comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sine altero. cuius eẽ dr̃ Scibili enim gã¬
me. siue circulo in ipsoortu nature scien¬
tia socutaẽ Simul namq ut scibile cẽcoe¬
pit
h abuit scientiam sui. sed necdum exerGΙΑ id
est operatione monstratione monstrata. Nõ
ergo tunc coepit eẽ scientia eius. quando coe¬
pit operari. sed cumipso scibili orta ẽ. &o pe¬
ratio eius postea consecuta. Discernere
enĩ nosoporta&. operationis exordiũ. Tunc
enĩ possunt aduertere scientiã cum scibili
eõ ꝓcreatã. Operationem uero eius appa¬
ruisse postea indagatione prudentiũ: quib:
de pulsis. obtima definitio ẽ adaliquid relatorũ
sane debemus memoria continere nonom ma
ad aliquid dicta isdem casibus refferre adea quib
unguntur. sed alia genitiuo casi. alia datiuo
pleraque ab latiuo copulari. & genitiuo quidẽ
ut seruus domini duplum simpli. Datiuo simi¬
le simili parpari. Ablatiuo uero sensibile
sensu sonsibile. Scibile scientia scibile. & crã

Expanded text:
sine altero, cujus esse dicitur. Scibili enim γραsine altero, cujus esse dicitur. Scibili enim γραμμῇ, sive circulo, in ipso ortu naturae, scientia sociata est. Simul namque ut scibile esse coepit, habuit scieest operatione monstrata‹m›. Non ergo tunc coepit esse scientia eius quando coepit operari, sed cum ipso scibili orta est, et operatio est postea consecuta. Discernere enim nos oportet operationis exordium; tunc enim possumus aduertere scientiam cum scibili esse procreatam, operationem uero eius apparuisse postea indagatione prudentium. Quibus depulsis, optima definitio est ad aliquid relatorum sane debemus memoria continere non omnia 'ad-aliquid' dicta iisdem casibus referri ad ea quibus iunguntur, sed alia genitiuo casui, alia datiuo, pleraque ablatiuo copulari. Et genitiuo quidem ut seruus domini, duplum simpli; datiuo, simile simili, par pari; ablatiuo uero, sensibile sensu sensibile, scibile scientia scibile, et caetera
Abbreviated transcription (Latin):
ante scibile fuisse & posteius scientiam cõsecutã
Uerbi ꝗratia a pud geometricos ante gr̃amme¬
ł circulus fuit. sed eorum scientia a sapientib:¬
postea comprehensa ẽ Proptereaq: ante fuis¬
se scibile. quo possit scientia repperiri
Hoc anpumentoigitur monstrant multa
eẽ huius cathagoriae quib: non ortus aoe¬
casus uideatur eẽ communis &e sensibile
enim sensus que exemplũ simili ratione
constant contendunt Si quidẽ sensibilia
ante suerint Elementa enim quibomne
corpꝰ constat ante fuer̃ quam corpus exhis
aliquod nasceraur. in quosensus existe¬
r&. Hisigitur argum̃tis ostendunt desi¬
nitionem cathegoriae quae adaliquid dr̃
non recet eẽ defixam: Haec solent pa¬
rum diligenter naturam rerum intu
entes astruere. Omnia enim quae suad
aut naturali potentia dicuntur eẽ
separare uoluerit. nec ulla socia&eate cõfun¬
dere intelleg& ad aliquiddictũ ñ posseeẽ

Expanded text:
ante scibile fuisse et post eius scientiam consecutam ante scibile fuisse et post eius scientiam consecutam verbi gratia apud geometricos ante γραμμή vel circulus fuit, sed eorum scientia postea a sapientibus comprehensa est proptereaque ante fuisse scibile in quo possit scientia reperiri. Hoc argumento igitur monstrant multa esse huius categoriae quibus non ortus et occasus videatur esse communis. Et sensibilis enim sensusque exemplum simili ratione constare contendunt, siquidem sensibilia ante fuerint; elementa enim quibus omne corpus constat ante fuerunt quam corpus ex his aliquod nasceretur in quo sensus existeret. His igitur argumentis ostendunt definitionem categoriae quae ad-aliquid dicitur non recte esse defixam. Haec solent parum dientes astruere. Omnia enim quae sunt, aut naturali potentia dicuntur esse, separare voluerit, nec ulla societate confundere, intelliget ad aliquid dictum non posse esse
Abbreviated transcription (Latin):
duplum est: At sisimplum suerit &e duplim
necessario apparbit Specialitertomꝰ ae re¬
gulariter uthaet cathegora manifestiusdi
noscatur. haec uia est quad ebemus aduote¬
ne non reete dicitadaliquid nisicum cãthe¬
ẽ singulare. ad singularia rescruntur S.¬
quidẽ cum dicimus duplum sine dubioñ
gemeralit̃ sed specialit̃ hoc duplũ dicimus
& huiꝰ simpli duplum dicimus: ac proptura
tun cuere ad aliquid cathegoriaẽ quotiens
uerbi grã socraten crs̃sippodicimꝰ uultu¬
eẽ consimilẽ Ceterum quopaetoł quist ciuisit
similis demonstrabimꝰ nisi & quis simills &
cuisit simibs psonalit̃ indicemꝰ: Squidamo
quibuic definitioni uelint mouere supfluiã
qua estionẽ asferentes inueniri pose a dau¬
quid dictum quod ante sit a postta nascat᷑ qđ de
ipso debeit nuncupari: ut iamuideantur hȩc
duo nec ortu nec occisu sibi eẽ coniuncta ac
dant exempla scibilis & scientiȩ. asserctetes

Expanded text:
duplum est; at si simplum fuerit, et duplum duplum est; at si simplum fuerit, et duplum necessario apparebit. Specialiter tamen ac regulariter, ut haec categoria maninoscatur, haec uia est, qua debemus aduertere non recte dici ad-aliquid nisi cum kaqevest singulare ad singulare refertur; siquidem, cum dicimus 'duplum', sine dubio non generaliter sed specialiter hoc 'duplum' dicimus, et huius simpli duplum dicimus. Ac propterea tunc uere ad-aliquid categoria est quoties, uerbi gratia, Socraten Cesse consimilem ceterum quo pacto vel quis vel cui sit similis demonstrabimus nisi et quis similis sit et cui sit similis personaliter indicemus?. Sunt quidam qui huic definitioni velint movere superfluam quaestionem asserentes inveniri posse ʻad-aliquidʼ dictum quod ante sit, et postea nascatur quod de ipso debeat nuncupari, ut iam videantur haec duo nec ortu nec occasu sibi esse coniuncta. Ac dant exempla scibilis et scientiae, asserentes
Abbreviated transcription (Latin):
reicuius lib& quaesit scibilis scientia dr̃
& sensus rei eius quȩ sit sensibilis sensꝰ dr̃
Tuncadaliquid debemꝰ accipere. at cũ
scientia. uel disciplina. non reicuiꝰ lib&
haecest interim differentia lic& sip
priae hanc cathegoriam quae adali¬
quid dicitur uolumus desinire : ut
ac&eris separetur In omnes enim¬
uid eaur incurrere aliomodo cam definire de¬
beamus desemperparum considerantib ertor
oriatur Tuncengo &uere etpropric ad aliquia
dicitor cum subu no ortu atque occaso ae io
quodiungitur. &id cui iungitur inuenit᷑ ut
pote seruus cedominus Vtrumque ł simil ẽ
ł simulñc̃ et enimcum dominũ diatris ne¬
cessaro existet &eseruus Cum uero dominũ
tuleris nec seruus appana similit̃ duplum
& si plũ alterutrũ seł incerimunt ł estin¬
dunt dppurente enim duplo. nascitur sim¬
plum du plopereunte nec simplũ poteritꝓ
manere similitero si simplum non sic ncc

Expanded text:
cujuslibet rei quae sit scibilis, scientia dicitur, cujuslibet rei quae sit scibilis, scientia dicitur, et sensus rei ejus, quae sit sensibilis, sensus dicitur; tunc ad aliquid debemus ascientia uel disciplina non rei cuiuslibet, cere. Cap. 98. Haec est interim differentia; licet, si proprie hanc categoriam quae ad-aliquid dicitur uolumus definire ut a caeteris separetur in omnes enimuidetur incurrere, alio modo eam debeamus definire ne semper parum considerantibus error oriatur. Tunc ergo et uere et proprie 'ad-aliquid' dicitur cum sub uno ortu atque occasu et id quod iungitur et id cui iungitur inuenitur; ut puta seruus et dominus, utrumque uel simul est  simul non est. Etenim cum dominum dixeris, necessario existet et sevus; cum vero dominum tuleris, nec servus apparet. Similiter duplum et simplum, alterutrum se vel perimunt vel ostendunt: apparente enim duplo, nascitur simplum; duplo pereunte, nec simplum poterit permanere. Similiterque si simplum non sit, nec
Abbreviated transcription (Latin):
quod est dicitur ex altero sine cuius socie¬
tate eẽ non possit & cuius uis omnis exal¬
terius coniunctione descendit. Ut duplũ
simplidicitur duplum. maus. minoris dr̃
maius simile. similidicitur simile clara
igitor. adaliquid non suaui sed alcerius cõ¬
iunctione consistere Eodem modo acci¬
prenda sunt caera quae eiusdem cathe¬
goriac eẽ noscuntur. ut est habitus. af¬
fectio disciplina positio sensus. hace
pendent exaltero Si quidem habitus ali¬
cuius habitus dr̃ & affectio alicuius
adaliquid affcctio. & scientia & positio
& sensus similiratione noscuntur
non nosautem turba quod quaedã hiuꝰ
cathegorarir tẽ narrantur quȩ ce qualititi
uideanturee Poniuncta habitꝰ enĩ & asfectio
& scientia. & cetera quaecum hisdicta sunt
qualitati uident᷑ maxi me conuenire
Sed differentiam debemꝰ aduertere. qua
hae duȩ cathegoriȩ id est qualitas &a dab
cem separantur quoties enimscientia

Expanded text:
quod est dicitur ex altero sine cuius sociequod est dicitur ex altero sine cuius societate esse non possit et cuius vis omnis ex alterius coniunctione descendit; ut duplum simpli dicitur duplum, maius minoris dicitur maius, simile simili dicitur simile. Claret igitur ad-aliquid non sua vi sed alterius coniunctione consistere. Eodem modo accipienda sunt cetera quae eiusdem categoriae esse noscuntur, ut est habitus, affectio, disciplina, positio, sensus haecamque pendent ex altero, siquidem habitus alicuius habitus dicitur, et affectio alicuius ad aliquid affectio, et scientia et positio et sensus simili ratNon nos autem perturbet, quod quaedam hujus categoriae esse narrantur, quae et qualitati videntur esse conjuncta. Habitus enim et affectio et scientia et caetera quae cum his dicta sunt, qualitati videntur maxime convenire. Sed differentiam debemus advertere, qua hae duae categoriae, id est qualitas, et ad  invicem separantur. Quoties enim scientia
Abbreviated transcription (Latin):
C&erauero quȩ ad quantũ ñ ꝑtinent simiba
sibi potius quã ȩ qualia nominamus ut albam
albosimile. aut non similedi catur hoc enĩ
uerbum specialit̃ his quaein quanto s̃ uide¬
athegoriarum tertia est. quȩ latine adali
non ordo sedtractatus necessitas fecit Nam
postquantum quale sequatũr. Uerum qm̃ in
sine quanti quaedam eius dem generis ad abi¬
quid udebantur posse transferri. hanc cathe¬
goriam quȩ quarta suerat. necessariot᷑tiã
uoluit ordinare. ut discussis atqi monstrats
omnib: quaecurq conuenirent. frequens
orta confusio solueretur. Incipit aut̃ non
adefinitionib: suis aris toteles. sed ab eorum
terminis quiante se adaliquid perperam
definire uoluer̃. lta tam̃ hȩc debemꝰ audire
quasi tracta tui necessaria Astute & enĩ dat
illis auxiliũ philo sophus & medelã malepo¬
sitis terminis querit postea sur prolatione
sententiae omnia quȩ impropriȩ definitas

Expanded text:
Caetera uero quae ad quantum non pertinent, similia Caetera uero quae ad quantum non pertinent, similia sibi potius quam aequalia nominamus, ut album albo simile aut non simile dicatur. Hoc enim uerbum specialiter iis quae in quanto sunt uide Cap. 93. Categoriarum tertia est quae latine 'ad-alihanc tertiam non ordo, sed tractatus necessitas fecit; nam, post quantum, quale sequebatur; uerum, quoniam in fine quanti quaedam eiusdem generis ‹in› adaliquid uidebantur posse transferri, hanc categoriam, quae quarta fuerat, necessario tertiam uoluit ordinare ut, discussis atque monstratis omnibus quae cuique conuenirent, frequens orta con fusio solueretur. Cap. 94. Incipit autem non a definitionibus suis Aristoteles, sed ab eorum terminis qui ante se ad-aliquid perperam definire uoluerunt. Ita tamen haec debemus audire quasi tractatui necessaria. Astute enim et dat illis auxilium philosophus et medelam male positis terminis quaerit, postea suae prolatione sententiae omnia quae im
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ migratione hominum commutatur
ut siquis cuminstriorib: suerit ad superio¬
ra conscendat. Aut esuperiorib: uelit adin¬
feriora descendere. omnia illi quae ante
suerant commutantur cum descendenti
inferiora quae fuerant superiora cer
quidẽ nõta menin solo ut ñ recipiat magis
& minus. Qđ grȩce dictũ est malon. cẽ
tõn. Bipe dale enĩ cũ dicimꝰ. nõ possumus
aliud bipedale magis uł minꝰ dicere. Si¬
milienĩ modo bipedale secundũ est quem¬
ad modũ primũ. Qđ si aliud alio amplius
fuerit. iã nõbipedale sed al terius mensu¬
rȩ suscipit nom̃: nec numerꝰ magis &e minꝰ
sustina. Si quidẽ .iii. magis aut mintres no¬
minare dementia ẽ & tẽpꝰ nõ potest ẽẽ tprae
magis autminꝰ Clara ngit᷑ his expositis
magis & minꝰ in quanto inueniri nõposse
inuenit᷑: illudẽ ut omĩa eiꝰ paria aut impa
dicatur similit̃ que eius ommia non ȩqualia & in¬
iequalia sed paria aut imparia nun eupant᷑

Expanded text:
autem migratione hominum commutatur; autem migratione hominum commutatur; ut, si quis, cum in inferioribus fuerit, ad superiora conscendat aut e superioribus uelit ad inferiora descendere, omnia quae illi ante fuerant commutantur, cum descendenti inferiora quae fuerant superiora cernquidem, non tamen in solo -- ut non recipiat magis et minus quod graece dictum est ma'llon kai; h|tton. Bipedale enim cum dicimus, non possumus aliud bipedale magis uel minus dicere; simili enim modo bipedalesecundum est quemadmodum et primum; quodsi aliud alio amplius fuerit, iam non bipedalis sed alterius mensurae suscipit nomen. Nec numerus magis et minus sustinet, siquidem tres 'magis aut minus tres' nominare dementiae est; et tempus non potest esse tempore magis aut minus. Claret igitur his expositis magis et minus in quanto inueniri non posseinuenitur, illud est, ut omnia eius paria aut impardicatur; similiterque eius omnia nontaequalia et inaequalia, sed paria aut imparia nuncupantur .
Abbreviated transcription (Latin):
cado est cõtraria. Id est illud suꝑ haee dcorsũ
quodomnia quae pondent grauias naturalit̃ ferud
ad tram. Ad caclũ uero leuari necessec̃ quȩ
uidentur cẽ leuiora Hincigitur caclum
terramq cõtraria sibi eẽ dixerunt qđ h a nc
deorsum illud uero superius naturalis ne¬
cessitas collocauit ex hacigitur ratione
uidetur contrariorũ omniũ definitio cõs¬
ttuta Dicunt᷑ enim illa eẽ cõtraria quȩcũ
sint exuno eodemquegenere multotam̃
ad uertere ad aliquid dicta potius debere
conuingi Si quidem supradici non potest
nisi & in fra efucrit designatum qđ sicalum¬
niari quibusdam lib& supra & infra cathe¬
goria magis qua cubidr̃ uider pocest
Cumenim supra uł in sra dm̃s ubi aliquid
gerntura gnoscitur Sed haec ut didimꝰ garti¬
entium sint Nosuero inquanto admitai cõ
& subternaturale: Aliud uero qđ circanose
Naturale enim non potest immutari Nrm̃

Expanded text:
coelo contraria est id est illud super, haec deorsum coelo contraria est id est illud super, haec deorsum quod omnia quae pondere grauia sunt naturaliter feruntur ad terram, ad coelum uero leuari necesse est quae uidentur esse leuiora. Hinc igitur coelum terramque contraria sibi esse dixerunt quod hanc deorsum, illud uero superius naturalis necessitas collocauit. Ex hac igitur ratione uidetur contrariorum omnium definitio constituta: dicuntur enim illa esse contraria quae, cum sint ex uno eodemque genere, multo tamen aduertere ad aliquid dictis potius debere coniungi, siquidem 'supra' dici non potest nisi et 'infra' fuerit designatum. Quod si calumniari quibusdam libet, 'supra'et 'infra' categoria magis quae 'ubi' dicitur uideri potest cum enim 'supra' uel 'infra' dicimus, ubi aliquid geratur agnoscitur; sed haec, ut diximus, garrientium sint; nos uero in quanto admitti contet subter naturale, aliud uero quod circa nos; naturale enim non potest immutari, nostrum
Abbreviated transcription (Latin):
dius Ac propterta manifestũ c̃. multũ & exiguũ
uł grande & breue cumaliquo conparata sui uo
multũ & exguum quanto debere coniungi
uerũ &iã si existimet eẽ contraria. quod sien
penitꝰ non potest. Namsi hȩc quod a merrore de¬
cepti contraria dicimꝰ. fi & ut in unare uno atq
codem tempr̃ cõtraria uideant᷑incidere Vna
enĩ res & iaior aminore & breuis amaiore
uno atque eodem tesmpore poterit nominan
quod sieri nec uerinatura patitur. nec ratio
quanto contrar&as circulo conuenint potest
Ueteresenim. supraa& in siai propter caełi terreq
distaintim contrira sibi eẽdixer̃ undiqueuer¬
sum asserentes terram subtertẽ caełum suꝑ
Contemplantib enim nob naturamperum
terra quae uidecur in medio ubique subterẽ
Nam & antipades nrĩ qui nob̵ dicuntur figent
aduersa uestigia. caclum suꝑ se habent Clar&
qđ propterea ex diuersitate locorum terra

Expanded text:
dius. Ac propterea manifestum est multum et exiguum, dius. Ac propterea manifestum est multum et exiguum, uel grande et breue cum aliquo comparata sui uocmultum et exiguum quanto debere coniungi, uerum etiam si existiniet esse contraria: quod fieri penitus non potest. Nam si haec quodam errore decepti contraria dicimus, fiet ut in una re uno atque eodem tempore contraria uideantur incidere. Una enim res et maior a minore et breuis a maiore uno atque eodem tempore poterit nominari, quod fieri nec rerum natura patitur nec ratio quanto contrarietas circa locum uideri potest. Veteres enim supra et infra propter coeli terraeque distantiam contraria sibi esse dixerunt, undiqueuersum asserentes terram subter esse, coelum super. Contemplantibus enim nobis naturam rerum, terra quae uidetur in medio, ubique subter est; nam et antipodes nostri, qui nobis dicuntur aduersa figere uestigia, coelum super se habent. Claret quod propterea ex diuersitate locorum terra
Abbreviated transcription (Latin):
cimꝰ multũ albũ. propterea multũ albũ dr̃ ñ qđ ip¬
sum albũ sit inmensũ sed quod epipbania in qua abũe
multa cernator Manifestum estigitur cum multũ
albũ dicimus exepiphaniac quantitite albũ qdilli
accidit aestimari Similit̃ cum longosaetus dicimꝰ
non quo actusinm̃sisint longidicunt᷑ sed extem pr̃is
quanto contrarium nubileẽ Ep̃ihaniacmĩ siue
grammȩ. siueduob cubitis. siue trib cõtrarium
nihilẽ Nisi forte errore quodã multũ & exiguũ
putemus eẽ cõtrara ñ aduercentes. hec in eorũ
niumerũ quȩ ad aliquid dicuntur deberetrans¬
ferri Nichil enimmultum ul exiguum dr̃ nisi
alteri fucrit comparatũ Cumenĩ dicmꝰ montẽbit¬
uẽ grandiorẽ eẽ alterũ cui cõparatusẽ inducimꝰ ł¬
cũ dicimꝰ grandẽ miliigranũ. conparationo siuge¬
nensincobreuius aliquidinuenit᷑. illud e c̃ gan¬

Expanded text:
camus 'multum album', propterea 'multum' album dicitur non quod ipcamus 'multum album', propterea 'multum' album dicitur non quod ipsum album sit immensum, sed quod epiphania, in qua album est, multa cernatur; manifestum est igitur, cum 'multum' album dicimus, ex epiphaniae quantitate: album quod illi accidit aestimari. Similiter, cum longos actus dicimus, non quod actus immensi sint longi dicuntur, sed ex temporis quanto contrarium nihil esse; epiphaniae enim siue grammae siue duobus cubitis siue tribus contrarium nihil est. Nisi forte errore quodam multum et exiguum esse putemus esse contraria, non advertentes haec in eorum numerum quae ad-aliquid dicuntur debere transferri. Nihil enim multum vel exiguum dicitur nisi alteri fuerit comparatum; cum enim dicimus montem ʻbrevemʼ, grandiorem esse alterum cui comparatus est indicamcum dicimus grande milii granum, comparatione sui generis in quo breuius aliquid inuenitur, illud esse gran
Abbreviated transcription (Latin):
festa positione iunguntur hȩc Grãnic epiphunu
corpus. locus Siue enĩ ingrammȩ siuein ꝙiphania
siue in quolib& horũ positis t̃minis partes feceris
quamquam sibi cohȩrentes uideont᷑ atq cõiunat
tim̃ aduerti corporaliter lica: quȩ parsubi sit cui
babea hȩc Tempꝰ numerꝰ oratio. Vnũ enĩ cum dicimꝰ
ipsũ numerũ solũ dicentes non aliquid corporalit̃ nu¬
merantes ñ uidemꝰ łeiꝰ deaterã ł sinistrã. quippe cũ in
uerbo sic &innullosit corport positionẽ suarũ partiũ
non potest de monstrait. nisi forte ordine dixerimꝰ
qđ unũ secuntur duo. Positio aut̃ in hisdum taxat
ne maximae cum haec mox uideantur labi Cũ
dixeris tempus. currie & sermo cumidiccũ fuerit & cũ distꝰ
ñ apparet. Manifestũẽ igitur hȩctria positionẽ
inueniri potuerint. debent ꝓaccidentib poni
Senĩ quedã quȩ accidentib ipsisaccidunt. ut sidi¬

Expanded text:
festa positione iunguntur haec: gramme, epiphania, festa positione iunguntur haec: gramme, epiphania, corpus, locus. Siue enim in gramme siue in epiphania siue in quolibet horum positis terminis partes feceris, quamquam sibi cohaerentes uideantur atque coniunctae, tamen aduerti corporaliter licet quae pars ubi sit, cui habent haec: tempus, numerus, oratio. 'Unum' enim cum dicimus ipsum numerum solum dicentes, non aliquid corporaliter numerantes, non uidemus eius dexteram uel sinistram: quippe cum in uerbo sit et in nullo sit corpore, positionem suarum partium non potest demonstrare; nisi forte ordinem dixerimus, quod unum sequuntur duo; positio autem in his dumtaxat ne, maxime cum haec mox uideantur labi cum dixeris; et tempus currit; et sermo, cum nondum dictus fuerit non apparet. Manifestum est igitur haec tria positionem inueniri potuerint, debent pro accidcntibus poni; sunt enim quacdam quae accidentibus ipsis accidunt. Ut, si di
Abbreviated transcription (Latin):
ritum & futurum tempusita confusumẽ
ut incertũ sit in quod debeat separar. Locꝰ
autem quoniam corpꝰ quod cumq circum¬
dat & corporis partib ocupatur ita cõ¬
muni t̃mino partitur que madmo¬
dum partitur& corpus Ac propterea
eum nec esseest coherentem ut c&era
nominari Separata uero suat nu¬
merus & otatio qui senim ñ aduertat
cꝓprus t̃minis unũ separatũ eẽ ad uob duos
atrib: & ioratione singulȩ sillabȩ sẽpara¬
tȩ s̃ & naturaenĩ &numero segregant᷑
& ad quintum pertinere & separata oportere
nominari Horum quantorum est & alia disfe¬
rentia Nam exhis alias̃ quorum partes positio¬
nem habeant ex qua possit agnosciquȩ pars euiq
iungatur. alia quorũ partes positionẽ habere ñ
possint Positionem habent dico cũ uidemꝰ cuĩq
iti dexterã. leuã. superiora inferiora. ante post
longe iuxta Suntergo quorum partes sibimani¬

Expanded text:
ritum et futurum tempus ita confusum est, ritum et futurum tempus ita confusum est, ut incertum sit quo debeat separari. Locus autem, quoniam corpus quodcumque circumdat et corporis partibus occupatur, ita communi termino partitur quemadmodum partitur et corpus, ac propterea necesse est eum 'cohaerentem' ut caetera nominari. Cap. 79. Separata uero sunt mlmerus et oratio. Quis enim non aduertat propriis terminis unum separatum esse a duobus, duos a tribus? Et in oratione singulae syllabae separatae sunt; et natura enim et numero segreganturet ad quantum pertinere et 'separata' oportere nominari. Cap. 80. Horum quantorum est et alia differentia; nam ex his alia sunt quorum partes positionem habeant ex qua possit agnosci quae pars cuique iungatur, alia uero quorum partes positionem habere non possunt. Positionem autem dico cum uidemus cuiusque rei dexteram, laeuam, superiora, inferiora, ante, post, longe, iuxta. Cap. 81. Sunt ergo quorum partes sibi mani
Abbreviated transcription (Latin):
HabeNs
COR PUS¬
LOCUS
Inhis enim singularum partium terminss
certum mensurae terminum dederis
uideatur. Adeo sibi parsutraque cohac¬
r&. atque coniuncta ẽ  epiphanta
quoque similidecausa olnexadicit᷑
teohaerens. Denique siquis hanc diui¬
dere uolueric in eius medio graimmac
ponat netesseẽ. Haec grammae quacepi¬
phaniam diuid& cum ex hacduas par¬
tes fecerit ipsarumduarum partium
Sicenin sibi conexic̃ ut non appareat cuiter
secait uoluerit diuidendi corporisteronino
graminae uł cpiphanu sit necesseẽ Ipsa
enim praccisio quam gransmae facit cum
ꝙiphania. necesse est descendat in corpꝰ
Atque ideo incertum est siue gransmae
si ue cpiphania cui parti terminum dede¬
rinit. cum diuiso corpore in utrãque parit
epiphaniam necessesit reperir Ideo ꝙ
corpusco haerens est. in quo faciendarũ
dua rum partium communi sẽ terminus
Temporis quoque similis ratioẽ cui di¬
uidendo siuelimus terminum dare
dicamus modo. Modo autem int̃prete¬

Expanded text:
haerens corpuslocus In his enim singularum partium terminos certum mensurae terminum dederis, videatur: adeo pars utraque sibi cohaeret atque conjuncta est. Epiphania quoque, simili de causa, connexa dicitur et cohaerens. Denique si quis hanc dividere voluerit, in ejus medio grammen ponat necesse est, haec gramme quae epiphaniam dividit cum ex hac duas partes fecerit. Ipsarum duarum partium sic enim sibi conexa est ut non appareat cui tersecare uoluerit, diuidendi corporis terminus gramme uel epiphania sit necesse est; ipsa enim praecisio quam gramme facit cum epiphania necesse est descendat in corpus; atque ideo incertum est siue gramme siue epiphania cui parti terminum dederint, cum, diuiso corpore, in utraque parte epiphaniam necesse sit reperiri. Ideoque corpus cohaerens est in quo faciendarum duarum partium communis est terminus. Cap. 78. Temporis quoque similis ratio est cui diuidendo, si uelimus terminum dare, dicamus 'modo'. 'Modo' autem inter praete
Abbreviated transcription (Latin):
teneamus contrari& atͥi receptricem qua¬
litatem ne comnem posseeẽ. nec solam
Nec illud est omitendum ut sciamus incon¬
tranis qualitatum subeadem cathegona eẽ
alterum subqua aliud inuenitur ut iustitiae
iniustitia contraria est qualitas iustitia gin
quo queeẽ qualitatem necesseẽ Itaquefit
ut regulariter contranae qualitates cathego¬
interea quid sit proprium qualitatis. ꝗm̃
contra r&atem suscipere nec solius est nec
totius aliud perscrutemur. Vid eo enim magis
&minus. hoc estmallon be eton inse recipere
qualitatem Namque magis album. uel magis
nigrum uel magis musicum. ł minus musicũ
possumus dicert̃ Uerum id quoque nec in
omni qualitatȩ nec insola poterit inueniri

Expanded text:
teneamus contrarietatis receptricem quateneamus contrarietatis receptricem qualitatem nec omnem posse esse nec solam. Nec illud est omittendum ut sciamus in contrariis qualitatum sub eadem categoria esse alterum sub qua aliud invenitur; ut iustitiae iniustitia contraria est, qualitas iustitia, et quoque esse qualitatem necesse est. Itaque fit ut regulariter contrariae qualitates categointerea quid sit proprium qualitatis, quoniam contrarietatem suscipere nec solius est nec totius, aliud perscrutemur. Video enim magis et minus hoc est ma'llon kai; h|tton in se recipere qualitatem; namque 'magis album' uel 'magis nigrum' uel 'magis musicum' uel 'minus musicum' possumus dicere. Verum id quoque nec in omni qualitate nec in sola poterit inueniri
Abbreviated transcription (Latin):
tes nulla dubitatioẽ quis enim dubitat. saluti
contrarium eẽ languorem. iustiti ae iniustitiam
calorem frigon malo bonum nonerudito ut¬
teris cruditumꝰ Sed hoc noni n omni qualita¬
tenpenes Nam pallido u&l fusco ł quadrato
dart qua quae qualitates contrari& atem non ie¬
cipiant possit aduerti eritigitur notũ doctis
eas qualitates quae contrariis mediae s. & cas
quae ex formis figunsque nascuntur. contra¬
ri&atem poenitus cacusart Contrarius aut̃
mediasdiai ut est fuscum ł pallidum. Haec
enim duo dealbedine ł nigredineq nascunt᷑
Vac sunt hismedia ipsa uero nigredo & albedo
sunt sibi contraria. Fusco autem pallidoque con¬
tranum nichilẽ clar& ergo contrariorum
media cõntrarium non habert quin aciam
qualitas quac ea forma ł figura consistit con¬
trariaatis ignaraest quid enim quadrato
quid trigono quidcirculo ł cono. ł cylindro
contrarium quis opponat᷑ Regulariter ergo

Expanded text:
tes nulla dubitatio est. Quis enim dubitat saluti tes nulla dubitatio est. Quis enim dubitat saluti contrarium esse languorem, iustitiae iniustitiam, calorem frigori, malo bonum, non erudito litteris eruditum? Sed hoc non in omni qualitate reperies; nam pallido uel fusco uel quadratdare qua quae qualitates contrarietatem non recipiant possit aduerti. Erit igitur notum doctis eas qualiquae ex formis figurisque nascuntur contrarietatem penitus excusare. Contrariis autem medias dixi ut est fuscum vel pallidum; haec enim duo de albedine nigredineque nascuntur ac sunt his media, ipsa vero nigredo et albedo sunt sibi contraria; fusco autem pallidoque contrarium nihil est. Claret ergo contrariorum media contrarium non habere. Quin etiam qualitas quae ex forma vel figura consistit, contrarietatis ignara est; quid enim quadrato, quid trigono, quid circulo vel cono vel cylindro contrarium quis opponat? Regulariter ergo
Abbreviated transcription (Latin):
quidam uolunt cachegonae alteri socurt quȩ
apud grecos crstẽ. apud nosiacere siue utau
aorus quemego inter doctissimos habeo
uoluit situs dicitur Clar& enim unum¬
quod que earum partium quae corpus effĩ¬
ciunt positione constare. Uerum tamen
cum lene uel asperum. uł densum ł rarũ
dicimus qualia demonstramus ea que omã
quae dehis superius explicata sunt adint̃¬
pretationem non uocabuli sed naturae
uidentur potius pertinere qua de causa
cogit ratio ut haec quoque inter qualia
numeremus: Abhis igitur quasenarraui¬
mus qualitatibus. paronrmo. qualia nomi¬
nantur ut lene alenitate adensitate den¬
sum cetera que hissimilia Sed plerum que
accidit lic& raro ut qualda paronr mafi¬
non a sua qualitate dsscei. dat ut auirtute
non pocest diciuirtuosus. sed moderator in
&eiam ne glecta plerumque paronimorum
mus consequentias &am proprium uideamꝰ ł
& primum contrari& atem recipere qualita¬

Expanded text:
quidam uolunt categoriae alteri sociare, quae apud Graecos kei'sqai, apud nos 'iacere' siue, ut Agorius -- quem ego inter doctissimos habeo -- uoluit, 'situs' dicitur. Claret enim unumquodque earum partium quae corpus efficiunt positione constare; uerumtamen, cum 'lene' uel 'asperum' uel 'densum' uel 'rarum' dicimus, qualia demonstramus eaque omnia quae de his superius explicata sunt ad interpretationem non uocabuli sed naturae uidentur potius pertinere; qua de causa cogit ratio ut haec quoque inter qualia numeremus. Cap. 126. Ab his igitur quas enumerauimus qualitatibus parwnuvvmw" qualia nominantur, ut 'lene' a lenitate, a densitate 'densum', caeteraque his similia. Sed plerumque accidit, licet raro, ut qualia non parwnuvmw" a sua qualitate descendant, ut a uirtute non potest dici 'uirtuosus', sed 'moderatus' et pparet qualia, etiam neglecta plerumque paronymorum mus, consequentias et proprium uideamus. Et primum contrarietatem recipere qualita
Abbreviated transcription (Latin):
sistere . Ea uero q sunt incorporalia.
ad similitudinc̃ materiae atꝗ for¬
mae habent subpositas prioris
antiquiorisq naturas. suꝑ quas dif¬
ferentiae uenientes efficiunt
aliquit quod codẽ modo sic̃ cor¬
pus aetam quã oa forma
ar figera consistere uideatur
Atingenere acspeciae
additis generis differentus
spcties effecta .ẽ. Vt igtur .c̃.
in hac illis statua aes quidẽ
materia. forma uero ahiallis
pitu. Ita eram inspctrae qđ ẽ. homo¬
maceru quidẽ cius genꝰ ẽ qđ c̃. animal
eus nupueniens qualitas rationis animal
racionale idic̃. speciȩ̃ fecit. Igit᷑ spctici
macera quacdim c̃ genus forma uero
etquas qualta differentia u qđ c̃. igit᷑
onfatua aes hac .c̃ inspetue genus qđ in
scitua figura consermans idinspecue
differontu. Qđ instatiu ipsistitua que
exierie figuraq: conformat᷑. Id inffecuo
ipsa species quic ex genere differentia¬
que comungit᷑ qđsi materia quidẽ

Expanded text:
sistere, ea uero quae sunt incorporalia, sistere, ea uero quae sunt incorporalia, ad simili- tudinem materiae atque formae habent suppositas priores antiquioresque naturas, super quas differentiae uenientes effi- ciunt aliquid quod eodem modo sicut corpus tamquam ex materia ac figura consistere uideatur, ut in genere ac specie additis generi differentiis species effecta est. ut igitur est in Achillis statua aes quidem materia, forma uero Achillis pitur, ita etiam in specie, quod est homomateria quidem eius genus est, quod est animal, cui superueniens qualitas rationalis animal rationale, id est speciem fecit, igitur speciei materia quaedam est genus, forma uero et quasi qualitas differentia, quod est igitur in statua aes, hoc est in specie genus, quod in statua figura conformans, id in specie differentia, quod in statua ipsa statua, quae ex aere figuraque conformatur, id in specie ipsa species, quae ex genere differentiaque coniungitur. quodsi materia quidem
Abbreviated transcription (Latin):
abentib sque totum auẽ hoe anonal ra¬
tionale etmortale homo ẽ. quc̃ ad¬
modũ illic statua. dixit superius
differentias. eẽ. que inqualitate spe¬
ciei p̃dica urentur. Nunc aut̃ causas
excquitur. cuur speciequalitas disst̃¬
rentia sic. Omnes inquit res. ex ma¬
teria forma. que consistunt. uł
adsimilitudine materiae atque
forme substantiã sortiuntur mateꝰ¬
maquidẽ forma quee subsisduti.
omnia que cumquae sunt corpo¬
ralu inisi enim sit sub iectum cor¬
pus qđ suscipiat formam nibal omni¬
no eẽ putẽ. Sienim lapides non
fuisseni muri parietesq non essent
silignum ñ fiusse. omininio. nomen¬
sa quidẽ que ex ligni materia ẽ esse
potiusse igiur sub posita materia
acp̃iacente. cum in ipsã figura suꝑ¬
uenerit sitq: libe illares corporca e
materia formaq subsisttns ut ahil¬
us statua & aẽris materia. Etipsi¬
us ahallis figura ꝑficitur atquae
ea quidẽ quctor porea sunt mani¬
festum c̃ ex materia formaq sub¬

Expanded text:
entia, totum autem hoc animal rationale mortale homo est, quemadmodum illic statua. Dixit superius differentias esse quae in qualitate speciei praedicarentur, nunc autem causas exequitur, cur speciei qua- litas differentia sit. omnes, inquit, res uel ex materia formaque consistunt uel ad similitudinem materiae atque formae sub- stantiam sortiuntur, ex materia quidem formaque subsistunt omnia quaecumque sunt corporalia; nisi enim sit subiectum corpus quod suscipiat formam, nihil omnino esse potest, si enim lapides non fuissent, muri parietesque non essent, si lignum non fuisset, omnino nec mensa quidem, quae ex ligni materia est, esse potuisset, igitur supposita materia ac prae- iacente cum in ipsam figura superuenerit, fit quaelibet illa res corporea ex materia formaque subsistens, ut Achillis statua ex aeris materia et ipsius Achillis figura perficitur, atque ea quidem quae corporea sunt, manifestum est ex materia for- maque sub
Abbreviated transcription (Latin):
cat. habere potest. sed dis tribute
atq eius species. separatĩ. ut nihal
possit euenire cõtrarium. Itasi ipsũ
genus ꝑse cõ side retur. differentus
caret. Qđ s ad speties referat᷑ ꝑdis¬
tributas species uł in partib: suis con¬
traria retinebit. Atq ita nec exnihi¬
louener̃ differentiae quas gonus
retinet potestate. Nec utraq cõtraria
in eodem sunt. Cũ contrarias differen¬
tias ineo qđ dicit᷑ genus actu nõhab&¬
Impos sibilitas enĩ eius ꝓpositionis quȩ
dicit contraria in eodẽ ee nõ posse
in eo cõsistit. quid contraria actu
cõtraria diximus. porphirius opposita
nuncupauit Est enĩ genus contraru
oppositum. Omnia enim catt¬
cõtraria sibim& ipsis. si considerentur
oppositas. definuint enĩ ea hoc modo
Differentia .ẽ. qđ de pluribus disfe¬
rentibus specie meo qđ quale sit p̃di
st in quisiti. qm̃ rationale mortale ẽ
conuonienter assignauimus. Tre sr̃
int̃rogaciones ad quasgenus species

Expanded text:
catur, habere potest, sed distributim catur, habere potest, sed distributim atque ut eius speciebus separarim nihil possit euenire contrarium. ita ipsum genus si per se consi- deretur, differentiis caret; quod si ad species referatur, per distributas species uel in partibus suis contraria retinebit, atque ita nec ex nihilo uenerunt differentiae quas genus retinet potestate nec utraque contraria in eodem sunt, cum contrarias differentias in eo quod dicitimpossibilitas enim ejus propositionis quae dicit contraria in eodem esse non posse, in eo consistit quod contraria actu contraria diximus, Porphyrius opposita nuncupavit. Est enim genus contrarii oppositum: omnia enim contraria, si sibimetipsis considerentur, opposita sunt. Definiunt autem et hoc modo: Differentia est quae de pluribus et differentibus specie in eo quod qualal inquisiti, quoniam ratio- nale et mortale est, conuenienter adsignabimus. Tres sunt interrogationes ad quas genus, species,
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum ꝑsegenus eas differentias quas
habent species habere possit. at quae
intrasuae substantiae ambi tum
continere. Hancigit᷑ quaestionem
tiliratione dissoluimus. Potest qđ li
alio uero nõ eẽ. Ut socrater cũ stad
et sedet ed ñ. sed et quidẽ potesta¬
te. auctu uero ñ sedet. Cum stad mani¬
festum ẽ. eũ non agere sessionẽ set
pocius standiim mobilitatẽ Sed
rursus cũ stat sedet ñ quia iã sedet
set quia sedere potest ita actu. qui¬
dem ñ sedet Potestate uero sedet
Et ouum. animal ẽ. et ñ ẽ. animal.
Nõ .ẽ. quidẽ animal aduc namq
ouum .ẽ. nec ad animalis proces¬
sit uiuificationem. sed idemta¬
men. est animal potestate . quia potest
effici animal cũ formam ac sp̃m
uiuificationis acceperit. lta igitu ir
genus. habet has differentias. et ñ
habet. Nõ habet quidẽ actu sed
abet potestate. siquis enĩ ipsũ psȩ
animal consider et. differenaasñ
habebit. si autẽ ad speties redu ł¬

Expanded text:
ipsum per se genus eas differentias quas ipsum per se genus eas differentias quas habent species, habere possit atque intra suae substantiae ambitum continere, hanc igitur quaestionem tali ratione dis- soluimus. potest quaelialio uero non esse, ut Socrates cum stat, et sedet et non sedet, sedet quidem potestate, actu uero non sedet. cum enim stat, manifestum est eum non agere sessi- onem, sed potius standi inmobilitatem. sed rursus cum stat, sedet, non quia iam sedet, sed quia sedere potest; ita actu quidem non sedet, potestate uero sedet. et ouum animal est et non est animal. non est quidem animal actu, adhuc namque ouum est nec ad animalis processit uiuificationem, sed idem tamen est animal potestate, quia potest effici animal, cum formam ac spiritum uiuificationis acceperit. ita igitur genus et habet has differentias et non habet, non habet quidem actu, sed habet potestate. si enim ipsum per se animal consideretur, differentias non habebit, si autem ad species redu
Abbreviated transcription (Latin):
genus nõ habebit : nisienim sit unđ
ueniunt differentiae. inspeciem
uenire non possunt. qđ sigenus qui¬
dẽ has differentias non habet. spe¬
cies autem habet. Vident᷑ exnibilo
differentiae inspeciem cõuenisse.
Et factũ. eẽ. aliquid exnhilo. qđ
fieri ñ posse. superius dicta propositio
monstrauit. Qđ si differentias om̃s
genus continec. differentiae autem
in contraria dissoluunt᷑. fiet utratio
simulhabeat animal. quod. ẽ genus
et erunt in eodem bina contraria:
qđ fieri non potest. Neque enĩ sicuc
in corpore solet ẽẽ. alia pars alba
alia ngra. ltafieri ingenere potest
Genus enĩ perse cõsideratũ partes
non habet. nisi ad pecies referatur.
Quc quid igitur habet. nõ partibus
sed tota sui magnitudine retinebit
Nec illud dubiũ. quin partibus suis
genus habeat contrarietates. Ut ani¬
mal inomine rationabilitatem
inboue contrariũ. Sed ñ de specieb
quaerimus dequibus constad. sed an

Expanded text:
genus non habet? nisi enim sit unde genus non habet? nisi enim sit unde ueniant, differentiae in speciem uenire non possunt, quodsi genus quidem has differentias non habet, species autem habet, uidentur ex nihilo differentiae in speciem conuenisse et factum esse aliquid ex nihilo, quod fieri non posse superius dicta propositio monstrauit. quod si differentias omnes genus continet, differentiae autem in contraria dissol- uuntur, fiet ut ratiosimul habeat animal, quod est genus, et erunt in eodem bina contraria, quod fieri non potest, neque enim sicut in corpore solet esse alia pars alba, alia nigra, ita fieri in genere potest; genus enim per se conside- ratum partes non habet, nisi ad species referatur, quicquid igitur habet, non partibus, sed tota sui magnitudine retinebit, nec illud dubium est, quin in partibus suis genus habeat contrarietates, ut animal in homine rationabilitatem, in boue contrarium. sed nunc non de speciebus quaerimus, de quibus constat, sed an
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfecta c̃ sigitur animal quaidemso¬
lum genus ẽ. homo uero ẽ. animalra¬
tione mortale. plus hab& homo ab
animali . A .ẽ. qđ rationale .ẽ at quȩ
mortale. quo igit᷑ ab undatspeties
agenere idiẽ quo suꝑ erad genus
et qđ plus habet agenere hoc c̃. specifi¬
cadifferentia. sed ic definitioni
quaedam questio uidet oc currere
Habens principium ex duab perse
ꝓpositionib: notis. Vnam quiden
qm̃ duo contraria meodẽ. eẽ non
possunt Alia uero qm̃ ex nihulo nihl
fit. Nã neq contraria patise sepos¬
sunt. ut in eodem simulsent. Nec ali¬
quid ex rihilo fier potest. Omne
enim qđ fit̃. habet aliquid unde ef¬
sicipossit atq formari Quae pro
positiones. talem fatiunt᷑ quaestionẽ
Dic tum ẽ. differentiã. eẽ id qđ plus.
haberet species agenere. Quid igit᷑
dicendũ . ẽ. genus eas differentias
quas habent species. ñ habere : et un¬
de habebit species differentias. quas

Expanded text:
perfecta est. si igitur animal quidem soperfecta est. si igitur animal quidem solum genus est, homo uero est animal rationale mortale, plus habet homo ab animali id quod rationale est atque mortale, quo igitur abundat species a genere, id est quo superat genus et quo plus habet a genere, hoc est specifica differentia, sed huic definitioni quae- dam quaestio uidetur occurrere habens principium ex duabus per se propositionibus notis, una quidem, quoniam duo con- traria in eodem esse non possunt, alia uero, quoniam ex nihilo nihil fit. nam neque contraria pati sese possunt, ut in eodem simul sint, nec aliquid ex nihilo fieri potest; omne enim quod fit, habet aliquid unde effici possit atque formari, quae pro- positiones talem faciunt quaestionem, dictum est differentiam esse id qua plus haberet species a genere, quid igitur? dicen- dum est genus eas differentias quas habent species, non habere? et unde habebit species differentias quas
Abbreviated transcription (Latin):
specificis hoc ẽ. substantilib diffe¬
rentus. qđ ae que sub iectũ nõ relin¬
quunt. sicut nec spaecificae differen¬
tiȩ. separabilia autem accidentia. Ne
hoc quidem. separari enĩ possunt nec
tantũ potestate et mentis ratiocina¬
tione. sed accus etiam p̃sentia ł tomni¬
no ueniendi uel discedenti uarie¬
tatib ꝑmutantur. Quas etiã determi¬
nantesdicunt. Differentia . ẽ. qua ab un¬
his quȩ nõ sunt aliquid sit. neq op¬
posita circaidẽ sunt. specisicas dif¬
ferentias definicione cõcludit dicens
substantialis differentias. A quibus¬
dã tali descriptionis ratione finiri.
Differentia specifica .ẽ. qua ab uN¬
dat species agenere. Sit enĩ genus
animal speties homo haba& igit᷑ homo
differentiasinse. quȩ eũ constituunt
rationale atq mortale. Omnis enmmi
speties constitutiuȩ formȩ suae diffe¬
rentias in se retin&. Nec p̃ter illas
ec̃. potest quarum congregatione

Expanded text:
specificis, hoc est substantialibus diffespecificis, hoc est substantialibus differentiis, quod aeque subiectum non relinquunt, sicut nec specificae differentiae, separabilia autem accidentia ne hoc quidem; sepa- rari enim possunt, nec tantum potestate et mentis ratiocinatione, sed actus etiam praesentia, et omnino ueniendi uel discedendi uarietatibus permutantur. Quas etiam determinantes dicunt : differentia est qua abunhis quae non sunt, aliquid fit neque opposita circa idem sunt. Specificas differentias definitione concludit dicens substan- tiales differentias a quibusdam tali descriptionis ratione finiri : differentia specifica est qua abundat species a genere, sit enim genus animal, species homo : habet igitur homo dif- ferentias in se, quae eum constituunt, rationale atque mortale; omnis enim species constitutiuas formae suae differentias in se retinet nec praeter illas esse potest, quarum congregatione
Abbreviated transcription (Latin):
mani festum .ẽ. Qm̃ enim diuisiuaes
ꝑ eas diuidi oported genus. quoniã
constitutiuȩ. ꝑ eas species definiri.¬
Constituit᷑ aut̃ species ꝑ differers¬
tias generis diuisiuas. quae sunt speci¬
ficȩ. Iureigit᷑ specificȩ solȩ et inge¬
neris diusione et inspecierũ defini¬
cione ponunt᷑. Et de specificis quidẽ
hecratio.ẽ. De his autẽm quae uel
separabilia uel inseparabilia coriti¬
nent accidentia. Nihil ingenerũ di¬
uisionẽ. et deficitionẽ spetierũ poterit
essummui. Idcirco qm̃ quae diuisibiles
sunt. substantiã generis diuidunt. Et
quae constitutiuȩ sunt. substantiã
speciei constituunt. Quae uero sunt
inseparabilia accidentia . Nullius
speciem informant. Unde fit. ut mul¬
tominus separabilia accidentia addi¬
uisiones generũ uł specierũ definitio¬
nes accomodentur. Omnino enĩdis¬
similes sunt substantialib: differen¬
tus. Nam in separabilia accidentia
hoc for tasse habeant commune cum

Expanded text:
manifestum est. quoniam enim diuisiuae sunt, manifestum est. quoniam enim diuisiuae sunt, per eas diuidi oportet genus, quoniam autem constitutiuae, per eas species definiriconstituitur autem species per differentias generis diuisiuas, quae sunt specificae, iure igitur specificae solae et in generis diuisione et in specierum definitione ponuntur, et de specificis quidem haec ratio est, de his autem quae uel separabilia uel inseparabilia continent accidentia, nihil in generum diuisione uel definitione specierum poterit assumi, idcirco quoniam quae diuisibiles sunt, substantiam generis diuidunt, et quae constitutiuae sunt, substantiam speciei con- stituunt. quae uero sunt inseparabilia accidentia, nulliustantiam informant, unde fit ut multo minus separabilia acci- dentia ad diuisiones generum uel specierum definitiones accommodentur; omnino enim dissimiles sunt substantialibus differentiis, nam inseparabilia accidentia hoc fortasse habent commune cum
Abbreviated transcription (Latin):
differentiae generum. easdem. ẽẽ
constitutiuas specierũ. Im̃ ergo
separabiles omnes agenere differen¬
tias procedentes. genus ipsum a quib:¬
ꝓcedunt diuidore nullus ignorat
Ipsȩ autem quȩ diuidunt genꝰ si
ad posteriores species applicentur.
informant substantias. easq ꝑfici¬
unt. Eaedẽ igit᷑ s̃ consticutiuȩ spetierũ.
fa edem diuisibiles generũ. Alio tam̃
modoatq alio consideratȩ. ut si ad ge¬
nus relatȩ quidẽ in contrariã diui¬
sionẽ spectentur. diusibil is generis
inueniant᷑. siuero iunctȩ aliquid
efficere possint. spetierũ constituti¬
uae sint. Quae cũ ita sint. hae diffe¬
rentiae quaegenus duudunt. retis
sime diuisiuȩ nominant᷑. quae enim
constituunt speciẽ. spetificȩ sunt.
Sed cons tituunt spetiẽ hae differen¬
tiae. Quae sunt generis diuisiuae.
tutiuae. spetificȩ nuncupantur:
Hasigit᷑ indiuisione generis et in di¬
uisione specierũ. Accipi opor tere

Expanded text:
differentiae generum, easdem esse differentiae generum, easdem esse con- stitutiuas specierum. Quoniam ergo separabiles. Omnes a genere differentias procedentes genus ipsum a quo procedunt, diuidere nullus ignorat, ipsae autem quae diuidunt genus, si ad posteriores species applicentur, informant substantias easque perficiunt, eaedem igitur sunt constitutiuae specierum, eaedem diuisibiles generum, alio tamen modo atque alio consideratae, ut si ad genus relatae quidem in contrariam diuisionem spectentur, diuisibiles generis inueniuntur, si uero iunctae aliquid efficere possint, specierum constitutiuae sunt, quae cum ita sint, hae differesime divisivae nominantur: quae enim constituunt speciem specificae nuncupantur, sed constituunt speciem hae differentiae quae sunt generis divisivae. tutiuae, specificae nuncupantur, has igitur in diuisione generis et in definitione specierum accipi oportere
Abbreviated transcription (Latin):
homo animal. efficit᷑ rationali mor¬
taliq differentiis. quae dudũ animal
par tiebantur. ltẽ cũ sit equus
animal in rationalimortaliq dif¬
ferentus constituitur. quae dudũ ani¬
maldiuidebant. ds̃ autẽ. cũ sit animal.
ut desoledicamꝰ rationali immortaliq
efficit᷑ differentus quas diuidere genꝰ. ha¬
bita partito. paulo ante monstrauit.
Sedhic ut dĩmus deum corporeum
intellegi oportet. ut solẽ. et celum
caeteraq huius modi. quae cum ani¬
mata etrationabilia plato eõ confir¬
mat. Tamen indeorũ uocabulũ antiqui¬
tatis ueneratione ꝓbant᷑ assumpta
Deprimo quoquȩ genore id ẽ subslan¬
tia demonstrant᷑ uenire. Nã cũ eius
diuisiuȩ sint differentiae. animatũ
atq manimatũ. sensibile. atq insensi¬
bile iunc te differentiae sen sibilis
at quae animati efficiunt substantiã
animatam atq: sensibilẽ qđ ẽ animal
lure igitur dictũ. ẽ quȩ diuisiuȩ sunt

Expanded text:
homo animal, efficitur rationali morhomo animal, efficitur rationali mortalique differentiis, quae dudum animal partiebantur, item cum sit equus animal, inrationali mortalique differentiis constitui|tur, quae dudum animal diui- debant. deus autem cum sit animal, ut de sole dicamus, ratio- nali inmortalique efficitur differentiis, quas diuidere genus habita partitio paulo ante monstrauit. sed hic, ut diximus, deum corporeum intellegi oportet, ut solem et caelum ceteraque huiusmodi, quae cum animata et rationabilia Plato esse con- firmat, tum in deorum uocabulum antiquitatis ueneratione probantur assumpta, de primo quoque genere, id est substantia demonstrantur uenire. nam cum eius diuisiuae sint differentiae animatum atque inanimatum, sensibile atque insensibile, iunctae differentiae sensibilis atque animati efficiunt substantiam ani- matam atque sensibilem, quod est animal, iure igitur dictum est, quae diuisiuae sunt