comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
umquis cletelens seiematri fũ¬
dum quiꝓpͥus marris erat. legauerat. abe¬
apetierat ut tundem cũmoreretur flauie
albine conuigisue restitueret /pͦmortem
testatoris. o ater ap̃magr̃atum ꝓfessa est
nicͥ se adu̾sus noluntatem filii sui fact᷑am
ꝑatamq sefuncdum flauie albine tradere
sisibi annua bima p̃starentur. tetilituũ

Expanded text:
um quis decedens Seiae matri fundum, qui proprius matris erat, legauerat, ab ea petierat, ut eundem cum moreretur Flauiae Albinae coni‹u›gi suae restitueret. post mortem testatoris mater apud magistratum professa est nihil se aduersus uoluntatem filii sui facturam paratamque se fundum Flauiae Albinae tradere, si sibi annua bina praestarentur redituum
Abbreviated transcription (Latin):
p̃a aũt test̾o fc̃o uxorisue legauit. quicd
ateum inuc stipulatum cuis concessit. ħ
amplius uicenos aurcos annuosse uesnũ
ẽ antios .c. aureos hete̾s uiri abireore ł ab
omissi sirepetant. atq ⁊̃ petentes excepti¬
onem sũmoui ꝙ p̃sumptum ẽẽ deb: nisi
contrarium hoc abberede approbetur.
d̾. PIom̃debitori in ħ u̾ba legãuit. trti¬
O bõc ampliusa turi uolo .x. aureos quos
mheredes gau debent adũfus quos ei acti¬
onem manda uolo eiq eoꝵdempignora
tractiq̃ro uitum heredes. tm̃i decem dare debe
mandate ꝵ di. uideri uniũsam er̃nõis ob¬
ligationem legatam Nt̃qro cũignorate

Expanded text:
em testamento facto uxori suae legauit, quidquid ad eum inue stipulatum eius concessit et hoc amplius uicenos aureos annuos: quaesitum est, an hos centum aureos heredes uiri ab uxore uel ab ommissi, si repetant, atque etiam petentes exceptione summoueri: quod praesumptum esse debet, nisi contrarium ab herede approbetur.  debitoris in haec uerba legauit: 'Titio hoc amplius dari uolo decem aureos, quos mihi heredes Gaii Seii debent, aduersus quos ei actionem mandari uolo eique eorundem pignora tradi'. quaero, utrum heredes tantum decem dare debeamandare. respondit uideri uniuersam eius nominis obligationem legatam. item quaero, cum ignorante
Abbreviated transcription (Latin):
curatũ eiusdem mllici ant̃ idp̃diũ cũce¬
lib̾tis quos nõiauerat ita legauit. fundũ
trebutianum ꝗ est in regiorem adelata. ⁊¬
Itẽ sunlum satrianũ ꝗ ẽ in regione᷑ ĩ fana
bulo. satrianus in regioẽ m̃ int̾ana ñsit.
an excausa ficeiꝯ missi lib̾tis debeatur z.
simillus ẽ sarrianus in regione infana ⁊
deeo sensisse testatorem certumiit ꝗ alibi
eẽt. ñ idcuro minus deberi. qr in regioned¬
signanta lapsus eẽt. ¶ Codicillis ꝯ fir

Expanded text:
cura tamen eiusdem uilici, an etiam id praedium cum ceLibertis, quos nominauerat, ita legauit: 'fundum Trebatianum, qui est in regione Atellata, item fundum Satrianum, qui est in regione Niphana, bulo Satrianus, in regione tamen Niphana non sit, an ex causa fideicommissi libertis debeatur.si nullus esset Satrianus in regione Niphana et de eo sensisse testatorem certum sit, qui alibi esset, non idcirco minus deberi, quia in regione designanda lapsus esset.Codicillis confir
Abbreviated transcription (Latin):
bonoꝵ p̾cempetiss. ⁊ nichil exhereclitate p̃¬
sideret. ñnich lominus exstipulatu abhe¬
retlib pattis si cei cõmisso abhis quoꝵ intẽ
qi debiterem ꝯueniriposse maĩe post cõ¬
stitutioẽm pliuipii q̃ hoc inciuxit ¶ nup̃¬
tura duob filiis suis quos ex pͥore marito
habebat. mandauit. ut .xx. q̃ cotidabat sti¬
plarentur inõem casum quo solui posset ma

Expanded text:
onem petisset et nihil ex hereditate possideret, tamen nihilo minus et ex stipulatu ab heredibus patris et fideicommisso ab his quorum interest quasi debitorem conueniri posse, maxime post constitutionem diui Pii, quae hoc induxit.Nuptura duobus filiis suis, quos ex priore marito habebat, mandauit, ut uiginti, quae doti dabat, stipularentur in omnem casum, quo solui posset ma
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtineat ꝑ. ꝑtinere. ¶ filio expar̾te
hecede scripto p̃ceptionẽm teddit int̃cetã
lns u̾bis. titio filio meo nomina exħalen¬
tario q̃ elegerit filius m̃s. sibi .xxͦ. dare tũp¬
nas sumpto sine dolomalo ertem filio ui¬
uis õiumrerum suarum aõministratio

Expanded text:
spondit pertinere.Filio ex parte hered‹i› scripto praeceptionem dedit inter cetera his uerbis: 'Titio filio meo nomina ex calendario, quae elegerit filius meus sibi, uiginti dare damnas sunto sine dolo malo': eidem filio uiuus omnium rerum suarum administ
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ẽ ueterem consuetudiñem parris q̃ k̾alẽ¬
darum exercelurur. multos nouos debito¬
res. ampłaꝵ petuniaꝵ fec̃. ⁊ inpͥores quos
pãt exiguarum fortunarum. habebut
maius creclitum contulit. ad hoc utͫ .xiͥ.
nem hr̃e queintestam̃ti tp̃r testator in
lilnturio hubuit¶Um̃ etherelib¬
monio uirisui arcconis eisuꝑ erant eiq
fidei ꝯmisit ħ eadem restituere ꝑ nepoti
cumerit annis .xui. inquib hec u̾ba ad¬
ietit. Item rogo uti reliquum esali enum
qd exbonis aretonis debẽtur om̃ib c̃clito¬
rib exrectitib eoꝵ boneꝵ soluas reddas

Expanded text:
contra ueterem consuetudinem patris, qua calendarium exercebatur, nouos debitores amplarum pecuniarum fecit et in priores, quos pater exiguarum fortunarum habebat, maius creditum contulit ad hoc, ut uigintinem habere, quae testamenti tempore testator in kalendario habuit.Uni ex heredibmonio iuri sui Arethonis ei supererant, eiusque fidei commissit haec eadem restituere pronepoti, cum erit annis sedecim, in quibus haec uerba adiecit: 'item rogo, uti reliquum aes alienum, quod ex bonis Arethonis debetur, omnibus creditoribus ex reditibus eorum bonorum soluas reddas
Abbreviated transcription (Latin):
cum partemue ei plubium sempnuum do¬
minũ meũ herede eẽ uolo. ⁊ m̃tuio adquẽ
hereditatis porrioẽm noluit ꝑuenite c̃ hoc
elogio fideiꝯ missum reliquit. ⁊ meuio libto
meo deme nicbil merito dariuolo lagũ:¬
pupillum. anfidei ꝯmissum exũbis sup̃scp¬
tis ualere intelligatur ⁊ aquo sempnius
petere possit cum ad certam ꝑsoãm codicillõ
scripserit. R pesse ro fideiꝯ missum. ameii¬
o peri. ¶pat̾ emancipato filio bõafua uni¬

Expanded text:
ium Sempronium dominum meum heredem esse uolo', et Maeuio, ad quem hereditatis portionem noluit peruenire, cum hoc elogio fideicommissum reliquit: 'Maeuio liberto meo de me nihil merito dari uolo lagpupillum, an fideicommissum ex uerbis supra scriptis ualere intellegatur et a quo Sempronius petere possit, cum ad certam personam codicillos scripserit. respondit posse fideicommissum a Maeuio peti.Pater emancipato filio bo
Abbreviated transcription (Latin):
matis ita tiburtibus mumcipib meis
amantissimisq scitis balneum uilianũ
uĩctam domui mec it̃a utpublio exsũptu
heredũmeoꝵ. ⁊ ddiligentia .x. m̃sib tonius
anni p̃beatur gratũ qͣsitum ẽ. an⁊ sũptus uo¬
refectionib necessarios reredes p̃stare tebe¬
ant. ⟦⁊ smeaq̃ p̃ponerentur uideri testato¬
rem. suꝑ cale factoĩs. ⁊ p̃bitionis honus de
tutelam ꝑtineant. quĩb̃. balnea istruunt᷑.
aut deniq int̃solitas cessationũ uices pa¬
rari purgariq ut hubiles ad lauanclũ fie¬
to data debentur abeo c̃ demoffitioso testo.¬

Expanded text:
ta cauit: 'Tiburtibus municipibus meis amantissimisque scitis balineum Iulianum iunctum domui meae, ita ut publice sumptu heredum meorum et diligentia decem mensibus totius anni praebeatur gratis'. quaesitum est, an et sumptus refectionibndum ea quae proponerentur uideri testatorem super calefactionis et praebitionis onus de tutelam pertineant, quibus balineae aut instruuntur aut denique inter solitas cessationum uices parari purgarique, ut habiles ad lauandum fieto data debentur ab eo, cuius de inofficioso test
Abbreviated transcription (Latin):
a ⁊ halentaria p̃legasset. itacauit. ate o¬
fili Rmĩe peto. q̃ cumq legaui prãri uolo
⁊ siquit euenerit etis auenisiquid intẽp̾
ꝓmutuo acceperam tebuero ate solui uo¬
buit pat̃. afilio sit p̃standum sꝑ p̾se fili

Expanded text:
a et kalendaria praelegasset, ita cauit: 'a te  peto, quaecumque legaui, praestari uolo, et si quid euenerit aeris alieni, si quod in tempus pro mutuo acceperam et debuero. a te solui uobuit pater, a filio sit praestandum. respondi
Abbreviated transcription (Latin):
tionis. Rdi ẜ inspitiendum anlitteris. ⁊
traditionib appellatione seianoꝵ gabia¬
manaquoq ꝯtineantur ⁊ intiusq posses¬
sionis ꝯ fusi redditus titulo seianorum
accepto legtiti cẽnt. ¶ Balneas legate
tomus ẽẽ portiones ꝯstat. ¶d sieas publice
p̃ouit. itatemũ tomus ẽẽ portionem luĩ¬
neas a siꝑdomũquoq intrinsetus adirẽ¬
tomus rationib accepto ferebant᷑. ino
ptĩo ꝯ parate. ł instructe cõmuni ꝯm̃cte
fuissent. ¶Qdomum possidetut ortũ
uicinum ectib comꝑauit. ac p̾atonum
legauit siportum domus causa ꝯꝑunt.
ut ameniorem domum ac salubriorem
possideret. adnumq meum ꝑdomũ ha¬
huit. ⁊ echium ortus ad ditam̃tum fuĩt de¬
mus legato ꝯtinebitur ãppellatiõe dom̃
insulam quoq iniũctam legatã tomui
uideri. sumo p̃tio cumdomo fuiss ꝯꝑata
⁊ utriusq pensicẽs similit accepto latas
rationib estenderenir.

Expanded text:
tionis respondi, sed inspiciendum, an litteris et tionis respondi, sed inspiciendum, an litteris et rationibus appellatione Seianorum Gabiniana quoque continentur et utriusque possessionis confusi reditus titulo Seianorum accepto lati essent. Balneas legatae domus esse portionem constabat: quod si eas publice praebuit, ita domus esse portionem balneas, si per domum quoque intrinsecus adirendomus rationibus accepto ferebantur et uno pretio comparatae uel instructae communi coniunctu fuissent. Qui domum possidebat, hortum uicinum aedibus comparauit ac postea domum legauit. si hortum domus causa comparauit, ut amoeniorem domum ac salubriorem possideret, aditumque in eum per domum habuit et aedium hort‹u›s additamentum fuit, domus legato continebitur. Appellatione domus insulam quoque iniunctam domui uideri, si uno pretio cum domu fuisset comparata et utriusque pensiones similiter accepto latas rationibus ostenderetur.
Abbreviated transcription (Latin):
Paulusł Cont̾ra nurum quoq socero hoc¬
ĩ iudicium d̾andum. at illicinus. ⁊ fulcinĩ
aunt. ¶ Quotiens filio familias dota
est dos Secerum obrẽs diuortu causa amo¬
tas. furti agere nonposse. Item cumrerum
amotarum ĩnuirum datur iudicium sifi¬
lius familias maritus sit urrum depetuli¬
o an inipsum actiodari debe e̾adem xepete¬
musque defilia familias diximus. ¶ Sipost
diuortium maritus decesserit. heres enus reꝵ
amotarum urdicio uti põt. tem heres mu¬
lieris ex hac causa. tenebitur. sicut concliti¬
onis nomine excausa furtiua. ¶S fimo¬
te mariti solutum sit. matrimonium heres
mariti herectitatis petitione. ł adexibendũ
actionem eas consequi poterit aristo ⁊ con
dici ei posse recte putat. q exiniusta causa
aput eam eẽnt. Quod simortuo uitoͥ amoꝰ¬
duerit: nonfatit furtum. qr rei hereclitate
ñdum possesse nonfit furtum. iteoq aut ue¬
dicari poterunt. aut inherelitatis petitionẽ¬

Expanded text:
um.Contra nurum quoque socero hoc iudicium dandum Atilicinus et Fulcinius aiunt, quotiens filio familias dos data est: socerum ob res diuortii causa amotas furti agere non posse.Item cum rerum amotarum etiam in uirum datur iudicium: si filius familias maritus sit, utrum de peculio an in ipsum actio dari debeat? eadem repetemus, quae de filia familias diximus. Si post diuortium maritus decesserit, heres eius rerum amotarum iudicio uti potest. Item heres mulieris ex hac causa tenebitur, sicut condictionis nomine ex causa furtiua. Sed si morte mariti solutum sit matrimonium, heres mariti hereditatis petitione uel ad exhibendum actione dic‹i› ei posse recte putat, quia ex iniusta causa apud eam essent.Quod si mortuo uiro amouerit, non facit furtum, quia rei hereditariae nondum possessae non fit furtum: ideoque aut uindicari poterunt aut in hereditatis petitione
Abbreviated transcription (Latin):
tisunt. ¶ Sicluos hñs nepotes altiem̃
cipatum loco filii a doptamĩt. uidend̾ eit an
patus. uinẽ dic̾e nõ admtieum qĩ filium.
hic enimꝰ filius nõest exliberis cũ iura adop¬
tionisemãcipatioe finitasnt.. ¶ filium
hñsexeonepotem et lulocum filui nepotem

Expanded text:
ti sunt. Si duos habens nepotes alterum emancipatum loco filii adoptaverit, videndum, an patus, verum est dicere non admitti eum quasi filium: hic enim quasi filius non est ex liberis, cum iura adoptionis emancipatione finita sint. Si filium habens et ex eo nepotem in locum filii nepotem
Abbreviated transcription (Latin):
bus captuis sit cłuob qui sunt inciuitate.
partemfaciat.. ¶ Et siniuris fcõs liberos
potem exclucdi siũ pat̾ eiuis madoptionẽ
mansiss qĩ nepos slũ emãcipatꝰ eit. puto
enimem ãcipato patre nepotem qͦ et cumi
filium hui̾t ⁊ er eo nepotem. filius emanci¬
patus uł inpot̾ate manẽs cepõtatus est. qr᷑
sunt. et amborestitun clicemꝰ ad tõꝵ .p. ad¬

Expanded text:
bus captus sit, duobus, qui sunt in ciuitate, partem faciat. Et sui iuris factos liberos potem non excludi, siue pater eius in adoptione mansisset quasi nepos siue emancipatus est: puto enim et emancipato patre nepotem quoque cum Filium habuit et ex eo nepotem: filius emancipatus uel in potestate manens deportatus est: quaeritur, sint et ambo restituti, dicemus ad bonorum p
Abbreviated transcription (Latin):
pr̃ari. ꝙ cuiat rogato filio idc̃coq patti suoĩ¬
nec debet pani suoningi.. ¶ Siemançi¬
patus filius uꝑore nõ exuolntate patrsd
is quifiliꝰ iust eit. efficit᷑ nõ filiꝰ. cum resciᷤᷤ¬
sio quo mag̾ actmtatur. noquomumis¬

Expanded text:
is adrogato filio, idcircoque patri suo im suum nec debet patri suo iungi. Si emancipatus filius uxore non ex uoluntate patris is, qui filius iustus est, efficietur non filius, cum rescissio, quo magis admittantur, non quo mi
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ indebr̾ eiclẽ. Nam et pat̾ inf̾anti filio põ¬
sessioe̾m acciꝑit. quo tñ cessante: infans nõ
excluditur Quid gͦ si curator acciꝑe nolu¬
it. nõne iustiꝰatq utili erit ad eund̾ moclũ
ꝓxĩmo cuiq possõnem dari: ne lr̃a iaceat.
.Quo ad misso fubititus cautiõem pr̃are co¬
gitur onĩb ħis qiub br̃a restituicebent.
si fo̾te mititutus meod̾ furore decessit. aũ
cõpos m̃tis eifectus. añ mõtem obierit. qͣ
hr̃ditatem agͦsceiet. namẽt fleri pot̾ ut u¬
uo furoso substitut᷑ cecedat. nec t̃n funos
obstet cetͣis sipͥus et ipẽ decessit. quã hr̃di¬
taem acquiteret.

Expanded text:
 cedere: nam et pater infanti filio possessionem accipit, quo tamen cessante infans non excluditur. quid ergo, si curator accipere nolit? nonne iustius atque utilius erit ad eundem modum proximo cuique possessionem dari, ne bona iaceant? quo admisso substitutus cautionem praestare cogitur omnibus his, quibus bona restitui debent, si forte institutus in eodem furore decesserit aut compos mentis effectus ante mortem obierit, quam hereditatem agnosceret. nam et fieri potest, ut uiuo furioso substitutus decedat nec tamen furiosus obstet ceteris, si prius et ipse decesserit, quam hereditatem adquireret.
Abbreviated transcription (Latin):
se. nepotib obitabit S sics ñ ceu̾it ee̾ i po¬
testate. s muĩquã cep̾. ut putasi filiꝰ msiu
uo patre meo ab hostib captus eit. moxibi
me patre.F. fco decessit. nepotes e ineiꝰ locũ
succeclunt nõminꝰ aut̾ neptes quã nepo¬
tes fuccecit̾ inlocũ paretu. ¶ Int̾dũlicet

Expanded text:
se, nepotibus obstabit. Sed si quis non desiit esse in potestate, sed numquam coepit, ut puta si filius meus uiuo patre meo ab hostibus captus est, mox ibi me patre familias facto decesserit, nepotes in eius locum succedent. Non minus autem neptes quam nepotes succedent in lo
Abbreviated transcription (Latin):
partẽ succedt̃ om̃s nepotei neptesq exeo
nati quimnpotestate sinit ꝙ naͣli equitate
cont̾igit filiꝰ. aũ f̃us hr̃s eẽ desiuit. si capi¬
tis dimmutice uł magͣ ułminore exit cepo¬
testate. ꝗdsifiliꝰ. ipd̾ hoites sit. quãlui ii¬

Expanded text:
es neptesque ex eo nati qui in potestate sunt: quod naturali aequitate contingit. filius autem suus heres esse desinit, si capitis deminutione uel magna uel minore exiit de potestate. quod si filius apud hostes sit, quamdiu ui
Abbreviated transcription (Latin):
nam in p̃m lib̾torum qui cum filio de fuuc¬
timomirati sunt.aut ꝑcos nõ stetit quo
unmis morarent mortuo filio testcitoris
de fecisse nõ uidi. s si testator ꝑꝑ alii utili¬
tate is qui cum eomorati furssent ali¬
uĩta p̾stai̾ uoliit. contia uoluntatem de¬
functi petentes. nidiri nõ optete.¬

Expanded text:
na libertorum, qui cum filio defuncti morati sunt aut per eos non stetit, quo minus morarentur, mortuo filio testatoris defecisse non uideri. sed si testator propter filii utilitatem his, qui cum eo morati fuissent, alimenta praestari uoluit, contra uoluntatem defuncti petentes
Abbreviated transcription (Latin):
uus redt̾e sol. ⁊ legendas offẽre iones
prinium. demũ ꝯputandas ut ex plo¬
rari possit imputaciones probe. au in¬
ꝓbe refantur accepta reite relata an
no rente itni em̃ incipit qd̾ res. iffac tonc.
puenit aut ad pertiuam. Inchis ubis s¬

Expanded text:
uus reddere solet, id est legendas offerre rationes primum, deinde computandas, ut explorari possit, imputationes probe an improbe referantur, accepta recte relata an non recte: ita enim incipit quidem res a facto, peruenit autem ad pecuniam. inest his
Abbreviated transcription (Latin):
elfus. Aliter atq sifiuuis uestitus le¬
pamphilus ẜuus meus petuliũ suñ cũmo¬
riar sibi habeto libq esto. consulebatur
uecte nezimphilo peculiũ legatum inde¬
ordinem nullum eẽ. neq quicquã inter¬
ẽẽ utrum eoꝵ primum diceretur. aut scͥ¬
beretur. qr̃ recte petulium legatum uite¬
ri. ac fiprius lib̾ eẽ. deinde petuluimsibi
smbere uissus est.

Expanded text:
um. aliter atque si seruus uestitus le'Pamphilus seruus meus peculium suum cum moriar sibi habeto liberque esto'. consulebatur, rectene Pamphilo peculium legatum uideordinem nullum esse neque quicquam interesse, utrum eorum primum diceretur aut scriberetur: quare recte peculium legatum videri, ac si prius liber esse, deinde peculium sibi habere i
Abbreviated transcription (Latin):
sint test. adhibiti sufficit sollepnem nũo
exaudire. ¶Siquis post restom̃tum fac¬
tum mũtari placuerit. omĩa exintegro sũt¬
planaripossit. queritur inputti sticum le¬
gaint. cumplures hr̃et. nec recl arauit de
quo sentiret titio legauit. cũ multos tmoᷤᷤ¬
amicos haberet. errauẽrat in nõmine. ł p̃no¬
mine. ł cognomine. cum incorpore nerras¬
set. potiͣt. ne postea declarare dequo senscat.
. puto posse. nichil enim nunctat s tatum

Expanded text:
int testes adhibiti, sufficit sollemnem numerum exaudire. Si quid post factum tum mutari placuit, omnia ex integro planare possit, quaeritur: ut puta Stichum leerat, cum plures haberet, nec declarauit de quo sentiret: Titio legauit, cum multos Tamicos haberet: errauerat in nomine mine uel cognomine, cum in corpore non errasset: poteritne postea declarare, de quo senserit? et puto posse: nihil enim nunc dat,
Abbreviated transcription (Latin):
imp̃ssum adhibemus. anuero ⁊ sine a nulo.
uerum alioquodam inp̃sso. uarie enĩ ho¬
mines signant ⁊ magis est ut rm̃ ãnulo.
bitatio est. ¶ Signatas tabulas accipi o¬
uterum signatũm fuit septem testium signiᷤᷤ
nonerit inꝑfectum.S: urroq uire ualebir᷑
tam cuuli quamp̃torio.
exemplis consignare quis põt. sidq int̃cluo
necessarium est. forte sinauigaturus. ⁊ se¬
cum ferre. ⁊ relinq̃re domi uilicioꝵ suorum
testationem uclit.
aboi.Eusquitestam̃tum faceret. hr̃li¬
br pͥmis muncupatis prius quam sct̃os ex¬
primeret heredes obmutuisset. magis ce¬
pisset eum testm̃ facere quam fecisse uar
tam̃ bor uerum ẽẽ eristimat si c̃ostaret uo

Expanded text:
inpressum adhibemus, an uero et si non anulo, inpressum adhibemus, an uero et si non anulo, uerum alio quodam inpresso? uarie enim homines signant. et magis est, ut tantum anul‹o› nulla dubitatio est. Signatas tabulas accipi oiterum signatum fuerit septem testium signis, non erit inperfectum, sed utroque iure ualebit tam ciuili quam praetorio. exemplis consignare quis potest idque interdum necessarium est, forte si nauigaturus et secum ferre et reli‹n›quere iudiciorum suorum testationem uelit.Si is, qui testamentum faceret, heredibus primis nuncupatis, priusquam secundos exprimeret heredes, obmutuisset, magis coepisse eum testamentum facere quam fecisse Uarutum hoc uerum esse existimat, si constaret uo
Abbreviated transcription (Latin):
remsint rogati. ⁊ collecti. sitam̃ añt testi¬
monium. certiorentur. adtestam̃tum se ẽẽ
adhibitos posse eos testimõium suum rec¬
te prohibere. ¶ et imño contextu actioĩs
testari oportet. est autem uno contextu ail¬
lum actum alieñum testam̃to int̃miscere
Qd̾ sialiquid ꝑtinens adtestam̃tum faciat
ri possumus. ⁊ ego ⁊ pat̃ ⁊ plures quisumus
meiustem põtestate. ¶ conlitionẽ testi¬
um tẽ inspicere debemus. cuisignarent. ñ
mortis tp̃r Sugitur tunc cumsignarent ta.¬
les fucrunt ut adhiberi possint. nichil no¬
cet siquid p̃a his contigerit. ¶ Si abipote¬
statore anulum accepero. ⁊ signauero restm̃
ualet quasi alieno signauerim ¶Sifigna
turtũtasint ab ip̃o testatore nõuitetur si¬
dii  gnatum. ¶ Siquis extestib nom̃sũu̾m¬
uie nõ ascriserit. ueruntara signauĩt. ꝓco ẽ atq
si adhibitus nõ eẽt F suit munti fatiurat ad¬
sit scripsecit se. nontam̃ signauit adhuc idẽ
dicemus. ¶ Signum aũt uirum anulotõ

Expanded text:
rem sint rogati uel collecti, si tamen ante testimonium certiorentur ad testamentum se adhibitos, posse eos testimonium suum recte perhibere. Uno contextu actus testari oportet. est autem uno contextu nullum actum alienum testamento intermiscere: quod ‹si› aliquid pertinens ad testamentum faciat, ri possumus ut ego et pater et plures, qui fuimus in eiusdem potestate. Condicione‹m› testium tunc inspicere debemus, cum signarent, non mortis tempore: si igitur cum signarent, tales fuerint, ut adhiberi possint, nihil nocet, si quid postea eis contigerit. Si ab ipso testatore anulum accepero et signauero, testamentum ualet, quasi alieno signauerim. Si signa turbata sint ab ipso testatore, non uidetur signatum. Si quis ex testibus nomen suum non adscripserit, uerumtamen signauerit, pro eo est atque si adhibitus non esset: et si, ut multi faciunt, adscripserit se, non tamen signauerit, adhuc idem dicemus. Signum autem utrum anulo tantum
Abbreviated transcription (Latin):
sit testatoris potestatis autem u̾bum non¬
solum adliberos. quisunt inpotestate refe:¬
renclum est. uerum ⁊̃ adeum quem reclemit
abostib quamius placuit hunc suũ ñeẽ.
S uanculo quodam retineri donec p̃tiuiti¬
t̃ eius qui tecastrensi peculio põt testari.

Expanded text:
tis autem uerbum nonsolum ad liberos qui sunt in potestate referendum est, uerum etiam ad eum quem redemit ab hostibus, quamuis placeat hunc seruum non sed uinculo quodam retineri, donec pretter eius, qui de castrensi peculio p
Abbreviated transcription (Latin):
q̃m inuiditium testisẽe uetatur. ¶ mũ¬
lier testimonium dicere. intestam̃to ꝗdẽ
lierem argum̃to est lex uilia deadiater¬
is. que adultu. dãpnatam restem ꝑduci i¬
dicere testimõĩum uetat. ¶Suus quo. me
rito adsollempnia adhiberi ñpõt. cum u¬
ris cuulis coĩonem. nonht̃. intõtum. nec¬
p̃toris quitem edicti. ¶ et ueteres pu¬
tauerunt cos. quiꝓpt̃ soliepina testam̃ti¬
adhibentur cdlurare debere donec supp̃ma
ꝯtestatio ꝑagatur. ñtam̃ intelligentiam
simois exigimus. henicinus marc᷑ diuo
uiliano inteste. quilatine.s. loqui rescͥpsit.
namsil sensuꝑcipiat. quis cuirei athidit
sit sufficere S sidetentisint. inuiti ibi.
ereles palamita uterandri
bssint᷑:. nutncupandi sunt. ¶licebit ergo
bet nonutiq inpublicum. S ut exaudiri ꝑ¬
añt. nõ abom̃ib S atestib. ¶ et siplures¬

Expanded text:
m in iudicium testis esse uetatur. Mulier testimonium dicere in testamento quidem lierem argumento est lex Iulia de adulteris, quae adulterii damnatam testem produci dicere testiiberi non potest, cum ris ciuilis communionem non habeat in totum, neaetoris quidem edicti. Et ueteres putauerunt eos, qui propter sollemnia testamadhibentur, durare debere, donec suprema contestatio peragatur. Non tamen intellegentiam rmonis exigimus: hoc enim diuus Marcus Didio Iuliano in teste, qui Latine non nouerat, rescripsit: si uel sensu percipiat quis, cui rei adhibitus sit, sufficere, Sed si detenti sint inuiti ibi eredes palam ita, ut exaudiri possunt, nuncupandi sint: licebit ergo m? non utique in publicum, sed ut exaudiri pautem non ab omnib
Abbreviated transcription (Latin):
terit. ¶ Que autem intestam̃to diximuᷤᷤ
suꝑ ꝓhibenctis testimonus coꝵ quimpotestu¬
te sunt. inom̃ib testimoniis accipias ubi
Suquod negonum geritur ꝑquod acꝗrat̃.
nec furiosus quidem testis adhiberi põt.
cum compos m̃tis nonsunt Si siht̃ int̃mis¬
sionem eo tp̃r adhiberi pot. ¶ testamtũ
quo: quod añ furorem consũmauit uã¬
lebit. ⁊ bonoꝵ possessioͤ eo testam̃to ꝯ petit.

Expanded text:
terit. Quae autem in testamento diximus p‹ro›hibendis testimoniis eorum qui in potestte sunt, in omnibus testimoniis accipias, ubi quid negotii geritur, per quod adquiratur. Ne furiosus quidem testis adhiberi potest, cum compos mentis non sit: sed si habet intermissionem, eo tempore adhiberi potest: testamentum quoque, quod ante furorem consummauit, ualebit et bonorum possessio ex
Abbreviated transcription (Latin):
tustius. habui̾t testam̃tum. ħ ualebit.
merito ergo nec adtestam̃tum testis ad¬
hiberi poterit cum neq testam̃ti fac̃tionẽ
hãt. ¶Siquis ob carm̃ famosum da᷑pñet᷑
Senatus consulto exp̃ssum est. ut intesta¬
bilis si at sergo. nec testam̃tum fatere põt:
nec adtestam̃num adhiberi.
oclestr̾ ł. Sifilius familias. aut pu¬
pillus aut suus tabulas testam̃ti fecit si¬
gnauit scd̃m eas bonorum possessio tari n
potest. licet filius f. ꝯ sui uicis. aut pupil¬
lus pubes fuus aut. liber factus decessit p
nulle sunt tabule test̾i quas is fecit qui
testam̃ti faciencli faccultatem non habuit¬

Expanded text:
um, hoc ualebit. merito ergo nec testis ad testamentum adhiberi poterit, cum neque testamenti factionem habeat. Si quis ob carmen famosum damnetur, senatus consulto expressum est, ut intestabilis sit: ergo nec testamentum facere poterit nec ad testamentum adhiberi.ctarum Si filius familias aut pupillus aut servus tabulas testamenti fecerit signaverit, secundum eas bonorum possessio dari non potest, licet filius familias sui iuris aut pupilservus liber factus decesserit, quia nullae sunt tabulae testamenti, quas is fecit, qui testamenti faciendi facultatem non habu
Abbreviated transcription (Latin):
rii ꝙ ñscripserat. ł nũmoꝵ qualitateman
recte fecerit. ⁊ puto ⁊̃ qualitem nũmorum
posse postea addilnam ⁊ si adiecta ñ fuiss ⁊
utiq placeret. cumiectionem fieri elus ꝙ
reliquid. ł exuicinis scripturis. ł exconsue¬
tucline patris familias. ł religionis ¶ In
testam̃tis inquib testes rogãti adẽe derent
ut testom̃tum fiat. aterius rei causa forte
rogotos adtestanctum non ẽẽ rtonͤcos pla¬
cer ꝙ sic. accipiendũ est. ut lic adaliã¬

Expanded text:
qualitatem,  fecerit? et puto etiam qualitatem nummorum posse postea addi: nam etsi adiecta non fuisset, utique placeret coniectionem fieri eius quod reliquit uel ex uicinis scripturis uel ex consuetudine patris familias uel regionis. In testamentis, in quibus testes rogati adesse debent, ut testamentum fiat, alterius rei causa forte rogatos ad testandum non esse idoneos plaod sic accipiendum est, ut, licet ad alia
Abbreviated transcription (Latin):
te. sine libtatẽ hr̃s institui põt. ¶ Siser¬
num meum pure heredem siripsẽco. sub.
ditione liberum differtur institutio i id
ip̃s quolib̾tas tũta est. ¶ Siquis itascrip¬
serit simius heres erit. seiuis heres esto qͣliq̃¬
uis conditio expectatur titu atucio. ut seĩ
Ieres fiat.⁊ sane ⁊ ĩtuliano ⁊ iuuano hoc
uidebitur. ¶ Ꝙ fileĩ ꝯmissariam lib̾ta¬
tem subolitione accepit. põt abhrclẽ pu¬
re cumlibtate ł res institi. ⁊ nõ expeitata

Expanded text:
te sine libertate heres institui potest. Si servum meum pure heredem scripsero, sub condicione liberum, differtur institutio in id tempus, quo libertas data est. Si quis ita scriperit, Seius heres esto: Titius heres esto', quasi quaeuis condicio exspectatur Titii aditio, ut Seius heres fiat: et sane et Iuliano et Tertulliano hoc uidetur. Qui fideicommissam libertatem sub condicione accepit, potest ab herede pure cum libertate heres institui et non expectata
Abbreviated transcription (Latin):
stam̃tum ñext̾et. constat ualere omĩa q̃
ineo scripiasunt. ⁊ si quidem illut conci¬
dit testator tenegabunt actiones Siuõ
alpis inuito iestatore nõ tenegabumũ
⁊ herectitatis porno a tempta ł tota here¬
ditas siforte sit substitutus uire factaui¬
debit᷑ur nonquasi a dempta qm̃ hr̃litas
semei tu̾ta ademi facile nonpõt. s quasi
nectata ¶Siquis cotlicillos testam̃¬
to consirmauit ⁊ codicillis aliginit ad scci¬
psit. mox deleuit ita ut appareat. anͣte¬
beatur. ⁊ põp. scribit cocticilios telitos nõ
ualere.
q̃rebatur deuitib testam̃ti. de q̃ portione
eius ꝓpt̃ quem camcellasse dixerat. Nce¬
bum siquidem umius exhrdib nom̃ in¬
duxerit: sinedubio c̾etas partes testam̃¬
ti ualere. ⁊ ip̃isolide negari actiones S

Expanded text:
stamentum non exstet, constat ualere omnia quae in eo scripta sunt. et si quidem illud concidit testator, denegabuntur actiones, si uero alius inuito testatore, non denegabuntur. Et hereditatis portio adempta uel tota hereditas, si forte sit substitutus, iure facta uidebitur, non quasi adempta, quoniam hereditas semel data adimi facile non potest, sed quasi nec data. Si quis codicillos in testamento confirmauit et codicillis aliquid adscripsit, mox deleuit ita ut appareat, an debeatur? et Pomponius scribit codicillos deletos non ualere. quaerebatur de uiribus testamenti deque portione eius, propter quem se cancellasse dixerat. dicebam, si quidem unius ex heredibus nomen induxerit, sine dubio ceteram partem testamenti ualere et ipsi soli denegari actiones: sed
Abbreviated transcription (Latin):
tum teletum ue est. ꝓnichilo ẽ legi autẽ
sic ẽ accipienctum nonintellegi S oculus
ꝑspici quesunt scripta. ¶Ceterum siextrĩ¬
secus intesliguntur ñuidebuntur legipꝰ¬
se sufficit autem filegibilia sint. inconsu¬
lto deleta siue abip̃o siue abalio uolun¬
tatibus inclucta accipiendum est. ⁊ siꝑ ĩ¬
ductasint quod gͦ incante factium ẽ. ꝓnõ
facto est. silegi potuit. ⁊ iteo sinonissime
ut solz testam̃to suĩt ascriptum litteras
incluctiones. fr̃clictiones. ip̃e feci ñũidebr
referri adeaque inconsulto contingerũt.
ꝓinde ⁊ sunconsulto super scrĩpserit irdu¬
uisse se manebunt. ⁊ si adem̃it nõ erunt
atempta. S filẽgi nonpossurt q̃ incon¬
sulto teletasunt: dicendum est ñdeberi
S hoc itatemum siañt consumaticẽm
testam̃ti factum est. S consulto quide

Expanded text:
tum deletumue est, pro nihilo est. 'legi' autem sic accipiendum non intellegi, sed oculis perspici quae sunt scripta: ceterum si exstrinsecus intelleguntur, non uidebuntur legi posse. sufficit autem, si legibilia sint inconsulto deleta siue ab ipso siue ab alio, sed nolentibus. 'inducta' accipiendum est et si perducta sint. Quod igitur incaute factum est, pro non facto est, si legi potuit: et ideo, etsi nouissime, ut solet, testamento fuerit adscriptum: 'lituras inductiones superductiones ipse feci', non uidebitur referri ad ea quae inconsulto contigerunt. proinde et si inconsulto superscripsit induxisse se, manebunt et si ademit, non erunt adempta. Sed si legi non possunt quae inconsulto del‹e›ta sunt, dicendum est non deberi, sed hoc ita demum, si ante consummationem testam
Abbreviated transcription (Latin):
nutus: siue extranens. puto filio uiuo nõ
exstiurum herelem hecedem substitirum.
post mortemuero astiturums net necessa¬
riã substitłto filii exhr̃clationem cumtsi
fiũt facta frustra ẽ post mortem enim fili¬
i factaest. quam mutilem alias eẽ ostẽcli¬
m. oppinamur gͥ filium sisit institutus
subea conditione. q̃sit ĩ eius potestate ñm
digẽ. exhĩclatione a seqñtib gractib alio¬
quin ⁊ acobr̃de indigebit.
tat. Si eiꝰmoĩsit ꝯditio sutqu̾afili heres ĩ¬

Expanded text:
io non exstaturum heredem substitutum, post mortem uero exstaturum, nec necessariam a substituto filii exheredationem, cum et, si fuerit facta, frustra est: post mortem enim filii facta est, quam inutilem esse alia‹s› ostendimus: opinamur igitur filium, si sit institutus sub ea condicione et sit in eius potestate, non indigere exheredatione a sequentibus gradibus: alioquin et a coherede indigebit. tat. Si eiusmodi sit condicio, sub qua filius heres i
Abbreviated transcription (Latin):
nomin atimfãcit. Nanidiuus trmanus
rescripsit posse nominatim ⁊̃ añ berectis
institutionem filium exherecłari ¶In
stitutum autem hereclem eum quo dicuim
quiscriptus ñest. S solum modo num¬
tupatus. ¶Mutus et surclus recte he¬
recles institui possunt. ¶Quineq lega¬
scripturam testatur. qui ponut ⁊̃ tribus
to fuisset. ⁊ aliquis solus pr̃s institutus.
ualt instrtutio teracta funcli m̃tione.
¶Siaũt sic scribat lutius titius heres lic e

Expanded text:
nominatim facit: nam diuus Traianus nominatim facit: nam diuus Traianus rescripsit posse nominatim etiam ante heredis institstitutum autem heredem eum quoque dicimus, qui scriptus non est, sed solummodo nuncupatus. Mutus et surdus recte heres institui potest. Qui neque legascripturam testatur. qui poterit etiam tribus do fuisset aliquis solus institutus, valet institutio detracta fundi mentione. Si autem sic scribat: "Lucius heres", lice
Abbreviated transcription (Latin):
arcelł.x. ꝑ Proxĩme incognitione prin¬
cipis. cum quidum heredum nomina in¬
tuxisset. ⁊ bona cuis urtacluca afisco uñ¬
dicarentur. diudelegatis dubitatum est.
⁊ moxime dehis legatis. q̃ ascripta erant
hisquoꝵ instrtutio fuat inctucta pleriq
⁊ legatarios excludendos existimabunt.
quod sane sequenctum aielum sionnẽ
scripturam testam̃ti cancellasset ñ nul¬
los oppinari idiure ip̃o ꝑimi. quod in¬
ductasit. ceterauero om̃ia ualitura ꝗd
ergo. ñ ⁊ illio int̃dum crectipõt. eum qui
secuturum putasse. ut intestati exitum
faceret. S in redubia benigniorem int̃¬
p̃tationem sequi nõmin iustĩ est quam
tutius. Sententia imꝑatoris antonini
augusti prucdente.⁊ pupilliõe consulib
cum ualterius nepos mutata uolũtatẽ
⁊ incidĩt testam̃tum sium. ⁊ heredum no¬
mina incluxi̾t hr̃clitas eius scdmduupa
tris mei constitutionem ad eos quiscrip¬
ti fuerant ꝑtinere ñuicletur. ⁊ aduocatis
fisci dixit. uos habetis iudices ur̃os. duius

Expanded text:
rum. Proxime in cognitione principis cum quidam heredum nomina induxisset et bona eius ut caduca a fisco uindicarentur, diu de legatis dubitatum est et maxime de his legatis, quae adscripta erant his, quorum institutio fuerat inducta. plerique etiam legatarios exclud‹e›ndos existimabant. quod sane sequendum aiebam, si omnem scripturam testamenti cancellasset: nonnullos opinari id iure ipso peremi quod inductum sit, cetera omnia ualitura. quid ergo? non et illud interdum credi potest eum, qui secuturum putasse, ut intestati exitum faceret? sed in re dubia benigniorem interpretationem sequi non minus iustius est quam tutius. sententia imperatoris Antonini Augusti Pudente et Pollione consulibus. "Cum Valerius Nepos mutata voluntet inciderit testamentum suum et heredum nomina induxerit, hereditas eius secundum di‹u›i patris mei constitutionem ad eos qui scripti fuerint pertinere non uidetur.' et aduocatis fisci dixit: 'Uos habetis iudices uestros'. Uibius
Abbreviated transcription (Latin):
interim heres netessarius ⁊ existente ꝯ litio¬
ne uoluntarius heres efficietur. ut ñdesmm¬
at heres eẽ. S ut ius in eo mutetur successi¬
onis. ¶ aꝑture tabulgrum dilatio. ne¬
cessarii hereclis ius ñmutat. sut solemus ĩ
substituto impureris dicere Namẽ relatũ.
sise arrogandum declĩt substitutus inpu.¬
beri clefimitiꝰ necessarium eum fore.
põt. ⁊ quidem fubea conditione q̃ est inpo¬
testate ip̃ius põt. deħ enim int̃ om̃s cõstãt.
b uirum itatemum instrutio effectum
habeat. Siparuĩt conditiom. an ⁊ siñparu¬
erit. ⁊ decesserit. uł putat filium. fubeĩ¬
mõi conclitione. instrrutum. ⁊̃ siconcaitioĩ
ñparuent submotłim ẽe ⁊ ideo sicoheredẽ
rabeat ita institũt᷑us ñtebere eum expe¬
ctare. donec conditioni pareat filius et
institutus. que marbitrio exas eiꝰ sit. partẽ
intestatum nofaciat. ¶ puto recte gn̾ałr
diffiĩri. uitum inpotestate fui̾t ꝯclitio. ã

Expanded text:
interim necessarius: et existente condicione voluntarius heres efficietur, ut non desinat heres esse, sed ut ius in eo mutetur successionis. Aperturae tabularum dilatio necessarii heredis ius non mutat, ut solemus in substituto impuberis dicere: nam est relatum, si se adrogandum dederit substitutus impuberi defuncti filius, necessarium eum fore. ea condicione, quae est in potestate ipsius, potest: de hoc enim inter omnes constat. sed utrum ita demum institutio effectum habeat, si paruerit condicioni, an et si non paruerit et decessit? Iulianus putat filium sub eiusmodi condicione institutum etiam, si condicioni non paruerit, summotum esse, et ideo si coheredem habeat ita institutus, non debere eum exspectare, donec condicioni pareat filius, cum et institutus, quae in arbitrio eius sit, patrem intestatum non faciat. Puto recte generaliter definiri: utrum in potestate fuerit condicio an
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ inluxit. ⁊ substituri reliquit. insimi¬
tus emolum̃tum hr̃ditatis ñ hurebit. S:
si omĩa nomina iticdux̃t. utꝓponitur as¬
scripserit autem id̾tirco rose fecisse. q u
num hetedem offensum hũit. multũ int¬
uture hereclitate. anuero causa illius to¬
tum testam̃tum infirmare. ut lic uni
incluctioĩs cãm p̃buerit. nerum om̃ib
offuit ⁊ si quidemsoli ei adẽptam uoluit
portionem ceteris nicħ nocebit incluctio
ñmagis quamsiuolens unum hereclem
indlucere inui tus. dalium inclireĩt. qd̃
siputauit totum testam̃tum delenctũ.
obunius malum oĩb merito denegãt

Expanded text:
liquit, institutus emolumentum hereditatis non habebit. sed si omnia nomina iuduxerit, ut proponitur, adscripserit autem idcirco se id fecisse, quia unum heredem offensum habuit, multum intuoluit hereditate an uero causa illius totum testamentum infirmare, ut licet unus inductionis causam praebuerit, uerum omnibus offuerit. et si quidem soli ei ademptam uoluit portionem, ceteris nihil nocebit inductio, non magis quam si uolens heredem inducere inuitus et alium induxerit. quod si putauit totum testamentum delendum ob unius malum meritum, omnibus denegant
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃ l. Enioqͣuemꝑat post. emancipati¬
onem ãe factam. iterum arͣrogauit᷑. exhr¬
tationem. anteascciptam nocere opei. nõ
inom̃ifere uire sic obfuari comienit utu¬
eri patris adoptiuuib. filius numquam
intelligatur. nemmagĩne nature ueritaᷤᷤ
adumbretur uidelicet. ꝙ ñtrãslatus. S re¬
dditiis uidentur nec multum puto refer¬
re. quot adꝓpõnum adtinet. quod loco ne¬
potis filium exhereclatum pater. arrogaũ.
Sitius heres instrtuus. loco nepotis atoptẽ¬
tur. tefuncto pafilio quipãt uitelutur.
stituta. sipendente conlitione uiuo pat᷑
nascatur rum̃pͥit testam̃tum
ceteti. om̃s filii mr̃i filie q exberedes sint.
paulus R. filium recte exhereclatum ui¬
deris postea ꝯfultus anuideatur. exhr̃dat̃.
quempater putauit decessisse ¶. filios¬
⁊ filias nominatim exhr̃clatos ꝓpoĩ/ de¬
trore autemparris qui inĩcessisse ꝓponitu.¬
aput iudicem agi oportere. ¶Lutius tn¬
us cum sup̃ma sua orclinaret. inciuitatẽ

Expanded text:
io, quem pater post emancipationem a se factam iterum adrogavit, exheredationem antea scriptam nocere dixi: nam in omni fere iure sic observari convenit, uteri patris adoptivus filius numquam intellegatur, ne imagine naturae veritas adumbretur, videlicet quod non translatus, sedditus videretur: nec multum puto referre, quod ad propositum attinet, quod loco nepotis filium exheredatum pater adrogavit. Si Titius heres institutus loco nepotis adoptetur, defuncto postea filio qui pater videbatur, stituta si pendente condicione vivo patre nascatur, rumpit testamentum. 'ceteri omnes filii filiaeque meae exheredes sunto'. Paulus respondit filium recte exheredatum uideri. postea consultus, an uideatur exheredatus, quem pater putauit decessisse, responfilias nominatim exheredatos proponi: derrore autem patris, qui intercessisse papud iudicem agi oportere. Lucius Titius cum suprema sua ordinaret in ciuitate
Abbreviated transcription (Latin):
quo tp̃r testam̃tum intiuitate factum rũ¬
patur. Ssifilius ante moriatur quãpater
stam̃tis. qui in hostium potestate detessissẽt
lata ẽ. nato filio continuo eius testam̃tũ
qui inhostium potestate sit rumpatur Si¬
quit᷑ergo ut exeo testam̃to herectitas ad
neminem ꝑuenĩat.
Uminscd̾o testam̃to herelem
tum quiuiit instituimus suie pure suĩ
subconditione Sitam̃ conditio existere po¬
tuit. licet non existerit superius testam̃rõ
erit rupium smultum aũt int̃est. qualis
conditio posita fuerit nam aut inp̃tĩ¬
tum concepta ponitur¶aut inp̃senssant
infuturum inp̃teritum concepta ponit᷑.
luti sititius ꝯful fuit. que conclitio si
uera est . i. sintius consul fuit. itaẽ insti¬
tutus heres u̾superius testam̃tum rũpat᷑.
tunc enim exhẽs eẽt Siuero titius ꝯsul
nõ fuit superius testam̃tum ñ est ruptũ¬
Asen

Expanded text:
quo tempore testamentum in ciuitate factum rumquo tempore testamentum in ciuitate factum rumpatur? et si filius ante moriatur quam paterstamentis, qui in hostium potestate decessissent, lata est, nato filio continuo eius testamentum, qui in hostium potestate sit, rumpatur: sequitur ergo, ut ex eo testamento hereditas ad neminem perveniat.undo testamento heredem eum qui vivit instituimus sive pure sive sub condicione si tamen condicio existere potuit, licet non exstiterit, superius testamentum erit ruptum. multum autem interest, qualis condicio posita fuerit: nam aut in praeteritum concepta ponitur aut in praesens aut in futurum. in praeteritum concepta ponitur ueluti 'si Titius consul fuit': quae condicio si uera est, id est si Titius consul fuit, ita est institutus heres, ut superius testamentum rumpatur: tum enim ex hoc heres esset. si uero Titius consul non fuit, superius testamentum non est ruptuaesen
Abbreviated transcription (Latin):
stari poterunt. hoc enim scpissime consaitii.¬
tum nec uidebuntur qi destatusuo dubi¬
tantes. ñ habere testam̃tifactionem Sũt
eñĩ certi status nec ip̃i dese intrm incti sqd.
tam̃siappellationem cuis p̃ses ñreceperit
S imꝑatori animascribendo penam remo
ratus est. puto quoq hunc suum statũ ĩ¬
terim retinere nectam̃ ieritum fierimnã
ut est oratione diumarti exp̃ssum tã ⁊
siꝓuocantis ⁊ cius ꝓ quoꝓuocatur appella¬
tio non fui̾t recepta. pena nr̃ sustinenta
est quo adprinceps rescriserit at literas
p̃sidis ⁊ libellum rei cumlitteris missum.
nsiforte latro manifestus ẽ.  seclitio p̃¬
rupta. fãctiꝰ eq cruenta łalia insta causa
quam mox p̃ses litteris excusaui̾t morã
ñ retipiat. nonpene festinationem s p̃ue¬
mendi ꝑituli causa nuinc enim punire
ꝑmĩttitur dem̃nseribẽ qũad siquis fuerit
tampnatus illicite. pena nonsumpta an
testam̃tum erus irritum fiat. Uicleamus
itputa clecurio aobestias. ancapite mi¬

Expanded text:
stari poterunt: hoc enim saepissime est constitutum nec uidebuntur quasi de statu su‹o› dubitantes non habere testamenti factionem: sunt enim certi status nec ipsi de se interim incerti. Quid tamen si appellationem eius praeses non recepit, sed imperatori scribendo pratus est? puto hunc quoque suum statum interim retinere nec testamentum irritum fieri: nam, ut est oratione divi Marci expressum, tametsi provocantis vel eius pro quo provocatur appellatio non fuerit recepta, poena tamen sustinenda est, quoad princeps rescripserit ad litteras praesidis et libellum rei cum litteris missum, nisi forte latro manifestus vel seditio praerupta factioque cruenta vel alia iusta causa, quam mox praeses litteris excusabit, moram non recipiant, non poenae festinatione, sed praeueniendi periculi causa: tunc enim punire permittitur, deinde scribere. Quid si quis fuerit damnatus illicite poena non sumpta, an testamentum eius irritum fiat, uideamus: ut puta decurio ad bestias an capite mi
Abbreviated transcription (Latin):
non rumperet. Nam ethic casus adle¬
gemulłeiam nonꝑtinet ⁊ meluis ergo
abstułit: inĩp̃tatio admiłtetur. ¶ Insti.¬
tuens nepotem quisibi post mortem su¬
us nasceretur. recte instituisse uideatũ.¬
quib cumq casib nepos post mortem na¬
tus suus eẽt. rumpet. q p̃teritus ats
etiam sigeneralit quict sibi liberorum
natumerit. post mortem aut quicumq¬
natus fu̾it si institutus. sisius nasceret᷑¬
Sieius qnifilium habebut. ⁊ nepotem ex¬
⁊ eo instituat mirus ꝓgnans abostibus
ocaptasit. ibiq uiuoꝰ filio pariat. mox
sue post mortem patris. atꝙ aui recideat
utrum hiccasus legemulleam respiti¬
at. an adius antiquum aptandũs sit.
stitutus institutus nonrumperes quodq̃¬
rendumꝰ est. siam mortuo fiio ꝓnepo¬
tuo. S ⁊ cumtestam̃tum abeo ñrumpat᷑.
nichrefert uirum exuire antiquo. an
exlegeuelleia exlucditur. ¶ forsitam ad s̃¬
huc dubitet quis an istis casib sinepoi
postꝰ testam̃tum nascatur. nuo pãtre su¬

Expanded text:
non rumperet? nam hic casus ad legem Vellaeam non pertinet. melius ergo abstulit, interpretatio admittatur, ut instituens nepotem, qui sibi post mortem suus nasceretur, recte instituisse videatuquibuscumque casibus nepos post mortem natus suus esset rumperetque praeteritus: atque etiam si generaliter, "quidquid sibi liberorum natum erit post mortem" aut "quicumqnatus fuerit" sit institutus, si suus nascereteius, qui filium habeat et nepotem ex eo instituat, nurus praegnas ab hostibus capta sit ibique vivo pariat, mox ille post mortem patris atque avi redeat, utrum hic casus ad legem Vellaeam respiciat an ad ius antiquum aptandus sit, ea institutus non rumpere? quodrendum est, si iam mortuo filio pronepotuo. sed cum testamentum ab eo non rumpitur, nihil refert, utrum ex iure antiquo an ex lege Vellaea excludatur. Forsitan addubitet quis, an istis casibus si nepos post testamentum nascatur vivo patre su
Abbreviated transcription (Latin):
fuit conceptus. sine apud hostes qm̃ t̾at᷑
⁊ pattui post liminium succechñdo. testõ
rumpet succedñdo. itaq sui nonrumpũt.
siue fuerint instituti. l ex hr̃clati abeo gͣdi
adquem hereditas defertur. scl. sigra dus
ilie ualeat quocumq autem mõ parente
p̃cedentes inpotestate ẽẽ desierint. succe¬
tentes libi sifuerint instituti.I exhr̃clati.
non rumpunt testam̃tum siue ꝑcaꝑtui¬
tatẽm siue ꝑ inmortem. ł peãm. ¶Itri
tum fit testam̃tum Quotiens ip̃i testato¬
ri aliquid contingit ũtputa siciuitatem
ammittat. ꝑ subclitam fuitutem abosti¬
b ũbi gratia captus ł simaior xxu. annis.
adiri
ostum

Expanded text:
tus sive apud hostes, quoniam datur et partui postliminium, succedendo testamentum rumpit. Succedendo itaque sui non rumpunt, sive fuerint instituti vel exheredati ab eo gradu ad quem hereditas defertur, scilicet si gradus ille valeat. Quocumque autem modo parentes praecedentes in potestate esse desierint, succedentes liberi, si fuerint instituti vel exheredati, non rumpent testamentum, sive per captivitatem sive tum fit testamentum, quotiens ipsi testatori aliquid contigit, puta si ciuitatem amittat per subitam seruitutem, ab hostibus uerbi gratia captus, uel si maior annis dari actum
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ filius subxnis reticlit potestate. rumpẽt
testam̃tum gͦ ¶ S ⁊ siberes sit institutus. uł
ehĩclatus iste euis filius ñrumpitur qr
millo circa eum nouo facto.S ordinea
tam naturali nacrus est potestatem ¶Si
quis exterta ł secta uxore natum scrib̾ hr̃¬
tem inpericulum rumpendi testam̃tum
delũcit: exalia suspectis lib̾is. ¶ Siquis
eo tp̃r quo nondum eius uxor cẽ posset.
testator natum exea scripsit hecedem an
lus hoclie hr̃dem. quitibi exuria natus
ea cuius pater nuis tutelam ãministitiũ
aut tutor turp̃e fuisci. postea trua uxortͥ
allegntione. annatus hr̃s eẽpossit/ nemo
tatis uxor cluci nonpotuit qñtestam̃ttum

Expanded text:
et filius sub eius reccidit potestate: rumpetur et filius sub eius reccidit potestate: rumpetur ergo testamentum. sed si heres sit institutus vel exheredatus iste eius filius, non rumpitur, quia nullo circa eum novo facto, sed ordine quodam naturali nactus est potestatem. Si quis ex certa uxore natum scribit heredem, in periculum rumpendi testamentum deducit ex alia susceptis liberis. Si quis eo tempore, quo nondum eius uxor esse posset, testator natum ex ea scripsit heredem, anbas hodie heredem, qui tibi ex Titia natus ea, cuius pater tuus tutelam administravit aut tutor tu ipse fuisti, postea Titia uxor allegatione, an natus heres esse possit? nemo tatis uxor duci non potuit, quando testamentum