comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tmbat cum inter tirantidas uel nobilitate
uel nu̾tis pene pares de regno lis esset et
aluid ex alio ꝑicula tue̾t᷑ uniꝰ serui calli¬
ditat ⁊ publicã sollicitudinẽ om̃ibus eipius
⁊ optatissimũ dñc uotorũ tribuit sinẽ Nag¬
ne quidem rei exitus religiose tandem core¬
ditus fortune eo rem deduxent ut quĩ pro
deo sol in ꝑside coleret ; eoq ꝙ agilem deunn
segins uitima non decẽt equus saci. habe̾r
die certa circa solis ortum an regiam
ad ouentem uersi õms in equis ẽẽnt et cius
equus aduentũ solis ħynita pͥmꝰ mutiass
ille rex feret In terra cũ nichil p̃ter ꝯdict̃
diem expectarent unũ ex eo mio darium
de euentu auxm ꝯspicarꝰ siruns equi custos
Ubi cam rei comꝑit noli in quit in domie
supuacius cuns augisi ml aliud exig̃r
Ego te regem faciam duplex huic sama
est alii deuisisse clam ẜnui digitos inter

Expanded text:
triverat, cum inter tyrannicidas, vel nobilitate triverat, cum inter tyrannicidas, vel nobilitate vel meritis pene pares, de regno lis esset et aliud ex alio periculum timeretur, unius servi calliditas et publicam solicitudinem omnibus eripuit et optatissimum domino votorum tribuit finem. 2 Magne quidem rei exitus religiose tandem creditus fortune eo rem deduxerat, ut, quoniam pro deo sol in Perside coleretur eique — quod agilem deum segnis victima non deceret — equus sacer haberetur, die certa circa solis ortum ante regiam ad orientem versi omnes in equis essent et cuius equus adventum solis hinnitu primus nuntiasset, ille rex foret. 3 Interea cum nichil preter condictum diem expectarent, unum ex eo numero, Darium, de eventu anxium conspicatus servus equi custos, ubi causam rei comperit: ‘Noli’ inquit, ‘mi domine, supervacuis curis angi; si nil aliud exigitur, ego te regem faciam’. 4 Duplex hinc fama est. Alii demersisse clam servum digitos inter
Abbreviated transcription (Latin):
reliquisset ⁊ uix toordẽ post octanũ ãnum
optatum uotis raditum interuẽtu magno¬
zum impetrauerit
multis oronibus suis nullã se insc̃ ptꝭ redi¬
gisse lactabat ne forsan ex sc̃pturis suis ad¬
issus se sum poss argumaũ si quͥ pͥus dict
aliquod cont̾riũ dixisset callidum mag̃
⁊ cuentibus suis utile consiliũ ꝙͣ sibi głio¬
sum aut magnficum Atq hic extrema int̾
nros figmiꝰ uestigia Extrrna
Extrina
unc simillimũ calliditatꝭ genus licet
e longĩqua matena sequutꝰ michi ui¬
detur artifex qui operibus suis usq in ii¬
raculum excultis nũꝙͣ se supmã manũ im-¬
posuisse dicebat ut scil ⁊ sibi semꝑ adden¬
di mutandiq libertate reẜnaret ⁊ suspẽss
Iuditio spectantiũ aninuis quid de artifite
pede spu magnficentius ac ꝑfectint᷑ sem¬
pen occurrẽt
Uo tempore fedam magorũ trramdẽ¬
apud ꝑsas p̃fortiũ uirorum uirtus ob¬

Expanded text:
reliquisset», et vix tandem post octavum annum reliquisset», et vix tandem post octavum annum optatum votis reditum interventu magnorum impetraverit. multis orationibus suis nullam se in scriptis redegisse iactabat, ne forsan ex scripturis suis adversus se sumi posset argumentum, siquando prius dictis aliquid contrarium dixisset: callidum magis et clientibus suis utile consilium quam sibi gloriosum aut magnificum. Atque hic extrema inter nostros figimus vestigia. 16 Externa 1 Huic simillimum calliditatis genus, licet in longinqua materia, secutus michi videtur artifex, qui operibus suis usque in miraculum excultis nunquam se supremam manum imposuisse dicebat; ut scilicet et sibi semper addendi mutandique libertatem reservaret et suspenso iudicio spectantium animis quiddam de artifice quam de opere magnificentius ac perfectius semper occurreret. 17 1 Quo tempore fedam magorum tyrannideapud Persas prefortium virorum virtus ob
Abbreviated transcription (Latin):
tunc Imꝑatoris augen grã maxua q
bonorũ affluẽcia in ip̃is ad mitũ ꝓcurrẽtꝭ
fortune fauorib quasi societate ductus
rerũ feliciũ ⁊ quiet studio ab urbe roma
ubi scd̃m a pncipe locũ obtinebat nullis se¬
saris p̃cib aut suorũ lac̾mis uictus secessit
rodon insulam petent᷑ ubi mãsit hĩtu uictu¬
q mediocri omiltũq incra fortuẽ sue uasti¬
gnũ demisso ⁊ de sc̃o quid cõstat de causis
ambigit᷑ Aln impudice ⁊ ꝓcatꝭ uxoris te¬
dio cuiꝰ mores nec ferre poss nͭ corrige̾
Aln ut Imꝑatons filiis iam adultis cre¬
deret ⁊ gñn se nndia ac suspitõne libe-¬
fuit causa de p̃missis uerior effectus cõsilii
haud sꝑnẽdus uideretur nnsi quia discen¬
Si ꝑtinatia offendit augustũ usq a deo ut
ad reuisendas carotꝭ nctĩtudines redemdi
licentiam post multũ tempons suppliciter
flagitanti responsum tale retulerit diunct¬
tet omiem siorũ curã quos tam cupide

Expanded text:
toris Augusti gratia maximaque honorum affluentia, in ipsis ad nutum procurrentis fortune favoribus, quasi satietate ductus felicium rerum et quietis studio, ab urbe Roma, ubi secundum a principe locum obtinebat, nullis Cesaris precibus aut suorum lacrimis victus, secessit, Rhodon insulam petens; ubi mansit habitu victuque mediocri multumque intra fortune sue fastigium demisso. 2 Et de facto quidem constat, de causis ambigitur. Alii impudice et procacis “uxoris tedio”, cuius mores nec ferre posset nec corrigere; alii ut imperatoris filiis iam adultis cederet et omni se invidia ac suspitione libe Quecunque sane fuerit causa de premissis verior, effectus consilii haud spernendus videretur; nisi quia discedendi pertinacia offendit Augustum usqueadeo, ut ad revisendas carorum necessitudines redeundi licentiam post multum temporis suppliciter flagitans, responsum tale retulerit: «dimitteret omnem suorum curam quos tam cupide
Abbreviated transcription (Latin):
tam diu mẽbris tremẽtib uixe̾ cõsulũt
qualr̃ uicturi sint demorte autem nichil
interrogant quasi illa quia tm̃ uos disculit
cblita sit Cet̾um de tota hac re ad utrriq
ꝑtem ꝯqͥsitꝭ argum̃tis ⁊ ꝑsuasiombus uariis
libriduo extant .m. tullũ accurratissime cõ¬
poĩti qui iuscribinit᷑ de diuinatõne illi quide
cui het bremora non suffitient ademdi
sunt

Expanded text:
tandiu membris trementibus vixerunt, consulunt tandiu membris trementibus vixerunt, consulunt qualiter victuri sint; de morte autem nichil interrogant, quasi illa, quia tantum eos distulit, oblita sit. 23 Ceterum de tota hac re, ad utranque partem conquisitis argumentis et persuasionibus variis, libri duo extant Marci Tullii accuratissime compositi, qui inscribuntur De divinatione. Illi quidem cui hec breviora non sufficient adeundi sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
utar qui sui q̃stus cã fictas suscitant sm̃as
nõ eñt sunt ħn aũt sciã aut arte duum
s suxstitiosi uates inpudentes q arioli aut
Iuhertes aut iusam aut quibus egestas
imꝑat qui sibi senutam non sapiĩt aliis
monstrant uiam quibus diuicias pollice̾᷑
as hus dragnĩa ip̃i petunt de hiĩs dĩcnt
sibi deducant dragna reddant cetera
Emuꝰ hec hiĩs ⁊ quartũ ag gregaueri
pħicum democritũ hominẽ spectate autori ͭ
is gͥ aduersus diuinatõnem iocans quũ
est inquit añ pedes nemo spectat celi scru¬
tant᷑ plagas guitus ecce suꝑuenit p̃mis¬
siombut fide dignior catos qui nurari se au
ꝙ nõ ndei aurispex aurispitẽ cum uidet quod
eo spectat quia tot mepciis credulos hõm¬
culos illudunt ut occuisus memoriã ⁊ uisũ
dixerim ꝙͣꝙͣ deliros simłr seues meptire ui¬
deam qui cũ nurari pecus deberent quoͦ

Expanded text:
utar, Qui sui questus causa fictas suscitant sententias, utar, Qui sui questus causa fictas suscitant sententias, non enim sunt hii aut scientia aut arte divini; Sed superstitiosi vates impudentesque arioli, Aut inertes aut insani aut quibus egestas imperat; Qui sibi semitam non sapiunt, aliis monstrant viam, Quibus divitias pollicentur, ab hiis dragmam ipsi petunt; De hiis divitiis sibi ipsi deducant dragmam, reddant cetera. Ennius hec. 20 Hiis et quartum aggregaverim physicum Democritum, hominem spectate autoritatis. Is ergo adversus divinationem iocans: Quod est, inquit, ante pedes nemo spectat, celi scrutantur plagas. 21 Quintus ecce supervenit, premissis omnibus fide dignior, Cato, «qui mirari se ait quod non ridet aruspex aruspicem cum videt». Quod eo spectat quia tot ineptiis credulos homunculos illudunt, ut occursus memoriam et risum dixerim, quanquam deliros similiter senes ineptire videam, qui, cum mirari potius deberent quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃e michi sum censtuis a me semꝑ obferua¬
tum añ eciã ꝙͣ uel fauorimi uel dicearei no¬
men audiuissem Oximnerã quippe poetici
illius quis crastina uelueret hora scires
nephas honimi sed multo maxime natura ip̃a
nre in hanc sinam ducebat ls ipsis rõnã
uniculis q̃ post pħĩca esse didici Aecrdũt
et antiquorum lestimonia multa Equib
Sus in noctibus athitis scripta sunt poe¬
tarum in illa pͥma etate pillusilm Pau-¬
cumꝰ eñ ait nã si q̃ uentura sunt p̃uidẽt
equiꝑant᷑ ioui rursum quod in illis noctĩb
non habet᷑ paucumꝰ idem ait Istis qui li¬
gũã auium Intelligunt plusq ex alieno
Iecore sapiũt ꝙͣ ex suo magis audiendum
ꝙͣ ascultand censeo Actus uero nichilĩ¬
quit credo auguribz qui aures uerbis
ditant alienãs suas ut auro locupletẽt
domos Tercĩ hiis Ennim addiderim qui
uetusta illa ⁊ uenr̾abili sacundia hos ipẽs
e leganter irridet ut uerbis etiã emus

Expanded text:
m conscius a me semper observatum, ante etiam quam vel Favorini vel Dicearchi nomen audivissem. 15 Memineram quippe poetici illius: quid crastina volverit hora Scire nefas homini; sed multo maxime natura ipsa me in hanc sententiam ducebat hiis ipsis rationum vinculis que post philosophica esse didici. 16 Accedunt et antiquorum testimonia multa; e quibus duo in Noctibus Athicis scripta sunt poetarum in illa prima etate preillustrium. Pacuvius enim ait: Nam si que eventura sunt prevident equiparentur Iovi. 17 Rursum — quod in illis Noctibus non habetur — Pacuvius idem ait: istis qui linguam avium intelligunt Plusque ex alieno iecore sapiunt quam ex suo, Magis audiendum quam auscultandum censeo. 18 Actius vero: Nichil, inquit, credo auguribus, qui aures verbis ditant Alienas, suas ut auro locupletent domos. 19 Tertium hiis Ennium addiderim, qui vetusta illa et venerabili facundia hos ipsos eleganter irridet. Ut verbis etiam eius
Abbreviated transcription (Latin):
incommoditas expectatẽms tediũ ⁊ p̾cogniti
gaudn extenuatõ quod repentinũ cumula
cotidianũ apud eos est ⁊ si erũt infelitia
augoribus falsoq metu si felitia mam spe
at gandio tristiciaq ubi te delusum fenties
torq̃leris In omnẽ ig̃r euentũ hos migateo¬
res sicofantas cõtempnõdos fore ad hauc
qui expedire nobis om̃ia futura nestire mag¬
no uolunnẽ cõclusit breue ⁊ ut ita dixerĩ
manuale fauoru consilĩ extat In eo qͣdẽ¬

Expanded text:
incommoditas: expectationis tedium et precogniti incommoditas: expectationis tedium et precogniti gaudii extenuatio, quod repentinum cumulatquotidianum apud eos est, et si erunt infelicia, angoribus falsoque metu, si felicia, inani spe ac gaudio tristitiaque, ubi te delusum senties, torqueberis. In omnem igitur eventum hos nugatores sicofantas contempnendos fore. 14 Ad hqui expedire nobis omnino futura “nescire magno” volumine conclusit — breve et, ut ita dixerim, manuale Favorini consilium extat
Abbreviated transcription (Latin):
tas ita p̃tise nͨ uli delorem afferret libet
hor loco subsiscẽ Et quod cõis rerum n̾a nõ
patĩ temptare an inmori maid sie offensio¬
putas utile fuisse tum cũ maximis opibus
fortinue q florebat stire sibi interstõ filio publis
ectituq deleto trans eufratem cũ ignonña
⁊ dedetore esse ꝑenndum an E .ii. pompe uĩ
censes tribus siis cõsulatibus tribus timphis
maximarũ rerum głia letat̾im fuisse si scie¬
ret se in solitudine egiptõrum trucidatum in
aiuisso extitu post mortem uero ea cõsecutura q̃.
ex maiori ꝑte ip̃e coaptasset in curia pomper¬
ana añ ipiuis pompeii simlacrum tot centu¬
rionibus suis spectantibus a nobilissimis ciuilz
ꝑtim eciã a se omibus rebus ornatis trucidatꝰ
ita lateret ut ad enis corpus non mõ amicoꝵ
etatis nr̃e uiros in huiꝰ sũe testimoniũ
uotare s nec ncce est nec locus h longioiẽ
Sigressionẽ recipit ⁊ attigisse uidet᷑ ille
carissiã Siantẽ bona p̃mĩciant duplex

Expanded text:
scisse nisi dolorem afferet. 7 Libet hoc loco subsistere et quod comunis rerum natura non patitur tentare, an minori maior sine offensioputas utile fuisse tum cum maximis opibus fortunisque florebat, scire sibi interfecto filio Publio exercituque deleto trans Euphraten cum ignominia et dedecore esse pereundum? 9 an Gneum Pompeium censes tribus suis consulatibus, tribus triumphis, maximarum rerum gloria letaturum fuisse, si sciret se in solitudine Egiptiorum trucidatum iri amisso exercitu, post mortem vero ea consecutura que ex maiori parte ipse coaptasset, in curia pompeiana ante ipsius Pompeii simulacrum, tot centurionibus suis spectantibus, a nobilissimis civibus, partim etiam a se omnibus rebus ornatis, trucidatus ita iaceret, ut ad eius corpus non modo amicoretatis nostre viros in huius sententie testimonium vocare, sed nec necesse est, nec locus hic longiorem digressionem recipit, et attigisse videtur ille clarissima. 12 Sin autem bona prenuntiant, duplex
Abbreviated transcription (Latin):
in lectule suo meri potuisset integro cada¬
nere sepeliri Consili fuit ut libratis eqͣ¬
luim suorum uirerum illustriu miẜandit᷑
casibus ꝑiculis qr suis circũspectis se se
sibi autẽ grauissime noctĩa dimitatẽnib

Expanded text:
in lectulo suo mori, potuisset integro cadain lectulo suo mori, potuisset integro cadavere sepeliri. Consilium fuit ut libratis equalium suorum virorum illustrium miserandis casibus periculisque suis circumspectis, se se sibi autem gravissime nocituris, “dimicationibus”
Abbreviated transcription (Latin):
singulas ⁊ raras spersas qz sementias col¬
ligere nrõrum quoq aliquid aliũde potrꝰ¬
ꝙͣ ex eorũ discipulis attingẽ fert aninus
Et ut a pͥncixe iriõrum incipĩa m tulluis
Citero frẽm habint N. ciceronem nõ satit̾
spectati nõis ĩ ad mimistratẽne ꝓconsulatꝰ
azie Eodem tempore octauis ille qui cesa
nanda ꝓiũcia ⁊ uicinũ suum ectauium
studeret imitari q̃ quid exhortato pͥma
tronte simplex at facisis si excutiat sap̃i
plena est in om̃i em operatõne nr̃a sine is
uirtutis ac modestre sũ patꝭ sũ armorum
sine hlr̃arum eloquẽtre actut sit expeditissi¬
me pler ꝙ nos initato ꝑducit que uel mãẜ
ad speculum sic meres honn ad exemplar
facillime corrigunt᷑ sunt p̃terea certuis
eum callem ambulamꝰ qui aliorum uestiguis
signatus est sic in uita aliemt exemplis
pmiꝑtius Inheremꝰ ꝙͣ neuã ip̃i uiam nuillo
siliũ dedit quod si ẜnasset pocuiss forsan

Expanded text:
singulas aut raras sparsasque sententias colsingulas aut raras sparsasque sententias colligere, nostrorum quoque aliquid aliunde potdisciplinis attingere fert animus. 2 Et ut a principe nostrorum incipiam, M. Tullius Cicero fratrem habuit Quintum Ciceronem non satis spectati nominis in administratione proconsulatus Asie. Eodem tempore Octavius, ille qui Cesarnanda provincia vicinum suum Octavium studeret imitari. 3 Que siquidem exhortatio prima fronte simplex ac facilis, si excutias, sapientie plena est. In omni enim operatione nostra, sive is virtutis ac modestie, sive pacis, sive armorum, sive literarum aut eloquentie actus sit, expeditissime plerunque nos imitatio perduciad speculum, sic mores hominum ad exemplar facillime corriguntur; sicut preterea certius eum callem ambulamus qui aliorum vestigiis signatus est, sic in vita alienis exemplis promptius inheremus quam novam ipsi viam nullo silium dedit, quod si servasset potuisset forsan
Abbreviated transcription (Latin):
homine nullis maiorũ status aut tituł
clarum tot gn̾osis pat̾tõrum familiis p̃t¬
ret ⁊ xx cũctis mortalib uince carissime¬
q filĩe uirũ diligeret dice̾ solitũ accepim
plurinũ se ten᷑ illi salustie sentẽtie qui
apud eum in orone ancipse morrentꝭ inse¬
rit᷑ hiis uertis concordia ꝑue res e̾scunt
discordia maxime dilabunt᷑ ꝑ hanc em̃
se didicisse et frem ⁊ amicũ bonã at fi¬
delem age̾ Quod idarto Inter nremoiã¬
da retulimꝰ quia bñ inscituti et ad felicita¬
tem peruenturi ammi mos est salutares
huiꝰ modi uoces in usum uite tñsentere Alio¬
quͥ multa legisse uel seripsisse ingeni aut
diligentie ⁊ fortassis eloquis signũ erit
uita sapientie eremplar esse debet dicta
cõquiram quid aberit quo minꝰ integros
nr̃orum p̃cipueq ciceronit̾ ac senete hoc
tenciis refertos huu operi inseram ues
non hoc michi ppõitum net ncc̃e est corũ
potiut quorum apud nos libri non ertant

Expanded text:
hominem, nullis maiorum statuis aut titulis hominem, nullis maiorum statuis aut titulis clarum, tot generosis patritiorum familiis preferret et ex cunctis mortalibus unice carissimeque filie virum deligeret, dicere solitum accepimus plurcipse morientis inseritur hiis verbis: «Concordia parve res crescunt, discordia maxime dilabuntur»; per hanc enim se didicisse “et fratrem et amicum” bonum ac fidelem agere. 2 Quod idcirco inter memoranda retulimus, quia bene instituti et ad felicitatem perventuri animi mos est salutares huiuscemodi voces in usum vite transducere; alioquin multa legisse vel scripsisse ingenii aut diligentie et fortassis eloquii signum eritvita sapientie exemplar esse debet dicta conquiram, quid aberit quominus integros nostrorum, precipueque Ciceronis ac Senece, tentiis refertos huic operi inseram? Sed non hoc michi propositum nec necesse est. Eorum potius quorum apud nos libri non extant
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutꝭ scudiũ ⁊ inhertꝭ odiu uoluptatꝭ ꝙͣqͣ
uel saprẽcint arbitror uel efficatius dici posse
Ilet quartũ ptermittam a pud ciceronem a
multꝭ sepe correctõnis occisio fuit sic cõt᷑ͬ
auncorum blandicie multis lapsus tur¬
pissum materiã p̃luerũt Et hn qͥd dc̃a
seqͥrti uero silentiũ laudagnr¬
se se uerum bonũ ferens negante al¬
tero spõsionẽ cum ille fecerat ꝙ uir bonꝰ ess
huiꝰ rei indiciũ lucimo simbrie claro ⁊ sa¬
pienti uiio creditĩd erat ad que cũ ꝑtes
uenissent sencentiãzq flagitarent diffi¬
nre rerusau̾ u. utrĩq ꝓspiciens ne stil
aut uirũ bonũ ireg̃ado ꝓnũtiãtõne sua
famã illi qua pollebat eriꝑet aut affir¬
mãdo peroraret nõ ignaride nuĩtum uni
bomi nomẽmultꝭ ⁊ magnis uirtutibus
constare quorũ aliꝙ̃to facilius fama ꝙͣ
effectus q̃ritur
M
Agrirxam qui sapiẽtia ⁊ uirtute
amuni dignꝰ est habitꝰ quẽ dmꝰ
augustus optimꝰ rerũ extimator plebrũ

Expanded text:
udium et inertis odium voluptatis quicquam vel sapientius arbitror vel efficacius dici posse. 10 Nec quartum pretermittam apud Ciceronem a multis sepe correctionis causa fuit, sic contra amicorum blanditie multis lapsus turpissimi materiam prebuerunt. Et huius quidem dicta, sequentis vero silentium laudaturse se virum bonum ferens, negante altero, sponsionem cum illo fecerat quod vir bonus esset. Huius rei iudicium Licinio Fimbrie, claro et sapienti viro, creditum erat. 2 Ad quem cum partes venissent sententiamque flagitarent, diffinire recusavit utrinque prospiciens: ne scilicet aut virum bonum negando pronuntiatione sua famam illi qua pollebat eriperet aut affirmando peieraret; non ignarus meritum viri boni nomen multis et magnis virtutibus constare, quarum aliquanto facilius fama quam effectus queriturm Agrippam, qui sapientia et virtute animi dignus est habitus quem divus Augustus, optimus rerum extimator, plebeium
Abbreviated transcription (Latin):
tatem ignorant̾ incurrẽ neqͥqͣ ꝑ eadem
uestigia si iubras reuersuros ut quibus
nichil compti foret ⁊ nulla arte duceren
sepe p̃terea adiutum incõsulentiũ uanita-
te ⁊ idulitate demẽtiũ abuti multaq de
cꝯstantib ꝑcunctando dc ixpam q̃ silentur
quadam uersuta rõcinatõne penetrare Io¬
q sexius uideri p̃teritorum ꝙͣ futurorum
uates S ob hoc ip̃m apud ammos nosceudi
de siderio flagrantes secuturi temporrs
fidem ꝓmereri Ita tamẽ uel fortuito uel
callide naticmãtes consequi non posse ut
cum omĩa mentian᷑ responsorum pars
nullesima uera sit utultumi ergo dicebat
fanorinꝰ Inter tot mẽdatia tam raramq
tam ancipitem ui̾tatẽ aucupari addebat
hiis esse eptimũ mł de futuris inqͥrẽ et
quoniã aiũ uera respondebunt arebat qd
rarissune selent si quidẽ mala miẜiamañ

Expanded text:
tatem ignoranter incurrere, nequaquam per eadem tatem ignoranter incurrere, nequaquam per eadem vestigia si iubeas reversuros, ut quibus nichil comperti foret et nulla arte ducerentur. 4 Sepe preterea adiutum iri consulentium vanitate et credulitate dementium abuti, multaque de circumstantibus percunctando ad ipsa que silentur quadam versuta ratiocinatione penetrare, ideoque sepius videri preteritorum quam futurorum vates. Sed ob hoc ipsum apud animos noscendi desiderio flagrantes secuturi temporis fidem promereri. Ita tamen vel fortuito vel callide vaticinantes consequi non posse, ut, cum omnia mentiantur, responsorum pars millesima vera sit. 5 Stultum ergo dicebat Favorinus inter tot mendacia tam raram tamque ancipitem veritatem aucupari. Addebat hiis esse optimum nichil de futuris inquirere et Quoniam aut vera respondebunt, aiebat, quod rarissime solent: siquidem m
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtem ccͣ cultũ anim cõsumpsisses Iã pͥdẽ
tibi et pulcritude ⁊ faintas ꝯtigisses
quas nec morbut̾ nec ferrum nec senatꝰ
p̃cosissia negligentes in relus ac iuga
quẽtia iocunda dictũ uniũ ꝙ inuita
honi frequent ⁊ cotidianũ est p̃tire nõ
placiit Solebat fauormꝰ die penis de
tama nr̃a mereri aut steriles lauda
tanto imꝰ fidei apud aminos audrentiũ reꝑi¬
rent at eoiliter laudantes amniticie sp̃em
p̃ferrent ꝙ ꝙ insi dilige̾nt non laudarent
cet̾um nichil aut modicũ in nobis laude.
dignũ inueruire crede̾ntur Item diuinos
⁊ futuorum noticia ꝓmntteñ copiosissime
refellebat nullã eius he̾ndam om̃mo fide
docens ⁊ si eñ aliqua interdum ostitantes
uera Iactarent caũ id non rõne contĩge̾
uti eos lubricꝭ ⁊ fallatib ꝯmecturis ac
uelut per tenrbras suspenso gradu p̃tenta¬
ꝙ manu palpitantes iõ nũꝙͣ In ipaꝵ ueri¬

Expanded text:
partem circa cultum animi consumpsisses, iampridem partem circa cultum animi consumpsisses, iampridem tibi et pulcritudo et sanitas contigissent, quas nec morbus nec ferrum nec senectupreciosissima negligentes in rebus vilissimquentia iocunda dictum unum, quod in vita hominum frequens et quotidianum est, preterire non placuit. Solebat Favorinus dicere peius de fama nostra mereri lentos ac steriles laudattantoque minus fidei apud animos audientium reperirent; at exiliter laudantes amicitie speciem preferrent, quod nisi diligerent non laudarent, ceterum nichil aut modicum in nobis laude dignum invenire crederentur. 3 Idem divinos et futurorum notitiam promittentes copiosissime refellebat, nullam eis habendam omnino fidem docens: etsi enim aliqua interdum oscitantes vera iactarent, casu id non ratione contingere; uti eos lubricis et fallacibus coniecturis ac, velut per tenebras suspenso gradu pretentaque manu palpitantes, nonnunquam in ipsam veri
Abbreviated transcription (Latin):
discrimẽ euaderet s inuucta nccͣtas huic quo
restitu in liuine nec abscedere passa est don ᷤ
inhũanus et ꝑcuruc̾ pͥnceps qui ei crebro
iuiauerat moriturum se pocins᷑ ꝙ illi nocitu¬
rum ex̃mam p̃ceptoris sui senectute nõ qͣdẽ
limatura impia sed et indigna morte pre¬
Ed ubi uarronẽ linquimꝰ is quid
ait cõi ꝙ ͫ opere sumpsisti ut tuus
pistor uonũ faceret panẽ eius duode
cuẽi pħĩe dedisses Ipse bonꝰ iam p̾dem
esses factus de pane loqui: ꝙ ic̃ cibus᷑
cotidianꝰ est hõi Idem fere de rebus oĩb
dici p̃t Si eius cure quã in diuient᷑ po¬
suisti partem duodecuiã in bons artib
posuisses Iam pdem ueris uiuiciis habũ¬
dares si eins temporis quod amnce olseg̾̃s
ꝑ didisti duo decimam ꝑtem obsraniis dei
dedicasses Iam pͥdem amicissimꝰ illi fores
Sĩ eiuus opere ꝙ crͣ. bonã ralitudinem ac
Iormam corporis ꝯsumpsisti Duodecima

Expanded text:
discrimen evaderet, sed invicta necessitas huic quoque discrimen evaderet, sed invicta necessitas huic quoque restitit in limine, nec abscedere passa est, donec inhumanus et periurus princeps, qui ei crebro iuraverat moriturum se potius quam illi nociturum, extremam preceptoris sui senectutem, non quidem immatura, sed impia et indigna morte pre1 Sed ubi Varronem linquimus? Is quidem ait: «Si quantum opere sumpsisti ut tuus pistor bonum faceret panem, eius duodecimam philosophie dedisses, ipse bonus iampridem esses factus». De pane loquitur, quod is cibus quotidianus est homini. 2 Idem fere de rebus omnibus dici potest: ‘Si eius cure quam in divitiis posuisti partem duodecimam in bonis artibus posuisses, iampridem veris divitiis abundares; si eius temporis quod amice obsequens perdidisti duodecimam partem obsequiis Dei dedicasses, iampridem amicissimus Illi fores; si eius opere quam circa bonam valitudinem ac formam corporis consumpsisti duodecimam
Abbreviated transcription (Latin):
inplicari Itaq tulliꝰ ip̃e huiꝰ fraterm con¬
silnĩ quodam ioco meniunt uerum q ⁊ sapiẽt
fatetur at ꝙͣ id saprentet obseruanerit
notum est sed fatalis eum forte ncatas ur¬
gebat tui obsistere nestie an impessibile s
prost̃o difficillimũ ⁊ hic michi qui sequit
corsice dulci ocis sũmaq animi tran.¬
quillitãte ac studiorum libertate tñsegerat
reuersus quem redditum in quadam irage¬
dia grauiter ac manifice deplerat Nero¬
nt impietatem crestentem in dres sinq̃los
⁊ circũ fusam aulicorum nudiam ꝑ hoc r¬
rescens sepe comratum perut ac nẽcus
ne diuitiarum suarum uelut micis qͥbusd
tene̾ ⁊ bonis suis om̃bus cessit sapienti
namq consilio nam ⁊ prudentꝭ naute ẽ
thesaurum In tempestatibus Iacture ut
uel midus enatet et ab heste mertem metu¬
entis equanimiter mẽbrum quo ui̾citur ã¬
mitte̾ ut uel trũcus effugiat Nemo itaq se¬
necam argnat quasi nolent illi effitine sce¬
lerum inheserit onna temptauit ut p̃uisum

Expanded text:
e huius fraterni consilii quodam loco meminit “verumque” et “sapiens” fatetur. At quam id sapienter observaverit notum est. Sed fatalis eum forte necessitas urgebat, cui obsistere nescio an impossibile, sed est profecto difficillimum. Et hinc michi qui sequituCorsice dulci otio summaque animi tranquillitate ac studiorum libertate transegerat, reversus — quem reditum in quadam tragedia graviter ac magnifice deplorat —, Neronis impietatem crescentem in dies singulos et circumfusam aulicorum invidiam perhorrescens, “sepe commeatum petiit”; ac veritus ne divitiarum suarum velut uncis quibusdam teneretur, “bonis” suis omnibus “cessit”. 2 Sapienti nempe consilio: nam et prudentis naute est thesauros in tempestatibus iactare, ut vel nudus enatet, et ab hoste mortem metuentis equanimiter membrum quo vincitur amittere, ut vel truncus effugiat. 3 Nemo itaque Senecam arguat quasi volens illi officine scelerum inheserit: omnia tentavit ut previsum
Abbreviated transcription (Latin):
relaxatos ꝓfiasci omires In bellũ curas
studm̃q uersuros illud eiusdẽ ordins
plebis homo seditiosissimꝰ legem agranã
multorũ maloꝵ cam̃ ⁊ latori suo sinulimã
ꝓtulerat tanto ppłi assensũ dt tolli lex saͥ
uerbis ⁊ imꝑũ concussione nõ posset ꝓiud ͭ
sic nui̾tum capitali supplitio affecit agrũ
cies distribui passus est Sic aud auto/¬
re extunto lege ẜuata cam tumultus
extuxoit du̾sis q modis ciuli discordie ⁊¬

Expanded text:
relaxatos proficisci, omnes in bellum curas relaxatos proficisci, omnes in bellum curas studiumque versuros. 10 Illud eiusdem ordinis s tribunus plebis, homo seditiosissimus, legem agrariam, multorum malorum causam et latori suo simillimam, protulerat tanto populi assensu, ut tolli lex sine urbis et imperii concussione non posset. 11 Prosic meritum capitali supplicio affecit, agrumibus inter cives distribui passus est. Sic auctore extincto, lege servata, causam tumultus extinxit diversisque modis civili discordie
Abbreviated transcription (Latin):
diã est si ad amicũ respicimꝰ beĩuole si
ad hostẽ cante si ad utrũq sapienter
dem erga aluid
nobile par ducum prestit .c nerõnẽ
peur pares s uoluptatib longe discordes
in bellum actissimum missurus añ omia
ꝑiudit salmatore ꝑtinatiut᷑ obluctante ut
ab odio ac rei .p. piculosa simultati disa¬
deunt Itaq frm est ut alieqñ inter᷑ /e se
duruis ꝙͣ cum yostibus congressaniam¬
mus ac uiribus uint sortissima felicissĩ¬
mam uictoriã fuso carthagmẽsiũ ex̾citu
et obtruncato fornudabili duce retulerint
peridem temput᷑ In eisdem duc̾ib illud saxi¬
enter statiĩt ut ab Imꝑ etitõne acri ⁊ impor¬
ab exacte sensure supuacuũ rigorem un-¬
tempestine ad indiciũ euocantꝭ liberi et
imiures eent Inqui rẽ exempli arbũtꝰ
sit turbatꝭ ordimbus maieres magrãtꝰ
a niõribus molestari ad hec cõmodius
uisum est duces domestic̃ sollicitudinib

Expanded text:
via est. Si ad amicum respicimus benivole, si via est. Si ad amicum respicimus benivole, si ad hostem caute, si ad utrunque sapienter. 6 dem erga aliud nobile par ducum prestitit: Claudium pene pares sed voluntatibus longe discordes, in bellum atrocissimum missurus, ante omnia providit, Salinatore pertinacius obluctante, ut ab odio ac reipublice periculosa simultate discederent. 7 Itaque factum est ut alioquin inter se se durius quam cum hostibus congressuri, animis ac viribus unitis fortissimam felicissimamque victoriam fuso Carthaginensium exercitu et obtruncato formidabili duce retulerint. 8 Per idem tempus in eisdem ducibus illud sapienter statuit, ut ab impetitione acri et imporacte censure supervacuum rigorem intempestive ad iudicium evocantis, liberi et immunes essent, iniqui rem exempli arbitratus sic turbatis ordinibus maiores magistratus a minoribus molestari. 9 Ad hoc commodius visum est duces domesticis solicitudinibus
Abbreviated transcription (Latin):
Iurali consilio ꝙͣ bellicꝭ anib enaserit de
qua rep̃ssus cogitãtem scupor opprninit
Et qͥua multa sapienter apud hñt or¬
dinẽ ꝓiisa sunt ut me nestre fateor s
ĩn̾abilia ex ip̃is rerũ effc̃ibus arbitri
ꝑfateor pauca sane que noimãtun a scrip¬
tonbus reserũtur annota bim ne fastidiose
uideamur notissima pteruecti in pmis erga
masmissam h ͤ cõsilĩ cepit Erat id Rex ami
n cupiditate flagralatꝰ In iussu tñ senacꝰ
nil penitꝰ ausurꝰ Erant In c̾aiitu tam
sibi ꝙ̃ imperio infeste nãcoires amo mau¬
ni inumdeq ⁊ nũꝙͣ sponce quieturabat¬
baries siml ⁊ amnci netis succursum et
inunicerũ odnĩs occursum est lege lata qͣ
massuusse pleͬ ⁊ ab om̃n inge romanor
exempta libertus datus est Ita ⁊ sili ag¬
diendi quod extabat honorificentissime pa-¬
testũs aditut ⁊ illis sine ixta materia
q̃reland̃ funtimo uelle implicitꝭ In italiã
respiciendi aut turbidos effundendi p̃clusa

Expanded text:
rali consilio quam bellicis artibus evaserit. 2 De qua re pressius cogitantem stupor opprimit, et quam multa sapienter apud hunc ordinem provisa sunt ut me nescire fateor, sic innumerabilia ex ipsis rerum effectibus arbitrari profiteor. Pauca sane que nominatim a scriptoribus referuntur annotabimus, ne fastidiose videamur notissima pretervecti. 3 In primis erga Massinissam hoc consilii cepit. Erat is rex amicni cupiditate flagrabat, iniussu tamen senatus nil penitus ausurus. 4 Erant in circuitu tam sibi quam imperio infeste nationes: Mauri Numideque et nunquam sponte quietura barbaries. Simul et amici votis succursum et inimicorum odiis occursum est, lege lata qua Massinisse plena et ab omni iugo Romanorum exempta libertas data est. 5 Ita et sibi aggrediendi quod optabat honorificentissime patefactus aditus et illis sine iusta materia querelarum finitimo bello implicitis in Italiam respiciendi aut turbidos effundendi preclusa
Abbreviated transcription (Latin):
rei p. grauit muehi᷑ uerba sunt hc fures
priuatorũ furterũ in nerno at in compedi¬
bus etatẽ agunt fures publici in auro atz
rẽ insi sures publicos formidar̃e neq em̃ ludꝰ
est insultare scelerib illorũ quib ut uolutad
pessima sit ⁊ potestas maxima ⁊ flagitoꝵ
agunt In segetibus In herbis bona frum̃ta
esse nolite ibi nimiã spem hr̃e sepe audiui Intꝰ
os aiz offã multa int̾ nemre posse quod ꝯe
Iut̾ offera at herbam ubi lengũ Int̾uallũ
est hoc quidẽ ꝙͣ sapiẽter dix̾it cogitent qͥ
spes suas tum cũ maxie ꝓpniq̃ at in fil-¬
libiles uidebant sepe repentinis casibus
caducus ⁊ manes exꝑti sunt Terciũ hũs
adiniã Cathonis dc̃m ex oĩone ꝙͣ Nũmãtiẽ
apud equites hĩtam scriptꝭ edidit excerptũ
Cogitare Inquit cũ ãĩuus unĩs si qͣuid uos
ꝑ laborẽ rcẽ feceritꝭ labor ille a uobis cito
r̃cedet bñfactũ a uobis dum̃ uiuitꝭ nõ obsted

Expanded text:
r invehitur, verba sunt hec: «Fures privatorum furtorum in nervo atque in compedibus etatem agunt, fures publici in auro atqurem, nisi fures publicos formidarem! Neque enim ludus est insultare sceleribus illorum, quibus ut voluntas pessima, sic et potestas maxima et flagitiorum agunt in segetibus, in herbis bona frumenta esse. Nolite ibi nimiam spem habere. Sepe audivi inter os atque offam multa intervenire posse: quid ergo inter offam atque herbam, ubi longum intervallum est? ». 7 Hoc quidem quam sapienter dixerit, cogitent qui spes suas, tum cum maxime propinque atque infallibiles videbantur, sepe repentinis casibus caducas et inanes experti sunt. 8 Tertium hiis adiciam Catonis dictum, ex «oratione quam Numantie apud equites» habitam scriptis edidit excerptum. «Cogitate» inquit, «cum animis vestris: siquid vos per laborem recte feceritis, labor ille a vobis cito recedet, bene factum a vobis, dum vivitis, non abscedet;
Abbreviated transcription (Latin):
Tamplissum ordimis
cõmemoratone quo potius diu̾tam
p̃ ad m. portũi Cathonẽ Is enim apud
rõnos pͥncipuũ nomẽ oltinut sapiẽtis de
quo eit illud ingens lebni pconiũ apᵈ cicero¬
nem Aut eñ nemo inquit sapiens fuit quod
quidem magꝭ ciedo aut si quisꝙͣ̃ sapiens ille
fuit sapiens Ret minꝰ lelio aut Cicerom
ymo magꝭ Incomꝑabilit̾ credendum ꝙͣ appol¬
lun qui focratẽ unũ ex cunct mortalibus a¬
prentissimũ Indicauii Itaq apud eundem
citeronẽ ffatim sequi᷑ iauẽdum ne ip̃m ab
aꝑpolline laudatũ cathom añponant et addi
rõ. ualidissima qũ chatonis facta illius
dc̃a ⁊ inuẽta laudant᷑ Nos tamẽ hoc loco
nõ facta s dc̃a cathouis Ea q nõ oñia
s unũ ex mille reseiremꝰ ẜuatꝭ nõ sẽtencis

Expanded text:
amplissimi ordinis commemoratione quo potius divertam quam ad M. Porcium Catonem? Is enim apud Romanos precipuum cognomen obtinuit sapientis; de quo est illud ingens Lelii preconium apud Ciceronem: «Aut enim nemo» inquit, «sapiens fuit — quod quidem magis credo — aut si quisquam sapiens, ille fuit sapiens». 2 Nec minus Lelio aut Ciceroni, imo magis incomparabiliter credendum quam Apollini, qui Socratem unum ex cunctis mortalibus sapientissimum iudicavit. Itaque apud eundem Ciceronem statim sequitur: ‘Cavendum ne ipsum ab Apolline laudatum Catoni anteponamus’; et additur ratio validissima: quoniam Catonis «facta, illius dicta et inventa laudantur». 3 Nos tamen hoc loco non facta sed dicta Catonis, eaque non omnia, sed unum ex mi
Abbreviated transcription (Latin):
sapienter ⁊ ꝙͣ lepide pidit ne aut Inge¬
mũ p̃umo careret aut crede̾t ntãtas uo¬
luptati quo mł pt̃ esse dimẽtius
Intis filius tanto patre dignissimꝰ
Citus reipsolura uictor Ingrediens ⁊
muroiũ ꝯpagmẽ t̃resq ⁊ ꝓpugnacula
urbis admłrãs uẽ inquit deo Inuãte
pugnauimꝰ dens ip̃e ab hñs membus
hostes nr̃os depulit quid eum aduersꝰ
Net manus mortaliũ ualuissent sapie¬
tis animmi ⁊ fragilitatꝭ hũane sibi cõsen
attolli. s uniu̾̾se felicitatꝭ głiam autone
dee radde̾ ad quẽ eñ spes honeste dili¬
gunt᷑ ab eod ⁊ len redeunt enentus
senatum tñseo Quis em̃ poi¬
m̃or gradus est cuiꝰ sapiẽtiã si qͥuõt
locis apparuit enu̾are delim multũ michi
arrogem Ceterũ quod mun excedit taci¬
ta. ex estimãtone colligr considerãtibus
imꝑium rõnũ a ꝙͣ huili p̾mpio ad ꝙͣ¬

Expanded text:
Quam sapienter et quam lepide providit ne aut ingeQuam sapienter et quam lepide providit ne aut ingenium premio careret aut cederet necessitas voluptati; quo nichil potest esse dementius. 37 1 Huius filius tanto patre dignissimus, Titus, Ierosolimam victor ingrediens et murorum compaginem turresque et propugnacula urbis admirans: ‘Vere’ inquit, ‘Deo iuvante pugnavimus; Deus ipse ab hiis menibus hostes nostros depulit. Quid enim adversus hec manus mortalium valuissent?’ 2 Sapientis animi et fragilitatis humane sibi conscii attolli, sed universe felicitatis gloriam auctori Deo reddere. Ad quem enim spes honeste diriguntur, ab eodem leti redeunt eventus. senatum transeo. Quis enim proximior gradus est? Cuius sapientia si quot locis apparuit enumerare velim, multum michi arrogem. Ceterum quod numerum excedit extimatione tacita colligitur considerantibus imperium romanum a quam humili pri
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ si cucꝰ sint nestias sapientũ putes
qualia sunt illa Domitiam pͥncipis euiꝰ
ut memiuerim facit genitor fraterqz m-
soriam esse conditõnem pͥncixũ dicebat
quibus de comurãtẽnr comꝑta nõ credr̃ n¬
ocioẜ Id ꝙͣ uere dice̾t norũt ceite eoꝑti qui
In eminent sortune gradu poĩti quotiens
Iusioiatores suos ꝙͣuis iuste puniũt lotiẽs
ex libidine seaẽdi furoisse cãs ⁊ quia uoceꝰ
petuerunt eciã uoluisse cenfent᷑ Euisdem
sue florem corpereeq forme dulae dinem
non castigant nritat dignũ uertũ qudd sꝑ
iãmins hereat regnõtim dum ⁊ In actũ tñs¬
ferant nec a domitians ꝓdesse memurenãt
ne sorte dictꝭ illecti rerũ ymitatores ẽẽ
condistant
e hausto erario multũ Inopi re publica
ub Imꝑatore hes pasiano mecha¬
nicus quid Ingentes in capitaliũ colimp¬
nas modico ere deductund se ꝓmisit ⁊ estẽ¬
uoluit Et habe Inquit hoc tibi ceter ii
sune me pastꝰ plebioilam esurientẽ ꝙ

Expanded text:
 si cuius sint nescias sapientum putes. Qualia sunt illa Domitiani principis — cuius ut meminerim facit genitor fraterque —: «miserrimam esse conditionem principum» dicebat, «quibus de coniuratione comperta non credId quam vere diceret norunt certius experti, qui in eminenti fortune gradu positi, quotiens insidiatores suos quamvis iuste puniunt, totiens ex libidine seviendi finxisse causas et quia nocere potuerunt etiam voluisse censentur. 3 Eiusdem sue florem corporeeque forme dulcedinem, non castigat irritat». Dignum verbum quod semper in animis hereat regnantum: dum et in actum transferant, nec a Domitiano prodisse meminerint, ne forte dictis illecti rerum imitatores esse condiscant. 1 Exhausto erario multumque inopi republica sub imperatore Vespasiano, mechanicus quidam ingentes in Capitolium columpnas modico ere deducturum se promisit et ostennoluit. ‘Et habe’ inquit, ‘hoc tibi; ceterum “sine” me “pascere plebiculam” esurientem’. 2
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dentem horẽm ineptis atq amilib suꝑscitõ¬
iubus aurẽ incimare Sed riditulũ opmari qͥ
uigilantes net pñcia intellige̾ nec paterimi
mẽmisse q̃ant eos cũ obdormierint etiam
uentura p̃cognoscere quasi anatior familia¬
rior ꝙ sopitꝭ ac scertẽtibus ꝙͣ uigili aio aꝑt¬
q oculis meditantibus sit deus qui si autor
ompmorũ. esset futurũ q aliqũ denũ¬
are uellet hom̃ibus Primũ illũ ma

Expanded text:
prudentem hominem ineptis atque anilibus superstitionprudentem hominem ineptis atque anilibus superstitionibus aurem inclinare, sed ridiculum opinari qui vigilantes nec presentia intelligere nec preteritorum meminisse queant, eos cum obdormierint etiam ventura prenoscere, quasi amicior familiariorque sopitis ac stertentibus, quam vigili animo apertisque oculis meditantibus sit Deus. 5 Qui si auctor sompniorum esset futurumque aliquid denuntiare vellet hominibus, primum illu
Abbreviated transcription (Latin):
sompierũ caudas serutent᷑ alni Ulos
hoc libro quod sepe iam diximꝰ rerũ
exempla conq̃rimꝰ Sed psan libet M tul¬
lĩ adu̾sus hanc quoq uanitate ⁊ corum
ametiam qui sompniis fidem hñt acter
disputasse q̃ disputato insi fallor si ne
dicam michi sed cuiꝰ hon reterenda sit
aut iluis uestigus insistendum sdemqr
narratoiie erdo ẜuandut ent aue posto
aliquĩ uel de siñarum qutate uel de ue¬
borum elegantia remittendum Quis eĩ
io insi sit inpudentissi a sperare audeat¬
ilũ dm᷑ aq aurems oroiis fontem non
se si diu̾terit turlat̾am aut peni uel cla¬
uatem uel suaigatrn ꝓcul a statebrar
quidem foret et tuciꝰ ip̃am tullianã disputatõ¬
nem aut omitt̾ẽ aut non alz ꝙͣ tulianns uerb
expͥme̾ u nrec p̃termitte̾ uisum est rem ⁊ si
totã disputatõnis seriẽ ad conceptũ ruoluẽ
ne sini longior ꝙͣ oportet mediu elegi sũmã
rei colligens q̃ talis est non decere pħm aut

Expanded text:
Sompniorum causas scrutentur alii, nos hoc libro — quod sepe iam diximus — rerum exempla conquirimus. Sed prefari libet Marcum Tullium adversus hanc quoque vanitatem et eorum amentiam qui sompniis fidem habent acriter disputasse. Que disputatio, nisi fallor, si, ne dicam michi, sed cuivis hominum retexenda sit, aut illius vestigiis insistendum idemque narrationis ordo servandus erit, aut profecto aliquid vel de sententiarum gravitate vel de verborum elegantia remittendum. 2 Quis enim queso, nisi sit impudentissimus, sperare audeatinum atque aureum orationis fontem non se si diverterit turbaturum, aut parem vel claritatem vel suavitatem procul a scatebrarum quidem foret ac tutius ipsam tullianam disputationem aut omittere aut non aliter quam tullianis verbis exprimere. Sed nec pretermittere visum est rem, etsi totam disputationis seriem ad contextum revolvere, ne sim longior quam oportet. Medium elegi, summam rei colligens. 4 Que talis est: non decere philosophum aut
Abbreviated transcription (Latin):
Simores effici ⁊ inrentiꝰ scudiũ ue laudis
uelut lam hunc letõra p̃inderant Qui aũt
contra cum maxie dolẽ et p̃teritorum
actuũ uenite quoi uerbum ex ore gẽtiluĩ
letꝰ et admirans audio Ad hoc ⁊ mortem
ixam ꝑsagire ⁊ occursantes aiz obmas ut
ita dyxun ymagines mortuor cerne̾ Ex hus
concludunt mer quidã aninus nr̃is ꝙͣdi

Expanded text:
diviniores effici et intensius studium vere laudis diviniores effici et intensius studium vere laudis velut iam hinc letiora provideant, qui autem contra, tum maxime dolere et preteritorum actuum penitere — quod verbum ex ore gentilium letus et admirans audio —; ad hec et mortem ipsam presagire et occursantes atque obvias, ut ita dixerim, imagines mortuorum cernere. 3 Ex hiis concludunt inesse quidem animis nostri
Abbreviated transcription (Latin):
dicam a furẽtibus gebaͬ non nsi a furẽtib
spectaret᷑. S hoc hactenꝰ hic uero inari
posse aliquos pclare uideo ubi nã martios
dinitam frẽs apud uetustissimos rõnorũ
hoc in gne̾ celebratos S de hñe fateo
icħ pter nom̃t lrẽo uhi p̃terea cassaudra
uirgnẽ p̾am regꝭ filiã cui i illustrat
ad mod̾ ⁊ magne rei nũciꝰ furor ubi polipũ
quedã cornithiũ de quo est apud hu̾iu
ꝙ multꝭ achmoꝵ t̾iam petẽtib et in p¬
mis filie suo an furore an alitꝰ incertum
mortem p̃mĩciauit Ego autẽ om̃e quod
uel fabula est uel fabulã sapit sciens uo¬
lene q p̃tereo
Oflerabilior ut ꝯq dici pt̃ illoꝵ opĩõ
q futura xgnoscẽ moriẽtes pũtãt
si em̃ dam hic sumꝰ otru mole corporea
eñsunctẽ oculos In longĩqua non possun
Ex liis aute uinculis egressi sit pħre
congiꝰ incipit sic morits et iã iam exituro
dum afferunt morti ꝓpinquãtes ap̃s multo

Expanded text:
dicam, a furentibus gerebatur, non nisi a furentibus dicam, a furentibus gerebatur, non nisi a furentibus spectaretur. Sed hec hactenus. 5 Hic vero mirari posse aliquos preclare video ubinam Martios dimittam fratres, apud vetustissimos Romanorum hoc in genere celebratos: sed de hiis, fateor, nichil preter nomen habeo; ubi preterea Cassandram virginem Priami regis filiam, cuius illustris admodum et magne rei nuntius furor; ubi Polipum quendam corinthium, de quo est apud Homerum quod multis Achivorum Troiam petentibus et in primis filio suo, an furore an aliter incertum, mortem prenuntiavit. Ego autem omne quod vel fabula est vel fabulam sapit sciens volensque pretereo illorum opinio ui futura prenoscere morientes putant. Si enim dum hic sumus, obruti mole corporea, transmittere oculos in longinqua non possumus, ex hiis autem vinclis egressi, sicut phlongius incipit, sic morituro et iam exituro c persuadendum afferunt morti propinquantes animos multo
Abbreviated transcription (Latin):
uecitrpiro it egregio instans re publice
tate uite scũs pataui intnͣs padana Ita degẽs
hant ipam prigña nõ egnta dieriõ spanio
ascrixsit s eo ip̃o die ⁊ dum in chesalia gere¬
bat᷑ expõssit subito cm̃ furore correptꝰ mime
orsus est uide̾ se de longĩ quo płium guissim
et mõ hos fugr̾ mõ illot insequi m̃o plũ
instaurari ⁊ uulu̾a et mortes ⁊ genus
cadẽtũ ⁊ clangorem tubarꝭ et equorimt
screpitũ ⁊ fragtorẽ armorũ ⁊ sagittas
⁊ spicula celũ tegẽtia ⁊ stragẽ ĩmt̃ sam
sen pñs om̃nbus q̃ gerebant᷑ int̾foret
Ad postremũ exclamãs ait uicit cesar
Et huis dict ꝯticuit Eares pͥmũ risui
atq ꝯtẽ ꝑtui post autẽ nuraculo ẽ hĩta
qñ ueniẽtib nũciis ex thesalia nõ modo
pugne tempꝰ euẽtũ ꝙ nouissimũ s sin¬
guias q uariãtꝭ fortune incissitud ies
cũ illiꝰ dñs ac gestibus ꝯuẽisse ꝯptu est
digna rerũ ꝑitas ut bellũ quod ut ueꝰ

Expanded text:
s reipublice itate vite sanctus, Patavi in transpadana Italia» degens, hanc ipsam pugnam non triginta dierum spatio circumscripsit, sed eo ipso die et dum in Thesalia gerebatur expressit? 2 Subito enim furore correptus murmurare orsus est videre se de longinquo prelium gravissimum et modo hos fugere, modo illos insequi, modo prelium instaurari, et “vulnera” et mortes et “gemitus” cadentium et clangorem tubarum et equorum strepitum et fragorem armorum et sagittas et spicula celum tegentia et stragem immensam, ceu presens omnibus que gerebantur interforet. Ad postremum exclamans ait: ‘Vicit Cesar’. Et hiis dictis conticuit. 3 Ea res primum risui atque contemptui, post autem miraculo est habita, quando venientibus nuntiis ex Thesalia non modo pugne tempus eventumque novissimum, sed singulas quoque variantis fortune vicissitudines cum illius dictis et gestibus Digna rerum paritas, ut bellum quod, ut vere
Abbreviated transcription (Latin):
ferme longobardis quibus trur et inselẽs
spus odiesum illũ fecerat c̾ꝯuentꝰ est Ia
ponte ad ue luis tnͣim̾at illit in ermis se
se casibus Gidens loa nome safitatus ubi
cassim audunit ꝯfusione nome recognosces
adacto calcarib equo In oppoitũ se se flume

Expanded text:
rux et insolens spiritus odiosum illum fecerat, circumventus est. 4 Iam pontem Adue fluminis transiverat; illic in extremis se se casibus videns, loci nomen sciscitatus, ubi Cassanum audivit, confusionem nominum recognoscens, adacto calcaribus equo in oppositum se se flume
Abbreviated transcription (Latin):
ues a xte uel aliq̃ q̃ incelligi possent ispi¬
ratõne cõsuleꝰ ꝙͣ om̃i qui sus celo suue
moilũt nemo eñi non sompniat nredlor
bettulos sed egrotãriũ quoq grabatales
ciure et insusugrare et innuabiles ãbagu
spẽs neq tunt intellturis i cũ exꝑrde

Expanded text:
e vel aliqua que intellegi posset inspiratione consulere, quam omnium qui sub celo sunt mortalium — nemo enim non sompniat — nedum lectulos, sed egrotantium quoque grabatulos circuire et insusurrare innumerabiles ambagum species neque tunc intellecturis neque cum e
Abbreviated transcription (Latin):
fugam Classem uero ip̃am domũ essi re¬
diturã Id cũ .s. copomiꝰ qͥ p̃tor classi pͥerat
audisset narrasset qr tribus muartis Cicõm uar¬
rom et catom deus uoue ꝙͣtis et ꝙ̃ illustbus
uiris qui uello cuuli forte tunt corerant õs
moti quid uero ecia ualde ꝑterriti dicuntur
pautoꝵ autẽ dierum iut̾iecto spato labie¬
nꝰ fugiẽs ex acie chesalica strag̃ẽ legionũ
et ingenti p̃łio fusãs ⁊ põpei corias nĩcia¬
uit Embero ꝯfestim raptũ ex horreit puba¬
cum frumẽtum totaqz cuutate compsum qui
hoc sane uaticinũ coloratissime tulliꝰ ex¬
tenuat dut eñ eo iꝑe fuisse in chesalia castra
cast̾s admota om̃isq qui durachu erant ti¬

Expanded text:
fugam, classem vero ipsam domum esse refugam, classem vero ipsam domum esse redituram. 2 Id cum Gaius Coponius, qui pretor classi preerat, audisset narrassetque tribus Marcis, Ciceroni Varroni et Catoni — Deus bone, quantis et quam illustribus viris! —, qui bello civili forte tunc coierant, omnes moti, quidam vero etiam valde perterriti dicuntur. 3 Paucorum autem dierum interiecto spatio Labienus fugiens ex acie thesalica stragem legionum et ingenti prelio fusas Pompeii copias nuntiavit. Enimvero confestim raptum ex horreis publicum frumentum totaque civitate conspersum; qui 4 Hoc sane vaticinium coloratissime Tullius extenuat. Ait «enim eo tempore» fuisse«in Thesalia castra castris» admota, omnesque qui Durachii erant ti