comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dem.ł Quidã in testõ scripserat
cuũ ⁊ illũ seruos meꝯs uenire uolo
si iõ eos uoluit uenĩdari ut si ue¬
neant ad lib̾tatẽ ꝑueniant p̃stan
ret lib̾tatẽ ꝓdid̾it hr̃di si eũ redem̾e¬
rit qr semel exstitit cõdicõ. ¶IS
cui lib̾tas debebat᷑ nenit si uillt
ab herede maniumͣti. ñ er̃ int̾ue¬
niendũ ei cũ hr̃s p̃sẽserit emptor
latitauit qm̃ poterat uti senatus
consulto ut qĩ ex testõ ad lib̾tatẽ
ꝑueniat. ¶Is cui ex fid̾i cõmisso
lib̾tas debebatur ab eo qni soluendo
non erat. passus ẽ se bona fide ẽp̃¬
tori tradi existimans ut manu¬
missũ constituendã actõnẽ. exͦ. euᷤᷤ
qͥ lib̾i hoĩs emptorẽ simulata ser¬
uitute decepit. Ego quocꝑ adducor

Expanded text:
m. Quidam in testamento scripserat: 'illum et illum seruos meos uenire nolo'. si ideo eos noluit uenumdari, ut, si ueneant, ad libertatem perueniant, praestandtet libertatem, proderit heredi, si eum redemerit, quia semel exstitit condicio. Is cui libertas debebatur ueniit: si uult ab herede manumitti, non erit interueniendum ei, cum heres praesens erit, emptor latitabit: quoniam poterat uti senatus consulto, ut quasi ex testamento ad libertatem perueniat. Is cui ex fideicommisso libertas debebatur ab eo qui soluendo non erat passus est se bonae fidei emptori tradi: existimas in manumissum constituendam actionem exemplo eius, qui liberi hominis emptorem simulata seruitute de
Abbreviated transcription (Latin):
istipulatõ facta est ea omĩat
ut tot stipusones qͦt res sint.
ca
trina die argentũ quaq die dari
ap̃ ueteres uariatũ fuit. paulus.
S uarsꝰ est̃ hic tres e̾e triũ sum¬
maꝵ scipulationes. ¶Et si pla¬
cet extingi obligationẽ si in eũ
casum incid̾it a quo inciꝑe non
potest. non tñ hoc in omĩbus¬
uerum est ecce̾ stipulari uiam
uer actum ad fundũ coũen soctꝰ
non pot̾. et tñ si is ꝙ stipulatus
fuerat duos heredes reliq̃rit.
non exstinguitur stipulatio. ⁊
ꝑ partẽ dominoꝵ seruitus ad qͥ¬
ri non pot̾. ad quisita tñ confir¬
matur. et ꝑ partẽ dnĩ hoc eue¬
niti si pars p̃dii seruientis. uel

Expanded text:
stipulatio facta est: 'ea omnia, ut tot stipulationes, quot res sint. ma trima die id argentum quaque die dari?' apud ueteres uarium fuit. Paulus: sed uerius et hic tres esse trium summarum stipulationes. Etsi placeat extingui obligationem, si in eum casum inciderit, a quo incipere non potest, non tamen hoc in omuerum est. ecce stipulari uiam iter actum ad fundum communem socius non potest, et tamen si is, qui stipulatus fuerat, duos heredes rel‹i›querit, non extinguitur stipulatio. et per partem dominorum seruitus adquiri non potest, adquisita tamen conseruatur et per partem domini: hoc euenit, si pars praedii seruientis uel
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓd̾it. qr cõiuĩcta ñ ẽ. sicut nͨ ei qͥ nõ
possid. auctoris possõ acced̾e potest¬
Itẽ adiciendũ ẽ unde emisti aũ unde
is emit cui tu emendũ mandau̾as
⁊ ꝙaput eum qͥ uendendũ manda¬
uit᷑. Ꝙ si is quoq cui mandatum
erat. alii uendendũ mandau̾at. non
alit huius qͥ postea mandau̾at dan¬
dam accessione lab̾o ait ꝙͣ si ad ipãm
dñs ei ꝑmiserit. ¶ S ⁊ si a fdio ur
scruo rẽ enĩo accessio temꝑis. ⁊ quoᷤ
ap̃ pr̃em. aut drim̃ fuit. ita danda
est mͥ. si aut uoͭ ͤ. pr̃s diĩ ue. autꝰ
cũ admĩstratõnẽ peculii hrẽt nẽ¬
diclit.¶ Item danda ẽ accessio cũ eo
ꝙ ap̃ pͥupillũ fuit. aut cuiꝰ tutore
cũ is tutelam eiꝰ admĩstret emisii
idemq in eo qͥ ã cuͣtore pupilli fu¬
riosi ue emerit seruandũ ẽ ¶⁊ si ue̾¬
tris noĩe. aut eiꝰ qͥ rei seruande cã
in possõne ess dotis ue noĩe dimi

Expanded text:
coniuncta non est, sicut nec ei, qui non possidet, auctoris possessio accedere potest.Item adiciendum est, unde emisti, aut unde is emit, cui tu emendum mandaueras, et quod apud eum, qui uendend‹u›m mandauit. quod si is quoque, cui mandatum erat, alii uendendum mandauerit, non aliter huius, qui postea mandauerat, dandam accessionem Labeo ait, quam si id ipsum dominus ei permiserit.Sed et si a filio uel seruo rem emero, accessio temporis et quo apud patrem aut dominum fuit ita danda est mihi, si aut uoluntate patris dominiue aut cum administrationem peculii haberet uendidit.Item danda est accessio cum eo, quod apud pupillum fuit, a cuius tutore, cum is tutelam eius administraret, emisti. idemque in eo, qui a curatore pupilli furiosiue emerit, seruandum est: et si uentris nomine aut eius, quae rei seruandae causa in possessione esset dotis suae nomine, demi
Abbreviated transcription (Latin):
łsit si in ea re. nͭ dolo malo actoris
fcm̃ est. Doc̾e igiturꝰ d isqui obicit
exceptõnẽ dolo malo anctoris fcm̃ :
nec sufficiet ei ostend̾e in re ẽe dolũ
aut si alt̾ius dicat dolo fcm̃ corũ¬
ꝑsonas specialitꝰ debebit enu̾are. dũ¬
mͦ hee sint quarũ dolus noceat. pla¬
ne ex ꝑͣ eius qui exceptõnẽ obicit in
an in ea redolo malo fem̾ sit aꝑtea
tã ab aliqͦ fuĩt stipulatus deiũ ex
ea stipłone exꝑiatur ẽxceptõ utiq
doli mali ei nocebit. licet enĩ eo
tp̃r quo stipulabaturꝰ nncħ dalo¬
i malo admiserit. tñ dicendũ est
eum cũ litẽ ꝯtestatu dolo malo
face̾. eo ꝙ ꝑseueret ex̃ ea stipłone
pet̾e. ⁊ sicum int̾ponetur iustam
cãm hũtt. tñ nt̃ nũc nullã ydoncã

Expanded text:
sic "si in ea re nihil dolo malo actoris factum est". docere igitur debet is, qui obicit exceptionem, dolo malo actoris factum, nec sufficiet ei ostendere in re esse dolum: aut si altpersonas specialiter debebit enumerare, dummodo hae sint, quarum dolus noceat.Plane ex persona eius, qui exceptionem obicit, in an in ea re dolo malo factum sit a parte causa ab aliquo fuerit stipulatus, deinde ex ea stipulatione experiatur, exceptio utique doli mali ei nocebit: licet enim eo tempore, quo stipulabatur, nihil dolo malo admiserit, tamen dicendum est eum, cum litem contestatur, dolo facere, qui perseueret ex ea stipulatione petere: et ‹si› cum interponeretur, iustam causam habuit, tamen nunc nullam idoneam
Abbreviated transcription (Latin):
seruat᷑ ut ⁊̃ ĩminimo mom̃tono¬
uissimi diei possessa sit res nominꝰ
repleatur usucapio nec totius dies
exigitur adexplendũ cõstitutũ tp̃s¬
¶Accessio possõnis fit. ñ solũ tem¬
poris ꝙ aput eũ fuit. uerũ quo quis
emit. s et eiꝰ qͥ ei uendidit. unũ tu e

Expanded text:
seruatur, ut, etiamsi minimo momento noseruatur, ut, etiamsi minimo momento nouissimi diei possessa sit res, nihilo minus repleatur, usucapio, nec totus dies exigitur ad explendum constitutum tempus.Accessio possessionis fit non solum temporis, quod apud eum fuit, unde is emit, sed et qui ei uendidit,
Abbreviated transcription (Latin):
qui in locũ alioꝵ sucredũt. siue
ex cõtractu. sũ ex uo ͤ h̾edib enim
⁊ hiis qui in succ̃oꝵ loco hñtur̾ dat᷑
accessio testatoris. Itaq si m̃ uen¬
did̾is seruũ utar accessione tua. et
si mͥ paignori dederis. ⁊ ego eandẽ
rem alii pignoraui. meus c̾ditor
utetur accessione tui tp̃ris. tam
diu pecuniam mͥ ñ exsolueris. nã
qui me potior est. cũ ego te suꝑa¬
turus sim. multo magis adu̾sus
te optine debet. s si petuniã mic¬
hi solu̾is. hoc casu accessione tua ñ
utetur. ¶Item si absente te is
qͥ negotia nła uidebat᷑ ad mĩstrare
seruũ mͥ uendid̾it. tuq reu̾sus ra¬
tum habuis. oimͦ accessione tua u¬
tar. Itẽ si mͥ pignꝰ dederis. ⁊ cõuene¬
rit nisi pet̾m soluisses. licẽ ex pac¬
to pignꝰ uende idq uendiderim
emptori accessio tui temꝑis dari debe¬
bit. licet ĩuito te pignora distracta
sinit. Iam enĩ illo in temꝑe qͦ cõtra¬
hebas. iud̃is concessisse uendicõne᷑

Expanded text:
 succedunt sive ex contractu sive voluntate: heredibus enim et his, qui successorum loco habentur, datur accessio testatoris. Itaque si mihi vendideris servum, utar accessione tua. Et si mihi pignori dederis et ego eandem rem alii pigneravi, meus creditor utetur accessione tui temporis tam mdiu pecuniam mihi non exsolveris: nam qui me potior est, cum ego te superaturus sim, multo magis adversus te optinere debet. sed si pecuniam mihi solveris, hoc casu accessione tua non utetur. Item si absente te is, qui negotia tua videbatur administrare, servum mihi vendiderit tuque retum habueris, omnimodo accessione utar.Item si mihi pignori dederis et conuenerit, nisi pecuniam soluisses, licere ex pacto pignus uendere idque uendiderim, emptori accessio tui temporis dari debebit, licet inuito te pignora distracta sint: iam enim illo in tempore, quo contrahebas, uideri concessisse uenditioni,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓponas aliũ ẽe funeratũ. ⁊ hoc iu¬
re utimurꝰ ut quicumq sit fune¬
ratus. siue is cuiꝰ debonis agiturᷤ
siũ quid is debust ꝙ redd̾e erm si ui¬
ueret fun̾ana actione cogi oꝑ. et
pͥuilegio locus sit. paruit referre
dicamus qua actione hic sumptus
repetatur. funeraria. an familie
herciscũde. an qͣ alia dũ mͦ sũptus
fun̾is cã factꝰ᷑ sit. qͣtũ gͥ accõne
ciendi pͥuilegii cã stipulatꝰ est.
¶Si sponsa dedit docẽ. ⁊ nuptiis
renũciatũ est. tam ⁊ si ip̃a dotẽ
condit̃. tñ equũ est hnͣc ad pͥuile¬
gium admiti. licet nullũ m̾m.
uxor declucta sit. licet non dũ sit¬
uxor.¬

Expanded text:
ponas alium esse funeratum. et hoc iure utimur, ut quicumque sit funeratus, id est siue is, cuius de bonis agitur, siue quid is debuit, quod reddere eum, si uiueret, funeraria actione cogi oporteret, priuilegio locus sit paruique referre dicamus, qua actione hic sumptus repetatur, funeraria an familiae erciscundae an qua alia, dummodo sumptus funeris causa factus sit. quacumque ciendi priuilegii causa stipulatus est. Si sponsa dedit dotem et nuptiis renuntiatum est, tametsi ipsa dotem condicit, tamen aequum est hanc ad priuilegium admitti, licet nullum matriuxor deducta sit, licet nondum uxor
Abbreviated transcription (Latin):
in. fcm̃ ẽ ut uir feminaue in
adult̾io dephensi. pcc̃a alia ue
qua pactione se redun̾ent eadẽ
pena dampnatur q̃ cõstituta est
in eos qͥ lenocinti crimine dãpn¬
antur. ¶Si uir infamande
uxoris sue causa adultm̃ subie¬
cerit ut ip̃e dephend̾et. et uir
⁊ mulier adulterii crmine denẽ¬

Expanded text:
 est, ut uir feminaue in adulterio deprehensi pecunia aliaue qua pactione se redimerent, eadem poena damnatur, quae constituta est in eos, qui lenocinii crimine damna‹n›tur. Si uir infamandae uxoris suae causa adulterum subiecerit, ut ipse deprehender‹e›t, et uir et mulier adulterii crimine tenen
Abbreviated transcription (Latin):
omnia si apud p̃sides peterãtur
uideamus an de mutuis peticio¬
nib possunt p̃sides ꝯgͦscere. et

Expanded text:
omnia si apud praesides petantur, uideamus an de mutuis petitionibus possunt praesides cognoscere. et
Abbreviated transcription (Latin):
ue nobis stipulemur. s aut ꝓpͥo
noie quisꝙ obligatur aut alieno.
qͥ aũ alieno noĩe obligat᷑ fideuissor
mine obligaturus. alios accipimꝰ
qui eadem obligõne toneantur
dũ curamus ut cx i obligatõne de¬
duximus tucius nob̾ debeatur ta
le sit ut dari ñ possit palam est
naturali rõne ĩutilẽ ẽẽ stipło¬
ne. ueluti si de homine libero
uł iam mortuo uł eclib deustis
fcã sit stipulatõ int̾ eos qͥ igno¬
rauerunt eũ hoiem liberũ ẽe. uł
mortuũ ẽẽ uł edes deustas ẽe idẽ

Expanded text:
ue nobis stipulemur.Sed aut proprio ue nobis stipulemur.Sed aut proprio nomine quisque obligatur aut alieno: qui autem alieno nomine obligatur, fideiussor mine obligamus, alios accipimus, qui eadem obligatione teneantur. dum curamus, ut quod in obligationem deduximus, tutius nobis debeatle sit, ut dari non possit, palam est naturali ratione inutilem esse stipulationem, ueluti si de homine libero uel iam mortuo uel aedibus deustis facta sit stipulatio inter eos, qui ignorauerint eum hominem liberum esse uel mortuum e
Abbreviated transcription (Latin):
terit. s ĩ maiorib cãib si culpa eiusꝰ
int̾ueniat denetur. ueluti si cñ ams¬
cos ad cenã inuitaturꝰ argertũ ꝙ i
eam rem utendũ accepitꝰ ꝑegre ꝓfi¬
ciscens secũ porture uoluerit. ⁊ idaut
naufragio aut p̃donũ hoi̾m hostiĩ¬
ue in cursu amiserit. ¶Is quoq
ap̃quem rẽ aliquẽ deponimꝰ re nob̾
tenetur ꝙ et ip̃ẽ de ea re qmͣ accepit
restituenda cenetur. s is ⁊ si negłi¬
gent̾ rem custoditam amiserit se¬
curus est. qr enĩ non suagłitia acce¬
pit. s eiꝰ a qͦ recep̃. ĩ eo solo tenetur.
si quidẽ dolo ꝑierit. negligentie u̾o
noie id̾o non tenet᷑. qr qͥ negligẽti
amico rem custodiendã ꝯmittit
de se c̃ri d magnã cñ negligenti
placuit ĩ doli crimen cadere. ¶ Cie¬
ditor ꝙͦ qͥ pignus accepit retenetur¬
qr ipẽ de ea re ip̃a qpͣ accepit res¬
tituenda tenetur. ¶ Nerbis obi¬
igatõ ꝯtrahiturꝰ ex introgatõne
⁊ responsione cum quid dari fieri¬

Expanded text:
 casibus, si culpa eius interueniat, tenetur, ueluti si quasi amicos ad cenam inuitaturus argentum, quod in eam rem utendum acceperit, peregre proficiscens secum portare uoluerit et id aut naufragio aut praedonum hostiumue incursu amiserit, Is quoque, apud quem rem aliquam deponimus, re nobis tenetur: qui et ipse de ea re quam acceperit restituenda tenetur. sed is etiamsi neglegenter rem custoditam amiserit, securus est: quia enim non sua gratia accipit, sed eius a quo accipit, in eo solo tenetur, si quid dolo perierit: neglegentiae uero nomine ideo non tenetur, quia qui neglegenti amico rem custodiendam committit, de se queri debet. magnam tamen neglegentiam placuit in doli crimine cadere.Creditor quoque, qui pignus accepit, ream accepit restituenda tenetur.Uerbis obligatio contrahitur ex interrogatione et responsu, cum quid dari fieri
Abbreviated transcription (Latin):
inutilis est saipuło sicͥs rẽ suam
ignorans suã ẽẽ stipulatus fu̾it᷑¬
Itẽ sub inpossibili condicõne ftam
stipułonẽ constat inutilẽ esse.¬
Furiosum siue stipuletur siue ꝓ¬
mitat nicħ ag̾e natura manifes¬
tum est. huit ꝓximus ẽ qͥ eius
etatis est ut non dũ int̾elligat
acceptũ ẽ. Nam qui lociui patest
creditur ⁊ stipulari. ⁊ ꝓmitt̾e ret¬
te posse. ¶ Mutũ nicħ ꝑtinere
ad obligõnẽ u̾boꝵ natura manifes¬
tũ est. s ⁊ de surdo idem dicit᷑ qni
⁊̃ si lociui possit. siue ꝓmittit u̾¬
ba stipulantis exaudire d. sũ stipu¬
letur d exaudire u̾ba ꝓmictẽtis¬
de uñ. apparet non de eõ nos loqͥ qui
nes ĩ empcõnib uendicõnib lo¬
catõnibꝰ ꝯluctõnib societatibus
mandatis. iõ aũ istis modis ꝯsen

Expanded text:
is rem suam ignorans suam esse stipulatus fuerit.Item sub impossibili condicione factam stipulationem constat inutilem esse.Furiosum, siue stipulatur siue promittat, nihil agere natura manifestum est.Huic proximus est, qui eius aetatis est, ut nondum intellegat, acceptum est: nam qui loqui potest, creditur et stipulari et promittere recte posse.Mutum nihil pertinere ad obligationem uerborum natura manifestum est.Sed et de surdo idem dicitur, quia etiamsi loqui possit, siue promittit, uerba stipulantis exaudire debet, siue stipuletur, debet exaudire uerba promittentis. unde apparet non de eo nos loqui, qui iones in emptionibus uenditionibus, locationibus conductionibus, societatibus, mandatis.Ideo autem istis m
Abbreviated transcription (Latin):
net Is u̾o qui utendum accepit
si maiore casu cui infirmitas hũa¬
na resist̾e non pot̾ ueluti incẽdio
ruina. naufragio rẽ quã accepit
amiserit securus ẽ alias tñ exac¬
tissimã diligentiam custodiende¬
A1
tei prãre compelłr. nͨ suffictiẽi ean.¬
dẽ diligẽtiam ad hibere amͣ suis reb

Expanded text:
net: is uero qui utendum accepit, net: is uero qui utendum accepit, si maiore casu, cui humana infirmitas resistere non potest, ueluti incendio ruina naufragio, rem quam accepit amiserit, securus est. alias tamen exactissiman diligentiam custodiendae rei praestare compellitur, nec sufficit ei eandem diligentiam adhibere
Abbreviated transcription (Latin):
auł.ł. Nem de qua ꝯtrou̾sia est
phibemꝰ in sacrũ declicare.alioqͥn
dupli ponam patimurꝰ. nͨ ĩ merito
ne liceat quoquo mͦ duriorẽ adu̾sa¬
rii odicõnẽ face̾. s duplũ utrũ fisco
an adu̾sano prãndũ sit nicħ expri¬
miturꝰ. fortassis aũ mag̾ adu̾sario
ut id ueluti solatiũ hãt. ꝓ eo qd̃
tu nascuntur. aut ex maleficio.
aut ꝓprio quodam iure ex uariis
cãꝵ figuris. ¶Obligatõnes ex
otractũ aut re ꝑtrahunt᷑. aut u̾bi ᷤ
aut osensu. ¶Recontͣhit᷑ obligõ
mutui datione. Dutui aũ datio
asistit ĩ hus reb q̃ pond̾e num̃o
mensura ue constant ueluti uino.
oleo frumento. pecunia nu̾ata qͣs
res in hoc damus. ut accipientis¬
fiant. postea alias recepturi eiꝰdẽ
genĩs qualitatis. ¶ Is ꝙͦ cui reꝰ
alicͣ cõmodamus re nõbis obligat᷑.
s is de ea ip̃a re qmͣ acceꝑit restitu¬
enda tenetur.⁊ ille qͥdẽ qui mutuũ
accepit si quolib caũ ꝙ accepit
amiserit nicħominꝰ obligatꝰ ꝑma¬

Expanded text:
um.Rem de qua controuersia est prohibemur in sacrum dedicare: alioquin dupli poenam patimur, nec immerito, ne liceat eo modo duriorem aduersarii condicionem facere. sed duplum utrum fisco an aduersario praestandum sit, nihil exprimitur: fortassis autem magis aduersario, ut id ueluti solacium habeat pro eo, quod ctu nascuntur aut e‹x› maleficio aut proprio quodam iure ex uariis causarum figuris.Obligationes ex contractu aut re contrahuntur aut uerbis aut consensu.Re contrahitur obligatio mutui datione. mutui autem datio consistit in his rebus, quae pondere numero mensuraue constant, ueluti uino oleo frumento pecunia numerata, quas res in hoc damus, ut fiant accipientis, postea alias recepturi eiusdem generis et qualitatis.Is quoque, cui rem aliquam commodamus, re nobis obligatur, sed is de ea ipsa re quam acceperit restituenda tenetur.Et ille quidem qui mutuum accepit, si quolibet casu quod accepit amiserit, nihilo minus obligatus perma
Abbreviated transcription (Latin):
Iamp̃.ł. Extranco quoq accu¬
sante seruos in adult̾ii ꝯõnẽ ccͣ
mart᷑. ac postea maxim pͥncipes
iudicantes secuti sũt. S et in q̃o¬
ne scupri serui adu̾sus dnĩn non
torquentur. De q̃one suppõr¬
ti partus uł si petat he̾ditatem
quẽ cet̾i filii. non ẽẽ frm sugrũ
contendunt questio de seruis here.¬
ditariis habebitur. qr ñ contra
dnm cefos filios. & pp̃ successione᷑
uus adrianus rescripsit. Cum .N.
in sociũ cedis sociis postularetur
seruo ĩ metallũ dampnato qõ ẽ¬

Expanded text:
m.Extrario quoque accusante seruos in adulterii quaestioneMarcus ac postea maximus princeps iudicantes secuti sunt.Sed et in quaestione stupri serui aduersus dominum non torquentur.De quaestione suppositi partus, uel si petat hereditatem, quem ceteri filii non esse fratrem suum contendunt, quaestio de seruis hereditariis habebitur, quia non contra dominos ceteros filios, sed pro successione uus Hadrianus rescripsit: cum enim in socium caedis socius postularetur,seruo in metallum damnato quae
Abbreviated transcription (Latin):
in tormenta anint̃ corpusq du¬
rauit. ¶ In ea cã in qua nullius
reus argum̃tis arguebatur tor¬
menta non facile adhibenda st̃.
s instandũ accusatori. ut id ꝙꝑ iꝑtẽ¬
dat comꝓbet at si cõuincat. ¶Tes¬
tes corqñdi non sũt cõuĩcendi mẽ¬
datii aut uenitatis gra nisi cũ fcõ
int̾uenisse dicuntur. ¶ Iudex cũ
de fide gn̾is instrui non pot̃ pote¬
rit de seruis hereditaruis habere
q̃onem ¶ Seruo qui ultro alicp
dum dno cofiretur. fides nõiã omo¬
cuiq aliqñ seruiuit ĩ memoriam
pͥoris dni int̾rogari ñ potest.¬
Seruus nec si a dño ad torm̃ta
offerantur int̾rogandꝰ est. Sane
qͦtiẽs qr᷑ an serui in cap̃ dñi int̾¬
rogandi sũt pͥus dexoꝵ dirĩo oꝑtet
inquiri. ¶Cogniturũ de cͥmini¬
bus p̾sidem oꝑ añ diem palam fa¬
cere custodias se auditurũ ne his
qui defendiͦ sut subitus accusato¬
rum tͥminib oppͥmãtur̾ qmͣuis
defensionẽ quotũ tp̃r postulan¬

Expanded text:
in tormenta animum corpusque duraverit. In ea causa, in qua nullis reus argumentis urguebatur, tormenta non facile adhibenda sunt, sed instandum accusatori, ut id quod intendat comprobet atque convincat. Testes torquendi non sunt convincendi mendacii aut veritatis gratia, nisi cum facto intervenisse dicuntur. Iudex cum de fide generis instrui non potest, poterit de servis hereditariis habere quaestionem. Servo qui ultro aliquid de domino confitetur, fides non accommocuique aliquando seruiuit, in memoriam prioris dominii interrogari non potest.Seruus, nec si a domino ad tormenta offeratur, interrogandus est.Sane quotiens quaeritur, an serui in caput domini interrogandi sint, prius de eorum dominio oportet inquiri.Cogniturum de criminibus praesidem oportet ante diem palam facere custodias se auditurum, ne hi, qui defendendi sunt, subitis accusatorum criminibus obprimantur: quamuis defensionem quo cumque tempore postulan
Abbreviated transcription (Latin):
lus admiisse eum constet. ut n
fidenꝰorib. n militibꝰ ꝯmitti debe¬
at. uerũ hanc ip̃am carceris penã
añ suppliciũ sustiñe.

Expanded text:
lus admisisse eum constet, ut neque fideiussoribus neque militibus committi debeat, uerum hanc ipsam carceris poenam ante supplicium sustine
Abbreviated transcription (Latin):
cũ eo cuiꝰ noĩe fcm̃ quid erit. non
tũ eo quid tra iusserit. Et si tͥ mã¬
dau̾o ut opus fieri iuberes. ⁊ ĩ ea
re mͥ parueris. metũ inquid ñ tecũ
erit actio. ¶Et cũ int̃clictũ sit
scriptũ sit ꝙui aut elam fcm̃ est
Non ita ꝙꝑũ aut clam fecisti laciꝰ
porrigi qmͣ ad has ꝑsonas quas
supͣ nuãuimus. labeo putat
⁊ hoc iure utimur. ut siũ egofe¬
tissem siũ fieri iussi. hos interdiõ
ꝙ ui aut clam tenear.
opus nouũ facere tu alii: ñ pote¬
rit uid̾i meo iussu fcm̃. tenebe¬
ris ergo. ⁊ tu ille. an ⁊ ego tene¬
dr uideamus. ⁊ magis est. ⁊ medͥ

Expanded text:
cum eo, cuius nomine factum quid erit, non cum eo, cuius nomine factum quid erit, non cum eo, qui ita iusserit. et si tibi mandauero, ut opus fieri iuberes et in ea re mihi parueris, mecum, inquit, non tecum erit actio. Et cum interdictum sic sit scriptum 'quod ui aut clam factum est', non ita 'quod ui aut clam fecisti', latius porrigi quam ad has personas, quas supra numerauimus, Labeo putat. Et hoc iure utimur, ut, siue ego fecissem siue fieri iussi, interdicto quod ui aut clam tenear. opus nouum facere, tu alii, non potest uideri meo iussu factum: teneberis ergo tu et ille: an et ego tenear, uideamus. et magis est et me
Abbreviated transcription (Latin):
¶Sola cogiratio furti faciendi ñ
facit furem sit̃ is qui depõitũ abne¬
gat non statu ⁊̃ furti tenetur.
s ita si id ins̾cipiendi cã occulta¬
uerit. ¶ Furtũ est ꝯtractio rei fr¬
audulosa lucri faciendi gr̃ã uł ip¬
ce iege naturali ꝓhĩbitũ est admͣ¬

Expanded text:
sola cogitatio furti faciendi non facit furem. Sic is, qui depositum abnegat, non statim etiam furti tenetur, sed ita, si id intercipiendi causa occultauerit. Furtum est contrectatio rei fraudulosa lucri faciendi gratia uel ipquod lege naturali prohibitum est adm
Abbreviated transcription (Latin):
lcreditori meo licet ignorante me
acquiritur mͥ actio pignorantia.
Item siquis solu̾it legata deb̾r di¬
ced̾e legatarii de possõne. alioqͥn
nasciturꝰ heredi int̾clictũ. ut eos
int̾im nicħ ꝓhibet recte pecuniã
a debitorib solui. aliocͥn. pleriꝙ
ĩnocentũ necͣcio sumptu egebũt.¬
uidetur. ne a reo creditori soluat᷑.¬
lp̃ . ł n om̃ib spẽb liberatio¬
nem ⁊̃ accessiones lberantur. pu
ꝓmissores confusione fcñ reus non
liberatur.
ut una nũatõne due obligõnes
tollantur uno mom̃to. ueluti siqͥs
pignus ꝓ debito uendid̾it ẽditori
euenit enĩ ut ex uendito tollat᷑ obsi¬
gatõ ⁊ debiti. Item siquis pupillo qͥ
sine cutoris auc ͤ. mutuã pecuniam
accepit. legatũ a creditore fuĩt eb
ea condicione si eam pecuniã nũa¬
uerit in duas cãs uideri eũ nũas¬
se. et in debitũ suũ ut infalcidiam
heredi imputet᷑. ⁊ cõdicõnis gña
ut legatũ consequatur. ¶It̾ si
usus fructus pecunie nũate legn

Expanded text:
creditori meo, licet ignorante me, adquiritur mihi actio pigneraticia. item si quis solverit legata, debent discedere legatarii de possessione: alioquin nascitur heredi interdictum, ut eos interim nihil prohibet recte pecuniam a debitoribus solvi: alioquin plerique innocentium necuidetur, ne a reo creditori soluatlarum In omnibus speciebus liberationum etiam accessiones liberantur, putrem et adpromissores confusione facta reus non liberatur.ut una numeratione duae obligationes tollantur uno momento: ueluti si quis pignus pro debito uendiderit creditori: euenit enim, ut et ex uendito tollatur obligatio et debiti. item si pupillo, qui sine tutoris auctoritate mutuam pecuniam accepit, legatum a creditore fuerit sub ea condicione, si eam pecuniam numerauerit, in duas causas uideri eum numerasse, et in debitum suum, ut in Falcidiam heredi imputetur, et condicionis gratia, ut legatum consequatur. item si usus fructus pecuniae numeratae leg
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ si esi seruũ in quo usus fructus
aliemis ẽ. mͥ solu̾̃is. ise usu frut¬
tu manente detesserit. ea sołone
liberatus iuidearis ꝙꝑ nullo mo¬
do ꝓbandũ est. sicuti si comunem
soluisses. isq decessiss. ¶ Siquis
ꝓ eo reu̾so fideiusserit. qułt cũ rei

Expanded text:
etiam, si eum seruum, in quo usus fructus etiam, si eum seruum, in quo usus fructus alienus est, mihi solueris isque usu fructu manente decesserit, ea solutione liberatus uidearis: quod nullo modo probandum est, sicuti si communem soluisses isque decessisset.Si quis pro eo reuerso fideiusserit, qui, cum rei
Abbreviated transcription (Latin):
plures cãs solui posse argum̃tum
ẽẽ. ꝙ cũ iudicatũ solui sat̃ datũ
est. et dampnatus reus soluat
non solũ ationẽ iudicatr s ⁊̃ ex
t stipulatu. et fid̾iussores lib̾en¬
tur. ⁊ magis desiłe ẽẽ ꝙ cum pos¬
sor hr̃ditatis existimans se h̾edẽ
ẽe soluit heres non liberaretur.
tunc .n. pp̃ea id euenirecꝑ ille su¬
o noĩe in debitam petuniã dan.¬
do repetitõnẽ eius hret. ¶ Qui
hoiẽm ꝓmisit si statu lib̾m solu¬
erit mag̃ puto non ẽe expectam¬
dam condiconẽ. s creditore̾ agere
posse. ⁊ illi ꝯdicionẽ compet̾e. ꝙ si in¬
terim condicio defecerit liberatur.
ꝑm̃. atq siquis pendente ꝯdicõe
solu̾it ꝑ errorẽ. ⁊ añqmͣ condicẽt
condiciõ exsticerit. illud nullo modo
dici ꝯueniet. si mortuo sticho ꝯdicõ
deficiat. liberari debitorẽ cxͣuis ui¬
uente eo desecerit liberaretur. qñ
isto casu nullo temꝑe ꝑfcẽ hoĩem
meũ feceris. alioqu̾in ꝓpe erit. ut

Expanded text:
plures causas solui posse argumentum esse, quod, cum iudicatum solui satisdatum est et damnatus reus soluat, non solum actione iudicati, sed etiam ex stipulatu et ipse et fideiussores liberentur. et magis simile esse, quod, cum possessor hereditatis existimans se heredem esse soluerit, heres non liberetur: tunc enim propterea id euenire, quod ille suo nomine indebitam pecuniam dando repetitionem eius haberet.Qui hominem promisit si statuliberum soluat, magis puto non esse exspectandam condicionem: sed et creditorem agere posse et illi condictionem competere. quod si interim condicio defecerit, liberatur, perinde atque si quis pendente condicione soluit per errorem et antequam condiceret, condicio exstiterit, illud nullo modo dici conueniet, si mortuo Sticho condicio deficiat, liberari debitorem, quamuis, si uiuente eo defecerit, liberaretur, quando isto casu nullo tempore perfecte hominem meum feceris: alioquin prope erit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ticiũ ht̃ p̾stare mͥ sicuti seruat᷑
cum maritus uxori donaturus
debitorẽ suũ iubeat soluere.
adu̾sus maritũ tuend̾ rẽ. si cõ¬
diciones ꝙͣ adusus mlierẽ bt̃
p̃stet. furti tñ accionẽ in ꝓposito mͥ

Expanded text:
ihi praestare: sicuti seruatur, cum maritus uxori donaturus debitorem suum iubeat soluere: aduersus maritum tuendum esse, si condictionem, quam aduersus mulierem habet, praestet. furti
Abbreviated transcription (Latin):
Er .ł. Q ũ quis sibi aũ ticio
dari scipulatus sit mag̃ ẽẽ ait. ut
ista dcmũ recte ticõ solui dd̾. sit.
si in eodem statu maneat. qͦ fuit
in adoptionem. siũ in exiliã gerit
bitorẽ meũ usserim ticõ soluere
deĩ ticio uetuerim acciꝑe.⁊ de
bitor ignorans solu̾it ira eũ lib¬
ari existimauit. si nõ ea m̃te ticiꝰ
nũmos acceꝑit. ut eos lucretur
mansuros eos debitoris. ⁊ Ideo
lib̾ationẽ qͥdẽ ip̃o iure ñ posse cõ¬
ting̾e debitori exceprõne. tñ ei
succurri equũ ẽ. si paratꝰ sit cõ

Expanded text:
 Cum quis sibi aut Titio dari stipulatus sit, magis esse ait, ut ita demum recte Titio solvi dicendum sit, si in eodem statu maneat, quo fuit, in adoptionem sive in exilium ierit bitorem meum iusserim Titio solvere, deinde Titium vetuerim accipere et debitor ignorans solverit, ita eum liberari existnummos acceperit, ut eos lucretur. mansuros eos debitoris et ideo liberationem quidem ipso iure non posse contingere debitori, exceptione tamen ei succurri
Abbreviated transcription (Latin):
iussorem ex eebito actionẽ resti¬
tui deb̾e. ꝙ̃adm in eũ fideiusso¬
rem. qui ħominẽ ꝑmissũ occidit.¬
¶ Qui prote ap̃ ticiũ fideiusserat
pignus in suam obligõnẽ dedit᷑.
post idem heredem de cõstituit¬
ssoria cã non tenearis. nicħominꝰ tñ
pignus obligatũ manebit. ac si idem
aliũ fideuissorẽ ded̾it. atq ita te hr̃e
dem institu̾it. rectius existimari a¬
it. sublata obligõne eius ꝓ quo fi¬
deuissits sit eũ quecẜ fid̾uisserit li q̃m¬
berari.
inssu tuo signatã eũ ap̃ nũmuleri¬
um ꝙ ad ꝓbaretur disposu̾im tui
ac si parato me soluere. tu ex aliqͣ
causa accipere nolles in qͣ spẽ non
utiq semꝑtuũ ꝑiculũ erit. Q enĩ
si in oportuno tp̃r. uł loco obtułim

Expanded text:
estitui debere, quemadmodum in eum fideiussorem, qui hominem promissum occidit. Qui pro te apud Titium fideiusserat, pignus in suam obligationem dedit: post idem heredem te instituissoria causa non tenearis, nihilo minus tamen pignus obligatum manebit. at si idem alium fideiussorem dederit atque ita heredem te instituerit, rectius existimari ait sublata obligatione eius, pro quo fideiussum sit, eum quoque qui fideiusserit liberari. iussu tuo signatam eam apud nummularium, quoad probaretur, deposuerim, tui  habendum erit, ac si parato me soluere tu ex aliqua causa accipere nolles. in qua specie non utique semper tuum periculum erit: quid enim, si inopportuno tempore uel loco optulerim?
Abbreviated transcription (Latin):
in aliam rem ꝙͣ defunctus uoluit
conu̾t̾e suĩ pͥncipis autoritate ñ
licet. Et id̾o si unũ opus ficri uissit
ꝙ faltidie legis interlientu fieri
non pot̾ ꝑmittit᷑ sũmã q̃ eo no¬
mine debet᷑ in id quoᷤ maxse ne
ctim rei .p. uideatur cõu̾tere siue
plures sumnie in pła oꝑalegãtur.
⁊ legis falcidie interuentu id ꝙ re
cuitas uelit eragari. s municipi¬
o petuniam logatam. ut ex reddi¬
tu eiꝰ uenatio aut spectacła edan¬
tur senatus in ea cã erogari ue¬
tuit. et petunia in eo legata ĩ id
deatur ꝯferre ꝑmititurꝰ. Nõ in
es munificentia eiꝰ qui legauit

Expanded text:
in aliam rem quam defunctus uoluit conuertere citra principis auctoritatem non licet. et ideo si unum opus fieri iusserit, quod Falcidiae legis interuentu fieri non potest, permittitur summam, quae eo nomine debetur, in id, quod maxime necae uideatur, conuertere: siue plures summae in plura opera legantur et legis Falcidiae interuentu id quod ciuitas uelit, erogari. sed municipio pecuniam legatam, ut ex reditu eius uenatio aut spectacula edantur, senatus in eas causas erogari uetuit: et pecuniam eo legatam in id, ideatur, conferre permittitur, ut in eo munif
Abbreviated transcription (Latin):
ułił Si filiꝰ fam̃. uolente
prẽ magr̃atũ gesserit Iuł. existi¬
mat in solidum prẽm teneri in
tio ⁊̃ post det au̾ uicennii
tpr̃a admͣtetur. s si gͣtiose ex poͣnc¬

Expanded text:
oris. Si filius familias uolente patre magistratum gesserit, Iulianus existimauit in solidum patrem teneri in tio etiam post decennii aut uicennii tempora admittetur. Sed si gratiose expunc
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ quidẽ issuras exiñ petit fisales ⁊ si
bituiores debeantur ex quo ouenit
c̾tũ debitorẽ ⁊ confitentẽ at in p̾ui¬
legio uarie rescriptũ est puto tmñ
exinde pͥuilegio ẽe locũ ex quo ĩt̾
noĩa debitoꝵ relatũ nom̃ eso¶Q

Expanded text:
 quidem usuras exinde petit fiscales, etsi breuiores debeantur, ex quo conuenit certum debitorem et confitentem. at in priuilegio uarie rescriptum est: puto tamen exinde priuilegio esse locum, ex quo inter nomina debitorum relatum nomen est.
Abbreviated transcription (Latin):
adquiri duus pius rescripsit.⁊ Id̾o ꝙ
legatũ erat ei qui postea ĩ metallum
dampnatus erat ad fiscũ ñ ꝑtin̾e res¬
cripsit. magisc ait pene eos ꝙͣ fisci
seruos ẽe.

Expanded text:
adquiri diuus Pius rescripsit: et ideo quod legatum erat ei, qui postea in metallum damnatus erat, ad fiscum non pertinere rescripsit magisque ait poenae eos quam fisci seruos esse.
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ meo fundo aqua rumpat q̃
ex tuo fundo uenas hat si eas ue¬
nas incid̾is. et ob id desierit ad me
aqua ꝑuenire tu ñ uid̾is uim fe

Expanded text:
in meo aqua erumpat, quae ex tuo fundo uenas habeat, si eas uenas incideris et ob id desierit ad me aqua peruenire, tu non uideris ui fe
Abbreviated transcription (Latin):
publicũ eodẽ casu int̾ueniente
fluminis. ¶Licet si ñ ꝓrimo mo
p̃dio seruitutẽ uicinꝰ debeat. setꝰ
utt̾iori tñ ag̾e pot̾o ius eẽ mͥ ire
ag̾e ad illum fundum suꝑiorẽ qmͣ¬
ius seruitutẽ ipẽ ꝑfundum meiu
non hãm sicut int̾ueniente uia pu
uł flumine ꝙ¬
feri pot̾. s loco sacro uł religioso
uł scõ int̾ueniente quo fas ñ sit u¬
ti nulla eoꝵ seruitus imponi pot̾it
s si fũꝰ medius alt̾us int̾
me ⁊ te int̾cedit haustus seruitutẽ
fundo tuo inpon̾e poto. s si mͥ me¬
dius dñs it̾ ad tnͣsseundũ cessent̃¬

Expanded text:
publicum, eodem casu, quo interveniente publicum, eodem casu, quo interveniente fluminis. Sic et si non proximo meo praedio servitutem vicinus debeat, sed ulteriori, agere potero ius esse agere ad illum fundum superiorem, quamuis seruitutem ipse per fundum meum non habeam, sicut interueniente uia publica uel flumine qiri potest. sed loco sacro uel religioso uel sancto interueniente, quo fas non sit uti, nulla eorum seruitus imponi poterit. Sed si fundus medius alterius inter me et te intercedit, haustus seruitutem fundo tuo imponere potero, si mihi medius dominus iter ad transeundum cesse
Abbreviated transcription (Latin):
qr uenditoriset ꝙ rei dampnũ ditũ
sit idꝙ eũ emptori restitu̾e debe.s.
si añ qmͣ noreat is cũ quo actũ sit
uendat statĩ agendũ cũ emptore
uł intra annũ cũ eo qͥ uendid̾it᷑
si iudicii euitandi cã id fec̾it.
seruitus m concessa fu̾it dem̃ post¬
ea alia ꝯtessione diurne ꝙͦ ductꝰ
fructũ amitto seruitutẽ aq̃ diurno
qr hoc casu plures sunt seruitu¬
tes diu̾sariũ cãrũ facte ¶Pla¬
aqua duci posse nisi hoc in ser¬
uitute constituenda ꝓp̃hensum
sit. ñ enĩ consuetudĩs est ut qui
acim᷑ hs ꝑ lapidem stratũ ducat.
Illa aũ q̃ fere in ꝯsuetudĩe ẽẽ sale¬
ret ut ꝑ fistulas aqͣ ducatur. ⁊̃ si
nicħ sit comp̾hensũ in seruitute
cõstituenda fu̾i̾t fĩ possunt ita ut¬
tñ nullũ dampnũ dno fundi ex hi¬
is deturꝰ. ¶Quia pu. int̾ceden¬
te haustus seruituteꝰ ꝯstitui pꝰ¬
se placuit ⁊ ẽ u̾m. s ñ solũ si ui¬
a pu᷑. int̾redat ⁊ s et si flumen

Expanded text:
quia uenditori, sed quod rei damnum datum sit, idque eum emptori restituere debere. sed si ante quam noceatur is cum quo actum sit uendat, statim agendum cum emptor‹e›, uel intra annum cum eo qui uendiderit, si iudicii euitandi causa id feceriseruitus mihi cessa fuerit, deinde postea alia cessione diurnae quoque ductus fuerim, amitto servitutem aquae diurnae, quia hoc casu plures sunt servitutes diuersarum causarum. Recto plaaquam duci posse, nisi hoc in seruitute constituenda comprehensum sit: non enim consuetudinis est, ut qui aquam habeat per lapidem stratum ducat: illa autem, quae fere in consuetudine esse solent, ut per fistulas aqua ducatur, etiamsi nihil sit comprehensum in seconstituenda, fieri possunt, ita tamen, ut nullum damnum domino fundi ex his detur. Via publica intercedente haustus servitutem constitui posse placuit et est verum: sed non solum si via publica interveniat, sed et si flumen
Abbreviated transcription (Latin):
quid legi cornelie testam̃tarie q̃i
dolo malo testm̃ supp̃sserit. nemo .ni.
id̾o impune retin tabulas ꝙ faci
nus maius admisit cũ exhibitis
tabicus admissũ eiꝰ magis mani¬
festetur.⁊ posse aliquẽ dolo maio
face̾ ut meam legẽ non incidat ut
puta si neq ammouerit n cela¬
uerit tabulas. s idcuco alii tradi¬
derit ne eas int̾clicenti exhiberet:
hoc ẽ sind̃ suppͥm̃di aiõ uł cõsilio fe¬
tiss s ne huic exhib̾et. ¶ Hõc ĩ¬
terlictũ exhibitoriũ ẽ qͥlũd sit
exhibere uideamus. exhib̾e hoc
est mat̾ie ip̃ius app̃hendende co¬
piara fac̾e. Exhibere aũ ap̃ p̃torẽ
oꝑtet. ut ex auctoritate eius sig¬
natores admoniti uenirẽt᷑ ad re¬
cognoscenda signa. ⁊ si forte nõ
obtemꝑent cestes labeo scribit
coherceri eos a p̃tore debere¶So¬
lent autẽ exhiberi. tabulas desi
it existimari debet. quare si hr̃s
scriptus hoc int̾dicto exꝑiatur
ad hereditatẽ referenda est exis¬
tunatõ. Et si legatũ sit tantum

Expanded text:
quid legi Corneliae testamentariae, quasi dolo malo testamentum suppresserit. nemo enim ideo impune retinet tabulas, quod maius facinus admisit, cum exhibitis tabulis admissum eius magis manifestetur. et posse aliquem dolo malo facere, ut in eam legem non incidat, ut puta si neque amouerit neque celauerit tabulas, sed idcirco alii tradiderit, ne eas interdicent‹i› exhiberet, hoc est si non supprimendi animo uel consilio fecit, sed ne huic exhiberet. Hoc interdictum exhibitorium est. Quid sit exhibere, uideamus. exhibere hoc est materiae ipsius adprehendendae copiam facere. Exhibere autem apud praetorem oportet, ut ex auctoritate eius signatores admoniti uenirent ad recognoscenda signa: et si forte non optemperent testes, Labeo scribit coerceri eos a praetore debere. Solent autem exhiberi tabulas desidit aestimari debet. Quare si heres scriptus hoc interdicto experiatur, ad hereditatem referenda est aestimatio: Et si legatum sit, tantum
Abbreviated transcription (Latin):
der. aut si ad publicã q̃stionem
ꝑtinẽt. Itaq in ede sacraa int̾im
ceponende sunt. aut ap̃ uirũ y̾de¬
neum. sle ꝙ in loto sacro fiat
Ip̃ .ł. A it p̾cor in loco sacro
face̾ inneni eũ inmitt̾e quid uera
¶Hoc int̾diccũ de loco sacro non
de sacͣrio cõpetit. ¶ Q d̾ ait p̃tor
ne quid ĩ loco sacro fiat. ñ ad hoc
deformitatis uł ĩcõmodi. S ⁊ cu¬
ra ediũ locoꝵq sacroꝵ manda¬
ta ess hiis qui edes sacras curãt
ẜ portis et aluis scĩs locis alicͥ
facere quo dampnũ aut ĩcõmo¬
dũ irrogetur ñ ꝑmitritur.
Sauł ł. Deq muyi n porte
ħĩtare sine ꝑmissu p̾ncipi pp̃
fortuita incendia possũt̾ cͦ
petere ꝑmittendũ est id c adu¬
sũ omniũ ꝑtineat ueluti uias pu¬
blicas et ttinera publica ⁊ Id̾o qͦ

Expanded text:
det aut si ad publicam quaestionem pertinet: itaque in aede sacra interim deponendae sunt aut apud uirum idoneum. NE QUID IN LOCO SACRO FIATictum. Ait praetor: 'In loco sacro facere inue eum immittere quid ueto'. Hoc interdictum de sacro loco, non de sacrario competit. Quod ait praetor, ne quid in loco sacro fiat, non ad hoc deformitatis uel incommodi. Sed et cura aedium locorumque sacrorum mandata est his, qui aedes sacras curant.que portis et aliis sanctis locis aliquid facere, ex quo damnum aut incommodum irrogetur, non permittitur.um. Neque muri neque portae habitari sine permissu principis propter fortuita incendia possunt. DE petere permittendum est id, quod ad usum omnium pertineat, ueluti uias publicas, itinera publica: et ideo q
Abbreviated transcription (Latin):
bit ad cauendũ si restituturum
quicquid consecutus sit si cõdicõ
defecentiqi pena cõtumatie p̾stẽ
ab eo qui non exhib In de q̃ritͦ
si hinic consecutus est existimatõnẽ
legatariꝰ postea legatũ petat an
sit audiendis. ⁊ putẽ si heres idẽ
p̃stiterit exceptõne doli repellend̃.
Si alius repelli non oꝑ. Id̾o ⁊ si

Expanded text:
dum, ut se restituturum caueat, quidquid consecutus est, si condicio defecerit, quia poena contumaciae praestatur ab eo qui non exhibet. Inde quaeritur, si hinc consecutus aestimationem legatarius postea legatum petat, an sit audiendus. et putem, si heres idem praestitit, exceptione doli repellendum, si alius, repelli non oportere. et i
Abbreviated transcription (Latin):
Alp̃. L. Locũ ht̃ hoc int̾dictum.
Si tabule in pluribus codicibus
scripte sunt om̃s int̾tbicto isto otiuẽ¬
tur. qr unũ testam̃tũ est. ¶ Si ta¬
bule testĩ apud aliꝙ̃ deposite sunt̃
a ticio hoc int̾clicto agendũ ẽ. ⁊ cũ
eo qui detinet. ⁊ cũ eo qui deposuit
ꝓinde ⁊ si custodiam tabularum
editus uł dabulariꝰ suscepit dd̾
est teneri eũ hoc intiluto ¶ Sr
plures seruũ tabule fuerint dñs

Expanded text:
 locum habet hoc interdictum. Si tabulae in pluribus codicibus scriptae sint, omnes interdicto isto continentur, quia unum testamentum est. Si tabulae testamenti apud aliquem depositae sunt a Titio, hoc interdicto agendum est et cum eo qui detinet et cum eo qui deposuit. Proinde et si custodiam tabularum aedituus vel tabularius suscepit, dicendum est teneri eum interdicto. Si penes servum tabulae fuerint, d
Abbreviated transcription (Latin):
Sauł.ł Si sint tabule ap̃ pu¬
pillũ. ⁊ dolo tutoris desierint ẽe ĩ
ip̃m tutorẽ cõpetit int̾dictũ equũ¬
ẽ enĩ ꝑ ipm̃ ex delicto suo teneri
ñ pupillũ.

Expanded text:
um. Si sint tabulae apud pupillum et dolo tutoris desierint esse, in ipsum tutorem competit interdictum: aequum enim est ipsum ex delicto suo teneri, non pupillum.
Abbreviated transcription (Latin):
hẽclitatẽ uł bonoꝵ possõnẽ agnitã uo¬
lintas ẽ accomodata. ẽ legatariout pꝰ¬
sideret int̾tlctũ cess. Qd̾ si ante aditã
Bereditatẽ bonoꝵ ue possõnẽ agni¬
tam hoc fcs̃ est reccius diceturꝰ eam
uolunta non noc̾e debere. ¶ Si due
res legate sint. alt̾a ex uoluntate oc¬
cupata. alt̾a nõ ñ ex nolũtate eueniet
ut altera reuocari possit alt̾a non. Idẽ¬
pars sola ꝑ intdictũ anfercurꝰ.¶ł¬
dlud ẽ tenendũ siie ate. siue ab eo
uicinus locũ successisti possideri auxͥe
ceptũ est eque int̾clicto huic locum
fore. ¶In locũ successisse acciprinus
rem sit successum.P̾dest autẽ possi¬
dere quociens uoluntate eius ad quẽ
ea res ꝑtinet possid̾i ceptũ ẽ. S ⁊ s
postea uolũtas accesserto eiꝰ ad ꝙ̃ ea

Expanded text:
em uel bonorum possessionem adgnitam uoluntas accommodata est legatario, ut possideret, interdictum cesset: quod si ante aditam hereditatem bonorumue possessionem adgnitam hoc factum est, rectius dicetur eam uoluntatem non nocere debere. Si duae res legatae sint, altera ex uoluntate occupata, altera non ex uoluntate eueniet, ut altera reuocari possit, altera non. idempars sola per interdictum auferetur. Illud tenendum, sive a te sive ab eo, in cuius locum successisti, possideri aliquid coeptum est, interdicto huic locum fore. in locum successisse accipimus, rem sit successum. Prodest autem possedisse, quotiens voluntate eius, ad quem ea res pertinet, possideri coeptum est: sed et si po
Abbreviated transcription (Latin):
mel possid̾e cepit ex uoluntate. ¶ Sĩ
alt̃ ex heredib uł ad quos ea res ꝑ¬
tii uoluerit nꝰ a legatario possidere
alter nõ ei qui uoluit int̃dictũ ꝯpe¬
debemꝰ si ꝑseu̾et sat̃ilatũ scilicet ut
si ñ ꝑseueret tantũ mittatur in
possõnẽ legatoꝵ seruandoꝵ causa.¬
¶ Sat datũ sit arbitror si sic satis¬
datũ sit ut legatario. uł ipõ iure
acqͥsita sit p̾donea cautõ. uł ꝑ man¬
dati accionẽ acquiri possit ⁊ tunt ĩ

Expanded text:
mel possideri coepit ex uoluntate. Si alter ex heredibus iisue, ad quos ea res pertinet, uoluerit rem a legatario possideri, alter non, ei, qui ‹n›oluit, interdictum compedebemus "si perseveret satisdatum", scilicet ut, si non perseveret cautum, mittatur in possessionem legatorum servandorum causa. Satisdatum sic arbitror, si sic satisdatum sit, ut legatario vel ipso iure adquisita sit idonea cautio vel per mandati actionem adquiri possi
Abbreviated transcription (Latin):
si usus fructus uł usus fu̾it alicui
relictus eũ quo occupauerit .. an
hoc ⁊̃ int̾clicto restitue sit ꝯpellen¬
dus mouet ꝙ n usus fructus. n
usus possidẽtur. s mag̃ tenentur.
pot̃ tñ defendi ꝯpetere int̾clictũ
idẽ dicendũ est in seruitute qͣlib

Expanded text:
si usus fructus uel usus fuerit alicui relictus eumque occupauerit, an hoc interdicto restituere sit compellendus. mouet, quod neque usus fructus neque usus possidetur, sed magis tenetur: potest tamen defendi competere interdictum. id
Abbreviated transcription (Latin):
p̃.ł. Ait p̃tor quoꝵ bonoꝵ
ex eclicto meo illi possõ data ẽ ꝙ
de hiis bonis ꝓherede aut ꝓ possõre
as. ¶ Noc int̾clictũ restitutoriũ
est .s ad umiu̾sitate̾ bonoꝵ ñ ad sin¬
gulas res ꝑtin. et appellatur quo

Expanded text:
. Ait praetor: 'Quorum bonorum ex edicto meo illi possessio data est, quod de his bonis pro herede aut pro possessore as'. Hoc interdictum restitutorium est et ad uniuersitatem bonorum, non ad singulas res pertinet
Abbreviated transcription (Latin):
Parc̃ .ł. Quod seruus
eius qui ab hoĩtib captas ẽ. post¬
ea scipulatus est aut si legatum
sit seruo eius postea qmͣ ille ad hos¬
tes ꝑuen̾it. ħ habunt heredes euis
qͦͣͦ et si captiuitatis eius tempore
decessiss aquĩ fisciũ foret heredi.
nerariis pp̃ libelli usum pͦ simi¬
niũ est non piscatoris ut siquas
actuarias uoluptatis cã ꝑauerit
ꝑrecipiũtur post liminio. nã sũ
culpa eqͥtis ꝓrumꝑe se pot̾unt
ñ idem ĩ armis uiris ẽ quippe nõt
sͥne flagio amittũtur. arma eĩ

Expanded text:
rum. Quod seruus eius, qui ab hostibus captus est, postea stipulatus est, aut si legatum sit seruo eius, posteaquam ille ad hostes peruenit, hoc habebunt heredes eius, quia et si captiuitatis tempore decessisset, adquisitum foret heredi. nerariis propter belli usum postliminium est, non piscatoriis aut si quas actuarias uoluptatis causa parauerecipitur postliminio: nam sine culpa equitis proripere se potuerunt. Non idem in armis iuris est, quippe nec sine flagitio amittuntur
Abbreviated transcription (Latin):
pot̾ate hẽmus dandurꝰ. ueluti
cũ adiecerint aut ui aut clam
opus fecerint. S officio iudicis
continetur ut dnm̃ sua inpensa
opus restituentẽ ab soluat. paci¬
entiam tollendo oꝑi p̾stantẽ
nore dedere iubeat et absoluat fiñ

Expanded text:
us, dantur, ueluti cum ui deiecerunt aut ui aut clam opus fecerunt. sed officio iudicis continetur, ut dominum sua inpensa opus restituentem absoluat: patientiam tollendo operi praestantem noxae dedere iubeat et absoluat, si
Abbreviated transcription (Latin):
mirum si qua interdica ad rẽ fami¬
liarẽ ꝑtinent ⁊ ꝓpͥetatis non pos¬
dicta q̃ ad rem familiarẽ spectat᷑
aut adipiscende st̃ possõnis. aut
recuꝑande aut retinende. ¶ Adip¬
iscende possõnes sunt int̾clicta que
competunt hiis qui añ ñ sit᷑ nacti
possõnẽ. ¶Sunt autẽ int̃clicta
adipiscende possõnis quoꝵ bonoꝵ¬
It saluianũ quoꝙ int̾clictũ ꝙ est
de pignorib ex hoc gen̾e ẽ. ⁊ quo
itinere uenditor usus ẽ quo minꝰ¬
⁊ eo emptor utatur uim fieri ue¬
dutã ꝓponũt᷑ sub rubrica unde ui
aliqͣ enĩ sibhoc tytulo int̃clicta
sunt. ¶Retinende possonis sut̃
int̾clicta uti possideris. ⁊ ut cobi.¬
¶Sunt int̾clicta ut diximꝰ dup¬
habetur̃ fructũ ex quo eclita
sunt sĩ retro.

Expanded text:
mirum, si, quae interdicta ad rem famimirum, si, quae interdicta ad rem familiarem pertinent, proprietatis, non posrdicta, quae ad rem familiarem spectant, aut apiscendae sunt possessionis aut reciperandae aut retinendae. apiscendae possessionis sunt interdicta, quae competunt his, qui ante non sunt nancti possessionem. sunt autem interdicta apiscendae possessionis "quorum bonoum': Saluianum quoque interdictum, quod est de pignoribus, ex hoc genere est: et 'quo itinere uenditor usus est, quo minus emptor utatur, uim fieri ueoponuntur sub rubrica unde ui: aliqua enim sub hoc titulo interdicta sunt. retinendae possessionis sunt interdicta uti possidetis. sunt interdicta ut diximus, duhabetur fructuum, ex quo edita sunt, non retro.
Abbreviated transcription (Latin):
duplicia sunt q̃dã simplicia. Oup¬
licia dicuntur ut uti possidetis. Sũ¬
pplicia sunt ea uelicc exhibitoria
⁊ testitutoria. ꝓhibitoria. Itẽ de ar¬
borib cedendis.⁊ de itin̾e accuq
p̾uato ¶Int̾clicta aũ cõpetũt
de sepulcro eclificando. ¶Hominũ
cã ꝯpetunt uł ad publicam utui¬
tatẽ ꝑtinentia uł sui iuris tuen
¶Publice utilitatis cã cõpetit᷑
interlicta ut uia publici uti li¬
ceat. ⁊ flumine publico. ⁊ nequid
fiat ĩ uia pi᷑ ¶uris sui tuendi
hibendis. Itẽ de liberto exhibendo.¬
¶ Officii cã de hoĩe libero exhi¬
bendo reliqͣ uo int̾duta rei fami¬
haris cã dantur ¶ Quedã t̃ter¬
dicta rei ꝑsecutõnẽ cõtinẽt. uelu¬
ti de itinere. actuq p̾uato. nã ppͥ¬
etatis cam contin hoc irt̃clictũ
ss illa int̾clicta q̃ de locis sacris
⁊ de religiosis ꝓponũtur. aeluti
ꝓprietatis cãm cõtinent. Itẽ illa
de liberis exhibendis q̃ uiris tu¬
endi cã diximꝰ cõpet̾e. ut nõ sit

Expanded text:
duplicia sunt, quaedam simplicia. duplicia dicuntur, ut uti possidetis, simplicia sunt ea, veluti exhibitoria et restitutoria, item prohibitoria de arboribus caedeue.Interdicta autem competunt l sepulchro aedificando. hominum causa competunt uel ad publicam utilitatem pertinentia uel sui iuris tuendpublicae utilitatis causa competit interdictum 'ut uia publica uti liceat' et 'flumine publico' et 'ne quid fiat in uia publica': iuris sui tuendi hibendis, item de liberto exhibendo: officii causa de homine libero exhibendo: reliqua interdicta rei familiaris causa dantur. Quaedam interdicta rei persecutionem continent, veluti de itinere actuque privato: nam proprietatis causam continet hoc interdictum. sed et illa interdicta, quae de locis sacris et de religiosis proponuntur, veluti proprietatis causam continent, item illa de liberis exhibendis, quae iuris tuendi causa diximus competere, ut non sit