comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
laro iudeodeno ⁊ restituto mat fredo. uuermebam
fuge p̃sidio se cõmitte ꝑmifit. U xorẽ aũt lauduno
cõpendiũ uenit. Porro hi qui eũ pipino uuermẽl
uener̃ misso uuarino.⁊ lanb̾to ali isq ꝗͣ plurimis iu¬
dich reginã exciuitate monasteri iq basilica duc¬
tam ad se usq ꝑduci ꝑfecer̃. Iuc̃i usq ad eo intẽra
pꝰ diu̾si generis pencis morte adeges. ut ꝓmirteset
sicopici daret᷑ cũ impr̃e loquẽdi ꝑsuisurã. qͣtinus
imp̃r abiectis armis comisq recisis monasterio
sese cõfeiret. se ce iã imposito uelo capiti itidem
fact᷑am. Quc̃ iem qͣnto plus cupiebant. tanto fa¬
ciliꝰ credider̃. Missis eni cũ ea suoꝵ aliqͥbꝰ. ad un¬
prẽm usq deduxer̃. Cui cũ ille secretiꝰ secũ loquẽ
di licentiã prestitiss ꝑittẽte illo ũ mortẽ eucide
poss. ipsa uelum sͥ capiti suꝑ posuir. De attonsioẽ
porro suci. impr̃ tepꝰ delibandi poposcit.⁊̃ anto em

Expanded text:
lato inde Odone, et restituto Matfrido, Werimbriam misit, uxorem autem Lauduni Compendium venit. Porro hi qui cum Pippino Uuermbriam venerunt, misso Uuerino et Lantberto aliisque quamplurimis, Iudith reginam ex civitate monasteriique basilica eductam ad se usque perduci fecerunt. Quam usque adeo intentata post diversi generis penas morte adegerunt, ut promitteret se, si copia daretur cum imperatore loquendi, persuasuram, quatinus imperator abiectis armis comisque recisis monasterio sese conferret, se etiam imposito velo capiti itidem facturam. Quam rem quanto plus cupiebant, tanto facilius crediderunt; missis enim cum ea suorum aliquibus, ad imperatorem usque deduxerunt. Cui cum ille secretidi licentiam praestitisset, permittente illo, ut mortem evadere posset, ipsa velum sibi capiti superposuit, de attonsione porro sua imperator tempus deliberandi poposcit. Tanto enim
Abbreviated transcription (Latin):
fũ adtosos. q̃ tñ ꝯuigis honore nõ ẽ dignat᷑. donec
se legali p̃scripio m̃ ab obiectis purgaret. Eđ pꝰꝗͣ ges¬
tũ est inpurificatiõe sce maꝵie cũctis di iudica¬
tis ad morte uitã ꝯcessit ac lothariũ initaliã. o¬
pipinũ inaqͥtaniã. ludouicũ ⁊bauioaricĩ ire ꝑmi¬

Expanded text:
um attonsos, quam tamen coniugis honore non est dignatus, donec se legali praescripto modo ab obiectis purgaret. Quod postquam gestum est, in purificatione sanctae Mariae cunctis diiudicatis ad mortem vitam concessit, ac Hlotharium in Italiam, Pippinum in Aquitaniam, Hludouuicum in Baioariam ire
Abbreviated transcription (Latin):
illiꝰ gregoriꝰ pb̃r tituli scĩ orarci electꝰ ẽ dilata
cõ seeratioẽ eiꝰ usq ad cõ sultum impr̃is. Quo an¬
nuente.⁊ electionẽ cleri ⁊ ppłi. ꝓbcinte ordinatꝰ ÷

Expanded text:
illius Gregorius presbyter tituli sancti Marci electus est, dilata illius Gregorius presbyter tituli sancti Marci electus est, dilata consecratione eius usque ad consultum imperatoris; quo annuente et electionem cleri et populi probante, ordinatus est
Abbreviated transcription (Latin):
terent. Iđ ⁊ fecer berardo ꝗͣ maxime barcinone
comite conatꝰ eoꝵ iiritũ deducente. Qđ cernens
arzo exercitũ afarraceniꝰ petitũ abi it p̾torianũ
quẽ impetratũ cũ duce suo amarua cęsar augtã
inde barcinonã usq ꝑduxit. Porro imp̃r pipin
filium suũ aqͥtanię regẽ ꝯt̾ eos misit. simulq mis¬
sos exlate suo ugonẽ ⁊ matfredũ comites. Iuibꝰ
serius ⁊ metucłosiꝰ quã decuit occuirẽtibꝰ tã diu
more innexe sũt mauris. quo usq illi ucistata
barcinonȩ atq gerũde regiõe. cȩsar aug̾tã sese ĩ¬
colomes receper. P recesser̃ hane cladẽ t̾ribiles ille
noct᷑no sub tp̃r acies humano rutilantẽ scĩguine
ignisq pallore flagrantes. Imp̃r porro cõ pendio
annua suscipiens donci his ꝯꝑtĩ ad supͣ dictã marchã
endam auxilia destinauit usq ad hib̃ni tp̃ra u¬
natiõi insaltibꝰ ꝯpendio ⁊ carisiaco cõtiguis insti¬
conꝰ loco eiꝰ successit. Suo uix suꝑ stite m̃se loco

Expanded text:
terunt, Berhardo quammaxime Barcinonę comite conatus eorum in irritum deducente. Quod cernens Aizo, exercitum a Sarracenis petitum abiit praetorianum; quem impetratum cum duce suo Amaruan Caesaraugustam et inde Barcinonam usque perduxit. Porro imperator Pippinum filium suum Aquitaniae contra eos misit regem, simulque missos ex latere suo Hugonem et Matfridum comites. Quibus serius meticulosiusque quam decuit occurrentibus, tamdiu more innexe sunt Moris, quousque illi vastata Barcinonę atque Gerundę regione, Cęsaraugustam sese incolumes receperunt. Precesserunt sane hanc cladem terribiles illę nocturno sub tempore acies humano rutilantes sanguine ignisque pallore flagrantes. Imperator porro Compendio annua suscipiens dona, his compertis, ad supradictam marcham tuendam auxilia destinavit et usque ad hiberni tempora venationi in saltibus Compendio et Carisiaco contiguis instico
Abbreviated transcription (Latin):
pinꝰ au̾t ab aqͥtanici cũ ualida manu exiens. ⁊ ad
ucinã. usq ueniens.cum pontes destrueti no¬
uesq alto demerse tnsitũ ꝓhibuissent. substitit. Por¬
io uucirinꝰ ⁊ berard comites plurimis sotioꝵ exbur
partim austitate ⁊ intẽꝑie aeris retardati partim
ꝓcollig̃dĩ soti i suspensi. inuilla bonogilo ⁊ eis quȩ
circũ iacent p̃di is aliquot ꝯsede diebꝰ. In stabat
tur. Quoꝵ siptireret postulatiõi. ipsi quoq ei ccui¬
sa apud patrem salutis ⁊ honoris forent. Sinalias

Expanded text:
pinus vero ab Aquitania cum maxima manu exiens et ad Sequanam usque veniens, cum pontes destructi navesque alto demerse transitum prohibuissent, substitit. Porro Uuerinus et Berhardus comites, plurimis sotiorum ex Bpartim austeritate atque intemperiae aeris retardati, partim pro colligendis sotiis suspensi, in villa Bonogilo et eis quae circumiacent praediis aliquot consedere diebus. Instabatretur. Quorum si pareret postulationi, ipsi quoque ei causa apud patrem salutis et honoris olim dis
Abbreviated transcription (Latin):
p̃r corsicȩ p̃fectꝰ insulȩ.cũ frẽ berardo aliisq ad iũctis
sͥ. cõscensa paruci classe. dũ piratas oraria ꝑuagã
reqͥrit ⁊ nõ inuenit. sardoꝵ sͥ insulam amicoꝵ
appulit. indeq aliqͦs gnaros inueris marini sͥ assu¬
quẽ multitudo ueniẽs afroꝵ qui inquies ꝯflix. toci¬

Expanded text:
peratore Corsice praefectus insule cum fratre Berhardo aliisque adiunctis sibi conscensa parva classe, dum piratas maria pervagando requirit et non invenit, Sardorum sibi insulam amicorum appulit; indeque aliquos gnaros itineris marini sibi assuquem multitudo conveniens Afro
Abbreviated transcription (Latin):
paucissimis inpcipiliõe ad hoc deputato ꝯsiste fec̃.
cepta exilio iterum de portat᷑ in ciuitirtẽ traliȩ tar¬
tonam. bregoriꝰ pcipa taliai cernens cũ maximo me¬
sore somã regredit᷑. Et duoꝵ frm̃ pipinꝰ inaqͥtaniã
ludouicꝰ inbuoariã reũtitur. Porro lothariꝰ patre as¬
sũpro ⁊ seorsũ cũ deputatis equitante ac pͥuatim ma¬
nente. merlegiũ uillã deuenit.Ibiq ꝓut libuit cõmo¬
rans ⁊ quȩ uisa sunt. ordincins ppłm ab soluens. s ⁊
cõuentum ppło cõpendio indicentis uosagum ꝑ scĩ
bem adi it. ibiq in monastio s̃ ꝯredardi patrẽ sub
arta cꝰtodia ẽẽ p̾cep. Et he arolo ꝓmiȩ ꝯm̃dato nec
in attoso ipse uenatioi institit. donec in ħ tobͥo ꝯpẽ

Expanded text:
paucissimis in papilione ad hoc deputato consistere fepaucissimis in papilione ad hoc deputato consistere fecepta, exilio iterum deportatur in civitatem Italiae Tartonam. Gregorius papa talia cernens, cum maximo merore Romam regreditur, et duorum fratrum Pippinus in Aquitaniam, Hludouuicus in Baioariam revertitur. Porro Hlotharius, patre assumpto et seorsum cum deputatis equitante atque privatim manente, Merlegium villam devenit, ibique prout libuit commorans et que visa sunt ordinans ac populum absolvens, sed et conventum populo Compendio indicens, Uosagum per bem adiit, ibique in monasterio sancti Medardi patrem sub arta custodia esse praecepit, et Karolo Prumiae commendato, nec tamen attonso. Ipse venationi institit, done
Abbreviated transcription (Latin):
inexorabili discordia ꝯtͣ filios laborare. ido pcicem
ut pacem mutuã necteret cũ pene om̃is ppłs pcr¬
tim donis abstractꝰ. partim ꝓmissis ulectꝰ. partum
ministitꝰ ad eos deflueret. nequaꝗ̃ ut fuerat uissus
÷ redire missꝰ. Tot gͦ copi is ibi adductis ⁊ imp̃ri sub¬
facẽ minaret᷑ plebei. Ibꝰ imp̃r uiribꝰ obniti nõ uales
fili i mandauit. ne se ppłairi exponerent direptioni.
Cui remandant ut ccistris relictis ad se ueniat. se aũt
matuirune obuicamn sͥ ꝓcessuros. Quibꝰ abtͥnsecus
sͥ occurrentibꝰ imp̃r filios amonuir equos desilien¬
tes ⁊ ÷ occuirentes. ut ꝓmissiois suȩ memores tã ͥ
quã filio. ⁊ uxori in libata quȩ olim ꝓmiserant cõ¬
seruciret. Iuos ꝯgrue respondentes oscłatꝰ. ad ccistra
illos ẽ ꝓsecut᷑. Quo ꝑuenienti rexor sub ducitar
⁊ ad ludouici tab̾ncicła cõuertit᷑. Ipsum uͦ lotha¬
rius ad suci cũ bearolo ad modũ puero dedux ⁊ cũ

Expanded text:
inexorabili discordia contra filios laboraret, ideoque paut pacem mutuam necteret: cum pene omnis populus partim donis abstractus, partim promissis illectus, partim ntis deflueret, nequaquam, ut fuerat iussus, est redire permissus. Tot ergo copiis inibi adductis et imperatori subfacere minarentur. Quibus imperator viribus obniti non valens, filiis mandavit, ne se populari exponerent direptioni. Cui remandant, ut castris relictis ad se veniat, se autem maturrime obviam sibi processuros. Quibus altrinsecus sibimet occurrentibus, imperator filios ammonuit equis desilientes et sibi occurrentes, ut promissionis sue memores tam sibi quam filio et uxori inlibata que olim promiserant conservarent. Quos congrue respondentes osculatus et ad castra illorum est prosecutus. Quo pervenienti uxor subducitur et ad Hludouuici tabernacula convertitur, ipsum vero Hlotharius ad sua cum Karolo admodum puero deduxit et cum
Abbreviated transcription (Latin):
misdiȩ que si ꝯdese ait iob abinitio ereuit eũ illo
i de ut̃o mat̾s uidet̾ cũ ipso egressa. cos qͦs dudum
exigentibꝰ meritis ꝑ diuersa deputauat loca e¬
uocatos bonis ꝓpͥis restituit. Et si qui arconsi fu¬
erant utrũ sic manere an in habitũ redire pͥsti¬
nũ uellent facultatẽ ꝯtͥbuit. De hinc imp̃r in
partes rumeri moates ꝑ uosagũ transi it.ibiq
piscationi atq uenationi ꝗͣ dui libuit ĩdulsit
⁊ filiũ lothariũ initaliã diiexit. Poiro autũni
tẽpr uitheodoniꝰ uilla ꝯuenire generalit suum
ppłm p̃cep̃. In quo loco tres legati sairacenoꝵ
atrcinsmarinis uenere partibꝰ quoꝵ duo safrace

Expanded text:
dię, que, sicut de se ait Iob, ab initio crevit cum illo et de utero matris videtur cum ipso egressa, eos quos dudum exigentibus meritis per diversa deputaverat loca, evocatos bonis propriis restituit, et si qui attonsi fuerant, utrum sic manere an in habitum redire pristinum vellent, facultatem contribuit. Dehinc imperator in partes Rumerici montis per Uosagum transiit, ibique piscationi atque venationi quamdiu libuit indulsit, et filium Hlotharium in Italiam direxit. Porro autumni tempore in Theodonis villa convenire generaliter suum populum praecepit. In quo loco tres legati Sarracenorum a transmarinis venere partibus, quorum duo Sarrace
Abbreviated transcription (Latin):
tremotꝰ extrat uͥ edifici is rumã cũctĩ minaret᷑. Porro
uenti iolentia subsecuta nõ mͦ minora s & ipsũ pa¬
latiũ aquẽ se uehem̃tia sui ita agitaũ.ũ & lat̾cłis
ma ex parte deteget.In eo palatio plurunis cogẽ¬
tibꝰ moratꝰ neceffitatibꝰ ⁊ publiciꝰ utilitatibꝰ statuir¬
beł ił iđ ꝓficisei.⁊ uucirmatiã ad celebraidũ ppłi¬
ĩ nutare aliqͣntiꝰ ꝑcoegit rumor qͥs esebat norti¬
nos uelle qͣis gredi statuta pacti.⁊ ꝓpios fines .⁊ tns¬

Expanded text:
validus extitit, ut edifitiis ruinam cunctis minaretur. Porro venti violentia subsecuta non modo minora, sed etiam ipsum palatium Aquense vehementia sui ita agitavit, ut etiam latmaxima ex parte detegeret. In eo etiam palatio plurimis cogentibus moratus necessitatibus et publicis utilitatibus, statuiiam ad celebrandum eum mutare aliquantisper coegit rumor, qui sederat Nordmannos velle trangredi statuta pacti et proprios fines, et Trans
Abbreviated transcription (Latin):
fi suꝑ uenerunt accusatiõi opponentes accusatio¬
nen. ⁊ suꝑ ista imꝑatoriã offerentes examinatio¬
nẽ. uib auditis ⁊ cõ gruo responso remesis. mis¬
sos destinatos ut uissum fuerat romã ire p̃eꝙp̃
inuestigat̾os dedubi is ueritatem. Ipse aũt ꝓut
uisum ẽ singłis moratꝰ in locis. beł noub ad eo pẽ¬

Expanded text:
 Romanę, accusationi opponentes excusationem et super ista imperatoriam offerentes examinationem. Quibus auditis et cum congruo responso remissis, missos destinatos, ut iussum fuerat, Romam ire precepit, investigaturos de dubiis veritatem. Ipse autem prout visum est singulis moratus in locis, constituto te
Abbreviated transcription (Latin):
rium ⁊ccirolũ quãdã diuisionẽ segni statuit. Iuȩ
tam̃ ingruentibꝰ impedim̃tis quȩ discenda ẽ ꝓuo
to nomine cessit. Et oportuno tẽp̃r uisum ẽ imp̃ri
ab aqͥtania secede. S pꝰ paucũ tẽpus idẽ admissã
scĩ Martini ppłm cõuoeciuit. filiũ pipinũ fugientẽ
ad se ieuoccre uoluit. S illo refugiente asꝑa hiems¬
tationẽ te glatiali stringẽte rigore. Quȩ ado no¬
xia fuit ut subtͥtis pedibꝰ equinis rarꝰ quisq foret
qui uectatiõe equoꝵ uret᷑. ł racto gͦ multo exerei¬
te ferente statuit imp̃r ad uillã cui uocabulũ est
restis uenire. Ibiq ligeriᷤ amine tͣnsmeato infrãciã
hiematũ redire. q̃d ⁊ fecit s minꝰ honeste. Cõtrariꝰ¬

Expanded text:
um quondam divisionem regni constituit; que tamen, ingruentibus impedimentis que dicenda sunt, pro voto minime cessit. Et oportuno tempore visum est imperatori ab Aquitania secedere, sed post paucum tempus, id est ad missam sancti Martini, populum convocavit filiumque Pippinum fugientem ad se tationem terrae glatiali astringente rigore; queque adeo noxia fuit, ut subtritis pedibus equinis rarus quisque foret, qui vectatione equorum uteretur. Fracto ergo multo exercite ferente, statuit imperator ad villam, cuius vocabulum est Restis, venire, ibique Ligeris amne transmeato, in Frantiam hiematum redire. Quod et fecit, licet minus honeste qua
Abbreviated transcription (Latin):
obedientes eẽnt suȩ filiumq impr̃is. uoluntati parũ
inunicãs ad ueiuret ex comunicatꝰ abiret. cũ alit̾ se
habeat antiquoꝵ auetoritas ecinonum. T̃ andem
eo qd ibi gestum ẽ ꝑ petua ÷ ignominia nominis no¬
minis notatꝰ. ut uocet᷑ campꝰ m̃titꝰ. Ii en̾i hi qui
finem imp̃ri ꝓmitebãt m̃titi sũt. locꝰ ipse testis est

Expanded text:
oboedientes essent sue filiorumque imperatoris voluntati, parum ommunicans adveniret, excommunicatus abiret, cum aliter se habeat antiquorum auctoritas canonum. Tandem ereo, quod ibi gestum est, perpetua est ignominia nominis notatus, ut vocetur Campus-Mentitus; quia enim hi, qui fidem imperatori promittebant, mentiti sunt, locus in quo
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑii ꝑmissos manduũ suo̾ as si ip̃r impleret ip¬
se quoq ut pͥdẽ eiꝰ p̃cepti pareret. S hec tãꝗ inuti¬
lia.ab eo spreta arq reiecta sũt. Liudeuuitꝰ aut̃ ĩ
suci renicinẽ ꝑ fidia ratum ducens ad ꝑfidiã qͦs¬
cũq pot̾at sͥ sotiabat. Post reuersionẽ sane exerci¬
tus apannonie finibꝰ luide uuroo in ꝑfidiai ꝑma¬
nente. cadalo dux fopo uiliensi infebrẽ ineidit ⁊¬
diem ultimũ dausit ac baldricꝰ eiꝰ loco successit.
Iuicũ pͥmã in ꝓuntiã ueniss ⁊ arantanas ingre¬
det̾ portes. copias liudeuuide iuxta drauũ flu¬
uiũ cũ paucis suoꝵ fudit. ⁊ reliquõ ꝓtͥbãs os¬
sui finibꝰ excede cõpulit. Eugatꝰ ab aldrico luide¬
uuitꝰ borne oceuirit dalmarie duci ad capĩ fluui¬
ũ ꝯsistenti. S borna goduscanoꝵ ꝑfidici antimore
muneribꝰ. Impr̃is porio clem̃tia cum inaliis
semꝑ ad mirabił claruit reb in hoc quã maxi¬
ne cõuentu quanta eiꝰ in eẽt pectori manifes¬

Expanded text:
i per missos mandavit suos, quas si imperator impleret, ipse quoque ut pridem eius praeceptis pareret. Sed haec tamquam inutilia ab eo spreta atque recepta non sunt. Liudeuuitus autem in sua remanere perfidia ratum ducens, ad perfidiam quascumque poterat sibi sotiabat. Post reversionem sane exercitus a Pannoniae finibus, Liudeuuito in perfidia permanente, Cadolh dux Foroiuliensis in febrem incidit et diem ultimum clausit, ac Baldricus eius loco successit. Qui cum primum in provintiam venisset et Carantanas ingrederetur partes, copias Liudeuuiti iuxta Drauum fluvium cum paucis suorum fudit, et reliquos proturbans, osuis finibus secedere compulit. Fugatus a Baldrico, Liudeuuitus Bornae occurrit Dalmatiae duci ad Calapium fluvium consistenti. Sed Borna, Goduscanorum perfidia an timoremuneribus. Imperatoris porro clementia, cum in aliis semper admirabilis claruerit rebus, in hoc quam maxime conventu, quanta eius inesset pectori, manifes
Abbreviated transcription (Latin):
ppli sir celebrauit. ⁊ renũciantes s missos de oĩ
regno suo qͦs ꝓstatu eccłiȩ restaurando de iecta uł
cõfirmãdo stantia miserat audiuit. Et qͥeqͥd utile
uidicauit sc̃a impellente deuotioe suꝑ addidit. Nicli
inquibꝰ eciuse forenses claudicare uidebat᷑. quȩ ac¬
tenus. uelut ꝑnecessaria seruant᷑. q̃ua tempesta¬
te monitu suoꝵ uxoriã meditabat᷑ uure copulam.
t unebãt eñi amultis ne regni uellet relinquere gub
nacła. tandẽq eoꝵ uoluntati sati̾ facies.⁊ undecũq
ad ductas ꝓcerũ filici̾ inspitiẽs. iudith filici uuelpo¬
nis nobilissmmui comitis in matrimoniũ uinx. &sta¬
te sub sequente in engelehim palatio ppłs eiꝰ ꝯuen
adeum. ibidẽq exercitꝰ sui nuncio recepit. qͥ cot
luide uinti aꝑtam ꝑduellionẽ ꝯpͥmẽdã missi fue¬
rãt. S idẽ negotiũ pene remãfit infectũ. At uͦ ꝓhĩ¬

Expanded text:
licum et renuntiantes sibi missos de omni regno suo, quos pro statu ecclesię restaurando deiecta vel confirmando stantia miserat, audivit, et quicquid utile iudicavit, sancta inpellente devotione superaddidit, nichilque in quibus cause forenses claudicare videbantur, que actenus veluti pernecessana servantur. Qua tempestate monitu suorum uxonam meditabatur inire copulam; timebatur enim a multis, ne regni vellet relinquere gubtandemque eorum voluntati satisfatiens et undecumque adductas procerum filias inspitiens, Iudith filiam Uuelponis nobilissimi comitis in matrimonium iunxit. Estate subsequente in Hengelimheim palatio populus eius convenit ad eum. Ibidemque exercitus sui nuntios recepit, qui contra Liudeuuiti apertam perduellionem comprimendam missi fuerant; s
Abbreviated transcription (Latin):
noꝵ urbẽ reeto itine ad hib̾na se aquis cõtalit. Cui
reuertẽti ⁊eristalliũ ĩtranti palatiũ misse occus¬
re sigrni̾ bene uentani ducis. dona quã maxi¬
ma defeirntẽ. dinq suũ amorte grimaldi p̃¬
cessori sui purgantes. Pretea aliarũ ad erant
mssi nationũ abodritoꝵ uidelie ⁊ godusecinoꝵ
⁊ timotianoꝵ. qͥ bulganoꝵ societate relicta se
uoniȩ ibidẽ ad exant nussi accusantes cadalũ
falso ut pꝰ patuit. eo qͥ iniainitã illius ĩporta¬
bił ÷ foret. Quibꝰ audits eo positis ac dimis¬
sis. meodẽ palatio imp̃r sedin suã dispositio¬
ne ad hiemãdũ se cõtulit. Iuo cõmorato ex¬
hibitꝰ ẽ salomus ab odritoꝵ sexaducibꝰ scixo¬
nũ. S cu uisimularet᷑ de fectiois nec obiectis
obinire qͥuisset. exilio deportatꝰ. regnũq eiꝰ cea¬
drado filio trasconis traditũ. Codem tẽpr qͥdã
uuciseo lupus centulli cognom̃to in iebellionẽ¬

Expanded text:
norum urbem recto itinere ad hiberna se Aquis contulit. Cui revertenti et Heristallium intranti palatium, missi occurrere Sigonis Beneuentani ducis, dona quam maxima deferentes dominumque suum a morte Grimoaldi praecessoris sui purgantes. Preterea aliarum aderant missi nationum, Abodritorum videlicet et Goduscanorum et Timotianorum, qui Bulgarorum sononiae missi ibidem aderant, accusantes Cadalum falso, ut post patuit, eo quod immanitas illius importabilis sibi foret. Quibus auditis, compositis ac dimissis, in eodem palatio imperator secundum suam dispositionem ad hiemandum se contulit. Ubi cum moratur, exhibitus est ei Sclaomirus Abodrito cum insimularetur defectionis, nec objectis obviare quivisset, exsilio est deportatus, regnumque ejus Ceadrago filio Trasconis traditum. Eodem itidem tempore quidam Wasco Lupus, Centulli cognomento, in rebellione
Abbreviated transcription (Latin):
gestii ł a se reꝑire alicub potuit.Elemosinar̃
do diuinitatem s̃ placare curabat. quasi hec
quȩ legalit suꝑ unum quẽq decurrerant. sua
gesta fierent crudelitate. Ex ereitum sane eodẽ
misit tempr de italia cõtͣ liudeuiutũ inpanno¬
niã. Iuo ille cõsistere nõ ualens ꝓpͥam reliqͥd
ciuitatem.⁊ ad quẽdã dalmatię pͥncipe ueni¬
ens ab eo susceptꝰ ẽ inira cuutatẽ. Qui tñ uer¬
sa uice susceptore suũ dolo cõ frẽ.⁊ ciuitate suo
dominatui subieẽ. Et quaquã franciꝰ nec pugnã
intulerit. nec cõ locutꝰ sit missis tn legatis ⁊ erras

Expanded text:
gestum repperire alicubi potuit, elemosinarum deo divinitatem sibi placare curabat, quasi haec que legaliter super unumquemque decucurrerant, sua gesta fuerint crudelitate. Exercitum sane eodem misit tempore de Italia contra Liudeuuitum in Pannoniam. Quo ille consistere non valens, propriam reliquit civitatem et ad quendam Dalmatiae principem veniens, ab eo susceptus est intra civitatem; qui tamen versa vice susceptorem suum dolo confecit et civitatem suo dominatui subiecit. Et quamquam nostris nec pugnam intulerit nec conlocutus sit, tamen missis legatis et errass
Abbreviated transcription (Latin):
uenit. ꝓ feeta nuntians. de inchoandis int̾rogãs
Ad supplenda aũt que muꝰ ꝑ fecta erãt. misso
: adalard comes palatii ad hibito s fotio in au¬
to clerus om̃is ppłsq eiꝰdem eccłie ueluti ani¬
mati uno spũdrogonẽ impriȩ fratẽ sub ecinonico
habutu nobilissime degentẽ ÷ poscunt dari sace¬
dotem. Mirũq i modũ tã im̃pris quã ꝓcerus ei
ẜ. ⁊ tociꝰ ppłi cõsentꝰ. qͣsi quodam quo agulo ꝯuira
uit. ut om̃s id uelle nullus nollens reꝑiret᷑. Ido im¬
pr eũ sumo gaudio petieioi eccłie annuit.eisq quẽ
peteliant pon̾tificẽ dedit. In eodem eõuentu nũ¬

Expanded text:
unio, perfecta nuntians, de inchoatis interrogans. Ad supplenda autem que minus perfecta erant, missus est Adalhardus comes palatii, adhibito sibi sotio Mauto, clerus omnis populusque eiusdem ecclesię, veluti animati uno spiritu, Drogonem imperatoris fratrem sub canonico habitu nobilissime, viventem sibi poscunt dari sacerdotem; mirumque in modum tam imperatoris quam procerum eius, sed et totius populi consensus, quasi quodam coaguloit, ut omnes id velle, nullus nolle reperiretur. Ideo imperator cum summo gaudio petitioni Ecclesiae annuit, eisque quem petebant pontificem dedit. In eodem conventu
Abbreviated transcription (Latin):
dum ei quȩdam referenda filio ferendaq comisis¬
set. ⁊ ille ordinationẽ haue ut uiderat rediens pat̾
toe nos gratulem̃. iuucns iiuis se easaga¬
tare. unde insernus fuit uidi fideli uscomus¬
se. prudens inadugnitanoo e tradim taleuro
ponsatuitus ẽ potist arẽ habens incuncta pats¬
unũsitaris potiunde ieũ assurgebat. o ase
em̃ ꝓquibꝰ dam necessartas patren cõ sulendis
geirino ecimpis plato cum in palatio morasetur.
p̃stolcns platoꝵ responsum. monitꝰ ẽ tania frã¬
eis quãq germanis ut ad patiem sex uetur et.
eiq ꝓpt̃ ad sisteret. Uideri s dicentes. qd pat̾
cum ium uisenilem uergriet xtatem.⁊ acerbe¬

Expanded text:
dum ei quedam referenda filio ferendaque commisisdum ei quedam referenda filio ferendaque commisisset, et ille ordinationem hanc ut viderat rediens patri tos nos gratulemur iuvenis huius senili sagacitate". Unde quia servus fuit Domini fidelis in commisso, prudens in augmentando sibi tradito talento, constitutus est potestatem habens in cuncta patrisis potiunde in eum adsurgebat. Misso enim pro quibusdam necessariis patrem consulendis Gerrico capis praelato, cum in palatio moraretur prestolans perlatorum responsum, monitus est tam a Francis quamque Germanis, ut ad patrem rex veniret eique propter adsisteret; videri sibi dicentes, quod pater cum iam in senilem vergeret
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ⁊ audita. Cui maxime pꝰ pacis cõstitutionẽ det̃¬
minis fuit t̾rarũ int bulgarios francosq cõsti¬
nẽ obedientiaq multis ꝓ sequentes uerbis. Int̃
qͦs ⁊ iuuomareꝰ qͥ cet̃is auctoritatẽ p̃stare uideba¬
t᷑. qͥq insana temeritate atq stultissimis ausis ĩ

Expanded text:
est audienda, cuius maxime post pacis constitutionem de terest audienda, cuius maxime post pacis constitutionem de terminis fuit terrarum inter Bulgaros Francosque custoiamque multis prosequentes verbis. Inter quos et Uuiemarchus, qui ceteris auctoritate praestare videbatur quique insana temeritate atque stultissimis ausis in
Abbreviated transcription (Latin):
ni componiet. erigeiet. tueret tam publicã quãq
pͥuatas. ł ipinũ aut filium cũ inaquitania mutte
statuiss priꝰ illi cõ iuigẽ filiam teohtb̾ti comitis ui¬
xit. ⁊ sic demũ ad memoratas partes direx regen¬
das. Iuibꝰ dispositiꝰ uixta morẽ frcĩcoꝵ pegum
autumnale tempꝰ uenatioibꝰ in sũpsit. Hiemadiq
grã trans hienum locum cuiꝰ uocabulum franco¬
no frut. petiuit. Ibiq cõuentũ circũ iacentiũ fie
iussit nationũ omiu scilie qui trãs hieni cõs¬

Expanded text:
ni componeret, erigeret, tueretur, tam publicas quam privatas. Pippinum autem filium cum in Aquitaniam mittere statuisset, prius illi coniugem filiam Theotberti comitis iunxit, et sic demum ad memoratas partes direxit regendas. Quibus dispositis, iuxta morem Francorum regum autumnale tempus venationibus insumpsit hiemandique gratia trans Hrenum locum, cuius vocabulum est Franconoford, petivit; ibique conventum circumiacentium fieri iussit nationum, omnium scilicet, qui trans Hreni consis
Abbreviated transcription (Latin):
put aust nr strurxeie. qlicidit iudelie sibi itendum
panniandum. regnum ordinantũ ⁊ ordinatum te¬
nerdum foret monuit. E t tandẽ impenb eum dia¬
denum coroncunt. ⁊ rem publicam penes eum fu¬
turam ẽe xp̃o fauenie innotuit.⁊ hoc paeto nego¬
tio reditum ad ꝓpͥa cð̾cessit. Qui mense nouemib
a parte digrediens. aqutanã rep̾eti it. Pat̃ uero
ueluti morti ꝓpinquus. eebris ⁊ ꝑegrinꝰ urgeri
cepit incõmodis. Ncim mors ueluti quibꝰdam nũ¬
ti is talibꝰ aduentũ suum iãicimq futurũ p̃nun¬
tribulantium animos cõ solans il. dit. Mortuus.
reliquit filiũ heredem. Obi it aũt .u. beł febr idẽ
piissimꝰ imp̃r. Ranno ab incarnatioĩs dñi nr̃i
lium ppło gynerale quasi quodã uidixerat p̾sa:¬
recordationis. missus ẽ rampo ad eum ab eis qu
sepulturã eius.curar̃ liberis scilie ⁊ ꝓceribus pa¬
latinis. ut ⁊ mortẽ eiꝰ mat̾e cognoseẽt aduẽtũq suũ
nullom̾ cõpendinaret. Ieũ aureliauã deuenisset ad

Expanded text:
putavit instruxit, qualiter videlicet sibi vivendum, regnandum, regnum ordinandum et ordinatum tenendum foret, monuit, et tandem imperiali eum diademate coronavit et rerum summam penes eum futuram esse Christo favente innotuit, et hoc peracto negotio reditum ad propria concessit. Qui mense novembri a patre digrediens, Aquitaniam repetiit. Pater vero veluti morti propinquus crebris et peregrinis urgeri coepit incommodis. Nam mors veluti quibusdam nuntiis, talibus adraenuntiabat indiciis. Tandem itaque vitiis passionum intaturae imbecillitas cessit, et lecto decubuit: et in dies atque in horas propinquior morti, prout voluit suis scripto lium populo generale quasi quodam indixerat praesarecordationis, missus est Rampo ad eum ab eis qui sepulturam ejus curarunt, liberis scilicet et proceribus palatinis, ut et mortem ejus mature cognosceret, adventumque suum nullo modo comperendinaret. Qui cum Aurelianam devenisset ad
Abbreviated transcription (Latin):
baioaricim. pipinum inaquitanicĩ misit. Tercium
uͦ ludouicũ puerilibꝰ ad huc cõfistentes in annis
secum ⁊trunt. E odem etiam temp̃r erold̃ adquẽ
sũma regi danoꝵ ꝑtinere uidebat᷑.⁊ qui pridem
a fili it griefreoi iegno pulsus fuerat. ad impr̃em
udouicũ c̃filium fec̃.⁊ uxta morẽ francoꝵ n
ibꝰ illius se tradidit. Iuẽ rex susceptũ in saxoniã

Expanded text:
Baioariam, Pippinum vero in Aquitaniam misit, tertium vero Hludouuicum puerilibus adhuc consistentem in annis secum tenuit. Eodem etiam tempore Herioldus, ad quem summa regni Danorum pertinere videbatur et qui pridem a filiis Godefridi regno pulsus fuerat, ad imperatorem Hludouuicum confugium fecit et iuxta morem Francorum manibus illius se tradidit. Quem rex susceptum in Saxoniam
Abbreviated transcription (Latin):
mo exercitꝰ robore cauillonũ usq ꝑuenit. At bar¬
rard cũ se cerneret uiribꝰ imparẽ ⁊ ad cepta in¬
depositis se eiꝰ potestati ⁊ iuditio sub dider̃. E
cõ cinnationes qualit coeptã rebellionẽ ⁊ quare
inchoaiint.⁊ ad quẽ finẽ inchoara deduc̃e uolue¬
runt quo sue cõ plices sͥ allexerint. ad pͥmc̃ ꝓdide¬
r̃ int̃rgationẽ. Euere scine huiꝰ cõspiratiois acto¬
comes palati i impris. filius mainerii conitis s
⁊ raincird p̃positus ecimere regalis. Erant aũt huiꝰ
sceleris sotii quam plures derici siue lcci ut̃ qͥs
impr̃ aquis gͣni sic̃ decreuerat hiematũ regiedit᷑.¬

Expanded text:
mo exercitus robore Cauillonum usque pervenit. At Bermo exercitus robore Cauillonum usque pervenit. At Berhardus cum se cerneret viribus inparem et ad coepta incuti et armis depositis se eius potestati et iuditio subdiderunt. Sed et concinnationes, qualiter coeptam rebellionem et quare inchoaverint et ad quem finem inchoata deducere voluerint quosve complices sibi allexerint, ad primam prodiderunt interrogationem. Fuere sane huius conspirationis auctocomes palatii imperatoris, filius Megnherii comitis, sed et Reginhardus praepositus camerę regalis. Erant autem huius sceleris conscii quamplures clerici seu laici, inter quos imperator Aquasgrani sicut decreverat hicmatum regredit
Abbreviated transcription (Latin):
a.ludouicũ inbaioaric̃ mifit. ut scilicet sciret
ppłs cui deb̾et potestati parere.statĩ ei ab odritoꝵ
defectio nunciatur. Qui cũ filiis gotefredi. amcicias
imp̃r sufficicientes copias diriges. eoꝵ motꝰ do
fauente cõ pressit. Ipse aũt uosegi lustra sectat᷑us
uenatũ peti it. Interea uenatione ibidem iuxta
morẽ francoꝵ explera. cũ hiemem ex act᷑us aquis¬
gͣni reuertet᷑. nunciat᷑ ei bardum ne potem su¬
um italiȩ regẽ. cui ipse maxima ut rex fieret ap̃d
patrenꝵ caiusa fierat. cõsili is quorũdam p̾uoꝵ
hominii ado dem̃tatũ ut ab eo. desculerit. om̃sq
eiuitatũ.⁊ regni pͥncipes italiȩ in hec uerbã cõui¬
rauerint. S ⁊ om̃s aditus quibꝰ mitaliã intrat᷑.
posiris obicibꝰ ⁊ custodiis obserarint. Iđ cũ cer¬
tis nunti is referentibꝰ maximeq intildo ep̃o¬
q copiis tam exgallis ꝗͣq germanici. cũ maxi¬

Expanded text:
aapopulus cujus deberet potestati parere: statim ei Abodritorum defectio nuntiatur, qui cum filiis Godefridi amicitias imperator sufficientes copias dirigens, eorum motus Deo favente compressit. Ipse autem Vosagi lustra sectaturus, venatum petiit. Interea venatione ibidem juxta morem Francorum expleta, cum hiemem exacturus Aquisgrani reverteretur, nuntiatum est ei Bernardum nepotem suum ltaliae regem, cui ipse maxima, ut rex fieret, apud patrem causa fuerat, consiliis quorumdam pravorum hominum adeo dementatum, ut ab eo desciverit, omnesque civitates regni et principes Italiae in haec verba conjuraverint: sed et omnes aditus, quibus in Italiam intratur, positis obicibus et custodiis obserarint. Quod cum certis nuntiis referentibus, maximeque Rathaldo epique copiis tam ex Galliis quamque Germania, cum maxi
Abbreviated transcription (Latin):
dñis ł priuatis uł eccłiasticiꝰ.⁊ tuc̃ demi grad ib
dicunt habe ꝓprios sumptꝰ. ne ꝑ huicemodi inopitã
cultus negletet᷑ diuini inseruit p̃dicto edicto ut
sup̃ singulas eccłias mansus tribueret᷑ cũ pensioẽ
legitima ⁊ leruo arq ancilla. Hec erat seĩ inpris
exercitano. hic cotidian lul .c hec palestrã ago¬
poni ab epĩs ⁊ clericis eingula. balteis aureis ⁊̃
nile dicebat. si eccłiasticȩ deputatꝰ familiȩ cõna¬
retur ad spirare ad scłaris ornam̃ta głe. At uero¬
nõ t̾uba hanc scãm dõq dignã impris deuotio
humani generis ininicꝰ undiq se in petẽtem
⁊ ab om̃ibꝰ eccłie ordinibꝰ sibimet bella inducen¬
tem.s cepit tous uiriũ copi is se ex pugnantẽ
rem. ui ⁊ Astu quõ potuit laicessere. Nã his ricȩ
ordinatis pꝰquã impi in eodẽ placito filium pͥ¬
mogenitũ lotharium quẽ impr̃em appellari ⁊
eẽ uoluit. ⁊ duoꝵ filioꝵ suoꝵ pipinũ in aqͥtani¬

Expanded text:
nis, vel privatis vel ecclesiasticis, et tunc demum gradibus siam habere proprios sumptus, ne per huiuscemodi inopiam cultus neglegerentur divini, inseruit praedicto edicto, ut super singulas ecclesias mansus tribueretur unus cum pensatione legitima et servo atque ancilla. Haec erat sancti imperatoris exercitatio, hic quotidianponi ab episcopis et clericis cingula balteis aureis et mile ducebat, si ecclesiastice, deputatus familię conaretur adspirare ad secularis ornamenta gloriaeoque dignam imperatoris devotionem humani generis inimicus undique se inpetentem et ab omnibus ecclesię ordinibus sibimet bella inducentem, sed coepit totis virium copiis se expugnantem oellatorem vi et astu quo potuit lacessere. Nam his rite ordinatis, postquam imperator in eodem placito filium primogenitum Hlotharium coimperatorem appellari et esse voluit et duorum filiorum suorum Pippinum in Aquitani
Abbreviated transcription (Latin):
habuit ibi australiũ francoꝵ. scxonũ aliarumq
eis cõlimitantium gentium. in quo duoꝵ fratrũ
remit. Srant namq uiubi genere filii liubi re
Hic cũ nimis seniorem se quã res poseebat in regni
ad ministratioẽ ex hib̾et.cireci iunioris honorẽ
fauor ppłi declincunt. Inqua alt̾catiõe ante p̃sen¬
tiam impr̃is uenientes. reqͥsita atq reꝑta uolun¬
tate ppłi. iunior quidẽ pͥncebs ẽ declaratꝰ. Ambos
sei sͥ dimifit amicos.In terea lothariꝰ filiꝰtloni

Expanded text:
habuit australium Francorum, Saxonum aliarumque eis conlimitantium gentium; in quo duorum fratruremit. Erant namque Uuilzi genere, filii Liubi reghic cum nimis segniorem se, quam res poscebat, in regni administratione exhiberet, circa iunioris honorem favor populi declinavit. In qua altercatione ante praesentiam imperatoris venientes, requisita atque reperta voluntate populi, iunior quidem princeps est declaratus; ambos sibi dimisit amicos. Interea Lotharius filius dom
Abbreviated transcription (Latin):
lamtarẽ ausonã. castrum cardonum
casta serram a religuai oppida olim deserta mu¬
udlit ⁊ habitari fec̃.⁊ hoprelło conduti eũ cogru¬
is auxili is tuenda cõmisit. Hieme tras acta mi¬
sit ad illum pat̃ iex ut ad se cõtra saxones euntẽ
cũ ppło quo posset ueniret. Iui ire nõ differens
ad eum aqͥs grani uenit cũ ipso ad fremersim ubi
placitũ generale habuat. suꝑ ripa hreni piexit.
in saxonicci parte usq missam s̃ martur ꝑdura.¬
uit. Inr̃ea a saxonia cũ parre exiit.⁊ iaquita¬
niam magua hiemis ex acta parte c̃o dessit.
Suecedẽte uem aestate rex le apoł ad eũ misit.
mãdas ut secũ initaliã ꝓficisce̾t᷑. S mutato
cõsilio. uissus ẽ domiuincinere. Rege aũt po¬

Expanded text:
atem Ausonam, castrum Cardonam, Castamserram, et reliqua oppida olim deserta, munivit, habitari fecit, et Burrello comiti cum congruis auxiliis tuenda commisit. Hieme transacta misit ad illum pater rex, ut ad se contra Saxones euntem, cum populo, quo posset, veniret. Qui ire non differens, ad eum Aquasgrani venit, et cum ipso ad Fremersheim, ubi placitum generale habuit, super ripam Rheni perrexit. In Saxonia cum patre usque ad missam sancti Martini perduravit. Inde a Saxonia cum patre exiit, et in Aquitaniam, magna hiemis exacta parte, concessit. Succedente vero aestate, rex Carolus ad eum misit, mandans ut secum in Italiam proficisceretur: sed mutato consilio jussus est domi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ uenediꝰ grnerali ꝯuentu ꝓuitia ingredit̾. ⁊
paruo tepr ł labore ciuicta ppłatͣ. donee int̾fre¬
to marmonodũ sarcinis uimetat eastiẽsibꝰ aqͣdã
irgioꝵ custode equoꝵ nõe coslo. tota cũ eo bri¬
tanma uicta succubuit ⁊ manꝰ dedit ad q̃seũꝙ
co ditione̾ imp̃r uelle denuo seruit᷑a. cam ⁊ ob¬

Expanded text:
 Uenedis generali conventu, provintiam ingreditur et parvo tempore vel labore cuncta populatur, donec interfecto Marmono, dum sarcinis inmediatur castrensibus, a quodam regiorum custode equorum nomine Choslo, tota cum eo Brittania victa succubuit et manus dedit, ad quascumque conditiones imperator vellet denuo servitura.
Abbreviated transcription (Latin):
redeuntes ꝙ monasteria. uni formẽ cunctis tra¬
derent monasteri is tam uiris quã s̃ monialibꝰ
feminis uuendi scđm regulam bi Benedicti in¬
cõmutabilem morẽ. Cõ siderans etia idem pii¬
pͥum obnoxios eẽ humane seruiruti. s hec mat

Expanded text:
redeuntesque monasteria, uniformem cunctis traderent monasteriis, tam viris quam sanctimonialibus feminis, vivendi secundum regulam sancti Benedicti incommutabilem morem. Considerans etiam isdem piiobnoxios e
Abbreviated transcription (Latin):
trres. cũ lege iudicioq francoꝵ deberent capita¬
li inuectiõe feriri. suppiessa tristiori sentẽcia lu¬
minibꝰ orbari cõsensit. licet multis obnitentibꝰ
⁊ animi aduerti in eos totam se ueritatẽ legale
cupientibꝰ. At u̾ licet impre indulgetiꝰ agete.ul¬
tio tñ elimata ad effectũ in aliq̾s ẽ ꝑducta. Et eni

Expanded text:
tores, cum lege iuditioque Francorum deberent capitali invectione feriri, suppressa tristiori sententia luminibus orbari consensit, licet multis obnitentibus et animadverti in eos tota severitate legali cupientibus. At vero licet imperatore indulgentius agente, ultio tamen elimata ad effectum in aliquos est perducta: eteni
Abbreviated transcription (Latin):
si cõ silio regem uocant. ut urbs tanti nominis
głosum nom̃ regi ꝓpagaret. si illam cop̃sente su¬
pari cõtingeret.Suggestiõi huic ad modũ rex ho¬
nestate assensum p̾buit. Uenit gͦ ad exercitum
suum urbem ucillantem. arq indesinentio opug¬
natione sexeb domadibꝰ ꝑtincicissine ꝑdurauit
⁊ tandẽ ⁊ suꝑata uictori manꝰ dedir. T radita gͦ
⁊ patȩ facta ciuitate. pͥmo quidẽ die custro ee ⁊¬
bidem rex ordinciuit. ipse aũt ab in gressu eiue¬
abstinuit donee ordinaret. qualit cũ digna do
gr̃arũ actione. cupitam atq susceptam iuetori¬
am eiꝰ nomini cõsecraret. Aute cedentibꝰ eũ inera¬
tinum.⁊ exercitũ eiꝰ sacerdotibꝰ ⁊ clero. cũ sollep

Expanded text:
decebat usi consilio, regem vocant, ut urbs tanti nominis decebat usi consilio, regem vocant, ut urbs tanti nominis gloriosum nomen regi propagaret, si illam eo praesente superari contingeret. Suggestioneste adsensum praebuit. Venit ergo ad exercitum suum urbem vallantem; atque indesinenti oppugnatione sex ebdomadibus pertinacissime perduravit, et tandem superata victori manus dedit. Tradita ergo et patefacta civitate, primo quidem die custodes ibidem rex destinavit, ipse autem ab eius ingressu abstinuit, donec ordinaret, qualiter cum digna Deo gratiarum actione cupitam atque susceptam victoriam eius nomini consecraret. Antecedentibus ergo eum in crastinum et exercitum eius sacer
Abbreviated transcription (Latin):
porro his qui missi fuerant. eesar augustam
dictũ ẽ. de exercitu inuia s obui cõstitum. Erut
eni ibi uullelmus pͥmus signifer.⁊ ademarus
⁊ cũ eis ualidũ auxilicm. Qđ illi audiente ⁊ ĩ
austuras se seuerterũt.clademq illis iuꝓuise
os urbem obsidentes reuersi sunt.Et illis uine¬
ti tam diu urbem ob ambientes.⁊ nullũ ingredi
aut egredi ꝓmitentes uexauĩt. donee famis a¬
cerbitate coaenis ętiam uetustissima scutis coria
Ali i uero spe aminabant᷑ inami. cogitantes q frcĩ¬
illoꝵ spem. abseidit prudentiũ eõ silium uiroꝵ
Ao uecta cñi undecũq materie ceper̃ extruer
ccisas ueluti ibidem ubius mansuri. Sđ cer¬
nentes ciuitatis habitatorẽ abspe deciderũt
⁊ ad desperationẽ ultimã uersi suum pͥncipen
tradiderũt zadonis cognatũ quẽ peo cõstituer̃
nomine hamur ⁊ se ac ciuitatem cõ cessa faculta¬
te secedendi deder̃ hoc modo. Cũ eñi longa obsi¬
ccipiendam aut tradendã crederent. honestos u

Expanded text:
ssi fuerant, Caesaraugustam, latum est eis de exercitu in via sibi obviam constituto. Erat enim ibi Uuillelmus, primus signifer, Hademarus et cum eis validum auxilium. Quod illi audientes, in Hasturas sese verterunt clademque illis inprovise os urbem obsidentes reversi sunt, et illis juncti tandiu urbem obambientes, et nullum ingredi aut egredi permittentes, vexarunt, donec famis acerbitate coacti sunt etiam vetustissima ostiis coria aliqui vero spe animabantur inani, cogitantes quod Franillorum spem abscidit prudentium consilium virorum: advecta enim undecumque materiae, coeperunt extruhere casas veluti ibidem in hibernis mansuri. Quod cernentes civitatis habitatores, ab spe deciderunt et ad desperationem ultimam versi, suum principem tradiderunt, Zaddunis cognatum, quem pro eo constituerant, nomine Hamur, et se ac civitatem, cote secedendi, dediderunt hoc modo. Cum enim longa fessam obsicapiendam aut tradendam crederent, honesto ut
Abbreviated transcription (Latin):
ohut ut ceruo nob purunt insidie. Set emplo
duos suor eoscensis eqiis speculatum diregiu
aquitanis inisis qͥo uerũ erat abu. renuntiant.
At illi tunore quo acti.⁊ om̃ibꝰ que castrensis habe¬
ta incinu hostium.eis incrastinu p̃liatus oceur¬
rit. a quitani aũt diuino freti auxilio licet impa¬
res. multoq inferiores numero.tñ hostes fugẽ
õpulerũt.multaq eoꝵ strage ⁊ uicĩ fugientu
repleuer. Et eo usq incinꝰ ab eoꝵ cede nõ cõtinuer
donec solis dieiq lumine pedente. ⁊ umbra t̾ram
occupante lumina stellarũ uoere solata suecedẽt
is gestis xp̃o fauente ad suos sese maigno cũ gau¬
dio ⁊ opibꝰ collegerut. diueriã simul obsessaur¬
habens secum arb̃tum. leutardii.isimbcrdũ uti¬
dumq francie supplentũ. Quo ꝑuenies ado illã
arietibꝰ. mangonibꝰ uineis. ⁊ ceteris arguintis
lacessiuit ⁊ ꝓtriuit muralibꝰ. ut eiues illius as¬

Expanded text:
 ut cerno, nobis parantur insidiae. Extemplo duos suorum conscensis equis speculatum dirigunt. Qui, nostris visis, quod verum erat, Abaiduno renuntiant. At illi timore coacti, omnibus, quae castrensis habita manu hostium, eis in crastinum praeliaturus occurrit. Nostri tamen divino freti auxilio, licet impares multoque numero inferiores, tamen hostes fugere onpulerunt multoque eorum strage viam fugientium repleverunt, et eo usque manus ab eorum cęde non continuerunt, donec solis dieique lumine recedente et umbra terram occupante, lumina stellarum noctem solatura succederent. His gestis, Christo favente ad suos sese magno cum gaudio et opibus collegerunt. Diu etiam simul obsessa urhabens secum Heribertum, Liutardum, Isembardum validumque Frantiae supplementum. Quo perveniens, adeo illam arietibus, mangonibus, vineis et ceteris argumentis lacessivit et protrivit muralibus, ut cives illius a s
Abbreviated transcription (Latin):
geirinus eũ regi rex uero cõ siliciriis ixtulisse
quibdam ułpene om̃ibꝰ. uisum ẽ salubie sugra¬
tum. Sed yȩx altiori cõsilio ne forte ꝑhoe patie
suspectum redłeret. agere distulit. Hec tam di¬
uinita peuius amore ⁊ timore facere noluit a
sibi moris ẽ amatoris sin sublimuis qua cogi¬
tare porest nobilitare. prudentius ordinauit
acem poro petentib his quos bello fatigare
solitus erat rex. arcielo duoꝵ annoꝵ pstito le¬
benter indulsit. Inteira imp̃r li cofidars suit
sub tractus rebꝰ humans cõ fusum irlinqueret
regnum.q̃d erat do donante nobilit ordinatu.
scilicer ne aur ext̃nis qua trretꝰ ꝓcellis aut in¬

Expanded text:
cum regi, rex vero consiliariis retulisset, quibusdam vel pene omnibus visum est salubre suggestum. Sed rex altiori consilio, ne forte per hoc patrem suspectum redderet, agere distulit. Haec tamen divinitas, pro cuius timore et amore facere noluit – ut sibi moris est, amatores sui sublimius quam cogitari potest nobilitare – prudentius ordinavit. Pacem porro petentibus his, quos bello fatigare solitus erat, rex articulo duorum annorum praestituto libenter indulsit. Interea imperator Karolus consisubtractus rebus humanis confusum relinqueret regnum, quod erat Deo donante nobiliter ordinatum, scilicet ne aut externis quateretur procellis aut in
Abbreviated transcription (Latin):
Sobanto die hibeio cõpactis nauibꝰ. ipsi auido tuns¬
positd equos aut̾ natatui cõmiser. Eđ fac La mcis¬
num riote eor peperat asfcctum nisi fuisset acerri¬
me depbensum. Cu eñ abus die dortrse team¬
situ fraincors ꝓhibituros liora hibi obsidet fami¬

Expanded text:
s, quarto die Hibero conpactis navibus ipsi quidem transpositi, aequos autem natatui commiserunt. Quod factum magnum voto eorum pepererat effectum, nisi fuisset acerrime deprehensum. Cum enim Abaidun dux Tortose transitu nostros prohibiturus littora Hiberi obsideret flumi
Abbreviated transcription (Latin):
buisset a quitani ⁊ franei absq ullo pene hostui
labore lapidum ictibꝰ poterant int̾ire ⁊ in pstrit¬
b sarracenoꝵ deuenire at dum ill autm pstru¬
unt nr̃i aut̃ aliorsum uiã aꝑtiore planioremꝙ
peruint Reputantes enauri hes aquitanos nõ ob
sun taritu custodia seo metu potius eor facere
bergo eos ensequunt᷑. Pono aut aqͥtani p̃curi
tir Selinquentes facies hostibꝰ nudauor. aeret es¬

Expanded text:
buisset, nostri absque ullo pene hostium labore lapidum ictibus poterant interire, vel in manus inimicorum devenire. At dum illi viam praestruunt, nostri autem aliorsum viam apertiorem planioremque petunt, reputantes Mauri haec nostros non ob sui tantum cu stodiam, sed metu potius eorum facere, a tergo eos insequuntur. Porro autem nostri praedam retro relinquentes, facies hostibus nudaverunt, res
Abbreviated transcription (Latin):
reliquis expechislime as supiora diriges. ut hibo
flumine traniite alũ hostes t sdem fugrir̃t ab
istis in sidi is erinpuiso ad grederentꝰ.aut̾ certe
partes noctibꝰ obeuntes.⁊ dicbꝰ silucirũ lustra
sequentes. ob ambulaiuer̃ usq quateigam ⁊ hib¬
um natando parit transier̃. Inquo itinere sex
dies transigentes septima trãs mear. Qui ubi õs
ucolomes cuciser̃.t̾ram hostium lanssime uas¬
tauer̃.⁊ usq uillam coꝵ maximã que uilla ru
sustulerũt. ut pote in ꝓuisis hostibꝰ ⁊ nichilũq
tale suspicantib. Nuib gestis. his qui enude po¬
tuerut bane plagam longela ra non ab¬

Expanded text:
reliquis expeditissime ad superiora dirigens, ut Hibero flumine transito, dum hostes ad sedem figerentur, ab istis insidiis ex inproviso adgrederentur aut certe partes noctibus euntes et diebus silvarum lustra sectantes obambulaverunt, usquequo Cingam et Hiberum natando pariter transierunt. In quo itinere sex dies transigentes, septima transmearunt. Qui ubi omnes incolomes evaserunt, terram hostium latissimę vastaverunt et usque villam eorum maximam, quę Uilla Rubsustulerunt, utpote inprovisis hostibus et nichil umquam tale suspicantibus. Quibus gestis, his qui evadere potuerunt hanc plagam, longe la
Abbreviated transcription (Latin):
ciꝰ. ut adbareinonã oppugnãdã ire deberent. diui¬
soq intres pcrtes exercitu.unã quidẽ ruscelio¬
ni ipse ꝑmanes secum ierinuit alti obsidionem
urbis inuuxit. cui potstanus comes gerunde p̃fu¬
it. ĩ erciam aũt ne forte obfidentes urbem sede
serũt auxilium poscentes. Rex uͦ scurcieenoꝵ ꝓ¬

Expanded text:
ejus ut ad Barcinonam oppugnandam ire deberent: diviejus ut ad Barcinonam oppugnandam ire deberent: divisoque in tres partes exercitu, unam quidem Ruscellioni ipse permanens secum retinuit, alteri obsidionem urbis injunxit, cui Rotstagnus comes Gerundae praefuit; tertiam autem, ne forte obsidentes urbem improserunt auxiliumque poposcerunt. Rex vero Saraceno
Abbreviated transcription (Latin):
ueniix. Cuius peticionẽ pat̃ houorabilit susce¬
pht. ⁊ grãs filio egit. Petita tam̃ negauit.⁊ ut
sibi tuponũ accuireret mandauit. Quo filius
ueniens gratulabunde ab eonimis susceptꝰ ⁊
infranciã redeuntẽ uernũ usq ꝓsecutus est.
a quo digrediens maqͥtamã ẽ regixssus. Aestate.
p̃hensus ludouico regi ẽ adductus. ⁊ patri casolo
mde ꝓductus. Ipso temp̃r ludouicꝰ rex coaeto ppło
regni sin. tholose de his quȩ agenda udebantur
tractans delibabat. B urgundioe ncmq mortuo
comitatꝰ eiꝰ fedentiacꝰ liutrado ẽ attributꝰ. Sucam
yem gascones moleste ferentes. inrantã eruꝑe pe¬
tulantiã. ut etiã homines illius alios ferio peri¬
merent alios igni cõburerẽt. Qui uocati cũ primũ
uenire detrecrarent. qͣndo ad eaiuscm discendam
uenerunt. ⁊ pencis debitas ꝓtalibꝰ egusis deder̃.
ita ut quidam talionis lege igni cõflagarent. His

Expanded text:
venire. Cuius petitionem pater honorabiliter suscevenire. Cuius petitionem pater honorabiliter suscepit, gratias filio egit, petita tamen negavit et, ut sibi Turonum occurreret, mandavit. Quo filius veniens, gratulabunde ab eo nimis susceptus et in Frantiam redeuntem Uernum usque prosecutus est; a quo digrediens, in Aquitaniam est regressus. XIII.edere. Qui comprehensus, Ludovico regi est adductus, et patri Carolo itidem perductus. Ipso tempore Ludovicus rex coacto populo regni sui Tolosae, de his quae agenda videbantur tractans deliberabat. Burgundione namque mortuo, comitatus ejus Fedentiacus Liutardo est attributus. Quam rem Vascones moleste ferentes, in tantam erupere petulantiam, ut etiam homines illius alios ferro perimerent, alios igni comburerent. Qui vocati dum primum venire detrectarent, quoquo modo ad causam dicendam venerunt, et poenas debitas pro talibus ausis dederunt, ita ut quidam talionis lege igni conflagrarent. His