comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
constabat animis tam audax iter consulis laudarent utuperarent ne.
pparebat quo uichil iniquius est ex euentu fama habituru. Cas
haniuibalem hostem relicta sine duce cum excitu cui detractum foret. oẽ
qd̾ roboris qd̾ floris fuerit. et consule ĩ lucanos ostendisse iter: cu picenus
et Galliam petẽt. castra relinquente. nulla alia re tutiora ꝙ̃ errore
hostis qui ducem inde atq excitus partem abisse ignoraret. Quid futur
si id palam fiat : et aut insequi nerone cum sex nllib armatoꝵ ꝓfectũ
mubal toto ex̾citu uelit : aut castra inuade̾ p̃derelicta sine uirib
imꝑio sine auspitio: Reteres enus belli clades duo consules ꝓxĩo año ĩt̾fecti
terrebant. et ea omĩa accidisse cum unus imꝑator uus excitus hostium in
italia ẽe̾t. nunc duo punica bella facta duos ingentes ẽxcitus duos ꝑpe ham¬

Expanded text:
constabat animis tam audax iter consulis laudarent uituperarentne; constabat animis tam audax iter consulis laudarent uituperarentne; apparebat, quo nihil iniquius est, ex euentu famam habiturum: castra prope Hannibalem hostem relicta sine duce cum exercitu cui detractum foret omne quod roboris, quod floris fuerit; et consulem in Lucanos ostendisse iter cum Picenum et Galliam peteret, castra relinquentem nulla alia re tutiora quam errore hostis qui ducem inde atque exercitus partem abisse ignoraret. quid futurum, si id palam fiat et aut insequi Neronem cum sex milibus armatorum profectum Hannibal toto exercitu uelit aut castra inuadere praedae relicta, sine uiribus, sine imperio, sine auspicio? ueteres eius belli clades, duo consules proximo anno interfecti terrebant: et ea omnia accidisse cum unus imperator, unus exercitus hostium in Italia esset: nunc duo bella Punica facta, duos ingentes exercitus, duos prope Han
Abbreviated transcription (Latin):
patres conscriptos quid paret edcet/. monet ut cum ĩ umbria se acursuꝵ
hasdrubal fratri scribat/ legione a Capua romam arcessant. delectum.
ome habeant. ex̾citum urbanum ad Naruia hosti opponant. Hec se
scͥpta. Premissi item ꝑ agrum larinate. m aruncinu ferentanu p̃tuti¬
lianui qua excitum ducturus erat ut om̃es ex agris urbibq cõmeatus
aratos militi ad uescendum ĩ uia deferent. equos iumentaq alia ꝓ
erat delegit sex milia peditum mille equites. pronuntiat ampare se in
s ꝓxima urbem . punicumq ĩ ea p̃sidium uelle: ut ad iter parati
eent. Profetus nocte. flexit ĩ picenu. et consul quide quantis max̃is
itinẽib pot̾at ad collegam ducebat. relicto. Q. catio legato qui castͥs p̃esset.
ome haud minus terroris ac tumultus erat. ꝙͣ fuerat bienuio a
cum castra punica obiecta romanis menib portis q fuerant. Nec satis

Expanded text:
patres conscriptos quid pararet edocet; monet ut cum in Umbria se occursurum patres conscriptos quid pararet edocet; monet ut cum in Umbria se occursurum Hasdrubal fratri scribat legionem a Capua Romam arcessant, dilectum Romae habeant, exercitum urbanum ad Narniam hosti opponant. haec senatu scripta. praemissi item per agrum Larinatem Marrucinum Frentanum Praetutianum, qua exercitum ducturus erat, ut omnes ex agris urbibusque commeatus paratos militi ad uescendum in uiam deferrent, equos iumentaque alia perat delegit, sex milia peditum, mille equites; pronuntiat occupare se in Lucanis proximam urbem Punicumque in ea praesidium uelle; ut ad iter parati omnes essent. profectus nocte flexit in Picenum. et consul quidem quantis maximis itineribus poterat ad collegam ducebat, relicto Q. Catio legato qui castris praeesset. Romae haud minus terroris ac tumultus erat quam fuerat quadriennio ante cum castra Punica obiecta Romanis moenibus portisque fuerant. neque satis
Abbreviated transcription (Latin):
Italie emensi ẽẽnt: dum Metapontu cedente hamubale secuntur ĩ cẽtis
itinerib Tarentum delati: auagis ꝑ agros pabulatõib romanis/ ad.Q.
Claudium ꝓp̃torem deducunt᷑. eum pͥmo ĩcertis inplicantes responsis. ut
tormentoꝵ ad motus fateri uera caegit. edauerunt literas se.
hasdrubale ad hamubale ferre. Cum his litteĩs sicut erãt signatis. L.
uergimo tribuno militũ ducendi ad claudiu consule tradunt᷑. due
lictereq lecte ꝑ int̾pretem sunt. et ex captuus ꝑcontatio facta: tum
Claudius non id tempus ẽẽ rei publice ratus quo consiliis ordinariis ꝓuĩcie
ie quisq finib ꝑ ex̾citus suos cum hoste destinato a senatu bellum g
ac nouandum aliquid inprouisum inopinatumq sed ceptum nõ minorem
apud ciues ꝙ hostes terrorem facẽt. ꝑ petratum ĩ magna letitia ex magno
ietu uertẽt. literis hasdrubalis roma ad senatu missis simul et

Expanded text:
Italiae emensi essent, dum Metapontum cedentem Hannibalem sequuntur incertis itineribus Tarentum delati, a uagis per agros pabulatoribus Romanis ad Q. Claudium propraetorem deducuntur. eum primo incertis implicantes responsis ut metus tormentorum admotus fateri uera coegit, edocuerunt litteras se ab Hasdrubale ad Hannibalem ferre. cum iis litteris, sicut erant, signatis L. Uerginio tribuno militum ducendi ad Claudium consulem traduntur; dualitteraeque lectae per interpretem sunt et ex captiuis percontatio facta, tum Claudius non id tempus esse rei publicae ratus quo consiliis ordinariis prouinciae suae quisque finibus per exercitus suos cum hoste destinato ab senatu bellum gereret—audendum ac nouandum aliquid improuisum, inopinatum, quod coeptum non minorem apud ciues quam hostes terrorem faceret, perpetratum in magnam laetitiam ex magno metu uerteret—, litteris Hasdrubalis Romam ad senatum missis simul et ipse
Abbreviated transcription (Latin):
s continge̾ ꝓ se quisq uictrices dextras consulum cupientes. Alii gratu
oiũm imꝑatoꝵ expositis reb a segestis postulassent/ ut. ꝓ republica fortiter
̃q admĩstrata et diis ĩmortalib habẽtur honos. et ip̃is triumphant
urbem inire lice̾t. se uero ea que postularent. decerne patres meĩto deorum
primuni deinde secundu decs cõsulum responderunt. et supplicatic̃e am̃boꝵ
iomiune et triumpho utriq decreto int̾ ip̃os ne cum bellu cõi auu̾no gessissent
triumphum separarent. Ita ꝯuenit ut qm̃ et ĩ proum̃tia. M. liiiii res gesta
Eet . et eo die quo pugnatum foret/ eius forte auspitiu fusset: et excitus
liuianus deductus romam uenisset neronis deduci de ꝓuincia nõ potuisset
ut . M. liuius quadrigis ur̃lem ĩeuntem milites sequerent᷑. C̃. Claudius ẽ quo
sine militib inueheret᷑. Ita conscciatus triumphus tum utriq tum magis ei qui

Expanded text:
sed contingere pro se quisque uictrices dextras consulum cupientes, alii gratulsed contingere pro se quisque uictrices dextras consulum cupientes, alii gratulomnium imperatorum expositis rebus ab se gestis postulassent ut pro re publica fortiter feliciterque administrata et dis immortalibus haberetur honos et ipsis triumphantibus urbem inire liceret, se uero ea quae postularent decernere patres merito deorum primum, dein secundum deos consulum responderunt; et supplicatione amborum nomine et triumpho utrique decreto, inter ipsos, ne cum bellum communi animo gessissent triumphum separarent, ita conuenit, quoniam et in prouincia M. Liui res gesta esset et eo die quo pugnatum foret eius forte auspicium fuisset et exercitus Liuianus deductus Romam uenisset, Neronis deduci de prouincia non potuisset, ut M. Liuium quadrigis urbem ineuntem milites sequerentur, C. Claudius equo sine militibus inueheretur. ita consociatus triumphus cum utrique, tum magis ei qui
Abbreviated transcription (Latin):
satis p̃sidii gallie prouincie credẽ: Lutium portium cum suis legionib ẽẽ. decedẽ
se inde ac deduci excitum consularem posse ⁊ patres non marcuni luuu redire¬
tantum ad urbem s collegam quas eius.C. claudium iusserunt. Id modo ĩ decreto
int̾fuit ꝙ.m. liuiii excitum reduci. Neronis legiones hanubali oppositas ianẽ
uinciã iusserunt. Inter consules itaq ꝑ lir̃as conuenit. ut quẽ admodu
uuo animo rempublicam gessissent ita quãꝙͣ ex diuersis regionib conuenirẽt
uno tempore ad urbe accedent. preueste qui prior uenisset/ collegam ibi oꝑiri
uissus. forte ita euenit ut eodem die ambo p̾neste uenirent. Inde premisso
edc̃o/ ut triduo post frequens senatus ad edem bellone ad esset. om̃i multitudĩe
obuiam effusa ad urbem accesẜunt. Non salutabant modo uniuersi circũ fusi

Expanded text:
satis praesidii Galliae prouinciae credere L. Porcium cum suis legionibus esse, decedere satis praesidii Galliae prouinciae credere L. Porcium cum suis legionibus esse, decedere se inde ac deduci exercitum consularem posse, patres non M. Liuium tantum redire ad urbem sed collegam quoque eius C. Claudium iusserunt. id modo in decreto interfuit quod M. Liui exercitum reduci, Neronis legiones Hannibali oppositas manere in prouincia iusserunt. inter consules ita per litteras conuenit ut, quemadmodum uno animo rem publicam gessissent, ita quamquam ex diuersis regionibus conuenirent uno tempore ad urbem accederent; Praeneste qui prior uenisset, collegam ibi opperiri iussus. forte ita euenit ut eodem die ambo Praeneste uenirent. inde praemisso edicto ut triduo post frequens senatus ad aedem Bellonae adesset, omni multitudine obuiam effusa ad urbem accessere. non salutabant modo uniuersi circumfusi,
Abbreviated transcription (Latin):
acenthris p̃ter terram athicam suꝑ sinium nauigans inter medias ꝓpe hostium
classes Calchidem ꝑuenit. Inde collandata fide ac uirtute ꝙ neq timor neq spes
flexisset eoꝵ animos hortatusq in posterum ut eadem constantia ꝑmanerẽt in
saietate si suam ꝙͣ horritianoꝵ atq opontioꝵ fortuna mallent. Achalchide
orrum nauigat. principumq iis qui fuge̾ capta urbe ꝙͣ se romanis traddere
iluerant: simm̃a reꝵ et custodia urbis ꝑmissa. ip̃e demetriade ab fubce
primum ad opem ferendam striis ꝓfectus erat traietit. Cassandree deinde nauiu
longaꝵ carinis positis̃ contractaq ad effectum eius operis multitudine fabroꝵ
iualium quia res in grecia tranquille essent ꝓfectio atthali fecerat. et
inferet. ¶ Extremo estatis eius qua hec in Grecia gesta sunt / cu. Q. fabius
maximus legatus a .M. liuio consule romam ad senatu missus nuntiasset. cõsul

Expanded text:
ab Cenchreis praeter terram Atticam super Sunium nauigans inter medias prope hostium ab Cenchreis praeter terram Atticam super Sunium nauigans inter medias prope hostium classes, Chalcidem peruenit. inde conlaudata fide ac uirtute quod neque timor nec spes flexisset eorum animos, hortatusque in posterum ut eadem constantia permanerent in societate si suam quam Oritanorum atque Opuntiorum fortunam mallent, ab Chalcide Oreum nauigat, principumque iis qui fugere capta urbe quam se Romanis tradere maluerant summa rerum et custodia urbis permissa ipse Demetriadem ab Euboea, unde primum ad opem ferendam sociis profectus erat, traiecit. Cassandreae deinde centum nauium longarum carinis positis contractaque ad effectum eius operis multitudine fabrorum naualium, quia res in Graecia tranquillas et profectio Attali fecerat et iinferret. extremo aestatis eius qua haec in Graecia gesta sunt, cum Q. Fabius Maximus filius legatus ab M. Liuio consule Romam ad senatum nuntiasset consulem
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ fugam / nec ꝓ difficili id bellu agendum habendu ĩ quo si modo
Nec meliore euentu eos secum ꝙ̃ spe pugnaturos. Leti regem socii audier̃t.
redit inde ab acheis horeumn ⁊ tr̃iphila aliphera aũt megalo politis qd̾
i fuisse fin̾um satis ẽẽ pbabant: restitiut. In de nauib acceptis ab
Acheis . erant autez tres quatriremes et biremes totidem ante chiram
traietit. Inde quinqueremib septem et lembis .xx. ampliuis quos ut
adiungerent Cartaginensium cdassi miserat in corinthium sinum profetus ad Erutras
hominu qd̾ aut ĩ agris aut ĩ propinquis castellis postidome athalus colonie fuit
ĩ siluas montes q refugit. pecora que int̾ festinatione abigi nequierãt sũt direpta
et ĩ naues compulsa. Cum his cet̾aq p̃da Nicia pretore acheoꝵ egium nusso
cum corinthum petisset pedestres inde copias ꝑ boetiam terra ducĩ iussit. Ip̃e

Expanded text:
esse fugam nec pro difficili id bellum habendum in quo, si modo esse fugam nec pro difficili id bellum habendum in quo, si modo nec meliore euentu eos secum quam spe pugnaturos. laeti regem socii audierunt. reddidit inde Achaeis Heraeam et Triphuliam, Alipheram autem Megalopolitis quod suorum fuisse finium satis probabant restituit. inde nauibus acceptis ab Achaeis—erant autem tres quadriremes et biremes totidem—Anticyram traiecit. inde quinqueremibus septem et lembis uiginti amplius, quos ut adiungeret Carthaginiensium classi miserat in Corinthium sinum, profectus ad Eruthrhominum quod aut in agris aut in propinquis castellis Potidaniae atque Apolloniae fuit in siluas montesque refugit: pecora quae inter festinationem abigi nequierant sunt direpta et in naues compulsa. cum iis ceteraque praeda Nicia praetore Achaeorum Aegium misso cum Corinthum petisset, pedestres inde copias per Boeotiam terra duci iussit: ipse
Abbreviated transcription (Latin):
punicam ut mari quq aliquid pessit accita. ib ratus se inuẽtuꝵ pautis
ante dieb indeua eas traieterant peni. inde portus acharnanũ petierant.
Cum ab horeo ꝓfectum Atthalum romanos q audissent. ueriti ne inseriret᷑
et ut tehacum/ fauces hee sunt corinthi sinus oppͥmerent᷑. Philippus
merebat quidem et angebatur: cum ad om̃ia ip̃e raptiꝰ isset null
se rei ĩ tempore anirisse: et rapientem omĩa ex muilis elusisse celoritate
suam fortunã. In concilio autem dissimulans egrttudinẽ elato aĩo dissexuit.
testatus deos hominesq se nullo loco nec tempõi defuisse. an ubi hostiu
arma concrepussent eo quanta maxima posset celeritate tendẽt sed
id ux rationem inixi posse utrum ase audatius ꝙͣ fugacius ab hostibus
geratur bellum . sic ab oponte athalum sic Sulpitiũ a Calchide sic
eis ip̃s dieb Machanidam emanib suis elapsum. S nõ semꝑ felice

Expanded text:
Punicam, ut mari quoque aliquid posset accitam, ibi ratus se inuenturum. paucis Punicam, ut mari quoque aliquid posset accitam, ibi ratus se inuenturum. paucis ante diebus inde †Oxeas traiecerant Poeni, inde portus Acarnanum petierant, cum ab Oreo profectum Attalum Romanosque audissent, ueriti ne in se iretur et intra Rhium—fauces eae sunt Corinthii sinus—opprimerentur. Philippus maerebat quidem et angebatur cum ad omnia ipse raptim isset nulli tamen se rei in tempore occurrisse, et rapientem omnia ex oculis elusisse celeritatem suam fortunam; in concilio autem dissimulans aegritudinem elato animo disseruit, testatus deos hominesque se nullo loco nec tempore defuisse quin ubi hostium arma concrepuissent eo quanta maxima posset celeritate tenderet: sed uix rationem iniri posse utrum a se audacius an fugacius ab hostibus geratur bellum. sic ab Opunte Attalum, sic Sulpicium ab Chalcide, sic eis ipsis diebus Machanidam e manibus suis elapsum. sed non semper felicem
Abbreviated transcription (Latin):
paulo ante dictum est recepta ꝓfectus trhitonon et drumias doridig ꝑua
atq ignobilia oppida cepit. Inde Elatheam iussis ibi se operiri. tholonei
dioꝵ q legrtis uenit. ubi cn de fini endo etholico bello agere¬
affuerant enim legati imꝑ eradee concilio romanoꝵ etholoꝵq nuntiꝰ affertur.
Machanidam olimpioꝵ solenne ludicrum parantes. Eleos aggredi statusse.
p̃uertendum id ratus. legatis cum benigno responso diiissis se neq causam
eius belli fuisse/ nec moram si modo equa ⁊ honesta conditione liceat pacifi¬
caturum : cum expedito agmine ꝓfectus ꝑ Boetiam Megata atq inde cori¬
nthum descendit. Unde cõmertib sumptis pheleii tapheneumq petiit.
Et iam cum horeum uenisset audita Machanida fama aduẽtus sui ter̾itũ
refugisse lacedemone. Egiumq se ad concilium etholoꝵ recepit. simul dass

Expanded text:
paulo ante dictum est, recepta profectus Tithronion et Drumias, Doridis parua paulo ante dictum est, recepta profectus Tithronion et Drumias, Doridis parua atque ignobilia oppida, cepit. inde Elatiam iussis ibi se opperiri Ptolomaei Rhodiorumque legatis uenit. ubi cum de finiendo Aetolico bello ageretur—adfuerant enim legati nuper Heracleae concilio Romanorum Aetolorumque—nuntius adfertur Machanidam Olympiorum sollemne ludicrum parantes Eleos adgredi statuisse. praeuertendum id ratus legatis cum benigno responso dimissis—se neque causam eius belli fuisse nec moram, si modo aequa et honesta condicione liceat, paci facturum—cum expedito agmine profectus per Boeotiam Megara atque inde Corinthum descendit, unde commeatibus sumptis Phliunta Pheneumque petit. et iam cum Heraeam uenisset, audito Machanidam fama aduentus sui territum refugisse Lacedaemonem, Aegium se ad concilium Achaeorum recepit, simul classem
Abbreviated transcription (Latin):
retiit. et molientib atera naues philippus suꝑuenit.: metumq etiam
exterra nauticis p̃buit. In de opontez rediit deos homitesq accusans ꝙ
tante rei fortunam ex cculis ꝓpe raptam amisisset. Opontii quoq ab eade
ira increpiti. ꝙ aun trahere obsidione ĩ aduentum suu potiussent iuso stati
hoste ꝓpe ĩ uoluntaria deditione concessissent. Compositis circa opontem
ĩ fines regui sui transgressum: omissis romanis reb atq etholico be
traiecit. Et Sulpitius Egina classem recipit: unde initio ueris ꝓfectus
erat . haud maiore cẽtamine ꝙ̃ oponte atthalus decertans/ philippus
iem cepit. Incolebant eam urbem ꝓfugi athebis phiotiti urbe suo
capta aphilippo aun ĩ fidem etholoꝵ ꝑuenissent / demus etholi cã dederat
s uaste ac deserte priore ciusdem philippi bello. Timi athorone sic

Expanded text:
petit, et molientibus ab terra naues Philippus superuenit tumultumque etiam petit, et molientibus ab terra naues Philippus superuenit tumultumque etiam ex terra nauticis praebuit. inde Opuntem rediit, deos hominesque accusans quod tantae rei fortunam ex oculis prope raptam amisisset. Opuntii quoque ab eadem ira increpiti quod, cum trahere obsidionem in aduentum suum potuissent, uiso statim hoste prope in uoluntariam deditionem concessissent. compositis circa Opuntem in fines regni sui transgressum, omissis Romanis rebus atque Aetolico bello in Asiam traiecit. et Sulpicius Aeginam classem recipit, unde initio ueris profectus erat. haud maiore certamine quam Opuntem Attalus ceperat, Philippus Toronen cepit. incolebant urbem eam profugi ab Thebis Phthioticis; urbe sua capta a Philippo cum in fidem Aetolorum perfugissent, sedem iis Aetoli eam dederant urbis uastae ac desertae priore eiusdem Philippi bello. tum ab Torone, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
fraude ex specula elati. et inpari tum marttiinis uirib haud facilius erat
ĩ insulam dassi accessus. Ita res ꝑcunctationem obmissa ad calchidis auxͣ
ubi signum accepit inpigre est motus. Nam et ip̃a Calchis quamqͣ
insule urbs est tam̃ adeo arcto int̾scindit᷑ freto ut ponte continẽti ũgrt᷑.
sisq etholis qui saltum thermophilar iñsidebant. cum ab demetrid
ip̃e uno die phxcidis Elathiam milia amplius .lx. contendit. Eodem
rine die ab atthalo rege opuntioꝵ urbs capta diripiebat᷑. Con
expertib regiis direptum fuerat. Cum romana dassis oreum se recepisset.
Aithalus igitur ignarus aduent̾ philippi pecuuis apͥncipib exigendis
terebat tempus/ a deoq ĩprouisa res fuit / ut nisi cretensiũ quidã forte
pabulatum ab urbe longuis ꝓgressi agmen hostiu ptul ꝯstexissent oppͥmi
potueit Atthalus iñermis atq in conpositꝰ. cursu effuso mare ac naues

Expanded text:
fraude ex specula elati; et impari tum maritimis uiribus haud facilis erat fraude ex specula elati; et impari tum maritimis uiribus haud facilis erat in insulam classi accessus; ita re per cunctationem omissa ad Chalcidis auxilium, ubi signum accepit, impigre est motus. nam et ipsa Chalcis, quamquam eiusdem insulae urbs est, tamen adeo arto interscinditur freto, ut ponte continenti iungatur fusisque Aetolis qui saltum Thermopylarum insidebant cum trepidipse uno die Phocidis Elatiam milia amplius sexaginta contendit. eodem ferme die ab Attalo rege Opuntiorum urbs capta diripiebatur— conexpertibus regiis, direptum fuerat. cum Romana classis Oreum sese recepisset, Attalus ignarus aduentus Philippi pecuniis a principibus exigendis terebat tempus, adeoque improuisa res fuit ut, nisi Cretensium quidam forte pabulatum ab urbe longius progressi agmen hostium procul conspexissent, opprimi potuerit. Attalus inermis atque incompositus cursu effuso mare ac naues
Abbreviated transcription (Latin):
montib subiti ac ꝓcellosi deiiciunt᷑. et fretum ip̃m euripinosi speties
die sicut fama fert tempõib statutis reciproat. sed temẽ̾ ĩ modũ uẽti
m̃c hut nũt illuc uerso mari uelut monte p̃cipiti deuolutꝰ torens rapĩt
Ita nec nocte nec die quies nauib dat᷑. cum classem tam ĩfesta statio
accepit. tum et oppidum alia ꝑte lausum mari alia a terra egregie
munitum p̃sidioq ualido firmatu. et p̃cipue. fide p̃fectoꝵ pͥncipumq
que fluxa et uana apud horeum fuerat. stabile atq ĩ expugnabile
fuit. Id prudenter ut ĩ temere suscepta re romanos fecit. ꝙ ar cũspectis
difficultatib ne frustra tp̃us tereret celerit̾ abstitit iñcepto classemq
inde ad cinum locridi semporiu Idest pontiorum urbem mille Passuu a mari
site traiecit. Philippum et ignes ab oreo editi mouerant. s serus

Expanded text:
montibus subiti ac procellosi deiciunt, et fretum ipsum Euripi non septiens montibus subiti ac procellosi deiciunt, et fretum ipsum Euripi non septiens die, sicut fama fert, temporibus statis reciprocat, sed temere in modum uenti nunc huc nunc illuc uerso mari, uelut monte praecipiti deuolutus torrens rapitur. ita nec nocte nec die quies nauibus datur. cum classem tam infesta statio accepit, tum et oppidum, alia parte clausum mari, alia ab terra egregie munitum praesidioque ualido firmatum et praecipue fide praefectorum principumque, quae fluxa et uana apud Oreum fuerat, stabile atque inexpugnabile fuit. id prudenter, ut in temere suscepta re, Romanus fecit quod circumspectis difficultatibus ne frustra tempus tereret celeriter abstitit incepto classemque inde ad Cynum Locridis —emporium id est urbis Opuntiorum mille passuum a mari sitae—traiecit. Philippum et ignes ab Oreo editi monuerant sed serius Platoris
Abbreviated transcription (Latin):
auimos aulos q id certam en auertisset᷑. porta maritimne arcie platoꝵ rõ¬
manos accepit. monientoq arx atupata est. Oppidani pulsi in de ĩ media
bem ad alteram tendẽ arcem. et ibi positi erant qui fores porte obiic
ita exclusi ĩ medio cedunt᷑ capiunt᷑q. Macedonu p̃sidiu conglobatu sub
arcis muro stetit. nec fuga effuse petita. net ꝑtinacit᷑ p̃liu nutu. Eos
plator ueniã a sulpitio impetrata ĩ naues inpositos ad demetriacũ theotidi
exposuit. ip̃e ad athalum se se recepit. Sulpitius tam facili ad horeũ successu
itus. Calchidem inde ꝓtinus uictriti classe petit. Ubi haud quaꝙͣ
spem euentꝰ respondit expatenti utrinq coactum ĩ angustias mare ut¬
spẽm intuenti pͥmo gemini portus ĩ ora duo uersi p̃buerit. s haud facile
ilia iñfestior classi statio est. Nam et uenti ab utriusq tere p̃ all

Expanded text:
animos oculosque id certamen auertisset, porta maritimae arcis Plator Roanimos oculosque id certamen auertisset, porta maritimae arcis Plator Romanos accepit momentoque arx occupata est. oppidani pulsi inde in mediam urbem ad alteram tendere arcem; et ibi positi erant qui fores portae obicerent. ita exclusi in medio caeduntur capiunturque. Macedonum praesidium conglobatum sub arcis muro stetit, nec fuga effuse petita nec pertinaciter proelio inito. eos Plator uenia ab Sulpicio impetrata in naues impositos ad Demetrium Phthiotidis exposuit; ipse ad Attalum se recepit. Sulpicius tam facili ad Oreum successu elatus Chalcidem inde protinus uictrici classe petit, ubi haudquaquam ad spem euentus respondit. ex patenti utrimque coactum in angustias mare speciem intuenti primo gemini portus in ora duos uersi praebuerit; sed haud facile alia infestior classi statio est. nam et uenti ab utriusque terrae praealtis
Abbreviated transcription (Latin):
signum ubi quid molirent᷑ hostes momento tp̃is accĩperet. Romanus ĩ ꝑator
et Achalus rex a pephete thiniceam traiecerunt. Inde classem ĩ fubeeam ad
urbem horeum transmittunt: que a demetriaco sinu calcide et Euripũ petẽfi
euam pͥma urbiu tuboee poĩta est. Ita int̾ athalum ac Sulpitiũ ꝯ
ut romani a mari regii a terã oppugnarent. Quatriduo postꝙͣ appulsa
cdassis est urbem aggressi sunt. Id tp̃s aultis cum platore ꝗ a philippo
positus urbis erat colloquiis assumptum ẽ. Duas arces urbs ht̃ un
ĩminentem mari. altera urbis medio est. Cuniculo inde uia ad mare ducit.
qua mare turris quinq tabulatoꝵ egregiu ꝓpug̾aculu claudebat. Ibi pͥmo
tectissimu contractu ẽ certamen. et turẽ m̃structa omĩ gend̾ telor
tõmentis macchinusq ad oppugnanda eam ex nauib expositis cum onĩm

Expanded text:
signum, ubi quid molirentur hostes, momento temporis acciperet. Romanus imperator signum, ubi quid molirentur hostes, momento temporis acciperet. Romanus imperator et Attalus rex a Peparetho Nicaeam traiecerunt; inde classem in Euboeam ad urbem Oreum tramittunt, quae ab Demetriaco sinu Chalcidem et Euripum petenti ad laeuam prima urbium Euboeae posita est. ita inter Attalum ac Sulpicium conuenit ut Romani a mari, regii a terra oppugnarent. quadriduo postquam adpulsa classis est, urbem adgressi sunt. id tempus occultis cum Platore, qui a Philippo praepositus urbi erat, conloquiis absumptum est. duas arces urbs habet, unam imminentem mari; altera urbis media est. cuniculo inde uia ad mare ducit, quam a mari turris quinque tabulatorum egregium propugnaculum claudebat. ibi primo atrocissimum contractum est certamen, et turre instructa omni genere telorum et tormentis machinisque ad oppugnandam eam ex nauibus expositis. cum omnium
Abbreviated transcription (Latin):
transinissa om̃e circa urbem agrum depopulatu. Poliphata cum modica manu
ĩ Boetiam. Menippum item quẽdã ex regiis ducib cum mille pelthatis/ peltha
thre haud dissimilis est. calchidem nuttit. Additi quingenti hemiiar
omẽs insule partes tueri posset ip̃e Scotussam est ꝓfectus. eodemq alarixa
Macedonum copias traduci iussit. Eo nuntiatu est conciliu etholis Eradea
idictum. Regemq atthalum ad consultandu de sum̃a belli uenturum
conuentu ut turbaret subito aduentu magnis itmẽib Eradeam duxit. Et
relicto cum cohorte regia demetriaden sese recepit. Inde ut ad omẽs hostiu
motus posset caũrere ⁊̃ pharden atq Euboeam et pepharetum mittit qui
lita alta eligerent unde editi ignes apparerent. Ip̃e ĩ Thisseo mons est
ĩ altitudine ingentẽ cacuminis editi: speculam posuit: ut ignib ꝓcul sb̾latis

Expanded text:
classe transmissa omnem circum urbem agrum depopulatum. Polyphantam cum modica manu classe transmissa omnem circum urbem agrum depopulatum. Polyphantam cum modica manu in Boeotiam, Menippum item quendam ex regiis ducibus cum mille peltatis—pelta caetrae haud dissimilis est—Chalcidem mittit; additi quingenti Agrianum ut omnes insulae partes tueri posset. ipse Scotussam est profectus eodemque ab Larisa Macedonum copias traduci iussit. eo nuntiatum est concilium Aetolis Heracleam indictum regemque Attalum ad consultandum de summa belli uenturum. hunc conuentum ut turbaret subito aduentu, magnis itineribus Heracleam duxit. et relicto, cum cohorte regia Demetriadem sese recepit. inde ut ad omnes hostium motus posset occurrere, in Phocidem atque Euboeam et Peparethum mittit qui loca alta eligerent unde editi ignes apparerent: ipse in Tisaeo —mons est in altitudinem ingentem cacuminis editi—speculam posuit ut ignibus procul sublatis
Abbreviated transcription (Latin):
etriadem ad famam regis conuenerunt. Sustulerant eni animos Etholis i¬
acharnanes solum bcetiiq et qui Eubream incolunt ĩ magno metu erant sed̾
Acheii quoq quos suꝑ etholicum bellum Machanicas etiã lacedemonius tyramius
haud ꝓtul arguioꝵ finẽ positis castris terẽbat. hi om̃es suis quisq urbibus que
la terra mariq portendebant᷑ memorantes auxilia Regem orabant ne
esse ⁊ Trachum maxiine bellum: medos si quod longinquu bellu regem cmupasset
pxima macedoniẽ incursuros. Exetii quidem et interiores. Grecie populi. Thermophilaꝵ
saltus ubi anguste fauces cohartant iter fossa ualloq int̾cludi ab etholis nũtiabãt
ne transitũs ad sccioꝵ urbes tuendas philippo darent. uel segne ducem tot
excitare tumultus circamfusi pot̾ant. Legationes dimitti. policitus ꝓut tẽpus
ac res sineret. om̃ib laturum se auxilu ĩ p̃sentia que maxĩe urgebãt res
iret. Tum ỹsidium urbi mittit: uuide allatu erat Athalum a lemno

Expanded text:
etriadem ad famam regis conuenerunt. sustulerant enim animos Aetoli Acarnanes solum Boeotique et qui Euboeam incolunt in magno metu erant, sed Achaei quoque, quos super Aetolicum bellum Machanidas etiam Lacedaemonius tyrannus haud procul Argivorum fine positis castris terrebat. hi omnes suis quisque urbibus quala terra marique portenderentur memorantes auxilia regem orabant. neesse, et Thracum maxime Maedos, si quod longinquum bellum regem occupasset, proxima Macedoniae incursuros. Boeoti quidem et interiores Graeciae populi Thermopylarum saltum, ubi angustae fauces coartant iter, fossa ualloque intercludi ab Aetolis nuntiabant ne transitum ad sociorum urbes tuendas Philippo darent. uel segnem ducem tot excitare tumultus circumfusi poterant. legationes dimittit pollicitus prout tempus ac res sineret omnibus laturum auxilium. in praesentia quae maxime urgebat res, Peparethum praesidium urbi mittit, unde allatum erat Attalum ab Lemno
Abbreviated transcription (Latin):
miles obuius obtruntat. Alii alios passim sine discrimine ariuatos ĩ ermesq
cedunt cartaginẽses tarentinosq pariter. Brutii quaꝵ multi passim int̾focti.
potius atq armis captum. seu ꝑ errorem seu uetere ĩ eos insito o
seu ad ꝓditionis famam ut ui potius atq armis captum tarentum iuderetur
uendam. Tum ab cede ad diripiendam urbem discursum. Triguit
millia seruilium capitũ dicunt᷑ capta. ingens argenti uis facti signatiq
scribe quid fieri de siguis uellet ingentis maguitudĩs dei sunt suo quisq hĩtu
ĩ modum pugnantium formati. Deos rratas tarẽtuus relinqu uissit. Murus
inde qui urbem ab arce dirimebat dirutus est ac disiectus. Dum he
aguntur. hannibal iis qui cauloneam obsidebant ĩ deditione acceptis audita
oppugnatione tarenti. dies natesq cursim̃ agmine acto. cum festinans ad opem

Expanded text:
miles obuius obtruncat. alii alios passim sine discrimine armatos inermes miles obuius obtruncat. alii alios passim sine discrimine armatos inermes caedunt, Carthaginienses Tarentinosque pariter. Bruttii quoque multi passim interfecti, interfecti, seu per errorem seu vetere in eos insito odio seu ad proditionis famam, ut vi potius atque armis captum Tarentum videretur, exstinguendam. tum a caede ad diripiendam urbem discursum. triginta milia servilium capitum dicuntur capta, argenti vis ingens facti signatiquescriba quid fieri signis vellet ingentis magnitudinis —di sunt, suo quisque habitu in modum pugnantium formati—deos iratos Tarentinis relinqui iussit. murus inde qui urbem ab arce dirimebat dirutus est ac disiectus. dum haec aguntur, Hannibal, iis qui Cauloniam obsidebant in deditionem acceptis, audita oppugnatione Tarenti dies noctesque cursim agmine acto, cum festinans ad opem
Abbreviated transcription (Latin):
sub ortum fere lucis nullo obuio arinato ĩ forum ꝑueniunt. om̃s q undiq
qui ad arcem portumq prignabant ĩ se conuerterunt. p̃lium ĩ aditu fori
maiore impetu ꝙ ꝑseuerantia cõmissum ẽ. nõ animo nõ armis nõ arte belli
gore ⁊uit uirib corpois par romano tarentinus erat. Igit᷑ pilis tan
coniectis prius pene ꝙ consererent manus terga dederunt. dilapsisq per
nota urbis itinera ĩ suas amicorq domos duo ex ducib Nicho ⁊ demarates
fortiter pugnantes cccidere. ꝑ hylemenes qui ꝓditionis ad haurubalem
auctor fuerat: cum citato equo exprelio auectus esset/ nagus paulo post
us errans ꝑurbem aognitus corpus nusꝙͣ muentu est. Creditũ ui
est ĩ puteum apertus ex equo p̃cipitatũ ẽc̃. Carthalone aũt ffectũ puiuici
p̃sidii. cum cõmemoratione paterii hospitii positis armis ueniente ad ꝯsule

Expanded text:
sub ortum ferme lucis nullo obuio armato in forum perueniunt, omnesque undique sub ortum ferme lucis nullo obuio armato in forum perueniunt, omnesque undique qui ad arcem portumque pugnabant in se conuerterunt. proelium in aditu fori maiore impetu quam perseuerantia commissum est. non animo, non armis, non arte belli, non uigore ac uiribus corporis par Romano Tarentinus erat; igitur pilis tantum coniectis, prius paene quam consererent manus terga dederunt, dilapsique per nota urbis itinera in suas amicorumque domos. duo ex ducibus Nico et Democrates fortiter pugnantes cecidere. Philemenus, qui proditionis ad Hannibalem auctor fuerat, cum citato equo ex proelio auectus esset, uagus paulo post equus errans per urbem cognitus, corpus nusquam inuentum est; creditum uolgo est in puteum apertum ex equo praecipitasse. Carthalonem autem praefectum Punici praesidii cum commemoratione paterni hospitii positis armis uenientem ad consulem
Abbreviated transcription (Latin):
intterim silentio contiuebat sucs. Igitur demarates qui antea p̃fectus dassis
fuerat forte illo loco p̃positus postꝙͣ quieta omĩa arca se audit. alias ꝓtes
eo tumultũ ꝑsonare: ut capte urbis int̾dum excitaretur clamor: ueritus
ne int cunctatione suam consul aliquam uim faceret signaq inferret
pͣsiduim ad arcem unde maxime terribilis accedebat sonus traducit. Fabius
cum et ex tp̃is spatio et ex silentio ip̃o quad ubi paulo ante strerebant oxcitãtes
utantesꝙ ad arma inde nulla accidebat uox deductas custodias sensisset.
ferri scalas ad eam partem muri qua brutioꝵ cohortem p̃sidiun agitare ꝓdi¬
tionis conciliator nuntiauerat iussit iubet. Ea primu captus ẽ murus x¬
adiiuantib recipientib q brutiis et transscensu ĩ urbem ẽ. Inde ⁊ ꝓxima
refracta porta ut frequenti agmine signa inferrerent᷑: cum clamore sublato

Expanded text:
interim silentio continebat suos. igitur Democrates, qui praefectus antea classis interim silentio continebat suos. igitur Democrates, qui praefectus antea classis fuerat, forte illi loco praepositus, postquam quieta omnia circa se uidit, alias partes eo tumultu personare ut captae urbis interdum excitaretur clamor, ueritus ne inter cunctationem suam consul aliquam uim faceret ac signa inferret, praesidium ad arcem unde maxime terribilis accidebat sonus traducit. Fabius cum et ex temporis spatio et ex silentio ipso quod, ubi paulo ante strepebant excitantes uocantesque ad arma, inde nulla accidebat uox, deductas custodias sensisset, ferri scalas ad eam partem muri qua Bruttiorum cohortem praesidium agitare proditionis conciliator nuntiauerat iubet. ea primum captus est murus adiuuantibus recipientibusque Bruttiis, et transcensum in urbem est; inde et proxima refracta porta ut frequenti agmine signa inferrentur. tum clamore sublato
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ sororem quolib impelli amantem posse quid speraret ad consulem detuilit. Quc
cm haud uana ccgitatio eẽt iisa ꝓ transfuga est iusus tarenrtur dransureta
aoꝑ sororemm p̃fecto conciliatus primio amlte tẽptando animu etius deinde satis
ex plorata leuitate blanditus muliebrib ꝓpulit eum ad proditione custodiẽ
tep cu prositus erat. udi et ratio agende rei et ts conuenit : nulconuatre
ꝑ int᷑ ualla stafionum dam ex urbe missus. ea que facta erant queq ut agerẽf
conuenerant ad consulem refert. Fabus iugilia prima dato signo ire qi ĩ
arcuerant. quĩq custodiam portus habebant: pp̃ẽ cir cũito portu ab regione
is ĩ oriente uersa aniltus consedit. Canere uide tube simul aba
simus aportu. et a nauib que aperto mari appulse erant. lamior q undiq cũ
ingenti timiultu unde minimu periculum erat de mñdustria ortus. Consul

Expanded text:
per sororem quolibet impelli amantem posse, quid speraret ad consulem detulit. quae per sororem quolibet impelli amantem posse, quid speraret ad consulem detulit. quae cum haud uana cogitatio uisa esset pro perfuga iussus Tarentum transire, ac per sororem praefecto conciliatus primo occulte temptando animum, dein satis explorata leuitate blanditiis muliebribus perpulit eum ad proditionem custodiae loci cui praepositus erat. ubi et ratio agendae rei et tempus conuenit, miles nocte per interualla stationum clam ex urbe emissus ea quae acta erant quaeque ut agerentur conuenerat ad consulem refert. Fabius uigilia prima dato signo iis qui in arce erant quique custodiam portus habebant, ipse circumito portu ab regione urbis in orientem uersa occultus consedit. canere inde tubae simul ab arce simul a portu et ab nauibus quae ab aperto mari adpulsae erant, clamorque undique cum ingenti tumultu unde minimum periculi erat de industria ortus. consul
Abbreviated transcription (Latin):
onerarias quaq nõ eas solum que remis agerent᷑ ut alii scalas macchinasq
ad muros fercent / alii ꝓcul ex nauib uulnerarent meniu ꝓpugnatores. he
aues ab aperto mari ut urbem aggrederentur instructe parateq sui
erat liberum mare classe punica: cum philippus oppugnare etholos pararet
cor cyram transinissa: Inbrutiis int̾im caulonce. oppugnatoes sub aduentũ
hannibalis ne opprimerent᷑ ĩ tumulũ ap̃senti impetu tutũ ad cetera ĩ ope¬
se recepere. Fabium absidentem Tarentum leue dictu momentum ad rem
igentem potiundam adiuuit. Presidium brutioꝵ datum ab haun
tarentini habebant. Euis p̃sidii p̃fectus deperibat amore muliercule cuius
frater ĩ ex̾citu fabii consulis erat. Is certior litteris sororis factus / de noua
consuetudine aduene lcupletis atq inter populares tam lonorati spem natus

Expanded text:
e instruit, onerarias quoque, non eas solum quae remis agerentur, ut alii machinas scalasque e instruit, onerarias quoque, non eas solum quae remis agerentur, ut alii machinas scalasque ad muros ferrent, alii procul ex nauibus uolnerarent moenium propugnatores. hae naues ab aperto mari ut urbem adgrederentur instructae parataeque sunt; et erat liberum mare classe Punica cum Philippus oppugnare Aetolos pararet Corcyram tramissa. in Bruttiis interim Cauloniae oppugnatores sub aduentu Hannibalis ne opprimerentur in tumulum a praesenti impetu tutum, ad cetera inopem, concessere. Fabium Tarentum obsidentem leue dictu momentum ad rem ingentem potiundam adiuuit. praesidium Bruttiorum datum ab Hannibale Tarentini habebant. eius praesidii praefectus deperibat amore mulierculae cuius frater in exercitu Fabi consulis erat. is certior litteris sororis factus de noua consuetudine aduenae locupletis atque inter populares tam honorati, spem nactus
Abbreviated transcription (Latin):
Speculatores qui ꝓstq̃rentur agmen missi postero die retulerunt brutio
haniubalem petere. Iisdem ferme dicb et ad. Q. fuluiu consulem
Hirpmii et lucani et uulcienses traditis p̃sidiis hannuibalis que ĩ urbih
habebant dediderunt sese. Clementerq ab consule cum uerboꝵ tantu
castigatione ob errorem p̃teritum accepti sunt. et brutus similis spes
uenie fricta est: cumn ab iis et uiuius et pactus fratres longe nobilissie
cius / eamdem que data lucanis erat conditicẽ deditionis petente
uenissent. Q. fabius consul opidum ĩ salẽtinis Manduriam ui cepit.
Ibi ad quatuor millia horu capta et cetere p̃de aliquantu Inde Tarentum
ꝓfectus ĩ ipis fautib portus posuit castra. Naues quas liuus tutandis
ꝯmeatib habuerat. partim macchinationib onerat apparatuq menium
ppugnandoꝵ partim tormentis ⁊ saxis om̃i q missilium teloꝵ gnẽ i

Expanded text:
speculatores qui prosequerentur agmen missi postero die rettulerunt Bruttios speculatores qui prosequerentur agmen missi postero die rettulerunt Bruttios Hannibalem petere. iisdem ferme diebus et ad Q. Fuluium consulem Hirpini et Lucani et Uolceientes traditis praesidiis Hannibalis quae in urbibus habebant dediderunt sese, clementerque a consule cum uerborum tantum castigatione ob errorem praeteritum accepti sunt, et Bruttiis similis spes ueniae facta est, cum ab iis Uibius et Paccius fratres, longe nobilissimi gentis eius, eandem quae data Lucanis erat condicionem deditionis petentes uenissent. Q. Fabius consul oppidum in Sallentinis Manduriam ui cepit; ibi ad quattuor milia hominum capta et ceterae praedae aliquantum. inde Tarentum profectus in ipsis faucibus portus posuit castra. naues quas Laeuinus tutandis commeatibus habuerat partim machinationibus onerat apparatuque moenium oppugnandorum, partim tormentis et saxis omnique missilium telorum gener
Abbreviated transcription (Latin):
hostes cdiderant. quanto acriui pauor consternatos agit ꝙ̃ insidentis mag̃ri
imperio regunt᷑. Inꝑturbatam transcursu beluaꝵ aciemi sigia m̃ferũt roãm
pedites. et haud magno certamine dissipatos trepidantesq auertunt. Tu
in fugientes/ equitatu mictit iarcellus/ nec ante finis sequendi ẽ fcũs¬
tra pauentes compulsi sunt. Nam suꝑ alia que terrorem trepidate¬
q fecerant clephanti forte duo ĩ ip̃a porta corruerant. cohactiq erant
milites ꝑ fossam uallumq ruere ĩ castra. Ibi maxim̃a cedes hostium facta
cesa ad ato millia hoĩu: quĩq lephanti. Nec romanis mc̃ruenta uictõia
fuit : mille ferme et scytiũgenti de duab legionib et strioꝵ sup mille et
erentos acrisi. uuluerati pernulti cuiiu sccioꝵq. Hamubal nate¬
castra mouit. cupiente insequi marcellum ꝓhibit multitudo sautioꝵ.

Expanded text:
hostes ediderant, quanto acrius pauor consternatam agit quam insidentis magistri hostes ediderant, quanto acrius pauor consternatam agit quam insidentis magistri imperio regitur. in perturbatam transcursu beluarum aciem signa inferunt Romani pedites et haud magno certamine dissipatos trepidantesque auertunt. tum in fugientes equitatum immittit Marcellus, nec ante finis sequendi est factus quam in castra pauentes compulsi sunt. nam super alia quae terrorem trepidationemque facerent, elephanti quoque duo in ipsa porta corruerant, coactique erant milites per fossam uallumque ruere in castra. ibi maxima hostium caedes facta; caesa ad octo milia hominum, quinque elephanti. nec Romanis incruenta uictoria fuit: mille ferme et septingenti de duabus legionibus et sociorum supra mille et trecentos occisi; uolnerati permulti ciuium sociorumque. Hannibal ncastra mouit: cupientem insequi Marcellum prohibuit multitudo sauciorum.
Abbreviated transcription (Latin):
lus et. G. Claudius nero legati cornib preerant. Marcellus mediam
aciem hortator testisq p̃sens firmabat. Ab hamubale hispani primã obtinebãt
ntem. et id roboris ĩ onũ e̾xtitu erat. Cum anceps diu pugna esset ha
elephantos ĩ primã aciem induci iussit. si quem ĩiicere/ea s res tunultum ac
pauorem posset. et p̾mo turbarunt sigua ordinesq: et partim ecrultatis ⁊ pãtii
dissipatis terrore qui circa erant nudauerant una parte aciem. latuis
manasset isi .C. decimus flauius tribunus militum signo arrepto pͥmi hastuti
manipulum eius signi sequi st uissusset. Duxit ubi maxinie tumultu ꝯglobate
faciebant. pilaq ĩ eis coniici iussit. hesere omĩa tela haud difficile¬
luerati sunt ita ĩ quoꝵ tergis infixa stetere pila: ut est genus anc
coniicere. eo magis ruere ĩ suos belue.tanta maiorem stragẽ edere ꝙ int̾

Expanded text:
Lentulus et C. Claudius Nero legati cornibus praeerant: Marcellus mediam Lentulus et C. Claudius Nero legati cornibus praeerant: Marcellus mediam aciem hortator testisque praesens firmabat. ab Hannibale Hispani primam obtinebant frontem—et id roboris in omni exercitu erat. cum anceps diu pugna esset, Hannibal elephantos in primam aciem induci iussit, si quem inicere ea res tumultum ac pauorem posset. et primo turbarunt signa ordinesque, et partim occulcatis, partim dissipatis terrore qui circa erant nudauerant una parte aciem, latiusque fuga manasset ni C. Decimius Flauus tribunus militum signo arrepto primi hastati manipulum eius signi sequi se iussisset. duxit ubi maxime tumultum conglobatae faciebant pilaque in eas conici iussit. haesere omnia tela haud difficillnerati sunt, ita in quorum tergis infixa stetere pila, ut est genus anceconicere. eo magis ruere in suos beluae tantoque maiorem stragem edere quam inter
Abbreviated transcription (Latin):
signa amisissent se ĩ pͥmam atiem ĩ ductuꝵ. edicere iam sese omib pugñadĩ
ac uincendum esse: et annitendũ singłis uniũsisq ne prius hesterne fuge ꝙ̃
hodierne uictorie fama romam ꝑueniat. Inde tibo corpora firmare iussit. ut
longior pugna esset iurib sufficerent. Ubi om̃ĩa dicta factaq sunt
extitarentur animi militum. ĩ aciem ꝓtedunt. Qd̾ ubi hanmbali nuĩctiatum
est: Cum eo nimirum inquit hoste res est qui noc bonã nec inalam ferre
ã põt. seu uncit fercit̾ instat uictis. seu uictus est instaurat cum
uictorib certamen. Signa inde canere uissit et copias educit. Pugnatũ utrunq
liquanto ꝙ̃ pridie acrius ẽ. penis ad obtinendum hesternum decus anuit
Romanis ad demendam ignominia. Sinistra ala ab romanis et cohortes q̃ amiẜãt
signa ĩ pͥma aciẽ pugnabant/ et legio uicesima ab destro cormi instructa .l. corneliꝰ

Expanded text:
signa amisissent se in primam aciem inducturum; edicere iam sese omnibus pugnandum signa amisissent se in primam aciem inducturum; edicere iam sese omnibus pugnandum ac uincendum esse et adnitendum singulis uniuersisque ne prius hesternae fugae quam hodiernae uictoriae fama Romam perueniat. inde cibo corpora firmare iussi ut si longior pugna esset uiribus sufficerent. ubi omnia dicta factaque sunt quibus excitarentur animi militum in aciem procedunt. quod ubi Hannibali nuntiatum est, 'cum eo nimirum' inquit 'hoste res est qui nec bonam nec malam ferre fortunam possit. seu uicit, ferociter instat uictis: seu uictus est, instaurat cum uictoribus certamen.' signa inde canere iussit et copias educit. pugnatum utrimque aliquanto quam pridie acrius est Poenis ad obtinendum hesternum decus adnitentibus, Romanis ad demendam ignominiam. sinistra ala ab Romanis et cohortes quae amiserant signa in prima acie pugnabant et legio duodeuicesima ab dextro cornu instructa. L. Cornelius
Abbreviated transcription (Latin):
ga iudisset hostis: signa alicui manipulo aut cohorti ademisset. Ad
cesis legionib romanis gloriabatur. uos illi hodierno die primum fugati
exercitus dedistis detus Clamor inde ortus ut ueniam eus diei daret. ubi
crastina die in aciem educam ut uictores potus ꝙͣ uicti ueniam impetretis
quam petitis. Cohortib que signa amiẜant ordeum dari ussit.centur icẽsq
manipuloꝵ quor signa amissa fuerant destrictis gladiis distinctos destitua
et ut postero dic om̃s equites peditesq armati adessent edixit. str conti
dimissa fatendo ure ac merito sese in crepitos. neq co die uirum quemꝙͣ ĩ
aciẽ romana fuisse p̃ter unu ducem: cui aut morte satisfaciendu aut egregia
toria esset. Postero die armati ornatq ad odictum aderant.Imꝑa
eos collaudat. pronuntiatq ab quib orta pridie fuga esset cohortesq que

Expanded text:
 terga uestra uidisset hostis? signa alicui manipulo aut cohorti ademisset? adhuc  terga uestra uidisset hostis? signa alicui manipulo aut cohorti ademisset? adhuc caesis legionibus Romanis gloriabatur: uos illi hodierno die primum fugati exercitus dedistis decus.' clamor inde ortus ut ueniam eius diei daret: ubi crastino die in aciem educam ut uictores potius quam uicti ueniam impetretis quam petitis.' cohortibus quae signa amiserant hordeum dari iussit, centurionesque manipulorum quorum signa amissa fuerant destrictis gladiis discinctos destituit; et ut postero die omnes pedites equites armati adessent edixit. ita contio dimissa fatentium iure ac merito sese increpitos neque illo die uirum quemquam in acie Romana fuisse praeter unum ducem, cui aut morte satisfaciendum aut egregia uictoria esset. postero die ornati armatique ad edictum aderant. imperator eos conlaudat pronuntiatque a quibus orta pridie fuga esset cohortesque quae