comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ta impleturos felicit̃: Haec exercitꝰ absque
ulla lesione ad patriã fuer̃ repedati : sed arem¬
berto duce maxime cũ seniores & nobiliores
exercitꝰ sui ꝑ neglegentia anuasconib iN
francoꝵ qͥde burgundia in uuasconia acces¬
nuntios inbrictania quȩ brittanis male
admiserant uelocit̃ eindarent: & ditioni
suȩ se traderent: Alioquin. exercitꝰ bur¬
gundie qͥ in uuasconia fuerat. dep̃senct
in bratani is debuissent irruere: Quod
uidiens uidacaule rex brictonoꝵ: cursi
ueloci

Expanded text:
ta impleturos. Feliciter ta impleturos. Feliciter ulla lesionem ad patriam fuerunt repedati, si Arnebertum docem maxime cum seniores et nobiliores exercitus sui per negliencia a Wasconebus in Francorum, qui de Burgundia in Wasconia 650 accesnuntios in Britanniam, quod Brittones male admiserant velociter emendarent, et ditioni suae se traderent; alioquin exercitus Burgundiae, qui in Wasconiam fuerat, de praesenti in Britannias debuissent irruere. Quod audiens Judacaile, rex Britannorum, cursu veloci
Abbreviated transcription (Latin):
Willabadus patricius exgenere burgundioꝵ digino
exgenere saxonoꝵ. exceptis comitib plurimis
qui ducẽ suꝑse ñ habebant : in uuasconia cũ exer¬
citu prexer̃. & cotã uuasconiȩ patriã ab excitu
burgundie fuiss&e repl&a: uuascones de int̃mor.¬
tiũ rupes egressi. ad bellũ ꝓperant: Cũq prelare
coepissent. ut coꝵ mos erat tergauertentes dũ
cernerent se eẽ suꝑandos: ut paucis uallium
montes perineis lacebrã dantes. se locis cutissi¬
mis ꝑrupes eiusdẽ montiũ collocantes lati
tar̃: Exercitꝰ postergũ eoꝵ cũ ducib insequers
plurimo numero captiuoꝵ uuascones suꝑatos.¬
seu & ex his multitudinẽ int̃fectis. om̃s domos
coꝵ incensis. peculi is et reb expoliant: Tan¬
dẽ uuascones opp̃ssĩ seu ꝑdomati: ueniã & pa¬
cem supͣ scriptis ducib p&entes. ꝓmittunt se
glȩ & conspectu dagob̾ti regi p̃sentaturos
& suȩ dicioni tradia. cuncta ab eodẽ in iunc¬

Expanded text:
Willibadus Patricius ex genere Burgundionum, Aighinus Willibadus Patricius ex genere Burgundionum, Aighinus ex genere Saxonum, exceptis Comitibus plqui ducem super se non habebant, in Wasconia cum exercitu perrexissent, et tota Wasconiae patria ab exBurgundiae fuisset repleta, Wascones deinter montium rupibus egressi, ad bellum properant. Et cum proeliari cepissent, ut eorum mos est, terga vertentes, dum cernerent se esse superandos, in fauces vallium montiumque pinnas latebram dantes, se locis tutissimis per rupes eiusdem montis cotarunt. Exercitus post tergum eorum cum ducibus insequens, plurimo numero captivorum Wascones suseu ex his multitudine interfecta omnesque domos eorum incensas, peculiis et rebus expoliant. Tandem Wascones obpressi atque perdomiti, veniam et pacem a supradictis ducibus petentes, promittunt se gloriae et conspectui Dagoberti regis praesentatos seque ipsius dicioni traditos, cuncta ab eodem iniunc
Abbreviated transcription (Latin):
cere: & qͥc qͥd adregnũ austrasioꝵ ĩ oliꝑtinuerirt:
et ꝑ pauũ dominandũ haber&. excepto ducat o
fuerat. iteꝵ ad neustrasios sub iungeret᷑. & chlo¬
doueo regimine subiceret᷑ Sed aspectiones
austrasii t̾rore dagobti coacti. uellent nollent
thoringia ducẽ instituit: plures uicib
cũ exercitu uiunidoꝵ dimicans. eosq uictos
silũ ducẽ. diuersis occasionib inimititias ceri¬
dens: paulatĩ c̃tra sigob̾tũ iã tunc coeꝑat rebed¬
lare: Sedut dictũ ẽ. sic agebat qͥ diligit rixas
meditatur discordias:
rebellarent. & multas p̃das in regno francoꝵ¬
qđ charibtꝰ tenuerat facerent: dagobtꝰ derini¬
uersũ regnũ burgundie exercitũ ꝓmouere ui¬
b&. statuens eis caput exercitꝰ Nom̃ chado indo
referendario. qͥ tẽ pr̃ib: cheuderici regis quondã
ualdalmarꝰ. Waldricus. erm̃ricꝰ barontꝰ arialdꝰ
exgenere francoꝵ. Ramlenꝰ ex genere romano.

Expanded text:
cere; et quicquid ad regnum Austrasiorum iam olim pertinuerat, cere; et quicquid ad regnum Austrasiorum iam olim pertinuerat, et perpetuo dominandum haberet, excepto ducatu Dfuerat, iterum ad Neustrasios subjungeretur, et Chlodovei regimini subjiceretur. Sed has pactiones Austrasii terrore Dagoberti coacti vellent nollent Thoringiae ducem instituit, pluribus vicibus cum exercitu Winidorum dimicans, eosque victosselum ducem diversis occasionibus inimicitias tendens, paulatim contra Sigibertum jam tunc coeperat rebellare. Sed, ut dictum est, sic agebat: Qui diligit rixas, meditatur discordias. rebellarent, et multas pquod Aribertus tenuerat, facerent, Dagobertus de universo regno Burgundiae, exercitum promoveri jubet, statuens ei caput exercitus Adoindum referendarium, qui temporibus Theoderici regis quondam Wandalmarus, Waldericus, Hermendricus, Barontus, Airardus ex genere Francorum, Ramelenus ex genere Romano,
Abbreviated transcription (Latin):
regnũ sublimauit. sedẽq mettis ciuitatẽ habere
ꝑmisit: Uniberto coloniȩ urbis pontificẽ. &
adalgisilũ ducẽ. palatiũ & regnũ gubnandũ insti¬
tuit: Thes aurꝰ qđ iufficer& filio tradidit condig
ne ut decuit eũ huiꝰ culmine sublimauit: Et qđ¬
cũq ei largitꝰ fuerat: sigillatĩ p̃ceptionib roboran¬
dũ decreuit. De inceps austrasii eoꝵ studio limitem¬
& regnũ fraencos contra uuinidos utlit̃ defensassẽ
noscuntur. Cumq anno .xii. regnidagobt
ciden filius nomenchlodoueus. de Nantilde regina
natꝰ fuiss&. consilio Neustrasioꝵ eoꝵ ad monitione
ꝑpactionis uinculũ cũ sigobto siliũ suũ firmasse
dinoscitur. et austrersioꝵ om̃s primati. pontifices
ceteriq leudes: si gobti mancoꝵ ponentes. in suꝑ
sacram̃tis firmauer̃. ut neptrico & burgundia
solidato ordine ad regnũ chlodo ueo post dagoberq
discessũ aspicer&: Auster uero idẽq: ordine solidaito.
ad regnũ sigobq. ideq in integritate deberet aspi¬

Expanded text:
riae sublimavit sedemque Mettis civitatem habere permisit. Chunibertum vero Colonie urbis pontificem et Adalgisum ducem palatii ad regnum gubernandum instituit thesaurumque quod sufficeret filio trne, ut decuit in culmine regni sublimavit. Et quodcumque eidem largitus fuerat, sigillatim preceptionibus roborandum decrevit. Deinceps Austrasiorum regnum et fines regni Francorum contra Winidos utiliter defensare noscuntur. Cumque anno XII regni Dagoberti eidem filius nomine Clodoveus de Nantilde regina natus fuisset, consilio Neustrasiorum, et admonitioneper pactiones vincolum cum Sigybertum, filium suum, firmasse dinuscetur, et Austrasiorum omnes primati, ponceterique duces Sigeberti manus suas ponentes, insuper sacramentis firmaverunt, ut Neptricum et Burgundia solidato ordine ad regnum Hludowii post Dagoberti regis discessum aspiceret; Austria vero eodem ordine solidata, ead regnum Sigeberti eidemque in integritate deberet aspi
Abbreviated transcription (Latin):
clipeũ eleuass&: manaulfus cũ conto bertariũ
inpectore ꝑcutiens. ceteris qͥcũ eo uenerant ipsũq.
circũdantes eo qđ bertarius nimiũ reliqͥs p̃ces¬
patri auxiliando preã: Mana ulfo contuꝑcꝰso¬
inpectore t̾ra ꝓstrauit: ceteris qͥpatrẽ ꝑ cͦserant
totos int̃fecit Sic bertariũ suũ genitorem:
ut filius fidelis p̃stante dño liberauit amorte:
Hiĩ uͦ duces qͥcũ eoꝵ exercitu suꝑ uuillibado
irruere noluerant: tentoria uuillibadi epo.
His uagestis: flaocadus in crastino de ag̾ai
duno ꝓmouens. cauilonno ꝑrex̃: Ingressꝰ
inurbẽ : incrastino urbs nescio qͦcasu inaxime
tota incendio c̃cremat᷑ Flaocadus iudiciodĩ¬

Expanded text:
clepeum aelevassit, Manaulfus cum conto Bertharium clepeum aelevassit, Manaulfus cum conto Bertharium in pectore percuciens, citiri qui cum eum venerant ipsumque circumdantes, eo quod Bertharius nimium reliquis precespatri auxiliandum perrexit. Manaulfo contin pectore, terra prostravit; caeteros qui patrem percusserant totosque interfecit. Sic Bertharium suum genitorem, ut fidelis filius, praestante Domino, liberavit a morte. Hi vero duces qui cum eorum exercitu super Willebadum irruere noluerant, tentoria Willebadi, episcHis ita gestis, Flaocedunum promovens, Cabilonno perrexit. Ingressus in urbe, in crastenum urbi, nessio quo caso, maxeme tota incendio concrematur. Flaochadus iudicio
Abbreviated transcription (Latin):
uentes utriq. daces deregnũ burgundie cũ ex¬
ercitũ eiꝰ subuingunt᷑. Erchino aldus cũ neustrasus
qs secũ habebat. idẽq. arma sumens ad hoc bellũ
one certaminis iungit ad pliũ: In ea pugna
flaocadꝰ amalgarius. & chrãnelenꝰ. ide in que
uualdebertus duces cũ suis inc̃gressione certa¬
minis c̃tra uiullibado piignandũ confligunt:
Nã ceteri duces uł neustrasii. qͥundiq eodem
debuerant circũdare se cenentes aspiciebant expec¬
tantes euentũ : suꝑ uuillibado noluer̃ irruere:
Ibiq uuillibadus int̃ficit᷑: plurimi cũ ipso desuis
gladio trucidant᷑: Eocertamine ceteris pͥmꝰ berta¬
rius comis palacii franc depago ultra iorano. c̃tra
uuillibadũ c̃fligit: Aduers quẽ frendens ma¬
na ulfus burgundio exiens de int̃ceteris cum
suis aduersꝰ bertariũ p̃liandũ: Bertarius
eo qđ pͥus illi amic fuisset dicens. ueni subclipeũ
meũ. de hoc ꝑiculũ it liberabo: Cũq ad eũ liberandũ

Expanded text:
um Burgundiae cum exerceto eis subiunguntur. Erchynoaldus cum Neustrasius, quos secum habebat, idemque arma sumens, ad hoc bellumone certamenes iungent ad prilium. Flaochatus, Amalgarius et Chramnelenus, itemque Wandelbertus duces cum suis in congressione certaminis contra Willebadum pugnandum confligunt. Nam caeteri duces, vel Neustrasii, qui debuerant circumdare, se retenentes, aspiciaebant, spectantes aeventum, super Willebadum noluerunt inruere. Ibique Willebadus interfecetur; plurimi cum ipso de suis gladio trucedantur. Eo certamine citiris primus Bertharius comis palatiis, Francus de pago Ultraiorano, contra Willebado confligit. Adversus quem frendens Manaulfus Burgundio, exiens deinter citiris cum suis ad versus Bertharium priliandum; Bertharius, eo quod prius illi amicus fuissit, dicens: 'Veni sub clepeum meum; de hoc periculo te liberabo'. Cumque ad eum liberandum
Abbreviated transcription (Latin):
cognitus morbũ gothoꝵ quẽ de regib degradin¬
dũ habebut. unde sepius cũ ipsis inc̃silio fuerat.
quoscũq ex eis huiꝰ uicii ꝓpͥtos contra regib
qͥaregnũ expulsi fuerant cognouerat fuisse
noxios: totos singillatĩ iub& int̃fici. Aliosq
exilio condẽpnart. eoꝵq. uxores & filias. suis
fidelib cũ facultatib tradidit: Fert᷑ de pͥmate
gothoꝵ hoc uicio repͥm̃do: cc. suisse int̃fects
De mediocrib quingents int̾ficere iussit:
qͦ adusq hoc morbo gothoꝵ chinta sindus cor¬
nouiss& ꝑdomitũ ñ cessauit quos insuspeta¬
one habebat gladio trucidare: Gothi uero
achintasindo ꝑdomiti: Nihil aduers ed deni
ausis ut de regib consueuerant in ire consilũ
Chintasindus cũ e&̃ plenꝰ dierũ: filiũ suũ nom
richisindo. in om̃ẽ regnũ spaniȩ regẽ stabilia
chinta sindus poenitentiã agens: elemosina
multa de reb ꝓpriis faciens. plenꝰ senectut
fert᷑ non agenarius morieNs:¬

Expanded text:
cognetus morbum Gotorum, quem de regebus degradandum habebant, unde sepius cum ipsis in consilio fuerat, quoscumque ex eis uius viciae prumtum contra regibus, qui a regno expulsi fuerant, cognovenoxios, totos singillatim jubet interfici, aliosque exsilio condemnari, eorumque uxores et filias suis fidelibus cum facultatibus 654 tradit. Fertur de primatibus Gotthorum hoc vitio reprimendo ducentos fuisse interfectos: dQuoadusque hunc morbum Gotthorum Chintasindus cognovisset perdomitum, non cessavit quos in suspicione habebat gladio trucidare. Gotthi vero a Chintasindo perdomiti, nihil adversus eumdem ausi sunt, ut de regibus consueverant inire consilium. Chintasindus cum esset plenus dierum, filium suum nomine Richysindum in omni regno Spaniae regem stabilivit. Chintasindus poenitentiam agens, eleemosynam multam de rebus propriis faciens, plenus senectute fertur nonagenarius mortuus
Abbreviated transcription (Latin):
udai clippiaco cũ multis munerib: ad dagobto
prex̃. ibiq ueniã pocens. cuncta quȩ sui regnũ
brittanie ꝑtinentes. leudib francoꝵ inlicite¬
ꝑpaerauerant em̃dandũ spondidit. & sc̃ꝑse
& regnũquẽ regebat brictanie subiectum
dicione dagob̾ci & francoꝵ regib ẽẽ ꝓmisit:
scd cam̃ cũ lagobco ad m̃sã uł ad prandiũ dis
cũbere noluit: eo qđ eãe iudacaule religiosus
& timens dm̃ ualde: Cũq dagobtꝰ resediss&e ad
prandiũ: uida caule egrediens depalacio. ad
mansione dadone refrendario quẽ cogno ue¬
rat scẽ religionis sectantẽ accessit ad prati
uledicens: in brittama repedauit: Condigne tam̃
dagoberto muneribus honoratur.

Expanded text:
uci Clippiaco cum multis munerebus ad Dagobertum perrexit, ibique veniam petens, cumta, que sui regnum Brittaniae perpetraverant, emendandum spondidit; et semper se, et regnum quod regebat Britanniae, subjectum ditioni Dagoberti et Francorum regibus esse promisit. Sed tamen cum Dagoberto ad mensam vel ad eo quod esset Judacaile religiosus et timens Deum valde. Cumque Dagobertus resedisset ad prandium, Judacaile egrediens de palatio ad mansionem Dadonis referendarii, quem cognoverat sanctam religionem sectantem, accessit ad prandium Dagoberto valedicens in Britanniam repedavit. Condigne tamen a Dagoberto muneribus honoratur.
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ib erat dilectꝰ: Igit᷑ post discessũ dagobti
regis. qͦ ordine eiusdẽ thesauri int̾filios diuisi
fuerant ñ omittã : sed dilucidato ordine huius
qͥusq intransitu dagobti suȩ fuerant dicione
retenti. sigobti unanimẽ conspirationẽ ex¬
paeissent : pipinꝰ cũ unibto sic̃ iprius amici¬
tiȩ cultũ in inuicẽ collocati fuerant. inup
sic̃ iprius amicitiã uehem̃t̃ se firmit̃ ꝑpauo ob¬
seruando obligant.: Om̃sq leudes austrasioꝵ sec ũ
ut̃t prudent̃ & cũ dulcedine ad trahentes eos be¬
nigne gub̾nantes . eoꝵ amicitiã constringent sẽꝑq
seruandã: Ictit᷑ discurrentib legatis partẽ sigobq¬
nantilde regine. & chlodoueo rege a sigobto
requiritur. qđ reddendũ placitꝰ instituit᷑: UNI¬
btꝰ pontifex urbis coloniȩ. & pipinmaior domi
cũ aliqͥb pͥmatib austri a sigobto directi uilla
compendio usq ꝓueniunt: Ibiq. thesaurũ da¬

Expanded text:
omnibus erat dilectus. Igitur post discessum Dagoberti omnibus erat dilectus. Igitur post discessum Dagoberti 655 regis, quo ordine ejusdem thesauri inter filios divisi fuerint, non omittam: sed dilucidato ordine huic vqui usque in transitu Dagoberti suae fuerant ditioni retenti, Sigibertum unanimi conspiratione expetiissent, Pippinus cum Chuniberto, sicut et prius amicitiae cultu in invicem collocati fuerant, et nuper sicut et prius amicitia vehementer se firmiter perpetuo conservanda obligant, omnesque leudes Austrasiorum secum uterque prudenter, et cum dulcedine attrahentes, eos benigne gubernantes, eorum amicitiam constringunt, semperque servant. Igitur discurrentibus legatis, partem Sigibntilde regine et Chlodoveo rigi a Sigyberto requiretur, quod reddendum placitus instetuaetur. Chunibertus pontefex urbis Coloniae et Pippinus maior domi cum aliquibus primatebus Austri a Sigyberto dericti, villa Conpendio usque perveniunt, ibique tinsaurum Da
Abbreviated transcription (Latin):
uexatꝰ afebrȩ moritur. Ante paucos die s
erm̃ fredus qͥfiliã aegane uxorẽ acceꝑat.
ignulfo comite in albiodero uico. inmallo
int̃fecit Obhanc rẽ grauissima strages. de¬
suis reb iussione & ꝑmissu Nantilde a paren¬
tibus agnulsi & ppłm plurimũ fi&᷑. Erm̃ fredꝰ
inaust̃ remis adbasilica scĩ remedi i fecit¬
confugiũ. Ibidẽ dieb plurimis. hanc infes¬
tationẽ deuitando & regio timore resedit:
ost discessũ aegane: erchino aldus maiordomꝰ.
qͥ c̃sanguineus fuerat de genetrice dagoberq:
maior domi palacio chlodouei efficit᷑: Erat
homo paciens. bonitate plenꝰ: Cũ eã pacieas
& cautꝰ. humilitatẽ & benignã uoluntatẽ. cir¬
ca sacerdotib orñib pacient̃ & benigne res¬
pondens: nullãq tumens suꝑbiã. neq. cupidi¬
tatẽ seuiebat: Tanta in suo tẽpore pacẽ sectaas
fuit: ut dm̃ eẽt placabile: Crat sapiens. sed
in pͥmũ cũ simplicitatẽ reb m̃sure ditatꝰ: ab

Expanded text:
exatus a febre moritur. Ante paucos dies Ermenfredus, qui filiam Aeganis uxorem acceperat, Aenulfum comitem in Albiodero vico in mallo intsuis rebus iussionem et permissum Nantilde a parentebus Ainulfi et populum pluremum fiaetur. Ermenfredus in Auster Remus ad baseleca sconfugium, ibique diebus plurimis hanc infestationem devitando et regio timore resedit. LXXXIV. Post discessum Aeganae Erchinoaldus major domus, qui consanguineus fuerat de genitrice Dagoberti, maior domi palacium Chlodoviae effecetur. Eratque homo paciens, bonetate plenus, cum esset paciens et cautus, humiletatem et benignam voluntatem circa sacerdotibus omnebusque pacienter et benigne respondens nullamque tumens superbiam, neque cupeditatem saeviaebat; tanta in suo tempore pacem sectans fuit, ut Deum esset placebelem. Erat sapiens, sed in primum maxeme cum simplecetate, rebus minsuratem ditatus, ab
Abbreviated transcription (Latin):
tantinopolis cũ paucis ꝓuinciis et insulis. suȩ ditioni
reseruaretur: Irib annis circit̃. & fert᷑ adhuc amplius
ꝑ unũquẽq diẽ muille solidos auri arariis sarracenorũ
constans impleuit: Iandẽ resũptis uirib. constans:
imꝑiũ aliquantisꝑ recuꝑans. tributa sarracenis im¬
Eo anno sintilla rex spanie qͥ sisenando in regno suc¬
cesserat: defunctꝰ ÷ huiꝰ filius nom̃ tholga. subtenera
atate spaniis p&icione patris sublimatur in regaio
Gochorũ gens. impatiens est: quando sipse ffate
ugũ non habuerit: Huiꝰ tholgauis adulescera
om̃is spania more solito uiciat᷑. diuersa cõmit¬
tens in solentia: Tandẽ unꝰ ex prinates nome
chinca sindus. collectis plurimis senatarib go

Expanded text:
tantinopolis cum paucis provinciis et insulis suae ditioni tantinopolis cum paucis provinciis et insulis suae ditioni reservaretur. Tribus annis circiter, et fertur adhuc amplius, per unumquemque diem mille solidos auri aerariis Sarracenorum Constans implebat. Tandem resumptis viribus Constans imperium aliquantisper recuperans, tributa Sarracenis ima inseram. LXXXII. Eo anno Sintela rex Spaniae, qui Sisenando in regno successerat, defunctus est. Hujus filius, nomine Tulga, sub tenera aetate Spaniis petitione patris sublimatur in regno. Gotthorum gens impatiens est, quando super se forte jugum non habuerit. Hujus Tulganis adolescentia omnis Spania more solito vitiatur, diversa committeus insolentia. Tandem unus ex primatibus, nomine Chintasindus, collectis plurimis senatoribus Go
Abbreviated transcription (Latin):
mobat᷑ eo qd eẽt auariate deditꝰ: Facultates plurimoꝵ.
qͥ uissu dagob̾ti in regno burgundie et neptrico in li¬
cite fuerant usurpate. & fisci ditionib contra modũ
iustaȩ redactȩ : consilio aegane om̃ib restaurantur:
Eo anno: constantinꝰ imꝑator moritur: Constans filius
eius sub cenera atate consilio senatu inimꝑio sublimat᷑:
ldem eiꝰ tempore: grauissime a sarracenis uastat᷑ imꝑiũ:
Hierosolima asa rracenis capta: ceterasq ciutate s
euersas. agiptꝰ suꝑior & inferior asarracenis ꝑuaditur:
Alexandria capitur & p̃datur: Africa tota uastatur:
& aiarracenis possidetur. paululũ ibiq gregorius pa¬
tricius a sarracenis ÷ int̾fectꝰ: Constantinopolis tantũ
Nã mixime totũ imꝑiũ a sarracenis grauit̃ fuit ad tri¬
tũ. &iã & postremũ imꝑator constans constrictꝰ atq
cõpulsꝰ effectꝰ ÷ sarracenoꝵ tributarius: ut uł cons¬

Expanded text:
mabatur, eo quod esset avaritiae deditus. Facultates plurimorum, mabatur, eo quod esset avaritiae deditus. Facultates plurimorum, quae jussu Dagoberti in regno Burgundiae et Neptrico illicete fuerant usurpate et fisci dicionebus contra modum iusticiae redacte, consilio Aegane omnibus restaurantur. LXXXI. Eo anno Constantinus imperator moritur. Constans filius ejus sub tenera aetate consilio senatus in imperio sublimatur. Idem ejus tempore gravissime a Sarracenis vastatur imperium. Hierosolyma a Sarracenis capta, caeteraeque civitates eversae, Aegyptus superior et inferior a Sarracenis pervaditur. Alexandria capitur et praedatur. Africa tota vastatur, et a Sarracenis possidetur. Paululum, ibique Gregorius patricius a Sarracenis est interfectus. Constantinopolis tantum Nam maxime totum imperium a Sarracenis graviter fuit attritum: etiam et in postremo imperator Constans constrictus atque compulsus, effectus est Sarracenorum tributarius, ut vel Cons
Abbreviated transcription (Latin):
ne. ex. iuro & gẽmis & multis speciosisimis specib
ornauerat. & c̃digne ĩcircuitu fabricare p̃ceꝑat.
patrociniũ ipsius p̃ciosũ expetens Tante opes
ab eodẽ. & ullas & possessiones multas ꝑplurima
loca. ibiq s̃ conlate ut miraret᷑ aplurimis: Esallere¬
tiũ ibidẽ. ad instar inonasteriũ scõꝵ agaunensiũ
instituere iussit : sed facilitas abbatis agiulfi. eadẽ
insticutionẽ noscit᷑ refragasse: post dagoti discessũ.
filius suus chlodoueus sub tenera atate regnũ pa¬
tris adsciuit: Oms leudes de neust̃ & burgundia
eũq marsolago uilla sublimant in regnũ: Aega
uͦ regina nantilde quã dagobtꝰ reliquerat regebat
palatiũ :
regnũ: Aega uͦ int̾ceteris pͥmatib neptrici pru¬
cunctis erat p̃cellentior: Eratq genere nobilis.
opes habundans iustitiã sectans: eruditꝰ in uerbis.
paratꝰ incesponss. tantũ modo aplurimis blasphe¬

Expanded text:
ne ex auro et gemmis, et multis pretiosissimis speciebus ne ex auro et gemmis, et multis pretiosissimis speciebus ornaverat, et condigne in circuitu fabricari praeceperat, patrocinium ipsius pretiosum expetens. Tantae opes ab eodem, et villae et possessiones multae per plurima loca ibi sunt collatae, ut miraretur a plurimis. Psallentium ibidem ad instar monasterii sanctorum Agaunensium instituere jusserat; sed facilitas abbatis Aigulfi eamdem institutionem noscitur refragasse. Post Dagoberti discessum filius suus Chlodoveus sub tenera aetate regnum patris ascivit. Omnesque leudes de Neuster et Burgundia eum Massolaco villa sublimant in regnum. Aega vero cum regina Nantechilde, quam Dagobertus 652 reliquerat, regebat palatium. Aregnum. Aega vero inter caeteros primates Neptrici prucunctis erat praecellentior. Eratque genere nobilis, opibus abundans, justitiam sectans, eruditus in verbis, paratus in responsis: tantummodo a plurimis blasphe
Abbreviated transcription (Latin):
emores trȩ illius cũ ainando dace. ad dagobto
clippiaco uenerunt : in ibiq: in et cłsia scĩ
dionisii regio timore ꝑt̾riti c̃fugiũ fecerunt:
Clem̃tia dagob̾ti : uitã habent indultã: Ibique
sacram̃tis uuascones firmantes simul & ꝓmitten¬
tes se om̃i tẽpore dagobto & filiis suis regnũq
francoꝵ eẽ fideles. qđ mors solicito siccũ se ꝑstoe
rant.. posthȩc ꝓbauit euentꝰ ꝑmisũ dagoberg¬
spinoglo uilla suꝑ segona fluio nec ꝓcul
qparisius egrocare coepit: Exinde adbasilica
sc̃i dionisii asius defertur: Post paucosdies cũ se
uite sentir& periculũ : acgane subceleritate
ad se uenire p̃cepit. reginã nantildẽ & filium
suũ chlodoueũ eidẽ inmanu cõm̃dans. se iã disces¬
surũ sciens: Consiliũ aegane ꝑ agratũ habens
qđ cũ eiꝰ instantia regnũ strenue gubnare poss&
His gestis postpancos dies dagobertꝰ emisit sp̃m.
sepultꝰq ẽ in eccła scĩ dionisi i. quã ipsepͥus c̃dig¬

Expanded text:
ores terrae illius cum Aiginane duce ad Dagobertum Clippiacum venerunt, ibique in ecclesia domni Dionysii regio timore perterriti confugium fecerunt. Clementia Dagoberti vitam habent indultam: ibique sacramentis Wascones firmantes, simul et promittentes se omni tempore Dagoberto et filiis suis, regnoque Francorum fideles fore, quod more solito, sicut saepe irant, post hac probavit aeventus. Permissum DagobertSpinogelo villa super Secona fluvio nec procul a Parisius aegrotare cepit. Exinde ad baseleca sancti Dionensis a suis defertur. Post pasuae sentiret periculum, Aeganem sub celeritate ad se venire praecepit, reginam Nantechildem, et filium suum Chlodoveum eidem in manu commendans: se jam discessurum sentiens, consilium Aeganae pergratum habens, quod cum ejus instantia regnum strenue gubernare possit. His gestis, post paucos dies Dagobertus emisit spiritum, sepultusque est in ecclesia sancti Dionysii, quam ipse prius condig
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑueniss& : cernens reginã quã scpius in legat¬
onẽ ueniens uiderat. et ab ipsa benigne susceptꝰ
fuerat fuise retrusã. quasi iniunctũ habenis
ex inde int̃ cetera chrotachario regit suggessit.
qđ illa parentẽ francoꝵ quã reginã habuerat.¬
ꝑquã & iũ regnũ assũpserat ñ debius sec humi¬
liare. multũ ex inde reges francoꝵ & franci
eẽnt ingrati: Quã chrotacharius dep̃sente
reuerentia francoꝵ habens: iubet egredi fo¬
ras. et pꝰ .u. circit̃ annis ꝑ totã cuntatẽ ceforis
sui & gradũ dignitatis & opib plurib ditata ragio
cultu post felicit tenuit: Aubedo uͦ. aganbga
regna forat̃ remunerat᷑: Chidtacharius cũ ȩxer¬
citu. genaua maritima albingano uaricotti
saoma ubi tergio & lunȩ ciuitates littore maris
de imꝑio auferens. uastat. rũpit. incendio con¬
cremans. populo diripit spolia. & captiuitate
ad fundam̃tũ destruens: uicos has ciuitates

Expanded text:
pervenisset, cernens regina, quam sepius in legatpervenisset, cernens regina, quam sepius in legationem veniens viderat, et ab ipsa benigne semper susceptus fuerat, fuisse retrusam, quasi iniunctum habens, exinde inter citera Chrothario regi sugessit, quod illam parentem Francorum, quam reginam habueratper quam etiam regnum assumpserat, non debuisset humiliare. Exinde reges Francorum et Franci essent ingrati, quam Chrotharius de praesenti reverentiam Francorum habens, jubet egredi foras, et post quinque circiter annos, per totam civitatem et foris sui, et gradum dignitatis, et opibus pluribus ditata, regio cultu post feliciter tenuit. Aubedo vero a Gundeberga regina fortiter remuneratur. 645 Chrotharius cum exercitu Genavam maritimam, Albinganum, Varicottim, Saonam, Ubitergium, et Lunam civitates littoris maris de imperio auferens vastat, rumpit, incendio concremans, populum diripit, spoliat et captivitate ad undamentum destruens, vicos has
Abbreviated transcription (Latin):
rent ĩ regno: qđ chrocacharius libent̃ c̃senti
gunđb gã pͥponer&. nec de honorẽ građ ali¬
qͥd minuar&: ipsãq unico amore diligens
in om̃ib honorẽ p̃slaree c̃dign x. Gundb̃ga¬
atrahente : om̃s langobardoꝵ pͥmatibi chro¬
tachario sublimant in regno: Chrotacharius
cũ regnare coepisset: multos nobiliũ lango¬
bardorũ qͦs sibi senserat c̃tumaces int̃fecit:
Chretacharius fortissimã disciplinã & timorẽ
inõmẽ regnũ langobardoꝵ pacẽ sectans fecit:
Chrotacharius oblitꝰ sacram̃ta quã gundeb̾gę
dederat: eãꝙꝗ in uno cubiculo ticinũ in aula
palacii retrudit. eãꝗ apͥuato habitu uiuere
fecit quinq annis sub ea r&rusione finitur:
Chrotacharius ꝑ concubinas bacchabat᷑ assidue:
aubedo legatarius direetꝰ adod oueo rege cau¬
sa legationis usquequo chrotachario rege lan¬
gobardoꝵ papia cognom̃co ticino citatẽ italie

Expanded text:
bant in regno. Quod Chrotharius libenter consentbant in regno. Quod Chrotharius libenter consentGundebergam postponeret, nec de honore gradus aliquid minueret, ipsamque unico 644 amore diligens in omnibus honorem praestaret condigne, Gundetrahente, omnes Langobardorum primates Chrotharium sublimant in regno. Chrotharius cum regnare coepisset, multos nobilium Langobardorum, quos sibi senserat contumaces, interfecit. Chrotharius fortissimam disciplinam et timorem in omne regnum Langobardorum pacem sectans fecit. Chrotharius oblitus sacramenti quod Gundebergae dederat, eamque in unum cubiculum Ticini in aula palatii retrudit, eamque ad privatum habitum vivere fecit; quinque annos sub ea retrusione tenetur. Chrotharius per concubinas debacchabatur assidue. Aubedo legatarius directus a Chlodoveo rege, causa legationis usque Chrotharium regem Langobardorum, Papia coinomento Ticino civitatem Aetaliae
Abbreviated transcription (Latin):
nariũ auri charo alđ rex partib imꝑii dep̃sen¬
te cassar&: hisacius patricius hȩc audiens:
tractabat qͥb ĩgeniis hec potuissoe implere:
Thasone ĩgeniose mandans. dũ in offensa charo¬
aldi erat: cũ ipso amicitias obligar&. ipse uͦ c̃creo
morẽ imꝑatoris thasonẽ cũ suis in framuros
auenne urb armatũ ñ audebat reciꝑe: Cõq
huso credens: arma suoꝵ foris urbẽ relinquens
in rauenna fuiss& ingressus: statĩ qͥ fuerant p̃¬
parati suꝑ thasonẽ inruunt & ipsũ & suisto¬
de inceps a parte langobardoꝵ a patricio roma¬
noꝵ annis singuł implent᷑ : Vnꝰcentenarius:
.c. libras auri capit: Phec ẽtinuo: charo alđ rex
mnorit᷑: Gundbga regina eo qđ om̃s langobar¬
di cidẽ fidẽ cũ sacram̃tis firmauerant : chroca¬
chariũ qͥdã unũ exducib: de t̃ritorio brissia
adsẽ uenire p̃cepit. eũ compellens ut uxorẽ
ꝙ habebat relinq:r&. & eã in matrimonio
acciꝑet: ꝑ ipsã om̃s lango bardi cũ sublima¬

Expanded text:
narium auri Charoaldus rex partibus imperii de praesenti cassaret. Hisacius patricius haec audiens, tractabat quibus ingeniis haec potuisset implere, Tasoni ingeniose mandans, dum in offensa Charoaldi erat, cum ipso amicitias obugaret, ipse vero contra timore imperatoris, Tasonem cum suis infra muros Ravennae urbis armatum non audebat recipere. Cumque Taso credens, arma suorum foris urbem relinquens, in Ravennam fuisset ingressus, statim qui fuerant praeparati super Tasonem ideinceps ad parte Langobardorum a patricio Romanorum annis singolis emplentur; unus centenarius cento libras auri capit. Post haec continuo Charoaldus rex moretur. 70. Gundeberga regina, eo quod omnes Langobardi eidem fidem cum sacramentis firmaverant, Chrothacharium quidam unum ex ducibus dead se venire praecipit, eum compellens ut uxorem quam habebat relinqueret, et eam matrimonio acciperet: per ipsam omnes Langobardi eum sublima
Abbreviated transcription (Latin):
eio anno qđ partib spanie uł eoꝵ regibus
contigerit : non p̃t̃mittã: De functo sisebodo
regȩ clem̃tissimo. cui sentila ante anno circit̃
successerat in regno: cũ ẽẽt sentila nimiũ in
suis iuquus. & cũ om̃ib regnisui primatibus¬
odiũ incurreret cũ consiliũ ceteris. sise nandus
qͥdã ex ꝓcerib ad dagob̾tũ expetiit. ut ei cũ ex¬
aureũ nobilissimũ ex thesauris gothoꝵ quẽ
torsemodus rex ab eiecio patricio susceperat¬
Quo audito dagobtꝰ ut erat cupidus: exercitũ
inauxiliũ sisenandi totũ regnũ burgundiae
bannire p̃cepit: Cũq inspania di uulgatũ
fuisset exercitũ francoꝵ in auxiliũ sisenandi
ad gredere : om̃is gothoꝵ exercitꝰ se dicione
gusta ciuitate cũ sisenando accesser̃: ibiq om̃s

Expanded text:
ero anno quid partibus Hispaniae vel eorum regibus contigerit, non praetermittam. Defuncto Sisebodo rege clementissimo, cui Sentila ante annum circiter successerat in regnum, cum esset Sentila nimium in suis iniquus, et omnium regni sui primatum incurreret odium, cum consilio caeterorum Sisenandus quidam ex proceribus Dagobertum regem expetiit, ut ei cum exaureum nobilissimum ex thesauris Gothorum, quem Thuresmodus rex ab Ennentus. Quo audito, Dagobertus, ut erat cupedus, exercitum in ausilium Sisenandi de totum regnum Burgundiae bannire precepit. Cumque in Espania devolgatum fuissit, exercitum Francorum ausiliandum Sisenando adgredere, omnis Gotorum exercitus se dicione gustam civitatem cum Sisenando accesserunt; ibique omnes
Abbreviated transcription (Latin):
tiduo pliantes : plures ibidẽq: de exercitu
dagobti gladio trucidant᷑: &x ex inde fugact̃
om̃s tentoros & resquas habuer̃ relingtes
ursinidi intoringia & reliqͦs uastandũ pa¬
gos infrancoꝵ regaũ irruunt & iã &
deruanꝰ duxgentis urbiũ qͥexgenere
sclauinoꝵ erant . & ad regnũ francoꝵ crant
c̃tra francos meruer̃. ñ tantũ sclauinorũ
fortitudo obtinuit. quantũ dem̃tia austra¬
sioꝵ : dũ se cernebant cũ dagobto odiũ m
charo ald rex lango bardoꝵ legatos ad isaciũ
patriciũ secretius mittens. rogans ut tha¬
sonẽ ducẽ ꝓuinciȩ tuscanȩ : qͦ potebat iN¬
genio int̃ficer&: Huiꝰ beneficii uicissitu¬
dinẽ: tributa quas langobardi de manu
auri annis singulis: unde unũ cente¬
nari¬
char¬

Expanded text:
triduo praeliantes, plures ibidem de exercitu triduo praeliantes, plures ibidem de exercitu Dagoberti gladio trucidantur, et exinde fugaciter omnes tentoria et res quas habuerunt relinquentes, s Winidi in Thoringiam et reliquos vastando pagos in Francorum regnum irruunt. Etiam et Deruanus dux gentis Urbiorum, qui ex genere Sclavinorum erant, et ad regnum Francorum contra Francos meruerunt, non tantum Sclavinorum fortitudo obtinuit, quantum dementatio Austrasiorum, dum se cernebant cum Dagoberto odium Charoaldus rex Langobardorum legatos ad Hisacium patricium secretius mittens, rogat ut Tasonem, ducem provinciae Tuscanae, quo poterat ingenio interficeret. Hujus beneficii vicissitudine tributa, quae Langobardi de manu auri annis singulis, unde unum centenariChar
Abbreviated transcription (Latin):
eppłs regni sui. dagobto deberent ser¬
uitia . Samo respondens iã saucius
dix̃: & trã quã habemꝰ dagołto ẽ ⁊nos sui
sibile. ut xp̃iani dĩ serui cũ canib: amici¬
as conlocare possint: Samo ec̃trariodit̃
Si uos estis seruidĩ : ⁊ nos sumꝰ canes dei
dũ uos assidue contra ipsũ agitis : nosper
missũ accepimꝰ uos morsib: lacerare : Giec
E÷ sicharius de conspectu samonis: Cũ hec
dag abro nunciasset : dagobtꝰ suꝑbit̃ nib&
deuniu̾sũ regnũ austrasioꝵ c̃tra samonẽ
& uuinidis mouere exercitũ: ubi tribus
turmis falangȩ suꝑ uuinidis exercit᷑ in
dit᷑ &ic̃ & lanigobardi solucione dageł t⁊
Idẽq hostilit̃ insclauos ꝑrexer̃: Sdaui his & alis
locis ȩc̃trario p̃parantes. Alamannoꝵ exertitꝰ
cũ chro dbto duce in parte quã ingress ÷ uicto¬
rũ obtinuit: Langobardi idẽq uiccoriã oba¬
nuer̃ & plurimo numero captiuoꝵ de sclauo
fortiũ uiunidoꝵ in murauerant circũdantos

Expanded text:
s regni sui Dagobert o regi deberent servitium. Samo respondens, iam saucius dixit: 'Et terra quam habemus Dagoberti est, et nos sui sibile ut Christiani et Dei servi cum canibus amicitias conjungere possint. Samo e contrario dixit: Si vos estis servi Dei, et nos Dei canes, dum vos assidue contra ipsum missum accepimus vos morsibus lacerare. Ejectus est Sicharius de conspectu Samonis. Cum haec Dagoberto nuntiasset. Dagobertus superbiter jubet de universo regno Austrasiorum contra Samonem et Winidos movere exercitum: ubi tribus turmis phalangae super Winidos exercitus iniam et Langobardi solucione Dagoberti idemque osteleter in Sclavos perrixerunt. Sclavi his et alies locis e contrario preparantes, Alamannorum exercitus cum Crodoberto duci in parte qua ingressus estriam obtinuit. Langobardi itidemque victoriam obtinuerunt; et plurimum numerum captivorum de Sclavis fortium Winidorum immoraverant, circumdantes,
Abbreviated transcription (Latin):
partib custodire ꝓmittunt: Q uod dagobertus
consilio neustrasioꝵ adeptus p̃stitit: Sa xones
qͥhuiꝰ petitionib suggerendũ uenerant sacra¬
m̃tis ut eoꝵ mos erat᷑ suꝑ arma placata ꝓuni
uersis sa xonib firmant: sed parũ hec ꝓmissio
sorcitur effectũ: Tam̃ tributũ saxones quã red¬
dere consueuerant. ꝑp̃ceptionẽ dagob a habent
indultũ. quingentas uaccas inferendales annis
singulis achlotario seniore censiti reddebañ¬
quodã dagoberto cassatũ est:
fortit̃ seiurent. & sepe transcensu eoꝵ limite:
regnũ francoꝵ uastandũ toringia & reliquos

Expanded text:
partibus custodire promittunt. Quod Dagobertus, partibus custodire promittunt. Quod Dagobertus, consilio Neustrasiorum adeptus, praestitit Saxonibus qui his petitionibus suggerendum venerant. Sacramentum, ut eorum mos erat, super arma placata Al. placita pro universis Saxonibus firmant. Sed parum haec promissio sortitur effectum, tamen tributum Saxones, quod reddere consueverant, praeceptione Dagoberti habent indultum. Quingentas vaccas inferendales annis singulis a Chlothario seniore censiti reddebanquod a Dagoberto cassatum est. forteter severinregnum Francorum vastandum Toringam et reliquos
Abbreviated transcription (Latin):
legationem adsienandũ regẽ amalgario duce & ue¬
nerando dirigit: ut missoriũ illũ quẽ ꝓmiserat
eidẽ diriger& Cũq asisẽnando rege missorius ille
legatari is fuiss& traditꝰ: agothis ꝑuiã tollit̾. nec
cũ exinde excutere ꝑmiser̃: Postea discurrex¬
tes legatos: ducenta milia solidoꝵ missori i huiꝰ
p̃cii. dagobtꝰ asisenando accipiens. ipsũq ped¬
sauit: Anno .x. regni dagobti. cũ ei nunciatũ
fuiss& exercitũ uiunidoꝵ toringia fuissẽ iN¬
gresiũ. cũ exercitu de regno austrasioꝵ demet¬
tis urbẽ ꝓmouens: transiit ardinna magan¬
tia magna cũ exercitu egredit᷑. disponensrenũ
transire. Scarã de electis uirib fortes de neust̃
& burgundia cũ ducib & gafionib sec ũ habeas
sixones. missos ad dagobto dirigunt. paens ut
ei tributa quas fisci ditionib dissoluebant indul¬
geret Ipsi uͦ eoꝵ studio & utilitate uuinidis
resistendo spondent: & francoꝵ limitẽ de illis

Expanded text:
legationem ad Sisenandum regem, Amalgarium ducem et Venerandum dirigit, ut missorium illum quem promiserat eidem dirigeret: cumque a Sisenando rege missolegatarius fuissit tradetus, a Gotis per vim tolletur, nec eum exinde excobere permiserunt. Postea, discurrentes legatus, ducenta milia soledus missuriae huius praecium Dagobertus a Sisenandum accipiens, ipsumque pensavit. 74. Anno decemo regni Dagoberti, cum ei nunciatum fuissit, exercitum Winitorum Toringia fuisse ingressum, cum exercito de regnum Austrasiorum de Mettis urbem promovens, transita Ardinna, Magancia cum exercito adgreditur, disponens Renum transire, scaram de electis viris fortibus de Neuster et Burgundia cum ducibus et grafionibus secum habens. Saxones missos ad Dagobertum dirigunt, petentes ut eis tributa quae fisci ditionibus dissolvebant indulgeret: ipsi vero eorum studio et utilitate Winidis resistere spondent, et Francorum limitem de illis
Abbreviated transcription (Latin):
Nĩ & sepe leones in arenas. & in hermis plu¬
res singulis int̾fecit: Cũ eẽc litterisnimie
eruditus. astrologꝰ efficit᷑. ꝑ qđ cernens acir¬
cũcisis gentib diuino nutu imꝑiũ ẽe uastas¬
dũ : ad dagob̾tũ regẽ francoꝵ dirigens. p& en
ut om̃s iudeos regni sui ad fidẽ catholicã

Expanded text:
Nam et saepe leones in arena, et inermis pluNam et saepe leones in arena, et inermis plures singulus interfecit. Cum esset litteris nimium eruditus, astrologus efficitur, per quod cernens a circumcisis gentibus divino nutu imperium esse vastandum, ad Dagobertum regem Francorum dirigens, petit ut omnes Judaeos regni sui ad fidem catholicam
Abbreviated transcription (Latin):
instas ꝓse c̃tra heracliũ ad p̃litndũ direxit:
cũq uẽ cũ eqͥtes hui duo ẽgressione p̃lu it
in uicẽ ꝓpinquarent: heraclius ait ad patri¬
ciũ quẽ imꝑatorẽ ꝑsarũ construẽ estiniabat
dicens: Si conuenerat ut singulare certam̃
p̃liandũ possimꝰ c̃fligere: quare postergũ
tuũ alii secunt᷑: paricius giraus. coepit
conspicere qͥ postergũ eiꝰ uenir&: heradius
Construes imꝑator cũ ꝑsis deuiet̾ nc̃ fus. t̃ga
uertens asuis ꝓpͥis tirannico ordine c̃strues¬
int̃ficit᷑ ꝑsi t̾ga uertenaes: a sedib remeant
ꝓpͥis: heraclius euectu nauale cũ exercttu
ꝑsas ingredit᷑ : totãq ꝑsidã suȩ dicioni redigit.
captis exinde multis thesauris. & uIi. celti¬
arnitis: Trib annis circit̃ ꝑsida uastata: eiꝰ
ditione subicit Posthȩc denuo ꝑsas. imꝑatu¬
suꝑat: Heraclius imꝑator. erat speciosus
aspectu: pulchra facie. statꝰ formȩ digne men¬
sure. fortissimis c&eris. pugnator egreguis

Expanded text:
priliandum direxit. Cumque uterque cum aequetis hy duo congressione priliae in invicem propinquarint, Aeraglius ait ad patricium, quem emperatore Persarum Cosdroae stemabat, dixit: 'Sic convenerat, ut singulare certamen priliandum debuissimus conflige, quare postergum tuom alii secuntur?' Patricius ille girans capud conspecere, qui postergum eius venerit, Aeraglius Cosdroes imperator cum Persis devictus et confusus, terga vertens a suis propriis tyrannico ordine interficitur. Persae terga vertentes ad sedes remeant proprias. Heraclius evectu navali cum exercitu Persas ingreditur, totamque Persidam suae ditioni redigit, captis exinde multis thesauris, et septem Aeltiarnitis: tribus annis circiter Persida vastata ejus ditioni subjicitur. Post haec denuo Persae im Heraclius imperator erat speciosus conspectu, pulchra facie, status forma dignae mensurae, fortissimus caeteris, pugnator egregius.
Abbreviated transcription (Latin):
Anno uiii. dagob̾ti. arib̾tꝰ rex morit᷑: relire¬
quens filiũ paruulũ nom̃ chilperico. qͥnec post
mora de functꝰ est fertur factione dagobti fuisse
int̃fectꝰ: Omẽ regnũ aribti una cũ uuasconia
dagob̾tꝰ ꝓtinꝰ suȩ ditioni redigit: Ihesauros qͦq
aribti baronto duce ducendũ i sibi p̃sentandũ
direr̃: Undẽ barontus graue. dispendio fuise di¬
uiunidi. in regno samone negottantes francoꝵ
cũplurima multitudine int̾fecissent &e reb ex¬
poliassent: hȩc fuit initiũ scandali int̃ dago łto
& samone rege sclauoꝵ: dirigensq digobertus
sichariũ legatariũ adsamonẽ: petens ut negotian¬
tes qͦ sui int̾fecerant. aut res in licite usurpa ue¬
tant. cũ iustitia facer& em̃dare: Samo noler
sichariũ uidere. nec adsẽ eũ uenire ꝑmitt̃&:
Sicharius uestes indutꝰ adinstar sclauoꝵ
eũ suis ad conspectũ ꝑuenit samonie
nunc iauit: Sed ut gentilitas & suꝑbia
puoꝵ dibil a samone que sui ad misceran

Expanded text:
Anno 9 Dagoberti, Charibertus rex moritur, relinquens filium parvulum, nomine Chilpericum, qui nec post moram defunctus est: fertur factione Dagoberti fuisse interfectus. Omne regnum Chariberti, una cum Wasconia, Dagobertus protinus suae ditioni redigit: thesauros quoque Chariberti Baronto duci adducendum et sibi praesentandum direxit. Unde Barontus grave dispendium fecisse diWinidi, in regno Samonis negotiantes, Francorum cum plurimam multitudinem interfecissent et rebus exspoliassent, hoc fuit initium scandali inter Dagobertum et Samonem regem Sclavinorum. Dirigensque Dagobertus Sicharium legatarium ad Samonem, petens ut negotiantes quos sui interfecerant, et res quas illi cite usurpaverant cum justitia faceret emendare Samo nolens Sicharium videre, nec ad se eum venire permitteret; Sicharius vestes indutus ad instar Sclavinorum cum suis ad conspectum pervenit, Samoni nuntiavit. Sed ut habet gentilitas et superbia pravorum, nihil a Samone
Abbreviated transcription (Latin):
exercitũ milites partẽ maximã diuino iudicio
int̃fectã adũs sarracenos nec ausis in ire p̃lium
Regress om̃is exercitꝰ heraclii ad ꝓpͥis sedib: sarra
quassent : hercc clius uidens qđ eoꝵ uolentiam
ñ potiuss& resistere : nimia amaritudinis me¬
rore arreptꝰ. infelix euticiana herese iãsectans.
xp̃i cultũ relinquens. habens ux orẽ filiã sororis
sue. a febre uexat᷑ crudelit̾ uitã finiuit: Cui suc¬
cessit in imꝑii gradu constantinꝰ silius eiꝰ. cui tẽpr̃e

Expanded text:
exercitus milites partem maximam divino judicio exercitus milites partem maximam divino judicio interfectam, adversus Sarracenos nec ausi sunt inire praelium. Regressus omnis exercitus Heraclii ad proprias sedes, Sarquassent, Heraclius videns quod eorum violentiae non potuisset resistere, nimia amaritudine et moerore arreptus, infelix Eutycianam haeresim jam sectans, Christi cultum relinquens, habens uxorem filiam sororis suae, 641 a febre vexatus crudeliter vitam finivit. Cui successit in imperii gradum C
Abbreviated transcription (Latin):
multitudine creuissent: Tandẽ arma sum̃tes
ꝓuincias heraclii imꝑatoris uastandũ inruunt:
Contra qs heraclius milites ad resistendũ direxit:
Cũq p̃liare cȩpissent: sarraceni milites suꝑant.
lia eoꝵ sarraceni ꝑlegatos heraclio recipiendũ
offert᷑: heraclius cupiens suꝑ sarracenos uindic¬
tã. nichil ab his reciꝑere uoluit. congregatisuis¬
diq uniuersis ꝓrunti is imꝑii nimia multicu¬
dinc militũ transmittens: heraclius legationẽ
ad portas caspias. qͦs alexander magnꝰ macedo
suꝑmare caspiũ aereas feri & serrare iusserat
ꝓp̃t̃ inundationẽ gentiũ seuissimar̃ qͥ ultra
montẽ caucasi culminis habitabant: easdem
portas erarclius aꝑire p̃cepit: Idẽq el. milia¬
cenos p̃litndũ mittit᷑: Sarraceni duos habentes
pͥncipes : ec fere milia erant: Cũq castra net
ꝓcul int̾̃sẽ exercitꝰ ut̃q posuiss&. ita ut incras¬
tno bellũ inirent confligentes: eadẽ nocte gla¬

Expanded text:
multitudine crevissent, tandem arma sumentes, provincias Heraclii imperatoris ad vastandum irruunt: contra quos Heraclius milites 640 ad resistendum direxit. Cumque praeliari coepissent, Sarraceni milites superant, lia eorum Sarraceni per legatos Heraclio recipienda offerunt. Heraclius cupiens super Sarracenos vindictam, nihil ab his recipere voluit. Congregata undique de universis provinciis imperii nimia multitudine militum, transmittens Heraclius legationem ad Portas Caspias, quas Alexander Magnus Macedo super marc Cespium aereas fiere et serrare iusserat propter inundacione gentium sevissemorum, que ultra montem Caucasi culmenis habetabant, easdem portas Aeraglius aperire precipit; indique cenos ad praeliandum mittit. Sarraceni duos habentes principes, ducenta fere millia erant. Cumque castra nec procul inter se exercitus uterque posuissent, ita ut in crastinum bellum inirent, confligentes, eadem nocte gla
Abbreviated transcription (Latin):
eraclius uͦ cũ ẽ& patricius. uniu̾sas africe
piuntias. focas qͥ tirannico ordine mauri¬
cio imꝑatore int̃fecerat imꝑio arrept̾ neqͥssimȩ
reger& & modo amĩtię thesauros in mare ꝓiece¬
rit. dicensq neptuno munera dar&e. Senatores
cernentes qđ uell& imꝑiũ ꝑstultitiã destru¬
ere: factionẽ eraclis focatẽ ad p̃hensũ senatꝰ
manib: ⁊ pedib: truncatis lapidẽ ad colloliga¬
tũ inmare ꝓiciunt: Heraelius c̃sensũ senatu
in imꝑio sublimat᷑ Cũ infestatione ꝑsanꝰ imꝑi¬
ũ tẽporib mauricii & focatis impitoꝵ multe
piuntie fuissent uastate. More solito denuo
ẽtra eraclo imꝑatore. ꝑsar̾ rex cũ exercitu
sgens. calcidonia ciuitate nec ꝓcul a constan¬

Expanded text:
eraclius cum esset patricius universas Africae provincias, et Fogas, qui tiranneco ordine Mauricio imperatore interficerat, imperium adreptus nequissime regerit et modum amentiae thinsaurus in mare proiecerit, dicensque Neptuno munera daret; senatores cernentes, quod vellet imperium per stulticiam destruere, factionem Aeracliae Fogatim adprehensum senatus, manibus et pedibus truncatis, lapidem ad collum legatum, in mare proiciunt. Aeraclius consensu senatu imperio sublimatur. Cum infestatione Persarum imperium temporebus Maurici provinciae fuissent vastatae. LXIV. More solito denuo contra Heraclium imperator Persarum cum exercitu surgens, Chalcedonam civitatem nec procul a Constan
Abbreviated transcription (Latin):
No anno auaroꝵ cognom̃to chunoꝵ regnũ in
spania surrex̃. uchemnens intentio eo qđ dera¬
no certarent: cui deberet᷑ adsuccedendũ: Unꝰ
erauaris & alius exbulgaris collecta multitu¬
dinc. ut̃ꝙ in in uicẽ inpugnarent: Tandẽ auari
ad dagobtũ expaeunt. petentes ut eos interra
francoꝵ manendũ reciperent᷑. Dagobtꝰ iuba
eos hiemandũ baioariis reciꝑe. dũ modo ꝑtrac¬
cabat cũ francis qͥd exinde fier&: Cũꝗ disꝑsi
ꝑdomos baioarioꝵ adhiemandũ fuissent. con¬
silio francoꝵ dagobertꝰ baioari is iubet. ut hul¬
garos illos cũ uxores & liberos unusquisq iN
domũ suã in una nocte baidarii int̃ficerent:

Expanded text:
no in Abarorum, cognomento Chunorum, regno in Pannonia surrexit vehemens intentio, eo quod de regno certarent, cui deberetur ad succedendum, unus ex Abaris et alius ex Bulgaris; collecta multitudine uterque in invicem pugnarunt. Tandem Abari ad Dagobertum expetunt, petentes ut eos in terra Francorum ad manendum reciperet. Dagobertus jubet eos ad hiemandum Bajoarios recipere, dummodo pertractaret cum Francis quid exinde fieret. Cumque dispersi per domos Bajoariorum ad biemandum fuissent, consilio Francorum Dagobertus Bajoariis jubet ut Bulgaros illos cum uxoribus et liberis unusquisque in domo sua in una nocte Bajoarii interficerent,
Abbreviated transcription (Latin):
destruere conabant᷑: E grediens cũ exercitu
duo imꝑatores singulare certamint̾ c̃ iunge¬
rent. suspensa ꝓcul ut̃q exercitus mulatu¬
dine. cuiꝰ uictoria p̃stabat᷑ ab altissimo imꝑii
surũ ad p̃liũ: singulare certam̃ spondidit:
certam̃ ut nouus dđ ꝓcedit adbellũ Imꝑator
ꝑsar̾ c̃strius. patriciũ qͥdã exsius quẽ fortissinũ

Expanded text:
ns cum exercito duo imperatores singulare certamine coniungerent, suspensa procul uterque exercitus multitudinem; et cuius victuria prestabatur ab Altissimo, imperium surum ad praelium singulari certamine spopondit. certamine, ut novus David, procedit ad bellum. Imperator Persarum Cosdroes patricium quemdam ex suis, quem fort
Abbreviated transcription (Latin):
Sillare dicũt ꝑtilie nã dom̃o ĩfronta li
egrare acatuliꝰ tractũ qđ om̃s demꝰo
cir cũeant. Unde & ꝓꝑcuis. Catillata ge¬
ri uadi monia pubbritũ ꝑꝓscibulũ. & plautꝰ
similit̃ait. Qui imea huxorẽ mitta catil¬
LATU X XU QUIDSET CAPULARIS

Expanded text:
Catillare dicitur per alienas domus infrontate girare, a catulis tractum, quod per omnes domus circuant; unde et Propertius: ‘Catillata geris uadimonia, puplicum prostibulum’ et Plautus similiter ait: ‘Quin meam uxorem mittam catillatum?’ Quid sit capularis