comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ditemus test̾m non rumpi
nec exħrdari huiusmodine¬
pos debet ab auo quem pat
pcedebat. ¶planc si forte in¬
stitutus omirit ħroitatem
turum ab intestato non du¬
bitabitur utrunxppriis roni¬
bus nam agnaçendo quidẽ
is rumpit quem p̾ceoebat
muto nepos fũit. cet̾m si
postea conceptus funit mar¬
celiꝰ scribit. nrut suũ n ut
nepotem aut cognatum
⁊pore inuto funt apud hosteᷤ
Rerat nͣcͣpoͣs iste ꝓrẽ ĩ eroem
⁊̃causa decenͣdente post mor¬
tem aui succedendo test̾m
rumpit qr supͣ scripta pso¬
na ci non obstat/ nec eĩ cre¬
ditur lrebr humanis fuis¬
se cum tuĩ ca causa deced
autem inciuitate nepos fu

Expanded text:
dicemus testamentum non rumpi, cum nec exheredari huiusmodi nepos deberet ab auo, quem pater praecedebat. plane si forte institutus omiserit hereditatem, heredem ab intestato non dubitatur. utrumque propriis rationibus: nam adgn‹a›scendo quidem is rumpit quem nemo praecin utero nepos fuit. ceterum si postea conceptus est, Marcellus scribit neque ut suum neque ut nepotem aut cognatum mpore in utero fuit, apud hostes erat, nepos iste patre in eadem causa decedente post mortem aui succedendo testamentum rumpet, quia supra scripta persona ei non obstat: nec enim creditur in rebus humanis fuisse, cum in ea causa decedaautem in ciuitate nepos fu
Abbreviated transcription (Latin):
gẽ pecuniam non potuit u do¬
cis cum noĩe conueniri posse
re mandati iudicio. ¶ Fundus
estimatus ĩ dotem datus ac̾di
se ded̾it cui hr̃s non extitit.
conscqui enim cam p̾cium
fundi euicti cuidens iniqui¬
ras est cum doius pr̃is ip̃i no

Expanded text:
pecuniam non potuit, neque dotis nomine eum conueniri posse neque mandati iudicio. Fundus aestimatus in dotem datus a creddotem pro se dedit, cui heres non exstiterit. consequi enim eam pretium fundi euicti euidens iniquitas est, cum dolus patris ipsi no
Abbreviated transcription (Latin):
n p̾fectos nr cribunos aut ce¬
teros qui successoribus accep¬
tis militare desinunt ħ priui¬
iegium hituros. ¶Nrͣlrẽ.

Expanded text:
fectos neque tribunos aut ceteros, qui successoribus acceptis militare desinunt, hoc privilegium habituros. Mar
Abbreviated transcription (Latin):
re.si inc̾tum sit an mandau̾it
quamius ci caueatur pp̃ fragi¬
litatem cutionis ꝙ si spont̾e
adicrit heditatem. non magnͣ
captio est. S actiones si nõ mã¬
cauit tnͣsibunt eo tp̃r quo ra

Expanded text:
mandaverit, quamvis ei caveatur, propter fragilitatem cautionis. quod si sponte adierit hereditatem, non magna captio est: sed actiones, si non mandavit, transibunt eo tempore, quo ra
Abbreviated transcription (Latin):
exh̃rs esto. qr non est filius ex¬
ħ̾roatus. ¶Si quis filiũ suũ
hrocm insfituit ex minima
pte ille qui exancilla natus
est ħrs esto non q̃i filium su¬
uin deuroc hic contendat pa¬
trem intestatum occessisse se
cohroes cus utrũ negent eũ
filium an u̾o conterroant sic¬
troucisia non or̃a erit diffe̾n¬
cia et carbonianũ cessat. ꝙ si fi¬
lium negant et ad ip̃os pocr
q̃i ad consanguincos hrdita
trou̾sia in tempus pub̾catis
oiffertur. ¶Si mater subiecti
uocatur diffri questio in pub̾
tatis tempus debet cum met̾
potest ẽẽ minus yconce oefẽ¬
datur. ¶Cum uo mater rea pͥ¬
tulatur utiq integra ftoe et ma¬
iore constanciam causam defẽ¬
suram recenti tempore dubiũ
non est cognitionem ficri op¬
tere post euentum cognitiõis
si suppositum ptum apparint
actiones hroitarie pucro de

Expanded text:
exheres esto', quia non est filius exheredatus.Si quis filium suum heredem instituerit ex minima parte sic 'ille qui ex illa natus est heres esto', non quasi filium suum, deinde hic contendat patrem intestatum decessisse seqcoheredes eius utrum negent eum filium an uero contendunt tecontrouersia non est differenda et Carbonianum cessat: quod si filium eum negant et ad ipsos potius quasi ad consanguineos hereditontrouersia in tempus pubertatis differtur.Si mater subiecti uocatur, differri quaestio in tempus pubertatis debet, cum metus potest esse, ne minus idonee defendatur: cum uero mater rea postulatur utique integra fide, et maiore constantia causam defensura recenti tempore, dubium non est cognitionem fieri oportere, et post euentum cognitionis, si suppositum apparuerit, actiones hereditariae puero de
Abbreviated transcription (Latin):
to contentus est. qurõ ĩ cũ
solum qui ĩ potestate eẽt le¬
giti actionem nepoti dãdã
Renderunt. qr ei nichil aufera¬
tur et emancipatus ptem sui
occupet in qua honus legato¬
rum non consist̾et. s rectius
dicetur ĩ emamcipatũ solum
clinoam c̃ẽ actionem nepoti

Expanded text:
to contentus est. quidam in eum solum, qui in potestate esset, legati actionem nepoti dandam responderunt, quia ei nihil auferatur et emancipatus partem filii sui occupet, in qua onus legatorum non consisteret. sed rectius dicetur in emancipatum solum dandam esse actionem ne
Abbreviated transcription (Latin):
tus u̾o nunquid nec ip̃c p̾sta.
qr ci rem auferet qr pr̃aturus
non erat. si solus c̃et. s⁊ uius
est.uł hanc saltem deb̾e lib̾is ⁊
pentibus p̾stare legata prom̃
si contra. ta. non accepit. dicẽ¬
oum est tuenoum cum ĩptẽ¬

Expanded text:
tus vero numquid nec ipse praestat, quia ei rem auferret, qui praestaturus non erat, si solus esset? sed verius est vel hunc saltem debere liberis et parentibus praestare legata. proinde si contra tabulas non accepit, dicendum est tuendum eum i
Abbreviated transcription (Latin):
oubito. qr plenum fruatur
uoluntate plenum.⁊ obseqͥ¬
um p̾stare testatoris iroicio
pater cx̃ncum hroem instit¬
uiss et ab to rem legass caq
aoita hroitate dolo scripti he¬
dis piss aouersus emancip¬
atum utilis accio oari oebe¬

Expanded text:
uia plena fruatur uoluntate, plenum et obsequium praestare testatoris iudicio pater extraneum heredem instituisset et ab eo rem legasset eaque adita hereditate dolo scripti heredis perisset, adversus emancipatum utilis actio dari debe
Abbreviated transcription (Latin):
¶Si autent aohuc inc̾tum est. qr
forte ui conditio eius perroet uł
c̃ditor litem contestatus est. uł nec¬
dum us finita est dubitabitur ꝙͣ¬
tum legatarius oebeatur pp̃ incer¬
tum hodic tñ subsiłe.alurosit. in
frocicomissis. Cum dicitur lex
faicroia locum ħre. arbiter dari so¬
let ad in candam quantitatem bo¬
ftocicõmissum psequatur q̃ cõpu¬
tatio p̾iidicare non d cet̾is quixᵈ
arbitrium dimissi non sunt. soli
tm̃ ab hr̃oe uł cetis oenunciari fi¬
decõmissarus ut ueniant ad an¬
bitrum ibi cam suam agant. płi¬
mumq et creoitorib ut de crea¬
si offerat integrum ꝙ relictum
est hr̃s desid̾ans ciu̾i sibi hac sti¬
pusone audiatur. ¶Silegita
que da p̾senti dic relicta sunt. q̃¬
dam sub condcõne iterponcirea
erit isti stipuso sp̃ legata condi¬
cionalia dummodo ea legata que
p̾senti dic sint integra soluant᷑.

Expanded text:
huc incertum est, quia forte uel condicio eius pendet uel creditor litem contestatus est et necdum lis finita est, dubitabitur, quantum legatariis debeatur propter incertum.Hodie tamen subsimile aliquid fit in fideicommissis.Cum dicitur lex Falcidia locum habere, arbiter dari solet ad ineundam quantitatem bofideicommissum persequatur: quae computatio praeiudicare nmissi non sunt. solet tamen ab herede etiam ceteris denuntiari fideicommissariis, ut ueniant ad arbitrum ibique causam suam agant, plerumque et creditoribus, ut de aere asi offerat integrum quod relictum est heres desiderans cauere sibi hac stipulatione, audiatur.Si legata quaedam praesenti die relicta sint, quaedam sub condicione, interponenda erit ista stipulatio propter legata condicionalia, dummodo ea legata, quae praesenti sint, integra soluant
Abbreviated transcription (Latin):
tatem ẜuum ħrditarium here¬
ocm ab aliquo institutum uis¬
sit aoire hroitatem. negit u¬
uinus debere hanc hroitatem
restitui.qr de ca rogatus nõ cẽt
et hoc est fatendum requiren¬
dum tñ et illiro est nam sicut
increm̃to restitũc hr̃s rogatus

Expanded text:
tatem seruum hereditarium heredem ab aliquo institutum iusserit adire hereditatem, negat Iulianus debere hanc hereditatem restitui, quia de ea rogatus non esset: et hoc est fatendum. requirendum tamen et illud est, num cum incremento restituere he‹re›s rogatus
Abbreviated transcription (Latin):
placet et ocb̾i et peti posse ꝑtẽ
ope cum semꝑ p̾terita opa que
iam dari non possit petatur qd̃
contingit. si uł ip̃is p̾ronis in¬
retur ui repromittatur uł coi

Expanded text:
placet et deberi et peti posse partem operae, cum semper praeterita opera, quae iam dari non possit, petatur. quod contingit, si uel ipsis patronis iuretur uel promittatur uel
Abbreviated transcription (Latin):
oebe alii possunt quam pr̃ono
cum ꝓprietis carum et meden¬
tis ꝑsona et in cius cui eoun¬
tur consticit. ¶ Fabriles autez
ut a quocumq cuicũq solui
possunt.sanc eciam eciam si ĩ
cartificio sint nubente pr̃ono ⁊

Expanded text:
deberi possunt quam patrono, cum proprietas e‹a›rum et in edentis persona et in eius cui eduntur constitit: fabriles autem ut a quocumque cuicumque solui possint. sane enim, si in artificio sint, iubente patrono
Abbreviated transcription (Latin):
cociens ualent quociẽs quiᷤ
tñ hoc ita intelligunꝰ ut exi¬
gamus potuisse cum eo tp̃r
quo scribit eos codicuios .c.
um cestium faculcatem nõ
cilios quis confumau̾it de¬
ide ad arroganoum se pre¬
bu̾it et ibi codicillos fec̾it at
ita emancipatus decesẜit. q̃ri¬
bu̾it. nec simił ẽ muco qui re

Expanded text:
iens quis tamen hoc ita intellegemus, ut exigamus potuisse eum eo tempore, quo scribit eos codicillos, teum testium facultatem non mauerit, deinde adrogandum se praebuerit et ibi codicillos fecerit atque ita emancipatus decesserit, quaeribuit. nec similis est muto, qui re
Abbreviated transcription (Latin):
hre ei legatum offulius cas¬
auroitores retulerunt ꝓin¬
de hĩroum ẽẽ ac si yuus a¬
licui mortuus aut pro eo
dote pecunia legata uroct᷑.
acceptam fino ex ħroatole¬
guut hes pris oppõrta doli
exceptione non ante solue
legatum cogendus quam¬
indempnitate soluto mr̃i¬
monios si priusquam le
gatum filio solueretur mu¬
ue dotem suam recuꝑaue¬
rit frustͣ filius delegito agi
s si lex falcioi locum ĩ leg¬
ato dotis adusus filium ex¬
hrdatum hũerit ⁊ mulier
solutionem ratam fecit pp̃
cam quantitatẽ qm̃ ħ̾is re¬
tinuit utilis acrio dotis ci
dabitur. qd si ratum nõ ha¬
reat de fenoi quro de bebit
ħrs a uiro d qui defensurũ¬
sc promisits si totam litẽ
uii solus subicrit actio iuu¬
dicati si cautum non erit ꝓ
ea quamtitate que iure fal¬
cadic petenda est adu̾sus ix¬
recem dioitur ¶Si si pri¬
usquam iegatum filio sol¬
u̾etur musier diu̾cit. quã¬
quam iya nondum ꝓcipe

Expanded text:
ei legatum Ofilius Casauditores rettulerunt: perinde habendum esse ac si seruus alicui mortuus aut pro eo dote pecunia legata uidetur.acceptam filio exheredato legauit: heres patris opposita doli exceptione non ante soluere legatum cogendus esindemnitate soluto matrimonio. Sed si, priusquam lgatum filio solveretur, mulier dotem suam reciperavit, frustra filius de legato aget. Sed si lex Falcidia locum in legato dotis adversus filium exheredatum habuerit et mulier solutionem ratam fecerit, propter eam quantitatem, quam heres retinuerit, utilis actio dotis ei dabitur. quod si ratum non habeat, defendi quidem debebit heres a uiro, qui se defensurum promisit: sed si totam litem uir solus subierit, actio iudicati, si cautum non erit, pro ea quantitate, quae iure Falcidiae petenda est, aduersus heredem dabitur Sed si, priusquam legatum filio solueretur, mulier diuertit, quamquam ipsa non
Abbreviated transcription (Latin):
docem possit nou roco tñ ac¬
tio filii differtur q cunc hi¬
isdem dicbus filio solui do¬
tem R̾nsum est cum fuius
pcionem dotis soluto m̃ri¬
monio postquam hes exti¬
titit admissus est si forte ꝑ
errorem cautio defensiõis
omissa sit ex causa fidicom¬
missi filius dotem acceꝑit
ut rocbitũ fidĩcõmissum

Expanded text:
dotem possit, non ideo tamen actio filii differtur: quia tunc isdem diebus filio solui dotem responsum est, cum patri ptionem dotis soluto matrimonio, postquam heres exstitit, admissus est. Si forte per errorem cautio defensionis omissa sit et ex causa fideicommissi filius dotem acceperit, ut indebitum fideicommissum
Abbreviated transcription (Latin):
Queritur an mortuo ĩ pube
cogatur substitutus ea p̾sti¬
Ire et siquro ab ĩpube relicta
sunt. solis ub̃is et pentibus
pͥstanda sunt. Sinu̾o asub

Expanded text:
quaeritur, an mortuo impubere cogatur substitutus ea praestare. et si quidem ab impubere relicta sunt, solis liberis parentibusque praestanda sunt: sin u
Abbreviated transcription (Latin):
łtõicõmissum cale uałe ait. fi¬
dei tue cõmitto ut ħroitaitem
ticu restituas eum eẽt is qui
rogatus est aticio hõs institu¬
tus. non cm̃ aũt si ħ̾rdem q̃m
scripso poto rogireut ħrocm
faciat aliquem u̾m eciam si le¬
ut illi des aut illi froicomissũ
rclinquas. aut illi lib̾tatemas
asscribas admittenda sunt. Mĩ
cum ĩ ħroum instõne seratus
censuit utile oc cet̾is quor rõ
erit accipienõ. ¶Si quis roga¬
tus fi̾nt ut si sine libis deccs¬
ẜit restituat hrditatem pap̃. s

Expanded text:
icommissum tale ualere ait: 'fidei tuae committo, ut hereditatem Titii restituas', cum esset is qui rogatus est a Titio heres institutus. Non tantum autem si heredem quem scripsero, potero rogare, ut heredem faciat aliquem, uerum etiam si leut illi des' aut 'illi fideicommissum relinquas' aut 'illi libertatem adscrib‹a›s', admittenda sunt: nam cum in heredum institutione senatus censuit utile, de ceteris quoque idem erit accipiendum. Si quis rogatus fuerit, ut, si sine liberis decesserit, restituat h
Abbreviated transcription (Latin):
Eruo iniito oño iDem
ignorante non restituetur ħe¬
ditas. s et si postea ritum ha¬
bu̾it confirbitur restitutio. ue¬
rum ip̃i dño acquirentur ac¬
tiones nec qr ẜroitatis acqui

Expanded text:
eruo inuito domino uel ignorante non recte restituetur hereditas: sed ‹si› postea ratum habuerit, confirmabitur restitutio, uerum ipsi domino adquirentur actiones. nec quia hereditatis adqui
Abbreviated transcription (Latin):
agnou̾nt piculum ĩse trans¬
ferunt. Sr et ip̃i si pupillus pͦ
pubtatem rõnib atutore ꝑcep¬
tis relinquã rõnem cius secut᷑
usuras acceptanit prilegium¬
t suum non amittit ĩ bonis cuco¬
Is uenditis p̾tor cnum at pri¬
uisium ci fuare d. LDem.
Ipupulus alterum atutoribr
ulius nõie conabitur interpel¬
lre ¶ demq dicemus ĩ ouob
magr̾atib collegis quoꝵ alce¬
rum. res .p. comienit. s hoc ĩma¬
gr̃atibus tractiui quasi ouo rei
eiusd debiti c̾ent õm̃o quodñ
ita est. nam si uc̾q iconͣcus c̃ele¬
ctio locum non hr sis autem q̃
tempore uibatus est non est ci si¬

Expanded text:
m in se transferunt. Sed si pupillus post pubertatem rationibus a tutore acceptis reliquationem eius secutus usuras acceptauerit, priuilegium suum non amittit in bonis tutor‹is› uenditis: praetor enim priuilegium ei seruare debet.Si pupillus alterum ex tutoribus illius nomine conabitur interpellare. idemque dicemus in duobus magistratibus collegis, quorum alterum res publica conuenit. sed haec in magistratibus tractaui, quasi duo rei eiusdem debiti essent omnimodo: quod non ita est. nam si uterque idoneus est, electio locum non habet: is autem, qui tempore liberatus est, non ei si
Abbreviated transcription (Latin):
legatorum confundi rõnem nõ
minus quam si semel fuiss nũ¬
cupatus ex ea portione que con¬
fite̾tur ex psib. n referre pure
sepe aut sub diuersis condconi

Expanded text:
legatorum confundi rationem non minus, quam si semel fuisset nuncupatus ex ea portione, quae conficeretur ex pluribus, neque referre, pure saepe an sub diuersis condicioni
Abbreviated transcription (Latin):
co loco ħri debr quo eẽt fi¬
nita tutela. et sicut actio¬
nes patitur pinde ac si pu¬
pilus pubes fc̃s c̃c̃t. ita qͣ¬
riouroitio si quid ci aberit
psequi debebit. nicħ em̃i
prohib suspectum tuto¬
rem ẽẽ quamius cum plu¬
ra inrem pupilli ĩperoit
que cum amitte nõ opor.

Expanded text:
o loco haberi debet, quo esset finita tutela, et sicut actiones patitur perinde ac si pupillus pubes factus esset, ita contrario iudicio, si quid ei aberit, persequi debebit: nihil enim prohibet suspectum tutorem esse, quamuis complura in rem pupilli impenderit, quae eum amittere non opor
Abbreviated transcription (Latin):
possit. ⁊ futurũ sit. ut pp̃ ħ apeci¬
tione lib̾alitatis ex testõ subino¬
ueatur. nũquro honus satis da¬
tionis eius remittendum est
ꝙ uioetur. adiunari. Rpto diui
cõmodi. in ħ u̾ba is cuius de ca
re est nocio aditus si cõpererit iõ
cationem ate exigiut afideio¬
missi peticione aũtaris honus sa¬
tifoatiõis t̾ remitti curabrt̃. Nił.
ta pciꝑe ad distribuendum uisse
rat uecuit cautionem exigi ces¬
santium ꝑtes reddi ut apte cau¬
ere ussus esset. Marcianu.¬
Ina delata ad fiscum dice̾t cõsta¬
ret a defrocicõmisso decretum
est. ut peticori cauenti euicta he

Expanded text:
possit et futurum sit, ut propter hoc a petitione liberalitatis ex testamento submoveantur, numquid onus satisdationis eis remittendum erit? quod videtur adiuvari rescripto divi commodi in haec verba: "is, cuius de ea re notio est, aditus si compererit ideo cautionem a te exigi, ut a fideicommissi petitione avertaris, onus satisdationis tibi remitti curabit". Pauluta praecipere ad distribuendum iussus erat, vetuit cautionem exigi cessantium partes reddi, nisi aperte cavere iussus esset. Maecianuna delata ad fiscum diceret, constaret autem de fideicommisso, decretum est, ut petitori cauenti 'euicta he
Abbreviated transcription (Latin):
rit ere. alieno non auegato
conseqnͣter dicimus millaz
eise uerroc̃om nullum qr de¬
cͥtum non enim passim dist̃¬
hi. iubere debere p̾tori tribu¬
tum est. s ita oemum. si urge¬
at es auenum. ¶ Manctac¬
tio pupillo sipostca pot̾it pro¬
bari obreptum. c̃e p̾toris in
dentiroum est. utrum i ren
an inpsonam dabimus ci
actionem et magis ẽ in rer
detur non tm̃ ĩpsonam adu̾¬
sus tutores siue curatores.¬
¶Cõmunia pdia accipe debe

Expanded text:
rit aere alieno non allegato, consequenter dicemus nullam esse uenditionem nullumque decretum: non enim passim distrahi iubere praetori tributum est, sed ita demum, si urgueat aes alienum.Manet actio pupillo, si postea poterit probari obreptum esse praetori. sed uidendum est, utrum in rem an in personam dabimus ei actionem. et magis est, ut in rem detur, non tantum in personam aduersus tutores siue curatores.Communia p
Abbreviated transcription (Latin):
defuncto conatore ticio de d̾it
doli exceptionẽ ht. ¶ Nunc de
effectu legati udcams et sqs¬
dem m libatio sit relicta cum
sim debitor put ouo rei su¬
mus ꝓmittenoia mͥ soli testa¬
tor consultum uolu̾it agendo
consequar ut non accepto libe¬
rer ne ecum cumrcus meurs
ubetur contra testatoris uolũ¬
tatem. S pacto lib̾abor. S quid
si socii sumus urdcimus ne ꝑ
acceptisone debeam ubari q¬
magis est alioquin dum acũ¬
reo mco petitur eo i ego ĩqui¬
atceptilationem. Consequen¬
ter queritur an et ile sociuis ꝓ
legatario habcatur cuius nom
intesto scriptum est ucet con¬
modum ex testõ adutrumq
ꝑtincat si socii sunt et est um
non solum eum cuius nom̃
intest̾o scriptum est legatari¬
um hñdum ũm eum quoq
qui non est scriptus si et cuis

Expanded text:
defuncto donatore Seio dederit doli exceptionem habet.Nunc de effectu legati uideamus. et si quidem mihi liberatio sit relicta, cum sim debitor, puta duo rei fuimus promittendi, et mihi soli testator consultum uoluit, agendo consequar, non ut accepto liberer, ne etiam conreus meus liberetur contra testatoris voluntatem, sed pacto liberabor. sed quid si socii fuimus? videamus, ne per acceptilationem debeam liberari: alioquin, dum a conreo meo petitur, ego inquiacceptilationem. Consequenter quaeritur, an et ille socius pro legatario habeatur, cuius nomen in testamento scriptum non est, licet commodum ex testamento ad utrumque pertineat, si socii sunt. et est verum non solum eum, cuius nomen in testamento scriptum est, legatarium habendum, verum eum quoque, qui non est scriptus, si et ei
Abbreviated transcription (Latin):
ucu. crientes usuras cius sum¬
me pcipiet alumpnus ac po
missũ ad ħrocm puri froĩcõ¬
penes quem uoluit pecu̾uam
rabis reodẽ froĩcõmissum ab
hr̃oib petendum qui petũt
orri stipulari debunt. Si froc

Expanded text:
um trientes usuras eius summae perciperet alumnus ac post missum ad heredem pueri fideicompenes quem uoluit pecuniam rabis reddere' fideicommissum ab heredibus petendum, qui pecuniam dari stipulari debuerunt: sed f
Abbreviated transcription (Latin):
Eres cum debuat qͣrtam reti¬
nc totam hroitatem restituit.
nec cauit sibi stipłone ꝓposita si¬
milem cum eẽ aristo ait uus
qui retentiones qͣs solas ñt
li mali exceptione uti posse e

Expanded text:
eres cum debuerat quartam retinere, totam hereditatem restituit nec cauit sibi stipulatione proposita. similem eum esse Aristo ait illis, qui retentiones, quas solas habent,li mali exceptione uti posse e
Abbreviated transcription (Latin):
illi semꝑ hu si nascintur
nec ĩueniant se cxhrdatos
¶S et sistante hoc aliud testa¬
intum a quo postumus ex¬
siue post mortem testatoris
nascatur sinc inuo testatore¬
hrs utrum ruptum esseet
postumum. ¶ Nominatir
aũt exħrortus postumus.
uroctur siuc ita fec̾it qui cũ¬
qr michi nascetur siue ita ex
scu siuc ita nent ex ẜrs esto.
esto natus ui post mortem
uiuo testitore nõ rumpet.
¶L autem postumꝰ pͥt̾itus a¬
gnascendo rumpat tn int̾

Expanded text:
illi semper, hi, si nascantur nec inueniant se exheredatos. Sed et si sit ante hoc aliud testamentum, a quo postumus exsiue post mortem testatoris nascatur siue uiuo testatore, utrumque ruptum esse et postumum. Nominatim autem exheredatus postumus uidetur siue ita dixerit: 'quicumque mihi nasceretur', siue ita: 'ex Seia', siue ita: 'uenter exheres esto'. esto', natus uel post mortem uel uiuo testatore non rumpet. Licet autem postumus praeteritus adgn‹a›scendo rumpat, tamen int
Abbreviated transcription (Latin):
missarias cogitur prire qui p̾ci¬
um utiq eciam eor consequit᷑.
s et directis credo p̾torem suc¬
curre oporte̾ ut int̾uentu suo cu¬
citur corum libtatem. ¶Sido¬

Expanded text:
missarias cogatur is praestare, qui pretium utique etiam eorum consequitur: sed et directis credo praetorem succurrere oportere, ut interventu suo tueatur eorum libertatem. Si do
Abbreviated transcription (Latin):
o testium numerũ simiu
adh̾ri possumꝰ ut eͥgo⁊ p̃r
et plures quis uius ĩ cur¬
dem potestate.¶Conocom
Itestra tunc inspice̾ debem̾¬
⁊ cuinsignarent non mortis
tempore sigitur cunc cuz¬
Isignarent cales fuint ut
Iadhibi possint nichil noc
si quro postca eis contigit᷑.¬
¶ Si ab ipo testatore a nullũ
acccpo et signau̾o testamtũ
ualz quasi ali eno signaue¬
rim. ¶Si signa turbata sint
ab ip̃o testatore non uroet
signatum/ Siquis ex testib
nom̃ suum non ascripsit
u̾mptũ signau̾it pro eo ẽ.
atq si adhibitus non ẽct
s:siut multi faciunt asc̾p

Expanded text:
 testium numerum simul adhiberi possumus ut ego et pater et plures, qui fuimus in eiusdem potestate. Condicionem testium tunc inspicere debemus, cum signarent, non mortis tempore: si igitur cum signarent, tales fuerint, ut adhiberi possint, nihil nocet, si quid postea eis contigerit. Si ab ipso testatore anulum accepero et signauero, testamentum ualet, quasi alieno signauerim. Si signa turbata sint ab ipso testatore, non uidetur signatum. Si quis ex testibus nomen suum non adscripserit, uerumtamen signauerit, pro eo est atque si adhibitus non esset: et si, ut multi faciunt, adsc
Abbreviated transcription (Latin):
bulas bonor possone
libros accipe debemus
Suue naturales siic aco¬
ptiuos. si n instituti nor¬
N ex hroiti sunt. uocintiur
autem ad contra tabulas
bonor possõm libi co uiro
q co oroine quo uocantur ao
successionem ex iure cuuli.
¶Haut clusula eciam ad po¬
tumos uroctur ꝑtin̾c. s et
si ab hostibus post lummniur
redicrint filii pomp̃. putit
ao contra tibulas bonor pos¬
sessionem cos admitti. ¶Si
extrib filiis unus ab hostib
captus sit. ouob qui sunt ĩ
cuitate bessis bonorum pos¬
sessio competit. rocm et ĩ pos¬
tumo. nam quanroui postu¬
mus sꝑatur in ca causa est ut
ptem facrt et sui uras fcos
lib̾os inoucit ĩ bonor possõm

Expanded text:
bulas bonorum possessione liberos accipere debemus siue naturales siue adoptiuos, si neque instituti neque exheredati sunt. Uocantur autem ad contra tabulas bonorum possessionem liberi eo iure eoque ordine, quo uocantur ad successionem ex iure ciuili. Haec autem clausula etiam ad postumos uidetur pertinere. Sed et si ab hostibus postliminio redierint filii, Pomponius putat ad contra tabulas bonorum possessionem eos admitti. Si ex tribus filiis unus ab hostibus captus sit, duobus, qui sunt in ciuitate, bessis bonorum possessio competit. Idem et in postumo: nam quamdiu postumus speratur, in ea causa est, ut partem faciat. Et sui iuris factos liberos inducit in bonorum pos
Abbreviated transcription (Latin):
possõm. S adoptiui pr̃is nõ
potest. ut eĩ aomitti possit ex
libis cum eẽ oportet. ¶ Qui
habebant filium habebat et
ne potem ex co filium cman¬
cipau̾it et adoptunt in locũ
nepotis deuroc emancipau̾it.
queritur an nepoti et michi
magis uroctur hab nepotẽ

Expanded text:
onem: sed adoptiui patris non potest: ut enim admitti possit, ex liberis esse eum oportet. Qui habebat filium, habebat et nepotem ex eo, filium emancipauit et adoptauit in locum nepotis, deinde emancipauit: quaeritur an nepoti obstet. et mihi magis uidetur hunc nepotem
Abbreviated transcription (Latin):
adierit s̾editatem pocest di¬
ai sempronium ĩptem ħ̾roi¬
tatis admitti. &im qui scit f¬
hroem scribit et ita substitu¬
it. Si stichus hrs non eric. sc̃¬
pronius hrs esto. intelligi¬
tur tale quio dicere. si stichꝰ
fecit. at qui eum quem lux¬
rum putat ec̃ hrocm scripse¬
ric. ħ ẜmone. si ħrs non erit
nichi intelligitur signifi¬
care quam si ħrdititem uel
si non acquisient uel mu¬
tata con dc̃one alium ħroer
non fec̾it que adiectio ad e¬
os ꝑtinet qui p̃res fim̃. hr̾e¬
des scripti postea ĩẜuitute:

Expanded text:
otest dici Sempronium in partem hereditatis admitti. nam qui scit aheredem scribit et ita substituit: "si Stichus heres non erit, Sempronius heres esto", intellegitur tale quod dicere: "si Stichus fecerit". at qui eum, quem liberum putat esse, heredem scripserit, hoc sermone "si heres non erit" nihil aliud intellegitur significare, quam si hereditatem vel sibi non adquisierit vel mutata condicione alium heredem non fecerit, quae adiectio ad eos pertinet, qui patres familias heredes scripti postea
Abbreviated transcription (Latin):
sum qurõ ꝓprinqui falsum
testm accusaret. ac post lon¬
gum spacium temporis ꝓ¬
bass. licet dies ei petente pꝰ¬
sessionis quam forte certus
accusationis petere tebuit
sitio hic accusatione insti¬
tuit ut siuc ius sibi ẜuet ag¬
nouisse successionem ñ ĩme¬
rito uidebitur. Paulus.

Expanded text:
m propinquus falsum testamentum accusaret ac post longum spatium temporis probasset, licet dies ei petendae possessionis, quam forte certus accusationis petere debuit, sito accusationem instruit, ut suum ius sibi servet, adgnovisse successionem non immerito videbitur. Paulus l
Abbreviated transcription (Latin):
et utorem ducere et aoo¬
potare potest. ¶Spadonez
quoq posse postumũ hroez
scribere et labro et cassiuis
scribunt qm̃ nec etas nec
sterclitas ei rci ĩpenointo
est. S et si castratus sit mir
proculi opimonem sccutꝰ
non putat ħrocm postumũ

Expanded text:
et uxorem ducere et a‹d›optare potest: spadonem quoque posse postumum heredem scribere et Labeo et Cassius scribunt: quoniam nec aetas nec sterilitas ei rei impedimento est. Sed si castratus sit, Iulianus Proculi opinionem secutus non putat p
Abbreviated transcription (Latin):
uociens ẜui ciectios Ldem
Ioptio datur legatarius opti¬
ubit quem uelit. s ⁊ homine
genaliter legito arbicrium
cugendi quemaccipet role¬
gitarium ꝑtinet dataigitiu¬
adoptione si quis adoptainc
alienum ẜuum uł hominere
sumpsit optionem et puto
non cosiumi. ¶Eum cii .c.
amphorad clectio data sit ac

Expanded text:
uotiens servi electio vel optio datur, legatarius optabit quem velit: Sed et homine generaliter legato arbitrium eligendi quem acciperet ad legatarium pertinet. Data igitur optione si quis optaverit alienum servum vel hominem sumpserit optionem: et puto non consumi. Eum, cui centum amphorarum electio data sit, ac
Abbreviated transcription (Latin):
Dlegatus uib̃ ee uissus sit fauorus¬
tãtis pualet.sin. aũt ⁊ ĩpost̾iore
scͥyturalegatus c̃ ⁊ cuidens adẽp¬
tio libtatis ostendit legatũ pp de¬
functi uolũt. i temẜualebit. ¶Ser¬
uo. ilienoyrde inscituto post m nor¬
tem om̃ euis cui.aquisit abrditas
e ur tatem fidi cõmiss.riã caripa¬
seconstat. ¶Elius.

Expanded text:
legatus et liber esse iussus sit, fauor libertatis praeualet: sin autem et in posteriore scriptura legatus est et euidens ademptio libertatis ostenditur, legatum propter defuncti uoluntatem praeualebit. Seruo alieno herede instituto post mortem domini eius cui adquisita hereditas et libertatem fideicommissariam dari posse constat. 15 Celsus
Abbreviated transcription (Latin):
terse c̃cria sint. qr cum significatio
non cxunuiso s ex auquo sumit᷑
si ueri aliquid uroc sit u̾am efficit
sumicur ex umiiiso in quo si aliqͥ
fłm est totam orom fłam efficit.
quo queritur. Smita concipio si
alquid non fecisse sialiquid fẽm
sic. n in ħ̾ aliquro fccisse si aliquo
fc̃m non sit: pinde si quis ita inter¬
rogec corum quid que obiciunt᷑
tibi fecisti ille neget ħ exprimit
eorum quid q̃ obiciuntur non
feci .i. nichil horum feci. ¶Siqͥs
autem plura istipulatum dedu¬
cat quor unũ ficri uelit ita com¬
phende debet. illud au illud ficr
spontes. si nichil horum fc̃m er

Expanded text:
ter se contraria sunt, quia cum significatio non ex universo, sed ex aliquo sumitur, si veri aliquid inde sit, veram efficit sumitur ex universo, in quo si aliquid falsum est, totam orationem falsam efficit. quo quaeritur. nam cum ita concipio "sialiquid non fecisse, si aliquid factum sit, neque in hoc aliquid fecisse, si aliquid factum non sit. Proinde si quis ita interroget: "eorum quid, quae obiciuntur ti'eorum quid, quae obiciuntur, non feci', id est 'nihil horum feci'.Si quis autem plura in stipulatum deducat, quorum unum fieri uelit, ita comprehendere debet: 'illud aut illud fieri spondes? si nihil eorum factum erit,
Abbreviated transcription (Latin):
tarios pocius cum muliere u¬
suros hac acc̃one. qr et ip̃oru
ĩt̾fuit adiri hrditatem. ub̾ta¬
ci planc subueniend̃ erit ao

Expanded text:
tarios potius cum muliere usuros hac actione, quia et ipsorum interfuit adiri hereditatem. Libertat‹i› plane subueniendum erit a
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmittit muitum distanta
fabrilibꝰ uł pictoriis opis
ceniq si lib̾tus faber aut pi¬
ctor fuerit quamoiu ĩ arti¬
sibi aut ticio stipulari. ita pa¬
tronus a lib̾to opas sibi aut
sempronio recte stipulatur.
et uib̾tus obligõne soluetu
Si tales opas cxͣneo oeoit q̃¬
les prono prestando lib̾atur¬
Gi proni plures consulto i
diuersas regiones decesẜint
potest dici diem oparum ce¬
oere. S lib̾tũ non obligiri.
qr non ꝑ eum s ꝑ pronos sti¬
ret quominus ope dentur.
sicut accroit cum egrotãti
si diu̾sarum ciuitatum pr̃o¬
ni sit et in sua quicquis mo¬
retur consentire debent ĩ ope¬
ris ab eo accipienois. et du
rum est eum qui se lib̾are po¬
test .x. dicb opando. simł ope¬
ris in dicris si in accipiendis
non consenciant cõplłi ad p̃

Expanded text:
romittit, multum distant a fabrilibus uel pictoriis operis. denique si libertus faber aut pictor fuerit, quamdiu id artisibi aut Titio stipulari, ita patronus a liberto operas sibi aut Sempronio recte stipulatur: et libertus obligatione soluetur, si tales operas extraneo dederit, quales patrono praestando liberareturSi patroni plures consulto in diversas regiones discesserint potest dici diem operarum cedere, sed libertum non obligari, quia non per eum, sed per patronos staret, quo minus opsicut accidit, cum aegrotanti si diuersarum ciuitatium patroni sint et in sua quisque moretur, consentire debent in operis ab eo accipiendis: durum alioquin est eum, qui se liberare potest decem diebus operando, simul operis indictis, si in accipiendis non consentiant, compelli ad p
Abbreviated transcription (Latin):
o .xl. debiturum. et cum diu
multumq tractaui an cum
augmentum ħrs sensit et pi¬
culum substineat. an ꝑ ccͣriũ.
nouissimum ait iniqum ec̃
ao froĩcõmissarium damonũ
ptine ad quem augmentum
non ꝑtinct. et an ad supplen

Expanded text:
 debiturum. et cum diu multumque tractavit, an, cum augmentum heres sensit, et periculum sustineat an per contrarium, novissime ait iniquum esse ad fideicommissarium damnum pertinere, ad quem augmentum non pertinet: et an ad supplen
Abbreviated transcription (Latin):
uita despasset subreptis qui¬
busoam rebus diu̾tiss si con¬
ualuerit uirucilis rex ammo¬
carum ei danda est accio. ¶Si
seruus mulieris iussu dñe
diuorcu causa res ammosut¬
pedius putat nec furtum eũ
contractauit. nec urdi furcur
facienti opem ferre. cum mu¬
lier furtum non faciat quam¬
ius seruus infacinorib oiu
dicto audiens cẽ non debeat.

Expanded text:
uita desperasset, subreptis quibusdam rebus diuortisset, si conualuerit uir, utilis rerum amotarum actio ei danda est. Si seruus mulieris iussu dominae diuortii causa res amouPedius putat nec furtum eum contrectet nec videri furtum facienti opem ferre, cum mulier furtum non faciat, quamvis servus in facinoribus domino dicto audiens esse non debeat
Abbreviated transcription (Latin):
nem istitutiõis existentem
mutatio uiris hrdi no noc.
Siuinus uengigo ei cũ quo
testi factio non est postei ꝙ e¬
um redim̾o ex test̾o michi
ħ̾rs eẽ pot̾it. nec iꝑcoium tẽ¬

Expanded text:
nem institutionis exsistentem mutatio iuris heredi non nocet, si uiuus uendidero ei, cum quo testamenti factio non est, posteaque eum redemero, ex testamento mihi heres esse poterit nec medium tem
Abbreviated transcription (Latin):
Eruus alienus uł totͣus uis
propte siue libtate ħrs istitin¬
⁊ potest ssi ẜuum meum pu¬
re hrocm ascripso. sub cooco¬
nc lib̾m differtur institutõ
potest ab ħroc purc cum lib¬
uoluntarius ħis efficͥetur.

Expanded text:
eruus alienus uel totus uel pro parte sine libertate heres institui potest.Si seruum meum pure heredem scripsero, sub condicione liberum, differtur institutio potest ab herede pure cum libvoluntarius heres efficietur,
Abbreviated transcription (Latin):
michi a tibi eadem res legata
fu̾i̾t ac die legati cedente hr̃s tͥ
ertito lib̾m michi ẽẽ labeo ait
eymeolegato an er eo qd̃ tibi
hrs sim ac quin̾e legatum et
si uolu̾o eam rem er meolega¬
sit. erhroitano legato pete cã¬
¶ Si quis suos quos gadibus
eelegatũ ⁊ angustias tp̃ris ni¬
chil legato solui nocẽ. ¶Regu¬
lauirs cuulis est que efficitut
In legatis quo nouussime ser¬
ipture ualent qr mutan causa
b̾cedentis legati uł in diem e
pot᷑. S si sub alia ⁊ alia ꝯditionel
legatum est norussima ad ẽp¬
tõ spectenda sit int̾dũ tninlega¬
tis nõ postior s p̾cedens
lebit nam ⁊ cum sermonẽ quo
p̾sencia legatadatam diem tñ¬
sferunt᷑. ad postea quoq scripta
legata ꝑtin̾e piacuit uolutas
Prgo facit ut qd̾ in testo scrip¬

Expanded text:
mihi et tibi eadem res legata fuerit, deinde die legati cedente heres tibi exstitero, liberum mihi esse Labeo ait, ex meo legato an ex eo, quod tibi heres sim, adquiram legatum: si uoluero, eam rem ex meo legasit, ex hereditario legato pete si quis seruos quos Gadibus esse legatum et angustias temporis nihil legato nocere.Regula iuris ciuilis est, quae efficit, uIn legatis nouissimae scripturae ualent, quia mutari causa praecedentis legati uel die uel potest. sed si sub alia et alia condicione legatum tio spectanda est. interdum tamen in legatis non posterior, sed praecedens lebit. nam et eum sermonem, quo praesentia legata data in diem proferuntur, ad postea quoque scripta legata pertinere placuit. uoluntas ergo facit, quod in testamento scrip
Abbreviated transcription (Latin):
ei debeatur et cidem duas q̃ti¬
tates. ascripsit ul duos fundos
an utrũq debeat᷑ ⁊ ait ansto u¬
nũ inden legatũnam q adẽp¬
tu est nec datũ iudiscd̃ celsi et
marcellisinam queuera est s
legata sepius ascripta idemħ sb̾¬
tum testamentũ ip̃ouire ider
cetalegata adepta s: quod mag̾
ent adeptũnõ enim apparet et
ait posse dui criguũ esse prestan

Expanded text:
el debeatur', et eidem duas quantitates adscripserit uel duos fundos, an utrumque debeatur? et ait Aristo unum uideri legatum: nam quod ademptum est, nec datum uideri secundum Celsi et Marcelli sententiam, quae uera est.Sed legata saepius adscripta idem hoc subtum testamentum fecercetera legata adempta. sed quo magis erit ademptum? non enim apparet. et ait posse dici exiguius esse praestan
Abbreviated transcription (Latin):
la domus cuta cẽ possit
nisi piculo capitis sui
custodiam dñis tam a domesti¬
cis quam ab ex̃ncis pr̃are ẜui
cogantur. iõ senatus consulta ĩ¬
troducta sunt de publica q̃one
a familia necatorum hñda. on¬
domini applsone continctur
qui h ꝓprictatẽ et siususfr̾ ali¬
nec qui usumfructũ solum
ħuit.¶ẜuus pignori dacus qd̃
actinet ad debitoris necẽ ꝑ oñ¬
purde hetur ac si pignori datõ
hu continentur qui sub codc̃o¬
ne legati sunt nam medio tẽ¬
existens efficit ut desinant eẽ
brois facit neuiocatur ĩt̾im
eiꝰ ce̾. iõ q ent dicendum et
ĩstatu lib̾o s in co cui frdicom

Expanded text:
la domus tuta esse possit, nisi periculo capitis sui custodiam dominis tam ab domesticis quam ab extraneis praestare serui cogantur, ideo senatus consulta introducta sunt de publica quaestione a f‹a›milia necatorum habenda. Domini appellatione continetur qui habet proprietatem, etsi usus fructus alinec qui usum fructum solum habuit. Seruus pignori datus, quod attinet ad debitoris necem, perinde habetur atque si pignori datus hi continentur, qui sub condicione legati sunt: nam medio temexistens efficit, ut desinant esse heredis, facit ne uideantur interim eius. idemque erit dicendum in statulibero. Sed in eo, cui fideicom
Abbreviated transcription (Latin):
ui a latronib capti sunt &
libi manent possunt fac̾e
test̾m. item qui apiro extͣ¬
neos gcione funguptur
possunt face̾ testm. ¶ Siqͥs
in capitali criminc damp¬
ratus applłau̾at et meoio
tempore pendente applłoe

Expanded text:
ui a latronibus capti sunt, cum liberi manent, possunt facere testamentum. Item qui apud externos legatione funguntur, possunt facere testamentum. Si quis in capitali crimine damnatus appellauerit et medio tempore pendente appellatione
Abbreviated transcription (Latin):
suit ut restitui ex trebeluano
h̾rditas possit qua ip̃e alio sena¬
tus consulto hrdibus eius ĩsti¬
tutis alibto acquire̾ hrditatem
ꝓmissum estł et bonorii quoq
possõm petẽ dicenroum est ip̃a¬
q bonoꝵ possõnis petente cetere
municipib exuroe ex quo dec̾¬
nere dc petenda potunt qõ et ꝑi¬

Expanded text:
suit, ut restitui eis ex Trebelliano hereditas possit: qua ratione alio senatus consulto heredibus eis institutis a liberto adquirere hereditatem permissum est: ita bonorum quoque possessionem petere dicendum est.Temporaque bonorum possessionis petendae cedere municipibus exinde, ex quo decernere de petenda potuerunt. quod et
Abbreviated transcription (Latin):
ab insticutis legita fuissent re¬
licta / et tam instituti quam sub¬
stituti omissa causa testĩ possioc¬
ant ab intestato ħroitatem diuus
pius rescripsit n improbe /n ĩpru¬
dent. institutos iegata recusare
substituto data recte eĩ recusant

Expanded text:
ab institutis legata fuissent relicta et tam instituti quam substituti omissa causa testamenti possideant ab intestato hereditatem, divus Pius rescripsit neque improbe neque imprudenter institutos legata recusare substitutis data: recte enim recusant
Abbreviated transcription (Latin):
est. ¶ De romib distrahendis
actione non solum hii tenc̾
dum est est io hac. acc̃one u¬
ceturan to ꝙ pupilu inter¬
sit. et magis arbitror ẽe m¬
luic accione ꝙ inter est non

Expanded text:
est. Rationibus distrahendis actione non solum hi tenentudum est in hac actione, ucetur an etiam quod pupilli intersit. et magis esse arbitror in hac actione quod interest non
Abbreviated transcription (Latin):
e contra tutele accio ꝙͦ adspe¬
ciem istam pempta est. ¶ħẽ
tur ac actione conuentus fu¬
rti acc̃one non libatur nec
eĩ cadem obligõ est furti. ac
tutele ut quis dicat psesi
ẽe actiones ciusd̃ fc̃i si plu¬
res obligones. nam et tute
dari ex co quod uuo pupu

Expanded text:
e contra, tutelae actio quod ad speciem istam perempta est. Hunc tur, hac actione conventus furti actione non liberatur: nec enim eadem est obligatio furti ac tutelae, ut quis dicat plures esse actiones eiusdem facti, sed plures obligationes: nam et tuteldari ex eo quod vivo pup
Abbreviated transcription (Latin):
aliqua. siueres siuc ħrditas sũ
ius aliquod relictũ est. ¶ du
dens res est ut ctum sit ĩ illo
modo frocicõmisso locum ẽe.
ꝑ quem iniqum ẽe suꝑuacuua

Expanded text:
aliqua siue hereditas siue ius aliquod relictum est. Diuusdens res e‹s›t, ut certum sit nullo modo fideicommisso locum esse, perquam iniquum esse superuacua
Abbreviated transcription (Latin):
cilł ul unius roim̃e assignatio¬
nem uł nutu uolũtite pot̾it. Sr
et ex hroato filio lib̾tum quis
assignau̾t ualz assignacio. nec no
non semp ex hroacio roimet as¬
signacionem nisi ħ anno fc̃i sit.
Srsi is cui assignatus c̃. repuoi¬
au̾it puco u̾ius. ꝙ et marcellus
scripsit posse ad micti fr̃es eius.¬
¶ Si sic ex prono filius lucuis ex

Expanded text:
cillis uel uiuus. Adimere adsignationem etiam nuda uoluntate poterit. Sed et si exheredato filio libertum quis adsignauerit, ualet adsignatio, nec nocnon semper exheredatio adimet adsignationem, nisi hoc animo facta sit. Sed si is cui adsignatus est repudiauerit, puto uerius, quod et Marcellus scripsit, posse admitti fratres eius. Si sit ex patrono filius unus, ex
Abbreviated transcription (Latin):
lio ħ̾rde instituto ita scripsit. ate
peto gan sen quicquid ex brdi¬
tate m̾ea redegi̾s illis alum ꝓ¬
nis des meis de singłis .x. aure¬
os camrdẽ sũmam penes ẽe te
uolo cuius ex increm̃to eos ałe
ħroc non possit tñ eam alũpnis
relictam pecumamut ẜuet ac
restituat intra falcidiam recte
petiturum ꝙ de supfluo ꝓbari
non potest. ¶ Eum quor liocũ
int̾cos quibus cybarii. Itemre¬

Expanded text:
lio herede instituto ita scripsit: 'a te peto, Gai Sei, quidquid ex hereditate mea redegeris, illis alumnis meis des singulis denos aureos eandemque summam penes te esse uolo, cuius ex incremento eos alere herede non possit, tamen eum, alumnis relictam pecuniam et seruet ac restituat, intra Falcidiam recte petiturum: quod de superfluo probari non potest.Eum quoque libertum inter eos, quibus cibaria, item
Abbreviated transcription (Latin):
 pp̃ res ammnotis eg̾o cum
muliere etlis estimata fit. an
actio eromroa sit. si amiẜit p¬
sessionem. mouet n̾e qr dolo
toris hent̾a est. iõq si mulier
cum rerum ammotar .accũ
est estimationem litis p̾stice¬
rit adũsus uenoicanter mari

Expanded text:
propter res amotas egero cum muliere et lis aestimata sit, an actio ei danda sit, si amiserit possessionem? mouet me, quia doltoris loco habendus est. ideo si mulier, cum qua rerum amotarum actum est, aestimationem litis praestiterit, ad
Abbreviated transcription (French):
Ec bonorum. possõ. si satis
res eciam ꝑsequendas et debi¬
tum exigendum et collatiõer
et dotis et om̃ium que con¬
ferri diximus. PAulus.

Expanded text:
ec bonorum possessio, si satis res etiam persequendas et debitum exigendum et collationem bonorum et dotis et omnium quae conferri diximus prodes
Abbreviated transcription (Latin):
prẽdia ut instructa sunt ciuindo¬
tibus et reliquis colonor et iul¬
ucorum et mancipus et pecore
om̃i legauit et peculus et cum
auctore. quesitum est. an reliqui
coionorum qui finita condcone
interpositi cautione de coionia

Expanded text:
Praedia ut instructa sunt cum dotibus et reliquis colonorum et uilicorum et mancipiis et pecore omni legauit et peculiis et cum actore: quaesitum est, an reliqua colonorum, qui finita conductione interposita cautione de colonia
Abbreviated transcription (Latin):
ita et cum unũ g̾it nec per
naturam humane condcois
alium ptum formare potest
Iõ quidem post c̾cum tempu
conceptionis eueniet. ex ꝑte
dimidia et ignorantẽ forc he¬
dem non ex quarti. ut ius pu
cum c̃e. finge et sic. adire an
re. s contra non acquiresi cert

Expanded text:
ita et cum unum gerit nec per naturam humanae condicionis alium partum formare potest quod quidem post certum tempus conceptionis eueniet, ex parte dimidia et ignorantem fore heredem, non ex quarta, ut Iulianutum esse fingere et sic adire, an irere: sed contra non adquirere. Si certus
Abbreviated transcription (Latin):
Utela płmq urue officium ẽ¬
et sciendum est nullam tutelã
yrditirio iurc ad alium transi¬
re. s: ad libos uirilis sexus pt̃ete¬
non descendunt. P.aur
masculorũ est. nisi a principe
filior tutela sp̾alit̾ postulent.

Expanded text:
utela plerumque uirile officium est.Et sciendum est nullam tutelam hereditario iure ad alium transire: sed ad liberos uirilis sexus penon descendunt. Paulusmasculorum est, nisi a principe filiorum tutelam specialiter postulent.
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑe composite nullum effectꝰ
he̾bant. S nec hus cui bona ad¬
ita sunt excõstõne oiui maro
dicit qui accepunt ip̃ius lib̾¬
ti efficiantur. non .n. sic fu̾nt
lib̾ti ut sunt ꝓpru ꝙ nulla nec¬
cessitate cogente eos manumi¬
serit. ¶ Iroicium te opis tunc
locum habet cum ope p̾terierĩt.
p̾t̾ite autem non possunt añqͣ
incipiant ced̾e et incipiunt pꝰ¬
ea qñ fuerint indicte. ¶ Eciar
siurorem hãt libtus. non pro¬
bctur pr̃onus opas exige̾. ¶S

Expanded text:
operae ei impositae nullum effectum habebunt. Sed nec cui bona addicta sunt ex constitutione divi Marci  qui acceperunt, ipsius liberti efficiantur: non enim sic fiunt liberti, ut sunt proprii, quos nulla necessitate cogente manumisimus. Iudicium de operis tunc locum habet, cum operae praeterierint. praeterire autem non possunt, antequam incipiant cedere, et incipiunt, posteaquam fuerint indictae. Etiam si uxorem habeat libertus, non prohibetur patronus operas exigere. S
Abbreviated transcription (Latin):
institutum non eẽ locuplecio¬
rem ãtequam adcum. si autẽ.
ẜuus hrs institutus sit statum.
me locupletiorem effectum cũ
multis causis accrdẽ possit neiuᷤ
te cum adierit c̾ẽ autem p̾post̾um
añ nos locupletes dici quam ac¬
quisicins ¶Cuius debitor soi¬
afferuntur. nec enim tanti rom
rome ⁊ yspania oleum estimabi¬
tur nec cõtimus st̾ilitatib tanti¬
dem tm̃rdem qnͣti secuidis fructi¬
bus dum hic quoz nec ex mom̾̃i¬
tis temꝑum nec ex ea que raro
accidant caritate p̾cia constituan¬
dare dampnas esto ⁊ quanto q̃¬
dem minus ꝑ legem fal. caperc
potest tanto amplius ei darc dã¬
pnas esto siue testatoris standũẽ
tant utile c̃e legatum qr condcõ¬
nis implendc causa oatur. nam
constat cĩ falcroum cum pati pꝰ¬
ssc. s si quinquagĩti aurci lega

Expanded text:
institutum non esse locupletiorem, antequam adeam, si autem seruus heres institutus sit, statim me locupletiorem effectum, cum multis causis accidere possit, ne iute cum adierit, esse autem praeposterum ante nos locupletes dici, quam adquisierimus. Cuius debitor soladferunt: nec enim tantidem Romae et in Hispania oleum aestimabitur nec continuis sterilitatibus tantidem, quanti secundis fructibus, dum hic quoque non ex momentis temporum nec ex ea quae raro accidat caritate pretia constituandare damnas esto et quanto quidem minus per legem Falcidiam capere poterit, tanto amplius ei dare damnas esto', sententiae testatoris standum estant utile esse legatum, quia condicionis implendae causa datur: nam constat etiam Falcidiam eum pati posse. sed si
Abbreviated transcription (Latin):
corum suum hroem reliq̃rrͭ
co modo collatio explicar po¬
test. ut si u̾bi gr̃a .c. in bonis
siuc portiones num̃em: ¶Si

Expanded text:
orum suum heredem reliquerit: eo modo collatio explicari potest, ut, si verbi gratia centum in bonis sive portiones numeremus
Abbreviated transcription (Latin):
ea que dolo pxima sit u̾m q̃ que
leius ẽ an nũquid ⁊diligencia q¬
quo erigendue. ab brde qd i̾ius
est. ¶ Item si fũdus casmate pen¬
erit labeo ait utiq estimatõnẽ de
ben quod itau̾m est si nõ post in¬
oram fcãm ideuenent potuit e
eũ acceptu legatarius uende̾ si ħrs

Expanded text:
ae dolo proxima sit, uerum etiam quae leuis est? an numquid et diligentia quoque exigenda est ab herede? quod uerius est. Item si fundus chasmate perierit, Labeo ait utique aestimationem non deberi: quod ita uerum est, si non post moram factam id euenerit: potuit enim eum acceptum leg
Abbreviated transcription (Latin):
portionib pecut.a policrate i¬
minore fr̃e ut accepto c̾to pre¬
oio ẜroitatem frib cõced̾et et
iuicem cos qui ex cadem ma¬
tre erant. Si quis corum hr̃s
non fuiss substitu̾at. polic̾res

Expanded text:
portionibus, petit a Polycrate minore fratre, ut accepto certo praedio hereditatem fratribus concederet: et invicem eos, qui ex eadem matre erant, si qui eorum heres non fuisset, substituerat. Polycr