comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tum factum. Si pondus non contiñi.Si ar¬
gentum factum contim̃. qm̃ argento cedit.
qđ ad spẽm argenti uinctum ẽ. quẽad mo¬
sunt non deb̾i: nec aurea emblemata. qua
in abscidib argenteis sint eẽnt. an aut auri
appellatione a nuli aurei contineantur. qr̃
lectum plane argenteum: uł siqua alia suppel¬
lex argentea fuit. argenti appellatione noncor¬
tinetur. Sin uero argenti habita non ẽ. ut it
uinctam argentea. scio me dixisse quod non
in argentario pat̾.F. reponebat. Sed nec cat¬
delabra. nec lucerne argentee uł sigilla que
in domoreposita sunt. uł imagines argentea
argenti appellatione continebuntur: nec spe¬
culum. uł parieti affixum. uł etiã qđ mulier
mundi causa huĩt. si mõ non in argenti nu¬
mero habita sunt.
Rgento facto legato quintus.m. ait uasa
argentea contieri. ułuti ꝑ apsides accepta¬
bula trullas. pelues.: ⁊ his sunilia. non tam̃
que suppellectił sunt. Sed cui uasa sunt lega¬

Expanded text:
tum factum: si pondus, non contineri, si artum factum: si pondus, non contineri, si argentum factum, contineri, quoniam argento cedit, quod ad speciem argenti iunctum est, quemadmosunt, non deberi, nec aurea emblemata, quae in absidibus argenteis sint. An autem auri appelLectum plane argenteum vel si qua alia supellex argentea fuit, argenti appellatione non continetur, si numero argenti habita non est, ut in iunctura argentea scio me dixisse, quod non in argentario pater familias reponebat. sed nec candelabra nec lucernae argenteae vel sigilla, quae in domo reposita sunt, vel imagines argenteae argenti appellatione continebuntur, nec speculum vel parieti adfixum vel etiam quod mulier mundi causa habuit, si modo non in argenti numero habita sunt. Argento facto legato Quintus Mucius ait vasa argentea contineri, veluti parapsidas acetabula trullas pelves et his similia, non tamen quae supellectilis sunt. Sed cui vasa sint lega
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃.ł. Gum aurum ułargentũ legatũ
est quicquid auri argentiq relictum sit. le¬
gato contiuuetur. siue factum siue infectũ.
pecumã aut̃ signatam: placet eolegato ñ
contiñi. ꝓinde si certum pondus auri si le¬
gatum. uł argenti: magis quantitas legata
uidetur. nec ex uasis tanget. Sed si argñti
facti pondo.c. sint legata: ex facto argñto
debebitur legatum. Unde ẽ quesitum apud
celsum an ⁊ uasculo possit seꝑare. ⁊ rescͥpsit
uascła non seꝑaturum. licet ei optio fuerit
debeant. u̾ si appñdantur. Et ꝓculus. ⁊ celsꝰ.
aiunt exempto plũbo appendi debe. Nam
ex emptorib replumbare assignantur. ⁊ in
rationes argenti pondus sic defert᷑. que sen¬
tñtia habet rationẽ. plane si cui uascula ar-¬
gentea puta lauces quadratesint legate. ⁊ plũ¬
bum quo contineret᷑ eum sequet᷑. Simili mͦ
qr̃ si cui argentum legetur. anemblemata
aurea que in eo sunt eum sequant᷑:i põp̃. ł.
pondus ei argenti facti legetur. an uͦ argen¬

Expanded text:
. Cum aurum uel argentum legatum est, quidquid auri argentique relictum sit, legato continetur siue factum siue infectum: pecuniam autem signatam placet eo legato non contineri. Proinde si certum pondus auri sit legatum uel argenti, magis quantitas legata uidetur, nec ex uasis tanget. Sed si argenti facti pondo centum sint legata, ex facto argento debebitur legatum. unde est quaesitum apud Celsum, an et uascula possit separare: et scripsit uascula non separaturum, licet ei optio fuerit debeant, ut sic appendantur. et Proculus et Celsus aiunt exempto plumbo appendi debere: nam et emptoribus replumbatae adsignantur et in rationes argenti pondus sic defertur: quae sententia habet rationem. Plane si cui uascula argentea, ut puta lances quadratae sint legatae, etiam plumbum, quo continentur, eum sequetur. Simili modo quaeritur, si cui argentum legetur, an emblemata aurea quae in eo sunt eum sequantur. et Pomponipondus ei argenti facti legetur an uero argen
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑata sunt:⁊ que his accessionis uice cedunt.
que sunt insite picture. clauiq qui uestibus
instruuntur.
estim̃ta om̃ia aut uirialia sunt aut pue¬
rilia. aut muliebria. aut coĩa. aut familiaiaͦ.
uirilia sunt: que ipsius patris familias pueri
causa parata sunt: que ad nullũ usũ ꝑtinent.
nisi puerilem łtitoge. tunice. palliola. uesti m̃¬
ta stragula. ansitapa. ⁊ saga. ⁊ reliqͣ similia
puerilia sunt que ad nullum alium usum ꝑ-¬
tinent nisi puerilem. łuti toge p̃texte. alicui¬
uituꝑatione. ułuti. stole. pallia. tunice. capi¬
tia zone. mitra. que magis capitis tegendi qm
ornandi causa sunt comꝑata. plagule. pe¬
nule. coĩa sunt. quib ꝓmiscue utitur muli¬
er cum uiro. ułuti si eiusmodi penule palli¬
um. uestes: ⁊ reliqua huiꝰmodi quib sine rep̃¬
hensione. uł uir uł uxor utatur. familiaĩa ca
sunt: que ad familiam uestiendam parata
sunt. sicuti saga. tunice. penule. lit̾ea uesti¬

Expanded text:
parata sunt et quae his accessionis uice cedunt, parata sunt et quae his accessionis uice cedunt, quae sunt insitae picturae clauique qui uestibus insuuntur. Uestimenta omnia aut uirilia sunt aut puerilia aut muliebria aut communia aut familiarica. uirilia sunt, quae ipsius patris familiae causa parata sunt, uelnt, ueluti togae tunicae palliola uestimenta stragula amfitapa et saga reliquaque similia. puerilia sunt, quae ad nullum alium usum pertinent nisi puerilem, ueluti togae praetextae alicuuituperatione, ueluti stolae pallia tunicae capitia zonae mitrae, quae magis capitis tegendi quam ornandi causa sunt comparata, plagulae penulae. communia sunt, quibus promiscue utitur mulier cum uiro, ueluti si eiusmodi penula palliumue est et reliqua huiusmodi, quibus sine reprehensione uel uir uel uxor utatur. familiarica sunt, quae ad familiam uestiendam parata sunt, sicuti saga tunicae penulae lintea uesti
Abbreviated transcription (Latin):
uasis siue in argentis auro argento ue cedunt.
qm̃ hec spectamus que res cuius rei ornandi cã
taxat sit in quo bibi possit. an etiã qđ ad p̃ꝑa¬
tionem bibendi comꝑatum est. ułuti colũniaĩ¬
um. ⁊ urceoli dubitari potest. Sed ꝓpͥus est ut
hec quoq insĩt.
Nge̾ntis legatis non tam̃ ea legata uidñ¬
tur quib uingim᷑. uoluntatis causa. sed ⁊ ua¬
litudinis. Qualia sunt cõ magina glaucina cri¬
na. rosa. mura. colũ. nardum purũ. hoc ꝗdem
ĩ quo elegationes sint. ⁊ mundiores ungunt᷑
femine de aquiminaĩo cassius ait. consultũ.
legatum eẽt. escario cede.
.i. si descectũ non sit. i. si sit consũmatum qđ
in tela est: nondum ꝑitutum est uł detextũ est
contextum appellat᷑. quisquis gͥ uestẽ legau̾it.
neq stam̃ neq substemen legato continebit᷑
Uestim̃torum sunt om̃ia lanea lineaq. ł sirica
ul bũbacina. que induenda p̃cingendi ami¬
ciendi. instẽnendi. iniciendi. acubandine cã

Expanded text:
uasis siue in argenteis, auro argentoue cedent, quoniam hoc spectamus, quae res cuius rei ornandae causa taxat sit, in quo bibi possit, an etiam id, quod ad praeparationem bibendi comparatum est, ueluti colum niuarium et urceoli, dubitari potest. sed propius est, ut haec quoque insint. Unguentis legatis non tantum ea legata uidentur, quibus unguimur uoluptatis causa, sed et ualetudinis, qualia sunt commagena glaucina crina rosa muracolum nardum purum: hoc quidem etiam quo elegantiores sint et mundiores, unguuntur feminae. Sed de aquiminario Cassius ait consultum selegatum esset, escario cedereetsi desectum non sit, id est si sit consummatum. quod in tela est nondum pertextum uel detextum, contextum appellatur. quisquis igitur uestem legauerit, neque stamen neque subtemen legato continebiturUestimentorum sunt omnia lanea lineaque uel serica uel bombycina, quae induendi praecingendi amiciendi insternendi iniciendi inc‹u›bandiue causa
Abbreviated transcription (Latin):
aristo. ĩ coactilia uesti cedẽ. ait ⁊ teginenta
subscellioꝵ. huic legato cedẽ uite margaĩ¬
tarũ. Item sibule. ornam̃toꝵ. mag̃ qͣ uestĩ
st̃ tapeta. uesti cedunt. que aut insternilis
inici solent. Sed stragulas ⁊ babulonica q̃
equis insterni solent. non puto uestis eẽ fas¬
cie. crusales. pedulesq inipilia uestis sunt
est donum. quia usum caltiam̃toꝵ prãnt. cer¬
uicalia quoq uestis nomine continentur.
i quis adidĩt uestem suam: apparet de
ea eũ sensisse: quã ipse inusus suos hũit.⁊
culcitre. ⁊̃ uestis er̃. Item pelles capͥne ⁊ agni¬
ne uestis eĩ.
Uuliebri ueste legata. ⁊ infantilem conti¬
UI. ads recte scrib. Mulieres ⁊⁊ om̃s dici que¬
cumq sexus feminini sunt. ¶Ornam̃ta
muliebria sunt. quib mulier ornatur. ułuti
maures. armille. uiriole. anuli. p̃ter signa¬
torias. i om̃ia que adaliam rem nullam
parantur:. nisi corꝑis ornandi causa. quo ex
nũo.⁊ hec sunt. aurum. gẽme. lapilli. qui

Expanded text:
Aristo etiam coactilia uesti cedere ait et tegimenta supselliorum huic legato cedere. Uittae margaritarum, item fibulae ornamentorum magis quam uestis sunt. Tapeta uesti cedunt, quae aut sterni inici solent: sed stragulas et babylonica, quae equis insterni solent, non puto vestis esse. Fasciae crurales pedulesque et inpilia vestis loco est udonum, quia usum calciamentorum praestant. Ceruicalia quoque uestis nomine continentur. Si quis addiderit 'uestem suam', apparet de ea eum sensisse, quam ipse in usus suos habuit. Culcitae etiam uestis erunt. Item pelles caprinae et agninae uestis erunt. Muliebri ueste legata et infantilem contium recte scribit: mulieres enim omnes dici, quaecumque sexus feminini sunt. Ornamenta muliebria sunt, quibus mulier ornatur, ueluti inaures armillae uiriolae anuli praeter signatorios et omnia, quae ad aliam rem nullam parantur, nisi corporis ornandi causa: quo ex numero etiam haec sunt: aurum gemmae lapilli, quia
Abbreviated transcription (Latin):
suoꝵ .x. imantipia ⁊ sp̃es argenti quas exp̃s¬
serat. eidem anulos ⁊ uestem reddi ab hr̃dib
Quesitum ẽ si uxoris non fuint. an pr̃ari ex¬
ea uid̾i. nisi contrarium ab hr̃de ꝓbetur. Ia¬
testator fidĩ commisit. uxoris ut quicquid ad
as uxoris sue fuisse testator. sciat. eiq reddi p̃¬
non deb̾i. Si legato acquirerentur: debe.
ulier testõ ⁊ postea codicill multas spe¬
cies uestis. argenti. quas uł ipsa se confecisse.

Expanded text:
 et mancipia et species argenti quas expresserat, eidem anulos et uestem reddi ab heredibus quaesitum est, si uxoris non fuerint, an praea videri, nisi contrarium ab herede approbetur. testator fidei commissit uxoris, ut quidquid ad as uxoris suae fuisse testator sciat eique reddi prnon debere, si legato adquirerentur, debere. Mulier testamento et postea codicillis multas species uestis argenti, quas uel ipsa se confecisse
Abbreviated transcription (Latin):
li furandi animo fecit: ĩ furti tenetur. Ut̾q
aũt accõne obligatur: ⁊ altera alterã non
tollet. S condictio ex furtuia causa com¬
petit. ꝑ quã si consecutus fuerit pupillus
quod fũt ablatum: tollitur hoc udiciũ
qui nichil absit pupillo. Hore acc̃o
licet induplũ sit. insimplo rei ꝑsecutionẽ
continet: non tota dupli pęna est.
ab adũsariis debetur tutori ꝓcuratori ue
arbitrii uidicis cauendũ ẽ qđ eo nomine
eis absit.
sit tutele: agi non potest. Tinituraũt non so¬
lum pub̾tate. s ⁊̃ morte tutoris uł pupilli
ilium familias emancipatum si tutelam
amministrat: ⁊̃ decreto teneri uił putat
I adhuc inpubes tutelȩ agat. nichil
consumatur.um furiosi curatores ñ
tutele sed negotioꝵ gestoꝵ acc̃o est: quȩ cõ.¬
petit ĩ dum negotia gerit quia non idem
in hac accõne qđm tutele accusatione dũ
positam a patrepupilli uł cõmodatam non
reddat. non tantũ commodati uł depostti
niam ut reddat: plerisq placuit eampecu¬

Expanded text:
si furandi animo fecit, etiam furti tenetur. utraque autem actione obligatur et altera alteram non tollet. sed et condictio ex furtiua causa competit, per quam si consecutus fuerit pupillus quod fuerit ablatum, tollitur hoc iudicium, quia nihil absit pupillo. Haec actio licet in duplum sit, in simplo rei persecutionem continet, non tota dupli poena est. ab aduersariis debetur tutori procuratoriue, arbitratu iudicis cauendum est, quod eo nomine eis absit. sit, tutelae agi non potest: finitur autem non solum pubertate, sed etiam morte tutoris uel pupilli. Filium familias emancipatum, si tutelam administret, etiam directo teneri Iulianus putat. Si adhuc impubes tutelae agat, nihil consumitur. Cum furiosi curatore non tutelae, sed negotiorum gestorum actio est: quae competit etiam dum negotia gerit, quia non idem in hac actione, quod in tutelae actione, dum positam a patre pupilli uel commodatam non reddat, non tantum commodati uel depositiniam, ut reddat, plerisque placuit eam pecu
Abbreviated transcription (Latin):
tria aliqã dolo fecerit an accusatio tutelȩ
patrem quoq hoc nomine teneat queritur: et
equum est ut eum dumtaxat dolũ pater
p̃stet qui cominissis ẽ ante emancipationẽ¬
hr̃s extiterit ei cuius tutelam tutor siuus geᷤ¬
serat exhr̃ditaria causa cum tutore suo ha¬
bebit accusationem. Si tutor in hostiũ
potestate ꝑuenerit. quia finita tutela intel¬
ligitur fidĩuissores qui ꝓeorem saluam fore
spopondit ⁊ si quis extat defensor eius qui
ꝑatiis ẽ susciꝑe uidiciũ tutele: uł si quis sit
curator bonis eius constitutus: recte conue¬
nietur.¬

Expanded text:
dolo aliquid fecerit, an actio tutelae patrem quoque hoc nomine ten‹ea›t, quaeritur. et aequum est, ut eum dumtaxat dolum pater praestet, qui commissus est ante emancipationeeres exstiterit ei, cuius tutelam tutor suus gesserat, ex hereditaria causa cum tutore suo habebit actionem. Si tutor in hostium potestatem peruenerit, quia finita tutela intellegitur, fideiussores, qui pro eo rem saluam fore spoponderint, et si quis existat defensor eius, qui paratus est suscipere iudicium tutelae, uel si quis sit curator bonis eius constitutus, recte conuenientur
Abbreviated transcription (Latin):
ea cognat᷑at᷑ ceꝑit fidĩ cõimissũ uidet᷑ eiꝰ qͦq que
ũdũ nupserat. s pꝰea eo casu qͦ exedicto ad uxo¬
rem bona mariti testati solent ꝑtiñẽ.
infuniis meũ inuen̾̃it .c. aureos legauͦ ñ mi¬
nuet᷑ in cua ꝑsona legatũ sin¬
ip̃ .i. fidĩc. Fidĩ cõmissa quoc̃q sermone
Ieo exep̃lo scͥpta sunt. licet u̾ba fidĩ cõmissis scͥp¬
tura habãt. ⁊itadiuũ piũ decreuisse metianũ
scribit.S¬
i ita eũ quis ꝗͥscͥpsit quomͦ diuus¬
cõm̃dare. aliud uoluntatẽ suã fidĩ cõmitĩntis
hr̃dib insimiare. Cum eẽt quis rogatus
restituere porcionẽ accepta certa qͣntitate. R¬
utrũ si uolet p̃cipiet restituetq poreionẽ anuͦ
duplex ẽ fidĩ cõmissũ unũ ut possit petẽ qͣnti¬
tatẽ paratus. porcionẽ cede: aluid ut si ñ petat
tm̃ cogatur fidĩ cõmissario restituere. pat̃o pr̃a¬
dis dicendi noluisse. hoc aũt legatũ eũ uolũit

Expanded text:
 commissum uidetur: eius quoque, quae nondum nupta erit, sed postea eo casu, quo ex edicto ad uxorem bona mariti intestati solent pertinerein funus meum uenerit, centum aureos legauero, non minuitur in tua persona legatum, siicommissorum. Fideicommissa quocumque sermone in exemplo scripta sunt, licet uerba fideicommissi scriptura habeat: et ita diuum Pium decreuisse Maecianus scribit. Si ita quicommendare, aliud uoluntatem suam fideicommittentis heredibus insinuare. Cum esset quis rogatus restituere portionem accepta certa quantitate, rutrum, si uolet, praecipiet restituetque portionem, an uero duplex est fideicommissum, unum, ut possit petere quantitatem paratus portione cedere, aliud, ut et si non petet, tamen cogatur fideicommissario restituere parato praestadis dicendi noluisse. Hoc autem 'cum uoluerit
Abbreviated transcription (Latin):
suus hr̃s erit. fidĩ c̃. relinqui non potest.
p̃to tulit marito in hoc dotẽ. ut fdĩ.c̃. det. dicendũ
hoc ita si mortis cã donatura mulier marito fecit ac¬
ceptũ. S et  si mortis cã aux̃it marito dotem.
missũ ab eo deb̃i. Iulius scribit si seruus legatꝰ¬
nicħ sit cũq manumitt̾e rogotus sũ fidĩc̃. a me
et. Si rem meã quis debeat ex
potest licet ex legato cõmodũ sentire uideat᷑: qd
dñium nã eiscit᷑ statim nec ex pectat exstipłatu
accõnũ fortassis quis dicat ⁊ sũptũ litis ꝗͣ sustũ⁊
si ex stipłatione litgaret cũ lucͣri. S nequaqͣm
fidĩ cõmittẽ me posse. Nec q̃ ꝗͣ moueat. qͥ usus fru¬
ctus solet morte extingui. Nam medii potius
tp̃is quouiuat ꝗ dõauit. comodũ cogitemus.
Si aũt pignus debitoris libauͦ mortis cã ⁊ eiꝰfidĩ¬
patre uł dño relictũ fidĩ com¬
missũ si hr̃ditas ei ñ querat᷑ ab emancipato filio
uł seruo manumisso utilib ac̃cõib postulat᷑: penes

Expanded text:
suus heres erit, fideicommissum relinqui non potest. pto tulit marito in hoc dotem, ut fideicommissum det, dicehaec ita, si mortis causa donatura mulier marito fecit acceptum. sed et si mortis causa auxerit marito dotem umissum ab eo deberi. Iulianus scribit, si seruus mihi legatus sit eumque manuet. Si rem quis debeat ex poterit, licet ex legato commodum sentire videatur, quod dominium nanciscitur statim nec exspectat ex stipulatu actionem: fortassis quequaquamfideicommittere me posse. nec quemquam moueat, quod usus fructus solet morte exstingui: nam medii potius temporis, quo uiuat qui donauit, commodum cogitemus. Si autem pignus debitoris liberauero mortis causa et eipatre uel domino relictum fideicommissum, si hereditas ei non quaeratur, ab emancipato filio uel seruo manumisso utiilibus actionibus postulatur: penes
Abbreviated transcription (Latin):
i deportati seruo fidĩc̃.obliges.
deportatus uiuo testatore alienaũit. uł fuũitre¬
stitutus. lunc N ad ipsũ debebit ꝑtiñe similes
deportatos fidĩ c̃. reliq̃rit ħ uerius ẽ qd marcellꝰ
ꝓbat carere eũ posse. Siquis creditori suo
legaũit id qͥ debet fidĩ cõmitti eiꝰ ñ pot̾it uͥ com¬
modũ aliqd ex legato consequat᷑. forte exceptio

Expanded text:
i deportati seruo fideicommissum funisi si eum deportatus uiuo testatore alienauerit uel fuerit restitutus: tunc enim ad ipsum debebit pertinere. Si miles deportato fideicommissum reliquerit, uerius est, quod et Marcellus probat, ca‹p›ere eum posse. Si quis creditori suo legauerit id quod debet, fidei committi eius non poterit, nisi commodum aliquod ex legato consequ
Abbreviated transcription (Latin):
p̃. Sed ⁊ si sic fidĩ cõmissũ ddõ ab hr̃de ĩ¬
eo te rogo luci titi ut ab hr̃de tuo petas dãi me¬
uio .x. aureos utile erit fidĩ cõmissũ ut mortuo¬
dq et uił .R. Sic aut̃ fidĩ cõmissũ dari ñ po¬
terit. si stichus sei factus iussu eiꝰ hr̃ditatẽ adie¬
rit rogo det qm̃ qui fortuito ñ uidicio testato¬
ris consequit᷑ hr̃ditatẽ uł legatũ ñ debet oñari.
nec recipiendũ ẽ ut cui nicħ ded̾is eũ rogando

Expanded text:
. Sed et si sic fideicommissum dedero ab herede meo: 'te rogo, Luci Titi, ut ab herede tuo petas dari Maeuio decem aureos', utile erit fideicommissum,dit. Sic autem fideicommissum dari non poterit: 'si Stichus Seii factus iussu eius hereditatem adierit, rogo det', quoniam qui fortuito, non iudicio testatoris consequitur hereditatem uel legatum, non debet onerari, nec recipiendum est, ut, cui nihil dederis, eum rogando
Abbreviated transcription (Latin):
liq̃rit. si illo repudiante ad seqntẽ gͣdũ de uoluta
sit successio. eũ fidĩ c̃. non deb̾e. ⁊ ita imꝑator nr̃
rescͥpsit. S et si patͦno relictũ sit. ⁊ aliquis ex libis

Expanded text:
liquerit, si illo repudiante ad sequentem gradum deuoluta liquerit, si illo repudiante ad sequentem gradum deuoluta sit successio, eum fideicommissum non debere: et ita imperator noster rescripsit. Sed et si a patrono sit re lictum et aliquis
Abbreviated transcription (Latin):
ualebit. S et si post sentñtiam añꝗͣ imꝑatorm̃
cõꝓbet ualebit qͥ factũ ẽ qr certũ statũ usq ad¬
huc habuit. a p̃fectis uͦ p̃torio uł eo ꝗ uice p̃fecti
ex mandatis pͥncipis cognoscet. It a p̃fecto urbis de
ius deportandi datũ est statim admittẽ ciuitatẽ:
⁊ iõ nec testam̃ti faciendus. nec fidĩ cõmittendi
constathabe. Si quis plane ininsulã deportatũ
codicillos ibi fecĩt. ⁊ indulgñtia imꝑatoris restitutũ
id codicilł durantib decesserit potest defendi fidei. c̃
ciendũ ẽ
aũt eoꝵ fidĩ cõmitti ꝗͣ posse: ad quos aliꝗd ꝑuen¬
turũ ẽ morte eiꝰ. ł dũ eis datur uł dũ eis ñ adiunt᷑.
Nec tm̃ ꝓximi bonoꝵ possessioĩs uerũ inferioris qͦ
mitti posse si mͦ natus nob̾ successurus sit.
llud certe indubitant̃ dr̃. si ꝗs intestatus decedens
ab eo qui pͥmo gradi ei succede potuit. fidĩ c̃. re¬

Expanded text:
ualebit: sed et si post sententiam, antequam imperator ualebit: sed et si post sententiam, antequam imperator comprobet, ualebit quod factum est, quia certum statum usque adhuc habuit. A praefectis uero praetorio uel eo, qui uice praefectis ex mandatis principis cognoscet, item a praefecto urbis depius deportandi datum est statim amittere ciuitatem et ideo nec testamenti faciendi ius nec fideicommittendi constat habere. Si quis plane in insulam deportatus codicillos ibi fecerit et indulgentia imperatoris restitutus isdem codicillis durantibus decesserit, potest defendi fideicommiciendum est autem eorum fidei committi quem posse, ad quos aliquid peruenturum est morte eius, uel dum eis datur uel dum eis non adimitur. Nec tantum proximi bonorum possessomitti posse, si modo natus nobis successurus sit. Illud certe indubitate dicitur, si quis intestatus decedens ab eo, qui primo gradu ei succedere potuit, fideicommissum re
Abbreviated transcription (Latin):
INOERTUS
quis sit captiuus sit
an a latruncłis obses¬
potest. S et si sui
uiris sit ignarus.
putetq se ꝑerrorem
quia a latͦnib captus fuit seruũ eẽ ułut hostiĩ
uł legatus ꝗ nichil se acaptiuo differre putat. ñ
posse fidĩ cõmittẽ certũ est. quia nec testari pot̾.
qui anliceat sͥ testari dubitat s si filius .ẜ.
uł seruus fidĩcõmissũ reliquerit. ñ ualet. si tm̃
angit. uidelic si duraũit uoluntas post manumiᷤ¬
liq̃rit. E hi quib aqua ⁊ igni int̾dictũ ẽ itẽ
deportati fidĩ. c̃. relinq̃re ñ possunt: q nec testam̃¬
ti faciendi uis hñt cũ sint. Gg̃. a polides deporta¬
tos aureos acciꝑe debemꝰ ꝗbiis pͥnceps insulas ad no¬
tauit. uł de quib deportandis scͥpsit. cetum pͥusꝗͣ
factũ p̃sidis cõꝓb sidũ amisisse quis in ciuitate uide¬
atur. Proinde si ante decessisset cuiis decessisse uide
tur. i fidĩ .c. qđ ante reliq̃rat ꝗͣ sent̾ntiã pateretur

Expanded text:
incertus quis sit, captiuus sit an a latrunculis obsespotest. sed et si sui iuris sit ignarus putetque se per errorem, quia a latronibus captus est, seruum esse uelut hostium, uel legatus qui nihil se a captiuo differre putat, non posse fideicommittere certum est, quia nec testari potest, qui, an liceat sibi testari, dubitat. Sed si filius familias uel seruus fideicommissum reliquerit, non ualet: si tamen tingit, uidelicet si durauerit uoluntas post manumirit. Hi, quibus aqua et igni interdictum est, item deportati fideicommissum relinquere non possunt, quia nec testamenti faciendi ius habent, cum sint ἀπόλιδες. Deportatos autem eos accipere debemus, quibus princeps insulas adnotauit uel de quibus deportandis scripsit: ceterum prius quam factum praesidis comprobet, nondum amississe quis ciuitatem uidetur. proinde si anticommissum, quod ante reliquerat, quam sententiam pateretur,
Abbreviated transcription (Latin):
ctare miquĩi ẽ siñ culpa legauit lisꝑierit.
Seruo hr̃dis fidĩ.c̃. utilit̾ non relinquit᷑. nͥ
fidĩ eiꝰ cõmiserit. ut seruũ manumittat.
umita petisset testator ut ꝗc dͥ ex bonis
eiꝰ ad patrẽ ꝑuenisset. filie sue ita restitueret.
ut eo ampliꝰ hab̾et ꝗͣ ex bonis patͥs habituraẽẽt
diuiis piꝰ rescͥpsit. manifestũ eẽ de eo tp̃r sensisse
testatorẽ qͥ post mortẽ patͥs futurũ eẽt.

Expanded text:
erit. Seruo heredis fideicommissum utiliter non relinquitur, nisi fidei ‹ei›us commiserit, ut seruum manumittat. Cum ita petisset testator, ut, quidquid ex bonis eius ad patrem peruenisset, filiae suae ita restituere‹t›, ut eo amplius haberet, quam ex bonis patris habitura esset, diuus Pius rescripsit manifestum esse de eo tempore sensisse testatorem, quod post mortem patris futurum esset.
Abbreviated transcription (Latin):
officium p̃teriserit officio tutoris incũbe
etiam rationes actus sui conficere. ⁊ pupi
redde. Cet̾um si non fecit aut factis non
hibet. hoc nomine iudicio tutele tenebi
de seruis quoq int̾rogationes. sed ⁊ qy¬
nes habendas: ⁊ hoc officio iudicis
placuit. Nam diuus seuerus di
qui rem gesserunt ꝓferantur has iat
si ẽẽ mala fide conscriptas a seruis dicunt
tutores ⁊̃ in questionẽ serui introgari pote¬
runt. Pret̾ea si matrem aluit pupilli tutor.
putat labo eum imputar adũsus eũ posse.
s est nũs. non nisi ꝑ quã egenti deit impu¬
tare eũ oportere. de largis facultatib pupil¬
li utrumq c̾oncurrere gͥ oporteret ut et
mater egens sit ⁊ filius in facultatibus po¬
situs. s si munui nuptiale matri pupilli mi¬
serit. non eũ pupillo imputaturum. lab̾o
scͥpsit. nec ꝑ quam necessaria ista mimera

Expanded text:
officium praetermiserit. Officio tutoris incumbit officium praetermiserit. Officio tutoris incumbit etiam rationes actus sui conficere et pupillo reddere: ceterum si non fecit aut si factas non exhibet, hoc nomine iudicio tutelae tenebitur. de servis quoque interrogationes, sed et quaestiones habendas et hoc officio iudicis convenire placuit. nam divus Severus dec a servis qui rem gesserant proferantur: has rationes si esse mala fide conscriptas a servis dicunt tutores, etiam in quaestionem servi intrunt. Praeterea si matrem aluit pupilli tutor, putat Labeo imputare eum posse: sed est uerius non nisi perquam egenti detare eum oportere de largis facultatibus pupilli: utrumque igitur concurrere oportet, ut et mater egena sit et filius in facultatibus positus. Sed si munus nuptiale matri pupilli miserit, non eum pupillo imputaturum Labeo scripsit: nec perquam necessaria est ista
Abbreviated transcription (Latin):
NOMNIBUS OUA
fecit tutor cum facere non debet. Itẽ
in his que non fecit. rationem reddet.
hoc udicio prãndo. dolum: iculpam
⁊ qͣntam insius rebus diligentiam. Un-
admortis causa donationem ac commo¬
d auerit: a tutele iudicio teneatur:⁊ ait
teneri eũ. Nam si cuti testam̃ti factio in-¬
quit pupillis concessa non ẽ. ita nec mor¬
tis quidem causa donationes ꝑmittendae
sunt: si on mortis causa donauerit. tu¬
tores auctore idem uił scripsit. plerosq
quidem putare non uałe donationẽ. et
plerumq ita est. s nonnullos casus pos¬
se exhibe. quib sine rep̃hensione tutor
auctor sit pupillo ad diminuendũ decre¬
to. scilicet int̾ueniente. ułut si matri aut
sorori que alit̃ se tueri non possunt. tutor
alim̃ta p̃stiterit. Nam cũ bone fid̾i udiciũ
sit. nemo feret in quit aut pupillum aut
substitutũ eius querentes. quod tam con¬
iunctȩ ꝑsone alie sunt quin immo ꝑ contͣ¬
rium putat posse cũ tutore agi tutelȩ. si tale

Expanded text:
omnibus quae fecit tutor, cum facere non deberet, item in his quae non fecit, rationem reddet hoc iudicio, praestando dolum, culpam et quantam in suis rebus diligentiam. Undead mortis causa donationem accommodauerit, an tutelae iudicio teneatur. et ait teneri eum: nam sicuti testamenti factio, inquit, pupillis concessa non est, ita nec mortis quidem causa donationes permittendae sunt. Sed et si non mortis causa donauerit tutore auctore, idem Iulianus scripsit plerosque quidem putare non ualere donationem, et plerumque ita est: sed nonnullos casus posse existere, quibus sine reprehensione tutor auctor fit pupillo ad deminuendum, decreto scilicet interueniente: ueluti si matri aut sorori, quae aliter se tueri non possunt, tutor alimenta praestiterit: nam cum bonae fidei iudicium sit, nemo feret, inquit, aut pupillum aut substitutum eius querentes, quod tam coniunctae personae alitae sint: quin immo per contrarium putat posse cum tutore agi tutelae, si tale
Abbreviated transcription (Latin):
tutoris condempnatus p̃stiterit. uł ex com¬
muni gestu nec ei mandate sunt accõnes con¬
stitutum ẽ adiuo pio⁊ abimꝑatore nr̃o. ⁊ adi¬
uo patre eius uti em actionem tutori adũsuꝰ
contutorem dandam. Plane si ex dolo cõmu
Uconuentus p̃stiterit tutor. neq mandan-¬
aiccusationes. neq utilis competit.¬
¶ delicti pęnam subiit que res in¬
i eũ fecit. ut acet̾is quid consequat᷑
uou barticipib. Neq enim ulla societas ma¬
lesicioꝵ. uł cõmunicatio iusta dampni ex ma-¬
leficio ẽ usq ad eo aũt ad contutores non ueni¬

Expanded text:
tutoris condemnatus praestiterit vel ex comtutoris condemnatus praestiterit vel ex communi gestu nec ei mandatae sunt actiones, constitutum est a divo Pio et ab imperatore nostro et divo patre eius utilem actionem tutori adversus contutorem dandam. Plane si ex dolo communi conventus praestiterit tutor, neque mandandae sunt actiones neque utilis competit delicti poenam subit: quae res indignum eum fecit, ut a ceteris quid consequatur doli participibus: nec enim ulla societas maleficiorum uel communicatio iusta damni ex maleficio est. Usque adeo autem ad contutores non ueni
Abbreviated transcription (Latin):
telam amministrari. ⁊ tutores certã sũmam
ei statuerunt. quia alit̃ se exhib̾e ñ poterat.¬
Ergo habendam eius rationem qđ statutũ est.:
mela existimat. Ergo ⁊ si ex inquisitione ꝓpt̃
rei noticiam fuerit datus tutor. eiq almĩta¬
statuerint contutores. debebit eõꝵha
necessaris dicendum ẽ reputaturũ. idemq
⁊ si libis hominib si cm̃ ratio prãnd̃i uista in¬
tercedat. Item sumptus litis tutor reputabit.
i uiatica si ex officionecesse habuit aliquo
exeurrere uł ꝓficisci.  unc tractemus
si plures tutelas pupilli amministrauerit.
ꝓqua quisq eoꝵ parte conueniendus sit.
⁊ si quidem om̃s simul gesserunt tutelam.
et om̃s soluendo sunt equissimũ erit diuidi
accusationem. int̾ eos ꝓpositionib uiri li¬
br exemplo ficdĩussoꝵ. S et si non om̃s
soluendo sint. int̾ eos qui soluendo sunt
dunditur acc̃o. s ꝓut quisq soluendo ẽ.
potest conueniri ⁊ si forte quis ex facto alt̾iũ

Expanded text:
telam administrari, et tutores certam summam ei statuerunt, quia aliter se exhibere non poterat, habendam eius rationem quod statutum est Mela existimat. Ergo et si ex inquisitione propter rei notistatuerint contutores, debebit eorum rnecessariis, dicendum est reputaturum: idemque et si liberis hominibus, si tamen ratio praestandi iusta intercedat. Item sumptus litis tutor reputabit et viatica, si ex officio necesse habuit aliquo excurrere vel proficisci. Nunc tractemus, si plures tutelam pupilli administraverint, pro qua quisque eorum parte conueniendus sit. Et si quidem omnes simul gesserunt tutelam et omnes soluendo sunt, aequissimum erit diuidi actionem inter eos pro portionibus uirilibus exemplo fideiussorum. Sed et si non omnes soluendo sint, inter eos qui soluendo sunt diuiditur actio. sed prout quisque soluendo est, poterunt conueniri. Et si fo
Abbreviated transcription (Latin):
lot̃. Suppellectili legata hec continen¬
tur. mense. trape. ⁊ eophora. delfice. sub¬
sellia. scanna. lecti. ⁊̃ in argentati. culcitra.
⁊ oralia imꝑialia uasa aquaria. pelues. aꝗ¬
minaria. candelabra. lucerna Item uasa
co attributa. p̃tea capse.⁊ armaria. Sed
ft̃ ꝗ recte putant. capsas ⁊ armariaᷤ. libroꝵ aut ues¬
tiuĩ. aut armamitoꝵ grã ꝑata sunt ñ eẽ insuppellesa¬
li. quia nec ẽẽ quidem ipse res quibus
attribute sunt suppellectilis instrumento
cedent uitrea escaria ⁊ potaria insuppellec¬
tili sunt. sicut fictailia. nec solum iullgaria.
sed etiam que inp̃cio magno sunt. Nam
sas. ⁊ lectos in argentatos. uł in auratos
atq geminatos. insuppellectili eẽ non
dubitatur. usq adeo ut idem ueruis.
sit ⁊ si tota argentea uł aurea sint de
murrinis ⁊ cristallinis dubitari potest.
andebeant annumerari suppellectili ꝓp¬
ter eximium usum ⁊ p̃cium. Sed ⁊ de
his idem dicendum est. nec int̾ est ciuꝰ

Expanded text:
num. Suppellectili legata haec continentur: mensae, trapezophora, delficae, su‹b›sellia, scamna, lecti etiam inargentati, culcitae, toralia, imperia, uasa aquaria, pelues, aquiminalia, candelabra, lucernae, trulla, co adtributa: Praeterea capsae, armaria. sed sunt qui recte putant capsas et armaria, si librorum aut uestium aut armamentorum gratia parata sint, non esse in suppellectili, quia ne hae quidem ipsae res, quibus adtributae essent, suppellectilis instrumento cederent. Uitrea escaria et potoria in supellectili sunt sic ut fictilia, nec solum uulgaria, sed etiam quae in pretio magno sunt: nam tea et mensas et lectos inargentatos uel inauratos atque gemmatos in supellectili esse non dubitatur, usque adeo, ut idem iuris sit et si tota argentea uel aurea sint. De murrinis et crystallinis dubitari potest an debeant adnumerari supellectili propter eximium usum et pretium: sed et de his idem dicendum est, Nec interest, cuius
Abbreviated transcription (Latin):
apud ꝯsules ⁊ p̃sides ꝓuanciaꝵ post quin¬
q̃nnium a die manumissionis in ingenu¬
ꝗnq̃nnium sententię ꝓingenuitate dic¬
te: quo ignorante res uidicata ẽ: ñ eẽ
p̃scriptione temporis summouendũ &.¬
tenditur. an quis lib̾tus sit. siue oꝑe pe
tant᷑. siue obsequm desidetur. siue ⁊̃
famose accõ intendatur. siue in uis

Expanded text:
apud consules aut praesides provinciarum post quinquennium a die manumissionis in ingenunquennium sententiae pro ingenuitate dictae, quo ignorante res iudicata est, non esse praescriptione temporis summovendum teditur, an quis libertus sit, siue operae petantur siue obsequium desideretur siue etiam famosa actio intendatur siue in i
Abbreviated transcription (Latin):
Si pat̾ exhr̃cdato filio substituit br̃aẽ
extͣneũ. dem ille extͣneus hunc filiũ hr̃dẽ institu¬
it. ⁊ hrs factus nit᷑ pub̾tatẽ decedat. puto a substi¬
tuto filio oĩmꝰlegata pr̃ari ñ deb̾e. qr ñ directo s ꝑ
successionẽ ad filiũ hr̃ditatis pats ꝑueñ. plꝰ ego¬

Expanded text:
Si pater exheredato filio substituit heredem extraneum, deinde ille extraneus hunc filium heredem instituit et heres factus intra pubertatem decedat, puto a substituto ei filio omnino legata praestar‹i› non debere, quia non directo, sed per successionem ad filium hereditas pat
Abbreviated transcription (Latin):
dãpnax esto dare sidiq eiꝰ ꝯmuto utidet qͣntas
qͣnͣtas ñ ad nũatã dũ taxat pecuniã referri exdo¬
tis relegatione istipłatioĩb ep̃te hr̃ditatis apparet.
⁊ sũme appellatio similit̾ accipi debet. ut in his
argum̃tis q̃ relata ẽẽnt ostñdit᷑ uoluntatẽ p̃t̃ea
defuncti q̃ maxie infidĩ ꝯmissis ualet ei sent̃n¬

Expanded text:
damnas esto dare fideique eius committo, uti det, quantas ntas' non ad numeratam dumtaxat pecuniam referri ex dotis relegatione et stipulationibus emptae hereditatis apparet et 'summae' appellatio similiter accipi deberet, ut in his argumentis quae relata essent ostenditur. uoluntatem praeterea defuncti, quae maxime in fideicommissis ualeret, ei senten
Abbreviated transcription (Latin):
toeẽt. Imꝑr. int̾rogauit partẽ legataru q̃rendi
cã pone inꝗt in ẽdito centices aureoꝵ eẽ que in¬
usum sumi sołent dicẽ totũ qd eẽt relictũ iar.¬
ca debi.: ⁊ placuit recte appellasse aꝑte legataris
suggestũ ẽ quedã a coloris pꝰ mortẽ patͥs.f. exac

Expanded text:
tor interrogauit partem legatarii: 'quaerendi causa pone', inquit, 'in condito centiens aureorum esse, quae inusum sumi solerent: diceres totum, quod esset relictum in arca, deberi?' et pla cuit recte appellasse. a parte legatarii suggest
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtm̃et .R. ꝑtiñe nͥ aliud sensisse cestatorẽ ꝓbetur
Pcollegio fabroꝵ fundũ cũ siluis q̃ eicede solce:
uti optimꝰ maximꝰq ẽ legauit. Auero anea quoq
q̃ in die mortis ibi fuissent. idẽ fenũ pabulũ. paleã
itẽ machina uasa uinaria. ⁊dẽ cuppe ⁊ dolia q̃ in
qͥ legatũ est. EExparte diuidia hr̃ cdi insituto
ꝑ p̃ceptionẽ fundũ legauit.⁊ ab eo ita petit. peto

Expanded text:
t pertinere, nisi aliud sensisse testatorem probetur. Collegio fabrorum fundum cum siluis, quae ei cedere solent, uti optimus maximusque esset, legauit. quaero, an ea quoque, quae in diem mortis ibi fuissent, id est faenum pabulum pale‹a›, item machina, uasa uinaria, id est cuppae et dolia, quae in quod legatum non esset. Ex parte dimidia hered‹i› instituto per praeceptionem fundum legauit et ab eo ita peti
Abbreviated transcription (Latin):
toꝵ q̃infundo p̃legato manser̃ ñ uidi legato ꝯtim̃i.
his ũb̃ domib legatis. fidĩ hr̃dũ mõꝵ ꝯmitto. uti
sinant eũ habe domꝰ m̃as in ꝰ habito. nullo oĩno
excepto. cũ oĩ instrum̃to. irepoĩtis oĩb ñ uidĩ tes¬
tatorẽ de peciuĩa nũãta. aut instrum̃tis debitorum

Expanded text:
 in fundo praelegato remanserunt, non uideri legato contineri. His uerbis domibus legatis: 'fidei heredum meorum committo, uti sinant eum habere domus meas, in quibus habito, nullo omnino excepto cum omni instrumento et repositis omnibus' non uideri testatorem de pecunia numerata aut instrumentis debitorum
Abbreviated transcription (Latin):
d .i. Iana legata. ueste. q̃ exea facta sit. ñ debi
Iplacet. sy imat̾ia legata naues armarium ue
ex ea factũ nonuendicet᷑. ẜ Naue aũt legata disso¬
luta neq mat̾ia neq nauis debet᷑. Massa aũt̃ le¬
gara sciphi ex ea facti exigi possunt.¬

Expanded text:
. Lana legata uestem, quae ex ea facta sit, deberi non placet. Sed et materia legata nauis armariumue ex ea factum non uindicetur. Naue autem legata dissoluta neque materia neque nauis debetur. Massa autem legata scyphi ex ea facti exigi possunt.
Abbreviated transcription (Latin):
.d̾ .ł. His ub̾ legaui uxori mee lat̃a mea uia¬
toria. ⁊ ꝗcꝗ̃ in his c̃ditũ erit q̃ m̃branuł mea
manu scͥptis ꝯtinebunt᷑. nec ea sint exacta cũ
moriar. licet in rõnes meas tͣnͣslata sint. i cau¬
tiones adactorẽ mm̃ tͣnstułim. ħ cirogͣpha debi¬
toꝵ. ⁊ pecũam cũ eẽt ꝓfecturus in urbẽ. IN
lat̃alib credidit icirogͣphis exactis q̃ pecũia
erogata reu̾sus in patͥam pꝰ biennũ alia ciro

Expanded text:
. His uerbis legauit: 'uxori meae latera‹l›ia mea uiatoria et quidquid in his conditum erit, quae membranulis mea manu scriptis continebuntur nec ea sint exacta cum moriar, licet in rationes meas translata sint et cautiones ad actorem meum transtulerim'. hic chirographa debitorum et pecuniam, cum esset profecturus in urbem, in lateralibus condidit et chirographis exactis quam pecunia erogata reuersus in patriam post biennium alia chiro
Abbreviated transcription (Latin):
mancipia ñ loco s oꝑe seꝑant ut licet p̃diis rusti¬
cis sint tñ si opꝰ rusticũ ñ facunt: urbana iudñ¬
tur: dicendũ aũt ẽ qđ urban intelligñdi sũt
qͦs pat̃.f. int̾ urbanos annũare solitus sit. qđ
maxĩe me ex libesł familie: Itẽ cibaris dep̃hen¬
di pot̾it uenatores ⁊ aucupes. utrũ in urbanis
testator eosd̃ destinatos habebat. Eum ꝗ natus :
banis eẽ intelligat᷑ qđ mag̃ placet. ¶leticãiis
legatis ⁊ si id̾ lecticariꝰ sit: ⁊ coceus accedet lega¬
to.  Si alii u̾ne. ali c̃sores legati s̃. si ꝗͣ u̾ne

Expanded text:
mancipia non loco, sed opere separant, ut, licet in praediis rusticis sint, tamen si opus rusticum non faciant, urbani uidentur. didendum ‹au›tem est, quod urbani intellegendi sunt, quos pmaxime ex libellis familiae, item cibariis deprehendi poterit. Uenatores et aucupes utrum in urbanis testator eos destinatos habebat. Eum, qui natusbanis esse intellegatur, quod magis placet. Seruis lecticariis legatis si idem lecticarius sit et cocus, accedet legato. Si alii uernae, alii cursores legati sunt, si quidam
Abbreviated transcription (Latin):
auł.ł. ¶x̃s m̃s dãpnas esto lucio titio sti¬
chũ ẜuũ mm̃ redde. ł ita illã s uũ mm̃ illi red¬
dito caselł ait debi. neq id labõ imꝓbat. q qui
redde iubet᷑ simł ⁊idare uibetꝰ. ¶ Due statue
marmoree legatĩ nullã statuã marmoreã p̃t̃
duas caselliꝰ putabat deb̃i. offil. ⁊ trebatiꝰ. cc.
Labo casellii sentñtiã ꝓbat. qd ueꝵ puto qr
duas statuas legando pot̾ ui̾i ñ ꝑutesse ⁊̃
marmore se statuas legare. P. Uxori mee
uestẽ. niuudũ muliebrẽ ornam̃taoĩa aurũ
argentũ q̃ eiꝰ cã factũ ꝑatũq ẽ. ⁊̃ oe do lego.

Expanded text:
. 'Heres meus damnas esto Lucio Titio Stichum seruum meum reddere' uel ita: 'illum seruum meum illi reddito'. Cascellius ait deberi neque id Labeo improbat, quia qui reddere iubetur, simul et dare iubetur. Duae statuae marmoreae duas Cascellius putat deberi: Ofilius Trebatius contra. Labeo Cascellii sententiam probat, quod uerum puto, quia duas statuas legando potest uideri non putasse in marmore se statuas legare. 'Uxori meae uestem, mundum muliebrem, ornamenta omnia, aurum argentum quod eius causa factum paratumque esset omne do lego.'
Abbreviated transcription (Latin):
accep̃ partis dimidie bonoꝵ possessionẽ. substitu¬
tus eiꝰ. utrũ exuntia legata pr̃ẽt. anuͦ ex semisse.
uieriꝰ ẽ ex semisse. s exuntia oĩb reliquis libis
enĩ uͥ ampliꝰ ẽ in bonoꝵ possessioẽ sic̃ ⁊ uͥminꝰ est
fidei commissis. IIII. R. coooo.

Expanded text:
titutus eius utrum ex uncia legata praestat an uero ex semisse? et uerius est ex semisse sed ex uncia omnibus ex reliquis liberi, ubi amplius est in bonorum possessione, sic ‹e›t ubi minus est, FIDEICOMMISSIS
Abbreviated transcription (Latin):
s ꝗ cũ plures lib̾tos relinq̃bat trib ex
ħis fundũ legaũat ipetierat. ut cĩtrͣaret᷑ ne de
noĩe suo exiret. Querebat᷑ ex trib qͥ pͥmus mo-¬
nebat᷑. utrũ utͥq ł alt̾i ex his ꝗ sibi in legato ꝯĩca
eẽnt. relinqr̃e partẽ suã deb̾et. an possit łali cũ¬
libto suo eã relinq̃re. Pacuit.⁊ si uoluntatis q̃stio

Expanded text:
qui complures libertos relinquebat, tribus ex his fundum legauerat et petierat, ut curarent, ne de nomine suo exiret. quaerebatur, ex tribus qui primus moriebatur utrum utrique uel alteri ex his, qui sibi in legato coniuncti essent, relinquere partem suam deberet, an possit uel alii conliberto suo eam relinquere. placuit,
Abbreviated transcription (Latin):
auł.ł. Iosidiꝰ ꝗdã instituta filia uałiana Itur.¬
hr̃de actori suo an stichodata lib̾tate p̃dia c̾ta
ipeculiũ. ⁊ reliqͣ legau̾at. tã sua ꝗͣ colonoꝵ noĩe
modũ. It̃ quoꝵ ratione redde debeat. scił que in
ꝯdito habuerat pat̾ famił frum̃ti ium cet̃aꝵq reꝵ¬

Expanded text:
um. Hosidius quidam instituta filia Ualeriana herede actori suo Antiocho data libertate praedia certa et peculium et reliqua relegauerat tam sua quam colonorum: modum: 'item quorum rationem reddere debeat', scilicet quae in condito habuerat pater familias frumenti uini et ce
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpoñent᷑ posse excã fidĩ ꝯmissi peti. q̃ apparuiss
ñ fuisse ex alia cã debitũ. ¶ Quidã p̃dia legauitli¬
bus adiectis his ũb utia me possessa s̃. ⁊ quecũq
ibi er̃ cũ moriar q̃sitũ ẽ an mancipia que in
his p̃diis morata in die mortis patͥs.f. fuer̾ oꝑis¬

Expanded text:
ponerentur posse ex causa fideicommissi peti, quod apparuisset non fuisse ex alia causa debitum. Quidam praedia legauit libertis adiectis his uerbis: 'uti a me possessa sunt et quaecumque ibi erunt, cum moriar': quaesitum est, an mancipia, quae in his praediis morata in diem mortis patris fami
Abbreviated transcription (Latin):
imͥ meuia ⁊ negidia filie mee
hr̃des er̃. tc̃ meuua emedio suito p̃tipito. sͦq
habeto. fundos mõs illũ ⁊ illũ cũ casuł ⁊ custo di¬
tionẽ. ł qͣlibet alio casu ꝯtinguit. It̃ cũ oĩb manci¬
piis. pecorib um̃tis. cet̾isq uniũsis sp̃ẽb q̃ in hisd̃
fundis quoue eoꝵ cũ ninoĩarert̃. uti optimi maxi-¬
miq s̃: unq eos in diẽ moetis mex possedi. iut ple¬
nius dicã. ita uti cludunt᷑. Infundo aũtuno ex hĩ

Expanded text:
i Maeuia et Negidia filiae meae heredes erunt, tunc Maeuia e medio sumito praec‹i›pito sibique habeto fundos meos illum et illum cum casulis et custodilio casu optigerint, item cum omnibus mancipiis pecoribus iumentis ceterisque uniuersis speciebus, quae in isdem fundis quoue eorum cum moriar erunt, uti optimi maximique sunt utique eos in diem mortis meae possedi et, ut plenius dicam, ita uti cluduntur.' in fundo autem uno ex his,
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ qͥ coacuĩt uinũ legato cede. sud ium nũo testa¬
tor habuisset. Plane in mortis tp̃r collatum hunc
sermonẽ. s. uestẽ q̃ mea erit. sine dubio ꝓ ꝯditione
accipiendũ puto. S. istichũ ꝗm̃serit. puto ꝓ ꝯdi¬
tione accipiendũ. nec intẽẽ utrũ ita ꝗm̃s erit. anita¬

Expanded text:
 coa‹c›uerit uinum legato cedere, si id uini numero testator habuisset. plane in mortis tempore collatum hunc sermonem 'uestem, quae mea erit' sine dubio pro condicione accipiendum puto: sed et 'Stichum qui meus erit' puto pro condicione accipiendum nec inte
Abbreviated transcription (Latin):
er̃ do. lego. nũmos ibi repositos ut mutui daren¬
tur. ñ eẽ legatos ꝓculꝰ ait. at eos qͦs p̃sidi cã repo¬
sitos ht̃: ut ꝰdã bellis ciuilib factitassẽt. eos lega¬
tos ꝯtinĩ. ⁊ audisse se rusticos senes ita dicentes. pe¬
cuniã sine peculio fragile ẽẽ peculiũ appellan-¬
tes. qd p̃sidii cã serepoñẽtur. ¶ Area legata fune¬
discata medio tp̃r fũit. ac rursus area sit. ꝗͣꝗͣ tunc
peti ñ pot̾at. nc̃ tn debet᷑. S Seruus qͦ legatus si

Expanded text:
erunt, do lego' nummos ibi repositos, ut mutui darentur, non esse legatos Proculus ait: at eos quos praesidii causa repositos habet, ut quidam bellis ciuilibus factitassent, eos legato contineri. et audisse se rusticos senes ita dicentes pecuniam sine peculio fragilem esse, peculium appellantes, quod praesidii causa seponeretur. Area legata si inaedificata medio tempore fuerit ac rursus area sit, quamquam tunc peti non poterat, nunc tamen debet
Abbreviated transcription (Latin):
eruus legatis ĩ ancilłis ꝗdam
debi recte putant: qͣsi cõe nom̃ utrũq sexum
ꝯtineat: ancilluᷤ legatis. mascłos ñ deb̾i nemo
dubitat. s pueris legatis: ĩ puelle debent᷑. Idõ
ñeq in puelł pueros ꝯtiñi dicñdũ est. Muliẽib
ñ legatis ĩ uirgines debent᷑. sicuti uiris legati̾

Expanded text:
eruis legatis etiam ancillas quidam deberi recte putant, quasi commune nomen utrumque sexum contineat: ancillis uero legatis masculos non deberi nemo dubitat. sed pueris legatis etiam puellae debentur: id non aeque in puellis pueros contineri dicendum est. Mulieribus uero legatis etiam uir
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cia ꝯdite purpura. neq debitea. neq̃ reliqͣ legato
ꝯtimĩ placuit.Titio seiana p̃dia. sic utiq com¬
ꝑata s̃. do lego. Cũ ẽẽnt gabiniana q̃q̃ sinuł uno
inspiciendũ: an littĩs i ratioĩb appellatiõe seianoꝵ
gabinana qͦ ꝯtinent᷑. iutͥusq possessionis ꝯfusi
reditꝰ titulo seiãoꝵ accepto legati eẽnt. ẜ b̾al¬
neas legate domꝰ eẽ qe partionẽ ꝯstabat qͥ si
eas publice p̃buit. ita demũ domus eẽ pa̾r¬
tionẽ balneas si ꝑ domũ qq̃ intͥnsecus adiren¬

Expanded text:
condita neque debita neque reliqua legato contineri placuit. 'Titio Seiana praedia, sicuti comparata sunt, do lego.' cum essent Gabiniana quoque simul uno inspiciendum, an litteris et rationibus appellatione Seianorum Gabiniana quoque continentur et utriusque possessionis confusi reditus titulo Seianorum accepto lati essent. Balneas legatae domus esse portionem constabat: quod si eas publice praebuit, ita domus esse portionem balneas, si per domum quoque intrinsecus adiren
Abbreviated transcription (Latin):
nicas. łalias similes ansuoꝵ appellatione. ĩ homo
legosse uideat᷑. Id ⁊ p̃sumi oport̾et. nͥ ꝯtraria
uoluntas testatoris appareat: eũ qui uenalitiaĩã
uitã ex̃cebat. puto suoꝵ nũo ñ facile ꝯtim̃ uelle
eiꝰ modi mancipia. nͥ euidens uoluntas sit. ĩ dehis
cis mag̃ loco ꝗͣ suoꝵ hiuisse credñdus ẽ. uicariosaũ¬

Expanded text:
nicas uel alias similes, an seruorum appellatione etiam hos legasse uideatur? quod et praesumi oportet, nisi contraria uoluntas testatoris appareat. Eum, qui uenaliciariam uitam exercebat, puto suorum numero non facile contineri uelle eiusmodi mancipia, nisi euidens uoluntas fuit etiam de his cis magis loco quam suorum habuisse credendus est. Uicarios au
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ factũ argentũ ꝯp̃hendet᷑. cũ simarmor legatũ
eẽt nichil p̃ter rudẽ mat̾iam demonstratũ ui¬
sint ut sepiꝰ in sua redigi possint inicia. ea matĩae
pot̾ñtia. nũꝙͣ uires eiꝰeffugiant. ¶ Coccũ qđ ꝓpͥo
noĩe appellat᷑. ꝗnũsicolorib cedẽt nemo dubitabit.
qn minꝰ p̃rocoratinũ. aut isginũ. aut melinũ. suo

Expanded text:
etiam factum argentum comprehendetur, cum, si marmor legatum etiam factum argentum comprehendetur, cum, si marmor legatum esset, nihil praeter rudem materiam demonstratum uisint, ut saepius in sua redigi possint initia, ea materiae potentia uicta numquam uires eius effugiant. Coccum quod proprio nomine appellatur quin uersicoloribus cederet, nemo dubitauit. quin minus porto coracinum aut hysgi