comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
faciat. s ut pͥstinam faciẽ eclib ut¬
dat. Si inquilinus aitam cac¬
ditum coangustau̾it. tomins.
ucrius ẽ. cxꝯducto cũ teneri. ad
gnõrau̾it. officit̾ uidicis ꝯtinct̃
ut cogit cũ aditum : facultator
ĩquilino p̃stait atintãm tollõcda
suptib scilicet locatoris. ¶Siq̃s
cum ĩ annum rabitatiocm con¬
dem̃ inisula post sex m̃sos ruit. ux
inccdio ꝯsũpta st. pt̾sionem itsi¬
diu tonporis ittissime incla scͥb
er ꝯducto actione repetituꝵ. ñ qͣi
tionus ꝓspic̾t. alit̾ atꝙ siꝗs cĩiar¬
rissc.actionẽ ꝙr ꝯducto non hab
Si quis ad muliciẽ uchendam c¬
fins nitus fuiss. ꝓlundũ est ꝓ

Expanded text:
faciat, sed ut pristinam faci‹e›m aedibus reddat.Si inquilinus arcam aditum coangustauerit dominus, uerius est ex conducto eum teneri et ad gnorauerit: ofut cogat eum aditum et facultatem inquilino praestare ad arcam tollendam sumptibus scilicet locatoris. Si quis, cum in annum habitationem condeinde insula post sex menses ruerit vel incendio consumpta sit, pensionem residui temporis rectissime Mela scripsit ex conducto actione repetiturum, non qtionis proficeret. aliter atque si quixisse, actionem ex conducto non habebSi quis mulierem vehendam nns natus fu
Abbreviated transcription (Latin):
umtiat si qua tñ uitu ex ip̃ue
orutur. ħ dampno coloni e ue
luti si uirrũ coacuorit. si rͥilio
aut erb segetes corrupte fintissi
et silalts tacta sit. oc̾ꝙ fructũ tulit.
tampnum coloninoneẽ ne supͣ
tes agri p̾start cogatur s ⁊ si i̾ut¬
to fractum olce corrruꝑit. aut so

Expanded text:
ium fiat: si qua tamen vitia ex ipsa re oriantur, haec damno coloni esse, veluti si vinum coacuerit, si raucis aut herbis segetes corruptae sint. sed et si labes facta sit omnemque fructum tulerit, damnum coloni non esse, ne supra des agri praestare cogatur. sed et si uredo fructum oleae corru
Abbreviated transcription (Latin):
tio ẽ. de morcͣtlib quoq sicũ co
agatia. reputationis iatohaig̾¬
da c̾. cattm intelligimus si hostig
fenestras ue nimiũ torruptas
locator ñ restituit. ¶ ẽondi. cior
oũi sccundũ legm ꝯductionus
fic̾t ictet ⁊ añ oñ colonus curaẽ
tclet. uͥ oꝑa rustica suo quoq tq̃pt
facut. ne ĩtempestun cultura de¬
tĩorem fundum facut. p̃icitiut¬

Expanded text:
. de mercedibus quoque si cum eo agatur, reputationis ratio habenda est. eadem intellegemus, si ostia fenestrasue nimium corruptas locator non restituat.Conductor omnia secundum legem conductionis facere debet. et ante omnia colonus curare debet, ut opera rustica suo quoque tempore faciat, ne intempestiua cultura deteriorem fundum faceret. praet
Abbreviated transcription (Latin):
alicno arbitrio. locatio ⁊ ꝯductio ꝯ̃¬
hi ñ uitctur. sin.aũ quanti titius
cationem ut siquidẽ ipse quĩ oũ¬
nominatus ẽ mertedem disfibił
rit. oĩmodo sccłm cius extiatio¬
nem. mcrcedem qdẽ soli oporteat
et ꝯductionem ad esfcctũ pucnur¬
sin autem ille ud nol it. ł nomi
potuerit mercodem diffinut. tũc
ꝓ nochilõce̾ conductionem qͣi mil¬
la mercode statuta. ¶ Quitudũ
frucclum ł habitationem. alicui
locaũ si aliqua excã fundum ee
dos uẽcdat curat dełit. uͥ aput q̃¬
torem quoq catẽ puctione ⁊ colo¬
no frui. et in quiliruo rabitare l¬
ccãt. alioquin ꝓhibibitus is ag
cum co ex ꝯducto. ¶ Siuicino :¬
dific̃te obscuit̃tur luminiꝰccn¬
culi. itru loc torẽ in quilmo ccite
quinl ecat colono uł inolino rlĩ¬

Expanded text:
alieno arbitrio, locatio et conductio contrahi non videtur: sin autem quanti Titius cationem, ut, si quidem ipse qui nominatus est mercedem defiationem et mercedem persolui oporteat et conductionem ad effectum persin autem ille uel noluerit uel non potuerit mercedem definire, tunc pro nihilo esse conductionem quasi nulla mercede statuta.Qui fundum fruendum uel habitationem alicui locauit, si aliqua ex causa fundum uel aedes uendat, curare debet, ut apud emptorem quoque eadem pactione et colono frui et inquilino habitare liceat: alioquin prohibitus is aget cum eo ex conducto.Si uicino aedificante obscurentur lumina cenaculi, teneri locatorem inquilino: certe quin liceat colono uel in
Abbreviated transcription (Latin):
sicq̃ sunt. itatemũ cum itneri si
culp̃a sua idfecit ecdił. ⁊ ita labeo
et rricla scribunt. ¶ duo relo¬
cationis. ĩsoudum esse possunt
Sii lege opis iocationis cõprelẽ¬
sum ess. ut siad dicm entitim¬

Expanded text:
 sunt, ita demum eum teneri, si culpa eius id fecit aedilis. et ita Labeo et Mela scribunt. Duo rei locationis in solidum esse possunt. Si lege operis locandi comprehensum esset, ut, si ad diem e
Abbreviated transcription (Latin):
silustrũ fore. abinitio fulat ꝯdu¬
ctioni p̃stitutũ s ⁊ si sccło quocy
anno post finitum ustrũ nil fu¬
erat ꝯtrarium actũ.cand̾ uideri
locationẽ in illo. m̃no ꝑmansisse.
hoc ciũ ipõ ꝙ tacucr̾t. ꝯsenͣsisse ui¬
ãnono obseruandum est. iut
et obligctur: nisi in scͥptis ccrtuo
tempus ꝯductioĩs comp̃hensue¬

Expanded text:
si lustrum forte ab initio fuerat conductioni praestitutum. sed et si secundo quoque anno post finitum lustrum nihil fuerit contrarium actum, eandem videri locationem in illo anno permansisse: hoc enim ipso, quo tacuerunt, consensisse vie anno observandum est. in uet obligetur, nisi in scriptis certum tempus conductioni comprehensu
Abbreviated transcription (Latin):
n̾tam ꝯduxit alioꝙ partu¬
rius coionus q̃i societatis uie
et dampnũ ⁊ lucrũ qn domio
fundi pantiatur. ¶Qui colũp¬
nam tras portandam odur. si
cadum telltur au̾ portatiir au̾
reponitur fracta sit. it piculu
p̃stat. si qua ipsius eoꝵ ꝙ coru

Expanded text:
tam conduxit: alioquin partiarius colonus quasi societatis iure et damnum et lucrum cum domino fundi partitur. Qui columnam transportandam conduxit, si ea, dum tollitur aut portatur aut reponitur, fracta sit, ita id periculum praestat, si qua ipsius eorumque, qu
Abbreviated transcription (Latin):
eius drit excusat. ⁊ ita cassius sẽ
tĩora facta. ꝙ intt̃st prestabitumsi
scisti s si ignorasti. pc̾sionem nõ
petes.⁊ iti ẜuio. ialtoni sabino
placuit. ¶ Illud nos utẽdum
est. siꝗs fumd̾ũ locauĩt. que so

Expanded text:
ta Cassius scrideteriora facta, quod interest praestabitur, si sci‹s›ti, si ‹i›gnorasti, pensionem non petes, et ita Seruio Labeoni Sabino placuit.Illud nobis uidendum est, si quis fundum locau
Abbreviated transcription (Latin):
rucanus. dum ectõs transut cor¬
tẽdit cisium cutit ⁊ fuũ quassauit
uł occidit. puto ꝙx locato t̾ ucu
aoͣsulie dubitur. ¶ Si nauiculaui
onus ĩmĩcturas uchẽdum con¬
durĩt.⁊ cum flum̃ micturnẽ se.c
naius ca subut ñ poss in alumi
ius ĩhostio fluminis pierit. ttre¬
nauis sinc gubrutore ĩfum̃ ra¬
uẽ imimifit. ⁊ t̃pestate orta tẽpa¬
tor esiultbũt. adusus cum cxloca¬
to.actioncm. ¶ Siquis fuũ ducẽ¬

Expanded text:
rucharius, dum ceteros transire contendit, cisium euertit et seruum quassauit uel occidit. puto ex locato esse in eum Aquiliae dabitur.Si nauicularius onus Minturnas uehendum conduxerit et, cum flumen Minturnense navis ea subire non posset, in aliam vis in ostio fluminis perierit, tenenavis sine gubernatore in flumen navem immiserit et tempestate orta temperatores habebunt adversus eum ex locato actionem. Si quis
Abbreviated transcription (Latin):
tem ortrs nom. ad ꝓͣgandum ic¬
pus quod ig ł fuutum sit pcrtu¬
net. nisi iͦdipinn lage cõprehen¬
sum sit quil ꝯsequonsꝰ ẽ ut uri¬
t᷑a sit approlutio colo ꝯductoris
facta ut ex locato agi possit.¶ Si
ptnsionib locatus sit. põt tominꝰ
si tescruit habitationẽ uł fundi
lonus si a frui ñ liceat. totius q¬
quermi noĩe statun ifͤcte aget
ct̃ n tliquis annus cominus
frui.nam ⁊ ꝯ cxpulsus a ꝯductõ¬
ne in aliam se colonpan ꝯtulit
sionum noĩe obligatus cĩt. et
quantũ psingulos annos cõpen
enum patic̃tu  fruendi que osfer¬
tur co tempoꝵ̾ quo frui quolonꝰ
aliis itb illigatus ñ potest. qud̃
si paucis dicb ꝓhibuit. tcm̃ pa¬
tientiam agit. oĩa ꝙ colono inte¬
gra sũt. nichil ex obugatione pau¬
coꝵ dicrum mora minuit. tez
utilit̾ ex ꝯducto. ig̾it. is cui scłm¬
ẽ cõuentionẽ non prestantur q̃ cõ¬

Expanded text:
tem operis, non ad prorogandum tempus, quod lege finitum sit, pertinet, nisi id ipsum lege comprehensum sit. quibus consequens est, ut irrita sit adprobatio dolo conductoris facta, ut ex locato agi possit. Si pensionibus locatus sit, potest dominus, si deseruerit habitationem vel fundi lonus, si ei frui non liceat, totius quinquennii nomine statim recte aget, etsi reliquis annis dominus frui. nam et qui expulsus a conductione in aliam se coloniam contulit, sionum nomine obligatus erit et quantum per singulos annosenim patientia fruendi, quae offertur eo tempore, quo frui colonus aliis rebus illigatus non potest. quod si paucis diebus prohibuit, deinde paenitentiam agit omniaque colono in integro sunt, nihil ex obligatione paucorum dierum mora minuet. item utiliter ex conducto agit is, cui secundum conventionem non praestantur quae con
Abbreviated transcription (Latin):
uõ Siqius fundũ locauit ut
ctiam siquid imaiori accidiss
colonis p̃dioꝵ lege locationis
u̾ in nocentan ignẽ haleantd̃¬
nuntiatũ sit siꝗtem fortuitus
casus incendi causam tulon
ñ prcstabit. picuiũ locaͦtori. sic
uõ culpa locatoris. quam p̃stars
dirat. ita rescripsit. sic.ap̃s lat̾¬
nos cura tuam frauitẽ abeg̾issẽt¬
ulinꝰ ꝑõt. iudicio locati casum p̃¬
stare ñ cogtris.atꝙ tt̃porio quõ
ĩpitum culit annumcrãdam

Expanded text:
 si quis fundum locaverit, ut etiam si quid vi maiori accidissetcolonis praediorum lege locationis, ut innocentem ignem habeant, denuntiatum sit, si quidem fortuitus casus incendii causam intulerit, non praestabit periculum locator: si vero culpa locatoris, quam praestarduxerat, ita rescripsit: "Si capras latrones citra tuam fraudem abegisse probari potest iudicio locati, casum praestare non cogeris atque temporis quod i
Abbreviated transcription (Latin):
unit. ¶ Sihoc in locatione conue
dium quia ñ cebuit ignẽraldit
auud c̃. enim igne̾ in nocc̾tem in¬
trãs portandum ꝯduris. ttinte or¬
ta a quodam trolisia signatũ suo
et altĩus sigillo ĩ apotritam d̃pon¬
iss. qui cy locato tenctur ũ locatoa
nisi culꝑa ꝯducto carget. ¶ Intõ

Expanded text:
t. Si hoc in locatione convendium, quia non debuit ignem habere. aliud est enim ignem innocentem transportandum conduxisset, deinde mota a quodam controuersia signatum suo et alterius sigillo in apothecam deposuisset, ex locato tenetur, ut locatori n
Abbreviated transcription (Latin):
num p̾stait oportat sicuti do¬
ua uinaria q̃ ad presentom usu
itbit ħ oĩa sic sunt accipictla.
nͥ qd aliud speciapt᷑ actum sit.
Sidominus cxccͣp in locatione
ut frum̃ti cartum modiũ ccrto

Expanded text:
num praestare oportere, sicuti dolia vinaria, quae ad praesentem usum tebit. haec omnia sic sunt accipienda, nisi si quid aliud specialiter actum sit. Si dominus exceperit in locatione, ut frumenti certum modum certo
Abbreviated transcription (Latin):
dicis ẜ conucnut habi ritionem qͣ¬
to conductoris ĩterent. i frum̃to po¬
tius quam ĩꝑcimia soluc ptrisiõĩs
cxccptam portionem. similimõ ⁊ si
⁊ ꝯducto agatum. itẽ ent diccnidu
siinꝗlinus ostium ł q̃tam alia ccli¬
ficio adicccrit. q̃ actio locũ ht̃. ⁊ est uc¬

Expanded text:
 haberi rationem, quanto conductoris intererat in frumento potius quam in pecunia solvere pensionis exceptam portionem. simili modo et si ex conducto agatur, idem erit dicendum. Si inquilinus ostium vel quaedam alia aedificio adiecerit, quae actio locum habeat? et est ve
Abbreviated transcription (Latin):
ui neꝙ iuris dictĩoni p̃ ẽ.
neꝙ apͥncipe potestate aũq̃ precli¬
tus ẽ. neꝙ ab co ꝗius dãtoꝵ iudi¬
cum habet datus ẽ. nec excq̃pori̾¬
so sũptus ł exaliq̃ legem ꝯfum̾at᷑
ẽst. iuttx esse non potũit.

Expanded text:
ui neque iurisdictioni praeest neque a principe potestate aliqua praeditus est neque ab eo qui ius dandorum iudicum habet datus est nec ex compromisso sumptus uel ex aliqua lege confirmatus est, iudex esse non potuit.
Abbreviated transcription (Latin):
unꝰ aut alt̃ s si õs iudices mu
lum euenirẽt. ut partib cõmutatiᷤᷤ
eatẽ res esse estimaret᷑. s ⁊ ĩ młtise
cetĩs reb nã ⁊legionẽ eandẽ habeĩ
ex qua multi decessifiẽt. quoꝵ ĩ locũ
iss. cũ exillis nemo rĩc uiueret itẽ¬
ꝙ naue̾ si all eo sepe refecta cẽt. ut
nulla tabula ead̃ ꝑmaneret. q̃ nõ
noua fuiss nichilominus eãtem
eẽ existimari Qd̃ si ꝗs putaret par¬
tib cõp mutatis aliã rem fieri forit
ut cius ratione nos ip̃i non id̃ cẽ¬
mus ꝗ abihinc ãno fuissemus. p
hee cotidie ex nr̃õ corpore tocederẽt. a
qua ꝓpt̾ cuius iei spẽs catẽ ꝯsistort
rem quoꝙ eãdem esse ex istiman.

Expanded text:
us aut alter, sed et si omnes iudices mutlum euenire, ut partibus commutatis eadem res esse existimaretur, sed et in multis ceteris rebus: nam et legionem eandem haberi, ex qua multi decessissent, quorum in locuissent, cum ex illis nemo nunc uiueret: itemque nauem, si adeo saepe refecta esset, ut nulla tabula eadem permaneret quae non noua fuisset, nihilo minus eandem nauem esse existimari. quod si quis putaret partibus commutatis aliam rem fieri, fore ut ex eius ratione nos ipsi non idem essemus qui abhinc anno fuissemus, prha‹e› cottidie ex nostro corpore decederent aquapropter cuius rei species eadem consisteret, rem quoque eandem esse existimari.
Abbreviated transcription (Latin):
camrem testationẽ ap̃ presectum p̾torio
rocitauiti p̃fectus fide non harit᷑ a tessa¬
tioni. nullã iniuic riamlutisi titiuo
pasum cẽ agaio seio ꝓnũtiauit. quero
antestes quoꝵ testimoniu̾ reprobatu
c̃ss. quasi ex falso testimonio ĩter ĩ faoxᷤ
sta siue ĩ iusta ꝓ alio habita aliũ p̃gͣmͣ.¬
a̾r.ctus fussiũm ĩ famiã non impõ¬
tat. s cã ꝓpter quã id pati meruit. si ca
fuit que ĩfamiã dampnato irrogat in
ceteris quoq generib penaꝵ. ead̃ forma
q sexus. noc si ⁊ cetĩ agnati. ł cogna¬
ti secũdum pietatis rationẽ ⁊ animi

Expanded text:
am rem testationem apud praefectum praetorio recitauit: praefectus fide non habita testationis nullam iniuriam Lucium Titium passum esse a Gaio Seio pronuntia‹ui›t. quaero, an testes, quorum testimonium reprobatum est, quasi ex falso testimonio inter infames hsta siue iniusta pro alio habita alium pctus fustium infamiam non importat, sed causa, propter quam id pati meruit, si ea fuit, quae infamiam damnato irrogat. in ceteris quoque generibus poenarum eadem forma e sexus nec non et ceteri adgnati uel cognati secundum pietatis rationem et animi
Abbreviated transcription (Latin):
dos ꝯstitui. tñ si añ mat̾mõiũ
acceptilatio fu̾it ĩdopõĩta ⁊i
nuptic secuit sccy ait matri¬
mõicã acceptilatioẽ ĩ terpdĩ¬
ta ñ secutis nuptus nullar
cẽatꝙ iõ suo loco mani̾e obui¬
gatõs. que sententia ucraẽ¬
Quotiẽs aũt extraneus accep¬
to fcit cebito ⁊ totis ꝯstituẽ¬

Expanded text:
constitui, tamen, si ante matrimonium acceptilatio fuerit interposita nec nuptiae secutae, Scaeuola ait matrimonii causa acceptilationem interpositam non secutis nuptiis nullam esse atque ideo suo loco manere obligationem. quae sententia uera est.Quotiens autem extraneus accepto fert debitori dotis constitue
Abbreviated transcription (Latin):
d᷑  ꝗs titio logauerit si õuẽ¬
mortis suc tẽpore inĩtalia cc̃t.ł inã¬
nos singulos quot ĩ itaua ec̃t. ⁊ cic
missum ab co relictũ prestare cõgi¬
tur maitellus notat. ꝗs c̃ dubitat
saun logatoꝵ ⁊ sidei cõmissoꝵ cã o
milrti restitui hit̾litatẽ quam ob

Expanded text:
s Titio legauerit, si mortis suae tempore in Italia esset, aut in annos singulos, quod in Italia esset, et ei missum ab eo relictum praestare cogitur.Marcellus notat: quis enim dubitabit salua legatorum et fideicommissorum causa militi restitui hereditatem, qu
Abbreviated transcription (Latin):
fu̾it iusucepit. Licio cius. d ccur¬
rioportet item ueliꝗs oĩb cãĩs re¬
stitutit facienda erit. ueluti si ad
p.cã absens. possessioriẽ sue rei. ꝓ¬
admiscrit. ñ temporalem s ꝑ petu

Expanded text:
fuerit et usuceperit, lucro eius occurri oportet. item ex reliquis omnibus causis restitutio facienda erit, ueluti si adupublicae causa absens, possessionem suae rei amis
Abbreviated transcription (Latin):
fit ĩ castra militaturo qrtdcm¬
dũ. iuiuianus scribit ꝓculĩi respõ¬
disse. miute ꝗ comcatu abfit.du
tciugumus. q ñ sui cõmoĩ caus
set coacti sunt ab.

Expanded text:
sit in castra militaturo et redeundum.Uiuianus scribit Proculum respondisse militem, qui commeatu absit, dum tellegimus, qui non sui commodi causa, sed coacti absunt.
Abbreviated transcription (Latin):
xxi.ãnis tutele absolietur. ratu id
mine cõmusse petitio dabit. tar¬
et extra necissitatẽ iuris ditioĩs po¬
sita. at tamẽ ubiꝰ semel inscos it
cipit. arbitrium. ad curam ⁊adi
sollicitudinẽ sium hãc rem ꝑtis¬
nore pretor putat. ñ tm̃ ꝙ student
lites finirium quoniam ñ decipi¬
sceptatorẽ degcrũt. finge eͥ post ca¬
usam iam semel atꝙ iteꝵ tractatã
post nuclati utriusq ĩtima. qsec̾¬
ta negotii aperta arbitruma grẽdã¬

Expanded text:
etur, ratum id mine commissae petitio dabitur. Tamet extra necessitatem iurisdictionis posita, attamen ubi semel quis in se receperit arbitrium, ad curam et sollicitudinem suam hanc rem pertinere praetor putat: non tantum quod studeret lites finiri, uerum quoniam ‹non› dese elegerunt. finge enim post causam iam semel atque iterum tractatam, post nudata utriusque intima et secreta negotii aperta, arbitrum ue
Abbreviated transcription (Latin):
ni diuidundo cuitandi cã itm a¬
̃ ne cõi diuidundo iudicio expiatur
uerbi gr̃i.ut potentior ẽptor plici¬
tationem uilius eã accipit et pn
dicio si agere uelit. ñ audictui is
uõ ꝗemit si exꝑiri uelit. exilia pã¬
te eclicti u̾etatur. qua cauctur. ne
qua auenatio iuidicii mutãdicã¬

Expanded text:
ni diuidundo euitandi causa rem a, ne communi diuidundo iudicio experiatur: uerbi gratia ut potentior emptor per licitationem uilius eam accipiat et per diuidundo iudicio si agere uelit, non audietur: is uero qui emit si experiri uelit, ex illa parte edicti uetatur, qua cauetur, ne qua alienatio iudicii mutandi ca
Abbreviated transcription (Latin):
cã nolle sñãm dicere. ꝗsquam ñ
põt negare equissimũ fore p̃tore
ĩterponere se debuisse. ut officium
ꝗarbitrium recunia comꝓmissa
recẽpit. ¶ tractemus de ponis ar¬
bitrantium. ⁊ qd̃ arbitrium ci̾icũ¬
ius cũꝙ dignitatis. cogit officioꝙ
dem ꝙ suscepit ꝑ sungi.et si sit cõ¬

Expanded text:
a nolle sententiam dicere: quisquamne potest negare aequissimum fore praetorem interponere se debuisse, ut officium 'Qui arbitrium pecunia compromissa receperit'. Tractemus de personis arbitrantium. et quidem arbitrum cuiuscumque dignitatis coget officio quod susceperit perfungi, etiam si sit co
Abbreviated transcription (Latin):
d̾o Nutus ⁊ surcdus ꝑcum mõu
retur. forsitan et ip̃i dantur. ñ qͥte
adagẽdum s admĩstrandum ¶Cũ
q̃ratur an aucui ꝓcuratorẽ rarere
liceat. ĩspciẽdum erit. ã non ꝓbibea¬
tur ꝓcuratorẽ dare. ꝗa ħ elictũ ꝓhi

Expanded text:
Mutus et surdus per eum modum bentur: forsitan et ipsi dantur non quidem ad agendum, sed ad administrandum. Cum quaeretur, an alicui procuratorem habere liceat, inspiciendum erit, an non prohibeatur procuratorem dare,
Abbreviated transcription (Latin):
aũ. Leminas ꝓꝑa rẽincħ agẽ inters¬
dum ꝑmittitur cã cognita.si forte parẽ¬
tes morbus. aut etas impediat. nec q̃m¬
quam ꝙ agat habeant.
d̾. icet. in populanb accionib ꝓc̾a¬
tor daciñ possit. tm̃ dictu est. merito eu
ꝗde uia publica agit ⁊ pͥuato dãpno ex
phibitione afficitur. euasi pͥrate accioi¬
nis dare posse ꝓcuritorẽ multo mãgis c¬
dabit ad sepulcri uiolati actionẽ is adi
quemxes ea ꝑtinet.adactionẽ in iu¬
riaꝵ ex lege cornelia ꝓcirratoꝵ dan potẽ
nam ⁊ si ꝓubu̾ta utilitate excicctur pͥc¬
uata tam̃ ẽ ¶ Ea obligatio. q̃ intadum.

Expanded text:
um.Feminas pro parentibus agere interdum permittetur causa cognita, si ‹f›orte parentes morbus aut aetas impediat, nec quemquam qui agat habeant. icet in popularibus actionibus procurator dari non possit, tamen dictum est merito eum qui de via publica agit et privato damno ex prohibitione adficitur, quasi privatae actionis dare posse procuratorem. multo magis dabit ad sepulchri violati actionem is ad quem ea res pertinet. Ad actionem iniuriarum ex lege Cornelia procurator dari potest: nam etsi pro publica utilitate exercetur, privata t
Abbreviated transcription (Latin):
cũ fidei ussor reu ꝓcuratorẽ dederit.i
Is cui hitlitas ex trebelligano senatus
ꝯsulto restituta ẽ hit̾lem iure dabit ꝓ¬
curatorẽ. s ꝗtominũ pignoris. credi¬
tor recte dabit ꝓcuratorẽ ad ẜuianam
porro si uni ex reis credẽcli ꝯstitutum
sit is qꝵ e aliũ in ꝯstitutã pecunia
det. ñne itui posse dare s duob re

Expanded text:
deiussor reum procuratorem dedit. Is cui hereditas ex Trebelliano senatus consulto restituta est heredem iure dabit procuratorem. Sed et dominum pignoris creditor recte dabit procuratorem ad Servianam. Porro si uni ex reis credendi constitutum sit isque alium in constitutam pecuniam det, non negabimus posse dare. sed e
Abbreviated transcription (Latin):
ibidan debet ubiẽ. nisi tolo ma¬
lo hĩlis subcluctũ fu̾it. tunc ẽ
ibi dari deret ubi petatur. p̃terea
ꝙ põtere aut numero. aũ m̃su¬
ra ꝯtinetur.ibidan debet. uͥ pe¬
tietur. nͥ adiectũ fuit centũ mo¬
dios cxillo horreo. aut uirii am¬
phoras existodolio si aũ ꝑ in re
actionẽ legatũ petetur. q̃ ibi pe¬
ti debet ubi res ẽ. si mobius ⁊¬
sit. res. ad exibẽtum agi cũhre¬
te potĩt. ut ex hibcat rẽ. sic eͥ ue̾¬
dicari alegatotarto poterit.

Expanded text:
t ubi est, nisi si dolo malo heredis subductum fuerit: tunc enim ibi dari debet ubi petitur. praeterea quod pondere aut numero aut mensura continetur, ibi dari debet ubi petitur, nisi si adiectum fuerit "centum modios ex illo horreo" aut "vini amphoras ex illo dolio". si autem per in rem actionem legatum petetur, etiam ibi peti debet ubi res est. et si mobilis sit res, ad exhibendum agi cum herede poterit, ut exhibeat rem: sic enim vindicari a legatario poterit.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ore erit snẽ ratũ sit. neꝙ e̾ in
addiciẽtio. presetia ł sciẽtia iu¬
dicis necessania ẽ. ¶ Quilegatõ¬
nis cã romã uenit ex qualiret
cã fideiure põt. cum pͥuilegio

Expanded text:
 dixerit, ratum sit: neque enim in addicendo praesentia vel scientia iudicis necessaria est. Qui legationis causa Romam venit, ex qualibet causa fideiubere potest, cum privilegio
Abbreviated transcription (Latin):
aliinacitnus fact ucet quattnꝰ
nicͥlinalicnũ unmittat. suon
aũt sic̃ aq̃ esse ĩmissionẽ posse
igitur suꝑiorẽ cum ĩferiorc age
ius illi nõ esse idita fitic alphe¬
num deniq scrui̾t ait. posse ita
agi ius illi ñ csse ĩ suolapidem
ccd̾e ut ĩmcũ fundum fiagm̃¬
ta cadãt. dicit igitur ansto &im
ꝗ tab̾nam cassiarã amiturnon

Expanded text:
alii hactenus facere licet, quatenus nihil in alienum immittat, fumi autem sicut aquae esse immissionem: posse igitur superiorem cum inferiore agere ius illi non esse id ita facere. Alfenum denique scribere ait posse ita agi ius illi non esse in suo lapidem caedere, ut in meum fundum fragmenta cadant. dicit igitur Aristo eum, qui tabernam casiariam a Minturnen
Abbreviated transcription (Latin):
ios diutumo usu. qlõ¬
ga q̃i ponessicẽ ius aq̃ ducẽle nac¬
tus sit. ñ est ei necosse doctre de u¬
re. quo aqua ꝯstituta ẽ. ucluti ex
legito. ł alio mo. s utilc̃ ut actioẽ
uł ostẽclat. ꝑ ãnos forte tot. se nõ
ui.ñclam ñ precario possechiise.c
agi ast hac atiõe potcrit. ñ tanti
cum co ĩciuus agro. iqua oritũ

Expanded text:
is diuturno usu et longa quasi possessione ius aquae ducendae nactus sit, non est ei necesse docere de iure, quo aqua constituta est, veluti ex legato vel alio modo, sed utilem habet actionem, ut ostendat per annos forte tot usum se non vi non clam non precario possedisse. Agi autem hac actione poterit non tantum cum eo, in cuius a
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃ͤt si forit ꝗ madius est us
qr ẜuitutt̃ non delebat. altius ex¬
tułit cclificia sua. ñ iam eo ñ uiteã
luminib tuis obstaturus. si eli¬
ficauõ. frusta ĩtendes ius mͥnõ
eẽ ita gclificatum hrẽ.ĩuito tels si
ĩtratcmpus statutũ rursum depo¬
sucrit eclificiũ suum uicimsat
mscctur tibi uẽtlicatõ. Scien¬
dum tñirhis ẜuitutib pofsesso¬
rem cẽ eum iuris ⁊ petitorem. et
si forte ñ haltã edificatũ altius in
meo. adusarius meus possessor ẽ.
nam cũnic̾i sit ĩnouatũ. ille po̾¬
ꝯciuil actioẽ. ⁊ ̃terdicto ꝙ ui au̾
clm ꝯd̃ est. ⁊ si iãpilu aactu ĩpedi¬
sessor ero effectũs. ¶ etiamde ẜui¬
ta crit.actio nob̾cõpetit. ut ⁊ hõc¬
ra ferat. ⁊clificia reficrat.ad cũmo¬
dum ꝗ ẜuitute impoĩta cõp̃hen¬
sus ẽ igillus putat. ñ poss ẜui

Expanded text:
t si forte qui medius est, quia servitutem non debebat, altius extulerit aedificia sua, ut iam ego non videar luminibus tuis obstaturus, si aedificavero, frustra intendes ius mihi non esse ita aedificatum habere invito te: sed si intra tempus statutum rursus deposuerit aedificium suum vicinus, renasceretur tibi vindicatio. Sciendum tamen in his servitutibus possessorem esse eum iuris et petitorem. et si forte non habeam aedificatum altius in meo, adversarius meus possessor est: nam cum nihil sit innovatum, ille poscivili actclam: idem et si lapilli iactu impedisessor ero effectus. Etiam de servita erit, actio nobis competit, ut et onera ferat et aedificia reficiat ad eum modum, qui servitute imposita comprehensus est. et Gallus putat non posse ita
Abbreviated transcription (Latin):
parieus ad uicĩriũ ptinet. ita fuic¬
tura cclificioꝵ uicinicui fuitus de¬
ittur quãd iu paries reficiturad in¬
ftriorẽ uicimĩ nondeet ptiri̾s. nã
si ĩ uult supior fuicut. atponat et
itfic̾ut. cum paries fu̾it restitutus.

Expanded text:
parietis ad vicinum pertinet, ita fultura aedificiorum vicini cui servitus debetur, quamdiu paries reficitur, ad inferiorem vicinum non debet pertinere: nam si non vult superior fulcire, deponat, et restituet, cum paries fuerit restitutus.
Abbreviated transcription (Latin):
mum nõ griuem. putacx focoĩ
suo faccit aiit ñuccatet ait mac¬
gis ñ posse agi sic̾ agi non potost
ius cc̃ insuo igncm faccie aũ sc¬
tot.aut lauare. icc̃m ĩdiucisũ ꝓ¬
cum ¶ntilla cuniculum ꝑgẽte
inhortis  iulii ĩstruxiss. plac¬
cuit potinises talos ẜuitutos ĩpd̃i

Expanded text:
mum non grauem, puta ex foco, in suo facere aut non licere. et ait magis non posse agi, sicut agi non potest ius esse in suo ignem facere aut sedere aut lauare. Idem in diuersum pcum Quintilla cuniculum pergentem in Ursi Iuli instruxisset, placuit potuisse tales seruitutes imponi
Abbreviated transcription (Latin):
u̾i. arrmactionũ cuentus
ħͥ est ut uictori officio iudicis aut
res ỹsictur aut caut cautio. ios ipã
re uitium parietis ⁊ idoncũ p̃stat
cautioħ est. ut cum iultat ecitficiẽ¬
sores suos ꝓhibituros. atius tollc

Expanded text:
um. Harum actionum euentus hic est, ut uictori officio iudicis aut res praestetur aut cautio. res ipsa re uitium parietis et idoneum praestare. cautio haec est, ut eum iubeat de reficiensor
Abbreviated transcription (Latin):
d ocicorpus ñ est. domini
ipsius cui ẜuitus debetur. set
ius eũdi harẽt. emiiter sine
actur actũ sine itiñeihbet.ac¬
tione de ẜuitute utctur. ¶ In
ꝯfessorra actioẽ q̃ de ẜuitute mo¬
miuetur. fructus q̃ ueniu̾nt
s uitcamus qui ec̃ fructuarius¬
ẜuitutis possũt qc̃ uerius it
tonũ fructuũnõie computã¬
dum siquid sit ꝙ ĩtersit agẽtis
suitute non ꝓhilt̾ri s ⁊ ĩne¬
fructus ꝯputãtur. quãtũ terẽ

Expanded text:
Loci corpus non est dominii ipsius, cui servitus debetur, sed ius eundi habet. Qui iter sine actu vel actum sine itinere habet, actione de seruitute utetur. In confessoria actione, quae de seruitute mouetur, fructus etiam ueniunt. sed uideamus, qui esse fructus seruitutis possunt: et est uerius id demum fructuum nomine computandum, si quid sit quod intersit agentis seruitute non prohiberi. sed et in nefructus computant
Abbreviated transcription (Latin):
ad usum̃ fructũ ꝑtinẽt. tam ꝯ fes¬
sorr.quam negitorũ. ꝯfessorri
nceitoria domino qui negat.c
ħaut in itinactio ꝯfessoria. nul
ualii quamdnõ e fundi cõpetit.
dicare p̃d̾t. quam isꝗ diũumin
fũto ucino habet. cui ẜnitutẽ di¬
cit d̃.eri Recte ner̾ scͥb̾. sime¬
dii locuisus fructus legetur. utr

Expanded text:
 fructum pertinent, tam confessoria quam negatoria, confessoria negatoria domino qui negat. Haec autem in rem actio confessoria nulli alii quam domino fundi competit: dicare potest quam is qui dominium in fundo vicino habet, cui servitutem dicit deberi. Recte Neratius scribit, si medii loci usus fructus legetur, iter
Abbreviated transcription (Latin):
mfit ioiomalo dorine aliũ põt
utem ꝯtestatã restitui ci oportet.
quẽ ad modũ placet ĩdomũo cc¬
diu̾m.¶ aristo celero iuitali itscͥp¬
sic ñ puiare se ex tab̾n cassiarta
immitti possẽ nͥciiti ẜuatute
talem admictit itemꝙ aix cx

Expanded text:
it dolo malo domini aedium post litem contestatam, restitui ei oportet, quemadmodum placet in domino aedium. Aristo Cerellio Vitali respondit non putare se ex taberna casiaria immitti posse, nisi ei rei servitutem talem admittit. idemque ai
Abbreviated transcription (Latin):
ipnariasi obligitus souieo
ꝙ ame petere uellos huit acuctolo¬
cus ñcrit. ¶Situtor pupili. ł
agnatus fimosi alienauent. util
actio cõpctit. q ꝯsilium huius sr¬
fraudis inut ñ pofsunt

Expanded text:
si obligatus soluero quod a me petere uelles, huic edicto locus non erit.Si tutor pupilli uel adgnatus furiosi alienauerint, utilis actio competit, quia consilium huius fraudis inire non possunt
Abbreviated transcription (Latin):
meis utrãꝙ fuitutem deltret. ne
altius tolleretur. qũ stillicidiũ
adificioꝵ incorũ reciꝑe deleret. ⁊
tibi ꝯcesseio ius cẽ inuitome al¬
tius tõu̾e elificia tua. Qud̃ ad stil

Expanded text:
meis utramque seruitutem deberet, ne altius tolleretur et ut stillicidium aedificiorum meorum recipere deberet, et tibi concessero ius esse inuito me altius tollere aedificia tua, quod ad stil
Abbreviated transcription (Latin):
supͣ cam altitudinẽ habere pos¬
sunt at si de ꝓspectu. obcaqueo
bstatuia sumt. nõ possunt᷑
balncarlam fec̃ scͥcłm parietem
cõmunt̃. ñ uicet aũt tubulos c¬
hat̾c ad motos ad parietẽ cõmũ¬
nẽ sicuti nec panctẽ ꝗtom sinĩ
ad pariẽtẽ cominunẽ te tubul
co amplius ħ uiris ẽ. ꝙ ꝑ cos ftĩ¬
lo ucum iltroloqͣaris noqt̾ illici
cõmũnẽ parictẽ extruc̃do. ¶ pa¬
rictẽ ocomimẽ incrustart ucq
sccũdum capitorus snãm. sicut
licet mic̾ pretiossimas picturas
hrẽ ĩparicit cõmuni. ectũm site¬
molitus sit uicimłs. ⁊ exstipu¬
latu actione cãpr infoctiagatũ.
ñ płis quam uulgara teciorue
stunandetent: Qud obẜuari⁊ in
incrustritioẽ oportet.
ucrus augusti rescripserunt. ĩ ac̃i
q̃ nulli fuitutẽ delet põsse dñm.
uł auum uolũtate cius ectifica¬
re.ĩttrinisso legitimo spatio aui
officioꝵitur. ⁊ nc ꝓspectui offor¬

Expanded text:
supra eam altitudinem habere possunt: at si de prospectu est eaque obstatura sunt, non possunt. balnearia fecit secundum parietem communem: non licet autem tubulos habere admotos ad parietem communem, sicuti ne parietem quidem suum per parietem communem: de tubulis eo amplius hoc iuris elo cum hibero loquaris, ne rem illicitcommunem parietem extruendo. Parietem communem incrustare licet secundum Capitonis senteniam, sicut licet mihi pretiosissimas picturas re in pariete communi: ceterum si demolitus sit uicinus et ex stipulatu actione damni infecti agatur, non pluris quam uulgaria tectoria aestimari debent: quod obseruari et in incrustatione oportet. ustus quae nulli seruitutem debet, posse dominum uel alium uoluntate eius aedificare intermisso legitimo spatio a uiofficiatur et ne prospectui offen
Abbreviated transcription (Latin):
op̃. Sifistule ꝑquis aquas du¬
cis ccuo: meis applicate dĩpnur
s. ⁊dãpni infocti stipulari ate ꝓdi
cxcelo. aquã cap̃ noniure hr̃i pro¬
cuł ait. s ñ posse ꝓhib̾i uicinum
quominus balneũ bãt sccũdum
parictẽ cominunẽ. quamuis in¬
morẽ capiat pãries. ñ magis q̃m
si uelit ĩtriclinio suo ł incubicu¬
lo aquã cfuntere s ne ratiꝰ.at. sita¬
lis sit usus tẽpidarii ũ affiduum
humorẽrãt. ⁊ id noccat uicino
posse ꝓhibicum. ¶Iusta comu¬
nẽ parictẽcimerã exfliguino o¬
ꝑe factam. sita itͣtmeatur ut c¬
si m̃o ñ ipocliat refectionẽ cõmu¬
nis paricts. iunit hñlict. ¶ Sca

Expanded text:
. Si fistulae, per quas aquam ducas, aedibus meis applicatae damnum sed et damni infecti stipulari a te potex caelo aquam capit, non iure haberi Proculus ait: sed non posse prohiber‹i› uicinum, quo minus balineum habeat secundum parietem communem, quamuis umorem capiat paries: non magis quam si uel in triclinio suo uel in cubiculo aquam effunderet. sed Neratius ait, si talis sit usus tepidarii, ut adsiduum umorem habeat et id noceat uicino, posse prohiberi eum. Iuxta communem parietem cameram ex figlino opere factam, si ita retineatur, ut esi modo non impediat refectionem communis parietis, iure haberi licet. Sca
Abbreviated transcription (Latin):
tam ẜuitutẽ cum fact̾. nam ⁊. arlde
pediat. solem aũt austrat.siꝗdem co
loci ꝗton quo gratum erat eũnon ex̃
xõt dicinichil ꝯtra ẜuitutem face.
sin uo helio cãmino ł solario. dicẽ¬
dumcrit qr ũrłã fac̾ in loco cui sol
fuit. nccessarius. ꝯͣ fuitutẽ imposi
um ł arboris ramos. quo facto locus
ne luminib officiat. nũc ñ lum̃ĩb
offic̃. s plus cqũolum̃ fac̃. int̾lum
dici põt. eum quoq ꝗ touit clificiũ
uł pressũra quadã lumi incas odes
deuoluatur. hec lex̾ traditionis.
stillicidia uti nc̃ sunt uitasint. ħ
significat ĩpossitã uicins necessi¬
tatẽ stulicidioꝵ excipic̃doꝵ. ñ uiũ¬

Expanded text:
tam servitutem eum facere: nam et arbor pediat, solem autem auferat, si quidem eo loci, quo gratum erat eum non esse, potest dici nihil contra servitutem facere: sin vero heliocamino vel solario, dicendum erit, quia umbram facit in loco, cui sol fuit necessarius, contra servitutem impositum vel arboris ramos, quo facto locus ne luminibus officiat, nunc non luminibus officit, sed plus aequo lumen facit. Interdum dici potest eum quoque, qui tollit aedificium  pressura quadam lumen in eas aedes deuoluatur. Haec lex traditionis 'stillicidia uti nunc sunt, ut ita sint' hoc significat impositam uicinis necessitatem stillicidiorum excipiendo
Abbreviated transcription (Latin):
se.detĩorem ñ posse. nisi alqd no¬
mutatũ fu̾it. ¶eiuinarea ĩqua
stillicidiũ cadit cli̾c̾at. usꝙy ad cũ
locum ꝑducere glificiũ potest. ũ
stulicidiũ cadit ẜ qet si ĩeclificio ca¬
dit stulicidiũ. sup̃ edificare ei ꝯce¬
ditur. dum tñ stillicidiũrectȩ roci

Expanded text:
sse, deteriorem non posse, nisi aliquid nosse, deteriorem non posse, nisi aliquid nomutatum fuerit. Qui in area, in qua stillicidium cadit, aedificat, usque ad eum locum perducere aedificium potest, unde stillicidium cadit: sed et si idit stillicidium, supra aedificare ei conceditur, dum tamen stillicidium recte reci
Abbreviated transcription (Latin):
uł cliuõs ꝓͥpius iamiã meãiurec
facere possũt. dum naꝗdaliuit ultͣ
quã ꝙ necessariũ ess itineus cãde¬
moliar. ¶ Sisublatũ sit edificiu
ex quo stillicidiũ cadit. u̾ead̃ specie
et qualitate reponatur utiuitas ei¬
xigit. utitẽ intelugatur. nã alioqn
siqd strictius ĩterprctetur. aliũ est
ꝙ seq̃ntiloco ponitu ⁊ iõ sublatde¬
dificio. ususfructus ĩterit. quãuis
ata pars ẽ oclificii.¶ Siẜunts stilli¬
cidii ĩposita sit. ñucet dño ẜuicnti
arce ibi elisicare. uͥ cassitare cepiss
stillicidiũ si añtea ex tegula cassita¬
u̾it stilucidiũ. postta ex tabulato e
exala matũ cassitare ñ põt. ¶ Sstũ¬
cidiũ quoquo m̃o acꝗsitum sit. al
ci põt. stillicidium. qr ĩ mõ magis
ĩcipiet catere. ꝓduci ñ potest. nea¬
lio loco cadat stilucidiũ. quam in qͦ
possita ẜuitus ẽ. lenius factre põtĩ¬
mus.acrius ñ.⁊õino sciendum
ẽ meliorẽ uiciniꝯditionẽ fieri pꝰ¬

Expanded text:
livos propius ianuam meam iure facere possum, dum ne quid ultra quam quod necesse esset itineris causa demoliar. Si sublatum sit aedificium, ex quo stillicidium cadit, ut eadem specie et qualitate reponatur, utilitas exigit, ut idem intellegatur: nam alioquin si quid strictius interpretetur, aliud est quod sequenti loco ponitur: et ideo sublato aedificio usus fructus interit, quamvis area pars est aedificii. Si servitus stillicidii imposita sit, non licet domino seruientis areae ibi aedificare, ubi cassitare coepisset stillicidium. Si antea ex tegula cassitauerit stillicidium, postea ex tabulato uel ex alia materia cassitare non potest. Stillicidium quoquo modo adquisitum sit, altci potest stillicidium, quia in nostro magis incipiet cadere, produci non potest, ne alio loco cadat stillicidium, quam in quo posita seruitus est: lenius facere poterimus, acrius non. et omnino sciendum est meliorem uicini condicionem fieri po
Abbreviated transcription (Latin):
Qui imiuersas ꝓuincias regunt. i
gladii haberit. ⁊ inmẽtaudũ dandis
potestas cis ꝑmissa ẽ.preses ꝓũi¬
cie si mulctam quã irrogauit expre¬
digi ñ posse dep̾henderit. nẽcessitatẽ
solutionis moteretur yxp̃ensa cxa
actoꝵ illicita auaritia. remissa ꝓpter
inopiã mulcta aproiĩcias regeriti¬
pellat. ⁊aduersus detractantẽ com¬
pẽtẽti remecdio deformitati auxili
sitattm ꝓ ꝯsuti uel iegato eiꝰ p̃sidi¬

Expanded text:
Qui uniuersas prouincias regunt, ius gladii habent et in metallum dandi potestas eis permissa est. Praeses prouinciae si multam quam irrogauit ex praeredigi non posse deprehenderit: necessitate soactorum illicita avaritia. remissa propter inopiam multa a provincias regentipellat et adversus detractantem competenti remedio deformitati auxiliusitatem proconsuli vel legato eius
Abbreviated transcription (Latin):
d̃: Que religiosis ad horẽt. itlic¬
giosa sũt. cidcino nec iãpͤites in¬
eclisicati. põtquam remoti sũt ut̃¬
dicari posfũt. ꝑ ĩfactũ autem ac¬
tionẽ petitori. ex tra ordinẽ subx¬
uenitur. uͥ is ꝗ ħ stcẽrit. restitu̾e
eos cõpellati: s ꝯ si aueri sine
uolũtate clñi inedificatq̃ fucũt¬

Expanded text:
um. Quae religiosis adhaerent, religiosa sunt et idcirco nec lapides inaedificati postquam remoti sunt uindicari possunt: in factum autem actione petitori extra ordinem subuenitur, ut is, qui hoc fecit, restituere eos compellatur. sed si alieni sine uoluntate
Abbreviated transcription (Latin):
adno pttipossũt. ueꝵ ceceptione
toli orpossita. per officium iudicis.
cꝯtatis ratione ẜuãtim scilicet si fruc¬
tuum añ litt̃ ꝯtestatam ꝑceptoꝵ sũ¬
mã excͣcdĩt. ⁊ ẽ admissi cõpensatioẽ
suꝑfluuĩ sũptũ meliore p̃dio factoc

Expanded text:
no peti possunt, uerum exceptione doli posita per officium iudicis aequitatis ratione seruantur, scilicet si fructuum ante litem contestatam perceptorum summam excedant: etenim admissa compensatione superfluum sumptu
Abbreviated transcription (Latin):
dcit impẽsam ũ fũdum iccipiãt.
usꝙ co dũtaxat quo p̃tiosior fac¬
tus ẽ. ⁊ si plus p̃uo fũdi accos¬
sit. soiũ ꝙ impc̃sũ est fĩnge pau¬
periorẽ. ꝗ si icdt̃e io cogatur. lari¬
b. sepulcns auitis carc̃dum ra¬
beat. suffic̃ tibi ꝑmita tolłe cxuiͦ
reb q̃ possis. dum ita ne t̃crior dẽ¬
sit fundus qͣ siĩ iuo ñ foret edi¬
sit dñs tãtum dare. quãtum ha¬
biturus ẽ possessor his reb abł¬
tis. fiat. ei potestas. neq maliti
ĩdulgͣeclum ẽ. si tec toriũ putaꝙ
ĩdubeit. pictirasꝙ corratere ue¬
lis nchil iatrus nͥ ut officias
dat quãtum pͥma parte redili
oportẽ diximus. eodeducto cõ¬
dempnamdus est.
edẽptores ꝯ suis comẽ¬
tis euficãt. statim cem̃ta facuũ
dit. quãius acreclitore distractũ.
posse ĩrem actione petere.¬

Expanded text:
ddat impensam, ut fundum recipiat, usque eo dumtaxat, quo pretiosior factus est, et si plus pretio fundi accessit, solum quod impensum est. finge pauperem, qui, si reddere id cogatur, laribus sepulchris auitis carendum beat. Sufficit tibi permitti tollere ex his rebus, quae possis, dum ita ne deterior sit fundus, quam si initio non foret aediinus tantum dare, quantum habiturus est possessor his rebus ablatis, fiat ei potestas: neque malitiis indulgendum est, si tectorium puta, quod induxeris, picturasque corradere uelis, nihil laturus nisi ut officias.dit, quantum prima parte reddi oportere diximus, eo deducto tu condemnandus es.edemptores, qui suis cementis aedificant, statim cementa faciunt dit, quamuis a creditore distractum posse in rem actione petere
Abbreviated transcription (Latin):
asociis possit cũ his ita cxpiri
ius subi cẽ elificare. ⁊ an socii
cuyn coita agt possint.ius sibi

Expanded text:
a sociis, possit cum his ita experiri ius sibi esse aedificare, et an socii cum eo ita agere possint ius sibi
Abbreviated transcription (Latin):
ffuerit. delib̾are debet. pretor ã ei sur¬
ueri debeat. puta studioꝵ causa. forit
ħ reccłe n potest captus sit. restitui¬
tur. ꝯaduersus eum dabitur restitu¬
tio. ¶& ei inꝗd pretor ꝑ legos plebi
scita. senatus ꝯsulta. eclicta detretac
pͥncipũ ucebit. eue. clausula nõ
iluit pollicetur restituturũ si leges ꝑ
reditum tẽps restitutionis eẽ ei com¬
putãdum laleo pũtat. s si ꝯs ꝗdem
apsentie ãnum colugãt fingue mi¬
nus ãno.utrũ annum cidamus ad¬
restitutionẽ. an uero tãtum tp̃ris qͣn¬
tum eius. nouissima absentia octuc¬
paũ. uitendũ. ⁊ puto annum dan¬
dum  sicum ĩ ꝓuincia domiciliũ
haies. osses aũt in urbẽ. an micͥ ãnuᷤ
ceclat. qͣi expiũdi potestatẽ harebam
ct ait latto ñbedere. ego añ puto ħ
ita ueꝵ si aduisarius haruit ius re¬

Expanded text:
afuerit, deliberare debet praetor, an ei subveniri debeat, puta studiorum causa, forte hoc recedere non potest, captus sit, restituetur et adversus eum dabitur restituius' inquit praetor 'per leges plebis scita senatus consulta edicta decreta principum licebit.' quae clausula non illud pollicetur restituturum, si leges preditu tempus restitutionis esse ei computandum Labeo putat. sed si omnes quidem absentiae annum colligant, singulae minus anno, utrum annum restitutionem an vero tantum temporis, quantum novissima eius absentia occupavit, videndum: et puto annum dandum. Si cum in provincia domicilium haberes, esses autem in urbe, an mihi annus cedat, quasi experiundi potestatem habeam? et ait Labeo non cedere. ego autem puto hoc ita ve
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓꝰ prte hͦ iudicio ꝯ scqͣtur itẽ est et
sumꝰ legatorũ noĩe cau̾it. ne in poꝰ¬
scssiccm mĩttẽtur. ⁊ oĩmõ que pro
parte expccłi ñ põssũt. siunꝰ cogc̃te
nẽcessitate n fecerit familis berciscũ¬
de iudiciolocus ẽ. ¶Nontãtumto¬
lum s culpãs in res hitlitaris p̾sta¬

Expanded text:
cio consequatur. idem est et si unus legatorum nomine cauerit, ne in possessionem mitterentur. et omnino quae pro parte expediri non possunt si unus cogente necessitate fecerit, familiae erciscundae iudicio locus est.Non tantum dolum, sed et culpam in re hereditaria praesta
Abbreviated transcription (Latin):
talem diligẽtiam p̃stare debet.qͣle
diligẽs pater famitias.quoniamħ
ꝓpter suam partem. causã habuit ge¬
rendi. et iõ negoniorumgestoꝵaac
tio ñ competit. talẽ igitur diugẽtũ
p̃stare delet. qͣlem ĩ suis rebłis cadẽ
sũt. siduol bis lgata sit. nam et
bos ꝯiũẽ ad societatem ñ ꝯsensus
s rẽs. ¶ Si ĩcerto homine legato et
corum dãpnabitu idẽ est. ⁊ siꝯͣio u¬
isus ex hĩtlib aqb gtneralit homo
legatus ẽ. quem ipĩ elegerĩt nolue¬
rint ꝯsentre ũ prestetur quem sor¬
gatario ĩ iudicio płis dampnati fue¬
ñt item culpe noĩe tenetur. ꝗcũ ã¬
te alios ip̃e. adiss hĩditatem ẜuitu¬
tes p̃diis hĩtlitariis debitas pastꝰ
est ñ utento anutti. ¶ Si filiꝰcum
patrem d̃fenderet. ꝯdẽpnatus soluc¬
rit.ł iiuo eoł post mortẽ. poaest e¬
quiꝰ dicihaldre petitionẽ acomĩde¬

Expanded text:
tamen diligentiam praestare debet, qualem diligens pater familias, quoniam hic propter suam partem causam habuit gerendi et ideo negotiorum gestorum ei actio non competit: talem igitur diligentiam praestare debet, qualem in suis rebus. eadem sunt, si duobus res legata sit: nam et hos coniunxit ad societatem non consensus, sed res. Si incerto homine legato et eorum damnabitur. idem est, si nus ex heredibus, a quibus generaliter homo legatus est quem ipsi elegerint, noluerit consentire, ut praestetur quem solgatario iudicio pluris damnati fuerint.Item culpae nomine tenetur, qui, cum ante alios ipse adisset hereditatem, seruitutes praediis hereditariis debitas passus est non utendo amitti.Si filius cum patrem defenderet condemnatus soluerit uel uiuo eo uel post mortem, potest aequius dici habere petitionem a co
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃.  ifuus pignori obligat᷑ ia¬
tur aduno ex hĩtlib qͣuis posicad̾¬
ceclat. officiũ tam̃ arbitͥ durat. suf
hodie duraret sues ñ intercidisset
t pat̾ inter fiuos ñ diuisit pp
dãbactiones iure diuisionis adsi¬
mõ sicetera q̃ non diuisit ĩumu
gralter ñ ꝯtulit. ẽ res datãs ñ ꝯst¬

Expanded text:
 seruus pignori obligatus luatur ab uno ex heredibus, quamuis postea decebat, officium tamen arbitri durat: suffssit quaeque hodie duraret, si res non intercidisset pater inter filios non diuisit post datas actiones uice diuisionis, ad simodo si cetera, quae non diuisit, in unum generaliter non contulit uel res datas non s
Abbreviated transcription (Latin):
uercũte datur. itc̃ partib fungi poꝰ¬
sit. uͥ harĩs possessioem ꝙ ceptis cẽ¬
tĩs corporib nĩclitariis ꝓ urx cui¬
ꝙ nob̾ partiatur herẽnius mod̾.
de iudicio addictus arbit̾ officiũm
suumq̃ in ciꝰ funͣdid̃ quo agitur di¬
uisioe. interponere ñ possutt. reli¬
giosa loca ĩiuidiciũ non toduci. coꝵ¬

Expanded text:
tibus fungi possit, ut hanc possessionem exemptis ceteris corporibus hereditariis pro iure cuique nobis partiatur.Herennius Modestdae iudicio addictus arbiter officium suum etiam in eius fundi de quo agitur divisionem interponere non possit: sed religiosa loca in iudicium non deduci eo
Abbreviated transcription (Latin):
i pat̾.s. singuł hĩtdul funtos
legando. diuisionis arbitrio fungi
uoluit. ñ alite partem suã cohr̃s p̃¬
stare cogetur. qͣ si uice mutua partẽ
di aĩo pretiis asc̾ptos. uideri placuit.
quare suspc̃sa ꝯditioẽ mortuos ta
hit̃tli quam fidti cõmissario d̾pisse

Expanded text:
os legando diuisionis arbitrio fungi uoluit, non aliter partem suam coheres praestare cogetur, quam si uice mutua partem di animo pretiis adscriptos uideri placuit: quare suspensa condicione mortuos tam heredi quam fideicommissario deperisse
Abbreviated transcription (Latin):
actioẽ petita litis estimatio oblatac
sit. u̾ ꝯ is ꝗ obtul̾it adusus dñmuẽ¬
dicãtem exceptiõe tucridus sit. cõtra
quoꝙ si is hĩs cuipignus ad iudica¬
tũ est. uclit totum iediore. ucet d̃bi¬
tor nolit. audic̃clus ẽ non itẽ dicipo¬
cest si altã partẽ creditor emerit.ad¬
iuditio eͥ necossaria est. cptio uolũp¬
tara. nͥ obiciatur c̾ditoriꝙanimo¬
tor ꝑ ꝓcuratorẽ egiss ⁊ eiꝰꝙ ꝓpt̃ ne

Expanded text:
lata sit, ut et is qui optulerit aduersus dominum uindicantem exceptione tuendus sit. contra quoque si is heres, cui pignus adiudicatum est, uelit totum reddere, licet debitor nolit, audiendus est. non idem dici potest, si alteram partem creditor emerit: adiudicatio enim necessaria est, emptio uoluntaria: nisi si obiciatur creditori, quod animotor per procuratorem egisset et e
Abbreviated transcription (Latin):
eõtrasi ꝓmissor uie doccsserit płbus
nĩtlib institutis. nec diuiditur. ob¬
ligatio. nec dubiũ est. qn duret. q̃m
uiam ꝓm̃ittẽ ⁊is potest ꝗ fundum
ñhabe̾t. igitur qr sĩguli ĩ solidũ tenẽ¬
tur. officio iudicis cau̾tiones ĩterponi

Expanded text:
ontra si promissor uiae decesserit pluribus heredibus institutis, nec diuiditur obligatio nec dubium est quin duret, quoniam uiam promittere et is potest, qui fundum non habet. igitur quia singuli in solidum tenentur, officio iudicis cautiones interponi
Abbreviated transcription (Latin):
aĩs umputarẽ te cohĩdẽ meu
esse. io ꝓ uerũ non cẽt. eititum fa¬
milie herciscũde iudicio. ⁊ aiudi¬
de ĩuicem adiudicatõos ⁊ ꝯtt̃pna¬
tiões facte sũt. ⁊uero re u̾itatt co
ret se titium cohĩdem hre. accẽp̃cu
co fimilie herciscunde iudicium.
et ꝯtempnatioĩb factis solu̾it pe¬
cunuam. qm̃ cecã iudicati soluit¬

Expanded text:
arem te coheredem meum esse idque uerum non esset, egi tecum familiae erciscundae iudicio et a iudice inuicem adiudicationes et condemnationes factae sunt: quaero, rei ueritate cogret se Titium coheredem habere, acceperit cum eo familiae erciscundae iudicium et condemnationibus factis soluerit pecuniam
Abbreviated transcription (Latin):
qr nicͥl ꝓgest ad penam cuitanda
partẽ suam soluere. siue ñdum so¬
luta ẽ pocunianec dico uenit. ꝓspi¬
ciendum ꝑ cautionẽ ut deintemp¬
nitate caueat. ꝑ q̃ factũ fuerat nc
oĩs pecuna solu̾ctur. au̾ ut caucat
use ei ꝗ solidum solu̾it. partẽ presta¬

Expanded text:
rodest ad poenam euitandam partem suam soluere, siue non‹d›um soluta est pecunia nec dies uenit, prospiciendum est per cautionem, ut de indemnitate caueat per quem factum fuerit, ne omnis pecunia solueretur, aut ut caueat se ei qui solidum soluerit partem pr
Abbreviated transcription (Latin):
aĩ empignorigͥditoridatã si p̃
ceptione legauit testator. officio
iuuidicis ꝯtinctur ũ ex cõmum pt¬
cunia lũatur.camꝙ ferat is cuico
moto sueat lcgata.

Expanded text:
ale Rem pignori creditori datam si per praeceptionem legaverit testator, officio iudicis continetur, ut ex communi pecunia luatur eamque ferat is cui eo modo fuerat legata.