comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
indesment᷑ inuiolateq conseruare agreli¬
qua sc̃e humilitatis exercitia semꝑ deceat
adimplere: ideris tu potissimũ quẽ ⁊ pa¬
rentum nobilitas ⁊ liberalis pietas deco¬
raint : his studiis debere oꝑam dare. Que
omĩa te exequi uelle istud erit argumtũ :
ampliorẽ erecta statum fuerint ac expoli¬
.ta. ne te decedente in sese retineant qđ
sibi uerti queat in scandalum. Cumque
princeps his attonitus cur ista ꝓposuisset
diligent̃ in quireret: consequent intulit
ille. Insula quidem pat̾ reuerende cui
nos. pios genitorũ tuoꝵ conatꝰ complens
p̃fecisti. in sin fortiori parte te teste re¬
tinet castrũ. tuȩ ditioni subditũ: quẽ
nisi dum aduiuis ibeas iri ꝑditum. quã.
dõ in tuo cenobio famulantib futurum.
sit contrarium: nee intellectꝰ conciꝑe
ualet mortalium. Sed si eundẽ uitȩ cau.¬
sa ꝑhennis. nobis filiis tuis largiri placu.¬
erit: uere qđ modo ⁊ nob̃ metus est mali:

Expanded text:
indesinenter inviolateque conservare, ac reliindesinenter inviolateque conservare, ac reliqua sanctae humilitatis exercitia semper deceat adimplere; videris te potissimum, quem et parentum nobilitas et liberalis pietas decoravit, his studiis debere operam dare. Quae omnia te exsequi velle istud erit argumentum,ampliorem erecta statum fuerint ac expolita, ne te decedente in sese retineant quod sibi verti queat in scandalum. » Cumque princeps iis attonitus, cur ista proposuisset diligenter inquireret, consequenter intulit ille: « Insula quidem, Pater reverende, cui nos pios genitorum tuorum conatus complens praefecisti, in sui fortiori parte, te teste, retinet castrum tuae ditioni subditum, quod nisi, dum advivis, jubeas iri perditum, quando quein tuo coenobio famulantibus futurum sit contrarium, nec intellectus concipere valet mortalium, sed si idem, vitae causa perennis, nobis filiis tuis largiri placuerit, vere quod modo et nobis metus est mali,
Abbreviated transcription (Latin):
Nde die quadam dum primus anni¬
uersarius dies matris ageret᷑. ⁊ dux
circa pia opera eet intentus atq ob memo¬
riȩ eiꝰ solempnem recordationẽ multisla¬
crimis fieret suffectus: post completas ora¬
tiones mirabilis theodelinis eũ adiit. atq
tum exeniis. tum blandimentis plussolito
demulcens. ubi illum plene aliis repulsis
negotiis ad se intentum conspicit. qmͣ inqͥd
ingilantia bona ꝓuidere. ac mala futura
quomodo eiutent᷑ pͣmonere: uellem si adsit
animo aliqua tibi utilia priuate tam̃ ꝑora¬
re. Mox gͦ eo annuente locum ad hoc aptu
expetunt: demũ quoq p̾fatus uir tale dicen¬
di arripuit exordium. Cum om̃s inquit
quos ad regni fastigium disponendũ dun¬
nũ sublimauit aurilium iniqͥtatem flige¬
re. auariciam libi dinemq ac si pestiferum
uirus ꝑhorrescere. ceteraq suꝑbie mem¬
bra a se eliminare.iusticiã ⁊ pietatẽ colere
largitatẽ munificentissimã sine censu eti¬
am p̾tendere. continentiam ⁊ castitaten

Expanded text:
nde die quadam, dum primus anniversarius dies matris ageretur, et dux circa pia opera esset intentus, atque ob memoriae ejus solemnem recordationem multis lacrymis fieret suffectus, post completas orationes mirabilis Theodelinus eum adiit, atque tum xeniis, tum blandimentis plus solito demulcens, ubi illum plene aliis repulsis negotiis ad se intentum conspicit: « Quoniam,vigilantia bona providere, ac mala futura quomodo evitentur praemonere; vellem, si adsit animo, aliqua tibi utilia, private tamen perorare. » Mox ergo eo annuente locum ad hoc aptum expetunt, demum quoque praefatus vir tale dicendi arripuit exordium: « Cum omnes, inquit, quos ad regni fastigium disponendum divinum sublimavit auxilium, iniquitatem fugere, avaritiam libidinemque ac si pestiferum virus perhorrescere, caeteraque superbiae membra a se eliminare, justitiam et pietatem colere, largitatem munificentissimam sine censu etiam praetendere, continentiam et castitatem
Abbreviated transcription (Latin):
Sichariꝰ. Thobias. Lintion. malar uuis. D¬
iramordus. mordandꝰ. Oralionus. Brumor¬
nẽi. Apparandꝰ. E ffrenion. Hon andus. For¬
tis bruas. Gorgandus. udonui. imꝑiꝰ. To¬
mandus. Tolandus. Delufres. Troandus.
Candelos rex. Rambulaidꝰ. sazaim. Mlir¬
mĩon. Oringes. Brulion. mardolieneo.¬
Dariancius. Parilioni Giagianus. bror ꝗu

Expanded text:
Sicharius, Thobias, Lintion, Malardus DeSicharius, Thobias, Lintion, Malardus Deiramordus, Mordandus, Oralionus, Brumornel, Apparandus, Effrenion, Noirandus, Fortis-Bruas, Gorgandus, Udonus impius, Tomandus, Tolandus, Delufres, Troandus, Candelos Rex, Rambulandus, Gazami, Mirmion, Oringes, Brulion, MaxdolienesBariandus, Barilion, Gazianus, Bronu
Abbreviated transcription (Latin):
qͥnqͣ ginta turres. Modisq om̃ibꝰ est ci¬
uitas formosa. Ab oriente claudit᷑ qͣtuor
magnis mõtaneis. Ab occidente secus
muros ciuitatis fluit qͦddã magnũ flu¬
men cui nonien ẽ. phaihar. ⁊ idõ qͦd ẽ.
tã bona ⁊ tã pulchra noluerũt stultẽ.
dimittere regalem ciuitatẽ antiochiam.
Que tante auctͥoritatis fuit. qͦd eam pͥus
septua ginta ⁊ qͥnq reges constituerunt.
Quoꝵ nomina sũt hec. murgulandus. eli¬
randons. Lamula fres. Rademons. helias. Bra¬
mandus. Margories. faraon. ẜrumãdus.
Brelion. Laidus. Rudandus. Iudas macha¬
beus. Nubles. sanson dauid hereticus. sa¬
lomon. pilatus. herodes. elidiꝰ Qaferius.
Nud indus. Eaderiꝰ. morpluriꝰ. fortis eustii.
Maraon. argolas. Ordoci. fortis lamustro.
a lapres amiraliꝰ. morabilis. Orgilandui.
Morlianꝰ. Organdus. s ordandus impius
de saramania. braierandus. morus rex.
t ulcher darandus. ariandon. rexthanas
esconius. duras. Dormandus. rex uision.

Expanded text:
nquaginta turres, modisque omnibus est civitas formosa. Ab oriente clauditur quatuor magnis montaneis, ab occidente secus muros civitatis fluit quoddam flumen magnum cui nomen est Pharphar. Et ideo quod est tam bona et tam pulchra, noluerunt stulte dimittere regalem civitatem Antiochiam, quae tantae auctoritatis fuit, quod eam prius septuaginta et quinque reges constituerunt quorum nomina sunt haec: Murgulandus, Elirandons, Lamulafres, Rademons, Elias, Brumandus, Margorias, Pharaon, Brumandus, Brelion, Laidus, Rudandus, Judas Machabaeus, Nubles, Samson, David haereticus, Salomon, Pilatus, Herodes, Elidius, Gaferius, Rudandus, Gaclerius, Morplurius, Fortis Castrius, Maraon, Argolas, Ordocius, Fortis-Lamusteo, Alapres Amiralius, Morabilis, Orgilandus, Morabilis, Morlianus, Organdus impius de Saramania, Brajerandus, Morus Rex, Fulcher, Darandus, Ariandon, Rex Thanas, Esconius, Duras, Dormandus, Rex Vision,
Abbreviated transcription (Latin):
qͥnquagesimꝰ septimꝰ. repromissionis uͦ tre¬
centesimꝰ octogesimꝰ scđ̾s erat annꝰ. Sicionioꝵ
terciꝰ decimꝰ marathius. Argis ou. troipas
regnat: egiptioꝵ acenceres. His tẽporib
atheniensis regni pͥncipiũ fuit. Primꝰ enĩ
cecrops qui ⁊ difies macta. que nc̃ attica
uocat᷑: regnauit anñ qͥnquaginta. A ce

Expanded text:
gesimus septimus, repromissionis vero trecentesimus octogesimus secundus erat annus. Sycioniorum tertius decimus Marathius, Argis septimus Troipas regnat. Aegyptiorum Aceneres. His temporibus Atheniensis regni principium fuit. Primus enim Cecrops, qui et Difies in Acta, quae nunc Attica vocatur, regnavit annos quinquag
Abbreviated transcription (Latin):
A natiuitate abrahe qua dringentesimꝰ
uicesimꝰ septimꝰ. repromissionis autẽ : tre¬
centesimꝰ quinquagesimꝰ scds. Argis sextꝰ.
rex forbas egiptioꝵ autẽ orꝰ. His enĩ reg¬
nantib moyses adolescens: omnẽ filosophiã
egiptioꝵ dedacit. Epidarꝰ itaq ciuitas con-¬
dita ẽ. Primꝰ quippe emon: regnauit in
thessalia. Forbas rodũ obtinuit. Hercules¬
icoiesut fert᷑: antheũ lucta uicit certamine.
Trochilus primꝰ unxisse quadrigã: xanctꝰ
triopa. lesbũ condidit. Cydon regnauit
in creta. Quidã uͦ scribunt ꝓmetheũ &
phiem. etheũ atq athlantẽ frẽm ꝓmethei
&e̾ argũ cuncta cernentẽ. & io filiã ꝓmethei
his fuisse tẽporib. Alii uͦ etate cecrophis:
ñnulli ante cecropen annis quadraginta
aut nonaginta.¬

Expanded text:
te Abrahae quadringentesimus vicesimus septimus, repromissionis vero trecentesimus quinquagesimus secundus: Argis sextus rex Phorbas, Aegyptiorum autem Orus. His enim regnantibus Moses adolescens; omnem philosophiam Aegyptiorum didicit. Epidorus itaque civitas condita est. Primus quippe Emon regnavit in Thessalia. Phorbas Rhodum obtinuit, Hercules, ut fertur, Antheum luctae vicit certamine. Trochilus primus junxisse quadrigam, Xantus Triopalesbum condidit, Cidon regnavit in Creta. Quidam vero scribunt Prometheum et Phiemetheum atque Atlantem fratrem Promethei et Argum cuncta cernentem, et Io filiam Promethei his fuisse temporibus, alii vero aetate Cecropis, nonnulli ante Cecropem, annis sexaginta aut nongent
Abbreviated transcription (Latin):
tesimꝰ septimꝰ. repromissionis autẽ trecente¬
simꝰ tricesimꝰ scđs. egiptioꝵ amenophis. Hic
ẽ. amenophis : quẽ quidã menonẽ putant.
lapidẽ loquentẽ. Quib regnantib syrus
fuisse ꝑhibet᷑ indigena: ex cuiꝰ uocabulo sỹ¬
ria nuncupata ẽ. Ethiopes etiã tunc ab indo
flumine c̃surgentes: iuxta egiptũ c̃seđunt.

Expanded text:
nis autem trecentesimus vigesimus secundus. Aegyptiorum Amenopis. Hic est Amenopis quem quidam Menonem putant, lapidem loquentem. Quibus regnantibus Syrus fuisse perhibetur indigena, ex cujus vocabulo Syria nuncupata est. Aethiopes etiam tunc, ab Indo flumine consurgentes, juxta Aegyptum consederunt.
Abbreviated transcription (Latin):
in potestatẽ regiã. restitutaq cultorib suis:
ex om̃i fructu suo usq nunc quinte partis
in cessabile uetigal exsoluit. Fuit itaq hec
fames magna sub rege egiptioꝵ diopolita:
cui nom̃ erat amoses. Quo tẽpore baleus as¬
sirios: argiuos apis regebat. Fuert̃ autẽ an¬
te annos famis septẽ p̾cedentes alii septẽ
ub̾tatis anni : quoꝵ affluentiã tanto negli¬
gentiꝰ ꝑiturã: quanto uberiꝰ natã. Ioseph
nr̃ sollertia sua collegit & condidit : totãq
egiptũ c̃seruauit. Ad quisiuit uniuersam
pharaoni peccuniã. & dõ głam reddens dis¬
pensatione iustissima : cui uectigal cui ho
legit. Semina etiã sub taxatione statuta
eis tribuit. ut terrã egipti quã emerat ex¬
colerent : & quintã partẽ de fructib redi

Expanded text:
in potestatem regiam restitutaque cultoribus suis, in potestatem regiam restitutaque cultoribus suis, ex omni fructu suo usque ad nunc quintae partis incessabile uectigal exsoluit. fuit itaque haec fames magna sub rege Aegyptiorum Diopolita, cui nomen erat Amosis, quo tempore Baleus Assyrios, Argiuos Apis regebat. fuerunt autem ante annos famis septem praecedentes alii septem ubgentius perituram, quanto uberius natam Joseph noster solertia sua collegit et condidit, totamque Aegyptum conservavit: acquisivit universam Pharaoni pecuniam, et Deo gloriam reddens, dispensatione justissima cui vectigal, vectigal, cui holegit. Semina etiam sub taxatione statuta eis tribuit, ut terram Aegypti quam emerant, exsolverent, et quintam partem de fructibus regi
Abbreviated transcription (Latin):
isse ad testant᷑ : pleniꝰ ueriꝰq tã ꝑse quãq¬
ꝑ suos que gesta sunt c̃scripsit. Prunũ
fide eiꝰ atq auctoritate quã etiã isti pro¬
bant. hoꝵ ignorantia ẽ. supplenda. De¬
hinc sacerdotũ egiptioꝵ fallax malicia
confutanda ẽ: qui uł astu qđ manifestiꝰ ẽ.
euidentẽ irã miscđiãq ueri dĩ : memorie
subtrahere conati sunt. P articulatĩ expo¬
sitione confusa: ne in c̃tumelia ydolorũ
lio adnunciata hec mala. & auxilio euitata
ueri dĩ seruus. & ꝓ creatura dñi fui pie in¬
tenteq sollicitꝰ: ꝓuisione ipsiꝰ abundabant
frugib quasi sacerdotes. S qr falsi sacer¬
dotes erant: cũ ceteris esurientib ñ dole¬
bant. Enĩ uͦ cui placet obliuiscit᷑ : cui dolet
memunit. Quãquã huiꝰ tẽporis argum̃¬
tũ historiis fastisq reticentib ipsa fibi
t̾ra egipti testis ꝓnuntiat. que tunc re¬
dacla

Expanded text:
isse adtestantur, plenius ueriusque tamquam per sisse adtestantur, plenius ueriusque tamquam per se suosque gesta conscripsit, primum fide eius atque auctoritate quam etiam isti probant horum ignorantia supplenda, dehinc sacerdotum Aegyptiorum fallax malitia confutanda est, qui uel astu, quod manifestius est, euidentem iram misericordiamque ueri Dei memoriae subtrahere conati sunt, particulatim expositione confusa, ne in contumeliam idolorum lio adnuntiata haec mala et auxilueri Dei seruus et pro creatura domini sui pie intenteque sollicitus, prouisione ipsi abundabant frugibus quasi sacerdotes; sed, quia falsi sacerdotes erant, cum ceteris esurientibus non dolebant. enimuero cui placet, obliuiscitur: cui dolet, meminit. quamquam huius temporis argumentum historiis fastisque reticentibus ipsa sibi terra Aegypti testis pronuntiat: quae tunc redacta
Abbreviated transcription (Latin):
triginta. De hoc autẽ nr̃o ioseph: ethnici
etiã historiographi aliqua scripsert̃. a
Pompeiꝰ enĩ historicꝰ eiꝰq breuiator iustinꝰ:
int̾ cetera sic ait. Minimꝰ etate int̾ fr̃s:
ioseph fuit. Cuiꝰ excellens ingeniũ ueri¬
gicas ibi artes sollerti ingenio ꝑcepisset in bre
Nui: ip̃si regi ꝑbiarus fuit. Nam & ꝓdigioꝵ
sagacissimꝰ erat: & somnioꝵ primꝰ intelligen¬
tiã condidit. Nichilq diuini iuris humaniq
ei incognitũ uidebat᷑: ad eo ut etiã agroꝵ
sterilitatẽ futurã ante multos annos ꝓspi¬
ciens: fruges c̃gregasset. Tantaq exꝑim̃ta
eiꝰ fuert̃: ut ñ ab homine s a dõ responsa
uiderent᷑. Filiꝰ iosepħ moyses fuit: quem
chritudo cõmendabat. S egiptii cũ scabẽ
& uitiliginẽ paterent᷑ responso moniti. eũ
cũ egris ne pestis ad plures serꝑet: t̃minis
Negipti pellunt. Hec iustinꝰ. Sed qm̃ hec
idẽ moyses quẽ isti sapientẽ scientẽq fu¬

Expanded text:
tio. De hoc autem nostro Joseph ethnici etiam historiographi aliqua scripserunt. Pompeius enim historicus, ejusque breviator Justinus, inter caetera sic ait: Minimus aetate inter fratres Joseph fuit. Cujus excellens ingenium framagicas  Al., magnificas ibi artes solerti ingenio percepisset, in breui ipsi regi percarus fuit. nam et prodigiorum sagacissimus erat et somniorum primus intellegentiam condidit, nihilque diuini iuris humanique ei incognitum uidebatur: adeo ut etiam agrorum sterilitatem futuram ante multos annos prospiciens fruges congregasset: tantaque experimenta eius fuerunt, ut non ab homine, sed a Deo responsa uiderentur. filius Ioseph Moyses fuit, quem m formae pulchritudo commendabat. Sed Aegyptii cum scabiem et uitiliginem paterentur, responso moniti eum cum aegris, ne pestis ad plures serperet, terminis Aegypti pellunt. haec Iustinus. sed quoniam haec idem Moyses, quem isti sapientem scientemque fu
Abbreviated transcription (Latin):
ta. A natiuitate abrahe trecente simꝰ
septuagesimꝰ septimꝰ. Repromissionis au
tẽ trecentesimꝰ scd̾s erat annꝰ. Argis qͥntꝰ
criasus regnauit. Primꝰ quippe sub eo ar¬
gis sacerdotio functꝰ ẽ. calliti aspiranti filiꝰ.
miuarmutos: cui successit tumosis. His enĩ
teporib athlas frat̃ ꝓmethei p̃cipuus astro¬
logꝰ fuit: qui ob eruditionẽ discipline cȩ¬
lu etũ sistiiere dictꝰ ẽ. E urupidis autẽ

Expanded text:
trecentesimus septuagesimus septimus, repromissionis autem annus trecentesimus secundus erat. Argis V Criasus regnat. Primus quippe sub eo Argis sacerdotio functus est Callithias Pirantis filiusum Nuspharmitos, cui succedit Tumosis. His enim temporibus Atlas, frater Promethei, praecipuus astrologus fuit. Qui ob eruditionem disciplinae coelum etiam sustinere dictus est. Euripides autem
Abbreviated transcription (Latin):
sine fructu uictorie gesserunt. Idemq tel¬
chises post paululũ bello patrie: ꝓfugi ig¬
nariq rerũ. qedentes qr se penitꝰ a c̃ gressu
totiꝰ humanȩ habitationis abstraherent :
rodũ insulã que opphiussa antea uocabat᷑.
quasi tutã a possessione ceꝑunt. Tuno thes¬

Expanded text:
sine fructu uictoriae gesserunt. idemque Telchises post paululum bello uicti, patria profugi ignarique rerum, credentes quia se penitus a congressu totius humanae habitationis abstraherent, Rhodum insulam quae Offiussa antea uocabatur quasi tuta possessione ceperunt. Anno
Abbreviated transcription (Latin):
mortuus fuisset: factꝰ ẽ. serapis omniũ
maximꝰ egiptioꝵ ds. Nominis autẽ huiꝰ cur
ñ apis etiã post mortẽ s serapis sit appellatꝰ:
facillimã rationẽ uarro reddidit. Quia enĩ
archa in qua mortuus ponit᷑: quod om̃s iã
sarcofagũ uocant: sor dicit᷑ grece ⁊ ibi eũ
uenerari sepultũ ceꝑu̾nt : priusquã tẽplũ
eiꝰ esset extructũ : uelut soros & apis scra¬
pis pͥmo. de una littera ut fieri ad solet cõ¬
mutata : serapis dictꝰ ẽ. Constitutũ ẽ. etiã
de illo. ut si quis eũ hominẽ fuisse dixisset :
capitalẽ penderet penã. & qm̃ fere in om¬
nib templis ubi colebant᷑ isis ⁊ serapis: erat
etiã simulachrũ qđ digito labiis impresso.
ammonere uideret᷑ ut silentiũ fieret.
hoc significare idẽ uarro existimat: ut
homines eos fuisse taceret᷑. Apis gͦ rex¬
ñ egiptioꝵ s argiuoꝵ: mortuus ẽ. in egipto.
Huic filiꝰ argꝰ fuccessit in regnũ: exx cuiꝰ no¬

Expanded text:
mortuus fuisset, factus est Serapis omnium maximus Aegyptiorum deus. Nominis autem huius, quur non Apis etiam post mortem, sed Serapis appellatus sit, facillimam rationem Varro reddidit. Quia enim arca, in qua mortuus ponitur, quod omnes iam sarcophagum uocant, aopds dicitur Graece, et ibi eum uenerari sepultum coeperant, priusquam templum eius esset exstructum: uelut soros et Apis Sorapis primo, deinde una littera, ut fieri adsolet, commutata Serapis dictus est. Et constitutum est etiam de illo, ut, quisquis eum hominem fuisse dixisset, capitalem penderet poenam. Et quoniam fere in omnibus templis, ubi colebantur Isis et Serapis, erat etiam simulacrum, quod digito labiis inpresso admonere uideretur, ut silentium fieret: hoc significare idem Varro existimat, ut homines eos fuisse taceretur. Ille autenon Aegyptiorum, sed Argiuorum, mortuus est in Aegypto. Huic filius Argus successit in regnum, ex cuius no
Abbreviated transcription (Latin):
uersa. Quãuis alii scribant ex ethiopia in
egiptũ hanc uenisse reginã: & quod late
iusteq imnꝑauerit. eisq multa cõmoda &
litteras instituerit: unde honorẽ habitũ
b eoꝵ qui om̃s reges fuisse scribunt᷑. Qͥb
parentib siuis illa cũ sacrificaret. inuenit
ordei segetẽ. atq inde spicas marito regi
& eiꝰ consiliario mercurio de monstrauit.

Expanded text:
 quamuis alii scribant eam ex Aethiopia in Aegyptum uenisse reginam, et quod late iusteque imperauerit eisque multa commoda et litteras instituerit, hunc honorem illi habitum bus eorum, qui omnes reges fuisse scribuntur quibus parentibus suis illa cum sacrificaret, inuenit hordei segetem adque inde spicas marito regi et eius consiliario Mercurio demonstrauit,
Abbreviated transcription (Latin):
fructꝰ miseriã nutrim̃to libidinũ fece¬
rant: terra quoq ipsã que has habuerat
ciuitates: primũ eacusta ignib post op¬
pressa aquis. in eternã dãpnationẽ cõmu¬
ni ꝑiret aspectui. Deniq adhuc in ea di
in fructib cr̃neres: qui colore quidẽ
sunt edulii similes. carpentũ uͦ manib:
in fumũ dissoluunt᷑ ⁊ cinerẽ. Terreq¬

Expanded text:
fructus misericordiarum nutrimenta libidinum fecefructus misericordiarum nutrimenta libidinum fecerant, terra quoque ipsa, quae has habuerat ciuitates, primum exusta ignibus, post oppressa aquis, in aeternam damnationem communi periret adspectui. Itaque nunc siin cineribus fructus, qui colore quidem sunt virentium similes, carpentium vero manibus in fumum dissolvuntur et cineres. Ide
Abbreviated transcription (Latin):
ua. ille ample ⁊ magnẽ : quippe quib: ⁊
soli fecunditas suberat : & iordanis flu¬
uiꝰ ꝑ plana diffusus. ac ꝑ oportuna diui¬
sus augm̃tis ubtatis impendebat᷑ ⁊ huic
uniuersȩ regioni bonis male utentia
abundantia rerũ: causa maloꝵ fuit.
Ex abundantia enĩ luxuria: & ex luxuria
fede s libidines adoleuere. adeo ut mascłi
in masdos oꝑantes turpitudinẽ. nec consi¬
d̾atis quidẽ locis conditionib etatibq ꝓ
ruerent. Itaq iratꝰ ds: pluit suꝑ hanc ter¬
rã ignẽ & sulphur. totãq regionẽ cũpo¬
płis atq urbib exustã: testẽ iudicii sui
futurã eterna ꝑditione dapnauit: ut nc̃
quoq appareat quidẽ forma regionis. s
inueniat᷑ regio cr̃neris. Mediamq c̃ual¬
lẽ quã iordanis irrigauerat: nunc mare
suꝑ fusũ tegat. tantũq de reb ut puta¬
tur paruis diuinȩ indignationis accensũ
ẽ: ut ꝓpt̾ hoc qđ illi male utentes s bonis

Expanded text:
ua, illae amplae et magnae, quippe quibus et ua, illae amplae et magnae, quippe quibus et soli fecunditas suberat et Iordanes fluuius, per plana diffusus ac peropportune diuisus, augmentis ubertatis inpendebatur. huic uniuersae regioni, bonis male utenti, abundantia rerum causa malorum fuit. ex abundantia enim luxuria, ex luxuria foedae libidines adoleuere, adeo ut masculi in masculos operantes turpitudinem ne consideratis quidem locis condicionibus aetatibusque proruerent. itaque iratus Deus pluit super hanc terram ignem et sulphur totamque regionem cum populis atque urbibus exustam, testem iudicii sui futuram, aeterna perditione damnauit, ut nunc quoque adpareat quidem forma regionis sed inueniatur regio cineris, mediamque conuallem, quam Iordanes inrigauerat, nunc mare superfusum tegat. tantumque de rebus ut putatur paruis diuinae indignationis accensum est, ut propter hoc, quod illi, male utentes bonis,
Abbreviated transcription (Latin):
Hanͣc ꝓcul inde campi qͦs fert̃ olim uberes co
magnisq uirił habitatos. fulminũ iactu c¬
arfisse s manere uestigia : terrãq ipsã
speciẽ solidã uimq frugiferã ꝑdidisse.
& cũ hoc loco nichil de incensis ꝓpt̾ peccata
hominũ ciuitatib quasi ignarꝰ expresse¬
rit: paulopost uelut oblitꝰ consiliis subie¬
cit ⁊ dicit. Ergo sicut inclitas qͦndam ic¬
urbes igni cȩlesti flagrasse c̃cesserim. ita co¬
habitu lacꝰ infici t̾ram & corrũpi reor.
Quo dicto inuitꝰ licet de exustis urbib que
ꝓculdubio peccatoꝵ noxa conflagrauert̃.
& scisse se ⁊ c̃cessisse c̃fessus : palam pro¬
didit ñ sibi cognitionis fidẽ defuisse. s
exprimende fidĩ uoluntatẽ. Quod nunc
a me pleniꝰ ꝓferet᷑. Ergo in confinio a¬
rabie & palestinȩ qua dimissi altrinsecꝰ
montes subiec tis campis excipiunt᷑: qͥnq¬
fuere ciuitates. Sodoma. gomorra. ada¬
mẽ. seboim. ⁊ segor. S segor ex his pas¬

Expanded text:
Haud procul inde campi quos ferunt olim uberes, magnisque urbibus habitatos, fulminum jactu arsisse: sed manere vestigia, terramque ipsam, specie solidam, vim frugiferam perdidisse. Et cum hoc loco nihil de incensis 41 propter peccata hominum civitatibus quasi ignarus expresserit, paulo post, velut oblitus consilii, subjicit et dicit: Ego, sicut inclytas quondam urbes igne coelesti flagrasse chalitu lacus infici terram et corrumpi reor. quo dicto inuitus licet de exustis urbibus, quae procul dubio peccatorum noxa conflagrauerunt, et scisse se et concessisse confessus palam prodidit non sibi cognitionis fidem defuisse sed exprimendae fidei uoluntatem. quod nunc a me plenius proferetur. In confinio Arabiae et Palaestinae, qua dimissi altrinsecus montes subiectis campis excipiuntur, quinque ciuitates fuere Sodoma Gomorra Adama Seboim et Segor. sed Segor ex his par
Abbreviated transcription (Latin):
post quadringentos triginta annos fac¬
ta ẽ. lex ñ infirmat ad euacuandã repro¬
missionẽ. Ipse quoq in exodo moyses his
c̃gruens loquit᷑. Habitatio autẽ filioꝵ is¬
rahel qua habitauert̃ in egipto & in tra
canaan ipsi ⁊ patres eoꝵ: fuert̃ anni qua¬

Expanded text:
 annos facta est lex, non infirmat ad destruendam repromissionem. Ipse quoque in Exodo Moses his congruens loquitur: Habitatio autem filiorum Israel, qua habitaverunt in Aegypto, et in terra Chanaam ipsi et patres eorum, anni
Abbreviated transcription (Latin):
ioseph benediã : & obiit in egipto. Cuiꝰ
cadauer ioseph: cũ magno honore reuocat
in t̾rã canaan. Ergo regnante argo: ce¬
pit uti frugib grecia & hab̾e segetes in
agri cultura : delatis aliunde seminibus.
rgꝰ quoq suũ post obitũ dĩ ẽ. habitꝰ tẽplo
⁊ sacrificis honoratꝰ. Qui honor eo reg
ante illũ delatꝰ ẽ. homini priuato & fulmi¬
nato : cuidã homo grro. eo qđ primꝰ ad ara¬
trũ boues uĩxerit. Eo itaq tẽpore sporta
condita asportato filio phoronei.

Expanded text:
benedixit, et obiit in Aegypto. Cujus cadaver Joseph cum magno honore revocat in terram Chanaam. Ergo, regnante Argo, coepit uti frugibus Graecia, et habere segetes in agricultura, delatis aliunde seminibus. Argus quoque suum post obitum, deus habitus est, templo et sacrificiis honoratus, qui honor eo regnante ante illum delatus est homini privato, et fulminato cuidam Gyro, eo quod primus ad aratrum boves junxerit. Eo itaque tempore Sparta condita, a Spartaco filio Phoronei.
Abbreviated transcription (Latin):
dragesimꝰ octauus erat annꝰ: repromissioniᷤᷤ
autẽ ducentesimꝰ septuagesimꝰ scđs. Sicioni¬
oꝵ undecimꝰ pleneus. egiptioꝵ ammenophis:
cui necges succedit. Igit᷑ his regnantib:
bilit̾ crescens: tranquille priꝰ mansit. donec
morerent᷑ : quib ioseph notꝰ fuit. Deinde
qr inuidebat᷑ eiꝰ increm̃tis. erantq suspecta.
egiptii hebreos seruatute deprimunt.
Quã seruitutẽ durissimã annos centũ qͣdra¬
berarent᷑. Fiunt autẽ om̃s anni qͦs hebrei
eo tẽpore cõputant᷑: ex qͦ ia cob cũ filiis su¬
is descendit in egiptũ. Ergo scđ̃m opinionẽ
quorũdã his tẽporib ꝓmecheus fuit : a qͦ
homines factos de luto ẽe cõmemorant.
& reuera cũ sapiens e̾et: feritatẽ eoꝵ & ni¬
miã impericiã ad humanitatẽ & scientiã
tͣnsfigurabat. Nec tam̃ qui eiꝰ tẽpore fue¬
rint : sapientes ostendit.¬

Expanded text:
at annus, repromissionis autem ducentesimus septuagesimus secundus, Sycioniorum XI Plemneus, Aegyptiorum Ammenophis, cui Neeges succedit. Igitur his regnantibus, irabiliter crescens, tranquille prius mansit, donec morerentur, quibus Joseph notus fuit. Deinde quia invidebatur ejus incrementis, erantque suspecta, Aegyptii Hebraeos servitute deprimunt, quam servitutem durissimam annis 144 berarentur. Fiunt autem omnes anni quos Hebraei eo tempore computantur ex quo Jacob cum filiis suis descendit in Aegyptum. Ergo, secundum opinionem quorumdam, his temporibus Prometheus fuit, a quo homines de luto factos esse commemorant. Et revera cum sapiens esset, feritatem eorum et nimiam imperitiam ad humanitatem et scientiam transfigurabat, nec tamen qui ejus tempore fuerint sapientes ostendit
Abbreviated transcription (Latin):
Silii namq seth in septẽ generationib
utam᷑ uerb. Deinde tempore ꝓcedente :
de patnis solẽpnitatib ad mala ꝓgressi
sunt : neq legitimos honores ulteriꝰ dõ
pͣbentes. neq circa homines iusticiã faci¬
entes : s zelũ quẽ priꝰ habuerant ꝓ uir¬

Expanded text:
th in septem generationibusutamur verbis. Deinde tempore procedente, de paternis solemnitatibus ad mala progressi sunt, neque legitimos honores ulterius Deo praebentes, neque circa homines justitiam facientes, sed zelum, quem prius habuerant, i
Abbreviated transcription (Latin):
nũ ͤ pret̃ noe eiusq filios cũ uaxorib quos
dñs in archa reseruauit. ad genꝰ restauran¬
dũ hominũ. Nunc autẽ famosissima hic nas¬
cit᷑ questio de matusala. & in eccłiis sepis¬
sime uentilata: quod uixta diligentẽ fert᷑
supputationẽ: quatuordecĩ annis post di¬
luuiũ uixcisse. Cũ autẽ supra nongentos
lx nouẽ anñ sit dictũ eũ uixisse. quomͦ ue¬
rũ ẽ. ut octo tantũ anime in archa salue
facte sunt. si hic post diluuiũ uixerit:
error. In numero siquidẽ ⁊ in hebreis ⁊ sama¬
ritanoꝵ libris: ita scriptũ repperit᷑. & uix̃
nuit lamec. & uix̃ matusalã postꝗͣ genu

Expanded text:
ios, cum uxoribus, quos inus in arca reservavit ad genus restaurandum hominum. Nunc autem famosissima hic nascitur quaestio de Matusalam, et in Ecclesiis saepissime ventilata, quod juxta diligentem fertur supputationem 14 annis post diluvium vixisse. Cum autem supra 969 annis sit dictum eum vixisse, quomodo verum est quod octo tantum animae in arca salvae factae sint, si hic post diluvium vixit? Reerror in numero. Siquidem et in Hebraeis et Samaritanorum libris ita scriptum reperitur. Et vixit nuit Lamech. Et vixit Matusalam p
Abbreviated transcription (Latin):
sicã uoluit & psalteriũ cytharãq lauda¬
uit. E ne dilaberent᷑ ab hominib que
ab eo inuenta uidebant᷑ aut ante quã ue¬
nirent ad cognitionẽ deꝑirent. cũ pre¬
diocisset adam ext̃minationẽ rerũ om¬
niũ: unã ignis uirtute. alterã uͦ a qua¬
rũ ui. ac multitudine fore uenturã
duas facientes colũpnas. unã quidẽ ex
laterib. alterã uero ex lapidib ambab
que inuenerant c̃scripserant. Ut & si
constructa laterib exterminaret᷑ ab r̃m¬
brib lapidea ꝑmanens p̃beret hominib
scripta cognoscere. Qua tam̃ lapidea:
ꝑmanet hactenꝰ in t̾ra sirida. Ergo
sethcũ ducentoꝵ qͥnq ẽet annoꝵ: ge¬
nuit
enos. E nos autẽ uiaat annos centũ nona¬
ginta: & genuit cainan. Cainan autẽ uiã.¬
annos centũ septuaginta: ⁊ genuit male¬
leel. Maleleel uiaat annos centũ lx qͥnq¬

Expanded text:
sicam adinvenit et psalterium citharamque laudasicam adinvenit et psalterium citharamque laudavit. Et ne dilaberentur ab hominibus quae ab eo inventa videbantur, aut antequam venirent ad cognitionem deperirent, cum praedixisset Adam exterminationem rerum omnium, unam ignis virtute, alteram vero aquarum vi ac multitudine fore venturam, duas facientes columnas, unam quidem ex lateribus, alteram vero ex lapidibus, in ambabus quae invenerant conscripserunt, ut et si constructa lateribus exterminaretur ab imbribus, lapidea permanens, praeberet hominibus scripta cognoscere: quae tamen lapidea permanet hactenus in terra Syriae. Ergo Seth cum ducentorum quinque esset annorum, genuit Enos. Enos autem vixit annis centum nonaginta, et genuit Cainan. Cainan autem vixit centum septuaginta, et genuit Malalehel. Malalehel vixit annis centum sexagint
Abbreviated transcription (Latin):
Postea uero in quid quã in asia cyrus in
grecia lacedemonii & athenienses ceꝑe
urbes atq nationes subigere libidinẽ
dñandi : unde causã belli hab̾e maximã
głam in maacimo imꝑio putarent & ce¬
tera que ipse instituerat.
Git᷑ adam qui primꝰ e t̾ra factꝰ t post
abel quoq necẽ filii sui & cam depul¬
sionẽ: cũ ducentoꝵ triginta e̾et annoꝵ:
genuit seth. Qui adultꝰ uirtuti studu¬
it & nom̃ dñi inuocare cepit. Q cũ ẽ̾e̾t
uir egregiꝰ: imitatores sui filios dereli¬
quit. Ex eiꝰ namq ꝓsapia: ciuitas dĩ Noͣ¬
creuit. Refert enĩ iosephus de eiꝰ filiiᷤ
in hunc modũ. Illi autẽ homines cũ bo¬
ni fuissent orti. in eadẽ t̾ra sine aliqua
uexatione uiuentes felicissime cõmorati
sunt: nichilq eis usq ad uitȩ terminũ
crudele ꝑuenit. Disciplinã uero rerũ ce¬
lestiũ & ornatũ earũ : pͥmitꝰ inuenert̃.
Iobal autẽ c̃sanguineus eoꝵ excistens: mu¬

Expanded text:
Postea vero, inquit, quam in Asia Cyrus, in Postea vero, inquit, quam in Asia Cyrus, in Graecia Lacedaemonii et Athenienses coepere urbes atque nationes subigere, libidinem dominandi causam belli habuere, maximam gloriam, in maximo imperio putare, et caetera, quae ipse insgitur Adam, qui primus e terra factus est, post Abel quoque necem filii sui, et Cain depulsionem, cum ducentorum triginta esset annorum, genuit Seth. Qui adultus, virtuti studuit, et nomen Domini invocare coepit; et cum esset vir egregius, imitatores sui filios reliquit. Ex ejus namque prosapia civitas Dei crevit. Refert enim Josephus de ejus filiis in hunc modum: Illi autem omnes cum boni fuissent orti in eadem terra, sine aliqua vexatione viventes, felicissime commorati sunt, nihilque eis usque ad vitae termudele provenit. Disciplinam vero rerum coelestium, et ornatus earum primibus invenerunt. Jobal autem consanguineus eorum existens, mu
Abbreviated transcription (Latin):
Nec inerti ꝑdita luxu. facili que sera solebat.
Ienima soluere glande. Non bachica munera no¬
rant. Li quido confundere melle. Nec lucida
uellera serum. Trrio miscere ueneno. Som¬
nos dabat herba salubres. Potũ quoq lubri¬
eus amnis. Umbras altissima pinus.
Nondum maris alta secabat. Nec mercibus
undiq lectis. Noua littora inderat hos¬
pes. Tunc classia seua tacebant. Odiis
neq fusus acerbis. Cruor horrida tinxe¬
rat arua. Quid em̃ furor hosticus ulla.
U ellet prior arma mouere. Cũ uulnera
seua iuderent. Nec p̃mia sanguinis ulla.
U tinã modo nr̃a redirent. In ano res tẽpora
pͥscos. Sed seior ignib ethne. Feruens
amor ardet habendi. heu pͥmꝰ qͥs fuit ille.
Auri qͥ pondera tecti. Gẽmasq latere uolen¬
tes. Preciosa ꝑicula fodit. Salustiꝰ em̃ collau¬
dans breiat᷑ antiqͥora tẽpora ita
ait. Quando uita hominũ sine cupidita¬
te agitabat᷑ : & sua cuiq satis placebant.

Expanded text:
Nec inerti perdita luxu: Facili quae sera solebat Nec inerti perdita luxu: Facili quae sera solebat Jejunia solvere glande. Non Bacchica munera norant, Liquido confundere melle, Nec lucida vellera Serum Tyrio miscere veneno. Somnos dabat herba salubres, Potum quoque lubricus amnis, Umbras altissima pinus. Nondum maris alta secabant, Nec mercibus undique lectis, Nova littora viderat hospes, Tunc classica saeva tacebant, Odiis neque fusus acerbis, Cruor horrida tinxerat arva. Quid enim furor hosticus ulla Vellet prior arma movere, Cum vulnera saeva viderent, Nec praemia sanguinis ulla? Utinam modo nostra redirent In mores tempora priscos! Sed saevior ignibus Aethnae Fervens amor ardet habendi. Heu! primus quis fuit ille Auri qui pondera tecti, Gemmasque latere volentes, Pretiosa pericula fodit? Salustius enim collaudans breviter antiquiora tempora ait: Quando vita hominum sine cupiditate agebatur, et sua cuique satis placebant.
Abbreviated transcription (Latin):
olentia congestarũ ad luxuriã quoq et
latrocinia suos inuitans familiares quoꝵ
doc tor in scelestis studiis erat. & simpli¬
citatẽ quidẽ cũ qua priꝰ uiuebant homines
ad inuentionẽ mensurarũ & ponderũ ꝑ¬
mutauit. in tegrãq eoꝵ uitã ex earũ re¬
rũ ignorantia : ad calliditatẽ corruptionẽ¬
q ꝑduacit. Terminos tre pͥmus posuit ci¬
uitates constituit murisq muniuit. illic
q coegit c̃uenire suos domesticos. Hanc
uͦ ciuitatẽ ab enoch seniore filio suo eno¬
cham appellauit ut pͣdixrimus.
Git᷑ philosophi grecoꝵ atq latinoꝵ lon¬
ge alit̾ senserunt de primo scło quã ut¬
io sephus refert. Qui aurea pͥma nuncu¬
pant scła. & tunc homines solo uacasse
ocio: & his tantũ modo frugib eẽ c̃tentos.
quas t̾ra sponte ꝓtulerat : ⁊ simplici a qͣ
eos ẽẽ potatos. nec ulliꝰ carnis esũ adtigisse
Felix niiniũ pͥor etas. Contenta fidelib arius.

Expanded text:
olentia congestarum, ad luxuriam quoque et olentia congestarum, ad luxuriam quoque et latrocinia suos invitans familiares, quorum doctor in scelestis studiis erat. Et simplicitatem quidem cum qua prius vivebant homines, ad inventionem mensurarum et ponderum permutavit, integramque earum vitam ex earum rerum ignorantia ad calliditatem corruptionemque perduxit. Terminos terrae primus posuit, civitatesque constituit, murisque munivit, illicque suos coegit convenire domesticos. Hanc vero civitatem ab Enoch seniore filio suo Enocham appellavit, ut praediximus.Igitur philosophi Graecorum atque Latinorum longe aliter senserunt de primo saeculo quam Josephus referat, qui aurea prima nuncupant saecula, et tunc homines solo vacasse otio, et his tantummodo frugibus fuisse contentos, quas terra sponte protulerat, et simplici aqua eos esse potatos, nec ullius carnis esum attigisse,Felix nimium prior aetas. Contenta fidelibus arvis
Abbreviated transcription (Latin):
suos angłos scilicet dĩ quotidie colligit᷑:
quoꝵ p̃sidiis in hac ꝑegrinatione iugit̃
suffragat᷑. In cam uero atq eiꝰ cognatione
latissime impioꝵ ciuitas fabricata ẽ. Re-¬
fert quidẽ iosephus de eo antiquitatũ scͥp¬
tor: postquã signũ acceꝑat ut ñ int̾ficere¬
tur a quib cũq inueniret᷑ bestiis: s sine
formidine ꝑ omnẽ terrã signo ei imposito
quo notꝰ fieret: uagꝰ ⁊ ꝓfugꝰ abiret. Ab
ea quippe deiectꝰ regione in qua fr̃em
occidat. & in qua cũ patre habitauerat:
multã ꝑagrans t̾ram cũ sua uxore cain:
collocatꝰ in loco qui naida nuncupat᷑. ibiq
moratꝰ ẽ. quo ei etiã filii nati sunt. At
uͦ penã illã ñ habuit ꝓemendatione: sed
ad incrementũ & ad libidinẽ suo potiꝰ nu¬
triuit in corpore. Licet cũ iniuria secũ
cõmorantiũ hanc haberet. Augens demũ
multitudinẽ peccuniarũ ex rapinis: ⁊ ui¬

Expanded text:
suos, angelos scilicet Dei, quotidie colligitur, suos, angelos scilicet Dei, quotidie colligitur, quorum praesidiis in hac peregrinatione jugiter suffragatur. In Cain vero atque ejus cognatione latissime impiorum civitas fabricata est. Refert quidem de eo ille antiquitatum scnum acceperat ut non interficeretur a quibuscunque inveniretur bestiis, sed sine formidine per omnem terram, signo ei imposito quo notus fieret, vagus et profugus abiret, ab ea dejectus regione, in qua fratrem occiderat, et in qua cum patre habitaverat, multam peragrans terram cum sua uxore, tandem devenit in locum, qui Naida nuncupatur, ibique moratus est, in quo ei etiam filii nati sunt. At vero poenam illam non habuit pro emendatione, sed ad incrementum et ad libidinem suo potius nutrivit in corpore, licet cum injuria secum commorantium hanc haberet, augens donum multitudine pecuniarum, ex rapinis et vi
Abbreviated transcription (Latin):
octingentoꝵ annoꝵ aut eo ampliꝰ qui
ciuitates edificarent plurimas : Sed hec
ciuitas cam propt̃ t̾renã ciuitatẽ comine¬
morata fuisse credibile ẽ. que ab ipso cons¬
ntutionis conditore iniciũ sumpsit. Hinc
iã ciuitates due exorte sunt: impioꝵ scilicet
atq iustoꝵ. Iustoꝵ quidẽ fundamentũ ꝑe¬
grinationis suscepit in abel ac deinde in seth
& in posteritate eiꝰ. ac sic laborando ꝑ egri¬
nat᷑ usq ad p̃sens tempꝰ. Ergo in priorib
secuł quãuis usq ad septimã ꝓgeniẽ in fi¬
lus seth multiplicit̾ fecundaret᷑. ciuitas dĩ:
tam̃ in paucis edificata ẽ. ad cõparationẽ
iniquoꝵ: quoadusq dñs xxp̃c deiq filius ds̃¬
ante secula homo in nr̃o tempore ex utero
uirginis mariȩ sacratissimȩ ꝓcederet uer
ꝑsona. nouũ lum̃ mundo resplenduit: ac
deinceps ꝑ uiuersũ orbẽ in membris eiꝰ
hec ciuitas sc̃a facundiꝰ edificat᷑: & ad ciueᷤ

Expanded text:
nongentorum annorum aut eo amplius, qui nongentorum annorum aut eo amplius, qui civitates aedificarent plurimas? Sed hanc civitatem Cain propter terrenam civitatem commemoratam fuisse, credibile est, quae ab ipso constitutionis conditore initium sumpsit. Hinc jam civitates duae exortae sunt, impiorum scilicet atque justorum. Justorum quidem fundamentum peregrinationis suscepit in Abel, ac deinde in Seth, et in posteritate ejus, ac sic laborando, peregrinatur usque ad praesens tempus. Ergo in prioribus saeculis, quamvis usque ad septimam progeniem in filiis Seth multipliciter fecundaretur civitas Dei, tamen in paucis aedificata est ad comparationem iniquorum, quoadusque Dante saecula, homo in nostro tempore ex utero virginis Mariae sacratissimae procederet: qpersona, novum lumen mundo resplenduit, ac deinceps per universum orbem in membris ejus haec civitas sancta fecundius aedificatur, et ad cives
Abbreviated transcription (Latin):
nitꝰ enoch: ñ idõ putandũ ẽ. confestim filio¬
suo nato ex eiꝰ nomine ciuitati dedisse nom̃.
qr nec constitui tunc ab unopoterat. Ali¬
ud enĩ ciuitas ñ ẽ. quã hominũ multitudo
societasq. Sed cũ illiꝰ hominis tanta cresceret
numerofitate familia. ut quantitatẽ popłi
iam haberet: tunc potuit fieri ut & ciuitas
conderet᷑. & ex nomine pͥmogeniti nuncu¬
paret᷑. Ergosi adtendant tunc tẽporis tã
longeuos fuisse homines: ut qui minime
uixerant septingentos qͥnquaginta uixisse
repperiunt᷑ annos: nec eos solũmodo habu¬
isse filios qͦs scriptura cominemorat. cũ sub¬
dit᷑ genuit filios & filias : unde eis fecundis¬
simã ꝓlẽ fuisse dat᷑ intelligi. Ex quo conicai
potest quod si a nepote abraham iacobuide¬
licet tanta multitudo hominũ multiplicari
potuit in egipto infra annos trecentos:
ut seacenta milia fuissent quando as¬
cendert̃ ex egipto : quid mirũ si homines
multã potuissẽtcondere familiã ꝑ spaciũ

Expanded text:
nitus Enoch, non ideo putandus est confestim filio nato ex ejus nomine civitati nomen dedisse, quia nec constitui tunc ab uno poterat. Aliud enim civitas non est quam hominum multitudo societasque. Sed cum illius hominis tanta cresceret numerositate familia, ut quantitatem populi jam haberet, tunc potuit fieri ut et civitas conderetur, et ex nomine primogeniti nuncuparetur. Ergo si attendat tunc temporis tam longaevos fuisse homines, ut qui minime vixerant septingentos quinquaginta vixisse reperiantur annos, nec eos solummodo habuisse filios quos Scriptura commemorat, cum subditur, genuit filios et filias, unde eis fecundissimam prolem fuisse datur intelligi. Ex quo conjici potest, quod si a nepote Abraham, Jacob videlicet, tanta multitudo hominum multiplicari potuit in Aegypto intra annos trecentos, ut sexcenta millia fuissent, quando ascenderunt ex Aegypto, quid mirum homines, multam potuisse condere familiam, per spatium
Abbreviated transcription (Latin):
ex nomine filii sui enoch. Unde queri po¬
test dũ ñ plus eo tempore quã uiri quatuor
uł pociꝰ tres postea quã fr̃em frat̾ occidit
fuisse uiderent᷑ in t̾ra: quomodo cam solꝰ
ciuitatẽ edificasse dicit᷑. S quos hoc mouet
necesse nominare. sed eos solos quos oꝑis
suscepti ratio postulabat. Illos uidelicet
ꝑ quos ad noe. ac deinde ad abraham ge¬

Expanded text:
. Unde quaeri potest, dum non plures eo tempore quam viri quatuor, vel potius tres postea, quia fratrem frater occidit, fuisse viderentur in terra, quomodo Cain solus civitatem aedificasse dicitur. Sed quos hoc movet iae necesse habuisse nominare, sed eos solos quos operis suscepti ratio postulabat: illos videlicet per quos ad Noe, ac deinde ad Abraham, ge
Abbreviated transcription (Latin):
septimꝰ ab adã enoch dicens. Ecce ueniet
dñs in scĩs milib suis facere iudiciũ c̃tra
om̃s: & arguere om̃s impios & cet̾ra. Li¬
quido namq claret. ab ipso exordiũ lit¬
terarũ pͥmo homine cepisse : qui ad huc
suꝑerat quando filii ac nepotes sui instu¬
dio sapientie ferbͣebant. Unde etiã filii
seth cũ iobal eoꝵ c̃sanguineo. in colũpnis
ea que sapient̃ de disciplina cȩlestiũ rerũ
adinuenert̃ : cũ reliquis artib c̃scripsert̃.

Expanded text:
 Ecce veniet Dominus in sanctis millibus suis facere judicium contra omnes, et arguere omnes impios, etc. Liquido namque claret, ab ipso exordium litterarum primo homine coepisse, qui adhuc supererat, quando filii ac nepotes sui in studio sapientiae fervebant. Unde etiam filii Seth cum Jobal consanguineo in columnis ea quae sapienter de disciplina coelestium rerum adinvenerunt, cum reliquis quis artibus conscripser
Abbreviated transcription (Latin):
mogenitꝰ uerũ etiã posteriꝰ. Cognouit in¬
quid adã euã uxxorẽ suã que c̃cepit ⁊ peꝑit
filiũ : & nominauit eũ seth. Unde intelli¬
git᷑ ita solere illã scripturã loqui quãuis
ñ semꝑ. Potuit enĩ fieri licet alios haberet

Expanded text:
tiam posterius: Cognovit, inquit, Adam Evam uxorem suam, quae concepit et peperit filium, et nominavit eum Seth. Unde intelligitur ita solere illam Scripturam loqui, quamvis non semper. Potuit enim fieri ut licet alios haberet
Abbreviated transcription (Latin):
uomͦ enĩ ds̃ primis hominib loqueret᷑:
queri solet. Scilicet ꝑ creaturã subiectã
uelut eoꝵ sociꝰ. forma congrua loque¬
bat᷑ cũ eis. Sed quid ꝓfuit cam: Nonne
conceptũ scelus in necando fr̃e etiã post
dictũ ẽ. nonne si recte offeras recte qui¬

Expanded text:
Quomodo Deus primis hominibus loqueretur Quomodo Deus primis hominibus loqueretur quaeri solet, scilicet per creaturam subjectam velut eorum socius forma congrua loquebatur cum eis. Sed quid profuit Cain? Nonne conceptum scelus in necando fratre, etiam post dictum est: Nonne si recte quidem offeras, recte au
Abbreviated transcription (Latin):
tradi pene qua se ipse dãpnauerat ait.
Non sic: ñ ut tu estimas morieris : & mortẽ
ꝓ remedio accipies. uerũ uiues usq ad sep¬
timã generationẽ. & conscientiȩ tue ig¬
ni torque̾is. Ita ut quicũq te occid̾it¬
ma generatione.⁊ aut magno te lib̾abit
cruciatu: ñ quod ipse qui ꝑcusserit cam
septẽ ultionib subiciendꝰ sit: sed quod
septẽ uindictas que in cam tanto tempore
cucurrert̃ soluat int̾fecto: occidens eũ qͥ
uite fuerat derelictꝰ ad penã. Ut autẽ qđ
dicimꝰ manifestiꝰ fiat : quotidianȩ c̃suetu¬
dinis ponamꝰ exemplũ. Loquit᷑ int̃ uerba
seruus ad dñm. Quia incendi domũ tuã
& uniu̾sam substantiã dissipaui intfice
me : dñsq respondeat. Non ut tu uis morie¬
ris ⁊ finies morti supplicia. uerũ longo tem¬
pore custodieris ad uitã: & tam infelicit᷑
i hac luce uersab̃is: ut quicũq te occi¬
dit beneficiũ p̾stet occiso: dũ tã multis

Expanded text:
tradi poenae, qua se ipse damnaverat, ait: tradi poenae, qua se ipse damnaverat, ait: Non sic, id est, pro remedio accipies: vives usque ad septimam generationem, et conscientiae igni torqueberis. Aut quicunque te occideritma generatione, aut cruciatu; non quod ipse qui percusserit Cain, septem ultionibus subjiciendus sit; sed quod septem vindictas, quae in Cain tanto tempore concurrerunt, solvat in interfecto, occidens eum qui vitae fuerat derelictus ad poenam. Ut autem quod dicimus manifestius fiat, quotidianae consuetudinis ponamus exemplum: loquatur inter verbera servus ad dominum: Quia incendi domum tuam, et universam substantiam dissipavi, interfice me; dominusque respondeat: Non ut tu vis, morieris, et finies mortem supplicio; verum longo tempore custodieris ad vitam, et tam infeliciter in hac luce versaberis, ut quicunque te occiderit, beneficium praestet occiso, dum de tam multis
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Ubi ẽ. abel frat̃ tuus: Qui respon¬
dit. Nescio. Dñs ñ tanquã ignarꝰ int̾rogat
sed tanꝗͣ iudex reũ quẽ puniat. Putans
enĩ cain latere dm̃ que gesserat: respon¬
dit nescio. Cui ds̃ ait. Arbitraris me qđ
gessisti nescire : Qui cogitationẽ tuã ꝗͣ
impie c̃ceꝑas inspiciens: ne oꝑe consũmareᷤᷤ
ante p̾monui. sed ne causeris iniuste me
aduersũ te ꝓferre sententiã. ego tibi ac¬
cusationẽ ñ infero: s ẽ. testis qui te accu¬
sat uax uidelicet sanguinis fr̃is tui qui
damat ad me de t̾ra. Responditq cam
ad dñm. Maior ẽ. iniquitas mea : quã ut
ueniã merear. Intellexit enĩ ex furia
mentis & ex tremore corporis quo agita¬
bat᷑ se dignũ int̾fici: ⁊ ait. Ecce eicis me
hodie a facie t̾re & a facie tua abscondar.
& erogemens suꝑ t̾ram. ⁊ om̃is qui inue¬
nerit me occidet me. Uerũ ds nolens eũ
compendio mortis finire cruciatꝰ: nec

Expanded text:
ait: Ubi est Abel frater tuus? Qui responait: Ubi est Abel frater tuus? Qui respondit: Nescio. Dominus non tanquam ignarus interrogat, sed tanquam judex reum, quem puniat. Putans enim Cain Deum latere quae gesserat, respondit: Nescio. Cui Deus ait: Arbitraris me quod gessisti nescire, qui cogitationem tuam, quam impie conceperas, inspiciens, ne opere consummares ante praemonui? Sed ne causeris injuste me adversum te proferre sententiam, ego tibi accusationem non infero, sed est testis qui te accusat, vox videlicet sanguinis fratris tui: qui clamat ad me de terra. Responditque Cain ad Dominum: Major est iniquitas mea quam ut veniam merear. Intellexit enim ex furia mentis, et ex tremore corporis quo agitabatur, se dignum interfici, et ait: Ecce ejicis me hodie a facie tua, et a facie terrae abscondar, et ero gemens super terram et omnis qui invenerit me, occidet me. Verum Deus nolens eum compendio mortis finire cruciatus, nec
Abbreviated transcription (Latin):
filii masculi duo: in regione ad quã trans¬
migrauit eũ ds̃ e paradiso post suã quoq¬
p̾uaricationẽ : quoꝵ prior appellat᷑ cain
scds̃ autẽ abel germani siquidẽ. s diuer¬
sis letabant᷑ studiis. Abel quidẽ iunior
iusticiã colebat. & in om̃ib quecũq gere¬
bat dm̃ putabat ẽẽ p̾sentẽ: cuiꝰ erat con¬
uersatio pastorał. Cai autẽ erat quidẽ
circa alia pessimꝰ. & ad lucra solũmodo sẽꝑ
intentꝰ : t̾ram uͦ pͥmus arare cepit. fr̃em
quippe huiꝰmodi causa ꝑemit. Nam cum
eis dõ sacrificare placuisset : defrugibꝰ
quidẽ t̾re munera cam obtulit: abel
autẽ de pͥmogenitis agnoꝵ ⁊ lac. Ds enĩ hoc
potiꝰ sacrificio delectatꝰ ẽ: quod spontanee
& naturalit̾ ortũ fuerat et ñ in illo quod
ex inuentione hominis auari natũ uidebat᷑.
Qua propt̃ cam indignatꝰ: eo quod abel fu¬
isset a dõ p̃positꝰ. & ita hoc nouit. Ignisenĩ
dei sacrificiũ fr̃is consũpsit: & eiꝰ intactũ

Expanded text:
filii masculi duo, in regione ad quam transmigravit eum Deus a paradiso, post suam praevaricationem. Quorum prior appellatur Cain, secundus autem Abel. Germani siquidem, sed diversis laetabantur studiis. Abel quidem junior, justitiam colebat, et in omnibus quaecunque gerebat Dominum putabat esse praesentem: cujus erat conversatio pastoralis. Cain autem erat quidem circa alia pessimus, et ad lucra solummodo semper intentus: terram vero primus arare coepit. Fratrem quippe hujusmodi causa peremit. Nam cum eis Deo sacrificare placuisset, de frugibus quidem terrae munera Cain obtulit, Abel autem de primogenitis agnorum et lac. Deus enim hoc potius sacrificio delectatus est, quod spontanee et naturaliter ortum fuerat, et non in illo, quod ex inventione hominis avari natum videbatur. Quapropter Cain indignatus eo quod Abel fuisset a Deo praepositus: et hoc ita novit, ignis enim Dei sacrificium fratris consumpsit, et ejus intactum