comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et ꝑ conniũ actrabatẽ quẽ ille in amicis cesar int̾ fidos nͬabat. ueniaui
ĩpetrauit Cum eñi cesaris ẽẽt intencõ in gallia hibuare. et iam finis prope
cepisse. ac tributariã fecisse britãmã tributũ ãmiũ ĩposuit. obsides
imꝑauit. nã ut elegantissiẽ ait florus. non proiũcie sed noĩ studebat᷑.
In cunctis obtemꝑatũ Illud exp̃ssũ dedito imꝑatũ ne qua ĩ re triuo¬
uãtibus aliisq dedicionis rõnoꝵ añ alios mãdubratõ. occaisi regis filio
noceat᷑. hiis explicitis ad litus et ad classem rediit: nauesqz ut iusẜat
repatas ĩueniens conscendit cũ ex̾citu et ingenti captiuoꝵ turba proxĩs
preliis intercepta. Cumiq britanico de lictõe scda̾ uigilia mouiss ad
gallicũ litus oĩbuscũ suis ĩcolumis die proxiõ illucẽte prouemt. na¬
iugacõne prosprima qͣs uel de discessu gauderet occeanus qui dolue¬

Expanded text:
et per Comium Atrebatem, quem ille in amicis, Cesar inter fidos numerabat, veniam et per Comium Atrebatem, quem ille in amicis, Cesar inter fidos numerabat, veniam impetravit. Quum enim esset Cesaris intentio in Gallia hibernare, et iam finis prope cepisse et tributariam fecisse Britanniam, tributum annuum imposuit, obsides imperavit. Nam, ut elegantissime ait Florus, non provincie, sed nomini studebatur. In cunctis obtemperatum. Illud expressim Dedico imperatum, ne qua in re Trinovantibus aliisque dediticiis Romanorum, ante alios Mandubracio, occisi regis filio, noceatur. His explicitis, ad litus et ad classem rediit, navesque, ut iusserat, reparatas inveniens conscendit cum exercitu et ingenti captivorum turba proximis preliis intercepta. Quumque britannico de litore secunda vigilia movisset, ad gallicum litus omnibus cum suis incolumis, die proximo illucescente, pervenit navigatione prosperrima, quasi vel de discessu gauderet oceanus, qui dolue
Abbreviated transcription (Latin):
orem qm ullis in urbibꝰ extimarat. liiis ip̃is ducibus ad eũ pergit
quẽ cũ aliꝙͣtulũ defendissent qui ad custodiã deputati erant
fuga nñ precipiti relinque̾ in qua młt hostiũ comprehensi occisiq
sant. multũq ibi pecoris ĩuentũ locus expugnatus effractusq
assinellamiꝰ luis ꝑmotis rebus qͣtuor britãnie regulos qui par¬
ces extrenias ĩsule regebãt ꝑ legatos ad soli natał auxiliũ ĩuitat
Iubet ut romanã dassem et castra ꝑ ducis absencĩa indefensa qͣtis
possint uiribus ĩuadant parent ill. seu pr̃ĩe caritas seu iussꝯ su¬
perioris urgeret. eũq ad castra uenissent erũpentes rõm multis
occisis. et uno regũ capto cui lugotorix nomẽ erat intra uallũ sos¬
pites rediere. quo euẽni et p̃sitim dedicõne urbiũ mag̾ ac magis
casmellãmus aĩo concuss ꝰ ac diffusus bello pacẽ petiit dedicionem obtuli

Expanded text:
iorem, quam ullis in urbibus, estimaret, his ipsis ducibus ad eum pergit. iorem, quam ullis in urbibus, estimaret, his ipsis ducibus ad eum pergit. Quem quum aliquantulum defendissent, qui ad custodiam deputati erant, fuga tandem precipiti reliquere; in qua multi hostium comprehensi occisique sunt; multumque ibi pecoris inventum; locus expugnatus effractusque. Casivelanus his permotus rebus quatuor Britannie regulos, qui partes extremas insule regebant, per legatos ad soli natalis auxilium invitat; iubet, ut romanam classem et castra per ducis absentiam indefensa, quantis possint viribus, invadant. Parent illi, seu patrie caritas, seu iussus superioris urgeret; quumque ad castra venissent, erumpentes Romani, multis occisis et uno regum capto, cui Logotorix fuit nomen, intra vallum sospites rediere. Quo eventu, et presertim deditione urbium, magis ac magis Casivelanus animo concussus ac diffisus bello pacem petiit, et deditionem obtulit,
Abbreviated transcription (Latin):
casmellanni diffidencia mutari status aĩoꝵ ceꝑat cogitãtiũ aliq̃d
magnũ esse ꝙ eorũ fortissimus sic inneret. Itciq tegieiãtes. qͦrũ
urbs tocius insule ea ecĩa tempestate firmissiã ferebat᷑. sese te¬
sari spontanea dedicõne cõmiserant. hn regẽ hũeiãt: quẽ aismel¬
imperatis ac frimiẽto que illi lete et celerit᷑ compleuere. nhil
aliud petens qmͣ ut occisi regis filiũ ab occisoris crudelitate ꝓtegẽt
Qua ĩre cesar p̃cibus nõ egebat quĩ adolescens ille iã inde sibi ab
micio carus erat: nempe q̃ ut manꝰ sui hostis enade̾t ad eñ ad¬
huc in gallia existente supplex accesserat: succeptusq erat ĩ grãr
trmocãtũt exemplũ secute quĩq urbes alie se consilr̃ dediderunt
Ab hiis edoctus cesar qua ĩsilua casmellumꝰ locũ mũitissinũ et
obicã cesarũ arboꝵ ac paludũ petie ĩ accessibilẽ hr̃et. atq ubi se tua¬

Expanded text:
Casivelani diffidentia mutari status animorum ceperat, cogitantium aliquid Casivelani diffidentia mutari status animorum ceperat, cogitantium aliquid magnum esse, quod eorum fortissimus sic timeret. Itaque Trinovantes, quorum urbs totius insule ea etiam tempestate firmissima ferebatur, sese Cesari spontanea deditione commiserant. Hi regem habuerant, quem Casives imperatis ac frumento, que illi lete ac celeriter complevere, nichil aliud petentes, quam ut occisi regis filium ab occisoris crudelitate protegeret. Qua in re Cesar precibus non egebat, quoniam adolescens ille iam inde sibi ab initio carus erat, nempe qui, ut manus sui hostis evaderet, ad eum adhuc in Gallia existentem supplex accesserat, susceptusque erat in gratiam. Trinovantium exemplum secute quinque urbes alie se consimiliter dediderunt. Ab his edoctus Cesar, qua in silva Casivelanus locum munitissimum et obiectu cesarum arborum ac paludum pene inaccessibilem haberet, atque ubi se tut
Abbreviated transcription (Latin):
Et ut multa paucis expediam circa hͨ loca płimia per id tempus uariis
quidẽ casibus gesta sunt prelia uno tñi semꝑ euẽtu. ubiq rõm bictores
non sine ꝑiailis licet multis ac graubus ꝙ se hostes filuar presidio tu¬
erentur. et arrepta occalioẽ e latebris erũpentes sepe romarias ĩuade¬
rent legiões seq illesos pnde uenerant. armor leuitate reciꝑent Eaf¬
sacellaua ipe brĩtãniti belli dux. aperti prelii spe amissa. oem insil¬
iuis atq insidiis spem locarat. Et dimissis equitibus atq peditibus
solis essedariis. utrorũq officia pr̃antibꝰ ucebat᷑. Iũqm tũ ille patẽ¬
tibus. sed perplexis ac difficilibus sẽse locis cred̾e cuisus ex abdito ro¬
manoꝵ actus atq itinera obseruabat cũ in aciem elici nullo posset
ingemo. adiuratq eũ natura ip̃a locoꝵ usqueqͣͥq siluestum Hac

Expanded text:
Et ut multa paucis expediam, circa hec loca plurima per id tempus variis Et ut multa paucis expediam, circa hec loca plurima per id tempus variis quidem casibus gesta sunt prelia, uno tamen semper eventu: ubique Romani victores, non sine periculis licet multis ac gravibus; quod se hostes silvarum presidio tuerentur et, arrepta occasione, e latebris erumpentes sepe Romanas invaderent legiones, seque illesos, unde venerant, armorum levitate reciperent. Casivelanus ipse, britannici belli dux, aperti prelii spe amissa, omnem in silvis atque insidiis spem locarat, et dimissis equitibus atque peditibus, solis essedariis utrorumque officia prestantibus utebatur. Numquam tamen patentibus ille, sed perplexis ac difficilibus sese locis credere ausus, ex abdito Romanorum actus atque itinera observabat, quum in aciem elici nullo posset ingenio; adiuvabatque eum natura ipsa locorum usquequaque silvestrium. At
Abbreviated transcription (Latin):
canes uiso lupo concordauerãt. Omissisqz domesticis bellis ĩ romanos
u̾si om̃s luic uniuiro uolut omi fortissiõ et insule tonꝰ imꝑiũ et
ducatũ belli unanimi delibatiõe contulerãt. Multa qͥdem apud scrip¬
tores de britãnoꝵ moribus locus ħ continet q̃ sciens ead̾ rõe p̃tereo:
qr pretern suenoꝵ. mũta sũt oĩa Ecce enĩ exempli grã ita de hiis
scriptũ est. leporẽ gallmã atqr anserem gusta̾e fas nõ puc̃at: qͦꝵ
certe hodie nõ guscũ mõ. sed nec usũ respuũt Omitto alia sculciora
Aempnis ⁊̃ autõ uno tm̃i ut auĩt loto pedibus cũ difficultate indabil
Eo cũ casirellatinꝰ magnas copias contrapiss. suꝑuenit ad locũ cosar hos¬
tibusq conspcñs in adu̾sa ripa premisso equitatu et legiõibꝰ sequi iussis:
uix credibili feruore ampñe trãsiit. cũ ex aqͥs non insi capita peditũ exta

Expanded text:
canes viso lupo, concordaverunt; omissisque domesticis bellis, in Romanos canes viso lupo, concordaverunt; omissisque domesticis bellis, in Romanos versi omnes, et huic uni viro, velut omnium fortissimo, et insule totius imperium et ducatum belli unanimi deliberatione contulerant. Multa quidem apud scriptores de Britannorum moribus locus hic continet, que sciens eadem ratione pretereo, qua preterii Suevorum: mutata sunt omnia. Ecce enim exempli gratia ita de iis scriptum est. Leporem, gallinam atque anserem gustare fas non putant, quorum certe hodie non gustum modo, sed nec esum respuunt. Obmitto alia stultiora Amnis est autem uno tantum, ut aiunt, loco pedibus cum difficultate vadabilis. Eo quum Casivelanus magnas copias contraxisset, supervenit ad locum Cesar, hostibusque conspectis in adversa ripa, premisso equitatu et legionibus sequi iussis, vix credibili fervore amnem transiit, quum ex aquis nonnisi capita peditum extar
Abbreviated transcription (Latin):
uel ab hostibus pate̾nt᷑. Dehinc ĩ eisdem reꝑandis ꝙͣtũ fieri poss non
fabros tm̃ qui excitũ sequebãt᷑. sed accersitos ex galliis fatigauit lleq
aut cura ducis a oꝑa mistroꝵ fieri potuit qͥn quadraginta naues irre¬
ꝑabilit̾ ꝑissent. Sic uictorẽ hom̃i nã uincebat. scripsit prete̾a labieno
quẽ cis mare dimiserat. ut legiões sibi cõmissas ex truẽdis classibus
excerceret Nebus aduersis ut cũq compositis dux quietis ĩpaciẽs
ad solitas curas redit et munitis castris et subductis intra uallũ na¬
uibus relictoq illis ut pͥus presidio ad hostes ire cõtendit. sed eos miris
auctot mõĩs comꝑit unũ in locũ confluẽtibꝰ om̃ibꝰ illor copiis et duce
eltõ: cui casmellamo noꝰͫ fuit: ħ bellicosus erat uir. semꝑq cũ proxĩs
debellare solita. sed nũc maiori ext̾no bello t̾riti butãn. seu discordes

Expanded text:
vel ab hostibus paterentur. Dehinc in eisdem reparandis, quantum fieri posset, non vel ab hostibus paterentur. Dehinc in eisdem reparandis, quantum fieri posset, non fabros tantum, qui exercitum sequebantur, sed accersitos ex Galliis, fatigavit. Neque aut cura ducis aut opera ministrorum fieri potuit, quin quadraginta naves irreparabiliter periissent. Sic victorem hominum natura vincebat. Scripsit preterea Labieno, quem cis mare dimiserat, ut legiones sibi commissas extruendis classibus exerceret. Rebus adversis utcumque compositis, dux quietis impatiens ad solitas curas redit et, munitis castris et subductis intra vallum navibus relictoque illis, ut prius, presidio, ad hostes ire contendit. Sed eos miris auctos modis comperit, unum in locum confluentibus omnibus illorum copiis et duce electo, cui Casivelano nomen fuit. Hic bellicosus erat vir semperque cum proximis decertare solitus; sed nunc maiore externo bello territi Britanni, ceu discordes
Abbreviated transcription (Latin):
trũcis ac trãsuersis arboribus ualidissimũ effecerant. eo tñ septĩa legio
penetrauit. et qi feras lustris ferro expulit At dum profugos longius se¬
qui uellet: propt locorũ imꝑiciã a duce ꝓhibita ẽ Hic quoq t̾empes
penitus indignari atq iasti uide̾tur occeanus: et celestis ira terrescere
Rursus pernicaciã cehceret. Non enĩ tm̃imõ ãni alt̾ius eqͣuit ĩcõmodi
sed transcẽdit Qd̾ ubi cesar a Quĩto atrio quẽ nassi p̃fete̾at mĩnatũ ẽ
ilico legiones qͥb ad ĩseqdũ q̃rendũ qr hostem miẜat ex itm̾e prouocauit
Omissisqr curis aliis ad ĩstaurañ classem totũ cnm̃ adiecit. ut om̃i uoc¬
turno pit̾ ac diurno militũ labore accepte calamitati sua iugis iura
subueĩat Et pͥmo qͥdem ĩ subduceñ. nauubꝰ et cũ casts uno ambitu
concludendis decem dierũ tẽpus expendit: ne qͥd uel amari intermi

Expanded text:
truncis ac transversis arboribus validissimum effecerant. Eo tamen septima legio truncis ac transversis arboribus validissimum effecerant. Eo tamen septima legio penetravit, et quasi feras lustris ferro expulit; at dum profugos longius sequi vellet, propter locorum imperitiam a duce prohibita est. Hic quoque tempestpenitus indignari atque irasci videretur oceanus, et celestis ira terrestrem rursus pervicaciam coerceret. Non enim tantummodo damni alterius equavit incommodum, sed transcendit. Quod ubi Cesari a Quinto Atrio, quem classi prefecerat, nuntiatum est, illico legiones, quas ad insequendum inquirendumque hostem miserat, ex itinere revocavit; omissisque curis aliis, ad instaurandam classem totum animum adiecit, ut omni nocturno pariter ac diurno militum labore accepte calamitati sua iugis cura subveniat. Et primo quidem in subducendis navibus, et cum castris uno ambitu concludendis, decem dierum tempus expendit, ne quid vel a mari interim
Abbreviated transcription (Latin):
ac rebus ꝓdoneũ nõ de esset. Ip̃e occidente sole funẽ saluit: et ꝓspero
usq ad mediã noctẽ uento usus. et tũc tandem destitutus estu ĩpellẽte
destinatũ iter p̃termiserat : die demũ proxiõ ad illud ipm̃ litus ubi ãno
supiore descendat sub meridiem est ꝑuentũ. neq ullus ibi hostis ĩuẽtꝰ¬
Mult quidem fuerant. sed ut ex captiuis est cognitũ. tã mĩosa tamq ĩstruc¬
ta classe conspcai scupore ac metu purgente diffug̾ant atqr ĩ montana
conscendant. Quod tesar intelligens edoctusq ubi eẽnt castra metatus
ni lictõe et p̃sidio castris ac nauubꝰ impõito ad q̃rendũ hostes rapit exter-¬
citum. qͥbus per noctem appropĩꝙs mane illos in conspctũ hũit. Illi uis
hoscibus occurrentes. et ad ripã ap̃nis alciore de loco ĩpetũ faciẽtes ab
equitatu cesareo fusi sũt. in siluasq refugerant. Ui locũ natura ualidũ

Expanded text:
ac rebus idoneum non deesset, ipse, occidente sole, funem solvit, et prospero ac rebus idoneum non deesset, ipse, occidente sole, funem solvit, et prospero usque ad mediam noctem vento usus, et tunc tandem destitutus estu impellente destinatum iter pretermiserat. Die demum proximo ad illud ipsum litus, ubi anno superiore descenderat, sub meridiem est perventum, neque ullus ibi hostis inventulti quidem fuerant. Sed, ut ex captivis est cognitum, tam numerosa tamque instructa classe conspecta, stupore ac metu perurgente, diffugerant atque in montana conscenderant. Quod Cesar intelligens, edoctusque ubi essent, castrametatus in litore, et presidio castris ac navibus imposito, ad querendum hostes rapit exercitum, quibus per noctem appropinquans, mane illos in conspectu habuit. Illi visis hostibus occurrentes, et ad ripam amnis altiore de loco impetum facientes, ab equitatu cesareo fusi sunt in silvasque refugerunt. Ibi locum natura validum
Abbreviated transcription (Latin):
uaues conscendẽ cesar imꝑat. Multisqr dolentibus unꝰ om̃ donuorix
ĩꝑiũ detractae ausꝰ cũ equitibꝰ eduis clam castris egreditur. et pa¬
triam usus iter arripuit Quod cũ cesar audisset: nanigatõe robꝰ q
om̃ibus ꝑꝯhabitis equitatus partẽ illũ sequi. ac reduc̾e. um aũt resistat
occide̾ precipit. Ille cũ equitibus assecutis redi̾e ad cesarẽ iub̾et᷑. cõtuma¬
titer obstãe et fidem comitũ ĩplorare. seq et liberũ et libera ortũ ĩ prĩa
proclamare. eqͥtes roͣm: ut iussi erant uociferatem seq maũ ꝓtegentem
circũeunt et obtrũcant. Eqͥtes autẽ hedui duce amisso ad cesarẽ au uo¬
lentes an ĩuiti redeunt
Cst dõnorigis equo ampliuis dilatã cedem ad nauigatõ int̾inis¬
sam cesar ani reflexit Et relicto in galliis labieno cũ tribus
legionibus et duobus milibus militũ qui et portus defende̾t et ex̾citui
oportũa tnsmnitt̾et. et sĩ qͥd noui ill in terris emerg̾et consiliũ tempori

Expanded text:
es conscendere Cesar imperat; multisque dolentibus, unus omnium Domnorix imperium detrectare ausus quum equitibus Eduis clam castris egreditur et patriam versus iter arripuit. Quod quum Cesar audisset, navigatione rebusque omnibus posthabitis, equitatus partem illum sequi ac reducere, sin resistat, occidere precipit. Ille, quum equitibus assecutis redire ad Cesarem iuberetur, contumaciter obstare et fidem comitum implorare seque et liberum et libera ortum in patria proclamare. Equites romani, ut iussi erant, vociferantem seque manu protegentem circumeunt et obtruncant. Equites autem Edui, duce amisso, ad Cesarem an volentes an inviti redeunt. Caput 13 Post Domnorigis equo amplius dilatam cedem, ad navigationem intermissam Cesar animum reflexit, et relicto in Galliis Labieno cum tribus legionibus et duobus millibus equitum, qui et portus defenderet et exercitui opportuna transmitteret, et si quid novi illis in terris emergeret, consilium tempori
Abbreviated transcription (Latin):
ac presidiũ flãmis ĩmeritis deleat᷑. Cũ defendi possit locus
pene ĩexpugnabił natura cui si defensio militaris accesserit
cetoꝵ trãsiit. Sic defensoribus rebus qz aliis ad custodiã oportũ̃s eo tnsiissis
seruat᷑ auaricũ a galloꝵ flãnis s nõ ab obsidione r̃ouoꝵ in qͣ qͥdem obsidon

Expanded text:
ac presidium, flammis immeritis deleatur, quum defendi possit locus ac presidium, flammis immeritis deleatur, quum defendi possit locus pene inexpugnabilis natura, cui, si defensio militaris accesserit, ententiam ceterorum transiit. Sic defensoribus rebusque aliis ad custodiam opportunis eo transmissis, servatur Avaricum a Gallorum flammis, sed non ab obsidione Romanorum; in qua q
Abbreviated transcription (Latin):
exurẽda cẽses ne aͥ nrĩs ĩercie a hostibus offense diu̾ticula sĩt
Si qͣs ẽ cui hͦ acria uideãt᷑. cogitet ꝙͣto sit acus libos atq uxo¬
res in seruitutẽ trahi cern̾e. exarmatũ hosti ingulũ prebere.
et alia multa pati q̃ bellor iure uicti a uictoribꝰ paciãtur. per¬
suasit hiis u̾bis uigniti et es ampliꝰ opida una luce ꝯbusta st̃
neq solũ in finibus biturigũ sed in reliqͥs hac illae quocũq
oculos flectores incendia c̾nebãtur. nõ sni om̃ĩ dolõe. quẽ ea
sp̃es lembat ꝙ parta uictoru. no om̃s perdita restaurarent
De auarico ĩ consilio agitatũ est. an ĩcendi illud. au ĩtactũ
linqui melius foret Eñiero ad hoc u̾bum ad u̾cingetorigis pe¬
des galloꝵqz om̃n qui consilio int̾erant affusi bituriges obtes¬
tantur ne pulcrimũ galliaꝵ opidũ decꝰ prũtie biturigẽsis

Expanded text:
exurenda censeo, ne aut nostris inertie, aut hostibus offense diverticula sint. exurenda censeo, ne aut nostris inertie, aut hostibus offense diverticula sint. Si quis est, cui hec acria videantur, cogitet quanto sit acrius liberos atque uxores in servitutem trahi cernere, exarmatum hosti iugulum prebere et alia multa pati, que bellorum iure victi a victoribus patiantur. Persuasit his verbis: viginti et eo amplius oppida una luce combusta sunt. Neque solum in finibus Biturigum, sed in reliquis hac illac, quocumque oculos flecteres, incendia cernebantur, non sine omnium dolore; quos ea spes lenibat, quod, parta victoria, cito perdita omnes restaurarent. De Avarico in consilio agitatum est, an incendi illud, an intactum linqui melius foret. Enimvero ad hoc verbum ad Vercingetorigis pedes, Gallorumque omnium, qui consilio intererant, affusi Bituriges obtestantur, ne pulcherrimum Galliarum oppidum, decus provincie biturigensis
Abbreviated transcription (Latin):
unt honnes doctiores: qd cũ in rebus oibꝰ: tũ p̃cipue in re bellica
modũ belli nõ sat solerter adu̾timus:. alia nob̃ itaq bellandi rõ
ĩeuuda est. non spõte cũ ronis cõcurrendũ. s oĩ ingenio ꝓuidẽdũ
ut pabulo hostes ut cõmeatibꝰ arcẽatur. Id neb̾ haud difficile ui-¬
deri debet. cũ et eq̾tatu ps̃temus et am̃ parte adiuueni᷑. Allud
quoq nobis acrit̾ cogitãdũ: hostes nobiscũ in finibꝰ nr̃is pugnant
om̃s: frugesq cõburi dap̃nosũ fortasse uideat᷑. utilissimũ ẽ ne
sub nr̃is tectis nr̃i hostes hĩtent nrĩs alat᷑ frugibus: mopĩa aut
non ferent. a nõ tuto longius pabłatũ ibut nichil ad uictoriam
intersit. an hostes occidamꝰ an bello nccͣiis spoliemus. Grauius
aliꝙͣto uidet᷑ quod dcũrus sũ. sed u̾tuti nichil pret̾ culpã atq ĩ¬
famiã graue ẽ. Opida qͦ q̃ nonpẽitus ualida ac muita sut

Expanded text:
unt homines doctiores. Quod cum in rebus omnibus, tum precipue in re bellica unt homines doctiores. Quod cum in rebus omnibus, tum precipue in re bellica modum belli non sat sollerter advertimus. Alia nobis itaque bellandi ratio ineunda est: non sponte cum Romanis concurrendum, sed omni ingenio providendum, ut pabulo hostes et commeatibus arceantur. Id nobis haud difficile videri debet, quum et equitatu prestemus, et anni parte adiuvemur. Illud quoque nobis acriter cogitandum: hostes nobiscum in finibus nostris pugnant, os frugesque comburi forte damnosum videatur, utilissimum est; ne sub nostris tectis nostri hostes habitent, nostris alantur frugibus. Inopiam aut non ferent, aut non tuto longius pabulatum ibunt. Nichil ad victoriam intersit, an hostes occidamus, an bello necessariis spoliemus. Gravius aliquanto videbitur, quod dicturus sum, sed virtuti nichil, preter culpam atque infamiam, grave est. Oppida quoque, que non penitus valida ac munita sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
statim equites suos con eq̾tatũ hoscud aduẽtãtem educit et illos eq̃s¬
nri prelio conserto multa cũ eorũ strage uicit. et infugam uertit. In
qua uictoria  ne pͥuenus sua lande barbariẽ quadngõtorũ eqtũ g̾manoꝵ
q̃ sub cescire militabãt. atq ab ip̃o pͥncipio secũ erant oꝑa fuit eg̾gia
ab eo eñ ĩmissi laborãtibꝰ aliis ĩ tꝑe subuenerũt. fregorũtq gallos re¬
pentino impetu. hͥ uidẽtes e memibꝰ opidã spe auxilii amissa ir̃a ce¬
saris metuẽtes/ eos qͥ tumłtũ excitauerãt uinctos ad eũ deduxerũt
Ceptamq dedicionẽ ꝑegerũt. Up̃e auitẽ hiis ꝑactis aua̾icũ maxi ͫ
optimũq opidũ biturigũ et ub̾riã finiũ in ꝑte sitũ oppugre
constituit ꝙ eo capto ciuitatẽ ipãm captũ iri nõ diffide̾t er¬
cingetorix tot adu̾sis nõdũ aĩo collapsꝰ. suis ad consiliũ uocatis
in hãc sentencĩa disseruit. Nuotidie inqͥt exꝑiendo. et discendo fi¬

Expanded text:
um adventantem educit, et illos, equestri prelio conserto, multa cum eorum strage vicit et in fugam vertit. In qua victoria, ne privemus sua laude barbariem, quadringentorum equitum germanorum, qui sub Cesare militabant atque ab ipso principio secum erant, opera fuit egregia. Ab eo enim immissi, laborantibus aliis, in tempore subvenerunt fregeruntque Gallos repentino impetu. Hoc videntes e menibus oppidani, spe auxilii amissa, iram Cesaris metuentes eos, qui tumultum excitaverant, vinctos ad eum deduxerunt, ceptamque deditionem peregerunt. Ipse autem, his peractis, Avaricum, maximum optimumque oppiduconstituit, quod, eo capto, civitatem ipsam captum iri non diffideret. Vercingetorix tot adversis nondum animo collapsus, suis ad concilium evocatis, in hanc sententiam disseruit: Quotidie, inquit, experiendo et discendo fi
Abbreviated transcription (Latin):
terre et nequa rõne cesarẽ seq̃rent᷑. hortari em̃i callido consilio id agi ut
gallia suis pͥncipibꝰ spoliata facilius ingũ rõne seruitutis exciꝑet: ducere
illos secum uelle. nõ ꝙ illis egeat. s ut qd̾ in galliis nõ aude̾t: tñsmnare
deductos interficiat. monebãt hee noces inf̾moꝵ aĩos. ita ut aliquos iura¬
mẽto ast̾ng̾e̾t que coĩ patrie utilia essent. ut cõi consilio gerẽnt᷑. neq in
oĩbus rõnoꝵ imꝑio ut deorũ pare̾tur nlichil horũ cesarẽ latebat. uerũ

Expanded text:
terrere, et, ne qua ratione Cesarem sequerentur, hortari: callido enim consilio id agi, ut terrere, et, ne qua ratione Cesarem sequerentur, hortari: callido enim consilio id agi, ut Gallia suis principibus spoliata facilius iugum romane servitutis exciperet; ducere illos secum velle, non quod eis egeat, sed ut, quod in Galliis non auderet, trans mare deductos interficiat. Movebant he voces infirmorum animos, ita ut aliquos iuramento astringeret, que communi patrie utilia essent, ut communi consilio gererentur, neque in omnibus Romanorum imperio, ut deorum, pareretur. Nichil horum Cesarem lateba
Abbreviated transcription (Latin):
tesar aũ alios secũ duc̾e̾ insatu̾at. ꝙet eũ magne apud suos opinionis ẽẽ no-¬
uerat et in rõnos pessime uolũtatis Sic ut int̾dũ sic̃ supradiximus de eiꝰ
supplicõ cogittss. ad hͨ illum in cõsilio suorũ iactasse constabat delatũ sibi a ce¬
sare prĩe sue regnũ. quã ꝑ superbĩa sui ciues miqͥs tulere ãnnis. s potẽcie
sue metu q̃ri apud cesarem nõ audebunt. hiis ex caaisis instabilem uirũ et nͣa
cabat. Conͣ ille ut dimitt̾etur instabat acqr obux us orabat friuolas p̃tendẽs
precibus yõnes.: hinc metũ maritinii fastidii: qd̾ tã paruo maris in spacio
utiq magnũ ẽẽ non poterat: hiic religionẽ nescio quã suã qua se na¬
uigare prohtũ asserebat Cesar qͥ nõ miꝰ ãiũ ꝙͣ uultũ loq̃tis aspiceret
peticionẽ ĩiustã constãtissime repulit Alle indignans circũire p̾ncpes ac

Expanded text:
Cesar ante alios secum ducere instituerat, quod et eum magne apud suos opinionis esse novCesar ante alios secum ducere instituerat, quod et eum magne apud suos opinionis esse noverat, et in Romanos pessime voluntatis, sic ut interdum, sicut supra diximus, de eius supplicio cogitasset. Ad hec illum in concilio suorum iactasse constabat delatum sibi a Cesare patrie sue regnum; quam superbiam sui cives iniquis tulere animis, sed potentie sue metu queri apud Cesarem non audebant. His ex causis instabilem virum et natucabat. Contra ille, ut dimitteretur, instabat, atque obnixus orabat, frivolas pretendens precibus rationes, hinc metum maritimi fastidii, quod tam parvo maris in spatio utique magnum esse non poterat, hinc religionem nescio quam suam, qua se navigare prohibitum asserebat. Cesar, qui non minus animum, quam vultum, loquentis aspiceret, petitionem iniustam constantissime repulit. Ille indignans circumire principes ac
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣtũ aduersario accessisset: quiq aĩo ĩnnicus e̾at. hãc ob cam multo etꝭ¬
umnicicõr factus est Cesar ex treueris ad illũ quẽ dixi portũ iciũ uenit
cũ ex̾citu. Illic classem totã p̃p̃aratã reꝑit. p̃ter sexaginta naues que
in meldis facte erant quasq a reliquis procelle maris auertãt. atq ad
litus unde solua̾nt reiecisse ferebat᷑. florem qͦ tocius gallici ex̾citus ĩuẽit
qͣtuor milia erãt om̃s fere pͥncipes galliar. quorũ ꝑtem illam quã sibi
fidam rebus senserat dimitt̾e in aĩo hẽbat. reliquos om̃s secũ loco obsidũ
in britãmam traic̾e. hꝰ consilii causa erat qm̃ uerebat᷑ ne qͥ motus se
digresso in gallis orirent᷑. quos pñcia fideliũ et absenca persidorũ
repͥmi posse arbitrabatur Enat int̾ alios dõnorix hodiuis fr̃ diuitiati. huuc

Expanded text:
quantum adversario accessisset; quique animo inimicus erat, hanc ob causam multo etiquantum adversario accessisset; quique animo inimicus erat, hanc ob causam multo etiam inimicior fetus est. Cesar ex Treveris ad illum, quem dixi, portum Itium venit cum exercitu. Illic classem totam preparatam reperit preter sexaginta naves, que in Meldis facte erant, quasque a reliquis procelle maris averterant atque ad litus, unde solverant, reiecisse ferebantur. Florem quoque totius gallici equitatus invenit quatuor millia erant omnes fere principes Galliarum; quorum partem illam, quam sibi fidam rebus senserat, dimittere in animo habebat, reliquos omnes secum loco obsidum in Britanniam traicere. Huius consilii causa erat, quoniam verebatur, ne qui motus, se digresso, in Galliis orirentur, quos presentia fidelium et absentia perfidorum reprimi posse arbitrabatur. Erat inter alios Domnorix Eduus, frater Divitiaci: hunc
Abbreviated transcription (Latin):
posset et a romana fide prauis fortasse cõsiliis ĩpulsa discede̾. Cet̾m se
et ciuitatẽ ip̃am in arbito suo eẽ seq ad eũ si preceꝑit uenire preno
aĩo ꝑatũ. Cesar ꝙͣꝙͣ non ignarus uñ hͨ dicta ꝓcede̾nt ne tũ tempus
ĩ treuerit tererẽt uenire illũ ad se iussit cũ dũcentis obsidibꝰ ĩ quibꝰ
et filius eius fuit et ꝓpinqͥ aliquot quẽ uenientẽ leui orõne ꝯplexus
ad rõne cuuicitie perseuerãtiã cohortat᷑. cũ p̾nũ esset ad amititiam
exhortandus. treuerorũ tñ pͥmo̾ibꝰ nõĩatĩ cingetorigẽ cõiendaauit nõ
mõ quia ille sit mi̾tus: sed quia et sibi expediens uidebat᷑ amicũ suũ ⁊
populi roni sua in prĩa multũ posse oꝑtimisq oĩbus carũ esse Eniueo
iudicioniarꝰ eã rem tulit egrime: tni siba ppłar gratie demi fencieus

Expanded text:
posset et a romana fide pravis fortasse consiliis impulsa discedere. Ceterum se posset et a romana fide pravis fortasse consiliis impulsa discedere. Ceterum se et civitatem ipsam in arbitrio suo esse, seque ad eum, si preceperit, venire prono animo paratum. Cesar, quamquam non ignarus, unde hec dicta procederent, ne tamen tempus in Treveris tereret, venire illum ad se iussit cum ducentis obsidibus, in quibus et filius eius fuit et propinqui aliquot. Quem venientem leni oratione complexus ad romane amicitie perseverantiam cohortatur, quum primum esset ad amicitiam exhortandus; Treverorum tamen primoribus nominatim Cingetorigem commendavit, non modo quia ille sic meritus, sed quia et sibi expediens videbatur amicum suum et populi romani sua in patria multum posse optimisque omnibus carum esse. Enimvero Indiciomarus eam rem tulit egerrime, tantum sibi popularis gratie demi sentiens,
Abbreviated transcription (Latin):
tantes. horũ nomĩa erãt indiciomarꝰ et cingetorix. P̾mꝰ audito rõm
diias aduentu eqͥtũ peditũq ꝙͣ maximas p̃t copias iatq omia bello cipta
sũmo scudio ꝑabat. reliquã turbã sexu ł etrite fragilem int̾ arduenã filuã
densissumã atqr ingentem cũ rebus fortumtq om̃i abdidit ut curis aliis
expedicior loello oꝑam daret. Alt̾ uero tõtrario ut ĩ talibus fieri amat ꝯsilio
statim cesari finet ingredĩti sese obuiũ et obseqͥo prõptiuũ tulit. Qũe cũ
multi et ip̃ius amorẽ ercit em̃i carus ppło. et roͣni ex̾citus timo̾e seq̃rẽt᷑
cognouit iudiciomarus se delusũ. et ab oĩbus facile se posse descitui. Non
aĩo ergo sed tonsilio mũto seye cesari ꝑ mĩcios cefarq̃ excusauit qd̾ ad eũ
ab micio non ueniss: ne principibꝯ simul digress plebs ꝑ iusticiã falli

Expanded text:
tantes. Horum nomina erant Indiciomarus et Cingetorix. Primus, audito romani tantes. Horum nomina erant Indiciomarus et Cingetorix. Primus, audito romani ducis adventu equitum peditumque, quam maximas potest, copias atque omnia bello apta summo studio parabat; reliquam turbam sexu vel etate fragilem intra Arduennam silvam densissimam atque ingentem cum rebus fortunisque omnium abdidit, ut curis aliis expeditior bello operam daret. Alter vero contrario, ut in talibus fieri solet, consilio statim Cesari fines ingredienti sese obvium et obsequio promptum tulit. Quem quum multi in ipsius amore erat enim carus populo et romani exercitus timore sequerentur, cognovit Indiciomarus se delusum et ab nsilio mutato, sese Cesari per nuntios excusavit quod ad eum ab initio non venisset, ne, principibus simul digressis, plebs per inscitiam falli
Abbreviated transcription (Latin):
tatis ad cesarẽ sũt r̾uersi. Ipse eũĩt in belgis ex̾citus tocius hĩb¬
na disposuit. Eo duarũ nõ ampliꝰ urbiũ britannie uenorũt ob
Nlimo de more cesar ex hiberius ĩ ytaliã uenit ꝑactis cõuentibus
cisalpine gallie qd anno alt̾o ĩ aĩo huẽrat ad illirctũ perrexit ubi
compoĩtit quarũdã monibus ciuitatũ paruo tꝑis lapsu magnũ uie spaciũ
eiuersus per ytaliã in ult̾iorẽ galliã ad ex̾citũ rediit. Pd qd̾ discedens iussiat
classem auipluis ꝙ sexcẽtarũ ncuũ ĩuenit instructa. Collandata militũ
induseria et opeibus prefectoꝵ fide cdassem ip̃am ad portũ iciũ tũc noĩe
notau̾at nec imꝑia excipere. Ad hͨ g̾manos ab eis sollicitari frma erat
qm̃ ea ciuitas proxĩa rheno ẽ: omniqr tũ gallie ciuitatũ eqͥtatu p̃situmm
potentissima. Erant ĩ ea urbe ut assolet duo de potencia et poritate ter¬

Expanded text:
tatis agris, ad Cesarem sunt reversi; ipse autem in Belgis exercitus totius hibetatis agris, ad Cesarem sunt reversi; ipse autem in Belgis exercitus totius hiberna disposuit. Eo duarum, non amplius, Britannie urbium obsiddita. Caput 12 Annuo de more Cesar ex hibernis in Italiam venit. Peractis conventibus Cisalpine Gallie, quod ab anno altero in animo habuerat, ad Illyricum perrexit, ubi compositis quorumdam motibus civitatum, parvo temporis lapsu magnum vie spatium emensus per Italiam in ulteriorem Galliam ad exercitum rediit. Ibi, quod discedens iusserat, classem amplius, quam sexcentarum navium invenit instructam. Collaudata militum industria et operibus prefectorum fide, classem ipsam ad portum Itium tunc nomine, notaverat nec imperia excipere. Ad hec Germanos ab eis sollicitari fama erat, quoniam ea civitas proxima Rheno est omniumque tamen Gallie civitatum, equitatu presertim, potentissima. Erant in ea urbe, ut assolet, duo de potentia et prioritate cer
Abbreviated transcription (Latin):
morimi qͥdã quos placatos cesar arbitrabat᷑. nõ tam odio ꝙͣ spe p̃de
in itin̾e hos ĩuadũt Edicutq ut si mori uoluit arma deponant
Romanis ĩ orbẽ collectis resistencĩaq ꝑantibꝰ clamor ortus ad sex
milia homi cõtrax̾at quos om̃s qͣtuor horis et eo amplias paucitas
ronci sustinuit proq paucis pulm̾bꝰ młtas mortes reddidit ac
cũ cesar qui nõ longe aberat rem sensisset auxiliũ suit fe̾us adus¬
lauit Quo cõspc̃o in fuga reuersi hostes et ad magnũ nͣ cesi sũt
Die inseq̃ti cesar labienũ c̃ legĩoibus secũ est britãma r̾ũsus
ĩmorinos rebellãtes misit. Qui cũ propt̾ temꝑis sigitatẽ solitũ
paludũ receptaculũ amisissent ferme om̃s ad obediencĩa rediere
iturius aut̃e sabinus et arũculeiꝰ cocta legati alii ĩmenapios
missi hos nõ ĩuẽtis quos silue protex̾ant incẽsis edificiis ac uas¬

Expanded text:
Morini quidam, quos placatos Cesar arbitrabatur, non tam odio, quam spe prede, Morini quidam, quos placatos Cesar arbitrabatur, non tam odio, quam spe prede, in itinere hos invadunt edicuntque, ut, si mori nolint, arma deponant. Romanis in orbem collectis resistentiamque parantibus, clamor ortus ad sex millia hominum contraxerat, quos omnes quatuor horis et eo amplius paucitas romana sustinuit, proque paucis vulneribus multas mortes reddidit. Ac quum Cesar, qui non longe aberat, rem sensisset, auxilium suis ferens advolavit, quo conspecto, in fugam versi hostes et ad magnum numerum cesi sunt. Die insequenti Cesar Labienum cum legionibus secum e Britannia reversis in Morinos rebellantes misit; qui quum propter temporis siccitatem solitum paludum receptaculum amisissent, ferme omnes ad obedientiam rediere. Titurius autem Sabinus et Arunculeius Cotta, legati alii, in Menapios missi, hostibus non inventis, quos silve protexerant, incensis edificiis ac vas
Abbreviated transcription (Latin):
in opidis detine̾nt Post hec nõ destiterũt hostes ꝑ legatos ad helli
totã insulã concitare. et rõnoꝵ paucitatẽ et prede magnitudinẽ diuul¬
gare. Insuꝑ et oblatã celitus et mĩme respuẽdã ꝑꝑetue lib̾tatis occ̃õ
Quorũ cũ fidem publicã ĩuenisset. assercio equitũ ⁊ peditũ turba
iugens ad rõna castra cõfluxit. conͣ quos cesar ĩ aciem legioẽs edux ᷝ
et prelio uictor profugos insecutus oñis fudit płios interfent icẽs¬
q late finibus ĩcastra remeauit. Recutesũt legacões hostiũ. pacem
uenĩaq petenciũ. Quibꝰ cesar ꝓpt̾ ꝑfidiam obsĩdes duplicauit.
eos qr in gallias duci iussit. quo ip̃e nauigatõe prosꝑa ẽ reuersus
Due ex omibꝰ a reliquis uento abstracte. et ad litus ad delate erãt
E quibus cũ trecenti egressi ĩterram ad rõna castra ꝓperarent.

Expanded text:
in oppidis detinerent. Post hec non destiterunt hostes per legatos ab bellum in oppidis detinerent. Post hec non destiterunt hostes per legatos ab bellum totam insulam concitare, et Romanorum paucitatem et prede magnitudinem divulgare, insuper et oblatam celitus et minime respuendam perpetue libertatis occasionem. Quorum quum fidem publicam invenisset assertio, equitum et peditum turba ingens ad romana castra confluxit. Contra quos Cesar in aciem legiones eduxit, et prelio victor profugos insecutus omnes fudit, plurimos interfecit, incensisque late finibus, in castra remeavit. Secute sunt legationes hostium pacem veniamque petentium, quibus Cesar propter perfidiam obsides duplicavit eosque in Gallias duci iussit, quo ipse navigatione prospera est reversus. Due ex omnibus a reliquis vento abstracte et ad litus aliud delate erant. E quibus quum trecenti egressi in terram ad romana castra properarent,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ iam aliis in paetibus ĩuenta friuenta precedentibꝰ diebꝰ
absculissent / noct̾nis eã pstolarẽt᷑ insidiis. cũ tñ nulla suspicatõ belli ẽẽt
sed ruricole passim et ĩ ag̾s uagaret᷑ et roͣnis ĩ cristris lib̾e u̾sarẽtur
legione autẽ conspecta e siluis eruꝑant/ eãq eqͥs atqr essedariis circũde¬
derant qͥbus eo tꝑe sic utebãt᷑. ut et leuitate eqͥtũ p̾starent et peditũ
castrorũ custodes cesarem c̾riorem facuĩt pulue̾m solito maiorẽ ab ea
qua legio ꝓfecta e̾at ꝑte cõsurg̾e. ꝑtatim qͥd erat augurio aĩ ap̃phe¬
dit. arreptisq armis illic ꝓperans cũ ꝑte excitus ĩuenit legionẽ in
ultis laborãtem non fuit opus plio sola cesaris pñcia suis metũ
hostibut uictorĩa eripuit ẜine autẽ hora serior diei: siue alia eũ cã
imis diebus tãtefuerũt tẽ pestates. ut rõnos sub tentoriis britannos

Expanded text:
quod iam partibus in aliis inventa frumenta diebus precedentibus quod iam partibus in aliis inventa frumenta diebus precedentibus abstulissent, nocturnis eam prestolarentur insidiis, quum tamen nulla suspicio belli esset, sed ruricole passim et in agris vagarentur, et romanis in castris libere versarentur; legione autem conspecta, e silvis eruperant eamque equis atque essedariis circumdederant; quibus eo tempore sic utebantur, ut et levitatem equitum prestarent et peditum castrorum custodes Cesarem certiorem faciunt, pulverem maiorem solito ab ea, qua legio profecta erat, parte consurgere. Statim, quod erat, augurio animi apprehendit, arreptisque armis, illuc properans cum parte exercitus invenit legionem in ultimis laborantem. Non fuit opus prelio: sola Cesaris presentia suis metum, hostibus victoriam eripuit. Sive autem hora serior diei, sive alia eum causa imis diebus tante fuerunt tempestates, ut Romanos sub tentoriis, Britannos
Abbreviated transcription (Latin):
rebus int se colloqͥo rebellarũt Cesar nõdũ cõiuracõe patefacta
ex adulatõne tñ obsidũ qui promissi er̃at ex adu̾sitate pte̾a que s
accid̾at iu̾tritã tũ fortua fidem harbaritã cogitabat.sz milla re dei
a pot̾at sup hũanũ modũ altꝰcũmꝰ et iuictus. et friuũtata ig̾ ex
agris uinsq om̃ibꝰ incastra ootidie et nauibꝰ q̃ irreꝑabilit̾ quas¬
uehi faccietat. Udq tãta diias sollicitudĩe tãto militũ studio gestũ
est ut ex omñibꝰ nõ cumplius ꝙͣduodetim ĩ totũ ꝑditis reliq̃ ad na¬
ng̃adi usum reꝑatẽ ĩ auchõis starẽt. Sic qͣi reddita ad salutem
uiã aĩosmilitũ ꝓuidencĩa sui ducis erexerat. Illuc assidue frumẽ¬
tatũ pars extͣcitus. Gontigitq die quodã ut legiõe septĩa ad id
ip̃m de more profecta: barbari qui eo uenturã ex ordine cogitarẽt

Expanded text:
rebus inter se colloquio, rebellarunt. Cesar, nondum coniuratione patefacta, rebus inter se colloquio, rebellarunt. Cesar, nondum coniuratione patefacta, ex dilatione tamen obsidum, qui promissi erant, ex adversitate preterea, que sibi acciderat, mutatam cum fortuna fidem barbaricam cogitabat. Sed nulla re d poterat supra humanum modum altus animus et invictus. Et frumenta igitur ex agris vicisque omnibus in castra quotidie, et navibus, que irreparabiliter quasvehi faciebat. Idque tanta ducis sollicitudine, tanto militum studio gestum est, ut ex omnibus non amplius quam duodecim in totum perditis relique ad navigandi usum reformate in anchoris starent. Sic quasi reddita ad salutem via, animos militum providentia sui ducis erexerat. Ibat assidue frumentatum pars exercitus, contigitque die quodam, ut legione septima ad id ipsum de more profecta, barbari, qui eo venturam ex ordine cogitarent,
Abbreviated transcription (Latin):
octeanꝰ deniq sic disiecte om̃s: sic ꝑditis armanĩtis. aͥ fracte aͥ iiti¬
les reddite indebatur ut mĩto hec int᷑ aduersitates cesareas n̾etur
Qua de re const̾nacio iigens. ac mesticia tocius exc̾citꝰ consecuta.
uicm uẽq alia classis qͣ redirent e̾at ne ad hãt ip̃a reparãdam
tristis erat. accedebat et alt̾a dolendi causa ac timẽdi. di qͣdem bri¬
tanie p̾ncipes quos ĩ fidem ronoꝵ nõ amor sed pauor attraxerat
dĩa ilis de esse cũ t̾ne̾nt naues. eqͥtes. frum̃tũ. nec stare illos pos¬
se duicuis nec abire: eorũ quoq pauatatẽ castroꝵ ex angustiil
metiẽtes ꝙ neq eqͥtatus neq ĩpedĩta. sedsole ibi erant legiones cõ¬
repunt spen ut fit ex aliems malis ac reiectis adulacõmbus qͥbꝰ
ꝯpp̾me̾nt nemo ampliꝰ bellator in britam̃a traiteret. hĩto de iiii

Expanded text:
oceanus. Denique sic disiecte omnes, sic, perditis armamentis, aut fracte aut inutioceanus. Denique sic disiecte omnes, sic, perditis armamentis, aut fracte aut inutiles reddite videbantur, ut merito hec inter adversitates cesareas numeretur. Qua de re consternatio ingens ac mestitia totius exercitus consecuta est. Nam neque alia classis, qua redirent, erat, neque ad hanc ipsam reparandam r se ipsam tristis erat, accedebat et altera dolendi causa ac timendi. Siquidem Britannie principes, quos in fidem Romanorum non amor, sed pavor, attraxerat, omnia illis deesse quum cernerent, naves, equites, frumentum, nec stare illos diutius posse nec abire, eorum quoque paucitatem castrorum ex angustiis metientes, quod neque equitatus neque impedimenta, sed sole ibi erant legiones, conceperunt spem, ut fit, ex alienis malis; ac reiectis adulationibus, qui possent aut opprimerent, nemo amplius bellator in Britanniam traiceret; habito de his
Abbreviated transcription (Latin):
m̾ebatui ueña postulauit . Nempe cũ cesarem conspexisset Parce inqͣt op¬
time immꝑator. arma ꝑdidi. At ille sũmꝰ extimator mĩtorũ cuiꝰ sub oculis
gesta reb erat et fc̃a uiri fortia et u̾ba magnifica rẽtiu̾onato honore re
nes in galliis dnuiisse q̃bus merat equitatus priucis pꝰ cesarẽ diebus
suoꝵ eẽnt: tãtis repẽte tẽpestatibꝰ concuiassate sũt ut om̃s undiq spar¬
geutur / et aq̃ unde ueneraut uiolentia pelagi u̾te̾nt᷑. alie ad aliã ꝑtẽ
insule sũmo tũ discͥmĩe coge̾nt᷑. Nu ecĩa naues alie et longe et oñarie
ĩ quibus ex̾ citus tnsportatus eͥ̾at ꝙͣus lictori he̾ntes sic procellis tu-¬
mestẽtibus auulse atq opp̃sse sũt ut romã audatiã mũdi finibꝰ nõ
cõtentã exͣ q orbem bella q̃rentẽ t̾re limes ultimꝰ castiga̾e uide̾tur

Expanded text:
merebatur, veniam postulavit. Nempe quum Cesarem conspexisset: Parce, inquit, opmerebatur, veniam postulavit. Nempe quum Cesarem conspexisset: Parce, inquit, optime imperator; arma perdidi. At ille summus estimator meritorum, cuius sub oculis gesta res erat, et facta viri fortia et verba magnifica centurionatus honore rees in Galliis dimisse, quibus inerat equitatus, paucis post Cesarem diebus  tantis repente tempestatibus conquassate sunt, ut omnes undique spargerentur, et alique, unde venerant, violentia pelagi verterentur, alie ad alteram partem insule summo cum discrimine cogerentur. Quin etiam naves alie, et longe et onerarie, in quibus exercitus transportatus erat, quamvis litori herentes, sic procellis tumescentibus avulse atque oppresse sunt, ut romanam audaciam mundi finibus non contentam extraque orbem bella querentem terre limes ultimus castigare videretur
Abbreviated transcription (Latin):
quatuor iusto pauore ꝑterritis et abicĩs. uel oranti forsan socio dimis¬
sis pilis sol ꝯ scena ꝯͣtra hostiũ aciestetit ĩmobilis / et sua et comitũ
unꝰ quĩq militũ pila in hostiũ mẽbra: nullo ĩcassũ eũte iaculatꝰ
tãdem oĩbus assũptus stricto obuios mucrõe unũꝙq ut se p̾ͥmus
obtulerat: nucsuito nũc gladio extipiens ac prost̾nens. diu utͥq
parciũ admirabile p̃buit spc̃aculũ Et tot miliũ ĩ licto̾e dimitãciũ
ad se unũ intuẽdũ oculos atq ora cõuortit. Cum iã deniq. nõ ut
ĩarmatũ uieũ. sed ut in turrĩ miũtam om̃i inisu ira pudorq hostiũ
in furor̃e u̾sꝰ nncũbe̾t. Iamq et femur ĩgẽti tnͣsfixus telo et mul-¬
tũ saxo concussus gui: clipeoq et galea ictuũ ui disiectis gla-¬
sua opera hostiũ sangͥne rubicũdas ñerit/ ac reuensus ad suos uñ gloriam

Expanded text:
quatuor iusto pavore perterritis et abiectis vel oranti forsan socio dimisquatuor iusto pavore perterritis et abiectis vel oranti forsan socio dimissis pilis, solus Sceva contra hostium aciem stetit immobilis, et sua et comitum unus quinque militum pila in hostium membra, nullo incassum eunte, iaculatus; tandem omnibus absumptis, stricto obvios mucrone, unumquemque, ut se primus obtulerat, nunc scuto nunc gladio excipiens ac prosternens, diu utrique partium admirabile prebuit spectaculum, et tot millium in litore dimicantium ad se unum intuendum oculos atque ora convertit. Quumque iam denique non ut in armatum virum, sed ut in turrim munitam omni nisu ira pudorque hostium in furorem versus incumberet; iamque femur ingenti transfixus telo et vultum saxo contusus, gravi clipeoque et galea ictuum vi disiectis, glasua opera hostium sanguine rubicundas, iniecit, ac reversus ad suos, unde gloriam
Abbreviated transcription (Latin):
hostilia ĩ amicos cuisi uenĩa tñ supplicibꝰ nõ negauit ꝙͣ negare uec
noue̾at nec solebat ꝑtim datis ꝑtun ꝓmissi obsidibus pax cõuẽtu ẽ
p̾ncipes britãnoꝵ turbas ad agculturã reu̾ti iusserũt ip̃i seq suas¬
q urbes cesari ĩsinuarẽ oĩ scudio satagẽtes Paulomiiꝰ fescinat̃o unũ
michi uirũ absculit quẽ in mediũ u̾tus eius et fuma rescituẽt. Is
ẽ marcus cesiit᷑ sceua miles cesaris qui hͦ ip̃o ꝙ p̃misimꝰ ad insulam
appulsu scopulũ lictori proximũ plenũ turbis hostiũ coĩtas cũ qͣtuor
tm̃ cõmilitõibus cimbã eo tnͣsuectꝰ/ et egregia pauctate barbaricã
młtitudinẽ ist aggressus C̃umq int̾pugnãdũ estus equorei refluxu
intersticiũ iᵈ qd̾ scopulũ ab insula dimebat aq̃s exon̾atũ tnͣsitũ non
negaret atqr ideo barbarorũ ingens copia suit auxilio aduenisset: relãs

Expanded text:
hostilia in amicos ausi, veniam tamen supplicibus non negavit, quam negare nec hostilia in amicos ausi, veniam tamen supplicibus non negavit, quam negare nec noverat nec solebat. Partim datis partim promissis obsidibus, pax conventa est. Principes Britannorum turbas ad agriculturam reverti iusserunt, ipsi seque suasque urbes Cesari insinuare omni studio satagentes. Paulominus festinatio unum michi virum abstulit, quem in medium virtus eius et fama restituent. Is est Marcus Cesius Sceva, miles Cesaris, qui hoc ipso, quem premisimus, ad insulam appulsu scopulum litori proximum plenum turbis hostium contuitus, cum quatuor tantum commilitonibus cimba eo transvectus, et egregia paucitate barbaricam multitudinem est aggressus. Quumque inter pugnandum estus equorei refluxu interstitium illud, quod scopulum ab insula dirimebat, aquis exoneratum transitum non negaret, atque ideo barbarorum ingens copia suis auxilio advenisset, reliquis
Abbreviated transcription (Latin):
ut feliat legiom succederet q̃d parabat usus ad comites desilite inqͥt influc¬
tus. et sequim̃ me cõmilitones mei. quicũq nõ uultis hanc aqͥlã hostibꝰ
illudendam trad̾e. di uiri estis prospe̾a cũcta proueĩent: si miꝰ ego saltẽ
dẽĩtũ meũ reipu : a roͣno imꝑio bona fide ꝑsoluero. hec exclamãs me¬
dios influctus mira alacͥtate dissiluit actigit ut pͥmũ t̾rami pedibus at¬
tigit gressu rapido ferre aq̃lam in hostes cepit u̾tutis exemplo et nobilẽs
incitati om̃s nõ selum qͥ in illa. sed qͥ in cũctis er̃at nauibꝰ in uudas atz
reducti ad solitũ pugne genus alio ĩpetu ĩuecti fuderũt adu̾sarios: fuiss
clarior uictoria si ad inse q̃dũ profuges equitatus ĩ tꝑe affuisset: tauta
uinculis astriuxerant. Nũt solutũ remittẽtes uiolati culpã in młttu¬
dinẽ reflexerunt/ et errori publico uenĩa pecierũt. Quibꝰ cesar acrit̾
increpitis ꝙ pace ꝑ legatos ultro expetita et obtẽta bellũ intulissẽt

Expanded text:
ut feliciter legioni succederet quod parabat, versus ad comites: Desilite, inquit, in fluctus et sequimini me, commilitones mei, quicumque non vultis hanc aquilam hostibus illudendam tradere. Si viri estis, prospera cuncta provenient; si minus, ego saltem debitum meum reipublice ac romano imperio bona fide persolvero. Hec exclamans, medios in fluctus mira alacritate desiluit atque, ut primum terram pedibus attigit, gressu rapido ferre aquilam in hostes cepit. Virtutis exemplo et pudore nobili incitati omnes, non solum qui in illa, sed qui in cunctis erant navibus, in undas atque reducti ad solitum pugne genus, alio impetu invecti fuderunt adversarios; fuissetque clarior victoria, si ad insequendum profugos equitatus in tempore affuisset; tanta vinculis astrinxerant, nunc solutum remittentes violati culpam in multitudinem reflexerunt, et errori publico veniam petierunt. Quibus Cesar acriter increpitis, quod pace per legatos ultro expetita et obtenta bellum intulissent,