comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
inse nullum sit eẽ uestigium nec ue¬
reamur huic salutis ianuam aꝑire.
quam nunquã ante docetur ingressꝰ¬
inulla extant inditia int̃propinquoᷤ
ne manifeste ꝑeant. Inquib: quod ñ
ostenditur gestum nuua ratio sinit
ut iteratum uideatur. qui autẽ poss̃
meminisse quod adeccłam ueniebãt
cum parentib possunt recordari an
quod eorum parentib: dabatur acceꝰ¬
perint.S⁊ si hoc ab ip̃a memoria alie¬
numest ꝯferendum eius uidetur qd̃
collatum eẽ nescitur quia ñ temeritaᷤᷤ
int̃uenit presumptionis ubiẽ diligen¬
mmid quod mea concipitur ꝑtinet ua
ut eius pars deputetur: ñ baptizaret᷑:
infans cuius mater baptirata ẽ ali¬
quo morti urguente ꝑiculo cum eũ

Expanded text:
in se nullum scit esse vestigium, nec vein se nullum scit esse vestigium, nec vereamur huic salutis januam aperire, quam nunquam ante docetur ingressnulla exstant indicia inter propinquos, ne manifeste pereant, in quibus quod non ostenditur gestum, ratio non sinit, ut videatur iteratum. Qui autem possunt meminisse, quod ad ecclesiam veniebant cum parentibus suis, possunt recordari an quod eorum parentibus dabatur, acceperint: sed si hoc etiam ab ipsa memoria alienum est, conferendum eis videtur, quod collatum esse nescitur, quia non temeritas intervenit praesumptionis, ubi est diligend in ea concipitur pertineret, ita ut ejus pars deputetur, ita non baptizaretur infans cujus mater baptizata est aliquo mortis urgente periculo cum eum
Abbreviated transcription (Latin):
tur: Quod si casu aliquo ꝑiculum inf¬
irmitatis interprescriptum tempus
incurrerit ⁊ desꝑati fuerint baptirẽt¬
quenter ad iudaismum redeuntib:
nam fidem promoti s̃ nunc blasphe
petrasse noscuntur s ⁊̃ abhominandã
tu piissim ac religiosissum dñi nr̃i si¬
semandi regis hoc scm̃ decreuit ꝯciliũ
ut huiuscemodi transgressores ponti¬
ficali auctoritate correcti adcultum
xp̃iane dignitatis reuocentur. ut quo
ꝓpria uoluntas ñ emendat animadũsio
sacerdotalis coerceat. Eos autemquos
circumcdunt:si filii eorum sunt apa¬
rentum consortio separentur si serui
ꝓiniuria corporis sui lib̾tati tradant᷑.
ante baptismum clabolo et eius
int̃rogetur paganus si abrenuntiet
diabolo et omnib dampnosis eiu oꝑ¬
b atq faliacib cunctis ut pͥmum res¬
puat errorem .⁊ sic appropinquet ad
desidena erroris ab negans impietatẽ

Expanded text:
tur. Quod si casu aliquo tur. Quod si casu aliquo irmitatis intra praescriptum tempus incurrerint, et desperati fuerint, baptizenquenter ad Judaismum redeuntibus.nam fidem promoti sunt, nunc blasphemerpetrasse noscuntur, sed etiam abominandas tu piissimi ac religiosissimi domini nostri Sisemundi regis hoc sanctum decrevit concilium, ut hujusmodi transgressores pontificali auctoritate correcti ad cultum Christiani dogmatis revocentur, ut quos propria voluntas non emendat, animadversio sacerdotalis coerceat. Eos autem, quos circumciderunt, si filii eorum sunt, a parentum consortio separentur; si servi, pro injuria corporis sui libertati tradantur. baptismum diabolo et ejus interrogetur paganus si abrenuntiet diabolo et omnibus damnosis ejus operibus atque fallaciis cunctis, ut primum respuat errorem et sic appropinquet ad desideria erroris , abnegans impietatem
Abbreviated transcription (Latin):
ost bapt̃m traditur xp̃iano uestis
candida que significat in nocentiã
et puritatem xp̃ianam quam post a¬
blutas uestes maculas studio comier¬
sationis scẽ ⁊ immaculatam seruas¬
re debet ad representandum ante t¬
buital xp̃i cuncti uõ renati albis inc¬
untur uestib admisfium resurgentis
eccłe. Item utuntur baptriati Albis
uestibus ut quorum prime natiuita¬
tis faciem uetusti erroris pannus fu¬
scauerat habitus scđe regenerationis
głe preferat indumentum tegitur e¬
nim post sacram unctionem caput eias
mistico uelamine ut intelligat se dia¬
demate regni et sacerdotali dignitate
ccepistis post bapt̃m uestimenta dem¬
candida ut ẽẽ inditium quod exueriᷤ
uoluntatem peccatorum ⁊ indueris iñ¬
nocentie castauelamina. Item exc̃ aga¬
the: Quot mensib iudei intercathe
ges catholicas uenire uoluerint.uiii.
menses intereathecuminos ectłe lim̃
introeant ⁊sipura fide uenire noscũt
tunc demum baptismatis grã mereã¬

Expanded text:
ost baptismum traditur Christiano vestis candida, quae significat innocentiam et puritatem Christianam, quam post ablutas veteres maculas, studio sanctae conversationis immaculatam servare debet, ad praesentandum ante tribunal Christi. Cuncti vero renati albis induuntur vestibus, ad mysterium resurgentis Ecclesiae. Item: Utuntur baptizati albis vestibus, ut quorum primae nativitatis faciem vetusti erroris pannus fuscaverat, habitus secundae generationis gloriae praeferat indumentum. Tegitur enim post sacram unctionem caput ejus mystico velamine, ut intelligat se diademate regni, et sacerdotali dignitate ccepisti post baptismum vestimenta candida, ut esset indicium quod exueris voluptatem peccatorum, et indueris innocentiae casta velamina. CAP. LXXI. Quot mensibus Judaei inter catecges catholicas venire voluerint, VIII menses inter catechumenos ecclesiae limen introcant, et si pura fide venire noscuntur, tunc demum baptismatis gratiam merean
Abbreviated transcription (Latin):
qui fontem iapideum habere neꝗ sa.
titandi officium habet quod extra
eccłam ñ deportetur. Similit̃ adcor¬
porale lauandum.⁊adpallas altaris ꝓ¬
pria nabeantur uasa inquib nichil
aliud fiat. Itemexc̃. cart̃.iiii. Neq re¬
recordationes uł trãssationes epõrum.¬

Expanded text:
qui fontem lapideum habere nequiverdo baptizandi officium habeat, quod extra ecclesiam non deportetur. Similiter ad corporale lavandum et ad pallas altaris propria habeantur vasa, in quibus nihil aliud fiat. C. CVII. Neque rereordinationes, vel translationes ep
Abbreviated transcription (Latin):
monstratum eẽ dignoscitur quod ꝗ¬
cumq sine inuocatione trinitatis mei¬
suss fuiss sacram̃tum regnãtionis ñ
naberet quod oĩo uerumꝰ quia si mer¬
sos infonte baptismatis quis fuerit si¬
ne inuocatione trinitatis ꝑfectus xͥ¬

Expanded text:
 dignoscitur, ut quicunque sine invocatione Trinitatis mersus fuisset, sacramentum regenerationis non haberet. Quod omnino verum est, quia, si lotus in fonte baptismatis quis fuerit sine invocatione Trinitatis, perfectus
Abbreviated transcription (Latin):
ostquam ascendit bapti cerebro.¬
⁊atus defonte statim signatur ince¬
rebro apbro cum sacro crismate seq̃n¬
inquit tibi pater om̃ps qui te rgnã¬
catorum tuorum ueniam ip̃e te un¬
gat inuitameternam.Uide ubi unctꝰ
es inuitameternam. inquit. Item.
Quare unguentum suꝑcapnt ba¬
spũale signaculum quod audistis
legi hodiẽ quod post fontes suꝑest
quo ꝑfectio fiat qñ ad inuocationẽ

Expanded text:
ostquam ascenderit baptizatus de fonte, statim signetur in cerebro ainquit, Pater omnipotens, qui te regenercatorum tuorum veniam, ipse te ungat in vitam aeternam, vide ubi unctus es in vitam aeternam, inquit. CAP. LXVIII. Quare unguentum super caput baspirituale signaculum, quod audistis hodie legi, quod post fontem super est quo perfectio fiat, quando invocatione
Abbreviated transcription (Latin):
os ante omma tam proeis.¬
uiros quam mulieres qui filios inbap¬
tĩmo suscepisti moneo ut uos cognosca¬
tis fideuussores ap̃ deum extitisse ꝓilli
quos uisi estis desacro fonte susciꝑe. Iõ
semꝑeos ammonente ut castitatem cu¬
stodiant iustitiam diligant. cartratẽ
teneant a ñomnia simbolum ⁊ oratiõẽ
dominica ⁊ uos ip̃i tenete ⁊ iiis quos

Expanded text:
os ante omnia tam viros quam mulieres, qui filios in baptismo suscepistis moneo ut vos cognoscatis fidejussores apud Deum exstitisse pro illis, quos nisi estis de sacro fonte suscipere: ideo eos semper admonete ut castitatem custodiant, justitiam diligant, charitatem teneant, ante omnia symbolum et orationem Dominicam, et vos ipsi tenete, et illis quos
Abbreviated transcription (Latin):
siud earrianis qñ rebaptrientur ut¬
earrianis quiꝓpria lege sua utun qññ.
hac heresi uenerint interrogent eos
nr̃e fidei sacerdotes simbolum . si p̃ui¬
derit eos inpatre ⁊ filio ⁊ spũ scõ ẽe ba¬
ptnatos manus eis imponatur ut
ñ respondint hanc trinitatem baptirẽ¬

Expanded text:
nissimum scelus est. CAP. e Arianis qui propria lege sua utuntur, ut hac haeresi venerint, interrogent eos nostrae fidei sacerdotes symbolum, et si praeviderint in Patre et Filio et Spiritu sancto eos baptizatos, manus eis tantum imponatur, utnon responderint hanc Trinitatem, non baptize
Abbreviated transcription (Latin):
gius põ. Necessitate cogente ᷤ ⁊ncate¬
cisimno comͦfirmatione idem compat̃
potest si necessitas cogat: ñẽ tñ consu¬
etudo romana s ꝑsingłos singłi suscipi¬
res sedunus paruulum in bap̃te
debaptismo infantem accedant quam
urcs siue uir siue mulier. Inconfirma¬
gotiensi. Quiñ est: baptizatus nec
confirmatuf alium inbaptisma¬
pere infiliolum ip̃e qui ñ ẽ baptriatꝰ
rensi. Abbatiuel monacho coma
monachis debaptismo susciꝑe filioduiᷤ
nec comatres habere. Item ex łcapłao.¬
onachis compatres comatres deeodẽ.
sue ñ faciant nec obsculentur femmaᷤ.

Expanded text:
I. Necessitate cogente, in catechismo, et confirmatione, idem compaterpotest, si necessitas cogat, non tamen consuetudo Romana, sed per singulos singuli suscipires sed unus parvulum in baptismbaptismo infantem accedant quam unus sive vir, sive mulier. In confirmaLXXIX. Qui non est baptizatus nec confirmatus, alium in chrismpere in filium ipse qui non est baptizatus XXX. Abbati vel monacho commamonachis de baptismo suscipere infantes, vel commatres habere. CAPonachi sibi compatres commatresve non faciant, nec osculentur feminas.
Abbreviated transcription (Latin):
mutum sanauit tangens cum sputo
unguam eius ⁊ mittens digitos mau
riculam eius dixit. Effeta quod est ad¬
aperire hoc enĩ sacram̃tum hic agitir
ut ꝑsaliuiam tipicam ⁊ sacerdotis ta¬
ctum sapientia ⁊ uirtus diumna salu¬
tem eiusdem cathecumim operetur
aꝑiantur ei nares adaccipiendũ o¬
dorem notitie dĩ ut aꝑiantur ei au¬
res adaudiendum mandata dĩut a¬
piantur illi sensus inintimo corde ad
num odorem accipiat pietatis etne

Expanded text:
mutum sanavit tangens cum sputo linguam ejus, et mittens digitos suos in auriculas ejus, dixit: Epheta, quod est, adaperire . Hoc enim sacramentum hic agitur, ut per salivam typicam sacerdotis et tactum sapientia et virtus divina salutem ejusdem catechumeni opereturut aperiantur ei nares ad accipiendum odorem notitiae Dei, ut aperiantur illi aures ad audiendum mandata Dei, ut aperiantur ei sensus in intimo corde ad re nares? ut bonum odorem accipias pietatis aete
Abbreviated transcription (Latin):
insupradicta synodo sacerdotes uolu¬
erunt ut qui unam detrinitate ꝑso¬
nam inbaptismo ñnoĩaret iliudba¬
to uerum ẽ quia qui unum exscãt᷑
nitate confessus ñ fuerit nomen ra

Expanded text:
in supradicta synodo sacerdotes voluerunt: ut qui vel unam de Trinitate personam in baptismo non nominaret, illud bato verum est, quia qui unum ex sancta Trinitate confessus non fuerit nomen,
Abbreviated transcription (Latin):
ptismate quod dari aquibusdam¬
iubetur in morte domimi deponat᷑
non enĩ dixit dominus inͨmorte mea
baptriate si euntes docete om̃ĩs g̃s
baptizantes eos innołe.p. ꝯf. ⁊s. s. de
etrina mersione baptismatis nilre¬
sponderi uerius potest quam quod¬
ip̃i sensistis nuna fide nil offic̃ sc̃ẽ
quod tertio mergimus triduane se¬
pulture facramenta signamus. Et
dum tertio abaquis infans etducitus
resurrectio triduani temporis ex pͥ¬
mitur. Quad siquis forte ⁊̃ prosum¬
me tͥuitatis ueneratione estimi fieri
neq hoc aliquid obsistit baptir ado
semel inaquis mergere.Quia dũ tͥb
subsistentus una suba ẽ reprehensibi¬
E
le eẽ nullatenus potest infantem in
baptismate uł ter ut semel inmerge̾
qnomĩo et intrib mersionib ꝑsonoꝵ
trinitas et inuna potest diunitatio si
tis unum appareat sacramentum. It̃
lcet ter baptiretur ꝓpt̾ mistium tmꝰ¬
tatis tñ unum baptisma reputatur.

Expanded text:
ptismate, quod dari videtur in Domini morte, deponatur. Non enim dixit nobis Dominus: In morte mea baptizate, sed, « Euntes docete omnes gentes, baptizantes eos in nomine Patris, eDe trina mersione baptismatis nihil responderi verius potest, quam ipsi sensistis, quia in una fide nil officit Eccleuod tertio mergimus, triduanae sepulturae sacramenta signamus, ut dum tertio ab aquis infans educitur, resurrectio triduani temporis exprimatur. Quod si quis forte, etiam pro summae Trinitatis veneratione aestimet fieri, neque hoc aliquid obsistit baptizandum semel in aquis mergere. Quia dum tribus subsistentiis una substantia est, reprehensibile esse, nullatenus potest infantem in baptismate, vel ter, vel semel mergere, quando et in tribus mersionibus personarum Trinitas, et in una potest divinitatis sitis unum appareat sacramentum. Item: Licet ter baptizemus propter mysterium Trinitatis, tamen unum baptisma reputatur.
Abbreviated transcription (Latin):
aruulos qui parentib subtracti gati.
sunt:⁊anbaptiiatis̃ anñ ignorãtur
ut hos baptizare debeas scłm patrũ
traditionis siñfuerit qui testificet᷑
ratio possit. Item exc̃. car̃. u. de eodeo¬
lacuit deinfantib quotiens ñ inue¬
niuntur certissimi testes qui eos ba¬
ptizatos ẽẽ sine dubitatione testẽt᷑
neq: ip̃i sunt petatem idonei detradi¬
tis sibi sacramentis respondere absq
ullo scrupulo eos ẽẽ baptriandos ne
ista trepidatio eos faciat sacram̃torũ
purgatione priuari.hinc ⁊̃ legitima
tales abarbaris redimunt. Similit̃ et
de eccluis quotiens supearum ꝯsecrati¬
onem hesitatur agendum est .i.ut siñ
ulla trepidatione consecrentur tem¬

Expanded text:
arvulos qui a parentibus subtracti sunt, et an baptizati sint, ignoratur, ut hos baptizare debeas, secundum Patrum traditionem, si non fuerit qui testificatur, ratio possit. CAP. XCIII. De eodelacuit de infantibus, quoties non inveniuntur certissimi testes qui eos baptizatos esse sine dubitatione testentur, neque ipsi sunt per aetatem idonei de traditis sibi sacramentis respondere absque ullo scrupulo eos esse baptizandos, ne ista trepidatio eos faciat sacramentorum purgatione privari, huic enim legati Mautales a barbaris redimunt; similiter et de ecclesiis quoties super earum consecratione haesitatur agendum est, id est ut sine ulla trepidatione consecrentur
Abbreviated transcription (Latin):
ulti sunt qui mnoĩe solũmõ tur tantr̃.¬
xͥ una ⁊̃ mersione se asserunt baptira¬
ri euanglicum uõ preceptum ip̃o dõ:
nos amon: in noĩe trinitatis trina:
mersione scm̃ baptisma unicuiq tri¬
buere dicente domino nrõihuxpo¬
disciplis sui. Item baptirate om̃is gs̃¬

Expanded text:
ulti sunt, qui in nomine solummodo Christi una etiam mersione se asserunt baptizare. Evangelicum vero praeceptum, ipso Deo et nos admonet, in nomine Trinitatis, trina etiam mersione sanctum baptisma unicuique tribuere, dicente Domino discipulis suis: Ite, baptizate omnes g
Abbreviated transcription (Latin):
endum ẽ. Item aug̃. Sacramentum
fidei ñ tempora fides paruulum¬
pondetur credere paruulus nondũ
ꝓprer fidei sacramentum ⁊ ꝯuertere se
ad deum. ꝓpter ꝯuersionis sacram̃tr̃¬
et quia ip̃sa responsio adcelebrita¬
tem sacramentiꝑtinet.Item paruu¬
lm et srãe ñdum fides illa que in
credentium uoluntate consistit iam
tsĩ ip̃ius fidei sacramentum fidelem
facit sicur credere respondetur. Ita
erã fidelesuocaritur. ñ tem ipãm m̃¬
tem abnuendo s ip̃ius rei sacram̃tũ

Expanded text:
edere. Vel sic: Sacramentum fidei non tempora, ipsa fides parvulumpondetur credere parvulus qui fidpropter fidei sacramentum, et convertere se ad Deum propter conversionis sacramentum, quia et ipsa responsio ad celebrationem sacramenti pertinet. Item parvulum et si nondum fides illa quae in credentium voluntate consistit, jam tamen ipsius fidei sacramentum fidelem facit. Nam sicut credere respondetur, ita etenim fideles vocantur, non rem ipsam mente annuendo, sed ipsius r
Abbreviated transcription (Latin):
dote inrungitur ut sacrum baptis¬
ma cum fide accepta custodatur: un¬
gitur illius tunc Pectus deoleo scĩf.¬
cato cum inuocatione sc̃e trinitatis
ut nulle reliquie latertis iniaci in
eo resideant si infide sc̃e trinitatis.
plas deodem oleo ⁊ undiq minuatir
⁊ abona oꝑa facienda ꝑdĩgrãm ro¬
fonte baptismi trinitatis presenti
dicit precem inuocat nomen patris

Expanded text:
inungitur ut sacrum baptisma cum fide accepta custodiatur, ungitur illius tunc pectus de oleo sanctificato, cum invocatione sanctae Trinitatis, ut nullae reliquiae hominis latentis inimici in eo resideant, sed in fide sanctae Trinitatis pulas de eodem oleo, ut undique muniatur, et ad bona opera facienda per Dei gratiam rofontem baptismi Trinitatis praesentidicit precem, invocat Patris
Abbreviated transcription (Latin):
um proparuulis alii respõd̃ pot̃.
ut impleantur erga eos celebratio sa¬
cramenti ualet utiq: adeorum ꝯsecra¬
tionem quia ip̃iprose respondere ñpꝰ¬
sunt. Ac si proeo qui respondere pot̃
alius respondeat ñitidemual exqua
regła illud euangłn dictum ẽ: qtłiõs
cum legerit᷑ naturaliter moui etatẽ
capita urã in sacro fonte dimersimus
qui ordo baptismatis duplici mistem
significatione celebratur recte enuĩ t̃¬
tio mersi estis qui accepistis bapt̃m
in noĩe scẽ trinitatis. Recte enĩ tertio
mersi estis qui accepistis bapt̾m inno¬
mine iħu xp̃i qui intertia die resur¬
rexit amortuis.Illa enĩt̃tia repeti¬
ta dimersio tipum dominice expri¬

Expanded text:
um pro eis alii respondent, ut impleatur erga eos celebratio sacramenti, ualet utique ad eorum consecrationem, quia ipsi respondere non possunt. at si pro eo qui respondere potest alius respondeat, non itidem ualet. ex qua regula illud in euangelio dictum est, quod omnes cum legitur naturaliter mouet: aetatem capita vestra in sacro fonte demersimus. Qui ordo baptismatis duplici mysterii significatione celebratur. Recte enim tertio mersi estis qui accepistis baptisma in nomine Trinitatis. Recte enim mersi estis, quia accepistis baptismum in nomine Jesu Christi qui tertia die resurrexit a mortuis. Illa enim tertio repetita dimersio, typum Dominicae expri
Abbreviated transcription (Latin):
ehinc iterum exorerantur diatur:¬
bolus ut suam nequitiam cognoscẽs
iustumdĩ se suꝑ iudicium timens re¬
cedit ab homine nec iam concẽdat eỹ
hibens reddat opus dei factorisuo.
num credentib imponunt. ⁊ habita¬
re malignos sp̃s ineorum mentes ꝯtcti¬
cunt quid aliud faciunt ñ qd demo¬

Expanded text:
ehinc iterum exorcizatur, ut diabolus suam nequitiam cognoscens justum super se Dei judicium timens rcedat ab homine nec jam contendat eum hibens reddat opus Deo creatori suo. num credentibus imponunt et habitare malignos spiritus in eorum mente contradicunt, quid aliud faciunt nisi daemo
Abbreviated transcription (Latin):
te dĩ celesti. Item in hoc ergo fonte añ¬
quam uos toto corpore tinguemus ĩ
atrem incelum ascendẽnit discipłis
dm̃ credit᷑ sic. in eccłam scãm ⁊ catho¬
ucam ꝓpt̾ea scã ⁊ catholica ẽ quia recte
credit indm̃ ñ ergo diximus ut in ec
cłã quasi indm̃ cređitis si intelligite
uos dicere ⁊ dixisse ut ineccła sca
u.Aliorum fide et ꝓprie confessi¬
aruulia one parunli baptrrentur.
uo ꝓfitente baptrientur quia ad
et surdi quorum uice alius ꝓfiteturꝰ

Expanded text:
te coelesti. Itemte coelesti. Itemequam vos toto corpore tingeremus, iatrem in coelos ascenderet, discipulis Deum creditur, sic in Ecclesiam sanctam catholicam. Propterea sancta et catholica est, quia recte credit in clesiam quasi in Deum crederetis; sed intelligite nos dicere et dixisse, ut in ecclesia sancta iorum fide et professione parvuli baptizantur.ofitente baptizantur, quia adh aegri, muti, et surdi, quorum vice alius profitetur,
Abbreviated transcription (Latin):
citatem ñea ualentes discernere utun¬
tur eis arbitrantes quod bone sint.
illa que recta ibi sunt s abeis potius
Rupd significẽtur mistiam que in¬
rima igitur fonte baptismatis celebrã
ti sumus q̃ uerbis pͥusquam adfontẽ
ueniretis scm̃ iuxta catholice eccłe insti¬
tuta tradimus ⁊ quid significaret un¬
ctio q̃ diuersis corꝑis nr̃i adhibita par¬
tib diuersum intellectum designat
prout dominus donare dignatus ẽ
int̃pretati sumus cum ostenderemu
uos ꝑoleum scĩficationis adauditũ
plene fidei preꝑatos ⁊ adbonum x o
dorem uocato extoto corde abrenũ¬
tiandum diabolio ẽẽ comonitos nẽ
uõ deinteriorib iam ministus locuir¬
ri sumus q̃ in ip̃o fonte scõ celebratas̃.
emissa enĩ certissima cautionẽ qđ¬
uos abrenuntiare omnib pompis di
aboli ⁊ oꝑib eius ⁊ oi fornicationi di¬
abolice spopondistis descendistis in
fontem fontem sacrum fontem re¬
demptiomis fontem scĩficatum uirtu¬

Expanded text:
citatem non eas valentes discernere, utuncitatem non eas valentes discernere, utuntur eis arbitrantes quod bonae sintilla quae ibi recta sunt, sed ab eis potius Quid significent mysteria, quae in fonte baptismatis celebrantti sumus, quae vobis prius, quam ad fontem sanctum veniretis, juxta catholicae ecclesiae instituta tradidimus. Et quid significaret unctio, quae diversis corporis nostri adhibita partibus diversum intellectum designat, prout Dominus donare dignatus est, interpretati sumus, quum ostenderemus, vos per oleum sanctificationis ad auditum plenae fidei praeparatos, et ad bonum Christi odorem vocatos, ex toto corde ad abrenunciandum diabolo esse commonitos. Nunc vero de interioribus jam mysteriis locuturi sumus, quae in ipso sacro fonte celebrata sunt. Emissa enim certissima cautione, qvos abrenuntiare omnibus pompis, et operibus ejus, et omni fornicationi diabolicae spopondistis descendentes in fontem, fontem sacrum, fontem redemptionis, fontem sanctificatum virtu
Abbreviated transcription (Latin):
ba ut increduliuocarentur adfidem
inprincipio signum debuit eẽ inpostĩ¬
neis linguis ꝓpter incredulos. Nobis
erroris ꝑꝰimꝑitiam prolata ñ impedi¬
cum aliqua erroris uerba ꝑimꝑi nem.
scĩficant aquam. Multorum erã p̃ces
emendantur cotidie si doctorib fue¬
rint recitate et multa ineis repꝑiunt᷑
contra fidem catholicam.Nunquid
simanifestetur aliquos baptizatos
iubentur denuobaptizari. Quidi
ta: Quia plerumq precis uitium su¬
perat precantes affectus quia illa ce
tera uerba euangłica sine quib ñpo¬
test baptismus consecrari tm̃ualet
ut ꝑilla sic euacuentur quecumq ĩ
precem uitiosa contraregłam fidĩdi¬
cuntur quemadmodum demoniũ x
noĩe excluditur. Nam utiq hereticus
si aifferat precemuitiosam nec bonũ
maliuolus est quales arguit hiccip¬
anus aifferat ⁊̃ ut fierisolet aliquam
precem inqua loquatur contra regłam
fidĩ multi quippe inruunt inpreces ñ
ticis compositas ⁊ ꝑignorantie simpli¬

Expanded text:
ba? Ut increduli vocarentur ad fidem. In principio signum debuit esse, in postneis linguis propter incredulos; nobis erroris per imperitiam prolata non impedcum aliqua erroris uerba per inperitsanctificant aquam. multorum enim preces emendantur cotidie, si doctioribus fuerint recitatae, et multa in eis repperiuntur contra catholicam fidem. numquid, si manifestetur aliquos bassent, jubentur denuo baptta? quia plerumque precis uitium superat precantis adfectus et quia certa illa uerba euangelica sine quibus non potest baptismus consecrari, tantum ualent, ut per illa sic euacuentur quaecumque in prece uitiosa contra regulam fidei dicuntur, quemadmodum daemonium Christi nomine excluditur. nam utique haereticus, si adferat precem uitiosam, nec bonum maliuolus, quales illic arguit Cyprianus, adferat etiam, ut fieri solet, aliquam precem in qua loquatur contra regulam fidei. multi quippe inruunt in preces ticis compositas, et, per ignorantiae simpli
Abbreviated transcription (Latin):
uacuus ẽ adiuina gratia. Item gg̃. ꝗ¬
tatis nomine minime baptiuatur.
hominem montanum credunt.quo¬
rum similes sunt alu mutti cũ ad
scãm eccłam ueniunt baptizentur
quia baptisma ñ fuit quod merrore
positi scẽ trinitatis nomine minime

Expanded text:
acuus est a divina gratia. CAP. tatis nomhominem Montanum credunt quorum similes multi sunt alii cum ad sanctam Ecclesiam veniunt baptizentur, quia baptisma non fuit quod in errore positi sanctae Trinitatis nomine minime
Abbreviated transcription (Latin):
aptriandi nomen suum dent ⁊ di di.
manus impositionis crebra examna¬
ostquam se baptizandus ꝑconfessiõe
uere fidei inalterius comendauĩtdo¬
minium ⁊ ꝑabrenuntiationẽ prioris
possessior is se alienauerit seruitio ex¬
sufflatur abeo seua potestas ut ꝑpi¬
um sacerdotis ministerium sp̃itu sco
tur ⁊ exorcriantur: ut pellatur ab
eis diaboli potestas inimica que decr¬
pit homines ut possidet homines.nõ
ergo creatura ininfantib exorcigañt
aut exsufflatur: s ille subquo s̃ qui
subpeccato nascuntur. Item rabanus
naculo scẽ crucis tam infronte quã
incorde ut abeo tempore apostata di¬
abolus inuase suo pristino sue inter
inceps illud sciat ẽẽ alienum. Idem
nus tunc datur baptizando sal bene¬
dictum in hos ut ꝑsal tipicum sapi¬
entie saleconditus fetore careat iniꝗ¬
tatis ne auermibus peccatorum ubtri
putrefiat si magis illesus seruetur
admaiorem grãm ꝑcipiendam. Item

Expanded text:
aptizandi nomen suum dent, et diu smanus impositione crebro examinaostquam se baptizandus per confessionem verae fidei in alterius commendaverit dominium et per abrenuntiationem, a prioris possessoris se alienaverit servitio, exsufflatur ab eo saeva potestas, ut per pium sacerdotis ministerium Spiritui sancto tur et exorcizantur ut pellatur ab eis diaboli potestas inimica, quae decepit hominem ut possideret homines. Non ergo creatura Dei in infantibus exorcizatur aut sufflatur, sed ille sub quo sunt qui sub peccato nascuntur. CAP. naculo sanctae crucis tam in fronte quam in corde, ut ab eo tempore ipse apostata diabolus in vase suo pristino, suae intem sibi deinceps illud sciat esse alienum. C. LXnus. Tunc datur baptizando sal benedictum in os, ut per sal typicum, sapientiae sale conditus, foetore careat iniquitatis, et nec a vermibus peccatorum ultra putrefiat, sed magis illaesus servetur majorem gratiam percipiendam. C.
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃ianam translatis cumhis qui adhuc
inueteri ritu consistunt ne forte eorum
participatione subuertantur quicũq
ñmanducandum ñ habitandum ñ
aut laicus agima eorum manducent a¬
ut cum eis habitent aut aliquem cor
infurmitatib sius uocet aut meclicinã
abeis ꝑcipiat aut cum eis inbalneo la¬
ponatur laicus uõ excoĩcetur. Item exc̃¬

Expanded text:
christianam translatis cum his, qui adhuc christianam translatis cum his, qui adhuc in veteri ritu consistunt, ne forte eorum participatione subvertantur. Quicunque nec manducandum, nec habitandum, nec aut laicus azyma Judaeorum manducetut cum eis habitet, aut eos, in infirmitatibus suis vocet, aut medicinam ab eis accipiat, aut cum eis in balneo laponatur; si laicus vero, excommunicetur. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
a bep̃o ciutati illius ut sicum eis ꝑma¬
nere cupiunt xp̃iani efficiantur. Qdsi
amonitinoluerit separentur. quia ñ po¬
test infidelis ineius ꝑmanere ꝯiunctio¬
ne que iam inxp̃ianam translata ẽ fi
dem filui autem qui extalibus nati sunt
fidem atq: ꝯditionem matris sequantir.
Similiter illi qui procreatis demfide¬
libus mulicribus ⁊ fidelib uiris xͥanã
ẽ nedum fidelis salutem querit infide¬
lis potius ip̃e cumeo infidelitatis ꝑditi¬
onem inueniat. Uñ in eod̾ ꝯcił. tamdfi¬
uenientibus statutum est ut infideli
os uel filias neparentum ultra inuol¬
uantur errorib: abeorum consortio se¬
parari dcernimus deputatos autem
monastus aut xp̃ianis mulierib aut
uiris deum timentibus ut subeorum
conuersatione cultum fidei discat atas¬
inmelius instituti tam inmoribus quã
punt quantomagis eos qui aduitia ꝓnis
nulia igitur ultra coĩo sit hebreis adfidẽ

Expanded text:
ab episcopo civitatis ipsius, ut, si cum eis permaab episcopo civitatis ipsius, ut, si cum eis permanere cupiunt, Christiani efficiantur. Quod si admoniti noluerint, separentur, quia non potest infidelis in ejus permanere conjunctione, quae jamdem. Filii autem, qui ex talibus nati exsistunt, fidem atque conditionem matris sequantur. Similiter et hi, qui procreati sunt de infidelibus mulieribus et fidelibus viris, Christianam est, ne, dum fidelis salutem quaerit infidelis, potius ipse cum ea infidelitatis perditionem inveniat. Unde in eodem Concivenientibus statutum est, ut infidelirum filios vel filias, ne parentum ultra involvantur erroribus, ab eorum consortio separari decernimus, deputatos aut monasteriis, aut Christianis viris, aut mulieribus Deum timentibus, ut sub eorum conversatione cultum fidei discant, atquin melius instituti tam in moribus quam punt; quanto magis eos, qui ad vitia proni sunt? Nulla igitur ultra communio sit Hebraeis ad fidem
Abbreviated transcription (Latin):
planandam tanquam inconspectu de¬
clarandam planiori sermone ponamꝰ.
Ecce conuges duo unius infidelitatiꝰ¬
ita fuerunt qñconiuncti sunt nulia
dehis questionẽm quȩ ꝑtineat ad illã
prohibetur fidelis cum infideli copulare
coniugium. Iam sunt coniuges ⁊ ambo
adhuc sunt infideles adhucꝰ tales s̃ qͣ
les fuerunt añquam ꝯiungerentur qi
qualesq coniuncti sunt. uenitq euan¬
głu predicator. Credidit eorum autu¬
nus aut una s ita ut infidelis cum fid¬
l habitare consentiat. Iub infideli
domimis ut infidelem dimittat an rĩ
iubet. Si dixeris iubet reclamat apłs.
Ego dicoñdominus. Si dixeris non iubr
causam requiro. Neq iliam michi reẜõ¬
surus es quam tuis litteris indidistiꝗ
a dominus uidelic prohib fideles infi¬
delib iungi hic enim quia nullo mõ est
ista causa si deiamiunctis loquimur
ñ deconiungendis. Si ergo tuam tau¬
sam non inuenisti cur non dominus¬
eres inconiugio habent admoneantus

Expanded text:
planandam tanquam in conspectu deplanandam tanquam in conspectu declaEcce, conjuges duo unius infidelitatis fuerunt, quando conjuncti sunt. Nulla de his quaestio est, quae pertineat ad illam prohibetur fidelis cum infideli conjugium copulare. Jam sunt conjuges, et ambo adhuc sunt infideles; adhuc tales sunt, quales fuerunt, antequam iungerentur, qualesque coniuncti sunt. uenit euangelii praedicator, credidit eorum aut unus aut una, sed ita ut infidelis cum fideli habitare consentiat. iubet fideli dominus, ne infidelem dimittat an non iubet? si dixeris \'iubet\', reclamat apostolus; ego dico, non dominus; si dixeris non iubet\', causam requiro. neque illam mihi responsurus es, quam tuis litteris indidisti: \'quia dominus prohibet fideles infidelibus iungi\'. hic enim nullo modo est ista causa; de iam iunctis loquimur, non de iungendis. si ergo tu causam non inuenisti, cur non uetet dominuseres in conjugio habent, admoneantur
Abbreviated transcription (Latin):
dominus hoc docet apłs ut ñ nisi etꝰ¬
dem religionus ⁊ fidei maneant copu¬
lata coniugia Qr̃ contra domini uis¬
sitos ñ solum monet s ꝯ̃ iubet ut siatt̃
exconiugib credidisse alterum ñcredẽ¬
tem secum tñ habitare ꝯsentientem ñ
dimitteret. ¶ His uerbis tuis aliud
is agitur que ñ sunt primitus copu¬
lata ne nubat femina nisisue religi¬
onis uiro uł ne talem uir ducat uxorem
denim ut dicis iubet dominus docet a¬
płs utrumq precipit testamentum ħ
autem diuersum ẽẽ quis abnuatur.Ibi
igitur ñdecon iugendis si de coniunctiᷤᷤ
ambo quippe unuis eiusdem infidelita¬
tis fuerunt qñ coniuncti sunt s euan¬
głium cum ueniss alter sine altera uł
altera sine altero crediderit.Si ergo
allud hocẽ sine scrupulo ullius du¬
bitationis apparet cũm fidelẽ cum in¬
fideli coniuge ꝑmanere ñq̃ dominus
sicut apłs iub nisi forte loco isto uacã¬
explanando aliquanto diligentius
immorabor. Attende ut remipsam ex¬

Expanded text:
docet Apostolus, ut nonnisi ejusdem religionis et fidei maneant copulata conjugia. Quare contra Domini jussitos non solum monet, sed etiam jubet, ut si alter e coniugibus credidisset, alterum non credentem, secum tamen habitare consentientem non dimitteret\'. his uerbis tuis aliud is agitur, quae sibi primitus copulantur, ne nubat femina non suae religionis uiro uel uir talem ducat uxorem. id enim, ut dicis, iubet dpostolus, utrumque praecipit testamentum. Hoc autem diversum esse quis abnuat, ubi agitur non de conjungendis, sed de conjunctis? Ambo quippe unius ejusdem infidelitatis fuerunt, quando conjuncti sunt; sed evangelium quum venisset, alter sine altera, vel altera sine altero credidit. Si ergo aliud est hoc quod sine scrupulo ullius dubitationis apparet, cur fidelem cum infideli in conjugio permanere non et Dominus, sicut Apostolus jubet? Nisi forte loco isto vacaexplanando aliquando diligentius immorabor? Attende ut rem ipsam ex
Abbreviated transcription (Latin):
aliquis post baptisma alteram ducẽ
iuente ea que ante baptisma sibi fu¬
ta post baptismum atteram ñ habere po¬
test crimina enim in baptismo soluũt
riconiugia Gregorius auttẽ contra testa¬
tur dicens. Licet fideli uxorem auam¬
ane fidei discedat ñ enim ẽ frater aut

Expanded text:
quis post baptismum alteram ducere quis post baptismum alteram ducere vivente ea, quae ante baptismum sibi flla post baptismum alteram habere non potest. Crimina enim in baptismo solvuntur, non conjugia. Gregorius autem contra testatur, dicens : C. II. Licet fideli aliam duscedit, discedat non frater aut
Abbreviated transcription (Latin):
n negat coniugium ẽe int̾fideles. coniu¬
giumꝰ enim aliud ẽ legitimum ⁊ ñ ratum
auud ratum ⁊ ñ legitimum aliud legiti¬
mum ⁊ ratum. legitimum coniugium
e quod legali institutione ut ꝓuinciemo¬
ribus ꝯtrahitur hoc interinfideles ratr
niest. Qiua ñ infirmũ est et inuolabile
coniugium eorum dato erim lubelio
repudii licet eis discedere abinuicem
⁊ aliis copulare lege fori ñlege pouq̃
ata inter eos ulterius solui ñ possunt.
horum qued am sunt legitima ueluti
cum uxor aparentib traditur aspõso
dotatur. ⁊ asacerdote benedicitur hec
talia coniugia legitima ⁊ rata appellat᷑.
uorum ud coniugia qui contemptis
omnib illis sollempnitatib solo affec¬
tu aliquã sibi inconiungere copulant
uiuscemodi coniugium ñ legitium
possit testatur scriptura dicens alio¬
quin si disceditis abinuicem ⁊ uolenteᷤ
cohabitare dimittitis ⁊ alii uos copu¬
laueritis ad ulteri eritis et fiui un qui
postea nascentur immundi erunt .i. spruni

Expanded text:
n negat conjugium esse inter infideles. Conjugium enim aliud est legitimum et non ratum, aliud ratum et non legitimum, aliud legitimum et ratum. Legitimum conjugium est, quod legali institutione vel provinciae moribus contrahitur. Hoc inter infideles ratum non est, quia non est firmum et inviolabile conjugium eorum. Dato enim libello repudii licet eis recedere ab invicem, et aliis copulari lege fori, non lege poli, quam ta inter eos, ulterius solvi non possunt. Horum quaedam sunt legitima, veluti quum uxor a parentibus traditur, a sponso dotatur, et a sacerdote benedicitur. Haec talia conjugia legitima et rata appellantur. Illorum vero conjugia, qui contemtis omnibus illis solemnitatibus solo affectu aliquam sibi in conjugem copulant, hujusmodi conjugium non legitimum, possit , testatur scriptura, dicens: Alioquin si disceditis ab invicem, et volentes cohabitare dimittitis, et aliis vos copulaveritis, adulteri eritis, et filii vestri, qui postea nascentur, erunt immundi,
Abbreviated transcription (Latin):
tem⁊ illa ẽẽ minłs copiosa quãuis hͥ
deipetur errore fortune ñ tñ posse re¬
nuntiare prelature accepte. Similit̃
que nubit pauper putans illum eẽ
diuitem ñ potest renuntiar priori condi¬
tioni quamuis errauerit. Error qualita
siquis emerit agrum uł uineam quam
putaret eẽ uberrimam quamuis isteer¬
raret qualitate rerum remminus ferti¬
Similiter qui ducit inuxorem meretͥcem
uł corruptam quam putat ẽẽ castam uł
uirginem ñꝑot̃ eam dimittere ⁊ aliam
ducere ¶ Secunda questio deconditiõe
ꝓposita Et anliceat mulieri dimittẽ eũ
quem putabat uberum si postea illum
inuenerit seruum. Quod uõ mulieriñ
liceat aseruo disceđe multis rationib
uidetur posse probari. Inxp̃o enĩ ihu
ber ergo necinconiugio xp̃ianorũ ead̃
enim lege infide xp̃iuterq regitur. ĩ¬
mulier nubat cuiuult tñindomino. N
pcipitur ut ingenua nubat ingenuo
ancilla seruo s: quelib earum dum mo¬

Expanded text:
tem, et illa esset minus copiosa, quamvis hic tem, et illa esset minus copiosa, quamvis hic deciperetur errore fortunae, non tamen posset renunciare praelaturae acceptae. Similiter, quae nubit pauperi, putans illum esse divitem, non potest renunciare priori conditioni, quamvis erraverit. Error qualitatsi quis emerit agrum vel vineam, quam putabat esse uberrimam, quamvis iste erraret in qualitate rerum, rem minus fertiescindere. Similiter, qui ducit in uxorem meretricem vel corruptam, quam putat esse castam vel virginem, non potest eam dimittere, et aliam ducere, an liceat mulieri dimittere eum, quem putabat liberum, si postea illum invenerit servum? Quod vero mulieri non liceat a servo discedere, multis rationibus videtur posse probari. In Christo enim ber: ergo nec in conjugio Christianorum. Eadem enim lege in fide Christi uterque regitur. InMulier nubat cui vult; tantum in Domino. Non praecipitur, ut ingenua nubat ingenuo, ancilla servo; sed quaelibet earum
Abbreviated transcription (Latin):
xoris cognita ꝑhibetur. Quecum sine
spe coniugi ꝑpetuo manere censeantuł¬
ille tñ qui cognouit eam ꝑignorantiam
excusatur. alitem ⁊̃ hoc ꝓbatur diabolꝰ¬
se ñ nunquam inangłm lucis transfor¬
bonus cum se bonum simulat. Si ergo
tẽ abaliquo simplici quereret anfue
beatitudinis uellet eẽ particeps ⁊ ille
responđet se in eius ꝯsortium uelle tͥn¬
sire. nunquid dicendus eẽ consensisse
inconsortium diabolice dampnatio¬
nis. anñ potius inparticipatione eter¬
tholicorum se ip̃m offerret atq eum
ad sue fidei imitationem ꝓuocaret si
ille preberet assensum incuiu . senten¬
tiam diceretur consensisse: Non in he¬
reticorum sectam s̾ integritatem catho¬
lice fidĩ quam ille hereticus se mentie¬
batur habere quia ergo hec ꝑsona de¬
cepta errore ñ inhunc s in eum quemt
iste se mentiebatur eẽ consensit pat
alicuius eccłe quam putaret ẽẽ diui¬

Expanded text:
sororis cognita perhibetur, quae quum sine sororis cognita perhibetur, quae quum sine spe conjugii perpetuo manere censeatuille tamen, qui cognovit eam per ignorantiam, excusatur. Aliter etiam hoc probatur. Diabolus nonnunquam se in angelum lucis transforbonus, quum se bonum simulat. Si ergo tunc ab aliquo simplici quaereret, an suae beatitudinis vellet esse particeps, et ille responderet, se in ejus consortium velle transire, numquid dicendus est consensisse in consortium diabolicae damnationis, an non potius in participationem aetertholicorum se ipsum offerret, atque ad suae fidei eum imitationem provocaret, si ille praeberet assensum, in cujus fidei sententiam diceretur consensisse? non in haereticorum sectam, sed in integritatem catholicae fidei, quam ille haereticus se mentiebatur habere. Quia ergo haec persona decepta errore non in hunc, sed in eum, quem iste se mentiebatur esse, consensit, patealicujus ecclesiae, quam putaret esse divi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsone ñenim consensit inhunc s ine¬
um quem putabat hunc eẽ. S⁊ obicit᷑
ia cob ñ consenserat inliã s in rachel.uii.
siquidem annis prorachel seruerat. c
ergo eo ignorante lya ẽẽ sibi supposita
non fuit ꝯiugium inteos si error ꝑsone
consensum excludit quiaut dictũ est
ñ in eamosenserat si in rachel his itare¬
pondetur. Consensus alius p̃cedens a¬
lius subsequens p̃cedit consensus qñ an
carnalem copuiam in indiuiduam uite
ꝯsuetudinem uterq consentit subseqt
ttum consentiunt inidem. Ia cob ergo
et lyam ñ fecit coniuges precedens ꝯͣ¬
bitu fornicarii iudicantur. cum ue
maritali affectu eam cognouit ⁊ illa
uxorio affectu sibi debitum ꝑsoluerit
putans lege primogenitarũ q pat̾nis ĩ¬
peris se sibi iure copulatam quodau¬
tem error ꝑsone ñnullos excuset auc¬
toritate illa probatur quam soror u¬
xoris utroq inscio sorore udlic et ma¬
rito inlectulum eius issetꝰ aurro sueu

Expanded text:
on enim consensit in hunc, sed in eum, quem putabat esse. § 3. Sed objicitur: Jacob non consenserat in Liam, sed in Rachel: septem siquidem annis pro Rachel servierat. Quum ergo eo ignorante Lia esset sibi supposita, non fuit conjugium inter eos, si error personae consensum excludit, quia, ut dictum est, non in eam consenserat, sed in Rachel. His ita respondetur: Consensus alius est praecedens, alius subsequens. Praecedit consensus, quando ante carnalem copulam in individuam vitae consuetudinem uterque consentit; subsequitum consentiunt in idem. Jacob ergo et Liam non fecit conjuges praecedens cobitu fornicarii judicantur, quum ille maritali affectu eam cognoverit, et illa uxorio affectu sibi debitum persolverit, putans lege primogenitarum et paternis imperiis se sibi jure copulatam. § 4. Quod autem error personae nonnullos excuset, auctoritate illa probatur, qua soror uxoris utroque inscio, sorore videlicet et marito, in lectum ejus ivisse, et a viro suae
Abbreviated transcription (Latin):
aue xp̃iane gentilis. aut uideo filidi¬
am tuam tradere caue inquit genti¬
leom aut uideam aut aliemgeram hẽ
uereticam ⁊ omnem alienam afide te
An accersas uxorem tibi prima coniugi
est satis nisi ambo initiatis sitis sacram̃¬
to baptismatis simul adorat mnem noc¬
te uobis surgendum ẽ et coniunctis preci¬
on oportet cum õib hereti tur comugca¬
es miscere conubia ut filios ut filias da¬
re sed potius accipe si tñ se profitentur
pianies ee futuros et catholicos. I teme¬

Expanded text:
iane, gentili aut Judaeo filiam tuam tradere. Cave, inquam, gentilem, aut Judaeam atque alienigenam, hoc est haereticam, et omnem alienam a fide tua uxorem accersas tibi. Prima conjugii est satis, nisi ambo initiati sitis sacramento baptismatis. Simul ad orationem nocte vobis surgendum est, et conjunctis precion oportet cum omnibus hereticis miscere convivia, et vel filios vel filias dare, sed magis accipere, si tamen profiteantur se christianos futuros esse catholicos. Item
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ illud ñ solum s utrumq parit̾ lie
uñ adnichilorum p̃cepto domini ꝗsq
compellitur s utrumq expedit aliud
minus auud ãplius. uñ ad id quod am¬
plius expedit consilio apłi quicumq po¬
test capere prouocatur. hic autẽ ubide
dimittendo uł ñ o̾dimittendo infidelis cs¬

Expanded text:
quoniam illud non solum utrumque pariter licet quoniam illud non solum utrumque pariter licet unde ad nihil horum praecepto Domini quisquam etiam utrumque expedit, aliud minus, aliud amplius, unde ad id, quod amplius expedit, consilio apostoli quicumque potest capere prouocatur. hoc autem ubi de dimittendo uel non dimittendo infideli c
Abbreviated transcription (Latin):
uirginib uñ preceptum domini se ñ ha¬
bere testatur licet aliud facere.i. nu¬
infirmitatem sic excepit honestate nu¬
bendi ut neminem impediat ad salutẽ
quãuis magis expediret magisq hone¬
stum eẽt si uirgo consilium quo p̃ceptẽ
ñ compellit eam arriꝑet tunc autẽ ñex¬
pedit id quod illicitum ẽ qñ ꝑmittit᷑ ꝗd̃¬
rusus ip̃ius potestatis aliis infert impedi¬
mentum salutis sicut ẽ. Uñ iam diu loꝗ¬
mur discessio coniugis fidelis ab infid
uqua ñ prohib dominus precepto legi
quia coram ilo iniusta ñ est s prohibet
apłs consilio caritatis quia abinfideli¬
bus affert impedimentũ saluti ñ solũ
uia quia ꝑnitiosissia scandaliiant᷑
offensiuerum ⁊ quia cuminalia con¬
uigia ceciderint uiuentib eis aquib
dimittuntur adulterinis nexib col
infidelem benefacit si ñ dimisit meliuᷤ
facit sicut dictum ẽ qui dat nuptum be¬
nefacit ⁊ qui ñ dat nuptum melius fac̃

Expanded text:
virgini, unde praeceptum Domini se non havirgini, unde praeceptum Domini se non habere testatur; licet aliud facere, id est, nuinfirmitatem sic excipit honestate nubendi, ut neminem impediat ad salutem; quamvis magis expediret, magisque honestum esset, si virgo consilium, quo praeceptum eam non compellit, arriperet. Tunc autem non expedit id quod licitum est, quando permittituusus ipsius potestatis aliis affert inpedimentum salutis. sicut est, unde iam diu loquimur, discessio coniugis fidelis ab infideli, quam non prohibet dominus praecepto legis, quia coram illo iniusta non est, sed prohibet apostolus consilio caritatis, quia infidelibus affert inpedimentum salutis: non solum quia perniciosissime scandalizantur offensi, uerum etiam quia in alia coniugia cum ceciderint uiuentibus eis, a quibus dimittuntur, adulterinis nexibus coinfidelem, bene faciet, si non dimiserit, melius facit, sicut dictum est: Qui dat nuptum bene facit, et qui non dat nuptum melius facit;
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ꝓmibet. neciubi dominus idõut ñ di¬
scedat apłs dicit ñ dominus habens u¬
Eoele consilium. Vñ cum dixiss dmu¬
lere cuius uir mortuus fuerit beatior
meum nequis hoc f consilium tanquã
humanum ñdiuinum ꝯtempnendũ
putaret: Adiecit puto autẽ quod ego
spm scm̃ dei habeam ꝓinde intelligendũ¬
ẽ q̃ ipsa que adomino ñ iubenturꝰ s⁊ ascõ
eius famulo utiuter suadentur eodẽ
dommno inspirante suaderi absit enim
ut quisquã catholicus dixerit quod su
ip̃e dominus fit ⁊ in seꝑabilia sint oꝑa
trintatis dicit tñ apłs. deuirginib a¬
utem preceptum domini ñhabeo cõ¬
silum autẽ do. ñut consilium noc ali¬
enum ex istimemus adomino cum ꝯ
eodem spu dequo ait. Puto autem qd̵
inspirata atq: donata fidele consiliũ¬
aliud enim ibi facere ñliceret. Hic aut̃
licet ita sane ut ip̃m licitum partim ꝗ¬
dem expediat partimũo ñ expedit. Ex¬
uelut cum dat ꝯsilium ñ nubendi apłs

Expanded text:
nec prohibet, nec jubet Dominus: ideo, ut non dinec prohibet, nec jubet Dominus: ideo, ut non discedat, Apostolus dicit, non Dominus, habens ufidele consilium. unde cum dixisset de muliere, cuius uir mortuus fuerit: beatiorm meum consilium, ne quis hoc consilium tamquam humanum et non diuinum contemnendum putaret. adiecit: puto autem, et ego spiritum dei habeo. proinde intellegenduetiam ipsa, quae non a domino iubentur, sed a sancto eius famulo utiliter suadentur, eodem domino inspirante suaderi. absit enim, ut quisquam catholicus dixerit. quando ipse dominus sit et inseparabilia sint opera trinitatis. dicit tamen: de uirginibus autem praeceptum domini non habeo, consilium autem do, non ut hoc consilium alienum exiseo Spiritu de quo ait: Puto autem quod inspirata atque donata, fidele consilium; ibi enim aliud facere non licet, hoc autem licet ita sane, ut ipdem expediat, partim vero non expediat. Exvelut cum dat consilium non nubendi Apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
maritis fideles uiri uł femine ñ prohi¬
bentur adomino ut neq: uibeantur. Nã
sidimittere tales coniuges ibentur nł¬
lus locus eẽt consilio monentis apłi ne
hoc fieret.Nullo enim modo quod dñs
iubet seruus bonus prohibet. Item. Cum
ergo cepiss gentib euanguum p̃dicari
uinctos gentiles gentib comꝑit ex con¬
iugib ex quib sm̃ ambo crederent s u¬
nus aut una ⁊ infidelis cum fideli cõ¬
sertiret cohabitare ñ prohiberi Ad nõ
debuit fidelis infidelem dimittere n¬
tia ꝑmittit a fornicante discede ⁊ in¬
fideuis hominis fornicatio ẽ maior in
corde nec uera eius pudicitia cum cõ¬
iuge ꝗdem dicipotest quia omne qd
ñ ex fide peccatum ẽ quamius ueram
fidelis habeat pudicitiam ⁊ cum infi
deli comuge que ñ habeat ueram. Idõ a¬
uttẽ nec iuberi debuerunt fideles Ab in¬
fidelib seꝑari quia ñ contra iuissionem
domini gentiles fuerunt ambo conũ
cti. qm̃ ergo ab infideli fidelem discede

Expanded text:
maritis, fideles viri vel feminae non prohibentur a Domino, ut neque jubeantur. Nam si dimittere tales uxores juberentur, nullus locus esset consilio monentis Apostoli ne hoc fieret. Nullo modo enim quod Dominus jubet, servus bonus prohibet. Item cum ergo coepisset gentibus Evangelium praedicare, unctos gentiles gentilibus comperit coniuges: ex quibus si non ambo crederent, sed unus aut una et infidelis cum fideli consentiret habitare, nec prohiberi a domino debuit fidelis infidelem dimittere tia permittit a fornicante discedere et infidelis hominis fornicatio est maior in corde, nec uera eius pudicitia cum coniuge dici potest, quia omne quod non est ex fide, peccatum est: quamuis ueram fidelis habeat pudicideli conjuge, quae non habet veram. Ideo autem nec juberi debuerunt fideles ab infidelibus separari, quia non contra jussionem Domini gentiles fuerant ambo conjuncti. § 1. Quoniam ergo ab infideli fidelem discedere
Abbreviated transcription (Latin):
iationem reddituris. quia ꝓpt̃ om̃s
cuiuscumq ꝯditionis sunt unam legem
mus. Si autẽ omnes unam legem hñt
ergo sicut ingenuus dimitti non potest
sic nec seruus semel coniugio copulatꝰ
ulterius dimitti poterit. Item ⁊ acha¬
rias pp̃. Ancillam in matrimonio su¬
iquis liber ancillam inmatͥmonio Ac¬
ceꝑit.ñ habet licentiam dimiitẽ eam
si consensu amborum coniunctis exce¬

Expanded text:
ationem reddituri sumus. Quapropter omnes cujuscumque conditionis sint, unam legem mus. Si autem omnes unam legem habent, ergo sicut ingenuus dimitti non potest, sic nec servus semel conjugio copulatus ulterius dimitti poterit. QUINTUM. liber ancillam in matrimoniuquis liber ancillam in matrimonium acceperit, non habet licentiam dimittere eam, si prius consensu amborum coniuncti