comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
o ¶Qui h̾ebat filiũ ħ̾ebat
⁊ nepotẽ ex eo filiũ emãcipau ͭ
⁊ adoptauit ĩ locũ nepotu dem̃
ema̾cipauit qrͣ annepoti obst
ñ excludi siue pat̾ eint in ad¬
optõm mansiss qiͣ nepos sñ
emãcipatꝰ ẽ. puto eĩ ⁊ eman¬
tipato pr̃e nepotem quoq¬
cum prẽ suo ex edicto ad¬
uidamtnittisfilium hũit ⁊ ex co
nepotem filius emantipatꝰ
ł ĩptate manẽs deportatus
ẽ qr an nepoti noceat uerꝰ¬

Expanded text:
ebat filium, habebat et nepotem ex eo, filium emancipauit et adoptauit in locum nepotis, deinde emancipauit: quaeritur an nepoti obstetnon excludi, siue pater eius in adoptione mansisset quasi nepos siue emancipatus est: puto enim et emancipato patre nepotem quoqcum patre suo ex edicto admitti. Filium habuit et ex eo nepotem: filius emancipatus vel in potestate manens deportatus est: quaeritur, an nepoti noceat. e
Abbreviated transcription (Latin):
os hrditarios pr̃ate omne
eĩ ius. transferti equũ ẽ quod
duos filios. ⁊ ex alt̾o eoꝵd̾
nepotem ħ̾ebat. eum in adop¬
cõnem ded̾. ⁊ heredem in¬
stituit. p̾t̾ito alt̾o filio qr

Expanded text:
os hereditarios praestare: omne enim ius transferri aequum est, quod duos filios et ex altero eorum nepotem habebat, eum in adoptionem dedit et heredem instituit praeterito altero filio:
Abbreviated transcription (Latin):
orum adidem bñficium fu̾int
admissi iam ñ cutant petant
tõm datus sb̃ꝯdicõe scͥptꝰ sit
hrs anatutoli prẽalio ꝯmit¬
tente ꝯͣ tabłas edtͣm ⁊ ip̃e ne¬
niet s si defet̾it ꝯdicõ repłłꝰ
ab ea pos. Id̾ puto ⁊ ineo qui
pute quid̾ s non iute scͥptꝰ sit
ħrii exempło iuris legiitimi
i buit᷑ gͥ nepo ᷤ ex uno filio unã
ꝑtem ħebunt.

Expanded text:
orum ad id beneficium fuerint admissi, iam non curant, petant tionem datus sub condicione scriptus sit heres a naturali patre, alio committente contra tabulas edictum et ipse veniee. idem puto et in eo, qui pure quidem, sed non iure scriptus sit heres. Exemplo iuris legitimi eibuitur: igitur nepotes ex uno filio unam partem habebunt.
Abbreviated transcription (Latin):
stitutus ẽ bonoꝵ surdo ꝯ¬
tuto cedit nͨ si tutator
furiosi noĩe possõem
tp̃is quod scientib p̾sini¬
tum ẽ indebitur ced̾e nã
⁊ pat̾ infanti filio possõm
accipiat quo tm̃ cessante
in fans ñ excluditur quid
te cogitur oĩb hiis qui¬
b bona testitui debent
si forte instiͣtus in codem
furore de cesserit aut ꝯpos
m̃tis a effcũs ante mor¬
tem obierit qm hidita¬
tem agnosc̾esnam ⁊ si fĩ
pot̾ ut niuo furioso sb̃sti¬
tutus decedant ñ tñ furi¬
osus obstet cet̾is si pͥus
⁊ ip̃e decesserit qm ħ̾rdi¬

Expanded text:
stitutus est: bonorum postuto cedit. nec, si curator furiosi nomine possessionem temporis, quod scientibus praefinitum est, videbitur cedere: nam et pater infanti filio possessionem accipit, quo tamen cessante infans non excluditur. quid re cogitur omnibus his, quibus bona restitui debent, si forte institutus in eodem furore decesserit aut compos mentis effectus ante mortem obierit, quam hereditatem agnosceret. nam et fieri potest, ut vivo furioso substitutus decedat nec tamen furiosus obstet ceteris, si prius et ipse decesserit, quam heredi
Abbreviated transcription (Latin):
ab alt̾o postulata ẽ fu¬
tatum eum uidĩ hũisse
rati eĩ abitõ ad ꝯfirma¬
cõm pͥoris postulacõit
ita tele tum sit ut peĩ¬
tus legi nonpossit dari
bonoꝵ poslõ minime pot̃¬

Expanded text:
ab altero postulata est, furatum eum uideri habuisse: rati enim habitio ad confirmationem prioris postulati ita deletum sit, ut penitus legi non possit, dari bonorum possessio minime pote
Abbreviated transcription (French):
testͥantis uolilutatẽ om̃is
adiurilẽ ꝑtẽ nocantis
ĩpube̾m filiũ hr̃dem ĩfti¬
tuit. uxori dotem p̾lega¬
⁊ aureos .x ⁊ si impubes
plicando. testatorẽ sẽsisse.

Expanded text:
testantis uoluntatem omnes ad uiriles partes uocantis. Impuberem filium heredem instituit: uxori dotem praelegaet aureos decem: et si inpubes plicando testatorem sensisse.
Abbreviated transcription (Latin):
uit cõtͣ institutum accio¬
nẽ ꝙ doloeius fcm̃ ẽẽ dice¬
bat. quonimꝰ restatrix
uolens pͥmo loco scͥbere
eam hr̃dẽ: testm̃ mu
Q tor legata añ qͥnquen¬
niũ uetuit peti. p̾stariz. s
hr̃s q̃dam sua sponte añ
quinquẽniũ soluit. q̃i¬

Expanded text:
uit contra institutum actionem, quod dolo eius factum esse dicebat, quo minus testatrix uolens primo loco scribere eam heredem testamentum tor legata ante quinquennium uetuit peti praestarique, sed heres quaedam sua sponte ante quinquennium soluit: quaesi
Abbreviated transcription (Latin):
ex lucͣcua causa potside¬
ant᷑. an asbaitutis peti
possuntt R ñ posse. ¶ Ciui¬
b meis do lego cirograp¬
fũ gaii seii. postea codicilł
uetuit a seio exigi: ab
hr̃de petiit. ut ex alu̾s
debitoris debito quem co¬
dicilł noĩanit. eandẽ sũmã

Expanded text:
ex lucratiua causa possideantur, an a substitutis peti possint. respondi non posse. 'Ciuibus meis do lego chirographum Gaii seii': postea codicillis uetuit a Seio exigi et ab herede petit, ut ex alterius debitoris debito, quem codicillis nominauit, eandem summam
Abbreviated transcription (Latin):
ro. necquicqmͣ ticio debe¬
am. fła demonstratõ nõ
pimit legatũ. ut ĩ lega
diderit. x q̃ michi citius
d lego. sine dubio nich
er̃ ĩ legatonam ĩ t̾ fłam
de monstracõm ⁊ fłam tõ¬

Expanded text:
ro nec quicquam Titio debeam, falsa demonstratio non peremit legatum, ut in legatdiderit: 'decem quae mihi Titius debet lego', sine dubio nihil erit in legato: nam inter falsam demonstrationem et falsam con
Abbreviated transcription (Latin):
rogatꝰ remut̾e id debi¬
tori nam si cõuelat᷑ de¬
bitor ab h̾ede. doli excep¬
cõne ut põt. q̃ res utile
fidĩ ꝯmissũ faciat ꝙ cũ
ita se ht̃. ⁊̃ ab oĩ debitore
mum ab eo debet᷑. si ad le¬
gatarium legatum ꝑ¬
ueñit.
gnitatem. ut dena dix

Expanded text:
rogatus remittere id debitori: nam si conueniatur debitor ab herede, doli exceptione uti potest: quae res utile fideicommissum facit. quod cum ita se habet, ab omni debitore mum ab eo debetur, si ad legatarium legatum peruenerit. guitatem, ut dena dixi
Abbreviated transcription (Latin):
ħr s instrcuiss. si iniucẽ ca¬
ussent se legata eotes¬
tam̃to ⁊ relicta red̾ituros.
placet renucti eis cõdc̃oẽ.
quia ad fraudẽ legum
respiceret que uetarẽt
quosdam iegͥata capere.
ex accõnẽ exceptõne tuẽ

Expanded text:
heredes instituisset, si inuicem cauissent se legata eo testamento relicta reddituros, placet remitti eis condicionem, quia ad fraudem legum respicer‹e›t, quae uetarent quosdam legata capere: sa actione exceptione tue
Abbreviated transcription (Latin):
instittum adire usserat.
prius qm̃ ille adiret. furro¬
tus ẽ fcũs negauit recte
ubsntate domin ad qͥri
hrͣditas põt. suriosi aut̃ uo¬
lũtas nlła ẽ¬

Expanded text:
institutum adire iusserat, priusquam ille adiret, furiosus est factus. negauit recte uoluntate domini adquiri hereditas potest, furiosi autem uoluntas nulla e
Abbreviated transcription (Latin):
successor eius intastraue¬
noꝵ codicilli eius extumã¬
di sunt ¶cum aliquis tc̃o
testõ militarete ꝑ it id qͦ¬
ceꝑit fec̾at. aliquo cãu ĩ
si ⁊ tab̾ inciderit ⁊ leg̾it tes¬
tam̃tũ. ac rursus suosigno
lignau̾it. amp̃ ⁊ si aliquid

Expanded text:
successor eius in castra uenorum codicilli eius aestimandi sunt.Cum aliquis facto testamento militare coeperit, id qcoeperit fecerat, aliquo casu intsi tabulas inciderit et legerit testamentum ac rursus suo signo signaverit, amplius si et aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓp etas utile ẽ legatũ. ex¬
tatẽ sb̾ hac condcone si no¬
uissimꝰ sr̃uix̾it dart. xẽ¬
dem. quot̃ ĩ acc̃oib aũ
⁊̃ extepdoib abigua oro
ẽ. ꝯmodissim̃ ẽ id accipi:
ita les. seio cum ducẽtis
q̃ ap̃ eum deposui.cic. le¬
gͥo. singłe sũme seꝑate
quid̾ccam hñt demonstra

Expanded text:
etas, utile est legatum: extatem sub hac condicione 'si nouissimus superuixerit' dari. m Quotiens in actionibus aut in exceptionibus ambigua oratio est, commodissimum est id accipi, ita leget: "Seio cum ducentis quae apud eum deposui trecenta lego", singulae summae separate quidem certam habent demonstra
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ agas. ut possint ad¬
filios tuos ꝑuenire. l ñ sat̃
ex pͥmũt fidĩꝯ. s mag̃ cõ
siliũ qm ncc̃itatẽ relinq̃¬
ditũ ea p̃dia ĩ neponbui

Expanded text:
tuit: et si ita sit "si te non offenderit", aeque debebitur: nec poterit heres causari non esse meritum, si alius vir bonus et non inf
Abbreviated transcription (Latin):
re si alienatus ẽẽt. s id
lib̾tate legatũ acquiri po¬
tuit. l legato impoĩto ar¬
ñ sit. ueluti cũ ĩ tp̃t lib̾ta¬
tis legatũ collatũ ẽẽt. cũ
tum ualet

Expanded text:
 si alienatus esset. sed id libertate legatum adquiri potuit, licet legato imposito non sit, ueluti cum in tempus libertatis legatum collatum esset. Cum tum aut
Abbreviated transcription (Latin):
ostendenti reliqua tõnes fb̃¬
sc̾b̾e s ita ut leg̾et. ex ami¬
naret. exciꝑet. Ita t̃ suo.
sb̾hac tondcõne teft̾o lib̾tas
ex hibu̾it hr̃di s ⁊ sireliqͣ

Expanded text:
ostendenti reliqua rationes subscribere, sed ita, ut legeret examinaret exciperet. itaque cum seruo sub hac condicione testamento libertas exhibuerit heredi, sed et si reliqua
Abbreviated transcription (Latin):
quid̃ ĩ ꝑsonã lib̾coꝵ qui cũ
filio de functimoran sunt. añ
rarent᷑. mortuo filio testato¬
tor pp̃ filii utilitatẽ husꝗ c̃¬
eo morati fuissẽt alũta p̾s¬
tari uoluit. ꝯͣ uolũtatẽ defũc¬
ti petentes audue ñ or¬
tũet. lib̾isue eoꝵ tũ ip̃i
petissent sn usla iuris ca¬
bis cũ illi ate petierint cõ¬

Expanded text:
quidem in persona libertorum, qui cum filio defuncti morati sunt aut rarentur, mortuo filio testatoter filii utilitatem his, eo morati fuissent, alimenta praestari uoluit, contra uoluntatem defuncti petentes audiri nous liberisve eorum, cum ipsi petissent, sine ulla iuris caverbis "cum illi a te petierint" con
Abbreviated transcription (Latin):
hr̃s dare dãpnatus sit. uide¬
auiꝰ utr̃ ꝯdc̃o lib̾tati p̃põita sic.
an uͦ ⁊ legato. ⁊ quitẽ silib̾¬
tati soli accipiamꝰ ꝓpõrtam.
nlłs tractatũs amp̃ sr̃ est
dies quo legati utłr cedit.
nes red̾diderit. quida̾ ħ aiũt

Expanded text:
res dare damnas sit, uideamus, utrum condicio libertati praeposita sit an uero et legat‹o›. et quidem si libertati soli accipiamus praepositam, nullus tractatus amplius superest:dies quoque legati utiliter cedit. nes reddiderit'? quidam hoc aiunt
Abbreviated transcription (Latin):
at̃ filio suo coħedes sũ ul¬
ia condc̃one silias ip̃iusde
derit acpetut. ut filias sua ᷤᷤ
emãcipar. ita ut̃ curato¬
res ap̾tore acciꝑẽt. filii ui¬
d̾i fidiꝯmisse ꝑ lacuit ut
eas sui iuris ꝯstitutas ad
heditatẽ aue ꝑuenire
porcom filiaꝵ iur̃e sb̾stii¬

Expanded text:
ater filio suo coheredes sine ulla condicione filias ipsius dedit ac petit, ut filias suas emanciparet, ita ut curatores a praetore acciperent. filii uideri fidei commississe placuit, ut eas sui iuris constitutas ad hereditatem auiae peruenire portionem filiarum iure substi
Abbreviated transcription (Latin):
accipiend̾ ẽ quẽ ad̾m si sb̾
fuiss legatũ ł ita relictũ ut
hr̃des ĩ aituiss ⁊ ipm filiũ
coħedẽ filus dediss. eos ĩ ui¬
cẽ sb̃stituss. rogass q si¬
lũr̃ut filio ᷤ emanciparet.
ñ a rogass ut hr̃ditate̾
eifrestitũet. ex aucte diui
seu emãcipare eos ꝯpuls
ẽ. huis restitũe ħedicatem.
⁊ adiͨtum ẽ ut sitardius id
tatur̃. uideri eĩ eũ ꝗ mora
fat̾et emã cipacõm. morã
restitutoni tidĩ ꝯmissi eũ

Expanded text:
accipiendum, quemadmodum si sub fuisset legatum uel ita relictum, ut heredes instituisset et ipsum filium coheredem filiis suis dedisset eosque inuicem substituisset rogassetque filium, ut filios emanciparet, non autem rogasset, ut hereditatem eis restitueret: ex auctoritate diui Seueri emancipare eos compulsus est hisque restituere hereditatem. et adiectum est, ut, si tardius id taturum: uideri enim eum, qui moram faceret emancipationi, moram restitutioni
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ nouissimus morietur.
hr̃s sb̾sticu pot singłis. si ne¬
minem eoꝵ indestato dece¬
dere uelit. nouissimꝰ. siuus
łim arum hrditatum inte¬
grun int̾ eos custoduri uelit.

Expanded text:
um nouissimus morietur heres substitui potest, singulis, si neminem eorum intestato decedere uelit, nouissimo, si ius legitimarum hereditatium integrum inter eos custodiri uelit.
Abbreviated transcription (Latin):
fidĩ ꝯ. relidũ sit. usurar
num emolumentũ ex aliqͦ
negõ ꝯsetutꝰ ẽ. aũ penã sti¬
pulõnis ĩminẽtem euasit.
cepta rogatus sit rẽ ꝓp̾ã
quam ꝙͣꝰ maioris p̾cũ ẽ re¬
sticũe. ñ ẽ audiendꝰ rega¬
tarius legato ꝑcepto. siue

Expanded text:
issum relictum sit, usurarum num emolumentum ex aliquo negotio consecutus est aut poenam stipulationis imminentem euasit. cepta rogatus sit rem propriam, quamquam maioris pretii est, restituere, non est audiendus legatarius, legato percepto si ue
Abbreviated transcription (Latin):
dem .ł. ¶Sifilius fa. tutelã
aninustrau̾it ⁊ lib̾atus prĩa
porestate aliquid fec̃it dolo.
an accõ tutele pr̃em quo ħ
nomine teneat queri ᷑ ⁊
utrum equm ẽ ut eum dũ¬
taxat dolũ pr̃ pr̃et qui com¬
missus ẽ aute emancpacõri

Expanded text:
telam administrauerit et liberatus patria potestate dolo aliquid fecerit, an actio tutelae patrem quoque hoc nomine ten‹ea›t, quaeritur. et aequum est, ut eum dumtaxat dolum pater praestet, qui commissus est ante emancipationem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ quo condempnats est ¶ de¬
rõnib distrahendis accõne
nõ soł hii tenetur tutores
qui simi fu̾nt. s om̃s qui
iure tutores sunt ⁊ gerũt
tutelam conside randum
ẽ inhat accusacõne uirum
p̃cium tĩ tm̃ duplicetur
an ⁊̃ ꝙ pupilli int̾sit ⁊ ma¬
na obligõne duas accones¬
fũit actum de rõnib distra¬
hendis agi ñ pot. sũ contͣ.
torẽ qui ĩt̾cepit petiuam

Expanded text:
condemnatus est. Rationibus distrahendis actione non solum hi tenentur tutores, qui legitimi fuerunt, sed omnes, qui iure tutores sunt et gerunt tutelam. Considerandum est in hac actione, utrum pretium rei tantum duplicetur an etiam quod pupilli intersit. et mana obligatione duas esse actionesfuerit actum, de rationibus distrahendis agi non potest, siue contra, tutorem, qui intercepit pecuniam
Abbreviated transcription (Latin):
tor ẽ ẽ pupullo. quõ si pupił¬
lam creditã apr̃re eius acce
lus tutorẽ uti ip̃e ẽ secum
non aget. s uł ꝑsp̃alem
turatorẽ conuemiendus ẽ
ꝑ pone eum num tutorẽ hr̃e.
qui possit adu̾sus eum iu
dicem acciꝑe. ex qua causa
tum eo tutele agi põt. quin
iimo simedio tempore sol¬
uendo ẽẽ desierit imputa¬
bitur contutorib cur non
egerunt cum eositutori cũ¬
rator sit ad iunctus. quam¬
uis suspecto postulato. non
coget᷑. tutele iudiciũ tutor
susciꝑe. quia tutor mauerz.
adu̾sus siscũ dand̾ eẽ accõm
confrat ei quiloco eus cura¬
tor datus sit. ł cum tutoribͤ
tutelam amuustrant. ue

Expanded text:
tor est pupillo, quomodo si pecuniam creditam a patre eius acceplus tutor est, utique ipse secum non aget. sed uel per specialem curatorem conueniendus est uel pone eum contutorem habere, qui possit aduersus eudicem accipere, ex qua causa cum eo tutelae agi potest. quin immo si medio tempore solvendo esse desierit, imputabitur contutoribus, cur non egerunt cum eo. Si tutori curator sit adiunctus quamvis suspecto postulato, non cogetur tutelae iudicium tutor suscipere, quia tutor maneret. aduersus fiscum dandam esse actionem constat ei qui loco eius curator datus sit uel contutoribus t
Abbreviated transcription (Latin):
tutele. ut quis dicat plẽs
ẽẽ accõnes eiusdẽ facti.
s plures obligões. nam ⁊
tucele ⁊ surti obligatur
hanc actionẽ sciᵈ ẽ ꝑpetuã
nis dari ex eo ꝙ uiuo pu¬
pillo captum ẽ. s ĩ h̾edem
cet̾os successores ñ dabi᷑
quia penał ẽ ħ acco tunc

Expanded text:
tutelae, ut quis dicat plures esse actiones eiusdem facti, sed plures obligationes: nam et tutelae et furti obligatur. Hanc actionem sciendum est perpetuam nis dari ex eo quod uiuo pupillo captum est: sed in heredem ceterosque successores non dabitur, quia poenalis est. Haec ac
Abbreviated transcription (Latin):
tutelam fr̃is sui ꝑfc̃e etatis
constitituti recidit. eum qui
datus eẽt. tutorẽ ẽẽ desusse
neratius ait. quia gͥ desi
tutor enis qui ad huc erat
ipules quia semꝑ lima
tuitela testa mentarie cedit
S ĩ tefto sb̾ condicõne tu¬
tor datus sic. deinde alius
medio tempore ex inquisi¬
tele iudicio. existente con¬
dicõne. quia tutoꝵ ẽẽ desi¬
nit. s ⁊ siquis testo us adtẽ¬
pus fũit dacus. idem erit
tum ẽ pupillũ cũm tutore
suo agere nitele non pͦse.
accenuis uerum ẽ si eadem
tutela sit absurdũ enimẽ

Expanded text:
tutelam fratris sui perfectae aetatis constituti reccidit, eum qui datus esset tutorem esse desisse Neratius ait. quia igitur dt impubes, quia semper legitima tutela testamentariae cedit. Si testamento sub condicione tutor datus sit, deinde alius medio tempore ex inquisitutelae iudicio existente condicione, quia tutor esse desinit. Sed et si quis testamento usque ad tempus fuerit datus, idem erit tum est pupillum cum tutore suo agere tutelae non posse hactenus verum est, si eadem tutela sit: absurdum enim
Abbreviated transcription (Latin):
ĩterest ꝑtũ nõ edi. uł
tot̃a hĩturiᷤ hr̃ditatẽ.
ł̾ ꝑtẽ eiꝰ. siue ab ĩtesta¬
to siue ex testõ¶S ⁊ si
nemo natꝰ sit. aristo stͥ¬
bit. huic quoq ẜuo ꝙͣ¬
ꝑtu custodiendũ. arbi¬
trio p̾toris eẽ ꝯcede̾da.
quã snĩa puto ueram.
Isubici. ut ordinu digͥtaᷤ¬
ꝙͥ familiaꝵq salua sit. rõ

Expanded text:
interest partum non edi, uel totam habituris hereditatem uel partem eius siue ab intestato siue ex testamento. Sednemo natus sit, Aristo scribit, huic quoque seruo qutum custodiendum arbitrio praetoris esse concedenda. quam sententiam puto ueram: subici, ut ordinum dignitas familiarumque salua sit: ideoque
Abbreviated transcription (Latin):
paritura erit. ibi men
plures adhitꝰ sint. ꝙͣun.
si exũt. ex utͣ̃q ꝑte tabu¬
le pfiguant᷑. ante hosti¬
um eiꝰ cõclauis liberi
tres. ⁊tres lib̾e cũ biniᷤ
ꝯmitibꝰ custodiãt. ¶Qo¬
ciẽscũq ea mulier ĩ id
ꝯclaue. aliud ue qͥd. siue
in balneũ ibit. custodes
si uelĩt. id añ ꝓspiciant.
⁊ eos qͥ ĩtroirint excuci¬
ant. custodes q añ ꝯclaue
põiti erũt. siuolẽt. orãs

Expanded text:
 ibi ne plures aditus sint quam unus: si erunt, ex utraque parte tabulis praefigantur. ante ostium eius conclauis liberi tres et tres liberae cum binis comitibus custodiant. quotienscumque ea mulier in id conclaue aliudue quod siue in balineum ibit, custodes, si uolent, id ante prospiciant et eos qui introierint excutiant. custodes, qui ante conclaue positi erunt, si uol
Abbreviated transcription (Latin):
at marito nõ agnosc̾esset
singe ñ ẽẽ eo tontemꝑtum
maritũ qui se ꝑatrem pociꝰ op¬
tet. qm tarere filio uelit. co¬
genda eĩ er̃ remediis p̾toris
⁊ ius uenire. ⁊ siñ uen̾it. Rx̾as

Expanded text:
at marito non agnoscere? sed finge non esse eo contentum maritum, qui se patrem potius optet quam carere filio uelit. cogenda igitur erit remediis praetoris et in ius uenire et, si uenit, res
Abbreviated transcription (Latin):
tũet febum ⁊ adħeradiam ex
eadem mr̃e policratem sie exa¬
lia equis porcõmb petiit polli¬
nirẽ erant siquis eoꝵ h̾rs ñ
sussset sb̾stitutus polucrates et si
tabulas fent quas uirĩ eius
commendaiit aꝑuondas si¬
npubes obiss deinde petiͥta pͥ¬
orib ut si quis eoꝵ siue lib̾is
decederet. porcõin suam excep¬
ei rͣeis qui suꝑ ẽent restitue¬
rent eracdia soror mornia
sine lib̾is fr̃em suum hrͣdem
instituit polł poslicrates sidĩ¬
cõmissum petierat ⁊ oꝑtunie¬
rat apud aurelium peculium
rum bona materna quia
ei dederat intestato moriẽt
pollicrati filio suo restituerz¬

Expanded text:
tueret, Foebum et Heracliam ex eadem matre, Polycraten ex alia aequis portionibus, petit a Polymatre erant, si qui eorum heres non fuisset, substituerat. Polycrati, si tabulas fecit, quas matri eius commendavit aperiendas, si inpubes obisset. deinde petit a prioribus, ut, si quis eorum sine liberis decederet, portionem suam excepei vel eis qui superessent restitueret. Heraclia soror mortua sine liberis fratrem Foebum heredem instituit: Polycrates fideicommissum petierat et optinuerat apud Aurelium Proculum rum bona materna, quiaei dederat in testamento, moriens Polycrati filio suo restituer
Abbreviated transcription (Latin):
de sint tab̾. p̃ toris id offm̃
ẽ ut cogat signacores c̃õ¬
uenire. ⁊ sigilla sua re
nasse puplice enim ex¬
pedit exma hõiũ iudi¬
cia exitum hr̃e.
signacoꝵ sũit inuenta.
pon̾it ip̃is int̾uenientib
resignari testm̃ ⁊ rescitari
signacorib abierit. re¬
mittidebent tabule testi
uͥ ip̃e situti agnoscat. nã
renotari eum agnoscẽ¬
dicã honerosũ ẽ. quippe
sepe tum magna capłõe
areb nrĩs reuotamur.
⁊ sit iniqum. dampnolũ
cui ẽẽ offitiũ suũ n ͨ ad
om̃s. ⁊ si forte omĩb ab¬
sentib cã aliqua aꝑire
at. d ꝑꝯsul curare ut ĩ¬
t̃nemẽtib optime oꝑi¬
nionis uiris aꝑiant᷑. ⁊
post descͥptum ⁊ recogni¬
tum scm ab eisdẽ quib ĩ¬
t̾uenientib aꝑte sĩt ob¬
signent᷑. tunc demum
eo mittant᷑ uͥ ip̃i sigͣcores
suit ad inspicienda sigillã
sua.

Expanded text:
dae sint tabulae, praetoris id officium est, ut cogat signatores conuenire et sigilla sua recnasse: publice enim expedit suprema hominum iudicia exitum haberesignatorum fuerit inuenta, poterit ipsis interuenientibus resignari testamentum et recitarisignatoribus aberit, mitti debent tabulae testamenti ubi ipse sit, uti agnoscat: nam revocari eum adgnoscendi causa onerosum est. quippe saepe cum magna captione a rebus nostris revocamur et sit iniquum damnosum cuique esse officium suum. nec ad omnes. et si forte omnibus absentibus causa aliqua aperire t proconsul curare, ut interuenientibus optimae opinionis uiris aperiantur et post descriptum et recognitum factum ab isdem, quibus interuenientibus apertae sunt, obsignentur, tunc deinde eo mittantur, ubi ipsi signatores sint, ad inspicienda sigilla sua.
Abbreviated transcription (Latin):
ui enim patres tot sint. quot
ip̃ius tͥcaui. Item einsd̾ matres
tauie fr̃ soror uehii sunt tͥtaui
filiꝰ filia. ab aui ab anie ue. patrii
anuncłs amita. inat̾tera ꝓ aui
ꝓ aine patruus magnus. amĩ

Expanded text:
ui enim patres tot s‹u›nt quot ipsius tritaui, item eiusdem matres tauiae frater sororue: hi sunt tritaui filius filia, abaui abauiaeue patruus auunculus amita matertera, proaui proauiae patruu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯputentur. ⁊ sexdecim ex ma¬
tre. simisi ataui sorores .xxxii.
fiunt sexaginta .iiii. ⁊ totid̃
atanie frẽs. Item sororit.s pattu¬
i max̾ filius filia. hii sunt a¬
taui nepos neptis ex filio ab¬
aui frĩs filius filia. hii sunt

Expanded text:
computentur, sedecim ex matre. similiter ataui sorores triginta duo: fiunt sexaginta quattuor: et totidem atauiae fratris, item sororis. patrui maximi filius filia: hi sunt ataui nepos neptis ex filio, abaui fratris filius filia. amitae
Abbreviated transcription (Latin):
rores. patrui amite auuichi ma¬
t̾tere dñr. ita ftĩs sorouisq fili¬
os filiat: nom̃ specioł ꝯgna¬
cõis hrẽ. s ita demonilrati fra¬
tris sororisq filios filias. quod
tur. aũt eĩ ex nepote ex filio.
aut ex nepote ex filia: aut ex neptẽ
ab auus. cuius intellectus inoc.
numant᷑. ẽ eĩ ꝓ aui pat̾ni aut
mat̾ni mat̾. Item ꝓ auie pat̾¬
ne aut mat̾ne mat̾. ¶ patruꝰ
frẽs . cũ duobꝰ modis intelligan¬
tur. quat uor ꝑshot nom̃ am¬
plectitur. ut sit aui pat̾niur
magnis. is est ꝑrĩ meo uł mrĩ
mee patrius .amita magna ẽ
aui soror auus. Item soror ut

Expanded text:
materterae dicuntur, ita fratris sororisque filios filias nomen speciale cognationis habere, sed ita demonstrari fratris sororisque filios filias: quod tur: aut enim ex nepote ex filio aut ex nepote ex filia descendunt, autabauus, cuius intellectus in octnumeratur: est enim proaui paterni aut materni, item proauiae paternae aut maternae matfrater cum duobus modis intelleguntur, quattuor personas hoc nomen amplectitur, ut sit aui paterni umagnus est, is patri meo uel matri meae patruus est. amita magna est aui soror: auus autem, item soror, ut
Abbreviated transcription (Latin):
patrui maioris nepos ꝑsonas
ꝯtin sexdecim. ẽ enim ab aui
ab auie ne ꝓnepos. ⁊ cum ab¬
auus octies num̃etur nepo
tis occies ꝯputatis. supͣ scͥptũ
nũm esficiunt. patrui ma iorie
neptis. Item amincłi maiors
xxx. duas. amite maioris ne¬
pos neptis eadem rõne. Item
mat̾t̾e maioris nepos neptis.
bͥnatus ẽ ħ ꝓximo noĩe diffim

Expanded text:
patrui maioris nepos personas continet sedecim est enim abaui abauiaeue pronepos et cum abauus octies numeretur, nepotes bis octies computati supra scriptum numerum efficiunt. patrui maioris neptis item. auunculi maioris triginta duo. amitae maioris nepos neptis eadem ratione item. materterae maioris nepos neptis b
Abbreviated transcription (Latin):
ii. u̾bigtã ꝑ sonam qͣdrifariã
intelligatur. nepotis bifari¬
am geminatum. is ñs nepo¬
te dum taxat ad nũato ⁊
qͣ dmuplatur. isqui geminatꝰ
erat duplicat᷑ ⁊̃ nepote ꝯputata.

Expanded text:
ni uerbi gratia persona quadrifariam intellegatur, nepotis bifariam, geminatur is numerus nepote dumtaxat adnumerato et quadruplatur is qui geminatus erat: duplicatur etiam nepte computat‹a›.
Abbreviated transcription (Latin):
o. nepos ex filia .frĩs eod̾ prẽ
tiati. neptit ex filio. neptis ex
filia fñs ex alio patte eademq
matre nati ¶ Neptis ex filio nep¬
tis ex filia. eademq cã octo ꝑ ef¬
ficitur efficient᷑ ut alie octo
accedant. ex sorore natoꝵ nepo¬
tes neptesq ⁊ siłr num̾antur
a nob̾. ftĩs aũt mei nepos nep¬
tisq. me patruũ magnũ apel¬
potis neptesq. Item mei. int̾
se ꝯsobͥni sunt. ab nepos ab nep¬
tit. hii sumt ꝓ nepotit ꝓnep¬
tis filius silia nrepotis neptis¬
ue. nepos neptis. filii filie ue:
ꝓ nepos ꝓ neptis. nepote uł ex
filio natiuł ex filia. nepteuł
ex filio nata. uł ex filia accep¬
tis. ut ad singulas ꝑͦs gradu
descendamꝰ. sic. siliꝰ. nepos. ꝓne¬
pos. ab nepos. ful̃tus. nepos. ꝓne¬
pos. ab ne poͣs. filiut. nepos ꝓ ne¬
ꝑ ͤ num̃abuntur ꝓ posita fiłia.
ab aui uł ab auie pat̾. ꝓ aui uł

Expanded text:
onepos ex filia fratris eodem patre nati neptis ex filioneptis ex filia fratris alio patre eadem matre nati neptis ex filioneptis ex filia eademque causa octo personae efficient, ut aliae octo accedunt ex sorore natorum nepotes neptesque et similiter numerantur a nobis. fratris autem mei nepos neptisque me patruum magnum appelpotes neptesque, item mei inter se consobrini sunt. abnepos, abneptis: hi sunt pronepotis proneptis filius filia, nepotis neptisue nepos neptis, filii filiaeue pronepos proneptis, nepote uel ex filio nato uel ex filia, nepte uel ex filio nata uel ex filia acceptis, ut ad singulas personas gradu descendamus sic. filiusneposproneposabnepos filiusneposproneposabneptis filiusnepospronee enumerabuntur proposita filia abaui uel abauiae pater, proaui uel
Abbreviated transcription (Latin):
dus ẽ. ex patre uel matreiã¬
uia pr̃na mea nupsit prĩ
tuo. ꝓeꝑit te. aut auia pat̾¬
na tua npsit prĩmeoĩ peꝑ¬
it me. egd tibi patruus sũm.
alt̾a alt̾ius filio nupẜit. Nam
qui ex hiis masculini nati sunt:¬
uitem patrui sunt: que femine.
minis siłr patrui. femine ur
amite./ Si uiru̾ł młr. ille fili¬
am eiꝰ dux̃it. illa filio eiꝰ nuꝑ¬
serit: qui exꝑte pr̃e adoles¬
centis: nati erunt. qui ex ma
tre puelle natos. frĩs filios. illi
eos patruos ⁊ amitas appelia¬
bũt. ¶Auũołs ẽ matͥs fat᷑ ea¬
ꝙͣ in patruo diximus. ꝯtingit.
si duo uiri alt̾ alt̾ius filia dux¬
erit. qui ex hiis mascłi nati fu¬
erint: inuitẽ auũcłi q̃ femine:
ĩuicẽ mat̾t̾e erũt. ⁊ ead̾ rõe i

Expanded text:
dus est ex patre vel matre. avia paterna mea nupsit patri tuo, peperit te, aut avia paterna tua nupsit patri meo, peperit me: ego tibi patruus sum altera alterius filio nupserit: nam qui ex his masculi nati vicem patrui sunt, quae feminae, minis similiter patrui, feminae illis amitae. si vir et mulier ille filiam eius duxerit, illa filio eius nupserit: qui ex patre adulescentis nati erunt, ex tre puellae natos fratris filios, illi eos patruos et amitas appellabunt. auunculus est matris frater eaa in patruo diximus contigit. si duo ui‹ri› alter alterius fili‹a›m duxerint, qui ex his masculi nati fuerint, inuicem auunculi, quae feminae, in uicem ma
Abbreviated transcription (Latin):
sobrine. hii ã sũt: qui ex
fr̃ibꝰ aut sororib nascuntur.
quos qͥdam ita distine̾unt. ut
.sorores patruales. ex fr̃e aũ ⁊̃ so¬
iore. amiti nos amicinas. eos u̾o
⁊ eas qͥ que ne ex sororibꝰ nãti
qiͣ consobͥnos. s płeriq hos õs
ꝯ sob̾nos uotant: sicut treba¬
tiꝯ. sb̾ hac appellatõne nomi¬
num. ꝑͤ tadunt sex detim. hee.
patrui filius. Item filia bifa¬
riam sic̃ supͣ num̾antur. Nã
fũius. Item filia. mat̾t̾e filiꝰ.
Item filia. amit e̾ auũ do mat̾.¬
tere cec̾is dupliti intelłc . du
fr̃it sooris qr nepos acneptit st̃¬

Expanded text:
sobrinae: hi autem sunt, qui ex fratribus uel sororibus nascuntur. quos quidam ita distinxerunt, ut sorores patrueles: ex fratre autem et sorore amitinos amitinas: eos uero et eas, qui quaeue ex sororibus nati quasi consororinos: sed plerique hos omnes consobrinos uocant, sicut Trebatius. sub hac appellatione nominum personae cadunt sedecim hae. patrui filius, item filia bifariam sicut supra numerantur nam filius, item filia: materterae filius, item filia, amita auunculo matertera acceptis duplici intellectu fratris sororisque nepos ac neptis e
Abbreviated transcription (Latin):
monstrant ꝑͦs sexaginta .iiiiͬ. Nã
tͥginta duo tͥnepos ꝯpler. totidẽ
tͥneptis. ab nepote eĩ nũs qͣdrnpla¬
tus inse efficit .xuy. duas. ip̃o ne¬
pote duas significantem. ꝓ nepo¬
te quatuor. ab nepote octo. atnep.¬
te sexdecim. hiis accedunt tͥne
natõ fit. qui  marib adiciunt᷑
femine. ex quib ꝓximus quisq¬

Expanded text:
monstrant personas sexaginta quattuor, nam triginta duo trinepos complet, totidem trineptis. ab nepote enim numerus quadruplatus in se efficit triginta duo, ipso nepote duas significante, pronepote quattuor, abnepote octo, adnepote sedecim: his accedunt trineinatio fit, quia maribus adiciuntur feminae, ex quibus proximus quisq
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. ut innouissimo ĩponatur
ꝓ ane soror. hog oñs patru¬
os maures quos retulimus:
quidã appłłant. ita ꝓ patiuus.
quos tũ ego ita nomino. illi
cc̃. frĩs uł sororit ꝓ nepotem
me demõsttant. patrui mnag¬

Expanded text:
est, ut in nouissimo ponatur proauiae soror. hos omnes a patruo maiore quos rettulimus quidam appellant ita: propatruus quos tamen ego ita nomino, illi contra fratris uel sororis pronepotem me demonstrant. patrui mag
Abbreviated transcription (Latin):
filius filia noĩatur patrui ne¬
pos neptis. ⁊ hii sut au pa¬
t̾ni uł auie pat̾ne ꝓ nepot ꝓ¬
neptit ex nepote ur nepte fi¬
lio natis. ꝯso bͥnei ꝯsobͥne filnis
pos uł neptis sb̾ singnł patru

Expanded text:
inatur. patrui nepos neptis: hi sunt aui paterni uel auiae paternae pronepos proneptis ex nepote uel ex nepte filio natis, consobrini consobrinae filius pos uel neptis sub singulis patru
Abbreviated transcription (Latin):
qm sua manu signatos
ab eo codicilli k łi ab eo
Inã ea q̃ postea gerũt᷑. p̾ori¬
bus derogant. ¶Codicillos
codicilłquis legau̾it. l teab̃¬

Expanded text:
quam sua manu signatos ab eo codicilli, licet neque ab eo nam ea quae postea geruntur prioribus derogant. Codicillos codicillis quis legaverit lice
Abbreviated transcription (Latin):
ci auitꝰ utram sũmam
debĩ max mie cũ incõdi¬
cilł filie callinici nich
legatum fuiss. ¶ põpeiꝰ
er̃ puf filiũ erimpum
ex dodrante. filiam ri¬
tianã ex quadrante ħe¬
des iustitũat ⁊ p̃dia c̾ca
am pꝰ filie dari iusserat.
pꝰ de stm̃ fcm̃ fc̃is codi¬
ad fiscum ꝑ uenerunt.
ticiana soror fidĩ ꝯ. pe¬
tebat. q̃ rebat᷑ utrũ ꝓ ħ
que post morte m fr̃
rogatus erat restitũe.
pr̃ eam uoluss acciꝑe
eaq todicilł. reliq̃rat.
mͥ ab om̃i uoluntate. re¬
cessum iidelat᷑. ꝓ lacuit
humamꝰ int̃p̃tari. ea
sola que uiuente fr̃e
acceptura erat. ad ẽp¬
tã uidi ñ ⁊̃ que post eiꝰ¬
mortem reliquerat. si sñ
lib̾is decederet. ⁊ ita
decedens insticuris quibꝰ
pensionib sundi debi¬
tis ab eo p̾stari uolũ at.
eidẽ mauro q̃dam lega¬
uerat. cũ de heditace
fiscus qõm mouiss. iussu
ꝓ curatoris maur. Fi sco
petuniam solu̾at. postea
fiscum. alumpͥno a̾ moꝵ¬
tuo hr̃s eius fidĩꝯ. pete

Expanded text:
iauit utramque summam deberi, maxime cum in codicillis filiae Callinici nihil legatum fuisset. Pompeius Hermippus filium Hermippum ex dodrante, filiam Titianam ex quadrante heredes instituerat et praedia certa m filiae dari iusserat: post testamentum factis codiad fiscum peruenerant: Titiana soror fideicommissum petebat. quaerebatur, utrum pro quae post mortem frater rogatus erat restituere, pater eam uoluisset accipere ea quae codicillis reliquerat. mihi ab omni uoluntate recessum uidebatur. placuit humanius interpretari ea sola, quae uiuente fratre acceptura erat, adempta uideri, non etiam quae post mortem eius reliquerat, si sine liberis deceder‹e›t, et ita decedens institutis quibuspensionibus fundi debitis ab eo praestari uoluerat eidemque Mauro quaedam legauerat: cum de hereditate fiscus quaestionem mouisset, iussu procuratoris Maurus pecuniam fisco soluerat: postea fiscum: alumno autem mortuo heres eius fide
Abbreviated transcription (Latin):
dem ulierẽ q̃ stupͣ ꝯg¬
nita. ĩ ꝯtubnio milicis fuit
⁊ si sa cͣm̃to nles solutus
ĩtͣ annũ mortẽ obierit. ñ
admitti ad testm̃ iure

Expanded text:
Mulierem, quae stupro cognita in contubernio militis fuit, etsi sacramento miles solutus intra annum mortem obierit, non admitti ad testamentum
Abbreviated transcription (Latin):
tes ex eod̾ filio. hii quoq
emancipati sunt. ⁊ ex alt̾̃o e¬
oꝵi ꝓ nepos in pot̾tate defũt¬
ti ꝑtem ħebit nepos unut.
ałiam nepoł cum filio suois
⁊ si nepos ⁊ ex aħio nepote de¬
functo duo ꝓnepotes. iuus ex
nepotibꝰ emancipat᷑ꝰ soli fr̃ĩ

Expanded text:
tes ex eodem filio hique emancipati sunt et ex altero eorum pronepos in potestate defuncti: partem habebit nepos unus, aliam nepos cum filio suo. sed et si nepos et ex alio nepote defuncto duo pronepotes: unus ex pronepotibus emancipatus soli fratri
Abbreviated transcription (Latin):
ulł soł in iuriam facitnuĩc
uideamꝰ qͣnͣtum eis ꝯferat.¬
eo et quid̾ semꝑ cum fr̃ib
emancipatus ꝯfert. uirilẽ¬
causam sibi detrahit. Utrum
⁊ in eo casum uirilẽ detͣhat.
an u̾o quia dimidiam ꝑtem
bonoꝵ eiꝰ ꝑtem ꝯferre deb̾e.
nã ⁊ si aliut emancipatur
sit filius. aliꝰ in poi̾tate relic¬

Expanded text:
lis iniuriam facit. Nunc videamus, quantum eis conferat. et quidem semper, cum fratribus emancipatus confert, virilem sibi detrahit: utrum et in eo casu virilem detrahat, an vero, quia dimidiam partebonorum eis partem conferre: nam et si alius emancipatus sit filius, alius in potestate reten
Abbreviated transcription (Latin):
hat. residua quid quinqͣgĩ¬
ta oĩb nepotib idest filus
suis ꝯferat. aut si unĩ nepo¬
tem hãt. ⁊ duos ex alio ꝓ ne¬
potes itadiuidat .T. ut ne¬

Expanded text:
hat, residua quinquaginta omnibus nepotibus, id est filiis suis conferat, aut si unum nepotem habeat et duos ex alio pronepotes, ita diuidat quin
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃i qui d̾ quadrantet ferant.
nepotes autem re si duos qͣdͣn¬
tes ferant. si alt̾ duos filios.
alt̃ tres ħebat. quadrans u¬
nus int̾ duos alius int̾ tred
diuidit᷑ siquis ex nepotib¬
et ⁊ ut ñ ad pr̃em eiꝰ s
magis ad frẽm ꝑtineat. s

Expanded text:
 quadrantes ferant, nepotes autem residuos quadrantes: et si alter duos filios, alter tres habeant, quadrans unus inter duos, alius inter tres dividitur. Si quis ex nepotibet, ut non ad patrem eius, sed magis ad fratrem pertineat. sed
Abbreviated transcription (Latin):
xxx. nam ⁊ bonoꝵ possõnis
ambo unam ꝑtem hañt.¬
¶ Sisit filius in pot̾tate aliꝰ
emancipatus. elegant̾ sceuo
et ait posse dici tres eñ ꝑtes
truus ex ħrditate ani ꝯcar¬
rente pr̃e sint ħituri. que¬

Expanded text:
 nam et bonorum possessionis ambo unam partem habent. Si sit filius in potestate, alius emancipatus, eleganter Scaeuet ait posse dici tres eum partetruus ex hereditate aui concurrente patre sint habituri: qu
Abbreviated transcription (Latin):
acohede codicilł acceꝑit
eiꝰ acc̃o denegabit᷑ ita si
lonoꝵ int̾ hedes diuisio¬
nẽ defunctus codicilł fe¬
c̃it. ꝑtes quid̾ ħeditarias
missis porcõib er̃ ꝙ falci¬
diam eiptate cõpen sacõis
recusarz.¬
filio. fr̃is filios cohedib da¬
tis sb̾stituiss. ac sb̾stituti fr̃is
filu pꝰ mortẽ pũi mr̃em
eiꝰ partꝰ sbͣm ream postulas¬
sent: ut heditatẽ prui le¬
gittimam optĩnerent uidis
auferendam ẽẽ ꝑtẽ ħ̾editatis

Expanded text:
coherede codicillis acceperit, eius actio denegabitur. itaque si bonorum inter heredes diuisionem defunctus codicillis fecerit, partes quidem hereditarias,missis portionibus erit, quod Falcidiam aequitate compensationis recusarfilio fratris filios coheredibus datis substituisset ac substituti fratris filii post mortem pueri matrem eius partus subiecti ream postulassent, ut hereditatem patrui legitimam optinerent: uictis auferendam esse partem hereditatis
Abbreviated transcription (Latin):
uiuat ⁊ iõ mortuo eo adħe
p̾stetis ad uiueret. anuos
.x. aureos uxor suꝑuix ma¬
rito quin quennio ⁊ .iiii.
m̃sib. q̃ ro an hedib eius
sextiann legatum debe¬

Expanded text:
vivat" et ideo mortuo eo ad heredpraestetis, quoad viveret, annuos decem aureos". uxor supervixit marito quinquennio et quattuor mensibus: quaero, an heredibus eius sexti anni legatum inte
Abbreviated transcription (Latin):
Halen dos singłõs. at si in
ꝑtes dimidias tutores
dati ẽẽnt. ¶ tutoribus
concessum est. adebico¬
rib pupilli petumam
ex igere. ut ip̃õ lib̾ent᷑¬

Expanded text:
habendos singulos, ac si in partes dimidias tutores dati essent. Tutoribus concessum est a debitoribus pupilli pecuniam exigere, ut ipso iure liberent
Abbreviated transcription (Latin):
fac̾e debu̾it. p̃sertim tum
suspectum eum quoꝵ pos¬
tulasse dicat᷑ ał quidem
cum magistratus plureᷤ
tutores dant. non prius
ad eos reuerti põt pupil¬
lug quam om̃s tutores
cum unius araagratib
dat᷑ poñeretur. non est
uisu priut collegam ꝯ¬

Expanded text:
facere debuerit, praesertim cum suspectum quoque eum postulasse dicatur. alias quidem cum magistratus plures tutores dant, non prius ad eos reuerti pupillus potest, quam omnes tutores cum unus a magistratibus datus proponeretur, non est uisum prius collegam
Abbreviated transcription (Latin):
filio meo diurnũ sufficiat.
martiana ⁊ iamaria es¬
timabt̃. q̃ro ancontenti
ẽẽ debeant tutoresarbit̾o

Expanded text:
filio meo diurnum sufficiat, Marina et Ianuaria aestimabunt': quaero, an contenti esse debeant tutores arbit
Abbreviated transcription (Latin):
diciłł fu̾it parrono relictum.
uł mortis tã donatum. siłi mͦ
bitut non numqmͣ plane post
petitam bonoꝵ possõm dabitur
patrono legati ꝑsetutõ. si nich̾
ad emolum̃tum eiꝰ ꝑuenturũ
sit. qr forte rogatꝰ ẽ alii resti¬

Expanded text:
fuerit patrono relictum uel mortis causa donatum, simili modo bitur.Nonnumquam plane post petitam bonorum possessionem dabitur patron‹o› legati persecutio, si nihil ad emolumentum eius peruenturum sit, quia forte rogatus est alii resti
Abbreviated transcription (Latin):
qui cͥca prẽm fu̾at. ⁊ puto suc¬
curtendum. si affectõnem ⁊ ꝑ¬
te. nc̃ce hũit accusacõm ue
ta lumpniosam institũe. ¶ ac¬
cuitasse aũt̃ eum dicimus qͥ
tͥmina obiecit. ⁊ cãm ꝑ ora¬
ri us ad sniam ẜ efficit. cec̾m
si añ quienit. noñ accusanit.
⁊ hoc iure utimur s si appłło

Expanded text:
qui circa patrem fuerat? et puto succurrendum, si affectione et pte necesse habuit accusationem vel calumniosam instituere. Accusasse autem eum dicimus, qui crimina obiecit et causam perorari usque ad sententiam effecit: ceterum si ante quievit, non accusavit: et hoc iure utimur. s
Abbreviated transcription (Latin):
erit. ditendũ ignosci deb̾e.
qr mino cepit. neq eĩ impu¬
tare ei possumꝰ. cur ñ tesem̾it
accusacõm ł tur abolitõm ñ
petietit. cũ alt̾um si feciss. ĩ
t̾ ꝑillianũ inad̾. alt̾m nõ fa¬
cile impetretur  c̾te si abo¬
licõnem publice dum data¬
pena aut supplicium hũit.
aut exiliumi. ꝙ sit uicede
it portationis. ub̾i ciuitas amit¬
titur. Si tñ qͥs lib̾tum eo cͥmi¬
ne acasau̾it. tuius pena ñ ẽ
capitisuerum tñ indicanti
platuit aug̾e penam: non
ob ẽ hoc pr̃oni filio. neq
enim id imꝑicia. aut seue¬
ritas indicantis. ob ẽẽ d pa¬
troni filio: qui cͥmen sec¬
Txuius ĩportauit. S sĩ nõn
actusam̾t. s testimoniũ ĩ cap̾
lib̾ti dixit. aut sb̾ietit ac¬
cusatorẽ: puto eum a ꝯͣ ta¬
bulas remon̾i. ¶Si lib̾tus.
lium accusau̾it. ⁊ pͥoris pa¬
troni filius calumpiie eũ
capitis puniri de sidetauit:
ñ di repelli ħ edicto. Idem
puto ⁊ si ab eo pecitus. retor¬
sit in eum tͥmĩa Ignoscen¬

Expanded text:
erit dicendum ignosci ei debere, quia minor coepit neque enim imputare ei possumus, cur non deseruit accusationem uel cur abolitionem non petierit, cum, alterum si fecisset, in Turpillianum incideret, alterum non facile impetretur. certe si abolitione publice data cuius poena aut supplicium habuit aut exilium, quod sit uice deportationis, ubi ciuitas amittitur.Si tamen quis libertum eo crimine accusauerit, cuius poena non est capitis, uerumtamen iudicanti placuit augere poenam, non obest hoc patroni filio: neque enim imperitia aut seueritas iudicantis obesse debet patroni filio, qui crimen leuius inportauit.Sed si non accusauerit, sed testimonium in caput liberti dixit aut subiecit accusatorem, puto eum a contra tabulas remoueri.Si libertus lium accusauit et patroni filius calumniae eum capitis puniri desiderauit, non debet repelli hoc edicto. idem puto et si ab eo petitus retorsit in eum crimina: ignoscen
Abbreviated transcription (Latin):
cacõm accusatori lib̾ti p̃sticit.
ñ ẽ repenendut. n enĩ ad uota¬
tus accisauit ¶Si pat̾ testõta.
u̾it. ut accusaretur lib̾tis sibͥ
tus. qͣ uenenum sibi ꝑass aut
quid aliud in seꝰ ꝓmisii: ma¬
gis ẽ ut ignosci hb̾is deberet:
qui non sponte accutau̾unts
⁊ si accusaũit lib̾tum ⁊ ꝓbau̾it
crimen patroni filius. postea
Q ħ lib̾tus sit rostitutus. ñ
erit repenendus. t̾men eͥ quod
intend̾it : ⁊̃ ꝑfecit .9.¬
quid̃ ꝙ in lib̾to ꝓbatum ẽ: me¬
rũat capitis penam. benigniꝰ
aũ puinitus ẽ lib̾tus. ueluti tm̃
relegatus. de calumpniatore
enim sensit p̾tor.
erat ẜuitutis : pecenti se in lib̾.¬
tatem. ꝯtͣdixit. Uͫ is qui lib̾ta¬
te pecit inẜuitutem. ⁊ set ⁊ si
quis ñ totũ suum s proꝑte ł
usum fructum in eo suum di
tur qiͣ inẜuitutem pecierit.

Expanded text:
tori liberti praestitit, non est repellendus: neque enim aduocatus accusat.Si pater testamento cauerit, ut accusaretur libertus, quasi uenenum sibi parasset aut quid aliud in se admisisset: magis est, ut ignosci liberis deberet, qui non sponte accusaverunt. Sed et si accusaverit libertum et probaverit crimen patroni filius posteaque hic libertus sit restitutus, non erit repellendus: crimen enim quod intendit etiam perfecit. Tquod in liberto probatum est, meruerat capitis poenam, benignius autem punitus est libertus, ueluti tantum relegatus: de calumniatore enim sensit praetorerat seruitutis, petenti se in libertatem contradixit, uerum is, qui ex libertate petit in servitutem. Sed et si quis non totum suum, sed pro parte vel usum fructum in eo suum dictur quasi in servitutem petierit?
Abbreviated transcription (Latin):
falcidie. centũ deduc̾e d. qr si aliꝯ
quilib heres exticiss h̃ centum
mere alieno ponent᷑. ¶ Situ ex
ꝑte quarta. ticuis ex ꝑte quar¬
ta hr̃des sc̃pti fu̾itis . de inde tu ex
ꝑce dimidia hr̃s mstitutus fueris
sb̾c̃odcõe. ⁊ legata. It̃ lib̾taces dare

Expanded text:
Falcidiae centum deducere debet, quia, si alius quilibet heres exstitisset, haec centum in aere alieno ponerentur. Si tu ex parte quarta, Titius ex parte quarta heredes scripti fueritis, deinde tu ex parte dimidia heres institutus fueris sub condicione, et legata, item libertates datae
Abbreviated transcription (Latin):
ĩtonit centũ relinc̃ibat. si ħe dẽ suũ
dampnaũit ut eũ quinqͣgnitati¬
tio uend nõ ẽẽ estimandus ãpliꝰ.
ꝙͣ qͥnqͣgnita legasse. id̾oz lex falci¬
dia lotum nõ ht̃. It sus ꝗ duos sũ¬

Expanded text:
in bonis centum relinquebat, si heredem suum damnauerit, ut eum quinquaginta Titio uenderet, non est existimandus amplius quam quinquaginta legasse, ideoque lex Falcidia locum non habet. Item ‹is›, qui du
Abbreviated transcription (Latin):
stitũit. quisauus mͥ hr̃s erit
idẽ filio ĩpubi hr̃s esto. pla
ex sbłtitucone ĩ pub̾is ħrs
effici ñ pot̾it si ẜ uus ab eiꝰ
exierit poĩtate.. ¶dema¬

Expanded text:
stituerit: 'quisquis mihi heres erit, idem filio impuberi heres esto', placex substitutione impuberi heres effici non poterit, si seruus ab eius exierit potestate. 4 Ide
Abbreviated transcription (Latin):
possõm pecierit. decesserit:
int̃i ñ obstabit. ¶S siquis ẽ
status ꝯttou̾siam pat̾erur.
cartoniam solam accepit.
an noceat mrĩ tonoꝵ possõ:
quesitum quid̾ est ħ cum
hoc temꝑe finiatur. dicend̾
est. mrĩ post tempus non
noc̾e aut si impubes deces¬
serit: intẽm posse admitti.¬
¶S si infanti ꝑ tutorem pe¬
tita sit possõ. licet statim
decesserit: dicend̾ etit ma¬
tri obstitisse. non eĩ simit
ẽ ei que furioso datur Fta
demum u̾o mat̾ a senatũs ꝯ¬
sułti dñficio excłuditur. si fi¬
lius adiit legitimam ħrdira¬
tem cet̾um si omiẜit legiti¬
mam ħiditatem mr̃ exsena.¬
tus ꝯsułtot̾tuliano ad mitte¬
tur ¶S si nõsit solus iste si¬
liui legitimus ħes. s sint
qui tum eo adititantur. ti ͨ

Expanded text:
onem petierit, decesserit, matri non obstabit.Sed si quis, cum status controuersiam pateretur, Carbonianam solam acceperit, an noceat matri bonorum possessio, quaesitum quidem est: sed cum haec tempore finiatur, dicendum est matri post tempus non nocere aut, si impubes decesserit, matrem posse admitti.Sed si infanti per tutorem petita sit possessio, licet statim decesserit, dicendum erit matri obstitisse: non enim similis est ei, quae furioso datur.Ita demum autem mater senatus consulti beneficio excludetur, si filius adiit legitimam hereditatem: ceterum si omiserit legitimam hereditatem, mater ex senatus consulto Tertulliano admittetur. sed si non sit solus iste filius legitimus heres, sed sint qui cum eo admittantur, nec
Abbreviated transcription (Latin):
nite pp̃ pr̃em non pot̾ tepu¬
diãte uero pre. rursus exse¬
natus ꝯsuł. pot̾ uenite ¶Si ma¬
⁊̃ htditatem filii filie ne ñ
adierit ex senatus ꝯsulto ter¬
tiquũ iꝰ yuandum est. cum ẽĩ
ẽ platõ ar̃e omittente sena¬
tus consulti bñficiim: ius
succedit uetꝰ s si mat̾ repu¬
diau̾it bonoꝵ possom de ad¬

Expanded text:
ter patrem non potest, repudiante uero patre rursum ex senatus consulto potest uenire.Si mater hereditatem filii filiaeue non adierit ex senatus consulto Tertiquum ius seruandum est: cum enim esset praelatio matre omittente senatus consulti beneficium, ius succedit uetus.Sed si mater repudiauerit bonorum possessionem, de ad
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ desierit. a mr̃e eum exclu
pat̾ ẽẽ desierit ude cumq
autem acceꝑit bonoꝵ posso¬
nem pr̃ naturał. sũ legiti¬
mus. siue ꝯͣ tabłas : ex qua¬
uis parte excludit mattem.¬
¶si sit agnatis defuncti.⁊ na¬
turał pat̾ sit in adoptiua fa
tiem. qͣm prẽm agnatꝰ excłusi̾t

Expanded text:
pater esse desierit, a matre eum excludpater esse desierit.Undecumque autem acceperit bonorum possessionem pater naturalis, siue legitimus siue contra tabulas, ex quauis parte excludit matrem.Si sit adgnatus defuncti et naturalis pater sit in adoptiua famtrem, quoniam patrem adgnatus exclusit
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Si sit consangninea so¬
ror defuncti. et m̃r sit. et pr
emantipatꝰ. sient ꝯsangui¬
nea uelit h̾ere ħiditatem:
mt̃em exsenatꝰ consułto una
cum ea uenire. prẽm extludi
płacet. sicut sanguinea repu¬
diet: mr̃em ex senatꝰ ꝯsul¬
uit ałias ñ soleat mat̾ expͤ¬
tare ꝯsanguineam. nenit n
ne adire hrditatem. nec nẽ
tm̃ expectatur an consagiu¬

Expanded text:
Si sit consanguinea soror defuncti, sit et mater, sit et pater emancipatus: si consanguinea uelit habere hereditatem, matrem ex senatus consulto una cum ea uenire, patrem excludi placet: si consanguinea repudiet, matrem ex senatus consuluis alias non soleat mater exspectare consanguineam, uelit nec ne adire hereditatem, nunc tamen exspectaturam: consangu
Abbreviated transcription (Latin):
scaphanaus paul. minio
contra. et enm scaphana¬
uis non est instrumentũ
nams et enm mediocn¬
tate non genere ab ea dif¬
fert. instrumentum aut
cumsq rei necesse ẽ.alt̃¬
ius generis eẽatq eaqͦ

Expanded text:
scapha nauis.Paulus: immo contra. etenim scapha nauis non est instrumentum nauis: etenim mediocritate, non genere ab ea differt, instrumentum autem cuiusque rei necesse est alterius generis esse atque ea