comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
te ad notã scłi sui non sufficit hortensius uir: alioqua
ex ꝓfesso mollis & in prȩcinetu ponens om̃ẽ de corẽ.
Fuit enĩ uestitu admundiciẽ curioso. out bene amietꝰ
irae faciẽ inspeculo ponebat. Ubi se intuens togam
corporisio adplicabat. ut rugas ñ forte s in¬
dustria Iocatas artifex nodus c̃stringer&. & sin ex
cõposito defluens onodũ lateris ambirte. Is quondã
cũ incederte elaboratus ad speciẽ. college de in iurus
diẽ dixit qd sibi in angustuis obuius offensu fortuto stru¬
cturã togȩ desiruxerat. oe capital putauit qd in nu¬
mero suo locũ ruga mutass&. Ergo hoc p̃termisso.
ad uiros uenio trium phales quos uictores gentiũ luxu¬
riauicit. & ut taceã gurgitẽ adeuorato patrimo¬
mo cognominatũ. quia insignib uirtutis sequutȩ.
uitia primioris cõ pensauit peatis. Metellus pius
inquã foueã luxus & suꝑbiȩ successuũ continuatione

Expanded text:
te ad notam saeculi sui non sufficit Hortensius, vir alioquin te ad notam saeculi sui non sufficit Hortensius, vir alioquin ex professo mollis et in praecinctu ponens omnem decorem. Fuit enim vestitu ad munditiem curioso et ut bene amictus iret, faciem in speculo quaerebat, ubi se intuens togam corpori sic adplicabat, ut rugas non forte sed industria locatas artifex nodus astringeret et sinus ex composito defluens modum lateris ambiret. Is quondam cum incederet elaboratus ad speciem collegae de iniuriis diem dixit, quod sibi in angustiis obvius offensu fortuito structuram togae destruxerat, et capital putavit quod in umero suo locum ruga mutasset. Ergo hoc praetermisso ad viros venio triumphales, quos victores gentium luxuria vicit: et ut taceam Gurgitem a devorato patrimonio cognominatum, quia insignibus virtutis secutae vitia prioris compensavit aetatis, Metellus Pius in quam foveam luxus et superbiae successuum continuatione
Abbreviated transcription (Latin):
patriq lieo. & quasi expergefactus respondit. lu noni ante
om̃s cui uincla iugalia. Accipite & marciuarronis uerba
de agricultura libro tercio. qui cũ de pauonib in uilla
nutriendis loquerae sicait. Primus hos quintus hor¬
tens augurali cȩna posuisse dr̃. qͣd potius factũ tũ luxu¬
riose quã seuere boni uiri laudabant. Quẽ cito secuti
multi extuler̃ eoꝵ p̾̃cia. ut oua eoe denarus uene¬
ant quinis. ipsi facile quanquagenis. Ecceres ñ ad miran¬
da solũ. si oiã pudenda. ut oua pauonũ quinis denurus
ueneant quȩ hodie ñ dicã uilius s omnino ñ ueneunt.
ls hortensius platanos suas uno irrigare sueuit. ad eo
ut inquadã actione quã habuit cũ cicerone susceptã.
p̃cario atullio postulass&. ut locũ dicendi ꝑmutar &
secũ. Abire onĩ inuillã necessario se uelle. ut uinũ pla¬
tano quã in tusculano posuerat ipse suffundera: Si for¬

Expanded text:
patrique Lyaeo; et quasi expergefactus adiecit, Iunoni ante patrique Lyaeo; et quasi expergefactus adiecit, Iunoni ante omnes, cui vincla iugalia curae «Accipite et M. Varronis verba de agri cultura libro tertio, qui cum de pavonibus in villa nutriendis loqueretur, sic ait: "primus hos Q. Hortensius augurali cena posuisse dicitur, quod potius factum tum luxuriose quam severe boni viri laudabant. Quem cito secuti multi extulerunt eorum pretia, ut ova eorum denariis veneant quinis, ipsi facile quinquagenis." Ecce res non admiranda solum sed etiam pudenda, ut ova pavonum quinis denariis veneant, quae hodie non dicam vilius sed omnino nec veneunt! Is Hortensius platanos suas vino inrigare consuevit, adeo ut in quadam actione quam habuit cum Cicerone susceptam precario a Tullio postulasset ut locum dicendi permutaret secum; abire enim in villam necessario se velle ut vinum platano, quam in Tusculano posuerat, ipse suffunderet. Sed for
Abbreviated transcription (Latin):
chaldei quoq stellã herculis uocant quã reliqui om̃s
martis ap̃pellant. Est p̃terea octaui hersennis liber
qui inscribitur de sacris salarib: tiburtiũ. in quo
salios hertuli institutos operari dieb: certis & auspi¬
eato aocce: Ete anteminꝰ onipho uir doctus euiꝰ scolã
ticero pꝰ laborr for frequentabt. salios herculi datos
pbat in eo uolumine quo dispitat quids festra. qͥd ÷ hostia
minusculũ insacrario. Quo uerbo & iã hennius usus est.
ldoneis ut credo austorib certisq rationib error quipii¬
tabatur uterq defensus ÷. Siqua sunt alia quȩ nos cõmo¬
uent in mediuĩ ꝓferamꝰ. ut ipsa collatio nr̃m ñ maronis
ab soluat errorẽ. Tc̃ euangłs. Nũquã ne tibi p̃textate¬
in mentẽ uenit toto ut auint cȩlo errasse uirgili ũt
cũ dido sua rẽ diuinã ꝓnuptus facerae: Mlactat erqͣ
inquit lectas demore bidentes. legifere cereri fęboq.

Expanded text:
Chaldaei quoque stellam Herculis vocant, quam reliqui omnes Chaldaei quoque stellam Herculis vocant, quam reliqui omnes Martis appellant. Est praeterea Octavii Hersennii liber qui inscribitur de sacris Saliaribus Tiburtium, in quo Salios Herculi institutos operari diebus certis et auspicato docet. Item Antonius Gnipho, vir doctus cuius scholam Cicero post laborem fori frequentabat, Salios Herculi datos probat in eo volumine quo disputat quid sit festra, quod est ostium minusculum in sacrario, quo verbo etiam Ennius usus est. Idoneis ut credo auctoribus certisque rationibus error qui putabatur uterque defensus est. Si qua sunt alia quae nos commovent, in medium proferamus, ut ipsa collatio nostrum, non Maronis, absolvat errorem.» Tunc Euangelus: «numquamne tibi, Praetextate, venit in mentem toto, ut aiunt, caelo errasse Vergilium cum Dido sua rem divinam pro nuptiis faceret? "Mactat" enim inquit lectas de more bidentes legiferae Cereri Phoeboque
Abbreviated transcription (Latin):
quin pollucerent ac populũ aCΥΝΡΟΛΟΠ cũ corona
laurea demitterent cubitũ. Biome ÷ uociusait
error geminus at ego in neutro dico errasse uirgi¬
liũ: Nã ut primũ de frondis genere dicamus. c̃stat
quidẽ nunclauro sacrificantes apud arã maximã corona¬
ri. S multo post romã conditã hȩc consuudo sũpsit exx¬
ordiũ postqua in auentino lauretũ cȩpit iuirere
Quã rẽ doce tarro humanarũ libro sedo. Emonte gͦ
ꝓreimo de cerpta laurus sumebatur operantib quã in¬
cina offerebat uccasto. Snde recte maro nr̃ adea tẽpo¬
rarespexit quib: euander ante urbẽ conditã apud arã
maximã saera celebrabat. & utebatur populo utiq
alcide gratissima. Salios aut̃ herculi hubtate doctri¬
nȩ altioris ad signat: quia is deus &t apud pontifices idẽ
qui& mars hab& & sant ita menippa uarronis quȩ¬
multo hercube Loquer&ur. eundẽ eẽ acmartẽ ꝓbauit

Expanded text:
"quin pollucerent ac populum ἀσύμβολον cum corona "quin pollucerent ac populum ἀσύμβολον cum corona laurea dimierror geminus? At ego in neutro dico errasse Virgilium. Nam, ut primum de frondis genere dicamus, constat quidem nunc lauro sacrificantes apud aram Maximam coronari, sed multo post Romam conditam haec consuetudo sumpsit exordium, postquam in Aventino Lauretum coepit virere, quam rem docet Varro Humanarum libro secundo. E monte ergo proximo decerpta laurus sumebatur operantibus, quam vicina offerebat occasio. Unde recte Maro noster ad ea tempora respexit quibus Evander ante urbem conditam apud aram Maximam sacra celebrabat et utebatur populo utique Alcidae gratissima. Salios autem Herculi ubertate doctrinae altioris adisgnat, quia is deus et apud pontifices idem qui et Mars habetur. Et sane ita Menippea Varronis adfHercule loqueretur, eundem esse ac Martem probavit.
Abbreviated transcription (Latin):
so libart adiecit mitibacho fauos dilue. scilic& mitiscere
uinũ dicens. cũ mulsũ cȩperit fieri: Nã ita he mite
uinũ dic̃it : ut alibi ait domitũ Edurũ bachi domitu¬
ra saporẽ. Notit̃ aut̃ eẽ non diffitebere. qđ ad diẽ duode¬
cimũ Kalendas ianuarias herculi & cereri faciunt suȩ
pregnatȩ panib: mulso: Oportune me hercle p̃texta¬
te fecisti herculis m̃tione incui sacra hic ur̃ gemino
errore cõmisit: Tu salis adcantũ incensa altaria cir¬
cũ populeis ad sunt euineti tẽpora ramis: Nã & salios
herculi dedit: quos rantũ marti dicanit antiquitas.
& populeas coronas nominat cũ adarã matimã sola
lauro capita x alia fronde ñ uineiant. Uidem & in ca¬
pite p̃toris urbani laureã coronã cũrẽ diuinã herculi
facit. Testatur atiã terentius uarr& in ea satrra
quȩ inscribitur nepine paynori maiores sqlitos
detimã herculi uouere. nec detẽ dies int̾mittere

Expanded text:
so libari, adiecit: miti Baccho favos dilue, scilicet mitescere so libari, adiecit: miti Baccho favos dilue, scilicet mitescere vinum dicens, cum mulsum coeperit fieri. Nam ita hic mite vinum dixit, ut alibi ait domitum: Et durum Bacchi domitura saporem Notum autem esse non diffitebere, quod a. d. duodecimum Kalendas Ianuarias Herculi et Cereri faciunt sue praegnate panibus mulso. Oportune mehercle, Praetextate, fecisti Herculis mentionem, in cuius sacra hic vester gemino errore commisit: Tum Salii ad cantus incensa altaria circum Populeis adsunt evincti tempora ramis. Nam et Salios Herculi dedit, quos tantum Marti dicavit antiquitas, et populeas coronas nominat, cum ad aram Maximam sola lauro capita et alia fronde non vinciant. Videmus et in capite praetoris urbani lauream coronam, cum rem divinam Herculi facit. Testatur enim Terentius Varro in ea satura quae inscribitur περὶ κεραυνοῦ maiores solitos decimam Hercu
Abbreviated transcription (Latin):
naris. Engo apud euandrũ quidẽ sto iusta libatio: quippe
apud eã mensã quȩ cit̃ ara maꝯima more utiq. religionis
fuerat dedicata. & in luco sacracõ. & intiupra sacra inquib
epulabantur. In am̃ uruio ss didonis qd̃ tantũ regiũ constat
ñ cetiã sacrũ fuisse. apud humanã mnȩnstt: intriclingo ñ
intẽ plo quia ñ erat religiosa syusurpata libatio. solã
fecio dibas se regiẽ. inoui psona nulla obseruationis
ne cessitas. & multa ad nisur pundũ inpotestate ꝑmissio
at uero hic om̃s in mensã lxxi libant. diuosq p̃cantur: quia
qd recte fieri nouerat: ab om̃ib simul intemplo epulantib
oe uni saeratȩ ad sidentib: mensȩ factũ eẽ memorauit
De illo aut̃ uersu cui tu lacte fauos & miti disuę bacho.
paucis qd male aocusat᷑ absoluam. Pocea enĩ ȩque in reb
doctrinȩ &e in uerbis sectator elegantiȩ. sciens cereri mul¬

Expanded text:
naris. Ergo apud Euandrum quidem fit iusta libatio, quippe naris. Ergo apud Euandrum quidem fit iusta libatio, quippe apud eam mensam quae cum ara Maxima more utique religionis fuerat dedicata et in luco sacrato et inter ipsa sacra in quibus epulabantur; in convivio vero Didonis, quod tantum regium constat, non etiam sacrum fuisse, apud humanam mensam in triclinio, non in templo, quia non erat religiosa sed usurpata libatio, solam fecit libasse reginam, in cuius persona nulla observationis necessitas et multa ad usurpandum in potestate permissio. At vero hic omnes In mensam laeti libant, divosque precantur quia quod recte fieri noverat ab omnibus simul in templo epulantibus et uni sacratae adsidentibus mensae factum esse memoravit. De illo autem versu: Cui tu lacte favos et miti dilue Baccho paucis, quod male accusatur, absolvam. Poeta enim aeque in rebus doctrinae et in verbis sectator elegantiae, sciens Cereri mul
Abbreviated transcription (Latin):
cein mensã laticũ libauit honore. Nã & tercius cũ de
ritu sacroꝵ multa dis sȩrerte ait sibi hunc locũ inquesti¬
onẽ uenisse. nec tam̃ hesitation ẽ suã requisita ratione
dissoluit. Ego aut̃ qd mihi magistra lectione cõꝑtũ ÷
publicabo. Inpapiriano enĩ iure eiudenter relatit
arȩ uicẽ prȩstare posse mensã dicatã. Ut intẽplo inꝗt
iunonus populoniȩ augusta mensa est: Nãq in fanis alia
uasa sunt cesaerȩ suppellectilis. alia ornameritoꝵ. Quȩ
uasoꝵ sunt. instrum̃ti instar habent : quib: sacrificia c̃fi¬
ciuntur. quarũ rerũ principẽ locũ optina m̃sa inqua
epulȩ libationesq. ex stipes reponuntur. Ornamenta uꝰ
sunt clipei: coronȩ. & cuiꝰ cemodi donaria. Neq enĩ
dedicantur eo tẽpore quo delubra sacrantur. at uͦ m̃s&
aruleq. eodẽ die quo edes ipsa dedicari sol&e. Unde m̃sa hoc
ritudedicata intẽplo. ary uslt̃ de roligionẽ obinae. pului¬

Expanded text:
et in mensam laticum libavit honorem Nam et Tertius, cum de et in mensam laticum libavit honorem Nam et Tertius, cum de ritu sacrorum multa dissereret, ait sibi hunc locum in quaestionem venire, nec tamen haesitationem suam rdissolvit. Ego autem quod mihi magistra lectione compertum est publicabo. In Papiriano enim iure evidenter relatum est arae vicem praestare posse mensam dicatam: "Vt in templo", inquit, "Iunonis Populoniae augusta mensa est." Namque in fanis alia vasorum sunt et sacrae supellectilis, alia ornamentorum. Quae vasorum sunt instrumenti instar habent, quibus semper sacrificia conficiuntur, quarum rerum principem locum obtinet mensa in qua epulae libationesque et stipes reponuntur. Ornamenta vero sunt clipei, coronae et cuiuscemodi donaria. Neque enim dedicantur eo tempore quo delubra sacrantur, at vero mensa arulaeque eodem die quo aedes ipsa dedicari solent, unde mensa hoc ritu dedicata in templo arae usum et religionem obtinet pulvi
Abbreviated transcription (Latin):
forte ioui fecerit : piaculũ dato. Cõmietitur gͦ res. ñ quidẽ
in pranda in solita tam̃. & cõmuttitur ñ ignorantia .s
ut locũ monstro facerte sequuturo. Subiecit euangelus
Si euentu excusantur inlicita. dic queso qd erat mon¬
strũ sequitturũ ut cũ cereri libari uino iuberae qd om̃ib
Uinũ aut̃ cereri non libari debuit illũ uel plautus. do¬
cero qui in aulularia ait. Cererinꝰ strobile hisunt fa¬
cturi nuptias. quia temaei nihil allatũ uideo. at hic ur̃
flam̃ &x pontifeoe & omã tã quid immolce᷑ quã quid libo
ignorat: & neñ ubiq. in libando parterrore sit deuius
in octauo ait. In m̃sam lixi libant diuosq p̃cantur. cũ
ñ inm̃sa s in arã scdm morẽ libare debuerint. Ut pͥus
tibi pͣtextatus inꝗt de posteriore questione respondeã
faterte ñ immerito de usurpata inmense libatio¬
ne quȩ sisse. Ampluesq. speciẽ difficultatis auxeras.
simagis didonẽ in m̃sẽ similit̾ libantẽ notasses. Diaeit

Expanded text:
o Iovi fecerit, piaculum dato." Committitur ergo res non quidem impianda, insolita tamen; et committitur non ignorantia, sed ut locum monstro faceret secuturo.» Subiecit Euangelus: «si eventu excusantur inlicita, dic quaeso, quod erat monstrum secuturum et cum Cereri libari vino iuberet, cui tu laatur? Vinum autem Cereri non libari debuit illum vel Plautus docere, qui in Aulularia ait: Cererin», Strobile, hi sunt facturi nuptias? ... quia temeti nihil allatum video. At hic vester flamen et pontifex et omnia —tam quid immoletur quam quid libetur— ignorat et ne non ubiqin octavo ait: In mensam laeti libant, divosque precantur cum non in mensam sed in aram secundum morem libare debuerint. Ut prius tibi, Praetextatus inquit, de posteriore quaestione respondeam, fateor te non inmerito de usurpata in mensam libatione quaesisse; ampliusque speciem difficultatis auxeras, si magis Didonem in mensam similiter libantem notasses: Dixit,
Abbreviated transcription (Latin):
dedetus aut crem uitans repoitionẽ. Primus inid bellũ
tirrenis asperaboris filius huic uxta lauses. Eost hos
insigne fama ꝑgraonina eurruꝰ. Tugeniin firs. Nerp̃¬
nestanȩ fundatore At mes sapus equũ domitor. fcoe sa¬
binoe priscode sanguins. hic agamennonius. Nte num¬
tose. Quin & marrubia uenit degente sacerdos. Ibat
& ippoliti plera hascopiss fortasseꝑitant aliquis diut¬
nȩ illi simplieitati p̃ferendas. Sed nescio quomõdo homi¬
rũ repaicio illa unicedetañ E trdmo an rqui poa ꝑ
digna. enumerationiq conueniens. ad inlaco mera

Expanded text:
dedecus aut crimen vitans repetitionem: primus init bellum Tyrrhenis asper ab oris filius huic iuxta Lausus post hos insignem fama per gramina currum tum gemini fratres nec Praenestinae fundator at Messapus, equum domitor ecce Sabinorum prisco de sanguine hic Agamemnonius et te montosae quin et Marruvia venit de gente sacerdos ibat et Hippolyti proles. Has copias fortasse putat aliquis divinae illi simplicitati praeferendas, sed nescioquomodo Homerum repetitio illa unice decet, et est genio antiqui poetae digna enumerationique conveniens quod in loco mera
Abbreviated transcription (Latin):
anfr̃s sint hirtacides ÷ hippocoo arursus hirtacides
buisse. Ubi est illa in his casib homeri cautio. apudque
aiuriaioy. Nec desinit quos uingit nomine insigasib
separare. necogat᷑ lector suspiciones de uarice ate appel¬
lationis agitare. Deinde in cata logo suo curauit uir¬
gilius uitare fastidiũ. qd homer alia ratione ñ cauit.
eadẽ figura sepe rapaetta. OIAΛCTΑΝΑΟΝ ΕΝΑΙΟΝΟ¬

Expanded text:
an fratres sint. Hyrtacides est Hippocoön, et Nisus, Hyrtacides an fratres sint. Hyrtacides est Hippocoön, et Nisus, Hyrtacides  nomen habuisse. Vbi est illa in his casibus Homeri cautio? Apud quem ὁμώνυμοι, nec desinit quos iungit nomine insignibus separare, ne cogatur lector suspiciones de varietate appellationis agitare. Deinde in catalogo suo curavit Vergilius vitare fastidium, quod Homerus alia ratione non cavit eadem figura saepe repetita:
Abbreviated transcription (Latin):
tẽq serestũ. pulcher quoq aquiculus. & mauortius
hemon & fortissimus umbro. & uirbius yppoliti ꝓles.
pulcherrima bello. nullũ locũ inter pugnantiũ agmi¬
na ł gl oriosa uel turpi cõmemoratione meruerunt.
Antio itẽq pauo & cinerꝰ insignes cigni phocontisq
fabulis nullã pugnȩ operã prestant. cũ alesus & sara¬
to ignotissimi pugnent. & atinas ante nondictus.
Deinde in his quos nominat fit sepe apud ipsũ incauta
confusio. In nono corineũ sternit asilas. de inde in duo¬
decimo ebusũ corineus int̾ficit. Obuius ambustũ tor¬
rẽ corineus ab ara corripit. & uenienti ebuso plagãq.
ferenti occupat os. Sic & numã quẽ nisus occidit. postra
eneas ꝑ sequit᷑. Fortẽq numã. Camertẽ in decimo ȩ no¬
as sternit. at in undecimo uiturna forma adsimilata
camertȩ. Heclorea inundetimo occidit camilla: In du¬
odecimo turnꝰ. Palinur iasides. & iapix iasides. Quȩro

Expanded text:
temque Serestum", "pulcher" quoque "Aquiculus ... et Mavortius temque Serestum", "pulcher" quoque "Aquiculus ... et Mavortius Haemon" et "fortissimus Vmbro" et Virbius "Hippolyti proles pulcherrima bello" nullum locum inter pugnantium agmina vel gloriosa vel turpi commemoratione meruerunt. Astur itemque Cupavo et Cinirus, insignes Cycni Phaethontisque fabulis, nullam pugnae operam praestant, cum Halaesus et Sacrator ignotissimi pugnent et Atinas ante non dictus. Deinde in his quos nominat fit saepe apud ipsum incauta confusio. In nono Corynaeum sternit Asilas, deinde in duodecimo Ebusum Corynaeus interficit: obvius ambustum torrem Corynaeus ab ara corripit et venienti Ebuso plagamque ferenti occupat os. Sic et Numam, quem Nisus occidit, postea Aeneas persequitur fortemque Numam. Camerten in decimo Aeneas sternit, at in duodecimo Iuturna formam adsimulata Camertae ... Chlorea in undecimo occidit Camilla, in duodecimo Turnus. Palinurus Iasides et Iapyx Iasides quaero
Abbreviated transcription (Latin):
turni si uelis sitũ locoꝵ mente ꝑcurrere. inuenies illũ con¬
tinentiã regionũ sequittũ. Deinde homer om̃s quos in ca¬
talogo numerat &iã pugnantes ł ꝓspera uel sinistra
sorte cõmemorat. & cũ uult dicere occisos quos cata¬
logo ñ inseruit. ñ hominis s multitudinis nom̃ inducit.
&e quotiens multã necẽ significare uult messẽ hominũ
factã eẽ dicit. nulli certũ nom̃ facile extra catalogũ
ł addens in acie uel detrahens. S maro ur̃ anxiceatẽ hs̃
obseruationis omisit. Nã & in cata logo nominatos p̃terit
in bello. & alios nominat ante nonditos. Sub massico
duce mille manus uiuenũ uenisse dixit. qui męnia
clusꝙ qͥ q̃ choras liquere. Deinde turnꝰ naui fugit. qua
rex clusinis ad uectus osinius. orisq mosoniũ mosinut̃
nũ quã antea nominauit. & nc̃ ineptũ ÷ rege submas¬
si comilitare. Prȩterea nec massicus necosinius in bel¬
lo pęnitus apparent . s. & illi qd dicit fortẽq giã for¬

Expanded text:
Turni, si velis situm locorum mente percurrere, invenies illum continentiam regionum secutum. Deinde Homerus omnes quos in catalogo enumerat etiam pugnantes vel prospera vel sinistra sorte commemorat et, cum vult dicere occisos quos catalogo non inseruit, non hominis sed multitudinis nomen inducit et quotiens multam necem significare vult, "messem" hominum factam dicit, nulli certum nomen facile extra catalogum vel addens in acie vel detrahens. Sed Maro vester anxietatem huius observationis omisit. Nam et in catalogo nominatos praeterit in bello et alios nominat ante non dictos. Sub Massico duce "mille manus iuvenum" venisse dixit, qui moenia Clusi quique Cosas liquere, deinde Turnus navi fugit, qua rex Clusinis advectus Osinius oris. quem Osinium numquam antea nominavit et nunc ineptum est regem sub Massico militare. Praeterea nec Massicus nec Osinius in bello penitus apparent, sed et illi quos dicit "fortemque Gyam for
Abbreviated transcription (Latin):
omino exspers sit. si eũ forte ad participandas huius¬
modi uoluptates aut uolupͥtas tulerit aut casis indu¬
aerit. aut necessitas impulerit. max delꝑuiri & capi. neq:
ñtẽ eius animũꝙ sub sastere. Congrediendũ g art oe&
cõminus de cernendũ. ut aduersus eas non fuga nec absentia
simus tuti si uigore animi & constanti p̃sentia. moderatoq
usu tẽperantiã continentiãq. tueamur. & cale facto simul
refotoq animo siquid in eo uel frigide tristiciȩ uel torpon¬
tis ueretundiȩ fuerit diluamꝰ. Sed qm̃ uoluptatũ fecimꝰ
mentionẽ. dica aristoteles aquib uoluptatib sit cauendam
Quĩnq & enĩ sunt hominũ sensus. quos greti alcenceic ap¬
pellant. ꝑ quos uoluptas animo aut corpori quȩri uida ur.
tactus gustus. odoratus. uisus. auditus. Exhis om̃ib uolup¬
tas que immodice capitur. ea tur pis atq impba est. S enũ
me qui sese duab istis uoluptatib dedider̃. grauissimi

Expanded text:
omnino expers sit, si eum forte ad participandas huiusomnino expers sit, si eum forte ad participandas huiusmodi voluptates aut voluntas tulerit aut casus induxerit aut necessitas impulerit, mox deleniri et capi neque mentem eius animumque consistere. Congrediendum igitur et comminus decernendum, ut adversus eas non fuga nec absentia simus tuti, sed vigore animi et constanti praesentia moderatoque usu temperantiam continentiamque tueamur; et calefacto simul refotoque animo, si quid in eo vel frigidae tristitiae vel torpentis verecundiae fuerit diluamus. Sed quia voluptatum fecimus mentionem, docet Aristoteles a quibus voluptatibus sit cavendum. Quinque enim sunt hominum sensus, quos Graeci αἰσθήσεις appellant, per quos voluptas animo aut corpori quaeri videtur, tactus gustus odoratus visus auditus. Ex his omnibus voluptas, quae immodice capitur, ea turpis atque improba est. Sed enim me qui sese duabus istis voluptatibus dediderunt gravissimi
Abbreviated transcription (Latin):
bitris & magistris c̃iuuioꝵ sobruis ñ im ꝓbusse. & h÷ quod
in primo & scõo delegib ñ inutile uiris eẽ decernit Naa
modicis honestisq int᷑ bibendũ. remis sionibre fici inte¬
grariq animos ad instauranda sobriceatis officia excisti¬
mauit. redditosq sensi Ia iores ad intentiones rursus
capessendo fieri habiliores & simul qui penitus inbis
sfestionũ cupiditatũq errores in es sent quos eplarae alo por
pudor reuereus eaema siñ graui periculo libortate paiui
data detegi ar ad corrigendũ medendũq fieri oportu quan
atq hocceã plato ibidẽ dicit ñ diffugiends eist h auson¬
modi enercitationes aduersũ ꝓpus sandã uuni uiobeniuse¬
Neq ullũ umquã ẽtinentẽ prorsũ ant tẽperantẽ satis fide¬
liter uisũ esse cui uita non int̃ ips erros pericula &ni
meduis uoluptatũ illecebris exploratasit. Nãcu liben¬

Expanded text:
bitris et magistris conviviorum sobbitris et magistris conviviorum sobin primo, et secundo de legibus, non inutile viris esse decernit. Nam et modicis honestisque inter bibendum remissionibus, refici integrarique animos ad instauranda sobrietatis officia existimavit, redditosque sensim laetiores, ad intentiones rursus capessendas fieri habiliores, et simul si qui penitus in his affectionum cupiditatumque errores inessent, quos celaret alios pudor reverens, ea omnia sine gravi periculo libertate per vinum data detegi, et ad corrigendum medendumque fieri opportuniora. Atque hoc Plato ibidem dicit: Non diffugiendas esse hujuscemodi exercitationes adversus vini violenperantem satis fideliter visum esse cui vita non inter ipsa errorum pericula et in mediis voluptatum inlecebris explorata sit. Nam cui liben
Abbreviated transcription (Latin):
& quasi mebia. & non mouetur. quia centronest: om̃a pondera ferri necesseest. quia xipsa in hunc locũ quasi pondus
relapsaest. Cuius cũ alia mnumera. tum pcipue im bres. quinterrã ex omĩ aers partelabuntur. Nec enĩ inhane

Expanded text:
t, quasi media, et non mouetur, quia centron est, omnia pondera ferri necesse est, quia et ipsa in hunc locum quasi pondus t, quasi media, et non mouetur, quia centron est, omnia pondera ferri necesse est, quia et ipsa in hunc locum quasi pondus relapsa est. Argumento sunt, cum alia innumera, tum praecipue imbres qui in terram ex omni aeris parte labuntur. Nec enim in han
Abbreviated transcription (Latin):
ponderis. aer eaxtitit. & setunda delapsus est. Post ͤ quod ad huc quidem liquidii sediamus que adtactus offensam
corpulentũ erat. in aquȩ fluxũ coagulatũ est. Iam uero quod deomĩ siluestri tumultu uastũ. inpenetrabile. densetũ
tatis abrasũ resedit ȩlementis. hȩsit inimo quod de mersũ est strigente
& terreno frigori ꝓpior quã solis calori. stupore spiraminis densioris. undiq uersum fulat & continet. Nec in
reces sum aut accessum moueri eã patitur. uelus circũ uallantis & ex om̃i parte uigore simili librantis aurae.
uel ipsa sphȩralis extremitatis. quęsi paululũ amedio deuiauerit. Fit cui cũq uertici ꝓpior. & imũ relinquit.
Ded idõ pnsolo medioest. quia ipsa sola pars aquouis sp̃hȩre uertice pari spatio recedit. In hanc igitur quȩ xima es¬

Expanded text:
ponderis, aer extitit et in secunda delapsus est; post haec, quod adhuc quidem liquidum, sed iam usque ad tactus offensam ponderis, aer extitit et in secunda delapsus est; post haec, quod adhuc quidem liquidum, sed iam usque ad tactus offensam corpulentum erat, in aquae fluxum coagulatum est. Iam uero quod de omni siluestri tumultu uastum, impenetrabile, densetum, ex defaecatis abrasum resedit elementis, haesit in imo; quod demersum est stringente et terreno frigori propior quam solis calori stupore spiraminis densioris undiqueuersum fulcit et continet, nec in recesssum aut accessum moueri eam patitur uel uis circumuallantis et ex omni parte uigore simili librantis aurae uel ipsa sphaeralis extremitas, quae si paululum a medio deuiauerit, fit cuicumque uertici propior et imum relinquit, quod ideo in solo medio est, quia ipsa sola pars a quouis sphaerae uertice pari spatio recedit. In hanc igitur, quae et ima es
Abbreviated transcription (Latin):
non mouetur. Idõ aut̃ non mouetur. quia in fima est. Nec poterit infima non esse. inqua om̃a ferantur: horũ sin¬
tuli que inseparabilit inuoluta rerum inse necessitas iunoit. tractatus expediat. Non mouetar ait. Est onĩ centron
ufphera autem solũ centron dixximus non moueri. quia necesseest uttirea aliquid immobile sphȩra moueatur. Adie¬
at einfimaest. Recte hoc quoque: nã quod centronest. mediumest. In sphęra uero hoc solum constat imũ eẽ. q̃d
medium est. Etsiterra im aest. consequitur utuere dictũ Et ineã ferri om̃a: semꝑ enĩ pondera in imũ natura deducit.
Iam & iipso mundo ut ex̃ terra. sic factum est. Quic quid exomĩ materia dequa facta sunt oma purissimĩ adi¬
quidissimũ fuit. idtenuit summitatẽ. & aether uocatus est. Prs illa cui minor paritas. & merat aliquidlems

Expanded text:
non mouetur; ideo non mouetur quia infima est; nec poterat infima non esse in quam omnia feruntur. Horum sinnon mouetur; ideo non mouetur quia infima est; nec poterat infima non esse in quam omnia feruntur. Horum singula, quae inseparabiliter inuoluta rerum in se necessitas uinxit, tractatus expediat. «Non mouetur», ait. Est enim centron. In sphaera autem solum centron diximus non moueri, quia necesse est ut circa aliquid immobile sphaera moueatur. Adiecit: «et infima est.» Recte hoc quoque. Nam quod centron est, medium est. In sphaera uero hoc solum constat imum esse quod medium est. Et si ima est, sequitur ut uere dictum sit in eam ferri omnia. Semper enim pondera in imum natura deducit: nam et in ipso mundo, ut esset terra, sic factum est. Quidquid ex omni materia de qua facta sunt omnia purissimum ac liquidissimum fuit, id tenuit summitatem et aether uocatus est; pars, cui minor puritas et inerat aliquid leuis
Abbreviated transcription (Latin):
infra lunã sunt: exhis solis corpus fieri non potuit. quodidoneũ eoẽ aduitã. sedopus fuit p̃sidio ignis ȩtherii. quiterrenis
menbris uitam xanimã sustinendi commodaret uigorem. quiuitalem calorem & faceret &ferret. Hȩc & deaere drxe¬
se nos satissit: restat. indeterra quȩ sphȩrarũ nona. xmundi oltima est. dictu necessaria disserar
& nona tellus inquit. neq mouetur & infima est. in eã feruntur om̃a nutu suo pondera. Ille uere insolubiles causȩsunt.
quemtus inuicẽ nexibuis iuncuntur. & dũ altera alterã facit. acuicissim dese nascuntur. nũ quã anaturalis societatis. am¬
ĩbus separantur: talia sunt uncula. quͥbus terrã natura conftrinait. Nã idõ ineam feruntur om̃a quia ut media

Expanded text:
it? Nam quia terra, aqua et aer infra lunam sunt, ex his solis corpus fieri non potuit quod idoneum esset ad uitam, sed opus fuit praesidio ignis aetherii qui terrenis it? Nam quia terra, aqua et aer infra lunam sunt, ex his solis corpus fieri non potuit quod idoneum esset ad uitam, sed opus fuit praesidio ignis aetherii qui terrenis membris uitam et animam sustinendi commodaret uigorem, qui uitalem calorem et faceret et ferret. Haec et de aere dixisse nos satis sit. Restat ut de terra, quae sphaerarum nona et mundi ultima est, dictu necessaria disseramus. «Nam ea quae est media et nona, tellus, inquit, neque mouetur et infima est et in eam feruntur omnia nutu suo pondera.» Illae uere insolubiles causae sunt quae mutuis in uicem nexibus uinciuntur, et dum altera alteram facit ac uicissim de se nascuntur, numquam a naturalis societatis amplexibus separantur. Talia sunt uincula quibus terram natura constrinxit. Nam ideo in eam feruntur omnia quia ut media
Abbreviated transcription (Latin):
lem uarieatis pestũ. In fra lunã. etxr anatura ꝑmutationis pariter incipiunt. & sicut aetheris &aeris. ita diunoꝵ
e caducorũ inna confunũ est. Suod uit̃ ait. nihil infra lunã eẽ diunũ p̃ter animos munere deorũ hominũ generi
ditos. nonita accipiendũ est animos hic eẽ uthic nasci putentur. sedsitat solem interris ee dicere solemꝰ cuius radiu̾s
iduenit arecodet. ita animorũ origo cȩlestis est. sedleg temporalis hospitalitatis hic exulat. hȩc ergo regio dimi¬
nũ nilil habet ipsa. sedrecipit: & qua recipit. remitnt. Propriũ aut̃ habere diceretur. siei semꝑ tenere licuis set. Sed
quidumirũ sianimus dehac regione non constat. cũ nec corpori fabricando sola suffece

Expanded text:
lem uarietatis aestum. Infra lunam et aer et natura permutationis pariter incipiunt, et sicut aetheris et aeris, ita diuinorum lem uarietatis aestum. Infra lunam et aer et natura permutationis pariter incipiunt, et sicut aetheris et aeris, ita diuinorum et caducorum luna confinium est. Quod autem ait, nihil infra lunam esse diuinum «praeter animos munere deorum hominum generi datos,» non ita accipiendum est animos hic esse ut hic nasci putentur. Sed sicut solem in terris esse dicere solemus cuius radius aduenit et recedit, ita animorum origo caelestis est, sed lege temporalis hospitalitatis hic exulant. Haec ergo regio diuinum nihil habet ipsa, sed recipit; et quia recipit, et remittit. Proprium autem habere diceretur si ei semper tenere licuisset. Sed quid mirum si animus de hac regione non constat, cum nec corpori fabricando sola suffecer
Abbreviated transcription (Latin):
te medium sedfere medium dici coegerit. publicatũ est. Qui̾significent nomina quibus ita uocatur utliudari tinũ
putetur innotuit: magntudo quoque eius. sed & cȩlestis ꝑquem discurrit enrtuli terreq parit quanta sit uelquẽ admo
dephensa. monstratũ est.Sub iectarum sphęrarũ stellę quem admodũ zos¬
st.Sub iectarum sphȩrarũ stellę quem admodũ eodiaco qui supra om̃s efts dicantur. uel qui
ratio diuersarũ faciat seucelerẽ seu tardũ recursum. sed & ipse todiacus induo decim pantes quaratione duusus sit.
quur que aries primus habeatur. & quȩ signa inquorũ numinũ dicionȩ sint absolutu est. Sed om̃a hȩc quȩdesũmo
nam usq ꝑueniunt. sacra: incorrupta. diuinasunt. quia iipsis est aether

Expanded text:
abrupte medium sed fere medium dici coegerit publicatum est. Quid significent nomina quibus ita uocatur ut laudari tantum abrupte medium sed fere medium dici coegerit publicatum est. Quid significent nomina quibus ita uocatur ut laudari tantum putetur innotuit; magnitudo quoque eius sed et caelestis per quem discurrit circuli, terraeque pariter quanta sit uel quemadmodum deprehensa monstratum est. Subiectarum sphaerarum stellae quemadmodum st. Subiectarum sphaerarum stellae quemadmodum in zodiaco, qui supra omnes est, ferri dicantur, uel quae ratio diuersarum faciat seu celerem seu tardum recursum, sed et ipse zodiacus in duodecim partes qua ratione diuisus sit, curque Aries primus habeatur, et quae signa in quorum numinum dicione sint, absolutum est. Sed omnia haec quae de summo ad lunam usque perueniunt, sacra, incorrupta, diuina sunt, quia in ipsis est aether
Abbreviated transcription (Latin):
post quem uenus fuerat deputatisunt. Notandũ hoc loco. quod ingenitura mundi uel ipsa rerã ꝓuidentia. u
uetustitis ingeniũ hunc stellis ordinẽ debit. quemplao ad signauit sp̃hȩris earũ. ut eaẽ luna prinu. sol sẽ¬
etustatis ingeniũ hunc stellis ordinẽ dedit. quempla adsignauit sp̃
tamen rationis patrocinio. ab unde platonicũ cronẽ prioratio cõmendauit. Exhis quędeuerbis ciceranis poime p̃
motu ferri. ratio indubitata pate fecit. Et deipso sphęrarũ ordine quiddiuersi senseruit. uel quid inter eos dis sensionẽ fate¬
rit. quęue magissit sequenda sententia. tractitus inuenit. Nȩc hoc tacntũ est. quit inter ons stllas sola sine fratris radiis
luna nonluceat.Sed &quȩ spatiorum ratio solem ab his quoque quieũ inter septẽ quartũ locarunt  Nontamao

Expanded text:
post quem Venus fuerat, deputati sunt. Notandum hoc loco quod in genitura mundi uel ipsa rerum prouidentia uel post quem Venus fuerat, deputati sunt. Notandum hoc loco quod in genitura mundi uel ipsa rerum prouidentia uel uetustatis ingenium hunc stellis ordinem dedit quem Plato adsignauit sphaeris earum, ut esset luna prima, sol seetustatis ingenium hunc stellis ordinem dedit quem Plato adsignauit sptamen rationis patrocinio abunde Platonicum ordinem prior ratio commendat. Ex his quae de uerbis Ciceronis proxime motu ferri ratio indubitata patefecit, et de ipso sphaerarum ordine quid diuersi senserint uel quid inter eos dissensionem fecerit quaeue magis sit sequenda sententia tractatus inuenit. Nec hoc tacitum est cur inter omnes stellas sola sine fratris radiis luna non luceat, sed et quae spatiorum ratio solem ab his quoque qui eum inter septem quartum locarunt, non tamen
Abbreviated transcription (Latin):
libra cumuenere mars erat inforpio. Sagitarium. iuppiter obtinebat. Incapri corno. saturmis meabat. Sic factũ
est. nt singuli corum signorũ dñĩ eẽ dicantur. In quibus cũmundus nasceretur fuis se creduntur. Sedduobus quidem
igula tantũ signa in quibus tunc fuerant ad signauit antiquitas. Canci
stellis p̃ter illa signa quibus tunc płerebant quinq reliquaꝰ sic adiecit uetustas. ut in adsignandis afine prioris ordinis.
ordo secundus inciperet. Superius enĩ diximnus. incapri corno saturndm post om̃s fuisse. Ergo situnda adietio. eu
altimus fuerat. Idõ aquarius qui capri cornum sequitur. saturno datur. Iom quiante saturnũ
erat pisces dantur. aries marti. qui p̃cesserat iouem. Tauras ueneri. qua mars sequebatur. Gemini mertur io.

Expanded text:
eone oriebatur, cum Mercurio Virgo, Libra cum Venere, Mars erat in Scorpio, Sagittarium Iuppiter obtinebat, in Capricorno Saturnus meabat. Sic factum eone oriebatur, cum Mercurio Virgo, Libra cum Venere, Mars erat in Scorpio, Sagittarium Iuppiter obtinebat, in Capricorno Saturnus meabat. Sic factum est ut singuli eorum signorum domini esse dicantur in quibus, cum mundus nasceretur, fuisse creduntur. Sed duobus quidem luminibus singula tantum signa in quibus tunc fuerant adsignauit antiquitas, Cancrum lunae, soli Leonem. Quinque uero stellis, praeter illa signa quibus tunc inhaerebant, quinque reliqua sic adiecit uetustas ut in adsignandis a fine prioris ordinis ordo secundus inciperet. Superius enim diximus in Capricorno Saturnum post omnes fuisse. Ergo secunda adiectio eum  qui Capricornum sequitur, Saturno datur; Ioui, qui ante Saturnum erat, Pisces dicantur; Aries Marti, qui praecesserat Iouem, Taurus Veneri, quam Mars sequebatur, Gemini Mercurio,
Abbreviated transcription (Latin):
nocturna dimensio. utrũque emisphęriũ parib aquȩ uicibus ad notauit. Ethas ipsas. duodecim partes signa aporiboru
maluerunt. certaq singulis uocabula grã significationis adiectasunt. Etquia signa grę to nomine rodia nuncu
circu ipsum signorũ zodiacum quasi signi ferum uocauerunt. Hanc
cum insphęra nihil primum nihilq postremũ sit. primum tamen dici maluerint ꝓdiderunt. Auint enĩ incipiente
die illo qui primꝰ om̃i ũ luxit. idest quo in hunc fulgorẽ cęlũ & ȩlementa purgata sunt. qui ide mundi natalis uire
ur. arietẽ in medio caelo fuis se. &quia mediũ cǫlũ quasi mundi uerte
habitum. qui utmundi capit mexordio lucis apparuit. Subnectunt etiam causam. quur hȩcipsa duodetm signa ad¬
signatasint diuersorũ nominũ potestati. Auit enĩ inhac ipsa genitura mundi. ariete utdiaaimus mediũ celi te
horã fuisse mundi nascentis: cancro gestante tunc lunã. Postꝰ hune sol cũ

Expanded text:
nocturna dimensio utrumque hemisphaerium paribus aquae uicibus adnotauit. Et has ipsas duodecim partes signa appellari maluerunt, certaque singulis uocabula gratia significationis adiecta sunt; et quia signa Graeco nomine ζῷδια nuncupantur, circum ipsum signorum zodiacum, quasi signiferum, uocauerunt. Hanc cum in sphaera nihil primum nihilque postremum sit, primum tamen dici maluerint, prodiderunt. Aiunt enim incipiente die illo qui primus omnium luxit, id est quo in hunc fulgorem caelum et elementa purgata sunt, qui ideo mundi natalis iure uocitatur, Arietem in medio caelo fuisse, et quia medium caelum quasi mundi uertex est, Arietem propterea primum inter omnes habitum, qui ut mundi caput in exordio lucis apparuit. Subnectunt etiam causam cur haec ipsa duodecim signa adsignata sint diuersorum numinum potestati. Aiunt enim in hac ipsa genitura mundi, Ariete, ut diximus, medium caeli tenente, horam fuisse mundi nascentis, Cancro gestante tunc lunam. Post hunc sol cum L
Abbreviated transcription (Latin):
patĩ lumtes adnotando. ubi consummata iam omĩ ꝑduodetim partes aqua. ad primis signi excordia ꝑuentu est sine &N
iuam dinisas certisq sibi obseruationibus & inditiis adnotatas duodecim caeli partes tantȩ compotes machinationis Iabuerune
uod non nocte una seoduab effectum est. quia omẽ cęlũ una nocte nuoluitur. sedꝑdiem uertitur pres eius mebia ame

Expanded text:
partium limites adnotando, ubi, consummata iam omni per duodecim partes aqua, ad primi signi exordia peruentum est, sine dubio partium limites adnotando, ubi, consummata iam omni per duodecim partes aqua, ad primi signi exordia peruentum est, sine dubio iam diuisas certisque sibi obseruationibus et indiciis adnotatas duodecim caeli partes tantae compotes machinationis habuerunt. Quod non nocte una, sed duabus effectum est, quia omne caelum una nocte non uoluitur, sed per diem uertitur pars eius media, e
Abbreviated transcription (Latin):
effusoq alterum simile subiecerunt. certis signis obseruintes: a memoriter ad notaris una
eius loci stellas quioriebatur cũprimum uas esset impletum. Intelle gentes. quodeo tempore quorotius a que moratis. in¬
pats fluac. pers celi duodetina conscendit. Abillo ergo loco quooriri incipiente aqua in primum uas cepit insluere
sqradlocũ quioriebatur cum idem primũ uas impleretur. duodecimã parter¬
secundo uase impleto acmox retracto. illud simde quod olim effusum parauerant iterũ sub diderunt. notato similiter
loco quiemer gebat. cu scđ̾m uaseẽt impletum. &afine primi signius queadlocũ qui ad secundȩ aque finẽ oriebatulite
scãm signũ notatũ est. Atque na uicissim uasa mutando & ꝑsingula influentis aquę partes singulos sibi ascendentiũ cgli

Expanded text:
effusoque, alterum simile subiecerunt, certis signis obseruanter ac memoriter adnotatis inter effusoque, alterum simile subiecerunt, certis signis obseruanter ac memoriter adnotatis inter eius loci stellas qui oriebatur cum primum uas esset impletum, intelligentes quod, eo tempore quo totius aquae duodecima pars fluxit, pars caeli duodecima conscendit. Ab illo ergo loco quo oriri incipiente aqua in primum uas coepit influere usque ad locum qui oriebatur cum idem primum uas impleretur, duodecimsecundo uase impleto ac mox retracto illud simile quod olim effusum parauerant iterum subdiderunt, notato similiter loco qui emergebat cum secundum uas esset impletum, et a fine primi signi usque ad locum qui ad secundae aquae finem oriebatur, secundum signum notatum est. Atque ita uicissim uasa mutando, et per singulas influentis aquae partes singulos sibi ascendentium caeli
Abbreviated transcription (Latin):
fluebat amotaest. Cum igitur obseruatẽ stellę itus acreditus inte grã significaret cęli conuersionem.
decim sub fida dimensione diuisa. alia duo huius capacitatis ꝓcurata sunt uasa. ut singula tantian singu¬
las deillis duodetim partibus ferrent. totaq rursus aqua inuasuum prist inũ foramine prius duisgre
& deduobus illis capatitatis minoris. alterũ subiecerunt pleno. alte
tumq posuerunt. His p̃paratis. nocte alia in illã iamcęli partẽ ꝑquã solẽ lunaq & quinq uagas meare
diuturna obseruatione didicerant. quaq postea xodia cũ uocauerunt. ascensurũ obseruauerunt souscui
posta nom arieus ad diderunt. Huus mnapente erta stream sibicto uisi suꝑ posite paquȩ fluxum dedetunt Siredib
ñ eft. maxeo sublato effusoq alterum simile subieterunt. certis signis ob

Expanded text:
fluebat amota est. Cum igitur obseruatae stellae itus ac reditus integram significaret caeli conuersionem, fluebat amota est. Cum igitur obseruatae stellae itus ac reditus integram significaret caeli conuersionem, decim sub fida dimensione diuisa, alia duo huius capacitatis procurata sunt uasa ut singula tantum singulas de illis duodecim partibus ferrent, totaque rursus aqua in uas suum pristinum, foramine prius clauso, refusa est; et de duobus illis capacitatis minoris alterum subiecerunt pleno, alterum iuxta expeditum paratumque posuerunt. His praeparatis, nocte alia, in illam iam caeli parte per quam solem lunamque et quinque uagas meare diuturna obseruatione didicerant quamque postea zodiacum uocauerunt, ascensurum obseruauerunt sidus, cui postea nomen Arietis addiderunt. Huius incipiente ortu, statim subiecto uasi superpositae aquae fluxum dederunt. Quod ubi completum est, mox eo sublato effusoque, alterum simile subiecerunt, certis signis ob
Abbreviated transcription (Latin):
obsequio cęlum srmꝑ suspectu libero intuentes. dephenderunt unuersis uelstellis uelsideribus infixxis cȩlo
solas cumsole x lima quinque stellas uagari. Nec hastameni ꝑ om̃s cęli partes passimac sine certa erroris sui
dem locum ꝑuenire temporibus. rursum ex his. accedere. retro agi alias. iuderiq stare non numquã. post
inuicẽ nuntiarent & ad posteros noscenda trans mitterent. Duobus igitur nasis xneis p̃paratis. quorũ alteri
suꝑ posito. sedmeatu ante ind̾nito. & quã libet demfiocis unã claris simã stellã lucideq notabilem orientem ob¬
seruaueruntt. quę ubi primũ coepit emer gere. mox munitione sub ducta. ꝑmiserunt subiecto uasi aquã su
dȩ. quam duui eadem stella adortũ rursus reuertitur. Quȩ ubi apparore uia coepit. mox aqua quȩ in¬

Expanded text:
obsequio caelum semper suspectu libero intuentes, deprehenderunt, uniuersis uel stellis uel sideribus infixis caelo, obsequio caelum semper suspectu libero intuentes, deprehenderunt, uniuersis uel stellis uel sideribus infixis caelo, solas cum sole et luna quinque stellas uagari, nec has tamen per omnes caeli partes passim ac sine certa erroris sui dem locum peruenire temporibus, rursum ex his alias accedere, retro agi alias, uiderique stare nonnumquam; postin uicem nuntiarent et ad posteros noscenda transmitterent. Duobus igitur uasis aeneis praeparatis, quorum alteri superposito, sed meatu ante munito, et quamlibet de infixis unam clarissimam stellam lucideque notabilem orientem obseruauerunt. Quae ubi primum coepit emergere, mox, munitione subducta, permiserunt subiecto uasi aquam sue quamdiu eadem stella ad ortum rursus reuertitur. Quae ubi apparere uix coepit, mox aqua quae in
Abbreviated transcription (Latin):
annis triginta. luna dieb uginti octo ambit & ꝑmeat. sola causa in quantitate est circulorum. Quorum
ad ter est maximus. alter est minimus. Ergo &ceterarum singula ꝓspatii sui modo. tempus meandi aut extendit
aut ẽtrahit. Hocloco diligens rerum dis cufsor inueniet quodre quirat. In spe
ligens rerum dis cufsor inueniet quodreꝰ quirat. In spectis enĩ eodiaci notis quas
monstrat in p̃sidiũ fidei aduocata descriptio. quisuero inquiet. areicęlestis duodetim partes aut inuenit autfe¬
cit: maxime cumnulla oculis subiciantur exordia singularum: Hiue igitur tamnecessarię interrogationi histo
respondeat. factum referens quo aueteribus & temptata est tamdif ficilis
enĩ retro maiores quos constat primos omiũ cęlũ scrutari & metiri ansos. post quã ꝑ petuȩ apudse serenitatis

Expanded text:
annis triginta, luna diebus uiginti octo ambit et permeat, sola causa in quantitate est circulorum, quorum annis triginta, luna diebus uiginti octo ambit et permeat, sola causa in quantitate est circulorum, quorum alter maximus, alter est minimus. Ergo et ceterarum singulae pro spatii sui modo tempus meandi aut extendunt aut contrahunt. Hoc loco diligens rerum discussor inueniet quod requirat. Inspeligens rerum discussor inueniet quod requirat. Inspectis enim zodiaci notis quas monstrat in praesidium fidei aduocata descriptio, «quis uero,» inquiet, «circi caelestis duodecim partes aut inuenit aut fecit, maxime cum nulla oculis subiciantur exordia singularum?» Huic igitur tam necessariae interrogationi historia ipsa respondeat, factum referens quo a ueteribus et temptata est tam difficilis et effecta diuisio. Aegyptiorum enim retro maiores, quos constat primos omnium caelum scrutari et metiri ausos, postquam, perpetuae apud se serenitatis
Abbreviated transcription (Latin):
Etque hec ipsa descriptio eodem compendio nos docebit. cur fundem godiacũ tadenque signa aliae tempore
¶os ciore alię breuiore ꝑcurrant. Quotiens enĩ plures orbes intrase locantur sicut maocinius est ille qui
orimnus ost &emini mus qui locum ultimũ tenet. ita demeidiis quisum mo ꝓ piorest inferioribus maior qui
niemior est ultimo. breuior superioribus habetur. Etinter has igitur septem sp̃hęras: gradum eae¬
tinatis suȩ singulis ordo positionis adscripsit. Idõ stellȩ queꝑ spatia grandiora dis currunt. abitu
suum tempore p̾liociore conficiunt. quȩ ꝑ angusta. bremore. Constat enĩ nullam inter eas cęlertus ceteris
tudiusue ꝓcedere. Sedcumsit om̃ib idem modłs meandi. tan tã eis diuersitatem tomporis s&la spatiorum
diuersitas facit. Nam ut demediis nunc p̃termittamus. ne eadem sȩpe repetantur. quod eadem signa saturmus

Expanded text:
Atque haec ipsa descriptio eodem compendio nos docebit cur eundem zodiacum eademque signa aliae tempore Atque haec ipsa descriptio eodem compendio nos docebit cur eundem zodiacum eademque signa aliae tempore longiore, aliae breuiore percurrant. Quotiens enim plures orbes intra se locantur, sicut maximus est ille qui primus est et minimus qui locum ultimum tenet, ita de mediis qui summo propior est, inferioribus maior, qui uicinior est ultimo, breuior superioribus habetur. Et inter has igitur septem sphaeras, gradum celeritatis suae singulis ordo positionis adscripsit. Ideo stellae quae per spatia grandiora discurrunt, ambitum suum tempore prolixiore conficiunt, quae per angusta, breuiore. Constitit enim nullam inter eas celerius ceteris tardiusue procedere, sed, cum sit omnibus idem modus meandi, tantam eis diuersitatem temporis sola spatiorum diuersitas facit. Nam ut de mediis nunc praetermittamus, ne eadem saepe repetantur, quod eadem signa Saturnus