comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ac dñante. Hoc tempore floruit albinus qui et altumus
karoli eruditor. Hic genere anglicus. clarus ingenio. in
philosophia excellentissimus. non tantum in sciencia s mo
rum honestate preclarus. Et ab ip̃o karolus didicit om̃s
lus cõmisit monasterium sancti martin turouensis regendũ
Nam monachi preterite religionis obliti a deo de fluxerant
ꝙ sericis induti uestibus et de auratis calciamentis incedebãt

Expanded text:
 Isto tempore floruit Albinus qui et Alcuinus, Caroli eruditor, genere Anglicus, clarus ingenio in philosophia excellentissimus; non tantum in scientia, sed et morum honestate praeclarus; a quo Carolus didicit omnes lus commisit monasterium sancti Martini Turonense regendum. Nam monachi praeteritae religionis obliti adeo deflexerunt, ut sericis induti vestibus et deauratis calceamentis incederent,
Abbreviated transcription (Latin):
uirginis et omimu sanctoru. Quod cesar ei concessit. et
uembris. Et statuit. Ut in illo die romanus pontifex ibi
celebraret muissam. et populus acciperet corpus et sangui¬
nem dñi nr̃i ihũ xp̃i. sicut in die natalis dñi. Et in isto.
festiuitatem. et defuncti habeant per ecclesias tocius mũ¬
di pacrificium sequenti die pro redemptione ammarum:¬

Expanded text:
d Cesar ei concessit, et it; et statuit ut in isto die Romanus pontifex ibi celebraret missam et populus accipiat corpus et sanguinem Domini, sicut in die Natalis Domini; et in isto festivitatem et defuncti habeant per ecclesias totius mundi sacrificium pro redemptione animarum
Abbreviated transcription (Latin):
x. diebus xuiii. Huius precibus karolus magniis
deriũ regem et uxorem eius. quos captiuos duxit in fran¬
ciam. Et ueniens ⁊ omaui reddidit omma que pater eius
pupinis dedit beato petro. adiuncto quoq ducatu spoleta¬
no et bũnetano. et ab hoc tempore rome patricius effectꝰ¬

Expanded text:
2, diebus 23. Huius precibus vocatus Carolus derium regem et uxorem eius, quos captivos portavit in Franciam. Et veniens Romam reddidit omnia, quae pater eius Pipinus dederat divo Petro, adiuncto ei quoque ducatu Spoletino et Beneventano: et ob hoc ipse patricius
Abbreviated transcription (Latin):
uir consularis preferendus phũs et secularibus et ecclesia¬
sticis. quia nos ambiguos esse facit an inter seculares an
inter ecclesiasticos scriptores fuerit illustrior. Laudent eũ
est predicauienta ꝙ ꝑiermenias transtulerit de greco in lati¬
⁊it. Nos uero ecclesiastici laudamus eũ. ꝙ librum de tri¬
nitate scripserit.ꝙ exiliatus a theoderico rege gothoru
migius. sanctus maxencius abbas. sanctus leodegarius

Expanded text:
us vel praeferendus philosophis et saecularibus et ecclesiasticis, quia ambiguos esse facit an inter saeculares, an inter ecclesiasticos scriptores fuerit illustrior. Laudent eum s, quod Categorias transtulerit de Graeco in Latirit. Nos ecclesiastici laudamus eum quod librum De sancta Trinitate scripserit, quod exsiliatus a Theodorico, Gothorum et Imigius, Maxencius abbas, Arnulphus, Leodogarius
Abbreviated transcription (Latin):
sua de monstrat diceus. Istis temporibus hermes doctor fidei
et scripturaru effulsit inter nos. Et licet nos pascha dom̃¬
dñica die celebraremus et quidam inde dubitarent ad corro¬
borandas amias eorũ. eidem hermeti angelus dñi in habitu
pastoris apparuit et precepit. ut pascha domini die dominica

Expanded text:
sit celebrandum. Istis ergo temporibus Hermes doctor fidei et Scripturarum fulsit inter nos. Et licet nos idem Pascha praedicta die celebraremus, et quidam inde dubitarent ad corroborandas tamen animas eorum eidem Hermeti angelus Domini in habitu Pastoris apparuit, et praecepit ei ut Pascha die dominico
Abbreviated transcription (Latin):
diebus xxii. hic statuit ut nulla monacha pallas saciatas con¬
tingeret. nec incensum poneret in sancta ecclesia. et ut uelũ¬
portet. Constituit eciam. ut legitima non habeatur uxor insi
per sacerdotem fuerit benedicta. et a parentibus fuerit solemp¬
inter tradita et param̃phis custodita. cauens multis ꝑiculis
que solent cuta matriuoniu contingere. Hic martirio coro¬

Expanded text:
d. 22. Hic constituit ut nulla monacha pallam sacratam contingeret, nec incensum poneret in sancta ecclesia. Eleuthereto, unum ut legittima non habeatur uxor, nisi per sacerdotem fuerit benedicta et a parentibus sollemniter tradita et a paranimphis custodita, cavens multis periculis, que solent circa matrimonium contingere. Hic fecit or
Abbreviated transcription (Latin):
nere presensit in conuentu fratrũ positus apprehensa manu
mea sit dixit. Fr̃atres hunc clementem ep̃ũm urbis ordino Q
michi ab uncio usq ad finem comes fuit in omnibus. Cumq¬
ego ad pedes eius proadeus declinarem cathedre honorem dueit᷑
Tu peccati periculum timens fugis cathedraui. Certus esto. quia
amplius peccas qui populu dei uides in fluctibus positũ cum
posses uiuare subt̃fugis tui tantũmodo consideraçionẽ habẽs
et non quod in cõmune expedit prouideus. Huius corpus arca
diu iacuit. sed post multorũ annoru curricula mari ab illo lo
co recedente a beato turillo moranorũ ep̃o. et pene ominur
sclauorum a populo diuinitus repertu delatum est tempore
papam et populũ romanũ honorifice reconditu. In qua ecclia

Expanded text:
minere presensit, in conventu fratrum positus apprehensa manu eius dixit: „Fratres, hunc Clementem episcopum vobis ordino, qui mihi ab inicio usque ad finem comes in omnibus fuit", cumque ad pedes eius declinasset cathedre renuens honorem ait: „Tu peccati periculum timens fugis kathedram. Certus esto, quod amplius peccas, qui populum Dei velut in fluctibus positum, cum possis iuvare, subterfugis. Tui tantummodo consideracionem habens et non, quod in commune expedit, provides." Hic a cesare Decembris. Sed post multorum annorum curricula mari recedente ab hoc loco a beato Cyrillo, Morauorum episcopo et pene omnium Sclauorum apostolo, divinitus repertum Corpus eius delatum est tempore pam et populum honorifice t
Abbreviated transcription (Latin):
alio iudicetur. ⁊ legasti tu negauit. et petrus magister tius.
et quis apostolorũ ausus fuit eum iudicare. sed egressus fo¬
ras fleuit amare. Tu gͦ. inte ip̃o collige causam tuam. et ore
proprio teip̃um iudica.Ad hec marcellinus. ob scelus inquit
ydolatrie iudico me deponenduz. Anathematizo eciaz quem
cũq qui corpus meum tradiderit sepulture. Et fleus dixit

Expanded text:
o iudicetur alio. Negasti tu, negavit et Petrus, magister tuus, et quis apostolorum ausus fuit eum iudicare, sed egressus flevit amare. Tu ergo collige intra te causam tuam et ore proprio te ipsum iudica!" Ad que Marcellinus „Ob scelus", inquit, „ydolatrie iudico me deponendum. Anathematizo eciam quem cumque, qui corpus meum tradiderit sepulture." Amare denique
Abbreviated transcription (Latin):
quis es dñe. Respondit. Ego sum princeps apostoloru. et¬
quare corpus meũ inhuiatũ non sepelis. dans ei intelligere¬
omius qui se humiliat exaltabitur. Multum se humiliauit.
qui se indignum sepultura indicauit. Tade ergo et sepeli
cum iuxta me ut quos iustificauit gracia. non diuidat sepultu¬

Expanded text:
Quis es, domine?" Et ille: „Ego sum princeps apostolorum; quare corpus meum inhumatum non sepelis", lptum: qui se humiliat, exaltabitur? Multum se humiliavit, qui se indignum sepultura iudicavit. Vade ergo et sepeli eum iuxta me, ut quos iustificavit gracia, non dividat sepultu
Abbreviated transcription (Latin):
ne eccłie diligencius perscrutati sunt. ꝙ lunus et cletus non
sederiuit ut pontifices. sed ut sũmi pontificis coadiutores. qui¬
bus in uita sua beatus petrus ecclesiasticam reru dispensa¬
cionẽ tradidit. ip̃e uero tantũ orationi et predicationi uacabat¬
propter quod tanta auctoritate donati meruerunt in catholo¬

Expanded text:
nae Ecclesiae perscrutati sunt, quod Linus et Cletus non sederunt ut pontifices, sed ut summi pontificis coadjutores, quibus beatus Petrus tradidit ecclesiasticarum rerum dispositionem: ipse vero tantum orationi et praedicationi vacabat. Unde tanta auctoritate donati, meruerunt in catalo
Abbreviated transcription (Latin):
patre constantino. sedit annis .ii. mensibus x. de regi
one capricauri. Hic constituit supra memorias mr̃m
missas celebrari. Hic fecit basilicam in uia aurelia uliario ab¬
uticianus natus tuscus ex patre marino eius.
de ciuitate liua. sedit amus uii. mensibus .x. diebus
iiii. hic constituit. ut fiuges super altare et fabe be¬

Expanded text:
patre Constantio, sedit annis 4. mensibus 3. dieb. 25. Qui constituit supra memorias martyrum Missas celebrari Et fecit basilicam in via Aurelia, ubi ICIANUS, natione Thuscus, ex patre Marino, de civitate Lunae, sedit annum unum, mensem 1. diem 1. Hic constituit ut fruges super altare ta
Abbreviated transcription (Latin):
ris conuersacio. Ipsi enim sacerdotium ⁊ epresentant samue¬
lis qui licet esset sacerdos tamen officiun excertebat. Ipse
eciam Regem elegit in israhel. et electum consecrauit.¬
Resules siquidem germanie non sunt illius uicarii
qui relicta syndone midus aufugit. Sed sunt euis
pore tribulacionis eduxit gladium et amputauit seruo principis.
auriculam eius dexteram non enim amputauit ei pedicam.
sed auriculam ut ostenderet ꝙ ei caput libentissime ampu¬
tasset. Et ideo licet aliquando ad uocem antille xp̃m negẽt
tamen frequenter resurgunt fortiores nichil est iopinatur in
operibus et sicut est tempus pacis et tempus belli sic etiam
int homines ad paceni et homines ad bellum deputati

Expanded text:
ris conversatio. Ipsi enim sacerdotium representant Samueris conversatio. Ipsi enim sacerdotium representant Samuelis, qui licet esset sacerdos, tamen judicis officium exercebat; ipse enim regem elegit in Israel et electum consecravitresules siquidem Germanie non sunt illius vicarii, qui relicta sindone nudus abfugit ‹sicut epispore tribulationis eduxit gladium et amputavit servo pontificis auriculam; non amputavit ei pedicam, sed auriculam, ut ostenderet, quod ei caput libentissime amputasset. Ergo licet ipsi aliquando ad vocem ancille Christum negent, tamen frequenter resurgunt fortiores. Nichil est inordinatum in operibus creatoris. Et sicut est tempus pacis et tempus belli, sic etiam sunt homines ad pacem et homines ad bellum deputati
Abbreviated transcription (Latin):
eciam fieri consueuit pro sarracenis ac iudeis. Et utiq hanc
ingratitudinem rex regum suo tempore sibi factam reputaret.
Insuper ut ego utar opimone singulari cum uerecundia andeo
sic sentire quod ad regimeu uiuersalis ecclesie nil competen¬
suerit diligenciam adhibeat quod studium gallicorum ĩ suo
uigore floreat et fructificet ad confutandum hereticorum
uersucias et errores. Et ut germanorum imperium in
suo honore dilatetur ad supprimendas gentes et omnes
naciones. Et ut sacerdocium romanorum in suo robore sub¬
sistat. et firmiter ad congregandos filios ad amorem et obe¬
dienciam per gratias competentes et insticiam expeditam
Nec est actendenda clericorum studencium indistreta dis¬
solucio cum adolescentiores et delicatiores de cunctis mun¬
di partibus in unum congregati. singuli suos mores secum fe¬
rant. Nec est contempnenda presulum germanorum secula¬

Expanded text:
etiam fieri consuevit pro Sarracenis et Judeis, et hanc utiqueetiam fieri consuevit pro Sarracenis et Judeis, et hanc utique ingratitudinem et injuriam rex regum suo tempore sibi factam reputaret. 33. Insuper, ut ego utar opinione singulari, cum verecundia audeo sic sentire, quod ad regnum universalis ecclesie nichil competenfuerit, diligentiam adhibeat, quod studium Gallicorum in suo vigore floreat et fructificet ad confutandum hereticorum versutias et errores, et ut Germanorum imperium in suo honore dilatetur ad supprimendas gentes et omnes barbaras nationes, et ut sacerdotium Romanorum in suo robore consistat et firmetur ad congregandos filios ecclesie ad amorem et obedientiam per gratias competentes et justitiam expeditam. Nec est attendenda clericorum studentium indiscreta dissolutio, cum adolescentiores et delicatiores de cunctis mundi partibus in unum locum congregati singuli secum mores ferant. Nec etiam attendenda est presulum Germanorum secula
Abbreviated transcription (Latin):
tis et sicut eciam in ipsius promocione diuinum auxiliu
se subtrat. Sed ego ad descrbenda huius uirtuosi Regis
magualia maxime retraho/ quia ad hoc me insufficientez
sia dei sic Regnu romanorũ est regnum dei.¬
xpredictis igitur omnibus manifestum est quod si¬
cut ecclesia romanorum est ecclesia dei sic utiq re
potest intelligi hoc quod dixit ihesus discipulis suis uobis
inquit datum est nosti misterium regni dei illis autem
qui foris sunt .s. uanitatibus seculi inuoluti omnia fiunt
et non intelligent. Si enim omuia que mistice fiunt in
et superbi non intelligant quinymo ipsi pocius ueritatem
peruerterent inderisum Cum ergo tantorum Romanorum impe¬
memoriana reuocari. tunc absq dubio dignuui est stupore. Sed
ex precogitata deliberatione uel industria regie dignitatis me¬
rito de libro uiuencium deleretur. Et quod saltem semel in an¬
no pro rege uel pro regno Romanorum generalis oracio fieret q̃

Expanded text:
 sic etiam in ipsius promotione divinum auxilium nunquam  sic etiam in ipsius promotione divinum auxilium nunquam se subtraxit. Sed ego ad scribendum huius victoriosi regis magnalia manum retraho, quoniam ad hoc me insufficientem sia dei, sic utique regnum Romanum est simipredictis igitur omnibus manifestum est, quod sicut ecclesia Romana est ecclesia dei, sic utique rpotest intelligi hoc, quod dicit Jesus discipulis suis, „Vobis, inquiens, datum est nosse misterium regni dei, illis autem, qui foris sunt" supple: vanitatibus seculi involutis, „omnia fiet non intelligant". Si enim omnia, que mistice fiunt in et superbi non intelligerent, quin immo ipsi potius veritatem perverterent in derisum. Cum ergo tantorum Romanorum impememoriam revocari, tunc absque dubio dignum esset stupore, si ex precogitata deliberatione vel industria regie dignitatis memoria de libro viventium deleretur, et quod saltem semel in anno pro rege vel pro regno Romanorum generalis oratio non fieret, que
Abbreviated transcription (Latin):
uulgore propheticum ꝙ de karlingis .i. stirpe regis
laroli et de domo Regis francie imperator suscitabitur karo¬
lus nomine qui erit princeps et monarcha tocius europe ac
reformabit ecclesiam et imperium. Sed post illum auillus¬
omnino amplius imperabit. Tamen qui huiusmodi uaticiniis
et in certis propheciis uult fidem adhibere adhibeat. Sed ego
sum certus ꝙ creator sue presidet creature et quod iusto dei
et nreprehensibili iudicio quod secuudum merita ecclesie et
populi aliquando habeat ecclesia aduocatum aliquando nullũ
aliquando uero pro rege tyrannum ad uindictam ⁊eproboru
et ad exercicium electorum. Nouissime autem diebus istis
postꝙͣ imperium per annos quasi xxxxii. uacauerat uisitaue
rat deus plebeni suani et suscitauit ei principem Seremssi¬
nuni dominum Rudolphuni de halspurg conitem prope
basileam in eius electione concordiam et coronaçionem so¬
lempnissimam sicut dei gracia manifestissime apparuit cũc¬

Expanded text:
vulgare propheticum, quod de Karlingis, id est de stirpe regis Karoli et de domo regum Francie imperator suscitabitur Karolus nomine, qui erit princeps et monarcha totius Europe et reformabit ecclesiam et imperium, sed post illum nunquam alius imperabit. Qui huiusmodi vaticiniis et incertis prophetiis vult fidem adhibere, adhibeat. Ego certus sum, quod creator sue presidet creature, et quod justo dei et irreprehensibili agitur judicio, ut secundum merita cleri et populi aliquando ecclesia habeat advocatum, aliquando nullum, aliquando vero pro rege tyrannum ad vindictam reproborum et ad exercitium electorum. 31. Novissime autem diebus istis, postquam imperium per annos quasi XXXV vacaverat, visitavit dominus plebem suam et suscitavit ei principem serenissimum dominum Rodolphum de Habsburg comitem. In cuius electione concordi et coronatione sollempnissima sicut dei gratia cunctis manifestissime apparuit,
Abbreviated transcription (Latin):
prodiderit faccionis premio a nobis et honore dotabitur. Is
uero qui usus fuerit faccione si uel sero tamen incognta.¬
tamen adhuc conaliorum archana patefecerit absolucione
tamen et uenia dignus habebitur. Statuimus ut quid con

Expanded text:
prodiderit factionem, et praemio a nobis et honore donabitur. Is prodiderit factionem, et praemio a nobis et honore donabitur. Is vero, qui usus fuerit factione, si vel sero, tamen incognita adhuc consiliorum arcana patefecerit, absolutione tantum ac venia dignus habebitur. ARCAD. ET HON
Abbreviated transcription (Latin):
qua in firmitate sexus iinus ausuras esse confidimus
Emancipationes quoq que a predictis siue in filios pꝰ
legem diuntaxat latam siue in filias fuerit collata nõ
ualent dotes donationes quoruulibet Postremo item
alienationes quas ex eo tp̃e qualibet fraude uel iure
factas esse constiterit quo primum memorari de menu¬
di faccioue ac societate cogitauerunt nullus statuimus esse nomi¬
ne fuerunit. ut que ea a uiris titulo donationis receperint filiis
debeant reseruare Tempore quo usufructus absuutur omma
ea a fisco nostro se relicturas esse cognostunt que uieta legez
filii debeantur falcidia. Etiam ex hiis rebus filiabus tantũ
non eciam filiis deputetur id quod de predictis eorum siliis
cammus. Etiam de satellitibus consciis et munstris filiis q
eorum simili seueritate censemus dane si quis ex hiis in.
exordio unte faccionis studio uere laudis assensus ĩpsam

Expanded text:
quas pro infirmitate sexus minus ausuras esse confidimus. quas pro infirmitate sexus minus ausuras esse confidimus. Emancipatio, quae a praedictis sive in filios post legem dumtaxat latam sive in filias fuerit conlata, non valeat. Dotes donationes, quarumlibet postremo rerum alienationes, quas ex eo tempore qualibet fraude vel iure factas esse constiterit, quo primum memorati de ineuda factione ac societate cogitaverint, nullius statuimus esse momene fuerint, ut quae a viris titulo donationis acceperunt, filiis debeant reservare, tempore quo ususfructus absumitur, omnia ea fisco nostro se relicturas esse cognoscant, quae juxta legem filiis debeantur. Falcidia etiam ex his rebus filiabus tantum, non etiam filiis deputetur. Id quod de praedictis, eorumque filiis cavimus, etiam de satellitibus consciis ac ministris, filiisque eorum simili severitate censemus. Sane si quis ex his in exordio initae factionis, studio verae laudis accensus, ipse
Abbreviated transcription (Latin):
poris sint nostri Eadem enim seueritate uoluntatem scele¬
ris qua effectum puniri iura uoluerint ip̃i quideu utpote
maiestatis reos gladio fruantur bonis eorum omnibus fis¬
co nostro additꝭ filii uero eius quibus uitam imperiali
specialiter leuitate concedimus paterno eniu deberent.
um eciam proximorum hereditate et successione habeant
illesi Testamentꝭ alioruu nichil rapiant suit perpetue
egentes et pauperes infanua eos paterna semper comite¬
tur Ad nullum uinquam honorem nulla prorsus sacramẽ¬
ta peruemant sint postremo tales ut hiis perpetua e¬
gestate sordentibus fit et mors solacium et uita supplici
libus uinquam interueuire attemptauerunt ad filias sa¬
ne eorum quomodolibet numero fuerut falcidiam tantu
ex bouis matris sicut testata siue intestata defecerit uo¬
lumus peruenire ut habeant mediocrem potius filie ali¬
moniam ꝙͣ integruni emolumentum aut nomen heredis¬
conse quatur. Micior enun circa eas debet esse sentencia

Expanded text:
ogitarit, eadem enim severitate voluntatem sceleris qua effectum puniri iura voluerunt: ipse quidem utpote maiestatis reus gladio feriatur bonis eius omnibus fisco nostro addictis, filii vero eius, quibus vitam imperatoria specialiter lenitate concedimus, paterno enim deum etiam proximorum hereditate ac successione habeantur alieni, testamentis extraneorum nihil capiant, sint perpetuo egentes et pauperes, infamia eos paterna semper comitetur, ad nullos umquam honores, nulla prorsus sacramenta perveniant, sint postremo tales, ut his perpetua egestate sordentibus sit et mors solacio et vita supplicio.libus umquam apud nos intervenire temptaverint. Ad filias sane eorum, quolibet numero fuerint, falcidiam tantum ex bonis matris, sive testata sive intestata defecerit, volumus pervenire, ut habeant mediocrem potius filiae alimoniam quam integrum emolumentum ac nomen heredis. Mitior enim circa eas debet
Abbreviated transcription (Latin):
periali sanxinus edicto ut eciam post mortem nocentum hoc
crimen inchoari possit in conũeto mortuo memoria eurs
dampuetur. et bona eius successoribus eius eripiantur.¬
⁊ Lam exe quo sceleratissimum quos inceperit conalium
quis tale crimen extraxit neq alieuare neq manu mittere
causa in capud domini seruus torqueri statiuuius. Is est pr¬

Expanded text:
e uti coepimus, ut etiam post mortem nocentium hoc crimen inchoari possit, ut convicto mortuo memoria eius damnetur et bona eius successoribus eripiantur: nam ex quo sceleratissimum quis consilium cepit, quis tale crimen contraxit, neque alienare neque manumittere causa in caput domini servi torquentur, id est pr
Abbreviated transcription (Latin):
Unde Augꝰ in .xx. libro de ciuitate dei super hus uerbis apo¬
stoli dicit illud quod ait aplus teneat. et qui mõ tenet tene¬
at. donec de medio fiat. Nam absurde de romano imperio cre
de medio fiet. id est de medio tollaturi et tunc reuclabitur
Sblato autem Romano impeno erit tribulacio tanta et talis qualis et
lacionis grauissime et maxime tempora priora uidebuntur tpr̃a
pacis fuisse unde p̃s. Orietur in diebus dñi iustiçia et habundan¬
cia pacis donec auferatur lua idest Romanũ imperiũ quod ꝑ lu¬
nam desiguatur. unde apłus ad thymo. scribit. Hec sunt scitote
illa tribulacio tribus amiis cum dimidio. ut dicitur in mathꝰ.¬
et colligitur hoc ex apocalipsi Iohannis et danielis. Sicut au¬
tem xp̃c dñs et magister ommu in se ip̃o Romanũ Imperiu
honorauit. Ita beatus petrus cui dominus ecclesiam suam ⁊ e¬
gendam cõmisit honorari precepit in epistola sua dicens. Ti¬
mete et Regem honorate.¬

Expanded text:
in XXo libro de civitate dei super hiis verbis apostoli sic dicit: „Illud, quod ait apostolus: 'tantum ut qui modo tenet, teneat, donec de medio fiat', non absurde de Romano imperio credde medio fiat, id est de medio tollatur, 'et tunc revelabiturAblato autem Romano imperio erit tribulatio tanta et talis, qualis et lationis gravissime et maxime tempora priora videbuntur tempora pacis fuisse. Unde psalmus: „Orietur in diebus domini justitia et habundantia pacis, donec auferatur luna", id est Romanum imperium, quod per lunam designatur. Unde apostolus Timotheo scribit: „Hoc autem scito, illa tribulatio tribus annis et dimidio, ut dicitur in et colligitur hoc ex apocalipsi Johannis et Daniele. 9. Sicut autem Christus dominus et magister omnium in se ipso Romanum imperium honoravit, ita beatus Petrus, cui dominus ecclesiam suam regendam commisit, honorari precepit in epistula sua dicens: „Deum timete et regem honor
Abbreviated transcription (Latin):
am eoip̃o mairrat ac si nulla diffidatio facta fuisset ꝙ̃
eciam tamquam proditorem per quostunqs iudices penis
legalibus statiumus castigari prohibemus eciam et damp¬
namui uinuersas et singulas guerras et lites miusta cũc¬
ta quoq iniusta incendia spolia et rapinas indebita et
inconsueta thelonia et conductus et ecactiones per ip̃is
conductibus extorqueri consuetas sub penis quibus sacre
leges premissa et eorum ꝙ libet saneunt pumenda ⁊q̃

Expanded text:
am eo ipso incurrat, acsi nulla diffidacio facta esset; quem am eo ipso incurrat, acsi nulla diffidacio facta esset; quem eciam tamquam proditorem per quoscumque iudices penis legalibus statuimus castigari. Prohibemus eciam et dampnamus universas et singulas guerras et lites iniustas, cuncta quoque iniusta incendia, spolia et rapinas, indebita et inconsueta thelonia et conductus et exacciones pro ipsis conductibus extorqueri consuetas sub penis, quibus sacre leges premissa et eorum quodlibet sancciunt punienda".
Abbreviated transcription (Latin):
Ds qui de cetero aduersus aliquos iustam diffida¬
cionis causaui se habere fingentes ip̃õs in loas ubi
domicilia non obtinent Aut ea cõmunter non inhabitant
intempestem diffidant declaramus dampna quecunq per
incendia spolia uel rapiuas diffidatis ip̃is cum honore suo ĩ¬
ferre non posse. Et qui patrocinari non debent alicui fraus
et dolus presenti constitucione inperpetuum ualitura sauxi¬
mus diffidantꝭ huius modi quibustunq domins aut perso¬
nis cum quibus aliqui fueruit in societate familiaritate
uel honesta quauis amiaçia conuersati sic factas uel fien¬
das impostorum non ualere nec licere pretextu diffidacio¬
ins cuiuslibet quempiam iuuandi per incendia spolia uel
rapiuas insi diffidatio per tres dies naturales ip̃i diffidan¬
do personaliter uel in loco in quo habitare consueuit publi¬
ce fuerit intimata possitq de intimatione huiusmodi per
testes ydoneos fri plena fides quisquis secus quempiam
diffidare et muadere modo premisso presumpserit infanui¬

Expanded text:
 qui de cetero adversus aliquos iustam diffidacionis causam se habere fingentes ipsos in locis, ubi domicilia non obtinent aut ea communiter non inhabitant, intempestive diffidant, declaramus dampna quecumque per incendia, spolia vel rapinas diffidatis ipsis cum honore suo inferre non posse. Et quia patrocinari non debent alicui fraus et dolus, presenti constitucione imperpetuum valitura sanccimus: diffidantes huiusmodi quibuscumque dominis aut personis, cum quibus aliqui fuerint in societate, familiaritate vel honesta quavis amicicia conversati, sic factas vel fiendas imposterum non valere nec licere pretextu diffidacionis cuiuslibet quempiam invadi per incendia, spolia vel rapinas, nisi diffidacio per tres dies naturales ipsi diffidando personaliter vel in loco, quo habitare consuevit, publice fuerit intimata possitque de intimacione huiusmodi per testes ydoneos fieri plena fides. Quisquis secus quempiam diffidare vel invadere modo premisso presumpserit, infami
Abbreviated transcription (Latin):
formare et concordare ut pacẽ habeamꝰ oĩb diebus nr̃is in scã
eccłia ⁊ fides catholica dilatetur et crescat ad laudem et gloriã
noĩs sui qui est benedictus in secula seculorum. Ameri.
Item fateor me in precedẽtib ab illoꝵ scͥptꝭ in quibusdã deuiasse
et sicut ip̃i ex suis originalib credunt ueritatem excepisse. sic
ego nillam puto admistiusse falsitatem petens humiliter ue¬
nam de erratis. ⁊c¬

Expanded text:
formata concordare, ut pacem habeamus in diebus nostris et sancta ecclesia et fides catholica dilatetur et crescat ad laudem et gloriam nominis sui, qui est benedictus in secula seculorum. Amen.Fateor autem me in precedentibus ab aliorum scriptis in quibusdam deviasse. Sed sicut ipsi ex suis originalibus credunt veritatem excerpsisse, sic ego nullam puto admiscuisse falsitatem, petens cum humilitate veniam de erratis.
Abbreviated transcription (Latin):
ue n ale ot ductoze pio per amena uireta Forentum sem¬
per sremorum sedesq beatas. Ad latices ntrnte pios
nbi semma uite. Diuinis ammantur aquis a fonte super¬
uo. Letisicata seges spmie mundantur a demptie sues¬
sio queat esse dei mortisq future. Maxima cent̾ena cu¬
mulare per horrea fructum Sequuntur Rubrite seu

Expanded text:
areo damnata cibo: sed amoena uirecta Florentum semper nemorum sedesque beatas Per latices intrate pios, ubi semina uitae Diuinis animantur aquis et fonte superno Laetificata seges spinis mundatur ademptis, Vt messis queat esse Dei mercisque futurae Maxima centenum cumulare per horrea fructum. Omnipotens aeterne Deu
Abbreviated transcription (Latin):
uereñ Et batulus beati petri apostoli cum quo ⁊ esuscitatus fue¬
⁊at in partes duas est diuisus una pars inferior cum corpe pon¬
tisscio penes treuerim. Supenor uero pars penes colomani e a
qua decet pererenoa reseruatur. Et est causa quare Romanus
epistopus baculum uon habet pontificalem quem utiq beatus
petrus in spiritu prophetico transmisit ad geriuanos.
quedam figuraliter memoranda. Quid auteui dignus est
muaculo ꝙͣ ꝙ beatus petrus in urbe remaneus per baculum siũ
in germania fintrem mortuum suscitauit et multitudineni gena¬
ouile reducitur et lupus rapax repellit̾ nisi sacrũ impiuã ⁊ mpi
dũ roiuanoꝵ Impator frena se denudãs p̃t̃ate sũmu põtificẽ
et pastorẽ ouũ qua põt reuerẽ cia et honore subleuat ⁊ eraltat
scismaticis aut aliis erroribus a romane eoclesie obediencia deui¬
antes de mandato apostolico ꝑ iinpatorẽ mali gladio ad uintate

Expanded text:
verensem. Et baculus sancti Petri, cum quo ipse resuscitatus fueverensem. Et baculus sancti Petri, cum quo ipse resuscitatus fuerat, in partes duas est divisus, cuius pars inferior est cum corpore pontificis penes Treverenses, superior vero pars apud Colonienses ea qua decet reverentia reservatur. Et hec est causa, quare Romanus episcopus baculum non habet pontificalem, quem utique beatus Petrus spiritu prophetico transmisit ad Germanos. quedam figuraliter memoranda. Quid autem dignius est miraculo, quam quod beatus Petrus in urbe remanens per baculum suum in Germania fratrem mortuum suscitavit et multitudinem gentovile reducitur et lupus rapax repellitur, nisi sacrum imperium, idum Romanus imperator terrena se denudans potestate summum pontificem et pastorem omni qua potest reverentia et honore sublevat et exaltatrversis moribus vel scismaticis aut aliis erroribus a Romane ecclesie obedientia deviantes de mandato apostolico per imperatorem materiali gladio ad unitatem
Abbreviated transcription (Latin):
aneti ugitur Eubarius et ualerius et materuꝯ ubiq uirtutib
et siguis ampliabant fidem xp̃i baptiz antes omnes gentes in
niomiñe eiuo. Sed euliariuo et ualerius infra amios .xii. decesserunt
ab hoc seculo regnanti cũ xp̃o. Maternus autem post diẽ resirrectonit
sue uixit annos xh. et populum ⁊̃ reuerẽn tungureñ et Colomẽ ad
bus ciuitatibus a se nuicem ad modum trianguli plus ꝙ̃ duas ma
tudo confluxit ut eos baptizan oporteret in ⁊iuilo qui cuntatẽ
influuit qui tunc belgio dicebatur et dum oleum sanctiu de ficet
misso celitus oleo totuo ille ⁊inilo consecrntus oleo sacro om̃bus
pparebat. Et propter hoc idem ⁊ iulus inodo olenia quas ubois
uia diciter qui olii belgio dicebatin. Et ab hoc riuulo gallia bel¬
licat momeu habebat licet ali dicant aliter porroculo sausa be
maternis post cominissum sibi officium in colonia moreretut. si¬
guum angelo dato corpus eius trauslatum est ad ciuitatem c̃ re¬

Expanded text:
ancti vero Eucharius, Valerius et Maternus ubique virtutibus et signis ampliabant fidem Christi baptizantes gentes in nomine eius. Sed Eucharius et Valerius infra annos duodecim decesserunt ab hoc seculo regnaturi cum Christo. Maternus autem post diem resuscitationis sue vixit annis XL et populum Treverensem, Tungrensem et Coloniensem ad bus civitatibus a se invicem per modum trianguli plus quam per tudo confluxit, ut eos baptizari oporteret in rivulo, qui civitatem irrigat et tunc Belgis dicebatur. Et dum oleum sanctum deficeret, misso celitus oleo totus ille rivulus consecratus oleo sancto omnibus apparebat. Et propter hoc idem rivulus modo Olevia quasi olei via dicitur, qui olim Belgis dicebatur. Et ab hoc rivo Gallia Belgica nomen habet, licet alii dicant aliter. Porro cum sanctus Maternus post commissum sibi officium in Colonia moreretur, signo per angelos dato corpus eius translatum est ad civitatem Tre
Abbreviated transcription (Latin):
utinani ex altati per Romanum imperiu et dilatati
magnitudine bonorum in eos collatorum intelligerẽt
et non essont ingrati utinam princeps presertin hii ad quos
pertinet ius et potestas eligendi Regem in imperatoren
postinodum promouendũ pericula que uenient sublato Romano
Imp̾eno prouiderent Dimi enini sublatum fuent romanuum Impe¬
rium tribulacio tanta erit in mundo quod nsi dies tribulationio¬
illius ut dicitur in mar. ⁊ math. fuissent abbreuiati non fieret
super terram nouissima prouiderent et sublacionem eius perti¬

Expanded text:
Utinam exaltati per Romanum imperium et dilatati magnitudinem bonorum in eos collatorum intelligerent et non essent ingrati! Utinam principes, presertim hii, ad quos pertinet jus et potestas eligendi regem in imperatorem postmodum promovendum, pericula, que venient sublato Romano imperio, providerent! Dum enim sublatum fuerit Romanum imperium, tribulatio tanta fiet in mundo, quod „nisi dies illius tribulationis", ut dicitur in Matheo et Marco, „fuissent breviati, non fieret super terram, novissima providerent et sublationem eius perti
Abbreviated transcription (Latin):
ad hoc ut facilius terra sancta recuperaretur. madit ip̃is in
consiliũ ut regnũ turroꝵ quod in medio consisteris non parũ
dabat transfretantibus impediuentu primitus xp̃iauoruz su¬
i cepissent. infirruitas que illo anno maxime crca confua
maris uiguit. in eodem xp̃ianoru exeratu niuis inualuit.
pape et dũm albanensem cardinalem et demũ ip̃um regeni¬
xp̃ianiss iu cum pluribus comitibus et baronibus necuon ⁊
aliis simplicibus de medio sustulit. Quam feliater autẽ

Expanded text:
ad hoc, ut facilius Terra Sancta recuperaretur, incidit eis ad hoc, ut facilius Terra Sancta recuperaretur, incidit eis consilium ut regnum Tunicii, quod in medio existens non modicum dabat transfretantibus impedimentum, primum Christianorum sunu cepissent, infirmitas que illo anno maxime circa confinia maris viguit, in eorum Christianorum exercitu nimis invaluit. pape, dominum Albanensem cardinalem, deinde ipsum regeianissimum cum pluribus comitibus et baronibus nec non et aliis simplicibus de medio substulit; quam ante
Abbreviated transcription (Latin):
ribus ciuitatibus orbis cepit. et tam urrs ꝙͣ mulierib
occisis et captis ip̃am in solitudinem redegit Auno
domim mͦ ccͦ lxuiiiͦ conradinus olim nepos frederia
rat insurgeus ad tentonicos quos habuit ꝙ̃ plutibis
Lombardis et tuscis adunctis peruenit usqr romam
Ubi cum imperiali more solempinter receptus fuissẽt as¬
sociato sibi senatore urbis domino henrico fratre Regis
castelle. et ꝙ̃ plurimie romamo ad regem karolum
apuliam intrauit. Sed post durum campestre bellum comuduuis
cum terga uertentibus capitur. et a karolo cum multis nobilib
decapitatur. Anno dñi a ͦ cc ͦ lxx. ludouicus Rex francie
xp̃ianssimus non territus preteritis laboribus et expensis. t¬
quas olim fecerat ultra mare iterato cum duobus filiis adiunc¬
to sibi rege nauerre. et ꝙͣ plurimis ecclesiaru prelatis ⁊ ba¬
ronbus pro recuperatione terre sancte iter assumpsit. uerinu

Expanded text:
ribus civitatibus orbis, cepit et tam viris quam mulieribus ribus civitatibus orbis, cepit et tam viris quam mulieribus occissis et captis ipsam in solitudinem redegit. EoDomini M°CC°LXVIII. Coͮnradus olim nepos Fridericirat, insurgens, ad Teutonicos quos habuit quam plurimis Lombardis et Tuscis adiunctis, pervenit usque Romam. Ubi cum imperiali more sollempniter receptus fuisset, associato sibi senatore Urbis domno Heinrico fratre regis Castelle et quam plurimis Romanis contra regem Karolum Apuliam intravit. Sed post durum campestre bellum Coͮnradinus cum suis terga vertentibus capitur et a Karolo cum multis nobilibus decapitatur. Anno Domini M°CC°LXX° Lodowicus rex Francie non perterritus pre ceteris laboribus et expensis, quas olim fecerat ultra mare, iterato cum duobus filiis, adiuncto sibi rege Navarre et ronibus, pro recuperatione Terre Sancte iter assumpsit. Verum
Abbreviated transcription (Latin):
ante uidit. Ab oriente enun cum magno fulgore singent
usq ad mediu emisperii uersus occidentem coma perlu¬
cidam pertrahebat. Et licet in diuersis partibus mundi
forte multa significauit. hoc tameu unũ pro certo comptu
apparente papa urbanus cepit infirmari in eadem nocte
qua papa erespirauit. et cometes disparuit. Anno dñi
M ͦ. ccͦ. lxuͦ. predictus karolus qui pro recuperatione
regni sialie per urbanu papam uocatus fuerat ⁊ omam
ubi tunc in senatorem electus fuerat naingio uenit de
mũ apuliam intraus bello campestri habito predictum
c ͦ heui ͦ ꝙͣ plurima multitudo sarracenorũ eie affrita
per angustum mare transieus in hyspaniam Adiuncti
sunt sarracens in hyspaniam. et magnã plagam m
xp̃ianos exercuerunt intendentes ꝙͣ olim perdiderunt.
recuperare hyspanam. Sed illarum partui adunati xp̃i¬
ani et cruce signatoruz ex diuersis partibus auxilio ad¬
iti. licet cum inulto xep̃ianorum sangume de sartancenis

Expanded text:
ante viderat. In oriente enim cum magno fulgore surgens usque ad medium emisperii versus occidentem comam prelucidam trahebat, et licet in diversis partibus mondi forte multa significaverit, hoc tamen unum papparente papa Urbanus cepit infirmari et eadem nocte, qua papa expiravit, et cometes disparuit. Anno DomiM°CCLXV. predictus Karolus Provintie comes, qui pro recuperatione regni Scicilie per Urbanum papam IIII vocatus fuerat, Romam, ubi tunc iinde Apuliam intrans, bello campestri habito, predictum M°CCLXVI. quam plurima multitudo Sarracenorum ex Affrica per angustum mare transiens in Yspanias et adiuncti sunt Sarraceni in Yspania, magnam plagam in Christianos exercuerunt, intendentes, quam olim perdiderant, recuperare Yspaniam. Set illarum partium aduniti Christiani et crucesignatorum ex diversis partibus adiuti, licet cum multo Christianorum dampno, de Sarracenis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ sicut romani pontifices in ytalia fecundiores terras sin¬
perii sic et germani prinçipes in almania meliores terras
pant. Ex quo non est dubium tandem regnorum et sacer¬
dotum ab inuicer diuidendum esse quibus diuisis utri¬
usq desolacio est futura uerumptamen qualis frederi
Dicitur etiam a longis temporibus uaticinatum esse in germa¬
nia quod de huiusmodi frederia germiie radix peccatrix erũ¬
peret fredericus nonune qui clerum in almania et eciam ipãm
romanam ecclesiam ualde hũiliaret et tribularet uehementer.¬

Expanded text:
quod sicut Romani pontifices in Italia fecundiores terras imperii, sic Germani principes in Germania meliores terras pant. Ex quo non est dubium tandem regnum Romanorum et sacerdotium esse ab invicem dividendum, quibus divisis utriusque desolatio est futura. 30. Verumtamen qualis Frederictc. Dicunt etiam quidam a longis temporibus vaticinatum esse in Germania, quod de huius Frederici germine radix peccatrix erumpet Fredericus nomine, qui clerum in Germania et etiam ipsam Romanam ecclesiam humiliabit et tribulabit vehementer
Abbreviated transcription (Latin):
siue francis ydeomate discordantes sed exteriori habitu satis
conformantes. hoc excepto ꝙ franagene cultui uestium et aliis
moribus iuuenilibus sicut torneamentis a leuis et ornatui ca¬
pillorum tamꝙͣ minores uacant et dant operam franci ue̾o
tamꝙ seniores excercent se seriosis sicut bellis et discordiis¬
quibus plurimum occupantur et in hoc Romanorum ger¬
manitatem quodam modo unitantur.¬
N ista igitur prouinçia que gallia dicitur et modo a ger¬
manis gallicis francis et francigenis possidetur quãdoq
Unii quandoq plura erant regna aliquaudo simul aliquanr¬
do successiue. Sicut modo est et diu fuit in hispania ubi licet
plures sunt Reges tamen unum dicitur ⁊egnun hispanoru.
Et hec diuersitas reguni et regnorum in gallos facit multas
diuersitates. et contrarietates in scripturis que gesta et an¬
tiquitates gallicorum et francorum descripseuint indifferent̾
hiis populis hec nomina inponentes.

Expanded text:
sive Francis ydiomate discordantes, sed exteriori habitu satis sive Francis ydiomate discordantes, sed exteriori habitu satis conformes, hoc excepto, quod Francigene cultui vestium et aliis moribus juvenilibus, sicut torneamentis, cantilenis et ornatui capillorum tamquam juniores vacant et dant operam, Franci vero tamquam seniores exercitio serioso, sicut bellis et discordiis plurimum occupantur; et in hoc Romanorum germanitatem quodammodo imitantur.n ista igitur provincia, que Gallia dicitur et modo a Germanis et Gallicis, Francis et Francigenis possidetur, quandoque unum, quandoque plura fuerunt regna, aliquando simul, aliquando successive, sicut modo est et diu fuit in Hispania, ubi licet plures sint reges, tamen unum dicitur regnum Hispanorum. Et hec diversitas regum et regnorum in Gallia multas facit diversitates et contrarietates in scripturis, que gesta et antiquitates Gallicorhiis populis hec nomina imponentes.
Abbreviated transcription (Latin):
et populo romano ut quicunq illos alamanos compescerent
ni tam propter dignitatem romanorimi. quam propter liberta¬
tem consequendam almanos cumi exercitu copioso sunt ingres¬
si et ip̃os iterum ⁊ omano imperio subdiderunt ab illo tempore
germani prefati franci.i. liberi sunt uocati Et propter hoc usq
in presentem diem dicitur populus ille procurationes et exac¬
tiones uiolentas decimas uel tributa soluere naturaliter dedi¬
minant cum in tantum germinassent ꝙ terra illorum
illas comode. capere non posset muserunt partem nilicie uersus
orientem ultra ⁊enum qui usq hodie franci orientales dicti sunt
di sed habitu uestinm et aliis moribus multum discordant.
Aliam uero partem milicie miserunt uersus occidentem sup
tes pueros procurauerunt ex eisdem et eorum mores et linguã
gallicam didicerent. Et usq modo dicuntur francigeni quasi de
srancis geniti et eorum terra françia nominatur a germams

Expanded text:
et populo Romano, ut quicumque illos Alanos compescerent,et populo Romano, ut quicumque illos Alanos compescerent,ni tam propter germanitatem Romanorum quam propter libertatem consequendam Alanos cum exercitu copioso sunt aggressi et ipsos iterato Romano imperio subdiderunt. Ab illo tempore prefati Germani Franci, id est liberi, sunt vocati. Et propter hoc usque in presentem diem populus ille procurationes, exactiones violentas, decimas vel tributa solvere naturaliter dediminant – cum in tantum germinassent, quod terra illa eos commode capere non posset, miserunt partem milicie versus orientem ultra Renum, qui usque hodie Franci orientales et eorum ted habitu vestium et aliis moribus plurimum discordant. Aliam vero partem milicie miserunt versus occidentem inte filios et filias genuerunt ex eisdem et earum mores et linguam Gallicam didicerunt et usque modo Francigene, quasi a Francis geniti, et eorum terra Francia nominatur, a Germanis
Abbreviated transcription (Latin):
tes quod isti de troyanoruu gerime processissent. Tandem ueo¬
cum hii gerinani multiplicarentur miserunt partem exercitus
ad thuryngiam ultra remini. qui ibidem regnum iustituẽtes¬
et multo tempore reges habuerunt eneydis quoruui unus e¬
rat basmus de quo infra mencionem facio. Et propter has
maniam propter honorem regniꝰ a meridie dictam esse a ger¬
minando cum tamen illis talis ueritas ꝙ ãmodo contradic̾e
ostremo cum regnu Romanorũ adeo esset dilatatũ
ut fere totus mundus eis subderetur ueiit sulius¬
cesar cum romanis illam terram uidelicet primain germara¬
am et totam galliaui sibi subiciens et ibidem quã plura ca¬
stra et ciuitates edificans totam terram treuereñ Coloni¬
eñ et Magitiiĩ diocꝭ romanis habitatoribus occupauit
antiquam germamtatem inter ⁊omanos et illos populos
reuocando.Postea uero quidam populi qui almani dicti
sunt se romanis opponebant. Tandem exiit edictum a senatu

Expanded text:
eo quod illi et isti de Troianorum germine processissent. Tandem eo quod illi et isti de Troianorum germine processissent. Tandem cum hii Germani multiplicati essent, miserunt partem exercitus in Thuringiam ultra Renum, et ibidem regnum instituentes multo tempore reges habebant crinitos, quorum unus erat Basinus, de quo infra faciam mentionem. Et propter has maniam Renum habere in meridie et eam esse dictam a germinando, cum tamen illis realis veritas quodammodo contradicere stremo cum regnum Romanorum adeo esset dilatatum, ut fere totus mundus eis subderetur, venit Julius cum Romanis illam sibi terram, videlicet primam Germaniam et totam Galliam subiciens; et ibidem quamplura castra et civitates edificans totam terram Treverensis, Coloniensis et Maguntinensis diocesum Romanis habitatoribus occupavit, antiquam germanitatem inter Romanos et illos Germanos renovando. Postea autem quidam populi, qui Alani dicti sunt, se Romanis opponebant. Unde exiit edictum a senatu
Abbreviated transcription (Latin):
Orro scieudum est ꝙ post troye destructionem encas
et priamus innior magni priami nepos cum multis
troyanis et magno exercitu peragentes affricam deuenerunt
ad ytaliam in qua eneas cum suo populo regnum cepit institue
reuii litus habitabant det̾minis illis expulsit et uersus oriẽ¬
tem retrocedere coegit ibiq municiones et castra iustituẽẽ
troyanaui uidelicet minorem que nunc xanctꝭ dicitur et uerona
ceperunt cum mulieribus theuthonicis eo ꝙ essent corpulente ad he
mitatis firmantes et amiciciam sibi regni illius proiũ
sima fundata quia erat octauo anno natiuitatis habrahe attri¬
buta filii nym que sennanudem nouercam suam fugiẽs ne cu
ipsa incestum dmittere cogeretur. et ad illas partes deueuit.
ibiq cuntatem constituit quam suo nomine trenerim noĩa
num mille ducentis. Exercitus autem enee qui in ytaliai
apudlatinos residerat istos populos uidelicet exercitimi priami qui
galliam occupauit lingua latiua germanos appellabant dice

Expanded text:
o sciendum est, quod post Troie destructionem Eneas et Priamus junior, magni Priami nepos, cum multis Troianis et magno exercitu peragrantes Africam pervenerunt ad Italiam. In qua Eneas cum suo populo regnum cepit instituerReni litus morabantur, de terminis illis expulit et versus occidentem retrocedere coegit, ibique munitiones et castra instituens, Troiam videlicet minorem, que nunc Xanctum dicitur, et Veronam, cepit cumirmantes et amicitiam ibi sedem regni illius provincie, id sima. Fundata enim erat octavo anno nativitatis Abrahe a Trebata filio Nini, qui Semiramen novercam suam fugiens, ne cum ipsa incestum committere cogeretur, ad illas partes devenit ibique civitatem constituinominavit. Exercitus autem Enee, qui in Italia apud Latinos resederat, istos populos, videlicet exercitum Priami qui Galliam occupaverat, lingua latina Germanos appellabat,
Abbreviated transcription (Latin):
tia in regia absençia ad gentilem redigerit errorem ppse de
populo francoruu uiros elegit catholicos maiores medios et
minores numero certo decem millia et illos ini saxconia tnͣs¬
plantauit distribueus eis possessiones et terras prout uinꝰ¬
cuiusq status et condicio requirebat. Et uiceuerra consi¬
milem numerum de populo saxonum transduxit in françi¬
ani inferiorem quibus ibidem eciam de terris et possessio¬
nbus prouidebat et sic franci in saxonia fidem xp̃i colerẽt
et sacones in francia eandem fidem colere cogerentur prop¬
ter hanc itaq causam germani super statu imperii a sayeoi
bus tamꝙͣ a suĩs fratrib consiliũ et auxilium requirebant.

Expanded text:
tia in regis absentia ad gentilitatis redirent errorem, ipse de tia in regis absentia ad gentilitatis redirent errorem, ipse de populo Francorum viros elegit catholicos maiores,medios et minores numero circa decem milia et illos in Saxonia transplantavit, distribuens eisdem possessiones et terras, prout uniuscuiusque status et conditio requirebat; et vice versa consimilem numerum de populo Saxonum duxit in Franciam inferiorem, quibus ibidem etiam de terris et possessionibus providebat, ut sic Franci in Saxonia fidem Christi colerent et Saxones in Francia eandem fidem colere cogerentur. Propter hanc itaque causam super statu imperii Germani a Saxonibus tamquam a suis fratribus consilium et auxilium requirebant.
Abbreviated transcription (Latin):
electores iiperii dediguantes de domo illa nullum imperatorẽ
recipere uel eligere uoluerunt et sic aliquo tempore uacabat
Imperium licet ut predixi Rex francorum de facto faceret Im¬
peratorem se uotare.
regia dignitate iuste priuati fuerant et romanorum
imperio confiscati ad eam se erexerunt audaciam ut sibi aliqͦs
Reges de facto eligerent quos non soluni Reges sed eciam si¬
peratores non tuuerunt appellare. propter quam insolerciam
germani grauiter excitati super huiusmodi turbacione iuris sui
otide reformacione sacri imperii geuerale Concilium habue¬
⁊ tnt cum principibus et nobilibus. Saxonie eo ꝙ ip̃i nobi¬
les de gente francorum orti essent. Rex etenu francorum
dñm ipse genten saxonuni pocius gladio materiali quam i¬
spuituali ad fidem xp̃i conuertisset et eos nulla arte uel po¬
tencia in cultu xp̃iano tenere posset quin certe quasi fera bes¬

Expanded text:
electores imperii dedignantes de domo illa nullum imperatorem electores imperii dedignantes de domo illa nullum imperatorem recipere vel eligere voluerunt. Et sic aliquo tempore vacabat imperium, licet, ut predixi, rex Francorum de facto faceret imperatorem se vocari. regia dignitate juste privati fuerant et Romanorum imperio confiscati, ad eam se erexerunt audaciam, ut sibi aliquos reges de facto eligerent, quos non solum reges, sed etiam imperatores non timerent appellare. Propter quam insolentiam Germani graviter excitati super huiusmodi turbatione juris sui et deformatione sacri imperii generale consilium habuerunt cum principibus et nobilibus Saxonie, eo quod ipsi nobiles de gente Francorum essent orti. Rex etenim Karolus, dum ipse gentem Saxonum potius gladio materiali quam spirituali ad fidem christianam convertisset et eos nulla arte vel potentia in cultu christiano tenere posset, quin frequenter quasi fera bes