comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Sł  Fideuissorẽ sism̃ torectõe
bonitatis rectici ꝓ aft̃o triticũ spopõ¬
dit quodlib triticum dãtoreũ lib̾are
ppͣsse existimo. areo aũt nõ aliud n¬
ticũ repetẽ potĩt. quã quo pessumo iͥ¬
tico liberare se astipulatore licuit. it¬
ditori lib̾ari potuit fideuissori dure.

Expanded text:
 Fideiussorem, si sine adiectione bonitatis tritici pro altero triticum spopondit, quodlibet triticum dando reum liberare posse existimo: a reo autem non aliud triticum repetere poterit, quam quo pessimo tritico liberare se a stipulatore licuit. iteditori liberari potuit, fideiussori dare
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃. Item si obstetͥx medicam̃tũ de¬
derit q iñ m̾ulier ꝑierit labeo distin¬
guit. ut siquit̾ suis manib supposu¬
it uioeatur occidisse. Sinu̾o dedit ut
ĩibi mulier offeret infactũ actõnẽ
tantã. que sentẽtia u̾a est. mag̃ eñi
cam̃ mortis p̃stitit ꝗͣ occiõ. ¶ Siquis
ꝑiũ uł suasũ medicam̃tũ alicui in¬
fundit uł ore ł d istere. uł sieum
imxit malo ueneno. lege aquilia
cũ teneri. q̃ admodũ obstetͥe subpo¬
nens tenetur. ¶Siquis hõm̃e fa¬
me necauĩt infactũ actõe teneri
neratiꝰait. ¶ Siẜnũmeũ equitãtẽ
ꝯcitaro equo effeceris influm p̃cipi¬

Expanded text:
. Item si obstetrix medicamentum dederit et inde mulier perierit, Labeo distinguit, ut, si quidem suis manibus supposuit, uideatur occidisse: sin uero dedit, ut sibi mulier offerret, in factum actionem dandam, quae sententia uera est: magis enim causam mortis praestitit quam occidit. Si quis per uim uel suasum medicamentum alicui infundit uel ore uel clystere uel si eum unxit malo ueneno, lege Aquilia eum teneri, quemadmodum obstetrix supponens tenetur. Si quis hominem fame necauerit, in factum actione teneri Neratius ait. Si seruum meum equitantem concitato equo effeceris in flumen praecipi
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ testatoĩs uitio reputẽt ut merito re¬
pellendꝰ nõsit. ¶ Filiꝰ testatõis quicum
titio eiꝰtẽ pecinue reus fua̾t. lib̾moẽ titio
legata. ꝑ acceptilationẽ nti lib̾itꝰ ab acti¬
one mostitiosi restam̃ti ñ sũmouebĩt
̃ ceuola.itia filũ m̃dem ĩstituit. filio
legatum tedit. eodẽ testam̃to itacauit
q̃ uire intestati. itẽ que dari uissero. ea uti
dentur. frm̃tip fid̃i ciꝰ ꝯmitto. Quesitum est
sisoror cẽtum uirali iuditõ optiñt. an
stato hĩdes bõꝵue possessores successuros
cedat fid̾i ꝯnuitere possit .sꝵ. posse. pau¬
lus nõtat. ꝓbat aũt nec fim̾ ꝯmissa abin¬
testato dita deberi qi adem̃te.
Dip̃. Pit̃ filiũ emancipauit anepotẽ
exeo retinuit. emancipat᷑ suscepto
uꝰa filio duob exh̃dati ᷤᷤ patre pt̾ito ui¬
ta decessit. inͥqõe deinossitoso testam̃to
p̃cecente cã filioꝵ patris intẽtio ad huc
pendet. Ꝙ sicont filios iudicetur pater
ad q̃relã uocatur. q suã intentõnẽ im

Expanded text:
d testatoris uitio reputetur, ut merito repellendus non sit.Filius testatoris, qui cum Titio eiusdem pecuniae reus fuerat, liberatione Titio legata per acceptilationem Titii liberatus ab actione inofficioum.Titia filiam heredem instituit, filio legatum dedit: eodem testamento ita cauitetiam iure intestato: item quae dari iussero, ea uti dentur fiantque, fidei eius committo.' quaesitum est, si soror centumuirali iudicio optinuerit, an stato heredes bonorumue possessores successuros credat, fidei committere possit, respondi posse.Paulus notat: probat autem nec fideicommissa ab intestato data deberi, quasi a demente..Pater filium emancipauit et nepotem ex eo retinuit: emancipatus suscepto postea filio, duobus exheredatis patre praeterito uita decessit. in quaestione de inofficiosi testamenti praecedente causa filiorum patris intentio adhuc pendet. quod si contra filios iudicetur, pater ad querellam uocatur et suam intentionem im
Abbreviated transcription (Latin):
scͥpͥtus quid nr̃s petath̃ditatẽ. filiuc uõ
odũ agẽt si nõ posutẽt s perẽt. ¶ Memi¬
ñisse. nt̃ oporebit eũ qui testam̃tũ ĩ ofti¬
nosũ inpro bedixit niõ op̾timut io qd̾
intestam̃to iccepit ꝑdẽie mofisco uendi¬
cari qĩ inꝯigno. sbl̃atĩ Si ei cemũ ausfer

Expanded text:
ditatem, filius uero odum ageret, si non possideret, sed peteret. Meminisse autem oportebit eum, qui testamentum inofficiosum improbe dixit et non optinuit, id quod in testamento accepit perdere et id fisco uindicari quasi indigno ablatum. sed ei dem
Abbreviated transcription (Latin):
si hoc se.tẽndit cilib̾tites ip̃o ittre ñ u ilẽt
nedegata debentur.S soluta repetunt
utili actioẽ repenuntur. fere aũt si nñ ꝯtro¬
u̾siam motã soluta sũt. qui optinuit re¬
petet. aita duuis adrianꝰ qt uuic piꝰ resqͥi

Expanded text:
si hoc se contendit: et libertates ipso iure non ualent: nec legata debentur, sed soluta repetuntuutili actione repetuntur. fere autem si ante controuersiam motam soluta sunt, qui optinuit repetit: et ita diuus Hadrianus et diuus Pius res
Abbreviated transcription (Latin):
det si in domñ euis deduceretut.
Eam u̾o que ab̾ eẽt exlitĩs uł m̃¬
tio suo duci admaritum ñ põsse.
det̾uctõe enĩ opus eẽ. in mariti
eum qui ab sentem accep̃ uxorẽ
deide reͣdiens acẽna uixta tybe

Expanded text:
cet, si in domum eius deduceretur: eam uero quae ab esset ex litteris uel nuntio suo duci a marito non posse: deductione enim opus esse in mariti, eum, qui absentem accepit uxorem, deinde rediens a cena iuxta Tibe
Abbreviated transcription (Latin):
Iuił. Quod silocus monum̃ti
hac .i. uenierit nemeũ in ferantur
quo sibi ius est inferri. pactũ quidẽ

Expanded text:
um Quod si locus monumenti hac lege venierit, ne in eum inferrentur, quos ius est inferri, pactum quide
Abbreviated transcription (Latin):
Ip̃. Del qd̃ pat familias uire hr̃¬
ditario adquisrait s mutioq hr̃dib
⁊tẽ cet̾sq successonb qualescũq fmmnt
licet sepelliri ⁊ mortuũ inferte q̃siex
minima parte hĩdes extestõ uł ab in¬
testato sunt. licet ñ ꝯsentiant aliui libe
em iopatiᷤᷤ dem ius ꝯcessumm est siue
exstiterĩt hr̃oes siue se abstineant
exiroatatiᷤᷤ aũt nͥ spcci alit̃ testator
iusto odio ꝯmotus cos uetuit huma¬

Expanded text:
 vel quod pater familias iure hereditario adquisiit. sed in utroque heredibus quidem ceterisque successoribus qualescumque fuerint licet sepeliri et mortuum inferre, etiamsi ex minima parte heredes ex testamento vel ab intestato sint, licet non consentianemancipatis idem ius concessum est, sive extiterint heredes sive sese abstineant. exheredatis autem, nisi specialiter testator iusto odio commotus eos vetuerit, huma
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ꝓͥe uł insepulcrũ uł in locũ alteriꝰ¬
antullisse dici potͣit.
ruere siñ decreto pontificũ seu unlu
pͥncipis alioqum in iuiriarũ fore.c¬
tionem adu̾sus eum qui eiecit. ¶ Si
locus religiosus ꝓpuro uenisse dicẽt.
p̃rot infactũ actõnẽ ineũ dat. ei . adq̃
eares ꝑtinet. que actõ ⁊ in hĩde̾ ꝯpent
cũ quasi exẽpto actõe ꝯtineat. ¶Si
in loc̃ publicis mib destinatũ intulĩt
quis mortuũ p̃tor ineũ uiditiũ dnt.
si tolo fecĩt. cerit ex̾ordinẽ plectẽdus
modica tũ cohr̃tiõe. s sisine tolo. or¬
uri apenatio ⁊ adediffitiũ ꝓducẽdiẽ.
nec solũ dño nec actõ ꝯpetit. uer eis
qͦ qui eiꝰdem loci nt̃ usũ fructũ . ł iliꝗ̃¬

Expanded text:
 vel in sepulchrum vel in locum alteriintulisse dici potest. ruere sine decreto pontificum seu iussuprincipis, alioquin iniuriarum fore actionem aduersus eum qui eiecit. Si locus religiosus pro puro uenisse dicetur, praetor in factum actionem in eum dat ei ad quem ea res pertinet: quae actio et in heredem competit, cum destinatum intulerit quis mortuum, praetor in eum iudicium dat, si dolo fecerit et erit extra ordinem plectendus, modica tamen coercitione: sed si sine dolo, uri appellatio et ad aedificium producenda est. Nec solum domino haec actio competit, verum ei quoque, qui eiusdem loci
Abbreviated transcription (Latin):
nil S criptus nr̃s pͥusqua nt̃oi¬
tatem adeat patr̃e familias mortu¬
um infẽndo faciot̾ religiosũ. necqui
putet hoc ip̃o ꝓhr̃de enm gerere fin¬
ge enĩ adhuc eum delib̾are deadeun¬
da hr̃oitate.¶ ego q̃ puto sinõ nr̃s eũ
intiłit. s quis alius hr̃dem uł cellã¬
te. ne prohr̃de agere uideatut. tm̃ eũ
locũ religiosũ facere puto. płmq enĩ
oefuncti. a ñ sepelliũit ꝗͣ quis hr̃s eiꝰ
existat. s locus fit religiõsus cũ de¬
functi fiñt naturalit᷑ e uidẽt admor¬
tuũ ꝑtinere locis inqu̾ẽ infertur. p̃¬
stim si ineũlocũ inferatur. inqueor
ip̃e destinauit. usq. toeo ũ ⁊̃ si in lega¬
tum locũ sit illatus abhĩde. illatione
tm̃ testatoris fit religiosus simͦ ĩ ilũi
locum tam oportime ĩferri ñ potuit.

Expanded text:
 Scriptus heres prius quam hereditatem adeat patrem familias mortuum inferendo locum facit religiosum, nec quis putet hoc ipso pro herede eum gerere: finge enim adhuc eum deliberare de adeunda hereditate. ego etiam si non heres eum intulerit, sed quivis alius herede cessante ne pro herede gerere videatur, tamen locum religiosum facere puto: plerumque enim defuncti ante sepeliuntur, quam quis heres eis existet. sed tunc locus fit religiosus, cum defuncti fuit: naturaliter enim videtur ad mortuum pertinere locus in quem infertur, praesertim si in eum locum inferatur, in quem ipse destinavit: usque adeo, ut etiamsi in legatum locum sit illatus ab herede, inlatione tamen testatoris fit religiosus, si modo in alium locum tam oportune inferri non potuit.
Abbreviated transcription (Latin):
cẽt nõ tonãdi aĩo mandati iuditio
eũ ibhr̃de ticii posse ꝯueniri ut ac¬
iõnes sius p̃stet. Id eat ⁊ si exacta
bligatam ac̾ditore emit. mãdati
iuiditõ ꝯuent̃ abhĩde debitoris
aiblato õĩ debito restituere cũ fru¬

Expanded text:
et non donandi animo, mandati iudicio eum ab herede Titii posse conueniri, ut actiones suas praestet: idem est et si exacta est e obligatam a creditore emit, mandati iudicio conuentum ab herede debitoris ‹o›blato omni debito restituere cum fru
Abbreviated transcription (Latin):
cati singulos ꝓparte dimidia ꝯue¬
uiri posse ⁊ debere. ¶ creditor yi¬
gniis uenoront. q̃ro am sieuicta sit pꝰ¬
sessõ ep̃tori. regressum ẽditor ac
mantatorẽ hr̃e posut. tan int̃ sit e̾¬
ditoris iure uendid̾it an cõi uire ꝓ¬

Expanded text:
arte dimidia conueniri posse et debere.Creditor pignus uendidit: quaero, an, si euicta sit possessio emptori, regressum creditor ad mandatorem habere possit et an intersit, creditoris iure uendideri‹t› an communi iure p
Abbreviated transcription (Latin):
sigantiũ int̃sit. ¶ Iulianꝰ ĩdistic̾te
scnbit siꝑeriꝰorẽ tefamoso telicto ad
arbittu itũ est.ł d̾eare dequa publicũ
iuditiũ sit ꝯstitutũ. Ueluti deadult̃i¬
is. sicariis ⁊ similib uetare debet
deinge̾nutate siũ delib̾tim̃tte q̃¬
stio fit. ⁊siẽtsid̃i cõꝓmissi cãlib̾taᷤdberi
dicar᷑. ⁊cẽ dĩcedũ ẽ. ĩppłłari atiõe. ¶ Si¬
ẜuus ꝯprõmisĩt. ñ cogñdũ dice̾ sen¬
tentiã arbitrũ nec sidixerit. pene exe¬
cutionẽ tantã tepeculio putat octa¬
uenꝰ.s ãsilib̾ cũ eõ ꝯpromisit̃ execu¬
tio atilsus lib̾m detur. iideanss: ma
gis ẽ ut nõ tetut. ¶ Ite ũqui romͣe

Expanded text:
litigantium intersit. Iulianus indistincte scribit: si per ‹er›rorem de famoso delicto ad arbitrum itum est, uel de ea ‹re›, de qua publicum iudicium sit constitutum, ueluti de adulteriis sicariis et similibus, uetare debet de ingenuitate siue de libertinitate quaestio sit et si ex fideicommissi causa libertas deberi dicatur. idem dicendum est in populari actione. Si seruu‹s› compromiserit, non cogendum dicere sententiam arbitrum, nec si dixerit, poenae ‹e›xsecutionem dandam de peculio putat Octauenus. sed an, si liber cum eo compromiserit, exsecutio aduersus liberum detur, uideamus: sed magis est, ut non detur.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯpromiseãt. futuꝵ ẽ p̃iũditiũ hrorta¬
ti si arbĩt suãm dicat. Ergo int̾ea ĩ¬
hibẽdꝰẽ arbit᷑. ¶ Dies ꝯpͣromissi pro¬
ferri põt. ñ cũ excõuentiõe. s cũ iussu
arbitri eam proferri necesse ẽ. ne pena
cõmittat᷑. ¶ Siãbit̃ sesecela̾e tẽptam̃t.

Expanded text:
promiserat, futurum est praeiudicium hereditati, si arbiter sententiam dicat: ergo interea inhibendus est arbiter. Dies compromissi proferri potest, non cum ex conuentione, sed cum iussu arbitri eam proferri necesse est, ne poena committatur. Si arbiter sese celare tempta
Abbreviated transcription (Latin):
ł aduocatũ ou̾ise partis.ł aliq̃ & his
quib cam suã ꝯmiserat. excoli clau
ũsatus est. locum habebit exstipula¬
ti acts. Et iõ siuelit ded̃olo actõne
ex̾tẽ aoi̾sariꝰ. nõ debebit. cũ hãt ex
stipulatu actione. ¶d sinuiꝰ mõi clau¬
siula incõꝓromislo ascͥpta ñ est. tũc
agit. ¶ Nõ cogetur arbit sentẽnã
dicẽ. nͥ penã ꝯpromusa sit. ¶ Simu¬
lier alieno noĩe cõꝓmittat. ñ ei̾t pecũ¬
Sintĩ rei est ut p̃tor senõ int̾poãt.
siue ĩ untõ nułlũ sit ꝯpromissũ. siũ
sit. S peñt̾at anexeo pem̃i exigi põt.
siũ postea tefitͣt pena. cõpromis¬
so soluto die morte acceptilatione.
iurtitõ picto ¶ac̃totio obueniẽte. ui¬
debimuc. ancogatur arbit᷑ s nam̃¬

Expanded text:
 aduocatum diuersae partis, uel aliquem ex his, quibus causam suam commiserat, ex doli clausuersatus est, locum habebit ex stipulatu actio: et ideo si uelit de dolo actionem exercere aduersarius, non debebit, cum habeat ex stipulatu actionem. quod si huiusmodi clausula inagitur. Non cogetur arbiter sententiam dicere, si poena commissa sit. Si mulier alieno nomine compromittat, non erit pecunSumma rei est, ut praetor se non intlum sit compromissum: siue sit, sed pendeat an ex eo poena exigi potest: siue postea deficiat poena compromisso soluto die morte acceptilatione iudicio pacto. Sacerdotio obueniente uidebimus an cogatur arbiter sen
Abbreviated transcription (Latin):
ma rõe potĩt uid̾i iniqũ ut inp̃iꝰ po¬
restate sit. S̾ hoc tale eĩt quale si actõẽ
uelit dictare qd̾ facere eilis. S ꝯꝓmis¬
sũ istut ꝯpirauimꝰ ordinarie accõi ut
ñ alias audiatur desterans ut arbitet
snam dicat. qͣ sise defentat. ¶Sus fa¬
tiat ꝯtrou̾si mi hr̃ditãtis qui cũdefuc̃to

Expanded text:
atione poterit uideri iniquum, ut in ipsius potestate sit. sed hoc tale erit, quale si actionem uelit dictare, quod facere ei licet. sed compromissum istud comparabimus ordinari‹ae› actioni, ut non alias audiatur desiderans ut arbiter sententiam dicat, quam si se defendat. Si is faciat controuersiam hereditatis, qui cum defuncto
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ .ł. In potestate manẽte filia pat̃
sponso nũtiũ remittere põt. cispon¬
s. ilia dissoluere. Enĩ uero siemã¬
cipata est. nõ põt neꝙ nũtiũ remitt᷑e
neꝙ que dotis cã tata sũt ꝯdice̾. ⁊pã
enĩ filia nubendo esfitiet dotem ẽẽ

Expanded text:
 In potestate manente filia pater sponso nuntium remittere potest et sponsalia dissolvere. enimvero si emancipata est, non potest neque nuntium remittere neque quae dotis causa data sunt condicere: ipsa enim filia nubendo efficiet
Abbreviated transcription (Latin):
tate ꝯstituendo nõ obligatũ. ss sifiliꝰ
samilias ꝯstitui̾t anteneãt. qͣritur. s
puto uerum ⁊ ipm̃ ꝯstituentẽ tenͣeri
⁊ patrẽ depeculio. ¶Eum qui ĩutilit
stipulatꝰ sit est cũ stipulari uoluent.
nĩ ꝯstiti sibi dicendum est. decõstitu¬
ta exsꝑiri nõ posse. qm̃ nõ aĩo ꝯstituẽ¬
tis s ꝓmttentis factũ sit. ¶An põt
alit ꝯstitui quã qd̾ debetur q̃situm ẽ.
S cũ iã placet rem ꝓre solui p̃osse. nich̾
ꝓhib ⁊ aliud ꝓdebito ꝯstitui. d̾niq siq̃

Expanded text:
si filius familias constituerit, an teneatur, quaeritur: sed puto uerum et ipsum constituentem teneri et patrem de peculio. Eum, qui inutiliter stipulatus est, cum stipulari uoluerit, non constitui sibi, dicendum est de constituta experiri non posse, quoniam non animo constituentis, sed promittentis factum sit. An potest aliud constitui quam quod debetur, quaesitum est. sed cum iam placet re pro re solui posse, nihil prohibet et aliud pro debito constitui: denique si
Abbreviated transcription (Latin):
fauet nͣli equitãti qui ꝯͣstituta ex con¬
sensu facra custodit. qm̃ graue fidem
fallere. ¶ Ait p̃tor qui pecum ã debi¬
tam ꝯstiͣtũit ¶ꝗ sic accipiendũ est q̃ue
Nam ⁊mulieres de ꝯstitnta tenentur

Expanded text:
fauet naturali aequitat‹i›: qui constituta ex consensu facta custodit, quoniam graue est fidem fallere. Ait praetor: 'Qui pecuniam debitam constituit'. 'qui' sic accipiendum est 'quaeue', nam et mulieres de constituta ten
Abbreviated transcription (Latin):
taxaͣt sũmã que peteret. capue solu
re ꝓmittit. nullo alio loco ꝗͣ inquo ꝓ¬
misit. soluere in uito stipulatõe põt.¬
qͦminꝰ capue solueretur. cũ arbittaria
uelet ageͣre. fideuissor acceptꝰ sit. euis
ac̾toĩs noĩeiuideamꝰ ne eapecunia q̃
exsententia iudicis iccet̾e põt. nõ de¬
beat᷑uͣr. noc sit in obliga̾toe. ¶atout
nc̃ qͦ sorte soluta uł sicapue petatur:
tum solutis exuniu̾sitate tã exsorte
q̃ expeña solutũ urd̾i ut suꝑ sit petitõ
eiꝰ qd̃ excedit sõitẽ. ⁊ accedat pena ꝓeͣatẽ
qͣtitate sit̃ nõ puto admutrẽtũ tanto
mag̃ꝙ e̾ditor accipiendo pecuniã etiã

Expanded text:
taxat summam quae petetur Capuae solutre promittit, nullo alio loco, quam in quo promisit, soluere inuito stipulatore potquo minus Capuae solveretur, cum arbitraria vellet agere, fideiussor acceptus sit eius actionis nomine, uideamus, ne ea pecunia, quae ex sententia iudicis accedere potest, non debeatur nec sit in obligatione, adeo ut nunc quoque sorte soluta uel si Capuae petatur, tum solutis ex uniuersitate, tam ex sorte quam ex poena solutum uideri, ut supersit petitio eius quod excedit sortem, et accedat poena pro eadem quantitate. quod non puto admittendum, tanto magis, quod creditor accipiendo p
Abbreviated transcription (Latin):
qui. uł uti si frum̃tũ. aut uinũ familie
ꝯꝑaũit. itiue caũ q̾dam int̾riei̾t. forte
incentio ruma .s. ita scilicet hoc dici
põt. si ip̃a ruina uł incendiũ sine ui¬
io eiꝰ actidiͣt. Nam cũ pp̃t ipãm ruiña
nit incendiũ tapͥnadus sit. absur¬

Expanded text:
qui: veluti si frumentum aut vinum familiae paraverit idque casu quodam interierit, forte incendio ruina. sed ita scilicet hoc dici potest, si ipsa ruina vel incendium sive vitio eius acciderit: nam cum propter ipsam ruinam aut incendium
Abbreviated transcription (Latin):
qr ⁊ gererrdi negotu mei nabuenit ast¬
gtionẽ ⁊ is fuit quẽ obligire possem.
¶Cũme absente negotia meagereres.
inynidens rẽ meã emisti. ⁊ ingnopĩs
tuas obligatꝰ nones. ¶S si añt quã
usucapias cognoscas rẽ meã ẽẽ. subi¬
cere debes aliquẽ qui ate perat meo
ꝯmͣ itͦtat. nec uideris tolũ malũ face̾
inhac subiectioẽ. Iõ enĩ hoc face̾ debes
ne actioẽ negõꝵ gestoꝵ tenearis.
¶Non tm̃ sortẽ uerũ ⁊̃ nsuras expeciña
aliena ꝑceͣptas negõꝵ gestoꝵ iuditio

Expanded text:
quia et gerendi negotii mei habuerit affectionem et is fuit, quem obligare possem. Cum me absente negotia mea gereres, imprudens rem meam emisti et ignorans tuas obligatus non es. sed si, antequam usucapias, cognoscas rem meam esse, subicere debes aliquem, qui a te petat meo committ‹a›t: nec uideris dolum malum facere in hac subiectione: ideo enim hoc facere debes, ne actione negotiorum gestorum tenearis. Non tantum sortem, uerum etiam usuras ex pecunia aliena perceptas negotiorum gestorum iudicio
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃ .i. Eumͣ actũ quẽ quis ĩẜuitute
egit. manumissus ñ cognt rettere. pla¬
ne siquid conexũ fui̾t. ut sepirari rõ¬
⁊ qõ nsuitute gͦectũ est. tem̃q si tp̃r
s. uitutis areĩ emiͣt. ⁊ mea insulã etifti¬
cauerit. eiq corruerit. dem̃ minumiq
fimdũ locauit. sola locatõ fundoꝵ in

Expanded text:
 Eum actum, quem quis in servitute egit, manumissus non cogitur reddere. plane si quid conexum fuit, ut separari raet quod in seruitute gestum est. denique si tempore seruitutis aream emerit et in ea insulam aedificauerit eaque corruerit, deinde manumissus fundum locauerit: sola locatio fundorum in
Abbreviated transcription (Latin):
mortuo eo ñ debebo. noua tñ inchoare¬
ꝯẜuare necessariũ est. ut accroit cũ
at̃ ex sotus mortuuic ẽ. Nã quetũq
pͥoris negotii explicandi cã gerinitur.
inchoaent᷑. ¶ Mmt̾ato tuo negot¬
a mei lutĩ titiꝰ gessit. qd̾ is nõ rocte ges¬

Expanded text:
mortuo eo non debeo: nova tamen inchoareconservare necessarium est. ut accidit, cum alter ex sociis mortuus est: nam quaecumque prioris negotii explicandi causa geruntur, inchoarentur. Mandatu tuo negotia mea Luci
Abbreviated transcription (Latin):
d .i. Exouob frĩb imo quidẽ suc̃
erate. illio uero minore annnis cum
hiberent coĩi p̃dia nistica maio fr
insaltu cõi habenti h abitationes ra¬
Tuas ampla edifitia hxetnficauerit.
Cũq̾ue eũtem sattũ cũ frẽ duuderet
irpts sibiqͣi re in meliore abeo fc̃a¬

Expanded text:
. Ex duobus fratribus uno quidem suae aetatis, alio uero minore annis, cum haberent communia praedia rustica, maior frater in saltu communi habenti habitationes paternas ampla aedificia aedificauerat: cumque eundem saltum cum fratre diuideret, sumptus sibi
Abbreviated transcription (Latin):
aĩo illo id. alt̾um. iccessero. eo tp̃r quo
iam pubes. uł lib̾. uł pãt familias
effectus ẽ. hic enĩ qĩ plurã negotia ge¬
sti sũt. ⁊proqͣualitate ꝑsonaꝵ ⁊ actio
formitur ⁊ ꝯdẽpnatõ moderat.¬

Expanded text:
animo ad alterum accessero eo tempore, quo iam pubes vel liber vel pater familias effectus est: hic enim quasi plura negotia gesta sunt et pro qualitate personarum et actio formatur et condemnatio moderat
Abbreviated transcription (Latin):
sotii u̾sum est deiẽilso cũ alto
agi põt. qui ꝯuentus asotio peters.
põt. io in quo dãpnatus fiñt ꝗd eͥ
dicemꝰ sipeculiũ ẜuo ab altero
adep̃tum fuĩt. pauł gͦ hoc questio
ira ꝓcedit sidepeculio agiñ põt.¬

Expanded text:
altero agi potest, qui conuentus a socio petere potest id in quo damnatus fuerit. quid enim dicemus, si peculium seruo ab altero ademptum fuerit? Paulus: ergo haec quaestio ita procedit, si de peculio agi non pot
Abbreviated transcription (Latin):
pd̾ .ł .iii. regl. His solis pecunia
ꝯdicitur. quib quoqͦ modo soluta est.
nõ quib profitiat.
Quod quis
sciens indebitũ dedit. nac mte᷑nt p̾a
repeteret repetere nõ põt.¬

Expanded text:
 tertio regularum His solis pecunia condicitur, quibus quoquo modo soluta est, non quibus proficit.Quod quis sciens indebitum dedit hac mente, ut postea repeteret, repetere non pot
Abbreviated transcription (Latin):
ratioẽ decessit. filia hĩde dereligra.
ditaria eẽt. ci sit simplex debitum.
alioquin omĩs debitor eã. ciuobu¬
pillam abstinet bõic patris sui ra¬
tionẽ eius rei pr̃ate deberet ⁊ sic fiꝰ¬

Expanded text:
am ditaria esset et sit simplex debitum: alioquin omnis debitor eam, cui oblpillam abstinet bonis patris sui, rationem eius rei praestare debet et fi
Abbreviated transcription (Latin):
rebat. in̾ m̾ nõ enͣt q̃ spẽs pupille
ꝯꝑanda est cũ rõ pocentatus nup¬
tias ꝓhibu̾it. s an huic qͦ si uirgo
iipsit. nõ sit auferendum ꝙ testõ
relictum est. delib̾ari põt. exẽplo
ñ pupille nupte tutori. qd̾ relictũ
est. põt mulier ꝯsequi pecimiã mñ¬

Expanded text:
rimonium non erit: quae species pupillae comparanda est, cum ratio potentatus nuptias prohibuerit. sed an huic quoque si virgo nupsit, non sit auferendum quod testamento relictum est, deliberari potest: exemplo tamen pupillae nuptae tutori, quod relictum est pot
Abbreviated transcription (Latin):
filio suo uĩgatur. quo facto ut̃q
infamatur. qpro dignitate pu¬
piue extra ordinẽ coheitetur. nec
int̃ ẽ filius sui uiris an inpotesta¬
¶libtum eam pupillã cuiꝰ patronus
post mortẽ eius fuiꝰ tutoĩ uxorẽ
ducere. ꝓhibetur eam cuiꝰ tutele
rõi obstrictus pat̃ fuit. nec puto in¬
t̃ ẽẽ exstitĩt ei hr̃s filius an ibsti¬
nuent. pat̃na hr̃ditate. an nec hr̃s
fuit. forte ex hr̃datus aut p̾t̾itus aut
emãcipat᷑. nã ⁊ fieri põt ut ꝑfraudẽ
reuocan oporient. ¶de umo dubi¬
tari põt. si auus tutelam gessit nep¬
tis ex filio emancipato nate ⁊ an
nepoti ex alt̾o filio eam collocare p̾¬
lit. siue ei emãcipato siue manti in
potestate. qr par affectoĩs cã suspitioue
fraudis amõu̾et .S. cisi senat᷑ ꝯsultũ
stricto uire cẽ om̃s tutores nititur.
at tñ sũme affectõĩc auite intuitu.
⁊ si filius f. tutor pupille łcurator
fuit. puto uł mig̾ patri eiꝰ ñ oportẽ
eã nubere. ꝯũquid nec fñ qui est

Expanded text:
filio suo iungat: quo facto uterque infamatur et pro dignitate pupillae extra ordinem coercetur: nec interest, filius sui iuris an in patrlibertum eam pupillam, cuius patronus post mortem eius filius tutoris ducere uxorem prohibetur eam, cuius tutelae rationi obstrictus pater fuit: nec puto interesse, exstiterit ei heres filius an abstinuerit paterna hereditate an nec heres fuit forte exheredafieri potest, ut per fraudem reuocari oporteat. De uno dubitari potest, si auus tutelam gessit neptis ex filio emancipato natae, an nepoti ex altero filio eam collocare possit siue emancipato siue manenti in potestate, quia par affectionis causa suspicionem fraudis amouet. sed etsi senatus consultum stricto iure contra omnes tutores nititur, attamen summae affectionis auitae intuitu et si filius familias tutor puellae uel curator fuit, puto uel magis patri eius non oportere eam nubere: numquid nec fratri, qui est
Abbreviated transcription (Latin):
nuptie ccͣhi nõ possũt. ħ płerũq ne
quid̾ ne despõdi põt. Nłam ꝙ duci põt
uire despõoetur seꝵd gͦ si adoptiuus
fuius tutoris duxĩt prrpillã illicite.
p᷑a ꝙ emãcipatus funit c̾tendum est
de adoptiuis emãcipatis senatũ nõ
sensisse. qr pꝰemãcipationẽ ĩ totũ
idoptiue familie obliuicuñtur.¬
¶Matales lib̾i licet inadoptionem
dati fuerĩt. senatus ꝯsulto ꝯtinẽ¬
tur.¶ Qd gͦ situtor datus ꝓu̾ocauiͣt.
⁊ pꝰa hr̃s eius uictus ẽ. apti ip̃is ꝑ¬
iculũ pr̃are debet. anu̾o sifilius
caduca facta. exceptis inpeniis ne¬
cessarus que dotem ip̃o uire mi nu¬
ere solent qd̾ iuditio dedote reddi¬
turus eẽt. maritꝰ solu̾e de̾bet.

Expanded text:
plerumque ne quidem desponderi potest: nam quae duci potest, iure despondetur.Quid ergo si adoptiuus filius tutoris duxerit pupillam illicite posteaque emancipatus fuerit? credendum est de adoptiuis emancipatis senatum non sensisse, quia post emancipationem in totum adoptiuae familiae obliuiscuntur.Naturales liberi licet in adoptionem dati fuerint, senatus consulto continentur.Quid ergo si tutor datus prouocauit et postea heres eius uictus est? iculum praestare debet. an vero si filius caduca facta exceptis impensis necessariis, quae dotem ipso iure minuere solent, quod iudicio de dote redditurus esset maritus solvere debet.
Abbreviated transcription (Latin):
simale passus sit admi nustraui tu¬
teli. ¶Quin aũt ille quicumdat᷑
sit tutor cessat in aministranione
ꝑtineit. idorationẽ. nõ est dubi¬
tandũ qr ꝑiũ tenẽtur. exsatns cõ¬
uellet se excusare. iliquo titulo nͥ
negotiũ fui̾t dilatũ. ⁊ m̃t moras
pupilla adoleu̾it. m. rdsenat᷑ ꝯsultũ
ꝑtineat. qõ ineo est. an ⁊post pub̾¬
tatem osfo finito excus itionẽ eus

Expanded text:
si male passus sit administrari tutelam. Quin autem ille, qui, cum datus est tutor, cessat in administratione, pertineat ad orationem, non est dubitandum, quia perinde tenetur ex sacris convellet excusare aliquo titulo nec negotium fuerit dilatum et inter moras pupilla adoleverit, an ad senatus consultum pertineat? quaestio in eo est, an et post pubertatem officio finito excusatio
Abbreviated transcription (Latin):
bantut ab his. qui roẽs eis geste tu¬
tele redd̾e ꝯpellintur. ¶ tutor aũt
pupilli nõ ꝓhibetur fuiam suam
collotare pupillo suo in m̾m̾o.
litant nõ uid̾i. cc̃ mandata exeitẽ
tam mandatis ꝯtineri.Idem. R.¬
genitos exiusto matrimonio legi¬

Expanded text:
bantur ab his, qui rationes eis gestae tutelae reddere compelluntur. Tutor autem pupilli non prohibetur filiam suam collocare pupillo suo in matrimolitant, non videri contra mandata ex eadem sdam mandatis contineri. Idem iberos natos ex iusto matrimonio legi
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ .l. Quãqũa marbitrio matris
pat̃ eẽ uoluĩt. cui nuptui filia coĩs
collocaretur. frustra m̃.ibeo iutor
dãtus eligetur. Ne enĩ intelligit᷑
pat̾ deꝑsoã tutoris cogͣnasse. cũ iõ
maxime matre p̃tulit. ne filie
nuptias tutori ꝯmitrẽt. ¶ muli¬
er lib̾to uiri acparroni sui mala
rõe ꝯiũgĩtur. ¶ tutor qui ratoẽs
curatori redoidit puellam suam
m̃t ꝯstitutũ ip̃s etatis eiꝰ uxorem
ducere. noc matr̃e exm m̾o factã põt¬

Expanded text:
Quamquam in arbitrio matris pater esse voluerit, cui nuptum filia communis collocaretur, frustra tamen ab ea tutor datus eligetur: neque enim intellegitur pater de persona tutoris cogitasse, cum ideo maxime matrem praetulit, ne filiae nuptias tutori committeret. Mulier liberto viri ac patroni sui mala ratione coniungitur. Tutor, qui rationes curatori reddidit, puellam suam ante constitutum tempus aetatis eius uxorem ducere nec matrem ex
Abbreviated transcription (Latin):
fuit. deiñ titiũ uł filiũ eiꝰ. idoptaus̃
optiuo dictũ est. An ciadoptio impe¬
diatur. qd̾ mag̃ est dicendũ. ꝯsicura¬
tor dũ gerit curam adoptauit mai̾¬
tũ eiꝰ pupille cuiꝰ curator est. Nam fĩ¬
nita iã tutela ⁊ muyta puella alu
uereoi nelongũ sit adoptionẽ esꝰ¬
mariti impedire. ⁊qͣi ꝓpt̃ hoc int̃¬
paĩt᷑. ut ratõ eiꝰ tutele retdende co¬
hibeatur quã cãm ꝙ hibitoĩt nip
tiaꝵ ꝯhentarũ orõ diui marti
ꝯtinet. ¶Et siquis curator uentͥs
ꝯsutti inducit. Nam ⁊hic debet
noris ip̃n quo in huiꝰ modi mune
quis fuit habitũ ẽẽ. ¶ Si pupille
tutelam nciꝰ aministrauit ł curator¬

Expanded text:
uit, deinde Titium uel filium eius adoptaueris, optato dictum est an adoptio impeditur? quod magis dicendum est et si curator, dum gerit curam, adoptauerit maritum eius puellae, cuius curator est. nam finita iam tutela et nupta puella alii uereor, ne longum sit adoptionem mariti eius impedire, quasi propter hoc interponatur, ut ratio tutelae reddendae cohibeatur, quam causam prohibitionis trahendarum oratio diui Marci continet. Et si quis curator uentri consulti inducit: nam et hic debet noris temporis, quo in huiusmodi munere quis fuerit, habitum esse. Si puellae tutelam Titius administrauit
Abbreviated transcription (Latin):
gulas m̾ces ꝯstituta erit. ut arbi¬
irio dñi opus efficeretut. tc̃ eͥ nicͥ
ꝯductor prãre dnõ de bonitate
oꝑis iudetur.

Expanded text:
gulas merces constituta erit, ut arbitrio domini opus efficeretur: tum enim nihil conductor praestare domino de bonitate operis uidetur.
Abbreviated transcription (Latin):
rẽ ux̃o̾ri. nec nouũ nec mirũ eẽ.
qd̾ ꝑ aliũ accipias tẽ actiꝑe.nã ⁊
sus qui ẽditons tui se ꝓcuratorẽ
eẽ simulau̾it adebitore iuo ĩubẽ¬
te te peciniã acceꝑit ⁊ furti actõẽ

Expanded text:
rem uxori. nec nouum aut mirum esse, quod per alium accipias, te accipere: nam et si is, qui creditoris tui se procuratorem esse simulauerit, a debitore tuo iubente te pecuniam
Abbreviated transcription (Latin):
pore duta ꝓcurator ꝯpellenduc est ad
uditiũ accipientũ. Ita tñ si hoc dñc sci¬
ente ꝓcuratore año ce̾dicente fẽc̃ .&. si
ilĩt. aictũeit. insciũ quidẽ ꝓcurtoreo¬
teñeri satis incuule est. Conmitiitur

Expanded text:
data, procurator compellendus est ad iudicium accipiendum: ita tamen si hoc dominus sciente procuratore et non contradicente fecit. quod si aliter actum est, inscium quidem procuratorteneri satis inciuile est, committitur
Abbreviated transcription (Latin):
msis. ut puta inuiriã passus. tabitadin
S iuriaꝵ act̾ionẽ. si forte noq pat p̃sẽs¬
¶ sit. nec pitris ꝓcurator uelit exꝑni ⁊ cit᷑
uire ib ipõ filiofamilias ꝓcurator da¬
tus ¶hoc amplius nilianꝰ sdrib̾. ⁊ si filio
familias patri ꝑꝰfiliũ eiꝰ ineatẽ pore¬
state manẽtẽ fiat in mĩa. n auꝰ p̃senc
sit posse patrẽ ꝓcuratorẽ dare adulcis¬
scentã iniuriã quã nepos absentic mns¬
sus ẽ. ¶ Attefendendũ qͦ pot̃t filiꝰ. s.¬

Expanded text:
ut puta iniuriam passus dabit ad iniuriarum actionem, si forte neque pater praesens sit nec patris procurator uelit experiri, et erit iure ab ipso filio familias procurator datus. hoc amplius Iulianus scribit et si filio familias patri per filium eius in eadem potestate manentem fiat iniuria neque auus praesens sit, posse patrem procuratorem dare ad ulciscendam iniuriam, quam nepo‹s› absentis passus est. ad defendendum quoque poterit filius
Abbreviated transcription (Latin):
nĩt ꝓcuratoris ꝑquã necessariꝰ ẽ ut
qui r̾eb suis ip̃i suꝑ eẽ nolũt uł nõ
p̾st̃ saͥtͥem ꝑalios rossint uł agere uł
ꝯueniri. ¶dari aũt ꝓcurator et ab
nõ est habendus absentis loco quia
ineo aĩmꝰ de est ũ ranũ habe̾ ñ põssit.

Expanded text:
ecessarius est, ut qui rebus suis ipsi superesse uel nolunt uel non possunt, per alios possint uel agere uel conueniri.Dari autem procurator et absnon est habendus absentis loco, quia in eo animus deest, ut ratum habere non possit.
Abbreviated transcription (Latin):
op .s.Sipła mancipia uno p̃tio
ueniennt. ꝯ denno eoꝵ ediitia actõe
utamur. ita demũ ꝓ boͣnitate eius e¬
stim atio fiet si ꝯfuse in uniu̾sis mã¬
cipus ꝯstitutũ p̃tiũ fui̾t. qd̾ si sin¬
guloꝵ mancipioꝵ ꝯstituto p̃tio uni¬
u̾sa tanti uenierint quãti exꝯsu¬
matõe singuloꝵ fiebat. tẽ cuiusque
mancipu p̃tium seu płis seu minois
ip̃ .i. Prect᷑piunt ediles ne uete¬
ianus ꝓno uitio ueneat. ⁊ hoc ed̃ic¬
tum falacus uenditoꝵ occurit ubiq
enĩcurant ediles. ne ẽptores auen¬
ditonb cͥcũ ueniantur. ut ecce ple¬
rique solent mancipia. que nouitia
nõ sunt qĩ nouitia distra here ad hoc¬
.s. ut płis uendant. presũprũ est eñ
ea mancipia que rutia sunt simpli¬
ciliora ad om̃e ministĩum habilia
tata uero in ancipia ⁊ uet̾ana difi¬
cile est reformare q. adsuos mores
formare. Quia gͥ uenalitiaru sciumt
facile te cum ad nonitioꝵ ep̃tõnẽ.
id cͥco int̾poͣllant uet̾itos. ⁊pro noui

Expanded text:
plura mancipia uno pretio uenierint et de uno eorum aedilicia actione utamur, ita demum pro bonitate eius aestimatio fiet, si confuse uniuersis mancipiis constitutum pretium fuerit: quod si singulorum mancipiorum constituto pretio uniuersa tanti uenierunt, quantum ex consummatione singulorum fiebat, tunc cuiusque mancipii pretium, seu pluris seu minoris ium Praecipiunt aediles, ne veterator pro novicio veneat. et hoc edictum fallaciis venditorum occurrit: ubique enim curant aediles, ne emptores a venditoribus circumveniantur. ut ecce plerique solent mancipia, quae novicia non sunt, quasi novicia distrahere ad hoc, ut pluris vendant: praesumptum est enim ea mancipia, quae rudia sunt, simpliciliora et ad omne ministerium habilia: trita uero mancipia et ueterana difficile est reformare et ad suos mores formare. quia igitur uenaliciarii sciunt facile decurri ad nouiciorum emptionem, idcirco interpolant ueteratores et pro no
Abbreviated transcription (Latin):
debet ꝑ hanc actonẽ ⁊̃ qd̾ ei seruo
inuenditõne accessit. ¶ Quia as¬
sidua est duple stipulatio. id cͥco
placuit ⁊̃ exempto agi posse. si du¬
pla uẽditor mat̾icipii nõ caueat.
Ea cienĩ que sunt mortis ⁊ ꝯsue¬
tudinis in bone fid̃i uiuitus debẽt
uenire. ¶Qui mancipia uentũt
natõnẽ cuiꝰꝙ inuenditõe ꝓnũtia¬
re debent. płmꝙ enĩ natio ẜui
aut ꝓuocat. aut dẽt̃ret emptorẽ.
id cͥto int̃ est nr̃a scire natõnẽ. pre¬
sũptum enĩ ẽ. quostam ẜuos bonos
one ita ꝓmĩriatum nõ erit iuditi¬
uni ep̃tori omĩb ꝙ ad quosea res
ꝑtinebit dabitur. ꝑ qd̾ emptor
redibet mañciͣpium. ¶ Si quis
ita uenient ut nͥ placuerit intra
p̃finitũ tp̃s redibeatur. ea ꝯuentõ
rata habeatur. Si aut̃ de tp̃r nicͥ ꝯ
uenit infactũ actõ intra .lx. dies
utiles accõmodatur ẽp̃tori ad re¬
dibendum. uitra nõ. siu̾o ꝯuenĩt
ut inꝑpetuũ redibitio fiat. puto
hanc ꝯuentionẽ ualere.Item si

Expanded text:
ei servo in venditione accessit. Quia adsidua est duplae stipulatio, idcirco placuit etiam ex empto agi posse, si duplam venditor mancipii non caveat: ea enim, quae sunt moris et consuetudinis, in bonae fidei iudiciis debent venire. Qui mancipia vendunt, nationem cuiusque in venditione pronuntiare debent: plerumque enim natio servi aut provocat aut deterret emptorem: idcirco interest nostra scire nationem: praesumptum etenim est quosdam servos bonos one ita pronuntiatum non erit, iudicium emptori omnibusque ad quos ea res pertinebit dabitur, per quod emptor redhibet mancipium. Si quid ita venierit, ut, nisi placuerit, intra praefinitum tempus redhibeatur, ea conventio rata habeterit, in factum actio intra sexaginta dies utiles accommodatur emptori ad redhibendum, ultra non. si uero conuenerit, ut in perpetuum redhibitio fiat, puto hanc conuentionem ualere.Item si
Abbreviated transcription (Latin):
ueluti si dolia accessura fundo dic¬
ra fuenit.S. hoc ita sicertum corpus
ictessiũ fui̾t dictũ. Nam si ẜuus cũ
peculio uenieit ea mancipia que in
peculio fuerĩt. sam pr̃are eẽ uẽditor
nõ debet qr nõ dixit certum tp̃s cor¬
pins iccessurum s peculiũ tale pr̃a¬
re oportere. cique ad mod̾ c̾tam quã.¬
locus edicto ediliũ nõ sit cͥca ei cor¬
pora que sunt mhr̃ditate aut ĩpe¬
culio. Item ꝓbat. ⁊ si fundus cum
instr̃o uenierit. ciminstrum̃to mã¬
cipia sũt. puto hanc sententiam
ueram. nisi aliud specialit actũ eẽ
ꝓponatur. ¶Siuendita res redibe¬
mtr ẜuus quoꝙ qui ei rei accestit.
licet ineo nullũ uitiũ sit redibeatur.
ssric̃ .ł. Cum enudem gnͣs ples
res fimul ueneant. ueluti cõmendi
uł coͣrus referre ait. munnuuersos
an insingłos ũtium ꝯstituatur.
ut .s. interdum una ĩt̾oũ płes uẽdi¬
ꝑtinere ait. ut si quis eoꝵ forte mor¬
bosus sit uł uitiosus ut om̃s simul
redibeantur¶ Int̃dum ⁊ si insingła

Expanded text:
ueluti si dolia accessura fundo dicta fuerint. sed hoc ita, si certum corpus accessurum fuerit dictum: nam si seruus cum peculio uenierit, ea mancipia quae in peculio fuerint sana esse praestare uenditor non debet, quia non dixit certum corpus accessurum, sed peculium tale praestare oportere, et, quemadmodum certam quanlocus edicto aedilium non sit circa ea corpora, quae sunt in hereditate aut in peculio. idem probat et si fundus cum instrumento uenierit et in instrumento mancipia sint. puto hanc sententiam ueram, nisi si aliud specialiter actum esse proponatur.Si uendita res redhibeatur, seruus quoque qui ei rei accessit, licet nullum in eo uitium sit, redhibetur.stionum.Cum eiusdem generis plures res simul ueneant, ueluti comoedi uel chorus, referre ait, in uniuersos an in singulos pretium constituatur, ut scilicet interdum una, interdum plures uendipertinere, ut, si quis eorum forte morbosus uel uitiosus sit, uel omnes simul redhibeantur.Interdum etsi in singula
Abbreviated transcription (Latin):
siculpa nõ q̃ dolo ep̃tors ẜuus de¬
terioi fãctus sit eque ꝯdẽpnabitur.¬
¶hoc aũt qd̾ det̾ior factus sit ẜuus
nõ solũ ad corpus s q̃ ad animi
uitia referendũ est. ut puta si in
factus est. ⁊ alentor forte uł uma¬
nus uł erroneussit. ¶ hñotandũ
q̃ expͥmũtur edic̃to ediliũ pr̃re᷑
cũ debere. si añ uroitiũ acceptum
ei ei nimerare. ut siquid eoꝵ añt
litẽ ꝯtestatam ꝯtigisset. pr̃atetur.
Cet̾ũ pꝰ inditiũ acceptũ tota cã ad
hominẽ restituendũ in iuditõ u̾sa¬
retur. ⁊ tam fruct᷑ uenũt quã id qd̾
detĩor faciꝰ est. cet̃aq ueniuĩt id ui¬
dici enĩ statim atꝙ iudex factus ẽ.
õĩũ reꝵ offitiũ in ꝯbit. quecũꝙ in
iuditõ u̾santur. ¶Ea aũt que añ
iuditiũ ꝯtingũt nõ ualde adeũ ꝑti¬
nẽt. nͥ fuerint ei noĩatĩ m uincta.¬
p̃terea ine̾dicto adicitur. sic ⁊ quãta
pocuma ꝓeo hoĩe soiuta accessio¬
nis ue nõie data crit ñ reddetur. cu¬

Expanded text:
si culpa, non etiam dolo emptoris seruus deterior factus sit? aeque condemnabitur.Hoc autem, quod deterior factus est seruus, non solum ad corpus, sed etiam ad animi uitia referendum est, ut puta si imi talis factus est, aleator forte uel uinarius uel erro euasit.Sed notandum quae exprimuntur edicto aedilium, praestare eum debere, si ante iudicium acceptum ea enumerari, ut, si quid eorum ante litem contesta‹ta›m contigisset, praestaretur. ceterum post iudicium acceptum tota causa ad hominem restituendum in iudicio uersatur, et tam fructus ueniunt quam id quo deterior factus est ceteraque ueniunt: iudici enim statim atque iudex factus est omnium rerum officium incumbit, quaecumque in iudicio uersantur: ea autem quae ante iudicium contingunt non ualde ad eum pertinent, nisi fuerint ei nominatim iniuncta.Praeterea in edicto adicitur sic: 'et quanta pecunia pro eo homine soluta accessionisue nomine data erit, non reddetur: cu
Abbreviated transcription (Latin):
suiũt. uł alieni ẜin acciꝑe eos quo¬
q qui inpotestate eiꝰ sunt. ¶ ꝓcuatõi
sit m̃tõ inhac actiõe. s ner̃at. pro¬
curatorem hic eũ accipiendũ ait. nõ
quẽlibet s cui uniu̾sa negotia aut

Expanded text:
i: accipe eos quoque qui in potestate eius sunt.Procuratoris fit mentio in hac actione: sed Neratius procuratorem hic eum accipiendum ait, non quemlibet, sed cui uniuersa negotia aut
Abbreviated transcription (Latin):
id agñdũ ẽẽ ne lucrũ emptor fatiat.
⁊ bis enusdem rei estimatõnẽ ꝯseq̃ua¬
tur. ¶Infactum accõ ꝯpent ad id¬
p̃tiũ recuꝑandum. Si mancipiuo
redibitum fiit. in qua nõ hoc q̃r.
an mancipiũ incã redibitioĩs fuerit
s hoc tm̃ ansit redibitũ nec ĩ meri¬
to iniquũ enĩ ẽ pa quã uenditor a¬
gnouit. recĩpiendũ mancipiũ eẽ.
Id incã redibitoĩs tc̃ q̃ri utrũ debu

Expanded text:
emptor faciat et bis eiusdem rei aestimationem consequatur.In factum actio competit ad pretium reciperandum, si mancipium redhibitum fuerit: in qua non hoc quaeritur, an mancipium in causa redhibitionis fuerit, sed hoc tantum, an sit redhibitum, nec immerito: iniquum est enim, posteaquam uenditor agnouit recipiendo mancipium esse id in causa redhibitionis, tunc quaeri, utr
Abbreviated transcription (Latin):
exstiterũt. nec om̃s ad redibendũ
ꝯsentiũt. ¶ Id̾ marcelł ait. nõ
posse alt̃o exdnĩs ꝯsequi actõe ex
empto ut sibi ꝓparte uenditor
tradat. si proportiõe p̃tiũ dabit.
⁊ hoc inpłib ep̃torib ẜuari opor¬
loco qd̃ uendidit ret̾met. qͦ ad ep̃¬
exhr̃dib uł familia eiꝰ uł ꝓcͦuratõ¬
uł culpa uł dolo feit rẽ defĩorem
equũ ẽẽ insolidũ eũ teneri arbitͥo
iudicis. hoc aut expeditius eẽ. si
om̃s hr̃des unũ ꝓcuratorẽ at a¬
gendum dedenir tẽ ⁊ siquo det̾ior
ẜuus culpa miꝰ hĩdis factus est
cihoc solutũ est cet̾i familie herẽ.¬

Expanded text:
stiterunt nec omnes ad redhibendum consentiunt.Idem Marcellus ait non posse alterum ex dominis consequi actione ex empto, ut sibi pro parte uenditor tradat, si pro portione pretium dabit: et hoc in emptoribus seruari oporloco quod uendidit retinet, quoad empex heredibus uel familia eius uel procurator culpa uel dolo fecerit rem deteriorem, aequum esse in solidum eum teneri arbitrio iudicis: hoc autem expeditius esse, si omnes heredes unum procuratorem ad agendum dederunt. tunc et si quo deterior seruus culpa unius heredum factus est et hoc solutum est, ceteri familiae her
Abbreviated transcription (Latin):
quã cũꝙ occasionem mortis ep̃toi
it mẽt̾icũ ut sanar possit. ł malũ
ad hibuit. s culpa sua s hoc dice¬
mꝰ. si añ uiditum icceptum te
cessit. Cetõ si pꝰ iuditiũ acceptum
decessisse ꝓponatur iũc marbitnũ
iudicis uenieat. qualit̃ mortinis
sit. Ut enĩ ⁊ pedio uidetur ea q̃cũ
ꝙ pꝰ litis eil ꝯtestatõnẽ ꝯtingunt ar¬
bitriũ iudicis desiderant. ¶ o in
ꝓcuratore diximꝰ. id̾ quitutore ⁊
curatore dicendũ ent. cemsꝙ quiex¬

Expanded text:
quamcumque occasionem morti emptor it medicum, ut sanari possit, uel malum adhibuit, sed culpa sua.Sed hoc dicemus, si ante iudicium acceptuum acceptum decessisse proponatur, tunc in arbitrium iudicis ueniet, qualiter mortuus sit: ut enim et Pedio uidetur, ea, quaecumque post litis contestationem contingunt, arbitrium iudicis desiderant.Quod in procuratore diximus, idem et in tutore et curatore dicendum erit ceterisque
Abbreviated transcription (Latin):
gͥficãt uim̃t̾a aliũ sigͥficat pecõis appel¬
latõe. id cͥco eilogiũ huic edc̃o subiectũ
ẽ. cuiꝰ uerba hec st̃. que deium̃toꝵ
sanitate diximus decetero q̃q¬
um̃ dubitari desut. an hoc edicto.
boues qͦ ꝯtineantur. Et enĩ um̃toꝵ
ippellatoẽ nõ ꝯtineri cos ueriꝰ est.

Expanded text:
pecoris appellatione.Idcirco elogium huic edicto subiectum est, cuius uerba haec sunt: 'quae de iumentorum sanitate diximus, de cetero quo.Unde dubitari desiit, an hoc edicto boues quoque contineantur: etenim iumentorum appellatione non con
Abbreviated transcription (Latin):
solidũ u̾ oibebit. ¶ Si m̃acipiũ
ꝙ rẽdib̾i oporteret mortuũ sit. hoc
queritur nuĩꝗd culpa emptoi̾t uł
familie sue. uł ꝓcuratoris homo
mortuus sit. Lam si culpa eiꝰ de ces¬
sit. ꝓuiuo hñdus est. ⁊ pr̃entur ea
oĩa que pr̃arentur siue uiuerent.¬

Expanded text:
solidum redhibebit.Si mancipium quod redhiberi oportet mortuum erit, hoc quaeretur, numquid culpa emptoris uel familiae eius uel procuratoris homo demortuus sit: nam si culpa eius decessit, pro uiuo habendus est, et praestentur ea omnia, quae praestarentur si
Abbreviated transcription (Latin):
ẽp̃natur s quãti minoris is
sĩt Qd̾ ait. hoĩe mortuo uł q̃
dibito singłos. ꝓsuis portiõib
cre agere. p̃tiũ aut̃ ⁊ accessiones
parte recipiẽt. s fructus accenio¬
ies ⁊⁊ siquo det̃ior hõ factus est.
pparte pr̃abitur ab ip̃n. nͥ forte
tale sit. qd̾ dimissiones ñ recipi¬
ant. ut puta ancille partus. In hoc
enĩ id̾ ẜuandũ est ꝙ in ip̃i matie
uendita quã. ꝓparte redib̾i posse ne¬
si ẜuus coĩs ẜuũ emerit. ⁊ sit in

Expanded text:
emnatur, quanti minoris is homo sit.Idem ait homine mortuo uel etiam redhibito singulos pro suis portionibus recte agere. pretium autem et accessiones pro parte recipient: sed et fructus accessionis et si quo deterior homo factus est pro parte praestabitur ab ipsis, nisi forte tale sit, quod diuisionem non recipiat, ut puta ancillae partus: in hoc enim idem seruandum est, quod in ipsa matre uendita, quam pro parte redhiberi posse nesi seruus communis seruum emerit et sit in
Abbreviated transcription (Latin):
cã stipulandi spopond̾it ⁊ exstipu¬
latu posie ꝯueniri. c̃redibitorus
mitrenta sunt. quetũꝙ sic dicũ¬
nir ut pr̃entur nõ ut iactẽntur.
Illud sciendum est. siquis artifi¬
cem ꝓmiserit. uł dixĩt ñ utique
ꝑfectum eũ prãre debet. s ad aliꝗ̃
modũ ꝑitum ut neꝙ eum sũme¬
scientie accipus neꝙ rutsus ĩ doc¬
tũ eẽ marͣtifitiũ. suffitiet gͥ taleo
eẽ quales uulgo artifices dñt.¬
¶Deinde au̾int ediles emptori oĩb
ad quos ea res ꝑtinet iuditiũ da¬
bimus. ¶pollicentur emptori
actõñe ⁊ uccessorib eiꝰ qui uniu̾¬
sum uis suctedunt. emptorem
acciꝑe debennus eũ qui p̃tio emit.
S ⁊ siquis ꝑmutaũt dicenduor
est utrumꝙ ep̃tori ⁊ uenditoris
loco hñ. qutrumꝙ posse ex hoc

Expanded text:
i spopondit, et ex stipulatu posse conveniri et redhibitoriis mittenda sunt, quaecumque sic dicuntur, ut praestentur, non ut iactentur. Illud sciendum est: si quis artificem promiserit vel dixerit, non utique perfectum eum praestare debet, sed ad aliquem modum peritum, ut neque scientiae accipias, neque rursum indoctum esse in artificium: sufficiet igitur talem esse, quales uolgo artifices dicuntur.Deinde aiunt aediles: 'emptori omnibusque ad quos ea res pertinet iudicium dabimus'. pollicentur emptori actionem et successoribus eius qui in uniuersum ius succedunt. emptorem accipere debemus eum qui pretio emit. sed si quis permutauerit, dicendum est utrumque emptoris et uenditoris loco
Abbreviated transcription (Latin):
⁊rursus admatr̃e ꝑuenit. cũ quere¬
retur. tum fugniuus eẽt. si celandi
p̃catõne hrẽt delicti alicuiꝰ. nõ eẽ
Si ẜuũ emĩs qui se intyb̾un d̾ ieciͣt.
si moriendi tũ taxit ꝯsiio suscepto¬
adñõ decessiss nõ eẽ fugitiũr s ⁊
si fuge pͥus ꝯsciliũ huiͣt. deinde
nutata uolũtate se intyb̾un d̾iecit.
manere fugitĩr eadem probat.
⁊ d̾eo qui deponte se p̃citauit hec
oiã uera sunt que cicilius scrib̾.¬
Id ait. siẜuus nius fugiens ui¬
cariũ suũ secũ. ibduxit. Siuicariꝰ
inuitus aut inprudens secutus est
aut olim cum fugeret intelleeit. go
igeretur aut p᷑a cognouit ꝗt ictũ
eẽt. gredite adte cum poss nouuit.¬

Expanded text:
et rursus ad matrem peruenit, cum quaereet rursus ad matrem peruenit, cum quaereretur, num fugitiuus esset: si celandi precationem haberet delicti alicuius, non esse si seruum emeris, qui se in Tiberim deiecit, si moriendi ducessisset, non esse fugitiuum, sed si fugae prius consilium habuit, deinde mutata uoluntate in Tiberim se deiecit, manere fugitiuum. eadem probat et de eo, qui de ponte se praecipitauit. haec omnia uera sunt, quae Caelius scribit.Idem ait, si seruus tuus fugiens uicarium suum secum abduxit: si uicarius inuitus aut imprudens secutus est aut olim cum fugeret intellexit quid ageretur aut postea cognouit quid acti esset et redire ad te cum posset noluit