comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
issimo testari relatu. fimiles miserias per¬
tulisse: Dicturꝰ gͥ ab orbe condito usq ad
urbem conditam. dehinc usq ad cȩsaris
pͥncipatum. natiuitatẽ Rxp̃i. ex qͦ sub potes¬
tate urb̃. orbis mansit imꝑiũ. uel eciã usq
ad dies nr̃os. in quantũ ad cognitionẽ uoca¬
re suffecero. conflictationes generis humani
& ueluti ꝑ diuersas partes ardentẽ malis
mundum face cupiditatis accensum specula
ostentaturꝰ. neessarium reor ut pͥmum ip̃m¬
terrarum orbem queminhabitat humanũ
genus sicuti.ẽ. amaioribus trifarudistribu¬
tum. deinde regionib ꝓuintiisq determi¬
tiatum expediam. quo facituis. eũ locales
belloꝵ morboꝵq clades ostentabunt᷑. studi¬
osiquiq non solũ rerũ ac tẽpoꝵ s eciam lo¬
coꝵ scientiam consequant᷑. Capłm .ii.¬
uores nr̃i orbem totius terrȩ occea

Expanded text:
issimo testari relatu similes miserias perissimo testari relatu similes miserias pertulisse? Dicturus igitur ab orbe condito usque ad Urbem conditam, dehinc usque ad Caesaris principatum, nativitatemque Christi, ex quo sub potestate Urbis orbis permansit imperium: vel etiam usque ad dies nostros, in quantum ad cognitionem vacare suffecero, conflictationes generis humani et veluti per diversas partes ardentem malis mundum, face cupiditatis incensum, e specula ostentaturus, neterrarum orbem quem inhabitat humanum genus, sicut est a maioribus trifariam distributus deinde regionibus prouinciisque determinatus, expediam; quo facilius, cum locales bellorum morborumque clades ostentabuntur, studiosi quique non solum rerum ac temporum sed etiam locorum scientiam consequantur. Maiores nostri orbem totius terrae, ocea
Abbreviated transcription (Latin):
cõnuerbilitate naturȩ & libertate licentiȩ
et infirmus & contiumax. ẽ. sicut pieguber¬
nari egenum opis oportet. ita iuste corripi
immoderatum libertatis necesse. ẽ. iure ab
mitio hominis ꝑ bona malaq alternantiã
exerteri hunc mundũ sentit. quisquis ꝑ
se atq in se humanum genꝰ uidet. Demde
cum ab ipso pͥmo homine peccatũ puratio¬
nẽq parati cepisse doceam᷑. porro autem
cum eciam isti de mediis temporib incho¬
antes qũauis suꝑioꝵ nuisqũa meminerĩt.
nichil nisi bella cladesq descripserunt.
Quȩ bella quid alnid dicenda sunt. nisi uer
gentia in alterutrum mala᷑ Mala autẽ
huiusmodi quȩ tunc erant sicut
nunc sunt. in quantum st̃ sine
bio aut manifesta pecrata sunt. aut occul¬
tȩ punitiones peratoꝵ. Quid impedim̃ti
ẽ noseius rei caput pandere. cniꝰ illi corpꝰ
ex presserunt. & pͥora illa secula quȩ mul¬
to numerosiora monstrabimus. uel tenu¬

Expanded text:
conuertibilitate naturae et libertate licentiae conuertibilitate naturae et libertate licentiae et infirmus et contumax est, sicut pie gubernari egenum opis oportet ita iuste corripi inmoderatum libertatis necesse est, iure ab initio hominis per bona malaque alternantia, exerceri hunc mundum sentit quisquis per se atque in se humanum genus uidet; deinde cum ab ipso primo homine peccatum punitionemque peccati coepisse doceamur; porro autem cum etiam isti de mediis temporibus inchoantes, quamuis superiorum nusquam meminerint, nihil nisi bella cladesque descripserint — qugentia in alterutrum mala: mala autem hujusmodi quae tunc 9 erant, sicut et nunc sunt in quantum sunt, sine dubio, aut manifesta peccata sunt, aut occultae punitiones peccatorum, quid impedimenti est nos ejus rei caput pandere, cujus illi corpus expresserint; et priora illa saecula, quae multo numerosiora monstrabimus, vel tenu
Abbreviated transcription (Latin):
UNT AY¬
TEM ABADA
primo homine usq
adninum magnũ
ut dicunt regen.
quando natus. ẽ
centum. octoginta
quatuor quia bom¬
nib historiagrafis uel omissi.
ignorati sunt. Amino autem
uel abraam. usq adcesarem augustũ. id ẽ.
usq ad natiuitatẽ. xp̃i. quȩ ficit anno im¬
ꝑii cesaris quadragesimo secundo. cũ facta
pace cũ parthis. iani portȩ clausȩ sunt. &¬
bella toto orbe cessarunt. cossigunt᷑ anni
duo milia. in quib inter se auctores
scriptoresq om̃ium otia negotiaq triue¬
runt. Q uapropter resipsa exigit. ex his
libris quam breinssime uel pauca continge¬
re. qͥ originem mundi loquentes p̃teritoꝵ
fidem aumuntiatione futuroꝵ. & post sub¬
squa probatione fecerunt: ñ quo auctori¬
tatem eoꝵ cuiquã itideam᷑ ingerere. sed
quo opere pretium sit. de opimone uulga¬
ta quȩ nobiscum om̃ib cõmunis. ẽ. com¬
monere. Primum quia si diuina proui¬
dentia quȩ sicut bona ita &e iusta est. agi¬
tur mundus & homo: hominẽ autem qui

Expanded text:
unt autem ab Adam, primo homine, usque ad Ninum, magnum ut dicunt regem, quando natus est centum octoginta et quatuor, qui ab omnibus historiographis vel omissi, vel ignorati sunt. A Nino autem vel Abraham usque ad Caesarem Augustum, id est, usque ad natiuitatem Christi, quae fuit anno imperii Caesaris quadragesimo secundo, cum facta pace cum Parthis Iani portae clausae sunt et bella toto orbe cessarunt, colliguntur anni n xv in quibus se inter actores scriptoresque omnium otia negotiaque triuerunt. quapropter res ipsa exigit ex his libris quam breuissime uel pauca contingere, qui originem mundi loquentes praeteritorum fidem adnuntiatione futurorum et post subsequa probatione fecerunt: non quo auctoritatem eorum cuiquam uideamur ingerere, sed quo operae pretium sit de opinione uulgata quae nobis cum omnibus communis est commonere. primum quia si diuina prouidentia, quae sicut bona ita et iusta est, agitur mundus et homo, hominem autem, qui
Abbreviated transcription (Latin):
NNo ab urbe condita dccc lxxuiii.
Antoninus cognomento pus. tertius
decimus ab augusto imperator crea¬
tus. cum liberis suis aurilio & lucio
xx. ꝙ non plenis trib annis rem¬
publicanglibernauit: Adeo tranquille & sc̃e.
ut merito pus & pater patrię nominatus
sit. H uius tamen temporib ualentinus he¬
resi arches & cerddo magister marcionis. ro¬
mam uenerunt. Iustinus philosophus librũ
de xp̃iana religione compositũ. antonino
tradidit. Benignumq eum erga xp̃ianos
homines fecit. Antoninus adduo decimũ ab-
urbe lapidẽ morbo correptus interiit:
NNo aburbe condita Capitulũ.xxi.

Expanded text:
nno ab Vrbe condita DCCCLxxxvm Antoninus cognomento Pius tertius decimus ab Augusto imperator creatus cum liberis suis Aurelio et Lucio uiginti et non plenis tribus annis. rempublicam gubernauit adeo tranquille et sancte, ut merito Pius et pater patriae nominatus sit. huius tamen temporibus Valentinus haeresiarches et Cerdo magister Marcionis Ront. uerum Iustinus philosophus librum pro Christiana religione compositum Antonino tradidit benignumque eum erga Christianos homines fecit. Antoninus ad duodecimum ab Vrbe lapidem morbo correptus interiit. Anno ab Vrbe condita DCCCCXI
Abbreviated transcription (Latin):
miseriarũ insinuata memoriȩ ir
gesta ꝑ philippũ ȩtiam si alexan¬
der ei non successisset in regnum
cuius bella immo sub cuius bele
mundi mala ordine sequentia suspendo pe¬
lisper. Ut in hoc loco ꝓconuenientia tempor
sex caudinas. furculas. satle

Expanded text:
miseriarum insinuata memoriae nostrae gesta per Philippum, etiamsi Alexander ei non successisset in regnum. cuius bella immo sub cuius bellis mundi mala ordine sequentia suspendo paulisper, ut in hoc loco pro conuenientia temporum XVI Caudinas furculas sat
Abbreviated transcription (Latin):
Belli cuream cotadie sustimuere. nec iam
auitus facigat᷑i tantos poterant ꝑferre labores.
cimi subitum arripientes consilium. murtim de
lapidib impolitis & sine cemento int̾ ciuitatem
edificauerinit. ne cures meos liber daret᷑ discur¬
sus. Ipsa euim macheria oportimũ p̃stitit xp̃ĩa¬
nis auxilium. inportunm aut̃ cureis peꝑit im¬
pedimentum. Ad murum siqͥdem usq oppidam
discurrebant .s. statim a francis repellebantur.
ꝙ̃ ita congressus gentilium frustrabat᷑. franei si¬
mati. nec somno nec cuilibet alus cimandis in

Expanded text:
belli Turcani tota die sustinuere, nec jam diutius fatigati tantos poterant perferre labores, cum subitum arripientes consilium, murum de lapidibus impolitis, et sine caemento inter civitatemedificaverunt, ne Turcis in eos liber daretur excursus. Ipsa enim maceria opportunum Christianis praestitit auxilium; importunum autem Turcis peperit impedimentum. Ad murum usque siquidem oppidani discurrebant, sed statim a Francis repellebantur; et ita congressus gentilium frustrabatur. Franci sissistebant; nec somno, nec cuilibet aliis curandis in
Abbreviated transcription (Latin):
ordinatis rebus composuisset. ꝓ mouens depon¬
to in parthiam adec barthanã urbẽ capud pe¬
thici regni quinquagesimo die uenit. Inbos¬
ro mitridate cerȩ alia sacra celebrante. derreue
tus adeo grauis repente exortus est: ut magi
cdades exeo urbium atq agrorũ secuta nartitͥ
Eodem tempore castor initridatis prefectis
qui phanagorio preerat. inter fectis a micis r.¬
gis arcem occupauit. & quattuor mitridatis
filios ad presidia romana transmisit. M iri¬
dates accensus ira inscelera exarsit. Nam cou¬
plures tunc amicos suos. & exipodrã filium
charem nomine parricidio trucidasset. F al¬
ces alter filius eius exemplo fratrũ texritus
exercitum ad ꝑsequendum se missũ s condi¬
uit. & mox aduersum patrẽ duxit. Cap̃.u.¬
IrRIoxecas diu exaltissimo muns

Expanded text:
ordinatis rebus conposuisset, promouens de Ponordinatis rebus conposuisset, promouens de Ponto in Parthiam ad Ecbatanam urbem caput Parthici regni quinquagensimo die uenit. In Bosporo Mithridate Cerealia sacra celebrante terrae motus adeo grauis repente exortus est, ut magna clades ex eo urbium atque agrorum secuta narretur. eodem tempore Castor Mithridatis praefectus, qui Phanagorio praeerat , interfectis amicis regiis arcem ocoupauit et quattufilios ad praesidia Romana transmisit. Mitridates, accensus ira, in scelera exarsit. Nam complures tunc amicos suos, et Exipodram filium lium Macharem nomine parricidio trucidasset. Pharnaces, alter filius ejus, exemplo fratrum territus, exercitum ad persequendum sese missum sibi conciliavit, et mox adversus patrem duxit. Mitridates diu ex altissimo mu
Abbreviated transcription (Latin):
gressi sine labore uicerunt. Namq de exerci-¬
tu regio xl. milia cȩsa uel capta sunt. romani
uulnerati mille. uix autẽ xl. interfecti. Rex
inter tumultus belli fuga lapsus. aduitus ȩtiã
beneficio sub lustris noctis euasit. relictusq ab
omnib amicis. philosophis. scriptorib rerũ
uel carminũ. ac medicis. solus ꝑdeuia equum
manu trahens. atq adomnes nocturnos stre.¬
pitus trepidans. in quoddã castellũ diuertit
atq inde iarmenã ꝑrexit. Pompeius regẽ¬
insecuturus inter duo flumina quȩ ab uno m¬
tȩ diuersis specubus exoriuntur. hoc est eufta¬
ten ꝙ araxen urbẽ nichopolum senib lasis it
egris uolentib condidit. Oranti tigrani ueni
dedit. exercitum herodis albanorũ regis pre¬
fectosq eius ter prelio uicit. Postea ȩpłas he
cis libenter accepit. artacen regẽ hiberiȩ ba.¬
lo fudit. totamq hiberiã indeditionẽ accẽ.
Inde cum armeniã colchos cappadotiã & sytu

Expanded text:
gressi sine labore uicerunt. namque de exercigressi sine labore uicerunt. namque de exercitu regio XL milia caesa uel capta sunt, Romani uulnerati mille, uix autem quadraginta interfecti. rex inter tumultus belli fuga lapsus, adiutus etiam beneficio sublustris noctis euasit, relictusque ab omnibus amicis philosophis scriptoribus rerum uel carminum ac medicis solus per deuia equum manu trahens atque ad omnes nocturnos strepitus trepidans, in quoddam castellum deuertit atque inde in Armeniam perrexit. Pompeius rinsecuturus inter duo flumina, quae ab uno monte diuersis specubus exoriuntur, hoc est Euphraten et Araxen, urbem Nicopolim senibus, lixis et aegris uolentibus condidit. oranti Tigrani ueniam dedit; exercitum Horodis Albanorum regis praefectosque eius ter proelio uicit; postea epistulas a libenter accepit; Artacem regem Hiberiae bello fudit totamque Hiberiam in deditionem accepit. inde, oum Armeniam Colchos Cappadociam et Syriam
Abbreviated transcription (Latin):
sparsi maria. E iam non tantum
intercipientes nauium commeatꝰ.
sed ȩtiam insulas prouintiasq uas-¬
tantes. impunitate sceleris & aui.¬
ditate prede uulgo scse a socientib iniimensũ
augebantur. Quos gneus pompeius post inul.¬
tam quadã uastationẽ quã terra mariq diu
egerant. mira tamen celeritate compressit. E odẽ
tempore cretã insulã ꝑbiennium metellus eũ¬
tit. diuturnoq bello domitã. in potestatẽ rede.¬
git. leges q omnes romanis legib ꝑmu¬
tauit. Pompeius postea successor luculli inmi¬
nore armenia iuxta montẽ dastracum castra
regis obsidione conclusit. R ex cum omnib co-¬
piis eruptione ꝑ noctẽ facta. in suꝑ ȩtiã per¬
sequentem bello repellere statuit. P ompeius
fugientes ꝑsequi intendit. Itaq Gellum nocte
commissũ est.L una tunc orta atergo romanis
erat. Regũ longitudine. umbrarũ. proximita:¬
tem hostium rati. cuncta in irritũ tela fude¬
runt. Romani ueluti inhermes. postea ag-¬

Expanded text:
sparsi maria, et jam non tantum intercipientes navium commeatus, sed etiam insulas provinciasque vastantes, impunitate sceleris et aviditate praedae vulgo sese associantes, in immensum augebantur, quos Cn. Pompeius 378 post multam quidem vastationem, quam terra marique diu egerant, mira tamen celeritate compressit. Eodem tempore Cretam insulam per biennium Metellus evertit, diuturnoque bello domitam in potestatem redegit, legesque Minois Romanis legibtauit. Pompeius postea, successor Luoulli, in minore Armenia iuxta montem Dastracum castra regis obsidione conclusit. rex cum omnibus copiis eruptione per noctem facta, insuper etiam persequentem bello repellere statuit. Pompeius fugientes persequi intendit. itaque bellum nocte commissum est. luna tunc orta a tergo Romanis erat. regii longitudinem umbrarum proximitatem hostium rati cuncta in inritum tela fuderunt. Romani ueluti inermes postea ad
Abbreviated transcription (Latin):
locauit. fecerunt autem
ii duos dies. Tercia uͦ die anteqͣm matutina¬
is lucifer ex albesceret. it̃ p̃ꝓperi arripuerunt.
cqm̃ nox erat tenebrosa incertam ucerti te¬
nierunt uiam. Diuisi sunt ab inuicem. duoꝵq
onsimminauer̃ iter dierum. Boumuindus &

Expanded text:
oria. Fecerunt autem ibi duos dies; tertia vero die, antequam matutinatus lucifer exalbesceret, iter praeproperi arripuerunt et quoniam nox erat tenebrosa, incertam incertia arripuerunt viam. Divisi ergo ab invicem duorum consummaverunt iter dierum, Boamundus et
Abbreviated transcription (Latin):
iste ꝑ totũ ꝑcrebuit exercitum. & legatis le¬
gati suꝑ additi sunt. dux ut erat miles ex¬
accerrimus. balduinus quoq & eustachius¬
bat᷑ comesq tolosanus raimundus. Mraban¬
tur iam fatiscencium xpĩanoꝵ corda unde
tanta gens tamq repentina p̃t̃ spem meos
e mersisset. Cooꝑuerant eiũ montes & ualles
& si qua plana erant densis turmarũ cuneis
om̃ia freguentabant᷑. Erant enĩ sarraeeni. a
N terea necessariũ desidabat᷑ &. expectabatur
Eadutorium. Dicebant gͦ. O si uenerit.
Lo quebant᷑ autem mutuo. Secretimi habeaniꝰ
qͦd uihiant̃ opinamur. hodie dõ uiuante
de istis nime atrocit̃ infestantib tͥumphabi¬
mus. hodie de ipsoꝵ opulentus ditabimur
& letabimur. Sileamꝰ interim. & durxinus.
Calit̾ se coo̾rtabantur. & gladuis exertis. &. in
mortem uibratis. res dum taxat gerebat᷑. Et nͥa
in castris suoꝵ tune asfuiss.. subsidistint. iam

Expanded text:
iste per totum percrebuit exercitum et legatis leiste per totum percrebuit exercitum et legatis legati superadditi sunt, dux, ut erat miles acerrimus, batur, comesque Tolosanus Raimundus. Mirabantur jam fatiscentium Christianorum corda unde tanta gens, tamque repentina praeter spem in eos emersisset. Cooperuerant enim montes et valles, et si qua plana erant densis turmarum cuneis omnia frequentabantur. Erant enim Sarraceni, AgInterea necessarium desiderabatur et exspectabatur adjutorium. Dicebant ergo: O si venerit! Loquebantur autem mutuo: « Secretum habeamus quod inhianter opinamur; Deo hodie juvante de istis nos nunc atrociter infestantibus, triumphabimus; hodie de ipsorum opulentiis ditabimur et laetabimur: sileamus interim et duremus. » Taliter se cohortabatur; et gladiis exertis et in mortem vibratis, res duntaxat gerebatur. Et nisi Deus in castris suorum tunc adfuisset, subsidiumque jam
Abbreviated transcription (Latin):
ius feriendo: xͥanos aecerrime infestabant:
Nulla fatigatis dabat᷑ requies. s omĩa xpĩanoꝵ
corpora. uł cruore ł sudore li quͤatia conspi¬
ceres. franci enĩ e contra pondus belli inde¬
sinent̾ sufferre. incursus in liostes aliqͣndo.
prudent̃ differre. gladus int̾dum resistẽ.
socios uocatos expectare. nec in aliqͦ atuba¬
re. Hane conflictuũ uolentiam aboru diei
c̃cia usq uihoram nonam ꝑtuler̃ xp̃ian. Ii¬
la die fuerunt mulieres bellantib ꝑ necessa¬
rie. que & aquam sicientib ꝑtinacit᷑ porrige¬
bant⁊ & pugnautes eroi tando confortabant
Martis campus incanduerat. nam utrimq cotis
uirib certaba t᷑. Angebant᷑ xpĩam. nam
plerũq in ipsis caltris ipugnabant᷑.
lius exercitus boimundi legatis dis¬
credebat. de belli certitudine ambi¬
geus. Nullam siqͥdem gentem sꝑabat
ẽẽ. que cont᷑ sui exercitus partem decimam
de bello auderet auelare. Postqͣm cam̃ rumnor.

Expanded text:
nus feriendo, Christianos acerrime infestabant; nus feriendo, Christianos acerrime infestabant; nulla fatigatis dabatur requies; sed omnia Christianorum corpora vel cruore vel sudore liquentia conspiceres. Franci enim econtra, pondus belli indesinenter sufferre; incursus in hostes aliquando prudenter differre; gladiis interdum resistere; socios vocatos exspectare nec in aliquo titubare. Hanc conflictuum violentiam ab hora diei tertia usque in horam nonam pertulerunt la die fuerunt mulieres bellantibus pernecessariae: quae et aquam sitientibus perniciter porrigebant, et pugnantes exhortando confortabant. Martis campus incanduerat, nam utrinque totis viribus certabatur: angebantur Christiani, nam plerumque in ipsis castris impugnabantur. Alius exercitus, Boamundi legatis discredebat, de belli certitudine ambigens. Nullam siquidem gentem sperabat esse, quae contra exercitus sui partem decimam, de bello auderet anhelare. Postquam tamen rumor
Abbreviated transcription (Latin):
ñ est tempꝰ socordie nec imꝑitie Quid moror
uerb.: Iam nunͤ sibi qͥsq loquat᷑. Iubet demq
celerit̾ aptari tentoria. mandatq socus qͥ ab
eo longiuscule recesserant. qͣtimus ad eos uiuan¬
dos p̃ ꝓperent. Istat enĩ nob̃ ait. nͥ acceleraueri¬
tis ieuitabile mortis ꝑiculum. Non ẽ. ambi¬
gua de cõflictacione fama qͣm occłis intuemur.
qͣm iam icti corꝑib ꝑsentimus. Agite iam
xpĩam. accurrite. & uos & ur̃am rem publicam
defendite. Cõmune ꝑiculum est in quo sumus:
cõmune discrimen ẽ. in quo laboramꝰ. Deuide
dixit. Qui pedites estis impigre & prudenter
centoria figite. qͥ milites estis obuiam eis mecũ
ꝓcedite. & laborem certamiis indefessi susti¬
nete. Pro xp̃o p̃liatores ad uenimus. in ists
xp̃i p̃lio non deficiamus. Unus quisq sibi
dicat. qͦd in tali negocio faciendum ñ igno
nterini turci obclamantes aduenerant.
&r seu sagittando. seu iaculando: seu cõmi¬

Expanded text:
non est tempus socordiae, nec imperitiae. Quid moror non est tempus socordiae, nec imperitiae. Quid moror verbis? Jam nunc sibi quisque loquatur. » Jubet denique celeriter aptari tentoria mandatque sociis qui ab eo longiuscule recesserant, quatenus ad eos juvandos praeponerent. « Instat enim nobis, ait, nisi acceleraveritis inevitabile mortis periculum. Non est ambigua de conflictatione fama, quam oculis intuemur, quam icti corporibus persentimus. Age, jam Christiani accurrite, et nos et vestram rempublicam defendite: commune periculum est in quo sumus, commune discrimen est in quo laboramus. Deinde dixit: Qui pedites estis, impigre et prudenter tentoria figite, qui milites estis, obviam eis mecum procedite et laborem certaminis indefessi sustinete. Pro Christo praeliatores advenimus; in isto Christi praelio ne deficiamus. Unusquisque sibi dicat quod in tali negotio faciendum non ignorat. » Interim Turci declamantes advenerant, et seu sagittando seu jaculando, seu comi
Abbreviated transcription (Latin):
uideus inunicoꝵ multitudinem suis
ore rabido & effero gladio mninitantem &
siltantem. stecit inꝑterritꝰ. suisq satis
silte dixit comitib. Fortissimi xͥ milites.
e dimicandi tempus ẽ. Qetum omẽm
tdem iuros esfeminat. abieite.a. de uob̾ nsis¬
defensandis uirilit̾ ꝓcurate. Ictus impugnon¬
tium indefessi sustiete. & ex iħu xp̃i confisi
aduicorio manus bellicosas exerite. iuresq a¬
uitas ecce dũ cempꝰ est ostentate. Ne queso
deturpet᷑ ppt̃ nr̃am negligentiam laux frau¬
hostis multꝰ in ꝑrimo ẽ. Nichil tam̃ p̃t̃ spem seu
uoto ꝓuener̃. Adhoc patͥam ur̃am egressi
estis adhoc uenistis. bellum semꝑ desicdastis. Ce¬
ce qđ diu obtastis. & orastis. Eece nos undiq¬
gentes uallauer̃. S o genus infractum. o geus
inuictissima ne treamini: qm̃ reuera nob̾cum
ds̃ est. Si qͥs meticulosꝰ est seu audacem auimũ
in angusto positꝰ sͥ mutuet. seu saltẽ p̃pudore
metũ dissimulet. Nuuc armis & animis opꝰ⁊

Expanded text:
ilem inimicorum multitudinem, suis et ore rapido et effero gladio minitantem et insultantem, stetit imperterritus, suisque satis consulte dixit comitibus: « Fortissimi Christi milites, ecce dimicandi tempus est. Metum omnem qui etiam viros effeminat abjicite, et de vobisdefensandis, viriliter procurate; ictus impugnantium indefessi sustinete, et ex Jesu Christi confisi adjutorio, manus bellicosas exerite, viresque avitas ecce, dum tempus est, ostentate. Ne, quaeso, deturpetur propter nostram negligentiam laus Franhil tamen praeter spem seu voto provenerunt. Ad hoc patriam egressi estis; ad hoc venistis: Bellum semper desiderastis. Ecce quod diu optastis et orastis; ecce undique nos vallaverunt. Sed, o genus infractum, o gens invictissima! ne terreamini, quoniam revera nobiscum est Deus. Si quis meticulosus est, seu audacem animum, in angusto positus, sibi mutuet seu saltem, prae pudore, metum dissimulet. Nunc armis et animis opus est;
Abbreviated transcription (Latin):
nimo agnie. In altero colosans & podi¬
inm copiosis comineantium examinibus.
ie altera post scd̾am turci
canqͣm arena maris ninumeri.
ina bonnundum cõfluxerunt. Uiden¬
si ant̃. xp̃ianos magna qͥdem cõfisi mul¬
mudiue initrepidi unaminit̃ ipsos impe¬
bant. Animabat eium eos ira furorq.
liguabantur etiam qͦd eoꝵ possessiones
gre ferebant: qđ uicheam p̃sumsissent

Expanded text:
olosanus et Podicum copiosis commeantium examinibus. Die altera post secundam, Turci, tanquam arena maris innumeri contra Boamundum confluxerunt. Videntes autem Christianos, magna quidem confisi multitudine, intrepidi unanimiter ipsos impetebant. Animabat enim eos ira, furorque; indignabantur etiam quod eorum possessiones aegre ferebant quod Nice
Abbreviated transcription (Latin):
lianum nouis rebus studentẽ bellũ ciuile
moliuntur occisi sunt: Aemilianus tamen tef¬
tio mensȩ inuase tyrannidis extinctus ẽ:

Expanded text:
lianum nonis rebus studentem bellum ciuile moliuntur, occisi sunt. Aemilianus tamen tertio mense inuasae tyrannidis extinctus est.
Abbreviated transcription (Latin):
meũ obsidem tͥ tͦnsmittam. ut quos iniseris secu¬
riores accelerent. Ad ne ꝓditionis redarguar. qͥe¬
qͥd agere dispono. totum xp̃ianitati ur̃e mputo
Nolo aut̃ ita incipias. quatinus fatiscens in ꝑfecto nege¬
tio subcumbas. Sic & enĩ mors mͥ meis inmneret.
& de cetero de cuntate reddenda nulla daret᷑ alieui
facultas. Ne differas gͦ. ne dissimules. qm̃ nocuit
differre paratis. s. accepto atq accepto. accelerato
consilio. uł ex toto dimitte. uł rem maturato ꝑfice.
is bonnindus auditis unnum gauisus :

Expanded text:
meum obsidem tibi transmittam, ut quos miseris, secumeum obsidem tibi transmittam, ut quos miseris, securiores accelerent. At ne proditionis redarguar, quidquid agere dispono, totum Christianitati vestrae imputo. Nolo autem ita incipias, quatenus fatiscens, imperfecto negotio succumbas: sic etenim mors mihi meisque immineret; et de caetero, de civitate reddenda nulla daretur alicui facultas. Ne differas ergo, neve dissimules: quoniam nocuit differre paratis: sed accepto atque accelerato consilio, vel ex toto dimitte, vel rem maturatam perfice. » His Boamundus auditis, nimium gavisus
Abbreviated transcription (Latin):
iirem credulam accommodaus. caudem in liec
rupit mandata. Iam &. enĩ ei ds aspirauerat
quid agere deberet. & ut bonnundo ꝓ uolun¬
nre responderet. m aure cordis eiꝰ stillauerat.
uintic inqͥt mandatis tuis mi Rm̃e. Noui enĩ
iuirum modestum & honestum. Peniq nõ
rognitum habeo. qͣnti debeamus facere nom̃
iurtutem amiticie: euiꝰ idem uelle &. idem nelle
mminus gradus est. Casus quoslibet unminen
durbi: post hac mͥ p̃tendas nolo. Non sumus
minis ur̃is det̾reamur. Cuntas eium ut uides
aripugnabilis est. De xp̃ianitate tua ad qm ue¬
m̃nt suspiru. qmͣ inuictissimã uideo &. głiosam.
aquaqͣm diffuxor: loquaris uolo. Deniq ut
mpendiosius loquar. utq tibi satiffaciam. &
uimam meã in manib imici mei pono. & euu¬
tem istam infide amiei mei colloeo. Sunt
inea custodia tres turres satis munite: quas
tuis reddani
apparitorib. Neue mͥ in aliquo discredas. filiũ

Expanded text:
aurem credulam accommodans, tandem in haec aurem credulam accommodans, tandem in haec prorupit mandata. Jam etenim ei Deus aspiraverat quid agere deberet; et ut Boamundo pro voluntate responderet, in aure cordis ejus stillaverat: « Assentior, inquit, mandatis tuis, mi charissime. Novi enim te virum modestum et honestum. Deinde non incognitum habeo quanti debeamus facere nomen et virtutem amicitiae, cujus idem velle et idem nolle summus gradus est. Casus quoslibet imminentes urbi, posthac mihi praetendas nolo. Non sumus qui minis vestris deterreamur. Civitas enim, ut vides, inexpugnabilis est. De Christianitate tua, ad quam vehementer suspiro, quam invictissimam video, et gloriosam nequaquam diffiteor, loquaris volo. Denique, ut compenditiosius loquar, utque tibi satisfaciam, et animam meam in manibus unici mei pono; et civitatem istam in fide amici mei colloco. Sunt sub mea custodia tres turres satis munitae, quas tuis reddam apparitoribus. Neve mihi in aliquo discredas, filium
Abbreviated transcription (Latin):
sꝑfidos intii p̃tes. &. nota niter signa loquebant᷑.
idminicem. Hime boimundus aliqͦndo ad ip̃ianita¬
tem incitabat. aiqͣndo ad cuntatem reddendam
nultimodis pollieitacionib suadebat. &. ut uir
cillens nichil intemptatum relmquebat. Nũe
eĩ ꝑ infortumis cuntati imininentib det̾rebat.
ninie eũ ꝓpremus gloriosis que a dõ głose desti¬
pant᷑ a p̾ĩanitati allicebat. Aiebat itaq boimun¬
lus ꝑsuasurum iri iniqͣm uolo tͥ pirre mͥeͥ ħm̃e:¬
n seꝑ elidis. neq cinqͣm ꝓditurus archana nr̃a
:solus liabeas. neq post liac amicus anueo. iimẽ
mico discredas. Fae gͥ omĩa de quib sermo est
es erit᷑: &. de mnichi reddenda ciuitate & de tͥ ao¬
qisceuda lib̾cate. & in pͥmis de suscipienda xp̃ia¬
ntate cogita uiuacit̃. Non de erunt tͥ quecumq
niminensum errab: & te nou nr̃m fuisse amicũ
yculdubio demonstrab̾. His uł huiuscemodi die¬
uis adiquieiit pirruis .a. s̃ciscitantib legationib

Expanded text:
fidos interpretes, et nota intersigna loquebantur ad invicem. Hunc Boamundus aliquando ad Christianitatem incitabat; aliquando ad civitatem reddendam multimodis pollicitationibus suadebat: et ut vir callens, nihil intentatum relinquebat. Nunc enim eum pro infortuniis civitati immineniibus deterrebat; nunc eum pro praemiis copiosis, quae a Deo gloriose destinantur Christianitati, alliciebat. Aiebat itaque Boamundus. « Persuasurum iri, inquam, volo tibi, Pirre mi n te sepelias; neque cuiquam proditurus arcana nostra tibi solus habeas, neque posthac amicus amico, unicus unico discredas. Fac igitur omnia de quibus sermo est, celeriter: et de mihi reddenda civitate, et de tibi adipiscenda libertate, et imprimis de suscipienda Christianitate cogita vivaciter. Non deerunt tibi quaecunque  et in immensum errabis, et te non nostrum fuisse amicum procul dubio demonstrabis. » His vel hujuscemodi dictis acquievit Pirrus; et sciscitantibus legationibus
Abbreviated transcription (Latin):
GSOROSIUS
presbiter hispani gederiẜ uit
eloquens. et historsarum cogni¬
tor. scripsit aduersum querulos
romani rei publice. doctrinam inuecᷤ¬
tum. libros seꝑtem. in quib totius pene¬
mundi temporii. calamitates. mniserias.
ac bellorum inquietudines replicans:
Ostendit magis xp̃ianȩ obseruantiȩ
essȩ. quod contra meritum suum res
Sane in primo libro descripsit posil¬
tionem urbis. occeani ꝑfusionem. et
tanai lumitib ꝑcussum: situm locoꝵ.
nomina. et numerum. moresq gentiũ.
qualitates regionum. untia belloꝵ et
tyrannidis. exordia finitimo sangui¬
ne dedicata: Hic est orosius qui
ab augustino pro disceuda animȩ
ratione. ad hieronimum misstis. rediens

Expanded text:
OROSIUS presbyter, Hispanus genere, vir eloquens et historiarum cognitor, scripsit adversum querulos Romanae reipublicae Christi doctrina invectum, libros septem; in quibus pene totius mundi temporis calamitates et miserias, ac bellorum inquietudines replicans, ostendit magis Christianae observationis esse, quod contra meritum suum res Sane in primo libro describit positionem orbis, Oceani interfusione, et Tanais limitibus intercisam, situm locorum, nomina, numerum, moresque gentium, qualitates regionum, initia bellorum, et tyrannidis exordia finitimorum sanguine dedicata. Hic est Orosius, qui ab Augustino, pro discenda animae ratione, ad Hieronymum missus, rediens
Abbreviated transcription (Latin):
uisso ptolomei adolescentis in gratiã cȩsaris
inctoris occisus est. Pompei uxor filiq fuge¬
runt cȩtera pompeiana classis direpta est:
omnib qui uea erant crudelissime trucida¬
ts Ibiq ꝙ pompeius bithinicus occisus est:
Lintulus uiro uir consularis apud pelusium
inter fectus est. Cęsar compositis apud thessa
liam rebus alexandriã uenit. ꝑ latoq ad
si ac uiso pompei capite: anuloq fleuit. Cũq
si in regiã recepisset. dudebatur atutorib
no minus pecuniã acciperet. templa sua
tu spoliantib ut regios thesauros uacuos
R ostenderent. & in inuidiã cȩsaris popłm
oncitarent. Preterea cillas dux regius ift¬
butus semel pompei sanguine: cȩsaris quoq
necẽ meditabatur. Nam iussus exercitum
dimittere cui preerat: xx. milia militũ ar¬
matorum non modo spreuit. imperiũ uerũ
& aciem direxit. In ipso prȩlio regia classis
srte sub ducta iubetur incendi ea flamina

Expanded text:
iussu Ptolemaei adulescentis in gratiam Caesaris iussu Ptolemaei adulescentis in gratiam Caesaris uictoris occisus est. Pompei uxor filiique fugerunt; cetera Pompeiana classis direpta est omnibus qui in ea erant crudelissime trucidatis, ibique et Pompeius Bithynicus occisus est. Lentulus uero uir consularis apud Pelusium interfectus est. Caesar conpositis apud Tliam rebus Alexandriam uenit, perlatoque ad se ac uiso Pompei capite anuloque fleuit. Cumque se in regiam recepisset, eludebatur a tutoribus, quo minus pecuniam acciperet, templa sua astu spoliantibuesse ostenderent et in inuidiam Caesaris populum concitarent. praeterea Achillas dux regius, imbutus semel Pompei sanguine, Caesaris quoque necem meditabatur. nam iussus exercitum dimittere, cui praeerat, uiginti milium armatorum, non modo spreuit imperium, uerum et aciem direxit. in ipso proelio regia classis forte subducta iubetur incendi. ea flamma
Abbreviated transcription (Latin):
cohortes triplici ordine disposuit. Cui sl¬
runt minusquã. xxx milia peditũ. eds¬
tes mille N idere ibi & gemere. E rans¬
autẽ contractas romanorũ uiris inois
sie salicis adoccisionẽ mutuã constitisse. quasi
oncordia rexisset. N ulli popłi. nulli reges
setic potuissent. Prima congressione ȩquitatꝰ
pompeũ pulsus. Sinistra latera nudauit. De¬
inde cum dui utrimq dubia sorte cederent᷑:
Atq ex alia parte pompeius inter hortandũ
diceret. parce ciuibus. nec tamen faceret. ex
iia uero cęsar hoc faceret quod urgeret di¬
ins miles faciem feri. Tandẽ uniuersus pom¬
eũ fugit exercitus. castraq direpta sunt.
sesa sunt in eo prelio pompeianorũ.xu.
nilia. centuriones xxxiii. Hic exitus pugne
id phaleophar salum fuit. Pompeius fugi¬
ens in hostio pene iam nisi honerariã nauẽ
iunctus in asiam transut. Inde ꝑcyprum in-
giptum uenit. ibiq mox ut litus attigit.

Expanded text:
cohortes triplici ordine disposuit , cui fuecohortes triplici ordine disposuit , cui fuerunt minus quam triginta milia peditum, equites mille. uidere ibi et gemere erat contractas Romanorum uires in campis Pharsalicis ad occisionem mutuam constitisse, quas si concordia rexisset, nulli populi, nulli reges ferre potuissent. prima congressione equitatus Pompei pulsus sinistra latera nudauit. deinde cum diu utrimque dubia sorte caederentur atque ex alia parte Pompeius inter hortandum diceret parce ciuibus nec tamen faceret, ex alia uero Caesar hoc faceret, quod urgeret dicens miles, faciem feri, tandem uniuersus Pompei fugit exercitus, castraque direpta. sunt. caesa sunt in eo proelio Pompeianorum quindecim milia, centuriones triginta et tres. hic exitus pugnae ad Palaeopharsalum fuit. Pompeius fugiens in ostio Penei amnis onerariam nauem nanctus in Asiam transiit. inde per Cyprom in Aegyptum uenit ibique mox ut litus attigit,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpinquum mari. quod marcellinus tuelt
eucrtit. presidiaq cȩsiris quȩ ibidẽ moralis¬
tur occidit. Cęsar torquatũ legionemq ire
ut expugnaret aggressus est. Hoc periculosi¬
ciorum pompeus cognito. om̃s eo copus cors¬
traxit. inquẽ se ilico cęsar omissa obsidione
conuertit. Torquatus autẽ euestigio ꝓrum¬
pens auersũ insecutus ẽ. Ita cesaris militi
ancipiti periculo territi. ipso cȩsarȩ fruf
obsistente fugeriuit. Pompeius uero qi¬
ris quoq testimonio uictor. ꝑ sequenta
reuocauit exercitũ .iiii. milia militũ q¬
ris. centuriones xxii. equites romani conpbs¬
res in eo prelio cęsi sunt. Cȩsar indecitad¬
agmine perepyrum intessaliã ꝑ rexit. In¬
peuis cum maximis copiis secutu̾s: bellums:
commissũ est. Itaq instruitur utrimq al¬
dine locauit. Euerunt autẽ peditũ xl.
tesq romani. plurimi absq leuium aril¬
turarum magna copia. Cȩsar similiter. dil

Expanded text:
propinquum mari, quod Marcellinus tuebatur, propinquum mari, quod Marcellinus tuebatur, evertit, praesidiaque Caesaris quae ibidem morabantur occidit. Caesar Torquatum legionemque unam, ut expugnaret, aggressus est. Hoc periculo sociorum Pompeius cognito, omnes eo copias contraxit: in quem se illico Cconuertit. Torquatus autem e uestigio prorumpens auersum insecutus est. Ita Caesaris milites ancipiti periculo territi ipso Caesare frustra obsistente fugerunt. Pompeius uero Caesaris quoque testimonio uictor persequentem reuocauit exercitum. IIII milia militum Caesaris, centuriones XXII, equites Romani conplures in eo proelio caesi sunt. Caesar inde citaagmine per Epirum in Thessaliam perrexit; Pompeius cum maximis copiis secutus bellumque commissum est. itaque instruitur utrimque acidine locauit: fuerunt autem peditum quadtesque Romani plurimi, absque leuium armaturarum magna copia. Caesar similiter octoginta
Abbreviated transcription (Latin):
quoq terrarũ partes spumantib buccis.
rabidoq discursu omnis furiatorũ ructat
insania. Adquẽ plurimi terrarũ reges quasi
aduiuã uocẽ consulti numinis cucurrerunt.
Cui sepissime ipsi quoq romani. opulen¬
tissima dona miserunt. At si apollo iste
phytius paulatim discernente experientia
contemptus relictus atq abolitus est. Quid
uiuum de mortua pecudȩ: quid uerum
de mente muliercula sperari potest: Quid
postremo inflauit cum pinguis eburt¬
renus ad uo aras expositis optimȩ pecudis
testinis non fingit esuriens: sicut ipsi faden¬
tur uel obscura uel falsa dicendo ip̃se apoli
se ducit. ¶ uamobrem equo animo ferant ꝙ
iudicio ȩtrã ꝓhibere qđ potuerunt maiors
coꝵ uel experiendo contempnere. Interea qt
dyrracium multi orientis reges ad pomps
cum auxiliis conuenerunt. Quo cum cesir ue¬
nisset pompeiũ obsidione frustra cunxit. ips
illi oraria paterent. pompcius castellũ quodĩ

Expanded text:
quoque terrarum partee spumantibus buccis quoque terrarum partee spumantibus buccis rabidoque discursu omnis furiatorum ructat insania, ad quem plurimi terrarum reges quasi ad uiuam uocem consulti numinis cucurrerunt, cui saepissime ipsi quoque Romani opulentissima dona miserunt. at si Apollo iste Pythius paulatim discernente experientia contemptus relictus atque abolitus est, quid uiuum de mortua pecude, quid uerum de amente muliercula sperari potest ? postremo, lnflauit cum pinguis ebur Tyrrhenus ad aras, expositis opimae pecudis intestinis, non finget esuriens, si, ut ipsi fatentur, uel obscura uel falsa dicendo ipse Apollo seducit ? quamobrem aequo animo ferant, judicio etiam prohibere, quod potuerunt majores eorum, vel experiendo contemnere. Interea apud Dyrrachium multi Orientis reges ad Pompeium cum auxiliis convenerunt. Quo cum Caesar venisset, Pompeium obsidione frustra cinxit, ipsestruens, cum illi maria paterent. Pompeius castellum quoddam
Abbreviated transcription (Latin):
tur utiq fide xp̃ianorum sͥ sicra in ter dicta
ceremoniasq sublatas. & obhoc ideo maxime
quod ex istis uaticiniisq cessantibus futurȩ
clades quia sciri nequeunt quȩ non uitant᷑.
Cur ergo longe ante imperiũ cȩsaris rati¬
uitatemq xp̃i sicut ipsorũ auctores ad testan¬
tur abolita fuerat poctici oraculi fides: abo¬
lita autẽ ideo quia contempta. Porro autẽ
cur contempta nisi quia uel falsa uel uana
uel dubia. unde prudenter poeta premo¬
nuit inconsulti abdeunt sedemq odere si¬
billȩ & nc forte parui pendant. qđ contemp¬
tum abolitum atq antiq ia tum fuit. hoc
est aut nomen aut sedẽ. A pollo ille phitus
erat quẽ ferunt magno illo phitone ser¬
pente inter fecꝰto. totius uaticinationis auc̃¬
tore & principe. heredẽ & sedis. & diuina-¬
tionis. & nominis. extitisse. Ibiq cum reddere
elegisse responsa: Ubi orta cum auctore ipsa
diuinatio uidebatur. Preterea ꝑ quem alias

Expanded text:
tur utique fide Christianorum sibi sacra interdicta tur utique fide Christianorum sibi sacra interdicta caerimoniasque sublatas et ob hoc ideo maxime, quod extis uaticiniisque cessantibus futurae clades, quia sciri nequeunt, non uitantur. cur ergo longe ante imperium Caesaris natiuitatemque Christi, sicut ipsorum auctores adtestantur, abolita fuerat Pythici oraculi fides? abolita autem ideo, quia contempta. porro autem quare contempta, nisi quia uel falsa uel uana uel dubia ? unde prudenter poeta praemonuit: Inconsulti abeunt sedemque odere Sibyllae. Et ne forte parui id pendant, quod contemptu abolitum atque antiquatum fuit, hoc est aut numen aut sedem: Apollo ille Pythius erat, -quem ferunt magno illo Pythone serpente interfecto, totius uaticinationis auctore et principe, heredem et sedis et diuinationis et numinis exstitisse ibique eum reddere elegisse responsa, ubi orta cum auctore ipsa diuinatio uidebatur, praeterea quem per alias
Abbreviated transcription (Latin):
Curio ex sicilia mafricã cum exercitu trans¬
gressus est. quẽ iuba rex concinuo exceptum.
cum omnib copus trucidauit. Oc̾tauius sa¬
lonas obpugnare conatus. om̃s pene copias qͣs
duxit amisit. Cecilius desciuit acęsare. ac se
miloni consuli iunxit. Cumq ambo seruo¬
rum manus capuã obpugnare molirentur
occisi sunt. Bybulus apud corchiram pudo¬
re uictus. quod custodiȩ eius quã pelago
& oppido pretendebat hostis illuserat. inedia
scse uigiliisq confecit. Appius daudius censo¬
rinus qui uissu pompen greciã tuebatur.
iam abolitã. poetici oraculi fidem uoluit expe-¬
riri. Quippe abeo adacta uates descendere in-
specum respondisse fercur debello consulenti.
Nichil adrẽ hoc romane bellum ꝑtinet eu¬
boee coela optinebis. coela autẽ uocant euboi¬
cum sinũ. ita appius ꝑplexa incertus sorte
discessit. Admonet nos aliquid ab obtrecta¬
toribus nr̃is consultor iste consulcre. Querun¬

Expanded text:
Curio ex Sicilia in Africam cum exercitu transCurio ex Sicilia in Africam cum exercitu transgressus est: quem Iuba rex continuo exceptum cum omnibus copiis trucidauit. Octauius Salonas oppugnare conatus, omnes paene copias quas duxit amisit. Caelius desciuit a Caesare ac se Miloni exuli iunxit; cumque ambo seruorum manu Capuam oppugnare molirentur, occisi sunt. Bibulus apud Corcyram pudore uictus, quod custodiae eius, quam pelago et oppido praetendebat, hostis inluserat, inedia sese uigiliisque confecit. Appius Claudius Censorinus, qui iussu Pompei Graeciam tuebatur, iam abolitam Pythici oraculi fidem uoluit experiri: quippe ab eo adacta uates descendere in specum respondisse fertur de bello consulenti : Nihil ad te hoc Romane bellum pertinet, Euboeae coela obtinebis. coela autem uocant Euboicum sinum. ita Appius perplexa incertus sorte discessit. Admonet nos aliquid ab obtrectatoribus nostris consultor iste consulere. querun
Abbreviated transcription (Latin):
relinquens adhispanias contendit. quas lucius
afranius ⁊ marcus petreius imarcus uarro pon¬
peiani duces. cum legionib obtinebant. Ibi mul¬
tis proelus pecicium affraniumq suꝑatos con¬
posita pactione dimisit. Inulteriore ueroͭ ispania
duas legiones amarco uarrone suscepit. similit̃
iduces etus hocẽ curio catonem sicilia expulit:
Ualerius coctam sardinia. tuberonẽ africa gneus¬
uarus eiecit. cesar massiliã rediens obsidione
domitã. uita tantũ ꝙ libertate concessa cȩte-¬
ris rebus ab rasit. At uero dola bella parciũ
cȩsaris in illitico ꝑoctauium ꝙ libonẽ iuftus
copiisq exutus. ad antoniũ fugit. Basilius &
saluscius singulas legiones quib preerant.
similiter & antonius ortensius quoq ab infi-¬
mo mari cum classe concurrens. om̃sq parit̃
ad uersus octauium & libonẽ ꝓfecti & uicti st̃
Antonius cum se octauio cumꝰ xu. cohortib
dedisset. om̃s ad pompeiũ alibone deducti st̃

Expanded text:
relinquens, ad Hispanias contendit, quas L. relinquens, ad Hispanias contendit, quas L. Afranius et M. Petreius et M. Varro Pompeiani duces cum legionibus obtinebant. ibi multis proeliis Petreium Afraniumque superatos conposita pactione dimisit. in ulteriore uero Hispania duas legiones a M. Varrone suscepit. similiter et duces eius, hoc est Curio Catonem Sicilia expulit, Valerius Cottam Sardinia, Tuberonem Africa Varus eiecit. Caesar Massiliam rediens, obsidione domitam uita tantum et libertate concessa ceteris rebus abrasit. At uero Dolabella partium Caesaris in Illyrico per Octauium et Libonem uictus copiisque exutus ad Antonium fugit. Basilus et Sallustius cum singulis legionibus, quibus praeerant, similiter et Antonius, Hortensius quoque ab infimo mari cum classe concurrens, omnesque pariter aduersus Octauium et Libonem profecti et uicti sunt. Antonius cum se Octauio cum quindecim cohortibus dedisset, omnes ad Pompeium a Libone deducti sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
sule. curia foroq ꝓhibiti: ad cesarẽ ꝓfecti st̃.
uenit quinq cohortes quas tunc solas habebat:
Cum quib ut ait liuius orbẽ terrarũ ador¬
tus est quid factu opus ẽẽt edocuit. de plorans
miurias suas: causã belli ciuuilis ꝓ restituendis
in patriã tribunis. ẽẽ testatus est. Inde per an-¬
tnium.uii. cohortes que apud salonem mo-¬
lluntit alucritio recepit. dres legiones que
cum domicio apud cornificium morabantur. ad
suas partes transduxit. Ponpeius atq onũis senatꝰ
crescentibus cesaris uiribus. trepidi tamqͣ. ttalia pul¬
si. in greciam transuect. iiduriacium gendi belli
sedem delegerunt. Cesar romam uenit negatam¬
Q sibi exaerario pecuniam fractis foribus in¬
uasit. ꝑrotulitq exeo auri pondo iiͦii. milia. c
sus ariminum adlegiones mox alpes trausuectus
massiliam uenit. Adquam obpupnandam cur
re ceptus non ec̃t. trebonium cum tribus legionib

Expanded text:
sule curia foroque prohibiti, ad Caesarem profecti sunt, sule curia foroque prohibiti, ad Caesarem profecti sunt, venit, quinque cohortes quas tunc solas habebat, cum quibus, ut Livius ait, orbem terrarum adortus est quid facto opus esset, edocuit, deplorans injurias suas, causam belli civilis pro restituendis in patriam tribunis esse testatus est. Inde per Antonium septem cohortes quae apud Sulmonem morabantur, a Lucretio accepit, tres legiones, quae cum Domicsuas partes transduxit. Pompeius atque omnis senatus, crescentibus Caesaris viribus, trepidi, tanquam Italia pulsi, in Graeciam transvecti, Durachium gerendi belli sedem delegerunt. Caesar Romam venit, negatam sibi ex aerario pecuniam. fractis foribus inuasit protulitque ex eo auri pondo quattuor milia csus Ariminum ad legiones, mox Alpes transuectus Massiliam uenit, ad quam oppugnandam, cur receptus non esset, Trebonium cum tribus legionibus
Abbreviated transcription (Latin):
minos ꝓpagatum est: hanc nunc amplissimã
auatationẽ uastissima ruina consequitur. A pud
puithos enim consul romanus occiditur. exercit᷑q
itpentiuo correpta incendio concrematur.
sgno siquidẽ aburbe condita dcc. incertũ unde
Neq unquã antea tanto incendio correptam
a uastatam ciuitatẽ ferunt. Nam xiiii. uicos
cum uico iugario consumptos fuisse memoriȩ
INC iam bellum ciuile commitatur.
ꝯquod magnis iam dudum dissensio
nibus ac molitionib parabatur. Nam
rediens cȩsar uictor de gallia decerni
ibi absenatu alterum consulatũ poposcit. contͣ¬
dictum est a marcello consule annitente pom¬
pei. Deinde decretum est asenatu ut in urbẽ
qsar non nisi exercitu demisso ueniret. & ex-
marcelli consulis auctoritate ad legiones quȩ
iud lucerrã erant. Pompeius cum exercitu
aissus est. cȩsar rabennã sese contulit. Marcus
antonius. & publius cassius tribum plebis pro-
issart intercidentes. intercedente lentulo con-¬

Expanded text:
minos propagatum est. hanc nunc amplissimam minos propagatum est. hanc nunc amplissimam dilatationem uastissima ruina consequitur. apud Parthos enim consul Romanus occiditur exercitusque repentino correpta incendio concrematur. anno siquidem ab Vrbe condita DCC incertum unde Neque unquam antea tanto incendio correptam ac uastatam Ciuitatem ferunt. nam quattuordecim uicos cum uico Iugario consumptos fuisse memoriae inc iam bellum ciuile committitur, quod magnis iamdudum dissensnibus ac molitionibus parabatur. Nam rediens Caesar victor ex Gallia, decerni sibi absenti iterum consulatum poposcit. Contradictum est a Marcello consule, annitente Pompeio. Deinde decretum est a senatu ut in Urbem Caesar non nisi dimisso exercitu veniret, et ex Marcelli consulis auctoritate ad legiones, quae apud Luceriam erant, Pompeius cum imperio missus est. Caesar Ravennam sese contulit. Marcus Antonius Caesare intercedentes, a Lentulo con
Abbreviated transcription (Latin):
in sẏriam missos. iamq ingressos anthicti
bello expulit. ducemq eoꝵ osagenen inte¬
GITUE romani status agitur semꝑ alterni
mutatio. & ueluti forma oceani marisq om¬
tur incrementis. nunc insequentib totiden
diebus naturali dampno & defectu interios
subducitur. ut enim depximis: ordiar cimbise
tigurinisq uincentib. cum apud thodani
flumen romanus excrcitus periit: artissimis
roma sensit angustias. Refusa continus el¬
de cimbrorũ magnis elata ꝓuectib. pͥori
oblita defectuum ẽ. Hanc deinde recentl¬
me ꝓsperitatis iactantiã. italicũ bellũ. Qu
laceratio sillana castigat. Rur sus post hio
domesticã intestinaq ꝑniciem qua is d
ndillas pȩne uiscerata & exesa est paribus pro-¬
hemodũ spaciis temporũ. non solũ reparata.
icriunẽtiã extenta est. Cum lucullus asiam. pom¬
pcus hispaniã. cesar galliã ꝑdomuit: Romanũq
mperiũ usq adextremos prope modũ terrȩ ter¬

Expanded text:
in Syriam missos iamque ingressos Antiochiam in Syriam missos iamque ingressos Antiochiam bello expulit duoemque eorum Osagen integitur Romani status agitur semper alterna mutatio et uelut forma. Oceani maris, quae omtur incrementis nunc insequentibus totidem die bus naturali damno et defectu interiore subducitur. ut enim de proximis ordiar, Cimbris Tigurinisque uincentibus cum apud Rhodanum flumen Romanus exercitus periit, artissimas Roma sensit angustias; refusa continuo clade Cimbrorum, magnis elata prouectibus priorum oblita defectuum est. hano deinde recentissimae prosperitatis iactantiam Italicum bellum et dilaceratio Sullana castigat. rursus post hanc domesticam intestinamque perniciem, qua usque ad medullas paene euisoerata et exesa est. paribus propemodum spatiis temporum non solum reparata, uerum etiam extenta est, cum Lucullus Asiam, Pompeius Hispaniam, Caesar Galliam perdomuit Romanumque imperium usque ad extremos propemodum terrae ter