comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
acl nuclam laudem serui ꝑtinent. uel¬
uti sidixerit frugi ꝓbum dcõ audientẽ.
Ut enim pediꝰ scribit. multum interest. cõ¬
mendandi serui causa qiuid dixerit. an
tuam num qͣm confugisse. oportet eum
ceͥuitur. clictum accipimꝰ ꝙ ũbotenus pro¬
iõnunciatum est. nudoq sermone finitur.
ꝓmissum autem potest referri. ⁊ ad nudã
ꝓmissionem sie pollicitationem ł ad o¬
sponsoͥnem scłm ꝙ incipiet. is quide hiꝰ¬

Expanded text:
a, quae ad nudam laudem serui pertinent: uela, quae ad nudam laudem serui pertinent: ueluti si dixerit frugi probum dicto audientem. ut enim Pedius scribit, multum interest, commendandi serui causa quid dixerit, an tuam numquam confugisse, oportet eum cernitur: dictum accipimus, quod uerbo tenus pronuntiatum est nudoque sermone finitur: promissum autem potest referri et ad nudam promissionem siue pollicitationem uel ad sponsum. secundum quod incipiet is, qui de h
Abbreviated transcription (Latin):
.i. qnͣtominoris uicditio agere pot̾. u̾bi
grã. siconstantem aut laboriosum. aut
curacem uigilacem eẽ. aut ex frugalita¬
te sua petulium ad quirentẽntem. affir¬
sus. sompniculosus. piger. ⁊ tarclus. cõ¬
mestor inueniatur. ħomnra uidentur
eo ꝑtinere ne id qd affirmau̾it uenditor
amare abeo exigatur. s cum quodamtẽ¬
ꝑamento ut si forte constantemeẽ affirma¬
int non ex acta grauitas ⁊ constantia: qiͣ
aphilosapho de sideretur. ⁊ silaboriosum
iuigilacem affirmaũit eẽ. non continu¬
us labor ꝑdies not̃tesq ab eoexigatur.
s ħ omm a ex bono ⁊ equo modice deside¬
rentur. Id̾ unceteris queuenditor affir¬
mau̾it intelligimus. ¶uendutor qui
optimum cocum eẽtlixerit. optimum
in eo artificium prãre debet. qui u̾o sim¬
pliciter cotum ex̃ clixerit. satisfacere
uidetur. ⁊̃ simetliocrem cocum prestet.
idem ⁊ inceteris generib artifitiorum.¬
eque siquis simpliciter clicit dixerit pe¬
culiatum eẽ seruum sufficit suis uł mini¬

Expanded text:
st quanto minoris iudicio agere potest: verbi gratia si constantem aut laboriosum aut curracem vigilacem esse, aut ex frugalitate sua peculium adquirentem adfirsus somniculosus piger tardus comesor inveniatur. haec omnia videntur eo pertinere, ne id quod adfirmaverit venditor amare ab eo exigatur, sed cum quodam teperamento, ut si forte constantem esse adfirmauerit, non exacta grauitas et constantia quasi a philosopho desideretur, et si laboriosum et uigilacem adfirmauerit esse, non continuus labor per dies noctesque ab eo exigatur, sed haec omnia ex bono et aequo modice desiderentur. idem et in ceteris quae uenditor adfirmauerit intellegemus.Uenditor, qui optimum cocum esse dixerit, optimum in eo artificio praestare debet: qui uero simpliciter cocum esse dixerit, satis facere uidetur, etiamsi mediocrem cocum praestet. idem et in ceteris generibus artificiorum.Aeque si quis simpliciter dixerit peculiatum esse seruum, sufficit, si is uel mini
Abbreviated transcription (Latin):
cus negõa gessit:⁊ pignora citraemꝑ turr.
recte desiderauit: sitamen possideat ex¬
ceptione doli mali defenditur. ¶ Eum
uenditor numerata Eͥ ꝑte pretii p̃dium
ꝙ uenierat. pignori accepisset. ac posteare¬
siduum precium emptori litteris ad eum
misus donasset. eoq defuncto don ationẽ
quib dam modis inutilem eẽ constabat.
iure pignoris fiscum petere frustra pre¬
dium qui successerat in locouenditoris ap̃s¬
paruit. cuius pignoris solutum cẽ pactumꝰ
prima uoluntate dan ationis constabat
q̃m inittslempecume donationem lex fa¬
ꝗt. cui non est locus in pignore liberando.
¶Defensor absentis cautionem iudicatũ
soiui p̾stctit in dominum uiditio poste a
trarslato fideuissores o brem iudicatam qͦs
de fensor decł̃it. non tenebuntur nec pigno
niũ prus ei debitum offerat.
utuisset. fu̾tꝙ tradrta:⁊ forte emptor añ¬
qmͣ uenclitor melior conditio offeratur.¬
simelior conditio fu̾it allata. quamqͣm
u̾sic res distracta est. nsiemptori displi¬

Expanded text:
cus negotia gessit et pignora citra emptionemrecte desiderabit: si tamen possideat, exceptione doli defenditur. Cum venditor numerata sibi parte pretii praedium quod venierat pignori accepisset ac postea residuum pretium emptori litteris ad eum missis donasset, eoque defuncto donationem quibusdam modis inutilem esse constabat. iure pignoris fiscum frustra petere praedium, qui successerat in locum venditoris, apparuit, cuius pignoriprima voluntate donationis constabat, quoniam inutilem pecuniae donationem lex facit, cui non est locus in pignore liberando. Defensor absentis cautionem iudicatum solvi praestitit: in dominum iudicio postea translato fideiussores ob rem iudicatam quos defensor dedit non tenebuntur nec pignortur, nisi prius ei debitum offerat. venisset, fueritque tradita et forte emptor, antequam melior condicio offersi melior condicio fuerit allata, quamquam, ubi sic res distracta est, nisi emptori displi
Abbreviated transcription (Latin):
net restitutus est iuclicare uel testi¬
rum hoc fieri uetat.
senatu hũc capite nonminui. S
rome morari diuus seuerus i anto¬
ninus permiserunt.

Expanded text:
nec restitutus est, iudicare uel testirum hoc fieri uetat. senatu capite non minui, sed Romae morari diuus Seuerus et Antonius permiserunt.
Abbreviated transcription (Latin):
tore. ¶ Ip̃ .ł. Penatoris fuiumac¬
cipere debemus. non tantumeum qͥ
naturar est u̾m adoptiuum quo.
n intererit a quio uł qualiter a dop¬
tatꝰ fu̾it nec mentem an insenato¬
riaclignitate constitutus eum sce¬
ꝑit anante dignitatem senatori
ꝙmliu tn infamilia eius manet.
Emancipatus ueronomen filii e¬
mantipatioue amittit. A senato¬
re in adoptionem filius datus ei ciui
inferioris clignitatis est qiͣ senato¬
ris filius uidet᷑ ri so qr non amit¬
titur senatoria clignitas adoptõne
inferioris dignitatis. non magisꝙͣ
tore qiͣ senatoris filium hr̃i placet.
it a labeo scribit ⁊̃ eumqui post mor¬
tem pr̃is senatoris sit natus qͣiͣsenato¬
ris filium eẽ. s eum qui postea qͣmpr̃
nasceretur. iste s Si quis conceptus qͥd̾
magis est ut qiͣ senatoris filius intel¬
ligatur. Tempꝰ eñi ꝯceꝑtionis spectã¬

Expanded text:
et Papiam Senatoris filium accipere debemus non tantum eum qui naturalis est, verum adoptivum quoque: neque intererit, a quo vel qualiter adoptatus fuerit nec interest, iam in senatoria dignitate constitutus eum susceperit an ante dignitatem senatoriaquamdiu tamen in familia eius manet: emancipatus vero nomen filii emancipatione amittit. A senatore in adoptionem filius datus ei qui inferioris dignitatis est, quasi senatoris filius videtur, quia non amittitur senatoria dignitas adoptione inferioris dignitatis, non magis qutore quasi senatoris filium haberi placet. Item Labeo scribit etiam eum, qui post mortem patris senatoris natus sit, quasi senatoris filnasceretur. si quis conceptus quidemagis est ut quasi senatoris filius intellegatur: tempus enim conceptionis specta
Abbreviated transcription (Latin):
sacrum locum aliud sacrarium. sa¬
cer locus est locus consecratus. sacra¬
rium est locus in quo satrare ponun¬
tur. quodinedifitio priuato ẽẽ pot̾. ¶¬
Et solent qui liberare eum locumuo
Sanctione s quadam sunt quedam¬
subnixe. ꝙ eninsanstione quadã
subrixum est: id sanctum est isi
deonon sit consecratum ⁊ int̾clum¬
ni hiis sanctionib a dicitur. ut qui iͥ
aliquid commnisit: capite puniatin:
Muros autem municipales: nõ
reficere licet sine principis uł p̾si¬
dis auctoritate: nec aliquid eis con¬
iungere uel suꝑponerqͥres sacranõ
recipit estimationem: Ar isto¬
edificatum sit sier spͣ pͥuatum itaidꝙ
scapite punitur sicuti qui transcen¬
dunt scalis admotis uel alia qͣlibet
ratione. Nam ciues romanos alias
qm ꝑ portas egredi. non licet. cum il¬
ludhostile. ⁊ abhominandum sit. Nã
i romuli fr̃ renuis occisus traditur.
obidquoͤmurum transcendere uolu

Expanded text:
sacrum locum, aliud sacrarium. sacer locus est locus consecratus, sacrarium est locus, in quo sacra reponuntur, quod etiam in aedificio privato esse potest, et solent, qui liberare eum locum sanctione enim quadam sunt subnixae. quod enim sanctione quadam subnixum est, id sanctum est, etsi deo non sit consecratum: et interdum in sanctionibus adicitur, ut qui ibi aliquid commisiMuros municipales nec reficere licet, sine principis vel presidis auctoritate, nec aliquid eis coniungere vel supponere. Res sacra non recipit estimationem. Poaedificatum sit, fieret priuatum, ita quod capite punitur, sicuti si quis transcendet scalis admotis uel alia qualibet ratione. nam ciues Romanos alia quam per portas egredi non licet, cum illud hostile et ab‹omi›nandum sit: nam et Romuli frater Remus occisus traditur ob id, quod murum transce‹n›dere uolu
Abbreviated transcription (Latin):
fectorius anconsulari femine prefe¬
ratur uidend̾ est. i pͣp̾ferri. qr in aior
cdignitas est in sexu uirili. ¶Consu¬
lares autem feminas dicimꝰ consula¬
rium uxores adicit. sat᷑nimis ⁊̃ matrẽ
ꝙ nec usqͣm relatum est nec usqm re¬

Expanded text:
fectorius an consulari feminae praeferatur, videndum. putem praeferri, quia maior dignitas est in sexu virili. Consulares autem feminas dicimus consularium uxores: adicit Saturninus etiam matres, quod nec usquam relatum est nec umquam re
Abbreviated transcription (Latin):
polliendumue concluxerit cul pameñ
prãre debere. ⁊ qd̾ inꝑtia peccauit. cul¬
pam eẽ qnuppe ut artifex inquid con¬
cluxit. ¶ Si alienam domum locau̾
ten̾imetͥ exlocato. ob pensionem. sed
de tp̃r pͥt̾ito uideamus siquidante le¬
gatidiempensiõis deberẽ: puto soluiẽ¬
ulił. At ego ex conducto redte agã:¬

Expanded text:
poliendumve conduxit, culpam eum poliendumve conduxit, culpam eum praestare debere et quod imperitia peccavit, culpam esse: quippe ut artifex, inquit, conduxit. Si alienam domum mihi loteneri me tibi ex locato ob pensionem: sed de tempore praeterito videamus, si quid ante legati diem pensionis debetur: et puto solvenFerocem et ego ex conducto recte aga
Abbreviated transcription (Latin):
ad̾m prãret. si fructurii senuoperas
conduxisset. uł hĩtationem ⁊ mag̃
q̃mttit tem̾ eum.⁊ est equissimum.
idem querit si sumptus fecit in fund̾
qiͣ qͥnqñnio fruiturus an recipiat.
iait non recepturumꝙ hoc euenire
posse. ꝓspicere debuit. Quid tñsi nõ
quasi fruduarius ei locauit. s qiͣ fũ¬
di dominus. uidelicet teneb̾r. decepit
prandam rescͥpserunt. ¶ Iux.ł .xui.¬
clig̃. ait. Siquis fundumlocau̾it ut ⁊̃
siquid ui maiori accidisset hoc ei pr̃a¬
retur. pactostanduneẽ. ¶ Si colomiꝰ
p̾tioꝵ lege locationis ut innocentem
ignemhxat denuitiatum sit. siquidem
formitus cãus. incenclii cãm intulit. ñ
prabitur ꝑicudum locatori. Si uerolo¬
num fecerit tenebitur. ¶Impr̃ ã
quis conduxerat. ita resqͥsit. Si capͣs
latrones citra tuam fraudem abegis¬
se ꝓbari potest iuditio locati casum
prare non cogͥis atq temꝑis quod ĩ¬
secutum est m̾cedes indebitas recuꝑab̾
¶Celsus ĩ imꝑitiam culpe annume

Expanded text:
dum praestaret, si fructuarii serui operas conduxisset uel habitationem? et magis admittit teneri eum: et est aequissimum. idem quaerit, si sumptus fecit in fundum quasi quinquennio fruiturus, an recipiat? et ait non recepturum, quia hoc euenire posse prosp‹i›cere debuit. quid tamen si non quasi fructuarius ei locauit, sed si quasi fundi dominus? uidelicet tenebitur: decepit praestandam rescripserunt. Iulicit, si quis fundum locauerit, ut etiam si quid ui maiori accidisset, hoc et praestaretur, pacto standum esse. Si colonis praediorum lege locationis, ut innocentem ignem habeant, denuntiatum sit, si quidem fortuitus casus incendii causam intulerit, non praestabit periculum locatur: si uernum fecerit, tenebitur. Imperator quis conduxerat, ita rescripsit: "Si capras latrones citra tuam fraudem abegisse probari potest iudicio locati, casum praestare non cogeris atque temporis quod insecutum est mercedes ut indebitas reciperabis". Celsus etiam imperitiam culpae adnumer
Abbreviated transcription (Latin):
sme. d. i. culpaq eius. pomp̃. ait: nͭo
minus tem̃ eimiex ꝯclucto. ei qui condux̾¬
it ut ei praretur frui qui dduxit. licere.
Plane si dominus non patiatur. ⁊ loca¬
tor ꝑatus est aliamhĩtationẽ ñ minus
omodam prare equissimũ ẽẽ ait absolui
locatorem. ¶Hic subiungi pot̾ quod
sit heredem eins nonten̾i ut frui pr̃ãret.
ñ in ag̃ qmͣ insula exusta teneretur lo¬
cator conductori. S anex locato tenea¬
tur conductor ut ꝓrata temꝑis qͦ fruitꝰ
est pensionem prestet. marcełł q̃ rit. ꝙ̃¬

Expanded text:
culpaque eius, Pomponius ait nihilo minus eum teneri ex conducto ei qui conduxit, ut ei praestetur frui quod conduxit licere. plane si dominus non patitur et locator paratus sit aliam habitationem non minus commodam praestare, aequissimum esse ait absolui locatorem. Hic subiungi potest, quserit, heredem eius non teneri, ut frui praestet, non magis quam insula exusta teneretur locator conductori. sed an ex locato teneatur conductor, ut pro rata temporis quo fruitus est pensionem praestet, Marcellus quaerit,
Abbreviated transcription (Latin):
¶d̃ .. Locatio pͥcarii ue rogatio ita fr̃a qͦ¬
ad is crli eam locasset dedisset ue. uell i.
morte eius quilocauit tollitur.
mox pensionemremittã. ex locato ⁊ con¬
ducto agendum erit.

Expanded text:
. Locatio precariiue rogatio ita facta, quoad is, qui eam locasset dedissetue, uellet, morte eius qui locauit tollitur. mox pensionem remittam, ex locato et conducto agendum erit.
Abbreviated transcription (Latin):
tam. dixi conseqñs ẽẽ ut seuis potior sit ĩ
eo ꝙ amplius est inpignore. ⁊ ab eo obla
ta summa pͥmo ordine credita usutarũ¬
q eius pꝰ᷑ponatur pͥmus creditor in sum

Expanded text:
tam. dixi consequens esse, ut Seius potior sit in eo quod amplius est in pignore, et oblata ab eo summa primo ordine credita usurarumque eius postponatur primus creditor in sum
Abbreviated transcription (Latin):
Dauis .ł.uii. Caroicorium mortui peco¬
ris infnictu non est. qr extinguitur
mortuo eo usus fructus.
ut grex non intelligatur: periit u¬
sus fructus. De nsu fructueaꝵ reꝵ q̃ usu¬
censuit ut omnium rerum quas incͦq
prĩmonio esseconstaret: usus fructus
legaĩ possit. quosenatus cosulto induc¬
tum urͣ᷑. ut earum rerurum que usu

Expanded text:
uinciale.Caro et corium mortui pecouinciale.Caro et corium mortui pecoris in fructu non est, quia mortuo eo usus fructu‹s›ruenit gregis, ut grex non intellegatur, perit usus fructus. DE USU FRUCTU EARUM RERUMcensuit, ut omnium rerum, quas in cuiusque patrimonio esse constaret, usus fructus legari possit: quo senatus consulto inductum uidetur, ut earum rerum, quae usu
Abbreviated transcription (Latin):
ame ꝓprietarius conduxit eum q
fundum uendiderit seio usu fructu
non delucto anusum fructum ꝑemp¬
torem retineam. ⁊ ait licet ꝓpͥetarius
mͥpensionem solu̾it tnusum fructum
amittiq non meonomine s suo frui¬
tus est emptor. ten̾ mͥplane ex locato
ꝓprictarium qͣnͣti mea int̾fuit id fc̃m
non eẽ amqͣm si ame concluctumusũ
fructum quis alicui locau̾it. retiet᷑
usus fructus. S si eum ꝓprietarius alii
lorass suo nomme dicendum amitti.
Non enim meo nomine fruitur colo¬
nus. S siemptum ame u sum fructum
ꝓpͥecarius uendidiss an amitt̾emusũ
frudtum querendum est: ⁊ puto amitti.
qm̃ ihic non ut ame empto fruitur fũ¬
diemptor. Idem pomponius querit. Si
legatum mͥ usum fructũ rogatus sim
tͥ restituere. au ꝑte fruiuidear. nec a¬
mittatur usus fructus. ait᷑ dubitare
se de hac qõne. s ĩ est uerius ꝙ marcelł
notat. nicħ hanc rem fidei commnissaĩo
nocere. Suo enim nomĩe utilem actionẽ
cum habiturum.

Expanded text:
a me proprietarius conduxerit eumque fundum uendiderit Seio non deducto usu fructu, an usum fructum per emptorem retineam. et ait, licet proprietarius mihi pensionem soluerit, tamen usum fructum amitti, quia non meo nomine, sed suo fruitus est emptor: teneri plane mihi ex locato proprietarium, quanti mea interfuit id factum non esse. quamquam si a me conductum usum fructum quis alii locauerit, retinetur usus fructus: sed si proprietarius eum locasset suo nomine, dicendum amitti: non enim meo nomine fruitur colonus. Sed si emptum a me usum fructum proprietarius uendidisset, amitterem usum fructum, quaerendum esquoniam et hic non ut a me empto fruitur fundi emptor.Idem Pomponius quaerit, si legatum mihi usum fructum rogatus sim tibi restituere, an per te frui uidear nec amittatur usus fructus. et ait dubitare se de hac quaestione: sed est uerius, quod Marcellus notat, nihil hanc rem fideicommissario nocere: suo enim nomine utilem actionem eum habiturum.
Abbreviated transcription (Latin):
satis dare. placebat utile eẽ cautio¬
nis legatum nec refragari senatus
consultum qͦnia cautionon nmnpecli¬
retur. ⁊ eẽ alterimmi legatum ueluti cer¬
ti: alterum incerti usus fructus iͣ no¬
mine ꝑtem pecunie petentam ab eo
qui satis acee acoherede accep̃. nic̾ti¬
q cum eodem agendum. si satis nõ
uecliss eum uero quisatis p̾stitit
ac pp̃ moram coheredis non satis
accepit. neq fructus nomime interĩ
ten̾ pp̃ senatus consultumn astõe
incerti. quia coheredi satis dedit.
Illud ĩ nob̃ placet legatarium cogẽ¬
clum ꝓmittere. finito aũ usufructu
sicoheredes excã fideiiussoria con
uenirẽtur. eos mandat i nonactu¬
ros. Nonenim suscepisse mandatũ
s uouutat ꝑuisse. demq cautões
legato liberatos de iuo nec cliutrac

Expanded text:
o legatario satisdare: placebat utile esse cautionis quoque legatum nec refragari senatus consultum, quia cautio non impediretur, et esse alterum legatum velut certi, alterum incerti. usus fructus itaque nomine partem pecuniae petendam ab eo, qui satis accepit a coherede, incertique cum eodem agendum, si satis non dedisset. eum vero, qui satis praestitit ac propter moram coheredis satis non accepit, neque fructus nomine interim teneri propter senatus conincerti, quia coheredi satisdedit. illud etiam nobis placet legatarium cogendum promittere. finito autem usu fructu si coheredes ex causa fideiussoria con- uenirentur, eos mandati non acturos: non enim suscepisse mandatum, sed uoluntati paruisse: denique cautionis legato liberatos. de illo nec diu trac
Abbreviated transcription (Latin):
enessipecunie sit usus fructꝰ legatus.
uł aliarum rerum q̃ in abͥusu cosist̃¬
unt nec cautio int̾ueiat. uidendũ
finito usu fructu: an pecuma q̃ data
sit uł cetere res q̃ in absumptione st̃
conclicipossunrt. S si quidem ad huc
contestante usu fructu cautionemes¬
uelit condicere. dici pot̾ omissam
cautionemposse conlici incerti con¬
ditione. s finito usu fructu ip̃am ꝙͣ¬
.titatem sab̾putat posse condici.a nẽ¬
uidepetur que in usu fructupecune dix¬
imꝰ uel ceterarum rr̃ que sunt in ab̾¬
usu. eadem ⁊ uͥsu dicenda sunt. Iam
idem contiñe usum petimie. iusum

Expanded text:
c: Si pecuniae sit ususfructus legatus vel earum rerum, quae in abusu consistunt, nec cautio interveniat, videndum finito ussit uel ceterae res, quae in absumptione sunt, condici possint. sed si quidem adhuc constante usu fructu cautionem qvelit condicere, dici potest omissam cautionem posse condici incerti condictione: sed si finito usu fructu ipsam quantitatem, Sabinus putat posse condici: quauidetur. Quae in usu fructu pecuniae diximus uel ceterarum rerum, quae sunt in abusu, eadem et in usu dicenda sunt, nam idem continere usum pecuniae et usum
Abbreviated transcription (Latin):
aut capitis climmictõnis restitut᷑um.
Nam i si fundus tͥ legatus fu̾it: ⁊ mͥ
euisdem funli usus fructus: habes
tu quidem totius fundiꝓprietatẽ. s ꝑ¬
timcumusu fructu. ꝑtimsine usu fru¬
ctirinon hereclis tͥ cauerem boniuiri ar¬
bitratu. ¶S si duob eorumdem .x. mi¬
lium usus fructus legatus fu̾it. u. mii¬
lia accipient. ⁊ inuicem hr̃cli satiꝰda
legatanium debet tranfferre ⁊ĩ ab eo ᷤᷤ¬
cautio desiceranda est. ut q̃ iͣ Sͣmor¬
tuus aut capite minutus sit enisd̾
qualitatis res restituat᷑ aut estima

Expanded text:
s deminutionis restitutum iri. nam et si fundus tibi legatus fuisset et mihi eiusdem fundi usus fructus, haberes tu quidem totius fundi proprietatem, sed partem cum usu fructu, partem sine usu fructu, et non heredi, sed tibi cauerem boni uiri arbitratu.Sed si duobus eorundem decem milium usus fructus legatus fuerit, quina milia accipient legatarium transferri debet et ab eo cautio desideranda est, ut, quandoque is mortuus aut capite deminutus sit, eiusdem qualitatis res restituatur, aut aestima
Abbreviated transcription (Latin):
tolluntur uł minuunt᷑ possit usus fru
dus legari.
oportet hĩa quib cius pecunie usus
fructus legatusent. quo senatus conił¬
touon id effectum est ut pecunit usꝰ¬

Expanded text:
tolluntur uel minuuntur, possit usus fructus legari. oportet his, a quibus eius pecuniae usus fructus legatus erit.Quo senatus consulto non id effectum est, ut pecuni
Abbreviated transcription (Latin):
libro .xui. P̾ ost actiones quas de u¬
nu̾sitate pretor ꝓposuit subititur ac¬
tio singulariun rerum petitionis q̃
spetialis inrem actio lacumht̃ in om̃s¬
l tebis mobilib tam au̾malib qm
hiis que aniina carent uinhiis q̃ soio cõ¬
tiuentui. ¶ꝑ hanc autem actionem

Expanded text:
edictum.Post actiones, quae de uniuersitate propositae sunt, subicitur actio singularum rerum petitionis.Quae specialis in rem actio locum habet in omnibus rebus mobilibus, tam animalibus quam his quae anima carent, et in his quae solo contine
Abbreviated transcription (Latin):
Hodest .l. Ctechtoris arbitrio ꝑmitatur.
ex pignorib sibiobligatis quib uelit das¬
tractis. ad suum commod̃ ꝑuenire.
tore pignoris pretium seruare non potu¬
isset. andebitor liberat᷑ eẽt putaui si nł¬
la culpa imputari creclitori posit man̾e
debitore mobligatumquia ex ncãtate fr̃a
uenditio non liberat debitorem nisi pecu¬
numita scripsit. ꝙ inpignorib danlic
adici solet. ut quominus pignus ueniss
reliquum debitor reddẽt. suꝑuacuum est.
qi ip̃o iure ita res seht̃. ⁊̃ non adiecto eo
emiit obenictionemrei reclire ad uendi¬
torem non potest. tamen non ẽẽ audien¬
dum creditorem qui fundumuendidit
si uelit eiuid̃ rei ex alia cã qõnem mou̾e
cum corpora hr̃ditaria duusisset nõia
quo cominunium debitoꝵ separatim
singuł in solidum assignauit. qñtum
est andebitorib cessantib ꝓ solsdopignꝰ
uendere: quisq pot̾ .R. posst.

Expanded text:
. Creditoris arbitrio permittitur . Creditoris arbitrio permittitur ex pignoribus sibi obligatis quibus uelit distractis ad suum commodum peruenirtore pignoris pretium seruare non potuisset, an debitor liberatus esset. putaui, si nulla culpa imputari creditori possit, manere debitorem obligatum, quia ex necessitate facta uenditio non liberat debitorem nisi pecuita scribsit: quod in pignoribus dandis adici solet, ut, quo minus pignus uenisset, reliquum debitor redderet, superuacuum est, quia ipso iure ita se res habet etiam non adiecto eo.emit, ob euictionem rei redire ad uenditorem non potest, tamen non esse audiendum creditorem qui fundum uendidit, si uelit eiusdem rei ex alia causa quaestionemcum corpora hereditaria diuisisset, nomina quoque communium debitorum separatim singulis in solidum adsignauit: quaesitum est, an debitoribus cessantibus pro solido pignus uendere quisque potest.
Abbreviated transcription (Latin):
qmͣ seruandi pignoris sui cãintelligit᷑
pecumam declisse uõ offerri ei a debitore pͭ.¬
Darcus.ł. Pi creditor pignus uł ypothe¬
camuendid̾it hoc pactout liceat sibi red¬
dere pecuniam consequi ipignus recuꝑare.
ansi paratus sit debitor reddere pecuniam
agiposse tum crecditore ut si quas actdes¬
heãt eas ced at debitori. S quodiuł scribit¬
inpignore idem ⁊ cirra ypothe cam est. ¶N¬
lud inspiciendum est anliceat debitorisi
ypotheca ueniert petunia soluta eamre¬
cipere. ⁊ si quidem itauenierit ut si in tra
certum tempꝰ ad ebitore pecunia soluta fu¬
erit emptiorescindatur. intra illudtp̃s pe
potest rescindi uenditio. nisi minor sitan
exciuib edicto succurntur. ¶ Queritur
si pactum sit acreclitore Ne liceat debito¬
ri ypothecam uende̾. uł pignus. quid uiris
sit. an ⁊ pactio nulla sit. talis. quasi contra
ius sit. põita. ideoq uenire possit. ⁊ certum ẽ
nullam eẽ uenditionem. ⁊ padiomstetim.

Expanded text:
quam seruandi pignoris sui causa intellegitur quam seruandi pignoris sui causa intellegitur pecuniam dedisse et ideo offerri ei a debitore pariam. Si creditor pignus uel hypothecam uendiderit hoc pacto, ut liceat sibi reddere pecuniam et pignus reciperare: an, si paratus sit debitor reddere pecuniam, agi posse cum creditore, ut, si quas acteat, eas cedat debitori. sed quod in pignore, idem et circa hypothecam est. Illud inspiciendum est, an liceat debitori, si hypotheca venierit, pecunia soluta eam reciperare. et si quidem ita venierit, ut, si intra certum tempus a debitore pecunia soluta fuerit, emptio rescindatur, intra illud tempus potest rescindi venditio, nisi minor sit anex quibus edicto succurritur. Quaeritur, si pactum sit a creditore, ne liceat debitori hypothecam uendere uel pignus, quid iuris sit, et an pactio nulla sit talis, quasi contra ius sit posita, ideoque ueniri possit. et certum est nullam esse uenditionem, ut pactioni stetur.
Abbreviated transcription (Latin):
dem.ł. Fideuissor conuentus offõuidi¬
tis ad secutusẽ. ut emptionis titulop̾dnũ
creditori pignori datum susciꝑ ⁊. nichominꝰ
alteri creditori qui postea sub eodem pigno¬
re contraxerit offerende pecunie quam fi¬
deiussor dependit cum usuris medlii tp̃ris
facultas erit. Nam hiꝰuenditio tnͣsterendi
ꝑignoris cã ncãtate iuris fieri solet.
suꝑẽe ius offende pecunie. conuenit. Si fn
uebitor non interueniente creditoreͫ pignꝰ
uendiderit eiuisq preciu pͥori creditori
licmcreditorem de niminis eius perueñ.
iusure mediitemꝑis. Nicħ enminterest
debitor pignus datum uendidit andemi
ꝯpignori obliget.
to confertur conuenisse uidetur. ne pͥus
ia pͥori. in locum eius successit uenditio¬
nemob petnmam solitam i creditam recte
facit. ¶ Si secundus creditor uł fidenis
sor soluta pecunia pignora susceꝑnit recte
ens offertur: quamuis emptionis titulo oa
tenuerunt.
odest.ł. Cumposterior creclitor apͥore
pignus emit. nontam adquirendi dñii

Expanded text:
m. Fideiussor conuentus officio iudicis adsecutus est, ut emptionis titulo praedium creditori pignori datum susciperet: nihilo minus alteri creditori, qui postea sub eodem pignore contraxit, offerendae pecuniae, quam fideiussor dependit, cum usuris medii temporis facultas erit: nam huiusmodi uenditio transferendi pignoris causa necessitate iuris fieri solet. superesse ius offe‹r›endae pecuniae conuenit. Si tamen debitor non interueniente creditore pignus uendiderit eiusque pretium priori creditori lium creditorem de nummis eius pervenit et usurae medii temporis: nihil enim interest, debitor pignus datum vendidit an denuo pignori obliget. to profertur, convenisse videtur, ne prius ri pecunia in locum eius successerit, venditionem ob pecuniam solutam et creditam recte facit. Si secundus creditor vel fideisor soluta pecunia pignora susceperint, recte eis offertur, quamuis emptionis titulo ea tenuerunt.larum. Cum posterior creditor a priore pignus emit, non tam adquirendi dominii
Abbreviated transcription (Latin):
dabr. ut puta liberis uł libertis. adusꝰ
parentes prõnos ꝙ cum sit famosa.S
nec humili adu̾sus eum quidignitate
exceslet. debet dari. pnta plelrio adu̾sꝰ
consularem p̾cepte auctoritatis. ⁊ ł lux¬
urioso. atq prodigo. aut alias uiliad¬
u̾sus homiuem uite emendatioris: n ta
labei ait. Quid ergo est in horum ꝑ᷑ dicẽ¬
dum est infcm̃ ũb̃ temꝑandam actio¬
nemdandam u̾bone fideim̃tio fiat.¬

Expanded text:
r, ut puta liberis uel libertis aduersus parentes patronosue, cum sit famosa. sed nec humili aduersus eum qui dignitate excellet debe‹t› dari: puta plebeio aduersus consularem receptae auctoritatis, uel luxurioso atque prodigo aut alias uili aduersus hominem uitae emendatioris. et ita Labeo. quid ergo est? in horum persona dicendum est in factum uerbis temperandam actionem dandam, ut bonae fidei mentio fiat
Abbreviated transcription (Latin):
ttem adu̾sus hĩdem de dolo actõ erit dã¬
da. ¶Itẽ incause aagnitõe ñsarilabo
ait ne inpupillum de dolo actõ detur.
nͥ forte nomine hr̃clitario conueniat᷑.
Ego autẽ arbitror ⁊ ex suo dolo oueni¬
en dum. si ꝓximus pub̾tati est. maxĩe
pecuniam accep̃. uł alia similia ad¬
nusit que non magnam machinatõ
em exigunt
sicut exceptõ dat᷑. ¶ S an in muni¬
cipos dedodet᷑ actõ lubitabã. ⁊ puto ex
suo quid̾ dolo non posse dariactionẽ.
Quid enim mumicipes dolo facere pos¬
sunt. S siquid ad eos ꝑuenit excolo
eorum: quires eorum administnͣt pu¬
todandã. de dolo autera decurionum
in ipõs decuriones dabit᷑ de dolo actõ. It̃ O
siquid exdoio ꝓcuratoris dñmꝑueñ:¬
exdolo suo ꝓcui dubiotenet᷑. ¶ Inhͭ
actione designari oportet. cuius colo
fcm̃sit. qmuis in metu non sit nc̃ce.¬

Expanded text:
tem adversus heredes de dolo actio erit danda. Item in causae cognitione versari Labeo ait, ne in pupillum de dolo detur actio, nisi forte nomine hereditario conveniatur. ego arbitror et ex suo dolo conveniendum, si proximus pubertati est, maxime pecuniam accepit, vel alia similia admisit, quae non magnam machinationem exigunt?sicut exceptio datur. Sed an in municipes de dolo detur actio, dubitatur. et puto ex suo quidem dolo non posse dari: quid enim municipes dolo facere possunt? sed si quid ad eos pervenit ex dolo eorum, qui res eorum administrant, puto dandam. de dolo autem decin ipsos decuriones dabitur de dolo actio. Item si quid ex dolo procuratoris ex dolo suo procul dubio tenetur.In hac actione designari oportet, cuius dolo factum sit, quamuis in metu non sit nece
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃. ł.xi. Siquis affirmauit mini¬
mameẽ hereditatem uta eam ab here¬
de emit non ẽ dedolo actõ cum exuẽ¬
ditosufficiat. Sin aũ mͥ ꝑsuasis ut
repudiem hr̃clitatem qiͣminus soluẽ¬
dosit. uł ut optem serim qiͣ melior
eo infamilia non sit. dico de dolodan¬
dam actionem si callide hoc feceris.¬
Item sitabłe testamentine de in¬
offitioso drẽtur: diusupp̾sse sunt.
mox mortuo filio ꝓlate. hr̃ fͤuii ad.¬
ũsus eos qui suppresserint ex lege cor¬
nelia ⁊dedolo exꝑiriposse.¬
qͣ sinim defendat ticius. ⁊ tu ħoleñ
deposi̾s apud seium ut is ħuend̾et
i p̾cium seruaret. donec internos
didicetur. cuius oleum eẽt. neq
ticius uelit iudicium acciꝑe q̃mn:
nire potes. non dũ impleta conditõe
depõnis. de doto adu̾sus ticium agẽ¬

Expanded text:
.Si quis adfirmauit minimam esse hereditatem et ita eam ab herede emit, non est de dolo actio, cum ex uendito sufficiat.Si autem mihi persuaseris, ut repudiem hereditatem, quasi minus soluendo sit, uel ut optem seruum, quasi melior eo in familia non sit: dico de dolo dandam, si callide hoc feceris.Item si tabulae testamenti, ne de inofficioso diceretur, diu suppressae sint, mox mortuo filio prolatae, heredes filii aduersus eos qui suppresserunt et lege Cornelia et de dolo possequasi suum defendat Titius, et tu hoc oleum deposueris apud Seium, ut is hoc uenderet et pretium seruaret, donec inter uos deiudicetur cuius oleum esset, neque Titius uelit iudicium accipere: quonire potes nondum impleta condicione depositionis, de dolo aduersus Titium agen
Abbreviated transcription (Latin):
scribit. de dolo actionem seruinom̃e.
int̾clum de peculio. int̾elum noxalem
dãi. Nam sieares est inqͣ doius cõmissꝰ
est. ex qͣ de peculio daret᷑ actõ inunc ĩ
peculio dandam. Si u̾o easit exꝗͣsit
noxalis ħ ꝙ: noxałe futurum. ¶M¬
ito cause cognitõem p̾tor inseruit.

Expanded text:
scribit de dolo actionem serui nomine interdum de peculio, interdum noxalem dari. nam si ea res est, in quam dolus commissus est, ex qua de peculio daretur actio, et nunc in peculio dandam: sin uero ea sit, ex qua noxalis, hoc quoque noxale futurum.Merito causae cog
Abbreviated transcription (Latin):
nam suscipere. Cadem fere intutorib mar
pit a septitio de usuris ita comienit nisi
sua quaꝙ die usure suprascͥpte ex solue¬
rentur. ł pꝰ t̾rium mensem tinicinmaio¬
ies usuras sei a teueretur. ⁊ deinceps ꝑ sin¬
gulas pensiones si conditione clata usure
non sole soluerentur. ea conditio obserua¬
retur: eoꝑtineant ut qmius conmnissa
sit forte prima stipuło nontantum in
ampliorem qnͣtitatem usurarum conue¬
nri possit. cim eius pensionis nomine que
egres̃ a est cliem p̾stitutum. Pauł .Rz. ples
taretur. non illa tarum sius temporibus le¬
uiorum usurarum. udeo posse euitari pe¬
uam seqñtium pensionum.

Expanded text:
nam suscipere. eadem fere in tutoribus Manam suscipere. eadem fere in tutoribus Mapit a Septicio: de usuris ita conuenit: nisi sua quaque die usurae supra scripta‹e› exsoluerentur uel post tertium mensem, tunc in maiores usuras Seia teneretur, et deinceps per singulas pensiones, si condicione data usurae non soluerentur, ea condicio obseruaretur' eo pertineant, ut, quamuis commissa sit forte prima stipulatio, non tamen in ampliorem quantitatem usurarum conueniri possit quam eius pensionis nomine, quae egressa est diem praestitutum. Paulus respondindicio inspectaretur non illatarum suis temporibus leuiorum usurarum: et ideo posse euitari poenam sequentium pensionum.
Abbreviated transcription (Latin):
temporis inculpatam eẽ moram constitit.
Iteq simaiores usure priorib petantur:
exceptio colinonuͣtiliter opponeretur.
eclitum resfituere possdr debet. quem non¬
deberet restituere sicit mr̃ peteretur. iam
natus fuisset. nisi spetraliter ꝓ hoc egisset.
d̾ .i. Gauis seuis qui rem publicam gere¬
bat fenerauit pecumampublicam: sibusu¬
ris solitis. fuit autem consuctudomñtracer¬
ta tempora latis usuris grauiores inflige¬
rentur quiclam debitores cessauerunt in
soluenclis usuris. quiclam plus initulert̃.
uic effectum est ut omne ꝙ usurarum noĩe
competebat etiam ꝓ hũs ciui cessauerant
inusuris supleatur: quesitum est. an illud
ꝙ amplius ex consuetuline pene nomĩe
acuib clan exactum est. ip̃i scio ꝓficere
debet an rei publice lucro ce deret. R̾. Si o
gaius seuis a debitorsb uisuras stipulatus
nem maiorum usurarum fieri. smonsit
paratares p. imiu̾sorum debitorum fortu¬

Expanded text:
temporis inculpatam esse moram constitit: temporis inculpatam esse moram constitit: ideo si maiores usurae prioribus petantur, exceptio doli non inutiliter opponetur. editum restituere possessor debet: quem nondeberet restituere, si, cum mater peteretur, iam natus fuisset, nisi specialiter et pro hoc egisset.. Gaius Seius qui rem publicam gerebat faenerauit pecuniam publicam sub usuris solitis: fuit autem consuetudo, ut intra certa tempora non inlatis usuris grauiores infligerentur: quidam debitores cessauerunt in soluendis usuris, quidam plus intulerunt et sic effectum est, ut omne quod usurarum nomine competebat etiam pro his, qui cessauerant in usuris, suppleatur. quaesitum est, an illud, quod amplius ex consuetudine poena‹e› nomine a quibusdam exactum est, ipsi Seio proficere deberet an rei publicae lucro cederet. respondi, si Gaius Seius a debitoribus usuras stipulatus nem maiorum usurarum fieri, si non sit parata res publica uniuersorum debitorum fortu
Abbreviated transcription (Latin):
thenagore cuius bona fuerant subiugata
fisco ideo num̾ari decies centena datis noĩe
iussit ꝙ de parte ea pͥstitisie  dotis usuras
allegasset.
dem .t. Debitor usurarus creditori pe¬
cunam obtulit. etͤain cum accipere noluiss
obsignauit. ac deposuit ex eo die rãnonha¬
bebitur. usurarum. ꝙ sipostea conuentus
ut solueret moramfec̃it nũmisteriles ex
eo tempore uoneriuit.
post moram fetus quo paabitur. ut fructꝰ.
s fetus secundut incausa sicut ꝑtus mu¬
lieris.
altero tanto.R. ten̾e. supra modnun legit¬
tune usuru usure. R non tenere. Quare
pro modo cuiusq temporis suꝑfluo: detras¬
to: stipiuatio uires hẽbit. ¶ Usurarumsti¬
pulatio cĩmuis debitor non comieniatur:
cominittitur. nec mutilis legitime usure
stipislatio udetur subeaconditione concep¬
tasĩminores ad diem solite nonfu̾int. Nõ
enuim pena s fenus ub̃ius iuxtarationem
sortis ꝓmittitur. Sitame i post mortemtͤ
cditoris nemo fuit inpetunia solueretur. eiꝰ

Expanded text:
thenagorae, cuius bona fuerant publicata, de fisco ideo numerari decies centena dotis nomine iussit, quod ea patrem praestitisse dotis usuras allegasset.m Debitor usurarius creditori pecuniam optulit et eam, cum accipere noluisset, obsignavit ac deposuit: ex eo die ratio non habebitur usurarum. quod si postea conventus ut solveret moram fecerit, nummi steriles ex eo tempore non erunt. post moram fetus quoque praestabitur ut fructus, sed fetus secundus ut causa, sicut partus mulieris. altero tanto supra modum legitimae usurae respondi non tenere: quare pro modo cuiuscumque temporis superfluo detracto stipulatio uires habebit. Usurarum stipulatio, quamuis debitor non conueniatur, committitur. nec inutilis legitimae usurae stipulatio uidetur sub ea condicione concepta 'si minores ad diem solutae non fuerint': non enim poena, sed faenus uberius iusta ratione sortis promittitur. si tamen post mortem creditoris nemo fuit cui pecunia solueretur, eius
Abbreviated transcription (Latin):
aliciuid ꝑseruum uenditori adquisitumest. ꝙ
exstipulatu conseqii non poterit. uditio emꝑ¬
ti consequetur. Idenim quod uontnͣstertur ĩ
cãm nouatioris uire pristino peti potest.
contrabonos mores desideretur.
domim ue ageretur. ⁊ usurarum qõ mon̾et᷑¬

Expanded text:
aliquid per servum venditori adquisitum est, quod ex stipulatu consequi non poterit, iudicio empti consequitur: id enim quod non transfertur in causam novationis iure pristino peti potest. contra bonos mores desideretur. domini ageretur et usurarum quae
Abbreviated transcription (Latin):
argum̃tis. ttestimoniis. ⁊ q̃ rei aptiora:
⁊ uero ꝓrimiora ex̃ compererit. Non eñi
admultitudinem respiti oportet. s ad sĩ¬
ceran testimomoruni fidem. ⁊ testimoĩa
quib lux potiuis u̾itatis existat.
enura. Curent magrãtus cuiusc̃q
otitestari uolentib ⁊ se ipõs ⁊ alios testes
uel signatores p̾bere. quo facilius nego¬
tia explicentur. ⁊ ꝓbõ rerum saluasit.

Expanded text:
argumentis et testimoniis, quae rei aptiora argumentis et testimoniis, quae rei aptiora et vero proximiora esse compererit. Non enim ad multitudinem respici oportet, sed ad sinceram testimoniorum fidem, et testimonia, quibus po.Curent magistratus cuiusque loci testari uolentibus et se ipsos et alios testes uel signatores praebere, quo facilius negotia explicentur et probatio rerum salua sit.
Abbreviated transcription (Latin):
adulteriis testimonium dicere cõdemp.¬
natam mulierem colligitur. ĩ mulieres
testimonium imuclitio dicencli uisha
lp̃ .ł. Inuiti testimonui ñ clicunt pu¬
blicani mindicio. item quinon detractã¬
dli testimonii causa abierit. Item is qui
exerritui pͥbenclam dcluxerit. s nec pu¬
pilł testimonium demunciaripͭ.  fm̃ n m
enuleiꝰ. In testimonium accusator
citare non debet eum qui iuditio publi¬
monium clicant. Itemsen atus censuit p̾¬
torem testimonium dare. debere iniuclicio.
adulteri causa. ¶Si ea reiconditio s.
ubi arenarium testem.ł similemꝑsonã
admitt̾e cogunur. siue tormentis testi¬
stes omnes eiusdem houestatis ⁊ existima¬
tionis sit. ⁊ negotii qualitas. at iutlicis
motus cum hiis concurrit. sequentl a st̃
omnia testimoniassin Ño exhiis quidã
corum aliud dixerunt. licet imꝑi m̾io cͤ¬
dendum est. ꝙ nature negotii ꝯuenit.
⁊ ꝙ inimicitie aut gre suspitione caret.
ꝯfirmabit ꝙ uidex motũ animi sui ex

Expanded text:
adulteriis testimonium dicere condemnatam mulierem, colligitur etiam mulieres testimonium in judicio dicendi jus halis.Inuiti testimonium non dicunt publicani, item is qui non detractandi testimonii causa aberit, item is qui quid exercitui praebendum conduxerit.Sed nec pupillis testimonium denuntiari . In testimonium accusator citare non debet eum, qui in judicio publimonium dicant. item senatus censuit praetorem testimonium dare debere in iudicio adulterii causa.Si ea rei condicio sit, ubi harenarium testem uel similem personam admittere cogimur, sine tormentis testistes omnes eiusdem honestatis et estimationis sint et negotii qualitas ac iudicis motus cum his concurrerit, sequenda sunt omnia testimonia. Si vero ex his quidam eorum aliud dixerint, licet impari numero, credendum est quod nature negotii convenit et quod inimicitie aut gratie suspicione caret confirmabitque iudex motum a
Abbreviated transcription (Latin):
offm̃ ꝑtinet. Euis quo testimonii fidẽ
adtestam̃tum faciendum ad hib̾i possit
adulterii dampnatus. ⁊ sane iuste te
clitas adiri. neq bonorum posss̃ ql ari po¬
ad testam̃tum nec ad testimonium ad¬
hiberi potest. ¶Hermafroditus an
adtestimõiũ abhiberi possit. quali¬
tas sexus incalescentis ostendit.

Expanded text:
tinet eius quoque testimonii fidem, ad testamentum faciendum adhiberi possit adulterii damnatus: et sane iuste tesditas adiri neque bonorum possessio dari poad testamentum nec ad testimonium adhiberi potest. Hermaphroditus an ad testamentum adhiberi possit, qualitas sexus incalescentis ostendit.
Abbreviated transcription (Latin):
Ip̃ .l. Pat̾. ⁊ filius qui in potestate eiꝰ ẽ.
itẽ duo frẽs qui in cuidem pr̃ĩs potestate
sunt testes utriq in eodem testam̃to uł
eodem negõ fieri possunt. qm nich nocet
ex una domo plures testes alieno negõ:
adhiberi.

Expanded text:
 21. Pater et filius, qui in potestate ejus est, item duo fratres, qui in ejusdem patris potestate sunt, testes utrique in eodem testamento, vel eodem negotio fieri possunt, quoniam nihil nocet ex una domo plures testes alieno negotio adhiberi.
Abbreviated transcription (Latin):
gi oport̾e. nec obstat exceptio. ¶ Illud
tenendum est siquis cõis rei partem ꝓ
intlinso decłit hypothece diuisione fca
cum socio non utiq eam partem creclito¬
ri obligatam eẽ. q̃ ei obringit. qui pigñ
declit. s utriusq pars ꝓ indiuiso ꝓ parte
climidia manebit obligata.
⁊ usu fructu extincto pignus ipotheca
ueꝑit. ¶Creclitor ne pignori hypote¬
ce ue sit. res pacis cipotest. ⁊ deo si heretui
pactus fu̾it ei quo ꝓderit pactum cuire¬
stituit hereditatem. ex senatus consisito
trebelliano. ¶ Siprocuratordebitoris
in rem suam sit non puto dubitari debere
qũ pactum noceat creditori. Itemq
si a ꝑte creditoris ꝓcuratorinrem su am
exititt pas ciscendo inutilem sibifacit
hypothecariam actionem. nitantum ut
putem recte dici.: ⁊ dominolitis hoc casu
Exeo pignore.¬

Expanded text:
gi oportere nec obstat exceptio. Illud gi oportere nec obstat exceptio. Illud tenendum est, si quis communis rei partem pro indiuiso dederit hypothecae, diuisione facta cum socio non utique eam partem creditori obligatam esse, quae ei obtingit qui pignori dedit, sed utriusque pars pro indiuiso pro parte dimidia manebit obligata. et usu fructu exstincto pignus hypothecaue perit. Creditor, ne pignori hypothecaeue sit res, pacisci potest: et ideo si heredi pactus fuerit, ei quoquestituit hereditatem ex senatus consulto Trebelliano. Si procurator debitoris in rem suam sit, non puto dubitari debere, quin pactum noceat creditori. itemque si a parte creditoris procurator in rem suam exstiterit, paciscendo inutilem sibi faciet hypothecariam actionem, in tantum, ut putem recte dici et dominis litis hoc casu viso pignor
Abbreviated transcription (Latin):
fecisse ꝓdest. q sibi miputare debet creclitor¬
qui satisfactionem admisit. uicesołonis.
at ciui non admittit satiffactionem sed so¬
lutionem desiderat: culpandꝰ nonẽ. Insatis¬
clatione autem non utimur atillicim sñia.
qui putabat fisatis detur alicui certe pecu¬
tor libetat᷑ hypotħ. S ni hiis pupilli con¬
sensus non d alit̾ ratus hr̃i. qimsi pͥsente
tutore austore consenserit. aut ĩ ip̃e tutor
scsucet si ꝯmod̾ aliꝙ ł satis eifi ex eo uidex
extimau̾it. ¶Uidebimꝰ si ꝓrurator om̃i¬
um bonorum consensit. ł serius actor
cui ⁊ solui potest iiu id p̾põitus est. ante¬
delitoris ꝓcuratore conuenit ne sit res
obligata dicendum est sodebitoriꝑ doli
exceptionem ꝓdeẽ. Cũ ã cumsuo eius con¬
uen̾it ꝑ ip̃am pacti exceptionem comiẽ¬
ti debet. ¶ Si comienit de parte ꝓindi¬
iuso alienanda sicertares est que ueniti
potest dacide reliqua parte ab iuttio a¬

Expanded text:
fecisse prodest, quia sibi imputare debet creditorfecisse prodest, quia sibi imputare debet creditorqat qui non admittit satisfactionem, sed solutionem desiderat, culpandus non est.In satisdatione autem non utimur Atilicini sententia, qui putabat, si satisdetur alicui certae pecutor, liberatur, hypotheca: sed in his pupilli consensus non debet aliter ratus haberi, quam si praesente tutore auctore consenserit aut etiam ipse tutor, scilicet . Uidebimus, si procurator omnium bonorum consensit uel seruus actor, cui et solui potest et in id praepositus est, an tedebitoris procuratore conuenit, ne sit res obligata, dicendum est id debitori per doli exceptionem prodesse: cum autem cum seruo eius conuenerit, per ipsam pacti exceptionem conuenti debet. Si conuenit de parte pro indiuiso alienanda, si certa res est quae uenit, potest dici de reliqua parte ab initio a
Abbreviated transcription (Latin):
in hoc cãu pꝰst̃ dici ut abypotheca disceda¬
tur. ¶Si pasciscatur creditor ne intra
annum petuniam petat. intelligitur de
ypotheca quoq idem pactus est ẽẽ. on¬
ue ¶ Si conuen̾it ut ꝓhypotheca fi¬
deuissor daretur: ⁊ datꝰ sit satisft̃m uidet᷑.¬
bit.  ut ypotheca liberetur. aliud est suꝰ
obligationis uendiderit creclitor. hic et
peciniam acceꝑit. tunc eñimanent õs
obligationes integre q p̾cii loco id accip᷑.
nõ sołois noĩe. ¶Satisfr̃m ẽẽ creclitori ĩ¬
telligitur. ⁊ si iusiurand̾ delatum datum
est. ypothece non ẽẽ rtm obligatam:¬
lp̃.ł. I tera liberatur pignuis siuie solut̃
est debitum. sũ eo nomine sansfc̃m est. s
⁊ si tempore finitum pignus est. idem dr̃e
debemus. ł siquarõne obligatioeus finita
est. ¶ Qui paratus est soluere m̾ito pignꝰ
uidetur lberasse. qui ueronon soluere sed
satis fatere paratus ẽ. inclu̾sa cã est. gͦ satis¬

Expanded text:
in hoc casu possunt dici, ut et ab hypotheca discedain hoc casu possunt dici, ut et ab hypotheca discedatur. Si paciscatur creditor, ne intra annum pecuniam petat, intellegitur de hypotheca quoque idem pactus esse. Si convenerit, ut deiussor daretur, et datus sit, satisfactum uidebitur, ut hypotheca liberetur. aliud est, si ius obligationis uendiderit creditor et pecuniam acceperit: tunc enim manent omnes obligationes integrae, quia pretii loco id accipitur, non solutionis nomine.Satisfactum esse creditori intellegitur et si iusiurandum delatum datum est hypothecae non esse rem obligatam Item liberatur pignus, sive solutum est debitum sive eo nomine satisfactum est. sed et si tempore finitum pignus est, idem dicere debemus, vel si qua ratione obligatio eius finita est. Qui paratus est solvere, merito pignus videtur liberasse: qui vero non solvere, sed satisfacere paratus est, in diversa causa est. ergo satis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑignoris consenserit creclitor uel ut de¬
bttor hanc renꝑmuter.ł donet ł ĩ dotem
ceti clicenlumerit. pignus liberari. msi
salua cã pignoris sui consensit. ł uendito¬
ri. ł ceteris. Nam solent multi salua cau¬
sa pignoris sui consentire. S isi pp̃e uen¬
oiderit creditor sic tñ uenditonem fecit.
ne liscederet apignore. nisi eisatis fiat:
dicendiun erit exceptionemei non nocere.
S isi non concesserat pignus uenudari:
s ratam hũit uendutionẽ idem erit ꝓ band̾¬
uelle. ¶Queritur si forte uenditio rei
spetiałr obligate non ualeat. annocere
hec res treditori debeat. quiconsensit. ut
puta si qͣ rõiuris uenditionem impecliat
dicenclum est pignus ualere.
Parc̃.ł. Poluitur hypotħ. isi abeadisce¬
datur. aut pasciscatur creclitor ne pecuni¬
ampetat. nisisiquis dicat pactum inter¬
positũeẽ: ut a ꝑsona non petetur. Et
siquid̃ hoc actum sit cum forte alius ypo¬
thecam possidebat. S cum pastum conuẽ¬
tumexcepti onem perpetuam pariat: ead̾

Expanded text:
pignoris consenserit creditor uel ut debitor hanc rem permutet uel donet uel in dotem det, dicendum erit pignus liberari, nisi salua causa pignoris sui consensit uel uenditioni uel ceteris: nam solent multi salua causa pignoris sui consentire. sed si ipse uendiderit creditor, sic tamen uenditionem fecit, ne discederet a pignore, nisi ei satisfiat, dicendum erit exceptionem ei non nocere. sed et si non concesserat pignus uenumdari, sed ratam habuit uenditionem, idem erit probandum.Belle quaeritur, si forte uenditio rei specialiter obligatae non ualeat, an nocere haec res creditori debeat quod consensit, ut puta si qua ratio iuris uenditionem impediat? dicendum est pignus ualere.ariam.Soluitur hypotheca et si ab ea discedatur aut paciscatur creditor, ne pecuniam petat: nisi si quis dicat pactum interpositum esse, ut a persona non petatur. et si hoc actum sit, cum forte alius hypothecam possidebit? sed cum pactum conventum exceptionem perpetuam pariat, eadem et
Abbreviated transcription (Latin):
tis eaqͦ iestitu debent uibere. que siuł
cumip̃a parte restitu debent. ¶Inçerteꝑ
interueniat. Iusta autem fãcẽ potest.
si forte legi falcidie locus sit. intestam̃ti
ppincertam detractionem ex legatis. q̃
iuxapud iudicem examinabitur. Iustã
legatus est quotam ꝑtemuendicare debe¬
at. Itaꝙ talis dabitur actõeadem ⁊ de
non marito donauit ꝑ epłami cundẽ

Expanded text:
tis ea quoque restitui iubere, quae simul cum ipsa parte restitui debent. Incertae interueniat. iusta autem causa esse potest, si forte legi Falcidiae locus sit in testamento, propter incertam detractionem ex legatis, quae uix apud iudicem examinatur: iustam legatus est, quotam partem uindicare debeat: itaque talis dabitur actio. eadem et non marito donauit per epistulam et