comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mt cum pr̃e rescripsit it̾emat
sepulcrum peti p̾cario et cõce¬
disole ut quociens ñ debetur
atem. ⁊̃ actõm utilem ĩducit¬
de oportimitate lociprospiti
ne uicin magnum patiatut
decrim̃tum. ¶ Senatusꝰ sulto
cauetur. ne ulus sepuicroru
sepulcrũ aiͣtius ꝯu̾satonis u¬
sum accipiat. ¶Prȩcor ait. ꝙ
funis causa sumptib fẽs erui
eius recuꝑandi nõic ineum
ad que eares ꝑtin iuditiũda¬
uo. ¶ Hoc edictum. iusta ex cã
quatur id ꝙ impendit sic eĩ
fieri ne insepulta corpora iace¬
rent neuequis deaueno fu¬
aliquid ꝓ ħ emolum̃to eireli¬
ctum e. tunc enim sm̃ paru̾i
uoluntati defuncti.ab ħ repe¬
litur. ¶Sin aut de hacre defũ¬
ctus nicauit. nec um delegatũ
id mũinus ẽ. scriptos hrdes
ea res ꝯtingit si nemo script̃
ẽ legitimos. uł cognatos qu¬
ousq suo ordine quo succed̃t.¬
¶Sumptus fun̾is arbitrãtur
profacultatib et dignitatib
defunctisp̃tor ur magratus n

Expanded text:
 cum patre rescripsit iter ad sepulchrum peti precario et concedi solere, ut quotiens non debetur,atem, etiam actionem ciuilem inducitde oportunitate loci prospiciat, ne uicinus magnum patiatur detrimentum.Senatus consulto cauetur, ne usus sepulchrorum sepulchrum aliae conuersationis usum accipiat.Praetor ait: 'Quod funeris causa sumptus factus erit, eius reciperandi nomine in eum, ad quem ea res pertinet, iudicium dabo.' Hoc edictum iusta ex causa quatur id quod impendit: sic enim fieri, ne insepulta corpora iacerent neue quis de alieno fualiquid pro hoc emolumentum ei relictum est: tunc enim, si non paruerit uoluntati defuncti, ab hoc repellitur. sin autem de hac re defunctus non cauit, nec ulli delegatum id munus est, scriptos heredes ea res contingit: si nemo scriptus est, legitimos uel cognatos: quosque suo ordine quo succedunt.Sumptus funeris arbitrantur facultatibus uel dignitate defuncti.Praetor uel magistratus
Abbreviated transcription (Latin):
Neo et ex dolo cutoris si
tẽs est iocũplectior puto ĩeum
dandamactõmsicut exceptõ
datur. ¶ Sr̃ an nimimicipes
de doio.icto deturdubitabatur.
se dariactõm / quid enim muu̾i¬
cipes dolo face̾ possimtfs siqͣo
ad eos pueĩt ex dolo eoꝵ qui
res eorum administrant pu¬
todãdans de dolo.aũt deturio¬
num in ipõs decuriones. dab¬
itur de doio acc̃o. ¶ Itẽ si qͣmo
ex dolo ꝓcuratoris ad dominũ
puenit dabitur in dñm de
dolo accomqnͣtum. ad eũ ꝑu¬
enit. nam ꝓcurator ex doio suo

Expanded text:
ed et ex dolo tutoris, si factus est locupletior, puto in eum dandam actionem, sicut exceptio datur.Sed an in municipes de dolo detur actio, dubitatur. se dari: quid enim municipes dolo facere possunt? sed si quid ad eos peruenit ex dolo eorum, qui res eorum administrant, puto dandam. de dolo autenum in ipsos decuriones dabitur de dolo actio. Item si quid ex dolo procuratoris ad dominum peruenit, datur in dominum de dolo actio in quantum ad eum peruenit: nam procurator ex dolo suo
Abbreviated transcription (Latin):
cũ feric tempus exiũnt restitõ
dunitaxat istoꝵ dieꝵ facienda
ut hii dies resticuatur quib
actor agc̃ uoluit et int̾uentu
feriarum impeclitus ẽ. ¶ Go¬
iens ꝑ absentiam quis n boto
rempore alique exclusit. utpu¬
ta rem tuam possedi unodien
minus statuto. ĩusucapionis
temporc dein rei publiceca. ab¬
ec cepi restituto. adu̾sus me u¬
nius diei facienda ẽ. Itẽ ĩꝗt

Expanded text:
cum feriae tempus eximunt, restitutio dumtaxat ipsorum dierum facienda ut hi dies restituantur, quibus actor agere uoluit et interuentu feriarum impeditus est.Quotiens per absentiam quis non toto tempore aliquem exclusit, ut puta rem tuam possedi uno minus die statuto in usucapionibus tempore, deinde rei publicae causa abesse coepi, restitutio aduersus me unius diei facienda est. 'It
Abbreviated transcription (Latin):
dum uult ap̃ sequentem p̾to¬
rem agẽ̾ tempus frustratũ ẽ.
ñ ei subuemetinss et si dũ decrete
precoris n obtempar iur̃dcõm¬
suam ei denegau̾it. ñ ec̃ cũ resti¬
tuend labõ scribitsidq ẽ siexalia
iista cã ñ fu̾it. ab eo auditus.¬
Si ferie ex̃ ordinem sint indicte
obres puta ꝓsꝑe gestas uł in ho¬
norem principis. et pp̾ea magi¬
stratus uis ñ dix̾it. gaus cassius

Expanded text:
dum uult apud sequentem praetorem agere, tempus frustratus est, non ei subuenietur. sed et si, dum decreto praetoris non obtemperat, iurisdictionem ei denegauerit, non esse eum restituendum Labeo scribit. idemque si ex alia iusta causa non fuerit ab eo auditus.Si feriae extra ordinem sint indictae, ob res puta prospere gestas uel in honorem principis, et propterea magistratus ius non dixerit, Gaius Cassius
Abbreviated transcription (Latin):
metursd ẽ si alt̾ dolum ñ fe¬
cit. et idcirco sit absolutus nã
ad alium ꝑuenietiuss sidu¬
o deposũmt ur amibo agant
siquid̾ sic deposuerunt. ut ur
imus toliat cotum pot̾it in
corumintest in ꝑtem sdemp¬
natõm faciend. ¶Si sic deposu¬
ero ap̃te ut post mortem tuã
reddas et recum et cum pe̾de
tuo. possum depoi̾ti age̾ ¶ Pos¬
sum enimimutare uolunt¬
atem. et añ mortem tuam de¬
põitum repet̾e/prom̃ et sisic
deposuero: ut post mortẽ me.¬
am reddatur. poto et ego et
hr̃s meus ag̾e depoĩti egom
mutate uoluntate. ¶Q añt
dolus dumitaxat in hãt acti¬
onem uenit qitum ẽ si hrs

Expanded text:
mque et si alter dolo non fecerit et idcirco sit absolutus, nam ad alium peruenietur. Sed si duo deposuerint et ambo agant, si quidem sic deposuerunt, ut uel unus tollat totum, poterit in um est in partem condemnationem faciendam. Si deposuero apud te, ut post mortem tuam reddas, et tecum et cum herede tuo possum depositi agere: possum enim mutare uoluntatem et ante mortem tuam depositum repetere. Proinde et si sic deposuero, ut post mortem meam reddatur, potero et ego et heres meus agere depositi, ego mutata uoluntate. Quia autem dolus dumtaxat in hanc action
Abbreviated transcription (Latin):
mł ait uob̾ iudetursi eorum
noĩe qui sunt in potatragat᷑.
ueniat in iuditiũ et si quid
ꝑ eumm cur uire sunt cap¬
tum fraudatũ ueẽ ut et coł
depo̾ita res adłis imũquẽq
corum agi pot̾itinec libatur
alt̾ sicum altõ agatur ñ enĩ
electone s solutone libantur.
Prom̃ si ambo dolofet̾nt et
uenietur. exemplo duorum

Expanded text:
 et nobis videtur, si eorum nomine qui sunt in potestate agatur, veniat in iudicium et si quid per eum in cuius iure sunt captus fraudatusue est, ut et dolus deposita res, aduersus unumquemque eorum agi poterit nec liberabitur alter, si cum altero agatur: non enim electione, sed solutione liberantur. proinde si ambo dolo fecerunt et uenietur exemplo duorum
Abbreviated transcription (Latin):
beat et magis e̾ ut utruq qs
cõmplectatur. cifum forte ur
lancem uł patħram dicendo
et mat̾iam et pondradeendo.
S et si purpura sit infecta ui
lanalpond siłradiciends sal¬
uo eo ut si deqnͣtitate pondis
inc̾tum ẽ. iuranti succurratur.
Si cista signata depo̾ita situtr
male cistam repetendam ñ sł¬
gulari rerum depo̾i̾ti agẽ¬
et sic de põ̾ite adiciende sunt. et
spẽs. et uestes i abo aut ait eñ
qui cistam deponit singulas
et de rebreum age̾ oportet.
Quid ergosi ignorau̾it is ꝗ
depo̾itum suscipiebat res ibi
cen multũ face̾ cum suscepit
depõitum. ergo ẽt rerũ deposi¬
ti agi posse existimo qm̃iusi
signata cista depõita sit. ¶Ri¬

Expanded text:
ut utrumque complectatur, scyphum forte uel lancem uel pateram dicendo et materiam et pondus addendo. sed et si purpura sit infecta uel lana, pondus similiter adiciendum saluo eo, ut, si de quantitate ponderis incertum est, iuranti succurratur. Si cista signata deposita sit, utrum  cistam repetendam, non singularum rerum depositi agenet sic depositae, adiciendae sunt et species vestis. Labeo autem ait eum qui cistam deponit singulas et de rebus agere eum oportet. quid ergo si ignoraverit is, qui depositum suscipiebat, res ibi esse? non multum facere, cum suscepit depositum. ergo et rerum depositi agi posse existimo, quamvis signata cista deposita sit. Fi
Abbreviated transcription (Latin):
tał sp̃es relata ẽ ait enim side¬
poĩtor decessit et duo existant
quunt̾se contendantimus¬
quisq solum se hrdem dices
modissime diciait ñ eẽ cogẽ¬
dum ap̾tore iuditium susci¬
ꝑe ¶ S port igitur rem depõi
mede aliꝗͣdonec dehrditatei
iudicetur. ¶Siquis tabłas
testi ap̾se depoitas pluribus
p̾sentib legitait lato depoiti
actõne recte de tab̾. agiposse
Ego arbitror et miunarum
Lagi posse. siħ animo recitatũ
ut iuditia secreta enis ꝗ cesta¬
tus ẽdimulgarentur. ¶ Si p̾
siti acturos/ nam int̾est eoru
eoꝙ teneantur. ¶Siquis. agẽ¬
tum uł aurum petat depõitu

Expanded text:
 species relata est: ait enim, si depositor decesserit et duo existant, qui inter se contendant unusquisque solum se heredem dicens, modissime dici ait non esse cogendum a praetore iudicium suscipere: oportere igitur rem deponi in aede aliqua, donec de hereditate iudicetur. Si quis tabulas testamenti apud se depositas pluribus praesentibus legit, ait Labeo depositi actione recte de tabulis agi posse. ego arbitror et iniuriarum agi posse, si hoc animo recitatum ut iudicia secreta eius qui testatus est divulgarentur. Si praedsiti acturos: nam interest eorum eo, quod teneantur. Si quis argentum vel aurum depositu
Abbreviated transcription (Latin):
m̃te tradid̾it ut cum .xx. ĩnos
ipẽ expless manumittes. nõ
enim multũ facit ꝗ distulit
lib̾tatis pr̃atõm lex quippe ꝯsi¬
liocius qͣiͣ parum firmo restitit.¬
num̾o cuiuslib ciuitatis in¬
tͣdictũ ẽ. urbe etiam int̾dictu
ẽc iudetur ꝙ quid̃ alias cũ prin¬
cipum mandatis p̾ciperetur ⁊
naturalẽ hñt inteliectũ. ne.s.
qui careret minoribus frua
cau̾it ne eua manumittetur.
neue ꝓstituatur et aliquofc̃o
contͣ qͣ fu̾at exceptũ euĩcatur
aut lib̾a iudicͤitur et ex scipu¬
latur pena petatur. doli excepti¬
onem ꝗdamobstaturã putãt
sabim ñ obstaturã putat. S
rarõ faciet ut iure ñ teneat. stĩ¬
puło siti manumittetur exce¬
ptum ẽ. Nam incredibile estõ
actu manumittentis. ac nõ po¬
cius dͤum effectu bñficui ẽx̃co¬
gitatũ cet̾m si ñ ꝓstituatur ex¬
ceptum ẽ nulla r̃õ occurrit cũr
pena peti et exigi ñ deueatur. c̃
et anculam contumelia effecẽ¬
rit. et uenditoris.affectõm for¬

Expanded text:
mente tradiderit, ut, cum viginti annos ipse explesset, manumitteres: non enim multum facit, quod distulit libertatis praestationem: lex quippe consilio eius quasi parum firmo restitit.omerio cuiuslibet civitatis interdictum est, urbe etiam interdictum esse videtur. quod quidem alias cum principum mandatis praeciperetur, etiam naturalem habet intellectum, ne scilicet qui careret minoribus, fruatcaverit, ne serva manumitteretur neve prostituatur, et aliquo facto contra quam fuerat exceptum evincatur aut libera iudicetur, et ex stipulatu poena petatur, doli exceptionem quidam obstaturam putant, Sabinus non obstaturam. sed ratio faciet, ut iure non teneat stipulatio, si ne manumitteretur exceptum est: nam incredibile est de actu manumittentis ac non potius de effectu beneficii cogitatum. ceterum si ne prostituatur exceptum est, nulla ratio occurrit, cur poena peti et exigi non debeat, cum et ancillam contumelia adfecerit et venditoris affectionem, for
Abbreviated transcription (Latin):
urogatamagi posse qmͣ si pec¬
unie rone uenditoris int̾est.
ueluti ꝙ penam prõmiserit.
Tet̾m uiro bono ñ ꝯuenire
cred̾e uenditoris int̾ẽe ꝙ aĩo
seuientis satisfcm ñ fuiss. s ĩ
tͣrium me uocat sabinsma
uideãtur.

Expanded text:
rogatam agi posse, quam si pecuniae ratione uenditoris interesset, ueluti qu‹od› poenam promisisset: ceterum uiro bono non conuenire credere uenditoris interesse, quod animo saeuientis satisfactum non fuisset. sed in contrarium me uocat Sabini seuideatur.
Abbreviated transcription (Latin):
Lp̃. Si dominus inẜuo seuient
uł. ad impudicitiam turpemq
iuolatõnem ꝯpeli. at que sintꝑ
tes presidis ex rescriptodiuipũ
antoni. ad elium martianum
dnorum quid̃ potestatem in ẜ¬
uos suos illibatam ẽe oportet.
nec ciiqm hominumius suum
detͣrabi ẜ dnorumquid int̾est.
neautiliumcc̃ seiuiciam uł fam̃
ur incołabilẽm iniuriamdene¬
getur hiis quiiuste dep̃cantur.
Idoq cognosce de querelis eorũ
q̃ ex familia uilii sabini. ad stat¬
uam ꝯfugunt. ut et siurdurius
hitos qm̃cquum ẽ uł infami. ł¬
iniuria affectos cognouisucur

Expanded text:
lis Si dominus in servos saevierit vel ad impudicitiam turpemque violationem compellat, quae sint partes praesidis, ex rescripto divi Pii ad Aelium Marcianum norum quidem potestatem in suos seruos illibatam esse oportet nec cuiquam hominum ius suum detrahi: sed dominorum interest, ne auxilium contra saeuitiam uel famem uel intolerabilem iniuriam denegetur his qui iuste deprecantur. ideoque cognosce de querellis eorum, qui ex familia Iulii Sabini ad statuam confugerunt, et si uel durius habitos quam aequum est uel infami iniuria affectos cognouer
Abbreviated transcription (Latin):
narum alia d̾iuĩsio seꝗ i uuris
tui ꝙ quedamꝑsone sui sut.¬
iuris sunt qͥdam. alieno iuin coa¬
subiecte iudeamus itaq de hiis
que. aieno uiri subiecte sunt nã
si cognouimus queiste ꝑsone

Expanded text:
narum alia divisio sequitur, quod quaedam personae sui iuris sunt, quaedam alieno iuri subiectae sunt. videamus itaque de his, quae alieno iuri subiectae sunt: nam si cognoverimus quae is
Abbreviated transcription (Latin):
sistimus et negotia quid̃ pec¬
uuania ẜni posse gerere aliquẽ
et ħ cau ꝓcuratorem eius.ad
misimus ẽẽ ꝙ et lab̾oni uidetͣ
accõm aut̃. intende n̾etamus
Eum uo qui de statu suo liti¬

Expanded text:
sistimus. et negotia quidem peculiaria servi posse gerere aliquem et hoc casu procuratorem eius esse admittimus, quod et Labeoni videtur: actionem autem intendere vetamus. Eum
Abbreviated transcription (Latin):
ub̃tatis de suo statu litigat ex
cc̃rio quo eum ꝓcuratorem
dan psse mani festum est.
Pubuce utile e. ibsentes a qbr¬
cũq defendii nami et ĩcapitali¬
b uidicus defensio datur ubi¬
cͣuꝙr ita absens qͣs dapnari
cientem et innocentiam exͣ¬
cus. intem audiri equum est
et ordinarium admittẽ ꝙ ex
rescripto imꝑatoris nr̃i appã¬
ret. ¶ Ait p̾torcuius nom̃ie
quis actõm dari sibi postula¬
uit. is eum uiri homi arbitͣtu
defendat ⁊ ẽi quo nomineag¬
it. id ratum hr̃e. eum. adque
eares ꝑt̾i. boniuiii arbitra¬
tͣñ satisdet. ¶ Equũ p̾coriuis

Expanded text:
libertatis de suo statu litigat. ex contrario quoque eum procuratorem dari posse manifestum est. Publice utile est absentes a quibuscumque defendi: nam et in capitalibus iudiciis defensio datur. ubicumque itaque absens quis damnari cientem et innocentiam excusantem audiri aequum est et ordinarium admittere: quod et ex rescripto imperatoris nostri apparet. Ait praetor: 'Cuius nomine quis actionem dari sibi postulabit, is eum uiri boni arbitratu defendat: et ei quo nomine aget id ratum habere eum ad quem ea res pertinet, boni uiri arbitratu satisdet'. Aequum pr
Abbreviated transcription (Latin):
nem etm ee ꝗda putant ubiso
lumine. adibito nicħ̾ iudetur.¬
Quesitu canbalbus et blesus
et intipus hisq ꝗtardius loꝗt᷑
et uãnuis et uaticus samus sit
et opinor eos sanos ẽc.
osus mãgna enim paro toinu

Expanded text:
nem eam esse quidam putant, ubi homo lumine adhibito nihil uidet.Quaesitum est, an balbus et blaesus et atypus isque qui tardius loquitur et uarus et uatius sanus sit: et opinor eos sanos esse.osus: magna enim pars hominum
Abbreviated transcription (Latin):
accõm petita tantiestimata¬
ẽ qnͣti inlitem accor iurauerit¬
dñium statim ad possõrem̃ꝑ¬
tinet. ⁊. Dransẽgisse enimcũ
eo et decidisse indeor eo precio

Expanded text:
actionem petita tanti aestimataquanti in litem actor iuraueritnium statim ad possessonet: transegisse enim cum eo et decidisse uideor eo pretio
Abbreviated transcription (Latin):
Lp̃. Siquis ꝯdux̾it nũnmou¬
nationis instar inucitur.
torem ꝯductorem ue. pͥlib ue¬
dentem uł locantẽ. singuloꝵ
in solid̃ intuitum ꝑsoam ita
demũ. ad pr̾atõm ꝑtis singuli
sunt compellẽdi. si constabit
ẽẽ om̃s soluendo qm̃qm̃ fort¬
asse iust̾ius sit ⁊̃ si soluendo õs
uell ñ auferendam accori si
accõnes suas. Adũsus ceteros

Expanded text:
.Si quis conduxerit nummo unationis instar inducit. 4torem conductoremue pluribus uedentem vel locantem singulorum in solidum intuitum personam, ita demum ad praestationem partis singuli sunt compellendi, si constabit esse omnes solvendo: quamquam fortasse iustius sit etiam, si solvendo omnes velit non auferendam actori, si actiones suas adversus ceteros
Abbreviated transcription (Latin):
fric̾. Quod si fund in dotem
extimatus dat sit: ut electio
eẽt mułris: negauit alienan
fũdum posse. ꝙ si arbitrio mar.¬
iti sit contra e̾e.

Expanded text:
. Quod si fundus in dotem aestimatus datus sit, ut electio esset mulieris, negauit alienari fundum posse: quod si arbitrio mariti sit, contra esse.
Abbreviated transcription (Latin):
uł ipẽ manͣumiiss ut pompo
scribit. uł ex peculio eo ciuus n¬
bam ad ministratom ha̾t repe¬
tiñ pot̾ et obid et fidenissor ꝓ
rno acceptus tenͣctm.et pign
p eodatum tenebitur. et siẜu¬
us ꝗ peculii ad ministratõem

Expanded text:
 ipse manumissus, ut Pomponius scribit, ex peculio, cuius liberam administrationem habeat, repeti non poterit: et ob id et fideiussor pro servo acceptus tenetur et pignus pro eo datum tenebitur et, si servus, qui peculii administrationem
Abbreviated transcription (Latin):
prare oport. R. referre q̃ mente
usuffructus exceptus sit ͥnami
siquit s actum est. ut in cuius¬
lib ꝑsona nsusfructus ꝯstitu̾e¬
tur. solam ꝓprictatem hr̃demi
debiturum. sinaũt id actum
sit ut prõmissori dumtaxat
ususfructus recipetur. ꝑlena
ꝓprietatẽ hrdem enis debituni
Bita se hr̃e manifestius ĩ causa
legatorum apparet: et enim su
hrs aquo detracto usufructu ꝓ¬
pricits legata sit priusqm ex
testam̃to agetur deceseit. minꝰ
dubitandum quin eius hr̃s
plenam ꝓprietatem sit debitu¬
rus toq et si sub conditone si¬
milit̾ iegatum sit. et pendente
conditone hrs decessit. Usus
diciñ posse ait qmͣ in id obliga
ẜuus sit mortuus nsusfructꝰ
extimetur cui illud quo conse¬
quens ẽ ut si titius ip̃c moria¬
tur simiłr ex eo tempore ex qͦ
mora titio sit fcã in dic mortis
extimatio usuffructus hr̃dierꝰ
prestaretur.

Expanded text:
respondit referre, qua mente usus fructus exceptus sit: nam si quidem hoc actum est, ut in cuiuslibet persona usus fructus constitueretur, solam proprietatem heredem debiturum: sin autem id actum sit, ut promissori dumtaxat usus fructus reciperetur, plenam proprietatem heredem eius debiturum. hoc ita se habere manifestius in causa legatorum apparere: etenim si heres, a quo detracto usu fructu proprietas legata sit, priusquam ex testamento ageretur, decesserit, minus dubitandum, quin heres eius plenam proprietatem sit debiturus. idemque et si sub condicione similiter legatu‹m› sit et pendente condicione heres decessit.Usus dici non posse ait, quam in id obligatservus sit mortuus, usus fructus aestimetur. cui illud quoque consequens esse, ut si ipse Titius moriatur, similiter ex eo tempore, quo mora sit facta, in diem mortis aestimatio usus fructus heredi eius praestaretur.
Abbreviated transcription (Latin):
it. ea eo uiuo decidit. uł deusta
ia fc̃a sit¶ Idemq ẽe et si scͣiphorũ
ususfructus sit legatus deinde
massa fc̃a. et it̾ m sciphilic eni
pristina qͣlitas sciphoꝵ restituta
ut. ñ tñ illos eẽ quorum ususfr.¬

Expanded text:
decidit uel deusta la facta sit. idemque esse, et si scyphorum usus fructus legatus sit, deinde massa facta et iterum scyphi: licet enim pristina qualitas scyphorum restituta sit, non tamen illos esse, quorum usus
Abbreviated transcription (Latin):
emptor aliqͦm̃ suitutẽ debi.
opinor eũ exempto teñis etut
gen̾alit̾ dix̾imus si imꝓbato
more u̾satus ẽ in celanda siu¬
tute. debe enni tẽm. ñ si securta¬
ti sue ꝓspectum uoluit hita u̾a
sunt si emptor ignorauit fui¬
tutes qr ñ uidetur ẽc celatus. ꝙ
scit m certoran debuit quiñ
Agnorauit.

Expanded text:
aliquam servitutem deberi, opinor eum ex empto teneri. et generaliter dixerim, si improbato more versatus sit in celanda servitute, debere eum teneri, non si securitati suae prospectum voluit. haec ita vera sunt, si emptor ignoravit servitutes, quia non videtur esse celatus qui scit neque certiorari debuit qui non ignoravit.
Abbreviated transcription (Latin):
eousq retin possõm pignoris
locodonec iui peciĩa soluatur
cum ĩ usuras fructus ꝑcipiat.
aut locando. aut ip̃e ꝑcipiedo
hĩtandoq. Itaq siamiẜit po

Expanded text:
eo usque retinet possessionem pignoris loco, donec illi pecunia soluatur, cum in usuras fructus percipiat aut locando aut ipse percipiendo habitandoque: itaque si amiserit po
Abbreviated transcription (Latin):
aut caupona. ¶is maior
contingit eodem modo cenẽ¬
tur caupones et stabularii ꝗ
ex̾centes negotium suũ recip¬
unt cet̾m si ex̃ negotium su¬
um receꝑint ñ cenebuntur.
Si filius fam̃ aũ suus recepit
et uolu̾tas pr̃is uł dnũ int̾ue¬
m̾t insolidum erit ꝯueniẽdꝰ.
It si fuius excitoris ĩubripuit.
ur dampnum ded̾it. noxalis¬
acto cessabit qr ob receptum
suo nomine dominus ꝯuẽit᷑
sinu̾o sine uolũtate exerceat
de peculio dabit ¶ħtñ actio.
rei ꝑsecutõm contin. ut pomp̃¬
aitiet ĩo in h̾rdem ⁊ ppetuo dat᷑.¬
Nouissime autudend estan
eiusdem reinomine et de recep¬
to hoñaria actone et furiagẽ¬
dumsit. et pomꝑ̃ dubitat. seo
magis e̾ ut offito udicis ulꝰdo¬
iiͣ excepͣfone alt̾utra ẽc conten¬
cus debeat

Expanded text:
aut in caupona vis maior aut in caupona vis maior contigerit. Eodem modo tenentur caupones et stabularii, quo exercentes negotium suum recipiunt: ceterum si extra negotium receperunt, non tenebuntur. Si filius familias aut servus recoluntas patris domini interuenit, in solidum erit, conueniendus. item si seruus exercitoris subripuit uel damnum dedit, noxalo cessabit, quia ob receptum suo nomine dominus conuenitur. sin uero sine uoluntate exerceant, de peculio dabitur.Haec autem rei persecutionem continideo et in heredem et perpetuo datur.Nouissime uide‹n›dum, an eiusdem rei nomine et de recepto honoraria actione et furti agendum sit: et Pomponius dubitat: sed magis est, ut uel officio iudicis uel doli exceptione alterutra esse contentus debeat
Abbreviated transcription (Latin):
sunt res innauem recepte s sũ
lictore ꝑierint. quas semel recẽ¬
ꝑit. ꝑiculum ad eum ꝑtinere.¬
ait p̾tor nisi restituint in eos
iuditium dabo.Ex ħedicto.
in fcm acc̃o ꝓficisciturss an sit
necc̃a uidend̃ ẽ qr agiciuili act¬
ione ex hac cã pot̾it siquid̾ m̃̾ceᷤᷤ
int̾uen̾it exlocato et ꝯducto.
s. si totanaiis locata sit qui cõ¬
nauta conduxit ex locato ꝯue¬
metur. s si gͣtis res suscepte sũt
ait pomp̾ depõiti ag̾e̾ posse mi¬
ratir igitur cur hon̾aria actio
sit inducta. cum sint cuules ni¬
si forte inquit ĩo. ut innotesc̾e̾t
p̾tor qm̃ curam eg̾it reprim̃de
improbitatis ħ gemis hõmũ
et qr in locato et conducto cul
pratur.At hedicto om̃im̃o
qui receꝑit tenetur ⁊̃ si sinecul¬
pacius res ꝑierĩt uł dampnũ
datum ¶msi siquiddampno
fatali cõting̾it  Id labõ scribit.
siquid naufragio aut ꝑ uim
piratarum ꝑierit. ñ ẽẽ iniqu¬
um exceptionem ei dansidẽ
erit dicendum. et sunstabulo

Expanded text:
sint res in nauem receptae, sed in litore perierint, quas semel recepit, periculum ad eum pertinere.Ait praetor: 'nisi restituent, in eos iudicium dabo'. ex hoc edicto in factum actio proficiscitur. sed an sit necessaria, uidendum; quia agi ciuili actione ex hac causa poterit: si quidem merces interuenerit, e‹x› locato uel conducto: sed si tota nauis locata sit, qui connauta conduxit, e‹x› locato conuenietur: sed si gratis res susceptae sint, ait Pomponius depositi agi potuisse. miratur igitur, cur honoraria actio sit inducta, cum sint ciuiles: nisi forte, inquit, ideo, ut innotesceret praetor curam agere reprimendae improbitatis hoc genus hominum: et quia in locato conducto culatur, at hoc edicto omnimodo qui receperit tenetur, etiam si sine culpa eius res periit vel damnum datum est, nisi si quid damno fatali contingit. inde Labeo scribit, si quid naufragio aut per vim piratarum perierit, non esse iniquum exceptionem ei dari. idem erit dicendum et si in stabulo
Abbreviated transcription (Latin):
scribit. ñ ht̃ ꝯsensu aut sipu¬
tau̾unt alium eẽ p̾torem pro
alio eque error ñ dedit iurisdco¬
nem aut si cum restitiss et ꝗs¬
uis ex litigatorib uirib.apre¬
tore compulsus c̃ nulla iuris¬
dicto est. ¶ Conuenire autem
ait quominus int̾ priuatosꝯ
ueniat. Sufficit ergo priua¬
torumꝯ señs. spromĩ si priuatiꝰ
sentiant p̾tor aũt ignor ꝯsẽti¬
re. et putet suam iurisdconem.
an legi satisfactũ. sit udentꝰ̃ est.
et puto posse defendier iuns
datus et om̃s litigatores ꝯsen¬
tiant nisi sp̃alit principaliui¬
ssionc prorogato fu̾it mh̾ita.
unt. It hus qui catestimonii
uocati sum et si qui urdicãdi¬

Expanded text:
scribit, non habet consensum. aut si putauerunt alium esse praetorem pro alio, aeque error non dedit iurisdictionem. aut si, cum restitisset quivis ex litigatoribus, viribus praeturae compulsus est, nulla iurisdictio est. Convenire autem ait 'quo minus inter priuatos conueniat': sufficit ergo priuatorum consensus. proinde si priuati consentiant, praetor autem ignoret consentire et putet suam iurisdictionem, an legi satisfactum sit, uidendum est: et puto posse defendi eius esdatus et omnes litigatores consentiant: nisi specialiter principali iussione prorogatio fuerit inhibita, runt, item his qui testimonii causa euocati sunt uel si qui
Abbreviated transcription (Latin):
in cotum compleuit. ꝓhibet
ulom.aiore. fertur. nerua filiꝰ.
et publice de iure Rendisse pp̃¬
casum̃. ant suidum ꝗ ꝓrsus
ñ audit. ꝓhib ap̃ se postulart
nec. n erat ei ꝑmittendũ. pos¬
culare qui decretum p̾toris ex
culosum futurum. Nam non

Expanded text:
in totum compleuit, prohibet ulo maiore fertur Nerua filius et publice de iure respcasum surdum qui prorsus non audit prohibet apud se postulare: nec enim erat permittendum ei postulare, qui decretum praetoris exaculosum futurum: nam non
Abbreviated transcription (Latin):
lab̾o referre quidactum sit si
ñ appareant. ñ uid̃i eas lapi¬
dicinas eẽ ex emptas/ neminẽ
enim nec uende̾ nec exciꝑe qđ̃
ñ sit et iapidicinas nullas ẽẽ
nisique apparent. et cedantur.
alit̾ int̾pretantib totũ fund̾
lapidicinarum forte fore si for¬
te in toto eo subterra e̾ẽt lapis.

Expanded text:
Labeo referre quid actum sit: si non appareat, non videri eas lapidicinas esse exceptas: neminem enim nec vendere nec excipere quod non sit, et lapidicinas nullas esse, nisi quae apparent et caedantur: aliter interpretantibus totum fundum lapidicinarum fore, si forte toto eo sub terra esset lapis.
Abbreviated transcription (Latin):
qr retrorsu seacto refertpmñ
tpr̃ali actone obligatum con¬
stituendo cels et nu scribunt:
tempus obligonis se soluturũ
rei sit ꝑsecutõ ¶Eetus fuit
dubitato in ꝗ hac actone egit.
sortis obligom ꝯsumat et tu¬
cius ẽ dic̾e solutõm᷑ potius ex
hac actõne fc̃alibatõm tĩgere

Expanded text:
quia retrorsum se actio refert. proinde temporali actione obligatum constituendo Celsus et Iulianus scribunt ttempus obligationis se soluturum rei sit persecutio. Vetus fuit dubitatio, an qui hac actione egit sortis obligationem consumat. et tutius est dicere solutione potius ex hac actione facta liberationem
Abbreviated transcription (French):
si est.¶ Si plis ꝯtempnatus
sit debitor nõ restituedo pigñ
qm̃ ꝯputato fit sortis et usur¬
obligan sub condcoe si debito¬
ris fta fu̾it. ¶ Si duoꝑit̾ dey¬
potb̾ca paciscantur inqnͣtum

Expanded text:
non est'. Si pluris condemnatus sit debitor non restituendo pignus, quam computatio sortis et usurobligari sub condicione, si debitoris facta fuerit. Si duo pariter de hypotheca paciscantur, in quantum
Abbreviated transcription (Latin):
añ ꝯdcõm s rectxagi: cũ nicħ
int̾im debeatims si sub ꝯdcõe
debitiꝯdito euen̾it. tursus a¬
g̾e̾ pot̾it / s si p̾sens sit debitũ
ypotħca u̾o sub ꝯdcone: et a¬
gatur añ ꝯdcõm ypotħcarias.
uum ꝗd̃ ẽ. pecuiam ñ ẽe solut
am. s iuferri ypotħ̾cam miqu̾
est Io arbitrio iudicis cautõ¬
nes int̾ponende sut. si conͣdc̃o
extit̾it. nec pecuĩa soluatur: re¬
stitiu ypotħ̾cã. si in rerum nat¬
ura sit. ¶ Propt̾ usuras quo
si obligata sit ypotħ̾cazusure
solui debẽt/ iõ ⁊ in pena dicemꝰ¬
Lp̃. uesitum c̃ si ñdũ dies pẽ¬
sionis uenit: an ⁊ medio tpre
ꝑsequi pignora ꝑmittend̾ sit
et puto dandam pigneris ꝑse¬
cutõm qr int̾est mea ⁊ ita cel¬
sus scribit.Ex quib causis
naturał obligato ꝯsistit. pig

Expanded text:
agi, cum nihil interim debeatur: sed si sub condicione debiti condicio uenerit, rursus agere poterit. sed si praesens sit debitum, hypotheca uero sub condicione, et agatur ante condicionem hypothecaria, uerum quidem est pecuniam solutpothecam iniquum est: ideoque ar bitrio iudicis cautiones interponendae sunt 'si condicio exstiterit nec pecunia soluatur, restitui hypothecam, si in rerum natura sit.' Propter usuras quoque si obligata sit hypotheca usurae solui debent: idem et in poena dicemQuaesitum est, si nondum dies pensionis uenit, an et medio tempore persequi pignora permittendum sit. et puto dandam pignoris persecutionem, quia interest mea: et ita Celsus scribit. Ex quibus casibus naturalis obligatio consistit, pig
Abbreviated transcription (Latin):
possit rem ipam restitũe. tanti
dempnabitur ꝙͣti accor in litẽ
iuriuit sicut in cet̾is mrẽ actoib
tib irbitri d uidex. ut ex quo
us inchoata sit ex cotpr ⁊ defru¬

Expanded text:
ssit rem ipsam restituere, tanti condemnabitur, quanti actor in litem iurauerit, sicut in ceteris in rem actionibus: tibus arbitrari debet iudex, ut, ex quo lis inchoata sit, ex eo te
Abbreviated transcription (Latin):
filiam dot᷑atã pr̃e. et spẽ quo re¬
cipĩe de dotis utiq simpot̾ate
sit. ꝙ si emancipata ẽ uix pot̾it
defendi statim ꝯmitti stipłom

Expanded text:
filiam dotatam habere et spem quandoque recipiendae dotis, utique si in potestate sit. quod si emancipata est, uix poterit defendi statim committi stip
Abbreviated transcription (Latin):
ñ oportet creditorẽ ad ħastr¬
ingrait ip̃ẽ reficiẽde naius
curam suscipiatet negotiũ
diũ gerat ꝙ c̾ce futurũ sit.si
necce hãt ꝓ bare pecuniam
in refectom erogatam ec̃ ita
aliud exigend̾ ut sciat inHc
se credẽ cui rei magr quis sit
am refectõis peciu̾am ẽe qͣre
etsiin ea ca fu̾uit nauis ut re¬
fici deb̾et młto tñ maior pec¬
er moĩ insula peciu̾am qui
credit in qua omino uelum
diligentiam meam remͣ fe¬
re dicenda suntait et si de in¬
stitoria accone q̃ratur nam
tuc quo creditorẽ scire debe
cui em̃de euussit ppõitus. et

Expanded text:
n oportet creditorem ad hoc adstringi, ut ipse reficiendae nauis curam suscipiat et negotium domini gerat quod certe futurum sit, si necesse habeat probare pecuniam in refectionem erogatam esse, ita illud exigendum, ut sciat in hoc se credere, cui rei magister quis am refectioni pecuniam esse: quare etsi in ea causa fuerit nauis, ut refici deberet, multo tamen maior peceiusmodi insula pecuniam quis crediderit, in qua omnino uelum diligentiam in re dicenda ait et si de institoria actione quaeratur: nam tunc quoque creditorem scire debere cui emendae servus sit praepositus, et
Abbreviated transcription (Latin):
si quis aurum ostendit. qͣi pi¬
gnori daturus. et es deõit ob¬
uigauit aurum pignori et cõ
ret affirmauit ħ aurum esse
et ita pignori dedit. uidendũ
erit an es pignori obligau̾it

Expanded text:
si quis aurum ostenderit quasi pignori daturus et aes dederit, obligaverit aurum pignori: et conret, adfirmavit hoc aurum esse et ita pignori dederit, videndum erit, an aes pignori obligaverit
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ et płos mandare scio uti
uectores res recipiant. et sicũ
c̾ta regione et recipiant certo
marinegocientur ut ecce sũt
naues ap̾brandusiũuł aqua¬
sapiauł adurachiouectores
t̃hicumt ad hoña ¶In habiles.
ad mare ñ sufficiẽtis.¶Snit¬

Expanded text:
t: et plerosque mandare scio, ne vectores recipiant, et sic, ut certa regione et certo mari negotietnaues, quae Brundisium a Cassiopa uel a Dyrrachio uectores traiciunt ad onera inhabiles, ad mare non sufficientes. Si
Abbreviated transcription (Latin):
endam nauem mutuatus.
nũmos in suos usus cõu̾t̾it.
an mex̾citorẽ deturaccõ et ait
sihac lege accepit qͣi inauez
impensurus mox mutauit
nõlũtatẽ tem ex̾citorem ĩpu¬
taturũ sibi curtalem ꝓposu̾it.
Qꝵ si abimit̾osilium accepit
fraudandi creditoris et ħ sp̃a¬
emptarũ se feilit magͣr ex̾cito¬
ris erit dampnũ ñ creditoris
si ab alio mutuatus lib̾au̾it
cum ꝗ in naus refectõm cre¬
did̾it puto ⁊̃ huicdandam
exigat ñ ut locet ꝙͣ forte  loca¬
u̾at ipe n tenebitur exercitor.
cib nauem p̾stet uł sͣ modũ¬

Expanded text:
endam nauem mutuatus nummos in suos usus conuerterit, an in exercitorem detur actio. et ait, si hac lege accepit quasi in nauem impensurus, mox mutauit uoluntatem, teneri exercitorem imputaturum sibi, cur talem praeposuerit: quod si ab initio consilium cepit fraudandi creditoris et hoc speciaemptarum fefellit magister, exercitoris erit damnum, non creditoris. Sed si ab alio mutuatus liberauit eum, qui in nauis refectionem crediderat, puto etiam huic dandam exigat, non ut locet quod forte ipse locauerat, non tenebitur exercitor, ercibus nauem praestet, uel co
Abbreviated transcription (Latin):
dedi. et dicas te ꝑdidisse ita de¬
mum micħ p̾scriptis u̾b̾ act̃o
competit. si ignorem ubi sit. Nã
si micħ liqueat ap̾̃ de ẽc furti a¬
g̾e possum. uł condicẽ. uxad ex¬

Expanded text:
dedi et dicas te perdidisse, ita demum mihi praescriptis uerbis actio competit, si ignorem ubi sit: nam si mihi liqueat apud te esse, furti agere possum uel condicere uel ad ex
Abbreviated transcription (Latin):
cum mutua daretin. minc
in alt̾ius mens senatus. co.¬
ñ cessat dabitur itaq excep¬
tõ ¶ S et siprĩ eius n mors
s alia cã incidĩt quominus
sit inciuitate dicendumest
senatus consulo locum esse.
Non solum ei ꝗ mutuampe¬
cumiam dediss s ⁊̃ successori

Expanded text:
cum mutua daretur, nunc in alterius, mens senatus consulti non cessat: dabitur itaque exceptio. Sed et si patri eius non mors, sed alia causa inciderit quo minus sit in ciuitate, dicendum senatus consulto locum esse. Non solum ei, qui mutuam dedisset, sed et succes
Abbreviated transcription (Latin):
et si alius mutuam peciiam
dedit alius stipłatus ẽ dabit᷑
adũsus eum excepto lighic
ñ ded̾it s et siait̾ut᷑ eoꝵ igno
exceptõe submouear. Siũ
ma data sit siue smneusuris
ad senatus ꝯsultum spectat.
Quamqm̃ aut ñ declaret se¬
natus cui exceptom dettn sc¬
iendum ẽ et hrdem filii. sipr
filius fam̃ decesẜit. exceptõe
uti posse ¶Iter̾dum autẽ et¬
sisenatus consulco locussit.
tñ maliumdatur acto. utpu¬
ta si filius fam̃. institor mut¬
uam pecin̾am accepit scribit

Expanded text:
et si alius mutuam dedit, alius stipulatus est, dabitur aduersus eum exceptio, licet hic non dederit. sed et si alteruter eorum ignorexceptione summouear, si a data sunt siue sine usuris, ad senatus consultum spectat. Quamquam autem non declaret senatus, cui exceptionem det, tamen sciendum est et heredem filii, si pafilius familias decesserit, exceptione uti posse. Interdum tamenetsi senatus consulto locus sit, tamen in alium datur actio, ut puta filius familias institor mutuam pecuniam accepit: scribit
Abbreviated transcription (Latin):
erat aditus fuit qitum ẽ an oli¬
orata sunt poͣsse dum ñ noceat
legatario. ¶Lutius ticius aꝑ¬
to piete domus sue qͣtenus stil¬
licion ñgor et tignorum ꝑiect
publi mẽiui uicini n itiñiui¬
cimi offic̾et n stillicronim do¬
mo uicini cadat. analiꝙͣ acto

Expanded text:
erat, aditus fuit: quaesitum est, an olymorata sunt posse, dum non noceat legatario. Lucius Titius aperto pariete domus suae, quatenus stillicidii rigor et tignorum protecPublii Maevii vicini neque itineri vicini officeret neque stillicidium ne vicini d
Abbreviated transcription (Latin):
itore consequi potuiss. ab ẽꝑ¬
tore residuumꝯseqͣtur. ¶Indõ¬
lo obiciendo tpr̃is rõ hẽtu fo¬
rtassis enim post cempus de.
dolo actonis. nõ patietur dolũ
malum obici p̾tor qm̃ nec de
dolo.acc̃o post statutum tẽpus
datur in h̾rdem aut doli clau¬
sulam idꝙ ad eum puenit

Expanded text:
itore consequi potuisset, ab emptore residuum consequatur. In dolo obiciendo temporis ratio habetur: fortassis enim post tempus de dolo actionis non patietur dolum malum obici praetor, quoniam nec de dolo actio post statutum tempus datur. In heredem autem doli clausula in id quod ad eum pervenit
Abbreviated transcription (Latin):
dominus p̾dii ex simioͣ fundo
imofundo ẜuitutem aque acq¬
sierat et ꝑ medu fund̃ dnocẽ¬
dente insuum agrum ducebat¬
aqmͣ. postea id̃sũmum fudum
emit. dem̃ imũ fũdum in quẽ
aqm dux̾at uendidit. oxusit᷑
ẽ nũ imus fũdus roius aqͥ am
isiss. qr cum utraq p̃dia eiusdẽ
dm̃ facta eẽnt. ipa sibi fuueno
potuissẽt negauut amisisse ser
ducebatur alt̾ius fuiss et quẽ¬
ad mod̾ suitus sũmo funto
ut mimum fudum aq̃ uẽiret
impoĩ alit ñ potiuss qͣm ut per¬
medium quo fũdum ducetur.
Sic cadem fuitus eiusdẽ fundi
amitti ñ alit̾ possit nisi eod tp̃r
etiam ꝑ medium sund̃ aquam
duci desũss. aut omĩa tria p̾dra¬

Expanded text:
dominus ex summo fundo imo fundo servitutem aquae quaesierat et per medium fundum domino concedente in suum agrum ducebat: postea idem summum fundum emit: deinde imum fundum, in quem aquam induxerat, vendidit. quaesitum est, num imisisset, quia, cum utraque praedia eiusdem domini facta essent, ipsa sibi seruire non potuissent. negauit amississe seruducebatur, alterius fuisset et quemadmodum seruitus summo fundo, ut in imum fundum aqua ueniret, imponi aliter non potuismedium quoque fundum duceretur, sic eadem servitus eiusdem fundi amitti aliter non posset, nisi eodem tempore etiam per medium fundum aqua duci desisset aut omnium tria
Abbreviated transcription (Latin):
xat de petulio ꝓmisit it ꝙ ex
ea tausa sibidebetur mipciar
tempore inspicrͣ. ¶ Siu̾oauii
nuptura iissit filisfam̃ debi¬
torem de peculio dotẽ ꝓmitt̾e.
ipt̃ inspicr quo cõs ꝓmissa ẽ

Expanded text:
xat de peculio promisit, id, quod ex ea causa sibi deberetur nuptiarum tempore, inspicitur. Si uero alii nuptura iussit filium familias debitorem de peculio dotem promittere, tempus inspicitur, quo dos promissa est,
Abbreviated transcription (Latin):
Alius Es m dotem dateque
pond̾e num̾o m̃ suraꝯstant mar¬
iti ꝑiculo sunt qr̃m ħ dantur. ũ
eas maritus. ad arbitrium suu
distrabat. et qñq soluto mũmo¬
nio eiusdem gen̾is et q̃litatis a¬
lias restuat ur ipẽ uł hr̃s eius.

Expanded text:
ale. Res in dotem datae, quae pondere numero mensura constant, mariti periculo sunt, quia in hoc dantur, ut eas maritus ad arbitrium suum distrahat et quandoque soluto matrimonio eiusdem generis et qualitatis alias restituat uel ipse uel heres eius.
Abbreviated transcription (Latin):
LP. ¶Icet sõlẽat do s acceptila¬
cõm constitu tñ si añ mr̃imõi¬
um acceptilat̾o fu̾it int̾poita nec
nuptie secute sceuola ait mr̃im¬
oni ca accepcilatõm int̾põĩtam
ñ secutis nuptiis nuliã ec at ĩo
suo loco mane obligom q̃snĩa¬
ende cã. siquid̃ nuptic insecutei
ñ fiunt lib̾ato ñ seqͣuetiu nisu
forte sic acceptotulit ut uelitm¬
ulien in dotum donatũ cũc eniz
cridendum ẽ brenimanu accep¬
tum amułre et marito dat᷑um.
nuptiis mułr solutomĩmonio
dotis exaccõm hebit. nisi fortesic
accepto tulit ex̃neus. nt ipe quo¬
quonio solutu fu̾it mr̃imoniũ¬

Expanded text:
. Licet soleat dos per acceptilationem constitui, tamen, si ante matrimonium acceptilatio fuerit interposita nec nuptiae secutae, Scaeuola ait matrimonii causa acceptilationem interpositam non secutis nuptiis nullam esse atque ideo suo loco manere obligaendae causa, si quidem nuptiae insecutae non fuerint, liberatio non sequetur: nisi forte sic accepto tulit, ut uelit mulieri in totum donatum: tunc enim credendum est breui manu acceptum a muliere et marito datum: cnuptiis mulier soluto matrimonio dotis exactionem habebit, nisi forte sic accepto tulit extraneus, ut ipse, quoquo modo solutum fuerit matrimoniu
Abbreviated transcription (Latin):
dtic̃one repetitura .ħid̃ incerti
ionelib̾etur ¶ Si debitori suo
si quid debitum maliuss dotis
nomine ad iurũ reman̾e pot.
er exceptone lecuiadusus pe

Expanded text:
condictione repetituram, item incerti ione liberetur. Si debitori suo si quidem debitum maluisset dotis nomine apud uirum remanere, potest ea exceptione se tu
Abbreviated transcription (Latin):
pr filie nõic dotem pro¬
misiss et eam añ nuptias emã¬
cipass nec resoluitur ꝓmissio.
nam et cu añ nuptias pr̃ more¬
retur. incħominus hrdes eius
ex ꝓmissione obligati ꝑman¬
ebunt. ¶Que debitorem fili

Expanded text:
er filiae nomine dotem promisisset et eam ante nuptias emancipasset, non resoluitur promissio: nam et cum ante nuptias pater moreretur, nihilo minus heredes eius ex promissione obligati manebunt. Quae debito
Abbreviated transcription (Latin):
Ulius Sires aliqͣ que c̾rodieda
ndebeat pecita sit usuciuinum
oleum frumtum. tantiutẽ ex¬
timand̾a cassius ait. qnͣci fuiss
eo die quo dan debuit si de die
accĩpetur ¶Id̾ iuris in loco ẽe.
ut primũ extimato sumatur
eius lociquodan debuit. ¶S¬
si de loco ncł xpẽit is iocusspe¬
pebus iuris est. De eor c̾to locs¬

Expanded text:
i merx aliqua, quae certo die dari debebat, petita sit, ueluti uinum oleum frumentum, tanti litem aestimandam Cassius ait, quanti fuisset eo die, quo dari debuit: si de die acciperetur. idemque iuris in loco esse, ut primum aestimatio sumatur eius loci, quo dari debuit, si de loco nihil conuenit, is locus spe ceteris rebus iuris est. DE EO QUOD CE
Abbreviated transcription (Latin):
speciand ¶Ilon enĩ d nouissi¬
mum uite tempus extiman.
ne ad exignũ p̾cium extima¬
tio reducatur EIn ẜuo forte mo
post moram det̾ior res fc̃a sit.
mͣrceut scribit lbro .xx. dig̾. ba¬
bendam estimatõm. qnͣto decĩ¬
or res fc̃a sit et ĩosiꝗs p morã

Expanded text:
spectandum: non enim debet nouissimum uitae tempus aestimari, ne ad exiguum pretium aestimatio redigatur in seruo forte morem, si post moram deterior res facta sit, Marcellus scribit libro uicensimo habendam aestimationem, quanto deterior res facta s
Abbreviated transcription (Latin):
rmog̾. Sed et si quis lib
exneus ignem iniec̾it. dãpin¬
rius: id est caruscarius dum
cetos tnͣsire hic contendit. ci¬
sium eu̾cit et suum q̃ssauit
uł occidit. puto ex iocato ĩ eñ
ẽẽ accõm tempare enĩ debuit
s et utił aqlie dauitur ¶ Si
nauicularius hon. in minter¬
nas uehend̾ ꝯdux̾it. et cum
flum̃ mint̾nense nauis ea fb̃
nauiculariussiało si culpaca¬
to dño fecit ur quo ñ debuit
tempore. aut si minꝰ ydoneei
nauitunc ex locato agent̃ ẽe
Si magist̾ nauis sine gubna¬
tore in frum̃ nauem misit et
tempestate orta: cemꝑare npo
tuit et nauem ꝑdidit. uecto¬
res nebunt adu̾sus eum exlo¬
cato accõnisSi ꝗs ẜuum docen¬
dum condux̾it eumq duxit
ꝑegre. ⁊ aut. ab hostibꝰ captus
sit aut ꝑierit ex locato eẽ accõ¬
nem placuit. si m̾o ñ sic ꝯdut᷑.
it ut pegre duc̾etur. ¶Itẽ iur¬

Expanded text:
m.Sed etsi quilibet extraneus ignem iniecerit, damnrius, id est carucharius, dum ceteros transire contendit, cisium euertit et seruum quassauit uel occidit. puto ex locato esse in eum actionem: temperare enim debuit: sed et utilis Aquiliae dabitur.Si nauicularius onus Minturnas uehendum conduxerit et, cum flumen Minturnense nauis ea subinauicularius? Labeo, si culpa cato domino fecit uel quo non debuit tempore aut si minus idoneae naui, tunc ex locato agendum. Si magister nauis sine gubernatore in flumen nauem immiserit et tempestate orta temperare non potuerit et nauem perdiderit, uectores habebunt aduersus eum ex locato actionem. Si quis seruum docendum conduxerit eumque duxerit peregre et aut ab hostibus captus sit aut perierit, ex locato esse actionem placuit, si modo non sic conduxit, ut et peregre duceret. Item Iu
Abbreviated transcription (Latin):
s et de acqlia ut supͣdiximus.
Iniunarii aut accõm ꝯpet̾e iu¬
uanus negat qr ñ mniurie fac¬
iende causa ħ fecit s p̾cipiẽdi.¬
¶ Si gẽmaincludenda aut ĩ cui¬
penda data sit ea ꝙ facta sit.
si quid uicio man̾ie fc̃m sit. ñ¬

Expanded text:
sed et de Aquilia supra diximus. iniuriarum autem actionem competere Iulianus negat, quia non iniuriae faciendae causa hoc fecerit, sed praecipiendi.Si gemma includenda aut insculpenda data sit eaque fracta sit, si quidem uitio materiae factum sit, n
Abbreviated transcription (Latin):
quatur. ¶Sicui uestimenta
legantur si infimus erogata
sint. utilem actõm in hrdem
dandam placuit. et priuiłm

Expanded text:
quatur. Ei, cui uestimenta legantur, si in funus erogata sint, utilem actionem in heredem dandam placuit et priui
Abbreviated transcription (Latin):
distr̃axit cũ menio qui se simũ
creditoris hr̾tem ẽe iactabat.i
minimo tnͣsegit/ postea cest̃o
paruit. qͥitumẽ si agat pigno¬
raticia debitor cum septicio an
is ntipossit except̾one tñactõ¬
nis fc̃e cum menio qui hrs eo
tempore ñ fuit possitq septitiꝰ
pecͥuniam q̃ meuio ut hr̃dia
debitore mimata ẽ conditõne
repet̾e. qĩ sub p̃textu hrditatis
nec negotium septicũ meurꝰ¬

Expanded text:
distraxit, cum Maeuio, qui se legitimum creditoris heredem esse iactabat, minimo transegit: postea testamento paruit. quaesitum est, si agat pigneraticia debitor cum Septicio, an is uti possit exceptione transactionis factae cum Maeuio, qui heres eo tempore non fuerit: possitque Septicius pecuniam, quae Maeuio ut heredi a debitore numerata est, condictione repetere, quasi sub praetextu hereditatis nec negotium Septicii Maeu
Abbreviated transcription (Latin):
cio eid obsfaͣbit. s replicabit᷑ qr
rerũ aministradarũ ius ei ñ
compẽtit. ¶ Si tutor ꝗ tutelã
gẽrit autaut curator fimosi.
ꝓdigine. insiurand detulent.
ratum id hrib. Nam et alienꝰe
res et solui eis pot̾ et agendo re

Expanded text:
abit, sed replicabitur, quia rerum administrandarum ius ei non competit. Si tutor qui tutelam gerit aut curator furiosi prodigiue iusiurandum detulerit, ratum id haberi debet: nam et alienare res et solui eis potest et agendo re
Abbreviated transcription (Latin):
que ex̃ equitatem peirmn
negañm. ESi quiorerane¬
tit in re petumiaria ꝑ g̃enniũ
principis dare se ñ oport̾e et
puirauit ułdan sibi oportẽ
urmt̃ c̾tum tempus uiraue¬
rit se soluturum. nec soluit.
nec parentiur prono remit
de peciña credita. ¶Tũ iurat
actor sibidare oporte. uł reus se
dare ñ oporte Idem ẽ cum de pe¬
cuma ꝯstituta nisuirandum
exigitur.
SEd psõas ẽgregia
er eos qui nasitudine impedi
uxorem dux̾it ñ compellitur
iurarc de rerũ. annotarũ mdi¬
tio d et si pẽ deferat insuurãd
lib̾ce suc. de calumpnia nõ d

Expanded text:
e extra aequitatem posita non negauerim. Si quis iurauerit in re pecuniaria per gen‹i›um principis dare se non oportere et peierauerit uel dari sibi oportere, uel intra certum tempus iurauerit se soluturum nec soluit: nec parenti nec patrono remittde pecunia credita, cum iurat actor sibi dari oportere uel reus se dare non oportere. idem est, cum de pecunia constituta iusiurandum exigitur.Ad personas egregias eosque qui ualetudine impediuuxorem duxerit, non compelletur iurare de rerum amotarum iudicio. sed et si ipse deferat iusiurandum libe
Abbreviated transcription (Latin):
titia tenetur qr ꝯdictitia ĩqd.
solus fur tenetur. ¶ Nũquid
ergo qui irauit se furtũ nõ
fecisse ħsolo nõie condigone
d adusus furis hrdem nec pa¬
ti eñ iudex d si cepitis cẽptare

Expanded text:
cticia tenetur, quia condicticia, inquit, solus fur tenetur. numquid ergo qui iurauit se furtum ne fecisse hoc solo nomine, condictione debet aduersus furis heredem nec pati eum iudex debet, si c
Abbreviated transcription (Latin):
¶ł nqm neccͣe ẽ confuge̾
quociens ꝯtͣctus existunt quor
ẽut plura sint negotia ꝙͣ uoc
conueĩt int̾ nos ut tu meum
manumitt̾es et ego tuũ. Ego
manumisi tu ñ manumisisti
q̃ accone micħ teñis q̾itũm ẽ¬
n cõtractus inspici pot̾. quid i
nus cõmpetit spẽbraut enim
dotibi ut des/aut dout facias
aut facio ut des aut faciont fa¬
cias. In quib q̃ritur que oblig¬
atõ nascatur. Et si quid̃ pecuia
dem: ut remaccipiam. empt̃o
et uẽdĩto ẽ.Sin aut̃ rem do
ut rem accipiam: qr ñ plac ꝑ¬
mutatõm rerum emptonem
ẽẽ. dubiũ ñ ẽ nasci ciuilẽ obli¬
gõnem. in qͣ act̃one id eueniet
ñ ut reddas ꝙ acceꝑas. sed ut¬

Expanded text:
m necesse est confugere, quotiens contractus existunt, quorest, ut plura sint negotia quam voconvenit inter nos, ut et tu meum manumitteres et ego tuum: ego manumisi, tu non manumissisti: qua actione mihi teneris, quaesitum ei tractatus inspici potest. qui in his competit speciebus: aut enim do tibi ut des, aut do ut facias, aut facio ut des, aut facio ut facias: in quibus quaeritur, quae obligatio nascatur. Et si quidem pecuniam dem, ut rem accipiam, emptio et venditio est: sin autem rem do, ut rem accipiam, quia non placet permutationem rerum emptionem esse, dubium non est nasci civilem obligationem, in qua actione id veniet, non ut reddas quod acce
Abbreviated transcription (Latin):
pt̾o. uitstipło admitenda ẽ
cũ fuus erit qmͣ̃us dix̾imus
futuras res emi posse nec eni
uũ ec̃ ꝙ uci̾t. a neutra parte¬
lus scit n obligabitur uedit.¬
ornec tm ex uendito quicꝙͣ
ꝯsequitur. nisi ultroꝙ duene¬

Expanded text:
pulatio admittenda est: 'cum seruus erit', quamuis dixerimus futuras res emi posse: nec eniuum esse quod uenit, a neutra partelus scit, non obligabitur uenditor nec tamen ex uendito quicquam consequitur, nisi ultro quod conuene