comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uase sequẽte ĩstituit̾e qr sacas
piena prior fuiss . S si ples ĩst¬
tutres exeade ꝑte sb̃duisis oõ¬
dicõibꝯ fũit fce̾ utra prior por¬
cõdicio exscit̾ir. id faciet ꝙ sup
dixim si pure. et sb̃ꝯdicd̃e idem
iscituatur. ¶p̃.¬

Expanded text:
ualere sequentem institutionem, quia satis plena prior fuisset.Sed si plures institutiones ex eadem parte sub diuersis condicionibus fuerint factae, utra prior condicio exstiterit, id faciet quod supra diximus, si pure et sub condicione idem instituatur.
Abbreviated transcription (Latin):
bit tancum enim beneficõ
legis ex legato concessum
ẽẽ mulieri intelligendum
est. quantum heret si condi¬
cioni paruisset nec si ticius

Expanded text:
bit: tantum enim beneficio legis ex legato concessum esse mulieri intellegendum est, quantum haberet, si condicioni paruisset. nec si Titius
Abbreviated transcription (Latin):
tuseum fuscianum inumdi
legatum placiit parentes¬
eius et liberos brdem quoq
institutos cuerl usq ad ꝑtez
uirilem exemplolegatorum
ne plus hẽrent ex institutioe
tales ꝑsoẽ. quam ad eum ꝑ¬
uenturum esset qui contra

Expanded text:
Fuscianum Numidiae legatum placuit parentes et liberos heredes quoque institutos tueri usque ad partem uirilem exemplo legatorum, ne plus haberent ex institutione tales personae, quam ad eum peruenturum esset, qui contra
Abbreviated transcription (Latin):
Nec hiue contrarium est.
quod intestõ eius qui ap̃
hostes decessit excercetur
falçidia nam fictio legis cor¬
nelie et hrditatẽ hr̃dem facͥ.
s nemo dubitat quĩ debe¬
at id quoq indulgeri leg̃

Expanded text:
nec huic contrarium est, quod in testamento eius qui apud hostes decessit exercetur Falcidia: nam fictio legis Corneliae et hereditatem et heredem facit. sed me non dubitare, quin debeat id quoque indulge
Abbreviated transcription (Latin):
q abusiũ loq̃tur nec ꝓprus noĩ¬
bus acuocabunt semꝑ utatur
ceterm eristimari posse iueis
is qui adolescentis excessit eta¬
tem quo ad incipiat int̾ semo¬
res numerari ly.

Expanded text:
abusiue loquantur nec propriis nominibus ac uocabulis semper utantur. ceterum existimari posset iuuenis is, qui adulescentis excessit aetatem, quoad incipiat inter seniores numerari. 70
Abbreviated transcription (Latin):
trea amoret̾. siue aũt unart̾
siue płes fu̾it amote edictolo¬
cu est siue exhr̾ditate sint si¬
uc ademi b̾rditate ꝑtineant.¬
¶amou̾e nõ uidet̃ qui rõcalli¬
do aĩo nec maligno rẽ reposu¬
it nec is qdẽ qui ĩre crrauit.õ
gono aĩo amouẽdi nec ut hr¬
Sitati dapnũ d re abstuliss
dum putat nõ eẽ hr̃ditati. a
dicend̾ cum amouisse nõ in
amet. Cet̾m si. añ se abstimut.
deinde tũc amouit. hic uidea¬
amꝰ an eclicto locus sit mag̾¬
q est ut pute istic sabinam
creclicorib teneat᷑ ⁊ẽi qui se¬
mel se abstinut ꝙ̃ ad moder
post delicto obligatin. Dr

Expanded text:
iue autem una res siue plures fuerint amotae, edicto locus est, siue ex ea hereditate sint siue ad eam hereditatem pertineant.Amouere non uidetur, qui non callido animo nec maligno rem reposuit: ne is quidem, qui in re errauit, dum non animo amouendi, nec ut hereditati damnum det, rem abstulit, sed dum putat non esse hereditariam, dicendum est eum amouisse non uidstinet: ceterum si ante se abstinuit, deinde tunc amouit, hic uideamus an edicto locus sit. magisque est, ut putem istic Sabini screditoribus teneatur: etenim qui semel se abstinuit, quemadmodum ex post delicto obligatur
Abbreviated transcription (Latin):
uł altĩꝰ uoluptatis artifer¬
¶Si liben patromi ex ineqͣli¬
ln ꝑtilꝰ e̾ent instituti. utr
ꝓ ꝑte dimdia an ꝓ urdita¬
riis hant oꝑar actõem ⁊ pu¬
to u̾ꝰ libos ꝓ equalib ꝑti¬
In habituros actoem parin¬

Expanded text:
 alterius uoluptatis artifex.Si liberi patroni ex inaequalibus partibus essent instituti, utrum pro parte dimidia an pro hereditariis habeant operarum actionem? et puto uerius liberos pro aequalibus habituros ac
Abbreviated transcription (Latin):
it l U̾tus oꝑas se daturũ
labeomi placei et deben ⁊ pe¬
ti posse ꝑtem opere. cum sẽ¬
ꝑ prefita oꝑa que iam dan
no possit petaturꝙ contui¬
git ul si ip̃is patronis iure¬

Expanded text:
s se daturum, Labeoni placet et deberi et peti posse partem operae, cum semper praeterita opera, quae iam dari non possit, petatur. quod contingit, si uel ipsis patronis iure
Abbreviated transcription (Latin):
puberem cum a dolei̾nit ope¬
impubes est. nam hio quo¬
q est mistenum. si forte ł
librarius uł nũmicłator
iil calculator sit uł estrio

Expanded text:
puberem, cum adoleuerit, opeimpubes est: nam huius quoque est ministerium, si forte uel librarius uel nomenculator uel calculator sit uel histrio
Abbreviated transcription (Latin):
ealegatum ip̃i ẜuo falcidie
locum fore sen atus declarau¬
it. unde sceũ. ait. in eo qd̃ p̃¬
ter ea seruo legatum est it a
falsidiam admitendam. ut
inde etiam quod pro seruo
p̾standum est. sumatur.

Expanded text:
ea legatum ipsi seruo, Falcidiae locum fore senatus declarauit. unde Scaeuola ait in eo, quod praeterea seruo legatum est, ita Falcidiam admittendam, ut inde et quod pro seruo praestandum est sumatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ifiliꝯ.sa. miles fecisset tegm̃
more milicie dem̾de ꝑr mor¬
tem prĩs postum ei nascere¬
tur. utiq rũpitur en testm.
te ut uell et ad huc ilbd tes¬
cam̃tũ ualere ualiturum
militaret ad huc eo tp̃r qua
nasceretur illi postum. S si
quoq suꝑstite nasceretur ei p̃¬
cũ idq nacetur in potestate
us hrs agnosci ac ne auo ꝗd̾
suo hũc nepote postumum
cum iuiuofiuo nasceretur suũ

Expanded text:
ilias miles fecisset testamentum more militiae, deinde post mortem patris posthumus ei nasceretur, utique rumpitur ejus testamentum. te, ut vellet adhuc illud testamentum valere, valiturum militaret adhuc eo tempore quo nasceretur illi posthumus. Sedquoque superstite, nasceretur ei poquod nasceretur, in potestate us haeres agnosci, ac ne avo quidem suo hunc nepotem posthumum, cum vivo filio nasceretur, suum
Abbreviated transcription (Latin):
cium facille inuenimus gͣ¬
dus sin persingulos grad
primum quemque num̾ a
gradu est. proximus eius ẽ.
secundo gradu est mͥ simiłr
en im accedentibus similis
crescit. numerus. ¶Idem fa¬
ciendum est intransuersis
gradibus. sic frat̾. secundo gͣ¬
du est qm̃ patris uł matris per¬
sonas per quos comungitur¬
prior imietur. ¶Gr. idus uͬo
dicti sunt ad similitudĩem sca¬
larum locorum ꝓdiuium.
quos ita in gredimur. ut aꝓ
ximo improximum idem in
eum qui quasi ex eo nascit᷑.
¶Granseamus nunc et sin¬
gulos gradus numemus
primo gradu cognationis st̃
sursum uersum. duo pater
duo filius et fitia. qui tamẽ
et plures esse possunt ¶se¬
cundo et gradu duodesimo.
persone continentur. hee.
uus. idem patris. et matris
pater. Item auia similiter
quoq perutrumq parentẽ
accipiamus idest aut per ma¬
trem tm̃ aut per patrem aut
per utrumꝙ idest exutroq p̃¬
rentem eodem. S hic num̾u̾
non auget. quod uil differt ħ
ab eo qui eundem parentem

Expanded text:
ium facile inueniemus gradus, si per singulos gradus proximum quemque numeramgradu est, proximus est, secundo gradu est mihi: similiter enim accedentibus singulis crescit numerus. idem faciendum in transuersis gradibus: sic frater secundo gradu est, quoniam patris uel matris persona, per quos coprior numeratur. Gradus autem dicti sunt a similitudine scalarum locorumve proclivium, quos ita ingredimur, ut a proximo in proximum, id est in eum, qui quasi ex eo nascitur, transeamus. Nunc singulos gradus numeramus. Primo gradu cognationis sunt susum versum duo pater duo filius et filia: qui tamen et plures esse possunt, Secundo gradu duodecim personae continentur hae. auus, hoc est patris et matris pater. item auia, similiter quoque per utrumque parentem accipitur, id est aut per matrem tantum aut per patrem aut per utrumque, id est utroque parente eodem. sed hic numerum non auget, quod nihil differt hic ab eo, qui eundem patrem
Abbreviated transcription (Latin):
citur est enim aut aui pat̾
ui mat̾ni et similr auie ma¬
est patris frat᷑. et ip̃e duplicit̾
intelligendus est expatre.l
matre auia pruamea uup¬
serit patri tuo petit te aut

Expanded text:
aut auiae u‹i› materni et similiter auiae maest patris frater et ipse dupliciter intellegendus est ex patre uel matre. auia pateupsit patri tuo, peperit te, aut
Abbreviated transcription (Latin):
res sine uidi ce soluere pa¬
ratus sit perspiciet sibi ꝑ
hane stipulationem. ¶Id
quod ex substitutione coħ¬
redis ad coh̾rdem perueit.
ꝓficit legatarus. Id emin
simul est heres ex ꝑte pure
et ex ꝑte sub conditione
hordi instituto. Sed ea qr
ab eo legata sunt si omis¬
it hereditatem non auge

Expanded text:
res sine iudice soluere paratus sit, prospiciet sibi per hanc stipulationem. Id, quod ex sub stitutione coheredis ad coheredem peruenit, proficit legatariis: is enim similis est heres ex parte pure, ex parte sub condicione heredi instituto. sed ea, quae ab eo legata sunt, si omiserit hereditatem, non auge
Abbreviated transcription (Latin):
racionẽ h̃t. Inde descendit q̃¬
stio que uulgo circa filiu fa.
tractata ẽ. que tutor testõda¬
tus p tucelam gestam ȩmã¬
cipatus in eod̾ offõ ꝑ seu̾auit.

Expanded text:
rationem habet. Inde descendit quaestio, quae volgo circa filium familias tractata est, qui tutor testamento datus post tutelam gestam emancipatus in eodem officio perseveravit.
Abbreviated transcription (Latin):
Iclul. Dosthumus natus
quocumq tp̃r quia tamen
testatoris morte conceptus
iam erat pot̾ agnoscere bõꝵ
possõnem namn et uentrem
pretor ex om̃ibus edicti ꝑ

Expanded text:
ionum. Postumus natus quocumque tempore, qui tamen testatoris morte conceptus iam erit, potest agnoscere bonorum possessionem: nam et uentrem praetor ex omnibus ‹parti
Abbreviated transcription (Latin):
inhĩs eius aceteris quoq lib¬
tis conuenin possit. anuo
tribustantum sit obnoxiꝰ.
qui ratiomibus ip̃nis ciba¬
ria et uestianaccepisse rep

Expanded text:
s eius a ceteris quoque libertis conueniri possit, an uero tribus tantum sit obnoxius, qui rationibus ipsius cibaria et uestiaria accepisse rep
Abbreviated transcription (Latin):
Dem. Licia intestõ suo
ticium fre̾m suum exꝑte t̾e
hr̾dem iustituit fideiꝙ eius
comissit ut hr̾ditatem reten
tuat eadem fr̃i quẽdam p̾dia
p̾legauerat. Quero an ticiꝰ
ea que p̾legata sunt etiam ꝓ
ea ꝑte brditatis quam rogatꝰ
est ut restitueret. an integram
retin̾e debeat. Rndi ticium
integra legata retin̾e debere
s inꝑtem quartam imputa¬
ri oportere duodecimã ꝑtem
prediorum s si non ess adiec¬
tum ut ꝑs quarta deduceret
tocum trietem predioꝵ iegi
falcidie imputari oporte qm
contra seutenciam matris fa

Expanded text:
rum. Titia testamento suo Titium fratrem suum ex parte tertia heredem instituit fideique eius commisit, ut hereditatem retenttuat: eadem fratri quaedam praedia praelegauit: quaero, an Titius ea quae praelegata sunt etiam pro ea parte hereditatis, quam roet›, restituere an integra retinere debeat. respondi Titium legata integra retinere debere, sed in partem quartam imputari oportere duodecimam partem praediorum. sed si non esset adiectum, ut pars quarta deduceretur, totum trientem praediorum legi Falcidiae imputari oportere, quoniam contra sententiam matris fa
Abbreviated transcription (Latin):
portio tam liberorum parentũ¬
ue quam excraneorum. id qd̾
extraneis uon prestantur. li¬
beris parencibusq profutũ¬
rum non dubitamus. Igitur
ica demum quod extraneis.
non pr̃acur.coĩcatur cum eo

Expanded text:
portio tam liberorum parentiumve quam extraneorum, id, quod extraneis non praestatur, liberis parentibusve profuturum non dubitamus. igitur ita demum quod extraneis non praestatur communicatur cum eo
Abbreviated transcription (Latin):
duarum tutela
ãmĩstrabat. decessit ubi desut
ei con pet̾e extusacio. stacim te¬
nuit cum pri decretum qiͣ ĩlo¬
cum t̾cie tucele qͣrta sub rogan

Expanded text:
am tutelam administrabat, decessit, ubi desiit ei competere excusatio, statim tenuit eum prius decretum, quasi in loco tertiae tutelae quarta subrogan
Abbreviated transcription (Latin):
noĩe filu ꝑalium ĩpłi pot̾. Ear
suꝑior quidẽ spõs ꝯdicionis ad¬
mittit uiuofiliꝰ ncpotes ad hͥ¬
ditate qui si nemine sbstim¬
tum h̾ret dum morituriegi¬
tam pri hr̃s exstit̾it. arguinto¬

Expanded text:
nomine filii per alium impleri potest. nam superior quidem species condicionis admittit uiuo filio nepotes ad hereditatem, qui si neminem substitutum haberet, dum moritur, legitimus patri heres exstiterit, argumento
Abbreviated transcription (Latin):
stitutum siu ⁊ apitolium ascẽ¬
terit. ꝙ sind ascendiss legatũ
cidatuim. eumq ante ꝙͣ aĩden¬
idq moriente eolegatidis̃ ces¬
sisse alta u̾o sp̃es ꝯdicionis in¬
nõ fiuio nõ admmittit nepotes:
ad hr̃ditate qui si sb̃stituti ñ
cent apincestato ambo pr̃des

Expanded text:
 in Capitolium ascenderit, quod si non ascendisset, legatum ei datum, eumque antequam ascenideoque moriente eo legati diem cessisse. altera uero species condicionis uiuo filio non admittit nepotes ad hereditatem, qui substituti si non essent, intestato auo heredes
Abbreviated transcription (Latin):
tiue.it. Id cudo curatorẽ
bonis. ex inquisitione ⁊¬
ortet creditores curare.
si quis alius est qui non e¬
dicto partu successi onem
speret hoc autem uire uti¬
mur. ut idem curator et:
bouis et uentri detur. s¬
qui sperat se successuruz
diligentius atq cutun sp̃

Expanded text:
eat. idcirco curatorem bonis ex inquisitione ortet creditores curare vel si quis alius est, qui non edito partu successionem speret. Hoc autem iure utimur, ut idem curator et bonis et ventri detur: sequi sperat se successurum, diligentius atque circumsp
Abbreviated transcription (Latin):
utorioita datis iciumticrũ
tucore do. si is nõuiuit tunc
gauim planciu tutorẽ do.t¬
dius ux̃at et tutelam gesfat.
plaucium ꝑtinc tutclam iabẽ¬

Expanded text:
utoribus ita datis: 'Lucium Titium tutorem do. si is non uiuit, tum Gaium Plautium tutorem do' Titius uixerat et tutelam gesseratPlautium pertinere tutelam, Labe
Abbreviated transcription (Latin):
tibi data tota intelligitur co¬
br̃s cuus ampluis petende bo¬
noꝵ põnis fatultatem non Roe¬
bit. ¶ filius non solum sitã¬
quam filus s et si tanquam
filium manumisiss pater qͣm¬
iuis ut manumissor bonorum
posẜonem accipiat. tñ ad bono¬
rum posẜonem accipiendam au¬
nuum spatium h̃t̃.

Expanded text:
sessionem, tibi data tota intellegitur, coheres tuus amplius petendae bonorum possessionis facultatem non habebit. Filius non solum si tamquam filius, sed et si tamquam filium manumisisset, quamuis ut manumissor bonorum possessionem accipiat, tamen ad bonorum possessionem accipiendam annuum spatium h
Abbreviated transcription (Latin):
tib ccͣ queq s ex dodrante insti¬
tutus comisso edicto semisse
acce perit bonorum possõnem
er semisse tantu legata sub¬
stitutus debebit. Quomodo
enimageretur ubi. am plius
est in bonorum possone sic u̾

Expanded text:
tra quoque si ex dodrante institutus commisso edicto semissem acceperit bonorum possessionem, ex semisse tantum legata substitutus debebit: quo modo enim augentur, ubi amplius est in bonorum possessione, si
Abbreviated transcription (Latin):
tore suo satisnõ et ex actum
dicebam cum atutore satis
pupillo fcm̃ sit neq pupil¬
ium admagistrato redire ꝓ

Expanded text:
tore suo satis non esse exactum. dicebam, cum a tutore satis pupillo factum sit, neque pupillum ad magistratus redire
Abbreviated transcription (Latin):
Redia martma cũ
ẜius q̃ ibierunt et
omin instiumento et.
fruccibus qm ibierunt
et reliquis colonorum
nitritori suo legauit que¬
situmẽ. mitri piscato¬
res qui solebant inimu¬
sterio testatoris tem pore

Expanded text:
edia maritima cum seruis qui ibi erunt et omni instrumento et fructibus qui ibi erunt et reliquis colonorum nutritori suo legauit. quaesitum est, an serui piscatores, qui solebant in ministerio testatoris esse
Abbreviated transcription (Latin):
gendam. ¶ Certe siuc exasse
sue erꝑit quis legatu debeat.
cau̾e d siuc. instituto sit hes
siũ sõstitutꝰ. ¶Bellissime qͣr
recte placuit exmora in crcm̃¬
tum uĩturã stip̃ulatoemut
subcõdicione legatum stipła¬
to et pendente cõlicione deces¬
sit. stiplo euanescit q nec le¬
gatum trãsmittitur ihinc sti¬

Expanded text:
erte siue ex asse siue ex parte quis legatum debeat, cauere debet, siue institutus sit heres siue sub stitutus. Bellissime quaerecte placuit ex mora incrementum habituram stipulationem, ‹ut› sub condicione legatum stipulatus pendente condicione decesserit, stipulatio euanescit, quia ne‹c› legat‹um› transmittitur. huic sti
Abbreviated transcription (Latin):
Lori expit sertante br̃i ĩsti¬
tute sb̾stituit ⁊ hr̃di fidci comi¬
sit siuxor hr̃s nõ crit dot̃e ci
ctalia quedã dan pot̾ p̃o mo¬
rtem mariti uror ante adici¬
onẽ priꝯꝙͣ ad cat hr̃ditatem
decessit quesitum ẽ andios fi¬
del comissi cam moritur ces

Expanded text:
ori ex parte sextante heredi institutae substituit et heredem fidei commisit, si uxor heres non erit, dotem ei et alia quaedam dari: post mortem mariti uxor ante condicionem et priusquam adeat hereditatem decessit. quaesitum est, an dies fideicommissi cum moritu
Abbreviated transcription (Latin):
cauent. s et successoros cor
id cantẽem cõpellitur. nec ñ
ẽt qui ꝑ alios hr̃des eristunt
sl hononorani successoros ad
satisdatoem copellunt. ¶pla¬
ne siquis onissa stipulatoe
utc delegato testatti est. ꝓba¬
dum ẽ nẽc cessare debẽ stipsce
idemq infidei cõmissis quoq
ꝓband est. ¶ Si cui ita sit lega¬
tum uł fidci .q. relictu et si d
ꝑdidiss rurs irlictur uidca¬
I an satis seq̃ntis legati sũ
fidci ꝯmissi pet̾e possit mou¬

Expanded text:
et successores eorum. ad cautionem compellitur. Nec non et qui per alios heredes existunt siue honorarii successores ad satisdationem compelluntur. Plane si quis omissa stipulatione litem de legato contestatus est, probandum est cessare debere stipulationem. Idemque in fideicommissis quoque probandum est. Si cui ita sit legatum uel fideicommissum relictum et si id perdidisset, rursus relictum, uideamus, an satis sequentis legati siue fideicommissi petere possit. mou
Abbreviated transcription (Latin):
tatio nõ discedat. ⁊ siẜno coi
res legata fuisset potͥ alt̾ dñs
agnosc̾e legatum ait̾ repesse¬
tur. Nam in hanc cãm ẜuus
coĩs quasi duo ẜuisunt.Sti¬
chum semꝓnio do lego si sem¬
ꝓmiꝰ stichum intra annũ nõ
manumiẜit cunder stichum
nicio do lego. quesitum est quid
tum habituru et siquider t̾ra¬
intra annu manumisiss nb̃¬
um eum effectum sin autem
hoc nõ feciss totum adticium
ptine. ¶ Qd̾ fundum excepto
eclificio legat appellatõe edifi¬
cu aut supficiem significat
aut solu quoq cui edificiu
suppositum ẽ. ¶side sola suꝑfi¬
totꝰ fund iundicabitur. S
exceptione dou opposita con¬
scquitur hr̃s id ut sibi bĩta¬
re ininula liceat inquo ment¬
hebas. Siu̾osolũ quoq excep¬
tum fu̾it. sund excepta uil¬
lauendicari debebit et ẜuito
ipo iure uiue deuebit̾ nec seto
acsiduoꝵ fundoꝵ dñs alterũ
legau̾it ita ut alt̾i ẜmret. S
inclinand̾ ẽ testatore cla de

Expanded text:
ario non discedit. Si servo communi res legata fuisset, potest alter dominus agnoscere legatum, alter repellere: nam in hanc causam servus communis quasi duo servi sunt. " Stichum Sempronio do lego: si Sempronius Stichum intra annum non manumiserit, eundem Stichum Titio do lego". quaesittum habiturum et, si quidem intra annum manumississet, liberum eum effecturum: sin autem hoc non fecisset, totum ad Titium pertinere. Qui fundum excepto aedificio legat, appellatione aedificii aut superficiem significa‹t› aut solum quoque, cui aedificium superpositum est. si de sola superfitotus fundus uindicabitur, sed exceptione doli mali posita consequetur heres id, ut sibi habitare in uilla liceat: in quo inhabeat. si uero solum quoque exceptum fuerit, fundus excepta uilla uindicari debebit et seruitus ipso iure uillae debebitur, non secus ac si duorum fundorum dominus alterum legauerit ita, ut alteri seruiret. sed inclinandum est testatorem etiam de
Abbreviated transcription (Latin):
ut curatores a pretore ac¬
ciperent filii. fidei comĩsse
placuit ut eas sui nu uitis
constitutas ad hrditatem
auie peruenne pateretur
nec ad rem pertineie si
portionem fili.irim uire sb̾¬
stitutionis quesisset.

Expanded text:
ut curatores a praetore acciperent. filii uideri fidei commississe placuit, ut eas sui iuris constitutas ad hereditatem auiae peruenire pateretur, nec ad rem pertinere, si portionem filiarum iure substitutionis quaesisset.
Abbreviated transcription (Latin):
Dem. Equissimum ordi¬
nem pretor secutus est.
uoluit eium primo adi
tabulas pertinere. mox
si inde non sit ocupata.iu¬
dicium defucti sequend̃.

Expanded text:
m.Aequissimum ordinem praetor secutus est: uoluit enim primo ad lm contra tabulas pertinere, mox, si inde non sit occupata, iudicium defuncti sequend
Abbreviated transcription (Latin):
iuxore p̾gnantẽ hẽbat.ĩ hos¬
tium potestate puenit.q̃ro an
gem corneliam que de ꝯfirmã¬
dis coꝵ testĩs qui in hostiu: po¬
testate decessissẽt iataest. nato
quitur ergo ut exeo testõ hr̃di¬
tas adnemine ꝑueniat. omp̃¬
sb̃cõdicicione si tñ cõclicio eris¬
int est quaus ꝯ dicio posita fũ¬
it. Namaut in p̃t̾itum ꝯcepta
ponitur aut inp̃scns. aut ĩfu¬
turu in p̾t̾itu cõcepta poninir

Expanded text:
uxorem praegnatem habebat, in hostium potestatem pervenit: quaero, legem Corneliam, quae de confirmandis eorum testamentis, qui in hostium potestate decessissent, lata est, nato quitur ergo, ut ex eo testamento hereditas ad neminem perveniat. Pomposub condicione si tamen condicio exisinterest, qualis condicio posita fuerit: nam aut in praeteritum concepta ponitur aut in praesens aut in futurum: in praeteritum concepta ponitur
Abbreviated transcription (Latin):
Utor qui tutela gent. dez
quantum ad ꝓuidenciam pu
tercauit. sint̾ moras puer
ad pub̾tatem ꝑ uenit nõ est
cogen d accipe iudiciũ. ¶ tu¬
tor quipost pub̾tate pupil¬
abstinint. usuras prarc nõ
debet er quo abstulit pecaiñã

Expanded text:
utor, qui tutelam gerit, quantum ad prouidentiam pupter cauit: si inter moras puer ad pubertatem peruenit, non est cogendus accipere iudicium. Tutor, qui post pubertatem pupilabstinuit, usuras praestare non debet ex quo optulit pecunia
Abbreviated transcription (Latin):
is cũ hrdato sb̃stituequis pofsit.
nisi mͥ ꝓponas milite ẽẽ qui sb̃¬
stituit hr̃dem hac mẽte. ut ca
sola uelit adsb̃situtu ꝑtin̾e
.q̃ a se aoinstitutu ꝑue̾nunt.¬
¶In arogato quoq ĩpube di¬
cem⁊.ad sõstitutu: ei ab arro¬
gatore datum nõ debẽ ꝑtinen
ea que habe̾t si arrogato no eẽt.
seasola que ip̃e ei dedit arroga¬
tornsi forte dstinguimꝰ ut

Expanded text:
 exheredato substituere quis possit: nisi mihi proponas militem esse, qui substituit heredem hac mente, ut ea sola uelit ad substitutum pertinere, quae a se ad institutum peruenerunt.In adrogato quoque impubere dicimus ad substitutum eius ab adrogatore datum non debere pertinere ea, quae haberet, si adrogatus non esset, sed ea sola, quae ipse ei dedit adrogator: nisi forte d
Abbreviated transcription (Latin):
dig puta᷑ Si quide sic sit sub¬
stitutꝯ. sibi cu hr̃et cobr̃dem
ticium.si sticho hr̃s nõ erit lib̃
et hr̃s esto nõuałe sp̃stituic̃e.
ꝙ si ita si ticio hr̃s nõ ent tuc

Expanded text:
 putat: si quidem sic sit substitutus sibi, cum haberet coheredem Titium: 'si Stichus heres non erit, liber et heres esto', non ualere substitutionem: quod si ita: 'si Titius heres non erit, tunc
Abbreviated transcription (Latin):
ampliꝯ puto et si quid uene¬
ficio arrogatoris adqui sirit.
et ħ sb̃stitutu posse hr̃e. ut p¬
uta anogatoris amico uł cog¬
quit. ¶Nemo institutꝰ. et sibi
sb̃stitutꝰ sine cause mutatõ

Expanded text:
amplius puto et si quid beneficio adrogatoris adquisiit, et haec substitutum posse habere, ut puta adrogatoris amicus uel cogquit.Nemo institutus et sibi substitutus sine causae mutatione
Abbreviated transcription (Latin):
debet sicut emancipata.
non solum bona fua. S
et dotem que ad eam per¬
uenire poterit conferre.
Si ad huc pater ad opturꝰ

Expanded text:
debet sic ut emancipata non solum bona sua, sed et dotem, quae ad eam pertinere poterit, conferre. si adhuc pater adoptivus
Abbreviated transcription (Latin):
cipauerit. et em ancipatus
ꝓcreauerit filium et hr̃s u¬
t̾q nepos institutus finͣt
pater eorum ex hrdatus a¬
lius filius pret̾itus solus
filius preceritus bonoꝵ

Expanded text:
cipauerit et emancipatus procreauerit filium et heres uterque nepos institutus fuerit, pater eorum exheredatus, alius filius praeteritus: solus filius praeteritus bono
Abbreviated transcription (Latin):
tamen signa mancant
sufficit ad bonorum. po¬
ssõnem. dandam .uii. tes¬
cium signa comparere lz
non omuium qui signa¬
uerunt maneant sign̾a.

Expanded text:
tamen signa maneant, sufficit ad bonorum possessionem dandam septem testium signa comparere, licet non omnium qui signauerint maneant signa.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. si non omnia integra sit
Idem et si pignori aliquos
erbis serius hr̃s dederit pꝰt
ẜuno distraxit. quos¬
dam retimient non ẽ. an¬
diendus legatanus siuelit
optare ex retentis abhrde ⁊
cumiam disposnent fa¬
miliã heres. Dõp.

Expanded text:
est, si omnia in integro sint. idem est et si pignori aliquos ex his seruis heres dederit post seruos distraxit, quosdam retinuit, non est audiendus legatarius, si uelit optare ex retentis ab herede, cum iam disposuerit familiam heres. 8 P
Abbreviated transcription (Latin):
ancipiorimi elecio
legata ẽ. nemenditio
terpeuetar dec̾nere debet u̾¬
tor nsi intratempus ab
ipõ pfimtum elegisset ac¬
cionem legatorum eino
competere. Quodergo si
die preterto s ancequane
uenderet hr̃s uendicarele

Expanded text:
orum electio legata est. ne uenditio, interpelletur, decernere debet praetor, nisi intra tempus ab ipso praefinitum elegisset, actionem legatorum ei non competere. quid ergo si die praeterito, sed antequam uenderet heres, uindicare le
Abbreviated transcription (Latin):
nchommnꝰ agis substitutus
legatos obligabitur. quia eo
c̃iui non h̾rdicatis. pat̾ne portõ
s legatum ad eum peruenit
dicet ali quis. quid ergo si ex hr¬
datus filius uon ex substitu¬
tione fr̃i suo hr̃s ex tit̾it. s aut
lege. aut ꝑ int̾poĩtam perso¬
nam. atq itampubes deces¬
ẜit sic quoq extimandus e¬
rit substitutus legata debere
iniuime. Nam quantum ĩ t̾¬
sit. ex hr̃dtus filius. ex sub¬
stitutõne. fr̃i suo hr̃s existat
an alio modo. uł ex eo apꝑet
qd alias ab eo legare pater
congruens ne plus uiris c̃¬
ca ꝑsonam substituti testa
hita legis faicidie ratione p̾s¬
tit̾it deinde impubere mort¬
uo ex substitutione hr̃s exti¬
t̾it et senus pupilli legatis
ex. austus ẽẽt. ex integro iegis
falsidie ratio ponenda erit¬

Expanded text:
s substitutus legatis obligabitur, quia eo casu non hereditatis paternae portio, sed legatum ad eum peruenit. dicet aliquis: quid ergo, si exheredatus filius non ‹ex› substitutione fratri suo heres exstiterit, sed aut lege aut per interpositam personam atque ita impubes decesserit? sic quoque existimandus erit substitutus legata debere? minime: nam quantum intersit, exheredatus filius ex substitutione fratri suo heres exsistat an alio modo, uel ex eo apparet, quod alias ab eo legare pater congruens, ne plus iuris circa personam substituti testathabita legis Falcidiae ratione, praestiterit, deinde impubere mortuo ex substitutione heres exstiterit et semis pupilli legatis exhaustus esset, ex integro legis Falcidi
Abbreviated transcription (Latin):
ut contributis legatis que
ab ip̃o. et que apupillo da¬
ta fuerant. pars quarta bo¬
norum a pud eum rem. me¬
at licet enu pupillo hr̃s
existat. tam̃ cuca legem fal¬
cidiam per inde ratio hetur
at si pr̃i pr̃s exticiss. nec a¬
ut̾ augebunt᷑ legata. que
ab ip̃o ultra dodrantem da¬
ta fu erant qͣm augerentur
ꝯexꝑte hr̃s institutus. et
cohĩdi suo substitutus de¬
liberante cobrde legata h̃i¬
ta ratione legis falcidie sol¬
uit deinde ex sb̾stitutione:
alt̾am quoq ꝑtem hr̾dita¬
tis acquirat.

Expanded text:
ut contributis legatis, quae ab ipso et quae a pupillo data fuerant, pars quarta bonorum apud eum remaneat. licet enim pupillo heres exsistat, tamen circa legem Falcidiam perinde ratio habetur ac si patri heres exstitisset. nec aliter augebuntur legata, quae ab ipso ultra dodrantem data fuerant, quam augentur, cum ex parte heres institutus et coheredi suo substitutus deliberante coherede legata, habita ratione legis Falcidiae, soluit, deinde ex substitutione alteram quoque partem hereditatis adquirat.
Abbreviated transcription (Latin):
postea maceti locum trans¬
gato continebitur quia
id qd̾ testamenti facti tem¬
poreinmim fint demost¬
tum ẽ. et eciam hec ueru
insi uoluntas ad n̾setur¬
uino ancem pat̾nonlega¬
to id demum legatum ur
qd testator iim mimero
habint non quod pater
Item si pecculiare innum
legatum sit id contineb¬
untur. quodscin habne¬
rt̃ curtamdinense quod
pateriiumninum non¬
iam cepit usus ip̃nis tes¬
tatoris cẽ at peccunare in
usus ẜuorum remanfit¬

Expanded text:
postea in aceti locum transgato continebitur, quia id, quod testamenti facti tempore uinum fuit, demonstratum est: et est hoc uerum, nisi uoluntas aduersetur.Uino autem paterno legato id demum legatum uidetur, quod testator uini numero habuit, non quod pater. item si peculiare uinum legatum sit, id continebitur, quod serui habuerunt. cur tam diuerse? quod paternum uinum iam coepit usus ipsius testatoris esse, at peculiare in usu seruorum remansi
Abbreviated transcription (Latin):
pueniat porcio ur̃ditatis ad
sempnium pupillu an fidei¬
comissumexub̾ supͣscriptis:
uale intelligatur.et aquosẽp¬
mus ꝑtem possit cum ad c̾ca
ꝑsonam codicillos scripẜit re
ter emancipato filio bona su¬
a uniũsa exceptis duob ẜui
nõ mortis cãdonauit istipu¬
iatus afilio in ħu̾ba. Quetibi
mancipia queq p̃dia donaci

Expanded text:
ueniat portio hereditatis ad Sempronium pupillum, an fideicommissum ex uerbis supra scriptis ualere intellegatur et a quo Sempronius petere possit, cum ad certam personam codicillos scripserit. ter emancipato filio bona sua uniuersa exceptis duobus seruis non mortis causa donauit et stipulatus est a filio in haec uerba: 'quae tibi mancipia quaeque praedia donati
Abbreviated transcription (Latin):
ue eh publicum simpnium
menio ad qua hr̃ditatis põ¬
tõe noluit puenr cũ hoc clo¬
gio fidei comissũ relinqui. me¬
iuo lib̃to meo deme nich me¬
rito danuolo lagenas uini

Expanded text:
lium Sempronium Maeuio, ad quem hereditatis portionem noluit peruenire, cum hoc elogio fideicommissum reliquit: 'Maeuio liberto meo de me nihil merito dari uolo lagynos uini
Abbreviated transcription (Latin):
non factis dos mninmnintur
ueluti agg̾es facc. Aumĩa
au̾te edificia uet̾a fulcire. uei¬
q reficẽ arbores in loco mõ¬
tuaꝵ repone. Oꝑtiles sunt
ueluti pecora p̃dis impon̾e
idest stercorare uoluptan¬
e sunt balnea exstrue. et̃.
dotales necessario fc̃e sunt
dotem diminu̾e ita int̾ p̾tã¬
dum est ut si quid extratu¬
telam necessariam inresdo
dotalihꝰ mãcipus data et
que iuis modica edificioꝵ
docalium refectio et agroꝵ
quoq cultura dotem min¬
necessariarum in pensaru
sunt. S ip̃e res ita pr̃are ĩ¬
telliguntur ut nõ tam ĩpẽ¬
das meas quã deducto eo mi
tc̃e exdote de duci debeant.
nõ tam facile est emum ũ¬
sum definiri quã ꝑsingula
ex gñe et magnitudine in¬
pendioꝵ existiman poffũt.

Expanded text:
non factis dos imminuitur, ueluti aggeres facere, flumina auertere, aedificia uetera fulcire itemque reficere, arbores in locum mortuarum reponere.Utiles sunt ueluti pecora praediis imponere, id est stercorare.Uoluptuosae sunt balinea exstruere. 15 dotales necessario factae sunt, dotem deminuere, ita interpretandum est, ut, si quid extra tutelam necessariam in res ddotalibus mancipiis data et quaeuis modica aedificiorum dotalium refectio et agrorum quoque cultura dotem minnecessariarum inpensarum sunt. sed ipsae res ita praestare intelleguntur, ut non tam inpendas in eas, quam deducto eo mintionem ex dote deduci debeant, non tam facile in uniuersum definiri, quam per singula ex genere et magnitudine inpendiorum aestimari possunt.
Abbreviated transcription (Latin):
uxorfuit qr nõ ꝑlacuit cum
ea furti age̾ posse quibodam
ostimantib nẽquid furtũ
eam face ut neruacassioqr so¬
cictas uite quodã modo dña
mear fac̾et aliis ut sabino⁊
ꝓculio furtum quidem eam
fac̾e. sicuti filia patris faciat.
s furti nõ eẽ aceee ꝯstitũto
u̾ur ẽ in quã snĩami et uił. rec¬
tissime est. Saius.

Expanded text:
uxor fuit, quia non placuit cum ea furti agere posse: quibusdam existimantibus ne quidem furtum eam facere, ut Nerua Cassio, quia societas uitae quodammodo dominam eam faceret: aliis, ut Sabino et Proculo, furto quidem eam facere, sicuti filia patri faciat, sed furti non esse actionem constituto iure, in qua sententia et Iulianus rectissime est: 2 Gaiu
Abbreviated transcription (Latin):
muino et in edificandis edi¬
M et ĩreponendis ꝓpagand¬
isq uineis et inualitudinẽ
macipioꝵ modicas in pensã
nõ debet arbit̾ curare alioqu¬
Inegõꝵ gestoꝵ pocius quam
eñ fructuũ ħ̃ inpendia sũt.

Expanded text:
mnino et in aedificandis aedibus et in reponendis propagandisque vineis et in valetudine mancipiorum modicas impensas non debet arbiter curare: alioquin negotiorum gestorum potius quam enim fructuum haec impendia sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
dampnum si modo culpa le
admodum ad hr̃dis lucrũ
pertinent fructus partus
ancillarum et que ꝑ ẜuos
acquisita sunt ut stipula¬
tiones rerum traditiones
legata hr̾ditates uehis da

Expanded text:
damnum, si modo culpa legadmodum ad heredis lucrum pertinent fructus, partus ancillarum et quae per seruos adquisita sunt, ut stipulationes, rerum traditiones, legata hereditatesue his da
Abbreviated transcription (Latin):
alieuatus esset. sed id tunc
locum ħt. cum omnimodo
simil cum libertate legat
acquiri potuit. licet legatoĩ

Expanded text:
alienatus esset. sed id tunc locum habet, cum omnimodo simul cum libertate legatum adquiri potuit, licet legato
Abbreviated transcription (Latin):
unꝰ exhus qui sine ꝑte fue¬
runt repudiauit utus oĩbose
dem scripfit malium assem
uenit. aut̾atq si tastripsiss
ex pleto asie ex reliq̃ ꝑte hr̃s¬

Expanded text:
unus ex his, qui sine parte fuerunt, repudiauerit, utrum omnibus edem scripserit, in alium assem ueniet. aliter atque si ita scripsisset expleto asse: 'ex reliqua parte h
Abbreviated transcription (Latin):
uout. s solleynis assis disri¬
bucio i ti. incias fit demq
si miro distribit potestatem
ris. et in h renoluitur. ur pr¬
ta sidnos hr̃ces exquadrato
scripeit na hr̃ditas chis resid¬

Expanded text:
uoluerit: sed sollemnis assis distributio in duodecim uncias fit. Denique si minus distribuit, potestate iuris in hoc reuoluitur: ut puta si duos heredes ex quadrante scrip
Abbreviated transcription (Latin):
tionem uerum est senatus cõ¬
sultum posse locum pr̃e s si
fuerit rursus in mixcus rursꝰ
deb mat̾ abstinere. ¶ Si qͥs
ne missus sit mox natus sit. ⁊
ance bonorum põnem acceptũ
decesserit an matri noceat. ui¬
dendum qͣi bõꝵ possõr. ⁊ puto
nou nocere si non suus patri
to petita sit posẜo et pusquam
ip̾e sit m̃tis compos factus ⁊¬
rit matri non obstabit. ¶ S
si quis cum status controuer

Expanded text:
tionem, uerum est senatus consultum posse locum habere: sed si fuerit rursus immixtus, rursus debet mater abstinere. Si quis ne missus sit, mox natus sit et ante bonorum possessionem acceptam decesserit, an matri noceat, uidendum, quasi bonorum possessor. et puto non nocere, si non suus patri to petita sit possessio et priusquam ipse mentis compos factus rit, matri non obstabit. Sed si quis, cum status controuer
Abbreviated transcription (Latin):
sentencia est. ut hoc fait̾
filii successunt. unapporte
his conferri debet. utaibõꝵ
beant. s et ip̃i ita conferre
consilium uutantis uõ

Expanded text:
sententia est, ut hoc saltemfilii successerunt, una portio is conferri debet, uti bonorum bent: sed et ipsi ita conferre consilium mutantis no
Abbreviated transcription (Latin):
Itectm̃ ꝙ resignau̾it testator
it̾m signatum fint septemi
testiu signs nõ erit in ꝑftm̃.
s ncoq uire ualebit tã ciuili
quam pretorio. NLorent

Expanded text:
 resignauerit testator, iterum signatum fuerit septem testium signis, non erit inperfectum, sed utroque iure ualebit tam ciuili quam praetorio. 24 Florent
Abbreviated transcription (Latin):
deatur hr̃s rogatꝰ remitte io
debitori. Nam si ꝯuenia tur
debitor ab hr̃de doli excepite
uti pot̾ que res utile fidei cõ.
facit. qd cum ita se h̃t etia ab
om̃i debitore fidei. cõ. relin q

Expanded text:
deatur heres rogatus remittere id debitori: nam si conueniatur debitor ab herede, doli exceptione uti potest: quae res utile fideicommissum facit. quod cum ita se habet, ab omni debitore fideicommissum relinqui
Abbreviated transcription (Latin):
xi.R̾tisorum refert ĩperatorẽ
se cos qui rei publice adopr
ꝓmisunt posse detrahere et
edibꝰ urbans atq insticis.
et id adopꝰuti. qr hn quaq¬

Expanded text:
sorum refert imperatorem se eos, qui rei publicae ad opus promiserint, posse detrahere ex aedibus suis urbanis atque rusticis et id ad opus uti, quia hi quoqu
Abbreviated transcription (Latin):
domũ alt̾i ciutatis transser¬
re. Hpc senato ꝯsulum.non
tm̃ adurbem. S adalias ci¬
fratrum est reccriptum. ad
publitu desiderantium ut
sibi distra here ꝑmittetur q
ciius distrahendi denegauo¬
runt xc senatꝰ cõsultum ñ
hoc ꝓhibetur legan qd non
alias prari potͥ quamut edi¬
b distrahatur subducatur
a. marmora uł colupne. Idẽ
et integus et intigitis ⁊ hosti¬
is cenatꝯ censuit. S et ĩ bi¬
buothocis panetibo in heren¬

Expanded text:
civitatis transferre. Hoc senatus consultum non tantum ad urbem, sed et ad alias cifratrum est rescriptum ad publicum desiderantium ut sibi distrahere permittatur, quod eis ius distrahendi denegaverunt. Hoc senatus consultum non hoc prohibetur haec legari, quod non alias praestari potest, quam ut aedibus detrahatur subducatur, id est marmora uel columnae. idem et in tegulis et in tignis et ostiis senatus censuit: sed et in biblioth
Abbreviated transcription (Latin):
et si fr̃ abintestato hr̃s sit e
mancipato tñ nõ inde accep̃¬
filio suo ꝓfuit fẽm hr̃dis scͥp¬
ti nõ ad euntis ut eu ad por¬
t̾cem admitt̾et uõꝵ pat̾noꝵ¬
nõ etiã eoꝵ que emãcipatꝯ ꝓ¬

Expanded text:
to heres sit, mancipatus tamen non inde accepfilio suo profuerit factum heredis sti non adeuntis, ut eum ad porem admitteret bonorum paternonon etiam eorum, quae emancipat
Abbreviated transcription (Latin):
prie hũit.⁊ ħ fit ꝯseq̃ns illi¬
ꝙ cu exminore ꝑte scaipto¬
a pre hr̃s relicto in potãte ad
lacio inducatur ex mẽte p̃¬
toris deneganda ce. Rndet̾
multo magis ałx nõ o cõ¬

Expanded text:
sit consequens illi, cum ex minore parte scriptatre heres relictus in potestate, adllatio inducatur, ex mente praetoris denegandum eam respondetur. multo magis autem huic co
Abbreviated transcription (Latin):
sic supplere ei debeam dum taxat
ne ꝑtem dumidiam. bor̾dicatis ꝙͣ¬
citas que restitueretur excedat¬
quam uero sic̃. publius meius
desiderat quicquid se poĩto qua¬
drante. bonorum ens quadran¬
tis fructibus perceptum est resti¬
tinei debeat .R. quod supra qua¬
drantem penes consobrmam cu¬
tis fructibus quantitatem ꝑtis
dumdie hr̃ditatis que mortis
cempore fuerit: non minuet to¬
cum publio menio restituendu
nec ex stipulatione ab his quib
legata sunt soluta repeti quicꝙͣ
pot̾. Siuero fructus quantita¬
tem ꝑtis dumidie exuberant qua¬
dranti tuo et fructibus eius acce

Expanded text:
sit, supplere ei debeam, dumtaxat ne partem dimidiam hereditatis quantitas quae restitueretur excedat? an vero, sicut Publius Maevius desiderat, quidquid seposito quadrante bonorum eiusque quadrantis fructibus perceptum est restitui ei debet? respondi, quod supra quadrantem penes consobrinam tutis fructibus quantitatem partis dimidiae hereditatis, quae mortis tempore fuit, non minuet, totum Publio Maevio restituendum: nec ex stipulatione ab his, quibus legata soluta sunt, repeti quicquam potest. si vero fructus quantitatem partis dimidiae exuberant, quadranti tuo et fructibus eius acce
Abbreviated transcription (Latin):
sit. R.si nec ratam hũiss dotẽ
datam suꝑ cẽ fidei comissi pe¬
cepto fac̾e stipulat̾cem uelit
mulieri ꝑsequtio fidei comi¬
sorum deneganda sit . R. sup
responsur ẽ cumq patre deqͥ
quererctur si ita dedisset utĩ
mulierratum hret posse con¬
dicẽ. ¶Scyum maritu scrip¬
sit prdem eiq substituit. papi

Expanded text:
 dotem datam, superesse fideicommissi pecepto facere stipulationem uelit, mulieri persecutio fideicommissorum deneganda sit. respondit supra responsum, eumque patrem, de quo quaereretur, si ita dedisset, ut mulier ratum haberet, posse condicere.Seium maritum scripsit heredem eique substituit Appi
Abbreviated transcription (Latin):
feciss etia si id̃ ꝓpt̾ egestatẽ so¬
ceri fcm̃ ẽet uiri tm̃ piculũ fu¬
tumi ait labro et hõc uerum
ẽ ¶ Si quis ꝓmuliere dotem
uiro ꝓmisit demnde here de mu¬
licir relicta decesẜit. qua ex
p̾te mulier ei hrs cẽt ꝓca ꝑ¬

Expanded text:
pter egestatem soceri factum esset, uiri tamen periculum futurum ait Labeo, et hoc uerum est.Si quis pro muliere dotem uiro promisit, deinde herede muliere relicta decesserit, qua ex parte mulier ei heres esset,
Abbreviated transcription (Latin):
en un questione statim
a testamento quo plu¬
ribus conditio aposita
est diuisa quoq iusin¬
gulas personas uideri ⁊¬
pot̾. et ideo singuli ꝓ sua
parte et conditioni pare¬
re et legatum capere post̾

Expanded text:
enim quaestione statim a testamento, quo pluribus condicio adposita est, diuisa quoque in singulas personas uideri potest, et ideo singuli pro sua parte et condicioni parere et legatum capere pos
Abbreviated transcription (Latin):
Ucius cicius cesta¬
mento ita scr ꝑsit he¬
redem meum uolo fideiq:
comittout inpatiamine¬
omficut porcicum publica
ioni pom uoloymagines
agenteis atem marmoreas
uolint poni legatum ad pa¬
triam patinere. intelsi eni
pocunt aliquod ciuitate acte¬
dere ornamentum Pauł.

Expanded text:
ucius Titius testamento scripsit: 'heredem meum uolo fideique eius committo, ut in patriam meam faciat porticum publicam, in qua poni uolo imagines argenteas, item marmoreas'poni uoluerit, legatum ad patriam pertinere intellegi: enim potuit aliquod ciuitati accedere ornamentum.
Abbreviated transcription (Latin):
bonorum possõ accrescet¬
¶si ẜuus hr̃s scriptus
quare si mortis tp̃r sticus
hr̾s institutus sic fuerit. ẜ

Expanded text:
bonorum possessio adcrescit.Si seruus heres scriptus quare si mortis tempore Stichus heres institutus fuit
Abbreviated transcription (Latin):
urori leganerat post morces
enis cecum br̃s ibitrum coi
diuidundo pecierat. blesus ait
trebacium .R. disse. Si arbicei
regiombus certis fundum
dimsisset eis partis que cibi
obtigerit usum .f. mulieri
milła ex parte deberi. s eius
que ħrdi obtigisset tocuis¬
usum .f. eam habituram d
ego faltum puto. nancumi
ante arbitrum comum di¬
indundo coninnctus prom
diuiso exparte dimidia toruis
furdi usus.ẜ. muliens fuisse
non pocuisse arbitrum int̾
auos indicando alcenus ns
mutare quod et receptimiẽ
tamento suo ita adiecit. felis.
secuturu si non cotenderis cu
igere possit felix fundi ꝓprieta¬
f̃di proprietas legata miereturd
filios exsciꝰ et finam etalio
manto hrdes insticuit eqis
portionibus et matri italego¬
uit. eliedorcadi matri mee doĩ
obitum eius ad literos in eos
aut ad eum quem erhis libi¬
inuet partineat funpoit adi¬
tam hrditatem decesserut q̃¬
situm ẽ morcua matre super¬
stite fiua cestatricis usus.F.i

Expanded text:
uxor‹i› legauerat: post mortem eius tecum heres arbitrum communi diuidundo petierat. Blaesus ait Trebatium respondisse, si arbiter certis regionibus fundum diuisisset, eius partis, quae tibi optigerit, usum fructum mulieri nulla ex parte deberi, sed eius, quod heredi ousum fructum eam habituram. ego hoc falsum puto: nam cum ante arbitrum communi dividundo coniunctus pro indiviso ex parte dimidia totius fundi usus fructus mulieris fuisset, non potuisse arbitrum inter alios iudicando alterius ius mutare: quod et receptum esttamento suo ita adiecit: "Felicisecuturum, si non contenderis cumigere possit Felix fundi proprietai proprietas fundi legata uideretur. Filios ex Seio et filiam ex alio marito heredes instituit aequis portionibus et matri ita legauerat: 'Aeliae Dorcadi matri meae dari ut post obitum eius ad liberos meos aut ad eum, qui ex his uiuet, pertineat'. filii post aditam hereditatem decesserant: quaesitum est mortua matre superstite filia testatricis usus f
Abbreviated transcription (Latin):
ixtro uidetur res repudiata fu¬
isse h̃rdissi pocula quis lega¬
uit et massa fc̃a est uł cõtra.
Itẽ si laua legetur et uestimẽ¬

Expanded text:
tro uidetur res repudiata fuisse heredis.Si pocula quis legauit et massa facta est uel contra, item in lana legetur et uestimen
Abbreviated transcription (Latin):
tor uen trem mittit ĩ posscem.¬
¶ Sine igitur pute pͥgnante
fiue fit reuera p̃gnãs quecũ¬
paritura est qui sirihr̃s futꝰ¬
est adire hrditate nõ possũ¬
qm̃ meo est ut rũmpatur tes¬
tutum ur ex hr̾datum. Qđ̃di¬
citur si putetur eẽ p̾gnans¬
sic accipiend̾ ẽ si dicat se p̃s¬
nantẽ. d ergo su p̃a nõ di
cat set neget alii dicant p̾g¬
nantem eẽ ad huc adin prdi¬
tas nõ pot. ¶ Einge obstetri¬
ces dice qd si ip̃e pu̾tet solus.

Expanded text:
or uentrem mittit in poss. Siue igitur putem praegnatem siue sit re uera praegnas, quaparitura est qui suus heres fuest, adire hereditatem non possu eo est, ut rumpatur testutum uel exheredatum. Quodcitur 'si putetur esssic accipiendum est, si dicat se pnatem. quid ergocat, sed neget, alii dicant praegnatem esse? adhuc adiri hereditas non potest: finge obstetces dicere. quid si ipse putat solus?
Abbreviated transcription (Latin):
tate. ¶s isi ip̃a mulierhr̃s¬
ĩstituta fit. que sep̃gnãtem fĩ¬
git adeundo acquiret urdi¬
tate. pes ꝯtrariu nõ ãcqui¬
ret si se p̃utet p̃gnãte cũ nõ
sit. ¶Sum hr̃de c̾tumẽ exas¬
se hrdem eẽ ⁊ si putat cẽ pͥg¬
nãtẽ muliere que nõ est pͥg

Expanded text:
tate. Sed et si ipsa mulier hinstituta sit, quae se praegnatem fingit, adeundo adquiret hereditatem: per contrarium non adquiret, si se putet praegnatem, cum non sit. Suum heredem certum est ex asse heredem esse, etsi putat esse praegnatem mulier
Abbreviated transcription (Latin):
xum auentre qui suũ hrde
pariturꝰ est. Et nõ solum ad
testatos ħ u̾ba uerũ ad ĩtesta¬
tos quoq ꝑtinẽt. ¶In eo uen¬
treide accipias qui legitimur

Expanded text:
roximus a uentre, qui suum heredem pariturus est. et non solum ad testatos haec uerba, uerum ad intestatos quoque pertinent. et in eo uentre idem accipias, qui legitimum
Abbreviated transcription (Latin):
rendsit labeõ aitp̃.
ti abeo pet̾e penes ꝙͣ deposite s
hrditate adut tabuias uit̾a
raciones inspic̾e mortui unde
scire posszan sibi. adeunda eẽt
hrditas nõuidet pro hr̃de gc¬

Expanded text:
rendum sit, Labeo ait.ti ab eo petere, penes quem depositae sunt, hereditatem adiit, tabulas litteras rationes inspicere mortui, unde scire posset an sibi adeunda esset hereditas, non videtur pro herede g
Abbreviated transcription (Latin):
amissum patronatus et pe¬
tere de ꝯtratabłas bor pos¬
sessõnis uis recipitur qd̃ ea
ẜuatur et sim metallũ pat̾¬
mis uł libertus dampnato
restituatur. ¶Excludicur
patronus. ⁊ si exuncia hrs
instituatur. ⁊id qd est ad
supplendam debitam port̃or¬

Expanded text:
et petendae contra tabulas bonorum possessionis ius recipitur: quod ius servatur et si in metallum patronus vel libertus damnatus restituatur. Excluditur patronus et si ex uncia heres instituatur et id, quod deest ad supplendam debitam portio
Abbreviated transcription (Latin):
ln dubitatũ aliq̾n au nepo
ꝯtia tabłas. anti lib̾ti bo̾r
rossõm petere possit. si cum
ubtum pater patris cũ. an
uiris auccorem in hat oipi¬
oue fuisse. ut nepoti in hi caa
nõ putaret dandam bonor
criberemꝰ.ad libellum cessi¬
die longine. s ⁊̃uolosius
metianꝰ amicus n̾r ut et
ne fundatam ꝑiciam auxie
diligens religione aepti
nr̃i ductus sicnt coram nb̃
affirmauit no arbitratum
legis aut edc̃i pretoris ex per¬
sona uł nota pr̃is sius. sui er¬

Expanded text:
 dubitatum aliquando, an nepos contra tabulas aviti liberti bonorum possessionem petere possit, si eum libertum pater patris, cum anniuris auctorem, in hac opinione fuisse, ut nepoti in huiusmodi causa non putaret dandam bonorucriberemus ad libellum Caesidiae Longinae: sed et Volusius Maecianus amicus noster ut et ne fundatam peritiam anxie diligens religione rescripti nostri ductus sit ut coram nobis adfirmauit non arbitratum legis aut edicti praetoris ex persona uel nota patris sui ex
Abbreviated transcription (Latin):
iss. ¶Naturales liben liu̾ti
exh̾rdati fc̃i alio ex ꝑte h̾rde
instituto si pẜuum ex alla
pte penti suctesẜint obiciũ¬
tur patrono. ¶Lib̃ti filius he¬
res instituto si bon a repudi¬
muent ꝑacronum nõ exclu

Expanded text:
 liberti exheredati facti, alio ex parte herede instituto, si per servum ex alia parte parenti successerint, obiciuntur patrono. Liberti filius heres institutus si bona repudiaverit, patronus non exclu