comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
domiciant a ponte repulsi se in oppiduͥ receperũt.
muru castia posut. Re cognnta donitius ad
pompeium in apuliam pertos regienũ magno.
proposito prenue cũ literis muttit ꝙ petãt atq oret
ut sibi subueniat. Ce. duobꝰ ex̾citibꝰ et locoꝵ angus¬
tiis facile intercludi posse fuimentoq prohiberi qͤ
nsi ficent se tohortesq aniplius .xxx. magnũ q
nii sinator atq equitũ romanoꝵ ĩ peritulum
esse uentura. Interim suos cohortatꝰ tormeta ui
nuros dispenit critasq cuiq partes ad tustodiam
uibis astribuit nulitibꝰ in contione agios ex suis.
pocessiembꝰ pollitet᷑.xl. in singulos ugera et pro
rata yte centurrienibꝰ euocatisq. Interim. Cẽ. nun¬
ciat sul monenses quod oppidũ a corfimo .uii. mi¬
lium niter uallo abest cupere ea fatere que uellet
sed a.R. lutteuo senatore et attio peligno ꝓhaber
qui. id oppidũ .Uni. cohortiũ piesidio tenebant.

Expanded text:
Domitiani a ponte repulsi se in oppidum receperunt. Domitiani a ponte repulsi se in oppidum receperunt. murum castra posuit. Re cognita Domitius ad Pompeium in Apuliam peritos regionum magno proposito praemio cum litteris mittit, qui petant atque orent, ut sibi subveniat; Caesarem duobus exercitibus et locorum angustiis facile intercludi posse frumentoque prohiberi. quod nisi fecerit, se cohortesque amplius xxx magnumque numerum senatorum atque equitum Romanorum in periculum esse venturum. interim suos cohortatus tormenta in muris disponit certasque cuique partes ad custodiam urbis attribuit; militibus in contcetur, quaterna in singulos iugera, et pro rata parte centurionibus evocatisque. Interim Caesari nuntiatur Sulmonenses, quod oppidum a Corfinio vii milium intervallo abest, cupere ea facere quae vellet, sed a Q. Lucretio senatore et Attio Paeligno prohiberi, qui id oppidum vii cohortium praesidio tenebant.
Abbreviated transcription (Latin):
gna pte militũ deseritͣ telictꝰ in itmere cũ pautis
nicidit in bibulliũ cufum missũ a pompeio ĩ agam
picenũ afrimandor heminũ causa. Aquo fc̃e bibulliꝰ
certier que res in piceno gererent ͦ milites ab es ac¬
cipit ipsũ dimiltit. Ip̃e ex finitimis regionibꝰ quas
uetest contrahit cohertes ex delectibꝰ pompeianis. In
hus camerinum fugiente iuallem artica cum sex.
cohortibꝰ quas ibi in p̾sidio habuerat excipit ¶ Quibꝰ
dactis .xiii. efficit cũ hnis ad demitũ eneba: bum
cerfimum magnis itiueribꝰ puenit. Ce. q adcesse tũ¬
aba et marsis ex pelignis et finitims regionibus
coegerat Recepto ascule expulsoq lentule Ce. con¬
quiri nulites qui ab eo disceserant delectũq ĩstitua
iubet. ip̃e unũ diem ibi rei frumentarie causa me
premisse a domitio ex oppide pontem fluminis in¬
terũpebat qui eiat ab oppido milia passuũ trrtit᷑.
.iiiͦ. Ibi cũ antecinsoribꝰ. Ce. prelio cõmisso celeriter

Expanded text:
in itinere cum paucis incidit in Vibullium Rufum missum a Pompeio in agrum Picenum confirmandorum hominum causa. a quo factus Vibullius certior, quae res in Piceno gererentur, milites ab eo accipit, ipsum dimittit. item ex finitimis regionibus quas potest contrahit cohortes ex dilectibus Pompeianis; in his Camerino fugientem Lucilium Hirrum cum sex cohortibus, quas ibi in praesidio habuerat, excipit; quibus coactis xiii efficit. cum his ad Domitium Ahenobarbum Corfinium magnis itineribus pervenit Caesaremqulba, ex Marsis et Paelignis, finitimis ab regionibus coegerat. Recepto Firmo expulsoque Lentulo Caesar conquiri milites, qui ab eo discesserant, dilectumque institui iubet. ipse unum diem ibi rei frumentariae causa mopraemissae a Domitio ex oppido pontem fluminis interrumpebant, qui erat ab oppido milia passuum circiter iii. ibi cum antecursoribus Caesaris proelio commisso celeriter
Abbreviated transcription (Latin):
c̃iu uidicio inferiores iuderent᷑ conimus tñ du
stetisser et nror ipetu substiuissẽt et manis
cu tumulũq tenuissent. que causa pugnandi
fuerat et nĩes yrime ꝯgressu terga uertere celh¬
essent qͥd̾ ꝙuq horis prelui substiiussent ꝙ uõs
gladis discactis ascendisset q̃d ex loco supiere hos
nurmuerũt presidiũ ibi posuerit Accidit etia as¬
tiniꝰ ni cemodui biduo quo hec gesta sut tand al¬

Expanded text:
o inferiores viderentur, comminus tamdiu stetissent et nostrorum impetum sustinuissent et initio locum tumulumque tenuissent, quae causa pugnandi fuerat, et nostros primo congressu terga vertere coeginumero quinque horis proelium sustigladiis destrictis ascendissent, quod ex loco superiore temuniverunt praesidiumque ibi posuerunt. Accidit etiam repentinum incommodum biduo, quo h
Abbreviated transcription (Latin):
tus obseruet Neq eo tam remisso ac languido. aĩo.
quisꝙ̃ oiu fut qui ea nocte ꝯquieuerit. tanta e¬
rat suma teꝵ expectatio ut nullꝰ in alia parte
mente atq aio traheret᷑ qua ipis coifimensibus
quid domitio quid lentulo quid reliquis accideret
qui quesq euẽtꝰ acciperet quarta iugilia cucit̾ len¬
tulus spniter de iustio cũ uigiliis custodibꝰq nris
collequit᷑ uelle si sibi fiat potestas. Ce. quenue. ft̃a

Expanded text:
tus adservent. neque vero tam remisso ac languido animo tus adservent. neque vero tam remisso ac languido animo quisquam omnium fuit, qui ea nocte conquieverit. tanta erat summae rerum exspectatio, ut alius in aliam partem mente atque animo traheretur, quid ipsis Corfiniensibus, quid Domitio, quid Lentulo, quid reliquis accideret, qui quosque eventus exciperent. Quarta vigilia circiter Lentulus Spinther de muro cum vigiliis custodibusque nostris colloquitur: velle, si sibi fiat potestas, Caesa
Abbreviated transcription (Latin):
armis dinicare couẽt. Uost paule tñ inter na¬
tiis ultro citroq missis que ignorabãt de .l. do¬
mitni fuca cognoscũt Iraq oñis uno ꝯsilio. domi
unuiꝰ i er pecistatem tradere quibꝰ rebꝰ cog̾tis
Ce. et si magni pater esse arbitiabat  ꝙ̃ pnia
oppido potiri cohortesq ad ie n castia tradutere
nequa aut largitionibꝰ aut aĩ. ꝯfuimatione ał.
falsis nũciis conmutatio ficret uolũtatie qua
sepe inuille pariuis monietis magni tasꝰ inttra¬
derent tñ ueritꝰ ne nulitũ intieitu et noctumm
tp̃ris licencia oppidũ drriperet. ces qui uene¬
tant collaudat atq in oppidũ dimttit portas
iustituerat milites disponit nõ certie spatis
inter missis ut eiat supioꝵ dieꝵ ꝯsuetudo sdo.¬
se atq oc̃m nuinitẽnẽ ꝯple ant.Fi. uiił. et pie¬
fectes cucũ mittit atq hortat nõ solũ ut ab erup¬
honibꝰ caueant sed gtia singłoꝵ hemiũ occultes exi¬

Expanded text:
armis dimicare conentur; post paulo tamen internunarmis dimicare conentur; post paulo tamen internuntiis ultro citroque missis, quae ignorabant, de L. Domiti fuga cognoscunt. itaque omnes uno consilio Domitivivum in eius potestatem tradere. Quibus rebus cognitis Caesar, etsi magni interesse arbitrabatur quam primum oppido potiri cohortesque ad se in castra traducere, nequa aut largitionibus aut animi confirmatione aut falsis nuntiis commutatio fieret voluntatis, quod saepe in bello parvis momentis magni casus intercederent, tamen veritus ne militum introitu et nocturni temporis licentia oppidum diriperetur, eos qui venerant collaudat atque in oppidum dimittit, portas instituerat, milites disponit, non certis spatiis intermissis, ut erat superiorum dierum consuetudo, sed pse atque omnem munithortatur, non solum ab eruptionibus caveant, sed etiam singulorum hominum occultos exi
Abbreviated transcription (Latin):
diehꝰ ꝯsuesset niltũq cũ sius asiliandi causa secato
pret̾ ꝯsuetudine̾ colloqueret᷑ asilia quẽtꝰ q hõnum
rugeret ⁊es diutiꝰ tegi dissimulariq nẽ potut põ¬
peiꝰ eĩ pͥscapserat sese ⁊em in sũmũ pitulũ dedut¬
tur non ce̾ neq sui asilio aut uolũtate demitiu
se in oppidũ corfinil ꝯtulisse pienide siqua facul¬
posset obsidiene atq oppidi tritũ nunitione fiebat
Duulgato donltii osilie nulites qui uat cormu.
prina uesperi secessione̾ faciuit atq ita uite se
ꝙ tribunũ militũ centuionesq atq honestissmos
sui gñis tollocũt obsideu se a Ce. opera mun¬
tienesq ꝓpe esse yfectas ducẽ suii donutiũ cud
spe atq fiducia ymanserns proiectis oieꝰ fugr. ꝯsi¬
lisi capere dibuiet se sue salutis ratonez hr̃s. Ab
hiis priiuo marsi dissentrre incipuit camq ip¬
pidi ytem que munitissma uidet᷑ occupant tãtaq
niter ees discensio existit ur manũ ꝯserere arqi

Expanded text:
diebus consuesset, multumque cum suis consiliandi causa secreto praeter consuetudinem colloqueretur, concilia conventusque hominum fugeret, res diutius tegi dissimularique non potuit. Pompeius enim rescripserat sese rem in summum periculum deducturum non esse, neque suo consilio aut voluntate Domitium se in oppidum Corfinium contulisse: proinde, siqua fuisposset, obsidione atque oppidi circummunitione fiebat. Divulgato Domiti consilio milites, qui erant Corfinii, primo vesperi secessionem faciunt atque ita inter se per tribunos militum centurionesque atque honestissimos sui generis colloquuntur: obsideri se a Caesare; opera munitionesque prope esse perfectas; ducem suum Domitium, cuius spe atque fiducia permanserint, proiectis omnibus fugae consilium capere; debere se suae salutis rationem habere. ab his primo Marsi dissentire incipiunt eamque oppidi partem quae munitissima videretur occupant, tantaque inter eos dissensio exsistit, ut manum conserere atque
Abbreviated transcription (Latin):
comitatꝰ qui &e icalia galliaq ueniebat ĩ castra
puenre peterant Ip̃s erat aut difficilimũ quo
neq famenta in hibernis ciat neq multũ a
maturitate aberant as tuuitates ex manite qd
fiamꝰ pene om̃e frumetu ante . Ce. aduentur
liadaam ꝯuexerat reliqui i quid fuerat.Ce. supi
causa progassi hos leuis armaturre lusutami peri¬
nq illar regionũ ceturati citenioris hisyame asec¬
talant᷑ quibꝰ eias procliue franare flumen qued¬

Expanded text:
tra pervenire poterant. tempus erat autem difficillimum, quo neque frumenta in cavernis erant, neque multum a maturitate aberant, ac civitates exinanitae, quod Afranius paene omne frumentum ante Caesaris adventum Ilerdam convexerat, reliqui siquid fuerat, Caesar scausa progressi, hos levis armaturae Lusitani peritique earum regionum caetrati citerioris Hispaniae consectabant
Abbreviated transcription (Latin):
puenit Rompeiꝰ q hiis relꝰ cognitꝰ que eiat ad
corfimu geste lucerian preficiscit᷑ cannusium
atq nide brudusii copias undiq onis ex uenuis
delectibꝰ ad se quici iubet seruos pastores armat
atq hiis equos attribut ex hnis cicit᷑ .ccc. eqͥ¬
tes effecit I. maniliꝰ pietor alba cũ cohortibꝰ .ui.
ꝓfugit iutiliꝰ lupus pretor taitatina cũ taba
que protul equitatũ . Ce. ꝯspicate cui preerat
biiuus cuuꝰ relitto pretore signa ad cuiuiiii.
transfeit atq ad eũ transent. Item reliqs itiue¬
ribꝰ nõ nulle cohortes in agnien. Ce. alie ĩ eq̃tes
incidũt /reducit ͤ ad eu deprehensa in itmere .c.
magiꝰ caemona p̾fictꝰ.CM. pomyei qui Ce. ad¬
eũ remittit cũ muadatis qui ad id tys facultas
colloquendi nõ fueut atq ad se brundusiũ sit
Spatio cũ ꝑ alios aditõnes ferant᷑ ac si coram
de omibꝰ ꝯditoibꝰ disceptet᷑ lis datis mandatis
brundusiũ cũ legiembꝰ .ui. puenit ueteranis .iiiͦ.

Expanded text:
 his rebus cognitis, quae erant ad Corfinium gestae, Luceria proficiscitur Canusium atque inde Brundisium. copias undique omnes ex novis dilectibus ad se cogi iubet; servos, pastores armat atque iis equos attribuit; ex his circiter ccc equites conficit. L. Manlius praetor Alba cum cohortibus sex profugit, Rutilius Lupus praetor Tarracina cum tribus; quae procul equitatum Caesaris conspicatae, cui praeerat Vibius Curius, relicto praetore signa ad Curium transferunt atque ad eum transeunt. item reliquis itineribus nonnullae cohortes in agmen Caesaris, aliae in equites incidunt. reducitur ad eum deprensus ex itinere N. Magius Cremona, praefecteum remittit cum mandatis: quoniam ad id tempus facultas colloquendi non fuerit atque ipse Brundisium sit spatio, cum per alios condiciones ferantur, ac si coram de omnibus condicionibus disceptetur. His datis mandatis Brundisium cum legionibus vi pervenit, veteranis iii
Abbreviated transcription (Latin):
tissmus aĩs euni recipuit ex̾citũq erꝰ om̃ilꝰ rehꝰ. iuuat
etiam ex Snigule qued oppidũ labienꝰ astituerat suaq
pecuma ex edificauerat. ad eũ legati ueniuĩt qͥd impe¬
rauerit se cupidissime facturos pollitent᷑. milites mꝑat
nuttuit q interea legis duedetima. Ce. sequit. Cum
hnis duabꝰ asculũ picenũ poficiscit᷑. Id oppidũ lẽtulꝰ

Expanded text:
simis animis eum recipiunt exercitumque eius omnibus rebus iuvant. etiam Cingulo, quod oppidum Labienus constituerat suaque pecunia exaedificaverat, ad eum legati veniunt, quaeque imperaverit, se cupidissime facturos pollicentur. milites imperat; mittunt. interea legio xii Caesarem consequitur. cum his duab
Abbreviated transcription (Latin):
Hec quo facibꝰ tertisq ꝯditõnibꝰ fiant et iure ura¬
de sãciantꝰ aut ip̾e ꝓpius accedat aut se patiat ͤ
accedere fore uti ꝑ tollequia eniis ꝯtreuersie cõpo¬
uant. Acceptis mandatis roscius tũ .l. Ce. capua
ꝑuenit. ibiq ꝯsules pempeiũq inuenit postulata
Ce. re nũtiat. Ili deliberata uespondent scrirtaq ad

Expanded text:
ec quo facilius certisque condicionibus fiant et iureiurando sanciantur, aut ipse propius accedat aut se patiatur accedere; fore uti per colloquia omnes controversiae componantur. Acceptis mandatis Roscius cum Caesare Capuam pervenit ibique consules Pompeiumque invenit; postulata Caesaris renuntiat. illi deliberat
Abbreviated transcription (Latin):
testaten. potestate fc̃a aframꝰ copias educit et
in medio colle sub castas ꝯstituit. Ce. ubi co¬
gnouit a franiu stare quo minꝰ pielio dimica¬
ret᷑ ab in fims ⁊adicibꝰ montis intermissis crrcit᷑
iassib . eces castia facere ꝯstituit. Et ne in opere
faciendo milites repentino hostiũ in tinrsui extene¬
ient᷑ atq opere scohiberet᷑ uallo nuniri uetuit.
qd̃ procul emiuere et uideui necesse erat Sed afiote.
uissit Pruna et secũda acies in armis ut ab in¬
itio ꝯstituta erat ꝑmanebat. Bost hoc opus i oc¬
culto aties tercia fiebat sic om̃e priꝰ ẽ et ꝓfectũ

Expanded text:
testatem. potestate facta Afranius copias educit et testatem. potestate facta Afranius copias educit et in medio colle sub castris constituit. Caesar ubi cognovit per Afranium stare, quominus proelio dimicaretur, ab infimis radicibus montis intermissis circiter passibus cccc castra facere constituit, et, ne in opere faciundo milites repentino hostium incursu exterrerentur atque opere prohiberentur, vallo muniri vetuit, quod eminere et procul videri necesse erat, sed a fronte iussit. et prima et secunda acies in armis, ut ab initio constituta erat, permanebat; post hos opus in occulto a iii acie fiebat. sic omne prius est perfect
Abbreviated transcription (Latin):
aiuenrri posset ita ꝯgiessus. in pari nũo maguoᷤᷤ
mpetꝰ legionũ equitatꝰꝙ subitmet Cõmisso ab
equitibꝰ pielio signa legionũ duaꝵ procul ab uts¬
q ꝯspicuit ͦ quas .c. fabiꝰ ulterioie ponte subsi¬
na nostas miserat suspicatꝰ fore id qd̵ accidit
ut duces aduersarioꝵ occasione et beneficio fortu¬
ne ad nr̃os opprimendos uterent . Quaꝵ aduetu
raelui dnimitꝰ ac suas nteiq legiones ieducit
i castia. Eo biduo. Ce. cũ equitibꝰ. dcccc. qͦs
hi presidio reliquerat in castia puenit põs qui
tuniat tẽpestate interiuptꝰ pene erat refectus
qunc noctu pfiti iussit ip̃e ceguita locoꝵ nata
tnr castas q prefidio tohertes telinquit atq¬
onuia impioiieta et postere die õĩbꝰ copiis tũ¬
plici instiucta acie ad ilerdam proficiscit᷑ et
sub cascas a frami astitit et ibi paulisper sub
aamis moratꝰ facit ex equo loco pugnandi po¬

Expanded text:
cumveniri posset. ita congressus impari numero magnos cumveniri posset. ita congressus impari numero magnos impetus legionum equitatusque sustinet. commisso ab equitibus proelio signa legionum duarum procul ab utrisque conspiciuntur, quas C. Fabius ulteriore ponte subsidio nostris miserat, suspicatus fore, id quod accidit, ut duces adversariorum occasione et beneficio fortunae ad nostros opprimendos uterentur. quarum adventu proelium dirimitur ac suas uterque legiones reducit in castra. Eo biduo Caesar cum equitibus dcccc, quos sibi praesidio reliquerat, in castra pervenit. pons, qui fuerat tempestate interruptus, paene erat refectus; hunc noctu perfici iussit. ipse cognita locorum natura ponti castrisque praesidio sex cohortes relinquit atqomnia impedimenta et postero die omnibus copiis triplici instructa acie ad Ilerdam proficiscitur et sub castris Afrani consistit et ibi paulisper sub armis moratus facit aequo loco pugnandi po
Abbreviated transcription (Latin):
maꝵ tuutatũ aĩes lutens nultiisq tentabat. In si¬
tore flumine pontes estecerat duos int̾ se distate
nuilia passiuĩ nii. Hiis pontilꝰ pabulatũ mittebat.
qued ea que titia flumen fuerat supioribꝰ diebus
supserat. Hoc idem fere atq eadem de cã põperani
iỹcitꝰ duces faciebat trebioq niter se equestulꝰ pr¬
lns atendebat huc cũ cotidiana ꝯsuetudine con¬
due flumen transrẽt impeduẽta q oĩs equitatus
equeretͣ subito iumentoꝵ et aque magnitueme
pons est intenuptꝰ et reliqua multitudo equitum
inter clusa. Q uo cognito a petreio et a fanio ex
iggere et cratibꝰ que flumine fcrebat᷑ elerit sue
rente a framꝰ quem oppido castrisq ꝯlũctũ ha¬
xbat legiones qualtuor equitatũ ꝙ oem. fraiecit.
duabꝰ q legrono fabianis octurat legionibꝰ Cuiꝰ
ad uentu nũciato .l. plantus qui legionibꝰ p̃erat
necessaria re coactꝰ locũ capit supiorẽ diuersãq
atiem in duas ꝑtes ꝯstiturt ne ab equitatu tir¬

Expanded text:
marum civitatum animos litteris nuntiisque temptabat. in Sicori flumine pontes effecerat duos distantes inter se milia passuum iiii. his pontibus pabulatum mittebat, quod ea quae citra flumen fuerant superioribus diebus consumpserat. hoc idem fere atque eadem de causa Pompeiani exercitus duces faciebant, crebroque inter se equestribus proeliis contendebant. huc cum cotidiana consuetudine egrduae flumen transissent, impedimentaque et omnis equitatus sequeretur, subito vi ventorum et aquae magnitudine pons est interruptus et reliqua multitudo equitum interclusa. quo cognito a Petreio et Afranio ex aggere atque cratibus, quae flumine ferebantur, celeriter suo ponte Afranius, quem oppido castrisque coniunctum habebat, legiones iiii equitatumque omnem traiecit duabusque Fabianis occurrit legionibus. cuius adventu nuntiato L. Plancus, qui legionibus praeerat, necessaria re coactus locum capit superiorem diversamque aciem in duas partes constituit, ne ab equitatu cir
Abbreviated transcription (Latin):
rationẽ hri proxnuis comitus ppłs iussisset tamẽ
hanc iacturam honoris sui rei u. causa equo aio tu¬
lisse cũ litteras ad senatũ miserit ut ẽs al cẽcitilꝰ
discederet ne id quidem ipetra uisse. Cota italia
delectꝰ hr̃i eetiueri legienes .ii. que ab se el simula¬
tionem partici belli sint abdutte cuutate ce ĩ dr¬
mis. Quenia hec oia mli ad snam ꝑuitie per¬
tinere Sed tñ ad cia se descendere paratu anq eĩa
pati rei u. causa ureficistat᷑ pempeiꝰ ĩ suas uro¬
iuincias ip̃i excitꝰ dnuittantꝰ. discedant ĩ italia.

Expanded text:
rationem haberi proximis comitiis populus iussisset. tamen rationem haberi proximis comitiis populus iussisset. tamen hanc iacturam honoris sui rei publicae causa aequo animo tulisse; cum litteras ad senatum miserit, ut omnes ab exercitibus discederent, ne id quidem impetravisse. tota Italia dilectus haberi, retineri legiones ii, quae ab se simulatione Parthici belli sint abductae, civitatem esse in armis. quonam haec omnia nisi ad suam perniciem pertinere? sed tamen ad omnia se descendere paratum atque omnia pati rei publicae causa. proficiscatur Pompeius in suas provincias, ipsi exercitus di
Abbreviated transcription (Latin):
adelescens uenit amꝰ p̃r. Ce. erat legatꝰ is telioͦ
sermone afecto cuiꝰ rei causa uenerat hre se apõ¬
peio ad eũ pͥuati officui mandata de mostrat uelle
rompeui se &e. pargatu. ne ea que rei y. causa
queq yro sua digntate debere et studiũ et racũ
Pauca eiusdem gñis addit cũ eecusatione porei.
quĩtta cadem fere atq eisdẽ rebꝰ pretee roscius
agit cum.ce. sibiq pempeui cõmemierasse demos¬
tat. Que res et si nich ad leuandas murrlas ẜ¬
tniere uidibantꝰ tñ idoncos nactꝰ hõies ꝑ quos
ia que uelles ad eu pfirent perit al ntrari qũi.¬
mandata pompei ad se detile: nit ne grauent᷑ sua
quoq ad eu postulata deftre si paruo labore ma¬
gnas ꝯtrouersias tollere atq sẽm italiam netu lle¬
rare possent sibi semy renix. pͥmam fuisse digni¬
tate iutaq potiorem doluisse se qued pre bendatie¬
sibi ꝯtu melia ab mnimitis exterquiret crepteq si¬
mestri nnyis in urbem retraberet ͤ. Cuiꝰ absentis.

Expanded text:
erat legatus. is reliquo sermone confecto, cuius rei causa venerat, habere se a Pompeio ad eum privati officii mandata demonstrat: velle Pompeium se Caesari purgatum, ne ea, quae rei publicae causa quoque pro sua dignitate debere et studium et iracunpauca eiusdem generis addit cum excusatione Pompei coniuncta. eadem fere atque eisdem verbis praetor Roscius agit cum Caesare sibique Pompeium commemorasse demonstrat. Quae res etsi nihil ad levandas iniurias pertinere videbantur, tamen idoneos nactus homines, per quos ea quae vellet ad eum pmandata ad se detulerint, ne graventur sua quoque ad eum postulata deferre, si parvo labore magnas controversias tollere atque omnem Italiam metu liberare possint. sibi semper primam fuisse dignitatem vitaque potiorem. doluisse se, quod populitumeliam ab inimicis extorqueretur ereptoque semenstri imperio in urbem retraheretur, cuius absentis
Abbreviated transcription (Latin):
ad ariͤsa sis uocatꝰ factũ in puitiosis legibꝰ in .iii.
tribunicia in secessione ppłi templis locisq editiori¬
bus eccupatis atq hec supioris etatis exempla ex¬
piata saturmui atq gaocoꝵ casus decet. Quaꝵ
rerĩ ille tpre uicħ factũ nec cegitatũ. quide nlla
lex promulgata. nõ tũ ppło agi ceptũ mlla secessis
ft̃a. Hortatᵈ ͤ cuiꝰ impateris ductu .uiii. anius. : ẽp.¬
rint oẽm gallia termamamiq pacauernit ut etꝰ
existimatione dignitateniq ab m̃initis defendant
Concla mant legionis. xniiiᵗͤ quiq aderat milites.
Hanc eĩ mitio tumultꝰ enecauerat relique non¬
dum quenerant sese paratos esse imꝑatoris sui.
trib unoꝵq. yl. miurias defendere Cegnita militũ
uolũtate arminiũ cũ ea legione proficiscit᷑ ibiq¬

Expanded text:
ad arma sit vocatus, factum in perniciosis legibus, in vi tribunicia, in secessione populi, templis locisque editioribus occupatis; atque haec superioris aetatis exempla expiata Saturnini atque Gracchorum casibus docet. quarum rerum illo tempore nihil factum, ne cogitatum quidem nulla lex promulgata, non cum populo agi coeptum, nulla secessio facta. hortatur, cuius imperatoris ductu viiii annis rem print, omnem Galliam Germaniamque pacaverint, ut eius existimationem dignitatemque ab inimicis defendant. conclamant legionis xiii, quae aderat, milites — hanc enim initio tumultus evocaverat, reliquae nondum convenerant — sese paratos esse imperatoris sui tribunorumque plebis iniurias defendere. Cognita militum voluntate Ariminum cum ea legione proficiscitur, ibiq
Abbreviated transcription (Latin):
Simis postulatis ⁊espensa si qua hoĩũ iquitate
scipione ostenderat agit senatꝰ uirtutẽ ꝯstan-¬
cianq collaueat ropias suas exponit legiones
hĩe seie pacatas .x. pieterea cognitũ cõpertũq
sibi alieno esse aĩo in Ce. milites neq hnis
posse ysuaderi. uti en defendant aut subsequãt᷑
De reliquis rebꝰ ad senatũ refert. tota ut in¬
italia delectꝰ heat. Faustꝰ silla piouere ĩ man¬

Expanded text:
simis postulatis responsa, siqua hominum aequitate simis postulatis responsa, siqua hominum aequitate Scipionem ostenderat, agit, senatus virtutem constantiamque collaudat, copias suas exponit: legiones habere sese paratas x; praeterea cognitum compertumque sibi alieno esse animo in Caesarem milites, neque iis posse persuaderi, uti eum defendant aut sequantur. de reliquis rebus ad senatum refertur: tota Italia dilectus ha
Abbreviated transcription (Latin):
atatꝰ et qd̾ neminem dignitate secũ eyequari
uolebat totũ se ab ciꝰ annicicia auerterat et cũ
coibꝰ mimicis in gr̃am redierat quoꝵ ip̃e ma¬
ximam ptem ilia affiitatis tp̃re ꝯuixerat. Exͫ.
smul infanna duar legienui ymotꝰ quas ab
irmere asie sirieq ad suam potenciam dñatũq
ꝯueterat iem ad arma deduci Itudebat. Hiis
de causis agunt᷑ eĩa raptim atq turbate neq.
intercessiene retmnendi quod .l. silla reli querat. Fa¬
gltas tribiuitͣ sed de sua salute die .uiiͦ. cogitore
egunt᷑ qd̵ alli turbulentissim suxioribꝰ tp̃ribus
ti.pl. octo deniq menses suaꝵ actionũ respicere
de timere ꝯsuerat Decurut᷑ ad illud extreniũ
incendio atq in desperatione oĩu salutis latoru
andacia nũꝙͣ ante discessui est. dent operam con
potuit qua ex die ꝯsulatu mnt lentulus biduo ex¬
cepto comitiali et de imperis. Ce. et de amplissĩs
Is eo tyre eiat rauenne expectabatq suis leuis¬

Expanded text:
atus, et quod neminem dignitate secum exaequari volebat, totum se ab eius amicitia averterat et cum communibus inimicis in gratiam redierat, quorum ipse maximam partem illo adfinitatis tempore iniunxerat Caesari; simul infamia duarum legionum permotus, quas ab itinere Asiae Syriaeque ad suam potentiam dominatumque converterat, rem ad arma deduci studebat. His de causis aguntur omnia raptim atque turbate. nec intercessione retinendi, quod L. Sulla reliquerat, facultas tribuitur, sed de sua salute septimo die cogitare coguntur, quod illi turbulentissimi superioribus temporibuspost octo denique menses variarum actionum respicere ac timere consuerant. decurritur ad illud extremum an ipso urbis incendio atque in desperatione omnium salutis latorum audacia numquam ante descensum est: dent operam consotuit, qua ex die consulatum iniit Lentulus, biduo excepto comitiali et de imperio Caesaris et de amplissimisis eo tempore erat Ravennae exspectabatque suis lenis
Abbreviated transcription (Latin):
repulse lentulus ens alieui maguitudire et spe
excitꝰ ac prouinciaꝵ et regũ appellandoꝵ largili¬
enbꝰ monet᷑ seq alterũ fore sillam inter suos.
moriat᷑ ad que suma imperi iedeat. Scipionez
eadem spes prouincie atq excitiũ impellit qͦs
se pro necessitudine partituꝵ cu põpeio arbitiat᷑
snuul iudicior metꝰ adulatio atq ostentatio

Expanded text:
gnitudine et spe exercitus ac provinciarum et regum appellandorum largitionibus movetur, seque alterum fore Sullam inter suos gloriatur, ad quem summa imperii redeat. Scipionem eadem spes provinciae atque exercituum impellit, quos se pro necessitudine partiturum cum Pompeio arbitratur, simul iudiciorum metus atque ostentatio
Abbreviated transcription (Latin):
senatimi cogunt᷑. Quoꝵ uocibꝰ et contiasu tar¬
aent᷑ in firmiores dubii ꝯfrimant᷑ plerisq uero
libere decernendi potestas eripit᷑ pollicet᷑ l piso.
censor sese ituꝵ ad Ce. Item. l. roscius pretor
qui de huis rebꝰ en doceant. Sex. dies ad eã rem
ꝯficiendam spatui postulant. Dicũtͣ etiã a non¬

Expanded text:
senatum coguntur. quorum vocibus et concursu terrentur infirmiores, dubii confirmantur, plerisque vero libere decernendi potestas eripitur. pollicetur L. Piso censor sese iturum ad Caesarem, item L. Roscius praetor, qui de his rebus eum doceant; sex dies ad eam rem conficiendam spatii postulant. dicuntur etiam ab non
Abbreviated transcription (Latin):
mutterent᷑ nõ repiebant᷑ maxime q timoris causa
pro se quisq id munꝰ legationis retusabat Põperꝰ
eĩ discede̾s ab ibe insenatu dixerat eodem se ba¬
bituru loco qui rome remasissent et qui in castas
Ce. fuisset sit taduũ disputationibꝰ excusationibꝰ qi
frustra diehꝰ aliquod asuxtis ue reliquũ tṗs omuttat
nn fectis hiis que agere destinaueras ab ibe profi¬
tiscit᷑ atq in ulteriorẽ talliã puenit Quo cum
uenihet cegnoscit iissui a pompeio iubelliui rufas.¬

Expanded text:
mitterentur non reperiebantur, maximeque timoris causa mitterentur non reperiebantur, maximeque timoris causa pro se quisque id munus legationis recusabat. Pompeius enim discedens ab urbe in senatu dixerat eodem se habiturum loco, qui Romae remansissent, et qui in castris Caesaris fuissent. sic triduum disputationibus excusationibusque frustra diebus aliquot consumptis, ne reliquum tempus amittat, infectis iis quae agere destinaverat, ab urbe proficiscitur atque in ulteriorem Galliam pervenit. Quo cum venisset, cognoscit missum
Abbreviated transcription (Latin):
essec. si ꝓbasset tur suo uti populo beneficio yrehi¬
buisset. patiam proponit sua cũ de excitibꝰ dimitten¬
dis ultio postula uisset. in quo iactura diciitatis atq
honoris ip̃e facturꝰ esset. accrbitatem ĩimicoꝵ docet
quicquid ab altero postularet iise recusaret atq
rĩa ymisceri mallet ꝙ̃ imperui excitꝰ q dimittere.
Iniuria in enpiendis legibꝰ preditat. cudelitatem et
tas et expetita collequia et denegata comeniorat.
pro quilꝰ rebꝰ orat at posculat ut rem .þ. suscipiãt
atq una secũ ãd nnnistarent sm tiore defugiat
se reformudare quod in senatu yempeiꝰ paulo ante.
dipisses ad quos legati nutterent᷑. Hus auctoritatẽ
actabiu timoreniq coꝵ qui mtteritͤ significr.
tenus atq ui firmi hoc ai. uderi se uero ut opiꝰ
anterre studuerit. Sic uistitia et equitate uelle supe¬
rare Frobat ⁊eu senatꝰ de mittendis legaris sed qui

Expanded text:
esset? si probasset, ur se uti populi beneficio prohiesset? si probasset, ur se uti populi beneficio prohibuisset? cpatientiam proponit suam, cum de exercitibus dimittendis ultro postulavisset, in quo iacturam dignitatis atque honoris ipse facturus esset. acerbitatem inimicorum docet, qui quod ab altero postularent, in se recusarent, atque omnia permisceri mallent quam imperium exercitusque dimittere. iniuriam in eripiendis legionibus praedicat, crudelitatem et tas, expetita colloquia et denegata commemorat. pro quibus rebus hortatur ac postulat, ut rem publicam suscipiant atque una secum administrent. sin timore defugiant, se reformidare, quod in senatu Pompeius paulo ante dixisset, ad quos legati mitterentur, his auctoritatem attribui timoremque eorum qui mitterent significari. tenuis atque infirmi haec animi videri. se vero, ut operibus anteire studuerit, sic iustitia et aequitate velle superare. Probat rem senatus de mittendis legatis; sed qui
Abbreviated transcription (Latin):
nus amussis cohortibꝰ protiuꝰ ex fucta ĩ afatam
ruenait atq eam sna sponte uatuam occupaue¬
iat delectuq habito duas legienes effecerat honiũ
t locoꝵ noticia et usu eiꝰ prouitie nactꝰ aditus.
ad ea conanda quod paucis ante annis ex p̾tura
um prouuitiam obtrnuerat Hic uenientẽ uti ca¬
cu naiuibꝰ tuberonẽ portu atq oppido prohibet.
neq affectũ ualitudine filiu ex ponere ĩ fra patit᷑
a sublatis ancoris ex cedere eo loco cogit Hns re¬
ene confectis . Ce. ut reliquuz tỹs alabore iterunt¬
tat milites in prorma muncipia deducit ip̃
ipse ad urben pioficiscit᷑ Coatto senati in uirias
mimicoꝵ cõmemorat docet se nullu extaordina: uĩ
honore appetisse sed expectato letitimo tyre ꝯsulatꝰ
pugnantem et pristina asuetudine dicendi mora
dies extahentem ut sui ratio ab sentis kat ͤ ipso.
asule pempeio. qui si improbaset cur ferri passus.

Expanded text:
imus, amissis cohortibus protinus ex fuga in Africam imus, amissis cohortibus protinus ex fuga in Africam pervenerat atque eam sua sponte vacuam occupaverat dilectuque habito duas legiones effecerat, hominum et locorum notitia et usu eius provinciae nactus aditus ad ea conanda, quod paucis ante annis ex praetura eam provinciam obtinuerat. hic venientem Uticam navibus Tuberonem portu atque oppido prohibet neque adfectum valetudine filium exponere in terra patitur, sed sublatis ancoris excedere eo loco cogit. His rebus confectis Caesar, ut reliquum tempus a labore intermitteretur, milites in proxima municipia deducit; ipse ad urbem proficiscitur. coacto senatu iniurias inimicorum commemorat. docet se nullum extraordinarium honorem adpetisse, sed exspectato legitimo tempore consulatus pugnante et pristina consuetudine dicendi mora dies extrahente, ut sui ratio absentis haberetur, ipso consule Pompeio; qui si inprobasset, cur ferri passus
Abbreviated transcription (Latin):
facam sorte tubere obtinere delebat. Caralitam sil ut
D se ualeriũ nutti audierut non dui ꝓfecto er ira¬
la sua sponte ex oppido cecta ei cuit ille ꝑteratꝰ¬
Nom̃e ꝓiunciam ꝯsentire intelligebat ex sardima
facam uretugit /Cato in ticiliam naues logas
ieteres reficiebat nouas ciuitatibꝰ imperabat Nec
magno studio pagebat in lucaluis brutusq per
etatos suos cuuu remanoꝵ uelectꝰ hebat eꝗtu
tt Quibꝰ rebꝰ pene ꝓfectis aduentu cuuonis
aegiito. querit᷑ in contione se prorecii ac proditu
A. MN. pempxio qui oibꝰ rebꝰ impatissimis non ne¬
cessarui belli suscepisset et ab se reliosq i senatu
interiogatꝰ oia sibi esse ad bellu acta ac parata
frimuaiusset Hec in ꝯtione questꝰ ex prouĩcia
fugit Nacti uacuas prouicias ab ĩperns sardinia
ualeciꝰ curiꝰ cicilia cũ excitibꝰ eo puenũt ł ubero
tũ in afrita uenisset in uenit in ꝑuicia cũ iperis
aitiu uarum qui ad aux mui ut supͣ. demostram¬

Expanded text:
Africam sorte Tubero obtinere debebat. Caralitani, simul ad se Valerium mitti audierunt, nondum profecto ex Italia sua sponte Cottam ex oppido eiciunt. ille pertovinciam consentire intellegebat, ex Sardinia in Africam profugit. Cato in Sicilia naves longas veteres reficiebat, novas civitatibus imperabat. haec magno studio agebat. in Lucanis Bruttiisque per legatos suos civium Romanorum dilectus habebat, equitum entu Curionis cognito queritur in contione sese proiectum ac proditum a Cn. Pompeio, qui omnibus rebus imparatissimis non necessarium bellum suscepisset et ab se reliquisque in senatu interrogatus omnia sibi esse ad bellum apta ac parata confirmavisset. haec in contione questus ex provincia fugit. Nacti vacuas ab imperiis Sardiniam Valerius, Curio Siciliam, cum exercitibus eo perveniunt. Tubero cum in Africam venisset, invenit in provincia cum imperio Attium Varum; qui ad Auximum, ut supra demonstrav
Abbreviated transcription (Latin):
U. nõ deese si senatꝰ sequat᷑ si cũctet᷑ atqi agat
leniꝰ ne quicꝙͣ uꝰ auxilui si poscea uelit senatu
mploratur hec scipionis oratio qd senatꝰ nt uibe
hẽbatͣ pempeiꝰq aderat ex ip̃iꝰ ore pompes mit¬
italia h̃ti ex̃citꝰ q ꝯs crpti esset quo presioio
tute et libere senatꝰ q uellet decerrere aundet.
ut M. caliduis qui censebat ut põperꝰ ĩ suas
puiucias proficisceret᷑ neq esset armor causa
tiniere .Ce. abreptis od eo duabꝰ legionibꝰ ut do
uiꝰ piculũ reseruare et ietmeie eas ã nubem
paucis fere iuutatis rebꝰ sequebat l ni enib.
conuicio .l. lentuli ꝯsulis cererti exagitabãs

Expanded text:
 non deesse, si senatus sequatur; si cunctetur atque agat lenius, nequiquam eius auxilium, si postea velit, senatum imploraturum. Haec Scipionis oratio, quod senatus in urbe habebatur Pompeiusque aberat, ex ipsius ore Pompei mitItalia habiti et exercitus conscripti essent, quo praesidio tuto et libere senatus quae vellet decernere auderet; ut M. Calidius, qui censebat, ut Pompeius in suas provincias proficisceretur, ne qua esset armorum causa; timere Caesarem ereptis ab eo duabus legionibus, ne ad eius periculum reservare et retinere eas ad urbem paucis fere mutatis verbis sequebatur. hi omnes convicio L. Lentuli consulis correpti exagitabantur.
Abbreviated transcription (Latin):
tm̃ itiueris fat quãtu satis esse nutatõne
locoꝵ ꝓpt salubritate cristimabat ibi ꝙ̃ ꝙͣ ce¬
bro audiebat labienũ ab ĩ mitis sius sellicitan
certior q fiebat id agi paucoꝵ ꝯsiliis ut iuter¬
posita senatꝰ aucteritate aliqua pte ee̾citꝰ espoli¬
Mretᵒ tñ neq de labiene credidit quicꝙͣ neq.
tra senatꝰ auctoritate ut aliquid faceret adduci
porut uiditabat cĩ libers sententiis patcuͥ ꝯscup¬
toꝵ causã suã facile ebtiueri nam .c. curiꝯ trĩ¬
defendenda suscepisset sepe erat senatiu pellititꝰ
si que tmor armoꝵ . Ce. lederet et qũi pompet.
dũaçio atq arma nõ mininui terrore ĩ foro fer¬
rent discederet uterq ab arnus excitꝰ q diuattent
fore eo facto liberan et sui urras quutatẽ neq
hoc tantũ pollicitꝰ ẽ s etia per se dissentõnem
facere cepit qd ne fieret õb amici pompei suaserũt

Expanded text:
tum itinerum faciebat, quantum satis esse ad mutationem locorum propter salubritatem existimabat. Ibi quamquam crebro audiebat Labienum ab inimicis suis sollicitari certiorque fiebat id agi paucorum consiliis, ut interposita senatus auctoritate aliqua parte exercitus spoliaretur, tamen neque de Labieno credidit quidquam neque contra senatus auctoritatem ut aliquid faceret potuit adduci. Iudicabat enim liberis sententiis patrum conscriptorum causam suam facile obtineri. Nam C. Curio, tridefendendam suscepisset, saepe erat senatui pollicitus, si quem timor armorum Caesaris laederet, et quoniam Pompei dominatio atque arma non minimum terrorem foro inferrent, discederet uterque ab armis exercitusque dimitteret: fore eo facto liberam et sui iuris civitatem. Neque hoc tantum pollicitus est, sed etiam per se discessionem facere coepi
Abbreviated transcription (Latin):
timoniui senatꝰ erat uniuersi conuenies q supiori
digutatem ꝯtia lege pompei et crassi rettulerat añ
tps ad senatũ de. Ce. prouiciis sentẽciisq dittis.
discessessienẽ faciente marcelle qui sibi om̃er dig¬
raũt necesitudiuss quilꝰ togi posset senatus̃.¬
id probare quod ip̃i astituussẽt fit denidi senatus
ꝯsilltũ ut ad bellũ particũ legio una a.CI.
pempeio et altera .c. Ce. mutteret᷑ neq obscinie e¬
due legiones unii de traliũt ͤ nam . Cii. pompes

Expanded text:
iversi conveniensque superiori dignitatem, contra legem Pompei et Crassi rettulerat ante tempus ad senatum de Caesaris provinciis, sententiisque dictis discessionem faciente Marcello, qui sibi omnem digrarent necessitates, quibus cogi posset senatusid probare, quod ipsi constituissent. Fit deinde senatus consultum, ut ad bellum Parthicum legio una a Cn. Pompeio, altera a C. Caesare mitteretur; neque obscure duae legiones uni detrahuntur. Nam Cn. Pompeius
Abbreviated transcription (Latin):
locat .c. fabiu cũ totidem mueduos dẽducit.
sic eĩ eristnmabat tutissmia fore gallia si belge
quoꝵ maxiia urtꝰ et edui quor auttoritas.
sũnia esset excitilꝰ ꝯtierent ͤ lpe in italio pro¬
fectꝰ est. Que cũ uenisset cognoscit y .c. marcelia
asulem legiones duas ase renuissas qͥ ee senatͤ
ꝯsuate deberes ad ꝑticũ bellũ duci. EN. popero
traditas arq ni italia retentas esse hoc pts qg̃ͥ
syis aliqua relinqueret ͤ mu poteꝰ disceptandi
qua belli gerendi
Iiteris a fabio .c. Ce.
asulibꝰ redditis egre ab
lnis nupetiatũ ẽ suma
tribunoꝵ plebis aten¬
⁊tẽne ut in senatu ieci¬
Iraient ut uero ex lit¬
ttris ad senatũ refene
Duyetiar nõ petuit ⁊eferut ꝯsules de re yui. iii
cuutate .l. lentula asul senacui reiq pui. Se nõ¬

Expanded text:
locat, C. Fabium cum totidem in Aeduos deducit. Sic enim existimabat tutissimam fore Galliam, si Belgae, quorum maxima virtus, Aedui, quorum auctoritas summa esset, exercitibus continerentur. Ipse in Italiam profectus est. Quo cum venisset, cognoscit per C. Marcellum consulem legiones duas ab se remissas, quae ex senatus consulto deberent ad Parthicum bellum duci, Cn. Pompeio traditas atque in Italia retentas esse. Hoc facto quspes aliqua relinqueretur iure potius disceptandi quam belli gerendiitteris a Fabio C. Caesaris consulibus redditis aegre ab his impetratum est summa tribunorum plebis contentione ut in senatu recitarentur; ut vero ex litteris ad senatum referretur, impetrari non potuit. referunt consules de re publica infinite. L. Lentulus consul senatu rei
Abbreviated transcription (Latin):
eiat ce cogitari poterat cũ liberiꝰ oĩi multitudo.
ebiuam piecedebat hostit oibꝰ locis nuolabat ͤ tatii¬
uiis stratis fora templa occupabaut᷑ ut uel cepecta¬
tissin tcuphi letitia percipi pesset tanta erat ma¬
gnificencia apud opulencieres cupiditas apud hu¬
miliores cũ em̃s igiones gallie togate. Ce. yrecui¬
isset sũma celeritate ad excitu ne monte cenam
redit legio nilꝰq ex eibꝰ iberins ad fines tieneroꝵ

Expanded text:
erat excogitari poterat. Cum liberis omnis multitudo obviam procedebat, hostiae omnibus locis immolabantur, tricliniis stratis fora templaque occupabantur, ut vel exspectatissimi triumphi laetitia praecipi posset. Tanta erat magnificentia apud opulentiores, cupiditas apud humiliores. Cum omnes regiones Galliae togatae Caesar percucurrisset, summa celeritate ad exercitum Nemetocennam rediit legi
Abbreviated transcription (Latin):
illi ꝓpositũ hebat atmeie in amicicia ciuitates.
nulli spen aut causam daretᵒ armoꝵ nicħ ẽi nunꝰ
uolebat ꝙͣ sub decessu suo necessitatẽ sibi aliqua
impom belli gerendi ne cũ ex̃citũ deducturꝰ esset.
belliĩ aliqued reliiqueret᷑ qd̾ oĩs gallia libenter
sine pñti piculo susciperet. Itaq honorifice cuuta¬
tes appellanes principes maxmius premiis afficiẽdo
nulla ontra in iugendo defessam tot aduersis p̾lus
filia adictione parendi mediore facile in pate cõ¬
tiniuit hẏe ibernis peractis ꝯtra asuetudinẽ in
stilia ꝙͣ maxnuis it me.ibꝰ est profectꝰ ut municipia
et colomas appellaret quibꝰ marci antorn q̃storis
qͥ til gia pro homine sibi quictissimo quẽ paulo
premiserat ad petitõne. tum acut atia factõne
et petentiã pautoꝵ qui marci antoni repulsa.
Ce. dicedentibꝰ grãm ꝯuellere cupiebant Hunc et¬
si augurem priꝰ factũ ꝙͣ italia actingeret ĩ itineie
audieiat tr̃ non muniꝰ iusta sibi causam nunici¬

Expanded text:
illud propositum habebat, continere in amicitia civitates, nulli spem aut causam dare armorum. Nihil enim minus volebat quam sub decessu suo necessitatem sibi aliquam imponi belli gerendi, ne, cum exercitum deducturus esset, bellum aliquod relinqueretur quod omnis Gallia libenter sine praesenti periculo susciperet. Itaque honorifice civitates appellando, principes maximis praemiis adficiendo, nulla onera iniungendo defessam tot adversis proeliis Galliam condicione parendi meliore facile in pace continuit. Ipse hibernis peractis contra consuetudinem in Italiam quam maximis itineribus est profectus, ut municipia et colonias appellaret, qenter pro homine sibi coniunctissimo, quem paulo ante praemiserat ad petitionem, tum acriter contra factionem et potentiam paucorum, qui M. Antoni repulsa Caesaris decedentis gratiam convellere cupiebant. Hunc etsi augurem prius factum quam Italiam attingeret in itinere audierat, tamen non minus iustam sibi causam munici
Abbreviated transcription (Latin):
cũ legionibꝰ ꝙ̃ potest maxine aꝓpin quat hosceis
m nisidiis dispositi cũ sibi delegiss ẽt capum ad
rem gerendam nõ ampliꝰ patentẽ mnõs partes
passabꝰ nulle siliue indiq ał. nmureditissmis flu¬
miue munitũ uelut in dagine huic iusiduis tu¬
cũdedeu̾t. Eyplorato hostiũ ꝯsalio nri ad plan¬
duͥ aĩo armisq parati. cũ subxeqͥuẽtilꝰ legionib
nulla diucatione recusaret turmatim in euz
locu diuentrũt. Quoꝵ aduẽtu cũ sibi corbeus
oblatam eccasiene zei geiende ixistimart piins
cũ pautis se ostendit atq i pioyimas turmas
impetũ fecit Mosta ꝯstant incursil sub stment
insidiator neq plures ĩ unũ locũ ꝯueniũt q
pleruq equestabꝰ prelns cũ ꝓpt̃ alique tiune

Expanded text:
cum legionibus quam potest maxime appropinquat. Hostes cum legionibus quam potest maxime appropinquat. Hostes in insidiis dispositi, cum sibi delegissent campum ad rem gerendam non amplius patentem in omnes partes passibus mille, silvis undique aut impeditissimo flumine munitum, velut indagine hunc insidiis circumdederunt. Explorato hostium consilio nostri ad pque armis parati, cum subsequentibus legionibus nullam dimicationem recusarent, turmatim in eum locum devenerunt. Quorum adventu cum sibi Correus oblatam occasionem rei gerendae existimaret, primum cum paucis se ostendit atque in proximas turmas impetum fecit. Nostri constanter incursum sustinent insidiatorum neque plures in unum locum conveniunt; quod plerumque eq
Abbreviated transcription (Latin):
tũ nitrare sũnũ iugũ et flg̃mam densissinna
timeret.c. siqui cupidiꝰ intrauerat uir suez ip̃ai
puores ꝑtis aiaduerterẽt equitũ insidias urrti.
liberam facultatem sui iecipiendi bellouacis dede¬
rũt. Ita fuga timoris inuul caliditatis q plena
sme ullo detrimẽte milia nõ ampliꝰ .x. ꝓgressi.
hostes loco muntissimo castia pesuerũt. Inde cũ
sepe in isidiis equites pedites q disponeret. ma¬
gna detuimenta romaius on pabulationibꝰ ĩ feu¬
bant. Qd crebriꝰ accideret nisi q̃d̃ ey captiuo qͥdã
compert .c. corbellũ belleuacoꝵ ducẽ fortasmor
milia ex peditũ delegisse equites q ex oĩ quũs.
mille quos ĩ insidiis eo leco collecauerat quem
in locũ ꝓpt̾ copiã frunenti ac pabuli iomanes
missures suspicaret Quo cognito abilis legieas
ꝓllres ꝙͣ solebat educit equitatũq que ꝯsuetu¬
dnie pabnlatoribꝰ mittere p̾lidlo asneuerat pͥit¬
tit Hiuc int̾penit auxilia leius armatirie hp̃e

Expanded text:
am timerent ac, si qui cupidius intraverant, vix suorum ipsi priores partes animadverterent equorum, insidias veriti liberam facultatem sui recipiendi Bellovacis dederunt. Ita fuga timoris simul calliditatisque plena sine ullo detrimento milia non amplius decem progressi hostes loco munitissimo castra posuerunt. Inde cum saepe in insidiis equites peditesque disponerent, magna detrimenta Romanis in pabulationibus inferebant. Quod cum crebrius accideret, ex captivo quodam comperit Caesar Correum, Bellovacorum ducem, fortissimorum milia sex peditum delegisse equitesque ex omni numero mille, quos in insidiis eo loco collocaret, quem in locum propter copiam frumenti ac pabuli Romanos missuros suspicaretur. Quo cognito consilio legiones plures quam solebat educit equitatumque, qua consuetudine pabulatoribus mittere praesidio consuerat, praemittit: huic interponit auxilia levis armaturae; ipse
Abbreviated transcription (Latin):
iut cipiendi ceum cupiditate ptinaciꝰ eu cũ pautis
nisecutꝰ esset ille aũt fuga uehementi uolusenuz
fidem atq auxiliũ ne sua uulnera ꝑ fidem ĩttipo¬
sitam pateient᷑ ĩ punita / auersoq eque se a cetus¬
in cautiꝰ ꝑnuttit ĩ prefectu facuit hec dem om̃s.
eiꝰ equitis paucesq mr̃os ꝯuertut atq ĩ secuntir
Cenurꝰ nicensũ caltaribꝰ equĩ ꝯuĩgit equo quadiatiꝰ
lanceaq int̾esta magnis uiriꝰ fenur mediũ taicit
uolusent Rrefecto uulnerato no dubitãt nr̃i resistera
et quersis equis hostem pellere. E ubi accidit con¬
plures hostui maguo nr̃oꝵ nupetu perculsi ul nerat᷑
ac xtim infuga proterũt᷑ partim intercipiiit᷑. Q¬
ubi mualũ dux eqni iulocitate euitauit. ac si pͣlis.¬
uite peraculũ aditurꝰ iuderet᷑ refeit  nicastia/ coniiꝰ
aũt siue ex piato suo dolere suie magna yte amuissa
suor legatos ad antoniũ muittit seq et ibi fubirr
ꝯspectũ ueniat cuiꝰ ꝙͣ remami. Cuiꝰ postulationem

Expanded text:
endi Commi cupiditate pertinacius eum cum paucis insecutus esset, ille autem fuga vehementi Volusenum fidem atque auxilium, ne sua vulnera per fidem imposita paterentur impunita, conversoque equo se a ceteris eius equites paucosque nostros convertunt atque insequuntur. Commius incensum calcaribus equum coniungit equo Quadrati lanceaque infesta magnis viribus medium femur traicit Voluseni. Praefecto vulnerato non dubitant nostri resistere et conversis equis hostem pellere. Quod ubi accidit, complures hostium magno nostrorum impetu perculsi vulnerantur ac partim in fuga proteruntur, partim intercipiuntur; quod malum dux equi velocitate evitavit: gravivitae periculum aditurus videretur, refertur in castra. Commius autem sive expiato suo dolore sive magna parte amissa suorum legatos ad Antonium mittit seque et ibi futurum, conspectum veniat cuiusquam Romani. Cuius postulationem
Abbreviated transcription (Latin):
om̃i equitatu ꝙ̃ põt celeriue ad caniniu cõten¬
dit. Cum ꝯtia expectationem oĩui . Ce. uxele dimu
uenisset oppidũq opperibꝰ lausũ aĩad uerteret neq
ab oppugnatõne recedi uidcret ulla ꝯdictione pos¬
se magna aũt copia frumenti habudare eppidanoᷤ
ey profugis cognouisset aqua phibere hostem tenit¬
tare cepit flumen infima ualle diuidebat. que
pene totum montem trigebat in quo positũ etat.
peruptu undiq oppidĩ uxelledinũ hoc auertere.

Expanded text:
omni equitatu quam potest celerrime ad Caninium contenomni equitatu quam potest celerrime ad Caninium contendit. Cum contra exspectationem omnium Caesar Vxellodunum venisset oppidumque operibus clausum animadverteret neque ab oppugnatione recedi videret ulla condicione posse, magna autem copia frumenti abundare oppidanos ex perfugis cognosset, aqua prohibere hostem temptare coepit. Flumen infimam vallem dividebat, quae totum paene montem cingebat, in quo positum erat praeruptum undique oppidu