comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ta. ł ⁊̃ contipenas ꝑferat a ppet¬
iator absq n criminabb cansis
in quib ⁊̃ si possunt ꝓuocare:. cũ
tñ stitumceb optinere. ut post
ꝓuocationẽ incustodia si sid̾ ĩso¬
ins ionei copiam nõ hant ꝑseue᷑.¬

Expanded text:
ferat appellator, absque his criminalibus causis, in quibus, etiamsi possunt provocare, eum tamen statum debent obtinere, ut post provocationem in custodia, si fideiussoris idonei copiam non habe
Abbreviated transcription (Latin):
t̾. Eos quid appenationib cogno sc̃
ac iit icabunt: ita uditiũ suum p̃¬
be conuenir. ut inteiligant. quod
cum apellatio post cetisam semte᷑¬
tia utẽ in t̃posita fuĩt nõ exocca¬
sio ne auqua remitt̃e negotium
ad iudicem suum fas sit s⁊ omnẽtã
at. cum salubritas iegis constitate
ad it spectait uitimu: ut post sen¬
tentiam abeo qui deipellatioẽ cogno¬
scit recursussieri non possit ad uici¬
cc̃ a quo fuit ꝓuocatum qua ꝓprer¬

Expanded text:
t: eos, qui de appellationibus cognoscent ac iudicabunt, ita iudicium suum praebere conveniet, ut intellegant, quod, cum appellatio post decisam per sententiam litem interposita fuerit, non ex occasione aliqua remittere negotium ad iudicem suum fas sit, sed omnem cat, cum salubritas legis constitutae ad id spectare videatur, ut post sententiam ab eo qui de appellatione cognoscit recursus fieri non possit ad iudicem, a quo fuerit provocatum
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Sux bns uõ qui incapitanb cauicõsti¬
cansa atdiscinsa poit sententiamdi¬
ctam appellare comiemit. id obẜ uãt̾
cẽ scĩmus. ut inõpia idonci fideius¬
soris retentis incastocia reis. opini¬
ones suasꝰ iud ices. ⁊ ex em̃pla appellato¬
rib edita: ac refutarios eoꝵ ad scri¬
nea qu̾oꝵ intẽ transmittant quib ge¬
staꝵx rerum sites manifesta relatione
pandatur. ut meritis eoꝵ conid̾atis:
ꝓfortuna singuloꝵ sententia ꝓ serat.
ne temeit. aũt at passim ꝓuocandi
omnib facultas płetur arpitramur
eum qui malam utt̃ sucrit ꝑsctutus.
medioent penam accompetenti iuti¬
loi apenatorios offere delebitt is nõ
qui negotium tueturalierum. supra

Expanded text:
his vero, qui in capitalibus causis consticausa atque discussa post sententiam dictam appellare conveniet, id observandum esse sancimus, ut inopia idonei fideiussoris retentis in custodia reis opiniones suas iudices exemplo appellatoribus edito ac refutatorios eorum ad scrinia quorum interest transmittant, quibus gestarum rerum fides manifesta relatione pandatur, ut meritis eorum consideratis pro fortuna singulorum sententia proferatur. Ne temere autem ac passim provocandi omnibus facultas praeberetur, arbitramur eum, qui malam litem fuerit persecutus, mediocriter poenam a competenti iudilos appellatorios offerre debebit. is vero, qui negotium tuetur alienum, supra
Abbreviated transcription (Latin):
scientiam scientiam rurius tͣs¬
fem ad iuditia necesse sit iust¬
ructiones netessarias plene acti
inseri p̃cipimiis. nam cogim̃
aꝑferenta sententia tempare:
quoniam uerendum ẽ. nelis ĩ¬
cognito negotio dirimatur ad¬
empta copia conqu renoi. qua¬
re ꝑemptb ĩuretur iudex no¬
tis. sicuncta que utigaiores in¬
instructionis ⁊ ꝓlationis cã reci¬
non ꝑotuerint in uemin.
o̾. Etiam eos qui ninagint̃
principalis disceptationis acđ¬
piunt ad peuationum ad m̃i¬
em ut nicula necesse e accireit.

Expanded text:
int scientiam, rursus transferri ad judicia necesse sit, instructiones necessarias plene actis inseri praecipimus. nam cogimur a proferenda sententia temperare, quoniam verendum est, ne lis incognito negotio dirimatur, adempta copia conquerendi. quare perennibus inuretur iudex notis, si cuncta, quae litigatores instructionis probationisque causa recinon potue. Etiam eos, qui imaginem principalis disceptationis accipiunt, appellationum adminicula necesse est accipere.
Abbreviated transcription (Latin):
allegasse utigator credid̾it. quod in
iuditio acto fuit omissum ap̃eumr
qui t̾ apellatiõe cognoscit ꝓ sequat̃.¬
ꝓsequatur: cum notum gerenti:
nobis aliud nichi iiuditus qͣm
iustitiam locum hĩ: necessaria res:
forte transmissa non cxdudenta ui
poscendas ꝑ qͣs apd̃ iudicem qui suꝑ appnoe
sit ostendere qua exiftinauit occui¬
tam ħ̃ ꝙ iutex fieri ꝓspexerit sũp¬
tus iscẽ ad faciendi itinenis expediti¬
onem p̃be oeb̾bit cum id iustitia
ip̃a ꝑ suat̾ut abeo hoc retogno sciꝗ

Expanded text:
quod in iudicio acto fuerit omissum, apud eum qui de appellatione cognoscit persequatur, cum votum gerentibus nobis aliud nihil in iudiciis quam iustitiam locum habere debere necessaria res forte transmissa non excludenda viersonas, quo apud iudicem qui super appesit ostendere, quam existimabit occultam, hocque iudex fieri prospexerit, sumptus isdem ad faciendi itineris expeditionem praebere debebit, cum id iustitia ipsa persuadeat ab eo haec recognosci,
Abbreviated transcription (Latin):
ex ẽptum eẽ aĩad nerũt. s exfatalis a¬
sus necessitate. diẽ functo eo qui eo
ꝑ feretat id act. dise cognouerit.ẜ
ta ꝑpetui iuris formam desid̾io ur̃o
mecesitur.

Expanded text:
exemptum esse animadverterit, sed ex fatalis casus necessitate, diem functo eo qui eos perferebat, id accidisse cognoverit, iuxta perpetui iuris formam desiderio vestro medebitur.
Abbreviated transcription (Latin):
que⁊ int̾ priuatos mouent᷑ cõ¬
sultaturum ł relatinum te eẽ
ꝓmiscris . łappellationis ater ꝓnt̃¬
posite sollempnia cͣompleta fu¬
erintz nichii post hac tioi quos¬
iro: sp̃ale at requesitum. iquib¬
cumq mobis fauoris grã p̃ferẽs.¬

Expanded text:
quae inter privatos moventur, consultaturum vel relaturum te esse promiseris vel appellationis a te interpositae sollemnia completa fuerint, nihil posthac tibi quodlibet speciale ac requisitum vel quibuscumque modis favoris gra
Abbreviated transcription (Latin):
tio post cestam̃t̃ stscepto: cum nutare
idẽ testam̃tum potuissi hoc facere negle¬
xissi. merito ut poit non iustis rationib
neglectus: de in ositoso quertiam insti¬
tucit potes. S cum eam inpucrpeno ui¬
tam cessisse ꝓponas. repentini casus iniqui¬
tas. p̃ꝯiettũam mai̾ne pietatis emetan
daz. Quare fiuo tuo cui nichil pret m̾a¬
ĩnum fatum inputan p̃t. ꝑm̃ iurilẽ por

Expanded text:
tio post testamentum suscepto, cum mutare idem testamentum potuisset, hoc facere neglexisset, merito utpote non iustis rationibus neglectus de inofficioso querellam instituere poterat. Sed cum eam in puerperio vita cessisse proponas, repentini casus iniquitas per coniecturam maternae pietatis emendanda est. Quare filio tuo, cui nihil praeter maternum fatum imputa
Abbreviated transcription (Latin):
S. n arenam non dam̃pnato. s⁊ sua
spontt artnario constituto. legitiesuc¬
cessioneᷤ integre sunt sicut cuitas ⁊ ub̾tas
mant. s⁊ si testam̃tum parens eiui fecit. n
de inossitioso cestim̃to accusatio: n bo¬
noꝵ possessio ei competit. nam sale sum̃
merto quis indignum sua udicat. nisit¬
Successione
s̾. ipat᷑ puelle cuius uos curatores eẽ
diciti. fuo ex scmisse. ip̃a aũt extriente.
⁊uxoit ex reliquo sextanit scriptis pr̃di¬
portionem suam restituer: p̃ita uxori
ut id quod excã br̃tlitatis ad cam ꝑuenin¬

Expanded text:
. In harenam non damnato, sed sua sponte harenario constituto legitimae successiones integrae sunt, sicuti civitas et libertas manet. Sed si testamentum parens eius fecit, neque de inofficioso testamento accusatio neque bonorum possessio ei competit: nam talem filium merito quis indignum sua successione Si pater puellae, cuius vos curatores esse dicitis, filio ex semisse, ipsa autem ex triente et uxore ex reliquo sextante scriptis herediportionem suam restitueret, praeterea uxori, ut id, quod ex causa hereditatis ad eam pe
Abbreviated transcription (Latin):
orpr. Cum duob brdib institutis. nno
añt nictum fuise allegat: ꝓ ea ꝑͥit qua re¬
solutum ᷤ testam̃tum cum iuit intestati
qui obtimut succetut. n legata n sid̾i¬
com̃missa debentur. quamuis lb̾tates
⁊ o irecte competant. ⁊ sid̾i comissarie p̃i

Expanded text:
. Cum duobus heredibus institutis, uno autem victum fuisse adlegas, pro ea parte, qua resolutum est testamentum, cum iure intestati qui obtinuit succedat, neque legata neque fideicommissa debentur, quamvis libertates et directae competant et fidei
Abbreviated transcription (Latin):
ułm̃ ad domiũ ⁊ cͤditore possit reu̾ti
ido eninr̃i maiores
Subtilislimo aĩo. ⁊ diuino quodã mot¬
n. ad actiones ⁊ eaꝵuira ꝑuencrũt
ut incorporales conaniat. possint..
rai̾em extendere  Sit igitur scd
hancd iffmitionẽ cã ꝑ fectissime c̃¬
posita.⁊ nemo post hac dubiti. n
int̾ p̃sentes. n int̾ absentes quids¬
tatuendum sit. ut bono mitior pos¬
sessionẽ tenentis. ⁊ utrursq partis
domicilio requisito sit expet ita q̃stĩ
o ꝓreb ubicuraq positis. nulla sci¬
entrał ignorantia ex pectanda. ne
alt̃a dubitationis in extricabilis o¬
iatur octasio. Eod̃ obẜ uando ⁊ si
res nõ sou sit. s incorporales que

Expanded text:
um ad dominum vel creditorem possit reverti? ideo enim nostri maiores subtilissimo animo et divino quodam motu ad actiones et earum iura pervenerunt, ut incorporales constitutae possint ralem extendere. Sit igitur secundum hanc definitionem causa perfectissime composita et nemo posthac dubitet, neque inter praesentes neque inter absentes quid statuendum sit, ut bono initio et possessione tenentis et utriusque partis domicilio requisito sit expedita quaestio pro rebus ubicumque positis, nulla scientia vel ignorantia expectanda, ne altera dubitationis inextricabilis oriatur occasio. Eodem observando et si res non soli sint, sed incorpor
Abbreviated transcription (Latin):
ris dequib in res iutiꝰ tui irruissẽ asscuẽs
icꝙ obmedent i curam comitatu nr̃o di¬
scctere nõ potursse palam sit. p̃fectus p̃¬
torio nr̃ aceruitis hisquos cã contingeit
int̃ uos cognosci. nõ necessano aũt peti
exlongitꝑis ouiturnitate: p̃scriptionẽ
tiũ nõ oponi. quando unte ab sentie rõ
⁊ nccessitas publice obsequium abbuiiꝰ¬
moĩ p̃iuditio te defendat.

Expanded text:
uibus quereris, in res iuris tui inruisse adseveres teque ob medendi curam comitatu nostro discedere non posse palam sit, praefectus praetorio nostro accitis his quos causa contingit inter vos cognoscet. Non necessario autem petis ex longi temporis diuturnitate praescriptionem tibi non opponi, quando iustae absentiae ratio et necessitatis publicae obsequium ab huiusmodi praeiudicio te defendat.
Abbreviated transcription (Latin):
pellatioẽ: non ẽ inquietanda ãnox.¬
que nunc possior ꝑsona. que sic̃ ac¬
ceniõe prioris dñi nonͣ uttturquie᷑
inquietatus. ita nec inpedienda est
quod ei mota contro uerna sit. ꝙ si pͥors
possessor inquetatus ẽ: ⁊ si postea ꝑ lon¬
gum tp̃i sine aliqua int̃pellatione in
possessionẽ remanẜ nt: tñ nõ potest u¬

Expanded text:
pellatione, non est inquietanda quae nunc possidet persona, quae sicut accessione prioris domini non utitur, qui est inquietatus, ita nec impedienda est, quod ei mota controversia sit. Quod si prior possessor inquietatus est, etsi postea per longum tempus sine aliqua interpellatione in possessione remansit, tamen
Abbreviated transcription (Latin):
nuuis. Et t̾tia si ineadẽ ꝓuintia .ł si in
cadem cuutate debr̃ eẽ ꝑ sone. tam pe¬
tentis quam possidentis ⁊ res ꝓ quib cͥ¬
tatur. õi p̃sentis legis amplectinur
oissmitiõe ut nichil citra eam relĩqͣt᷑
sc̃imus ita debert in buiꝰmoi spẽ utͥ¬
usq ꝑione tamt petentis quam pos¬
sidentis spectari domicilumi. ut tã
isqui oominii ł y potethe qͥstionẽ
inducit. quam isqui res possid oomi¬
cilium muno hãt ioco. id̾ in una pro¬

Expanded text:
in eadem civitate debent esse personae tam petentis quam possidentis et res, pro quibus certatur: omnes praesentis legis amplectimur definitione, ut nihil citra eam relinquatur. Sancimus itaque debere in huiusmodi specie utriusque personae tam petentis quam possidentis spectari domicilium, ut tam is qui dominii vel hypothecae quaestionem inducit quam is qui res possidet domicilium in uno habeant loco, id est in una pro
Abbreviated transcription (Latin):
in cad̾ ꝓuintia sint. siũ in uicina. ł
transmare posite: ł longo spatio seꝑa
a. tt̃ int̾ absentes cam disceptari. ⁊
locũ et̃ . xx. annoꝵ exceptioni. nichu
enim ꝓhibr siũ in ead̾ ꝓuintit᷑ res
constitute sunt. siũ in ala suꝑhis
controuerniam imuditio ꝓuintiali

Expanded text:
in eadem provincia sint sive in vicina vel trans mare positae et longo spatio separra, tunc ut inter absentes causam disceptari et locum esse viginti annorum exceptioni. nihil enim prohibet, sive in eadem provincia res constitutae sint sive in alia, super his controversiam in iudici
Abbreviated transcription (Latin):
orꝑr. Nongi tpis p̃scuptio his quibcã
fide ͣ ceptam possessioẽ continuatam
net int̾ruytam in quiẽtud inc utu te¬
nȩuerunt sol patraainari.
omdoit̃ deoit tue ꝓrictatis sunt. nec
ulla yscriptio ex tramĩati tpis ꝓlixita¬
te ado leuit. p̃ses ꝓuintie restitu tib̾
eas effitir¬

Expanded text:
. Longi temporis praescriptio his, qui bona fide coeptam possessionem continuatam nec interruptam inquietudine litis tenuerunt, solet patrocinari. dotem dedit, tuae proprietatis sunt nec ulla praescriptio ex transacti temporis prolixitate adolevit, praeses provinciae restitui tibi eas effici
Abbreviated transcription (Latin):
orꝑr. n emo ami ig̃ pofsessionis ee.¬
dup̃lit̃ rationẽ aliam quẽ iircõi¬
stit. aliam que corpore ottam ꝙ aũ
ita demĩ et̃i egntimam. cum omaniũ
aduersanioꝵ sculentio ac tacitur̃: ata¬

Expanded text:
rnum. Nemo ambigit possessionis duplicem esse rationem, aliam quae iure consistit, aliam quae corpore, utramque autem ita demum esse legitimam, cum omnium adversariorum silentio ac taciturnita
Abbreviated transcription (Latin):
e mõ tt̃ locum bat.cum decampnoi
domins ꝑ iclit̾ctur nõ cum sibi lutr̃u
inhoc casu domino rei. ł ei quiadeam
retinendam p̃fatas transmiẜit ꝑsaãs:
aduerus eas omni accõne siqua ex

Expanded text:
um habet, cum de damno dominus periclitetur, non cum sibi lucrum per in hoc casu domino rei vel ei, qui ad eam detinendam praefatas transmiserit personas, adversus eas omni actione, si qua ex
Abbreviated transcription (Latin):
mit̃ hau̾it non int̾rupatur ex postei¬
ori forsitan aueneᷤ rei scientia. lic⁊ exti¬
tulo lucratiuo eacepta ẽ. ita ⁊ enimam¬
pliatur quitẽ longi tꝑis matĩa que ei
sub oita ẽ. ormuatur qũt ifucapio nũ
compendiosa oñns iactura. ⁊ eius urrai
nocentia. cum ⁊ res diuroi mancipi ⁊ n¬
ec mancipi sane antiqunm ẽ: ⁊ metito
antiquari oꝑti. sit ⁊ reu ⁊ locis omiur:
pꝰonẽ. Et̃ postquam scierna int̃uene¬
nt usucapionis conditionẽ in choaripꝰ¬
se tam ratione ntiuit᷑atis quam uiris
prudentia receptum ẽ:¬
orꝑr.m mus ĩfiuctus ẽ qui te soui¬
citum rt̾. quasi muatuam possessionẽ
eiuisqt̃ ꝑ ꝓcuratoit᷑ enusti nõ sis indu¬
ctus. cumi np̃c ꝓponas diui tt inpossessio᷑
suisse: om̃iaq m dominum gesisse: u¬
crenim instrum̃to nõ sit conyhĩas ũ
ꝙ tibi tradita sit posseglo. ip̃itñ rernũ
q̃ tate id consetutus es. si sciente uendi¬
cort inpossessionẽ suisti.

Expanded text:
re habuit, non interrumpatur ex posteriore forsitan alienae rei scientia, licet ex titulo lucrativo ea coepta est. Ita etenim ampliatur quidem longi temporis materia, quae ei subdita est, minuitur autem usucapionum compendiosa dominis iactura et eius iura nocentia. Cum etiam res dividi mancipi et nec mancipi sane antiquum est et merito antiquari oportet, sit et rebus et locis omnibus sionem et, postquam scientia intervenerit, usucapionis condicionem inchoari posse tam ratione utilitatis quam iuris pridem receptum eus instructus est, qui te sollicitum reddidit, quasi in vacuam possessionem eius, quod per procuratorem emisti, non sis inductus, cum ipse proponas diu te in possessione fuisse omniaque ut dominum gessisse. licet enim instrumento non sit comprehensum, quod tibi tradita sit possessio, ipsa tamen rei veritate id consecutus es, si sciente venditore in possessione fuisti.
Abbreviated transcription (Latin):
ex decẽ ⁊xx. amnis introducitur ꝑ spicu¬
o uirt sc̃imus. ut siue exdonatione
rata longi tꝑis exceptio siñdubio eiꝯ
petat. nec occasiõe lucratine cause
rtpellatur.

Expanded text:
el viginti annis introducitur, perspicuo iure sancimus, ut, sive ex donatione rata longi temporis exceptio sine dubio ei competat nec occasione lucrativae causae repellatur.
Abbreviated transcription (Latin):
orꝑi.s uie suerit dominus ꝗtibi loca
de quib suplicasti donauit. suĩ añ do¬
mino bona fide donata suicepisti. casi¬
q usucepisti. auferntibi quod iure que
domino dumnaiere: nõ ẽ ambiginunͣ.
furtum ⁊ contrabeit contra uolunta¬
temdomim contractantẽ: nt eiꝰ rri nec¬

Expanded text:
o. Sive fuit dominus, qui tibi loca de quibus supplicasti donavit, sive a non domino bona fide donata suscepisti eaque usucepisti, auferri tibi quod iure quaedomino deminuere non est ambigui iuris: furtum etiam contrahere citra voluntatem domini contractante
Abbreviated transcription (Latin):
U̾.s mulla iustacã ingressum agr̃um
siue uineas enm cuiꝰ meministi p̃ses rep¬
crt: nec uua p̃scriptiõe ur̃a int̾pellaturpe¬
tmo. restituere te posscalont̃ cum onmi: sꝰ.¬
cã nõ dubitubit.

Expanded text:
 nulla iusta ex causa ingressum agrum sive vineas eum cuius meministi praeses reppererit nec ulla praescriptione vestra interpellatur petitio, restituere te possessioni cum omni causa non dubitabit.
Abbreviated transcription (Latin):
ceptionũ tpra currant. hyunusmoĩ angu¬
stiis penitus semotisi  Cumantiqui ⁊
inreb mobilib łse mouentib que fue
eam duximus et̃ corrigentum. ut si ꝗs
auenam rem mobilem sen se mouetẽ
inquacumq tra siũ italica srũ ꝓuintia¬
ii. boñ fid̃i ꝑcontinirm trienmum de

Expanded text:
ceptionum tempora currant, huiusmodi angustiis penitus semotis. Cum autem antiqui et in rebus mobilibus vel se moventibus, quae fueream duximus esse corrigendam, ut, si quis alienam rem mobilem seu se moventem in quacumque terra sive Italica sive provinciali bona fide per continuum triennium de
Abbreviated transcription (Latin):
tes disfinnumus ut siue ẜuus siue ꝓ¬
curator ł colomis: aut inquilinus łꝗs
piam auus ꝑ quem ucentia ẽ nobis pꝰ¬
sideit corporałr nactam possessionẽ cu¬
auieamdem possessionẽ d̾tinere: nicͥ
renitus domino p̃uibitium gnenẽt᷑.
ne exauena maiignitate alienum
dampnũ enĩgat. s ⁊ ip̃e si ube cõditi¬
onis ẽ: competentib accõnib subiu¬
gcͣtar. omni iactura. ab eo restituen¬
da domino rei. Pei cutaquẽ neglegẽt
ł dolose ueriatus ẽ ¶Om aũt net¬
dum submanib ꝓcuratoris ł coloĩ
aut inquilini. aut ẜui possessio stã
ẽ. s⁊ ip̃e eam accipe desidia. ł dolo suꝑ

Expanded text:
us sive procurator vel colonus vel inquilinus vel quispiam alius, per quem licentia est nobis possidere, corporaliter nactam possessionem cualii eandem possessionem detinere, nihil penitus domino praeiudicium generetur, ne ex aliena malignitate alienum damnum emergat, sed et ipse, si liberae condicionis est, competentibus actionibus subiugetur, omni iactura ab eo restituenda domino rei vel ei, circa quem neglegenter vel dolose versatus est. Sin autem necdum sub manibus procuratoris vel coloni vel inquilini vel servi possessio facta est, sed ipse eam accipere desidia vel dolo
Abbreviated transcription (Latin):
Oñ cum confitearis infuga te ab eo cusme¬
ministi. retessisse. inteiugis ex hoc solo. si¬
n ͨ malodoio in possessionẽ ub̃tatis it nõ¬
ne int̃peitatiõe moraticẽnt. p̃scriptio
at uersus in quietutinẽ status eoꝵ ꝓo¬

Expanded text:
 cum confitearis fuga te ab eo cuius meministi recessisse, intellegis ex hoc solo sine dolo malo in possessione te libertatis none interpellatione morati essent, praescriptio adversus inquietudinem status eorum pro
Abbreviated transcription (Latin):
orpr. Qiuerconducto possior¬
quamuis corpotałr tencat nõ
tm̃ sib̾ s domino rei creditur possi
rum longe possessionis p̃scriptio q̃at̃.¬
Si ampricem mancipum s̃ quo
suplicas cõpasse tedicis. s⁊ si cõgitau¬
eris it̃ sisci mei insucapinõ posse: respõ¬
dere it actionib fisci mei intelligis..

Expanded text:
o. Qui ex conducto possidequamvis corporaliter teneat, non tamen sibi, sed domino rei creditur possidrum longae possessionis praescriptio qua quidem mancipium, de quo supplicas, comparasse te dicis: sed si cogitaveris fisci mei rem usucapi non posse, respondere te actionibus fisci mei intellegis
Abbreviated transcription (Latin):
nimntuntur. itẽ uloꝵ quib testam̃to
ub̾tas reimquitur et̃ d issumilait nõ
d̾bueras. Cum suꝑiori quidẽ casu. taci¬
tur. postenore uoͣ. nͥ spetiałr fierit dat̃.
penes suctessorẽ remanere sit uiris e¬
in quib multos labores ꝓub̾tate R̾¬
subiectoꝵ sustmuimus. satis eẽ ĩpiũ¬
muleres lib̃tate sua frandari.⁊ quod
ab hostium ferocitate: contra nata¬
iemub̾tãtẽ inductum ẽ: s ubidine
nequissimoꝵ hominum inferri. cia¬
udiamim senatus consultum ⁊om¬
nẽ eunobẜuationẽ cirtad enũtiati¬
ones ⁊ iudicum sententias conquie¬
scere in posterum uolumus. ne ca q̃
lib̾a constituta ẽ. ł semei decepta. ł ĩ¬
feuici cupidineͥ capta. ł alio quocum¬
q mõ ꝯͣ natalium suoꝵ ingenuita¬
it̃ deducatur inẜ nitutẽ. ⁊ sit pessi¬
mũ detetus cognationis sue fulgoi̾.¬
hãt cognatos. ħ inauenum cadat domi¬
numi ⁊ dominum ꝑtimescat. foratã co
ꝑ tale dedecus inẜuitutẽ ced uci religi

Expanded text:
mittuntur, item illorum, quibus testamento libertas relinquitur, esse dissimulare non debueras, cum superiore quidem casu conctur, posteriore vero, nisi specialiter fuerit datum, penes successorem remanere sit iuris ein quibus multos labores pro libertate subiectorum sustinuimus, satis esse impiumulieres libertate sua fraudari et, quod ab hostium ferocitate contra naturalem libertatem inductum est, hoc a libidine nequissimorum hominum inferri, Claudianum senatus consultum et omnem eius observationem circa denuntiatiet iudicum sententias conquiescere in posterum volumus, ne, quae libera constituta est, vel semel decepta vel infelici cupidine capta vel alio quocumque modo contra natalium suorum ingenuitatem deducatur in servitutem et sit pessimum dedecus cognationis suae fulgoat cognatos, haec in alienum cadat dominium et dominum pertimescat forsitan cogper tale dedecus in servitutem reduci religio
Abbreviated transcription (Latin):
sans mutile ẽ: isucapionẽ initalicisꝙ
soli reb ad mittẽ. in ꝓuintialib ꝗdẽ añt
conun excluderantur: ⁊ nullineis ad
cas reẜ ualatur regressus. que nescien¬
tib dm̃s ꝓcetebant. quo nichil int n¬
manuis erat. si nõ ab sens ⁊ nesciem tã ã¬

Expanded text:
nutile est usucapionem in Italicis quidem solis rebus admittere, in provincialibus autem domini excludebantur et nullus eis ad eas reservabatur regressus. quae et nescientibus dominis procedebant: quo nihil inhumanius erat, si homo absens et nesciens tam a
Abbreviated transcription (Latin):
d̾. Siiscontraquẽ suplicas matristu¬
equondam mancipia quasi filiu̾s:
ex cã tñadoptiõins defendit affectio
d̾amate ⁊ illicite ad optionis. ad hoꝵ
domunun eiquerendũ sola nõ suffi¬
cit. qua ppt̃ mancipia petere nõ ꝓhib̾¬
ris. nullamtimens cꝑis p̃scriptioriẽ
detenini p̃scriptionẽ cuiꝰ nãtio cõte¬
stationẽ nr̃i sufficit postea quam su¬
kibita ꝓsatur iuiłt  poiseionis d̾ fẽ

Expanded text:
. Si is contra quem supplicas matris tuae quondam mancipia quasi filius ex causa tantum adoptionis defendit, adfectio destinatae illicitae adoptionis ad horum dominium ei quaerendum sola non sufficit. Quapropter mancipia petere non prohiberis nullam timens temporis praescriptionem, decennii praescriptione, cuius initio contestationem haberi sufficit, posteaquam suhibita
Abbreviated transcription (Latin):
duicrsam ꝑtem siplaueris retractando con¬
tractum quem ip̃a raptumraũt. nõ audiet̃.
ꝯr ⁊ hac ꝓbatioẽ cessante: sibona site ẽpt̾am ã¬
cillam uenditort bona side coͣntrabñte tꝑpi
spatio usucepis. intemytio ꝓrietatẽ uendi
sessor uenuntet᷑. id quot̾ quod ab ip̃o tene¬
tur omnmodo cum fructib retipi pt̃. p¬
ortio aũt que oitracta ẽ. itademum rec̃¬
te petitur aposidente: si sciens a uenãꝯ
uit usucapionẽ:: Giolenter aũt poses¬
siont amissa prius quam in domini po¬
testatẽ ꝑueniat: usucapio emptori ⁊ si
bona fite m̃catus ẽ: non competar¬

Expanded text:
diversam partem si probaveris, retractando contractum, quem ipsa ratum habuit, non audietur. Sed et hac probatione cessante si bona fide emptam ancillam venditore bona fide distrahente temporis spatio usuceperis, intentio proprietatem vindicsessor venumdedit, id quidem, quod ab ipso tenetur, omnimodo cum fructibus recipi potest, portio autem, quae distracta est, ita demum recte petitur a possidente, si sciens alienam vit usucapionem. Violenter autem possessione amissa, priusquam in domini potestatem perveniat, usucapio emptori, etsi bona fide mercatus est, non compet
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓomnib ꝑemptorio eoicto ut p̃sentiã
sui faccit comionest̾o. si incadẽ contu¬
matia ꝑseuerauit: p̃sentis allegationes
audire. quoo snitessor euis facere cuã¬
biti a quot̃ citatus si contumatt᷑ p̃sẽ¬
tiam sin facere negiexit nõ abreerit
ad cogendum eum ut se. rep̃sentar⁊ pꝰ
possessionem bonoꝵ cui incumbitat
it tranffent ⁊ ad u̾sanum petitorẽ
coustituere. laud itis cesriionibus
tuns id quod uris ratio exig̃ uidiciẽ

Expanded text:
io edicto, ut praesentiam sui faceret, commonefacto, si in eadem contumacia perseveravit, praesentis adlegationes audire. Quod vel successor eius facere curabit. A quo ter citatus si contumaciter praesentiam sui facere neglexerit, non abs re erit vel ad cogendum eum, ut se repraesentaret, possessionem bonorum cui incumbit ad te transferre et adversarium petitorem constituere, vel auditis defensionibus tuis id quod iuris ratio e
Abbreviated transcription (Latin):
s Scut debiusti que ea substrans¬
actioe̾ dari placita sutic̃tił incer¬
ti stipiuatioẽ sub setuta peti posse.
s̾. n eq tutoris ncuratoris ab sẽ¬
tia quioquam stipuiatioĩnoci. cũ
⁊ feminam minorẽ iugnitir quin¬
q annis absente curatore stipula¬

Expanded text:
 Scire debuisti, quae sub transactione dari placita sunt, certi vel incerti stipulatione subsecuta peti posse.. Neque tutoris neque curatoris absentia quicquam stipulationi nocet, cum et feminam minorem viginti quinque annis absente curatore stipula
Abbreviated transcription (Latin):
uerstis eos transmittatur ⁊ sicexti¬
m̃ẽtur rusmo ĩ stipulatiões quasi
tm̃mõ adtundum suerant concep
tabant nõ et̃ possibut scõ ab alio
compũ quod alii impositũ ẽ:⁊ qr̃
cum p̃ene similis ommum n̾atuã
int. ne ex huiꝰmoi subticitate cadãt
hominum uoluntates.¬
u̾. Optimam questionẽ. ⁊ fitquenter
muiditus u̾satam. satis humanum
ẽ saitẽ inp̃senti dinmere: ne duituiᷤᷤ
rem nr̃am pubucam molestare cõce¬
datur. Inmultis ⁊ enim contractib
⁊ maxime infeneratitiis cautionib
soutum ẽ ascribi stipulaticẽs ꝑcẽtos
ẜ uos celebrari. sr quidam in deuoti¬
õe tenti. exhoc mat̾iam alt̃tatioĩs
accepunt. ⁊ cilii quidẽ nõ eẽ ẜuũ ad
siñ ꝑẜuum. s int̾ p̃sentes celebratã
it̃ fuerit suerit scriptum. ⁊ hoc it̾um
dubitabatur debere hostendi ꝑteseẽ
p̃sentes. Cum ita satis utile ẽ con¬
sonas ascribi forte pꝑ ꝑ son̾as digni¬
tate exceisas ł mulieresquas natał

Expanded text:
versus eos transmittatur? Et sic existimentur huiusmodi stipulationes, quasi tantummodo in dandum fuerant concepttabant non esse possibile factum ab alio compleri, quod alii impositum est. Et quare, cum paene similis omnium natura int, ne ex huiusmodi subtilitate cadant hominum voluntates. Optimam quaestionem et frequenter in iudiciis versatam satis humanum est saltem in praesenti dirimere, ne diutius nostram rem publicam molestare concedatur. in multis etenim contractibus et maxime in feneraticiis cautionibus solitum est adscribi, stipulationes per certos servos celebrari. sed quidam indevotione tenti ex hoc materiam altercationis acceperunt: et alii quidem non esse servum adper servum, sed inter praesentes celebratam esse rem fuerit scriptum, et hoc iterum dubitabatur, debere ostendi partes esse praesente Cum itaque satis utile est in conersonas adscribi, forte propter personas dignitate excelsas vel mulieres, quas naturalis
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ ciuitatt utͣq ꝑsona mead̾ d̾ie cõ¬
mant in quoh uiꝰ moĩ instrum̃tũ scꝙͥt̃
ẽ nisi is quidit̾ sese ẜaduersanũ abec̃
liquidis acmanifenssimis ꝓtationib
⁊ meluis quid̾ si ꝑscripturã. s⁊ saltem
ꝑtestes undiq idoneos. ⁊ omni ex¬
ceptic̃e maiores hostend̾it. sese. ład¬
u̾sarui suum eo d̾ie cun̾tate ab fu¬
issc: s⁊ huiꝰm oĩ scripturas pꝑ utilita

Expanded text:
dem civitate utraque persona in eo die commanet, in quo huiusmodi instrumentum scriptum est, nisi is, qui dicit sese vel adversarium abesse, liquidis ac manifestissimis probationibus et melius quidem, si per scripturam, sed saltem per testes undique idoneos et omni exceptione maiores ostenderit sese vel adversarium suum eo die civitate afuisse: sed huiusmodi scripturas propter utilita
Abbreviated transcription (Latin):
orꝑr.s rrapulosam inquisionẽ
utrum post mortẽ.ancũmoreret
rpridie quam morietur stipusatu
sitaliquis. ł intestam̃to legati r fidi¬
nitus amputantes omnia q̃ ł quocũ
contractu stipuiati ł pacti sunt con¬
trahñtes. ł testator in suo testim̃to
disposuit ⁊̃ si post morit̃ ł pridie
quam morietur. scrpta et̃ noscũt
inchil ominus ꝓ tenore contractus
ł testamti ualere p̃cipimus.
tr᷑ q̃ ꝓtrabñdarũ lcium maximam
octasionẽ usq ad huc p̃b̾bat. ampu¬
tantes sãctimus. ut siquns certo tpr¬
facturum se aliquid ł daturum a¬
iiquit stipuletin. ł que stipulator
nouuit ꝓmiyit. ⁊ adiecerit quod si
statuto tp̃r min̾ime ñ ꝑfecta sue¬
rint. certã petuniam dab̾. sciatmi¬
mme posse ad uitantam penam
ad icere quod nullus eum admo:¬
nuit. s ⁊ citra ullam ammonitio¬
nẽ. eidẽ pene ꝓtenore stipuatioĩo
fir obnoyius cumea que ꝓmisit ir̃c¬

Expanded text:
pp. Scrupulosam inquisitionem, utrum post mortem an cum morietur vel pridie quam morietur stipulatus sit aliquis vel in testamento legati vel fideinitus amputantes omnia, quae vel in quocumque contractu stipulati vel pacti sunt contrahentes, vel testator in suo testamento disposuit, etiamsi post mortem vel pridie quam morietur scripta esse noscuntur, nihilo minus pro tenore contractus vel testamenti valere praecipimus. tem, quae protrahendarum litium maximam occasionem usque adhuc praebebat, amputantes sancimus, ut, si quis certo temfacturum se aliquid vel daturum se stipuletur vel quae stipulator voluit promiserit et addiderit, quod, si statuto tempore minime haec perfecta fuerint, certam poenam dabit, sciat minime posse ad evitandam poenam adicere, quod nullus eum admonuit: sed etiam citra ullam admonitionem eidem poenae pro tenore stipulationis fiet obnoxius, cum ea quae
Abbreviated transcription (Latin):
orꝑr.s uit nc̃ asseueras nictil creci¬
tor numerauit uxori tue que pignu
deoit. s⁊ inanem ex torut cautionem
mendatii scriptura contra fidem uen¬
tatis obligari eiꝰ res ñ pt̃. de uite co¬
6̾. Dominii iure pignora possidẽ
desit̾ians. nõa debitoꝵ quos mioluitio¬
nem cessare dicis. exprimere: minii
tan solẽpnia ꝑegisti significare ĩ petͣneo.¬
d̾biusti dum mõ scias omnia bona ce¬
bitoris que pignondedit. ut unimiu̾¬
sadominio tuo generai̾r ad dicintur
inpetrare te non posse:
post formam rescripti alio anno usu¬
ras a uob̾accepit. abñfitio in petrato re¬
cessiss udetur.
orpt᷑ Ae tustissimamoby uationẽ
que millatemis iip̃is itium laruit
docum̃tis. penitus ouxius amputadã
ĩmo mag̃ clariorib remediis corrigen¬
tam. Igitur in pignorib que in reto¬
minii possitert aliquis cupictat ꝓ¬
scriptia pubuca.⁊ annius iuitionis ã¬
tiquitus introducti sunt. yignus aũt

Expanded text:
o. Si, ut nunc adseveras, nihil creditor numeravit uxori tuae quae pignus dedit, sed inanem extorsit cautionem, mendaci scriptura contra fidem veritatis obligari eius res non potest. S. sine . Dominii iure pignora possidere desiderans nomina debitorum, quos in solutione cessare dicis, exprimere et, an sollemnia peregisti, significare debuisti, dummodo scias omnia bona debitoris, qui pignori dedit, ut universa dominio tuo generaliter addicantur, impetrare te non posse. post formam praescripti alio anno usuras a vobis accepit, a beneficio impetrato recessisse videtur.p. Vetustissimam observationem, quae nullatenus in ipsis rerum claruit documentis, penitus esse duximus amputandam, immo magis clarioribus remediis corrigendam. igitur in pignoribus, quae iure dominii possidere aliquis cupiebat, proscriptio publica et annus luitionis antiquus i
Abbreviated transcription (Latin):
uõ nichutale accusationis institu¬
te : ł future p̃textu. nõ obt̃pẽ. s ꝓba¬
bilem cãm habita stipulatioe ꝓmis¬
sio non infirmatur. sin aut obin
stituendam accusationẽ criminis
petimia ꝓmissa sit. cum dehuiꝰmo¬
di cansis pacisci ñ lc̾cat petitiodene¬

Expanded text:
obetur, accusationis institutae vel futurae praetextu non ob turpem, sed probabilem causam habita stipulatione promissio non infirmatur. Sin autem ob non instituendam accusationem criminis pecunia promissa sit, cum de huiusmodi causis pacisci non liceat, petitio ne
Abbreviated transcription (Latin):
oro.i itt epistoi̾t quã ubello ĩse¬
stipulatum et̃ eum cui ea ⁊ comii¬
caueratur. tm̃i sires int̾ nuenda¬
p̃sentes gesta ẽ. cretendum ẽ stipłã¬
p̃cẽcentẽ stipulationẽ uocẽ spõtẽ¬
tis secutam. suisse

Expanded text:
o. Licet epistulae, quam libello insestipulatum esse eum cui cavebatur, tamen si res inter praesentes gesta est, credendum est praecedente stipulatione vocem spondentis secutam. Acce
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ. Si quidem intentĩonem auctoris ꝓ¬
batsoe cesiceit coniois. nuila tibi defen¬
sio netessaria ẽ: si uõ dehac confidendo
excepticẽ te munitum ad seucres d̾hac
tm̃ agi comienit. Nam sit deitentione
dubitas. habita exceptionis contestatior
tc̃ demum cum intenticẽo ẜ afseuerati¬
onẽ suam petito ꝓbaucrit. huic eẽ loc̃
monitrari conuenit.
auxilium tribuitur certisex causis s
replicationib suam intentionẽ siqͣm
c̾.¶.Defẽniones siue exceptiones at
int̾cessores oxtendi. quib reus princi¬
paus integro mãnente statu munit᷑
est constat¬

Expanded text:
. Si quidem intentionem actoris probatione deficere confidis, nulla tibi defensio necessaria est. si vero de hac confitendo exceptione te munitum adseveres, de hac tantum agi convenit. nam si etiam de intentione dubitas, habita de exceptione contestatione tunc demum, cum intentionem secundum adseverationem suam petitor probaverit, huic esse locum monstrari convenit. auxilium tribuitur certis ex causis, sed replicationibus suam intentionem, si quam . Defensiones sive exceptiones ad intercessores extendi, quibus reus principalis integro manente statu munitus est, constat
Abbreviated transcription (Latin):
temq mobile ł ĩmo bile fisco nr̃o ⁊
potentiori. seu aliis ꝑ sonis intesta¬
m̃to scucodicillo legauerit srõiue
cõmiẜit. ay ꝑhr̃dit̾atẽ reliquenti
nullam fiscus nr̃. ł alia ꝑsonalicẽ¬
tiam hãt uirgioꝵ nec iud mum
sub eat. s extimatio eus litis ini¬
atr prãda bis quib accõnes łresu
tigiose reuctẽ sunt candr̃ litẽ ip̃i
hr̃ces ꝑagant suarim acconum ꝑiculo
ea que utigigiosa relita fucrant uendi¬
cantes ꝙ ⁊ detyrographis placi. ut br̃oos
rcuctoꝵ fisco ł auis ꝑ sonis p̃sentẽ pec¬
uniam numetã.⁊ i uiditio eos quos ob¬
noxios eyntimant ꝑ scquantut.

Expanded text:
e mobile vel immobile fisco nostro vel potentiori seu aliis personis in testamento sive codicillo legaverit fideive commiserit aut per hereditatem reliquerit, nullam fiscus noster vel alia persona licentiam habeat iurgiorum, nec iudicium subeat, sed aestimatio eius litis ineatur praestanda his, quibus actiones vel res litigiosae relictae sunt. Eandem litem ipsi heredes peragant, suarum actionum periculo ea quae litigiosa relicta fuerant vindicantes. Quod et de chirographis placet, ut heredes relictorum fisco vel aliis personis praesentem pecuniam numerent et iudicio eos, quos obnoxios existimant, persequantur.
Abbreviated transcription (Latin):
hr̃ditarii unicuiq hidum siue r̃scͥp
ꝓportioe hĩtlitaria antiqua lege tioĩb.¬
obligati sunt. s si eis hr̃tlib omnẽ pe¬
cumam ex souusti quib nom̃ patustui
cestato in diu̾i oẽ ascripsat. doumali
excepticẽ ad uerdis alios agentes tueri
tt potes.
tinẽ dicis si iudicatum nõ ẽ accõnesdiri¬
gere potes. niam exceptio rei urdicate ci
bemum obstat ł suctessonb eiꝰ. int̃ quo
cognitum suꝑeare. ⁊ ꝓnuntiatum ẽ.¬
d. Ad uenus sit̃m tuum quondam
tutorẽ legntimum tuttie uiditio si ox¬
ꝓtis nõ es ꝓposita actoe̾ consiste. necͥti¬
muens exceptiõe racti.si in eam fraudẽ
dolumq ad missum ꝓbait potes. namit¬
plicatio doliopposita. tone fid̾i uiditium
faciti ⁊ com̃tum fraudis repeuit:
tia cam s dilatam allegatfs. nõ ẽ d upiũ
num locumht. tm̃ exceptiõt ꝑpetua ei
succurri. qui ꝑium expulsus post reti¬
nuit possessionẽ auctoritate uiris ma¬
nifestatur.
s̾. s ipactum int̾cessĩt in exceptioe

Expanded text:
ditarii unicuique heredum pro portione hereditaria antiqua lege obligati sunt. sed si eis heredibus omnem pecuniam exsolvisti, quibus nomen patris tui testator in divisione adscripserat, doli mali exceptione adversus alios agentes tueri te potes. tinere dicis, si iudicatum non est, actiones dirigere potes. nam exceptio rei iudicatae ei demum obstat vel successoribus eius, inter quos cognitum super ea re et pronuntiatum e. Adversus fratrem tuum quondam tutorem legitimum tutelae iudicio si expertus non es, proposita actione consiste. nec timueris exceptionem pacti, si in eo fraudem dolumque admissum probare potes: nam replicatio doli opposita bonae fidei iudicium facit et commentum fraudis repellit.tia causam, sed dilatam adlegetis, non est dubium num locum habet, tamen exceptione perpetua ei succurri, qui per vim expulsus post retinuit possessionem, auctoritate manifestatur. s . Si pactum intercessit, in exceptione
Abbreviated transcription (Latin):
orꝑr. ¶ite p̃ndente acctõnes que ĩ
uititium deducte sunt. ł res ꝓ quib
actor areo detentis intendit incon¬
uin̾ctam ꝑsonam łextraneam dona¬
tionib łemptionib ł quib lib aliis
contractib minime transferri abe¬
od̾ẽ actore liceat tamquam sinicͥ
stor sit utt nichilominus ꝑ agẽta.

Expanded text:
. Lite pendente actiones, quae in iudicium deductae sunt, vel res, pro quibus actor a reo detentis intendit, in coniunctam personam vel extraneam donationibus vel emptionibus vel quibuslibet aliis contractibus minime transferri ab eodem actore liceat, tamquam si nihil factum sit, lite nihilo minus peragenda.
Abbreviated transcription (Latin):
ut incro cetat ei qui rẽ alienanit s
ut ⁊ alia tñ quantitas ab eo fisci uiri¬
b inferatur.sm aũt ignorans rẽ.
utigiosamemerit. ł ꝑaliam spẽm
contractus eam acceꝑit. it̃ iita ra
alienatiõẽ stã p̃cium cum alia t̾tia
ꝑit recip̃iat. Iustum ẽ ⁊ enim pp̃ do¬
iosam m̃tẽ ⁊ absconditam machina¬
tionẽ cum q̃ptori nõ manifesta ueit
iẽ inuiditum ceductam fuisse t̃tia
ꝑte p̃tii sicut iãdisposuimus eum
pimiri cau uideutt pena ñ solũ ĩ ali¬
is contractib uerũ ⁊ in donationib
porrigentu. ut uera extimatiõt stã c̃¬

Expanded text:
ut lucro cedat ei qui rem alienavit, sed ut etiam alia tanta quantitas ab eo fisci viribus inferatur: Sin autem ignorans rem litigiosam emerit vel per aliam speciem contractus eam acceperit, tunc irrita rei alienatione facta pretium cum alia tertia parte recipiat. iustum est etenim propter dolosam mentem et absconditam machinationem, cum non emptori manifestaverit rem in iudicium deductam fuisse, tertia parte pretii, sicut iam disposuimus, eum puniri. Tali videlicet poena non solum in aliis contractibus, verum etiam in donationibus porrigenda, ut vera
Abbreviated transcription (Latin):
poteete unditionẽ ñ contrax̾. s ħ cõp̃¬
hñdit. quod iure suo creditor ĩ adipi¬
scento pignoit ab iturus erat. cõmu¬
miitaq creditor inre ypothetã uñde̾¬
deyr.
tor ab auo mota ꝓrictatis q̃ moẽ ait̃¬
um funtum ꝓ euis euictiõe pignoris
ypotreteue titulo. emptionis ĩstru¬

Expanded text:
pothecae venditionem non contraxit, sed id comprehendit, quod iure suo creditor in adipiscendo pignore habiturus erat. communi itaque iure creditor hypothecam vendere tori ab alio mota proprietatis quaestione alterum fundum pro eius evictione pignoris hypothecaeve titulo emptionis instru
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmaneat. siũ amplioris. siũ ininoris
quantum ad cebitum quantitatit ẽ
indicialis eẽ. uolumus disceptationiꝰ
ut quod iudex suꝑ hoc statuĩt. hoc in
extimationẽ pignons optineat. d̾ pac

Expanded text:
permaneat, sive amplioris sive minoris quantum ad debitum quantitatis est, iudicialis esse volumus disceptationis, ut, quod iudex super hoc statuerit, hoc in aestimatione pignoris obtineat. D. XV
Abbreviated transcription (Latin):
orpi.ꝗ uoniam int̾ auascautioes p̃ti¬
put commissorie pignoꝵ legis crescita
uctoritas. placi msiinari eam. ⁊ inpos¬
terum euis omnẽ memoram abolĩ. si
quis igitur tali contractu iaborit. hac
sanctice respnt. que cum p̃t̾its p̃sentia q̃

Expanded text:
. Quoniam inter alias captiones praecipue commissoriae legis crescit asperitas, placet infirmari eam, et in posterum omnium ejus memoriam aboleri. Si quis igitur tali contractu laborat, hac sanctione respiret, quae cum praeteritis praesentia quoque
Abbreviated transcription (Latin):
orpr. Secũdum responium domi¬
cu uipiani p̃fecti annone uiris cosul¬
ti amici mei ea que stipulata ẽ: cũ
moreretur partẽ dimid iam dotis cu¬
s iuent relinquere. rai sibi cum moẽ¬
or ꝑrn udã pollicit ad̃ ẜ caquẽ co¬
stituta sunt ady. anda que ꝓinissãt
urgeriquem: ⁊ã nõ seꝑ uira ꝑ mittũt
uerum qu. niam pt̃ea si contra pact̃
fecerit. quantieares ẽ. tibi dari stipu¬
I. uti aduersanum tuum ꝓmiłse¬

Expanded text:
. Secundum responsum Domitii Vlpiani praefecti annonae iuris consulti amici mei ea, quae stipulata est, cum moreretur, partem dimidiam dotis cui velit relinquere, reddi sibi, cum moree constituta sunt, ad praestanda quae promiserat urgueri quemquam non semper iura permittunt. Verum quoniam praeterea, si contra pactum fecerit, quanti ea res est, tibi dari stipulanti adversarium tuum promis
Abbreviated transcription (Latin):
bitut sesc manifestare ⁊ offerre petu:¬
niam ⁊ p ignus apignoratiõe ub̾att
sin ant intp̃r statuto ł minime fu¬
erit inuentur. łcreditam petuniam
totam offerit noluerit tt̃ cred itor ad¬
eat cuim̃ principale. ⁊ p̃cib porrettis
iure dominii. camdẽ rẽ hr̃e expectat
kãtq exdiumo oraculo eam inifuo do¬
minio. ⁊ postquam hoc fuerit sub secu¬
tum pietatis ituitu pat debitor intͣ
biennu tp̃s: in suam rẽ humanũre¬
uersum exdie sacriotatuu nuãndũ
rliceat ei creditori qui iam domimis
fc̃i ẽ offeffe debitum cum usuris. ⁊
dampinis uitio eins creo iton ulatis qͦꝵ
quantitatẽ creditordeb suo uiramẽ

Expanded text:
bitur sese manifestare et offerre pecubitur sese manifestare et offerre pecunias et pignus ab oppigneratione liberare. Sin autem in tempore statuto vel minime fuerit inventus vel creditam pecuniam totam offerre noluerit, tunc creditor adeat culmen principale et precibus porrectis iure dominii habere eandem rem expetat habeatque ex divino oraculo eam in suo dominio. Et postquam hoc fuerit subsecutum, pietatis intuitu habeat debitor intra biennii tempus in suam rem humanum reversum ex die sacri oraculi numerandum, et liceat ei, creditori qui iam dominus factus est offerre debitum cum usuris et damnis vitio eius creditori illatis, quorum quantitatem cre
Abbreviated transcription (Latin):
siũ maliis conuentioni ea opẜuari ꝓ
quily int̾ creoitorem ⁊ debitoit̃ cõmiẽ¬
tum ẽ: sin aũt nulla pactio int̾cerẜit
ucentia dabitur feneratori exdenĩti¬
atioc̃. ł exsententia uidinali post bicn¬
nium ex quo atestatio missa. ł sentẽtia
ꝓlata ẽ numerandum eam uendere bi
uõ nemo ẽ qui comꝑare eam maluei̾t
⁊ necessariu fiat creoitori saltẽ sibi
eam uire dominii possidere. ibuuis¬
ut siuie presens sit debitor. denuntiati¬
atio ei scilici post biennium mittat᷑
siue ab fuerit. ꝓunitiale tribunal cre¬
ditor petatur ⁊ uid itẽ certiorare festi¬
ni. quatenus ille requisierit eum: c̾to
tꝑr suꝑ hoc abco statuento. ut fiat de¬
biton manifestum ꝓapparitionẽ iudi¬
cis quod a creditort petitum ẽ. ⁊ certũ
tꝑs statnatur intia quod ⁊ si fuerit iuẽt᷑
debr qui petumas creoitas accepit. d̾bit̃
offẽre ⁊ pigmuis recuꝑare: smaũt ni¬
latenus fuerit inuentus. uidex cert̃
tp̃s diffiniat. intͣ quod lcentia eida¬

Expanded text:
in aliis conventionibus ea observari, pro quibus inter creditorem et debitorem conventum est. sin autem nulla pactio intercesserit, licentia dabitur feneratori ex denuntiatione vel ex sententia iudiciali post biennium, ex quo attestatio missa est vel sententia prolata est, numerandum eam vendere. Sin vero nemo est, qui comparare eam maluerit, ut necessarium fiat creditori saltem sibi eam iure dominii possidere, in huiusut, sive praesens sit debitor, denuntiatio ei scilicet post biennium mittatur, sive afuerit, provinciale tribunale creditor petat et iudicem certiorare festinet, quatenus ille eum requisierit, certo tempore super hoc ab eo statuendo, ut fiat debitori manifestum per apparitionem iudicis, quod a creditore petitum est, et certum tempus statuatur, intra quoddebet qui pecunias creditas accepit debitum offerre et pignus recuperare. Sin autem nullatenus fuerit inventus, iudex certum tempus definiat, intra quod licentia ei da
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑfiui debitori.ł creditori debitoris
cum concõpetenti cautela meũ expoe¬
cu offerit: sinuõ citoitor postquam iueͣ
dominii hoc possid uentere hoc ma¬
uuerit. liceat quidẽ hoc ei facẽ. siquid
aũt dubitatio exorta fuerit ꝓuenditio¬
ne. ut pote uiliori p̃tio st̃a saciam̃ti. re¬
ligione creditor pr̃e compellatur. qd̾¬

Expanded text:
superflui debitori vel creditori debitoris cum competenti cautela in eum exponenda offerre. Sin vero creditor, postquam iure dominii hoc possideat, vendere hoc maluerit, liceat quidem ei hoc facere, si quid autem dubitatio exorta fuerit pro venditione utpote viliore pretio facta, sacramenti religionem creditor praestare compellatur, q
Abbreviated transcription (Latin):
O̾ cruosquos mulo uire acrednto¬
re uenise dicis. pat̾ tuus łtu. si hr̃¬
ditas eius ad it ꝑtinz. apossessonb
petert potes. quod si usucapti sunt
petãt pat̾ tuus p̃tium eoꝵ acredito¬
re qui nõ iure nosẜ uos uñdidit
̾. Si uxor tua p̃sidi ꝓbauerit. cum
p̃tii ꝑgratiam auren .xx. cred itorẽ
uendid isse eumq soluendo nõ fu¬
isse: iubbit emptores recẽpto p̃tio re¬
stituere ẜuos.
uenditionẽ obugate possessionis
acreditore stãm alleges. ñ obx ũati
que indistrañtis ƿignorib cele¬
brari consuerunt. ad ito p̃side ꝓuĩ
tie expue accõne competenti. non
tm̃ ad uersus creditorẽ. oerum̃ ad
uersus possessorẽ si frandẽ eum ꝑtici¬
passe cum creo itore docere potue¬
ris. ut reuocatis que mala fid̾ gesti
constitit. ⁊ fructuũ rauo ⁊ dampnũ
quod irrogatum aparuerit hr̃ipꝰ sit

Expanded text:
o. Servos, quos nullo iure a creditore venisse dicis, pater tuus vel tu, si hereditas eius ad te pertinet, a possessoribus petere potes. quod si usucapti sunt, petat pater tuus pretium eorum a creditore, qui non iure eos servos vendidit. Si uxor tua praesidi probaverit, cum pretii per gratiam aureis viginti creditorem venumdedisse eumque solvendo non fuisse, iubebit emptores recepto pretio restituere servos. venditionem obligatae possessionis a creditore factam adleges, non observatis, quae in distrahendis pignoribus celebrari consuciae experire actione competenti non tantum adversus creditorem, verum etiam adversus possessorem, si fraudem eum participasse cum creditore potueris docere, ut revocatis, quae mala fide gesta constiterit, et fructuum ratio et damni qu
Abbreviated transcription (Latin):
minus in pignore plus in debito imieni¬
atur in hoc quod noscitur habundure:
sit creditori omnis ratio iñtegra. Sĩ au̾t
exutraq ꝑte quantitas equa muemat᷑
siñ omni dubitatioe totimiẽ aña pi¬
gnoratamretineat. sin aũt minus ꝗ
in tebito. amplius aũt in pignort fiat
tc̃ in hoc quod debitum excedit. b̾bito
nomnia iura integra iege nr̃a ẜ uabuit.
Creditorib quidẽ fenciatoris ñ supposi

Expanded text:
minus in pignore, plus in debito inveniatur, in hoc, quod noscitur abundare, sit creditori omnis ratio integra. Sin autem ex utraque parte quantitas aequa inveniatur, sine omni dubitatione totam rem antea pigneratam retineat. Sin autem minus quidem in debito, amplius autem in pignore fiat, tunc in hoc quod debitum excedit debitori omnia iura integra lege nostra servabuntur, creditoribus quidem feneratoris non suppo
Abbreviated transcription (Latin):
orꝑr.s iditadebita quantitate
Preb insoudum datis suie distra¬
ctis compensato p̃tio satis ei cont̃
quẽ suplitas fcõ ad ito p̃side ꝓba¬
ueris. ł si quid residuũ d̾b̾tur ortur¬
is. ac si nõ acceꝑit deposueris cõni¬
gnatum restitui tib̾ res pacto pi¬
gnoris ob ligatas ꝓuid̾b̾. cum⁊̃ e
dicto ppetuo accõe ꝓposita pecunia
soluta creoitori ł si ꝑ eũ stẽ sit quo¬
minus soluerctur ad reocenda eã¬

Expanded text:
Si reddita debita quantitate vel rebus in solutum datis sive distractis compensato pretio satis ei contra quem supplicas factum adito praeside probaveris, vel si quod residuum debetur obtuleris ac, si non acceperit, deposueris consignatum, restitui tibi res pacto pignoris obligatas providebit, cum etiam edicto perpetuo, actione proposita pecunia soluta creditori vel si per eum factum sit, quominus solveretur, ad reddenda