comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
siret ardore sp̃s sui sepsit. ac ui iam mustitudinis ob¬
rutus conuerso in se gladio celeri saltu prosundum
tiberis petiit. Quamqͦ in eo ponte caritatem toti pa¬
triȩ horatius Cocles exhibuerat unius amiciciȩ ad¬
iecta uoluntaria morte prȩstitit. Sͣ bonos gracchi si
aut patris. aut materni aui sectam uitę ingredi uolu¬
issent habere milites potuerant: Quo enim̾ impetu
qua perseuerantia animi blosuis et pomponius et le¬
torius trophea: ac triumphos eorum adiuuissent furi¬
osi conatus tam strenui comites sinistris quidem au¬
spiciis amiciciȩ conditionem secuti. S quo miseri¬
ora haec certiora fideliter cultȩ nobilitatis exempla.
Lutius autem reginus si ad debitam publico mini¬
sterio sinceritatem exigatur posteritatis conuicio lace¬
randus. si amiciciȩ fido pignore aestimet᷑. inoptimo
laudabilis conscientiȩ portũ relinquendus est. Tribun

Expanded text:
siret, ardore spiritus sui saepsit ac ui iam multitudinis obsiret, ardore spiritus sui saepsit ac ui iam multitudinis obrutus conuerso in se gladio celeri saltu profundum Tiberis petiit, quamque in eo ponte caritatem toti patriae Horatius Cocles exhibuerat, unius amicitiae adiecta uoluntaria morte praestitit. quam bonos Gracchi, si aut patris aut materni aui sectam uitae ingredi uoluissent, habere milites potuerant! quo enim impetu, qua perseuerantia animi Blossius et Pomponius et Laetorius tropaea ac triumphos eorum adiuuissent, furiosi conatus tam strenui comites, sinistris quidem auspiciis amicitiae condicionem secuti, sed quo miseriora, hoc certiora fideliter cultae nobilitatis exempla. L. autem Reginus, si ad debitam publico ministerio sinceritatem exigatur, posteritatis conuicio lacerandus, si amicitiae fido pignore aestimetur, in optimo laudabilis conscientiae portu relinquendus est: tribunus
Abbreviated transcription (Latin):
putass: fuisse si tacuisset: quis non etiam sapiente
si pro necessitate temporis locutus ẽẽt: At blosius
nec silentio honesto: nec prudenti sermone salutẽ
suam ne qua ex parte infelicis amiciciȩ memoriam
desereret tueri uoluit. In eadem domo aeque robu¬
sta constantis amiciciȩ exempla oboriuntur. Prostra¬
tis enim iam et perditis. C. gracchi consiliis reb¬
q: cum tota eius conspiratio late quȩxeretur. des¬
tum omni auxilio: duo tantum amici Pomponius
et letorius ab infestis et undiq ruentib telis op¬
positu corporum suorum texerunt. Quoꝵ pompo¬
nius quo is facilius euaderet concitatum sequenti¬
um agmen in porta trigemina aliquandu acerrima
pugna inhibuit. nec uiuus pelli potuit. sed multis
confectus uulnerib transitum suꝑ cadauer suum. cre¬
do etiam post fata inuitus dedit. Letoruis autem in
fonte sublicio constitit et eum donec gracchus tran¬

Expanded text:
putasset fuisse, si tacuisset? quis non etiam sapientem, putasset fuisse, si tacuisset? quis non etiam sapientem, si pro necessitate temporis locutus esset? at Blossius nec silentio honesto nec prudenti sermone salutem suam, ne qua ex parte infelicis amicitiae memoriam desereret, tueri uoluit. In eadem domo aeque robusta constantis amicitiae exempla oboriuntur: prostratis enim iam et perditis C. Gracchi consiliis rebusque, cum tota eius conspiratio late quaereretur, desertum omni auxilio duo tantum amici Pomponius et Laetorius ab infestis et undique ruentibus telis oppositu corporum suorum texerunt. quorum Pomponius, quo is facilius euaderet, concitatum insequentium agmen in porta trigemina aliquamdiu acerrima pugna inhibuit nec uiuus pelli potuit, sed multis confectus uulneribus transitum eis super cadauer suum, credo etiam post fata inuitus, dedit. Laetorius autem in ponte sublicio constitit et eum, donec Gracchus tran
Abbreviated transcription (Latin):
supplicio affectus sepulturȩ honore spoliatus beni¬
uolentia ramen cius non caruit. Nam cum senatus
Rutilio et lenati consulib mandasset: ut in eos qui
cum graccho consenserant more maioꝵ animaduer¬
terentꝰ. et ad Lelium cuius consilio p̃cipue consules
utebantur pro se Blosius dep̃catum uenisset. fami¬
liaritatisq excusatione uteretur. atq is dixiss:. quid
si te gracchus templo iouis optimi maximi faces sb̾¬
dere iussisset: obsequuturus ne illius uoluntati ꝓp
istam quam iactas familiaritatem fuisses: nunꝗͣ istđ̃
istud inquit gracchus imꝑasset. satis. im mo etiam ni¬
mium. Totius nanꝗͣ senatus consensu damnatos
mores defendere ausus est. Uerum quod sequitur
multo audacius multoq piculosus. Comp̃ssus enĩ
ꝑseueranti interrogatione lelii in eodem constanti
gradu stetit: seq etiam hoc si modo gracchus ãnu¬
isset facturum respondit. Quis illum sceleratum

Expanded text:
supplicio adfectus, sepulturae honore spoliatus benisupplicio adfectus, sepulturae honore spoliatus beniuolentia tamen eius non caruit: nam cum senatus Rupilio et Laenati consulibus mandasset ut in eos, qui cum Graccho consenserant, more maiorum animaduerterent, et ad Laelium, cuius consilio praecipue consules utebantur, pro se Blossius deprecatum uenisset familiaritatisque excusatione uteretur, atque is dixisset: 'quid? si te Gracchus templo Iouis optimi maximi faces subdere iussisset, obsecuturusne illius uoluntati propter istam, quam iactas, familiaritatem fuisti?' 'numquam istud' inquit 'Gracchus imperasset'. satis, immo etiam nimium: totius namque senatus consensu damnatos eius mores defendere ausus est. uerum quod sequitur multo audacius multoque periculosius: conpressus enim perseueranti interrogatione Laeli in eodem constantiae gradu stetit seque etiam hoc, si modo Gracchus annuisset, facturum respondit. quis illum sceleratum
Abbreviated transcription (Latin):
siderant uel presidii uel solacii gratia. Nam lȩta ꝗđ̃
et prospera negocia utpote cum diuina suffragatioẽ
foucantur: humana minus indigent. Tenacus ig
eorum nomina posteritatis memoria app̃hendit: ꝗ
aduersos amicoꝵ casus non deseruerunt ꝗͣ qui ꝓs¬
perum uitȩ cursum comitati sunt. Nemo de Sarcda¬
napali familiarib loquitur. Horestes pilade pene
amico ꝗͣ agamemnnone notior est patre. Siquide
illorum amicicia in consortione deliciarum et lu¬
xuriȩ contabuit. Horum dirȩ atq aspere conditioĩs
solatium ip̃arum miseriarum expimento enituit. S
quid externa attingo cum domesticis prius liceat uti.
Inimicus patriȩ fuisse gracchus ȩstimatus est. Nec
immerito: quia potentiam suam saluti eius prȩtule¬
rat. M constantis tamen fidei amicum etiam in hoc
tam prauo proposito. C. blosium cumanum habu¬
erit. opep̃cium est cognoscere. hostis uidicatus ultĩo

Expanded text:
siderant uel praesidii uel solacii gratia: nam laeta quidem siderant uel praesidii uel solacii gratia: nam laeta quidem et prospera negotia, utpote cum diuina subfragatione foueantur, humana minus indigent. tenacius igitur eorum nomina posteritatis memoria adprehendit, qui aduersos casus amicorum non deseruerunt quam qui prosperum uitae cursum comitati sunt. nemo de Sardanapalli familiaribus loquitur, Orestes Pylade paene amico quam Agamemnone notior est patre, si quidem illorum amicitia in consortione deliciarum et luxuriae contabuit, horum durae atque asperae condicionis sodalicium ipsarum miseriarum experimento enituit. sed quid externa attingo, cum domesticis prius liceat uti? Inimicus patriae fuisse Ti. Gracchus existimatus est, nec inmerito, quia potentiam suam saluti eius praetulerat. quam constantis tamen fidei amicum etiam in hoc tam prauo proposito C. Blossium Cumanum habuerit operae pretium est cognoscere. hostis iudicatus, ultimo
Abbreviated transcription (Latin):
Ontemplemur nunc amiciciȩ uinculum po¬
tens et p̃ualidum: neq ulla ex parte sang
nis inferius: hoc etiam certius et exploratiꝰ
ꝙ illud nascendi sors fortuitum opus: hoc uniuscu¬
iusq solido iudicio inchoata uoluntas contrahit.
ltaq celerius sine rep̃hensione propinquum auer¬
tere ꝗͣ amicum. quia altera direptione utiq iniqui¬
tatis. altera utiq leuitatis crimini subiecta est. Cum
enim deserta sit sutura uita hominis nullius ami¬
ciciȩ cincta p̾sidio tam necessarium sb̾sidium temẽ
assummi non debet. semel autem apprȩhensum re¬
cte spni non conuenit. Sincere uero fidei amici p̃¬
cipue in aduersis rebus cognoscuntur: in quib qd¬
quid prȩstatur: totum a constanti beniuolentia
proficiscitur. Felicitatis cultus maiore exparte adu¬
lationi ꝗͣ caritati erogatus. certe suspectus est. ꝑind̾
ac plus semper petatꝰ. ꝗͣ impendat. Accedit huc ꝙ
infractȩ fortunȩ homines magis amicoꝵ studia de¬

Expanded text:
ontemplemur nunc amicitiae uinculum potens et praeualidum neque ulla ex parte sanguinis uiribus inferius, hoc etiam certius et exploratius, quod illud nascendi sors, fortuitum opus, hoc unius cuiusque solido iudicio inchoata uoluntas contrahit. itaque celerius sine reprehensione propinquum auersere quam amicum, quia altera diremptio non utique iniquitatis, altera utique leuitatis crimini subiecta est: cum enim deserta sit futura uita hominis nullius amicitiae cincta praesidio, tam necessarium subsidium temere adsumi non debet, semel autem recte adprehensum sperni non conuenit. sincerae uero fidei amici praecipue in aduersis rebus cognoscuntur, in quibus quidquid praestatur totum a constanti beniuolentia proficiscitur. felicitatis cultus maiore ex parte adulatione quam caritate erogatur, certe suspectus est perinde ac plus semper petat quam inpendat. accedit huc, quod infractae fortunae homines magis amicorum studia de
Abbreviated transcription (Latin):
lum suum clara uoce affirmantem ꝓspexisse:se quohã
modo paucis diebus romȩ in capitolio coenaret asp¬
natus ẽ adeo felicitatis et moderationis diuiduum cõ¬
tubernium est.Bnsolentiȩ uero inter carthaginen¬
semiet campanũm senatum quasi aemulatio fuit. l¬
tile enim separato aplebe balneo lauabatur:hic diuer¬
so foro utebatur. Quemmorem capuȩ aliquandiu
retentum.C. quoq gracchi oratione in faucium
tscriꝑta patet
De perfidia

Expanded text:
lum suum clara uoce adfirmantem prospexisse quonam lum suum clara uoce adfirmantem prospexisse quonam modo paucis diebus Romae in Capitolio cenaret, aspernatus est. adeo felicitatis et moderationis diuiduum contubernium est. Insolentiae uero inter Karthaginiensem et Campanum senatum quasi aemulatio fuit: ille enim separato a plebe balineo lauabatur, hic diuerso foro utebatur. quem morem Capuae aliquamdiu retentum C. quoque Gracchi oratione in Plautium scripta patet. DE PERFIDIA
Abbreviated transcription (Latin):
potens de occiso confessio:
Atis multa de nr̃is aliena nunc adiiciantur
DAlexanolri regis uirtus. ac felicitas tribus in¬
solentiȩ euidentissimis gradibus exultauit. Fastidio
enim philippi iouem Ammonem patrem asciuit.
Tȩdio moꝵ et cultus macedonici uestem et institu¬
ta psica assumpsit. Sp̃to mortali hĩtu: diuinum ca¬
put aemulatus ẽ. Nec fuit ei pudori. filium ammo¬
in nomine supbia et impotentia hĩtat suo iure
tam insolenter usus ẽ ꝙ grȩciȩ indicturus bellum
adhibitis asiȩ pͥncipibus: ne uiderer inquit meo
tantummodo usus consilio uos contraxi. Cȩterum
mem̃tote parenolum magis uobis ẽẽ ꝗͣ suadendũ.
Arroganter etiam si uictori repetere ei regiam con¬
tigisset. Tam deformiter uicti nescias utrum inso¬
lentius dictum an impudentius. Annibal aũt
cannensis pugnȩ successu elatus nec admisit quẽqͣ
cuuum suorum in castris: nec responsum ulli nisi per
interp̃tem dedit. Macarbalem etiamante tabernacu¬

Expanded text:
potens de occiso confessio. Satis multa de nostris: aliena nunc adiciantur. Alexandri regis uirtus ac felicitas tribus insolentiae euidentissimis gradibus exultauit: fastidio enim Philippi Iouem tedio morum et cultus Macedonici, vestem et instituta persica assumpsit: spreto mortali habitu, divinum caput latus est; nec fuit ei pudori, filium in nomine superbia et inpotentia habitat, suo iure † tam insolenter, quod Graeciae indicturus bellum adhibitis Asiae principibus, 'ne uiderer' inquit 'meo tantum modo usus consilio, uos contraxi. ceterum mementote parendum magis uobis esse quam suadendum'. adroganter, etiam si uictori repetere ei regiam contigisset: tam deformiter uicti nescias utrum insolentius dictum an inprudentius. Hannibal autem Cannensis pugnae successu elatus nec admisit quemquam ciuium suorum in castris nec responsum ulli nisi per interpretem dedit. Maharbalem etiam, ante tabernacu
Abbreviated transcription (Latin):
aestus leniendos cum aliqua usus ratione excogitata.
Caeterum salubritatem suam industrię certissimo ac fide¬
lissimo monumento tuebantur boneq ualitudinis eo¬
rum quasi quaedam mater erat frugalitas inumica luxu¬
riosis aepulis. et aliena nimiȩ uini abundantiȩ. et ab im¬
moderato ueneris usu auersa

Expanded text:
aestus leniendos cum aliqua usus ratione excogitata. aestus leniendos cum aliqua usus ratione excogitata. ceterum salubritatem suam industriae certissimo ac fidelissimo munimento tuebantur, bonaeque ualitudinis eorum quasi quaedam mater erat frugalitas, inimica luxuriosis epulis et aliena nimiae uini abundantiae et ab inmoderato ueneris usu auersa
Abbreviated transcription (Latin):
tae temulentiȩ causam hẽt. T uit etiam illa simpli¬
citas antiquorum incibo capiendo humanitatis simul
et continentiȩ certissima index. Nam maximis uiris
prandere et coenare in propatulo uerecundiȩ non eãt.
Nec sane ullas epulas habebant. quas ppłi oculis subii¬
cere erubescerent. Erant adeo continenter attenti: ut
frequenter apud eos pultis usus ꝗͣ panis ẽẽt. lodeoq in
sacrificiis mola quae uocabatur ex sale constat et farre¬
Exta farre sparguntur: et pullis quibus auspicia petun¬
tur puls obiicitur. Primitus enim ex libamentis ui¬
ctus sui deos eo efficacius. quo simplicius placabant.
et cȩteros quidem ad benefaciendum uenerabantur
F ebrem autem ad minus nocendum templis colebãt
Quorum adhuc unum in palatio: alterum in area mari¬
anorum monumentorum: tertium in summa parte ui¬
ci longi extat. In eaq remedia: quae corporibus aegroꝵ
anmexa fuerant deferebantur. Haec aod humanȩ mentis

Expanded text:
tae temulentiae causam habet. Fuit etiam illa simplitae temulentiae causam habet. Fuit etiam illa simplicitas antiquorum in cibo capiendo humanitatis simul et continentiae certissima index: nam maximis uiris prandere et cenare in propatulo uerecundiae non erat. nec sane ullas epulas habebant, quas populi oculis subicere erubescerent. erant adeo continentiae adtenti, ut frequentior apud eos pultis usus quam panis esset, ideoque in sacrificiis mola quae uocatur ex farre et sale constat. exta farre sparguntur et pullis, quibus auspicia petuntur, puls obicitur. primitiis enim et libamentis uictus sui deos eo efficacius quo simplicius placabant. Et ceteros quidem ad benefaciendum uenerabantur, Febrem autem ad minus nocendum templis colebant, quorum adhuc unum in Palatio, alterum in area Marianorum monumentorum, tertium in summa parte uici longi extat, in eaque remedia, quae corporibus aegrorum adnexa fuerant, deferebantur. haec ad humanae mentis
Abbreviated transcription (Latin):
neficii quaestio et moribus et legibus romanis ignota
complurium matronaꝵ patefacto scelere orta est.
Quae cum uiros suos clandestinis insidiis ueneno
ꝑimerent: unius ancillae indicio protracte pars ca¬
Tibicinum quoq collegium solet in foro uulgi o¬
culos in se conuertere. cum inter publicas. pͥuatas¬
q ferias actiones personis tecto capite: uariaq ue¬
ste uellatis concentus edidit. Inde tracta licentia cõ¬
dam uetiti in aede iouis quod pͥsco more factitaue¬
rãt uesci tibur irati se contulerunt. Quorum mini¬
nisterio senatus deserta sacra non aquo animo ferẽs
per legatos tiburtibus petit. ut eos gratia sua rõa¬
nis templis restituerent: quos illi in proposito ꝑseueran¬
tes interposita feste apulationis simulatione mero. sõ¬
noq sopitos plaustris in urbem deuehendos curauert
Quibus et honos pristinus restitutus. et huiusce lusus
ius est datum. Personarum usus pudorem circumuẽ¬

Expanded text:
neficii quaestio et moribus et legibus Romanis ignota neficii quaestio et moribus et legibus Romanis ignota conplurium matronarum patefacto scelere orta est. quae, cum uiros suos clandestinis insidiis ueneno perimerent, unius ancillae indicio protractae, pars caTibicinum quoque collegium solet in foro uulgi oculos in se conuertere, cum inter publicas priuatasque serias actiones personis tecto capite uariaque ueste uelatum concentus edit. inde tracta licentia. quondam uetiti in aede Iouis, quod prisco more factitauerant, uesci Tibur irati se contulerunt. quorum ministerio senatus deserta sacra non aequo animo ferens per legatos a Tiburtibus petiit ut eos gratia sua Romanis templis restituerent. quos illi in proposito perseuerantes interposita festae epulationis simulatione mero somnoque sopitos plaustris in urbem deuehendos curauerunt. quibus et honos pristinus restitutus et huiusce lusus ius est datum. personarum usus pudorem circumuen
Abbreviated transcription (Latin):
nebri memoria patris cineres honorando. Athle¬
tarum certamen. a.M. Scauri tractum est magnifi
tatuam auratam nec in urbe nec in ul¬
la parte italiȩ quisqͣ prius aspexit. qͣ a Manlio
Glabrione equestris patris poneretur in edem pi¬
etatis. eam autem aedem. p. Cornelio lentulo. M
bebio pamphilio consulibus ip̃e dedicauerat cõ¬
pos uoti factus rege antiocho apud Thermophilas
suꝑato.Ius ciuile per multa saecula inter sacra
cęrimoniasq deorum immortalium abditum soł¬
q pontificibus notum. Gn. Nauius libertino patre ge¬
nitus et scriba cum ingenti nobilitatis indigiratione
factus aedilis curulis uulgauit ac fasces pene toto fo¬
ro exposuit. Qui cum ad uisendum aegrum collegã
suum ueniret: neq a nobilibus quoꝵ frequentia
cubiculum erat completum. sedendi loco recipere¬
tur. sellam curulem afferri iussit: et in ea honoris
pariter atq contemptus sui uindex consedit. Ue¬

Expanded text:
nebri memoria patris cineres honorando. athlenebri memoria patris cineres honorando. athletarum certamen a M. Scauri tractum est munificentia. Statuam auratam nec in urbe nec in ulla parte Italiae quisquam prius aspexit quam a. M'. Acilio Glabrione equestris patri poneretur in aede Pietatis. eam autem aedem P. Cornelio Lentulo M. Baebio Tamphilo consulibus ipse dedicauerat compos uoti factus rege Antiocho apud Thermopylas superato. Ius ciuile per multa saecula inter sacra caerimoniasque deorum inmortalium abditum solisque pontificibus notum Cn. Flauius libertino patre genitus et scriba, cum ingenti nobilitatis indignatione factus aedilis curulis, uulgauit ac fastos paene toto foro exposuit. qui, cum ad uisendum aegrum collegam suum ueniret neque a nobilibus, quorum frequentia cubiculum erat completum, sedendi loco reciperetur, sellam curulem adferri iussit et in ea honoris pariter atque contemptus sui uindex consedit. Ve
Abbreviated transcription (Latin):
dio suecurrendi ciuib secutus. apud eandem aram
publice mincupatis uotis: caesisq atris bobus. diti
maribus. foeminis proserpinae lectistermoq ac lu¬
dis trinoctio factis. aram terra ut ante fuerat obruit.
Religionem ludoꝵ crescentibus opibus secuta lȩti¬
cia est. Cuius instinctu. Q. Catulus campanam imi¬
tatus luxuriam primus spectantium consessum ue¬
lorum umbraculis texit. Eneus pompeuis ante oes
aquae per semitas decursu aestiuum minuit feruo¬
rem. C laudius pulcher scaenam uarietate colorum
adumbrauit uacuis ante picturam tabulis extentã:
quam totam argento. C. Antonius. auro. P. petreius.
ebore. O Catulus praetexuit. Uersatilem fecerunt
lucum quem argentatis coragiis. p. Lentulus Spĩ¬
ter adornauit. Franslatum ante a phoenicȩis indu¬
tum trucis. M. Scaurus exquisito gne̾ uestis cultũ
induxitNam gladiatorium munus pͥmum ro¬
mae datum est in foro boario Appio claudio. Q. ful¬

Expanded text:
dio succurrendi ciuibus secutus apud eandem aram dio succurrendi ciuibus secutus apud eandem aram publice nuncupatis uotis caesisque atris bubus, Diti maribus, feminis Proserpinae, lectisternioque ac ludis trinoctio factis aram terra, ut ante fuerat, obruit. Religionem ludorum crescentibus opibus secuta lautitia est. eius instinctu Q. Catulus Campanam imitatus luxuriam primus spectantium consessum uelorum umbraculis texit. Cn. Pompeius ante omnes aquae per semitas decursu aestiuum minuit feruorem. Claudius Pulcher scaenam uarietate colorum adumbrauit uacuis ante pictura tabulis extentam. quam totam argento C. Antonius, auro Petreius, ebore Q. Catulus praetexuit. uersatilem fecerunt Luculli, argentatis choragiis P. Lentulus Spinther adornauit. translatum antea poenicis indutum tunicis M. Scaurus exquisito genere uestis cultum induxit. 7. nam gladiatorium munus primum Romae datum est in foro boario App. Claudio Q. Ful
Abbreviated transcription (Latin):
ti. patriq indicauerunt uidisse se in somniis nescio a¬
quo deorum spongia corpora sua pertergi. et p̃cipi
ut ad ditis patris et proserpine aram a qua potio
ip̃is fuerat allata: furuae hostiae immolarentur. Le¬
ctisterniaq et ludi nocturni fuerent. Is quia eo loci
nullam aram uiderat desiderari credens ut a se cõ¬
stitueretur: aram empturus in urbem prexit: relictis
qui fundamentoꝵ constituendoꝵ gratia terram ad
solidum foderent. Hi domini inꝑium exequẽtes
cum ad .xx. pedum altitudinem humo egesta ꝑuenis¬
sent: animaduertunt aram diti patri proserpinaq
inscriptam. Hoc postꝗͣ Ualesius nunciante seruo
accepit: omisso emenodae arae proposito. hostias nigͣs
qua antiquitus furuae dicebant᷑ tarenti immolauit. lu¬
dosq et lectisternia continuis tribus noctibus quia
totidem silii ꝑiculo liberati erant fecit. Cuius exẽ¬
plum Ualerius publicola qui primus consul fuit stu¬

Expanded text:
ti patrique indicauerunt uidisse se in somnis a nescio ti patrique indicauerunt uidisse se in somnis a nescio quo deorum spongea corpora sua pertergeri et praecipi ut ad Ditis patris et Proserpinae aram, a qua potio ipsis fuerat adlata, furuae hostiae immolarentur lectisterniaque ac ludi nocturni fierent. is, quod eo loci nullam aram uiderat, desiderari credens ut a se constitueretur, aram empturus in urbem perrexit relictis qui fundamentorum constituendorum gratia terram ad solidum foderent. hi domini imperium exequentes, cum ad xx pedum altitudinem humo egesta peruenissent, animaduerterunt aram Diti patri Proserpinaeque inscriptam. hoc postquam Valesius nuntiante seruo accepit, omisso emendae arae proposito hostias nigras, quae antiquitus furuae dicebantur, Tarenti immolauit ludosque et lectisternia continuis tribus noctibus, quia totidem filii periculo liberati erant, fecit. cuius exemplum Valerius Publicola, qui primus consul fuit, stu
Abbreviated transcription (Latin):
imperabatur: spe tamen dubia pñtem metum uincẽ¬
te: pueros ad ripam tiberis protinus detulit habr̃¬
tabat enim in uilla sua prope uicinum sabinae regiois
fretum ac lintre petens hostiam nocte concũbia ad mã¬
tium campum appulit: sitientibusq aegris succurrẽ
cupiens igne in nauigio non suppetente ex ꝯuber¬
natore cognoscit haud procul apparere fumum: et
ab eo uissus egredi tarentum id nomen ei loco est¬
cupide arrepto calice aquam flumine haustam eo un¬
de fumus erat obortus. iam laetior pertulit. diuinitus¬
q: dati remedii quasi uestigia quaedam in propinque
se existimans nactum. Inq solo magis sumante qͣ ul¬
las ignis habente reliquias.: dum tenacius omen app̃¬
hendit contractis leuib et quae sors obtulerat nutͣ¬
mentis ꝑtinaci spũ flamam euomuit. calefactamq a¬
quam pueris hibendam tradidit. qua potata salutaĩ
quiete sopiti. diutina ui morbi repente sunt libera¬

Expanded text:
imperabatur, spe tamen dubia praesentem metum uincenimperabatur, spe tamen dubia praesentem metum uincente pueros ad ripam Tiberis protinus detulit—habitabat enim in uilla sua propter uicum Sabinae regionis Eretum—ac luntre Ostiam petens nocte concubia ad Martium campum appulit, sitientibusque aegris succurrere cupiens, igne in nauigio non suppetente ex gubernatore cognouit haud procul apparere fumum, et ab eo iussus egredi Tarentum—id nomen ei loco est—cupide adrepto calice aquam flumine haustam eo, unde fumus erat obortus, iam laetior pertulit, diuinitus dati remedii quasi uestigia quaedam in propinquo nanctum se existimans, inque solo magis fumante quam ullas ignis habente reliquias, dum tenacius omen adprehendit, contractis leuibus et quae fors obtulerat nutrimentis pertinaci spiritu flammam euocauit calefactamque aquam pueris bibendam dedit. qua potata salutari quiete sopiti diutina ui morbi repente sunt libera
Abbreviated transcription (Latin):
culatione tacitus peregit. Atellani autem ab oscis ac¬
citi sunt. quod genus delectationis italica seueritate tẽ¬
peratum: ideoq uacuum nota est. Nam neq tribu
mouetur: nec a militaribus stipendiis repellitur.
quia cȩteri ludi ipĩus appellationib unde trahantur
apparet. non absurdum uidetur sęcularibus initium
suum cuius generis minus certa noticia est reddere.
Cum ingenti pestilentia urbs agriq uastarentur. Ua¬
lesius uir locuples rusticȩ uitȩ duobus filiis et filia ad
desꝑationem usq medicoꝵ laborantib aquam calidã
is a foco petens genibus innixus lares familiares ut
puerorum periculum in ip̃ius caput transferretur ora¬
uit. Orta deinde uox est. hĩturum eos saluos. si cõ¬
tinuo flumine liberi deuectos larentum portasset:¬
ibiq ex ditis patris et proserpinae ara petita aqua ca¬
gnopere consusus: et et longa et ꝑiculosa nauigatio

Expanded text:
culationem tacitus peregit. atellani autem ab Oscis acculationem tacitus peregit. atellani autem ab Oscis acciti sunt. quod genus delectationis Italica seueritate temperatum ideoque uacuum nota est: nam neque tribu mouetur actor nec a militaribus stipendiis repellitur. Et quia ceteri ludi ipsis appellationibus unde trahantur apparet, non absurdum uidetur saecularibus initium suum, cuius generis minus trita notitia est, reddere. Cum ingenti pestilentia urbs agrique uastarentur, Valesius uir locuples rusticae uitae duobus filiis et filia ad desperationem usque medicorum laborantibus aquam calidam iis a foco petens, genibus nixus lares familiares ut puerorum periculum in ipsius caput transferrent orauit. orta deinde uox est, habiturum eos saluos, si continuo flumine Tiberi deuectos Tarentum portassetibique ex Ditis patris et Proserpinae ara petita gnopere confusus, quod et longa et periculosa nauigatio
Abbreviated transcription (Latin):
nis gratia compositis carminibus uacuas aures p̃buit.
ad id tempus circensi spectaculo contenta. ꝙ pͥmus
Romulus raptis uirginibus sabinis consualium noĩe
celebrauit. Uerum ut est mos hominum paruula ini¬
tia ꝑtin aci studio ꝑsequendi uenerabilibus erga deos
uerbis. iuuentus rudi atq in composito motu corpoꝵ
iocabunda gestus adiecit. E aq res ludium ex aethru¬
ria accersendi causam dedit. Cuius decora ꝑnicitas
uetusto ex more curetum lidorumq a quib tusci ori.¬
ꝯinem traxerunt. Nouitate grata romanoꝵ oculos
pmulsit. Et quia ludius apud eos histrio appellaba¬
tur. scenico nomen histrionis inditum est. Paulatim
deinde ludiera ars ad satyrarum modos prorepsit ae
bus primus omnium poeta liuius ad fabularum ar¬
gumẽta spectantium oculos et animos transtulit. Isq
sui oꝑis auctor cum saepius a ppło reuocatus uocem
obtudisset. adhibito pueri ac tibicinis concentu gesti¬

Expanded text:
nis gratia conpositis carminibus uacuas aures praebuit nis gratia conpositis carminibus uacuas aures praebuit ad id tempus circensi spectaculo contenta, quod primus Romulus raptis uirginibus Sabinis Consualium nomine celebrauit. uerum, ut est mos hominum paruula initia pertinaci studio prosequendi, uenerabilibus erga deos uerbis iuuentus rudi atque inconposito motu corporum iocabunda gestus adiecit, eaque res ludium ex Etruria arcessendi causam dedit. cuius decora pernicitas uetusto ex more Curetum Lydorumque, a quibus Tusci originem traxerunt, nouitate grata Romanorum oculos permulsit, et quia ludius apud eos hister appellabatur, scaenico nomen histrionis inditum est. paulatim deinde ludicra ars ad saturarum modos perrepsit, a quibus primus omnium poeta Liuius ad fabularum argumenta spectantium animos transtulit, isque sui operis actor, cum saepius a populo reuocatus uocem obtudisset, adhibito pueri ac tibicinis concentu gesti
Abbreviated transcription (Latin):
in urbe propiusue passus mille subsellia posuisse se¬
densue ludos spectare uellet: ut scilicet remissioni aĩ¬
morum standi uirilitas propria romanae gentis nota
ẽẽt.  Per quingentos autem et quinquaginta et
octo annos senatus ppło mixtus spectaculo ludorum
interfuit. Sed huc morem Attilius Serranus: et.L
Scribonius aediles ludos matri deum facientes: poste¬
rioris Africani sententiam sequuti: discretis senatus
et ppłi locis. soluerunt. Eaq res auertit uulgi aũim
et fauorem scipionis magnopere quassauit. Nuc̃
causam. et instituendorumꝰ ludorum ab origine sua
repetam. C. Sulpicio Betico. C. licimo Scolone cõ¬
sulibus intoleranda uis ortę pestilentię ciuitatem nr̃a
a bellicosis operibus reuocatam domestici atq inte¬
stini mali cura afflixerat. lamq plus in exquisito et
nouo cultu religionis qͣ in ullo humano consilio po¬
situm opis uidebatur. Itaq placandi caelestis numi¬

Expanded text:
in urbe propiusue passus mille subsellia posuisse sein urbe propiusue passus mille subsellia posuisse sedensue ludos spectare uellet, ut scilicet remissioni animorum standi uirilitas propria Romanae gentis nota esset. Per quingentos autem et quinquaginta et octo annos senatus populo mixtus spectaculo ludorum interfuit. sed hunc morem Atilius Serranus et L. Scribonius aediles ludos Matri deum facientes, posterioris Africani sententiam secuti discretis senatus et populi locis soluerunt, eaque res auertit uulgi animum et fauorem Scipionis magnopere quassauit. Nunc causam instituendorum ludorum ab origine sua repetam. C. Sulpico Petico C. Licinio Stolone consulibus intoleranda uis ortae pestilentiae ciuitatem nostram a bellicis operibus reuocatam domestici atque intestini mali cura adflixerat, iamque plus in exquisito et nouo cultu religionis quam in ullo humano consilio positum opis uidebatur. itaque placandi caelestis numi
Abbreviated transcription (Latin):
ti corporis breuibus et incuruis septennis armatos
hastis paruo tegmine munitos ueloci saltu iuingere
se equitantibus et rursus celeri motu dilabi instituit.
quo facilius equestri praelio subieeti pedites uiros pa¬
riter atq equos hostium telis incesserent. Eaq noui¬
tas pugnae unicum campanae ꝑfidie debilitauit au¬
xilium. Ideoq auctori eius Neuio honos adbuc ẽ
habitus.
P roximus militaribus institutis ad urbana
castra .i. theatra gradus faciendus est: quoniam hac
quoq saepenumero animosas acies instruxerunt exco¬
gitataq cultus deorum et hominum ddelectationis cã
non sine aliquo pacis rubore uoluptatem et religiõe:
ciuili sanguine scaenicoꝵ portentorum gratia macula¬
runt: quae inchoata quidem sunt a Messala et Cassio
censoribus. Cȩterum auctore. p. Scipione nassica õe
apparatum opis eorum subiectum haste uenire placu¬
it. Atq etiam senatusconsulto cautum est ne quis

Expanded text:
ti corporis breuibus et incuruis septenis armatos ti corporis breuibus et incuruis septenis armatos hastis, paruo tegumine munitos, ueloci saltu iungere se equitantibus et rursus celeri motu delabi instituit, quo facilius equestri proelio subiecti pedites uiros pariter atque equos hostium telis incesserent, eaque nouitas pugnae unicum Campanae perfidiae debilitauit auxilium, ideoque auctori eius Nauio honos a duce est habitus. Proximus a militaribus institutis ad urbana castra, id est theatra, gradus faciendus est, quoniam haec quoque saepe numero animosas acies instruxerunt excogitataque cultus deorum et hominum delectationis causa non sine aliquo pacis rubore uoluptatem et religionem ciuili sanguine scaenicorum portentorum gratia macularunt. Quae inchoata quidem sunt a Messala et Cassio censoribus. ceterum auctore P. Scipione Nasica omnem apparatum operis eorum subiectum hastae uenire placuit, atque etiam senatus consulto cautum est ne quis
Abbreviated transcription (Latin):
lignõ uirtutum interprete uelut capite capite censu
impatorem compellari posse. Itaq fastidiosum de¬
lectum genus in exercitibus romanis obliterandum
duxit: ne talis note contagio ad ip̃ius quoq gloi̾e
suggillationem penetraret. Armorum tractando¬
rum meditatio. a.P. Rutilio consule Gn. Manlii col¬
lega militibus est tradita. Is enim nullius ante se im¬
peratoris exemplum sequutus ex ludo. C. Aurelii sca¬
uri doctoribus gladiatorum accersitis uitandi atq ĩ¬
ferendi ictus subtiliorem rationem legibus ingenera¬
uit uirtutemq arti et artem rursus uirtuti miscuit
ut illa impetu huius fortior: haec illius scientia eau¬
tior fieret. elitum usus eo bello primum reꝑtus
est quo Capuam Fuluius flaccus impator obsedit. nã
cum equitatui campanoꝵ crebris excursatiombus eq¬
tes nr̃i quia numero pauciores erant resistere non pos¬
sent. O Neuius Centurio e peditibus lectos expedi¬

Expanded text:
ligno uirtutum interprete uelut capite censum ligno uirtutum interprete uelut capite censum imperatorem conpellari posse. itaque fastidiosum dilectus genus in exercitibus Romanis obliduxit, ne talis notae contagio ad ipsius quoque gloriae subgillationem penetraret. Armorum tractandorum meditatio a P. Rutilio consule Cn. Malli collega militibus est tradita: is enim nullius ante se imperatoris exemplum secutus ex ludo C. Aureli Scauri doctoribus gladiatorum arcessitis uitandi atque inferendi ictus subtiliorem rationem legionibus ingenerauit uirtutemque arti et rursus artem uirtuti miscuit, ut illa impetu huius fortior, haec illius scientia cautior fieret. Velitum usus eo bello primum repertus est, quo Capuam Fuluius Flaccus imperator obsedit: nam cum equitatui Campanorum crebris excursionibus equites nostri, quia numero pauciores erant, resistere non possent, Q. Nauius centurio e peditibus lectos expedi
Abbreviated transcription (Latin):
repetitur. Trabeatos uero equites idibus lulii. Q. fabius
transuchi instituit. Idem censor cum . p. Decio sẽ¬
ditionis finiende gratia: quia comitia inhumilimi
cuiusq potãtem redacta acciderant: omnem forensẽ
turbam in quatuor tantum modo tribus descripsit: cas¬
q urbanas appellauit. quo tam salubri facto uir alioqn
bellicis operibus excellens maximus cognominatus est.
Laudanda etiam ppłi ro. uerecondia est: qui ipigre
se laboribus et periculis miliciae offerendo dabat ope¬
ram ne imperatoribus capite censos saeramento roga¬
re cẽt necc̃ẽ. Quorum nimia in opia suspedta erat. ideo¬
q his publica arma non committebantur. D ed hanc
diutina obseruatione formatam consuetudinem. C.
Marius censum capite legendo militem abrupit. Ci¬
uis alioquin magnificus: sed nouitatis sua consciẽ¬
tia uetustati non sane propicius: memorq si milita¬
ris ignauia humilitatem spernere pseueraret se a ma¬

Expanded text:
repetitur. trabeatos uero equites idibus Iuliis Q. Fabius repetitur. trabeatos uero equites idibus Iuliis Q. Fabius transuehi instituit. idem censor cum P. Decio seditionis finiendae gratia, quam comitia in humillimi cuiusque potestatem redacta accenderant, omnem forensem turbam in quattuor tantummodo tribus discripsit easque urbanas appellauit. quo tam salubri facto uir alioquin bellicis operibus excellens Maximus cognominatus est. Laudanda etiam populi uerecundia est, qui inpigre se laboribus et periculis militiae offerendo dabat operam ne imperatoribus capite censos sacramento rogare esset necesse, quorum nimia inopia suspecta erat, ideoque his publica arma non committebant. sed hanc diutina usurpatione formatam consuetudinem C. Marius capite censum legendo militem abrupit, ciuis alioqui magnificus, sed nouitatis suae conscientia uetustati non sane propitius memorque, si militaria signa humilitatem spernere perseuerarent, se a ma
Abbreviated transcription (Latin):
pud ista altaria discentibus. Continentiȩq tantu¬
tribuebatur ut multorum es alienum: quia prouinci¬
as sincere administrauerant a senatu persolutum fueĩt.
Nam quorum opera publicam auctoritatem splendo¬
rem suum procul obtinuisse uiderant: eorum dignita¬
tem domi conlabi indignum sibiq deforme esse ar¬
bitrabantur. E questris uero ordinis iuuentus oĩb
annis bis urbem spectaculo sui sub magnis auctoribus
ꝑcalium enim mos a Romulo et Remo inchoatus est
tunc cum laeticia exultantes ꝙ his auus Numitor rex
Abanorum: eo loco ubi educati erant urbem condeͬ
ꝑmiserat sub monte palatino. hortatu Faustuli educa¬
toris sui: quem Euander argis consecrauerat. facto sa¬
crificio. cęsisq capris epularum hilaritate. ac uino lar¬
giore prouecti: diuisa pastorali turba cincti obuios
pellibus unmolatarum hostiarum iocantes petiuerunt
Cuius halaritatis memoria annuo circuitu feriarum

Expanded text:
pud ista altaria discentibus: continentiaeque tantupud ista altaria discentibus: continentiaeque tantutribuebatur, ut multorum aes alienum, quia prouincias sincere administrauerant, a senatu persolutum sit: nam quorum opera publicam auctoritatem splendorem suum procul obtinuisse uiderant, eorum dignitatem domi conlabi indignum sibique deforme esse arbitrabantur. Equestris uero ordinis iuuentus omnibus annis bis urbem spectaculo sui sub magnis auctoribus enim mos a Romulo et Remo inchoatus est tunc, cum laetitia exultantes, quod his auus Numitor rex Albanorum eo loco, ubi educati erant, urbem condere permiserat sub monte Palatino, hortatu Faustuli educatoris sui, quem Euander Arcas consecrauerat, facto sacrificio caesisque capris epularum hilaritate ac uino largiore prouecti, diuisa pastorali turba, cincti obuios pellibus immolatarum hostiarum iocantes petiuerunt. cuius hilaritatis memoria annuo circuitu feriarum
Abbreviated transcription (Latin):
memoria repetendum est.ꝙ tr.plebis intrare curiam
non licebat. ante ualuas autem positis subselliis decre¬
ta patrum attentissima cura examinabant: ut si qua ex
cis improbassent rata ẽe non sinerent. Itaq ueteribus se¬
natusconsultis.t. littera subscribi solebat: eaq nota signi¬
ficabatur. Illa tribunos quoq: censuisse. qui quamuis
pro commodis plebis excubabant:inq: imperiis compe¬
scendis occupati erant. instrui tamen ea argenteis uasis
et anulis aurcis publice p̃bitis patiebantur:q talium re¬
rum usu auctoritas magistratuum ẽẽt ornatior. Quo¬
rum quemadmodum maiestas amplisicabatur: ita ab¬
stinentia arctissime constringebatur. immolatarum eĩ
ab his hostiarum exta ad quaestores erarii delata ueĩe¬
bant. sacrificiisq ppłi ro. tum deorum immortaliu
cultus: tum etiam hominum continentia inerat. Im¬
peratoribus nostris qͣsanctas manus hẽre deberent a¬

Expanded text:
memoria repetendum est, quod tribunis pl. intrare curiam memoria repetendum est, quod tribunis pl. intrare curiam non licebat, ante ualuas autem positis subselliis decreta patrum attentissima cura examinabant, ut, si qua ex eis improbassent, rata esse non sinerent. itaque ueteribus senatus consultis C littera subscribi solebat, eaque nota significabatur illa tribunos quoque censuisse. qui, quamuis pro commodis plebis excubabant inque imperiis conpescendis occupati erant, instrui tamen ea argenteis uasis et anulis aureis publice praebitis patiebantur, quo talium rerum usu auctoritas magistratuum esset ornatior. Quorum quemadmodum maiestas amplificabatur, ita abstinentia artissime constringebatur: immolatarum enim ab his hostiarum exta ad quaestores aerarii delata uenibant, sacrificiisque populi Romani cum deorum immortalium cultus tum etiam hominum continentia inerat, imperatoribus nostris quam sanctas manus habere deberent a
Abbreviated transcription (Latin):
ne quid ultra ac mandatum eẽt eloquerentur. Inti¬
mis quoq pectoribus eorum. antiqui moris respe¬
ctus dolore qui ex contumelia grauissimus sentitur
conuelli non potuit. Fnem profecto fruendarum
opum: quibus ad inuidiam diu abimndaueras Ta¬
rentina ciuitas quaesisti. Nam dum horridae uirtu¬
tis in se ip̃m connexum stabilimentum nitore fortu¬
nae pñtis inftata fastidiose ȩstimas in praeualidum im¬
perii nr̃i mucronem caeca et amens irruisti. Ded
ut a luxu pditis moribus ad seuerissima maioꝵ in¬
stituta transgrediar. Antea senatus assiduam statioẽ
eo loci peragebat qui hodie Senaculum appellatur
nec expectabat ut edicto contraheretur: sed inde citatꝰ
protinus in curiam ueniebat. ambiguae laudis ciuem
existimans. qui debitis rei.p. officiis non sua sponte: s
iussus fungeretur. quia quidquid impio cogitur exi¬
genti magis ꝗͣ praestanti acceptum refertur. Iud qͦ

Expanded text:
ne quid ultra ac mandatum esset loquerentur, insine quid ultra ac mandatum esset loquerentur, insitusque pectoribus eorum antiqui moris respectus dolore, qui ex contumelia grauissimus sentitur, conuelli non potuit. finem profecto fruendarum opum, quibus ad inuidiam diu abundaueras, Tarentina ciuitas, quaesisti: nam dum horridae uirtutis in se ipsum conixum stabilimentum nitore fortunae praesentis inflata fastidiose aestimas, in praeualidum imperii nostri mucronem caeca et amens inruisti. Sed ut a luxu perditis moribus ad seuerissima maiorum instituta transgrediar, antea senatus adsiduam stationem eo loci peragebat, qui hodieque senaculum appellatur: nec expectabat ut edicto contraheretur, sed inde citatus protinus in curiam ueniebat, ambiguae laudis ciuem existimans, qui debitis rei publicae officiis non sua sponte, sed iussus fungeretur, quia quidquid imperio cogitur exigenti magis quam praestanti acceptum refertur. Illud quoque
Abbreviated transcription (Latin):
deretur facere id noluerit. Idem a senatu legatus ad
filium consulem Suessam missus: postꝗͣ animaduertit
eum ad officium suum extra moenia oppidi processis¬
se: indignatus quoq ꝙ ex xi. lictoribus nemo se eqͦ
descendere iussisset plemus irȩ sedere perseuerauit. qd̾
cum filius sensisset: proximo lictori ut sibi appareret
imperauit. Cuius uoci fabuis continuo obsequutus
Non ego in quit fili summum imꝑium contempsi
sed exꝑiri uolui an scires consulem agere. nec ignoro
quid patriȩ ueneratiom debeatur. uerum publica ĩ¬
stituta priuata pietate potiora iudico. Nelatis. O.
fabii laudibus: offerunt se mirificae constantię uiri
qui legati a senatu tarentum ad res petendas missi
cum grauissimas ibi iniurias accepissent: unus etiã
urina resꝑsus eẽt: in theatrum ut consuetudo gre¬
cia introductu. legationem quib acceꝑant uerbis
ꝑegerunt. De iis quae passi erant. questi non sũt.

Expanded text:
deretur, facere id noluerit. Idem a senatu legatus ad deretur, facere id noluerit. Idem a senatu legatus ad filium consulem Suessam Pometiam missus, postquam animaduertit eum ad officium suum extra moenia oppidi processisse, indignatus quod ex XI lictoribus nemo se equo descendere iussisset, plenus irae sedere perseuerauit. quod cum filius sensisset, proximo lictori ut sibi appareret imperauit. cuius uoci continuo Fabius obsecutus 'non ego' inquit, 'fili, summum imperium tuum contempsi, sed experiri uolui an scires consulem agere: nec ignoro quid patriae uenerationi debeatur, uerum publica instituta priuata pietate potiora iudico'. Relatis Q. Fabi laudibus offerunt se mirificae constantiae uiri, qui legati a senatu Tarentum ad res repetendas missi, cum grauissimas ibi iniurias accepissent, unus etiam urina respersus esset, in theatrum, ut est consuetudo Graeciae, introducti legationem quibus acceperant uerbis peregerunt. de his, quae passi erant, questi non sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
uus et transfuga existeres. Quis ergo huic consuetu¬
dini. qua nunc graecis actionibus aures curiȩ exsur¬
dantur ianuam patefecit: ut opinor Molo rhetor.
qui studia. M.Ciceronis acuit. Eum nanq: ante os
exterarum gentium in senatu sine interprete auditum
constat. Quem honorem non immerito cepit: quoni¬
am summam uim ratione eloquentiȩ adiuuarat cõ¬
fontem intueri uelis. Maxima autem diligentia
maiores hunc morem retinuerunt ne quis se inter
consulem et proximum littorem quamuis officii cã
una pro grederentur interponeret. filio dumtaxat et
ei puero ante patrem consulem ambulandi ius erat.
Qui mos adeo ꝑtinaciter retentus est:ut. O. fabius ma¬
ximus quinquĩes consul uiretiam p̾dem summae au¬
ctoritatis: et tunc ultimae senectutis a filio consule inui¬
tatus. ut inter se et lictorem procederet: ne hostium sãni¬
tium turba. ad quorum colloquium descendebant eli¬

Expanded text:
erus transfuga existeres. quis ergo huic consuetuerus transfuga existeres. quis ergo huic consuetudini, qua nunc Graecis actionibus aures curiae exurdantur, ianuam patefecit? ut opinor, Molo rhetor, qui studia M. Ciceronis acuit: eum namque ante omnes exterarum gentium in senatu sine interprete auditum constat. quem honorem non inmerito cepit, quoniam summam uim Romanae eloquentiae adiuuerat. confontem intueri uelis. Maxima autem diligentia maiores hunc morem retinuerunt, ne quis se inter consulem et proximum lictorem, quamuis officii causa una progrederetur, interponeret. filio dumtaxat et ei puero ante patrem consulem ambulandi ius erat. qui mos adeo pertinaciter retentus est, ut Q. Fabius Maximus quinquies consul, uir et iam pridem summae auctoritatis et tunc ultimae senectutis, a filio consule inuitatus ut inter se et lictorem procederet, ne hostium Samnitium turba, ad quorum conloquium descendebant, eli
Abbreviated transcription (Latin):
ni maiestatem retinentes se gesserint: hinc cognosci po¬
test ꝙ inter cȩtera obtinendȩ grauitatis indicia. illd̾
quoq magna cum perseuerantia custodiebami. negͤ¬
cis unꝗͣ nisi latine responsa darent: quinetiam ipsa
linquae uolubilitate qua plurimum ualent excussa
per interpretem loqui cogebant. Non in urbe tan¬
tum nr̃a. sed etiam in graecia et asia: quo.s. latine uo¬
cis honos per omnes gentes uenerabilior diffunderet᷑.
Nec illis deerant studia doctrinae: sed nulla non in
re palium togȩ subiici debere arbitrabantur ilidignũ
ẽẽ existimantes illecebris et suauitati luterarum im¬
perii pondus et auctoritatem donari. Quapropt̾
non est damnandus rigoris rustici crimine. C. Mari
quia gemina lauro coronatam senectutem tuam
numidicis. et germanicis illustrem tropheis uictor
deuictȩ gentis facundia politiorem fieri uoluisti. Cre¬
do ne alienigena ingenii exercitatione patrii ritus ẜ¬

Expanded text:
ni maiestatem retinentes se gesserint hinc cognosci poni maiestatem retinentes se gesserint hinc cognosci potest, quod inter cetera obtinendae grauitatis indicia illud quoque magna cum perseuerantia custodiebant, ne Graecis umquam nisi latine responsa darent. quin etiam ipsos linguae uolubilitate, qua plurimum ualent, excussa per interpretem loqui cogebant non in urbe tantum nostra, sed etiam in Graecia et Asia, quo scilicet Latinae uocis honos per omnes gentes uenerabilior diffunderetur. nec illis deerant studia doctrinae, sed nulla non in re pallium togae subici debere arbitrabantur, indignum esse existimantes inlecebris et suauitati litterarum imperii pondus et auctoritatem donari. Quapropter non es damnandus rustici rigoris crimine, C. Mari, quia gemina lauru coronatam senectutem tuam, Numidicis et Germanicis inlustrem tropaeis, uictor deuictae gentis facundia politiorem fieri noluisti, credo, ne alienigena ingenii exercitatione patrii ritus s
Abbreviated transcription (Latin):
nio ante quaestorem factum. ignarusq nundum a cen¬
soribus in ordinem senatorum allectum: quo uno mõ
etiam iis qui iam honores gesserant aditus in curia da¬
batur. Sed quamuis honestus error fabii ẽẽt uahem̃¬
ter tamen a consulib obiurgatus est. Nunq̃ eĩ tacitur¬
nitatem optimum ac tutissimum portum administrã¬
darum rerum uinculum labefactari uolebant. Ergo cũ
Asiȩ rex fumenes amantissimus nostrae uibis bellum a per¬
se aduersus ppłm romanum comparari senatui nuncias¬
set: non ante sciri potuit quid aut ille loquutus ẽẽt aut
patres respondissent qͣ captum persen cognitum est.H
dum erat et altum rei. p. pectus curia. silentiq salubri¬
tate munitum. et uallatum undiq. Cuius limen ĩ¬
trantes abiecta priuata caritate publicam induebant.
ltaq non dicam unum: sed neminem audisse credẽs
quod tam multorum auribus fuerat commissum.
Magistratus uero prisci quantope suam ppliq rõa¬

Expanded text:
nio ante quaestorem factum, ignarus nondum a cennio ante quaestorem factum, ignarus nondum a censoribus in ordinem senatorium allectum, quo uno modo etiam iis, qui iam honores gesserant, aditus in curiam dabatur. sed quamuis honestus error Fabii esset, uehementer tamen a consulibus obiurgatus est: numquam enim taciturnitatem, optimum ac tutissimum administrandarum rerum uinculum, labefactari uolebant. Ergo, cum Asiae rex Eumenes amantissimus nostrae urbis bellum a Perse aduersus populum Romanum conparari senatui nuntiasset, non ante sciri potuit quid aut ille locutus esset aut patres respondissent quam captum Persen cognitum est. fidum erat et altum rei publicae pectus curia silentique salubritate munitum et uallatum undique, cuius limen intrantes abiecta priuata caritate publicam induebant. itaque non dicam unum, sed neminem audisse crederes quod tam multorum auribus fuerat commissum. Magistratus uero prisci quantopere suam populique Roma