comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
abhr̃dib meis peto. fidĩq eoꝵ com¬
mito. ut rationib red dito stichum
manumitrãt. quaesitum ẽ. cum am¬
pla pecuna exacta post mortem te¬
statoĩs. sibicon missa relinquẽretur
⁊ quas dam sũmas acolonis exactis
rationibus non inutilit hr̃ditatẽ¬
q spoliauĩt aꝑtis damhorreis sub¬
iataq suppellectili. ⁊uasis ⁊ apothe¬
tis exaustis. annon prius cifidĩ cõ¬
missa libertas debeatur quam ea
que mala ratione reliquatus est q̃¬
q furatus ẽ. reposũit .R. non pͥus
fidĩ am missãci lib̾tatem p̃stan dani
quam ⁊ reliquã omĩa. que ꝑ eũ ab¬
essent restituiss. ¶am philus
lib̾ esto peculiosuo hrdib uere dato
quesitum est cum plus dño debeat
hidib dederat. anlib̾tas extestam̃¬
to conpetͣat. R. nichil proponi cur
non comp̃ẽterz. ¶Iamphilo lib̾to¬
stichum ẜ uũ p̃legauerat. ⁊ eilib̾ta¬
teni his uerbis declerat. itaut sitibi
eudie drtis mee ꝑannos coñtinũ¬

Expanded text:
heredibus meis peto fideique eorum committo, ut rationibus redditis Stichum manumittant". quaesitum est, cum ampla pecunia exacta post mortem testatoris sibi commissa reliquetur et quasdam summas a colonis exactis rationibus non intulerit hereditatemque spoliaverit apertis clam horreis sublatisque supellectili et veste et apothecis exhaustis: an non prius ei fideicommissa libertas debeatur, quam ea, quae mala ratione reliquatus est quae furatus ei fideicommissam libertatem praestandam, quam et reliqua et omnia, quae per eum abesse‹n›t, restituisset. 'Pamphilus liber esto peculio suo heredibus uere dato.' quaesitum est, cum plus domino debeat heredibus dederat, an libertas ex testamento competat. respondit nihil proponi, cur non competeret. Pamphilo libertoStichum servum praelegaverat et ei libertatem his verbis dederat: "ita ut, si tibi ex die mortis meae per annos continu
Abbreviated transcription (Latin):
B. l.s̃. Siquis obligatum ser¬
ũu hac lege emerit: ut manumit¬
tat. com petit lib̾tas exconstituti¬
one diuimarei. lic⁊ bonaomĩa
quis obligauĩt. quȩ hab habitu¬
rusue cis. Tantum dicendũ estͤ
⁊ silege hacemerit nec ꝓstituat᷑
⁊ prostituerit.

Expanded text:
 Si quis obligatum servum hac lege emerit, ut manumittat, competit libertas ex constitutione divi marci, licet bona omnia quis obligaverit, quae habet habiturusve esset. tantundem dicendum est et si hac lege emerit, ne prostituatur, et pros
Abbreviated transcription (Latin):
sine sub scͥptione testatoris hr̃di reddẽ
paratussit. lib̾ extestam̃to fiat. eum p̃p̃
grauem ualitudinem testator ñ potu¬
erit rationib sub scribe testam̃to tñ
sub scripserit .R. Si exfideratio reddẽ¬
tur reliquaq inferantur lib̃m fore.
ltem quero an ea que exacta sunt. ꝑ ad¬
urores eius neq beł cdario illatasunt ⁊¬
neq a conditorib p̾diorum neq auil¬

Expanded text:
sine subscriptione testatoris, heredi reddere paratus sit, liber ex testamento fiat, cum propter gravem valetudinem testator non potuerit rationibus subscribere, testamento tamen subscripserit. respondit, si ex fide ratio redderetur reliquaque inferantur, liberum fore. Item quaero, an ea, quae exacta sunt per adiutores eius neque kalendario illata sunt aneque a conductoribus praediorum neque a vi
Abbreviated transcription (Latin):
reseͥpsit uissum rationes rodde re
⁊ lib̃m ẽẽ. sihr̃s causabitur accipe
rationes. nichilominus lib̃m fõe
Quodrescͥptum ita accipideb ut
tilit eam quantitatem. que refũ¬
didebuit exfide uĩtatis. Non it
libtati sufficit hĩdem in morã fuis¬
mota moralibtatiaditũdaret.
Quidii simanumissũ ponas: si in
his paniã ꝓfectus. anno ꝓpimo
fructus coegĩt. lib esto rome retine

Expanded text:
rationes reddere et liber‹um› esse, si heres causabitur accipere rationes, nihilo minus liberum fore. quod rescriptum ita accipi debet, ut, tulit eam quantitatem, quae refundi debuit ex fide ueritatis: non enim libertati sufficit heredem in mora fuismota mora libertati aditum daret. quid enim si ita manumissum 'Dama si in Hispaniam profectus anno proximo fructus coegerit, liber esto' Romae retine
Abbreviated transcription (Latin):
esse abducas ⁊ prostituas. anpͣati¬
aris prostitutam esse p̃tio aece p¬
to. cum possit eximere.
tem suam esse lib̾a cum donatioĩs
leginonesset obtemperatum exse¬
teñtia constitutionis diui mar ei
lib̾tatem obtingẽ. matre consenͣti¬
ente .R. Quoꝰd sante filia mater¬

Expanded text:
se abducas et prostituas an patiaris prostitutam esse pretio accepto, cum possis eximere. tem suam esse libera: cum donationis legi non esset obtemperatum, ex sententia constitutionis divi Marci libertates optingere matre consentiente respondi: quod si ante filia
Abbreviated transcription (Latin):
od. Seruo quem pro derelicto
dñs obgrauem infirmitatem habu
ut intratp̃s manumit tere tur: cũ
dies p̃stande lib̃tatis uenit. uiuẽ¬
te uenditore ⁊ ꝑseuerante ineadem
debuit manumitti. manumissus
ess. Mortuo autem uenditore. nõ
esse hĩdum eius uoluntatem ex¬
plorandam. diuus mareus cum fi¬
lio suo rescripsit.
ut auiuoemptore manumit tat᷑
statim mortuo eoͣ conpetit lib̃¬
tas.

Expanded text:
. Seruo, quem pro derelicto dominus ob grauem infirmitatem habuiut intra tempus manumitteretur, cum dies praestandae libertatis uenerit uiuente uenditore et perseuerante in eademdebuit manumitti, manumissus esset: mortuo autem uenditore non esse heredum eius uoluntatem explorandam diuus Marcus cum filio suo rescripsit. ut a uiuo emptore manumittatur, statim mortuo eo competit libertas.
Abbreviated transcription (Latin):
con uenir hĩdem ⁊ rationes offer¬
re ꝓfessussit refusurũ quic quid in
reliquas constitĩt ẽẽ. ⁊ eius pecunie
reũ numerare paratuidoneum ob¬
tulit.⁊ hrs in morã fu̾it sentũtiam
ꝓlib̾tate dicetur.
B. l. uiiii. Honuidebitur ꝑstatu¬
lib̃m non stare quominus conditio
libtatis existat. si de peculio quod a¬
put uenditorem ẜ uus habũt. pe¬
cimiam conditionis offerre ñ possit
Ad alienum n peculiũ uolitas de¬
functi porri ginon potuit᷑. Iderit¬
⁊ sicum peculio ẜuusuenierit. ⁊ uen¬
ditor fide rupta peculium stisuũt
quam quãn exẽptosit aetio trap
eptorem peculium s dͤus nhabuit.
uũ cdata libtate substitutũ iure statu¬
libi prudentes munierunt ꝗ. utili¬
tas recipit .s. ut cum sua causa aliena¬
retur. ne patris testam̃tũ puer filiꝰ
rescm̃dat. Que uus actoritas eitra
delectlm ordꝰ ad scđm quod uł

Expanded text:
conueniret heredem et rationes offerconueniret heredem et rationes offerre‹t›, professus sit refusurum, quidquid in reliquis esse constiterit et eius pecuniae reum numerare paratum idoneum optulit et heres in mora fuit: sententia pro libertate dicetur.um. Non uidebitur per statuliberum non stare, quo minus condicio libertatis existat, si de peculio, quod apud uenditorem seruus habuit, pecuniam condicionis offerre non possit: ad alienum enim peculium uoluntas defuncti porrigi non potuit. idem erit et si cum peculio seruus uenierit et uenditor fide rupta peculium retinuerit: quamquam enim ex empto sit actio, tamen apud emptorem peculium seruus non habuit.vum data libertate substitutum iure statuliberi prudentes munierunt: quod utilitas recipit, scilicet ut cum sua causa alienaretur, ne patris testamentum puer filius rescindat. quae iuris auctoritas citra dilectum ordinis ad secundum quoque
Abbreviated transcription (Latin):
at hr̃s. neq prosicisci patiatur nũ¬
quid dicturi sumus statim añ fruc¬
tus cactos libnifore: Nam ⁊ cũro¬
mestipulatio concipitur itacentũ
in hispania dare spondes. ineẽsti¬
pulatiomi tp̃ẽ. quo possit in his pa¬
niam ꝑuenire. nec añ iure agi pla¬
cuit. d silirs acceptis rationibus
⁊ teliquis con putatis donare se ea
statulibo nonhñti quod inferat ꝓ¬
scͥbat. aut ⁊̃ lit t̃is ad eum missis
palam fatiat: conditio lib̾tatisim¬
pleta uidebitur. Quidergosine¬
g⁊ sere liqua contraxisse atq. id eoqa
phr̃dem stetĩt. ut accipiat rationẽ
libin factum.hr̃s autem neq se fe¬
cisse moram.⁊ reliqua debere statu¬
lib̃m contemdat apud eum delib̾¬
tate cgno seit. an conditiosit im¬
pleta constabit. cuius offitio ẽti¬
nebitur. demora con side rare. noc
minus ẽ putare rationes. Srꝯsue¬
liqua trahi conpererit non ẽe libe¬
rum ꝓnuntiare. ded ⁊ sinum quã
negauit re liqua debere cũ autem

Expanded text:
proficisci patiatur? numquid dicturi sumus statim ante fructus coactos liberum fore? nam et cum Romae stipulatio concipitur ita 'centum in Hispania dare spondes?', inesse tempus stipulationi, qu‹o› possit in Hispaniam peruenire, nec ante iure agi placuit. sed si heres acceptis rationibus et reliquis computatis donare se e‹a› statulibero non habenti quod inferat proscribat aut etiam litteris ad eum missis palam faciat, condicio libertatis impleta uidebitur. quid ergo, si neget se reliqua traxisse atque ideo, quia per heredem steterit, ut accipiat rationes, liberum factum, heres autem neque se fecisse moram et reliqua debere statuliberum contendat? apud eum qui de libertate cognoscit, an condicio sit impleta, constabit: cuius officio continebitur de mora considerare nec minus computare rationes et, si reliqua trahi compererit, non esse liberum pronuntiare. sed si numquam negauit reliqua debere, cum autem
Abbreviated transcription (Latin):
tius ⁊ pamphili conẜuisui hrdi
mõ rationes red diderit. paiaq ef
fecĩt adiemortis mee int̃ mensem
sextum libesto. Quesitum est an
hac ũba pariaq fecĩt ad omĩa noi¬
cent si omnẽ pecuniam ab omĩb
ex egĩt ⁊ hr̃di soluĩt. uł eo nomine
satis fecĩt. ⁊ in exactione nõiu ces¬
conpetat . R̾. mani festameẽ condi¬
tionem uerb̾ testam̃ti sup̃ scͥptis po¬
sitam.igitur ita demum libos fore.¬
si aut ei paruerint aut ꝑhrdẽ stat
quominus pareant.
abo.i.i. Si quem ẜ uũ tuũ ad cer¬
tum tp̃s statum liberum relin que¬
reiuis nichil inter est. utromõ caue¬
dederit liberesto. ¶Pmlus. siquis
libm eẽ uisserit ⁊ ea exscͣge nupsẽ¬
rit lib̾ fui homo. E sine manumi¬
sione ad lib̾tatem ꝑuenerint.R

Expanded text:
ius et Pamphili conserui sui, heredi meo rationes reddiderit pariaque fecerit a die mortis meae intra mensem sextum, liber esto'. quaesitum est, an haec uerba 'pariaque fecit' ad omnia nomicent "si omnem pecuniam ab omnibus exegerint et heredi solverint vel eo nomine satisfecerint" et, si in exactione nominum cescompetat. respondit manifestam esse condicionem verbis testamenti supra scriptis positam: igitur ita demum liberosi aut ei pareant aut per heredem stet, quo minus pareant.atorum. Si quem seruum tuum ad certum tempus statuliberum relinquere uis, nihil interest, utro modo cauedederit, liber esto'. Paulus. Si quisliberum esse iusserit et ea ex lege nupserit, liber fiet is homo. QUI SINE MANUMISSIONE AD LIBERTATEM PERUENIUNT 1
Abbreviated transcription (Latin):
redderz. R nchil eamrem in pedire
conditionẽ simodoratio redderetur.
¶Titius testam̃tos uos actores singulos
diũsis ꝑsonis legauit. cum adiectione
sirationes hr̃di reddiderint. demn ꝓo
cap̃ite ita scͥpsit. om̃s actores quosle¬
gaui uł manumisero intraquartum
mensem mee mortis rationes reddẽ
uolo dñis quib ame legati sunt. Infra
deuide alios actores libos eẽ uissit eq̃
cum hae adiectione sirationes hr̃di
reddiderint. quero eum phr̃de fiat
quominus reddantur. utrum statu¬
libi esse desin̾ant. annichilominus
qñq possint redditaratione. ⁊ reliqs
con petere quam sirationes reddite
essent aut phrdem star. quominus
redderentur. Uerũiudicat᷑ extimã¬
dus utrũtp̃s conditioni legatorum
lib̃tatumq ad ditum uideat᷑ur. an
libo tpͣr reddere uolentib reliqua
cito testatori cuncͥtãtiõni ⁊ morã eoͬꝵ¬
ꝓscribente. Melius autem est. p̃sũp¬
tione ꝓstratu lib̃is eẽ. ¶ Algentarius

Expanded text:
respondit nihil eam rem impedire condicionem, si modo ratio redderetur. Titius testamento seruos actor‹e›s singulos diuersis personis legauit cum adiectione 'si rationes heredi reddiderint': deinde proprio capite ita scripsit: 'omnes actores, quos legaui uel manumisero, intra quartum mensem mortis meae rationes reddere uolo et dominis, quibus a me legati sint, reddi'. infra deinde alios actores liberos esse iussit aeque cum hac adiectione 'si rationes heredi reddiderint'. quaero, cum per heredem fiat, quo minus reddantur, utrum statuliberi esse desinant an nihilo minus quandoque possint reddita ratione et reliquis competere, quam rationes redditae essent aut per heredem staret, quo minus redderentur: uerum iudicaturo aestimandum, utrum tempus condicioni legatorum libertatiumque additum uideatur an, libero tempore reddere uolentibus reliquacito testatore cunctationi et moram eoproscribente. melius autem est praesumptionem pro statuliberis esse. Argentarius
Abbreviated transcription (Latin):
tubnali quoꝙ conditio uinctasit
quod magis eͤss. Itaq nulla reliqͣ
stichus habiũt. statim eam libam
eẽ. Sihabĩt ieliqua. debere eam
numerare pecunam noc tñ largi¬
turum ex suͤo peculio dare. quało
illis pmissum fuĩt sit. qui principr¬
lit̾ ꝓsua libtate pecumamdare ui¬
bentur.

Expanded text:
ontubernali quoque condicio iuncta sit: quod magis esset. itaque si nulla reliqua Stichus habuerit, statim eam liberam esse, si habuerit reliqua, debere eam numerare pecuniam: nec tamen liciturum ex suo peculio dare, quia id illis permissum sit, qui principaliter pro sua libertate pecuniam dare iubentur.
Abbreviated transcription (Latin):
defunctus est. hĩdib hĩdis danda
pecuna non est. Quod it placuit
hĩdis hr̃didare oportere hec memni¬
neris locumhae cum prior hr̃s dñ
accepturus pecumiam fuit queeni¬
Item ꝑsone demonstratio. por eui¬
sa transit inomẽm sugessorem. ad
quem ꝑuenerst. statulibꝰ ꝑ̃ domi¬
nistrans lati continliationẽ. Se¬
quens ꝑ sone dunitarat eiꝰ qui de

Expanded text:
functus est. heredis heredi pecunia danda non est: quod enim placuit heredis heredi dari oportere, tunc memineris locum habere, cum prior heres dominus accepturus pecuniam fuit. quae citem personae demonstratio: prior causa transit in omnem successorem, ad quem pervenerit statuliber per dominii translati continuationem, sequens personae dumtaxat eius, qui de
Abbreviated transcription (Latin):
ut pote cum legatum statum lib̾ta¬
te tollatur. ¶ S tichus. lib̾ esto qͣn
es alienũmeum solutũ creditorib¬
ueneis satis factum erit. quãuis hr̃s
locuplex extitiss⁊ m̃ñ prius stichũ
lib̃m futurum. quam ereditores pe¬
cuniam aut satis accepissent. Alioue
dum dedisi statu lib̾ meã ipsam nu¬
lab̾o. trebatiuis iesp̃onder̃. quia ied¬
dere eam magis quamidaie uident᷑.
Ego put sipcculiar numi fuerũt
ex testum̃to eum libm futurũ. ¶La¬

Expanded text:
utpote cum legatum statulibertate tollatur. "Stichus liber esto, quando aes alienum meum solutum creditoribusve meis satisfactum erit". quamvis heres locuples extitisset, tamen non prius Stichum liberum futurum, quam creditores pecuniam aut satis accepissent alioue dum dedisset, statuliberum eam ipsam nuLabeo Trebatius responderunt, quia reddere eam magis quam dare videretur. ego puto, si peculiares nummi fuerunt, ex testamento eum liberum futurum. "Da
Abbreviated transcription (Latin):
siaqua pluuia nõceat lab̃o existimat¬
pliorum. ut natura ꝓfluentem a¬
quam excipiant. Plane si p̃p idopus
sublatũ. uł uehem̃tior aqua ꝓfluat
uł corructur aquã pluuiae arcende
actionem agiposse. ⁊ lab̾o confitet̃:
¶Peniq ait conditionib agrorũ quas¬
clam leges ẽẽ dic tas ut quib agͦris
magna sint flumina. liceat michi
scilio in agro tuo agͣgẽs. uel fossas hãe
sitam̃ lex nonsit. agro dicta agrinatã
ẽẽ ẜ uandam s⁊ semꝑ inferiorem suꝑi¬
ori ẜiuire. atq inconmodum hoc¬
nat᷑alit̾ patiinferiorem agrũ asuꝑi¬
ore cõn pñsare qͣue debere cũ alio
com̃odo. Sicut n omnis pinguitu¬
do t̃re. ad eum decurrit: ita ⁊̃ aquȩ
incõmodum adeum de fluer sitam̃
lex agrinoninuẽniatur. uẽtustatẽ
inuen t in poĩta quidiuu sus est
ẜuitute: neq̃ pineq p̃caĩo. neꝙ clã
habuisse longã con sue tudieues ut¬

Expanded text:
si aqua pluuia noceatsi aqua pluuia noceatpraediorum, ut natura profluentem aquam excipiant. plane si propter id opus sublatum uehementior aqua profluat uel corriuetur, aquae pluuiae arcendae actione agi posse etiam Labeo confitetur. Denique ait condicionibus agrorum quasdam leges esse dictas, ut, quibus agris magna sint flumina, liceat mihi, scilicet in agro tuo, aggeres uel fossas habere: si tamen lex non sit agro dicta, agri naturam esse seruandam et semper inferiorem superiori seruire atque hoc incommodum naturaliter pati inferiorem agrum a superiore compensareque debere cum alio commodo: sicut enim omnis pinguitudo terrae ad eum decurrit, ita etiam aquae incommodum ad eum defluere. si tamen lex agri non inueniatur, uetustatem inuenitur imposita, qui diu usus est seruitute neque ui neque precario neque clam, habuisse longa consuetudine u
Abbreviated transcription (Latin):
ea cõe noncontinetur MNerꝰ. scribit¬
opus quod quis fecit ut aquã exclu¬
der que exundante palude inagr̃
eius refluere sol. siea palus aqua
pluuia ampliatur eaq aqua re pul¬
sa eo õꝑeagris uicinis noceant aq̃
pliuue actione cogetur tollere ¶e
eo õpͥe quod agricolendi cã aratrofic¬
tum sit: quintus mutius ait. ñ conpe¬
tere hanc accõnẽ strebatius autemñ
quod agri.s quod frum̃tidum tarit
cã factas. mutius ait. fundi colen
suum facẽ neuiemi let̾iorem faci.
sir siquis arare ⁊ serere possit ⁊ sine
sulcis aquarus teneri eum. siquid
exhis lier agricolendiea uideatur
fccisse. Quodsi alit̃ serere non p̾sit.¬
est nisi sulcos aquarios fecit nonteneĩ.
¶OFilius autem act sulcos agricolen

Expanded text:
ea actione non continentur. Neratius scribitopus, quod quis fecit, ut aquam excluderet, quae exundante palude in agrum eius refluere solet, si ea palus aqua pluvia ampliatur eaque aqua repulsa eo opere agris vicini noceat, aquae pluviae actione cogetur tollere. De eo opere, quod agri colendi causa aratro factum sit, Quintus Mucius ait non competere hanc actionem. Trebatius autem non quod agri, sed quod frumenti dumtaxat causa factas Mucius ait fundi colendsuum facere, ne vicini deteriorem faciat. Sed et si quis arare et serere possit etiam sine sulcis aquariis, teex his, licet agri colendi causa uideatur fecisse: quod si aliter serere non possit, nisi sulcos aquarios fecerit, non teneri. Ofilius autem ait sulcos agri colen
Abbreviated transcription (Latin):
demoliendum nego tiandicã uñ didiꝰ¬
se dortumi partemue domus fiũt ẽ¬
uinctus. ut emptor unditor singuli
p̃tium qͦ domus distracta est: p̃stẽt
constitutũm ẽ adopus autem publi

Expanded text:
demoliendum negotiandi causa uendidisse domum partemue domus fuerit conuictus: ut emptor et uenditor singuli pretium, quo domus distracta est, praestent, constitutum est. ad opus autem publi
Abbreviated transcription (Latin):
tc̃ cͣte utilit̃ stipłãt. Cũoĩs culpa aund¬
sit custodiãq eł alfutłirus tradidit
¶siagͣ nomine noĩe noncauetur. in
eam partem agͥ mittendus ẽ. exqͣ
ꝑicũlum timeãtur eis rei rõhecẽ.¬
⁊quodinediffituis partes quoq̃ re¬
lique in uĩt̾iosam partẽt᷑herẽt at
inagris non idem est. s dicendumẽ
ut indomib quoq maiorib int̃¬
clum causa cognita p̃tor statuere

Expanded text:
s culpa a vendsit custodiamque ei afuturus tradidit. Si agri nomine non caveatur, in eam partem agri mittendum est, ex qua periculum timeatur: eiusque rei rquod in aedificiis partes quoque reliquae a uitiosa parte traherentur, at in agris non idem est. sed dicendum est, ut in domibus quoque maioribus interdum causa cognita praetor statuere
Abbreviated transcription (Latin):
obligatas psequi uelit. non sine rano.¬
ti. ne dicent᷑. ut sunpensas quas inrefcc¬
tione fecerim michi p̃stare sit par̾atus
in hibñdam aduersus me psecutionẽ
¶Curergo non emptoĩquoq id tribu¬
endu̾est. si forte quis insulam pignõr¬
tam emerint nõn recte haec int̃ se cõꝑa¬
buntur: qñis qui emit sua uolũtatene¬
gotium gerat. iõq diligñtius auñdito.¬
re sibicauere ⁊ possit ⁊ debebat. quod

Expanded text:
obligatas persequi uu‹lt›. non sine ratione dicetur, nisi impensas, quas in refectionem fecerim, mihi praestare sit paratus, inhibendam aduersus me persecutionem. cur ergo non emptori quoque id tribuendum est, si forte quis insulam pigneratam emerit? non recte haec inter se comparabuntur, quando is qui emit sua uoluntate negotium gerat ideoque diligentius a uenditore sibi cauere et possit et debeat: quod
Abbreviated transcription (Latin):
Qusinoncaleat pollessionen
ad petitorem quicaueredam nim¬
fecti sibiuelit trans ferat. Nam ini¬
quum est stipulat orẽ ẽpelli telie¬
to p̃dio ex quodam nũ uereatur.¬
ciariam insulamht̃ utilis eastipu¬
latio siquid insuꝑ ficie damnum¬
datum fi̾nt. ͦ nich ominus ⁊ solido¬
mino utilis est. si solo clamnũ datũ¬
fiuit. ut tota suꝑficies tolle̾t᷑. frau¬
dabitur it dñssoli inpẽsione ꝑcĩpiꝰ¬
encla ¶alieno nominesti pulaĩ ita

Expanded text:
quod si non caueat, possessionem ad petitorem, qui cauer‹i› damfecti sibi uelit, transferant: nam iniquum est stipulatorem compelli reliedio, ex quo damnum uereatur,ciariam insulam habet, utilis estlatio, si quid in superficie damnumtum fuerit, et nihilo minus et soli domino utilis est, si solo damnum daturit, ut t‹o›ta superficies tolleretur: fraudabitur enim dominus soli in pensione percipienda. Alieno nomine stipulari ita
Abbreviated transcription (Latin):
munis demolitione. eaqueri opor¬
nis paries sustinere possit.suit.¬
utiq de moliri eum oportuit nec
tingͣ. is qui de mollitus est teni suͤp¬
tuo suꝰaut parum bonus norius pa¬
ries sit restitutus. quodsi fu̾it ido¬
neus pariens quide molitus est. in
actione damni infectiuenit: id
quantiint̃ fu̾it actoris eum paĩe¬
temstare mĩto nam si nondebuit
nẽ amissus ẽ: conseq̃nt restitui eũ
sab̾ uoluit. si for te habitatões mi¬
grauerunt aut nontam cõmode ha¬
bitare possunt. imputaĩ idedifica¬
toripõt.¬

Expanded text:
munis demolitione ea quaeri opornis paries sustinere possit.utique demolire eum oportuit nec tigit, is qui demolitus est teneri, nisi sumptuose aut parum bonus nouus paries sit restitutus. quod si fuerit idoneus paries, qui demolitus est, in actionem damni infecti uenit id, quanti interfuit actoris eum parietem stare: merito, nam si non debuit nem a‹m›issus est, consequenter restitui eum Sabinus uoluit. si forte habitatores migrauerunt aut non tam commode habitare possunt, imputari id aedificatori pot
Abbreviated transcription (Latin):
sinon animo uicino nocendi. s suum
igrum meliorem meliorem faciendi
id fecit. ¶Item sciendum ẽ hanc accõem
uel suꝑioriad uersus inferiorem conpegs¬
tere. neaquam quae natura fluat ope
facto in hibuerat ꝑsiunnagrum decur¬
reresuel inferiorioaduersus suꝑiorẽ
ne alit aquãmũt t̾at quam fluere nta
conpetere hanc actionẽ. cum ipsius lo
a cresit noceat ñ naturalit̃. s ope facto
nisi si agricolendi causa id factum sit
pidonoceat oessat actioista agi autẽ
ita potĩt. uis nõn eẽ stillicidia flumina

Expanded text:
si non animo uicino nocendi, sed suum si non animo uicino nocendi, sed suum agrum meliorem faciendi id fecit. Item sciendum est hanc actionem uel superiori aduersus inferiorem competere, ne aquam, quae natura fluat, opere facto inhibeat per suum agrum decurrere, et inferiori aduersus superiorem, ne aliter aquam mittat, quam fluere natucompetere hanc actionem, cum ipsius loca crescit noceat non naturaliter, sed opere facto, nisi si agri colendi causa id factum sit:pido noceat, cessat actio ista, agi autem ita poterit ius non esse stillicidia flumina
Abbreviated transcription (Latin):
Quut uonsti tutio est ipenalibus ac¬
tionib hedes nonteneri. neccetõs
quidem successores. idccõ nec fur¬
ti conueniri possunt ¶ quamius
furti actione nonteneantur. attñ
quominus possicdeant ¶ it⁊uen¬
dicatione denebuntur re exibitadu
¶tem conditio aduersus eos conpe¬
tit᷑. ¶ Hereclem autem furtiagere
posse. cnstat: Executio n quorum¬
dam delictorum heredibus est da¬
ta. ita⁊ legis aquiliae actionemhẽs
tit:. ¶ Nontantũ in furtiuerum ĩ

Expanded text:
 constitutio est poenalibus actionibus heredes non teneri nec ceteros quidem successores: idcirco nec furti conueniri possunt. sed quamuis furti actione non teneantur, attamequo minus possideant: sed enim et uindicatione tenebuntur re exhibita. item condictio aduersus eos competit. Heredem autem furti agere posse aeque constat: exsecutio enim quorundam delictorum heredibus data est: ita et legis Aquiliae actionem heres tit. Non tan
Abbreviated transcription (Latin):
non est oĩum rerum cũeo furtiacͥcõ.
s earum tm̃ quas tułit. quiatotum
tollere non potuit. ꝓ inde sumilo¬
lũcrii quod tolle non potuit soluit
ut contract᷑ar ⁊ deinde contractaũ.
quasdãres: quamuis singula̾res que
inuolucrũtolłe ñ potuit. singulaꝵ
rerumquas tullit furẽ. ctãꝵ ñẽ ꝙ¬

Expanded text:
non est omnium rerum cum eo furti actio, sed earum tantum quas tulit, quia totum tollere non potuit. proinde si inuolucrum, quod tollere non potuit, soluit, ut contrectet, deinde contrectauit quasdam res: quamuis singulas res, quinuolucrum tollere non potuerit, singularum rerum, quas tulerit, fur est, ce
Abbreviated transcription (Latin):
doeum quide prehenditur cum furto¬
¶E parui refert aquode prehendat̃¬
utr̃ ab eocuius res fuit anaballo Gi
utrum itademum fursit manife¬
stus. si infatiendo furto de p̃henda¬
tur inuero etiam sialicubi fuerit
sit ⁊ sinonibi de prehendatur ubi
furtum fecit am̃ esse furem manife
stum. sicum refurtiua fuĩt depre¬
hensus prius quam eolocirem per¬
blicosiue in priuato dep̃hendat᷑
ante quam adlo cum destinatum
trem ꝑferr. in ea causa ẽ ufur manise¬
lusit sicum re furtiua dep̃hendatur.
⁊ itacassius scͥpsit ¶S si ꝑtulit quod¬
stinauit. tam. si dep̃hendatur cũ
refurtiua. non est manifestus fur
pe furtum contrec tando fiat. tñ ĩ
mit᷑io.i. faciendifurti tempore ẽ¬
stituere uisũ est. manifestus nec ne:¬

Expanded text:
ant, hoc est eum, qui deprehenditur cum furto.Et parui refert, a quo deprehendatutrum ab eo cuius res fuit an ab alio. Sed utrum ita demum fur sit manifestus, si in faciendo furto deprehendatur, an vero et si alicubi fuerit etsi non ibi deprehendatur, ubi furtum fecit, stum, si cum re furtiua fuerit adprehensus, priusquam eo loci rem perblico siue in priuato deprehendatur, antequam ad locum destinatum rem perferret, in ea causa est, ut fur manifestus sit, si cum re furtiua deprehendatur: et ita Cassius scripsit.Sed si pertulit quo destinauit, tametsi deprehendatur cum re furtiua, non est manifestus fur.pe furtum contrectando fiat, tamen initio, id est faciendi furti tempore, constituere uisum est, manifestus nec ne
Abbreviated transcription (Latin):
berat᷑us. pulsatusue sit. instipulatioł¬
ne cogendus est Filuqiloꝙ płos¬
nam conprehendere: p̃ẜ tim cumfi¬
eripossit ut pat̾ ante decedat quam
scir ꝓcurato remsuum egisse: ntam.
potiiniuria facta fuit ꝓcurator aui.
ꝓphanc causam inuriarum agi nõ¬
⁊ solum filiist̃ ne potis ꝑsonam con¬
p̃hendenda erit insti pulatione. d¬

Expanded text:
beratus pulsatusue sit, in stipulatione cogendus est filii quoque personam comprehendere, praesertim cum fieri possit, ut pater ante decedat, quam sciret procuratorem suum egisse, et itapoti iniuria facta fuerit et procurator aui propter hanc causam iniuriarum aget, non solum filii, sed etiam nepotis persona comprehendenda erit in stipulatione:
Abbreviated transcription (Latin):
tenest. analia que sit Quod siquisar¬
gentum in fectũ petat ⁊ massam ar¬
genteam dice ⁊ pondus debebit po¬
nere signati argen̾tinum le bebit ẽ¬
pleti. ue luti aureos tot. plures uefur:
cencdus sit ⁊ uũm ẽ colorem eius dici
oportẽ ut quẽ ad modũ inuasis dr̃.
pathera aurea. ita ⁊inueste colordi¬
catur ¶Iañ si quis unz ꝓc̃tose colõe
dicere nonposse. remittiei huius rei
necessitas deb. ¶Quirem pignori
dat. eamq surripit. furtia cooe te¬
netur furtum autem rei pignorate
sidenti siũ tenenti creditõi aufert.
ueꝵ ⁊̃ sieo tp̃r abstułit quo non pos¬
sidebat. U puta sirem pignoratam
uendidit. Nam ⁊ hic fur tum eum fa¬
datur. ⁊ si aurum eẽ dr̃. tur piterfit.
furtum nonfit E⁊ sidatũẽ aurũ. de¬
inde cum dixiss seponderaẽ: au ob¬
signaẽ ul le. essubiecit. furtum fecit.
Remu pignõĩclatam int̃ uertit ¶ Si
bona fide remmeã enias. emmq ego

Expanded text:
aurea an alia quae sit.Quod si quis argentum infectum petat, et massam argenteam dicere et pondus debebit ponere.Signati argenti numerum debebit complecti, ueluti aureos tot plur‹e›sue furtocendus sit. et uerum est colorem eius dici oportere, ut, quemadmodum in uasis dicitur patera aurea, ita et in ueste color dicatur. plane si quis iuret pro certo se colorem dicere non posse, remitti ei huius rei necessitas debet.Qui rem pignori dat eamque subripit, furti actione tenetur.Furtum autem rei pignerataesidenti siue tenenti creditori aufert, uerum et si eo tempore abstulerit, quo non possidebat, ut puta si rem pigneratam uendidit: nam et hic furtum eum fadatur, etiamsi aurum esse dicitur, turpiter fit, furtum non fit. sed si datum est aurum, deinde, cum dixisset se ponderare aut obsignare uelle, aes subiecit, furtum fecit: rem enim pignori datam interuertit.Si bona fide rem meam emeris eamque ego
Abbreviated transcription (Latin):
lit uerũ totuis udetur furtũ eẽ ¶
ueru e intm̃ eum furti accõe tenerĩ
quantum abstulit Namꝰ siquis ar ma¬
nuim quodtollere non potãt apiũt.
⁊ om̃s tes quae in eoerant contrectaue

Expanded text:
lit, uerum totius uidetur fur esse. sed uerum est in tantum eos furti actione teneri, quantum abstulerunt. nam et si quis armarium, quod tollere non poterat, aperuerit et omnes res, quae in eo erant, contrectaue
Abbreviated transcription (Latin):
tenciris. Ergo siob aliquaᷤ in pusas quis
inrem conmodatã fecisti ierentionei
eius h Abũis ⁊̃ cum ip̃o dũo sicam surri¬
piat habebis furtiac̃e quia eo casu qͦssi
furtiagẽ possit ñ uiris constitutio. s

Expanded text:
aliquas impensas, quas in rem commodatam fecisti, retentionem eius habueris, etiam cum ipso domino, si eam subripiat, habebis furti actionem, quia eo casu quasi furti agere possit, non iuris constitutio, sed
Abbreviated transcription (Latin):
põt ip̃ius factaest maxĩe sieius int̃¬
fuit eamhãe Qasi itamisi e plamũ¬
michi remit tatur: dñiũ meũ manꝰ
quia eiꝰ nolui amittẽ. uł tns ferre dñũ¬
qu ꝰ gͦ furtiag: is cuĩ int̃ fuit eam non¬
surripi .i. adeuius utilitatemptine¬
bãt eaq̃ scͥpta sunt Giõ queri põt. an ⁊̃¬

Expanded text:
est ipsius facta est, maxime si eius interfuit eam habere. quod si ita misi epmihi remittatur, dominium meum manet, quia eius nolui amittere uel transferre domiquis ergo furti aget? is cuius interfuit eam nonsubripi, id est ad cuius utilitatem perbant ea quae scripta sunt. et ideo quaeri potest, an
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ uẽelitionem ¶ siquid exhis accõib fu¬
emptorem ꝑtinz. dũmodo uenditor
eustodiam ante trachitionem pra o¬
do autem emptor aũt traditionem
burti nonht̃ accõe. ut sit quesitum

Expanded text:
et uindicationem, et si quid ex his actionibus fuemptorem pertinet, dummodo custodiam uenditor ante traditionem praestet.Adeo autem emptor ante traditionem furt
Abbreviated transcription (Latin):
duo plue sue unũtignũ fuãti sunt.
quod singuli tolle non potiũt: dicẽ¬
dum ẽ om̃s eos furti insolidum te¬
neri. quãuis idẽctare necrolłe soł¬
parte furtum fecisse singulos. s to¬
tius reiuniu̾sos. sic fix singulos fur¬
titeneri. ¶ Quamus autemearu
qͣuoꝙ teꝵ quas q non abstrdit fur¬
titeneatur. attn condiei e i ñ põt.
idcco quia condiciei eatñ resque
ablata est potest ⁊ tapõp scrib.¬

Expanded text:
duo pluresue unum tignum furati sunt, quod singuli tollere non potuerint, dicendum est omnes eos furti in solidum teneri, quamuis id contrectare nec tollere solt dicere pro parte furtum fecisse singulos, stius rei universos: sic fiet singulos furti teneri. Quamvis autem earum quoque rerum, quas quis non abstulit, furti teneatur, attamen condici ei non potest, idcirco quia condici ea res, quae ablata est, potest: et i
Abbreviated transcription (Latin):
anobremiudicatanelausula con¬
mit tetur. icebam unam elau suli
instipulatione uidicatum soluiob
rem non defensam. ⁊ obrem iudica¬
tamin se habe Cum igitur iudicatũ
soliusti pulatio una  eluidatur clau¬
sula. sueres iudicetur. siuetes non
defendatur: merito queri᷑ sialt̾a qͣ
elausula conm̾t tatur. an exaltera
rur sum conmitti possit. Ecce em̃
siquis stipuletur: sinauis exassiaues¬
nerit. aut sititius consul factus fuĩt:
constãt. siue nauis prior uenerit. sicͦ
inittistipulationem S ubi denmis s

Expanded text:
a committatur: dicebam unam clausulam in stipulatione iudicatum solui et ob rem non defensam et ob rem iudicatam in se habere: cum igitur iudicatum solui stipulatio una cludatur clausula, siue res iudicetur siue res non defendatur, merito quaeritur, si altera causa committatur, an ex altera rursum committi possit. ecce enim si quis stipuletur: 'si nauis ex Asia uenerit, aut si Titius consul fuerit', constat, siue nauis prior uenerit siue mmitti stipulationem: sed ubi commissa
Abbreviated transcription (Latin):
hoc admisit. ex quãcumꝙ actiõe
noxe fuĩt deditus. ꝑ empta est al¬
tera actiosItem siquis ancillam a¬
utraq actione tenebitur. Nam⁊ ẜ
ui corruptiagipot̾it.⁊ furͣti Qtem
siqłus ẜ uu uulnerauĩt quem subri¬
puerat. equae dua accõs locumha¬
que ex male fitus oriuntur. uelit
exequi. si quidem ꝓeceuniariter
ageruelit. auis orlinar pemit¬
tencluserit. neccogenelus ent m
crimen subseribe. Eñuio si extra
lit tunc subscrib̾e eum inerimẽ
oportebit. Defurͣtis. E
a furuo .i. anigro dic tumli¬
beo ait. quod elam ⁊ obseu¬
re fict plerumꝙ nocte: uł afraud
t sabinus ait huł afẽnꝰdo .i. aufen¬

Expanded text:
aec admisit, ex quacumque actione noxae fuerit deditus, perempta est altur. Item si quis ancillam autraque actione tenebitur, nam et servi corrupti agi poterit et furti. Item si quis servum vulneravit, quem subripuerat, aeque duae actiones locum haquae ex maleficiis oritur, velit exsequi: si quidem pecuniariter agere velit, ad ius ordinarium remittendus erit nec cogendus erit in crimen subscribere: enimvero si extralit, tunc subscribere eum in crimen oportebit. DE FURTIS 1 Pa furuo, id est nigro dictum Labeo ait, quod clam et obscuro fiat et plerumque nocte: uel a fraude, ut Sabinus ait: uel a ferendo et aufe
Abbreviated transcription (Latin):
rit atq ita discesserit. deinde reuers
unam exhis abstulit. ⁊ añt quam sere¬
ciꝑ quo destinauerat dep̃hensus fiũt.¬
eius demrei. ⁊ manifestus ⁊ nec matu¬
te eoquidabat acce ꝑit putaͦuit aũt

Expanded text:
rit, atque ita discesserit, deinde reversus unam ex his abstulerit, et ante quam se reciperet quo destinaverat, deprehensus fueiusdem rei et manifestus ette eo qui dabat acceperit, putauit autem
Abbreviated transcription (Latin):
boniuri arbitratudefendere. hoc
est satisclare. Sici iuidetur defende
si satisd. Ceterum sisim plicit̾ ꝑatus
sit interuenire: nec ad mittatur.
conmit tetur istasti pulatio obrem
non defensam: Quod siquis eum ł
cumsatis datione. uł sine satis dati¬
onem admiserit: cansequens erit
diceresti pulationis istius nullam
partem conmitti. quia sibi inputa¬
redebͧ qui talem lefensorem admi¬
sit. ¶ Si exfideuissoribus qui iuidi¬
catum soluicauerant existat defen¬
sor: placuit obrem iudicatam st¬
pulatio nem non conmitti. ceta
eadem ẽe atq si extraneus defensor
existat. ¶ In haesti pulatione hoctẽ¬
tatur. anhii qui fide uisserant side¬
fẽ sionem omi serint mandati uidi

Expanded text:
endere, hoc est satisdare: sic enim uidetur defendere, si satisdet: ceterum si simpliciter paratus sit interuenire nec admittatur, committetur ista stipulatio ob rem non defensam. quod si quis eum uel cum satisdatione uel sine satisdatione admiserit, consequens erit dicere, stipulationis istius nullam partem committi, quia sibi imputar‹e› debet, qui talem defensorem admisit. Si ex fideiussoribus, qui iudicatum solui cauerant, existat defensor, placuit ob rem iudicatam stipulationem non committi ceteraque eadem esse, atque si extraneus defensor existat. In hac stipulatione hoc tractatur, an hi qui fideiusserint, si defensionem omiserint, mandati iudi
Abbreviated transcription (Latin):
cata dolonsalo. obremnondetema
ononn uide bitur de fusares boni
uiri arbitratui que non insolidum
tratur in defensam ee tem. oquap¬
tor udiciim acc iper hon dan¬

Expanded text:
o, ob rem non defensam nim uidebitur defensa res boni uiri arbitratu, quae non in solidum tratur indefensam esse rem, de qua praetor iudicium accipere non
Abbreviated transcription (Latin):
Minid quidemin quo decresuss p̾ea
ressubrepta G⁊ sieam afure uencli¬
seassẽ condictio michĩ manepͦ o
põt dicioffõ iudicis quideꝓpri¬
etate oognoscit contineri non alit̃
iubeat᷑ restitui quamsicon ditłonẽ
petitor remitꝰ ter. Qđ si exͥ cͥonditi¬
one ante clam natus reusltis esti¬
mationẽ sustulerit ut aut omnimõ
ab solu̾at reu̾m. aut quomag̃ plae
siꝑatus ess petitor estim̃ationem
restituere. nec resti tueretur ei homo
quanti inlitem iurass damnaret̃
eipossessor.
ram dapoliendã uestim̃ta acce pit
semꝑ agit e prestare it custodiam le
bNiautem̃ soluendo nonẽ. ad dñm
Qacõ redit. Namquinon hab quod
redlat: eius ꝑieulo nĩchil est ¶S⁊ fur¬
ti acͤtio male fidei possessõinondat᷑
quamuis inter est eiusrem non sur¬
ripi. quippe cum res ꝑreulo eiussit.
ed ⁊ nemode in ꝓbitate sua consequi¬
tur acc̃onẽ ⁊ ideo solibo̾ne fiderpos¬
sess orinon ⁊ male fidĩ furti aoco lat¬

Expanded text:
in id quidem, in quod creuisset postea res subrepta.Sed si eam a fure uindicassem, condictio mihi manebit. sed potest dici officio iudicis, qui de proprietate cognoscit, contineri, ut non aliter iubeat restitui, quam si condictionem petitor remitteret: quod si ex condictione ante damnatus reus litis aestimationem sustulerit, ut aut omnimodo absoluat reum aut quod magis placet, si paratus esset petitor aestimationem restituere nec restituetur ei homo, quanti in litem iurasset, damnaretur ei possessor. randa polienda‹ue› uestimenta accepit, semper agit: praestare enim custodiam debet. si autem soluendo non est, ad dominum actio redit: nam qui non habet quod perdat, eius periculo nihil est.Sed furti actio malae fidei possessori non datur, quamuis interest eius rem non subripi, quippe cum res periculo eius sit: sed nemo de inprobitate sua consequitur actionem et ideo soli bonae fidei possessori, non etiam malae fidei furti actio dat
Abbreviated transcription (Latin):
cosit qui contrahit derato sol sti¬
pulari ¶ Remhabrratam. hoc:
conpbare agnosceꝙ quod actum
sit ⁊ falso ꝑcuratore luł ait intẽt
quando dũs ratam habe deb so¬
lutionem in ꝓcuratorem factam.
ximo quod mag̃ intellectuꝑ
cipi: qũaelocutione exprimi pꝰ¬
sit quid ergo siquidem primo
r̃atum non habuit. poster habebit
ratum. nicħo mag̃ ꝓ ficere adin¬
pediendam actionẽ quam obied
quod primo non habrit ratumac¬
tionem saluam habe ait. Idõq si
quol ꝓ curatori fuerat solutum
exegerit ꝓiele agi exeasti pulati

Expanded text:
co sit, qui contrahit de rato solet stipulari.Rem haberi ratam hoc est comprobare adgnoscereque quod actum st a falso procuratore.Iulianus ait interesse, quando dominus ratam habere deberet solutionem in procuratorem factam, ximo et quod magis intellectu percipi, quam elocutione exprimi possit. quid ergo, si, quod primo ratum non habuit, postea habebit ratum? nihilo magis proficere ad impediendam actionem suam et ob id, quod primo non habuit ratum, actionem saluam habere ait. ideoque si, quod procuratori fuerat solutum, exegerit, agi perinde ex ea stipulati
Abbreviated transcription (Latin):
petitum esse uerbum. iab ita acci¬
piebat. siuiditio petitum non esset:
Sin autem inius eum uocauerit:¬
⁊ satis iuditio sistendi causa aoccꝑit:
uiclitium tm̃ acceptum non fuerit

Expanded text:
peti uerbum Labeo ita accipiebat, si iudicio petitum esset. si autem in ius eum uocauerit et satis iudicio sistendi causa acceperit, iudicium tamen coeptum non fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
Ntur. conmittitur statimratamtem
ͣ dñm habiturumsti pulatio Nam qͣ¬
dlit cumq quis eumdem actum re¬
tracti: qui aprocuratore actus est
latio ratam rem dũm habiturum
quantumq luern potiu. ¶ Si sine

Expanded text:
tur, committitur statim ratam rem dominum habiturum stipulatio: nam qualiter‹qualiter› quis eundem actum retractet, qui a procuratore actus est, latio ratam rem dominum habiturum, quantumq
Abbreviated transcription (Latin):
clitio qua ꝓ curator tenetur sisti pu¬
latio int̾ posita non fuĩt.ꝑimitur.
õ.Quo tiens i ꝓcuratõi peccuniam sol¬
ucrit. ⁊ dñs eam solutionem ratam.
nonht. enistimo id
agi ut conditio ꝑimatur⁊ sola aciõ
ei qui inpecunam soluĩt. aduers
ꝓcuratorem exstipulatu conpetit᷑
Hocam plius. pstat fideussor inp̃n¬
sas que iniuditium factefuiss: Qd
sicdñs ratum habuit: fideuissores
quidem lił antit s abipso dño ea¬
dem pecã ꝑ uonditonem petipõt:¬
¶Quodsi ꝓcurator debitam dñone
cunam sine iuidice exegiss aclem
iuris esti hoc secus quod sidñs ra¬
tam rem habuiss:. nulla euis pecun¬
e repetitio futura est ¶quo dsiꝓcu¬
rator ꝑ iudicem nondebitam pecu¬
niam exegiss. dicipõt. siueratum:
dñs habuiss siue non habuiss:. fid:¬
iussores eiusnonteneri iuł quianul¬
la rescẽt quam dñs ratam habeie p̾si

Expanded text:
ur, si stipulatio interposita non fuisset, peremitur. quotiens enim procuratori pecunia soluitur et dominus eam solutionem ratam non habet, existimo id agi, ut condictio perematur et sola actio ei, qui indebitum soluit, aduersus procuratorem ex stipulatu competat. hoc amplius praestant fideiussores impensas, quae in iudicium factae fuissent. quod si dominus ratam habuisset, fideiussores quidem liberantur, sed ab ipso domino eadem pecunia per condictionem peti potest.Quod si procurator debitam domino pecuniam sine iudice exegisset, idem iuris est, hoc secus, quod, si dominus ratam rem habuisset, nulla eius pecuniae repetitio futura est.Quod si procurator per iudicem non debitam pecuniam exegisse‹t›, dici potest, siue ratum dominus habuisset siue non habuisset, fideiussores non teneri, uel quia nulla res esset, quam dominus ratam
Abbreviated transcription (Latin):
clitionem neqsti pulationem cõmit¬
ti constabͥ. ¶l demͦq euenir si fabs
ꝓciratõis actum minor annis ratũ
habuerit. sidonti cauendumerit p̃¬
& lente quidem mandato sulle in
integrum restitutus fũit hẽsue eius.
aut is ad quemeares quadeagitur ꝑ¬
tine̾bit. quantieares erit tantam
pecumam dari. Mandato uõ non
in terueniente uulgarib uerbis
derato habñdo. hoc quoꝙ pruclen¬
cius interconsentientes astruetur.¬

Expanded text:
ctionem neque stipulationem committi constabat. idemque eueniret, si falsi procuratoris actum minor annis ratum habuerit. et ideo ita cauendum erit pnte mandato: 'si ille in integrum restitutus fuerit heresue eius aut is, ad quem ea res, qua de agitur, pertinebit, quanti ea res erit, tantam pecuniam dari'. mandato uero non interueniente uulgaribus uerbis de rato habendo haec quoque prudentius inter consentientes adstruentur
Abbreviated transcription (Latin):
dogsserit is quidold malo foeĩt re¬
ne bitur hes eius uerbumu ab fu¬
turum q. esse plenissimun est. Mad
omne tem pus refertur. ut si aliquo
tempore non abfuerit dolus qm̃
uerum sit non ab fuisse ominittat᷑
hac clausula Siantem acsio tum
sit. si huius rei dolro malus non ab¬
erit quantieares est clari spondes
eciimob extranei dolum ꝓnuisͣpe
nate nebitur Doli autem malielau¬
susa. sic̃ re liquesti pulationss inꝗb¬
inet tem pus nominatim adiectum nõ
est ad prnerpnntsti pulationisre¬
uidicem datumicus de fenderetur
sti pulatione cautum est. ut quod sẽ¬
ꝑꝓ nus iudex iudiciss. p̃stetur. Iu
us t sententia petitor sppell uit ⁊ ium
iput cn petentem appellatiõis ui¬
dicem res ageretur. defũ sore cõ¬

Expanded text:
decesserit is, qui dolo fecerit, tenebitur heres eius: uerbum enim 'afuturumque esse' plenissimum est et ad omne tempus refertur, ut, si aliquo tempore non afuerit dolus, quoniam uerum sit non afuisse, committatur haec clausula.Si autem adiectum sit: 'si huius rei dolus malus non aberit, quanti ea res est, dari spondes?', et ob extranei dolum promissor poena tenebitur.Doli autem mali clausula, sicut reliquae stipulationes, in quibus tempus nominatim adiectum non est, ad priudicem datum reus defenderetur, stipulatione cautum est, ut, quod Sempronius iudex iudicasset, praestaretur: a cuius sententia petitor appellauit et, cum apud competentem appellationi iudicem res ageretur, defensore con
Abbreviated transcription (Latin):
rato stipulatur. quamuis
non idem s alius ꝓdño con¬
uenietur. quiconuenirinon pset
si ratum habiussꝰ: conmit tistipu¬
deiussor. aut alt exreis ꝓmittendi
qui socius est conuenitur.

Expanded text:
rato stipularetur: quamuis non idem, sed alius a domino conueniretur, qui conueniri non posset, si ratum habuisset, committi stipudeiussor aut alter ex reis promittendi, qui socius est, conuenitur.
Abbreviated transcription (Latin):
siue ÷ ꝓhibitus accꝑit  non coniit¬
ab̃sentem defendens. satis decl̃it: de¬
S̾ inde uł ꝓ curator abeodatus. uł post¬
squam hr̃s ei extitĩt. iuditumm acce pit¬
oͦ fideiussores nonteneri

Expanded text:
us acceperit, non commitabsentem defendens satisdederit, deinde, uel procurator ab eo datus uel postquam heres ei extitit, iudicium acceperit, fideiussores non teneri
Abbreviated transcription (Latin):
cauẽ eum deraro oport quaresidu¬
plesti pul atones ꝓ curator int ponat
derato cauẽ deb s ⁊̃ sidamni in fec¬
ristipulatio aꝓcuratore int̃ ponat̃.
derato deb ꝓcurator cauere.:
dnm habiturum engatur. inhrs qͣ
nomine eius agerz. Qineum se fe¬
cisse ꝓ curatorem. libelloptincipi

Expanded text:
cauere eum de rato oportet. quare si duplae stipulationem procurator interponat, de rato cauere debet. sed et si damni infecti stipulatio a procuratore interponatur, de rato debet procurator cauere. 2dominum habiturum exigatur in his quae nomine eius ageret, qui eum se fecisse procuratorem libello principi
Abbreviated transcription (Latin):
te inlib̾tatem petitus fuĩt quanti
taĩ. ⁊ ꝓpt̃ inpendia que inlittẽ fe¬
cĩt sed lab̾ ctã sũmam con prehñ¬
dendam existimabat. quia existi¬
matio lib̾tatis ad infinitum ex¬
Ctenderetur ¶Ex quo autem chñs
non habĩt ratum: conmittiui¬
detur sti pͥulatio. s non ante exea
agi potĩt. quam de lib̾tate iudica¬
tum fuerit.¶quod siseruus sit uiꝰc¬
dicatus. inutił sit sti pulatio. cum:
siqua sit actio. eam dño acquisisse
intelligitur.
omniꝰmodo cau. actorciuitatis lan¬
nec ipse cauꝗnee magist̾ uniuer¬
sitatis nec curator ponis consen¬
su creditorum datus.  cu
uentionesti pulatio ratam rehbi
inter pomisol ut puta siquid
ꝓ curator. aut uendat. aut locet.
aut᷑ siei soluatur.¬

Expanded text:
te in libertatem petitus fuerit, quanti tari et propter impendia, quae in litem fecerit. sed Labeo certam summam comprehendendam existimabat, quia aestimatio libertatis ad infinitum extenderetur. ex quo autem dominus ratum non habuerit, committi uidetur stipulatio, sed non ante ex ea agi poterit, quam de libertate iudicatum fuerit, quia, si seruus sit iudicatus, inutilis fit stipulatio, cum et, si qua sit actio, eam domino adquisisse intellegitur.omnimodo cauet: actor ciuitatis nec ipse cauet, nec magister uniuersitatis, nec curator bonis consensu creditorum datus. 10 Inuentione stipulatio ratam rem interponi solet, ut puta si quid procurator aut uendat aut locet aut si ei soluatur
Abbreviated transcription (Latin):
solutione ia trans actione.ulaocep¬
tilatione. auł quo alio modo conseque¬
ter plac̾it euane sre obiem inde¬
fensam clau̾salam. ¶ Si facro afide¬
iussore ꝓcuratois sti pulatus iuidica¬
tum solui quasuntem acturus. ⁊p̾ca
Anꝑsonam egepo. uł alia actigne ac¬
turus aliam autem dictaueroaemẽn

Expanded text:
utione uel transactione uel acceptilatione uel quo alio modo, consequenter placuit euanescere ob rem non defensam clausulam. Si fuero a fideiussore procuratoris stipulatus iudicatum solui quasi in rem acturus et postea in personam egero, uel alia actione acturus, aliam autem dictauero action
Abbreviated transcription (Latin):
Alio quin si noncoueniat nee credi¬
tor minor consentiat. accõm dari
oportebit. ¶ Falsus ꝓcurator. dera¬
to hũdo cauit. atq ita dñs as entñti¬
a iuclicis ꝓ cumtore uicto ꝓuoeiũ.
se apparuit. cum ad au xilium cõmͦu

Expanded text:
alioquin si non conueniat nec creditor minus consentiat, actionem dari oportebit. Falsus procurator de rato habendo cauit atque ita dominus a sententia iudicis procuratore uicto prouocauit: se
Abbreviated transcription (Latin):
dat. is qui non defũdat. obrem non
defensam conuenirpõt ille qui
defendat. obrem iulicatam. qm̃
inunius eiusdemq ꝑsona non p̾¬
se conmitti. has duas clausulas. eͤ¬
ditur ẜ̃ nos dicimus semꝑ pͥuale¬

Expanded text:
dat: is qui non defendat ob rem non defensam conueniri potest, ille qui defendat ob rem iudicatam, quoniam in unius eiusdemque persona non posse committi has duas clausulas ceditur et nos dicimus semper prae