comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uestitu enus uilitas erat
tq ita plenus auctorita¬
us et grã implebat ep̃i
dignutatẽ. ut ñ tam̃ ꝓposi¬
tũ monichi uirtutẽq dese¬
reret: Aliquaindiu uero ad¬
herente ad ecclesiã cellu¬
la: usus ẽ. de incũ inquie¬
tudinẽ se frequentantiũ
ferre ñposset. duobus fere
extra ciuitatẽ milibus mo¬
nisteriũ statuit: Quilxꝰ
tã secretus et remotus
irat : ut here mi solitudi¬
nẽ non de sideratet: Ex
uno enĩ latere p̃cis
miontis excesi rupe
ambiebatur: reliqua
planitiẽ liger fluuius
reducto paulul ũsinu
clauserat. Una tantũ
eadẽq arta ad modũuia
adiripoterat: Ipse exlig¬
nis contextã cellulã
hibebat: Mult quidẽ
e fribus ineundẽ modũ
pleriq saxo suꝑ iecti
montis cauato recepta¬
cula sibi fecerant:
Discipuli uerd occoginta
erant: qui ad exẽplũ bea
tiuiri instituebantur:
Nemo ibi quicquã ꝓpri¬
ũ habebat Om̃a enĩ
in medio conferebant᷑:
Nonemere aut uende¬

Expanded text:
uestitu eius uilitas erat: uestitu eius uilitas erat: adque ita, plenus auctoritatis et gratiae, inplebat episcopi dignitatem, ut non tamen propositum monachi uirtutemque desereret. aliquandiu ergo adhaerenti ad ecclesiam cellula usus est: dein cum inquietudinem se frequentantium ferre non posset, duobus fere extra ciuitatem milibus monasterium sibi statuit. qui locus tam secretus et remotus erat, ut eremi solitudinem non desideraret. ex uno enim latere praecisa montis excelsi rupe ambiebatur, reliquam planitiem Liger fluuius reducto paululum sinu clauserat: una tantum eademque arta admodum uia adiri poterat. ipse ex lignis contextam cellulam habebat, multique ex fratribus in eundem modum: plerique saxo superiecti montis cauato receptacula sibi fecerant. discipuli fere octoginta erant, qui ad exemplum beati magistri instituebantur. nemo ibi quicquam proprium habebat, omnia in medium conferebantur. non emere aut uende
Abbreviated transcription (Latin):
domino uolente co gebat:
nter epõs tam̃ qui ad fuer
precipur quidã defensor
Ende anũ aduersũ est: gn¬
uiter illũ lectione ꝓpheic
tunc notatũ: Nã cũ fortu¬
itu lector cuieodie officu
erat. int̃clusus a populod¬
fuisset : turbatis ministri
dũ expectatur qui ñ ade¬
rat: unꝰ ecircũ stantib
sũptopsalterio quẽ prims
ł salmus autem hic erat.
Exore in fantiũ et lactan¬
tiũ ꝑfecisti laudẽ: ꝓpt̃
inimicos tuos ut destru¬
as inimicũ et defensorẽ:
Q uolecto clamor populi
adtollitur. pars diueriã c̃¬
funditur : Atq ita habi¬
tũ ẽ. diuinonutu psalmũ
hunc lectũ fiiisse ut
testimoniũ riui defen¬
sor audiret: Quia
untiũ in mirtino dñi
laude ꝑferta : et osten¬
A parit̃ et destruc¬
ltus ẽ. inimicus ã ue¬
ro sũpto episcopatu.
qualẽ se quantũq p̃s¬
tatił euoluere Idẽm
eiũ constantissimẽ ꝑse¬
uerabit: qui priuꝰ fue¬
rat. Eadem incorde
eiꝰ humilitas etide in

Expanded text:
Domino uolente cogitabat. Domino uolente cogitabat. inter episcopos tamen qui adfuerant praecipue Defensor unde animadversum est, graviter illum lectione prophetica tunc notatum. Nam cum fortuito lector, cui legendi eo die officium erat, interclusus a populo defuisset, turbatis ministris, dum exspectatur qui non aderat, unus e circumstantibus sumpto psalterio, quem primum Psalmus autem hic erat: Ex ore infantium et lactentium perfecisti laudem propter inimicos tuos, ut destruas inimicum et defensorem . Quo lecto clamor populi tollitur, pars diversa confunditur. Atque ita habitum est, divino nutu psalmum hunc lectum fuisse, ut testimonium operis sui defensor audiret; quia, tentium in Martino Domini laude perfecta, et ostensus pariter et destructus esset inimicus. Iam uero sumpto episcopatu qualem se quantumque praestatis euoluere. idem enim constantissime perseuerabat qui prius fuerat. eadem in corde eius humilitas, eadem in
Abbreviated transcription (Latin):
Sedcũ erui de monisteri¬
osuoñ facile posiet. tnł¬
tteus quidã unꝰ eciuib.
uxoris languore simula¬
to: ad genua illius ꝓuolu¬
tus. ut egrederetur obti¬
nuit: Ita dispositis iã in
itinere ciuiũ turbis: sub
quidĩ custodia ad ciuł Inͣ¬
tatẽ usq deducitur:
Mirũ inmodũ in credibilis
multitudo ñ solũ ex illo
oppido: sed etiã ex uici¬
nis urbibus ad suffraigia
ferenda conuenerat.
Una om̃iũ uoluntas. eadẽ
uota. eadẽq sententia
mirtinũ esse episcopi
tu dignussiniũ: felicẽ fo¬
re taliꝰ ecł& sacerdote
Paucitam̃ et ñ nulli exepis¬
copis qui ad constituen¬
dũ antistitẽ fuerant euocau
impie repugnulunt: dicento
scilicet contẽptibilẽ. cẽ. ꝑo¬
nã: indignũ esse episcopati
hominẽ uultu despicabilẽ.
ueste sordidũ crine desor¬
m̃. Ita a populo sententi
sanioris. hȩc illorũ in risa
dem̃tia ẽ : qui in lustrẽ un
dũ uituperare cupiunt pri¬
dicabant: Nec uero his aliu
facere licuit: quã qđ popili

Expanded text:
erui monasteron facile posset, Rusus quidam, unus e ciuibus, uxoris languore simulato ad genua illius prouolutus ut egrederetur obtinuit. ita dispositis iam in itinere ciuium turbis, sub quadam custodia ad ciuitatem usque deducitur. mirum in modum incredibilis multitudo non solum ex illo oppido, sed etiam ex uicinis urbibus ad suffragia ferenda conuenerat. una omnium uoluntas, eadem uota eademque sententia, Martinum episcopatus esse dignissimum: felicem forPauci tamen, et nonnulli ex episcopis, qui ad constituendum antistitem fuerant evocati, impie repugnabant, dicentes scilicet: contemptibilem esse personam, indignum esse episcopatu hominem uultu despicabilem, ueste sordidum, crine deformem. ita a populo sententiae sanioris haec illorum inrisa dementia est, qui inlustrem uirum dum uituperare cupiunt praedicabant. nec uero aliud his facere licuit, quam quod populus
Abbreviated transcription (Latin):
ũ dudũ agentibus
quid tu tam obstina¬
te sulpici taces: ego
uero inquã non solũ mo¬
do taceo. sed olim de is¬
tistacere disposui.
Uã quia quandã uiduã.
uagã. nitidulã. sũptu¬
osã. obiurgauerĩ lasci¬
uius uictitintẽ itidẽq
uirginẽ ad olescenti cũ¬
idam. nuhi caro indecen¬
tius adherentẽ cũ que¬
dẽ ipsã frequent̃ audis¬
tẽ. alios etiã qui talia
agerent increpantẽ. tan¬
ta mihi om̃ũ feminarũ.
cunctorũq: monachoꝵ
odia concitaui. ut ad¬
uersũ me utreq legi¬
ones iurata bella sus¬
ciperent : Vnde quȩ¬
sotaceatis: ne etiam
hoc qđ uos loquimini
adineã referatur in¬
iuriã: Iota uobis is¬
torũ m̃tiorelinquat᷑
admartinũ pocius re¬
uertamur: Tu galle
ut a gressus es ceptũ
opus explica: Tun
ille. iã quidẽ uobis in¬
quit tanta narraui.
ut sitis facere studus
urĩs mĩ sermo debuerit
memoriã etiã destrami¬
ne in qͦ martinꝰ iacuerat
factam eẽ uurtutem
Res ita gesta est

Expanded text:
iam dudum agentibus, iam dudum agentibus, quid tu tam obstinate, Sulpici, taces? Ego uero, inquam, non solum modo taceo, sed olim de istis tacere disposui. nam quia quandam uiduam uagam, nitidulam, sumptuosam obiurgauerim lasciuius uictitantem, itidemque uirginem adulescenti cuidam mihi caro indecentius adhaerentem, cum quidem ipsam frequenter audis alios etiam, qui talia agerent, increpantem, tanta mihi omnium feminarum cunctorumque monachorum odia conciui, ut aduersum me utraeque legiones iurata bella susceperint. unde quaeso taceatis, ne etiam quod uos loquimini ad meam referatur inuidiam. tota nobis istorum memoria relinquatur: ad Martinum potius reuertamur. tu Galle, ut adgressus es, coeptum opus explica. Tum ille, iam quidem uobis, inquit, tanta narraui, ut satisfacere studiis uestris meus sermo debuerit: memoriam etiam de stramine, m quo Martinus iacuerat, factam esse uirtutem. res ita gesta est
Abbreviated transcription (Latin):
supplicante regina ser¬
uiuitꝰ et ministrauit.
te discubuit: nec ausa
ẽ. participare conuiui¬
o: sed deferebat ohie¬
quiũ. Disce igit᷑ di¬
ciplinã: Seruiẽt tibi
matrona. non imperet
et seruiat ñ recũ bat:
Sicut martha illa ministra¬
uit dño: nec tam̃ est ad scib¬
ta conuiuio: imino p̃lata ẽ
ministranti. quȩ uerbũ po¬
tius audiebat: Sed in mar
et audeuit ut maria:
Quod siquis hoc utiuolu¬
erit ex ẽplo ꝑ om̃a tene¬
at exẽplũ: Talis causa
sit talisq ꝑsona: tale ob
anus nrõs istos ut maru
ni ñ egrediantur exẽ¬
plũ tua constringit
oratio. Sed ꝑficeor tͥ
quia hęc surdis aurib
audientur: Nã si mar¬
tini sequeremur uias.
nũ quã causas de osculo
diceremusi et uniuersis
sceue opinionis obꝓbrus
cait nemus uierũ sicut
cu soles dicere cũ ȩdaci¬
tatis causa argueris. gal¬
li suus. ita nos in hac
parte nũquã uel mar¬
tiu exẽplo uel tuis
disputationib corri¬
Gerũ tam̃ hȩc nobis

Expanded text:
supplicante, regina sersupplicante, regina servivit et ministravit. te discubuit: nec ausa est participare convivium, sed deferebat obsequium. Disce igitur disciplinam: serviat tibi matrona, non imperet; et serviat, non recumbat: sicut Martha illa ministravit Domino, nec tamen est adscita convivio; immo praelata est ministranti quae verbum potius audiebat. Sed in Martet audivit ut Maria. Quod si quis hoc uti voluerit exemplo, per omnia teneat exemplum: talis causa sit talisque persona, tale obsanus, nini non egrediantur exemplum , tua constringit oratio, sed profiteor tibi quia haec surdis auribus audientur. nam si Martini sequeremur uias, numquam causas de osculo diceremus et uniuersis . scaenae opinionis opprobriis careremus. ceterum, sicut tu soles dicere, cum edacitatis argueris, Galli sumus: ita nos in hac parte numquam nec Martini exemplo uel tuis disputationibus corriuerumtamen haec nobis
Abbreviated transcription (Latin):
audiens te loquentẽ.
uehem̃ter adnuror
reginȩ fidẽ: Sed il
lud ubi est qđ nulla un¬
quã femina ferebatur
ꝓpius ad stitisse marti¬
no ccce ista regina.
non solũ adstitit. uerũ
etiã ministrauit.
Et uereor: ne isto aliqͥn¬
tulũ se cueantur exẽ¬
plo qui liben¬
ter feminis inseruntꝰ:
Sũ gallus. Quid ti in¬
quit:ñ uides qđ solent
dscere grãmatici locũ
ne etiã tibi ante oculos
captũ in palatio. impe¬
ratoris p̃cib ã biri. re¬
ginȩ fide cogi. tẽporis
nec Nitate constrin¬
ga ut clausos carcere
liberaret. euilus da
re ep̃o debuisse. ut ꝓhis
omibus ñ aliquantulũ
derigore ꝓpositi rela¬
xaret᷑: uerũ tam̃ quu
occasione huius exx̃pli
male usuros eẽ aliquos
arbitraris: illi uerofe¬
lices er̃: sia disciplina
exemplustius uiriñre¬
cedant Uide int enĩ
qr martino semel tan᷑¬
tũ inuica iã septuage¬
nario ñumo
uidua libera ñ uirgo
lasciuiens sed sub uiro
uiuens. ipso uiro parit̃

Expanded text:
audiens te loquentem audiens te loquentem uehementer admiror reginae fidem: sed ubi illud est, quod nulla umquam femina ferebatur propius adstitisse Martino? ecce ista regina non solum adstitit, sed etiam ministrauit. et uereor ne isto aliquantulum se tueantur exemplo qui libenter feminis inseruntur. Tum Gallus, quid tu, inquit, non uides, quod solent docere grammatici, locum, ne enim tibi ante oculos captum in palatio imperatoris precibus ambiri, reginae fide cogi, temporis necessitate constringi, ut clausos carcere liberaret, exiliis datre episcopo debuisse, ut pro his omnibus non aliquantulum de rigore propositi relaxaret? uerumtamen quia occasione huius exempli male usuros earbitraris, illi vero felices erunt, si a disciplina exempli istius non recedant. Videant enim, quia Martino semel tantum in vita, jam septuagenario, non vidua libera, non virgo lasciviens, sed sub viro vivens, ipso viro pariter
Abbreviated transcription (Latin):
cuit uir heatus obstina¬
tiuiꝰ reluctari Conponi¬
tur castus regine appa¬
racus manibus: Sellulã
ipsa consternit. m̃sam
ad mouet.
iquã manibus subministrat.
Sibũ que ipia coxerat appo¬
nit: Ipsa illo sedente eminꝰ
scđm famulantiũ disciplinã.
solo fixa consistit immo¬
bilis ꝑ omã ministrantis mo¬
destiã et humilitatẽ exi¬
beni seruientis.: Miscuit in¬
sabibituro: et ipsa porrex̃:
inita cenula frag iñtapa¬
nis assũpti. micasq colle¬
git : satis fidelit̃ illas re¬
liquias imperialib acpu¬
lis ante ponens:
Oberita mulier tante pie¬
tatis affeetu illi merito
cõparanda : quȩ uenita
finibus t̃rȩ audire
salomonẽ . Siquidẽ
simplicẽ iequamͣ historiã
Sed si fides reginarũ ẽ con¬
ferenda qđ liceat mihi¬
separata misterui maies¬
cate dixisse. Illa expeti¬
i audire sapientẽ. ista
antũa udisse contenca : sed¬
et meruit seriure sapi
Ad hec postumiinus
ã dudũ inquit galle.

Expanded text:
tuit uir beatus. obstinatuit uir beatus. obstinatius reluctari. conponitur castus reginae manibus apparatus: sellulam ipsa consternit, mensam admouet, aquam manibus subministrat, cibum, quem ipsa coxerat, adponit. ipsa illo edente eminus secundum famulantium disciplinam solo fixa consistit inmobilis, per omnia ministrantis modestiam et humilitatem exhibens seruientis: miscuit ipsa bibituro et ipsa porrexit. finita cenula fragmenta panis absumpti micasque collegit, satis fideliter illas reliquias imperialibus epulis anteponens. beata mulier, tantae pietatis adfectu illi merito conparanda, quae uenit a finibus terrae audire Salomonem, siquidem simplicem sequamur historiam. sed fides reginarum est conferenda, quod mihi liceat separata mysterii maiestate dixisse: illa expetiit audire sapientem, ista non tantum audisse contenta meruit seruire sapienti. Ad haec Postumianus, iam dudum, inquit, Galle,
Abbreviated transcription (Latin):
imperator rẽ¬
publicã gubernabat.
uir om̃i uite merito p̃¬
dicandus. si ei uel dia¬
dema non legitime
tumultuante milite
inpositũ repudiare.
uel armis ciulibus
abstinere licuis set
Sed magnũ imperiũ. nec
sine periculore nui.
nec sine armis potuit
teneri Hic martinũ
sepius e uocatũ. recep¬
tũq intra palatiũ: ue¬
nerabiliter honoraba
Uotus illi fuit cũ eoser¬
mo de presentibus
de ęterniata scõrũ
Cũ interĩ dieb ac noccbiis
de ore martini reginapen¬
debat. euange lico illo ñ
inferior exẽplo. pedes scĩ
fleturigabat . crine t̃ge¬
bat. marcinꝰ quẽ nulla
unquã femina contigisset.
istius assi duitatẽ. immopo¬
tius seruitutẽ ñ poterat
euadere: Non illa opes
regni. nõn imperii digni¬
tatẽ ñ diadema. ñ purpu¬
rã cogitabat. diuellia
martini pedibus solostra¬
ta ñ poterat. Postremo:
a uiro suo poposcit con
ut̃q cõpellunt: ut ei re¬
motis om̃ib ministris. p̾be¬
ret sola conuiuiũ: Nec po¬

Expanded text:
imperator rempublicam gubernabat, uir omni uita merito praedicandus, si ei uel diadema non legitime tumultuante milite inpositum repudiare uel armis ciuilibus abstinere licuisset: sed magnum imperium nec sine periculo renui nec sine armis potuit retineri. hic Martinum saepius euocatum receptumque intra palatium uenerabiliter honorabat: totus illi cum eo sermo de praesentibus de aeternitate sanctorum, cum interim diebus ac noctibus de ore Martini regina pendebat: euangelico illo non inferior exemplo pedes sancti fletu rigabat, crine tergebat. Martinus, quem nulla umquam femina contigisset, istius adsiduitatem, immo potius seruitutem non poterat euadere. non illa opes regni, non imperii dignitatem, non diadema, non purpuram cogitabat: diuelli a Martini pedibus solo strata non poterat. postremo a uiro suo poscit, uterque conpellant, ut ei remotis omnibus ministris praeberet sola conuiuium. nec po
Abbreviated transcription (Latin):
plicatꝰ : in octogenario quarto p̃sens
ecdȩ cẽp figurat. Et qđ ibi ꝑ mansiones
hoc hic explicat ꝑ annos . Utrũq enĩ.
debat dert̃plo : ieiunus ⁊ obsecrationib
seruiens nocte acdie. Ipsa ÷ enĩ tẽplũ ⁊
q̃ ⁊ uidua : ieiunus atq: obsecrationib:
seruiens intẽplo: quȩq: ab lata sponsisui
corporali specie. ꝙr hc̃ necdũ corpore¬
is oculis intueriualet : ad nihil aliud
magis quã ad ieiuiniũ ⁊ orationẽ uacat:
Hinc psalmista ait: Fuer̃ mͥlacrimȩ
mittit ieiunia: ac deinde obsetra¬
tiones adiungit Quȩ enĩ eẽ potest
telligiieiuniũ. Quo nisiquis ab ĩmun¬
dis cogitationib ieinare studeat.
obsecrationib dõ uniriñ ualet Si¬
ue aut̃ isto siue illo ieiunio . simulq¬
obsẽcrationib: fulta die ac nocteser¬
uire describit᷑: sub audis ⁊ ĩpsperis
⁊ĩ aduersis ab hoc oꝑe ñcessat: Seqͥt᷑¬

Expanded text:
plicatus in octogenario quarto praesens Ecclesiae tempus figurat, et quod ibi per mansiones, hoc hic explicat per annos. Utrumque enim debat de templo, jejuniis et obsecrationibus serviens nocte ac die. Ipsa enim est templum, quae et vidua jejuniis atque obsecrationibus serviens in templo, et quae ablata sponsi sui corporali specie, quia hunc necdum corporis oculis intueri valet, ad nihil aliud magis quam ad jejunium et orationem vacat. Hinc Psalmista ait: Fuerunt mihi lacrraemittit jejunia, et deinde obsecrationes conjungit. Quae enim esse potest telligi jejunium, quo nisi quis ab immundis cogitationibus jejunare studeat, obsecrationibus Deo uniri non valet. Sive autem isto, sive illo jejunio, simulque orationibus fulta, die ac nocte servire describitur, subaudit in prosperis et adversis, a bono opere non cessat. Seq
Abbreviated transcription (Latin):
retͥ. hic iã figuralit̃ ultima iudeoꝵ ẽ
c̃uersio de signat᷑ : quando enoch ihȩ
lia p̃dicantib: xp̃s ad eor reuertitur:
sacrificio ab hiersłm ĩciuitatẽ suã
xp̃s cũ parentib: seuertitur: Cũ ad¬
impleta plenitudine gentiũ. nouis¬
sime cũ p̃dicatorib scĩr. Adeos col¬
ligendos ex qͥb carnẽ sus cepit regre¬

Expanded text:
reth . Hic jam figuraliter ultima Judaeorum conversio designatur, quando Enoch et Elia praedicantibus, Christus ad eos revertitur, sacrificio, ab Jerusalem in civitatem suam Christus cum parentibus revertitur, cum adimpleta plenitudine gentium, novissime cum praedicatoribus sanctis ad eos colligendos ex quibus carnem suscepit regre
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ p̃dicationis ipso septenarionumero
siguralit̃ c̃cludit᷑. In quo et septiformẽ sp̃s
cc q illo ascdente ad cȩlos. humanitatis
eiꝰ psentia dero lata ÷. iure&iã uidua re¬
mansissen arrat᷑. Anñ uidua recte uo¬
one dicit᷑.: pauit sterilẽ ⁊ q̃ ñ parit. ⁊

Expanded text:
usdem praedicationis ipso septenario numero figuraliter concluditur, in quo et septiformem SpiriEt quia illo ascendente ad coelos humanitatis ejus praesentia desolata est, jure etiam vidua remansisse narratur. Annon vidua recte voone, dicitur: Pavit steri
Abbreviated transcription (Latin):
dogenuit saluacore. Oquabeiti matista quȩ sinec̃ taminationeulla c̃ ceritmunditiã ⁊ sinidolere
imundo genuit libiatorẽ. redẽ ptorẽ ⁊ aper catis ⁊ morte saluantẽ hec enĩnu biliatqinit
fabili modo & omi urerũ ⁊ suũ peperit creatorẽ. Elecla quippe ÷ uirgo integra cuisec unditas
magis dacetur : ⁊ stcta recundamat̃ in qua uirginis integritas seruat᷑ Sienĩ coetemꝰ uir tore i

Expanded text:
panem, et mundo genuit Salvatorem. O quam beata mater ista, quae sine contaminatione ulla concepit munditiam, et sine dolore panem, et mundo genuit Salvatorem. O quam beata mater ista, quae sine contaminatione ulla concepit munditiam, et sine dolore  prolem, et mundo genuit liberatorem, Redemptorem et a peccatis et morte salvantem. Haec enim mirabili fabili modo omnium rerum et suum peperit creatorem. Electa quippe est virgo integra, cui fecunditas matris daretur, et facta est fecunda mater, in qua virginis integritas servaretur. Sic enim cogitemu
Abbreviated transcription (Latin):
ap parcte fecit Oquã benedicta ⁊ uenerabilis ui go sc ꝑ manadĩgenitrx. cuiꝰbo die exorues
intenebris tabescentib lut uera refulsit. Dignũ itaq ualde dilectissimi cũ deuorione sanau
iei famulari ꝑ qua nobisuirginitatis insignia pullular. Neonoislateat qđ de ers siana tui¬
tate lib legat᷑ aquib: dã. ubi describitur mentũ genitoris atq genitricis ciꝰde uirguais. ⁊ uon
isq. heli uidelicet atq anna. Quðopusculũ a pocrifũ sic &iã docran¬
situ es dẽ uirginis alterũ habet᷑ ne recipiat̃ ab eccła certũ ꝓincerto. dubiũ ꝓuero. placei pau¬
lisꝑ gradũ sermonis nr̃i figi ĩlaude hodiernȩ naciuitatis ipsiꝰ Hoc ꝓfecto ab omĩ eccła cathol¬
ca firmissi me tenetur: quia rebali exꝓgenie indelicet regis magnidđ. hodie: exorca Reuera
magnadignatio ÷ ut ĩ exortu dictantȩ genititis. laudes dñi n sileat lingua carnis. Videamꝰ na prs¬

Expanded text:
apparere fecit. O quam benedicta et venerabilis virgo semper Maria Dei genitrix, cujus hodie exortus in tenebris tabescentibus lux vera refulsit. Dignum itaque valde, dilectissimi, cum devotione summa ei etiam famulari, per quam nobis virginitatis insignia pullularunt. Nec nos lateat quod de ejus sancta nativitate liber legatur a quibusdam, ubi describitur meritum genitoris asque Heli videlicet atque Anna. Quod opusculum apocryphum, sicut etiam de transitu ejusdem Virginis alterum habetur; ne recipiatur ab Ecclesia certum pro incerto, dubium pro vero. Placet paulisper gradum sermonis nostri figi in laude hodiernae nativitatis ipsius. Hoc profecto ab omni Ecclesia catholica firmissime tenetur, quia regali ex progenie, videlicet regis magni David, hodie est exorta. Revera magna dignatio est, ut in exortus die tantae genitricis, laudes Domini non sileat lingua carnis. Videamus
Abbreviated transcription (Latin):
fer̃ intentos. ut at tendatis quadeuotio¬
ne hui diei sollẽnitatẽ dereliquo cele¬
brare debeatis : N fit uile illud specta¬
culũ. in quo filssꝰuirginis ds̃ ⁊ homocom¬
pleccitur .: in quouirgo i mate ostendit᷑
in quo ꝓphetȩ immo ꝓohetarũ omi uni
expeccatio ad implet᷑. in quomulta
ecđȩ sacram̃ta declararit᷑. Qđ ipse

Expanded text:
fecit intentos, ut attendatis qua devotione hujus diei solemnitatem de reliquo celebrare debeatis. Non sit vile illud spectaculum, in quo Filius Virginis Deus et homo complectitur, in quo virgo et mater ostenditur, in quo prophetae, imo prophetarum omnium exspectatio adimpletur, in quo multa Ecclesiae sacramenta declarantur, quod ipse
Abbreviated transcription (Latin):
uocat᷑ beatꝰ. Et qͥ alii ꝑ faciẽ dĩ figu
gnitionẽ dĩ humana corda pͥmi ꝑdu¬
xer̃: Quia enĩ ꝑ faciẽ qͥlibet agnose¬
tur: iure sacies dĩ uocant᷑ hi ꝑ quos
cognicio diuinitatis reuelat᷑. Quiq
ñ inmerito aser id÷ beati uocant᷑
q adet̃nã pac̃̾nitatẽ. siue ꝑ inspin¬
tã interius naturalẽ: siue ꝑdaiã et¬
rius legẽ erudiri meruer̃. Vndescri¬
ptũ ÷. Beatꝰ homo quẽ tuerudicris
dnẽ: ⁊ delegetua docu eris eũ. Inqͥ
uerbis aꝑte monserat᷑ electoꝵ ecđa

Expanded text:
vocatur beatus. Et qui alii per faciem Dei figurgnitionem Dei humana corda primi perduxerunt? Quia enim per faciem quilibet cognoscitur, jure facies Dei vocantur hi per quos cognitio divinitatis revelatur; quique non immerito Aser, id est beati vocantur, quia ad aeternam paternitatem, sive per inspiratam interius naturalem, sive per datam exterius legem erudiri meruerunt. Unde scriptum est: Beatus homo quem tu erudieris, Domine, et de lege tua docueris eum . In quibus verbis aperte m
Abbreviated transcription (Latin):
corda scõꝵ diuini ũbi gladiꝰ fundi¬
tꝰ ab errore mortificans inueritacis
doctrinã cõmutat: ut dũ quorun¬
dã uitia uirtutesq loquendo exami¬
nant. unicuiq ꝗͥb: loquunt᷑ in ti¬
masua manifestent. Hine paulus
dic. Si aut̃ ꝓphecent: intrec aut̃
quis infidelis ł idiota c̃uincit᷑ ab

Expanded text:
funditus ab errore mortificans in veritatis doctrinam commutat, ut dum quorumdam vitia virtutesque loquendo examinant, unicuique loquuntur, intima sua manifestent. Hinc Paulus dicit: Si omnes prophetent, intret autem quis infidelis vel idiota, convincitur ab
Abbreviated transcription (Latin):
madiiħu : Ettuã ipsi animã ꝑtransibgba¬
diꝰ: ut reuelent᷑ ex multis cordib: cogẽt̃.
Solet ñnũquã inscriptura sacra gladuno¬
mine. tẽ poralis tibulatio figurari: psal¬
misa actestante. qͥ illatas a ꝑ secutorib pas¬
siones in ipsos ex optat reflect dicens
Gladi eoꝵ: intret ĩ cordaeoꝵ : hinc idẽ
psalmista: de ioseph loqt̃ dicens Fer¬
rũ ꝑtransiit animã eiꝰ donec uenira
uerbũ eiꝰ : acsidicer& : Iadiufuit inil¬
la seruitute . ł carceris tribu latione:
donee illud qđ futurũ p̃dixerat ueni¬
ret: S net aliũd hoc loco: ꝑ gladiũ ĩ¬
telligimꝰ figurari: Quanquã aut̃ mul¬
&ecribulationes animã trans foderino
beacissi mȩ uirginis : illa tam̃ hic specia
eidẽ: as cõꝑohcta : Et tuã ipsi animã
ꝑtransibit gladi . ut riuelent̃ exmia¬
cis cordib: cogitationes. Ac sidiceret᷑

Expanded text:
Et tuam ipsius animam pertransibit gladius, ut revelentur ex multis cordibus cogitationes . Solet nonnunquam in Scriptura sacra gladii nomine temporalis tribulatio figurari, Psalmista attestante, qui illatas a persecutoribus passiones in ipsos exoptat inflecti dicens: Gladius eorum intret in corda ipsorum . Hinc idem Psalmista de Joseph loquitur dicens: Ferrum pertransiit animam ejus, donec veniret verbum ejus , ac si diceret: Tandiu fuit in illa servitutis vel carceris tribulatione, donec illud quod futurum praedixerat eveniret. Sed nec aliud hoc loco per gladium intelligimus figurari. Quanquam autem multae tribulationes animam transfoderint beatissimae Virginis, illa tamen hic specialeidem a sancto propheta: Et tuam ipsius animam pertrasibit gladius, ut revelentur ex multis
Abbreviated transcription (Latin):
de illo narrantur: Hisi quia ceteris
marantib: ut sacram̃tũ impiis oculteN
Quto sibiuelint talia. quȩ de tantillo
infantulo abhomine senedicuntur
& ipsamirantur : Sed audiant at huc

Expanded text:
de illo, nisi quia caeteris mirantibus, sacramentum impiis occultant? quid sibi velint talia quae de tantillo infantulo ab homine sene dicuntur, et ipsi mirantur? Sed audiant adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
xaltero
seruus : Exuno fortis: ex alco ĩfirmus
Ex uno magnꝰ : ex altero paruus : Exuno
creans exaltero creat : Ex uno pascens
ex alcero ĩ iuriis suc cũbens : Ex uno uiuifi¬
cans ex altero moriens: Ex unorescitans
ex alt̾o rescitatꝰ: Quiq ante oculos
mortaliũ positꝰ.i ex uno uenerabat᷑ ut
dr̃: ex alto despicrebat᷑ ut homo:

Expanded text:
ex altero servus; ex uno fortis, ex altero infirmus; ex uno magnus, ex altero parvus; ex uno creans, ex altero creatus; ex uno pascens,ex altero injuriis succumbens; ex uno vivificans, ex altero moriens; ex uno resuscitans, ex altero resuscitatus; qui ante oculos mortalium positus, ex uno venerabatur ut Deus, ex altero despiciebatur ut homo.
Abbreviated transcription (Latin):
uruginã & resurrectionẽ multor
inurł: et insignũ cii cõtradicetur
Inuna redẽptoris prĩ dĩ hominisq pso¬
na ꝑfectã dĩ ꝑfectãq hominis in eo
cõfitemur naturã : Et ex una quidẽ
dñm : & altera seruũ: Ex una forã
exaltera infirmũ: Ec una magnũ:
exaltera paruũ : Ex undcreantẽ
exaltera creatũ. Exuna pas centem:
orꝰ cantẽ: ex altera iniuriis suc¬
cũbentẽ. Ex unauiuificantẽ.
ex altera morientẽ. Er una sus¬
citantẽ ex altera huncp̃di cam susci
gnꝰ aliud paruus . aliud creansaliud
creacꝰ: aliud pascõis aliudesurigs ÷

Expanded text:
in resurrectionem multorum in Israel, et in signum cui contradicetur . In una Redemptoris nostri Dei hominisque persona perfectam Dei, perfectam hominis inesse confitemur naturam. Ex una quidem Dominum, ex altera servum; ex una fortem, ex altera infirmum; ex una magnum, ex altera parvum; ex una creantem, ex altera creatum; ex una pascentem, ecoruscantem, ex altera injuriis succumbentem; ex una vivificantem, ex altera morientem; ex una suscitantem, ex altera hunc praedicamus sugnus, aliud parvus; aliud creans, aliud creatus; aliud pascens, aliud esuriens;
Abbreviated transcription (Latin):
esure rerunt manii discipul : Utrũq
ut̃ ante passionẽ eiꝰ eadẽ qͣ tradebat̃ nocte
discpłis sõno ꝑfidiȩ lapsis. acscitatio¬
ie eius dẽ redẽptoris: designacũ ẽ. Mors
rgo es facta ÷ ruina multor. Dic&¬
caq:. Eccepositꝰ ÷ hic in ruinã ⁊ ĩresur¬
ttionẽ multoꝵ inisrł : Acsidicoret᷑:
comoriente : multi ex stantib ruent:
coresurg̃te. multi ex lapsis resurgent:
Qua uͦ illo quadẽ moriente multiruer̃.
loresurgente multa res urrexer̃ : sed ine
ũ dex moitius resurrexit ñ om̃s credide¬
s. recte subiungit᷑ Et insignũ cui c̃tra¬
dcet᷑. Qđ enĩ signamꝰ : ab alioꝵ notitia
absc̃dimꝰ Quid auc̃ ante infideliũ ocu¬
los aliud fuit caro redẽptoris. ÷ quã qđ¬
dã diuinitatis eiꝰ sigillũ abs consionis:
insignũ itaq: redẽptor nr̃ positꝰ fuit:
sed cui ⁊ nisi illi eui c̃tradictũ fuit :¬
uȩ causa c̃tradix̃ : Quid c̃tra dix̃
uuictradix̃  Vt aut̃ tã quã int̃roganti

Expanded text:
et anima discipuli. Utrumque autem ante passionem ejus, eadem qua tradebatur nocte, in discipulis somno perfidiae lapsis, ac suscitatione ejusdem redemptoris designatum est. Mors ergo ejus facta est ruina multorum. Dic. Ecce positus est hic in ruinam et in resurrectionem multorum in Israel, ac si diceretur: Eo moriente multi ex stantibus ruent; eo resurgente, multi ex lapsis resurgent. Quia vero illo moriente multi ruerunt, illo resurgente multi resurrexerunt, sed in eum qui ex mortuis resurrexit non omnes crediderunt, recte subjungitur: Et in signum cui contradicetur. Quod enim signamus, ab aliorum notitia abscondimus. Quid autem ante infidelium oculos aliud fuit caro Redemptoris, quam quoddam divinitatis ejus sigillum absconsionis? In signum itaque Redemptor noster positus fuit, sed cui, nisi illi cui contradictum fuit? Quae causa contradixit? quid contradixit? cui contradixit? Ut autem tanquam interroganti
Abbreviated transcription (Latin):
& qent sit huius dieifestiuitas opendat᷑¬
reuera eo deuotionis affectu. hanc cȩle¬
brandã suscipieN quod ominice natiui¬
tatis. circucisionis atq apparitioris so¬
lempnia s obsecuti: Illius enĩ ẽ ista sol¬
lẽpnitas: cuiꝰ & ill& Sed minorista
quã illa Quõutiq: in hoc sermone
apertis monstrabimꝰ docum̃tis. Nuiu
quipre diei sollepnitas. sicut aquibus¬
dam xpĩanis ignoratur: sic amultis
pc&eris anni sollernitatib: bonora¬
tior hab&ur. GMaxime aut eo loco
quo primatũ ecđa catholica in pri¬
mo pastore sostito est Itantan reue¬
rentia ab illis habetur. ut ea die cunsta
toratis turba : unũ collesta ir mer¬
sibi cercore n lumiriib: eruscansi alissa¬

Expanded text:
s hujus dici festivitas perpendatur, eo devotionis affectu hanc celebrandam suscipiant, quo Dominicae Nativitatis, Circumcisionis, atque Apparitionis solemnia sunt secuti. Illius est enim ista solemnitas, cujus et illa, sed nec minor est ista quam illa. Quod utique in hoc sermone apertis monstrabimus documentis. Hujus quippe diei solemnitas, sicut a quibusdam Christianis ignoratur, sic a multis prae caeteris anni solemnitatibus honoratior habetur. Maxime autem eo loco quo primatum Ecclesia catholica in Pastore sortita est, in tanta ea reverentia ab illis habetur, ut ea die cuncta civitatis turba in unum collecta, immensis cereorum luminibus coruscans, missa
Abbreviated transcription (Latin):
lectionẽ enloquendo transcurrere.
inquaista narrari cogosco. Quatinꝰ
it ea quȩ dico illa: espondeat : Immo
&aque illa narrat uox exortationis
meae respondeat Deqr iq. lucas euuan¬
gilista ueritatis histoã dexp̃i in car¬
tione plenius atq ordinatids c&eri
euuangelistis exsequens : postad nun¬
iationem eius ab angło factã. post
natiuitatẽ doigłoꝵ uocib declaratã.
post circũ cisionẽ octauidiei in domo

Expanded text:
lectionem colloquendo transcurrere, in qua ista narrari cognosco: quatenus ad ea quae dico illa respondeat; imo ad ea quae illa narrat, vox exhortationis meae respondeat. Denique Lucas evangelista veritatis historiam de Christi incarnatione plenius atque ordinatius caeteris evangelistis exsequens, post annuntiationem ejus ab 669 angelo factam, post nativitatem angelorum vocibus declaratam, post circumcisi
Abbreviated transcription (Latin):
iut̃ ĩ parabolis: ut uđ ces ñ uidiant: ⁊ au¬
dentes ñ intelligant. Atlibi uentũ ÷ ad pas¬
sionẽ mortis. periit fides ab lata : om̃iũ¬
quit᷑: ad adiũ ꝑueniens: eundẽ se cogno¬
uisse denegat: Et quis ĩ mortis passione illo
uenteñ ueret cũ cũ p̃cipuus ciꝰamator.

Expanded text:
utem in parabolis, ut videntes non videant, et audientes non intelligant . At ubi venturus est ad passionem mortis, periit fides, ablata omnequitur, ad atrium perveniens, eumdem se cognovisse denegat. Et quis in mortis passione illo ruente non rueret, cum praecipuus ejus amator,
Abbreviated transcription (Latin):
nitatẽ eiꝰ dem saluatoris intueri
uelle : Quã ille cõcupiuit inspice
reear nẽ : Hinc paulus dix̃. Cupio
melidis łinc psalmista eo ꝑsena ec¬
due dicit : Sitiuitanima mea to
dm̃ iuuũ quando uenia &parebo
anrefaciemdĩ . Quis ergo iae
nõ ui deat inunosimeone multos¬
ꝑunũ cunctos significar ielectos
narune uustiex fideatq: opera¬
tione & timorati aefutura ex pec¬

Expanded text:
nitatem ejusdem Salvatoris intueri nitatem ejusdem Salvatoris intueri velle; quam ille concupivit conspicere in carne. Hinc Paulus dicit: Cupio risto . Hinc Psalmista ex persona Ecclesiae dicit: Sitivit anima mea ad Deum vivum, quando veniam et apparebo ante faciem Dei . Quis ergo hinc jam non videat in uno Simeone justo cunctos significari electos, qui nunc et justi ex fide atque operatione, et timorati ex futura exspec
Abbreviated transcription (Latin):
inspũ intẽ plũ. Nihilminus de
scĩtate istespe cialiter hominiao scri¬
bit᷑ qui & iniherusalẽ id .ẽ. inuisione
pacis cõmoratꝰ: & fidei operatione uist.
& reuerentiatimoratus. Qisrłis cõso¬
car no redẽptorẽ. Quȩ putamus
fuerit instantia orationus eiꝰ quidiuuino
responsomeruit firmari dehis que
petebat: Quȩ erant ei gemuituũ cõti¬
nuata uerba uiscã de p̃catione. Non
enĩ peten doces sauit .usquequor es pon¬
sũ acciper& suꝑ his quȩ poscebat:
Fuer̃si quidẽ introactis tẽporib:
multisimilidesi derio accensi : dño
attes tante qui ao discipulos ait:
Multi reges & ꝓph&e uoluerunt
uidere que uidetis & nõ uiderus
& audireque auditis & nõ audieruo
Sed exillis hoc istisolicõcessũ ẽ
qui inplenitudine tõporis orum
ultimũ apparuit : Sed siuigilan¬
tistudio subsequentiũ scoꝵ aoter¬
dim denideriũ  quib: xp̃s uiuere
est & morilucrũ inuenimeos
nõminoris anxictatis ardore diui¬

Expanded text:
in Spiritu in templum . Nihil minus de sanctitate isti specialiter homini ascribitur, qui et in Hierusalem, id est in visione pacis commoratur, et fidei operatione justus, et reverentia timoratus, et Israelis consocarne Redemptorem! Quae putamus fuerit instantia orationis ejus, qua divino responso meruit firmari de his quae petebat? Quae erant ejus gemituum continuata verba in sancta deprecatione? Non enim in petendo cessavit, usquequo responsum acciperet super his quae poscebat. Fuere siquidem in retroactis temporibus multi simili desiderio accensi, Domino attestante, qui ad discipulos ait: Multi reges et prophetae voluerunt videre quae vos videtis, et non viderunt; et audire quae auditis, et non audierunt ; sed ex illis hoc isti soli concessum est, qui in plenitudine temporis horum ultimus apparuit. Sed si vigilanti studio subsequentium sanctorum attendimus desiderium, quibus Christus vivere est et mori lucrum , invenimus eos non minoris anxietatis ardore divi
Abbreviated transcription (Latin):
uiuentẽ. scam dõ placẽntẽ
uilla ẽẽ. potestac cepta dõ morti¬
ficationis oblatio.In quib: nõfuerit
uera fider castitas. Nere caritatis
cõcordia. & inde nõsine causa sacri
Exturturib & colũbis fuis senar¬
ratur . Inturture enĩ. castitas in¬
uenitur. Et in co lũba. caritas cõ¬
mendatꝰ: Iurtur nãq: inteme¬
rata seruat uniuiro sidẽ : Colũba
Cato licus igit᷑ xp̃ianꝰ
tunc uere spiritalis turtur
efficit᷑. siuerã trinitatis fidem
firma credelitate cõseru& Et
heretice prauitatis iensli
tãquã fornicationis inquina¬
c̃ta repudiat : Tunc uere erit
colũba. si longanimiterus que
doo finẽ uicatoli casocietateꝑ maneat.
Et cõtra tẽptationũ scandala in mo¬
bilifirmitate psistat Vt nec heretica
sornicatio corrũpat incorde fideicasto¬
totẽ: Nec amaradis sensĩ oecclenas¬
tice caritatis dis sip& unit᷑atẽ. Hȩc
dũo tãquã legit imouiro cõseruat.

Expanded text:
am, Deo placentem ulla potest esse accepta Deo mortificationis oblatio, in quibus non fuerit verae fidei castitas, verae castitatis concordia. Proinde non sine causa sacrifex turturibus et columbis fuisse narratur. In turture enim castitas invenitur, et in columba unitas commendatur. Turtur namque intemeratam servat uni viro fidem, columba Catholicus igitur Christianus tunc vero spiritualis turtur efficitur, si veram Trinitatis fidem firma credulitate conservet, et haereticae pravitatis sensum tanquam fornicationis inquinamenta repudiat. Tunc vero erit columba, si longaminiter usque ad finem in catholica societate permaneat, et contra tentationum scandala immobili firmitate persistat, ut nec haeretica fornicatio corrumpat in corde fidei castitatem, nec amara dissensio ecclesiasticae charitatis dissipet unitatem. Haec Domino tanquam legi
Abbreviated transcription (Latin):
ate tradidit manib: offerendi
Nõ ignarautiq: quis et̃t cuius
manib: dm̃ hominẽq tradebat
sacrificio dedicandũ: Offer
Offert unicũ. uni. Immo
omib inunoq om̃ib eundẽ pi¬
perit saluatorẽ. Nõ eñ denn
lune usq:. osferrequẽ genu
cũsuis sc̃ĩs interuentionib: eundẽm
redẽptorem electis ururi facit Om̃s
xp̃o cõsociat Quando nõ ipsa mat̾ elec¬
coꝵque fratrẽ genuit eoꝵ Si inqua
Quã obrem. Obsecromibeatis sima
nõ ut dignũ ẽ. onorars. Tolerat enĩ¬
piaanat̃ in reuerentiã filioꝵ
ꝓ amore uincit᷑ generationis
que ergo ⁊sitantis meritis
indignes . piis oratiorub:
quos inuno geniusti dep̃care
unicũ filiũ ꝓexcessib multorũ¬

Expanded text:
 tradidit offerendum, non ignara utique quis esset, cujus manibus Deum hominemque tradebat sacrificio dedicandum. Offert offert unicum uni, imo omnibus in uno, quae omnibus eumdem peperit Salvatorem. Non enim desinit huc usque offerre quem genuit, cum suis sanctis intercessionibus eumdem redemptorem electis uniri facit; et, uChristo consociat. Quando enim non ipsa mater electorum, quae fratrem genuit eorum? Si, inquam, um mater. Quamobrem obsecro, mi beatissima non ut dignum est honoraris. Tolerat enim irreverentiam filiorum, quae amore vincitur generationis. Fove ergo etsi tantis meritis indignos piis orationibus, quos in Uno genuisti. Deprecare unicum Filium pro excessibus multoru
Abbreviated transcription (Latin):
inferiꝰ aꝑuit dicens. łphecȩ duo
ł tres dicant: ⁊ c&eri diuidicen
Oremꝰ aut̃ necesse ÷ ut idẽ gladius
nr̃a corda trans figat : quatinꝰ fide¬
liũ turbã nob p̃dicantib singulo¬
rũ uircutes ac uitia exponentib
unicuiq: interioa sua patefiant. Seqͥt᷑
Et erat anna ꝓphecissa filia fanuel: de
tribu aser: hȩc ꝓcesserat ĩ dieb: mults
⁊ uixerat cũ uin suo annis septẽ auirgi

Expanded text:
dicens: Prophetae duo vel tres dicant, et caeteri dijudicent , oremus autem necesse est ut idem gladius noster corda transfigat, quatenus fidelium turbam, nobis praedicantibus, singulorum virtutes ac vitia exponentibus, unicuique interiora patefiant. Sequitur: 14. Et erat Anna prophetissa, filia Phanuel, de tribu Aser. Haec processerat in diebus multis, et vivebat cu
Abbreviated transcription (Latin):
cerbũ tuũ inpace. Quia uideruns
culime salutaretuũ : Acsi dice¬
a rongame expegtatione faci¬
asti. diure tiniusti Seotamen
iuso quẽ ex pectaui. Iã de humane
utȩ scandalis in pacedimutis:¬

Expanded text:
verbum tuum, in pace; quia viderunt oculi mei salutare tuum , ac si diceret: Longa me exspectatione fatigasti, diu retinuisti; sed tandem viso quem exspectavi, jam de humanae vitae scandalis in pace dimittis
Abbreviated transcription (Latin):
aiã in ipso om̃ui capite xp̃o. si ue
in eloquiis dĩ ã plius gens illa quã
genter głosamonstrat. A pło attes¬
tanu qui ait. Quid ergo ã plus ẽ.
uideo. aut que utilitas. circucisioniꝰ

Expanded text:
etiam in ipso omnium capite Christo, sive in eloquiis Dei, amplius gens illa quam gentes gloriosa monstratur, Apostolo attestante, quia ait: Quid ergo amplius est Judaeo? aut quae utilitas circumcisionis?
Abbreviated transcription (Latin):
scła amen. Sequitꝰ. Et erat ioseph
& maria mãt̃ ihumirant as suꝑhis quȩ
dicebant᷑ de illo Quib mirantib: & iã
nos ipsĩ miramur. Quur ipsi sune suꝑ
his quȩ deillo a ꝓphaas cõdicebantur
mirati: Hũ quid erũ iosephiã in
sominis ab angłonõ audiera : Iosc ph
si liđđ noliti mere accipere marii

Expanded text:
. Et erat Joseph, et Maria mater ejus, mirantes super his quae dicebantur. Quibus mirantibus etiam nos ipsi miramur, cur ipsi sint super his quae de illo a propheta sancto dicebantur, mirati. Nunquid enim Joseph jam in somnis ab angelo non audierat: Joseph fili David, noli timere accipere Mar
Abbreviated transcription (Latin):
manente uirginitate filiũ edidisti.
ũ inigͥtas ⁊ discipłoꝵ fugientiũ ĩfir¬
mitas denudet᷑ Deniq illo ĩ crucepen¬
dente : tidȩx p̃seites ĩsulcabant ut des¬
c̃dera : Apłi fugientes decruce illũdes c̃¬
dere posse ñ credebant. Quȩ ut fierent.
necesse fuit mat̾na piaiuiscera ex cidẽ
redẽptoris passione gladioto ibulatio¬
naistrans figi: S iã ista ut cocpimꝰ qͥd
cipic significent breuit̃ deminstrems:

Expanded text:
itate filium edidisti, um iniquitas, et discipulorum fugientium infirmitas denudetur. Denique illo in cruce pendente, Judaei praesentes insultabant ut descenderet; apostoli fugientes de cruce illum descendere posse non credebant. Quae dum fierent, necesse fuit materna piaque viscera ex ejusdem Redemptoris passione gladio tribulationis transfigi. 13. Sed jam ista, ut coepimus, quid mystice significent breviter demonstremus.
Abbreviated transcription (Latin):
qua redẽptoris matrẽ exeius nati¬
utate macuilã contraxisse : Qua
lloꝵ dierũ spatio asacris dedit᷑ib¬
Forbitu uirgo c̃cept sine aliquaca¬
us corruptione uirgo peperit. &si¬
nefine uirgo ꝑmansit Ae ꝑ hoe
dit impiis acram̃tũ diuine in car¬
notionis. matrẽq legeni obseruant̃e
introducit Ee nec mirũ simãt ob
absteñ dordine c̃ceperat: qͦ usu pere¬
rerar. & quis. eõ. quẽ genuerat.
sed legẽ cominunẽ obseruans: eepec¬
tauit purgationis diem. celauit filu¬
inoiestatem: Vinc est qđ eũ intẽplo

Expanded text:
quam Redemptoris matrem ex ejus nativitate maculam contraxisse, qua illorum dierum spatio, a sacris aedibbitu, virgo concepit, sine aliqua carnis corruptione virgo peperit, et sine fine virgo permansit; ac plus hoc dit impiis sacramentum divinae incarnationis, matremque legem observantem introducit. Sed nec mirum, si maquo ordine conceperat, quo usu pepererat, et quis esset quem genuerat. Sed legem communem observans, exspectavit purgationis diem, celavit Filii majestatem. Hinc est quod eum in templo
Abbreviated transcription (Latin):
Ncerea rexli arolus frib duobus uitthumana decedentib tertioq loterio obpenitudinem quapa¬
ins tarceneli mancipauenet custodia. monacho apud ꝓmie monasteriũ effecto tocius pater ni
unperusũ mã issccitus gnaetũ secunctis efa uonibilem p̃bens ñmullos firem corũ in suein anmt
all exeniet catgustalem sublimitatem: Sicq inurũ ꝑfectũ ses̃e cotidie extens itaxpianis s im
nomminisel ar ueue dignicitem inpariusus sit momurcligione: Na ntraee aqi se siucloeos etilet
cuita pondo libnerum app̃ciata cũ euangelis teaetũsubotilioperis diuersiattem fibre facu
sollenruido nacione ꝑse ipsũ obmedelam aniȩ sue studut ẽ ferre.: Uera at p satũe uutar
euntib fratrib romã aꝓparatu magno proficiscens. fauore plebis tocus t⁊ perirtor & uig ostis
omanismiperii apellat ẽ: Cumq in redeundo italiȩ fines actingeres. quouuta maluo lt̃

Expanded text:
nterea rex Carolus fratribus duobus vita humana decedentibus, tertioque Lothario, ob poenitudinem qua patrem carcerali mancipaverat custodia, monacho Prumiae apud monasterium effecto, totius paterni imperii summam assecutus, gratum se cunctis et favorabilem praebens, nonnullos Francorum in suae unanimitatis allexerat augustalem sublimitatem: sicque in virum perfectum sese quotidie extendens, ita Christianominis claruerunt dignitate, impar visus siaurea pondo librarum . . . appretiata, cum Evangelii textu subtili operis diversitate fabricato, solemni donatione per seipsum ob medelam animae suae studuit conferre. Verum ut praefatum est obeuntibus fratribus Romam apparatu magnifico proficiscens, favore plebis totius imperator et Augustus Romani imperii appellatus est. Cumque in redeundo fines Italiae attingeret,
Abbreviated transcription (Latin):
numerus : a nexiari suꝑ hoc mulmode coepit & tederi. qualit̃ occurrendũ for&e intrae sem& ipsum
reuoluenstantȩ multitudini: Tandẽ ouitu GIABAdi nobilissimi autis ioderensiũ comitis. inmũ
gñe aduers antiũ agmini immiscuerit sese : Roboratis ergo hac exortatione cunctoꝵ animis. c̃sui
neritis & ausilio excellentis simipatris haud ꝓcul a monisterio hostespsecunt᷑ atergo:
onsertoq fortia nimosicate gnriup̃lio. itanta depopulacionis sinacge n eos baccatis ut extanta pꝰli
numerositate. uix suꝑfuerit aliquis qui belli euentũ intimar& posteris:: Patnitt nãq: desidenebili
uiccoria belli dux suos interrogans requisiuit si forte quẽ piã reuerendȩ uisionis monachũ.
inc̃ densicattes hostiũ sibi uiã pandentẽ ꝓpio uisu c̃cẽplauissent: Percontanti respond&: icunctis¬

Expanded text:
numerus, anxiari super hoc multimode coepit et taedere, qualiter occurrendum foret intra semetipsum numerus, anxiari super hoc multimode coepit et taedere, qualiter occurrendum foret intra semetipsum revolvens tantae multitudini. Tandem hortatu Girboldi nobilissimi Autissiodorensium comitis animum gratia adversantium agmini sese immiscuerit. Roboratis ergo hac exhortatione animis, confisi meritis et auxilio excellentissimi Patris, haud procul a monasterio hostes prosequuntur a tergo: consertoque forti animositate gravi praelio, tanta depopulationis strage in eos bacchati sunt, ut ex tanta populi numerositate vix fuerit aliquis qui belli eventum intimaret posteris. Patrata itaque desiderabili victoria, belli dux suos interrogans, requisivit si forte quempiam reverendae visionis monachum inter densitates hostium sibi viam pandentem proprio visu contemplati essent. Quibus respond
Abbreviated transcription (Latin):
ente pluri marũ portus ciuitatum aurelianis deuenit indeq alcius gressũ ꝓtendens ad monas¬
nũ flouacũ cladẽ inflicturr accedere contendit: Porro fama uulgante istud iã pridem
roinde diuersorũ uehiculum plaustra aptata. quȩq pracesciosa in eis componentes. c̃suppelectili reliqua.
p̃diũ matriniacense decernunt c̃tendere. quatinꝰ illic quo quomodo tuta sua omnia possen
ualer& repperiens. tadẽ plaustorũ recencia uestigia ꝑspecta. cotendendũ deliberat quo fr̃sisse
neque consiliũ omni potentia miseri cordis dĩ quȩ eos ex sua uirtute ꝓterer&. & in nocentẽ plebem ama¬
ligia eorum infestatione benigne defendedos aluar&: Nãtũ p̃dictus uene nebilis uir hugo a partibus
burgundiȩ obsiu obtilitatẽ nec essariã forte dĩ consilio uocatꝰ adhosfines contendebat. ꝓpt̃q monasterium

Expanded text:
tente plurimarum portus civitatum, Aurelianis devenit, indeque altius gressum protendens, ad monastente plurimarum portus civitatum, Aurelianis devenit, indeque altius gressum protendens, ad monasterium Floriacum cladem inflictura accedere contendit. Porro fama vulgante istud jampridem fProinde diversorum vehiculorum plaustris aptatis, quaeque pretiosa in eis componentes, cum supellectili reliqua ad praedium Matriniacense decernunt contendere: quatenus illic quoquo modo tuta sua omnia possentvaleret reperiens, tandem plaustrorum recentibus vestigiis perspectis, eo tendendunequam consilium omnipotentia misericordis Dei, quae eos et sua virtute protereret, et innocentem plebem a maligna eorum infestatione benigne defendendo salvaret. Nam tum praedictus venerabilis vir Hugo a partibus Burgundiae ob suae utilitatem necessitatis forte Dei consilio vocatus ad hos fines contenderat, propeque monasterium
Abbreviated transcription (Latin):
pnis co potitus. laboriosũ quibq nobilib regnisui consecnruut in icuim: Norm annic usiqud
ens quȩ iãbis ugina suȩ habiticionis exemta pinrticam tociens exercuerat demum
demorte patris eiꝰ uires resũmendo intrax terminos regni fiuenciȩ libere pauci sresi tenb
cladẽ malignitt cissuȩ inferebat c̃tinue : It primũ partes aggressa niustriȩ. cedib ar
pnis cort conaminis suꝑuersitte intenta quȩ q prius desidenrbiliã & uita humanȩ cõmodi ui¬
debantur diripere & in suos conuertendo nefarios usus sata gebat redigere :. Fegiss&q inchata :
nisiligo nobilissimꝰ abba strenuȩ rẽ publicã gubernans cũ armistũ consilus sius & uirtute ei barbaricos
cnatꝰ reprimendo maximã ex eis manum ꝑemiss& :: Quod qualit̃ ꝑ uirtutẽ hiuus beatissim pa¬
rris nr̃i potenter effecerit. paucis subiciendũ censemus: Igitur ꝑtraensiens ut diximus nullo obis¬

Expanded text:
t initium. Nortmannica si quidem gens, quae jam bis vagina suae habitationis exempta piraticam toties exercuerat; demum de morte patris ejus vires resumendo, intra terminos regni Franciae libere paucis resistentibus cladem malignitatis suae inferebat continue. Et primum partes aggressa Neustriae, caedibus et inis tota conaminis sui perversitate intenta, quaeque prius desiderabilia et vitae humanae commoda videbantur, diripere et in suos nefarios usus convertendo satagebat redigere. Peregissetque inchoata, nisi Hugo nobilissimus abbas strenue rempublicam gubernans, cum armis, tum consiliis suis et virtute ejus barbaricos conatus reprimendo, maximam ex eis manum peremisset. Quod qualiter hujus per virtutem patris Benedicti potenter effecerit, paucis subjiciendum censemus. Igitur pertransiens ut diximus nullo obsis