comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
creandos auimes prtabat. relie¬
tis inuuitionib magnope rer
frumentarie timebat. Itaqz nł¬
la int̾posita mora saucioꝵ modo
polloniam premisit. Hec et cõ¬
qmescere ante iter confectũ ue¬
tuit. ⁊is una legio missa p̾sidio
est. His explicitis reb ducs in
castus legiones retinuit. reliqͣs
de quarta ingilia comy luribus
portis eductas eodem itinere pre¬
misit. paruoq spatio interimisso
ut ⁊ nulitare iustitutum serua¬
retur. ⁊ qmͣ suetissime eius ꝓ¬
fectio cognosceretur cõclamait
iucsit. statunq egressus. et no¬
uissimum agnen consecutus
celenter ex conspectu castrorũ
discessit. Neq uero pompeius
coguito consilio eius moram
ullam ad insequendũ intulit.
s eadem spectans si itin̾e impe¬
ditos ꝑterritos de prehendere pos¬
set exͥcitũ ecastus educit equi¬
tatumq premisit ad nouissimũ
agm̃ demorandum u consequi
potuit qd multum expednũto
ĩtinere aute cessenit cesar. Sed

Expanded text:
creandos animos putabat, relicreandos animos putabat, relitisque munitionibus magnopere rei frumentariae timebat. Itaque nulla interposita mora sauciorum modpolloniam praemisit ac conquiescere ante iter confectum vetuit. his una legio missa praesidio est. his explicitis rebus duas in castris legiones retinuit, reliquas de quarta vigilia compluribus portis eductas eodem itinere praemisit parvoque spatio intermisso, ut et militare institutum servaretur et quam serissime eius profectio cognosceretur, conclamari iussit, statimque egressus et novissimum agmen consecutus celeriter ex conspectu castrorum discessit. neque vero Pompeius cognito consilio eius moram ullam ad insequendum intulit, sed eadem spectans, si itinere impedito perterritos deprehendere posset, exercitum e castris eduxit equitatumque praemisit ad novissimum agmen demorandum, neque consequi potuit, quod multum expedito itinere antecesserat Caesar. sed
Abbreviated transcription (Latin):
dedisse pocitum se ẽẽ. hostuu ca¬
stus expulisse cic suꝑasse ꝓugnã¬
tes. U siue ip̃oꝵ ꝑturbatio suie
terror aliqui siue etiam forcuna
partam icun presentemq uictori¬
am int̾pellaisset. Dandam om̃ib
oꝑam ita ut acceptum in cõmod̾
nirtute sarciretur. Quod si eẽt
uerteret uti ad gergoniam accidis¬
set atqz ei qui aute dinucare ti¬
muussẽt ultro seprelio offerrent.
Hac habita contione: nou nul¬
los signiferos ignominna nota¬
uit ac loco mouit. ex̾citui quidẽ
onim tantus incessit ex in como
dolor tancumq studium infaiie
scirciende. ut nemo aut tribum
aut centuriones imꝑium desid̾a¬
ret ⁊ sibi quisq etiam pene loco
grauores imꝑoneret labores Si¬
mulqz om̃es arderent in cupidi ͭͤ
pugnandi. Cum superioris etiã
ordins non nulli ratione ꝑmo¬
ti manendũeo loco ⁊ rem prelio
comuittendam existimarent.
Contrn ea cesar n scitis nuliti¬
bus ꝑterritis confidebat spa¬
tiumq interponendum adre¬

Expanded text:
se, potitum se esse hostium castris, expulisse ac superasse pugnantes. sed sive ipsorum perturbatio sive error aliquis sive etiam fortuna partam iam praesentemque victoriam interpellavisset, dandam omnibus operam, ut acceptum incommodum virtute sarciretur. quod si essetin bonum verteret, uti ad Gergoviam accidisset, atque ei, qui ante dimicare timuissent, ultro se proelio offerrent. Hac habita contione nonnullos signiferos ignominia notavit ac loco movit. exercitui quidem omni tantus incessit ex incommodo dolor tantumque studium infamiae sarciendae, ut nemo aut tribuni aut centurionis imperium desideraret et sibi quisque etiam poenae loco graviores inponeret labores simulque omnes arderent cupiditate pugnandi, cum superioris etiam ordinis nonnulli ratione permoti manendum eo loco et rem proelio committendam existimarent. contra ea Caesar neque satis militibus perterritis confidebat spatiumque interponendum ad re
Abbreviated transcription (Latin):
copia ordeo ad augere citq hio rõ¬
nib equitatum toleure. Sedpꝰ¬
qmͣ non modo hordeum pabulim¬
q omnib locis herbeq desecte. s
etiam fiuctus ex arborib deficie¬
bat corruptis equis in acie conã¬
dum sibi aliquid pompeius de
cruptione existuncunt. Cirant apd̾
cesarem equitum nui̾o allobroges .ii.
fr̃s mucillus. ⁊ egus. adbuci filii
qui pͥncipcitimi in ciuitatem mł¬
tis cus obti nerat. singulan
uirtute homines quoꝵ opa cesar
ouiub gallis bellis oytitua for¬
tissimaq eut usus. his don ob
has causcis amplicsimos magr̃atꝰ
mandauerat. atq eos extra ordiuẽ
in senatum legondos cuu̾at. agͦs¬
q in gallia. ⁊ hostib captos pͥmia¬
q rei ꝓecuniare magua tribuerat
locupletes q ex egentib fecerat.
Nii ꝓpter uirtutem non solum
apud cesarem in houore eiunt. s
etiam apud ex̾citum cari habebãt᷑
S freti amicitia cesanis. ⁊ stulta
ac barinra cnogantia elatu de¬

Expanded text:
copia, hordeo adaugere atque his ratcopia, hordeo adaugere atque his rationibus equitatum tolerare. sed postquam non modo hordeum pabulumque omnibus locis herbaeque desectae, sed etiam frons ex arboribus deficiebat, corruptis equis macie conandum sibi aliquid Pompeius de eruptione existimavit. Erant apud Caesarem in equitum numero Allobroges ii fratres, Roucillus et Aecus, Adbucilli filii, qui principatum in civitate multis annis obtinuerat, singulari virtute homines, quorum opera Caesar omnibus Gallicis bellis optima fortissimaque erat usus. his domi ob has causas amplissimos magistratus mandaverat atque eos extra ordinem in senatum legendos curaverat, agrosque in Gallia ex hostibus captos praemiaque rei pecuniariae magna tribuerat locupletesque ex egentibus fecerat. hi propter virtutem non solum apud Caesarem in honore erant, sed etiam apud exercitum cari habebantur; sed freti amicitia Caesaris et stulta ac barbara adrogantia elati de
Abbreviated transcription (Latin):
peno uni õs acceptam irlcituro
hec ad eum mandata clodius ip¬
fert. ac pͥmis dieb ut iudebatur
libenter auditus reliquis ad collo¬
quium. nou admittitur castigato
scipione a faaonio ut postea con¬
fecto bello reꝓpenebamus cõsecta¬
q re sese ad cosarem receyit. Cesar
quo facilius equitatum pompeia¬
num ad durachium contnneret.¬
⁊ pabulatione prohiberet aditus
duos quos ẽe cingustos demonstin¬
nimus magnis oꝑib p̾muniuit.
castellaq his locis locis posuit.
Pompenis ubi nichil profici eqͥ¬
tcitu cognouit. pancis int̾missis
dieb rursum eum nauib ad se
intia muuitiones recipit. Quit
summa moyia yabuli adeo ut
foliis ex arborib striccis et haumn¬
dinum indicib contusis equos
alerent. Frumenta en que fue¬
rant intra nuunitiones sata con¬
sumpserant. cogebantur corcina
citq acarnania longo intenecto
nanigationes spcitio pabulum
supportare qͦ enit eius iri minor

Expanded text:
perii uni omnes acceptam relaturos. perii uni omnes acceptam relaturos. haec ad eum mandata Clodius refert ac primis diebus, ut videbatur, libenter auditus, reliquis ad colloquium non admittitur castigato Scipione a Favonio, ut postea confecto bello reperiebamus, infectaque re sese ad Caesarem recepit. Caesar quo facilius equitatum Pompeianum ad Dyrrachium contineret et pabulatione prohiberet, aditus duos, quos esse angustos demonstravimus, magnis operibus praemunivit castellaque his locis posuit. Pompeius ubi nihil profici equitatu cognovit, paucis intermissis diebus rursus eum navibus ad se intra munitiones recepit. erat summa inopia pabuli, adeo ut foliis ex arboribus strictis et teneris harundinum radicibus contusis equos alerent; frumenta enim, quae fuerant intra munitiones sata, consumpserant. et cogebantur Corcyra atque Acarnania longo interiecto navigationis spatio pabulum subportare, quodque erat eius rei minor
Abbreviated transcription (Latin):
toue cidigi posset. Pompeius cũit
famam opinionemq hominm
teneret. sic pro cactus erercitum
constituebat. ut t̾cia acies ualluuu
contingeret. omĩs quidem instruc¬
tus ex̾citus: telis ex uallo proiectis
ꝓtegi posset. Hec cum in achaia.¬
atq apud diunchium gererentur.
scipionemq in macedomam ue¬
isse constaret. nõ oblitus pͥstim
instituti cescr mittit ad enn clodi¬
um suum citq illius fcamliarem
quem ab illo traditum mitio et
mandataq ad enm quoꝵ h ͤ erat
sumuco sese omĩa de pace expca
tio eor quos ẽẽ auctores enuis rei uo¬
liuiccet qd̾ sua mandata ꝑfene
non oportuno tempore ad pompe¬
ium uererentur. Scipionem ea ẽẽ
cuictoritate ut non solum libere
que probascet exponere. s etiam
ex magna ꝑte compellare. citqz er¬
mutem regere posset. pesse autem
suo nomine ex̾citui. ut preter aucto ͤ
iuros quoq ad coh̾cendum hr̃et.
Quod si fecisset. quietem italie pa¬
tem prountiarim saluteurim¬

Expanded text:
nto adigi posset. Pompeius autem, ut nto adigi posset. Pompeius autem, ut famam opinionemque hominum teneret, sic pro castris exercitum constituebat, ut tertia acies vallum contingeret, omnis quidem instructus exercitus telis ex vallo abiectis protegi posset. atque apud Dyrrachium gererentur Scipionemque in Macedoniam venisse constaret, non oblitus pristini instituti Caesar mittit ad eum Clodium, suum atque illius familiarem, quem ab illo traditum initio et mandataque ad eum, quorum haec erat summa: sese omnia de pace expertum; actum eorum quos esse auctores eius rei voluisset, quod sua mandata perferre non opportuno tempore ad Pompeium vererentur. Scipionem ea esse auctoritate, ut non solum libere, quae probasset, exponere, sed etiam ex magna parte compellare atque errantem regere posset; praeesse autem suo nomine exercitui, ut praeter auctoritatem vires quoque ad coercendum haberet. quod si fecisset, quietem Italiae, pacem provinciarum, salutem im
Abbreviated transcription (Latin):
nbilam nactus obstrux̃ omũib
castroꝵ portis ⁊ ad impediendum
obiectio. t̾cici uigilia silentio ep̃ci¬
tum eduxit. ⁊ se inantiquas inu¬
nitiones recepit echolia. a carna¬
receptis temptandam sibi achaiã
ac paulo longius progrediendum
existrmabot. Cesar ittq eo calenũ
nusit. et . Q. sabinũ ⁊ cassiumicum
cohortib adiungit. Quoꝵ coguito
aduentu: rutilius luyus qͥ achiiã
mussus a pompeio obtinebat stumũ
p̃mumie mctituit ut achaia fluuũ
ꝓhiberet. calenus delphos. thebas
⁊ orcomeneum uoluntate ip̃arum
ciuitatum recepit. non nullas
urbes ꝑ ium expugnauit. reliquas
ciuitates circũnussis legationibus
cuicitia cesari conciliare studebat.
In his reb uere eurt fusius occupe¬
tus. Omnib dernceps dieb cesar
exercitum in aciem equum in locũ
ꝓdurit. si pompeius prelio dec̾tare
uellet. ut pene cactus pompei legio¬
nis subicere tanntumq auallo eiꝰ
pͥmcracies ciberat uti ne telo torm̃¬

Expanded text:
nubilam nactus obstructis omnibus nubilam nactus obstructis omnibus castrorum portis et ad impediendum obiectis tertia inita vigilia silentio exercitum eduxit et se in antiquas munitiones recepitreceptis temptandam sibi Achaiam ac paulo longius progrediendum existimabat Caesar. itaque eo Q. Calenum misit eique Sabinum et Cassium cum cohortibus adiungit. quorum cognito adventu Rutilius Lupus, qui Achaiam missus a Pompeio obtinebat, Isthmum praemunire instituit, ut Achaia Fufium prohiberet. Calenus Delphos, Thebas et Orchomenum voluntate ipsarum civitatium recepit, nonnullas urbes per vim expugnavit, reliquas civitates circummissis legationibus amicitiae Caesaris conciliare studebat. in his rebus fere erat Fufius occupat. Omnibus deinceps diebus Caesar exercitum in aciem aequum in locum produxit, si Pompeius proelio decertare vellet, ut paene castris Pompei legiones subiceret; tantumque a vallo eius prima acies aberat, uti ne telum torme
Abbreviated transcription (Latin):
sex. relata nrĩ non amplius .xx. om̃ib
sunt preliis desid̾ati. s in castello ue¬
uo fuit ouinino militum qui nulue¬
iaretur. quatuorqz ex una cohorte
centuriones oculos amiserunt. ⁊ cũ
laboris sui ⁊ ꝑiculi testunonium af¬
ferre uellent milia sagittarũ circit᷑.
exx. in castellum contexta cescui re¬
scutoq ad enm relato sceuecentur¬
ioius inuenta sunt in eo forami.¬
cc .xx. Quem cescir ut ent de se m̾itꝰ
⁊ dere publicci donatum milib. ce.
citq ab octauis ordinib ad pͥm pi¬
lum se traduce ꝓninitiauit. Eius
enu ope castellũ magna ex ꝑte
conserucitum ẽẽ constabat: cohor¬
teniq postea duplici stipendio fiu¬
mento uespeciarus militib q dons
amplissime donauit. Pompeius
additis munitionib. reliqͥs diebus
turres extruxit. ⁊ iualtitudinem pe¬
dum.xu. effectis oꝑib uineis eã
ꝑtem castroꝵ obterit. ⁊ quinq int̾¬
missis dieb. alt̾am noctem sub¬

Expanded text:
sex relata. nostri non amplius xx omnibus sex relata. nostri non amplius xx omnibus sunt proeliis desiderati. sed in castello nemo fuit omnino militum quin vulneraretur, quattuorque ex una cohorte centuriones oculos amiserunt. et cum laboris sui periculique testimonium adferre vellent, milia sagittarum circiter xxx in castellum coniecta Caesari rescutoque ad eum relato Scaevae centurionis inventa sunt in eo foramina cxx. quem Caesar, ut erat de se meritus et de re publica, donatum milibus cc atque ab octavis ordinibus ad primum pilum se traducere pronuntiavit — eius enim ope castellum magna ex parte conservatum esse constabat — cohortemque postea duplici stipendio, frumento, veste, cibariis militaribusque donis amplissime donavit. Pompeius noctu magnis additis munitionibus reliquis diebus turres extruxit et in altitudinem pedum xv effectis operibus vineis eam rtem castrorum obtexit, et quinque intermissis diebus alteram noctem sub
Abbreviated transcription (Latin):
multum cid solius occasum tꝑis
supernt. Spe euin conaiciendi ne¬
gocii in noctem reni de duxenut.
ita necessaro atq ex cempore
capto consilio pompeus cumulũ
quenidam occupauit. qui cautum
ciberat a nr̃o castello ut telum
tormento missum cidigi nõ poss:
hͦ consedit loco. atq eum cominu¬
nuit. oq ibi copias continuit.
Eodem tempore duob p̾terea locis
pugnatum ect. nam plura castel¬
la pompeius pariter destinende ma¬
nus cã temptau̾cit ne ex proximis
presidiis succurri posset. mio loco
uolcatius tullus npetum legiõĩs
sustinuit cohortib trib. atq ec̃
loco depulit. altero germuaui uu¬
ntiones mns egressi. complurib
iut̾fectis. sese ad suos in columes
recepunt. Ita uno die .ui. preliis factis.
milici. num̾o ex pompeiams cecidisse
repperiebanius. euocatos centuriones¬
qz complures in eo fuit. nũo. ual.
flaccus .l. filius ei qui pretor. asiam
obtinuerat signaq sunt militana

Expanded text:
multum ad solis occasum temporis multum ad solis occasum temporis supererat; spe enim conficiendi neprope in noctem rem deduxerant. ita necessario atque ex tempore capto consilio Pompeius tumulum quendam occupavit, qui tantum aberat a nostro castello, ut telum tormento missum adigi non posset. hoc consedit loco atque eum communivit omnesque ibi copias continuit. Eodem tempore duobus praeterea locis pugnatum est; nam plura castella Pompeius pariter distinendae manus causa temptaverat, ne ex proximis praesidiis succurri posset. uno loco Volcacius Tullus impetum legionis sustinuit cohortibus tribus atque eam loco depulit; altero Germani munitiones nostras egressi compluribus interfectis sese ad suos incolumes receperunt. Ita uno die sex proeliis factis, milia numero ex Pompeianis cecidisse reperiebamus, evocatos centurionesque complures; in eo fuit numero Valerius Flaccus L. filius eius, qui praetor Asiam obtinuerat; signaque sunt militaria
Abbreviated transcription (Latin):
prefeceuit. Ctiat auxilio cohorti
ueuit cum legionibus ducibus.
cuius aduentu facile sunt repul¬
si pompeiani. Neq u̾o couspectum
auit impetum nr̃oꝵ tulerunt: pri¬
misq deiectis reliqui se u̾terunt.¬
⁊ loco cesserunt. S insequentis
nr̃os ne longuis ꝑsequerentur sil¬
la reuoccunt. At pleriq eristima¬
uit si cicrius insequi uoluisset. bel¬
lum eo die pocuisse finire. cuius
consilium repredendum non uide¬
tur. Alie enim sunt legaci partes
acq imꝑatoris. alter omia agere
ad prescriptum. alter libere ad
sumina uerum consulere debet sil¬
la a cesare castus relictus lib̾citus
sins hoc fuit contentus uz p̾lio
de c̾tare uoluit. que res tamen
fortasse aliquem retiꝑet caisum
ne uuꝑatoricis sibi ꝑtes sumysisse
uideretur. pompeiauis magna res
ad receptum difficultatem affe¬
rebat. Nam ex iiquo progressi lo¬
co in sinuno constiteruit si ꝑde
cliue sese irciꝑent ur̃os er supiore
in sequentes loco uerebantur: neq

Expanded text:
praefecerat Caesar, auxilio cohorti praefecerat Caesar, auxilio cohorti venit cum legionibus duabus; cuius adventu facile sunt repulsi Pompeiani. neque vero conspectum aut impetum nostrorum tulerunt, primisque deiectis reliqui se verterunt et loco cesserunt. sed insequentis nostros, ne longius prosequerentur, Sulla revocavit. at plerique existimant, si acrius insequi voluisset, bellum eo die potuisse finiri. cuius consilium reprehendendum non videtur. aliae enim sunt legati partes atque imperatoris; alter omnia agere ad praescriptum, alter libere ad summam rerum consulere debet. Sulla a Caesare castris relictus liberatis suis hoc fuit contentus neque proelio decertare voluit, quae res tamen fortasse aliquem reciperet casum, ne imperatorias sibi partes sumpsisse videretur. Pompeianis magnam res ad receptum difficultatem adferebat. nam ex iniquo progressi loco in summo constiterant; si per declive sese reciperent, nostros ex superiore insequentes loco verebantur; neque
Abbreviated transcription (Latin):
it. atq ut erant loca montuosa
⁊ ad specus angustie uallium has
sublicis in t̾rm Dimissis ỹsepise¬
rat. terramq adiecerat. ut aquã
continerent. Ita illi necessario lo¬
cai sequi dimista ac palustria.
puteos fodere cogebantur. atq
hunc laboren condiana oꝑa ad¬
debent. qui tamen fontes a quibz dã
p̾sidiis abeunt longuis. ⁊ celent̾
estibus exarescebant. At cesans ex¬
eratus oycunai ualitudine siũa¬
qz aque copia utebatur. Cum cõ¬
meatus om̃i genere preter fiumẽ¬
tum habundabat. quib cocidie
melius subt̾iere tempus maiorẽ¬
q spem maturitate frumentorũ
Pponi indebanit. In nouo genere
cidn̾cissent exignib nocte cohor¬
tes nr̃as ad inunitiones excubare
silentio aduersi. unu̾scis iucer
multitudinem sagittas cr ciebãt.¬
⁊ se confestim ad suos reiciebant.
Quib reb ñĩ usu docti. hec rep¬
peniebant remedia ut alio loco
ignes facerent. Int̾un certior fc̃s.
p. sylla quem discedens castris

Expanded text:
rat, atque ut erant loca montuosa rat, atque ut erant loca montuosa et ad specus angustiae vallium, has sublicis in terram demissis praesepserat terramque adgesserat, ut aquam continerent. ita illi necessario loca sequi demissa ac palustria et puteos fodere cogebantur atque hunc laborem ad cotidiana opera addebant; qui tamen fontes a quibusdam praesidiis aberant longius et celeriter aestibus exarescebant. at Caesaris exercitus optima valetudine summaque aquae copia utebatur, tum commeatus omni genere praeter frumentum abundabat; quibus cotidie melius subterere tempus maioremque spem maturitate frumentorum proponi videbant. In novo genere advertissent ex ignibus nocte cohortes nostras ad munitiones excubare, silentio adgressi universas inter multitudinem sagittas coiciebant et se confestim ad suos recipiebant. quibus rebus nostri usu docti haec reperiebant remedia, ut alio loco ignes facerent. Interim certior factus P. Sulla, quem discedens castris
Abbreviated transcription (Latin):
mum in bellum confecisse. meni¬
uerrut cid alesiam magnam se
iu opiam ꝑpessos. multo etiam ma¬
iorem adauaricum mar iiuarũ
se geutium uictores discessisse. nõ
illis ordeui cum docretur non le¬
gumina recuscibant. Pecus uero
rei summa erat ex epiro copia ma¬
gno in honore habebant. Est autẽ
mopiam leuabat. id ad similitudi¬
nem panns efficiebant. eiꝰ eint
magna copia. ex hoc effectos pa¬
nes cum in colloquiis pompeiani.
fam̃ mĩs obtrectarent uulgo in
eos iaciebant. ut spem eoꝵ minue¬
rent. Iamqz frmmenta maturesc̾e
in iugiliis colloquisq audiebant᷑
prius se cortice ex arborib nictos
qmͣ pompeium e mauib dimissõs.
Libenter ⁊ ex ꝑfugis cognoscebant
equos eoꝵ tolenui: reliqua uero iu¬
menta uit̾isse. uti autem ip̃os uali¬
laborib in suetos operum. tum
aque suiima inopia affectos. Sĩa
enim flumina atq õ nuos qui
ad mare ꝑtinobant: cescr auit añ¬
terat: aut magins oꝑibz obstcuxe¬

Expanded text:
mum bellum confecisse; memimum bellum confecisse; meminerant ad Alesiam magnam se inopiam perpessos, multo etiam maiorem ad Avaricum, maximarum se gentium victores discessisse. non illis hordeum cum daretur, non legumina recusabant; pecus vero, cuius rei summa erat ex Epiro copia, magno in honore habebant. Est etiam inopiam levabat. id ad similitudinem panis efficiebant. eius erat magna copia. ex hoc effectos panes. cum in colloquiis Pompeiani famem nostris obiectarent, vulgo in eos iaciebant, ut spem eorum minuerent. Iamque frumenta maturescere in vigiliis colloquiisque audiebantur prius se cortice ex arboribus victuros, quam Pompeium e manibus dimissuros. libenter etiam ex perfugis cognoscebant equos eorum tolerari, reliqua vero iumenta interisse; uti autem ipsos valelaboribus, insuetos operum, tum aquae summa inopia adfectos. omnia enim flumina atque omnes rivos, qui ad mare pertinebant, Caesar aut averterat aut magnis operibus obstruxe
Abbreviated transcription (Latin):
stelloꝵ uumero tantoq spatio. ⁊
tantis mmumtionib. ⁊ toto obsidio¬
is genere tum etiam reliquis re¬
bus. Nam quicumq alterum ob¬
sidere conati sunt. ꝑ culsos citq ĩ¬
firmos hostes adorti. aut prelio su¬
ꝑcitos aut aliqua offensione ꝑmo¬
tos continuerunt. cum ip̃i niu̾o
equitum militunq prestarent.
Causa autem obsidionis hoc fere
ẽẽ. consueuit ut frumento hostes
phiberent at eim integiris atq
incolumes copias cesar infioris
militum numero continebat. cum
illi omium rerum copia habun¬
Darent. Cotidie enim magnus
undiq nauium niuuerus con¬
ueniebat. que cum meatũ suppor¬
tarent nz ullus flare uentus po¬
tenit. quin aliqua ex parte scd̾m
cursum hr̃et. Ipe autem consumy¬
tis omnib longe lateq frum̃tis
sũmis enit in angustiis. s taamen
hec singulaiz patientia milites
ferebant. Rocordabantur enim ea¬
dem se supeuore anno in hispama
ꝓpessos labore. ⁊ patientia. increi¬

Expanded text:
stellorum numero tantoque spatio et stellorum numero tantoque spatio et tantis munitionibus et toto obsidionis genere, tum etiam reliquis rebus. nam quicumque alterum obsidere conati sunt, perculsos atque infirmos hostes adorti aut proelio superatos aut aliqua offensione permotos continuerunt, cum ipsi numero equitum militumque praestarent; causa autem obsidionis haec fere esse consuevit, ut frumento hostes prohiberent. at tum integras atque incolumes copias Caesar inferiore militum numero continebat, cum illi omnium rerum copia abundarent; cotidie enim magnus undique navium numerus conveniebat, quae commeatum supportarent, neque ullus flare ventus poterat quin atem consumptis omnibus longe lateque frumentis summis erat in angustiis. sed tamen haec singulari patientia milites ferebant. recordabantur enim eadem se superiore anno in Hispania perpessos labore et patientia maxi
Abbreviated transcription (Latin):
moines paites quiͣ maruue ĩ¬
pedin ip̃e idoneis locis funditores
instruxit. ut presidio nũs se reci¬
pientib eẽnt. His reb completis.
legiones ieduci iussit. Pompeia¬
in hoc insolentius atq audanꝰ
nrõs p̾mere ⁊ instare ceperunt.
cuitesqz pro inuuitione obiectas
ꝓpulerunt. ut fossas tuisced̾e̾nt.
reducti s deiecti uide̾ntur. mansq
detumentum capetur ci medio fere
spacio suos ꝑ antonium qui ei legio¬
in pͥerat cohortatus tubti signũdari
ctq in hoctes impetum fieri iussit
pices pomyeianos egerunt: ⁊ terga
uertere coegerunt: quib ad recipi¬
endum coates directe longuriq
obtecti ⁊ institute fosse magno im¬
pedimento fuerunt. Nrĩ uero qui
scicis habebant sine detrunento
discedere. com plurib inter¬
fectis .u. omnino suoꝵ amissis quie¬
tissime receperunt. pauloq citui eñ
locum aliis comyrehensis collib
uiinitiones ꝑfecerunt. Curt noua
⁊ inusitata belli ircio. cum tot ca¬

Expanded text:
omnis partes quam maxime imomnis partes quam maxime impediri. ipse idoneis locis funditores instruxit, ut praesidio nostris se recipientibus essent. his rebus conpletis legionem reduci iussit. Pompeiani hoc insolentius atque audacius nostros premere et instare coeperunt, cratesque pro munitione obiectas propulerunt, ut fossas transcenderent. reducti, sed deiecti viderentur maiusque detrimentum caperetur, a medio fere spatio suos per Antonium, qui ei legioni praeerat, cohortatus tuba signum dari atque in hostes impetum fieri iussit.pites Pompeianos egerunt et terga vertere coegerunt; quibus ad recipiendum crates derectae longuriique obiecti et institutae fossae magno impedimento fuerunt. nostri vero, qui satis habebant sine detrimento discedere, compluribus interfectis, v omnino suorum amissis quietissime receperunt, pauloque citra eum locum aliis comprehensis collibus munitiones perfecerunt. Erat nova et inusitata belli ratio cum tot ca
Abbreviated transcription (Latin):
cupauit. nros q opere prohibere
cepit. Et cũ pua ex ꝑte ꝓpe
equum cidicumr hr̃et. pͥmum sa¬
gittariis sunditorib q circũuectis
postea leuis armatuur magna
mulcitudine missa. tormentisq
platis inuutiones impediebat.
n errt facile mĩs uno tempore
ꝓpugnare ⁊ uiuiure. Cesar cum suos
ex omuib partib nulu̾ari ud̾et.
reciꝑe se iussit. ⁊ loco excedere. E¬
int ꝑ decline receptum: illi auitẽ
hoc accius instabant. n regredi
nros patiebantur. qd tumore ad¬
Ducti: locum relinquere indebant᷑.
Dicitur eo tpr̃e głians apd̾ suos
pompeius dixisse nõ recusarese
qui uullius usus imꝑator existi¬
mauretur. si sine maiximo decͥmẽto
legioues cesaris sese recepissent
inde. quo tem̾e eẽnt ꝓgresse. Cesar
receptui suoꝵ tuneus crates ad ex¬
tremum tumulum contra hostẽ
ꝓferti ⁊ aduersas locari intͣ has
mediocii lacitudine fossam tec¬
tis militib obduci iussit. locumuq

Expanded text:
cupavit nostrosque opere prohibere cupavit nostrosque opere prohibere coepit, et cum una ex parte prope aequum aditum haberet, primum sagittariis funditoribusque circumiectis, postea levis armaturae magna multitudine missa tormentisque prolatis munitiones impediebat. neque erat facile nostris uno tempore propugnare et munire. Caesar cum suos ex omnibus partibus vulnerari videret, recipere se iussit et loco excedere. erat per declive receptus. illi autem hoc acrius instabant neque regredi nostros patiebantur, quod timore adducti locum relinquere videbantur. dicitur eo tempore glorians apud suos Pompeius dixisse, non recusare se, quin nullius usus imperator existimaretur, si sine maximo detrimento legiones Caesaris sese recepissent inde, quo temere essent progressae. Caesar receptui suorum timens crates ad extremum tumulum contra hostem proferri et adversas locari, intra has mediocri latitudine fossam tectis militibus obduci iussit, locumque
Abbreviated transcription (Latin):
tiones efficiebant. neꝙ̃ locũ ñ
intrare atq ip̃os a tergo cucũue¬
nire possent. sed illi oꝑib uiuce¬
bauit quod nũo mulcum presta¬
bant. ⁊ incĩore spatio nunorem
cutuitum habebant. Que cum
euant loca cescui capienda. et si
ꝓhibere pompeius totis copiis ⁊
dimicare non constituerat. coanẽ
locis sagittauos funditores mit¬
tebat quoꝵ magnum habebat.
numerum multiq ex mĩs nulne¬
mbantur: magnusq incessernt
timor sagictarum. acqz os̃ fere mi¬
lites aut ex coactis aut ex cenco¬
nb. aut ex coriis cuuicas. aut
tegunenta feceuint quib tela
uitarent in occupandis presidiis
mcignci uiut̾q nitebatur. Cesar
ut qmͣ cuigustissime pompeium
contieret. pompeius ut quam
pluruuos colles quam maxnuo
cirtuitu occuparet ciebraq obeã
causam prelia fiebant: in his cũ
legio cesciris nm presidium qd̾¬
dam occupauissent ⁊ muure ce¬
pisset: huic loco ꝓpinquum ⁊
contranum collem pompeins oc¬

Expanded text:
tiones efficiebant, nequem locum nostri tiones efficiebant, nequem locum nostri intrare atque ipsos a tergo circumvenire possent. sed illi operibus vincebant, quod et numero militum praestabant et interiore spatio minorem ircuitum habebant. quae cum erant loca Caesari capienda, etsi prohibere Pompeius totis copiis et dimicare non constituerat, tamen suis locis sagittarios funditoresque mittebat, quorum magnum habebat numerum, multique ex nostris vulnerabantur, magnusque incesserat timor sagittarum, atque omnes fere milites aut ex coactis aut ex centonibus aut ex coriis tunicas aut tegimenta fecerant, quibus tela vitarent. In occupandis praesidiis magna vi uterque nitebatur: Caesar, ut quam angustissime Pompeium contineret, Pompeius, ut quam plurimos colles quam maximo circuitu occuparet; crebraque ob eam causam proelia fiebant. in his cum legio Caesaris nona praesidium quoddam occupavisset et munire coepisset, huic loco propinquum et contrarium collem Pompeius oc
Abbreviated transcription (Latin):
pud extens ncitiones uiti iudebat᷑
neq audere prelio dimicare. Pom¬
pens nz amau dirrachioqz disce¬
dere uolebat. quod ominem apꝑa¬
tum belli. telum. arma. tormenta
ibi collocauerat. frumentumq
exercitui nauib supportabat. n
munitiones cesaris prohibere po¬
tent usi prelio decertare uellet
Quod eo tempore statuertit non¬
ẽẽ faciendum. relinquebatur. ut
extremam rationem belli seq̃ns.
qui plurimos colles occuparet. ⁊ qmͣ
latissimas regiones presidiis te¬
neret: celausq copias qmͣ maxͤ
posset distineret idq accidit. Ca¬
stellis enim .xxiiii. effectio .xu. nił
pas. cutuitu amplexus hoc spatio
pãbulcibatur. multaq erant intͣ
eum locum manus atq a quib
interim iumenta pasceret acq
ut nũ ꝓpetuas unuuntiones ide¬
baut ꝑductas ex castellis. in pro¬
xima castella. ue quo loco erum¬
pent pompeiam. ac nr̃os post cer¬
gum adorirentur. timebant ita
illi uit̾iore spatio ꝑpetuas muni¬

Expanded text:
pud exteras nationes niti videbatur, pud exteras nationes niti videbatur, neque audere proelio dimicare. Pompeius neque a mari Dyrrachioque discedere volebat, quod omnem adparatum belli, tela arma tormenta ibi collocaverat frumentumque exercitui navibus subportabat, neque munitiones Caesaris prohibere poterat, nisi proelio decertare vellet; quod eo tempore statuerat faciendum non esse. relinquebatur, ut extremam rationem belli sequens quam plurimos colles occuparet et quam latissimas regiones praesidiis teneret Caesarisque copias quam maxime posset distineret; idque accidit. castellis enim xxiv effectis xv milia passuum circuitu amplexus hoc spatio pabulabatur; multaque erant intra eum locum manu sata, quibus interim iumenta pasceret. atque ut nostri perpetuas munitiones videbant perductas ex castellis in proxima castella, nequo loco erumperent Pompeiani ac nostros post tergum adorirentur timebant, ita illi interiore spatio perpetuas muni
Abbreviated transcription (Latin):
thinisq ⁊ omib castellis quod
ẽẽt frumenti coquin iussit. iderat
ꝑ exiguum cum ip̃ius agri ucit᷑a
quod sunt loca asꝑa cic moncuo¬
sa ac plerumq frumento utunt᷑
importato. qd̾ pomprius hec pro¬
iudebat ⁊ supeniorib dieb prede
loco parthinos habuerat. frumen¬
tumq omne conquisitũ spolicitis
cesar consilium capit. ex loci na¬
tura. Erant enim circum castra
pompei ꝑ multi editi citq aspen
colles. hoc ynum prediis tenuit.
uit. inde ut loci cuiusq nata᷑ fe¬
rebat ex castello in castellum ꝑ¬
ducta inunitione circum uallere
pompeium instituit. Hec exspec¬
tans quod angusta re frumẽtana
utebatur qd̾q pomyeius multi¬
tudine equitum ualebat qͦ minore
ꝑiculo undiq frumentum cõmea¬
tumq eẽcitui supportare posse sił
uti pabulatione pompeium prohi¬
beret equitatum eius cid iem geren¬
dam in utilem efficeret. tercio ut
auctoritatem quaille marime a¬

Expanded text:
thinisque et omnibus castellis, quod thinisque et omnibus castellis, quod esset frumenti, conquiri iussit. id erat perexiguum cum ipsius agri natura, quod sunt loca aspera ac montuosa ac plerumque frumento utuntur inportato, tum quod Pompeius haec providerat et superioribus diebus praedae loco Parthinos habuerat frumentumque omne conquisitum spoliatis Caesar consilium capit ex loci natura. erant enim circum castra Pompei permulti editi atque asperi colles. hos primum praesidiis tenuit it. inde, ut loci cuiusque natura ferebat, ex castello in castellum perducta munitione circumvallare Pompeium instituit. haec spectans, quod angusta re frumentaria utebatur, quodque Pompeius multitudine equitum valebat, quo minore periculo undique frumentum commeatumque exercitui supportare posset, simul uti pabulatione Pompeium prohiberet equitatumque eius ad rem gerendam inutilem efficeret, tertio ut auctoritatem, qua ille maxime a
Abbreviated transcription (Latin):
ut equo animo laborem ferrent.
ꝑua parte noctis itinere int̾misso
mane dirrachium ueuit. cũ pͥmum
agnen pompen procul cerueretur
acq ibi castra posuit. Pompeius
int̾clusus diruchio ubi ꝓpositum
tenere nou potuit scdo usus con¬
silio edito loco qui appellatur petu
audicumq habet nauib mediocrẽ.
atq eas a quibdaui ꝓtegit uentir
castin conuiuunt eo partẽ nauiũ
longarum conuenire frumenti
comineatumq ab asia. atq oĩb
regionib quas tenebat cõportar
imꝑat. Cesar longius bellũ duc¬
tu iri existunans ⁊ de italicis cõ¬
mecitib desꝑans quod tanta Di¬
ligentia omia lictora a pompeia¬
nis tenebantur classeq ipĩus
quas hyeme in sicilia gallia.
italia fecerant morcibantur in
ephyrum reifrumencarie causa.
Q tillium. ⁊ .l. canueium legatũ
misit qdq hee regiones abernt
longius locis ctis horrea esticuit.
uectinasq frumenti fuutius
ciuitcitib descripsit. Item lisso par¬

Expanded text:
ut aequo animo laborem ferrent, ut aequo animo laborem ferrent, parva parte noctis itinere intermisso mane Dyrrachium venit, cum primum agmen Pompei procul cerneretur, atque ibi castra posuit. Pompeius interclusus Dyrrachio, ubi propositum tenere non potuit, secundo usus consilio edito loco, qui appellatur Petra aditumque habet navibus mediocrem atque eas a quibusdam protegit ventis, castra communit. eo partem navium longarum convenire, frumentum commeatumque ab Asia atque omnibus regionibus, quas tenebat, conportari imperat. Caesar longius bellum ductum iri existimans et de Italicis commeatibus desperans, quod tanta diligentia omnia litora a Pompeianis tenebantur classesque ipsius, quas hieme in Sicilia Gallia Italia fecerat, morabantur, in Epirum rei frumentariae causa Q. Tillium et L. Canuleium legatos misit, quodque hae regiones aberant longius, locis certis horrea constituit vecturasque frumenti finitimis civitatibus discripsit. item Lisso Par
Abbreviated transcription (Latin):
iciuere. oppido partinoꝵ in quo põ¬
peius presidium habebat. tertio
die mãcedoniam ad pompeium ꝑ¬
uenit. auxcaq eum castin posuit.
⁊ post tridie eductis omib copiis
acie instructa decemendi potesta¬
tem pompeio fecit. ubi illum suis
locis tenere aninium adu̾cit redu¬
cto in castra exercitu aliud sibi cõ¬
silium capiendum eristuauit.
Itaq postero die coyiis magno cir¬
cuitu difficili augustoq itinere
diruichium ꝓfectus ẽ. sꝑans pom¬
peium aut diruichium compelli
ut cib eo int̾cludi posse quod oẽm
comeatum totiusq belli ad ꝑa¬
tum eo contulisset. ut accidit. põ¬
peius enim pͥmo iguorans eius cõ¬
siliuui quod diuerso ab ea regione
itiere profectum uidebat angustiis
rei fiuumentarie comyulsum disces¬
sisse eristiabat: postea ꝑ explo¬
ratores c̾tior factus. post̾o die cu¬
stin mouit. breuiore itiere se occͣre¬
re ei posse spenius quod fore suqi¬
catus cesar militesqz adortatus

Expanded text:
in itinere oppido Parthinorum, in quo Pomin itinere oppido Parthinorum, in quo Pompeius praesidium habebat, tertio die Macedoniam ad Pompeium pervenit iuxtaque eum castra posuit et postridie eductis omnibus copiis acie instructa decernendi potestatem Pompeio fecit. ubi illum suis locis se tenere animum advertit, reducto in castra exercitu aliud sibi consilium capiendum existimavit. itaque postero die omnibus copiis magno circuitu difficili angustoque itinere Dyrrachium profectus est sperans Pompeium aut Dyrrachium compelli aut ab eo intercludi posse, quod omnem commeatum totiusque belli adparatum eo contulisset: ut accidit. Pompeius enim primo ignorans eius consilium, quod diverso ab ea regione itinere profectum videbat, angustiis rei frumentariae compulsum discessisse existimabat; postea per exploratores certior factus postero die castra movit breviore itinere se occurrere ei posse sperans. quod fore suspicatus Caesar militesque adhortatus,
Abbreviated transcription (Latin):
manus deduc̾et labore ⁊ multi¬
tudiue telorum ur̃os uicit. Defectis¬
q defensoribz qui om̃s scaphis ex¬
cepti resugerant. eam nauem ex¬
puguauit. oodemq tempore ex al¬
tera ꝑte molem tenuit natur¬
lem õbiectamq perie insulam
oppidiun effecernt .iiii. biremes
subiectis scutulis impulscis uecti¬
bus in int̾iorem ꝑtem tuduxit:
ita ex utraq ꝑtẽ naues longns
ciggressus que eiunt deligate ad
terram atq manes .iiii. ex his
addireit reliquas incendit. Hoc
confecto uegotio .d. lelium ab asi¬
atica classe cbductum ueliquit.
qui comeatus biblide. atq mã¬
tinea. importari in oppidinuu pro¬
hibebat ip̃e lissum ꝓfectus. naues
onennias. xxx. a.m. Antoma ue¬
lictas intra portum aꝯgressus. õs
incendit. lissum ex yugnare cona
presidii causa uusent cesar. tu¬
duumi moratus paucis in oppu¬
gnationem anussis re infecta inde
discessit. Cesar postquͣ pompeĩ
ad asparagium ẽẽ cognouit. eodẽ
cum ex̾citu profectus exꝓugnato

Expanded text:
manus diduceret, labore et multitudine telorum nostros vicit deiectisque defensoribus, qui omnes scaphis excepti refugerunt, eam navem expugnavit. eodemque tempore ex altera parte molem tenuit naturalem obiectam, quae paene insulam oppidum effecerat, iiii biremes subiectis scutulis inpulsas vectibus in interiorem portum transduxit. ita ex utraque parte naves longas adgressus, quae erant deligatae ad terram atque inanes, iiii ex his abduxit, reliquas incendit. hoc confecto negotio D. Laelium ab Asiatica classe abductum reliquit, qui commeatus Byllide atque Amantia inportari in oppidum prohiberet. ipse Lissum profectus naves onerarias xxx a M. Antonio relictas intra portum adgressus omnes incendit; Lissum expugnare conatpraesidii causa miserat Caesar, triduum moratus paucis in oppugnatione amissis re infecta inde discessit. Caesar postquam Pompeium ad Asparagium esse cognovit, eodem cum exercitu profectus expugnato
Abbreviated transcription (Latin):
tiuerẽt. Sic belli rationem ẽẽ di¬
uasami. ut illic classem naues au¬
xelicq sua impedint ip̃e ut aqͣ
teuq eos ꝓhiberet. si hoc cibi re¬
micti uellent. renutt̾ent ipĩ de
maritumis custodiis. Si illudte¬
nent. se ꝙͦs id irtenturu. nichilo¬
uus tamen agi posse de compo¬
sicione ut hec non remitt̾entur.
naꝵ hanc irin illio eẽ. impedĩci¬
loco. n legatos cesars ircipere.
n piculum p̃stare eoꝵ. s totam

Expanded text:
rtineret, sic belli rationem esse dirtineret, sic belli rationem esse divisam, ut illi classe naves auxiliaque sua impedirent, ipse ut aqua terraque eos prohiberet. si hoc sibi remitti vellent, remitterent ipsi de maritimis custodiis; si illud tenerent, se quoque id retenturum. nihilominus tamen agi posse de compositione, ut haec non remitterentur, neque hanc rem illi esse impedimenLibo neque legatos Caesaris recipere neque periculum praestar
Abbreviated transcription (Latin):
libo neq excusat bibulum. qdis
incundia summna eint. inimiti¬
tiasq habebat etiam pͥuatas cũ
cescire ex edilitate ⁊ pretum con¬
ceptas. ob eam causam colloqui¬
um uitasse ne res mayie spei
maximeq utilitatis eius inicun¬
dia impedirentur. pompei simi¬
mcni ẽẽ sic fuisse semper uolun¬
tatem ut compon̾entur atq ab
armis discederetur. s pocestatõ
ueraniq omniu pompeio ꝑmi¬
serunt. s postulatis celans cõgii¬
tis missuros ad pompeit. atq
illum irliqua ꝑ se actuerum. lor¬
tantib ipĩs int̾ea manerent ĩ¬
dutie dum ab illo redir posset.
ne uel alt̾ alt̾i noceret. Huc ad¬
dit pauca de caaisa. ⁊ de copiis au¬
uilusq suis. quib irbus n tum
respondendum cesar existunauit.
n uuuc ut memorie ꝓdat᷑ satis
sause putamius. Postulabat ce¬
sou ut legatos sibi ad pompeiun
fine piculo mitt̾e liceret. idq ipi
fore tecipent. cut acceptos pse ad
eiu ꝓdug̾ent. qd ad inducins ꝑͥ¬

Expanded text:
Libo atque excusat Bibulum, quod is Libo atque excusat Bibulum, quod is iracundia summa erat inimicitiasque habebat etiam privatas cum Caesare ex aedilitate et praetura conceptas; ob eam causam colloquium vitasse, ne res maximae spei maximaeque utilitatis eius iracundia impedirentur. Pompei summam esse ac fuisse semper voluntatem, ut componeretur atque ab armis discederetur, sed potestatem rerumque omnium Pompeio permiserint. sed postulatis Caesaris cognitis missuros ad Pompeium, atque illum reliqua per se acturum hortantibus ipsis. interea manerent indutiae, dum ab illo rediri posset, neve alter alteri noceret. huc addit pauca de causa et de copiis auxiliisque suis. Quibus rebus neque tum respondendum Caesar existimavit, neque nunc, ut memoriae prodatur, satis causae putamus. postulabat Caesar, ut legatos sibi ad Pompeium sine periculo mittere liceret idque ipsi fore reciperent aut acceptos per se ad eum perducerent. quod ad indutias pe
Abbreviated transcription (Latin):
n sibi nudanda littora ⁊ reliuꝙ̃¬
dos portus existimabant. S ciu
ẽent in quib demonstraui ciugu¬
stiis. ac se libo cum bibulo con¬
iuuxisset. loquutur ambo ex
naiubus cum .ii. acilicio ⁊ sta¬
tio murco legatis: quoꝵ alter
oppidi muris. alter p̃sidiis t̾restu¬
bus p̾erat. uelle se de maxinus
reb cum cesare loqui si ei facul¬
tris detur. Huc addunt pauca
rei confirmande cansa. ut de cõ¬
positione auut acturi uid̾entur.
Int̾uu postu laut ut siit indu¬
tie. atqz cib hiis impetrant. Ma¬
guum enim qd̃ cifferebant uide¬
batur. ⁊ cescuem id summe scie¬
bant cuꝑe. ⁊ ꝓtectum aliqd̃ bibu¬
li mandatis eristimatur. Cesar
eo tempore cum legione una profer¬
ius ad iecipiendas ultenores ci¬
uitates. ⁊ rem frumentanam ex¬
pediendam qmͣ anguste utebat᷑
factus depostulatius libomius et
bibuli legionen relinquit. ip̃e ori¬
cuni reu̾titur. Eo cum ueniss euo¬
cantur illi ad colloquium. ꝓdit

Expanded text:
neque sibi nudanda litora et relinquenneque sibi nudanda litora et relinquendos portus existimabant. sed cum essent in quibus demonstravi angustiis ac se Libo cum Bibulo coniunxisset, loquuntur ambo ex navibus cum M'. Acilio et Statio Murco legatis, quorum alter oppidi muris, alter praesidiis terrestribus praeerat: velle se de maximis rebus cum Caesare loqui, si sibi eius facultas detur. huc addunt pauca rei confirmandae causa, ut de compositione acturi viderentur. interim postulant, ut sint indutiae, atque ab iis impetrant. magnum enim, quod adferebant, videbatur, et Caesarem id summe sciebant cupere, et profectum aliquid Vibulli mandatis existimabatur. Caesar eo tempore cum legione una profectus ad recipiendas ulteriores civitates et rem frumentariam expediendam, qua anguste utebatur, factus de postulatis Libonis et Bibuli legionem relinquit; ipse Oricum revertitur. eo cum venisset, evocantur illi ad colloquium. prodit
Abbreviated transcription (Latin):
cescire: quantum nauu fa¬
cultatem habebat naues coluit.
paulumq a portu progressus:
lict̾as a celare ciccpit. quibus
est certior. factus portum lictora¬
ꝙ omnia classib adu̾sariore tem̾i.
Quo coguico: se in portum recipit.
ncmiesq os̃ reuocat. Una ex hiis
⁊ ad uũ int̾ficit. Ita exiguo tpr̃e
maguoq casu totius ex̾citus sa¬
lus consticit. Bibulus ut supra
⁊ sicuti mari portib q cesarem
bantur: neq ligandi. atq aquã¬
di. n nciies ad t̾ram religandi
pocestas fiebat. Euit res in ma¬
gnci difficultate. sumnusq an¬
gustiis reꝵ necessanaꝵ p̾mebant᷑.
cid eo ut cong̾entur sicuti reliquũ
cõmeatum ita ligna atq aqmͣ
corcram nauib ouerariis suppor¬
tare. atq etiam uno tpr̃e accidit.
ut difficiliorib usi tempestatib
ex pellib quib euant tecte naues
uocturnũ excipere rorem cog̾ent᷑
quas tamen difficultates pati¬
enter acq equo anino ferebant.

Expanded text:
Caesare, quantam navium faCaesare, quantam navium facultatem habebat, naves solvit, paulumque a portu progressus litteras a Caesare accepit, quibus est certior factus portus litoraque omnia classibus adversariorum teneri. quo cognito se in portum recipit navesque omnes revocat. una ex his qet ad unum interficit. ita exiguo tempore magnoque casu totius exercitus salus constitit. Bibulus, ut supraet sicuti mari portibusque Caesarem bantur, neque lignandi atque aquandi neque naves ad terram religandi potestas fiebat. erat res in magna difficultate, summisque angustiis rerum necessariarum premebantur, adeo ut cogerentur sicuti reliquum commeatum ita ligna atque aquam Corcyra navibus onerariis supportare, atque etiam uno tempore accidit, ut difficilioribus usi tempestatibus ex pellibus, quibus erant tectae naves, nocturnum excipere rorem cogerentur. quas tamen difficultates patienter atque aequo animo ferebant,
Abbreviated transcription (Latin):
in epiro fruitinus regionibus¬
regna signa reliquera̾nt: com¬
plures arma co proicerent. sic
fuge simile iter uideretur. Sed
cum ꝓpe durachium pompeius
constituiccet. castrrq metari
iussisset. ꝑtnto etiam tũ ex̾citu.
pͥnceps labienus procedit. uunt¬
qz se eum nou deserturum. eun¬
demq calum subiturum. quẽ¬
cumq ei fortuna tribuisset. Hͦ
idem reliqui iurant legati tri¬
bum militum centuriones se
quuntur. atq idem oñs ex̾citꝰ
iurcit. Cesar p̾occupato itiuuero
ad diritichium finem ꝓꝑandi
facit: castinq ad flumen habus¬
supponit. ut fiub appolloma¬
tum ut castellis uigiliisq berie
mente cuutatos tute eẽnt p̾sidio:
ibiq reliquarum ex italia legi¬
omim aduentum expectare. et
sub pellib hyemare constituit.
Hoc idem pompeius fecit traus
alumen thapsum positis ca¬
stris eo copias omĩes auxiliciq
conduxit. Calenus legionib
equitibq brundisi in naues
impositis. ut erat preceptum a

Expanded text:
ex Epiro finitimisque regionibusex Epiro finitimisque regionibus signa relinquerent, complures arma proicerent, ac fugae simile iter videretur. sed cum prope Dyrrachium Pompeius constitisset castraque metari iussisset, perterrito etiam tum exercitu princeps Labienus procedit iuratque se eum non deserturum eundemque casum subiturum, quemcumque ei fortuna tribuisset. hoc idem reliqui iurant legati; hos tribuni militum centurionesque sequuntur, atque idem omnis exercitus iurat. Caesar praeoccupato itinere ad Dyrrachium finem properandi facit castraque ad flumen Apsum ponit in finibus Apolloniatium, ut castellis vigiliisque bene meritae civitates tutae essent praesidio, ibique reliquarum ex Italia legionum adventum expectare et sub pellibus hiemare constituit. hoc idem Pompeius fecit et trans flumen Apsum positis castris eo copias omnes auxiliaque conduxit. Calenus legionibus equitibusque Brundisii in naves inpositis, ut erat praeceptum a
Abbreviated transcription (Latin):
oppidum cesari dedidit. incoluis¬
q ab eo conseruatus ẽ. ꝓ ecepto
cesar orico: nulla int̾posita mora
appolloniam proficiscitur. Qui ꝯ
aduentu audito .l. stitibenus qͥ
ibi preerat: a quͣ comportare in
scrce. acq eam munur. obsides¬
q cib appolloniatibus exig̾e ce¬
pit. Illi uero daciuos se negare:
n portas consuli preclusiuos.
n sibi iuditium simupturos ꝯ
tate clam ꝓfugit appollonia
straberus. Illi ad cesarem logatos
nuctunt: oppidoq recipiunt. Hoc
secuntur billidenses: amachun.
⁊ irlique finitime cuutates. tota¬
q eppros. ⁊ legatis ad cesarem
iiccis que imꝑaret facturos pol¬
licentur. At pompeius cognitis
his ueb que enaut orici atq appol¬
lome gesta. Dyrcichio tuens
diuriũs nocturnusq itiuerb
contendit. simul ac cesar appro¬
ꝑinquaro dicebatur. tantusq
tertor maidit eius excituͣs quod
ꝓperans noctem diei ⁊iunxent.
neq iter int̾misent. ut pene os

Expanded text:
oppidum Caesari dedidit incolumisoppidum Caesari dedidit incolumisque ab eo conservatus est. Recepto Caesar Orico nulla interposita mora Apolloniam proficiscitur. eius adventu audito L. Staberius, qui ibi praeerat, aquam comportare in arcem atque eam munire obsidesque ab Apolloniatibus exigere coepit. illi vero daturos se negare neque portas consuli praeclusuros neque sibi iudicium sumpturos contra, tate clam profugit Apollonia Staberius. illi ad Caesarem legatos mittunt oppidoque recipiunt. hos sequuntur Byllidenses Amantini et reliquae finitimae civitates totaque Epirus et legatis ad Caesarem missis, quae imperaret, facturos pollicentur. At Pompeius cognitis his rebus, quae erant Orici atque Apolloniae gestae, Dyrrachio timens diurnis eo nocturnisque itineribus contendit. simul Caesar adpropinquare dicebatur; tantusque terror incidit eius exercitu, quod properans noctem die coniunxerat neque iter intermiserat, ut paene omnes