comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
geret᷑ noua mutare cultura.
Itaq rapuer̃ cos subito & int̃¬
emer̃: albũ qͥdem euualdũ
uelo ci occisione gladii: nigel¬
lũ aut̃ longuo suppliciorum
cruciatu. & horrenda mem¬
brorũ omniũ discerptione.
uide uolebant audisset. iratꝰ
ẽ. ualde : qͦd ad se uenire uo¬
lentes ꝑ egrini ñ ꝑmitterent᷑
Et mittens occidit uicanosiu
illos om̃s: ucũq incendio
consũpsit. Passi sunt autẽr.
p̃faci sacerdotes & famuli xp̃u
quinto non arũ octobriũ die
Nec martrrio eorũ cęlestia
defuere miracula. Nam cũ
ꝑempta eorũ corpora. amni
ut diximꝰ a paganis eẽnt iniecta:
contigit ut hec contra impetũ
fluuui decurrentis ꝑ qͣdragin¬
ta fere milia passus. ad ea uso
loca ubi illorũ erañ socu tras¬

Expanded text:
 novam mutare culturam. Itaque rapuerunt eos subito, et interemerunt: Album quidem Hewaldum veloci occisione gladii, Nigellum autem longo suppliciorum cruciatu et horrenda membrorum omnium discerptione: videre volebant audisset, iratus est valde quod ad se venire volentes peregrini non permitterentur; et mittens occidit vicanos illos omnes, vicumque incendio consumpsit. Passi sunt autem praefati sacerdotes et famuli Christi quinto Nonarum Octobrium die. Nec martyrio eorum caelestia defuere miracula. Nam cum perempta eorum corpora amni, ut diximus, a paganis essent injecta, contigit ut haec contra impetum fluvii decurrentis, per quadraginta fere millia passuum, ad ea usque loca ubi illorum erant  A
Abbreviated transcription (Latin):
dinatꝰ. ẽ. aut̃ in eccła scȩ̃ martr¬
ris ceciliȩ die natalis eiꝰ: imposi¬
to sibi apapa memorato nomi¬
ne clem̃tis: ac mox remissus ad
sedẽ episcopatꝰ sui. id est post dies
quattuor decĩ ex qͦ in urbẽ uene¬
rat. Donauit aut̃ ei pipinꝰ locũ
cathedrȩ episcopalis in castello suo
illustri. qͦd antiqͦ gentiũ illarũ
uerbo uiltabirg. idest oppidũ¬
uiltorũ lingua aut̃ gallica. tra¬
iectũ. Inqͦ edificata eccła reue¬
rentissimꝰ pontifex. longe lates
uerbũ fidei p̃dicaas. multosq as
errore reuocans: plures ꝑ il¬
las regiones eccłas. sed & monas¬
teria nonnulla construx̃. Nã
ñ multo post. alios qͦq illis in re¬
gionib ipse constituit antiscites
ex eorũ numero fr̃m qͥ uł secũ. uł
post se illo ad p̃dicandũ uenerus
Ex qͥb aliquanti iã dormier̃ ut
dño. Ipse aut̃ uilbrordus cog¬
nom̃to elemeas. ad huc suꝑ est.¬
longa iã uenerabilis ȩtate. ut¬

Expanded text:
dinatus est autem in ecclesia sanctae martydinatus est autem in ecclesia sanctae martyris Ceciliae, die natalis ejus, imposito sibi a papa memorato nomine Clementis: ac mox remissus ad sedem episcopatus sui, id est, post dies quatuordecim ex quo in Urbem venerat. Donavit autem ei Pippin locum cathedrae episcopalis in castello suo inlustri, quod antiquo gentium illarum verbo Uiltaburg, id est, Oppidorum, lingua autem Gallica Trvocatur; in quo aedificata ecclesia, reverentissimus pontifex longe lateque verbum fidei praedicans, multosque ab errore revocans, plures per illas regiones ecclesias, sed et monasteria nonnulla construxit. Nam non multo post alios quoque illis in regionibus ipse constituit antistites ex eorum numero fratrum qui vel secum, vel post se illo ad praedicandum venerant; ex quibus aliquanti jam dormierunt in Domino. Ipse autem Uilbrord, cognomento Clemelonga jam venerabilis aetate, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ordinandus ierat. ad sedem
episcopatꝰ sui reuerso. Qui
to episcopatu de britannia
regressus. ñ multo post ad
gentẽ boructuorũ secessit :
ac multos eorũ p̃dicando
aduã ueritatis ꝑdux̃. Sed ex¬
pugnatis ñ longo post tẽpore
boruetuariis agense antiqͦrũ
saxonũ: disꝑsi s̃ quolib& hi qui
tes cũ qͥbdã pipinũ pecut.
Qui int̾pellante blithriude con
nis in insula quadã hreni: quȩ
lingua eorũ uocat᷑ inlitore.
inqͣ ipse constructo monasterio
qͦdhactenꝰ heredes eiꝰ possident:
aliquandui continentissimã ges¬
sit uitã : ibiq diẽ clausit ultimũ.
Postquã uͦ ꝑ annos aliqͦt infresiã
qͥ aduenerañ docuer̃: misit pi¬
pinꝰ fauente om̃iũ consensu. ui¬
rũ uenerabilẽ iuilbrordũ romã.
cuiꝰ adhuc pontificatũ sergius
habebat: postulans ut eidẽ fre¬
sonũ genti archiep̃s ordinaret᷑.
Qđ ita ut petierat impletũ est :¬
anno ab incarnatione dni sex¬
centesimo nona gesimo sexto. Or¬

Expanded text:
ordinandus ierat, ad sedem ordinandus ierat, ad sedem episcopatus sui reverso. Qui to episcopatu, de Britannia regressus, non multo post ad gentem Boructuariorum secessit, ac multos eorum praedicando ad viam veritatis perduxit. Sed expugnatis non longo post tempore Boructuariis, a gente antiquorum Saxonum dispersi sunt quolibet hi qui tes cum quibusdam Pippinum petiit, qui interpellante Blithrydae  Alnis in insula quadam Rheni, quae lingua eorum vocatur In littore: in qua ipse, constructo monasterio quod hactenus haeredes ejus possident, aliquandiu continentissimam gessit vitam, ibique diem clausit ultimum. Postquam vero per annos aliquot in Fresia, qui advenerant docuerunt ppinus, favente omnium consensu, virum venerabilem Uilbrordum Romam, cujus adhuc pontificatum Sergius habebat, postulans ut eidem Fresonum genti archiepiscopus ordinaretur. Quod ita ut petierat impletum est anno ab incarnatione Domini sexcentesimo nonagesimo sexto. Or
Abbreviated transcription (Latin):
ret : simul & reliquias beato¬
ab eo se spans acciꝑe : ut dum
ingente cui p̃dicarae destru¬
ctis idolis eccłas inscitueret:
haber& in prõptu reliquias
scõrũ. quas ibi introduceret:
qͥbq ibi dc̃ depositis. consequen¬
ter in corũ honorẽ quorũ eẽnt
caret Sed& alia ꝑplura quȩ
tanti oꝑis negociũ quęrebat :¬
uł ibi discere. uł inde accipere
cupiebat. In qͥb omib cũ sui uo¬
ti cõpos cãe effectus: ad p̃dican¬
dũ rediit. Quo tẽpore fr̃s qui
erans infresia uerbi ministerio
mancipati. deger̃ ex suo nu¬
mero uirũ modestũ morib &
mansuctũ corde. suidbertũ :¬
qͥ eis ordinaret᷑ antistes: Quẽ
brittanniã destinatũ. ad peti¬
tionẽ eorũ ordinauit reue¬
rentissimꝰ uilfridus ep̃s: qͥtũ¬
forte patria pulsus. in mer¬
ciorũ regionib exeulabat.
Non enĩ co tẽpore habebat
ep̃m cantia : defuncto qͥdem
theodoro. sed necdũ bertual¬
do successore eiꝰ qͥ trais mare

Expanded text:
ret, simul et reliquias beatoret, simul et reliquias beatoab eo se sperans accipere, ut dum in gente cui praedicaret destructis idolis ecclesias institueret, haberet in promptu reliquias sanctorum quas ibi introduceret; quibusque ibidem depositis, consequenter in eorum honorem quorum essent caret. Sed et alia perplura quae tanti operis negotium quaerebat, vel ibi discere, vel inde accipere cupiebat. In quibus omnibus cum sui voti compos esset effectus, ad praedicandum rediit. Quo tempore fratres qui erant in Fresia verbi ministerio mancipati, elegerunt ex suo numero virum modestum moribus et mansuetum corde Suidberctum qui eis ordinaretur antistes, quem Brittaniam destinatum ad petitionem eorum ordinavit reverentissimus Uilfrid episcopuforte patria pulsus, in Merciorum regionibus exsulabat. Non enim eo tempore habebat episcopum Cantia, defuncto quidem Theodoro, sed necdum Berthwaldo successore ejus, qui trans mare
Abbreviated transcription (Latin):
omĩ nocte supͣ locũ fulgeba
illũ. ubicunq eosꝑuenis se con¬
tinger& : Choc etiã paganis ͥ
eos occidans intuentib. Sed e
unus ex eis in uisione nocturna
apparuit. ricuidã de sociis
suis cui nom̃ erat tilmon. iuro
de milite factus erat monachs
indicats qͦd eo loco corpora e¬
rũ posset inuenire. ubi lucẽ di
cȩlo t̃ris radiasse conspiceres
eorũ corpora: iuxta honorẽ
martrrib condignũ recondi¬
ta s̃ : & dies passionis uł inuen¬
Itionis
prũ. congrua illis in locis uene¬
ratione celebrat᷑. Deniq głosis¬
simꝰ dux francorũ pipinꝰ ubi hoc
rũ corpora. condidit cũ multa
qła in eccła coloniȩ eiuitatis
uxta brenũ. Fert᷑ aut̃ qͥa in lo
coqͥ occisi s̃ foris ebullierit: qui
in eodẽ loco usq hodie copiosa
sluentis sin dona profundat.¬
candi accelerauit uenire ro¬
mã. cuiꝰ sedi apłicȩ tunc sergi¬
us papa p̃erat : ut cũ eiꝰ licen¬
tia & benedictione desideratũ
euangłirandi gentib opus imi¬

Expanded text:
gebat illum ubicumque ea pervenisse contingeret, et hoc etiam paganis qui eos occiderant intuentibus. Sed et unus ex eis in visione nocturna apparuit cuidam de sociis suis, cui nomen erat Tilmon, viro de milite factus fuerat monachus; indicans quod eo loci corpora eorum posset invenire, ubi lucem de caelo terris radiasse conspiceret. rpora juxta honorem martyribus condignum recondita sunt, et dies passionis vel inventionis eorum congrua illis in locis veneratione celebratur. Denique gloriosissimus dux Francorum Pippin ubi haecrum corpora condidit cum multa gloria in ecclesia Coloniae civitatis, juxta Rhenum. Fertur autem quia ino occisi sunt fons ebullierit, qui in eodem loco usque hodie copiosa fluenti sui dona profundatcandi, acceleravit venire Romam, cujus sedi apostolicae tunc Sergius papa praeerat, ut cum ejus licentia et benedictione, desideratum evangelizandi gentibus opus ini
Abbreviated transcription (Latin):
nichilominꝰ tẽptauit iter disposi¬
tũ cũ frĩb memoratis incipere.
Cũq iã naui imposuissens quȩ
tanti itineris nec essitas poscebat.
tis nonnulla exparte his quȩ in
naui erant̃ reb. ipsã inlitus iace¬

Expanded text:
nihilominus tentavit iter disposinihilominus tentavit iter dispositum cum fratribus memoratis incipere. Cumque jam navi imposuissent quae tanti itineris necessitas poscebat, tis nonnulla ex parte his quae in navi erant rebus, ipsam in littus
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ coluba primꝰ doctor fidei
xpianȩ. transmontanis piecis.
ad aqͥlonẽ : primꝰq fundator
monasterii qͦdi insula multis
diuscotorũ pietorũq p̾płis ue¬
nerabile mansit. Sui uidelic&
colũba. nc̃ a non nullis cõposi¬
to acella & columba nomine.
colũcelli uocat᷑. Audieas aut̃ uerba
uisionis egbtus. p̃cepit frĩ qͥ retule¬
rat ne cuiquã alteri hȩc referr&e:
ne forte illusoria. e&ẽ uisio. Ipse
itinere qͦ ad genes docendas iret.
cessare uolebat. At post dies pau¬
cos rursũ uenit ad eũ p̃fatꝰ fr̃:
dicers qͥa & ea nocte sibi post ex¬
apparuerit dicens : Quare tã
negligent̃ ac tepide dixisti egbto
quȩ tibi dicenda. eẽ. p̃cepi: At
nunc uade. & die illi qͥa uelit
nolit deba ad monasteria colũbȩ
uenire : qͥa aratra eorũ ñ recte
inceduns. Sportet aut̃ eũ. ad re¬
ctũ hȩc tramitẽ reuocare. Qui
hȩc audieas: denuo p̃cepit frĩ ne
tã et si certꝰ. ẽ. factus de uisione :

Expanded text:
autem Columba primus doctor fidei autem Columba primus doctor fidei Christianae transmontanis Pictis ad aquilonem, primusque fundator monasterii quod in Hii insula multis diu Scottorum Pictorumque populis venerabile mansit. Qui videlicet Columba nunc, a nonnullis composito a Cella et Columba nomine, Columcelli vocatur. Audiens autem verba visionis Ecgberct, praecepit fratri qui retulerat ne cuiquam haec alteri referret, ne forte inlusoria esset visio. Ipse itinere, quo ad gentes docendas iret, cessare volebat. At post dies paucos rursum venit ad eum praefatus frater, dicens quia et ea nocte sibi post exapparuerit, dicens: « Quare tam negligenter ac tepide dixisti Ecgbercto quae tibi dicenda praecepi? At nunc vade, et dic illi quia, velit nolit, debet ad monasteria Columbae venire, quia aratra eorum non recte incedunt: oportet autem eum ad rectum haec tramitem revocare. » Qui haec audiens denuo praecepit fratri, ne tametsi certus est factus de visione,
Abbreviated transcription (Latin):
bũ idoneis. ut pote actione si¬
mul & eruditione p̃claris. prȩ¬
paratis om̃ĩb quȩ nauigantib
et̃. necessaria uidebant᷑: uenit
die quadã mane primo ad cũ
unꝰ de frĩb. discipłs quondã i
britannia & minister dõ dilecdi
sacerdotis boisili. cũ eẽ idem
boisil p̃positꝰ monasterii mailro¬
sensis. sub abbate cata. ut supͣ
narrauimꝰ: refereos ei iusionem
quȩ sibi eadc̃ nocte apparius¬
set. Cũ expletis inqͥeos rmnis
matutinalib. in lectulo mem
obrepsisset: apparuit magist̃
quondã m̃s & nueritor amantis¬
simꝰ boisil: int̾rogauitq me au
cũ cognoscere possem. Aio. Et̾iã.
Tues enĩ boisil. At ille. Ad hoc
inqͥt ueni. ut responsũ dnĩ salua¬
toris egbto afferã : qd te cam̃
referente oportet ad illũ ue¬
nire. Dic gͦ illi: qͥa ñ ualet iter
qͥd ꝓposuit implere. Dĩ enĩ uo¬
luntas. ẽ : ut ad colũbȩ monasce¬
ria magis ꝑgat docenda. Erat

Expanded text:
bum idoneis, utpote actione sibum idoneis, utpote actione simul et eruditione praeclaris, praeparatisque omnibus quae navigantibus esse necessaria videbantur, venit die quadam mane primo ad eum unus de fratribus, discipulus quondam in Brittania, et minister Deo dilecti sacerdotis Boisili, cum esset idem Boisil praepositus monasterii Mailrosensis sub abbate Eata, ut supra narravimus, referens ei visionem quae sibi eadem nocte apparuisset: « Cum expletis, inquiens, hymnis matutinalibus in lectulo  Alobrepisset, apparuit magister quondam meus et nutritor amantissimus Boisil, interrogavitque me, an eum cognoscere possem. Aio: Etiam, tu es enim Boisil. At ille: Ad hoc inquit, veni, ut responsum Domini Salvatoris Ecgbercto adferam, quod te tamen referente oportet ad illum venire. Dic ergo illi quia non valet iter quod proposuit, implere: Dei enim voluntatis est ut ad Columbae monasteria magis pergat docenda. » Erat
Abbreviated transcription (Latin):
mulus xpĩ et sacerdos egb̃tus.
quẽ in hib̾nia insula peregri¬
nã ducere uitã ꝓ adipiscenda
in cȩlis patria reculimꝰ. ꝓpo¬
suit animo plurib prodesse :
idest inito oꝑe apłico. uerbũ
dĩ aliqͥb earũ quȩ nondũ au¬
dierati gentib euangelitando
cõmittere. Quorũ in germanua
plurimas. eẽ. nouerat nationes:
a qͥb angli uł saxones qͥ nunc
brittanniã incolunt. genus et
originẽ duxisse noscunt᷑. Un¬
de hactenꝰ a uicina gente bri¬
nuncupant᷑. Sunt aut̃ freso
spłipaganis ad hucritib ser¬
uentes: ad qͦs uenire p̃fatus
xpi miles cireũ nauiga tabri¬
tannia disposuit. si qͦs forte
ex illis creptos satanȩ uincu
uł sihoc fieri ñ posset. romam
uenire ad uidenda atq ado¬
randa beatorũ apłorũ ac mar¬
trrũ xpĩ limina cogitauit. Sed
ne aliqͥd horũ ꝑficer&e : suꝑna
illi oracula simul & oꝑa refri¬
ter̃. Siqͥdem electis sociisstre¬
niussimis. & ad p̃dicandũ uer¬

Expanded text:
mulus Christi et sacerdos Ecgberct, mulus Christi et sacerdos Ecgberct, quem in Hibernia insula peregrinam ducere vitam pro adipiscenda in caelis patria retulimus, proposuit animo pluribus prodesse; id est, inito opere apostolico, verbum Dei aliquibus earum quae nondum audierant, gentibus evangelizando committere: quarum in Germania plurimas noverat esse nationes, a quibus Angli vel Saxones qui nunc Brittaniam incolunt, genus et originem duxisse noscuntur; unde hactenus a vicina gente Brinuncupantur. Sunt autem Fresonpopuli paganis adhuc ritibus servientes, ad quos venire praefatus Christi miles circumnavigata Brittania disposuit, si quos forte ex illis ereptos Satanae ad vel si hoc fieri non posset, Romam venire ad videnda atque adoranda beatorum apostolorum ac martyrum Christi limina cogitavit. Sed ne aliquid horum perficeret, superna illi oracula simul et opera restiterunt. Siquidem electis sociis strenuissimis et ad praedicandum ver
Abbreviated transcription (Latin):
pontificũ. felix. summꝰq sacer¬
dos : Limpida discipłis dogma¬
ta disseruit. Ulami aut̃ hi
Nanq diẽ nonã decimã septẽ¬
Ciiub angłicis iunctꝰ in arce
poli. Successit aut̃ theodo¬
ro in episcopatu bertualdus.
qͥ erat abbas : monasterio qͦd¬
nuncupat᷑ : uir &e ipse scientia
scripturarũ imbutꝰ. sed et ec¬
cłasticis simul ac monasteria¬
lib disciplinis sũme instructꝰ:
tã & si p̃decessori suo minime̾
cõparandus. Qui electus est
qͥdem in episcopatũ aNNo
dnĩcȩ incarnationis sexcen¬
tesimo nonagesimo seđo. die
primo mensis iulii: regnanteb
galliarũ: & sedit insede sua
pridie ħ̃łrũ septembriũ dnĩca
Qui int̃ multos qͦs ordinauit an¬
tistites. etiã gebmnundo hrofensis
eccłȩ p̃sule defuncto tobiam
ꝓ illo consecrauit: uirũ latina
greca & saxoniea liregua atq
eruditione multiplicit̾ instrue
uenerabilis & cũ om̃ĩ ho¬
norificentia nominandusfa¬

Expanded text:
pontificum, felix, summusque sacerpontificum, felix, summusque sacerdos Limpida discipulis dogmata disseruit. Ultimi autem hi: Namque diem nonamdecimam SeptemCivibus angelicis junctus in arce poli. Successit autem Theodoro in episcopatu Berctuald, qui erat abbas in monasterio nuncupatur: vir et ipse scientia Scripturarum imbutus, sed et ecclesiasticis simul ac monasterialibus disciplinis summe instructus, tametsi praedecessori suo minime comparandus: qui electus est quidem in episcopatum anno Dominicae Incarnationis sexcentesimo nonagesimo secundo, die primo mensis Julii, regnantibus Galliarum: et sedit in sede sua pridie Kalendarum Septembrium Dominica; qui inter multos quos ordinavit antistites, etiam Gebmundo Hrofensis Ecclesiae praesule defuncto, Tobiam pro illo consecravit, virum Latina, Graeca et Saxonica lingua atque eruditione multipliciter venerabilis, et cum omni honorificentia nominandus fa
Abbreviated transcription (Latin):
cedualla romȩ defun¬
ctus ẽ ꝓximo id est sexcentesi¬
mo non agesimo incarnationis
dnĩcȩ: theodorus beatȩ me
functus. ẽ. Quẽ se numerũ ati¬
norũ fuisse habiturũ : ipse iã¬
dudũ somnui reuelatione edo¬
ctus siuis p̃dicere solebat. Ma¬
nsit aut̃ in episcopatu. aunos
ita. duos: sepultusq ẽ in eccła
scĩ petri. in qͣ omniũ epõrum
doruuernensiũ s̃ corpora de po¬
sita. De qͦ una cũ consortib eiꝰ¬
dẽ su gradus. recte ac uera¬
cit̃ dicipotest : qͥa corpora ip¬
sorũ in pace sepulta s̃. & nom̃
eorũ uiuet in generationes & ge¬
nerationes. Ut enĩ breuit̃ dicã:
tantũ ꝓfectꝰ spũalis tẽpore p̃¬
sulatꝰ illius. anglorũ eccłae.
quantũ nunquã antea potue¬
tẽ. & obitũ: eprtafiũ qͦq monu¬
m̃ti ipsius uersib heroicis a
& quattuor. palã ac lucide. cun
Quorũ primi hi suns: HNic sa¬
cer in tumba pausat cũ corpo¬
re p̃sul: Quẽ nc̃ theodorũ lin¬
gua pelasga uocat. Princeps

Expanded text:
edualla Romae defunctus est proximo, id est, sexcentesimo nonagesimo incarnationis Dominicae, Theodorus beatae memfunctus est: quem se numerum annorum fuisse habiturum, ipse jamdudum somnii revelatione edoctus suis praedicere solebat. Mansit autem in episcopatu annis viginti duobus, sepultusque est in ecclesia sancti Petri, in qua omnium episcoporum Doruvernensium sunt corpora deposita: de quo una cum consortibus ejusdem sui gradus recte ac veraciter dici potest, quia corpora ipsorum in pace sepulta sunt, et nomen eorum vivet in generationes et generationes. Ut enim breviter dicam, tantum profectus spiritalis tempore praesulatus illius Anglorum Ecclesiae, quantum nunquam antea potuetem, et obitum, epitaphium quoque monumenti ipsius versibus heroicis triginta et quatuor palam ac lucide cunctquorum primi sunt hi: Hic sacer in tumba pausat cum corpore praesul Quem nunc Theodorum lingua Pelasga vocat. Princeps
Abbreviated transcription (Latin):
lud dicets. qͥa ꝓpt̃ me . c̃. tẽpestas
hȩc : subtrax̃ se illi ꝓfectioni et
remanere domi passus . ẽ. At uero
unus de sociis eiꝰ uocabulo uitb̾tus
cũ eõe et ipse contẽptu mundi &
docerinȩ scientia insignis: nam
multos annos in hibnia peregrinꝰ.
anachoriticã in magna ꝑfectione
uitã egerat: ascendit nauẽ: et
fresiã ꝑueniets. duob annis con¬
tinius genti illi ac regi eiꝰ radh-
neq aliquẽ tanti laboris fructũ
apud barbaros inuenit audito¬
res: Tunc reuersus ad dilectȩ
ꝓdesse curabat.

Expanded text:
lud dicens, « Quia propter me est tempestas haec, subtraxit se illi profectioni, et remanere domi passus est. » At vero unus de sociis ejus, vocabulo Uictberct, cum esset et ipse contemptu mundi ac doctrinae scientia insignis, nam multos annos in Hibernia peregrinus anachoreticam in magna perfectione vitam egerat DCXC, ascendit navem, et Fresiam perveniens duobus annis continuis genti illi ac regi ejus Rathbneque aliquem tanti laboris fructum apud barbaros invenit auditores. Tunc reversus ad dilectae prodesse curabat.
Abbreviated transcription (Latin):
ntib quicquã molestiȩ inferret:
multisq eos qͥ fidẽ susciꝑe uellens
beneficiis attolleas. Unde factũ
ẽ opitulante grã diuina: ut mul¬
tos in breui tẽpore ab idolatria
natione anglorũ qͥ in hbnia mul¬
co tẽpore ꝓ ȩt̃na pacria exula¬
uerans uener̃ ad prouinciã anti¬
quorũ saxonũ: si forte aliqͦs ibi¬
dẽ p̃dicando. xpõ ad quirere.
possent. Erats̃ aut̃ unius ambo
sic̃ deuotionis: sic etiã uocabuli
Nanq ut̃q eorũ appellabatua
cuualdus : ea tam̃ distinctione.
ut ꝓ diuersa capillorũ specie
unꝰ niger euualdus. alt̃ albus eu¬
ualdus diceret᷑. Suorũ ut̃q pie¬
tate religionis imbutꝰ: sed nger
euualdus magis sacrarũ lictera¬
rũ erat scientia institutus. Qui¬

Expanded text:
ntibus quicquam molestiae inferret; multisque eos qui fidem suscipere vellent beneficiis adtollens: unde factum est, opitulante gratia divina, ut multos in brevi ab idolatria natione Anglorum, qui in Hibernia multo tempore pro aeterna patria exulaverant, venerunt ad proquorum Saxonum, si forte aliquos ibidem praedicando Christo adquirere possent. Erant autem unius ambo, sicut devotionis, sic etiam vocabuli: nam uterque eorum appellabatur Hewald; ea tamen distinctione, ut pro diversa capillorum specie unus Niger Hewald, alter Albus Hewald diceretur: quorum uterque pietate religionis imbutus, sed Niger Hewald magis sacrarum litterarum erat scientia institutus
Abbreviated transcription (Latin):
cus ob aliã scẽ eccłȩ utilitatẽ de
qͥ oraculo fuerat p̃monitꝰ: nec
uiebtus illas deueniers in partes
quicquã proficiebat: tẽptauit
adhuc in opus uerbi mittere ui¬
ros scõs & industrios: in qͥb eximus
uilbrordus presbiterii gradu
a̾ merito p̃fulgebat. Sui cũ illo
aduenis seÑ. erant aut̃ numero

Expanded text:
 ob aliam sanctae Ecclesiae utilitatem de qua oraculo fuerat praemonitus, nec Uictberct illas deveniens in partes, quicquam proficiebat, tentavit adhuc in opus verbi mittere viros sanctos et industrios, in quibus eximius Uilbrord presbyterii gradu et merito praefulgebat. Qui cum illo advenissent, erant au
Abbreviated transcription (Latin):
bereas ad illũ ꝑferre. Non enim
habes regẽ idem antiqͥ saxones:
sed satrapas plurimos suȩ genti
p̃positos. Qui in gruente belli as¬
ticulo mittunT ȩqualit̃ sortes: &
quẽcunq sors ostendit. hunc tẽ¬
pore belli ducẽ om̃s sequunt᷑.
huic bbtẽꝑañ. Peracto aut̃ bel¬
lo : rursũ ȩqualis potendȩ om̃s.
fiunt satrapȩ. Suscepit gͦ eos
uillicus : & ꝓmtteis se muttere
cos adsatrapã qͥsuꝑse erat ut pe¬
Qui cũ cogniti eẽnt abarbaris
psalmis semꝑ atq orationib ua¬
cabans̃. & qͦtidie sacrificiũ dõ uic¬
timȩ salutaris offerebant. ha¬
bentes secũ uascula sacra. & ta¬
bulã altaris uice dedicatã : sus¬

Expanded text:
berent ad illum perferre. Non enim habent regem iidem antiqui Saxones, sed satrapas plurimos suae genti praepositos, qui ingruente belli articulo mittunt aequaliter sortes, et quemcumque sors ostenderit, hunc tempore belli ducem omnes sequuntur, huic obtemperant; peracto autem bello, rursum aequalis potentiae omnes fiunt satrapae. Suscepit ergo eos villicus, et promittens se mittere eos ad satrapam qui super se erat, ut peQui cum cogniti essent a barbaris psalmis semper atque orationibus vacabant, et quotidie sacrificium Deo victimae salutaris offerebant, habentes secum vascula sacra et tabulam altaris vice dedicatam, sus
Abbreviated transcription (Latin):
cometȩ apparuer̃. uil fridus¬
ep̃s a sede sua pulsus. c̃. ab eg¬
frido rege. & ꝓcobosa. eata
& cadheth consecrati antistites.
sr̃nodus facta: in cãpo hacth¬
felta de fide catholica. p̃side¬
ne archiepõ theodoro. in qua
affuit ioħs abbas romanꝰ: quo
anno hilda abbatissa inscrea na
ri rex cantuariorũ obut.
rex occidentaliũ saxonũ romã
de britannia ꝑgit.: Auino
e xcͦ theodorus archiep̃s obut
asius. id est merciorũ primatib.
uiii. bertredus dux regiꝰ nor¬
danhimbrorũ apictis inter¬

Expanded text:
cometa apparuit; Uilfrid episcopus a sede sua pulsus est ab Ecgfrido rege; et pro eo Bosa, Eata et Eadhaeth consecrati antistites. synodus facta est in campo Haethfeltha de fide catholica, praesidente archiepiscopo Theodoro: in qua adfuit Johannes abba Romanus. Quo anno Hild abbatissa in Streanaeri rex Cantuariorum obiit. rex Occidentalium Saxonum Romam de Brittania pergit. Anno 690, Theodorus archiepiscopus a suis, id est, Merciorum primatibus, 699, Berctred dux regius Nordanhymbrorum a Pictis inter
Abbreviated transcription (Latin):
ini rex baptizatus.ẽ. cũ sua
gente: inpascha :Anio. De¬
paulinꝰ cantiã rediit: Auno¬
dc xͣl. eadbaldis rex cantua¬
riorũ obiit. Auno oc ncl ii.

Expanded text:
ini rex baptizatus cum sua gente in Pascha. Anno Paulinus Cantiam rediit. Anno 640, Eadbald rex Cantuariorum obiit. Anno 642  Al.
Abbreviated transcription (Latin):
no eodẽ factus ẽ. archiep̃s
uocabulo tatiuni de ꝓiuncia
merciorũ: cũ fuisset prbr
inmonasterio qͦduocatur
briudum. Consecratꝰ .ẽ. autc̃
indoru uerni ciuitate . Auiris
uenerabilib daniele uenta¬
no. & ingualdo lundomensi.
alduulfo hrofensi anciscitib.
die decimo iunii m̃sis. dnĩca.
uir religione & prudentia
insignis. sacris qͦq litteris no¬
bilit̃ instructꝰ. Itaq in p̃sen¬
ti. eccłus cantuariorũ tat¬
uini &e alduulfus epĩ p̃sunt.

Expanded text:
eodem factus est archiepiscopus, vocabulo Tatuini, de provincia Merciorum, cum fuisset presbyter in monasterio quod vocatur Briudun. Consecratus est autem in Doruverni civitate, a viris venerabilibus Danihele Uentano, et Ingualdo Lundoniensi,Alduulfo Hrofensi antistitibus, die decima Junii mensis, Dominica; vir religione et prudentia insignis, sacris quoque litteris nobiliter instructus. Itaque in praesenti, Ecclesiis Cantuariorum Tatuini et Alduulf ep
Abbreviated transcription (Latin):
osu rex nor danhimbrorũ obut.
cantuariorũ obiit : & srnodus
facta .ẽ adheruesforda. p̃sente
egfrido rege. p̃sidente archi¬
ep̃o theodoro utillima. decem
capitulorũ Anno DelxxG
uulferi rex merciorũ postquã
.xuii. annos regnauerat. de fun¬
ctus : edilredo frĩ reliqͥt imꝑiũ

Expanded text:
t. Cantuariorum obiit; et synodus facta est ad Herutforda, praesente Ecgfrido rege, praesidente archiepiscopo Theodoro, utillima, decem capitulorum. Anno 675, Uulfheri, rex Merciorum, postquam septem decim annos regnaverat, defunctus, Aedilfredo fratri reliquit imperium.
Abbreviated transcription (Latin):
occidentaliũ saxonũ : danel
& fortheri epĩ s̃. Prouinciae
merciorũ alduini ep̃s:
cẽ eis pͦpłis qͥ ultra aminẽ sa¬
brinã ad occidentem habitañ
ualestod ep̃s. Prouinciȩ hu¬
icciorũ : uilfridus ep̃s. Pro¬
iunciȩ lindis farnorũ : ciniber¬

Expanded text:
Occidentalium Saxonum, Danihel et Fortheri episcopi; provinciae Merciorum, Alduini episcopus; et eis populis qui ultra amnem Sabrinam ad occidentem habitant, Ualchstod episcopus; provinciae Huicciorum Uilfrid episcopus; provinciae Lindisfarorum Cyniber
Abbreviated transcription (Latin):
stellȩ pene hora dimidia. ab ho¬
ra dei tercia: Ano .O. MLUII
ida regnare cȩpit. a qͥrega¬
lis nordan himbrorũ prosapia
originẽ tenet : & xii. aniis
in regno ꝑmansit:Anino .o.¬
Lxu. columba prbr de scotia
uenit britanniã ad docendos
pictos : & in insula hii monas¬
gregorius papa misit bri¬
tanniã Augustinũ cũ mona-¬
chis. qͥ uerbũ dĩ genti angloꝵ
euangłi zarent: ANno .D. xc
VII uenere britanniã p̃faci
doctores: qͥ fuit annus plus minus
pa gregorius palliũ britan¬
niã augustino iã facto ep̃o
&̃ plures uerbi ministros: ua
rege saberto. antiscat melli

Expanded text:
stellae pene hora dimidia ab hora diei tertia. Anno 567, Ida regnare coepit, a quo regalis Nordanhymbrorum prosapia originem tenet, et duodecim annis in regno permansit. Anno  Columba presbyter de Scottia venit Brittaniam ad docendos Pictos, et in insula Hii monasGregorius papa misit Brittaniam Augustinum cum monachis, qui verbum Dei genti Anglorum evangelizarent. Anno 597, venere Brittaniam praefati doctores, qui fuit annus plus minus pa Gregorius pallium Brittaniam Augustino jam facto episcopo, et plures verbi ministros, in rege Sabercto antistite Mellito.
Abbreviated transcription (Latin):
porũ : plures ingente nordan¬
himbrorũ tã nobiles quã pri¬
uati se suosq liberos depositis
armis. satagunt magis accepta
consura monasterialib ascribe
uotis. quã bellicis exercere stu¬
diisquȩ res quẽ sit habitura fi¬
nẽ : posterior aetas udebit. ł lic
ẽ. in p̃sentiarũ uniuersȩ status
britanniȩ : anno aduentus anglo¬
rũ inbritanniã circit̃ ducentesi¬
mo octogesimo quinto: dnĩcae

Expanded text:
porum, plures in gente Nordanporum, plures in gente Nordanhymbrorum, tam nobiles, quam privati, se suosque liberos, depositis armis satagunt magis accepta tonsura, monasterialibus adscribere votis, quam bellicis exercere studiis. Quae res quem sit habitura finem, posterior aetas videbit. Hic est inpraesentiarum universae status Brittaniae, anno adventus Anglorum in Brittaniam circiter ducentesimo octogesimo quinto, dominicae
Abbreviated transcription (Latin):
neas : ministeriũ sibi episco
danhimbrorũ cui rex ceol¬
uulfus p̃est. quartuor nẽ
acca in agustaldensi pec¬
thelmꝰ in eaquȩ candida
casa uocat᷑: quȩ nuꝑ multipli¬
catis fideliũ plebib insedẽ pon¬
tificatus addita ipsũ primũ
habet antistitẽ. Pictorũ qͦq natio
tẽpore hoc. & fedus pacis cũ gen
te anglorũ &catholicȩ pacis
ac ueritatis cũ uniuersali eccła
particeps existere gaudet.
Scoti qͦq qͥbritanniã in colud
sius contenti finib : nil contra
gentẽ anglorũ insidiarũ mo¬
liunt᷑ atq fraudiũ. Britones
quãus & maxima ex parte
domestico sibi odio gentẽ an¬
glorũ. & totiꝰ catholicȩ ecłȩ
statũ pascha minꝰ recto morib¬
q improbis impugnent : tam̃
& diuina sibi & humana pror¬
sus resistente iuirtute. in neu¬
tro cupitũ possunt obtinere
ppositũ. Qiuppe qͥ quãuis ex
parte sui sint iuris: ñ mulla
tam̃ ex parte anglorũ s̃ ser¬
nte pace ac serenitate tem¬

Expanded text:
inisterium sibi episcopdanhymbrorum, cui rex Ceoluulf praeest, quatuor nunc Acca in Hagustaldensi, Pecthelm in ea quae Candida casa vocatur, quae nuper multiplicatis fidelium plebibus, in sedem pontificatus addita, ipsum primum habet antistitem. Pictorum quoque natio tempore hoc et foedus pacis cum gente habet Anglorum, et catholicae pacis ac veritatis cum universali Ecclesia particeps existere gaudet. Scotti qui Brittaniam incolunt suis contenti finibus nil contra gentem Anglorum insidiarum moliuntur aut fraudium. Brittones, quamvis et maxima ex parte domestico sibi odio gentem Anglorum, et totius catholicae Ecclesiae statum Pascha minus recte moribusque improbis impugnent; tamen et divina sibi et humana prorsus resistente virtute, in neutro cupitum possunt obtinere propositum: quippe qui quamvis ex parte sui sint juris, nonnulla tamen ex parte Anglorum sunt sernte pace ac serenitate tem
Abbreviated transcription (Latin):
annos regnauit. Quibritanni¬
am uallo a mari usq ad ma¬
re p̃cinx̃. Anno .cCC Lxa¬
maximꝰ inbritannia creatus
impacor : ingalliã transiit et
gratianũ interfecit :Anngo
ccccuiiiiͦ. roma agothis frac
ta . ẽ : ex qͦ tẽpore romani ia
britannia regnare cessaruas
Anno ccce xxar. palladius
ad scotos in xp̃m credentes. a
cȩlestino papa primꝰ mitcitur
martianꝰ cũ ualentimano imꝑi¬
um suscipieas : uII. annos tenuit.
Quorũ tẽpore angli abritonib

Expanded text:
annis regnavit, qui Brittaniam vallo a mari usque ad mare praecinxit. Anno 381, Maximus in Brittania creatus imperator, in Galliam transiit, et Gratianum interfecit. Anno 409, Roma a Gothis fracRomani in Brittania regnare cessarunt. Anno 430, Palladius ad Scottos in Christum credentes a Caelestino papa primus mittitur Marcianus cum Valentiniano imperium suscipiens, septem annis tenuit: quorum tempore Angli a Brittonibus
Abbreviated transcription (Latin):
ERUor ea quȩ tẽporũ
distinctione latius di¬
gesta suns : obmemoriã
conseruandã breuit̃ recapitu¬
lari placuit. PNNO Igitur
ante incarnationẽ dnicam
sexagesimo: gaius cęsar pri¬
mus romanorũ. britannias
bello pulsauit & uicit. nec ta¬
meti ibi regnũ potuit obtine¬
re Anno ab incarnatione
norũ britannias acdienis :
plurimã insulȩ partẽ indedi

Expanded text:
erum ea quae temporum distinctione latius digesta sunt, ob memoriam conservandam, breviter recapitulari placuit. Anno igitur ante incarnationem Dominicam sexagesimo, Gaius Julius Caesar, primus Romanorum, Brittanias bello pulsavit, et vicit; nec tamen ibi regnum potuit obtinere. Anno ab incarnatione norum, Brittanias adiens, plurimam insulae partem
Abbreviated transcription (Latin):
ut utroq tẽpore mala morta¬
lib imminere signarent. Por
a qͥlonẽ. qͣsi ad accendel
acclinẽ : apparebantq: m̃si
ianuario : & duab ferme septi¬
manis ꝑmanebanT. Quo tẽpore
grauissima sarracenorũ lues
gallias misera clade uastabit
& ipsi ñ multo post in eadẽ pro¬
iuncia dignas suȩ ꝑfidiȩ poc¬
nas luebant. Quo anno sc̃s uir
dñĩ egbertꝰ ut supͣ cõmemora¬
uimꝰ ipso die paschȩ migrauit
addnim: & mox ꝑacto pascha
hoc. ẽ.uiiͦ. iduũ maiarũ die.
osric rex nordanhimbrorum
uita decessit: cũ ipse regni
qͦd .xIͦ. anno: gubernabat. suc¬
regnauerat coenredi regis
Cuiꝰ regni & principia &̾ ꝓces¬
sus. tot actantis redundaue¬
re rerũ aduersantiũ motib
ut quid ⁊ de his seribi debeat
la necdũ seiri ualeat. Anno
dñicȩ incarnationis septingen¬

Expanded text:
ut utroque tempore mala mortalibus imminere signarent. Portaquilonem, quasi ad accendendum adclinem: apparebantque mense Januario, et duabus ferme septimanis permanebant. Quo tempore gravissima Sarracenorum lues Gallias misera clade vastabat, et ipsi non multo post in eadem provincia dignas suae perfidiae poenas luebant. Quo anno sanctus vir Domini Ecgberct, ut supra commemoravimus, ipso die Paschae migravit ad Dominum: et mox peracto Pascha, hoc est, septima Iduum Maiarum die, Osric rex Nordanhymbrorum, vita decessit, cum ipse regni quod undecim annis gubernabat, sucregnaverat, Coenredi regis, cujus regni et principia et processus tot ac tantis redundavere rerum adversantium motibus, ut quid de his scribi debeat,la, necdum sciri valeat. Anno Dominicae incarnationis septingen
Abbreviated transcription (Latin):
eadbertũ. & alricũ reliqͥt here¬
des. Anno postquẽ ꝓximo. to¬
bias hrofensis eccł ȩ p̃sul defun¬
etus. ẽ iuir ut supra memini¬
mus doctissimꝰ. Erat enĩ disci¬
płs beatȩ memoriȩ magistro¬
rũ theodori archiepĩ. & abba¬
tis adriani. Unde ut dictũ est.
cũ eruditione litterarũ uł
eccłasticarũ uł generaltum.
ita grecã qͦq cũ latina didi¬
cit linguã : ut tã notas ac
familiares sibi cas. quã na¬
Sepultꝰ uͦ. ẽ. in porticu scĩ pau¬
atidreȩ sibi ipse in locũ sepul¬
chri fecerat. Post quẽ. epãtũ
crante suscepitAnno dnĩ¬
cȩ incarnationis septingente¬

Expanded text:
Al., Aldricum reliquit heredes. Anno post quem proximo Tobias, Hrofensis Ecclesiae praesul defunctus est, vir ut supra meminimus, doctissimus. Erat enim discipulus beatae memoriae magistrorum, Theodori archiepiscopi et abbatis Hadriani: unde, ut dictum est, cum eruditione litterarum vel ecclesiasticarum vei generalium, ita Graecam quoque cum Latina didicit linguam, ut tam notas ac familiares sibi eas, quam naSepultus vero est in porticu sancti PauAndreae sibi ipse in locum sepulcri fecerat. Post quem episcopatcrante suscepit. Anno Dominicae incarnationis septingente
Abbreviated transcription (Latin):
qui erat septimꝰ osrici regis nor¬
danhimbrorũ qͥ coenredo suc¬
cesserat: uictredus filius egb̃ti
rex cantuariorũ defunctus. ẽ
nono die ħełrũ martiarũ : &e

Expanded text:
us septimus Osrici regis Nordanhymbrorum qui Coenredo successerat, Ulctred filius Ecgbercti, rex Cantuariorum, defunctus est nono die Kalendarum Maiarum; et
Abbreviated transcription (Latin):
atq ibidẽ sibi habitationẽ
statuit. & cunctis successori¬
bus suis. Fecit aut̃ & monas¬
teriũ ñ longe ab ipsa ciuita¬
te ad orientẽ : in qͦ eiꝰ horta¬
tu. edilberctus eccł am bea¬
torũ apłorũ petri & pauli
a fundam̃tis construxit ac¬
uersis donis ditauit : In qua
Quã tam̃ eccłam. ñ ipse ai¬
tinꝰ: sed successor eiꝰ laura¬
Ncius consecrauit. Primus il
eiꝰdẽ monasterii abbas peo
prbr fuit : qͥ legatus galis
missus. demersũs. ẽ. in sini
maris qͥ uocat᷑ amfleat
ab incolis loci ignobili tria
tus sepulturȩ: Sed omp̃sa
ut qualis meriti uir fuer
demonstrar&e. omĩ nocte si
sepulchrũ eiꝰ lux cȩl estis
paruit : donec anima duo¬
tentes uicini qͥ uidebaN. scñ
isse iurũ qͥ ibi eoe̾ sepultus
inuestigantes unde uł qͥs a

Expanded text:
atque ibidem sibi habitationem statuit, et cunctis successoribus suis. Fecit autem et monasterium non longe ab ipsa civitate ad Orientem, in quo, ejus hortatu, Aedilberct ecclesiam beatolorum Petri et Pauli a fundamento constituit diuersisque donis ditauit, in qua uam tamen ecclesiam non ipse Augustinus, sed successor ejus Laurentius consecravit. Primus autem ejusdem monasterii abbas Petrus presbyter fuit, qui legatus Galliam missus, demersus est in sinu maris qui vocatur Amfleat, et ab incelis loci ignobili traditus sepulturae: sed omnipotens Deus ut qualis meriti vir fuerit demonstraret, omni nocte supra sepulcrum ejus lux caelestis apparuit, donec animadvertentes vicini, qui videbant sanctum fuisse virum qui ibi esset sepultus, et investigantes unde vel q
Abbreviated transcription (Latin):
lib qͦq honorib regẽ glo¬
rificare satagens cui głȩ
cȩlestis suo labore & indus¬
tria noticiã ꝓuenisse gau¬
debat. Exemplar autem
riosissimo atq p̾cellentissimo
filio edilbereto regi anglo¬
rũ: gregorius ep̃s. Propter
hoc omp̃s ds̃ bonos qͦsq ad po¬
plorũ regimina ꝑducit: ut
dona suȩ pietatis impendat.
Qd in anglorũ gente factũ
cognouimus:. eui urã gła ic
circo .ẽ. p̾posita. ut per bona
quę uob̾ concessa suns. etiã sub¬
Siectȩ uobis genti suꝑna bene¬
ficia prȩstarent᷑. Et ideo glo¬
riose fili. eã quã accepisti di¬
uinitꝰ grãm. sollicita mente
custodi: xpĩanã fidẽ in popu¬
lis cibi subditis extendere fis¬
tina: zelũ rectitudinis tũȩ in.
corũ conuersione multipli¬
ca. Idolorũ cultus insequere
fanorũ ȩdificia euerte: sub¬
ditorũ mores in magna ui¬
tȩ mundicia. exhortando.
terrendo. blandiendo. cor¬
rigendo. & bonorũ opum
exempla monstrando edifi¬

Expanded text:
libus quoque honoribus regem glorificare satagens, cui gloriae coelestis suo labore et industria notitiam provenisse gaudebat. Exemplar autem gloriosissimo atque praecellentissimo filio Aedilbercto regi Anglorum, Gregorius episcopus. « Propter hoc omnipotens Deus bonos quosque ad populorum regimina perducit, ut dona suae pietatis impendat. Quod in Anglorum gente factum cognovimus, cui vestra gloria idcirco praeposita est, ut per bona quae vobis concessa sunt, etiam subjectae vobis genti superna beneficia praestarentur. Et ideo, gloriose fili, eam quam accepisti divinitus gratiam sollicita mente custodi. Christianam fidem in populis tibi subditis extendere festina, zelum rectitudinis tuae in eorum conversione multiplica, idolorum cultus insequere, fanorum aedificia everte, subditorum mores in magna vitae munditia exhortando, terrendo, blandiendo, corrigendo, et boni operis exempla monstrando aedifi
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ unius dĩ patris &e filis
et sp̃s scĩ. regib ac pͦplis siu¬
mae subiectis festinet in funa¬
re: & antiqͦs gentis suȩ reges
laudib: ac meritis transeai :
et quano in subiectis suis etiã
aliena peccata de terserit. tau¬
to etiã de peccatis ꝓpriis ans
omĩpotentis dĩ terribile exa¬
men securior fiat. Reueren
pagite : fcudiose in sn¬
mnoria reseruate: qͥa siuos

Expanded text:
itionem unius Dei, Patris, et Filii, et Spiritus sancti, regibus ac populis sibimet subjectis festinet infundere, et antiquos gentis suae reges laudibus ac meritis transeat, et quanto in subjectis suis etiam aliena peccata deterserit, tanto etiam de peccatis propriis ante omnipotentis Dei terribile examen securior fiat. « Revereperagite, studiose in memoria reservate: quia si vos
Abbreviated transcription (Latin):
uenturo iudici in bonis actib
iieniam᷑. eẽ. p̃parati. Haec
nuñegłose fili paucis locutus
sũ. ut cũ xpĩana fides in re¬
apud uos locutio latior ex¬
crescat: & tanto plus loqui
libeat. quano se in m̃te nr̃a
gaudia de gentisurẽ ꝑfecta
conuersione multiplicant.
Parua aut̃ exenia transmisi:
quȩ uobis parua non erunt.
cũ auobis ex beati petri apłi
fuerint benedictione suscepta.
Omp̃s itaq ds̃ in uobis grãm
suã quã cȩpit ꝑficiat: atq
annorũ curricula extendat.
pora in cȩlefas uos patriae
congregatione recipiat In¬
tiã ur̃am grã suꝑna custodi¬
at dñe fili. At augusti¬
nus ubi in re Agia ci¬
uitate sedẽ episcopalẽ ut pͣ¬
diximꝰ accepit : recuꝑauit
in ea regio fultus ad mini¬
culo ecctam. quã inibi anti

Expanded text:
venturo judici in bonis actibus venturo judici in bonis actibus inveniamur esse praeparati. Haec nunc, gloriose Fili, paucis locutus sum, ut cum Christiana fides in reapud vos locutio latior excrescat, et tanto plus loqui libeat, quanto se in mente nostra gaudia de gentis vestrae perfecta conversione multiplicant. « Parva autem exenia transmisi, quae vobis parva non erunt, cum a vobis ex beati Petri apostoli fuerint benedictione suscepta. otens itaque Deus in vobis gratiam suam, quam coepit, perficiat, atque annorum curricula extendat, pora in coelestis vos patriae congregatione suscipiat. Intiam vestram gratia superna custodiat, Domine fili. Datanus, ubi in regia civitate sedem episcopalem, ut praediximus, accepit, recuperavit in ea, regio fultus adminiculo, Ecclesiam quam inibi anti
Abbreviated transcription (Latin):
bis exorantẽ celerius exau
negligitis audire ꝓdõ:
a igit᷑ m̃te cũ eo uos inferuo
fidei stringite. atq: acinisũ
nis uirtute quã uobis diumi¬
stribuit ad iuuate :
regni sui uosipse faciat. eẽ
rticipes. cuiꝰ uosfidẽ in re
io uro recipi facitis & custo¬
ri. Propterea scire uramglo¬
ã uolumꝰ qͥa sic̃ in scriptura sa¬
rta ex uerbis dñĩ om̃ĩpotentis
ignoscimꝰ p̃sentis mundi iam
segnũ uenturũ.ẽ. qͦd nullo
inquã poterit fine termina¬
lri.
Ap propinquante aut̃ eodẽ
mundi termino: multa immi¬
nent quȩ antea ñ fuer̃: iude¬
lic& immutationes aeris. ter¬
roresq de cȩlo. & contra ordi
nationẽ tẽpestates: bella. fa¬
mes. pestilentiae. trrȩmotus ꝑ
loca quȩ tam̃ ñ omĩa nr̃is dieb
uentura sun: sed post nrõs dies
omĩa subsequent᷑. Vositaq si qͥa
ex his uenire in t̾ra urã cognos¬
fine scłi p̾mittunt᷑. ut de ani¬
mabus nr̃is debeamꝰ. eẽ. sollici¬
ti: de mortis hora suspecti. &

Expanded text:
bis orantem celerius exaudnegligitis audire pro Deo? Tota igitur mente cum eo vos in fervore fidei stringite, atque adnisum illius virtute quam vobis Divinitas tribuit adjuvate, ut regni sui vos ipse faciat esse participes, cujus vos fidem in regno vestro recipi facitis et custodiri. Praeterea scire vestram gloriam volumus, quia sicut in Scriptura sacra ex verbis Domini omnipotentis agnoscimus, praesentis mundi jam regnum venturum est, quod nullo unquam poterit fine terminari. Appropinquante autem eodem mundi termino, multa imminent, quae antea non fuerunt; tot videlicet immutationes aeris, terroresque de coelo, et contra ordinem temporum tempestates, bella, fames, pestilentiae, terrae motus per loca: quae tamen non omnia nostris diebus ventura sunt, sed post nostros diesomnia subsequentur. Vos itaque, si qua ex his evenire in terra vestra cognosfine saeculi praemittuntur, ut de animabus nostris debeamus esse soliciti, de mortis hora suspecti, et
Abbreviated transcription (Latin):
secũ subdidit: seq cũ subies
pꝰpłis tota ad eũ m̃te conuo¬
tit. Unde factũ . ẽ. ut antiq¬
rũ principũ nom̃. suis uir
le laudib uinceret: & tan
in opinione p̾cessores suos.

Expanded text:
secum subdidit, seque cum subjectis populis tota ad eum mente convertit. Unde factum est ut antiquorum principum nomen suis vir ille laudibus vinceret, et tanto in opinione praecessores
Abbreviated transcription (Latin):
ruit multiauferentes & in
a quã mittentes: siuis ꝑhȩc¬
infirmis multũ cõmodi af
barũ auidius carpere ex
quo ille iuiso: ut uir sagi
ingenii. intellex̃ aliqͥd mi
sanetitatis huic loco qͦ e
ẽ. euratus inesse. Et posto
signo: ñ multo post ascend
equũ. atq adhospitiũ qͦ p¬
posuerat accessit. Quo di
uenir&e : inuenit puellã i
neptã patris familias. lonei
rals sis morbo grauatã. E
familiares domus illius dei
ba puellȩ infirmitate ipꝰ
pͣsente quererent᷑: cȩpit ai¬
re ille de loco. ubi caballis
suus ec̃ẽ curatus. Qui dmil
ad locũ. ibidẽq deposuerus
miuit parũꝑ. Et ubi euigil¬
uit. sanatã se ab illa corporl
dis solutione sentiens. posta¬
lata aqua ipsa lauit facis
is cõposiuit : caput lunteo
resiei sana pedib incedendo

Expanded text:
ruit, multi auferentes, et in ruit, multi auferentes, et in aquam mittentes, suis peinfirmis multum commodi adfbarum avidius carpere coepit. Quo ille viso, ut vir sagacis ingenii, intellexit aliquid mirae sanctitatis huic loco quo equus est curatus, inesse; et posito ibi signo, non multo post ascendit equum, atque ad hospitium quo proposuerat, accessit: quo dum adveniret, invenit puellam ibi, eleemosynas dare, opem ferre non cessabat. Et multa quidem cum familiares domus illius, de acerba puellae infirmitate ipso praesente quererentur, coepit dicere ille de loco ubi caballus suus esset curatus. Quid multejus exacto tempore, contigit mivit parumper; et ubi evigilavit, sanatam se ab illa corporis dissolutione sentiens, postulata aqua, ipsa lavit faciem, crines composuit, caput linteo xerant, sana pedibus incedendo
Abbreviated transcription (Latin):
Segnauit aut̃ osualdus¬
xpĩanis simꝰ rex nor¬
Anhimbrorũ nouẽ anius.
inumerato etiã illo quẽ &
eralis impietas regis britto¬
ũ. & apostasia demens regũ
Inglorũ detestabilẽ fecerat:
iqͥdem ut supͣ dociumꝰ unani¬
mno omniũ consensu firmatũ. ẽ.
ut nom̃ & memoria a postata¬
rũ. de catalogo regũ xpia¬
norũ prorsus aboleri deber&:
neq aliqͥs regno eorũ aomus
annotari. Quo cõpleto anno¬
rũ curriculo. occisus.ẽ. com¬
missograui pͣlio ab eadẽ pa¬
gana gente paganoq rege
merciorũ. aqͦ &̃ ꝓdecessor eꝰ
ediuni & ꝑemptus fuerat.
in loco qͥlingua anglorũ nun¬
cupat᷑ maserfelth. anno ȩta
m̃sis augusti. Cuius quanta
uis indm̃. quȩ deuotio m̃tis
fuerit: etiam post mortem
uirtutũ miraculis laruit
Nanq in loco ub ꝓpatria
dumnicans a paganis int̃fec¬
tus ẽ. usq hodie sanitates
infirmorũ. & hominũ & pe¬
corũ celebrari ñ desinunt:
Unde contigit ut puluerẽ
ipsũ ubi corpus in terrã cor¬

Expanded text:
Regnavit autem Osuald Christianissimus rex Nordanhymbrorum novem annis, adnumerato etiam illo anno, quem et feralis impietas regis Brittonum, et apostasia demens regum Anglorum detestabilem fecerat. Siquidem, ut supra docuimus, unanimo omnium consensu firmatum est, ut nomen et memoria apostatarum de catalogo regum Christianorum prorsus aboleri deberet, neque aliquis regno eorum annus adnotari. Quo completo annorum curriculo, occisus est commisso gravi praelio, ab eadem pagana gente paganoque rege Merciorum, a quo et praedecessor ejus Aeduini peremptus fuerat, in loco qui lingua Anglorum nuncupatur Maserfelth, anno aetatmensis Augusti DCXLII. Cujus quanta fides in Deum, quae devotio mentis fuerit, etiam post mortem, virtutum miraculis claruit. Namque in loco ubi pro patria dimicans a paganis interfectus est, usque hodie sanitates infirmorum et hominum et pecorum celebrari non desinunt. Unde contigit ut pulverem ipsum ubi corpus ejus in terram cor
Abbreviated transcription (Latin):
tunc defcituta pontificȩ ꝓ¬
uincia. recte parit̃ diuino fu¬
erit destituta p̃sidio. Misit gͦ
legatarios ingalliã ad agil¬
bertũ : sũmissa illũ satisfac¬
tione dep̃cans ad episcopatũ
suȩ gentis redire. At ille se
excusans. & uenire ñ posse con¬
testans. qͥa episcopatu ꝓpriȩ
ciuitatis ac parȩchiȩ teneret᷑
astrictus: ne tam̃ obnixe pe¬
tenti nil ferroe auxilii. misit

Expanded text:
tunc etiam pontifice provincia, recte pariter divino fuerit destituta praesidio. Misit ergo legatarios in Galliam ad Agilberctum, summissa illum satisfactione deprecans ad episcopatum suae gentis redire. At ille se excusans, et eo venire non posse contestans quia episcopatu propriae civitatis ac parochiae teneretur adstrictus: ne tamen obnixe petenti nil ferret auxilii, misit
Abbreviated transcription (Latin):
cũ nouerant: tam̃ qͥa de alia
regnũ acceꝑat. ueteranis
eũ odiis etiã mortuũ inse¬
quebant᷑. Unde factũ . ẽ. ut
ipsa noete reliquiȩ allacȩ
foris ꝑmanerent: tentor
raculi cȩlestis ostensio: qu
usq porrecta: omĩb per
eiꝰdem lindisse ꝓiunciȩ
cis conspicua stabat. uo
mane facto. fr̃s monaste
illius qui pridie abnueri
diligent̃ ipsi petere cȩpis
ut apud se eaedẽ scẽ ac
dilectȩ reliquiȩ conden
Lota igit᷑ ossa intuler̃
tecã. quã in hoc p̃parauer
atq in eccła iuxta honon
congruũ posuer̃. Et ut s¬

Expanded text:
eum noverant, tamen quia de alia eum noverant, tamen quia de alia regnum acceperat, veteranis eum odiis etiam mortuum insequebantur. Unde factum est ut ipsa nocte reliquiae adlatae foris permanerent, tentorimiraculi caelestis ostensio, quausque porrecta, omnibus pene ejusdem Lindissae provinciae locis conspicua stabat. Unde mane facto fratres monasterii illius, qui pridie abnuerant, diligenter ipsi petere coeperunt, ut apud se eaedem sanctae ac Deo dilectae reliquiae conderentur. Lota igitur ossa intulerunt in thecam, quam in hoc praeparaverant, atque in ecclesia juxta honorem congruum posuerunt: et ut r