comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
citur anno cesaris augusti quadragesimo sccło olimpiadis¬
centesime nonagesime tercie. Eodem die natalis sc̃e anastasie
susb dioeleciano imperatore. que ꝓ confessione dñi diutina cusli¬
dia materata ciei cũ ducẽtis uiris ⁊ septingentis femims aclĩ¬
sulas palmarias cle lata ip̃a quide igni ceteri uõ uarhi int fer¬
nonib martyrium celebrarũt. Rome incimiterio apuia¬
ni: passio beate eugene uirginis. que tempore galieni im¬
peratoris post uirtutum insignia. post sacros uirginũ cho¬
ros. inxp̃o diu agonizans nouissime gladio iugulata est.¬
pud iherosolimam: natalis beati ste

Expanded text:
CITUR anno Caesaris Augusti quadragesimo secundocentesimae nonagesimae tertiae. Eodem die, natalis sanctae Anastasiae sub Diocletiano imperatore, quae pro confessione Domini diutina custodia macerata, dein cum ducentis viris et septingentis feminis ad insulas Palmarias delata, ipsa quidem igni, caeteri vero variis interfectionibus martyrium celebrarunt. Romae in cimiterio Aproniani passio beatae Eugeniae virginis, quae tempore Galieni imperatoris, post virtutum insignia, post sacros virginum choros, pro Christo diu agonizans, novissime gladio jugulata est.erosolymam, natalis sancti Ste
Abbreviated transcription (Latin):
euãgłii descͥrtionẽ. usq adtͣiam pͥncipis tẽpora ꝑseuerans: tocius
asic sundauit rexitq eccl̃ias. ⁊ confectus senio sexagesimo
octauo pꝰ passionem dñi anno. etatis autẽ sue nonagesimo¬
⁊ nono mortuus est: ac uixta eand̾e urbem sepultus. Alexan¬
drie sci maximi ep̃i. qui satis claruis.⁊ ĩsigniᷤᷤ titulo confessio¬
is effectus est.

Expanded text:
escriptionem, usque ad Trajani principis tempora perseverans, totius Asiae fundavit rexitque ecclesias. Et confectus senio, sexagesimo octavo post passionem Domini anno, aetatis autem suae nonagesimo nono mortuus est, ac juxta eamdem urbem sepultus. Alexandriae, sancti Maximi episcopi: qui satis clarus et insignis de titulo confessionis effectus est.
Abbreviated transcription (Latin):
Sim. Rł ianuarii. ¶Igilia natał dñi. Apud antio chiam̃
sirie natalis scõꝵ uirginum quadragurta. que sub deciauo u¬
secutione ꝑ diuersa tormenta martẏriũ consũmauerunt. Apcl
spoletũ cuntatem tuscie scĩ gregorii martyris ⁊ p̃sbiteri tẽpori¬
b diocliciami ⁊ maximiani imperatorũ qui primo fustib nodo¬
sis cesus. Ac deincde post craticulã ⁊ carcerẽ cardis firreis ingentib
percussuc secl et arclentib lamꝑadib per latera incensus tandẽ
decolatus est. Ciuitate tripoli: scĩ luciam. ⁊ alioꝵ sc̃oꝵ plurimoꝵ¬

Expanded text:
. Die 24. Vigilia natalis Domini. Apud Antiochiam Siriae, natalis sanctarum virginum quadraginta, quae sub Deciana persecutione per diversa tormenta martyrium consummaverunt. Apud Spoletum civitatem Tusciae, sancti Gregorii martyris et presbyteri, temporibus Diocletiani et Maximiani imperatorum, qui primo fustibus nodosis caesus, ac deinde post craticulam et carcerem cardis ferreis in genibus percussus, sed et ardentibus lampadibus per latera incensus, tandem decollatus est. Civitate Tripoli, sancti Luciani. VIII Kal. Di
Abbreviated transcription (Latin):
suis confitentes et persuadentes se deos nõ ẽẽ ista sibi fieri uetuer̃t.
Apparuit et mangłis. Sicut ⁊ imapocalipsi legimꝰ angłm se adora
riꝓhibentem. atq dicentem adoratori suo. Conserius turis sum
et fr̃m̃tuoꝵ. Deum adora. Honorandi sũt ergo martyres propter
iittationem. nõ adorandi p̃p religionẽ. Honorandi sunt Raritate

Expanded text:
suis confitentes et persuadentes se deos non esse, ista sibi fieri vetuerunt . Apparuit et in angelis, sicut et in Apocalypsi legimus angelum se adorari prohibentem atque dicentem adoratori suo: Conservus tuus sum et fratrum tuorum, Deum adora . Honorandi sunt ergo martyres propter imitationem, non adorandi propter religionem. Honorandi sunt charitate,
Abbreviated transcription (Latin):
tempore diocletiani imperatoris głosam martyrii accepisse co-¬
ronam ciuitate barcinona. In affrica: scõꝵ martyrũ saturni¬
ni p̃b̃i. clatiui. felicis. apeli ꝙ socioꝵ eius qui passi sũt ꝓxp̃o.
sub anolino pro cõsule. apud alexandriam: modesti et ãmo¬
d feb̃ẽ. Hatał scĩ agabi prophe apud antiochiam de quo ueatꝰ
lucas in apostolicis acti scrait. Inmilitana ciuitate armenie¬

Expanded text:
tempore Diocletiani imperatoris, gloriosam martyrii accepisse coronam, civitate Barcinona. In Africa, sanctorum martyrum Saturnini presbyteri, Dativi, Felicis, Apelii et sociorum ejus, qui passi sunt pro Christo sub Anolino proconsule. Apud Alexandriam, Modesti et Ammosancti Agabi prophetae apud Antiochiam, de quo beatus Lucas in apostolicis Actibus scribit. In Militana ci
Abbreviated transcription (Latin):
beati mathie apostoli. qui post ascensioneni dñi ab aplis sorte
tie scĩ sergii martyris. cuiꝰ gesta p̃clarissima habentur. ꝙ alio
Apud egyptũ. natalis sc̃ꝵ uitorini. uictoris. nicofori. clau¬
diani. dioscori. serapionis.⁊ papie: sub numeriano imperatore quoꝵ
primus. sccłs. ⁊ tertius. pro confessione deitatis. constanter exquisita
suppliciorum genera tollerantes. reliqui quatuor. claudian. ⁊ diosco¬
rus. flamis incensi. serapion ⁊ papias gladio cesi sũt. Omnes itaq cele¬

Expanded text:
beati Matthiae apostoli, qui post ascensionem Domini ab apostolis sorte iae, sancti Sergii martyris, cujus gesta praeclarissima habentur. V Kal. Die 25. Apud Aegyptum, natalis sanctorum Victorini, Victoris, Nicofori, Claudiani, Dioscori, Serapionis et Papiae sub Numeriano imperatore: quorum primus, secundus et tertius pro confessione deitatis constanter exquisita suppliciorum genera tolerantes, reliqui quatuor Claudianus et Dioscorus flammis incensi, Serapion et Papias gladio caesi sunt. Omnes itaque cele
Abbreviated transcription (Latin):
I. tõ⁊ febr. Iciuitate egypti. que appellat᷑ thinius: pas¬
sio beati filce ep̃i. ꝙ filoromi tribuni: cũ quib etiã in nume¬
ra fideliũ multitudo exeadem urbe. pastoris sui sequẽs exẽ¬
plum martyrio coronata ẽ: sicut octauus liber ecclesiastice¬
apud prefatam urbem episcopali honore sublimatus quieuit.
Rome uia salaria: passio scĩ aproniani. qui audiens uina cũ
ea inconfessione dñi finem uite capitali sententia accepit. Itẽ
rome scõꝵ fortunati. feliciani. firmi. candidi Aurelianis: sc̃ĩ fis¬
hutorie loquit᷑. Rome foro simprouii: sc̃oꝵ maryyrum aquilini. gemi¬
ni gelasii magni donati. Erecas sc̃ĩ auentini ep̃i & confessoris. ⁊ alioꝵ.¬

Expanded text:
Id Non. Die 4. In civitate Aegypti, quae appellatur Thmuis, passio beati Fileae episcopi et Filoromi tribuni, cum quibus etiam innumera fidelium multitudo ex eadem urbe, pastoris sui sequens exemplum, martyrio coronata est, sicut octavus liber ecclesiasticapud praefatam urbem episcopali honore sublimatus quievit. Romae via Salaria, passio sancti Aproniani, qui audiens una cum ea in confessione Domini finem vitae capitali sententia accepit. Item Romae, sanctorum Fortunati, Feliciani, Firmi, Candidi. Aurelianis, sancti Fustoriae loquitur. Romae Foro Simpronii, sanctorum martyrum Aquilini, Gemini, Gelasii, Magni, Donati. Trecas, sancti Aventini episcopi et confessoris. No
Abbreviated transcription (Latin):
Apud affricam: natalis scõꝵ confessoꝵ. armogastĩ.
archinimi. ꝙ satiri. qui tempore uuandalice persecutionis sub
geiserico rege. ꝓ confessione uitatis. in ulta ⁊ grauia perpessi suꝑ¬
plicia ate ob probria cutsum głoriosi certaminis impleuerũt:
Ipso die depositio eustasĩ abbatis monasteris luxouiensis. qui pat̃
ferme sexcentoꝵ extitit monachoꝵ. & uite scitate cõspicuis. etiam

Expanded text:
Apud Africam, natalis sanctorum confessorum Armogasti, Archinimi et Satyri, qui tempore Wandalicae persecutionis, sub Geiserico rege, pro confessione veritatis multa et gravia perpessi supplicia atque opprobria, cursum gloriosi certaminis impleverunt. Ipso die, depositio Eustasii abbatis monasterii Luxoviensis, qui Pater ferme sexcentorum extitit monachorum et vitae sanctitate conspicuus, etiam
Abbreviated transcription (Latin):
pud pẽtapolim libie: natał sc̃oꝵ theodori ep̃i.
hirenei diaconi. serapionis & ammouii lectoꝵ. Rome uia lauica¬
na: scĩ castoli martyris. qui ut ingestis beati sebastiani legitur.
aper secutorib t̾cio appensus. tertio auditus. inconfessione dñi ꝑ
seuerans. missus est infoncam: & dimissa super eum massa are¬
naria. martirio migrauit ad xp̃m In sirmio scõꝵ montani

Expanded text:
pud Pentapolim Libiae, natalis sanctorum Theodori episcopi, Hirenei Diaconi, Serapionis et Ammonii lectorum. Romae via Lavicana, sancti Castoli martyris, qui, ut in gestis beati Sebastiani legitur, a persecutoribus tertio appensus, tertio auditus, in confessione Domini perseverans, missus est in foveam, et dimissa super eum massa arenaria, martyrio migravit ad Christum. In Sirmio, sanctorum Montani
Abbreviated transcription (Latin):
apostolorum temporibus. om̃s apassione dñi usq ad suam e¬
tatem. ecelesiasticoꝵ actuum texuit historias. ut quorũ uitam
sectabatur. cdicencli qiuoq ex primeret caracterem. In alexandria:
Apud corithum: beatidionisii episcopi. cuius eru¬
dictione & grã. quam habuit inuerbo dei. multi fruuntur usq
hodie. Claruit autem idem xp̃i electus. tẽporib marci antoni¬
ni. ꝙ lucis aurelii. Turonis sc̃ĩ ꝑpetui ep̃i ad mirãde sc̃ĩtattis uiri &.

Expanded text:
Apostolorum temporum, omnes a passione Domini usque ad suam aetatem ecclesiasticorum actuum textuit historias, ut quorum vitam sectabatur, dicendi quoque exprimeret caracterem. In Alexandria, Apud Corinthum, beati Dionisii episcopi, cujus eruditione et gratia, quam habuit in verbo Dei, multi fruuntur usque hodie. Claruit autem item Christi electus temporibus Marci Antonini et Lucii Aurelii. Turonis, sancti Perpetui episcopi, admirandae sanctitatis viri.
Abbreviated transcription (Latin):
: in. Non apł. In sichia ciuitate chomis: natalis scoꝵ euagr .i.
& penigni. T̃ hessalonice: passio scãꝵ uirginum agapis o̾ cbi¬
onie sub diocliciano que primo incarcerem macerate. post in
ignem misse sed intacte afsamis post orationem ad dñ fusã
aninas reddiderunt. Apud cauromenium sicilie: beati par¬

Expanded text:
n. Die 3. In Scithia civitate Thomis, natalis sanctorum Evagrii et Benigni. Thessalonicae, passio sanctarum virginum Agapis et Chioniae sub Diocletiano, quae primo in carcere maceratae, post in ignem missae, sed intactae a flammis, post orationem ad Dominum fusam, animas reddiderunt. Apud Tauromenium Siciliae, beati Pan
Abbreviated transcription (Latin):
Apud egyptũ: natas scõꝵ martytum martians
nichanoris appollonii. ⁊̃ hessalo nice: sc̃e hirenis uirginis. que
post tollerantiam carceris. sagita percussa est asisinnio comite:
subquo: et sorores eius simul agapes. & chionia martyri⁊ate sũt
apd̃ cesaream licie: scĩ amphiani. & alioꝵ scoꝵ plurimoꝵ.

Expanded text:
 martyrum Martianae, Nicanoris, et Apollonii. Thessalonicae, sanctae Hirenis virginis, quae post tolerantiam carceris, sagitta percussa est a Sisinnio comite, sub quo et sorores ejus simul Agapes et Chionia martyrizaverunt. Apud Caesaream Liciae, sancti Amphiani. VIII Idus. Die 6.
Abbreviated transcription (Latin):
Nome passio beatissime theodore sororis illustris
Codem die: sc̃ĩ uenantii epĩ ꝙ martyris. Iegiptoscõꝵ uictoris ⁊ stephani.
pud ces aream capadotie: passio sc̃e theodo¬
sie uirginis. que diocletiani tempore ultro se confessorib in
custodia socians tenta ⁊ nichil ominus ineculeo cruciata. le
uirtute possde uinculis aquis. bestiis eruta. nouissime marty

Expanded text:
e, passio beatissimae Theodorae, sororis illustrissEodem die, sancti venantii episcopi et martyris. In Aegypto sanctorum Victoris et Stephani. Apud Caesaream Cappadociae, passio sanctae Theodosiae virginis, quae Diocletiani tempore ultro se confessoribus in custodia socians, tenta et nichilominus in equuleo cruciata, Dei virtute post de vinculis, aquis, bestiis eruta, novissime marty
Abbreviated transcription (Latin):
mos prophete. qliẽ orias rex isrł uecte pertempo¬
ra tranffixum necauit ac post ea semiuiuus patriã deuectus. ibi¬
q sepultus est. Rome sc̃e balbine uirginis filie quiriui martyre:
que post deuictum sec uli huiꝰ cursum sepelitur. uia appia iusta
patrem suum. In affrica scõꝵ dio doli & anesi. & alioꝵ.

Expanded text:
mos prophetae, quem Ozias, rex Israel, vecte per tempora transfixum necavit, ac postea semivivus patriam devectus ibique sepultus est. Romae, sanctae Balbinae virginis, filiae Quirini martyris, quae post devictum saeculi hujus cursum, sepelitur via Appia juxta patrem suum. In Africa, sanctorum Diodoli et Anesi. MENSIS
Abbreviated transcription (Latin):
In egypto depositio beati ioh̃is heremire. qui inter cetã
uirtutum insignia: etiam prophetico sp̃i plenus. theodosio im-¬
peratori xpĩanissimo uictorias detyranno predixit.Inpannonia:
Ncesarea palestine: scõꝵ martirũ prisci malchi.¬
& alexandri. qui persecutione ualeriam diuino fidei calore
succensi: ultro iudicem adeuntes. deseiucia impiorũ sangui¬
nẽ obiurgant .Q. nos ile continuo. proxp̃i nomine bestustͣ¬
didit deuorandos. Apud urbem cabilonensium: depositio:
seĩ gundranni regis qui ita se spũalibus auctib mancipatut
ut relictis seculi pompis thesauros suos ecclesiis et pauperibus
trogaret. Tharso cilicie: castoris et dorothei. & alioꝵ sc̃oꝵ.

Expanded text:
In Aegypto, depositio beati Joannis heremitae, qui inter caetera virtutum insignia, etiam prophetico spiritu plenus, Theodosio imperatori Christianissimo victorias de tyranno praedixit. In Pannonia, esarea Palestinae, sanctorum martyrum Prisci, Malchi, Alexandri, qui persecutione Valeriani, divino fidei calore succensi, ultro judicem adeuntes, de saevitia in piorum sanguinem objurgant; quos ille continuo pro Christi nomine bestiis tradidit devorandos. Apud urbem Cabilonensium, depositio sancti Guntramni regis, qui ita se spiritalibus actionibus mancipavit, ut relictis saeculi pompis, thesauros suos ecclesiis et pauperibus erogaret. Tharso Ciliciae, Castoris et Dorothei. IV Kal Die 29.
Abbreviated transcription (Latin):
In affrica scoꝵ maitꝰ rum. Gictoriani. frumentii.⁊ al¬
terius frumentii: & duoꝵ germanorum qui persecutione uuan¬
cdalica ut scribit uictor affricanꝰ ep̃c sub hunerico rege ꝓcon¬
stantia catholice confessionis in maniss̃mis suppliciis excru¬
ciati egregio martirio coronati sunt. In antiochia sc̃ĩ theodo¬
riepi p̃biteri. Ciuitate cesarea sc̃i iuliani. & alioꝵ.

Expanded text:
In Africa, sanctorum martyrum Victoriani, Frumentii et alterius Frumentii et duorum germanorum, qui persecutione Wandalica, ut scribit Victor Africanus episcopus, sub Hunerico rege, pro constantia catholicae confessionis, immanissimis suppliciis excruciati, egregio martyrio coronati sunt. In Antiochia, sancti Theodori presbyteri. Civitate Caesarea, sancti Juliani. IX Kal.
Abbreviated transcription (Latin):
ix kł. apͥl. Pome passio beati pimenii presb̾i. hic iuliamuin
apostatam apuero nutriuit. & sacris litteris erudiuit. aquo
ipse post ea intyberim profide xp̃inecatus est. In mauritania:
natał scõꝵ romuli. & secũ dolifratrũ qui proxp̃o passi sunt.
apud siriã scĩ seleuti. Item infrigia: scĩ agapiti. & alioꝵ.¬

Expanded text:
IX Kal. Die 24. Romae, passio beati Pigmenii presbiteri. Hic Julianum apostatam a puero nutrivit et sacris litteris erudivit, a quo ipse postea in Tyberim pro fide Christi necatus est. In Mauritania, natalis sanctorum Romuli, et Secundoli fratrum, qui pro Christo passi sunt. Apud Syriam, sancti Seleuci. Item in Phrygia, sancti Agapiti. VIII K
Abbreviated transcription (Latin):
III. Ri. apͥl. Apud nazareth ciuitatem galilee: ad nuntiatio
dñica In sirmio: passio beati hirenei ep̃i tempore maximiani
imperatoris qui primo tormentis accerrimis uexatꝰ. cleiude die¬
bus plurimiscartere cruciatus nouisime absciso capite cõsũ¬
matus ẽ. Rome sc̃ĩ cirini martytis. qui arege claudio. post facultatũ
amissionem. post carceris squalorem. post multoꝵ uerberũ afflic-¬
militis que ꝓcastitate occisa est. In andro insula: scĩ hermelandi.
abbatis. cuius gloriosa conuersatio nuracłoꝵ collaudat᷑ p̃conio. &¬

Expanded text:
. Die 25. Apud Nazareth civitatem Galilaeae, Annuntiatio Dominica. In Sirmio, passio beati Hirenei episcopi, tempore Maximiani imperatoris, qui primo tormentis acerrimis vexatus, dein diebus plurimis in carcere cruciatus, novissime abscisso capite consummatus est. Romae, sancti Cyrini martyris, qui a rege Claudio, post facultatum amissionem, post carceris squalorem, post multorum verberum afflicis ancillae, quae pro castitate occisa est. In Antro insula, sancti Hermelandi abbatis, cujus gloriosa conversatio miraculorum collaudatur praeconio.
Abbreviated transcription (Latin):
tria responsoria cauantur. Post terciam uero lectionem. qui can¬
tat: dicat głam. Quã dũ incipit cantor dicere: mox om̃s desedilib
suis surgant: obhonorem ⁊ reuerentiam sc̃e trinitatis: Codices
ui. diuine auctoritatis: Sed & expossitiones carũ: que anoĩa¬
tissimis: M ortodosis catholicis pacrib facte sunt. Post has uero
tres lectiones cum responsoriis suis: sequãtur reliqui sex psal¬
mi crim allꝰ aneuendi: post hos: lectio apli seciuatur ex corde.
recitanda aduersus: & suplicatio letanie. idest. RyRye leyson. &
sic finiantur uigilie noctur ne.x

Expanded text:
ria sine Gloria dicantur. Post tertiam vero lectionem, qui cantat, dicat Gloriam. Quam dum incipit cantor dicere, mox omnes de sedilibus suis surgant ob honorem et reverentiam sanctae Trinitatis. Codices  Novi. Sed et expositiones earum, quae a nominatis et orthodoxis catholicis Patribus factae sunt. Post has vero sex lectiones cum responsoriis suis sequantur reliqui sex psalmi cum alleluia canendi. Post hos lectio Apostoli sequatur ex corde recitanda: et versus et supplicatio Litaniae, id est, Kyrie eleison. Et sic finiantur vigiliae nocturnae.
Abbreviated transcription (Latin):
er cuis humilitatis gradus est: ut qͥs. In passione dñi¬
pro dei amore omni obedientia se subclat maiori: immit¬
tans dñm deqlio dicit apostolus. factus obediens usq ad morte
duris & contrariis reb. uł etiam quib libet iurogatis
in iuriis tacita conscientia patientiã amplectatur. & sustinẽs
nõ lasescat uel discedat: dicente scripturaz Qui perseuerauerit
usq infinem: his salius erit. Et item confortetur cortuũ &
traria sustinere debere: dicit ex persona sufferentium: Propter
te morte afficimur: totadie estimati sumus ut oues occisionis
Et securi despe recributionis eterne. subsecuntur gaudentes
& dicentes. Sed in his omnib superamꝰ: prept̃ eum quidile

Expanded text:
ertius humilitatis gradus est, ut quaeque pro Dei amore omni obedientia se subdat majori; imitans Dominum, de quo dicit Apostolus: Factus obediens usque ad morteduris et contrariis rebus, vel etiam quibuslibet irrogatis injuriis, tacita conscientia poenitentiam amplectatur, ut sustinens non lassescat, vel discedat, dicente sancta Scriptura: Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit ; et item: Confortetur cor tuum, et traria, sustinere debere, dicit ex persona sufferentium: Propter te morte afficimur tota die: aestimati sumus ut oves occisionis . Et securi de spe retributionis divinae subsequantur gaudentes et dicentes: Sed in omnibus superamus propter eum qui di
Abbreviated transcription (Latin):
igne nos ex aminasti: sicut examinatur argentum. Induxi¬
sti nos in laqueum. posuisti tribulationes in dorso nr̃o. Et
ut ostendat sub pͥore debere nos esse. subsequitur dicens. Im¬
posuisti homines super capita nr̃a: Sed et preceptũ dñi
in aduersis & in in iuriis per pacientiam adimplentes. qͥ
per cussi in maxillam p̾bent & aliam. auferenti tumcam
dimittunt ⁊ pallium: Angariati miliario. uaclũt ꝙ duo:
Cum paulo apostolo falsos fratres sustinent. & maledicentes
se benedicunt.
uintus humilitatis gradus ẽ: siom̃s cogicationes malas
cordi suo aduenientes uel mala ase absconse commissa: ꝑ
humile confessionem abbati non celauerit suo: Hortans nos
de hac re scͥptura dicens. Reuela dño uiam tuam & spera ineũ.
Et item dicit. Confitemini dnõ qm̃ bonus: qm̃ in seculum misccł̃ia¬
eius. Et item ꝓph̃a dicit: Delictum meum cognitũ tibi feci: & ĩ¬
uisticias meas non operui. Dixi pronũtiabo aduersũ me in iusti¬

Expanded text:
examinasti, sicut examinatur argentum; induxisti nos in laqueum; posuisti tribulationes in dorso nostro . Et, ut ostendat sub Priore debere nos esse, subsequitur dicens: Imposuisti homines super capita nostra . Sed et praeceptum Domini in adversis et in injuriis per patientiam adimplentes, qui percussi in maxilla praebent et aliam, auferenti tunicam dimittunt et pallium, angarianti milliario vadunt et duo , cum Paulo apostolo falsos fratres sustinent, et maledicentes se benedicunt uintus humilitatis gradus est, si omnes cogitationes malas cordi suo advenientes, vel mala a se absconse commissa per humilem confessionem abbati non celaverit suo, hortans nos de hac re Scriptura dicens: Revela Domino viam tuam, et spera in eo ; et item dicit: Confitemini Dominejus . Et item Propheta: Delictum meum cognitum tibi feci, et injustitias meas non abs condi. Dixi, Pronuntiabo adversus me injusti
Abbreviated transcription (Latin):
quid putauerint. uel elegerint hoc dicunt sc̃m: & quod nolue¬
rint: hoc putant non licere. Quartũ uero genus est mona¬
chorũ quod nominatur girouagum: qui tota uita sua. per
diuersas prouincias ternis aut quaternis dieb perdiuer¬
soꝵ cellas hospitantur: semper agi ⁊ nũquam stabiles: et
ꝓpriis uoluptatib et gule illecebris seruientes: ⁊ peromnia
deteriores sarabaitis. Dequoꝵ omniũ miserrima comuersa¬
tione: melius est silere quã oqui. Dis ergo omissis: ad ceno¬
bitaꝵ fortissimum genus disponendum: adiiuante dnõ

Expanded text:
dquid putaverint vel elegerint, hoc dicunt sanctum; et quod noluedquid putaverint vel elegerint, hoc dicunt sanctum; et quod noluerint, hoc putant non licere. Quartum vero genus est monachorum quod nominatur gyrovagum, qui tota vita sua per diversas provincias ternis aut quaternis diebus per diversorum cellas hospitantur, semper vagi, et nunqpropriis voluptatibus et gulae illecebris servientes, et per omnia deteriores sarabaitis. De quorum omnium horum misera conversatione melius est silere quam loqui. His ergo omissis ad coenobitarum fortissimum genus disponendum, Domino adjuvante,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯnachorũ quatuor esse genera: manife¬
stum est: Primum cenobitarũ hoc est
monasteriale: militans sub regila uł
abbate: Deinde sccłm genus est anacho¬
ritarũ. ilẽ heremitarũ: hoꝵ qui noncõ¬
uersionis feruore nouitio. sed monaste¬
rii probatione duturna didicerũt. con¬
tra diabolum multorum solatio iam docti pugnare. ⁊ bene instru¬
cti fraterna ex acie: ad singłarem pugnam heremi. securi. iam si¬
ne consolatione alterius. sola manu. uł brachio. contra uicia car¬
nis. ueł cogitationũ. cleo auxiliante sufficitint pugnare. Ter¬
ciuim uero monachoꝵ teterrimũ genus est sarabaitarũ: qui
nulla regula ad ꝓbati. experientia magistra sicut aurum for¬
nacis. sed inplumbi naturam molliti adhuc operib serm¬
entes seculo. fidem mentiri cleo ꝑtonsiiram noscuntur. Qui¬
bini aut terni. aut c̾te sigłi sine pastore nõ dominicis. secd sius
indusi ouilib: prolege eis est desideriorũ uoluptas. Cumqͥe

Expanded text:
nachorum quatuor esse genera manifestum est: Primum coenobitarum, hoc est, monasteriale, militans sub regula vel abbate. Deinde secundum genus est anachoretarum, id est, eremitarum; horum qui non conversionis fervore novitio, sed monasterii probatione diuturna, didicerunt contra diabolum multorum solatio jam docti pugnare, et bene instructi fraterna ex acie ad singularem pugnam ne consolatione alterius, sola manu vel brachio, contra vitia carnis vel cogitationum, Deo auxiliante, sufficiunt pugnare. Tertium vero monachorum teterrimum genus est sarabaitarum, qui nulla regula approbati, experientia magistri, sicut aurum fornacis; sed in plumbi natura molliti, adhuc operibus servantes saeculo fidem, mentiri Deo per tonsbini aut terni, aut certe singuli, sine pastore non Dominicis, sed suis inclusi ovilibus, pro lege eis est desideriorum vo
Abbreviated transcription (Latin):
modice amplius demedia nocte pausetur. & iam digesti surgant.
Quocl uõ restat post uigilias: afratrib. qui psalterii. uł lectionum
aliquicd indigent: meditationi inseruiatur. Apascha autẽ usq ad
supradictas k nouenbris: sic temperetur hora uigiliarum agencda:
ut paruissimo inter uallo quo fratres ad necessaria nature exeant
custodito: mox matutini qui incipiente luce agẽdi sũt subsequãcur.
iemis tempore premisso inprimis uersu. Deus in adiutorium
meum intende domine ad adiuuandũ me festina. Insccło di
tuam. Cui subiungendus est t̾cius psalmus: & gła. Post hũc psal¬
na: aut certe decantandus. In de sequatur ambrosianum. Deinde
sex psalmi cum antiphonis. Quib dcĩs dc̃o u̾su: bñdicat abbas: Et sei¬

Expanded text:
modice amplius de media nocte pausetur, et jam digesti surgant. Quod vero restat post vigilias a fratribus qui psalterii, vel lectionum aliquid indigent, meditationi inserviatur. A Pascha autem usque ad supra dictas Kal. Nut parvissimo intervallo, quo fratres ad necessaria naturae exeant, custodito, mox matutini qui incipiente luce agendi sunt, subsequantur. imis versu praemisso, id est, Deus in adjutorium meum intende: Domine, ad adjuvandum me festina. In secundo,tuam. Cui subjungendus est tertius psalmus, et Gloria. Post hunc psalna, aut certe decantandus. Inde sequatur Ambrosianum: deinde sex psalmi cum antiphonis. Quibus dictis, dicto versu, benedicat abbas. Et se
Abbreviated transcription (Latin):
eptimꝰ humilitatis gradusẽ: si omnib se inferiorem. & uiliorẽ.
nõ solũ sua lingua ꝓnuntiet. sed etiam intimo cordis credat
affectu. humilians se & dicens cum ꝓpheta. Ego aut̃ sum uermis
et non homo: obpbriũ hominũ. & abiectio plebis: Exaltatꝰ sum¬
& humil iatus: & confusus. Et item. Sonum michi quod humili¬
asn me: ut cliseam mancdata tua.

Expanded text:
eptimus humilitatis gradus est, si se inferiorem et viliorem non solum sua lingua pronuntiet, sed etiam intimo cordis credat affectu, humilians se et dicens cum Propheta: Ego autem sum vermis et non homo: opprobrium hominum et abjectio plebis . Exaltatus et humiliatus sum et confusus . Et item: Bonum mihi, quia humiliasti me, ut discam mandata tua
Abbreviated transcription (Latin):
incerram oculis dixit: Dñe nonsũ dignꝰ ego peccator: leuare ocu¬
los meos adcelos. Et item cum propħa. Incuruatus ⁊ humiliatͦ
sum usq quaq Ergo his omnib humilitatis gradib ascensis
monachsis: mox ad caritatem dei perueniet illam. que perfec¬
ta foras mutit timorẽ. Perquam uniũsa que prius non sine
formidine obseruabat. absq ullo labore uelud natalit̃ excon¬
suetudine incipiet custodire. Non iam timore gehenne secl
amore xp̃i: et cõsuetudine ip̃a hona ⁊ delectatione uirtutum:
Que dñs iam inoperariosuo mũdo auiciis & peccatis. sp̃u scõ

Expanded text:
in terram oculis dixit: Domine, non sum dignus ego peccator lein terram oculis dixit: Domine, non sum dignus ego peccator lelos meos ad coelos . Et item cum Propheta: Incurvatus sum et humiliatus sum usquequaque . Ergo his omnibus humilitatis gradibus ascensis monachus mox ad charitatem Dei perveniet illam, quae perfecta foris mittit timorem. Per quam universa, quae prius non sine formidine observabat absque ullo labore et velut naturaliter, et consuetudine incipiet custodire: non jam timore gehennae, sed amore Christi et consuetudine ipsa bona et delectatione virtutum, quae Dominus jam in operarium suum mundum a vitiis et peccatis Spiritu sancto
Abbreviated transcription (Latin):
onus humilitatis gradus ẽ: silingnam adloquẽdũ ꝓhibe¬
at monach: & tacitur nitatem habens usq ad interrogati¬
onem non loquatur: monstrante scriptura. quia in multi loquio nõ
effugietur peccatũ: & quia uir lingosus nondirigetur super t̾rã
inrisu: quia scriptum est: Stultus inrisui exaltat uocem suã .
leniter. ⁊ sine risu humilit̾ cũ grauitate. uel pauca uerba &
rationabilia loquat᷑. Et non sit clamosus in uoce: sicut scͥptũ est.
Sapiens uerbi in notescit paucis.
chꝰ. sed etiam corpore. humilitatem uidentib se semper iudi¬
cet: Idest ĩ oꝑe dei. ĩ oratorio. ĩ monast̾io. i horto. ĩ uia inagro. ueł ubi¬
cumq sedens. uel ambulans. uel stans. in clinato sit semper capi¬
te: defixis interram aspectibus. reũ seomni hora depeccatis suis
existimans iam se tremendo iudicio dei p̃sentari existimet: dicens
sibi incorde semper illud. quod publica nus ille euuãgłicus fixis

Expanded text:
onus humilitatis gradus est, si linguam ad loquendum prohibeat monachus, et taciturnitatem habens usque ad interrogationem non loquatur, monstrante Scripteffugietur peccatum ; et quia vir linguosus non dirigetur super terramin risu, quia scriptum est: Stultus in risu exaltat vocem suam . leniter et sine risu, humiliter et cum gravitate, vel pauca verba et rationabilia loquatur, et non sit clamosa in voce, sicut scriptum est: Sapiens verbis innotescit paucis.  sed etiam corpore monacha humilitatem videntibus se semper indicet, id est, in opere, in oratorio, in monasterio, in horto, in via, vel ubicunque sedens, ambulans, vel stans inclinato sit semper capite, defixis in terra aspectibus, ream se omni hora de peccatis suis existimans, jam se tremendo judicio Dei repraesentari existimet, dicens sibi in corde semper illud, quod Publicanus ille evangelicus fixis
Abbreviated transcription (Latin):
norma uite humane: Aut quis liber sc̃orum catholicorum
patrum hoc non resonat: ut recto cursu perueniamus acd
creatorem nostrum: Nec non et conlationes patrum. & insti¬
tuta uel uite eorum. sed ꝙ regula sancti patris nostri basilii:
quid aliud sunt. quam bene uiuentium & obedientium mo¬
nachoꝵ. instrumenta uirtutum. Nobis autem desidiosis. &
male uiuentib acq negligentibus: rubor confusionis est:
Quisquis autem ad patriam celestẽ festinas: hanc minimã
inchoationis regulam descriptam adiuuante xpisto per¬
fice: & tunc demum admaiora que supra com memoraui¬
mus doctrine urrtutumq culmina deo protegente per ueni¬
es Facientib hec: regna patebunt eterna.

Expanded text:
norma vitae humanae? Aut quis liber sanctorum catholicorum norma vitae humanae? Aut quis liber sanctorum catholicorum Patrum hoc non resonat, ut recto cursu perveniamus ad Creatorem nostrum? Nec non et collationes Patrum, et instituta, et vita eorum; sed et Regula S. Patris nostri Basilii, quid aliud sunt nisi bene viventium et obedientium monachorum instrumenta virtutum? Nobis amale viventibus, aut negligentibus, rubor confusionis est. Quisque ergo ad patriam coelestem festinas, hanc minimam inchoationis regulam descriptam adjuvante Christo perfice: et tunc demum ad majora, quae supra commemoravimus, doctrinae virtutumque culmina, Deo protegente, pervenies. Facientibus haec regna patebunt superna.
Abbreviated transcription (Latin):
ergo ⁊ elum feruentissimo amore exereeant monachi: idest ut
honore se inuicem preueniant: Infirmitates suas siue corporũ
sine moꝵ: pacientissime tolerent: Obedientiam: sibi cer tatim
impendant. Nullus quod sibi utile iudicat seciuatur: sed
quod magis alio Caritatem fraternitatis: casto impendant
amore. Deum timeant: abbatem suum sincera & humili ca¬
ritate diligant: Xp̃o omnino nichil preponant: qui nos¬
omnis iusticie obseruatio in hac sit regula constituta:
egulani autem hanc descripsim us ut hanc obseruantes
inmonasteriis aliquatenus uł honestatem morum: aut initiũ
conuer sationis. nos demonstremus habere. Ceterum ad per¬
fectionem conuersationis qui tendit: sunt doctrine sc̃orum
patrum: quarum obseruatio perducat hominem adcelsitu¬
dinem perfectionis: Que enim pagina. aut quis sermo diui¬
ne auctoritatis ueteris. ac noui testamenti: non est rectissima

Expanded text:
ergo zelum ferventissimo amore exerceant monachi. Id est, ut ergo zelum ferventissimo amore exerceant monachi. Id est, ut honore se invicem praeveniant, infirmitates suas, sive corporum, sive morum, patientissime tolerent: obedientiam sibi certatim impendant. Nullus quod sib utile judicaverit, sequatur, sed quod magis alio; charitatem fraternitatis casto impendant amore: Deum timeant: abbatem suum sincera et humili charitate diligant: Christo omnino nihil praeponant, qui omnis observatio justitiae in hac sit Regula constituta. Regulam autem hanc descripsimus, ut hanc observantes in monasteriis aliquatenus, vel honestatem morum, aut initium conversationis nos demonstremus habere. Caeterum ad perfectionem conversationis qui festinant, sunt doctrinae sanctorum Patrum, quarum observatio perducat hominem ad celsitudinem perfectionis. Quae enim pagina, aut quis sermo divinae auctoritatis Veteris ac Novi Testamenti non est rectissima
Abbreviated transcription (Latin):
Scientes per harnc obedientie uiam. se ituros ad deum. Pre¬
misso ergo abbatis. aut p̃positorum qui ab eo constituuntur
imperio quibus non permittimus priuata imperia preponi.
De cetero omnes iuniores prioribus suis omni caritate. & solli¬
citudi ne obediant. Quocd sicuus contentiosus reperitur corri¬
piatur. Siquis autem frater proquaius minima causa ab
abbate. uel aquocumq priore suo corripitur quolibet mo¬
do: uel sileuiter senserit animur prioris cuiuscũc contrase
iratum. uel commotum. quamiuis modice: mox sine mora tam¬
diu prostratus interra ante pedes eius iaceat satisfaciens. usci¬
dum benedictione sanetur illa com motio: Quod siciuis contemp¬
seric facere aut corporali uindicte sub iaceat. aut sicontumax fu¬
erit: Pemonasterio expellatur.lxxii. De ⁊elo bono quem debẽt¬
qui separat adeo ꝙ ducit ad infernum. ita est. & ⁊elus bonuu
qui separat auicio. ꝙ ducit ad deum & ad uitam ecernam. Hũs

Expanded text:
scientes per hanc obedientiae viam se ituros ad Deum. Praescientes per hanc obedientiae viam se ituros ad Deum. Praemisso ergo abbatis, ut praepositorum, qui ab eo constituuntur, imperio, cui non permittimus privata imperia praeponi, de caetero omnes juniores prioribus suis omni charitate et sollicitudine obediant. Quod si quis contentiosus reperitur, corripiatur. Si quis autem frater pro quavis minima causa ab abbate vel a quocunque priore suo corripitur quolibet modo, vel si leviter senserit animos prioris cujuscunque contra se iratos vel commotos, quamvis modice, mox sine mora tandiu prostratus in terra ante pedes ejus jaceat satisfaciens, usquedum benedictione sanetur illa commotio. Quod qui contempserit facere, aut corporali vindictae subjaceat, aut, si contumax fuerit, de monasterio expellatur. § II.--Equi separat a Deo et ducit ad infernum, ita est zelus bonus, qui separat a vitio et ducit ad Deum et ad vitam aeternam. Hunc
Abbreviated transcription (Latin):
iunior ita sibi expedire: & decaritate confidens. & de adiutorio dei
obediat.
recauendum est: neciua ius occasione p̃sumat alt̾. efendere.
alterum defendere monachum inmonasterio. nec quasi tue¬
ri: etiam si quauis consanguinitatis propinquitate iungant᷑.
Nec quolibet modo id amonachis presumatur: quia ex inde gra¬
uissima occasio scandaloꝵ oriri potest: Quod siquis hec transgreᷤ¬
presumptionis occasio. Ordinamus atq constitinmus: ut
nusliliceat quemquam fratrum suorum excõmunicare aut
cedere: nisi cui potestas ab abbate data fuerit: Peccantes autẽ
etate qui presumpserit aliquatenus sine precepto abbatis:
uel in ipsis infantib sine discretione exarserit: discipline r¬
gulari subiaceat. quia scriptum est: Quod tibi non ius fieri.
alio nefeceris. lxxi. Ut obediente sui fuit̃ in uicem.¬
ab omni b: sed etiam sibi inuicẽ ita obediant fratres:

Expanded text:
junior ita sibi expedire, et ex charitate confidens de adjutorio Dei junior ita sibi expedire, et ex charitate confidens de adjutorio Dei EDICTI. Praecavendum est, ne quavis occasione praesumat alter alterum defendere monachum in monasterio, aut quasi tueri: etiamsi quavis consanguinitatis propinquitate jungantur. Nec quolibet modo id a monachis praesumatur: quia exinde gravissima occasio scandalorum oriri potest. Quod si quis haec transgresesumptionis occasio. Ordinamus atque constituimus, ut nulli liceat quemquam fratrum suorum excommunicare aut caedere, nisi cui potestas ab abbate data fuerit. Peccantes autem aetate, qui praesumpserit aliquatenus sine praecepto abbatis, vel in ipsis infantibus sine discretione exarserit, disciplinae regulari subjaceat, quia scriptum est: Quod tibi non vis fieri, alio ne feceris. ab omnibus, sed etiam sibi invicem ita obediant fratres,
Abbreviated transcription (Latin):
canonicas horas dum expletur opus dei prostrati solo ora¬
toni: ab omnib petant orationem propter excessus: nequid
forte subripuerit in uia uisus. aut auditus male rei aut
otiosi sermo nis: Nec presumat quisquam alii referre. que¬
cumq foris monasteriũ uiderit aut audierit: quia pluri
ma destructio est: Quod siquis presumpserit: uindicte re¬
gulari subiaceat. Si militer et qui presumpserit claustra
monasterii egredi: uel quocumq ire. uel quippiam quam¬
uis parum sinc iussione abbatis facere. Lxuiii. Si fratri
ĩcui fratri aliqua forte graua impossibilia in iungant᷑.¬
mibentis imperium: cum omni mansuetudine & obedi¬
entia. Quod siomnino uirium suarum men. suram uiderit
pondus oneris excedere impossibilitatis sue ca usas ei qui sibi
preest. pacienter & oportune suggerat: non: super biendo.
aut resistenclo. uel contra dicendo: Quod si post suggestionem
suam insua sententia prioris imperium perdurauerit: sciat

Expanded text:
canonicas horas, dum expletur opus Dei, prostrati solo oracanonicas horas, dum expletur opus Dei, prostrati solo oratorii ab omnibus petant orationem propter excessus, ne qui forte subripuerint in via visus aut auditus malotiosi sermonis. Nec praesumat quisquam alio referre quaecunque foris monasterium viderit aut audma destructio est. Quod si quis praesumpserit, vindictae regulari subjaceat. Similmonasterii egredi, vel quocumque ire, vel quippiam, quamvis parum, sine iussione abbatis facere, vindictae i cui fratri aliqua forte gravia, aut impossibilia injungjubentis imperium cum omni mansuetudine, et obedientia. Quod si omnino virium suarum mensuram viderit pondus oneris excedere, impossibilitatis suae causas, ei qui sibi praeest, patienter et opportune suggerat, non superbiendo, aut resistendo, vel contradicendo. Quod si post suggestionem suam in sua sententia Prioris imperium perduraverit, sciat
Abbreviated transcription (Latin):
tam: ut uenientes semper presentem inueniant. aquo respon¬
sum accipiant. Et mox ut aliquis pulsauerit aut pauper
clamauerit: leo gratias respondeat aut benedicat: ꝙ cum
omni mansuetudine timoris dei det responsum festmanter
cum feruore caritatis: Qui portarius si indiget solatio: iuni¬
orem fratrem accipiat: Monasterium autem si possit fieri ite
debet constitrii: ut omnia necessaria. idest aqua. molendinũ.
hortus pistrinum. uel artes diuerse infra monasterium exer¬
ceantur. ut non sit necessitas monachis uagandi foris: quia
omnino nonexpedit animab eoꝵ. Hanc autem regłam sepius
uolunius incongregatione legi: ne quis fratrum se de ignorã¬
tia excuset.
irigendi fratres inuia: omnium fratrũ uel abbatis se
orationi commendent: ut semper ad orationem ultimã
operis cdei. commemoratio omnium absent um fiat: Reuer¬
tentes autem deuia fratres: ipso die quo redeunt ꝑ omnes

Expanded text:
tam, ut venientes semper praesentem inveniant, a quo respontam, ut venientes semper praesentem inveniant, a quo responsum accipiant. Et mox ut aliquis pulsaverit, aut pauper clamaverit, Deo gratias respondeat, aut Benedic: et cum omni mansuetudine timoris Dei reddat responsum festinanter cum fervore charitatis. Qui portarius, si indiget solatio, juniorem fratrem accipiat. Monasterium autem si fieri potest ita debet constitui, ut omnia necessaria, id est, aqua, molendinum, hortus, pistrinum, vel artes diversae infra monasterium exerceantur, ut non sit necessitas monachis vagandi foras, quia omnino non expedit animabus eorum. Hanc autem Regulam saepius volumus incongregatione legi, ne quis fratrum se de ignorantia excuset. Dirigendi fratres in via omnium fratrum vel abbatis se orationi commendent, et semper ad orationem ultimam operis Dei commemoratio omnium absentium fiat. Revertentes autem de via fratres, ipso die quo redeunt, per omnes
Abbreviated transcription (Latin):
ipse sibi prepositum: Qui tamen p̃positus illa agat cum reue¬
rentia. que ab abbate suo ei inuincta fuerint: nichil contra
uoluntatem. & ordinationem abbatis faciens: Quia quantum
p̃latus est ceteris. tanto eum oportet sollicite obseruare precepta
regule: Qui prepositus sirepertꝰ fuerit inciosus. aut elatione
deceptus superbie ⁊ aut contemptor sc̃e regule fuerit compro¬
batus: ammoneatur uerbis usq quater: Si non emenda¬
uerit: adhibeatur ei correptio discipline regularis: Quod si ne
sic correxerit: tunc deiciatur de ordine prepositure: & alius qui
dignus est in loco euis sub rogetur: Quod si ꝙ post ea incongre¬
gatione quietus & obediens non fuerit: etiam demonasterio
expellatur: Cogitet tamen abbas: se deomnibus iudiciis suis¬
urat animam suam. lxui. De hostiariis monasterii.¬
aucipere responsũ & reddere: cuius macuritas eum nõn
sinat uagari Qui portarius cellam debet habere iuxta por¬

Expanded text:
ipse sibi praepositum. Qui tamen praepositus agat cum reveipse sibi praepositum. Qui tamen praepositus agat cum reverentia quae ab abbate suo ei injuncta fuerint, nihil contra abbatis voluntatem et ordinationem faciens. Quia quantum praelatus est caeteris, ita eum oportet sollicitius observare praecepta regulae. Qui praepositus, si repertus fuerit vitiosus, aut elatione deceptus superbire, aut contemptor sanctae Regulae comprobatus, admoneatur verbis usque quater: si non emendaverit, adhibeatur correptio disciplinae regularis: quod si neque sic correxerit, tunc dejiciatur de ordine praepositurae, et alius, qui dignus est, loco ejus subrogetur. Quod si et postea in congregatione quietus et obediens non fuerit, etiam de monasterio expellatur. Cogitet veurat animam suam. Quaccipere vel reddere responsum; cujus maturitas eum non sinat vagari. Qui portarius cellam debet habere juxta por
Abbreviated transcription (Latin):
q abbas. Hinc suscitantur inuidie: rixe. detractiones. emula¬
tiones. dissentiones. ex ordinationes. Et dum contraria sibi in¬
uicem abbas prepositus q sentiunt. & ipsoꝵ necesse est sub
hac dissensione animas periclitari: & hi qui sub iplis sunt
clum ad ulantur partibus. eunt in perdicionem: Cuius perici¬
li malum illis respicit incapite: quia tali in ordinatione sefeci¬
runt auctores: Ideo nos preuidemis expedire. propter pacisca¬
ritatisci custodiam in abbatis pendere arbitrio: ordinationem
mouasterii sui. Et si potest fieri perdecanos ordinetur utante dis¬
posuimus omnis utilitas monasterii. prout abbas disposu¬
erit: dum pluribus committitur: unus non superbiat:
d uod si aut loc us expetit. aut congregatio pecierit rationa¬
biliter cum humilitate. & abbas iudicauerit. expedire queni¬
cumq elegerit abbas cũ consilio fratrũ timentiũ deum: ordin&

Expanded text:
et abbas. Hinc suscitantur invidiae, rixae, detractiones, aemulaet abbas. Hinc suscitantur invidiae, rixae, detractiones, aemulationes, dissensiones, exordinationes; et dum contraria sibi abbas praepositusque sentiunt, et ipsorum necesse est sub hanc dissensionem animas periclitari; et hi qui sub ipsis sunt, duma dulantur partibus, eunt in perditionem. Cujus periculi malum illos respicit in capite qui talibus in ordinatione se fecerunt auctores. Ideo nos videmus expedire propter pacis charitatisque custodiam in abbatis pendere arbitrio ordinationem monasterii sui: Et, si potest fieri, per decanos ordinetur, ut ante disposuimus, omnis utilitas monasterii, prout abbas disposuerit: ut, dum pluribus committitur, unus non superbiat. Quod si aut locus expetit, aut congregatio petierit rationabiliter cum humilitate, et abbas judicaverit expedire, quemcunque elegerit abbas cum consilio fratrum timentium Deum, ordinet
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ infirimi non refugiant. Et precipue ut presentẽ regulã
momnibus conseruet: ut dum bene ministrauerit: audiat
a dño quod seruus bonus qui erogauit triticũ conserius suis
intem pore suo: Amen dico uobis ait: super omnia bona sua
epius quidem contingit: ut per ordinationem p̃positi seanda¬
lagrauia inmonasteriis oriant᷑. dum sint aliqui maligno
sp̃u superbia inflati: & estimantes se secũdos abbates esse. as¬
sumentes sibi tirannidem scandala nutriunt: & dissensiones in
congregatione faciunt: Et maxime in illis locis. ubi abeodem
sacerdote uel ab eis abbatibus qui abbatem ordinant: ab ipsis
etiam ꝙ prepositus ordinatur. Quod quamsit absurdum faci¬
le aduertitur: quia ab ipso initio ordinationis matheria ei dat
suꝑbitucli. clum ei suggeritur acogitationib suis. ex utum
eum esse apotestate abbatis sui: qui ab ipsẽ est ordinacus aqͥ l

Expanded text:
et infirmi non refugiant; et praecipue ut praesentem regulam et infirmi non refugiant; et praecipue ut praesentem regulam in omnibus conservet. Et dum bene ministraverit, audiat a Domino quod servus bonus, qui erogavit triticum conservis suis in tempore suo: Amen dico vobis, ait, super omnia bona sua epius quidem contingit ut per ordinationem praepositi scandala gravia in monasteriis oriantur, dum sint aliqui maligno spiritu superbiae inflati, et aestimantes se secundos esse abbates, assumentes sibi tyrannidem scandala nutriunt, et dissensiones in congregatione faciunt, et maxime in illis locis ubi ab eodem sacerdote vel ab eis abbatibus qui abbatem ordinant, ab ipsis etiam et praepositus ordinatur. Quod quam sit absurdum facile advertitur, quia ab ipso initio ordinationis materia ei datur superbiendi, dum ei suggeritur a cogitationibus suis exutum eum esse a potestate abbatis sui, quia ab ipsis es et tu ordinatus a quibus
Abbreviated transcription (Latin):
det misccłiam iudicio ut idem ipse consequatur. Ederit uica:
diligat fratres. In ipsa autem correptione prudenter agat. q ne
quid nimis. nedum nimis cupit eradere erugineni frangatur
uas suam ꝙ fragilitatem semper suspectus sit: memineritq
calamum cassatum non conterendum. Inquibus nondicimus᷑.
ut per mittat nutrire uicia. sed prudenter & cũ caritate ea am¬
putet: prout uiderit cuiq expedire. Sicut iam diximus: ꝙ
studeat plus amari quam tuncri. Nonsit turbulentus &
auxius : non sit nimius & obstinatus: nonsit zelotipus q
nimis suspiciosus: quia nuniquam requiescit: In ipsis impe¬
riis suis sit prouidus & consideratus: & sine sccłm dm̃ siue
secłm seculum sit. Opera que iniungit discernat & temperet:
cogitans discretionem sc̃ĩ iacob dicentis: Si greges meos pluis
inambulando fecero laborare: morientur cuncti una die:
Hec ergo alia ci testimonia discretionis matris urtutum

Expanded text:
tet misericordia judicio, ut idem ipse consequatur. Oderit vitia, tet misericordia judicio, ut idem ipse consequatur. Oderit vitia, diligat fratres. In ipsa autem correptione prudenter agat, et ne quid nimis: ne, dum nimis eradere cupit aeruginem, frangatur vas. Suamque fragilitatem semper suspectus sit: memineritque calamum quassatum non esse conterendum. In quibus non dicimus ut permittat nutriri vitia, sed prudenter et cum charitate ea amputet, ut viderit cuique expedire, ut diximus. Et studeat plus amari, quam timeri. Non sit turbulentus et anxius; non sit nimius et obstinatus; non sit zelotypus et nimis suspiciosus: quia nunquam requiescit. In ipsis imperiis suis providus et consideratus; et sive secundum Deum, sive secundum saeculum sit opera quam injungit, discernat et temperet, considerans discretionem sancti Jacob dicentis: Si greges meos plus in ambulando fecero laborare, morientur cuncti una die . Haec ergo et alia testimonia discretionis, matris virtutum,