comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
galuatorur. posrry picum illud pascha conpletumaduenũ
paschatransiens misi riucncor poris etsanaguinissurpra¬
mumna postolis madedit . quando postsacramenta ea elestia
discipulus pallax et proditor. praetiumaiudaeis accipiti
etx̃pisanquinemuindidit. Eoetiandie saluator surcensace¬
na pedes discipulorumlauit propterhucmilitatis porma
commenda udã quacn docendã uenerat. Sicu tetpse conse¬
quentenex posuit quodenam decebat potentissiũ uitfac¬
todocener. quodor seruane dis cipulos praemoneret.hinc.e.
quodeodemdiealta riatempliq panie tes et pauicentalauałir
uasaq puripicantum quae sunidno consecrata quodieprona¬
dectam sc̃morismaconpicrtur: quia ante hiduũ. paschae manĩ

Expanded text:
Salvator noster post typicum illud Pascha completum, ad verum Pascha transiens, mysterium corporis et sanguinis sui primum apostolis tradidit, quando post sacramenta coelestia discipulus fallax et proditor pretium a Judaeis accepit, et Christi sanguinem vendidit. Eo etiam die Salvator surgens a coena, pedes discipulorum lavit, propter humilitatis formam commendandam, ad quam docendam venerat, sicut et ipse consequenter exposuit. Quod etiam decebat potissimum, ut facto doceret quod observare discipulos praemoneret. 2. Hinc est quod eodem die altaria templique parietes et pavimenta lavantur, vasaque purificantur, quae sunt Domino consecrata. Quo die proinde etiam sanctum chrisma conficitur, quia ante biduum paschae Maria
Abbreviated transcription (Latin):
dinalis septenitrio piri¬
ꝗidus etiualis flatrec¬
cius qui etirans cilias
hicadextris se ꝑtentrio¬
NISINTONANS FACITNIES
EIGRANDINŨ COACULAtIO¬
uis. Aquilouentus qui
etoreas uocatur Exal¬
toflans Gelnusxtq sic¬
cus et sinepluuia qui
vondiscutit pluuia sed
STRUNGIT.UNDE ETMON
Nduit quia iniquitateprti¬
conis gentiliũ corda
Solun cuncta atquediscat
I meNS SuẜSola qrientẽ¬

Expanded text:
dinalis, Septentrio, frigidus et nivalis, flat reccius, qui et Thrascias, hic a dextris Septentrionis intonans facit nives, et grandinum coagulationes. Aquilo ventus qui et Boreas vocatur, ex alto flans, gelidus atque siccus, et sine pluvia, qui non discutit nubes, sed stringit; unde et non nduit, qui iniquitatis frigore gentilium corda solvit cuncta atque desiccat. eniens Subsolani Oriente
Abbreviated transcription (Latin):
ter plagaccherdianae
cardinalas quiernotus.
ex hucilepans. humidus
calidus atque fulminens
GENERANSLAGASNIBẼS
etpluuiASLAETISSIMAS
Soluens etiamplores
tus adExtSINonat

Expanded text:
ter, plagae meridianae cardinalis, qui et Notus, ex humili flans, humidus, calidus atque fulmineus, generans largas nubes, et pluvias laetissimas, solvens etiam flores. tus, a dextris intonat
Abbreviated transcription (Latin):
dãatemaiuNt eoquodex
aquis a er exaereuen¬
tinas catitur. Clemens
autẽ dicit. Eoquodanon¬
tesexcalsi certis quib¬
dã hamiantur in locis
exhis uelut conpraeogs
Et quo angusiatus aer
ORdenationedi cogatur
etexprimarur inuenTus
quorum aspiraoondie
Et pructus gercnenconei¬
piat. aestiuusꝙ ardor
temperiemsucrat. Cum
plyadis ignitae solas an¬
doribineuaduenint
Ventiautẽ. in terdum
arigelonũ intellequitur
op̃s quia Secretis di ad sa¬
luitecohu manisenieras
perun ruersũ cnurducn
cnitrunitur. Itemhnonnum¬
quã uenti incentoreosp̃s

Expanded text:
autem aiunt, eo quod ex aquis aer, ex aere venti nascuntur. Clemens autem dicit: Eo quod montes excelsi certis quibusdam habentur in locis, et ex his velut compressus, et coangustatus 50 aer ordinatione Dei cogatur, et exprimatur in ventos, quorum inspiramine et fructus germen concipiat, aestivusque ardor temperiem sumat, cum Pleiades ignitae solis ardoribus incanduerint. 3. Venti autem, interdum angelorum intelliguntur us, qui a secretis Dei ad slutem humani generis per universum mundum mittuntur. Item nonnunq
Abbreviated transcription (Latin):
apꝓbari. quȩ ut demonstrari ualeant ñ recusant:
Est aut̃ maxima ꝓpositio ut ħ. Si equalib. equalia demas:
quȩ relinquunt᷑ equalia s̃: lta enĩ ħ ꝑse notũ ẽ. ut ali¬
ud notius quo ꝓbari ualeat eẽ ñ possit. quȩ ꝓpositio¬
nes cũ fidẽ sui nat᷑a ꝓpͥã generant. ñ solũ alieno ad
fidẽ ñ egent adium̃to uerũ ꝓcet̾is ꝗq ꝓbationis solent

Expanded text:
bari, quae ut demonstrari valeant, non recusant. Est autem maxima propositio, ut haec: Si de aequalibus aequalia demas, quae derelinquuntur aequalia sunt. Ita enim hoc per se notum est, ut aliud notius quo approbari valeat, esse non possit. Quae propositiones cum fidem sui natura propriam gerant, non solum alieno ad fidem non egent argumento, verum caeteris quoque probationis solent
Abbreviated transcription (Latin):
& c̃gressio. tũ rei cui adiuncta shereant. ut abulatio¬
ni pedũ strepitꝰ. tũ c̃sequant᷑ ut atrox facinꝰ. m̃tis tre¬
pidatio: Non ħ necessaria sint: sed frequent̾ eueniant:
Nã neq qͥ c̃gressus ÷ modis om̃ib amabit. & qͥ c̃gressus
ñ ẽ: in uno semel aspectũ inamorẽ inciditꝰ: Et cũ¬

Expanded text:
 congressio; tum rei cui adiuncta sunt haereant, ut ambulationi pedum strepitus; tum consequantur, ut atrox facinus mentis trepidatio. Neque haec necessaria sunt, sed frequenter eveniunt. Nam neque qui congressus est, modis omnibus amavit, et qui congressus non est, uno semel aspectu in amorem incidit; et am
Abbreviated transcription (Latin):
horũ genꝰ sed totũ: Partes enĩ hȩ animȩ s̃. sed non
ut inquantitate. sed ut inaliqua potestate
atq uirtute: ex his & i poten¬
tiis substantia ani¬
malis iungit᷑ unde fit ut ꝗddã simile habeat
huiꝰ modi diuisio & generis & totiꝰ diuisionis nam
qđ q̃lib& pars fuerit animę & p̃dicatio eã seꝗt᷑:
ad generis diuisionẽ refert̃. cuiꝰ ubicũq fuerit
species ipsũ mox c̃seꝗt᷑ genꝰ Qđ aut̃ ñ om̃is anima
om̃ib partib. iungit᷑. sed alia aliis: hoc ad totiꝰ natu¬
rã referri necesse est DE UOCIS DIUISIONE¬
estat gͥ ut de uocis significantias diuisione
tractem Eit aut̃ uocis diuisio trib. modis Di¬
uidit᷑ enĩ insignificationes. ut ȩquoca ł ãbigua
plures enĩ res significat unũ nom̃ ut canis plures
ñ plura significat sed multis modis ut cũ dicimꝰ
infinitũ. unã rẽ qͥdẽ significat. cuiꝰ t̾minꝰ in ue¬
niri ñ possit: sed hoc dicimꝰ aut scđm mensurã.

Expanded text:
horum genus sed totum, partes enim hae animae sunt, sed non ut in quantitate, sed ut in aliqua potestate atque uirtute. ex his enim potentiis substantia animae iungitur. Vnde fit ut quiddam simile habeat huiusmodi diuisio et generis et totius diuisioni, nam eius pars fuerit animae praedicatio eam sequitur, ad generis diuisionem refertur, cuius ubicumque fuerit species ipsum mox consequitur genus; quod autem non omnis anima omnibus partibus iungitur sed alia aliis, hoc ad totius naturam referri necesse est. Restat igitur ut de uocis in significantias diuisione tractemus. Fit autem uocis diuisio tribus modis. Diuiditur enim in significationes ut aequiuoca uel ambigua, plures enim res significat unum nomen, ut ''canis'', plures non plura significant sed multis modis, ut cum dicimus ''infinitum'' unam rem quidem significat cuius terminus inueniri non possit, sed hoc dicimus aut secundum mensuram,
Abbreviated transcription (Latin):
finitã eẽ corpoꝵ diuisionẽ. infinitã nãq diui¬
sionẽ multitudinẽ significamꝰ: Rursus scđm
speciẽ. ut infinitas dicimꝰ figuras. infinite enĩ
s̃ species figurarũ: dicimus etiã infinitũ aliꝗd
scđm tẽpus ut infinitũ dicimꝰ mundũ cuiꝰ t̾mi¬
nꝰ scđm tẽpus inueniri non possit: Fodẽ quoq
modo infinitũ di cimus dm̃. cuiꝰ suꝑnę uitę
inueniri ñ possit Fit gͥ hec
uox ñ plura sig¬
nificans scđm se. sed multimo¬
dȩ desingulis p̃dicat unũ tam̃ ipsa significans:
alius uͦ modus ẽ. scđm det̾minationẽ. quociens

Expanded text:
corporum diuisionem, infinitam namque diuisionum multitudinem significamus; rursus secundum speciem, ut infinitas dicimus figuras, infinitae enim sunt species figurarum. Dicimus etiam infinitum aliquid secundum tempus, ut infinitum dicimus mundum, cuius terminus secundum tempus inueniri non possit, eodem quoque modo infinitum dicimuinueniri non possit. Sic igitur haec uox non plura significat secundum se sed multimode de singulis praedicatur, unum tamen ipsa significans. Alius uero modus secundum determinationem. Quoties
Abbreviated transcription (Latin):
rendi ratione ħmͦ. an affirmatio & negatio species
sint enunciationis. ex naturali. ita. ancȩlũ rotundũ
sit. exmorali sic anuirtꝰ adbeatitudinẽ sola suffici¬
at. p̃t᷑ ea questio om̃is ł sĩplex ⁊ ł cõposita. Sĩplex
quociens affirmatione & negatione diuidit᷑. ita
ut totã alt̾ĩ affirmare. alt̾i nagare necesse sit. ħ
mͦ. ansi cęlũ rotundũ nec ne. hic enĩ una pars
questionis affirmationẽ ten&. alia negationẽ.
affirmationes. ħ mͦ. Atrũ cęlũ rotundũ sit. anq̃dra¬
tũ. anlongũ an cuĩlib& altius formȩ. hic enĩ plurimas
affirmationes ꝓbare necesse ÷ quȩ diũsa defendunt.
& deq̃stione. qͥdẽ quantũ ad p̃sens negotiũ. ꝑtinebat
positio. Deq̃ eadẽ fere dici poss̃ q̃ deꝓpositione: quȩ
qm̃ diligent̃ suꝑius explicata s̃. de argum̃to de in¬
ceps tractanda uidet᷑: argum̃tũ ⁊atio rei dubie fa¬
ciens fidẽ: hanc sẽꝑ notiorẽ questione eẽ necesse ẽ:¬

Expanded text:
rendi ratione hoc modo, an affirmatio et negatio species sint enuntiationis; ex naturali ita, an coelum rotundum sit; ex morali sic, an virtus ad beatitudinem sola sufficiat. Praeterea quaestio omnis vel est simplex vel composita: simplex quotie necesse sit, hoc modo: an coelum rotundum sit necne, haec enim una pars quaestionis affirmationem tenet, alia negationem. affirmationes, hoc modo, utrum coelum rotundum sit, an quadratum, an longum, aut cujuslibet alterius formae: hic enim plures affirmationes probare necesse est, quae diversa defendunt. Et de quaestione quidem, quantum ad praesens negotium pertinebat,probata propositio, de qua eadem fere dici possunt quae de propositione. Quae quoniam diligenter superius explicata sunt, de argumento deinceps tractandum videtur. Argumentum est ratio rei dubiae faciens fidem. Hanc semper notiorem quaestione esse necesse e
Abbreviated transcription (Latin):
dici poss̾. argum̃ta enĩ rei dubiȩ faciunt fidẽ. ex
nis aut̃ nulla fides ÷ quȩ neq inopinione neq inue¬
ritate s̃ estituta Dici tam̃ potest ne illa ꝗdẽ eẽ argu¬
m̃ta quȩ cũ sint necessaria. minime tm̃ audientib
apꝓbant᷑ Nlã si rei dubiȩ sit fides: cogendus ÷ animus
ꝓbabilia. ñ ꝓbat ille qui iudicat. necesse ⁊ ut ne illud
qͥdẽ. ꝓb& ꝙ ex hui modi ratione c̃ficit᷑: Itaq euenit
ex huiꝰ modi ratiotiuacione quȩ tantũ necessaria st̃

Expanded text:
dici possunt, argumenta enim rei dubiae faciunt fidem. Ex his autem nulla fides est, quae neque in opinione, neque in veritate sunt constituta. Dici tamen potest nec illa quidem esse argumenta quae cum sint necessaria, minime tamen audientibus approbantur. Nam si rei dubiae sit fides, cogendus est animuprobabilia, non probat ille qui judicat, necesse est ut ne illud quidem probet quod ex hujusmodi ratione conficitur. Itaque evenit ex hujusmodi ratione, quae tantum ne
Abbreviated transcription (Latin):
lia & necessaria. alia uͦ ꝓbabilia qͥdẽ sed ñ necessaria.
alia necessaria sed ñ ꝓbabilia. alia nec ꝓbabilia nec
dico. gub natori denauib gubnandis. & p̃t̃ea ꝓut
uidet᷑. cũ quo sermo c̃serit᷑. ł ipsi qͥ iudicat In quo
nihil attin& uerũ falsũ ue sit argum̃tũ. si tantũ
ueri similitudinẽ ten& Necessariũ uͦ ÷ ꝙ ut dr̃ ita¬

Expanded text:
lia et necessaria, alia probabilia ac non necessaria, alia necessaria ac non probabilia, alia nec probabilia nec dico, gubernatori de navibus gubernandis, id praeterea quod videtur ei cum quo sermo conseritur, vel ipsi qui judicat, in quo nihil attinet verum falsumve sit argumentum, si tantum verisimilitudinem teneat. Necessarium vero
Abbreviated transcription (Latin):
aliud qͥddã ꝑ ea ipsa q̃ c̃cessa s̃ euenire necesse ÷: ꝙ sunt
ipsa q c̃cessa s̃ huiꝰ diffinitionis rationẽ: Seđs quidẽ li
eorũ ꝗb. institutionẽ incategoricos scripsimꝰ silagis mos
plene c̃tin&. sed ꝓpt̾ intellectꝰ facilitatẽ idẽ breuit᷑
aꝑiemꝰ exemplo: Sit enĩ silogismus hic: om̃is homo ani¬
mal ẽ: omẽ animal substantia est: Om̃is gͥ hõ substantia
c totũ igit᷑ ħ oratior. inqͣ positis quibdã & ccessis .ii. du¬

Expanded text:
ALIUD QUIDDAM PER EA IPSA QUAE CONCESSA SUNT, EVENIRE NECESSE EST, QUAM SINT ipsa quae concessa sunt. Huius diffinitionis rationem secundus quidem liber eorum quibus institutionem in Categoricos scripsimus Syllogismos plene continet. Sed propter intellectus facilitatem idem breviter aperiemus exemplo. Sit enim syllogismus hic: omnis homo animal est, omne animal substantia est, omnis igitur homo substantia est. Totum igitur hoc oratio est, in qua positis quibusdam et concessis, id
Abbreviated transcription (Latin):
aetans numerocongntutos. siquidẽ ethaecses tiuita saliudoꝵti¬
NeI Sa cramentũ. constateniexseptima septicarũ. Seddierȩ qui¬
deoo sepochanaecenerant eandecpente coster inquofitpeccatine
faciunt quiaƿudhebnaeos iubeleus nominatur. I quosicmliterter na
fitreossio. etseruorũli pertase tpossessionũ nestrtunoquaeprx¬
nofuerain conparata. Septẽ etenĩ septies multiplican quinquaquaa¬
riumex segenenant nuerũ Ad suciptaunã dequa ex futura saeculi
picurapraesuoptã essecaiorũ auetornas tradit. sneñ ipoae rocta¬
ua seoꝑ et prica. im moipsa est semꝑuna quaeest ocmusdies. Ne
cesscestenĩ sabbatissicũ animanũ populid̃i illucoccurire atq ma
compleriubidatorpars hisquiocto. Sicutquida. disserens Salocnonis
dictasapienterex posurt. Idcincoartẽ totius quinquagesimnae diespost
dimresurrectionẽ. resoluta abstinentia insolalaen nacelepran¬
tur propterputunã futuraeres urreenonis. unanonlaborsed

Expanded text:
aetatis numero constitutos. Siquidem et haec festivitas aliud obtinet sacramentum. Constat enim ex septem septimanis. Sed dierum quidem septimanae generant eamdem Pentecosten, in qua fit peccati rfaciunt, qui apud Hebraeos jubilaeus appellatur, in quo similiter terrae fit remissiotio fuerant comparata. Septem etenim septies multiplicati quinquagenarium ex se generant numerum, assumpta monade, quam ex futuri saeculi figura praesumptam esse majorum auctoritas tradidit; fit enim ipsa et octava semper, et prima, imo ipsa est semper una, quae est Dominicus dies. 5. Necesse est enim sabbatismum animarum populi Dei illuc recurrere atque ibi compleri, ubi datur pars his qui octo, sicut quidam disserens Salomonis dicta sapienter exposuit . Idcirco autem totius quinquagesimae dies post Domini resurrectionem soluta abstinentia in sola laetitia celebrantur, propter figuram futurae resurrectionis, ubi jam non labor, sed
Abbreviated transcription (Latin):
iuo. et dixis naedipicaretempluainnominesc̃otuo et
Ixciuitaemhabitationestuaet: hocopus hegnaeiut¬
quidam sapientium memnitINtercAnonicas scras¬
unasrecipiebant: Sedpostqua con praehendes¬
ies xp̃co inter fecerunt me morares ineodecolipfo

Expanded text:
tuo, et dixisti ut aedificarem templum in nomine sancto tuo, et tuo, et dixisti ut aedificarem templum in nomine sancto tuo, et in civitate habitationis tuae quidam sapientum meminit, inter canonicas Scripturas recipiebant. Sed postquam comprehendentes Christum interfecerunt, memorantes in eodem libro
Abbreviated transcription (Latin):
iliponos meditane oconiũ gentiuoo eolesiae pra¬
iinumn coeperano: eos quidegnaeco ⁊nlatiuuco
intprpraetantes pri m ecelesranuprouniso¬
restnadi derunts posthaec secun dacoeditio¬
neor aquila tertiaeo et quantam thedotiondes
etsyminachus odiderunt. am ibo iudaet prosiht
quic taco ueno et sextameditionem oragenis
repperit et cumerteria sipka diotis editoui¬
conparauit. hiisunt itaque taantuco qui sonae tunas
gacris degnecõmnos troeloquiotranstulenunt.¬
Sicuteniminquit prims fidertecposis: admanu sue¬
an cutex grecus aiquealiquantulunsiirusqlIN¬
quae peritian Sensit. AUSuSESTSTATIM Nter praetaro
Aique ideaccidittaminnumerabiles apudlatinos ex¬
nmoss interpraetes.Dehes raeoaneoinlatinum
eloquiuo tantum codo hieronimus prbr. Sacras
Scrisiuras conuertie cuius edit ioneme eneralrter
omnes ecelesiaeusq: quaqueutuntur proeoquodue¬
utiorsit inSententuis etclanorinueruis. Iisrumsa¬
pentia esalononscrississeprobaturtestimonneil

Expanded text:
libros meditari omnium gentium Ecclesiae primum coeperunt, eosdemque de Graeco in Latinum interpretantes, primi Ecclesiarum provisores tradiderunt. Post haec secundam editionem Aquila, tertiam et quartam Theodotion et Symmachus ediderunt, ambo Judaei proselyti; quintam vero et sextam editionem Origenes reperit, et cum caeteris supradictis editionicomparavit. Hi sunt itaque tantum, qui Scripturas qui de Graeco in nostrum eloquium transtulerunSicut enim inquit primis fidei temporibus ad manus venit Codex Graecus, atque aliquantulum sibi utriusque linguae peritiam sumpsit, ausus est statim interpretari, atque inde accidit tam innumerabiles apud Latinos exstitisse interpretes. 8. De Hebraeo autem in Latinum eloquium tantummodo Hieronymus presbyter sacras scripturas convertit. Cujus Editione generaliter omnes Ecclesiae usquequaque utuntur, pro eo quod veracior sit in sententiis et clarior in verbis. Librum Sapientiae Salomon scripsisse probatur testimoniis
Abbreviated transcription (Latin):
secunda aquibusdamnessenonereditun propterstili
sergonesꝙ distautiacns. Iacosus suaciis cri sitepistolã
quae ei ipsaco anonnullis eius es senegatur Sedsubno¬
onneeisa paliodieta aesticatr. Iohannis epistolas
i decmohan nisedidit. quaruortantuor prica aquidamo
eiusesscas serrm. neliquȩ duaeiohannis cunisdaco
pr̃i. exaestimaniur. Cuius iuxtahie nomon senter¬
tam alterum sepulchrumapudephesumn decnonstra¬
tur. Iudas suacnedi ditepistulam. ac tus apostolonum
bucas composuir sicuraudiurr ueluidit. ApOCAlΥpsΙ
iohannis euan gelistascrissit. Eodec teorpore quo
obeuangelir praedicationeminin sola crpaphenos tra¬
ditur alligatus. HiisuNscrintones sacrorucolinnon
diuinains pirationeloquentes atqueadenuditione as
nostram. praeceptacȩlestiadis pensantes. Auctor
aurtemo eanundem scrir turanũ. sp̃s sc̃s essecneditur
ipse enim qui perprophetas suos scribenda dictauit
Iaentiri post psalcoru moriginecnatq yaorũ post
Scorumenaco lisrorum numerucor pos tolata dequen¬

Expanded text:
propter styli sermonisque distantiam. Jacobus suam scripsit Epistolam. Quae et ipsa a nonnullis ejus esse negatur, sed sub nomine ejus ab alio dictata existimatur. Joannis epistolas tres idem Joannes edidit, quarum prima tantum a quibusdam ejus esse asseritur, reliquae duae Joannis cujusdam presbyteri existimantur, cujus juxta Hieronymi sententiam alterum sepulcrum apud Ephesum demonstratur. Judas suam edidit Epistolam. Actus apostolorum Lucas composuit, sicut audivit, vel vidit. Apocalypsin Joannes evangelista scripsit eodem tempore, quo ob Evangelii praedicationem in insulam Pathmos traditur relegatus. 13. Hi sunt scriptores sacrorum librorum, divina inspiratione loquentes, atque ad eruditionem nostram praecepta coelestia dispensantes. Auctor autem earumdem Scripturarum Spiritus sanctus esse creditur. Ipse enim scripsit, qui prophetas suos scribenda dictavit. Jam tibi post psalmorum originem atque hymnorum, post sanctorum etiam librorum numerum, post
Abbreviated transcription (Latin):
lnbriueteris tesramentiquosabamoreo doctrinae
etpietatis.Legendos recipiendos queeccles iarum p¬
principes tradiderunt tpriminamquelegis. ⁊dest
moysilrriqumꝙ: sunt: Genesis. exodus. Leuiticus
Numeri: deuteronomum. hos sequun turhistoraci
liri sedecim. lesunaue scilicetetiudicum larisin¬
Sinculi. et duoma chahaeruq super hos propit᷑ ilitp

Expanded text:
libri Veteris Testamenti, quos ob amorem doctrinae et pietatis legendos recipiendosque Ecclesiarum principes tradiderunt. 4. Primum namque legis, id est, Moysi libri quinque sunt. Genesis, Exodus, Leviticus, Numeri, Deuteronomlibri sedecim, Jesu Nave scilicet et Judicum libri sin Esrae duo: et duo Machabaeorum. Super hos prophetici
Abbreviated transcription (Latin):
pricum quat tuoreuan celiasunt. catthei crar¬
ci. lucae. lohannis. hos quartuardecio pauli
apostoli epistulae sequentur. quihus etiaco sub¬
Intasunt un catholicae epistolae. Iacosi. petra
Iohannis,enudae. actus quoque diapos tolonuh
reconcludit erordine.hnsuntlisricanomci. lxell.¬

Expanded text:
primum, quatuor Evangelia sunt, Matthaei, Marci, Lucae, Joannis. Hos quatuordecim Pauli apostoli Epistolae sequuntur: quibus etiam subjunctae sunt septem canonicae Epistolae, Jacobi, Petri, Joannis et Judae. Actus quoque duodecim apostolorum: re concludit et ordine. Hi sunt libri canonici se
Abbreviated transcription (Latin):
tant. alnuuu ex prophetis p sal teriomerõ
scris serunt xprophetaend eet MVSesdauid
idestasir el anaeriazapsunt quietesdram et
aqcͥ eun. Etzacchaniaen sera cissedicant. Solomõ
SORIS SITPROUERUA ECCLEASTEN ET CANDICA CANTICONŨ¬

Expanded text:
terium vero scripserunt decem prophetae, id est, Moyses, David, id est, Asir, Elcana, Ephiasab. Sunt qui et Esdram, et Aggaeum, et Zachariam scripsisse dicant. Salomon scripsit Proverbia, et Ecclesiasten, et Cantica canticoru
Abbreviated transcription (Latin):
pora solasint. anha¬
penut rectones quasdã
SP̃S SUOS. EN SIHAUENT
ditrumabeis etiacnui¬
TALITERINS PIRENTUR
SicUTANIMANTURCAES
peramimas anicnaliucto.
UNSOLA SINEULLA peNcx¬
motus alicuruscom poris
Siue amicraesSE norpos¬
sit. Stillae quaecuentan
IORDINE ACIANTARATIO¬
NEMOUENTUNUTINNULLO
prronsus aliquandocur¬
Sus Exrũ. inpediatur
utrumanimamtessint
et rationabiles uidean¬
turnonfacile con prae¬
hendipotese. Salocnor
Autecheumdicenet do
Sole grrans gmrandoradit

Expanded text:
pora sola sint, an habeant rectores quosdam spiritus suos. Et si habent, utrum ab eis etiam vitaliter inspirentur, sicut animantur canes per animas animalium, an sola sine ulla permimotus alicujus corporis sine anima esse non possit, stellae, quae cum tanto ordine ac tanta ratione moventur, ut in nullo prorsus aliquando cursus earum impediatur, utrum animantes sint, et rationabiles videantur, non facile comprehendi potest. 2. Salomon autem cum diceret de sole: Gyrans gyrando vadit
Abbreviated transcription (Latin):
nicaut ali centis diee. aliis xullusdies praeterattitur
quanonorferatur sacrificium alisarato tantucnet docm¬
uico etaliei tantum do minico et siquidaliudhuius eronodi
arimaduerti potest totum hoc gexus reruoo et quirypla¬
cuit sacerdotib: ecclesiae uel regionis cuipraeerant
institurerunt necdis ciplina̾ his melion eot graui prudenti¬
q xpĩano pisiuteocnodo agat quoacereuide arecclesiam.
adquaco forte deuiniret quodenimeq contrafidem.xeq
contracnores ponus har eturinde fexter sequendoetprop¬
ter eorumn in ter quos uiuitm societatẽ. seruandum est.
neperdiuersitatemorseruationum schisinatacenerentir

Expanded text:
nicant, alii certis diebus, ab aliis nullus dies praetermittitur quo non offeratur sacrificium, alibi Sabbato tantum et Domnico, alibi tantum Dominico, et si quid aliud hujusmodi animadverti potest, totum hoc genus rerum, ut quibuscunque placuit sacerdotibus Ecclesiae, vel religionis, cui praeerant, instituerunt, nec disciplina in his melior est gravi prudentique Christiano, nisi ut eo modo agat, quo agere viderit ecclesiam ad quam forte devenerit. Quod enim neque contra fidem, neque contra mores bonos habetur, indifferenter sequendum, et propter eorum inter quos vivitur societatem servandum est, ne per diversitatem observationum schismata generentur
Abbreviated transcription (Latin):
sunt quaem eoclesus xpͥi cerantur exquir tacnen quaedac
sunt quacius brrtoras scanonicis cõmendantur quaedã quae
nonsunt quid em scribta sedtamoentraditacus todiuntur
.Sedillaquidem quaeroto oreterrarumo senuantur uelat
ipsis a pontolas uel anaucronetate pricipali concilionũ¬

Expanded text:
i geruntur, ex quibus tamen quaedam sunt quae in Scripturis canonicis commendantur; quaedam vero non sunt quidem scripta, sed tamen tradita custodiuntur . Sed illa quidem, quae toto orbe terrarum servantur, vel ab ipsis apostolis, vel ab auctoritate principalium concilio
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Simpliciũ enĩ ꝓpositionũ. aliȩ s̃ innullo sibi participan¬
tes. ut sunt omĩs homo animal ẽ & uirt̾. bona ẽ. & aliȩ
ssmodi ꝓpositiones. alie uͦ quȩ participant. Participantiũ

Expanded text:
. Simplicium autem propositionum aliae sunt in nullo sibi participantes ut sunt, omnis homo animal est, et, virtus bona est, et aliae usmodi propositiones, aliae vero quae participant. Participantiu
Abbreviated transcription (Latin):
Sed is ꝗde ꝗofficio fuit c̃tiguus & cognat᷑ c̃seqͥt᷑ facto
suo fine c̃tentã honor euacuabit: Hȩc qͥdẽ ita smixta.
ut rethorica insit specieb S pecies uͦ insint causint causis
Causariĩ uͦ partes ftatꝰ eẽ dnr̃. quos etiã aliis nominib
tũ õstituciones. tũ qͥstiones nominare lic&. qͥ ꝗdẽ di¬
uidunt᷑ ita ut rerũ qͦq natura diuisa ẽ: Sed apͥncipio
questionũ differentias ordiamur. qm̃ rethoricę questio¬
nes circũstantiis in uolutȩ s̃ om̃s. aut inscripti aliciiiꝰ
c̃troũsia ũsant᷑. aut p̃t̾ scriptũ exre ipsa sumunt c̃¬
tentiones exordiũ: Et illȩ ꝗdẽ q̃stiones quȩ inscripto st̃.
quinq modis fieri posst̃. Uno qͥdẽ cũ hic scriptoris ũ¬
ba defendit. Ille sententiã atq hic appellat᷑ scriptũ

Expanded text:
sed is quidem qui officio fuit contiguus et cognatus, consequitur, facto suo fine contentam, honore vacuavit. Haec quidem ita sunt mixta, ut rhetorica insit speciebus, species vero insint causis. Causarum vero partes status esse dicuntur: quos etiam aliis nominibus tum constitutiones, tum quaestiones nominare licet: qui quidem dividuntur ita, ut rerum quoque natura divisa est. Sed a principio quaestionum differentias ordiamur, quoniam rhetoricae quaestiones circumstantiis involutae sunt omnes, aut in scripti alicujus controversia versantur, aut praeter scriptum ex re ipsa sumunt contentiones exordium. Et illae quidem quaestiones, quae in scripto sunt, quinque modis fieri possunt. Uno quidem, cum hic scriptoris verba defendit, et ille sententiam; atque hic appellatur scriptu
Abbreviated transcription (Latin):
plicandis diutius laboremꝰ. si pͥores resolutorii ł topica aristonbs
diligentius ingeniũ lectoris instruxer̃ Nã siquerat᷑
utrũ canis substantia sit. atq hanc diuisionẽ faci

Expanded text:
plicandis diutius laborabimus, si priores resolutorii vel Topica Aristotelis diligentis animum lectoris instruxerint. Nam si quaeratur utrum canis substantia sit, atque hanc divisionem faci
Abbreviated transcription (Latin):
picuratur. quie nammpseece siae trabuetur propter instarun¬
uensitatis. Ideoq e nohannis apost. inapocalyps in. Septẽscribit
ecdesns. ecclesia uero adhuc insta montalitatis canneconstituła
propteripsacubilitatẽ lunae nomineinscribturis Saepae
uocati. quodueroanniuersarius dies paschalis nonadeundẽne¬
dit. anindiẽ. sicure tputa dies quocrediturdñs natus. hoc pitprop¬
terdociuicũ. diẽ. etluuam Mani festũ este nĩ quodie dñs crui¬
cipixus sit ennsepulchnopuenit etresurrexit. adiunctaeni.

Expanded text:
figuratur, qui etiam ipsi Ecclesiae tribuitur, propter instar unfiguratur, qui etiam ipsi Ecclesiae tribuitur, propter instar universitatis; ideoque et Joannes apostolus in Apocalypsi septem scribit Ecclesiis. Ecclesia vero adhuc in ista mortalitatis carne constituta, propter istam mutabilitatem, lunae nomine in Scripturis saepe vocatur. Quod vero anniversarius dies paschalis non ad eumdem redit anni diem, sic ut puta dies quo creditur Dominus natus, hoc fit propter Dominicum diem et lunam. Manifestum est enim quo die Dominus crucifixu
Abbreviated transcription (Latin):
quasiamortuis transeuntes depeiorar ad meliora decon¬
poralie ad spinitalia deccn uergatione huius uitae ads¬
pemfuturae resurrectiones etgloriae piropterpsucn
ipsuo nouum hoon neo quemniur eourinquere etexi¬
ure uetere expungantes uetus firmeitumn utsimus
nouacons pansio quo pas chauos truo opnolatusectqs¬
propterHancONGOVtAENOuItateo prmismensisinarmi
cnensis celerratione hucatrasutus est. nacmpsediciturmensis
Nouorũ quiauero intototempotemp̃oresaecul⁊ Nuno tertiũ. tempus
xpparurt. Ideoresurnectiodritrid uanaest: pricũ erĩ.tecipus an
telegem. Secundum sublege.Tertiũ sus gratia. Uiãmnsestũ. ẽ.
Sacramentum quodanteerat in prophenco enicenate occultũ
lia. et decorporalis adspiritalia sacracentatransine. utmaqis
magisq huicsaeculo moriasur. etunanostrAAbScondauncũx p̃o¬
ooẽ ꝙ lucems tudi nostri quaeadin feriorauengerat ad supe¬
rioraconuertamus: adillamscilicetaetenna contemplationẽ in¬

Expanded text:
quasi a mortuis transeuntes de pejoribus ad meliora, de corquasi a mortuis transeuntes de pejoribus ad meliora, de corporalibus ad spiritualia, de conversatione hujus vitae ad spem futurae resurrectionis et gloriae. Propter ipsum  nouum hominem, quem iubemur induere et exuere ueterem expurgantes uetus fermentum, ut simus noua consparsio, quoniam pascha nostrum immolatus est Chrispropter hanc ergo uitae nouitatem primensibus celebrationi attributus est; nam ipse dicitur et mensis novorum. Quod vero in toto tempore saeculi nunc tertium tempus apparuit, ideo resurrectio Domini triduana est. Primum enim tempus est ante legem, secundum sub lege, tertium sub gratia, ubi jam manifestatum est sacramentum quod erat in prophetico aenigmate occultum. lia, et de corporalibus ad spiritualia sacramenta transire, ut magis magisque huic saeculo moriamur, et vita nostra abscondatur e lucem studii nostri quae ad inferiora vergebat, ad superiora convertamus, ad illam scilicet aeternam contemplationem i
Abbreviated transcription (Latin):
uatorisnosfrysterium manifestissime celebratur
spuetera testamerto fiquraliter prmumcestumest̃.
quandoa quooccis opas chaceler rauitpopulusðima ecxpto
Gurus piqurainuenitate completaest inxpo qui sicutouesad
ammolandũ ductus est.cintssanquinẽlanitis postir.Idesteuu¬
cpli acaptiuitateaesyptialaperamprueuius quidẽ die paschap¬
lis resurnectionis nonsolum proid eaelen ramus quodineodec̃
amortuis re surrexit sedetiatñ proaliis sacracentis que per
eundem sic:uipicantur qui eninsicut dicitapostolus mortuus
est pro delictanos traetresurrexit propteriustipicati oneco
Nostrram tiransitus quidaminilla passionediũ et resur nec̃¬
tione Sacratus est namecuocasulumip sud quod paschadis¬
ta exprȩssenit cumceler raretim adno pascha cuodispit
pulis cumuidis set inquitihs̃ quiauenithora uttranomeb
demundoa patrem trani setus ergodehacuita contrem¬
modo agitur perꝑideo quaenorisdaturnrems siore
peccatorum quandoconsepelimurcuarxp̃o perraptis cauor

Expanded text:
atoris nostri mysterium manifestissime celebratur, in Veteri Testamento figuraliter primum gestum est, quando agno occiso, Pascha celebravit populus Dei in Aegypto: cujus figura in veritate completa est in Christo, qui sicut ovis ad immolandum ductus est; cujus sanguine illinitis postibuujus quidem diem paschalis resurrectionis, non solum pro eo celebramus, quod in eodem a mortuis resurrexit, sed etiam pro aliis sacramentis quae per eumdem significantur. Qui enim, sicut dicit Apostolus, Mortuus est propter delicta nostra, et resurrexit propter justificationem nostram, transitus quidam de morte ad vitam, in illa passione Domini et resurrectione sacratus est. Nam et vocabulum ipsum, quod Pascha dita expressit, cum celebraretur a Domino Pascha cum discipulis suis: Cum vidisset, inquit, Jesus quia venit hora ut transiret de mundo ad Patrem. Transitus ergo de hac vita mormodo agitur per fidem, quae nobis datur in remissionem peccatorum, quando consepelimur cum Christo per baptismum,
Abbreviated transcription (French):
pinniseius. Merrto
giturdictus. quIa OR¬
tusocciditA. SEcun¬
dum carnem etsecun¬
duco sp̃cm. deoccasum
RuRsus Exor tus ogit¬
teco. Sol inlucinat
ETEXURET. ETOPAGO
TEPORECONFOUET SA

Expanded text:
pinnis ejus. Merito gitur dictus, quia ortus occidit secundum carnem, et secundum spiritum de occasu rursus exortus. Item sol illuminat, et exurit, et opaco tempore confovet s
Abbreviated transcription (Latin):
niudiciumangeloruco et
quodinse stellarum pigu¬
RASOMNESINCLUDAT ETQuOD
MOTUMINENMRADIL.Ẽ HA¬
Beat. Siquidemsexalii
Motus ErRABILISSINT ANE
ATERGO DEXTRALEUAQ SuR¬
Sucn deorsuenq: PoStremo
Ei quodnecessitate eppicia¬
tur UT HAECLINEΛULTRA
crrculucoduci norpos sit
DuosuNtautemordia i¬
uolurtur Boreus que m
Aquilonemuocamnis
temtronis quae Nobis
SEmperappaRENt CUI
contrarius est no trus
quiaus tralis dicitur.
Tanta autempolus cele¬
ritate ferridicrrurut
NiSIAduensus eius prae¬
cipitemcursumnastrra
currant mnundiruina
facianto ferture
cius prasceps uolub¬
Litas cursus Side ruen
Tecmperari. Vnde et¬
Iucanus Side rRq Sola
fucacncnoderantire
poͦ. lodiuersapotentia

Expanded text:
indicio angulorum, et indicio angulorum, et quod in se caeteras figuras omnes includat, et quod motum inerrabilem habeat, siquidem sex alii motus errabiles sunt, ante, a tergo, dextra, laevaque, sursum, deorsum. Postremo, et quod necessitate efficiatur, ut haec linea ultra circulum duci non possit. Duo sunt autem, ut dixivolvitur, Boreus, quem Aquilonium vocamus. tentriones, qui nobis semper apparent. Cui contrarius est Notius, qui australis dicitur. Tanta autem polus celeritate ferri dicitur, ut nisi adversus ejus praecipitem cursum astra currant, mundi ruinam faciant. Fertur enim ejus praeceps volubilitas cursu siderum temperari. Unde Lucanus: Sideribus quae sola fugam moderantur polo, diversa potentia
Abbreviated transcription (Latin):
Cardinsextrenasu
axis partis sutit con¬
Vex& extrecoa cacli
poli. excaeles tibaoi
ranntitur quorũ al¬
teradaquibonẽ. ex¬
PDECTANS BOREAS ALTER
TERRA COPPOSITUS AUS¬
it romotus dictus est.
to adoccident ẽ. semel.
istimant. Huncautẽ
potundum uollubile.
ATQ ARDENTÕ. ES SEDI¬
beruint. euius sphe¬
RA SUPERAQUAS ESSE
USQINCENDIM̃ tnosipa¬
rent. Spheraaucom
conpirmant ecpion¬
cipium habere necrer¬
minue prrbe oro tundi¬
tate suiquasicnculus
VNdEIncipiat uel.ubide¬
pracheridature. Ae qualii¬
terenico exotmnioparte
serturessecollecta eł
adochiuasimilaterrespi¬
CIENSATQ AUENTRO TERRS
acquis. Spacusdistiacta
IpSaq Sui aequalatate
Stabilas ut cacininulla
partem declinare. urodi¬
ꝙ aequalitas collecta
permittat aonullo puli¬
CIMENTOSUBUECTA SUS¬
pectioniee speraeuel¬
cinculi multisarqunen¬
TATIONIB TRARTANS RATIO¬
NABILE PLATO PABRICATORIS
MUNDIOPUS INSINUAT
Si neinitioest Et pine. Ter¬
tio quodapuncto efficity
dinuo quodmorum ex se
HABIAT. DEINDE QUODCARE

Expanded text:
Cardines, extremae axis partes sunt. Convexa, 22 extrema coeli. Poli, ex coelestibus ra nititur: quorum alter ad Aquilonem spectans Boreus, alter terrae oppositus Austronotus dictus est. 4. te ad Occidentem, semel istimant. Hoc autem rotundum, volubile, atque ardens esse dixerunt. Cujus sphaeram super aquas esse usque incendium temperent. Sphaeram autem confirmant, nec principium habere, nec terminum, pro eo quod rotunditate sui, quasi circulus, unde incipiat, vel ubi demprehendatur. Aequaliter enim ex omni parte fertur esse collecta, et omnia similiter respiciens, atque a centro terrae aequis spatiis distincta; ipsaque sui aequalitate ita stabilis, ut eam in nullam partem declinare undique aequalitas collecta permittat, ac nullo fulcimento subvecta susfectionem sphaerae vel circuli multis argumentationibus tractans, rationabile Plato Fabricatoris mundi opus insinuat. sine initio est, et sine fine. Tertio, quod a puncto efficitur. Denuo, quod motum ex se habeat. Deinde quod careat
Abbreviated transcription (Latin):
URBEM STELLIS AR¬
dentigr refulgen¬
teco. nonnediuina
prouidentia. Neces¬
SARIO Prospexit
UITINTRAORREMCAELI
ET SUPRAORBEMRE¬
Dundaret aqua. quae
ILLA FERUENTES MISIN¬
CENDIATEM PERARET.
RON. SOLEMINQuitphi¬
losophi NEgant ca¬
Lidae essenaturae
EO QUODAL BOSSIT. NON
RUBiCuNDUS Autru¬
tilus in speciemignis.
ETIDEO QUODNECIGNI¬
tus naturasit. Si quid
habet calores feruN
pernichio mnotu. con¬
UERSIONES ACCEDERE
quod erqodicendum
putant ut nihiluide¬
aturhucnores con¬
Sumere quia calore.
quod humore uelmi
ralem Sednihilaqut
CUMISTAPROPONVNT
quia nihil. INTERESt
UTRUMEXNATURA. CA¬
Lorem quis habcat.
Anex passione uel
EXALIQUACALISA. NOS
AUTEM EREDIMUS EU
Sicuthabereurtutẽ
inluminandi. Itaetiã
uoporandi. Iencus
esteniensol. Ic nisau¬
tem etinluminatetex¬
uret. Quidam autem
dicunt. Solisigneaqͥa
NUTRIRE. ET EXCONTRA¬
rio elimento uirtutã᷑
luminus eruaporas
aCCIPERE UNDEFRE¬
quenter so le uid e¬
entis cnadidumn. atq¬
rorantem. In quo eui¬
dcns datindiciũ quod

Expanded text:
rbem stellis ardentibus refulgentem, nonne divina Providentia necessario prospexit ut intra orbem coeli, et supra orbem redundaret aqua, quae illa ferventis axis incendia temperarent?ron. Solem, inquit, philosophi negant calidae esse naturae, eo quod albus sit, non rubicundus, aut rutilus in speciem ignis, et ideo quod nec ignitus natura sit. Si quid habet caloris, ferunt prae nimio motu conversionis accidere. Quod ideo dicendum putant, ut nihil videatur humoris consumere, quia calorem, quo humor, vel miralem. Sed nihil agunt, cum ista proponunt, quia nihil interest utrum ex natura calorem quis habeat, an ex passione, vel ex alia causa. 2. Nos autem credimus eum sicut habere virtutem illuminandi, 27 ita etiam vaporandi. Igneus est enim sol; ignis autem et illuminat, et exurit. Quidam autem dicunt solis ignem aqua nutriri, et ex contrario elemento virtutem luminis, et vaporis accipere; unde frequenter solem videamus madidum, atqrorantem; in quo evidens dat indicium, quod
Abbreviated transcription (Latin):
DESEptecplanito¬
les caelaeteorũ con¬
UERSIO NIBUS.
m grosius sc̃s inlinro
Exymeron sicloqua¬
turdicens. Lecimus
INDauid. laudatecur
CAELicaElorũ. titrrum
enimunumsitcaelũ
anplures cont entio.
est. duchali quicnultos
tẽ paraeterunũ alaos
esSeneganit. Philo¬
Sophiau tẽmundi
Septemcaelosidest
planetas cloborum.
CONSONOMUTO INTRO¬
duxerunt. quorũ or¬
BIBUS CONEXAMeMO¬
ranit. ocnia quos sibi¬
IN NEXUS uelutinl¬
SERTUS UERSARA RETRO
Etecontranio: ceteris
motus perrearitran¬
tur. Si quidechetinee¬
clesias ticis lagras et
caela caelorumnlegun¬
tur. etapostoluspa¬
LuS USq ad tertiuencao¬
lum puisseintellegro
ro eorũ nihil. sisipnao¬
sucxt hucnanatemesũ¬
tas. fecitautõ cosds̃
Noninformis uelun
consusus sedrations
QUAD AMORDINE SUODIS¬
TINETUS. Nam Superao¬
riscrreula. caelum pro¬
prriodis cretuen te remipu
Etaequalatus undiq sƿa¬
tuis collectam extendrt
atq ineourretutis spira¬
taliumcreatu rarũcons

Expanded text:
De septem planetis coeli et eorum conversionibus. 1. Ambrosius sanctus, in libro Hexaemeron sic loquitur, dicens: Legimus in David: Laudate eum coeli coelorum. Utrum enim unum sit coelum an plures, contentio est, dum aliqui multos tem, praeter unum, alios esse negant. Philosophi autem mundi septem coelos, id est, planetarum globos consono motu introduxerunt. Quorum orbibus connexa memorant omnia, quod sibi nexos et velut insertos versari retro et contrario caeteris motu ferri arbitrantur. Siquidem in ecclesiasticis libris, et coeli coelorum leguntur, et apostolus Paulus usque ad tertium coelum fuisse se intelligit ro eorum nihil sibi praesumat humana temeritas. Fecit autem eos Deus non informes, vel confusos, sed ratione quadam ordine suo distinctos. Nam superioris circuli coelum proprio discretum termino, et aequalibus undique spatiis collectum ostendit, atque in eo virtutes spiritualium creatu
Abbreviated transcription (Latin):
eterum sẽs am¬
Brosius ead ẽ elamen¬
taperqualitatis qu
Bus SIBIINncẽ quada
Naturae comcounio¬
Necis cuntur
Ita his uenrus dietineun
prigidaest aquxpiigi¬
daat que humidx Aer
calidus est et hucordus
ICNIS OALIDUS ATquegie¬
cus. pek has enim
Gasilas qualitates. Sic
GITURAQUAE PERMOSNA¬
TIOMEM qualitatis pri¬
gidae Rursusaqua
acriperhucorecoq̃ia
hucidusest aer aqua
uero quasi quiB daco
BRAcHIIS PRIGORSATQ
humoris. Altenoterra
Alteroaeruediturcor¬
Gida quidectennaco
acrehumido. Ips ẽ quoq
AeRcE DIUs INterduo
naco hocestintera quato
etignem utrumq illoeli¬
mento sue conciliat
Quiaquishucoorecetigne
crloreco comiuniguntur
icais quoq e umnsitcalidus
Etsiccus calore aemnadnec¬
titim siccitate aiteco
cõmunionẽ ⁊erraesociatir
Atq itasii perhunccicurtũ.
quasi ꝑ quendã chorũ eopeqr¬
dasocietate conuenitun

Expanded text:
eterum sanctus Ambrosius eadem elementa per qualitates 19 quibus sibi invicem quadam naturae communione commiscentur ita his verbis distinguit: frigida est; aqua frigida atque humida; aer calidus atque humidus; ignis calidus atque siccus. Per has enim jugabiles qualitates sic gitur aquae per cognationem qualitatis frigidae. Rursus aqua aeri per humorem, quia humidus est aer. Aqua vero quasi quibusdam duobus brachiis frigoris, atque humoris, altero terram, altero aerem videtur comgido quidem terram, aerem humido. 3. Ipse quoque aer medius inter duo ram, hoc est, inter aquam et ignem, utrumque illud elementum sibi conciliat, quia aquae humore et igni calore conjungitur. Ignis quoque, cum sit calidus, et siccus, calore aeri annectitur, siccitate autem in communionem terrae sociatur, atque ita sibi per hunc circuitum, quasi per quemdam chorum concordi societate conveniunt.
Abbreviated transcription (Latin):
re trabit᷑. Et sidefinias hominẽ animal dicas. Idẽ genꝰ
quid sint uoces quȩdã que nł significant ut ssillabȩ
nom̃ uͦ designat. id cuiꝰ nom̃ ẽ. ad placitũ uͦ qđ nullum
nom̃ aliꝗd ꝑse signific& sed adponentis placitum il
lud inp̃ssit. Sunt enĩ uoces naturalit̾ significantes
ut canũ latratꝰ irascanũ signat & alia eꝰ quȩdã uox
blandim̃ta. sed ñ s̃ noa quia ñ sunt ad platitũ sig
tẽpr̃ sunt uerba cũ tẽpr̃ st̃. Cuiꝰ uͦ nulla pars extra
Inciceronis enĩ noẽ nulla extra pars designatiua ẽ.
neq ci. neq cen neq ro. neq si ex duob. integris noã
sint. Qđ enĩ inuno c̃significat id extra ñ significat
in noẽ enĩ magist̾. magis &t̃ consignificant qđ ẽ
magist̃ sublatũ t̃ ł magis ñ erit alicuiꝰ significatio
nisi tibi hoc alii nom̃ dare placuerit. Omã enĩ noã
ñ naturalit̾ st̃. sed ad placitũ ponunt᷑. sed dehis in

Expanded text:
re sumitur, ut si diffinias hominem prius animal dicas, quod est genus. quia sunt voces quaedam quae nihil significant, ut sunt syllabae. Nomen vero, designat id cuius est nomen. Ad placitum vero, quia nullum nomen aliquid per se significat, sed ad ponentis placitum. Ilus rei nomen illud impressit. Sunt enim voces naturaliter significantes, ut canum latratus iras canum significat, et alia eius quaedam vox blandimenta; sed non sunt nomina, quia tempore sunt, verba cum tempore. Cujus nulla pars extra In Ciceronis enim nomine nulla extra pars designativa est, neque 'ci', neque 'ce', neque 'ro'. Neque si ex duobus integris nomina sint. Quod enim in uno consignificatIn nomine enim magister, magis et ter consignificant, quia est magister. Sublatum vero ter et magis non erit alicujus significatio, nisi tibi hoc alii nomen dare placuerit. Omnia enim nomina non naturaliter sunt, sed ad placitum ponuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
ruñ Neq enimsic instinitasunt: utcarnis uoluptatib seruiant Sed
taniũ inpruetũ propaginis quaerant. Nacoenpea dotales tabulae
indicancausaprocreandonũ. liBerorumdicitur quando ercoquisq
Iux oriosa eamplius unn quã necessitas procrea tdorũ. liseronũ
cõginam peccxtũ est uhndeneces sees icondianis elymosins Ac prae¬
Ors. In tercedar̃t quiqmagoconiugalis pudiemã prequeilius supes
inconineñiã cm culañ. Nuptialia autẽ Bonatreasunt. pboles. pides
etsacramentt̃i inpideadtenditur ne praeterunculũ. coniugalẽ
cumnaltera uelalier concur atur inproleutamantersuscipiatun
pudieinatriaturnsacramenoutconiuqĩnonseparetr neq
causxprolisaltericoniiuncati sacramentũ. Mriẽ. Id eorx tencon¬
q intis at ꝙuxori coniumctionis inSeparailegacracneñ um

Expanded text:
runt; neque enim sic institutae sunt, ut carnis voluptati serviant, sed runt; neque enim sic institutae sunt, ut carnis voluptati serviant, sed tantum ut fructum propaginis quaerant. 10. Nam et ipsae dotales tabulae indicant quod causa procreandorum liberorum ducitur uxor. Quando ergo quisque luxuriose amplius vivit quam necessitas procreandorum licogit, jam peccatum est. Unde necesse est ut quotidianis eleemosynis, 456 ac precibus intercedant qui tori conjugalis pudicitiam frequentius per incontinentiam maculant. Nuptialia autem bona tria sunt: proles, fides et sacramentum. In fide attenditur, ne praeter vinculum conjugale cum altera vel altero concumbatur; in prole, ut amanter suscipiatur, pudice nutriatur; in sacramento, ut conjugium non separetur, neque causa prolis alteri conjungantur. 11. Sacramentum autem ideo inter conusque viris atque uxoribus conjunctionis inseparabile sacramentum
Abbreviated transcription (Latin):
quoduerosus iunci.emerui. reuertiona in idipsua hocpur¬
ptrreus colorille demons tranlluduero quodinprmsaNulusaspon¬
Sosponsaedatur. pithocnimirũ uel proptermutuae fideisicnum
uel propterad mcis uteodẽ.picnorecorũ cordaiucxnuꝵ. Vndeetquxr¬
litatisamorẽ unicuoea pererpenes. Israhelautẽ ilicrtũerat puella tradi¬
renis iposł manifestatũ sanquinẽ maritalẽ. xpudueteres ielecendis¬
omnaratis: iiil. ista ex pectaran uruintus. genus. pulchritudooratioiu faeon
etrex siceuenosa si benemorataes set si pulchra. Nunautẽ oncenus ac
iteoes. sedmagis diurtiae inuxors. placeã. Necquaeritur paem ina quã¬
÷ sitpudica sed potius qua cnpulchrx̃ quacetcorcupi scendilisidinẽ. Nu¬
trut et cnaltorũ posis esus prraatrahat, pulchraerũ utait quidã sapi¬
ens enoadacaature ⁊ dirpicile cus toditu quod pluresa maͣt illaes unt
auteoceriaenuptia e qua ein coniugiono ulibidinẽ sedprolẽ niqui¬

Expanded text:
quod vero subjungit: Et iterum revertimini in id ipsum, hoc purquod vero subjungit: Et iterum revertimini in id ipsum, hoc purpureus color ille demonstrat. 8. Illud vero, quod inprimis annulus a sponso sponsae datur, fit hoc nimirum vel propter mutuae fidei signum, vel propter id magis, ut eodem pignore eorum corda jungantur. Unde et quarlitas amorem unicum carperet. Penes Israel autem illicitum erat puellam viro tradere, nisi post manifestmaritis quatuor ista spectabantur: virtus, genus, pulchritudo, oratio; in feminis tria: si generosa, si bene morata esset, si pulchra. Nunc autem non genus, ac mores, sed magis divitiae in uxoribus placent; nec quaeritur quam sit femina pudica, sed potius quam formosa, quae et concupiscendi libidinem nutriat, et cunctorum post se suspiria trahat. Pulchra enim ut ait quidam sapiens cito adamatur, et difficile custoditur, quod plures amant. Illae enim sunt certae nuptiae, quae in conjugio non libidinem, sed prolem requi
Abbreviated transcription (Latin):
est: quoduenoeadeonfaeonnaedũmaritantur uelan orscilice tumo¬
uerint. seperhaecuinis suis essesuriectas et humniles. unde enpsud
uela mentũ uulcoma portemuocan. idestenantẽ quiasicnũ maritalis
dicuitatis ac potes tatis ineo est. capudensmulierisumest Aicetetpro¬
Sequitur in dequodpudeat. Undeemehecex quaecumnads porigũ duce¬
net sicmiluteũ ⁊ psacons pexit salutationẽ. uelos culanionisus tinuit
Vnde etnus es dictae eoquodae tennaor tẽcat̃ quodenĩ. nus eñ espost
Benedienone caleuraunomuice uinculo copulansu uidelicet Neco¬
pacẽconiugalis unitans disrumnpanbatuenoquod e adẽ uirta candido
puitpuneoꝙ colore permscitur candorquippead mundiiauitae
pupora adsangums pos tenitatẽ adhisitur ut hoc sienoeteoilmen¬
tac lex tenendas utris ꝙ ad tecopus acononeati et p̃os rhaecredden¬
dũ derninonnecenir quodenĩdieit coniucatisa pos tulus absmiele
uos adtecopus utuacensonationi. hocille candoruae iNsinuat

Expanded text:
est. 6. Quod vero eaedem feminae, dum maritantur, velantur, scilicet ut noverint se per haec viris suis esse subjectas, et humiles, unde et ipsum velamen vulgo mavortem vocant, id est, Martem, quia signum maritalis dignitatis ac potestatis in eo est. Caput enim mulieris vir est , licet et prosequitur inde quod pudeat. Unde Rebecca, cum ad sponsum duceretur, simul ut eum ipsa conspexit, salutationem vel oscula non sustinuit;  nubes dictae, eo quod aethera obtegant. 7. Quod autem nubentes post benedictionem a Levita uno vinculo copulantur, videlicet ne compagem conjugalis unitatis disrumpant. At vero quod eadem vitta candido purpureoque colore permiscetur, candor quippe ad munditiam vitae, purpura ad sanguinis posteritatem adhibetur, ut hoc signo et continentiae lex tenenda ab utrisque ad tempus admoneatur, et post haec reddendum debitum non negetur. Quod enim dicit conjugatis Apostolus: Abstinete vos ad tempus, ut vacetis orationi , hoc ille candor 455 vittae insinuat;
Abbreviated transcription (Latin):
suamn. quae caputestut illamittetur unumnet sequatim uerum
ut cor pus caputsuumsicut eclesias equitur xp̃m hortator
Apos tolos coniugre: ut propteroracionẽ Abstineant atq excon¬
Sengu
tecm porasc̃ipiextionis obserueñ eismempedicnentocar nalioratioris
uacent. Nã me tiuetenetes tacento antes cipicatisuñ ooaesacnube¬
ri et sicdiscedent id eoimonteadsis tere merueruñ . Itechonta

Expanded text:
suam, quia caput est, ut illa imitetur virum, et sequatur vere, suam, quia caput est, ut illa imitetur virum, et sequatur vere, ut corpus caput suum, sicut Ecclesia sequitur Christum. Hortatur Apostolus conjuges ut propter orationem abstineant, atque ex consensu tempora sanctificationis observent, et sine impedimento carnali orationibus vacent . Nam et in Veteri Testamento ante sanctificati sunt omnes a mulieribus, et sic descendenti Deo in monte assistere merue