comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
id uno die fecisse cȩsarem in telligerunt legatos addu
eum mutum cuus legationis diuico princeps fuit qui
bello cassiano dux heluetioꝵ fuerat. Is ita cum cȩsa¬
re egit si pacem ppłs .x. cum heluetiis faceret ineam
partem ituros atq ibi futuros heluetios ubi eos cȩsar
constituisset atq ẽẽ uoluisset sin bello per sequi per¬
seueraret reminiscentur et uetis incomodi Ppłi .xo.
et pristine uirtutis heluetioe ꝙ inprouiso unun ꝙ¬
pagum adortus eẽt ecum hi qui flumen tran siss ẽt
sius auxilium ferre non possent ne obeam rem aut
suȩ magnopere uirtuti tri bueret. aut ipsos despicͣẽt
seita apatrib maioribusq suis didicisse ut magis uiͬ
calamitate populi . Ro. et internitione exercitus nomen
caperet ut memoriam proderet. His cȩsar ita respondit
eo sibi minus dubitationis dari quod eas res quas lega-¬
ti heluetii cõmemorassent: memoria teneret. Atq eo gra-¬

Expanded text:
illum uno die fecisse intellegerent, legatos ad illum uno die fecisse intellegerent, legatos ad eum mittunt; cuius legationis Divico princeps fuit, qui bello Cassiano dux Helvetiorum fuerat. Is ita cum Caesare egit: si pacem populus Romanus cum Helvetiis faceret, in eam partem ituros atque ibi futuros Helvetios ubi eos Caesar constituisset atque esse voluisset; sin bello persequi perseveraret, reminisceretur et veteris incommodi populi Romani et pristinae virtutis Helvetiorum. Quod improviso unum pagum adortus esset, cum ii qui flumen transissent suis auxilium ferre non possent, ne ob eam rem aut suae magnopere virtuti tribueret aut ipsos despiceret. Se ita a patribus maioribusque suis didicisse, ut magis virx calamitate populi Romani et internecione exercitus nomen caperet aut memoriam proderet. His Caesar ita respondit: eo sibi minus dubitationis dari, quod eas res quas legati Helvetii commemorassent memoria teneret, atque eo gra
Abbreviated transcription (Latin):
et in oppinantes agressus magnam ꝑtem eorum eõ¬
cidit. Reliqui sese fuge mandarunt atq in proxĩas
insulas abdiderunt. Is pagus appellabat᷑ tigurinus.
Nam omnis ciuitas heluetia inquatuor pagos diuisa
ẽ hic pagus unus cum domo exisset patrum nostroꝵ
memoria. L. cassium consulem interfecerat ⁊ eius
exercitum subuigum miserat. Ita siue casu siue con¬
silio deorum ĩ mortalium quȩ pars ciuitatis beluetiie
insignem calamitatem ppło .ro. intulerat ea princeps
penas persoluit. Qua inre sesar non solum publicas
sed ẽt̃ priuatas inu̾ixias uulsus ẽ ꝙ eius soceri L Pisoĩs
auum. L. Pisonem Legatum tigurini eodem preliox
quo cassuim interfecerat. Hoc pręlio facto reliquas co-¬
pias heluetioꝵ ut consequi posset pontem in arare fa¬
ciendum cura uit atq ita exercitum traducit. Hel:¬
uetii repenuino eius aduentu comõti cum id qđ ĩpi dic¬
ebus .xx. egerrime confecerant ut flumen transir̃ẽt

Expanded text:
et inopinantes adgressus magnam partem eorum conet inopinantes adgressus magnam partem eorum concidit; reliqui sese fugae mandarunt atque in proximas silvas abdiderunt. Is pagus appellabatur Tigurinus; nam omnis civitas Helvetia in quattuor pagos divisa est. Hic pagus unus, cum domo exisset, patrum nostrorum memoria L. Cassium consulem interfecerat et eius exercitum sub iugum miserat. Ita sive casu sive consilio deorum immortalium quae pars civitatis Helvetiae insignem calamitatem populo Romano intulerat, ea princeps poenam persolvit. Qua in re Caesar non solum publicas, sed etiam privatas iniurias ultus est, quod eius soceri L. Pisonis avum, L. Pisonem legatum, Tigurini eodem proelio quo Cassium interfecerant. Hoc proelio facto, reliquas copias Helvetiorum ut consequi posset, pontem in Arari faciendum curat atque ita exercitum traducit. Helvetii repentino eius adventu commoti cum id quod ipsi diebus XX aegerrime confecerant, ut flumen transirent,
Abbreviated transcription (Latin):
con sanguinei heduorum cȩsarem Certiorem faciũt
sese depopulatis agris non facile ab oppidis uim hostiũ
prohibere. Item allobroges qui transxhodanum uicos
possessionesq habebant fuga se ad cȩsarem recipuit
et demostrant sibi preter agri solum nihil ẽẽ reliqui
qui b rebus adabductis cęsar nõ expestandum sibi
statuit dum omnib fortunis sociorum consump¬
tis in sactone heluetii peruenirẽt. Flumen ẽ arar
ꝙ ꝑ fines heduoꝵ⁊ et sequanoꝵ inrhodanum ĩ fluit
incredib lenitate ita ut oculis inuteam ꝑtem flu¬
at udicari non possit. Id heluetii ratib ac linteibus
u̾inctis transibant ubi per exploratores cȩsar certior
factus ẽ tres iam partes copiarum heluetios id flum
traduxisse. quartamq fere partem circa flumen x¬
ararim xelictam ẽe detertia uigilia noctis cum le¬
gionib teib excastris profectuns adeam partem per¬
uenit quȩ nõ dum fluuium transierat eos impedi

Expanded text:
consanguinei Haeduorum, Caesarem certiorem faciunt consanguinei Haeduorum, Caesarem certiorem faciunt sese depopulatis agris non facile ab oppidis vim hostium prohibere. Item Allobroges, qui trans Rhodanum vicos possessionesque habebant, fuga se ad Caesarem recipiunt et demonstrant sibi praeter agri solum nihil esse reliqui. Quibus rebus adductus Caesar non expectandum sibi statuit dum, omnibus, fortunis sociorum consumptis, in Santonos Helvetii pervenirent. Flumen est Arar, quod per fines Haeduorum et Sequanorum in Rhodanum influit, incredibili lenitate, ita ut oculis in utram partem fluat iudicari non possit. Id Helvetii ratibus ac lintribus iunctis transibant. Ubi per exploratores Caesar certior factus est tres iam partes copiarum Helvetios id flumen traduxisse, quartam vero partem citra flumen Ararim reliquam esse, de tertia vigilia cum legionibus tribus e castris profectus ad eam partem pervenit quae nondum flumen transierat. Eos impeditos
Abbreviated transcription (Latin):
Obeas causas ei munitioni quam fecerat .T.labeonem
tendit duasq ibi legiones conscribit et tres quȩ ciecu
aquileam hiemabant exhibernis educit et qua proxi
celi et caturiges locis superiorib occcupatis itinere exꝰ¬
citum cohibere conantur. Complurib his preliis pul¬¬
fines uocotioꝵ ulterioris prouincie die septimo per¬¬
uenit in alobrob in alobrogum fines ab allobrogib
einsebussianos exercitum ducit. Hi sum extra pro.¬
uinciam teans xhodanum primi heluetii iam peran.¬
gustias et fines sequano suas copias traduxerant. et
in heduorum fines peruenerant eorumq agros popu.¬
labant̃. hedui cum sesuaq ab his defendere non pos¬
sent legatos adcȩsarem mittunt rogatum auxilium
ita se omni tempore de ppłi .x. mexitos eẽ ut pene ĩ
conspectu exercitus nostri agxi uastati liberi eorum
in seruitutem ab duci oppida expugnaui non debue¬¬
rint. Eodem tempore hedui ambarriq necessarii et

Expanded text:
Ob eas causas ei munitioni quam fecerat T. Labienum Ob eas causas ei munitioni quam fecerat T. Labienum tendit duasque ibi legiones conscribit et tres, quae circum Aquileiam hiemabant, ex hibernis educit et, qua proximceli et Caturiges locis superioribus occupatis itinere exercitum prohibere conantur. Compluribus his proeliis pulfines Vocontiorum ulterioris provinciae die septimo pervenit; inde in Allobrogum fines, ab Allobrogibus in Segusiavos exercitum ducit. Hi sunt extra provinciam trans Rhodanum primi. Helvetii iam per angustias et fines Sequanorum suas copias traduxerant et in Haeduorum fines pervenerant eorumque agros populabantur. Haedui, cum se suaque ab iis defendere non possent, legatos ad Caesarem mittunt rogatum auxilium: ita se omni tempore de populo Romano meritos esse ut paene in conspectu exercitus nostri agri vastari, liberi eorum in servitutem abduci, oppida expugnari non debuerint. Eodem tempore quo Haedui Ambarri, necessarii et
Abbreviated transcription (Latin):
te persuadere non possent legatos addonorigem hed¬
ium mittunt ut eo deprecatore asequanis hoe impe¬
trarent. Donnorix gra et largitione apud sequanos
plurimum poterat. et heluetiis eeat amicus. o đex
ea ciuitate orgetoris filiam ĩ matrimonium duxerat.
et cupiditate regni adductus nouis rebus studebat et
ꝗͣ plurimas ciuitates suo beneficio obstristas hr̃e uole¬¬
bat. Itaq rem suscepit: et asequanis impeteat ut per
fines suos heluetios ire patiantur obsidesq uti inter se¬
sedent perficit: Sequani ne itinere heluetios prohibe¬
ant Heluetii ut sine maleficio et iniuxia teanseant cȩ¬
sari nuntiatur heluetiis eẽ inanimo ꝑ agxum sequanoꝵ
et heduorum iter inscenonum fines facere qui nõ longe
athosolatium finib ab sunt: que ciuitas ẽ inprouin¬¬
ciȩ futuꝵ et homines bellicosos. populi .xo. inimicos lo¬
cis patentib marimeq frumentariis finitimos hẽret.

Expanded text:
nte persuadere non possent, legatos ad Dumnorigem Haednte persuadere non possent, legatos ad Dumnorigem Haeduum mittunt, ut eo deprecatore a Sequanis impetrarent. Dumnorix gratia et largitione apud Sequanos plurimum poterat et Helvetiis erat amicus, quod ex ea civitate Orgetorigis filiam in matrimonium duxerat, et cupiditate regni adductus novis rebus studebat et quam plurimas civitates suo beneficio habere obstrictas volebat. Itaque rem suscipit et a Sequanis impetrat ut per fines suos Helvetios ire patiantur, obsidesque uti inter sese dent perficit: Sequani, ne itinere Helvetios prohibeant, Helvetii, ut sine maleficio et iniuria transeant. Caesari renuntiatur Helvetiis esse in animo per agrum Sequanorum et Haeduorum iter in Santonum fines facere, qui non longe a Tolosatium finibus absunt, quae civitas est in provinciae futurum ut homines bellicosos, populi Romani inimicos, locis patentibus maximeque frumentariis finitimos haberet.
Abbreviated transcription (Latin):
tis respondit diem se ad deliberandum sumptue si ꝗd
uellent Ad idus apriles reuerterentur. Interea ea legio¬
ne quam secum hẽbat militibusq qui exprouincia
conuenerant a lacu lemano qui influmen rhodanum
influit ad montẽ uiram qui fines sequanoꝵ abheluetiis
tudinem pedum. xui. fossamq perducit. Et opere pex¬
perfecto presidia disponit. Castella cõmunit quo facilius si
se inuito transire conarentur prohibere possit. Ubi eadi
reuerterant negat semore et exͦ . ppłi. Ro. posse iter
ulli perprouinciam dare et si uim facere conentur ꝓ.¬
hibiturum oñdit. Heluetii ea spe deiecti nauib iũctis
ratibq complurib factis. Alii uadis rhodani qua minima
xumpere possent conati operis munitione et militum x¬
concursu et telis repulsi hoc conatu destiterunt. Relin¬¬
quebatur una persequanos uia qua sequanis ĩuitis x¬
propter angustias ire non poterant. His cum sua spo¬

Expanded text:
tis respondit diem se ad deliberandum sumpturum: si quid tis respondit diem se ad deliberandum sumpturum: si quid vellent, ad Id. April. reverterentur. Interea ea legione quam secum habebat militibusque, qui ex provincia convenerant, a lacu Lemanno, qui in flumen Rhodanum influit, ad montem Iuram, qui fines Sequanorum ab Helvetiis tudinem pedum sedecim fossamque perducit. Eo opere perfecto praesidia disponit, castella communit, quo facilius, si se invito transire conentur, prohibere possit. Ubi ea direverterunt, negat se more et exemplo populi Romani posse iter ulli per provinciam dare et, si vim facere conentur, prohibiturum ostendit. Helvetii ea spe deiecti navibus iunctis ratibusque compluribus factis, alii vadis Rhodani, qua minima perrumpere possent conati, operis munitione et militum concursu et telis repulsi, hoc conatu destiterunt. Relinquebatur una per Sequanos via, qua Sequanis invitis propter angustias ire non poterant. His cum sua spo
Abbreviated transcription (Latin):
ximis pot itineribus ingalliam ulteriorem contendit
& adgenuam peruenit p̾rouinciȩ toti ꝗͣ maximũ põt
militum numeꝵamperat. Erant omnino ingallia
ult̾iore legio una. Pontem qui a eratapud genuam iu¬
bet rescindi. Ubi de eius aduentu helicetii certiores x¬
facti sunt legatos adeum mittunt nobilissimos ciuita¬
tis cuius legationis mammeius et uexudoecius prin¬
cipum locum obtinebãt qui dicerent sibi eͣe inanimo
sine ullo maleficio iter perprouinciam facere propterea
qd nullum aliud itex haberent rogarentq ut eius uolũ¬
tate id sibi facere liceat. Cȩsarꝙ memoria tenebat.L
cassium consulem occisum exercitum q eius abheluetiis
pulsum et subulgum missum concedendum non puta¬
bat neq homines inimico animo data facultate per
prouinciam itineris faciundi temꝑaturos ab inuiria
et maleficio existimabat. Tamen ut spatium intercedẽ
posset clum milites quos imperauerat conuenirẽt lega¬

Expanded text:
ximis potest itineribus in Galliam ulteriorem contendit ximis potest itineribus in Galliam ulteriorem contendit et ad Genavam pervenit. Provinciae toti quam maximum potest militum numerum imperat erat omnino in Gallia ulteriore legio una, pontem, qui erat ad Genavam, iubet rescindi. Ubi de eius adventu Helvetii certiores facti sunt, legatos ad eum mittunt nobilissimos civitatis, cuius legationis Nammeius et Verucloetius principem locum obtinebant, qui dicerent sibi esse in animo sine ullo maleficio iter per provinciam facere, propterea quod aliud iter haberent nullum: rogare ut eius voluntate id sibi facere liceat. Caesar, quod memoria tenebat L. Cassium consulem occisum exercitumque eius ab Helvetiis pulsum et sub iugum missum, concedendum non putabat; neque homines inimico animo, data facultate per provinciam itineris faciundi, temperaturos ab iniuria et maleficio existimabat. Tamen, ut spatium intercedere posset dum milites quos imperaverat convenirent, lega
Abbreviated transcription (Latin):
possent. unum persequanos angustum et difficile ĩ-¬
ter montem iurã et flumen rhodanum qua uix singu.
perpauci prohibere possent. Alterum ꝑprouinciam
nostram multo facilius atq expeditius. propterea ꝙ
inter fines heluetioꝵ et allobrogum qui nuper pacati
erant. xhodanus fluit isq nõ nullis locis uado transitꝰ
Extremum oppidum a lobrogum ẽ proximumq helue¬
tiorum finib genua ẽ. ex eo oppido pons adheluetios ꝑ¬
tinet Allobrogibus sese uel persuasuros ꝙ nõ dum bono
animo inpopulum. R. uiderent̃ existimabant: uł ui x¬
cohacturos ut persuoᷤᷤ fines eos ire paterentur. Omnib
rebus adperfectionem comparatis diem dicunt qua
die atlripam rhodani omnes conueniant is dies erat
ad u. kãl. apriles.L. Pisone . A. gabino consulib. Cȩsxri¬
uero cum id nũtiatum eẽt eos perprouinciam nostram
interfacere conari maturat aburbe proficisci et ꝗͣ ma-¬

Expanded text:
possent: unum per Sequanos, angustum et difficile, inpossent: unum per Sequanos, angustum et difficile, inter montem Iuram et flumen Rhodanum, vix qua singulperpauci prohibere possent; alterum per provinciam nostram, multo facilius atque expeditius, propterea quod inter fines Helvetiorum et Allobrogum, qui nuper pacati erant, Rhodanus fluit isque non nullis locis vado transitur. Extremum oppidum Allobrogum est proximumque Helvetiorum finibus Genava. Ex eo oppido pons ad Helvetios pertinet. Allobrogibus sese vel persuasuros, quod nondum bono animo in populum Romanum viderentur, existimabant vel vi coacturos ut per suos fines eos ire paterentur. Omnibus rebus ad profectionem comparatis diem dicunt, qua die ad ripam Rhodani omnes conveniant. is dies erat a. d. V. Kal. Apr. L. Pisone, A. Gabinio consulibus. Caesari cum id nuntiatum esset, eos per provinciam nostram iter facere conari, maturat ab urbe proficisci et quam ma
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Nec ab est suspitio ut heluetii arbiteant᷑ quin x¬
ip̃e sibi mortem conscũierit. Post mortem eius x¬
nihilominus heluetii id qđ constituerant facere co-¬
nãtur ut esinib suis exeant. Ubi se iam adeam
rem paratus eẽ arbitrati sunt oppida sua omnia
nuo luocdecim/ uicos adquahengentos et reliqua
priuata edificia incendunt. Feu̾mentũ om̃e pret̾
qd secum portaturi erant combuxũt ut domum
reditionis spe sublata paratiores ad omnia picula
subeunda. eent. Trium mensium mollita cibaria
unum quẽq domo efferre iubent. persuadent ra¬
uracis et tulinguis et lato cubreis finitimis ut eo¬
dem usi consilio oppidis suis uicis q exustis una
cum his proficiscant᷑. Boiosq qui teansehenum in¬
coluerant et inagrum noricum teansierant uoreiã¬
q oppugnarant receptos adse sotios sibi absciscunt.
Exant omĩno itinera duo quib itinerib domo exire

Expanded text:
est; neque abest suspicio, ut Helvetii arbitrantur, quin est; neque abest suspicio, ut Helvetii arbitrantur, quin ipse sibi mortem consciverit. Post eius mortem nihilo minus Helvetii id quod constituerant facere conantur, ut e finibus suis exeant. Ubi iam se ad eam rem paratos esse arbitrati sunt, oppida sua omnia, numero ad duodecim, vicos ad quadringentos, reliqua privata aedificia incendunt; frumentum omne, praeter quod secum portaturi erant, comburunt, ut domum reditionis spe sublata paratiores ad omnia pericula subeunda essent; trium mensum molita cibaria sibi quemque domo efferre iubent. Persuadent Rauracis et Tulingis et Latobrigis finitimis, uti eodem usi consilio oppidis suis vicisque exustis una cum iis proficiscantur, Boiosque, qui trans Rhenum incoluerant et in agrum Noricum transierant Noreiamque oppugnabant, receptos ad se socios sibi adsciscunt. Erant omnino itinera duo, quibus itineribus domo exire
Abbreviated transcription (Latin):
plebi acceptus erat ut idem sonaretur. persuadet.
eiq filiam suam ĩ matrimonium dat perfacile ẽẽ
illis probat conata ꝑficere proptexea ꝙ ĩp̃e sue eci¬
uitatis imperium obtentuꝵ ẽẽt nec eẽt dubium
quin totius galliȩ plurimum eluetii possent se¬
q suis copiis suoq exercitu illis regna conciliatuꝵ
confirmat. Hac oratione adducti inter fidem et
ius iurandum dant. Et regno occupato ꝑtres potẽ¬
tissimos ac fremissimo popu̾los totius galliȩ sese po.¬
tiri posse sperant. Eares ut ẽ perinditium ȩluetiis
enuntiata morib suis orgetorigem exuinculis ca.¬
usam dicere: Coegerunt. Dañatum penam sequi
oportebat ut ignĩ cremarentur. Die constituta
hẽbat eodem conduxit. per eos ne causam diceret
se exipuit cum ciuitatis obeam rem incitata armis
ius suum exequi conaretur. multitudinẽq hoiũm
exagris magistratus cohegeret orgetorix mortuus

Expanded text:
plebi acceptus erat, ut idem conaretur persuadet plebi acceptus erat, ut idem conaretur persuadet eique filiam suam in matrimonium dat. Perfacile factu esse illis probat conata perficere, propterea quod ipse suae civitatis imperium obtenturus esset: non esse dubium quin totius Galliae plurimum Helvetii possent; se suis copiis suoque exercitu illis regna conciliaturum confirmat. Hac oratione adducti inter se fidem et ius iurandum dant et regno occupato per tres potentissimos ac firmissimos populos totius Galliae sese potiri posse sperant. Ea res est Helvetiis per indicium enuntiata. Moribus suis Orgetoricem ex vinculis causam dicere coegerunt; damnatum poenam sequi oportebat, ut igni cremaretur. Die constituta agnum numerum habebat, eodem conduxit; per eos ne causam diceret se eripuit. Cum civitas ob eam rem incitata armis ius suum exequi conaretur multitudinemque hominum ex agris magistratus cogerent, Orgetorix mortuus
Abbreviated transcription (Latin):
gitudinꝰem mille passuum .celx. in latitudine. clx¬
xx. patebant. His rebus adducti et auctoritate orge¬
torigis per moti constituerunt ea que ad proficiscen¬
dumꝰ pextinent comparare iumentorum et carro¬
xum ꝙͣ maximum numerum cohemere: se mentes
ꝙͣ maxcimas facere. Ut in itinere copia suppeteret/
cum proximis ciuitatibus pacem et amicitiam
confirmare. Ad eas res conficiendas biennium si¬
bi satis esse duxerunt in tertium anpum profectio¬
nem lege confirmant. Ad eas res conficiendas or¬
getorix diligitur. Is igitur ubi legationem ad ci¬
uitates suscepit. in eo itinere persuadet Castico cata¬
manti leodis filio sequano cuius regnum in sequanos
multos annos obtinuerat et a senatu. populoq ro¬
mano a micus appellatus erat ut regnum in ciui¬
tate sua occuparet qđ pater ante habuerat. Itemq
donnorigi heduo fratei diuitiaci qui eo tempore
principatum in ciuitate sua obtinebat ac maxime

Expanded text:
gitudinem milia passuum CCXL, in latitudinem CLXgitudinem milia passuum CCXL, in latitudinem CLXXX patebant. His rebus adducti et auctoritate Orgetorigis permoti constituerunt ea quae ad proficiscendum pertinerent comparare, iumentorum et carrorum quam maximum numerum coemere, sementes quam maximas facere, ut in itinere copia frumenti suppeteret, cum proximis civitatibus pacem et amicitiam confirmare. Ad eas res conficiendas biennium sibi satis esse duxerunt; in tertium annum profectionem lege confirmant. Ad eas res conficiendas Orgetorix deligitur. Is sibi legationem ad civitates suscipit. In eo itinere persuadet Castico, Catamantaloedis filio, Sequano, cuius pater regnum in Sequanis multos annos obtinuerat et a senatu populi Romani amicus appellatus erat, ut regnum in civitate sua occuparet, quod pater ante habuerit; itemque Dumnorigi Haeduo, fratri Diviciaci, qui eo tempore principatum in civitate obtinebat ac maxime
Abbreviated transcription (Latin):
Pud heluetios Longe nobilissimꝰ fuit
et ditissimus orgetorix is M messala
et. ł. M. Disone sonsulibus regni cupiditate
inductus coniurationem nobilitatis fecit ac ciuitati per¬
suasit ut de finibus suis omnibus copiis exirent. per¬
facile esse cum uirtute omnibus prȩstarent totius gal¬
lie impexio potiri. Id hoc facilius eis per suasit ꝙ undi¬
ꝙ loci natura tuti. Heluetii continentur. Una ex par¬
te flumine xheno latissimo aꝗ atque altissimo qui a.¬
grum heluetium a germanis diuidit. Altera exparte
monte uira altissimo que est inter sequanos et helue¬
tios. Tertia lacu lemano et flumine xhodano qui pro¬
uiciam nostram abheluetiis diuidit. His rebus fie¬
bat ut et minus facile finitimis bellum inferre pos¬
sent. Qua de causa homines bellandi cupidi
cupidi magno dolore afficiebantur. Ere multitudi¬
ne autem hominum et progloria belli atq fortitud i¬
nis angustos se fines habere arbitrabantur ꝗ̃ in lon¬

Expanded text:
pud Helvetios longe nobilissimus fuit pud Helvetios longe nobilissimus fuit et ditissimus Orgetorix. Is M. Messala, et P. M. Pisone consulibus regni cupiditate inductus coniurationem nobilitatis fecit et civitati persuasit ut de finibus suis cum omnibus copiis exirent: perfacile esse, cum virtute omnibus praestarent, totius Galliae imperio potiri. Id hoc facilius iis persuasit, quod undique loci natura Helvetii continentur: una ex parte flumine Rheno latissimo atque altissimo, qui agrum Helvetium a Germanis dividit; altera ex parte monte Iura altissimo, qui est inter Sequanos et Helvetios; tertia lacu Lemanno et flumine Rhodano, qui provinciam nostram ab Helvetiis dividit. His rebus fiebat ut et minus late vagarentur et minus facile finitimis bellum inferre possent; qua ex parte homines bellandi cupidi magno dolore adficiebantur. Pro multitudine autem hominum et pro gloria belli atque fortitudinis angustos se fines habere arbitrabantur, qui in lon
Abbreviated transcription (Latin):
AUIIA est omnis intres partes.
diuisa. Quarum unam in co¬
lunt belgie. Aliam equitani. Ter¬
tiam ꝗ ipsoꝵ lingua celte. nr̃a
na flumen abelgis. Matrona et
sequana diuidit. Hoꝵ houim
fortissimi st̃ belgie: ꝑpea qd acultu atq humas¬
nitate ꝓuincie longissime absunt minimeq
ad eos mercatores semꝑ cõmeant atq eaq ad
effeminãdos aĩos ꝑtinent in portant. Proxi¬
miq st̃ germanis ꝗ transehenum ĩ colunt. Cum
hibent aut ip̃i ĩ eorum finibr bellum gerunt
Eeorum una ꝑs quã gallos optinẽ dictum ẽ intui
capit a flumine xhodano continet᷑q qaruna flu¬
mine. Occeanum fines belgaꝵ attingit ẽt ab
seqͣnis et heluetiis flumen xhenum uergit ab sep¬
temtrione. Bilge ab extremis galliȩ finibi is ori¬
unt᷑ et ꝑtinet ad int̾iorem ꝑtem flumĩs eheni
spectant ad septentuionem et orientẽ solem. Eꝗta¬
nia garunna flumine ad pireneos montes
et ad eam partem occeani quȩ ad hispania
pertinet spectat inter occasum solis et septẽ¬

Expanded text:
allia est omnis divisa in partes tres, quarum unam incolunt Belgae; alteram, Aquitani; tertiam, qui, ipsorum lingua Celtae, nostra anis Garumna flumen, a Belgis Matrona et Sequana dividit. Horum omnium fortissimi sunt Belgae, propterea quod a cultu atque humanitate provinciae longissime absunt, minimeque ad eos mercatores saepe commeant, atque ea quae ad effeminandos animos pertinent important. Proximique sunt Germanis, qui trans Rhenum incolunt, cum hibent, aut ipsi in eorum finibus belEorum una pars, quam Gallos obtinere dictum est, initium capit a flumine Rhodano, continetur Garumna flumine, Oceano, finibus Belgarum, attingit etiam ab Sequanis et Helvetiis flumen Rhenum, vergit ad septentriones. Belgae ab extremis Galliae finibus oriuntur, pertinent ad inferiorem partem fluminis Rheni, spectant in septentrionem et orientem solem. Aquitania a Garumna flumine ad Pyrenaeos montes et eam partem Oceani quae est ad Hispaniam pertinet; spectat inter occasum solis et septen
Abbreviated transcription (Latin):
geri uellet sine ullo eiũs labore et periculo confectu.¬
rum. Multa acesare in eam snĩam dicta sunt quare
suetudinem pati uti optime meritos socios deferreret
pp̃lus .ro. ignouisset: neq inprouinciam redigisset:
neq stipendiũ m in posuisset. Qsi antiquissimum

Expanded text:
geri vellet sine ullo eius labore et periculo confectugeri vellet sine ullo eius labore et periculo confecturum. Multa a Caesare in eam sententiam dicta sunt quare mani consuetudinem pati ut optime meritos socios desereret, populus Romanus ignovisset neque in provinciam redegisset neque stipendium posuisset. Quod si antiquis
Abbreviated transcription (Latin):
impetum faceret sic item nos ẽe iniquosꝙ in suo iure
heduos diceret. non se tam barbarum: neq tam impe¬
imperitum ẽẽ rerum ut nõ sciret. neq propter bel-¬
lum allobrogum ipõs heduos romanis auxilium tuli¬
se neq ip̃os inhis contentionib quas hedui secum
et cum sequanis habuissent auxilio ppłi .ro. usos eẽ
debere se suspicari simulata cȩsarem amicitia ꝗͣ exꝰci¬
tum ingallia hẽbat sui opprimendi causa habere qui
nisi decedat atq exercitum ducat exhis regionibus
sese illum non pro amico: sed prohostem hĩtuxum ꝙ si
cum inteefecerit multis se nobilib principib ꝙ populi
.xo gratum eẽ facturum id se abhis per eorum nun.¬
tios compertum hr̃e quorum hominum geãm atq ami¬
citiam eius morte redim ere posse: ꝙ si recessisset et
liberam possessionem galliȩ sibi tradidisset: magno
se illum premio remimeratirex: et quecũq beua

Expanded text:
impetum faceret, sic item nos esse iniquos, quod in suo iure impetum faceret, sic item nos esse iniquos, quod in suo iure ellatos diceret, non se tam barbarum neque tam imperitum esse rerum ut non sciret neque bello Allobrogum proximo Haeduos Romanis auxilium tulisse neque ipsos in iis contentionibus quas Haedui secum et cum Sequanis habuissent auxilio populi Romani usos esse. Debere se suspicari simulata Caesarem amicitia, quod exercitum in Gallia habeat, sui opprimendi causa habere. Qui nisi decedat atque exercitum deducat ex his regionibus, sese illum non pro amico sed pro hoste habiturum. Quod si eum interfecerit, multis sese nobilibus principibusque populi Romani gratum esse facturum id se ab ipsis per eorum nuntios compertum habere, quorum omnium gratiam atque amicitiam eius morte redimere posset. Quod si decessisset et liberam possessionem Galliae sibi tradidisset, magno se illum praemio remuneraturum et quaecumque bella
Abbreviated transcription (Latin):
uerint. nõ segallis sed gallos sibi bellum intulisse. Oẽs
galliȩ ciuitates ad se obpugnandum uenisse ac contra
se castra hũisse. Eas omnes copias ase Uno prelio pul¬
sas ac superatas. Sed iterum experixi uelint se iterum
paratum ẽe decertare si pace uti uelint iniquum ẽẽ
destipendio recusare qđ sua uoluntate ad id̃ tempus ꝑ¬
penderint. Amicitiam ppłi .x. sibi ornamento et presidio
non deteimento ẽẽ oporttee. idq se ea sepe petisse si po
pulum .ro. stipendium remittatur et dedititii subtea¬
quam appetiuerit qđ multitudine geemanoꝵ in
galliam traducat id se sui muniendi non galliȩ inpu¬¬
gnande causa facere. Euĩs rei testimonio esse ꝙ nisiro¬
gatus nõ uenerit et q bellum nõ intulerit. sed defen¬¬
nes ingressum quid sibi uellet cur in suas possessiões
uenerit. Prouinciam suam hanc ẽe galliam sicut il.¬
lam nr̃am ut sibi concedi non oporteret: simñros sines

Expanded text:
uerint. Non sese Gallis sed Gallos sibi bellum intulisse: omnes uerint. Non sese Gallis sed Gallos sibi bellum intulisse: omnes Galliae civitates ad se oppugnandum venisse ac contra se castra habuisse; eas omnes copias a se uno proelio pulsas ac superatas esse. Si iterum experiri velint, se iterum paratum esse decertare; si pace uti velint, iniquum esse de stipendio recusare, quod sua voluntate ad id tempus pependerint. Amicitiam populi Romani sibi ornamento et praesidio, non detrimento esse oportere, atque se hac spe petisse. Si per populum Romanum stipendium remittatur et dediticii subtrahaquam adpetierit. Quod multitudinem Germanorum in Galliam traducat, id se sui muniendi, non Galliae oppugnandae causa facere; eius rei testimonium esse quod nisi rogatus non venerit et quod bellum non intulerit sed defennibus egressum. Quid sibi vellet? Cur in suas possessiones veniret? Provinciam suam hanc esse Galliam, sicut illam nostram. Ut ipsi concedi non oporteret, si in nostros fines
Abbreviated transcription (Latin):
hedui tenuissent prius eet ꝙͣ nr̃am amicitam appe¬
tissent. ppłi .Rhanc ẽẽ consuetudinẽ ut sotios atqy
amicos non modo siũ neq nihil deprehende sed gra¬
tia dignitate honore auctiores uelit et̃. Q q̃ uõ ada
amicitiam ppłi. R attulissent idĩs eripi. quis pati
posset. Postulauit deinde eaq̃ legatis inmandatis de¬
derat ne aut heduis aut eorum sotiis bellum inferͣet
obsides redderet. Sed nullam partem geemanoeꝵ domo
remutere posset. At ne quos amplius xhenum tean-¬
sire pateretur. Ariouistus ad postulata Cȩsaris pauca
respondit. Desuis uixtutib multa predicauit. transis¬
se rhenum sese nõ sua sponte. Sed rogatum atq accer-¬
situm agallis non sine magna spe magnisq p̃miis
cdomum prop inquosꝙ reliquisse. Sedes hr̃e ingallia
abipĩs concessas ob sid es ip̃oꝵ uoluntate datos. stipẽ¬
dium capere uire belli q uictores uiatĩs impone̾ consus¬

Expanded text:
Haedui tenuissent, prius etiam quam nostram amicitiam adpeHaedui tenuissent, prius etiam quam nostram amicitiam adpetissent. Populi Romani hanc esse consuetudinem, ut socios atque amicos non modo sui nihil deperdere, sed gratia, dignitate, honore auctiores velit esse; quod vero ad amicitiam populi Romani attulissent, id iis eripi quis pati posset? Postulavit deinde eadem quae legatis in mandatis dederat: ne aut Haeduis aut eorum sociis bellum inferret, obsides redderet, si nullam partem Germanorum domum remittere posset, at ne quos amplius Rhenum transire pateretur. Ariovistus ad postulata Caesaris pauca respondit, de suis virtutibus multa praedicavit: transisse Rhenum sese non sua sponte, sed rogatum et arcessitum a Gallis; non sine magna spe magnisque praemiis domum propinquosque reliquisse; sedes habere in Gallia ab ipsis concessas, obsides ipsorum voluntate datos; stipendium capere iure belli, quod victores victis imponere cons
Abbreviated transcription (Latin):
sii et cȩsaris aberat. Eo ut erat dictum adcolloquiũ
uenerunt. Legionem cȩsar quam equis deuexerat
passis ducentis abeo tumulo constituit. Item eꝗtes
ariouisti pari interuallo constiterunt. Auouistus ex
equis ut colloquerent et preter se denos ut ad colloꝗ¬
um adduceret postulauit. Ubi eo uentum ẽ: Cȩsa mi¬
tio x orationis sue senatus ꝙ in eum benficia cõme¬
morauit q rex appellatus eẽt asenatu ꝙ amicus ꝙ
munera amplissime missa quam rem et paucis
num officiis consuesse tribui docebat. Illum qͣm
neq aditum neq causam postulandi iustam heret
officio ac liberalitate/ et sua ac senatus ea premia cõ¬
sequutũ. Doc ebat et̃ ꝙͣ ueteres ꝙͣq iuste causȩ neces¬
situdinis ip̃ius cum heduis inteecederent. quȩ senatꝰ
consulta quotiens quãq honorifica facta tam in eos
facta eẽnt. Ut om ni tempore totuis galliȩ principatũ

Expanded text:
sti et Caesaris aberat. Eo, ut erat dictum, ad conloquium sti et Caesaris aberat. Eo, ut erat dictum, ad conloquium venerunt. Legionem Caesar, quam equis devexerat, passibus CC ab eo tumulo constituit. Item equites Ariovisti pari intervallo constiterunt. Ariovistus ex equis ut conloquerentur et praeter se denos ad conloquium adducerent postulavit. Ubi eo ventum est, Caesar initio orationis sua senatusque in eum beneficia commemoravit, quod rex appellatus esset a senatu, quod amicus, quod munera amplissime missa; quam rem et paucis num officiis consuesse tribui docebat; illum, cum neque aditum neque causam postulandi iustam haberet, beneficio ac liberalitate sua ac senatus ea praemia consecutum. Docebat etiam quam veteres quamque iustae causae necessitudinis ipsis cum Haeduis intercederent, quae senatus consulta quotiens quamque honorifica in eos facta essent, ut omni tempore totius Galliae principatum
Abbreviated transcription (Latin):
nacia desisteret. Dies colloquio dictus ẽ ex eodies quintꝰ
Ariouistus postulauit ne quempeditem adcolloquium cȩsax
adduceret uereri sene perinsidias ab eo circumueniret᷑¬
sed uterq cum equitatu uenix et alia oratione sese non
ẽẽ uentuꝵ. Cȩsarq neq colloquium interposita causa
tolli uolebat. neq salutem suam gallorum equitatiu cõ¬
mittere audebat cõmodissimum ẽẽ statuit omnibus
equis gallis equitib detractis in eos legionarios milites
legionis decime ciuꝙͣ maxime confidebat ĩponere:
ut presidium ꝗͣ amicissimum siquid opus ẽet fc̃o
heret qdđ cum fieret nõ ieridicule quidam exmili¬
tib decime legionis dixerunt plus ꝙͣ pollicitus ẽẽt cȩ¬
sarem facere. Pollicitum eẽ incohortis pretorie loco
decimã legionem hĩturum et non adȩquum rescri¬
bere.Planities erat magna et in ea tumultus terrẽs
satis grandis. Hic locus equo fere spatio acastris arioui¬

Expanded text:
nacia desisteret. Dies conloquio dictus est ex eo die quintunacia desisteret. Dies conloquio dictus est ex eo die quintuAriovistus postulavit ne quem peditem ad conloquium Caesar adduceret: vereri se ne per insidias ab eo circumveniretur; uterque cum equitatu veniret: alia ratione sese non esse venturum. Caesar, quod neque conloquium interposita causa tolli volebat neque salutem suam Gallorum equitatui committere audebat, commodissimum esse statuit omnibus equis Gallis equitibus detractis eo legionarios milites legionis X., cui quam maxime confidebat, imponere, ut praesidium quam amicissimum, si quid opus facto esset, haberet. Quod cum fieret, non inridicule quidam ex militibus X. legionis dixit: plus quam pollicitus esset Caesarem facere; pollicitum se in cohortis praetoriae loco X. legionem habiturum ad equum rescribere. Planities erat magna et in ea tumulus terrenus satis grandis. Hic locus aequum fere spatium a castris Ariovi
Abbreviated transcription (Latin):
inde relique legiones ꝑtei. militum et primoꝵ ordi¬
num centuriones egererunt uti per eos cȩsari satiffacenͣt.
Sed neq unꝙͣ dubitasse neq timuisse neq sum̃a belli su-¬
um uidicium sed imperatoris eẽ existimauisse. Eorum
satisfactione accepta tet itinere exquisito perdiuiti¬
cum qđ exaliis maximam ei fidem habebat ut mili¬
um amplius quinquaginta circuitus locis apertis ex¬
citum duceret dequarta uigilia ut dixerat profectus
ẽ. septimo die cum iter non intermife̾nt ab explora¬
torib certior factus ẽ. Arͥouisti copias a nosteis militi¬
bus passuum quatuor et uiginti abesse. Cognito cȩfaris
aduentu ariouistus legatos ad eum mittit ꝙ antea de-
collo quio postulasset id perse fierilicere. prius ꝗͣ proprꝰ
accessissent seq id sine periculo facere posse existimaret
nõ respuit conditionem cȩsar.iamq eum ad samtatem
polliceretur magnamq inspem ueniebat prosuis tantis
populiq R beneficiis cognitis suis postulatis fore uti perti-¬

Expanded text:
 militum et primorum ordinum centurionibus egerunt uti Caesari satis facerent: se neque umquam dubitasse neque timuisse neque de summa belli suum iudicium sed imperatoris esse existimavisse. Eorum satisfactione accepta et itinere exquisito per Diviciacum, quod ex Gallis ei maximam fidem habebat, ut milium amplius quinquaginta circuitu locis apertis exercitum duceret, de quarta vigilia, ut dixerat, profectus est. Septimo die, cum iter non intermitteret, ab exploratoribus certior factus est Ariovisti copias a nostris milia passuum IIII et XX abesse. Cognito Caesaris adventu Ariovistus legatos ad eum mittit: quod antea de conloquio postulasset, id per se fieri licere, quoniam propius accessisset seque id sine periculo facere posse existimaret. Non respuit condicionem Caesar iamque eum ad sanitatem polliceretur, magnamque in spem veniebat pro suis tantis populique Romani in eum beneficiis cognitis suis postulatis fore uti perti
Abbreviated transcription (Latin):
Iñtandi causa mitio erat inductus et theateum cor¬
uĩ ricdum domui qcł arcis tenebat locum aditus hebat
id portum et ad reliqua naualia has munitiones in se.¬
hbntibus auxit diebus ut pro muxo obiectas hre neu
aimicare in uitus cogeret᷑. Intim filia minor ꝑtholo¬
nei regis uacuam possessionem regni spant ad a¬
gulam se se ex regia traiecit unaq bellum admini¬
suare cȩpit. Sed celteiter inter eos depeincipatu con.¬
nouersia orta quȩ ues apud milites largitiones au̾se¬
uit facit magnis enim iacturis sibi ꝗuisꝙ eorum ani-¬
mos conciliabat. Hȩc dum apud hostes geruntur
phosinus nuteicius pueri et procurator regni in ꝑte
cesaris cum ad achillam nuntios mittere hortarẽ¬
q ne negotio desisteret neue animo deficeret indi¬
catis depeehensisq inter nuntiis a cȩsare t̃ intfectus

Expanded text:
habitandi causa initio erat inductus, et theatrum cohabitandi causa initio erat inductus, et theatrum coniunctum domui, quod arcis tenebat locum aditusque habebat ad portum et ad regia navalia. has munitiones insequentibus auxit diebus, ut pro muro obiectas haberet neu dimicare invitus cogeretur. interim filia minor Ptolomaei regis vacuam possessionem regni sperans ad Achillam sese ex regia traiecit unaque bellum administrare coepit. sed celeriter est inter eos de principatu controversia orta, quae res apud milites largitiones auxit; magnis enim iacturis sibi quisque eorum animos conciliabat. haec dum apud hostes geruntur, Pothinus, nutricius pueri et procurator regni, in parte Caesaris, cum ad Achillam nuntios mitteret hortareturque, ne negotio desisteret neve animo deficeret, indicatis deprehensisque internuntiis a Caesare est interfectus.
Abbreviated transcription (Latin):
ponsiste uelent. Sed rem obtinuit cesar Ontrn sui
naues etreeliqua que erant i nauibus incendit qd ti
lare tueri tam parua manu non potat confesti nrao
pharrum nauibus muilites exposuit. łharus ẽ insuiẽ
uis mapna altitudme mirificis operibus in stiudala u
men abinsula cȩpit. Hec in sula obiecta alex ancbaco
tam essicit. Sed asuperiorib regionibus in longuue st
passuum.D. cece ĩ mare iactis molibo angusto intuli
et porite euni oppido cõũngitur. In hac una sint in¬
sula domicilia egiptiorum et uici oppidi mna gnitid¬
ne quet ib naues imprudentia dut tempetatuicu¬
tis mulitibus ꝙ expositis pharum comphendit atq io
p̃sidium posuit. Quib ẽ rebus effectum uti tuto fu¬
mentum auxiliaq nauibus ad eum supportari posset
Aeluxit aut crecum omnes propinquas ꝓuincias ut
in de auxilia euocauit. Reliquis oppidi sic ẽ pugni
sar loca maxime nec essaria complerus note p̃munit
Nec tratu oppidi pars erat regia exigua in qua ipse

Expanded text:
rem obtinuit Caesar omnesque eas naves et reliquas, quae erant in navalibus, incendit, quod tam late tueri parva manu non poterat, confestimque ad Pharum navibus milites exposuit. Pharus est in insula turris magna altitudine, mirificis operibus extructa; quae nomen ab insula cepit. haec insula obiecta Alexandriae portum efficit; sed a superioribus regibus in longitudinem passuum dcccc in mare iactis molibus angusto itinere et ponte cum oppido coniungitur. in hac sunt insula domicilia Aegyptiorum et vicus oppidi magnitudine; quaeque ubique naves imprudentia aut tempestate patis militibusque expositis Pharon prehendit atque ibi praesidium posuit. quibus est rebus effectum, ut tuto frumentum auxiliaque navibus ad eum subportari possent. dimisit enim circum omnes propinquas provincias atque inde auxilia evocavit. reliquis oppidi partibus sic sar loca maxime necessaria conplexus noctu praemuniit. in eo tractu oppidi pars erat regiae exigua, in quam ipse
Abbreviated transcription (Latin):
peti domum eius ierumpẽ conatus ẽ. Sed gesar
dispositis ꝑuias cohortib impetum eiꝰ substinuit.
iłemq tẽmpore pugnatum ẽ adportum ac longe ma¬
rimam ea res dimicationem. Simul enim deductio
copus plurib uiis pugnabatur et magna multitudi
ne longas occupare hostes conabant᷑ quat erat.
aurilio muisse ad rempeium porelios inthesaba faso

Expanded text:
petu domum eius inrumpere conatus. sed Caesar petu domum eius inrumpere conatus. sed Caesar dispositis per vias cohortibus impetum eius sustinuit. eodemque tempore pugnatum est ad portum, ac longe maximam ea res adtulit dimicationem. simul enim diductis copiis pluribus viis pugnabatur, et magna multitudine navis longas occupare hostes conabantur. quarum erant l auxilio missae ad Pompeium proelioque in Thessalia facto
Abbreviated transcription (Latin):
aedicerat uexerasq duxerant ex quib pleuiꝙ libos
mult. Preterea capitis danmati exulesq conuene¬
unt s et q omnibus nr̃is certus erat alexandriȩ¬
ereptus certaq uitȩ conditio ut dato nomĩȩ muilitu
ient nĩs quorum si quis adomino p̃meret. Sonse¬
sumilitum eripiebatur qui ium suoe qui insimili el¬
pmersabantire ip̃i pro suo peritulo defendebãt bti
regum amicos ad mortem deposcẽ hi bona locupletiena¬
apipere stipendũ augendi causa regis domũ obscidẽ
regno e a pelle. Alios axcessere uetere quolam alexaur¬
deim exexcitus instituto consueuerant p̃terea egtum
milia cduo qui in uetauexant. hi om̃es compluribusn
aex andeuȩ bellis ptholom eum pẽem ĩ regnium reduxe¬
rant bibuli filios duos interfecerant bella cũ egiptiis
sesserant. Huncusum rei militaris hẽbant. His oꝑib
fidem achillas paucitatemq militum cȩsaris de¬
spiciens occupabat alexandeiam. pretea oppidi ꝑ¬
tem quam cesar cum militibus tenebat primo im¬

Expanded text:
dicerant uxoresque duxerant, ex quibus plerique liberos egionum. multi praeterea capitis damnati exulesque convenerant. fugitivis omnibus nostris certus erat Alexandrieceptus certaque vitae condicio, ut dato nomine militum essent numero. quorum siquis a domino prehenderetur, consensu militum eripiebatur, qui vim suorum, quod in simili culpa versabantur, ipsi pro suo periculo defendebant. hi regum amicos ad mortem deposcere, hi bona locupletum diripere, stipendii augendi causa regis domum obsidere, regno expellere alios, alios arcessere vetere quodam Alexandrini exercitus instituto consuerant. erant praeterea equitum milia duo. inveteraverant hi omnes compluribus Alexandriae bellis, Ptolomaeum patrem in regnum reduxerant, Bibuli filios duos interfecerant, bella cum Aegyptiis gesserant. hinc usum rei militaris habebant. His copiis fidens Achillas paucitatemque militum Caesaris despiciens occupabat Alexandriam praeter eam oppidi partem, quam Caesar cum militibus tenebat, primo im
Abbreviated transcription (Latin):
nibus certis magna uento et secundo ĩ pletas honera.¬
nias naues teda et pice et stupa reliquisq rebusꝙ
sunt apta ad icendia ĩ pomponiam classem ĩ misĩt
atꝗ omes naueo ĩcendit.xxxu. equitibus uiginti euar
postrate tatitusq eo facto timor incessit ut cugn tẽcuan
peesidi nessane uix oppidum defenderetr et mido
ipõ tes poutequidam nuntu ad cȩsaris uictorra pnidi¬
positos equites essenitallati. E ristimabantra pordue
tura fuisse uti a miteretux. sed opportun ulims fua¬
tus allatis oppidum fut defensum. Calliu q adiuo¬
ciandm inde nauerꝰ ꝓfestus ẽ et libonem amiplic sub
nosteis addtrem nauibus ꝑꝑ eundem ti morenbertio

Expanded text:
bus certis, magno vento et secundo conpletas onerabus certis, magno vento et secundo conpletas onerarias naves taeda et pice et stuppa reliquisque rebus, quae sunt ad incendia, in Pomponianam classem immisit que omnes naves incendit xxxv, e quibus erant xx constratae. tantusque eo facto timor incessit, ut cum esset legio praesidio Messanae, vix oppidum defenderetur, et nisi eo ipso tempore quidam nuntii de Caesaris victoria per dispositos equites essent allati, existimabant plerique futurum fuisse, uti amitteretur. sed opportunissime nuntiis allatis oppidum fuit defensum; Cassiusque ad Sulpicianam inde classem profectus est Vibonem, adplicatisque nostri ad terram n
Abbreviated transcription (Latin):
monstrauimus insulam obiectam portui beundusino
renuit. Si militer uatinius qui Brundusio pre erat
restis in steuctisq scapħis sequitur naues lelianas atq et
his longius proluctam unam quinq rememet minoreo
auas inangustus portus cȩpit itemq ꝑ equites dispositos
a qua prohaibere classianos ⁊ nstituit. Sed lelius tempore
anni cõmodiore usus ad nauigandum honeraxus na¬
uibus corcira dixachoq a quam suis supportabat neꝙ
a proposito deterrebatur neq antẽꝗ plium inthesalie
fastum cognitum ẽ aut ignominia amissae nauium
aut necessariaꝵ rerum inopia exportu insulaq e¬
pelli potuit. Hisdem fere temporibus Cassuis cũ classe
srorum &e phenicum et cinicum ĩ siciliam ue nudie t
cum eẽt cesaris classis diuisa mduas ꝑtes et dimidie ꝑ¬
t pre ẽẽt ł Sulpitius pretor liboq ad feetum limi duȩ¬
turbatum q eum nactum nullis eustolus neq orcdini¬

Expanded text:
monstravimus, insulam obiectam portui Brundisino monstravimus, insulam obiectam portui Brundisino tenuit. similiter Vatinius, qui Brundisio praeerat, tectis instructisque scaphis elicuit naves Laelianas atque ex his longius productam unam quinqueremem et minores duas in angustiis portus cepit, itemque per equites dispositos aqua prohibere classiarios instituit. sed Laelius tempore anni commodiore usus ad navigandum onerariis navibus Corcyra Dyrrachioque aquam suis subportabat neque a proposito deterrebatur neque ante proelium in Thessalia factum cognitum aut ignominia amissarum navium aut necessariarum rerum inopia ex portu insulaque expelli potuit. Isdem fere temporibus Cassius cum classe Syrorum et Phoenicum et Cilicum in Siciliam venit, et cum esset Caesaris classis divisa in duas partes, dimidiae parti praeesset P. Sulpicius praetor Vibone ad fretum, dimidiarturbatumque eum nactus nullis custodiis neque ordini
Abbreviated transcription (Latin):
sit. Eodemq die laxissam uenit in eo prelio non
amplius ducentos milites desiderauit. Sedcenturi¬
ones fortes uros circiter.Xex. amisit. Int̾fectus ẽ
etiam fortissite pugnans crastimis cuius mentio¬
nem supra fecimus gliadio ĩ oms adu̾sum cõiesto
pia fuit falsum qđ ille t̃pugnam profieisces dix̾at
ncesar existimabat eo prelio excellentilioar
uuitem crastini fuisse optimeq eum deseeritu
udiuabat ex pompeiano exeecitcox erte iuienleeunt
ucidisse uidebantue. Sed ĩ deditionerr uen eiunt
ncostellis fuerant se se sille dediderũt. Mult prȩ¬
msa in finitimas ciuitates refugexint signaq milita¬
naex prdio ad cȩsarem sunt relata. Chedere. et acuule
puis s Domitius excastris ĩ montem fugiens cu uires
cum lapsitudine de fecisset abequatibus e ĩ tecfeduo
endem tempore. D. lelius cum Classe ad ꝑreum duxiuo
uerit eademq ratione qua factum alibone antea de¬

Expanded text:
sit eodemque die Larisam pervenit. In eo proelio non sit eodemque die Larisam pervenit. In eo proelio non amplius ducentos milites desideravit, sed centuriones fortes viros circiter xxx amisit. interfectus est etiam fortissime pugnans Crastinus, cuius mentionem supra fecimus, gladio in os adversum coniecto. neque id fuit falsum, quod ille in pugnam proficiscens dixerat. sic enim Caesar existimabat eo proelio excellentissimam virtutem Crastini fuisse optimeque eum de se meritum iudicabat. ex Pompeiano exercitu circiter milia xv cecidisse videbantur, sed in deditionem venerunt e praesidio in castellis fuerant, sese Sullae dediderunt — multi praeterea in finitimas civitates refugerunt, signaque militaria ex proelio ad Caesarem sunt relata clxxx et aquilae viiii. L. Domitius ex castris in montem refugiens, cum vires eum lassitudine defecissent, ab equitibus est interfectus. Eodem tempore D. Laelius cum classe ad Brundisium venit eademque ratione, qua factum a Libone antea de