comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aderat frueretur P Cibi qͦr
qd solz inscios ac de rebꝰ tem̾e
udicantes ad u̾bandur excita¬
re admiracionẽ peperit igno¬
rancia. Ceteꝵ quibꝰ aule con¬
dicio ꝙͣ ex olim augusta ĩ an¬
gustum ⁊ in dedecus ex decora
uaxiauit et in decerius qͦ ua
riatura uidet᷑ intelligit neqͣ¬
ꝙ unde tute miraris hũc eimi¬
grauisse mirabit᷑. s diut̾nam
potius moraz extendisse cul¬
pabit. Eni uero pͥmu libera¬
litas om̃is exdusa: sine qua
nec aula claritudinem. nͨ ser¬
uare frequenciaz. ac per hoc
nec hõmi fiden ualet quippe
ubi nemo fructum sperat. ne¬
mo diligit. Ita eni ꝓuidencia
superior mitituit ut qͥ u̾tute.
nõ mereatur em̃e precio amo¬
rem ꝯueniat. fauor hõĩi pro
tragicus msnuit pracioꝑt
peio uincitie fides. Atqui aua¬
ritia coartante illo ignomim¬
c uentum. nt atria illa lxatis¬
simis qͦndam ac milicaribus
uiris nuaginũq domestica
gloria splendidissimis celeber¬

Expanded text:
aderat frueretur. Tibi quoque, aderat frueretur. Tibi quoque, quod solet inscios ac de rebus temere iudicantes ad verberandum excitare, admirationem peperit ignorantia. Ceterum qui aule conditio quam ex olim augusta in angustum et in dedecus ex decora variaverit, et in deterius quoque variatura videtur, intelligit, nequaquam unde tute miraris hunc emigravisse mirabitur, sed diuturnam potius moram extendisse culpabit. Enim vero primum liberalitas omnis exclusa, sine qua nec aula claritudinem nec servare frequentiam ac per hoc nec hominum fidem valet. Quippe, ubi nemo fructum sperat, nemo diligit. Ita enim providentia superior instituit ut qui virtute non mereatur emere pretio amorem conveniat. Favor hominum prodtragicus monuit: “Pretio parta pretio vincitur fides.” Atqui, avaritia coartante, illo ignominie ventum ut atria illa, litteratissÃ­mis quondam ac militaribus viris imaginumque domesticarum gloria splendidissimis celeber
Abbreviated transcription (Latin):
impendio. s quoꝵ uirtus despi¬
citur ꝯtingit ut persona ⁊ con¬
tennatur. ¶Infaustus mimi¬
um profecto huiꝰ homĩs famu¬
latus. qui si in equissimũ u̾tu¬
tis interpretem incidiss neqͣꝙͣ
hasce pateret᷑ angustias. P¬
Minime fulleris. si enĩ qͣ erat
apud genitorem ⁊ genitu om̃s¬
s parit᷑ aulicos ea extimacio
insigͦ: ad aliquem principum
deculisset qui pacis mallet ꝙͣ
belli artibus inclarescere esset
ꝓuoto rei familiaris instrͣa sor¬
titus. s qd sol in maligno aere
cum floreret exaruit. nã p̃ter
multiplice corpis seruitutem
cum familia carrigerar inge¬
ni opibus multifaria exor¬
nau̾it laudabilis tñ officii ab
his quibus debuit cura neqͣqͣ
ꝓpensa est ¶icet nune prin¬
cipes corpeant ad uirtutes tñ
diuturna radicatus mora:
conpoĩtus ac senex ꝙͣ obrem
decesserit racio haud satis pa¬
tens linguas soluit. Nam si
fortuna aberat quã m̾uisset
nchominus eqͣnimiter que

Expanded text:
impendio, sed quorum virtus despiimpendio, sed quorum virtus despicitur contingit ut persona etiam contemnatur. Infaustus nimium profecto huius nominis famulatus, qui,si in equissimum virtutis interpretem incidisset, nequaquam hasce pateretur angustias. Minime falleris. Si enim qua erat apud genitorem et genitum omnesque pariter aulicos ea extimatio insignem ad aliquem principum detulisset, qui pacis mallet quam belli artibus inclarescere, esset pro voto rei familiaris instrumenta sortitus. Sed, quod solet, in maligno aere cum floreret, exaruit. Nam preter multiplicem corporis servitutem cum familiam Carrigeram ingenii opibus multifariam exornaverit, laudabilis tamen officii ab his quibus debuit cura nequaquam perpensa est. Licet nunc princeps torpeat ad virtutes, tamen, diuturna radicatus mora et compositus ac senex, quamobrem decesserit, ratio haud satis patens linguas solvit. Nam si fortuna aberat quam meruisset, nichilominus equanimiter que
Abbreviated transcription (Latin):
fratrum minoꝵ iocabundꝰ re¬
spondit. Illicet risare singuli.
temmere. arguere ꝙ pedes tun¬
tisper cõmeass. frugiq hom̃is
mimine lib̾tatẽ s arrogantiã
potius suaz ꝯtractaz ex aula
mensi factum ĩꝓbabant. et ad
ipsum usq frantiscum pͥncipẽ
detulere. Is ut na magnificus qͥ¬
q hr̃et in deliciis rauennatem
qd pedibus iter uasiss fuiliari
monitu increpuit. Tum ille scio
id qr apprime gratissimur uuco
inquit dnator optime equos
aulicos ceu tantopere taa cle¬
mentia seł ⁊ iterum largit᷑ obi¬
tulit. usu fore semper .inͥ. Ex
arbitrioq indulgentias cua op¬
portunos exciperem. Uerũtam
priore suetus fortuna pedare
nolmm hisce consuescere delitñs
qͦrum fieret absencia. si presens
desereret condicio difficilis. Ita
respondit. ita fecit. ita uixit ut
afflante ꝓfectum nullu et re¬
lante fortuna de fectũ sentire
uideretur. ex quo satis aĩadu̾ti
licet ꝙͣ erat tenui retinendus

Expanded text:
“Fratrum Minorum,” iocabundus re“Fratrum Minorum,” iocabundus respondit. Ilicet risare singuli, temnere, arguere quod pedes tantisper commeasset. Frugique hominis minime libertatem sed arrogantiam potius suam contractam ex aula mensi, factum improbabant et ad ipsum usque Franciscum principem detulere. Is, ut natura magnificus quique haberet in deliciis Ravennatem quod pedibus iter vasisset, familiari monitu increpuit. Tum ille, “Scio idque apprime gratissimum duco,” inquit, “dominator optime, equos aulicos, ceu tantopere tua clementia semel et iterum largitur, obtulit, usu fore semper michi; ex arbitrioque indulgentia tua opportunos exciperem. Verumtamen priore suetus fortuna pedare, nolim hisce consuescere deliciis quorum fieret absentia, si presens desereret condicio, difficilis.” Ita respondit, ita fecit, ita vixit, ut afflante profectum nullum et reflante fortuna defectum nullum sentire videretur. Ex quo satis animadverti licet quam erat tenui retinendus
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ u̾boru sensum minime at¬
tingas: Is prorsus est sensus
ut om̃s sapiencie intentos in¬
ertes ad ferruz insolentesq fa¬
cinoͥrum qm̃ quitqͥd eniscemo¬
di ꝑsonis impenderet᷑ dispendi¬
o ascraberet tupiat absistere
tãq onere soluendꝰ mutili
Ita ne uita hõ ille sumptuosus
extat cͥoq degere apparatu de¬
poscit ut regiis opibus graiis
sartina uideret᷑. diut᷑na p̃cipue
fide genitori moxͥ deinde sibi fa¬
mulatus. Pqd̾ cet̾i admirarẽ¬
tur. atq magnopere in primis
semor franciscus tã diu fauore
aulico circumfusus nullũ trax
ab aula ꝯtagiuz. elacionis.iac¬
tancie. uanitatis. tumq secũdo
principe uteret᷑ inch̾ minus ꝙͣ
aule blandimentur duxit. Du¬
dum iussus ire sermeolã urbis
padue suburbanu. quo se lom¬
bardus otio litterato ꝯtraxerat
puero coĩte pedes iit. Reꝑfectur
uesperi contant᷑ ꝯfamłi ea luce
ubi nam ab fuiss. Causa expoĩta
quo foret uectus eqͦ rogitãt. Ille

Expanded text:
et verborum sensum minime atet verborum sensum minime attingas? Is prorsus est sensus, ut omnes sapientie intentos, inertes ad ferrum, insolentesque facinorum, quoniam quicquid eiuscemodi personis impenderetur dispendio ascriberet, cupiat absistere, tamquam onere solvendus inutili. Itane vita homo ille sumptuosus extat, eoque degere apparatu deposcit ut regiis opibus gravis sarcina videretur? Diuturna precipue fide genitori, mox deinde sibi famulatus. Quod ceteri admirarentur atque magnopere in primis senior Franciscus, tam diu favore aulico circumfusus, nullum traxit ab aula contagium elationis, iactantie, vanitatis; cumque secundo principe uteretur, nichil minus quam aule blandimentum duxit Dudum iussus ire Sermeolam, urbis Padue suburbanum quo se Lombardus otio litterato contraxerat, puero comite pedes iit. Re profecta, vesperi contantur confamuli ea luce ubinam abfuisset. Causa exposita, quo foret vectus equo rogitant. Ille
Abbreviated transcription (Latin):
sentia mesti acciperetis. o
pautos de se idem proferre ya¬
luisse ¶ Cuz ille dñs uiruz
a deo predicatu ⁊ expertum de¬
cedere sit passus opido miror
Pnemo in ꝙͣta est ciuitate
non mirat᷑. s admiratio ꝓcul
absistat si quisq hũc ⁊ hꝰ modi
ꝓfessionis homĩes ꝙͣ floctifece¬
rit enganeus norit. quẽ quo
pectore gestaret Hinc licebit
aduertas. Cum per henrituz
gallum ⁊ michaeler de Rabata
quibꝰ int̾nunciis carrig̾ pene
singula digerebat deposci Ra¬
uennas uenia abeundi man¬
dass ultro hac assertione con¬
cessit. utinam sic omnes alii
facerent. Uox ista mmir pala
fecit. ⁊ si in posteros euasura
sit faciet. nec aĩo conplexum
ẽẽ duit᷑num ẜuitorez. nec lice¬
ri studiosos literar ¶Indig¬
na me hcule principe qui suos
amet. inexcussa a deo licentia
s edisseri efflagito parabolaz.
quid sibi uelit ũt sic om̃s alii
facerent P Sictine hebes
ut pronam̃ adeo licentiã ĩꝓbes

Expanded text:
sentiam mesti acciperetis.” O sentiam mesti acciperetis.” O paucos de se idem proferre valuisse! Cur ille dominus virum adeo predicatum et expertum decedere sit passus opido miror! Nemo in tanta civitate non miratur. Sed admiratio procul absistat si quisque hunc et huiusmodi professionis homines quam flocci fecerit Euganeus norit. Quem quo pectore gestaret hinc licebit advertas. Cum per Henricum Gallum et Michaelem de Rabata, quibus internuntiis Carriger pene singula digerebat, deposci Ravennas veniam abeundi mandasset, ultro hac assertione concessit: “Utinam sic omnes alii facerent!” Vox ista nimirum palam fecit, et, si in posteros evasura sit, faciet nec animo complexum esse diuturnum servitorem nec liceri studiosos litterarum. Indigna, mehercule, principe qui suos amet inexcusabilis adeo licentia! Sed edisseri efflagito parabolam quid sibi velit, “Utinam sic omnes alii facerent! ” Siccine habes ut pronam adeo licentiam improbes
Abbreviated transcription (Latin):
pacis artiumq bonar adhor¬
tator. In umu̾sa ciuitate nullũ
ul abstinere ab enis laudaciõs.
ul non quezi de eius abscessidẽ
facile repias. Orare homĩ aut
meditari que dictaret. aut le¬
gere que memoraret. uige ne¬
gocium erat. ¶ Quãdudu
aula famulatũ euganea pro¬
duxit᷑. PIn senum usq sine
querela ⁊ reprensiõe equus ac
dexter uiuens. Qd̾ abit̾s mag¬
iifice in ip̃ius carrigeri facie.
natis apparitoꝵq manu astã¬
tibus ultro testatus ait. Abeo
princeps gloria conscĩe mecũ
ferens. ꝙ .uiii. prope lustris tu¬
o ⁊ genitoris obsequio famu¬
latus. nitħ infestũ intħ arrguẽ¬
duz in me censuistis. Erutor
niniu ꝙ tua ⁊ cuntoꝵ dilec¬
cione ac laude discedo. quas
pene uoces prefectis aule qui
dm̃ consilium appellant̾ cu
uale fuceret impressit. Querẽ¬
tibus namq. ⁊ egre se eius re¬
cessum asserentibꝰ ferre. sic in¬
quit inter uos agens semper
annixus sum meam uti ab¬

Expanded text:
pacis artiumque bonarum adhorpacis artiumque bonarum adhortator. In universa civitate nullum vel abstinere ab eius laudatione vel non queri de eius abscessione facile reperias. Orare homini aut meditari que dictaret aut legere que memoraret iuge negotium erat. Quam dudum aula famulatum Euganea produxit? In senium usque, sine querela et reprensione, equus ac dexter vivens. Quod, abiturus, magnifice in ipsius Carrigeri facie, natis apparitorumque manu astantibus, ultro testatus ait: “Abeo, princeps, gloriam conscientie mecum ferens, quod octo propelustris tuo et genitoris obsequio famulatus. Nichil infestum, nichil arguendum in me censuistis. Grator nimirum quod tua et cunctorum dilectione ac laude discedo.” Quas penitus voces prefectis aule, qui domini consilium appellantur, cum valefaceret impressit. Querentibus namque et egre se eius recessum asserentibus ferre, “Sic,” inquit, “inter vos agens, semper annixus sum meam uti ab
Abbreviated transcription (Latin):
nestissimis quõda celebris et
populosa erudientiũ discẽtiũ
ue hĩtus ciuilis modestie / ciui¬
bus constitit. quin sc̃ie profes¬
sores insignibus sapĩe deiectis
quo aditum et grãm sortirẽtuͣ
stipendiario se hĩtu deformarẽt.
de quibus ludicram. s uerã ra¬
uennas oliz cancellarius fer
re sentenciaz. qtͣs dediscerent
didicisse ¶Rauennatis huiꝰ
tum scientia tũ u̾tute confertũ
laudibus nom̃ audio. noscrni.
ita ne est. P probe noui nã
uulgata passim indictis factis¬
qr experientia patet. Et fran¬
tisco semore nato qͦ iubente q̃
res publica. quis princeps. que
urbs ministerium huius le¬
gacioms non probauit: Si igr᷑
apud uos cetosq hãc prope.
oram ppłos extimatiõe licet ꝙͣ¬
tula uobis laudis porcio ꝯtĩgit.
ad nos qui uitaz dui moresq
palpauimus: Sine muidia qd̾
raruz inuenias inter aulicos
ciuesq uersatus ẽ. Hõ utiqi
solitarius iusti ueriq amans.

Expanded text:
nestissimis quondam celebris et nestissimis quondam celebris et populosa erudientium discentiumqsvehabitus civilis modestie civibus constitit; quin scientie professores, insignibus sapientie deiectis, quo aditum et gratiam sortirentur, stipendiario se habitu deformarent. De quibus ludicram sed veram Ravennas, olim cancellarius, solebat ferre sententiam, quatenus dediscerent didicisse. Ravennatis huius tum scientia tum virtute confertum laudibus nomen audio. Nostin? Itane est? Probe novi, nam vulgata passim in dictis factisque experientia patet. Et Francisco Seniore, nato quoque, iubente, que res publica, quis princeps que urbs ministerium huius legationis non probavit? Si igitur apud vos ceterosque hanc prope oram populos extimatione licet, quantula vobis laudis portio contingit. Ad nos, qui vitam diu moresque probavimus, sine invidia, quod rarum invenias, inter aulicos civesque versatus est, homo utique solitarius, iusti verique amans,
Abbreviated transcription (Latin):
tutẽ pellexit. facileq a glebe la¬
bore ad arma ao cedes tũ spe
predandi. tũ adhortacionibus
tum blando fauore donatium¬
culisq impiauit. Ac brem in
ocium ⁊ seuiciar pronos ex co¬
lonis inspiliones. sanguinãios
⁊ latrones. captores. inq om̃e
audaces nefas reudidit. Quo
ciuitas infelicius nnchil unqͣ
uidit. Namq tot hostes quot
agricolas ht. p̾dia aut illabo¬
rata aut dins suꝑbiente uilli¬
co infructuosa. Continuo p̃te¬
rea agrestes inarmis a it fos¬
sis eruderandis aut sallandis
castris. aut au̾sa ꝑ itm̾a flũi¬
mbꝰ alueandis esse urgebat.
ita ut deserta cultoribꝰ rura sil¬
uescant nec fecundent ubere
solito ciuitatez. Atq ex hoc in¬
solentia rurestribus tãta licẽ¬
tiose presumptioĩs uema ĩces¬
sit ut non exteris modo uiato¬
ribus s ne patroms quidẽ ur¬
bams spatiari per agros tuto
satis liceret. Atqͥ ad̾o mentes
infecit armorum studiũ pla¬
cere tiranno ut urbs ip̃a ho¬

Expanded text:
tutem pellexit, facileque a glebe latutem pellexit, facileque a glebe labore ad arma, ad cedes, tum spe predandi, tum adhortationibus, tum blando favore donatiumculisque impiavit. Ac brevi in otium et sevitiam pronos ex colonis vispiliones sanguinarios et latrones, raptores, inque omne audaces nefas reddidit. Quo civitas infelicius nichil umquam vidit. Namque tot hostes quot agricolas habet; predia aut illaborata aut dominis, superbiente villico, infructuosa. Continuo preterea agrestes in armis aut fossis eruderandis aut vallandis castris aut aversa per itinera fluminibus alveandis esse urgebat, ita ut deserta cultoribus rura silvescant nec fecundent ubere solito civitatem. Atque ex hoc insolentia rurestribus tanta, licentiose presumptionis venia, incessit ut non exteris modo viatoribus sed ne patronis quidem urbanis spatiari per agros tuto satis liceret. Atqui adeo mentes infecit armorum studium placere tiranno ut urbs ipsa, ho
Abbreviated transcription (Latin):
atq apud hec monstra in pre¬
cio ⁊ admiratione habe̾i gloĩe
ascribere. uerum sperare cius¬
cemodi hoñĩbus qui nullis.
laudibus fultirent᷑ grandesce
daritudine insam eͥ. optare
improbi ꝙͣto illustruis pħorũ
poctarum cet̾arumq p̾cellenu
dignitate scientie ꝑsonarum.
susceptor amatorq audiretur:
Cob istos quidem amari ⁊ hono¬
cari. ob illos dunitaxat metu
quis singulari uirtute scienti¬
aue prestaret hẽ ad se trabere
iactura ꝙͣ talibet summa non
duxerat. Ad gale̾as gͦ midelib
quis sapĩe laude dazi coibant
Huc at premissa fama quitqid
undiq nefurioꝵ hoimi qui pa¬
trie. qui parentibus qui dagiti
orcedibꝰ inuisi sius forẽt. qui
demq legibus honestarumq
artium institutis obstarent.
quibꝰ prorsus ab uti uita uolup¬
cas foret confluebant. Quibꝰ
nusꝙͣ alias salus securitasq
pateret p̾miũ ⁊ gratia presto
erant. His festuni se liberalẽq
agebat. Qͥn et ex agris uuei¬

Expanded text:
atque apud hec monstra in preatque apud hec monstra in pretio et admiratione haberi glorie ascribere. Verum sperare eiuscemodi hominibus qui nullis laudibus fulcirentur grandescere claritudine insani est, optare improbi. Quanto illustrius philosophorum, poetarum, ceterarumque precellentium dignitate scientie personarum susceptor amatorque audiretur! Ob istos quidem amari et honorari, ob illos dumtaxat metui quis singulari virtute scientiave prestaret, hunc ad se trahere iacturam, quantalibet summa, non duxerat. Ad Galeaz ergo undelibet quivis sapientie laude clari coibant. Huc autem, premissa fama, quicquid undique nefariorum hominum qui patrie, qui parentibus qui flagitio et cedibus invisi suis forent, qui denique legibus honestarumque artium institutis obstarent, quibus prorsus abuti vita voluptas foret, confluebant. Quibus nusquam alias salus securitasque pateret, premium et gratia presto erant. His festum se liberalernque agebat. Quin etiam, ex agris iuven
Abbreviated transcription (Latin):
demoliri iussit. signa prorsus
timeri ꝙ diligi studentis oĩa¬
q struentis ut subditos infre¬
naret. Ad hec litteraꝵ studia
decus ⁊ gloria urdis hactenus
nostre post hũit litteratos oĩ¬
fariar ꝯtempsit. stataq om̃ibꝰ
stipendia interdixit. Nam quil¬
quid ex uectigalibꝰ tributo. ex¬
actionibꝰ rapiis coentionibus
congeri ualebat. musus belli¬
cos seruabat᷑. Cuntis pret̾ ar¬
migeros. qui uelut in sentina
facinorum ex ommi alluuione
confluebant. tenatissimꝰ. his
liberalis ⁊ indulgens. his blã¬
dus erat. nemo felicius padu¬
am actessit. presentius nemo
receptus ẽ ꝙͣ qui uł glisceret.
bella uł nosset. studioꝵ auter
studiosorum ue sapĩe iactura
õmo nulla. Inde pat̾ ÷ patronꝰ
saccomanorur et sactardoruni
Ita enm abiectissimꝰ qͥsq turbe
castrenẜ nominat᷑. unus ipse
predicari. quo dempto usus
hor nullus ac incrs uita con¬
temptaq prsus iaceret iactari.
Et ipse tali p̾dicatione letari.

Expanded text:
demoliri iussit, signa prorsus demoliri iussit, signa prorsus timeri quam diligi studentis omniaque struentis ut subditos infrenaret. Ad hec litterarum studia, decus, et gloriam urbis hactenus nostre posthabuit; litteratos omnifariam contempsit stataque omnibus stipendia interdixit. Nam quicquid ex vectigalibus, tributo, exactionibus, rapinis, coentionibus congeri valebat, in usus bellicos servabatur. Cunctis preter armigeros, qui velut in sentinam facinorum ex omni alluvione confluebant, tenacissimus; his liberalis etsi indulgens, his blandus erat. Nemo felicius Paduam accessit, presentius nemo receptus est, quam qui vel glisceret bella vel nosset. Studiorum autem studiosorumve sapientie iactura omnino nulla. Inde pater et patronus Saccomanorum et Saccardorum ita enim abiectissimus quisque turbe castrensis nominatur unus ipse predicari. Quo dempto usus horum nullus ac iners vita contemptaque prorsus iaceret. Iactari et ipse tali predicatione letari
Abbreviated transcription (Latin):
ti aliene degrassazi nõ desunt.
iustoq idicio datum celitus
reor ut qui tantopere arrs
ceteros perturbass adu̾sis soe
armis fatigetur. P falleris.
minime fatigatur. qͥn suo nũc
tempore fruit᷑ expeziri se suas¬
qr artes iuuat. omnes enĩ ad
que bñ didicere uoluptate tra¬
hunt᷑. Quis porro instanturs
bella studuit in pace: quis pro¬
indit exactius: quis uberus
inistruxit: Ei pax theorica teli¬
lorum ẽ bella uero se pratita.
Tanta siquide bellandi subn¬
ciendits ꝓximos fines libido
incessit ne occasiom usꝙͣ de es¬
set ut ceteras studiis curas.
martiis supponeret. primum¬
nempe qd p̾titorum nemo pͥn¬
cipum suc gentis longe ꝙͣ ꝙͣ
sapiencie rexumq ac auium
gloria uema dixerim precellẽ¬
num unꝙͣ attentauit. ur dem
ualidissums tutã menhꝰ mu¬
ris recinxit. t̾ribꝰ. auxibꝰ. forni¬
impleuit. pontes abscidit. por¬
tas deformauit agustiis. Edes
insup amplissimo irebanorum
detrimento contignas menib

Expanded text:
ti aliene degrassari non desinit. ti aliene degrassari non desinit. Iustoque iudicio datum celitus reor ut qui tantopere armis ceteros perturbasset adversis idem armis fatigetur. Falleris. Minime fatigatur, quin suo nunc tempore fruitur, experiri se suasque artes iuvat. Omnes enim ad que bene didicere voluptate trahuntur. Quis porro instantius bella studuit in pace? Quis providit exactius? Quis uberius instruxit? Ei pax theorica bellorum est, bella vero sunt pratica. Tanta siquidem bellandi subiciendique proximos fines libido incessit, ne occasioni usquam deesset, ut ceteras studiis curas Martiis supponeret. Primumnempe, quod preteritorum nemo principum sue gentis, longe quamquam sapientie rerumque ac civium gloria venia dixerim precellentium, umquam attentavit, urbem validissimis tutam menibus muris recinxit; turribus auxibus forniimplevit; pontes abscidit; portas deformavit angustiis. Edes, insuper, amplissimo urbanorum detrimento, contiguas menibus
Abbreviated transcription (Latin):
sua.oĩa illis patata tuta omĩa
nec rehus/ nec hostile fimbus
quitꝙͣ intentabat᷑. Q esd ad cos
siqua uocaret fortuna secũdo
latu decurreret: młi forte qͥdi
assolz premit successus ĩuidia
LHaud ħ aberit cã. semperq
ꝓsperitatis liuor intrementa.
morsabit. uerum alia uł maxi¬
ma aderat. Nãq dyaletice raci¬
oms lex admonet. qui in medi¬
otri supibus fortuna extͣ mẽ¬
suram insolenter egredit̾
maxima cohiberi nõ poterit
Si fauilla tm̃ inferat incendii
quid nam erit si in flammã ex¬
creuerit pit᷑a: Cum autem mi¬
ꝑandi libidine ⁊ una urbe mi¬
potentiores subiicere insolens
decertet renuat pace conpom
s usq qͣqr bella ponus estuet
siruat. cogitet credo ÷ sõniet ꝙͣ¬
ia superbia ꝙͣio item uicinaꝵ
rerum exicio uerona octerisq
urbibus aspadanis ponatur:
Quare sperata illa magnitu¬
do uencto dellum ac uirbmez
in tempore mminabatur. qui ne
tem cruent qui nequicia qͥe¬

Expanded text:
Sua omnia illis pacata, tuta omnia. Sua omnia illis pacata, tuta omnia. Nec rebus nec hostile finibus quicquam intentabatur. Quid ad eos si quavocaret fortuna secundo flatu decurreret, nisi forte, quod assolet, premit successus invidia? Haud hec aberit causa, semperque prosperitatis livor incrementa morsabit; verum alia vel maxima aderat. Namque dialetice rationis lex admonet: qui in mediocri superbus fortuna extra mensuram insolenter egreditur, in maxima cohiberi non poterit. Si favilla tamen inferatur incendii, quidnam erit si in flammam excreverit peritura? Cum autem imperandi libidine et una urbe impotentiores subicere insolens decertet, renuat pace componi, sed usquequaque bella potius estuet, struat, cogitet, credo etiam somniet, quanta superbia, quanto item vicinarum rerum exitio Verona ceterisque urbibus Cispadanis potiatur? Quare sperata illa magnitudo Veneto bellum ac turbinem in tempore minabatur, qui neqtem convenit qui nequitia quie
Abbreviated transcription (Latin):
neglectis autoribꝰ pacis federeq
contempto guelforum ope Brixi¬
er in fubrium pͥma caputq oc¬
urpat qua cede gibelingor uiro
tum ẽ diffamatia ẽ. ⁊ apud supe¬
ciuitate ponitus ẽ iu exit inde¬
coro defuit. Qui uelut exicio gi¬
belingis attessit. tã inr̃austus
decessit ⁊ guelfis. Mito di uidicõ
ut ciuitus inpaciens unitatis
tiuila uicissim dissidio repente
contideret. Ad has nẽpe iuctias
nũtiatum it̾ tem̾e nitns anin¬
mus. Na fi staxe contentumq
sias c̃ẽ fiibꝰ paduanũ senatus
censuiss nec miserabili truẽta
suorum cede Brixia nͨ suborta
mala seqͥncia. Quippe ferox am¬
mus armis abstinuss nͨ spẽ
iuadendi uicinas urbes nec
manũ erexisi. Ceterur dñ secura
post tergum omnia indicar spõ¬
te obuios impetit usq a deꝯ pre¬
ceps datn nos qͦ tenden expec¬
tos amtcipiendum imꝓbos co¬
natus impelleret PQRCUE
ntos racio uam suitendit:
n  inuadeant᷑ nec petebontur

Expanded text:
neglectis autoribus pacis, federeque neglectis autoribus pacis, federeque contempto, Guelforum ope Brixiam, Insubrium primam caputque, occupat; qua cede Ghibelinorum virotum est, diffamatum est, et apud supecivitate potitus est, tam exitu indecoro deseruit qui, velut exxitio Ghibelinis accessit, tam infaustus decessit et Guelfis, miro Dei iudicio, ut civitas impatiens unitatis civili vicissim dissidio repente concideret. Ad has nempe victimas nuntiatum iter temere nimis annuimus, nam si stare contentumque suis esse finibus Paduanum senatus censuisset, nec miserabili cruenta suorum cede Brixia nec suborta mala sequentia. Quippe ferox animus armis abstinuisset nec spem invadendi vicinas urbes nec manum erexisset. Ceterum dum secura post tergum omnia iudicat, sponte obvios impetit, usque adeo preceps dum nos quoque tandem experrectos ad intercipiendum improbos conatus impelleret. Que Venetos ratio in iram succendit? Nec invadebantur nec petebantur.
Abbreviated transcription (Latin):
metius recũ si insiuget ĩsiga
si uero inquies bella miuscita¬
ueris ligari partes simuman
nec bauaria foret accita. nec
gallia bellis lac̾ata. Uex dum
somculosis uitinos furores ocu¬
lis intuentrr coĩ pleriiq allu¬
uione exundant᷑. ¶uere as¬
ẜtionis seriem infitiari neque¬
O. sed qͥd Inuiti rebus extis
suoꝵ aliis curam omitcimus.
Merces qͦ nos ⁊ lutri estꝰ fatco
uendicat. Paci rursum ita stu¬
demus ut ꝙͣuis irritati semł
riterus ad ferrur pror sus leti
surgamus. Neq̃ꝙͣ dissidio pxĩo¬
rum s concordia letam᷑. fecim¬
diq sumus. hanc ultro ⁊ uoca¬
ti libenter inserimꝰ ⁊ fouemꝰ. nã¬
q sublato mediolam duce int̾
eius superstites eugneumq pa¬
cem legibus equis pepigimꝰ. cap¬
tiui padue exp̾matib restituti.
sanctu utrinq uulgatũq fedus
S mox hostico paduanꝰ annixu.
mediolanensi hostes õtfariam
solicitat. excitat. contrahit. Nec¬
dum mense exacte caltata pate.

Expanded text:
metuis? Tecum, si insurget, insurgam. metuis? Tecum, si insurget, insurgam. Si vero inquies bella insuscitaveris, Liguri partes communiam.“ nec Bavaria foret accita nec Gallia bellis lacerata. Verum dum somniculosis vicinos furores oculis intuentur, communi plerumque alluvione exundantur. Vere assertionis seriem infitiari nequeo. Sed quid? Inviti rebus exteris suorum aliis curam omittimus. Merces quoque nos et lucri estus, fateor, vindicat.Paci rursum ita studemus ut quamvis irritati semel et iterum ad ferrum prorsus lenti surgamus. Nequaquam dissidio proximorum sed concordia letamur fecundique sumus. Hanc ultro et vocati libenter inserimus et fovemus. Namque, sublato Mediolani duce, inter eius superstites Euganeumque pacem legibus equis pepigimus. Captivi Padue ex primatibus restituti; sanctum utrinque vulgatumque fedus. Sed mox hostico Paduanus annixu Mediolanensi hostes omnifariam solicitat, excitat, contrahit. Necdum mense exacto, calcata pace,
Abbreviated transcription (Latin):
demolumenta ꝯmemoret. At
qui applausu ingenti speq
plurnnorr aduẽtau̾at eatenꝰ
moram traxit quatenꝰ edaces
padua ualuit explere. deuora¬
taq soli feratis pinguedĩe spe
irritos lusosq dnmisit. Pota¬
re ⁊ cũ uxore schachis ludere
cesan uige negocium erat. Nẽ¬
pe qui subig̾e Italos uino et
ocis putãt u̾tutem italicam
nesciũt aut insamunt. discãt
ac memorent ꝙ admodũ sapĩa
barbari ita armorum magnifi¬
centia ab Italis amri. Incͥbus
unaĩtas si iugeret omme gn̾s
extͥnũ in t̾uano fahe grano ꝓr¬
sus non lic̾entur. uer distissii
odiis alliciunt hostes ⁊ nutune.
Qͣto igitur sanctius atq Ructu¬
osius fustigium uenctoꝵ.meor¬
diis autoritatem obieciss: quid
slorentinas tibi cum barbaris
tuo nũ patiar odio gente fera
quara ex legem ĩꝓbam ⁊̃ latiu
trahi nẽ anuani. nõ feras. nõ
sinã. si minus quiescit ꝯdium
urm. at quiescant arma. qͥ scis
ecertitum porabit excrtum

Expanded text:
demolumenta commemoret. At demolumenta commemoret. At qui applausu ingenti speque plurimorum adventaverat eatenus moram traxit quatenus edaces Padua valuit explere, devorataque soli feracis pinguedine, spe irritos lusosque dimisit. Potare et cum uxore Schachis ludere Cesari iuge negotium erat. Nempe qui subigere Italos vino et otio putant virtutem Italicam nesciunt aut insaniunt! Discant ac memorent, quemadmodum sapientia barbari, ita armorum magnificentia ab Italis anteiri. In quibus unanimitas si vigeret, omne genus externum vano fabe grano prorsus non licerentur. Verum discissi odiis alliciunt hostes et nutriunt. Quanto igitur sanctius atque fructuosius fastigium Venetorum exordiis autoritatem obiecisset: “Quid, Florentinas, tibi cum barbaris? Tuo num patiar odio gentem feram, avaram, exlegem, improbam in Latium trahi? Non annuam, non feram, non sinam! Si minus quiescet odium vestrum, at quiescant arma. Quisquis exercitum parabit, exercitum
Abbreviated transcription (Latin):
minore certe mortaliũ iactu¬
ra furoꝵ miciis ualuit obi¬
stari. Pridem sanc Robertum
bauarie ducem non ausimi
pronunciare imparatorem
quid em̃ ignomimosius cesa¬
remarestaa ꝙͣ si mercenaziꝰ
Impator agͦstitur: hũc inꝙͣ e
lacio florentina scipendio pel¬
lexit in latiũ. et ꝙͣ tu spe deus
bone ꝙͣtis sponsionbꝰ. quãtꝰ
lqudi intremento : Et quo
cunta: insi ꝓpter uitina odia.
que si demas laudes sponsis¬
nes dona preciaq prorsus a¬
rescãt. Pudor ytalice probito¬
tis accire barbaros quo p̾da
barbaris pateat italia. usq
adeo uxunt odia. Cũq nemo
principu latioꝵ florentina¬
tĩ uotis hestilibus ab enga¬
neo alius consonaret ut dici
solet. scutu sibi ⁊ lanceam con¬
stituerũt. Inde pronus ad ar¬
ma panq morbo deflagras
tot laboribo poricuł sũptibus.
reꝵq iuar ingenti iactura
Roberti mat rauit iio adeo
stimulouit aduentu ut pa¬
duana regio nepotũ qͦ etate

Expanded text:
minore certe mortalium iactuminore certe mortalium iactura furorum initiis valuit obstari. Pridem sane Robertum Bavarie ducem non ausim pronuntiare imperatorem; quid enim ignominiosius Cesaree maiestati quam si mercenarius imperator agnoscitur? Hunc, inquam, elatio Florentina stipendio pellexit in Latium – et quanta spe, Deus bone, quantis sponsionibus, quanto laudum incremento! Et quo cuncta, nisii propter vicina odia? Que si demas, laudes, sponsiones, dona, pretiaque prorsus arescant. Pudor Italice probitatis accire barbaros, quo preda barbaris pateat Italia. Usque adeo urunt odia! Cumque nemo principum Latiorum Florentinatium votis hostilibus ab Euganeo alius consonaret, ut dici solet scutum sibi et lanceam constituerunt. Inde, pronus ad arma parique morbo deflagrans, tot laboribus, periculis, sumptibus, rerumque suarumingenti iactura Robertus maturavit. Imo, adeo stimulavit adventum ut Paduana regio nepotum quoque etate
Abbreviated transcription (Latin):
ferocia p̃cipue thusta. que dis¬
sidiis efflagrans intestinis
ascitis undeqͣq seu ueris seu
causis ex cõposito silatis bel¬
la uenat᷑. pelagariaꝵ more
nauiũ turbine ꝓcelloso friu¬
tur mari sedato cõtorpet. Ar¬
descentibꝰ itaq nxibus cum
undiq tiranno infesta esse
moliret᷑ ad repellendu struc¬
ta bella aut ultro inferend ũ
ne struerent illuz iugilare.
conpellebat. Inde euenit ut
qua depressuz iri hostẽ arbitra¬
ret̾ nõn ũꝙͣ eius aug̾et impe¬
geĩoꝵ hĩc thusci iñ pͥncipis
lõgobardoru si uenctus in¬
tentass poniq arma simili
atte staciõe ussiss qͥsqͥs patez
turbaret ytalicam uires et
subsidia ptẽ in cõtrariar rela¬
tror oͥs ꝯtra moliei: qͥs arma
exisutare ausus fuiss. u̾itus
opes tantas adu̾sariis affui¬
turos: Uertñ prudẽtes scien¬
tesq dũ partiu fauorẽ adeptũ
iri autumant amboꝵ ꝑdunt.
Silere preterita libet. Mantu¬
anuz seris pene subsidiis de
uictoris manu uix erutum.

Expanded text:
ferocia precipue Tusca, que discidiis efflagransintestinis, ascitis, undequaque, seu veris seu causis ex composito simulatis bella venatur. Pelagariarum more navium turbine procelloso fruitur, mari sedato contorpet. Ardescentibus itaque nixibus, cum undique tiranno infesta esse moliretur, ad repellendum structa bella aut ultro inferendum ne struerentur, illum vigilare compellebat. Inde evenit ut qua depressum iri hostem arbitraretur, nonnumquam eius augeret impegeminorum, hinc Tusci, inde principis Longobardorum, si Venetus intentasset ponique arma simili attestatione iussisset quisquis pacem turbaret Italicam vires et subsidia partem in contrariam relaturum, quis contramoliri, quis arma exuscitare ausus fuisset, veritus opes tantas adversariis affuturas? Verumtamen prudentes scientesque, dum partium favorem adeptum iri autumant, amborum perdunt. Silere preterita libet. Mantuanum, seris pene subsidiis, de victoris manu vix erutum,
Abbreviated transcription (Latin):
obitũ compositis ab se exauetis¬
q rebꝰ soragẽ ⁊ eu̾sionẽ. dino
sui spiritus Rticimo ⁊ minere
p̾dixit. haud uehor post duo al¬
t̾u orbis. regnoꝵ alteꝵ lumi¬
na senioris frantisci inbanas
laudes supponere. qui susrepto
padue sceptio menia uibis
supoleuit. uatua spatia domibꝰ
constructis ornauit. actes auxͣ
lamficina induxit. cii fo¬
cultates promouit. studia br̃ar
unice excoluit. Qd loqͣ po̾tes.
aquoꝵ ductus: annes cirtũ¬
achos. ualles ex hausis
uao uersas doctosmᵒ¬

Expanded text:
obitum, compositis ab se exauctisque rebus, stragem et eversionem divino sui spiritus vaticinio imminere predixit. Haud verebor post duo, alterum orbis, regnorum alterum, lumina, senioris Francisci urbanas laudes supponere, qui, suscepto Padue sceptro, menia urbis supplevit, vacua spatia domibus constructis omavit, artes auxit, lanificinam induxit, civium facultates promovit, studia litterarum unice excoluit. Quid loquar pontes, aquarum ductus, amnes circumactos, valles exhaustas in arvaque versas, doctos
Abbreviated transcription (Latin):
emulatio ⁊ arrogançia detorq̃¬
bit hũana qr dũ qͥsq uł notiti¬
a rerum uł autoritate p̾stãtioͣ
hri tendit mĩme q̃ u̾or s que
sua extet sentencia tenei c̾tu¬
uerit. Taceo studia ꝑtiũ. tecta
odia. muisos ciuiuz honores
quo esui distrahunt polunta¬
tes. quãtte itẽ ueneno asꝑgat
auaricia senatũ Iugͦta deces
Roma testatus ẽ. o urbẽ̾ in que

Expanded text:
emulatio et arrogantia detorquemulatio et arrogantia detorquebit humana. Quia dum quisque vel notitia rerum vel autoritate prestantior haberi tendit, minime que verior sed que sua extet sententiam teneri certaverit. Taceo studia partium, tecta odia, invisos civium honores quo estu distrahunt voluntates. Quanto item veneno aspergat avaritia senatum Iugurta decedens Roma testatus
Abbreviated transcription (Latin):
men arbitror. quã in sententiã
allicior ꝙ om̃s creature status
quo silior conditori hoc priltͥor
ordinatior ⁊ ꝑfectior existit. qͣr
conformius/ melius ẽẽ iudico
Cui rei ulud qͦ actestat᷑ ꝙ in ire¬
bibus q̃ multitudine teperatur
quo seriꝰ consultiꝰq res geri q̃ãc
ad pancoꝵ nuͣr potestas Shitur
uno erar nicħ ẽ paucius ¶R
cesponderi. nõ ne .x. prudentiu
uberior sentencia ꝙͣ soliꝰ: ⁊ si ube¬
rior cur non melior Pqr nũꝙͣ
intelligentia plura ꝯcernat.
haud qͣꝙͣ tamen consenciẽt ado
feruẽterq agenda dispoint. Mi¬
rabile sit qͥnq nedũ mueniri
decem ad unũ omĩ dẽpta ya¬
rie tate conçordes. uelut eĩ duas
facies sine differencia. ita duas
uoluntates sine distrecione sẽ¬
tencie difficile pot̾is muenire
qͥn unũ uix offeras. cui nulla.
pulsetur uarietate iudiciũ. Et
l una cuntoꝵ ad unũ rõ obiet¬
tum ferat᷑ sensu nichilominus

Expanded text:
men arbitror.Quam in sententiam men arbitror.Quam in sententiam allicior quod omnis creature status, quo similior conditori, hoc pulchrior, ordinatior, et perfectior existit. Quarconformius, melius esse iudico. Cui rei illud quoque attestatur, quod in urbibus que multitudine temperantur, quo serius consultiusque res geri queant, ad paucorum numerum potestas contrahitur; uno enim nichil est paucius. Hoc responderim: nonne decem prudentium uberior sententia quam solius? Et si uberior, cur non melior? Quia numqintelligentia plura concernat, haudquaquam tamen consentienter adeo ferventerque agenda disponit. Mirabile sit quinque nedum inveniri decem ad unum, omni dempta varietate, concordes. Velut enim duas facies sine differentia, ita duas voluntates sine discretione sententie difficile poteris invenire. Quin unum vix offeras cui nulla pulsetur varietate iudicium. Et licet una cunctorum ad unum ratio obiectum feratur, sensum nichilominus
Abbreviated transcription (Latin):
cesar suam uotem fecit. ab scele¬
stibus deinceps ac simili estuã¬
tibus libidine collandatõ. Uer
qualẽ merus exitum nacta
hand minus continere periculi
ꝙͣ decoris ostendit. Non est ut ꝑ¬
uersi quidar ferunt/ cedĩdum
uita uecabulu. precipue librã¬
tibus instituta ẽe imperia ne̾qͣꝙͣ
ut ppłi seruiliter partant. ⁊ priua¬
toꝵ facultates expleãt ĩpantiũ
uoluptates. aut aliem pudicitiã
thori secura libido defloret. sed
ut publica potestate priuatis
sceleribus obuiet᷑. pax custodiat᷑.
uiolentia ꝓpulsetur. Componat
umus ꝓuidentis cuntos ac di¬
rigat. quo m̾to primatus ac re¬
uerencia prestetur a singulis.
ẽuus iste sermo de gubna¬
toris officio in hanc me coniec¬
tura diuertit uniꝰ ne principis
an pliuz dñatu ceu nostra ceu
chusca felicius urbs regaturi.
ede queso quid censes Pomꝰ
non modo optum. tũc uelut nu¬
men eẽt in terris. sed ł medio¬
criter bom eligibilius ẽe regi¬

Expanded text:
Cesar suam vocem fecit, ab sceleCesar suam vocem fecit, ab scelestibus deinceps ac simili estuantibus libidine collaudatam. Verum qualem meruit exitum nacta haud minus continere periculi quam decoris ostendit. Non est, ut perversi quidam ferunt, redimendum vite vocabulum precipue librantibus instituta esse imperia nequaquam ut populi serviliter pareant et privatorum facultates expleant imperantium voluptates, aut alieni pudicitiam thori secura libido defloret. Sed ut publica potestate privatis sceleribus obvietur, pax custodiatur, violentia propulsetur, componat unius providentia cunctos ac dirigat quo merito primatus ac reverentia prestetur a singulis. Tuus iste sermo de gubernatoris officio in hanc me coniecturam divertit, uniusne principis an plurium dominatu ceu nostra ceu Tusca felicius urbs regatur. Ede, queso, quid censes. Unius non modo optimi, tunc velut numen esset in terris, sed vel mediocriter boni eligibilius esse regi
Abbreviated transcription (Latin):
irrefragadił plenitudo. ⁊ oĩa
Ex quo liquet uocabulu qͦ tur¬
menius ⁊ superbimꝰ tam falso
ꝙ in decent᷑ assumi. Cur forsan
poscis qr nemo in ꝙꝙͣ. sed ne
ĩ qͥt ꝙͣ quide ius plenum hab
nichominus superbia urani¬
casiaz nom̃ acceplum a fonte
fustidit. iam se hominẽ mim¬
strumq d̾ine iusticie ẽe mini¬
me adueriens dñs uociũ ma¬
uult. ⁊ qui audit ⁊ profert ut¬
uere contingit. qͥ nõ ualz oĩa
q̃ iubet ut impleant᷑. ⁊ cui pła
contradicũt. eia perge ubi ta¬
lem contatus ostendas. Men¬
surno pactus stipendio famulꝰ
te dimi appellabit. loqͥt᷑ noĩab.
s ꝙͣtula in eum exceas pote¬
statẽ: qͦtiens omitti. qͦtiens ꝑ¬
uerti co iͬrasceris inꝑia: non
ẽspeciosus adeo titulus iste.
tuntaq dignus admiraciõe
nͥ apud improbum qͥniq suc
condicionis oblitum. aliene
potestutis ignarus. Si uiolan¬
dumi ẽ uis. ob imꝑii cũ uio¬
landum est ex oictipo de Iuluis.

Expanded text:
irrefragabilis plenitudo, et omnia irrefragabilis plenitudo, et omnia Ex quo liquet vocabulum quo tumemus et superbimus tam falso quam indecenter assumi. Cur, forsan poscis? Quia nemo in quemquam et ne in quicquam quidem ius plenum habet. Nichilominus superbia tirannica iam nomen acceptum a fonte fastidit, iam, se hominem ministrumque divine iustitie esse minime advertens, dominus vocari mavult, et qui audit et profert utvere contingit, qui non valet omnia que iubet,ut impleantur, etcui plura contradicant. Eia, perge, ubi talem contatus ostendas? Mensurno pactus stipendio famulus te dominum appellabit, loquetur, nominabit; sed quantulam in eum exerceas potestatem, quotiens omitti, quotiens perverti coirrasceris imperia? Non est speciosus adeo titulus iste tantaque dignus admiratione nisi apud improbum quemque sue conditionis oblitum, aliene potestatis ignarum. “Si violandum est ius, ob imperii causam violandum est.” Ex Euripide Iulius
Abbreviated transcription (Latin):
glorie de fensione contempta
ut ci ip̃o non prdeat que ri¬
dent ac ludibriant mppellator
hr̃e cõmunem. Ex oliquet ꝙͣ
uagasit denom inatio q̃ ridi¬
cuł qͦ contingot homisꝰ. Ade
mito prestut dnnz rite se au¬
dit. sic auus a nepoce pater a
lib̃is uir ab uxore a cliente pa¬
tronus. Iudex a reo. religioso
a layco. a discente preceptor
nauarchus a nautis. multiq
multifuria a multis audire
se dominos qͥunt. ingr̃os non
q̃unt. qͥd id nom̃ ingemo rois¬
qr prestuncia cõpatur. unde
nal qui mag̾rio fungat᷑ dr̃s
l nõ ꝯtinuo qui dñs habcat᷑.
dici ng̃r possit. dis siquidem
cũ imꝑiosa cohercendi põtate
enriuẽtia ĩ supposita designat.
Ideo timoris ẽ potius ꝙͣ amo¬
ris. qḋ per Malachiã deus ex¬
pressit. Si ego inquit dñs ubi
ẽ timor meus: si ego pat ubi
prestae ꝙͣ timeri naire dm̃
pellacio deouero umce sic̃
uerus honor ⁊ gła congruit:
ut cui extat in cũto poceitanꝰ

Expanded text:
glorie defensione contempta glorie defensione contempta ut cum ipso non pudeat quem rident ac ludibriant appellationem habere communem. Ex quo liquet quam vaga sit denominatio que ridiculis quoque contingat hominibus. Adde merito prestat dominum rite se audit. Sic avus a nepote, pater a liberis, vir ab uxore, a cliente patronus, iudex a reo, religiosus a layco, a discente preceptor, nauarchus a nautis, multique multifariam a multis audire se dominos queunt; magistros non queunt. Quippe id nomen ingenio rationisque prestantia comparatur, unde valet qui magisterio fung continuo qui dominus habeatur dici magister possit. Dominus siquidem, cum imperiosa coercendi potestate eminentiam in supposita designat, ideo timoris est potius quam amoris. Quod per Malachiam Deus expressit: “Si ego,” inquit, “dominus, ubi est timor meus? Si ego pater, ubi prestat quam timeri. Nimirum domini appellatio Deo vero unice, sicut verus honor et gloria, congruit, ut cui extat in cuncta potestatis
Abbreviated transcription (Latin):
lacõe uenerari supbĩt. pͥmũ
honos iste sapĩe cuiꝰ studium
adiuerunt demũ ꝑsonc q̃ nõ
est. s quã formare suscepta exu¬
docere Isti no domĩ ut alios re¬
gere q̃ ant intẽpestiua uenaci¬
one ferunt᷑. Atq sic laudabili¬
bus calcar miciis ⁊ testĩoniũ
future ꝓbitatis prodit utͥnq
nocabulu. Iumores u̾o ac soci¬
olos erxor aut ⁊ consuetudo.
uulgaris tã incõsulte ingr̃os
appellat ꝙͣ ludibriose milites
ac donnĩ fiunt multi. S accipe
in hꝰmodi q̃one. qͥd Galeotto.
malateste duduz Iohannies de
lignano Bonome respondit.
Cum eĩ astante legato ꝑ ociũ
dictio uagaret᷑. Miraiͣ se Ga¬
leoctas inquit cur iuris minꝰ
aĩaduersa dignitate iumiores
ad doctoratus apicẽ ꝓueherent᷑
⁊ scioli. qd minime euenire.
absq doctissimoꝵ fame detras¬
cione ualeret. Iohannes ama¬
bo ait exemplo ur̃o qͥ milicie
indignos tem̾e ascribitis cõ¬
din funt. oeu nescio qͥe.

Expanded text:
latione venerari superbiunt. Primum latione venerari superbiunt. Primum honos iste sapientie cuius studium adiverunt, demum persone que non est sed quam formare suscepta erudocere, isti vero domini, ut alios regere queant, intempestiva veneratione feruntur. Atque sic laudabilibus calcar initiis et testimonium future probitatis prodit utrimque vocabulum. Iuniores vero ac sciolos error aut etiam consuetudo vulgaris tam inconsulte magistros appellat quam ludibriose milites ac domini fiunt multi. Sed accipe in huiusmodi questione quid Galeotto Malateste dudum Johannes de Lignano Bononie respondit. Cum enim, astante legato, per otium dictio vagaretur, mirari se Galeottus inquit cur, iuris minus animadversa dignitate, iuniores ad doctoratus apicem proveherentur et scioli, quod minime evenire absque doctissimorum fame detractione valeret, Johannes “Amabo,” ait, “exemplo vestro, qui militie indignos temere ascribitis, condomini fiunt, ceu nescio quis
Abbreviated transcription (Latin):
quorum alterum quidem caso
dare. alterum numꝙͣ ualet.
quot arastris astrigili. dnatũ
asciuerunt: sepenu̾o exercitu
ip̾i ceso imparatore euestigi¬
o alium surrogarunt. Notiuᷤ
ẽ ꝙͣ explicari uelit exemplis.
ꝙͣ repente tirannus tiranno¬
succedat. Nox una mmo hora
ut euadat quispia dñs efficit.
magister ut fict. uix plena ui¬
ta contingat. paulo ante ue¬
rona capta quot mox ip̃e int̾iͦ¬
tus dici dños effecit: negaxi
nequit magno discrimine su¬
bitus honor partus. qͥd ãt:
An non principum nupcie. ce¬
lebritates. natalia. aliaue so¬
lemna sine discrumne sine
metu.sine labore. qd̾ q detesta¬
bilius est sme mnto milites
ac per hoc dominos creant.
¶Haud temꝑo mͥ quo minꝰ
tue narracionis cursum inter¬
cipia. qͥd ꝙ umiores ac scioli
no pene pueri cum e gram¬
matice cunabulis ad drale ͭ ͤ
rudimenta conscendunt ingr̃i
dicunt᷑ ⁊ salutant᷑. Pita iu¬
ris auditores mox dm̃ appel¬

Expanded text:
quorum alterum quidem casus quorum alterum quidem casus dare, alterum numquam valet. Quot a rastris, a strigili, dominatum asciverunt? Sepenumero exercitus ipsi, ceso imperatore, e vestigio alium surrogarunt. Notius est quam explicari velit exemplis quam repente tirannus tirannosuccedat. Nox una, imo hora, ut evadat quispiam dominus efficit. Magister ut fiat vix plena vita contingat. Paulo ante, Verona capta, quot mox ipse introitus dici dominos effecit? Negari nequit magno discrimine subitus honor partus. Quid autem? An non principum nuptie celebritates, natalia, aliave solennia sine discrimine, sine metu, sine labore, quodque detestabilius est, sine merito, milites ac per hoc dominos creant? Haud tempero michi quo minus tue narrationis cursum intercipiam Quid quod iuniores ac scioli, imo pene pueri, cum e grammatice cunabulis ad dialetice rudimenta conscendunt, magistri dicuntur et salutantur? Ita iuris auditores mox domini appel
Abbreviated transcription (Latin):
tas metit᷑. s quantula porcõe
neq nossem neq possem qͥbꝰ
insteuit᷑ aula monstris. Hac
potissimu etate ꝯtexere Cete¬
rum ꝙ hunc nescio qͦ inter pͥ¬
mos loco ⁊ honore sunctũ au¬
dis caue ne id ei qiͣ ab aule
assumpto munere sencias ꝓ¬
uenisse. Nam siquid daritu¬
dinis gr̃e ue tũ apud aulicos
tũ aput ciues tulit. extimaci¬
oni docti rectiq homĩs que
passim de ip̃o predicabat᷑ et
nulli aulico fauori collatũ ẽ.
Itaq minus piguit linquere
cuiꝰ absentia nich esset amissu¬
xꝰ. Unum fateor aula contulit
uirtutes eius usu dabat agͦsci.
Et o superi donassent ut tam
credita a dommatoribus sen¬
tentia eius ꝙͣ nnta laudata.
fuisse. numꝙ̃ profecto in has ca¬
lamitates paduam incidissemꝰ.
At uero pro speciosis illis max
nari uideris eius adornamen¬
tis fore sublatum discrecione
rerum opido falleris. Duo qui¬
dem nomina sunt tota regio¬
ne distancia dominiꝰ ⁊ mag̾x.

Expanded text:
rtas metitur. Sed quantula portione? rtas metitur. Sed quantula portione? Neque nossem, neque possem quibus instruitur aula monstris hac potissimum etate contexere. Ceterum quod hunc nescio quo inter primos loco et honore functum audis, cave ne id ei quasi ab aule assumpto munere sentias provenisse. Nam si quid claritudinis gratieve tum apud aulicos tum apud cives tulit, extimationi docti rectique hominis, que passim de ipso predicabatur, et nulli aulico favori collatum est. Itaque minus piguit linquere cuius absentia nichil esset amissurus. Unum, fateor, aula contulit: virtutes eius usu dabat agnosci. Et o superi donassent ut tam credita a dominatoribus sententia eius quam merita laudata fuisset! Numquam profecto in has calamitates Paduani incidissemus. At vero pro speciosis illis maxinari videris eius adornamentis fore sublatum discretione rerum. Opido falleris. Duo quidem nomina sunt tota regione distantia, dominus et magister,
Abbreviated transcription (Latin):
lime aulicum tollunt ¶pa¬
pe mores ut aulicos mi̾ose re¬
censes. nec ambigo quin esse
ita opere precium sit. Culmẽ
namq regnantiũ bonorum
malorumq obsequio fulcit᷑.
quo fit ut siquem uideas. uti
est plurima porcio. ab iectum
genere excordem sme doctrino
sme uirtute prestare dubitaͣ
neq̃ at scelezibus gradum eme¬
ruisse. Nam ut locus ille uirtu¬
tis officio probos sic iutiorum¬
opera quosda prouchit. qͣr mi¬
nus iam admiror si liber aĩus
⁊ eui memor seq frui gnarus
ultro ab aulicis abscitit. Sũt
tñ qui parum sam capitis ex¬
istimant qr splendidis apud
aulicos titulis fulgebat ad
pedagogii nebulas descendis¬
se. quippe intez primos locus
ei fuisse iuicissitudoq ac nom̃
fertur. Eciam donmiii se adiec¬
tione ⁊ scribi et appellazi au¬
diebat. nũc qd̾ cerdonibꝰ ton¬
soribusq euenit. mag̃r uoca¬
tur P Qua potii memoiͬa
pateteci quibus moribꝰ qͦue
ingemio curialis fructus ub̾¬

Expanded text:
lime aulicum tollunt. Palime aulicum tollunt. Pape, mores ut aulicos numerose recenses! Nec ambigo quin esse ita opere pretium sit. Culmen namque regnantium bonorum malorumque obsequio fulcitur. Quo fit ut si quem videas, uti est plurima portio, abiectum genere, excordem, sine doctrina, sine virtute, prestare, dubitari nequeat sceleribus gradum emeruisse. Nam ut locus ille virtutis officio probos, sic vitiorumopera quosdam provehit. Quare minus iam admiror si liber animus et evi memor seque frui gnarus ultro ab aulicis abstitit. Sunt tamen qui parum sani capitis existimant, quia splendidis apud aulicos titulis fulgebat, ad pedagogii nebulas descendisse. Quippe inter primos locus ei fuisse vicissitudoque ac nomen fertur. Etiam domini se adiectione et scribi et appellari audiebat. Nunc, quod cerdonibus tonsoribusque evenit, magister vocatur. Qua potui memoria patefeci quibus moribus quove ingenio curialis fructus ube