comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ab rotidis habere solebant. sponte se copus eo¬
rũ iunxer̃. ipsoq in regnũ reuertente cũ p̃da
quã in ab rotides cȩperant. et ipsi domu reusis
Godefridus uͦ prius quã reuerteret᷑ destructo
emporio qđ in oceani litore c̃stitutũ erat. et
lingua danorũ rerich dicebat᷑. et magnã reg¬
no illius cõmoditatẽ uectigaliũ ꝑsolutione p̃¬
stabat. translatisq inde negotiatorib soluta
classe adportũ qͥ liestorphdicitꝰ cũ uniuerso ex¬
ercitu uenit. Ibi ꝑ aliquot dies morats. limitẽ
regni sui qͥ saxoniã respicit. uallo munire c̃¬
sutuit. et modo ut ab orientali marissinuquẽ
illi hostarsalx dicunt. usq ad occidentalẽ oce¬
anũ totã egidore fluminis a quilonalẽ ripã mu¬
nimentũ ualli p̃texeret. una tantũ porta di¬
missa. ꝑ quã carra et equites emitti et recipi po¬
uissent. Diuiso itaq opere int̾ duces. domũ
rtuersus ẽ. Initerea rex nordañĩbrorũ debrit¬

Expanded text:
Abrotidis habere solebant, sponte se copiis eoAbrotidis habere solebant, sponte se copiis eorum iunxerunt ipsoque in regnum revertente cum preda, quam in Abrotides coeperant, et ipsi domum reversi sunt. Godefridus vero, priusquam reverteretur, destructo emporio, quod in oceani littore constitutum erat et lingua Danorum Rerich dicebatur et magnam regno illius commoditatem vectigalium persolutione prestabat, translatisque inde negotiatoribus soluta classe ad portum, qui Sliestorph dicitur, cum universo exercitu venit. Ubi per aliquot dies moratus limitem regni sui, qui Saxoniam respicit, vallo munire constituit, et modo, ut ab orientali maris sinu, quem illi Hostarsalz dicunt, usque ad occidentalem oceanum totam Egidorae fluminis aquilonarem ripam munimentum valli pretexeret, una tantum porta dimissa, per quam carra et equites emitti et recipi potuissent. Diviso itaque opere inter duces domum reversus est. Interea rex Nordanimbrorum de Brit
Abbreviated transcription (Latin):
di t̃ptaret. Godefridus expugnatis aliquantis
sclauorũ castellis. cũ magno cõpiarũ suarum
detrim̃to. in patriã reuersus ẽ. Nam licet dra¬
sconẽ ducẽ abrotidorũ loco pepulisset. go¬
delaibũ aliũ ducẽ dolo captũ patibulo sus¬
pendisset. abrotidorũ duas partes sibi uecti¬
gales fecisset. optimos tam̃ militũ suorũ. et
manu prõptissimos amisit. et cũ eisfilium
fratris sui nomine reginbaldũ. qͥ in obpugna¬
tione cuiusdã oppidi cũ plurimis danorum
primorib int̾fectus ẽ. Imperatoris filius albi¬
am ponte uinxit. et exercitũ cui p̃erat in lino¬
nes et smeldingos. qͥ et ipsi ad godefridũ re¬
gẽ defeterant. quanta potuit celeritate trans¬
posuit. populatisq circũquaq eorũ agris. tpl¬
ito iterũ flumine. cũ in colomi exercitu in
saxoniã se recepit. Iuerunt cũ godefrido
in p̃dicta expeditione sclaui qͥ dicuntur
uuilħi. qͥ propt̃ antiquas inimicitias quascũ

Expanded text:
di temptaret. Godefridus expugnatis aliquantis di temptaret. Godefridus expugnatis aliquantis Sclavorum castellis, cum magno copiarum suarum detrimento in patriam reversus est. Nam licet Drasconem ducem Abrotidorum loco pepulisset, Godelaibum alium ducem dolo captum patibulo suspendisset, Abrotidorum duas partes sibi vectigales fecisset, optimos tamen militum suorum et manu promptissimos amisit, et cum eis filium fratris sui, nomine Reginbaldum, qui in oppugnatione cuiusdam oppidi cum plurimis Danorum primoribus interfectus est. Imperatoris filius Albiam ponte iunxit et exercitum, cui preerat, in Linones et Smeldingos, qui et ipsi ad Godefridum regem defecerant, quanta potuit celeritate transposuit populatisque circumquaque eorum agris transito iterum flumine cum incolumi exercitu in Saxoniam se recepit. Fuerunt cum Godefrido in predicta expeditione Sclavi, qui dicuntur Wilzi, qui propter antiquas inimicitias, quas cum
Abbreviated transcription (Latin):
plurimis suorũ int̾fectis. Ad eo illo anno in
omnib locis aduersa fortuna fatigati sunt.
ut ipsi sibi idcirco hoc accidisse testiti sint. co¬
qđ anno superiore ẽtra omnẽ iustitiã de pa¬
talaria insula .Ix. monachos asportatos in
hispania uendider̃. Quorũ aliqui ꝑ liberalita¬
tẽ imperatoris iterũ in sua loca reuersis. Nice¬
ra patricius qͥ cũ classe c̃stantinopolitana se¬
debat inuenetia. pace facta cũ pippino rege.
uet induciis usq ad mensẽ aug̃ acceptis. statio¬
ne soluta c̃stantinopolĩ regressus ẽ. Et cdlebra¬
uit impr natale dñi aquis. et pascha similit̃.
ma et pestilens fuit. Uere inchoante. imperator
niumagd ꝓfectus ẽ. et celebrato ibi pascha. iterũ
aquis repedauit. Ubi nuntiatũ ei godefridũ re
ge danorũ copias in abrotid es traiecisse. Aduer¬
sus quȩ carolũ filiũ suũ cũ exercitu misit. iubenꝰ
u sano resistere regi si saxonia terminos aggrt¬

Expanded text:
plurimis suorum interfectis. Adeo illo anno in plurimis suorum interfectis. Adeo illo anno in omnibus locis adversa fortuna fatigati sunt, ut ipsi sibi idcirco hoc accidisse testati sint, quod anno superiori contra omnem justitiam de Patalaria insula 60 monachos asportatos in Hispania vendiderunt; quorum aliqui per liberalitatem imperatoris iterum in sua loca reversi sunt. Niceta patritius, qui cum classe Constantinopolitana sedebat in Venetia, pace facta cum Pippino rege, et induciis usque ad mensem Augustum acceptis, statione soluta Constantinopolim regressus est, et celebravit imperator natalem Domini Aquis, et pascha similiter.ma et pestilens fuit. Vere inchoante imperator Niumaga profectus est, et celebrato ibi pascha, iterum Aquis repedavit; ubi nuntiatum gem Danorum copias in Abrotides traiecisse. Adversus quem Carolum filium suum cum exercitu misit, iubens vesano regi resistere, si Saxoniae terminos aggre
Abbreviated transcription (Latin):
bint et incupsu egressionis sue totidẽ fenestra
que prius erant aꝑte claudebant. nec ñ et alia
multa erant in p̃fato boro logio. suerunt int¬
et inter p̃dicta munera. duo candelabra ex
auricalcomire magnitudinis et ꝓceritatis.
quȩ omnia aquis feposita s. Imperator lega¬
tũ et monathos ꝑ aliqđ tempus seou retinens.
post modũ eos in italiã direxit. atq ibi tc̃pus
natugationis expestarenussit. Codẽ anno.
burchardũ comite stabuli sũi. qđ corrupte
censtabulũ appellamus. cũ classe misit in
cursicã. ut et̃ a mauris defenderet. qui p̃das
illic exercebant. Qur uxta c̃suctudine sua
de hispania egressi. primo sardiniã appulsi
sunt. ibiq. cũ sardis proelio oomisso. et multis
suorũ amissis. nãtria milia ibi cecidisseper¬
hibent᷑ in corsicã pecto cursu ꝑuener. Ibute¬
rũ in quoda portu enisdẽ insule cũ classe
cui burchardus perat proelio docertauos
nictiq ac fugatis. amissisixri. nauibus . e

Expanded text:
bant, et in cursu egressionis suae totidem fenestras quae prius erant apertae, claudebant: nec non et alia multa erant in praefato horologio. Fuerunt etiam inter praedicta munera duo candelabra ex aurichalco mirae magnitudinis et proceritatis, quae omnia Aquis reposita sunt. Imperator legatum et monachos per aliquot tempus secum retinens, postmodum eos in Italiam direxit, atque ibi tempus navigationis expectare jussit. Eodem anno Burchardum comitem stabuli sui, quod corrupte constabulum appellamus, cum classe misit in Corsicam, ut eam a Mauris defenderet, qui praedas illic exercebant. Qui juxta consuetudinem suam de Hispania egressi, primo Sardiniam appulsi sunt, ibique cum Sardis praelio commisso, et multis suorum amissis--nam tria milia ibi cecidisse perhibentur--in Corsicam recto cursu pervenerunt; ibi iterum in quodam portu ejusdem insulae cum classe cui Burchardus praeerat, praelio decertarunt, victique ac fugati sunt, amissis tredecim navibus et
Abbreviated transcription (Latin):
dens infulta monasterio honorificata est¬
sepultura tumulatus. Multis tam̃ labori¬
bus paucis quos regnauit annis ẽ ab auua¬
rus et alamannis et saxonib sibi reb ellanti
alamannorũ. bauuariorũ turingorũ et
saxonũ rex eligit᷑. Qui initiũ regni sui pa¬
cis seruandę disciplina inchoauit. Multi

Expanded text:
dens , in Fulda monasterio honorifica dens , in Fulda monasterio honorifica sepultura tumulatus est. Multis tamen laboribus, paucis quos regnavit annis, est a Bawariis et Alamannis et Saxonibus sibi rebellantibAlamannorum, Bawariorum, Thuringorum et Saxonum, rex eligitur; qui initium sui regni disciplina servand
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ alamanniã in alsatiã. et usq ad fines lotha¬
rensis regni ꝑuener̃. Ethanger et berhatolt de¬
collant᷑. Arnulfus dux bauuariorũ regi rebellat.
ccccxxiiii. Chunradus rex natiuitatẽ sc̃i iohan¬
nis herolues felt monasterio celebrauit.
eccexuinm. Chunradus rex obut. uir ꝑom¬
nia mansuctus et prudens. et diuinȩ religio¬
nis amator. Qui cũ obitus sui diẽ imminere
sentiret. uocatis ad se fratrib et cognatis suis.
maiorib scilicet francorũ. mortẽ sibi immi¬
nere p̃dixit. et ne in eligendo postse rege di¬
scidiũ regni fieret. pat̾na eos uoce p̾monuit.
Sed et heinricũ saxonũ ducẽ filiũ ottonis. uirũ
strenuũ et industriũ. p̃cipuũꝙ pacis sectatorẽ
ut eligerent iussit. aliũq ei ad hoc officiũ¬
ȩque c̃dignũ inueniri ñ posse testificans. et¬
sceptrũ ei. et coronã. cȩteraq regiȩ dignita¬
tis ornam̃ta pacto tuendi et c̃seruandi regni
ꝑeosdẽ transmisit. Ipse uͦ de hacuita disce¬

Expanded text:
 Alamanniam in Alsatiam et usque ad fines Lothariensis regni pervenerunt. Erchanger et Berahtold decollantur. Arnolfus dux Bawariorum regi rebellat. 918 DCCCCXVIII. Cuonradus rex nativitatem sancti Iohannis Herolvesfelt monasterio celebravit. 919 DCCCCXVIIII. Cuonradus rex obiit, vir per omnia mansuetus et prudens et divinae religionis amator. Qui, cum obitus sui diem inminere sentiret, vocatis ad se fratribus et cognatis suis, maioribus scilicet Francorum, mortem sibi inminere predixit et, ne in eligendo post se rege discidium regni fieret, paterna eos voce premonuit. Sed et Heinricum Saxonum ducem, filium Ottonis, virum strennuum et industrium precipuumque pacis sectatorem ut eligerent, iussit aliumqaeque condignum inveniri non posse testificans, sceptrum ei et coronam caeteraque regiae dignitatis ornamenta, pacto tuendi et conservandi regni, per eosdem transmisit. Ipse vero huic vitae dece
Abbreviated transcription (Latin):
nentes odonẽ uirilit̾ paratũ eẽ ad pugnam.
ab eo declinar̃. et ad ꝓpria reuersis. Carolus
in burgundiã secessit. et odone parisius re¬
uertente cursu fines regni occupat. odonis
fideles insectat᷑. et sic alternatĩ ex utraq par¬
te multi pereunt. Ingens malitia. innume¬
rabibes rapinę. et assiduȩ p̃dȩ fiunt.ENP

Expanded text:
nentes Odonem viriliter paratum esse ad pugnam nentes Odonem viriliter paratum esse ad pugnam ab eo declinaverunt et ad propria reversi sunt. Carolus in Burgundiam secessit et Odone Parisius revertente rursus fines regni occupat, Odonis fideles insectatur. Et sic alternatim ex utraque parte multi pereunt, ingens malicia, innumerabiles rapinae et assiduae predae fiunt. 894
Abbreviated transcription (Latin):
uertit᷑ et cũ ruotbto fratre carolũ fugat de¬
fectores ꝑsequit᷑. Ebulo abba de sc̃o dioni¬
sio cũ qđdã castrũ in aquitania sitũ arden¬
tius expugnaret. ictu lapidis perit. Mona¬
steriũ odo sc̃i dionisii ad suũ seruitiũ reuocat.
a rolus uires odonis ferre ñ ualens. CApIT¬
patrocinia arnulfi supplex exposeit. Estiuo
tẽpore iamdictus rex c̃uentũ publicũ uuor¬
macia ciuitate celebrat. ubi carolus uenit.
et arnulfũ magnis munerib sibi c̃ciliat. reg¬
nũq qđ usurpauerat. ex eius manu ꝑcepit.
ussũ ẽ etiã ut ep̃i et comites qͥ cirta mosã
resid ebant. illi auxiliũ ferrent. et eũ in reg¬
nũ inducentes. in sede regia inthroniharent.
Sed neutrũ horũ illi quicquã ꝓfuit. Deniq
odo rex hoc audiens. cũ exercitu suꝑ ripam
axani fluminis sedit. et copias arnulsi intra¬
re in regnũ nullatenꝰ ꝑmisit. Duces regiscer¬

Expanded text:
vertitur et cum Ruotberto fratre Carolum fugat, devertitur et cum Ruotberto fratre Carolum fugat, defectores persequitur. Ebulo abba de sancto Dionisio, cum quoddam castrum in Aquitania situm ardentius expugnaret, ictu lapidis periit; monasterium sancti Dionisii Odo ad suum servitium revocat. Carolus vires Odonis ferre non valens patrocinia Arnulfi supplex exposcit. Estivo siquidem tempore iamdictus rex conventum publicum Wormatia civitate celebravit, ubi Carolus venit et Arnulfum magnis muneribus sibi conciliat regnumque, quod usurpaverat, ex eius manu percepit. Iussum est etiam, ut episcopi et comites, qui circa Mosam residebant, illi auxilium ferrent et eum in regnum inducentes in sede regia inthronizarent. Sed neutrum horum illi quicquam profuit. Denique Odo rex hoc audiens cum exercitu super ripam Axani fluminis sedit et copias Arnulfi intrare in regnum nullatenus permisit. Duces regis cer
Abbreviated transcription (Latin):
et suasione popponis turingorũ ducis ad pug¬
nã c̃tra sclauos ꝓfectus. in eadẽ pugna occidit᷑.
obtinuit. et ei in episcopatu successit. Arnulfus
⁊uendiboldo filio honores megingaudi comi¬
tis exparte largitur. CAΡITULIM¬
oppo dux turingorũ dignitatib expoliat᷑.
ducatus quẽ tenuerat chunrado cõmendatur.
quẽ pauco tempore tenuit. et sua sponte eum
reddidit. deinde burchardo comiti cõmitat᷑.
qui hunc hactenus strenue gubernat. CAP¬
done rege in aquitania cõmorante. francoru¬
principes ex ꝑmaxima parte ab eo deficiunt.
et agentib folcone archi ep̃o. heribto et pippi¬
no comitib in remorũ ciuitate carolus filius
ludouuici ex adelcide regina ut supra me¬
aria egressus. francono furt uenit et rhenũ
transiens. ciuitates quȩ in regno lotharii sunt
ex maxima parte circuiuit. In qͦ itinere
ingentia dona illi ab ep̃is oblata s̃.
Ido cõpositis reb inaquitania. in franciã re¬

Expanded text:
et suasione Popponis, Thuringorum ducis, ad puget suasione Popponis, Thuringorum ducis, ad pugnam contra Sclavos profectus, in eadem pugna occiditur; obtinuit, et ei in episcopatu successit. Arnolfus Zuendiboldo filio honores Megingaudi comitis ex parte largitur. Boppo, dux Thuringorum, dignitatibus exspoliatur, et ducatus quem tenuerat Chuonrado commendatur, quem pauco tempore tenuit, et sua sponte eum reddidit. Deinde Burchardo comiti committitur, qui hunc hactenus strenue gubernat. Odone rege in Aquitania coprincipes ex permaxima parte ab eo deficiunt, et agentibus Folcone archiepiscopo, Heriberto et Pippino comitibus in Remorum civitate Carolus filius Ludowici ex Adalheide regina, ut supra mearia egressus Franconofurt venit et Rhenum transiens civitates, quae in regno Lotharii sunt, ex maxima parte circuivit; in quo itinere ingentia dona illi ab episcopis oblata sunt. Odo compositis rebus in Aquitania in Franciam re
Abbreviated transcription (Latin):
regẽ cũ c̃silio quorundã rebellionis arma
leuauit. et lugdunũ clauatũ ingressus. om¬
ni annisu regię potestati contraire nitit᷑. Qđ
cũ odo cognouisset. ciuitatẽ obsidione cin¬
xit. quã absq mora indeditionẽ recepit.
Deinde omnib primorib qui tunc ibi ad erant
adiudicantib. eundẽ uualtgariũ de collari
iussit. eo qđ in ẽuentu publico ẽtra regẽ et
domnũ suũ gladiũ euaginasset. Post hȩc in
aquitaniã ꝓficiscit᷑. ẽtra ramnulfũ et frẽm
eiꝰ gox bertũ. et ebulonẽ abbatẽ de sc̃o dioni¬
sio. et alios ñ nullos. qui eiꝰ imperiis obtẽpera¬
re renuebant. ut ecorũ in solentiã reprimeret
tẽ eodẽ anno. mense augusto. CNIU¬
vi. Rt septeb. megingaudus comes nepos supͣ¬
dicti odonis regis dolo int̾ficit᷑. ab albrico
et sociis eiꝰ inmonasterio sc̃ĩ xisti qđ uocatur¬
uurhiburgensis ȩxcłe uenerabilis ep̃s hortatu

Expanded text:
regem cum consilio quorundam rebellionis arma regem cum consilio quorundam rebellionis arma levavit, et Lugdunum Clavatum ingressus, omni annisu regiae potestati contraire nititur. Quod cum Odo cognovisset, civitatem obsidione cinxit, quam absque mora in deditionem recepit. Deinde omnibus primoribus qui tunc ibi aderant, adjudicantibus, eundem Waltgarium decollari jussit, eo quod in conventu publico contra regem et dominum suum gladium evaginasset. Post haec in Aquitaniam proficiscitur contra Ramnulfum et fratrem ejus Gozbertum, et Ebulonem abbatem de sancto Dionysio, et alios nonnullos qui ejus imperiis obtemperare renuebant, ut eorum insolenlentiam reprimeret. Item eodem anno mense Augusto, 5 Kalendas Septembr. Megingaudus comes, nepos supradicti Odonis regis, dolo interfectus est ab Alberico et sociis ejus in monasterio sancti Xysti quod vocaturrziburgensis ecclesiae venerabilis episcopus, hortatu
Abbreviated transcription (Latin):
sed etiã dicta in ordine ponerẽ. ꝓpt̾ inui¬
dentiũ et adũsantiũ calũniosã querelã. CAp¬
ec de retro actis causis. transcursisq tẽpori¬
bus. exmultis pauea cõmemorasse suffici¬
at. Namde modernis tẽporib idtirco re¬
ticere disposuimꝰ. quia siueritatẽ rerum
gestarũ ad liquidũ stilo executi fuerimus
ꝓcul dubio odiũ et offensã quorundã qui
adhue suꝑstites s̃ incurremꝰ. Si aut̃ auerita¬
te recedentes. alit̾ quã causa se habeat serip¬
serimꝰ nihilominꝰ adulationis et mendacu
notã incurremus. quia omnib poene res
cognita ẽ. Posteris ergo hoc latius ex planan¬
dũ relinquimus. Sed ne heç ꝑomnia intacta
pretisse culpemur. res tantũ gestas ex par¬
te sũmatĩ annotare curabimus. CApIT¬
git᷑ anno supra memorato. mense iuł. uualt¬
garius comes. nepos odonis regis. filius scili¬
cet auunculi eiꝰ adalhelmi. aduersus eundẽ

Expanded text:
sed etiam dicta in ordine ponerem, propter invised etiam dicta in ordine ponerem, propter invidentium et adversantium calumniosam querelam. Haec de retroactis causis transcursisque temporibus ex multis pauca commemorasse sufficiat. Nam de modernis temporibus idcirco reticere disposuimus, quia si veritatem rerum gestarum ad liquidum stylo executi fuerimus, proculdubio odium et offensam quorundam, qui adhuc superstites sunt, incurremus; si autem a veritate recedentes aliter quam causa se habeat scripserimus, nihilominus adulationis et mendacii notam incurremus, quia omnibus pene res cognita est. Posteris ergo hoc latius explanandum relinquimus; sed ne haec per omnia intacta praeteriisse culpemur, res tantum gestas ex parte summatim annotare curabimus. Igitur anno supra memorato, mense Julii, Waltgarius comes, nepos Odonis regis, filius scilicet avunculi ejus Adalhelmi, adversus eundem
Abbreviated transcription (Latin):
in qđ innumera multitudo uulgi c̃fugerat
aggrediunt᷑. et absq mora expugnant. int̾¬
fectisq omnib cũ ingenti p̃da ad classẽ rede¬
unt. oneratisq nauib cũ omnib copiis trans¬
marinas repetunt regiones. CAPIT UL.¬
Ser idẽ tẽpus. farabtus abba prumiensis coe¬
nobii curã pastoralẽ sua sponte ꝑ c̃sensũ regiꝰ
deposuit. et ego quãuis in dignus scđm re¬
gularẽ auctoritatẽ. ꝑelectionẽ fr̃m in regi¬
mine successi. Obsecro aut̃. ne lectori onero
sũ uideatur. si rem ab origine repetã. et qua¬
lit̾ huiuscemodi negotiũ ad effectũ ꝑductũ
fuerit simplici sermone pandã. Absurdum
enĩ uidet᷑. ut qui aliorũ actiones et rerum
gestarũ causas explanare ꝓposur. negoci¬
um qđ ad me ꝑtinet. silencio pret̾mittam.
p̃sertĩ poblitib ueniã posco lectori. eo qđ uer¬
bosus in hac relatione ultra quã decuit ex¬
stiti. Necessitas enĩ cõpulit. ut ñ solũ facta.

Expanded text:
in quod innumera multitudo vulgi confugerat, in quod innumera multitudo vulgi confugerat, adgrediuntur et absque mora expugnant; interfectisque omnibus, cum ingenti praeda ad classem redeunt, oneratisque navibus cum omnibus copiis transmarinas repetunt regiones. Per idem tempus Farabertus, abbas Prumiensis coenobii, curam pastoralem sua sponte per concessum regis deposuit, et ego, quamvis indignus, secundum regularem auctoritatem per electionem fratrum in regimine successi; in quo tsum videatur, si rem ab origine repetam, et qualiter hujusmodi negotium ad effectum perductum fuerit, simplici sermone pandam. Absurdum enim videtur, ut qui aliorum actiones et rerum gestarum causas explanare proposui, negotium quod ad me pertinet, silentio praetermittam, praesertim poplitibus veniam posco lectori, eo quod verbosus in hac relatione, ultra quam decuit, extiti. Necessitas enim compulit, ut non solum facta,
Abbreviated transcription (Latin):
genitã cuncta deuorantes. ꝑuener̃ usq bun¬
nam. Inde digressi. oc cupauer̃ quandã uil¬
lã quȩ landulu estorph nominat᷑. Ubi occur¬
rit eis exercitꝰ xp̃ianorũ. sed nihil dignũ qđ
uirtuti a scribat᷑ egit. Nocte suꝑueniente. re
cesser̃ nortmanni aiam dicta uilla. et formi¬
dantes hostilẽ impetũ. nequaquã ausis̃ se cõ¬
mittere planiorib atq cãpestrib locis. sed sil¬
uas semꝑ tenentes. exercitũ uͦ a leua postter¬
gũ relinquentes. quanta poterant uelocitate.
ad prumię monasteriũ aciẽ dirigebant. ip¬
sisq iamiãq irruentib abba et c̃gregatio fra¬
trũ uix fuga dilapsis. At nortmanni monaste¬
riũ ingressi. omnia depopulatis. et quosdã ex
monachis int̾ficientes. plurimãq familiã tru¬
cidantes. reliquos duxer̃ captiuos. Inde ex¬
euntes. arduennã intrant. Ubi qđdã castrũ
in quodã p̃minente monte nouit̃ c̃structum

Expanded text:
genitam cuncta devorantes pervenerunt usque Bungenitam cuncta devorantes pervenerunt usque Bunnam. Inde digressi occupaverunt quandam villam, quae Landulvestorph nominatur; ubi occurrit eis exercitus christianorum, sed nihil dignum, quod virtuti asscribatur, egit. Nocte supecesserunt Nordmanni a jamdicta villa et formidantes hostilem impetum, nequaquam ausi sunt se committere planioribus atque campestribus locis, sed silvas semper tenentes, exercitum vero a laeva post tergum relinquentes, quanta poterant velocitate ad Prumiam monasterium aciem dirigebant, ipsisque jam jamque irruentibus, abba et congregatio fratrum vix fuga dilapsi sunt. At Nordmanni monasterium ingressi, omnia depopulati sunt, et quosdam ex monachis interficientes, plurimamque familiam trucidantes, reliquos captivos duxerunt. Inde exeuntes Arduennam intrant, ubi quoddam castrum in quodam praeeminenti monte noviter constructum,
Abbreviated transcription (Latin):
et cachinnis et exꝓbrationib agmina lacessunt.
ingeminantes cũ insultatione et derisu. ut
memorarent᷑ guliȩ turpisq fuge. cȩdisq pa¬
trate. post modicũ similia passuri. Rexfel¬
le cõmotus. exercitũ iubet descendere et pe¬
destri c̃gressione cũ aduersariis decertare.
Qui dicto citius ab equis desilientes. clamore
exhortationis dato. p̃sidiũ inimicorũ ir
rũpunt. et dõ uires cęlitꝰ ad ministrante. eos
usq ad int̾netionẽ ferro cȩdunt. terręq ꝓster¬
nunt .ita. ut ex innumerabili multitudine
uix residuus ẽẽt. qͥ ad classẽ aduersũ nuntiũ
reportaret. Reb felicit᷑ gestis. arnulfus in ba¬
odẽ anno. hattho uenerabilis abba in mogon¬
ciacensi ȩccła metropolita c̃seerat᷑. qͥ hactenꝰ
in augea monasterio multorũ extiterat pat̾:
remanserant mosã transeuntes. ribuariorũ
pagũ ingressi. et scđm crudelitatẽ sibi in¬

Expanded text:
et cachinnis et exprobrationibus agmina lacessunt, et cachinnis et exprobrationibus agmina lacessunt, ingeminantes cum insultatione et derisu, ut memorarentur Guliae, turpisque fugae, caedisque patratae, post modicum similia passuri. Rex, felle commotus, exercitum jubet descendere, et pedestri congressione cum adversariis decertare. Qui dicto citius ab equis desilientes, clamore exhortarumpunt et Deo vires caelitus administrante eos usque ad internecionem ferro cedunt terraeque prosternunt, ita ut ex innumerabili multitudine vix residuus esset, qui ad classem adversum nuntium reportaret. Rebus feliciter gestis Arnulfus in Badem anno Hatho venerabilis abba in Magontiacensi ecclesia metropolita consecratur, qui hactenus in Augea monasterio multorum pater extiterat remanserant, Mosam transeuntes Ribuariorum pagum ingressi sunt et secundum crudelitatem sibi in
Abbreviated transcription (Latin):
diuitiis referta inuadunt. et trucidatis quos
in bello coeperant. onerati p̃da. ad classẽ re¬
uertunt᷑. Euit uͦ hȩc cedes facta .uii. rt uiil.
Ium hec agunt᷑ arnulfus rex CΛΡITVL
inbaioariorũ extremitatib morabat᷑. in so¬
lentiã sclauorũ reprimens. Cui cũ nuntiata
eẽt suorũ strages hostiũq uictoria. primo ꝓ
amissis fidelib nimiũ tristat᷑. et querelã cũ
gemitu deꝓmit. qđ franci eotenus inuicti. ad¬
uersariis tergadarent. Deinde indignitatẽ
rei animoso inpectore uersans. inhostẽ ac¬
cendit᷑. et c̃gregato exorientalib regnis ex¬
ercitu. mox rheno transmisso. ẽtra litora mo¬
se castra statuit. Int̾iectis dieb nortmanni
ex superiori pugna elati. çũ omni uirtute
ad dep̃dandũ ꝓficiscunt᷑. Contra quos rex cũ
expeditis ad pugnã ꝓcedit. Illi cernentes aci¬
es apꝓpinquare suꝑ fluuiũ qͥ thilia dr̃. lig¬
no et terrȩ ẽgerie more solito se cõmuniunt.

Expanded text:
divitiis referta invadunt et trucidatis, quos divitiis referta invadunt et trucidatis, quos in bello cęperant, onerati preda ad classem revertuntur. Fuit vero haec caedes facta VI. Kal. Iul. Dum haec aguntur, Arnulfus rex Bajoariorum extremitatibus morabatur, insolentiam Sclavorum reprimens; cui cum nuntiata esset suorum strages hostiumque victoria, primo pro amissis fidelibus nimium tristatur, et querelam cum gemitu deponit, quod Franci, eotenus invicti, adversariis terga darent: deinde indignitatem rei animoso in pectore versans, in hostem accenditur, et congregato ex orientalibus regnis exercitu, mox Rheno transmisso, circa litora Mosae castra statuit. Interjectis diebus Nordmanni ex superiori pugna elati, cum omni virtute ad depraedandum proficiscuntur; contra quos rex cum expeditis ad pugnam procedit. Illi cernentes acies appropinquare, super fluvium qui Thilia dicitur, ligno et terrae congerie more solito se communiunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ra die. cũ aurora radios suȩ lucis rep̃senta¬
ret. om̃s armant᷑. et leuatis uexillis. ꝑ de¬
scensũ fluminis exspe ad pugnã gradiunt᷑.
Cũq torrentẽ qͥ gulia dr̃ transissent. acies pa¬
rit̃ substiter̃. Dehinc deliberant. ne omnis
reda cti. hostes inuestigarent. Nex sermoci¬
nantib. subito apparuer̃ speculato res nort¬
mannorũ. Quos cũ omnis multitudo in c̃sultis
ducib confuso ordine insequeret᷑. peditũ
turmas in quadã uillula offendit. Qui in
unũ conglobati. facile sparsi uenientes re¬
pellunt. atq retrorsũ redire cogunt. Deinde
ꝑstrepentib scđm morẽ faretris. clamor in
cęlũ tollit᷑. pugna cõmittt᷑. Equites nort¬
mannorũ audito clamore. suna cũ festina¬
lor terga uertit. In qͦ ꝓelio. ep̃s mogoneia¬
cȩ urbis sunħo. et arnulfus comes occubuer.
necñ et innumera mubaitudo nobiliũ uirorũ.
Uortmanni patrata uictoria. castra omnibus

Expanded text:
ra die, cum aurora radios suae lucis representara die, cum aurora radios suae lucis representaret, omnes armantur et levatis vexillis per descensum fluminis expediti ad pugnam gradiuntur. Cumque torrentem, qui Gulia dicitur, transissent, acies pariter substiterunt; dehinc deliberant, ne omnis redacti hostes investigarent. Haec sermocinantibus subito apparuerunt speculatores Nortmannorum. Quos cum omnis multitudo inconsultis ducibus confuso ordine insequeretur, peditum turmas in quadam villula offendit, qui in unum conglobati facile sparsim supervenientes repellunt atque retrorsum redire cogunt. Deinde perstrepentibus secundum morem faretris clamor in caelum tollitur, pugna committitur. Equites Nortmannorum audito clamore summa cum festinalor! terga vertit. In quo prelio episcopus Mogontiacae urbis Sunzo et Arnulfus comes occubuerunt, nec non et innumera multitudo nobilium virorum. Nortmanni patrata victoria castra omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
unũ colligeret᷑ ad c̃dictũ locũ. iuxta castrũ
treiectense. nortmanni superiora tenentes.
cirea leodiũ mosã transier̃. Et hostilẽ ex¬
peditionẽ a tergo relinquentes. in siluis
et paludib aquispalatio c̃tiguis disꝑgunt᷑. ob¬
uios quosq ꝑimunt. plurima plaustra et
uehicula quib alim̃ta exercituũ defere¬
bant᷑ capiunt. Quȩ fama cũ ad exercitũ
ꝑuenisset. qui iam ipso die natiuitatis sc̃i
iohannis baptistę poene inunũ c̃uenerat.
ñtã tremor quã stupor mentes omniũ oc¬
cupauit. Principes c̃tione c̃uocata. ñ tam de
periculo. quã de re dubia consulunt. in¬
certi utrũ ribuariorũ fines intrantes coloni¬
am tenderent. aut ꝑ prumiã transeuntes.
treueros dirigerent gressũ. ł certe c̃grega¬
tã aduersus se multitudinẽ ꝑtimescentes.
trransuadata mosa ad classẽ festinarent.
Int̾hȩç nox suꝑueniens c̃uentũ soluit. Poste¬

Expanded text:
unum colligeretur ad condictum locum iuxta castrum unum colligeretur ad condictum locum iuxta castrum Treiectensem, Nortmanni superiora tenentes circa Leodium Mosam transierunt et hostilem expeditionem a tergo relinquentes in silvis et paludibus Aquis palatio contiguis disperguntur; obvios quosque perimunt, plurima plaustra et vehicula, in quibus alimenta exercitui deferebantur, capiunt. Quae fama cum ad exercitum pervenisset, qui iam ipso die nativitatis sancti Iohannis baptistae pene in unum convenerat, non tam tremor quam stupor mentes omnium occupavit. Principes contione convocata non tam de periculo quam de re dubia consulunt, incerti, utrum Ribuariorum fines intrantes Coloniam tenderent aut per Prumiam transeuntes Treveris dirigerent gressum vel certe congregatam adversum se multitudinem pertimescentes transvadata Mosa ad classem festinarent. Inter haec nox superveniens conventum solvit. Poste
Abbreviated transcription (Latin):
so ꝓelio. tanta strage hostes fudit. ut uix
qua dringenti uiri ex .xv. milib ad classẽ repe:
ac tẽpestate sc̃issimo CAPITUL: darent
et indiuinis humanisq reb prudentissimo
uuillibto ep̃o abhac luce subtracto. heriman¬
nus uenerabilis uir ꝑ electionẽ cleri. ac ple¬
bi s eccłȩ coloniensi preficit᷑. GAPIT UI.
irca hȩc etiã tẽpora. salomon c̃stantiensis
excłȩ antistes recessit a scło. In cuius locũ
successit salomon. qͥ hat ętate abbatiã sc̃ĩ
galli tenebat. uir ñ solũ nobilitate. uerũ
etiã prudentiȩ ac sapientię uirtutib insig¬
nitus. Qui prefatȩ urbis tertius eiusdẽ no¬
duob c̃tinuis ꝓelus in britannia grauit̃ at¬
triti. in regnũ lotharii classẽ transfer̃. et
castris metatis predas exercent. Contra quõ
arnulfus rex exercitũ dirigit. iubetq su¬
ꝑ mosã tentoria figere. transitũq fluminiᷤ
hostib ꝓhibere. Sed ante quã exercitus in

Expanded text:
so prelio tanta strage hostes fudit, ut vix so prelio tanta strage hostes fudit, ut vix quadringenti viri ex quindecim milibus ad classem repedarent. Hac tempestate sanctissimo et in divinis humanisque rebus prudentissimo Williberto episcopo ab hac luce subtracto Herimannus venerabilis vir per electionem cleri ac plebis ecclesiae Coloniensi preficitur. Circa haec etiam tempora Salomon Constantiensis ecclesiae antistes recessit a seculo; in cuius loco successit Salomon, qui hac aetate abbatiam sancti Galli tenebat, vir non solum nobilitate, verum etiam prudentiae ac sapientiae virtutibus insignitus, qui prefatae urbis tertius eius noduobus continuis preliis in Brittannia graviter adtriti in regno Lotharii classem transferunt et castris metatis predas exercent. Contra quos Arnulfus rex exercitum dirigit iubetque super Mosam tentoria figere transitumque fluminis hostibus prohibere. Sed antequam exercitus in
Abbreviated transcription (Latin):
et auxiliũ ferre alt̃ alteri recusat. quasi
hoste ledunt᷑. Cȩdunt᷑ passi. et usq blauit¬
tã fluuiũ omnis eorũ possessio diripitur.
unc primũ intellegentes quantã sibi ꝑ neciẽ.
quantas aduersariis uires discordia adminis¬
traret. ꝑ int̾nuntios se inuicẽ c̃firmant. tem¬
pus. locũ cundi c̃dicunt. bellũq cõmunibs
uirib c̃struunt. Itaq uidicheil qͥ erat ado¬
lescentior. cupiens głam nominis sui ex¬
altare. ñ expectato a lano. cũ sociis ꝓeliũ
c̃serit. multa milia hostiũ cedit. reliquos in
quendã uicũ fugere cõpulit. Quos cũ ultra
quã oporteret in ꝓuide ꝑsequit᷑. ab ipsis ex¬
ni britannia. tale uotũ uouit. ut si a dũsari¬
os ꝑdiuinã uirtutẽ posset superare. decimã
partẽ omniũ bonorũ suorũ dõ et sc̃o pego
romã destinaret. Omnib aut̃ brittonib idẽ
uotũ spondentib ad pugnã ꝓcedit. Et cõmis¬

Expanded text:
et auxilium ferre alter alteri recusat, quasi et auxilium ferre alter alteri recusat, quasi hoste laeduntur; ceduntur passim et usque ad Blavittam fluvium omnis eorum possessio diripitur. Tunc primum intelligentes, quantam sibi perniciem, quantas adversariis vires discordia administraret, per internuncios se invicem confirmant, tempus et locum eundi condicunt bellumque communibus viribus construunt. Itaque Vidicheil, qui erat adolescentior, cupiens gloriam nominis sui exaltare, non expectato Alano cum sociis prelium conserit, multa milia hostium caedit, reliquos in quendam vicum fugere compulit. Quos cum ultra, quam oporteret, inprovide persequeretur, ab ipsis exni Brittannia tale votum vovit, ut, si adversarios per divinam virtutem posset superare, decimam partem omnium bonorum suorum Deo et sancto Petro Romam destinaret. Omnibus autem Brittonibus eundem votum spondentibus ad pugnam procedit et commis
Abbreviated transcription (Latin):
exercitati erant. audacter reluctantibus.
nortmanni desperatis reb. naues ꝑterram
cũ magno sudore trahunt. et sic alueũ re¬
petentes. britanniȩ finib classẽ traiciunt.
Qđdã castellũ in c̃stantiensi territorio. qđ ad
scm loth dicebat᷑ obsident. et accessũ ad fon¬
tẽ aquȩ ex toto ꝓhibentes. oppidanis siti ares¬
centib fit deditio eo pacto. ut uita tantũ c̃ces¬
sa. cȩtera tollerent . Illis amunitione ꝓ gressis.
gens ꝑfida fidẽ et ꝓmissa data ꝓfanat. om̃sq
absq respectu iugulat. Int̾ quos epm c̃stanti¬
ensis ȩccłȩ interimunt. CAPITNL¬
rat tunc tẽporis int̾ alanũ et uidicheil du¬
ces brittonũ. ñ parua de partitione regni
dissensionũ ẽtrouersia. In hoc ergo scisma¬
te et diuisione. ñ tantũ terrarũ quantũ men¬
tiũ pagani brittones reperientes. suꝑ eos
fiducialit̾ irruunt. Illi dũ priuatũ singu¬
lorũ ñ cõmune uniũ sorũ bellũ ducunt.

Expanded text:
exercitati erant, audaciter reluctantibus, exercitati erant, audaciter reluctantibus, Nortmanni desperatis rebus naves per terram cum magno sudore trahunt et sic alveum repetentes Brittanniae finibus classem traiciunt. Quoddam castellum in Constantiensi territorio, quod ad sanctum Loth dicebatur, obsident et accessum ad fontem aquae ex toto prohibentes, oppidanis siti arescentibus, fit deditio eo pacto, ut vita tantum concessa cetera tollerent. Illis a munitione progressis gens perfida fidem et promissa data profanat omnesque absque respectu iugulat; inter quos episcopum Constantiensis ecclesiae interimunt. Erat tunc temporis inter Alanum et Vidicheil ducibus Brittonum non parva de partitione regni dissensionum controversia. In hoc ergo scismate et divisione non tantum terrarum quantum mentium pagani Brittones reperientes super eos fiducialiter irruunt. Illi, dum privatum singulorum, non commune universorum bellum ducunt
Abbreviated transcription (Latin):
Quȩ res ñ modicũ discordiarũ et defectionis
p̃buit incitam̃tũ. Nam et behemi a fidelitate
diutius custodita recesser̃. et ħuendibolh ex
adiectione alterius regni uires ñ paruas sibi
accessisse sentiens. fastu suꝑbiȩ inflatꝰ. c̃tra
arnulfũ rebellauit. Qđ cũ cognouisset
amnulfus. cũ exercitu regnũ marahensiũ
ingressus. cuncta que extra urbes reperit.
solotenꝰ demolitꝰ ẽ. Adultimũ et cȩtere fru¬
ctifere arbores cũ radicitꝰ exciderent᷑. ħuen¬
dibolh pacẽ poposcit. et dato filio obside
hanc sero promeruit. CAPIT ULUM¬
Per idem tẽpus. nortmanni a matrona flu¬
Quio exeuntes. parisius reuertunt᷑. Et quia
omnimodis descensus fluminis ꝑ pontẽ pro¬
hibebat᷑. tertio castra locant. et iterato cer¬
tamine p̃dictã urbẽ impugnant. Sed ci¬
uib qͥ c̃tinuis operũ ac uigiliarũ laborib
induruerant. et assiduis bellorũ c̃flictib

Expanded text:
Quae res non modicum discordiarum et defectionis Quae res non modicum discordiarum et defectionis prebuit incitamentum. Nam et Behemi a fidelitate diutius custodita recesserunt et Zuendibolch ex adiectione alterius regni vires non parvas sibi accessisse sentiens fastu superbiae inflatus contra Arnulfum rebellavit. Quod cum cognovisset Arnulfus, cum exercitu regnum Marahensium ingressus cuncta, quae extra urbes reperit, solotenus demolitus est. Ad ultimum cum et ceterae fructiferae arbores radicitus exciderentur, Zuendibolch pacem poposcit et dato filio obside hanc sero promeruit. Per idem tempus Nortmanni a Matrona fluvio exeuntes Parisius revertuntur et, quia omnimodis descensus fluminis per pontem prohibebatur, tercio castra locant et iterato certamine predictam urbem impugnant. Sed civibus, qui continuis operum ac vigiliarum laboribus induruerant et assiduis bellorum conflictibus
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ incendio cremant. et usq uirdunen¬
sẽ ac tullensẽ urbes cuncta circũq̃q depopulamꝰ
is etiã dieb. liutđtus mogonciȩ CAΡIT
urbis p̃sul erebus humanis sublatus ẽ. in cuiꝰ¬
loco subrogatus ẽ. sunħo. uir religiosus ac
simplex. sacris litteris sufficient̾ instructꝰ.
Qui in uulda monasterio sub regimine ab¬
batis ab in eunte ętate nutritus et c̃uersats
fuerit. annitente boppone turingorum du¬
ce. et arnulfo rege annuente. CADIT̃.
concessit ⁊ uendibolh marahensiũ sclauorũ
regi ducatũ behemensiũ. qͥ hactenꝰ principẽ
suȩ cognationis ac gentis suꝑ se habuerant.
francorũq regib fidelitatẽ ꝓmissã in uiola¬
to foedere seruauerant. eo qđ illi ante quã
in regni fastigio sublimaret᷑. fa miliaritatis
gr̃a fuerit conexus. Deniq filiũ eiꝰ quẽ ex pe¬
lice susceperat. a sacro fonte leuauit. eũq
ex nomine suo huendibolh appellari fecit.

Expanded text:
tatem incendio cremant et usque Virdunentatem incendio cremant et usque Virdunensem ac Tullensem urbes cuncta circumquaque depopulantur. His etiam diebus Liutbertus Mogontiacae urbis presul e rebus humanis sublatus eloco subrogatus est Sunzo, vir religiosus ac simplex, sacris litteris sufficienter imbutus, qui in Vulda monasterio sub regimine abbatis ab ineunte aetate nutritus et conversatus fuerat, annitente Boppone Thuringorum duce, et Arnolfo rege annuente. DCCCXC. concessit Zuendiboldo, Marahensium Sclavorum regi, ducatum Behemensium, qui hactenus principem suae cognationis ac gentis super se habuerant, Francorumque regibus fidelitatem promissam inviolato foedere conservaverant, eo quod illi, antequam in regni fasgratia fuerit conexus: denique filium eius, quem ex pelice susceperat, a sacro fonte levavit eumque ex nomine suo Zuendibolch appellari fecit.
Abbreviated transcription (Latin):
uorant. Nulla miseratione flectunt᷑ nul
meditari. ac colloqui solent. Liberos acser¬
uos suos equitare et sagittare magna indus¬
tria docent. Ingenia illis tumida. sediciosa.
fraudulenta. ꝓcatia. Quippe eandẽ fero¬
citatẽ feminis. quã uiris assignant. Sẽꝑ in
externos ac domesticos motus in qͥeti. natura
taciti. ad faciendũ quã ad dicendũ ꝓmptio¬
res. Huius igit᷑ nefandissimȩ gentis crudeli¬
tate. ñ solũ memorate regiones. uerũ etiã
italiȩ̨ regnũ ex ꝓmaxima parte deuastatũc̃.
odẽ anno. nortmanni a senonica CAꝑ¬
urbe recedentes. denuo parisius cũ omnib:
copiis deuener. Et cũ illis descensus flumin is
aciuib omnino inhiberet᷑. rursus castra po¬
nunt. ciuitatẽ totis uirib impugnant. sed
dõ opẽ ferente. nihil p̃ualent. Transactis pau¬
cis dieb iterũ sequanã cũ classe ascendunt.
et matronã fluuiũ ingredientes. trecas ciui¬

Expanded text:
vorant, nulla miseratione flectuntur, nullvorant, nulla miseratione flectuntur, nullmeditari ac colloqui solent. Liberos ac servos suos equitare et sagittare magna industria docent. Ingenia illis tumida, seditiosa, fraudulenta, procatia: quippe eandem ferocitatem feminis quam viris adsignant. Semper in externos aut in domesticos motus inquieti, natura taciti, ad faciendum quam ad dicendum promptiores. Huius igitur nefandissimae gentis crudelitate non solum memoratae regiones, verum etiam Italiae regnum ex permaxima parte devastatum est. Eodem anno Nortmanni a Senonica urbe recedentes denuo Parisius cum omnibus copiis devenerunt. Et cum illis descensus fluminis a civibus omnino inhiberetur, rursus castra ponunt, civitatem totis viribus inpugnant, sed Deo opem ferente nihil prevalent. Transactis paucis diebus iterum Sequanam cum classe ascendunt, et Matronam fluvium ingredientes Trecas civi
Abbreviated transcription (Latin):
multa milia sagittis int̾imunt. Quas tanta
arte excorneis arcub dirigunt. ut ea rum
ictus uix p̃caueri possit. Cominus enĩ in aci¬
e ꝓeliari. aut obsessas expugnare urbes ne¬
sciunt. Pugnant aut ꝓcurrentib equis. a ut
terga dantib. Sȩpe etiã fugã simulant. nec
pugnare diu possunt. cęterũ intolerandi fo¬
rent. si quantus ẽ impetus. uistanta et ꝑse¬
uerantia ẽẽt. Perũq in ipso ardore certa¬
minis ꝓelia deserunt. ac paulo post pugnã
ex fuga repetunt. ut cũ maxime uicisse te
putes. tunc tibi discrim̃ sub eundũ sit. Quo¬
rũ pugna qͦ cȩteris gentib inusitata. eo et pe¬
riculosior. Int̃ horũ et brittonũ c̃flictũ hoc
unũ int̾est. qđ illi misilib isti sagittis utunt.
Niuunt ñ hominũ. sed beluarũ more. Carni¬
bus siquidẽ ut fama ẽ crudis uescunt᷑. san¬
guinẽ bibunt. Corda hominũ quos capiunt.
particulatĩ diuidentes ueluti ꝑremedio de¬

Expanded text:
multa milia sagittis interimunt, quas tanta multa milia sagittis interimunt, quas tanta arte ex corneis arcubus dirigunt, ut earum ictus vix precaveri possit. Comminus enim in acie preliari aut obsessas expugnare urbes nesciunt. Pugnant aut procurrentibus equis aut terga dantibus, saepe etiam fugam simulant. Nec pugnare diu possunt: ceterum intolerandi forent, si, quantus est impetus, vis tanta et perseverantia esset. Plerumque in ipso ardore certaminis prelia deserunt ac paulo post pugnam ex fuga repetunt, ut, cum maxime vicisse te putes, tunc tibi discrimen subeundum sit. Quorum pugna, quo ceteris gentibus inusitata, eo et periculosior. Inter horum et Brittonum conflictum hoc unum interest, quod illi misilibus, isti sagittis utuntur. Vivunt non hominum, sed beluarum more. Carnibus siquidem, ut fama est, crudis vescuntur, sanguinem bibunt, corda hominum, quos capiunt, particulatim dividentes veluti pro remedio de
Abbreviated transcription (Latin):
uix sufficit. frequent̃ gentes egressȩ s̃. quȩ ni¬
hilominus et partes asiȩ. sed maxime sibi c̃ti¬
guã europã afflixer̃. Testantur hoc utiq ur¬
bes erutȩ ꝑ totũ illiricũ. galliãq sed maxime
misera italia. quȩ poene illarũ omniũ ẽ gen¬
Ix supradictis igit᷑ locis gens memorata a fini¬
timis sibi populis qͥ petinati uocant᷑ a ꝓprus
sedib expulsa ẽ. eo qđ numero et uirtute pre¬
starent. et genitale ut p̃misimꝰ rus exuberan¬
te multitudine ñ sufficeret adhabitandum.
Iorũ uiolentia itaq effugati. ad exquirendas
quas possent in colere terras. sedesq statuere.
uale dicentes patriȩ. iter arripiunt. Et pri¬
mo quidẽ pannoniorũ et auarũ solitudines
perrantes. uenatu ac piscatione uictũ cottidi¬
anũ queritant. Deinde carantanorũ. mara¬
hensiũ ac uulgarũ fines crebris incursionũ
infestationib irrũpunt. ꝑ paucos gladio.

Expanded text:
vix sufficit, frequenter gentes egressae sunt, quae nivix sufficit, frequenter gentes egressae sunt, quae nihilominus et partes Asiae, sed maxime sibi contiguam Europam afflixerunt. Testantur hoc ubique urbes erutae per totam Illiricum Galliamque, sed maxime miserae Italiae, quae pene illarum omnium est genEx supradictis igitur locis gens memorata a finitimis sibi populis, qui Pecinaci vocantur, a propriis sedibus expulsa est, eo quod numero et virtute prestarent et genitale, ut premisimus, rus exuberante multitudine non sufficeret ad habitandum. Horum itaque violentia effugati ad exquirendas, quas possent incolere, terras sedesque statuere valedicentes patriae iter arripiunt. Et primo quidem Pannoniorum et Avarum solitudines pererrantes, venatu ac piscatione victum cotidianum quaeritant; deinde Carantanorum, Marahensium ac Vulgarum fines crebris incursionum infestationibus irrumpunt, perpaucos gladio,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ sensere arma. laborib et bellis asperi. ui¬
res corporũ imm̃se. Abundant aut̃ tanta
multitudine populorũ. ut eos genitale solũ
ñ sufficiat alere. Septẽtrionalis quippe pla¬
ga quantomagis ab ȩstu solis remota ẽ. et ni¬
uali frigore gelida. tanto salubrior corpo¬
rib hominũ. et ꝓpagandis gentib coaptata.
Si c̃ etontra omnis meridiana regio. qͦsolis ẽ
feruori uicinior. eo sẽꝑ morbis ab undat.
et educandis minus ẽ apta mortalib. Unde
fit ut tantę populorũ multitudines arctos.
sub axe oriant᷑. ut ñ immerito uniũ sa regio
thanaitenus. usq ad occiduũ. licet et ꝓpriis
loca in ea singula nuncupent᷑ nominib gene¬
rali tam̃ uocabulo germania uocitet᷑. Ab hac
ergo populosa germania. sepe innumerabi¬
les captiuorũ turmȩ abductt meridianis po¬
pulis p̃tio distrahunt᷑. Multȩ quoq exca ꝓeo
qđ tantos mortaliũ germinat. quantos alere

Expanded text:
non sensere arma. Laboribus et bellis asperi, vinon sensere arma. Laboribus et bellis asperi, vires corporum inmensae. Habundant vero tanta multitudine populorum, ut eos genitale solum non sufficiat alere. Septemtrionalis quippe plaga, quanto magis ab estu solis remota est et nivali frigore gelida, tanto salubrior corporibus hominum et propagandis gentibus coaptata; sicut econtra omnis meridiana regio, quo solis est fervori vicinior, eo semper morbis habundat et educandis minus est apta mortalibus: unde fit, ut tantae populorum multitudines arctos sub axe oriantur, ut non inmerito universa illa regio Thanai tenus usque ad occiduum, licet et propriis loca in ea singula nuncupentur nominibus, generali tamen vocabulo Germania vocitetur. Ab hac ergo populosa Germania sepe innumerabiles captivorum turmae abductae, meridianis populis precio distrahuntur; multae quoque ex ea, pro eo quod tantos mortalium germinat, quantos alere
Abbreviated transcription (Latin):
tecti munim̃to pecora et arm̃ta alim̃taq ha
rũ et argentũ ñ ꝑinde ut reliqui mortales
appetunt. Henationũ et piscationũ exerciti¬
is inseruiunt. lacte et melle uescunt᷑. lanȩ
his usus ac uestiũ ignotꝰ. Et quã quã c̃tinuisfri¬
gorib afficiant᷑. pellib tantũ ferinis ac mu¬
rinis induunt᷑. Imperiũ asiȩ ter quesiuere.
ipsi ꝑpetuo ab alieno imperio aut in actiaut
inuicti mansere. nec uirorũ magis quã fe¬
minarũ uirtutib claruere. Quippe cũ ipsi
parchos. bactrianosq. feminȩ aut̃ eorũ ama¬
honũ regna c̃diderint. Porsus ut res gestas
uirorũ mulierũq c̃siderantib incertũ sit ut̃
apud eos sexus illustrior fuerit. Dariũ regẽ
ꝑsarũ. turpi abscythia sũ mouer̃ fuga. Cirũ
cũ omni exercitu trucidauer̃. Alex andri
magni ducẽ sopyriona. pariratione. cũ uni¬
uersis copiis deleuer̃. Romanorũ audiere.

Expanded text:
tecti munimento pecora et armenta alimentaque tecti munimento pecora et armenta alimentaque rum et argentum non perinde ut reliqui mortales appetunt, venationum et piscationum exercitiis inserviunt, lacte et melle vescuntur. Lanae his usus ac vestium ignotus, et quamquam continuis frigoribus afficiantur, pellibus tantum ferinis ac murinis induuntur. Imperium Asiae ter quaesivere, ipsi perpetuo ab alieno imperio aut inacti aut invicti mansere. Nec virorum magis quam feminarum virtutibus claruere, quippe cum ipsi Parthos Bactrianosque, feminae autem eorum Amazonum regna condiderint, prorsus ut res gestas virorum mulierumque considerantibus incertum sid, uter apud eos sexus illustrior fuerit. Darium, regem Persarum, turpi ab Scythia summoverunt fuga, Cyrum cum omni exercitu trucidaverunt; Alexandri Magni ducem Sopyriona pari ratione cum universis copiis deleverunt; Romanorum audiere,
Abbreviated transcription (Latin):
a crudelior. retro ante scłis ideo in audita
quia nec nominata. a scyticis regnis. et a pa¬
ludib quas thanais sua refusione in imm̃sũ
porrigit. egressa ẽ. Sed prius quã ipsius gen¬
tis crudelia acta stilo ꝑ sequam᷑. ñ suꝑfluũ
uidet᷑. side scythiȩ situ. seytharũq morib
histõrio graphorũ dicta sequentes. aliꝗd c̃õ¬
memoremꝰ. Scythia ut aiunt in orientẽ ex¬
tensa. indudit᷑ ab uno late̾re ponto. ab al¬
tero montibi ripheis. a tergo asia. et ithasi
flumine. patit aut̃ multũ in longitudinẽ
et latitudinẽ. Nomnib hanc in habitantib
int̃ se nulli fines. ꝑraro enĩ agrũ exercent.
nec domus illis ulla aut tectũ . ł sedesẽ. ar¬
m̃ta et petora seꝑ pascentib et ꝑ incultas
solitudines errare solitis. uxores liberosq
secũ in plaustris uthunt. corus imbriũ hie¬
misq causa ꝓtectis. domibq utunt᷑. Nullũ
scelus apud eos furto grauius. Quippe sint

Expanded text:
a crudelior, retro ante seculis ideo inaudita a crudelior, retro ante seculis ideo inaudita quia nec nominata, a Scythicis regnis et a paludibus, quas Thanais sua refusione in inmensum porrigit, egressa est. Sed priusquam ipsius gentis acta crudelia stilo persequamur, non superfluum videatur, si de Scythiae situ Scytharumque moribus historiographorum dicta sequentes aliquid commemoremus. Scythia, ut aiunt, in oriente extensa includitur ab uno latere Ponto, ab altero montibus Ripheis, a tergo Asia et Ithasi flumine. Patet autem multum in longitudinem et latitudinem. Hominibus hanc inhabitantibus inter se nulli fines; perraro enim agrum exercent, nec domus illis ulla aut tectum vel sedes est, armenta et pecora semper pascentibus et per incultas solitudines errare solitis. Uxores liberosque secum in plaustris vehunt; coriis imbrium hiemisque causa tectis pro domibus utuntur. Nullum scelus apud eos furto gravius, quippe sine