comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
miscet incendim. flãmis coire
mines iugenia trausierant. ite¬
rum aquas terra sorbebit. terra
pelagus staie. aut int̾ terminos
suos finere coget et reiectis eno¬
stus sedibus insua secreta pelle¬
tur occeanus et antiquus orde
reuocabartur. Omue ex iutegro
anmal gli̾abitur dabitur q ter¬
ris homo iuscius scelernu ⁊ me¬
liorib auspiciis uatus. sed illis
quoq innocencia non dumbit
nisi dumi noui sunt cito ne qui¬
cia subrepit uirtus difficilis in¬
uentus est. rectorem ducenq de¬
siderat. eciam sine magro uicia di¬
scuntur¬

Expanded text:
miscet incendium flammis coire miscet incendium flammis coire mines ingenia transierant, iterum aquas terra sorbebit, terra pelagus stare aut intra terminos suos furere coget, et reiectus e nostris sedibus in sua secreta pelletur oceanus et antiquus ordo reuocabitur. Omne ex integro animal generabitur dabiturque terris homo inscius scelerum et melioribus auspiciis natus. Sed illis quoque innocentia non durabit, nisi dum noui sunt; cito nequitia subrepit. Uirtus difficilis inuentu est, rectorem ducemque desiderat: etiam sine magistro uitia discuntur
Abbreviated transcription (Latin):
su maris Naui ut aeris ut ethis
sic huius elementi laiga est mͣ
Multo q in abdito plenior. ħ fa¬
tis mota. non estu. Naui estus fa¬
ti nnustenium est Actoslit uasto si¬
nu fretum aget qz aute se. Dende
ni uuram altitudinem erigitur ⁊
illis tutis hoim receptaculis sup¬
est Nec ud aquis arduũ est qm̃ e
quo tenis fastigio ascendet. si
quis cecelsa plibret. maria pana
sunt Nam par undiq sͥ ipã tel¬
lus est caua eius. ⁊ plana eius in¬
inferiora sunt. s istis adõ in rotũ¬
dumi orbis equatus est. in ꝑte au
latim deue xa sunt. fallunt. Sic¬
cum non iutelligimus curuatu¬
ias maris. uidetur planum quitꝙͥ
appet at illud equale tems est
Ideoq ut effluat non magna mo¬
le se tollet Omu satrs est illi ut
supra pia ueniat leuit̾ exurgere
Nec alictore ubi inferus estͦ. S
anpedio ubi ille cumulus est deflu¬
itEigo ut solet estus equi¬
uocti. iub ip̃m lieq solis coitũ
ommribz aliis maior uudare sic hic

Expanded text:
su maris. Nam ut aeris, ut aetheris, su maris. Nam ut aeris, ut aetheris, sic huius elementi larga materia est multoque in abdito plenior. Haec fatis mota, non aestu nam aestus fati ministerium est, attollit uaste, sinu fretum agitque ante se. Deinde in miram altitudinem erigitur et illis tutis hominum receptaculis superest. Nec id aquis arduum est, quoniam aequo terris fastigio ascendunt. Si quis excelsa perlibret, maria paria sunt: nam par undique sibi ipsa tellus est caua eius et plana inferiora sunt, sed istis adeo in rotundum orbis aequatus est; in parte latim deuexa sunt fallunt, sic non intellegimus curuaturas maris et uidetur planum quicquid apparet. At illud aequale terris est ideoque, ut effluat, non magna mole se tollet, dum satis est illi, ut supra paria ueniat; leuiter exsurgere; nec a litore, ubi inferius est, sed a medio, ubi ille cumulus est, defluit. Ergo ut solet aestus aequinoctilis sub ipsum lunae solisque coitum omnibus aliis maior undare, sic hic,
Abbreviated transcription (Latin):
tumescent rus flinuma sed resi¬
dent Quibusdam plz mou̾ mare
et illiuic cãm tante cladis acressere
Non potest torrencium aut imbri¬
umi aut fluminum inuinia fieri
tam grande naufragium. ubi in¬
stat illa puicies mitanqz huma¬
num genus placuit fluere assi¬
duos nbres. ⁊ non esse modui
pluuis concesẜim. Supp̾ssis aqui¬
louib et fiatu sictiore austus
nubes ⁊ anmes hũndare s adhus
in dampna ꝓfectum est. st̾nuntur
segetes ⁊ deplorata colonis uota
iacent. longiqz pent labor uritꝰ
aum Non ledi terre debent s ab¬
scondi Deniq cum ꝑ ista ꝓlusum
est crescunt mana. s supr solitũ
⁊ fluctum ultra excremũ tempesta¬
tis maxime uestignim nttunt
Demnde a t̾go uentis sinrgentibus
ingeus equor euoluũt quod lõ¬
ge a conspectu uetĩs littorib frau¬
gitur. Demide ubi littus bis uel ter
plat est. et pelagus in alieno
constitit uelud ad moto malo cũ¬
unus ꝓcunit estus. ee nuo reces¬

Expanded text:
tumescent riuis flumina, sed resitumescent riuis flumina, sed resident. Quibusdam placet moueri mare et illinc causam tantae cladis accersere: non potest torrentium aut imbrium aut fluminum iniuria fieri tam grande naufragium. Ubi instat illa pernicies mutarique humanum genus placuit, fluere assiduos imbres et non esse modum pluuiis concesserim, suppressis aquilonibus et flatu sicciore austris nubes et amnes abundare. Sed adhuc in damna profectum est: "sternuntur segetes et deplorata colonis uota iacent longique perit labor irritus anni." Non laedi terrae debent sed abscondi. Itaque cum per ista prolusum est, crescunt maria, sed super solitum, et fluctum ultra extremum tempestatis maximae uestigium mittunt. Deinde a tergo uentis surgentibus ingens aequor euoluunt, quod longe a conspectu ueteris litoris frangitur. Deinde ubi litus bis terque prolatum est et pelagus in alieno constitit, uelut admoto malo comminus procurrit aestus ex imo reces
Abbreviated transcription (Latin):
mali miẜ est. Ergo insularu
modo enuuent montes ⁊ sparsa
cicladas augent. ut ait ille poe¬
turum ingemosissimus egregie
Sicut illud ꝓ magnitudine
rei dixit Omia poutus erat
Nat lupus inter oues. fuluos
uehit uuda leones Non est sa¬
tis sobria res lastume deuorato
orbe tenurrum. dixit ingencia ⁊
tante confusionis ymagiiem ce¬
pit cum dixit Ex paciata riuĩt
p aptos flumina campos. p̾sse¬
q labant sub gurgite tunes.
Magnifice boc. Si non curaue¬
rit quid oues et lupi faciant.
Natan autem in diliuno ⁊ in illa
inpia potest. Aut non eodem m¬
petu pecus quo raptumi erat m̃¬
sum erat Concepisti ymagiem
quantam debebas obrupts tens
ominib celo ip̃o intriram mente
Perfer scies quid deceat. Si co¬
gitau̾is orbem tenarum natare
Nunc ad ꝓpoĩtum reu̾tamur. sũt
qui existimant in modicis imbri¬
b ueran truis posse nõ obrm
Magno impetu. magna fenẽda
sunt. faciet pluuia segetes ma¬
las fructum grando decuciet In¬

Expanded text:
mali miser est. Ergo insularum mali miser est. Ergo insularum modo eminent "montes et sparsas Cycladas augent," ut ait ille poetarum ingeniosissimus egregie; sicut illud pro magnitudine rei dixit "omnia pontus erat, "nat lupus inter oues, fuluos uehit unda leones." Non est res satis sobria lasciuire deuorato orbe terrarum. Dixit ingentia et tantae confusionis imaginem cepit, cum dixit: "expatiata ruunt per apertos flumina campos, ... pressaeque labant sub gurgite turres." Magnifice haec, si non curauerit quid oues et lupi faciant. Natari autem in diluuio et in illa rapina potest? aut non eodem impetu pecus omne, quo raptum erat, mersum est? Concepisti imaginem quantam debebas obrutis omnibus terris caelo ipso in terram ruente. Perfer: scies quid deceat, si cogitaueris orbem terrarum natare. Nunc ad propositum reuertamur. Sunt qui existiment immodicis imbribus uexari terras posse, non obrui; magne, impetu magna ferienda sunt; faciet pluuia segetes malas, fructum grande, decutiet, in
Abbreviated transcription (Latin):
lun fuerat nubilum uox est et
quid horrida ac t̾nbilis int̾cursu
liũs dm. Crebra enmi uucant ful¬
mina ꝓcelleqz cauciunt mare tũc
primum auctum fuliuinũ accessu
litus nec continetur suis fiib
S ꝓhibent eeire torrentes agñt¬
q fluctum retro. Ps tamen ma¬
ior ut maliguo hostio retenta
restanguat Et agros in formã
huius laci redigit Iam ommna
que pspici potest aquis obsident᷑
Oñus tumulus in ꝓ fundo latet
⁊ ĩuensa ubiq latitudo est tĩ
n sũiuis moncium iugis uada st̃
In ea eecelsissuna cum lib̃is cõm¬
gib q fugerunt actis aute se
gregib direptum iter mseros
coniuertium ac transitus Qm̃¬
quitquid sub iuissius erat id un¬
da compleuit Editissuus quib¬
q adhebant reliquie geius hu¬
mam Quib mextrema ꝑductis
ħ uũ solacio fuit ꝙ tuisienit
in istuporem metus. Non uaca¬
bat tumuere mirantib nec dolor
quid̃ hebat locum quippe unu
suam ꝑdit meo qui ultra sensũ

Expanded text:
lim fuerat nubilum, nox est et lim fuerat nubilum, nox est et quidem horrida ac terribilis intercursu luminis diri. Crebra enim micant fulmina, procellaeque quatiunt mare tunc primum auctum fluminum accessu litus nec continetur suis finibus; sed prohibent exire torrentes aguntque fluctum retro. Pars tamen maior ut maligno ostio retenta restagnat et agros in formam unius laci redigit. Iam omnia, qua prospici potest, aquis obsidentur: omnis tumulus in profundo latet et immensa ubique altitudo est. Tantum in summis montium iugis uada sunt: in ea excelsissima cum liberis coniugibusque fugerunt actis ante se gregibus. Diremptum inter miseros commercium ac transitus, quoquicquid submissius erat, id unda compleuit. Editissimis quibusque adhaerebant reliquiae generis humani, quibus in extrema perductis hoc unum solacio fuit, quod transierat in stuporem metus. Non uacabat timere mirantibus, nec dolor quidem habebat locum, quippe uim suam perdit in eo, qui ultra sensum
Abbreviated transcription (Latin):
quo in se torrentib raptis pla¬
na passim ppłatur Nouissime
in matĩa magna gencum clarꝰ
houustus q diffinditur. Flumi
na suapte u̾o uatura. nasta et
ueos reliquerunt Quid tu ẽẽ
rodanum. quid putas renũ at
danubium quibus torrens eciã
in casuali suo cursus est cum
suꝑfuso nouas sibi fetere nꝑaᷤ
ac scissa humo simul excesseie al¬
ues quauta cum p̾apitacicone no¬
luunitur ribi ꝑ campestã aluens
renus. ne spacio quid̃ languidꝰ
sedlatissimas ꝑ angustũ aquas
implet Cum damibus nomam
indices nec media moncum st̾n¬
git. sed iuga ipa sollicitat ferens
secum madefcã moncium lat̾a iup¬
pes q disiectas ⁊ magnorum ꝓ¬
montoria regionum que fuudaͭ
labomutib a continenti recesse¬
runt Deide non inuemẽs eeitũ
mma enu ip̃e sͥ p̾cluserat in
orbem redit ingentem terarium
ambitum atq urbum uno u̾tice
iuoluit Int̾i ꝑmauent imbres
fit celum grauis at sic dui ma¬
lum ex malo colligitur Quodo¬

Expanded text:
quoque in se torrentibus raptis plaquoque in se torrentibus raptis plana passim populatur; nouissime in materia magna gentium elatus onustusque diffunditur. Flumina uero suapte natura uasta et ueos reliquerunt. Quid tu esse Rhodanum, qui putas Rhenum atque Danuuim, quibus torrens etiam in canali suo cursus est, cum superfusi nouas sibi fecere ripas ac scissa humo simul excessere alueo? Quanta cum praecipitatione uoluuntur, ubi per campestria fluens Rhenus ne spatio quidem languit, sed latissimas uelut per angustum aquas impulit; cum Danuuius non iam radices nec media montium stringit, sed iuga ipsa sollicitat ferens secum madefacta montium latera rupesque disiectas et magnarum promontoria regionum, quae fundamentis laborantibus a continenti recesserunt, deinde non inueniens exitum omnia enim ipse sibi praecluserat, in orbem redit, ingentemque terrarum ambitum atque urbium uno uertice inuoluit. Interim permanent imbres, fit caelum grauius ac sic diu malum ex malo colligit: quod o
Abbreviated transcription (Latin):
arbusta ꝓcumbunt ⁊ uitis atq
om̃e ungultis non tenetur so¬
lo quod molle fliudumq est
Iam nec grauuua aut pabula
leta aquis sustinet fame labo¬
ratur et manus ad autiqua
aluũta porngitur qua lex est ⁊¬
quercus excutitur ⁊ quecumq¬
i hiis ardius arbor cõmissura
astricta lapidum stetit labant
atq madent tecta. et in uuũ us
recept̃ aquis fundamenta desid̃t
ac tota humus stanguat frist̾
titubancium fultura temptat̃
Ouiue enim firmauĩtum in lu¬
brico figitur ⁊ in lutosa humo
uolutus torrens altissuus mõ¬
tib rapit siluas male herenteᷤ
⁊ sara reuolutis renussa compa¬
gib rotat. ab luit uillas ⁊ iuter¬
mixtos duus greges deuehit.
uulẜ q niuorib tectis que in
trausitu abduxit. tauidem in ma¬
iora molentꝰ aberrat urbes i
implicitos trahit menib sius
pplõs. Rumam an naufragnum
querautur inc̾cos adeo suuł ⁊
quod oppͥmeret ⁊ quod merg̾e̾t
uenit Auctus deinde ꝓcessu ali

Expanded text:
arbusta procumbunt, et uitis atque arbusta procumbunt, et uitis atque omne uirgultum non tenetur solo, quod molle fluidumque est. Iam nec gramina aut pabula laeta aquis sustinet. Fame laboratur et manus ad antiqua alimenta porrigitur: qua ilex est et quercus excutitur et quaecumque in arduis arbor commissura astricta lapidum stetit. Labant ac madent tecta, et in imum usque receptis aquis fundamenta desidunt ac tota humus stagnat. Frustra titubantium fultura temptatur; omne enim firmamentum in lubrica figitur et lutosa humo; uolutus torrens altissimis montibus rapit siluas male haerentes et saxa resolutis remissa compagibus rotat, abluit uillas et intermixtos dominis greges deuehit, uulsisque minoribus tectis, quae in transitu abduxit, tandem in maiora uiolentus aberrat, urbes et implicitos trahit moenibus suis populos, ruinam an naufragium querantur incertos adeo simul et quod opprimeret et quod mergeret uenit. Auctus deinde processu aliis
Abbreviated transcription (Latin):
tu uenit. quam longuo tempe
opus est ut conceptus ad pu¬
erpium ꝑduret infans quauti ͤ
laborib teuer educatur ꝙͣ dili¬
genti iuitruũto obuoxium uo¬
uissime corpus adolescat at qͣ
nullo negocio soluitur urbes cõ¬
stituit etas hora dissoluit mo¬
mento fit auis du silua mag̾
tutela stant ac uigent omua
ato ac re pente dissiliunt Quitꝙͥ
ex ħ statu reriu uatura flex̾it
mexitum mortalium satis est
Ergo cum affu̾it illa ncc̃itas
tempis multa simul fata cãs
mouent Nec eniui sine concus¬
sione mundi tauta mutacio est
ut quidam putant Iut̾ quos
fabianus est Primo ĩmodici
cadunt imbres. ⁊ siue ullis solib
triste nubilo celum est nbilaq
coutinua ⁊ ex humido sparsa ca¬
ligo. nũꝙͣ ex siccantib uentis ĩde
uicium est satis segetum siue
fruge surgencium marcor. Tũc
corrupt̃ que ẜunt᷑ manu palu¬
stris omnib campis h̾ba sucrre¬
scit. mox inumiam ⁊ ualidiora
seuẜe. solutis quib radibrib

Expanded text:
tu uenit. Quam longo tempore tu uenit. Quam longo tempore opus est, ut conceptus ad puerperium perduret infans, quantis laboribus tener educatur, quam diligenti nutrimento obnoxium nouissime corpus adolescit! At quam nullo negotio soluitur! Urbes constituit aetas, hora dissoluit; momento fit cinis, diu silua; magna tutela stant ac uigent omnia, cito ac repente dissiliunt. Quicquid ex hoc statu rerum natura flexerit, in exitium mortalium satis est. Ergo cum affuerit illa necessitas temporis, multas simul fata causas mouent. Neque enim sine concussione mundi tanta mutatio est, ut quidam putant, inter quos Fabianus est. Primo immodici cadunt imbres et sine ullis solibus triste nubilo caelum est nebulaque continua et ex umido spissa caligo numquam exiccantibus uentis. Inde uitium satis est, segetum sine fruge surgentium marcor. Tunc corruptis quae seruntur manu, palustris omnibus campis herba succrescit. Mox iniuriam et ualidiora sensere: solutis quippe radicibus
Abbreviated transcription (Latin):
deffert ⁊ exportat ille que non
enuttunt quid quid insedit ma¬
gis nrrꝰ ue estuant. Mare uero
cadan̾a stragm̃taqz ⁊ naufra¬
gorum reliqua similia ex intimo
trahit Nec tantum tempestate
fluctuq sed trausquillum quo
placidumq purgatur S mo¬
uet me locus. ut queram cum
fatalis dies dilumi uenent q̃¬
admodum magna ꝑs tenax
undis obruatur utrum occeam
unib fiat ⁊ extremũ in uos pr¬
lagus exurgat. An crebu sine
utermissione ymbres ⁊ elisa
estate Hyemps ꝑtinax ĩ tũsã
uiuu aquarum ruptis nbib
eiciat An flumma tellus lar¬
gnis fundat apiat qz fontes
nouos Aut non fit una tanto
malo causa. s om̃is rõ cousẽ¬
ciat i suuł ymbres cadant flu¬
mina increscant maria sedib
siuis ex ata ꝑciuirant ⁊ omma
gius incuuibant Ita est. Nichil
difficile uature est. utiq ubun
fiem sinu ꝓpͥat ad originem
rezu ꝑte utitur unb dispen¬
sat q increm̃tis fallentibus
Subito ad rumam toto impe¬

Expanded text:
defert et exportat; illae, quae non defert et exportat; illae, quae non emittunt quicquid insedit, magis minusue aestuant. Mare uero cadauera stramentaque et naufragorum reliqua similia ex intimo trahit, nec tantum tempestate fluctuque sed tranquillum quoque placidumque purgatur. Sed monet me locus, ut quaeram, cum fatalis dies diluuii uenerit, quemadmodum magna pars terrarum undis obruatur: utrum oceani uiribus fiat et externum in nos pelagus exurgat, an crebri sine intermissione imbres et elisa aestate hiems pertinax immensam uim aquarum ruptis nubibus deiciat, an flumina tellus largius fundat aperiatque fontes nouos, an non sit una tanto malo causa sed omnis ratio consentiat et simul imbres cadant, flumina increscant, maria sedibus suis excita procurrant et omnia generis incumbant. Ita est: nihil difficile naturae est, utique ubi in finem sui properat. Ad originem rerum parce utitur uiribus dispensatque se incrementis fallentibus; subito ad ruinam toto impe
Abbreviated transcription (Latin):
flumm illic redundare ħ ⁊ ate
arethusam. Sic tibi cum fluctꝰ
int̾ lab̾e sicanos Doris amara
suas non int̾misceat undas.
Est in sichersonesso rodiorum
fons qui post magnum uit̾ual¬
lum tempis quedam feda turbi¬
nib ee uitimo fundat Douec li¬
beratus eliquatus q est. ħ qui¬
busd locis foutes facunt. ut nõ
tantum lutum. s folia testas¬
qz. Et quit quid putir iacuit
expellant ubiq autem facit
mare cuius hec natura est ut
oume niũdum st̾corosum q
littorib impingat. Quedam
uo ꝑtes maris certis tempib
faciunt ut cura muellenem et
melas fimũ quid̃ sile turbulẽte
auis mare ꝓfert. feruetq et
exestuat nou sine colore fedo.
unde illis stabulari bones solis
fabula est. sed difficił rõ est qͣꝵ
de qua queritur in obẜuat᷑ ur
iuc̾tum est itaq ꝓximaquidẽ
quarum staucium clausarumq
natura se purgat Nam in hiis
quibz cursus est non possuit
uicia ronsistere que secunda uis

Expanded text:
flumini illic redundare. Hoc et a te flumini illic redundare. Hoc et a te Arethusam: "sic tibi, cum fluctus subter labere Sicanos, Doris amara suas non intermisceat undas." Est in Chersoneso Rhodiorum fons, qui post magnum interuallum temporis foeda quaedam turbidus ex intimo fundat, donec liberatus eliquatusque est. Hoc quibusdam locis fontes faciunt, ut non tantum lutum sed folia testasque et quicquid putre iacuit expellant. Ubique autem facit mare, cui haec natura est, ut omne immundum stercorosumque litoribus impingat. Quaedam uero partes maris certis temporibus hoc faciunt, ut circa Messenen et Mylas fimo quiddam simile turbulenta uis maris profert feruetque et aestuat non sine colore foedo, unde illic stabulare Solis boues fabula est. Sed difficilis ratio est de qua quaeritur, inobseruatum incertum est. Itaque proxima quidem quarum stantium clausarumque natura se purgat. Nam in his, quibus cursus est, non possunt uitia consistere, quae secunda uis
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sic ce ocrulis auffei uitur. q̃dã
consumũtur paulatim et intera¬
dunt eadem ee int̾uallo reu̾tunt
recipiuntqz et nomen et cui sum
Causa mainfestata est sub tera
uagatur lacus Om̃is autem
natura humor ad infenus ⁊ ad
mane deffertur Illa utiq recep¬
ta flumina cursus egere secreto
S cum pͥmũ aliquid solidi qd̾¬
obstaret occurit. prupta ꝑ te q
m̃ꝰ ad exitum exepugnauit re¬
peciere cursum sinim. sic ubi t̾re¬
no lacus est potatus hiatu ex istit
ꝓcul huic alioq reuascitur orc
Sis modo cum bibitur tacito m̃o
gurgite lapsus redditur argali¬
cis ingens crasmus in undis id
et in oriente tigris facit absor¬
betur ⁊ desideratus du tauidem
eiectat ut arethusa m sicilia
quinta quaq estate ꝑ olipiã
Inde oppinio est alpheonq ex
achaya eousq penetrare ⁊ age
sub mare cursum Nec auteꝙͣ ĩ
siracusano littore emergere Idõq
hiis dieb quib olimpia sunt
uictuuarum st̾tus scio traditũ

Expanded text:
et sic ex oculis auferuntur. Quaedam et sic ex oculis auferuntur. Quaedam consumuntur paulatim et intercidunt; eadem ex interuallo reuertuntur recipiuntque et nomen et cursum. Causa manifesta est: sub terra uacat locus, omnis autem natura umor ad inferius et ad marie defertur. Illo itaque recepta flumina cursus egere secreto, sed cum primum aliquid solidi quobstaret occurrit, perrupta parte, quae minus ad exitum repugnauit, repetiere cursum suum. "Sic ubi terreno Lycus est potatus hiatu, existit procul hinc alioque renascitur ore. Sic modo combibitur, tacito modo gurgite lapsus redditur Argolicis ingens Erasinus in undis." Idem et in Oriente Tigris facit: absorbetur et desideratus diu tandem eiectant, ut Arethusa in Sicilia quinta quaque aestate per Olympia. Inde opinio est Alpheon ex Achaia eo usque penetrare et agere sub mare cursum nec ante quam in Syracusano litore emergere, ideoque his diebus, quibus Olympia sunt, uictimarum stercus secundo traditum
Abbreviated transcription (Latin):
ditur. a qua enui celestis m̃ium
i se tenem hñs cuui iuduruit lõ¬
gioris frigoris ꝑtiuacia spissat̃
magis ac magis Donec ouini ac¬
re excluso nise tota comp̾ssa est
⁊ humor qui fuerat lapis effectꝰ
est Estate quedam flumina au¬
gentur ut mlꝰ cuius ał racio
reddetur Theo phrastus est auc¬
tor in ponto quoq quosdã auines
crescere tempore estio Quatuor
esse iudicant cãs aut quia tunc
maxime in humoreui fit tera
nuitabilis Aut quia maiores in
remoto ymbres sunt. quorum aqͣ
p secictos ciunculos reddita ta¬
cite suffunditur Tercia si crebrio¬
rib uentis hostium ceditur ⁊ re¬
uerberatus fluctu anius restitit
qui crescere inidetur quia non ef¬
fuuditur Quarta sid̾um rõ est
hec enim quib d̾ mensib magis
urgent ⁊ exhaunumt flumina
cum longuis recesẜunt minꝰ cõ¬
sinuũt atq contrahunt Itaq
quod impendio solebat id imcre¬
mento accidit Quedam flimua
palam in aliqueni specum decid̃t

Expanded text:
ditur. Aqua enim caelestis minimum ditur. Aqua enim caelestis minimum in se terreni habens cum induruit, longioris frigoris pertinacia spissatur magis ac magis, donec omni aere excluso in se tota compressa est, et umor qui fuerat, lapis effectus est. Aestate quaedam flumina augentur ut Nilus, cuius alias ratio reddetur. Theophrastus est auctor in Ponto quoque quosdam amnes crescere tempore aestiuo. Quattuor esse iudicant causas: aut quia tunc maxime in umorem mutabilis terra sit, aut quia maiores in remoto imbres sint, quorum aqua per secretos cuniculos reddita tacite suffunditur. Tertia, si crebrioribus uentis ostium caeditur et reuerberatus fluctu amnis resistit, qui crescere uidetur, quia non effunditur. Quarta siderum ratio est: haec enim quibusdam mensibus magis urgent et exhauriunt flumina; cum longius recesserunt, minus consumunt atque trahunt: ita quod impendio solebat, id incremento accidit. Quaedam flumina palam in aliquem specum decidunt
Abbreviated transcription (Latin):
tiugit saxum ẽ. sic econtrario
si hec aqua solidum attingit he¬
ret et affigit᷑ Inde est ꝙ res ab¬
iecte in euudem lacum lapidee sõ¬
inde ertrahuntur quod in yta¬
lia quib d̾ in locis euenit. si uir¬
gam uel frondem duuerfis la¬
pidem post dies paucos extra¬
his. Cirtiuufunditur eiũ corpi
tibi uidebitur mirum. si nota¬
n̾is albulas ⁊ fere sulphuratã

Expanded text:
est, sic e contrario haec aqua, si solidum tetigit, haeret et affigitur. Inde est quod res abiectae in Uelinum lacum lapideae subinde extrahuntur; quod in Italia quibusdam locis euenit: siue uirgam siue frondem demerseris, lapidem post paucos dies extrahis; circumfunditur enim corpori tibi uidebitur mirum, si notaueris Albul
Abbreviated transcription (Latin):
ex solo .p. nua est ꝑ quod fert
Se cunda ex eodem luulacione
eius nascitur t̾cia ex spũ qui in
aquam trausfiguratus est. qrͣta
et uicio quod sepe conapiunt
corrupte per muniam Le cãe
saporemdant aquis uarium. he
medicatam potenciam He gra¬
nem sp̃m odorem q pestiferum
He leuitatẽ grauitatem q aut
colorem aut ninũ rigorem Int̾

Expanded text:
ex solo prima est, per quod fertur; secunda ex eodem, si mutatione eius nascitur; tertia ex spiritu, qui in aquam transfiguratus est; quarta ex uitio, quod saepe concipiunt corruptae per iniuriam. Hae causae saporem dant aquis uarium, hae medicatam potentiam, hae grauera spiritum odoremque pestiferum, hae leuitatem grauitatemque, ‹hae› aut calorem
Abbreviated transcription (Latin):
cib hausit ut idem poeta ait
Aut funt. aut patur mirum gͣ¬
uitate soporem Suiulem unu
hñt mero s uehemenciore in¬
Nam quemadmodum ebrictas
donec eesicretur dem̃cia est. Et
nuna grauitate deffertur in
sompnũ. sic huius aque sul¬
phinrea uis ⁊ hñs quiddam ac¬
us er aere norio uirus mentẽ
aut furorem mouet aut sopo¬
re opprimit. ħ h mali luicerus
aumis. Quemi quicumꝙ pum
moderato guttine trarit. hand
aliter titubat ꝙͣ si mera uiua

Expanded text:
eta ait, "aut furit aut patitur mirum grauitate soporem;" similem habent uim mero, sed uehementiorem nam quemadmodum ebrietas, donec exsiccetur, dementia est et nimia grauitate defertur in somnum, sic huius aquae sulphurea uis habens quoddam acrius ex aere noxio uirus mentem aut furore mouet aut sopore opprimit. Hoc habet mali "Lynceius amnis, quem quicumque parum moderato gutture traxit, haut aliter titubat, quam si me
Abbreviated transcription (Latin):
a quam transit Quidam existĩãt
quicꝙ ex imbrib t̾ra concipit ad¬
emitti ⁊ l aigumenti loco pont
ꝙͣ pauassima flumina sunt in
hiis locis quib rarus est iuber
Ideo sicras auint ethiopie solitu¬
dines esse. paucos qz mueuiri in
intĩore affrica fontes quia feru¬
da uatura celi sit. ⁊ pene semper
estiua. scalide itaq siue arbore
siue cultore areue iacent. mris

Expanded text:
aquam transit. Quidam existimant, aquam transit. Quidam existimant, quicquid ex imbribus terra concepit,emittere et hoc argumenti loco ponunt, quod paucissima flumina in his sunt locis, quibus rarus est imber. Ideo siccas aiunt Aethiopiae solitudines esse paucosque inueniri in interiore Africa fontes, quia feruida natura caeli sit et paene semper aestiua; squalidae itaque sine arbore, sine cultore harenae iacent r
Abbreviated transcription (Latin):
quid fudit pluia deriuant. sed
magne in ipo latentes q unde st̃
Itaq ⁊̃ in hib̃m deflur̾e torrente ᷤ
facieui su am ẜuant Prmium
g ͦ queramus quomodo ad con¬
tumaudos flummũ cursus t̾ra
sufficiat. unde tantum aquarum
ereat niramur q accessionem
fluiumũ maria non senciant. cq̃
muirandum est qd̃ detimũtum exx¬
uncium terra non sentit Quid
est quod illam aut sic impleuit
ut p̾bere tantum ex recondito pos¬
sit. ac subuide sic suppleat ꝙͣ tum¬
q rõnem reddid̃imus ad flumen
cadement riuorum ac foucium
Quidam indicant terram quitq
aquaꝵ emisit rursus accipere ⁊
ob ħ non maria crescere. quia qd̃
in fluxit non in suum u̾tunt s
ꝓtinus reddunt Occulto einm
itiunere subit tenas. ⁊ palain ue¬
uit. Secreto reu̾titur colaturq
in trausitu mare. quod ꝑ multi¬
lices terrarum au fractus uer¬
beratum amaritudinem pout⁊
prauitatem in tanta soli uaneta¬
te saporis exuit. ⁊ in sincerain

Expanded text:
quid fudit pluuia, deriuant, sed et quid fudit pluuia, deriuant, sed et magnae in ipso latentesque uenae sunt: iam cum hiberni defluxere torrentes, faciem suam seruat. Primum ergo quaeramus quomodo ad continuandos fluminum cursus terra sufficiat, unde tantum aquarum exeat. Miramur, quod accessionem fluminum maria non sentiant; aeque mirandum est, quod detrimentum exeuntium terra non sentit. Quid est, quod illam aut sic impleuerit, ut praebere tantum ex recondito possit, aut subinde sic suppleat? Quamcumque rationem reddiderimus de flumine, eadem erit riuorum ac fontium. Quidam iudicant terram quicquid aquarum emisit rursus accipere et ob hoc maria non crescere, quia quod influxit, non in suum uertunt sed protinus reddunt. Occulto enim itinere subit terras et palam uenit, secreto reuertitur, colaturque in transitu mare, quod per multiplices terrarum anfractus euerberatum amaritudinem ponit et prauitatem: in tanta soli uarietate saporem exuit et in sinceram
Abbreviated transcription (Latin):
stant omĩs aque aut eunt aut
colliguntur aut uanas hñt
uenas. alie sunt dulces alie ua¬
rie aspere quippe iut̾uenerunt
salse amareqz aut medicate.
Ex quib sulphuratas dicimus
ferratas aluinosas iudicat
unu saphor. hñt p̾t̾ea unulta
disciuma. p̾mũ tactus frigide
q ⁊ calide sunt Deinde poudĩs le¬
ues ⁊ graues sunt Deude colo¬
ris pure sunt turbide cerulee
lucide. Deinde salubritatis. sunt
enuui utiles. sunt mortifere. st̃
q cogantur in lapidem Que¬
dam tenues Quedam pingues
quedaui alũt quedam sine ulla
bibentis ope trauseunt Quedã
hauste fecunditatem afferunt
ut stet aqua uel fluat loci po¬
sicio efficit. in deuaro fluit in
plauo et deuaro contraetur
et stagnat aliquando in adu̾s spũ
ipellitur tunc non cogitur nõ
fluit Colligitur ex imbrib ex
suo fonte natiua est Nichil tam̃
ꝓhib eodem loco aquam colligi
et uasti. quod in fustino uidemus
in queui moutes circunuecti ꝙͥ¬

Expanded text:
stant omnes aquae aut eunt aut stant omnes aquae aut eunt aut colliguntur aut uarias habent uenas. Aliae dulces sunt, aliae uarie asperae; quippe interueniunt salsae amaraeque aut medicatae, ex quibus sulphuratas dicimus, ferratas, aluminosas: indicat uim sapor. Habent praeterea multa discrimina, primum tactus: frigidae calidaeque sunt; deinde ponderis: leues et graues sunt; deinde coloris: purae sunt, turbidae, caeruleae, luridae, deinde salubritatis: sunt enim utiles, sunt mortiferae, sunt quae cogantur in lapidem, quaedam tenues, quaedam pingues; quaedam alunt, quaedam sine ulla bibentis ope transeunt, quaedam haustae fecunditatem afferunt. Ut stet aqua aut fluat, loci positio eficit: in deuexo fluit, in plano et defosso continetur et stagnat. Aliquando in aduersum spiritu impellitur: tunc cogitur, non fluit. Colligitur ex imbribus, ex suo fonte natiua est. Nihil tamen prohibet eodem loco aquam colligi et nasci; quod in Fucino uidemus, in quem montes circumiecti, quic
Abbreviated transcription (Latin):
mus acorpore. deinde ui ocrultis
excitata subtilitas non ent in
cius his saluta ͭ que cura ue¬
quiciaui ur̃am furoremqz dis¬
cuntur que dampnamus nec
ponimus Queranius ergo de qͥb¬
qua rõne fiant Sie ut ait
ouidus fons erãt illuuis inti¬
dis argenteus undis Sue ut
ait uirgilius. Unde pora nouẽ
uasto cum nunmure moutis
Id mare p̾ruptum. et pelago p̃¬
nima iugencia ꝑ diem noctemq
deaurant Quare alia hib̾ius aqͥs
intumescant alia in deffectu cetõꝵ
amuum crescant Nilum int̾ruise¬
ponemus a turba ppͥne uatuaie
ac suigulans. ⁊ illi suum diem
dabinus. Nunc uulgares cqͣs
ꝑsequaniur tam frigidas ꝙͣ ca¬
lentes. In quib calentib que¬
reudumerit utrum calide uascã¬
tur. an fiant. de cetĩs quoq dis¬
ẜemus quas insignes aut sapor
aut aliqua reddit utilitas. que
⁊ a medicis despata uicia ꝑcur¬
rant Quedam medentur ultĩb.
quedam intĩora potu fouent. et
puluonis ac uiscerum querelas

Expanded text:
mus a corpore; deinde in occultis mus a corpore; deinde in occultis exercitata subtilitas non erit in ertius his salutaribus, quae contra nequitiam nostram furoremque discuntur, quae damnamus nec ponimus. Quaeramus ergo de terqua ratione fiant siue, ut ait Ouidius, "fons erat illimis nitidis argenteus undis", siue, ut ait Uergilius, "unde per ora nouem uasto cum murmure montis it mare praeruptum et pelago prmina ingentia per diem noctemque decurrant; quare alia hibernis aquis intumescant, alia in defectu ceterorum amnium crescant. Nilum interim seponemus a turba, propriae naturae ac singularis, et illi suum diem dabimus. Nunc uulgares aquas persequamur, tam frigidas quam calentes: in quibus calentibus quaerendum erit, utrum calidae nascantur an fiant. De ceteris quoque disseremus, quas insignes aut sapor aut aliqua reddit utilitas: quae a medicis uitia percurant; quaedam medentur ulceribus; quaedam interiora potu fouent et pulmonis ac uiscerum querelas
Abbreviated transcription (Latin):
ex illo t̾ras mare int̾luit Iudicãt
quidam flumina qͦ quorum
menarrabilis est uatura ect. cũ
ip̃o mundo traxisse principia.
ut histrumnt inilum uastos
ames magis qz insignes ꝙͣ
ut dici possit eamd̾ illis origi¬
nem quam cetĩs esse. hͨ est ergo
aquarum diuisio quedam ut

Expanded text:
ex illo mare terras interluit. Iudicant quidam flumina quoque, quorum inenarrabilis natura est, cum ipso mundo traxisse principia, ut Histrum, ut Nilum, uastos amnes magisque insignes, quam ut dici possit eandem illis originem quam ceteris esse. Haec est ergo aquarum
Abbreviated transcription (Latin):
uinario cetrahitur tuue ut quisq
puicior est monstrat uide quouĩo
cxarfit rubor. ouimi acior nr̃mo
uide quas ꝑ latera uenas agat Et¬
ce sanguineu putes uentiem ꝙͣ
lucidum quiddam celureum q sub
ipo tempore eaulsit Iam porrigit᷑
et pall: ⁊ in unum colorem compo¬
uitur Ex hiis nemo morienti am¬
co assid. neno uidẽ mortem pris
lui sustinet quam optauit Quie¬
tus quisq fimiꝰ domestici cumad
po ni. quin utar interdum u̾bis
dami. Non sunt ad popinam deu¬
tibr ore ⁊ ueutre contenti oculis
quoq gulosi sunt S ut ad
ꝓpoĩtum reu̾tar accipe argum̃tũ.
magnam unu aquarum in sub¬
temancis occultis fertilem fedo¬
rum situ piscium. si quando eni¬
pit. Effert secum ñuensam am¬
malium turbam hornidam aspi¬
a i turpem ac noxiam gustu.
Certe cuui nupia c̾ta ydiũ urbẽ
talis cxiluiss unda. pierunt qͥꝯ
illos ederant pisces quos igno¬
to aute eam diem celo nouꝰ ãnꝰ
osteudit Nec id nurum Erant eĩ

Expanded text:
uiuario extrahitur. Tunc, ut quisque uiuario extrahitur. Tunc, ut quisque peritior est, monstrat: "Uide quomodo exarserit rubor omni acrior minio! uide quas per latera uenas agat! ecce sanguineum putes uentrem! quam lucidum quiddam caeruleumque sub ipso tempore effulsit! iam porrigitur et pallet et in unum colorem componitur." Ex his nemo morienti amico assidet, nemo uidere mortem patris sui sustinet, quam optauit. Quotusquisque funus domesticum ad pero mihi quin utar interdum temeradam: non sunt ad popinam dentibus et uentre et ore contenti: oculis quoque gulosi sunt. Sed ut ad propositum reuertar, accipe argumentum, magnam uira aquarum in subterraneis occuli fertilem foedorum situ piscium: si quando erupit, effert secum immensam animalium turbam, horridam aspici et turpem ac noxiam gustu. Certe cum in Caria circa Idymum urbem talis exiluisset unda, perierunt quicumque illos ederant pisces, quos ignoto ante eam diem caelo nouus amnis ostendit. Nec id mirum: erant enim
Abbreviated transcription (Latin):
piscutores fruebantur quo coctũ
piscem quo eramem in ip̃o fercu¬
lo cepiret Mrabanur truntum
messe illis fastidium ut uollent
actiugere insicodendie captum
qui ut auint sapet ip̃m mare
Ideo cursu aduchebatur. iõ gerul
cum auelitu ⁊ clamore ꝓpantib
dabatur uia. Quo puenere deline
Iam ꝓ putrido hiis est ocassus
pisas. hodie eductud est Nescio
de re magnatibi credere. ip̃e opor¬
tet me credas. huc afferatur co¬
ram me animam agat did hunc
fastum pueuit uenter delicatoꝵ
ut gustare non possunt iusi q̃.
in ipo comiuiuo natantem pal¬
pitanteu q uid̾unt Quantũ
ad sollemam luxune peuut.¬
huis accedit tantoq subtilius
cotidie ⁊ eleganaus aliquid ex¬
cogitat furo: usitata contemp¬
uens. illa audiebamus nichil es
melius sara tibi mulo. At nnc an¬
dimiꝰ. nichil est moriente formo¬
suis: Oa michi in manus uitre¬
um in quo exultet trepidet. ubi ult̾
ubiq laudatus est ex illo ꝑ lucido

Expanded text:
piscatores fruebantur. " Quo coctum piscatores fruebantur. " Quo coctum piscem? quo exanimem? In ipso ferculo expiret." Mirabamur tantum illis inesse fastidium, ut nollent attingere nisi eodem die captum, qui, ut aiunt, saperet ipsum mare: ideo cursu aduehebatur, ideo gerulis cum anhelitu et clamore properantibus dabatur uia. Quo peruenere deliciae? Iam pro putrido his est piscis occisus. "Hodie eductus est." – "Nescio de re magna tibi credere: ipsi oportet me credere; huc afferatur, coram me animam agat." Ad hunc fastum peruenit uenter delicatorum, ut gustare non possint, nisi quem in ipso conuiuio natantem palpitantemque uiderunt: tantum ad sollertiam luxuriae pereuntis accedit, tantoque subtilius cotidie et elegantius aliquid excogitat furor usitata contemnens! Illa audiebamus: "Nihil est melius saxatili mullo," at nunc audimus: "Nihil est moriente formosius; da mihi in manus uitreum, in quo exsultet et trepidet." Ubi multum diuque laudatus est, ex illo perlucido
Abbreviated transcription (Latin):
titur aut uicitur In cubili uatãt
pisces ⁊ sub ip̃a meusa capitur
qui statun trausferatur miũsam.
pum uidetur recens mulus insi
qui in ꝯume manu moritur ui¬
treis ollis inclusi afferuntur ⁊
obẜuatur moriencium color ꝙ̃
m multas uuitaciones mors
luctante spũ u̾tit. alios necant
in garo. et toudunt uiuos. hii
sunt qui fabulas putant piscẽ
posse uiere. sub terra ⁊ effodi
non capi. Quam incredibile eis
iuderetur si audirent piscem na¬
tare in garo nec cene causa oci¬
duse sup ceuam. tum multum
in deliciis fuit .I. oculos anteꝙͣ
gulam paint ¶Per mitte mͥ
questione seposita castigure luru¬
nam. Nichil est inquis i mulo
ce pirante illic formosius ipa col¬
luctacione amme sese affiaenti.
Eubor primum deinde palor sustũ¬
ditur quaui eque uanantur ⁊ in
ceteras facies inter uitam ac
mortem coloris est uagacio. lon
bi se. et fraudan tanto bono sensit
hoc adlinc tampulcro spectaculo

Expanded text:
titur aut uincit? In cubili natant titur aut uincit? In cubili natant pisces, et sub ipsa mensa capitur qui statim transferatur in mensam: parum uidetur recens mullus, nisi qui in conuiuae manu moritur; uitreis ollis inclusi afferuntur et obseruatur morientium color, quem in multas mutationes mors luctante spiritu uertit; alios necant in garo et condiunt uiuos. Hi sunt qui fabulas putant piscem uiuere posse sub terra et effodi, non capi! Quam incredibile illis uideretur, si audirent natare in garo piscem nec cenae causa occidi sed super cenam, cum multum in deliciis fuit et oculos ante quam gulam pauit? Permitte mihi quaestione seposita castigare luxuriam. Nihil est, inquis, mullo expirante illis formosius: ipsa colluctatione animae deficientis rubor primum, deinde pallor subfunditur, squamaeque uariantur et ‹in› incertas facies inter uitam ac mortem coloris est uagatio. Langus circumscribi se et fraudari tanto bono sensit: hoc adhuc tam pulchro spectaculo
Abbreviated transcription (Latin):
supra. Sunt et illic specus uasti¬
sunt ingentes recessus ac spacia
Suspens huic et uide moutib
laxa. sunt abrupti infuntum
hiatus. qui sepe illapsas urbes
recepunt et ingentem riuinam in
alto condid̾uuit. hͨ spũ plena st̃
Nichil enua usq mane est eci
am staugua obsessa tenebris ⁊
locis. amplis Auuualia quoq
illis masciuitur sed tara et in¬
forima. ut in acre ceco piugni¬
q concepta ⁊ aquis torrentib
pe ⁊ subt̾rauei mures. quibus
deest lumen quia supuacumuẽ
Iude ut theophrastus affirmat
pisces quibd̾ loas ermuitur
Multa ħ loco tibi in mentemue¬
ununt queurbane ut in re marr¬
dibili fabulam dicas. non cum
rethib aliquem nec cum hauri
S cum dolabra ire piscatum.
Expecto ut aliquis in mari u̾se¬
tur. Quid est aut quare non
pisces in terram transeant. si
nos in maria crausinius ꝑ muta¬
bimus sedes ħ nurans accidere
Quanto mardibiliora sunt apa
luxurie quociens aut uã aut m̃¬

Expanded text:
supra. Sunt et illic specus uastisupra. Sunt et illic specus uasti ingentesque recessus ac spatia suspensis hinc et inde montibus laxa; sunt abrupti in infinitum hiatus, qui saepe illapsas urbes receperunt et ingentem ruinam in alto condiderunt haec spiritu plena sunt, nihil enim usquam inane est; et stagna obsessa tenebris et lacus ampli. Animalia quoque illis innascuntur, sed tarda et informia ut in aere caeco pinguique concepta et aquis torpentibus pae et subterranei mures, quibus deest lumen, quia superuacuum est; inde, ut Theophrastus affirmat, pisces quibusdam locis eruuntur. Multa hoc loco tibi in mentem ueniunt quibus urbane in re incredibili fabulae dicas, "non cum retibus aliquem nec cum hamis sed cum dolabra ire piscatum! Expecto ut aliquis in mari uenetur." Quid est autem quare non pisces in terram transeant, si nos maria transimus? Permutabimus sedes! Hoc miraris accidere: quanto incredibiliora sunt opera luxuriae, quotiens naturam aut men
Abbreviated transcription (Latin):
magnuis q conceptib excidunt
annies non numꝙͣ leuiter enus¬
si. si aqua pondere suo se tautun
sono. si illausp̃us iuteriuissus
eiecit. Sz quare quidaui fontes
seiis horis plenis. seuisq sicti
sunt Supuacuum est nouuuare
siugula flinuma quecͥtis meusi¬
b magna c̾tis augusta sunt ⁊
occasioneu singulis querere cũ
possum eamd̃ cãm de ominib red¬
dere. Quemadmodum quartana
ad homm uenit Quemadino¬
dumad tempus podagra respon¬
det. quem admodum purgacio
si nichil obstat statutum dixm
seruat. Quem admodu p̾stoẽ¬
Sicut aque iunterualla hñt mi
iora nec nimus c̾ta. ⁊ quid hic
mirum est. cum iudeas ordinein
rerum ⁊ naturam ꝑ constituta
ꝓcedere. hiemps numiꝙͣ ab erra¬
uit. estas suo tempore iucaluit.
Antumpui u̾isq unde solet frã
nutacio est. ã aui solsticium qmͣ
equinoctium suos dies retulit
Sunt et sub terra minus nob̾
uota iura nature. sed nou iniuꝰ
cͥta Crede iufra quit quid uides

Expanded text:
magnisque conceptibus excidunt magnisque conceptibus excidunt amnes, nonnumquam leuiter emissi, si aqua pondere suo se tantum sono, si illam spiritus intermixtus eiecit. Sed quare quidam fontes senis horis pleni senisque sicci sunt? Superuacuum est nominare singula flumina, quae certis mensibus magna certis angusta sunt, et occasionem singulis quaerere, cum possim eandem causam omnibus reddere. Quemadmodum quartana ad horam uenit, quemadmodum ad tempus podagra respondet, quemadmodum purgatio, si nihil obstitit, statum diem seruat, quemadmodum praessic aquae interualla habent, iora nec minus certa. Ecquid hic mirum est, cum uideas ordinem rerum et naturam per constituta procedere? Hiems numquam aberrauit, aestas suo tempore incaluit, autumni uerisque, unde solet, facta mutatio est; tam solstitium quam aequinoctium suos dies rettulit. Sunt et sub terra minus nota nobis iura naturae sed non minus certa: crede infra quicquid uides
Abbreviated transcription (Latin):
aut douec uene scissura subsedit
atq iuterclusit aut aliqua ali¬
ai causa retrodedit sangunem
Ita uiterra solutis atq patefcĩs
ueius riuus aut flumen effimi¬
ditur. Interest quauta apta sit
uena que modo consumpta a qua
defficit modo excecatur aliquo
imnpedimento modo coit uelud
incicatricem comp̾unt qz aqͣu
pfecerat uiam. modo illa ius tre
quamẽẽ mutabilem dixiius.
Desunt posse alĩta in humorẽ
comuit̾e Aliquando autem et ce¬
hausta replentur. modo ꝑ se ui¬
rib recollectis modo aliude
traullatis. Sepe eium mama
apposita pleius humore in se a¬
uocauerunt S epe terra si facił
in nubib ut spissetur grauior q
quam ut mauere possit in natura
sua giguit humorem. seꝑe colli¬
gitur roris modo tems idispsꝰ
liquor. qui ex multis in unũ loci
coufluit Sudorem a qui leges
uocant. quia gutte quedam uł
pͥssum loci eliduntur uł estu clu¬
euocantur hec tenuis unda ure
fonti sufficit. ⁊ ex magnis crũs

Expanded text:
aut donec uenae scissura subsedit aut donec uenae scissura subsedit atque iter elusit, uel aliqua alia causa retro dedit sanguinem, ita in terra solutis ac patefactis uenis riuus aut flumen effunditur. Interest quanta aperta sit uena: quae modo consumpta aqua deficit, modo excaecatur aliquo impedimenta, modo coit uelut in cicatricem comprimitque quam perfecerat uiam; modo illa uis terrae, quam esse mutabilem diximus, desinit posse alimenta in umorem conuertere. Aliquando autem exhausta replentur modo per se uiribus recollectis, modo aliunde translatis: saepe enim inania apposita plenis umorem in se auocauerunt; saepe terra, si facilin nubibus, ut spissetur ‹aer› grauiorque, quam ut manere in natura sua possit, gignat umorem; saepe colligitur roris modo tenuis et dispersus liquor, qui ex multis in unum locis confluit sudorem aquileges uocant, quia guttae quaedam uel pressura loci eliduntur uel aestu euocantur. Haec tenuis unda uix fonti sufficit: et ex magnis caueis
Abbreviated transcription (Latin):
appellant uenas. sed sicut in
nobis non tantum sangius
S multa gn̾a humoris alia
ucrͣii. alia corrupti ac paulo qͥdͥ¬
puignioris in capite cerebrum
n ossib medulle musti saliue¬
ꝙ ⁊ lacume ⁊ quiddamadditũ
articulis ꝑ quod cicius flec¬
tautur ex lubrico. sit in t̾ra
plura gu̾a Quodam que na¬
ture durentur. huic est ouũ̃s
metallorum humus. ex quibus
petit aurum argentum auaricia
que in lapidem exliquore uer¬
tuntur In quedami non tera
humor q putrescunt sic̃ bitu¬
men ⁊ cetera huic similia. hec ẽ
cansa aquarum scd̾ in legem na¬
ture uoluntatem q nascendum
Cet̾um ut in m̃s corporibus ita
in illa sepe humores uicia conai¬
punt aut ictus aut cassacio ali¬
qua aut loci senun aut frigus
aut estus corrumpere naturau
⁊ sulphuracio contraxit humorẽ.
qui modo diuturnus est. modo
breis Ergout incorporib mĩs
sanguis cũm pcussa est uenatã
dui manat. douec omins efflurr̃

Expanded text:
appellauerint uenas. Sed quemadmodum in appellauerint uenas. Sed quemadmodum in nobis non tantum sanguis est sed multa genera umoris, alia necessarii, alia corrupti ac paulo pinguioris in capite cerebrum, in ossibus medullae, muci saliuaeque et lacrimae et quiddam additum articulis, per quod citius flectantur ex lubrico, sic in terra complura, quaedam quae mature durantur, hinc est omnis metallorum fructus, ex quibus petit aurum argentumque auaritia, et quae in lapidem ex liquore uertuntur; in quaedam uero terra umorque putrescunt, sicut bitumen et cetera huic similia. Haec est causa aquarum secundum legem naturae uoluntatemque nascentium. Ceterum, ut in nostris corporibus, ita in illa saepe umores uitia concipiunt: aut ictus aut quassatio aliqua aut loci senium aut frigus aut aestus corrupere naturam; et sulphuratio contraxit umorem, qui modo diuturnus est, modo breuis. Ergo ut in corporibus nostris sanguis, cum percussa uena est, tam diu manat donec omnis effluxit
Abbreviated transcription (Latin):
diereu marem iudicant quia
uentus est. feminam quia m¬
bilosus et inhers. aquam uin¬
leui uocant mare. muliebrem
ouniemi aliam. igneui uocant
masculum qua ardet flãma
⁊ femuam qua lucet inuoxiꝰ
tactu Terram forciorem marẽ
uocant laxa cautes q femine
nomen assignant huic tracta¬
bili et cultẽ mare unum est ab
nucio .l. ita constitutũ. h suas
uenas quib impletur. ⁊ ẽstuat
quom̃o maris sit et aque huius
iitõris abdita est uirium est.¬
rõ. tantum ex illa quantinu
semper fluere opus sit emittit᷑¬
uasta maris ui occulto uia est
quami nullius fliuĩus cursus
quibz assentire possumus. sed
hoc amplius censeo. placet ua¬
tura regi terram ⁊ quidemad
corporum ur̃orum exemplar
in quib ⁊ uene sunt aitie ille
sanguinis. he spũs recepta¬
cula. Int̾ea quoq sunt alia
itinera ꝑ que aqua. alia ꝑ q̃
spũs cu̾rut Adeoq ad simili¬
tudinem illaui humauorum
cor porum uatura formauit ut
maiores quoq ñi aquarum

Expanded text:
era marem iudicant qua era marem iudicant qua uentus est, feminam qua nebulosus et iners; aquam uirilem uocant mare, muliebrem omnem aliam; ignem uocant masculum, qua ardet flamma, et feminam, qua lucet innoxius tactu; terram fortiorem marem uocant, saxa cautesque, feminae nomen assignant huic tractabili et cultae. Mare unum est, ab initio scilicet ita constitutum; habet suas uenas, quibus impletur atque aestuat. Quomodo maris sic et huiusiet. Abdita est uirium ratio: tantum ex illa, quantum semper fluere ‹pos›sit, emittituasta in occulto uis est, quam nullius fluminis cursus quibus assentire possumus. Sed hoc amplius censeo: placet natura regi terram et quidem ad nostrorum corporum exemplar, in quibus et uenae sunt et arteriae, illae sanguinis, hae spiritus receptacula. In terra quoque sunt alia itinera per quae aqua, alia per quae spiritus currit; adeoque ad similitudinem illa humanorum corporum natura formauit, ut maiores quoque nostri aquarum
Abbreviated transcription (Latin):
surrexisse omina S nos quoq
autem in eadem siñia aut in ulti¬
ma eius sumus Diciuns enmi
igueniesse qui occupat mũdũ
⁊ iu se cuncta comitat hunc eua¬
indu languentem qz conside
⁊ nichil relinqui aliud in rerum
natura igne restrincto ꝙ̃ hũo¬
rem. In hoc futur mundi spem
latere Ita ignis exitus mũdi est.
humor p̾mordum. Mirans cx
hoc posse auues semper exure
qui pro omnib fuit ⁊ ex quo
sunt ouina. hic humor in diduc¬
cione rerum ad quartas redut¬
tus est. sic positus ut sufficere
flum̃ib edeudis. ut nus ut fõ¬
tib possit Que sequitur calcas
orbem a qua sustũ et uehimo¬
re nauigii mobilitate q fluctu¬
are tunc cum dicitur tremere
Nonest ergo miꝵ si hũndet hu¬
mor ad flimma ꝓfundenda cũ
in humore sit totus. hauc ue¬
terem et rudem siñamexplõde
Nec est quod credas in hunc or¬
beui aquam subire e ꝑ rimas
et facere seutinam Egipcii qͣ¬
tuor clementa fererunt Deinde

Expanded text:
surrexisse omnia. Sed nos quoque surrexisse omnia. Sed nos quoque aut in eadem sententia aut in uicinia eius sumus: dicimus enim ignem esse qui occupet mundum et in se cuncta conuertat, hunc euanidum languentemque considere et nihil relinqui aliud in rerum natura igne restincto quam umorem, in hoc futuri mundi spem latere: ita ignis exitus mundi est, umor primordium. Miraris ex hoc posse amnes semper exire, qui pro omnibus fuit et ex quo sunt omnia? Hic umor in diductione rerum ad quartas redactus est, sic positus, ut sufficere fluminibus edendis, ut riuis, ut fontibus posset. Quae sequitur Thaletis orbem aqua sustineri et uehi more nauigii mobilitateque eius fluctuare tunc, cum dicitur tremere: non est ergo mirum, si abundat umor ad flumina profundenda, cum mundus in umore sit totus. Hanc ueterem et rudem sententiam explode: nec est quod credas in hunc orbem aquam subire per rimas et facere sentinam. Aegyptii quattuor elementa fecerunt, deinde