comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ãplectit. au. aut̃ ut stoici dispurãt inter¬
uctus int̾ mare ⁊ colu uinoins noĩe ꝯse¬
cratus que est soror ⁊ ꝯ iũx iouis ꝙ ⁊ siłi¬
tudo est etheris ⁊ cu ea magna ꝯiuĩctio
Effeminarũt at̃ euz umoni tubuerunt
ꝙ nich̾ esset eo melius. s uinone a uiuã¬
do credo noĩata ¶Aqua restabat ⁊ t̾ra
ut essent ex fabulis tria regna diuisa. Da¬
tui est igitꝰ neptuno alto̾ iouio ut uolt̃
tu ut portimꝰ a porta sic neptunꝰ a nan¬
do. paulu primis lrĩo ĩmutatis Terre¬
na aut̃ uis oĩo atq naͣ diti patri dedica¬
ta ẽ qui diuee ut apud grecos pluton.¬

Expanded text:
am sic: Aer autem, Stoyci disputant, interiectus inter mare et celum Junonis nomine consecratus, que est soror et coniunx Jovis, quod et similitudo est etheris, et cum eo summa coniunctio. Effeminarunt autem eum Junonique tribueruntquod nihil est eo mollius. sed Iunonem a iuvando credo nominatam. Aqua restabat et terra, ut essent ex fabulis tria regna divisa. datum est igitur Neptuno alterum, Iovis ut volumus tum ut Portunus a porta sic Neptunus a nando, paulum primis litteris immutatis. Terrena autem vis omnis atque natura Diti patri dedicata est, qui dives ut apud Graecos plo
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃is ⁊̃ ulła rõne reddita credere. Cum
balbus qua igit᷑ a me rõnez inquit
cocta tesiteras Et ille quadriꝑtita su¬
it inquit diuisio tua. primuz ut uel¬
les tocere deos esse. ⁊ciñ quales essẽt
c̃ũ abhio mũdu regi postremo ꝯsułe
eos rebus haiãnio. hec si recte menũ
ꝑticio fuit. Rectissime inquit balb s
expecto quid̾ requiras. ẽũ cocta. prũ
quidq uitcaꝰ inquit. ⁊ si id est primũ
quid int̾ os̃ nisi ad modu ĩpios ꝯueĩt

Expanded text:
nulla ratione reddita credere.' Tum Balbus Quam igitur a me rationem inquit Cotta desideras? Et ille Quadripertita inquit fuit divisio tua, primum ut velles docere deos esse, deinde quales essent, tum ab is mundum regi, postremo consulere eos rebus humanis. haec, si recte memini, partitio fuit. Rectissume inquit Balbus; sed expecto quid requiras. Tum Cotta Primum quidque videamus inquit et si id est primum, quod inter omnis nisi admodum imp
Abbreviated transcription (Latin):
naͣ nõ artificiosa solu s plane artifex
litatu oportunitatũq oĩm atq ut ce¬
tere nẽ sius semĩb queq gignunt᷑.
augescũt ꝯtineant᷑. Sic naͣ mũdi os mo¬
tus ht̃ uolũtarios ꝯgnatosq ⁊ appetiti
ones sic adhibet ut nogmetipĩ qui a¬
minis mouem̃ ⁊ sensib. Talis igit᷑ mẽs
mũdi tu sit obeãq cã uł prudentia ł
ꝓuitentia appellari recte possit Grece
dus qua aptissirꝰ sit ad ꝑmanendũ de¬
iñ ut nlła re egeat oxxĩe at̃ ut ĩ eo
eximia pulcrtudo sit atq oĩs ornatus
agant molientui tu labore operoso
ac molesto. siõ eiiz uenis ⁊ neruis ⁊ os¬
sib ꝯtinent᷑ nec his escis aut potioib
uescunt᷑ ut aut ni mis acres aut nimis
ꝯcretos hũores colligant. siec his corꝑib
sũt ut casus aut ictus extimescãt aut
morbos metuant ex defatigatioẽ m̃bͦꝵ
que uereno epycurus ẽ monogrãmos
deos .i. nichil agentes ꝯm̃tus. Illi uero

Expanded text:
a non artificiosa solum sed plane artifex litatum oportunitatumque omnium. atque ut ceterae naturae suis seminibus quaeque gignuntur augescunt continentur, sic natura mundi omnis motui animis movemur et sensibus. Talis igitur mens mundi cum sit ob eamque causam vel prudentia vel providentia appellari recte possit Graecdus quam aptissimus sit ad permanendum, deinde ut nulla re egeat, maxume autem ut in eo eximia pulchritudo sit atque omnis ornatus.m nec ea quae agant molientium cum labore operoso ac molesto. non enim venis et nervis et ossibus continentur nec his escis aut potionibus vescuntur, ut aut nimis acres aut nimis concretos umores colligant, nec is corporibus sunt ut casus aut ictus extimescant aut morbos metuant ex defetigatione membrorum, quae verens Epicurus monogrammos deos et nihil agentes commentus est. illi autem
Abbreviated transcription (Latin):
uoluerũt qui cursu ⁊ ꝯu̾sionez spacioruz
latus ꝙ sataret᷑ aĩus ex se eni natos co¬
messe fingit solitus qr ꝯsuĩpsit etus rẽpo¬
ru spacia annisq preti̾tis in saturabilit̾
expleret᷑. uictus at̃ a ioue ne ĩmodatos
cursus hrẽt atq ut eu si deru uinculis
alligaret. S ipse iupit᷑ .i. uiuans pater
que ꝯuersio casibus appellaꝰ a uiuando

Expanded text:
voluerunt qui cursum et conversionem spatiorum voluerunt qui cursum et conversionem spatiorum llatus quod saturaretur annis; ex se enim natos comesse fingitur solitus, quia consumit aetas temporum spatia annisque praeteritis insaturabiliter expletur. vinctus autem a Iove, ne inmoderatos cursus haberet, atque ut eum siderum vinclis alligaret. sed ipse Iuppiter, id est iuvans pater, quem conversis casibus appellamus a iuvando
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ quoq declarat᷑ teo. Suscepit at̃ uta ho¬
minu ꝯsletudoq coĩo ut bñficus ex¬
cellentis uiros incelu fama ac uolum¬
tate tollerent. huic hercules. hiic castor
rũt. Quod quale sit ex mĩsteriis intelligi
põt. S ꝙ ex nobis natos libo̾s appella mꝰ
id cirto cerẽ̾ nati noĩati sũt lib̾ ⁊ lib̾a. Ꝙ
in lib̾o seruat᷑ in lib̾a nõ. It̃ hĩc ⁊̃ romulũ
euoru cu remane̾nt aĩ atqiet ratate fru¬
erent᷑ nec dei sũt habit. cu ⁊ optimi sit̾ ⁊ e
tern. alia quoq ex rõne ⁊ quide phisica
magna fiuxit młtitudo deoru qui ĩ ducti
specie huana fabulas pedib suppeditaue¬
rũt. hõĩm ãt uita suꝑstitione oĩ referse¬
rũt. atq hic locus azenone tractatus pꝰ
a deante ⁊ crisippo plurib u̾bis explica¬
tus est.sia uetus ħ opinio grecia opple
uit exẽtu celu a filio saturno uictu
am que ꝑ se oĩa gigueret uacare uolue¬
rũt ea ꝑte corꝑis que ꝯuĩctione alterius

Expanded text:
uscepit autem vita hominum consuetudoque communis ut beneficiis excellentis viros in caelum fama ac voluntate tollerent. hinc Hercules hinc Castor era consecraverunt, quod quale sit ex mysteriis intellegi potest; sed quod ex nobis natos liberos appellamus, idcirco Cerere nati nominati sunt Liber et Libera, quod in Libera servant, in Libero non item—hinc etiam Romulum, quorum cum remanerent animi atque aeternitate fruerentur, rite di sunt habiti, cum et optimi essent et aeterni. Alia quoque ex ratione et quidem physica magna fluxit multitudo deorum, qui induti specie humana fabulas poetis suppeditaverunt, hominum autem vitam superstitione omni referserunt. atque hic locus a Zenone tractatus post a Cleanthe et Chrysippo pluribus verbis explicatus est. Nam vetus haec opinio Graeciam opplevit, esse exsectum Caelum a filio Saturno, vinctum am, quae per sese omnia gigneret, uacare uoluerunt ea parte corporis, quae coniunctione alterius
Abbreviated transcription (Latin):
sciente motus r corporib nctus. alii aut̃
grediente decdarantẽq quid cuiꝰq rei cã
efficiat quid sequat᷑. Cuins sollerciã ulła
aro nlła manus efficiat nẽo opifex ꝯse¬
qui possit imitando. Semĩs eni iũ tã¬
ta ut id quarqua sit ꝑexiguu tñ si in¬
citent inꝯcipiente ꝯprehendentẽq na¬
tura uactũq materia que ali augeriq
possit ita figat ⁊ efficiat insuo cutũq
suas ꝑtiz ut moiu̾ ⁊̃ ⁊ sentire ⁊ appe¬
te̾ possent ⁊ ex sese sui slł̾ia gigne. Sũt
aũt qui oĩa ne̾ appellent ut epycurus¬

Expanded text:
 alii autem rogredientem declarantemque quid cuiusque rei causa efficiat quid sequatur, cuius sollertiam nulla ars nulla manus nemo opifex consequi possit imitando; seminis enim vim esse tantam, ut id, quamquam sit perexiguum, tamen, si inciderit in concipientem conprendentemque naturam nanctumque sit materiam qua ali augerique possit, ita fingat et efficiat in suo quidquesuas, partim ut moveri etiam et sentire et appetere possint et ex sese similia sui gignere. Sunt autem qui o
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑatione ꝯfectis õim spaciis ẽ fcã ꝯuer¬
sio que qua lõga sit magna ẽ questio
fere aunis cursuz suuz ꝯficit In quo cur¬
su młta mirabilit̾ efficiens tũ antecetẽ¬
do tũ retardando tũ uesꝑtinis tẽꝑib de¬
litescendo tũ matutinis sursu se apen¬
endo nichil ĩmutat cẽpit̾nis secłoru e¬
tatib ꝗn eade histe tẽporib effician¬
t᷑ Infra at̃ hãc ꝓuis a t̾ra iouis stella
quas saturni stella efficit incursu ua¬
rietates. hic at̃ ꝓximu infi̾ore orbẽ
tenet pirois que stella martis appella
dieb minus eunte lustrat orbez quẽ
due supiores. Infra hanc ãt stella mer¬
curii ẽ ea stilbon appellat᷑ a grecis que
anno fere u̾tente signiferu lustrat
orbez neq a sole longus ũqua unius
signi int̾uallo discedit. tũ anteu̾tens
tũ sb̾sequens. Infuma est ꝗnq erran¬
tiũ terroq ꝓxima stella ueni̾s que fo¬

Expanded text:
parationem confectis omnium spatiis est facta converparationem confectis omnium spatiis est facta conversio; quae quam longa sit magna quaestio fere annis cursum suum conficit, in quo cursu multa mirabiliter efficiens tum antecedendo tum retardando, tum vespertinis temporibus delitiscendo tum matutinis rursum se aperiendo nihil inmutat sempiternis saeclorum aetatibus quin eadem isdem temporibus efficiat. Infra autem hanc propius a terra Iovis stella  conficit easdemque quas Saturni stella efficit in cursu varietates. Huic autem proximum inferiorem orbem tenet puro/eis, quae stella Martis appellatdiebus minus eundem lustrat orbem quem duae superiores. Infra hanc autem stella Mercuri est ea sti/lbwn appellatur a Graecis, quae anno fere vertenti signiferum lustrat orbem neque a sole longius umquam unius signi intervallo discedit tum antevertens tum subsequens. Infima est quinque errantium terraeque proxuma stella Veneris, quae fw
Abbreviated transcription (Latin):
sus ad solez digressus at̃ longissizꝰ quisz
plenissimu sieq solu eus specios ac for¬
ma mutat᷑ tũ crescendo tũ deftib ĩ mni¬
cia currendo. s ⁊̃ regio que tũ ẽ aquilen
ta ut australis. In lune quoq cursu ⁊ bru¬
me queda ⁊ sosticii silitudo cyultaq ab ea
manant ⁊ fluũt quib ⁊ aĩantes alant᷑
augescũtq ⁊ pubestant. maturitatẽq
assequant que oriunt᷑ et̾ra oxixĩe uero
sũt admirabiles motus earu ꝗnq stella¬
ruz que falso uocant̃ eirrantes. Nichil enĩ
errat ꝙ in oĩ et̾nutate ꝯseruat ꝓgressus
⁊ regressus reliquosq motus ꝯstantis ⁊ ra¬
tos. & eo est admirabiliꝰ inhis stellis quas
tardius. tũ oĩo nõ mouent᷑ quid̾ s ad ꝙ¬
da tẽpus insistũt euarz ex disparib
motõib magnu annu matematicũ
noĩauerũt qui tũ efficit᷑ cu solis ⁊ lu
ne ⁊ ꝗnqi errantuiz ad eandez int se cõ¬

Expanded text:
sus ad solem, digressus autem longissimus quisque sus ad solem, digressus autem longissimus quisque plenissimum. neque solum eius species ac forma mutatur tum crescendo tum defectibus in initia recurrendo, sed etiam regio; quae cum est aquilonia aut australis, in lunae quoque cursu est et brumae quaedam et solstitii similitudo, multaque ab ea manant et fluunt quibus et animantes alantur augescantque et pubescant maturitatemque adsequantur quae oriuntur e terra. Maxume vero sunt admirabiles motus earum quinque stellarum quae falso vocantur errantes; nihil enim errat quod in omni aeternitate conservat progressus et regressus reliquosque motus constantis et ratos. quod eo est admirabilius in is stellis quas tardius, tum omnino ne moventur quidem sed ad quoddam tempus insistunt. quarum ex disparibus motionibus magnum annum mathematici nominaverunt, qui tum efficitur cum solis et lu quinque errantium ad eandem inter se com
Abbreviated transcription (Latin):
cur duo sint gena̾ sideru quoru alterũ
spaciis ĩ mutabilib ab ortu ad octasum
ꝯmeans nũdtũ ũqua cursus sui uestigi¬
traq re ⁊ mũdi uolubilitas que nisi in
globosa forma esse nõ põt ⁊ stellaruz ro¬
tundi ãbitus ꝯgnoseunt ¶ ꝑzimũsq
sol qui astroruz tenet principatu i ta
mouet᷑ ut cu t̾ras larga luce ꝯpleui̾t.
easte mõ his modo illis exꝑtib opacet
Ipsa eni ũbra t̾re soli efficiens noctẽ ef¬
ficit. siocturnoru at̃ spatioꝵ equabilitas¬
modu tẽꝑat ¶ Circiũtus eniz soł orbiũ
quarta fere dici ꝑte addita ꝯu̾sione cõ¬
ficiũt annua in flectens aut̃ sol cursu
tũ ad septentriones tũ ad meridiez esta¬
tes ⁊ hyemes efficit Et ea duo tẽpa quox
alteruz hyemi senescenti est adiũctũ al
teruz estati ita ex quatuor tẽporur mu¬
inicia causeq dicunt᷑ Iã solis annuos
cursus spacuo menstrius luna ꝯsequit᷑
cuiꝰ tenuissimu lumẽ facit ꝓximꝰ acces¬

Expanded text:
quorum alterum spatiis inmutabilibus ab ortu ad occasum commeans nullum umquam cursus sui vestigitraque re et mundi volubilitas, quae nisi in globosa forma esse non posset, et stellarum rutundi ambitus cognoscuntur. Primusque sol, qui astrorum tenet principatum, ita movetur ut, cum terras larga luce compleverit, easdem modo his modo illis ex partibus opacet; ipsa enim umbra terrae soli officiens noctem efficit. nocturnorum autem spatiorum eamodum temperant. circumitus enim solis orbium quarta fere diei parte addita conversionem conficiunt annuam; inflectens autem sol cursum tum ad septem triones tum ad meridiem aestates et hiemes efficit et ea duo tempora quorum alterum hiemi senescenti adiunctum est alterum aestati: ita ex quattuor temporum muinitia causaeque ducuntur. Iam solis annuos cursus spatiis menstruis luna consequitur, cuius tenuissimum lumen facit proximus acces
Abbreviated transcription (Latin):
tellige̾ potiustis hãt equalitate motꝰ
ꝯstantiãq ordinu in alia figura nõ po¬
tiusse seruari. Itaq nicħ põt in doctius
qua ꝙ a nobis affirmari solet nec enĩ hũc
ip̃ mũdu ꝓc̾to rotundu esse dicitie. sã
posse esse ut alia sit figura. ĩ nuͣabilesq m̃¬

Expanded text:
tellegere potuistis, hanc aequabilitatem motus constantiamque ordinum in alia figura non potuisse servari? Itaque nihil potest indoctius quam quod a vobis adfirmari solet. nec enim hunc ipsum mundum pro certo rutundum esse dicitis, nam posse fieri ut sit alia figura, innumerabilesq
Abbreviated transcription (Latin):
rib eade dinitas que ex nobilissĩa pu¬
rissiaq etheris ꝑte gignunt. sieq ulla
preti̾ta sũt admyeta natã. totaq sũt ca¬
lida atq ꝑlucida ut ea quo rectissime
⁊ aĩantia esse ⁊ sentire atq intellige̾
dicant᷑ atq ea quid̾ tota esse ignea du¬
oruz sensuuz testimonio ꝯfirmari de¬
antes putat tactus ⁊ oculoꝵ. sa soł ca¬
lor ⁊ candor illustrior ẽ quaz ulluo ignis
quippe quim m̃so mũdo tã longe lator col¬
lucert ⁊ is eiuo tactus est nõ ut patefaciat so¬
lu s ⁊̃ sepe ꝯburat quoru neutru face̾t
sine pastu aliquo possit ꝑmane nctẽ est
aut̃ ei siłis sit igni que adhibemꝰ ad usu
acte atq uictu aut eĩ qui corꝑib aĩanti¬
ũ ꝯtinet᷑. atq hic noster ignis que usus
ꝯseruat alit. auget sustinet sensuq affi¬
cit. siegat gͦ esse dubiu horu igniũ sol
utri siłis sit cur is quoq efficiat ut oĩa flo¬
reant ⁊ ĩ suo quo gen̾e̾ pubescãt. quare

Expanded text:
e ex mobilissima purissimaque aetheris parte gignuntur neque ulla praeterea sunt admixta natura totaque sunt calida atque perlucida, ut ea quoque rectissime et animantia esse et sentire atque intellegere dicantur. Atque ea quidem tota esse ignea duorum sensuum testimonio confirmari Cleanthes putat, tactus et oculorum. nam solis calor et candor inlustrior est quam ullius ignis, quippe qui inmenso mundo tam longe lateque conluceat, et is eius tactus est, non ut tepefaciat solum sed etiam saepe comburat, quorum neutrum faceret sine pastu aliquo possit permanere "necesse est aut ei similis sit igni quem adhibemus ad usum atque victum, aut ei qui corporibus animantium continetur. atqui hic noster ignis, quem ususconservat alit auget sustinet sensuque adficit." negat ergo esse dubium horum ignium sol utri similis sit, cum is quoque efficiat ut omnia floreant et in suo quaeque genere pubescant. quare
Abbreviated transcription (Latin):
mus quia maius ẽ certeq gratius pro¬
desse hõibus qua opes magnas habere¬
hunc igit enniuo ut sup̃ dyxi nũcupat
ita dicens aspite ħ sb̾lime candeno quẽ
inuocant os̃ iouez. planius qua alio lo

Expanded text:
mus, quia maius est certeque gratius prodesse omnibus quam opes mag- nas habere—hunc igitur Ennius, ut supra dixi, nuncupat ita dicens "aspice hoc sublime candens, quem invocant omnes Iovem" planius quam alio lo
Abbreviated transcription (Latin):
fi̾ ut ꝯͣ naͣr astra moueant᷑ que eniz põt
maior esse. siestat igat᷑ ut motus astro¬
ru sit uolũtarius q̃ qui uideat nõ in¬
docte solu ueruz ⁊ inpie faciet si deos
esse neget. sie sanie ml̾tu intͥest utrui
id neget an eos horu ꝓcuratõe atq ac¬
tione priuet michi aut̃ qui uichil agͤ
esse oĩo nõ uidet᷑. Esse igit᷑ deos ita ꝓspi¬
cuuz estut id qui neget uix sane mentis¬
euz esse estimẽ ¶Restat ut quał eoruz
naͣ sit ꝯsidererꝰ in quonichil ẽ difficilius
qua a ꝯsuetudine oculoru acie mẽtis
abduce̾ ea difficultas induxit.⁊ uulgo
diis ĩ mortalib cogitare. Ciuius opĩoĩs
leuitas ꝯfutata a cocta nõ desid̾at orõez

Expanded text:
uram astra moveantur quae enim potest maior esse?; restat igitur ut motus astrorum sit voluntarius. Quae qui videat non indocte solum verum etiam impie faciat si deos esse neget. nec sane multum interest utrum id neget an eos omni procuratione atque actione privet; mihi enim qui nihil agit esse omnino non videtur. esse igitur deos ita perspicuum est, ut id qui neget vix eum sanae mentis existimem. Restat ut qualis eorum natura sit consideremus; in quo nihil est difficilius quam a consuetudine oculorum aciem mentis abducere ea difficultas induxit et vulgodis inmortalibus cogitare; cuius opinionis levitas confutata a Cotta non desiderat orationem
Abbreviated transcription (Latin):
cuideniz ẽ pulcrius ipsa figura que so¬
la os alia figuras ꝯplexa ꝯtinet que ni
chil asperitatio hr̃e nichil offensioĩs pͭ
nisi incisu angulio uichil anfractib
sic eniz speraz int̾pretari placet ex pla¬
nis at̃ circulus aut orbis qui cidus gͥce
dicit᷑. hiş duab formis ꝯtĩgit soł ut oĩs

Expanded text:
quid enim pulchrius ea figura quae sola omnis alias figuras complexa continet, quaeque nihil asperitatis habere nihil offensionis potest, nihil incisum angulis nihil anfractibussic enim sfai=ran interpretari placet, ex planis autem circulus aut orbis, qui ku/klos Graece dicitur, his duabus formis contingit solis ut omnes
Abbreviated transcription (Latin):
esse dicunt᷑. sic quecũq sũt inħ mũdo de¬
oru ata hõim putanda sũt. Iã uero cir¬
cuitus solis ac hune reliquorũq siteru
nẽ sollertiãq p̃stantior. Eoru eni cursꝰ
dimetiti maturitates tẽporu ⁊ uareta¬
tes mutationesq ꝯgnouimꝰ. que si hõi¬
bus soł nota sũt hõmi stã esse cã iudicã¬
du est. Tra uõ fiugib feta ⁊ uano legu¬

Expanded text:
deorum atque hominum putanda sunt. Iam vero circumitus solis et lunae reliquorumque siderum, onem sollertiamque praestantior; eorum enim cursus dimetati maturitates temporum et varietates mutationesque cognovimus. quae si hominibus solis nota sunt, hominum facta esse causa iudicandum est. Terra vero f
Abbreviated transcription (Latin):
esse id quid̾ ẽ optimu nichil at̃ ẽ mẽ¬
te ⁊ rõne meliua gͦ ħ mũdo deesse nõ
possũt. Bene igit ĩd crisippus qui slitu¬
dines adiũgens oĩa ĩ ꝑstĩs ⁊ maturio do¬
melius igit᷑ mũdi ẽ ꝓpria uirtus. siec uõ¬

Expanded text:
esse id quod est optimum? nihil autem est mente et ratione melius; ergo haec mundo deesse non possunt. Bene igitur idem Chrysippus, qui similitudines adiungens omnia in perfectis et maturis domelius; igitur mundi est propria virtus. Nec
Abbreviated transcription (Latin):
sic ieni crisippus ut dipei inuoluciũ
uagina at̃ gladii sic pretͥ mũdu cetã
oĩa alioru cã esse gen̾ata ut eas fruges
atq fructus quos t̾ra gignit aĩantiu
cã. aĩantes at̃ hõmi ut eqau uehendi
cã arandi bonez. uenãdi ⁊ custodiendi

Expanded text:
Scite enim Chrysippus, ut clipei causa involucrum vaginam autem gladii, sic praeter mundum cetera omnia aliorum causa esse generata, ut eas fruges atque fructus quos terra gignit animantium causa, animantes autem hominum, ut ecum vehendi causa arandi bovem ve
Abbreviated transcription (Latin):
nũor sit ꝙͣ nos met ip̃i sumꝰ. sic mundu
uniu̾su plis esse nccẽ ẽ qua ꝑte aliqmͣ
uiuu̾si ꝙ si ita ẽ sapiens sit mũdus nccẽ ẽ
oport̾e̾t. atq ⁊̃ si a pͥmis inchoatisꝙ ra¬
turis adultĩas ꝑfcãsq ꝓcede̾ uolumus
gignant᷑ quib nã nichi tribuit ãplius
qua ut alendo atq augendo nuieret. bestuo
ãt sensu ⁊ motu dedit. ⁊ cu quoda appe¬
titu accessu ad res salutares. a pestifens
recessu ħ hoĩ ãpluis quid̾ addidit rõnẽ
qua regent aĩ appetitus. qui tũ remitte¬
rent᷑ tũ ꝯtine̾nt᷑ ¶ Quartus at̃ ẽ gradꝰ
⁊ altissizꝰ coruz qui naͣ boni sapientesq
gignunt᷑ quib a principio innascitur
ratio recta ꝯstanoq q̃ supra hõie pu¬
tanda ẽ tooq tribuenda i anũdo inquo
nccẽ est ꝑftã illa atq ab soluta in esse¬

Expanded text:
nosmet ipsi sumus, sic mundum universum pluris esse necesse est quam partem aliquam universi. quod si ita est, sapiens sit mundus necesse est. oporteret. Atque etiam si a primis incohatisque naturis ad ultimas perfectasque volumus ribuit amplius quam ut ea alendo atque augendo tueretur. bestiis autem sensum et motum dedit et cum quodam adpetitu accessum ad res salutares a pestiferis recessum. hoc homini amplius, quod addidit rationem, qua regerentur animi adpetitus, qui tum remitterentur tum continerentur. quartus autem est gradus et altissimus eorum qui natura boni sapientesque gignuntur, quibus a principio innascitur ratio recta constansque, quae supra hominem putanda est deoque tribuenda id est mundo, in quo necesse est perfectam illam atq
Abbreviated transcription (Latin):
naͣ diuina ꝯtiniꝰ atq ⁊̃ mũdi ille f̾uor
purior uł lucid ior mobiliorq młto. Ob e¬
asq cãs aptior ad sensus ꝯmouẽdos quã
hic nr̃ calor quo ħ que nota nob̾ sũt reti¬
nent᷑ ⁊ iugent. ¶ Absurdu igit᷑ est dic̾e̾
cu hoĩes bestieq ħ calore teneant᷑. ⁊ ppea
moueant᷑ ac sentiant mũduz esse slne tẽ¬
su qui integro ⁊ libo̾ ⁊ puro eodẽq acer¬
ninoq ⁊ inobilissio ardore teneat.. p̃sertĩ
cu is ardor qui ẽ mũdi nõ agitatꝰ ab aͦ¬

Expanded text:
na contineri. Atque etiam mundi ille fervor purior perlucidior mobiliorque multo ob easque causas aptior ad sensus commovendos quam hic noster calor, quo haec quae nota nobis sunt retinentur et vigent. absurdum igitur est dicere, cum homines bestiaeque hoc calore teneantur et propterea moveantur ac sentiant, mundum esse sine sensu, qui integro et libero et puro eodemque acerrimo et mobilissimo ardore teneatur, praesertim cum is ardor qui est mundi non agitatus ab a
Abbreviated transcription (Latin):
litaria citn st̾plex s cu alio uĩcta atq ꝯ¬
nexa hr̃e inse alique principatu ut ĩ
hoĩe mente. ĩ belua quidda slłe mẽti
uñ oriantꝰ reru appetitus Inarboꝵ at̃
⁊ eaꝵ reru q̃ gignũt᷑ et̾ra radicib ĩeẽ
principatus putat᷑. principatu aut̃ id
dico ꝙ greci egemonion uocant inquo
nichil in quo gen̾e nec põt nec debet eẽ
p̃stantius Ita nctẽ ẽ Illud ⁊̃ in quo sit to¬
tiuonẽ principatꝰ esse oĩm optimũ oĩ¬
ũq reru potestate dnatuq dignissim̃¬

Expanded text:
 neque simplex sed cum alio iuncta atque conexa, habere aliquem in se principatum, ut in homine mentem, in belua quiddam simile mentis unde oriantur rerum adpetitus; in arborum autem et earum rerum quae gignuntur e terra radicibus inesse principatus putatur. principatum autem id dico quod Graeci hgemoniko\n vocant, quo nihil in quoque genere nec potest nec debet esse praestantius. ita necesse est illud etiam in quo sit totius naturae principatus esse omnium optumum omniumque rerum potestate dominatuque dignissim
Abbreviated transcription (Latin):
inhereret. Extra at̃ eminẽt q̃ at̃ appellã¬
tꝰ aures ⁊ tegendi cã stẽ tutandiq tensꝰ
⁊ ne adiecte uoces labe̾ntꝰ atq errarẽt
pruis qua ab hio sensus pulsus esset. s
duros ⁊ quasi corneos hñt introitus mł¬
tisq ꝯflexibus ꝙ his naturio relatus cõ¬
plificatur sonuo. Quocirca ⁊ ĩ fidib tes¬
tudine resonat᷑ aut cornii ex tortuosis
ctiores hñt introitus neqiud in eas ꝙ no¬
t᷑ ⁊ ad usu apte ⁊ ad in columitatis cus¬
todia Oĩsq sensus h õim młto añcellit
sensib bestiaru primu eĩ oculi iuhis
artib quaru iudiciu ẽ oculoru. ĩ pic¬
tis fictis celatisq formis ĩ corpori ⁊̃ mo¬
tione atq gestu młta cernũt sb̾cilus.
coloru ⁊̃ figuraru tũ uenustate atq

Expanded text:
inheresceret. Extra autem eminent que appellaninheresceret. Extra autem eminent que appellantur aures, et tegendi causa facte tutandique sensus et ne abiecte voces laberentur atque errarent priusquam sensus ab his pulsus esset. Sed duros et quasi corneos habent introitus multisque cum flexibus quod his naturis relatus amplificatur sonus. Quocirca et in fidibus testudine resonatur aut cornu, et ex tortuosis ctiores habent introitus ne quid in eas quod notur et ad usum apte et ad incolumitatis custodiam. Omnisque sensus hominum multo antecellit sensibus bestiarum. Primum enim oculi in his artibus quarum iudicium est oculorum, in pictis fictis celatisque formis, in corporum etiam motione ac gestu multa cernunt subtilius. Colorum etiam et figurarum tum venustat
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ ut ꝯtinent. S lubricos oculos fecit et
mobilesut dedinarẽt si quid nocet ⁊ aspec¬
tu quo uellẽt facile ꝯu̾t̾ent aciesq ipsa
qua c̾nimus que pupilla uocat᷑ ita parui
est ut ea que noce̾ possũt facile uitet. pal
endao. Id̾ ꝙ ꝓuidit ut identide fi̾ poss cũ
maxĩa celentate munitoq ssłi palpebͤ
tãqua uallo piloru quib ⁊ aꝑtis ocuł
siquid incid̾e̾t ĩpelleret᷑ ⁊ sõpno coluen¬
tib cu oculis adequendu nõ egeremꝰ¬
ut qui tãqua ĩ uoluti quiesc̾ent. Latent
primu eni suꝑiora suꝑciliis inducta
sudorez a capite ⁊ fronte de fluentez re¬
pellũt. Gene deiũ ab inti̾ore ꝑte tutan¬
t᷑ subiecte leuitͥq eminentes. Nasus itaz
collocatuo est. ut quasi murus oculis in
a quo cu sõpnuo est acceptus ⁊̃ esõpno
excitam᷑. flexuosu iter habet nequid in
irrũpe insordib autis tãqua in uisco

Expanded text:
autem ut continerentur, sed lubricos fecit et autem ut continerentur, sed lubricos fecit et mobiles, ut et declinarent siquid noceret et aspectum quo vellent facile converterent. Aciesque ipsa qua cernimus, que pupilla vocatur, ita parva est ut ea que nocere possint facile vitet, palpiendas, idque providit ut identidem fieri posset cum maxima celeritate. Muniteque sunt palpebre tanquam vallo pilorum, quibus et apertis oculis si quid incideret repelleretur, et somno conniventibus, cum oculis ad cernendum non egeremus, ut tanquam involuti quiescerent. Latent primum enim superiora superciliis obducta sudorem a capite et fronte defluentem repellunt, gene deinde ab inferiore parte tutantur subiecte leviterque eminentes. Nasus ita locatus est ut quasi murus oculis inta quo, cum sonus acceptus est, ex somno excitamur. Flexuosum iter habet, ne quid intirrumpere, in sordibus aurium tanquam in visco
Abbreviated transcription (Latin):
tib collocate sũt dt̾q nares ⁊ ꝙ oĩs odor
ad supiora fert᷑ recte sursu sunt. ⁊ ꝙ cibi
⁊ potionis uidiciuz earuz est nõ sine cau¬
sa miciũt oris ꝯsecute sunt. Iãq gustatꝰ
qui sentire eoru quib uescim̃ gn̾a debẽt
hẽtur prĩa ꝑte dris que osculentis ⁊ pocu¬
lentis it̾ͥ nataͣ patefecit. Tactus auf toto
corꝑe ⁊ equabilit̾ fusus ut os ictus os̃q ni
nuios ⁊ frigoris ⁊ caloris ad pulsus sentire
possimus. at ut inedifitiio architecti ad¬
u̾tunt ab oculis naribq dñoru eaq ꝓ
fluentia nccio tetri essent aliquid habitu¬
ra. sic nã res siłes ꝓcul mãdauit a sensibus
Quis uõ opifex pret̾ naͣ qua nich̾ potest
esse calidiuo tanta sollertia ꝑsequi potu¬
isset insensib. Que primu oculos m̃braĩs
temussio uestiuit ⁊ sepsit. Quas primuz
ꝓlucidas fecit ut ꝑ eis cern posset fu mas

Expanded text:
partibus collocate sunt. Itemque nares eo quod omnis odor partibus collocate sunt. Itemque nares eo quod omnis odor ad superiora fertur recte sursum sunt, et quod cibi et potionis iudicium magnum earum est non sine causa vicinitatem oris secute sunt. Iam gustatus, qui sentire eorum quibus vescimur genera deberet, habitat in ea parte oris qua esculentis et poculentis iter natura patefecit. Tactus autem toto corpore equabiliter fusus est ut omnes ictus omnesque nimios et frigoris et caloris appulsus sentire possimus. Atque, ut in edificiis architecti avertunt ab oculis naribusque dominorum ea que fluentia necessario tetri essent aliquid habitura, sic natura res similes procul amandavit a sensibus. “Quis vero opifex preter naturam, qua nihil potest esse callidius, tantam solertiam persequi potuisset in sensibus? Quod primum oculos membranis tenuissimis vestivit et sepsit, quas primum erlucidas fecit ut per eas cerni posset, firmas
Abbreviated transcription (Latin):
litater aptas ⁊ ad artuo fuuendos accomo¬
datas ⁊ admotu ⁊ ad oẽ corꝑis actionez
huc adte ueruos a quibus artus ꝯtinent᷑
eorũq ĩplicatione coppe toto ꝑtinentez
Qui sicut uene ⁊ rrarie a corde tracte ⁊ ꝑ
am nẽ tã diligentẽ tãq sollerte adiũgi
possunt młta eqũib intelligat᷑ quante reo
hõib a diixs qua eximie tribute sũt. Quod
pr̃o eos humo excitatos celsos ⁊ erectos
ꝯstituit ut deoru ꝯgnitione celu intuẽ¬
tes cape possent. Sũt eni extra terra ho¬
nuneo ut nõ incole atq habitatores sed
quasi spectatores suꝑaru reruii atq celesti¬
ũ quaru spectaculu ad nlłm aliud genꝰ
⁊ facti collati sunt sia oculi tãqua specu¬
latores altissimu locu optinẽt. ex qͦ plu¬
runa ꝯspicientes fugant᷑ suo muni̾e. ⁊ au¬
riu cu sonu ꝑcipere debeant qui uatura
in sublime fertur rec̾te in aliis corꝑie ꝑ

Expanded text:
litatem aptas et ad artus finiendos accomolitatem aptas et ad artus finiendos accomodatas et ad motum et ad omnem corporis actionem? Huc adde nervos, a quibus artus continentur, eorumque implicationem corpore toto pertinentem, qui sicut vene et arterie a corde tracte et diligentem tamque solertem adiungi multa possunt, e quibus intelliguntur quante res hominibus a diis quamque eximie tribute sint. Que primum eos humo excitatos celsos et rectos constituit ut deorum cognitionem celum intuentes capere possent. Sunt enim ex terra homines non ut incole atque habitatores sed quasi spectatores supernarum rerum atque celestium, quarum spectaculum ad nullum aliud genus et facti et collocati sunt. Nam oculi tanquam speculatores altissimum locum obtinent, ex quo plurima conspicientes fungantur suo munere, et aures cum sonum percipere debeant qui natura in sublime fertur, recte in altis corporum
Abbreviated transcription (Latin):
tusq ꝑlabit᷑. a corte aut̃ intotu corpꝰ
distribuit᷑ ꝑ uenas admodu młtas in õ¬
nes ꝑtes corꝑio ꝑtinẽtes euẽadmod̾ ãt
relquie cibi depellant᷑ tũ a stringentib
se intestinis. tũ relaxantib haut sane
difficile dictu est. s tñ pretereundũ est
ne quid hẽat in iocunditatis orõ Illa po
primu ip̃o aspũ deinde coagitatione
pulmonu Extaq ꝑo reddit᷑ respirando
paisq ꝯtipit᷑ cordio ꝑte quada qua uẽ¬
triculu cordis appellãt. Cui sił alter adĩ¬
ctus est inquez sanguis a iecore ꝑ uenaz
illa caua influit. Eoq modo exhis pu¬
tib ⁊ sanguis ꝑuenas mõe corpus diffũ¬
dit᷑. ⁊ spirituo ꝑ artarias utreq auf cre¬
bre multeq toto corꝑe intexte iĩ quã¬
da incredibile artificiosi operio diuiniq
testant ¶ Qiuo dicar de ossib que so̾ita¬
cogpori mitabiles ꝯmissuras hñt ⁊ ad stabiꝰ¬

Expanded text:
tusque perlabitur. A corde autem in totum corpus tusque perlabitur. A corde autem in totum corpus distribuitur per venas admodum multas in omnes partes corporis pertinentes. Quemadmodum autem reliquie cibi depellantur, astringentibus se intestinis tum relaxantibus, haud sane difficile dictu est, sed tamen pretereundum est ne quid habeat iniucunditatis oratio. “Illa poprimum ipso ab spiritu, deinde coagitatione pulmonum, ex eaque pars redditur respirando, pars concipitur cordis parte quadam quam ventriculum cordis appellant. Cui similis alter adiunctus est in quem sanguis ad iecorem per venam illam cavam influit, eoque modo ex his partibus et sanguis per venas in omne corpus diffunditur et spiritus per arterias. Utreque autem crebre multeque toto corpore intexte vim quandam incredibilem artificiosi operis divinique testantur. “Quid dicam de ossibus, que subicorpori mirabiles commissuras habent et ad stabi
Abbreviated transcription (Latin):
fere enerus. Est at̃ młtiplex ⁊ tortuosa
arcetq ⁊ ꝯtinet siue illud ariduz ẽ siue
hũidu ꝙ recipit. ut admutari ⁊ ꝯcoqui po¬
ssit. eaq tũ astringit᷑. tũ relaxat᷑ atq õe
du spiritu aptissia qui cu ꝯtrahũt aspi¬
rantes tñ mse spũ dilatant ut frequẽt᷑
ducat᷑ cibus aĩalio quo maxĩe alunt᷑ ãim¬
tes Ex itestinq at̃ aluo secretus areliqͦ
tibo succus is quo alit᷑ ꝑmanet ad iocur
ꝑ quasdaz a medio intestino usq ad por¬
tas iecoris sic eni appellant᷑ ductas ⁊ duͤ¬
tas uias que ꝑtinent iecori que ad herẽt
at quin alie ꝑtinẽtes sũt ꝑ quas cadit
cib a iecore dilapsus abeo cibo cu est se¬
cretabilis eiq hũores qui erenib ꝓfum¬
dunt᷑. seliqua se insanguiẽ u̾tunt. ade¬
asterq portasiecoris ꝯfluunt ad quas op̃
eius uie ꝓtinent ꝑ quas cibus lapsus in
ħ ip̃o loco mea uena que caua appella¬
i᷑ ꝯfundit᷑ ꝑ que ea ad cor ꝯftũs iã crac¬

Expanded text:
fere e nervis; est autem multiplex et tortuosa arcetque et continet sive illud aridum est sive umidum quod recepit, ut id mutari et concoqui possit, eaque tum adstringitur tum relaxatur, atque omne dum spiritum aptissima, qui tum se contrahunt adspirantes tum †inre spiritu dilatantur, ut frequenter ducatur cibus animalis, quo maxime aluntur animantes. Ex intestinis autem †alvo secretus a reliquo cibo sucus is quo alimur permanat ad iecur per quasdam a medio intestino usqtas iecoris sic enim appellantur ductas et directas vias que pertinent ad iecur eique adherent; atque inde alie pertinentes sunt per quas cadit cibus a iecore dilapsus. Ab eo cibo cum est secreta bilis eique humores qui e renibus profunduntur, reliqua se in sanguinem vertunt ad easdemque partes iecoris confluunt ad quas omnes eius vie pertinent. Per quas lapsus cibus in hoc ipso loco in eam venam que cava appellatur confunditur, perque eam ad cor confectus iam coac
Abbreviated transcription (Latin):
liquus inest calor his quas nã respuerit
Iã uero uene ⁊ artarie micare nõ desint̃
quasi quoda igneo motu aĩ aduersũꝙ
sepe ẽ cu cor aĩantis alicuiꝰ euulsu ita
mobilit̾ palpitaret ut imitaret᷑ igneã
celeritate Oẽ igit᷑ ꝙ uuit siue aĩal si¬
calorez ex quo intelligi debet culoris eã¬
tinentẽ atq id facilius cernerꝰ toto ge¬
nere ħ igneo ꝙ trahat oĩa subtilius expli¬
cato oẽs igitꝰ ꝑtes mũdi tanga aut̃ irax¬

Expanded text:
s inest calor iis quas natura respuerit. iam vero venae et arteriae micare non desinunt quasi quodam igneo motu, animadversumque saepe est cum cor animantis alicuius evolsum ita mobiliter palpitaret ut imitaretur igneam celeritatem. Omne igitur quod vivit, sive animal si ex quo intellegi debet eam caloris natertinentem. Atque id facilius cernemus toto genere hoc igneo quod tranat omnia subtilius explicato. Omnes igitur partes mundi tangam autem max
Abbreviated transcription (Latin):
ali possũt uec cresce̾. siã õe ꝙ est calidu
⁊ ignem sciet᷑. ⁊ agitꝰ motu suo. ꝙ auf̃¬
alit᷑ ⁊ crudit motu quoda uertit᷑ certo ⁊
esuabilł qi qua diu remanet in nobis
tã dui sensus ⁊ uita remanet. Nefuigera¬
t aut ⁊ extincto calore occiduñ ⁊ ipsi
⁊extingiumꝰ ꝙ quid̾ cleãtes his ⁊̃ arigũ¬
mentis docet qnͣta us caloris msit in¬

Expanded text:
possent nec crescere. nam omne quod est calidum et igneum cietur et agitur motu suo; quod autalitur et crescit motu quodam utitur certo et aequabili; qui quam diu remanet in nobis tam diu sensus et vita remanet, refrigerato autem et extincto calore occidimus ipsi et extinguimur. Quod quidem Cleanthes his etiam argumentis docet, quanta vis insit
Abbreviated transcription (Latin):
Ata ħ cu ubertus disputant. ⁊ fusius ut
michi ẽ maĩo face̾ facihꝰ effugiũt achade¬
mi eoru calũpnia. Cu at̃ ut zeno sole¬
bat breunis angustusq ꝯcludunt᷑ tũ
aꝑtiora sũt ad rep̃hendendu. siã ut pro¬
auus amnis aut uix aut ulło mõ ꝯefusꝰ
aut facile corrũpit᷑. sic orõnis slumĩe rep̃¬
hensoris uicia diluuntꝰ augustia at̃ con¬
duse orõis nõ facile te ipsa tutat᷑ ħ enĩ q̃
dilatat᷑ a nobis ⁊ eno sic ꝓmebat ꝙ rõne¬

Expanded text:
haec cum uberius disputantur et fusius, ut mihi est in animo facere, facilius effugiunt Academicorum calumniam; cum autem, ut Zeno solebat, brevius angustiusque concluduntur, tum apertiora sunt ad reprendendum. nam ut profluens amnis aut vix aut nula facile conrumpitur, sic orationis flumine reprensoris convicia diluuntur, angustia autem conclusae rationis non facile se ipsa tutatur. Haec enim quae dilatantur a nobis Zeno sic premebat: "Quod r
Abbreviated transcription (Latin):
ua modulate canentes tybie nascerẽt᷑
nũ dubitares quin messet in olua tibi¬
cini queda stiã. ꝙ si plante fi diculas fer¬
rẽt nũose sonãtes id̾ stil censeres ĩ plan¬
tis messe musica. Cur igitꝰ mũdus ñ
aĩ ans sapiensq iudicetꝰ. auiz ex se ꝓcre¬
at aĩantis atqr sapientis. S qũ cepi se¬
cus agere atq mitio dixeraz negaraz
enz hac primã ꝑtez egere orõne qd̾
esset oĩb ꝑspicuu deos esse tũ id ip̃¬

Expanded text:
va modulate canentes tibiae nascerentur, num dubitares quin inesset in oliva tibicini quaedam scientia? quid si platani fidiculas ferrent numerose sonantes: idem scilicet censeres in platanis inesse musicam. cur igitur mundus non animans sapiensque iudicetur, cum ex se procreet animantis atque sapientis?" Sed quoniam coepi secus agere atque initio dixeram negaram enim hanc primam partem egere oratione, quod esset omnibus perspicuum deos esse, tamen id ip
Abbreviated transcription (Latin):
tione excitatus ꝙ urĩs quoq corꝑib cõ¬
tĩgit cũ motu atq exertitatõe recales¬
cũt. Ipse uo aer qui uã est maxĩe frigidꝰ
mĩe ẽ exꝑs caloris. Ille uõ ⁊ mł̾to quidez
calore admixtus ẽ ip̃e eiu orit᷑ ex respi¬
ratõe a quaruz earuz eiuz quasi uapor quid̾
aer hũdus est Is at̃ extitit motu eius ca¬
loris qui aquis ꝯtinet᷑ qua silitudinez
cerne̾ possuiꝰ uihis aquis q̃ eneis ferues¬
cũt sb̾iectio ignib. Iã uero reliq̃ quarta¬

Expanded text:
tione excitatus, quod nostris quoque corporibus contione excitatus, quod nostris quoque corporibus contingit cum motu atque exercitatione recalescunt. Ipse vero aer, qui natura est maxime frigidus, minime est expers caloris; ille vero et multo quidem calore admixtus est: ipse enim oritur ex respiratione aquarum; earum enim quasi vapor quidam aer habendus est, is autem existit motu eius caloris qui aquis continetur, quam similitudinem cernere possumus in his aquis quae effervescunt subiectis ignibus. Ia
Abbreviated transcription (Latin):
reformare recalente atq ĩ exputeis ui¬
gib aqua calida trahi ⁊id maxĩe fi tẽpo¬
rib hyberius ꝙ magna uis t̾re cau̾nis
ꝯtinet᷑ caloris. ea q̃ hyeme sit deusior ob
eãq cãi calore insitu int̾rio ꝯtinẽt ar¬
dociꝰ possũt oĩa q̃ t̾ra cõcipit seĩa queq
ip̃a ex re gen̾ata stirpib ꝯtineat ex tẽꝑa
ãmixtu calore primu ip̃e liquor aque
declarat esfusioq neq ꝯglatiaret frigori¬
b neq niue prumaq concresde̾t nisi ea¬
der se ãmixto calore liq̃ftã ⁊ dilapsa diffũ¬
d̾et Itaq ⁊ aquilonib reliꝗsq frigoribus
adiectis durescit hũor ⁊ id̾ uicissi mollit̾
tepefcũs ⁊ tabescit calore. atq ⁊̃ maria agi¬
tata uẽtio ita tepescũt ut intelligi facile
possit. In totis illis hñorib esse inclusi ca¬
lore. siec eni ille extius ⁊ aduẽtiꝰ hñdus
est tepor. s ex intimis maris ꝑtib agita¬

Expanded text:
teis iugibus aquam calidam trahi, et id maxime fieri temporibus hibernis, quod magna vis terrae cavernis contineatur caloris eaque hieme sit densior ob eamque causam calorem insitum in terris contineat ardoceri possit omnia quae terra concipiat semina quaeque ipsa ex se generata stirpibus infixa calorem primum ipse liquor aquae declarat et fusio, quae neque conglaciaret frigoribus neque nive pruinaque concresceret, nisi eadem se admixto calore liquefacta et dilapsa diffunderet; itaque et aquilonibus reliquisque frigoribus adiectis durescit umor, et idem vicissim mollitur tepefactus et tabescit calore. atque etiam maria agitata ventis ita tepescunt ut intellegi facile possit in tantis illis umoribus esse inclusum calorem; nec enim ille externus et adventicius habendus est tepor, sed ex intumis maris partibus agita
Abbreviated transcription (Latin):
fusus in corpe ⁊ t̾renar ipsa iuscerũ col¬
liditate aĩm teniq ulu spiradiłe siquis
querat uñ hẽmus apparet ꝙ aliud a t̾ra
sũpsimꝰ. aliud ab hũore. aliud ab igne
plurib u̾bis mente. ꝯsiliũ. cogitatõe
prudentia il inueĩmꝰ uñ sustulimus
melius ẽ mũdo. nichil p̃stabiliꝰ nichil pul¬
crius nec solu nichil ẽ s negociari quid̾
quicꝙͣ melius põt. ⁊ si rõne ⁊ sapientia
nichil ẽ melius nctẽ est ħ messe ħ ꝙ op

Expanded text:
fusus in corpore, et terrenam ipsam viscerum sofusus in corpore, et terrenam ipsam viscerum soliditatem, animum denique illum spirabilem si quis quaerat unde habeamus, apparet; quorum aliud a terra sumpsimus aliud ab umore aliud ab igni pluribus verbis, mentem consilium cogitationem prudentiam, ubi invenimus unde sustulimus?melius est mundo nihil praestabilius nihil pulchrius, nec solum nihil est sed ne cogitari quidem quicquam melius potest. et si ratione et sapientia nihil est melius, nece
Abbreviated transcription (Latin):
quid esse potest in reruz nã hõie meluis
Inhoĩe eniz solo ẽ rõ qua nichil põt esse
p̃stantius. Esse aut̃ hõiez qui nichil ĩ oĩ
mũdo melus qua se putet despiciẽtis
arrogantie est. est gͦ aliquid meluis est
gͥ ꝓfecto deus. an uero si domu magnã
pulcrãq uideris nõ possis adduci ut ⁊̃ si
dñm nõ uideas ⁊ ill murib ⁊ illa mus¬
tellis edificata putes. Tantur uõ orna¬
tu mundi tantar uarietate pulcritu¬
dinẽq reru celestiuiz tanta uĩ ⁊ magni¬
tudine maris atq t̾ra situu ac teorui
ĩ mortaliu doĩaliu putes.sõne plane
oĩa supiora esse meliora. t̾rã at̃ esse infi¬
mã qua crassissiꝰ arcũ fundat aer ut
natura hac id̾ geni huãno euenent
ꝙ interra ħ est in a assissima regione
lertia esse aliquaz mentez ⁊ eaz quidez a¬
criorez ⁊ diuina estimare debezꝰ uñ eĩ
hãc hõ arripuit ut ait apud xenophitẽ
socrates quin ad huõrez ⁊ calorez qui est

Expanded text:
quid esse potest in rerum natura homine melius; in eo enim solo est ratio, qua nihil potest esse praestantius; esse autem hominem qui nihil in omni mundo melius esse quam se putet desipientis adrogantiae est; ergo est aliquid melius. est igitur profecto deus. " An vero, si domum magnam pulchramque videris, non possis adduci ut, etiam si dominum non videas, muribus illam et mustelis aedificatam putes—: tantum ergo ornatum mundi, tantam varietatem pulchritudinemque rerum caelestium, tantam vim et magnitudinem maris atque terrarum si tuum ainmortalium domicilium putes, nonne plane omnia supera esse meliora, terram autem esse infimam, quam crassissimus circumfundat aer: utnaturam, hoc idem generi humano evenerit, quod in terra hoc est in crassissima regione lertia esse aliquam mentem et eam quidem acriorem et divinam existimare debemus. unde enim hanc homo "arripuit", ut ait apud Xenophontem Socrates. quin et umorem et calorem, qui est
Abbreviated transcription (Latin):
quasi altera nã effice̾ conam Quid nõ
hõm rõ nõ incelu usq penetrauit so¬
li eniz ex aĩantib sos astroru ortus. o¬
bitus cursus ꝯgnouiꝰ ab hõim gen̾e̾
finitus est dies. mensis. ãnus defcĩones
solis ⁊ lune ꝯgnite p̃dicateq in õe pos¬
terũ genus. Que qnͣte. qñ future sił que¬
ꝯtuens anirꝰ accipit ad ꝯgnitione deoꝵ
eq̃ orit᷑ pietas cui ꝯiũcta iusticia ẽ reliq̃
uirtutes equibus uita beata existit poe
sił teoru nlła alia renisi ĩmortalitate que
nichil ad bñ uiuendu ꝑtinet cedens celesti¬
bus euib reb expositis satis docuisse ui¬
teor hõis nã quanto os anteiret aĩantes
Ex quo debet intelligi nec figurã situq m̃¬
broru nec ingenii mẽtisq iuĩ talez effici
potuisse fortuna. sestat ut docea atq
aliqnͣto ꝑorem oĩa que sint inħ mũdo
quibus utant᷑ hõies hõim cã ẽẽ fcã ⁊ idez¬
a parata ad fructu hõim ⁊ inuenta sit

Expanded text:
efficere conamur. Quid vero hominum ratio non in caelum usque penetravit? soli enim ex animantibus nos astrorum ortus obitus cursusque cognovimus, ab hominum genere finitus est dies mensis annus, defectiones solis et lunae cognitae praedictaeque in omne posterum tempus, quae quantae quando futurae situens animus accedit ad cognitionem deorum, e qua oritur pietas, cui coniuncta iustitia est reliquaeque virtutes, e quibus vita beata existit par et similis deorum, nulla alia re nisi immortalitate, quae nihil ad bene vivendum pertinet, cedens caelestibus. Quibus rebus expositis satis docuisse videor hominis natura quanto omnis anteiret animantes. ex quo debet intellegi nec figuram situmque membrorum nec ingenii mentisque vim talem effici potuisse fortuna. Restat ut doceam atque aliquando perorem, omnia quae sint in hoc mundo, quibus utantur homines, hominum causa facta ea parata ad fructum hominum et inventa sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
do ꝑti alendo Efficimꝰ ⁊̃ domitu nr̃o qͣ¬
drupedu uectiones quoru celi̾tas atq
uis nobie ip̃is affirt uĩ ⁊ celeritate sios
onera quibusda testiis ⁊ iuga ĩponimꝰ¬
sios elefantoru acutissimis sensib nos
sagacitate canu adutilitate nr̃a abuti¬
m̃.sios ethue cauernis ferru elicimꝰ rẽ
ad colendos agros netia. sios eris. angẽti
auri nenao penitus abditas ĩuenimus
⁊ ad usu aptas ⁊ adornatu decoras ar¬
boru aut̃ ꝯsectione oĩq matia ⁊ culta
⁊ siburĩ. ꝑti ad calefaciendu corpus gne
adhibito ⁊ admitigandu cibu utumir
ꝑti ad edificandu ut tectio septi frigo¬
ra caloresq pellamꝰ. magnos uõ uslis af¬
fert ad nauigia facienda quoruz cursi¬
b suppeditant᷑ os undiq ad uta copie
euasq reo uolentissias naͣ genuit ere
mod̾atione nos soli hẽmus maris atq

Expanded text:
 domitu nostro quadripedum vectiones, quorum celeritas atque vis nobis ipsis adfert vim et celeritatem. nos onera quibusdam bestiis nos iuga inponimus; nos elephantorum acutissumis sensibus nos sagacitate canum ad utilitatem nostram abutimur; nos e terrae cavernis ferrum elicimus rem ad colendos agros necessariam, nos aeris argenti auri venas penitus abditas invenimus et ad usum aptas et ad ornatum decoras. Arborum autem confectione omnique materia et culta et silvestri partim ad calficiendum corpus igni adhibito et ad mitigandum cibum utimur, partim ad aedificandum, ut tectis saepti frigora caloresque pellamus; magnos vero usus adfert ad navigia facienda, quorum cursibus suppeditantur omnes undique ad vitam copiae; quasque res violentissimas natura genuit earum moderationem
Abbreviated transcription (Latin):
sentiẽs ⁊ spirãs ꝯgnitio ꝙ̃ nõ coget ea
q̃ dicunt᷑ a me cõprobare. posset ne
illo tẽpe flore̾ demĩ uicissi horrẽ t̾ra.
aut tot reb ip̃is se ĩmutãtib soł acces¬
sus discessusq solsticiis brunusq ꝯgͦsti
aut estus marittimi fretorũq angus¬
tie ortu aut obitu lune ꝯmoui̾ aut uua
totiꝰ celi ꝯu̾sione cursus astroruz dispares
ꝯseruari. hec ita fi õibus int̾ se ꝯtuien

Expanded text:
tio quem non coget ea quae dicuntur a me conprobare? possetne uno tempore florere, dein vicissim horrere terra, aut tot rebus ipsis se inmutantibus solis accessus discessusque solstitiis brumisque cognosci, aut aestus maritimi fretorumque angustiae ortu aut obitu lunae commoveri, aut una totius caeli conversione cursus astrorum dispares conservari? haec ita fieri omnibus inter se
Abbreviated transcription (Latin):
esse oportet ⁊ ꝙ reliqua astra que oriant̾
in ardore celesti qui etheruł celu noĩat᷑
Cu igit᷑ alioru aiãntiu ortuo in t̾ra
sit. alioruz in aqua inaere alioruz absur
gnendu aĩantia aptissia aĩal gigni nł¬
luz putare. Sydera at̃ ethereu locu op¬
esse Quare cu methere astra gignant᷑
ꝯsentaneuz ẽ inhis sensuz messe intel¬
ligentia ex quo efficit᷑ in deoru nũo as¬
tra esse ducenda Eteniz licet uidere cau¬
tiora ingenia ⁊ ad intelligendu apticea
eoruz qui t̾ras incolũt eas in quib aer sit
interesse aliquid ad mẽtis acier ꝑtine̾t
troru atq intelligentia maxĩe declarat
⁊ moĩ et̾nitate ꝯstantia sieq naͣ significat
est eniz plena rõis sieq fortunaz q̃ amica
uarietate ꝯstantia respuit. Sequit᷑ gͦ ut
ipsa sua sponte suo sensu ac dinitate mo
oĩa que mouent᷑ aut naͣ moiu̾ censuit
lime ferri quoru ueutru astris ꝯtĩge̾t

Expanded text:
stra quae oriantur in ardore caelesti qui aether vel caelum nominatur. Cum igitur aliorum animantium ortus in terra sit aliorum in aqua in aere aliorum, absurgnenda animantia aptissima animal gigni nullum putare. sidera autem aetherium locum opesse. quare cum in aethere astra gignantur, consentaneum est in his sensum inesse et intellegentiam, ex quo efficitur in deorum numero astra esse ducenda. Etenim licet videre acutiora ingenia et ad intellegendum aptiora eorum qui terras incolant eas in quibus aer sit interesse aliquid ad mentis aciem putant. astrorum atque intellegentiam maxume declarat mni aeternitate constantia neque naturam significat est enim plena rationis neque fortunam, quae amica varietati constantiam respuit. sequitur ergo ut ipsa sua sponte suo sensu ac divinitate momnia quae moventur aut natura moveri censuit lime ferri, quorum neutrum astris contingeret