comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cere qd̾ dñs in utem faccre. ⁊ caucrt
itonce nec debebit durior ꝯdicio ꝓ¬
curatoris fieri quã est cdnũ pp̃terqͣ
ĩ satis dando. ¶ pret satisdadone
ꝓcurator ita defentere iudctur sic
iudicium accipiat. ũque ũtum
ẽ aput iulianũ ancõpelatur anc
uõ sufficiat ob rẽ non defensam sti¬
pulationẽ cõmitti. Nulraus scri¬
pit. ubio tacio digcstoꝵ comxtuẽ¬

Expanded text:
em faceret, et cauere idonee: nec debebit durior condicio procuratoris fieri quam est domini, praeterquam in satisdando. praeter satisdationem procurator ita defendere uidetur, si iudicium accipiat. unde quaesitum est apud Iulianum, an compellatur, an uero sufficiat ob rem non defensam stipulationem committi. et Iulianus scribit libro tertio digestorum compe
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcuratorem dari posse manifestũ est¬
p̾ublice utile est absentes aqu: cuo¬
ꝙ deferdi . nam qĩcapitalib uidiciiᷤ.
defensio datur ucumꝙ itaꝙ absens.
tẽ audiri equum ẽ. ⁊hordinanum¬
nr̃i apparet. ¶ ait p̾tor. cuiꝰ nomine
actionem ꝗs dari fibi posturabit. is
cum loniuiri arbitritu defendat. q
ei quo noĩe agit. id ratũ eum nr̃e ad
quat ca res ꝑtinet. roniu̾i arbitra¬
sum ẽ. cum ꝗ alicuius noĩe ꝓcuan¬
rator exꝑitur. eĩ dem ⁊̃ defcnsiõe to¬

Expanded text:
curatorem dari posse manifestum est.Publice utile est absentes a quibuscumque defendi: nam et in capitalibus iudiciis defensio datur. ubicumque itaque absens tem audiri aequum est se videri. Ait pretor: cuius nomine quis actionem sibi dari postulavit, is eum viri boni arbitratu defendat et eum quo nomine agit, id ratum habere, ad quem res pertinet boni viri arbitrasum est eum qui alicuius nomine procurator experitur, eundem etiam defensionem
Abbreviated transcription (Latin):
oportet. nec ferẽdus est. ꝓcurator ꝗ sir
asserit ꝓ curationẽ. nam ñ ip̃o suscept᷑
est. Qui oꝑã suam ĩgerit ĩ uito. nͥ for¬
te purgare magis ꝯuitium. quã ꝓcu̾a¬
tionẽ excꝗ maluit. ⁊ actenus erit audiẽ¬
dus. sidicat se ꝓcuratione qd̾ carere. uci¬
le s si illesa existimatione sui frat. cc̾t̾u
ftierdus ẽ pudorem sin̾i purgãs: plãc
sidicat ĩ rem suã se ꝓcuratorem datu

Expanded text:
curator qui sibi adserit procurationem: nam hoc ipso suspectus est qui operam suam ingerit inuito. nisi forte purgare magis conuicium quam procurationem exsequi maluit. et hactenus erit audiendus, si dicat se procuratione quidem carere uelle, sed si id inlaesa existimatione sua fiat: ceterum ferendus erit pudorem suum purgans. plane si dicat in rem suam se procuratorem
Abbreviated transcription (Latin):
aũsEiquis ĩrem suam ꝓcura¬
torio noĩe agat ueluti eptor nr̃tuta¬
tis. an dereat ĩ uicem uẽcutorẽ dec¬
fendere. ⁊ placet sibona fide. ⁊ nõĩ
fraudem᷑ q ĩuicem agere uellent.c
gestum sit negotium. ñ oportere
eum ĩuicem defendere.
bebunt defentere. ꝗb q sine mãda¬
to agere ũcet. ut puta sibilicet sĩt
ĩ potestate. Itẽ parentes. et fratres

Expanded text:
suam procuratorio nomine agit, veluti emptor hereditatis: an debeat invicem venditorem defendere? et placet, si bona fide et non in fraudem eorum qui invicem agere vellent gestum sit negotium, non oportere eum invicem defendere. bebunt defendere, quibus sine mandatu agere licet: ut puta liberi, licet sint in potestate, item parentes et fratr
Abbreviated transcription (Latin):
agat et siagat ꝓcuritor meus &x ea stipina¬
tione me ĩuito. rucͥlominus tñ micͥ x sti¬
pulatu actio tribuitim. oue res facit. ut ꝓ¬
curator meus ex stipulatu agc̾do. excep¬
tione debeat repelli sicuti cum agit iuc¬
dicati ñ inrem suã datus nec ad eande
rem ꝓcãtor factus. ¶per ꝯtrarui aute
si ꝓcurator meus iudicatum solui sa¬
tis decierit. ĩ me ex stipuatu accio nõc
datimr s ꝯsitetensor incus satis dod̾it

Expanded text:
stipulatione me inuito, nihilo minus tamen mihi ex stipulatu actio tribuetur. quae res facit ut procurator meus ex stipulatu agendo exceptione debeat repelli: sicuti cum agit iudicati non in rem suam datus nec ad eam rem procurator factus. per contrarium autem si procurator meus iudicatum solui satisdederit, in me ex stipulatu actio non da
Abbreviated transcription (Latin):
si ĩ area alicna edificassem. cuiꝰ
tẽpore edisicaui quo iã sciedam
alienã uideamus ã nicͥl mic̾ ex¬
ceptio ꝓsit. nͥ forte ꝗs dicat ꝓdc̃
dedãpno sollicito. puto aũ huic

Expanded text:
si in aliena area aedificassem, cuius tempore aedificaui, quo iam sciebam alienam, uideamus, an nihil mihi exceptio prosit: nisi forte quis dicat prodesse de damno sollicito
Abbreviated transcription (Latin):
lucrit admititit siue aũ abuilio
ros posficcatur. siuc ĩ totum nõ
extet. locũ haltbit. ħ clausula. c¬
im̃ si sit alius possessor. ab utroq
hr̃clitas peti possit. ⁊ fi ꝑ młtos. ã¬
bulauerĩt. posessio. omnes tenẽ¬
tur. ytrũ is solus ꝗ possidet.
fructus p̃stabit.an ⁊̃ is ꝗdolo fe¬
cit quominꝰ possiteat. ⁊ dicẽdũ
crit posse senatus ꝯsiuto amios
terui. ¶ hec uua senatus ꝯsultia

Expanded text:
mittere. sive autem ab alio res possideatur sive in totum non extet, locum habebit haec clausula. unde si sit alius possessor, ab utroque hereditas peti possit: et si per multos ambulaverit possessio, omnes tenebuntur. Sed utrum is solus qui possidet fructus praestabit an etiam is qui dolo fecit quo minus possideret? et dicendum erit post senatus consultum ambo te
Abbreviated transcription (Latin):
tur tc̃ cum adhuc superãt .x. dies. et
postea ũintegrũ restitutus ẽ. utrum
restitutio que creditori adlisus pͥore
debitorẽ datur. x. dicrum sic. an plcĩo᷑.¬
sit ego didici ex tempre ĩ integrumc
restitutionis tãtumdem tp̃ris prci¬
stadum. quantum fuꝑeat. tuꝗd dec
co putas. uclim rescribas. ixdi. si du
fit minor sensisti. puto uerius assc.
ĩdꝙ et pignus ꝙ dederat pͥor tebitõ
maniet obugatum.
aũ ⁊ cipitis diminu¬
tio cit. status permutatio.
contingĩt ceterum. siue ãmissione a
uitatis. siuc ub̾tatis ãmissione. ꝯtin¬
gat capitis duninutio. cessabit oclic¬
tum. noꝙ possũt hii ponitus ꝯuenĩ.
dabitur planc actio ĩ eos. ad quos uoñ

Expanded text:
tur, tunc cum adhuc supererant decem dies, et postea in integrum restitutus est: utrum restitutio, quae creditori aduersus priorem debitorem datur, decem dierum sit an plenior? ego didici ex tempore in integrum restitutionis tantundem temporis praestandum, quantum supererat: tu quid de eo putas uelim rescribas. respondit: squa intercessit minor, sensisti, puto uerius esse: ideoque et pignus, quod dederat prior debitor, manet obligatum. ale Capitis minutio est status permutatio. contingunt. ceiuitatis siue libertatis amissione contingat capitis deminutio, cessabit edictum ‹n›eque possunt hi penitus conueniri: dabitur plane actio in eos, ad quos bona
Abbreviated transcription (Latin):
cõtra suegatus tẽpoꝵ logationis
adicrit. ⁊ restituerit. datur ĩ fidcic¬
cõmissariũ actio noc cx aptio tre¬
relli opstat ex pona legati. qr hoc
ic gati ponale tencficium c̃.¶ Exꝗ¬
b aũ causis ñcogetur legatus iu

Expanded text:
Contra si legatus tempore legationis adierit et restituerit, datur in fideicommissarium actio, nec exceptio Trebelliani obstat ex persona legati, quia hoc legati personale beneficium est.Ex quibus autem causis non cogitur legatus iu
Abbreviated transcription (Latin):
nt usus fructus. ⁊e cq̃ de pceptis
ãtt̾i fructib util actio tͥbuit᷑. ¶ Si
fũdus cuiusus fructus petitur. ñ
ad nõ pꝰsittatu. actio redoitur: et
iõ si de fũdi ꝓͥctate ĩ fĩduos q̃stio
sit fructuariꝰ nicͥlominus ĩ possẽs¬
sionc ẽẽ deltͣt. satisq ei apossessoꝵ
cauẽdum ẽ. ꝙ ñ sit ꝓhibiturꝰ frui
cũ cui uf fructꝰ᷑ relictus c̃. quãttui
d̾unt suõ prolet set si ipsi usu fruc¬

Expanded text:
t ususfructus, aeque de perceptis antea fructibus utilis actio tribuitur. Si fundus, cuius ususfructus petitur, non a domino possideatur, actio redditur. Et ideo si de fundi proprietate inter duos quaestio sit, fructuarius nihilo minus in possessione esse debet satisque ei a possessore cauendum est, quod non sit prohibiturus frui eum, cui ususfructus relictus est, quamdiu de iure suo probet
Abbreviated transcription (Latin):
codecidit. ł de usda ẽ. usũ fructũ de¬
len cxistimaũ. ꝯtra aũ non iõ iu¬
ris cẽ si insule usu fructuiegato
area dem̃ in sula facta sit̃. idq cẽ
⁊ si scyphoꝵusus fructus iegatu
sit. tem̃ maxa facta. ꝗiteꝵ scyphi.
licet. eͥ pristira qualitas scyphoꝵ
restituta sit. ñtam̃ illos cẽ. quoꝵu
sus fructus legatus sit. ¶ Sstipũ¬
latus sũtetitio fũdũ corneuam¬

Expanded text:
dit vel deusta est: usum fructum deberi existimavit. contra autem non idem iuris esse, si insulae usu fructu legato area, deinde insula facta sit. idemque esse, et si scyphorum usus fructus legatus sit, deinde massa facta et iterum scyphi: licet enim pristina qualitas scyphorum restituta sit, non tamen illos esse, quorum usus fructus legatus sit. Stipulatus sum de Titio fundu
Abbreviated transcription (Latin):
retur.ħ quoꝙ p̃stabitur u̾ sabino
ptacuit. ¶usus fructus ẜuimͥ
legatus est. isꝙ cũcoimn. frui de
tis cãttmmane. itaũmortis oxe
au̾capitis diminutioĩs int̾uẽ¬

Expanded text:
retur, hoc quoque praestabitur, ut Sabino placuit. Vsus fructus servi mihi legatus est isque, cum ego uti frui destis eandem manere, ita ut mortis meae aut capitis d
Abbreviated transcription (Latin):
põt uõ tołit pacisci ꝯsentiẽte
łr ne ue. apatre tos pctatur hĩs
ne manc̾it matrimoĩo uiuopa
tit suo petatur. mortuo patre e¬
stati ꝙigitur. ⁊ siñ petierit. maͣ¬
tus tencbitur hiꝰ cuꝑt nõs si tõ
xigi potu̾it. nͥ forte añdireptu
sit matͥoĩu quam faccultattin¬

Expanded text:
o dederit, pacisci consentiente liere neue a patre dos petatur, heres ne manente matrimonio uiuo patre petatur, mortuo patre statim exigitur, et, si non petierit maritus, tenebitur huius culpae nomine, si dos exigi potuerit: nisi forte ante diremptum sit matrimonium, quam fac
Abbreviated transcription (Latin):
dem pactas: S  s̃t. ne obres
doãtas ł amouas agcretur qr al¬
tero pacto ad furãdu mułes ĩ i¬
tãtur altõ ius ciule ĩpugnatur¬
ct si ꝯuer̾it. ne ob ĩaisas neces¬
sarias ageretim. pactũtale ñ est

Expanded text:
uidem pacta seruanda sunt, ne ob res donatas uel amotas ageretur, quia altero pacto ad furandum mulieres inuitantur, altero ius ciuile impugnatur.Et si conuenerit, ne ob impensas necessarias ageret
Abbreviated transcription (Latin):
tus ⁊ fructur isit insuris q̃ ex fruc¬
tib collectis ⁊ ĩ sortẽ rocdactis ꝑ¬
cipi possiit. ego utiobiꝙ arbitrõ
ĩter ec̃ qua ꝯtẽplatoẽ dos sit data
u̾ si obhoc ei maiorẽ totẽ mulr
dedit qr fructus uolcłit dẽ doti
ꝯtẽto ma̾ito ei pecuniit usu¬
ris recłdituũ colligii Ise di¬
ci ꝯuẽtioe uale. necelt urnt¬

Expanded text:
uctibus collectis et in sortem redactis percipi possunt. ego utrubique arbitror interesse, qua contemplatione dos sit data, ut, si ob hoc ei maiorem dotem mulier dedit, quia fructus uolebat esse dotis contento marito ea pecunia quae ex usuris redituum colligitur, posse dici conuentionem ualere: nec
Abbreviated transcription (Latin):
ĩmitio dotis dande logẽ qua
ucdit ⁊ citra ꝑsonam musis
dutam pacisti uelit. utriusq ꝑ¬
sou paciscendo necessana e̾
sine filia. siũ solꝰ agat. suĩ. ad uic¬
tafilie ꝑ seã. ci solinocebit ⁊ ꝓ¬
dent pactu ꝯuctu. nec si solu
cebit ei. si nõ filia sola pacta fu¬
crit. quo pacto melior ꝯditio

Expanded text:
initio dotis dandae legem quam uelit etiam citra personam mulieris datam pacisci uelit, utriusqin paciscendo necessaria essine filia, siue solus agat siue adiuncta filiae persona, ei soli nocebit et proderit pactum conuentum nec, si sola cebit ei. si uero filia sola pacta fuerit, quo pacto melior condicio
Abbreviated transcription (Latin):
filic ꝑfoã expiͣtur. dicẽdum
est pacisoalo filiam patris cõ¬
ditionem detĩore facere ñ pos¬
sc. od cañ quo mortua ea ĩma
trimonio tos ad patrẽ rcinsuc̃
ut si uiuo socero motua sit fum
ip̃i soccro. si mortuo. filio cius
filio quoꝙ te fũcto totũ suo hr̾¬
ne põt defendi utilẽ st̾ipłatõe cẽ
ꝓ ne pote suscepiss. ne a se. ne¬

Expanded text:
filiae persona experiatur. dicendum est paciscendo filiam patris condicionem deteriorem facere non posse eo casu, quo mortua ea in matrimonio dos ad patrem reuersuraut, si uiuo socero mortua sit filia, ipsi socero, si mortuo, filio eius, si filio quoque defuncto totum suo herene potest defendi utilem stipulationem esspro nepote suscepisset, ne a se ne
Abbreviated transcription (Latin):
nt possit. uͥ si minoris ueru¬
crit ip̃a deltat. sipacta fit mułr
ut siũ płis sũiminoris fũdus
estimatus uemͣt. p̃tiu q̃nto uc
uernt. in dotẽ fit. stan co pacto
oportet. ẜ si culpa maĩtimino¬
ris uernt. id ip̃u amułc ꝯseq¬

Expanded text:
 possit, ut, si minoris uenierit, ipsa debeat.Si pacta sit mulier, ut, siue pluris siue minoris fundus aestimatus uenierit, pretium quanto res uenierit in dote sit, stari eo pacto oportet: sed si culpa mariti minoris uenierit, et id ipsum mulie
Abbreviated transcription (Latin):
tii solutiꝗd tñ si forte simł souu̾t
ex re utriusq ũ puta decẽ milti
p̃tii noĩe tebebat. ⁊denasolũ ex
re singuloꝵ. cuimag̃ ẜuus acꝗ¬
rat sinimtationẽ solu̾int̾ crit.
cuiꝰ priores nũmos soluat. nam
quos postea souiitaũ uendicabit
nẽ ꝑtinẽt. si uõ simulĩ sacculo sol¬
uit. nicͥl fẽc̃ accipiẽtis. ⁊õ ñ du
acqsisse cuiꝗͣdnium uitetur. qr
cũplus p̾tio solũ ẜuus. ñ ficiet ñ¬
mos accipiẽtis ¶Sioꝑas suas
iste ẜuus locaĩnt. ⁊ĩ annios siru¬
gulos certũ aliqd scipuletur. cor
qd̃ ãnoꝵ scipulatio qb usus fruc¬
tus mãsit. acꝗretur fructuario.
scq̃ntium uõ stipulatio trãsitad

Expanded text:
uid tamen si forte simul soluerit ex re utriusque, ut puta decem milia pretii nomine debebat et dena soluit ex re singulorum: cui magis seruus adquirat? si numeratione soluat, intererit, cuius priores ‹n›ummos soluat: nam quos postea soluerit, aut uindicabit nem pertinent: si uero simul in sacculo soluit, nihil fecit accipientis et ideo nondum adquisisse cuiquam dominium uidetur, quia cum plus pretium soluit seruus, non faciet nummos accipientis. Si operas suas iste seruus locauerit et in annos singulos certum aliquid stipuletur, eorum quidem annorum stipulatio, quibus usus fructus mansit, adquiretur fructuario, sequenti
Abbreviated transcription (Latin):
icturame ł ꝯducat. ¶Si duos fruci¬
tuarios ꝓponas exaltius re suus sit
stipulatus. q̃retur. utrũtotũ an ꝓpã¬
te quã yt̃ usũ fructũ. ciqueratur. nã
⁊ ĩ duob bonesidei possessorib. ħ itt
ulgotrcͥlitũ. ritionẽq ħ fac̾t u si ex
re altĩus stipuletur partẽ eidũtaxit
q̃ri partẽ dño. od̃si nominatĩsiti
stipulatus. nec dubitaridełe. ꝙiad¬
iecto noĩe solidum ei q̃ratur. ꝑd̃ꝙyc
ait. ⁊ si iussucius scipuletur. qm̃ ui¬

Expanded text:
letur a me uel conducat. Si duos fructuarios proponas et ex alterius re seruus sit stipulatus, quaeritur, utrum totum an pro parte, qua habet usum fructum, ei quaeratur. nam et in duobus bonae fideiuolgo creditum rationemque hoc facere, ut si ex re alterius stipuletur, partem ei dumtaxat quaeri, partem domino: quod si nominatim sit stipulatus, nec dubitari debere, quin adiecto nomine solidum ei quaeratur. idemque ait et si iussu eius stipuletur, qu
Abbreviated transcription (Latin):
t caũ. t stipulatus ẽ.ut sup̃ scͥpͣtũ
ẽ ꝓut capitis diminũtiot̃ ãmis¬
sus fu̾it usus fructus mox itstu¬
tutus ãbulabit stipulatio ꝓfec¬
taꝙͣ ad hidiem. redibit ad fructu¬
ariũ. ¶ Questionis c̃. an idꝙ adꝙ¬

Expanded text:
cauit et stipulatus est ut supra scriptum est, prout capitis minutione amissus fuerit usus fructus, mox restitutus, ambulabit stipulatio profectaque ad heredem redibit ad fructuarium. Quaestionis est, an id quod adq
Abbreviated transcription (Latin):
quc̃ri enĩq scribit eum ꝗcrit fructua¬
rioistipulctur. noĩãtun pͥetario. eiusfu
cius. ip̃i acqtre. ꝯtrã aũ nichil ag̃. si ñ
exre fructuarii. nec ex oꝑis fuis fructu¬
ario stipuletumr ¶ Seruus fructuarius
siusũ fructũ iͥe dari stipuletur. aĩ
sine noĩe. aũ nomiratĩap̃i. ꝓͥctarioc¬

Expanded text:
re fructuarii stipuletur nominatim proprietario uel iussu eius, ipsi adquirere. contra autem nihil agit, si non ex re fructuarii nec ex operis suis fructuario stipuletur. Seruus fructuarius si usum fructum in se dari stipuletur aut sine nomine aut nominatim proprietario
Abbreviated transcription (Latin):
Siẜuiusus fructus sit. iega¬
stuctumi. ad eũ ptinet. siue scipule¬
tur siue cipossessuo fu̾it tradita siũo
hr̃s extĩt ĩstitutus sit. uiegatũ acce¬
ꝑit. lalͥo distĩguit cuiꝰgrãe hr̃s ĩsti¬

Expanded text:
serui usus fructus sit legafructuarii, ad eum pertinet, siue stipuletur siue ei possessio fuerit tradita. si uero heres institutus sit uel legatum acceperit, Labeo distinguit, cuius gratia uel heres insti
Abbreviated transcription (Latin):
spopõdit suo ĩꝗ̃ usum fructuntet
stipulati ap̃i isufructuario obliga
sit. usitatum est.
Ip et ⁊ siqdstipulet᷑. si austic
choẜuo fructuariidonãdicã. dum
uult fructuario p̾stare dicẽdum si
ei soluatur fructum̾o aqi. Int̾¬
dum tñ impẽdenti ẽ cui acqrat i¬
ste fructurrius suus. ũ puta ẜ uu¬

Expanded text:
spoponderit seruo in quem usum fructum habet stipulanti, ipsi usufructuario obligabsit, usitatum est. et si quid stipuletur sibi aut Sticho seruo fructuario donandi causa, dum uult fructuario praestitum, dicendum, si ei soluatur, fructuario adquiri. Interdum tamen in pendenti est, cui adquirat iste fructuarius seruus: ut puta
Abbreviated transcription (Latin):
numeratio docłabit cui sit acꝗsi¬
ta stipuiatõ. ergo ostẽclimus io
pẽclent᷑i cẽ dñium conec p̃tiũ nu¬
metur Quid ergo si amisso usufi
ẽẽ. uñfit p̃tium num̾atũ. marcel¬
lus uo. ⁊ mauntianus. amisso u¬
sufructu. iã putãt dñum acꝗsi

Expanded text:
abit, cui sit adquisita stipulatio. ergo ostendimus in pendenti esse dominium, donec pretium numeretur. quid ergo si amisso usu fresse, unde sit pretium numeratum: Marcellus uero et Mauricianus amisso usu fructu iam putant dominium adqui
Abbreviated transcription (Latin):
Caius sciꝰqui itm publica
gatbat. fenerauit pccinia pubu¬
cam sub inułs solitis. fuit aũ
ꝯsuet̾uto u intra ccrta tpr̃a nõ
inlatis usims grauiores ĩflige¬
ientur ꝗdam tebitores cessaudi
ĩ soluen̾dis usuris. ꝗdam plu̾s
qͣsitum ẽ.an illud ꝙ ãpliuo exꝯ
suctudine pene noĩe aqb dam
crictum ẽ. ipsi scio ꝓͥsictre tcłe¬

Expanded text:
aius Seius qui rem publicam gerebat faeneravit pecuniam publicam sub usuris solitis: fuit autem consuetudo, ut intra certa tempora non inlatis usuris graviores infligerentur: quidam debitores cessaverunt in solvendis usuris, quidam plus iquaesitum est, an illud, quod amplius ex consuetudine poenae nomine a quibusdam exactum est, ipsi Seio
Abbreviated transcription (Latin):
soluit ñ fucrint. ñ crum pena s
ftnus ułius iusa rationc̃. sor¬
tis ꝓmittitu: si tam̃ post mortẽ
creclitoris nemo fuit cui pccunti
soluctur. cius tc̃poris inculpat̃
d̃ moram ꝯstitit. iõ si maioros u¬
sint poril petantur. excq tõ coli

Expanded text:
n fuerint': non enim poena, sed faenus uberius iusta ratione sortis promittitur. si tamen post mortem creditoris nemo fuit cui pecunia solueretur, eius temporis inculpatam esse moram constitit: ideo si maiores usurae prioribus petantur, exceptio doli
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. ꝗꝑ lus iurĩs ĩ ꝑcipiendis u¬
fructib halet. cum fiuctuari
ꝗdem ñ fiantiañ quam abco
ꝑciꝑiãnͣtur ad bone fitt autci
possessores ꝑtinẽt quo quo mõ
a solo sepati suicũtisicut cius q
nectigilem fundũm habet fic¬
ti sunt ¶oncfitei aũt emptor
scut.. mit quam fructus ꝑ¬

Expanded text:
 plus iuris in percipiendis fructibus habent? cum fructuarii quidem non fiant, antequam ab eo percipiantur, ad bonae fidei autem possessorem pertineant, quoquo modo a solo separati fuerint, sicut eius qui uectigalem fundum habet frucati sunt.Bonae fidei emptor seuit et antequam fructus
Abbreviated transcription (Latin):
alicnus q̃ tona fit emero tã¬
diu michi ceit m̃a uł cx o¬
pis sius acqiͣt quãdui ame
cuictus non fucrit.
sit. iam in hr̃de cius ñ que¬
ritur mora.nãtunc hĩtli ꝓ¬
cc̃po transinutetur

Expanded text:
alienus quem bona fide emero tamdiu mihi ex re mea uel ex operis suis adquiret, quamdiu a me euictus non fuerit. sit, iam in herede eius non quaeritur mora: nam tunc heredi pnceps transmittitur
Abbreviated transcription (Latin):
adiꝗstipłationẽde cius un¬
ꝗiase questuo ẽs ad mo dii
uisit ex acrionis redigeti ħ cõ¬
stitutio ad ĩfinitĩ m modum
exc̾clit. qd eo sic temparida
res estut infutroꝵ dñ tarat ꝙ
die cessationis e̾ sc it usie
diuus pius ita uscripsit pr̾
iusie prpcritao uturio petis
quas omisse te longi tp̃ris in¬
bitore tuo ut gratior ap̃ eum
putasti. ¶ Intacito r ei cõm¬
misso cẽ emolintitum hĩdi au¬
iciendum ⁊ fisco p̃stañdume
dius pius rescripit. ego ⁊ iũ

Expanded text:
qui stipulationem, de cuius iniquitate questus est, ad modum iustae exactionis rediget". haec constitutio ad finitum modum excedit: quid ergo? sic temperanda res est, ut in futurum dumtaxat ex die cessationis crescat usura. Divus Pius ita rescripsit: parum iuste praeteritas usuras petis, quas omisisse te longi temporis inbitore tuo, ut gratior apud eum putasti". In tacito fideicommisso omne emolumentum heredi auferendum et fisco praestandum divus Pius rescripsit: ergo
Abbreviated transcription (Latin):
crunt.ita qui comunem sim¬
dum possicet. ñ facit suos fruc¬
tus ꝓ caparte. qua fudus ab
socium ꝑtinebit. ¶ In alieno
sundo quẽtitius iona fice mer¬
dotitius toãficti eptor ꝑceptos u¬

Expanded text:
rint, ita qui communem fundum possidet, non faciet suos fructus pro ea parte, qua fundus ad socium eius pertinebit.In alieno fundo, quem Titius bona fide merTitius bonae fidei emptor
Abbreviated transcription (Latin):
caaetus sit ugfẽoncm sui
mandare ñ põsit. morã fact̾
n uitebitim siue ĩ iuncłis. ro¬
stium ue potestate & cererit¬
¶uiquanto ctiam ĩrm morazi

Expanded text:
coactus sit, ut defensionem sui mandare non possit, moram facere non uidebitur: siue in uinculis hostiumue potestate esse coeperit.Aliquando etiam
Abbreviated transcription (Latin):
Quiscit sudum s̃ cũ alio
comune csse.fructus quos crco
ꝑcepit. ĩuito ł ignorantt socioñ
maĩore ex parte suos fat̃. quãcx
qua tominus p̃dii est nec rfor
uẽ an socius. an ut̾q cos seuc̃t.
qr omnis fructus ñ unt iem̃s

Expanded text:
Qui scit fundum sibi cum alio communem esse, fructus, quos ex eo perceperit inuito uel ignorante socio, non maiore ex parte suos facit quam ex qua dominus praedii est: nec refert, ipse an socius an uterque eos seuerit, quia omnis fructus non iure
Abbreviated transcription (Latin):
a. Wiccamus anĩ omnib itb
pentis. in fructus quoq odemp¬
rictur possor or qo cnĩ si argetu
au̾ uestim̃tĩr abamue si milem
ranꝰ ꝗd preterci si usum fruc¬
tum aut nudã ꝓctatem cum
alienus nsus frucius sit pcti
ullus ĩtelligi poũt. necꝙ ususe
stuctus. ⁊ ursus fructus clegãe᷑
ꝯputabitur od igitur si nuda
tuctuarius inũ fructum. esai¬
mabuntur ĩ petitione fruͣctus
rune capi potũit ĩter quoyric¬
tus sipetitus sit. iuix ẽ. ut fiuc

Expanded text:
.Uideamus, an in omnibus rebus petitis in fructus quoque condemnatur possessor. quid enim si argentum aut uestimentum aliamue similem rem, quid praeterea si usum fructum aut nudam proprietatem, cum alienus usus fructus sit, petiullus intellegi potest, neque usus fructus rursus fructus eleganter computabitur. quid igitur, si nuda fructuarius usum fructum, aestimabuntur in petitione fructus.mine capi potuerit.Iter quoque et actus si petitus sit, uix est ut fruc
Abbreviated transcription (Latin):
dius pecumie illait usuras de¬
łet non nisi exmora usura sp̃¬
trictib usuras ñ cuts ir̃e ac¬
cip̃.ut solet a ftrͫ x̃arus ꝗtar¬
dius pcciniã irc̃rutiũte
ex uectiguib cũ autem inlo¬
copͥnati succedit. enam dait
res se lssib p̃stalãt usuras.
fisci et̃ ceptrunti post quã. sd

Expanded text:
dius pecuniae illatae usuras deberet, non nisi ex mora usuras prontractibus usuras non dat, sed ipse accipit: ut solet a foricariis, qui tardius pecuniam inferunt, item ex uectigalibus. cum autem in loco priuati successit, etiam dare res semissibus praestabunt usuras, fisci esse coeperunt, postquam ad
Abbreviated transcription (Latin):
tus ulli posfint estini.m. nfi
siquis cõmodum infructus
numeraret. ꝓ habiturus es̃ẽt
petitor ñ statim co tp̃ꝵ quo pe¬
trs ire agar non ꝓhiberetur.¬

Expanded text:
tus ulli possint aestimari, nisi si quis commodum in fructibus numeraret, quod habiturus esset petitor, si statim eo tempore quo petisset ire agere non prohiberetur
Abbreviated transcription (Latin):
illicitas sorti iiꝑx iͥ
tadłm nõ deberiꝯstat. ceteꝵ sor¬
tem non uitiare.
ie ad numcraidum. ꝗd enim. aĩ
amicos ad hilt̃do̾s cebitor aco¬
rib iogardis. ł cxceptio aliqa
let. mora facta nõ udetur

Expanded text:
illicitas sorti mixtas ipsas tantum non deberi constat, ceterum sortem non uitiare. rae adnumerandum: quid enim si amicos adhibendos debitor reqribus rogandis? uel exceptio aliqua allegetur? mora facta non uidetur
Abbreviated transcription (Latin):
hicli. ¶ Orpupillo ñ halenti
tutorem. ficei cõmissũ solui
ñ potuit non iutai mo im
phĩdem tactã diuus pius e¬
tutio indulgetur peccir ñ po¬
tugit. ꝗd enum pot imputa
riciꝗ solu̾e etim si uełlet nõ
potut snet simile uiteri pone¬

Expanded text:
n habenti tutorem fideicommissum solui non potuit, non uideri moram per heredem factam diuus Pius retutio indulgetur, petere non potuit: quid enim potest imputari ei, qui soluere, etiamsi uellet, non potuit? nec simile uideri po
Abbreviated transcription (Latin):
ionorum diminuaturita quõ
t̃ĩs restitui oporiobit. ¶ Eũ pol¬
lidius aꝓpinqua sua his ine¬
stitutus rogatus fuiss alic mi¬
licris qcquid ex bonis ciis ad
se puerusi. cum certametatem

Expanded text:
bonorum deminuantur, ita quod ex tis restitui oportebit.Cum Pollidius a propinqua sua heres institutus rogatus fuisset filiae mulieris quidquid ex bonis eius ad se peruenisset, cum certam aetatem
Abbreviated transcription (Latin):
tim᷑ uor si q̃p̃tor auenditore no¬
uandi aĩo ita stipͦulatus ẽ. fac¬
tum tracc̃di stipulitus ĩtelui¬
git qr ñ est uerisi mile plus
possessionem tradi. põt diciiur¬
tus quoꝙ rations ꝯmitti ĩcer¬
ti stipłationem.⁊ e̾ ancilla tradi¬
ta partũ posta elictum ĩ ronis
sius icus stiplindi hałt potu

Expanded text:
tur: uerum si emptor a uenditore nouandi animo ita stipulatus est, factum tradendi stipulatus intellegitur, quia non est uerisimile plus possessionem tradi' potest dici partus quoque rationem committi incerti stipulatione: etenim ancilla tradita partum postea editum in bonis suis reus stipulandi habere potu
Abbreviated transcription (Latin):
cõmissum relictomora ĩterue¬
nĩt.an usuraꝵ estimatio faciẽ¬
da sit.tractari sol plane si ma¬
tĩam istã ic̾eo reliqd. u̾ ea distrac¬
ta pecuniaq refecta fidei cõmis¬
sa solucientim. au alimenta p̃¬
starentu. ñ oportere srustratio¬
ncm ĩpunitã cẽ. responderi opõ

Expanded text:
commissum relicto mora intervenerit, an usurarum aestimatio facienda sit, tractari solet. plane si materiam istam ideo relinquit, ut ea distracta pecuniaque refecta fideicommissa solverentur aut alimenta praestarentur, non oportere frustrationem impunitam esse responderi
Abbreviated transcription (Latin):
d. Sistipulatus sis rẽ gẽtur¬
dari.uãcuãꝙ possessionan tra¬
di. fructus postea captos actio¬
ne ĩcerti erstipul. tu ꝓpt̃ in fe¬
riora ulᵈ ꝯsecutuꝵ te ratio su¬
tetañitẽ de prtu incill nts¬

Expanded text:
.Si stipulatus sis rem dari uacuamque possessionem tradi, fructus postea captos actione incerti ex stipulatu propter inferiora uerba consecuturum te ratio suadet. an idem de partu ancillae res
Abbreviated transcription (Latin):
.III.idicio adicͣiam aut noxe dodere
Sumina cũ utilitate p̃torem eli¬
xisse neino ẽ ꝗneget. publice eni
utue c̃. sizic metu piculo ꝓitinera
trũ publicus locus sit. ãuero pͥuatꝰ
ñcõmealut. ⁊̃ tunc dciatum qd ł effu¬
sum cum adhuc secretaloca eẽnt. mõ
cep comeari. ñ debet hoc eclicto teru̾c
Qudcum suspẽcłetur decidit. magis
deicctũ uideri. s ⁊ ꝙ suspensu t̾e

Expanded text:
iudicio adiciam: aut noxam dedere". Summa cum utilitate id praetorem edixisse nemo est qui neget: publice enim utile est sine metu et periculo per itinera utrum publicus locus sit an vero privatus, non commeabat et tunc deiectum quid uel effusum, cum adhuc secreta loca essent, modo coepit commeari, non debet hoc edicto teneri. Quod, cum suspenderetur, decidit, magis deiectum uide
Abbreviated transcription (Latin):
cñquo sinc captõne actoris fuit. o¬
rdriebit p̃torem eqtatẽ motum. ĩ
cum ꝑdtius dnt actioẽm. ex cuius
cubiculo. ł cxodrad acctũ est. lices
sit. uerius ẽ õs ueneri.⁊i horit¬

Expanded text:
quod sine captione actoris fiat, oportebit praetorem aequitate motum in eum potius dare actionem, ex cuius cubiculo vel exedra deiectum est, licet sit
Abbreviated transcription (Latin):
utus. actione ue qͣ solutus obid ꝙ dics
cius exient. cũ absens ñ defentercturu
euã clausulã pretor ĩ seruit. ut quem¬
admodũ succurritur sup scripus po¬
nis necapiãtur. ita ⁊ adisits ipsas e¬
succurritur. ne cacapiãt. sierit notan

Expanded text:
actioneue qua solutus ob id, quod dies eius exierit, cum absens non defenderetur.' quam clausulam praetor inseruit, ut quemadmodum succurrit supra scriptis personis, ne capiantur, ita et aduersus ipsas succurrit, ne capiant. Et erit notan
Abbreviated transcription (Latin):
ap emꝙ si cimptor pͥus quã per
usum sibi acqeret. ab ostib captus
sit placet ĩterruptam possesñoncm i¬
post liminio ñ restitui. qr leu sinec
possesscione ñ constitit. postessio au̾t
plimiĩ factimt. causa ucro fac̾ti ñ cõ¬

Expanded text:
e si emptor, priusquam per usum sibi adquireret, ab hostibus captus sit, placet interruptam possessionem postliminio non restitui, quia haec sine possessione non constitit, possessio autem plurimum facti habet: causa uero facti non co
Abbreviated transcription (Latin):
paciscar ne oꝑis noui nũtiationẽ
cxequar. ꝗdã putant ñ uad̾e pactõ¬
nem qͣi in ea re p̃toris impũi u̾set᷑
labco autem distinguit. ut siex
re fumilian opis noui nũtiatio
sit facta. ꝙ ugat pacisci. ꝙ si de
re publica ñlictat. q̃ distinctio ueã

Expanded text:
tionem exsequar, quidam putant non ualere pactionem, quasi in ea re praetoris imperium uersetur: Labeo autem distinguit, ut si ex re familiari operis noui nuntiatio sit facta, liceat pacisci, si de re publica, non liceat: quae distinctio uera
Abbreviated transcription (Latin):
lp icũ emptore hĩlitatis pac¬
tũ sit tictũ menditor hittitatis ꝑt¬
tat.dou ex ceptio nocet. nam ex quo
reseͥptũ est adiuo pio utiles actioĩs
c̃pt̃ori hĩttitatis dãdas. merito adu̾¬
sus uẽcutorẽ htlitatis. ex ceptione do¬
li debitor hĩtutarius utipõtest. ¶ Sc̃t
qsi int̾ dnum itiũdite. ⁊ emptore
ꝯueruss. ut hõ qui ẽptus erat rocit̾e

Expanded text:
 cum emptore hereditatis pactum sit factum et uenditor hereditatis petat, doli exceptio nocet. nam ex quo rescriptum est a diuo Pio utiles actiones emptori hereditatis dandas, merito aduersus uenditorem hereditatis exceptione doli debitor hereditarius uti potest.Sed et si inter dominum rei uenditae et emptorem conuenisset, ut homo qui emptus erat
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃ ꝯtͣctus. ut c̃ptiouend itio. ioca¬
tio. ⁊ꝯductio. societas cõmodatũ. de¬
possitũ. ⁊cet̾i similes ꝯtracti S et
siĩ auumꝯ tractũ res ñ transeat sub¬
sit t̃ncausa. elegãt aristo celso.R. esse
obligationemut puta dedit̾ rem ut
mͥ aliam des. decli ũ aliq faciai.ci.c y
rep̾hensum ĩ hoc. dedi tͥ stichũ. ut pã ã¬
philium manumittas. manummsia¬
sti. euictus c̃ stichus. iuł scribit ĩ
factum actionẽ ap̾tore dandam. Nle
ait. ciuilcm ĩcertam actionẽ .i. p̃scrip¬
tis ub̃ suffice̾. eẽ erum ꝯtractũ ꝙ ari¬

Expanded text:
ntractus: ut emptio uenditio, locatio conductio, societas, commodatum, depositum et ceteri similes contractus.Sed et si ‹i›n alium contractum res non transeat, subsit tamen causa, eleganter Aristo Celso respondit esse obligationem. ut puta dedi tibi rem ut mihi aliam dares, dedi ut alreprehensum in hoc: dedi tibi Stichum ut Pamphilum manumittas: manumissisti: euictus est Stichus.Iulianus scribit in factum actionem a praetore dandam: ille ait ciuilem incerti actionem, id est praescriptis uerbis sufficere: esse enim contractum,
Abbreviated transcription (Latin):
dam.ab sc̃tes sit̃ ⁊ nũ crẽplum p¬
sẽtium absentos seꝗdereant. s an
⁊priuuegiariis ab sentibry pactio
noceat. ciegant tractatur. simo ua¬
let pactio q̃ ꝯtra absentes. ⁊̃ repetoã
formã adiuo marco datã diuuo
pium rescͥpsiłe. fiscũ quoq ĩ his

Expanded text:
dam absentes sint? num exemplum praesentium absentes sequi debeant? sed an et priuilegiariis absentibus haec pactio noceat, eleganter tractatur: si modo ualet pactio et contra absentes. et repeto ante formam a diuo Marco datam diuum Pium rescripsisse fiscum quoque in his
Abbreviated transcription (Latin):
tione pactiuti ñ possunt. dou ex ceptõe
tiũt. ut puta si ꝓcurator incꝰ pacis¬
catur. ex ceptio dou mic̾ ꝓderit. ut f¬
butio uidetur q putat. sicuti pactu
ꝓcuratoris mͥ nocet. ita ⁊ ꝓdesse.
daui ut pacisceret᷑. siue omniũ reꝵ
meaꝵ ꝓcurator fuit. ũ ⁊ putcolauꝰ¬

Expanded text:
i non possunt, doli exceptione tiunt. ut puta si procurator meus paciscatur, exceptio doli mihi proderit, ut Trebatio uidetur, qui putat, sicuti pactum procuratoris mihi nocet, ita et prodesse, daui ut pacisceretur, siue omnium rerum mearum procurator fuit: ut et Puteola
Abbreviated transcription (Latin):
cumnuua sub est cãusa ꝓpter ꝯuentõ¬
nemhͥ ꝯstat non posse ꝯstitui obliga¬
tionem. ⁊gitur nuda pactio obligatõ¬
nem ñ parit. s parit exceptionẽ qnĩ
mo ĩtercdũ informat ipsam actioneor.
ut ĩ conefidci iudiciis. Solemus eͥ dicẽ
pacta ꝯuẽta ĩ esse rone ficcĩ iudicuss
ħ sic accipic̃dum est. ut siꝗd̾ ex ꝯtinẽ¬
ti pacta suo sccuta s̃. ⁊̃ ex pͣarte actoris
ĩsint. si ex ĩterualo. nonierunt. nec
ualebunt si agatur. ne expicto actio
nascatur. ut puta post diuõtiũm ꝯuẽit.
ne tp̃r statuit dilationis dos rgddatur.
s statĩ. hoc non ualebit. ne expacͣto ac¬
tio nascatur. ¶ Id̾ marccuus scͥb̾et si
ĩ tutele actione. ꝯuenit ut maiores
quã ꝯstitute sũt usure p̃stentut. locũ
ñ harebi t. ne̾ ex pacto actio nascatur
tractui dant .i. que ĩ ingressuꝯtrac¬
tus. facta sunt Idem responsum scio
apapiniano. et si post emptione
ex ĩteruallo auꝗd extranaturam ꝯ¬
tractus. ꝯueniat. obhãc causamagi

Expanded text:
cum nulla subest causa, propter conuentionem hic constat non posse constitui obligationem: igitur nuda pactio obligationem non parit, sed parit exceptionem.Quin immo interdum format ipsam actionem, ut in bonae fidei iudiciis: solemus enim dicere pacta conuenta inesse bonae fidei iudiciis. sed hoc sic accipiendum est, ut si quidem ex continenti pinsint: si ex intervallo, non inerunt, nec valebunt, si agat, ne ex pacto actio nascatur. ut puta post divortium convenit, ne tempore statuto dilationis dos reddatur, sed statim: hoc non valebit, ne ex pacto actio nascatur: idem Marcellus scribit. et si in tutelae actione convenit, ut maiores quam statutae sunt usurae praestentur, locum non habebit, ne ex pacto nascatur tractui dant, id est quae in ingressu contractus facta sunt. idem responsum scio a Papiniano, et si post emptionem ex interuallo aliquid extra naturam contractus conueniat, ob hanc causam agi
Abbreviated transcription (Latin):
co numntur. qr uniꝰ pupiluno¬
mine ꝯuenant. noc ñ ⁊ unus tutor
pluriũ pupilloꝵ noĩc unũ debitũ
ptentẽtiũ si ꝯuicm̃it. placuit inuꝰ
loco esse. nã difficiłe ẽ u inus hõe
duoꝵ uicẽ sustincat. nã nes is
qui plnos actio̾nosht. adu̾sus ꝗ¬
loco accipitur Cum ulum debiti
et. ad pluros sũmas referemus. siu¬
ni forte minute sũme cẽtum au¬
rcoꝵ delcãtur. alii uero um sũma a¬
urcoꝵ quinquagĩta.nam ĩunc ca¬
sum spectabimus sũmas płes. qr
iut cecodũt. ĩunã sumam coadũa¬

Expanded text:
co numerantur, quia unius pupilli nomine conuenerant. nec non et unus tutor plurium pupillorum nomine unum debitum praetendentium si conuenerit, placuit unius loco esse. nam difficile est, ut unus homo duorum uicem sustineat. nam nec is, qui plures actiones habet, aduersus loco accipitur.Cumulum debiti et ad plures summas referemus, si uni forte minutae summae centum aureorum debeantur, alii uero una summa aureorum quinquaginta: nam in hunc casum spectabimus summas plures, quia illae excedunt in unam summam coaduna
Abbreviated transcription (Latin):
ractum. qr solent ⁊ capacta q̃ postea
ĩterponũtur parcre exceptiones. e¬
ad̾co aũt ĩ tone ficci iudiciis pactio¬
nes postea facte q̃ excod̾ sunit ꝯtrac¬
tu ĩ sunt. ut ꝯstet ĩ cmptione. cet̾is¬
q bone fitei iudiciis. re ñdum sec¬
cũta. posse abiri atemp̾tione. si igĩ
totũ põt. cur ñ etiam pars eius pac¬
ex parte agẽtis. pactio locũ ħt. ut
adactionem ꝓficiat rĩdum resccu¬
ta. cad ratione. nam si potist tota
res tolli cur nõ ⁊ ĩ forman. ut quo¬
dam mõ quasi renouatus ꝯtract᷑

Expanded text:
nt et ea pacta, quae postea interponuntur, parere exceptiones.Adeo autem bonae fidei iudiciis exceptiones postea factae, quae ex eodem sunt contractu, insunt, ut constet in emptione ceterisque bonae fidei iudiciis re nondum secuta posse abiri ab emptione. si igitur in totum potest, cur non et pars eius pacex parte agentis pactio locum habet, ut et ad actionem proficiat nondum re secuta, eadem ratione. nam si potest tota res tolli, cur non et reformari? ut quodammodo quasi renouatus contractus
Abbreviated transcription (Latin):
ciuiq coꝵ fiat facta crunt. scruabo. ui
ꝑactoꝵ quedam ĩ rom sũt. quedã inxõa
Inrem suant. quotias gra̾uter pacis
tamũtrũ autẽ in rem ã ĩꝑonam pactu̾
factũ est. non m᷑uꝰ x u̾bis quam ex
cũ quo pactum factũ est.ediomalo
ait ptor pactum se ñ ẜuatuꝵ. dolus oa¬
ius fit ex cauditate ⁊ fauataa. ⁊ ut ait
pedius tolomalo pactũ fit. quotĩes
circũscritendialtĩus causa. aliut a¬
dicausa pactum factũ dicatur. nicͥ
ptor edicit. s clegãter labeo ait. ħaũ
iniqu̾ũ eẽ. aut suꝑ uacuũ. iniquu.
siqd̃ semei remisit crectitor debitori
suo ronafite. iteꝵ ħ cognetur destru¬
ere. suꝑ uacuũi. si de ceptus ñ scc̃. in¬
est eͥ dolo et fraus. Siuẽ aũt abinitõ
toiomaio pactli factũ est. siue post pac¬
tũ toiomaio aliqd factũ est. nocebit ex
ita soiet ĩseri. rogaũ titius. spopondit
incuiꝰ. ħ u̾ba ñ tantũ pactionis ioco
stipuatu nascitur. actio nͥ specialit᷑ꝯ

Expanded text:
 fiat facta erunt, seruabo.' Pactorum quaedam in rem sunt, quaedam in personam. in rem sunt, quotiens generaliter pacisctam. utrum autem in rem an in personam pactum factum est, non minus ex uerbis quam ex cum quo pactum factum est.Dolo malo ait praetor pactum se non seruaturum. dolus malus fit calliditate et fallacia: et ut ait Pedius, dolo malo pactum fit, quotiens circumscribendi alterius causa aliud adi causa pactum factum dicatur, nihil praetor adicit: sed eleganter Labeo ait hoc aut iniquum esse, aut superuacuum. iniquum, si quod semel remisit creditor debitori suo bona fide, iterum hoc conetur destruere: superuacuum, si deceptus hoc fecerit, inest enim dolo et fraus.Siue autem ab initio dolo malo pactum factum est siue post pactum dolo malo aliquid factum est, nocebit excita solet inseri 'rogauit Titius, spopondit Maeuius', haec uerba non tantum pactionis loco stipulatu nasci
Abbreviated transcription (Latin):
num ꝓbat. posse ĩpartẽ rocecli pac¬
to abemptione. q̃i repetita pactis
eptione. ¶ Sicum duohiles ẽpi¬
tori extiterint. uenditor. cũ altero
pitus ẽ ut abemptione recełe tũ.
ait. iuł. uale pactionẽ. ⁊dissolui ꝓ¬
tu paciscendo. alter cx hĩtib acquiere
sibi potuit exceptionem. utrũq itacre

Expanded text:
num probat, posse in parte recedi pacto ab emptione, quasi repetita partis emptione. sed cum duo heredes emptori exstiterunt, uenditor cum altero pactus est, ut ab emptione recederetur: ait Iulianus ualere pactionem et dissolui tu paciscendo alter ex heredibus adquirere sibi potuit exceptionem. utrumque itaque
Abbreviated transcription (Latin):
cũdum ħ ⁊mu̾tus pacisci põt. huiꝰ
itĩ argum̃tum. ̃ ti stipulatio dotis
cã facta. ẽ. nam an̾ nuptias maie
petitur. quasi ħ ex p̾sum fuiss. ⁊ nup¬
tiis ñ secuͣtis ip̃o iuit euanescit sti¬
pulatio. ¶ Iem iuliano placet ex
nꝑfacto etã consiu̾to cũ comuenisset
ut conec usure soluẽt᷑. sors ñ petẽtũ.
et scipulatio pure ꝯcepta fuifs. con¬
ditionẽ in cẽ stipulationi. atꝙsis
species aut eͥ expubl̾a cã fuĩt. aut
ex pͥuata pͥuita.aũ legitima. aut
iuris gẽtiũm publica ꝯuẽtio est. q̃
fit ꝑpacẽ. quotiens ĩter se duces bel¬
li quedam paciscuntur.

Expanded text:
c et mutus pacisci potest.Huius rei argumentum etiam stipulatio dotis causa facta est: nam ante nuptias male petitur, quasi si hoc expressum fuisset, et nuptiis non secutis ipso iure euanescit stipulatio. idem Iuliano placet.Ex facto etiam consultus, cum conuenisset, ut donec usurae soluerentur sors non pet‹ere›tur, et stipulatio pure concepta fuisset, condicionem inesse stipulationi, atque sspecies. aut enim ex publica causa fiunt aut ex priuata: priuata aut legitima aut iuris gentium. publica conuentio est, quae fit per pacem, quotiens inter se duces belli quaedam paciscuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
biti.ii ꝓnumõ ponaꝵ piacuit. qud̃
sicqualcs sint ĩ tumocuinulo debi¬
si tunc płium nuͣs crecutoꝵ p̾feren¬
dus est. innumero aũt par crectito¬
rum auctoritatẽ eius sequetur p̃tõ
ꝯdignitate ĩtercos p̾cellit. sĩ autẽ
oĩa undiq ĩ una cquautate ꝯcu̾rãt.
humanior sentẽtr ap̃tore elgẽcta
c̃. s e̾ cx diui ma̾ci rescͥpto colligi põt.¬

Expanded text:
 numero personarum placuit. quod si aequales sint in cumulo debiti, tunc plurium numerus creditorum praeferendus est. in numero autem pari creditorum auctoritatem eius sequetur praetor, qui dignitate inter eos praecellit. sin autem omnia undique in unam aequalitatem concurrant, humanior sententia a praetore eligenda est. hoc enim ex diui Marci rescripto colligi pot
Abbreviated transcription (Latin):
temut ea ip̃a creclitoris ficret ꝓͥetas
quitem ꝑ ꝓcuratorẽ ñ adquiritur. po¬
test tam̃ crelitor ⁊̃ inuito  neratũ ra¬
bẽcdo. pecuniã suam fãce. q ꝓcurator
in accipiẽdo creclitoris dũ taxat negoti¬
um gessit. ⁊ ĩõ creditoris rati habitõe u¬

Expanded text:
dem, ut ea ipsa creditoris fieret, proprietas quidem per procuratorem non adquiritur, potest tamen creditor etiam invito me ratum habendo pecuniam suam facere, quia procurator in accipiendo creditoris dumtaxat negotium gessit: et ideo creditoris ratihabitione
Abbreviated transcription (Latin):
li. atti ita ab ĩtestato. sẽꝑnius legiti¬
leanus brs defunti extitit. s exhis ac¬
toribus. unus ñ soluedo decessit. et
neruo h̾is eius extitit. quero sisem¬
ꝓnius ꝯuenier actores hoꝵ bonoꝵ
ꝑiculũ inopis defũti ad quos per
fit negõꝵ gestoꝵ actione ẜuui non

Expanded text:
li atque ita ab intestato Sempronius legitimus heres defuncti extitit: sed ex his actoribus unus non soluendo decessit et nemo heres eius extitit. quaero, si Sempronius conueniet actores horum bonorum, periculum inopis defuncti ad quos pertsit negotiorum gesto- rum actione seruari non
Abbreviated transcription (Latin):
s tum ros. s q̃ lib̾tos diuisisse. ⁊ alim̃¬
ta q̃dari testator cͥtis ubtio iussisset.
nullo e ure idcũ focisse. ex diu̾so res¬
põtelutur ꝯsc̃sisse eos diuisioni. ⁊ ml¬
tis ãrus alim̃ta scłm diuisionẽ p̃sti¬

Expanded text:
antum res, sed et libertos diuisisse et alimenta, quae dari testator certis libertis iussisset: nullo enim iure id eum fecisse. ex diuerso respondebatur consensisse eos diuisioni et multis annis alimenta secundum diuisionem praesti
Abbreviated transcription (Latin):
sit familie he̾ciscũtt iudicium.ut¬
si familie herciscute ⁊ cõĩdiuidũ¬
to actum sit. adiudicatioẽs p̃tor
tuctur. Exceptiões aũ actiones dan¬
do.¶ Si conĩtlos ab sẽte uno cohr̃¬
de remuẽliter̃t.⁊ in care doloma¬
lo fecerũt quoꝰ plus ad eos puẽrrit.
uł famine herciscũde iudicio p̃sta¬
bũt ci qab fuit. x hĩtlitatis pctitioẽ¬

Expanded text:
sit familiae erciscundae iudicium.Si familiae erciscundae uel communi diuidundo actum sit, adiudicationes praetor tuetur exceptiones aut actiones dando.Si coheredes absente uno coherede rem uendiderunt et in ea re dolo malo fecerunt, quo plus ad eos perueniret, uel familiae erciscundae iudicio praestabunt ei qui afuit uel hereditatis petitio
Abbreviated transcription (Latin):
inꝗb uni siephanum cũ peculio as ui¬
uo testatore manumissus d̃cssit.d̃iñ
pator q̃situmc̃. an id ꝙ ĩpctuliohabuit
stephanus pͥ qũ manumittẽtur. ad
utsq filios ꝑtincat.ã uõ adcũ solum
cuicum petuuo p̾legat᷑ fu̾̃at. idisccł¬

Expanded text:
ni Stephanum cum peculio: is uiuo testatore manumissus decessit, deinde pater: quaesitum est, an id, quod in peculio habuit Stephanus priusquam manumitteretur, ad utrosque filios pertineat an uero ad eum solum, cui cum peculio praelegatus fuerat. res
Abbreviated transcription (Latin):
tibus rtlactas. singulis submini¬
straugrunti posita omne patmñonũ
diuiserunt. et post diuisionẽtitia
soror lutio frĩ suocẽp questionemox¬
uere qͣi amplius accepiss. quã ipã a¬
cccpit. cumlutius fr̃cius ñ ampliꝰ¬

Expanded text:
tibus redactas singulis subministrauerunt: postea omne patrimonium diuiserunt: et post diuisionem Titia soror Lucio fratri suo coepit quaestionem mouere, quasi amplius accepisset quam ipsa acceperat. cum Lucius frater
Abbreviated transcription (Latin):
er causis. lambitio ic adu̾sarii ule
metu patronino mucrut.Scũi¬
toloco cclictũ. ⁊ idnit᷑ in eos qͥ ꝓ aliis
cep̃ pretor sexũ ⁊ casum. It̾ notiũ co¬
nas turpitudinie notabiles.Se¬
xumidũ feminas ꝓhiret ꝓ alus po¬
stulare. qratio qd̃ pi ibẽdi. ne ꝯtrapu¬
dicitiã scrui ogaic̾tu alienis cau¬
ñs se ĩmisecãt. ncinli ux õsficii᷑ fungã¬
tur muacres. origoͣ ĩtroducta est

Expanded text:
ex causis uel ambitione aduersarii uel metu patronum non inuenit. Secundo loco edictum proponitur in eos, qui pro aliis xcepit praetor sexum et casum, item notauit personas in turpitudine notabiles. sexum: dum feminas prohibet pro aliis postulare. et ratio quidem prohibendi, ‹ne› contra pudicitiam sexui congruentem alienis causis se immisceant, ne uirilibus officiis fungantur mulieres: origo uero introducta est
Abbreviated transcription (Latin):
pauł.qꝵ. ẜ in repetẽdo cõpetere ac¬
tiones etiam ex duple stipulatõe
tt reb ꝑfunrtũ ab latis iã respõsũ ẽ
seruum dupla emi qieb ablatis
fug̃. mox urientus p̃sentib hõe¬
stis uis int̾rogatus an ⁊ ĩdomo

Expanded text:
erui repetendo competere actionem etiam ex duplae stipulatione: de rebus per furtum ablatis iam responsum est. Seruum dupla emi, qui rebus ablatis fugit: mox inuentus praesentibus honestis uiris interrogatus, an et in domo
Abbreviated transcription (Latin):
t̃. Siẜuus mãcipium cinit.⁊
dñs reclhibitoria agat. ñ alit̾ uẽ
ditor daturus ẽ. quam si om̃ra
p̃stiterit q̃ huic actioni ꝯtint̃
tr⁊ ꝗdem solida. ñ peculioc
tenus. nã ⁊ si cxemptodñs a
lius uendiderit itdhibitoria in
ꝑcculiũ comp̃ctit ĩ peculiũ aũ
et cã ralhibition̾is ꝯtinebitur
nec nos moueat. ꝙ añ quã itdd¬
tur ẜuus. ñ est inꝑcculio. ñ ẽ

Expanded text:
 seruus mancipium emit et dominus redhibitoria agat, non aliter ei uenditor daturus est, quam si omnia praestiter‹i›t quae huic actioni continentur et quidem solida, non peculio tenus: nam et si ex empto dominus aglius uendiderit, redhibitoria in peculium competit. in peculio autem et causa redhibitionis continebitur: nec nos moueat, quod antequam reddatur seruus non est in peculio non enim
Abbreviated transcription (Latin):
minor̃ dot t̃ꝯstitutam.post
nuptus us cum honã mat̾¬
monii fructus relcuãt. iã de
suo mutus paciscitur. ũ du¬
mittat croditorẽ ⁊ crit meattaco¬

Expanded text:
minorem dotem constitutam: post nuptias vero cum onera matrimonii fructus relevaturi sunt, iam de suo maritus paciscitur ut dimittat creditorem, et erit mera
Abbreviated transcription (Latin):
a Dat̾cu filic sue nõc totẽ
daret. pactus ẽ ut mortua fi¬
tib. decluct᷑a parte tna.atliqͣ
dos sil aut post mortt̾ suã a¬
lii aut illi filiis quos ĩpotesti¬
te habebat recłdatur.tcm̃ ħ̾ ita
fier stipłatus c̃. post morte

Expanded text:
r cum filiae suae nomine dotem daret, pactus est, ut mortua fitibus deducta parte tertia reliqua dos sibi aut post mortem suam illi aut illi filiis quos in potestate habebat reddatur: deinde haec ita fieri stipulatus est: post mortem
Abbreviated transcription (Latin):
aut amplincti r. ꝯuẽtio rãta est
nm susfit̾ cos cx ꝙ matrimoio
fuiss. mortua ĩmatrimõio ñlu
ꝯuenit. idẽ de nõ petetia quoq
uittri ꝯuenisse. ac patrẽ pactiꝰ

Expanded text:
aut amplietur, conventio rata est: nam sufficit eos ex eo matrimonio fuisset, mortua in matrimonio filia convenit, idem de non petenda quoque videri convenisse ac patrem pacti
Abbreviated transcription (Latin):
rtnouatis nuptiis ñ ꝯmittit᷑
fisco stiplitio. lic tefũcta sit in
mat̾moĩo filu. quonrã ad pri
iurgiũ ꝑ difsimĩilatioẽ miłr
ueluti uenali ꝯcordia nẽ dota¬
ta sit ꝯueniat. ꝯuẽtio ẜordinc̃¬

Expanded text:
renouatis nuptiis non committitur fisco stipulatio, licet defuncta sit in matrimonio filia, quoniam ad primiurgium per dissimulationem mulier ueluti uenali concordio ne dotata sit conueniat, conuentio sec