comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃ eũ deponã. tecũ nullã eẽ accõnẽ.
cũ illo depõiti actõ ẽ. nec mãdati te¬
neris. quiã rẽ meã gessi. ¶S simanda¬
sti mͥ ut ꝑiculo tuo ap̃eũ deponam.
cur: nõsit mantati accõ ñ uid̾o spla¬
ne sifideusisti ꝓeo. lab̾o oĩmodo fi¬
dei ussorem teneri ait. nõ tm̃ sidolo
fecit is qui depõitum suscepit. s ⁊̃ fi
nõ focit. ẽ tñ res aput eum. Quid enĩ
si fureret is ap̃quẽ depõitũ sit. uł pu¬
pillus sit. uł neq hr̃s noq bonoꝵ
possessor neque suctessor eiꝰ estaret.
quẽ sine tutoris auctoritate tepoi¬
nim est. depõiti actõ detur. q̃titur. sec
capacẽ deposiũs agi posse. si dolum
ꝯmuit. nãci inquãtũ locupletior fac¬
tus ẽ. datur actõ ineũ ⁊ sidolus non
int̃uemĩt. ¶ Sires depõita ten̾or re¬
datur. qĩ nõ redde̾t᷑ agi depõiti pͥõt.
cũ enĩ deñor reddnt. põt dicidolo ma¬
lo redditam nõ eẽ. ¶Si yuus meus

Expanded text:
apud eum deponam, tecum nullam esse actionem, cum illo depositi actio est: nec mandati teneris, quia rem meam gessi. sed si mandasti mihi, ut periculo tuo apud eum deponam, cur non sit mandati actio, non uideo. plane si fideiussisti pro eo, Labeo omnimodo fideiussorem teneri ait, non tantum si dolo fecit is qui depositum suscepit, sed et si non fecit, est tamen res apud eum. quid enim si fureret is, apud quem depositum sit, uel pupillus sit, uel neque heres neque bonorum possessor neque successor eius exstaret? quem sine tutoris auctoritate depositum est, depositi actio detur, quaeritur. sed capacem deposueris, agi posse, si dolum commisit: nam et in quantum locupletior factus est, datur actio in eum et si dolus non intervenit. Si res deposita deterior reddatur, quasi non reddita agi depositi potest: cum enim deterior redditur, potest dici dolo malo redditam non esse. Si servus meus
Abbreviated transcription (Latin):
Item ciͣcilia uela etiũ ñ sũt. Item
qd̾ insule cã ꝑatum est. si nõduo.
ꝑ fectũ est. ꝗͣuit põĩtum in hedisitio
cesa excipiantur inuenditione. ea
placuit ẽẽ ruta. que eruta sũt. ut
arena creta q⁊ his similia. cesa ea ẽẽ.
ut arbores  carbones ⁊ hissimi¬
lia ¶gallus aquilius cuius mela re
fert oppinionẽ recte ait. frustra in
lege uenditionis derutis qicesis ꝯtͣi¬
neri. qr si ñ sp̃alit̃ ueniennt. ad ex¬
hibendum de his agi põt. neq enĩ
mag̃ demateria cesa ant decem̃tis
aut de arena cauendum est uẽditoiͬ.
ꝗͣ deceñs que sunt p̃tiosiora. ¶La¬
beo generaliter scnb̾. eaq̃ ꝑpetui
usus cã inhedifitus sunt. edifitu
ẽẽ. que uero ad p̃sens nõ eẽ edifitu.
fuerint põite. edium sunt. ¶ castella
plumbea putea oꝑcula puteoꝵ epi¬
tonẽa fistulis aplumbata aut que
terra ꝯtinentur qͣuis nõ suit adfi¬
xa edium eẽ ꝯstat. Itẽ ꝯstat sigilla

Expanded text:
item cilicia uela aedium non sunt. Item item cilicia uela aedium non sunt. Item quod insulae causa paratum est, si nondum perfectum est, quamuis positum caesa excipiantur in uenditione, ea placuit esse ruta, quae eruta sunt, ut harena creta et similia: caesa ea esse, ut arbores caesas et carbones et his similia.Gallus fert opinionem, recte ait frustra in lege uenditionis de rutis et caesis contineri, quia, si non specialiter uenierunt, ad exhibendum de his agi potest neque enim magis de materia caesa aut de caementis aut de harena cauendum est uenditori quam de ceteris quae sunt pretiosiora.Labeo generaliter scribit ea, quae perpetui usus causa in aedificiis sunt, aedificii esse, quae uero ad praesens, non esse aedificii, fuerint positae, aedium sunt.Castella plumbea, putea, opercula puteorum, epitonia fistulis adplumbata aut quae terra continentur quamuis non sint adfixa aedium esse constat.Item constat sigilla,
Abbreviated transcription (Latin):
nomin añ ꝯueniste ꝓponatur s
⁊ siquid p̃ta rei uendite nocitũ est.
ictio emptori prandã est. dãpni fo¬
te infecti uł aque pluiue arcendẽ .ꝓ
iquilie uł int̾oicti qd̃ ui aut clam¬
qtem siquid exoꝑis ẜuoꝵ uł uectu¬

Expanded text:
nominatim conuenisse proponatur.Sed et si quid praeterea rei uenditae nocitum est, actio emptor‹i› praestanda est, damni forte infecti uel aquae pluuiae arcendae uel Aquiliae uel interdicti quod ui aut clam.Item si quid ex operis seruorum ue
Abbreviated transcription (Latin):
inquas uerissimile erat q̃ emptorẽ
uelleĩpẽdit oc ãpliꝰ libeo ait. ⁊ siꝗo
infimius mortui ẜui inpensũ sit.
exuendito ꝯsequi oportere. simode
sine culpa uenditonc mortẽ obierit.¬
¶Item si ꝯuenient cũ res ueniret ut
iocuplee ibeptote reus detur. exuẽ¬
emptor heres ue eiuis plic uendions
eiꝰ partem dinudiam uenditori pt̃i¬
ret.⁊ hr̃s emptoric płis ei p̃du uen¬
didiss. uenditorẽ exuendito igñdo.¬

Expanded text:
torem uelle impendi. hoc amplius Labeo ait et si quid in funus mortui serui impensum sit, ex uendito consequi oportere, si modo sine culpa uenditoris mortem obierit.Item si conuenerit, cum res ueniret, ut locuples ab emptore reus detur, ex uenemptor heresue eius pluris uendidisset, eius partem dimidiam uenditori praestaret et heres emptoris pluris ea praedia uendidiss
Abbreviated transcription (Latin):
discetere uellet. eque .x. itio lo
lati sunt. Quero cũ seius ꝯduc¬
tor biennũ ꝯtinui pensionem
nõ solueret. an si metu stipula¬
om̃i. tñ uerisimile ẽẽ ita ꝯue¬
nine de nõ expellendo colono
int̃ tp̃a p̃finita si pensionib
paruerit. qut oporteret coleret.
⁊ õ si penã petere ceꝑit hit qui
pensionib satis ño fecit ꝓ futu¬
ram locatori doli exceptionẽ.¬
¶paulus.R̾. seruus qui exitimͣa¬
tus. colone ascͥpͥtus eit ad ꝑiculũ
colone ꝑtinebit. ⁊ iõ estimati

Expanded text:
discedere uellet, aeque decem Titio loclati sunt. quaero, cum Seius conductor biennii continui pensionem non solueret, an sine metu ponum, tamen uerisimile esse ita conuenisse de non expellendo colono intra tempora praefinita, si pensionibus paruerit et ut oportet coleret: et ideo, si poenam petere coeperit is qui pensionibus satis non fecit, profuturam locatori doli exceptionem.Paulus respondit seruum, qui aestimatus colonae adscriptus est, ad periculum colonae pertinebit et i
Abbreviated transcription (Latin):
uiũ.s. tñ ꝑsonã dñi exspectari qui
uti attui posuit Itẽ siexdie usus fiua̾
leggetur oies eiꝰ nõdũ cedit. nͥcũdies
uenit. posse enĩusuĩfructũ exdie le¬
ciarit indiem ꝯͣstat. ¶ no solũ i
ulus fuctus añ aditam hr̃ontatem
dies nõ ceom s nec actõ deuiuftuctu

Expanded text:
u tamen personam domini exspectari, qui uti et frui possit. Item si ex die usus fructus legetur, dies eius nondum cedet, nisi cum dies venit: posse enim usum fructum ex die legari et in diem constat. Non solum autem usus fructus ante aditam hereditatem dies
Abbreviated transcription (Latin):
babiliꝰ dicatur ꝯmitti. hoc quoq
caũ stipulitioñe. Int̾ est enĩ patris
filiam dotatã hr̃e. esspẽ q̃n reci¬
pieñde dotis utiq si inporestate
sit. qd̾ eͥmancipata sit. uix poterit
defendi. statim ꝯmitti stipulatio¬
nẽ. cũ inunõ caũ ad eum doi rẽgoi
possit. Nũquid gͦ tc̃ demũ agͣe possit
cũ mortua m̾m̾o filia potuit dotẽ
repetere. si enictus fundus nõ eẽt.
an ⁊ hoc̃ cͥaũ int̃ est paitis dotatam
filiam hr̃e. ut statĩ ꝯuenne ꝓm̃iio¬
rẽ poss qd̾ mag̃ paterna affectio ĩ
noĩat̾ umo instr̃o emptoĩs int̃põi¬
to uenierĩt nõ utiq alf ałtins fũdi
pars uidenr eẽ. s multi fundi una
int̃põito uendid̾it euictoĩs accio
insingła capita mancipioꝵ spectãt
int̃põitum unũ est. eiuctionũ añt
rot ictoes sũt. quot ⁊ spẽs reꝵ sunt.
q̃ eͣptõe ꝯp̃hense sũt ita ⁊ in propõito

Expanded text:
babilius dicatur committi hoc quoque casu stipulationem: interest enim patris filiam dotatam habere et spem quandoque recipiendae dotis, utique si in potestate sit. quod si emancipata est, uix poterit defendi statim committi stipulationem, cum uno casu ad eum dos regredi possit. numquid ergo tunc demum agere possit, cum mortua in matrimonio filia potuit dotem repetere, si euictus fundus non esset? an et hoc casu interest patris dotatam filiam habere, ut statim conuenire promissorem possit? quod magis paterna affectio indnominatim uno instrumento emptionis interposito uenierint, non utique alter alterius fundus pars uidetur esse, sed multi fundi una interposito uendiderit, euictionis actio in singula capita mancipiorum spectatinterpositum unum est, euictionum autem tot actiones sunt, quot et species rerum sunt q
Abbreviated transcription (Latin):
familias patre suo relegato uł lo¬
go ipre absente. dotem afilia fãmił¬
ꝓnnisit. qrẽ patris pignori deb̾it.
senatꝰ ꝯsuitum cessabit patris tñ reᷤᷤ
nd tenebitur plane siꝑat hĩs ex¬
stuĩt filius apignꝰ ꝑsequat᷑. ex cep

Expanded text:
familias patre suo relegato uel longo tempore absente dotem pro filia promiserit et rem patris pignori dederit, senatus consultum cessabit. patris tamen res non tenebitur: plane si patri heres exstiterit filius et pignus persequatur, excep
Abbreviated transcription (Latin):
dãpnẽtur Cet̾um siołus putar̃t
filia optmnẽte. totũ testam̃tũ ĩfĩmũ
dicendum ẽ. q̃ institutã abintestato
posse adhire ht̃oitatẽ nec eñ q̃ exte¬
stam̃to adut qd̃ pntat uałere repudi¬
S noscit sibi deferri. cũ ini quisdunt ĩ
obmitant. Ꝙeuenit inpitiono qui¬

Expanded text:
ceterum si quis putauerit filia optinente totum testamentum infirmari, dicendum est etiam institutam ab intestato posse adire hereditatem: nec enim quae ex testamento adiit, quod putat ualere, repudim nescit sibi deferri: cum et hi qui sciant ius amittant. quod euenit in patrono, qui
Abbreviated transcription (Latin):
dñs aẜuo emit.est ẽp̃tõ licet nõ
sit dñs obligatus. usq adͣeo ut q̃
ꝓẽptore ⁊ posstoere qusu capere
dominus pͣoilit.
adu̾sus te. uł depeculio dispen¬
iatoris si ex ꝯducto agere uelim. ł
depeculio uicarii qd̃ ei m̾cẽ uen¬
dentam mãdauerĩ p̃tiũq quo e¬
debitor ẜui tui factus eẽs.
eundẽ in utuis pecuniis accipiẽ¬
dis acceꝑat. mutuã pecunã pu¬
tans c̾ditor aom̾ces eũ accepisse.
eg̃ ꝓpõita actõe probare ñ potuit
nicis grã eum accepisle. licet ꝯsũp¬
ta est actõ. nec ãplius agẽ poteĩt.
qͣ sipecuniis qͦ mutuis accipiẽdis
oet᷑ p̃põitus. tñ iulianꝰ utilẽ actõẽ
ei ꝯpetere ait. ¶Meminisse ãt
oportebit institoria dnm̃ ita de¬
mũ teneri. siñ nouauiͣt quis eã
obligatõnẽ. uł ab institore uł ab
alio nouandi aĩo stipulanͣdo.¬
¶Si duo płes ue rab̾nam ex̾ceãt.
q ẜuũ quẽ exdisparib partibus
habebant iustitorẽ p̃posuerunt

Expanded text:
seruo emit, est emptio, licet non sit dominus obligatus, usque adeo, ut etiam pro emptore et possidere et usucapere dominus possit: aduersus te uel de peculio dispensatoris, si ex conducto agere uelim, uel de peculio uicarii, quod ei mercem uendendam mandauerim: pretiumque, quo edebitor serui tui factus esses.eundem et mutuis pecuniis accipiendis: acceperat mutuam pecuniam: putans creditor ad merces eum accepisse egit proposita actione: probare non potuit mercis gratia eum accepisse. licet consumpta est actio nec amplius agere poterit, quasi pecuniis quoque mutuis accipiendis esset praepositus, tamen Iulianus utilem ei actionem competere ait.Meminisse autem oportebit institoria dominum ita demum teneri, si non nouauerit quis eam obligationem uel ab institore uel ab alio nouandi animo stipulando.Si duo pluresue tabernam exerceant et seruum, quem ex disparibus partibus habebant, institorem praeposuerint,
Abbreviated transcription (Latin):
lus eum actõ neq enĩ decipi tebẽt
ꝯͣ hñtes / S si intotum ꝓhibuit cñ eo
ꝯͣtͣhi p̃poĩti loco nõ habetur. cum
mag̾ hic custodis sit loco qͣ instito¬
ris gͦ nec uendere m̾ces hic potĩt
nec modicũ quid extab̾na. ¶Si
institoria re̾cͣtͣe actum est. tributoia
ip̃o iuire locũ nõ ht̃. neq enĩ põt
hre locũ tributoria. in m̾ce dñica
qd̃ sinõ fuit institor uñice m̾cis.
m̃o opas unicarii eiꝰ ꝯͣdũxero a eni¬

Expanded text:
um actio: neque enim decipi debent contrahentes.Sed si in totum prohibuit cum eo contrahi, praepositi loco non habetur, cum magis hic custodis sit loco quam institoris: ergo nec uendere mercem hic poterit nec modicum quid ex taberna.Si institoria recte actum est, tributoria ipso iure locum non habet: neque enim potest habere locum tributoria in merce dominica. quod si non fuit institor dominicae mercis, tuo operas u
Abbreviated transcription (Latin):
a pparẽret. dicendũ eum qui p̃po¬
suit teneris S si ip̃e institor decipi¬
endi mei cã detraxit. dolus. ip̃iꝰ ꝓ
uł adc̾tam rem. equissimũ erit id
ẜuari in quo p̃põitus est. ¶Itẽ
¶spłes habuit iustitores uł cum
om̃ib simł ꝯͣhi uoluit uł cũ uno

Expanded text:
 non pareret, dicendum eum qui pr‹aposuit teneri. sed si ipse institor decipiendi mei causa detraxit, dolus ipsius pruel ad certam rem? aequissimum erit id seruari, in quo praepositus est. item si plures habuit institores, uel cum omnibus simul contrahi uoluit uel cum uno
Abbreviated transcription (Latin):
beat. cet̃oꝵ qui ỹposuit tenebit
lic accipimꝰ claris litis. uñd̾płano
recte legi poslãt̃ añ tab̾mã. icił us¬
añ eũ locũ inquo negotiatõ ex̾¬
ceretur. nõ in loco remoto s ine¬
uidenti ⁊̃trũ lit̾is g̾tis an latinis
puto scõm loci ꝯõitõne nequis ca¬
usari possit᷑. iggrantum lit̾aꝵ.
Certe si quis dicat igrasse silitt᷑as.
et ñ obẜuass. qd̃ ꝓpõitũ erat. cum
multi legerent cumq palam
eẽt ꝓpõitum. nõ audietur. ꝓscͥptũ
ãt ꝑpetuũ ẽẽ oportet. cereꝵ siꝑro tp̃s¬

Expanded text:
beat: ceterum qui praeposuit tenebitur sic accipimus claris litteris, unde de plano recte legi possit, ante tabernam sciliceante eum locum in quo negotiatio exercetur, non in loco remoto, sed in euidenti. litteris utrum Graecis an Latinis? puto secundum loci condicionem, ne quis causari possit ignorantiam litterarum. certe si quis dicat ignorasse se litteras uel non obseruasse quod propositum erat, cum multi legerent cumque palam esset propositum, non audietur.Proscriptum autem perpetuo esse oportet: ceterum si p
Abbreviated transcription (Latin):
tuũ oslaue mortui inferre aut sta¬
tĩ int̃ticto uti quo ꝓ hibetur euus fi¬
eri. aut alio inferit ⁊ pꝰa infactũ age
m̃ces. Itẽ sui loci yt̾iũ quẽquis nͥcoictꝰ
sit. religiosum facturꝰ ñ eẽt unde¬
miroi quare ꝯstare uidc̾atur neq
nr̃di neque in hr̃dem dandã hanc
actõnẽ. nã ut appareat. pecuniarie
quãtitatis ratõ inea deducĩt. c̾te ppe
sepulcri. id hoc ut ip̃e postĩq eiꝰ ilo
mortuũ suũ inferret agere põt.

Expanded text:
tuum ossaue mortui inferre aut statim interdicto uti, quo prohibetur ei uieri, aut alio inferre et postea in factum agere: merces, item sui loci pretium, quem quis, nisi coactus est, religiosum facturus non ere constare uideatur neque heredi neque in heredem dandam hanc actionem: nam ut apparet, pecuniariae quantitatis ratio in eam deducitur: certe perpetsepulchri ad hoc, ut ipse posterique eius illo mortuum suum inferret, agere potest:
Abbreviated transcription (Latin):
ter sua pogtitatẽ inferre licenlibeni
aũt noc sẽpelliri nec alios inferre po¬
tuer̃t. nͥ hĩdes exstiterint patrono q̃¬
uis quidam inscpͥserint patrono mo¬
numtt̃ sibi lib̾tiq suis fecisse ⁊ ita
quis cihoc quẽdere ⁊ donare sicenõta¬
phyũ. posse hoc ueniri dicendumẽ
nec eͥ noc ẽẽ religiosum diui frẽs te
eñ locum aut tolle id qd̃ utulit.
aut loci p̃tiũ p̃stare cogͥ ꝑitactum¬

Expanded text:
ter suam posteritatem inferre licet. liberti autem nec sepeliri nec alios inferre poterunt, nisi heredes extiterint patrono, quamuis quidam inscripserint monumentum sibi libertisque suis fecisse: et itquis hoc et uendere et donare. si cenotaphium fit, posse hoc uenire dicendum est: nec enim esse hoc religiosum diui fratres renum locum, aut tollere id quod intulit aut loci pretium praestare cogitu
Abbreviated transcription (Latin):
Iicet aũt p̃tor districte dicat
reciꝑe cã cognita. Ut puta si fuĩt ĩ fa¬
nͣtus ilitigatorib aut si inimicitie
capͥitales int̾ eũ alitigatores aut alt̃¬

Expanded text:
icet autem praetor destricte edicat recipere causa cognita: ut puta si fuerit infamatus a litigatoribus, aut si inimicitiae capitales inter eum et li‹ti›gatores aut alter
Abbreviated transcription (Latin):
scib̾. ⁊ est̾uerum. Uñiulimꝰ ait Si in
nitiũ ⁊ fuũ ꝯpromiiũsit. nec titiũ co¬
gñoũ sentẽtũ orẽ quia cũ slio recep̃.¬
Qĩnus fui ĩquid arbitriũ nullum
sĩt . quidtã sidixĩt sentẽtiã titiꝰ pena
ñ ꝯmittit. qi nõ ut reccꝑĩt dix̃ sitãm.¬

Expanded text:
scribit: et est uerum.Unde Iulianus ait, si in Titium et seruum compromissum sit, nec Titium cogendum sententiam dicere, quia cum alio recepserui, inquit, arbiterium nullum sit. quid tamen si dixerit sententiam Titius? poena committitur, quia non, ut receperit, dixit
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃. Litigatotes ĩ eaĩt mor ateũtẽ
arbitrum redieñt: pretoiẽ nõ debẽ
cumi cogere nt̃ eos disceptare qui ei
aiũ irẽt. ¶Arbitrũ at cogñdũ nõ
eẽ seatẽtiã dre nͥ ꝯptõmissũ int̾uenĩt.¬

Expanded text:
m. litigatores ierint, mox ad eundem arbitrum redierint, praetorem non debere eum cogere inter eos disceptare, qui ei alium irent.Arbitrum autem cogendum non esse sententiam d
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmitata uitib intima ⁊ secreta ne¬
gotu aꝑta. Arbitiu ł gr̃e danͣtẽ uel
sordib cortũptũ .ł. iluaqua excã n¬
olle sentẽtũ dicere.quis q̃ nõ põt ne¬
gite equistimũ fore p̃torẽ int̾ponẽ

Expanded text:
ata utriusque intima et secreta negotii aperta, arbitrum uel gratiae dantem uel sordibus corruptum uel alia qua ex causa nolle sententiam dicere: quisquamne potest negare aequissimum fore praetorem interponere
Abbreviated transcription (Latin):
.xxu. ãnis tutele absolueret. intum
to ap̃tore nõ ẽ habñdũ n pene eono¬
mine com̃isse petttõ dabit᷑. ¶tam̃¬
ꝗsi neminẽ p̃torcog̃ãt arbutium
tecipere. qm̃ hec tes lib̾a ⁊ absoluta
est. ci oxtra necessitatẽ uiris dictõme
posita. atrñ ubi semel quis insc re¬
ceꝑit arbitriũ adcutã e sollicitudiñe
sumi hanc rẽ ꝑtin̾ẽ p̃tor ꝑutat. nõ
tantũ qd̾ stutẽt lites futri. uerũ

Expanded text:
ue annis tutelae absolueretur, ratum id a praetore non habendum: neque poenae eo nomine commissae petitio dabitur.Tametsi neminem praetor cogat arbitrium recipere, quoniam haec res libera et soluta est et extra necessitatem iurisdictionis posita, attamen ubi semel quis in se receperit arbitrium, ad curam et sollicitudinem suam hanc rem pertinere praetor putat: non tantum quod st
Abbreviated transcription (Latin):
dũtaxat parte. stipulatõ int̾uenit. ẽ tõ.
auãqũa siperitor fuit qui stipulatꝰ est.
possit diciple̾nũ ẽẽ ꝯpromuissũ. qr is
qui ꝯuenit tutꝰ est. ueluti pacti exceͣp¬
tioeis qui ꝯueit̃. Si arbitro ñ pa tr  atur

Expanded text:
dumtaxat parte stipulatio interuenit, est ‹ratio›. quamquam si petitor ‹fuit› qui stipulatus est, possit dici plenum esse compromissum, quia is qui conuenitur tutus est ueluti pacti exceptione, is qui conuenit, si arbitro non pareatur,
Abbreviated transcription (Latin):
finẽq se sua snã ꝯtrou̾sus ĩposituꝵ
pollicetur. o si inquit actenꝰ int̃uei̾t
ut exꝑͣnẽt. an ꝯscilio suo. ł auctori¬
tate discuti litẽ paterent᷑ ñ udetur.
arbitriũ recẽpuse. ¶ Arbit̃ excon¬
ꝯpromuissi exitͣura sit. nec prosterri pꝰ¬
sit᷑. ꝓm̃ siforte inrgueatur ap̃tore ad
sententiã. equissimũ ei̾t. siuiret sibi
d̾ cã nũdũ lique̾re. spat᷑iũ ei ad promĩ¬
tandũ tari.¬

Expanded text:
rouersiis impositurum pollicetur. quod si, inquit, hactenus interuenit, ut experiretur, an consilio suo uel auctoritate discuti litem paterentur, non uidetur arbitrium recepisse.Arbiter ex comisi dies compromissi exitura sit nec proferri possit.Proinde si forte urgueatur a praetore ad sententiam, aequissimum erit, si iuret sibi de causa nondum liquere, spatium ei ad pronuntiandum dar
Abbreviated transcription (Latin):
m: ergo ⁊ tutela ad solũ filiũd̃scendit.
pꝰ filii tc̃ ad nepotem Tueripõt sipa¬
tronifiliussit remotus. ł. excuãt̾io ãne¬
potitutela. deferat̾ ⁊ mãcelłꝰ ĩea sẽtẽti.
ẽ. usuccediñ. pꝰse sebat. idcͥconsabierut¬
.A. tutelauͥ alii inlocũeoꝵ o̾ntur ñ usuc¬
inlegitima tutela amuti qt̃ sipximior
dit in tutele amministratiõe succechi
Siparens filix̃ t̃ filiã. ł nepot̃ẽ ł nepte.
ł d̾inceps inpubere. quõ inpotestate

Expanded text:
et. ergo et tutela ad solum filium descendit, post filium tunc ad nepotem. Quaeri potest, si patroni filius sit remotus vel excusatus, an nepoti tutela deferatur. et Marcellus in ea sententia est, ut succedi non posse scribat: idcirco enim abierunt tutela, ut alii in locuio debet in legitima tutela admitti: quare si proximior st succedit in tutelae administratione. Si parens filium vel filiam vel nepotem vel neptem vel deinceps impuberes, quo
Abbreviated transcription (Latin):
dac̃ significas. qm̃testam̃to datosqsdã
d fuctos. at ix cuãtiõ em hab̾e posse con¬
peruszan nichilominꝰ quicoꝵ uiuer̃. nec
excuãtieent. tutores permanerẽt: R
Deconfirmando tutore. ułcuatore

Expanded text:
sdam defunctos aut excusationem habere posse comperisset, an nihilo minus qui eorum uiuerent nec excusati essent, tutores permanerent? reDE CONFIRMANDO TUTORE UEL CURATORE
Abbreviated transcription (Latin):
Scundum c̃ enuim q̃dui testam̃taĩa tu¬
telaspẽãt. legiti mã cessac̾⁊ sisemel
telad̃ inde excuãtꝰ fuĩt tutor testam̃¬
tarius. adhucdicimus in locũ excũa¬
tidãdumẽ ñ ad legitimũ tutoͬredire
tutela. Idẽ dicimus: si fur̃t remotus¬
nã ⁊ hid cͥco abͥit ut aliusdt/ Quodsi
tutor testam̃todat d̃cẽseĩt. ad legiti¬
mum tutda redit o hic senatũ esultũ
cessat. Plañsiduo plures ue fuĩt tu¬
legitima tutela succedit
tutor dari ñ pot̃. nec nec deductis rebus
nicħ ualebit.

Expanded text:
sciendum est enim, quamdiu testamentaria tutela speratur, legitimam cessare. Et si semel tela, deinde excusatus sit tutor testamentarius, adhuc dicimus in locum excusati dandum, non ad legitimum tutorem redire tutelam. Idem dicimus et si funam et hic idcirco abit, ut alius detur. quod si tutor testamento datus decesserit, ad legitimum tutela redit, quia hic senatus consultum cessat.Plane si duo pluresue fuerint tulegitima tutela succedit.tutor dari non potest nec deductis rebus.nihil valebit,
Abbreviated transcription (Latin):
Huc inpuberes. ⁊ d̾portatisit pu pil¬
u tutores habere desinunt. Itẽ sus
uitutem pupillũredoigat᷑. utiq finit̃
.tutela alii qͦ modiᷤᷤ desinunt. cẽtutoẽ
siforte quis ab ostib fuerit captus. ł
pupillus. ł tutor s ⁊ si adtenpu̾fiuĩt
quis datus ip̃e fin̾to tutorẽẽ d̾sinit.¬
pͣtẽa si suspectũ qͥ futt remotus desmit¬

Expanded text:
huc impuberes uel deportati sint pupilli, tutores habere desinunt.Item si in seruitutem pupillus redigatur, utique finitur tutela.Aliis quoque modis desinunt esse tutores, si forte quis ab hostibus fuerit captus uel pupillus uel tutor.Sed et si ad tempus fuerit quis datus, tempore finito tutor esse desinit.Praeterea si suspectus quis fuerit remotus, desi
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ nͥex magnacanequã sp̃c succcsionis
dminuat Nãs pat᷑no tutciañ fuĩt c̃miᷤ¬
sapoterit. ꝑc̃patnũdãpno afficiquiso¬
lusre pupilli. male administrat. SSile¬
gitimꝰ tutor capiti minutꝰ sit dicẽdũ ẽ¬

Expanded text:
ausa, ne quis spem successionis deminuat: nam si patrono tutela non fuerit commissa, poterit per compatronum damno adfici, qui solus rem pupilli male administrat. Si legitimus tutor capite minutus sit, dicendum e
Abbreviated transcription (Latin):
orindũnc eũquifiliumpotestate ⁊ ne¬
pot̾e excoeque inpotestate habebit.
sinepotitutoremodĩt itarecte dedi¬
se uidĩ. sincpos pꝰmoitem eius in pat̾s
siupotestate recasurꝰ ñ sit quodeuenit.
si uuotestatore fuliis inpotestate . eiꝰ.

Expanded text:
on est eum, qui filium in potestate et nepotem ex eo aeque in potestate habebit, si nepoti tutorem dederit, ita recte dedisse uideri, si nepos post mortem eius in patris sui potestatem recasurus non sit: quod euenit, si uiuo testatore filius in potestate eius
Abbreviated transcription (Latin):
mutendae tutila aiitestam̃to datitu¬
torescotra pas satis danoĩ subiciedis ⁊¬
nocedictũd̾satifat̾io ẽ ad tutores testa
tutores. marcellus ait adnotꝑtinẽ ẜ¬
riꝰ i dõꝙ ⁊ illiclausule st̃ subiecti usicui.
maior pars tutoꝵ denat ie gerat quẽ
maios par cligat. quauis uba edicti ad
testam̃taĩos ꝑtineãt. Stestam̃todatus
pͥumotutor ñdũẽ tutor nposthumꝰ
ecdat᷑ dat̃ tñ aduersꝰ eum sub stituto

Expanded text:
utela est, aut testamento dati tutores contra ius satisdationi subiciendi sunt.Hoc edictum de satisdatione ad tutores testamtutores, Marcellus ait et ri. ideoque et illi clausulae sunt subiecti, ut, si cui maior pars tutorum decernat, is gerat quem maior pars eligat, quamvis verba edicti ad testamentarios pertineant. Testamento datus postumo tutor nondum est tutor, nisi postumus edatur: datur tamen adversus eum
Abbreviated transcription (Latin):
ocnigͣale p̃diũ pignon dm põt s eit
suꝑfitiariũ. qi hodie utiles actõnes
diui seuerus ⁊ antoninꝰ reĩcpserũt
sine diminutõe m̾ce̾ois soli ob¬
ligabitur.

Expanded text:
ectigale praedium pignori dari potest: sed et superficiarium, quia hodie utiles actiones diui Seuerus et Antoninus rescribserunt, ut sine deminutione mercedis soli obligabitur.
Abbreviated transcription (Latin):
fundum trib obliganerat. eii¬
tiane pͥmo. cidem̃ turboni t̃tio
loto alu c̾ditor. cũ eutiana de
uire suo doce̾ret. suꝑata aput
iudicem at̃cio c̃ditote nõ ꝓuoca¬
uerat. turbo aput iudicem aliũ
uictus appellauerat. Querebanit

Expanded text:
undum tribus obligaverat, Eutychianae primum, deinde Turboni, tertio loco alii creditori: cum Eutychiana de iure suo doceret, superata apud iudicem a tertio creditore non provocaverat: Turbo apud alium iudicem victus appellaverat: quaerebat
Abbreviated transcription (Latin):
d̾.i. Et sus qui lege pignoris
emit obeuictõnẽ rei redire. itũe¬
ditorem nõ p̾õt. tñ nõ eẽ indiendũ
c̃ ditorem qui fundũ nendidit. siue¬
lit eĩdem rei ex alia cã q̃stionẽ mouẽ.¬

Expanded text:
rum. Etsi is, qui lege pignoris emit, ob euictionem rei redire ad uenditorem non potest, tamen non esse audiendum creditorem qui fundum uendidit, si uelit eiusdem rei ex alia causa quaestionem moue
Abbreviated transcription (Latin):
cc̃tum tuum. ante qũa aliam
pecuniã tu c̾deres. eidem debitoi
seius c̾didiss quinquagnta. ⁊
ypothocam huius rei que tibi
pignori tuta ẽẽt. debitor obligass.
d̾ind̾ huic tu ad debitori c̾deres.
rei quã p̾ͥmo c̾didisti inrũ seio
obquinquagnita.an tibi in .xl.¬
thecam. finge seium ꝑatum eẽ
offerre tibi sũmã. pͥmo ordine
c̾ditam. dixi ꝯsequẽs ẽẽ. ut seius
potior sit. ineo qd̾ amplius est
ipignore. ⁊oblata abeo sũma
pͥmo ordine c̾dita. inuraꝵ q eiꝰ.
post ponatur. pͥmus c̾ditor in
sũm̃a quã pꝰa eidem debitori cre
quã extutela ei ꝯdẽpnatus erat.
obligauit pignori omĩa bona sua
que habebat queꝙ habiturus es¬
s pꝰa mutuatus afisco pecumiã
tpignori ei res suas om̃s obliga¬
uit. ⁊ intulit seie partẽ debiti.
⁊ reliquã sũmã nonatoẽ facta¬
cidem ꝓmisit. In qua obligatõe
similiter ut supra de pignore cõ¬
uenit. Quesitum est an seia pre¬
ferẽnda sit fisco. qin illis rebus

Expanded text:
ctum tuum, antequam aliam pecuniam tu crederes, eidem debitori Seius credidisset quinquaginta et yperocham huius rei, quae tibi pignori data esset, debitor obligasset, dehinc tu eidem debitori crederes frei quam primo credidisti utrum Seio ‹o›b quinquaginta an tibi in quaerocha. finge Seium paratum esse offerre tibi summam primo ordine creditam. dixi consequens esse, ut Seius potior sit in eo quod amplius est in pignore, et oblata ab eo summa primo ordine credita usurarumque eius postponatur primus creditor in summam, quam postea eidem, debitori credqua ex tutela ei condemnatus erat, obligauit pignori omnia bona sua quae habebat quaeque habiturus esset: postea mutuatus a fisco pecuniam pignori ei res suas omnes obligauit: et intulit Seiae partem debiti et reliquam summam nouateidem promisit, in qua obligatione similiter ut supra de pignore convenit. quaesitum est, an Seia praeferenda sit fisco et in illis rebus,
Abbreviated transcription (Latin):
uisissent. noĩa quoꝙ ꝯmuniũ debi¬
toꝵ seꝑĩtim diu̾sa singulis miolid̾
assignauerint. Quesitum est. an u¬
mis quisq eoꝵ debitore sibi ad dic¬
to. cessante insolutõe ꝓ solito pi¬
negonia geuit ⁊ pignonma ampti¬
onem recunia sua lib̾auit. uis sũt
pͥstinũ dño restitutũ uidetur. Igit
qui negotiũ gessit utilem ẜuianã
sibi dari nõ recte desidembet. sitñ pos¬
sideit exceptoe toli defenditur. ¶aiͣ
uenͣditor miaͣta sibi parte p̃tu p̃di
uni ꝙ uenierat. pignori accepisset.
ic p᷑a residuũ p̃tium emptori litĩc
it eũ missis tonass eoq defincto
toãtionẽ quibdam modis inutilẽ
une pignons fiscum frintra repetẽ

Expanded text:
unium debitorum separatim diversa singulis in solidum adsignaverunt. quaesitum est an unusquisque eorum, debitore sibi addicto cessante in solutione, pro solido pinegotia gessit et pignora citra emptionem pecunia sua liberavit: ius pristinum domino restitutum videtur. igitur qui negotium gessit, utilem Servianam dari sibi non recte desiderabit: si tamen possideat, exceptione doli defenditur. Cum venditor numerata sibi parte pretii praedium quod venierat pignori accepisset ac postea residuum pretium emptori litteris ad eum missis donasset, eoque defuncto donationem quibusdam modis inutilem re pignoris fiscum frustra petere
Abbreviated transcription (Latin):
cessent. uenditõnem obiolutam pe¬
cimiam ⁊⁊ c̃oitam recte faoit. ¶ Si
secuntus cͥditor uł fideunsor solu¬
ta peciia pignora susceꝑint. recie
eis offertur. quãus emptionis titu¬
lo ea tenuenint.
Lapͥote pignis emit. nõ tam acqui¬
rendi dñu qua suandi pignors su
causa intelligrait pocimiam dedisse.
licen sii redocre pecuniam crecu¬
redd̃e pecuniam. ꝯsequi id possit.⁊
quas accõnes hãt. en cedit debiton.

Expanded text:
cesserit, venditionem ob pecuniam solutam et creditam recte facit. Si secundus creditor vel fideiussor soluta pecunia pignora susceperint, recte eis offertur, quamvis emptionis titulo ea tenuerunt. a priore pignus emit, non tam adquirendi dominii quam seruandi pignoris sui causa intellegitur pecuniam dedisse et liceat sibi reddere pecuniam ereddere pecuniam, consequi id possit? esi quas actiones habeat, eas cedat debitori.
Abbreviated transcription (Latin):
libellos agͣente pipiniano c̃ditorem
idebitore pignis emere ꝑosse. qr in
dm̃o maner debitons. ¶Si aliena
res pignoiͣ data fu̾it. ⁊ cͣclitor cã uendi¬
lib̾et debitorem ꝑsonali ictõe peciũe

Expanded text:
libellos agente Papiniano creditorem a debitore pignus emere posse, quia in dominio manet debitoris. Si aliena res pignori data fuerit et creditor eam vendiliberet d
Abbreviated transcription (Latin):
qui postã subeotem pignore con¬
rraxit. offerente pecunie quam
fidenissor dependit. cũ usurs me¬
du tp̃is facultas erit. Nam liuius¬
modi uenditõ m̃i ferẽndi pigͣtis
cã. necessirate iuiris fieri solet.
iure ꝯuentionis uendid̾it. scc̃o ẽ¬
ditori nõ suꝑ ẽẽ uuis offerende in
recune ꝯuenit. Si tñ debitor nõ
int̃ueniente c̃onore. pignus uen¬
did̾it. eusq. p̃tiũ pͥori c̾ditori soliũt.
rem dem̃iniis eiꝰ ꝑuenit. qiusure¬

Expanded text:
qui postea sub eodem pignore contraxit, offerendae pecuniae, quam fideiussor dependit, cum usuris medii temporis facultas erit: nam huiusmodi uenditio transferendi pignoris causa necessitate iuris fieri solet. iure conuentionis uendidit, secundo creditori non superesse ius offe‹r›endae pecuniae conuenit. Si tamen debitor non interueniente creditore pignus uendiderit eiusque pretium priori creditori soluerit, rem de
Abbreviated transcription (Latin):
Quuł .i. Quesitum est sic̾onor ab
emptoie pignõis p̃ciũ suate nõ po¬
tuns. an debitor lib̾atus eẽt pntaui
Si nulla culpa imputari c̃ditoripꝰsit.
manere debitorẽ obligatũ. qun ex
necessitare facti uenditõ nõ lib̾it c̾oi¬
porem debitorẽ nni pecimia ꝑcepta.¬

Expanded text:
. Quaesitum est, si creditor ab emptore pignoris pretium seruare non potuisset, an debitor liberatus esset. putaui, si nulla culpa imputari creditori possit, manere debitorem obligatum, quia ex necessitate facta uenditio non liberat debitorem nisi pecunia
Abbreviated transcription (Latin):
ẜmone ticite excipiunt. ñ em̃ puillã
ipami n ꝑ medias uineasirs. auagẽ
uite facere possit minoreẜuiẽns fũ
nec amplĩ mitande eiꝰ potestatẽhñt si¬
aiti sabmo ds uitebatur qui argom̃nto

Expanded text:
mone tacite excipiuntur. non enim per uillam ipsam nec per medias uineas ire agere partem facere possit minore seruientis nec amplius mutandae eius potestatem haberet: sicuti Sabino
Abbreviated transcription (Latin):
c̾tam qũatitatẽ pat donauit. ita ut
hanc ꝓfilia daret. nõ cẽ dotẽ ꝓfecti¬
ea ꝯontoẽ uxor marito det. ut a fiũa
genero indotẽ daret/ nec uid̾i uxorẽ
marito donasse. rectissime ergo ait.
nt nõ sit iñt̃oicta donatio uire cuui¬
li. None adhoc dedit ut ip̃e hãt.S ut
genero ꝓfilia expentat denꝙ si nõ¬
istam aduenticiã. iułait aita ĩtim̃.¬

Expanded text:
ertam quantitatem patri donauerit ita, ut hanc pro filia daret, non esse dotem profectiea condicione uxor marito det, ut pro filia genero in dotem daret, nec uideri uxorem marito donasse rectissime ergo ait, ut non sit interdicta donatio iure civili: non enim ad hoc dedit, ut ipse habeat, sed ut genero istam aduenticiam Iulianus ait: et
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃ .ł. Profecticia dos est q̃ apatre
uł aparente ꝓfecta est de bõis uł
tãc̾to euis. siue gͥ parent eiꝰ dedit do¬
tem. siue ꝓtimnor eiꝰ siue uissit. aliũ
dare. siue cũ quis dediss negm̃ eius

Expanded text:
. Profecticia dos est, quae a patre uel parente profecta est de bonis uel facto eius. Siue igitur parens dedit dotem siue procurator eius siue iussit alium dare siue, cum quis dedisset negotium eius
Abbreviated transcription (Latin):
hãc qq ꝓfectitiã ẽẽ uidet᷑. ¶ Si pat
repudiau̾it it̃ditatẽ dotis ꝯstituen¬
te cã. forte qd̾ maritus erit substi¬
nitus. at qui potuit ab intestato
hr̃ditatẽ uendicare. dotem ꝓfectici¬
am nõ eẽ. iuł ait. S ⁊ si legatum
Inhoc repudi auerit pat̾ut ap̃ cene¬
pat̃ s nõ ad quisut. ¶ Sĩ pat nõ
qĩ pat̃ s alio dotẽ. ꝓmittẽte fideius¬
sit. ci qr fidenssor solin̾t. nemit ait
nõ eẽ ꝓfecticiam dotẽ. qu̾aun pat̃
ẜuare areo id qd̃ soluit nõ possit.¬
s si pĩt dotẽ ꝓmiserit ⁊ sideiussorẽ
uł reũ ꝓse dedit ego puro ꝓfectici¬
am ẽẽ dotem sufficit enĩ qd̾ pat᷑ sit
obliganis. siue reo siue frdenissori.¬
difilius. f. mũtuatus c̾oitorem
ip̃e accepit qdeoit uid̾i dotẽ ab auo
ꝓfectam nerat᷑ ait. ħactenꝰ quatenꝰ
ainis eẽt dotaturus neptem suã

Expanded text:
.Si pater repudiauerit hereditatem dotis constituendae causa forte quod maritus erat substitutus aut qui potuit ab intestato hereditatem uindicare, dotem profecticiam non esse Iulianus ait. sed et si legatum in hoc repudiauerit pater, ut apud genepater, sed non adquisiuit.Si pater non quasi pater, sed alio dotem promittente fideiussit et quasi fideiussor soluerit, Neratius ait non esse profecticiam dotem, quamuis pater seruare a reo id quod soluit non possit.Sed si pater dotem promisit et fideiussorem uel reum pro se dedit, ego puto profecticiam esse dotem: sufficit enim, quod pater sit obligatus siue reo siue fideiussori.Si filius familias mutuatus creditorem ipse accepit et dedit, uideri dotem ab auo profectam Neratius ait hactenus, quatenus auus esset dotaturus neptem suam:
Abbreviated transcription (Latin):
p̃toris noq ꝑ actorem stetisse eãdẽ
redpiũt dubitatõnẽ ⁊ põp oubntat.
tudine inpeditꝰ. aut ui aut tẽpesta¬
te pentor nõ uenit. ip̃i n̾oce̾ pop̃ scͥ¬
bit. ¶Ꝙ adicit᷑ur eamq pecumiã
cũ ꝯstituebatur debitam fuisse.
int̃ p̃tatõne plemiorẽ exig̃. Nam pͥ¬
teneri debere. lic⁊ pꝰ ꝯstitutũ dies tp̃a¬
lis aciõĩs exiẽrit. Quare qsi pꝰ ip̃s
io tp̃s quo nõ tenebat. ¶bene est
aũt lnc subiũgere utm penã ꝯtine¬
at hec attio fcã. an rei ꝑsecutõñe.
⁊ mag̃ est ut q̃ marcellus putat. ut
reiͦ sit ꝑsocntõ. ¶Uet̾ fuit dubita¬
tio. anqui hac actõne eg̃ sortis obli¬
gatõnem ꝯsumat. ⁊ tutiꝰ est dicere
solutõne potiꝰ exhac actõe facta li¬
b̾atõnẽ ꝯtingere.nõ litis ꝯͣtẽstarõe.

Expanded text:
praetoris 'neque per actorem stetisse' eandem recipiunt dubitationem. et Pomponius dubitat, tudine impeditus aut ui aut tempestate petitor non uenit, ipsi nocere Pomponius scribit.Quod adicitur: 'eamque pecuniam cum constituebatur debitam fuisse', interpretationem pleniorem exigit. nam prteneri debere, licet post constitutum dies temporalis actionis exierit. quare et si post tempus id tempus quo non tenebatur.E re autem est hic subiungere, utrum poenam contineat haec actio an rei persecutionem: et magis est, ut etiam Marcellus putat, ut rei sit persecutio.Vetus fuit dubitatio, an qui hac actione egit sortis obligationem consumat. et tutius est dicere solutione potius ex hac actione facta liberationem contingere, non litis contestatione
Abbreviated transcription (Latin):
fid̃i ꝯmius ariꝰ accipiat ꝙ dec̾tum
ita accipi oporter si ante iudicis
snãm mora ñ int̃uenit. tã ⁊ si nõ
facile euenire possit. ut mora ñ
p̃cetente ꝑueniatur. adiudicem.
S pura legis falcidie roẽm int̃ue¬
nisse. Ceterũ si añ qũã adiudicem
ꝑuenirenirꝰ in mora heres fui̾t:
ex m̃ fructũ pr̃andoꝵ nec̃itate est¬

Expanded text:
sarius accipiat. quod decretum ita accipi oportet, si ante iudicis sententiam mora non interuenit: tametsi non facile euenire possit, ut mora non praecedente perueniatur ad iudicem: sed puta legis Falcidiae rationem interuenisse. ceterum si ante, quam ad iudicem perueniretur, in mora heres fuit, exinde fructuum praestandorum necessitate
Abbreviated transcription (Latin):
rei ꝓmittẽdi siue ẽffectũ ꝑrraditõ¬
ñe dñii tñs ferendi ꝯtinet. partus
nõ ꝯtinetur ¶Uetum si emptor a
uẽditore nouãdi aĩo. ita stipulatꝰ
est. factũ tradendi stipulat᷑ intelligͥ.
qr nõ est uerisĩnule plus uẽdno¬
rem ꝓmisisse. quã iuditõ empti
pr̃are ꝯpelleretur. S tñ ꝓp̃t illa
u̾ba uatuãꝙ possoẽm tradi. põt
dici partus quoꝙ rcẽm ꝯmitti
inc̾ri ꝯditõe stipulatoẽ ⁊ enĩ an¬
cilla tradita partum pꝰa eonmi
inbonis sins reus stipulandi hr̃e
tionẽ. añ ĩ tpositũ stipulatõnẽ partꝰ

Expanded text:
romittendi siue effectum per traditionem dominii transferendi continent, partus non continetur: uerum si emptor a uenditore nouandi animo ita stipulatus est, factum tradendi stipulatus intellegitur, quia non est uerisimile plus uenditorem promississe, quam iudicio empti praestare compelleretur. sed tamen propter illa uerba 'uacuamque possessionem tradi' potest dici partus quoque rationem committi incerti stipulatione: etenim ancilla tradita partum postea editum in bonis suis reus stipulandi habere tionem ante interpositam
Abbreviated transcription (Latin):
mantiũ ẜuitutẽ quidẽ eũ uẽdicare
ñ poũe uerum usũfiuctũ uẽdicatuꝵ¬
ac agtõ ꝑ hoc uicinũ siñ patiatur eũ
ire ⁊ age teneri ei q̃i nõ patiãt uti fnu.¬
¶Usus fructꝰ legatus adminiculis e¬
get sine quib uti ftui quis nõ põt.⁊
iõ siusus fruct᷑ logẽt necesse est m̃ ut
soquat eũ. ioit᷑. snsꝙ. adeout siquis usũ
fructũ loci leget ita ne hĩs coga̾t uiã
p̃stare mutilit᷑ hoc ad̃iectũ uideatur.
¶Item siusustuctu legato it̃ adẽp̃tus
at. inutilis est atep̃tio. quia semꝑ ꝑie
tur fructuario legato eiusufructu.¬
op̃ .ł .x. dubitat. Rec̾te putat put
usus fructus ꝑceptĩo esiterat hoc ei
p̃standuis. an ⁊ alias utilitates q⁊ siu¬
tutes ei heres p̃stare debeat. pura lu

Expanded text:
um uindicare non posse, uerum usum fructum uindicaturum ac per hoc uicinum, si non patiatur eum ire et agere, teneri ei, quasi non patiatur uti frui.Usus fructus legatus adminiculis eget, sine quibus uti frui quis non potest: et ideo si usus fructus legetur, necesse est tamen ut sequatur eum aditus, usque adeo, ut, si quis usum fructum loci leget ita, ne heres cogatur uiam praestare, inutiliter hoc adiectum uideatur: item si usu fructu legato iter ademptum sit, inutilis est ademptio, quia semper se uia debeatur fructuario legato ei usu fructuo quinto dubitat: et recte putat, prout usus fructus perceptio desiderat, hoc ei praestandum.Sed an et alias utilitates et seruitutes ei heres praestare debeat, puta lu
Abbreviated transcription (Latin):
ictiss aut edifitiũ demolit᷑ eẽt. aut
iliquo modo tet̾ĩorem usũftuctũ
fociss aut ẜuitutes inponẽdo aut
uicinor p̃dia libando. adiudicic te¬
ligione ꝑtinet. ut inpitiat quił añ
iuditiũ acceptũ fũdꝰ fui̾t. ut usuftuc¬
tuario hoc qd̾ int̾ est abeo ẜuẽt.¬

Expanded text:
set aut aedificium demolitus esset aut aliquo modo deteriorem usum fructum fecisset aut seruitutes imponendo aut uicinorum praedia liberando, ad iudicis religionem pertinet, ut inspiciat, qualis ante iudicium acceptum fundus fuerit, ut usufructuario hoc quod interest ab eo se
Abbreviated transcription (Latin):
Sinttꝰ detracto usufructu legit᷑
ẽ titiõ ⁊ eidem fũdi usus fructꝰ sempto¬
ꝗuo subꝯditõe dixi interĩ cũ ꝓͥetate
usũfructũ eẽ. licet plac̾e̾it cũ detracto
usuftuctu fundꝰ legitur. ap̃hĩdera u¬
sũttuctũ eẽ qr pat̃ familias cũ decc̃to¬

Expanded text:
Fundus detracto usu fructu legatus est Titio et eiusdem fundi usus fructus Sempronio sub condicione: dixi interim cum proprietate usum fructum esse, licet placeat, cum detracto usu fructu fundus legatur, apud heredem usum fructum esse: quia pater familias cum de
Abbreviated transcription (Latin):
ñ intellig̃aur petut uus fructus.
De usufrũctu earũ reꝵ q̃ usu
ꝯsum ũtur uł minuunt.¬
ꝯstaret. usus fructꝰ legari possit. qͦ sẽãt᷑
ꝯsutto inductũ uidetur. ut eaꝵ reꝵ que
usli tollunt uł minuunt poisit usus
fructus legari.

Expanded text:
non intellegatur, perit usus fructus. DE USU FRUCTU EARUM RERUM, QUAE USU CONSUMUNTUR UEL MINUUNTconstaret, usus fructus legari possit: quo senatus consulto inductum uidetur, ut earum rerum, quae usu tolluntur uel minuuntur, possit usus fructus legari.
Abbreviated transcription (Latin):
uiris mãsish ita iduerũ puto. Siflu
mutato. iñ manare ceꝑit. amitti
fructũ extimo cũis locus aluei pu¬
ulicus eẽ ceꝑit. neq inp̾stim̃istatũ
beo eo nec sisũma t̾ra sublata exfũ¬
tomeo q aliare gesta eẽt. io cuto me¬
ũ solĩ eẽ desmit ñ mag̃quã stertora¬
to agro.

Expanded text:
uris mansisset. ita id uerum puto, si flumutato inde manare coeperit, amitti usum fructum existimo, cum is locus aluei publicus esse coeperit, neque in pristinum statum beo. Nec si summa terra sublata ex fundo meo et alia regesta esset, idcirco meum solum esse desinit, non magis quam stercorato agro.
Abbreviated transcription (Latin):
noui oꝑis mitiationẽ ⁊ adstipulati¬
ones int̃ponẽtas uł uti legaitor dãp¬
ni infecti iudicatũ solui quãuis ser¬
uo p̾otius cuutatis caueri tebeat.
S cisi uiꝰ c̾tori cantũ fiñt utilis actio
ad mimstratori rerũ cuitatis dabi¬
magnã ut̾ilitas absentium u̾satur.
ne indefensi reꝵ possessione. aut ue¬
ditionẽ patintur uł pignoris distr¬
actionẽ uł pene ꝯmittende accõnẽ
uł iniuria rẽ suã amittant.

Expanded text:
noui nuntiationem et ad stipulationes interponendas, ueluti legatorum, damni infecti, iudicatum solui, quamuis seruo potius ciuitatis caueri debeat: sed et si actori cautum fuerit, utilis actio administratori rerum ciuitatis dabimagna utilitas absentium uersatur, ne indefensi rerum possessionem aut uenditionem patiantur uel pignoris distractionem uel poenae committendae actionem, uel in
Abbreviated transcription (Latin):
mine actõnẽ. Itaq eo casu ultro c̾it᷑¬
que nascitur actõ q̃ ippelłatur negõꝵ
gestoꝵ. Et sane sicut equũ est ip̃m
actus sui ron̾e reddere ⁊ eo nõe ꝯtẽp¬
nari. quicꝗo uł nõ ut oportuit gessit

Expanded text:
mine actionem: itaque eo casu ultro citroque nascitur actio, quae appellatur negotiorum gestorum. et sane sicut aequum est ipsum actus sui rationem reddere et eo nomine condemnari, quidquid vel non ut oportuit gessit
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ. Ꝙa nõ possit uit̾i d̾ ea req̃ ad huc
incontrou̾siam ñ sit decreto tatã
ꝑsecutionẽ.S hodie hec oĩa ꝑsin¬
decreto decuriomĩi ꝓhibit̾ sit. an ex¬
⁊ ceptõ ei noceat. ⁊puto sic ħ accipien¬
dũut ei ꝑmissa uiteatur. cui. ꝑmis¬
tadurat. ¶Actor umiu̾sitats si agat¬

Expanded text:
possit videri de ea re, quae adhuc in controversia non sit, decreto datam persecutionem. sed hodie haec omnia per syndecreto decurionum prohibitus sit, an exceptio ei noceat? et puto sic hoc accipiendum, ut ei permissa videatur, cui et permissa durat. Actor uni
Abbreviated transcription (Latin):
lỹ .ł. Sicut nͣmicipũ nõe ictõẽ
p̃tor dedit. ita adu̾sus eos iustissime
ẽẽ dicendũ putauit. S ⁊ legato qui
ĩ negotiũ pubilicũ sũpt̾u fecit. puto
dantam actõnẽ inmimicipes. ¶ Si
quid inuu̾sitati tebetm. singulis ñ
debetur. n ꝗd̾ debet imiu̾sitas. singłi
debent. ¶ Indecurionib uł aliis n¬
ãꝑs mãeat uł õs ĩmutati fit. s sumi

Expanded text:
 Sicut municipum nomine actionem praetor dedit, ita et adversus eos iustissime edicendum putavit. sed et legato, qui in negotium publicum sumptum fecit, puto dandam actionem in municipes. Si quid universitati debetur, singulis non debetur: nec quod debet universitas singuli debent. In decurionibus vel aliis unpars maneat vel omnes immutati sint. sed si
Abbreviated transcription (Latin):
um est mãdatũ posse ita ꝯfistere
ut mͥ cetĩs partib recẽptis q̃ tuã
partẽ pr̃are debers ¶ħ siquid̾ certo
p̃tio em̃das eas mandau̾im. q̃ti¬
cũq alioꝵ partes redem̃is. sic qtia
pars coairtabitur. ut ñ habũdet mã¬
dati qͣtitas inqͣ ã tibi em̃d̾ tot̃ mã¬
tiaui. ¶ Sinañt nullo c̾to p̃tõ
ꝯstituto. em̃etili mãdau̾im. tuq

Expanded text:
ita consistere, ut mihi ceteris partibus redemptis etiam tuam partem praestare debeas. sed si quidem certo pretio emendas eas mandauerim, quanticumque aliorum parte‹s› redemeris, sic et tua pars coartabitur, ut non abundet mandati quantitatem, in quam tibi emendum totum mandaui: sin autem nullo certo pretio constitut
Abbreviated transcription (Latin):
batũr. ¶ Siuxõre hñte instituta fũ¬
dus dotaus fuĩt leg̾atus. siquid̃ deduc¬
tis legatis mulierquãtitatẽ dotic in
hr̃ditate habitura est. ualet legatũ.
exeo ueñdicari possit. simodo aliqua
pars ad dotem supplendam de sit. id
dũ taxit exẽo remanere ap̃ mulierẽ
ait. qd̾ qu̾atit᷑ati dotis de est.
nii .ł. Sĩ nupt̾a titio uolintate
eiꝰ fudum dotis noĩe meuo ĩdiõit.
dos eiꝰ ꝯditionis eiͣt cuiꝰ eẽt. Si ip̃i ntio
fundum tradidisset. ¶Si mulien̾no¬
mine ꝗs fundũ indotẽ ded̾it dotalis
fimdus erit. ꝓp̃t uxorẽ enuĩ uidetut is sũ¬
dus aomaritũ ꝑuenisse. ¶ Si fitidũ
ilienũ mulieri debeat maritꝰ eũque
mulier ei dotis noĩe ꝓmiẜit impen¬
denti erit. qic fiet dotalis cũ iocum ꝑ¬
uenit. ¶Sifimoum sbi legatũ doti̾
cã mulier repudiau̾it uł q̃ substituto
iuro omisĩt hr̃ditatẽ. uł legatũ erit
fundus doraus.
onẽ retinuit. pꝰ utt̃as aduxotẽ emis¬

Expanded text:
batur.Si uxore herede instituta fundus dotalis fuerit legatus, si quidem deductis legatis mulier quantitatem dotis in hereditatem habitura est, ualet legatum, ex eo uindicari possit, si modo aliqua pars ad dotem supplendam desit, id dumtaxat ex eo remanere apud mulierem ait, quod quantitati dotis deest.a Titio uoluntate eius fundum dotis nomine Maeuio tradit, dos eius condicionis erit, cuius esset, si ipsi Titio fundum tradidisset. Si mulieris nomine quis fundum in dotem dederit, dotalis fundus erit: propter uxorem enim uidetur is fundus ad maritum peruenisse. Si fundum alienum mulieri debeat maritus eumque mulier ei dotis nomine promiserit, in pendenti erit et tunc fiet dotalis, cum ad eum peruenerit. Si fundum legatum sibi dotis causa mulier repudiauerit uel etiam substituto uiro omiserit hereditatem uel legatum, erit fundus dotalis.onem retinuit post litteras ad uxorem emis
Abbreviated transcription (Latin):
bat bona fide longi tp̃is possõe po¬
terat ilbi querere. muuer ut suum¬
⁊ suo manto dedit in dotẽ eũ ꝙ pet̾ẽ
neglexit. uir cũ id facere poisit rem
ꝑiculi sui fecit. Nmilicet lex uilia
que uetit fundũ dotalẽ. ilienan ꝑti¬
neat ⁊̃. ãdhuiꝰ mõi acquisitõem nõ m̃¬

Expanded text:
bat bona fide longi temporis possessione poterat sibi quaerere, mulier ut suum marito dedit in dotem eumque petere neglexerit uir, cum id facere posset, rem periculi sui fecit: nam licet lex Iulia, quae uetat fundum dotalem alienari, pertineat etiam ad huiusmodi adquisitionem, non
Abbreviated transcription (Latin):
S fas nõ esti eas dõatos ratas ẽe. ne
tñ seuerꝰ ĩ lib̾ta paulim ponti icãtois ct̃
statun. qi ñ eaͣt affectõĩ uxois hãita s mag̃
ꝯtubine ¶ Ꝙ ĩeiꝰdem potestate sũt
ꝓhibentur sibi donare ut puta tr̃
ubum̃ potestatis nõ solum. idlib̾os
ut hu quoq qui iliquo iuꝑe subiec¬
ti sũt . manito donare nõ põssint. se¬
condũ hoc. si mat̾ filio qui ĩpatric
iiingnus ł qui ius aliꝰ potestati
mariti subiectus. decastrẽsi peculio
nare. q⁊ his qui est in socen ppotestnte

Expanded text:
sed fas non est eas donationes ratas esse, ne atoris contra statuit, quia non erat affectione uxoris habita, sed magis concubinae.Qui in eiusdem potestate sunt, prohibentur sibi donare, ut puta frater rbum potestatis non solum ad liberos subiecti sunt marito, donare non possint.Secundum haec si mater filio, qui in patris riuignus uel quiuis alius potestat‹i› mariti subiectus de castrensi suo pecunare etiam is, qui est in soceri potestate