comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nõ eẽ turpe. Exẽpli cã ponatur aliꝗd quod pateat latiꝰ. Quod pot̃
maius eẽ scelus ꝙͣ nõ mõ hoiẽ s ⁊̃ familiare hoĩe occidere: Nũ
gͥ se astrinxit scelere siquis tyrãtiu ocadit ꝙͣuis familiarẽ : ppło
ꝗdẽ rom ano nõ ude̾t᷑ qui ex omĩb p̃claris factis illud płcheri¬
mu exͣiͣstimat. Uinait gͦutilitas honestate Imo uͦ honestas
ulitate secuta ẽ. Itaq ut sine ullo errore diuidicare possimus
si qñ cũ illo qd̾ honestu intelligimꝰ pugnare id udebitꝰ qd appllamꝰ
utile formula q̃dã ꝯstituenda est quã si sequam᷑ ĩ ꝯꝑatõe rerum
ab officio nũꝙͣ recedemus. Erit ãt hec formła stoycoꝵ rõni disciplint¬
q maxͣ ꝯsentanea quã quidem hiis libris ꝑpea seꝗm̃ ꝙ ꝙͣꝙͣ a ue

Expanded text:
eat latius: Quod potest maius esse scelus quam non modo hominem, sed etiam familiarem hominem occidere? Num igitur se astrinxit scelere, si qui tyrannum occidit quamvis familiarem? Populo quidem Romano non videtur, qui ex omnibus praeclaris factis illud pulcherrimum existimat. Vicit ergo utilitas honestatem? Immo vero honestas utilitatem secuta est. Itaque, ut sine ullo errore diiudicare possimus, si quando cum illo, quod honestum intellegimus, pugnare id videbitur, quod appellamus utile, formula quaedam constituenda est; quam si sequemur in comparatione rerum, ab officio numquam recedemus. Erit autem haec formula Stoicorum rationi disciplinaeque maxime consentanea; quam quidem his libris propterea se
Abbreviated transcription (Latin):
Rcerpe exipĩs siqͥd iẽẽt boni ꝑꝑea ⁊ cio fruor nõ illo ꝗdẽ quo debeat as
qui ꝯdus pepisset pace ⁊ ociũ ciuitati. nec ⁊̃ solitudiẽ langũe patior
quã m affert nectitas nõ uolũtas quãꝙͣ affricanꝰ añ maiorẽ laudem
meo iudicio assequebas nulla euis ingenui monum̃ta mãdata literd
nullũ opus oc̃ nullũ solitũdinis munus extat. Ex qͦ intelligi debet
illu mẽtis agitaciõe ĩ uestigatioẽq eaꝵ reꝵ quas cogitãdo ꝑseq̃bat᷑ nͦ ocio¬
a solitudine abstrahanĩ ad hanc scribendi oꝑa om̃e studiũ curãq ꝯu̾timꝰ.
Itaq pla breui tpr̃e eu̾sa ꝙͣ młtis añis stante re .p. scripsimꝰ. ¶ S cu
tota pħya mi cicero frugifera ⁊ fructuosa nͨ ulla ꝑs ciꝰ inculta ⁊ deẜta sit
tũc nullus ĩ ea feratior locus ẽ nec uerior ꝙͣ de officiis a ꝗb ꝯstant ho

Expanded text:
ruor, non illo quidem, quo debebat is, qui quondam peperisset otium civitati, nec eam solitudinem languere patior, quam mihi affert necessitas, non voluntas. Quamquam Africanus maiorem laudem meo iudicio assequebatur. Nulla enim eius ingenii monumenta mandata litteris, nullum opus otii, nullum solitudinis munus exstat; ex quo intellegi debet illum mentis agitatione investigationeque earum rerum, quas cogitando consequebatur, nec otioa solitudine abstrahamur, ad hanc scribendi operam omne studium curamque convertimus. Itaque plura brevi tempore eversa quam multis annis stante re publica scripsimus. Sed cum tota philosophia, mi Cicero, frugifera et fructuosa nec ulla pars eius inculta ac deserta sit, tum nullus feracior in ea locus est nec uber
Abbreviated transcription (Latin):
lunt p̃ponderaĩ honestate hii solent ĩ delib̾ando honestũ cũ co qd̾ uti¬
le putant ꝯpare boni uiri nõ solent. Itaq existimo panetiũ cum
dixerit hoĩes solere ĩ hac ꝯꝑatione dubitare hoc ip̃ sen sisse quod
dixerit solere mõ nõ ⁊̃ oportere. Et eĩ nõ mͦ płi̾s putare qd̾ utile
uideat᷑ ꝙͣ quod honestum. s hec int̾ se ꝯꝑare et ĩ hiis aliqd dubitaẽ¬

Expanded text:
state, ii solent in deliberando honestum cum eo, quod utile putant, comparare, boni viri non solent. Itaque existimo Panaetium, cum dixerit homines solere in hac comparatione dubitare, hoc ipsum sensisse, quod dixerit, solere modo, non etiam oportere. Etenim non modo pluris putare, quod utile videatur, quam quod honestum sit, se
Abbreviated transcription (Latin):
prebentur magis decere censent sapiẽtes sensi dissuere ꝙͣ repente
precidere. Cõmutato at̃ gnẽ uite om̃ĩ rõne curandũ ẽ ut id bono
ꝯsilio feasse uideamur. ¶ Sed qm̃ paulo ante dem̃ ẽ imitandos esse
maiores. primũ illd exceptũ sit ne uicia sint imitanda. Deinde si naͣ
nõ fert ut quedam imittari possit ut suꝑioris affricani filius ꝗ hunc
paulo natũ adoptauit ꝑꝑ infirmitatẽ ualitudĩs nõ tã potuit patri silis

Expanded text:
re quam repente praecidere. Commutato autem genere vitae omni ratione curandum est, ut id bono consilio fecisse videamur. Sed quoniam paulo ante dictum est imitandos esse maiores, primum illud exceptum sit, ne vitia sint imitanda, deinde si natura non feret, ut quaedam imitari posit ut superioris filius Africani, qui hunc Paulo natum adop
Abbreviated transcription (Latin):
cupletes honoratos. beatos putãt. hi ne obligari ꝗde beneficio uo¬
lunt: qn ⁊ beneficiu sẽ dedisse arbitrãt᷑ cũ ip̃i ꝙͣiuis magnũ aliquid
accepint. eque ⁊ a se aut postular᷑ aut expectari aliquid suspicant᷑.
patrociuo uo̾ se usos aut clientes appellari mortis instar putant.
At uõ ille tenuis cũ ꝯcꝗd fcm̃ sit se spectatu nõ fortunã putat nõ
modo illi ꝗ est meritus s ⁊̃ illis a quib expectat eget eĩ młtis gratũ
se uideri studet neq mͦ uerbis auget suũ munus si quo forte fũgit᷑
in uno illo aut forte ĩ liberis cius manet grã. sin at̃ ĩ ope ꝓbum
tanin modestũ om̃s nõ improbi hĩles q̃ magna ĩ ppło multitudo

Expanded text:
cupletes, honoratos, beatos putant, ii ne obligari quidem beneficio vocupletes, honoratos, beatos putant, ii ne obligari quidem beneficio volunt; quin etiam beneficium se dedisse arbitrantur, cum ipsi quamvis magnum aliquod acceperint, atque etiam a se aut postulari aut exspectari aliquid suspicantur, patrocinio vero se usos aut clientes appellari mortis instar putant. At vero ille tenuis, cum, quicquid factum sit, se spectatum, non fortunam putet, non modo illi, qui est meritus, sed etiam illis, a quibus exspectat eget enim multis, gratum se videri studet neque vero verbis auget suum munus, si quo forte fungiturin uno illo aut, si forte, in liberis eius manet gratia; sin autem inopem, probum tamen et modestum, omnes non improbi humiles, quae magna in populo multitudo
Abbreviated transcription (Latin):
genue ẽ si scientes temeritatis. ¶ Utendu ⁊̃ est excusatioe adu̾sꝰ
eu ques inuitus offendas quacũq possio qrͣ id quod feceris neccesse
fuit nec alr facere potiũs. ccterisq operis ⁊ officis erit d qd̾ uiolatũ¬
est ꝯpensandum. ¶S cũ ĩ hoĩb iuandis aut mores spectaiͣ aut
fortuna soldat: dcũ ꝗdem ẽ precliue. Itaq ꝗ uulgo locũt᷑ se ĩ bene¬
ficiis collocandis mores hoñi nõ fortunã sequi honesta orõ ẽ. s ꝗs
tande ẽ qui inopis ⁊ optimi iuri caẽ nõ añponat ĩ oꝑa danda giũ
fortunati ⁊ potentis: aquo eĩ expeditior ⁊ celerior remuneratio fore
uidet᷑ ĩ cu fere est uolũtas nr̃a ꝓpensior. S aiadu̾tendũ ẽ diligẽtiꝰ
que it᷑a reꝵ sit. nimitũ eĩ inops ille si bonus ẽ uir ⁊ si refferre grã
non pot̃ hr̃e certe pot̃. Comode aut̃ quicũq dixit pecuniã ꝗ hãt

Expanded text:
gentiae est, si scientes, temeritatis. Utendum etiam est excusatione adversus gentiae est, si scientes, temeritatis. Utendum etiam est excusatione adversus eos, quos invitus offendas, quacumque possis, quare id, quod feceris, necesse fuerit nec aliter facere potueris, ceterisque aperis et officiis erit id, quod violatupensandum. Sed cum in hominibus iuvandis aut mores spectari aut fortuna soleat, dictu quidem est proclive, itaque volgo loquuntur, se in beneficiis collocandis mores hominum, non fortunam sequi. Honesta oratio estandem, qui inopis et optimi viri causae non anteponat in opera danda gratiam fortunati et potentis? a quo enim expeditior et celerior remuneratio fore videtur, in eum fere est voluntas nostra propensior. Sed animadvertendum est diligentius, quae natura rerum sit. Nimirum enim inops ille, si bonus est vir, etiamsi referre gratiam non potest, habere certe potest. Commode autem, quicumque dixit, pecuniam qui habeat,
Abbreviated transcription (Latin):
fendentis beneficia ⁊ patpocinia late patent Amonebut me xcouut ho
qͦ loco intermissione eloꝙͣte ne dicu ĩt̾itũ deplorarei  n uererer
ne de me ip̃o aliqd uiderer q̃ri. S tñ uidemus ꝗb extĩctis oratorib
ꝙ ⁊̃ paucis speo qͣto ĩ pauciorib facultas ꝙͣ in młtis sit aiccutia. Cum
at omẽs non possint nec młti ꝗde aut uitis ꝑiti eẽ aut diẜti licet
tñ oꝑa prodeẽ mltis beneficia petentem et ꝯm̃dante iudiçibꝰ magi¬
stratib iugilante pro re alterus. eos ipõs ꝗ aut ꝯsolãt᷑ aut deffẽ¬
dunt rogãte quod qui faciũt płimũ gr̃e ꝯsecunt᷑. latissimeq eoꝵ ma¬
nat industiaa. ¶ Iam illido nõ sũt amonendi. ẽ   prõptu ut aĩad¬
uertãt cũ iuuare alios uelint ne quos offendat. Nepe eĩ aut eos le¬
dũt᷑ quos nõ debent: aut eos quos nõ expedit. si imprudentes negli¬

Expanded text:
fendentis beneficia et patrocinia late patent. Admonebat me res, ut hoc fendentis beneficia et patrocinia late patent. Admonebat me res, ut hoc quoque loco intermissionem eloquentiae, ne dicam interitum, deplorarem, ni vererer, ne de me ipso aliquid viderer queri. Sed tamen videmus, quibus exstinctis oratoribus quam in paucis spes, quanto in paucioribus facultas, quam in multis sit audacia. Cum autem omnes non possint, ne multi quidem, aut iuris periti esse aut diserti, licet tamen opera prodesse multis beneficia petentem, commendantem iudicibus, magistratibus, vigilantem pro re alterius, eos ipsos, qui aut consuluntur aut defendunt, rogantem; quod qui faciunt, plurimum gratiae consequuntur, latissimeque eorum manat industria. Iam illud non sunt admonendi est enim in promptu, ut animadvertant, cum iuvare alios velint, ne quos offendant. Saepe enim aut eos laedunt, quos non debent, aut eos, quos non expedit; si imprudentes, negle
Abbreviated transcription (Latin):
honeste posse młtũ uolũt ꝑ hospites ap̃ ext̾nos ppłos ualere opibꝰ ⁊ grã.
Theophastrus ꝯdẽ scribit cimone athenis ⁊̃ ĩ suos curiales laciadas hos¬
pitale fuisse. Ita eĩ institusse ⁊ iullicis imꝑauisse ut ora p̃berentur
ꝗcũq laciades in uilla sua diu̾tisset. ¶ Que at̃ oꝑa nõ largitiõe bene
et tũ ꝙͣ optime ꝯstituti iuris ciũilis sũmo sẽꝑ ĩ honore fuit cogͥtio. atq
inter pretatio/ quã ꝗde añ hanc ꝯfusione tp̃ꝵ ĩ possone sua principeꝗ reti¬
nuerũt. Nũc ut honores ⁊ om̃s dignitatis gradus sic hui scĩe splendor
deletus ẽ. toq eo indigniꝰ ꝙ eo tpre hoc ꝯtigit cũ is eẽt ꝙ om̃s supiores
ꝗb honore par eet sciã facile iuasset Rec gͥ oꝑa grata młus ⁊ ad bene¬
ficiis obstringendos horẽs accomoda̾ta. Atq huic arti finitima ẽ dicẽdi
granior facultas ⁊ gratior ⁊ ornatior. Quid eĩ elagͣtia pr̃abiliꝰ uł admira¬

Expanded text:
honeste posse multum volunt, per hospites apud externos populos valere opibus et gratia. Theophrastus quidem scribit Cimonem Athenis etiam in suos curiales Laciadas hospitalem fuisse; ita enim instituisse et vilicis imperavisse, ut omnia praeberentur, quicumque Laciades in villam suam devertisset. Quae autem opera, non largitione benefm, tum quod optime constituti iuris civilis summo semper in honore fuit cognitio atque interpretatio; quam quidem ante hanc confusionem temporum in possessione sua principes retinuerunt, nunc, ut honores, ut omnes dignitatis gradus, sic huius scientiae splendor deletus est, idque eo indignius, quod eo tempore hoc contigit, cum is esset, qui omnes superiores, quibus honore par esset, scientia facile vicisset. Haec igitur opera grata multis et ad beneficiis obstringendos homines accommodata. Atque huic arti finitima est dicendi gravior facultas et gratior et ornatior. Quid enim eloquentia praestabilius vel admira
Abbreviated transcription (Latin):
sit dicere solitu scripsit cato ꝗ fuit eius fere equal. nũ¬
quã se minus ociosu eẽ ꝙͣ cũ ociosus nec minus solum
te digna que declarat illu ⁊ ĩ ocio de negociis cogitare ⁊ ĩ solitudiẽ
egeret. Itaq due res q̃ langorẽ afferũt ceteris illũ acuebaua x
tala ingenis pstanciã ꝯsequi possumus uolũtate ente ꝓrum. qhabi¬
ti oriu ꝯsequimur et ob ea cãm urbe relicta rura ꝑagrãteꝯ sepe

Expanded text:
st, dicere solitum scripsit Cato, qui fuit eius fere aequalis, numquam se minus otiosum esse, quam cum otiosus, nec minus solum, te digna, que declarat illum et in ocio de negociis cogitare et in solitudine egeret, itaque duae res, quaelanguotem afferunt ceteris, illum acuebant, tantam ingenii praestantiam consequi possumus, voluntate certe proxime accti, otium persequimur, et ob eam causam, urbe relicta, rura peregrantes, sepe
Abbreviated transcription (Latin):
ferendu.Idq ne cueniat młto ante prouidendu erit. Sin ꝗa
necessitas hꝰ muneris alicui rei .p. obuenerit. malo eĩ alii ꝙͣ no
oꝑa ut om̃s intelligãt si salui eẽ uelint necaͣtati ẽe parendu.¬
disputare ẽ e ĩ prõptu. tantũ locus artingendus fuit. ¶ Capũt
at est ĩ oñi ꝓcuratione negocii ⁊ muneris publici ut auaitis pel¬
lat᷑ ⁊ mĩma suspicio. Ucina ĩnꝗt .G. pontius sãtis ad illa tẽpora
me fortuna reẜuauisset ⁊ tũ eẽm natus qñ romani donaaccipe
cepissent. nõ eẽ passus diucius eos imꝑare. Ne illiꝰmłta scła exepot

Expanded text:
ferendum, idque ne eveniat, multo ante erit providendum. Sin quae necessitas huius muneris alicui rei publicae obvenerit malo enim quam nostropera, ut omnes intellegant, si salvi esse velint, necessitati esse parendum.disputare; est enim in promptu; tantum locus attingendus fuit. Caput autem est in omni procuratione negotii et muneris publici, ut avaritiae pellatur etiam minima suspicio. Utinam, inquit C. Pontius Samnis, ad illa tempora me fortuna reservavisset et tum essem natus, quando Romani dona accipere coepissent! non essem passus diutius eos imperare. N
Abbreviated transcription (Latin):
re p. adm inistrabit᷑ ut suũ ꝗsq teneat neq d̾ bonis priuatorũ
publicedim inutio fiat. ꝑͥniciose eĩ philipus ĩ trabunatu cũ legem
agraria ferret. quã tñ antiquari facile passus ẽ et ĩ eo uehem̃ter
se moderatu p̃but. s cũ in agendo młta ppłarit᷑. tñ illud male ñ
ẽẽ ĩ ciuitate duomilia hoĩu ꝗ pe hrẽnt. Capitalis orõ fuit adt
equationẽ bonor ꝑtinẽs. qua peste que pot̃ eẽ maiur Hanc eĩ ob cã
maxiẽ ut sua tenerentur res. pͣ. ciuitatere ꝯstitute sũt. Nã ⁊ li
duce natura ꝯgregabantur hoiẽs tñ spe custodie reꝵ suaꝵ ũbiũ

Expanded text:
 administrabit, ut suum quisque teneat neque de bonis privatorum publice deminutio fiat. Perniciose enim Philippus, in tribunatu cum legem agrariam ferret, quam tamen antiquari facile passus est et in eo vehementer se moderatum praebuit—sed cum in agendo multa populariter, tum illud male, non esse in civitate duo milia hominum, qui rem baberent. Capitalis oratio est, ad aequationem bonorum pertinens; qua peste quae potest esse maior? Hanc enim ob causam maxime, ut sua tenerentur, res publicae civitatesque constitutae sunt. Nam, etsi duce natura congregabantur hominess, tamen spe custodiae rerum suarum urbium
Abbreviated transcription (Latin):
achibeat᷑. is referat᷑ ad facultates. Omĩno meminisse debemus id quod
desiderent: ¶dio duo sũt gna largoꝵ quoꝵ alteri prodigi alqi libalẽs¬
prodigi ꝗ epulis ⁊ iuscerationib ⁊ gladiatoꝵ muneribꝰ ludoꝵ uenatõ¬
nũq apparatu petitruas ꝓfundũt ĩ eas res quaꝵ memoriã aut breue

Expanded text:
adhibeatur, isque referatur adfacultates. Omnino meminisse debemusid, quod adhibeatur, isque referatur adfacultates. Omnino meminisse debemusid, quod desiderent. 4. Omnino duo sunt genera largorum; quorum alteri prodigi, alteri liberalesprodigi, qui epulis et vicerationibus, et gladiatorum muneribus, ludorum, venationumque apparatu
Abbreviated transcription (Latin):
fideles fore quos pecunia corrupisses: an tu id agis ut macedones nõ
etiã ꝙͣ largitione corruptelã dixit eẽ. sit eĩ deterior ꝗ accipit atq adt
idem semꝑ expectandu patior. hot ille filio. s pceptũ putemus õĩbus.
largiendum nec hoc benignitatis genus oĩo repudĩadũ est. et sepe y¬
doneis hõibꝰ ⁊ indigentib de re familiari imꝑciendũ est s diligẽter atq
moderate. Multi eĩ patrimonia effuderũt inꝯsulte largiendo. Quid
atq ⁊̃ secuntur largitioe rapine. cũ eĩ dando egere ceꝑ ĩt alienis
bonis manus inferre cogunt᷑. Itaq cũ beniuolentie ꝯꝑande cã bene¬
fici ẽẽ uelint nõ tanta stidora assecunt᷑ coꝵ ꝗb dederũt ꝙͣta odia coꝵ¬
ꝗb ademerũt. Quãobrẽ nec ita claudenda ẽ res familiaris ut eam
benignitas apire non possit nec ita resanda ut pateat omĩb. aodꝰ

Expanded text:
putares fore, quos pecunia corrupisses? An tu id agis, ut Macedones nonputares fore, quos pecunia corrupisses? An tu id agis, ut Macedones nonetiam, quod largitionem corruptelam dixit esse; fit enim deterior, qui accipit, atque ad idem slargiendum, nec hoc benignitatis genus omnino repudiandum est et saepe idoneis hominibus indigentibus de re familiari impertiendum, sed diligenter atque moderate; multi enim patrimonia effuderunt inconsulte largiendo. Quid Atque etiam sequuntur largitionem rapinae; cum enim dando egere coeperunt, alienis bonis manus afferre coguntur. Ita, cum benivolentiae comparandae causa benefici esse velint, non tanta stud ademerunt. Quamobrem nec ita claudenda est res familiaris, ut eam benignitas aperire non possit, nec ita reseranda, ut pateat omnibus, modus
Abbreviated transcription (Latin):
ut scis extat orõ. ¶ De expostis adolescentiũ officiis q̃ ualeãt ad głia aoi¬
na aut opa benigne fit indigẽtib aut pecunia. facilior ẽ hec posterior
locuplecti p̃ẜtim s illa laudatior ac splendidior. ⁊ uipo claro fortiq digor.
altera ex uirtute depromitur. largitio q̃ fit ex re familiai fontẽ ip̃i beni¬
gnitatis exhaurit. Itaq benignitate benignitas tollitur qua quo ĩpłes u¬
suo sis eo minus ĩmłtis uti possis.  At qui oꝑa .i. uirtute ⁊ industria
benefia ⁊ liberales erũt pͥmũ quo plib profuerĩt eo płes ad benigne
faciendu adiutores hebunt. Deinde ꝯsuctioie benificẽtie ꝑarͦtiores exũe
et tanꝙͣ excitatõr es ad bene d̾ mltis ꝓmiendu. ¶ Preclare ĩ epła quada
alexanoru filiũ philipus accãt ꝙ ꝓ largitione beniuolẽtia macedonum
ꝯsectet᷑. quod te malũ inꝗt rõnis ĩ ista spe induxit ut eos tͥ putares

Expanded text:
ut scis, exstat oratio. Sed expositis adulescentium officiis, quae valeant ad gloriam adio duplex; nam aut opera benigne fit indigentibus aut pecunia. Facilior est haec posterior, locupleti praesertim, sed illa lautior ac splendidior et viro forti claroque dignioaltera ex virtute depromitur, largitioque, quae fit ex re familiari, fontem ipsum benignitatis exhaurit. Ita benignitate benignitas tollitur; qua quo in plures usus sis, eo minus in multos uti possis. At qui opera, id est virtute et industria, benefici et liberales erunt, primum, quo pluribus profuerint, eo plures ad benigne faciendum adiutores habebunt, dein consuetudine beneficentiae paratiores erunt et tamquam exercitatiores ad bene de multis promerendum. Praeclare in epistula quadam Alexandrum filium Philippus accusat, quod largitione benivolentiam Macedonum consectetur:Quae te, malum! inquit, ratio in istam spem induxit, ut eos tibi fideles
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ una uirtus oĩ est dnã ⁊ regina uirtutum. ¶ Forsitan ꝯspia
dixerit nõ ne igͥ sapiens si fame ip̃e ꝯficiat᷑ abstulerit cibu alteri
hor ad nullã rem utili : ainune ũo. nõ eĩ ẽ mͣ uita mea utilior ꝙͣrͣ
ai talis affectio nemine ut uiole comodi mei gr̃a. Quid si falatĩ
critoele tyr̃nũ ⁊ ĩmane iur bonus ne ip̃e frigore ꝯficiatiuestitum
spoliare possie. nõ ne faciat: hec ad iudicandum sũt facilima. Nama
siquad ab hoie ad nullã ꝑtem utili utilitatis tue cã detraxis ĩhuma¬
alteri detrax̾i̾s non sit rẽphendendum. Sin at id nõ sit eiusmoi suũ
cuiq ĩcomodũ ferrendũ est pociꝰ ꝙͣ de alterius comodis detoahendu.

Expanded text:
enim una virtus omnium est domina et regina virtutum. Forsitan quispiam dixerit: Nonne igitur sapiens, si fame ipse conficiatur, abstulerit cibum alteri homini ad nullam rem utili? Minime vero; non enim mihi est vita mea utilior quam animi talis affectio, neminem ut violem commodi mei gratia. Quid? si Phalarim, crudelem tyrannum et immanem, vir bonus, ne ipse frigore conficiatur, vestitu spoliare possit, nonne faciat? Haec ad iudicandum sunt facillima. Nam, si quid ab homine ad nullam partem utili utilitatis tuae causa detraxeris, inhumaalteri detraxeris, non sit reprehendendum. Sin autem id non sit eius modi, suum cuique incommodum ferendum est potius quam de alterius commodis detrahendum.
Abbreviated transcription (Latin):
que at cũ ĩ młtitidome tũ ꝯtencione hẽt᷑ orõ ea sepe unulsa exci¬
tat głia aagna ãt ẽ ãmiratio copiose sapienterq dicentis quẽ ꝗ¬
audũ intelligere ⁊ ⁊ saꝑe plus ꝙͣ ceteros arbitrãt᷑. si uoͣ in est
⁊ orde mixta modestie grauitas nichil ãmixabilius fici̾ pot̃ eo ꝙ
po dupplex est nam  accusatione et ex deffensione ꝯstat. quaꝵ et¬
n laudablior ẽ deffensio tñ ⁊̃ accusatio probata ẽ ꝑsepe. dixi pau¬
loante de crasso Idem fecit adolescens .m. antonius.⁊̃ .ꝑ. sulpicii elo¬
fusii cognita industria ẽ. Semłg aut nõ sepe terte. Sin erit cur fã
ꝑiculũ capitis inferre multis. Io tũ ꝑiculosum ip̃i est tũ ⁊̃ sordidu
ad fama ꝯmittere ut accãtor noĩetur. Qd̾ ꝯtigit.m. bruto sũmo gn̾e
nato illuis filio ꝗ uiris ciuilis ĩ primis ꝑitus fuit. Atq hoc p̃ceptũ officii¬

Expanded text:
Quae autem in multitudine cum contentione habetur oratio, ea saepe universam exciQuae autem in multitudine cum contentione habetur oratio, ea saepe universam excitat gloriam; magna est eaudiunt, intelligere etiam et sapere plus quam caeteros arbitrantur. Si vero inest in oratione mixta modestiae gravitas, nihil admirabilius fieri potest, eoque ratio duplex est. Nam ex accusatione et ex defensione constat; quarum etsi laudabilior est defensio, tamen etiam accusatio probata persaepe est. Dixi paulo ante de Crasso; idem fecit adulescens M. Antonius. Etiam P. Sulpici eloFufi cognita industria est. Semel igitur aut non saepe certe. Sin erit, cui facis videtur periculum capitis inferre multis. Id cum periculosum ipsi est, tum etiam sordidum ad famam, committere, ut accusator nominere; quod contigit M. Bruto summo genere nato, illius filio, qui iuris civilis in primis peritus fuit. Atque eti
Abbreviated transcription (Latin):
scentiã ad opinione ⁊ ĩnocencie ⁊ iuris scĩẽ .p. mucii com̃dauit
domus. Nã.l. ꝗdẽ orssus cũ eẽt admodũ adelescens nõ aliunde
mutuatus ẽ s sibi ipi pepit maximã laudem ex illa accusatiõe nobli
et gliosa ex qua etate ꝗ excent᷑ laude affici solent ut de Demostene
accepimus. Ea etate .l. erassus oñdit id se ĩ foro oꝑtiẽ iã facere ꝙͦ
etiã tũ potuerat domi cũ laude meditai᷑. ¶ S cũ dupplex racio sit
oronis quaꝵ altera ẜmo sit ĩ altera ꝯtencio nõ est id ꝗdem dubiũ¬
tam dicimus. s tam̃ difficile dcũ est ꝙͣto oꝑe ꝯciliet aĩos comitas
affabilitasq ẜmonis. Extãt epłe ⁊ philipi ad alexandrũ ⁊ antipat᷑s
ad dissandrũ ⁊ antigoni ad philipum triũ prudentissimoꝵ sic eĩ
danpnnus quib p̃cipiũt ut orõe benigna młtitudis aĩos ad beniuo¬
lencia alliciant: militesq blando appellando ẜmone deliniant.

Expanded text:
entiae et iuris scientiae P. Muci commendavit domus. Nam L. quidem Crassus, cum esset admodum adulescens, non aliunde mutuatus est, sed sibi ipse peperit maximam laudem ex illa accusatione nobili et gloriosa, et, qua aetate qui exercentur, laude affici solent, ut de Demosthene accepimus, ea aetate L. Crassus ostendit id se in foro optime iam facere, quod etiam tum poterat domi cum laude meditari. Sed cum duplex ratio sit orationis, quarum in altera sermo sit, in altera contentio, non est id quidem dubiutiam dicimus; sed tamen difficile dictu est, quantopere conciliet animos comitas affabilitasque sermonis. Exstant epistulae et Philippi ad Alexandrum et Antipatri ad Cassandrum et Antigoni ad Philippum filium, trium prudentissimorum sic enim accepimus; quibus praecipiunt, ut oratione benigna multitudinis animos ad benivolentiam alliciant militesque blande appellando sermone deliniant.
Abbreviated transcription (Latin):
pe huiꝰ memorie phoꝵ hec te assidue audire atq acciꝑe ꝯfido tam̃ cõ¬
ducere arbitror talib aures tuas uocib undiq circũsonare nec eas si
fie̾i possit ꝗcꝙͣ aliud audire. Q uod cũ omĩb ẽ faciendũ ꝗ uita honestam
ingredi cogitant tñ haudscio an memini pocius ꝙͣt᷑. Sũstines nõ ꝑua¬
expectatioe imitande industrie nx̃e magna honoꝵ nõnullã fortasse noĩs.
Su scepisti onus pͣca grande ⁊ ãthenaꝵ ⁊ cratippi ad qͦs cũ tãꝙͣ ad m̾caturã
bonaꝵ artiu sis profectus inane redire tuxpissimũ ẽ dedecorãtẽ ⁊ ur¬
bis auctoritate ⁊ magrĩ. Quare ꝙͣtum eniti aĩo potes ꝙͣtũ labore ꝯtẽde᷑
si discendi labor ẽ pociꝰ ꝙͣ uolutas tãtũ fac ut efficias neue ꝯmutas ut ne
cũ omiã suppeditata sint a nobis tu te tibi defuisse udeare. S ħ hactenꝰ.

Expanded text:
phorum, haec te assidue audire atque accipere confido, tamen conducere arbitror talibus aures tuas vocibus undique circumsonare, nec eas, si fieri possit, quicquam aliud audire. Quod cum omnibus est faciendum, qui vitam honestam ingredi cogitant, tum haud scio an nemini potius quam tibi; sustines enim exspectationem imitandae industriae nostrae, magnam honorum, non nullam fortasse nominis. Suscepisti onus praeterea grave et Athenarum et Cratippi; ad quos cum tamquam ad mercaturam bonarum artium sis profectus, inanem redire turpissimum est dedecorantem et urbis auctoritatem et magistri. Quare, quantum coniti animo potes, quantum labore contendere, si discendi labor est potius quam voluptas, tantum fac ut efficias neve committas, ut, cum omnia suppeditata sint a
Abbreviated transcription (Latin):
est si aut neccẽ ẽ aut utile. In hiis at̃ ip̃is mediocritatis regła op.¬
tima ẽ. ¶lucius ꝗde philipus. q filius magno uir ingenio ĩ pͥiniq¬
clarus głari solebat se sineꝰ ullo mune̾ adeptũ ẽc omĩa q̃ habẽt᷑
amplissima: ducelut at̃ idem cocta curio. nobis qͦ licet ̃ hoc qͦdãm̃o¬
gliari Nã pro amplitudine honoꝵ quos cũctis suffragiis adepti sumꝰ¬

Expanded text:
est, si aut necesse est aut utile. In his autem ipsis mediocritatis regula optima est. L. quidem Philippus Q. friari solebat se sine ullo munere adeptum esse omnia, quae haberentur amplissima. Dicebat idem Cotta, Curio. Nobis quoque licet in hoc quodam miari; nam pro amplitudine honorum, quos cunctis suffragiis adepti sum
Abbreviated transcription (Latin):
curatissime disputauit que nos corpectiõe quadã adhibita potissimu
secuti sumꝰ tribꝰ gn̾ib ꝓpoĩtis. in ꝗbꝰ delibare hor̃es ⁊ ꝯsultare de officio
solerent uno cũ dubitaret᷑ honestũ ne id ẽẽt de quo ageret᷑ an turpe
Altero utile ne eẽt an ĩutile. tercio si id qd̾ spẽ hrẽt honesti pugnaret
cũ eo qd̾ utile uideret᷑ quomodo ea discerni oporteret. De duobils

Expanded text:
uadam adhibita potissimum secuti sumus, tribus generibus propositis, in quibus deliberare homines et consultare de officio solerent, uno, cum dubitarent, honestumne id esset, de quo ageretur, an turpe, altero, utilene esset an inutile, tertio, si id, quod speciem haberet honesti, pugnaret cum eo, quod utile videretur, quo modo e
Abbreviated transcription (Latin):
riua Iusticia sine prudencia młtũ porenrit sine iustica nechilualer pudẽ¬
ta. ¶S nequis sit admiratꝰ cur cũ inter om̃s phos ꝯstet atq ameuꝑo
sepe disputatũ sit ꝗ unã hicẽt om̃es hr̃e ututes ⁊ nus ita scumea ⁊ quasi
possit quisꝙͣ ⁊ nõ idem prudens sit uistus ec̃. Alia ẽ illa cũ ueritas ipã lima¬
tas in uusputatione subtilitas alia cũ opinione cõem omĩs actoniedalues
oro. Qua obre ut uulgus ita nos hoc loco legmur ut alios uiros bonos alis
fortes alios prudentes eẽ dicamus. ppłarib erũ u̾bis ẽ agendũ ⁊ desitaps

Expanded text:
rium; iustitia sine prudentia multum poterit, sine iustitia nihil valebit prudenrium; iustitia sine prudentia multum poterit, sine iustitia nihil valebit prudentia. Sed ne quis sit admiratus, cur, cum inter omnes philosophos coepe sit, qui unam haberet, omnes habere virtutes, nunc ita sejungam, quasi possit quisquam, qui non idem prudens sit, justus esse: alia est illa, cum veritas ipsa limatur in disputatione, subtilitas alia cum ad opinionem communem omnis accommodatur oratio. Quam ob rem ut vulgus, ita nos hoc loco loquimur, ut alios fortes, alios viros bonos, alios prudentes esse dicamus. Popularibus enim verbis est agendum et usitatis
Abbreviated transcription (Latin):
raui iurtutib. Ioçirto illos ĩ quib cas uixtutes eẽ remur anã ip̃a dili¬
gere cogĩꝰ : Atq hee ꝗͥde cause diligendi grauissime. possũt et̃ p̃terea
nõ nulle eẽ leuiores ¶ fides at ut hãt̾ duab reb esfici pot̃ si extia¬
bimur adepti ꝯũctam cũ iusticia prudentiã. Nã ⁊ hipd fidem habemus
quos plus intelligere ꝙͣ nos arbitramur quosq ⁊ futura ꝓspicere cre¬
dimus et quos cũ res agatur ĩ disorimẽq uẽtum sit expedine rẽ. et
sit ⁊̃ hiis fraudis ĩiurieq suspitio. Itaq hiis salutẽ nr̃a hiĩs libee fortu¬
dam uesticia płs pollet. quippe cũ ea sine prudentia satis hãt auctorita¬
us prudencia sine iusticra nicħ ualet ad faciendũ fide. Quoeĩ qdius
sutior et callidior hoc inuisior ⁊ suspectĩor detracta opinione probitatis
Quãobre intelligẽne iusticia ꝯiũcta ꝙͣtũ uolet hẽbit ad faciendã fidẽ ui¬

Expanded text:
 idcirco illos, in quibus eas virtutes esse remur, a natura ipsa diligere cogimur. Atque hae quidem causae diligendi gravissimae; possunt enim praetcrea non nullae esse leviores. Fides autem ut habeatur, duabus rebus effici potest, si existimabimur adepti coniunctam cum iustitia prudentiam. Nam et iis fidem habemus, quos plus intellegere quam nos arbitramur quosque et futura prospicere credimus et, cum res agatur in discrimenque ventum sit, expedire rem et sit in iis fraudis iniuriaeque suspicio. Itaque his salutem nostram, his fortum faciendam iustitia plus pollet, quippe cum ea sine prudentia satis habeat auctoritatis, prudentia sine iustitia nihil valet ad faciendam fidem. Quo enim quis versutior et callidior, hoc invisior et suspectior est detracta opinione probitatis. Quam ob rem intellegentiae iustitia coniuncta, quantum volet, habebit ad faciendam fidem vi
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ ẽẽ nlła pot̃ rͥ eiͣt neciaͣ solutõ reꝵ creditaꝵ. Nũꝙͣ uehem̃tiꝰ actũ ẽ ꝙͣ i
me ꝯsule ne solueret᷑. Armis ⁊ castris tentata res est. ab oĩ gn̾e̾ hoiu
et ordine quib ita restiti ut hoc tm̃ malũ d̾ re .p. tollexet᷑. Nũꝙͣ nͨ minꝰ
es alienũ fuit nec melius nͨ faciliꝰ dissolutũ ẽ. Eraudãdi eĩ spe sb̾lata
soluẽdi neãtas ꝯsecuta ẽ. At uͦ ħ nr̃ uictor tũ ꝗdẽ uictus q̃ cogitarat ei ꝑfe¬
ct cũ eiꝰiam nicħ int̾ cẽt tanta ĩ eo pectandi libido fuit ut hoc ip̃ eu
delectaret pectare ⁊̃ si cã nõ eẽt. Ab hoc gne̾ largitionis ut aliis detur

Expanded text:
ia solutio rerum creditarum. Numquam vehementius actum est quam me consule, ne solveretur; armis et castris temptata res est ab omni genere hominum et ordine; quibus ita restiti, ut hoc totum malum de re publica tolleretur. Numquam nec maius aes alienum fuit nec melius nec facilius dissolutum est; fraudandi enim spe sublata solvendi necessitas consecuta est. At vero hic nunc victor, tum quidem victus, quae cogitarat, ea perfecit, cum eius iam nihil interesset. Tanta in eo peccandi libido fuit, ut hoc ipsum eum delectaret, peccare, etiamsi causa non esset. Ab hoc igitur genere largitionis, ut aliis detur,
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ uocant᷑ aͥppothemata. Eacilis ẽ gͥ distinctio ingenui illib̾alis ioci. ⁊¬
Alter est si ꝯgruo tprẽ fit ut si remisso aĩo hoĩe dignus.Alter ne libeo
qdẽ dignus ẽ si reꝵ turpitudini adhibetur uerboꝵ obscenitas Ludẽ¬
di ⁊̃ est quidã modus retinẽdꝰ̾ ut ne nimis omĩa ꝓfundamꝰ elatiq
uoluptate ĩ aliquã turpitudinẽ dillabam᷑. Suppeditant 2 campusi¬

Expanded text:
quae vocant apofqe/gmata. Facilis igitur est distinctio ingenui et illiberalis ioci. quae vocant apofqe/gmata. Facilis igitur est distinctio ingenui et illiberalis ioci. Alter est, si tempore fit, ut si remisso animo, gravissimo homine dignus, alter ne libero quidem, si rerum turpitudini adhibetur verborum obscenitas. Ludendi etiam est quidam modus retinendus, ut ne nimis omnia profundamus elatique voluptate in aliquam turpitudinem delabamur. Suppeditant au
Abbreviated transcription (Latin):
officii formã reuertamur. appetitus om̃s ꝯtrahẽdos sedandos  ẽẽ exci
tandãq aĩadi̾sione ⁊ diligentiã ut nequid temere aut fortiitu inꝯ¬
siderate negligenterq agamus. Neq eĩ itagnati a naͣ sumꝰ ut ad¬
ludũ ⁊ iocum fc̃i eẽ uideamur s ad seu̾itatem pociꝰ et ad q̃dã studia
grauiora atq maiora Ludo at̃ ⁊ ioco uti illo ꝗde licet. s sicut sõno
et quietibꝰ ceteris tũ cũ grauibꝰ seriisq rebꝰ satiffecerimꝰ. ipmq genus
iocandi nõ ꝓfusum nec ĩmodestum s ingenuũ ⁊ facetum ẽẽ debet.
Uit cĩ pueris nõ oẽm ludendi licentiã damus. s eã que ab honestatis
actionibꝰ non sit aliena sic ĩ ip̃o ioco aliꝙ probi ingenii eluceat lum̃.
Dupplex ẽ oĩo iocandi genus Unũ illiberale petulãs flagiciosum
sũt. multaq młtoꝵ facete dcã. ut ea que a sene catone collecta sũt

Expanded text:
officii formam revertamur, aofficii formam revertamur, atandaque animadversio et diligentia, ut ne quid temere ac fortuitu inconsiderate negligenterque agamus. Neque enim a natura italudum et iocum facti esse videamur, ad severitatem potius et ad quaedam studia graviora atque maiora. Ludo autem et ioco uti illo quidem licet, sed sicut somno et quietibus ceteris tum, cum gravibus seriisque rebus satis fecerimus. Ipsumque genus iocandi non profusum nec immodestum, sed ingenuum et facetum esse debet. Ut enim pueris non omnem ludendi licentiam damus, sed eam, quae ab honestatis actionibus non sit aliena, sic in ipso ioco aliquod probi ingenii lumen eluceat. Duplex omnino est iocandi genus, unum illiberale, petulans, flagitiosum, sunt, multaque multorum facete dicta, ut ea, quae a sene Catone collecta sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ut xatio p̃sit: appetitus obtemꝑet. ¶ Omĩs aut̃ actio uatare debet
temeritate ⁊ negligencia. nec uõ agere ꝗcꝙͣ cuiꝰ nõ possit cãm̃ ꝓhibile
reddere. Hec ẽ eĩ fere descaiptio officii. efficĩẽdũ at̃ ẽ ut appetitus rõi
obediãt. eãq neq p̃currãt nec ꝑꝑ pigritiã aut ignauiã deserãt sĩtq t
trãqlli acq om̃i aĩ ꝑturbatione careant. ex quo elucebit oĩs ꝯstãcia oĩsq
moderatio. Nã qui appetitus longius euagãt᷑ ⁊ tanꝙͣ exulãtes siue
cupiendo siue fugiendo nõ satis a ratione retinẽt᷑ hii sine dubio fi¬
nẽ ⁊ modũ transeũt. Relĩquũt eĩ ⁊ abiciũt obediẽtiam nͨ rõi pa¬
pora. licet ora ipã cernere iratoꝵ aut eoꝵ ꝗ aut libidine aliqua
aut metu ꝯmoti sũt aut uolũtate nimia gestiũt. quoꝵ omiu
uultus uoces motus statusq mutant᷑. Ex ꝗbꝰ illd̾ intelligit᷑ ut ad

Expanded text:
ut ratio praesit, appetitus obtemperet. Omnis autem actio vacare debet ut ratio praesit, appetitus obtemperet. Omnis autem actio vacare debet temeritate et neglegentia nec vero agere quicquam, cuius non possit causam probabilem reddere; haec est enim fere dant nee propter pigritiam aut ignaviam deserant sintque tranquilli atque omni animi perturbatione careant; ex quo elucebit omnis constantia omnisque moderatio. Nam qui appetitus longius evagantur et tamquam exsultantes sive cupiendo sive fugiendo non satis a ratione retinentur, ii sine dubio finem et modum transeunt; relinquunt enim et abiciunt oboedientiam nec rationi papora. Licet ora ipsa cernere iratorum aut eorum, qui aut libidine aliqua aut metu commoti sunt aut voluptate nimia gestiunt; quorum omnium voltus, voces, motus statusque mutantur. Ex quibus illud intellegitur, ut ad
Abbreviated transcription (Latin):
dislolut. Est aũt qd difterat ĩ hoĩ rõne hñda inter Iusticiã ⁊ uere¬
cũdiam. Iusticie ꝑtes sũt nõ iuolape horẽs uc̃cundie nõ offendere. in
quo maxime uis ꝑspicitur decori. Hiis gͥ expoir̃tis quale sit id qd̾ decere
diamus intellectum pueo. Officiũ aũt quod ab eo ducit᷑ hãc pͥmã ht̃
uiã que᷑ dedutit ad ꝯuenẽtiam ꝯseruationeq nature quã si sequam̃
ducem nũꝙͣ oberrabimꝰ. sequamurq id qd̾ ẽ acutũ ⁊ ꝑspicax neͣ ⁊ id qd̾¬
ẽ ad hoĩu ꝯsocietatem accõmodatũ ⁊ id quod uehemẽs ẽ atq forte s
maxima us decori ĩ hac in est ꝑte de qua disputamꝰ. Neq eĩ solum
corporis ꝗ ad nã apti sũt s młto ĩ magis aĩ motus ꝓbãdi qui itẽ ad ⁊¬
petitu poĩta ẽ que ẽ horme grece q̃ hominẽ huc atq illuc raꝑit. al¬
tera ẽ in rõne q̃ docet ⁊ explanat qd̾ faciẽdũ fugĩdũq sit. Itaq fit

Expanded text:
dissoluti. Est autem, quod differat in hominum ratione habenda inter iustitiam et verecundiam. Iustitiae partes sunt non violare homines, verecundiae non offendere; in quo maxime vis perspicitur decori. His igitur expositis, quale sit id, quod decere dicimus, intellectum puto. Officium autem, quod ab eo ducitur, hanc primum habet viam, quae deducit ad convenientiam conservationemque naturae; quam si sequemur ducem, nuod ad hominum societatem accommodatum, et id, quod vehemens atque forte, Sed maxima vis decori in hac inest parte, de qua disputamus, neque enim solum corporis, qui ad naturam apti sunt, sed multo etiam magis animi motus probandi, qui item ad petitu posita est, quae est ormh/ Graece, quae hominem huc et illuc rapit, altera in ratione, quae docet et explanat, quid faciendum fugiendumque sit. Ita fit,
Abbreviated transcription (Latin):
qd nõ honestũ qua nulla ꝑnicies maior hoĩ uite potuit afferri. Sũma
quide aucte̾ pħy seuere saneatq honeste hec tria gn̾a ꝯfusa cognitione
uistigunt. Q uicꝗd eĩ iustũ sit id utile ẽẽ censet᷑. Itẽq qd̾ honestũ idem
cunt hii semꝑ uersutos hoĩes ⁊ callidoa admirãtes maliciã sapiã u
dicant quoꝵ error eripiendꝰ est. opinioq oĩs ad eã spe traducẽda ut ho¬
nestis ꝯsiliis iustisq fcĩs nõ fraude ⁊ malicia se intelligãt ea q̃ uelint
ꝯscꝗ posse. ¶ Que uͦ ad uta hoĩu tuendam ꝑtinẽt ꝑtĩ sũt ĩaiãta ut
tia alia rõe utencia. Exptes rõnis ut equi boues reliq̃ pecudes apes
quaꝵ ope efficit᷑ aliquid ad usu hoĩu atq uitã. Rõne at̃ utenciũ duo
gnã ponunt deoꝵ unũ.alteꝵ hoiu. Deos placatos pietas efficiet ⁊ sc̃ĩtas.

Expanded text:
quod non honestum, qua nulla pernicies maior hominum vitae potuit afferri. Summa quod non honestum, qua nulla pernicies maior hominum vitae potuit afferri. Summa quidem auctoritate philosophi severe sane atque honeste haec tria genera confusa cogitatione distinguunt. Quicquid enim iustum sit, id etiam utile esse censent, iciunt, ii saepe versutos homines et callidos admirantes malitiam sapientiam iudicant. Quorum error eripiendus est opinioque omnis ad eam spem traducenda, ut honestis consiliis iustisque factis, non fraude et malitia se intellegant ea, quae velint, consequi posse. Quae ergo ad vitam hominum tuendam pertinent, partim sunt inanima, ut tia sunt, alia ratione utentia; expertes rationis equi, boves, reliquae pecudes, apes, quarum opere efficitur aliquid ad usum hominum atque vitam; ratione autem utentium duo genera ponunt, deorum unum, alterum hominum. Deos placatos pietas efficiet et sanctitas,
Abbreviated transcription (Latin):
de reb diserere soleamus ⁊ hoc ip̃o tpr̃e p̃cepta officii ꝑ sequam᷑. Quibus
necheãt unꝙͣ ꝗd sequat᷑. Que eĩ eẽt ista meris uł que uita pocius non
modo disputandi s ⁊̃ iuiuend uõe sublata: Nos aut̃ ut ceteri alia certa
alia incerta ẽẽ dicũt sic ab hiis dissenciẽtes alia probablia ꝯͣ alia ĩpro
ꝑ sequendi quaꝵ due ad detus honestatẽq ꝑtinent. duc ad comoda uitẽ co¬
pias. opes. facultates. quĩta ad eligendi iudiciũ si qñ ea q̃ dixi iudeãt᷑
pugnare inter se. honestatis pars ꝯfecta ẽ quã ꝗͥdẽ tͥ cupio eẽ notissimã
Bot aũt de quo nũc agimus id ip̃m est quod utile appellatur. In quo ue¬
bo lapsa ꝯsuetudo deflexit deuia sensim q eo deducta ẽ ut honestatẽ
ab utilitate secernens ꝯstitueret ẽẽ honestũ aliꝗd qd̾ utile nõ eẽt ⁊ utile

Expanded text:
de rebus disserere soleamus et hoc ipso tempore praecepta officii persequamur. Quibus de rebus disserere soleamus et hoc ipso tempore praecepta officii persequamur. Quibus am, quid sequatur. Quae enim esset ista mens vel quae vita potius non modo disputandi, sed etiam vivendi ratione sublata? Nos autem, ut ceteri alia certa, alia incerta esse dicunt, sic ab his dissentientes alia probabilia, contra ersequendi, quarum duae ad decus honestatemque pertinerent, duae ad commoda vitae, copias, opes, facultates, quinta ad eligendi iudicium, si quando ea, quae dixi, pugnare inter se viderentur, honestatis pars confecta est, quam quidem tibi cupio esse notissimam. Hoc autem, de quo nune agimus, id ipsum est, quod utile appellatur. In quo verbo lapsa consuetudo deflexit de via sensimque eo deducta est, ut honestatem ab utilitate secernens constitueret esse honestum aliquid, quod utile non esset, et utile,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtinẽtꝰ sciã. cuiꝰ studiu ꝗ uituꝑant haud sane intelligo ꝗdnã sit quod lau¬
dandũ putẽt. Nam suie oblectatio queritur aĩ requiesq curaꝵ que con¬
feri cũ eoꝵ studiis pot̃ qui semꝑ aliꝗd inꝗrũt quod spectet ⁊ ualeat ad bene
beateq uiuendũ: siue rõ ꝯstancie uirtutisq ducit᷑. aut hec ars est aut
nulla oiõ ꝑ quã assequam̃. Nullã dicere maximaꝵ peꝵ arte eẽ cũ minima¬
ruz sine arte nlła sit hoũu est paꝵ ꝯsiderate loquentiũ atq ĩ maximis
reb erranciu. Si aut ẽ aliqͣ disciplina uͥtutis ubi ea queret᷑ cũ ab hoc
discendi gneͣ discesseris: Sed hec cũ ad phya cohortamꝰ accuratius dispu¬
du fuit cur orbati rei .p. m unerib ad hoc nos studiũ potissimũ ꝯtulis¬
semus. Occurris at̃ nobis ⁊ ꝗde a doctis et eruditis q̃uentib sacis no cõ¬
stanter facere iudeamur qui cum p̃cipi nichil posse dicamus tñ ⁊̃ aliis

Expanded text:
it: « Cujus studium qui vituperat, haud sane intelligo quidnam sit, quod laudandum putet. Nam si oblectatio quaeritur animi, requiesque curarum, quae conferri cum eorum studiis potest, qui semper aliquid inquirunt, quod spectet, et valeat ad bene beateque vivendum? Sive ratio constantiae virtutisque ducitur, aut haec ars est, aut nulla omnino, per quam eas assequamur. Nullam dicere maximarum rerum artem esse, cum minimarum sine arte nulla sit, hominum est parum considerate loquentium, atque in maximrebus errantium. Si autem est aliqua disciplina virtutis, ubi ea quaeretur, cum ab hoc discendi genere discesseris? Sed haec, cum ad philosophiam cohortamur, accuratius dispuclarandum fuit, cur orbati rei publicae muneribus ad hoc nos studium potissimum contulissemus. Occurritur autem nobis, et quidem a doctis et eruditis quaerentibus, satisne constanter facere videamur, qui, cum percipi nihil posse dicamus, tamen et aliis
Abbreviated transcription (Latin):
qͥducti. ¶ Omiu aũc ueꝵ nec aptius ẽ ꝗoꝙͣ ad opes tuendas ac tenendas
ꝙͣ diligi nec alienius ꝙͣ timeri. Preclare enĩ Ennius. quẽ metuũt oderũt
quẽ quisq odit ꝑisse expetit. Mulcoꝵ at̃ odiis nullas opes posse obsistere
si ante anaͣ fuit ignotu nuꝑ ẽ cognitũ. Nec uͦ hꝰ tyrãtu solu quẽ armis
oppressa ꝑtulit ciuitas interitus declarat ꝙͣtum odiũ hoiũ ualet ad

Expanded text:
ndas, quam diligi,; nec alius quam timeri, praeclare Ennius: Quem metuunt, oderunt: Quem quisque odit, periisse expetit. II. Multorum autem odiis nullas opes posse obsistere, si antea fuit ignotum, nuper cognitum, nec vero huius Tyranni solum, quem armis oppressa pertulit civitas, inte
Abbreviated transcription (Latin):
facilime possumus eam quã uolu mͥ adipisti cũ hoporuꝵ side caritate.
Ai ca nõ pariter om̃s egemus/ Nã ad cuicũq uitã instituta accomodan¬
dũ est amultis ne opus sit an satis sit a paucis diligi. certũ gͥ hoc
nos amicoꝵ ⁊ nr̃a mirãtiuu. Hec enĩ est una res ꝓrsus ut nõ multũ
differat int̾ sũmos ⁊ mediocres iuros. eaq utrisq ẽ ꝓpe modũ ꝯꝑanda

Expanded text:
 fide caritatem. Sed ea non pariter omnes egemus; nam ad cuiusque vitam institutam accommodandum est, a multisne opus sit an satis sit a paucis diligi. Certum igitur nos amicorum et nostra mirantium; haec enim una res prorsus, ut non multum differat inter summos
Abbreviated transcription (Latin):
piat ꝯsꝙͣ reiꝰ .p.cã. nec res .p. pro se suscipi uolet. s hoͣc comodius se pes
cellat quõo tencat᷑ hoĩu societate. Et enĩ cognitione prudentiãq sẽq̃t᷑
ꝯsiderata actio. Nta fit ut agere considerate pluris sit ꝙͣ cogitat̾ prudẽ¬
ter. Atq hoc qͣde hactenus. ¶ Patefactus cĩ locus ẽ ip̃ẽ ut nõ diffi cile
fatẽ sũt gradus offidioꝵ ex qbus quid cũiq p̃stet intelligi possit uͥ pri¬
osha diis ĩmortalib scdñ patrie. tercia parentibꝰ deinceps grãdatĩ reliꝗs
debeant. qbex ueb breuiter disputatis intelligi pot̃ nõ solũ id homines
sobar dubiare honestũne an tiupesit. s ⁊ duob ꝓpoĩtis honestis utrũ¬

Expanded text:
a, ne res publica quidem pro se suscipi volet. Sed hoc commodius se res cellere, quod teneatur hominum societate. Etenim cognitionem prudentiamque sequetur considerata actio; ita fit, ut agere considerate pluris sit quam cogitare prudenter. Atque haec quidem hactenus. Patefactus enim locus est ipse, ut non difficile em communitate sunt gradus officiorum, ex quibus, quid cuique praestet, intellegi possit, ut prima dis immortalibus, secunda patriae, tertia parentibus, deinceps gradatim reliquis debeantur. Quibus ex rebus breviter disputatis intellegi potest non solum id homines solere dubitare
Abbreviated transcription (Latin):
et simplicia laidãt. Rorme aut dignitas coloris dignitate tuẽda ẽ. color
excitationib corporis. ¶ Adhibenda ẽ pͣca mundiçia nõ odiosa neq exꝗ¬

Expanded text:
et simplicia, laudantur. Formae autem dignitas coloris bonitate tuenda est, color et simplicia, laudantur. Formae autem dignitas coloris bonitate tuenda est, color exercitationibus corporis. Adhibenda
Abbreviated transcription (Latin):
natũ aut mole. et nequid duꝵ aut rusticũ sit. Nec uͦ ystrionib oratõibꝰq
ꝯcedendũ est ut hiis hec apta sint nobis dissoluta. sceni̾oꝵ ꝗde mos
tãta ht̃ uetere disciplina uerecundia ut ĩ scenã sine subligatulo ꝓdeat
nemo. Werẽt᷑ enĩ ne siquo caũ cueni̾t ut corporis ꝑtes queda aperiãt᷑
aspiciantur nõ decore. nr̃õ quide  cũ parẽtibꝰ puberes filii. cũ soceris gniͣ¬
duce. ¶Cum ãt pulcritidĩs duo gu̾a̾ sit̃. quoꝵ in altero uenustas sit
C̃ altero dignitas. Uenustatẽ mulieboẽ dicere debemus. dignitatẽ iurilẽ.
Ergo ⁊ aforma remoueat᷑ omĩs uiro nõ dignus ornatus ⁊ huic siłe uiciu
ĩ gestu motuq caueatur. Nã ⁊ palestricii motus sũt sepe odiosiores et
ystrionũ nõ nulli gestus ĩeptiis nõ uacant. et ĩ utroq gne̾ q̃ sũt recta

Expanded text:
natum aut molle et ne quid durum aut rusticum sit. Nec vero histrionibus oratoribusque natum aut molle et ne quid durum aut rusticum sit. Nec vero histrionibus oratoribusque concedendum est, ut iis haec apta sint, nobis dissoluta. Scaenicorum quidem mos tantam habet vetere disciplina verecundiam, ut in scaenam sine subligaculo prodeat nemo; verentur enim, ne, si quo casn evenerit, ut caspiciantur non decore. Nostro quidem more cum parentibus puberes filii, cum soceris quiduce. Cum autem pulchritudinis duo genera sint, quorum in altero venustas sit, in altero dignitas, venustatem muliebrem ducere debemus, dignitatem virilem. Ergo et a forma removeatur omnis viro non dignus ornatus, et huic simile vitium in gestu motuque caveatur. Nam et palaestrici motus sunt saepe odiosiores, et histrionum non nulli gestus ineptiis non vacant, et in utroque genere quae sunt recta
Abbreviated transcription (Latin):
eas neq ꝑtes neq eaꝵ usus suis nõib appellãt. Quodq facere nõ tur
pe est modo oͣculte id dicere obscenu est. Itaq nec actõ illaꝵ reru
aperte petulancia uacat nec opõnis obscenitas. Nec uͦ audiẽdi sũt
Cynici aut siqui fuerũt stoyci pene cinici qui rẽphendũt rirrident
ꝙ ea que turpia nõ sit̃ re/ uerbis flagitiosa dicamus. Illa aut̃ q̃ turpia
sut̃ noĩb appellemus suis. latrocinai. fraudare adulterare sodomitacͣ
turpe ẽ s dr nõ obscene. liberis dape opan᷑ honestũ ẽ noĩe obscenũ.¬
pluraq ĩ eã snĩa ab eisde ꝯtra u̾etundiã disputãt᷑. Nos aut̃ naͣ sequa¬
mur et ab oĩ qd̾ abhorret ip̃a. ab oculoꝵ auriũq approbatione fugia¬
mus. status. iricessus. sessus. accubatis uultus oculi manuũ motus te¬
neãt illudo decoꝵ. Quibꝰ ĩ rebus duo maxĩe sũt fugiẽda nequid effemi¬

Expanded text:
eas neque partes neque earum usus suis nominibus appellant; quodque facere turpe eas neque partes neque earum usus suis nominibus appellant; quodque facere turpe non est, modo occulte, id dicere obscenum est. Itaque nec actio rerum illarum aperta petulantia vacat nec orationis obscenitas. Nec vero audiendi sunt Cynici, aut si qui filerunt Stoici paene Cynici, qui reprehendunt et irrident, quod ea, quae turpia non sint, verbis flagitiosa ducamus, illa autem, quae turpia sint, nominibus appellemus suis. Latrocinari, fraudare, adulterare re turpe est, sed dicitur non obscene; liberis dare operam re honestum est, nomine obscenupluraque in ear sententiam ab eisdem contra verecundiam disputantur. Nos autem naturam sequamur et ab omni, quod abhorret ab oculorum auriumque approbatione, fugiamus; status incessus, sessio accubitio, vultus oculi manuum motus teneat illud decorum. Quibus in rebus duo maxime sunt fugienda, ne quid effemi