comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
corrũpit. Qd̃ si opꝰ rectũ ac discre¬
tũ. recta precedat intentio. caue
ne serpens ille tortuosus caput
erigat. suꝑbiam dico. que cũ ubi¬
q et in om̃ib. tunc maxime in
bo nis oꝑib cauenda ẽ. Eoenĩ
ꝓdest si terra optime culta fue¬
rit. si semen sparsũ sapienter.
si cõpecentib pluuiis irrigatum
sise cdlacauerit culmꝰ. si spica ferax
ꝓcesserit. si congrua solis tẽperie.
mat᷑ascens. iã inse auidũ ceꝑit pro¬
uocare messorẽ. et mox qͣi de manib
omĩa subita tẽpestas demergat.:
Sic profecto si laboras. si ieumas.
tus sola enacuat suꝑbia. sola con¬
sumit elatio. ynde nicħ magis
timendũ. ẽ. qͣm ne ꝓpt̾ suꝑbiam
a dño deseramur. et ueniat nobis
dies crudelis. et indignatione plenꝰ.
et ire furorisq. Sentiat unꝰqͥsq ut
uolet. ego nichil crudeliꝰ cinqͣm ar¬
bitror posse contingere. qͣm ut clere¬
lictꝰ a dño. dimutat᷑ scđm desideria
cordis sui: et eat inadinuentioni¬

Expanded text:
o fine. Quod si opus rectum ac discretum recta praecedat intentio, cave ne serpens ille tortuosus caput erigat: superbiam dico, quae cum ubique et in omnibus, tum maxime in bonis operibus cavenda est. Quid enim prodest, si terra optime culta fuerit, si semen sparsum sapienter, si competentibus pluviis irrigatum, si se dilataverit culmus, si spica ferax praecesserit, si congrua solis temperie maturescens jam in se avidum coeperit provocare messorem: et mox quasi de manibus omnia subita tempestas demergat? Sic profecto, si laboras, si jejunas, tus sola evacuat superbia, sola consumit elatio. Unde nihil magis timendum est, quam ne propter superbiam a Domino deseramur, et veniat nobis dies Domini crudelis, et indignationis plenus, et irae, furorisque. Sentiat quisque, ut volet; ego nihil crudelius cuiquam arbitror posse contingere, quam ut derelictus a Domino dimittatur secundum desideria cordis sui, et eat in adinventioni
Abbreviated transcription (Latin):
est. Quo ablato ad puluerẽ fus̃ id
ẽ ad ꝓpͥe fragilitatis cognitionem
reuercit᷑. ut enirttat᷑ ei sp̃c dei. qui
non reqͥescit nͥ suꝑ humilẽ ec qͥe¬
tũ. ec trementẽ sermones eiꝰ. et rca
recreet᷑ et renouet᷑. ꝓficiatq in

Expanded text:
e. Quo ablato, ad pulverem suum, id est, ad propriae fragilitatis cognitionem revertitur, ut emittatur ei Spiritus Dei, qui non requiescit, nisi super humilem et quietum, et trementem sermones ejus: ut ita recreetur et renovetur, proficia
Abbreviated transcription (Latin):
rum presentiã. quibs tantã tunc
tẽporis ẽ largiturꝰ uirtutẽ. ut ñ so¬
lum omĩa eiꝰ calliditatis argum̃¬
ta contẽpnant. irrideantq tor¬
menta. immo etiã obuiã bestie.
fide armati audacter ꝓceclant.
et multos quos ip̃e errorily blat¬
dimentisq seduxerit. ab om̃i pͣ¬
uitate retractos catholice uerita¬
ti restituant. Ait ergo. Fcce ego
suscitabo suꝑ eos medos et cet̾a.
Medi possunt ꝑfectulliꝰ tẽporis doc¬
tores appelsari. qui a potente xp̃o.
potentes. a forti fortes effecti: in ei¬
suram tritici. id. ẽ doctrine sp̃u¬
alis conseruis suis in exꝑta hac¬
tenus temptatione. laborantibus
do ꝓph̃as a dño suscitati. oblatam
sibi oem rerũ tẽporaliũ copiam. q̃
ꝑ auri argenti ue p̃ciũ figurat᷑ con¬

Expanded text:
s tantam tunc temporis est largiturus virtutem, ut non solum omnia ejus calliditatis argumenta contemnant, irrideantque tormenta; imo etiam obviam bestiae, fide armati audacter procedant; et multos, quos ipse terroribus blandimentisque seduxerit, ab omni pravitate retractos, catholicae veritati restituant Ait ergo: Ecce ego suscitabo super eos Medos, et caetera. Medi possunt perfecti illius temporis doctores appellari: qui a potente Christo potentes, a forti fortes effecti, mensuram tritici, id est doctrinae spiritualis, conservis suis inexperta hactenus tentatione laborantibus, doprophetas a Domino suscitati, oblatam sibi omnem rerum temporalium copiam, quae per auri argentive pretium figuratur, con
Abbreviated transcription (Latin):
Ñs ac saluator noster incelũ
ascendens. et corporali sue
p̃sentie modũ faciens. spiritalẽ
nobis ñ tẽporalẽ. sed et̃nam ꝓmi¬
sit dicens. Ecce ego uobiscũ sũ om¬
nibs dieb: usq ad consũmationẽ

Expanded text:
nus ac Salvator noster in coelum ascendens, et corporali suae praesentiae modum faciens, spiritualem nobis, non temporalem, sed aeternam promisit, dicens: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus, usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
arbitror designatos. Manifestũ qͥp¬
pe est. qd deceptorie potestates. non
ut pote que ad animas tm̃ decipi¬
endas. interficiendasq inuigilant.
ri. qui ad om̃ia simulancla. ac dis¬
simulanda callidi. reputabunt
aurum lutũ. uilissimam autẽ te¬
stam argentũ. ad hoc solũ animũ
dantes. ut sagittis paruulos inter¬
cet quib desunt sagite potentis a¬
cute cũ carbonib desolatoriis. a rec¬
ta fide auertant. Et lactentib in qͥt
uteri ñ misereant᷑. Lactentes uteri
sunt fideles. nouiter in matris ec¬
clesie utero ꝓcreati. quib adhuc lac¬
te opus est. non solido cibo. quoꝵ te¬
neritudinis nec falsi doctores. mi¬
serent᷑. nec cdemones quos potiꝰ ama¬
terne caritatis lacte abstractos. ue
neno erroꝵ et potant. et necant:¬

Expanded text:
arbitror designatos. Manifestum quippe est quod deceptoriae potestates non utpote qui ad animas tantum decipiendas interficiendasque invigilant. ri, qui ad omnia simulanda ac dissimulanda callidi, reputabunt aurum lutum, vilissimam autem festucam argentum; ad hoc solum animum dantes, ut sagittis parvulos intercet, quibus desunt sagittae potentis acutae cum carbonibus desolatoriis , a recta fide avertant. Et lactantibus, inquit, uteris non miserebuntur. Lactentes uteri sunt fideles in matris Ecclesiae utero procreati; quibus adhuc opus lacte est, non solido cibo; quorum teneritudinis nec falsi doctores miserentur, nec daemones; quos potius a maternae charitatis lacte abstractos errorum veneno et potant, et necant
Abbreviated transcription (Latin):
siquereres a quibs fierent ista: sub¬
iecit dñs loquens in ysaia. Ecce ego
suscitabo suꝑ eos medos. qui argen¬
tum ñ querant. nec aurũ uelint.
seo sagittis paruulos interfitiant

Expanded text:
si quaereres a quibus fient ista, subjecit Dominus in Isaia: Ecce ego suscitabo super eos Medos, qui argentum non quaerant, nec aurum velint; sed sagittis parvulos inter
Abbreviated transcription (Latin):
quentes. trepida fugit et pauida.
sic ꝓfecto multi qui tunc corde pa¬
uido bella dñi p̃liari ñ potuerunt.
instantia ꝑicla declinabunt. aut
cedendo loco. aut ꝑsecutoribs consen¬
tiendo. Sicut etiã oues irruentib
ingregẽ bestiis. fugatis ꝑcussis ue
pastorib. huc illucq disꝑse fugiũt:
ita simplices quiq in eccłia. expul¬
sis doctorib uł occisis. ꝑ deuia erroꝵ.
uagabundi ferunt᷑. ñ existente qui
manum apponat. qui disꝑsos cong̃¬
get. uel reducat errantes. Sequit᷑.
Unusqͥsq ad ppłm suũ conuertetur.
et singłi ad terrã suã fugient. Fya
frẽs duo ppłi sunt et due gentes. et
duo regna: bonoꝵ scilicet et maloꝵ
sapientiũ et insipientiũ. electoꝵi et
reꝓboꝵ. Hoc autẽ tempore. quo om¬
nia mixca sunt. et confusa. qͥs cuiꝰ
gentis sit et ppłi. dep̃bendi ñ potest.
cum multi specietenus boni sint.
in lacebris conscĩe pessimi. multi¬
aliud ñ audent. uerbotenꝰ laudant.

Expanded text:
quentes trepida fugit et pavida; quentes trepida fugit et pavida; sic profecto multi, qui tunc corde pavido bella Domini praeliari non poterunt, instantia pericula declinabunt, aut cedendo loco, aut persecutoribus consentiendo. Sicut etiam oves irruentibus in gregem bestiis, fugatis percussisque pastoribus, huc illucque dispersae fugiunt; ita simplices quique in Ecclesia, expulsis doctoribus vel occisis, per devia eorum vagabundi ferentur, non existente qui manum opponat, qui dispersos congreget, vel reducat errantes. Sequitur: Unusquisque ad populum suum convertetur, et singuli ad terram suam fugient. Eia, fratres, duo populi sunt, et duae gentes, et duo regna; bonorum scilicet et malorum, sapientium et insipientium, electorum et reproborum. Hoc autem tempore, quo omnia commista sunt et confusa, quis cujus gentis et populi sit, deprehendi non potest: cum multi specie tenus boni sint, in latebris conscientiae pessimi, multialiud non audent, verbo tenus laudent,
Abbreviated transcription (Latin):
transeat iniqͥtas lelitescendo.¬
Multi erĩ decepti signis mendacib
fidem deserent. uicti multis supoli¬
dica queq loca sese re cipientt. Qi
om̃s. in eoꝵ cõparatione. qui om̃il
ꝑiculis uiriliter obinantes. celun
dicti sunt. terra ñ inconuenienter
appellant᷑. Uerũ qͥa tanta erit pau¬
erunt aduersitas. ut nec disꝑsos
colligere. nec lapsos erigere. nec cor¬
rigere delinquentes. nec pusillam¬
mes consolari fufficiant: ꝓtinꝰ sub¬
dit. Et erit quasi damula fugiens.
et quasi ouis. et ñ erit qͥ cong̃get. De
terra loqͥt᷑. que erit quasi damula
fugiens: et quasi ouis. Damula pa¬
uidum animal ẽ: ouis simplex.
Mouebit᷑ itaq terra de loco suo. fu¬
giet a ꝑfectoꝵ consortio. uł ꝓpt̾ ꝑse¬
cutionis pauorẽ ꝑterrita. uel ꝓpt̾
miracła ꝓpͥa simplicitate decepta.
Ait ergo. Et erit sicut damula fu¬
giens: et sicut ouis. Sicut enĩda¬
mula canes latͣntes uenatores inse¬

Expanded text:
transeat iniquitas, delitescendotranseat iniquitas, delitescendoMulti enim decepti signis mendacibus fidem deferent; victi multi supplidita quaeque loca sese recipient. Qui omnes, in eorum comparatione qui omnibus periculis viriliter obviantes coeli dicti sunt, terra non inconvenienter appellantur. Verum quia tanta erit pauerunt, adversitas, ut nec dispersos colligere, nec lapsos erigere, nec corrigere delinquentes, nec pusillanimes consolari sufficiant protinus subditur: Et erit quasi damula fugiens, et quasi ovis, et non erit, qui congreget. De terra loquitur, quae erit quasi damula fugiens, et quasi ovis. Damula pavidum animal est; ovis simplex. Movebitur itaque terra de loco suo, fugiet a perfectorum consortio, vel propter persecutionis pavorem perterrita, vel propter miracula propria simplicitate decepta. Ait ergo: Et erit sicut damula fugiens, et sicut ovis. Sicut enim damula canes latrantes, venatores inse
Abbreviated transcription (Latin):
bitur t̾ra de loco suo. Celũ illiꝰ tẽpo¬
ris eccłia uel in ip̃a eccłia ꝑfectiqͥ¬
q dicunt᷑. quos nimirũ eo tẽpore
dicit ẽẽ turbandos. ceruentes im¬
pios et iniquos aduersus scõs tri¬
plici telo certantes. ꝓmissis ut illi¬
ciant. miraculis ut fallant. comen¬
tis ut frangant. Quis rogo pot̾it tã
esse ꝑfectus. ut ñ possit in tanra tẽp¬
tatione turbari. quando surgent
pseudo apłi. et pseudo ꝓpħe. et cda¬
bunt signa et ꝓdigia. ita ut in er¬
rorem ducant᷑ si fieri potest etiam
electi: Et mouebit᷑ inquit terrade
loco suo. Que terra: Illa fortassis ec¬
cłie portio. que qm̃ affectu terre in¬
heret: terra nuncupat᷑. Cuiꝰ ꝓfecto
locus nunc uel fides. uł ip̃a eccłia
est. a quo uel tormenta declinans.
uł ad mirans ꝓdigia. uł blanditi¬
is adqͥescens. mouebit᷑ aut fidem
ipãm deserendo. aut ab eccl̃ia rece¬
dendo. aut alicubi interĩ donec

Expanded text:
bitur terra de loco suo. Coelum illius tempobitur terra de loco suo. Coelum illius temporis Ecclesia, vel in ipsa Ecclesia perfecti quique dicuntur, quos nimirum eo tempore dicit esse turbandos; cernentes impios et iniquos adversus sanctos triplici telo certantes: promissis, ut illiciant; miraculis, ut fallant; tormentis, ut frangant. Quis, rogo, tam poterit esse perfectus ut possit non in tanta tentatione turbari, quando surgent pseudoapostoli, et pseudoprophetae, et dabunt signa et prodigia, ita ut in errorem inducantur, si fieri potest, etiam electi? Et movebitur terra de loco suo . Quae terra? illa fortassis Ecclesiae portio: quae quoniam affectu terrae inhaeret, terra nuncupatur. Cujus profecto locus nunc vel fides, vel ipsa Ecclesia est; a quo vel tormenta declinans, vel admirans prodigia, vel blanditiis acquiescens movebitur, aut fidem ipsam deserendo, aut ab Ecclesia recedendo, aut alicubi interim donec
Abbreviated transcription (Latin):
queri: quã mundi huiꝰ iocunditate
ꝑfrui. ꝓfecto p̃ciosior erit uir auro
id ẽ rarior. et homo qui uidelicet
scđm rationẽ. ñ scdm sensũ more
bestie uiuat mundo obrizo. Posft̃
et ꝑ aurũ uel mundũ obrirũ. ꝑfecti
qui in eccł̃ia fuerunt primitiua ñ
in couenienter intelligi: quos tanꝙͣ
aurũ in fornace ꝓbatos et examina¬
tos. in uestitu deaurato illo. in quo
astitit regina a dextris xp̃i. decen¬
cissime nouimꝰ collocatos. Qui uero
in illa ꝑsecutione ultima inuentꝰ
fuerit uir: nec tormentis cedens.
nec ꝓmissis consentiens. nec signi
et ꝓdigiis credens. sicut aurũ int̾
cetera metalla p̃cio ac decore p̃cel¬
lit. sic ꝓfecto inter cet̃os scõs specia¬
li quadã prerogatiua splendescet.
Sane qd̃ ait homo niundo obrizo.
repetitio ẽ: quẽ pͥus uirũ. p̾tea ho¬
minem. et quod pͥus aurũ. ħ pͣt
modũ obrirũ appellans. Et addidit.
Propt̃ hoc celũ turbabo: et moue¬

Expanded text:
queri, quam mundi hujus jucunditate queri, quam mundi hujus jucunditate perfrui: profecto pretiosior erit vir auro, id est rarior; et homo, scilicet qui secundum rationem, non secundum sensum more bestiae vivat, mundo obrizo. Possunt et per aurum, vel mundum obrizum perfecti, qui in Ecclesia fuerunt primitiva, non inconvenienter signari, quos tanquam aurum in fornace probatos et examinatos , in vestitu illo deaurato, in quo astitit regina a dextris Christi, decentissime novimus collocatos . Qui vero in illa ultima persecutione inventus fuerit vir, nec tormentis cedens, nec promissis consentiens, nec signis et prodigiis credens; sicut aurum inter caetera metalla pretio ac decore praecellit, sic profecto ille, inter caeteros sanctos, speciali quadam praerogativa splendescet. Sane quod ait: Homo mundo obrizo, repetitio est; quem prius virum, postea hominem; et quod prius aurum, hoc post mundum obrizum appellans. Et addidit: Propter hoc coelum turbabo, et move
Abbreviated transcription (Latin):
mus. Sunt alii qui etiã infacie
hominũ uideri pessim ñ erubescũt:
quos iniquos et impios a ppħ̃a uo¬
catos arbit᷑niur. Sunt et mulci a fi¬
de xp̃iana aliem. ipãm fidẽ suꝑbe
irridentes: quos infideles nomina
tos censemꝰ. Sunt et alii ñ solũ fide¬
les. sed etiã uirtutib studentes. qr
tamen confidunt in uircute sua et
inse. ñ in dño gloriant᷑. eos arrogai¬
tes non inimerito appellamꝰ. Quos
om̃s uel in die iuditu penitꝰ conte¬
rendos. uel tẽpore antixp̃i ꝓdendos:
celeste oraculsi declarauit. Seqͥtur.
Preciosior erit uir auro: et homo
mundo obrizo. Uira uirtute no¬
m en accepit. Itaq raritatẽ uircu¬
tum ꝓpħa cõmendans: p̃ciosior in¬
quit erit uirauro. Omĩa rara p̃cio¬
sa sunt: merces autẽ ultronee pu
est fortia exerceat oꝑa: rarus qui
acerbam mortẽ uice huiꝰ illecebris
preferat: rarꝰ qui malit a mundo
ꝓ xp̃o contẽpni. et a carnificib tor¬

Expanded text:
mus. Sunt alii, qui in facie mus. Sunt alii, qui in facie hominum videri pessimi non erubescunt; quos iniquos et impios a propheta vocatos arbitramur. Sunt et multi, a fide Christiana alieni, ipsam fidem superbe irridentes; quos infideles nominandos esse censemus. Sunt et alii, non solum fideles, sed etiam virtutibus studentes; qui tamen confidunt in virtute sua, et in se, non in Domino gloriantur, eos arrogantes non immerito appellamus: quos omnes vel in die judicii penitus conterendos, vel tempore Antichristi perdendos coeleste oraculum declaravit. Sequitur: Pretiosior erit vir auro, et homo mundo obrizo. Vir a virtute nomen accepit: itaque raritatem virtutum propheta commendans: pretiosior erit, inquit, vir auro. Omnia rara pretiosa sunt, merces autem ultroneae puest fortia agat; rarus, qui acerbam mortem vitae hujus illecebris praeferat; rarus, qui malit pro Christo a mundo contemni, et a carnificibus tor
Abbreviated transcription (Latin):
rit. maximãq nobis sacͣmentoꝵ a
impios iniqͥtates eoꝵ. Et reqͥescere
faciam suꝑbiã infideliũ: et arro¬
gantiam fortiũ humiliabo. Sed qm̃
hec si ea que iã aliis sermonib dixi¬
mus reuoluamꝰ. satis manifesta st̃:
breui ea epylogo tͣnseamꝰ. Tempore
igit᷑ antixp̃i. uisitabit dñs suꝑur¬
bes mala. eoꝵ scilicet. qͥ spẽm pie¬
tatis in ypocͥsi detinent. conuenti¬
cula dissipando. uisrtabit et contͣ
impios iniqͥtatẽ illoꝵ. eos qͥ mani¬
feste mali fuerint inuenti. uel tor¬
mentis. uł errorib puniendo. qͥesce¬
re etiã faciet suꝑbiã infideliũ. po¬
tentes scł̃i qͥb fides xp̃iana uuln̾at
depͥmendo. humiliabit et arroga¬
tiam fortiũ. eos qͥ in uirtutib suis.
gloriant᷑. temptationib et ꝑsecutio¬
nib suppͥmendo. Sunt enĩ qͥdam
qͥ ꝓpt̃ religionis habitũ. et cõmu¬
nis inte societatẽ. in manifesto qͣsi
boni sunt. pessimi in occulto: quoᷤᷤ
urbium noĩe significatos accipi¬

Expanded text:
 maximam nobis sacramentorum iniquos iniquitates eorum. Et requiescere faciam superbiam infidelium, et arrogantiam fortium humiliabo. Sed quoniam haec, si ea quae jam in aliis sermonibus diximus, revolvamus, satis manifesta sunt, brevi ea epilogo transeamus. Tempore igitur Antichristi visitabit Dominus super urbes mala; eorum scilicet, qui speciem pietatis in hypocrisi detinent, conventicula dissipando. Visitabit contra impios iniquitatem eorum, illos, qui manifeste fuerint inventi, vel tormentis vel erroribus puniendo; quiescere etiam faciet superbiam infidelium, potentes saeculi, quos fides Christiana vulnerat, deprimendo; humiliabit et arrogantiam fortium, eos, qui in virtutibus gloriantur, tentationibus et persecutionibus supprimendo. Sunt enim quidam, qui propter religionis habitum, et communis vitae societatem, in manifesto quasi boni sunt, pessimi in occulto, quos urbium nomine significatos accipi
Abbreviated transcription (Latin):
S suã libidinẽ sequentes. et stoma¬
chum. Et stelle inqͥt caclent de celo.
Per stellas que ñ dicunt᷑ preẽẽ nocti.
cum eã tñ et ip̃e illuminent. eos qͥ
scło abr eñtiantes. cogitatione et a¬
uiditate in ipĩs suꝑnis mansiom¬
bus conuersant᷑: intelligendos ex
minaria. qͣudo uita. morib. dilecti¬
one. contẽplatione. uiuerso mun¬
do suꝑiores effecti. omĩa terrena.
et temporalia. contẽpnebant. diui¬
tias. houores. reputantes ut sterco¬
ra. corpore casti. mente p᷑issimi. in
illatis iniuriis. et contumeliis im¬
moti. in humilitate. et: obedienti¬
a supiorib subditi. paruissimo ac¬
uilissimo cibo contenti. ad irã tarcdi.
ad prestandũ prompti. ad accipien¬
dum uerecondi. nũqͣm que sua erãt

Expanded text:
sed suamlibidinem sequentes et stomased suamlibidinem sequentes et stomachum. Et stellae, inquit, cadent de coelo. Per stellas quae non dicuntur praeesse nocti, cum eam tamen et ipsae illuminent, eos qui saeculo abrenuntiantes, cogitatione et aviditate in ipsis supernis mansionibus conversantur, intelligendos esse minaria, quando vita, moribus, dilectione, contemplatione, mundo universo superiores effecti, omnia terrena et temporalia contemnebant, divitias et honores reputantes ut stercora; corpore casti, mente purissimi, in illatis contumeliis immoti, in humilitate et obedientia superioribus subditi, parvissimo cibo contenti, ad iram tardi, ad praestandum prompti, ad accipiendum verecundi, nunquam quae sua sunt
Abbreviated transcription (Latin):
est nocti: Que qͥdẽ tunc suo lumi¬
ne resplendebat. qũ ad noctis huiꝰ
iniqͥtatis scilicet. et iniustitie te¬
nebras depellendas. reges et pͥnci¬
pes. et bonis erant consolatiomi. et
inalis terrori: patres orphanoꝵ. et
iudices uiduarũ. defensores ecclesi¬
arum. et ꝓpulsores inuiriarũ. suꝑ¬
iores potestate. sed humilitate infe¬
riores. ꝓdesse magis qͣm p̾ẽe cupi¬
entes. Talis fuit cõstantinꝰ. talis op¬
timꝰ ille theodosius. et alii multi.
Tunc autẽ luna conuertet᷑ in san¬
guinẽ. cũ manꝰ pͥncipũ plene san¬
guine fuerint. eractionibs et uec¬
tigalibus effundentes uiscera mi¬
seroꝵ. iustificantes impiũ ꝓmun̾i¬
bus. et iustitiã iusti auferentes ab
eo. sic ppło. qͣsi preda abutentes. ty¬
rannos ñ reges. destructores pauꝑũ
non consultores. preferentes uista
et inuista. licita et illicita confun¬
dentes. et cõmiscentes ñ ius et equũ.

Expanded text:
est nocti? Quae quidem tunc suo lumiest nocti? Quae quidem tunc suo lumine resplendebat, quando ad noctis hujus, iniquitatis scilicet et injustitiae, tenebras depellendas, reges et principes et bonis erant consolationi, et malis terrori; patres orphanorum, et judices viduarum ; defensores Ecclesiarum, et propulsores injuriarum; superiores potestate, sed humilitate inferiores, prodesse magis quam praeesse cupientes. Talis fuit Constantinus, talis ille optimus Theodosius, et alii multi. Tunc autem luna convertetur in sanguinem, cum manus principum plenae sanguine fuerint, exactionibus et vectigalibus effundentes viscera miserorum, justificantes impium pro muneribus, et justitiam justi auferentes ab eo; sic populo quasi praeda abutentes tyranni, non reges; destructores pauperum, non consultores se praeferentes; justa et injusta, licita et illicita confundentes et commiscentes; non jus et aequum,
Abbreviated transcription (Latin):
ces gerunt. quoꝵ obtinuerunt cade¬
dras. quoꝵ infulis gloriant᷑. Consicle¬
rent quos scĩe radios. que uirtutũ
lumina. qͣs caritatis scintillas. que
sp̃italium correptionũ fulgura su¬
is emictebant temporil: Gregoriꝰ.
augustinꝰ. ambrosius. ylariꝰ. Mar¬
ora ueniamꝰ. recogitent nr̃i qͦmodo
suis eluxerint temporib: Cubertꝰ.¬
centum alii. Nonne om̃s hi sacer¬
dotium. quasi unũ maximũ solem.
ꝑ uniuersũ mundũ luce in cõparabi¬
li radiare fecerunt: Uideant mo¬
do isti. quomͦ ex eoꝵ fide resplende¬
ant. et utrũ ip̃i tantũ uel plus. uł
paulominꝰ luceant. et sic conferant
temporib tempora. meritis merita.
ꝑsonis ꝑsonas: et utrũ sol sit con¬
uersus intenebras. scd̾m conscĩe sue
testimoniũ iudicent. felicia tempo¬
ra: in quibs tam raro malus. qͣm
nunc bonus inuenit᷑. Iam uero de
regia potestate qͥd dicemꝰ. qͣm lune
comparanclã estimauimꝰ que pre¬

Expanded text:
ces gerunt, quorum obtinuerunt catheces gerunt, quorum obtinuerunt cathedras, quorum infulis gloriantur. Considerent quos scientiae radios, quae virtutum lumina, quas charitatis scintillas, quae spiritualium correptionum fulgura suis emittebant temporibus, Gregorius, Augustinus, Ambrosius, Hilarora veniamus, recogitent nostri, quomodo suis eluxerint temporibus Cut. Nonne omnes hi sacerdotium, quasi unum maximum solem, per universum mundum luce incorporabili radiare fecerunt? Videant modo isti quomodo ex eorum fide resplendeant, et utrum ipsi tantum vel plus, vel paulo minus luceant; et sic conferant temporibus tempora, meritis merita, personis personas; et utrum sol conversus sit in tenebras, secundum conscientiae suae testimonium judicent. Felicia tempora, in quibus tam raro malus, quam nunc bonus inveniebatur. Jam vero de regia potestate quid dicemus? quam lunae comparandam aestimavimus, quae prae
Abbreviated transcription (Latin):
cerdotiũ. ut presit diei. idẽ. sp̃ualib
luminare minꝰ regnũ. ut p̃sit nocti¬
bus id .ẽ. scłarib. Contra naturã ꝓ¬
inde est. si sol nocti. siluna p̃sit cli
ei. si pͥnceps ad sp̃italia sac̾menta
conficienda se ingerat. si sacerdos
scłariũ negocioꝵ tenebris conscĩe
sue serenũ obnubilet. Nemo enĩ
gressus. lepra ꝑcutit᷑: et ꝓpħa balaã
contra dei uoluntatẽ. impii regis de¬
lumine ocłos. auaritia exceratur. o
qͣm bene conueniebant hec duo lu¬
miuaria. qͣm splendide ex hoc spi¬
tali firmamento. lucebant. qͣm op¬
cune inter dies et menses. et tẽpora
et annos distinguebant rex scili¬
cet et sacerdos. in suis se gͣdily con¬
tinentes. qũ illiꝰ potestas ñ nͥ sub li¬
toꝵ paci et qͥeti seruiebat. istiꝰ sapi¬
entia et doctrina. ad depellendas
bras. In quas inqͥd tenebias: Nolo
dicere frr̃s. nolo dicere. ne uidearpo¬
nere in celũ os meũ. Tpsi lderarꝑ
Reducant ad memoriã eos. quoꝵ ui¬

Expanded text:
t diei, id est spiritualibus; luminare minus, regnum, ut praesit nocti, id est, saecularibus. Contra naturam proinde est, si sol nocti, si praesit luna diei, si princeps ad spiritualia sacramenta conficienda se ingerat, si sacerdos saecularium negotiorum tenebris conscientiae suae serenum obnubilet. Nemo enim gressus, lepra percutitur ; et propheta Balaam contra Dei voluntatem impii regis delumine oculos avaritia excaecatur . O quam bene conveniebant haec duo luminaria, quam splendide ex hoc spirituali firmamento lucebant! quam optime inter dies et menses, et tempora et annos distinguebant, rex scilicet et sacerdos in suis se gradibus continentes, quando illius potestas nonnisi subditorum paci et aequitati serviebat, istius sapientia et doctrina ad depellendas bras. In quas, inquis, tenebras? Nolo dicere, fratres, nolo dicere, ne videar ponere in coelum os meum. Ipsi viderint. Reducant ad memoriam eos, quorum vi
Abbreviated transcription (Latin):
ut inuenta est in eis inqͥtas. cont̾¬
ti sunt de celo. et ñ ẽ. eis inuentꝰ ampliꝰ
locꝰ meo. Pecc̃ores ueroterre. hoĩes
sunt. qui cotidie peccant. et tñ ter¬
ram inhabitant. cdonec ultimo di¬
e data sententia a terra penitꝰ con¬
terant᷑. et mninferos detrudantur.
Seqͥt᷑. Qm̃ stelle celi ñ expandent
lumen suũ. Obtenebrat᷑.ẽ. sol mor¬
tusuo. et luna ñ splendebit in lu¬
mine suo. In die quippe iudicii ap¬
parente xp̃o ingła. sicut lucerua
ꝑmodica in radio solis. nicħ lumi¬
nis ꝓferre uidecur: ita omĩa syde¬
ra. ab illo splendore absorta. intu¬
entib cẽncut᷑ obscura. Sed hec que
breuiter suꝑ die indicii exposui¬
mus. ad tẽpꝰ antixͥ. arbitror posse
referri: ut intelligat᷑ ꝓpħa doctus
de gentiũ conuersione. et pacis tͣn¬
quillitate. et sic de lapsoꝵ peniten¬
tia. et mortis terrore. postremo de
lum texuisse. Sed quia iã hora p̃te¬
riit. ad hec indaganda tẽpꝰ aliuo

Expanded text:
ut inventa est in eis iniquitas, contrut inventa est in eis iniquitas, contriti sunt de coelo, et non est inventus eis amplius locus in eo . Peccatores vero terrae, homines sunt, qui quotidie peccant, et terram inhabitant, donec, ultimo die data sententia, a terra penitus conterantur, et ad inferos detrudantur. Sequitur: Quoniam stellae coeli non expandent lumen suum, Obtenebratus est sol in ortu suo; et luna non splendebit in lumine suo. In die quippe judicii apparente Christo in gloria, sicut lucerna permodica in radio solis nihil luminis proferre videtur; ita omnia sidera ab illo splendore absorpta intuentibus cernentur obscura. Sed haec, quae breviter super diem judicii exposuimus, ad tempus Antichristi arbitror posse referri, ut intelligatur propheta doctus de gentium conversione, et pacis tranquillitate, et sic de lapsorum poenitentia et mortis terrore; postremo de lum texuisse. Sed quia jam hora praeteriit, ad haec indaganda tempus aliud
Abbreviated transcription (Latin):
dignari rex głe: qd̾ tantã sit pas¬
sus iniuriã. a uilissimo puluere.
Et erit plenus ire. qñ uor illa terribi¬
lis audiet᷑. discedite a me maledicti
in ignẽ eternũ. qui p̃paratꝰ ẽ diabo¬
lo et angłis eiꝰ. Quã ꝓfecto sententiã.
iudicis. furor seqͥtur tribulantis. q̃
euntib illis in combustionẽ et̾nam.
nulla effugiendi facultas. nulla
spes euadendi. Ad ponendam inqͥt
terram in solitudinẽ. et pectores eiꝰ
conterendos ex ea. Et hoc certe ma¬
nifestum ẽ. qd terra ponetur in so¬
litudidinẽ. siue terre noĩe mundũ.
siue terreuã illam ciuitatẽ. idẽ ba¬
bylonẽ uelis intelligere. Aliis qͥppe
translatis ad celũ. aliis penis infer¬
nalil deputatis. remanebit terra
absq habitatore. id ẽ mundus sine
hoĩe. et sola erit dampnata illa ci¬
uitas. si ne boni alicuiꝰ societate. Tũc
et pecc̃ores terre conterent᷑ ex ea. Pec¬
catores celi demones sunt. qui mox

Expanded text:
dignari rex gloriae, quod tantam sit pasdignari rex gloriae, quod tantam sit passus injuriam a vilissimo pulvere. Erit et plenus irae, quando vox illa terribilis audietur: Discedite a me, maledicti, in ignem aeternum; qui praeparatus est diabolo, et angelis ejus . Quam profecto sententiam Judicis furor sequitur tribulantis, quando euntibus illis in combustionem aeternam nulla erit effugiendi facultas, nulla spes evadendi. Ad ponendam, inquit, terram in solitudinem: et peccatores ejus conterendos ex ea. Et hoc certe manifestum est quod terra ponetur tunc in solitudinem, sive terrae nomine mundum, sive terrenam illam civitatem, id est Babylonem, velis intelligere. Aliis quippe translatis ad coelum, aliis poenis infernalibus deputatis, remanebit terra absque habitatore, id est mundus sine homine, et sola damnata erit illa civitas sine boni alicujus societate. Tunc et peccatores terrae conterentur de ea. Peccatores coeli daemones sunt, qui mox,
Abbreviated transcription (Latin):
sermone premisso. ad illũ qui
nus om̃ium quantũ ad presentẽ
uitã ultimꝰ est. ꝓpħicũ conuertit
eloquiũ: ut qͥ illũ ñ timent. expa¬
uescant uł istũ. Commemorantur
autẽ hic quatuor quecdã manife¬
sta. sane future calamitatis incli¬
cia crudelitas. indignatio. ira. et
furor. Erudelitas ẽ: qñ pena post
modũ excedit. indignatio. qñ ꝑ
sone alicuiꝰ qui fecit iniuriam. cer¬
ta aliqua nota uilitas innotescit.
ira in uoce solet apparere. uel uul¬
tu: furor inactu. Dies itaq crude¬
lis illa erit. qr in ea marime cru¬
delitatis species apparebit: qñ ele¬
menta ignis calore soluent᷑. et in
conspectu disi ignis ardebit. et in
circuitu eiꝰ tempestas ualida. ꝑle¬
nus erit inlignationis. qͣndodi¬
uina maiestas. et hoĩs innotescet
infirmitas. manifestũq om̃ib e¬
rit. quomͦ aduersus tantã potesta¬
tem. tanta seuierit infirmitas.
ut nullũ lateat quantũ debeat in¬

Expanded text:
sermone praemisso, ad illum, qui sermone praemisso, ad illum, qui unus omnium, quantum ad praesentem vitam, ultimus est, propheticum convertit eloquium, ut qui illum non timent, expavescant vel istum. Commemorantur autem hic quatuor quaedam manifesta sane illius futurae calamitatis indicia, crudelitas, indignatio, ira et furor. Crudelitas est, quando ira modum excedit; indignatio, quando personae alicujus, qui fecit injuriam, certa aliqua nota vilitas innotescit; ira in voce solet apparere vel vultu; furor in actu. Dies itaque illa crudelis erit, quia in ea maximae crudelitatis species apparebit: quando elementa ignis calore solventur, et in conspectu Domini ignis ardebit, et in circuitu ejus tempestas valida . Plenus erit indignationis, quando divina majestas, et hominis innotescit infirmitas: manifestumque erit omnibus, quomodo adversus tantam potestatem tanta saevierit infirmitas, ut nullum lateat, quantum debeat in
Abbreviated transcription (Latin):
na. Eũ igit᷑ nose babylonis censen¬
di sint. qui in ecclia ꝑdite uiuunt.
uł ab eccłia. uł fide corruerunt. de¬
scͥptũ ẽ onus. quo uel conuersi pe¬
uitendo premendi. uł quo ꝑseue¬
rantes in malo. morientes fuerant
oppͥmendi. Procedit ꝓpħa tempꝰ il¬
lud miserabile mysfico sermone
descͥbens. in quo adeo suꝑhabunda¬
uit iniqͥtas. refrigescet caritas mul¬
toꝵ. ut digni sint quib mutat᷑ ille
oꝑator eroris. homo scilicet peccati.¬
filius ꝑditionis. de quo scͥptumẽ. fa¬
ciem eiꝰ precedet egestas. Quã qͥdem
egestatẽ: in sequentib ꝓpħa si tacet.
Et pͥmũ de die indicii sermo conte¬
xitur. ut eiꝰ terrore uicia quetunc
maxime habundabunt facilius
caueantur. uł tormenta que infe¬
ret ille blasfemꝰ. magnificenciꝰ to¬
lerentur. Seqͥtur ergo et dicit. Fcce
dies dñ uenit crudelis. et indig¬
natione plenꝰ: et ire furorisq. Et
apte satis de die ultimo singłoꝵ

Expanded text:
na. Cum igitur nomine Babylonis censenna. Cum igitur nomine Babylonis censendi sint, qui in Ecclesia perdite vivunt, vel ab Ecclesia, vel fide corruerunt, descriptum est onus, quo conversi poenitendo premendi, vel quo perseverantes in malo, morientes fuerant opprimendi. Procedit propheta, tempus illud miserabile mystico sermone describens, in quo adeo superabundabit iniquitas et refrigescet charitas, ut digni sint, quibus mittatur ille operator erroris, homo scilicet peccati,filius perditionis, de quo scriptum est: Faciem ejus praecedet egestas . Quam quidem egestatem in sequentibus propheta non tacet. Et primum de die judicii sermo contexitur, ut ejus terrore vitia quae tunc maxime abundabunt, facilius caveantur, vel tormenta, quae inferet ille blasphemus, magnificentius tolerentur. Sequitur ergo et dicit: Ecce dies Domini venit, crudelis, et indignationis plenus, et irae furorisque. Et apte satis de die ultimo singulorum
Abbreviated transcription (Latin):
ipsos qui aderunt sp̃c pocerit late¬
re qũ morim᷑. Merito igit᷑ ait. fa¬
cies cõbuste uultꝰ eoꝵ. Dissolutis
quippe manib et corde contͥco. in¬
ter tortiones et dolores quos morte
imminente sustinent peccatores.
quecũq ñ fuerint penicentie me¬
dicamento. aut unguento contͥcio¬
nis sanata. erũpent in mediũ. et
multa que nunc uident᷑ sanissi¬
ma. tunc ꝓfecto apparebunt adu¬
sta. Suntͣ certe oꝑa splendida. la¬
que omia si fuerint puer sa inten¬
tione corrupta. nichil decoris asfe¬
runt conscientie. quã nimirã cogi¬
tationum suarsi reddit aceusatr
flamia cõbustã. Si qͥs sane conten¬
derit hanc etiã sententiã. peniten¬
tib ẽẽ aptandã. potest ñ inconue¬
nienter intelligi. inter dolores quoᷤ
penicens qͥsq. in recordatione susti
que cõmisit. subrili inlagatione
reuoluit. multa apparere cunc il¬
li concupiscencie igne combusta.
que prius lucida putabant᷑ et sa¬

Expanded text:
ipsos qui aderunt, spiritus, poterit lateipsos qui aderunt, spiritus, poterit latere, quando moriemur. Merito igitur ait: Facies combustae vultus eorum. Dissolutis quippe manibus, et corde contrito, inter torsiones et dolores, quos morte imminente sustinent peccatores, quaecunque non fuerint poenitentiae medicamento, aut unguento contritionis sanata, erumpet in medium, et multa quae nunc videntur sanissima, tunc profecto apparebunt adusta. Sunt certe opera splendida, lae omnia si fuerint perversa intentione corrupta, nihil decoris afferunt conscientiae, quam nimirum cogitationum suarum reddit accusatrix flamma combustam. Si quis sane contenderit hanc etiam sententiam poenitentibus esse aptandam, potest non inconvenienter intelligi, inter dolores, quos poenitens quisque in recordatione sustiquae commisit, subtili indignatione revolvit; multa apparere tunc illi concupiscentiae igne combusta, quae prius lucida putabantur et sa
Abbreviated transcription (Latin):
anime ut mͥ uidet᷑ conscĩa est. que
om̃ium actionũ. sermonũ insuꝑ¬
et cogrtationsi testis ẽ. Qualcũq em̃
homo sit consciãm suam latere ñ
potest. Conscĩa qͥppe. quasi speculũ
anime ẽ. in qua ꝓfecto defectꝰ nr̃ uł
ꝓfectus deprehendit᷑. et omis statꝰ
am̃i nemo securus sit facile pec¬
camus. facile transgredim᷑. facile
ad ociosa queq ac uana dilabim
et quasi ñ sentientes. ad illicita ꝑ¬
trahimͦ: sicut scriptũ e. factus est
effraym panis subcinericiꝰ qͥ ñ re¬
uersatur. Comederunt aliem ro¬
bur eiꝰ et ipse ignorauit: s et ca¬
ni effusi sunt in eo. et ip̃e nescuirt.
Ueruutũ ñ transeunt in uentũ
peccata nr̃a. ñ tradunt᷑ obliuiom:
s in ip̃a conscĩa. uelimꝰ nolimꝰ scͥ¬
buntur. Dicit apłs quosdam. caute¬
riatã habere consciãm. idẽ. iniqͥ¬
tatis flamina cõbustã. Que quidẽ
combustio. plerũq a nobis abscon¬
ditur dum uiuimus: s nec nos nec

Expanded text:
animae, ut mihi videtur, conscientia est: quae animae, ut mihi videtur, conscientia est: quae omnium actionum, sermonum et cogitationum testis est. Qualiscunque enim homo sit, conscientiam suam latere non potest. Conscientia quippe quasi speculum animae est: in qua profecto defectus noster, vel profectus deprehenditur, et omnis status res charissimi, nemo securus sit: facile peccamus, facile transgredimur, facile ad otiosa quaeque ac vana dilabimur, et quasi non sentientes ad illicita pertrahimur, sicut scriptum est: Factus est Ephraim quasi panis subcinericius, qui non reversatur. Comederunt alieni robur ejus, et ipse ignoravit. Sed et cani effusi sunt in eo, et ipse nescivit . Verumtamen non transeunt in ventum peccata nostra, non traduntur oblivioni; sed in ipsa conscientia, velimus, nolimus, scribuntur. Dicit Apostolus, quosdam cauteriatam habere conscientiam , id est iniquitatis flamma combustam; quae quidem combustio plerumque a nobis absconditur, dum vivimus; sed nec nos, nec
Abbreviated transcription (Latin):
rientib astitisse. scõsq quos specia¬
li deuotione colebant dũ uiuerent.
in extrema necessitare habuisse pre¬
sentes. Econtra nouimꝰ nequã sp̃e.
illis terribili multu. ocłisq flãmas¬
tib. infernalib armatos instrum̃¬
tis apparuisse. qui illoꝵ suggestu
polluerant. Et scĩ gͦ adtantã clari¬
tatem ammiratione ac stupore eg̃¬
dientes de corpore ꝑcelluntur. et re¬
probi ad tantũ hororẽ mentis alie¬
natione stupidi efficiunt᷑. Unusqͥs¬
q itaq ad prorinũ suũ stupebit. Et
additur. facies cõbuste uultꝰ eoꝵ
hoc ad reprobos tm̃ arbitror dictum.¬
uel referendũ. Per faciẽ maxime et
uultum. homo ab hoĩe discernit᷑. et
speciali expressione. a singłis. singłi
cognoscuntur. Solent autẽ quoꝵdã
criminũ rei in facie cauterio deno¬
tari. ut qr uultus latere ñ potest. et¬
crimen quoq qd uultꝰ deformatioe
pubplicatur. latere ñ possit. Wltꝰ

Expanded text:
rientibus astitisse, sanctosque, quos speciarientibus astitisse, sanctosque, quos speciali devotione colebant, dum viverent, in extrema necessitate habuisse praesentes. Econtra novimus nequam spiritus illis terribili vultu, oculisque flammantibus infernalibus armatos instrumentis apparuisse: qui illorum suggestu polluerant. Et sancti ergo ad tantam claritatem admiratione et stupore egredientes corpore percelluntur, et reprobi ad tantum horrorem mentis alienatione stupidi efficiuntur. Unusquisque itaque ad proximum suum stupebit. Et additur: Facies combustae vultus eorum. Hoc ad reprobos tantum arbitror referendum. Per faciem maxime et vultum homo ab homine discernitur, et singulari expressione a singulis singuli cognoscuntur. Solent autem quorumdam criminum rei in facie cauterio denotari, ut, quia vultus latere non potest, crimen quoque quod vultus deformatione publicatur, latere non possit. Vultus
Abbreviated transcription (Latin):
rans. Sic et pessimo cuilibet. qui¬
ximus ꝑhibetur. et cuiꝰ unꝰ qͥsq
in uiciis uel uirtutib induit si¬
militudinẽ: eiꝰ et uicinitatẽ me¬
retur. Credendũ igit᷑ ẽ morienti¬
bus sp̃c et bonos et malos presen
tes. ẽẽ. ut boni a bonis suscipiant᷑:
mali a malis torqueant᷑. Unusqͥs¬
q igit᷑ ad proximũ suũ stupebit.
Apparente enĩ demone fornicatio¬
nis in mundo cuilibet morienti.
non poterit ñ stupere qui iuderit.
Qd̃ enĩ blandũ cernit᷑. et iocundũ
dum suadecur. amarũ sentit᷑ dũ
improꝑat᷑. stupetq miser durũ
inuenire. et in mitẽ. quẽ sepe fu
tales nobis facere proximos. qͥ in
illa hora tremenda. consolationi
nobis sint ñ horrori. Felix qͥ uice
mundicia. et moꝵ honestẽtce.ange¬
licos sp̃c ita sibi meruit habere pro¬
pinquos. ut quasi amici et proxi¬
ii egredienti assistentes. uelut bñ
cognitos. aggaudeant. In hystoriis
fide dignis legimꝰ angelos sepe mo¬

Expanded text:
rans. Sic et pessimo cuirans. Sic et pessimo cuiximus perhibetur: et cujus unusquisque in vitiis et virtutibus induit similitudinem, ejus et vicinitatem meretur. Credendum est igitur, morientibus et bonos et malos esse praesentes, ut boni a bonis suscipiantur, mali a malis torqueantur. Unusquisque igitur ad proximum suum stupebit. Apparente enim daemone fornicationis immundo cuilibet morienti, non poterit non stupere, qui viderit. Quod enim blandum cernitur et jucundum, cum suadetur, amarum sentitur, dum improperatur; stupetque miser durum invenire et immitem, quem saepe fuest, fratres, tales nobis facere proximos, qui in illa hora tremenda consolationi nobis sint, non horrori. Felix, qui vitae munditia et morum honestate angelicos spiritus ita sibi meruerit habere propinquos, ut quasi amici et proximi egredienti assistentes, velut bene cognito adgaudeant. In historiis fide dignis legimus angelos saepe mo
Abbreviated transcription (Latin):
cit᷑. Loco. tempore. nat᷑a. cognatione
similitudine. dilectione. miseratio¬
ne. Loco: sicut ille illius preximꝰ di¬
cit᷑ qui ei de proximo uicinat᷑. Tẽ¬
pore: sicut ille qui decedenti. nullo
alio interueniente succedit. Nat᷑a:
sicut omĩs homo. omĩs hoĩs proxi¬
mus est. Uñ dicit᷑. Diliges prerimũ
tuum. sicut te ipm̃. Qd de om̃i ho¬
mine dictũ. nullus ambigit xp̃ianꝰ.
Pognatione: sicut patri filius fr̃
frĩ. congnatꝰ cognato. Similitudi¬
ne sicut bonus bo no. malus malo.
etiã si loco tẽporeq disiuncti sint.
similitudine tñ preximꝰ estimat᷑.
Porro dilectione possunt ita sibi ho¬
mines preximi ẽẽ. et coniuncti: ut
multitudinis credentiũ fuit corn
nũ. et anima una. in dũo. Misera¬
tione: sicut samaritanꝰ proximꝰ
ꝓbatur. Uiro itaq iuste sobrie pie¬
q uiuenti. prorimꝰ ẽ. quilibet simi¬
liter uiuens: prorimꝰ et angłs. sic
uiuenti gratissime fauens. proxi
ti bene oꝑandi gram subminist¬

Expanded text:
t loco, tempore, natura, cognatione, similitudine, dilectione, miseratione. Loco, sicut ille illius proximus dicitur, qui ei de proximo vicinatur. Tempore, sicut ille qui descendenti nullo alio interveniente succedit. Natura, sicut omnis homo omnis hominis proximus est. Unde dicitur: Diliges proximum tuum, sicut teipsum . Quod de omni homine dictum, nullus ambigit Christianus. Cognatione, sicut patri filius, frater fratri, cognatus cognato. Similitudine, sicut bonus bono, malus malo; etiamsi loco temporeque disjuncti sunt, similitudine tamen proximus aestimatur. Porro dilectione ita sibi possunt homines proximi esse vel conjuncti, ut multitudinis credentium fuerit cor unum et anima una in Domino . Miseratione, sicut Samaritanus proximuprobatur . Viro itaque juste, sobrie, pieque viventi, proximus est quilibet similiter vivens; proximus et angelus sic viventi gratissime favens; proximus ti bene operandi gratiam subminist
Abbreviated transcription (Latin):
tes. Quo autẽ fugient qui de terra
scõꝵ fugient: nisi ad terrã impioꝵ.
que est ciuitas babyloniꝰ ciuitas con¬
fusionis: Ubi diuersa sunt dognia¬
ta. diuersiq errores. aliis carnis
uoluptatẽ. aliis munli honores.
no sectantib. Itaq luxurio soꝵ t̾̃ra
est. carnis uoluptas. ambitiosoꝵ.
uoluptas. Eccl̃iam ꝓinde deserenteᷤᷤ
et tͥbulationes qͣs tunc passura est.
abhorrentes. ad ciuitatẽ se conferent
ꝑditionis: singłis ad suã terrã fugi¬
entib. id ẽ. ꝓlibitu suo carne sua

Expanded text:
. Quo enim fugient, qui de terra sanctorum fugient, nisi ad terram impiorum, quae est civitas Babylon, civitas confusionis, ubi diversa sunt dogmata, diversique errores, aliis carnis voluptatem, aliis mundi honores, no sectantibus? Itaque luxuriosorum terra, est carnis voluptas; ambitiosorum, voluntas. Ecclesiam proinde deserentes, et tribulationes quas tunc passura est abhorrentes, ad civitatem se conferent perditionis, singulis ad terram suam fugientibus, id est pro libitu suo carne sua
Abbreviated transcription (Latin):
ta eoꝵ. Eya fr̃s utad nos ipõs re¬
deamꝰ. in om̃i bono oꝑe. tria ob¬
seruanda sunt. uirtꝰ discretioĩs.
puritas intentionis. fundamen¬
tum humilitatis. Discretio spec¬
tat ad modũ actionis. intentio.
ad causã. humilitas ad fructũ.
Si recte offeras ait dñs. recte au¬
tem ũ diuidas: peccasti. Recte of¬
fert qͥ bonũ agit. s ñ recte diuidit.
simodũ in agendo excelit. Sed
si iam bona oꝑaris et bene. in¬
spice cuiꝰ rei causa. qua intentio¬

Expanded text:
m. Eia, fratres, ut ad nos ipsos redeamus, in omni bono opere tria observanda sunt: virtus discretionis, puritas intentionis, fundamentum humilitatis. Discretio spectat ad modum actionis, intentio ad causam, humilitas ad fructum. Si recte offeras, ait Dominus, recte autem non dividas, peccasti . Recte offert, qui bonum agit; sed non recte dividit, si modum in agendo excedit. Sed si jam bona operaris, et bene, inspice, cujus rei causa, qua intentio
Abbreviated transcription (Latin):
stante tempore antixp̃i. ita morta¬
lium mentibus dñat᷑ auaricia. et
ambitio. ut etiã ip̃a ꝓmotionis ini¬
tia. quasi ortus solis tenebris plena
sint. que nimirsi et uita pessima p̃¬
cedet. et ꝑuersa intentio. et turpis
ing̾ssio succedet. Itaq obtenebrabi¬
tur sol in ortu suo. et luna ñ splende¬
bit in lumine suo. qm̃ sicut p̃dixi¬
mus. sol conuertet᷑ in tenebras. et
luna insan guinẽ: ut seqͣtur dies
dĩi magnꝰ et manifestus. Si qͥs aũ¬

Expanded text:
nstante tempore Antichristi ita mortanstante tempore Antichristi ita mortalium mentibus dominabitur avaritia et ambitio, ut etiam ipsa promotionis initia quasi ortus solis tenebris plena sint: quae nimirum et vita pessima praecedet, et perversa intentio, et turpis ingressio succedet. Itaque obtenebrabitur sol in ortu suo, et luna non splendebit lumine suo; quoniam, sicut praediximus, sol convertetur in tenebras, et luna in sanguinem, ut sequatur dies Domini magnus et manifestus. Sequ
Abbreviated transcription (Latin):
inuicẽ mordentes. et comedentes.
inuicẽ inuidentes. et detͣhentes alf¬
utrum:Que nundine.sine mona¬
chis. qd̃ forũ. que concilia: Taceo mul¬
tos ita absorcos a t̾ra. ut eoꝵ gule. nͨ
terra. nec mare sufficiat: ut nich ꝑ
horrescant qd̃ libeat. ut miseros qui¬
bus cdnãntur. qͣsi exactores pharao¬
nis. uerent. et crucient crudeliꝰ qͣm
quilibet scłares. pecumã extorque¬
ant. ut sanguine pauꝑũ incͣssati.
impinguati. dilatati. usq ad sacroꝵ
quoq uenditionẽ. emptionẽq ꝓrũ¬
antixp̃i premisisset. ecce dies dñi ue¬
nit crudelis et cet̾a. mox causam cur
ab eo decipi. uel oppͥmi merebuntur
subiungit dicens. Qm̃ stelleceli ñ¬
expandent lumen suũ. Qd queso
lumen expanclent hoies tenebrosi:
de stellis mutati in carbones. de ce¬
lo in sterqͥliniũ ꝓruentes: Obtene¬
bratꝰ est sol in ortu suo. Fya frẽs.
Multi in inttio sacerdotii sui lucent.
recta. et electio sana. qui tñ pꝰtea moꝵ
mutatione obtenebrescunt. At m¬

Expanded text:
invicem mordentes et comedentes, invicem invidentes et detrahentes alterutrum. Quae nundinae sine monachis? Quod forum? Quae concilia? Taceo multos ita absorptos a terra, ut eorum gulae nec terra, nec mare sufficiat; ut nihil perhorrescant quod libeat; ut miseros, quibus dominantur, quasi exactores Pharaonis, vexent et crucient; crudelius, quam quilibet saeculares pecuniam extorqueant, ut sanguine pauperum incrassati, impinguati, dilatati, usque ad sacrorum quoque venditionem emptionemque prorumAntichristi praemisisset: Ecce dies Domini veniet, crudelis, et caetera: mox causam, cur ab eo vel decipi, vel opprimi merebuntur, subjungit, dicens: Quoniam stellae coeli non dabunt lumen suum. Quod, quaeso, lumen expandent homines tenebrosi, de stellis mutati in carbones, de coelo in sterquilinium proruentes? Obtenebratus est sol in ortu suo. Eia, fratres, multi in initio sacerdotii sui lucent; recta, et electio sana: qui tamen postea morum mutatione obtenebrescunt. At i
Abbreviated transcription (Latin):
uiuentiũ. et terrã morientiũ. t̾ram
scõꝵ: et terrã impioꝵ. Terra uiuen¬
tium paradisus. terra morientium.
mundus: terra scõꝵ eccł̃ia. terra
impioꝵ babylonia. Credo inqͥt ꝓpħa
uidere bona dñi: interra uiuentiũ.
In paradiso enĩ nemo morit᷑. S bi
te. Mundus autẽ iste. in quo nichil
stabile. nicħ et̾nũ ẽ ubi ip̃a uita
hõmũ. umbra mortisẽ: terra mori¬
entiũ conuemientissime appellat᷑.
At eccłia xp̃i. terra scõꝵ ẽ. de qua
dicit scͥptura. Miseream᷑ impio et
non discet facere iustitiam: int̾ra
scõꝵ iniqua gessit. Merito terra
scõꝵ eccł̃ia. extra quam in hac ui
Similiter ciuitas illa confusionis.
terra possit dici impioꝵ: nicħominꝰ
tamen caro eoꝵ. terra est eoꝵ. Itaq¬

Expanded text:
viventium, terram morientium, terram sanctorum et terram impiorum. Terra viventium, paradisus; terra morientium, mundus; terra sanctorum, Ecclesia; terra impiorum, Babylonia, Credo, inquit propheta videre bona Domini in terra viventium. . In paradiso enim nemo moritur, ubi te. Mundus autem iste, in quo nihil stabile, nihil aeternum est: ubi ipsa vita hominum umbra mortis est, terra morientium convenientissime appellatur At Ecclesia Christi terra sanctorum est, de qua dicit Scriptura: Misereamur impio, et non discet facere justitiam; in terra sanctorum iniqua gessit . Merito terra sanctorum Ecclesia, extra quam in hac vitSimiliter civitas illa confusionis, terra potest dici impiorum; nihilominus tamen caro eorum terra est eorum. Q