comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uiuendi. s etiam appropinquandi
ad urbem negabatur facultas: tam se
uis ꝑtotam urbem tabescentium sub
dectis atq instratis suis cadauerum
putores exalabantur. E xpiatio illa
crudelis & uitam mortib hominum
morte hominis extruens: tamdem
romanis inter miserias suas erubes
sacrificiorum
nib: tantummͦ¬
scđm mensuram archani iudicii ex¬
pleta correptione sedata ẽ. Quamsi ar¬
tifices illi circumuentionum aruspi¬
ces. sub ipsa ut assolet declinatione.
morborum forte declinassent: celebras¬
sent: ꝓculdubio sibi diis & ritib suis
reducte sanitatis głam uendicassent.
Ita misera & adsacrilegia male religi¬
osa ciurtas: mendaciis quib liberari
non poterat ludebatur.

Expanded text:
vivendi, sed etiam appropinquandi vivendi, sed etiam appropinquandi ad Urbem negabatur facultas, tam saevi per totam urbem tabescentium sub tectis, atque in stratis suis cadaverum putores exhalabantur. Expiatio illa crudelis, et viam mortibus hominum morte hominis instruens, tandem Romanis inter miserias suas erubescsacrificiorum nibus, tantummndum mensuram arcani judicii expleta correptione, sed ita est. Quam si artifices illi circumventionum aruspices, sub ipsa ut assolent declinatione morborum forte celebrassent, procul dubio sibi, diis et ritibus suis reductae sanitatis gloriam vindicassent. Ita misera et ad sacrilegia male religiosa civitas, mendaciis, quibus liberari non poterat, ludebatur.
Abbreviated transcription (Latin):
cetilio. metello. consulib appi
claudius. aduersus salassos gal¬
los congressus et uictus: quinꝙ mi¬
lia militum ꝑdidit. Reparata pus¬
na: quiuq milia hostium occidit.
S cum uxta legem qua constitutum
erat. ut quisquis quinque milia hosti¬
ui ꝑemisset. triumphandi haberet po¬
testatem: iste quoque triumphum ex¬
petisset. propter suꝑbiora uͦ dampna ñ
impetrauisset: infami impudentia.
atq ambitione usus: pͥuatis sumptib
triumphauit. L. ucio. cecilio. metello.
quinto fabio. maximo. seruiliano con¬
sulibꝰ inter cetera prodigia. androgi¬
nus rome uisus. uissu aruspicum in
mare mersus ẽ.S nichil impie expia¬
tionis ꝓcuratio ꝓfec̃. Nam tanta subi¬
to pestilentia exorta ẽ: ut ministri qͦ
faciendorum funerum pͥmum ñ suf¬
ficerent: deinde ñ essent. Iamq etiã
magne domus uacue uiuis plene mor.¬
tuis remanserunt: largissime intror.¬
sum hereditates. & nulli penitus he¬
redes. Deinde iam ñ solum in urbe

Expanded text:
cilio Metello consulibus, Appius Claudius adversus Salassos Gallos congressus, et victus, quinque millia militum perdidit. Reparata pugna, quinque millia hostium occidit. Sed cum juxta legem, qua constitutum erat, ut quisquis quinque millia hostium peremisset, triumphandi haberet potestatem, iste quoque triumphum expetisset, propter superiora vero damna non impetravisset, infami impudentia atque ambitione usus, privatis sumptibus triumphavit. L. Caecilio Metello, Q. Fabio Maximo Serviliano consulibus, inter caetera prodigia androgynus Romae visus, jussu aruspicum in mare mersus est: sed nihil impiae expiationis procuratio profecit. Nam tanta subito pestilentia exorta est, ut ministri quoque faciendorum funerum primum non sufficerent, deinde non essent. Itaque etiam magnae domus vacuae vivis, plenae mortuis remanserunt. Largissimae introrsum haereditates, et nulli penitus haeredes. Denique jam non solum in Urbe
Abbreviated transcription (Latin):
Inde etiam si alt̾ alteriꝰ dicatur eẽn¬
tia. non erratur au̾itate: s sũma
unitassimplicitasq commendatur.
communis naturȩ. Non enim quẽ¬
admodum intelligitur sapientia
hominis ꝑ quam homo sapiens est
qui ꝑ se non potest ẽẽ sapiens: ita
intelligi potest si dicatur pater eẽntia
filii. &. filius eẽntia patris. ut eo mͦ
sit filius existens ꝑ patrem. & pater
ꝑ filium. quasi ñ possit alt̾ existens ẽẽ
nisi ꝑ alterum: sicut homo non pot
ẽt sapiens. nisi ꝑ sapientiam. Sicut
namq summa sapientia semꝑ sapit
ꝑse: ita summa eẽntia semꝑ ẽ ꝑ se.
Est aut ꝑfecte summa ẽentia pat̾.:
& ꝑfecte sumina ẽentia filiꝰ. Pariter

Expanded text:
nde etiam si alter alterius dicatur essentia, non erratur a veritate; sed summa unitas simplicitasque commendatur communis naturae. Non enim quemadmodum intelligitur sapientia hominis, per quam homo sapiens est, qui per se non potest esse sapiens; ita intelligi potest, si dicatur Pater essentia Filii, et Filius essentia Patris, ut eo modo sit Filius existens per patrem, et Pater per Filium, quasi non possit alter existens esse nisi per alterum; sicut homo non potest esse sapiens, nisi per sapientiam. Sicut namque summa sapientia semper sapit per se; ita summa essentia semper est per se. Est autem perfecte summa essent a Pater, et perfecte summa essentia Filius; pariter
Abbreviated transcription (Latin):
Seipsum quippe non imitatur. nec
a se trahit existendi similitudinem:
quia imitatio & similitudo non est
in uno solo. s inplurib. Illum uero
ñ imitatur nec ad eius similitudinẽ
existit: quia iste ñ habet ab illo eẽ. s
ille ab isto. Restat igitur hoc solum
u̾bum illius solius ẽẽ dequo nascendo
habet eẽ. & ad cuius om̃imodam simi¬
litudinem existit. Unus ergo pater
ñ plures patres: unus filius ñ plures
filii: unus ꝓcedens sp̃c. ñ plures ꝓ¬
cedentes sp̃c sunt insumma ẽentia.
Quicum ita tressint. ut nunquã
pat̾ sit filius. aut ꝓcedens spc̃. nec
dens. nec unquã sp̃c patris ⁊ filii sit
pat̃ aut filius. & singulus quisq sic
sit ꝑfectus. ut nullo indigeat: id t̾n
qd̾ sunt. sic ẽ unum. ut sicut de sin¬
gulis pluralit̾ dici ñ potest. ita nec¬
de trib simul. Et cum parit unus¬
quisq se ipsum. & om̃s inuicem se
dicant: non tamen sunt ibi plura
aut om̃ium simul. s uniꝰ tantum.

Expanded text:
Seipsum quippe non imitatur, nec Seipsum quippe non imitatur, nec a se trahit existendi similitudinem; quia imitatio et similitudo non est in uno solo, sed in pluribus; 24 illum vero non imitatur nec ad ejus similitudinem existit, quia iste non habet ab illo esse, sed ille ab isto. Restat igitur hoc solum Verbum illius solius esse, de quo nascendo habet esse, et ad cujus omnimodam similitudinem existit. Unus ergo Pater, non plures patres; unus Filius, non plures filii, unus procedens Spiritus, non plures procedentes spiritus, sunt in summa essentia. Qui cum ita tres sint, ut nunquam Pater sit Filius, aut procedens Spiritus; nec dens; nec unquam Spiritus Patris et Filii sit Pater, aut Filius, et singulus quisque sic sit perfectus, ut nullo indigeat: id tamen quod sunt, sic est unum; ut sicut de singulis pluraliter dici non potest, ita nec tribus simul. Et cum pariter unusquisque seipsum, et omnes invicem se dicant; non tamen sunt ibi plura aut omnium simul, sed unius tantum.
Abbreviated transcription (Latin):
la ẽ: unum solum ẽ qđ dicitur. Er¬
go siunum ẽ in illis qđ dicit et u¬
num qđ dicitur. una quippe sapi
igitur unusquisq seipsum & om̃s
inuicem se dicant: impossibile t̾n¬
ẽ ẽẽ in summa ẽẽntia u̾bum aliud
preter illud de quo iam constat qd
sic nascitur ex eo cuius ẽ uerbum:
ut et uera eius dici possit imago.
&. uere filius eius sit. In quo mirũ
quiddam & in explicabile uideo. Ec¬
ce enim cũ manifestum sit unũ¬
quemq scilicet patrem ⁊ filium.
& patris filiiq sp̃m. pariter se et
ambos alios dicere. &. unum solum
ibi ẽẽ uerbum: nullatenus tamen
ipsum u̾bum uidetur posse dici uer¬
bum om̃ium trium. s tm̃ uniꝰ eoꝵ:
Constat enim ipsum ẽẽ imaginem
& filium eius cuius est uerbum: et
patec quia nec imago nec filius sui¬
met aut a se ꝓcedentis sp̃c congrue
dici potest. Nam nec ex seipso nec ex
ꝓcedente a se nascitur: nec seipsum
aut ꝓcedentem a se. existendo imitat᷑.

Expanded text:
la est, unum solum est, quod dicitur: erla est, unum solum est, quod dicitur: ergo si unum solum est in illis, quod dicit, et unum, quod dicitur; una quippe sapieigitur unusquisque seipsum, et omnes invicem se dicant, impossibile tamen est in summa essentia esse verbum aliud praeter illud, de quo jam constat quod sic nascitur ex eo cujus est Verbum, ut et vera ejus dici possit imago, et vere Filius ejus sit. In quo mirum quiddam et inexplicabile video. Ecce enim cum manifestum sit unumquemque, scilicet Patrem, et Filium, et Patris Filiique Spiritum, pariter se et ambos alios dicere, et unum solum ibi esse Verbum; nullatenus tamen ipsum Verbum videtur posse dici Verbum omnium trium, sed tantum unius eorum. Constat enim ipsum esse imaginem et Filium ejus cujus est Verbum: et patet quia nec imago, nec Filius suimet, aut a se procedentis Spiritus congrue dici potest. Nam nec ex seipso, nec ex procedente a se, nascitur: nec seipsum, aut procedentem a se, existendo imitatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ciones reddiderunt. quicquid sũme
naturȩ inest eẽntialit̾. id ꝑfecte con¬
uenire patri ⁊ filio & eorum spu̾i sin-¬
gulatim: & tamen idipsum sisimul
dicatur. de trib ñ admittere plura¬
litatem. Cum ergo constet quia sic̃
ꝑtinet ad eius ẽentiam scientia. et in-¬
celligentia᷑ sic eius scire ⁊ intellig̾e
non ẽ aliud quam dicere. id ẽ semꝑ
presens intueri qđ scit & intelligit:
necesse ẽ ut quẽ admodum singuluᷤᷤ
pater & singulus filius. &. singulus
eorum sp̃c est sciens. et intelligens :
et tamen hii tres simul ñ sunt plures
scientes aut intelligentes. s unus sci¬
ens. unus intelligens: ita singulus
quisq sit dicens. nec tamen om̃s si¬
mul tres dicentes. s unus dicens. Hĩc
illud quoq liquide cognosci potest. qr
cum hii tres dicuntur᷑ uł aseipsis uł
abinuicem: non sunt plura que di¬
cuntur. Quid namq ibi dicitur
nisi eoꝵ ẽẽntia: Si ergo illa una so¬

Expanded text:
tiones reddiderunt, quidquid summae tiones reddiderunt, quidquid summae naturae inest essentialiter, id perfecte convenire Patri, et Filio, et eorum Spiritui, singulatim; et tamen idipsum, si simul dicatur de tribus, non admittere pluralitatem. Cum ergo constet quia sicut pertinet ad ejus essentiam scientia et intelligentia, sic ejus scire et intelligere non est aliud quam dicere, id est semper praesens intueri quod scit et intelligit: necesse est ut quemadmodum singulus Pater, singulus Filius, et singulus eorum Spiritus est sciens et intelligens, et tamen hi tres simul non sunt plures scientes aut intelligentes, sed unus sciens, et unus intelligens; ita singulus quisque sit dicens; nec tamen sint tres dicentes simul, sed unus dicens. Hinc illud quoque liquide cognosci potest quia, cum hi tres dicuntur, vel a seipsis, vel ab invicem, non sunt plura quae dicuntur. Quid namque ibi dicitur, nisi eorum essentia? Si ergo illa una so
Abbreviated transcription (Latin):
minus in aliis quam in seipso: ut
cum inuicem sedicunt. sic uideat᷑
idem eẽ quidicitur gignere u̾bun
suum. quemadmodũ cũ a se ipso
dr̃. Quom ergo nicħ gignit filius.
u̾ba ꝓbari possunt de summa nasc
substantia: tot eam necesse ẽ scđm
suꝑiorem considationem filios gig¬
nere. &. tot emittere sp̃c. Hac itaq¬
racione uidentur in illa ẽẽ. ñ solum
multi patres ⁊ filii & ꝓcedentes: s et
aliȩ necessitudines. Lx iii.¬
uere existunt. ñ sunt tres dicentes
quamuis singulus quisq sit dicenᷤ.
nec sunt plura que dicuntur. cum
unusquisq seipsum ⁊ alios duos di¬
cit. Sicut enim summȩ sapientiȩ
in est scire & intelligere: ita utiq
& intelligentiȩ naturale ẽ semꝑ id
presens intueri qđ scit & intelligit.
Nichil aut̃ aliud ẽ summo sp̾ui hu¬
iusmodi dicere. quam quasi cogitã¬
do intueri: sicut nr̃e mentis locutio
ñ aliud ẽ quam cogitantis inspecti¬
. Certissimũ aut̃ iam consid̾ate ra¬

Expanded text:
minus in aliis quam in seipso; ut minus in aliis quam in seipso; ut cum invicem se dicunt, sic videatur idem ipse, qui dicitur, gignere verbum suum, quemadmodum cum a seipso dicitur. Quomodo ergo nihil gignit Filius, verba probari possunt de summa nasci substantia, tot eam necesse est, secundum superiorem considerationem, filios gignere, et tot emittere spiritratione videntur in illa esse non solum multi patres, et filii, et procedentes, sed et aliae necessitudines; aum est quia vere existunt, non sunt tres dicentes, quamvis singulus quisque sit dicens; nec sunt plura, quae dicuntur, cum unusquisque seipsum, et alios duos dicit. Sicut enim summae sapientiae inest scire et intelligere; ita utique et intelligpraesens intueri, quod scit et intelligit. Nihil autem aliud est summo spiritui hujusmodi dicere, quam quasi cogitando intueri: sicut nostrae mentis locutio nihil aliud est quam cogitantis inspectio. Certissimum autem jam consideratae ra
Abbreviated transcription (Latin):
 ne forte repugnet huic asserti¬
Ini qđ intueor. Nam dubium ẽ
non debet. quia pat ⁊ filius ⁊ eorũ
sp̃c. unusquisq seipsum ⁊ alios an¬
bos dicit. sicut se ⁊ alios intelligit.
Quod si ita ẽ. quomodo ñ sunt iN
summa ẽẽntia tot uerba: quot st̃
dicentes. & quot sunt qui dicuntur
Si enim plures homines unum ali¬
quid cogitatione dicant: tot eius ui¬
dentur ẽẽ u̾ba. quot sunt cogitante
quia in singuloꝵ cogitationib uer¬
bum eius ẽ. Item si unus homo cog¬
tet plura aliqua: tot u̾ba sunt in mͦ¬
te cogitantis. quot sunt rescogitatȩ
S in hominis cogitatione cũ cogita
aliquid qđ extra eius mentem est
ñ nascitur ũbum cogitate rei ex ii¬
sa re. qm̃ ipsa absens ẽ acogitatiõi
intuitu: s ex rei aliqua similitudi¬
ne uł imagine que ẽ in cogitantis
memoria. auit forte que tunc cum
cogitat. ꝑ corporeũ sensum ex re pre¬
senti inmentem attrahitur. In sũ¬
ma uero ẽẽntia sic sibi semꝑ sunt pi

Expanded text:
ne forte repugnet huic assertioni quod intueor: nam dubium esse non debet quia Pater, et Filius, et eorum Spiritus, unusquisque seipsum et alios ambos dicit; sicut se, et alios intelligit. Quod si ita est, quomodo non sunt in summa essentia tot verba quot sunt dicentes, et quot sunt qui dicuntur? Si enim plures homines unum aliquid cogitatione dicant, tot ejus videntur esse verba quot sunt cogitantes; quia in singulorum cogitationibus verbum ejus est. Item, si unus homo cogitat aliqua plura, tot verba sunt in mente cogitantis quot sunt res cogitatae. Sed in hominis cogitatione, cum cogitat aliquid quod extra ejus mentem est, non nascitur verbum cogitatae rei ex ipsa re; quia ipsa absens est a cogitationis intuitu, sed ex rei aliqua similitudine vel imagine, quae est in cogitantis memoria, aut forte quae tunc, cum cogitat, per corporeum sensum ex re praesenti in mentem attrahitur. In summa vero essentia sic sibi semper sunt p
Abbreviated transcription (Latin):
tanquã apud inferos cenaturi: au¬
xiliarib tam̃ quos excedere bello
iubebat misericorditer suasit. ut
se ad meliora tempora reseruarent.
Eoce cum ille ꝓmisit futura melio¬
ra. isti asserunt meliora p̃terita.
quid aliud colligi datur. utroq
insuis decestante p̃sentia. nisi aut
semꝑ bona ẽẽ s ingrata. aut nunqͣm
omĩno meliora: At rome ut ad id tẽ¬
pus redeam unde digressus sum. ne¬
q enĩ interuallo miseriarũ ad alios
transire compellor: s sicut se qͦndã
efferuentia ubiq mala ipsis actib
colligarunt. ita etiã ꝑmixta refe¬
runtur. Nob̃ quippe conferre int̾
se tempora orbis: non cuiusquam
partis eius laborib insultare pro¬
positum est:
Pome ergo post urbem condi

Expanded text:
tamquam apud inferos cenaturi, autamquam apud inferos cenaturi, auxiliaribus tamen, quos excedere bello iubebat, misericorditer suis, ut se ad meliora tempora permixta. ecce cum ille promisit futura meliora, isti adserunt meliora praeterita, quid aliud colligi datur utroque in suis detestante praesentia, nisi aut per bona esse sed ingrata aut numquam omnino meliora? At Romae — ut ad id tempus redeam unde digressns sum: neque enim interuallo miseriarum ad alios transire conpellor, sed, sicuti se quondam efferuescentia ubique mala ipsis actibus conligarunt, ita etiam permixta referuntur: nobis quippe conferre inter se tempora Orbis, non cuiusquam partis eius la- boribus insultare propositum est — Romae ergo post Vrbem condi
Abbreviated transcription (Latin):
cioꝵ pͥmũ dolore. dehinc desꝑatiõe
correptos. nec bello expeditos. nec fu¬
ge habiles reddidit: atq ita conster¬
natos profligatosq constantior fac¬
tus hostis. successu felicitatis inuasit
xerses bello ingretia in feliciter ges¬
to: contemptibilis sius factus. per
artabanũ prefectũ suum ingrecia
circumuentus occidit᷑. O tempora
desiderio & recordatione dignissi¬
ma.o dies illos inoffense serenitatiᷤ.
qui nob̃ ueluti etenebris respicien¬
di proponunt᷑: quib breuissimo
interuallo de iuscerib unius regni
decies nouies centena milia uiroꝵ.
tribus ꝓximis regib tria bella fude¬
runt. ut taceam de infelicissima tẽ
grecia quȩ totũ hunc de quo nunc
hebescimus numerũ moriendo su¬
ꝑauit. Leonida ille clarissimus lace¬
demonioꝵ rex iubello isto aduersus
xersen qͦd sup̃mum ipsi atq hostib
fuit cum sexcentis sius famosissima
illa incitam̃ta dixisset. prandete

Expanded text:
ciorum primum dolore dehinc desperatione ciorum primum dolore dehinc desperatione correptos, nec bello expeditos nec fugae habilee reddidit. atque ita consternatos profligatosque eonstantior factus hostis successu felicitatis inuasit. Xerxes, bello in Graecia infeliciter gesto contemptibilis suis factus, per Artabanum praefectum suum in regia circumuentus occiditur. O tempora desiderio et recordatione dignissima! o dies illos inoffensae serenitatis, qui nobis ueluti e tenebris respiciendi proponuntur! quibus breuissimo interuallo de uisceribus unius regni decies nouies centena milia uirorum tribus proximis regibus tria bella rapuerunt; ut taceam de infelicissima tunc Graecia, quae totum hunc, de quo nunc hebescimus, numerum moriendo superauit. Leonida ille clarissimus Lacedaemoniorum in bello isto aduersus Xerxen, quod supremum ipsi atque hostibus fuit, cum sesoentis suis famosissima illa incitamenta dixisset: Prandete,
Abbreviated transcription (Latin):
tum deducit. Illuc quoq eũ centũ
milia grecoꝵ insecuta sunt. & com¬
misso sine mora prelio: mardoniũ
deletis copiis ipsius ueluti enaufra¬
gio nudum cum paucis fugere com¬
pulerunt. castra regiis opibus refer¬
ta ceꝑunt. ñ paruo quidem antiqͣ
industrie damno.Nam post huuiᷤ
p̃de diuisionẽ: aurũ ꝑsicũ prima
grece iurtutis corruptio fuit. Urg&e
igit᷑ inceptos miseros extrema ꝑdi¬
tio. Nam forte eodem die quo inbo¬
etiam mardonii copie delete sunt.
pars ꝑsici exercitus in asia sub mon¬
te michale nauali p̃lio dimicabat:
ibi nouus repente rumor utriusq
classis & popłi impleuit aures. mar¬
donii extinctas copias. grecos exti¬
tisse uictores. Mira diuini iudicii
ordinatio. in boetia oriente sole bel¬
lum fuisse cõmissum: masia meri¬
dianis horis subeadem die tantis spa¬
ciis maris terreq interiacentib nun¬
ciatum. Qui rumor ei uł maxime rei
astipulatus ẽ. qͦd ꝑsas audita clade so¬

Expanded text:
tum deducit. illuc quoque eum centum tum deducit. illuc quoque eum centum milia Graecorum insecuta sunt et commisso sine mora proelio Mardonium deletis copiis ipsius uelut e naufragio nudum cum paucis fugere conpulerunt; castra regiis opibus referta ceperunt, non paruo quidem antiquae industriae damno: nam post huius praedae diuisionem aurum Persicum prima Graeciae uirtutis corruptio fuit. urguet igitur inceptus miseros extrema perditio. nam forte eodem die, quo in Boeotia Mardonii copiae deletae sunt, pars Persici exercitus in Asia sub monte Mycale nauali proelio dimicabat. ibi nouus repente rumor utriusque classis et populi inpleuit aures, Mardonii exstinctas copias, Graecos exstitisse uictores. mira diuini iudicii ordinatio, in Boeotia oriente sole bellum fuisse commissum, in Asia meridianis horis sub eadem die tantis spatiis maris terraeque interiacentibus nuntiatum! qui rumor ei uel maxime rei adstipulatus est, quod Persas, audita clade so
Abbreviated transcription (Latin):
tentũ latere nauigio. sub quo ipsũ
pelagus ante latuisset. & iugũ cap¬
tiutatis sue iuncto ponte portasset:
uilissimo unius seruuli egere mi¬
nisterio cuiꝰ potentiȩ dũ montes
excidunt᷑. ualles replent᷑. amnes ex¬
hauriunt᷑. ipsa etiam rerũ nat᷑a cessis¬
set. Pedestres quoq copie quȩ ducib
& metu et uita distabuer̃t. & crudeᷤᷤ¬
cente morbo tanta pestis. tantaq fedi¬
tas morientiũ exorta ẽ. ut uie cadaue¬
ribus replerentur: dire etiam alites
atq imꝓbe bestie escarũ illecebris sol¬
licitate moribundũ sequerent᷑ exerci¬
tum. At uͦ mardonius cui reliqͣ belli
xerses cõmiserat: afflatus pͥmo succes¬
su. breui mox in extrema deiectus
ẽ. Olyntũ siquidem gretiȩ oppidũ
expugnauit. Athenienses uaria sol¬
licitatione abducere in spem pacis
aggressus. ubi in expugnabilem eo¬
rum libertatẽ uidet incensa urbis
parte inboetiam omnẽ belli appara¬

Expanded text:
tentum latere nauigio, sub quo ipsum tentum latere nauigio, sub quo ipsum pelagus ante latuisset et iugum captiuitatis suae iuncto ponte portasset; uilissimo unius seruuli egere ministerio, cuius potentiae, dum montes exciduntur, ualles replentur, amnes exhauriuntur, ipsa etiam rerum natura cessisset. pedestres quoque copiae, quae ducibus  metu ita distabuerunt et erudescente morbo tanta pestis tantaque foeditas morientium exorta est, ut uiae cadaueribus replerentur, dirae etiam alites atque improbae bestiae escarum inlecebris sollicitatae moribundum sequerentur exercitum. At uero Mardonius, cui reliqua belli Xerxes commiserat, adflatus primum successu breui mox in extrema deiectus est. Olynthum siquidem Graeciae oppidum expugnauit. Athenienses uaria sollicitatione adducere in spem pacis adgressus, ubi inexpugnabilem eorum libertatem uidet, incensa urbis parte in Boeotiam omnem belli appara
Abbreviated transcription (Latin):
iam fugam circumspicientes aꝑte
fugere ꝑsuasit. inqua trepidatione
multe naues merse capteq sũt. Plure ᷤᷤ
tam̃ seuiciam regis uelut immanita¬
tem hostis timentes. domũ dilabun¬
tur. Anxium tot malis regẽ mardoni¬
us aggreditur: suadens regem in reg¬
num redire oportere. pͥusquã ad uer¬
sa fama nouas res domi moliret᷑. Se
autẽ si residue sibi copie traderentur.
& ultionẽ ab hoste exacturũ. & igno¬
miniã domesticam propulsaturũ:
aut si aduersa belli ꝑseuerassent. ces¬
surum se quidem hosti. s tam̃ sine
regis in famia. Probato consilio: exer¬
citus mardonio tradit᷑. Rex abidũ
ubi pontẽ ueluti uictor maris conse¬
ruerat. cum paucis ꝓficiscitur. S cũ
pontẽ hybernis tempestatib disso¬
lutum offendisset: piscatoria scafa
trepidus transiit. Erat sane qd̃ expec¬
tare humanũ genus & dolere debu¬
erit. mutationes rerũ hac uł maxi¬
me uarietate ꝑmetiens. exiguo cõ¬

Expanded text:
iam fugam circumspicientes aperte iam fugam circumspicientes aperte fugere persuasit. in qua trepidatione multae nanes mersae captaeque sunt, plures tamen saeuitiam regis uelut immanitatem hostis timentes domos dilabuntur. annum tot malis regem Mardonius adgreditur suadens, regem in regnum redire oportere prius quam aduersa fama nonas res domi moliretur; se autem, si residuae sibi copiae traderentur, et ultionem ab hoste exacturum et ignominiam domesticam propulsaturum, aut, si aduersa belli perseuerassent, cessurum se quidem hosti, sed tamen sine regis infamia. probato consilio exercitus Mardonio traditur. rex Abydum, ubi pontem ueluti uictor maris conseruerat, cum paucis proficiscitur. sed cum pontem hibernis tempestatibus dissolutum offendisset, piscatoria scapha trepidus transiit. erat sane quod spectare humanum genus et dolere debuerit mutationes rerum hac uel maxime uarietate permetiens: exiguo con
Abbreviated transcription (Latin):
tam classem declucere: sollicitare
eos & partisue adiungere. hostiq sub¬
trahere statuit. E quia colloquendi
facultas negabatur locis quib ioneᷤᷤ
accessuri nauib uidebantur. ꝓponi
simbolos. saxisq affigi iubet socios
quondam & participes ꝑicłoꝵ: nẽ
autẽ in iuste desides apta increpati¬
one corripiens. atq ad antiquorũ
iura federũ religiosa adhortatione
ꝑsuadens. precipueq ad monens
uti cõmisso p̾lio cedentiũ uice inhi¬
beant remos seseq bello auferant.
Igit᷑ rex partẽ nauium sibi detinen
spectator pugne in lutore manet.
Contra autẽ arthemidora regina ali¬
carnasi quȩ in auxiliũ. rersis uen̾at.
int̾ pͥmos duces acerrime bello im¬
miscetur: ita ut uersa uice inuiro
feminea cautela. infemina uiriliᷤ
audacia spectaret᷑. Cum autẽ an¬
ceps pugna eẽt. iones iuxta p̃ceptũ
themistoclis paulatim se certamini sub¬
trahere ceꝑunt: quoꝵ defectio ꝑsas

Expanded text:
tam classem deducere, sollicitare tam classem deducere, sollicitare eos parti suae hostique subtrahere statuit. et quia conloquendi facultas negabatur, locis quibus Iones accessuri nauibus uidebantur proponi symbolos saxisque adfigi iubet, socios quondam et participes periculorum, nunc autem iniuste desides apta increpatione corripiens atque ad antiquorum iura foederum religiosa adhortatione persuadens praecipueque admonens, uti commisso proelio cedentium uice inhibeant remos seseque bello auferant. igitur rex, partem nauium sibi detinens, spectator pugnae in litore manet. contra autem Artemidora, regina Halycarnasi, quae in auxilium Xerxi uenerat, inter primos duces acerrime bello inmiscetur, ita ut uersa uice in uiro feminea cautela, in femina uirilis audacia spectaretur. cum autem anceps pugna esset, Iones iuxta praeceptum Themistoclis paulatim se certamini subtrahere coeperunt: quorum defectio Persas
Abbreviated transcription (Latin):
tum suũ & exig̾ent & uincdicarẽt.
Mirũ dictu sexcenti uiri castra sex¬
centoꝵ miliũ irrũpunt. Tumultꝰ
totis castris oritur. ꝑse quoq ipsi
spartanos adiuuant mutuis cedib
suis. Sparthani querentes regẽ nec
inuenientes.cedunt sternuntq
omĩa. castra ꝑuagant᷑ uniu̾sa. &
inter densas strues corpoꝵ. raro ᷤᷤ
homines uix secunt᷑: & uictores sine du¬
bio forent nͥ mori elegissent. Prelio a
pͥncipio noctis in maiorem diei par¬
tem tracto. ad postremũ uincendo fa¬
tigati. ubi quisq eoꝵ deficientibus
menbris uisus est sibi mortis sue ulti¬
one saciari: ibi inter impedim̃ta ca¬
dauerũ campũq crasso & semigela¬
to sanguine palpitantẽ. lassus & lap¬
sus & mortuus ẽ. Xerses bisuictus in
t̾ra: nauale p̃lium parat. S themisto¬
cles dux atheniensiũ cum intellexis¬
set iones quib dum auxiliũ suꝑio¬
re bello prebet inse ꝑsarũ impetũ
uerterat. inauxilium. xersis instrue¬

Expanded text:
tum suum et exigerent et uindicarent. tum suum et exigerent et uindicarent. mirum diotu sescenti uiri castra sescentorum milium inrumpunt. tumultus totis castris oritur. Persae quoque ipsi Spartanos adiuuant mutuis caedibus suis. Spartani quaerentes regem nec inuenientes caedunt sternuntque omnia, castra peruagantur uniuersa et inter densas strues corporum raros homines uix sequuntur: uictores sine dubio, nisi mori elegissent. proelium a principio noctis in maiorem diei partem tractum : ad postremum uincendo fatigati, ubi quisque eorum deficientibus membris uisus est sibi mortis suae ultione satiatus, ibi inter impedimenta cadauerum campumque crasso et semigelato sanguine palpitantem lassus lapsus et mortuus est. Xerxes bis uictus in terra nauale proelium parat. sed Themistoclee dux Atheniensium cum intellexisset Ionas — quibus dum auxilium superiore bello praebet, in se Persarum impetum uerterat — in auxilium Xerxis instruc
Abbreviated transcription (Latin):
nissimul & cladis extitere pͥncipiũ.
Deinde succedens sibi turba maior
ac senior. cum iã neq ad ꝓcurren¬
dum lib̾a. neq ad pugnandũ expe¬
dita. neq ad fugiendum prompta
solis mortib subrigeretur: triduo con¬
tinuo ñ duoꝵ pugna. s cedes unius
popłi fuit. Quarto autẽ die cũ uid̾ce
leonicla undiq hostem circũn fundi:
hortatur auxiliares sociosut subtra¬
hentes se pugne incacum̃ montis
euadant. ac se ad meliora tempora
reseruent. Sibi uͦ cum sparchanis
suis aliam sortẽ ẽẽ sub eundam pluᷤᷤ
se patrie debere quã uitȩ: Dimissis
sociis spartanos admonet de gła plu¬
rimũ. de uita nichilsꝑandum. nichil
expectandum uł hostẽ ułdiem: s
occasione noctis ꝑ rumpenda castra.
cõmiscenda arma. conturbanda ag¬
mina fore. nusquã uictores honestiꝰ
quã incastris hostiũ eẽ ꝑituros. ꝑ su¬
asigͥ mori malle. inultionẽ future
mortis armant᷑: tanquã ipsi interi¬

Expanded text:
nis simul et cladis exstitere principium. nis simul et cladis exstitere principium. deinde succedens sibi turba maior ac segnior, cum iam neque ad procurrendum libera neque ad pugnandum expedita neque ad fugiendum prompta solis mortibus subrigeretur, triduo continuo non duorum pugna, sed caedes unius populi fuit. quarto autem die cum uideret Leonida undique hostem circumfundi hortatur auxiliares socios, ut subtrahentes se pugnae in cacumen montis euadant ac se ad meliora tempora reseruent; sibi uero cum Spartanis suis aliam sortem esse subeundam: plus se patriae debere quam uitae. dimissis sociis Spartanos admonet, de gloria plurimum, de uita nihil sperandum; neque exspectandum uel hostem uel diem, sed occasione noctis perrumpenda castra, conmiscenda arma, conturbanda agmina fore; nusquam uictores honestius quam in castris hostium esse perituros. persuasi igitur mori malle, in ultionem futurae mortis armantur tamquam ipsi interi
Abbreviated transcription (Latin):
in regno succedens bellum aduersus
greciam a patre susceptũ ꝑ quinqͣnni¬
um instruxit. qͦd demarathus lacede¬
monius quitunc forte ap̃ xersen exu¬
labat. ꝑtabellas pͥmũ scͥptas deinde
ceratas sius ꝓdidit. Igitur. rerses sey¬
tingenta milia armatoꝵ de regno.
& coc. milia de auriliis. rostratas etiã
nauesmille clucentas. onerarias aut̃¬
triamilia num̾o habuisse narratur.
ut merito in opinato exercitui im¬
menseq classi uix ad portum flumina.
uix t̾ras ad ingressum. uix maria adcur¬
sum suffecisse memoratũ sit. Huic tã
incredibili temꝑib nr̃is agmini cuiꝰ
numerũ nunc difficilius est astrui.
quã tunc fuit unci: leonida rex spar¬
tanoꝵ cum quatuor milib homi¬
num in angustiistermopilarũ ob¬
stitit. Xerses autẽ contemptu pau¬
citatis obiecte: iniri pugnã conseri
manum imꝑat. Porro illi quoꝵ cog¬
nati & conmanipulares incampisma¬
rathoniis occubuerant: & certami¬

Expanded text:
in regnum succedens bellum aduersus in regnum succedens bellum aduersus Graeciam a patre susceptum per quinquennium instruxit; qugd Demaratus Lacedaemonius, qui tunc forte apud Xerxen exulabat, per tabellas primum scriptas deinde ceratas suis prodidit. igitur Xerxes septingenta milia armatorum de regno et trecenta de auxiliis, rostratas etiam naues mille tria millia numero habuisse narratur, ut merito inopinato exercitui immensaeque classi, vix ad potum flumina, vix terras ad ingressum, vix maria ad cursum suffecisse memoratum sit. Huic tam incredibili temporibus nostris agmini, cujus numerum nunc difficilius est astrui, quam tunc fuit vinci, Leonida rex Spartanorum cum quatuor millibus hominum in angustiis Thermopylarum obstitit. Xerxes autem, contemptu paucitatis obiectae iniri pugnam, conseri manum imperat. porro illi, quorum cognati et commanipulares in campis Marathoniis occubuerant, et certami
Abbreviated transcription (Latin):
demoniispoposcissent tam̃ cũ de¬
tineri ꝑsas quatriduane religionis
oeio comꝑtũ hab̾ent: spem occasiõe
sum̃tes instructis tm̃ decẽ milib ciui¬
sexcenta milia hostiũ cãpis maratoni¬
is ꝑruper̃t. Meleciades ei tt̃ bello pre¬
fuit: qui celeritate magis quã uir¬
tute fretꝰ. alacri satis expediciõe pͥus
hosti cõminus in hesit. ꝗͣ posset ex¬
pedito sagictarũ iactu propulsari.
Tanta in eo bello diuersitascertandi: fuit
ut ex alia parte uiri ad occidendũ ꝑati.
exalia pecudes admoriendũ preꝑate
putarentur. Ducenta milia ꝑsarũ ap̃
campos marathonios ea tempestate ceci¬
d̾unt. Sensit cdarius hoc damnũ: nam
uictus fugatusq arreptis nauib refugit
inꝑsas. Cum aut̃ instauraret bellum.
& ulcisci inuictores moliret᷑: in ipso
apparatu concidie:
lympiade. lxxiiłi. hoc est post ur¬
bemconditam anno. cclxru. quo
temꝑe rome pompilia uirgo obcrimen
stupriuiua defossa ẽ: uerses clario patri

Expanded text:
daemoniis poposcissent, tamen cum dedaemoniis poposcissent, tamen cum detineri Persas quatriduanae religionis otio compertum haberent, spem occasione sumentes, instructis tantum decem millibus civisescenta milia hostium campis Marathoniis proruperunt. Miltiades ei tunc bello praefuit, qui celeritate magis quam uirtute fretus alacri satis expeditione prius hosti comminus inhaesit quam posset expedito sagittarum iactu propulsari. tanta in: eo bello diuersitas certandi fuit, ut ex alia parte uiri ad occidendum parati, ex alia pecudes ad moriendum praeparatae putarentur. ducenta milia Persarum apud campos Marathonios ea tempestate ceciderunt. sensit Darius hoc damnum: nam uictus fugatusque arreptis nauibus refugit in Persas. cum autem instauraret bellum et ulcisci in uictores moliretur, in ipso apparatu concidit olympiade LXXIIII, hoc est post Vrbem conditam anno CCLXXV, quo tempore Romae Popilia uirgo ob crimen stupri uiua defossa est. Xerxes Dario patri
Abbreviated transcription (Latin):
intulit qͦd filie euis petitas sibi nup¬
tias non obtintusset: magna scilicet
necessitas. ꝓ unius libidine hominiᷤ
septingenta milia uiroꝵ ꝑicło mor¬
cis exponi. Incredibili quippe appa¬
ratu cum septingentis milib arma¬
toꝵ scytiam ingressus ñ facientib
hostibus iuste pugne potestatem.
insuꝑ repentinis incursib extrema
copiarũ dilacerantib metuens ne
sibi reditus interrupto ponte istri
fluminis negaret᷑. amissis octogin¬
ta milib bellatoꝵ trepidus refugit:
quãius hunc amissoꝵ numerũ in¬
ter cdamna ñ duxerit. & quẽ habeu¬
dum uix quisquã ambire aususẽẽt.
ꝑlitũ ille ñ sensit. Inde asiam ma¬
cecloniamq aggressus ꝑdomuit:
ionasquoq nauali congressione su¬
ꝑauit. Deinde in atheniensescur
ionas aduersum se auxilio iuuissent
impetũ fecit: atq arma direxit.
Porro athenienses ubi aduentare da¬
riũ comꝑer̃t. quãuis auxiliũ alace¬

Expanded text:
intulit, quod filiae eius petitas sibi nupintulit, quod filiae eius petitas sibi nuptias non obtinuisset. magna scilicet necessitas, pro unius libidine hominis septingenta milia uirorum periculo mortis exponi. incredibili quippe apparatu cum septingentis milibus armatorum Scythiam ingressus , non facientibus hostibus iustae pugnae potestatem, insuper repentinis incursibus extrema copiarum dilacerantibus, metuens ne sibi reditus interrupto ponte Histri fluminis negaretur, amissis octoginta milibus bellatorum trepidus refugit, quamuis hunc amissorum numerum inter damna non duxerit, et, quem habendum uix quisquam perditum ille non sensit. Inde Asiam Macedoniamque aggressus perdomuit. Jonas quoque navali congressione superavit. Deinde in Athenienses, cum Jonas adversum se auxilio juvissent, impetum fecit atque arma direxit. Porro Athenienses, ubi adventare Darium compererunt, quamvis auxilium a Lace
Abbreviated transcription (Latin):
lia ꝑsarũ cum ipso rege deleuit: ad¬
iecta suꝑ om̃ia illius rei admiratione.
qd̃ ne nuntius quidem tante cladis
suꝑfuit. Regina caput cẏri amputa
riatq in utrem humano sanguine
oppletũ conici iubet: non muliebri¬
ter increpitans. sacia te inqͥt sangui¬
in saciabilis ꝑ seuerasti:
nno ab urbe condita.cc.xͦlͦ. da¬
rius cyro apud seytas interfecto
post aliqͣntũ interuallũ sorte reg¬
nũ ad eptus est. Regnauit enĩ me¬
diuseoꝵ cambises cyri filius: qui
deuicta egypto cunctam egypti
religionẽ abhominatus. cerimo¬
nias eius & templa deposuit. Post
hunc etiam magi subnomine quẽ
occid̾ant regis regno obrepere au¬
si sunt: quiquidem mox dep̃hen¬
si & oppressi sunt. Darius itaq unꝰ
ex his qui magoꝵ audatiam ferro
cohercuerant. consensu omniũ rex
creatus ẽ. Qui postquã assyrios ac
babyloniam a ꝑsarũ regno defici¬
entem bello recuꝑauit. antyro regi
seytarũ. hac uł maxime causabellũ

Expanded text:
llia Persarum cum ipso rege delevit, adllia Persarum cum ipso rege delevit, adjecta super omnia illius rei admiratione, quod ne nuntius quidem tantae cladis superfuit. Regina ns, atque in utrem humano sanguine obpletum conjici jubens, non muliebriter increpitavit; Sacia te, inquiens, sanguiinsatiabilis perseuerasti. Anno ab Vrbe condita CCXLV Darius Cyro apud Soythas , interfecto post aliquantum interuallum sorte regnum adeptus est. regnauit enim medius eorum Cambyses Cyri filius; qui deuicta Aegypto cunctam Aegypti religionem abominatus caerimonias eius et templa deposuit. post hunc etiam magi sub nomine quem occiderant regis regno obrepere ausi; qui quidem mox deprehensi et oppressi sunt. Darius itaque, unus ex his qui magorum audaciam ferro coercuerant, consensu omnium rex creatus est. qui postquam Assyrios ac Babylonam a Persarum regno deficientem bello recuperauit, Antyro, regi Scytharum, hac uel maxime causa bellum
Abbreviated transcription (Latin):
c̃itur idem cyrus ꝓximi temporis
successu. scytis bellum uitulit: quẽ
tamyris regina quȩ tunc gentipre¬
erat. cum phibere transitum ara¬
xis fluminis posset. transire ꝑmi¬
sit. Primũ ꝓpter fiduciam sui: de¬
hinc ꝓpter oportunitatẽ ex obiectu
fluminis hostis inclusi. Cyrus ytaq
scythiam ingressus. ꝓcul atrans¬
misso flumine castrametatus: insuꝑ
astu eadem instructauino epulis¬
q deseruit. quasiterritus refugiss
hoc comꝑto regina terciam partẽ
copiarũ. & filium ad olescentem. ad
ꝑsequendum eyrũ mittit Barbari
uelutiadepulas inuitati. pͥmũ ebrie¬
tate uincunt᷑: mox reuertente cyro
uniuersi cum adolescente obtruncan¬
tur. Thamiris exercituac filio amisso.
uł matrisuł regine dolorem sanguine
hostium diluere promptius. quã suiᷤ
lacrimis parat: simulat diffidentiam
desꝑatione cladis illate. paulatimq
ceclendo suꝑbum hostem ininsidiis
uocat. Ibi quippe compositis uiter
tis inter montes insidiis. ducenta mi¬

Expanded text:
itur idem Cyrus proximi temporis successu, Scythis bellum intulit: quem Tomyris regina, quae tunc genti praeerat, cum prohibere transitu Araxis fluminis posset, transire permisit. Primum propter fiduciam sui, dehinc propter opportunitatem ex objectu fluminis hostis inclusi. Cyrus itaque Scythiam ingressus, procul a transmisso flumine 105 castrametatus, insuper astu eadem instructa vino epulisque deseruit, quasi territus refugisset. Hoc comperto, regina tertiam partem copiarum et filium adolescentulum ad persequendum Cyrum mittit. Barbari, veluti ad epulas invitati, primum ebrietate vincuntur: mox revertente Cyro, universi cum adolescente obtruncantur. Tomyris, exercitu ac filio amisso, vel matris vel reginae dolorem sanguine hostium diluere potius, quam suis lacrymis parat. Simulat diffidentiam desperatione cladis illatae, paulatimque cedendo, superbum hostem in insidias vocat. Ibi quippe, compositis inter tis inter montes insidiis, ducenta mi
Abbreviated transcription (Latin):
uir eloquens. & hystoriarũ
cognitor seripsit aduersum
rei publice. xp̃i doctrina inuec¬
tum libros septem: inquib pene tociꝰ
mundi temporis calamitates & mise¬
rias. ac belloꝵ inquietudines replicãs
ostendit magis xp̃iane obseruantie ẽẽ.
quod contra meritum suũ res roma¬
na adhuc duraret. & pace culture dĩ
paccatũ retineret imꝑiũ. Sane in pͥ¬
mo libro descripsit positionẽ orbis.
oceani inter fusione & tanailumitibꝰ
int̾cisi. situm locoꝵ. nomina & nu¬
merũ. moresq gentium. qͣlitates re¬
gionum: inicia bellorum & tyranni¬
dis exordia finitimo sanguine dedi¬
cata. hic ẽ orosius qui ab augustino
ꝓdiscenda anime ratione ad ihero¬
nimũ missus: rediens reliqͥas beati
stephani pͥmi martyris tunc nuper
inuentas. pͥmus intulit occidenti.

Expanded text:
ir eloquens et historiarum cognitor, scripsit adversum reipublicae Christi doctrina invectum, libros septem; in quibus pene totius mundi temporis calamitates et miserias, ac bellorum inquietudines replicans, ostendit magis Christianae observationis esse, quod contra meritum suum res Romana adhuc duraret, et pace culturae Dei pacatum retineret imperium. Sane in primo libro describit positionem orbis, Oceani interfusione, et Tanais limitibus intercisam, situm locorum, nomina, numerum, moresque gentium, qualitates regionum, initia bellorum, et tyrannidis exordia finitimorum sanguine dedicata. Hic est Orosius, qui ab Augustino, pro discenda animae ratione, ad Hieronymum missus, rediens reliquias. B. Stephani primi martyris, tunc nuper inventas, primus intulit Occidenti.
Abbreviated transcription (Latin):
sicut inbello fortis fuit: ita inquestio¬
ne crudelis. Nam amplus quam
tria milia hominum suppliciis ne¬
cauit: exquib plurumni nec dicta qͥ¬
dem causa innocentes interfecti sunt.
Hisdem temporib metellus balea¬
res insulas bello ꝑuagatus edomuit.
et piraticam infestationem quȩ ab
eisdem tunc exoriebatur. plurima
incolarum cede compressit:¬
neus quoque. domitius procõ¬
sul allobrogas gallos iuacta oppi¬
dum uindalium grauissimo be¬
lo uicitr maxime cum elefantorum no¬
ua forma equi hostium hostesq conder¬
riti diffugissent. Uiguiti milia allo¬
brogum ibi cesa referuntur. tria mi¬
lia capta sunt. Eodem tempore ethna
mons ultra solitum exarsit: & torren¬
tib igneis suꝑfusis. lateq circumflu¬
entib cathinam urbem finesq eiusꝙp¬
pressit: ita ut tecta edium calidis cine
rib ꝑusta & pregrauata corruerint.
cuius leuande cladis causa. senatus de¬
cem annorum uectigalia cathinensib
Iremisit.

Expanded text:
sicut in bello fortis fuit ita in quaestiosicut in bello fortis fuit ita in quaestione crudelis. nam ampltria millia hominum suppliciis necavit, ex quibus plurimi, nec dicta quidem causa, innocentes interfecti sunt. Iisdem temporibus Metellus Baleares insulas bello pervagatus edomuit, et piraticam infestationem, quae ab eisdem tunc exoriebatur, plurima incolarum caede compressitneus quoque Domitius proconsule Allobroges Gallos juxta oppidum Vindalium gravissimo bello vicit, maxime cum elephantorum nova forma equi hostium hostesque conterriti, diffugissent; viginti millia ibi Allobrogum caesa referuntur, tria millia capta sunt. Eodem tempore Aetna mons ultra solitum exarsit, et torrentibus igneis superfusis lateque circumfluentibus, Catanam urbem finesque ejus oppressit, ita ut tectribus praeusta et praegrauata conruerent: cuius leuandae cladis causa senatus decem annorum uectigalia Catinensibus remisit.
Abbreviated transcription (Latin):
genti certamine irruit. ibi flaceus
diu obstinatissime dimicauit. Graccus
postquam intemplum minerue seces¬
serat. gladio incumbere uolens in ter¬
uentu litorii retentus ẽ. Itaq cum diu
anceps bellum agittaretur: tandiob¬
rii ab oppimo missi: consertam mul¬
titudinem disturbauerunt. Duo flac¬
ci pater filiusq cum ꝑedem lunȩ in pͥ¬
uatam domum desiluissent. foresq
obiecissent: recisso graticio pariete cõ¬
fossi sunt. Graccus dui pro se amicis
pugnantib ac pereuntib egre adpon¬
tem sublicium ꝑuenit: ibiq ne uuuiꝰ
caperetur ceruicem seruo suo p̾buit.
Caput gracci excisum consuli ablatũ
ẽ: corpus ad corneliam matrem mise¬
num oppidum deuectum. Hec autẽ
cornelia affricani maioris filia: mi¬
filii mortem secesserat. B ona gracci
publicata sunt. flaccus adolescens in
robore necatus ẽ: ex factione gracci
ducenti quinquaginta in auentino
cesi fuisse referuntur. Opimius consul

Expanded text:
genti certamine irruit, ibique Flaccus genti certamine irruit, ibique Flaccus diu obstinatissime dimicavit. Gracchus vero postquam in templum Minervae secesserat, gladio incumbere volens, interventu Letorii retentus est. Itaque cum diu anceps bellum agitaretur, tandrii ab Opimio missi consertam multitudinem disturbauerunt. dno Flacci pater filiusque cum per aedem Lunae in priuatam domum desiluissent foresque obiecissent, rescisso craticio pariete confossi sunt. Gracchus diu pro se amicis pugnantibus ac pereuntibus aegre ad pontem sublicium peruenit ibique, ne ninus caperetur, ceruicem seruo suo praebuit. caput Gracchi excisum consuli adlatum est, corpus ad Corneliam matrem Misenum oppidum deuectum est. haec autem Cornelia, Africani maioris filia, Mifilii morte secesserat. bona Gracchi publicata sunt; Flaccus adulescens in robore necatus est; ex factione Gracchi ducenti quinquaginta in Auentino caesi fuisse referuntur. Opimius consul
Abbreviated transcription (Latin):
mari.
U odem anno gauis graccus gra¬
ł ci illius qui iam occisus insedi¬
tionem fuerat frater. tͥbunus
plebis ꝑtumultum creatus: magna
rei publice ꝑuities fuit. Nam cum
sepe populum romanum promissio¬
sunas seditiones excitauisset: maai¬
me legis agrariȩ causa. proqua etiã
frater euis graccus occisus fuerat tan
dem a tribunatu numitio successore
decessit. Nuinitius tribunus plebis
plebis cum macrima exparte decesso¬
ris sui statura gracci conuilsisset. le¬
gesq abrogasset: gauis graccus cum
fuliuo flacco ingenti stipatus agmi¬
ne. capitolium uͥ concio agittabatur
ascendit. Ibi maximo cumultu exci¬
tato: quidam preco a gratianis inter¬
fectus: uelut signum belli fuit. Flac¬
cus duobus filiis armatis cinctus.
comutante etiam graccotogato. bre
uemq gladium subsinistra occul¬
tauit: quamuis & p̃conem frustra
p̃misisset. qui seruos adlibertatem
uocaret: ianum tanquam arcem
occupauit. ẽ ontra decius brittus uir
consularis. a cluo publico cum in¬

Expanded text:
mari. Eodem anno C. Gracchus, Graochi illius qui iam occisus in seditione fuerat frater, tribunus plebi per tumultum creatus magna reipublicae pernicies fuit. nam cum saepe populum Romanum largitiosimas seditiones excitauisset, maxime legis agrariae causa, pro qua etiam frater eius Gracchus fuerat dem a tribunatu, Minutio successore, decessit. Minutius tribunus plebiplebis, cum maxima ex parte decessoris sui Gracchi statuta convulsisset, legesque abrogasset, Caius Gracchus cum Fulvio Flacco ingenti stipatus agmine, Capitolium ubi concio agitabatur, ascendit: ibi maximo tumultu excitato, quidam praeco a Gracchanis interfectus, velut signum belli fuit. Flaccus duobus filiis armatis cinctus, comitante etiam Graccgladium sub sinistra occultante, quamvis et praeconem frustra praemisisset, qui servos ad libertatem vocaret, Dianium, tanquam arcem, occupavit. E contra Decius Brutus, vir consularis, cum C. Publio, cum in
Abbreviated transcription (Latin):
debet diligendo uenerari. & ueneran¬
do diligere. de quo solo ꝓsꝑa st̃ sꝑanda.
ad quem solum ab aduersis fugien¬
dum. cui soli ꝓ quauis re supplicã

Expanded text:
debet diligendo venerari, et venerando diligere; de quo solo prospera sunt speranda, ad quem solum ab adversis fugiendum, cui soli pro quavis re supplica
Abbreviated transcription (Latin):
ra erant omĩa. ea ꝑdita pereuntib
magis omnib optandum fuerit ne
thago in affrica restitui uissa: uicesi¬
mo scdo demum anno quam fuerat
euersa. deductis cuuum romanoꝵ
familiis quȩ eam incolerant restitu¬
ta & repieta ẽ magno ante prodigio
p̃cedente. Nam cum adlimitandũ¬
mensores carthaginensem agrum
missos stipites terminorum indices
sos. mordicusq corrosos reperissent: a

Expanded text:
ra erant omnia, ea perdita pereuntibus ra erant omnia, ea perdita pereuntibus magis omnibus optandum fuerit, thago in Africa restitui jussa, vigesimo secundo demum anno, quam fuerat eversa, deductis civium Romanorum familiis, quae eam incolerent, restituta et repleta est, magno ante prodigio praecedente. Nam cum mensores ad limitandum Carthaginensem agrum missi, stipites terminorum indices sos mordicus, corrososque reperissent, a
Abbreviated transcription (Latin):
erat. octoginta milia hominum ciril
horam uͦ maritumam que maarims
carthaginensi atq uticensi littori ad¬
iacet plusquam ducenta milia peri¬
erunt. Traditum ẽ uͦ apud ipsam u
ticam ciuitatem . xxxͣxx. milia homi¬
num quȩ ad p̃sidium tocius affrice
ordinata fuerant exctincta atq ab¬
rasr ẽẽ. Que clades tam repentina ac
tam uiolenta extitit: ut tunc apud
uticam subuna die. ꝑ unam portam
exillis iuniorib plusquam mille qͥn¬
gentos mortuos elatos fuisse narret᷑
Uerumptamen pace & gr̃a ommipo¬
tentis dei dixcerim. de cuius miscdia¬
& incirius fiducia hȩc loquor quam¬
uiis & temporib nr̃is exoriantur ali¬
quando & hec diuersis partib locuste.
& plerumq etiam s tolerabiliter ledãt.
numquam tam̃ temporib xͥanis tan¬
ta uis inextͥcabilis mali accidit. ut ꝑ¬
nities locustarum que nullo modo
ferri uiua potuisset: mortua plus
nocuerit. & qua dui uiuente peritu¬

Expanded text:
erat, octinginta millia hominum: circa erat, octinginta millia hominum: circa oram vero maritimam, quae maxime Carthaginensi atque Uticensi littori adjacet, plusquam ducenta millia periisse traditum est. Apud ipsam vero Uticam citum, quae ad praesidium totius Africae ordinata fuerant, exstincta atque abrasa sunt: Quae clades tam repentina ac tam violenta institit, ut tunc apud Uticam sub una die per unam portam ex illis junioribus plus quam mille quingentos mortuos elatos fuisse narretur. Verumtamen pace et gratia omnipotentis Dei dixet in cuius fiducia haec loquor: quamuis et temporibus nostris exoriantur aliquando et hoc diuersis partibus lucustae et plerumque etiam sed tolerabiliter laedant, numquam tamen temporibus Christianis tanta uis inextricabilis mali accidi, ut pernicies lucustarum, quae nullo modo ferri uiua potuisset, mortua plus noceret et qua diu uiuente peritu