comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ẽ c̃ditor qͣuo u̾tat᷑. dͥnutuatͦ
sit peccũiã s̃iuis aduestẽ ꝯꝑandã
⁊ nuummi ꝑierint quis de uirẽ u̾so
ag̃e possit utrũ c̃chitor. an uendi¬
tor puto aut̃ siquid̃ p̃tiũ m̃lat
sit c̃dlitorẽ de ĩre u̾sodo ĩriactuꝵ
⁊ siuestis ꝑierit sui aũ ñ fu̾it p̃ci

Expanded text:
creditor, quo uertatur.Si mutuatus sit pecuniam seruus ad uestem comparandam et nummi perierint, quis de in rem uerso agere possit, utrum creditor an uenditor? puto autem, si quidem pretium numeratum sit, creditorem de in rem uerso acturum et si uestis perierit: si autem non fu
Abbreviated transcription (Latin):
eruũ quẽ quis pigñi dederat ex le¬
uissima offensa inux̃ mox solũ
⁊ qr debito ñ satis faciebat cͥtitor mñ¬
noras serriũ uenlidit an aliqͣacti¬
o c̃clitori indebitorẽ ꝯstituenda sit
qr crecliti ip̃iꝰ actio ñ suffic̃ ad id ꝙ
de ẽ ꝑsequend̾ quidsi eum int̾fecis¬
s aut eluscass ubi quidẽ int̾ficiss
ad exhibend̾ tenetur ubi aũ elus ⁊¬
cass qͣi dampni iniu̾rie dabimꝰ ac¬
cõnem ad qͣntum int̾ẽ ꝙ debilitã¬
co aut uinciendo ꝑsecutionẽ pig¬
u̾e ꝑat᷑ ñis ex in auĩerit fingamus nullã
c̃tliti noĩc accõnẽ eẽ qi forte cansa

Expanded text:
eruum, quem quis pignori dederat, ex leuissima offensa uinxit, mox soluit, et quia debito non satisfaciebat, creditor minoris seruum uendidit: an aliqua actio creditori in debitorem constituenda sit, quia crediti ipsius actio non sufficit ad id quod deest persequendum? quid si eum interfecisset aut eluscasset? ubi quidem interfecisset, ad exhibendum tenetur: ubi autem eluscasset, quasi damni iniuriae dabimus actionem ad quantum interest, quod debilitando aut uinciendo persecutionem pignoris exinanierit. fingamus nullam crediti nomine actionem esse, quia forte c
Abbreviated transcription (Latin):
modati custodia pref apud ue¬
t̃es dubitatũ ẽ. Nam int̾clũ ⁊ hõis
custodia pr̃anda ẽ siũctus cõmo¬
datus ẽ ł ⁊̃ einsetatis ut custodia
indig̾et certe si hoc actum ẽ ut
⁊̃ custodiam isqui rogauit pr̃et di¬
mortis dampnum ad cũ qui cõmo¬
dacũ rogauit ꝑtinet. Nam si tibi
equũ comodanero ut aduillam ad¬
duc̾es tn adbellũ duxeris ꝯmodati
teneb̾is. Id̾ erit inhomine plane
sisit cõmodaur ut ad bellũ duc̾es.¬

Expanded text:
ud ueteres dubitatum est. nam interdum et hominis custodia praestanda est, si uinctus commodatus est, uel eius aetatis, ut custodia indigeret: certe si hoc actum est, ut custodiam is qui rogauit praestet, dimortis damnum ad eum qui commodatum rogauit pertinet: nam si tibi equum commodauero, ut ad uillam adduceres, tu ad bellum duxeris, commodati teneberis: idem erit et in homine. plane si sic commodaui, ut ad bellum duce
Abbreviated transcription (Latin):
culpam pr̃am̃. dolum indeposito.
Namqr nulla utilitas eius u̾sat᷑
ap̃ quẽ deponit᷑ m̃ito dolus pr̃at᷑ nͥ
tutũ ⁊̃ culpa ex hibęt᷑ aut si hoc ab
initio conueñ ut ⁊ cͥͣmpam⁊ ꝑiculũ
prẽt is penes q̃m deponit᷑. s ubi u¬
triusq utilitas ũtit᷑ ut inempto
ut inlocatout udote ut pignore
ut socierate ⁊ dolus⁊ culpa pr̃atur.¬
Cõmodatũ aũ płm̃q solam utili¬

Expanded text:
culpam praestamus: dolum in deposito: nam quia nulla utilitas eius uersatur apud quem deponitur, merito dolus praestaturtutum, etiam culpa exhibetur aut si hoc ab initio conuenit, ut et culpam et periculum praestet is penes quem deponitur. sed ubi utriusque utilitas uertitur, ut in empto, ut in locato, ut in dote, ut in pignore, ut in societate, et dolus et culpa praestatur.Commodatum autem plerumque solam utili
Abbreviated transcription (Latin):
tio q si ꝑiͣmꝑitiam ł rusticitatẽ
ł ab ip̃o p̾tore uĩsos ł casu aliquis
fec̃ ñ tenoatur. ¶ hoc uͦ edicto te¬
netur ⁊ qui tollit qͣmuis ñ corruꝑit
It̃ ⁊ quism̾manib fac̃. ⁊ qui alii mã¬
dat. S si alius tñ dolomalo fec̃. aliꝰ¬

Expanded text:
i per imperitiam uel rusticitatem uel ab ipso praetore iussus uel casu aliquis fecerit, non tenetur.Hoc uero edicto tenetur et qui tollit, quamuis non corruperit: item et qui suis manibus facit et qui alii mandat. sed si alius sine dolo malo fecit, ali
Abbreviated transcription (Latin):
admod̾ c̃ plures serm iniuriã fcci
ł damꝑnũ ded̾int qr plura fc̃asp̃t
ũ ut in flirto unũ octauenus. hic
qͦ dño succurrend̾ait. S hoc pot̾ di¬
ci. si dolo malocurau̾int ut ab ali¬
o albñ corrumpetur. qr tunc ununi¬

Expanded text:
admodum cum plures serui iniuriam fecerunt uel damnum dederunt, quia plura facta sunt, non ut in furto unum.Octauenus hic quoque domino succurrendum ait: sed hoc potest dici, si dolo malo curauerint, ut ab alio album corrumperetur, quia tunc unu
Abbreviated transcription (Latin):
rifiliũ ł siium oblgatõe eo ꝙ ĩ dẽ¬
bitũ uidẽcur exegisse.  ẽ aũ q̃st̃
t᷑ rursus si ꝯueniat᷑ de pet̾. exuñe
debeat anuero ueluti. solutsiei nui¬
deat᷑ semel fc̃a dedut̃de. et uer̃

Expanded text:
ri filium uel seruum obligatione eo quod indebitum uidetur exegisse. Est autem quaetur, rursus si conueniatur, de peculio eximere debeat, an uero ueluti solutum ei uideatur semel facta deductione. et Neratius
Abbreviated transcription (Latin):
merabimus scd̃m iulianũ ex quo
nulneratur. licet celsus contrã scͥb.
S utr̃ corp̃ eius solum estimemꝰ¬
tius qͣnti int̾fuit nr̃a ñ eẽ occisũ ⁊¬
ħ iure utimur ut enis qͥn ͤ int̾ est
fiat extimatio. Pauł .ł.
na tradendum ꝓmisi utilitas ue¬
uit in hoc uidicium.  It̃ cãe
corꝑi coherentes extimantur. Si
quis ex comedis aũ simphoniacis
aut gemelł. aut qͣorigis aũ expa¬
rimulaꝵ unum uł unã occiit.
Non enim solum ꝑempti corpo¬
ris extimatio facienda ẽ. s ⁊ eius
ratio hr̃i di. qͣuo cet̾a corpora dãp¬
nata sunt. lp̃. ł.¬

Expanded text:
merabimus secundum Iulianum, ex quo uulnerat‹u›s est, licet Celsus contra scribit. Sed utrum corpus eius solum aestimamtius quanti inthoc iure utimur, ut eius quod interest fiat aestimatio. Paulus lina tradendum promisi, utilitas venit in hoc iudicium. Item causae corpori cohaerentes aestimantur, si quis ex comoedis aut symphoniacis aut gemellis aut quadriga aut ex pari mularum unum vel unam occiderit: non solum enim perempti corporis aestimatio facienda est, sed et eius ratio haberi debet, quo cetera corpora depretiata sunt. Vlp
Abbreviated transcription (Latin):
uic scripture consequens ẽ dic̾e ũ
si aũ aditam herelitatẽ oc cidatur
legatus s̾iuis ap̃ hrdem remane¬
at aquilie accio ꝑhr̃ditatẽ acͣ¬
quisitam. ꝙ si uuln̾atus sit ante
adhitã hr̃litatẽ in h̾editatẽ q̃dͥ
accõ remansit. s cẽtere eam lega¬
tario heredem oportet. ¶Si ser¬
uus uulnerat᷑ mortifẽ pꝰea ruina
łn aufragio ł alio ittu maturius
ꝑierit de occiso agi ñ posse s qͣr de
uulñato Ssi i anunuissus ł a
lienatus ex uuluere ꝑiit qͣl de cc¬
uuln̾abas ꝙ mortuo eo dem̃ apꝑuit
rere ansit occis. ¶ S si uuln̾atũt
mortifere lib̾ in ⁊ ħ̾rdem ẽẽ iisserit
de ĩt tecessit ħeredẽ euis ag̃e aqͥlie

Expanded text:
uic scripturae consequens est dicere, ut, si ante aditam hereditatem occidatur legatus servus, apud heredem remaneat Aquiliae actio per hereditatem adquisita. quod si vulneratus sit ante aditam hereditatem, in hereditate quidem actio remansit, sed cedere ea legatario heredem oportet. Si servus vulneratus mortifere postea ruina vel naufragio vel alio ictu maturius perierit, de occiso agi non posse, sed quasi de vulnerato, sed si manumissus vel alienatus ex vulnere periit, quasi de ovulnerabas, quod mortuo eo demum apparuit: rere an sit occisus. sed si vulneratum mortifere liberum et heredem esse iusseris, deinde decesserit, heredem eius agere Aquilia
Abbreviated transcription (Latin):
s̾ui ⁊ ait cels legem domino dãp¬
na salua eẽ uolusse. dominꝰ gͦ
heretlitas hẽb̾r q̃r adhita heredi¬
tate hr̃s pot̾it exꝑiri. : Si ser¬
uus legatus post adhitam here¬
diauit consequens ẽẽ ait. uił. dẽe
heredi compet̾e. Paus .ł.¬

Expanded text:
domino damna salua esse uoluisse: dominus ergo hereditas habebitur. quare adita hereditate heres poterit experiri. Si seruus legatus post aditam herediauit, consequens esse ait Iulianus dicere heredi competere. 14
Abbreviated transcription (Latin):
s ita offic̾e luminib ⁊ obscara¬
re legatas edes concelitur. ut ñ pe¬
nitus lumen rec laudatur. s tm̃
reliqͣtur qͣntum suffic̃ l̃tantib
ĩusus diurni mod̾acione. lp̃.¬

Expanded text:
s: Ita officere luminibus et obscurare legatas edes conceditur, ut non penitus lumen recludatur, sed tantum relinquatur, quantum sufficit habitantibus in usus diurni moderatione.
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ uellet sciet se forniam ac
statum antiquoꝵ edificioꝵ cũ¬
stodire deb̾e. ¶Si int̾ te ⁊ uit inũ
tuũ couenit ad qͣm altitudinem
extolli edificia que fac̾e institusti
oꝑteat arbitrum acciꝑe pot̾is.

Expanded text:
 uellet, sciet se formam ac statum antiquorum aedificiorum custodire debere.Si inter te et uicinum tuum non conuenit, ad quam altitudinem extolli aedifici‹a›, quae facere instituisti, oporteat, arbitrum accipere poteris.
Abbreviated transcription (Latin):
paciant᷑ ne quid alnus tollat᷑ u
ridiaria supͣ cam altitudine hr̃e¬
mea insulam lalneariã fet̃ sccm
parietẽ comimune. ñ licet tͣabulo ͤ
hr̃e ad motos ad parietẽ ꝯmunem
parictes qua de re uolo ut c̃ ybo
lo quaris nerem illicitam faciat.
puto ꝙ pem ñ ꝑmissam faciat.
tubulos scłm comunẽ parietẽ ob¬
struendo.Parietẽ cõmunẽ ĩ¬
crustare licet scłm capitonis sñã.
sic̃ licet michi p̃tiosissimas pictu¬
ras hr̃e in paricte omuni cet̾ cet̾m
si demolitus sitͦ uĩcuuis ⁊ exstipu¬
latu accõc dampni infecti agatur
ũ płis qͣm uulgaria tectoria exti¬
mari deb̾ ꝙ obseruari ⁊ incrusta¬

Expanded text:
patiantur ne quid altius tollatur, uiridia supra eam altitudinem habemea insulam, balnearia fecit secundum parietem communem: non licet autem tubulos habere admotos ad parietem communem, paries: qua de re volo cum hibero loquaris, ne rem illicitam faciat. puto, quod rem non permissam facit tubulos secundum communem parietem extruendo. Parietem communem icrustare licet secundum Capitonis sententiam, sicut licet mihi pretiosissimas picturas habere in pariete communi: ceterum si demolitus sit uicinus et ex stipulatu actione damni infecti agatur, non pluris quam uulgaria tectoria aestimari deb
Abbreviated transcription (Latin):
ĩꝑaturus eras. Pauł minime. nã
si ꝑiculosã rẽ añ uendicõem fac̃e
tisolitus. Id̾ uiris erit si eam rem
ĩꝑare solius fuiss qͣm prudens ⁊ di¬
ligens pr̃ familias imꝑatur᷑ ei suo nꝰ
fiu̾t. qr si hoc eͣxceptũ fu̾it tñ pot̾
ei scruo nouã rem imꝑare ꝙͣ imꝑ¬
aturꝰ ñ fuiss si ñ ueniss ueluti si ei
unꝑasti ut ad emptorẽ iret ꝙ ꝑegͥ
eẽt. Nam certe ea res tuo ꝑicło ẽẽ
ñ deb. Itaq tota eares ad dolũ maͦ¬
lũ dum taxat ⁊ culpã uenditoris
gndirigenda ẽ. ¶: Si dolia octogĩta
toriex ominib q̃ uialt dñ integra
det si sola octoginta sunt qͣlia c̃q
ẽptorẽ scquẽt᷑. nec ꝓñ integris qͥc¬
hostium potestate sit occauenus
magis putabat ual̾e ẽptõnem

Expanded text:
aturus eras. Paulus: minime: nam si periculosam rem ante uenditionem facere ti solitus esset. idem iuris erit, si eam rem imperare solitus fueris, quam prudens et diligens pater familias imperaturus ei seruo non fuerit. quid si hoc exei seruo nouam rem imperare, quam imperaturus non fuisset, si ‹non› uenisset: ueluti si ei imperasti, ut ad emptorem iret, qui peregre esset: nam certe ea res tuo periculo esse non debet. itaque tota ea res ad dolum malum dumtaxat et culpam uenditoris dirigenda est. Si dolia octoginta tor‹i› ex omnibus quae uult, dum integra det: si sola octoginta sunt, qualiacumque emptorem sequentur nec pro non integris quichostium potestate sit, Octauenus magis putabat ualere emptionem
Abbreviated transcription (Latin):
ge enĩ malle eñ suũ magis ꝯse
qui qͣm cominiũ insule. otõenĩ
diui marci idtirco qͣtuor m̃sib
fait certas usuras quia p᷑ qͣtuor
tẽ adenĩdũ coierĩt de m̃ res alt̾¬
ius dolo ł culpa empta ñsit ꝓso
cio ẽẽ accõem ⁊ statiplane si con¬
dicio sit adiecta si intͣ illũ diẽ
enirit ⁊ cliessie culpa socii p̃t̾i¬
erit cessabit accio ꝓsocio ¶tẽ si
ĩ omunẽ riuũ reficientẽdñ in¬
pensa fact̾a sit ꝑ socio eẽ accõẽ
ad recuꝑand̾ sumptũ cassuis scrip¬
sit ¶ͣt mela scͥb̾. siuicini sempedes
inter se contułunt ut ibi gratitix¬
ũ parietẽ interse elificarẽt. ad ho¬
nera ittͥusq sustinẽda demĩ edifi¬
cato pariete alt̾ ineum in mitti y¬
ũ paciatur ꝓ sociõagẽdum. Idem¬
q ⁊ siaream ĩ couumine emerint
ue luminib suis officeret᷑ ⁊ alt̾it᷑¬

Expanded text:
enim malle eum magis suum consequi quam dominium insulae. oratio enim diui Marci idcirco quattuor mensibus finit certas usuras, quia post quattuor tem ad emendum coierint, deinde res alterius dolo uel culpa empta non sit, pro socio esse actionem constat. plane si condicio sit adiecta 'si intra illum diem ueniret', et dies sine culpa socii praeterierit, cessabit actio pro socio. Item si in communem riuum reficiendum inpensa facta sit, pro socio esse actionem ad reciperandum sumptum Cassius scripsit. Item Mela scribit, si uicini semipedes inter se contulerunt, ut ibi craticium parietem inter se aedificarent ad onera utriusque sustinenda, deinde aedificato pariete alter in eum inmitti non patiatur, pro socio agendum. idemque et si aream in commune emerint, ne luminibus suis office ret
Abbreviated transcription (Latin):
ocius qui cessantis cessantiũ ue
portiões insule restitit qͣmins
aut̃ sortẽ c̃ certis usuriᷤint᷑ .iiii.
m̃ises pꝰqͣm opus refectum erit ieͣ¬
cipere põt. exigendoq primlegio
mmtetur. aut de inceps ꝓpriã rẽ hẽ¬

Expanded text:
s cessantiumue portiones insulae restituerit, quamuis aut sortem cum certis usuris intra quattuor menses, postquam opus refectum erit, recipere potest exigendoque priuilegio utetur aut deinceps propriam rem hab
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfiuũ asianus acciperet qui operã
insocietatẽ ꝯtulit erit᷑ ꝓͣsocio ac¬
ĩ omune redigi iudicio societatis.
qͣmuis filius emancipatus ħ ñ co¬
gatur ꝯferre fr̃i inquid inptate
manenti  ⁊ si in pͣtate man̾et. Pre¬

Expanded text:
fluum Asianus acciperet, qui operam in societatem contulit: erit pro socio acin commune redigi iudicio societatis, quamuis filius emancipatus haec non cogatur conferre fratri, inquit, in potestate manenti, quia et si in potestate maneret, prae
Abbreviated transcription (Latin):
norante ex̃citore respondit. Cetm
¶si scit ⁊ passus cum ẽ innauema¬
eũ ꝓposui alioquĩ cͣcͣhencdres de¬
cipient᷑ ⁊ facilius hoc in magr̃oꝙͣ
ꝑꝑ utilitatẽ. Q tñ si sit magistrũ
p̃posuit ne aliũ ei lic̾et p̃pone an
adhuc uiliani sũam admittim᷑
uidendũ ẽ. finge enĩ ⁊ noiatim.
taris dicentdũ erit tũ eo usq ꝑdu¬
cendã utilitatẽ nͥanigantium.¬
Nauem acciꝑe debemus. suie ma¬
rinã suie fluutllẽ siue ĩ aliquo
stagno naui stet. siue siuecli.
sit. ¶Non aũ ex onimni cã p̃ter

Expanded text:
norante exercitore respondit: ceterum si scit et passus est eum in nave maeum praeposui, alioquin contrahentes decipientur: et facilius hoc in magistro propter utilitatem. quid tamen si sic magistrum praeposuit, ne alium ei liceret praeponere? an adhuc Iuliani sententiam admittimus, videndum est: finge enim et nominatim taris. dicendum tamen erit eo usque producendam utilitatem nauigantium.Nauem accipere debemus siue marinam siue fluuiatilem siue in aliquo stagno nauiget siue schedia sit.Non autem ex omni causa pr
Abbreviated transcription (Latin):
ut de condicõe quis institoris de¬
spiciat ⁊ sit cͣchat innauis ma¬
gr̃o ñ ita. Nam int̾dum locus
temp̃ ñ patit᷑ plemus de lib̾ancli
conscirũ. Magr̃m nauisac¬
cipere debem᷑ cui toc᷑i nauis qrira
mandata ẽ. S si c̃ quolib nau¬
taꝵ sit cͣcͣctum ñ dat᷑accio incx̃i¬
torẽ ꝙͣ ꝙͣ ex delicto cꝰ uiseoꝵ qui
nauis nauigande cã ĩ uaue sũt
deturactõ in ex̃citorẽ alia enĩ ẽ
qui magistrũ ꝓponit ccͣhi c̃ co
ꝑ mittit qui nautas hr̃et ñ cͣcͣhi¬

Expanded text:
ut de condicione quis institoris dispiciat et si‹c› contrahat: in nauis magistro non ita, nam interdum locus tempus non patitur plenius deliberandi consilium.Magistrum nauis accipere debemus, cui totius nauis cura mandata est.Sed si cum quolibet nautarum sit contractum, non datur actio inicto cuiusvis eorum, qui navis navigandae causa in nave sint, detur actio in exercitorem: alia enim est qui magistrum praeponit, contrahi cum eo permittit, qui nautas adhibet, non c
Abbreviated transcription (Latin):
dam instruendã ue nauem ł nau¬
ofilus si ad reficiendã nauẽ mutua¬
tus nummos in suos usus ꝯũtit an
ĩ ex̾citorem detͣ actõ ait si hc lege acce¬
tauit uoluntatẽ ten̾i exertitorẽ¬

Expanded text:
dam instruendamve navem vel naurit Ofilius, si ad reficiendam navem mutuatus nummos in suos usus converterit, an in exercitorem detur actio. et ait, si hac lege acceta
Abbreviated transcription (Latin):
possit licere focliendo sb̾thendo it̾
facere ꝓculus ait. Mod̾.ł.ui.¬
roꝑte d̾ominii s̾iitutẽ acquiri nõ
posse uulgo tadit᷑ ⁊ iõ siquis fundñ
aquo stipło incipere ñ possit ꝓꝑͣte
quoq neq legari neq adimi pot̃

Expanded text:
possit, licere fodiendo substruendo iter facere Proculus ait. Modestirte dominii seruitutem adquiri non posse uolgo traditur: et ideo si quis fundum a quo stipulatio incipere non possit. pro parte quoque neque legari neque adimi uia potest
Abbreviated transcription (Latin):
i inusus suos ou̾tit usuras eum
i. pr̃are deb̾e.  siquis ticioman¬
rii. dau̾it. ut ab actorib sc̃ mutuã
pecuniã. acciꝑet. mandati eum

Expanded text:
 in usus suos convertit, usuras eum praestare debere. Si quis Titio mandaverit, ut ab actoribus suis mutuam pecuniam acciperet, mandati eum
Abbreviated transcription (Latin):
emputaret apꝑlłaret puto excus ati¬
onemeis cõnstare. Dolo antẽ fa¬
cere ui detur qui id ꝙ pot̾ restitu̾e
ñ restituit. ꝓinde si tibi mandani
ut homine̾m em̃es tuq eiustite¬
neb̾is mͥ ut restituas s ⁊ si doloe
miere neglexisti. forte enim ꝓecu¬
nia accepta alii cessisti ut emͤet
aut si lata culꝑa forte si gr̃a duc
nec culpa ũ teneb̾is nisi adħ ut᷑ cau¬
as si in potestatẽ tuã ꝑuen̾it te re¬
stituturum. stsi restituas. ⁊ tradere
deb̾eᷤ ⁊ si cautumẽ de euictione rei po¬
tes desid̾are ut tibi caueatur. puto
sufficere si mͥ hãc actionẽ cedas ut
ꝓcuratorem me in rem meã facias
nec amplius p̾stes qͣm consecutus¬

Expanded text:
e putaret appellaret, puto rationem eis constare. Dolo autem facere videtur, qui id quod potest restituere non restituit: proinde si tibi mandavi, ut hominem emeres, tuque emisti, teneberis mihi, ut restituas. sed et si dolo emere neglexisti forte enim pecunia accepta alii cessisti ut emeret aut si lata culpa forte si gratia dunec culpa, non teneberis nisi ad hoc, ut caveas, si in potestatem tuam pervenerit, te restituturum. sed et si restituas, et tradere debes. et si cautum est de euictione uel potes desiderare, ut tibi caueatur, puto sufficere, si mihi hac actione cedas, ut procuratorem me in rem meam facias, nec amplius praestes quam consecutu
Abbreviated transcription (Latin):
ceptilatõe. siue pactom lib̾am̃
ex sub̾a debitoris solu̾ut ñ te¬
nebunt᷑ mandati. quod̃ ad accõ¬
nẽ fidei ussoris ꝑtinet. ⁊ hoc ex
rescͥpto diuorum fr̃m intellig̾e
licet. cuius u̾ba ħ sunt catulo ui¬
liano. si hi qui ꝓ te fideuisserãt
inmaiorem qͣntitatẽ dampnati
qͣm debiti rõ exigebat scientes ⁊
prudentes auxilium applłonis
omiserunt. poteris agentib hi
exequitate nidicis tueri te igit᷑
siignorau̾unt excusata ignorã¬
tia ẽ. si scierũt incumbebat eis no¬
cessitas᷑ ꝓ nocandi cet̾m dolo uer¬
sati sunt᷑ siñ ꝓuocau̾unt. quid
tñ si pauꝑtas eis ñ ꝑmisit: excu¬
sata ẽ eorum inopias ⁊siite

Expanded text:
cto liberatum ex substantia debitoris soluerunt, non tenebuntur mandati. Quod et ad actionem fideiussoris pertinet. et hoc ex rescripto diuorum fratrum intellegere licet, cuius uerba haec sunt: 'Catullo Iuliano. Si hi, qui pro te fideiusserant, in maiorem quantitatem damnati, quam debiti ratio exigebat, scientes et prudentes auxilium appellationis omiserunt, poteris mandati agentibus his aequitate iudicis tueri te'. igitur si ignorauerunt, excusata ignorantia est: si scierunt, incumbebat eis necessitas prouocandi, ceterum dolo uersati sunt, si non prouocauerunt. quid tamen, si paupertas eis non permisit? excusata est eorum inopia. se
Abbreviated transcription (Latin):
qui ꝑcurat. s ⁊ si de sanitate serui
ꝓcuratori cautum ẽ. aͣnt cau̾i pot̃.
aut de cet̾is uiciis idem erit dicend̾
aut siculpa cau̾i ñ curau̾it ꝯdemp¬
nabitur.: Siex fundo ꝙ̃ michi
emit ꝓcurator fructus consecu
meus pecuniã meã hãt. ex mora n¬
tiq usuras michipendet. S ⁊ si pecu¬
niam meã fen̾i dedit usuras q ose¬
cutus ẽ. osequent̃ dicemus debere
tum sensit. sin̾cimanͣdaui. suĩ ñ
quia bone fidei hoc ꝯgrint ne deali.¬
eno lucͣrũ sentiat.ꝙ si ñ exercu¬
it pecuniam. s adusus suos outit
inusuras ꝯuemetut. q̃ legitims mͦ¬
̾ in regionib fiequentũtur. deͥm̃q pã¬

Expanded text:
qui procurat. Sed et si de sanitate servi procuratori cautum est aut caveri potest aut de ceteris vitiis, idem erit dicendum. aut si culpa caveri non curaverit, condemnabitur. Si ex fundo quem mihi emit procurator fructus consecutmeus pecuniam meam habeat, ex mora tique usuras mihi pendet. sed et si pecuniam meam faenori dedit usurasque consecutus est, consequenter dicemus debere tum sensit, sive ei mandavi sive non, quia bonae fidei hoc congruit, ne de alieno lucrum sentiat: quod si non exercuit pecuniam, sed ad usus suos convertit, in usuras convenietur, quae legitimo modo in regionibus frequentantur. denique Pa
Abbreviated transcription (Latin):
neri. s si soluendo ñ sit: tunc
de dolo actõem adu̾sus reum qͥ
ꝑcollensionẽ ab solutus sit
dandam ait. s ⁊ delite qͣm susce¬
pit exequendãmandatieum te¬
neri constat.siquis manda¬
u̾it a licui gerenda negotia eiꝰ
qͣmqͣni enim nulgodicatur ꝑ¬
curatorẽ añ litẽ ꝯtestatam fa¬
cere ꝓcuratorẽ ñ posse tñ man¬
dati acc̾iõ ẽ ad agendum enim
dun taxat hoc fac̾e ñ possit pot̃.
Si tutores mandau̾int ꝯtuto¬
ri suo mancipium enĩdum
pupillo. ⁊ ille ñ em̾nt: an sit
inandati actio ⁊ utrum tm̃ mã¬
guit. referre enĩ ait. cuius ge
ñis seruum tutores uni tutoꝵ
lib̾ homo cumbona fide sermrz
mandau̾it ticio ut redimeret᷑
⁊ numinos ex eo peculio ded̾it.ꝙ
ip̃m seqni. ñ apud bone fidei epͤ¬
torem relinqui debuit ticius q
p̃tiosoluto lib̾meum in anumi¬
ti iudicio ut sibi accões mandet
quas ħt adu̾sus eum aquo ꝯꝑa¬
uit. plane si cam pecuniã de¬
derit queerat expeculio adbo¬

Expanded text:
neri: sed si solvendo non sit, tunc de dolo actionem adversus reum, qui per collusionem absolutus sit, dandam ait. Sed et de lite quam suscepit exsequenda mandati eum teneri constat. Si quis mandaverit alicui gerenda negotia eiusquamquam enim volgo dicatur procuratorem ante litem contestatam facere procuratorem non posse, tamen mandati actio est: ad agendum enim dumtaxat hoc facere non potest. Si tutores mandaverint contutori suo mancipium emendum pupillo et ille non emerit, an sit mandati actio, et utrum tantum mans distinguit: referre enim neris servum tutores uni tutoruliber homo, cum bona fide serviret, mandaverit Titio ut redimeretur et nummos ex eo peculio dederit, quod ipsum sequi, non apud bonae fidei emptorem relinqui debuit, Titiusque pretio soluto liberum illum manumiti iudicio, ut sibi actiones mandet, quas habet adversus eum a quo comparavit. plane si eam pecuniam dederit, quae erat ex peculio ad bo
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ ẽcessat maudati acc̃. ⁊ eaten᷑
competit. qͣtenus inter ẽ. ut pu¬
tamandami tibi ut fundum em̃¬
es. si int̾erat inea emi. teñbis.
atetm. si hunc eundẽ fundum e

Expanded text:
interest, cessat mandati actio, et eatenus competit, quatenus interest. ut puta mandaui tibi, ut fundum emeres: si intererat mea emi, teneberis: ceterum si eundem hunc fundum e
Abbreviated transcription (Latin):
liũ duudi equũ ẽ uͥ ad qͣntitatẽ eius
indempnis acoherede pr̃et᷑ porro eũ
quẽ adu̾sus exͣneũ defendi opͣortet

Expanded text:
lium dividi aequum esse, ut ad quantitatem eius indemnis a coherede praestetur: porro eum, quem adversus extraneum defendi oportet
Abbreviated transcription (Latin):
d̾i ꝙ peculii ꝑtem fr̃ sit ꝯsocut᷑: a deo
ut si p̾legatum fllio eid̾ q debitori
ie fuiss deluctio huius debiti a fr̃e
tum ẽẽt tm̃ iudicio eum familie ħ¬
ciscunde repetiturũ a coheredib fuis¬
se qͣntum abhis c̾ditor accõe de pecu¬
lio consequi potuisset. Ig ⁊̃ sire ĩ tegͣ¬
.familie ħciscunde agatur ita petu

Expanded text:
d peculii partem frater sit consecutus, adeo ut, si praelegatum filio eidemque debitori id fuisset, deductio huius debiti a fratre tum esset, tantum iudicio eum familiae erciscundae reciperaturum a coheredibus fuisse, quantum ab his creditor aclio consequi potuisset. igitur et si re integrciscundae agatur, ita pecu
Abbreviated transcription (Latin):
cãposuit ⁊ fugit. Ꝙ accep̃ ñ alit̾ se
readiturũ agebat qͣm si pecuniã ac s¬
cepiss accep̃ asiulo ⁊ refldidit magi¬
dem. Qͤ situm ẽ anpecũia abeo repeti
possit R̾. Si is qui pigñi accepisset
magidẽ alienã scit ap̃ se pigñi deponi¬
dł furti cum se obligasse ideoq si pecũiã
a s̃uullo accepiss redmĩdi furti cã pꝰ
se tẽpeti. S si uesciss alienã ap̃ se

Expanded text:
it et fugit: qui accepit non aliter se redditurum aiebat, quam si pecuniam accepisset: accepit a servulo et reddidit magidem: quaesitum est, an pecunia ab eo repeti possit. respondit, si is qui pignori accepisset magidem alienam scit apud se pignori deponi, furti eum se obligasse ideoque, si pecuniam a servulo accepisset redimendi furti causa, posse repeti: sed si nescisset alienam apud se
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ ad quẽ peruenit eciã si ałi
mctũ fecit. nam in alt̾ins p̾mi¬
Ium ũti alienum metunt ñ opor¬
tet. ¶ lab̾o ait. siquis ꝑ mecũ
reus sit constitutus ⁊ fideiussorẽ
uolentẽ decłit ⁊ ip̃e ⁊ fide iussor
lib̾atur. si solus fidenissor me¬
tu access̾it ñeciam yxus. solus fi¬
deuissor liu̾atur. ¶ Quadrupla¬
tur autẽ id qͣnti ea reserit .i. cum
fruct̾ib ⁊ omñi cã. ¶ Siquis ꝑ¬

Expanded text:
autem ad quem peruenit, etiamsi alius autem ad quem peruenit, etiamsi alius metum fecit: nam in alterius praemium uerti alienum metum non oportet. Labeo ait, si quis per metum reus sit constitutus et fideiussorem uolentem dederit, et ipse et fideiussor libtu accessit, non etiam reus, solus fideiussor liberabitur. Quadruplatur autem id quanti ea res erit, id est cum fructibus et omni causa. Si quis
Abbreviated transcription (Latin):
Hec autẽ accio cũ arbitraria
sit ht̃ reus licentiã usq ad sũã
ab arbitro uatam restitutõnẽ
fac̾e ꝙ ñ fec̾it iure meritoq qͣ¬
drupli condempnatõem patiet᷑.
aliqũ ium tũ ⁊ si metus adhi¬
bitus ꝓponatur arbitrium ab¬
solutionem afferat. Quid enĩ
simetũ quidẽ ticius adhibuit
me ũ conscio res aut̃adme ꝑ¬
uenit. ⁊ hec ireb humains ñ
ẽ sñ dolo malo meo ñ ne iudicis
offõ absoluar. aut sis̾tuis ĩfu¬
ga ẽ eq̃ sicauero uidicis offõ me
si in meã potestatẽ peruen̾it re¬
stitut turũ absolui debebouñ
quidam putant bona fide emp¬
torem ab eo qui ium intulit cõ
parantẽ ñ teñi nec eum qui
dono accepit ł cuires legata ẽ
s rectissime iuliano uidetur
etiam hos teñi ne metus quẽ
¶Epassus sum mͥ cap̃tiosus sit pe¬
dius quoq lib̃ .uiii. scrib̾. arbi¬
trium uidicis in restituenda re
tale ẽẽ deb ut eum quidẽ qui
ium ad misit uibeat restitu̾e.
⁊̃ si ad alium res peruenit. Eũ

Expanded text:
Hec autem actio cum arbitraria sit, habet reus licentiam, usque ad sententiam ab arbitro datam, restitutionem  non fecerit, iure meritoque qdrupli condemnationem patietur. Aliquando tamen et si metus adhibitus proponatur, arbitrium absolutionem adfert. quid enim si metum quidem Titius adhibuit me non conscio, res autem ad me peruenit, et haec in rebus humanis non est sine dolo malo meo: nonne iudicis officio absoluar? aut si seruus in fuga est, aeque, si cauero iudicis officio me, si in meam potestatem peruenerit, restituturum, absolui debebo. unde quidam putant bona fide emptorem ab eo qui uparantem non teneri nec eum qui dono accepit vel cui res legata est. sed rectissime Viviano videtur etiam hos teneri, ne metus, quem passus sum, mihi captiosus sit. Pedius quoque libro octavo scribit arbitrium iudicis in resttale esse, ut eum quidem qui vim admisit, iubeat restituere, etiamsi ad alium res
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cipitaret cetͣm ⁊̃ cumꝰ quis fugii¬
nũ dr̃et qui domi in altũ loc̃ se ad
p̃cipitand̾ ascendiss mag̃ q h̃c
mortẽ sibi c̃ scisc̾e uoliuiss. Iud̾ enĩ
ꝙ pleꝵq ab ĩpͣdentib inquid dici so¬
l eũ cẽ fugitinũ qͥ nocte alicͣsine uo¬

Expanded text:
praecipitaret ceterum etiam eum quis fugitivum diceret, qui domi in altum locum ad praecipitandum se ascendisset, magisque hunc mortem sibi consciscere voluisse. illud enim, quod plerumque ab imprudentibus, inquit, dici solet, eum esse fugitivum, qui nocte aliqua sine vo
Abbreviated transcription (Latin):
accid̾ c̃ pͥma facie quid alienã reue
suãra aũ obligatõem suscipiat ũ ecce u
ancilla ob pacc̃oẽ lib̾tatis ex ꝯꝓmis¬
sore dato p̾m anumissõe icdipm sus¬
tipi at ꝙ ex ꝓmissor debeat aut si hr̃¬
ditatẽ eiu̾it ⁊ es alienũ hr̃ditariũ ĩ
se tnͣsscͥhat aut si ꝓfide iussor e suoĩt¬
cedat.. De pigñib prioris debitoris
ñ ẽ c̾ditori noua ãccõe op c̃ qͣi serui¬
ana q̃ ⁊ lypotecaria uocatur ĩ his

Expanded text:
accidit, cum prima facie quidem alienam, re uera autem suam obligationem suscipiat. ut ecce si ancilla ob pactionem libertatis expromissore dato post manumissionem id ipsum suscipiat quod expromissor debeat, aut si hereditatem emerit et aes alienum hereditarium in se transcribat, aut si pro fideiussore suo intercedat.De pignoribus prioris debitoris non est creditori noua actione opus, cum quasi Seruiana quae et hypothecaria uocatur in his
Abbreviated transcription (Latin):
ili ratiario c̃dilit cum ad diẽ
pecume. Non solu̾etur ratem
ĩ fiumini. sua auctoritate deni¬
abstulit. si inuipo ratiario re
ꝯcessiss ut retiñet culpã dñ tãx¬
tũ faciat lib̾m ẽ debitori s̾uũ ꝓ
noxe dedicõe relinq̃re. ꝙ. si sciẽs
fure mͥ pign̾i ded̾it ⁊ sꝑ siꝑat᷑
fũt ꝓ noxe declito ap̃ me relĩ¬
q̃re nicħominꝰ hĩturum me
pigñaticiã accõe in dempnẽ
me pͣraret ẽad̾ suanda eẽ uił¬

Expanded text:
i ratiario crediderat, cum ad diem pecunia non solueretur, ratem in flumine sua auctoritate detiabstulit. si inuito ratiario retconcessisset, ut retineret, culpam dumtaxtum faciat, liberum est debitori servum pro noxae deditione relinquere: quod si sciens furem pignori dederit, etsi paratus fuerit pro noxae dedito apud me relinquere, nihilo minus habiturum me pigneraticiam actionem, ut indemnem me praestet. eadem servanda esse I
Abbreviated transcription (Latin):
dinc̃ stellionatus nõie plectetur
ut ẽ sepissiẽ rescͥptũ.: S ⁊ siquis
rem alienã michi pigñi dedit sci¬
eus prudensq ł siquis alii obliga¬
tam michrobligau̾it necme de
hoc c̾tiorau̾it god̾ cͥmine plectet᷑
plane si ca res ãpla est ⁊: ad mo¬
dic̃a eris fu̾it pign̾ata dici debeb̾¬
captus sit qui pigñ ẜ o loco accep̃.¬

Expanded text:
dinem stellionatus nomine plectetur, ut est saepissime rescriptum. Sed et si quis rem alienam mihi pignori dederit sciens prudensque uel si quis alii obligatam mihi obligauit nec me de hoc certiorauerit, eodem crimine plectetur. plane si ea res ampla est et ad modicum aeris fuerit pigncaptus sit, qui pignori secundo loco accep
Abbreviated transcription (Latin):
posũat. equissimũ erat pupillũ
teñi qͣm dui p̃positus manet. re¬
mouendus enĩ fuit acutorib si
etatis utet᷑ ñ sine cause cognitõe.
De quo palã proscriptum fu̾it ne
cũ eo cͣchat᷑ is p̃positi loco ñ hẽtur
ñ enĩ ꝑmittẽdũ erat qͣi c̃ iustitore
cet̾m qui p̃ posuit tenebit᷑ ip̃a p̃po¬
siciõe.: ꝓicħe palã si accipimꝰ
claris litt̾is uͭ de plano recte logi p̾sit
añ tab̾nã scił. Pante cũ locũ inquo
negotiatio exerc̾et᷑ ñ ĩ loco remoto
s ĩ uidẽti litt̾is utrũ g̾cis an latinis
puto sccłm loci ꝯͣdicõem nequs cã¬
ri possit igũantia litt᷑aꝵ c̃te siqͥs
dicat ignorasse litt̾as ł ñ obs̾uasse
ꝙ ppositũ erat. c̃ multi leg̾ent c̃q̃
palam eẽt p̃positũ ñ audiet᷑. ¶ ꝑ¬

Expanded text:
posuerat, aequissimum erit pupillum teneri, quamdiu praepositus manet: remouendus enim fuit a tutoribus, aetatis utetur non sine causae cognitione. De quo palam proscriptum fuerit, ne cum eo contrahatur, is praepositi loco non habetur: non enim permittendum erit cum institore ceterum qui praeposuit tenebitur ipsa praepositione. Proscribere palam sic accipimus claris litteris, unde de plano recte legi possit, ante tabernam scilicet uel ante eum locum in quo negotiatio exercetur, non in loco remoto, sed in euidenti. litteris utrum Graecis an Latinis? puto secundum loci condicionem, ne quis causari possit ignorantiam litterarum. certe si quis dicat ignorasse se litteras uel non obseruasse quod propositum erat, cum multi legerent cumque palam esset propositum, non audiet
Abbreviated transcription (Latin):
so t̾e die ꝓferendo canebatur ce¬
sit arbit̃ plenũ ꝯꝓmissum ap¬
plłatur quod de reb ꝯtrou̾sũs ne
cõpositũ ẽ nam ad om̃s ꝯtrou̾siã
ꝑtinet. S si forte de unare sit dlil¬
pͥntatio licet pͥleñ ꝯꝓmissũ ac¬
tum sit: tam̃ ex cet̾s cͦius ͦ accões
suꝑ ẽẽ id eñ uenit ĩ ꝑinissum de
quo actum sit ut neniret. s ẽ
tuicius. siquis de certareꝯ ꝓmis¬
sum fact᷑us st de ea sola ex p̃rim̃¬
ob tempcrare litigatores si arbit
aliquid ñ honestũ usserit ¶ Si

Expanded text:
so de die proferendo caueatur: cesit arbiter.Plenum compromissum appellatur, quod 'de rebus controuersiisue' compositum est: nam ad omnes controuersias pertinet. sed si forte de una re sit disputatio, licet pleno com‹promisso› actum sit, tamen ex ceteris causis actiones superesse: id enim uenit in compromissum, de quo actum est ‹ut› ueniret. sed est tutius, si quis de certa re compromissum facturus sit, de ea sola exprim‹obtemp‹e›rare litigatores, si arbiter aliquid non honestum iusserit.Si
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ accõ negatiua dño competat
ad u̾sus fructuarium mag̃ tñ de
suo iuire ag̾e uidet᷑ qͣm alienot̃ in¬
uito se negat uis eẽ utendi fructu¬
ario ł sibi uis c̃ẽ ꝓhibenddi. ꝙ si forte¬
tr qui agit dñs ꝓprietatis ñ sit qͣm S¬
ius fructuat᷑i uis utenciñ hãt. u ĩs¬
cet tñ uire qͦ possõres s̃ pͥoͣt iores lict
nullũ uis hãm.utrũ aut̃ ad¬
u̾sus dũm dñ taxat in rem accio
lisu fructuario ꝯpetat.an ⁊̃ adu̾¬

Expanded text:
enim actio negatiua domino competat aduersus fructuarium, magis tamen de suo iure agere uidetur quam alieno, cum inuito se negat ius esse utendi fructuario uel sibi ius esse prohibendi. quod si forte qui agit dominus proprietatis non sit, quamuis fructuarius ius utendi non habet, uincet tamen iure, quo possessores sunt potiores, licet nullum ius habeant. Utrum autem aduersus dominum dumtaxat in rem actio usufructuario competat an etiam adue
Abbreviated transcription (Latin):
itio ⁊ teio stichum legauit de¬
lib̾anteseio. cum ticius uenddicas¬
set legatum stichus ottisus est¬
de iude deinde scius repudiauit
legatum ꝓinde ticins agere pos
gatum. ħetedis ẽ accõ ꝑiñ acsi
legatus ñ eẽt ita huius actõ hac
si solus legatus ẽet: Si domi¬
nuc s̾ium ꝙ̃ te tuis mortifere
uulñau̾at lib̾m ⁊ heredẽ ẽẽ ĩ¬
sabini opimouem qui puta¬
potuit. Nam saue absuidum
accideret ut hr̃s p̃cium qͣi occi¬
si conseqͣtur euis ciũ hr̃s extitit.
¶Q si ex ꝑte eium dñs heredemc̃
ub̾tate ẽẽ iussunt coberes eis
mortuo eo. aget lege aquilia.

Expanded text:
itio et Seio Stichum legauit: ‹de›liberante Seio, cum Titius uindicasset legatum, Stichus occisus est: deinde Seius repudiauit legatum. perinde Titius agere possgatum heredis est actio perinde ac si legatus non esset, ita huius actio est ac si soli legatus esset.Si dominus seruum, quem Titius mortifere uulnerauerat, liberum et heredem eSabini opinionem, qui putapotuit: nam sane absurdum accidet, ut heres pretium quasi occisi consequatur eius, cuius heres exstitit. quod si ex parte eum dominus heredem cum libertate esse iusserit, coheres eius mortuo eo aget lege Aquilia.
Abbreviated transcription (Latin):
buit ꝙ si ũ hũit c̃ eo agendum
ẽ qui fecit. : Siqͣdrupes ciuus
nomne accio ẽet cum domĩo
qui pauꝑes feciss zab alio oc¬
cisae̾ t̃ eo lege aquilia agitire
extimatio ũ ad corp̃ qͣdrupedis
s ad c̃am ẽiũis inqͣuo de pauꝑe

Expanded text:
it, cum eo agendum est qui fecit.Si quadrupes, cuius nomine actio esset cum domino, quod pauperiem fecisset, ab alio occisa est et cum eo lege Aquilia agitur, aestimatio non ad corpus quadrupedis, sed ad causam eius in quo de paupe
Abbreviated transcription (Latin):
Eũm quem tem̃e adu̾sariũ suũ in
uidictũ uocasse ꝯfitĩt: uiaticalitis¬
q sumpt᷑ adu̾sario suo redłe oꝑ¬
tebit. Iudicib de ui̾ę dubitan¬
tĩb p̃sides responde solent. de factoꝵ
sicientib ñ debent p̾sides osiliũ ĩ¬

Expanded text:
Eum, quem temere aduersarium suum in iudicium uocasse constitit, uiatica litisque sumptus aduersario suo reddere oportebit. Iudicibus de iure dubitantibus praesides respondere solent: de facto consulentibus non debent praesides consilium im
Abbreviated transcription (Latin):
dem re dati eẽnt: ñ millos causa
audita ẽxcusatos cẽ: et in eorum
locum alioᷤ ẽe sumptossi quere¬
latur si singulorũ iudicũ mu¬
taacio eadẽ rẽ an aliud iuditiũ fe
rem eantẽ ⁊ iudiciũ item ꝙ ante¬
a fuiss ꝑm̾añe nec in hoc solum
uenire ut ꝑtib omutatis ead̾ res
existimaretur s ⁊ inmultis ce tis
reb nam ⁊ legionẽ eandẽ hr̃i ex qͣ
inuiti decessissent quoꝵ in locum
aliĩ subiecti eẽnt ⁊ ppłm eund̾ ħ
fuiss. c̃ ex illis nemo nunc uiũ¬
eẽt ut nulla tabła eadem ꝑma¬
eandẽ eẽ existimari. Quid siquis
putaret ꝑtib omutatis aliã remco¬
tĩ forẽ ut euis rõe nos idẽ ip̃i ñ idẽ
eẽnuis qui abhinc amio fuissemꝰ.¬

Expanded text:
dem rem dati essent, nonnullos causa audita excusatos esse inque eorum locum alios esse sumptos, et quaerebatur, singulorum iudicum mutatio eandem rem an aliud iudicium fecrem eandem et iudicium idem quod antea fuisset permanere: neque in hoc solum euenire, ut partibus commutatis eadem res esse existimaretur, sed et in multis ceteris rebus: nam et legionem eandem haberi, ex qua multi decessissent, quorum in locum alii subiecti essent: et populum eundem hoc fuissent, cum ex illis nemo nunc uiueesset, ut nulla tabula eadem permaeandem nauem esse existimari. quod si quis putaret partibus commutatis aliam rem fieri, fore ut ex eius ratione nos ipsi non idem essemus qui abhinc anno fuissem
Abbreviated transcription (Latin):
iͦ a ñ aditã hr̃litatẽ ad quisita ad
manumissũ ꝑuẽire. at. siquis ex siqͥs¬
exͣneo poculiũ suilogau̾it ĩ ꝯiectura
uoluntatis testatoris q̃stio nͤnł eẽ ⁊
ueri similius eẽ il legatũ ꝙ mortis

Expanded text:
 ante aditam hereditatem adquisita ad manumissum pertinere. At si quis extraneo peculium servi legaverit, in coniectura voluntatis testatoris quaestionem esse, et verosimilius esse id legatum quod mortis
Abbreviated transcription (Latin):
Iom is qui
pamphilum aut stichũ deb si¬
mul utrũq solu̾it si p̾ea qͣm utr̃¬
q soluit aut ut̃q aut alt̾ ex bis
desiit in reꝵ nat᷑a cẽ nichil r̾epe¬
tet id enĩ remam anebit in solu¬
ne ab eo ꝑpetũa petatur ⁊ ꝑ mpru¬
dentiã solu̾it condice stipulatori
pot̾it ⁊ ideo reus quidẽ manet obli

Expanded text:
m is qui Pamphilum aut Stichum debet simul utrumque solverit, si, posteaquam utrumque solverit, aut uterque aut alter ex his desiit in rerum natura esse, nihil repetet: id enim remanebit in solune ab eo pecunia petatur, et per imprudentiam solverit, condicere stipulatori poterit et ideo reus quidem manet oblig
Abbreviated transcription (Latin):
ad ministͣcõ mandata mandati
qͣ q̃cum teñi quẽadmod̾ solet
mandati ten̾i debitor qui credi¬
toris su negotia gessit.:Ma¬
riuꝰ paulus quidam fidenisserat
p dampnrde m̃cedem pactus ob
suã fideuissionẽ. Et sub nomine
alternis exeuentu litis caneͬat
sibi certam qntitatem dari hica
clandio saturmuo p̾tore maio¬
res fruttus inferre uissus erat᷑. ⁊
aduocatõmbꝰei idem saturnitius
interdixerat. idebatur autẽ mͥ
iudicatum solui fidenississe. ⁊ q̃i
redemptor litis extitisse ⁊ elle a
dampiude manditi iuditio ꝯseqͥ¬
quoderat adempnatus. s rectis¬
sime diui fr̃s rescriꝑserunt nul¬
lamactionẽ eũ ꝓpͣt snãcallidi¬
cesserat. ad talem redemptõẽ.¬
marcellus aut̃ sic loquitur de
eo qui pecunia accepta spopõd̾
ut siquid̃ hocactum ẽ. ut suo
ꝑiculo spͥond̾et nulla accõe a¬
gat. si u̾o ñ hocactum ẽ iilisei
potius actio ꝯpetit. que sña uti¬
litati rerum consentanca est.
alarium ꝓcuratori ꝯstitutum si

Expanded text:
administratio mandata, mandati quoque eum teneri, quemadmodum solet mandati teneri debitor, qui creditoris sui negotia gessit. Mrius Paulus quidam fideiusserat pro Daphnide mercedem pactus ob suam fideiussionem et sub nomine alterius ex euentu litis cauerat sibi certam quantitatem dari: hic a Claudio Saturnino praetore maiores fructus inferre iussus erat et aduocationibus ei idem Saturninus interdixerat. uidebatur autem mihi iudicatum solui fideiussisse et redemptor litis extitisse et uelle a Daphnide mandati iudicio conseqquod erat condemnatus. sed rectissime diui fratres rescripserunt nullam actionem eum propter suam callidicesserat ad talem redemptionem.Marcellus autem sic loquitur de eo qui pecunia accepta spopondit, ut, si quidem hoc actum est, ut suo pericul‹o› sponderet, nulla actione agat, sin uero non hoc actum est, utilis ei potius actio competat: quae sententia utilitati rerum consentanea est. alarium procuratori constitutum
Abbreviated transcription (Latin):
uolu̾it. atq ideo fidẽ. habi place¬
tis oꝑteat. aneuentũ maiores
pecunie p̾mio cͣtͣ bonos mores ꝓ¬
muchi cã recdat q̃ accõe mͥ teneat᷑.
⁊ labeo putat mandati eun ten̾i.
nec ẽẽ ꝓbabilẽ sñam existimãti¬
ium ex hac cã agi posse depõĩti.
unius cuinsq enim ccctus ⁊ mi¬
tium spec̾tandum ⁊ cã s ⁊ si ꝑ col

Expanded text:
oluerit atque ideo fidem adhiberi placitis oporteat an euentum litium maioris pecuniae praemio contra bonos mores promihi causae reddat, qua actione mihi teneatur? et Labeo putat mandati eum teneri nec esse probabilem sententiam existimantium ex hac causa agi posse depositi: uniuscuiusque enim contractus initium spectandum et causam.Sed et
Abbreviated transcription (Latin):
inde manumissus fimdum loca¬
u̾it. sola locatio fundorum iniu¬
dicio neg̃or gõr dedlucitur quia
ex suꝑioris temporis administra¬
td̾e nich amplius iniudicio cͣcclu¬
ti potest qͣm id sine quoratio lib̾¬
Itatis tempore administratoꝵ ne¬
deb̾eaiunt. Ideo q qͣntum si aluis
eius negotia gessiss seruare pͥotuis
h. tm eumqui asemetip̃o ñ exegit᷑
negõr gestor actione id pr̃aire co¬
gitur sceu̾ ñr. ait putare se quod
sab̾. scb̃. deb̾e a capite fõnem redeẽ¬
dam sit intelligi. ut ap̃pareat qͥ l
reliquũ fu̾at. tunc cum primum
lib̾. cẽ ceꝑit ñ ut dolum aut cul¬
pam inseruitute admissã mobli¬
gationem reuocet. Itaq si ĩueuia¬
tur ł malomore pecunia inf̾uitu¬
te irrogata lib̾abitur.  Si lib̾o
homini qui bona fide mͥ seruiebat
mandarẽ ut aliquid agat ñ fore c̃
eo mandati actionẽ lab̾o ait. quia
ũ lib̾a uoluntate exequitur rẽ sibi

Expanded text:
inde manumissus fundum locauerit: sola locatio fundorum in iudicio negotiorum gestorum deducetur, quia ex superioris temporis administratione nihil amplius ‹in› iudicio deduci potest quam id, sine quo ratio libertatis tempore administratorum nedebere aiunt: ideoque quantum, si alius eius negotia gessisset, seruare potuisset, tantum eum, qui a semet ipso non exegerit, negotiorum gestorgitur. Scaeuola noster ait putare se, quod Sabinus scribit debere a capite rationem reddendum sic intellegi, ut appareat, quid reliquum fuerit tunc, ‹c›um primum liber esse coeperit, non ut dolum aut culpam in seruitute admissam in obligationem reuocet: itaque si inueniatur uel malo more pecunia in seruitute erogata, liberabitur. Si libero homini, qui bona fide mihi seruiebat, mandem, ut aliquid agat, non fore cum eo mandati actionem Labeo ait, quia non libera uoluntate exsequitur re
Abbreviated transcription (Latin):
Si iustoͬ metu ꝑt̾ritus cognitiõnẽ
ad qͣm ut ĩctus iret pͣotens ad¬
u̾saruis minabatur id ꝙ hr̃e li¬
cebat cõpulsus uendidit. rei sue
equitati ꝑ p̃sidem ꝓuincie resti¬
frutr. ¶ Sifencrat᷑or inciuilit᷑
ꝓhibendo cau̾e cõpusit ultra qͣn¬
titatẽ debite pecunie. his ꝓbatis
ꝯpetens uidex rẽ suc equitati re¬
sticiui dec̾nat. ¶ Siquis quod ad¬
ũsario ñ debebat delegante co ꝑ
ium apparitione p̃sidis int̾uen¬
ente sinc notione uidicis coactus
c̃ dare uidex iuciuiliter extorta
restitui abeo qui rei dampnũ p̃¬
stit̾it iubcat. ꝙ sidebitis satis fe¬
c̃it simplici iussione ⁊ ñ cognitõe
hĩta qͣmuis ũexͣ ordinem exacci¬
oneui ficri. sciuilit̾ oportuit tm̃
q̃ solutõni debitarum ab co ꝙͣ¬
titatũ ꝓfec̾iint. reuocari inciui

Expanded text:
Si iusto metu perterritus cognitionem, ad quam ut uinctus iret, potens aduersarius minabatur, id quod habere licebat compulsus uendidit, res suae aequitati per praesidem prouinciae restituitur.Si faenerator inciuiliterinibus prohibendo cauere compulerit ultra quantitatem debitae pecuniae, his probatis competens iudex rem suae aequitati restitui decernat.Si quis, quod aduersario non debebat, delegante eo per uim, apparitione praesidis interueniente, sine notione iudicis, coactus est dare, iudex inciuiliter extorta restitui ab eo, qui rei damnum praestiterit, iubeat. quod si debitis satisfecit simplici iussione et non cognitione habita, quamuis non extra ordinem exactionem fieri, sed ciuiliter oportuit, tamen quae solutioni debitarum ab eo quantitatium profecerunt, reuocare inciui
Abbreviated transcription (Latin):
finitũ redibitõi p̃t̾iit cã cognita u¬
diciũ dabim̃ incause ã cognitõe hoc
u̾sabitur si aut mora fuit ꝑuẽt̾u¬
torem aut il fuit p̃sens cui redd̾et᷑
aut aut iusta cã ĩtcessit cur intra
d̾erunt obsuanda q̃ de ꝑtu fructibꝰ
accessõib q ⁊ q̃ de mortuo reclibẽdo
tydc̃a sunt. Ꝙ emptõni accidit
ꝑtem eẽ uendicõis prudentib ui¬
taq sĩt suꝑi uẽlitor de morbo u
cedat alii rei hõ ead̾ ⁊ p̃dic̃e ⁊ ꝑuutr̃e

Expanded text:
ita iudicium dabitur: in causae autem cognitione hoc versabitur, si aut mora fuit per venditorem, aut non fuit praesens cui redderetur, aut aliqua iusta causa intercessit, cur intra dem erunt observanda, quae de partu fructibus accessionibus quaeque de mortuo redhibendo dicta sunt. Quod emptioni accedit, partem esse venditionis prudentibus vitaque sicut superius venditor de morbo viaccedat alii rei homo, eadem et prae
Abbreviated transcription (Latin):
Sed si hac lege emi. ut manuiuit¬
tã ex ꝯstitutõe diui ui arci uenit
ad lib̾tatẽ cũ sim patronus in ius
uocari ñ pot᷑o/ s si sc̃ nũmisemiꝰ.¬
⁊ fidem fregi ꝓ parrono ũ ħabebor.¬
Ostĩtuta cc̃ logẽ nendicõis uẽdi¬
torẽ ħ̾ebit pãtronũ si haclege ue¬
merat ut si ꝓstituta cẽt fie̾t lib̾a
did̃ lib̾tatem ꝯsequitur. s houorẽ
hab̾i ei eqũumñ ÷. ut ⁊ marcelł¬

Expanded text:
Sed si hac lege emi ut manumittam, et ex constitutione diui Marci uenit ad libertatem: cum si‹m› patronus, in ius uocari non potero. sed si suis nummis emi et fidem fregi, pro patrono non habebor. Prostituta contra legem uenditionis uenditorem habebit patronum, si hac lege uenierat, ut, si prostituta esset, fieret libera. didit, libertatem consequitur, sed honorem haberi ei aequum non est, ut et Marcel
Abbreviated transcription (Latin):
pomp̃. cum amisisse honorẽ: s si
fu̾it restitut᷑ exit ei ⁊̃ huiꝰ edicti .¬
incd̃ saluũ.  Parentes patroni
⁊̃ adõptiui excipũt s tamdm qͣm¬
adoptiua familia susceptus/ S
si filus mens emancipatus adop¬
tai̾it. filium hic nepos in ius uo¬
cari pot̾it. Nam mͥ alienus ÷ li¬
u̾os aut̃ sccłm cassiũ ut in parenti¬
b ⁊ ultra Rnepotem accipim᷑. ¶ Si
lib̾ta ex patͦno fu̾it enxa mutuo
se ip̃a ⁊ filius euis inuis ñ nocabũt¬
¶Sm̃ aut̃ lib̾i patͦni capitis accusa¬

Expanded text:
amississe honorem. sed si fuerit restitutus, erit ei etiam huius edicti commodum saluum.Parentes patroni etiam adoptiui excipiuntur: sed tamdiu quamadoptiua familia susceptus. sed si filius meus emancipatus adoptauerit filium, hic nepos in ius uocari poterit: nam mihi alienus est.Liberos autem secundum Cassium, ut in parentibus, et ultra trinepotem accipimus.Si liberta ex patrono fuerit enixa, mutuo se ipsa et filius eius in ius non uocabunt.Sin autem liberi patroni capitis accusa