comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dicenda sunt quoq sũmissaieniter. Incitata
grauit᷑. Inflexa moderate. hoc est cuim illud
trimodum geuus. humile medium grandi¬
larnum. Nam in pius caĩs nichil granden
chi sbͥlime dicendumest. ¶S leui. le pedesti
more loquend̃. In causis uero maiorib nͥ de
deo uł hominũ salute referimuis plus magnifi¬
cencie ⁊ fulgoris eist ehñdum. Intempatis uo
caiusis. uoi nichil agitur. ut agat. s tantũmo
ut dełccetur audicor. utrumq moderate dicen
re ac aꝑte. dici uideantur. Compõ est que facit
oumnes ꝑtes oroni s equalit ipolitas. digni¬
tas est que reddit ornatam oronem ⁊ ua cu¬
rietate distinguit. de arce poctica.
de poetica. qm̃ ⁊ alphorabius in.li. de di¬
uisone scienciarum incer logice partes
ultiam ponit. et ip̃am in li. deortu scienciarum
itu cescubit poetica inquid est scĩa ordinandi
sionestĩarum. ꝙ poeticepprium est imonibus
sius facere ymagnar aliquid puicrum uelfe

Expanded text:
Dicenda sunt quoque submissa leniter, incitata Dicenda sunt quoque submissa leniter, incitata graviter, inflexa moderate. Hoc est enim illud trimodum genus dicendi, humile, medium, grandiloquum. Nam in parvis causis nihil grande, nihil sublime dicendum est, sed leni ac pedestri more loquendum. In causis vero maioribus, ubi de deo, vel hominum salute referimus, plus magnificentie et fulgoris est exhibendum. In temperatis vero causis, ubi nihil agitur ut agat, sed tantummodo ut delectetur auditor, inter utrumque moderate dicendpure et aperte dici videatur. Compositio est, que facit omnes partes orationis, equaliter perpolitas. Dignitas est, que reddit ornatam orationem et varietate distinguit. QUID POETICA de poetica, quam et Alpharabius in libro de divisione scientiarum, inter logice partes ultimam ponit; et ipsam in libro de ortu scientiarum ita describit. Poetica, inquit, est scientia ordinandi sione scientiarum, quod poetice proprium est, sermonibus suis facere imaginari aliquid pu
Abbreviated transcription (Latin):
mũcta negirio ⁊ li in rełone ponũtur param
ł̃ est grslu ꝯsequut᷑ negtaum. Et horum fides
exmiusecus simntur ħ de rethorias icus.cuni.
sufficiant. De ꝯstrucione tornatu or oms re¬
Omponitur aucem ⁊iscruitur thorice¬
omis or̃o u̾b̾ cõma. colon. ꝑiodo.
Cõma est ꝑticula sententie. Colon mẽ¬
brum. ꝑiodo. ambitus uł cucuitus. fit autem
piodus. piodus autem longior ẽẽ non d. qmͣ
ornatur or̃o ⁊ figuus uerborum ac sinarum.
Niam quia directa appetua or̃o fatigacionem
sitq fastidium tam dicendi ꝙͣ audiendi trtat
fectenda est. ⁊ in alias u̾sandas formas. ut
i dicentem reficiat rornacior fiat riudicem di
uenonultũq deflectat. equib plurime. ⁊ dona¬
to insematib arcis gramatice annotate sunt
Icun uero mlocucionib issud uti oporcebit ut
res. locus tempus ꝑsona audientir. eflagitat
neppluna litigiosis. ne iu̾ecunda castłe. ue
lema gramibz. ne lascuna senib. ne ridicula
ne id quidem tantum insi io ꝙydicit. ⁊ facere

Expanded text:
uncta negotio, et hec in relatione ponuntur; partim etiam gestum consequuntur negotium et horum fides extrinsecus sumitur. Hec de rhetoricis locis sufficiant. DE CONSTRUCTIONE ET ORNATU ORATIONIS Romponitur autem et instruitur omnis oratio comma, colon, periodo. Comma est particula sententie, colon membrum, periodus ambitus, vel circuitus. Fit autem periodus. Periodus autem longior esse non debet, quam ornatur oratio etiam figuris verborum ac sententiarum. Nam quia directa et perpetua oratio fatigationem atque fastidium tam dicendi quam audiendi creat, flectenda est et in alias versanda formas, ut et dicentem reficiat, et ornatior udituque deflectat; e quibus plurime a Donato in schematibus artis grammatice annotate sunt. Iam vero in locutionibus illo uti oportebit, ut res, locus, tempus, persona audientis efflagitat, ne profana religiosis, ne inverecunda castis, ne levia gravibus, ne lascivia seriis, ne ridicula ne id quidem tantum, nisi id quod dicit et facere.
Abbreviated transcription (Latin):
fine mod̾atus. s tam̃ rõncibilrꝰ ordinans pe¬
dib curtit. qui latme nichil aliud ipͣ min̾ins
dicitur. de quo est illud. sinlos memimi. Si uͥ¬
ua tenerem. poemus dr̃ greco nomine opus
muitoꝵ libroꝵ. poema umus ydilion ꝑancoꝵ
uetsim. dutinccio duoꝵ. Monostit õ uniꝰ
eentnes apird gramaticos nocari solent
qui de catuunib omeri ⁊ uirgilii ad ꝓpria opa
more cencenanio eximuitis hunc inde composi¬
tis in unũ scariunt corpus ad facultatem curꝰ¬
q matene. Deniq proba uror adaphi cer¬
tonei exuirgilio de fabrica minidi ⁊ de e¬
mĩgliis plenissime exp̾ssit. materia compo
int̾ cetera stui lui ocia tiheuin in ip̃i honore
composuit. similit̾ ⁊ de eneidos. de carmnie¬

Expanded text:
fine moderatus, sed tamen rationabiliter ordinatis pedibus currit, qui latine nihil aliud quam numerus dicitur, de quo est illud. Numeros memini, si verba tenerem. Poesis dicitur greco nomine opus multorum librorum; poema unius. Idilion paucorum versuum; disticho duorum; monosticon unius. Centones apud gramqui de carminibus Homeri, vel Virgilii, ad propria opera, more centonario, ex multis hinc inde compositis in unum sarciunt corpus, ad facultatem cujusque materiae. 26. Denique Proba, uxor Adelphi, centonem ex Virgilio, de Fabrica mundi et Evangeliis plenissime expressit, materia composinter caetera styli sui otia Tityrum in Christi honorem composuit; similiter et de Aeneid
Abbreviated transcription (Latin):
tam apud grecos quam aꝑud latinos lon¬
ge antiq uiorem amm fuisse carmini. quiͣ
ꝑ se. omĩa enim prius u̾sib condebantur.
Q etra uocata ranca sunt. quia certis pe¬
dum meniuus atq sꝑac̃is t̾minantur. mẽ¬
sura grece. mecron dr̃. u̾sus cc̃i funt ab eo ꝙ¬

Expanded text:
tam apud Grecos, quam apud Latinos, longe antiquiorem curam fuisse carminum quam prose: omnia enim prius versibus condebantur. Metra vocata sunt, quia certis pedum mensuris atque spatiis terminantur. Mensura enim grece metron dicitur. Versus dicti sunt ab eo
Abbreviated transcription (Latin):
laci sinc a icco. quia cutum pa gos agebant
quos greci comas nocant ui a imessacõe
Sole bant euĩm post cibos homines ad cos
andiendos ucuire. S comiti priuatorum
hominum predicantaita . rragici uero res¬
publicas ac reguui historia s. Item tragi¬
corm argumta exreb luccuosis funt. co¬
micoꝵ ex reb letis. duo funt gen̾a conui¬

Expanded text:
lati, sive a loco, quia circum pagos agebant, quos Greci comas vocant; vel a commessatione. Solebant enim post cibos, homines ad eos audiendos venire. Sed comici privatorum hominum predicant acta. Tragici vero respublicas, ac regum historias. Item tragicorum argumenta ex rebus luctuosis sunt. Comicorum ex rebus letis. Duo sunt genera comi
Abbreviated transcription (Latin):
prano. sul. fecido. ic debili plumbum. lice st
opaciones. quas natura facit in mineuibilibi
⁊ has alli muuste conantur iitan. Queda
⁊ alia gen̾antur in nscb terte. quoꝵ pars
optin ucem spũu iquedam iucem corpoꝵ

Expanded text:
pravo sulphure fetido ac debili, plumbum. He sunt operationes quas natura facit in mineralibus et has alchimiste conantur imitari. Quedam etiam alia generantur in visceribus terre, quorum pars obtin
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃m ẽ aqua aui mistctur simꝰ caudus minĩ¬
ib̾tił multe ignetatis ⁊ ẽ craguiatũ cr sicci¬
tate ¶ quositus uo suphitoꝵ mixta ẽ cu
itin forti ꝯmixtione cum fcimetitano calõ¬
iii. ĩouec facta sunt iauosa ⁊ postea cragu¬
lata sunt ex fugore ¶taramenta u̾o compoi¬
ta surt exscue ⁊ sulpoure ⁊ laꝑidio. ⁊ ẽ in
cis uit aliquoꝵ corꝑorum bquabiliũ qm̃ cx

Expanded text:
ipsum est aqua, cui miscetur fumus calidus ni multe igneitatis et est coagulatus ex siccitate . Aquositas vero sulphureorum mixta est cum terra, forti commixtione, cum fermentatione caloris, donec facta sunt unctuosa et postea coagulata sunt ex frigore . Atramenta vero composita sunt ex sale et sulphure et lapidibus et est in eis vis aliquorum corporu
Abbreviated transcription (Latin):
cuu me i arte uda nõ panca decuerunt. petrus
inripis mentũ argentum inuũ. sai gmmoma¬
cum. sui gẽmam. sai ꝯmime. sal alcali. iutre¬
um. itreolum. alim̃. acctm. urmam. cipillos
oua sanguinem. sꝑina. status cqui ⁊illa .ui.
que cum malleo elongantur. ex doctimna. nq¬

Expanded text:
qui me in arte ista non pauca docuerunt. Petrus auripigmentum, argentum vivum, sal ammoniacum, sal gemmam, sal communem, sal alcali, vitrum, vitreolum, alumen, acetum, urinam, capillos, ova, sanguinem, sperma, stercus equi et illa sex que cum malleo elongantur . De doctrina alc
Abbreviated transcription (Latin):
ta. dinicis .n. antiquoꝵ nihus duob crant bñ
pascere ⁊ bñ a rare. Cuitum igr. ciis aricio ñ¬
tem exsudat. aracio dc̃a. quia de here prius t̾re
tulturam crcercebant mĩꝙͣ ftui fuisl usus reꝑ¬
missio ẽ. qua alt̾uis. annis uacus ag̾ uires reci¬
pit. sccicoracio ẽ letamins aspsio. ꝙ nulgo le¬
tamen uocatur. eo ꝙ suo nitiim̃to leta faciat
gcrumma reddat qr ania pͥugnia ⁊ feciunda. oc¬
craco ẽ tum iustici sacione facta bob dimussis
grandes glebas cedunt. ac ligonib frangunt
scm canco qĩ obtecacio. ꝙ opiat semĩa. occa¬
re gͥ ẽ opire. trima semĩa uites ur arbores. runca¬
cio ẽ a terra herbas uelłe. Ram rͣ. t̾ra ẽ. stuitus
asolc uocatus. ꝙ ꝓscissus solem capiat. ꝓsac̃o

Expanded text:
ta. Divitiae enim antiquorum in iis duobus erant, bene pascere et bene arare. Cultura agri, cinis, aratio, intrem exsudat. Aratio dicta, quia de aere prius terrae culturam exercebant, antequam ferri fuisset usus reprmissio est qua alternis annis vacuus ager vires recipit. Stercoratio est letaminis aspersio; quod vulgo letamen vocatur, eo quod suo nutrimento leta faciat germina, reddatque arva pinguia et fecunda. Occatio est cum rustici satione facta, bobus dimissis, grandes glebas cedunt ac ligonibus frangunt. ccatio quasi obcaecatio, quod operiat semina. Occare igitur est operire terra semina, vites vel arbores. Runcatio est a terra herbas evellere; nam rus terra est. Sulcus a sole vocatus quod proscissus solem capiat. Vervact
Abbreviated transcription (Latin):
bis ⁊mun̾ib. Ad hanc itaq ꝑtinent non
minantur. s ⁊̃ cibus ⁊ potus tegnien ⁊ tegu¬
men defeusio. demiq omis atq inũcio quaur̃
niuir ant̾ aquibrd̾. quare int̾ cetcras lib̾ales
disciplinas medicine ars nõ ꝯtineatur. ꝓp̃e.
quia ille singulares ꝯtmneant causas Ista
u̾o oĩm. Nam ⁊ gramaticam medicus scre
milt̾ irechoricam utueratib argunicatis
uałat diffrute que cractat. Ncc nõ ⁊ dialeti¬
cam pp̃ infiruntatũ tãs rõne adhita ꝑstru

Expanded text:
bis et vulneribus. Ad hanc itaque pertinent non minantur, sed etiam cibus et potus, tegmen et tegumen. Defensio denique omnis atque munitio, qua ur a quibusdam quare inter ceteras liberales disciplinas Medicinae ars non contineatur. Propterea, quia illae singulares continent causas, ista vero omnium. Nam et Grammaticam medicus sciremiliter et Rhetoricam, ut veracibus argumentis valeat definire quae tractat. Necnon et Dialecticam propter infir
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝑ autũpnale equinoctul .i. usq in kalendas
iauuar. hus nan mensib rarescente humore
siciora udo̾ forciora sunt ligna. Itud ecia̾ cã¬
uendũ ẽ necontinuo ut deiecte fu̾nit trabes
setentur.uł statim ut secate fuut mutantur ĩ
nauem. qui porꝰ ⁊. adhuc sondearbores nam:¬

Expanded text:
nale equinoctium, id est usque in kalendas ianuarias. His namque mensibus arescente humore, sicciora et ideo fortiora sunt ligna. Illud etiam cavendum, ne continuo ut deiecte fuerint trabes secentur, vel statim ut secte fuerint mittantur in navem: quoniam potius et adhuc solide arbores
Abbreviated transcription (Latin):
ad fornatem. sisoi ⁊ anum. suna .i. ar¬
gentum. stagnum es fcitũ plũbum ⁊ coeã¬
tur naturauter sb̃ius tercam. antũ .n. se fa
cit mucutre terre cum calore magno sol de.ai¬
io uino pulcio cum siuphure noicundo cͥa¬
ro. absqr lapidib cracto incentũ camis ⁊ a¬
pluis augentum efficitur deanto umo itlaũ

Expanded text:
argentum, stannum, es, ferrum, plumbum. Et creantur naturaliter subtus terram . Aurum enim fit in ventre terre, cum calore magno solis, de auro vivo pulchro, cum sulphure rubicundo, claro, absque lapidibus, cocto in centum annis et amplius. Argentum efficitur de auro vivo,
Abbreviated transcription (Latin):
b cuit̾ artib aut pruceñcia maior mẽ. aut nõ
medious utilitas q̃ritur ut medicia. archi¬
cectura noccima reꝵ honcitaꝵ hce quid̃ honeste
põne dr̃e ⁊ quedam eitacere liceat homim accu¬
tissimo ancipatro insum ẽ omĩa pacefacienda.
sidus age. noq ciĩ id ẽ celare quicquid recicia
s cum ꝙ cuscias id ignorare emolimeati tui
causa: neł eos quoꝵ incersit id sare . ħ. ant̾ ccla¬
dige. Non aꝑti nõ simplicis nõ ingemi no

Expanded text:
uibus autem artibus, aut prudentia maior inest, aut non mediocris utilitas queritur, ut medicina, architectura et doctrina rerum honestarum, he quidem honeste posite dicere, an quedam ei tacere liceat? Homini acutissimo Antipatro visum est omnia patefacienda. sidiis agere: neque enim id est celare quicquid reticeas; sed cum quod tu scias, id ignorare emolumenti tui causa velis eos quorum intersit id scire. Hoc autem celandi genus, non aperti, non simplicis, non ing
Abbreviated transcription (Latin):
tillantur.i. mouenutur ora. Nam tille ẽ mo¬
ue. łesserr sunt quib frim̃toꝵ nuimenis de¬
signatur. sinperum iuola olmana prelum
trates. quo ma calcata p̃mitur a p̃mendo uo¬
catum. qupssoriũ latus prelum quo premit
Poluus torquendo uinũ oleumq exigitur
fisclum qiͣ fucolum acolando oleꝯ cc̃m ur aiͣ
fiscella olei. uota cc̃a. ꝙ qiͣ ruat. Estem̃ ma¬
extraintur. Girgillus dcũs ꝙ in giro ueitat᷑
.est .i. lignũ in triuersa ꝑtita mobile
ex quo fimus cum sicula uł utre in puteum
denitatur hammende.a que causa. Telonẽ
hortalam uocant lignũ iongum quo hau¬
nũt aquas ⁊ dc̃m telonem a longituoine
telon .n. dr̃ ixͣ grecos. quiqquid songum ẽ
uñ ⁊ mustella uccata qiͣ longuis mus. Ama¬
lupus qui et canicula feneus aipax. quia si
cuud in pnteum decidit raꝑit ⁊ extrahit. uñ
i nomen accepit. apax antem ccũs. quia ani¬

Expanded text:
tur ora, nam cillere est movere. Tessere sunt quibus frumentorum numerus designatur. Trapetum est mola olivaria. Prelum trabes quo vua calcata premitur, a premendo vocatum, quasi pressorium. Lacus prelum quo premitur uis vel olivis torquendo, vinum oleumque exigitur. Fisclum quasi fisculum, a colando oleo dictum vel quasi fiscella olei. Rota dicta, quod quasi ruat, est enim maextrahitur. Girgillus dictus, quod in gyro vertatur: est enim lignum in transversa pertica mobile, ex quo funis cum situla vel utre in puteum dimittitur, hauriende aque causa. Telonem hortolani vocant lignum longum quo hauriunt aquas; et dictus telo a longitudinetur iuxta Grecos, quicquid longum est: unde et mustela vocata, quasi longus mus. Amalupus, qui et canicula, ferreus harpax, quia si quid in puteum decidit, rapit et extrahit; unde et nomen accepit. Harpax autem dictus, quia arri
Abbreviated transcription (Latin):
rem uiuentem. unt ⁊ aui qui nõ ꝯcedunt. a¬
ine magist̾iũ / dicentes cr de reciuꝰ natura nõ est
ut ignem sustineat natura trahi nõ pt̃ que susti¬
ncat igneninec fieri ꝑt nrre natiau utitri co¬
loratam dncoiores ⁊ in anũ coiorem mutes in
quo ꝑmaneat. nec ad pͥmũ reueiti possit. quia
tangit oqm igns efficitur fortis. non .n. ht ig
mirtum ẽ. Cet̾m omĩa supradc̃a mutar urĩ
uitio. quia itrũ nõ ẽ de colore terre n ͨ de supo¬
re n de ponderesie ⁊ dexe duici efficitur amara
de aiba ingra ⁊ sic de cet̾i ꝓprietatib corporum
demq noñ putos ꝙ ego tuiam metadlum de
suo gene ad aliud genus. ꝙ ibi nõ sit.iͥ emm¬

Expanded text:
rem viventem . Sunt et alii qui non concedunt alchimie magisterium, dicentes quod de re cuius natura non est ut ignem sustineat, natura trahi non potest que sustineat ignem: nec fieri potest in re naturali, ut rem coloratam discolores et in alium colorem mutes, in quo permaneat, nec ad primum reverti possit: quia tangit eam ignis, efficitur fortis: non enim habetmixtum est. Ceterum omnia supradicta mutantur in vitro, quia vitrum non est de colore terre, neque de sapore, neque de pondere . Sic et de re dulci efficitur amara, de alba nigra et sic de ceteris proprietatibus corporum. Denique non putet quod ego traham metalla de suo gene
Abbreviated transcription (Latin):
dincur .s. niapiter. iqueftuia ⁊ sułphu¬
ita ⁊ salet. hoꝵ quedam sunt rare sõe i tebilis
composicionis. quedam u̾o sbe fortis. ⁊ quedam
ut autumi calcautum sal amoniacũ. Guedam
unctuosa net facile solo humore liquestiust u

Expanded text:
a, sulphurea et sales, horum quedam sunt rare substantie et debilis compositionis; quedam vero substantie fortis et quedam ut alumen, calcantum, sal ammoniacum. Quedam unctuosa, nec facile solo hu
Abbreviated transcription (Latin):
qma ꝙ caior soł coqueret in uentre terre ꝓ cẽ¬
tena annoꝵ facit ignis inrora breu. sit gͥ ⁊
icmpe unde facimꝰ aunim. Gontͣ illoc auter
qui dicũt. ꝙ no pt homo trah̾e genꝰ de alio ge¬
nere. dicim ⁊ ꝙ siquis stcitus equi mittant ĩ
lcco ucalor eum tangat uide ꝓcedunt bestie
quas dñt albaces. pp̃ siquis spumã alicus
pͥicis accipiat i mittat so̾tꝰ algatenm ibiq

Expanded text:
quod calor solis coqueret in ventre terre per centena annorum, facit ignis in hora brevi. Sic igitur et tempore et inde facimus aurum. Contra illos autem qui dicunt quod non potest homo trahere genus de alio genere; dicimus quod si quis stercus equi emittat in loco ubi calor eum tangat, inde procedunt bestie quas dicunt abaces. Preterea si quis spinam alicuius piscis accipiat et mittat subtus algaceram, ibique
Abbreviated transcription (Latin):
untur micro ualde caudo lous .n. orienteis uoi
p̃ciosi lapides ĩnemũtur ẽ ꝓrimꝰ solis. Sic ⁊
uitium qnͣco plus tangitur ⁊ calore solis tã¬
to magis ual. Itaq uapis inmerar qu mag
suitm ignes auosqr iualores ⁊ tarde frangu¬

Expanded text:
co valde calido. Locus enim orientis, ubi pretiosi lapides inveniuntur, est proximus soli. Sic et vitrum, quanto plus tangitur a calore solis, tanto magis valet. Itaque et lapis mineralis qui magis sustinet ignes aliosque labores et tarde frang
Abbreviated transcription (Latin):
eciam ⁊ iactando dr Iaculum tragum genus
riculum. u̾ccere cũ trah̾e ẽ. Item ⁊ sagena.
Nassa gomis rechis. Cassa gemus uenatoriẽ
retis ꝙ capiat. hunc ẽ. q in ta̾ssum dicmus .i.
sine causa. q sine cassib. sie quib uenacio in¬
ans est. C̃anopum rethe quo culices excludũ¬
tur in modum tentorii quo magis alexandͥ¬
m ututur quia iͥ ex mio cilces cõpiosi nascũt¬

Expanded text:
ragum, genus rticulum, vertere enim trahere est: idem et sagena. Nassa genus retis. Cassis genus venatorie retis, quod capiat. Hinc est quod incassum dicimus, id est sine causa, quasi sine cassibus, sine quibus venatio inanis est. Conopium rete quo culices excluduntur, in modum tentorii, quo magis Alexandrini utuntur, quia ibi ex Nilo culices copiosi nascunt
Abbreviated transcription (Latin):
brdam malleolis ligneis cingicur. quoꝵ nom¬
buntate uela facilius elenantur. modiꝰ ẽ au a¬
bor insictit ob similitudiem mensuralis uasis
dcũs murena sunt in cacunũe arboris edclee
.q.f. tr̃a ꝑ quas fimes trahũtur. troclee antẽ
ugate ꝙ rotiuas ñcant. Trocos .ni. grece iota
dr̃. parastute stipites sunt pares scantes quid
arid sustmetur. clamis ẽ quo tegitur guber
re defrrum simes naunum isbgancur. anchora
dens tarcus ex greca echumo segia nomeni dux¬
ur haitnas. Nam manus grece kña dr̃. pului¬
ni funt mathine quibi nanes deducũtur ⁊ sb̃¬
ducũtur in portimi pons staia nauiũ ¶ Cla¬
ucioꝵ actatoon. epidromos. dalum. aithe¬
mon.si parũ. medicum. Ex quib achateon
ucium maximũ im media naue ꝯsticutu¬

Expanded text:
dam malleolis ligneis cingitur, quorum volubilitate vela facilius elevantur. Modius est cui arbor insistit, ob similitudinem mensuralis vasis dictus. Carchesia sunt in cacumine arboris trochle quas funes trahuntur: trochlee autem vocate, quod rotulas habeant: trocos enim grece, rota dicitur. Parastate stipites sunt pares stantes, quibus arbor sustinetur. Clavus est quo regitur gubernre defixum funes navium illigantur. Anchora dens ferreus, ex greca etymologia nomen duxel arenas. Nam manus grece ceyr dicitur. Pulvini sunt machine quibus naves deducuntur et subducuntur in portum. Pons scala naviuvelorum Acation, Epidromos, Dolon, Artemon, Siparum, Mendicum. Ex quibus Acation velum maximum, et in media navi constitutu
Abbreviated transcription (Latin):
dentale ẽ aratri pars prima in quo nomer in¬
ducitur q̃ dens. cultelli . acultura dã eoꝙ ce ip̃i¬
putatione uet̾os marbore ntebantur iuite. Pl¬
tnũ falcer essent reꝑte. fare ẽ quo aitores pu
cimuũ cum mamubrio longo. ad deusitatem uc¬
priũ suctidendam. hui ⁊ runcones dã quib ne¬
pres secantur armitanco dã. Senula ẽ preten¬
ius iamina feru denciũ mordacitate iescram
cabores seu ramos. Rastra quoq. ini a raden¬
temam lenent. qĩ ieuones. Scugitia cca eo ꝙ

Expanded text:
ale est aratri pars prima; in quo vomer inducitur quasi dens. Cultelli a cultura dictiputationem veteres in arbore utebantur et vite, priusquam falces essent repertae. Falcis est qua arbores putcurvum cum manubrio longo, ad densitatem veprium succidendam. Hi et runcones dicti, quibus vepres secantur, a runcando dicti. Serrula est praetenuis lammina ferri dentium mordacitate resecans arbores seu ramos. Rastra quoque aut a radenterram levent, quasi levones. Scudicia dicta e
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ humiditate donec cagulata sunt ⁊ eis corꝑa
gen̾antur ꝑ gradatĩam mutacom in milib
annoꝵ. Nami si reman̾ent in minerus suis. p̃ꝑ¬
aret ca natura don  ꝓuenirent ad speciẽ anxi
⁊argenti. s ꝑ artisias sb̾cilitatem ficri ꝑt̃hrꝰ¬

Expanded text:
itate, donec coagulata sunt et ex eis corpora generantur per gradativam mutationem in millibus annorum. Nam si remanerent in mineris suis, prepararet ea natura donec pervenirent ad speciem auri et argenti; sed per artificis subtilitatem fieri
Abbreviated transcription (Latin):
in ipem domꝰ erat instructa. uñ i npud hebre¬
os tabnatuloꝵ dedicacio. ⁊similitudie domi¬
cilioꝵ stenophegia ⁊ appellabatur. Oraara
aut᷑ pulpitur erat scẽne uͥ saltator agere p̾si
uit duo nt̾ se dispucare. Ibi .ai. poete comedi
ttingedi ad ceitaneu conscendamit. husqr
cauentib. alii gestus edebant. Officia semce
tragedi. comedi. temeliti hystriones. mum
tsaltatores. tagedi sunt qui antiqua geta
atq facinora sce̾łatoꝵ regum hutioso cata¬
mine spectante ppło ꝯcinebant. ¶Omedi
sunt qui priuatoꝵ hominũ acca dĩs aut gel¬
ta tanea bant ⁊ stupra uirginũ ⁊ amores m̃e¬
tritum insius fabuus ex primebut. ⁊ heme
nti aũt erant musia sccm qui in orgains ⁊ li¬
in orastra stantes cantabant suꝑ pulpitum ꝙ
muniebri uestim̃ to gestus inpuditaꝵ fem̃ar
exprumcuant. hii aut saitando ⁊ hystoriaS
tres gestas demõstrabant. dã. uicem hystuo¬
nes siñe ꝙ ab hyitua iogems sit adductu

Expanded text:
iem domus erat instructa: unde et apud hebreos tabernaculorum dedicatio, a similitudine domiciliorum, scenophegia appellabatur. Orcistra autem pulpitum erat scene, ubi saltator agere posset, aut duo inter se disputare. Ibi enim poete comedi et tragedi ad certamen conscendebant, hisque canentibus alii gestus edebant. Officia scenica, tragedi, comedi, themelici, histriones, mimi et saltatores. Tragedi sunt, qui antiqua gesta, atque facinora sceleratorum regum, luctuoso carmine, spectante populo, concinnebant. Comedi sunt, qui privatorum hominum acta, dictis aut gestu cantabant et stupra virginum et amores meretricum in suis fa erant musici scenici qui in organis et lyin orchestra stantes cantabant super pulpitum,muliebri indumento gestus inpudicarum feminarum exprimebant; hi autem saltando etiam historias et res gestas demonstrabant. Dicti autem histriones sive quod ab Histria id genus sit adductum,
Abbreviated transcription (Latin):
fermam. aucupul piscaturã. fcu .c.¬
Qua fit multis modis uetio. pedicis laq̃¬
nanĩ odore camib accipicrib. aucupiĩ fit la¬
queis. pedicis retib. aicu. iusco. hamno pista¬
tura fit sagoms itio gurgustus. mamili iacur¬

Expanded text:
ferinam, aucupium, piscaturam. Ferina fit multis modis, retibus, pedicis, laqunarum odore, canibus, accipitribus. Aucupium fit laqueis, pedicis, retibus, arcu, visco, hamo. Piscatura sit sagenis, retibus, gurgustiis, hamis, iacu
Abbreviated transcription (Latin):
cepedit couigi. quia onag̾ ur bauste ce¬
intenta nichil prosunt equoꝵ tñsete de caudis
ac iubis ad balistas utiles assenũtur. In obsidio
ne capitoni cormptis iugi. ac longa fatigacio¬
ne tormentis. cum netuoꝵ copia defeciss ma¬
trone. ibsassos cimnes iuris suis obtule pugnͣ¬
tib reꝑatis machuns adu̾sanoꝵ impetum re¬
pułunt. malueruut enĩ pudicissime eñ ꝓudi¬
cissime femime defornato ad tempꝰ capite ui
cafrctas tegendas alia qr machinamenta
ẽ cũ ꝑhennes fontes minus includit. Qsi n
non prestat. cunisi altituomis effodiendii st¬

Expanded text:
expedit colligi; quia onagri, vel baliste, ceexpedit colligi; quia onagri, vel baliste, ceintenta, nihil prosunt: equorum tamen sete de caudis ac iubis, ad balistas utiles asseruntur. In obsine Capitolii corruptis iugi ac longa fatigatione tormentis, cum nervorum copia defecisset, matronae abscisos crines viris suis optulere pugnantibus, reparatisque machinis adversariorum impetum reppulerunt. Maluerunt enim pudicissimae feminae deformato ad tempus capite liberae taractas tegendas aliaque machinamenta est cum perennes fontes murus includit. Quod si natura non praestat, cuiuslibet altitudinis effodiendi s
Abbreviated transcription (Latin):
opprimeret armatos. a quib mena senlabant
¶Itimen. sulpiiur. picem liquidam olcũq
ꝯueit ppare ad anna facienda. ferum itriꝰ¬
q tempãture. ⁊carbones suantur. signa quo
hastisib sagittisq ncrĩa reponũtur. s a xa
rotunda de flliuiis. quia ꝓ solditate gͣmora
sunt rapaora mittentib diligentissime colli¬
gũcur⁊ ⁊quib muri replentur itiures muniuie
ad sundas suie fustibalos uł manib iacienda
maiora ꝑ onagros diugũtur. ut dimissa ꝑ p̾¬
ceps noñ solum nostes obruant sb̃emicer̃ E
ms ingentissime fabricantur uut sint nosi¬
biles scuigantur. que ꝑ pronũ labencia sbi¬
to impetu bellatores stetuñt solent equos q¬
oppugnancium mathinis ꝑ alias machinas
ꝯlueuit obfisti pcipue cum sb̃itis oꝑib. addenda
sit muns. ux ꝓpugnatulis altitudo ne. rouer¬
sanioꝵ mobies turtes sr̾emmeant ⁊ capi lxxi¬
ant qiuitatem. De necius ⁊ aquis ⁊ iale.

Expanded text:
opprimeret armatos, a quibus menia servabantur. opprimeret armatos, a quibus menia servabantur. Bitumen, sulphur, picem liquidam, oleumque convenit preparare ad arma facienda: ferrum, eiusque temperature et carbones servantur. Ligna quoque hastilibus sagittisque necessaria reponuntur. Saxa rotunda de fluviis quia pro soliditate graviora sunt et aptiora mittentibus diligentissime colliguntur; et quibus muri replentur et turres; minima ad fundas sive fundibulos, vel manibus iacienda; maiora per onagros diriguntur, ut dimissa per preceps, non solum hostes obruant subeuntes, senis ingentissime fabricantur et ut sint volubiles levigantur, que pronum labentes subito impetu bellatores sternunt, solentque equos deoppugnantium machinis, per alias machinas consuevit obsisti; precipue cum subitis operibus addenda sit muris vel propugnaculis altitudo, ne adversariorum mobiles turres superemineant et capiant civitatem. DE NERVIS ET AQUIS ET SALE
Abbreviated transcription (Latin):
fera fimes que cormb anteime dextera sunstra¬
qr tendũtur. rccrou̾sosꝓuesiũ fums. quo nauis ĩ
litore religatur ad palum. Mitra fimis. qua na¬
is media uĩcitur. anquina aua ad malũ andẽ¬
nai ꝯstãgitur. Remultum funis quo deligata
nauis trantur uce remi. strupi m̃cula sorouł
ẜlmo fr̃a quib remu ad scainos alligantur. Ca¬
teporater linca ẽ. cum massa plumbea qua ma¬
i altisuo temptatur. De maratura .c. ac¬

Expanded text:
sera funes quo cornibus antenne dextra sinistraque tenduntur retroverso. Prosinesium funis quo navis in litore religatur ad palum. Mitra funis qua navis media vincitur. Anquina qua ad malum antenna constringitur. Remulcum funis quo deligata navis trahitur vice remi. Struppi vincula loro vel lino facta, quibus remi ad scalmos alligatur. Cataporates, linea cum massa plumbea, qua maris altitudo tentatur. DE MERCATURA C.
Abbreviated transcription (Latin):
igrum qui sacionib deputatur hsi ua.¬
cum qui nemorib. ut pomena mucta cu
pediũtur senecture ⁊ mͥ ad sãꝑicitis uitam ꝓx¬
neuidentur accedere. hñt eni rõcm. cũ tera aĩ
nusꝙͣ recusat Imꝑiũ. n ͨ muꝙͣ sine usima redo ͭ
ꝙ accepit. agro q ornato ⁊ bñ culto nicħ põt

Expanded text:
agrum, qui sationibus deputatur. Consitum, qui nemoribus, ut pomeria, vineta, pediuntur senectute et mihi ad sapientis vitam proxime videntur accedere: habent enim rationem cum terra, que nusquam recusat imperium, nec unquam sine usura reddit quod accepit: agroque ornato et bene culto, nihil potest
Abbreviated transcription (Latin):
do corio genꝰ nanigii prelet. qualib utũtur gͥ¬
manoꝵ pirate moctemis lictorib uł paludious
ob agiitatem. Celones quos greci celetias uo¬
classis apte. birgmes añ naues sunt hũces remoꝵ
ordiem genimũ. sic ⁊ taremes ⁊ quadriremes:
actuarenanes sunt. que ueł fimu ⁊ remis agũt
sppogamis. in quo eqnos tnͣsueh̾e sontum ẽ. po¬
toum nauigiũ flumale carlum ⁊graue ꝙ non

Expanded text:
do corio, genus navigii prebet, qualibus utuntur Germanorum pirate in oceanis littoribus vel paludibus, ob agilitatem. Celones quas Greci celeras voclassis apte. Biremes autem naves sunt habentes remorum ordinem geminum, sic et triremes et quadriremes. Actuarie naves sunt, que velis simul et remis aguntur. Hippogagus, in quo equos transvehere solitum est. Pontonium, navig
Abbreviated transcription (Latin):
mon dingende pociꝰ nauis tã ꝯmendatũ eit
trͣ sccsicatis. ui par genꝰ ueli unũ pedem ha¬
ltus quoniuan nauigia solent in naiiga
unde ⁊ finalia. Restes sũ ꝙ races ꝯtineant sũ
q lius rechia tenatur rudentes sunt funes¬
tici suo more cucirtus uocant. Spue. aut a sp

Expanded text:
gende potius navis causa commendatum est, quam celeritatis. Siparum, genus veli unum pedem habens, quo iuvari navigia solent in navigatunde et funalia. Restes sive quod rates contineant sive quod his retia tentici suo more cucurbas vocant. Spirae autem a sp
Abbreviated transcription (Latin):
cula eo ꝙ hominib puᵈ ͣ ibi preleatur in spec¬
cio ħ aludicia nũtupata ꝙ iudis geianntur
ludus cit uelcatatis aut uirul głia cuiꝰ iccus
lanitas com puitur. hunc accidit ut om̃m ꝓpe ar¬
cium exceracia dicantur giunasia. an̾a cnĩ
in lecis ceicantes cuicti erant ne midarentur pt
relaxato cigulo repente prostratꝰ ⁊ examina¬
tꝰ ẽquid cursor. quare ex consuii decceco. tũc
archion ipponienes utiuidi demceps om̃s
excertitarentur ꝑmisit. Ex illo G̃umasium
dc̃m ꝙ uiuenes in campum udi exccccentur nͥ
sola tm̃i u̾ecunda oꝑirentur. Teña gimcoꝵ¬
quĩq sutidẽ saitus. cursus. Iactus untus at
luctatio. Unde ferũt quamdam regem tot filios
adoscentes hñtem totidem gem̾b de regno
altum ẽ .n. saltus alcius cxilire ur iongius
¶ursus aucloctate cuit crutum uocatus est.
est enĩ cursus uelcatas pedumi¶ actus ccũs
est pedum a iaciendo. unde ⁊ ꝑiscatoꝵ reche. ia¬
culum dr̃. huic arti isus ẽ arceptos lapides ꝓ¬

Expanded text:
cula, eo quod hominibus publica ibi prebeatur inspectio. Hec et ludicra nuncupata, quod in ludis gerantur, nicus est velocitatis aut virium gloria: cuius locus velocitas comprobatur: hinc accidit, ut omnium prope artium exercitia dicantur gymnasia. Antea enim in his locis certantes cincti erant ne nundarentur, post relaxato cingulo, repente prostratus et exanimatus est quidam cursor, quare ex consilii decreto, tunc archon Hippomenes, ut nudi deinceps omnes exercitarentur permisit. Ex illo gymnasium dictum, quod iuvenes in campo nudi exercentur, ubi sola tantum verecunda aperiuntur. Genera gymquinque: id est saltus, cursus, iactus, virtus atque luctatio. Unde ferunt quendam regem tot filios adolescentes habentem totidem generibus de regno altus Cursus a velocitate crurum vocatus est; est enim cursus velocitas pedum. Iactus dictus est a iaciendo; unde et piscatorum rete, iaculatum dicitur. Huic arti usus est arreptos lapides p
Abbreviated transcription (Latin):
pu brenis dr̃ qui sine molestia lu brciut̃ate
caltatur. Item culculi. ꝙ piuas ordineles eãt
qñ pcalles ealereuoenti quna qiuadre sunt er
omib partib. Oum autem thessere iacun appel¬
ibantur a laciendonactus a nuo uocabatur.¬
tores o uidartur phisiologice paliegoriam
ninc artem ercertre ⁊ ibquacam rerum silitũ¬

Expanded text:
lestia sui brevitate calcatur. Item calculi quod per vias ordinales eant, quasi per calles. Tessere vocate, quia quadre sunt ex omnibus partibus: olim autem tessere iacula appellabantur, a iaciendo. Iactus autem a nutores sibi videntur phisiologice per allegoriam hanc artem exercere et sub quadam rerum similitu
Abbreviated transcription (Latin):
matum. quo niã sol psimũ in se caloris ⁊tq
ignis ħt. Qn cuto uñ emictũtur eqm canr¬
dicũtur dixunt ab illa requa ⁊ ille cautrn
est incuntate. ꝙ ut iͥ homines dampnati at
inclusi ita huis cu coh̾centur ne exenit. añ¬
pͣ signũ enuitant de aite curi

Expanded text:
matum; quoniam sol plurimum in se caloris atque matum; quoniam sol plurimum in se caloris atque ignis habet. In circo unde emittuntur equi, carceres dixerunt; ab illa re qua et ille carcer qui est in civitate, quod ut ibi homines damnati atque inclusi; ita hic equi coercentur, ne exeant antequam signum emittant. DE ARTE CI
Abbreviated transcription (Latin):
nntnꝰ hĩtu ⁊oꝑe ⁊ magice artis ⁊tuitus ẜdola¬
tue rrggnoscitur. O Rnamenta cut sunt
ona. nicta oboliscis. carcer. Qua honori pollu¬
tis ⁊ rastoris astribunt. Cau illos ouo editos
credendo de cigno ioue no crubescũt. fingunt. a
curensia romam ad causas mundi Reterri
ut sub hac specie fĩsticioner nauitatũ sua ꝵ
extusent. N Emarum quippe applłone ꝓpe
¶boliscũ meffres rex egypti primꝰ fecisse fer¬
tur toli ex causa. Cum quodam tempe iunlus
molenta mundacione egiꝰ ꝑto nocuiss ĩdig¬
sagutam in udas misionee multo post cor¬
repͥtus graui uauandine lum̃ amisit. Qͥ
post cecitatem. uł recepto duos oboliscos
in medio curo ponitur. quia ꝑ mediũ mund̾
sol currit. medio antem sꝑacio. ib utra q meta
ostitutus obonscus fastigiũ sũmitatem q ce¬
li sigͣt. cum sol ab utroq sꝑacio medio horaꝵ
disciine tñscendat. Simo obolisco suppõi¬
tum ẽ qdã in racum in modũ flamine sor¬

Expanded text:
magice artes et cultus idolatrie recognoscuntur. Ornamenta circi sunt ova, meta, obeliscus, carcer. Ova honori Pollucis et Castoris ascribunt, qui illos ovo editos credendo de Cigno et Iove non erubescunt. Fingunt autem circensia Romani ad causas mundi referri, ut sub hac specie superstitiones vanitatum suarum excusent. Metarum quippe appellatione,ari volunt. Obeliscum Meffres rex Egypti primus fecisse fertur, tali ex causa: cum quodam tempore nilus violenta inundatione Egypto nocuisset, indigsagittam in undas misit: nec multo post correptus gravi valetudine, lumen amisit, qui post cecitatem, visu recepto, duos obeliscosin medio circo ponitur, quia per medium mundum sol currit: medio autem spatio ab utraque meta constitutus obeliscus, fastigium summitatemque celi signat; cum sol ab utroque spatio medio, horarum discrimine transcendat. Summo obelisco superpositum est quoddam auratum, in modum flamme for
Abbreviated transcription (Latin):
in gnoulis. auimgignasus aiii in ia¬
rems. iui in amphicheatus. anii in ꝯuiuis
abii in planie intbeatus gesta recitabntui.
in gabulis coreas diccbant. Ingignasus luc¬
tabantur. In parcius pugiles eccntantur.
in imphiteatiis certabant cusu pedum eq

Expanded text:
n gabullis, alii in gymnasiis, alii in arenis, alii in amphitheatris, alii in conviviis, alii in fanis. In theatris gesta recitabantur: in gabullis choreas ducebant: in gymnasiis luctabantur: in arenis pugiles exercebantur. In amphitheatris certabant cursu pedum eq
Abbreviated transcription (Latin):
nseno m ꝯsertum. ad cꝰ silitudiem fa bricati
tianes iutanie dc̃e. nũc Iam rates apusie nauo
tueus naui magna qũ greci dulco em uocũt.
ẽmposia naius a carpator nisuia nomĩata sicut
a rodo rodia sicut au alxandria. altandria. ub̃¬
ne dc̃e nlibis. rostinte naues ucrate au eo qut
ni fronde rostra erea ħant. pp̃scopulos ne fenã¬
tu ato lidantur. Sromo autem ab ertuneudo ãc
ui portint. fascuis ẽ nauigiũ ꝙ nos cormpte lasei¬

Expanded text:
asseribusque consertum, ad cuius similitudinem fabricate naves, ratarie dicte: nunc iam rates, abusive naves. Trieris navis magna, quam Greci dulconem vocant. Carpasia navis a Carpatho insula nominata, a Rhodo rhodia, sicut ab Alexandria alexandrina. Liburne dicte a Libiis. Rostrate naves vocate, ab eo quod in fronte rostra erea habeant propter scopulos, ne feriantur et collidantur. Dromo autem ab excurrendo dictus: bus portant. Phaselus est navigium, quod nos corrupte basel
Abbreviated transcription (Latin):
ptin in pliatum q urib in paret. Setutor
abniscquardo reciatum dcũs ẽ. gestauat nceu
pitti ⁊ massam plũbeam que adiani iacuiu
scruꝑ nsequitur. soq cum reciano ꝯponebatur qr
Iguis ⁊ a qua semꝑ int̃ se niita sunt. lacĩatoꝵ¬
pͥugna erat fugientes in ludo romines miecto
laqueo impeditos ꝯsecutos qr ꝓstrare amittos
ñ bone pelliceo. Neianim pugna crat enussas¬

Expanded text:
. Secutor ab insequendo retiarium dictus. Gestabat enim cuspidem et massam plumbeam, quae adversarii iaculum semper insequitur, ideoque cum retiario componebatur, quia ignis et aqua semper inter se ipugna erat, fugientes in ludo homines, iniecto laqueo impeditos consecutosque prostrare, amictos umbone pelliceo. Velitum pugna erat, u
Abbreviated transcription (Latin):
pana scrifa ex iiuine facta q atexta ex tipdo co¬
no griis nauigu preb. portennã nauiguia
senatia geius lata ⁊ sũ carinauocata a portẽdo
ntũtur hiis in pannonia. taiane auenice na¬
nes qne cx singulis trabibz cauantur que alio no¬
mine lictorane dñ. hec ⁊ candice. quia cxuno
liguo canato fr̃e ⁊ inde candice. quia.a iuatuor¬
lił ad .x. homines capiunt. de pargib nauiu ⁊ ui¬

Expanded text:
cta, que contexta ex crudo corio, genus navigii prebet. Portemia, navicula syriatici generis, lata et sine carina, vocata a portando, utuntur his in Pannonia. Trabarie, amnice naves, que ex singulis trabibus cavantur, que alio nomine littorarie dicuntur. He et caudice, quia ex uno ligno cavato facte: et inde caudice, quia a IV usque ad X homines capiunt. DE PARTIBUS NAVIUM
Abbreviated transcription (Latin):
galeis iniunorib ⁊ hiliorib ans. sicqr atroci
pscuancia ꝑ mitute sua miebant ꝑugnam di
simncances quous alt in ait̾us mortem ꝓsiuere.
ntheret quicaderet casum. głiam cmi puneret.
que atmatia pugnabant mami duelli cauca

Expanded text:
atroci perseverantia pro virtute sua inibant pugnam, dimicantes, quousque alter in alterius mortem prosiliret, ut haberet qui caderet casum, gloriam qui perimeret. Quae armatura pugnabat Marti duelli causa.
Abbreviated transcription (Latin):
dũm cutulo. astauciũ cepectantumiq emitis
uitia uestũ sꝑacium puam cecipere luso q i¬
tre ꝯsueu̾nt. cubicalem lusum appłłant cium
duo comiꝰ re ꝓrimo ac pene ꝯuictis cubitis
pilam fenuut᷑. surã dr̃ dare qui pilam nire
plato fenendam colusorib prebet. xuii
D

Expanded text:
lo adstantium spectantiumque emissa, ultra iustum spatium pilam excipere lusumque inire consueverunt. Cubitalem lusum appellant quum duo comminus ex proximo ac pene coniunctis cubitis pilam feriunt. Suram dicitur dare qui pilam crure prolato feriendam conlusoribus praebent. De d
Abbreviated transcription (Latin):
cquos cura ꝑicula torquere. Inde ⁊ curenses dã
pucantur.q. cixcũ enses ¶Ireus sou conseaꝰ
ẽ.i paganis p̾ncipair cuius edes medio spc̃o
⁊ effigies defastigio edis euncat ꝙ non ꝓnco¬
tant a curtuitu equoꝵ eo qd iͥ catũ methas
equi aurant. Greci uo acute soł fitia que pa

Expanded text:
cula torquere: inde et circenses dicti putantur, quasi circumenses. Circus soli consecratus est a paganis principaliter, cuius edes medio spatio et effigies de fastigio edis emicat, quod non putatum a circumitu equorum, eo quod ibi circum metas equi currant. Greci vero a Circe solis filia, que
Abbreviated transcription (Latin):
Amantur atthemenser pͥmi .n. ip̃i xcu.¬
Setreatium ꝯ saurerunt sedib ligneis.
põstea lapidcum. theatiumi auc ẽ. quo stena ĩ¬
dudum. Semitiituli figuram hñr. in quo
stantes om̃s inspicũt. ẽuiꝰ forma primũ ro¬
tunda erat. sicut ⁊ amphitenri. postea ex me¬
dio amphiceatro theatium fc̃m est. theatrum
ant̃ aspeccando nonuatum appotes theoricas
q meo ppłs scans cesuꝑ itq spectans ludos
ꝯtemplarctur. Id̾ uo thentum. Id̾ ⁊ prostiou¬
nũcupabimtur. Nam lupe meretuces sunt uo¬
⁊ cate. a rapacitate. ꝙ ad se mpiant mistros
⁊ app̃rendant inpanana .n. a ꝑaganis ꝯstitu¬
ta sunt utpudormulieꝵ infelicum iͥ publi¬
caretur ⁊ iudioris herentux tam hii qui fa¬

Expanded text:
mantur athenienses; primi enim ipsi theatrum construxerunt sedibus ligneis, postea lapideum. Theatrum autem est quo scena includitur, semicirculi figuram habens, in quo stantes omnes inspiciunt: cuius forma primum rotunda erat, sicut et amphiteatri, postea ex medio amphitheatro theatrum factum est. Theatrum autem a spectando nominatum apo tis theoreas eo populus stans desuper, atque spectans, ludos contemplaretur. Idem vero theatrum, idem et prostibununcupabantur: nam lupe meretrices sunt vocate a rapacitate, quod ad se rapiant miseros et apprehendant. Lupanaria enim a paganis constituta sunt, ut pudor mulierum infelicium ibi publicaretur et ludibrio haberentur tam hi qui fa
Abbreviated transcription (Latin):
gimmi io soli ngnuit. quia ꝑ quatuor tempa
annus ueratur. uere. estate. autumpno ⁊ ħi¬
eme. bigas bime. crñ igẽmo cursu cum sole
ꝯtendit. sinc quia ⁊ nocce ⁊ die uidetur. Iungĩ
emĩ unũ ignim. altum candidum. tugta
tam. Seinga maxim: curtus aurit iomi ꝓpter
ad maximũ cũ deoꝵ suoꝵ esse tredumt. Io. uit̾
rotis quadrigas curie dicunt siue qr mundꝰ
iste cututi sui cclitate transcunt. Siue ꝓptͥ
solem. quia uolubili ambitu rocat. Septẽ
spaciis quadrige cimũt referentes nͥ ad dirsũ
uii. stellaꝵ. quib mundũ regi dicũt. liue ad

Expanded text:
ngunt, quia per quatuor tempora annus vertitur, vere, estate, autumno et hyeme. Bigas lune, quoniam gemino cursu cum sole contendit sive quia et nocte et die videtur: iungunt enim unum nigrum, alterum candidum. Trigas tam. Seiuga maximus currus currit Iovi, propter quod maximum eum deorum suorum esse credunt. Ideo autem rotis quadrigas currere dictum sive quia mundus iste circuli sui celeritate transcurrit sive propter solem, quia volubili ambitu rotat. Septem spatiis quadrige currunt, referentes hoc ad cursum septem stellarum, quibus mundum regi dicunt
Abbreviated transcription (Latin):
dunt aut cm̃ cura diem statutũ. aut ance ui
postra tempestates ficui comꝑtum ẽ. transitus¬
lumoꝵ ant̾ dies tempestatib plenos ⁊ naui¬
gantio ꝙͣ maxime metuenios non solum ꝑicie
racio. s iͥ mugi usus intlłigit O ultir qucq
signis exmͣsquillo ⁊ de tempestatib ꝓcelle ꝑro

Expanded text:
dunt. Aut enim circa diem statutum, aut ante, vel dunt. Aut enim circa diem statutum, aut ante, vel postea tempestates fieri compertum est: transitusrluniorum autem dies, tempestatibus plenos et navigantibus quam maxime metuendos, non solum peritie ratio, sed etiam vulgi usus intelligit. Multis quoque signis ex tranquillo et de tempesta
Abbreviated transcription (Latin):
post ortum pliadum. usq indiem . xoiii. Raꝵ
occobriu seaia nauigacio credr̃. quia estatis
pestas. Cura nonas so octobris edi piumales
se crebris tempestatib nauigia ꝯturbantur.
uergiliatum ħẏemali ccasu. Ee die igitur
mamtiaꝵ maria clauoũtur. Nam iux mĩnia¬
uorq longislma poli. ac nubium densita
nata seuicia nõ solum classes a pelago: s ⁊̃ ꝯme¬
antes. iterrestri itisu deturbant. post natalem
uero ita dicam nauigacionis qui sollempni
icitamine publicoq spectaauo multaꝵ gẽciũ¬
racione ui in ydus maias ꝑicuiose mana tẽp¬
tantur. non quo negociatoꝵ cess in dustra.
S quia magis. iohũda caucela ẽ. qñ exdeccitꝰ
naugat cum libunius qm̃ cum pͥuataꝵ. loxxu.
m̃ciuim featinat audacia. De signis ac ꝓguo sticie¬
tempestates uchementissimas cõ pesta¬
mouent. In quibi cetu dies auctoꝵ tũ
causas humana ꝯdicio ad pleuũ scire ꝓhecur.
Iõ nautice obfuationis curam trifanam diui¬

Expanded text:
post ortum plyadum, usque ad diem XVIII. kalendarum Octobrium secura navigatio creditur; quia estatis pestas, circa Non. vero Oct. Aedi pluviales, se crebris tempestatibus navigia conturbat Vergiliarum hiemalis occasus. Ex die igitur Mart. maria clauduntur; nam lux mininoxque longissima, poli ac nubium densitas, nata sevitia, non solum classes a pelago, sed etiam commeantes a terrestri itinere deturbant. Post natalem vero ut ita dicam navigationis, qui solemni certamine, publicoque spectaculo multarum gentiuratione, usque in idus maias periculose maria tentantur; non quod negotiatorum cesset industria, sed quia magis adhibenda cautela est, quando exercitus navigat cum liburnis, quam cum privatarum mercium festinat audacia. DE SIGNIS ATQUE PROGNOSTICItempestates vehementissimas commovent. In quibus licet certi dies authorum causas humana conditio ad plenum scire prohibetur, ideo nautice observationis curam trifariam divi
Abbreviated transcription (Latin):
Siitaraut̃ terrestris uelli baxxuiii.
prelii lupuentus funit ignon̾tib nau¬
ticis.uł cura oportunas in sulaꝵ an¬
gustias collecantur Insidie idq agitur ut m¬
parati facilius celcatur. si iongo remigio
tatigati funt hostiũ nante. si uenco urg̾ent̾
si ꝓ rostus est icuma si nich susꝑicantes dor¬
miunt nunuici ⁊ stacio q̃ͣ tenent exitum
nõ ħt. Si ad dimicand optata ueuit ecca¬
sio tortime bñficiis mĩgende sunt manus
marte ꝯfligat. tunc liburnaꝵ instrucude st
acies nõ direcce utin camꝑis s incurue ad
similitudiem luncita ut ꝓductic cormbus
acies media sumetur ut si adu̾saru prũpere
mantur. In cormbr aut̃ p̾cipnũ robur ⁊ lib¬
narum collccatur ⁊ militum. de modo p̃li
quia pugnandi impetum ꝓdunt. qͥ .co.
decmudintur intertus In cuismodi ceita boeu¬
dr̃ cum trabes sbtilis. ic longa ad filitud̾ie
autẽ pend in malo. uti capite feiato

Expanded text:
star autem terrestris prelii perventus fiunt ignorantibus nauticis, vel circa opportunas insularum angustias collocantur insidie; idque agitur, ut imparati facilius deleantur. Si longo remigio fatigati sint hostium naute, si vento urgentur, si pro rostris est reuma, si nihil suspicantes dormiunt inimici et statio quam tenent exitum non habet, si ad dimicandum optata venit occasio, fortune beneficiis iungende sunt manus marte confligitur. Tunc liburnarum instruende sunt acies non directae ut in campis sed incurvae ad similitudinem lunae, ita ut productis cornibus acies media sinuetur, ut si adversarii perrumpere mantur. In cornibus autem praecipuum robur et liburnarum collocatur et militum. XLVI QVIquia pugnandi impetum perdunt qui detruduntur in terras. In eiusmodi certadicitur cum trabes subtilis ac longa ad similitudinem antemnae pendet in malo utroque capite ferrato
Abbreviated transcription (Latin):
ortu u obtunsis cornib tutilia n infuso fu̾it
humore fuscata. sol quoꝵ ecoriens canden
miest utium cqualiꝰ gandeat radiis anobie¬
ta uube iutilcit. utrum solido splendore fulgid
anuentis urgentib igneus uiue pallio nr ur
plunia sit in pendente macuiosꝰ. Aer uero
⁊ mare ip̃m mibiũ qr magnituco ur spẽs solli¬
citos nitruit nautas. atiquanta ab auibus
aliqu̾ta significantur a ꝑistib que nirguiꝰ
in georgids dĩo peue ꝯprehendit ingemo.
marro in uoris nanalib dingent̾ excoluit.
li gub̾natores si se scire ꝓficentur ꝑicie mag̾¬
lementum pelagi De estuanis aquos
Auentoꝵ flatum. suo quo spira. pexxo¬
mine motuq negetatur. Raniceits horis
dicb panter ac noctib panic acn estu quo
more torrenaum fluminũ. nimc exmdat in
terras. nũc reflunt in altitudiem suam ħ̃ recp¬
caucione ntanda. n enim. inxilio remoꝵ reu¬
matis impetus m̃citur. au int̾d̾ cedit ⁊ uentꝰ
Et qm̃ in diu̾sis regionib du̾so lune crescc̃tis.

Expanded text:
ortu, neque obtusis cornibus rutila, neque infuso fuerit humore fuscata. Sol quoque exoriens candens, interest utrum equalibus gaudeat radiis, an obiecta nube rutilet; utrum solito splendore fulgidus, an ventis urgentibus igneus, nive pallidus, vel pluvia sit impendente maculosus. Aer vero et mare ipsum, nubiumque magnitudo vel spectes, solitos instruit nautas. Aliquanta ab avibus, aliquanta significantur a piscibus, que Virgilius in Georgicis divino pene comprehendit ingenio et Varro in libris navalibus diligenter excoluit. Hoc gubernatores si se scire profitentur, peritie maglementum pelagi tertia ventorum flatum, suo quoque spiramine motuque vegetatur. Nam certis horis, diebus pariter ac noctibus, estu quodmore torrentium fluminum, nunc exundat in terras, nunc refluit in altitudinem suam. Hec recipcautione vitanda; neque enim auxilio remorum reumatis impetus vincitur, cui interdum cedit et ventus. Et quoniam in diversis regionibus, diverso lune crescentis