comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
agmine ÷ ꝑueitum romanosira cademquȩ ꝑmediã aciem hostiumtu lerat & in castra ꝑculit ibi plusquam
in acie sanguinis accedis factum praedȩ quȩ pars maior inx corrupta exercitus alter cumpapirio cõs locis ma¬
ritimis ꝑueneat arpos ꝑomnia pacata samnitium magis iniuriis & odioquam beneficio ullo pr nam sam¬
nites eatem pestate in montibus uicatim habitantes. campestria & maritima loca contemptu cultorũ molliore
atq ut euenit ferelocis simili genere ipsi montani atq a grestes depopulabantur quaeregiosi fida samnitibus
fuiss& aut ꝑuenire arpos exerutus romanus ne quiss& aut interiata interromam & arpos penuria rerũ om¬
nium exduso a commeatibus absum siss& tumq̃q̃ ꝓfectus inde adluceiam iuxta obsidentes obsesosq inopia

Expanded text:
agmine est peruentum. Romanos ira eadem, quae per mediam aciem hostium tulerat, et in castra pertulit. ibi plus quam agmine est peruentum. Romanos ira eadem, quae per mediam aciem hostium tulerat, et in castra pertulit. ibi plus quam in acie sanguinis ad caedis factum praedaeque pars maior ira corrupta. exercitus alter cum Papirio consule locis maritimis peruenerat Arpos per omnia pacata Samnitium magis iniuriis et odio quam beneficio ullo populi Romani; nam Samnites, ea tempestate in montibus uicatim habitantes, campestria et maritima loca contempto cultorum molliore atque, ut euenit fere, locis simili genere ipsi montani atque agrestes depopulabantur. quae regio si fida Samnitibus fuisset, aut peruenire Arpos exercitus Romanus nequisset aut interiecta inter Romam et Arpos penuria rerum omnium exclusos a commeatibus absumpsisset. tum quoque profectos inde ad Luceriam iuxta obsidentes obsessosque inopia
Abbreviated transcription (Latin):
sire cumpublicio certamen itaq: in aciem copias educunt aduersos quospublius ⁊sulcum dimicatures es& : prius
adloquendos milites nitus itionem aduo cariius sit ceterum sicut ingenti a lacritate ad p̃torium ꝯcursum ÷
lta p̃clamore poscentium pugnã nulla adortatio imperatoris audita ÷ suuscuiq animus memor ignominiae
adhortator adeat : uadunt igitur in pͤbum urgentes signiferos & nemora in ꝯcursu pllis emittendis stringedisq
indegladus eẽ pila uel utdato ad idsigno abiciunt strictisq gladis cursuin hosten feruntur nihil illic imperatoriae
artis ordinibus autsubsidus locandis fuit omnia iramilitaris ꝓpeuesano impetuenit Itaq non fusi modo hoste sunt
sed ne astris quidem suis fugam in pedire ausi apuliam dissipati petiere lucet iam tamen coacto rursus in unũ

Expanded text:
sigere cum Publilio certamen; itaque in aciem copias educunt. aduersus quos Publilius consul cum dimicaturus esset, prius sigere cum Publilio certamen; itaque in aciem copias educunt. aduersus quos Publilius consul cum dimicaturus esset, prius adloquendos milites ratus contionem aduocari iussit; ceterum sicut ingenti alacritate ad praetorium concursum est, ita prae clamore poscentium pugnam nulla adhortatio imperatoris audita est; suus cuique animus memor ignominiae adhortator aderat. uadunt igitur in proelium urgentes signiferos et, ne mora in concursu pilis emittendis stringendisque inde gladiis esset, pila uelut dato ad id signo abiciunt strictisque gladiis cursu in hostem feruntur. nihil illic imperatoriae artis ordinibus aut subsidiis locandis fuit; omnia ira militaris prope uesano impetu egit. itaque non fusi modo hostes sunt sed ne castris quidem suis fugam impedire ausi Apuliam dissipati petiere; Luceriam tamen coacto rursus in unum
Abbreviated transcription (Latin):
nisustinuerunt fraus deinde rem indinauit. quoduocem audiri p̃conis passi sunt in columen habiturum qui
arma posuiss& easpes remisit acertam ine animos & passim arma iactarico epta ꝑtinatior pars armata ꝑauer¬
sam portã erupit tutiorq as audacia fuit quam in cautus ad credendum ceteris pauor quos circuindatos igni
nequisquam deos fidem que in uocantes samnites ꝯcremauerunt cõs inter separtiti ꝓuincias. papirius in apuliã
adluceriam ꝑgit ubie quites romani obsides ad caudium dati custo diebantur: publius insamnio substitit
aduersus caudinas legiones distenditȩ ares samnitium animos quod nec adluceriem ne abtergo instar& hostis
ne manere neluceria interim amit teretur satis audebant optimum uisum ÷ cõmittererem fortunae &t ran¬

Expanded text:
ni sustinuerunt; fraus deinde rem inclinauit, quod uocem audiri praeconis passi sunt incolumem abiturum qui ni sustinuerunt; fraus deinde rem inclinauit, quod uocem audiri praeconis passi sunt incolumem abiturum qui arma posuisset. ea spes remisit a certamine animos et passim arma iactari coepta. pertinacior pars armata per auersam portam erupit tutiorque eis audacia fuit quam incautus ad credendum ceteris pauor, quos circumdatos igni nequiquam deos fidemque inuocantes Samnites concremauerunt. consules inter se partiti prouincias, Papirius in Apuliam ad Luceriam pergit, ubi equites Romani obsides ad Caudium dati custodiebantur, Publilius in Samnio substitit aduersus Caudinas legiones. distendit ea res Samnitium animos, quod nec ad Luceriam ire, ne ab tergo instaret hostis, nec manere, ne Luceria interim amitteretur, satis audebant. optimum uisum est committere rem fortunae et tran
Abbreviated transcription (Latin):
pace incerta mutasi& & beneficii &̃ maleficu occassione amissa pugnaturos cũ eis quos potuerint in ꝑpetuum uel
inimicos tollere uelamicos facere adeq nullo dumcertam me indinatis uirib: postcaudinam pacem animi mutaue¬
iunt ut dariorem interromanos deditio postumum quam pontium ieruenta uictoria intersam nites facer& ageri
possebellum romani ꝓuictoria cata haberent samnites simul rebella sse &uicis se crederent romanum Interhȩc
satricani adsamnites defeerunt & fregellȩ calonia ne oppinato aduentu samnitium fuisse & satri canos cũ uissatis
constat nocte occupata ÷ timor inde mutuus utroqusq adlucem quictos tenuit luxpugnȩ initium fũit quam
aliquam diuȩquam & quia ꝓaris ac focis dimicabat᷑ & quia extatis adiuuabat in bellis multitudo. ta menfrezella¬

Expanded text:
pace incerta mutasse; et beneficii et maleficii occasione amissa pugnaturos cum eis quos potuerint in perpetuum uel pace incerta mutasse; et beneficii et maleficii occasione amissa pugnaturos cum eis quos potuerint in perpetuum uel inimicos tollere uel amicos facere. adeoque nullodum certamine inclinatis uiribus post Caudinam pacem animi mutauerant, ut clariorem inter Romanos deditio Postumium quam Pontium incruenta uictoria inter Samnites faceret, et geri posse bellum Romani pro uictoria certa haberent, Samnites simul rebellasse et uicisse crederent Romanum. inter haec Satricani ad Samnites defecerunt, et Fregellae colonia necopinato aduentu Samnitium—fuisse et Satricanos cum iis satis constat—nocte occupata est. timor inde mutuus utrosque usque ad lucem quietos tenuit; lux pugnae initium fuit, quam aliquamdiu aequam—et quia pro aris ac focis dimicabatur et quia ex tectis adiuuabat imbellis multitudo—tamen Fregella
Abbreviated transcription (Latin):
disimulatis necaccipio dedi arbitror nemoror quominus inciuitate oblactam sponsione commissa iratis omnib:
dusquorũ duditur numen redeant geritebellum quando sp̃. postumius modolegatum fetialem se nuꝑcalit lta
ducredent samnitẽ ciuem postumium nonciuem romanum eẽ & a samnite legatum romanum uiolatũ e uobis
iustum ingnos factũ eẽbellũ hȩ iudibria religionum nom pudere in lucem ꝓferre. & uixpueris dignas ambages
senes acꝯsulares fallendȩ fidei ex quirere ii lictor deme uincla romanis moratus sit nemo quom inus ubiuisum
fuerit habeant &illi quidem forsitan & publica sua certe liberata fidȩ abgaudo incastroc romana in uiolata redier̃
samnitibus ꝓsu ꝑba pace infestissimum cernentibus senatũ bellum. omniaq quaedeinde uenerunt non inanimis solũ
sedꝓpe mnaculis ã & sero acnaui quam laudare senis ponti utraq siilia interquae semeda lapsosuictoriȩ possq ñonẽ

Expanded text:
di simulatis nec accipio nec dedi arbitror, nec moror quo minus in ciuitatem †oblactam† sponsione commissa iratis omnibus dis, quorum eluditur numen, redeant. gerite bellum, quando Sp. Postumius modo legatum fetialem genu perculit. ita di credent Samnitem ciuem Postumium, non ciuem Romanum esse et a Samnite legatum Romanum uiolatum; eo uobis iustum in nos factum esse bellum. haec ludibria religionum non pudere in lucem proferre et uix pueris dignas ambages senes ac consulares fallendae fidei exquirere. i, lictor, deme uincla Romanis; moratus sit nemo quo minus ubi uisum fuerit abeant.' et illi quidem, forsitan et publica, sua certe liberata fide ab Caudio in castra Romana inuiolati redierunt. Samnitibus pro superba pace infestissimum cernentibus renatum bellum omnia quae deinde euenerunt non in animis solum sed prope in oculis esse; et sero ac nequiquam laudare senis Ponti utraque consilia, inter quae se medio lapsos uictoriae possessionem
Abbreviated transcription (Latin):
deri pot ÷ quã ut plus iusto a brerum ordine delinarem uarietatib:.q. destinguendo opere & legentib: uelut de¬
uerticula a moena &requiem animomeo qugerẽ tamen tanti regis ac ducis mentio quib: sepetacitus cagitatio¬
nibus uolutauit animũ eas euocat in madiũ ut quȩrere libeat quinã euentus romanis reb: sicũ alexandro
for& bellatum faturus fuerit plurimũ inbello pollere uident᷑ militũ copia &uirtus ingenia imperatorum
fortuna ꝑomnia humana maxime inresbellicas potensea & singula intuenti & uni uersa sicut ab aliis regib:
gentib q. ita ab hocquoq facile p̃stanti inuictũ romanum imperium imprimum utordiar abducibus
ꝯparandis haud e quidem abnuo egregium ducem fuisse alexandrum. sed clariorem tameneũ facit quod
unus facit quod adulescens in incremento rerũ nondum alteram fortunã ex ꝑtus decessit ut alios reges

Expanded text:
deri potest quam ut plus iusto ab rerum ordine declinarem uarietatibusque distinguendo opere et legentibus uelut deuerticula amoena et requiem animo meo quaererem; tamen tanti regis ac ducis mentio, quibus saepe tacitus cogitationibus uolutaui animum, eas euocat in medium, ut quaerere libeat quinam euentus Romanis rebus, si cum Alexandro foret bellatum, futurus fuerit. plurimum in bello pollere uidentur militum copia et uirtus, ingenia imperatorum, fortuna per omnia humana maxime in res bellicas potens; ea et singula intuenti et uniuersa sicut ab aliis regibus gentibusque, ita ab hoc quoque facile praestant inuictum Romanum imperium. iam primum, ut ordiar ab ducibus comparandis, haud equidem abnuo egregium ducem fuisse Alexandrum; sed clariorem tamen eum facit quod unus fuit, quod adulescens in incremento rerum, nondum alteram fortunam expertus, decessit. ut alios reges
Abbreviated transcription (Latin):
in meminentem aciem instruitis : longiore luce adidcertamen quod instat nobis opus est : crastino die
oriente sole redite iaciem erit copia pugnandi netimete : his uocibus inritatus miles indiem posterum
in castrit reducitur. longam uenire noctem nitus quae montm certamini facer& tum quidem corpont
cibo somnoque cunent: ubi in luxit postero die. prior aliquanto constitit romana acies tandem & a qui
ꝓcessere : proelium fuit utrimque uehemens : quod & romanus int odioque pugnabat & aequos consci¬
entia contrecti culpa periculi & despenctio future sibi postea fideiultima audere & experiri cogebat:
nontamen sustinere aciem romanam aequi pulsiq cum in finessuos recepissent : nihilo inclinatorib
ad pacem animis ferox mulatudo increpare duces quodinaciem quapugnandi arteromanus excellat

Expanded text:
imminentem aciem instruitis; longiore luce ad id certamen quod instat nobis opus est. crastino die imminentem aciem instruitis; longiore luce ad id certamen quod instat nobis opus est. crastino die oriente sole redite in aciem; erit copia pugnandi; ne timete.' his uocibus inritatus miles in diem posterum in castra reducitur, longam uenire noctem ratus quae moram certamini faceret. tum quidem corpora cibo somnoque curant; ubi inluxit postero die, prior aliquanto constitit Romana acies; tandem et Aequi processere. proelium fuit utrimque uehemens, quod et Romanus ira odioque pugnabat et Aequos conscientia contracti culpa periculi et desperatio futurae sibi postea fidei ultima audere et experiri cogebat. non tamen sustinuere aciem Romanam Aequi; pulsique cum in fines suos se recepissent, nihilo inclinatioribus ad pacem animis ferox multitudo increpare duces quod in aciem, qua pugnandi arte Romanus excellat
Abbreviated transcription (Latin):
ma aequis bellum ad ferre eadem dextent armata quam pacatam illis antea dedenit: quorumid ꝑfidia
& ꝑiurio fiat deos nunctestes cẽ mox fore ultores setamen ut cum que sit &iam nunc penitere sua sponte
aequos quam pati hostilia mallẽ si peniteat : tutum receptum adex petam lenentiam forȩs inperiurio
gaudeat. dismagis inttis quam hostibus gesturos bellum hȩdicta adeonihl mouerunt quemquam
udegat ꝓpeuiolatisint exetitus que in algidum aduerius romanos missus quȩ ubi romamsunt
nuntiata indignitas reimagisquam pericuilum cosulem alterum aburbeexciuit: Itaduo consula¬
res exerutus adhostem accessere acie instructa : ut confestim dimicarent: sed cum forte haud multum
diei superess& unus abstatione hostium exclamat ostentare hocestromani non gerere bellum in notẽ

Expanded text:
ma Aequis bellum adferre eadem dextera armata quam pacatam illis antea dederat. quorum id perfidia ma Aequis bellum adferre eadem dextera armata quam pacatam illis antea dederat. quorum id perfidia et periurio fiat, deos nunc testes esse, mox fore ultores. se tamen, utcumque sit, etiam nunc paenitere sua sponte Aequos quam pati hostilia malle. si paeniteat, tutum receptum ad expertam clementiam fore: sin periurio gaudeant, dis magis iratis quam hostibus gesturos bellum. haec dicta adeo nihil mouerunt quemquam ut legati prope uiolati sint exercitusque in Algidum aduersus Romanos missus. quae ubi Romam sunt nuntiata, indignitas rei magis quam periculum consulem alterum ab urbe exciuit. ita duo consulares exercitus ad hostem accessere acie instructa ut confestim dimicarent. sed cum forte haud multum diei superesset, unus ab statione hostium exclamat: 'ostentare hoc est, Romani, non gerere bellum. in noctem
Abbreviated transcription (Latin):
accepta est : trium uiros a grodando creat t̃ quintium .a. uerginium .p. furium ius su nomina dare
quiagrum a cupere uellent : fecit statim ut fit fastidium copia: adeoque pauci nomina dedere ut ad ex¬
plendum numerum coloni uulsa adderentur : cȩte ra multitudo poscere romae a grum malle quam
alibi accipere: aequa q fabioiseo cum exeraitu uenertt pacem petiere. inritamque eamipsi subita in cur¬
sione inagrum latinum fecere: quinctius seruilius in sequenti anno i senim cum sp̃. postumio consulfuit¬
in aequos missum in latino agro statiua habuit castrae quies necessaria morbo in pliutum exerutum tenuit :
aequis dedenat ea prouincia dita quihaud dubia spe ꝓfetus famam nominis sui pacaturam aequos lega¬
tos in concilium gentis missos nuntiare iussit q̃ fabium cõs dicere se ex sȩquis pacem romam tulisie abro¬

Expanded text:
accepta est. triumuiros agro dando creat T. Quinctium A. Uerginium P. Furium ; iussi nomina dare accepta est. triumuiros agro dando creat T. Quinctium A. Uerginium P. Furium ; iussi nomina dare qui agrum accipere uellent. fecit statim, ut fit, fastidium copia adeoque pauci nomina dedere ut ad explendum numerum coloni Uolsci adderentur; cetera multitudo poscere Romae agrum malle quam alibi accipere. Aequi a Q. Fabio —is eo cum exercitu uenerat—pacem petiere, inritamque eam ipsi subita incursione in agrum Latinum fecere. Q. Seruilius insequenti anno—is enim cum Sp. Postumio consul fuitin Aequos missus in Latino agro statiua habuit. quies necessaria morbo implicitum exercitum tenuit. Aequis dederat, ea prouincia data. qui haud dubia spe profectus famam nominis sui pacaturam Aequos, legatos in concilium gentis missos nuntiare iussit Q. Fabium consulem dicere se ex Aequis pacem Romam tulisse, ab Ro
Abbreviated transcription (Latin):
Antio capio titus aemelius & q̃ fabius conss̃ fiunt: hiȩnit fabius quinctius quiunus extinctȩ
ad remeram genti super fuerat: lam priore consulatu aemilius dandiagri plebi fuerat auctor: ltaq
secundo quoque consulatueius &agnanii seinspem legis erexerant : & tribuni rem contra coñs sepetemp
tatam adiutore utiq consule obtineri posse nitisus apiunt & consulmane bat insententia sua : posses¬
sorem & magna pars patrum tribuniciis seiactare actionibus prinupem ciuitatis & largiendo dealie¬
no papularem fieri querentes. totius inuidiam reia tribusnis in consulem a uertenint : a trox certamen
adenit ni fabius consilione utri parti a cerbo remex pediss& : .l. quinti ductu & auspicio agri capti pͥore
anno ali quantum auuls ciseẽ antium ꝓpin quam oportunam & maritimam urbemcoloniam dedu¬
ci posseita sine querelis possessorum prebem in agrositunem ciuitatem in concordia fore: hȩ senrtentia

Expanded text:
ANTIO capto T. Aemilius et Q. Fabius consules fiunt. hic erat Fabius qui unus exstinctae ad Cremeram genti superfuerat. iam priore consulatu Aemilius dandi agri plebi fuerat auctor; itaque secundo quoque consulatu eius et agrarii se in spem legis erexerantatam adiutore utique consule obtineri posse rati, suscipiunt, et consul manebat in sententia sua. possessores et magna pars patrum, tribuniciis se iactare actionibus principem ciuitatis et largiendo de alieno popularem fieri querentes, totius inuidiam rei a tribunis in consulem auerterant. atrox certamen aderat, ni Fabius consilio neutri parti acerbo rem expedisset: T. Quincti ductu et auspicio agri captum priore anno aliquantum a Uolscis esse; Antium, propinquam opportunam et maritimam urbem, coloniam deduci posse; ita sine querellis possessorum plebem in agros ituram, ciuitatem in concordia fore. haec sententia
Abbreviated transcription (Latin):
riq deuo ues hȩ ita p̃catus lictores ire adt̃ manlium iub& mature college sed aiotum ꝓ exerutununtiare ipse
incinctus cinctu gabino. armatus in equum insiliuit . ac se in medios hostes inmisit conspatus ab utraq aa ae
aliquanto augustior humanouisu. sic̃ caelo misus piaculum omnis deorõ irae qui pestem absuis auersam in hos¬
tem fert& ita omnis terror pauorq cũ illo latus signa primo latinorũ turbauit deinde in totam penitus aciẽ
ꝑuasit : euidentissimum id fuit . quod quacumq equo inuentus ÷ ibi haud secus quam pestifero sidergica paue¬
bant ubi uero corruit obrutus telis indeiam haud dubie isternatȩ cohortes latinorum fugam ac uastita tẽ late
fecerunt : simul&romani exsolutis religione animis uelut tũ primũ signo dato cohorti pugnã in tegram ediderunt

Expanded text:
rique deuoueo.' haec ita precatus lictores ire ad T. Manlium iubet matureque collegae se deuotum pro exercitu nuntiare; ipse rique deuoueo.' haec ita precatus lictores ire ad T. Manlium iubet matureque collegae se deuotum pro exercitu nuntiare; ipse incinctus cinctu Gabino, armatus in equum insiluit ac se in medios hostes immisit, conspectus ab utraque acie, aliquanto augustior humano uisu, sicut caelo missus piaculum omnis deorum irae qui pestem ab suis auersam in hostes ferret. ita omnis terror pauorque cum illo latus signa primo Latinorum turbauit, deinde in totam penitus aciem peruasit. euidentissimum id fuit quod, quacumque equo inuectus est, ibi haud secus quam pestifero sidere icti pauebant; ubi uero corruit obrutus telis, inde iam haud dubie consternatae cohortes Latinorum fugam ac uastitatem late fecerunt. simul et Romani exsolutis religione animis, uelut tum primum signo dato coorti pugnam integram ediderunt
Abbreviated transcription (Latin):
litatũ ÷ instructis sicut antedictũ ÷ ordinib: ꝓcessere inaciem manlius dextro decius lȩuo cornup̃erat primo
utrimq. ȩquis uirib: eodem ardore animorũ gerebat᷑ redeinde ab leuo cornu hastati romani non ferentes in p̃ssi¬
onem latinorum se ad principes raepere in hac trepidatione deius consul.m̃ . ualerium magnauoce inclamat
pontifex eum togam p̃textam sumereiussit & uelato capite manu subter togam ad metum exerta suptelũ subiectũ
pedib: stantem sidicere lane iuppiter marspater quirine bellona lares diuino uensiles diindigites diui quo¬
rũ ÷ potestas nr̃orum hostiũq diisq manes uospreor ueneror ueniam peto feroq uti pop̃romano quiritium
uim uictoriãq ꝓsperetis hostesq pr̃ quiritium terrore formidine morteq adficiatis sicut uerbis nuncupaui

Expanded text:
litatum est.' instructis, sicut ante dictum est, ordinibus processere in aciem; Manlius dextro, Decius laeuo cornu praeerat. primo litatum est.' instructis, sicut ante dictum est, ordinibus processere in aciem; Manlius dextro, Decius laeuo cornu praeerat. primo utrimque aequis uiribus, eodem ardore animorum gerebatur res; deinde ab laeuo cornu hastati Romani, non ferentes impressionem Latinorum, se ad principes recepere. in hac trepidatione Decius consul M. Ualerium magna uoce inclamat.pontifex eum togam praetextam sumere iussit et uelato capite, manu subter togam ad mentum exserta, super telum subiectum pedibus stantem sic dicere: 'Iane, Iuppiter, Mars pater, Quirine, Bellona, Lares, Diui Nouensiles, Di Indigetes, Diui, quorum est potestas nostrorum hostiumque, Dique Manes, uos precor ueneror, ueniam peto feroque, uti populo Romano Quiritium uim uictoriam prosperetis hostesque populi Romani Quiritium terrore formidine morteque adficiatis. sicut uerbis nuncupaui,
Abbreviated transcription (Latin):
si or dines turbati nonessent ꝯcurrendum sibi eẽ suebat duo primipili exutraq acie intertriarios eant romanos
corpore haud quaquã satis ualidus ceterũ strenuus uirperitusq militiae : Latinis uirib: ingens balatorq prim
notis simi interse quia pares samꝑordines duxerunt romano hauchatis fideara uirib iãromae ꝑmisũ erat ab⁊ salib
ut subcenturionem sibi quem uell& loger & quitutaretureum ab uno destinato hoste isq iuuenis inacie oblatus
ex centurione latino uictoriã tulit. Pugnatũ ÷ haud ꝓcul nidicib: uesuui motis quauia adueserim ferebat ro¬
maniꝯsules prius quã reducerent in acem immolauerunt deio caputio aneris a familari parte cȩsum harus pex
dicit᷑ ostendisse alio qui acceptam dis hostiam eẽ manliũ egregielitasse at quibene hab& in quit decius si ab collega

Expanded text:
si ordines turbati non essent, concurrendum sibi esse sciebat. duo primi pili ex utraque acie inter triarios erant, Romanus si ordines turbati non essent, concurrendum sibi esse sciebat. duo primi pili ex utraque acie inter triarios erant, Romanus corpore haudquaquam satis ualidus, ceterum strenuus uir peritusque militiae, Latinus uiribus ingens bellatorque primus, notissimi inter se, quia pares semper ordines duxerunt. Romano haud satis fidenti uiribus iam Romae permissum erat ab consulibus, ut subcenturionem sibi quem uellet legeret qui tutaretur eum ab uno destinato hoste; isque iuuenis in acie oblatus ex centurione Latino uictoriam tulit. pugnatum est haud procul radicibus Uesuuii† montis, qua uia ad Ueserim ferebat. Romani consules, priusquam educerent in aciem, immolauerunt. Decio caput iocineris a familiari parte caesum haruspex dicitur ostendisse: alioqui acceptam dis hostiam esse; Manlium egregie litasse. 'atqui bene habet' inquit Decius, 'si ab collega
Abbreviated transcription (Latin):
upes qq̃ haudsatis ꝓspere ess& pugnatũ a prima acie adtriarios sensim referebant᷑ inderem adtriarios redisse
cũ laborat᷑ ꝓ uerbio increbuit. triarii ssurgentes ubi in interualla ordinũ suorum principes & hastatos recepis¬
sent extẽplo ⁊pressis ordinib: uelut claudebant uras. unoq continenti agmine iq̃ ulla spe postrelicta in hostem
incidebant iderat formi dolo sissimum hosticum uelut uictos insecuti nouam repente aciem exurgentem auc¬
tam numero cernebant scribebant᷑ aũt quat tuor ferelegiones quinis milib: peditũ equitib: in singulas lgiones
trecenis alteũ tantũ exlatinodilatu adiuebat᷑ quiea tẽpestate hostes erant romanis eodemq ordine instruxerari
aciẽ nec uexilla cũ uexillis tantũ uniuesi hastaticũ hastatis. principes cũ principib: sedcenturio q̃q̃ cũ anturione

Expanded text:
cipes quoque haud satis prospere esset pugnatum a prima acie ad triarios se sensim referebant; inde rem ad triarios redisse, cipes quoque haud satis prospere esset pugnatum a prima acie ad triarios se sensim referebant; inde rem ad triarios redisse, cum laboratur, prouerbio increbruit. triarii consurgentes, ubi in interualla ordinum suorum principes et hastatos recepissent, extemplo compressis ordinibus uelut claudebant uias unoque continenti agmine, iam nulla spe post relicta, in hostem incidebant; id erat formidolosissimum hosti, cum uelut uictos insecuti nouam repente aciem exsurgentem, auctam numero, cernebant. scribebantur autem quattuor fere legiones quinis milibus peditum, equitibus in singulas legiones trecenis. alterum tantum ex Latino dilectu adiciebatur, qui ea tempestate hostes erant Romanis eodemque ordine instruxerant aciem; nec uexilla cum uexillis tantum, uniuersi hastati cum hastatis, principes cum principibus, sed centurio quoque cum centurione,
Abbreviated transcription (Latin):
nes loca santur. ex quib: ordo unus quisq trespartes habebat earũ unã quãq primum pilum uocabant tribus
exuexillis constabat uexillum clxxui homines erant primũ uexillum triarios ducebat ueteranũ militem
spectatȩ uirtuts seundum rorios minus roboris aetate factisq: tertium accensos minimae fiduuȩ manueo & in
postremam aciem reiciebant᷑ : ubi hi s ordinib: exercitus instructus e&̃. hastatiomnium primi pugnã inibant sihas¬
tati ꝓ fligare hastem non possent pede presso es retro cedentes in in teruallo ordinũ principes recipiebant tũ
principum pugna erat hastati sequebant᷑ triarii sub uexillis ssidebant sinistro iruore porrecto scuta in innixa
umeris hastas suberata cuspide interra fixas. haud seus quã uallo saeta in horrer& acies tenentes si apud erin¬

Expanded text:
nes locabantur, ex quibus ordo unusquisque tres partes habebat—earum unam quamque primam pilum uocabant. tribus nes locabantur, ex quibus ordo unusquisque tres partes habebat—earum unam quamque primam pilum uocabant. tribus ex uexillis constaspectatae uirtutis, secundum rorarios, minus roboris aetate factisque, tertium accensos, minimae fiduciae manum; eo et in postremam aciem reiciebantur. ubi his ordinibus exercitus instructus esset, hastati omnium primi pugnam inibant. si hastati profligare hostem non possent, pede presso eos retro cedentes in interualla ordinum principes recipiebant. tum principum pugna erat; hastati sequebantur; triarii sub uexillis considebant, sinistro crure porrecto, scuta innixa umeris, hastas suberecta cuspide in terra fixas, haud secus quam uallo saepta inhorreret acies, tenentes. si apud prin
Abbreviated transcription (Latin):
fuit autẽ ciuili maxime bello pugna similis ad eonihil apud latinos dissonũ abromana re p̃ter animoserat
cdipas antea romanis usisunt. dein postquam stipendiarii facti scuta sunt᷑ ꝓclipas fecere & quodantea pha¬
langes similes macedonicis hoc poste a manipulatm structa acies coepit eẽ postremoinplures ordines instru¬
ebant᷑ ordos exagenos milites duos centuriones uexillarium unum habebat. prima acies hastatierant ma
nipuli distantes interse modicũ spatium manipulus leuis uicenos milites aliã turbã scutorũ habebat leueshs
quihastã tantũ gaesaq gererant uocabant᷑ he prima foris inaciem florẽ iuuenũ pubescentium admilitiam
habebat robustior inde aetas totidem manipulorũ quib: principib ÷ nomen ossequebant᷑ scutati om̃s insignib:
maxime armis hoc xxx manipulorũ agmen ante pilanos appellabant quia subsignis iam alii quindecim ordi¬

Expanded text:
fuit autem ciuili maxime bello pugna similis; adeo nihil apud Latinos dissonum ab Romana re praeter animos erat. fuit autem ciuili maxime bello pugna similis; adeo nihil apud Latinos dissonum ab Romana re praeter animos erat. clipeis antea Romani usi sunt, dein, postquam stipendiarii facti sunt, scuta pro clipeis fecere; et quod antea phalanges similes Macedonicis, hoc postea manipulatim structa acies coepit esse: postremi in plures ordines instruebannipuli quindecim, distantes inter se modicum spatium; manipulus leues uicenos milites, aliam turbam scutatorum habebat; leues autem, qui hastam tantum gaesaque gererent, uocabantur. haec prima frons in acie florem iuuenum pubescentium ad militiam habebat. robustior inde aetas totidem manipulorum, quibus principibus est nomen, hos sequebantur, scutati omnes, insignibus maxime armis. hoc triginta manipulorum agmen antepilanos appellabant, quia sub signis iam alii quindecim ordi
Abbreviated transcription (Latin):
ex aminatiom̃s tã a troci imperio nec aliter quã insequisq destrictam cernentes securem. metumagis quam mo¬
destia quieuere itaq uelutemerso adladmiratione animo cumsilentio defixistetissent. repente postquã
ceruice caesẽ fusus ÷ cruor tũ libero conquestu cõartȩ uoces sunt utneq lamentis neq execrationib:
parceret᷑ spoluisq nectũ iuuenis corpus quantũ militarib: studus funus ullũ ⁊ed ebrari potest structo
ex trauallum rogo cremaret᷑ manli anaq imperia non in p̃sentia modo horrenda sed exempli&iã tristis in
posterũ eĩent feit tamen a trocitas poenȩ oboedientiorẽ ducimilitẽ & p̃terquã quod custodiae uigilia eq
& ordo stationũ intentioris ubiq curae erant inultimo &iã certamine cũ descensũ inaciem ÷ eas eueritas ꝓfuit

Expanded text:
exanimati omnes tam atroci imperio nec aliter quam in se quisque destrictam cernentes securem metu magis quam moexanimati omnes tam atroci imperio nec aliter quam in se quisque destrictam cernentes securem metu magis quam modestia quieuere. itaque uelut demerso ab admiratione animo cum silentio defixi stetissent, repente, postquam ceruice caesa fusus est cruor, tam libero conquestu coortae uoces sunt, ut neque lamentis neque exsecrationibus parceretur spoliisque contectum iuuenis corpus, quantum militaribus studiis funus ullum concelebrari potest, structo extra uallum rogo cremaretur, Manlianaque imperia non in praesentia modo horrenda sed exempli etiam tristis in posterum essent. fecit tamen atrocitas poenae oboedientiorem duci militem; et praeterquam quod custodiae uigiliaeque et ordo stationum intentioris ubique curae erant, in ultimo etiam certamine, cum descensum in aciem est, ea seueritas profuit.
Abbreviated transcription (Latin):
consulare neq maies tatem patriam ueritus aduersus edictum nrm̃ ex traordinem in hostem pugnasti & quan¬
tum intefuit disciplinã militarem qua stetit ad hancdiem romana ressoluisti. meq in eam necessitatẽ ad du¬
xisti ut aut reĩp mihi aut mei meorũ obliuiscendum sit nos potiõs nr̃o delicto platemur quam rep̃ tanto s uo
damno nra peccata luat : triste exemplum sed in posterum salubre iuuentut erimus me quidem cũ ingenita
caritas liberum tum specimen istuduirtutis deoeptũ uana imagine decoris intemou& sedcũ aut morte tua
sancienda sint consulum imperia aut impunitate in ꝑpetuũ ab roganda nate quidem siqui dintenr̃i sangui¬
nis ÷ recussare censeam quindis ciplinã militarem culpatua ꝓ lapsam penarestituas alitor deliga ad paplum

Expanded text:
consulare neque maiestatem patriam ueritus, aduersus edictum nostrum extra ordinem in hostem pugnasti et, quanconsulare neque maiestatem patriam ueritus, aduersus edictum nostrum extra ordinem in hostem pugnasti et, quantum in te fuit, disciplinam militarem, qua stetit ad hanc diem Romana res, soluisti meque in eam necessitatem adduxisti, ut aut rei publicae mihi aut mei meorum obliuiscendum sit, nos potius nostro delicto plectemur quam res publica tanto suo damno nostra peccata luat; triste exemplum sed in posterum salubre iuuentuti erimus. me quidem cum ingenita caritas liberum tum specimen istud uirtutis deceptum uana imagine decoris in te mouet; sed cum aut morte tua sancienda sint consulum imperia aut impunitate in perpetuum abroganda, nec te quidem, si quid in te nostri sanguinis est, recusare censeam, quin disciplinam militarem culpa tua prolapsam poena restituas—i, lictor, deliga ad palum'.
Abbreviated transcription (Latin):
cirtũ actis dande equis cumprior aditerandum ictum manlius consurrexiss& spiculum inter aures equi
fixit ad cuius uulneris sensum cum equus priorib: pedib: erectis magnaui caput quater& excussis equitem
quem cuspide parmaq in nixum at tollentẽse ab graui casu manlius abiugulo itaut ꝑ costas fertũ eminerent
terrae adfixit spoliisq lectis ad suos reuectus cumouante gaudio turma in castra atq inde ad p̃toriũ ad pa¬
trem tendit ignarus facti futuriq laus ampoena merita ess& ut me om̃s inquit patertuo sanguine ortũ uere
serrent ꝓuocatus equestria hȩ sp&lia capta ex hoste cȩso porto quodubi audiuit cõs extemplofiliũ auetsatus
contionem cdassico aduocari iussit quȩ ubi frequens conuenit. quandoq inquit tut̃ manli naq imperium

Expanded text:
circumactis deinde equis, cum prior ad iterandum ictum Manlius consurrexisset, spiculum inter aures equi circumactis deinde equis, cum prior ad iterandum ictum Manlius consurrexisset, spiculum inter aures equi fixit. ad cuius uolneris sensum cum equus prioribus pedibus erectis magna ui caput quateret, excussit equitem, quem cuspide parmaque innixum attollentem se ab graui casu Manlius ab iugulo, ita ut per costas ferrum emineret, terrae adfixit; spoliisque lectis ad suos reuectus cum ouante gaudio turma in castra atque inde ad praetorium ad patrem tendit, ignarus fati futurique, laus an poena merita esset. 'ut me omnes' inquit, 'pater, tuo sanguine ortum uere ferrent, prouocatus equestria haec spolia capta ex hoste caeso porto.' quod ubi audiuit consul, extemplo filium auersatus contionem classico aduocari iussit. quae ubi frequens conuenit, 'quandoque' inquit, 'tu, T. Manli , neque imperium
Abbreviated transcription (Latin):
uestram pugnauimus. hic quoq efficiemus ꝓfata nenimis acies uobis & cinlata signa nobiscum cordisint ad ea
geminus paulum absuis a uo ꝓuatus. uisneigitur dum dis istauenit quã magnoconatu exercitus moueatis
in terreatu ipse congredimecum ut nr̃o duorũ iam hinc euentu cernat᷑. quantũ eques latinus romano p̃st& :
mou& ferocem animum iuuenis seu ira seu detractandi certaminis pudor seu in exsuperabilis uisfatiobli¬
tus itaq imperii patrii consulumq edicti p̃ceps adidcertamen igitur. quouincer& anuinceret᷑ haud multũ in¬
teress& equitib: cȩteris uelut adspectaculum submotis spatio quodua cui interiacebat cãpia duersos ꝯcitant
equos & cũinfestis cuspidib: concurrissent manli cuspis suꝑgaleam hostis mȩcii transceruicem equielapsa

Expanded text:
uestram pugnauimus, hic quoque efficiemus profecto ne nimis acies uobis et conlata signa nobiscum cordi sint.' ad ea uestram pugnauimus, hic quoque efficiemus profecto ne nimis acies uobis et conlata signa nobiscum cordi sint.' ad ea Geminus paulum ab suis equo prouectus: 'uisne igitur, dum dies ista uenit qua magno conatu exercitus moueatis, interea tu ipse congredi mecum, ut nostro duorum iam hinc euentu cernatur quantum eques Latinus Romano praestet?' mouet ferocem animum iuuenis seu ira seu detractandi certaminis pudor seu inexsuperabilis uis fati. oblitus itaque imperii patrii consulumque edicti, praeceps ad id certamen agitur, quo uinceret an uinceretur haud multum interesset. equitibus ceteris uelut ad spectaculum submotis, spatio, quod uacui interiacebat campi, aduersos concitant equos; et cum infestis cuspidibus concurrissent, Manli cuspis super galeam hostis, Maeci trans ceruicem equi elapsa est.
Abbreviated transcription (Latin):
milites caperent᷑ edicunt coss nequis extra ordinam in hostem pugnarent sorte intet ceteros tupꝰimarũ pfatos
quig ploratũ inomnes partes dimnsierant. t̃ manlius ꝯsulis filius supet catra bostium cumsuis turmalius eua¬
sti sta ut uix teli iactu abstatione ꝓxima abess& ibitus culani enent aquites perat geminus m aeciusuir cũ ge¬
nere intersuos tumfactis darusisibi romanas equites in signemq: inter eos p̃cedentem. cõs filium nãomnes in¬
terse utiq inlustres uirinotierant cognouit : unaneait turmaromani cũlatinis socusq bellum gesturi estis
quidinter ea cõss quidduo exerutus ꝯsulares agent ad erunt intempore manlus in quit &cũ illis aderit
iuppite ipse foederum auobis uiolatorũ testis quiplus potest poll&q: si ad regillum lacum adsatietatem

Expanded text:
milites caperentur, edicunt consules ne quis extra ordinem in hostem pugnaret. forte inter ceteros turmarum praefectos milites caperentur, edicunt consules ne quis extra ordinem in hostem pugnaret. forte inter ceteros turmarum praefectos qui exploratum in omnes partes dimissi erant, T. Manlius consulis filius super castra hostium cum suis turmalibus euasit, ita ut uix teli iactu ab statione proxima abesset. ibi Tusculani erant equites; praeerat Geminus Maecius , uir cum genere inter suos tum factis clarus. is ubi Romanos equites insignemque inter eos praecedentem consulis filium—nam omnes inter se, utique illustres uiri, noti erant—cognouit, 'unane' ait 'turma Romani cum Latinis sociisque bellum gesturi estis? quid interea consules, quid duo exercitus consulares agent?' 'aderunt in tempore' Manlius inquit, 'et cum illis aderit Iuppiter ipse, foederum a uobis uiolatorum testis, qui plus potest polletque. si ad Regillum lacum ad satietatem
Abbreviated transcription (Latin):
etitũ dehis manib: matriq terrae deberi utrius exercitus imperator legiones hostiũ suꝑq eas sede uouiss& eius
populi partisq uictoriã fore hosubi nocturnos uiscs interse cõss ꝯtulerunt placuit auerrun candae deũ irae uictu¬
mascedi simul utsi extis eadem quae somnio uisa fuerant portenderet᷑ alter uter ꝯsulum facta in pler& ubi responsa
haruspicum insidenti iã animo tacitae relegioni ꝯgruerunt. Tum adhibitis legatis tribunisq &imperiis deũ ꝓpalã
exposias nemors uoluntaria cõs exercitũ in acie terrer& ⁊panint interse ut ab utra parte cedere romanus exercitus
lum adminis tratum e&̃ tuncuti disciplina militaris ad priscos redigeret᷑ mores curã acuebat quod aduersus latinos
bellandum erat linguamorib: armorũ genere. institutis ante om̃a militarib: ⁊gruentes milites militib: centurionib:

Expanded text:
ercitum Deis Manibus Matrique Terrae deberi; utrius exercitus imperator legiones hostium superque eas se deuouisset, eius ercitum Deis Manibus Matrique Terrae deberi; utrius exercitus imperator legiones hostium superque eas se deuouisset, eius populi partisque uictoriam fore. hos ubi nocturnos uisus inter se consules contulerunt, placuit auerruncandae deum irae uictimas caedi; simul ut, si extis eadem quae somnio uisa fuerant portenderentur, alter uter consulum fata impleret. ubi responsa haruspicum insidenti iam animo tacitae religioni congruerunt, tum adhibitis legatis tribunisque et imperiis deum propalam expositis, ne mors uoluntaria consulis exercitum in acie terreret, comparant inter se ut, ab utra parte cedere Romanus exercitus lum administratum esset, tunc uti disciplina militaris ad priscos redigeretur mores. curam acuebat quod aduersus Latinos bellandum erat, lingua, moribus, armorum genere, institutis ante omnia militaribus congruentes: milites militibus, centurionibus
Abbreviated transcription (Latin):
populo patribq auditaq uox parite sit bene hab& dupium mouere bellũ ÷ caeles tenumen es magne iuppiter
haud frustrate patrem deum hominũq hac sede sacrauimus quid cessatis quirites uosq p̃.c arma capere dehis
ducib: sic stratas legiones latinorũ daboquẽ ad modũ legatũ iacentẽ uidetis adsensu populi excepta uox ꝯsulis tantũ
ardoris animis feit ut legatos ꝓficiscentes cunt magistratuum magis quiiussu cõss ꝓsequebantur quã iusgentiũ
abira impetuq hominũ teger& consensit & senatus bellũ coss quae duob: scriptis exercitib: ꝑmarsos pelignosq ꝓfati
adiuncto samnitium exetitu ad capuã quo iã latini sociiq quenerant castralocant ibi inquete utrimq cõ eadẽ
dicit᷑ uisa species uirimaioris quã ꝓhumano habitu augustiorisq dicentis. exuna acie imperatorem exaltera ex¬

Expanded text:
populo patribusque audita uox pariter sit: 'bene habet; di pium mouere bellum. est caeleste numen; es, magne Iuppiter; populo patribusque audita uox pariter sit: 'bene habet; di pium mouere bellum. est caeleste numen; es, magne Iuppiter; haud frustra te patrem deum hominum hac sede sacrauimus. quid cessatis, Quirites uosque patres conscripti, arma capere deis ducibus? sic stratas legiones Latinorum dabo, quemadmodum legatum iacentem uidetis.' adsensu populi excepta uox consulis tantum ardoris animis fecit ut legatos proficiscentes cura magistratuum magis, qui iussu consulis prosequebantur, quam ius gentium ab ira impetuque hominum tegeret. consensit et senatus bellum; consulesque duobus scriptis exercitibus per Marsos Paelignosque profecti adiuncto Samnitium exercitu ad Capuam, quo iam Latini sociique conuenerant, castra locant. ibi in quiete utrique consuli eadem dicitur uisa species uiri maioris quam pro humano habitu augustiorisque, dicentis ex una acie imperatorem, ex altera ex
Abbreviated transcription (Latin):
fecit nonuenit inmentem pugna apud regillum lacum : adeo & ladium ueterũ ur̃arũ & beneficiorũ nr̃orũ erga
uos obliti estis : cumꝯ sulis uocẽ subsecuta patrum in dignatio ess& ꝓditur memoriae aduesus crebntm implont¬
tionem dem quos testes foederũ saepius in uocabant cõs uocẽ anni spernentis numina iouis romani auditã cete
cum commotus intse a uestibulo tẽplocitato gnidu ꝓriper&. lapsus ꝑgradus capite grauiter offenso in pactus
imoita ÷ saxo ut sopiret᷑ examinꝰatũ auctores qm̃ no n om̃s sunt mihi qq̃ in in certo relictũ sit sicut interfoederum
ruptorũ testationem ingenti fragore caedi ꝓcellam effusam : Nam &uera eẽ & apte ad rep̃sentandam irã deum
ficta possunt : torquatus missus absenatu ad dimit tendos legatos cũ iacentem annium ui diss& exclamat. itaut

Expanded text:
fecit? non uenit in mentem pugna apud Regillum lacum? adeo et cladium ueterum uestrarum et beneficiorum nostrorum erga fecit? non uenit in mentem pugna apud Regillum lacum? adeo et cladium ueterum uestrarum et beneficiorum nostrorum erga uos obliti estis?' cum consulis uocem subsecuta patrum indignatio esset, proditur memoriae aduersus crebram implorationem deum, quos testes foederum saepius inuocabant consules, uocem Anni spernentis numina Iouis Romani auditam. certe, cum commotus ira se a uestibulo templi citato gradu proriperet, lapsus per gradus capite grauiter offenso impactus imo ita est saxo ut sopiretur. exanimatum auctores quoniam non omnes sunt, mihi quoque in incerto relictum sit, sicut inter foederum ruptorum testationem ingenti fragore caeli procellam effusam; nam et uera esse et apte ad repraesentandam iram deum ficta possunt. Torquatus missus ab senatu ad dimittendos legatos, cum iacentem Annium uidisset, exclamat, ita ut
Abbreviated transcription (Latin):
omnib nomen qm̃ abaltent utra parte ꝯcadi naesse : quodutrisq beneuetat sit hȩ sane patria potior & romaniom̃s
uocemur forteita acadit ut partẽ fero uae huius & romani ⁊sulemt̃ manliũ haberent qui ad eo non tenuit inr̃ utsitanta
dementia prc̃ cepiss& ut absetino homine leges acciperent gladio cinctũ in senatũ uenturũ seeẽ palam dicet& & quem¬
cũq incuria latinũ uidiss& suamanu interempturũ & uersus adsimula crum iouis. Audiuippiter ha̧ scelenx in¬
quit auditeius fasq peregrinos coss & peregrinũ senatũ intuo iuppiter augurato templo captusatq ipse oppres¬
sos uisurus es h&: cine foedera tullus romanus rex cũ albanis patrib ur̃is latini haec .l tarquinius uobiscũ postea

Expanded text:
omnibus nomen, quoniam ab altera utra parte concedi necesse est, quod utrisque bene uertat, sit haec sane patria potior et Romani omnes omnibus nomen, quoniam ab altera utra parte concedi necesse est, quod utrisque bene uertat, sit haec sane patria potior et Romani omnes uocemur'. forte ita accidit, ut parem ferociae huius et Romani consulem T. Manlium haberent, qui adeo non tenuit iram ut, si tanta dementia patres conscriptos cepisset ut ab Setino homine leges acciperent, gladio cinctum in senatum uenturum se esse palam diceret et quemcumque in curia Latinum uidisset sua manu interempturum. et conuersus ad simulacrum Iouis, 'audi, Iuppiter, haec scelera' inquit; 'audite, Ius Fasque. peregrinos consules et peregrinum senatum in tuo, Iuppiter, augurato templo captus atque ipse oppressus uisurus es? haecine foedera Tullus, Romanus rex, cum Albanis, patribus uestris, Latini, haec L. Tarquinius uobiscum postea
Abbreviated transcription (Latin):
cos̃ egisr& cũ eis ex auctoritate patrũ nesamnitib foederatis bellum inferrent. annius tã quã uictor armis capi¬
uos nobis cũ nihil ꝓimperio a gere cũ florentis simum deum benignitate nunclatium armis uiris q samnitib:
bello uictis sidicinis cãpanusq socis nunc&iam uulscis adiunctis uideretis. colonias quo quȩ urãs latinũ roma¬
no p̃tulis se imperium sed qm̃ uos regno inpatenti finẽ ut inponatis non inducitis in animum. nosquam quam
armis possumus adierere latium in libetatẽ ꝯsanguinitati tamen hocdabimus ut idit̾iones pacis fera mus
aequas utrisq qm̃ uires qq̃ aequaridis in mortalib placuit consulem alteũ roma alterũ elatio reari oport&¬
senatus partem aequam exutntq gente eẽ unum populum unã rem̃p fieri &ut imperi eadem sede sit idem que

Expanded text:
consul egisset cum eis ex auctoritate patrum ne Samnitibus foederatis bellum inferrent, Annius, tamquam uictor armis Capiconsul egisset cum eis ex auctoritate patrum ne Samnitibus foederatis bellum inferrent, Annius, tamquam uictor armis Capiuos nobiscum nihil pro imperio agere, cum florentissimum deum benignitate nunc Latium armis uirisque, Samnitibus bello uictis, Sidicinis Campanisque sociis, nunc etiam Uolscis adiunctis, uideretis; colonias quoque uestras Latinum Romano praetulisse imperium. sed quoniam uos regno impotenti finem ut imponatis non inducitis in animum, nos, quamquam armis possumus adserere Latium in libertatem, consanguinitati tamen hoc dabimus ut condiciones pacis feramus aequas utrisque, quoniam uires quoque aequari dis immortalibus placuit. consulem alterum Roma, alterum ex Latio creari oportesenatus partem aequam ex utraque gente esse, unum populum, unam rem publicam fieri; et ut imperii eadem sedes sit idemque
Abbreviated transcription (Latin):
urbe unde hȩcillis tanta modestia nisia conscientia uirium & nr̃arũ & suarum : i doneos auctores habeo quȩ¬
rentib: denobis samnitib: ita responsum absenatu romano eẽ ut facile apparer& neipsos quidem iã postulare
utlatium subromano imperiosit. usurpate modo postu lando eo quod illi uobis taciti concedunt : siquem
hoc metus dicere ꝓhib& en ipse audiente non pr̃. modo senatuq sedio ue ipso qui capitolium in colit ꝓfiteor
me dicturum utsinos in foedere acsocietate eẽ uelint ꝯsulem alterũ ab nobis senatusq partẽ accipiant
haec fero citer non suadenti solum sed pollicenti clamore & ad sensu omnes ꝑmiserunt ut ager& dicer&q quaȩ
erẽp nominis latini fide que sua uiderent᷑ ubi ÷ romã uentũ in capitolio eissenatus datus ÷ ibicũ t̃ mallius

Expanded text:
urbe. unde haec illis tanta modestia nisi a conscientia uirium et nostrarum et suarum? idoneos auctores habeo queurbe. unde haec illis tanta modestia nisi a conscientia uirium et nostrarum et suarum? idoneos auctores habeo querentibus de nobis Samnitibus ita responsum ab senatu Romano esse, ut facile appareret ne ipsos quidem iam postulare ut Latium sub Romano imperio sit. usurpate modo postulando quod illi uobis taciti concedunt. si quem hoc metus dicere prohibet, en ego ipse audiente non populo Romano modo senatuque sed Ioue ipso, qui Capitolium incolit, profiteor me dicturum, ut, si nos in foedere ac societate esse uelint, consulem alterum ab nobis senatusque partem accipiant.' haec ferociter non suadenti solum sed pollicenti clamore et adsensu omnes permiserunt, ut ageret diceretque quae e re publica nominis Latini fideque sua uiderentur. ubi est Romam uentum, in Capitolio eis senatus datus est. ibi cum T. Manlius