comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
diqua quisq posset ac deserende urbis auc¬
tores eẽnt. pars qñ deserti aueterib sociiseẽnt.
adiungendi se cen̾̃s bͣtiis. ac ꝑ eos dedendoshã¬
nibali. Uicit tam̃ ea pars que nichil rapti
nec temere agendum. consulendumq de-
integro censuit. Relarata postero die ꝑmi¬
norem trepidationẽ retinuerunt optimates:
ut conuec̾tis omnib ex agris urbẽ ac muros
firmarent. Pidem fere tempus lutere ex sicili¬
a sardima q allate romam. Priores exsicilia .i.
otacilii ꝓp̃tore insenatum recitate sunt.
.l. furiũ. p̃ r̃. cum classe ex affrica. lilibeũ ueniᷤᷤ¬
se. ip̃m grauit saucium indiscrimine ultimo
uite ẽẽ militie naualib sociis neq stipendiũ.
neq srumntum addiem dati neq uinat det
eẽ. Magno ꝑsuadere. ut qͣm pͥmũ ea mutant᷑
sibiq suta uideat᷑ ex nouis. p̃ r̃. successorẽ mit¬
tant. Cademq ferme de stipendio frum̃toq

Expanded text:
di qua quisque posset ac deserendae urbis aucdi qua quisque posset ac deserendae urbis auctores essent, pars, quando deserti a ueteribus sociis essent, adiungendi se ceteris Bruttiis ac per eos dedendi Hannibali. uicit tamen ea pars quae nihil raptim nec temere agendum consulendumque de integro censuit. relata postero die per minorem trepidationem re tenuerunt optimates ut conuectis omnibus ex agris urbem ac muros firmarent. per idem fere tempus litterae ex Sicilia Sardiniaque Romam allatae. priores ex Sicilia T. Otacili propraetoris in senatu recitatae sunt: P. Furium praetorem cum classe ex Africa Lilybaeum uenisse; ipsum grauiter saucium in discrimine ultimo uitae esse; militi ac naualibus sociis neque stipendium neque frumentum ad diem dari neque unde detur esse; magno opere suadere ut quam primum ea mittantur, sibique, si ita uideatur, ex nouis praetoribus successorem mittant. eademque ferme de stipendio frumentoque
Abbreviated transcription (Latin):
sus obscurior fama ẽ. quia nec ip̃oꝵ monum̃to
ullo est inlustratus. nec decreto romanorum.
fodem temꝑe. petelinos qui uni exbrutiᷤ man¬
serant in amicitia romana. ñ carchaginenses
mͦ qui regionem obtinebant. s brutiꝰ qͦ ceteri
obseparata abseconsilia oppugnabant. Quib
cum obsistere malis nequirent. petelini legatoᷤ
romam ad p̃sidium petendum miserunt. Quo¬
rum p̃ces lacrime q inquestus enim flebilescũ
sibimet ipsi consulere iussi sunt. sese inuesti¬
bulo curie ꝓfuderunt ingentem mĩam patͥb
milio. p̃ r̃. patres circumspectis omnib imꝑii
uirib: fateri coacti. nicħ iam longinquis so¬
ciis in se p̃sidii eẽ. Redire domũ fideq ad ulti¬
mũ expleta consulere sibimet ip̃os in reliquũ:
p̃senti fortuna uisserunt. hec postqͣm renũ¬
tiata legatio petelinis ẽ: tantus repente meror
pauorq senatum eoꝵ cepit ut pars ꝓfugien¬

Expanded text:
sus obscurior fama est, quia nec ipsorum monumento sus obscurior fama est, quia nec ipsorum monumento ullo est illustratus nec decreto Romanorum. eodem tempore Petelinos, qui uni ex Bruttiis manserant in amicitia Romana, non Carthaginienses modo qui regionem obtinebant sed Bruttii quoque ceteri ob separata ab se consilia oppugnabant. quibus cum obsistere malis nequirent Petelini, legatos Romam ad praesidium petendum miserunt. quorum preces lacrimaeque—in questus enim flebiles, cum sibimet ipsi consulere iussi sunt, sese in uestibulo curiae profuderunt—ingentem misericordiammilio praetore patres circumspectis omnibus imperii uiribus fateri coacti nihil iam longinquis sociis in se praesidii esse, redire domum fideque ad ultimum expleta consulere sibimet ipsos in reliquum ltprogt praesenti fortuna iusserunt. haec postquam renuntiata legatio Petelinis est, tantus repente maeror pauorque senatum eorum cepit ut pars profugien
Abbreviated transcription (Latin):
um conuenit. fide accepta tradiderunt sese.
Donec omne aurũ ꝑsolumm ẽ in uincłis ha¬
biti. Tum remissicumas cũ fide. Id uerius est
qͣm ab equite in abeunteᷤᷤ in misso. interfectoᷤ
Prenestini maxima pars fuere. Ex. d.lxx. qͥm
q absumpsit. Ceteri incolumes prenestecũ
p̃tore suo manicio scriba .is. antea suerat re¬
dierunt. Statua eius indicio fuit. preneste
In foro statuta. loricata amicta toga. uelato
capite ⁊ tria signa cum titulo lamine enee
inscripto. manicium ꝓmilitib qui casilim
in p̃sidio fu̾int. uotum uouisse. idẽ titułꝰ tb
signis in edefortune positis fuit subiectus.
Casilinum oppidum redditum campanis est
firmatus septingentoꝵ militum dexx̾citu
hannibał p̃sidio ne uͭ penus in de abscessisst.
romani oppugnarent. Prenestims militib sẽ¬
natus romanus dupplex stipendium ⁊ quinquẽ¬
nii militie uacationẽ decreuit. Cittate cũdo¬
narentur ob urtute qͣ ñ mutau̾nt. Pusiorũ ca¬

Expanded text:
um conuenit. fide accepta tradiderunt sese. um conuenit. fide accepta tradiderunt sese. donec omne aurum persolutum est, in uinculis habiti; tum remissi summa cum fide. id uerius est quam ab equite in abeuntes immisso interfectos. Praenestini maxima pars fuere. ex quingentis sque absumpsit: ceteri incolumes Praeneste cum praetore suo M. Anicio —scriba is antea fuerat—redierunt. statua eius indictio fuit, Praeneste in foro statuta, loricata, amicta toga, uelato capite, et tria signa cum titulo lamnae aeneae inscripto, M. Anicium pro militibus qui Casilini in praesidio fuerint uotum soluisse. idem titulus tribus signis in aede Fortunae positis fuit subiectus. Casilinum oppidum redditum Campanis est, firmatum septingentorum militum de exercitu Hannibalis praesidio, ne, ubi Poenus inde abscessisset, Romani oppugnarent. Praenestinis militibus senatus Romanus duplex stipendium et quinquennii militiae uacationem decreuit; ciuitate cum donarentur ob uirtutem, non mutauerunt. Perusinorum ca
Abbreviated transcription (Latin):
b dem̃ contimusettatior solto amiistransuso
ũtice dolia impulit ad ripam qͣm hostes ser¬
uabant ibi herentia inter obnata ripis sahit dali¬
ta conspicunt᷑. nunciatum q hanmbali est.
Et dem̃ intentiore custodia cautũ nequid fal¬
leret uolturno ad urbem missum. Nucestñ
fuse abromanis castris cum medigamni ad
casilinum defluerent: cratib excipiebantur.
Postremo ad iduentum in opieẽ ut lora detrac¬
tas q scutis pelles. ubi feriida mollissent aqͣ.
mande re conarent᷑ nec murib alioue anima¬
li abstinerent.⁊ omne herbarum radicumq
genus aggerib infirmis muri eruerant. Et
cum hostes obarassent quic quid herbi terre¬
ni extra murum erat rapoꝵ sem̃ iniecerunt
ut hannibal eo ne usq dum eanascant᷑ adca-¬
silinum sessurus sum exclamaret. qui nullã
antea pactionem aurib admiserat tum de¬
mum agi secum ẽ passus de redemptione li¬
b̾oꝵ capitum. Septumces auri in singłos. p̃ci¬

Expanded text:
deinde continuis citatior solito amnis transuerso deinde continuis citatior solito amnis transuerso uertice dolia impulit ad ripam quam hostes seruabant. ibi haerentia inter obnata ripis salicta conspiciuntur, nuntiatumque Hannibali est et deinde intentiore custodia cautum ne quid falleret Uolturno ad urbem missum. nuces tamen fusae ab Romanis castris, cum medio amni ad Casilinum defluerent, cratibus excipiebantur. postremo ad id uentum inopiae est, ut lora detractasque scutis pelles, ubi feruida mollissent aqua, mandere conarentur nec muribus alioue animali abstinerent et omne herbarum radicumque genus aggeribus infimis muri eruerent. et cum hostes obarassent quidquid herbidi terreni extra murum erat, raporum semen iniecerunt, ut Hannibal 'eone usque dum ea nascuntur ad Casilinum sessurus sum?' exclamaret; et qui nullam antea pactionem auribus admiserat, tum demum agi secum est passus de redemptione liberorum capitum. septunces auri in singulos preti
Abbreviated transcription (Latin):
tantũ casilino qͥa p̃dictum erat dictatoris ne-
quid absente eo reigereret. nichil muebat.
quãqͣm que facile omnẽ pacientiam uince¬
rent. nuntiabant᷑ a casilino. Nanr i p̃cipitaᷤ¬
sese quosdam ñ tolerantes fam̃ constabat ⁊
stare mermes in muris nuda corpora ad miᷤ¬
silium teloꝵ ittus p̃bentes. Fa egre patiens
grachꝰ. cum neq pugnam conserere dicta¬
toris in ussu auderet. pugnandum autẽ
eẽ si palam frum̃tum inportaret uidebat. ne¬
q clã inportandi spes eẽt: farreex agris
circa undiq conuecto. cum cõpła dolia com¬
plesset: nuntium ad anagistratum casilinũ
misit ut exciperent dolia que amnis deferret.
Insequenti nocte intentis omnib influmen.
ad spem ab nuntio romano factam dolia me¬
di omissa amni defluxerunt. squaltter inter
omnes fium̃tum diuisum id postero qͦ die
ac tercio factum ẽ nocte ⁊ mittebant᷑ ĩꝑueni¬
ebant eo custodias hostium fallebant Imbii¬

Expanded text:
tantum Casilino, quia praedictum erat dictatoris ne tantum Casilino, quia praedictum erat dictatoris ne quid absente eo rei gereret, nihil mouebat, quamquam quae facile omnem patientiam uincerent nuntiabantur a Casilino; nam et praecipitasse se quosdam non tolerantes famem constabat et stare inermes in muris, nuda corpora ad missilium telorum ictus praebentes. ea aegre patiens Gracchus, cum neque pugnam conserere dictatoris iniussu auderet—pugnandum autem esse, si palam frumentum importaret, uidebat—neque clam importandi spes esset, farre ex agris circa undique conuecto cum complura dolia complesset, nuntium ad magistratum Casilinum misit ut exciperent dolia quae amnis deferret. insequenti nocte intentis omnibus in flumen ac spem ab nuntio Romano factam dolia medio missa amni defluxerunt; aequaliter inter omnes frumentum diuisum. id postero quoque die ac tertio factum est; nocte et mittebantur et perueniebant; eo custodias hostium fallebant. imbri
Abbreviated transcription (Latin):
alio ex̾citu acapua exiret. nich usqͣm pͥstine
distipline tenuit. Nã ⁊ redierunt pleriꝙ
scortis implicat.Et u ymiũ sufpelli habes
ceptisunt. uiaq ⁊ alius militaris labor excep̃:
tỹronum mͦ corꝑib animisq deficiebant.
Et dem̃ ꝑ omne estiuoꝵ tp̃s magna pars sñ
commeatib ab signis dilabebantur. neq a¬
lie latebre quam capua desertorib erant. Ce¬
terum mitescente iam hieme ducto exhib̃niᷤᷤ
milite casilinum redit. Ubi quamqͣm ab op¬
pugnatione cessatum erat. obsidio tñ con¬
tinua oppidanos p̃sidiumq. ad ultimum
inopie adduxerat. Castris romanis titus sem¬
ꝓnius p̃erat. ductator auspitioꝵ repetendoꝵ
causa. profecto romam. marcellĩri ip̃m cupi¬
entem ferre auxilium obsessis. S uolturnuᷤ
amnis inflatus aquis ⁊ p̃ces nolanoꝵ atqzat̾¬
ranoꝵ tenebant. cãpanos timentes si p̃sidi¬
um romanũ abscessiset. Grachus ad sidens

Expanded text:
alio exercitu a Capua exiret, nihil usquam pristinae alio exercitu a Capua exiret, nihil usquam pristinae disciplinae tenuit. nam et redierunt plerique scortis impliciti et, ubi primum sub pellibus haberi coepti sunt, uiaque et alius militaris labor excepit, tironum modo corporibus animisque deficiebant, et deinde per omne aestiuorum tempus magna pars sine commeatibus ab signis dilabebantur neque aliae latebrae quam Capua desertoribus erant. ceterum mitescente iam hieme educto ex hibernis milite Casilinum redit, ubi, quamquam ab oppugnatione cessatum erat, obsidio tamen continua oppidanos praesidiumque ad ultimum inopiae adduxerat. castris Romanis Ti. Sempronius praeerat dictatore auspiciorum repetendorum causa profecto Romam. Marcellum et ipsum cupientem ferre auxilium obsessis et Uolturnus amnis inflatus aquis et preces Nolanorum Acerranorumque tenebant, Campanos timentium si praesidium Romanum abscessisset. Gracchus adsidens
Abbreviated transcription (Latin):
ire donec pudor etiam hannibalem ab incep¬
to aũtit. Castrisq commnunitis ac p̃sidio mo¬
dico imposito ne omissares uideret᷑ in hib̾na
capuam concessit. Ibi partem maiorẽ hie-¬
mis ex̾citum intectis habuit adu̾sus omĩa
humana mala sepe ac du durantẽ bonis
in exꝑtũatq insuetum. Itaq quos nulla
mali uicerat us ꝑdidere nimia bona acuo-¬
Iuptates in modice. Et eo impensius quo aui¬
dius ex insolentia in eas se merserant. Som¬
nus eñri uinũr iepule ⁊ scorta aleaq ⁊ ociũ
consuetudine in dies blandiꝰ ita eneruaue¬
runt corpora animosq ut magis dem
p̃terite uictorie eos qͣm presentis tutarẽtur
uires mai usq id peccatum ducis apud pe¬
ritos artium militarium habetur. qͣm qd̃ ñ
ex cannensi acie ꝓtinus ad urbem romanã
ouxiss. Illa eñi cunctatio distulisse mͦ uicto¬
riam uideri potuit. hic error uires ademis¬
se ad uncendũ. Itaq hercule uelut sicum

Expanded text:
ire, donec pudor etiam Hannibalem ab incepire, donec pudor etiam Hannibalem ab incepto auertit, castrisque communitis ac praesidio modico imposito, ne omissa res uideretur, in hiberna Capuam concessit. ibi partem maiorem hiemis exercitum in tectis habuit, aduersus omnia humana mala saepe ac diu duratum, bonis inexpertum atque insuetum. itaque, quos nulla mali uicerat uis, perdidere nimia bona ac uoluptates immodicae, et eo impensius quo auidius ex insolentia in eas se merserant. somnus enim et uinum et epulae et scorta balineaque et otium consuetudine in dies blandius ita eneruauerunt corpora animosque ut magis deinde praeteritae uictoriae eos quam praesentes tutarentur uires, maiusque id peccatum ducis apud peritos artium militarium haberetur quam quod non ex Cannensi acie protinus ad urbem Romanam duxisset; illa enim cunctatio distulisse modo uictoriam uideri potuit, hic error uires ademisse ad uincendum. itaque hercule, uelut si cum
Abbreviated transcription (Latin):
cescit q corona ũdiq circumdatis menib.
aliquot milites ⁊ promptissimũ quẽq emu¬
ro turrib q ictos amisit. Semel ultro erum-¬
cũ maiore robore missus iuroꝵ. nͨ ip̃e eruptionẽ
cohortiũ sustinuit. postremo hannibal.
terclusit trepidosq compulit inurbem satis
multis ut extanta paucitate interfectis. Płes
cecidissent ni nox prelio int̾uenisset. Postero
die omnium animi ad oppugnandũ accen-¬
ount᷑ utiq postqͣm corona aurea muralis
ꝓposita stat q ip̃e dux castelli plano loco po¬
siti. segnem oppugnationẽ sagunti expug-¬
natorib exprobrabat. Cannarum thrasime¬
niq ⁊ trebie singłos admonens uniu̾sosq
Iñ uinee qͦ cepte agicunicłiq nec ad uarios
conatus hostium aut ius ulla. aut ars dee-¬
rat. Socii romanoꝵ ꝓpugnacła ad u̾sus uine¬
as statuere. transũsis cunicłis hostium cuni¬
cłos excepere. ⁊ palanriclam ceptis obuiam

Expanded text:
cessitque corona undique circumdatis moenibus, cessitque corona undique circumdatis moenibus, aliquot milites et promptissimum quemque e muro turribusque ictos amisit. semel ultro erumcum maiore robore uirorum missus nec ipse eruptionem cohortium sustinuit. postremo Hannibal terclusit trepidosque compulit in urbem satis multis ut ex tanta paucitate interfectis; plures cecidissent ni nox proelio interuenisset. postero die omnium animi ad oppugnandum accenduntur, utique postquam corona aurea muralis proposita est atque ipse dux castelli plano loco positi segnem oppugnationem Sagunti expugnatoribus exprobrabat, Cannarum Trasumennique et Trebiae singulos admonens uniuersosque. inde uineae quoque coeptae agi cuniculique; nec ad uarios conatus hostium aut uis ulla aut ars deerat sociis Romanorum. propugnacula aduersus uineas statuere, transuersis cuniculis hostium cuniculos excipere, et palam et clam coeptis obuiam
Abbreviated transcription (Latin):
tio quo p̃nestmi paucos añ dies casilinũ com¬
pulsri satis ferme armatoꝵ. ad tam exigua
menia.:⁊ flumine altã parte cincta tuendae¬
rat. penuria frum̃ti nimium etiã ut uidẽt᷑
hominũ efficiebat. hannibal cum iam inde
haud procul eẽt getulos cum p̃fec̾to nomine
isisalta p̃mittit. Ac primo sifiat colloquii
copia u̾bis benignis ad portas aꝑiundas pre¬
sidium q accipiendũ plicere iubet. Si in ꝑ¬
tinatia perstent: ut rem gerere ac temptare
si qua parte inuadere urbem possit. Ubiad
menia accessere quia silentium erat. solitu¬
do uisa metuq concessum barbarus ratu
moliri portas ⁊ claustra refringere parat.
Cum patefactis repente portis cohortes due
ad id ip̃m instruc̾te intus. ingenti cum tu¬
multu erumpunt. stragemq hostium fa-¬
ante ip̃a menia oppositis paruam urbem
paruumq p̃sidium summa ui atomĩb
copiis oppugnare parat. Ac dum instat la¬

Expanded text:
tio quo Praenestini paucos ante dies, Casilinum comtio quo Praenestini paucos ante dies, Casilinum compulsi. et satis ferme armatorum ad tam exigua moenia et flumine altera parte cincta tuenda erat: penuria frumenti, nimium etiam ut uideretur hominum, efficiebat. Hannibal cum iam inde haud procul esset, Gaetulos cum praefecto nomine Isalca praemittit ac primo, si fiat conloquii copia, uerbis benignis ad portas aperiundas praesidiumque accipiendum perlicere iubet: si in pertinacia perstent, ui rem gerere ac temptare si qua parte inuadere urbem possit. ubi ad moenia accessere, quia silentium erat, solitudo uisa; metuque concessum barbarus ratus moliri portas et claustra refringere parat, cum patefactis repente portis cohortes duae, ad id ipsum instructae intus, ingenti cum tumultu erumpunt stragemque hostium faante ipsa moenia oppositis paruam urbem paruumque praesidium summa ui atque omnibus copiis oppugnare parat, ac dum instat la
Abbreviated transcription (Latin):
no dictatorem romanum legionesq nimis
accipi nunciassent nequis tam ꝓpinquis ho-¬
stium castris capue qͦ recurrunt ex̾citum ad
casilinũ ducit. sasilinum eo temꝑe . d. p̃nesti¬
ni habebant cum paucis romanis latiniq
nominis. quos eodem audita cannensiscla¬
des contulerat. Hi ñ confecto p̃neste ad dĩ
ductui letuis profeci domo cum calilinum
ante famam adcĩse pugne uenissent. ⁊ aliisad¬
gregant᷑ sese romanis sociisq ꝓfecti. acasilino
cum satis magno agmine irent: aũtit eos re¬
tro casilinum nuntuis cannensis pugne. Ibic̃
dies aliquot suscepti campanoᷤtimenteᷤᷤ q̃ ca-¬
uẽdis ac struendis inuicem insidiis traduxis¬
sent. Ita de capue defectione agi accipiq han¬
nibalem satis ꝓ certo habere. interfectis nocte
opidanis. partem urbis que circa uolturnũ
ẽ. eo enim diuidit᷑ amni occupauere. idq p̃si¬
dium casilini habebant romani. Additur et

Expanded text:
no dictatorem Romanum legionesque novas no dictatorem Romanum legionesque novas acciri nuntiassent, ne quid tam propinquis hostium castris Capuae quoque occurreret, exercitum ad Casilinum ducit. Casilinum eo tempore quingenti Praenestini habebant cum paucis Romanis Latinique nominis, quos eodem audita Cannensis clades contulerat. hi, non confecto Praeneste ad diem dilectu, serius profecti domo cum Casilinum ante famam aduersae pugnae uenissent et aliis adgregantibus sese Romanis sociisque, profecti a Casilino cum satis magno agmine irent, auertit eos retro Casilinum nuntius Cannensis pugnae. ibi cum dies aliquot, suspecti Campanis timentesque, cauendis ac struendis in uicem insidiis traduxissent, ut de Capuae defectione agi accipique Hannibalem satis pro certo habuere, interfectis nocte oppidanis partem urbis, quae cis Uolturnum est—eo enim diuiditur amni—occupauere idque praesidii Casilini habebant Romani. additur et
Abbreviated transcription (Latin):
postea iuncere. Hannibal spe potiunde nole
adempta. cumacerras recessisset: marcellus ex¬
timplo cͥausis portis. custodib q dispositis ne
quis egredẽt᷑. questionẽ in foro de his qͥ clam
in colloquis hostium fuerant habuit supra
.lix. dampnatos proditionis securi ꝑcussit. bo¬
senatui tradita cum ex̾citu omni ꝓfectũ supͣ
suessulam castris positis consedit. Penus acer-¬
ras pͥmum ad uoluntariam deditionem co-¬
natus ꝑlidere: postqͣm obstinatos inuidet:
obsidere atq oppugnare parat. Eeterum acer-¬
ranis plus animi quam uirium erat.Itaq deˢ¬
pata tutela urbis ut circũuallari menia uide¬
runt. pͥusqͣm continuarent᷑. hostium oꝑa¬
ꝑint̾mis sa munim̃ta neglectasq
custodias. silentio noctis dilapsi ꝑuias mui¬
aq qua quemq aut consilium aut term
tulit in urbes campanie quassatis certum
erat. ñ mutasse fidem ꝑfugerunt. hanni-¬
bal acerris direptisatq incensis cum acasi

Expanded text:
postea uincere. Hannibal spe potiundae Nolae postea uincere. Hannibal spe potiundae Nolae adempta cum Acerras recessisset, Marcellus extemplo clausis portis custodibusque dispositis ne quis egrederetur quaestionem in foro de iis qui clam in conloquiis hostium fuerant habuit. supra septuaginta damnatos proditionis securi percussit boum senatui tradita cum exercitu omni profectus supra Suessulam castris positis consedit. Poenus Acerras primum ad uoluntariam deditionem conatus perlicere, inde postquam obstinatos uidet, obsidere atque oppugnare parat. ceterum Acerranis plus animi quam uirium erat; itaque desperata tutela urbis, ut circumuallari moenia uiderunt, priusquam continuarentur hostium opintermissa munimenta neglectasque custodias silentio noctis dilapsi, per uias inuiaque qua quemque aut consilium aut error tulit, in urbes Campaniae, quas satis certum erat non mutasse fidem, perfugerunt. Hannibal Acerris direptis atque incensis, cum a Cas
Abbreviated transcription (Latin):
militum in castra remittit. iussosꝓpere appa-¬
ratum omnẽ oppugnande urbis in pͥmam
aciem adferre satisfidens sicunctantib insta-¬
ret: tumultũ aliquem in urbe plebem: motu¬
ram: tum in sua quisq mistĩa discursu tre-¬
pidat ad pͥma signa succeditq ad muros a¬
cies patefacta repente porta marcellus signa
canere. clamoremꝙ tolli acpedites primum.
deĩ equites quanto maximo possent impe¬
tu in hostem crumpere iubet. Satis terroris
tumultusq in aciem mediam intulerant.
cum duab cura portis .p. ualerius. flaccus. ⁊
.u. aurelius. legatim cornua hostiũ erupere¬
Nodider clamorẽ bne caloncl q ⁊ ala tutba
custodie impedim̃toꝵ adposita ut paucitatẽ
maxime sꝑnentib penis. ingentis repente exero¬
tus sp̃em fecerit. Uix equidem ausim adfirmare
nor uictoria fit ingens eo die res. ac nescio an
maxima illo bello gesta sit. Non uincienim
ab hannibale uincentib difficilus fuit̃ qͣm

Expanded text:
militum in castra remittit iussos propere appamilitum in castra remittit iussos propere apparatum omnem oppugnandae urbis in primam aciem adferre, satis fidens, si cunctantibus instaret, tumultum aliquem in urbe plebem moturam. dum in sua quisque ministeria discursu trepidat ad prima signa succeditque ad muros acies, patefacta repente porta Marcellus signa canere clamoremque tolli ac pedites primum, deinde equites, quanto maximo possent impetu in hostem erumpere iubet. satis terroris tumultusque in aciem mediam intulerant, cum duabus circa portis P. Ualerius Flaccus et C. Aurelius legati in cornua hostium erupereaddidere clamorem lixae calonesque et alia turba custodiae impedimentorum adposita, ut paucitatem maxime spernentibus Poenis ingentis repente exercitus speciem fecerit. uix equidem ausim adfirmare, nor uictoria fuit, ingens eo die res ac nescio an maxima illo bello gesta sit; non uinci enim ab Hannibale uincentibus difficilius fuit quam
Abbreviated transcription (Latin):
ut potentes rerum suarum atq urbis penũ
inde ꝓ romano acciꝑent. Hec ubi nunciata
marcello sunt. collaudatis senatorib nolanis
pͥusqͣm aliqui motus inuiris oriret᷑. fortunam
pugne exꝑiri statuit. Ad treᷤ portas in hostes
u̾sas triꝑtito ex̾citum instruxit impedim̃ta
sub sequi uissit. calones lixasq ⁊ inualidos mili¬
tes: uallum ferre. Media porta robora legionum
⁊ romanos equites. Duab cirta portis. nouos
milites leuemq armaturam acsocioꝵ equi¬
tes statuit. Nolani muros portasq adire ue¬
titi. Subsidiaq destinata impedim̃tis data.
ne occupatis prelio legionib in ea impetꝰ fieret.
Ita instructi intra portas stabãt hannibali
sub signis id quod ꝑ aliquot dies fecerat. ad ml¬
tum diei in acie stanti primo miracło eẽ qd̾
nec ex̾citus romanus porta egrederet᷑. nec arma¬
tus quisquã in muris eẽt. ratus deinde ꝓdi¬
ta colloquia eẽ. metuq resides factos: partem

Expanded text:
ut potentes rerum suarum atque urbis Poenum ut potentes rerum suarum atque urbis Poenum inde pro Romano acciperent. haec ubi nuntiata Marcello sunt, conlaudatis senatoribus Nolanis, priusquam aliqui motus in urbe oreretur, fortunam pugnae experiri statuit. ad tres portas in hostes uersas tripertito exercitum instruxit; impedimenta subsequi iussit, calones lixasque et inualidos milites uallum ferre. media porta robora legionum et Romanos equites, duabus circa portis nouos milites leuemque armaturam ac sociorum equites statuit. Nolani muros portasque adire uetiti subsidiaque destinata impedimentis data, ne occupatis proelio legionibus in ea impetus fieret. ita instructi intra portas stabant. Hannibali sub signis, id quod per aliquot dies fecerat, ad multum diei in acie stanti primo miraculo esse quod nec exercitus Romanus porta egrederetur nec armatus quisquam in muris esset. ratus deinde prodita conloquia esse metuque resides factos, partem
Abbreviated transcription (Latin):
iubet. lt̾torib imꝑat. ut eum se adire quotiens
uelit paciantur. Hac comitate marcelli fero¬
ci iuuenis animus adeo ẽ mollitus ut nemo
iñ socioꝵ rem romanã fortius ac fidelius ui¬
uit: cum hannibal ad portas eẽt. nolam eñĩ
rursus anuceria mouit castra. plebesq nola¬
na de integro ad defectionẽ spectaret: mar-¬
cellus sub aduentu hostium intra muros se
recepit. Non castris metuens s ne ꝓdendeur¬
bis occasionẽ nimis multis in eam ĩminentib
hinc parua inter urbem castraq ⁊ uario euẽ¬
tu fiebant: quia duces nec ꝓhibere paucos te¬
mere rogantes. nec dare signum uniũse pug-¬
ne uolebãt. In hac cõtniua iam duoꝵ ex̾cituũ
satione pncipes nolanoꝵ nunciant marello
nocturna colloquia inter plebem adpenossĩ.
statutũq ẽẽ ut cum romana acies egressa por¬
tisiret. impedim̃ta eoꝵ ac sarcinas diriperent.
Clauderent deiñ portas murosq occuparent:

Expanded text:
iubet; lictoribus imperat ut eum se adire quotiens iubet; lictoribus imperat ut eum se adire quotiens uelit patiantur. hac comitate Marcelli ferocis iuuenis animus adeo est mollitus ut nemo inde sociorum rem Romanam fortius ac fidelius iuuerit. cum Hannibal ad portas esset—Nolam enim rursus a Nuceria mouit castra—plebesque Nolana de integro ad defectionem spectaret, Marcellus sub aduentum hostium intra muros se recepit, non castris metuens sed ne prodendae urbis occasionem nimis multis in eam imminentibus hinc parua inter urbem castraque et uario euentu fiebant, quia duces nec prohibere paucos temere prouocantes nec dare signum uniuersae pugnae uolebant. in hac cotidiana duorum exercituum statione principes Nolanorum nuntiant Marcello nocturna conloquia inter plebem ac Poenos fieri statutumque esse ut, cum Romana acies egressa portis foret, impedimenta eorum ac sarcinas diriperent, clauderent deinde portas murosque occuparent,
Abbreviated transcription (Latin):
s conciliandus sibi aissumpsisse quam hostiq
a demisse fortem ac strenuum. maluit socium.
Accitum q ad se benigne appellat. multoseũ
inuidos inter ppłaris habere. Inde existimatu
facile ẽẽ ꝙ nemo ciuis nolanus sibi indicauĩt.
quam multa eius egregia facinora militaria
eẽnt. S qui in romanis militauãt castris. ñ
posse obscuram eius untutem eẽ. Multos sibi
qui cum eo stipendia fecerant. referre qui uir
eẽt ille: queq ⁊ quotiẽs ꝑicła ꝓsalute aodigni¬
tate. p .r. adisset. utiq cannensi plio ñ prus
pugna abstiterit. quam ꝓpe ex sanguis ruina
suꝑ incidentium uiroꝵ equoꝵ armoꝵq sit
oppressus. itaq mac̾tetur uirtute estoinquit
apud me tͥomnis honos atq omne p̃mium
erit.:⁊ quo frequentio mecum fu̾is. senties eã
rem tͥ dignitati atq emolum̃to eẽ. Letoq ui¬
ueni promissis equum eximium ex dono dat
bigatosq quingentos questorem numerare

Expanded text:
ciliandus, sibi adsumpsisse quam hosti ciliandus, sibi adsumpsisse quam hosti ademisse fortem ac strenuum maluit socium, accitumque ad se benigne appellat: multos eum inuidos inter populares habere inde existimatu facile esse quod nemo ciuis Nolanus sibi indicauerit quam multa eius egregia facinora militaria essent; sed qui in Romanis militauerit castris, non posse obscuram eius uirtutem esse. multos sibi qui cum eo stipendia fecerint, referre qui uir esset ille quaeque et quotiens pericula pro salute ac dignitate populi Romani adisset, utique Cannensi proelio non prius pugna abstiterit quam prope exsanguis ruina superincidentium uirorum equorum armorumque sit oppressus. 'itaque macte uirtute esto' inquit. 'apud me tibi omnis honos atque omne praemium erit et, quo frequentior mecum fueris, senties eam rem tibi dignitati atque emolumento esse.' laetoque iuueni promissis equum eximium dono dat bigatosque quingentos quaestorem numerare
Abbreviated transcription (Latin):
campanie urbes maxime nolam neapolimq¬
.Cum ferme .xxx. senatores. ac forte pͥmus quisq
capuam petissent. exclusi in qd portas hanni¬
bali clausissent: cumaᷤ se contulerunt. Nuce-¬
ria predamiliti data ẽ. Urbs direpta atq incẽ¬
sa. Nolam: marcellus ñ iu magis fidu¬
tia p̃sidii. quam uoluntate pͥncipum habe¬
bat. Nebs timebat᷑. Et añ omĩs.l. bantiꝰ quẽ
consensu ad temptantẽ defectionis ac metus
ap̃tore romano nunc ad ꝓditionem patrie.
nunc si ea die fortuna defuisset ad trans¬
fugiendũ stimulabͣ erat iuuenis acer: ⁊ socioꝵ
ea tempestate ꝓbe nobilissimus eques. Semi¬
necẽẽũad cannas in aceruo cesoꝵ corpoꝵ in¬
uentum curatumq benigne etiam cum do¬
nis hannibal domũ remiserat. Obeiꝰ gr̃ãm
m̃iti: rem nolanam inius ditionemꝰ dare uo-¬
luerat peno. Anxiumq eum iolicitum cu¬
ra renouandi res pretor aetnebat Cecerumcum:
aut pena cohibendusẽẽt. aut beneficio conei¬

Expanded text:
Campaniae urbes, maxime Nolam NeapolimquCampaniae urbes, maxime Nolam Neapolimque. cum ferme triginta senatores, ac forte primus quisque, Capuam petissent, exclusi inde, quod portas Hannibali clausissent, Cumas se contulerunt. Nucerina praeda militi data est, urbs direpta atque incensa. Nolam Marcellus non sui magis fiducia praesidii quam uoluntate principum habebat; plebs timebatur et ante omnes L. Bantius , quem conscientia temptatae defectionis ac metus a praetore Romano nunc ad proditionem patriae, nunc, si ad id fortuna defuisset, ad transfugiendum stimulabat. erat iuuenis acer et sociorum ea tempestate prope nobilissimus eques. seminecem eum ad Cannas in aceruo caesorum corporum inuentum curatumque benigne, etiam cum donis Hannibal domum remiserat. ob eius gratiam meriti rem Nolanam in ius dicionemque dare uoluerat Poeno, anxiumque eum et sollicitum cura nouandi res praetor cernebat. ceterum cum aut poena cohibendus esset aut beneficio con
Abbreviated transcription (Latin):
traiecto. ꝑ q agrum sauculũ trebianũq suꝑ
suessulam ꝑ montis nolam ꝑuenit. Sub aduẽ
tu p̃tori᷑ . r. penus agro nolano excessit. ⁊ ad
mare ꝓxime neapolun desendit. cupidus ma¬
rini oppidi potiundi quo cursus nauib tutꝰ
ex affrica eẽt. Ceterum postqͣm neapolim a p̃-¬
fecto romano teneri accepit:m. iunuᷤsilanuᷤᷤ
erat ab ip̃is neapolitanis accitus. neapoli qͦ sic̃
nolano omissa: petit nuceriam. Eam cum ali¬
quandui circum sedisset: sepe ui sepe sollicitã¬
dis nequiqͣm nunc plebe. nunc pͥncipib fame
oemũ in deditionẽ accepte pactus ut inermeᷤᷤ
cum singłis abirent uestim̃tis. Demñ ut qui a
pͥncipio mittis omnib italicis p̃ter romanis
uideri uellet. Premia atq honores qui remã¬
serant ac militare secum uoluissent ꝓposuit.
Nesea spe quẽqͣm tenuit. Dilapsi om̃s quocũq
hospitia. aut fortuitꝰ animi impetus tulit. per

Expanded text:
traiecto per agrum Saticulanum Trebianumque super traiecto per agrum Saticulanum Trebianumque super Suessutum praetoris Romani Poenus agro Nolano excessit et ad mare proxime Neapolim descendit, cupidus maritimi oppidi potiundi, quo cursus navibus tutus ex Africa esset. ceterum postquam Neapolim a praefecto Romano teneri accepit—M. Iunius Silanus erat, ab ipsis Neapolitanis accitus—, Neapoli quoque, sicut Nola, omissa petit Nuceriam. eam ear cum aliquamdiu circumsedisset, saepe ui, saepe sollicitandis nequiquam nunc plebe, nunc principibus, fame demum in deditionem accepit, pactus ut inermes cum singulis abirent uestimentis. deinde ut qui a principio mitis omnibus Italicis praeter Romanos uideri uellet, praemia atque honores qui remanserint ac militare secum uoluissent proposuit. nec ea spe quemquam tenuit; dilapsi omnes, quocumque hospitia aut fortuitus animi impetus tulit, per
Abbreviated transcription (Latin):
multa grauia indigna q ꝓponẽ animo.
Neq auctores defectionis deerant. Itaq ubi
senatũ metus cepit. si platam tend̾ent resi¬
sti multitudim concitate ñ posse scd̾am si¬
mulandam dilationẽ mali inueniunt.
Placere eñĩ sibi defectionẽ ad hannibalem
simulant. Quib aut conditionib in fedis
amicitiamq nouam transeant: parum
constare. Ita spacio sũpto legatos ꝓpe ad pre¬
torem marcellum. claudiũ qui casilim cũ
ex̾citu erat. mitunt. docẽtq qͣnto in discii¬
mine sit nolana res agrum hannibał ẽẽ
⁊ penoꝵ urbem extimplo futuram nisi sub¬
ueniat᷑ concendendo plebei senatum ubi
uelint defecturos. Se ne deficere p̃festinart̃
effecisse. Marcellus collaudatis nolanil ad̃
simulatione extrahi rem in suũ aduentũ
iuissit. Interim celari que secum acta cẽitt
spemq omnẽ auxilii romani. Ipse acalil¬
no: galatam petit. Acꝙꝑ iñ uolturno anu

Expanded text:
multa grauia indignaque proponere animo; multa grauia indignaque proponere animo; neque auctores defectionis deerant. itaque ubi senatum metus cepit, si propalam tenderent, resisti multitudini concitatae non posse, secunda simulando dilationem mali inueniunt. placere enim sibi defectionem ad Hasimulant; quibus autem condicionibus in foedus amicitiamque novam transeant, parum constare. ita spatio sumpto legatos propere ad praeRomanum Marcellum Claudium, qui Casilini cum exercitu erat, mittunt docentque quanto in discrimine sit Nolana res: agrum Hannibalis esse et Poenorum, urbem extemplo futuram ni subueniatur; concedendo plebei senatum ubi uelint defecturos se, ne deficere praefestinarent effecisse. Marcellus conlaudatis Nolanis eadem simulatione extrahi rem in suum aduentum iussit; interim celari quae secum acta essent spemque omnem auxilii Romani. ipse a Casilino Caiatiam petit atque inde Uolturno amni
Abbreviated transcription (Latin):
b conscͥpte fuerant :⁊ seruoꝵ ddectum co¬
hortosq ex agro piceno ⁊ gallico collectas.
cum honcsta utilib cedunt. dadenat quio e¬
dixitq qui capitalẽ fraudem ausi: quiq pe¬
cunia udicati in uincłis ẽẽnt qui eoꝵ apud
se milites fierent: eos nora peccumaq se exsol.¬
ui iussurũ. Fa sex milia hominũ gallicis spo¬
liis que tͥumpho .c. flamini translata erant
be proficiscit᷑. Hannibal capua recepta cum
iterum neapolitanoꝵ animos partim spe
partim metu ne quicqͣm temptasset: in agrũ
nolanum exercitum traducit. Et ut ñ hosti¬
liter statim quia ñ desꝑabat uoluntariam
deditionẽ ita si morarent᷑ spem. nichil eoꝵ q̃
pati aut timere possent. pret̾ missurus. Se¬
natus ac maxime pͥmores eus in socierate ro¬
mana cum fide ꝑstare. Plebs nouarum ut
solet rerum atq hannibaliᷤ tota ẽẽ metu¬
q agroꝵ ppłationis ⁊ petenda in obsidione:

Expanded text:
bus conscriptae fuerant et seruorum dilectum cobus conscriptae fuerant et seruorum dilectum cohortesque ex agro Piceno et Gallico collectas, —cum honesta utilibus cedunt—descendit edixitque qui capitalem fraudem ausi quique pecuniae iudicati in uinculis essent, qui eorum apud se milites fierent, eos noxa pecuniaque sese exsolui iussurum. ea sex milia hominum Gallicis spoliis, quae triumpho C. Flamini tralata erant, be proficiscitur. Hannibal Capua recepta, cum iterum Neapolitanorum animos partim spe, partim metu nequiquam temptasset, in agrum Nolanum exercitum traducit, ut non hostiliter statim, quia non desperabat uoluntariam deditionem, ita, si morarentur spem, nihil eorum quae pati aut timere possent praetermissurus. senatus ac maxime primores eius in societate Romana cum fide perstare; plebs nouarum, ut solet, rerum atque Hannibalis tota esse metumque agrorum populationis et patienda in obsidione
Abbreviated transcription (Latin):
tentie dicam si dehis que mago postulat re¬
ꝑtis nͨ uictorib mitti ad tinere puto:⁊ fru¬
strantib nos falsa atq mania que multo
minus censeo mutenda eẽ. haud multosmo¬
uit hannonis or̃o. Namr⁊ simultas cum fa¬
milia barcine leuiorẽ auctorem faciebat. ⁊
occupati animi presenti letitia nichil quo
uanus fieret gaudium suum admittebant.
debellatum ꝙ mox fore si adniti paulum
uoluissent rebantur. Itaq ingenti consensu
fit senatus consultum ut hannibali .x.l.
quib exercitus qui in italia quiq in his¬
pania erant: supplerent᷑. seterum hec ut in
scdis reb segnit̾ otioseq gesta.Romanosp̃t
insitam industriam animis. fortuna etiã
cunctari ꝓhibebat. Nam ne consul ulli rei
que ꝑ eumagenda eẽt deerat. ⁊ dictator.m.
uinius reb diuinis ꝑfectis. latoq ut solet ad
ppłm ut equum ascendere liceret p̃ter duaᷤ
urbanas legionesq̃ pͥncipio ann a consuli¬

Expanded text:
tentiae dicam; si de iis quae Mago postulat retentiae dicam; si de iis quae Mago postulat refertis, nec victoribus mitti attinere puto et frustrantibus nos falsa atque inani spe multo minus censeo mittenda esse. haud multos movit Hannonis oratio; nam et simultas cum familia Barcina leviorem auctorem faciebat et occupati animi praesenti laetitia nihil quo vanius fieret gaudium suum auribus admittebant, debellatumque mox fore, si adniti paulum voluissent, rebantur. itaque ingenti consensu fit senatus consultum ut Hannibali quattuquibus exercitus qui in Italia quique in Hispania erant supplerentur. ceterum haec, ut in secundis rebus, segniter otioseque gesta; Romanos praeter insitam industriam animis fortuna etiam cunctari prohibebat. nam nec consul ulli rei quae per eum agenda esset deeraIunius Pera , rebus diuinis perfectis latoque, ut solet, ad populum ut equum escendere liceret, praeter duas urbanas legiones quae principio anni a consuli
Abbreviated transcription (Latin):
transfugerit:. Eum utrumq mago negass.
hostium quid̃ ergo inquit ad huc nimis mnł¬
tum. suꝑest: s multitudo ea quid ammoꝵ
quod ue spei habeat scire uelim. Cum id nes-¬
cire mago diceret nichil facilus scitum est.
inquit. Et quos legatos ad hannibalem ro-¬
mani miserunt de pace.⁊ qͣm deniq m̃tio¬
nem pacis rome factam eẽ ad latum ad uos
tam integrũ habenus qͣm habuimus qua
die hannibal iitaliam ẽ transgressus. Qmͣ
uaria uietona pore punco belo fuet pleriq
qui meminerimus suꝑsumus. Num qͣm terra
mariq magis prospere res. nr̃e uise sunt. qͣm
añ. cõns .c. lutatium.⁊.a. postumiũ fuerunt.
Lutatio.:⁊ postumio. coñs: deuicti ad egadeͤin¬
sulas sumus. Quod si id qd dii om̃ au̾tant. ñc̃
qͦ fortuna aliquid uariau̾it. tum pacem spe-¬
ratis cum uincimur qͣm nc̃ cum uintimus.
dat nemo: ergo si quis de pace consulet seu de¬
ferenda hostib seu accipienda. habeo quid sẽ¬

Expanded text:
transfugerit.' cum utrumque Mago negasset, transfugerit.' cum utrumque Mago negasset, 'hostium quidem ergo' inquit 'adhuc nimis multum superest. sed multitudo ea quid animorum quidue spei habeat scire uelim.' cum id nescire Mago diceret, 'nihil facilius scitu est' inquit. 'ecquos legatos ad Hannibalem Romani miserunt de pace? ecquam denique mentionem pacis Romae factam esse allatum ad uos 'tam integrum habemus quam habuimus qua die Hannibal in Italiam est transgressus. quam uaria uictoria priore Punico bello fuerit plerique qui meminerimus supersumus. nunquam terra marique magis prosperae res nostrae uisae sunt quam ante consules C. Lutatium et A. Postumium fuerunt; Lutatio et Postumio consulibus deuicti ad Aegates insulas sumus. quod si, id quod di omen auertant, nunc quoque fortuna aliquid uariauratis cum vincemur, quam nunc cum vincimus dat nemo? ego , si quis de pace consulet seu deferenda hostibus seu accipienda, habeo quid sen
Abbreviated transcription (Latin):
tione bellum uidero. Nec mnͥ pacis antique de¬
sid̃ium ulla alia res quam pax noua finiet.
Itaq ista que mͦ mago iactauit. himilconi cete¬
risq hannibał satellitib iam leta sunt. Michi
possunt leta eẽ quia resbello bene geste siuolu-¬
mus fortuna uti: pacem nobis equiorem da¬
bunt. Nam si p̃termittimꝰ hoc tempus quo
magis dare qͣm accipere possumus uideripa¬
cem: uereor ne hec qͦ letitia luxuriet nobis: ac
uana euadat. Que tam̃ nunc qͦ quał ẽ: occi¬
di ex̾citus hostiũ mitti milites mͥ quid aliud
rogares si ẽẽs uictus. hostium cepibina castra
prede udelicet plena: ⁊ cõmeatum frum̃tum
⁊ pecuniam date. Quid aliud si spoliatus. si
rogare uisfasq ẽ. uelim seu himilco respon¬
deat. Cum ad internitionẽ romani imꝑii p-¬
ugnatum ad cannas sit. constetq in defec-¬
tionẽ totam italiam ẽẽ. pͥmum ⁊ quis latin
nominis ppłs defecerit ad nos. dem̃ het quis

Expanded text:
one bellum uidero; nec mihi pacis antiquae deone bellum uidero; nec mihi pacis antiquae desiderium ulla alia res quam pax noua finiet. itaque ista quae modo Mago iactauit Himilconi ceterisque Hannibalis satellitibus iam laeta sunt: mihi possunt laeta esse, quia res bello bene gestae, si uolumus fortuna uti, pacem nobis aequiorem dabunt; nam si praetermittimus hoc tempus quo magis dare quam accipere possumus uideri pacem, uereor ne haec quoque laetitia luxuriet nobis ac uana euadat. quae tamen nunc quoque qualis est? occidi exercitus hostium; mittite milites mihi. quid aliud rogares, si esses uictus? hostium cepi bina castra, praedae uidelicet plena et commeatuum; frumentum et pecuniam date. quid aliud, si spoliatus, si rogare ius fasque est—uelim seu Himilco seu Mago respondeat, cum ad internecionem Romani imperii pugnatum ad Cannas sit constetque in defectione totam Italiam esse, primum, ecquis Latini nominis populus defecerit ad nos, deinde, ecquis
Abbreviated transcription (Latin):
oumgͥ supplem̃tum eẽ. inittendam instipẽ¬
dium pecuniam frum̃tumq tam bene me-¬
ritis de nomine punico militib. S̾cd̾m hec
dicta magonis letis omnib himilco uir fac¬
tionis barcine. locum hannonis increpandi
ẽẽ ratus. Quidẽ hanno inquit. etiam nũc
penitet belli suspecti ad u̾sus romanos: Iube
dedi hannbalem. ueta intam prosꝑis reb
grates diis immortalib agi audiamus
romanum senatorem in carthaginensium
curia. Tum hanno. Tacuissẽ hodie conscͥpti
ne quid in cõmuni omiũ gaudio minus le¬
tum qd̃ ẽẽt uobis loquerer. Nunc interro¬
ganti senatori. peniteat me adhuc suscepti
adũsus romanos bellisi reticeam aut suꝑb.
aut obnoxius uidear. Quoꝵ alterũ ẽ hoĩs al¬
ene lib̾tatis obliti. alterum sue. Respondeam
inquit himilconi ñ desisse penitere me belli.
neq desitu᷑m añ inuictum ur̃m imꝑatorem
incusare qͣm finitũ aliqua tolerabili conditi¬

Expanded text:
dum igitur supplementum esse, mittendam in stipendum igitur supplementum esse, mittendam in stipendium pecuniam frumentumque tam bene meritis de nomine Punico militibus. secundum haec dicta Magonis laetis omnibus, Himilco, uir factionis Barcinae, locum Hannonis increpandi esse ratus, 'quid est, Hanno?' inquit; 'etiam nunc paenitet belli suscepti aduersus Romanos? iube dedi Hannibalem; ueta in tam prosperis rebus grates deis immortalibus agi; audiamus Romanum senatorem in Carthaginiensium curia.' tum Hanno: 'tacuissem hodie, patres conscripti, ne quid in communi omnium gaudio minus laetum quod esset uobis loquerer; nunc interroganti senatori, paeniteatne adhuc suscepti aduersus Romanos belli, si reticeam, aut superbus aut obnoxius uidear, quorum alterum est hominis alienae libertatis obliti, alterum suae. respondeam' inquit 'Himilconi non desisse paenitere me belli neque desiturum ante inuictum uestrum imperatorem incusare quam finitum aliqua tolerabili condici
Abbreviated transcription (Latin):
quiase in aciem nunqͣ̃m cõmiserit uracũ ha¬
beri imꝑatorẽ. Bruitios apulosq partem sam¬
nitium aclucanoꝵ defecisse ad penos. Capu-¬
am quod caput non campame mͦ s pꝰ ad flic¬
tam rem romanam cannensi pugna italie
sit: hanmbali tradidisse. Pro histantis. tot
beriq. Ad fidem demñtã letarum rerum. ef¬
fundu nuestibulo curie iuissit anulos aureoᷤ.
Qui tantus aceruus fuit. ut metientib di¬
midium suꝑtre ᷤᷤ modios explesse. sint quidã
auctores fama tenuit. que ꝓpior uͦ ẽ haud plꝰ
fusse modio. Ad fecit deiñ uerbis quo maioriᷤ
pͥmores id gerere insigne Sũma fuit or̃onis.
quo ꝓpius spem belli ꝑficiendi sit. eo magis
omni ope iuuandum hannibalẽ ẽẽ. Procul
enĩ ab domo militiam eẽ in media hostium
terra magnam ium frum̃ti pecume absumi.
⁊ tot actis ut hostium exercitus delesse. ita uic¬
toris etiam copias parte aliqͣ minuisse. Mittẽ¬

Expanded text:
quia se in aciem nunquam commiserit, unicum haquia se in aciem nunquam commiserit, unicum haberi imperatorem. Bruttios Apulosque, partim Samnitium ac Lucanorum defecisse ad Poenos. Capuam, quod caput non Campaniae modo sed post adflictam rem Romanam Cannensi pugna Italiae sit, Hannibali se tradidisse. pro his tantis totquberique. ad fidem deinde tam laetarum rerum effundi in uestibulo curiae iussit anulos aureos, qui tantus aceruus fuit ut metientibus dimidium supra tres modios explesse sint quidam auctores: fama tenuit quae propior uero est, haud plus fuisse modio. adiecit deinde uerbis, quo maioris eorum ipsorum primores, id gerere insigne. summa fuit orationis, quo propius spem belli perficiendi sit, eo magis omni ope iuuandum Hannibalem esse; procul enim ab domo militiam esse, in media hostium terra; magnam uim frumenti pecuniae absumi, et tot acies, ut hostium exercitus delesse, ita uictoris etiam copias parte aliqua minuisse; mitten
Abbreviated transcription (Latin):
se oracł̃o egressum extimplo hiis omnib dimˢ
rem diuinam ture ac uino fecisse uissum ꝙ ab
adisset i rem diuinam fecisset: ita coronatum
nauem ascendere. nec ante deponere eã qͣm
romam ꝑuenisset. Sequecũq imꝑata sint
cum sũma religione ac diligentia executum
coronam rome in aram appollins deposuis-¬
se. senatus decreuit ut hee res diuine suppli¬
cationesq pͥmo qͦ tempore cum cura fier̃t
Dum hec rome atq italia gerunt᷑ nuncius
uictorie ad cannas carthaginẽ uenerat ma¬
go amilcharis filius. ñ ex ip̃a acie a frẽ missiᷤ.
s retentus aliquot dies inrecipiendis cuita¬
tib bruitioꝵ queq deficiebant. Is cum eise¬
natus datus ẽẽt res gestas in italia a srẽ expo¬
duo dictatores ac magis. equit̃. fui̾nt. cũ sex
consularib exercitib acie conflixisse occidis
alterum doto amisso ex̾citu uix cum. P ho
ris potestans sit fusum fugatũ dictatorem

Expanded text:
se oraculo egressum extemplo iis omnibus diuis se oraculo egressum extemplo iis omnibus diuis rem diuinam ture ac uino fecisse, iussumque abadisset et rem diuinam fecisset, ita coronatum nauem adscendere nec ante deponere eam quam Romam peruenisset; se, quaecumque imperata sint, cum summa religione ac diligentia exsecutum coronam Romae in aram Apollinis deposuisse. senatus decreuit ut eae res diuinae supplicationesque primo quoque tempore cum cura fierent. dum haec Romae atque ltingt Italia geruntur, nuntius uictoriae ad Cannas Carthaginem uenerat Mago Hamilcaris filius, non ex ipsa acie a fratre missus sed retentus aliquot dies in recipiendis ciuitatibus Bruttiorum quae deficiebant. is, cum ei senatus datus esset, res gestas in Italia a fratre expoduo dictator ac magister equitum fuerint, cum sex consularibus exercitibus acie conflixisse; occidissalterum toto amisso exercitu uix cum quinquris potestas sit, fusum fugatum; dictatorem,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtolomei regis consugisset. deportatus a custo¬
dib alexandriam ad ptolomeum.dum eũ
docuisset contrauis federis iunctum se ab
hannibale ẽẽ. uincłis lib̾atur. ꝑmissumq
ut rediret seu romam seu capuam mallet:
Nec magiꝰ capuam sibi tutam dicẽ iromã
eo tempore quo t̃ter romanos campanosq
bellũ sit transfuge magis qͣm hospitis fore
domicilium. nusqͣm malle qͣm in regno euiꝰ
uuere: quem uindicem atq auctorem habe¬
at lib̾tatis. Dum hec gerunt᷑. qͣntus fabus pic¬
tor legatus a delphis romam redit. responsũ¬
q ex scripto recitauit. diuiniq in eo erant. qͥbꝰ
quoq mͦ supplicaret᷑. Tum si ita faxitis roma¬
ni. ur̃e res. meliores facilioresq erunt. magisq
ne gesta seruataq. lucris meritis donũ miti¬
to. Deq p̃da manubiis spoliisq honorem ha¬
bitote. Lasciuuiam a uobis phibitote. hec ubiex
greco carmine interp̃tata recitauit. tum dixit

Expanded text:
Ptolomaei regis confugisset, deportatus a custoPtolomaei regis confugisset, deportatus a custodibus Alexandream ad Ptolomaeum, cum eum docuisset contra ius foederis uinctum se ab Hannibale esse, uinclis liberatur, permissumque ut rediret seu Romam seu Capuam mallet. nec Magius Capuam sibi tutam dicere et Romam eo tempore quo inter Romanos Campanosque bellum sit transfugae magis quam hospitis fore domicilium; nusquam malle quam in regno eius uiuere quem uindicem atque auctorem habeat libertatis. dum haec geruntur, Q. Fabius Pictor legatus a Delphis Romam rediit responsumque ex scripto recitauit. diui diuaeque in eo erant quibus quoque modo supplicaretur; tum: 'si ita faxitis, Romani, uestrae res meliores facilioresque erunt magisque ne gesta seruataque lucris meritis donum mittitote deque praeda manubiis spoliisque honorem habetote; lasciuiam a uobis prohibetote.' haec ubi ex Graeco carmine interpretata recitauit, tum dixit