comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et non erubescebant nichil enim¬
putabant uelandum quia nichil
sonserant refrenandũ sic ⁊ nos ñ
erubescimus si quis uideat caput¬
dinatus eoꝵ motus. hinc ⁊ pueri

Expanded text:
 nec erubescebant . Nihil putabant velandum, quia nihil senserant refrenandum, sicut non erubescimus, si quis viderit madinatus enim motus
Abbreviated transcription (Latin):
se oꝑatur. Igitur nullatenus am¬
bigendo putamus atfectus bonos
⁊ scd̃m iusticiam ordinatos. nat᷑e᷑
illius prima sua origine ĩsertos.
ꝑ quos ad bonitatem ⁊ iusticiã
exequendam naturali appetitu
est ⁊ instructa. De illis autem
uirtutib que uoluntate bona ex
amore diuino mota ꝑficiũ tur nͥ

Expanded text:
s habuerit, nullatenus ambigendo putamus affectus bonos et secundum justitiam ordinatos naturae illius a prima sua origine insertos per quos ad bonitatem et justitiam exsequendam naturali appetitu est et instructa. De illis autem virtutibus quae voluntate bona ex amore divino mota perficiuntur, nihil
Abbreviated transcription (Latin):
x̾it d̾s. an ip̃a ratio ꝯmemorata ẽ
que in u̾bo dei principałr erat. ut
sic femina fieret. quam ratõem
suscipiebat etiam tunc scriptura
cum dic̾e̾t. dixit d̾s̃ fiat: an forte
me d̾s dñs: an aliqua de hac re ip̃i
corporalem creaturam uox ipsa so¬

Expanded text:
xerit Deus; an ipsa ratio commemorata est, quae in Verbo Dei principaliter erat, ut sic femina fieret: quam rationem suscipiebat etiam tunc Scriptura cum diceret, Et dixit Deus, Fiat  in me Dominus Deus; an aliqua de hac re ipsi corporalem creaturam vox ipsa so
Abbreviated transcription (Latin):
Eus gͥ om̃ipotens bĩtudo nec
augeri potest õĩno quia perfcã est
nec minui quia et̾na est: sola cari¬
tate nulla necessitate rõnalem spi¬
ritũ creauit. ut eum illius boni qd̃
ip̃e erat et quo ip̃e beatus erat par¬
indumentis. ⁊ t̾renis mansionib
copłans luteã mat̾iam fecit ad
uite sensum uegetare. aut sciret
homo quia si potuit deus tam du
parem naturã corꝑis et aĩe ad unã
confed̾atõem atq amicitiã coniũ¬
g̾e: neqͣꝙͣ ⁊ impossibile futursĩ ẽ¬
rõnas creature humilitatẽ licet lõ¬
ge inferiorẽ ad sue gr̃e participa¬
tionẽ sublimare. Rursum si ẽ tãti

Expanded text:
eus omnipotens cujus beatitudo nec augeri potest omnino, quoniam perfecta est, nec minui, quoniam aeterna est, sola charitate, nulla sui necessitate, rationalem Spiritum creavit, ut eum illius boni quod ipse erat, et quo ipse beatus erat, parindumentis et terrenis mansionibus copulavit; luteamque materiam fecit ad vitae sensum vegetare, ut sciret homo quia, si pparem naturam corporis et animae ad unam foederationem atque amicitiam conjungere, nequaquam ei impossibile futurum, rationalis creaturae humilitatem licet longe inferiorem ad suae gloriae participationem sublimare. Rursus si tantum
Abbreviated transcription (Latin):
que cum hõie ⁊ propter hominẽ
fcã erant. perfcãm cognitõem ho¬
minem accepisse nũlli dubiũ esse
debet: qnͣtum uidelicet ad anime
eruditionẽ siue ad corporalis usus
necessitatẽ ꝑtin̾e uidebatur. Que
illo regenda ⁊ disponenda erant.
Et idcuro hoꝵ om̃iũ deus illi et
scientiã tribuit:⁊ ꝑuidentiã reli¬
da excellentiõrẽ ⁊ hũndantiorẽ
in celestib cognitionẽ hr̃e debius.¬

Expanded text:
quae cum homine et propter hominem factae erant, perfectam cognitionem hominem accepisse nulli dubium esse debet, quantum videlicet sive ad animae eruditionem, sive ad corporalis usus necessitudinem pertinere videbatur. Nam illo regenda et disponenda erant, et idcirco horum omnium Deus illi et scientiam tribuit et providentiam relida excellentiorem et abundantiorem in coelestibus cognitionem habere debu
Abbreviated transcription (Latin):
tenuissimo: respondit arbor. Inuicte bel¬
lis alexander: ut ꝯsuluisti u̾nus eris¬
respondit. Alexande iam plenũ finem
etatis habes: s sequẽti anno mense mi¬
io in babilone morietis: et a quo mini¬
suꝑfuerat. et cult̾ eburneus. Nam ere
ot ferro ⁊ plumbo ⁊ argento egent. auto
habundant. opobalsamo uescuntur. et¬
thure candentem riuo puro ex uicine
monte potant aquam hominis acculi¬
tes ⁊ quiescentes sine ullis ceruitali¬
b stratis q tm̃ pellib ferarum. Hoc
amictu ⁊ uictu contenti: uiuũt ãnis¬
fata uitabis. Michi quoq tres sormes

Expanded text:
tenuissimo arbor respondit: “Invicte bellis Alexander, ut consuluisti, unus erirespondit: “Alexander” inquit “plenam iam aetatis finem habes. Sed sequente anno mense nono Babilonia morieris: a quo minisuperfuerat et culter eburneus. Nam aere et ferro et plumbo et argento egent, auro abundant. Opobalsamo et ture vescuntur cadenteque rivo puram ex vicino monte potant aquam homines, accubantes et quiescentes sine ullis cervicalibus stratisque, tantum pellibus ferarum. His amictfata mutabis mihique tres
Abbreviated transcription (Latin):
Asya ad mediam: fontem orientis h̾t.
in occea no eo: hostia fluminis gãgis.
pit. Ad dext̾am ħ̾t timani montis uͥ
caucasus deficit: promontoriũ sa ma¬
ra cui ad aquilonẽ subiacent hostia
fluminis orfhotogorte. Ex quo occeanꝰ
syricus appellatur. In hiis finib india
est que h ad occidentẽ flumẽ yndũ.
qd̾ rubro mari accĩgitura septẽtrio¬

Expanded text:
ASIA ad mediam frontem orientis habet in oceano Eoo ostia fluminis Gangis, pit; a dextra habet Imaui montis — ubi Caucasus deficit — promunturium Samarae, cui ad aquilonem subiacent ostia fluminis Ottorogorrae, ex quo oceanus Sericus appellatur. In his finibus INDIA est, quae habet ab occidente flumen Indum, quod Rubro mari accipitur, a septentrio
Abbreviated transcription (Latin):
on adurunt. s dissipant. Que hu¬
nũda nõ adurunt: s infuscant.
Tertiũ est ꝙ clarum uocant miri
fice nature: quo dolia exhauriun¬
tur intactis oꝑimentis. nulloq ali¬
O uestigio relicto. Sacculis in am¬

Expanded text:
t, sed dissipant; quae umida, non urunt, sed infuscant. tertium est quod clarum vocant, mirificae maxime naturae, quo dolia exhauriuntur intactis operimentis nulloque alio vestigio relicto, aurum et a
Abbreviated transcription (Latin):
est et flãmeum: cui ꝑ angustis¬
simum fuga est. ob sinceram ac
puram flãme tenuitatẽ. Qd̾ dissi¬
pat ꝯglobatum est: ⁊ h̾t admix
huiũs late sꝑsa uis rumpit icta
ant. Nullum quidẽm sĩne igne

Expanded text:
est et flammeum, oui per angustissimum fuga est ob sinceram et puram flammae tenuitatem. Quod dissipat conglobatum est et habet admixthuius late sparsa uis rumpit icta,ant. Nullum quidem sine igne
Abbreviated transcription (Latin):
Nam cum ꝑcella uenti uehementis¬
simi nubib se repente ĩm̾serite tut¬
bine inualescente exitum querente
tu pͥscindit. Ac su cum horrendo fti¬
gore. defertur ad aures. Qd̃ mirati

Expanded text:
a cum procella vehementissimi venti nubibus se repente immiserit, turbine invalescente exitumque quaerente, no praescindit, ac sic cum horrendo fragore defertur ad aures. Quod mirari
Abbreviated transcription (Latin):
o illa ꝑuenit huc ⁊ illuc unda un¬
pellitur. fit q tempestas. Qd̃ uero
a fundo maris tempestas incipit̃:
agitante ᷤᷤ ante tempestatẽ uidemꝰ.
ut enim ait plimiꝰ. sunt nature dor¬
sumũ ascendunt: Qd̾ uidentes nau¬
te exꝑimento certi ⁊ si delfica ĩcern.
tempestatem futuram p̾dicunt.
ꝑ spissitudinẽ siram huc ⁊ illus¬
ad suꝑiora ꝑuen̾it: huc ⁊ illuc ex¬
eius habilitate illum impellit. fi¬
unt q tonitrua et fulmina. In hye¬
me u̾o et in u̾e et si spissus sit: nõ
est cñ tantus calor. ꝙ spissus fumꝰ
et pluuias gignit. In estare autem
cuius est maximꝰ feruor. usq ad¬
sumũ eleuatur. fit q ꝑtiũ aeris di¬
a ꝯtingunt. In autumpno u̾o qui fꝰ¬
gidus est ⁊ siccus. neq humor ẽ qui
eleuetur: neq calor qui eleuet.

Expanded text:
illa pervenerit, huc et illuc undae impelluntur fitque tempestas. Quod vero a fundo tempestas maris incipiat, eagitantes ante tempestatem videmus, ut enim ait Plinius: "Naturae sunt dorsummum ascendunt. Quod videntes nautae experimento certi, etsi de physica incerti tempestatem futuram praedicunt, uc vel illuad summum pervenit, huc et illuc ex labilitate eum impellit, fiuntque tonitrua et fulmina. In hieme vero, etsi aer spissus sit, non est tamen tantus calor, quod spissus fumuset pluvias gignit. In aestate, cujus est maximus fervor quo elevatur, fitque partium aeris diua et fulmina. In autumno vero, quia frigidus et siccus, neque humor est qui elevetur, neque calor qui elevet.
Abbreviated transcription (Latin):
gris ⁊ illesis conflatur argentum
Manete uagina: gladius ip̃e lique¬
scit: et inuiolato ligno. tirca pila fer¬
rum om̃e distillat. Fracto quoq do¬
lio uinũ stat: nec ultra triduũ rigor
Auca adhuc adiciam: .lxiii.¬
liexat. Ualentiõra quia resistunt ue¬
hementius dissipat: cedentia non¬
nũꝙͣ sine in uitia transit. Cum lapi¬
de ferroq et durissimis quibq cõ¬
fligit: qr uiam ꝑ illa necesse est im¬
ctum hoiẽm non semꝑ extinguit:
cet̾a u̾o aiãntia semꝑ. hunc honorẽ
hõi natura tribuente. Seneca uͥ d̾.¬
um. Fulguratio oftenit ignem. ful¬
minatõ emittit illa ut ita dicã ꝯmi¬
natio est: conatio sine ictu. Int̾ õs¬

Expanded text:
gris et illaesis conflatur argentum; manente uagina gladius ipse liquescit, et inuiolato ligno circa pila ferrum omne destillat; stat fracto dolio uinum nec ultra triduum ille auca adhuc adiciam ad enarruexat. Valentiora, quia resistunt, uehementius dissipat; cedentia nonnumquam sine iniuria transit: cum lapide ferroque et durissimis quibusque confligit, quia uiam necesse est ctum hominem non semper extinguit, cetera vero animantia semper, hunc honorem homini natura tribuente. DE ARCU CELur. Fulguratio ostendit ignem, fulminatio emittit. Illa, ut ita dicam, comminatio est et conatio sine ictu; ista
Abbreviated transcription (Latin):
dum densato in guctaᷤ s gelu
p̾ripiente formatur: que alto ma¬
annũ seruari possunt sub t̾ra palle¬
is cooꝑte. In oriente quidem seruãt᷑
ad miscendũ uinum estate calida.
uł ad aetem inftigidandũ cirta ĩfir¬
mos. Infrigidat enim ualde. Et no¬
tandum ꝙ membra fricata niue et¬
si ad horam quasi frigus intoletabi
homine. accidentali frigori reluctat᷑¬

Expanded text:
dum densato in guttas, sed gelu praeripiente, formatur, quae in alto maannum servari possunt sub terra paleis cooperte. In oriente quidem servantur ad miscendum vinum estate calida, vel ad aerem infrigidandum circa infirmos: infrigidant enim valde. Et notandum, quod membra fricata nive, etsi ad horam quasi frigus intolerabilhomine accidentali frigori reluctat
Abbreviated transcription (Latin):
b descendit. Nũ .ii. guitule in ma¬
iores guitas coeunt aeris amplius
natura non ferente ad t̾ras dila¬
buntur. In orientis ꝑtib raro pluit:
s ibidem supra modum inundat
pluuia cum uen̾it. Tantius enim
ibi calor est ꝑ estum solis: ut pau¬
citas humoꝵ ascendentium de terra
ꝑuenire non possit ad rogionem ꝓͥm¬
bris sole medio qui panlatim ascen¬
dentes eos desiccat. Rorem u̾o gros¬
sum et frugib efficatẽ: ibidem esse
diligens uineaꝵ fossor atfirmo: nul¬
lam pluuiam ẽẽ tam magnam. que
intra pͥmam trustam ꝯsumitur

Expanded text:
bus descendit, dum enim guttule in maiores guttas coeunt, aeris amplius natura non ferente, ad terras dilabuntur. In orientis partibus raro pluit, sed ibidem supra modum inundat pluvia cum venerit. Tantus enim ibi calor est per estum solis, ut paucitas humorum ascendentium de terra pervenire possit ad regionem imbris, sole medio qui paulatim ascendentes eos desiccat. Rorem vero crassum et frugibus efficacem ibidem esse diligens fossor affirmo nullam pluuiam esse tam magnam, quae intra primam crustam consumitur
Abbreviated transcription (Latin):
aũt ad aures tardius ꝑuenit ad ĩstar¬
securis arborẽ ꝓcul cedentis: cuius
quidem ante c̾ernis ictum. ꝙͣ ad au¬
⁊ fulmen: est ictus celestis iaculi a
feriendo dicti. Fulgore enim ferire ẽ.
Fulmina autem collisa nubila fa¬
cium. Nam om̃iũ reꝵ collisio. ignẽ
creat: ut ili lapidib cernimus. ul¬

Expanded text:
um autem ad aures tardius pervenit. securis arborem procul caedentis, cujus quidem ante cernis ictum quam ad aut fulmen, ictus coelestis jaculi, a feriendo dicti; fulgere enim ferire est, ac percutere. Fulmina autem collisa nubila faciunt; nam omnium rerum collisio ignem creat, ut in lapidibus cernimus, v
Abbreviated transcription (Latin):
uidentes apłi ꝙ ad gentes in posterũ
ẽẽnt tnͣsituri ꝓuidentes q fidelibus qͥ
erant in ihersm remansuri ordinaue¬
runt iacobum alphei ep̃m ihosolimo¬
rum. Et imposuerunt ei manus: pe¬
trus iacobus ⁊ iohannes. Ideo non a
pauciorib qm trib ep̃is: ep̃c hodie cõ¬
secratur. Saulus u̾o deuastabat ec¬
clesiam discurrens ꝑdomos trahens
uiros ac mulieres ⁊ detrudens in car¬
t̾m. Reminem in octidebat dño custedi¬
ente manus eius. ne sanguine innocẽ¬
tũ polluerentur. Qui autẽ disꝑsi fue¬
rant. ꝑtransibant de loco ad lotumieunͣ¬
hilippus autẽ dyaconus scds a
stephano descendens in ciuitatẽ
samarie. predicabat ibi xp̃m .⁊c̃. DDe

Expanded text:
identes, quod ad gentes in posterum essent transituri, providentes fidelibus, qui erant in Jerusalem remansuri, ordinaverunt Jacobum Alphaei episcopum Hierosolymorum, et imposuerunt ei manus Petrus, et Jacobus, et Joannes. Ideo non a paucioribus quam tribus episcopis, episcoSaulis. « Saulus vero devastabat Ecclesiam, discurrens per domos, trahens viros ac mulieres, et detrudens in carcerem. » Neminem tamen occidebat, Domino custodiente manus ejus, ne sanguine innocentium polluerentur. Qui ante dispersi fuerant pertransibant de loco ad locum evanPhilippus autem » diaconus secundus a Stephano, « descendens in civitatem Samariae praedicabat ibi Christum, e
Abbreviated transcription (Latin):
amou̾entur. Iste gamaliel ut dicit
clemens in quadam epla sua fuit
discipulus apłoꝵ. sicut nichodemus.
bis: quid accuti estis suꝑ hoĩb istis:
ac sidic̾et. Non debetis subito iudicare.
s expectare. Quia si opus eoꝵ tm̃ est
opus hominum ꝑ se destruetur. Si aũ
est opus der stabit nec pot̾it destrui.
Et hoc ostendit exemplo duoꝵ: s. theo¬

Expanded text:
atis. Iste Gamalihel, ut dicit Clemens in epistola, quidam fuit discipulus apostolorum sicut Nichodemus ebis quid acturi estis super hominibus istis. Quasi dicat: non debetis subito iudicare, sed expectare, quia, si opus eorum est tantum opus hominum, per se destruetur; si autem est opus Dei, stabit nec poterit destrui. Et hoc ostendit exemplo duorum,
Abbreviated transcription (Latin):
apłi duos: illos aliis prefe̾ntes. iosepn
qui uocabatur barnabas qui cogno¬
minatus est ustus ⁊ mathiam de cu¬
ius laude subticetur. quia plaude suf
płoꝵ filioꝵ alphei. nec fuit apłs. Ex¬
scĩtatis officio in seruiens. multam q
de quo refertur qd̃ uenenũ biberit. et
nichil ex hoc triste ꝑtulerit pp̃ domini

Expanded text:
duos aliis praeferentes, Joseph, qui vocabatur Barsabas, qui cognominatus est Justus, et Matthiam, » de cujus laude subticetur, quia sufficit eipostolorum filiorum Alphaei, nec fuit apossanctitatis officio inserviens, multamque De quo refertur quod venenum biberit, et nihil ex hoc triste, propter Domini
Abbreviated transcription (Latin):
hñs iter .i. itin̾e sabb̾i distans a iheru¬
salem .s. spacio miliarii. quiã nõ ampli¬
ori spacio licebat iudris in salbato pro¬
gredi de ciuitate. uł de ulla in qua e¬
rant. s ꝑ mille passus pot̾ant circa de¬
ambulare. uetus editio habet: a mõte
trium luminum. Sic autem dictus
est mons oliueti. quia de nocte ex par¬
te occidentis illuminabatur igne tem¬
pli qui erat iugis in altari. Mane ex
parte orientali primo recipiebat radi¬
os solis anteqm illustraret ciuitatẽ.
habebat ⁊̃ copiam olei qd̾ est fomentũ

Expanded text:
 id est itinere. Sabbati distans a Hierusalem, scilicet spatio milliarii, quia non ampliori spatio licebat Judaeis in Sabbato progredi de civitate, vel illa, in qua erant, sed per mille passus poterant circa deambulare. Vetus editio habet a monte trium luminum. Sic autem dictus est mons Oliveti, quia de nocte ex parte occidentis illuminabatur igne templi; quia erat ignis jugis in altari, mane ex parte orientis primo excipiebat radios solis, antequam illustrarent civitatem. Habebat etiam copiam olei, quod est fomentum
Abbreviated transcription (Latin):
enim primo ꝓmulgantur leges solẽt
ad eas sauciendas graues uindicte
exerceri: ut rigorem legis ꝓmulgate
sauciat seu̾itas uindicte. Unde et ini¬
tio legis nascentis pro collectõe ligno¬
rum in sabbato lapidatur homo. In
initio sacerdotii duo filii aaron igne
consumpti st̃. pro oblato igne alieno.

Expanded text:
enim primo promulgantur leges, solent ad eas sanciendas graves vindictae exerceri, ut rigorem promulgatae legis sanciat severitas vindictae. Unde in initio legis nascentis pro collectione lignorum in Sabbato lapidabatur homo . In initio sacerdotii duo filii Aaron igne consumpti sunt, pro oblato igne alieno.
Abbreviated transcription (Latin):
thia catonis filia minor. cum quere¬
tur ab ea cur post amissum mari¬
tum denuo non nub̾et. iendit. se
non inuenire uir̃ qui se mag̾ qͣm¬
sua uellet. Quo dcõ elegant̾ osten¬
dit diuicias in uxorib mag̾ qm¬

Expanded text:
tia Catonis filia minor, cum quaereretur ab ea cur post amissum virum denuo non nuberet, respondit se non invenire virum, qui se magis vellet quam sua. Quo dicto eleganter ostendit divitias magis in uxoribus
Abbreviated transcription (Latin):
ualerius maximꝰ de gestis ac dictis
filie pr̃: themiscoclẽ consulebat u¬
trum eã pauꝑi s ornato añ locuple¬
ti parũ pbato collocaret. Cui ille:
Malo inquit uirum pecunia: qm̃
pecuniã uiro indigentẽ. De mu¬

Expanded text:
Valerius Maximus Facta et dicta filie pater Themistoclem consulebat, utrum eam pauperi, sed ornato; aut locupleti parum probato collocaret. Cui ille, malo inquit virum pecunia, quam pecuniam viro indigentem.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Cum aut̃ aliã accipit: tũc ple¬
ne diuttit. Non ergo mechatur
Sicut autẽ crudeł ⁊ iniquus ẽ qui
castã dimitit: ita fatuus est in
iustus qui retinet m̾etͥcem. Nam

Expanded text:
. Cum ergo alteram acceperit, tunc plene dimittit. Non ergo qui dimitSicut autem crudelis est et iniquus qui castam dimittit, sic fatuus est et injustus qui retinet meretricem. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑte alt̾a staret contra molentiã.
hac itaq gemina custodia minu¬
ta ciuitas uite humans nullis
adu̾sis led̾etur: quia si ratio hu¬
mana nõ repuisset adu̾sus negli¬
gentiam. prouidentia diuina nũ¬
qͣm in hõie uiolentie locũ dedisset
lem fuisse credere debemꝰ. quasi ni¬
chil om̃ino pati potuisset. quia na¬
turã in se passibilem habuit. S ed
tñ si nõ peccatcet: sicut non mortu¬
us. ita etiam sum ad molestiã nolũ¬
tatis in mente siue ad cortuptõem
integritatis in corꝑe passus om̃ino

Expanded text:
parte altera staret contra violentiam. Hac itaque gemina custodia munita civitas vitae humanae, nullis adversis laederetur, quia si ratio humana non tepuisset adversus negligentiam, providentia divina nunquam in homine violentiae locum lem fuisse credere debemus, quasi nihil omnino pati potuisset quia naturam in se passibilem habuit. Sed tamen si non peccasset sicut non mortuus, ita etiam sive ad molestiam voluntatis in mente, sive ad corruptionem integritatis in corpore passus omnin
Abbreviated transcription (Latin):
uiro plures hr̃e licebat uxo¬
res. nec ⁊̃ ip̃ius proł cã: si forte illa
subiecta u̾o non solũ singula siñ¬
gulis. s si rõ naturał uel socialis
admittit etiam uiri plura no sñ
decore subduntur. Idem contra fau

Expanded text:
tiam plures habere licebat uxoros, nec prolis ipsius causa, si forte illa subjecta vero non solum singula singulis, sed si ratio naturalis vel socialis admittit, etiam plura uni non sine decore subduntur. Nequ
Abbreviated transcription (Latin):
illo bono frui debet: ne mnordina¬
te illud non quidem ad imitatõ
pisceret. Si miłe ut attend̾et ne il¬
lud ante tempus preripe festina¬
ret: cum illuo priusqͣm obedĩam
consũmass. Acciꝑe non deb̾et. in eo¬
igitur qd̾ bona sua amauit. ꝯsld̾a¬
mus appetitũ cõmodi: in eo autẽ
qd̾ mensuram in bonis suis dile¬
suram. destitit amare iusticiam.
⁊ in eo ip̃o iusticiã perdidit quo
ip̃m iusticie amorẽ amisit. In hoc

Expanded text:
illo bono frui deberet, ne inordinaillo bono frui deberet, ne inordinate illud non quidem ad imitationpisceret. Similiter ut attenderet ne illud ante tempus praecipere festinaret; cum illud priusquam obedientiam consummasset accipere non debigitur quod bona sua amavit; consideramus appetitum commodi. In eo autem quod mensuram commodi in bonis suis dilesuram, destitit amare justitiam. Et in ipso justitiam perdidit, quo ipsum justitiae amorem amisit. Sicut
Abbreviated transcription (Latin):
ud et̾nũ. ut temporali utentur:
et̾no frueretur. S quia bonis uti
aut frui laudabile nõ ẽ. nisi bene
utaris ⁊ fruaris: definita ẽ homi¬
ni mẽsura: scd̃m qm bonis suis
temporalib bene ut̾etur: eternis
bene frueretur. Modus autẽ men
titus constabat. primo ut uteret᷑¬
debẽt. t̾cio ut qnͣtum. quarto ut qũ.
hoꝵ quodcumq homo p̾t̾iret: mẽ¬
Primo. ut sciret homo qualiter
illo dono frui deberet: scd̾or ut ⁊̃
qñ eum illo bono frui queniret
agnosceret. Nam quo bono ĩ fruẽ
Simiłr ⁊ qͣnͣtum illo bono fruend̃
esset. om̃ino querendũ non erat:
cum sine oubitatõe cõstaret. quia
qͣnto mag̾ illo frueretur quis: tã¬
to utiq felicior eẽt. Ilic autẽ solũ
mensura quantitatis querenda ẽ
uͥ parum aut minimum ẽẽ potest.
fructus autẽ huius uoni. ita se ht
ut in eo qui minus possĩt plenum
sit: et qui amplius non sĩt super¬
fluũ. In hoc igitur solo mensura
constabat ut agnosc̾e̾tut qualit᷑

Expanded text:
erum aeternum, ut temporali uteretur et aeterno frueretur. Sed quia bonis uti vel frui laudabile non est, nisi bene utaris et fruaris: definita est homini mensura secundum quam bonis suis temporalibus bene uteretur, aeternis bene frueretur. CAP. XIV. De titus constabat. Primo, ut uteretdeberet; tertio, ut quantum; quarto ut quando, horum quodcunque homo praeteriret, mennveniebatur. Primo, ut sciret homo qualiter illo bono frui deberet. Secundo, ut etiam quando eum illo bono frui conveniret agnosceret. Nam quo bono ibi fruenSimiliter et quantum illo bono fruendum esset omnino quaerendum non erat: cum sine dubitatione constaret, quia quanto magis illo frueretur quis tanto utique felicior esset. Illic autem solum mensura quantitatis quaerenda est; ubi parum aut nimium esse potest. Fructus autem hujus boni ita se habet ut in eo qui minus possidet plenum sit; et qui amplius, non sit superfluum. In hoc ergo solo mensura constabat ut agnosceretur qualiter
Abbreviated transcription (Latin):
lacob: satis elicetnichil aliud
in concubitu appetisse qͣm filios.
Nam ubi se minime ꝑere uid̾unt.
ut illas quidem matres fac̾ent
tarne: ⁊ ip̃e fierent uoluntate.
ceret: qm̃ ordo alt̾ius erat ut ad
illam maritus intraret. Nã uti
bat: de qua tot filios procreau̾at.
iura: quãto castius uitabatir
tionẽ humani gen̾is prolem que¬
rerent qui utiq in ois humanus
uiros uelut illa conflagratione

Expanded text:
as satis eluceat nihil aliud in concubitu adpetisse quam filios? quippe ubi se minime parere uiderunt, ut illas matres facerent carne, ipsae fierent uoluntate.ceret, nisi quia ordo alterius erat, ut ad eam maritus intraret? neque enbat, de qua tot filios procreauerat iura. quanto castius uitabatur tionem generis prolem quaererent, qui utique in eis humanus uiros uelut exusto illa conflagratione
Abbreviated transcription (Latin):
nii bonũ .s. fides. proles. sacca¬
mentum. In fide siguidem attendi¬
tur: ne p̾ter uinculũ coniugale cũ
alto uł alt̾a coniungatur. In ꝓle ut
amãt̾ suscipiatur: benigne nutri¬
atur. religione educetur. In sacram̃¬
to ut coniugiũ non seꝑetur: et di¬
missus aut dimissa nec causa plꝰ
alt̾i coniungatur. Hec est tamꝙͣ
regula nuptiaꝵ. qͣ uel nature de¬
coratur fecunditas: uel inconti¬
nentie regitur pͣuitas. Idem in ł¬
fide cõiugali uiolenta: fidem ser¬
uat adult̾o: utiq mala ẽ. Et si nec
sicut sacius est mori fame qͣm

Expanded text:
rtitum est: fides, proles, sacramentum. in fide adtenditur, ne praeter uinculum coniugale cum altera uel altero concumbatur; in prole, ut amanter suscipiatur, benigne nutriatur, religiose educetur; in sacramento, ut coniugium non separetur et dimissus aut dimissa nec causa prolis alteri coniungatur. haec est tamquam regula nuptiarum, qua uel naturae decoratur fecunditas uel incontinentiae regitur prauitas. unfide coniugali uiolata fidem semet adultero, utique mala est; sed si nec uit, sanctius est mori fame quam
Abbreviated transcription (Latin):
dum corpus faude subietit. ꝑignort
m̾cedis accepto: qd̾ nõ ad ornamẽtũ
s ad testimonium reseruauit. Et¬
melius quiden sine filiis reman̾et
qm sine matrimonii iure mat̾ fie¬
ret. longe tñ alia intentione pecca¬
uit. qd̾ filiis suis prouidit socerũ:¬

Expanded text:
dum corpus fraude subjecit, pignore mercedis accepto, quod non ad ornamentum, sed ad testimonium reservavit. Melius quidem sine filiis remaneret, quam sine jure matrimonii mater fieret: longe tamen alia intentione peccavit, quod filiis suis patrem providit soceru
Abbreviated transcription (Latin):
nichil benigna suꝑius coit cõ¬
iuge. sic nichil infesta crudelius mu¬
duc̾e uis uxorẽ: noli querere diuitẽ
s bene moriginatã quia mores boni
diuicias semꝑ acquirunt: diuicie
riosior est pauꝑtas fidelium: qͣm di¬

Expanded text:
nihil benigna superius prodit coniuge, sic nihil infesta crudelius muducere vis, noli querere divitem, sed bene morigeratam, quia boni mores divitias semper acquirunt, divitie  gloriosior est paupertas fidelium quam di
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ uade. Igitur ⁊ si natura ferus ac
barbarus pharao tñ significat eti¬
am ext̾nis ac barbaris errorib cu¬
ta alia que nullis tenentur legi¬
b. sunt tñ aliqua que nõ solum
parib suis copule seruant fidẽ.
castitatẽ. Ita maior ẽ lex nature:

Expanded text:
e . Etsi natura ferus ac barbarus, tamen significat etiam exteris ac barbaris moribus enimalia quae nullis tenentur legibus, sunt tamen aliqua quae non solum paribus suis copulae servent fidem; custodiant. Ita major lex natur
Abbreviated transcription (Latin):
ea de medio fcã est. ut ad equalita¬
tem societatis fc̃a ꝓbaretur. in hoc
tanqm̃ ad principiũ suũ respic̾et.
eiq indiuidue adhendo ab ea seq̃
adinuitem constare debeat societa¬
te non seꝑaret. Hec igitur societas
ted̾e sponsionis mutue consetratur.

Expanded text:
ea de medio facta est, ut ad aequalitatem societatis facta probaretur. In hocer quasi ad principium suum respiceret, et ei individue adhaerendo, ab ea se quae adinvicem constare debebat societate non separaret. Haec ergo societas dere sponsionis mutuae consecrat
Abbreviated transcription (Latin):
turalẽ intrinsecus aspiratã: ut
ꝑ eam homo erudiretur. de hiis q̃
sibi uel appetenda uel fugienda fu¬
a ꝑtinet preceptio ad noxia prohibi¬
tio. ad media concessio. Hac ergo en

Expanded text:
quae intrinsecus inspirata est ut per eam homo erudiretur de his quae sibi vel appetenda vel fugienda fupertinet praeceptio; ad noxia prohibitio; ad media concessio. CAP. IX. De
Abbreviated transcription (Latin):
titus ꝯmodi inseparabilis ẽ: quia
scõm necessitatem mnest ⁊ a uolũ¬
tate rationali nũqm seꝑari potest.
Effectus autẽ eius .i. cõmodũ ab
eo seꝑabilis ẽ quia desid̾ari ꝯmo¬
dum ⁊̃ cum nõ hẽtur pot̾. Et in
hoc sũma constat pena: cum cre
ram. nec hr̃e potest per in remissi¬
petitũ iusti sponte dereliquit: idcit¬
co m̾ito ⁊ iusticiam ⁊ ꝯmodũ perdi-¬
dit. solum appetitum ꝯmodi ad au¬
ginẽtum infelicitatis retinens.¬

Expanded text:
titus commodi inseparabilis est, quia secundum necessitatem inest, et a voluntate rationali nunquam separari potest. Effectus autem ejus, id est commodum, ab eo separabilis est; quia desiderari commodum, cum non habetur, potest. Et in hoc summa constat poena cum creatram, nec habere potest propter irremissipetitum justi sponte dereliquit, idcirco juste et justitiam et commodum perdidit; solum appetitum commodi ad augmentum infelicitatis retinen
Abbreviated transcription (Latin):
ficiens non esset. ut ergo int̾ioris
uita eius talis fcã ẽ ut ad tempus
ꝑ se stare non sufficiens. alio p̾ter
se et extra se bono sustentari ĩdige¬
in hoĩe a principio. quib ñ
erant: appetitus iusti. ⁊ appetitus

Expanded text:
idere deberet. Ut ergo interioris vita ejus talis est facta ut ad tempus per se stare non sufficiens alio praeter se et extra se bono sustentante indigein homine a principio, quibus natura erant, appetitus justi et appetitus
Abbreviated transcription (Latin):
titate donec per illam bi̾tudinẽ qua¬
dictũ est crescite ⁊ multiplicamini
predestinatoꝵ scõꝵ num̾us cõplere¬
tur: alia maior daretur que beatis
anglis data est ubi iam ẽẽt certa
securitas peccaturũ neminẽ. nem¬
nem q moriturũ. Et talis eẽt uita
scõꝵ post nullum laboris doloris mor¬
tis exꝑimentũ: qualis erit post hec
om̃ia in incorruptõe corporũ red¬
dita resurrectõe mortuoꝵ. Hugo uͥ¬

Expanded text:
tate, donec per illam benedictiost: Crescite et multiplicamini, praedestinatorum sanctorum numerus conpleretur, alia maior daretur, quae beatissimis angelis data est, ubi iam esset certa securitas peccaturum neminem neminemque moriturum, et talis esset uita sanctorum post nullum laboris doloris mortis experimentum, qualis erit post haec omnia in incorruptione corporum reddita resurrectione mortuorum.
Abbreviated transcription (Latin):
ante peccatum date sunt hõ
esce cum eẽt ĩmortas: dicimus qr
ĩmortalitas in qua creatus erat tib̾
erat sustentanda. nec erat qualis
lla que futura est: que crb̃ non indi¬
rebit. Illa cui erat posse nõ mou. ħͥ
erit non posse nõ mori. Augͦ. de ci.¬
pus erit quale ⁊ nunc ẽ in qͣ uis
optima ualitudine: s nec taie qͥdẽ
quale fuit in hõib primus ãte pec¬
catum. qui licet morituri nõ ẽẽnt
nisi peccassent: alimentis tñ ute
s adhuc animalia corpora gestãtes.
Que licet senio non defic̾ent ut ad
mortem necessitate ꝑduc̾entur. qui
status eis de ligno uite qd̃ in me¬
dio paradysi cum arbore uetita si¬

Expanded text:
ante peccatum datae sint homini escae, cum esset immortalis, dicemus quia illa immortalitas, in qua creatus est, cibis erat sustentanda, nec erat talis, qualis illa quae futura est, quae cibis non indigebit. Illa enim erat posse non mori, haec erit non posse mori. Et viit tale, quale nunc est in quauis optima ualetudine, sed nec tale quidem, quale fuit in primis hominibus ante peccatum, qui licet morituri non essent, nisi peccassent, alimentis tamen utia, sed adhuc animalia corpora terrena gestantes. Quae licet senio non ueterescerent, ut necessitate perducerentur status eis de ligno vitae, quod in medio paradiso cum arbore vetita si
Abbreviated transcription (Latin):
non lascuiendi sz gignendi causa
mulierib illis utebatur. Si mo¬
res: illo tempore ⁊ in illis terris
hoc factitabatur. Si p̾ceptũ nul¬
la lege ꝓhibebatur. Nunc u̾o cur
crimen est si quis hoc faciat. nisi
quia ⁊ morb ⁊ legib est contra¬

Expanded text:
non lasciviendi, sed gignendi causa illis mulieribus utebatur; si mores, illo tempore atque in illis terris hoc factitabatur; si praeceptum, nulla lege prohibebatur. Nunc vero cur crimen est si quis hoc faciat, nisi quia et moribus et legibus ho
Abbreviated transcription (Latin):
actam obedĩam si in ip̃a obedientia
p̾stitils: statim ad p̾miũ ip̃ius obe¬
dientie tñfferri debuisset quatinꝰ
sine mortis interpõe de primo sta¬
tu ubi habuit pocse non mori ad a¬
liũ statum transiret ubi amplius

Expanded text:
tia perstitisset, statim ad praemium ipsius obedientiae transferri debuisset, quatenus sine mortis interpositione de primo statu ubi habuit posse non mori, ad alium statum transiret ubi amplius
Abbreviated transcription (Latin):
uit. unum corporale: alterũ sp̃ua
dedit: aliud ꝓmisit uisibile gratis¬
dedit: ⁊ inuisibile m̾ito querend̾
instituit. ut ex dono gratuito pro¬
baretur ⁊ excellentia promissionis
⁊ fides promittentis. Unde cõtinuo¬

Expanded text:
 unum corporale, alterum spiritdedit, alterum promisitdedit, invisibile quaerendum proposuit; ut ex dono gratuito probaretur excellentia promissionis, et fidelitas promittentis. Si en
Abbreviated transcription (Latin):
co ab hõie quesitum ẽ. qd̾ om̃ĩpotẽs
conditor hominis seruitio in dige¬
ret: s ut ip̃e homo u̾a bona m̾ito
acquisita głiosius possid̾et. Et q
plus erat sũme bonitati ⁊ m̾itum
dare ⁊ p̾miũ. qm sine m̾ito solum
p̾miũ: inuisibilia quasi u̾a bona
seruienti post m̾itum promittũt᷑
ista autẽ quasi modica ⁊ tnͣsitoria
gratis int̾mendũ adiciuntur. Sine¬

Expanded text:
ab homine quaesitum est, quod omnipotens conditor hominis a se facti servitio indigeret, sed ut ipse homo vera bona merito acquisita gloriosius possideret. Et quia plus erat summae bonitati et meritum dare et praemium, quam sine merito solum invisibilia quasi vera bene servienti post meritum promittuntur; ista autem quasi modica et transitoria gratis inter merendum adjiciuntur. I
Abbreviated transcription (Latin):
stus consc̃am suam flagitio con
iugis quo ille suã libidinẽ turpi
⁊ ĩllicita uoluptate saciaret mis
cuit. s naturali ordine filios uo¬
lens se q st̾ilem sciens. ancillaris
ut̾i fecunditatem in usũ uiri sui
pot̾ate licita uendicauit. nõ cedãs¬
se uiro concupiscenti: s iubens o¬

Expanded text:
scientiam suam flagitio conjugis miscuit, quo ille suam libidinem turpi et illicita voluptate satiaret: sed etiam illa naturali ordine filios volens, seque sterilem sciens, ancillaris uteri fecunditatem in usum juris sui potestate licita vindicavit; non cedens viro concupiscentis, sed jubens o
Abbreviated transcription (Latin):
in pleniluno capiendum ẽ.: sereno
die. Abrumpi statim ac tesilire guitas:
uilitatis est indicium. Donitatis u̾o
ꝓbatio est: ut sit odoriferũ et ex re dul¬
ci. glutinosum ac ꝑ lucidũ. Cum aũt
eximitur mel. apes abigi fumo utilis¬
simũ ẽ: ne irascãtur. ⁊ mel aiuiditate.
uorent. Mel calidum est ⁊ siccũ. Con¬
seruat ⁊ mundificat. In medicinus po¬
nitur: ut a maritudo spẽꝵ. eius dulce¬
dine temꝑetur. In electuariis quoq

Expanded text:
in plenilunio capiendum est sereno die. Abrumpi statim ac resilire guttas, vilitatis est indicium. Bonitatis vero probatio est, ut sit odoriferum et ex re dulci, glutinosum, ac perlucidum. Cum autem eximitur mel, apes abigi fumo utilissimum est, ne irascantur et mel aviditate vorent. Mel calidum est et siccum; conservat et mundificat, in medicinis ponitur, ut amaritudo specierum, eius dulcedine temperetur. In electuariis quoq
Abbreviated transcription (Latin):
baq tonitruũ fite qñ uenti nubib ĩ¬
tlusi nituntur erumꝑe magnoq m᷑ͦ¬
mure ꝯt̾pant: et collifis nubibus ig¬
nem t̾ribilem eicuint. Crepitus gͦ
nubium et uentoꝵ ẽ tonitrus: ig¬
nis̃ aũt excussus est fulgur. Qui
scil ignis ideo penetrat que tangit:
qr nr̃o subtilior est. ⁊ magna ui uen¬
toꝵ impessitur. Ab aquilone fulgur:
ab euro tonitrus. tempestatem sigͣt.
Itaq fumo calido et humido ad suꝑi¬
ora tendente: tum ad sũmum aeris
ꝑuenit. ex pondatõe humoris moue¬
tur sũmitas aeris: cuiuł ꝑtitule in
modũ undaꝵ concurrentiũ sibi fra¬
gorem et tonitruũ faciunt Ex mo¬
tu u̾o calefactus aer. transit in sub¬
stantia igneam: fit q coruscatio.
Cum gͥ impetus ille qui ex occur¬
su aeris humido fumo spissati gene¬
ratur. sursũ ascenilit: fragor absq
fulmine fit. similit̾ ⁊̃ si deorsum tẽ¬
dat: non tñ usq ad obstatulum ꝑ¬
ueniat. Cum autẽ usq ad obstatu¬
lum ꝑuenit: obstantia findit uel

Expanded text:
 Tonitruum fit quando venti nubibus inclusi nituntur erumpere, magnoque murmure concrepant et collisis nubibus ignem terribilem eiiciunt. Crepitus vero nubium ventorum est tonitruus, ignis autem inde excussus est fulgur; qui scilicet ignis ideo penetrat que tangit, quia nostro subtilior est et magna vi ventorum impellitur: ab aquilone fulgur, ab euro tonitruus tempestatem significat. Itaque fumo calido et humido ad superiora tendente, cum ad summum aeris pervenit, ex preponderatione humoris movetur summitas aeris, cuius particule in modum undarum concurrentium sibi, fragorem et tonitruum faciunt. Ex motu, vero calefactus aer, transit in substantiam igneam, fitque corruscatio: cum igitur impetus ille, qui ex occursu aeris humido fumo spissati generatur, sursum ascenderit, fragor absque fulmine fit. Similiter etiam deorsum si tendat, non tamen usque ad obstaculum perveniat: cum autem usque ad obstaculum pervenit, obstantia findit vel
Abbreviated transcription (Latin):
cum uelut corona cingente intrortꝰ
simslis uł fertur uł uno loco flagrat.
Sunt ⁊̃ chasmata: cũ aliꝙ spaciũ
celi desedit. ⁊ flãmam uelut ĩ abdita¬
plurimi. Quidam .n. st̃ ruboris acer
stellaꝵ a t̾go longos albescere tractꝰ¬
ueluit enim stelle exiliunt ⁊ trans¬
uolant: uident᷑q longum ignem por¬
rig̾e̾ ꝓpt̾ ĩmensam celeritatem. cum
totum igneum credat. Itaq uelut¬
igne contineatur totum iter signat.
quia uisus nr̃i tarditas nõ subseqͥ¬
tur momenta currentis. s uidet si¬
mul ⁊ unde exilierit ⁊ quo ꝑuen̾it.
Rchus in aere quadricolor ex
sole et nubib formatur: dum radi¬
us solis caue nubi ĩmissus repul¬
igneum de aqua purpureum. de ae¬
re iacinctinũ. de t̾ra colorem gͣmine¬

Expanded text:
cum uelut corona cingente introrsussimilis uel fertur uel uno loco flagrat; sunt chasmata, cum aliquod spatium caeli desedit et flammam uelut plurimi sunt: quidam ruboris acerr"stellarum longos a tergo albescere tractus". Hae uelut stellae exiliunt et transuolant uidenturque longum ignem porrigere propter immensam celeritatem, cum totum igneum credat. Taigne continuo totum iter signat, quia uisus nostri tarditas non subsequitur momenta currentis, sed uidet simul et unde exiluerit et quo peruenerit. rcus in aere quadricolor ex sole et nubibus formatur dum radius solis cavae nubi immissus repuligneum, de aqua purpureum, de aere hyacinthinum, de terra colorem gramine
Abbreviated transcription (Latin):
Q m̃ aut̃ deus olim mundo diluuiũ
induxite nõ tñ ex aquis que sub fir¬
mamẽto erant. qr nec catadismum
fac̾e suffecissent: s ⁊̃ maxime ex hiis
que suꝑ firmamentũ. Uñ scriptum
est. et cathatacte celi aꝑte st̾: hinc fa¬
ctum est ut archum post mod̾ in nu¬
bib pon̾et. ne ultra dilunium suꝑ
t̾ram induc̾et. ac si dic̾et. Aque suꝑ
celestes indux̾unt mundo diluuiũ.
s nunc archum ponam in nubib:
qui fit ex aqueis t̾re humorib. Ut
et si qñ pluuiaꝵ aque in aere pende¬
ant: hoc signo apparente hoĩes nõ
timeant. qm̃ aque quas uident in
nubib de t̾ra sunt: nec tm̃ cumu¬
lum fac̾e pot̾unt: ut mundo diliui¬
um indrcant. Hec rõ naturał: cur
deus posuit archum in nubib ob si¬

Expanded text:
m autem deus olim mundo diluvium induxit, non tantum ex aquis que sub firmamento erant, quia nec cataclismum facere suffecissent, sed etiam maxime ex his que super firmamentum, unde scriptum est et cataracte celi aperte sunt; hinc factum est ut arcum postmodum in nubibus poneret, ne ulta diluvium super terram induceret, ac si diceret: aque super celestes induxerunt mundo diluvium, sed nunc arcum meum ponam in nubibus, qui fit ex aqueis terre humoribus, ut si quando pluviarum aque in aere pendeant, hoc signo apparente homines non timeant, quoniam aque quas vident in nubibus de terra sunt, nec tantum cumulum facere poterunt, ut mundo diluvium inducant. Hec est ratio naturalis cur deus posuit arcum in nubibus ob si
Abbreviated transcription (Latin):
aquam ne timeatur: ⁊ futuri per
ignem ut expectetur. Inde ẽ: ꝙ duos
ħ̾t colores. Ceruleum qui aquens ẽ:
et ẽ ext̾ior qr p̾t̾iit. ⁊ rubeũ qui ig
neus est: ⁊ est int̾ior quia futurus

Expanded text:
 ne timeatur, et futuri per ignem, ut exspectetur. Inde est quod duos habet colores, coeruleum, qui est aqueus, et est exterior, quia praeteriit, et rubeum, qui est igneus, qui est interior; quia futurus
Abbreviated transcription (Latin):
talem ymaginem soli reddit. Si spe¬
culum inquid ꝯcauũ fec̾is. ꝙ fit scc¬
te pile ꝑs: si extra medium ꝯstit̾is.
quicumq iuxta te stet̾int. inu̾si tͥ
uidebiuitur: ⁊ priores a te ꝙͣ a spec

Expanded text:
talem solis imaginem reddit: Si speculum, inquit, concauum feceris, quod sit sectae pilae pars, si extra medium constiteris, quicumque iuxta te steterint, inuersi tibi uidebuntur et propiores a te quam a spec
Abbreviated transcription (Latin):
unc de uirgis dicendum ẽ: quas¬
nunc nõ minus pictas uarias
q pluuiaꝵ eque signa solemus ac¬
ciꝑe. in quib non multum est ĩmo
nube humida: et iam se sꝑgente. Itaz
idem est in illis qui in archu color. tm̃
figura nuutatur. quia nubium qͦ
hoc differunt. quia corone ubiq fũt
ubiq sydus est: archus aũt non nͥ
circa solem. uirge u̾o non nͥ in uici¬
nia solis. Possum et hoc modo difte¬
rentiam om̃iũ redd̾e. Coronã si diui¬
seris. archus erit: si direx̾is. uirga.

Expanded text:
unc de uirgis dicendum est, quas non minus pictas uariasque aeque pluuiarum signa solemus accipere. In quibus non multum onube umida et iam se spargente. Itaque idem est in illis qui in arcu color; tantum ffigura mutatur, quia nubium quoque, hoc differunt, quod coronae ubique fiunt, ubicumque sidus est, arcus non nisi contra solem, uirgae non nisi in uicinia solis. Possum et hoc modo differentiam omnium reddere: coronam si diuiseris, arcus erit; si direxeris, uirga.
Abbreviated transcription (Latin):
ulinen ignis est: eqͦ ⁊ fulgura¬
tio. q̃ nich̾ aliud est: qm filam¬
ma fulmen futura si plus uirium
dit: hic non est nisi ex eo ꝙ offendit
effectus. Magnoꝵ enim incendioꝵ:¬
concremate ⁊ urbium ꝑtes. ⁊ que
non ꝑcussa st̃: tñ adusta cernuntur.
Qnedam aut̃ uelut fuligine colorã¬
tur. Quid ꝙ omib fulguratis odor
sulfuris in est. Igitut et utramꝙ
rom ignem ẽẽ constat: et utrãꝙ¬

Expanded text:
ulmen ignem esse, aquae fulgurauae nihil aliud est quam flamma, futura fulmen, si plus uirium dit, qui non est nisi ex eo. Ostendit effectus: magnorum enim saepe incendioconcrematae et urbium partes; etiam quae non percussa sunt, tamen adusta cernuntur; quaedam uero ueluti fuligine colorantur. Quid quod omnibus fulguratis odor sulphuris est? Ergo et utramque rem ignem esse constat et utramq
Abbreviated transcription (Latin):
Emorie ꝓditum est: .lxxxi.
quo die augustus apollonia re¬
u̾sus urbem intrauit. circa solem
uisum coloris narii circulum⁊ quał
in archu eẽ solet. Hunc g̾ci halo uo
tur exponam. Cum in piscinam la¬
pis mittitut: uidemus in młtos or¬
bes aquam descendere fieri q p̾mum
angustissimum orbem: deinde laxio¬
rem. post mod̾ u̾o alios maiores: donͨ
euanescat impetus. et in planiciem
ĩmotaꝵ aqͣrum soluatur. Tale qͥddã¬
fieri cogitemus: ⁊̃ in aere. Cum .n.¬
potest. Lux itaqz solis aut lune uł
cuiusq syderis incurrens: illum in
est eius ꝙ impellit. Quia gͦ lumen
rotundum ẽ: et aer in hunc modũ
luĩe ꝑcussus exibit. Non aut̃ existi¬

Expanded text:
emoriae proditum est, quo die rbem diuus Augustus' Apollonia reuersus intrauit, circa solem uisum coloris uarii circulum, qualis esse in arcu solet. Hunc Graeci G–halo uoctur, exponam. Cum in piscinam lapis missus est, uidemus in multos orbes aquam discedere et fieri primum angustissimum orbem, deinde laxiorem ac deinde alios maiores, donec euanescat impetus et in planitiem immotarum aquarum soluatur; tale quiddam cogitemus fieri etiam in aere: cum potest; lux solis aut lunae uel cuiuslibet sideris incurrens recedere illum in est eius, quod impellit; omne autem lumen rotundum est: ergo et aer in hunc modum lumine percussus exibit. Ob hoc t
Abbreviated transcription (Latin):
stelle non ff s igniculi: afflatu uẽ¬
toꝵ ab ethere in aerem tracti ⁊ mox
in madido aere extincti. Ex libro¬
dentur in aere: s minime cadunt.
Cum enim ignee sint nature. ꝓprius¬
q locus eaꝵ in ethere: nũꝙͣ ad tetrã
descendunt. Cet̾um si una ex eis ca¬
d̾ete totam t̾ram uł ꝑtem illius ma¬

Expanded text:
stellae, sed igniculi, a flatu ventorum ab aethere in aerem tracti, et mox in madido aere exstincti. dentur in aere, sed minime cadunt. Cum enim ignee sint naturaliter, propriusque locus earum in ethere, nunquam ad terram descendunt. Ceterum si una ex eis caderet, totam terram vel partem illius ma
Abbreviated transcription (Latin):
uod diuturnius uł certins est.
magis est eligendum. eo qd̾ mi¬
nus huius modi. et qd̾ magis eligi
prudens ur tonus uit us sex iecta
us studiosi circa singula acĩ. in eo qd¬

Expanded text:
uod diuturnius et certius est, magis est eligendum, eo quod minus huiusmodi. Et quod magis eligit prudens vel bonus vir, vel lex recta, vel studiosi circa singula delecti, q
Abbreviated transcription (Latin):
narum gen̾a uirtutũ. P̾rimas uocat
polititas quarum peudentie est ad ra¬
tionis normam que cogitat queq a-¬
git uniu̾sa dirigere. ac nichil p̾ter re¬
dum uelle facere. humanis q actib
tamqͣm diuinis arbitris ꝓuid̾e fortitu¬
dinis animum supͣ ꝑiculi mecũ agere.
nichil q nisi turpia timere. adu̾sa ul
prosꝑa fortit᷑ tollerare. Temꝑantie ni¬
chil penitendum appetere in nullo
legem mod̾atiõnis exced̾e. sub iugo
sutionis. eupiditatẽ domare. Iustĩcie
unicuiq seruare qd̾ suum est. Is uir
bonus primũ sui deinde rei .p. rector

Expanded text:
narum genera virtutum. Primas vocat politicas , quarum prudentie est, ad rationis normam, que cogitat queq universa dirigere ac nihil preter rectum velle facere, humanisque actibus tamquam divinisque arbitris providere. Fortitudinis, animum supra periculi metum agere nihilque nisi turpia timere, adversa vel prospera fortiter tolerare. Temperantie, nihil penitendum appetere, in nullo legem moderationis excedere, sub iugum rationis cupiditatem domare. Iustitie, unicuique servare quod suum est. Huiusmodi vir bonus primum sui, deinde reipublice rector
Abbreviated transcription (Latin):
tt᷑. Snum qd̾q in quo tẽpore magis
ualet. in hoc etiam magis eligendum
ut prudentia in senectute. Nemo enĩ
uiuenes eligit duces eo ꝙ non constet
prudentes ẽẽ. Temꝑantia autem in ũi¬
uentute. magis enim iuuenes qmͣa
senes: concupiscentus molestantur. Qd̾
pximũ est bono melius est magis eli¬
gendum. et qd̃ similius est bono. ⁊ qd̃
meliori est similius. si tñ illi simile
sit in eo qd̾ melius. Consid̾andũ est e¬
nim et si in riliculosiorib sit simile.
uelut simia homini qͣm equus. Non
enim melior simia qm̃ equus: licet si¬
milior homini. Item qd̾ difficilius ma¬
gis enim amamius cum habemus qd̵
non facile est sum̾e. Aliqñ autẽ me¬
liora: non etiam magis eligenda. Nã
philosophari melius qͣm ditati est. s¬
non magis eligendum. indigeti neces¬
sariis. Qd̾ ad omnia uł plura utile ẽ:
magis eligendũ erit. qͣm qd̃ non sic.

Expanded text:
. Unumquodque in tempore quo magis valet, in hoc etiam magis eligendum; ut prudentia a senectute; nemo enim iuvenes eligit duces, eo quod non constet prudentes esse. Temperantia autem in iuventute: magis enim iuvenes quam senes, concupiscentiis molestantur, quod proximum bono, melius et magis eligendum et quod similius est bono et quod meliori est similius; si tamen illi simile sit in eo, quod melius. Considerandum enim, si in ridiculosioribus sit simile, velut simia homini quam equus, non enim melior simia quam equus, licet similior homini. Item quod difficilius, magis enim amamus cum habemus, quod non est facile sumere. Aliquando autem meliora non etiam magis eligenda; nam philosophari melius est quam ditari, sed non magis eligendum indigenti necessariis. Quod ad omnia, vel plura utile est, magis eligendum erit, quam quod non sit;
Abbreviated transcription (Latin):
menta in pronunciatione aꝑta ⁊ cõ-¬
ueniente corꝑis motu consistunt. Qͥ¬
bus cum se instrux̾it trib modis ho¬
mines aggreditur .s. aures eorũ pe¬
netrando. oculos demulcendo animos

Expanded text:
menta, in pronunciatione apta et conveniente corporis motu, consistunt. Quibus cum se instruxerit, tribus modis homines aggreditur, scilicet aures eorum penetrando, oculos demulcendo, animos
Abbreviated transcription (Latin):
tes. oratione pollentes ĩmortaub anira
moribũdis membris leuibus ⁊ anxis
mentibus brutis ⁊ obnoxiis corꝑibus
uolucri temꝑe. tarda sapientia: cita
sunt genere a nimalia: ingenio ratio¬
nabilia animo passiua. corꝑe aeria. tem

Expanded text:
ntes, oratione pollentes, immortalibus animis, moribundis membris, leuibus et anxiis mentibus, brutis et obnoxiis corporibuuolucri tempore, tarda sapientia, cita sunt genere animalia, ingenio rationabilia, animo passiua, corpore aëria, tem
Abbreviated transcription (Latin):
placo moritur. Post quem: achade¬
miam speusippus tenuit. ⁊ cͣ. Hugo¬
Platoni successit apuleius. ⁊ apuleu
hermes egiptius quem trimegistum
legitur in temploꝵ lucis ⁊ porticibus
u̾sabantur. ut admoniti angustioris
habitatuli sanctitate: nicħ aliud qm
de uirtutib cogitarent. Quoꝵ otiam

Expanded text:
Plato moritur, post quem Academiam Speusippus tenuit. CAPUPlatoni successit Appuleius et Apuleio Hermes Egipcius, quem Trimegistium Stoici in templorum lucis et porticibus uersabantur, ut admoniti angustioris habitaculi sanctitate, nihil aliud quam de uirtutibus cogitarent. Sed et