comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ac ne illa de promissis ꝓmissa seruanda sũt ꝗde
que nõ sunt iis ip̃is utilia quib illa ꝓmiseris. ¶ Sol
phetonti filio ut redeamus ad fabulas factuꝵ se ẽẽ dixit
quicꝗd optasset. Optauit ut incurru patris tolleretur.
sublatus ẽ. atq insanus quia ostitit ictu fulminis de¬
flagrauit. quanto melius fuerat in hoc ꝓmssu patͥs
nõ esse ẜuatu. ¶ Quid ꝙ theseris exegit promuissu
a neptuno: cui cu tres optacões neptunus dedisset op¬
tauit interitu ypoliti filii. cũ is patri suspectus eẽt de
nouerca. quo optato ĩpetrato theseus ĩ maximis fuit luc¬
tib. ¶ Quid agamenon: cũ deuouisset dyane qd̾ ĩ suo
regno pulcerrimu natu ẽẽt illo anno ĩmolauit effi
q sẽꝑ deposita reddenda ¶ Si gladiu quis apud te
sana mente deposuerit repetat insaniens reodere pecca¬
tu sit. officiu nõ reddere. ¶ Quid si is qui apuo te pecu¬
nia deposuerit bellu inferat patrie: reodas ne depositũ:

Expanded text:
Ac ne illa quidem promissa servanda sunt, quae non sunt iis ipsis utilia, quibus illa promiseris. Sol Phaëthonti filio, ut redeamus ad fabulas, facturum se esse dixit, quicquid optasset; optavit, ut in currum patris tolleretur; sublatus est. Atque is, ante quam constitit, ictu fulminis deflagravit. Quanto melius fuerat in hoc promissum patris non esse servatum! Quid, quod Theseus exegit promissum a Neptuno? cui cum tres optationes Neptunus dedisset, optavit interitum Hippolyti filii, cum is patri suspectus esset de noverca; quo optato impetrato Theseus in maximis fuit luctibus. Quid, quod Agamemnon cum devovisset Dianae, quod in suo regno pulcherrimum natum esset illo anno, immolavit Iphique semper deposita reddenda. Si gladium quis apud te sana mente deposuerit, repetat insaniens, reddere peccatum sit, officium non reddere. Quid? si is, qui apud te pecuniam d
Abbreviated transcription (Latin):
diu uoles. tãdiu auter uelle  debebis qͦuo ad qͥuãtu ꝓfici¬
ns nõ ce penitebit¶¶Set tamen nr̃a legens nõ młtu
neisi pneẜeticis dissidencia qm̃ utriq socratici ⁊ platoni¬
ci uoluimus ẽẽ dereb ip̃is utere iudicio tuo: Nichil enĩ
inpendio. oronẽ aut latina essic ans ꝓfectõ legenbis
etate ꝯsũpsi si id michi assimio  uideor id ineo iure quo¬
dãmodo uendicare.¶ Quã obrez magnopere te ortõ
libros qui iaz illis fere se equarũt studiose legas. uis
eniz mai̾or ẽ in illis dicendi. Get hoc quoq colendũ ẽ¬

Expanded text:
diu voles; tam diu autem velle debebis, quoad te, quantum proficias, non paenitebit; sed tamen nostra legens non multum a Peripateticis dissidentia, quoniam utrique Socratici et Platonici volumus esse, de rebus ipsis utere tuo iudicio nihil enim impedio, orationem autem Latinam efficies profecto legendis aetatem consumpsi, si id mihi assumo, videor id meo iure quodam modo vindicare. Quam ob rem magnopere te hortor, libros, qui iam illis fere se aequarunt, studiose legas; vis enim maior in illis dicendi, sed hoc quoque colendum e
Abbreviated transcription (Latin):
su et discessu fore. His michi reb scipio io eĩ te
cũ lellio admirari solere dixisti leuis ẽ senectus nõ solũ nõ
molesta set ecia iocũda. Ꝙ si ĩ hoc erro ꝙ animos ho¬
minu ut sũt nimu tales ẽẽ creda libenter erro.
Nec michi hũc errore quo delector du uiuo extor¬
queri uolo. Sm mortuos ut quida mmuti phyloso¬
sumꝰ ĩmortales futuri. tamen extinglu homini suo
tẽpore optabile ẽ. ⁊La habet natura ut aliaꝵ õium
reꝵ sic uiuendi moduSenectus añ ꝑactio etatis
ẽtamqͣ fabule. cuiꝰ cefãtigacoe fugere debemus pre¬
sertiz adiũcta sacietate. Habui hec desenectute que
dicerez: ad qua utina perueniatis: ut ea que ex me
audistis rͣeͣ experti probare possitis.

Expanded text:
sum et discessum fore. Hiis michi rebus, Scipio id enim te cum Lelio admirari solere dixisti, levis est senectus, nec solum non molesta sed iocunda. Si in hoc erro, quod animas hominum immortales esse credam, libenter erro; <nec michi> hunc errorem, quo delector, dum vivo, extorqueri volo; sin <mor>tuus, ut quidam minuti phylosoumus immortales futuri, tamen extingui homini suo tempore optabile est. Nam habet natura, ut aliarum rerum io tamquam fabule, cuius defatigacionem fugere debemus, presertim adiuncta sacietate. Hec habui de senectute que dicerem, ad quam utinam perveniatis, ut ea, que ex me audistis, re experti probare possitis».
Abbreviated transcription (Latin):
cognoui. s illos eciã de quib audiui et legi. ⁊ ip̃e con¬
scripsi. Quo quide me ꝓficiscẽte haud sine quis fa¬
ut ex hac uite etate repuerisca et ĩcimi uagia ualde
recusez. Nec uero ueli quasi decurso spacio a carcere
ad cartẽ reuocari. Quis ẽi habet uita ꝯmodi: quid nõ
penitus laboris: Set habeat sane. hc̃ certe tñ aut sacietatẽ
ti et indocti fẽcerũt. Neq me uixisse penitet: qm̃ ita
uixi ut frustra me natu nõ existime. Et exuita ista
Et cũ ex hac turba ⁊ colluiuone disceda. Proficiscar
eĩ nõ ad eos solu uiros dequib ante dixi set etiam
ad catonez meu. quo nemo uir melior natus ẽ ne¬
mo pietate prestancior. Cuiꝰ a me corpus ẽ crematũ.
qd̾ ꝯtra decuit ab ip̃o meũ. Animꝰ uero. nõ me deserẽs
set respectans ĩ ea ꝓfecto loca discessit qͣuo mͣ ip̃e cer¬
neba ẽẽ ueniendu. Que ego meu casu fortiter
ferre uisus su. Nõ ꝙ equo animo ferre set me ip̃e

Expanded text:
cognovi, sed illos eciam de quibus audivi <et legi> et ipse conscripsi; quo quidem me proficiscentem haud sane <quid faet ex hac etate repuerascam et in cunis vagiam, valde recusem, nec vero velim quasi decurso spacio ad <carceres> a calce revocari. Quid enim habet vita commodi? Quid non <pocius> laboris? Sed habet sane, habet certe tamen aut sacietatem ti et indocti faciunt, neque me vixisse poenitet, quoniam ita vixi ut non frustra me natum existimem; et ex vita cumque ex hac turba et colluvione discedam! proficiscar enim non ad eos solum viros, de quibus ante dixi, verum etiam ad Catonem meum, quo nemo vir melior natus est, nemo pietate praestantior, cuius a me corpus est crematum, quod contra decuit ab illo meum, animus vero non me deserens sed respectans, in ea profecto loca discessit quo mihi ipsi cernebat esse veniendum. quem ego meum casum fortiter ferre visus sum, non quo aequo animo ferrem, sed me ipse
Abbreviated transcription (Latin):
nullus certus ẽ terminus. recteq mea uiuit᷑ qͣuo ad miniꝰ
officii exequiꝰ et tueri possis. et tam̃ morte ꝯtẽprere᷑. Ex
quo fit ut ãiosior ecia senectus sit qͣ idolescencia ⁊ forciõ.
hoc illud ẽ qd̾ sic pͥistrato tirãpno a solone sistei et respõ¬

Expanded text:
nullus certus est terminus. recteque in ea vivitur, quoad munus nullus certus est terminus. recteque in ea vivitur, quoad munus officii exsequi, et tueri possis, et tamen mortem contemnere. Ex quo fit, ut animosior etiam senectus sit, quam adolescentia, et fortior. Hoc illud est, quod Pisistrato tyranno, a Solone respo
Abbreviated transcription (Latin):
lendu ẽ q̃ agricole dolent preterita uer ii tp̃is suauita¬
te estate autũpnumq uenisse. Uer eĩ tanq̃ adolescẽcia
significat. ostenoitii fructus fũturos. Rel. qua tp̃ra de
metẽdis fructib aut ꝓcipiendis accõmodata. sũt. Fruc¬
tus aũ senectutis ẽ ut sepe dixi ante partoꝵ bonoꝵ me¬
moria et copia. Oĩa uͭo que secundu naturã fiĩt sunt
habenda inbonis. Quid ẽ aũ ta secũdu natura q seni¬
bus emori. Quod idez ꝯtingit adolescẽtib adu̾sante et
repugnãte natura. Itaq adolescẽtes mori mͥ sic uident̃
ut cũ aque multitudine uis flãme opprinit᷑. Senes aũ
sicut sua sponte nulla adhibita iii osũptus ignis extu¬
et cocta decidũt. sic uita adolescentib uis aufert. senib
maturitas. Que qͣuide michi ta iocũda est. ut quo priꝰ
admorte acceda. quasi terrã udear uidere. aliquãdõq m
pertũ ex nauigacõe longa ẽẽ uenturus. Senectutis autẽ

Expanded text:
is suavitate, aestatem, autumnumque venisse. ver enim, tamquam adolescentia, significat ostenditque vitae fructus futuros: reliqua tempora de metendis fructibus, et percipiendis accommodata sunt. Fructus autem senectutis est, ut saepe dixi, ante partorum bonorum memoria et copia. 4. Omnia vero, quae secundum naturam fiunt, sunt habenda in bonis. Quid aut em est tam secundum naturam, quam senibus emori? quod idem contingit adolescentibus, adversante et repugnante natura. Itaque adolescentes sic mihi mori videntur, ut cum aquae multitudine flammae vis opprimitur; senes autem, sicut cum sua sponte, nulla adhibita vi, consumptus ignis exstinet cocta, decidunt: sic vitam adolescentibus vis aufert, senibus maturitas: quae mihi quidem tam iucunda est, ut quo propius ad mortem accedam quasi terram videre videar, aliquandoque in portum, ex longa navigatione, esse venturus. 5. Senectutis autem
Abbreviated transcription (Latin):
stra familiaritate uisa ẽ. Itaq feci nõ muitus ut ꝓdesse
multis rogatu tuo:. Set ut incatone maiore feci. qui est
scriptus ad te de senectute. catonez mouxi senẽ disputã¬
te: quia nulla uidẽbat᷑ aptior ꝑsona que de illa etate lo¬
queret᷑. quã eiꝰ qui et dutissime senex fuisset ͤ i ip̃a senec¬
tute precetis floruiiset. Sic cũ accpislemꝰ a patrib ma¬
xime memorabilez .C. lelii. ⁊ .p. scipionis familiaritatẽ.
fuisse ydonea mͥ lelii ꝓsona uisa ẽ. que de amicia ea ip̃a
dissereret. que disputata ab eo meminiss sceuola. benꝰ
aũ hoc ẜmonu positũ inõiu ueteꝵ auctoritate. et eoꝵ
illistriu. plus nescio quo pacto uidetur habere grauita¬
tis. Itaq ip̃t mea᷑ legens sic afficior interdu. ut catonẽ
nõ me loqui existimez. Set ut tuz ad senez senex desenec¬
tute: sic in hoc libro ad amicu amicissimus scͥpsit de amici

Expanded text:
stra familiaritate visa est; itaque feci non invitus ut prodessem multis rogatu tuo. sed ut in Catone maiore, qui est scriptus ad te de senectute, Catonem induxi senem disputantem, quia nulla videbatur aptior persona quae de illa aetate loqueretur, quam eius, qui et diutissime senex fuisset et in ipsa senectute praeter ceteros floruisset; sic, cum accepissemus a patribus maxime memorabilem C. Laeli et P. Scipionis familiaritatem fuisse, idonea mihi Laeli persona visa est quae de amicitia ea ipsa dissereret, quae disputata ab eo meminisset Scaevola. genus autem hoc sermonum positum in hominum veterum auctoritate et eorum illustrium plus nescio quo pacto videtur habere gravitatis: itaque ipse mea legens sic afficior interdum, ut Catonem, non me, loqui existimem. sed ut tum ad senem senex de senectute, sic hoc libro ad amicum amicissimus scripsi de amici
Abbreviated transcription (Latin):
umius mucius augur sceuola multa nar¬
rare de .C. lelio socero suo memoriter ⁊ io¬
cunide solebat: nẽ dubitare illu moi ẜmo¬
ne appellare sapientez. Ego aũ a patre ita
etaz deductus ad sceuola. sũpta iurili toga ut quo adposrẽ
et liceret. a sens latere numq̃ discedere. Itaq multa ab
morie mandaba. fieriq studeba eiꝰ prudẽcia dectior. Quo
mortuo. me adpontificez scͥeuola ꝯtuli. Qũe uniu nr̃e
ciuitatis. ⁊ ingenio ⁊ iusticia prestantissimu audeo dicere
Set de hoͣc alias. Nunc redeo ad augure. Cu sepe multa¬
narraret tũ memini domi in enũcido sedẽte ut solebat.
cũ et ego ẽẽ un̾a ⁊ pauci ad modũ familiares ĩ eũ ẜmonẽ
illũ incidẽ qui tuc fere om̃ib erat more: Meministi enĩ
ꝓͥfectoᷤ atice et eo magis qd publio sulpicio uͣtebare multũ.
cũ is t̾ribiunus plebis capitali odio a quinto põpeio ꝗ tũ¬

Expanded text:
 Mucius augur multa narrare de C. Laelio socero suo memoriter et iucunde solebat nec dubitare illum in omni sermone appellare sapientem. ego autem a patre ita eram deductus ad Scaevolam sumpta virili toga, ut, quoad possem et liceret, a senis latere numquam discederem. itaque multa ab moriae mandabam, fierique studebam eius prudentia doctior. quo mortuo me ad pontificem Scaevolam contuli, quem unum nostrae civitatis et ingenio et iustitia praestantissimum audeo dicere. sed de hoc alias, nunc redeo ad augurem. cum saepe multa, tum memini domi in hemicyclio sedentem, ut solebat, cum et ego essem una et pauci admodum familiares, in eum sermonem illum incidere, qui tum fere multis erat in ore. meministi enim profecto, Attice, et eo magis, quod P. Sulpicio utebare multum, cum is tribunus plebis capitali odio a Q. Pompeio, qu
Abbreviated transcription (Latin):
egritudine ⁊ uoluptate aĩ ⁊ iracũdia. Ut tranqllit.
digͥtate M̾ulti añ ⁊ sũt ⁊ fuerũt ꝗ ecia quã dico trã¬
q̃llitater ex petentes a negociis publicis se remouerũt
ad ociuiq ꝓͥfugerũt. In hiis ⁊ nobilissimi pħy longeq
principes ⁊ ꝓdaz hoĩes seueri ⁊ graues nec ppłi nec
principu mores ferre potuerũt. Uxerũtq nõnulli
inagris delectati re sua familiari: His idez ꝓpositũ fu¬
it qd̾ regib ut nequa re egerũt necui parerẽt liberta
ociosis alteri se id posse adipisci arbitrant̃ si opes ma¬
et minus aliis grauis ⁊ molesta uita ẽ ociosoꝵ. frncͦ¬
tuosior au hoĩu gnͣi ⁊ ad clarituoine aplitromeq
aptior eoꝵ qui se ad rez .pu. ⁊ ad magnas res gerẽdas
accomodauerũt. Qua ꝓpt̾ ⁊ iis forsitan ꝯcedenoni sit
rez .pu. nõ cͥapescentib qui excellenti ingenio doctꝰ¬
ne sese dediderũt. Et iis ꝗ aut ualituoiis inbecailli¬

Expanded text:
egritudine, et voluptate animi, et iracundia, ut tranquillitdignitatem. Multi autem, et sunt, et fuerunt, qui eam, quam dico, tranquillitatem expt; in his et nobilissimi philosophi longeque principes et quidam homines severi et graves nec populi nec principum mores ferre potuerunt, vixeruntque non nulli in agris delectati re sua familiari. His idem propositum fuit, quod regibus, ut ne qua re egerent, ne cui parerent, libertatotiosis, alteri se adipisci id posse arbitrantur, si opes maet minus aliis gravis aut molesta vita est otiosorum, fructuosior autem hominum generi et ad claritatem amplitudinemque aptior eorum, qui se ad rem publicam et ad magnas res gerendas accommodaverunt. Quapropter et iis forsitan concedendum sit rem publicam non capessentibus, qui excellenti ingenio doctrinae sese dediderunt, et iis, qui aut valetudinis imbecilli
Abbreviated transcription (Latin):
ociosa qui aut muestigarẽt. aut conarent᷑ magna q̃¬
da. seseq suaꝵ reꝵ finib ꝯtineiuet: Aut int̾ieta iͣnt
phos ⁊ eos qui rez .pn. adm̃istrarẽt delectarent rcsua
familiari:. Nõ ea ꝗde on rae exagerãtes. ¶Neq
excludentes ab eius usu suos pociꝰq ⁊ amicis ĩꝑcien¬
tes ⁊ rei.pu. si qn usus eẽt. Qu̾e primu bene parata
sit. nulloq turpi questu neq odioso tu qͣ plurimis
modo dignis se utilez prẽbeat. Deinde ut aligeat᷑ ra¬
cione diligencia parsimonia. nec libidini pociꝰ luxiũ

Expanded text:
otiosa, qui aut investigarent aut conarentur magna quotiosa, qui aut investigarent aut conarentur magna quaedam seseque suarum rerum finibus continerent aut interiecti intqui Rempubl. administrarent, delectarentur re sua familiari, non eam quidem omni ratione exaggerans, neque exe udentes ab eius usu suos, potiusque et amicis impartientes, et reipub. si quando usus essct. quaeprimum bene parta sit, nulloque turpi quaestu, neque odioso: tum, quam plurimis, modo dignis, fe utilem praebeat: deinde augeatur ratione, diligentia parsimoma: nec libidini potius luxu
Abbreviated transcription (Latin):
crebras ꝯtencioneo prelior feroitate exultantes domi¬
storib tradere soleant ut his faciliorib possint uti sicbo¬
mines secũdis reb effrenatos sibiq p̃fidentes tamqͣ ĩ
giru racõis ⁊ doctrine duci oportere ut pspicerẽt reꝵ
hũmaꝵ ĩbectilitate uarietatẽq fortune. atq ecia in
ecũdisimis peb marimis crtedu osilio amicor husr¬
maior qͣ a nte tribuẽda ẽ autorit᷑as Iisdezq tpribr caue¬
ou ẽ ne assentatorib patefaciamꝰ aures. nec adularinos
sinamꝰ mnquo falli facile ẽ. Tales .nͥ. nos tũc pͥntamꝰee
ut iure laudem̃. ¶ Ex quo nascunt̃ ĩ nũabilia peccata
cu hoĩes inflati opinionĩb turpit itrident᷑. ⁊ ĩ marĩs
errant᷑ errorib. S ħ ꝗde hactenꝰ. Ilud aũ sic ẽ iudicã¬
du maximas geri res ⁊ maximi aĩ abhis qui res. pu
q ꝓtineat. Esłe aui magni aĩ ⁊ fuisse młtos ecia ĩ uita

Expanded text:
crebras contentiones proeliorum ferocitate exsultantes domcrebras contentiones proeliorum ferocitate exsultantes domtoribus tradere soleant, ut iis facilioribus possint uti, sic homines secundis rebus effrenatos sibique praefidentes tamquam in gyrum rationis et doctrinae duci oportere, ut perspicerent rerum humanarum imbecillitatem varietatemque fortunae. Atque etiam in secundissimis rebus maxime etiam quam ante tribuenda auctoritas. Isdemque temporibus cavendum est, ne assentatoribus patefaciamus auris neve adulari nos sinamus, in quo falli facile est; tales enim nos esse putamus, ut iure laudemur; ex quo nascuntur innumerabilia peccata, cum homines inflati opinionibus turpiter irridentur et in maximis versantur erroribus. Sed haec quidem hactenus. Illud autem sic est iudicandum, maximas geri res et maximi animi ab iis, qui res pubque pertineat; esse autem magni animi et fuisse multos etiam in vita
Abbreviated transcription (Latin):
ta. Illa nio õib in reb repioianda ẽ. optandũq ut ii q
presut rei . pu. leguz siles sint. que ad puniẽduz nõ ira
cundia set equitate ducunt᷑: Acq ecia in reb ꝓsperis
et. ad uoluptate nrͣa fluentib suꝑbia magnopere fa¬
stiͣdiu arroganciaq fugiamꝰ: Naz ut adu̾sas res sic se¬
cũdas ĩmoderate ferre leuitatis ẽ. Predaraq ẽ equabi¬
litas in om̃i uita ⁊ idez sẽꝑ uultus cadẽq frons ut de
socrate. Idemq de .S. lelio accepimꝰ. ¶ Phillippũ qde
maccedonu rese rebus gestis ⁊ gloria suꝑatu a filio
facilitate ⁊ humanitate uideo supiore fuisse. Itaq al¬
ter sepe magnꝰ alter sepe turpissimus. ut recte precipe
uideant᷑ ꝗmonẽt ut quãto supiores sumꝰ tanto nos ge¬
ramꝰ submissuis. ¶ Panneciꝰ ꝗdez africanu audito¬
Irez ⁊ familiares suu solitu ait dicere ut eqͣuos ꝓpter

Expanded text:
tam. Illa vero omnibus in rebus repudianda est optandumque, ut ii, qui tam. Illa vero omnibus in rebus repudianda est optandumque, ut ii, qui praesunt rei publicae, legum similes sicundia, sed aequitate dicuntur. Atque etiam in rebus prosperis et ad voluntatem nostram fluentibus superbiam magnopere, fastidium arrogantiamque fugiamus. Nam ut adversas res, sic secundas immoderate ferre levitatis est, praeclaraque est aequabilitas in omni vita et idem semper vultus eademque frons, ut de Socrate itemque de C. Laelio accepimus. Philippum quidem, Macedonum regem, rebus gestis et gloria superatum a filio, facilitate et humanitate video superiorem fuisse; itaque alter semper magnus, alter saepe turpissimus; ut recte praecipere videantur, qui monent, ut, quanto superiores simus, tanto nos geramus summissius. Panaetius quidem Africanum, auditorem et familiarem suum, solitum ait dicere, ut equos propter
Abbreviated transcription (Latin):
et in uiris equabilitate exercẽda ẽ ecia facisitas: ⁊ alti¬
tudo ai qͣue dicitur. ne si iriscam̃ aut intẽpestiue accede¬
tib aut in prudenter rogantib imorositatez inutilez
et odiosa incidamꝰ Et t̾n ita ꝓbanda ẽ mansuetudo at¬
q clemencia ut adhibeatur rei .pi. ci seueritas sine qͥ¬
ad ministrari ciuitas nõ põt. Oñus autez ⁊ aĩaduersio
et castigacio ꝯtumelia uacare debet. neq ad eiꝰ ꝙ pumi¬
et alique. aut u̾bis castigat s ad rei .pn. utilitate re¬
ferri: Cauendu ẽ eciar ne maior pena q̃ culpa sit ⁊ ne
iisez de causis alii plectant᷑ alii ne appeille nt᷑ qdez. Prohi¬
benda autez marime ẽ ira inpumẽdo. Nñqͣ eĩ iratus ꝗ
accedet ad penã mediocritatez illa tenebit que est inter
rnniu ⁊ paꝵ que plãcet ꝑipateticis. Et recte plaiet
niodo ne laudarẽt iracũdia: ⁊ dicerent utiliter a ña da¬

Expanded text:
et in iuris aequabilitate exercenda etiam est facilitas et altiet in iuris aequabilitate exercenda etiam est facilitas et altitudo animi, quae dicitur, ne, si irascamur aut intempestive accedentibus aut impudenter rogantibus, in morositatem inutilem et odiosam incidamus. Et tamen ita probanda est mansuetudo atque dementia, ut adhibeatur rei publicae causa severitas, sine qadministrari civitas non potest. Omnis autem et animadversio et castigatio contumelia vacare debet neque ad eius, qui punitur aliquem aut verbis castigat, sed ad rei publicae utilitatem referri. Cavendum est etiam, ne maior poena quam culpa sit, et ne isdem de causis alii plectantur, alii ne appellentur quidem. Prohibenda autem maxime est ira in puniendo; numquam enim, iratus qui accedet ad poenam, mediocritatem illam tenebit, quae est inter nimium et parum, quae placet Peripateticis, et recte placet, modo ne laudarent iracundiam et dicerent utiliter a natura da
Abbreviated transcription (Latin):
lunt ꝑtez negligiit rez pniciosi ssima ĩciuitate ĩ duciit
seonionez atq discordia Ex quo euenit nt ali popnl ares
stũdiosi optimi cuiq uideant᷑ pauci uniusoꝵ. Iinc apuo
q sȩ totu rei .pii. Neq opes aut potenciã ꝯsectabit᷑. toti¬
q eã sic tuebitur ut õib ꝯsulat. Nec uõ criminib falsis
m odius aut inuidia quẽq̃ uocãbit. S̾moq icanisti¬
cie honestatiq ad herescet ut du ea ꝯẜuiet qͥriuuisgir.
uiter offendat morte appetat pociꝰ qͣ deẜat illa q̃ diri.
inter se ꝯtenderẽt uter rez .pii. pocus administret. Ut si
naute certarent ꝯs eor potissimu gubernaret. Idemͣqͣ
p̃cepit ut eos adũsarͤios existimemꝰ. qui arma ꝯt̾ra fe
bitate dissensio: Nec nõ audiendi qui grauit᷑ inimicis
irascendu putabant. io magnanimi. ⁊ fortis uiri ẽẽ
censebũt. Nichil eĩ laudabilius nichil magno ⁊ p̃laro
uiro digniꝰ pla̾cabilitate ⁊ clemẽcia. In liberis uo ppłis

Expanded text:
rem perniciosissimam in civitatem inducunt, seditionem atque discordiam. Ex quo evenit, ut alii populares; alii studiosi optimi cuiusque videantur; pauci universorum. Hinc apud que se totum rei publicae neque opes aut potentiam consectabitur totamque eam sic tuebitur, ut omnibus consulat; nec vero criminibus falsis in odium aut invidiam quemquam vocabit omninoque ita iustitiae hviter offendat, mortem appetat potius, quam deserat illa, quae dixi. inter se contendunt uter potius civitatem ministret; ut si nautae certarent, quis eorum potissimum gubernaret. Idemque praecipit, ut eos adversaries existimemus, qui arma contra ferbitate dissensio. Nec vero audiendi, qui graviter inimicis irascendum putabunt idque magnanimi et fortis viri esse censebunt; nihil enim laudabilius, nihil magno et praeclaro viro dignius placabilitate atque clementia. In liberis vero populis
Abbreviated transcription (Latin):
Et qͣ qͣ oĩs uirtus nos adse alliciat facitq ut eos dili¬
gamus in quib ip̃a ĩ ẽẽ uideat᷑. Tam iusticia ⁊ lib̾alitas
id maxime efficit. Nichil ẽi amãbilius ẽ nec copulacius
caede uoluntates in hiis fit ut eque quisq alt̾o delectẽt̃
aͣc se ip̃o Efficit᷑q id qd̾ picthagoras uult inamicicia.

Expanded text:
Et quamquam omnis virtus nos ad se allicit facitque, ut eos diliEt quamquam omnis virtus nos ad se allicit facitque, ut eos diligamus, in quibus ipsa inesse videatur, tamen iustitia et liberalitas id maxime efficit. Nihil autem est amabilius nec copulatius eaedem voluntates, in his fit ut aeque quisque altero delectetur ac seipso; efficiturque id quod Pythagoras vult in amicitia,
Abbreviated transcription (Latin):
ocludit᷑.: Naz cuz sit hoc nͣa cõe aĩaniuz ut heant libidĩez
pcreadi prima societas ĩ ip̃o e iuigͥio e. ꝓxima inlibe̾ris de¬
inde una domꝰ cona oia. Id ancer e principiuz urbis ⁊ q̃i
seminariu rei publice. Sequut frͣm ꝯiunctões post cõ¬
sobrinoꝵ sobrinoꝵq: qui cu una domo ia capi nõ pos¬
sunt inalias domos tãq ĩ cõlonias exeũt. Sequunt᷑ cõ¬
nubia et affinitates. ex ͣqiuib ecia płres ꝓpĩqua o ue
niuolencia deuincit hoĩes cͥaritate. Magnu eĩ ẽ eadez
hr̃e mouimẽta maioꝵ eisde uti sacris sepulcra hr̃e cõna.¬
¶ Set õiu societatu nulla prestancior nulla firmior
qͣ cu uiri boni morib similes familiaritate sũt ꝯiũti.
Illud ẽĩ bhonestu qd sepe diximꝰ eciu si inalio cernimus
tñ nos mouet atq illi inquo id meẽ uidet᷑ amicos facit.

Expanded text:
concluditur. Nam cum sit hoc natura commune animantium, ut habeant libidinem concluditur. Nam cum sit hoc natura commune animantium, ut habeant libidinem procreandi, prima societas in ipso coniugio est, proxima in liberis, deinde una domus, communia omnia; id autem est principium urbis et quasi seminarium rei publicae. Sequuntur fratrum coniunctiones, post consobrinorum sobrinorumque, qui cum una domo iam capi non possint, in alias domos tamquam in colonias exeunt. Sequuntur conubia et affinitates, ex quibus etiam plures propinqui; quae nivolentia devincit homines et caritate; magnum est enim eadem habere monumenta maiorum, eisdem uti sacris, sepulcra habere communia. Sed omnium societatum nulla praestantior est, nulla firmior, quam cum viri boni moribus similes sunt familiaritate coniuncti; illud enim honestum quod saepe dicimus, etiam si in alio cernimus, tamen nos movet atque illi, in quo id inesse videtur, amicos facit.
Abbreviated transcription (Latin):
trimento ꝯmodari possit id tribuatur cuiq ułignoto. ⁊¬
Ex quo sunt illa coĩa nõ ꝓhibere aqua ꝓfluente. pati
abigne igne capere. Siꝗs uelit ꝯsiliu fidele deliberan¬
ti dare. que sunt utilia hiis qui accipiũt danti nõ molesta.
hiis egeant infinita ẽ multitudo uulgaris liberalitasi
referenda ẽ ad illu Emnii c̃ne: nichiloniꝰ ip̃i luceant
ut facultas sit qua in nr̃os simus liberales: ĩn huasit fe gtitir¬
Radus añ plutres sunt societatis hõiu. Ut ei abił¬
la infinita discezatur ꝓpͥriorͤ graduis ẽ eiuisdez gẽtis¬
nacõis lingue qua marime hoĩes ꝯuingunt᷑. Interiꝰ eciã
ẽ eiusde ciuitatis. Mult᷑a eniz sũt ciuib int̾ se cõĩa foꝵ
fana porticꝰ uie leges Indicia Iura suffragia ꝯsuetudines.
Preterea familiaritates młteq cũ młtis res racõesq cõ¬
tracte. Arctior uo colligacio ẽ societatis ꝓpinquoꝵ. Abilla

Expanded text:
trimento commodari possit, id tribuatur vel ignoto; trimento commodari possit, id tribuatur vel ignoto; ex quo sunt illa communia: non prohibere aqua profluente, pati ab igne ignem capere, si qui velit, consilium fidele deliberanti dare, quae sunt iis utilia, qui accipiunt, danti non molesta. um sunt, eorum autem, qui his egeant, infinita est multitudo, vulgaris liberalitas referenda est ad illum Ennii finem: Nihilo minus ipsi lucet, ut facultas sit, qua in nostros simus liberales. Gradus autem plures sunt societatis hominum. Ut enim ab illa infinita discedatur, propior est eiusdem gentis, linguae, qua maxime homines coniunguntur; interius etiam est eiusdem esse civitatis; multa enim sunt civibus inter se communia, forum, fana, porticus, viae, leges, iura: iudicia, suffragia, consuetudines praeterea et familiaritates multisque cum multis res rationesque contractae. Artior vero colligatio est societatis propinquorum; ab illa
Abbreviated transcription (Latin):
inuniũsi gn̾is humani societate. Eiis au uinculu ẽ rõ.
et oracio que  docendo discendo cõicando disceptando u¬
dicando ꝯciliat inter se hoĩes. Conuigitq ñali quida so¬
cietate. Neq ulla re magis absumus a natura feraru
In quib in ẽẽ fortitudine sepe dicizꝰ ut ineqs ĩ leonib
Iusticia equitate bonitate nõ dicimꝰ. Sut au racõis
et or̃onis ex ptes. Ac latissime ꝗde patẽs hõib int̾ ip̃os
õib int̾ oes societas hec ẽ. Inqua oui reꝵ quas ad cõem
hõiu usu natura genuit ẽ ẜuand cõitas. ut q̃ descͥp¬
ta sũt legib et uire ciuili hec ita teneant᷑ ut sit ꝯsfitutũ.
Equib ip̃is cetera sic obẜuent̃ ut ĩ grecor prouerbioẽ
de suo lumine accendat facit ut ichiloniꝰ ip̃i luceat cu
illi accaenderit. Ql a e xͤ. re satis . ꝓrecipit᷑. ut quicqd sine de¬

Expanded text:
in universi generis humani societate. Eius autem vinculum est ratio in universi generis humani societate. Eius autem vinculum est ratio et oratio, quae docendo, discendo, communicando, disceptando, iudicando conciliat inter se homines coniungitque naturali quadam societate; neque ulla re longius absumus a natura ferarum, in quibus inesse fortitudinem saepe dicimus, ut in equis, in leonibus, iustitiam, aequitatem, bonitatem non dicimus; sunt enim rationis et orationis expertes. Ac latissime quidem patens hominibus inter ipsos, omnibus inter omnes societas haec est; in qua omnium rerum, quas ad communem hominum usum natura genuit, est servanda communitas, ut, quae discripta sunt legibus et iure civili, haec ita teneantur, ut sit constitutum legibus ipsis, cetera sic observentur, ut in Graecorum proverbio est, de suo lúmine accendát, facit. Nihiló minus ipsi lúcet, cum illi accénderit. Una ex re satis praecipit, ut, quicquid sine de
Abbreviated transcription (Latin):
lectus habendi nec dubiu quin maximo cuiq płintiu
debeatur. Inquo tn inpͥmis quo ꝗsq aĩo studio beniuo¬
lencia fecerit ponoeundu ẽ: Multi eĩ faciũt multerͤ
temeritate quada sine iudicio uł modo in oes uł repẽ¬
tino quoda qĩ uento ĩpetu aĩ nutati. Q ue bñficia eq̃
magna nõ sũt ħenda atiqꝵ ea que iudicio ꝯsiderate ꝯstã¬
terq delata sũt. Set incollocando bñficio referendaq
gr̃a si cetera paria sunt hoc maxime officiu ẽ utͣ ꝗsq
maxime opͣis indigeat ita ei pocissimu opitusari qs
ꝯtra fit a plerisq ⁊ a quo ei płimu spe̾tant ccia si il¬
le his nõ eget:. tñ ei potissimu inẜuiũt. ¶ Optime
añ societas hõĩu ꝯiũctioq ẜuabitur si ut qsq erit cõ¬
iunctissimꝰ ita in eu benignit᷑atis płimu ꝯferet᷑. Get
que nature principia sint cõitatis ⁊ societatis humane
repẽtẽnou uidet alcius. Est eiz primu qd cernitur

Expanded text:
lectus habendi, nec dubium, quin maximo cuique plurimum debeatur. In quo tamen in primis, quo quisque animo, studio, benivolentia fecerit, ponderandum est. Multi enim faciunt multa temeritate quadam sine iudicio vel morbo in omnes vel repentino qmagna non sunt habenda atque ea quae judicio considerato constantique delata sunt. Sed in collocando beneficio, et in referenda gratia si caetera paria sunt, hoc maxime officii est ut quisquis maxime opis indigeat, ita ei potissimum opitulari, quod contra fit a plerisque: a quo enim plurimum sperant, etiamsi ille his non eget, tamen ei potissimum inserviunt. Optime autem societas hominum conjunctioque servabitur, si ut quisque erit coniunctissimus, ita in eum benignitatis plurimum conferetur. Sed, quae naturae principia sint communitatis et societatis humanae, repetendum videtur altius; est enim primum, quod cernitur
Abbreviated transcription (Latin):
racõe sapiẽtis: eoq mag si plus adipiscare re expli¬
cata boni qͣ adoubitata mali Periculose aureꝵ ac¬
tiones ꝑtiz iis st̃ qui eas suscipuit ꝑtiz reipu. Itez qr
alii de uita alii degła ⁊ beniuolencia ciuiu ĩ discrimen
uocant᷑. Propciores gͥ debemꝰ ẽe ad nra ꝑicła qͣ adco¬

Expanded text:
ratione, sapientis, eoque magis, si plus adipiscare re explcata boni, quam addubitata mali. Periculosae autem rerum actiones partim iis sunt, qui eas suscipiunt; partim Reip. Itemque alii de vita, alii de gloria, de benevolentia civium in discrimen vocantur. Promptiores igitur debemus esse ad nostra peric
Abbreviated transcription (Latin):
maiores motus aĩoꝵ ꝯcitant᷑ maioraq effĩciẽdi rẽ pu.
da ẽ ut uͣaͣcutas abangorib ¶. Adrͦe au gerend̃a
qui accedit caueat ne io moto ꝯsideret q̃ illa res ho¬
nesta sit set ecia ut heat efficiendi facultatez Inquo
ip̃o ꝯsiderandu ẽ ne aut temere despet ꝓpt ignani¬
as aut nimis ꝯfidat ꝓpt̾ cũpiditate. In om̃ib autẽ¬

Expanded text:
ia efficiendi rem publicam da et vacuitas ab angoribus. Ad rem gerendam autem qui accedit, caveat, ne id modo consideret, quam illa res honesta sit, sed etiam ut habeat efficiendi facultatem; in quo ipso considerandum est, ne aut temere desperet propter ignaviam aut nimis confidat propter cupiditatem. In omnibus aute
Abbreviated transcription (Latin):
platonis precepta teneant. Unu utilitate ciuiu
sic tueantur ut quecũq agunt ad ea referãt ob¬
liti ꝯmodoꝵ suoꝵ. dteru ut totͣu corpus rei .pu.¬
pcuret. ne duz ptez aliquaz tuent̃ reliquas defant ut eĩ
tutela sic ꝓcuracio rei. pui. ad eoꝵ utilitatez ꝗ ꝯmissi sunt

Expanded text:
Platonis praecepta teneant: unum, ut utilitatem civium sic tueantur, ut quidquid agant, ad eam referant, obliti commodorum suorum; alterum, ut totum corpus reipucurent, ne dum partem aliquam tueantur, reliquas deserant. Ut enim tutela, sic procuratio rei
Abbreviated transcription (Latin):
cu ꝗo euenerit. nec ꝯmicte aliqd ut aliqñ dicendũ sit
nõ putara. Hec sũt oꝑa magni aĩ ⁊ excelsi. ⁊ prudẽcia
ꝯsilioq fidẽtis. Temere aute in acie u̾sari ⁊ manuu
cu hoste ꝯfligere inmane ꝗdda ⁊ beluaꝵ simile est.
Set cũ tp̃us necessitasq postũlat decertãdu maũ est
et mors ẜuituti furpitudiniq añ ponenda. De euer
quid temere nec quid crudeliter.
titudine ꝯẜuare. in oͥi fortuna recta ⁊ honestare¬
tmere. ut eĩ st᷑ qͣuezadmodu sup̃dixi qui urbanis re¬
bus bellicas añponant sic repias multos qb ꝑiculo¬
sa ⁊ callida ꝯsilia ꝯetis cogitacõib splendidiora ⁊ ma¬
uora uideant᷑. Nũqua oĩno piculi fu̾ga ꝯnucteou ẽ
ut ĩbelles timidiq uideant᷑: Set fugiendu ecia illd̾¬
tanda medicoꝵ est. ꝗ leuit̾ egrotãtas leuit̾ curant.
grauiorib aũ morbis ꝓiculosas curacões ⁊ ãciprte
ad hibere cogũt. ¶ Quare intranqllo tẽpestate ad¬

Expanded text:
cum quod evenerit; nec committere aliquid, ut aliquando dicendum sit, Non putaram. Haec sunt opera magni animi, et excelsi, prudentia consilioque fidentis. 3. Temere autem in acie versari, et manu cum hoste confligere, immane quiddam et belluarum simile est; sed, cum tempus est, necessitasque postulat, decertandum manu est, et mors servituti turpitudinique anteponenda.De evertandum est, ne quid temere, ne quid crudeliterfititudinem conservare, in omni fortuna recta atque honesta retinere. Ut enim sunt, quemadmodum supra dixi, qui urbanis rebus bellicas anteponunt: sic reperias multos, quibus periculosa et callida consilia, quietis cogitationibus splendidiora, et maiora videantur. numquam omnino periculi fuga committendum est, ut imbelles, timidique videamur: sed fugiendum etiam illtanda medicorum est, qui leviter aegrotantes leviter curant; gravioribus autem morbis periculosas curationes, et ancipites adhibere coguntur. Quare in tranquillo tempestatem
Abbreviated transcription (Latin):
lerãdo. Honestu aũ id qd̾ exꝗrimꝰ totũ ẽ positu ĩ aĩ cura
et cogitacõe. Inquo tiõ minore utilitate afferũt ꝗ to¬

Expanded text:
lerando. Honestum autem id, quod exquirimus, totum est positum in animi cura lerando. Honestum autem id, quod exquirimus, totum est positum in animi cura et cogitatione; in quo non minorem utilitatem afferunt, qui to
Abbreviated transcription (Latin):
ne ex̾citu. Ilud aũ optimu ẽ inquo inu̾adi solere ab ĩ¬
pbis et iuidis me audio. Ceaaĩt arma toge. ꝯcedat lau
umq̃ grauiꝰ neq magis o̾diu. ¶Ita osiliis diligẽciaq
nr̃a celeriter de manib audacissimoꝵ ciuiu delapsa ip̃a
arma ceaderũt. Que res gͥ gesta umq̃ ĩ bello tanta qs
triũphus ꝯferendus. ¶ Licet ei mͥ aarce fili apuo te
głari ad que ⁊ hereditas huiꝰ głe ⁊ factoꝵ imitacio ꝑti¬
net. Michi quide certe uir habundas bellicis laudib
Gneus põpeyus multis audiẽtib hoc tribuit᷑ ut diceret
se triumphũ frustra tertiu deportatuꝵ fuisse nisi meo ĩ
rez . pi. bnficio ubi triũpharet ẽẽt habiturus. E Sũt gͥ
domestice fortitudies nõ inferiores militarib: inqb eciã
qĩo exce o magͥficoq querimꝰ ai efficit᷑ nõ corporis uiribꝰ¬
Exercendu tñ corpus ⁊ ita afficieouu ẽ ut hobedire
ꝯsilio racõiq possit ĩ exequẽdis negociis. ⁊ in labore tol¬

Expanded text:
 Illud autem optimum est, in quod invadi solere ab improbis et invidis audio: Cedant arma togae, concedat laurgravius umquam nec maius otium. Ita consiliis diligentiaque nostra celeriter de manibus audacissimorum civium delapsa arma ipsa ceciderunt. Quae res igitur gesta umquam in bello tanta? qui triumphus conferendus? licet enim mihi, M. fill, apud te gloriari, ad quem et hereditas huius gloriae et factorum imitatio pertinet. Mihi quidem certe vir abundans bellicis laudibus, Cn. Pompeius, multis audientibus hoc tribuit, ut diceret frustra se triumphum tertium deportaturum fuisse, nisi meo in rem publicam beneficio, ubi triumpharet, esset habiturus. Sunt igitur domesticae fortitudines non inferiores militaribus; in quibus panimo excelso magnificoque quaerimus, animi efficitur, non corporis viribExercendum tamen corpus et ita afficiendum est, ut oboedire consilio rationique possit in exsequendis negotiis et in labore to
Abbreviated transcription (Latin):
necgeociis priusq agrediare adhibenda ẽ preparacio dili¬
gens: ¶ S cu pleriq arbitrent᷑ res bellicas maioẽs
ẽẽ q̃z urbanas. minuẽda ẽ hec opinio: Multi eĩz bella
ingeniisq plerq ꝯtigit eo qͦ mag si sunt ad re milita¬
rez apti ⁊ cupidi belloꝵ gerendoꝵ. Ueꝵ aũ si uolumus
iudicare multe res extiterũt urbane maiores clariores¬
q qͣ bellice. ¶ Quãius eĩ Temistodes iure laudet̃ et
sit eiꝰ nom̃ q̃ Solonis illustriꝰ citetq Saldonis clarissiẽ
testis uictorie que ante ponat᷑ ꝯsilio solonis ei quo pri¬
mu ostituit ariopagitas.: Nõ minꝰ preclaꝵ hec qͣ illud
iudicãdu ẽ Illud ei semel ꝓfuit. hoc sep . eainit quitati.
Hoc osilio leges atheniensiu hoc maioꝵ instituta ẜuant̃
Et Themistodes qder nichii dixerit. Inquo ip̃e arioipagtu

Expanded text:
negotiis, prius quam aggrediare, adhibenda est praeparatio diligens. Sed cum plerique arbitrentur res bellicas maiores esse quam urbanas, minuenda est haec opinio. Multi enim bella ingeniisque plerumque contingit, eoque magis, si sunt ad rem militarem apti et cupidi bellorum gerendorum; vere autem si volumus iudicare, multae res exstiterunt urbanae maiores clarioresque quam bellicae. Quamvis enim Themistocles iure laudetur et sit eius nomen quam Solonis illustrius citcturque Salamis clarissimae testis victoriae, quae anteponatur consilio Solonis ei, quo primum constituit Areopagitas, non minus praeclarum hoc quam illud iudicandum est; illud enim semel profuit, hoc semper proderit civitati; hoc consilio leges Atheniensium, hoc maiorum instituta servantur; et Themistocles quidem nihil dixerit, in quo ipse Areopagum
Abbreviated transcription (Latin):
a uita ꝓfu̾nder e ꝓ pua parati ẽent. Ide gle iactũa
ne minima ꝗdez facere uellẽt ne re quidez publica po¬
ponẽsioco bello multaq fecisset egregie uertit adex¬
tremu oĩa cũ ꝯsilio nõ paruit eoꝵ ꝙ classe ab arginu¬
sis remouenda nec cu atheniẽsib dimicãdu putabãt
Quib ille respondit laccͥedemoĩos dasse illa amuissa al¬
teraz parare posse. se fugere sine dedecore non posse.
Atq hec ꝗde de laͣccedemonuis placia mediocris. Illa pe¬
stifera qͣua cu cleombratꝰ inuidia timẽs tenie cumͣ
epaminiuda oflexisset laccedemoĩoꝵ opes cõruerut.
Quanto.Q. maimꝰ melius de quo Enͣimꝰ. Unꝰ h̾o nob̾
cũctando restituit re: Nõ eĩ rumores ponebat ante sa¬
lutez. Ergo postqͣ magͥq uiri nũc gła claret. qd̾ genꝰ
peccandi iuitandu est ⁊ in reb u̾rbanis. Sũt eni ꝙ

Expanded text:
ndere pro patria parati essent, iidem gloriae iacturam ne minimam quidem facere vellent, ne re publica quidem posset Peloponnesiaco bello multaque fecisset egregie, vertit ad extremum omnia, cum consilio non paruit eorum, qui classem ab Arginusis removendam nec cum Atheniensibus dimicandum putabant; quibus ille respondit Lacedaemonios classe illa amissa aliam parare posse, se fugere sine suo dedecore non posse. Atque haec quidem Lacedaemoniis plaga mediocris, illa pestifera, qua, cum Cleombrotus invidiam timens temere cum Epaminonda conflixisset, Lacedaemoniorum opes corruerunt. Quanto Q. Maximus melius! de quo Ennius: Unus homo nobis cunctando restituit rem. Noenum rumores ponebat ante salutem. Ergo postque magisque viri nunc gloria claret. Quod genus peccandi vitandum est etiam in rebus urbanis
Abbreviated transcription (Latin):
ta tradunt᷑ illa quide ut faciamꝰ ip̃i Set rei magnitudo
usu quoq exeͣrcitacõeq desiderat. Acq abhiis reb q̃
sunt in urre societatis humane quẽ ad modu duicat᷑ ho¬
nestu ex qͣuo aptu ẽ officiu satis fere d̾iximus.
Ntelligendu ẽ aũt cũ ꝓposita sint gña qnatuor Exq¬
bus honestas officiũq maneat splendioissimu uide¬
ri ꝙ animo magͦ ẽlatoq hu nauasq ues despiciente fac
põt. uos eĩ iuuenes aĩuz geritis muliebrez. Illa uirgo
uiri. Et siꝗo̾ eiusmodi salmatici da spolia sine sudore
et sanguine. Contraq in laudib que magno aĩo et
fortit̾ ⁊ excellente gestu sunt nescio quomͦ qi pleĩore
ore laudabimꝰ. Hinc rethoꝵ campus de marathone sã¬
decii. Hinc gͥnei ⁊ p. Scipiones. hĩc M. marcellus ĩ
¶declarat añ studiu bellice głe ꝙͣ statuas qͦ uidemꝰ

Expanded text:
ta traduntur illa quidem, ut facimus ipsi, sed rei magnitude ta traduntur illa quidem, ut facimus ipsi, sed rei magnitude usum quoque exercitationemqsunt in iure societatis humanae, quem ad modum ducatur honestum, ex quo aptum est officium, satis fere diximus. Intelligendum autem est, cum proposita sint genera quattuor, e quibus honestas officiumque manaret, splendidissimum videri, quod animo magno elatoque humanasque res despiciente factpotest: Vós enim, iuvenes, ánimum geritis múliebrem, ílla virgo viri et si quid eius modi: Salmácida, spolia sÍne sudore et sánguine. Contraque in laudibus, quae magno animo et fortiter excellenterque gesta sunt, ea nescio quo modo quasi pleniore ore laudamus. Hinc rhetorum campus de Marathone, SaDecii, hinc Cn. et P. Scipiones, hinc M. Marcellus, inDeclaratur autem studium bellicae gloriae, quod statuas quoque videmus
Abbreviated transcription (Latin):
du erit ꝗͥd cuq maiie uecesse sit. ⁊ ꝗd quisq uł sine
nob̾ ut pͥossit ꝯse qui aut nõ possit. It᷑a nõ iidez erũt ne¬
cessitudinu gradus qui ⁊ tẽpoꝵ. ¶ Sũtq officia que
aliis magis qͣ aliis debeant᷑ ut uicinu cicius ad iuue¬
ris infructib ꝑcipiendis qͣ aut fr̃e aut familiarem.
At silis iniudicio sit ꝓpĩquu pocius ĩ amicu q̃ uicinũ
defenderis. sec gͥ ⁊ talia arcuspicienda st in õĩ officio
et ꝯsuetudo ⁊ exercitacio capienda ut boni raçiocinatores
officioꝵ ẽẽ possimꝰ et addendo deducendoq iuere que re¬
liqui sũma fiat. Exquo qͣuantu cuiq debeatur intelligaᷤ.
Gͣͣ ut nec medici nec imꝑatores nec oratores quãuis ar¬
Itis precepta ꝑceperint ꝯuisq magna laude dignu sine
usu et erercitacõe ꝯseqͣii possũt sic officii ꝯẜuandi p̃cep¬

Expanded text:
dum erit, quid cuique maxime necesse sit, et quid quisque vel sine dum erit, quid cuique maxime necesse sit, et quid quisque vel sine nobis aut possit consequi aut non possit. Ita non iidem erunt necessitudinum gradus, qui temporum; suntque officia, quae aliis magis quam aliis debeantur; ut vicinum citius adiuveris in fructibus percipiendis quam aut fratrem aut familiarem, at, si lis in iudicio sit, propinquum potius et amicum quam vicinum defenderis. Haec igitur et talia circumspicienda sunt in omni officio consuetudo exercitatioque capienda, ut boni ratiocinatores officiorum esse possimus et addendo deducendoque videre, quae reliqui summa fiat, ex quo, quantum cuique debeatur, intellegas. Sed ut nec medici nec imperatores nec oratores, quamvis artis praecepta perceperint, quicquam magna laude dignum sine usu et exercitatione consequi possunt, sic officii conservandi praecep
Abbreviated transcription (Latin):
unicuq nrͣm. Cari sũt parentes liberi ꝓpĩqui familia¬
res. Set om̃es õiuz caritates patria una ꝯplexa ẽ pro
qua ꝗs bonus dubitet morte oppetere si ei sit ꝓsutur ᷤ .
Quo ẽ detestabilior istoꝵ inmanitas qui lacerarũt om̃i
scelere pria. et in ea funditꝰ delenda occupati. ⁊ sũt et
fuerũt. Set si ꝯtẽpcio queda ⁊ ꝯperacio fiat qͦbꝰ pluri¬
mu tribuendu sit officiu prm crpes sint prĩa ⁊ parẽ¬
tes. Q.uoꝵ bemeficiis maximis obligati sumꝰ. ꝓximili¬
beri totaq domus que spectat in nos solos: neq aliud
ulluz põt here ꝓfugiuz deinceps bene ꝯuemuentes ꝓ¬
p̃sidia uite debent᷑ hii  maxime quos ante dixi. ¶ ui¬
ta autez uictusq comunis ꝯsilia ẜmones cohortacõnes
ꝯsolacões int̾du ecia obiurgacões ĩ amiciciis uigẽt ma¬
xime. Estq ea iocundissima amicicia qua siłitudo moꝵ
siungauit. ¶ S ĩhiis õib officiis tribuendis. Uiden¬

Expanded text:
uique nostrum. Cari sunt parentes, cari liberi, propinqui, familiars, sed omnes omnium caritates patria una complexa est, pro qua quis bonus dubitet mortem oppetere, si ei sit profuturus? Quo est detestabilior istorum immanitas, qui lacerarunt omni scelere patriam et in ea funditus delenda occupati et sunt et fuerunt. Sed si contentio quaedam et comparatio fiat, quibus plurimum tribuendum sit officii, principes sint patria et parentes, quorum beneficiis maximis obligati sumus,proximi liberi totaque domus, quae spectat in nos solos neque aliud ullum potest habere perfugium, deinceps bene convenientes psidia vitae debentur iis maxime, quos ante dixi, vita autem victusque communis, consilia, sermones, cohortationes, consolationes, interdum etiam obiurgationes in amicitiis vigent maxime, estque ea iucundissima amicitia, quam similitudo morum coniugavit. Sed in his omnibus officiis tribuendis viden
Abbreviated transcription (Latin):
que eximia plerisq ⁊ p̃clara uident̃ parua ducere eaq
racõe stabili firmaq ꝯtẽꝑnere fortis aĩ magͥq dicendu
e. Et ea que uident̃ acerba. que multa ⁊ uaria eciã ĩhoi̾i
uita fortunaq u̾sant̃. Ita ferre ut nichil a statu nature
discedas nichil a dignitate sapiẽtis: Robusti. ãi ẽ. magne¬
q ꝯstancie. Nom ẽ aute: ꝯsentaneu ꝗ metu nõ frãgit᷑
cunie fugienda cupiditas.: Nichil eĩ ẽ ta angusti ãĩ tã¬
q parui: qͣ amare diuicias: Nichil honestiꝰ magͥficẽciꝰq

Expanded text:
quae eximia plerisque, et praeclara videntur, parva ducere eaque ratione stabili firmaque contemnere, fortis animi magnique dicendum est: et ea quae videntur acerba, quae multa et varia in hominum vita fortunaque versantur, ita ferre, ut nihil a statu naturae discedas, nihil a dignitate sapientis, robusti animi est, magnaeque constantiae, non est autem consentaneum, qui metu non frangatur,  sunt, et pecuniae fugienda cupiditas, nihil enim est tam angusti animi, tamque parvi, quam amare divitias: nihil honestius magnificenti
Abbreviated transcription (Latin):
Michi qͣde neq pueris nob̾ M. scaurus ẜ mario
neq cũ ꝯũsarem̃ in re.pi.E. citulus bn põpeyo cedẽ
uidebat᷑. Parna eĩ sũt foris arma nisi cũ ẽ ꝯsiliũ domi.
Nec plus africanꝰ singłaris singłaris ⁊ uir ⁊ ĩperator ĩ
exadenda numãcia rei.pu: ꝓfuit qͣ eode tp̃c .p. nassica

Expanded text:
 M. Scaurus C. Mario neque, cum versaremur in re publica, Q. Catulus Cn. Pompeio cedere videbatur; parvi enim sunt foris arma, nisi est consilium domi; nec plus Africanus, singularis et vir et imperator, in exscindenda Numantia rei publicae profuit quam eodem tempore P. Nasi
Abbreviated transcription (Latin):
gła ꝯsequutꝰ ẽ insiduis ⁊ malicia laude ẽ adeptꝰ. Nichil
eĩ honestu ee pot qd̃ iustiaa uircat. Preclaꝵ gͥ illd̾ pla¬
tonis: Nõ inꝗd solu sc̃ia que ẽ remota a iusticia callidi¬
tas pociꝰ qͣ sapĩa ẽ appellanda. Ueꝵ ecia animꝰ paratus
ad periculu si sua cupiditate nõ utilitate cõi impellit̾
audacie pociꝰ nom̃ ẜ̾eat qͣ fortitudĩs. Itaq uiros fortes
minimeq fallaces ẽẽ uolumꝰ. que st̃ ex media laude iu¬
sticie S illud odiosu ẽ qd̾ ĩ hac elacõe ⁊ magͥtudĩe ãi fa¬
cillime p̾tinacia ⁊ nimia cupiditas pͥncipatꝰ in nascit᷑. Ut

Expanded text:
 insidiis et malitia, laudem est adeptus; nihil enim honestum esse potest, quod iustitia vacat. Praeclarum igitur illud Platonis: Non, inquit, solum scientia, quae est remota ab iustitia, calliditas potius quam sapientia est appellanda, verum etiam animus paratus ad periculum, si sua cupiditate, non utilitate communi impellitur, audaciae potius nomen habeat quam fortitudinis. Itaque viros fortes minimeque fallaces esse volumus, quae sunt ex media laude iustitiae. 3. Sed illud odiosum est, quod in hac elatione et magnitudine animi facillime pertinacia, et nimia cupiditas principatus innascit
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ cũ p̃stare õib ꝯcupieris ẜuare e̾q̾tate que ẽ iusticie
marie ꝓpria r quo fit lt neq disce pt aeoe quncise nͨ ul¬
lo publico ne ac legitimo paciant̃. Existũtq in re. pu.
pleꝵq largitores ⁊ factiosi ut opes q̃ plurimas ꝯseqͣnt̃.
et suit ut pocius i suꝑiores q̃ iusticia pares. ¶ S qd
difficiliꝰ hoc p̃clarius. Nullu ei ẽ tͣps qd iusticia uacare
debeat. Fortes gͥ ⁊ magnanimi st̃ hendi nõ ꝗficiũt s q
pro pulsant inuiria. Uera añ ⁊ sapiẽs ã magͥtudo hone¬
stuaz illmo ꝗõs marĩe ña sequit̾ infactis positu nõ in ĩgla
iudicept. principeq se ẽe mauult qͣ uideri. Et eĩ qui ex
errore ĩpite multitudis pendet hic in magnis iuris nõ
e henous. Facillie aui ao res minstas ĩpelit᷑ ut qsq al¬

Expanded text:
cupieris, servare aequitatem, quae est iustitiae maxime propria, ex quo sit, ut neque disceptatione vinci se, nec ullo publico ac legitimo iure patiantur, existuntque in Republ, plerumque largitores et factiosi, ut opes quam maximas consequantur, et sint vi potius superiores, quam iustitia pares. Sed quo difficilius, hoc praeclarius. Nullum enim est tempus, quod iustitia vacare debeat. Fortes igitur et magnanimi sunt habendi, non qui faciunt, sed qui propulsant iniunam, vera autem, et sapiens animi magnitudo honestumillud, quod maxime natura sequitur, in factis positum, non in gloria iudicat, principemque esse mavult, quam videri. Etenim qui ex errore imperitae multitudinis pendet, hinc in magnis viris non est habendus. Facillime autem ad res iniustas impellitur, ut q