comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
urbanitatem distrinxerunt. Ioitur ciuitas nr̃a. nobi¬
lium uiuenum ingenia ab insolentia reuocando ma¬
gnos et utiles ciues fecit. honoribq non patiendo
eos a securis peti debitum auctoritatis pondus ad¬
iecit. Nullus error talis in.L. aemylio paulo conspe¬
ctus ẽ: s tamen aliquotiens frustra consulatum peti¬
it. Ideoq cum iam campum repulsis suis fatigass.
bis consul. et censor factus ẽ: amplissimum etiam oli¬
ꝯnitatis gradum obtinuit: cuius uirtutem iniuriȩ nõ
sixgerunt: sed acuerunt. quoniam quidem ip̃a no¬
ta accensam cupiditatem. summi honoris arden¬
tiorem ad comitia detulit: ut ppłm:quem nobilita¬
tis splendore et animi bonis mouere non potuerat
ꝑtinacia uinceret. Quintum aut̃ Cȩcilium me¬
tellum pauci. et męsti amici consulatus repulsa affli¬
ctum tristicia. ac rubore plenum domum reduxert
eundem de philippo pseudo triumphantem uniu̾sꝰ

Expanded text:
urbanitatem destrinxerunt. igitur ciuitas nostra nobiurbanitatem destrinxerunt. igitur ciuitas nostra nobilium iuuenum ingenia ab insolentia reuocando magnos et utiles ciues fecit honoribusque non patiendo eos a scurris peti debitum auctoritatis pondus adiecit. Nullus error talis in L. Aemilio Paulo conspectus est, sed tamen aliquotiens frustra consulatum petiit, idemque, cum iam campum repulsis suis fatigasset, bis consul et censor factus amplissimum etiam dignitatis gradum obtinuit. cuius uirtutem iniuriae non fregerunt, sed acuerunt, quoniam quidem ipsa nota accensam cupiditatem summi honoris ardentiorem ad comitia detulit, ut populum, quia nobilitatis splendore et animi bonis mouere non potuerat, pertinacia uinceret. Q. autem Caecilium Metellum pauci et maesti amici consulatus repulsa adflictum tristitia ac rubore plenum domum reduxerunt. eundem de Pseudophilippo triumphantem uniuersus
Abbreviated transcription (Latin):
ris hĩta est. Quocirca urbs non unius conuiuii nume¬
rum: sed totam se in illis pelliculis iacuisse credens ru¬
borem epuli suffragiis suis uindicauit. Publius aut̃
scipio nassica togatȩ potentiȩ clarissimum lumen: ꝗ
cons. iugurthȩ bellum indixit: qui matrem idȩam e
phrygiis sedibus ad nr̃as aras. focosq migrantem san¬
ctissimis manib excepit: qui multas et pestiferas sediti¬
ones: auctoritatis suȩ robore opp̃ssit. quo pͥncipe sena¬
tus per aliquot annos glĩatus est:cum aedilitatem curu¬
lem adolescens peteret: manumq cuiusdam rustico
oꝑe duratam more candidatoꝵ tenacius app̃hendiss.
ioci grã int̾rogauit eum num manib solitus eẽt am¬
bulare. Quod dictum a circunstantib exceptum ad
ppłm manauit. cãmq repulsȩ scipioni attulit. Om̃s
nanq: rusticȩ tribus. pauꝑtatem sibi ab eo exprobratã
iudicantes: iram suam aduersus contumeliosam eiꝰ

Expanded text:
ris habita est. quocirca urbs non unius conuiuii numeris habita est. quocirca urbs non unius conuiuii numerum, sed totam se in illis pelliculis iacuisse credens ruborem epuli suffragiis suis uindicauit. P. autem Scipio Nasica togatae potentiae clarissimum lumen, qui consul Iugurthae bellum indixit, qui matrem Idaeam e Phrygiis sedibus ad nostras aras focosque migrantem sanctissimis manibus excepit, qui multas et pestiferas seditiones auctoritatis suae robore oppressit, quo principe senatus per aliquot annos gloriatus est, cum aedilitatem curulem adulescens peteret manumque cuiusdam rustico opere duratam more candidatorum tenacius adprehendisset, ioci gratia interrogauit eum num manibus solitus esset ambulare. quod dictum a circumstantibus exceptum ad populum manauit causamque repulsae Scipioni attulit: omnes namque rusticae tribus paupertatem sibi ab eo exprobratam iudicantes iram suam aduersus contumeliosam eius
Abbreviated transcription (Latin):
Ampi quoq iepñtata conditio ambitiosam
ingredientes uiam ad fortius sustinendos parum ꝓspos
comitioꝵ euentus utiliter instrux̾it. Quia ꝓpositis ãn
oculos clarissimoꝵ uiroꝵ repulsis: ut non minore cum
spe honoris: ita prudentiore cum animi iudicio petẽt
Meminerintq nefas non ẽẽ aliquid ab omnib uni ne¬
gari: cum sepenumero singuli cunctoꝵ uoluntatibus
resistere fas ẽẽ dixerint. Scientes etiam patientia q̃ri
debere: quod gra impetrari nequiuerit. Quintus¬
elius tubero a.O. fabio maximo epulum ppło nomine
p. africani patriu sui dante: rogatus ut triclinium ster¬
neret. lectulos punicatos pellibus aedinis strauit: et ꝓ
argenteis uasis samia exposuit. Cuius rei deformitas
sic homines offendit: ut cum alioquin uir egregius
hẽretur: comitiisq p̃toriis candiolatus in campum.l.
paulo auo. et.p. Africano nixus auunculo descendis¬
set: repulsa inde abiret notatus. Nam ut pͥuatim semꝑ
continentiam ꝓbant. ita publice maxima cura splendo¬

Expanded text:
ampi quoque repraesentata condicio ambitiosam ingredientis uiam ad fortius sustinendos parum prosperos comitiorum euentus utiliter instruxerit, quia propositis ante oculos clarissimorum uirorum repulsis ut non minore cum spe honores, ita prudentiore cum animi iudicio petent meminerintque nefas non esse aliquid ab omnibus uni negari, cum saepe numero singuli cunctorum uoluntatibus resistere fas esse duxerint, scientes etiam patientia quaeri debere quod gratia impetrari nequierit. Q. Aelius Tubero a Q. Fabio Maximo epulum populo nomine P. Africani patrui sui dante rogatus ut triclinium sterneret lectulos Punicanos pellibus haedinis strauit et pro argenteis uasis Samia exposuit. cuius rei deformitas sic homines offendit, ut, cum alioqui uir egregius haberetur comitiisque praetoriis candidatus in campum L. Paulo auo et P. Africano auunculo nixus descendisset, repulsa inde abiret notatus: nam ut priuatim semper continentiam probabant, ita publice maxima cura splendo
Abbreviated transcription (Latin):
Ommeoratione romani exempli in macedoni¬
am deductus moꝵ Alexandri p̃conium faceͬ
cogor. Cuius ut infuntam glĩam bellica uirtus: ita p̃¬
cipuum amorem clȩmentia meruit. Is dum omnes
gentes infatigabili cursu lustrat: quodam loco ni¬
uali tempestate opp̃ssus senio iam confectum macedo¬
nem militem nimio frigore obstupefactum. ip̃e sub¬
limi. et propinqua igni sede sedens ammaduertit
factaq non fortunȩ sed ȩtatis utriusq aestimatione
descendit: et illis manib quib opes darii afftixerat:
corpus frigore duplicatum in suam sedem imposu¬
it id ei salutare futurum dicens quod apud ꝑsas
capitale extitisset. solium regium occupasse. Quid
ergo mirum est si sub eo duce tot annis militare iõcũ¬
dum ducebant: cui gregarii militis incolumitas ꝓpͥo
fastigio carior erat. I dem non hominum ulli: s
naturȩ. fortunȩq cedens quanꝗͣ uiolentia morbi di¬
labebatur: in cubiculum tamen erectus dexteram oĩb

Expanded text:
ommemoratione Romani exempli in Macedoniam deductus morum Alexandri praeconium facere cogor, cuius ut infinitam gloriam bellica uirtus, ita praecipuum amorem clementia meruit. is, dum omnes gentes infatigabili cursu lustrat, quodam loci niuali tempestate oppressus senio iam confectum Macedonem militem nimio frigore obstupefactum ipse sublimi et propinqua igni sede residens animaduertit factaque non fortunae, sed aetatis utriusque aestimatione descendit et illis manibus, quibus opes Darii adflixerat, corpus frigore duplicatum in suam sedem inposuit: id ei salutare futurum, quod apud Persas capital extitisset, solium regium occupasse. quid ergo mirum est, si sub eo duce tot annis militare iucundum ducebant, cui gregarii militis incolumitas proprio fastigio carior erat? idem non hominum ulli, sed naturae fortunaeque cedens, quamquam uiolentia morbi dilabebatur, in cubitum tamen erectus dexteram omnibus,
Abbreviated transcription (Latin):
lata uidisset. atrocitate rei commotus. paedagogum
sium nomine Sarpedonem interrogauit quaꝑꝑ ne¬
mo inueniretur qui tam crudelem tyrannum occi¬
deret. Cumq is non uoluntatem hominib: sed
facultatem deẽẽ:ꝙ salus eius magno p̃sidio militũ
custodiretur respondisset: ut ferrum sibi cdaret obse¬
crauit. affirmando perfacile se ẽẽ interfecturum: ꝙ
in lecto illius considere soleret. Recdagogus et anĩu
Catonis agnouit: et exhorruit propositum: eumq:
postea ad Syllam excussum semꝑ adduxit. Nibil hoc
admirabilius puero. In officina crudelitatis dep̃hen¬
sus. uictorem non extimuit. tum maxime consules mu¬
incipia. legiones equestris ordinis maiorem partem tro¬
cidantem. Ip̃m Marium si eo loci statuisset: celerius ali¬
quid de sua fuga ꝗͣ de Sylla nece cogitasset.Q
filium Faustum. E: Cassius condiscipulum suum in scho¬
la proscriptionem paternam laudantem: ip̃mq cum

Expanded text:
lata uidisset, atrocitate rei commotus paedagogum lata uidisset, atrocitate rei commotus paedagogum suum nomine Sarpedonem interrogauit quapropter nemo inueniretur, qui tam crudelem tyrannum occideret: cumque is non uoluntatem hominibus, sed facultatem deesse, quod salus eius magno praesidio militum custodiretur, respondisset, ut ferrum sibi daret obsecrauit, adfirmando perfacile se eum interfecturum, quod in lecto illius considere soleret. paedagogus et animum Catonis agnouit et propositum exhorruit eumque postea ad Sullam excussum semper adduxit. nihil hoc admirabilius: puer in officina crudelitatis deprehensum uictorem non extimuit tum maxime consules, municipia, legiones, equestris ordinis maiorem partem trucidantem. ipsum Marium illo loci statuisses, celerius aliquid de sua fuga quam de Sullae nece cogitasset. Cuius filium Faustum C. Cassius condiscipulum suum in schola proscriptionem paternam laudantem ipsumque, cum
Abbreviated transcription (Latin):
riciȩ defuit. Nam cum in domo. M. Drusi auunculi
sui educaretur: et ad eum tribunum tunc plebis lati¬
ni de ciuitate impetranda conuenissent a. O. popedio la¬
tinorum principe Drusi autem hospite rogatus: ut so¬
cios apud auunculum adiuuaret. constanti uultu nõ
facturum se respondit. Iterum deinde ac sepius int̾¬
pellatus in proposito perstitit. Tunc popeduis in excel¬
sam edium partem leuatum abiecturum se eum inde
nisi abiecturum nisi prȩcibus obtemparet: minatus est.
nec hac re ab incoepto mouere potuit. Exp̃ssa est itaq
illa uox hominum. Gratulemur nobis latini et socii
hunc ẽe tam paruum: quo senatore ne spare quidem
nobis ciuitatem licuisset. Tenero ergo animo cato to¬
tius curiȩ grauitatem ꝑcepit: ꝑseuerantiaq sua lati¬
nos iura nostrae ciuitatis apprehendere cupientes repu¬
lit. Idem cum salutandi gratia p̃textatus ad Syl¬
lam uenisset: et capita proscriptorum in atrium al¬

Expanded text:
ritiae defuit: nam cum in domo M. Drusi auunculi ritiae defuit: nam cum in domo M. Drusi auunculi sui educaretur, et ad eum tribunum pl. Latini de ciuitate inpetranda conuenissent, a Q. Poppedio Latii principe, Drusi autem hospite, rogatus ut socios apud auunculum adiuuaret, constanti uultu non facturum se respondit. iterum deinde ac saepius interpellatus in proposito perstitit. tunc Poppedius in excelsam aedium partem leuatum abiecturum inde se, nisi precibus obtemperaret, minatus est: nec hac re ab incepto moueri potuit. expressa est itaque illa uox homini: 'gratulemur nobis, Latini et socii, hunc esse tam paruum, quo senatore ne sperare quidem nobis ciuitatem licuisset'. tenero ergo animo Cato totius curiae grauitatem percepit perseuerantiaque sua Latinos iura nostrae ciuitatis adprehendere cupientes reppulit. Idem, cum salutandi gratia praetextatus ad Sullam uenisset et capita proscriptorum in atrium ad
Abbreviated transcription (Latin):
Ttingam nunc quasi cunabula quadã
et elementa uirtutis. animiq proceden¬
te tempore ad summum gloriẽ cumu¬
lum puenturi certo cum indolis expi¬
mento dato gestus referam. E miliꝰ
lepidus puer etiam tum progressus in aciem hostem in¬
teremit. ciiem seruauit: cuius tam memorabilis opis
index est in capitolio statua bullata. et incincta praete¬
xta. senatus consulto posita. Iniquum enim putauit
cum honori nundum tempestiuum uideri: qui iam
uirtuti maturus fuisset. Praecurrit igitur lepidus
etatis stabilimentum. fortiter faciendi celeritate. du¬
plicemq laudem e p̃lio retulit: cuius eum uix specta¬
torem anni ẽẽ patiebant᷑. Arma enim infesta et distri¬
cti gladii: et discursus telorum. et aduentantis equi¬
tatus fragor: et concurrentium exercituum impetus
iuuenibus quoq aliquantum terroris incutit: inter q̃
emiliȩ gentis pueritia coronam mereri: spolia rapere
ualuit. Hic spiritus ne Marei quidem catonis pue¬

Expanded text:
tingam quasi cunabula quaedam et elementa uirtutis, animique procedente tempore ad summum gloriae cumulum peruenturi certo cum indolis experimento datos gustus referam. DE INDOLE Aemilius Lepidus puer etiam tum progressus in aciem hostem interemit, ciuem seruauit. cuius tam memorabilis operis index est in Capitolio statua bullata et incincta praetexta senatus consulto posita: iniquum enim putauit eum honori nondum tempestiuum uideri, qui iam uirtuti maturus fuisset. praecucurrit igitur Lepidus aetatis stabilimentum fortiter faciendi celeritate duplicemque laudem e proelio retulit, cuius eum uix spectatorem anni esse patiebantur: arma enim infesta et destricti gladii et discursus telorum et aduentantis equitatus fragor et concurrentium exercituum impetus iuuenibus quoque aliquantum terroris incutit, inter quae gentis Aemiliae pueritia coronam mereri, spolia rapere ualuit. Hic spiritus ne M. quidem Catonis pue
Abbreviated transcription (Latin):
etate iam senior t̾minos agelli sui nunꝗͣ excesserat. par¬
uuli ruris fructibus. ac uoluptatibus contentus. Ueꝵ
profecto bt̃ę uitȩ finem apollo non adumbratum ora¬
culi sagacitate complexus est. Quocirca insolenter ful¬
gore fortunȩ suȩ glĩanti respondit. magisse probare
securitate ridens tugurium ꝗͣ tristem curis et sollici¬
tudinibus aulam. paucasq glebas pauoris exꝑtes ꝗͣ
pinguissima lidyae arua metu referta: et unum aut al¬
terum uigum boum facilis tutelȩ ꝙͣ exercitus et arma
et equitatum. uoracibus impensis onerosum. et usus
necessarii hõreolum nulli nimis appetendum: ꝗͣ tau¬
ros omniũ insidiis. et cupiditatibus expositos. Ita gy¬
ges dum adstipulatorem uanȩ opinionis deum ha¬
bere concupiscit ubinam solida et sincera ẽẽt felicitas
didicit.
Sapienter dicta aut facta

Expanded text:
aetate iam senior terminos agelli sui numquam excesserat, paraetate iam senior terminos agelli sui numquam excesserat, paruuli ruris fructibus uoluptatibus contentus. uerum profecto beatae uitae finem Apollo non adumbratum oraculi sagacitate conplexus est. quocirca insolenter fulgore fortunae suae glorianti respondit magis se probare securitate ridens tugurium quam tristem curis et sollicitudinibus aulam, paucasque glebas pauoris expertes quam pinguissima Lydiae arua metu referta, et unum aut alterum iugum boum facilis tutelae quam exercitus et arma et equitatum uoracibus inpensis onerosum, et usus necessarii horreolum nulli nimis adpetendum quam thesauros omnium insidiis et cupiditatibus expositos. ita Gyges, dum adstipulatorem uanae opinionis deum habere concupiscit, ubinam solida et sincera esset felicitas didicit. SAPIENTER DICTA AVT FACTA
Abbreviated transcription (Latin):
impioꝵ omnis deniq gratulationis summa abunndan¬
tia. cum int̾im nullum funus. nullufgemitus nulla
causa tristiciȩ. Cȩlum contemplare:uix tam̃ ibi cre¬
peries talem statum. quoniam quidem luctus et dolo¬
res. deorum quoq pectoribus a maximis uatib: assigͣ¬
ri uideamus. Hunc uitȩ actum eius consentaneus fi¬
nis excepit. Nanq metellum ultimȩ senectutis spacio
defunctum: leniq genere mortis. inter oscula cõplerꝰ¬
q carissimoꝵ pignorum extinctum filii et generi per¬
humeris suis per urbem latum rogo imposuerunt.la
ra felicitas: obscurior illa: sed diuino splendore p̃po¬
sita. G um̃ enim Gyges regno lidye armis et diui¬
tiis abundantissimo inflatus animo apollinem phyte¬
um sciscitatum ueniss. an aliquis mortalium se ẽẽt
felicior deus ex abdito sacrarii specu uocẽ missa Aglaũ
sophidium ei p̃tulit.Is erat arcadum pauprimus: s

Expanded text:
imperiorum, omnis denique gratulationis summa abundanimperiorum, omnis denique gratulationis summa abundantia, cum interim nullum funus, nullus gemitus, nulla causa tristitiae. caelum contemplare, uix tamen ibi talem statum reperies, quoniam quidem luctus et dolores deorum quoque pectoribus a maximis uatibus adsignari uidemus. hunc uitae actum eius consentaneus finis excepit: namque Metellum ultimae senectutis spatio defunctum lenique genere mortis inter oscula conplexusque carissimorum pignorum extinctum filii et generi humeris suis per urbem latum rogo inposuerunt. Clara haec felicitas: obscurior illa, sed † diuino splendori praeposita: cum enim Gyges regno Lydiae armis et diuitiis abundantissimo inflatus animo Apollinem Pythium sciscitatum uenisset an aliquis mortalium se esset felicior, deus ex abdito sacrarii specu uoce missa Aglaum Psophidium ei praetulit. is erat Arcadum pauperrimus, sed
Abbreviated transcription (Latin):
Olubilis fortunȩ complura exem¬
exempla retulimus.constantis.pro¬
piciȩ admõm pauca narrari possũt
quo patet eam aduersas res cupido
animo inftigere:secundas parco tri¬
buere. Eadem ubi malignitatis obliuisci sibi impe¬
rauit: non solum plurima. ac maxima: s etiam ꝑpe¬
tua bona congerit.U ideamus ergo quot gradi¬
bus beneficiorum.Q. Metellum a primo originis
die ad ultimumꝰ tsq ifati tempus. munꝗͣ cessante indul¬
gentia ad summumibeatȩ uitȩ cumulum ꝓduxerit.
Nasci eum in orbe t̾rarum pͥncipem uoluit. parentes
ei nobilissimos dedit: adiecit animi rarissimas dotes.
et corporis uires: ut sufficere laboribus possent. uxorẽ
im̾patoriam potatem. speciosi triumphi p̃textam lar¬
gita est. Fecit ut eodem tempore tres filios consulares
unum etiam censorium triumphalem. et quartum p̃¬
torium uideret: utq tres filias nuptui daret.earumq:
sobolem sinu suo exciꝑet. Tot partus. tot incunabula.
tot uiriles toge. tam multȩ nuptiales faces.honorum

Expanded text:
olubilis fortunae conplura exempla retulimus, constanter propitiae admodum pauca narrari possunt. quo patet eam aduersas res cupido animo infligere, secundas parco tribuere. eadem, ubi malignitatis obliuisci sibi imperauit, non solum plurima ac maxima, sed etiam perpetua bona congerit. Videamus ergo quot gradibus beneficiorum Q. Metellum a primo originis die ad ultimum usque fati tempus numquam cessante indulgentia ad summum beatae uitae cumulum perduxerit. nasci eum in urbe terrarum principe uoluit, parentes ei nobilissimos dedit, adiecit animi rarissimas dotes et corporis uires, ut sufficere laboribus posset, uxorem pimperatoriam potestatem, speciosissimi triumphi praetextum largita est, fecit ut eodem tempore tres filios consulares, unum etiam censorium et triumphalem, quartum praetorium uideret, utque tres filias nuptum daret earumque subolem sinu suo exciperet. tot partus, tot incunabula, tot uiriles togae, tam multae nuptiales faces, honorum,
Abbreviated transcription (Latin):
fluctuationis. Int̾rogatus quoq a quodam amicissio
sibi. quid ita sparsum et incertum militiȩ genus sẽq̃¬
retur: absiste inquit istud quęrere. nam si huius cõ¬
silii mei int̾iorem tunicam consciam ẽẽ senẜo: conti¬
no eam cremari iubebo. Quorsum igitur ista dissi¬
mulatio erupit: aut quem finem hũit: postqͣ uero
et ex̾citum suum igͦrantia: et totam celtiberiam eͬro¬
re implicauit: cum alio cursum direxisset subito ad
trebiam reflexit: eamq inopinatam et attonitam op¬
p̃ssit. Ergo nisi mentem suam dolos serutari coegis¬
set: ad ultimam ei senectutem apud moenia trebiȩ. ar¬
mato seolendum foret:¬

Expanded text:
fluctuationis. interrogatus quoque a quodam amicissimo fluctuationis. interrogatus quoque a quodam amicissimo sibi quid ita sparsum et incertum militiae genus sequeretur, 'absiste' inquit 'istud quaerere: nam si huius consilii mei interiorem tunicam consciam esse sensero, continuo eam cremari iubebo'. quorsum igitur ea dissimulatio erupit aut quem finem habuit? postquam uero et exercitum suum ignorantia et totam Celtiberiam errore implicauit, cum alio cursum direxisset, subito ad Contrebiam reflexit eamque inopinatam et attonitam oppressit. ergo nisi mentem suam dolos scrutari coegisset, ad ultimam ei senectutem apud moenia Contrebiae armato sedendum foret
Abbreviated transcription (Latin):
pedites a peditibus excipi iussit. ac sine ulla tumultu¬
atione solo uix unum exercitum capiente: alterum ĩ¬
seruit. Quo euenit ne asdrubal cum duob se consu¬
libus p̃liaturum pͥus sciret: ꝗͣ utriusq uirtute pro¬
st̾neretur. Ita illa toto t̾rarum orbe infamis punica
calliditas. romana elusa pruodentia: annibalem
Neroni. asdrubalem Salinatori decipiendum tra¬
didit. Memorabilis etiam consilii. O. metellus.
qui cum proconsule bellum in hispania adusus cel¬
tiberos gereret: urbemq Trebiam caput eius gentis
uiribus expugnare non posset. intra pectus suum
multis ac diu consiliis agitatis. uiam reꝑit: qua ꝓ¬
positum ad exitum ꝑduceret. Itinera magno im¬
petu ingrediebat᷑: deiñ alias. atq alias regiones pe¬
tebat. hos obsidebat montes. paulopt ad illos trã¬
transgrediebat᷑. Cum intim tam suis omnib ꝗͣ ip̃is ho¬
stibus ignota erat causa in opinatȩ eius ac subitȩ

Expanded text:
pedites a peditibus excipi iussit ac sine ulla tumultupedites a peditibus excipi iussit ac sine ulla tumultuatione solo uix unum exercitum capiente alterum inseruit. quo euenit ne Hasdrubal cum duobus se consulibus proeliaturum prius sciret quam utriusque uirtute prosterneretur. ita illa toto terrarum orbe infamis Punica calliditas Romana elusa prudentia Hannibalem Neroni, Hasdrubalem Salinatori decipiendum tradidit. Memorabilis etiam consilii Q. Metellus. qui, cum pro consule bellum in Hispania aduersus Celtiberos gereret urbemque Contrebiam caput eius gentis uiribus expugnare non posset, intra pectus suum multum ac diu consiliis agitatis uiam repperit, qua propositum ad exitum perduceret. itinera magno impetu ingrediebatur, deinde alias atque alias regiones petebat: hos obsidebat montes, paulo post ad illos transgrediebatur, cum interim tam suis omnibus quam ipsis hostibus ignota erat causa inopinatae eius ac subitae
Abbreviated transcription (Latin):
iupiter romanȩ uirtutis p̃sidium ab astutia mutuã¬
tis. cum summa alim̃toꝵ inopia ꝓiici p̃sidia in opiȩ
cerneret. Igitur ut uasro:ita piculoso consilio salutarẽ
exitum dedit. Idemq iupiter postea p̃stantissimoꝵ
ducum nr̃oꝵ sagacibus consiliis ꝓpicius aspirauit.Nã
cum alterum italiȩ latus annibal laceraret: alterum
inuasisset asdrubal: ne duoꝵ sratrum iuncte copiȩ
intolerabili onere fessas. simul res nr̃as urgerent:
hinc claudii neronis uegetum consilium. Ulinc liuii
salinatoris inclyta prouidentia effecit. Nero enim
comp̃sso a se in lucanis annibale. pñtiam suam: q̃m
ita ratio belli desiderabat mentitus hosti ad opem
collegę ferendam per longum iter mira celeritate te¬
tendit. Salinator in umbria apud metaurum flum̃
ꝓximo die dimicaturus: summa cum dissimulatioẽ
neronem castris noctu recepit. Tribunos enim a tribu¬
nis centuriones a centurionib. equites ab equitibus

Expanded text:
Iuppiter Romanae uirtutis, praesidium ab astutia mutuanIuppiter Romanae uirtutis, praesidium ab astutia mutuantis, cum summa alimentorum inopia proici praesidia inopiae cerneret. igitur ut uafro, ita periculoso consilio salutarem exitum dedit. Idemque Iuppiter postea praestantissimorum ducum nostrorum sagacibus consiliis propitius aspirauit: nam cum alterum Italiae latus Hannibal laceraret, alterum inuasisset Hasdrubal, ne duorum fratrum iunctae copiae intolerabili onere fessas simul res nostras urguerent, hinc Claudii Neronis uegetum consilium, illinc Liui Salinatoris inclyta prouidentia effecit: Nero enim conpresso a se in Lucanis Hannibale praesentiam suam, quoniam ita ratio belli desiderabat, mentitus hosti ad opem collegae ferendam per longum iter celeritate mira tetendit. Salinator in Vmbria apud Metaurum flumen proximo die dimicaturus summa cum dissimulatione Neronem castris noctu recepit: tribunos enim a tribunis, centuriones a centurionibus, equites ab equitibus,
Abbreviated transcription (Latin):
parum credulus: nihil respondit:seol seducto eo in hoͣ¬
tum: maxima et altissuna papaueꝵ capita baculo de¬
cussit. Cognito adolescens silentio simulac patris fc̃o
causam.alterius argum̃tum ꝑuidit: nec ignorauit
p̃cipi sibi: ut excellentissimum quenq gabiorum:
aut exilio sũmoueret: aut morte consumeret. Ergo
spoliatam bonis ꝓpugnatoribus ciuitatem. tantum
uinctis manib ei tradidit. Illud quoq a maiorib:¬
et consilio prudenter: et exitu feliciter prouisum. Cũ
cenim urbe capta. galli capitolium obsiderent: solã¬
q potiendi eius spem in fame eorum repositam ani¬
madu̾terent: per ꝗͣ callido genere consilii romani usi
unico ꝑseuerantiȩ irritamento uictores spoliauerunt.
Panes enim iacere compluribus e locis coepunt. Quo
spectaculo obstupefactos: infinitamq frum̃ti abun¬
dantiam nr̃is supeẽ credentes: ad pactionem omittẽ¬
dȩ obsidionis compulerunt. Misertus ẽ tunc ꝓfc̃o

Expanded text:
parum credens nihil respondit, sed seducto eo in horparum credens nihil respondit, sed seducto eo in hortum maxima et altissima papauerum capita baculo decussit. cognito adulescens silentio simul ac patris facto causam alterius, alterius argumentum peruidit nec ignorauit praecipi sibi ut excellentissimum quemque Gabinorum aut exilio summoueret aut morte consumeret. ergo spoliatam bonis propugnatoribus ciuitatem tantum non uinctis manibus ei tradidit. Illud quoque maioribet consilio prudenter et exitu feliciter prouisum: cum enim urbe capta Galli Capitolium obsiderent solamque potiendi eius spem in fame eorum repositam animaduerterent, perquam callido genere consilii Romani usi unico perseuerantiae inritamento uictores spoliauerunt: panes enim iacere conpluribus e locis coeperunt. quo spectaculo obstupefactos infinitamque frumenti abundantiam nostris superesse credentes ad pactionem omittendae obsidionis conpulerunt. misertus est tunc profecto
Abbreviated transcription (Latin):
suo iussu. secessisse Mecium: cumq cum ip̃e signu
dedisset in uasurum fidenatium t̾ga. Quo imꝑatoiͬę
artis consilio. metum fiducia mutauit proq trepi¬
datione alacritate suorum pectora repleuit. Et ne
continuo a nr̃is regibus recedamus. Sextus tarquiniꝰ
sarquinii filius indigne ferensq patris uirib expugͥ¬
ri gabii nequirent: ualentiorem armis cogitauit ratio¬
nem: qua int̾ceptum illud oppidum romano impio
adiiceret. subito se ad gabios contulit tanꝗͣ parentis
sȩuitiam et uerba quȩ uoluntate sua ꝑpessus erat fu¬
giens: ac paulatim unius cuiusq fictis et composi¬
tis blandiciis alliciendo beniuolentiam:ut apud õs
plurimum posset consecutus: familiarem suum ad
patrem misit indicaturum quemadmõm cuncta in
sua manu hẽret. et quęsiturum quidnam fieri uellet.
luuenili calliditati: senilis astutia respondit. Siquid
re eximia delectatus tarquinius. fidei autem nuncii

Expanded text:
suo iussu secessisse Mettium eumque, cum ipse signum suo iussu secessisse Mettium eumque, cum ipse signum dedisset, inuasurum Fidenatium terga. quo imperatoriae artis consilio metum fiducia mutauit proque trepidatione alacritate suorum pectora repleuit. Et ne continuo a nostris regibus recedam, Sextus Tarquinius Tarquini filius indigne ferens, quod patris uiribus expugnari Gabii nequirent, ualentiorem armis excogitauit rationem, qua interceptum illud oppidum Romano imperio adiceret: subito namque se ad Gabinos contulit tamquam parentis saeuitiam et uerbera, quae uoluntate sua perpessus erat, fugiens, ac paulatim unius cuiusque fictis et compositis blanditiis adliciendo beniuolentiam, ut apud omnes plurimum posset consecutus, familiarem suum ad patrem misit indicaturum quemadmodum cuncta in sua manu haberet et quaesiturum quidnam fieri uellet. iuuenili calliditati senilis astutia respondit, si quidem re eximie delectatus Tarquinius, fidei autem nuntii
Abbreviated transcription (Latin):
lla uero pars calliditatis egregia et ab omni
rep̃hensione ꝓcul romota cuius oꝑa quia la¬
tina applłatione uix apte exp̾mi possunt.
graeca ꝓnunciatione strategemata dicunt᷑.Omĩb
militarib copiis Tullus hostilius fidenas aggressus: ꝗ̃
surgentis imꝑii nr̃i incinabula crebris rebellationib
torpere passȩ non sunt:finitimisq tropheis ac trium¬
phis alitam uirtutem eius spes suas ulterius ꝓmoueͬ
docuerunt. Medius suffecius dux albanoꝵ ubiam
et suspectam semꝑ societatis suȩ fidem repente in ip̃a
acie detexit. Detecto enim romani exercitus latere ĩ
ꝓximo colle consedit. pro adiutore speculator pugnȩ
futurus: ut aut uictis insultaret: aut uictores fessos
aggrederetur. Non erat dubium quin ea res. mili¬
tum nr̃orum animos debilitatura ẽẽt: cum eodem tẽ¬
pore et hostes confligere et auxilia desicere cerneret
ltaq ne id fieret Tullus ꝓuidit. Concitato enim equo¬
equo omnes pugnantium globos ꝑcurrit: p̃dicans

Expanded text:
lla uero pars calliditatis egregia et ab omni reprehensione procul remota, cuius opera, quia appellatione uix apte exprimi possunt, Graeca pronuntiatione strategemata dicantur. † Omnibus militaribus copiis Tullus Hostilius Fidenas adgressus, quae surgentis imperii nostri incunabula crebris rebellationibus torpere passae non sunt finitimisque tropaeis ac triumphis alitam uirtutem eius spes suas ulterius promouere docuerunt, Mettius Fufetius dux Albanorum dubiam et suspectam semper societatis suae fidem repente in ipsa acie detexit: deserto enim Romani exercitus latere in proximo colle consedit, pro adiutore speculator pugnae futurus, ut aut uictis insultaret aut uictores fessos adgrederetur. non erat dubium quin ea res militum nostrorum animos debilitatura esset, cum eodem tempore et hostes confligere et auxilia deficere cernerent. itaque ne id fieret Tullus prouidit: concitato enim equo omnes pugnantium globos percucurrit praedicans
Abbreviated transcription (Latin):
perisset: ira ꝑmotus. protinus in eum anima duertit
hac ante p̃fatione usus. quid tu ignorasti cuius tibi
uiri sepulturam cõmisissem: Fortem piamq eius ui¬
ctoriam philippicam dii libenter uiderunt: s ne ista
quidem generosissime indignationis uerba inuiti
audierunt¬

Expanded text:
perisset, ira percitus protinus in eum animaduertit perisset, ira percitus protinus in eum animaduertit hac ante praefatione usus: 'quid? tu ignorasti cuius tibi uiri sepulturam conmisissem'? fortem piamque eius uictoriam Philippii campi libenter uiderunt, sed ne ista quidem generosissimae indignationis uerba inuiti audierunt
Abbreviated transcription (Latin):
Cȩsar aspexit: oblitus hostis.soceri uultum induit:ac
pompeio tum proprias. tum etiam filiȩ suȩ lachryãs
reddidit. Caput aut̃ plurimis et p̃ciosissimis odo¬
ribus cremandum curauit. Osi non tam man¬
suetus animus diuini pͥncipis extitisset: pauloante
romani imꝑii columen habitum sic mortalium ne¬
gocia fortuna uersat inhumatum iacuisset. Cato¬
nis quoq morte cȩsar audita: et se illuis gliẽ inuide
et illum suȩ inuidisse dixit: patrimoniumq eius li¬
beris ipĩus incolume seruauit. Et hercule diuinoꝵ
cȩsaris oꝑum non parua pars Catonis salus fuisset.
Marci etiam antonii animus talis humanitatis ĩ¬
tellectu non caruit. Marci enim bruti corpus lib̾¬
to suo sepeliendum tradidit. quoq honoratius cre¬
maretur iniici ei suum paludamentum iussit. iacẽ¬
tem non hostem. sed ciuem deposito existimans odio
Cumq interceptum a liberto paludamentum com¬

Expanded text:
Caesar aspexit, oblitus hostis soceri uultum induit ac Caesar aspexit, oblitus hostis soceri uultum induit ac Pompeio cum proprias tum et filiae suae lacrimas reddidit, caput autem plurimis et pretiosissimis odoribus cremandum curauit. quod si non tam mansuetus animus diuini principis extitisset, paulo ante Romani imperii columen habitum—sic mortalium negotia fortuna uersat—inhumatum iacuisset. Catonis quoque morte Caesar audita et se illius gloriae inuidere et illum suae inuidisse dixit patrimoniumque eius liberis ipsius incolume seruauit. et hercule diuinorum Caesaris operum non parua pars Catonis salus fuisset. M. etiam Antoni animus talis humanitatis intellectu non caruit: M. enim Bruti corpus liberto suo sepeliendum tradidit, quoque honoratius cremaretur, inici ei suum paludamentum iussit, iacentem hostem deposito aestimans odio: cumque interceptum a liberto paludamentum con
Abbreviated transcription (Latin):
stem abiicere: non minus tamen laulabile infelici sci¬
re misereri. Hec. L. pauli humanitas admonet
me: ne de en. pompei clȩmentia taceam. Regem ar¬
gesserat: et infestissimum urbi m̃e mithrydatem põto
pulsum uiribus suis protexerat: in conspectu suo diutiꝰ
iacere supplicem passus non est: sed benignis uerbis
recreatum: diadema quod abiecerat. capiti reponere
iuissit. certisq rebus imperatis inpristinum fortunȩ
habitum restituit: ęque pulchrum ẽẽ iudicans et iñ¬
cere reges. et facere. Quam p̃clarum tributȩ hũa¬
nitatis specimen.en. pompeius ꝗͣmiserabile deside¬
rate idem euasit exemplum. Nam qui tigranis tem¬
pora insigni regio texerat: eius caput tribus coronis
triumphalib spoliatum in suo modo t̾rarum orbe
nusꝗͣ sepulturȩ locum habuit: sed abscisum a corpo¬
re: inops rogi. nefarium aegyptiȩ ꝑfidiȩ munus po¬
tatum est. etiam ip̃i uictori miserabile. Ut enim id

Expanded text:
stem abicere, non minus tamen laudabile infelicis scistem abicere, non minus tamen laudabile infelicis scire misereri. Haec L. Pauli humanitas admonet me ne de Cn. Pompei clementia taceam. regem Argesserat et infestissimum urbi nostrae Mitridatem Ponto pulsum uiribus suis protexerat, in conspectu suo diutius iacere supplicem passus non est, sed benignis uerbis recreatum diadema, quod abiecerat, capiti reponere iussit certisque rebus imperatis in pristinum fortunae habitum restituit, aeque pulchrum esse iudicans et uincere reges et facere. Quam praeclarum tributae humanitatis specimen Cn. Pompeius, quam miserabile desideratae idem euasit exemplum! nam qui Tigranis tempora insigni regio texerat, eius caput tribus coronis triumphalibus spoliatum in suo modo terrarum orbe nusquam sepulturae locum habuit, sed abscisum a corpore inops rogi nefarium Aegyptiae perfidiae munus portatum est etiam ipsi uictori miserabile: ut enim id
Abbreviated transcription (Latin):
debitam uenerationem tribuendam existimauit. Ita¬
q puerum anulo fibulaq aurea. et tunica laticlauia
hispanoq sagulo et ornato equo donatum datis q
cum prosequerentur cquitib ad Massinissam misit.
eos uictoriȩ maximos fructus ratus diis ornamenta¬
temploꝵ: hominib et regibus sanguinem suum re¬
stituere. Lutii etiam pauli in tali genere laudis
memoria apõhendenda est. Qui cum persem par¬
ui temporis momento captum ex rege ad se addu¬
ci audisset: occurrit ei romani imꝑii decoratus or¬
nam̃tis. conatumq ad genua procumbere: dextra
manu alleuauit: et grato sermone ad spem exhor¬
tatus est. Introductum etiam in tabernaculum. lat̾i
suo proximum in consilio sedere fecit. nec honore
mensȩ indignum iudicauit. Proponatur in conspi¬
cuo acies qua prostratus est perses et harum rerum
quas retuli contextus. utro magis spectaculo delectẽ¬
tur homines dubitabunt. Nam si egregium est ho¬

Expanded text:
debitam uenerationem tribuendam existimauit. itadebitam uenerationem tribuendam existimauit. itaque puerum anulo fibulaque aurea et tunica laticlauia Hispanoque sagulo et ornato equo donatum datis qui eum prosequerentur equitibus ad Masinissam misit, eos uictoriae maximos fructus ratus, dis ornamenta, hominibus regibus sanguinem suum restituere. L. etiam Pauli in tali genere laudis memoria adprehendenda est. qui, cum Persen parui temporis momento captiuum ex rege ad se adduci audisset, occurrit ei Romani imperii decoratus ornamentis conatumque ad genua procumbere dextera manu adleuauit et Graeco sermone ad spem exhortatus est. introductum etiam in tabernaculum lateri suo proximum in consilio sedere iussit nec honore mensae indignum iudicauit. proponatur in conspicuo acies, qua prostratus est Perses, et harum rerum, quas retuli, contextus, utro magis spectaculo delectentur homines dubitabunt: nam si egregium est ho
Abbreviated transcription (Latin):
sidione discessit. Quo quidem tam clementi facto: ⁊¬
si non unius ciuitatis moenia omnium tam celtibera¬
rum urbium animos cepit. effecitq ut ad redigendas
cas in deditionem ppłi ro. non multis sibi obsidionib
opus eẽt. Africani quoq posterioris humanitas
speciose lateq patuit. Expugnata enim carthagine cir¬
ca ciuitates Siciliȩ litteras misit: ut ornam̃ta templo¬
rum suoꝵ a poenis rapta per legatos recuparent. ĩ¬
q pristĩnis sedibus reponenda curarent. Beneficiũ
diis pariter atq hominib acceptum. Nuic facto
par eiusdem uiri humanitas a quaestore suo haste sb̾¬
iectos captiuos uendente. puer eximiȩ formȩ et libe¬
ralis habitus missus est. De quo cum explorasset Niũ¬
dam ẽẽ. orbum relietum a patre educatum apud
auunculum massinissam: eo ignorante immaturam
aduersus romanos ingressus militiam. et errori illius
ueniam dandam: et amiciciȩ regis fidissimi ppli ro.

Expanded text:
sidione discessit. quo quidem tam clementi facto etsidione discessit. quo quidem tam clementi facto etsi non unius ciuitatis moenia, omnium tamen Celtiberarum urbium animos cepit effecitque ut ad redigendas eas in dicionem populi Romani non multis sibi obsidionibus opus esset. Africani quoque posterioris humanitas speciose lateque patuit: expugnata enim Karthagine circa ciuitates Siciliae litteras misit, ut ornamenta templorum suorum a Poenis rapta per legatos recuperarent inque pristinis sedibus reponenda curarent. beneficium dis pariter atque hominibus acceptum! Huic facto par eiusdem uiri † humanitas. a quaestore suo hastae subiectos captiuos uendente puer eximiae formae et liberalis habitus missus est. de quo cum explorasset Numidam esse, orbum relictum a patre, educatum apud auunculum Masinissam, eo ignorante inmaturam aduersus Romanos ingressum militiam, et errori illius ueniam dandam et amicitiae regis fidissimi populo Romano
Abbreviated transcription (Latin):
tissimȩ. tunc afflictȩ fortunam ex alto cerneret. Cȩteꝵ
casum eius lugubrem intuens:. Nȩtum cohibere non po¬
tuit. Quem siquis ignarus uir aspexisset: alterius uicto¬
riam ẽẽ credidisset. Itaq syracusana ciuitas maxima cla¬
de tua. aliquid admixtum gratulationis habuisti. ꝗa
si tibi incolumem stare fas non erat leniter sub tam mã¬
sueto uictore cecidisti. Quintus uero metellus. celti¬
bericum in hispania gerens bellum cum urbem cento¬
bricam obsideret. et iam admota machina partem mu¬
ri. quȩ sola conuelli poterat disiecturus uideretur: hu¬
manitatem propinquę uictoriȩ p̃tulit. Nam cum
Rhetogenis silios qui ad eum transierat centobrigen¬
ses machinȩ ietibus obiecissent: ne pueri in conspectu
patris. crudeli morte consumerentur: quanqͣ ip̃e Rhe¬
togenes negabat ẽẽ impedimento. quominus etiam per
exitum sanguinis sui expugnationem ꝑageret: ab ob¬

Expanded text:
tissimae, tunc adflictae fortunam ex alto cerneret. ceterum tissimae, tunc adflictae fortunam ex alto cerneret. ceterum casum eius lugubrem intuens fletum cohibere non potuit. quem si quis ignarus uiri aspexisset, alterius uictoriam esse credidisset. itaque, Syracusana ciuitas, maxima clade tua aliquid admixtum gratulationis habuisti, quia, si tibi incolumem stare fas non erat, leniter sub tam mansueto uictore cecidisti. Q. uero Metellus Celtibericum in Hispania gerens bellum, cum urbem Centobrigam obsideret et iam admota machina partem muri, quae sola conuelli poterat, disiecturus uideretur, humanitatem propinquae uictoriae praetulit: nam cum Rhoetogenis filios, qui ad eum transierat, Centrobigenses machinae ictibus obiecissent, ne pueri in conspectu patris crudeli genere mortis consumerentur, quamquam ipse Rhoetogenes negabat esse inpedimento quominus etiam per exitium sanguinis sui expugnationem perageret, ab ob
Abbreviated transcription (Latin):
te furere nisi etiam pͥuata lapsus fueris.: Unus uide¬
licet tibi romanoꝵ quincius placet. in quo sceleste
exerceas. arma cuius penatib et honoris uicissitudĩe
et salutem tuam debes. At me foedus amiticiȩ dii¬
q hospitales sancta nr̃o sanguini ur̃is pectoribus uilia
pignora hostili certamine congredi tecum uetant. qn
etiam si in concursu exercituum fortuito umbonis mei
impulsu prostratum agnouissem. applicatum iam cer¬
uicibus tuis mucronem reuocassem. Tuum ergo cri¬
men sit hospitem occidere uoluisse: meum non eĩs
hospes occisus. ꝓinde alias qua occidas dext̾am quȩ¬
re: quoniam mea te seruare didicit. Dedit utriq cȩ¬
leste numen debitum exitum. Siquidem in eo p̃lio
Badius obtruncatus est. quincius insigni pugna clar¬
euasit. Age.M. Marcelli clementia qͣ clarum qͣq
memorabile exemplum hẽri debet. Qui captis a se Sy¬
racusis in arce earum constitit. ut urbis modo opulen¬

Expanded text:
te furere, nisi etiam priuata lapsus fueris? unus uidete furere, nisi etiam priuata lapsus fueris? unus uidelicet tibi Romanorum Quintius placet, in quo sceleste exerceas arma, cuius penatibus et honoris uicissitudinem et salutem tuam debes! at me foedus amicitiae diique hospitales, sancta nostro sanguini, uestris pectoribus uilia pignora, hostili certamine congredi tecum uetant. quin etiam, si in concursu exercituum fortuito umbonis mei inpulsu prostratum agnouissem, adplicatum iam ceruicibus tuis mucronem reuocassem. tuum ergo crimen sit hospitem occidere uoluisse, meum non eris hospes occisus. proinde aliam qua occidas dexteram quaere, quoniam mea te seruare didicit'. dedit utrique caeleste numen debitum exitum, si quidem in eo proelio Badius obtruncatus est, Quintius insigni pugna clareuasit. Age, M. Marcelli clementia quam clarum quamque memorabile exemplum haberi debet! qui captis ab se Syracusis in arce earum constitit, ut urbis modo opulen
Abbreviated transcription (Latin):
los ueniam. L. Cornelius consul pͥmo punieo bello
cum Olbiam oppidum cepisset. pro quo fortissiẽ
pugnans hauno dux carthaginensium occiderat¬
corpus eius e tabernaculo suo amplo funere extulit.
Nec dubitauit hostis exequias ip̃e celebrare. Eam de¬
mum uictoriam et apud deos. et apud homines
minimum inuidiȩ habituram credens: quȩ pluri¬
mum humanitatis habuiss.. Quid de quincio
crispino loquar: cuius mansuetudinem potentissi¬
mi affectus ira atq gloria quatere non potuerunt
Badium campanum. et hospitio benignissime doi
suȩ excepat. et aduersa ualitudine correptum atten¬
tissima cura recreau̾at. A quo post illam nefariam
campanoꝵ defectionem in acie ad pugnam prouo¬
catus. cum et uirib corporis et anĩmi uirtute: aliqͦn¬
to eẽt supior monere ingratum. ꝗ uincere maluit. nã
quid agis inquit demens: aut quo te praua cupidi¬
tas transuersum rapit. parum habes publica impiẽta¬

Expanded text:
los ueniam, L. Cornelius consul primo Punico bello, los ueniam, L. Cornelius consul primo Punico bello, cum Olbiam oppidum cepisset, pro quo fortissime dimicans Hanno dux Karthaginiensium occideratcorpus eius e tabernaculo suo amplo funere extulit nec dubitauit hostis exequias ipse celebrare, eam demum uictoriam et apud deos et apud homines minimum inuidiae habituram credens, quae quam plurimum humanitatis habuisset. Quid de Quintio Crispino loquar, cuius mansuetudinem potentissimi adfectus, ira atque gloria, quatere non potuerunt? Badium Campanum et hospitio benignissime domi suae exceperat et aduersa ualitudine correptum adtentissima cura recreauerat. a quo post illam nefariam Campanorum defectionem in acie ad pugnam prouocatus, cum et uiribus corporis et animi uirtute aliquanto esset superior, monere ingratum quam uincere maluit: nam 'quid agis' inquit, 'demens, aut quo te praua cupiditas transuersum rapit? parum habes publica impieta
Abbreviated transcription (Latin):
romanȩ humanitatis exꝑs suit. Rex enim ꝑtole¬
nçus a minore frẽ regno spoliatus petendi auxi¬
lii gratia cum paucis admodum seruis squalore ob¬
situs romam uenerat. ac se in hospitium alexandri¬
ni pictoris contulerat. Id postꝗͣ senatui relatum ẽ
accersito iuuene qͣpotuit accurata excusatione usus
est: ꝙ nec quȩstorem illi more maioꝵ obuiam mi¬
sisset: nec publico hospicio eum excepiss. eaq: non
sua negligentia: sed ip̃ius subito et clan destino ad¬
uentu facta dixit: et illum e curia protimis ad pu¬
blicos penates deduxit: hortatusq est ut depositis
sordibus adeundi ip̃ius diem peteret. quinetiam
curȩ habuit uti munera ei per quaestorem quoti¬
die darentur. His gradibus officiorum iacentem
ad regium fastigium erexit: effecitq ut plus spei in
auxilio ppłi ro. ꝙͣ metus in sua fortuna reponeret.
Atq ut ab uniuersis patrib conscriptis ad singu¬

Expanded text:
Romanae humanitatis expers fuit. Rex eius PtoloRomanae humanitatis expers fuit. Rex eius Ptolomaeus a minore fratre regno spoliatus petendi auxilii gratia cum paucis admodum seruis squalore obsitus Romam uenerat ac se in hospitium Alexandrini pictoris contulerat. id postquam senatui relatum est, accersito iuuene quam potuit accurata excusatione usus est, quod nec quaestorem illi more maiorum obuiam misisset nec publico eum hospitio excepisset, eaque non sua neglegentia, sed ipsius subito et clandestino aduentu facta dixit et illum e curia protinus ad publicos penates deduxit hortatusque est ut depositis sordibus adeundi ipsius diem peteret. quin etiam curae habuit ut ei munera per quaestorem cotidie darentur. his gradibus officiorum iacentem ad regium fastigium erexit effecitque ut plus spei in auxilio populi Romani quam metus in sua fortuna reponeret. Atque ut ab uniuersis patribus conscriptis ad singu
Abbreviated transcription (Latin):
sent preberentur. Impensȩq liberaliter tum ip̃i. tũ
toti comitatui p̃starentur. Naues etiam ut prospice¬
rentur: quib se bene ac tuto cum suis in africam tra¬
iiceret. Equitib singulas libras argenti et quinge¬
nos sextercios dari imꝑauit.Quȩ tam prompta. et
tam exquisita patrum conscriptoꝵ humanitas effi¬
cere potuit.: ut etiam si expirasset adolescens aquio¬
re animo desiderium eius pater toleraretdem¬
senatus cum ad gratulandum sibi Prusiam Bithy¬
niȩ regem per se uenire audisset:obuiam illi.p. Coͣ¬
nelium Scipionem quȩstorem capuam misit: cen¬
suitq ut ei domus romȩ ꝗͣoptima conduceretur
et copiȩ non solum ip̃i: sed etiam comitib eius pu¬
blicȩ p̾̃berentur. In eoq excipiendo tota urbs uniꝰ
humani amici uultum habuit. Itaq qui amãtissimꝰ
nr̃i uenerat: duplicata erga nos beniuolentia in re¬
gnum suum reuersus est. Ne aegyptus quide

Expanded text:
sent, praeberentur inpensaeque liberaliter cum ipsi tum sent, praeberentur inpensaeque liberaliter cum ipsi tum toti comitatui praestarentur, naues etiam ut prospicerentur, quibus se bene ac tuto cum suis in Africam traiceret. equitibus singulas libras argenti et quingenos sestertios dari imperauit. quae tam prompta et tam exquisita patrum conscriptorum humanitas efficere potuit ut, etiamsi expirasset adulescens, aequiore animo desiderium eius pater toleraret. Idemsenatus, cum ad gratulandum sibi Prusian Bithyniae regem Perse deuicto uenire audisset, obuiam illi P. Cornelium Scipionem quaestorem Capuam misit censuitque ut ei domus Romae quam optima conduceretur et copiae non solum ipsi, sed etiam comitibus eius publice praeberentur, in eoque excipiendo tota urbs unius humani amici uultum habuit. itaque qui amantissimus nostri uenerat, duplicata erga nos beniuolentia in regnum suum reuersus est. Ne Aegyptus quidem
Abbreviated transcription (Latin):
dicium est. Syphacem enim quondam opulentissi¬
mum Numidiȩ regem captiuum in custodiam Ti¬
buri mortuum publico funere censuit efferendum
ut uitȩ dono honorem sepulturȩ adiiceret. Con¬
similiq dȩmentia in persa usus est. Nam cum Albȩ
in quam custodiȩ causa relegatus erat decessisset.: quȩ¬
storem misit qui eum publico funere efferret: ne re¬
gias reliquias iacere inhonoratas pateretur. Hostibꝰ
hec et miseris et fato functis. officia regib erogata:
illa amicis et felicibus et uiuis tributa sunt. C on¬
fecto macedonico bello Musocanes Massinissȩ filius
cum equitibus quos inp̃sidium romanorum addu¬
xerat. ab imperatore paulo ad patrem remissus. tem¬
pestate classe disꝑsa brundusium aeger delatus est.
Quod ubi senatus cognouit. continuo illo quaesto¬
rem ire iussit. cuius cura et hospitium adolescenti
expediretur: et omnia quȩ ad ualitudinem opus es¬

Expanded text:
dicium est: Syphacem enim, quondam opulentissidicium est: Syphacem enim, quondam opulentissimum Numidiae regem, captiuum in custodia Tiburi mortuum publico funere censuit efferendum, ut uitae dono honorem sepulturae adiceret. 8 consimilique clementia in Perse usus est: nam cum Albae, in quam custodiae causa relegatus erat, decessisset, quaestorem misit, qui eum publico funere efferret, ne regias reliquias iacere inhonoratas pateretur. Hostibus haec et miseris et fato functis officia regibus erogata, illa amicis et felicibus et uiuis tributa sunt. confecto Macedonico bello Musochanes Masinissae filius cum equitibus, quos in praesidium Romanorum adduxerat, ab imperatore Paulo ad patrem remissus tempestate classe dispersa Brundisium aeger delatus est. quod ubi senatus cognouit, continuo illo quaestorem ire iussit, cuius cura et hospitium adulescenti expediretur et omnia, quae ad ualitudinem opus es