comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
etetir seniare isieri ił incausas ad qͣs
ip̃a uoli̾it distribuereᷤ ⁊ siquid indorali
instrum̃to ⁊potece ꝓhis noĩatĩ amarito
scripte sint. his eẽ młierem ad cautelam
ille exigit. aña ⁊ enĩht̃ ip̃a młier facłta¬
tem si uolu̾it siue ꝑmanitum siue per
alias easd̃ moue acciones ⁊ fuaspecuni

Expanded text:
exegerit servare mulieri vel in causas, ad quas exegerit servare mulieri vel in causas, ad quas ipsa voluerit, distribuere. Et si quidem in dotali instrumento hypothecae pro his nominatim a marito scriptae sunt, his esse mulierem ad cautelam ille exegit. Antea etenim habeat ipsa mulier facultatem, si voluerit, sive per maritum sive per al
Abbreviated transcription (Latin):
risconstituta siue quilib aliꝓea ix¬
ea offerente dotem ip̃a eam ꝓ se uĩdetur
oblatam dotemustucrum suum repos¬
cat nisi forceis qui eam obtislit statim
id tp̃ oblationis seuꝓmissionis stipisla¬
tuis iss pactus sit ut sibi dos p̃dicta reddet᷑
pacia lucroꝵ dotis ⁊ añ nupcias donacio¬
nis ꝑaria ẽẽ sancciente. nec adiciente ꝙͥ
fi oporteat. siħ mimme obfuatum fir.
nos om̃ĩacdara eẽ cupientes p̃cipimus
disparib eis fãs maiorem lucri partẽ
ad minorem deduci ut eo mõ utemp¬
neraticias canciones que extra dorem st̃
ded̾it ut loco paraphernarum ap̃ ma¬
nitummaneant ⁊ ħ dotali mitrum̃to fu¬
ent ascuptum utium ne hãt aliqͣs ex his
acciones maritus siue directas fiueutile
ampenes iorem omis maneant. ⁊ inq̃m
euentumdande sint marito acciones q̃r
tiam ãr manto dari easd̃ acciones mou̾e
ap̃ conpetentes iuidices milla rati habici¬
one ab eo engenda ⁊ usuras quid̾ eoꝵ ee¬
ase⁊ morẽ ex̃pendẽ pecinias at sortisq̃s

Expanded text:
constituta, sive quilibet alius pro ea uxea offerente dotem ipsa eam pro se videturoblatam dotem in lucrum suum reposcat, nisi forte is qui eam obtulit statim id est tempore oblationis seu promissionis stipulatus vel pactus sit, ut sibi dos praedicta reddatpacta lucrorum dotis et ante nuptias donationis paria esse sanciente nec adiciente, quid fieri oporteat, si hoc minime observatum sit, nos omnia clara esse cupientes praecipimus disparibus eis factis maiorem lucri partem ad minorem deduci, ut eo modo uteneraticias cautiones quae extra dotem sunt dederit, ut loco paraphernarum apud maritum maneant, et hoc dotali instrumento fuerit adscriptum, utrumne habeat aliquas ex his actiones maritus sive directas sive utiles, an penes uxorem omnes remaneant, et in quem eventum dandae sint marito actiones, quaeretiam autem marito dari easdem actiones movere apud competentes iudices nulla ratihabitione ab eo exigenda, et usuras quidem eet uxorem expendere, pecunias autem sortis quas
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃ mantum remanẽt heed̾ caucione
⁊ colum ⁊diligenciam mantus cͥca eã
p̃stare deb qualem ⁊ cͥca suas res habere
ĩuenitur. nec exeiꝰ maligͥtate ułdesidi¬
a aliqua msier accedat iactura qd̃ si
eueñit ip̃e eam de ꝓpͥo resaicire ꝯpellir.¬

Expanded text:
apud maritum remanent eaedem cautiones, et dolum et diligentiam maritus circa eas praestare debet, qualem circa suas res habere invenitur ne ex eius malignitate vel desidia aliqua mulieri accedat iactura. quod si evenerit, ipse eandem de proprio resarcire compell
Abbreviated transcription (Latin):
er stipsetur sibi lucro cedẽ exañ mipci¬
asdonacione. si pͥorem mantũ mori cõ¬
tig̃it. tantam ⁊ maritus exdote ꝑrem
non pecunie qͣnͣtitatem stipulet᷑ fibi
siconstante mͣmo pͥormulier ifata
coslapsa fũit. ⁊ si pactum ccͣ netiũ fue¬
nt subsecutũ infumum atq ĩnuali¬
dumh eẽ ut nulla ex eo ꝓcedẽ possit exa¬
cciop̃cipimꝰ. ead̾ custo dnicensemꝰ siue
par ꝓfilio fiuemat᷑ siue ipẽ ductuus
urorem sinuiris constitutus siue qui

Expanded text:
er stipuletur sibi lucro cedere ex ante nuptias donatione, si priorem maritum mori contigerit, tantam et maritus ex dote partem, non pecuniae quantitatem, stipuletur sibi, si constante matrimonio prior mulier in fata collapsa fuerit. Et si pactum contra vetitum fuerit subsecutum, infirmum atque invalidum hoc esse, ut nulla ex eo procedere possit exactio, praecipimus. Eadem custodiri censemus, sive pater pro filio sive mater sive ipse ducturus uxorem sui iuris cons
Abbreviated transcription (Latin):
conclusum. ¶illud eciam gn̾aliẽ p̃senti
addẽ sancioni necessatium eẽ duximꝰ ut si
utum omĩa uira que ext̾eodosiana ul nr̃a.
lege descendunt inmutslata custodiantuir
similimõ ea que a nͣastasiana lege ꝓhis q̃¬

Expanded text:
conclusum. Illud etiam generaliter praesenti conclusum. Illud etiam generaliter praesenti addere sanctioni necessarium esse duximus, ut, si utum, omnia iura, quae ex Theodosiana vel nostra lege descendunt, immutilata custodiantur. Simili modo ea, quae Anastasianae legi pro his q
Abbreviated transcription (Latin):
et consenciebat. infrogatisumus si oporter
huiꝰmĩ sancionemnon super italicis tm̃mõ
eand̃ obseruacionem non tm̃ initalicis fun¬
dis s eciam mͣpunciatib ercendi. cum̃ãt
ꝯpotecam eciam ex hac lege doñauimꝰ fuffi¬
ciens hr młier remedium. ⁊ simaritus fu¬
dum alienare uolũit. s ne ⁊ consensumłi¬
etis ypotẽce eiꝰ minuantur. necessarium ẽ.
addico ut fundum dotalem non solum ypo¬
tece titulo dare nec consenciente młiere po¬
ssit maritus. nec alienare ne fragilitaten
Sature sue inrepentinam deducatur inopi¬
am. ¶lcet enĩ an̾astasiana lex de consen¬
cientibꝰ młieribꝰ uł fuouiri renunciantibꝰ.
loquitur tñ eam infsłigi oportet inresma¬
qd̾ ⁊ dotalis ꝓprienuntupatur maneatius
nntactum. ex lege quid uilia inꝑfectũ ex
nrã ãeauctorirate plenum. atq monĩb
t̃risesfusum ⁊ nontm̃ italicis s sola ꝯpoteca

Expanded text:
er consentiebat, interrogati sumus, si oportet er consentiebat, interrogati sumus, si oportet huiusmodi sanctionem non super Italicis tantummodo eandem observationem non tantum in italicis fundis, sed etiam in provincialibus extendi. Cum autem hypothecam etiam ex hac lege donavimus, sufficiens habet remedium mulier, et si maritus fundum alienare voluerit 15b . Sed ne ex consensu mulieris hypothecae eius minuantur, necessarium est tummodo addito, ut fundum dotalem non solum hypothecae titulo dare nec consentiente muliere maritus possit, sed nec alienare, ne fragilitate naturae suae in repentinam deducatur inopiam. 15c . Licet enim anastasiana lex de consentientibus mulieribus vel suo iuri renuntiantibus loquitur, tamen eam intellegi oportet in res maqui et dotalis proprie nuncupatur, maneat ius intactum, ex lege quidem Iulia imperfectum, ex nostra autem auctoritate plenum atque in omnibus terris effusum et non tantum Italicis et sola hypotheca
Abbreviated transcription (Latin):
nasse mag̃ młieri qm fibi aliqd̾ uis suasse ex¬
traneus non stipłando uidetur. extͣneumãt
intlłigimꝰ om̃em extra ułcitra parentẽ ꝑui
illem serum ascendentem ⁊ inpõtestate dotã¬
dam ꝑsonam hũtem. parentienĩ tacit̾am
exstiplatuaccionem donamꝰ. ¶et ħ ex reruxo¬
ueaccione similimõ erstipłatu acciomi adcco¬
modandũ ẽ. siqñ⁊ enm pꝰ solutum mͣm¬
dosapatre eiꝰ petẽbatur siquid reiiuorie fuit
accio non potãt sotus pat̾ sine consensu filie
sueagẽ.⁊ sinecdum accione mota abhͣ luce
fuãt fubtractus ⁊ silis contestata eẽt ad filiaᷤ
qi ꝓpͥum prĩmonium dos reũtebatur qd̾ nõ
erat mexstipłatu accione. ibi enĩ ⁊ solus exac¬
cionem habebat consensu filie non spectato
⁊ fide ce debat ad suos hedes m̃simtebat. set
ꝯreiurorie ius mexstipsatuaccionem tłispon¬
Iere. satis humanum. satis pium satis utile
icialienacionem ꝓhibebat fi̾ amarito non
consenciente młiere. ⁊potecam aut̃ nͨ si młi¬

Expanded text:
nasse magis mulieri quam sibi aliquid ius servasse extraneus non stipulando videtur 13c . Extraneum autem intellegimus omnem citra parentem per virilem sexum adscendentem et in potestate dotandam personam habentem: parenti enim tacitam ex stipulatu actionem donamus. Et hoc ex rei uxoriae actione simili modo ex stipulatu actioni accommodandum est. Sidos a patre petebatur, si quidem rei uxoriae fuerat actio, non poterat solus pater sine consensu filiae suae agere: et si necdum actione mota ab hac luce fuerat subtractus et si lis contestata esset, ad filiam quasi proprium patrimonium dos revertebatur. Quod non erat in ex stipulatu actione: ibi enim et solus exactionem habebat consensu filiae non expectato et, si decedebat, ad suos heredes transmittebat. sed rei uxoriae ius et in ex stipulatu actionem transponere satis humanum, satis pium, satis utile ici alienationem prohibebat fieri a marito non consentiente muliere, hypothecam autem nec si muli
Abbreviated transcription (Latin):
sac̃tissimis constitucõnib ułubris pruden¬
tum cautum ẽ qd̾ non cenum hinc legi ĩ¬
uenatur ⁊ ħ insua maneat firmitateet
exstipłatu acciom agregetur. licet in reux¬
orra accio tͣctatum ẽ que omĩa inhis tm̃mõ
dotib locum hr̃e censemꝰ que post hanc le¬
gem date fui̾nt uł ꝓmisse iss iam sine scͥ¬
tis habite inistrum̃ta emĩ iam confecta ui¬
rib sis carere non patimur. f suum ex

Expanded text:
sacratissimis constitutionibus vel libris prudentium cautum est, quod non contrarium huic legi inveniatur, et hoc in sua maneat firmitate et ex stipulatu actioni adgregetur, licet in re uxoria tractatum est. Quae omnia in his tantummodo dotibus locum habere censemus, quae post hanc legem datae fuerint vel promissae vel etiam sine scriptis habitae: instrumenta enim iam confecta viribus suis carere n
Abbreviated transcription (Latin):
tauł exħedatasit. ułcum abiis hedib scͥpta.
quoanb̃ rẽcepto ⁊ alie młte spẽs ꝓmptum
accipiãt exitiincum dospossit ⁊ de mosficio¬
tam ⁊ incoslacionem fi si intestatus pr̃ fami
maaccione. siqñ ⁊ enĩ extrane dotem dabat
nullastipłacione iss pacto ꝓrestitucione eiꝰ
insua ꝑsona fcõ quisquis is fñar: młier hab¬
ebat reruxorie accionẽ qd̾ aña mexstipłatu
accione nonerar. stipulacione at. ułpacro i¬
ĩposito stipłatoriss isqui pasciscebatur habe¬

Expanded text:
ta vel exheredata sit vel cum aliis heredibus scripta. Quo a nobis recepto et aliae multae species promptum accipiunt exitum, cum dos possit et de inofficiortam, et in collationem ferri, si intestatus pater familriae actione. si quando etenim extraneus dotem dabat nulla stipulatione vel pacto pro restitutione eius in suam personam facto, quisquis is fuerat, mulier habebat rei uxoriae actionem: quod antea in ex stipulatu actione non erat. stipulatione autem vel pacto interposito stip
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsonam stipłatus ẽ docem iss pactum fecir.
cunc p̃sũmatur młierem ipãm stipłacionẽ
fecisse.ur ei dos ex huiꝰcasu accedar. neq enĩ
inhac spẽ uotumꝰ udi ext̾̃neum tacitam stip¬
ͥ islacionem fecisse. ne qd ꝓ nlierib introdu¬
Iximus ħ adũsus młiere sᷤ comĩtatur. inmoi
magꝰ in ħmi dotib que ab extranen dantur.

Expanded text:
dotem stipulatus est vel pactum fecerit, tunc praesumatur mulier ipsa stipulationem fecisse, ut ei dos ex huiusmodi casu accedat. Neque enim in hac specie volumus videri extraneum tacitam stipulationem fecisse, ne, quod pro mulieribus introduximus, hoc adversus mulieres convertatur. immo mag
Abbreviated transcription (Latin):
iegis pena plectetur. nam nilierẽ
contempta lege reꝑudium mtẽ¬
dum eẽ cemptau̾it. suam dotẽ ⁊ añ
nuipcias donacionem amitat. neci¬
potestatem. equm ẽ enĩ eamnitm

Expanded text:
legis poena plectentur. nam mulier si contempta lege repudium mittendum esse temptaverit, suam dotem et ante nuptias donationem amittat nec ipotestatem: aequum est e
Abbreviated transcription (Latin):
siue ip̃e pͥncipalesꝑsone dotes dedint ł
sone. ⁊ dos. siue aduenticia siue ꝓfectici¬
asit scdmuet̃is uins nõĩacionem. ita:
Ieĩ ⁊ mꝑicia homĩum. ⁊ rusticitas nicħ
eispossit afferre p̃idicium cum nosillĩ
ignorantib ⁊ nescientib nħ cãu nr̃a

Expanded text:
personae dotes dederint vel ersonae, et dos sive adventicia sive profecticia sit secundum veteris iuris nominationem. Ita enim et imperitia hominum et rusticitas nihil eis possit adferre praeiudicium, cum nos illis et ignorantibus et nescientibus in hoc ca
Abbreviated transcription (Latin):
̃posse niłieresc̃e maritoꝵ ꝑarum ydone¬
or bona spotechas fuas excere.iam nr̃a
lege humanitatis intuitu diffinitum
dotes ꝓmislierib dabãꝑ siue matres.
sinealii cognati łextraner recte quid̃
easmantisine monum̃toꝵ obsuacio¬
ne fuscipiebant. cum at̃ młier redibi¬
cionem casus scipłabatur⁊ hiimͦ fortui¬
tuscasus eieueniss ipã młier utpote
m̃ta deerant necessitatem habebata
tecciones huiꝰñ casuis ad eum quidorem
dedi ꝑ̃cessionem tñssre iss ipãsres red
tos infelix młier̃ indorataᷤ santimꝰ itaq
tonaciones⁊ nsłierem dotem suam iꝑ¬
samhre. cum fortuitus casus ħ lucrũei
hui̾mĩ casumstĩpulatus ẽtunc ⁊ enĩ
cum neq abiicio fuspicio aliqua li¬
boxconcuirrit.s sibi omẽm rem. ille
quidotemdedit pepigit huiꝰ ccͣtus loc̃¬

Expanded text:
posse mulieres contra maritorum parum idoneorum bona hypothecas suas exercere iam nostra lege humanitatis intuitu definitum edotes pro mulieribus dabant sive matres sive alii cognati vel extranei, recte quidem eas mariti sine monumentorum observatione suscipiebant: cum autem mulier redhibitionem casus stipulabatur et huiusmodi fortuitus casus evenisset, ipsa mulier utpote uod monumenta deerant, necessitatem habebat actiones huiusmodi casus ad eum qui dotem dedit per cessionem transferre vel ipsas res reddtos infelix mulier indotata. Sancimus itaque donationes et mulierem dotem suam ipsam habere, cum fortuitus casus hoc lucrum huiusmodi casum stipulatus est: tunc etenim, cum neque ab initio suspicio aliqua liberorum concurrit, sed sibi omnem rem ille qui dotem dedit pepigerit, huiusmo
Abbreviated transcription (Latin):
bstãciam. inhac parterũdem figuram ex
bitum mautali si non doio maio u̾satus
ẽ cau̾ccioneuideli ab eo exponenda quod
tia die s omĩ mõ intra amnim inrebus
mobilib uł semouentib uił iñcorporalib̾.
cetĩs iudeli reb que solo continentur. isli¬
co restituendis qd̾ om̃une ut̾usq fu̾at
accionis. ¶ si autẽ fuꝑsed̾rit pes mobi¬
lesuił se mouenres uł icorporales pꝰ anin

Expanded text:
bstantiam, in hac parte rudem figuram ex bstantiam, in hac parte rudem figuram ex bitum maritali, si non dolo malo versatus est: cautione videlicet ab eo exponenda, quodtrima die, sed omnimodo intra annum in rebus mobilibus vel se moventibus vel incorporalibus: ceteris videlicet rebus quae solo continentur ilico restituendis, quod commune utriusque fuerat actionis. Sin autem supersederit res mobiles
Abbreviated transcription (Latin):
obfuat. uł si non inc̾cedat mł̾ieris uo¬
luntasutslit̃ tñ res gesta ẽ. negocio¬
rum gestoꝵadũsus eam sufficit accio
uolũtate eiꝰ expense deduccio oꝑis qd̾ fe¬
cit sine lesione tũ prioris spẽi marito re¬
linqͣtur᷑ ut sit omium retencõnũ expe¬
dirus tracratus. ⁊ exstipulatu accio ma¬
rito scõm sui naturam msllã accipiat
retencionem. ¶ illo ꝓculdubio mexsti¬
pulatu accione suando ut si decessit mł¬
ier constante mͣmo. dos non inlucrũ ma¬
riticedar. insiexquibꝰdam paccionibꝰ s ad
ħedesnssiers extpulatu accio sedm̃ suin¬
aturam mñfimtatur siue exp̃ssa fu̾it. si¬
ueexhac lege meẽ intlligatur. ¶ tum
autem mexaccione dotis exstipłatu qͥdẽ
accio naturalit̾ restitucionem dotis apa¬
itemarti uxori islico ⁊ insolidum fieri
uibebat. rerxorie auẽ añmabumatri¬
madie inhis que ponde̾ numo ⁊ m̃sux¬
aconsistunt exaccionem poslicebatur:
non in solidum s qntum maritus face
pot. si nondolo mals suam diminuit su¬

Expanded text:
observari: vel si non intercedat mulieris voluntas, utiliter tamen res gesta est, negotiorum gestorum adversus eam sufficit actio voluntate eius expensae, deductio operis quod fecit, sine laesione tamen prioris speciei, marito relinquatur, ut sit omnium retentionum expeditus tractatus et ex stipulatu actio merito secundum sui naturam nullam aretentionem. Illo procul dubio in ex stipulatu actione servando, ut, si decesserit mulier constante matrimonio, dos non in lucrum mariti cedat nisi ex quibusdam pactionibus, sed ad heredes mulieris ex stipulatu actio secundum sui naturam transmittatur, sive expressa fuerit sive ex hac lege inesse intellegatur. Cum autem in exactione dotis ex stipulatu quidem actio naturaliter restitutionem dotis a parte mariti uxori ilico et in solidum fieri iubebat, rei uxoriae autem annua bima trima die in his quae pondere numero mensura consistunt exactionem pollicebatur, et non in solidum, sed quantum maritus facere potest, si non dolo malo suam deminuit su
Abbreviated transcription (Latin):
lcritudine decorata primiunitaq ꝙ na¬
turale sit exstipłamu accionis epponatur
conseqͣtur. nisi sp̃alit̃ ꝓdote ei maritus
ea dereliquid. cum manifestum ẽ tes¬
tatorem qui non ħ addidit uoluisse eam
utiũq consequi. ¶ maneat exstipłatu
accionis uii ad successores ⁊ sine morat̾¬
missionuis incormuptum. tͣaceatinea uetẽ¬
cionum ũbositas. quid eĩ opꝰ est inducẽ
ob mores retencionem alio auxstio ex ꝯ¬
stitucõnib mntroducto i ssexqua ealisa
ob res dõnatas retencio introducatur.
cum sit donatori faculras ꝑ accionem ĩ
otas necessana ẽ. cum pateat omib̾ ma¬
ritis rerum amotarum indicium ¶ si¬
lear oblibos retencõ cum ip̃e naturał
stimuilus ꝑatentes ad lib̾oꝵ suoꝵ educ¬
acionem ortatur. neuariumgenus
cisspemanti cc̃uxores excogitent. ut po

Expanded text:
lchritudine decorata. Primum itaque quid naturale sit ex stipulatu actionis, exponatur, consequatur, nisi specialiter pro dote ei maritus ea dereliquit, cum manifestissimum est testatorem, qui non hoc addidit, voluisse eam utrumque consequi. Maneat ex stipulatu actionis ius ad successores et sine mora transmissionis incorruptum. Taceat in ea retentionum verbositas. quid enim opus est inducere ob mores retentionem alio auxilio ex constitutionibus introducto? Vel ex qua causa ob res donatas retentio introducatur, cum sit donatori facultas per actionem iotas necessaria est, cum pateat omnibus maritis rerum amotarum iudicium. Sileat ob liberos retentio, cum ipse naturalis stimulus parentes ad liberorum suorum educationem hortatur. Ne varium genus culpae mariti contra uxores excogitent, ut pos
Abbreviated transcription (Latin):
ne uideli defensionis inspẽ inqua dorem
uroris fueissiutuis in familereiscunde iudi¬
cio p̃cipiram filiꝰ de functi detrahit scd̾um
ꝓpriam nͣatinram exstipłatu actionis coher¬
edib fins p̃standa. ¶ uidẽamꝰ igitur quali
increm̃to ei de reiurorie accione accedente¬
si formate deb exstiplatuaccionem. cumq
intisctitindubitati ẽ. siparens ꝑuirilem
sexum ascendens dote ꝓfilia uł nepote p̃s¬
cita. emancipaũit eam ułipẽ decesserit in
rerixorie accione dotem omĩmõ ad młierẽ
ꝑtin̾e ⁊ si fũat exhedata qd̾ non erat mex
ctipłatu accione ibi ⁊ enĩ ułutalie a ociones

Expanded text:
 defensionis in specie, in qua dotem suae uxoris vel nurus in familiae herciscundae iudicio praecipuam filius defuncti detrahit, secundum propriam naturam ex stipulatu actionis coheredibus suis praestanda. Videamus igitur, quali incremento ei de rei uxoriae actione accedente formare decet ex stipulatu actionem. cumque iuris certi et indubitati est, si parens per virilem sexum adscendens dote pro filia vel nepte praestita emancipaverit eam vel ipse decesserit, in rei uxoriae actione dotem omnimodo ad mulierem pertinere, etsi fuerit exheredata quod non erat in ex stipulatu actione: ibi etenim velut aliae
Abbreviated transcription (Latin):
onem inteuire ut dicis amarito coll¬
atam p̃dium ab eod creditori obliga¬
tum fint alienacionem eiꝰ saluo iure
non excludat. fcã eẽ dubium non ẽ qd̃
si donacione uire celebrata eo qd̾ us añ

Expanded text:
te iure, ut dicis, a marito collatam praedium ab eodem creditori obligatum fuit, alienationem eius salvo iure non excludit factam esse dubium non est. Quod si donatione iure cel
Abbreviated transcription (Latin):
timate ea pꝰ biennum obseruari quele
bĩtib ułꝰ in mobilib ꝓ ram fc̃ã diuisi¬
one omĩa ꝓcedere ¶Licencia minime
deneganda marito qñ uolũit dotem
petẽ nec is quideb putet sibi ucẽciã
eẽ. redditus iss pensiones. issufuras ł
alras accessiones soluenti dotis soluci¬
onemꝓtelare. s fine añ biennrũ sine
postea uolũt dotẽ parsmariti petẽ q̃at.

Expanded text:
per nimiam subtilitatem perniciosum est. bilibus vel immobilibus, pro iam facta divisione omnia procedere. licentia minime deneganda marito quando voluerit dotem petere, ne is qui debet putet sibi licentiam esse reditus vel pensiones vel usuras vel alias accessiones solventi dotis solutionem protelare: sed sive ante biennium sive postea voluerit dotem pars mariti petere, quea
Abbreviated transcription (Latin):
mistier ꝓprium ht̃ solacium ꝑ accionẽ
dotis. ¶ snmłq mõ fiquis extraneoꝵ
id E. qui eum ꝓ quodat non inpotes¬
tate hĩꝓ atio ante nupciar donacionẽ
mam legitimam donacio ł nõn minor
mat᷑ familias nuptura sit non solum̃
ad eamcm añ nupcias donacio datur mo¬
nim̃ta fuã hubñt firinitatẽ s ⁊̃ ad illum
ꝑ quo dedit ut si lucrum ei exdotatib pac
arit minorqntitas sit uł ita ressit gesta ut
momimñtoꝵ exomĩ ꝑte nullasit utilitas et
time donacio adutramq ꝑsonam ualeat
⁊ mantus cisum lutretur nisi ⁊ ħ donator¬
sibi eam stipłatus fit. ¶ p̃tetea sancimus
siqͣuis indote̾m is p̃dia is c̃tum redditũ
uł edes isspanes cuules spõpondit ł ꝓmis¬
huc res pͥntipales cadite⁊ si tota dos ina¬
uro sit. indem pꝰbienmũ usuras usq adt̃¬
ciam ꝑtem centesime p̃stari. ¶sĩ autem
alie resp̃ter in mobiles uł maino fũint ĩ

Expanded text:
hoc proprium habeat solacium per actionem dotis. Similique modo si quis extraneorum id est qui eum pro quo dat non in potestate habeat pro alio ante nuptias donationem mam legitimam donatio, vel non minor mater familias nuptura sit, non solum ad eam, cui ante nuptias donatio datur, monumenta suam habeant firmitatem, sed etiam ad illum pro quo dedit, ut, si lucrum ei ex dotalibus pactautem minor quantitas sit vel ita res gesta sit, ut monumentorum ex omni parte nulla sit utilitas, et tunc donatio ad utramque personam valeat et maritus casum lucretur, nisi et hic donator eum stipulatus sit. Praeterea sancimus, si quis in dotem vel praedia vel certum reditum vel aedes vel panes civiles spopondit vel promishuc res principales traditae: et si tota dos in auro sit, itidem post biennium usuras usque ad tertiam partem centesimae praestari. Sin autem aliae res praeter immobiles
Abbreviated transcription (Latin):
d. aa. ¶uñ p̃atrem ꝓfiliadotem tͥ
tituta reb humanis ea̾d̾ eximatur ꝑre
qmͣ exstiplatu petẽ uelle sanusse siquid̃
hanc sibi reddiscd̃m fidem pactistipula¬
tamamimã non ꝓbetur exalieno ꝑacto
nec ꝓrsus ulla ei conpetit accio. ¶ si uo
ex uboꝵ concepcione sibi q̃siuit obligacio¬
nemactibitestatorẽ ꝓspexisse ꝓbettr ocͣ
eam exstiplatupost eu̾entum ꝯdicionis p¬
etentẽ q̃tenꝰ accepit exdefuncti uoluntate
que fuit stipłata exceꝑcõne salua falcidia

Expanded text:
. Cum patrem pro filia dotem tibi tituta rebus humanis eadem eximatur, parquam ex stipulatu petere velle sanxisse, si quidem hanc sibi reddi secundum fidem pacti stipulatam Ammiam non probetur, ex alieno pacto nec prorsus ei ulla competit actio. Si vero ex verborum conceptione sibi quaesivit obligationem ac tibi testatorem prospexisse probetur, contra eam ex stipulatu post eventum condicionis petentem, quatenus accepit ex defuncti voluntate quae fuit stipulata, exceptione salva Falcidia
Abbreviated transcription (Latin):
d̾aa. S init̾uirum ⁊ uxorem pactũs
reddentur: manifestum ẽ non p̃cia speci¬
enum dau s ip̃as spõs deb̾e restitm. cumĩ
placito sp̃erum reddendarum id cͥco p̃cio¬
tum nom̃ uideatur ad nexum ne si spẽs
aliq̃ dimmuta fuiss aut ꝑdita aliop̃cio
qm quo caxata fũat. poscerenir.
undedit sponteneene cc̃tum ratũ ha¬
bũt ncħ inp̃est. cum reitibi q̃site do¬
miniũ auffreniolenti inmnue potũit.
tinenti pacto uł stipłacione ꝓspexistis:
hãc culpa uxoris dissoluto mmo penes
maritum remansisse constitit licet eã
ingͣram crixa uos fuisse ostñderitis.

Expanded text:
. Si inter virum et uxorem pactum sit redderentur, manifestum est non pretia specierum dari, sed ipsas species debere restitui, cum in placito specierum reddendarum idcirco pretiorum nomen videatur adnexum, ne, si species aliqua deminuta fuisset aut perdita, alio pretio quam quo taxata fuerat posceretur. umdedit, sponte nec ne contractum habuerit, nihil interest, cum rei tibi quaesitae dominium auferre nolenti minime potuerit. is in continenti pacto vel stipulatione prospexistis, hanc culpa uxoris dissoluto matrimonio penes maritum remansisse constitit, licet eam ingratam circa vos fuisse ostenderitis.
Abbreviated transcription (Latin):
potat.ita tñ ut ead̾ młier isłam habeat
licenciã ẽas res alienandi uiuente mar¬
ito ⁊̃. mĩno int̾ eos ꝯstituto. s fructibꝰ ear̃
adsubstentacionẽ tam sui qmͣ mariti fi¬
lioꝵq si filios habant abutatur. Eredito¬
uibscili mariti cc̃ eum eiꝰq ressiquã po¬
stea forte adquisiert integra sua uira h¬
ãbentib ip̃is ⁊̃ marito ⁊ uxore pꝰ mͣmiidi¬
nupcias ꝓ dotatium instrum̃toꝵ tenore.

Expanded text:
poterat: ita tamen, ut eadem mulier nullam habeat poterat: ita tamen, ut eadem mulier nullam habeat licentiam eas res alienandi vivente marito et matrimonio inter eos constituto, sed fructibus earum ad sustentationem tam sui quam mariti filiorumque, si quos habeant, abutatur. Creditoribus scilicet mariti contra eum eiusque res, si quas postea forte adquisierit, integra sua iura habentibus: ipsis etiam marito et uxore post matrimonii dinupti
Abbreviated transcription (Latin):
noreetate constituta dotem marito ꝯsenc¬
iente gn̾ati us spãsi curatore recte dare
⁊ exige põt. licet ip̃e tp̃r creacõnis fideuisso¬
rem inminore qmͣdos ẽ qnͣtitatemdicit᷑
p̃stitisse. ¶ ħ id̃ obsuatur ⁊ scminor anc̃
nupcias donacionem ꝯsentiente ut dic¬
nm ẽ curatore fecĩt.
maritus sit ad moꝑiam deductꝰ ⁊ inlier
sibi ꝓspicẽ uelit resq sibi suppoĩtas ꝓ
dote ⁊ añ nuipcias tonacõne reb q extͣ do¬
tem ꝯstitutis tene ñ m̃ mariti res ei tenẽ¬
ti⁊ sr̃ ħ adiudiciũ uõcante eccepcionis p̃¬
sidium ad expellend̾ ab ypotecha credito
temp̃stamꝰ s ⁊̃ si ip̃a ccͣ detentatores uenuĩ
admaritũ suũ ꝑtinenciũ suꝑhis ypo¬
tecis aliqͣmaccionẽ scdm legum distĩ¬
ctõnem moueat non obee ei mmͣi adh¬
ue constiturum sancimꝰ. s ita eam posse
easd̾ res uendicare isacreditorib postĩo¬
nib uł ab aliis quĩ non pociora uira leg¬
nupcias donacõnis exaccio ei conpetere

Expanded text:
aetate constituta dotem marito consentiente generali vel speciali curatore recte dare et exigi potest, licet ipse tempore creationis fideiussorem in minorem quam dos est quantitatem dicitur praestitisse. Hoc idem observatur et si minor ante nuptias donationem consentiente, ut dictum est, curatore fecerit.maritus ad inopiam sit deductus et mulier sibi prospicere velit resque sibi suppositas pro dote et ante nuptias donatione rebusque extra dotem constitutis tenere, non tantum mariti res ei tenenti et super his ad iudicium vocatae exceptionis praesidium ad expellendum ab hypotheca creditoetiam si ipsa contra detentatores rerum ad maritum suum pertinentium super isdem hypothecis aliquam actionem secundum legum distinctionem moveat, non obesse ei matrimonium adhuc constitutum sancimus, sed ita eam posse easdem res vindicare vel a creditoribus posterioribus vel ab aliis, qui non potiora iura legnuptias donationis exactio ei competere
Abbreviated transcription (Latin):
d.a. Sce deberis. fidĩ comissiquid. et
legan satidationem remitti posse. dinũ
marcum ⁊ diuũ comodum instituisse sut
aũt bonriuri arbitrani. is cui usus. f. reli¬
crusẽ utatur fruatur. minime satisda¬
ponem remiti testamento p̃osse.

Expanded text:
. Scire debetis fideicommissi quidem et legati satisdationem remitti posse divum Marcum et divum Commodum constituisse: ut autem boni viri arbitratu is, cui usus fructus relictus est, utatur fruatur, minime satisdationem remitti testamento posse.
Abbreviated transcription (Latin):
uotuntati s definictoꝵ tuende gri uile¬
gatis itemͣ fidĩ comissis in troducte st̃.
eordẽ uoluntate remti possint. quo¬
cumq enĩ iudioo uoliuitatis caucio
legati seu fid̃i comissi rem̾mi põt̃.¬

Expanded text:
untatis defunctorum tuendae gratia in legatis, item fideicommissis inductae sunt, eorundem voluntate remitti possint. Quocumque enim indicio voluntatis cautio legati seu fideicommissi remitti pot
Abbreviated transcription (Latin):
tate missien consanguinei existant:⁊
mat̃⁊ filia ad solam filiam ex senat us
confulto orficiano heditas ꝑtinet.
ortis marris tp̃r. s socedentium. mate¬
ma scinditur h editas. qua pp̃ si mater
nr̃a te⁊ uno frẽ emancipatis. duobus
aliis mpatria poĩtis porestate sipꝑstitib̾.
diem finicta ẽ. ⁊ hii qui inporestate pr̃s
fueriuit prius qm̃ mat̾nan ħeditatẽ¬
sibi qͣrẽrent. reb humanis exempti.
sunt. inr̃ duos m̃i mules non amb¬
igitur factas porciones ẽẽ.
orficianum senatus consuliumcitͣ
bõnoꝵ possessionem filia ꝓ hede ge¬
rendo succedẽ non ꝓhibetir.
catur filiis ex his genitis desferatur
intacta ꝓ sołido successio. noq ulla de¬
m̃p. iusti .ã. Siqua islustrs mulie¬
n. mant siue mm̃mõ ad lib̾os iustos siue
adspuros dubitabatur santimꝰ iraq
ur neq ex restam̃to. neq ab intestato.
neq lib̾stitate int̾ iiuos hũta iustis
libis exstemtib aliquid penitus ab
sslustub matribr ad suurios ꝑuemi¬

Expanded text:
tae mulieris consanguinei existant et mater et filia, ad solam filiam ex senatus consulto Orfitiano hereditas pertinet.mortis matris tempore, sed succedentium materna scinditur hereditas. Quapropter si mater vestra te et uno fratre emancipatis, duobus autem aliis in patria positis potestate superstitibus diem functa est et hi, qui in potestate patris fuersibi quaererent, rebus humanis exempti sunt, inter duos tantum viriles non ambigitur factas portiones. S. VIOrfitianum senatus consultum citra bonorum possessionem filia pro herede gerendo succedere non prohibetur. actatur, filiis ex his genitis deferatur intacta pro solido successio neque ulla denianus . Si qua illustris mulierveniant, sive tantummodo ad liberos iustos sive ad spurios, dubitabatur. Sancimus itaque, ut neque ex testamento neque ab intestato neque a liberalitate inter vivos habita iustis liberis existentibus aliquid penitus ab illustribus matribus ad spurios perveni
Abbreviated transcription (Latin):
flre ue. sine lib̃is ex cestam̃te iab
s. post mortem fslii uł filie non ceũt.¬
firmita te possidea perum n õ pate¬
manitacis contenlacioue pociat᷑.¬
sacram̃tum p̃stitum aspiraũt imp¬
cias añ qm tutorem alium fecit ordin¬
ari eiq qd̾ debetur ex rõne tutele ge

Expanded text:
filiave sine liberis ex testamento vel ab dum post mortem filii vel filiae non contrafirmitate possideat, rerum vero pateumanitatis contemplatione potiatsacramentum praestitum adspiraverit nuptias, antequam ei tutorem alium fecerit ordinari eique quod debetur ex ratione tutelae ge
Abbreviated transcription (Latin):
re ⁊ feminas. adm̃testatoꝵ successionẽ
admitti posse eiplorati iinis uiris est
ꝑiñcum fr̃s tui incestaci morrui
ad tẽ consanguintaris ĩre ħeditas
ꝑtinear nulła rõne alñus fr̃s tii filii
adeande fuccessionem aspirare desi¬
dãt nam ⁊ cessante iure agnacionis
mꝑsona om̃ium p̃torii iuris benefi¬
no ad te pocius que scd̃m gradumo¬
ptines heditas ꝑtiu qmͣ ad frĩ tui fi

Expanded text:
s ad intestatorum successionem admitti posse explorati iuris est. Proinde cum fratris tui intestato mortui ad te consanguinitatis iure hereditas pertineat, nulla ratione alterius fratris tui filii ad eandem successionem adspirare desiderant: nam et cessante iure agnationis in persona omnium praetorii iuris beneficio ad te potius, quae secundum gradum obtines, hereditas
Abbreviated transcription (Latin):
tris cͥcum cludeus sotis parentib ⁊ libis
testatoris usq ad ĩcium graduin scͥpti si
fuint ħedes. suum inponẽ iugum etu¬
b̾ũt. tus antiquum uitactum eis̃ con¬
su̾ans. nos om̃ib nũs subieciis siue dif.¬
fencia ꝑsonarum concedimꝰ. ¶ cum
torum h̾editates ꝓcedebant. sumpsit.
¶⁊ iõ non amorte testatoris s: abapnur¬
a tabist̾rum diescedẽ legator senat

Expanded text:
ustiis circumcludens solis parentibus et liberis ustiis circumcludens solis parentibus et liberis testatoris usque ad tertium gradum, si scripti fuerant heredes, suum imponere iugum erubuit antiquum intactum eis conservans, nos omnibus nostris subiectis sine differentia personarum concedimus. 1c . torum hereditates procedebant, sumpsit et ideo non a morte testatoris, sed ab apertura tabularum dies cedere legatorum senat
Abbreviated transcription (Latin):
iilia suadẽ uidetur. De caducis to¬
ñam caducoꝵ ex belł ortã⁊ auctam . ii.¬
ciuilib que unseppłs romanus mon
ebat necessatium duxmius. ꝓatres cõ
be romano recludẽ ut qd belli calami¬
tas introduxit. ħ pacis lenitas sopiret.
⁊ qnͣadmodum ĩ multis capitulis lex
papia abͣmñorib pͥncipib em̃data ẽ.
⁊ ꝑ desuetudinem abolita. ita ⁊ anb̾ cca
caducoꝵ obsuacionem inuidiõsũ suũ
amitat uigorem. qui ⁊ ip̃is pr̃udentis¬
sinuis iiris displicuit. multas inueni¬
entib uias ꝑ quas caducum nefiẽrẽt.
s. imp̃is testam̃toꝵ conditorib fic gr¬
auissima caducoꝵ obfuatio uisa ẽ. ut¬
⁊ si substituciones inrpoduc̾ent. ne frat̃
caduca ⁊ si fcã sunt ap̃ c̃tas ꝑsonas rec¬
utrere disponent uias rechidentes qi
lex papia posint meagutis. qd̃ ⁊ nos fi
concedimiꝰ. ¶ ⁊ cum lex papia uisan¬
tiquũ qd̃ añ eam in om̃ib smplicit̃
ũsabatur: suis machinacionib ⁊ ang¬

Expanded text:
toam caducorum ex bellis ortam et auctam civilibus, quae in se populus Romanus movebat, necessarium duximus, patres consbe Romano recludere, ut, quod belli calamitas introduxit, hoc pacis lenitas sopiret. Et quemadmodum in multis capitulis lex papia ab anterioribus principibus emendata fuit et per desuetudinem abolita, ita et a nobis circa caducorum observationem invidiosum suum amittat vigorem, qui et ipsis prudentissimis entibus vias, per quas caducum ne fieret. Sed et ipsis testamentorum conditoribus sic gravissima caducorum observatio visa est, ut et substitutiones introducerent, ne fiant caduca et, si facta sint, apud certas personas recurrere disponerent, vias recludentes, quas lex Papia posuit in caducis: quod et nos fieri concedimus. 1b . Et cum lex Papia ius antiquum, quod ante eam in omnibus simpliciter versabatur, suis machinationibus et ang
Abbreviated transcription (Latin):
morte int̾uemente discititur. capitis
qu potestatem familie potuit hr̃e ĩtin¬
mp̃.theo .a. Simatre supstite filius
iss fara qui que uemoritur filios deliq̃¬
nir. omĩo patri suo matriue sue ip̃o iii¬
re succe̾ant. qd̾ sine dubio ⁊ de ꝓnẽp¬
tib obfuandum eẽ censemus.¬

Expanded text:
discutitur, capitis qui potestatem familiae potuit habeianus . Si matre superstite filius vel filia, qui moritur, filios dereliquerit, omnimodo patri suo matrive ipso iure succedant. Quod sine dubio et de pronepotibus observandum esse censemus
Abbreviated transcription (Latin):
noĩe conpetit. ram fres quͣam sororos
pamure eẽ. licet nonead̾ matre sui¬
cepte sunt. ius c̃tum esnec hiucdero¬
dotatas fuisse ꝓpoĩtis.¬
d a. S ieus que uos hedes instituu
paruinon q̃sitis hediratem. posteaq
mortus pane. ac repudiata eiꝰ heditate
deffincte suc cessõ ne agnouistisea que
bonoꝵ sunt defunctẽ ab his separari

Expanded text:
nomine competit, tam fratres quam sorores nomine competit, tam fratres quam sorores pari iure esse, licet non eadem matre susceptae sunt, ius certum est. Nec huic derodotatas fuisse proponitis . Si eius, quae vos heredes instituit, patri non quaesistis hereditatem posteaque mortuo patre ac repudiata eius hereditate defunctae successionem agnovistis, ea, quae bonorum sunt defunctae, ab his separari,
Abbreviated transcription (Latin):
tp̃rib indignum eẽ uidicamꝰt hane
legem ip̃i pudicicie qͣm semꝑ cõen¬
dãm censemis. mĩto dedicamꝰ. ¶ Fi
aũt concubinia hibe condicionis
constituta filium iss fibam exlicita
consuetudine ad hominemlib̾ũ
hũta ꝓcreañit. eos ⁊̃ cum lẽgitimis li¬
bisad mam̃a uenire bona que uire
legitimo ȩx suo patͥmonio possider.¬
ssum lib̾tatem reliquit. eo autẽ aque li¬
b̃tas reficta ẽ moram nlib̾tate p̃standa
faciente: pẽperit ancilla.⁊ eẽ quid̾ inge¬
imum querum ⁊ puellam qui queue
intis actoros consenciunt dibitabatur
aut̃ mt̃ eos si matui morienti põt fucce¬
de. huiꝰ moĩ itaq dubitacionem eor de¬
ab intestato posseeieustere. saluo uire
legiimio exauctoritate senatus consul¬
ti orficiam ꝓli sũando aut suato ⁊ tam
matre ex senatus consulto t̃tustiano ꝙͣ
ple ex orficiano senatiis consulto. inin¬
cem ad suas heditates uenientib.Le¬
titulo consanguiiuatis hedibus n¬
ill bonoꝵ possessione que ꝑximitatis

Expanded text:
poribus indignum esse iudicamus et hanc legem ipsi pudicitiae, quam semper colendam censemus, merito dedicamus. Sin autem concubina liberae condicionis constituta filium vel filiam ex licita consuetudine ad hominem liberum habita procreaverit, eos etiam cum legitimis liberis ad materna venire bona, quae ea iure legitimo et in suo patrimonio possidessum libertatem reliquit, eo autem, a quo libertas relicta est, moram in libertate praestanda faciente peperit ancilla. Et esse quidem ingenuum puerum vel puellam, qui iuris auctores consentiunt, dubitabatur autem inter eos, si matri morienti potest succedere Huiusmodi itaque dubitationem eorum deab intestato posse ei existere, salvo iure legitimo ex auctoritate senatus consulti Orfitiani proli servando et tam matre ex senatus consulto Tertulliano quam prole ex Orfitiano senatus consulto invicem ad suas hereditates venientibtitulo consanguinitatis vel in bonorum possessione, quae proximitatis
Abbreviated transcription (Latin):
ate iss cognate. ⁊ mat̃ defunctiiss def¬
uncte suꝑsint. ꝓuetum legum rẽno¬
redinadiam qͣuid̃ maẽ. altãm uero
dimidiam partem. om̃i sorores habe
testatus quis uł ntestata moriatur:
incapita distribuatur euis heditas.
nec liceat matri occasione soroꝵmo
iuiss mortue ampliorem partem
sibi uerdicare. qm rata porcio capitũ
exigie ᷤ patruo scsli mortui ⁊ssmortu¬
e ⁊ eiui filio. uł nepot̾e: nullum ur ad
euis heditateni. matre eius ħede exis¬
tente. hñtib. nec exuetĩb legib. uł
ex constituciõnib parcem matus i¬
inui. ¶ sin auẽ defuncta ꝑsona ñ

Expanded text:
cognatae et mater defuncti vel defunctae supersint, pro veterum legum tenore dimidiam quidem mater, alteram vero dimidiam partem omnes sorores habeatestatus quis vel intestata moriatur, in capita distribuatur eius hereditas nec liceat matri occasione soro rum mortui vel mortuae ampliorem partem sibi vindicare, quam rata portio capitum exigit: patruo scilicet mortui vel mortuae eius filio vel nepote nullum ius ad eius hereditatem matre herede existente habentibus nec ex veteribus legibus vel ex constitutionibus partem matris minui. Sin autem defuncta
Abbreviated transcription (Latin):
d̃.ã. Cum archimedoram patri pup¬
ulotum tuoꝵ hedem eititisse ꝓponas ꝙͣ¬
uis. ut fidĩ comissaram heditatem his
cum morẽteur. restituere petita sit. ulla
tñ adñsus debitores heditanos hñt pu¬
pĩłi tui accionẽ. plane ut sans fidei co

Expanded text:
. Cum Artemidoram patri pupillorum tuorum heredem extitisse proponas, quamvis, ut fideicommissam hereditatem his cum moreretur restitueret, petita sit, nullam tamen adversus debitores hereditarios habent pupilli tui actionem. Pla
Abbreviated transcription (Latin):
d̾.ã. Ut intestato defuncto filus acn¬
epos exatio qui mortis eius ip̃r in rebus
humanis non ĩuenitur. manentes in
sacris parir̃ succeamt: euidenr̃ lege.xii.
tabularum cauẽtusquod ⁊ honoraui
uiris obsuatioͤ seqnͣitur. touemẽtib¬
d̾.a. Intestato defuco: postumum
fiumi hedem. qͣm sororem iicet consang̾¬
neam. habi portior emordo successiomi
te sollempnit̃ madopcionem dedit. cũ
filtisnaturaalib ad optrui prĩs anteuł
post q̃sitis de fucto ĩtestato fucçedẽ potes.
d.a. Ex hb̾a conceptus⁊ suo. uelud
spini habetur nec ut decimonis fiiiũ.
qm̃ius par eius naturalis manums¬

Expanded text:
. Ut intestato defuncto filius ac nepos ex alio, qui mortis eius tempore in rebus humanis non invenitur, manentes in sacris pariter succedant, evidenter lege duodecim tabularum cavetur. Quod et honorarii iuris observatio sequitur . Intestato defuncto postumum suum heredem quam sororem licet consanguineam haberi potiorem ordo successionum te, sollemniter in adoptionem dedit, cum filiis naturalibus adoptivi patris ante vel post quaesitis defuncto intestato succedere potes. . Ex libera conceptus et servo velut spurius habetur nec ut decurionis filius, quamvis pater eius naturalis manum
Abbreviated transcription (Latin):
cimittrunũ e ⁊ insticucionib legta¬
tist fidi comissis: mortis cama dopa¬
tionib posse mbstitii. ¶ surmãi¬
festetur ꝓ qua parte mañe oporret
fitꝰ derelictum sancimꝰ siquid̾ adhe¬
des lutrum ꝑueniat. ꝓ paite ħedi¬
taniafi eiis distribuciõnem tum

Expanded text:
utionibus et legatis et fideicommissis et mortis causa donationibus posse substitui Sed ut manifestetur, pro qua parte manere oportet sit derelictum, sancimus, si quidem ad heredes lucrum perveniat, pro parte hereditaria fieri eius distributionem, cum
Abbreviated transcription (Latin):
inpralit᷑ extimanͣtes. locmnaũe bitie
letti constitunmꝰ mhis defuncroꝵ elo¬
teus. que post hac compoĩta firnt aũo¬
res ⁊ em̃ cius suo marte discuroere cõ¬
scedim. ħ omia aduos patres conscͥpn¬
diptimus ee santienda. ut neminima

Expanded text:
imperialiter existimantes. Locum autem huic imperialiter existimantes. Locum autem huic legi constituimus in his defunctorum elogiis, quae posthac composita fuerint: anteriores etenim casus suo marte discurrere concedimus. Haec omnia ad vos, patres conscripti
Abbreviated transcription (Latin):
tum ht s ⁊ uarietatis non mocculto sit
ratio  cum iõ udr̃ testatorem disiuntnĩ
hrelmquisse. ut unusquisq fuum hori
non alienum agnoseat᷑ nam si ccͣtrũ
uolebar. nulla exar disticultas comñe¬
tĩm ea disponẽ. ¶ que aut̃ antiquis le¬
gib dicta suur. de his. que ut indig̃n
nansferuntur. ⁊ nos fmisli mõ intact¬
a fũamꝰ. siue innrm̃ fiscum. siue mna¬
uas ꝑsonas ꝑuemiant. E tum aurẽ
insupiore parte legis non aditam de¬
ditatem minime m̃si quib dͥats ꝑsoi
ad hedes tñsmiti disposumꝰ. necesse e
fiquis solidam ħeditatem non adienr:
hanc siquid hãt substitutum ad eum
sir ilł ab intestato successores eam acci¬
piant iss fimssli fint: iss acciꝑe nolunt:
iss aliquo mõ non capiant tuncad
omĩa tocum hr̃e censemus tam intesta
⁊ momrissrm e logio. isł siquid abint¬
estato frãr derelictum nec non ĩmor
ultimum ad caducoꝵ uendicacio¬
nẽ uocari tñ nec iłli pepeitimꝰ nec au¬
strum ee ꝓpͥum fubiector comodunt

Expanded text:
is non in occulto sit ratio, cum ideo videtur testator disiunctim haec reliquisse, ut unusquisque suum onus, non alienum agnoscat. Nam si contrarium volebat, nulla erat difficultas coniunctim ea disponere Quae autem antiquis legibus dicta sunt de his quae ut indignis auferuntur, et nos simili modo intacta servamus, sive in nostrum fiscum sive in alias personas perveniant. Cum autem in superiore parte legis non aditam hereditatem minime quibusdam personis ad heredes transmitti disposuimus, necesse est, si quis solidam hereditatem non adierit, hanc, si quidem habeat substitutum, ad eum, sit, vel ab intestato successores eam accipiant vel, si nulli sint vel accipere nolunt vel aliquo modo non capiant, tunc ad omnia locum habere censemus tam in testaet omni ultimo elogio vel si quid ab intestato fuerit derelictum nec non in morultimum ad caducorum vindicationem vocari, tamen nec illi pepercimus nec austrum esse proprium subiectorum commodum
Abbreviated transcription (Latin):
ita sobenusas ulcisus humanos nepo¬
tes. aur neptes ꝓnepotos iss ꝓueptes a¬
uita ul ꝓasta fuccesione. defraudaria¬
nosq adũsus auitum ł ꝓauitum deside¬
num uł institutuni. inͣspato legari co¬
ꝯmodo ił heditatis gauce̾ ł ãnt uõ sol¬
acuim tusticie sue q̃uib ẽ nũto consu¬

Expanded text:
tas ob causas vel casus humanos nepotes aut neptes, pronepotes aut proneptes avita vel proavita successione fraudari aliosque adversus avitum vel proavitum desiderium vel institutum insperato legati commodo vel hereditatis gaudere. Habeant vero solacium tristitiae suae, quibus est merito consu
Abbreviated transcription (Latin):
m̃p. dio .ã. Si fid̃i comissum ab iite¬
stato fuĩt forori tue relictum codicili.
⁊ postea qm̃ dies fid̃i comissi cesfir. reb¬
um decessit. accionem huiꝰ mõĩ acqui¬
n potuisse. dissimulare non potãs. sa¬
tua scut. ab intestato succedenti. qua¬

Expanded text:
testato fuerit sorori tuae relictum codicillis et, posteaquam dies fideicommissi cesum decessit, actionem huiusmodi adquiri potuisse dissimulare non potueris, salva scilicet ab intestato succedenti qua
Abbreviated transcription (Latin):
Ricernon sint inincem substitutiseu
cumertranens sen soli sut slituriee
se uaminite. memoratasq: ꝑsonassi
tũ heoitatem non recusant mũia hui¬
moi pscͥptione obstante. fibi tanqua
debitam uendicates q̃ uod scihicer eciaᷤ
fib legats seu fidi comissis apatre uel.

Expanded text:
licet non sint invicem substituti, seu cum extraneis seu soli sint instituti et sse transmittere memoratasque personas, si tamen hereditatem non recusant, nulla huiusmodi praescriptione obstante sibi tamquam debitam vindicare: quod scilicet etiam super legatis seu fideicommissis a patre vel
Abbreviated transcription (Latin):
potestatiua uł mixtã quatumeue¬
tusulerfortiutaiis exhonorate ꝑso¬
ne uotuntateułexutroq pendeat.
uł fubinc̾ta die expectare ꝯporteto¬
dicioniseuentum subqua frar de¬
relictum ułdiem ut cunc cedat. cũ
ul condiciompleatur iss dies inc̃tus
stamto sliquid iortitsis ẽ decedat
eo suꝑstitẽ condicio defecit ħ qd̾ iõ¬

Expanded text:
iva vel mixta, quarum eventus ex fortuna vel ex honoratae personae voluntate vel ex utroque pendeat, vel sub incerta die, expectare oportet condicionis eventum, sub qua fuerit derelictum, vel diem, ut tunc cedat, cum vel condicio impleatur vel dies incertus stamento lucrum sortitus est, decedat vel eo superstite condicio defecerit, ho
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ħaꝑtissime constuntum non enim
tantum comũtino mõ quedam retm¬
dem cohedes funt om̃s comũctinił om̃i
disiũtrim iss institutiuł substituti ħ qd̾¬
heditatisisspaitib consistataliis coħ¬
eoib cum suo gͣuamine ꝓ ħ editaria p¬
arte ectam si iam defuncti funt acqui¬
ritur.⁊ hoẽ nolẽntib ipõ a cresscat. si fuaᷤ
porciones ram agnouunt. cum sit ab su¬
roum eiufd̾ heditatis pgitem quidẽ
agnoscẽ. partem iso repuere. scom̃ ꝙ¬
tutum ẽ. E sĩ uõ quidam exh̾edibus
institutisus fubstitutis ꝑmuti sũt. et
alii comũcam. ⁊ alii dism̃ctim nuncu¬
pati sunt. tunc siquid̃ ex comũctis ali¬
his qui difunctisunt scͥptialiquise¬
uanescat. ħ non adsolos difũctos. ser
ad om̃s ram cõmuĩttos qmͣ disiuĩctos
simslit̃ cum suo hoñe ꝓportione he¬
ditatis ꝑueniat᷑ ħ ira tͣaniuarie qr ꝯ¬

Expanded text:
tissime constitutum. 10a . Non enim tantum coniunctivo modo quaedam reliidem coheredes sunt omnes coniunctim vel omnes disiunctim et vel instituti vel substituti, hereditatis vel partibus consistat, aliis coheredibus cum suo gravamine pro hereditaria parte, etiamsi iam defuncti sunt, adquiratur. Et hoc et nolentibus ipso iure adcrescat, si suas portiones iam agnoverint, cum sit absurdum eiusdem hereditatis partem quidem agnoscere, partem vero respuere, stutum est. Sin vero quidam ex heredibus institutis vel substitutis permixti sunt et alii coniunctim alii disiunctim nuncupati sunt, si quidem ex coniunctis alihis, qui disiunctim scripti sunt, aliquis evanescat, hoc non ad solos disiunctos, sed ad omnes tam coniunctos quam disiunctos similiter cum suo onere pro portione hereditatis
Abbreviated transcription (Latin):
rem coniũctoꝵ sibi ħedum qĩ furam
p̃ocuꝑa nc. disumcti nõ ab ip̃o test¬
toris sermone aꝑtissime sunt ducre¬
ti. ⁊ fuum quidẽ hñt. alienum aut̃
statuenda sunt. ¶ubi autem legara¬
tii uł fid̃ĩ comissaru duo forteus plur¬
es sunt. quib aliquid relictum sit fiqͥ¬
dem comũcii. in ħ relinquatur. ⁊ om̃s
uemant ad legatum ꝓsua portione

Expanded text:
tem coniunctorum sibi heredum quasi suam praeoccupant, disiuncti vero ab ipso testatoris sermone apertissime sunt discreti et suum quidem habent, alienum autem statuenda sunt Ubi autem legatarii vel fideicommissarii duo forte vel plures sunt, quibus aliquid relictum sit, si quidem coniunctim hoc relinquatur et omnes veniant ad legatum, pro sua portione