comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
os reges masinissam ipsũ priꝰ ad hȩ
lium uenisse querentẽ qd cunctando
tꝑs terreret᷑. nc̃ si pacem mitt̾e legatos
tand̃ in affricam exercitus ausi muta¬
ta consilia sint certior fiat. ut ⁊ sͥ a re
cunctationẽ in animo sͥ ẽẽ lilibeũ clas¬
sem traducere. eod̃q omnib peditũ
equitumq copiis contractisq pͥma
dies cursum nauuib daret de his bene
iuuantib in affricam traicere litteras
ad .in. põponium. mitꝗt: ut si ei ui¬
d̾etur lilibeum ueniret ut cõmunit̃
consulent qͣs potissimũ legiones. et
ceret. item circum oram maritmam
misit. ut naues onerarie cum ꝑẽe li
set. & nec urbs multitudinẽ hominũ
neq portus naues caꝑet: Lantus
omnib ardor erat in affricã traici¬
endi ut non ad bellum duci udentur.
s ad certa uictorie p̃mia p̃cipue qui
suꝑabant ex cannensi exercitũ milites
illo ñ alio duc̃e debant nauata rei
.p.oꝑa finire se militiã ignominosã

Expanded text:
os reges. Masinissam prius ipsum ad C. os reges. Masinissam prius ipsum ad C. Laelium uenisse querentem quod cunctando tempus tereretur: nunc Syphacem mittere legatos tandem in Africam exercitus aut, si mutata consilia sint, certior fiat ut et ipse sibcunctationem, in animo sibi esse Lilybaeum classe traducta eodemque omnibus peditum equitumque copiis contractis quae prima dies cursum nauibus daret dis bene iuuantibus in Africam traicere. litteras ad M. Pomponium mittit ut, si ei uideretur, Lilybaeum ueniret ut communiter consulerent quas potissimum legiones et ceret. item circum oram omnem maritimam misit ut naues onerariae comprensae set et nec urbs multitudinem hominum neque portus naues caperet, tantus omnibus ardor erat in Africam traicendi ut non ad bellum duci uiderentur sed ad certa uictoriae praemia. praecipue qui superabant ex Cannensi exercitu milites illo non alio duce credebant nauata rei publicae opera finire se militiam ignominiosam
Abbreviated transcription (Latin):
gini exercitũ admoueat sͥ necessariũ
fore. & ꝓterra affrica in que et ipse
sit genitus. & ꝓ patriam conugis suȩ
ꝑq parente ac penatib dunicare:
um his mandatis ab rege legati ad scip¬
pionẽ missi. siracusis eum conuener̃t
scippioni tanꝗͣ magno mom̃to rerum
res uulgaretur remissis in affricã
litt̾as dat ad regem. quib etiam
atq etiam monet eum ne iura hos¬
tatis nefas fidem dextras deos testis atq
arbitros conuentoꝵ fallat: Ceterũ qñ
neq celari aduentus numidaꝵ uaca
t enim in urbe obuersati que p̃tio erãt.¬
& si siletur qͥd petentes uenissent ꝑicłm
erat. ne uera eo ipso celaretur sua:
Sponte magis emanarent. timorq in
exercitu incedẽt. ne simul cum rege
et carthaginiensib foret bellandum:
Auertit a uero falsis p̃occupando m̃tes
hominũ. & uocatis ad contionẽ mili¬
tib ñ ultra ẽẽ cunctandũ ad instare
ut in affricam ꝗͣ primũ traiciat soti¬

Expanded text:
gini exercitum admoueat, sibi necessarium gini exercitum admoueat, sibi necessarium fore et pro terra Africa in qua et ipse sit genitus et pro patria coniugis suae proque parente ac penatibus dimicare. cum his mandatis ab rege legati ad Scipionem missi Syracusis eum conuenerunt. Scipio quamquam magno momento rerum quam res uolgaretur remissis in Africam litteras dat ad regem quibus etiam atque etiam monet eum ne iura hostatis neu fas fidem dexteras deos testes atque arbitros conuentorum fallat. ceterum quando neque celari aduentus Numidarum poterat—uagati enim in urbe obuersatique praetorio erant—et, si sileretur quid petentes uenissent, periculum erat ne uera eo ipso quod celarentur sua sponte magis emanarent, timorque in exercitum incederet ne simul cum rege et Carthaginiensibus foret bellandum, auertit a uero falsis praeoccupando mentes hominum, et uocatis ad contionem militibus non ultra esse cunctandum ait; instare ut in Africam quam primum traiciat soci
Abbreviated transcription (Latin):
citroq fide eosd̃ amicos. inimicosq
habituros iureiurando affirmaturꝰ:
eterum hasdrubal memor & cũ scippi¬
one inita regi societatis. ꝙ ꝗͣ uana et
mutabilia barbaroꝵ ingenia eẽnt ue¬
ritus ne si traiecisset in affricã scippio
parqum uinculũ heȩ muptie ẽent
dum accensum recenti amore nunuida
habet ꝑpellit blanditis quoq puelle
ad hanbitis ut legatos in siciliam ad
scippionẽ mittat. ꝑ qͦs moneat eũ ne
pͥorib suis ꝓmissis fretus in affricam
traiciat: S et nuptiis cuus carthagi¬
niensis filie hasdrubał quẽ uid̃it ap̃
se in hospitio. ⁊ publico etiã fede regũ
ppło carthagimensi iunctũ optare pͥ¬
mum. ut ꝓcul ab affrica sicut adhuc
fecerint bellum romanicũ carthagini¬
ensib gerant ne sͥ interẽe certaminib
eoꝵ. armaq. aut hec. aut illa abnu¬
entem alteram sotietatẽ se qui necesse
sit ñ abstineat affrica scippio ⁊ cartha¬

Expanded text:
citroque fide eosdem amicos inimicosque citroque fide eosdem amicos inimicosque habituros, iure iurando adfirmatur. ceterum Hasdrubal, memor et cum Scipione initae regi societatis et quam uana et mutabilia barbarorum ingenia essent, ueritus ne, si traiecisset in Africam Scipio, paruum uinculum eae nuptiae essent, dum accensum recenti amore Numidam habet perpellit blanditiis quoque puellae adhibitis ut legatos in Siciliam ad Scipionem mittat per quos moneat eum ne prioribus suis promissis fretus in Africam traiciat; se et nuptiis ciuis Carthaginiensis, filiae Hasdrubalis quem uiderit apud se in hospitio, et publico etiam foedere cum populo Carthaginiensi iunctum optare primum ut procul ab Africa, sicut adhuc fecerint, bellum Romani cum Carthaginiensibus gerant, ne sibi interesse certaminibus eorum armaque aut haec aut illa abnuentem alteram societatem sequi necesse sit: si non abstineat Africa Scipio et Cartha
Abbreviated transcription (Latin):
hec apud romanos gerent᷑. carthagi¬
nienses quoq cũ specuł ꝑ omĩa ꝑmũ¬
turia positis ꝑcunctantes pauentesq
ad singulos nuntios sollicitã hiemem
egissent haud paruum. & ipsi tuende
affrice mom̃tum adiecer̾t societatem
siphacis regis. cuius maxime fiducia
traiectur ũ in affricam romanũ credi¬
derunt: Erat hasdrubali gisgonis fi¬
lio. ñ hospigum mͦ cũ rege de quo an¬
te dictum ẽ cũ ex hispania forte in idẽ
ꝙs scippio atq hasdrubas conuene¬
runt. s mentio quoq inchoata af¬
finitatis. ut rex duceret filiam has¬
drubal ad eam rem consũmandam
tꝑsq nuptiis statuendum. iam enĩ
et nobił erat uirgo ꝓfectus hasdru¬
bal. ut accensum cupiditate & st̃ ante
rem sensit uirginẽ a carthagine ac¬
censit. maturatq nuptias. & int̾ aliã
gratulationẽ ut publicũ quoq fedus
priuato adiceretur societas int̾ ppłm
car thaginensiũ regemq data ultra

Expanded text:
haec apud Romanos geruntur, Carthagihaec apud Romanos geruntur, Carthaginienses quoque cum speculis per omnia promunturia positis percontantes pauentesque ad singulos nuntios sollicitam hiemem egissent, haud paruum et ipsi tuendae Africae momentum adiecerunt societatem Syphacis regis, cuius maxime fiducia traiecturum in Africam Romanum crediderant. erat Hasdrubali Gisgonis filio non hospitium modo cum rege, de quo ante dictum est cum ex Hispania forte in idem tempus Scipio atque Hasdrubal conuenerunt, sed mentio quoque incohata adfinitatis ut rex duceret filiam Hasdrubalis. ad eam rem consummandam tempusque nuptiis statuendum—iam enim et nubilis erat uirgo—profectus Hasdrubal ut accensum cupiditate—et sunt ante rem—sensit, uirginem a Carthagine arcessit maturatque nuptias; et inter aliam gratulationem ut publicum quoque foedus priuato adiceretur societas inter populum Carthaginiensem regemque, data ultro
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓduct ad ppłm ab tribunis apud
p̃occupatos lochrensium clade animꝰ
cum sepius ꝓducerent᷑ iam senescente
inuidiam moliẽbant᷑ ire. & ipsa defor¬
mitas pleminii memoria que absentsͤ
scupionis facillionis ad uulgum con¬
ciliabat: mortuus tam̃ prius in uin¬
culis ẽ. ꝗͣ uidiqũ de eo ppłi ꝑficeretur:
Hunc pleminiũ. clodius. licinius. in
libro tercio rerum romã ludis uotiuis
qd̾ rome affricanus ttm. cõs. faciebãt
conatũ ꝑ quosdam qͦs p̃tio corruꝑat
aliqͦt locis urbem incencłe. ut frangen¬
di carceris fugiendiq hab̾et occasionem
patefacto dein scelere delegatum intul
in senatum actum ubi om̃s legatiq et
tribun classem eam exercitũ ducemq
uerbis extollentes fecert ut senatus
censeret pͥmo qͦq tꝑre in affricã tra¬
iciendum scippioniq ꝑmitt̾etur ut
ex his exercitib qui in sicilia eẽnt ipse
liceret qͦs in affricam secum tͣiceret
qͦs ꝓuintie relinqueret qͦs p̃sidio dũ

Expanded text:
producti ad populum ab tribunis apud producti ad populum ab tribunis apud praeoccupatos Locrensium clade animoscum saepius producerentur, iam senescente inuidia molliebantur irae; et ipsa deformitas Plemini memoriaque absentis Scipionis fauorem ad uolgum conciliabat. mortuus tamen prius in uinclis est quam iudicium de eo populi perficeretur. hunc Pleminium Clodius Licinus in libro tertio rerum Romanarum refert ludis uotiuis quos Romae Africanus iterum consul faciebat conatum per quosdam quos pretio corruperat aliquot locis urbem incendere ut effringendi carceris fugiendique haberet occasionem; patefacto dein scelere delegatum in Tullin senatu actum, ubi omnes legatique et tribuni classem exercitum ducemque uerbis extollentes effecerunt ut senatus censeret primo quoque tempore in Africam traiciendum Scipionique permitteretur ut ex iis exercitibus qui in Sicilia essent ipse eligeret quos in Africam secum traiceret, quos prouinciae relinqueret praesidio. dum
Abbreviated transcription (Latin):
sidia imꝑatoris soluta que disciplinã
militie comꝑta oculis referrent ro¬
mani: Uenientib siracusas. scippio
res ñ uerba ad purgandũ sese repara¬
uit exercitum omnẽ eo conuenire clas¬
sem expediri iussit. tanꝗͣ dimicandũ
eo die terra mariq cum carthagini¬
ensib ẽet quo die euenert̃ hospitio co¬
miter acceptis: postero die trestrem
naualemq exercitũ non instructos
domos s: hos decurrentis classem in
rerum incussa ut satis credent aut il¬
lo duce atq exercitu uinci carthaginẽ¬
sem ppłm aut alio nullo posse iub̾eñq
qd̃ dii beneuerterent. traiceret ⁊ spei
concepte quo die illum om̃s centurie
pͥorem qͦs dixissent pͥmo qͦ tꝑre cõ¬
potem. pr. fac̾et. adeoq letis inde a¬
nimis ꝓfecti st̃. tanꝗͣ uictoriã non bel¬
li magnificũ apparatũ nuntiaturi ro¬
mam ẽẽnt: Pleminius qͥppe in eadẽ
causa erat postꝗͣ romam ẽ uentum
extimplo in carcerẽ conditi ac pͥmo

Expanded text:
sidia imperatoris solutaque disciplina sidia imperatoris solutaque disciplina militiae comperta oculis referrent Romam. uenientibus iis Syracusas Scipio res, non uerba ad purgandum sese parauit. exercitum omnem eo conuenire, classem expediri iussit, tamquam dimicandum eo die terra marique cum Carthaginiensibus esset. quo die uenerunt hospitio comiter acceptis, postero die terrestrem naualemque exercitum, non instructos modo sed hos decurrentes, classem in uniuersarumque rerum incussa ut satis crederent aut illo duce atque exercitu uinci Carthaginiensem populum aut alio nullo posse, iuberentque quod di bene uerterent traicere et spei conceptae quo die illum omnes centuriae priorem consulem dixissent primo quoque omanum facere; adeoque laetis inde animis profecti sunt, tamquam uictoriam non belli magnificum apparatum nuntiaturi Romam essent. Pleminius quique in eadem causa erant postquam Romam est uentum extemplo in carcerem conditi. ac primo
Abbreviated transcription (Latin):
defuncturũ penam qui ñ restituisset
lochrensium. deinde contionẽ habuit
minium aliumq aliumue accusatq
uellet regium se sequereturꝰ. si de.p.
scippione publice queri uellent ea que
lochris nefarie in deos hominesq
facta eẽnt. iussu aut uoluntate.ꝑ.
scippionis facta eẽnt. legatos mitte¬
rent messanam ibi secum confilio co¬
gniturũ. lochrenses p̃tor legatusq
minium accusandum inturos scippi¬
one ꝗꝗͣ parum iniuriis ciuitatis sue
uoluerit cum ẽẽ uirum quẽ amicũ
S ꝗͣ inunicũ mallent ẽe ꝓcerto se ha¬
bere. neq iussu. neq uoluntate .p.
scippionis. tot ⁊ tam nefanda cõmis¬
sa. s haito pleminio nimium. aut
sibi parum creditũ. aut natura insi¬
tum quibꝰdam ẽẽ ut magis peccari
noluit ꝗͣ satis animi ad uindicanda
peccata habeant: Et. p̾r. et consilio
haud mediocre onus demptũ erat
de scippione cognoscendi pleminrum¬
gata sermonib erant de cultu ac de¬

Expanded text:
defuncturum poena qui non restituisset. defuncturum poena qui non restituisset. Locrensium deinde contionem habuit minium aliumue quem accusare uellet, Regium se sequeretur: si de P. Scipione publice queri uellent ea quae Locris nefarie in deos hominesque facta essent iussu aut uoluntate P. Scipionis facta esse, legatos mitterent Messanam; ibi se cum consilio cogniturum. Locrenses praetori legatisque, minium accusandum ituros: Scipionem, quamquam parum iniuriis ciuitatis suae doluerit, eum esse uirum quem amicum sibi quam inimicum malint esse; pro certo se habere neque iussu neque uoluntate P. Scipionis tot tam nefanda commissa, sed aut Pleminio nimium aut sibi parum creditum, aut natura insitum quibusdam esse ut magis peccari nolint quam satis animi ad uindicanda peccata habeant. et praetori et consilio haud mediocre onus demptum erat de Scipione cognoscendi. Pleminiugata sermonibus erant de cultu ac de
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfecti .m. claudius marcellus. et . mn.
scippio. aut iam in affricã traiecisset
p̾ndere tribuni iub̾ent ac iuire sacro¬
sc̃e potestatss reduc̾ent pͥus lochrens
ire qͣ messanã consiliũ erat. ceterum
duplex fama ẽ qd̃ ad pleminiũ atti¬
neat. alii auditis que roma acta es¬
sent in exilium neapolim euntem for¬
te in quem metellum unum ex legatsͤ
incidisse. & ab eo regium iure tractũ
reddunt. alii ab ip̃so scippione lega¬
tum. cum .xx.x. nobilissimis eqͥtum
missum. qͥ pleminiũ in cathenas et
cum eo seditionis pͥncipes conicerẽt:
ii om̃s seu aute scippionis seu tum
p̃toris iussu traditi in custodiã reginis
p̃tor legatiq lochres ꝓfecti. pr. primã
sicuti mandatũ erat relligiomis curã
ipsi secum attulerant in thesauris
reposuert. ac piaculare sacrũ fecer̃t:¬
um uocatos ad contionẽ milites p̃tor
signa extra urbem efferre iubent. ca¬
straq cognosset. p̾ndẽt. si quid ñ cõ¬
in eo mora lochrensib restitui ñ leui

Expanded text:
fecti M. Claudius Marcellus et M. CincScipio aut iam in Africam traiecisset, prendere tribuni iuberent, ac iure sacrosanctae potestatis reducerent. prius Locros ire quam Messanam consilium erat. ceterum duplex fama est quod ad Pleminium attinet. alii , auditis quae Romae acta essent in exilium Neapolim euntem forte in Q.: Metellum, unum ex legatis, incidisse et ab eo Regium vi retractum tradunt; alii ab ipso Scipione legatum cum triginta nobilissimis equitum missum qui Q. Pleminium in catenas et cum eo seditionis principes conicerent. ii omnes seu ante Scipionis seu tum praetoris iussu traditi in custodiam Reginis sunt. praetor legatique Locros profecti primam, sicuti mandatum erat, religionis curam ipsi secum attulerant, in thesauris reposuerunt ac piaculare sacrum fecerunt. tum uocatos ad contionem milites praetor signa extra urbem efferre iubet castraqine mora Locrensibus restitui; non leui
Abbreviated transcription (Latin):
me ñ solum aduersus sotios gesseram.
s etiam aduersus hostis in castris en
meis ꝗͣtum opinio fefellit famã sortis
mee ñ accepta solum. s etiam expectata
est uͦ qd̃ ego uulgari facinus ꝑ omnes
uelim equid̃ si totum exercitũ mortẽ
mͥ optasse credem hic statio ante ocłos
ur̃os morerer. nec multa iuuaret in¬
iuisa ciuib & militib meis. s multitu¬
do omnis sicut natura maris ꝑ se mo¬
bilis ẽ ut uenti et aureEcient: ita
aut tranqͥllum. aut ꝓcelle in uobis fc̃
et causa atq origo omnis furoris penes
auctores ẽ. uos cogitatione insanistis
qui mͥ ne hodie quid̃ scire uidemini
quo amentie ꝓgressi sits. quid facino¬
ris in me qd̃ in patriam parentisq
ac liberos ur̃os. quid in deos sacram̃
t. quid aduersus auspiga sub quib
militatis. quid aduersus more mili¬
tie disciplinam que maioꝵ. quid ad¬
uersus sumim imꝑii maiestatem au-¬
si sitis. de meipso taceo temere potus

Expanded text:
me non solum aduersus socios gesseram me non solum aduersus socios gesseram sed etiam aduersus hostes: in castris en meis—quantum opinio fefellit.—fama mortis meae non accepta solum sed etiam exspectata est. non quod ego uulgari facinus per omnes uelim—equidem si totum exercitum meum mortem mihi optasse crederem hic statim ante oculos uestros morerer, nec me uita iuuaret inuisa ciuibus et militibus meis. sed multitudo omnis sicut natura maris per se immobilis est, et uenti et aurae cient; ita aut tranquillum aut procellae in uobis sunt; et causa atque origo omnis furoris penes auctores est, uos contagione insanistis; qui mihi ne hodie quidem scire uidemini quo amentiae progressi sitis, quid facinoris in me, quid in patriam parentesque ac liberos uestros, quid in deos sacramenti testes, quid aduersus auspicia sub quibus militatis, quid aduersus morem militiae disciplinamque maiorum, quid aduersus summi imperii maiestatem ausi sitis. 'de me ipso taceo—temere potius
Abbreviated transcription (Latin):
uos quẽadmodum loquar. nec con¬
silium. nec oratio suppeditat qͦs neq
nomine quid appellare debeam suo
ciues q patria ur̃a descistis an mili¬
tes qui imꝑium auspitiumq ab nu¬
istis sacramenti relligionem rupistis
hostis corpora ora uestium habitum
ciuium agnosco facta. dicta. confilia
animos hostrum uideo : quid enim
uos nͥ qd̃ ilirgites. aut lacetani. aut
obstastis aliud. aut sꝑastis. et illi tñ
mandoniũ atq indebilem regie no¬
bilitatis uiros duces furoris secuti ft̃
uos ausptgum et imꝑium ad ubrium
atrium. & calenum albium decrilistis:
Negate uos Io omnis fecisse. aut factum
uoluisse milites paucoꝵ eum furoꝵ
atq amentiam ẽẽ libent credam ne-¬
gantib. nec enim ea sunt cõmissa que
uulgata in omnẽ exercitum sine pia¬
culis in gentib expiari possint. inuictꝰ
ea tanꝗͣ uulnera attingo. s nͥ tacta tͣc¬
taq sanari ñ possunt. E quid̃ pulsis
credebam ẽe ubi uita ẽẽt. sic mea. sic

Expanded text:
uos quemadmodum loquar nec conuos quemadmodum loquar nec consilium nec oratio suppeditat, quos ne quo nomine quidem appellare debeam scio. ciues? qui a patria uestra descistis. an milites? qui imperium auspiciumque abnuistis, sacramenti religionem rupistis. hostes? corpora, ora, uestitum, habitum ciuium adgnosco: facta, dicta, consilia, animos hostium uideo. quid enim uos, nisi quod Ilergetes et Lacetani, aut optastis aliud aut sperastis? et illi tamen Mandonium atque Indibilem, regiae nobilitatis uiros, duces furoris secuti sunt: uos auspicium et imperium ad Umbrum Atrium et Calenum Albium detulistis. negate uos id omnes fecisse aut factum uoluisse, milites; paucorum eum furorem atque amentiam esse libenter credam, negantibus; nec enim ea sunt commissa quae, uolgata in omnem exercitum, sine piaculis ingentibus expiari possint. 'inuitus ea tamquam uolnera attingo; sed nisi tacta tractataque sanari non possunt. equidem pulsis credebam esse ubi uita inuisa esset mea; sic
Abbreviated transcription (Latin):
sine ullo tumultu auctores seditionis
ꝑ ioneos homines ꝑduct in hospita
comp̃nsi ac uicti sunt uigilia quarta
impedim̃ta exercitus curus simulabat᷑
iter ꝓficisci cepere sub lucem signa mota
et ad portam retentum agmen. custo¬
desq circa om̃s portas missi ne quis
urbe egrederetur. uocati deinde ad cõ-¬
tionem qui pridie uenerant feroctterꝰ
in foꝵ ad tribunal imꝑatoris: ut ult
ferituri succlamationib concurr̃t
fimul. & imꝑator in tribunal ascendit.
et redacti armati aportas inermi con¬
tioni se ab tergo circumfitoerunt tum
om̃is ferota concidit. & ut postea fa¬
tebantur. nicħ eque eos terruit. qͣ
p̃ter spem robore colos imꝑatoris quẽ
affectum uisuros crediderant. uultꝰq
qualem ne acie quid̃ agebant meminis¬
se. s id tacitus paulisꝑ donec nuntia¬
tum ẽ deductos in foꝵ auctores sedi¬
tionis. & parata omnia eẽnt: Lum
silentio ꝑ p̃conem facto: ita cepit:
sueram militarib ingeniis aut ut

Expanded text:
sine ullo tumultu auctores seditionis sine ullo tumultu auctores seditionis per idoneos homines perducti in hospitia comprensi ac uincti sunt. uigilia quarta impedimenta exercitus cuius simulabatur iter proficisci coepere: sub lucem signa mota, et ad portam retentum agmen custodesque circa omnes portas missi ne quis urbe egrederetur. uocati deinde ad contionem qui pridie uenerant, ferociter in forum ad tribunal imperatoris ut ultro territuri succlamationibus concurrunt. simul et imperator in tribunal escendit et reducti armati a portis inermi contioni se ab tergo circumfuderunt. tum omnis ferocia concidit et, ut postea fatebantur, nihil aeque eos terruit quam praeter spem robur et colos imperatoris, quem adfectum uisuros crediderant, uoltusque qualem ne in acie quidem aiebant meminisse. sedit tacitus paulisper donec nuntiatum est deductos in forum auctores seditionis et parata omnia esse. tum silentio per praeconem facto ita coepit: sueram militaribus ingeniis: apud
Abbreviated transcription (Latin):
nem castigationẽ satis ẽẽ consilio di¬
misso ut io actum uid̾etur expeditio
aduersus mandoniũ indebilemq edr
exercitui qui carthagine erat. & ciba¬
ria eoꝵ aliquot parere iubent᷑ tribu¬
nis .uii. qui et antea sucronẽ ad ele¬
niendam seditionẽ ierant obuiam
exercitui missis. quin a noĩa pͥncipib
editionis edicta funt. ut eos ꝑ idoneos
homines benigno uultu ac sermone
cum ex obuiis auditum. postero die
omnẽ exercitum. cum .in. fillano in
lacetanos ꝓficisci ñ metu om̃i qui ta¬
citus insidebat animis lib̾auit eos s
leticiam ingentem fecit. qd̃ magis
habituri solum imꝑatorem qua ipsi
futuri inpotestate eius eẽnt sub oc¬
casum solis urbem ingressi sunt exer¬
citumq alt̾m parantem oĩa aditum
uidert. exceptis sermonib de indus¬
tria cõpositis letum oportunumq
aduentum eoꝵ imꝑatori eẽ. qd̃ sub
ipsam ꝓfectionem alt̾us exercitus e¬
uenissent corpora curant ab tribunis

Expanded text:
nem castigationem satis esse. consilio dinem castigationem satis esse. consilio dimisso, ut id actum uideretur, expeditio aduersus Mandonium Indibilemque edicitur exercitui qui Carthagine erat et cibaria dierum aliquot parare iubentur. tribunis septem qui et antea Sucronem ad leniendam seditionem ierant obuiam exercitui missis quina nomina principum seditionis edita sunt, ut eos per idoneos homines benigno uoltu ac sermone cum ex obuiis auditum postero die omnem exercitum cum M. Silano in Lacetanos proficisci non metu modo omni qui tacitus insidebat animis liberauit eos, sed laetitiam ingentem fecit quod magis habituri solum imperatorem quam ipsi futuri in potestate eius essent. sub occasum solis urbem ingressi sunt exercitumque alterum parantem omnia ad iter uiderunt. excepti sermonibus de industria compositis —laetum opportunumque aduentum eorum imperatori esse quod sub ipsam profectionem alterius exercitus uenissent— corpora curant. ab tribunis
Abbreviated transcription (Latin):
est natiam erat. aut ciuis. aut ext̾nus
cum quo furorẽ suũ consotiarent oĩa
circumspectantes consilia. nich reliqͥ
habebant prẽt non tutissimũ a malis
consiliis receptum. ut imꝑatoris uel
mitterent etiam hostib eum ignouis
se. cum quib ferro dimicasset suam
seditionem. sine uulnere. sine sangui¬
ne fuisse. nec ipsam atrocem. nec atro¬
ci penam dignam. ut ingia humana
sunt ad suam cuiq leuandã culpam
nimio plus facunda illa dubitatio e¬
rat singula. nec cohortes anuniuersi
ad stipendium petendum iirent in¬
clinauit sententia. qd̃ totus censebãt
uniuersos ire ꝑ eosdem dies quib hec
illi consultabant consilium de his car-¬
thagini erat certabaturq sententiis
utrum in auctores tm̃ seditionis. erãt
autẽ hii numero haud plusqͦ .u. et
supplitio uindicanda tam fede exem¬
pli defectio magis ꝗͣ seditio ẽẽ uicit.
sententia lenior ut unde de culpe orta
eẽt ibi pena consisteret ad multititoi¬

Expanded text:
est; nec iam erat aut civis aut externus est; nec iam erat aut civis aut externus cum quo furorem suum consociarent. omnia circumspectantes consilia nihil reliqui habebant praeter non tutissimum a malis consiliis receptum, ut imperatoris vemise cum quibus ferro dimicasset: suam seditionem sine uolnere, sine sanguine fuisse nec ipsam atrocem nec atroci poena dignam—ut ingenia humana sunt ad suam cuique leuandam culpam nimio plus facunda. illa dubitatio erat singulaene cohortes an uniuersi ad stipendium petendum irent. inclinauit sententia, quod tutius censebant, uniuersos ire. per eosdem dies quibus haec illi consultabant consilium de iis Carthagini erat, certabaturque sententiis utrum in auctores tantum seditionis—erant autem ii numero haud plus quam quinsupplicio uindicanda tam foedi exempli defectio magis quam seditio esset. uicit sententia lenior ut unde culpa orta esset ibi poena consisteret: ad multitudi
Abbreviated transcription (Latin):
duoꝵq exercitirum stragem sua uirtu-¬
te defensum nom̃ romanũ ac retenta
ꝓuntia eẽt iliturgitanos penam noxe
meritam habere suis recte factis gr̃a qui
exsoluat ñ ẽẽ talia querenti se qua hora¬
res eque ea relaturos ad imꝑatorẽ res¬
pondebant letari qd̃ nicħ tristus nec
insanabilius eẽt: et .p. scippionẽ rerum
scippioñ belł adfuetũ ad seditionẽ ꝓcel¬
las rudem sollicitum habet res. ne aut
exercitus peccando. aut ipse puniendo
mod̃ excederet in p̃senti aut cepisse le¬
niter agi placuit. & missis circa stipen¬
diarias ciuitates exauctorib stipen¬
dii spem ꝓpinꝗͣ fecere edictum subin¬
de positum ut ad stpendium petendũ
conuenirent carthaginẽ. seu carptim
partes se uniuerse mallent tranquil¬
lam seditionem ꝑ se languescentem
repentina quiescere bellantiũ hispa¬
norum fecit. redierant enim in finis
omisso incepto mandato in ius et in¬
dibilis postꝗͣ uiuere scippionẽ allatũ

Expanded text:
duorumque exercituum stragem sua uirtuduorumque exercituum stragem sua uirtute defensum nomen Romanum ac retenta prouincia esset, Iliturgitanos poenam noxae meritam habere, suis recte factis gratiam qui exsoluat non esse. talia querentes aequa orare seque ea relaturos ad imperatorem respondebant; laetari quod nihil tristius nec insanabilius esset; et P. Scipionem deum Scipionem bellis adsuetum, ad seditionum procellas rudem, sollicitum habebat res, ne aut exercitus peccando aut ipse puniendo modum excederet. In praesentia, ut coepisset,leniter agi placuit et missis circa stipendiarias civitates exactoribus stipendii spem propinquam facere; et edictum subinde propositum ut ad stipendium petendum convenirent Carthaginem, seu carptim partes seu universi mallent. tranquillam seditionem iam per se languescentem repentina quies rebellantium Hispanorum fecit; redierant enim in fines omisso incepto Mandonius et Indibilis, postquam vivere Scipionem allatum
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi fecissent: Cum alios subinde rcen¬
ts nuntios ñ mortis mͦ s etiam funeris
expectarent. neq suꝑueniret quisquã
euanescereq temere ortus rumor tum
pͥmi auctores requiri cepti. & subtrahen¬
te se quoq ut credidisse potus temere
ꝗͣ finxisse rem talem uideriposset desti¬
tuti duces iam sua ipsi insignia:ꝓ ua¬
na imagine imꝑii qd̃ gererent ueram
iustamq mox in se uersuram potestatẽ
horrebant stupente ita seditione cum
uiuere pͥmo mox etiam uale scippionẽ
ipsis placido sermone ꝑmulgentib no¬
tos cum quib congressi erant lenit st̃
circũeuntis eum temptoria. pͥmo de¬
inde in pͥncipiis p̃torio ubi sermones
inter se serentiũ circulos uidissent allo¬
quebantur ꝑcunctantes magis que
causa ire consternationis que subite
forent ꝗͣ factum accusantes: Uulgo
stipendium ñ datum ad diem iacta¬
batur. & cum eod tꝑre qͦ scelus iliturgi¬
tanoꝵ extetisset post duoꝵ imꝑatorum.

Expanded text:
ipsi fecissent. cum alios subinde recenipsi fecissent. cum alios subinde recentes nuntios non mortis modo sed etiam funeris exspectarent, neque superueniret quisquam euanesceretque temere ortus rumor, tum primi auctores requiri coepti; et subtrahente se quoque ut credidisse potius temere quam finxisse rem talem uideri posset, destituti duces iam sua ipsi insignia et pro uana imagine imperii quod gererent ueram iustamque mox in se uersuram potestatem horrebant. stupente ita seditione cum uiuere primo, mox etiam ualere Scipionem ipsis placido sermone permulcentibus notos cum quibus congressi erant, leniti sunt. circumeuntes enim tentoria primo, deinde in principiis praetorioque ubi sermones inter se serentium circulos uidissent adloquebantur, percontantes magis quae causa irae consternationisque subitae foret quam factum accusantes. uolgo stipendium non datum ad diem iactabatur, et cum eodem tempore quo scelus Iliturgitanum exstitisset post duorum imperatorum
Abbreviated transcription (Latin):
ordinem ibant. ⁊ uim imꝑii abstule¬
rant. ita spẽm dicto parentium ultro
seditio. postꝗͣ rep̃hendere atq impro¬
bare tribunos ea quȩ fierent & conari
obuiam ire. & ꝓpalam abnuere furo¬
ris eoꝵ se futuros sotios senserunt fu¬
gatis itaq pͥncipiis ac postpaulo e
castris tribunis ac pͥncipiis seditionis
gregarios milites .c. albium. calenum
et .c. atriumbrum delatum õium
consensu imꝑium ẽ. qui nequaꝗͣ tri¬
bunicis contenti ornam̃tis insignia
etiam summi imꝑii fasces securesq
ad trectare ausi ne quem uenit in m̃tẽ
sui tergis sinsq ceruicib. uirgas illas
securesq imminere quas ad metũ alioꝵ
p̃ferrent mors scippionis falso credita
obcecabat animos sub cuius uulgatam
mox famam ñ dubitabant totã hispa¬
niam arsuram bello meo tumultu et
sociis pecunias imꝑari ⁊ adiri ꝓpinqͣs
urbes posse. et turbatis reb cum oĩa
om̃s aud̃ent minus insignia fore quȩ

Expanded text:
ordine ibant; et ut uim imperii abstuleordine ibant; et ut uim imperii abstulerant, ita speciem dicto parentium ultro seditio, postquam reprehendere atque improbare tribunos ea quae fierent et conari obuiam ire et propalam abnuere furoris eorum se futuros socios senserunt. fugatis itaque ex principiis ac post paulo e castris tribunis ad principes seditionis gregarios milites C. Albium Calenum et C. Atrium Umbrum delatum omnium consensu imperium est; qui nequaquam tribuniciis contenti ornamentis, insignia etiam summi imperii, fasces securesque, attractare ausi; neque eis uenit in mentem suis tergis suis ceruicibus uirgas illas securesque imminere quas ad metum aliorum praeferrent. mors Scipionis falso credita occaecabat animos, sub cuius uolgatam iam famam non dubitabant totam Hispaniam arsuram bello: in eo tumultu et sociis pecunias imperari et diripi propinquas urbes posse; et turbatis rebus cum omnia omnes auderent minus insignia fore quae
Abbreviated transcription (Latin):
utino ut fit otio collecta.⁊ ñ nich qđ in
hostico latius raptos uetis uiuere arti¬
ores in pace res erant. ac pͥmores tm̃ occul¬
ti serebant si bellum in ꝓuintia cẽt qͥd
sese inter pacatos facere. si debellatum
iam ⁊ confecta ꝓuintia ẽẽt. cur in ita¬
liam reuehit flagitatum quoq stipen¬
dium ꝓcatius qͣ ex more & modestia
militari erat. & ab custodib ꝓbra m
circumeuntis uigilias tribunos iacta
& noctu quidã predatũ in agrũ circa
paccatũ erant: postremo interdiu
ac ꝓpalam sine cõmeatu absignis abi¬
bant omnia libidine aclicentia militũ
nich instituto. aut discrimina militie.
aut imꝑio eoꝵ qui p̃erant gerebatur
forma tam̃ romanoꝵ castroꝵ consta¬
bat una ea spe qd̃ tribunos ex contagi¬
one furoris haud ex ꝑttis seditionis
defectionisq rati fore ut uira reddere
in pͥncipiis sinebant. & signum ab eis
petebant. & instationẽ ac ugiliis in¬

Expanded text:
utino, ut fit, otio conlecta, et nonnihil quod in utino, ut fit, otio conlecta, et nonnihil quod in hostico laxius rapto suetis uiuere artiores in pace res erant. ac primo sermones tantum occulti serebantur: si bellum in prouincia esset, quid sese inter pacatos facere? si debellatum iam et confecta prouincia esset, cur in Italiam non reuehi? flagitatum quoque stipendium procacius quam ex more et modestia militari erat, et ab custodibus probra in circumeuntes uigilias tribunos iacta, et noctu quidam praedatum in agrum circa pacatum ierant; postremo interdiu ac propalam sine commeatu ab signis abibant. omnia libidine ac licentia militum, nihil instituto aut disciplina militiae aut imperio eorum qui praeerant gerebatur. forma tamen Romanorum castrorum constabat una ea spe quod tribunos ex contagione furoris haud expertes seditionis defectionisque rati fore, et iura reddere in principiis sinebant et signum ab eis petebant et in stationes ac uigilias
Abbreviated transcription (Latin):
triremib. quinq remi una ẽ missus
terra mariq cõmuni consilio rem ge¬
rerent. scippio ipse gͣui morbo impliei¬
tus. gͣuiore tamen fama cũ ad id qͥsq
qd̃ aut erat insita hominũ libidine a¬
lendi de industriaꝵ ores adiceret ali¬
quid ꝓiuntiã or̃m ac maritimã lon¬
ginqua eius turbauit apparuitq ꝗͣ¬
tam turbauit excitatura molem uera
fuisset clades. cum uanus rumor tan¬
tas ꝓcellas exciuisset ñ sotii in fide. ñ
exercitus in officio mansit mandoni
et indibił quib qr regnum s̃ hispa¬
nie pulsis inde carthaginiensib desti¬
narant animis nicħ ꝓspe contigerat
concitatis ppłarib. lacelani autẽ erãt¬
et iuuentute celtiboꝵ excita agrum
hostiliter depłati funt: ¶uilis. alius
furor in castris ad suchronẽ ortus.
quȩ cis hib̾m incolunt impositum
morte autem eoꝵ ñites st̃. non tum
primum cum de uita imꝑatoris du-¬
bii allati ft̃. s iam ante licentiam ex di¬

Expanded text:
triremibus quinqueremi una est missus triremibus quinqueremi una est missus ut terra marique communi consilio rem gererent. Scipio ipse graui morbo implicitus, grauiore tamen fama cum ad id quisque quod audierat insita hominibus libidine alendi de industria rumores adiceret aliquid, prouinciam omnem ac maxime longinqua eius turbauit; apparuitque quantam excitatura molem uera fuisset clades cum uanus rumor tantas procellas exciuisset. non socii in fide, non exercitus in officio mansit. Mandonius et Indibilis, quibus quia regnum sibi Hispaniae pulsis inde Carthaginiensibus destinarant animis nihil pro spe contigerat, concitatis popularibus—Lacetani autem erant—et iuuentute Celtiberorum excita agrum omani hostiliter depopulati sunt. ciuilis alius furor in castris ad Sucronem ortus; quae cis Hiberum incolunt impositum. motae autem eorum mentes sunt non tum primum cum de uita imperatoris rumores dubii allati sunt, sed iam ante licentia ex di
Abbreviated transcription (Latin):
postremo ipsi cede miseranda suorũ
fatigat cum armis medio incendio
se miecerunt: Iam cedis ꝑpetrate uic¬
tores romani suꝑuener̾t. ac pͥmo con¬
spectu tam fede mirabund parumꝑ
obstupuer̾t. dem cũ aurum argen¬
tumq cumulo rerum aliarum int̾¬
fluens auiditate ingenii humani ra¬
pe exigne uellent correpti alii flãma
sunt. alii ambusti ad flatu uaporis cum
astapa sine p̃da militũ ferre igniq ab¬
sumpta ẽ. martius cet̾is eius regionis
metu indeditionẽ acceptis uictorem
exercitũ carthaginẽ ad scippionẽ redu¬
xit. ꝑ eos ipsos dies ꝑfuge agadib uene¬
runt pollicentes urbem punicũq p̾sidi¬
um qd̃ in ea urbe eẽt. & imꝑatorẽ pͣsidii
cum cdasse ꝓdituros eẽ. mago ibi ex fuga
sulsteterat nauib q in occeano collectis
aliꝗͣtum auxilioꝵ & transfretũ ex affri¬
ca ora. & expximis hispamie locis per̃
hannonẽ prefectũ cogerat fide accepta
dataq ꝑugis. & martius eo cũ .uii.¬

Expanded text:
postremo ipsi caede miseranda suorum postremo ipsi caede miseranda suorum fatigati cum armis medio incendio se iniecerunt. iam caedi perpetratae uictores Romani superuenerunt. ac primo conspectu tam foedae rei mirabundi parumper obstipuerunt; dein cum aurum argentumque cumulo rerum aliarum interfulgens auiditate ingenii humani rapere ex igni uellent, correpti alii flamma sunt, alii ambusti adflatu uaporis, cum Astapa sine praeda militum ferro ignique absumpta est. Marcius ceteris eius regionis metu in deditionem acceptis uictorem exercitum Carthaginem ad Scipionem reduxit. per eos ipsos dies perfugae a Gadibus uenerunt pollicentes urbem Punicumque praesidium quod in ea urbe esset et imperatorem praesidii cum classe prodituros. Mago ibi ex fuga substiterat, nauibusque in Oceano conlectis aliquantum auxiliorum et trans fretum ex Africa ora et ex proximis Hispaniae locis per Hannonem praefectum coegerat. fide accepta dataque perfugis, et Marcius eo cum
Abbreviated transcription (Latin):
alium quẽ mitterent habuisse. ⁊ postqͣ
in italia gͣuius bellum urgeret adu̾sꝰ
hannibalem eum arcessitum p̃ter qꝗͣ
qđ noĩa tm̃ ducit in hispania romani
habebarit exercitum quoq inde uetẽ¬
rem deductum trepida omnia: ut
inconditam turbam tyronum ẽẽ nun¬
ꝗ talem occasionẽ lib̾ande hispanie
fore seruitũ ad ea diem. aut carthagi¬
niensib aut romanis nec inuicẽ has
aut ilł .s. int̾dum utriq simul pul¬
sos ab romanis carthaginiensis ab
hispanis si consentirent pelli romanos
qs supp̃ssit conatus paulopost ultro
inferre pedem. ut neminem cedere
atq obstinatos mori in uestigio quẽq
titudo armatoꝵ facile subpeditabat
cornua hostium amplexus in orbem
pugnantis ad unum om̃is occidit
erat. cũ turbam feminarũ pueroꝵq
inbellum inermemq ciues sui cecłent¬
& in succensum rogum semianumi
pleraq inicerent corpora riuiq sangͥ¬
nis flamina orientem restinguerent.

Expanded text:
alium quem mitterent habuisse, et postquam alium quem mitterent habuisse, et postquam in Italia grauius bellum urgeret, aduersus Hannibalem eum arcessitum. praeterquam quod nomina tantum ducum in Hispania Romani habeant, exercitum quoque inde ueterem deductum; trepida omnia et inconditam turbam tironum esse. nunquam talem occasionem liberandae Hispaniae fore. seruitum ad eam diem aut Carthaginiensibus aut Romanis, nec in uicem his aut illis sed interdum utrisque simul. pulsos ab Romanis Carthaginienses: ab Hispanis, si consentirent, pelli Romanos s suppressit. conatus paulo post ultro inferre pedem, ut neminem cedere atque obstinatos mori in uestigio quemquetitudo armatorum facile suppeditabat, cornua hostium amplexus, in orbem pugnantes ad unum omnes occidit. erat cum turbam feminarum puerorumque imbellem inermem ciues sui caederent et in succensum rogum semianima pleraque inicerent corpora riuique sanguinis flammam orientem restinguerent:
Abbreviated transcription (Latin):
italia aduecto parcit. ueteres naues
reficit: Ecum his .c. lelium in affricã
p̃datum mitot nouas panormi subdu¬
cit. qr ex iuiridi materia raptim facte
erant ut in sicco hib̾narent p̃paratis
omnib ad bellum siracusas nundum
ex magnis belli motib satis tranqͥllas
uenit greci res a quibdam italici gn̾is
ead̃ ui qua ꝑ bellum ceꝑant retinentib
concessas sibi ab senatu repetebant oĩũ
pͥmum ratus tueri publicam fidem
partim eo dicto. partim iudiciis etiã
inꝑtinaces ad optinendã iniuriam
redditis suas res siracusanis redl̃idit.
restituit: Non ipsis tm̃ ea res s omnib
sicilie ppłis grata fuit. eoq enixius ad
bellum adiuuart ead estate in hispa¬
nia cohortũ ingens bellũ conciente in¬
dibili nulla alia decausa ꝗͣ ꝑ admira¬
tionem scippionis contẽptu imꝑatoꝵ
alioꝵ horto eum suꝑẽe unum ducem
romanis cet̾is ab hannibale int̾ficiebã
turꝰ. nec in hispania cesis scippionibus¬

Expanded text:
Italia aduecto parcit; ueteres naues Italia aduecto parcit; ueteres naues reficit et cum iis C. Laelium in Africam praedatum mittit; nouas Panhormi subducit, quia ex uiridi materia raptim factae erant, ut in sicco hibernarent. praeparatis omnibus ad bellum Syracusas, nondum ex magnis belli motibus satis tranquillas, uenit. Graeci res a quibusdam Italici generis eadem ui qua per bellum ceperant retinentibus, concessas sibi ab senatu repetebant. omnium primum ratus tueri publicam fidem, partim edicto, partim iudiciis etiam in pertinaces ad obtinendam iniuriam redditis suas res Syracusanis restituit.restituit. non ipsis tantum ea res sed omnibus Siciliae populis grata fuit, eoque enixius ad bellum adiuuerunt. eadem aestate in Hispania coortum ingens bellum conciente Ilergete Indibili nulla alia de causa quam per admirationem Scipionis contemptu imperatorum aliorum orto: eum superesse unum ducem Romanis ceteris ab Hannibale interfectis rebantur; eo nec in Hispaniam caesis Scipionib
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾m ẽẽ nolle militare: Tum scippio
simulast uicariũ tibi expedit iam
cui tu arme equumq ⁊ cet̾a instru¬
menta militie. tardas et te cũ hinc
exemplo domũ ducas. exerceas docen¬
dum cures equo armisq leto condi¬
tionẽ accipienti unum ex. cc̃e. qͦs
mermes habebat tradit uͥ hoc mͦ ex¬
auctoritatũ equitem cũ grã impatorĩ
cet̾ uid̾unt se quisq excusare. ⁊ uica
equites substitutis me publica impen
qr edictum imꝑatoris erat ipsum mi¬
litaturum qui ita ñ fecisset: E gretia
hanc alam equitũ euasisse ferunt ad
plurimoꝵ stipendioꝵ ex his milites de¬
legit maxime qͥ sub duce marcello mi¬
litauerant qd̃ cũ optima disciplina
institutos crecdebat. tuetiam ab longa
siracusaꝵ obsidione ꝑitissimos ẽẽ urbi¬
um oppugnandarũ: Nich enim reum
s carthaginis iam excidia agitabat
animo inde exercitũ ꝑ oppida disꝑtit
frum̃tum sicoꝵ ciuitatib imꝑat ex

Expanded text:
liberum esset, nolle militare, tum Scipio eliberum esset, nolle militare, tum Scipio esimulasti, uicarium tibi expediam cui tu arma equumque et cetera instrumenta militiae tradas et tecum hinc extemplo domum ducas exerceas docendum cures equo armisque.' laeto condicionem accipienti unum ex trecentis quos inermes habebat tradit. ubi hoc modo exauctoratum equitem cum gratia imperatoris ceteri uiderunt, se quisque excusare et uicarequites substituti sine publica impensquia edictum imperatoris erat ipsum militaturum qui ita non fecisset. egregiam hanc alam equitum euasisse ferunt mulplurimorum stipendiorum ex iis milites delegit, maxime qui sub duce Marcello militauerant, quos cum optima disciplina institutos credebat tum etiam ab longa Syracusarum obsidione peritissimos esse urbium oppugnandarum; nihil enim paruum sed Carthaginis iam excidia agitabat animo. inde exercitum per oppida dispertit; frumentum Siculorum ciuitatibus imperat, ex
Abbreviated transcription (Latin):
cippio postꝗͣ in siciliam uenit
uoluptarios milites ordinaũ:
centuriauitq ex his .cc.c.
iuuenes florentis etate. et
uirium robore. mnermis circa se habe¬
bat ignorantis quẽ ad usum. neq cen¬
turiati. neq armati seruarentur:
Cum ex totus sicilie iunioꝵ numero
pͥncipes gn̾e ⁊ fortuna. ccc. equites
qui secũ in affricã traicerent legit. di¬
emq his qua equis armisq instru¬
cti atq ornati ad eẽnt edixit grauis
ea milia ꝓcul domo. terra. mariq
multos labores. magna ꝑicula allat᷑a
uidebatur. neq ipsos mͦ. s parentis
cognatosq ea ẽoꝵ cura angebat. ubi
dies que dicta erat aduenit arme qͦsq
ostendert̃: Lum scippio renuntiari
s dixit quosdam equites siculoꝵ. tũ¬
ꝗͣ grauem ⁊ duram horrere eam mi¬
litiam si qui animati ẽent malle eos
siiam tum fateri ꝗͣ post mͦ querentis
segnes atq inutiles milites .r̃.p̃. ẽẽ.
uenia se auditurum: Ubi unus ex his
ausus ẽ dicere se ꝓrsus si sͥ utrũ uelit

Expanded text:
cipio postquam in Siciliam uenit, uoluntarios milites ordinauit centuriauitque. ex iis trecentos iuuenes, florentes aetate et uirium robore insignes, inermes circa se habebat, ignorantes quem ad usum neque centuriati neque armati seruarentur. tum ex totius Siciliae iuniorum numero principes genere et fortuna trecentos equites qui secum in Africam traicerent legit, diemque iis qua equis armisque instructi atque ornati adessent edixit. grauis ea militia, procul domo, terra marique multos labores magna pericula allatura uidebatur; neque ipsos modo sed parentes cognatosque eorum ea cura angebat. ubi dies quae dicta erat aduenit, arma equosque ostenderunt. tum Scipio renuntiari sibi dixit quosdam equites Siculorum tamquam grauem et duram horrere eam militiam: si qui ita animati essent, malle eos sibi iam tum fateri quam postmodo querentes segnes atque inutiles milites rei publicae euenia se auditurum. ubi ex iis unus ausus est dicere se prorsus, si sibi utrum uellet
Abbreviated transcription (Latin):
raret᷑ agm̃ suoꝵ fuge simili curuante
nocte assecitti sunt. Scippio ut ⁊ arcẽ
relictam ab hostib. et uacua uidit castra
uocatos ad contionẽ. lochrenses gͣuiter
ob defectionẽ incusauit de auctorib sup¬
pligum sumpsit. bonaq eoꝵ alterius
factionis pͥncipib ob egregiam fidem
aduersus romanos concessit publice
nec dare nec eriꝑe se quicꝗͣ scippio lo¬
chrensib dixit romam mitterent le-¬
gatos ꝗͣ senatus equum censuisset eam

Expanded text:
raretur, agmen suorum fugae simili cursu ante raretur, agmen suorum fugae simili cursu ante noctem adsecuti sunt. Scipio ut et arcem relictam ab hostibus et uacua uidit castra, uocatos ad contionem Locrenses grauiter ob defectionem incusauit; de auctoribus supplicium sumpsit bonaque eorum alterius factionis principibus ob egregiam fidem aduersus Romanos concessit. publice nec dare nec eripere se quicquam Locrensibus dixit; Romam mitterent legatos; quam senatus aequum censuisset, eam
Abbreviated transcription (Latin):
equitat urbem: Dum scale queq alia
ad oppugnandũ opus erant parantur
ad uisendum quã maxime parte aggre¬
d̾etur ꝓgressus ad murum scorpione icto
qui ꝓximos eum forte steterat territus in¬
de tam ꝑiculoso casu receptui canere cũ
iussisset castra ꝓcul ab ictu teli cõmunit:
Classis romana a messana lochros aliqͥo
horis dici suꝑante accessit expositi om̃s
e nauib. & ante occasum solis urbem
ingressi sunt. Postero die cepta ex arce
apenis pugna:i hannibal iam scalis
aliisq omnib oppugnationib imꝑatis
subibat muros. cum repente in eum ni-¬
chil minusꝗͣ tale quicꝗͣ timentẽ patefac¬
ta porta erumpunt romani ad ducen¬
tos in ꝓuisos cum inuasissent occidunt
ceteros hannibal ut consulem ad ẽẽ sen-¬
sit in castra recipit: Nuntioq misso
ad eos qui in arce erant ut sͥmet ipsi
consule̾nt. motis nocte castris abiit.
et qui in arce erant igni miecto tectisq
tenebant. ut is tumultus hostem mo¬

Expanded text:
equitabat urbem, dum scalae quaeque alia equitabat urbem, dum scalae quaeque alia ad oppugnandum opus erant parantur, ad uisendum qua maxime parte adgrederetur: progressus ad murum scorpione icto qui proximus eum forte steterat, territus inde tam periculoso casu receptui canere cum iussisset, castra procul ab ictu teli communit. classis Romana a Messana Locros aliquot horis multo die superante accessit; expositi omnes e nauibus et ante occasum solis urbem ingressi sunt. postero die coepta ex arce a Poenis pugna, et Hannibal iam scalis aliisque omnibus ad oppugnationem paratis subibat muros cum repente in eum nihil minus quam tale quicquam timentem patefacta porta erumpunt Romani. ad ducentos, improuidos cum inuasissent, occidunt: ceteros Hannibal, ut consulem adesse sensit, in castra recipit, nuntioque misso ad eos qui in arce erant ut sibimet ipsi consulerent nocte motis castris abiit. et qui in arce erant igni iniecto tectis quae tenebant ut is tumultus hostem mo
Abbreviated transcription (Latin):
augebant: Iste postremo ueniebat
hannibal. nec sustinuissent romani. nͥ
lochrensium multitudo exacerbata
suꝑbia atq auaritia penoꝵ ad roma¬
nos inclinasset: Scippioni ut ñtiatũ
est in maiore discrimine lochris rem
uerti ipsumq hannibalem aduenta¬
re ne p̃sidio etam piclitaretur. haud
facili inde receptu. & ipse a messanal
scippione fr̾e in p̃sidio ibi relicto cum
primũ estu fretum inclinatum est:
Naues mari scl̃o misit: Hannbal ab
huloto amni. haud ꝓcul is ab urbe
lochris abest: Nuntio p̃misso. ut sui
luce pͥma summo ui p̃lium cum ro¬
manis ac lochrensib consererent. dũ
ipse auersis omnib in eum tumultũ
ab tergo urbem incautã aggredẽtur:
bi luce ceptam inuenit pugnã ipse
nec in arcem se include turba locum
artum impetiturus uoluit. neq sca-¬
las quib scandet muros adtulerat
sarcinis in acerbũ comiectis cũ harto
ꝓcul muris ad terrorẽ hostrum aciem
ostendisset cũ equitib numidis circum¬

Expanded text:
augebant: ipse postremo ueniebat augebant: ipse postremo ueniebat Hannibal, nec sustinuissent Romani nisi Locrensium multitudo, exacerbata superbia atque auaritia Poenorum, ad Romanos inclinasset. Scipioni ut nuntiatum est in maiore discrimine Locris rem uerti ipsumque Hannibalem aduentare, ne praesidio etiam periclitaretur haud facili inde receptu, et ipse a Messana L. Scipione fratre in praesidio ibi relicto cum primum aestu fretum inclinatum est †naues mari secundo misit. et Hannibal a Buloto amni—haud procul is ab urbe Locris abest—nuntio praemisso ut sui luce prima summa ui proelium cum Romanis ac Locrensibus consererent dum ipse auersis omnibus in eum tumultum ab tergo urbem incautam adgrederetur, ubi luce coeptam inuenit pugnam, ipse nec in arcem se includere, turba locum artum impediturus, uoluit, neque scalas quibus scanderet muros attulerat. sarcinis in aceruum coniectis cum haud procul muris ad terrorem hostium aciem ostendisset, cum equitibus Numidis circum