comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rizati sunt confitẽtes prẽm et filium et spm̃ sanctũ.
Fuerunt autẽ ommes qui decollati sunt: quĩ quagĩta
uiri: sub die undecimo kalendas septembris. Alt̾a
autẽ die procedens preses: sedit pro tribinali. Sctm
uero thimotheum et appolinarẽ adduci precepit.
Astantibz antẽ illis: ait ad eos preses. Infelicissimi
homniu. consentite preceptis imperatoꝵ et adorate
eos quos illi adorant. Thunotheus et appoliuaris
dixerunt. Nos demones nõ adoramus. sed solum
opportet confiteri nos. tu ergo ne putes artibus
tius sẽparari a caritate et a regno dei Hoc autẽ tibi
notum sit quia qua hora nos putas mortificari: tũc
uunficanuur sieut illiqui a te hesterna die int̾fecti
sunt et uniũt in celis. Te ergo uere percutiet ihs xp̃s
ulcere pessimo. Iratusqz preses dixit. Istos si non
mortificauero. alii multi ad nou̾ã sectam uẽturisũt.

Expanded text:
rizati sunt, confitentes Patrem, et Filium, et Spiritum sanctum. rizati sunt, confitentes Patrem, et Filium, et Spiritum sanctum. Fuerunt autem omnes qui decollati sunt quinquaginta viri sub die undecimo Kalendas Septembris. Altera autem die procedens praeses, sedit pro tribunali, sanctum vero Timotheum et Apollinarem adduci praecepit. Astantibus autem illis, ait ad eos praeses: Infelicissimi hominum, consentite praeceptis Imperatorum, et adorate eos quos illi adorant. Timotheus et Apollinaris dixerunt: Nos daemones non adoramus, sed solum us, ipsum oportet confiteri nos. Tu ergo ne putes nos artibus tuis separari a charitate et a regno Dei. Hoc autem tibi notum sit quia, qua hora nos putas mortificari, tunc vivificamur, sicut illi qui a te hesterna die interfecti sunt, et vivunt in coelis. Te ergo vere percutiet Jesus Christus ulcere pessimo. Iratusque praeses, dixit: Istos si non mortificavero, alii multi ad novam sectam venturi sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
credidisti. Beati ommes qui tincti sunt in aqua ĩ qua
tu purificatus es. Quicumq hac nocte hic haptizat᷑
fuerit: crastina die in paradiso suscipietur. hoc autẽ
Dictum ommes qui ibid aderant audierunt. et genna
flectentes dixerunt parce nobis donñe deꝰnr et presta
mĩam tuã his qui diligunt nomẽ tuũ. Altera ante
Sie iussit preses ad duci eos ante tribiualsim. ⁊ stãti¬
bus autẽ illis preses dixit. Stulti hommes. que
res uos circũneuit ut credatis in hoĩem trucifixum.
qui sus poucio prlato multa perpessus est Nouissiẽ
autẽ crucifixue asseritur. Tunc illi respondert.
Ditẽtes. Didinius in hac nocte angelum Dei loquẽtẽ
cum sanctis: quos tu tenes in carcere. et ipsi angeli
dixerunt nobis. hodie ituros esse in paradisum
et accepturos coronas quas tui oculi uidere nõ mere
Decollari. Cumq ducerentur extra sancti extra
ciitatẽ signauerunt se signaculo xp̃i. et sic marti¬

Expanded text:
credidisti, beati omnes qui tincti sunt in aqua, in qua credidisti, beati omnes qui tincti sunt in aqua, in qua tu purificatus es. Quicunque hac nocte hic baptizatus fuerit, crastina die in paradiso suscipietur. Hoc autem dictum omnes qui ibidem aderant audierunt, et genua flectentes, dixerunt: Parce nobis, Domine Deus noster, et praestaiam tuam his qui diligunt nomen tuum. Altera autem die jussit praeses adduci eos ante tribunal suum. Astantibus autem illis praeses dixit: Stulti homines, quae res vos circumvenit, ut credatis in hominem crucifixum, qui sub Pontio Pilato multa perpessus est, novissime autem crucifixus asseritur? Tunc illi responderunt, dicentes: Vidimus in hac nocte angelum Dei loquentem cum sanctis quos tu tenes in carcere: et ipsi angeli dixerunt nobis, hodie ituros esse in paradisum, et accepturos coronas quas tui oculi videre non merebdecollari. Cumque ducerentur sancti extra civitatem, signaverunt se signaculo Christi, et sic marty
Abbreviated transcription (Latin):
splendidissimos. Dum tecum loquerentur magnalia
Sei illius qui reguat in celo. Tune preses ut uidit se
esse confusum: dixit bistatur appolinaris. fferte
michi plumibum bulliens et effundite in os ipsus.
ut non talia uerba loquatur. Cumqz allatũ fuisset
plunbum bulliens et missum iore eius. factũ est
frigidum tamꝙ glacies uiso autẽ hoc miraculo mĩl¬
titudo magna credidit in dominũ ihm xp̃m Tnue
preses iracundia plems et confusione dixit. ducite
illos in carterẽ: usq dum ego pertractem qͦ supplicio
interficiantur. Cum aute ducerentur plurima
turba sequebat᷑ eoo fiens et dicens. O Iuiustũ indicũ
quod incidit in cuinatẽ istam. Perducti sũt uerõĩ
capcerẽ et multi erant cirea eos desiderantes cõsolari
a sancto thunotheo. Ipsa autẽ nocte aduemẽs quies
cum baptiz aretur. Uidit celos appertos. et audunt
angelum dicentẽ sibi. Beatus es appoliaris. qui

Expanded text:
splendidissimos, dum tecum loquerentur magnalia splendidissimos, dum tecum loquerentur magnalia Dei illius qui regnat in coelo. Tunc praeses, ut vidit se esse confusum, dixit: Sistatur Apollinaris: afferte autem mihi plumbum bulliens, et effundite in os ipsius, ut non talia verba loquatur. Cumque allatum fuisset plumbum bulliens, et missum in ore ejus, factum est frigidum tanquam glacies. Viso autem hoc miraculo, multitudo magna credidit in Dominum Jesum Christum. Tunc praeses iracundia plenus et confusione dixit: Ducite illos in carcerem, usque dum ego petractem quo supplicio interficiantur. Cum autem ducerentur, plurima turba sequebatur eos flens et dicens: O injustum judicium quod incidit in civitatem istam! Perducti sunt vero in carcerem, et multi erant circa eos, desiderantes consolari a sancto Timotheo. Ipsa autem nocte adveniens quidam cum baptizaretur, vidit coelos apertos, et audivit angelum dicentem sibi: Beatus es, Apollinaris, qui
Abbreviated transcription (Latin):
gas ip̃ĩs. Sanctus uero thumnotheus dixit A gotͥ
grãs domine ihũ xpẽ: qui michi das tolleranciã. Ut
hec possem sufferre. ita istud factum est in corpore meo
tamꝙ oleo perinctus suim. unius autẽ de ip̃is cedẽ¬
tib nomme appolinaris: uidit duos angelos stãtes
ad la tus eius. et dicentes illi. Confortare chimothee.
Missi aute sumus adte. Ut ostendamus tibi dñm ihm
aguntur in celis. Erige caput tuũ et uide. Aspicies
aute sanctus thymotheus: undit celos appertos. et
ihesum ad Dextera prĩs coronã tenentẽ ex lapidibus
preciosis ac dicentẽ sibi. Thunothee hec quã uides.
tibi parata est. Accipies illam tercia die nimmẽte
De mambus meis. et angeli dixerũt ei. Confortare
thimothee. Et abierint in celos Appolmaris uero cũ
hec uidisset: procidens ad pedes eus dixit ei. Dne
thimothee orapro me. Ego enim libentissime tor-¬
queor prononne xp̃i quia uidi tecum loquentes uiros

Expanded text:
gas ipsius. Sanctus vero Timotheus dixit: Ago tibi gas ipsius. Sanctus vero Timotheus dixit: Ago tibi gratias, Domine Jesu Christe, qui mihi das tolerantiam ut haec possim sufferre. Ita istud factum est in corpore meo, tanquam oleo perunctus sim. Unus autem de ipsius caedentibus, nomine Apollinaris, vidit duos angelos stantes ad latus ejus, et dicentes illi: Confortare, Timothee; missi autem sumus ad te, ut ostendamus tibi Dominum Jaguntur in coelis: Erige caput tuum, et vide. Aspiciens autem sanctus Timotheus vidit coelos apertos, et Jesum ad dexteram Patris coronam tenentem ex lapidibus pretiosis, ac dicentem sibi: Timothee, haec quam vides, tibi parata est. Accipies illam tertia die imminente de manibus meis. Et Angeli dixerunt ei: Confortare Timothee, et abierunt in coelos. Apollinaris vero cum haec vidisset, procidens ad pedes ejus, dixit ei: Domine Timothee, ora pro me: Ego enim libentissime torquebor pro nomine Christi, quia vidi tecum loquentes viros
Abbreviated transcription (Latin):
tecum int in perdicione et ibis cum Ipsis in iqne
eteriũ. Domnins eñ meus ihs̃ xp̃s filius dei ipsete
indicaturus est. Timne preses ira repletus: iussit eñ
torqueri. Et dum xp̃m constant᷑ inter ipã cruciatum
confiteretur tormenta: inferens inter cetera quod illi
quos pr̃eses proxp̃i nomine se putabat occidere: ipsi pe¬
naliter eur indicaturi essent. et preses diceret. Ergo tu
indexeris mei. Ego te occidã et quis erit qui te eripiat
De mambus meis: Banctus thunotheus respondit
Dominus mens cmi credo: potest liberare me. Inte autẽ
debita tormenta ĩmittet. Iterum dum per supplicia
multa cruciari iussuf fuisset: aitad indicẽ. Quanto
tu michi ampliora tormenta intuleris tanto ãplius
refrigeriñ prestabit dominus cui credo. Et cũ cederet
a ministris: ex clamauit uoce magna dicens. Aspice
donne et uide que infert dya bolus ẜuo tuo ne me de¬
relinquas ne dicant hommes ubi est deus eis,
Preses demq inssit calce una et ateto aspergi pla¬

Expanded text:
tecum sint in perditionem, et ibis cum ipsis in ignem aeternum . Dominus enim meus Jesus Christus Filius Dei, ipse te judicaturus est. Tunc praeses ira repletus, jussit eum torqueri. Et dum Christum constanter inter ipsa cruciatum confiteretur tormenta, inferens inter caetera, quod illi, quos praeses pro Christi nomine se putabat occidere, ipsi poenaliter eum judicaturi essent: et praeses diceret: Ergo tu judex eris mei? Ego te occidam; et quis erit qui te eripiat de manibus meis? Sanctus Timotheus respondit: Dominus meus cui credo, potest liberare me; in te autem debita tormenta immittet. Iterum, dum per supplicia multa cruciari jussus fuisset, ait ad judicem: Quanto tu mihi ampliora tormenta intuleris, tanto amplius refrigerium praestabit Dominus, cui credo. Et cum caederetur a ministris, exclamavit voce magna, dicens: Aspice, Domine, et vide quae infert diabolus servo tuo, ne me derelinquas, ne dicant homines: Ubi est Deus ejus? Praeses denique jussit calce viva et aceto aspergi pla
Abbreviated transcription (Latin):
balues. sic esangui. ut diegz ad aunn termmiun egrotus.¬
iacuisse nec adlinc perfecte postea reinquisse cõstiterit
Quorũ sanctorũ corpora uno dudũ sacrofago recondit
tempore seulfi archiepi leuant e terra humo prius sp̃¬
te pacefacta. et loculo in quo iacebant ultro sursu mi¬
rabiliter eleuatoz
quẽ baructius. inde barnabas subsecuti ferunt᷑. tum
bennadius cuius tamẽ benaguis / nomerĩ testamẽto
suo propria ipius maii uelut inibi legit᷑ perscriꝑtõ:
repperit᷑ caraxatũ. Huius eñ ipe testamẽti auc̃tẽ: reri
suarum heredẽ: remensem fecrt eccła cum frĩs sui filio
quẽ in sacrofonte sub gre sempiterne tradicione: se co-¬
memorat suscepisse. Int̾ cetera uero uas argẽteñ ab ãte¬
cessore suo sancte recordacionis ep̃o barnaba: sibi ut me -¬
minit testamẽto collatũ: eccle sue delegat heredi. Qd
ad ipius ornamẽtũ cum illud proprios distrahe potuisse

Expanded text:
balneo sic elanguit, ut usque ad anni terminum aegrotusbalneo sic elanguit, ut usque ad anni terminum aegrotusjacuisse, nec adhuc perfecte postea reviguisse constiterit. Quorum sanctorum corpora uno dudum sarcophago recondita tempore Seulfi archiepiscopi levantur e terra, humo prius sponte patefacta, et loculo, in quo jacebant, ultro sursum mirabiliter elevato. quem Barucius, inde Barnabas subsecuti feruntur; tum Bennadius, cujus tamen Bennagius nomen in testamento suo, propria ipsius manu velut inibi legitur perscripto, reperitur caraxatum. Hujus enim ipse testamenti auctoritate, rerum suarum haeredem Remensem fecit Ecclesiam cum fratris sui filio, quem in sacro fonte, sub gratiae sempiternae traditione, se commemorat suscepisse. Inter caetera vero vas argenteum ab antecessore suo sanctae recordationis episcopo Barnaba, sibi, ut meminit, testamento collatum, Ecclesiae suae delegat haeredi, quod ad ipsius ornamentum cum illud proprios distrahere potuisset
Abbreviated transcription (Latin):
ibz eis. ericula. et basilica: in hoc eod archiepatu remẽn
in pago dulcumẽsi uico sindimo. iecclã quã construxe¬
int ubi fertur quoq peremptus a barbaris cũ predictis
sororib sis. Traditur eciã caput suũ postꝙͣ decollat᷑
est. ip̃e in quos fonte lauisse; De sanguĩe quoqz suo: si¬
gtiu crucis quod ad huc manifeste parere Dicit᷑ ĩ quad
petra digito sigurasse suo. et propriu manbz caput fe¬
multa nuracula referunt᷑ ostensa. Erat olim quid eu¬
sticus ibi manẽs: cui renelatio in somis facta est. Ut
fontẽ de quo caput sibi sanctus dei cen dixmius lauerat.
tecto cooperiret. Qui postꝙͣ bis admonitus facẽ id distult
in infirmtate decidit. in qua integro anno egrotanede¬
cubait. Post hec uotis ut iussa cõpleret promuissis cõ¬
ualuit. et fonte liqueis tabulis circundans operuit.
Ex quo fonte potantes; a diersis multi curantur
puteo quod infra ecciam hic sanctus martir edidisse
traditur. sibi parari preceꝑit. Quo postꝙ abluctꝰ est

Expanded text:
 i, Oricula, et Basilica, in hoc eodem episcopatu Remensi, in pago Dulcumensi, vico Sinduno in ecclesia quam construxerat, ubi fertur quoque peremptus a barbaris cum praedictis sororibus suis. Traditur etiam caput suum, postquam decollatus est, ipse in quodam fonte lavisse. De sanguine quoque suo signum crucis quod adhuc manifeste parere dicitur in quadam petra digito figurasse suo, et proprium manibus caput femulta miracula referuntur ostensa. Erat olim quidam rusticus ibi manens, cui revelatio in somnis facta est, ut fontem de quo caput sibi sanctus Dei, ceu diximus, laverat, tecto cooperiret. Qui postquam bis admonitus facere id distulit, in infirmitatem decidit, in qua integro anno aegrotans decubavit. Post haec votis, ut jussa compleret, promissis, convaluit, et fontem ligneis tabulis circumdans, operuit; ex quo fonte potantes, a diversis multi curantur puteo, quem infra ecclesiam hic sanctus martyr edidisse traditur, sibi parari praecepit, quo postquam ablutus est
Abbreviated transcription (Latin):
Ost premissos presules beatus icasius cultu se¬
quitur pontificatus. magnẽ uit caritatis ma¬
gneq constancie sus wrandalica in galliis persecutõe.
Ic̃tẽ sibi cõmisse ualidissimus rector eccle in pace quid̃ no¬
bilitator ac decorator: in periculis uero moderator et
tutor piis populum doctoiis et exemplis iustituens.
decorẽqz celibis sponse xp̃i eccle fabricis et ornatibus
attollens. Is namq sedis huius sancte basilicã. in
honore perpetue uirgnus dei geniticis marie. diuina
traditur admonitus xeuelacione fundasse. quã prop̃o
quoqz cõsecraiit sanguine. Cathedra siquid̃ põtifica¬
lis: antiquitus in eccła que ad apostolos dicit᷑. exti¬
tisse fertur. Hic beatus antistes angelica p̃mõitõe
instructus futurã longeante p̃scisse docet̾ int̾necio¬
ñe perinciosamq prosperitat redarguendo securitatẽ¬

Expanded text:
ost praemissos praesules beatus Nicasius cultu sequitur pontificatus, magnae vir charitatis, magnaeque constantiae, sub Vandalica in Galliis persecutione, sanctae sibi commissae validissimus rector Ecclesiae, in pace quidem nobilitator ac decorator, in periculis vero moderator et tutor, piis populum doctrinis et exemplis instituens, decoremque coelibis sponsae Christi Ecclesiae, fabricis et ornatibus attollens. Is namque sedis hujus sanctae basilica in honore perpetuae virginis Dei genitricis Mariae, divina traditur admonitus revelatione fundasse, quam proprio quoque consecravit sanguine. Cathedra siquidem pontificalis antiquitus in ecclesia, quae ad Apostolos dicitur, exstitisse fertur. Hic beatus antistes angelica praemonitione instructus, futuram longe ante praescisse docetur internecionem, peniciosamque prosperitatis redarguendo securitate
Abbreviated transcription (Latin):
quã sponte patentẽ reperiẽtes: accensã luminaria tñc¬
ta uident. sed auctore facti nemnnẽ intus aspiciũt.
laudes. Quib ia magna parte decursis: ad horũ
uoces pb̃r excitatur. rem amisius admiratus: hymnos
Dicturus cum ceteris stupefactus approperat. Nulluq
dem̃ accensionis hums uel reseracioms reperire queñt
administratore : insi summ dunitaxat immeris largi¬
tore qui sanctorũ suorũ ingyiiroꝵ splendore propagari
nõ desistit honore. hums aute beati pontificis et mar¬
tiris pignora q̃dam: noniomagensiũ ep̃s quid̃ obtẽta
suã pertulit ad cunitatẽ: Quẽ tã apud nomoniũ: ꝙ̃
et apud tornacũ castrũ. ubi nũc quoq ẜuari perhibẽt᷑
claris multisq referuntur illustrata nuraeulis.
Postea uero. cetera corporis eiusd̃ martiris folco archi¬
eps. simul eum corpore beate sororis eius entropie:
intra remensia transuexit mema retroqz post altare

Expanded text:
quam sponte patentem reperientes, accensa luminaria cuncquam sponte patentem reperientes, accensa luminaria cuncta vident; sed auctorem facti neminem intus aspiciunt. laudes. Quibus jam magna parte decursis, ad horum voces presbyter excitatur, rem cum suis admiratus, hymnos dicturus cum caeteris stupefactus approperat. Nullumque demum accensionis hujus, vel reserationis reperire queunt administrationem, nisi summutorem, qui sanctorum suorum jugi mirorum splendore, propagare non desistit honorem. Hujus autem beati pontificis et martyris pignora quaedam Noviomagensium episcopus quidam obtenta, suam pertulit ad civitatem. Quae tam apud Noviomum, quam et apud Tornacum castrum ubi nunc quoque servari perhibentur claris, multisque referuntur illustrata miraculis. Postea vero caetera corporis ejusdem martyris Fulco archiepiscopus, simul cum corpore beatae sororis ejus Eutropiae intra Remensia transvexit moenia, retroque post altare
Abbreviated transcription (Latin):
tissime cõsueuerat imimolare. Isto em̃ intentus his De¬
gebat officiis: quando compertõ urbis incendio cum
diminitatis inuocatione deproperans: sctorũ stultus
suffragio lapidib eccle graduu deiceps expressa re
hec Illustrata temporib edis. Sed nos unũ
tantum qd ñis fere dieb actum referẽtib nr̃is qui
int fuere patrib agnomimus propalandũ putanimꝰ
Golempnitas hiemali tempore prefatorum a gebatur
martyrum que solito xixͦ lł ianuarias celebrari
consuenit. D demus celebritatis yigilias fr̃õ tẽ
perius exurgentes: custodes ipins eccłe doriuentes. hosti
quoq diligenter obprata reperunct. Queq duncuus
obterendo pulsantes dum nemme responsa dantẽ deĩt
accipunt: doniu pb̃ri petunt. portamq crebris incucĩe¬
tes iotib. et tecta lapĩdils uerberantes. Ubi nllũ sibi
qui pendat excitare preualent: templi i amiã repetũt

Expanded text:
tissime consueverat immolare. Istuc enim intentus his detissime consueverat immolare. Istuc enim intentus his degebat officiis, quando comperto urbis incendio, cum divinitatis invocatione deproperans, sanctorum fultus suffragio, lapidibus ecclesiae graduum deinceps expressa relhaec illustrata temporibus aedes. Sed nos unum tantum, quod nostris fere diebus actum, referentibus nostris qui interfuere patribus, agnovimus, propalandum putavimus. Solemnitas hiemali tempore praefatorum agebatur martyrum quae solito XIX Kal. Januarias celebrari consuevit. Ad cujus celebritatis vigilias fratres mperius exsurgentes, custodes ipsius ecclesiae dormientes, ostia quoque diligenter obserata reperiunt. Quaeque diutius obterendo pulsantes, dum neminem responsa dantem deintus accipiunt, domum presbyteri petunt portamque crebris incutientes ictibus, et tecta lapidibus verberantes, ubi nullum sibi qui pandat excitare praevalent templi januam repetunt;
Abbreviated transcription (Latin):
saxones burgundiones. a lamanni. et olugenda res¬
publica. hostes pannoni uastauerunt. Et eñ assue
uenit cũ illĩs. Mogonciacus nobilis quond̃ cutas
capta atz subuersa est. et in eccl̃a multa nulia honii
truadata. Unangiones longa obsidione deleti. Remor
urbs prepotens ambiam uttrabates extrenuꝵ homniũ
morintoruacus. nemetes argẽtoraeus. translate ing¬
maniã aquitame. nonẽq populorũ lugdiiẽsis et nar¬
bonensis pronucie preter pancas urbes: cuncta populata
sunt. quas et ipãs foris gladius: intus uustat fames
et cetera in prefata demq basilica beatus reuugnis mo¬
randi traditur habuisse consuetudinẽ. quatius sc̃toꝵ
martiũ meritis: Ut erat spũ semper ita proximus rei¬
deret᷑ et corpore. Monstratur ad huc eccla secur altare:
ubi secrete domno uacare et inspectori sũmo: beatissime
specusacionis hostias. turbis remotus popularib. Deno¬

Expanded text:
Saxones, Burgundiones, Alamanni, et, o lugenda resSaxones, Burgundiones, Alamanni, et, o lugenda respublica! hostes Pannonii vastaverunt. Etenim Assur venit cum illis . Magontiacus, nobilis quondam civitas, capta atque subversa est, et in ecclesia multa millia hominum trucidata. Wangiones longa obsidione deleti. Remorum urbs praepotens, Ambiani, Atrabates, extremique hominum Morini, Tornacus, Nemetes, Argentoracus translatae in Germaniam. Aquitaniae, Novemque populorum Lugdunensis, et Narbonensis provinciae, praeter paucas urbes, cuncta populata sunt, quas et ipsas foris gladius, intus vastat fames, » etc. In praefata denique basilica beatus Remigius morandi traditur habuisse consuetudinem, quatenus sanctorum martyrum meritis, ut erat spiritu semper, ita proximus redderetur et corpore. Monstratur adhuc aedicula secus altare ubi secrete Domino vacare, et inspectori summo, beatissimae speculationis hostias, turbis remotus popularibus, devo
Abbreviated transcription (Latin):
uiuace moribundis ponert membris. Corporis hospiciũ
letus metator adornat. Feddemdos uite saluari prouidet
artus. Oñpotens xp̃s index uenera bilis atq: Ter¬
ribilis pie longaunus spes fida precantũ. Nobilis
eximios fanulis nõ imputat actus plus iusto fider
ac pretatis flumina uincant. Ubi postea quã sũt
horum deposita sanctoꝵ martyrũ corpora: ĩnumerabili¬
bus ead̃ eccła constat miraculorũ signis redimta: ut
et eoru meritis ac precib: multitudo languenciu recu-¬
perationis mibi percipiat alacritatẽ: et exemplis ipoꝵ
ut huius barbarice persecutionis beatꝰ iheroninius:
scribens ad quanud adolescẽtulam uiduã aggeruchiã
nobilem et exortans eã de persenerencia uidintatis:
ita memorando inter cetera. Innumerabiles et ferocis¬
sune naciones: Uniuersas gallias occuparut. Quitqͥd
inter alpes et pireneum qd occeano et reno ineluditur
quadus mandalus. sarmata. alam. gipedes. herueles

Expanded text:
vivacem moribundis ponere membris, Corporis hospitium vivacem moribundis ponere membris, Corporis hospitium laetus metator adornat, Reddendos vitae salvari providet artus. Omnipotens Christus judex venerabilis, atque Terribilis, pie, longanimis, spes fida precantum, Nobilis eximios famulis non imputat actus. Plus justo fidei ac pietatis praemia vincant. Ubi posteaquam sunt horum deposita sanctorum martyrum corpora, innumerabilibus eadem Ecclesia constat miraculorum signis redimita, ut et eorum meritis ac precibus, multitudo languentium recuperationis inibi percipiat alacritatem, et exemplis ipsornit hujus barbaricae persecutionis beatus Hieronymus scribens ad quamdam adolescentulam viduam Aggerunchiam nobilem, et exhortans eam de perseverantia viduitatis, ita memorando inter caetera: « Innumerabiles et ferocissimae nationes universas Gallias occuparunt. Quidquid inter Alpes et Pyrenaeum, quod Oceano et Rheno includitur, Quadus, Wandalus, Sarmata, Alani, Gepides, Heruli,
Abbreviated transcription (Latin):
tate locis ueneranter recondũt. Beatissum uero mea¬
sni presulis ac sororis enis. sacratissima solempuit in
cunterio sancti agicole templo quond̃ a Iouino xpĩã¬
nissimo romane milicie ngͬo. Longe scilicet ante fũ¬
dato magnificeq decorato: collocant mẽbra ut appareat
instinctu diuine procuracionis ad celebritatis istoꝵ
Signitate: magis ꝙͣ ad prime preparatum fuisse ton¬
dicionis auctoritate. Hanc aute basilicã prefatus
Uir ioninus his uersib aureo pretitulaiit decore
Felix nilicie simpsit deuota Iouinus. Cingula u̾tutũ
culinẽ pronectꝰ ĩ altũ. Bisq dutus meritis equitum
peditũ q mgr̃. Extulit eternũ scloꝵ ĩ sclã nomẽ. Sed
pietate gram tanta hec preconia uincit. Insignes qz
triumphes religione ditauit: Ut quẽ fama dabat
tebi superaret honore. Et uitã factis posset spetare per¬
hemĩe. Conscius lue sancto mantis fonte salutis. Gede

Expanded text:
tatem locis veneranter recondunt. Beatissimi vero Nicatatem locis veneranter recondunt. Beatissimi vero Nicasii praesulis ac sororis ejus, sacratissima solemniter in coemeterio sancti Agricolae, templo quondam a Jovino, Christianissimo Romanae militiae magistro, longe scilicet ante fundato, magnificeque decorato, collocant membra, ut appareat, instinctu divinae procurationis, ad celebritatis istorum dignitatem magis, quam ad primae praeparatam fuisse conditionis auctoritatem. Hanc autem basilicam praefatus vir Jovinus, his versibus, aureo praetitulavit decore. Felix militiae sumpsit devota Jovinus Cingula, virtutum culmen provectus in altum: Bisque datus meritis equitum, peditumque magister, Extulit aeternum saeculorum in saecula nomen, Sed pietate gravi tanta haec praeconia vicit, Insignesque triumphos relligione dicavit, Ut quem fama dabat rebus superaret honorem, Et vitam factis posset sperare perennem. Conscius hic sancto manantis fonte salutis, Sedem
Abbreviated transcription (Latin):
fugiẽtes: inuasam trepidi deserunt emitatẽ. Qua
du sic mauente solitaria. xpĩanis qui ad munitioes
montiun fugerant. incuesiones paganoꝵ trepidantib.
pagains uero celestes quos ibi pertulerãt horrores per¬
timescentib: sub durna dunitaxat angelicaq custodia
sanctoꝵ seruabant᷑ inibi martioum corpora ita ut in
noctibra longe celestia cerncrẽtur lum̃a et suauissum
sy dereis supernarum som uirtutum choreis dulciter
rebantib: audirentur a nõnullis carmina. unde
et celestis uictorie reuelacione cõfortati taind cõcines.
qui ad sepelienda sanctorum corpora diuma reniãse¬
rant prouidencia cũ precum uotis ad urbe regrediẽtes.
mestimabilẽ suanitatis odor̃e ubi sanctorũ decorabã¬
tus fimera hanpiunt. gaudioq permiscẽtes gemitũ
lacrimosos dñi laudibe magnificant. et ad tumilan¬
dũ sacra se preparãtes pignera: congans ea cirta tiui¬

Expanded text:
fugientes, invasam trepidi deserunt civitatem. Qua fugientes, invasam trepidi deserunt civitatem. Qua diu sic manente solitaria, Christianis qui ad munitiones montium fugerant, incursiones paganorum trepidantibus, paganis vero coelestes quos ibi pertulerant horrores pertimescentibus, sub divina duntaxat angelicaque custodia, sanctorum servabantur inibi martyrum corpora; ita ut in noctibus a longe coelestia cernerentur lumina, et suavissimi sidereis supernarum soni virtutum choreis dulciter reboantibus, audirentur a nonnullis carmina. Unde et coelestis victoriae revelatione confortati tandem concives, qui ad sepelienda sanctorum corpora, divina remanserant providentia, cum precum votis ad urbem regredientes, inaestimabilem suavitatis odorem, ubi sanctorum decorabantur funera, hauriunt, gaudioque permiscentes gemitum, lacrymosis Dominum laudibus magnificant, et ad tumulandum sacra se praeparantes pignora, congruis ea circa civi
Abbreviated transcription (Latin):
fuso sanguine: palmã uictorie cũ germano suo pontifi
ce xp̃i. ceterisq trmũphatorib sanctis adipiscimeruit
fueresiquid̃ nõmilli tam ex clero ꝙͣ ex laicali cetu: cõ¬
stancie hums consectatores ac conutes qui per pñtis
tolerancie participationẽ: eterne beatitudunis cũ hoc
beatissimo prẽ suo consequi certanere cõmumcationẽ
Inter quos florencius dyaconus. et beatus iocundus et¬
titisse clarissimi referinet᷑. quorum capita renus. post
altare sancte dei gemtricis marie tuimilata ẜnant᷑
Barbaros igit᷑ de cõstãcia uirgins et prophani spieula¬
toris subitanea mu̾ltacionet s tupefactos. expleta cede.
sacro mundante cruore: terribilis oumes horror ĩnasit.
quasi celestes acies dimicantes: tanti sceleris uindices
aspicientes. ip̃ã quoq horrendo reboante basilica somtu
Relictis ergo passim spoliis: territa urandalorũ agmña
Dum diuinã metuũt ulcionẽ iereuocabilit̾ pro diuersa

Expanded text:
fuso sanguine, palmam victoriae cum germano suo pontifice fuso sanguine, palmam victoriae cum germano suo pontifice Christi, caeterisque triumphatoribus sanctis, adipisci promeruit. Fuere siquidem nonnulli, tam ex clero, quam ex laicali coetu, constantiae hujus consectatores ac comites, qui per praesentis tolerantiae participationem, aeternae beatitudinis cum hoc beatissimo Patre suo consequi certavere communicationem. Inter quos Florentius diaconus, et beatus Jocundus exstitisse clarissimi referuntur; quorum capita Remis post altare sanctae Dei genitricis Mariae tumulata servantur. Barbaros igitur de constantia virginis, et profani speculatoris subitanea mulctatione stupefactos, expleta caede, sacro mundante cruore, terribilis omnes horror invasit, quasi coelestes acies dimicantes, tanti sceleris vindices aspicientes, ipsa quoque horrendo reboante basilica sonitu. Relictis ergo passim spoliis, territa Wandalorum agmina, dum divinam metuunt ultionem, irrevocabiliter per diversa
Abbreviated transcription (Latin):
et canticis spiritalib. ad hostr̃ũ basiliee sote dei geni¬
tricis marie. quam ab eodem⁊ in huius urbis arce fun¬
datã memoranimus tradit᷑ occurrisse. Dũq diuine de¬
ditus psalmodie. uersum donño dainticũ pia uoce decã¬
tat inquiẽs. Ahesit panimento amma mea: mox ĩ¬
sequente glãdio ceruicẽ cesi uerbum pietatis abore nõ
de fecit. capite in terrã cadente: ĩmortalitatis ut tradit᷑
sentenciã prosecuto. unuficame donnẽ secundũ uerbũ
tuũ inferendo. Gancta uero eutropia uidẽs impietatẽ¬
tirca se quasi mitigatã: et pulcrieudinẽ suã cen pagan¬
rum litib reẜuatã: super enuiꝰ sacerdotis int̾fectorẽ
insiliens. magnoq clamore increpitans: et ad martien
in Rellum pronocans. sacrilegi a lapa percussi faciem.¬
oculos diuini uictute numinis eiulsos: in terrã prodit᷑.
effudisse. Que mox insamentim ferro ingulata sacro

Expanded text:
et canticis spiritalibus ad ostium basilicae sanctae Dei geniet canticis spiritalibus ad ostium basilicae sanctae Dei genitricis Mariae, quam ab codem in hujus urbis arce fundatam memoravimus, traditur occurrisse, dumque divinae deditus psalmodiae, versum Domino Davidicum pia voce decantat, inquiens: Adhaesit pavimento anima mea , mox, insequente gladio cervicem caesi, verbum pietatis ab ore non defecit, capite in terram cadente, immortalitatis ut traditur sententiam prosecuto: Vivifica me secundum verbum tuum , inferendo ms. circa se quasi mitigatam, et pulchritudinem suam ceu paganorum litibus reservatam, super eumdem sacerdotis interfectorem insiliens, magnoque clamore increpitans, et ad martyrii sui bellum provocans, sacrilegi alapa faciem percussi, oculos, divini virtute numinis evulsos, in terram proditur effudisse. Quae mox insanientium ferro jugulata, sacro
Abbreviated transcription (Latin):
pietatis sectatores qz fieri ueritatis. Seip̃m̃ para¬
tũ esse dexmes ut bonũ decet pastorẽ. pro ombus
amuiã ponere: presentẽq uitã cõtempue̾ quatinꝰ
Ipsi pecratorũ ueniã; et salutẽ secũmuererent᷑ et̾uã
accipere. Aderat eciam germana sua beata entropiã ꝟgo
xp̃i sacratissima: que obcastitatis muicionẽ. sẽtissim̃
semper mmutando et adherendo sequebat᷑ ep̃m: ut etab spi¬
ritalib aliena nequicis. a domino ẜuaret᷑ puritas mẽ¬
tis. et a carualiũ corruptione delectacionũ tergeret᷑ ĩnu¬
nis integritas corporis. Aubo itaq plebem dei ꝓuirib
aid coronã martron. puis exhortacionib ammabant. et
agonẽ uictorie sue dño precib cõmendabãt. Di tand
Secreto indicio irruptionis die dũ paganorũ furibundũ
beatis presul measins ireuẽ comperit impetũ sc̃tisp̃s
uirtute roboratus. alina comitãte sorore. cũ hynins

Expanded text:
pietatis, sectatoresque fieri veritatis. Seipsum parapietatis, sectatoresque fieri veritatis. Seipsum paratum esse depromens, ut bonum decet pastorem, pro ovibus animam ponere , praesentemque vitam contemnere, quatenus ipsi peccatorum veniam et salutem secum mererentur aeternam accipere. Aderat etiam germana sua beata Eutropia, virgo Christi sacratissima, quae ob castitatis munitionem, sanctissimum semper imitando et adhaerendo sequebatur episcopum, ut et ab spiritalibus aliena nequitiis a Domino servaretur puritas mentis, et a carnalium corruptione delectationum tegeretur immunis integritas corporis. Ambo itaque plebem Dei pro viribus ad coronam martyrii piis exhortationibus animabant, et agonem victoriae suae Domino precibus commendabant. Dei tandem decreto judicio irruptionis die, dum paganorum furibundum beatus praesul Nicasius irruere comperit impetum, sancti Spiritus virtute roboratus, alma comitante sorore, cum hymnis
Abbreviated transcription (Latin):
moribus nõ corporaliũ fiducia uirũ. sed spiritałm
excertitacoe uirtutũ. Hanc supernã insto dei indicio.
peccantiũ sceleribus excitat᷑a demõstrãs indignatõem
certum salutis u predicãs esse cõciliu̾ si ad diuina
cõpuncti flagella conuerterent anuiũ: suscipiẽtes
hec non inuiti aut desperantes. ut uquitatis filni
quin pacientes ac mansueti sen filn pictatis: pro¬
missa regni celestis premia percepturi. Exortãs ess.
pe salutis eterue: presentẽ Deuotissime sufferre tribu¬
lacionẽ utroqs seipos ad hanc offerre momẽtaneã nece.
quo debita reatib perpetue dampnacionis euadere
mererent: ultionẽ. Qua tums eis mors presens nõ
suppliciũ sed ammarũ fieret perhenne remẽdiũ Pro
mumicis eos ecia admonens exorare ut tandẽ aliqͣn
Resipiscerent ab miquitatib suis. et qui ministri
tunc uid̾ebant᷑ impietatis: possent cultores nõñq

Expanded text:
moribus, non corporalium fiducia virium, sed spiritalium moribus, non corporalium fiducia virium, sed spiritalium exercitatione virtutum. Hanc supernam justo Dei judicio, peccantium sceleribus excitatam demonstrans indignationem. Certum salutis id praedicans esse consilium, si ad divina compuncti flagella converterent animum, suscipientes haec non inviti aut desperantes, ut iniquitatis filii; quin patientes ac mansueti, ceu filii pietatis, promissa regni coelestis praemia percepturi. Exhortans eos, spe salutis aeternae praesentem devotissime sufferre tribulationem, ultroque seipsos ad hanc offerre momentaneam necem, quo debitam reatibus perpetuae damnationis evadere mererentur ultionem, quatenus eis mors praesens, non supplicium, sed animarum fieret perenne remedium. Pro inimicis eos etiam admonens exorare, ut tandem aliquando resipiscerent ab iniquitatibus suis, et qui ministri tunc videbantur impietatis, possent cultores nonnunquam
Abbreviated transcription (Latin):
prose sinsq fundere preces elegit fatigatis igit᷑ tan¬
de preliatorib impugnacione contuma excubiis et
media. furẽtib q circũquaq hostib ac fortiter bello
coneucientib urbem: mimo terroris tedio cuutas ui¬
uersa percussã. ad sanctũ incasiũ in oronib prostra¬
tum decurrunt: futurã paganorũ uictoriã pertime¬
scentes et auxiliũ consolaciomis abes uelut a pre filn
requirentes: interrogant quid utilius cõsili faciendũ
decernat ant seruituti sese gẽciũ tradere: aut ad mor¬
tem usqz pro salute urbis dumicare. Beatus autẽ ni¬
casius celitus diuina presciens reuelaciõe remorũ
subuertendam cuntate. consolans eos infatigabilit̃
Domñ supplicabat lemecie quatinus hee tribulacio mort
temporarie non ad indiciũ: sedãd indulgẽciã. persistẽ¬
tibz in uera fu̾ei confessione proficeret. Pro amme pu¬
gnare salute, nõ armus usibilib: sed probis doces

Expanded text:
pro se suisque fundere preces elegit. Fatigatis igitur tanpro se suisque fundere preces elegit. Fatigatis igitur tandem praeliatoribus impugnatione continua, excubiis et inedia, furentibusque circumquaque hostibus, ac fortiter bello concutientibus urbem, nimio terroris taedio civitas universa perculsa, ad sanctissimum Nicasium in orationibus prostratum decurrunt, futuram paganorum victoriam pertimescentes, et auxilium consolationis ab eo velut a patre filii, requirentes. Interrogant quid utilius consilii faciendum decernat, aut servituti gentium sese tradere, aut ad mortem usque pro salute urbis dimicare. Beatus autem Nicasius coelitus divina praesciens revelatione, Remorum subvertendam civitatem, consolans eos, infatigabiliter Domini supplicabat clementiae, quatenus haec tribulatio mortis temporariae, non ad judicium, sed ad indulgentiam, persistentibus in vera fidei confessione proficeret; pro animae pugnare salute, non armis visibilibus, sed probis docens
Abbreviated transcription (Latin):
posset hie calix transire: fieret uolinitas eius. qui
mali aliquid nõ potest uelle. Nec requirebat que sua
sunt. sediuutans eũ qui dixit nõ quero quod michi
utile est sed quod multis ut saluni fiãt. Et ne magis
fugiendo obteꝰ eꝵ exemplo. ꝙ umendo ꝑrodesset officio
nulla racione consensit esse fugiendũ. Neq tẽporale
morte que quãdoꝙ uentura est eciã si caueatur: sed
eteriã que potest. si nõ caueat᷑ uenire et potest si ca¬
ueatur eciam nõ uemire forundans. Non sibi placẽs
neq personã suã in tantis periculis fuga digniorẽ.
Ut pote grã excellentẽ indicans: ne nmuisteriũ in
hie maxnne periculis neccessariũ ac debitũ subtrahẽ¬
tur eccłe: nõ ut mercenniarius uidens lupũ dimifsis
ueniẽtẽ diisẜ ombus fugit: sed ut pastor bonus pro
grege sibi credito. animã paratissimus obtulit. Et
qd melius agendũ inueiure potunit: cedulas ad dim̃

Expanded text:
posset hic calix transire, fieret voluntas ejus , qui posset hic calix transire, fieret voluntas ejus , qui mali aliquid non potest velle. Nec requirebat quae sua sunt, sed imitans eum qui dixit: Non quaero quod mihi utile est, sed quod multis, ut salvi fiant . Et ne magis fugiendo obesset exemplo, quam vivendo prodesset officio, nulla ratione consensit esse fugiendum. Neque temporalem mortem quae quandoque ventura est, etiamsi caveatur, sed aeternam quae potest si non caveatur venire, et potest si caveatur etiam non venire formidans; non sibi placens, nec personam suam in tantis periculis fuga digniorem, utpote gratia excellentem, judicans, ne ministerium in his maxime periculis necessarium, ac debitum, subtraheretur Ecclesiae. Non, ut mercenarius videns lupum venientem, dimissis ovibus fugit, sed ut pastor bonus, pro grege sibi credito animam paratissimus obtulit . Et quod melius agendum invenire potuit, sedulas ad Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
frib xp̃i sequens exemplũ pouere paratus: elegit ob¬
nixeq proposuit. sibi qz cõmissũ nullatenus omictẽ
gregẽ prorsus instituit aut cum eis pariter uiere:
aut pariter quod eos paterfamilias perpeti uellet suf¬
ferre. ne fugiendo: xp̃ĩ uideretur, sie quo nõ possunt
hommes uel uinere uel fieri xp̃ĩam: Deserere mĩste¬
rui. unde et iuxta beati angustim sentenciã: ma.¬
iore caritatis repperit fructũ. quã qui nõ propter
frẽs. sed propter se ipm fugiẽs: atz comprehensus nõ
negauit xpm: suscepitq martiriũ. Metuebat em̃
potius antistes sctissimus ne se deseren lapides uini
extinguerent᷑: quã ne la pu̾es et ligna terrenorũ e di¬
ficiorum se presente incenderent; Magis tunens
ne destituta xpĩ corporis membrar spiritali uictu ne¬
carent: quã ne membra corporis sui hostili oppressa
impetu torquerent᷑ Paratus ad utrumq. ut si nõ

Expanded text:
 fratribus, Christi sequens exemplum, ponere paratus, elegit, ob fratribus, Christi sequens exemplum, ponere paratus, elegit, obnixeque proposuit, sibi commissum nullatenus omittere gregem, prorsus instituit, aut cum eis pariter vivere, aut pariter, quod eos paterfamilias perpeti vellet, sufferre, ne fugiendo, Christi videretur sine quo non possunt homines vel vivere vel fieri Christiani deserere ministerium. Unde et juxta beati Augustini sententiam , majorem charitatis reperit fructum quam qui non propter fratres, sed propter seipsum fugiens, atque comprehensus non negavit Christum, suscepitque martyrium. Metuebat enim potius antistes sanctissimus, ne se deserente, lapides vivi exstinguerentur, quam ne lapides et ligna terrenorum aedificiorum, se praesente, incenderentur, magis timens, ne destituta Christi corporis membra spiritali victu necarentur, quam ne membra corporis sui hostili oppressa impetu torquerentur. Paratus ad utrumque, ut, si non
Abbreviated transcription (Latin):
heresib et pranitatib ppłi restinctis ad catholicã re¬
ligionẽ. et uerum Dei cultum. perpenitẽciã reuocarẽt
actente persecutiomis et dime ammaduersionis gla-¬
Qñi ab eccle cernicib auocarent. Sed pronefas impiꝰ
ut scriptum est cũ in profũdũ pctorũ uenerit cõtẽpuet
salutaribus eorũ preceptis: mullatenꝰ obtẽperabant.
At uir beatissimus measius presul instantib studies
cõtinuisq doctruns ac precib populum dei ad peĩtẽciã.
sen paciẽciã: et triũphũ martirn prouocabat. Ut
quos in cauta prosperitas ad osfensionis impulerat
foueã. aduersitatis deuota tolerancia. nõ indiciũ
Sampnacionis. sed grãm purgacionis cansãq
salutis efficeret int̾ea castra metant᷑ aguima
neces tantũ inbi habitanciũ fernetissiẽ pertractãtes
xp̃ianorum: hos ueluti deorum suorũ iimieos et morib
paganorũ cõtrarios interimere. penitusq de terra dele

Expanded text:
haeresibus et pravitatibus populi restinctis, ad catholicam rehaeresibus et pravitatibus populi restinctis, ad catholicam religionem et verum Dei cultum per poenitentiam revocarent, ac tantae persecutionis et divinae animadversionis gladium ab Ecclesiae cervicibus avocarent. Sed, proh nefas! Impius, ut scriptum est, cum in profundum peccatorum venerit, contemnit , salutaribus eorum praeceptis nullatenus obtemperabant. At vir beatissimus Nicasius praesul, instantibus studiis, continuisque doctrinis ac precibus, populum Dei ad poenitentiam seu patientiam, et triumphum martyrii provocabat, ut quos incauta prosperitas ad offensionis impulerat foveam, adversitatis devota tolerantia, non judicium damnationis, sed gratiam purgationis, causamque salutis efficeret. Interea castrametantur agmina neces tantum inibi habitantium ferventissime pertractantes Christianorum. Hos veluti deorum suorum inimicos, et moribus paganorum contrarios, interimere, penitusque de terra delere
Abbreviated transcription (Latin):
Et ecce subito eised prosperitatis temporib: ammosi¬
tas dirissimarũ genciũ commota. dei offensionis
ira indiste⟧ diuersas uindicatura prouĩcias: intẽ¬
cione truculenta urandalorũ multitudo properãter
accelerat subuersis multarũ municiõib uebiũ gla¬
dioq interẽptis. utriusq sexus pro genitorib ẽfiliis
nonaliã diquitatis qld̃m. nõ a luid aliquid in tpalis
lucris tam de siderant̃ concupiscere cernebatur: quã
huamanũ haurire ac fundere sanguiaẽ. et xpĩanoꝵ
dumnitaxat sitire int̾necionẽ. Sub huius uero tem¬
pestatis turbinẽ glosi rentebuant in galliis inter
epos uiri. sanctissimus remorũ presul incasius. et
beatis sius auriliaueñ pontifex amanus sanctus
quoqi lupus trecassius. et beatus seruatius tun¬
grensis antistes aliiq nõnulli uirtutib insignes.
qui huanc indignacionis dei suis meritis et precib.
iram dui certars differre certauerunt ut omĩbus

Expanded text:
Et ecce subito ejusdem prosperitatis temporibus, animosiEt ecce subito ejusdem prosperitatis temporibus, animositas dirissimarum gentium commota, Dei offensionis iram in diversas vindicatura provincias, intentione truculenta, Wandalorum multitudo properanter accelerat, subversis multarum munitionibus urbium, gladioque interemptis utriusque sexus progenitoribus cum filiis, non aliam dignitatis gloriam, non aliud aliquid in temporalibus lucris tam desideranter concupiscere cernebatur, quam humanum haurire ac fundere sanguinem, et Christianorum duntaxat sitire internecionem. Sub hujus vero tempestatis turbine, gloriosi renitebant in Galliis inter episcopos viri, sanctissimus Remorum praesul Nicasius, et beatissimus Aurelianensium pontifex Anianus, sanctus quoque Lupus Trecassinus, et beatus Servatius Tungrensis antistes, aliique nonnulli virtutibus insignes, qui hanc indignationis Dei, suis meritis ac precibus, iram diu differre certaverunt, ut omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
niminete duuimi predixisse uerberberis ulaione. Por-¬
tabat autẽ caritatis humeris auxius pctorum crediti
sibi gregis pondus mori paratus pro ounib ut irã
indignacionis dei a populo auerteret. aut m ipã certe
uindicta celestẽ clemẽciã. huiliatus spũ et aĩo cõtrito
placeret. nẽ usq ad ammã licet tẽporalis: et nõ et̾nal
perueniret gladus. Sedquiã uerbum dei semẽ: in spi¬
nis diuiciarum suffocatur consitum. prosperãtesq
et in uanitate seculi glantes: monita salutis aure
cordis ad fructificandum nõ admittunt inmo peri¬
turis impliciti occupacionib. nec uerã uite quin leti¬
fera peccati mortisqz stipendia sequentes: qm̃ ꝑfcte
mala nõ oderant. uera sectari bona digne nõ ualebãt
Piam insuper religionẽ negligere: Diuinitatis pre¬
cepta postponere. ranitatibus inseruire: cõcupiscẽtie
uiciis in hereᷤ scismaciea scandala suscitare: dinq
prothdolor in his om̃ib haus metuebant offendere.

Expanded text:
minentem divini praedixisse verberis ultionem. Portabat autem charitatis humeris anxius peccatorum crediti sibi gregis pondus, mori paratus pro omnibus, ut iram indignationis Dei a populo averteret, aut in ipsa certe vindicta, coelestem clementiam humilitatis spiritu et animo contrito placaret, ne usque ad animam, licet temporalis, at non aeternalis perveniret gladius. Sed quia verbi Dei semen in spinis divitiarum suffocatur consitum, prosperantesque, et in vanitate saeculi gloriantes, monita salutis, aure cordis ad fructificandum non admittunt: imo perituris impliciti occupationibus, nec vera vitae, quin lethifera peccati, mortisque stipendia sequentes, quoniam perfecte mala non oderant, vera sectari bona digne non valebant. Piam insuper religionem negligere, divinitatis praecepta postponere, vanitatibus inservire, concupiscentiae vitiis inhaerere, schismatica scandala suscitare, Deumque, proh dolor! in his omnibus haud metuebant offendere.
Abbreviated transcription (Latin):
onc recipere: predictum uirũ. qm̃ uerecundie cõfusi¬
onc depressus: quia contra nataliũ decus suorũ.
uita donari pro indulgẽciã meruisset in habitu se¬
culari manẽ nolebat salubrit exortatus ẽ dicẽs. ut
si perfectus esse uellet; uendens onñã sua daret pau¬
perilz et sequeret᷑ xp̃m. Sicq taxatum de thesau¬
ris ecclasticis preciũ: quĩq milia scilicet argẽti li¬
bras. eulogio fertur dedisse. ip̃amq uillã in ecc̃le
posses sionẽ comparasse. Bonis cunctis exemplũ
qui ad ecllẽ sum̃ uel ẜnorũ dei presidia cõfuigiũ
faciũt int̃ce dunt. aut bona quelibet agũt: hec pro tp̃a¬
li recõpensacione nõ expleant nec trãsitoria ueliit
recipẽ. sed iuxta mandatũ dñi. qui gratis acceꝑunt
studeant quoq gratis impendere

Expanded text:
erecundiae confusione depressus quia contra natalium decus suorum, vita donari per indulgentiam meruisset in habitu saeculari manere nolebat, salubriter exhortatus est, dicens: Ut si perfectus esse vellet, vendens omnia sua daret pauperibus, et sequeretur Christum . Sicque taxatum, de thesauris ecclesiasticis, pretium, quinque millia scilicet argenti libras, Eulogio fertur dedisse, ipsamque villam in Ecclesiae possessionem comparasse. Bonum cunctis relinquenqui ad Ecclesiae sinum, vel servorum Dei praesidia confugium faciunt, intercedunt, aut bona quaelibet agunt, haec pro temporali recompensatione non expleant, nec transitoria velint recipere: sed juxta mandatum Domini, qui gratis acceperunt, studeant quoque gratis impendere
Abbreviated transcription (Latin):
bito per dum̃ã grãm choris. sanctarũq sibi uidet ᷑
ammarũ cetib interessẽ: celeberr miũquoq haurire
colloquiũ eosq de gallitane deiectione uel restitucioe
eccle conferentes: et quia iã tempus esset miserendi
eme percensentes andire Interea uoct a superioribue
atz secretioribus suauissime intonãtẽ excipit qd̾ dñs
de excelso sancto suo prospexerit de celo in tert̾ã aspexer
ut audiret geĩtũ cõpẽditoꝵ ut solueret filios interemptoz¬

Expanded text:
bito per divinam gratiam choris, sanctarumque sibi videtur bito per divinam gratiam choris, sanctarumque sibi videtur animarum coetibus interesse, celeberrimum quoque haurire colloquium, eosque de Gallicanae dejectione vel restitutione Ecclesiae conferentes, et quia jam tempus esset miserendi ejus, percensentes, audire. Interea vocem a superioribus atque secretioribus suavissime intonantem excipit: « Quod Dominus de excelso sancto suo prospexit, de coelo in terram aspexit, ut audiret gemitus compeditorum, ut solveret filios interempto