comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
exp̃fecto filio diceret. Si diligis castita¬
tem et monacꝰ uis ẽẽ metũ. meũ te ac¬
uitę meae dñm confitebor. Si autem
cipe quascumq habeo facultates. et li¬
berum mͥ meũ corpꝰ relinq ut decetero
scđ̃m uolunttitem dĩ uiuens possim im¬
plere qđ cupio. et uti secuta eiꝰ uirtutẽ.
a uiae heredem me eẽ. cuiꝰ et nom̃ habeo
recognoscam. Nam si uoluisset ds̃ ut hoc
scło frueremur. nũquã michi utrũq
quẽ peperi immatura morte rapuisset.
um diu itaq alter canticũ continuo
iugum nuptiale uexasset. ad pͦtremum
ds̃ miseratꝰ ẽ iuuenem : inspirans etiam
ipsius animȩ ut scłaria ac terrena con
tẽpneret. ut in ipsis quoq scã uox
posset impleri ꝑ apłm dicens. Vnde scis
mulier si maritum saluũ facies : Unde
scis siuir si mulierẽ saluã facies : Nupta
igitur uiro ẽ cum tre:decĩ eẽt annorum.
Septẽ uͦ annos cum eo uixit. uigesimo
renunciauit. Et primũ quidem quicqͥd

Expanded text:
expraefecti filio diceret: Si diligis castitaexpraefecti filio diceret: Si diligis castitatem, et monachus vis esse mecum, te vitae meae dominum confitebor; si autem cipe quascunque habeo facultates, et liberum mihi meum corpus relinque, ut de caetero secundum voluntatem Dei vivens, possim implere quod cupio. Et uti secuta ejus virtutem, aviae haeredem me esse, cujus et nomen habeo, recognoscam. Nam si voluisset Deus ut hoc saeculo frueremur, nunquam mihi utrumque quem peperi, immatura morte rapuisset. Cum diu itaque altercantium contentio jugum nuptiale vexasset, ad postremum Deus miseratus est juvenem, inspirans etiam ipsius animae, ut saecularia ac terrena desideria contemneret; ut in ipsis quoque sancta vox posset impleri per Apostolum, dicens: Unde scis, mulier, si maritum salvum facies? Unde scis, vir, si mulierem salvam facies ? Nupta igitur viro est cum tredecim esset annorum, septem vero annos cum eo vixit, vigesimo renuntiavit. Et primum quidem quidquid
Abbreviated transcription (Latin):
cor enim ad dñm meũ. Et in ipsa nocte
defecit : et neq aut dolorem ullũ capi¬
tis. aut calorem corpͥoris sensit. sed ipsa
se ut erat sepelienda composuit. sp̃m̃ suũ
cmanib dĩ commendans. de becita mełania
ore melania me spopondi: necessa¬
rio nunc debitum reddam. Nec enim
iustum ẽ. ueluti p̃tereundo transire tam
laudabilem ipsius incorpore iuuentutem.
tamq eiꝰ sine aliqua memoria litterarũ
p̃terire uirtutem. quȩ senib ac studiosis¬
simis circa dm̃ feminis merito nunc pre¬
fertur. Hanc igitur parentes quidem
ipsius ui magnã nubere coegerunt.
primo cuidam romani nominis uiro.
Quȩ tamen semꝑ cum iugib auiae suę
doctrinis stimularetur. eo usq sp̃aliter
in ciuitate ꝓcessit. ut nondiu innuptiali
ꝓposito ꝑmaneret. Nam cum suscepisset
filios duos et utriq defuncti fuissent :
uenit ad tantũ ꝓxp̃i nomine odium nup¬
tiarum. ut hoc piniano marito suo seueri

Expanded text:
cor enim ad Dominum meum. Et in ipsa nocte cor enim ad Dominum meum. Et in ipsa nocte defecit, et neque aut dolorem ullum capitis, aut calorem corporis sensit, sed ipsa se ut erat sepelienda composuit, spiritum suum manibus Dei commendans. CAPUT XLIX. Vita Melaniae ore Melania me spopondi, necessarium nunc debitum reddam . Nec enim justum est veluti praetereundo, transire tam laudabilem ipsius in corpore juventutem, tantamque ejus sine aliqua memoria litterarum praeterire virtutem, quae senibus ac studiosissimis circa Deum feminis merito nunc praefertur. Hanc igitur parentes quidem ipsius vi maxima nubere coegerunt, primo cuidam Romani nominis viro. Quae tamen semper cum jugibus aviae suae doctrinis stimularetur, eo usque spiritualiter in civitate processit, ut non diu in nuptiali proposito permaneret. Nam cum suscepisset filios duos, et utrique defuncti fuissent, venit ad tantum pro Christi nomine odium nuptiarum, ut hoc Piniano marito suo Severi
Abbreviated transcription (Latin):
Hodie ad dñm tuum ꝑges. ubi et scõs om̃s
uidebis. Ueni igitur inbasilicam martirii
mei. ut illic prandeas mecum. Quo audi¬
to: prima statim luce surrexit. ac solito
more uestita. insportella sua panem et
oliuas. et olera cõminuta sustulit situm.
Et tunc primum pꝰ tot annorũ curricula:
ꝓcedens ad martiriũ scĩ uiri uenit. Ubi
orationib rite ꝑfectis. oꝑiri cępit tale tẽ¬
pus. quo om̃s pęnitꝰ a memorato recedea
loco. Quod cum ita factũ uidẽt: cȩpit
sedẽ et inuocare martirem scm̃ dicens.
Sc̃ẽ colothe benedic escam meã: atq in¬
tercessionibus tuis mecũ ꝓficisci dignare.
Sũpto gͥ cibo et facta rursus oratione.
circa solis occasum ad monasteriũ suũ
rediit. Ubi matri suȩ clementiq stro.¬
matheus dicebatur. libellum dedit
in amos ꝓpħȩ dicta conscriptũ. hoc ei
dicens. Istud ep̃o qͥ exul extat dabis. di¬
cesq ei ut ꝓme orare dignetur. Proficis¬

Expanded text:
Hodie ad Dominum tuum perges, ubi et sanctos Hodie ad Dominum tuum perges, ubi et sanctos videbis omnes; veni igitur in basilicam martyrii mei, ut illic prandeas mecum. Quo audito, prima statim luce surrexit, ac solito more vestita, in sportella sua panem, et olivas, et olera comminuta sustulit secum. Et tunc primum post tot annorum curricula procedens, ad martyrium sancti venit. Ubi orationibus rite perfectis, opperiri coepit tale tempus diei, quo omnes penitus a memorato recederent loco. Quod cum ita factum videret, coepit sedere et invocare sanctum martyrem, dicens: Sancte Colothe, benedic escam meam, atque interventibus tuis mecum proficisci dignare. Sumpto igitur cibo, et facta rursus oratione, circa solis occasum ad monasterium suum rediit: ubi matri suae, Clementis, qui Stromateus dicebatur, libellum dedit, in Amos prophetae dicta conscriptum, hoc ei dicens: Istum episcopo qui exul stat, dabis, dicesque ei ut pro me orare dignetur, proficis
Abbreviated transcription (Latin):
fiducia castititis. In hoc ipso uirgo quȩdã
taor nomine discipula illius .xxx. annos
in moncisterio habens: ñ tunica. ñ mauor-¬
te. ñ calciamentis unquã nouis uti uoluit
hoc dicens. Nichil tale desidero. nȩꝓpt᷑
hoc et foras ꝓgredi cogar. Aliȩ quidem
om̃s dominico tantum diȩ. causa diuinȩ
inmonasterio sola residebat. opꝰ iugiter
suũ faciens. Tam elegtintis autẽ forme
erat. ut castissimum quoq et constantis¬
simum uirum uultꝰ ipsius ac pulcritudo
posset illicere. nisi ita morib eẽt orna¬
ta. ut insemet ipsa haberet in estimabilẽ
quendam custodem ꝓpriȩ castitatis. qui
etiam oculos cuiꝰquã turpiter cupientis
ad imm̃sum pudorem compelleret acti.¬
morem.Alia quoq inuicino cõ¬
manebat cuius ego faciem quidem uidẽ
matre sua habitans implesse memorat᷑.
Cui ad pꝰtremum cum recessura escło eẽt.
qui in hisdem colebatur locis. hoc ei diceas.

Expanded text:
fiducia castitatis. In hoc ipso virgo quaedam fiducia castitatis. In hoc ipso virgo quaedam Taor nomine , discipula illius, triginta annos in monasterio habens, non tunica, non mavorte, non calceamentis unquam novis uti voluit, hoc dicens: Nihil tale desidero, ne propter hoc et foras progredi cogar. Aliae quidem omnes Dominico tantum die, causa divinae in monasterio sola residebat, opus jugiter suum faciens. Tam elegantis autem formae erat, ut castissimum quemque et constantissimum virum vultus ipsius ac pulchritudo posset illicere, nisi ita moribus esset ornata, ut in semetipsa haberet inaestimabilem quemdam custodem propriae castitatis. Qui et oculos cujusquam turpiter cupientis, ad immensum pudorem compelleret ac timorem. Alia quoque in vicino commanebat , cujus ego faciem quidem viderematre sua habitans implesse memoratur. Cui ad postremum cum recessura esset e saecqui in eisdem colebatur locis, hoc ei dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
rum cogitatione uitiauerat. diuineq
conuersationis fecerat alienum.
ciuitate.Xiͦi. moncisteria uirgi¬
num femincirũ: ꝑfecta conuersatione
uiuentium. In quib amiitã quandam
nomine ancillam xp̃i senem uidi octo¬
ginta iam inmonasterio suo annos
habentẽ: sicuti uicinę ipsius et ipsa refe¬
rebat. Cũ quadraginta numero muli¬
eres habituntes atq in abstinenti ae
puritate ꝑ eius doctrinam uiuentes.
intantum candem om̃s diligebant. ut
ne el auem quidem uestibulo mon asterui
adsimilitudinem cęterarum necesse eẽt
dilectio anus ipsius doctrinaiq retinebat:
ad incorruptionis głam corpora carum
mentesq conseruans. H aec ipsa quã dixi
senex usq adeo pure mentis et corporis
erat acogitatione et passione peccati.
ut cum ad ipsam ingressus fuissem atq
sedissem. uxta me in different̃ sederet.
manus etiam suas supra humeros meos
poneret. stupendaq illi erat in xp̃o inm̃se

Expanded text:
rum cogitatione vitiaverat, divinaeque rum cogitatione vitiaverat, divinaeque conversationis fecerat alienum. civitate duodecim monasteria virginum feminarum 979 perfecta conversatione viventium ; in quibus Amatam quamdam nomine, ancillam Christi senem vidi octoginta jam in monasterio suo annos habentem, sicuti vicinae ipsius et ipsa referebant. Cum qua sexaginta numero mulieres habitantes, atque in abstinentiae puritate per ejus doctrinam viventes, intantum eadem omnes diligebant, ut ne clavem quidem vestibulo monasterii ad similitudinem caeterarum necesse esset dilectio anus ipsius doctrinaque retinebat, ad incorruptionis gloriam corpora earum mentesque conservans. Haec ipsa quam dixi senex usque adeo purae mentis et corporis erat a cogitatione et passione peccati, ut cum ad ipsam ingressus fuissem, atque sedissem, juxta me indifferenter sederet, manus etiam suas supra humeros meos poneret, stupendaque illic erat in Christo immensae
Abbreviated transcription (Latin):
erat capito quidam nomine.
qui priorem uitȩ suȩ temprẽ latro
fuerat. Quiq cum inspelunca fua quin¬
quaginta implesset annos: ne usq ad
quartũ lapidem antioensis oppidi unꝗͦ
uoluit accedere. ne usq ad fluuium
nilum qui erat ꝓximus. Dicebatq
qđ necdum se conuersationĩ atque
sermoni hominum plurimorũ posset
ingerere. eoquod adhuc forater repug¬
naret cõmunis inimicus. Cũ isto
uidimus et alium quendam ex illis
solitariis uiris. aeq et ipsum intra
speluncȩ suȩ secreta uiuentẽ. Quiuanȩ
głȩ stimulus sub imagine somniorum
illu sus atq deceptꝰ: simili et ipse mͦ so¬
lebat eos quos inducebat illudere. et
pastor quodammꝰ insipiens uidebatur
eẽ uentorum atq ꝑsecutor umbrarũ.
in corruptã quidem habens corpoream
castitatẽ. sine dubio et ꝓpt̾ ipsam se¬
nectam. et ppt̾ plurimum qđ habebat
in desertis locis tempus. et ꝓpt̾ ipsam
forsitan in anis głȩ uanitatem. quae
cor eiꝰ ac sensus ꝑuersarum ut solet re¬

Expanded text:
erat Capito quidam nomine , qui priore vitae suae tempore latro fuerat; quique cum in spelunca sua quinquaginta implesset annos, nec usque ad quartum lapidem Antinoensis oppidi unquam voluit accedere, nec usque ad fluvium Nilum qui erat proximus dicebatque quod necdum se conversationi atque sermoni hominum plurimorum posset ingerere, eo quod adhuc fortiter repugnaret communis inimicus. Cum isto vidimus et alium quemdam ex illis solitariis viris , aeque et ipsum intra speluncae suae secreta viventem, qui vanae gloriae stimulis sub imagine somniorum illusus atque deceptus, simili et ipse modo solebat eos quos inducebat illudere, et pastor quodammodo insipiens videbatur esse ventorum, atque persecutor umbrarum , incorruptam quidem habens corpoream castitatem: sine dubio et propter ipsam senectam, et propter plurimum quod habebat in desertis locis tempus, et propter ipsam forsitan inanis gloriae vanitatem, quae cor ejus ac sensus perversarum ut solet re
Abbreviated transcription (Latin):
descendit. quã diu corpus eiꝰ sepultum
ẽ. Huius elpidii. si sinnius nomine dis¬
cipulus quidam fuit inccippadocia n̾atꝰ.
ex seruili quidem origine genꝰ ducens:
appareat quȩ donatur a xp̃o. ꝑ quã
adueram atq cęlestem nobilitatem
lib̾tatemq reuocamur. Itaq cũ apd
magistrũ suum ꝑ sex uel septẽ annos
fuuset ad postramũ intra sepulchrum
sechiuserat qđdam. in quo triennu
tempas. stans semꝑ orabat. Ubi non
soħti autlacuit. Quiq gr̃am quoq
oa rachmnones meruit spũalem.
Ntast̃ rogressus ad patriã prb̃t¬
se tĩ collegitq in unum fr̃s parit᷑
suesosonssu Nui ad eo sinc ullo uitio
ienis et corporis uixit. ut nullam
gentrisicẽ distantiam inter mares
inlo ftminas comꝓbaret. ut scripturȩ̨
ineddequnasculas neq femina sumꝰ.¬

Expanded text:
descendit, donec corpus ejus sepultum descendit, donec corpus ejus sepultum est. Hujus Elpidii Sisinnius nomine discipulus quidam fuit in Cappadocia natus, ex servili quidem origine genus ducens, appareret quae donatur a Christo, per quam ad veram atque coelestem nobilitatem libertatemque revocatur. Is itaque cum apud magistrum suum per sex vel septem annos fuisset, ad postremum intra sepulcrum se clauserat quoddam, in quo triennii tempus stans semper orabat: ubi non sedit, aut jacuit. Quique gratiam quoque contra daemones meruit spiritualem. Nunc autem regressus ad patriam prst, collegitque in unum fratres pariter ac sorores. Qui adeo sine ullo vitio mentis et corporis vixit, ut nullam generis esse distantiam inter mares ac feminas comprobaret, ut Scripturae Jesu neque masculus neque femina sum
Abbreviated transcription (Latin):
scorpionis hictꝰ intulerat. contẽpsit dolorẽ.
uodam autem die cum unꝰ ex
fr̃ĩb exiguam partẽ sarmenti ex
aridã uitȩ tenerit. accipiens illã a frẽ
dũ insũmitate montis sederet uelut
plantans eam infodit solo. ẽt certe cũ
tempꝰ plantationis omãno ñ cẽt. Qđ
ita in imm̃sum creuitiudũ uet tũms¬
na ex inde uitis effecta tr̃ibse ulsꝑio
ra diffundens. totius eedetect coꝑ fa
ret. Erat etiam cum hoc ludleta xp̃i
enesius. uir magnꝰ et honẽstus. acfrat̃
eius eustochius. Quib una u̾ita con¬
tinentiȩ. atq eadem consũmãtio firit
in xp̃o. Usq ad eo autt̃ memoratꝰ apidiuᷤᷤ
nullis animi uel corporis passihbus
dentem conuerterit. Et u̾tiq spelinos
ostio mons in altum editus imminebat.
t qđ pꝰ sextam quoq horam a medio
mundi uertice in partes occiduas decli¬
nantem nunquã uiderit solem. neque
ab occidente surgentes conspexerit stel¬
las. Qui ex quo memoratam spelun¬
cam ingressus ẽ. numquã de eiꝰ monte

Expanded text:
scorpionis ictus intulerat, contempsit dolorem. Quodam autem die cum unus ex fratribus exiguam partem sarmenti ex arida vite teneret, accipiens illam a fratre, dum in summitate montis sederet, velut plantans eam infodit solo, et certe cum tempus plantationis omnino non esset, quod ita in immensum crevit modum, et tam magna exinde vitis era diffundens, totius ecclesiae tecta cooperiret. Erat etiam cum hoc athleta Christi Ennesius vir magnus et honestus, ac frater ejus Eustathius, quibus una vita continentiae, atque eadem consummatio fuit in Christo Usque adeo autem memoratus Elpidius nullis animi vel corporis passionibudentem converterit et sane speluncae ostio mons in altum editus imminebat, et quod post sextam quoque horam a medio mundi vertice in partes occiduas declinantem nunquam viderit solem, neque ab Occidente surgentes conspexerit stellas. Qui ex quo memoratam speluncam ingressus est, nunquam de ejus monte
Abbreviated transcription (Latin):
ergo palestinę quendam gad¬
danum nomine senem. qui sine tecᷤ¬
to semꝑ loca iordanis fluminis uix̃.
C ontra quem aliqui iudȩorũ in uidię
furore p̃cipites. dum ille in regionib
mortui maris degit. armati gladio
aliquando uenerunt. Et cũ unus ex
ĩpsis eundem ferire uoluisset. tale mi¬
raculum dẽ fecit. ut dextera eiꝰ quam
erexerat ꝑcussurus aresceret. gladiusq
ex illtus digitis a quo tenebat᷑ excidit.

Expanded text:
ego Palaestinae quemdam Gaddanum nomine senem , qui sine tecto semper circa loca Jordanis fluminis vixit. Contra quem aliqui Judaeorum invidiae furore praecipites, dum ille in regionibus Mortui maris degit, armati gladio aliquando venerunt, et cum unus ex ipsis eumdem ferire voluisset, tale miraculum Deus fecit, ut dextera ejus quam erexerat percussurus aresceret, gladiusque ex illius digitis, a quo tenebatur, excid
Abbreviated transcription (Latin):
habitaculis: ut silentii sui quietẽ et inten¬
tionem mentis diuina sectantis nec uox
aliqua nec occursus ullus aut sermo
aliquis ociosus obturbet. Intentis ergo¬
in suo quisq loco animis: uelut bonipatriꝰ
xpĩ expectant aduentũ aut tamꝗͣ miles
parat᷑ incastris imꝑatoris p̾sentiã. uel fide¬
les serui aduentũ dm̃ sustinent lib̾tatem
sibi pariter et munera largiturũ. Om̃s
gͦ hii nulla cibi aut indum̃tis aut ulliuꝰ
horum sollicitudinẽ gerunt Sciunt enĩ
quia scriptum ẽ: hȩc omĩa gentes cogi¬
tant. Ipsi uero iusticiã et regnũ dĩ reqͥ¬
runt: et hȩc omĩa scđm ꝓmissionẽ salua¬
toris ad ponuntur eis. Deniq plurimi
eorũ si maliquo forte necessariis ad usus
corporis eguerint: ñ adhumana ꝓfugia
sed ad dm̃ uersi. et ab ipso tamquã apa¬
tre poscentes quȩ poposcerint ilico con¬
secuntur. Tanta namq in eis fidos est:
qͦ etiam montibus ut tranfferantur.

Expanded text:
habitaculis, ut silentii quiete et intenhabitaculis, ut silentii quiete et intentione mentis divina sectantes, nec vox aliqua, nec occursus ullus, aut sermo aliquis otiosus obturbet. Intentis ergo suo quisque loco animis, velut boni patris Christi exspectant adventum: aut tamquam miles paratus in castris imperatoris praesentiam, vel ut fideles servi adventantem dominum sustinent, libertatem sibi pariter et munera largiturum. Omnes ergo hi nullam cibi aut indumenti, aut illius horum sollicitudinem gerunt. Sciunt enim, quia, sicut scriptum est, haec omnia Gentes cogitant . Ipsi vero justitiam et regnum Dei requirunt: et haec omnia secundum promissionem Salvatoris apponuntur eis. Denique plurimi eorum, si in aliquo forte necessariis ad usus corporis eguerint, non ad humana perfugia, sed ad Deum versi, et ab ipso tamquam a patre poscentes, quae poposcerint illico consequuntur. Tanta namque in eis fides est, quae etiam montibus, ut transferantur,
Abbreviated transcription (Latin):
narrationis nrãe. ad eẽ nob̵ p̃ccim̃ gr̃am¬
pietatis exercitia apd egiptios monachõ
habentuꝵ. Uidimus enĩ apd eos muł¬
tos patres cęlestẽ uitã in terra positos
dginites: et nouos quosdã ꝓpħas tam
iurtutib animi quã uaticinandi of¬
Qo suscitatos : quib: ad testimonium
mertori nsi signorũ quidẽ ac ꝓdigiorũ
decreto fiducis et merito. Cur enim hii
qui nichib terrenum. nichel carnale cupiurs
non accipiant cęlestium potestatem : ñ nulas
namq eorum ita ab omiraliciȩ cogitatione
ac suspicione uidimꝰ defecatos: ut nec si
aliqũid mali adbuc generaretur inseculo
Meminissent quanta in eis inerat tranquilli¬
tas animi. tantꝰq in oleuerat. tis bonitatiꝰᷤ
affectus: ut merito dehis dictũ sit. paxmul¬
ta diligentib nom̃ tuũ dñe. Cũ manent gͣ
ꝑheremũ disꝑsi. et separati cellulis: sed
cã ritate conexi. Obhoc autẽ dirimunt᷑

Expanded text:
narrationis nostrae adesse nobis precamur granarrationis nostrae adesse nobis precamur grapietatis exercitia apud Aegypti monachos habentur. Vidimus enim apud eos multos patres caelestem vitam in terra positos agentes, et novos quosdam prophetas tam virtutibus animi, quam vaticinandi officio suscitatos, quibus ad testimonium meritorum, nec signorum quidem ac prodigiorum deerat efficacia: et merito. Cur enim hi, qui nihil terrenum, nihil carnale cupiunt, non accipiant caelestium potestatem? Nonnullos namque eorum ita ab omni malitiae cogitatione ac suspicione vidimus defaecatos, ut nec si aliquid mali adhuc gereretur in saeculo, meminissent. Tanta in eis inerat tranquillitas animi, tantusque inoleverat eis bonitatis affectus, ut merito de eis dictum sit: Pax multa diligentibus nomen tuum, Domine . Commanent autem per eremum dispersi et separati cellulis, sed caritate connexi. Ob hoc autem dirimuntur
Abbreviated transcription (Latin):
ñ solum nob̾ causa salutis oriretur. ue
pandat. Et quamuis ad tantarũ rerum
narrationem minus idonei simus. nec
dignum uidextur ingentiũ rerũ exiguoᷤ
ac paruos fieri auctores. p̾celsasq uirtu¬
tes humili narrare sermone: tam̃ qm
fr̃m caritas eorum qui in monte scõ oli.¬
exposcit: ut aegiptiorũ monachorum
uitam uirtutesq̃ animi et adcultum
pietatis. ad abstinentiȩ robur qđ in eis
coram uidimus explicemꝰ. p̃cib ipsorũ
qui hoc imꝑant iuuandum me credens
ad grediar. Non tã ex stilo laudem
requirens quã ex narratione rerum
aedificationẽ futurã legentib sꝑans.
ũ gestorum unusquisq inflãmatus exẽ¬
plis. orrescere quidem seđi illecebras
sectari uerd quietem ad pietatis inuita¬
xp̃i in humainis absconditũ uasculis. quẽ
thesaurũ reꝑtum nolui tãquã inuidus
occultare. sed quasi ꝓmultis inuentum
pferre inmedium: et facerẽ cõmunem.
aliorum salus ministerii mei fuerit:
quesita mercimonia. In principio ergo

Expanded text:
non solum nobis caussa salutis oriretur, verpandat. Quamvis ad tantarum rerum narrationem minus idonei simus, nec dignum videatur, ingentium rerum exiguos ac parvos fieri auctores, praecelsasque virtutes humili narrare sermone: tamen quoniam fratrum caritas, eorum qui in monte sancto Oliexposcit, ut Aegyptiorum monachorum vitam, virtutesque animi, et cultum pietatis, atque abstinentiae robur, quod in eis coram vidimus, explicemus: precibus ipsorum qui hoc imperant, juvandum me credens, aggrediar, non tam ex stylo laudem requirens, quam ex narratione rerum aedificationem futuram legentibus sperans, dum gestorum unusquisque inflammatus exemplis, horrescere quidem saeculi illecebras, sectari vero quietem, et ad pietatis isti in humanis absconditum vasculis, quemque thesaurum repertum nolui tamquam invidus occultare, sed quasi pro multis inventum proferre in medium, et facere communem: aliorum salus ministerii mei fuerit quaesita mercimonio. In principio ergo
Abbreviated transcription (Latin):
ualde mirum ẽ. cũ semꝑ obtimã quȩq
ranisint et dificilia : millis tam̃ utrũq
pariter conuemist. Hut et. numero inm̃si
sint et uirtatibes u comparabiles. Sua
tiam p̃ceptorum regis semꝑ intentus.
armis orationum pugnans et scuto fidei
ab inimico insidiante ꝓtect᷑. regnũ sibi
celeste conquirit. S unt ornati morib
lenes tranquilli et caritatis uincu¬
lis uelut quadam germanitate constric¬
ti. Ad emulationem uͦ uirtutũ certa¬
men ingens exercent et agones studet
unusquisq clem̃tior altero humilior.
om̃s et me ocris existat. ut scđm man¬
datum dñi omĩum minimus et omĩum
seruus ẽẽ uideatur. Quia ergo dĩ mu
nunc quȩ ad memoriã dñs reduxerit e¬
narrare tẽptabo. ut et hii qͥ nonuide¬
runt eos incorpore. oꝑa eorũ discentes.
uitamq ꝑfectam lectionis inditio colli¬
gintes: ad emulationẽ scĩ oꝑis inuiten¬
palmam requirans. Exesicii.

Expanded text:
e mirum est, cum semper optima quaeque rara sint et difficilia, in illis tamen utrumque pariter convenisse, ut et numero immensi sint, et virtutibus incomparabiles. Sunt tiam praeceptorum regi semper intentus, armis orationum pugnans, et scuto fidei ab inimico insidiante protectus, regnum sibi caeleste conquirit. Sunt ergo ornati moribus, quieti, lenes, tranquilli, et caritatis vinculo velut quadam germanitate constricti. Ad aemulationem vero virtutum certamen ingens exercent et agones. Studet enim unusquisque clementior altero, benignior, omnes et mediocris existit, ut secundum mandatum Domini omnium minimus, et omnium servus esse videatur. Quia ergo Dei munnunc, quae ad memoriam Dominus reduxerit, enarrare tentabo; ut hi, qui non viderunt eos in corpore, opera eorum discentes, vitamque perfectam lectionis indicio colligentes, ad imitationem sancti operis invitenp
Abbreviated transcription (Latin):
dephendat. Est autẽ eis et incapiendo
eẽ. in eo loco aliquis hominũ ubi sedet᷑
inmensas et om̃is eorum conuersatio ita est
inmultitudine posita quasi si eẽ insolitudine
dum ita latet unuscuiusq abstinentia ut
ab alio dep̃hendi non possit. Sedent ergo
ad mensam contingentes magisquã sum̃tes
cibos: ut nec defuisse mense nec tam̃ uentri
satis refecisse uideantur. Maior quippe
ẽ continentię uirtus: hic abstinere quȩ in
oculis habentur. et inmanib debeato

Expanded text:
deprehendat. 141 Est autem eis et in capiendo deprehendat. 141 Est autem eis et in capiendo  in eo loco esse aliquis hominum, ubi sedetur ad mensas, et omnis eorum conversatio ita est in multitudine posita, quasi esset in solitudine, dum ita latet uniuscujusque abstinentia, ut ab alio deprehendi non possit. Sedent ergo ad mensam contingentes magis quam sumentes cibos, ut nec defuisse mensis, nec tamen ventri satisfecisse videantur. Major quippe est continentiae virtus, his abstinere quae in oculis habentur et in manibus. CA
Abbreviated transcription (Latin):
uerat ꝓtulit et ita ꝑtimuerunt om̃s: ut
dereliquo nemo auderet coram ipso
fallere. Tanta erat Tin eo uirtꝰ ani.¬
mi. et tanta diuinȩ
gr̃ȩ magnitu¬
do: quã abstiner¬
Itiae labore
et fidei puri tate adquisierat.
Aultitudines fratrum cum ipso positȩ.
tanta gratia erant replete : ut cum
ad ecclesiam conuenirent. chorr ange¬
lorum. uestib ac mentib resplendenteᷤᷤ.
ad imitationem uircutũ cęlestium in
hẏmnis et psalmis laudibus dĩ ꝑuigiles
uiderentur. De scõ ammone.
IOIMUS autẽ inthebaidam
etiam alium uirũ nomine am¬
monem : patrẽ triũ miliũ circiter mo¬
nachorum qui taberne appellantur.
ingentis abstinentię uiros quib usus ẽ
indui colobiis quasi saccis lineis et pel¬
le confecta. Acollo ꝑt̾gum et latus
descendenta contingi. tucullis etiam
caput oꝑire. Maxime cũ ad cibũ con¬
uentum fuerit: eisq etiã faciem uelare
ne alius alium parcius cibum sumentẽ

Expanded text:
verat protulit: et ita pertimuere omnes, ut verat protulit: et ita pertimuere omnes, ut de reliquo nemo auderet coram ipso fallere. Tanta erat in eo virtus animi, et tanta divinae gratiae magnitudo, quam abstinentiae labore et fidei puritate quaesierat. Multitudines autem fratrum cum ipso positae, tanta gratia erant repletae, ut cum ad ecclesiam convenirent, chori Angelorum vestibus ac mentibus resplendentes, ad imitationem Virtutum caelestium, in hymnis et laudibus Dei pervigiles viderentur. CAPUT III. DE AMMONE. Vidimus autem in Thebaide etiam alium virum, nomine Ammonem, patrem trium millium circiter monachorum, qui Tabennensii appellantur, ingentis abstinentiae viros, quibus usus est indui colobiis quasi saccis lineis, et pelle confecta a collo post tergum et latus descendente contegi; cucullis etiam caput operiri, maxime cum ad cibum ventum fuerit, eisque etiam faciem velant, ne alius alium parcius cibum sumentem
Abbreviated transcription (Latin):
qui ẽ rex meu ad oro. Hic si ẽ illȩ̃ quomͦ¬
hoc ame poposcerȩt qđ indesinent ine facter
sciret : Post hȩc respondit adipsũ. E go
habeo meum regem quẽ cottidie sine in¬
termissione adoro: tus autẽ non esrex
merita. Et continuo inimicus adhec uer¬
ba: nusquã comparuit. Hat ille qͥsi
de alio nob̾ narrans sua gesta: sub alteriꝰ
ꝑsona memorabat. Patres tamen mira¬
biles qui adhęrant: ipsi nob confirma.¬
bant qđ ipse eẽ qui hȩc uidisse et audis¬
set. Erat hic enĩ magnificꝰ pat̃. qui in¬
ter cecera bona. etiam hoc prestalut ad¬
uenientib fr̃ib et cumipso habittre uolen¬
tibus. Faciebat conuocari cet̃os fis̃. et cellu
lam aedificabat. et erat in hoc oꝑe. magna
alccrittis fratrũ. Uno quoq eoꝵ festinan¬
te: lateres conuchere aut lutũ porrigere
cessariis instructã tradebat. Hic aliqͦndo
eũ coram om̃ib. et in medio quę occulta¬

Expanded text:
qui est Rex meus, adoro: hic si esset ille, quomoqui est Rex meus, adoro: hic si esset ille, quomodo a me hoc exposceret, quod indesinenter me facere sciret? Et post haec respondit ad ipsum: Ego habeo meum Regem, 140 quem quotidie sine intermissione adoro: tu autem non es rex meus. Et continuo inimicus ad haec verba nusquam comparuit. Verum haec ille quasi de alio nobis narrans sua gesta, sub alterius persona memorabat. Patres tamen qui aderant, ipsi nobis affirmabant, quod ipse esset, qui haec vidisset et audivisset. Erat ergo hic magnificus pater, qui inter caetera bona etiam hoc praestabat advenientibus fratribus, et cum ipso habitare volentibus. Faciebat convocari fratres lam aedificabat. Erat in hoc opere magna alacritas fratrum, unoquoque eorum festinante lateres convehere, aut lutum porrigere, cessariis instructam tradebat fratri. Hic aliquando eum coram omnibus, et in medium quae occulta
Abbreviated transcription (Latin):
ad edificationem uitȩ ac fidei ꝑtinen
sepit. Erat enim docendigrã: ad ẽo
conlata ei. Cũ itaq plurima nobis
sripturarum capitula sapienter dis¬
seruisset: rursus ad orationem conuertebat᷑.
Tonsuetudo enim erat non prius corporalem
cibum sumere: quã spiritalem xp̃i cõmu
ad ortari nos etiam ad reficiendum cȩpit.
bat. Ergo: nob tale aliquid narrans. Scio
inquit hominem quendam inheremo ꝑ
tres continuos annos: nullũ sup̃sisse ter¬
renum cibum. Angłs enĩ di tercia die
escam deferebat ei celestem: et hȩc eicib
etͣ potus. Et iterum scio huius modi
hominẽ quia. uenerunt ad eum
demones inspecie cȩlestis militiȩ.
et habitu aNqgelorumcurrꝰ
igneos agentesplurimo appa¬
ratui tamquã magnum aliquem regem
deducentes. eisq q̃ui cȩt̃is ut rex haber
uidebatur. Dicebat ad eum. Implesti
omĩa. o homo. Suꝑ ẽ. ut ad ores me et
tranfferã te sicut heliam. Sed monachꝰ¬
hec audiens: dicebat incorde fuo. Quid
est hoc : cottidie ergosaluatorẽ meum.

Expanded text:
ad aedificationem vitae ac fidei pertinent, coepit. Erat enim ei docendi gratia a Deo collata. Cum itaque plurima nobis Scripturarum capitula sapienter disseruisset, rursus ad orationem convertebatur. Consuetudo autem erat ei non prius corporalem cibum sumere, quam spiritalem Christi Comtiarum actionem adhortari nos etiam ad reficiendum coepit. bat ergo nobis tale aliquid: Scio hominem, inquit, quemdam in eremo, per tres continuos annos nullum sumsisse terrenum cibum: Angelus enim Dei tertia quaque die escam deferebat ei caelestem, et haec ei cibus erat et potus. Et iterum scio hujusmodi hominem, quia venerunt ad eum daemones in specie coelestis militiae, et habitu Angelorum, currus igneos agentes, plurimo apparatu, tamquam magnum aliquem regem deducentes, isque qui ceteris ut rex haberi videbatur, dicebat ad eum: Implesti omnia, o homo, superest ut adores me, et transferam te sicut Eliam. Sed monachus audiens dicebat in corde suo, Quid est hoc? Quotidie ego Salvatorem,
Abbreviated transcription (Latin):
ta ut multi exhis quos urgebant de¬
iones etiã inuiti ad eum raperentur.
ꝓestantes sũmo cumclamore demeritiᷤᷤ
dus. Sed et alias quã plurimas sani¬
tatss. oꝑabatur. Congregabantur
interim ad eum plurime multitudines
Monachorum: interquos cũ etiã nos
aduenissemus. uisis nob letissimꝰ redditur.
umq saluttins nos. orasset: more sibi so

Expanded text:
ita ut multi ex his, quos urgebant daeita ut multi ex his, quos urgebant daemones, etiam inviti ad eum raperentur, protestantes summo cum clamore de meritis ejus. Sed et alias quamplurimas sanitates operabatur. Congregabantur interim ad eum plurimae multitudines monachorum, inter quos cum etiam nos advenissemus, visis nobis, laetissimus redditur. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
cibus quibusdam et hȩo q dulcra ui¬
debantur. ħ.quã uere siquan̾do in¬
uenisset bibebat. Orãtionib et him¬
nis occupans omẽ diei tempꝰ ac nocto
c autem admaturĩ ꝑuenerat aetatem.
dicens. Eris ingentem magnan. et multꝰ
tibi populus credetur: eruntq perte
ris ad salutem: suꝑ tantos principatũ
accipies infuturum et nichil uerearis
Numquã enim aliquid tibi deerit eorũ
quȩ ad usum corporis requirent᷑: quo¬
tiens haec poposceris adõ. Haec cum
audisset aduiciniora loca accedit:
et preno solus subparuo tugurio qđ
sibi ipse construxerat habitare cepit ho¬
leribus compositis uescens soli s. Int̃dum
etiã pꝰ continuata ieuimia : litt̃as primo
ignorauit. Cum autẽ deheremo adhȩc
ine supra diximus uiciniora habitabilis
loca accenisset: data ẽ ei diuinitꝰ gr̃a. Et
cum a frib oblatus ei fiusset coddex quasi
dlm iam sciens litteras. legere cȩpit. Con¬
lta ẽ ei et aduersum demones uirtus

Expanded text:
cibus quibusdam, et haec ei dulcia vicibus quibusdam, et haec ei dulcia videbantur. Aquam vero si quando invenisset, bibebat, orationibus et hymnis occupans omne diei tempus ac noctis. Ut autem ad maturam pervenerat aetatem, dicens: Eris in gentem magnam, et multus tibi populus credetur, et erunt per tris ad salutem, super tantos principatum accipies in futuro; et nihil verearis: numquam enim aliquid tibi deerit eorum stipendiis, quae ad usum corporis requiruntur, quoties haec poposceris a Deo. Haec cum audisset. ad viciniora loca accedit, et primo solus sub parvo tugurio, quod sibi ipse construxerat, habitare coepit, oleribus compositis vescens solis, interdum etiam post continuata jejunia. Literas primo ignoravit: cum autem de eremo ad haec quae supra diximus, viciniora habitaculis 139 loca accessisset, data est ei divinitus gratia. Et cum a fratribus oblatus ei fuisset codex, quasi olim jam sciens litteras, legere coepit. Collata est ei adversus daemones etiam virtus,
Abbreviated transcription (Latin):
idimus. Alium inthebaidis
et hic multorum erat moncisteriorum
pater qui habitu ipso honoris uidebatur
angelici nonaginta iam agens ȩtatis
annos barba plixa et claritatis canitiȩ
splendida uitu et aspectu ita letus
ut plus aliquid hab̾e quã in hominis
natura ẽ uist ipso uidetur. Hic prius
inultima hȩremo plurimis abstinentiȩ
laboribus exercitatus: postremo inu no
urbi monasterior r. instituebat᷑. Iu
ad iacentib adtẽ habitationis suȩ lod̾
diuersi generis arborũ siluas ipse ꝑse
plcintari ponendo conplantauit. In qͥ¬
bus ut nob̾ aplurimis sc̃ĩs patrib ad¬
firmatũ est: ante illius aduentũ nul¬
lum omĩno uirgultum fuit. Ob hoc
plantauit hanc siluam ub fratres qͦs
ibi congregare cupieli t ñ hab̾ent neces¬
sitatem ligni gr̃ã longius euagandi:
habens curam. et inhis quȩ monastero
corporis necessaria sunt. Sed p̃cipue
salutis eorum ac fidei. Ipse tam̃ cũ eẽ
in heremo: herbis pascebatur Et radi¬

Expanded text:
idimus et alium apud Thebaidem : hic multorum erat monasteriorum pater, qui habitu ipso, honoris videbatur 138 angelici, nonaginta jam agens aetatis annos, barba prolixa, et claritatis canitie splendida, vultu et aspectu ita laetus, ut plus aliquid habere quam in hominis natura est, visio ipsa videretur. Hic prius in ultima cremo plurimis abstinentiae laboribus exercitatus, postremo in vicino urbis monasterium instituit. In adjacentibus autem habitationis suae locis divert, in quibus, ut nobis a plurimis sanctis patribus affirmatum est, ante illius adventum nullum omnino virgultum fuit. Ob hoc autem plantavit hanc silvam, ut ibi fratres, quos inibi congregare cupiebat, non haberent necessitatem, ligni gratia longius evagandi, habens curam et in his quae ministerio corporis necessaria sunt, sed praecipue salutis eorum ac fidei. Ipse tamen cum esset in eremo, herbis pascebatur, et radi
Abbreviated transcription (Latin):
tantur: ex flagitio adsuꝑbiã itur.
Unde fit ut duplictiti sit criminis
reus. qui et admittit scelera per
uoluntatẽ. et defendit ea ꝑcontu¬
matiȩ tumorẽ. Sic uitio uitium
gignitur. sicut uirtus uirtute con
cipitur. Ex uitio enim gignitur
uitiũ. ficut dauid quidũ non eui¬
tat adulteriũ. ꝑpetrauit et homi¬
cidium. Item uirtus uirtute con¬
cipitur. sicut ꝑuirtutẽ euangłicȩ
p̃dicationis. uirtutẽ martiriꝰ apłi
meruerunt. In cordib seculariter
uiuentiũ inuicẽ sibi succedunt
uitia : ut dũ unũ abierit succedat
aliud uixta iohelis ꝓpħȩ testimo¬
num qui ait. Residuum cruce
comedit locusta. & residuũ locꝰtȩ
comedit brucus. et residuũ bruci:
comedit rubigo. Pro id ergo ista
subuitiorũ allegoria colliguntur:
quia sequitur. Expergiscimini
ebrii. et flete Aliquando utilit̃
peccatur inminimis uitiis: ut
maiora utilius caueantur. Lege
paulũ apłm minora ꝑmittentem

Expanded text:
tantur, ex flagitio ad superbiam itur. tantur, ex flagitio ad superbiam itur. Unde fit ut duplicati sit criminis reus qui et admittit scelera per voluntatem, et defendit ea per contumaciae tumorem. 2. Sic vitio vitium gignitur, sicut virtus virtute cocipitur. Ex vitio enim vitium gignitur, sicuti David, qui dum non evitavit adulterium, perpetravit et homicidium. Item virtus virtute concipitur, sicut per virtutem evangelicae praedicationis virtutem martyrii apostoli merueviventium invicem sibi succedunt vitia, ut dum unum abierit, succedat aliud, juxta Joelis prophetae testimonium, qui ait: Residuum erucae comedit locusta, et residuum locustae comedit bruchus, et residuum bruchi comedit rubigo . Per id ergo ista sub vitiorum allegoria colliguntur, quia sequitur: Expergiscimini, ebrii, et flete. 5. Aliquando utiliter peccatur in minimis vitiis, ut majora utilius caveantur. Lege Paulum apostolum minora permittentem
Abbreviated transcription (Latin):
et alia negligantur : in anis labor
est. Non enim potest in unius ob¬
seruatione uirtutis fortiter ꝑdura.¬
re. cuiꝰ alia uitia dominantur in
corde: ñ numꝗͣ homineᷤ sua uitia
ꝑsecunt᷑. quia nimirũ qͥpriꝰ uolendo
ea sibi fecit sotia postea sentit etiã
nolens stimulosa. Non nulli ñ antea
in errorẽ uitiorũ labunt᷑ : nisi priuꝰ
interioris rationis ꝑdiderint oculoꝰ.
sicuti samson ñ antea ab allofilis ad
erroris ligatus ẽ machinã. nisi post¬
quã ei sunt lumina oculorũ extin¬
cta. Quidam uegetanti mentis
ratione uitiorum suꝑantur incur¬
su: sicq deinde intentionẽ bonorũ
oꝑum ꝑdunt. sicut rex babilonis
in oculis sedẽchiȩ prius filios iaui¬
ipsius interfecitꝰ. et sic postea oculoᷤᷤ
eius cuulsit. Ac per hoc post multoꝵ
opum consuctudinem et interemp¬
tionem bonorum perit quorundã
peccata: ut dũ non euitant᷑
parua incedatur in maximis. Et
dũ defenduntur ad missa nec lam̃¬¬

Expanded text:
et alia negligantur, inanis labor et alia negligantur, inanis labor est. Non enim potest in unius observatione virtutis fortiter perdurare, cujus alia vitia dominantur in corde. 6. Nonnunquam hominem sua vitia persequuntur, quia nimirum qui prius volendo ea sibi fecit socia, postea sentit etiam nolens stimulosa. 7. Nonnulli non antea in errorem vitiorum labuntur, nisi prius interioris rationis perdiderint oculos, sicuti Samson non antea ab Allophylis ad erroris ligatus est machinam, nisi postquam ei sunt lumina oculorum exstincta . 8. Quidam, vegetante mentis ratione, vitiorum superantur incursu, sicque deinde intentionem bonorum operum perdunt. Sicut rex Babylonis in oculis Sedeciae prius filios ipsius interfecit, et sic postea oculos ejus evulsit, ac per hoc post malorum operum consuetudinem et interemptionem bonorum, perit quorumdam peccata, ut dum non evitantur parva, incidatur in maximis, et dum defenduntur admissa, nec lamen
Abbreviated transcription (Latin):
ñ implere sacram̃tum: quã ꝑmane¬
re instupri flagicio. Iurare ẽ dĩ.¬
in illa ꝓuidentia quã statuit non
con uellere statuta. Penitentia autẽ
dĩ rerũ mutatio ẽ: non penitere
ut dum patitur infesta uitia reuerten.¬
do unde cecidit resipiscat. Et si scĩ
toto adnisu contendunt suꝑarȩ uitia
nec extingunt. quid agunc hĩi qui
non solum ñ odiunt uitia. sed toto
ea amore sec̾tantur : Satis delicate
se palpat. qui uult sine labore uitia
suꝑare. dũ peccati legẽ quã sibi de¬
seruiendo uitiis fecit. sine uiolentia
doloris resecare ñ possit: Perfecte re¬
nunciat uitiis. qui occasionẽ euitat
impetrando peccato. Nam si uelis
tantundem ñ peccare. et data occa¬
sione peccaueris : tu tibi et reus et
iuidex es. qͥ et cõmissa dapnas. et
dãpnata cõmittis: se autẽ iudice
reus ẽ. qͥuitia et accusat et ꝑpetrat.
suos inse faciunt relabi auctores.
Nam si unũ uitium distriete uitetur.

Expanded text:
non implere sacramentum quam permanenon implere sacramentum quam permanere in stupri flagitio. 10. Jurare Dei est illa providentia, qua statuit non convellere statuta. Poenitentia autem Dei rerum mutatio est; non poenitere ut dum patitur infesta vitia, revertendo, unde ceciderat resipiscat. 2. Et si sancti toto nisu contendunt superare vitia, nec exstinguunt, quid agunt hi qui non solum non odiunt vitia, sed toto ea amore sectantur? 3. Satis delicate se palpat qui vult sine labore vitia superare, dum peccati legem, quam sibi deserviendo vitiis fecit, sine violentia doloris resecare non possit. 4. Perfecte renuntiat vitio, qui occasionem evitat in perpetrando peccato. Nam si velis tantumdem non peccare, et data occasione peccaveris, tu tibi et reus, et judex es, quia et commissa damnas, et damnata committis. Se autem judice reus est, qui vitia et accusat et perpetrat vitantur, suos in se faciunt relabi auctores. Nam si unum vitium districte vitetur,
Abbreviated transcription (Latin):
fallant ꝑuirant. ut ꝑfidem sacram̃ti
fidem faciant uerbi : sicq fallendodũ
ꝑiurant et mentiunt᷑. hominẽ incau¬
tum decipiunt. Interdũ et falsis la¬
crimis seducti decipimur: et credit᷑
dũ plorant quib credendũ non erat.
Plerũq sine iuram̃to loqͥ disponimus.
sed incredulitate eorum qͥñcredunt
qđ dicimus iurare compellim᷑ : taliq
necessitate iurandi consuetudinẽ faci¬
mus. Sunt multi ad credendũ pigri:
qui ñmouentur ad fidem uerbi. Gra-¬
uiter autẽ delinquunt. qui sibi lo¬
quentes iurare cogunt: qua cũq arte
uerborũ quisq iuret. ds̃ tamen qui
conscientiȩ suȩ testis ẽ: ita hoc accipit
sicut ille cui iurat᷑ intelligit. Dupli¬
citer autẽ reus sit. qͥ et dĩ nom̃ inuanũ
ad sumit et ꝓximũ dolo capit. Nonẽ
conseruandum sacram̃tum. quo malũ
incaute ꝓmittitur: ueluti si quispiã
ad ulterȩ ꝑpetuã cum ea ꝑmanendi
fidem polliceatur. Tolerabiliꝰ ẽ enim

Expanded text:
fallant, perjurant, ut per fidem sacramenti fallant, perjurant, ut per fidem sacramenti fidem faciant verbi sicque fallendo, dum perjurant et mentiuntur, hominem incautum decipiunt. 5. Interdum et falsis lacrymis seducti decipimur, et creditur, dum plorant, quibus credendum non erat. 6. Plerumque sine juramento loqui disponimus, sed incredulitate eorum qui non credunt quod dicimus jurare compellimur, talique necessitate jurandi consuetudinemus. Sunt multi ad credendum pigri, qui non moventur ad fidem verbi. Graviter autem delinquunt, qui sibi loquentes jurare cogunt. Quacunque arte verborum quisque juret, Deus tamen, qui conscientiae testis est, ita hoc accipit, sicut ille cui juratur, intelligit. Dupliciter autem reus fiassumit, et proximum dolo capit. 9. Non est conservandum sacramentum quo malum incaute promittitur, veluti si quispiam adulterae perpetuo cum ea permanendi fidem polliceatur. Tolerabilius est enim
Abbreviated transcription (Latin):
si flamine laudis ac uituꝑationes
ut cũq quasi uentorũ interdũ curuen¬
tur inpulsu: funditꝰ tam̃ ñ deiciunt᷑
sed ptinꝰ firmitate radicis ad se rede.
unt. Bona mens ad malũ nec p̃miis
nec terrorib uincitur. Nã iniqui
terrorẽ blandiciis miscent. ut aut
oblectatione quẽꝗͣ decipiant: aut cer¬
roribus frangant. Qui laudat᷑. in
auditorũ amore inseritur: sedsi uera¬
citer et ñficte laudetur. hoc ẽ siuera
sunt quȩ de illo dicuntur.d
mentiri non potest qͥñ loqͥtur.
sic ꝑiurare ñ poterit: qͥ uirare non
appetit. Cauendũ igitur eẽ iurati¬
onem nec ea utenda nisi in sola ne¬
cessittite. Non ẽ contra dĩ preceptũ
iurare. sed dũ usum iurandi facimꝰ
ꝑ iurii crim̃ incurrimꝰ. Numquã
ergo iuret. qui ꝑiuret timet.
Multi dum locuntur iurare semꝑ de¬
lectuntur : dũ oporceat hoc tantũ essẽ
in ore. est est. non.non. Amplius enim
quã ẽ et non ẽ: amalo ẽ. Multi ut

Expanded text:
si flamine laudis ac vituperationis si flamine laudis ac vituperationis utcunque quasi ventorum interdum curventur impulsu, funditus tamen non dejiciuntur, sed protinus firmitate radicis ad se redeunt. 233 12. Bona mens ad malum nec praemiis, nec terroribus vincitur. Nam iniqui terrorem blanditiis miscent, ut aut oblectatione quemquam decipiant, aut terroribus frangant. 13. Qui laudatur in auditorum amore inseritur, sed si veraciter et non ficte laudetur, hoc est, si vera sunt quae de illo dicuntur. mentiri non potest qui non loquitur, sic perjurare non poterit qui jurare non appetit. Cavenda est igitur juratio, nec ea utendum, nisi in sola necessitate. 2. Non est contra Dei praeceptum jurare, sed dum usum jurandi facimus, perjurii crimen incurrimus. Nunquam ergo juret qui perjurare timet. 3. Multi, dum loquuntur, jurare semper delectantur, dum oporteat hoc tantum esse in ore: Est, est. Non, non. Amplius enim quam est, et non est, a malo est . 4. Multi, ut
Abbreviated transcription (Latin):
pere fugiunt. ut nec uita cuius libet
ꝑ eorũ fallaciã defendat᷑: nec suae
animȩ noceant dũ prestarent nitunt᷑
alienȩ carni. quãꝗͣ hoc ipsud peccati
genus facillime credimus relaxari.
N am si quęlibet culpa sequenti merce.¬
de purgatur. quanto magis hȩc faci¬
le abstergitur quã merces ipsa com¬
mitatur : Multa mentiunt᷑ multaq
fingunt homines ꝓpt̾ hominũ laudẽ:
sicq fit ut et isti mentiendo pereant.
et eos quos laudant aduana głae
ruinam ꝑducant. Sicut bene sibi
conscius ñ metuit alienȩ linguȩ con¬
uicium. ita et qui laudatur. ab alio¬
ñ debet errorem alienȩ laudis atten¬
dere : sed magis unusquisq testimo¬
nium conscientię suȩ querat ciupluᷤ
ipse p̃sens ẽ quã ille qui eum laudat.
Opus enim suũ unusquisq ꝓbet ut ait
apłs et tunc inseipso quisq głam
habebit: id est occulte insua consci¬
entia ñ palam in aliena lingua. Per¬
fecti qui alta radice fundatisunt: et

Expanded text:
pere fugiunt, ut nec vitia cujuslibet pere fugiunt, ut nec vitia cujuslibet per eorum fallaciam defendantur, nec suae animae noceant, dum praestare nituntur alienae carni, quanquam hoc ipsum peccati genus facillime credamus relaxari. Nam si quaelibet culpa sequenti mercede purgatur, quanto magis hoc facile abstergitur quam merces ipsa concomitatur. Multa mentiuntur, multa fingunt homines, propter hominum laudem: sicque fit ut et isti mentiendo pereant, et eos quos laudant ad vanae gloriae ruinam perducant. Sicut bene sibi conscius non metuit alienae linguae convicium, ita et qui laudatur ab alio, non debet errorem alienae laudis attendere, sed magis unusquisque testimonium conscientiae suae quaerat: cui ipse plus praesens quiam ille qui laudat. « Opus enim suum unusquisque probet, » ut ait Apostolus , « et tunc in seipso quisque gloriam habebit, » occulte in sua conscientia, non palam in aliena lingua. Perfecti, qui alta radi
Abbreviated transcription (Latin):
primũ ad quisierit fidẽ ad reliqua
mendicia audientes credulos faciat
Multis uidentur uera eẽ quȩ falsa surs.
et ideo ñ ex dõ sed ex suo mendacio
locuntur. Non nũquã falsitas ueri¬
loquio ad iungitur. et plerũq aue¬
ritate incipit quifalsa confingit. La¬
tent sepe uenena circũlita melle uer¬
borũ. et tãdiu deceptor ueritatem
simulat quo usq fallendo decipiat.
Non numquã peius ẽ mendaciũ medi¬
tari : quã loqui. Nam interdũ quisq
in cautus solet exp̃cipitatione loqui
mendaciũ. Meditari autẽ non potest:
mentiri ꝑhibetur. quã his qͥ exp̃cipi¬
tatione sola mentitur. Sũ mopere
cauendũ est ome mendaciũ. quãus
ñ numquã sit aliquod mendacii genꝰ
culpę leuioris. si quisq ꝓsalute ho¬¬
minum mentiatur. Sed quia scrip.¬
tum ẽ. os qđ mentitur occidit animã:
et ꝑdes eos qͥ loquunt᷑ mendaciũ: hoc
quoqi mendacii genꝰ ꝑfecti uiri sũmo

Expanded text:
primum acquisierit fidem, ad reliqua primum acquisierit fidem, ad reliqua mendacia audieMultis videntur vera esse quae falsa sunt, et ideo non ex Deo, sed ex suo mendacio loquuntur. Nonnunquam falsitas veriloquio adjungitur, et plerumque a veritate incipit qui falsa confingit; latent saepe vera circumlinita melle verborum, et tandiu deceptor veritatem simulat, quousque fallendo decipiat. Nonnunquam pejus est mendacium meditari quam loqui. Nam interdum quisque incautus solet ex praecipitatione loqui mendacium, meditari autem non potest mentiri perhibetur, quam is qui ex praecipitatione sola mentitur. Summopere cavendum est omne mendacium, quamvis aliquando sit aliquod mendacii genus culpae levioris, si quisquam pro salute hominum mentiatur, sed quia scriptum est: « Os quod mentitur occidit animam ; » et: « Perdes eos qui loquuntur mendacium . » Hoc quoque mendaci