comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
non rumperet. Nam ethic casus adle¬
gemulłeiam nonꝑtinet ⁊ meluis ergo
abstułit: inĩp̃tatio admiłtetur. ¶ Insti.
tuens nepotem quisibi post mortem su¬
us nasceretur. recte instituisse uideatũ.¬
quib cumq casib nepos post mortem na¬
tus suus eẽt. rumpet. q p̃teritus ats
etiam sigeneralit quict sibi liberorum
natumerit. post mortem aut quicumq¬
natus fu̾it si institutus. sisius nasceret᷑¬
Sieius qnifilium habebut. ⁊ nepotem ex¬
⁊ eo instituat mirus ꝓgnans abostibus
ocaptasit. ibiq uiuoꝰ filio pariat. mox
sue post mortem patris. atꝙ aui recideat
utrum hiccasus legemulleam respiti¬
at. an adius antiquum aptandũs sit.
stitutus institutus nonrumperes quodq̃¬
rendumꝰ est. siam mortuo fiio ꝓnepo¬
tuo. S ⁊ cumtestam̃tum abeo ñrumpat᷑.
nichrefert uirum exuire antiquo. an
exlegeuelleia exlucditur. ¶ forsitam ad s̃¬
huc dubitet quis an istis casib sinepoi
postꝰ testam̃tum nascatur. nuo pãtre su¬

Expanded text:
non rumperet? nam hic casus ad legem Uelleam non pertinet. m‹e›lius ergo abstulit, interpretatio admitt‹a›tur, ut instuens nepotem, qui sibi post mortem suus nasceretur, recte instituisse videatuquibuscumque casibus nepos post mortem natus suus esset rumperetque praeteritus: atque etiam si generaliter, "quidquid sibi liberorum natum erit post mortem" aut "quicumqnatus fuerit" sit institutus, si suus nascereteius, qui filium habeat et nepotem ex eo instituat, nurus praegnas ab hostibus capta sit ibique vivo pariat, mox ille post mortem patris atque avi redeat, utrum hic casus ad legem Vellaeam respiciat an ad ius antiquum aptandus sit, ea institutus non rumpere? quodrendum est, si iam mortuo filio pronepotuo. sed cum testamentum ab eo non rumpitur, nihil refert, utrum ex iure antiquo an ex lege Vellaea excludatur. Forsitan addubitet quis, an istis casibus si nepos post testamentum nascatur vivo patre su
Abbreviated transcription (Latin):
tri. tam̃clm̃ frañt.: nec obstat ꝙ licet eosex¬
heredare quos ⁊ occidere licebat.
rumpere testam̃tum natum accipe. ⁊ si
exsecto uenire eclius sit. namet hic rũ¬
state quit tamsinon integiũ
michi fuerit. exbesse heres esto. exreliqͣ ꝑ¬
te upeor mea hr̃s esto. Sueto filia mͥna
tafucrit. extriente heres esto. exreligua ꝑte
uxor eres esto. ⁊ filius ⁊ filia natitent di¬
cenctum est. assem distribuenlum eẽ
inseptem partes. ut exhis. filius . iiii. ux̃o
duas. filia unam partem hãt. Ita enĩ ẜy
uokantatatem testantis. filius altero.
tanto amplius habebit quãuxor. ⁊t̃uxor

Expanded text:
tuti, domini sunt: nec obstat, quod licet eos extuti, domini sunt: nec obstat, quod licet eos exheredare, quod et occidere licebat. rumpere testamentum, natum accipe et si exsecto uentre editus sit: nam et hic rumscamihi natus fuerit, ex besse heres esto: ex reliqua parte uxor mea heres esto. si uero filia mihi nata fuerit, ex triente heres esto: ex reliqua parte uxor heres esto', et filius et filia nati essent, dicendum est assem distribuendum esse in septem partes, ut ex his filius quattuor, uxor duas, filia unam partem habeat: ita enim secundum uoluntatem testantis filius altero tanto amplius habebit quam uxor, item uxor
Abbreviated transcription (Latin):
nonputat rumpi testam̃tumꝰ poponius d
S siꝑatopnionem sororem factam habeã
possum postumum exeͥa heredem institu¬
ere. qr adoptione soluta possump̾a eã¬
tus est. itaberes institiutur siue meui
uo siue mortuo natus fuerit. hts esto.
aut ⁊̃ ꝑu̾e neuirius temporis hĩta m̃ti¬
one ssialiut t̾asus om̃issus fuerit. eocaũ
quiomissus sit natus rumpit testamtr̃
ꝙ hic filuis. nec subconditione quitẽ
scriptusheres intellignur. qui mhunc
casum nascitur qui nonẽ testam̃to ap
I .I. Insuis hereclib eurdẽntĩ aꝑ¬
paret. continuationem dñii cou rem
ꝑchacere ut nulla uideatur heretlitas
uo patre quoclam mõ dñi exstimantur.
Unte etiam filius tͣ. ꝓppellationẽ sicut
pater familias. sola nota hac adiecta ꝑ
quam clistinguitur genitor areo ꝗ geni¬
tus sit. ¶taq post mortem patris nõꝑ
cipere herectitatem uidẽtur. S magis li¬
beram cõꝵ atminifirationẽ consecunt᷑.
hac excansalicet nonsint illi hr̃cles ĩsti¬

Expanded text:
non putat rumpi testamentum Pomponius. Sed si per adoptionem sororem factam habeam, potero postumum ex ea heredem instituere, quia adoptione soluta possum eatus est ita heres instituitur: "sive vivo me sive mortuo natus fuerit, heres esto", aut etiam pure neutrius temporis habita mentione. si alteruter casus omissus fuerit, eo casu qui omissus sit natus rumpit testamentum, quia hic filius nec sub condicione quidem scriptus heres intellegitur, qui in hunc casum nasciturinum. In suis heredibus euidentius apparet continuationem dominii eo rem perducere, ut nulla uideatur hereditas tiam uiuo patre quodammodo domini existimantur. unde etiam filius familias appellatur sicut pater familias, sola nota hac adiecta, per quam distinguitur genitor ab eo qui genitus sit. itaque post mortem patris non hereditatem percipere uidentur, sed magis liberam bonorum administrationem consequuntur. hac ex causa licet non sint heredes insti
Abbreviated transcription (Latin):
prius nepos: deinde filius deceleret. ne su̾¬
ccessione testam̃tum rumpetur ⁊ quitẽ
litint inmortis filui cosum conciperet.
quit enimsiaquam ⁊ ignis. int̃clictioẽm
pat̾entur. quit sinepos. ex quo ꝓnepos in¬
stitũentur: ut ostendimus emanciparus
eẽt. Huenĩcasus. ⁊ om̃s ex quib siuis hr̃s
post mortem. sui auinasceretur. ñꝑtiñ
adlegem leleiam.¶ Set exsnã legis uelle¬
ie. et hec om̃ia admutenta sunt. ut
ret tunc deinde nepos. ł ⁊̃ adhuc ulis
uiuis. post mortem silic aui nasceret

Expanded text:
prius nepos, deinde filius decederet, ne suprius nepos, deinde filius decederet, ne successione testamentum rumperetur. Et quid si tantum in mortis filii casum conciperet? quid enim si aquae et ignis interdictione‹m› pateretur? quid si nepos, ex quo pronepos institueretur, ut ostendimus, emancipatus esset? hi enim casus et omnes, ex quibus suus heres post mortem scilicet aui nasceretur, non pertinent ad legem Uelleam: sed ex sententia Legis Uelleae et haec omnia admittenda sunt, ut ret, tunc deinde nepos uel etiam adhuc illis uiuis post mortem scilicet aui nasceret
Abbreviated transcription (Latin):
fiebut natum pͥea euxore ducta. hĩclẽ
ẽẽ posse E gn̾aliter nato post restam̃tum
herede scripto adchnis est. adhrditatem
inqualicumq stãtu faciendi testam̃ti¬
ta est quidem autem sifilium p̾testam̃tũ
natum exbesse. filiam aũt post testam̃¬
tum natam extriente scripserit hr̃lem.
nec ullum coheretlem declit. nsubstituit
inuicem asium. nnͣte natus solus ex te¬
ceũ .i.c ¶allus sic posse inastrti postũ¬
mos nepotes inluxit Sifilius m̃s uiuo
me morietur: tũnc siqũis mͥ exeo nepos.
siueque neptis post mortẽm meam .in.
.xͨ. m̃sib. ꝓximis quib filius m̃s moreret᷑
natus natane erit heres sumpto. ¶¬
dam recte admittendum creclunt ⁊ sinõ
exprim̾at demorte filii s smpliciter in¬
stituat. ut eo casu ualeat. qui exubiscõ¬
cipi possit. Ntem c̃dñdum est. gallum ex¬
istimasse. et cleꝓnepote. inttlicat testator
sime uiuo nepos tecedat. tunc qui exeoꝓ
ꝓnepote cuni suxor p̃gnans eẽt. testam̃¬

Expanded text:
fiebat, natum postea ea uxore ducta heredem esse posse. et generaliter nato post testamentum hered‹i› scripto aditus est ad hereditatem, in qualicumque statu testamenta est. Quid autem si filium post testamentum natum ex besse, filiam autem post testamentum natam ex triente scripsit heredem nec ullum coheredem dedit nec substituit inuicem alium? unus natus solus ex teonum. Gallus sic posse institui postumos nepotes induxit: 'Si filius meus uiuo me morietur, tunc si quis mihi ex eo nepos siue quae neptis post mortem meam in decem mensibus proximis, quibus filius meus moreretur, natus nata erit, heredes sunto'. Quidam recte admittendum credunt, etiamsi non exprimat de morte filii, sed simpliciter instituat, ut eo casu ualeat, qui ex uerbis concipi possit. Idem credendum est Gallum existimasse et de pronepote, ut dicat testator: 'Si me uiuo nepos de cedat, tunc qui ex eo pronepote, cuius uxor praegnas esset, testame
Abbreviated transcription (Latin):
õꝑr.. i primo herede instituto filiũ
exhereclauero ascdo autem substituto nõ
exhr̃clauero ⁊ clumpendet anprior atmnu¬
rus sit. fllius decesserit. si sententiam qua
utimur. nonerit scd heres. quasi abini¬
tio inutilit institutus. cirm abeo filius
exhrdatus nonsit. S ⁊ simpostumo fili¬
o. item actiderit. ut natus uiuo parre aqͦ¬
⁊ exhereclatus sit. i . ioriatur eatem dicẽtu
suit ualituclinem hr̃e forte nõnpõt. hr̃des
instituit. suꝑius testam̃tum rumpitur

Expanded text:
. Si Primo herede instituto filium exheredauero, a Secundo autem substituto non exheredauero et, dum pendet, an prior aditurus si‹t›, filius decesserit, secundum sententiam qua utimur non erit Secundus heres, quasi ab initio inutiliter institutus, cum ab eo filius exheredatus non sit. quod si in postumo filio idem acciderit, ut natus uiuo patre a quo exheredatus sit moriatur, eadem dicenda ut ualetudinem habere forte non potest, heredes instituit, superius testamentum r
Abbreviated transcription (Latin):
iuri CUniquitum filiam exasse hr̃dẽ
scripsisset. filioq quem inpotestate habebat.
.x. legasset. adietit inĩtiaparte. ex betes m
trit ⁊ q̃reretur anrette exreretlatus uitete¬
tur sceuola respontlit nonuicleri ⁊ incti¬
sputando adicietat. ideo ñualere. qm̃ nec
funcdi er beres ẽẽ uissus recte ex heretl arct̃.
aliamq cãm eẽ instrttiois q̃ benigne ac¬
caxtetur. exherelationes autem non etñt

Expanded text:
ium. Cum quidam filiam ex asse heredem scripsisset filioque, quem in potestate habebat, decem legasset, adiecit 'et in cetera parte exheres mihi erit', et quaereretur, an recte exheredatus uideretur, Scaeuola respondit non uideri, et in disputando adiciebat ideo non ualere, quoniam nec fundi exheres esse iussus recte exheredaretur, aliamque causam esse institutionis, quae benigne acciperetur: exheredationes autem non essent
Abbreviated transcription (Latin):
herecdem¶ quero cũm ip̃adie quatitius orcli¬
naret testañgum inciuitate. hora diei sex¬
ta. eotẽ die. cl arcicente celo rure sit enrea
meiua masculum: an institutio hr̃cłis
ualeat. cum inquo tp̃r rescribentur test̾or
testam̃ti adeum ꝓponepotem dixetta uider
uideri recte respondi᷑.¬

Expanded text:
heredem: quaero, cum ipsa die, qua Titius ordinaret testamentum in ciuitate hora diei sexta, eodem die albescente caelo rure sit enixa Maeuia masculum, an institutio heredis ualeat, cum, quo tempore scriberetur testamentum, testam iure factam uideri recte respond
Abbreviated transcription (Latin):
maritus sit. siue nõ. dum uxorem duxeru
nam et maritus repucliare uxorem põt.¬
⁊ qui nonduxĩt uxorem p̾a maritus põt¬
efficii namcũmaritus postumum hr̃clem
scribit. nonutiq il solus postumus scrip
ei nactus est. ł isqui tunc inutero ẽ. ueꝵ

Expanded text:
maritus sit siue nondum uxorem duxerit: nam et maritus repudiare uxorem potest et qui non duxit uxorem, postea maritus effici. nam et cum maritus postumum heredem scribit, non utique is solus postumus scripei natus est, uel is qui tunc in utero est, uerum
Abbreviated transcription (Latin):
post mortem partis. ⁊ deliberante hrle in¬
sinũto decideunda hr̃clitate. exhr̃clatus fi¬
lius decesserit. ⁊ nepos siniͣt natus anrum:¬
pat testam̃tums ⁊ dicemus testam̃tum
nonrumpil cumnet exhr̃clari ħmodi ne¬
pos deb̾r abauo. quempater ꝑ̃cenlebatpla¬
ne siforte institutus omiserit hr̃ditatem.
stato nonclubitatut¶ Citumq ꝓpͥis roti¬
telecta hr̃litas/ nõ fuisse aũt filio dela

Expanded text:
is uel deliberante herede instituto de adeunda hereditate exheredatus filius decesserit et nepos fuerit natus, an rumpat testamentum? et dicemus testamentum non rumpi, cum nec exheredari huiusmodi nepos deberet ab auo, quem pater praecedebat. plane si forte institutus omiserit hereditatem, stato non dubitatur. utrumque propriis ratidelata hereditas, non fuisse autem filio dela
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ hetis ẽẽ insar quatauis dominus. deme¬
tit. eocdem testam̃to libtatem. nichomi
mis. ⁊ lib̾tatem ⁊ hr̃clitatem lubebit.
¶testamtum ꝙ hoc moto scribitur titius
post morton fili meiltres esto filius ci¬
eres esto. nullius mom̃ti est. qr filius post¬

Expanded text:
s, quamuis dominus ademerit eodem testamento libertatem, nihilo minus et libertatem et hereditatem habebit. Testamentum, quod hoc modo scribitur: 'Titius post mortem filii mei heres esto: filius exheres esto' nullius momenti est, quia filius post
Abbreviated transcription (Latin):
xu. heres datõ. ꝓeo est ac si .x. solaiegata
sĩt.saut sutasit. post annũ. utbienniũ
quamego decessero heres dato post bien¬
stas meligendo.
iplib heredib institutis. ita
buntur tũpnati. Ut una .u. dent ¶ Si
nalegatumsit lurius tuiusheres meus
co. itapublius meuius heres m̃s sticho
U. aureos tũpnas esto dare. nisi titiuso¬
stenderit. id adim̃dicã apublio legatũ
ẽẽ relictum. quinos aureos abutroq ac¬
cipiet
d̾.Sitasit scriptumfiliab meis .c.
aureos do. an⁊ masculini genis ⁊ femini¬
ni libis legatum ẽẽ uideatur. Namsuta
scͥptum eẽt filiis meis. hos tutores to. re¬
sponsum ẽ ⁊̃ filiab tutores datos eẽ qd̾
esculi ꝯtineãt᷑. exemplo .N. pessimũ ẽ femi¬
sit. ant᷑ ꝯclinonem. ł diem c̾cum repudi

Expanded text:
 heres dato", pro eo est ac si decem sola legata sint: aut si ita sit: "post annum aut post biennium, quam ego decessero, heres dato", post biens in eligendo.pluribus heredibus institutis ita sbuntur damnati, ut una quinque dent. Si ita legatum fuerit: "Lucius Titius heres meus co ita: "Publius Maevius heres meus Tithaso quinque aureos damnas esto dare", nisi Titius ostenderit adimendi causa a Publio legatum esse relictum, quinos aureos ab utroque accipietSi ita sit scriptum: "filiabus meis centum aureos do", an et masculini generis et feminini liberis legatum videatur? nam si ita scriptum esset: " filiis meis hosce tutores do", responsum est etiam filiabus tutores datos esse. quod sculi contineantur: exemplo enim pessimum est femisit, ante condicionem uel diem certum repudi
Abbreviated transcription (Latin):
nus legatum debetur.¶ Sienĩ ħ pãt. ñigͦra¬
o lego. nec adiecit. p̃sens indiemue ñcdu¬
bitare quantum a du̾boꝵ significationẽ
attint quĩ ẽa pecumi a cõp̃hensa ñeẽt cuĩ
dies. moriente eo ꝰ destam̃tum feciss ñclũ
petunam legare uoluisse.
riicausa scripte. ut uulgo fieri solet eiꝰd
ẽẽ iteoq utrumq legatum nullo mõ

Expanded text:
nus legatum debetur: si enim hoc pater non ignorao lego' nec adiecit 'praesens in diemue', non dubitarem, quantum ad uerborum significationem attineret, quin ea pecunia comprehensa non esset, cuius dies moriente eo, qui testamentum fecisset, nondum pecuniam legare uoluisse. rii causa scriptae ut uolgo fieri solet eiusest ideoque utrumque legatum nullo mo
Abbreviated transcription (Latin):
dema. Cũ eĩqui patem capiebat lega¬
tum eet. ut al ii restitueret placuit so
itasit scriꝑtum quantũ õs herecles ha¬
bebunt. qd̾ sictasuerit. qnͣtũ unꝰ heres hi¬
debit. tm̃sticho herecdes meos dare uolo.
minor pars erit. accipiendaq̃uenit in
legato. ¶pegasus solius fuerat distĩ¬
guerre suncdiem fidei ꝯ missum relictum
tempus dilatumsit: uirũ neherelis qͦ
anlegatarii ueluti simtp̃s pubititiseiꝰ
qui inpubes sit fidei ꝯ missum relictũsit.
tẽ enĩ ⁊ fructus p̃standos. ⁊ añcecdatis ip̃is.¬

Expanded text:
m Cum ei, qui partem capiebat, legatum esset, ut alii restitueret, placuit soita sit scriptum: "quantubebunt'.Quod si ita fuerit: 'quantum unus heres habebit, tantum Tithaso heredes meos dare uolo', minor pars erit accipienda, quae uenit in legato.Pegasus solitus fuerat distinguere, si in diem fideicommissum relictum tempus dilatum sit, utrumne heredis, quo an legatarii, veluti si in tempus pubertatis ei qui impubes sit fideicommissum relictum sit, tunc enim fructus praestandos et antecedentis temporis.
Abbreviated transcription (Latin):
ulus. Cloduis goctianus facto pͥ
testam̃to postea eumdem inalio test̾o
mutilit facto instituerat. scriptus he¬
res cumposterius putairet uale exco hr̃¬
ditatem a dixe noluit s p̾ahoc mutile
reꝑtum est. sap̃. pũtabatꝰ repudiasseeũ
expriore hr̃clitatem. expostetiore autem:
ñ posse acdire Picebam nonposse repiroi¬
are eum quiputaret posterius ualesprõ¬
nuntiauit clochanum ĩ testatũ decessissẽ.

Expanded text:
um Clodius Clodianus facto prius testamento postea eundem heredem in alio testamento inutiliter facto instituerat: scriptus heres cum posterius putaret valere, ex eo hereditatem adire voluit, sed postea hoc inutile repertum est. Papinianus putabat reex priore hereditatem, ex posteriore autem non posse adire. dicebam non repudiare eum, qui putaret posterius ualere. pronuntiauit Clodianum intestatum decessisse.
Abbreviated transcription (Latin):
testate remãniit ꝓpate t̾tiabis qminadopti¬
onemdatus eit. ⁊ filii enis ssmt rabebu̾t. ita
ut sertans ꝑatri. sextans nepotib cedit..
Siꝑat̾ exlñob filiis alt̾m hu̾tem filios emã¬
cipauit. ⁊ unim exnepotib quẽ an̾ emãcipa¬
uerat: in locumfilui adoptaui̾t.: p̾tento d̾m̾
emancipato decessit equusent nepoti ꝗ inlo¬
cum filiiuem̃t succri. ⁊ intres ꝑtes hr̃clitatem
deduci: ut unambat quimpot̾ate remapsit.
alt̾am nepos adoptatus inlocum filii: tnam e¬
mancipatuscum filio slioqui loco nepotis fu
it. ¶S et simo̾tuo fllio. alt̾ ex nepotib ĩ locũ

Expanded text:
tate remansit, pro parte tertia qui in adoptionem datus est et filii eius simul habebunt, ita ut sextans patri, sextans nepotibus cedat. Si pater ex duobus filiis alterum habentem filios emancipauerit et unum ex nepotibus, quem ante emancipauerat, in locum filii adoptauerit, praeterito deinde emancipato decesserit, aequius erit nepoti, qui in locum filii uenerit, succurri et in tres partes hereditatem diduci, ut unam habeat qui in potestate remanserit, alteram nepos adoptatus in locum filii, tertiam emancipatus cum filio suo, qui nepotis loco fuerit. sed etsi mortuo filio alter ex ne
Abbreviated transcription (Latin):
duos filios. ⁊ eralt̾o eoꝵ nepotẽ habebat.
eummadoptio̾em cecdit. ⁊ hitem instituit.
p̾t̾ito alt̾o fillo queritur quid inhis sua¬
ri debeat. utrum in partem pattis siuad¬
mutatur: an uirilem po̾tionẽ rãt Re. in¬

Expanded text:
 altero eorum nepotem habebat, eum in adoptionem dedit et heredem instituit praeterito altero filio: quaeritur, quid in his seruari debeat, utrum in partem patris sui admittatur an uirilem portionem habeat.
Abbreviated transcription (Latin):
ut doꝵ pesso̾e̾ accipẽ possit. nec em̃ erigniutac
eat hrlitatẽ. s suffic̾ ut ei celatasit adqiei eqs
iissu patris a doptiuihicutate. acduit. emã ipa¬
ptiꝰ þabebit quã pat̾ adoptiuus illd notano
tus ccͣ tabulas ei dtur. silias aut siquis legi¬
tum siquis põtio̾m tibi datam agnouit.a.¬

Expanded text:
um possessionem accipere possit: nec enim exigimus, ut adeat hereditatem, sed sufficit, ut ei delata sit adquirique iussu patris adoptiui hereditatem adiit, emancipatius habebit, quam pater adoptiuus. Illud notandum tus, contra tabulas ei datur: alias autem si quis legatum si quis portionem sibi datam adgnou
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. derectucendo eo. s siquid̾ uiuo te¬
statore fugeret. expensis legatarii relu¬
citur. Si post mortem sũptͥo heredis. ¶Si
italegetur. Sempnio .x. autsmoluerit.
hominem stichum. do lego. ħcasu dnolẽ¬
gatasunt. S uno contentus ẽẽ debebit.
Siquis legauerit. exillo dolio amphoras
xet siñ .x. s paniores inueniri possĩt.
ñextingiutur legatum s hoc mĩmõ acci¬
tur. deeodem legato ciupotius dari oꝑiet.
utputasititio relictum ẽ. ⁊ ouo eid̾ noĩs
amici testatoris. ueniant. ⁊ legatum pe¬
tant ⁊ heres soluere paratus sit deinde ã¬
bo defendere heredemꝑatisunt. eligere de¬
Bͣ heres. culsolu̾at ⁊ abeo tefendatur
certampecãm legatam. silegatarius. :
substiuti legataru petierintꝰ ⁊ heres sol¬
uere paratus sit. siambo defende̾ heredẽ
parati ẽent. eligere deb hetes. cuisoluat.
kabeo defendatur. E sine uirius manifestẽ
calũpnia indeatur ei potius solunclũ
rescripsit. ut neq p̃tia manumissoruo

Expanded text:
cendo eo: sed si quidem uiuo testatore fugerit, expensis legatarii reducitur, si post mortem sumptibus heredis. Si ita legetur: 'Sempronio decem aut, si noluerit, hominem Stichum lego', hoc casu duo legata sunt, sed uni contentus esse debet. Si quis legauerit ex ilsed pauciores inueniri possint, non exstinguitur legatum, sed hoc tantummodo accitur de eodem legato, cui potius dari oportet, ut puta si Titio relictum est et duo eiusdem nominis amici testatoris ueniant et legatum petant et heres soluere paratus sit, deinde ambo defendere heredem parati sint, eligere debere heredem, cui soluat, ut ab eo defendatur. Certam pecuniam legatam si et legatarius et substituti legatarii peterent et heres soluere paratus sit, si ambo defendere heredem parati sint, eligere debet heres cui soluat, ut ab eo defendatur: et, si neutrius manifesta calumnia uideatur, ei potius soluendum, rescripsit, ut neque pretia manumissorum
Abbreviated transcription (Latin):
hbr. ⁊ hoc repellanir. ñidemdicenilum ẽ.
pon̾e eicui.x. et stichuslegatus ẽ. rogatũ
snum manumitere. sifalcidiam locipn¬
ħt̃. exuiriusq legati q̃rtadeducnur igit
repudiato suo. ñeuitabitur onus decluc¬
fionis. d legatarius expecuñia duas qr̃tas
relinquet. e¬

Expanded text:
bet et hoc repellatur, non idem dicendum est: pone eum, cui decem et Stichus legatus est, rogatum seruum manumittere: si Falcidia loc utriusque legati quarta deducetur. igitur repudiato seruo non euitabitur onus deductionis, sed legatarius ex pecunia duas quartas relinquet.
Abbreviated transcription (Latin):
uĩm ł nisip̾a ꝓpͥetatem eiꝰ. nacuiꝰ sim inu¬
tue legatum est. ¶Siquis p̾testamtũ
factum funio titano ligato. parre. ud̃
oieterit. quamfunto ntiano desti acet
idꝙ acliectum ẽ exigi alegãamo põt. et
similis est causa alluuionis ⁊ maxime
siexario agro. quifuit eius cumtestam̃tũ
faceret. campartem adiecit. ¶ qd si post
testam̃tum fcõ ex funco titiano aliquid
detrrxit. ⁊alii fundo adiec̾t. uidenctum
ẽ urrum neeamquoq pactem. legatari
petitur̾ sit. an hoc minusquasi funoin.¬
tiani eẽ clesictit. cũnra testinatione fũ.̃ a¬
dorum nomina. ⁊omus. ñnatura ꝯsti

Expanded text:
eius nactus sim, inutile legatum est.Si quis post testamentum factum fundo Titiano legato partem aliquam adiecerit, quam fundi Titiani destinaret, id quod adiectum est exigi a legatario potest et similis est causa alluuionis et maxime si ex alio agro, qui fuit eius cum testamentum faceret, eam partem adiecit.Quod si post testamentum factum ex fundo Titiano aliquid detraxit et alii fundo adiecit, uidendum est, utrumne eam quoque partem legatarius petiturus sit an hoc minus, quasi fundi Titiani esse desierit, cum nostra destinatione fundorum nomina et domus, non natura consti
Abbreviated transcription (Latin):
op.. Sigrege legato. aliquapetoraui cst¬
uo testatore mortua eeñt. in eorumque
locum aliqua ẽẽnt. substituta eundem
gregemuideri.E simnunum exeo grege
posse. quamuis grex desiss: cẽ quẽ admo¬
trum insulꝗ legata. siconbustaeẽt. area
athodie fit. sine fructib restit̾uit̃. nisimo¬
ra mĩtesserit. heretlis
op̃. Quod interum natura. ad huc
nonlit. legariposse. ueli tiquicquio illa

Expanded text:
.Si grege legato aliqua pecora uiuo testatore mortua essent in eorumque locum aliqua essent substituta, eundem gregem uideri: et si deminutum ex eo grege posse, quamuis grex desisset esse: quemadmodum insula legata, si combusta esset, area put hodie fit, sine fructibus restituitur, nisi mora intercesserit heredis.Quod in rerum natura adhuc non sit, legari posse, ueluti 'quidquid illa
Abbreviated transcription (Latin):
iura quas pecunias legan quib tñesape¬
portus ñest annua buma rrima dieht̃s
m̃s tare cammipnas esto Noneñ ħ egisse ⁊ s¬
testatorem ut confirmaret q̃ mnutilia s.¬
cocdem loco ⁊ insubsatuto impuberi scrip¬
sit. ut sifuerit. abipubere unlit legatũ.
subsatinus. hoc debeat. sihoc amplius le¬
gatum adeo fit. relutum aliquid. nec iu
ratri leres exnterit. ⁊ inpubes detesserit.¬
Inlegato plib relicto. sipartes adiecte
legasset legataru est elecrio.

Expanded text:
ura: 'quas pecunias legaui, quibus dies adpositus non est, annua bima trima die heres meus dare damnas esto': non enim hoc egisse testatorem, ut confirmaret quae inutilia sodem loco et in substituto ‹im›puberis scribsit, ut, si fuerit ab impubere inutiliter legatum substitu‹tu›s hoc debeat, si 'hoc amplius' legatum ab eo sit relictum aliquid nec ille patri heres exstiterit et decesserit.In legato pluribus relicto si partes adiectaelegasset, legatarii est electio.
Abbreviated transcription (Latin):
pp̃.. Sicluob. res conuictum legata
sit quannus alter inrerum natura nõ
fuĩt alterisolam partem teberi ⁊ hoc pute
nerum eẽ. ¶heres adiecto ei nõe cuitum
pars ei ꝯuiñatisset adeum quiadiss ꝑ¬
uit. ¶ Sitino ⁊ poniumo legatum sit.
ñnato postumo totum titius uñdicabit
S sitesto titio ⁊ postumo uiriles pãtes da

Expanded text:
.Si duobus res coniunctim legata sit, quamuis alter in rerum natura non fuerit, alteri solam partem deberi puto uerum esse.Heres adiecto si nomine cuiusdam, pars eius qui non adisset ad eum qui adisset peruenerit.Si Titio et postumis legatum sit, non nato postumo totum Titius uindicabit. sed et si testator Titio et postumis uiriles partes da
Abbreviated transcription (Latin):
possimmus. ¶Inlegatis nouissime
scripture ualent qr mutari causã pcedẽ¬
tis legati. ł indie. i inconditione. uł ĩ
toto ademptõe pot̃. s sisulisuia. lalia
ꝯditione legatum a dempnum ẽ. no¬
uĩssima a demptio spectanda ẽ Intlũ
ra ualz. Mam ⁊ sutascripsero. qdtitiom
fralegauero. roneqdo neq lego. ꝙ infra
legatum ẽĩt ñũalebit: namiz eum fmo

Expanded text:
possumus.In legatis nouissimae scripturae ualent, quia mutari causa praecedentis legati uel die uel condicione uel in totum ademptione potest. sed si sub alia et alia condicione legatum ademptum est, nouissima ademptio spectanda est. interra ualet: nam si ita scripsero: 'quod Titio infra legauero, id neque do neque lego', quod infra legatum erit, non ualebit
Abbreviated transcription (Latin):
legata adempra s ꝙ magis erit ad¬
emptum. nonenim apparet. ꝑait posse
bõꝵ legare uoluit. dimidiam scripsit x¬
culus recteait posse defendi quãtã legt.¬
tam qr incẽt oimidie. Icem erit. ⁊ si quĩ¬
quagintauoluit legare. ⁊ centũscriptasit.
qũiquaginta emim debebuntur.S. si plus
legare uoluit. ⁊ minus scripserit. uale¬
bit. legatum. ¶ Siquis unam sũmã
filiab legamĩt. ut ⁊ depostuma sent᷑mr

Expanded text:
legata adempta. sed quo magis erit ademptum? non enim apparet. et ait posse bonorum legare uoluit, dimidiam scripsit.Proculus recte ait posse defendi quartam legatam, quia inesse‹t› dimidiae. idem erit et si quinquaginta uoluit legare et centum scripta sint: quinquaginta enim debebuntur. sed et si plus legare uoluit et minus scripsit, ualebit legatum.Si quis unam summam filiabus legauerit, ut etiam de postuma
Abbreviated transcription (Latin):
quis legauit᷑ rem nasimortis ip̃r eiꝰeĩt
nec tc̃ eius inuemetur. nec exftimatio
eiꝰ legari uidebitur. ¶ od ergo siquis ẽ
scripserit. stichũ⁊ panphilũ ntio do le¬
go simei erunt cũmoriar⁊ unũ exhis
alienauerit. anł alt̃ possit alegataĩo
uñdicari.⁊ placet uñdicari. Namhuc
ẜmonem lic pluralis sit: peo opoetet
accipi. atq siseꝑatim dixissetstichus
simeus erit. cũmoriar. Fãpbilũ si inus ex¬

Expanded text:
quis legauerit rem ita, si mortis tempore eius erit, nec tunc eius inuenitur, nec aestimatio eius legari uidebitur.Quid ergo, si quis ita scribserit: 'Stichum et Pamphilum Titio do lego, si mei erunt cum moriar' et unum ex his alienauerit, an uel alter possit a legatario uindicari? placet uindicari, nam hunc sermonem, licet pluralis sit, pro eo oportet accipi, atque si separatim dixisset: 'Stichum, si meus erit cum moriar'. 34 Florentinus
Abbreviated transcription (Latin):
cõpẽsationes tam̃ queadpecuñia¬
riam causã respicumt proderñt
ut ĩ ħ mnimis sit obligatus ne¬
lutiobres doãtas ⁊ ãmotas et
ĩpensas morũ uero coh̾tionẽ
nõht. ¶Socero quoq cũquo

Expanded text:
compensationes tamen, quae ad pecuniariam causam respiciunt, proderunt, ut hoc minus sit obligatus, ueluti ob res donatas et amotas et impensas: morum uero coercitionem non habet. Socero quoque, cum quo
Abbreviated transcription (Latin):
gatumsnec adñsatur caroniana siuo¬
luntarius hr̃s institutus sit. qm̃potest
añ aditam hereditatem. ⁊̃ sistatĩ decessẽ¬
rit. familia minusꝙ sinetessarius he¬
res institutus sit. seqñs legatum ꝓpter
catonianam inurile ẽ. ¶ ꝓop. sccipsit
emptore hereditatis postulante. utis cui
ẜui optio legatasit optet. intendũ eẽ.
anp̃tor ut id faiciat. cogere debeat lega¬
c̃ tarium.: quẽ ad mocdum siheres institu¬
tus. it postularet qr põt. ꝑrerelem itiẽp

Expanded text:
na, si uoluntarius heres institutus sit, quia potest ante aditam hereditatem, etiamsi statim decesserit, familia minui: quod si necessarius heres institutus sit, sequens legatum propter Catonianam inutile est.Pomponius scribit emptore hereditatis postulante, ut is, cui serui optio legata sit, optet, uidendum esse, an praetor ut id faciat cogere debeat legatarium, quemadmodum si heres institutus id postularet, quia potest per heredem id ‹emp
Abbreviated transcription (Latin):
uiriusq quotamodo dies cessit.⁊ lib̾tatis:
pecunie petendesadco utputem simora fi¬
at. p̾stande lib̾tatis. ⁊ fidei ꝯmissi moram
uideri factam. ⁊ usurarum honus acceclẽ
nã ⁊ cetera. q̃mectio tp̃r. acquifiuĩt dño
dũmoratur. p̃stare lib̾tatem. eid̾ restrau
pecuniam creditam petere. si uoluntas re¬
statoris compẽs are uolentis. eurdent̃ ñ ob¬
stendexetur.
¶aius seiꝰ. ꝓnepos m̃s reres m̾esto

Expanded text:
utriusque quodammodo dies cessit et libertatis et pecuniae petendae, adeo ut putem, si mora fiat praestandae libertati, etiam fideicommisso moram uideri factam et usurarum onus accedere: nam et cetera quae medio tempore adquisiit domino, dum moratur praestare libertatem, eidem restitui pecuniam creditam petere, si uoluntas testatoris compensare uolentis euidenter non ostenderetur.'Gaius Seius pronepos meus heres mihi esto
Abbreviated transcription (Latin):
erit. qritur curfilius defuncti munuam¬
petunam a flauia dionisia acceperat: lo
catis etlib ꝓparte suapensicẽs sidi debitas
treclitrici delegaua̾t. an ꝯditio testam̃ti ex¬
tisse uid̾atur. ut filus suis fidei ꝯ missi noĩe

Expanded text:
eritur, cum filius defuncti mutuampecuniam a Flauia Dionysia acceperit et dibus pro parte sua pensiones sibi debitas creditrici delegauerit, an condicio testamenti exstitisse uideatur, ut filiis suis fideicommissi nomine
Abbreviated transcription (Latin):
obp̃tium nullam fideiomissi ꝑsetutioe.
eẽ nisi eam̃te uñditioni ꝯsenserunt. ut¬
similit exp̃tio mares quid ctuplũ. femine
aũt simplum consequant̃. ¶Inftitu¬
to filio herede.⁊ exeo nepotib emãcipatũ

Expanded text:
ob pretium nullam fideicommissi persecutionem esse, nisi ea mente venditioni consenserunt, utsimiliter ex pretio mares quidem duplum, feminae autem simplum consequantur. Institto filio herede et ex eo nepotibus emancipatis
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ panphilum lib̾tos suos añt bienniũ
mortis sue dedomo dimisit. ⁊ ciburia q̃dabuat
p̃stare uesũt. mox facto testam̃to ualega¬
uit. quisquis mͥberes erit. om̃ib lib̾nis mĩs
quos testam̃to ħ manurrssi. ⁊ quos añt ha¬
uui quosq ut manumittant᷑ peni alĩto¬
ꝑ noĩe ĩm̃ses singulos cͥtampetuniã tuto
sihiiquipetunt manifeste deocerent. eo aĩo
circase partonũ c̃ testm̃ fciceret ẽẽ cepisset
ut ro quousq legatum tare uell⁊ alioꝗu

Expanded text:
 Pamphilum libertos suos ante biennium mortis suae de domu dimisit et cibaria quae dabat praestare desiit: mox facto testamento ita legauit: 'quisquis mihi heres erit, omnibus libertis meis, quos hoc testamento manumis‹i› et quos ante habui quosque ut manumittantur petii, alimentorum nomine in menses singulos certam pecuniam dato'. si hi qui petent manifeste docerent eo animo circa se patronum, cum testamentum faceret, esse coepisse, ut his quoque legatum dari uellet: alioqu
Abbreviated transcription (Latin):
¶Marre ⁊ uxore herelib institutis itacauit
ate uxor carissima peto. nequid p̾morteo:
tuam fr̃ib tuis relinquas. hbes filias soro¬
rum iuarum quib relinquas scis unum
frem̃ tuum filium nr̃o. occilisse dũcirapi¬
cũuxor intestata decessiss. ⁊ legitima eĩ hr̃
ditas adfrem̃ꝑtineat. ansororis filii fidei¬
ꝯmissum abeo petere possint rdi p̾sedefẽ¬
di fideicomissum deberi. ¶Lutius titius¬
hoc meum testam̃tum scripsi sñullo ui¬
ris ꝑito ranonem aĩmeiponus setutus ꝗͣ¬
mmiam ⁊ miseram diligentiam.⁊ simm
aliquit legnime minusue ꝑite fetero x
iure legitimo haberi tebr hoĩs sami uolũ¬
pte excãfidei comissi peti possinti Rdi scdo

Expanded text:
Matre et uxore heredibus institutis ita a te, uxor carissima, peto, ne quid post tuam fratribus tuis relinquas: habes filios sorrum tuarum, quibus relinquas. scis unum fratrem tuum filium nostrum occidisse, dum ei rapicum uxor intestata decessit et legitima eius ditas ad fratrem pertineat, an sororis filii fideimmissum ab eo petere possunt. respondi posse defendeicommissum deberi. "Lucius Titihoc meum testamentum scripsi sine ullo iuris perito, rationem animi mei potius secutus imiam et miseram diligentiam: et aliquid legitime minusve perite fecero, iure legitimo haberi debet hominis sani vole ex causa fideicommissi peti possunt. respo
Abbreviated transcription (Latin):
rum extesto suꝑiore parris sue parrone
eampãtẽ petẽ possit: amiero extestõ pais
narixalis. excã fidei. missi habita ratione
fidei missumpetere posse claudiui qr cre¬
titur appellatione filioꝵ. nat᷑ales libos
.i. infuitute fubsceptos ꝯ tineri.¬
Iũ Codicillis gaio seio .c. leganit eĩq
fideiꝯ misit. ut ancille testatoris ea taret.
Quero anunle fidei cõmissumsit. qd̾ les¬
recli cuĩ ẽ. ancilla restituere ꝯ pelatur ue
ñcõpelli. S nec ip̃m legataium legatum
petere posse. ¶ Inulam libris iriq sex
legauit itaut exretoni euis masculi du¬
plum femine simplum ꝑcipiant. eamq
alien ariuctut. ex consensu oium abhered̾
uenũtãta ẽ. Quero anexp̃tio insule du¬
plum mares simplum femine capẽt si.

Expanded text:
to superiore patris sui patronae eam partem petere possit an uero ex testamento patris naturalis ex causa fideicommissi habita ratione fideicommissum petere posse.Claudius. quia creditur appellatione filiorum et naturales liin seruitute susceptos contineri.Scaeuola.Codicillis Gaio Seio centum legauit eiusque fidei commisit, ut ancillae testatoris ea daret: quaero, an utile fideicommissum sit, quod legredi, cuius ancilla est, restituere compellatur. ren compelli: sed nec ipsum legatarium legatum petere posse.Insulam libertis utriusque sexus legauit ita, ut ex reditu eius masculi duplum, feminae simplum percipiant, eamque alienari uetuit: ex consensu omnium ab herede uenumdata est: quaero, an et ex pretio insulae duplum mares, si
Abbreviated transcription (Latin):
is quos testam̃to hoc manumissi. ⁊ seie a¬
lũpne mee. itane denõe familie mee ex¬
eat. donec adunum ꝓpͥetas ꝑuemĩt q̃ro
anseia incomunione cũlibtis h̃t portio¬
nem. a nuo sibipartẽ dieamidiã eiꝰ p̃dio¬
li uñdicarepossit. R ꝑspicuam eẽ testa¬
toris uoluntatem. om̃s ad uitiles pates
nocantis. ¶ Inpuberem filiũ heredẽ
instituit᷑ uxori dotem p̃legauit. Ĩt or
inis tabulis decli. eadem om̃ia abherelib
quoq herelis mei. inluplum tari uolo.
qͣritur anexsubstitutione ĩmpubẽ mõ¬
tuo. dos quoq iterum debeatur ꝵ. ñui
sensisses Item q̃ro cũcorporea legata ⁊ nẽ
exlucratĩua cã possideantur. ꝙa ababsti
meis .do. lego. cuo graphũ gnu sen p̃a
codicillis uetuit. agaio seio exigi.⁊ abhe¬
rede petiit. ut exaltius debitoris debito ꝙ̃
codigills. nõauit eantem sumãrei .p. da

Expanded text:
s hoc testamento manumisi et Seiae alumnae meae, ita ne de nomine familiae meae exeat, donec ad unum proprietas perueniat'. quaero, an Seia in communione cum libertis habeat portionem an uero sibi partem dimidiam eius praedioli uindicare possit. respntis uoluntatem omnes ad uiriles partes uocantis.Impuberem filium heredem instituit: uxori dotem praelegauit, item imis tabulis dedi, eadem omnia ab heredibus quoque heredis mei in duplum dari volo". quaeritur, an ex substitutione, impubere mortuo, dos quoque iterum debeatur. respondsensisse. item quaero, cum corpora legata etiam nunc ex lucrativa causa possideantur, an a substimeis do lego chirographum Gaii seii': postea codicillis uetuit a Seio exigi et ab herede petit, ut ex alterius debitoris debito, quem codicillis nominauit, eandem sum
Abbreviated transcription (Latin):
km̃ie auiã exclusa intũtende ĩ offitiosi
titius. cumhr̃ẽt.U. liberos unnĩsos emã¬
cipanit. ⁊ inunũ graũ filiũ seiũ amplis¬
simas faccuitates dõationib ꝯtulit.⁊ mo¬
uxore scripsit hereles In eodẽ testamto.
ouas poes: quas retinuerit. eidẽ gaio seio
p̃legauit. ⁊ abeo petiit. ut exhereclitibus
p̃dioꝵ q̃ uiuus ei dõait meie filie tot¬
aureos daret. Itẽ alt̾ifrĩ alios tot ꝗ ꝯũ¬
tus ameuias orore sua legemfalgicliã
iplorat ero cum scĩssimꝰ imp̃r. ut supͣ
scriptum ẽ cẽuoluntatẽ dõantis eaq̃dõã
tasunt reuocari ꝑceperit. anguiꝰ seius ꝯ¬
pellencdus sit. scd̾muoluntatẽ patris ex
doãtionib fideiꝯ missum p̃stare hereli¬
sororis paulus. R. post lineras ĩpatoris

Expanded text:
e inofficiosi Titius cum haberet quinque liberos, uniuersos emacipauit et in unum filium Gaium Seium amplissimas facultates donationibus contulit uxore scripsit heredes: in eodem testamento es, quas retinuerat, eidem Gaio Seio praelegauit et ab eo petit, ut ex reditibus uae uiuus ei donauerat, Maeuiae filiae totureos daret, item alteri fratri alios tot: coMaeuia sorore sua legem Falcidiam mplorat. quaero, cum sanctissimus imperator, ut supra scriptum est, contra uoluntatem donantis ea sunt reuocari praeceperit, an Gaius Seius compellendus sit secundum uoluntatem patris ex nationibus fideicommissum praestare heredsororis.Paulus respondit pos
Abbreviated transcription (Latin):
dumtaxat. qui ĩnouissimis codicilł ut
ꝓponitur desigͣus ẽ. actionẽ p̃stare debẽ¬
filiam exasse instrruit heredem eiq sub¬
stiruit. nepotem suũ. ⁊ itacauit. si qd̾ ba:¬
bominor n filiamẽa neq nepos m̃s he:¬
redes mei erunt. tc̃ portionẽ meã pãtis
dimĩdie fundi illius ad libtos meos ꝑti:¬
nere uolo q̃rit᷑. cũ añ testatorẽ. ⁊ filia ⁊:
nepos decesserint. ⁊ intestati boã ꝑtinue:¬

Expanded text:
m, qui nouissimis codicillis, ut proponitur, designatus est, actionem praestare debere.Filiam ex asse instituit heredem eique substituit nepotem suum et ita cauit: 'si, quod abominor, neque filia mea neque nepos meus heredes mei erunt, tunc portionem meam partis dimidiae fundi illius ad libertos meos pertinere uolo'. quaeritur, cum ante testatorem et filia et nepos decesserunt et intestat‹i› bo
Abbreviated transcription (Latin):
cesserit. anꝑars uniꝰ defuncti ad alterũ
substitutioĩs fecisselunũ ut isꝗ exdu¬
ob prior morietur. altĩ restitueret al¬
terum. ut nouissimus his restitueret.
quos p̾a nominatĩ enumerauĩt.¬
¶Imꝑr alexander angustus clandio in

Expanded text:
cesserit', an pars unius defuncti ad alterum substitutionis fecisse, unum ut is, qui ex duobus prior morietur, alteri restitueret,terum ut nouissimus his restitueret, quos nominatim postea enumerauit.or Alexander Augustus Claudiano I
Abbreviated transcription (Latin):
tur sinllus alius heres institutus sub:¬
stitutusq ess quãfilia ⁊ nepos inderi
legitimoꝵ fidei ꝯ missũ ẽe ueis p̾staretũ:
Oc quis mberes erit sciat debere me de¬
merrio patruo meo tenaria iria ⁊ depoĩ¬
ta aput me aseleuco patruo meo. tena¬

Expanded text:
tur, si nullus alius heres institutus substitutusque esset quam filia et nepos, uideri legitimorum fidei commissum esse, ut praestar‹e›tur. 'Quisquis mihi heres erit, sciat debere me Demetrio patruo meo denaria tria et deposita apud me a Seleuco patruo meo dena
Abbreviated transcription (Latin):
numissus ad petitionẽ partis instrum̃ti
admitti possit. lic tabna ut uoluit testa¬
t̾r exerceri no possit ꝵ. adm̃itti. ¶ Sepni¬
a substituta heretdi instituto legata accep̃
siheces neẽt. mouit cc̃ insiiuitum actiõe
qd̃ ꝓdolo ei̾ue factum ẽẽ ticebat. qͦminus
testarix uolens pͥmoloco heredem scribere

Expanded text:
numissus ad petitionem partis instrumenti numissus ad petitionem partis instrumenti admitti possit, licet taberna, ut uoluit testatrix, exerceri non possit. respondi admitti.Sempronia substituta heredi instituto legata accepit, si heres non esset: mouit contra institutum actionem, quod dolo eius factum esse dicebat, quo minus testatrix uolens primo loco scribere
Abbreviated transcription (Latin):
ctum ẽ. meãtem camredisse. deberi. ¶ ate
peto titi fideiq tue cõmitto uni curã cõ¬
dendi corporis mei suscipias. ⁊ phoc tot
aureos emetlio p̃cipito Quero ansilutĩ
titius minusquã .x. aureos erogauit
q̃pnerentur. heredum cõmõ ꝓficere:¬
Quem arito heres exiterat. itatestam̃¬
to cauit. meui. ⁊ sempnii filii dulcissi
ut om̃e honus eiustem hereclitatis. tãm
p̃teritum quãm suturum. nec ñ ⁊̃ siquit
post mortemeiꝰ titii comini mei agnosca¬
tis. Quero ansiqurd soluiss post mortẽ
mariti cũ ip̃afructus cepiss rectiss adhonꝰ
isse q̃suꝑ eẽnt. ¶ Quisquis mͥheres re¬
redes ne erunt. ħ amplius lutus titius
eustichĩquamꝗ̃ eum herectem ĩsitui ex
metlia hereditate sumito sibiq habeto
unacum panfilo quemlib̾m ẽẽ iubeo in¬
strum̃tũ tab̾ne ferarie itaut negotium
exerceatis lutius eutitus uiua testatte
decessit. parc hereditatis eiꝰ. ad coheredem
ꝑtinint qro anpanfilus eodẽ testam̃to ma¬

Expanded text:
ctum in eandem causam redisset, deberi. "A te peto, Titi, fideique tuae committo, uti curam condendi corporis mei suscipias, et pro hoc tot aureos e medio praecipito". quaero, an, si Lucius Titius minus quam decem aureos erogaverit, nerentur heredum commodo proficere.Quae m‹a›rito heres exstiterat, ita testamento cauit: 'Maeui et Semproni filii dulcissimut omne onus eiusdem hereditatis tam in praeteritum quam in futurum, nec non etiam si quid post mortem Titii domini mei, adgnoscatis'. quaero, an si quid soluisset post mortem mariti, cum ipsa fructus cepisset dedisset, ad onisse, quae superessent.Quisquis 'mihi heres heredesue erunt, hoc amplius Lucius Eutychus, quam quod eum heredem institui, e media hereditate sumito sibique habeto una cum Pamphilo, quem liberum esse iubeo, instrumentum tabernae ferrariae, ita ut negotium exerceatis'.Lucius Eutychus uiua testatrice decessit, pars hereditatis eius ad coheredem pertinuit: quaero, an Pamphilus eodem testamento ma
Abbreviated transcription (Latin):
comunia ¶Incetĩsuero nullum ꝓnepoti
locumẽe. ¶Titius cumfr̃is tilio fundoᷤᷤ
⁊ urbana p̃dia legaret. inhis⁊ fundũ se¬
ianum legaũ q̃ipẽ pãt familias quoat
uiueret. ⁊ uno quidem nõmine. uniũsũ
habuit. S quo facilius conductorem ĩ¬
ueniret. ꝑduas partes. locabat. itaut ex
qualitate locisuꝑiorem partem. seianũ
suꝑiorem. inferiorem autem partẽ seia¬
num ĩferiorem appellaret. Quero. anis
uniũsum posseclit quamuis eũdẽ du̾isis
partib locauerat: uniu̾sum eum excã
fideiꝯ missi p̃stari oportere nisiheredes de
quaparte testtitor senserit. euidenter
cõparari uoluit. post diem uicessimũ
amorte ipuis nero cumseiꝰ uiua testa¬
trice tesseramfrum̃tai̾ã. excãlutratiua
habere cepit. nec possit idq ht̃ petẽ. anħ
p̃tiũ tessere p̃stanctum qm̃tale fideiꝯmis¬
sum mag̃. inquantitatẽ quaincorpore ꝯ¬
stint. ¶Usuras fideicõmissi p̾ĩple

Expanded text:
communia, in ceteris uero nullum pronepoti locum esse.Titius cum fratris filio fundos et urbana praedia legaret, in his et fundum Seianum legauit, quem ipse pater familias quoad uiueret uno quidem nomine uniuersum habuit, sed quo facilius conductorem inueniret, per duas partes locabat, ita ut ex qualitate loci superiorem partem Seianum superiorem, inferiorem autem partem Seianum inferiorem appellaret. quaero, an is uniuersum possedit, quamuis eundem diuisis partibus locauerat, uniuersum eum ex causa fideicommissi praestari oportere, nisi si heres, de qua parte testator senserit, euidenter comparari uoluit post diem trigesimum a morte ipsius. quaero, cum Seius uiua testatrice tesseram frumentariam ex causa lucratiua habere coepit nec possit id quod habet petere, an ei pretium tesserae praestandum, quoniam tale fideicommissum magis in quantitate quam in corpore consistit.Usuras fideicommissi post implet
Abbreviated transcription (Latin):
to peti posse. alioqum scd̾o illam sentẽtiã
suntẽe usuratum tm̃ est. inlegato. ꝗd di¬
cemꝰ sisuncdus legatus sit. exchie debitus.
pars fundi falgole inueniretur q̃ possit ꝓ
ñerit. pͥmuꝰ seio funlum tusculanũ tato u
triusq omitentib hereditatẽ. pͥmo ⁊ sedo
q̃rebatur substitu quos eis declerat. anz
cuilegata p̾stare debeantꝰ libuiroq substi¬
tuto legata debentur. ¶Seruo alieo
pse renicdm̃ legari ualei scribit Itẽ idqd
dño eipure cderetur. Cumeñi suo aneno at¬

Expanded text:
um illam sententiam si interusurium tantum est in legato, quid dicemus, si fundus legatus sit ex die debitus? pars fundi facile inueniretur, quae possit pro non erit, Primus Seio fundum Tusculanum dato', utrisque omittentibus hereditatem Primo et Secundo quaerebatur, substituti, quos eis dederat, an et cui legata praestare debent? ab utroque substituto legata debentur.Seruo alieno posse rem domini legari Ualens scribit: item id quod domino eius pure debetur. cum enim seruo alieno a
Abbreviated transcription (Latin):
sui constitit. legatum ideo Naetissime uł
dafinit. rodemũ fuo alieno legari posse
qd ip̃e lib fa̾ctus caꝑepossit. Calumpmosaᷤ
enimẽ illa adnotatio posseiegari suo. ⁊ ꝗͣ
accipit. alicquĩ ⁊ illud ad notaremus. ẽẽ qͦͦ¬

Expanded text:
ui constitit legatum. et ideo rectissime Iulianus definit id demum seruo alieno legari posse, quod ipse liber factus capere posset. calumniosa est enim illa adnotatio posse legari seruo et accipit: alioquin et illud adnotaremus esse quo
Abbreviated transcription (Latin):
d. Tatinus largus ꝓrime exfactoĩ¬
ciclit pes talis. ub tuus parronum exsemis
misse ẽẽxt᷑. Si eademfilia reres ñeẽt. sub¬
sinuit ei easdem ancillas cim̃fila uolu̾
aclierunt. defuncti hereclitatem. p̾ aliqũ.¬
tumtp̃is abeo manumisisse q̃rebunt᷑. anfi¬
deiꝯmissum petere: abeodem pairono p̾sent.

Expanded text:
.Latinus Largus.Proxime ex facto incidit species talis. libertinus patronum ex semismissae essent, et, si eadem filia heres non esset, substituit ei easdem ancillas. quoniam filia  patroni adierunt defuncti hereditatem. post aliquantum temporis ab eo manumissae quaerebant, an fideicommissum pe tere ab eodem
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃ãm rerelitatẽ. Ueriũs aũt oici ĩcundẽ
caũm substitutasa uideri. inq̃casum fidei¬
cõmissa meruerunt. ⁊ ideo. osubitttuticẽ
eas uocari Cum eni suo. alieno fideiꝯmis¬
sum abuno exhereclib subꝯdinone lib̾ta¬
tis fuerit tutum. itq suus cidem beretti
substituatur. lic. purtꝰ substicutio factaut

Expanded text:
ici in eundem casum substitutas uideri, in quem casum fideicommissum meruerunt, et ideo ad substitutionem eas uocari. cum enim seruo alieno fideicommissum ab uno ex heredibus sub condicione libertatis fuerit datum idemque seruus ei heredi substituatur, licet pure sub
Abbreviated transcription (Latin):
aulus.. Siquis testam̃to suo facto afi¬
liis suisquos hereties instituisset fideiꝰ¬
missum reliquid ñuit. siegitimis heredib
s ut aliisstriptis.⁊ testam̃tum aliquo caũ.
irritum factumsit. filii ab intestato ueni¬
entes fideicõmissa extestam̃to p̃stare con¬
pellinonpossunt.
Nebitor .x. legauit. crecditoriq̃ ei
post.annum subpignore debebat: itqui
tum ñputant. medui temporis. tm̃cõmotũ
extestam̃to debetur. S tota .x. petipossunt.
nectolliptur pentio sunterun annus
suꝑuenerit. namsufficit. qd̾ uill̃t dies
cesserit. Qd siiuo testatore. anmis suꝑue

Expanded text:
um.Si quis testamento facto a filiis suis, quos heredes instituisset, fideicommissa reliquisset non ut a legitimis heredibus, sed ut a scriptis et testamentum aliquo casu irritum factum sit, filii ab intestato uenientes fideicommissa ex testamento praestare compelli non possunt.Debitor decem legauit creditori, quae ei post annum sub pignore debebat. non, ut quidam putant, medii temporis tantum commodum ex testamento debetur, sed tota decem peti possunt: nec tollitur petitio, si interim annus superuenerit: nam sufficit, quod utiliter dies cessit. quod si uiuo testatore