comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lomeus gener eius concescerunt domiu dei de ponticene tenend¬
uue ⁊ ꝑpetutim ełam quicquid iam dc̃a domꝰ de eio tenesi ebicũq
peneat pur iontone. uenditõnis. itasy nõ posł doreñe coere ad uẽ¬
dendum salus redditu suo quem domꝰ debet eis de tenementis. R¬
tenteetiamiure suo si forte uendiderit. uł excambiai̾it. Eego aũt
Rtduph de comeiantio miles filius p̃dc̃e mabilie dñs feodr de
quo tenementa mouent sum tutor hmꝰ quitatõnis ⁊ ad petiromn
mris mec p̾dc̃e ⁊ p̃ces fim̃ meoꝵ ⁊ sororii mei p̾dc̃oꝵ sigiio meo
psentem caxtam ꝯsign aui actũ anno dñi. mͦ. cͦ. Sexto decimo
Nonas pͥ aprit᷑.¬

Expanded text:
lomeus gener ejus concesserunt Domui Dei de Pontisara intenet ubicumque teneat, sine coactione venditionis, ita quid non possint Domum cogere ad vendendum, salvo redditu suo, quem Domus debet eis de tenementis. Retento etiam jure suo si forte vendiderint vel excambiaverint. Ego autem Radulphus de Conflantio miles filius predicte Mabilie dominus feodi de quo tenementa movent, sum tutor hujus quitationis et ad petitionem matris mee predicte et preces fratrum meorum et sororii mei predictorum, sigillo meo presentem cartam consignavi. Actum anno Domini Mº CCº sexto decimo nonas apri
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ boatrix filia eius ⁊ maritꝰ sius dominꝰ Ric̃. de bacelmont. Dñs
etiam hugo de bocomuiller fr̃ ⁊ eremburga soror p̾̃dc̃e aelays
hoc concesserunt. fidenissorib aũt istis de garantizando. domino
ricardo de bacealmont ⁊ beatͥce filia p̾dc̃e aelays uxore ip̃iꝰ. Ric
cresperel petro de grandino. Ricardo filio maioris. hospitib dñe
aelays de Gerincourt. Om̃ib fidenssorib tali mͦ ꝯ aliis p̃dc̃is. ꝙ¬

Expanded text:
 maritus suus domnus Ricardus de Bacelmont. Domnus etiam Hugo de Bouconviller frater et Eremburga soror predicte Aelays hoc concesserunt, fidejussoribus autem istis de garantizando : domino Ricardo de Bacealmont, et Beatrice filia predicte Aelays, uxore ipsius RicCresperel. Petro de Grandino. Ricardo filio maioris, hospitibus domine Aelays de Gerincourt, omnibus fidejussoribus, tali modo quam aliis predictis,
Abbreviated transcription (Latin):
dei ⁊ coħ̾itantib lucide delib̾et᷑ ꝓpria manu ẜmentiũ in domo re¬
cipienda. Et ut hoc ratum ⁊ ureuocabile ꝑmaneat domui ⁊
confr̃ib insempit̾nũ. Ego theobaldꝰ de maldestour. fr̃ eiꝰ. nepoti
p̾dc̃e aelays dñi feodi de quo elemosina mouet ꝓ ꝟitate dom
ꝯ memoranda ⁊ dono potus conẜuando. sigilloꝵ nr̃o appensione

Expanded text:
mo recipienda. Et ut hoc ratum et irrevocabile permaneat Domui et confratribus insempiternum, Ego Theobaldus de Maldestour et frater eius nepotes predicte Aelays, domini feodi de quo elemosina movet, pro veritate doni commemoranda et dono potius conservando, sigillorum nostrorum appensione
Abbreviated transcription (Latin):
fcãm fiduciau̾nt tenendã domui dei. Sciant gͥ p̃sentes ⁊ futꝰ
ꝙp ego Gõdefridꝰ sigilli mei auctoritate ut firmiꝰ tenet᷑ hans rem
ꝯfirmaui. Istis assistentib ex ꝑte nr̃a testib Radulpho de ge¬
rinconit. Giuardo fr̃e eiꝰ. Renero filio radulphi. Radulpho
de basinconit. Ex ꝑte domꝰ dei. adam de laroel tunc temꝑis
maiore ꝯmunie pontisare. Richardo diapario. Sdone fr̃e ei̾
Rob̾to camerario. Raduspho doliatore. albico de godengre
Gerardo de petra lata. actum Incͣrnati ꝟbi. mͦ ccͦ. pͥmo. qpo¬
gistus ⁊ ꝓcuratorib p̾dõe domus thoma tyxtore. ⁊ suilłino¬

Expanded text:
ciant presentes et futuri quod ego Gaudefridus sigilli mei auctoritate ut firmiter teneretur hanc rem confirmavi. Istis assistentibus ex parte nostra testibus : Radulpho de Gerincourt. Guiardo fratre ejus. Reinero filio Radulphi. Radulpho de Balincourt. Ex parte Domus Dei Adam de la Rouel tunc temporis maiore communie Pontisare. Richardo Drapario. Odone fratre ejus. Roberto Camerario. Radulpho Doliatore. Alberico de Godengres. Gerardo de Petralata. Actum anno Incarnati verbi m. ccº primo magistris &procuratoribus predicte Domus Thomas Textore &
Abbreviated transcription (Latin):
mił.ce.iiii. ⁊ sept Amois de decembre le secont Iour
radulphus fr̾ meus de meri de ascensu uxorum nr̃arũ uendidimꝰ
domui dei de pontisara totum id qd̾ hebamꝰ in decima magna aner¬
autẽ uenditõm concesserunt. Rob̃tꝰ nules de grandi molendino.
decimã. Iuic etiam uenditõni p̾buit assensum Ermentrudis
de uillers huius feodi dña capitalis. de qͣ iam dc̃i Robtꝰ ⁊ Gindo
tenebant illam p̾dcãm decimami. Hanc aũt decimã resigna¬
nimꝰ ⁊ nos ⁊ uxores nr̃e fide data in manu dñi luce p̾sbr̃i scĩ
macuti tunc temporis. Offĩc pont̾ archidyacomi In huiꝰ Rei

Expanded text:
. iiii xx et sept , u mois de decembre le secont jour Radulfus frater ejus de Meri de assensu uxorum nostrarum vendidimus Domui Dei Pontisara totum id quod habebamus in decima magna Anerautem venditionem concessit Robertus miles de Grande Molendino edecimam . Huic etiam venditioni prebuit assensum Ermentrudis de Villers hujus feodi domina capitalis , de qua jamdicti R . et G . tenebant illam predictam decimam . Hanc . . . . . . . resignavimus et nos et uxores nostre fide data in manu domini Luce presbiteri S ti Macuti tunc temporis officialis Pontisarensis archidiaconi . I
Abbreviated transcription (Latin):
elemosinã domui dei de pontysara. ⁊ nos frẽs eiusdẽ domꝰ
ad uendendum doãm u̾ineam cog̾emꝰ: tandem mediantib
bonis uiris dei intuitu ip̃am uirteam ip̃i domui ꝑpetuo
tenendam concessimus ⁊ habendã. Ita ꝙ exinde noͣb̾ reddẽt
quinq denar̾ doẽ monete ⁊ obolũ census annui annuatim
Qd̃ ut ratum sit ⁊ firmũ ⁊ firmũ imposteꝵ paguã hãc ĩde con¬
scriptam sigilt nr̃is muniuimꝰ. Saluo uire b̾i dyonisii: Actum

Expanded text:
de Pontisara, et nos fratres Domus ejusdem ad vendendum dictam vineam cogeremus, tandem mediantibus bonis viris, Dei intuitu, ipsam vineam ipsi Domui perpetuo tenendam concessimus et habendam. Ita quod exinde nobis reddent xxv denarios dicte monete et obolum census annui annuatim. Quod ut ratum sit et firmum in postero, paginam hanc inde conscriptam sigillis nostris munivimus.
Abbreviated transcription (Latin):
Iotum sit p̾sentib ⁊ futuris ꝙ domina aelais de sanctolio dedit
⁊ concessit ꝓ salute anime sue in remedio animaꝵ añcessoꝵ
suoꝵ deo ⁊ sc̃ẽ marie ⁊ domui hospitalis pauꝑn pontisare no¬
uem sextarios bladi in granchia sua apd̃ gerincort reddend̃ infra
mensem angusti tenend̃ ⁊ possidend̃ in ꝑꝑetuam elemosinam. ⁊
ꝑmanentẽ domui p̾dc̃e ⁊ pauperib. ⁊ aliis ibi ołicis ⁊ laicis coha

Expanded text:
otum sit presentibus et futuris quod domina Aelais de Sanctolio dedit et concessit pro salute anime sue, in remedio animarum antecessorum suorum, Deo et S te Marie, et Domui Hospitalis pauperum Pontisare, novem sextarios bladi in granchia sua apud Gerincort, reddendos infra mensem Augusti, tenendos et possidendos in perpetuam elemosinam, et permanentem Domui predicte et paupe
Abbreviated transcription (Latin):
separato fr̃ qͦ aduenerat seorsũ etiã
eius comites. necnõ et ip̃e ueneͣ uir
in p̾uata mãsiuncła. Paulolũ igit᷑
reficiẽs corpusculũ sõpno uirdi sur¬
git. atq assuetis intubat ꝑugil p̃¬
tibꝰ. Predictꝰ etiã fr̃ licet instrato qͥes¬
ceret pene insõpnẽ duxit noctẽ. Dũ
ocłos cerint pu̾m in alb̾ uestibꝰ ab
ip̃o oratorii loco ꝓgredientẽ mire
pulchritudĩs ut ei uisũ est etatis uii¬
ãnoꝵ qͦigredit᷑ ad uirũ ip̃m d̾i ⁊ cũ
eo orãte orabat. et diu̾sa cũ eo loq̃bat᷑
Cuiꝰ collocutõis licet p̃dictꝰ fr̃ uotẽ
audisset.sensũ tñ eiusdẽ uotis nõ ꝑ-¬
cipiebat. Q eciã puer ip̃i frĩ plene
uigilãti astitit atq de q̾busdã monu-¬
it q̃ omĩo fr̃ ip̃e sibi interdicta esse ne
in palã ꝓferret dicebat. Supprimo
breuitati studẽs młta q̃ de eo mirã¬
da plurimoꝵ narracio c̾ta demõstrat.
Cum igit᷑ in ip̃a heremo uitesimũ

Expanded text:
separato frater qui advenerat, seorsum etiam separato frater qui advenerat, seorsum etiam ejus comites, nec non et ipse venerabilis vir in privata mansiuncula. Paululum ergo reficiens corpusculum somno, vir Dei surgit atque assuetis incubat pervigil precibus. Praedictus etiam frater, licet in strato quiesceret, pene insomnem duxit noctem. Dum oculos, cernit puerum in albis vestibus ab ipso oratorii loco progredientem, mirae pulchritudinis, ut ei visum est, aetatis ngreditur ad virum ipsum Dei, et cum eo orante orabat, et diversa cum eo loquebatur. Cujus collocutionis licet praedictus frater vocem audisset, sensum tamen ejusdem vocis non percipiebat. Qui etiam puer ipsi fratri plene vigilanti astitit atque de quibusdam monuit, quae omnino frater ille sibi interdicta esse ne in palam proferret dicebat. Supprimo multa, brevitati studens, quae de eo miranda plurimorum narratio certa demonstrat. 10. Cum ergo in ipsa er
Abbreviated transcription (Latin):
posset. Q cũ eũ minis t̾ribilibꝰ ⁊ hor-¬
rore nimia fatigarẽt in or̃one ꝓstratꝰ
ut res postebat tũ om̃i studio se pio
dño ꝯmẽdabat. Qd̾ cũ diu ageret᷑ ter¬
nit ab oriente lucẽ. Quã lutẽ secutꝰ
angłs ad ip̃m ubi in orone iacebat
ĩ medio malignoꝵ spirituũ ꝑuenit
magna auctoritate agmini nefado
p̃cepit ut discederẽt nichilq tẽptatioĩs
et troris ei ultra infe̾re auderẽt. Disce¬
dẽtib itaq hostib. Predutꝰ eũ angłus
amicabilit̾ ꝯsolatꝰ abscessit. atq ab
ultra a malignis spitib sustinuit.
Accidit etiã postea ut qͥdã fr̃ de p̃fato
moͣsterio eũ uisitatioĩs gr̃a adierit.
Quẽ benigne suscipiẽs cũ sotiis qͥ tũ
illo uenerãt tũcta q̃ hospites decebant
qͣntũ possibilitas ꝑmisit benigne exhi¬
buit. Cũ uo̾ iã tempꝰ uesꝑtinũ uenisset
et sydera splẽdẽtia suaderẽt sõpnos
refecerũt se dultibꝰ tollacionũ colloq̾is.
at post ꝯ pletoͫ ierũt dormitũ in loco

Expanded text:
cum eum minis terribilibus et horrore nimio fatigarent, in oratione prostratus, ut res poscebat, cum omni studio se pio Domino commendabat. Quod cum diu ageretur, cernit ab Oriente lucem: quam lucem secutus angelus, ad ipsum, ubi in oratione jacebat in medio malignorum spirituum, pervenit, magna auctoritate agmini nefando praecepit ut discederent nihilque tentationis et terroris ei ultra inferre auderent. Discedentibus itaque hostibus, praedictus eum angelus amicabiliter consolatus discessit, atque abultra a malignis spiritibus sustinuit. 9. Accidit etiam postea ut quidam frater de praedicto monasterio eum visitationis gratia adierit; quem benigne suscipiens, cum sociis qui cum illo venerant, cuncta quae hospites decebant, quantum possibilitas permisit, benigne exhibuit. Cum vero jam tempus vespertinum venisset, et sidera splendentia suaderent somnos, refecerunt se dulcibus collationum colloquiis atque post completorium ierunt dormitum, in loco
Abbreviated transcription (Latin):
extitit. Quo actualis uite nogo¬
cia respuẽte. atq ad ꝯtemplatiẽ
uite pulchritudinẽ se trãsfente.
Prefatus erlebaldus cũ licencia
ludoroici cesaris electꝰ ab om̃ĩbus
predicte insule et frĩbꝰ preficitur.
atq in abb̃is officiũ subscituitur.
Or ui statim hac p̃tate suscepta.
iã sepe dictũ uirũ uenerandũ mẽy¬
radũ suasit regle iugũ susciꝑe nor¬
mã monachite uite subire tenẽdã.
Consensit ergo salubri ꝯsilio. et
ꝓmissionẽ fecit. atq om̃i intẽtioe¬
studuit pronissa seruare. prõptꝰ
semꝑ ad obediendũ. In ieuinãdo
strutꝰ. in or̃one assiduꝰ in miscd̾ie

Expanded text:
exstitit. Quo actuosae vitae negoexstitit. Quo actuosae vitae negotia respuente, atque ad contemplativae vitae pulchritudinem se transferente, praefatus Erlebaldus cum licentia Ludovici Caesaris electus ab omnibus, praedictae insulae et fratribus praeficitur atque in abbatis officium substituitur. Qui, statim hac potestate suscepta, jam saepe dictum virum venerandum Meginradum suasit jugum suscipere, normamque monasticae vitae subire tenendam. Consensit ergo salubri consilio et promissionem fecit, atque omni intentiostuduit promissa servare, promptus semper ad obediendum, in jejunando strictus, in oratione assiduus, in mise
Abbreviated transcription (Latin):
consteuxit. et scm pirminiũ cũ sociis
ad hĩtandũ illo induxit uissu ꝑtoldi
regis francoꝵ. suoq ex nomie
nomẽ indidit insule. Huc ergo pu-¬
er p̃fatus a pr̃e ductus ꝯmendat
uiro ꝑ omĩa honestissimo Eelebaldo
moͣcho. qui etiã predicto puerulo
ꝓpagine carnali affinis erat. Is
cũ infantulũ bone indolis ospice̾t.
gratant̾ nutriendũ suscepit. studoͥse
Nam puer a pͥmeua etate iotos
atq errores/ q̾bꝰ tenerior etas im¬
plicari solet uitauit. atq ad ea
mentẽ occupauit suscipienda que
docuerat ig̃r. Cum aũt uicesimũ
q̃ntũ etatis annũ attingẽt ad dya¬
conatus officiũ. et nõ multũ post
ad p̃sbrii gradũ. faciente eodẽ suo
nigr̃o sublimatꝰ est. ¶ Fuit autẽ
tunc temꝑis regnãte ludoroito ce¬
sare filio Raroli / in ip̃a insula Rib-¬
ba nonue hatto uir /ualde in doctna
et oꝑibꝰ bonis moꝵq nobilitate
fulgens. qͥ et basiliens eccłie p̃sul

Expanded text:
construxit, et secum Pirminium cum sociis construxit, et secum Pirminium cum sociis ad habitandum eo induxit, jussu Berchtoldi regis Francorum; suoque ex nomine nomen indidit insulae. Huc ergo puer praefatus a patre ductus commendatur viro per omnia honestissimo Erlebaldo monacho, qui etiam praedicto puerulo propagine carnali affinis fuit. Is, cum infantulum bonae indolis conspiceret, gratanter nutriendum suscepit, studiose Nam puer a primaeva aetate jocos atque errores quibus tenerior aetas implicari solet vitavit, atque ad ea mentem simum quintum aetatis annum attingeret, ad diaconatus officium, et non multum post ad presbyteri gradum, faciente eodem suo magistro, sublimatus est. Fuit autem tunc temporis, regnante Ludovico Caesare filio Caroli, in ipsa insula abbas nomine Hatto, vir valde in doctrina et operibus bonis morumque nobilitate fulgens, qui et Basileensis Ecclesiae praesul
Abbreviated transcription (Latin):
Icturus uenerabilis
uiri meynradi heremite et mrͣis pas¬
sionẽ et obitũ. libet parũꝑ reflectere
stilũ atq quo tꝑe doctus. ubi ⁊ onde.
quo uel cui traditus primũ ad dis-¬
tendas lr̃as. sub quo abb̾e monachi¬
cam uitã subierit sũandã qualiter
eciã a frat̾na atie singulare certa¬
mẽ heremi adiecit breuit̾ prelibare.
Regrediar ergo ad singula que pro¬
posui resoluenda p̾leniꝰ.
Emporibꝰ
karoli glori¬
osissimi im-¬
patoris frã-¬
inter ip̃os
cesaris nomẽ
accepit. Predictus uir in alemãnia
natus est. in pago quẽ ex uilla suli¬
chi sulichkõire uotauit antiq̾tas.
Parentes uero eiꝰ ex alamanis
fuerũt. moꝵ nobilitate magis ⁊¬
spitui ꝙͣ diuitiis ꝑituris. Qui
cũ iam eam attigisset etatẽ. qua
aptari possit lrãꝵ scudiis. a patre
ducit᷑ ad insulã quã ueteres sind¬
loezes augiã uotabãt. a noĩe tuiꝰ¬
dã prb̾ri qui sindloe appellatus
pͣmo in ea habitatła monachorũ

Expanded text:
icturus venerabilis viri Meginradi Eremitae et martyris passionem et obitum, libet parumper reflectere stylum, atque quo tempore doctus, ubi, et unde, quo, vel cui traditus primum ad discendas litteras, sub quo abbate monasticam vitam subierit servandam, qualiter etiam a fraterna acie singulare certamen eremi adierit, breviter praelibare. Regrediar ergo ad singula quae proposui resolvenda. emporibus Caroli gloriosissimi imperatoris Francinter ipsos Caesaris nomen accepit, praedictus vir in Alemannia natus est, in pago quem ex villa Sulichgewe vocavit antiquitas. Parentes vero ejus ex Alemannis fuerunt, morum nobilitate magis conspicui quam divitiis perituris. Qui cum eam attigisset aetatem qua aptari posset litterarum studiis, a patre ducitur ad insulam, quam veteres Sindlochesaugiam vocabant, a nomine cujusdam presbyteri, qui, Sindloch appellatus, primo in ea habitacula monachorum
Abbreviated transcription (Latin):
religiosis uiris Ibi dũ ꝑ septẽ annos
suꝑni regis miliciã exegisset. młti¬
tudinẽ ppłi ad se ueniẽtis ferre non
ualẽs. mutauit lotũ. atq a p̃dicti la¬
ci litore qͣtuor milib distãtem reꝑit
inter mõtes planitiẽ accessu ualde
difficilẽ. Ibi adiuuãtib religiosis

Expanded text:
religiosis viris. 7. Ubi dum per septem annos religiosis viris. 7. Ubi dum per septem annos superni Regis militiam exegisset, multitudinem populi ad se venientis ferre non valens, mutavit locum, atque a praedicti laci littore quatuor millibus distantem reperit planitiem inter montes accessu valde difficilem. Ibi, adjuvantib
Abbreviated transcription (Latin):
cupio. Illa a d̾o inspirata ut credõ eñdit.
Secretũ tuũ nulli te nolente reuelabo.
nou̾i̾s aũt si incepto ꝑsistere uis me
necessaria ꝓpt̾ deũ tibi nũstraturã.
et qͣntũ possũ tuo uoto satisfacturã.
Ille ꝓnussis rependẽs grãs. repedauit
ad cellã unde digressus ẽ. ibiq ieiunii
et oronibꝰ ꝯtinuis a deo poposcit ut
qͥ hoc d̾ negotio ei placuisset ĩ suo aĩo
firmare dignaret᷑. Tandẽ ꝯfortatꝰ
dina inspiratiõe. reliqͥt cellã scolãq
cui p̃erat. et reuisit hospitã suã ex
plorare uolẽs uteũ in sua ꝓmissione
psisstẽ uellet an nõ. Quã dũ in p̃bẽdo
sibi ꝓmisso solacio ꝑdurasse sensisset.
nõ longe ab ip̃a uilla ĩ qua eadẽ fe¬
mĩa ꝯmanebat ĩ heremo sibi hitacł̾i
ꝯstruxit. atq ibidẽ ieiuniis ⁊ or̃onibꝰ
indefessꝰ trecitori su̾iuit necessaria p̃¬
bente ei p̃dc̃a mat̾na. necnõ et aliis

Expanded text:
cupio. Illa a Deo inspirata ut credo respondit: cupio. Illa a Deo inspirata ut credo respondit: Secretum tuum nulli, te nolente, revelabo; noveris autem, si in coepto persistere vis, me necessaria propter Dominum tibi ministraturam, et quantum possum tuo voto satisfacturam. 6. Ille promissis rependens gratias repedavit ad cellam, unde digressus est, ubique jejuniis et orationibus continuis a Deo poposcit ut quidquid de hoc negotio ei placuisset in suo animo confirmare dignaretur. Tandem confortatus divina inspiratione, reliquit cellam scholamque crare volens utrum in sua promissione persistere vellet an non. Quam dum in praebendo sibi promisso solatio perdurasse sensisset, non longe ab ipsa villa, in qua eadem femina commanebat, in eremo sibi habitaculum construxit, atque ibidem jejuniis et orationibus indefessus Creatori servivit, necessaria praebente ei praedicta matrona nec non et aliis
Abbreviated transcription (Latin):
Iam filii si placet redeundũ est. ꝓprios
ĩuisere lares Regrediunt. uillãq
deueniũt nõ lõge a litore sitã ibi tiu̾da
matrone hospiciũ intrãtes paulolũ
quieuerũt. reficientes se tibo et potu.
Diraũt dei predictã matronã t̾nens
d̾i timore plenã. et ad obsequendũ
hospitib ꝓmptissimã. ardorẽ sui
animi occultũ ei aꝑuit hiis uerbis
incipiens. E cara xp̃o femina si
uelles audire secretũ cordis mei tibi
manifestarẽ sed anteꝙͣ id agã posco.
ut uerba mea atq uolũtatẽ occultes.
qͥͦusq c̾nas si possit oꝑe ꝯpleri qd cre-¬
do me deuota mẽte ꝯcepisse. hĩtationẽ
huiꝰ heremi ultra omẽs diuicias
delector. cuperẽq iã in ea collocare
mãsiũculã meã. ut familiariꝰ p̃cib
potuissẽ uatare. si quẽpiã reꝑirẽ qͥ
necessaria corꝑis mͥ mĩstrare ob di a-¬
morẽ uoluisset. Sed q̾a adhuc hoc sola¬
cio defraudor. posco interĩ occultari qd̃

Expanded text:
Jam, filii, si placet, redeundum est proprios Jam, filii, si placet, redeundum est proprios invisere lares. Regreditur, villamque deveniunt non longe a littore sitam. 5. Ibi, cujusdam matronae hospitium intrantes, paululum quieverunt reficientes se cibo et potu. Vir autem Dei praedictam matronam cernens Dei timore plenam, et ad obsequendum hospitibus promptissimam, ardorem sui animi occultum ei aperuit, his verbis incipiens: Chara Christo femina, si velles audire, secretum cordis mei tibi manifestarem. Sed antequam id agam, posco ut verba mea atque voluntatem occultes, quousque cernas si possit opere compleri quod credo me devota mente concepisse. Habitatione hujus eremi ultra omnes divitias delector, cuperemque jam in ea collocare mansiunculam meam, ut familiarius possem precibus vacare, si quempiam reperirem qui necessaria corporis mihi ministrare ob Dei amorem vellet. Sed quia adhuc hoc solatio defraudor, posco interim occultari quod
Abbreviated transcription (Latin):
morib a p̃fato abbate descinatus
ad cellulã qͣndã ad iam dictũ moͣ¬
steriũ ꝑtinentẽ sitã iuxta lacum
tũ quo ip̃e ditatꝰ erat ad lucra diũca
in plurimos disꝑgeret. Aliquantũ
tꝑis fluxerat eo in hiis dotendo.
Quadã die sumpsit secũ nõnullos¬
scolasticos qͦs nutrierat. et p̃dictum
lacũ tnͣsnauigãs. intrauit heremũ
queᷤ ip̃iꝰ lati litori adiacet. et usq ad
alpes peninas tendit atq ad uillã
chaia causa piscatioĩs et loca here¬
mi intuenda. Perueniũt itaq ad
fluuiũ quendã q̃ in ip̃a decurrit soli¬
tudine. Ibiq uirbtũs ad pistandũ
occupat comites. ip̃e uero ĩ ꝯsiderati¬
one solitudĩs solus secũ spaciabat᷑.
Accensus enĩ erat nimiũ amore soli-¬
tarie sedis. Qua ꝯsideraciõe dũ mẽ¬
tem diu pasce̾t rediit ad socios. ĩuenit¬
q eos nõ parua preda pisciũ onerato ᷤᷤ.
Quos talit̾ affatͦ. Grãs largitori
qui nos suis miscd̾iter ditauit boni ᷤ.

Expanded text:
moribus, a praefato abbate destinatus ad cellulam quamdam ad jam dictum monasterium pertinentem, sitam juxta lacum tum quo ipse ditatus erat ad lucra Dominica in plurimos dispergeret. Aliquantulum temporis fluxerat, eo in his detento: quadam die sumpsit secum scholasticos quos nutrierat, et praedictum lacum transnavigans intravit eremum quae ipsius laci littori adjacet, et usque ad Alpes Penninas tendit atque ad villam Chama, causa piscationis et ad loca eremi intuenda. Perveniunt itaque ad fluvium quemdam qui in ipsa decurrit solitudine, ibique vir beatus ad piscandum occupat comites; ipse vero in consideratione solitudinis solus spatiabatur: accensus enim erat nimium amore solitariae sedis. Qua consideratione dum mentem diu pasceret, rediit ad socios invenitque eos non parva praeda piscium oneratos. Quos taliter affatur: Gratias Largitori, qui nos suis misericorditer ditavit donis.
Abbreviated transcription (Latin):
aduolãtes ꝓdebant ꝓpetratũ ne¬
fas. Nõ multũ pꝰ ip̃i maligni ⁊¬
p̃hensi sũt. et qd occulte ꝓpetraue¬
rũt patefactũ est scelus. nolente
to eos adhoc det̾nentibꝰ uiui ĩtensi
sunt. Candela autẽ quã ad caput
uiri dei posuerãt. et que celitꝰ acten¬
sa est ardebat usq ad stramenta
que suꝑ posita fuerãt defuncto cor¬
pusculo. Quoꝵ etiã ꝑtẽ ip̃e ignis
inuasit. et ꝑuenit usq ad mem-¬
bra defuncti. Que dũ attigisset
nutu extinctꝰ est Illico aũt diffamat᷑
de morte eiꝰ. Qua ꝯꝑta uenerabilis
abba uoaltha̾ius et frẽs sub ip̃o de¬
gentes corpꝰ uiri di ex ip̃a heremo
auferentes. atq ad moͣsteriũ augiã
deferentes. ibi digno sepelierunt
honore. ¶ Passus est aũt sc̃s mrͣ¬

Expanded text:
petratum nefas. Non multum post ipsi maligni comprehensi sunt, et quod occulte perpetraverant patefactum est scelus, nolente to eos ad hoc decernentibus, vivi incensi sunt. 16. Candela autem quam ad caput viri Dei posuerant, et quae coelitus accensa est, ardebat usque ad stramenta quae superposita fuerant defuncto corpusculo. Quorum etiam partem ipse ignis invasit, et pervenit usque ad membra defuncti; quae dum attigisset,nutu extinctus est. Illico autem diffamatur de morte ejus. Qua comperta, venerabilis abbas Waltherus et fratres sub ipso degentes, corpus viri Dei ex ipsa eremo auferentes, atque ad monasterium Augiam deferentes, ibi digno sepelierunt honore. Passus est autem
Abbreviated transcription (Latin):
tis eũ agentẽ inspiciebãt. Iamq
athleta fortis deo ⁊ fortãte pugna¬
turꝰ egredit᷑ presenciãq suã non
negat occisorib. Ac primũ salu¬
tacioĩs u̾ba ad eos ꝓferẽs pꝰ intulit
O socii tur tã sero uenistis. Quare
nõ maturastis uenire ad audiẽdũ
puitatis mee missã ut ꝓ uob̾ ꝯmunẽ
dñm dep̃carer. Sed uł nũc intrate
poscituri placabilẽ fore deũ nob̾¬

Expanded text:
tis eum agentem inspiciebant. Jamque tis eum agentem inspiciebant. Jamque athleta fortis, Deo confortante, pugnaturus egreditur, praesentiamque suam non negat occisoribus; ac primum salutationis verba ad eos proferens, post intulit: « O socii, cur tam sero venistis? quare non maturastis venire ad audiendum parvitatis meae missam, ut pro vobis communem Dominum deprecarer? sed vel nunc intrate, poscituri placabilem nob
Abbreviated transcription (Latin):
insolito et screpitu ĩaudito siluã re-¬
sultãte echo ꝯplẽtes. ita ut eciã ip̃i
latrones hac de remłltũ mirarent᷑
et obstupesterẽt atq ad ꝓdigiũ hoc
ꝑtinere ꝓprie mẽtis decernerẽt iudi¬
cio. Attamiẽ acepto nõ distracti ag¬
grediunt᷑ cappellã in qͣ uir dei ut pre¬
dictũ est or̃onib deũ sibi placabat
ꝓfusis. corpusq doĩtum ut presciꝰ
futuroꝵ ad uiatitũ obitꝰ sui puro
corde ac deuota mẽte susceꝑat.
Iamqz uir di ut sensit adesse ꝑmp¬
tores suos. nõ tamẽ scatĩ se eis p̃nta¬
uit. sed modicũ ad huc differẽs. clau¬
sũ ostiũ ip̃iꝰ cappelle nõ apperuit. ut
aliqͣntis ꝑi orone adhuc demorari
potiusset. Strenue ergo oronẽ ꝯple¬
uit capsasq singłas reliq̾aꝵ manu
suscipiẽs et deosculãs ꝯmẽdabat a¬
gonẽ suũ dño et scĩs quoꝵ reliq̾as¬
ꝯplectebat᷑ uenerant᷑. Hoc q̃ adue¬
nerãt maligni ꝑ foramẽ qddã ꝑie-¬

Expanded text:
insolito et strepitu inaudito silvam reinsolito et strepitu inaudito silvam resultante echo complentes, ita ut etiam ipsi latrones hac de re multum mirarentur et obstupescerent, atque ad prodigium hoc pertinere propriae mentis decernerent judicio. 12. Attamen, a coepto non distracti, aggrediuntur capellam in qua vir Dei, ut praedictum est, orationibus Dominum sibi placabat profusis, corpusque Dominicum, ut praescius futurorum, ad viaticum obitus sui puro corde ac devota mente susceperat. Jamque vir Dei, ut sensisset adesse peremptores suos, non tamen se eis statim praesentavit; sed modicum adhuc differens, clausum ostium ipsius capellae non aperuit, ut aliquantisper in oratione adhuc demorari potuisset. Strenue ergo orationem complevit, capsasque singulas reliquiarum manu suscipiens et deosculans, commendabat agonem suum Doreverenter. Hoc, qui advenerant, maligni per foramen quoddam parie
Abbreviated transcription (Latin):
iuniis et abstinẽtia cũctaꝵ mũdia¬
liũ rerũ ꝯtigit eo iuspirãte q̃ ẜpentẽ
intrauit et ꝑ os eiꝰ ꝓthoplastũ decepit
et de ꝑadyso eiecit. duos hoĩes causa
eũ occidendi tellã illiꝰ ꝓperare. Qͥ cũ
uenissent ad uillã qͣndã inturicini
laci litore sitã rogauerũt sibi mõstrͣi
q̃ ꝑs ꝑuia esset adeundi tellulã eius.
Qd̾ cũ eis mõstratũ esset mature ꝑ
noctẽ surgẽtes agg̃ssi sũt mõstratũ
sibi it̾ agitãte q̃ eos ĩpleuerat tet̾ri¬
mo sp̃ũ. diu tñ eronei a ecõ tramite
qͦ uolebãt ꝑuenerãt. maxĩa iã ꝑte
diei dfluxa. Ip̃e uero solitis orõib
incubãs missaꝵ deuote solempuia li¬
babat creatori. Priꝰ aũt ꝙͣ in ip̃am
nus alter uo̾ petrꝰ q̾ recianoꝵ nacio¬
ne ꝓtrecitꝰ est. pulli qͦs uir uenerandꝰ
eodẽ in loco nutrierat eos ĩ proxiõ
uenire ꝯspiciẽtes qͣsi a uulpe ĩseque¬
rent᷑ ꝑ heremũ diffugerãt clamore

Expanded text:
tinentia cunctarum mundalium rerum, contigit, eo inspirante qui serpentem intravit, et per os ejus protoplastos decepit et de paradiso ejecit, duos homines, causa eum occidendi, cellam illius properare. Qui cum venissent ad villam quamdam in Tigurini laci littore sitam, rogaverunt sibi monstrari quae pars pervia esset adeundi ad cellulam ejus. Quod cum eis monstratum esset, mature per noctem surgentes, aggressi sunt monstratum sibi iter, agitante qui eos impleverat teterrimo spiritu. Diquo volebant pervenerunt, maxima jam parte diei elapsa. 1. Ipse vero solitis orationibus incubans, missarum devote solemnia libabat Creatori. Prius autem quam in ipsam nus, alter vero Petrus, qui Rhaetianorum natione procreatus est pulli, quos vir venerandus eodem in loco nutrierat, eos in proxima venire conspicientes, quasi a vulpe insequerentur, per eremum diffugerant, clamore
Abbreviated transcription (Latin):
ei q̃dã stramẽta atq ut uiuẽs uir
dei rogauerat candelas sũpserũt
unã ponẽtes ad caput. cũ alia cur¬
rebãt ad ip̃am capellã lumẽ inde
allaturi qd in eodẽ oratorio iugit̾
ardebat Repedantes nõ ad corpus¬
culũ defũc̃ti. ĩuenerũt clare arden-¬
tẽ quã posuerãt candelã extinctã.
Tantus autẽ eos ꝯtinuo ĩuasit
timor ut nichil ꝯtingeᷤ de rebus
altaris officia ꝑtinẽtib auderẽt
Uestes ac stramẽta quedã lectuli
eius sumẽtes festine repedabant
unde digressi sunt. Eis autẽ inde
fugientibꝰ corui q̃ more solito ad
famulũ di uiuentẽ uenire ꝯsuene¬
rãt ac p̃bendam de manibꝰ eius
susciꝑe qͣsi uindicare cupientes ex¬
tinctũ. sequebant᷑ latrones uoci¬
busq grandisoĩs replebãt siluas

Expanded text:
et quaedam fragmenta, atque, ut vivens vir et quaedam fragmenta, atque, ut vivens vir Dei rogaverat, candelas sumpserunt, unam ponentes ad caput; cum alia currebant ad ipsam capellam, lumen inde allaturi, quod in eodem oratorio jugiter ardebat. Repedantes vero ad corpusculum defuncti, invenerunt clare ardentem quam posuerant candelam exstinctam. Tantus autem eos continuo invasit timor, ut nihil contingere de rebus ad altaris officia pertinentibus auderent. Vestes ac stramenta quaedam lectuli ejus sumentes, festine repedabant unde digressi sunt. 15. Eis autem inde fugientibus, corvi qui more solito ad famulum Dei viventem venire consueverant, ac praebendam de manibus ejus suscipere, quasi vindicare cupientes exstinctum, sequebantur latrones, vocibusque grandisonis rep
Abbreviated transcription (Latin):
pustulũ ieiniis. brachiis steiuxit
sotioq minatit᷑ iussit ut sc̃m fuste
ꝑtuteret. Qui tũ diu eũ feriendo cir¬
ca latus et suras debilitasset scõ
extendẽte palmas ad deũ alt̾ intu-¬
lit dicẽs. O segnis cur eũ in caput
nõ ꝑtutis ut plagã mortalẽ accipi¬
at. Quã si tu tardas inferre ego
citissime illaturꝰ sũ. Confestimq
fuste app̃henso ittũ librabat ĩ caput
uehemẽtissime. Hoc modo uir scũs
plagatꝰ semiuiuus in terrã corru¬
it et illi ꝯtinuo in eũ irruentes.
gutt᷑ eiꝰ suffocãt manibꝰ. quousq
exhalasset spm̃. Egrediente autẽ iã
aĩa. in ip̃o tractu nouissiẽ aspira¬
cioĩs tante a suauitatis odor ꝓgre¬
diens totũ cellule lotũ ꝯpleuerat.
at si om̃i pigniẽtoꝵ odoramẽta
ibi diffusa flagrarẽt. Postea uo̾
nudauerũt eũ ueste qua erat in¬
dutus et portates posuerũt in lectu¬
lũ quo uir d̾i requiescẽ solebat. Nudo
supposuerũt filtrũ. suꝑ ponẽtes eciã

Expanded text:
pusculum brachiis strinxit, socioque minaciter jussit ut sanctum fuste percuteret. Qui cum diu eum feriendo circa latus et suras debilitasset, sancto extendente palmas ad Dominum, alter intulit dicens: « O segnis! cur eum in caput non percutis, ut plagam mortalem suscipiat? quam si tu tardas inferre, ego citissime illaturus sum. » Confestimque fuste apprehenso, ictum librabat in caput vehementissime. Hoc modo vir sanctus plagatus, semivivus in terram corruit; et illi continuo in eum irruentes guttur ejus suffocant manibus, quousque exhalasset spiritum. Egrediente autem jam anima, in ipso tractu novissimae exspirationis, tantae suavitatis odor progrediens totum cellulae locum compleverat, ac si omnium pigmentorum odoramenta ibi diffusa fragrarent. 14. Postea vero nudaverunt eum veste qua erat indutus, et portantes posuerunt in lectum quo vir Dei requiescere solebat. Nudo supposuerunt filtrum supponentes etiam
Abbreviated transcription (Latin):
diunt᷑ ad eũ. Quibꝰ uir d̾i tunitã ⁊
cutullã suã dedit. panẽ insuꝑ ac
potũ addidit dicens. hec de manibꝰ
meis ꝑcipite. postꝙͣ uero ⁊pleueritꝭ
ad qd̾ agendũ uenistis potestis hoꝵ
q̃ assiit ꝑ uos tollẽ qd̾ cupitis Scio
eñ ꝙ ad occidendũ me intrastis.
sed unũ a uob̾ exposto bñficiũ ut
dũ pñtis uite cursũ in me t̾mina¬
tem et aliã ad pedes ponite et tito
postea ab hoc loco discedite. ne a
supueniẽtibz q̃ me uisitare solẽt
ꝯstrĩganũ penas luituri sceleris
ur̃i. Confestĩ igit᷑ predictꝰ Richardꝰ¬

Expanded text:
ibus vir Dei tunicam et cucullam suam dedit, panem insuper ac potum addidit, dicens: « Haec de manibus meis percipite; postquam vero compleveritis ad quod agendum venistis, potestis horum quae adsunt per vos tollere quod cupitis. Scio enim quod ad occidendum intrastis, sed unum a vobis posco beneficium, ut, dum praesentis vitae cursum in me terminatem, et aliam ad pedes ponite, et cito postea ab hoc loco discedite, ne a supervenientibus, qui me visitare solent, constringamini, poenas luituri sceleris vestri. » 13. Confestim igitur Richard
Abbreviated transcription (Latin):
uenit aplico
moderamini
gione pollẽtibꝰ
beniuola ꝯpas¬
sione succͤrere et poscentiũ siue nos¬
tiei assensũ et ꝯsiliũ. ex hoc enĩ lu¬
cri potissimũ p̃miũ a ꝯditore omi¬

Expanded text:
uenit apostolico moderamini gione pollentibus beniuola compassione succurrere et poscencium anertiri assensum. Ex hoc enim lucri potissimum premium apud Domi
Abbreviated transcription (Latin):
foreret parisius. p̾cipus in ph̾ra: ⁊ in tħ̾logia: ⁊ iure
canoĩco. si cut gn̾ alr ⁊sueint: tale prodigiũ dicit᷑ ibi fuisse.

Expanded text:
floreret Parisiis, praecipue in philosophia et theologia, et jure canonico, sicut generaliter consuevit, tale prodigium ibi dicitur accidisse.
Abbreviated transcription (Latin):
qd amore tencat u̾itatis. qͥd officio caritatis ĩpendat. Nec sic
cogitit ꝓrĩ. nec sic actuosus. ut ꝯtẽplatõem nõ reqͥrat dei. In
ocio nõ inlers. uacatio delectare debr s aut ĩqui sitg̃. aut ĩẽ¬
tio i̾tatis. ut ĩ ea qͥsq ꝓficiat: ⁊ qd̾ inuen̾t ne alti ĩuideat.
In actione u̾o nõ amãdᷤ ẽ honor ĩ bac uita siue potẽcia: qm̃ sĩ
a uana stͥ sb̾ sole: s op̾ ip̃m qd̃ ꝑ eũ dẽ lonorẽ uł potẽciã fit. si
u̾o suꝑior sine qͦ ppłs irgi nõ potest: et si ita teneat᷑ atqr m̃¬
stirt᷑ ut decet: tamẽ miecẽt᷑ apptit᷑. Qm̃ obirm. ociũ scñ que¬

Expanded text:
quid amore teneat veritatis, quid officio charitatis impendat. Nec sic cogitet proximi; nec sic actuosus, ut contemplationem non requirat Dei. In otio non iners vacatio delectare debet; sed aut inquisitio, aut inventio ueritatis, ut in ea quisque proficiat et quod inuenerit ne alteri inuideat. In actione uero non amandus est honor in hac uita siue potentia, quoniam omnia uana sub sole, sed opus ipsum, quod per eundem honorem uel potentiam fit, si vero superior, sine quo regi populus non potest, etsi ita teneatur atque administretur ut decet, tamen indecenter appetitur. Quamobrem otium sanctu
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad horã nonã ut ĩstitutũ ẽ nemo ꝑgit ad aliũ. exͣ. his qͦs
recitãt᷑. Cõpletis or̃onib cũctis q residẽtib. medius ꝙ̃ pr̃em
nocãt. ĩcipit disputare. Quo loquẽte tantũ silenciũ fit: ut
nemo ad aliũ respice. nemo audeat excieair. Dicẽtis laus ẽ¬
in fletu audiẽciũ. Uacite uoluũt᷑ ꝑ lora lacͥme. ⁊ ne̾ sĩgl̾tus
quidẽ p̾rũpit dilo. Cũ u̾o de regno xͥ. de fut᷑a᷑ bĩtudĩe głam cep¬

Expanded text:
usque ad horam nonam quasi iustitium est: nemo pergit ad alium exceptis his, quos recitantur et conpletis orationibus cunctisque residentibus medius, quem patrem uocant, incipit disputare. quo loquente tantum silentium fit, ut nemo ad alium respicere, nemo audeat excreare. dicentis laus in fletu est audientum. tacite uoluuntur per ora lacrimae et ne in singultus quidem erumpit dolor. cum uero de regno Christi, de futura beatitudine
Abbreviated transcription (Latin):
tũ. ꝙ. habet᷑ ⁊ ĩ ꝯspectu regis et̾m placida: et ĩ ocłis lõim grosa
Ip̃a quidẽ ut colũba mitis ⁊ hũilis. et elcã dm̃ spãlis pulcra
ꝑ totũ aspicit᷑ om̃em a se rugã en ormitatis abiciẽs: ⁊ mã¬
tulã deformitatis excludes. Digilãtib illis qͥ pat̾ne sollicitu¬
dĩs in ea gerũt officĩ⁊ ꝑ ibi dẽ nlłe possĩt sꝑme uitioꝵ succre¬
scere. s ip̃a floꝵ honoris ⁊ fiuctiũ lonestatis ĩmarcessibili pol¬
leat ubertate. Propt lanc ⁊ emĩ sce oꝑatõis effectũ nugͣ ordo
uest̾ officio aliene insitatois uł correctois inbigint si de pp̃s

Expanded text:
regis eterni placita & in oculis hominum gratiosa. jpsa quidem ut Columba mitis & humilis & electa dominj specialis pulcra per totum aspicitur, omnem a se rugam enormitatis abiciens & maculam deformitatis excludens vigilantibus illis qui paterne sollicitudinis in ea gerunt officium quod ibidem nulle possint spine vitiorum succrescere. sed ipsa florum honoris & fructuum honestatis in supercessibili polleat ubertate propter hunc etenim sancte operacionis effectum numquam ordo vester officio aliene visitacionis vel correctionis indiguit, sed de ipso
Abbreviated transcription (Latin):
ciam. ꝑ hec oĩa ad illud tendit or̃o: ut do ceã te nõ tuo arbito
Hic te silentiũ. ille te docea mãsuetudiem. Nõfacias qd̃
uis qd̾ accepis. Opis tui pensa ꝑsoluas. Subiciaris cui nõ
is. lassus ad stratũ uenias. ambłans qr dormites. nͨ dũ en¬
pleto:opo surge̾ xpellaris. Dicas psalmũ ĩ corde tuo ⁊̃ qͣ
lite sapiẽter. Senuas fr̃b.Iospitũ laua pedes. passus nura¬
ami taceas. Prepp̃itũ mõastu timcas ut dñm. diligas ut

Expanded text:
o arbitrihic te silentium, ille doceat mansuetudinem, non facias, quod ris, quod acceperis, operis tui pensa persolvas, subiciaris, cui non vis, lassus ad stratum venias ambulansque dormites, necdum expleto somno surgere conpellaris, dicas psalmum in ordine tuo—in quo lite sapienter —servias fratribus, hospitum laves pedes, passus iniuriam taceas, praepositum monasterii timeas ut dominum, diligas ut
Abbreviated transcription (Latin):
retur idest sedma ĩtriorẽ hominẽ qͥ :ciã nouus hõ ꝓptͥ regeneracionẽ
dꝰ: morumq spũaliũ ĩnouacionẽ Manifestã ⁊̾ aũt ad corpus
quaternariũ numerũ ꝑtinere: ꝓptͥ netissinea elemẽta quatuor
quibꝰ ꝯstat et quatuor qualitates. sictam hunidã calidã frigidã
Uñ quatuor ẽcia cõporibꝰ ãministrat᷑. ueruo estate autumino hieme.
hec stͥ notissima Nã de quator quaternario numero corporis
rractat᷑ eciã sbtilius: sed obscurius quod t hoc soruon debãdãt
quẽ ⁊ tiã mimis cruditis acrõmodatũ ł eff esst uolumꝰ ãd arãt¬
muro tebnarin uimiciũ ꝑ iincii p̃t trlligi xcoquad t̃ꝑlicir dqũ
dingete iubenit x toto corde. ex tora aĩa. e eetora mẽte de qͥbꝰ
fĩgulis nõ t̃ psalterio s ⁊ euãgelio disputãdũ ẽ Nũt ad testimoniũ
ternarĩ miners ad aiãm ꝑtinẽtis. satis puro ẽ adͥ dictũ esta

Expanded text:
retur, id est secundum interiorem hominem, qui etiam novus homo propter regenerationem retur, id est secundum interiorem hominem, qui etiam novus homo propter regenerationem dicitur morumque spiritualium innovationem. Manifestum est autem ad corpus quaternarium numerum pertinere, propter notissima elementa quatuor quibus constat, et quatuor qualitates, siccam, humidam, calidam, frigidam. Unde quatuor etiam temporibus administratur, verno, aestate, autumno, hieme. Haec sunt notissima. Nam de quaternario numero corporis tractatur etiam alibi subtilius, sed obscurius: quod in hoc sermone vitandum est, quem etiam minus eruditis accommodatum esse volumus. Ad ad tripliciter Deum diligere jubemur, ex toto corde, ex tota anima, ex tota mente : de quibus singulis non in Psalterio, sed in Evangelio disputandum est. Nunc ad testimonium ternarii numeri ad animum pertinentis, satis puto esse quod dictum est.
Abbreviated transcription (Latin):
rẽpora septẽ diorũ istorũ repetitione uoluũt᷑. octanus forte ill
dictus est qui uarietatẽ istam nõ habebit Est aliud qd̾ hit nõ ab¬
furde accipe potist cur octauũ dicat᷑. iudiciũ quod pꝰ duas grnera¬
ciones futurũ est. una que ad corpꝰ : altera que ad aĩam ꝑtim
Al adaui ⁊ nĩ uss ad moyson genus humanũ uixit ex corpore idest
senidũ scd̾m carnẽ Qui eciã extorior et uetus homo d᷑ et cui uetus test¬
mẽtũ dates d̃ datum⁊̃ Et quãius rligiosis: tamen carnalibꝰ adhuc
oꝑacionibꝰ futura spũalia p̃signaret. hoc toto tõpore quo sidm̃
carnẽ uiuebat᷑ regnabat moss sicut ait apłs: eciã ⁊̃ ros qͥ nõ pecca¬
qm̃i usq ad moysen accipiendũ ẽ.quo usq legis opera idest carnal
Ium deo subditi erant alb aduẽtu aũt dñi ex quo ad circũtisionẽ cordis
a carnis curcũcisione transitũ est facra uocacio ẽ ut scdm aniuã uiue¬

Expanded text:
a septem dierum istorum repetitione volvuntur, octavus forte ille dictus est, qui varietatem istam non habebit. Est aliud quod hic non absurde accipi potest, cur octavum dicatur judicium, quod post duas generationes futurum est, unam quae ad corpus, alteram quae ad animam pertinet. Ab Adam enim usque ad Moysen genus humanum vixicarnem: qui etiam exterior et vetus homo dicitur , et cui Vetus Testamentum datum est, ut quamvis religiosis, tamen carnalibus adhuc operationibus futura spiritualia praesignaret. Hoc toto tempore quo secundum corpus vivebatur, regnavit mors, sicut Apostolus ait, etiam in eos qui non peccam usque ad Moysen accipiendum est, quo usque Legis opera, id est carnaliter tia, qui uni Deo subditi erant. Ab adventu autem Domini, ex quo ad circumcisionem cordis a carnis circumcisione transitum est, facta vocatio est, ut secundum animam vive
Abbreviated transcription (Latin):
nõ discunt Nõ quod apud s. ipse nõ nouerit scdm ili⁊̃ locutionẽ¬
g temptat uos dñs deꝰ uã ut sciat ed est urscire uos faciat. et
exurge dñe idest fat nos exurgore Cũ ergo ita dicat᷑ nescire filiũ
hunc diem nõ qd̾. nestiat s qd̾ nescire faciat ; os quib hoc nõ
expedit scire idest nõ eis hoc ostedat. quid sibi iuilt nescio que¬
p̃sũptio que anis cõputatis certissimũ sperat pꝰ septe ãnorũ
milia diem domiui i los igit᷑. quod sc̃irr nos noluit dñs libr̃ter
nesciamꝰ. et queramꝰ quid sibi uelit iste tatulus qͥ scribit᷑ de octau
Potest quidẽ eciã nulla ãnoꝵt temeraria supputacione dies iudi

Expanded text:
apud se ipse non noverit, secundum illam locutionem: Tentat vos Dominus Deus vester ut sciat, id est, ut scire vos faciat; et: Exsurge, Domine, id est, fac nos exsurgere. Cum ergo ita dicatur nescire filius hunc diem, non quod nesciat, sed quod nescire faciat eos quibus hoc non expedit scire, id est, non eis hoc ostendat, quod sibi vupraesumptio, quae annis computatis certissimum sperat post septem annorum millia diem Domini? 2. Nos igitur, quod nescire nos Dominus voluit, libenter nesciamus, et quaeramus quid velit sibi iste titulus, qui scribitur De octavo. Potest quidem, etiam nulla annorum te
Abbreviated transcription (Latin):
ħẽt᷑ et ĩ cõspcũ el ui placita et in occłis oim gratiosa. Ip̃a
quide̾ ut coluba mitis et hũilis. et clcã dñi spetialis. pulcͣ
ꝑ totũ aspicit᷑. om̃em a se rugamq abiciẽt et
macłam difformitatꝭ etcͣ. ut nulle possuit uicioꝵ spune
succreste sub ip̃a. flos honoꝵ et fructuũ honestat ĩmar¬

Expanded text:
ectu regis eterni placita et in oculis homi||num gratiosa, ipsa quidem ut columba mitis et humilis et electa domini specialis pulchra per totum aspicitur omnem a se rugam enormitatem nulle possint uitiorum spine succrescere sed ipsa florum honoris et fructuum honestatis immar
Abbreviated transcription (Latin):
Felix intentio. laudãda sedulitas: manu hom̃ib p̾dicaie
digitis linguas aꝑire: salm mortalib tacite dare: et ꝯtra
dyaboli subreptiones illicitas: calamo attramẽtoq pugna¬
ir. Tot .n. uuln̾a drabol accipit: quot antiqͣri dm̃i u̾ba descri¬
lit. uno utiqr loco situs. oꝑis sui dissemĩatione: ꝑ diu̾sas
mouĩcias uadit. In lacis scĩs legit᷑: laborẽ audiũt ppli. ñde
se a praua uolũtate ꝯuertãt. et dño p̾a mẽte deseruiant:¬

Expanded text:
Felix intentio, laudanda sedulitas, manu hominibus praedicare, digitis linguas aperire, salutem mortalibus tacitum dare, et contra diaboli subreptiones illicitas calamo atramentoque pugnare. Tot enim uulnera Satanas accipit, quot antiquarius Domini uerba describit. Vno itaque loco situs, operis sui disseminatione per diuersas prouincias uadit; in locis sanctis legitur labor ipsius; audiunt populi unde se a praua uoluntate conuertant, et Domino pura mente deseruiaint
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ ꝓximũ diligit. Ad corpꝰ qd̾ ꝑtinet medicĩa nom̃iata
est. ad aĩam aũt disciplĩa. Sed medicinã nũc uoco
qͥcqͣd oĩo corꝑis uel tuet᷑ uł restaurat salm. Ad lãc ita
ꝑtinẽt nõ ea tm̃ que ars eoꝵ exibet qͥ ꝓpͥe medici nomĩat¬
Sed ⁊̾ cib ⁊ potus. tegiẽ ⁊ tectũ. defensio deniq gĩs atq
munitio qͥ nr̃m corpꝰ adu̾sus ⁊̃ exͣneos ictus cas q su̾at.¬

Expanded text:
qui proximum diligit. Ad corpus quod pertinet, medicina nominata est; ad animam autem, disciplina. Sed medicinam nunc voco, quidquid omnino corporis vel tuetur vel instaurat salutem. Ad hanc itaque pertinent, non ea tantused etiam cibus et potus, tegmen et tegumen: defensio denique omnis atque munitio, qua sanum corpus adversus externos ictus, casusque servat
Abbreviated transcription (Latin):
noth. tet̾rimũ at neglectũ: et qd̾ in nr̃a ꝑũcia: aut solũ aut
pͥmũ ẽ Hi bimi. ẜ tum. nͨ młt̾o płes simł h̃tãt. suo arbito ac di¬
tione uiuẽtes. ⁊ de eo qd̾ labołnt ĩ mediũ ꝑtes ⁊fer̃t ut sẽãt ali¬
nõ uita. qͥd qͥd uẽdiderĩt maioris ẽ p̾cii. Et int̾ eos sepe st̾ uirgia
ꝙ suo inuẽtes cibo. nõ paciũt ᷑ se alicui esse sb̃iectos. Reu̾a solẽt
ceritare ieumiis. ⁊ rem secreti uictonie faciũt. Ipud eos affecta¬
ta st̾ oĩa. laxe manice. callige follicãtes. uestis grossior. crebra

Expanded text:
. teterrimum, atque neglectum, et quod in nostra provincia, aut solum, aut primum est. Hi bini, vel terni, nec multo plures simul habitant, suo arbitrio ac ditione viventes: et de eo, quod laboraverint in medium partes conferunt, ut habeant alidquid uendiderint, maioris est pretii. inter hos saepe sunt iurgia, quia suo uiuentes cibo non patiuntur se alicui esse subiectos. re uera solent certare ieiuniis et rem secreti uictoriae faciunt. apud hos afIectata sunt omnia: laxae manicae, caligae follicantes, uestis grossior, crebra
Abbreviated transcription (Latin):
qd amore tencat u̾itatis. qͥd officio caritatis ĩpendat. Nec sic
cogitit ꝓrĩ. nec sic actuosus. ut ꝯtẽplatõem nõ reqͥrat dei. In
ocio nõ inlers. uacatio delectare debr s aut ĩqui sitg̃. aut ĩẽ¬
tio i̾tatis. ut ĩ ea qͥsq ꝓficiat: ⁊ qd̾ inuen̾t ne alti ĩuideat.
In actione u̾o nõ amãdᷤ ẽ honor ĩ bac uita siue potẽcia: qm̃ sĩ
a uana stͥ sb̾ sole: s op̾ ip̃m qd̃ ꝑ eũ dẽ lonorẽ uł potẽciã fit. si
u̾o suꝑior sine qͦ ppłs irgi nõ potest: et si ita teneat᷑ atqr m̃¬

Expanded text:
quid amore teneat veritatis, quid officio charitatis impendat. Nec sic cogitet proximi; nec sic actuosus, ut contemplationem non requirat Dei. In otio non iners vacatio delectare debet; sed aut inquisitio, aut inventio ueritatis, ut in ea quisque proficiat et quod inuenerit ne alteri inuideat. In actione uero non amandus est honor in hac uita siue potentia, quoniam omnia uana sub sole, sed opus ipsum, quod per eundem honorem uel potentiam fit, si us superior, sine quo populus regi non potest, etsi ita teneatur et admi
Abbreviated transcription (Latin):
ad mensas. quib ꝑ singlãs obedĩas uicissim m̃istrãt. Sullus
ĩ cibo stirpitꝰ est. nemo comedẽs loqͥt᷑: uniũt pane legumĩe ⁊
olere. q̃ sale ⁊ oleo ꝯdiũt᷑. Uinũ tm̃ senes accipiũt. qͥb ⁊ par¬
uulis sepe fit prãdiũ. ut alioꝵ fessa sustẽtet᷑ etas: alioꝵ nõ
suͣgat᷑ icipiẽs. De hinc ꝯsurgũt pit̾ ⁊ hymno dcõ de p̾se¬
pro redeũt. ubi usq ad nesꝑam ꝯ suns unͣqͥsq loqͥt᷑ ⁊ dicit.
datꝰ in cessus: Si infernũ uiderĩt. ꝯsolant᷑. si ĩ dei amore
feruentẽ: coortãt᷑ ad studiũ. Et q̃ in nocte extͣ or̃oes publi¬
cas ĩ suo cubicło unꝰqͥsq ingilat. circueũt cellulas sĩgłoꝵ:

Expanded text:
ad mensas, quibus per singulas ebdomadas uicissim ministrant. nullus in cibo strepitus, nemo comedens loquitur. uiuitur pane, leguminibus et olere, quae sale et oleo condiuntur. uinum tantum senes accipiunt, quibus et paruulis saepe fit prandium, ut aliorum fessa sustentetur aetas, aliorum non frangatur incipiens. dehinc consurgunt pariter et hymno dicto ad praesepia redeunt. ibideratus incessus? \' si inSrmum uiderint, consolantur; si in dei amore feruentem, cohortantur ad studium. et quia nocte extra orationes publicas in suo cubili unusquisque uigilat
Abbreviated transcription (Latin):
si st̃ ꝓ decias atq centias. ita ut nouẽ hõib decimꝰ p̾sit. ⁊ rursũ
detẽ p̾poĩtos sub se centesimꝰ lẽat. Manẽt seꝑati. s m̃ctis celluł.
usq ad horã nonã ut ĩstitutũ ẽ nemo ꝑgit ad aliũ. exͣ. his qͦs
recitãt᷑. Cõpletis or̃onib cũctis q residẽtib. medius ꝙ̃ pr̃em
nocãt. ĩcipit disputare. Quo loquẽte tantũ silenciũ fit: ut
nemo ad aliũ respice. nemo audeat excieair. Dicẽtis laus ẽ¬
in fletu audiẽciũ. Uacite uoluũt᷑ ꝑ lora lacͥme. ⁊ ne̾ sĩgl̾tus
quidẽ p̾rũpit dilo. Cũ u̾o de regno xͥ. de fut᷑a᷑ bĩtudĩe głam cep¬

Expanded text:
si sunt per decurias atque centurias, ita ut novem hominibus decimus praesit. Et rursus decem praepositos sub se centesimus habeat. Manent separati sejunctis cellulis. usque ad horam nonam quasi iustitium est: nemo pergit ad alium exceptis his, quos recitantur et conpletis orationibus cunctisque residentibus medius, quem patrem uocant, incipit disputare. quo loquente tantum silentium fit, ut nemo ad alium respicere, nemo audeat excreare. dicentis laus in fletu est audientum. tacite uoluuntur per ora lacrimae et ne in singultus quidem erumpit dolor. cum uero de regno Christi, de futura beatitudine