comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eum omis syt goga filionm
isrł. Cum uͦ tamꝰ aꝑte de iosue
hie agat᷑. cur illa alia quȩ ad eo
elausa ẽ. ꝓphetia. illa scilicet
et cetar cur inquã illade ipso
intelligatur: Sed & ꝑhoc quod
legitur. dabis ei parce głȩ tuȩ. acsi
diceret non omñe głam tuã: per
ͣd ostendicur qđ similis moysi
ñ fuerit: & in fine deuteroNio.
mu ñ surrexit ꝓpħa ultra in u̾rł
sic̃ moyses: ꝑ hoc inquã innuit᷑.
quia de iosue diccũ nonsit: sus¬
citabit tͥ dñs ds̃ cuus & oȩcera. cũ
sequat᷑ in eodẽ: similem tui. Sed
et aliter differunt. ꝓphecia illa
quȩ ẽ. suscitabit tͥ dñs & cȩtera:
et ea quȩ de iosue st̃ dicta. In illa
nanq habet᷑. qͥ uerba eiꝰ audire
noluerit: ego ultor existã. De io.¬
suc uͥ legitur. qͥ contradixerit

Expanded text:
eum omnis synagoga filiorum Israel . Cum vero tam aperte de Josue hic agatur, cur illa alia quae adeo clausa est prophetia, illa scilicet et caetera; cur inquam, illa de ipso dicta intelligatur? Sed et per hoc quod legitur: dabis ei partem gloriae tuae, ac si diceret non omnem gloriam tuam, per quod ostenditur quia similis Moysi non fuerit, et in fine Deuteron.: Non surrexit propheta ultra in Israel sicut Moyses ; per haec, inquam, innuitur quia de Josue dictum non sit: Suscitabit tibi Dominus Deus tuus, etc., cum sequitur in eodem, similem tui. Sed et aliter differunt, prophetia illa quae est: Suscitabit tibi Dominus, etc., et ea quae de Josue sunt dicta. In illa namque habetur, qui verba ejus audire noluerit, ego ultor existam, de Josue vero legitur, qui con
Abbreviated transcription (Latin):
ostendas de tẽpore. ubi uidelicet
et qualit᷑ inde locuti sint ꝓpħe.
et a uomͦ illud terminauere .P.
Degimꝰ sane qđ iacobfiliis loqͦns
et singulis ad se uocatis benedi.¬
cens ait. Non auferet᷑ sceptrum
de iuda & dux de femore eiꝰ do¬
nec ueniat qͥ mittendus ẽ: & ad
eũ congregabunt᷑ gentes. Hanc
autẽ ꝓphetiã aliter ñ exponam
quã exposuert ur̃i doctores an-¬
tiqui. Dixer̃ nanq & ipsi. Non
auferetur sceptrũ id÷ uirga re
id ẽ. de filus filioꝵ eiꝰ inscła. donec¬

Expanded text:
ostendas de tempore, ubi videlicet et qualiter inde locuti sint prophetae, et quomodo illud terminavere. PETRUS. Legimus sane quia Jacob, filiis suis loquens, et singulis ad se vocatis, benedicens ait: Non auferetur sceptrum de Juda, et dux de femore ejus, donec veniat qui mittendus est, et ad eum congregabuntur gentes . Hanc autem prophetiam aliter non exponam, quam exposuerint vestri doctores antiqui. Dixerunt namque et ipsi: Non auferetur sceptrum, id est virga, de id est, de filiis filiorum ejus in
Abbreviated transcription (Latin):
pluuiã magnã pluit: cũ inter
eos tanqͣm in ꝓpria uenit. et
eis oꝑa atq magnalia sua os¬
tendit. Alias autẽ gentes mul¬
s asꝑsit: quia eas non signoꝵ
quasi rore quodã delonge irri.¬
gauio. & om̃s stupidos ac pre
adiniratione tacitur nos red¬
didit. VUnde ẽ. dupipsũ conti¬
nebunt reges os suum. qͥa quod
non ẽ. narratũ eis uideraritod

Expanded text:
pluviam magnam pluit, cum inter eos tanquam in propria venit , et eis opera et magnalia sua ostendit. Alias autem gentes multas aspersit, quia eas non signorum quasi rore quodam de longe irrigavit, et omnes stupidos ac prae admiratione taciturnos reddidit. Unde est: Super ipsum continebunt reges os suum, quia quod non est narratum eis viderunt,
Abbreviated transcription (Latin):
transg ssor ogabit. dultũ
santista o moyses suꝑ om̃s ali¬
as boboraui ꝓphecia. ut iuxta
quod apuduos ẽ. illã inducerẽ.
in quo etiam beati ieronimi licet
uerã longe tam̃ deserui transla¬
tionem. Hoc autẽ feci: ut tuas¬
occasiones om̃s auferrem. Quam
quia xp̃o applicamꝰ. & tuforsitan
ñ concedis : uelim dicas de quo illã
dictã ẽẽ. intelligis .m. Doctorum
ꝓfecto quidã nr̃orum eã de iere¬
inia dictã esse asserunt. qͥa flage¬
latus uerbatus & incarceratꝰ fu¬
it. & multa alia que enumera¬
re longum ẽ. mnala perculit.
Deđm alios uͦ de iosia rege intel¬
gimus. qui cũ iur sc̃s esset & i.¬
stus: ꝓ peccatis ñ suis sed popł
ẽ. interfectus .P. de neutro certe
istorũ potest ẽẽ. Neutro nanoꝵ
ꝓphetiam totã poteris applica¬
re. Nam si de ieremia intelligis.
leremias quidẽ flagella. carce¬
rem. multãq afflictionẽ susti¬
nuit. sed nec occisus fuit : nec
flagellatꝰ conticuit. nec pecca

Expanded text:
transgressoribus rogabit . Multum sane in ista, o Moyses, super omnes alias laboravi prophetia, ut juxta quod apud vos est, illam inducerem, in quo etiam beati Hieronymi licet veram deserui translationem. Hoc autem feci, ut occasiones tuas omnes auferrem. Quam quia Christo applicamus, et tu forsitan non concedis, velim dicas de quo illam dictam esse intelligis. MOYSES. Doctorum profecto quidam nostrorum eam de Jeremia dictam esse asserunt, quia flagellatus, verberatus, et incarceratus fuit , et multa alia quae enumerare longum est mala pertulit. Secundum alios vero de Josia rege intelligimus, qui, cum vir sanctus esset et justus, pro peccatis non suis, sed populi est interfectus . PETRUS. De neutro certe istorum potest esse. Neutri namque prophetiam totam poteris applicare. Nam si de Jeremia intelligis, Jeremias quidem flagella, carcerem, et multam afflictionem sustinuit, sed nec occisus fuit, nec flagellatus conticuit, nec peccata
Abbreviated transcription (Latin):
um: cũ illad inqͣm ait. no.
uoluit. quia septies septuagin¬
ta. idẽ. quadrigenti non aginta¬
anni erant constituti ab eius dem
imꝑatore facta fuit. cuiꝰ tempore
destructionis iam ap̃c uenerat.
et iniquitas ẽ. deleta: & ꝓphecia

Expanded text:
um; cum illud, inquam, ait, adnotari voluit, quia septies septuaginta, id est, quadraginta et nonagintaanni erant constituti ab ejusdem aimperatore fuit facta, cujus tempore destructionis jam Christus venerat, e
Abbreviated transcription (Latin):
Et statuã eum in domo mea &. re¬
gno meo usq in sempit̾num. et
thronus eiꝰ firmissimus in ꝑpe¬
duum. hic uͦ: solũmodo. firma.¬
bo soliũ eius suꝑ ilrł in eternũ.
ꝑ qͦdosterditꝰ quia qͣndiu regnũ
isrł ꝑmaneret. de salomonis
a pi regnũ sine conditione. sa¬
lomonis autẽ ꝓmissum ẽ. sub
conditione. De eo qͥppe. in libro
regũ sic legit᷑. ubi ddauid ad fibu
firmet inqͥt dñs seruiones st oi

Expanded text:
in domo mea, et regno meo usque in sempiternum, et thronus ejus firmissimus in perpetuum. Hic vero solummodo, firmabo solium ejus super Israel in aeternum. Per quod ostenditur, quia, quandiu regnum Israel permaneret, de Salomonis Christi regnum sine conditione, Salomonis autem promissum est sub conditione. De eo quippe in libro Regum legitur, ubi David ad filium onfirmet, inquit, Dominus sermones s
Abbreviated transcription (Latin):
is ꝓphetiam. scilicet eĩ
compleueris dies tuos & cetera:
testatur dico illã ꝓpterap̃m fu¬
isse ꝓlatã. Audiens qͥppe illã et
sicut ex planauimꝰ intelligens. sẽ
et inde d̾o grãs agens: ait. Qͥsego
quia adduxisti me. huc usq :ͣ
Sed et hoc parũ uisum ẽ. in con¬

Expanded text:
phetiam, scilicet cum compleveris dies tuos, etc.; testatur dico illam propter Christum fuisse prolatam. Audiens namque illam, et sicut explanavimus intelligens, sed et inde Deo gratias agens ait: Quis ego quia adduxisti me hucusque? Sed et hoc parum visum e
Abbreviated transcription (Latin):
nonda uencrat tamꝰ quia in
corde suo iam erat: lã eum uenis¬
so dicebat.M. Habes adhuc aliam
quã possis oscendere. puerũ illum
esse dm̃ debuisse & hominẽ: P.
Habeo utiq multas. Ait eniꝰ de eo
isaias. Par uulus eñi natus ÷ nob.
et filius datꝰ ÷ nobis. & uocabit
nomeneiꝰ ad mirabilis. consilia.¬
rius. ds. fortis. pat̾ futuri scłi.
princeps pacis. Hȩc enĩ nomi.¬
na om̃ia ñ nisi deitati c̃ueni.
unt .M. Iu male scripturam
moita. Ille. qui ẽ admirabilis.
aui ẽ. consiliariꝰ. qui ÷ds̃. qui¬
est fortis. & qͥ ẽ. pater futuri scłi:
ille inquã uocabit eũ principẽ
ꝑacis. Sin autẽ: de quo gͦ dictũ ÷ꝰ
afferd in cõmodum. qͥ a ds sic ap¬
pellauit se ipsũ. & hoc lingua be¬
ne patitur hebraica: sicut in li¬
bro numeri inuenit᷑. Ista ẽ. lex
consecrationis. Cũ dies qͦs ex uoti
decreuerat complebunt᷑: adducet
eum ad ostiũ tabernaculi fet¬

Expanded text:
non venerat, quae tamen quia in corde suo jam erat, jam venisse dicebat. MOYSES. Habes adhuc aliquam quam apertius possis ostendere puerum illum esse Deum debuisse et hominem? PETRUS. Habeo utique multas. Ait enim de eo Isaias: Parvulus enim natus est nobis, et filius datus est nobis, et vocabitur nomen ejus Admirabilis, Consiliarius, Deus fortis, Pater futuri saeculi, Princeps pacis . Haec enim nomina omnia nonnisi Deitati conveniunt. MOYSES. Tu male Scripturam mo ita: Ille qui est admirabilis, qui est consiliarius, qui est Deus fortis, qui est pater futuri saeculi; ille, inquam, vocabit eum principem pacis. Sin autem, de quo igitur dictum est affert incommodum, quia Deus sic appellavit seipsum. Et hoc lingua bene patitur Hebraica, sicut in libro Numeri invenitur: Ista est lex consecrationis: Cum dies quos ex voto decreverat complebuntur, adducet eum ad ostium tabernaculi foed
Abbreviated transcription (Latin):
& facit miracula solus & benedi¬
ctum nom̃ eiꝰ maiestatis in ȩcernũ.
et replebitur maiestate eiꝰ om̃is t̾ra.
tẽ in libro dabreiaminid uerba
eum nathan ꝓpħa sub ꝑsona
dñi in hȩc uerba. Cũ compleue¬
ris dies tuos ut uadas ad patres
tuos: suscitabo semen tuũ pͦt te.
num. Ego ero illi in patrẽ. & ip̃se
non auferã abeo. sic̃ abstuli ab
eo qui ante te fuit. Et statuã eum
in domo mea & in regno meo
usq in sempiternũ. Et thronus

Expanded text:
a solus, et benedictum nomen majestatis ejus in aeternum et replebitur majestate ejus omnis terra. Item in libro Dabrejamin, id est Veum Nathan propheta sub persona Domini in haec verba: Cum compleveris dies tuos ut vadas ad patres tuos, suscitnum. Ego ero ei in patrem, et ipse non auferam ab eo, sicut abstuli ab eo qui ante te fuit; et statuam eum in domo mea, et in regno meo usque in sempiternum; et thronus ejus
Abbreviated transcription (Latin):
dit nathan ad dauid de domo
quam edificare. se dño uelle dixit.
e. Nempe hoc qͦd ad salomonẽ fili¬
um suũ loquens refert ipse dauid¬
t actus ÷ inqͥt sermo dñi ad me dicoets
Aultũ sanguinẽ effudisti. & ulura¬
ma bella bellasti. ñ poteris edisicare

Expanded text:
dit Nathan ad David, de domo quam aedificare se Domino velle dixit? PETRUS. Sane hoc quod Salomonem filium suum loquens refert ipse David: Factus est, inquit, sermo Domini ad me dicens: Multum sanguinem effudisti, et plurima bella bellasti
Abbreviated transcription (Latin):
uacuũ sed faciet quęcunq uolui:
hoc utiq addidit. ut ꝑuisibilium
similitudinẽ rerũ ostenderec: qͦd
in deitatis subtilitate cam plane
uideri non posset. & dixit. sicut.
pluuia cũ de cęlo descendit ñ re¬
uertitur rursus in cęlũ. priusꝗͣ
terrã molliat. foecundare &eger

Expanded text:
um, sed faciet quaecunque volui, hoc utique addidit, ut per visibilium similitudinem rerum ostenderet, quod in deitatis subtilitate tam plane videri non posset, et dixit: Sicut pluvia cum de coelo descendit non revertitur rursus in coelum, priusquam terram molliat, fec
Abbreviated transcription (Latin):
dicit: eũ ad quẽ loquitur. dm̃ es
eum manifeste appellat dm̃: Dem¬
de cũ dicit. dilexisti iusticiã & oci¬
sti iniqͥtatẽ. ꝓpt̾ea unxit te d̃s dĩ
tius oleo lȩticiȩ p̾ consortib tusꝰ

Expanded text:
oquitur Deum esseum manifeste appellat Deum? Deinde cum dicit: Dilexisti justitiam. et odisti iniquitatem, propterea unxit te Deus, Deus tuus, oleo laetitiae prae consortibus
Abbreviated transcription (Latin):
rite qd os dñi locutum ẽ. Potest
nimpe rei uox sp̃ualis audiri. lo
res carnalis. Idem aliud quod ait
zacharias. In die illa ꝓteget dñs
habitatores ierłm. Et erit qͥ offen¬
derit in die illa quasi dauid. et
domꝰ dauid quasi dĩ. & angłs dei in
conspectueorũ. Per hoc nanoꝵ
qd ait & domꝰ dauid quasi dĩ: uo¬
luit utiq intelligi qͦd de domo
dauid eẽt. nasciturꝰ. qͥ ab homini¬
bus haberetur ds̃. Quod etiã ait
quasi dei. & ñ posuit simpliciter
deus: insinuat. qđ is&ͥ de domo
dauiderat oriturus. in aliqͦ mi¬

Expanded text:
riter quod os Domini locutum est . Potest quippe rei vox spiritualis audiri, sicres carnalis. Item aliud quod ait Zacharias: In die illa proteget Dominus habitatores Hierusalem, et erit qui offenderit in die illa quasi David, et domus David quasi Dei, et angelus Dei in conspectu eorum . Per hoc namque quod ait, et domus David quasi Dei, voluit utique intelligi quod de domo David esset nasciturus, qui ab omnibus haberetur Deus. Quod etiam ait, quasi Dei, et non posuit simpliciter Deus, insinuat quod is qui de domo David erat oriturus, in aliquo mi
Abbreviated transcription (Latin):
anilli a ait quia creauit ds hdmi¬
est locutus:m. eutrũ sanc eorũ
dicendũ ⁊ esse mentitũ . P. Ei duo
contraria quomͦ possunt in eodẽ
esse. dm̃ scilicet & hab̾e imagnẽ
& ñ habere : M. hoc certe uoloego
mͥ edisseras. quonã mͦ ea ipse intel

Expanded text:
an illi qui ait: Creavit Deus homiest locutus? MOYSES. Neutrum sane eorum dicendum est esse mentitum. PETRUS. Et duo contraria quomodo possunt in eodem esse, Deum scilicet et habere imaginem, et non habere? MOYSES. Hoc certe volo ego mihi edisser
Abbreviated transcription (Latin):
De conclusione uinecũ eduxit.
quia inse credentes de captiui¬
tate. om̃i usq hodie lib̾at & emit¬
tit. Eduxit etiam de domo carce¬
ris. sedentes intenebris qͥa eos qͥ
in tenebroso carcere tenebantur
inferni: descendens ad inferod
ipse extraxit. Głam & laudem
suam alteri quã xp̃o dñs ñ de¬
dit. quia deitatẽ suã nulli alii

Expanded text:
De conclusione vinctum eduxit, quia in se credentes de captivitate omni usque hodie liberat et emittit. Eduxit etiam de domo carceris sedentes in tenebris, quia eos qui in tenebroso carcere tenebantur inferni, descendens ad inferos ipse extraxit. Gloriam et laudem suam alteri quam Christo Dominus non dedit, quia deita
Abbreviated transcription (Latin):
dinem habere nullius: & moysen
ueracit᷑ dixisse nouimꝰ. quia ad
imaginẽ & similitudinẽ suam
creauit ds̃ hominẽ. Heridicus eñi
fuit ipse in om̃ibus. Sed ꝑ ima.¬
ginem dĩ de qͣ moyses ẽ. Locutus.
imaginẽ illam id÷ formã huma¬
nam necesse ẽ. intelligamꝰ. quam
assũpsit dei filiꝰ incarnatus. ꝙ.
Et quomodostare hoc poterit. cũ
eo tẽpore qͦ factusẽ. adam. nondũ
imaginẽ quam dm̃ creditis as¬
sũpsisse ipse assũpserit : ł Et a
imago illa non dũ erat in oꝑe. in
eius cam̃ ꝓuidentia iã fuerat atꝙ
uolamntate. Qũ autẽ uoluntas eiꝰ
non mlidet᷑: quantũ ad ipsũ ꝑtinet¬

Expanded text:
lius, et Moysen veraciter dixisse novimus, quod ad imaginem et similitudinem suam creaverit homines Deus. Veridicus enim fuit ipse in omnibus. Sed per imaginem Dei de qua Moyses est locutus, imaginem illam, id est, formam humanam necesse est intelligamus, quam assumpsit Dei Filius incarnatus. MOYSES. Et quomodo hoc stare poterit, cum eo tempore, quo factus est Adam, nondum imaginem sumpsisse, ipse assumpserit? PETRUS. Et si imago illa nondum erat in opere, in ejus tamen providentia jam fuerat atque voluntate. Cum autem voluntas ejus non m
Abbreviated transcription (Latin):
eolliud siꝑ ealcfeceris ut inde aliud
corptalefacere possis: si eidem ca
ris credere. qͦd sicut clapitas q
nit absq claritate. & tamen non
separant᷑ ab igne: ita & filiꝰ absq
patre & sp̃uscõ carnẽ suscepit.
et ꝓpt̾ hoc tam̃ ab eis nunqͣm¬
discessit. P. Utiq sic credo ego.
et tubene intellex isti. si credẽs.
Dixit enĩ ueritas ipsa. Egosũ in
patre. & pater in me ẽ. Et iterũ.
E et pat̾ unũ sumus.ꝙ. Conce¬
Osatis qͦd potuit homini deitaᷤᷤ
unireꝰ. ueruntam̃ cumsic fie¬
ti necesse ñ fuerit. cur credere
debemus factũ esse: e. Nos qͥppe
Qui ꝓpħas mentitos eẽ. non cre¬
dimus. cũ ipsi xp̃m dm̃ & homi.¬
iem futurũ esse pͣdixerint:
eracit̾ eos & hoc dixisse credere
ant de illo. Nã illud certe suꝑ
om̃ia abs te audire desidero. P.
grimꝰ sane ingenesi dñm dixis
faciamꝰ hominẽ adimaginẽ
et similitudinẽ nr̃am. & alibi
ereauit dĩ hominẽ ad imagihe

Expanded text:
et illud sic calefeceris, ut inde aliud et illud sic calefeceris, ut inde aliud corpus calefacere possis, si eidem te ris credere, quod sicut quandoque enit absque claritate, et tamen non separantur ab igne, ita et Filius absque Patre et Spiritu sancto carnem suscepit, nec propter hoc tamen ab eis recessit. PETRUS. Utique sic credo ego, et tu bene inellexisti, si crederes. Dixit enim Veritas ipsa: Ego sum in Patre, et Pater in me est ; et iterum: Ego et Pater unum sumus . MOYSES. Concedo satis quod potuit homini Deitas se unire; verumtamen, cum sic fieri necesse non fuerit, cur credere debemus factum esse? PETRUS. Nos sane qui prophetas mentitos esse non credimus, cum ipsi Christum Deum et hominem futurum fore praedixerint, veraciter eos et hoc dixisse credere ant de illo. Nam ego certe super omnia illud abs te audire desidero. PETRUS. Legimus sane in Genesi Dominum dixisse: Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram, et alibi: Creavit Deus hominem ad imag
Abbreviated transcription (Latin):
unꝰ homo. & hoc absꝙ
Llotns contradicto: ita nulla
ratione obstante. potuit ds homi¬
ni se unire.M. Aliudqͦq abs te si
placet uolo audire. Cũ enim pa
certe mirũ ÷ & impossibile: qͦd nos
mirũ non credimꝰ esse. Licet enim
ostendi nequeat hoc in deitate. qͥa
subtile quid ẽ. & sp̃uale: in rebu
tamen corporeis simile possumꝰ
inuenire. ꝑ qͦd et illud potes agno¬
scere sic̃ in igne qui ẽ. substantia
semꝑ inest claritas cũ calore. N
enĩ ignis substantiã absq clarita¬
te & calore. nec sine ignis substal.¬
tia claritatẽ simul inuenies cum
calore. Uenit autẽ ad nos qͣndoq
calor sine claritate: quandoq
etiam claritas si ne calore.m. Ue
rum ÷ certe qͦd aliquando uenit
ad nos claritas absq calore. na
hoc possumꝰ nos ex candela ꝑcips¬
cuius uidenꝰ claritatẽ eñsentimꝰ
calorẽ. sec̃ ñ uid̾eo de calore. qͣlit̾
ad nos ueniat sine claritate .ł hoc
ꝑta cillime possũ ostendere. di
cuim de metallis qͦdlibed acceꝑis.

Expanded text:
us homo, et hoc absque rationis contradicto, ita nulla quoque obstante ratione, potuit Deus homini se unire. MOYSES. Aliud quoque abs te, si placet, volo audire. Cum enim Patcerte mirum est et impossibile, quod nos mirum non credimus esse. Licet enim ostendi nequeat hoc in Deitate, quia subtile quidem et spirituale, in rebus tamen corporeis simile possumus invenire, per quod et illud potes agnoscere, sicut in igne qui est substantia, semper inest claritas cum calore. Neque enim ignis substantiam absque claritate et calore, nec sine ignis substantia claritatem simul invenies cum calore. Venit autem ad nos aliquando calor sine claritate, aliquando etiam claritas sine calore. MOYSES. Verum est certe quod aliquando venit ad nos claritas sine calore. Nam hoc possumus ex candela percipecujus videmus claritatem, et non sentimus calorem. Sed non video de calore qualiter ad nos veniat sine claritate. PETRUS. Hoc facillime possum ostendere. Si enim de metallis aliquod acceperis,
Abbreviated transcription (Latin):
Atis huc usq ꝑ auctori¬
tatem egisti de pueri ge¬
neratione satisq patitur ratio
sic fieri potuisse. sed om̃ibus ẽ.
mirabilius. qualiter humario
quod c̃. compositũ corpori. deitad
auȩ simpla ẽ. adiungi potuerit
et iuuiti. P recor gͦ ut ꝓmisisti
necisi atia ratione. Polo dĩ miti
factũ fuiatꝙ bonitate. Nisi enĩ
tꝑpse uoluisset: bannine nat re

Expanded text:
atis hucusque per auctoritatem egisti de pueri generatione, et satis patitur ratio sic fieri potuisse, sed omnibus est mirabilius qualiter humano corpori quod est compositum, deitas quae simpla est adjungi potuerit et uniri. Precor ergo, ut promisisti, necessaria ratione, quod solo Dei nutu factum fuit atque bonitate . Nisi enim ipse voluisset, humanae se naturae
Abbreviated transcription (Latin):
refert dicens. Consulite cõm̃tarios
ur̃os. illic reꝑietis pͥmũ qͦq neronem
in hanc sectam tũ maxime romae
orientem. cęsariano gladio ferocisse.
Tali dedicatore dãnationis nr̃ȩ. etiã
głamͣ. Qenim scit illũ. intelligere
a nerone danatum. Temptauerat &
domicianꝰ portio neronis de crude¬
licate s quasi homo façile cȩptum
lepre sid resticutis etiã qͦs relegaue¬
lat tales nobis semꝑ insecutores
Musti. impii. turpes. qͦs & iesdam¬
nare consuestis. a quib damnatis
retecuore soliti estis. hec terculliar

Expanded text:
ristianorum. Consulite commentarios vestros, illic reperietis primum Neronem in hanc sectam cum maxime Romae orientem Caesariano gladio ferocisse. Sed tali dedicatore damnationis nostrae etiam gloriamur. Qui enim scit illum, intellegere a Nerone damnatum. Temptaverat et Domitianus, portio Neronis de crudelitate, sed qua et homo, facile coeptum repressit, restitutis etiam quos relegaverat. Tales semper nobis insecutores, iniusti, impii, turpes, quos et ipsi damnare consuestis, a quibus damnatos restituere soliti estis. Ceterum de
Abbreviated transcription (Latin):
nurbe uͦ roma cornelio episcopatum
regente. & apud cartaginem cypͥano.
ambobus fide. uirtute. pietate p̾stan¬
tib: questio exorta ÷ in affricȩ magis
partib. si oporteret herecicos rebapti¬
zari. Cumq id a cypriano. & cȩteris
pene om̃ib ꝑ affricam sacerdotibiis
oportere fieri decerneretur: corneli
& cȩteri om̃s ꝑ italiam sac̾dotes hui¬
modi decretum manente sac̾dotali
concordia refucarunt. statuentes¬
antiqͥtus a patrib suꝑ hoc traditam
regulam debere. seruari: quȩ conti¬
nebat post abiectionem praui. &
cͥfessionem recti dogmatis. sola eos
manus imposidone purgandos. III.

Expanded text:
urbe vere Romae, Cornelio episcopo tunc regente et apud Carthaginem Cypriano, ambobus fide virtute praestantibus, quaestio exorta est in Africae majoris partibus, si oporteat haereticos rebaptizari. Cumque id a Cypriani et caeteris pene omnibus per Africam sacerdotibus oportere fieri detineretur, Cornelius et caeteri omnes per Italiam sacerdotes hujusmodi decretum manente sacerdotali concordia refuantiquitus a patribus super hoc traditam regulam debere servari: quae continebat, post abjectionem pravi et confessionem recti dogmatis, sola eos manus impositione purgandos. Ibi
Abbreviated transcription (Latin):
decii aut uidere potuit̾ aut cauere:
s in eundem lapideni offensioits impe¬
git. Quiꝰ cum regnũ floreret in in iio
& cuncta ei ex sententia cęderent. scõs
suam pariter fugauit & pacem.

Expanded text:
Decii aut videre potuit, aut cavere,  in eundem lapidem offensionis impegit. Cuius cum regnum floreret ab inicio et cuncta ei ex sentencia cederent, sanctos eritatem suam pariter fugavit et pacem.
Abbreviated transcription (Latin):
Luciferꝰ autem cum exo
ab eusebio. quia ut̾q in par¬
tib uicmnis egypto fuerat religatuᷤᷤ.
ut ad uidendum athanasium alexan¬
driam ꝑgerent. cõmuniq tractatu
cum his qͦui suꝑfuerant sacerdotib
de statii eccłie decernerent: p̾sentiã
sui abnegans. legatũ ꝓse diaconũ
suum mittit: atq ipse inteNto
animo antiochiam ꝑgit. Ibiq dis¬
sidentib adhuc parcib. s in unu̾
tamen reuocari posse sperantib
si ibi talis eligeret᷑ ep̃s. erga quẽ
non una plebs s utraq gauderet :
prȩꝓperus catholicum quidẽ &
sc̃m uirum ac ꝑ omĩa dignum
sacerdotio paulinũ ep̃m colloca¬
uit. s tamen in quẽ ad quiescere
alexandriam. Ibiq confessoꝵ
cdnciłio congregato. pauci numero
s fide in tegr̃i & meritis multi : qͦ
pacto post hereticoꝵ procellas
& ꝓfidis curbines tranquillitas
renocaret᷑ eccłiȩ. omni cura &li¬
bratione discutiant. Alus uide¬
uat fidei calore feruentib nullũ
abed uilata in sacerdo cirecipi

Expanded text:
Lucifer autem cum exoraretur ab Eusebio, quia uterque in partibus vicinis Aegypto fuerat relegatus, ut ad videndum Athanasium Alexandriam pergerent, communique tractatu cum his qui superfuerant sacerdotibus, de statu Ecclesiae decernerent, praesentiam sui abnegans, legatum pro se diaconum suum mittit, atque ipse intento animo Antiochiam pergit: ibique dissidentibus adhuc partibus, sed in unum tamen revocari posse sperantibus, si sibi talis eligeretur Episcopus, erga quem non una plebs, sed utraque gauderet, praeproperus catholicum quidem et sanctum virum, ac per omnia dignum sacerdotio Paulinum Episcopum collocavit, sed tamen in quem adquiescere Alexandriam, ibique Confessorum concilio congregato, pauci numero, sed fide integri, et meritis multi, quo pacto post haereticorum procellas, perfidiae turbines tranquillitas revocaretur Ecclesiae, omni cura et libratione discutiunt. Aliis videbatur fidei calore ferventibus, nullum debere ultra in sacerdotium recipi,
Abbreviated transcription (Latin):
drinaetum uita : dicebart ner̃
esso humiliari se paululum ꝓpcer
deestos & inclinari ꝓpter ele sob
ue cosrursum erigerent. ne sibi¬
met solis puritatis merito celoꝵ
regna defencderent: s esse głiosi
sicum ꝓlurib in luce mererent᷑
intrare. Et ideo rectum sibiiude¬
ri ut tantum ꝑfidiȩ auctoribus
amputatis. reliquis sacerdotibus
to errore ꝑfidiȩ ad fidem patrum
statuta q conuerti. Nec negare
aditum redeuntib. quin potus
gaudere. Quia ille euangelicus
uinior filius paternȩ depopula¬
tor substantiȩ. in semetipsũ reuer¬
sus non solum suscipi meruit. sed
& dignus paternis complexib de
& stola circundat᷑. Per quã quid
aliud. quã sacerdocii declarant᷑
insignia: Necꝓbabilis extitis
apua patrem semor filuas. quod
ipuiut recepte nec tancu mer¬
e habit non delinquencdo. qͣn¬
tum noxs contrarit ot
inquigendo germat ode M¬

Expanded text:
rtuis vita: dicebant melius esse, humiliari se paululum propter dejectos, et inclinari propter elisos, ut eos rursus erigerent, nec sibimet solis puritatis merito caelorum regna defenderent, sed esse gloriosius, si cum pluribus illuc mererentur intrare. Et ideo rectum sibi videri, ut tantum perfidiae auctoribus amputatis, reliquis sacerdotibus to errore perfidiae, ad fidem patrum statutaque converti, nec negare aditum redeuntibus, quin potius gaudere: quia et ille evangelicus junior filius, paternae depopulator substantiae, in semetipsum reversus, non solum suscipi meruit, sed et dignus paternis complexibus A stola circumdatur: per quam quid aliud quam sacerdotii declarantur insignia? nec probabilis extitit apud patrem senior filius, quod invidit recepto: nec tantum meriti habuit non delinquendo, quantum noxae contraxit non indulgendo germano.
Abbreviated transcription (Latin):
ost quem iulianus p̃suptum
prius. demn ut legitimũ soluᷤ
obtinet principatum. Is primo
uelut arguenꝰ ꝑperam gesta
constantii. ep̃os iubet de exilnstela¬
drari. Post iͦ adiersum mros tota no¬

Expanded text:
ost quem Julianus, praesumtum prius, deinde ut legitimum, solus obtinuit principatum. Is primo velut arguens perperam gesta Constantii, Episcopos jubet de exiliis relaxari. Post vero adversum nostros tota no
Abbreviated transcription (Latin):
inquit o filu decreri Camus
magis in occursum ꝑserutori
qui nos defendit. quam qui ꝑ¬
sequit᷑. St unuersa nauicula.
iter ageobiuam ei qͥ se insecta¬
batur aggressus ÷. Ille qui nullo
genere suspicari posset in occur¬
sum sibiuenire quem quȩreret:
tanquã p̃tereuntes aliquos in t̾ro¬
gari iubet ubi audissent esse
athanasium. Cumq respondis¬
sent uidisse se eum nonlonge eun¬
tem: tota celeritate ꝑtran᷑siens
ꝓperat. in uanũ festin̾ans capere
quem ante ocłos positum uide
non potuit. Ille uͦ dĩ uirtute
munitus alexandriam rediit:
ibiq tutas latebras usq qͦ ꝑsecu¬
cio cessaret exegit. ALLLIII.

Expanded text:
inquit, o filioli, deterreri: eamus inquit, o filioli, deterreri: eamus magis in occursum percussorie major est qui nos defendit, quam qui persequitur. Et conversa navicula, iter agere obviam ei qui se insectabatur, adgressus est. Ille qui nullo genere suspicari posset in occursum sibi venire quem quaereret, tanquam praetereuntes aliquos interrogari jubet, ubi audissent esse Athanasium. Cumque respondissent vidisse se eum non longe euntem, tota celeritate pertransiens, properat in vanum, festinans capere, quem ante oculos positum videre non potuit. Ille vero Dei virtute monitus Alexandriam redit, ibique tuto latebras usquequo persecutio cessaret, exegit.
Abbreviated transcription (Latin):
achanasium ficte phrlosophie
cenere imaginem potuit. Etenim
cum uelut cetri serpentes de cau̾¬
nis terrȩ ebullientes ad eum ꝓces¬
sissent. magoꝵ. phylosophorum.
aruispicum augurumq manus
ꝑfana : oñs pariter alleganet :
athanasium horum omnium
obstaculum sustulisset. XXIIII.
De fuga rursum ⁊ latebris¬
exercitus: iterum duces. iterum
oppugnatur ȩccłia. Cumq eũ
mesti & flentes popłi circũstarent:
ꝓpħico ad eos usus sermone ꝑhi¬
betur. Nolite inqͥt o filii contur¬
bari. qͥa nubecula ÷. & cito ꝑtran¬
sit. Cumq discessisset. & nauiꝑo
nilum fluuiũ iter ageret: come
qui ad hoc ipsum missus fuerat.
cognito euisitinere instanter eũ
insegui cepit. Et cum forte appli¬
cuisset athanasii nauicula ad
quendã locum: cõꝑit a p̃tere¬
untib post tergum esse ꝑcusso¬
ceret imminere. Conterriti oñs
qui simul aderant socñ. here¬
mum suadebant ad fuge presi¬
diũ petendã. Tum ille. Nolite

Expanded text:
Athanasium fictae philosophiae Athanasium fictae philosophiae tenere imaginem potuit. Etenim cum, velut tetri serpentes de cavernis terrae ebullientes, ad eum processisset magorum, philosophorum, aruspicum, augurumque manus prophana, omnes pariter allegant, niAthanasium, velut omnium horum obstaculum, sustulisset. CAPUT XXXIV. De fuga rursum et latebrisexercitus, iterum duces, iterum oppugnatur Ecclesia. Cumque eum moesti et flentes populi circumstarent, prophetico apud eos usus sermone perhibetur: Nolite inquit filii, conturbari, quia nubecula est, et cito pertransit. Cumque discessisset, et navi per Nilum fluvium iter ageret: Comes qui ad hoc ipsum missus fuerat, cognito ejus itinere, instanter eum insequi 260 caepit. Et cum forte applicuisset Athanasii navicula ad quendam lo cum, comperit a praetereuntibus post tergum esse percussoceret, imminere. Conterriti omnes qui simul aderant socii, eremum suadebant ad fugae praesidium petendam. Tum ille: Nolite,
Abbreviated transcription (Latin):
magnifica quȩdam mundilumi¬
nari̾a. illyricum. italiã. galliasq
suo splendore radiarunt: ut om̃s
etiam de absconditis angulis & ob¬
strusis hereticoꝵ cenebreᷤ fugarent᷑.
UXXXI. D e ꝑsecutionibus
iulian blandis & callidis.
ed iulianus postquã ad orientẽ
ꝑsas bello pulsaturus aduenit.
& publica quã priꝰ occultauerat erga
ydoloꝵ cultum ferri cepit insania :
callidior ceteris ꝑsecutor. non ui. neq
tormentis: s premiis. honoribus.
blanditiis. ꝑsuasionib. maiorem
pene popłi partem quã si atrociter
pulsasset elisit. Studia auctorum
gentilium xp̃ianos adhire ꝓhibens:
ludos literarum illis solis qui deo
Aeas q uenerarent᷑ patere decernis.
militis cingłm non qͥari nisi
iminolantib iubet. ꝓcurationem
ꝑuinciarum iurisq dicendi  piam
Statuit non debere cõmicti: utpote
quib etiam lex ꝓpria gladio uti
uetuisset. Et ꝓficiebat cotidie in
huuiscemodi legib ex quirendis:

Expanded text:
magnifica quaedam mundi lumimagnifica quaedam mundi lumina, Illyricum, Italiam, Galliasque suo splendore radiarunt, ut omnes etiam de abditis angulis et abstrusis haereticorum tenebrae fugarentur. CAPUT XXXII. De persecutionibus Juliani blandis et callidis. Sed Julianus postquam ad Orientem Persas bello pulsaturus advenit, et publica quam prius occultaverat erga idolorum cultum ferri coepit insania, callidior caeteris persecutor, non vi, neque tormentis, sed praemiis, honoribus, blanditiis, persuasionibus, 259 majorem pene populi partem, quam si atrociter pulsasset, elisit. Studia auctorum Gentilium Christianos adire prohibens, ludos litterarum illis solis, qui deos deasque venerarentur, patere decernit. Militiae cingulum non dari, nisi immolantibus jubet. Procurationem provinciarum, jurisque dicendi Christianis statuit non debere committi, utpote quibus etiam lex propria gladio uti vetuisset. Et proficiebat quotidie in hujuscemodi legibus exquirendis,
Abbreviated transcription (Latin):
mimobiliter sederat: parum fir¬
mauerim. Ex ipso incerim luciferi¬
anoꝵ scisma quod licet ꝑ paucos
adhuc uoluit᷑: sumpsit exordium.
Eusebius uͦ circũiens orientem atq
italiam medici pariter & sacerco¬
tis fungebat᷑ officio: singłasqͣsq
eccłias abiurata infidelitate ad sa¬
nitatem recte fidei reuocabat. maxime
quod hylarium quem dudum cum
ceteris ep̃is in exilium trusum esse
memorauinus. regressum iam &
in italia positum. hec eadem erga
instaurandas ȩccłias fidemq pa¬
trum reparandã repꝑit molientẽ.
a placidus simul q eruditus. &
ad ꝑsuactendũ cõmodissimus. rẽ
diligentius & aptius ꝑcurabatr
Qui etiam libros defide nobiliter
scriptos edidit: quib & hereticoꝵ
uersutias. & nr̃oꝵ deceptiones
& male credulam simplicitatem
ita diligenter exposuit: ut & prȩ¬
sentes & longe posicos quib ipse
ꝑ se disserere uiua uoce non pote¬
rat. ꝑfectissima instructione
corrigeret. Ita duo isti uiri uelut

Expanded text:
immobiliter 258 sederat, parum firimmobiliter 258 sederat, parum firmaverim. Ex ipso interim Luciferianorum schisma, quod licet per paucos adhuc volvitur, sumsit exordium. Eusebius vero circumiens Orientem atque Italiam, medici pariter et sacerdotis fungebatur officio. Singulas quasque ecclesias, abjurata infidelitate, ad sanitatem rectae fidei revocabat, maxime quod Hilarium, quem dudum cum caeteris Episcopis in exilium trusum esse memoravimus, regressum jam, et in Italia positum, haec eadem erga instaurandas Ecclesias, fidemque patrum reparandam reperit molientem. et placidus, simulque eruditus, et ad persuadendum commodissimus, rem diligentius et aptius procurabat. Qui etiam libros de fide nobiliter scriptos edidit, quibus et haereticorum versutias, et nostrorum deceptiones, et male credulam simplicitatem ita diligenter exposuit, ut et praesentes, et longe positos, quibus ipse per se disserere viva voce non poterat, perfectissima instructione corrigeret. Ita duo isti viri, velut
Abbreviated transcription (Latin):
suũ q conuenticulum tenuit:
hos gͦ cum in unũ reuocare uoluisset
eusebius. nec tamen preuentus a
lucifero potiusseo: ab scessit. Tunc
regressus melctius de exilio. quia
cum eo numerosior ꝓopłs erat ec¬
clesias tenuit: & ex eo iam ꝓpriam
sinodũ cum ceteris orientalibꝰ. ep̃
habuit. nec camen athanasio uu¬
ctus est. Incerim lucifer iuria
dolens quod ep̃m a se grdinatum
apud antiam non recepitiet
eusebius. net ip̃se recipe cogitat
alexandrini decreta concilii. S
coustringebat᷑ legati sui uinculo
qui in concilio ipiuus auctoritate
subscripserat. Abicere nanq eu n
non poterat: quia auctoritate eui
tenebat. Si uͦ recepisset: om̃e suũ
frustrandũ uidebat inceptũ. Diu
de hoc multũ q deliberans. cum
exutraq parte concluderet᷑. elegic
ut legato suo recepto. erga cȩteros
sententiã disparem s sib̃i placitam
custodiret. Ita regressus ad sardi¬
niȩ partes. siue quia cita morte
rigi spatio solent. siue hoc animo

Expanded text:
suumque conventiculum tenuit. suumque conventiculum tenuit. Hos ergo cum in unum revocare voluisset Eusebius, nec tamen praeventus a Lucifero potuisset, abscessit. Tunc regressus Meletius de exilio, quia cum eo numerosior populus erat, Ecclesias tenuit: et ex eo jam propriam synodum cum caeteris Orientalibus Episcopis habuit, nec tamen Athanasio junctus est. Interim Lucifer injuriam dolens, quod Episcopum a se ordinatum apud Antiochiam non recepisset Eusebius, nec ipse recipere cogitat Alexandrini decreta concilii, sed constringebatur legati sui vinculo, qui in concilio ipsius auctoritate subscripserat. Abjicere namque eum non poterat, qui auctoritatem ejus tenebat. Si vero recepisset, omne suum frustrandum videbat inceptum. Diu ergo de hoc multumque deliberans, cum ex utraque parte concluderetur, elegit, ut legato suo recepto, erga caeteros sententiam disparem, sed sibi placitam custodiret. Ita regressus ad Sardiniae partes, sive quia cita morte rigi spacio solent sive hoc animo
Abbreviated transcription (Latin):
tres subsistentes ꝑsonas significa¬
re uideret᷑ ne suspicione darem̃
canquã illiꝰ fidei sectatores. qreȩ
trinitatem in nominib tantum
& non in reb ac scibsistentuis con¬
ficet᷑. Sed & de incarnatione añi
phensum ẽ: qua corpes s o
anima suscepisset. Quib omnib
caute moderateq compositis: u¬
nus quis itinere suo cum pace
perrexit.A.X.I.De
fusebio & hylario. atq
eccłarũ ꝑ eos restitutone
ed eusebis cum redisset anti¬
ochiam. & inuenisset ibi a lu¬
cifero contra pollicitationẽ. ordi¬
natum ep̃m: pudore simul & in¬
dignatione compulsus abscessit.
neutrȩ parti cõmunionem suani
relaxans: quia digrediens inde
ꝓmiserat se acturum in concilio.
ut is eis ordinaret᷑ ep̃s: a qͦ pars
neutra discederet. Ille nanq pꝰple
qui meletiũ dudum de ȩccłia pul¬
sum quasi ꝓfide recta fuerat se¬
cutus. non se iunxerat ad priore
catholicos: id ÷ qui cum eustasio
nus erat: s: suũ principatum

Expanded text:
tres subsistentes personas significatres subsistentes personas significare videretur, ne suspicionem daremus, tanquam illius fidei sectatores, quae Triniet non rebus ac subsistentiis confitentur. Sed de incarnatione Domini comprehensum est quia corpus quod anima suscecaute moderateque compositis, unusquisque itinere suo cum pace perrexit. CAPUT XXX. De Eusebio et Hilario, atque Ecclesiarum per eos restitutione. 257 Sed Eusebius cum redisset Antiochiam, et invenisset ibi a Lucifero contra pollicitationem ordinatum Episcopum, pudore simul et indignatione compulsus abscessit, neutri parti communionem suam relaxans, quia digrediens inde promiserat se acturum in Concilio, ut is eis ordinaretur Episcopus, a quo pars neutra descisceret. Ille namque populus, qui Meletium dudum de Ecclesia pulsum, quasi pro fide recta fuerat secutus, non junxerat se ad priores catholicos, id est, qui cum Eustathionus erat sed suum principatum,
Abbreviated transcription (Latin):
huusmodi sententias ex
euana lieqaustoritate ꝓlatass
or doult sterdocalis & aplicus
approbas setꝰ ex concilu adegreco
asterio cȩteris ꝙ qͥ camipsuerant
orientis inungitur procuratio
Aadit᷑ sane in illo concilii decreto
eciam de sp̃u sc̃o plenior disputa¬
tio: ut eiusdem substantie ac dei¬
tatis cuius pater & filius etiam&e
sps sc̃s crederet᷑. nec qͥcqͣm proriuᷤ
intrinitate aut creatum inferui
posterius ne diceret᷑. Secl& de dif¬
ferentia substantiarum &e subsi¬
stentiarum sermo eis ꝑ scripturaᷤ
enim dicebant substantiã & sub¬
sistentiam unum uideri. &ẜ qa
tres substantias non dicimuꝰ in
deo. nec tres subsistentias dicere
aluid substantia quã subsift̾entia
significari uudebat᷑: dicebant qa
substantia ipsam rei alicuuis
naturam rationẽq qua constat
de signet. subsistentia autem
unius cuiusq psone hoc ipsũ quodꝰ
extat & subsistit ostendat. Idõq
ꝓpter sabellir heresim tres erico
subsistentias conficendas: q a q̃si

Expanded text:
scemodi sententias ex evangelica auctoritate prolatas ordo ille sacerdotalis et apostolicus approbasset, ex concilii decreto Asterio caeterisque qui cum ipsis erant, Orientis injungitur procuratio, additur sane in illo concilii decreto etiam de Spiritu sancto plenior disputatio, ut ejusdem substantiae, ac deitatis, cujus Pater, et Filius, etiam Spiritus sanctus crederetur , nec quidquam prorsus in Trinitate, aut creatum, aut inferius, posteriusve diceretur. Sed et de differentia substantiarum, et subsistentiarum sermo ejus per scripturam etenim dicebant substantiam, et subsistentiam unum videri: et quia tres substantias non dicimus in Deo, nec tres subsistentias dicere aliud substantia, quam subsistentia significare videbatur, dicebant, quia substantia ipsam rei alicujus naturam rationemque, qua constat, designet: Subsistentia autem uniuscujusque personae, hoc ipsum quod extat et subsistit, ostendat. Ideoque propter Sabelli haeresim tres esse subsistentias confitendas, quod quasi
Abbreviated transcription (Latin):
nt̃ cȩtera qͦq eruditionum suarum
studia. ne illud qͥdem omisit origenei
ꝑscrucari & addiscere etam hebree
linguę uirtutem : ut agnosceret uł¬
serpuntur qualia sint. uł ceteroꝵ
inc̃pretum qui pter septuaginta
interpͣtati fuerant quanta eẽt editi-¬
onũ diu̾sitas. ita ut pt᷑ istas quȩ in
usu sunt aquile uł simmachi uel
theodotionis. inueniret etiam alias
in qͥb ne nomina qͥdem int̾pretũ
de eis. qͦd aliam qͥdem in actio litore

Expanded text:
 Inter quoque eruditionum suarum studia, ne illud quidem omisit Origenes, perscrutari et addiscere Hebraeae linguae virtutem, ut cognosceret vleguntur, qualia sint, vel caeterorum interpretum, qui praeter septuaginta interpretati sunt, quanta esset eruditionis diversitas; ita ut praeter istas, quae in usu sunt, Aquilae, vel Symmachi, vel Theodotionis, invenerit etiam alias in quibus nec nomina quaedam interpretum em quod aliam reperit in Ac
Abbreviated transcription (Latin):
ineptias uidaicarum scripturarũ
In quib cũ absolutio uł explanatio
nulla sit. ad quasdã se narrationes
in c̃gruas mẽuenientesq conu̾tunt.
Quȩ ñ tam explanationi sint his quȩ
obscura st̃: quã laudem plausũq
disserentib conferant. Nã ea quȩ
moyses agresti & simplici sermone
conscripsit. diuinitꝰ sancita & figu¬
ris atq enigmatib obtecta confir¬
mant: atqꝰ ingentib replea pir stus
nfatim̃te ac tumidi. obturbato
in semetipsis rationis humane
iudicio sacram̃ta prcant: in qͥb¬
imꝑitus & agrestis scriptor expli¬

Expanded text:
ineptiis Judaicarum Scripturarum, in quibus cum absolutio vel explanatio nulla sit, ad quasdam narrationes incongruas inconvenientesque convertunt, quae non tam explanationes sunt his quae obscura sunt, quam laude plausumque disserentibus conferat. Nam ea quae Moyses agrestici et simplici sermone conscripsit, divinitus sancita et figuris atque aenigmatibus obtecta confirmant, atque ingentibus oppleta mysteriis inflati mente ac tumidi, turbato in semetipsis rationis humanae judicio, sacramenta putant, in quibus se agrestis scriptor expli
Abbreviated transcription (Latin):
luca uͦ qͥ erat. pauli discipłs int̾p̃tata
in grecũ sermonem. Unde & stilus
eiꝰ magis similis uidet᷑ libello illi.
hebreis erat de pauli nomine. ne¬
eiꝰ dicta susciꝑent: & iccirco pru
pauli nomine inspecto. lectio eius

Expanded text:
us discipulo interpretata in Graecum. Unde et stylus ejus magis videtur similis libello illi, erat Hebraeis ne de Pauli nomine dicta susciperent; et idcirco prudPauli nomine inspecto lectio ejus
Abbreviated transcription (Latin):
tia plurima. in ienuniis indesinen¬
in uigiliii pene iugibui. ita ut li.
quando parũ aliquid somni neces¬
sitas naturalis exigeret: hanc ille
ñ supͣ stratum. qͦ om̃ino nullo ute¬
batur. s supͣ nudi soli dependeret

Expanded text:
tia plurima, in jejuniis indeficiens, vigiliis pene jugibus: ita ut, si quando parum aliquid somni naturalis necessitas exigeret, hunc ille non super stratum, quo omnino nullo utebatur, sed super nudi soli deprehenderet
Abbreviated transcription (Latin):
supplicit. exorat. tanquam que
nichil haberet in toto regno fide.¬
lius. ut secum usq qͦ adolesceret
filius. regendi regni sollicitudinẽ
partirent᷑. Et p̃cipue frum̾tius.
cuns ꝑrudentra. ad moderandũ
suficiis egnum. Nam alius fi¬
dem yiuata t sobmim mentem
simpliciter exhibebat q dum
mentius haberet in mani. Reo
mentem eius & animos instigante
requirere sollicitius cepit. si qui
int̾ negociatores romanos xp̃iani
essent. & ipsis potestatẽ maximã
dare: ac monere conuenticula ꝑ
loca singła facerent. atq romano
ritu orationis causa confluerent:
s & ipse multomagis eadem facere.
& ita cęteros cohortari: fauore &
beneficiis inuitare. prestare qͥc qd
oporcunum fuisset loca edificiis.
aliaq necessaria p̾bere. & om̃imodo
gestire : ut xp̃ianoꝵ inibi semen
ex fide traditis. multũ licet deti¬
nentib & rogantib ut manerent
regina uł filio: ad orbem tameri
nrm denuo reuertunt᷑. Et edisio

Expanded text:
suppliciter exorat, tanquam quae suppliciter exorat, tanquam quae nihil haberet in toto regno fidelius, ut secum, usquequo adolesceret filius, regendi regni sollicitudinem partirentur: et praecipue Frumentium, cujus prudentia ad moderandum sufficeret regnum. Nam alius fidem puram, et sobriam mentem simpliciter exhibebat. Idque dum mentius haberet in manibus, Deo mentem ejus et animos instigante 232 requirere sollicitius coepit, si qui inter negociatores Romanos Christiani essent, et ipsis potestatem maximam dare, ac monere, ut conventicula per loca singula facerent, ad quae Romano ritu orationis caussa confluerent. Sed et ipse multo magis eadem facere, et ita caeteros cohortari, favore et beneficiis invitare, praestare quicquid opportunum fuisset, loca aedificiis, aliaque necessaria praebere, et omnimodo gestire, ut Christianorum inibi semen ex fide traditis, multum licet detinentibus et rogantibus, ut manerent, regina vel filio, ad orbem tamen nostrum revertuntur. Et Edesio
Abbreviated transcription (Latin):
plo inuitatus etiam meropius qͥdã
trrius phylosophus simulrex causa
adire indiam toluit. haber is
secum dnos ꝓpuerulos. qͦs libalib
git᷑ ꝑumnnoticiam captis
his quib admus pascebat᷑: cum
phylosopbuis redire cepisset. aque
uelcceteroꝵ necessarioꝵ causa. ad
portum quendam naucii quã
inibi barbaroꝵ. ut si quando fedui
sibi cum romanis turbatũ uicinȩ
apud eos ex romanis inuenti fu¬
erint iugulent᷑. Inuaditur nauis
phylosophi. cuncti cũ ipso parit᷑
ꝑimuntur. Pueruli reꝑti sub
arbore meditantes & lectiones
suas parantes: barbaroꝵ mise¬
ratione seruati. ducunt᷑ ad regẽ.
Horũ ille alterum id est edisium
sibi pincernam facit: fruinentie
uͦ quem quasi ꝑspicacẽ dep̾hen¬
derat & prudentem. rationes
suas scriniaq cõmisit. Ex quo
inhonore magno apud regem
habiti sunt: & in amore. At uͦ
moriens rex uxorem cũ pariiulo
adolescentib autem qͥ d uellent
tem. Quos tamer regita

Expanded text:
plo etiam invitatus Meropius quidam plo etiam invitatus Meropius quidam Tyrius philosophus simili ex caussa adire Indiam voluit, liabens secum duos puerulos, quos liberalibus in notitiam captis his quibus animus pascebatur, cum philosophus redire caepisset, aquae vel caeterorum necessariorum caussa ad portum quendam navis, qua inibi Barbarorum, ut siquando foedus sibi cum Romanis turbatum vicinae apud eos ex Romanis inventi fuerint jugulentur. Invaditur navis philosophi: cuncti cum ipso pariter perimuntur. Pueruli reperti sub arbore meditantes, et lectiones suas parantes, Barbarorum miseratione servati, ducuntur ad regem. Horum ille alterum, id est, Edesium sibi pincernam fecit. Frumentio vero, quem quasi perspicacem deprehenderat et prudentem, rationes suas scriniaque commisit. Ex quo et in honore magno apud regem habiti, et in amore. At vero moriens rex, uxorem cum parvulo adolescentibus autem quid vellent, tem. Quos tamen regina
Abbreviated transcription (Latin):
do supra canctos mortales. ut q
nstitutionis sue p̃clara usq in
diernũ monachis exempla re¬
ucnd. uolentem me aliqua
morere: ille libellus explsit
aliis iat cta sunt: ea memor¬
rauimur ie quanuis gestoꝵ con¬
tineant fidem. ab his tamen qui
longe positi sunt obscurior
fama subtraxit. UITI. De
captiuitate frum̃tii & edisii.¬
ad p̃dicandum uerbũ dei sorte
ꝑ apłos celebrata est: cum aliȩ
alus ꝓuinciȩ obuenissent. thomȩ
parthia. & matheo ethiopia. ei q
adherens citerior india bartho¬
lomeo dicit᷑ sorte discreta. Inter
interior tractu india ulterior
iacet: multis uariisq liniguis
& gentib habitata. quam uelut
Longe remotam. nullus apłice
p̾licationis uomer imp̃sserat
Uuȩ tamen tẽporib constantini
tali quadã ex causa semina fidei
pͥna suscepit. Metrodoriis qͥdã
phylosophus inspiciendoꝵ. locoꝵ
& orbis ꝑscrutandi gr̃a ult̾iorẽ
dicit᷑ indiam penetrasse. Cuiꝰ exem¬

Expanded text:
Deo supra cunctos mortales, utque Deo supra cunctos mortales, utque institutionis suae praeclara usque in hodiernum monachis exempla reliquerit, volentem me aliqua exponere ille libellus exclusitaliis jam dicta sunt, ea memorabimus, quae quamvis gestorum contineat fides, ab his tamen qui longe positi sunt, obscurior fama subtraxit. CAPUT IX. De captivitate Frumentii et Edesii,ad praedicandum verbum Dei sorte per Apostolos celebrata est, cum aliae aliis provinciae obvenissent, Thomae Parthia, et Matthaeo Aethiopia, eique adhaerens citerior India Bartholomaeo dicitur sorte decreta. Inter go Al. longe interior tractu, India ulterior jacet, multis variisque linguis et gentibus habitata, quam velut longe remotam, nullus Apostolicae praedicationis vomer 231 impresserat, quae tamen temporibus Constantini tali quadam ex caussa semina fidei prima suscepit. Metrodorus quidam philosophus, inspiciendorum locorum, et orbis perscrutandi gratia, ulteriorem dicitur Indiam penetrasse. Cujus exem