comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nerat. U.c. preses crete prouintie. &
cum eo simł eiusdem presidis pater
taurꝰ. Sectatorib cõmod̾ dimissis. se¬
debat ꝓ cubiculi sui forib. & cũ assi¬
stentib nob̃ sermocinabatur. intro¬
iuit ꝓuincie preses. & cum eo pater.
Assurrexit placide taurꝰ & post mu¬
tuam salutationem resedit. Allata
sederet. Ad que ille ait. Sedeat hic
niat te ne potiꝰ sedere qui pat̾ es. an
filium qui magistratꝰ est. Ꝙ cum pat̾
assediss appositumq eẽt aliud filio
quoq eiꝰ sedile. uerba suꝑ ea re taurꝰ
facit cum sũma dii boni honoꝵ atq
mun̾ib atq actionib patrum iura
cum filioꝵ qui in magistratu sunt
potestatib collata. int̾ quiescere pau¬
lulum coniuere. s cum extra rem .p.
buletur. in conuiuio quoq familiaris
discumbat᷑. tum int̾ filium magistra¬
tum & patrem priuatum publicos
honores cessare. naturales & genui noᷤᷤ
exoriri. Hoc igitur inquit qͣd ad me

Expanded text:
venerat V. C., praeses Cretae provinciae, et venerat V. C., praeses Cretae provinciae, et cum eo simul eiusdem praesidis pater. Taurus, sectatoribus commodum dimissis, sedebat pro cubiculi sui foribus et cum assistentibus nobis sermocinabatur. Introivit provinciae praeses et cum eo pater; assurrexit placide Taurus et post mutuam salutationem resedit. Allata sederet. Ad quae ille ait: Sedeat hic niat, tene potius sedere, qui pater es, an filium, qui magistratus est. Et cum pater assedisset appositumque esset aliud filio quoque eius sedile, verba super ea re Taurus facit cum summa, dii boni, honorum atmuneribus atque actionibus patrum iura, cum filiorum qui in magistratu sunt potestatibus collata, interquiescere paululum et conivere; sed cum extra rempublibuletur, in convivio quoque familiarifamiliar discumbatur, tum inter filium magistratum et patrem privatum publicos honores cessare, naturales et genuinos exoriri. Hoc igitur, inquit, quod ad me
Abbreviated transcription (Latin):
Nter labores uoluntarios & exercitia
corꝑis ad fortuitas pacientie uices fir¬
mandi. id quoq accepimꝰ socraten face̾
insueuisse. Stare solitus socrates dicit᷑
ꝑtinaci statu ꝑdius atq ꝑ noix. a sũmo
lucis ortu ad solem alt̾m orientem in¬
coniuenᷤ ĩmobił. isd̾ in uestigiis. & ore
atq ocuł eund̃ in locum directis cogi¬
tabundꝰ. tanqm̃ quoclam secessu m̃tis
atq animi facto a corꝑe. Quam rem
cum fauorinus de fortitudine eiꝰ uiri
ut pleraq disserens attigiss: tio a dali
isse eum tanta traditum est. ut omĩa
fere uite sue temꝑa ualitudine in of¬
fensa uixerit. In illiꝰ etiã pestilentie
uastitate que in belli peloponensi acri
pineipͥs atheniensium cruitatem int̾¬
neciuo gn̾e morbi deppłata est. is par¬
cendi moderandiq rationib dicitur.
& a uoluntatũ labe cauisse. & salubri¬
tates corꝑis retinuisse. ut nequaqm̃
fuerit cõmuni omniũ cladi obnoxius.
d philosophum taurum athenas
uisendi cognoscendiq eius gra ue

Expanded text:
NTER labores voluntarios et exercitia corporis ad fortuitas patientiae vices firmandi id quoque accepimus Socraten facere insuevisse: stare solitus Socrates dicitur pertinaci statu perdius atque pernox a summo lucis ortu ad solem alterumalteum orientem inconivens, immobilis, isdem in vestigiis et ore atque oculis eundem in locum directis cogitabundus, tamquam quodam secessu mentis atque animi facto a corpore. Quam rem cum Favorinus de fortitudine eius viri ut pleraque disserens attigisset, πολλάκις,isse eum tanta traditum est, ut omnia fere vitae suae tempora valitudine inoffensa vixerit. In illius etiam pestilentiae vastitate quae in belli Peloponnensiaci principis Atheniensium civitatem internecivo genere morbi depopulata est, is parcendi moderandique rationibus dicitur et a voluptatum labe cavisse et salubritates corporis retinuisse, ut nequaquam fuerit communi omnium cladi obnoxius.D philosophum Taurum Athenas visendi cognoscendique eius gratia
Abbreviated transcription (Latin):
t haschus secundo libroꝵ qͦs
de homero composuit imꝑfecte
atq prepostere atq inscite sylogis¬
mo eẽ usum epicurum dicit. uerba¬
q ip̃a epicuri ponit. ogatia to¬

Expanded text:
TARCIIUS, secundo librorum quos De Homero composuit, inperfecte atque praepostere atque inscite synlogismo esse usum Epicurum dicit verbaque ipsa Epicuri ponit: Ὁ
Abbreviated transcription (Latin):
in re atq oii temꝑe laude omni
uacat. is illaudatꝰ est isq omniũ pes¬
simus de terrinusq est. sicuci omnis
culpe priuatio inculpatum facit. in¬
culpatus autẽ instar est absolute uir¬
tutis. illaudatꝰ quoq gͥ finis est extre¬
me m᷑ litie. Itaq homerꝰ ñ uirtutibꝰ
appellandis s uitiis detrahendis lau¬
dare amplic̾ solet. hoc enim est.¬

Expanded text:
in re atque omni tempore laude omni in re atque omni tempore laude omni vacat, is inlaudatus est isque omnium pessimus deterrimusque est, ac sicuti omnis culpae privatio inculpatum facit, inculpatus autem instar est absolutae virtutis, inlaudatus quoque igitur finis est extremae malitiae. Itaque Homerus non virtutibus appellandis sed vitiis detrahendis laudare ampliter solet. Hoc enim est
Abbreviated transcription (Latin):
ñ gͥͣ quia uulgo dici solet. uexatũ ẽẽ quẽ
fumo. aut uento aut puluere. ꝓpt̾ea
debet uis uera atq natura uerbi depe¬
rire. que auet̾ib qui ꝓprie atq signa¬
te locutisunt. ita ut decuit conser¬
uata ẽ. M. catonis uerba sunt ex ora¬
tione quam de acheis scripsit. Cumq
hamibal terramicaliam laceraret atꝙ:
uexaret. U exatam italiam dixit ca¬
to ab hanibale. quando nullum ca¬
lamitatis aut seuitie aut ĩmanita¬
tis genꝰ repeririqueat. qd in eo cẽpe¬
italia ñ ꝑpessa sit. M. tullium .iiii.
inuerrem. que ab isto sic ppłiata atq
direpta est. ñ ut ab hoste aliquo qui
tam̃ in bello religionem. & consuetu¬
dinis iura retineret. s ut a barbaris
predonib uexata ẽẽ uideatur. De il¬
laudato autẽ duo uidentur respondi
posse. Unum ẽ eius modi. Nemo qͥsqmͣ
tam effictis e̾ morib. quin faciat auc
dicat ñ nunqm̃ aliquid qd̾ laudari
queat. Unde hic antiquissimꝰ uersus

Expanded text:
Non igitur quia vulgo dici solet vexatum esse quem Non igitur quia vulgo dici solet vexatum esse quem fumo aut vento aut pulvere, propterea debet vis vera atque natura verbi deperire, quae a veteribus, qui proprie atque signate locuti sunt, ita ut decuit conservata est. M. Catonis verba sunt ex oratione quam de Achaeis scripsit: "cumque Hannibal terram Italiam laceraret atque vexaret." "Vexatam" Italiam dixit Cato ab Hannibale, quando nullum calamitatis aut saevitiae aut immanitatis genus reperiri queat quod in eo tempoItalia non perpessa sit. M. Tullius quarto in Verrem: "quae ab isto sic spoliata atque direpta est, ut non ab hoste aliquo, qui tamen in bello religionem et consuetudinis iura retineret, sed ut a barbaris praedonibus vexata esse videatur." De "inlaudato" autem duo videntur responderi posse. Vnum est eiusmodi: nemo quisquam tam efflictis est moribus quin faciat aut dicat nonnumquam aliquid quod laudari queat. Vnde hic antiquissimus versus
Abbreviated transcription (Latin):
de dignꝰ. s de retractione execratione¬
q tociꝰ gn̾is humani dignꝰ eẽt. Item
aliud uerbum culpauerunt. Ptuni¬
cam squalentẽ auro latꝰ haurit aꝑtũ.
tanqm si non conuenerind dicere au¬
ro squalentem. qm̃ nitorib splendi¬
diorib q au squaloris illuiues sit con¬
traria. S de uerbo uexasse. ita respon¬
deri posse credo. Uexasse graue ubũ
est. factumq ab eo uidetur qd ẽ ueħe.
inquo mest iam uis quedam alieni
arbitrii. Non enĩ sui potens est qui
uehitur. uexare autem qd ex eo incli¬
natum ẽ.ui. atq motu ꝓculdubio i¬
clinatum ẽ. Nam fertur & raptatur
atq huc atq illuc distrahitur. is ue¬
xari ꝓprie dicitur. sicuti taxare ꝑsius
crebriusq ẽ qm tangere. unde id pro¬
culdubio inclinatum ẽ & iactare mł
to fusius largiusq e quam iacere. un¬
de id uerbum traductum ẽ. & quassare
quam quate re grauiꝰ uolentiꝰqꝙ est.

Expanded text:
de indignus, sed detestatione execrationede indignus, sed detestatione execrationeque totius generis humani dignus esset. Item aliud verbum culpaverunt: Per tunicam squalentem auro latus haurit apertum, tamquam si non convenerit dicere auro squalentem, quoniam nitoribus splendoribusque auri squaloris inluvies sit contraria. Sed de verbo vexasse ita responderi posse credo: Vexasse grave verbum est factumque ab eo videtur, quod est vehere, in quo inest vis iam quaedam alieni arbitrii; non enim sui potens est, qui vehitur. Vexare autem, quod ex eo inclinatum est, vi atque motu procul dubio vastiorest. Nam qui fertur et rapsatur atque huc atque illuc distrahitur, is vexari proprie dicitur, sicuti taxare pressius crebriusque est quam tangere, unde id procuto fusius largiusque est quam "iacere", unde id verbum traductum est, "quassare" etiam quam "quatere" gravius violentiusque est.
Abbreviated transcription (Latin):
auorinꝰ delẏsia & platone solitꝰ
dicere est. si ex platonis inqͥt ora¬
tione uerbum aliqd demas mute
eegantia tam̃ detraxeris si ex lysie
de sentencia.
rioris in quib e cornutꝰ anneus.
hadit sane indocti neq ignobiles qui
cõmentaria in uirgilium composu¬
erunt. reprehendunt quasi incuri¬
ose & abiecte u̾bum positum in his
uersib. Candida suecinctã latran¬
tib inguina monstris. dulichias ue¬
xasserates & gurgide in aldo a tumidoᷤ
nautascanib latrasse marinis. Ue¬
xasse enĩ putant u̾bum ẽẽ leue & de¬
nus ac parũ cõmodi. nec tante atro¬
citati congruere cum homines re¬
pente a belua ĩmanissima rapti la¬
niatiq sint. Item aliud huiꝰcemodi
reprehendunt. Quis aut eurystea
durum. aut inlaudati nescit busi¬
ridis aras. Illaudati parum idoneũ
ẽẽ u̾bum dicunt. neq id satis eẽ ad
faciendam scelerati hominis detesta¬
tionem. qui qd hospites omnium
gentium ĩmolare solitꝰ fuit. nͥ lau¬

Expanded text:
AVORINUS de Lysia et Platone solitus dicere est: Si ex Platonis, inquit, oratione verbum aliquod demas mutes elegantiaclegantia tamen detraxeris; si ex Lysiae, de sententia. rioris, in quibus est Cornutus Annaeus, haut sane indocti neque ignobiles, qui commentaria in Vergilium composuerunt, reprehendunt quasi incuriose et abiecte verbum positum in his versibus: Candida succinctam latrantibus inguina monstris Dulichias vexasse rates et gurgite in alto A! timidos nautas canibus lacerasse marinis; vexasse enim putant verbum esse leve et tenuis ac parvi incommodi, nec tantae atrocitati congruere, cum homines repente a belua immanissima rapti laniatique sint. Item aliud huiuscemodi reprehendunt: Quis aut Eurysthea durum Aut inlaudati nescit Busiridis aras? Inlaudati parum idoneum verbum esse dicunt, neque id satis esse ad faciendam scelerati hominis detestationem, qui, quod hospites omnium gentium immolare solitus fuit, non lau
Abbreviated transcription (Latin):
quandam quasi militaris musice di¬
sciplinam. uis & impetꝰ militũ ne
sparsi dispalatiq ꝓruerent. cohibe¬
batur. S ipsius illius egregii scrip¬
toris uti bis libet. que & dignitate
& fide grauiora sunt. K ai ME t a¬

Expanded text:
quandam quasi militaris musicae diquandam quasi militaris musicae disciplinam vis et impetus militum, ne sparsi dispalatique proruerent, cohibebatur. Sed ipsius illius egregii scriptoris uti verbis libet, quae et dignitate et fide graviora sunt: Καὶ μετὰ
Abbreviated transcription (Latin):
ue gͦ morib pret̾itis. loquere uerbis pre¬
sentib. atq id qđ a.c̃. cesare excellẽ¬
tis ingenii ac prudentie uiro in.L.
primo de analogia libro scriptum
habe semꝑ in memoria. atq in pectore.
ut tanqͣm scopłm fic fugias in audi¬
tum atq insolens uerbum.
uctor hystorie grece grauissimus
tucydides. lacedemoniosum mos
bellatores. ñ cornuum tubarum ue
signis. s tibiarum modulis in preliis
ẽẽ usos refert. Non prorsus ex aliquo
ritu religionum. neq rei diuine gr̃a.
Neq autem ut exercitarentur ãtꝙ
euibrarentur animi qd cornua & li¬
tui moliuntur. s contra ut modera¬
tiores modulatioresq fierent. qd
tibicinis num̾is temꝑatur. Nichil
ab eo incongrediendis hostib atq in
principiis prelioꝵ ad salutem uirtu¬
nis mitiorib non inmodice ferocirent.
Cum ꝑcincte gͥ classes erant. & in¬
gredi. tibicines int̾ exercitum posi¬
ti canere inceptabant. Ea ibi precen

Expanded text:
ergo moribus praeteritis, loquere verbis praeergo moribus praeteritis, loquere verbis praesentibus atque id, quod a C. Caesare, excellentis ingenii ac prudentiae viro, in primo De Analogia libro scriptum est, habe semper in memoriamemorial atque in pectore, ut tamquam scopulum, sic fugias inauditum atque insolens verbum.UCTOR historiae Graecae gravissimus Thucydides, Lacedaemonios, summos bellatores, non cornuum tubarumve signis, sed tibiarum modulis in proeliis esse usos refert, non prorsus ex aliquo ritu religionum neque rei divinae gratia neque autem ut excitarentur atque evibrarentur animi, quod cornua et litui moliuntur; sed contra, ut moderatiores modulatioresque fierent, quod tibicinis numeris vis temperatur. Nihil adeo in congrediendis hostibus atque in principiis proeliorum ad salutem virtunis mitioribus non inmodice ferocirent. Cum procinctae igitur classes erant et in in hostem progredi tibicines inter exercitum positi canere inceptabant. Ea ibi praecent
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s simł at quia pytagora in cohor¬
tem illam disciplinarum recepti e¬
rant. qd̾ quisq familie pecume ꝙ ha¬
bebat in medium dabat. & coibatur
tiquũ consoreium. qd iure atq uerbo
romano appellabatur exto ñ cito.
lavorinos philosophꝰ adolescen¬
ti uet̾m. uerboꝵ cupidissimo.
& pͥlerasq uoces nimis priscas & ig¬
notissimas in cotidianis cõmunibus¬
& fabriciꝰ & conruncanius antiqͥssi¬
mi uiri. & his antiquiores oratii illi
trigemini plane ac dilucide cum
suis fabulati sunt. Neꝙ auruncoꝵ
aut sicanoꝵ: aut pelasgoꝵ. qui pͥ¬
mi coluisse italiam dicuntur. sed
etatis sue uerbis locuti sunt. Tu
autem ꝓinde quasi cũ matre euan¬
dri nẽ ioquare sermone ab hinc mł¬
cis annis iam desito uteris qͥd seue
atq incelligere neminem uis q̃
dicas. Nonne homo mnepte ut qd
uis abunde consequaris taces: S an¬
tiquitatẽ tibi placere ais. qđ honesta
& bona. & sobria. & modesta sit. &li

Expanded text:
omnes, simul atque a Pythagora in cohoromnes, simul atque a Pythagora in cohortem illam disciplinarum recepti erant, quod quisque familiae, pecuniae habebat in medium dabat et coibatur ticum consortium, quod iure atque verbo Romano appellabatur ercto non cito.AVORINUS philosophus adulescenti veterum verborum cupidissimo et plerasque voces nimis priscas et ignotas in cotidianis communibuset Fabricius et Coruncanius, antiquissimi viri, et his antiquiores Horatii illi trigemini, plane ac dilucide cum suis fabulati sunt neque Auruncorum aut Sicanorum aut Pelasgorum, qui primi coluisse Italiam dicuntur, sed aetatis suae verbis locuti sunt; tu autem, proinde quasi cum matre Euandri nunc loquare, sermone abhinc multis annis iam desito uteris, quod scire atque intellegere neminem vis quae dicas. Nonne, homo inepte, ut quod vis abunde consequaris, taces? Sed antiquitatem tibi placere ais, quod honesta et bona et sobria et modesta sit. Vive
Abbreviated transcription (Latin):
quas iam discere atq meditari incep¬
tauerant qm̃ geometriam. gnomo¬
nicam. musicam ceterasq item dis¬
uetes greci appellabant. Uulgꝰ aut̃
quos gentilicio uocabulo chaldeos
dicere oportet. mathematicos dicit.
Exinde his scientie studiis ornati
ad ꝑspicienda mundi oꝑa. & prin¬
cipia nature ꝓcedebant. ac tunc
hec eadem suꝑ pythagora nr̃ tau¬
rus cum dixiss. nc̃ autẽ inquit isti
qui repente pedib in lotis ad philo¬
sophos deutunt. Non ÷ hoc satis
Sed legem etiam dant qua philoso¬
phari discant. Alius ait. hoc me
primũ doce. Item alius hoc uoloi
quit discere. istud nolo. Hic a sympo¬
sio platonis incipere gestit ꝓpt̾ alei¬
biade comisationẽ. ille a phedro ꝓpt̾
l ysie orationem. Est etiã inquit ꝓ
iupiter qui platonem legere postu¬
let. non uite ornande. ẜ lingue oratio¬
młq cõmende gr̃a. nec ut modestĩoi
fiat s ut lepidior. Hec taurꝰ dicere
S id quoq non pret̾eundum est. qd

Expanded text:
quas iam discere atque meditari incepquas iam discere atque meditari inceptaverant: quoniam geometriam, gnomonicam, musicam ceterasque item diseres Graeci appellabant; vulgus autem, quos gentilicio vocabulo Chaldaeos dicere oportet, mathematicos dicit. Exinde, his scientiae studiis ornati, ad perspicienda mundi opera et principia naturae procedebant ac tunc Haec eadem super Pythagora noster Taurus cum dixisset: Nunc autem, inquit, isti qui repente pedibus inlotisinotis ad philosophos devertunt, non est hoc satis sed legem etiam dant qua philosophari discant. Alius ait hoc me primum doce, item alius hoc volo, inquit, discere, istud nolo; hic a Symposio Platonis incipere gestit propter Alcibiadae comisationem, ille a Phaedro propter Lysiae orationem. Est etiam, inquit, pro Iuppiter! qui Platonem legere postulet non vitae ornandae, sed linguae orationisque comendae gratia, nec ut modestior fiat, sed ut lepidior. Haec Taurus dicere Sed id quoque non Praetereundum est, quod
Abbreviated transcription (Latin):
ae rani s. Ordo atq oratio pycha¬
gore ac deinceps familie successionis
eius recipiendi instituendiq disci¬
pulos. huiꝰcenodi fuisse traditur.
Iam a principio adolescendes qui se¬
se ad discendum obtulerant. E o
siglificat mores naturasꝙ hominũ.
comectatione quadam de oris &e uul¬
uin statim iubebat. & tempꝰ certũ
tacere ñ oñis idem. s alius aliud tẽpꝰ
ꝯestimnato captu solercie. Is audem
quitacebat. que dicebantur ab aliis
audiebat. neq ꝑcontari si paruum
intellexerat. neq cõmentari que au¬
dierat fas erat. S ñ minꝰ quisqnata¬
cuit: quam biennium. hi prorsusap¬
pellabantur intra tempꝰ tacendi au¬
didicerant rerum omniu̾ difficillimaᷤ.
tacere audireq. atq ẽẽ. iam ceꝑant
silentio eruditi. cui erat nom̃. exe¬
emye ia tum uerba facere & que¬
rere queq audissent scribere. & que
ip̃i opinarentur ex ꝑmere pocestas e¬
rat. hi ducebantur in eo tempe ia a¬
SN MATIRoi abhis scilicet artib

Expanded text:
endi. ordo atque ratio Pythagorae, ac deinceps familiae et successionis eius, recipiendi instituendique discipulos huiuscemodi fuisse traditur: Iamlam a principio adulescentes qui sese ad discendum obtulerant εφυ- significat, mores naturasque hominum coniectatione quadam de oris et vulnam statim iubebat et tempus certum tacere; non omnes idem, sed alios aliud tempus pro aestimato captu sollertiae. Is autem qui tacebat quae dicebantur ab aliis audiebat, neque percontari, si parum intellexerat, commentari quae audierat fas erat; sed non minus quisquam tacuit quam biennium: hi prorsus appellabantur intra tempus tacendi audidicerant rerum omnium difficillimas, tacere audireque, atque esse iam coeperant silentio eruditi cui erat nomen ἐχεμυθία, tum verba facere et quaerere, quaeque audissent scribere, et quae ipsi opinarentur expromere potestas erat; hi dicebantur in eo tempore μαθηματικοί, ab his scilicet artibus
Abbreviated transcription (Latin):
neam solitꝰ est habere fistulam qui sta¬
rit occulte post ip̃m cum concionare¬
tur peritum hominem. qui inflaret
celerit̾ eum sonum qui illum aut re¬
missum excitaret. aut a contenciõe
reuocaret. Mortem autẽ illũ ingre¬
diendi ad tibicinũ modulos prelii in¬
intutum ẽẽ a lacedemonis. aristotiles
in libris ꝓblemato scripsit. quo mani¬
festior fieret exploratiorꝙ militum
sruritas & alacritas. Nam diffiden¬
tie inquit & timore cum ingressiõe
huiꝰ cemodi minime conuenit. & me¬
sti atq formidantes ab hac tam in¬
trepida ac tam decora incedendi mo¬
dulatione alieni sunt. Uerba pau¬
ca aristotilis suꝑ ea re apposui. A ia¬

Expanded text:
neola solitus est habere fistula qui staneola solitus est habere fistula qui staret occulte post ipsum, cum contionaretur, peritum homceleriter eum sonum, qui illum aut remissum excitaret aut a contentione revocaret. Morem autem illum ingrediendi ad tibicinum modulos proelii institutum esse a Lacedaemonis, Aristoteles in libris Problematon scripsit, quo manifestior fieret exploratiorque militum securitas et alacritas. Nam diffidentiae, inquit, et timori cum ingressione huiuscemodi minime convenit et maesti atque formidantes ab hac tam intrepida ac tam decora incedendi modulatione alieni sunt. Verba pauca Aristotelis super ea re apposui:
Abbreviated transcription (Latin):
stare uariis modis tui demulcere ani¬
mum actionemq eiꝰ tum intendere.
Quid enĩ foret stare ineptꝰ. si ut pla¬
ni pedi saltanti ita graccho concionã¬
ti numeros & modos & frequentam̃ta
quedã uaria tibici en incineret. S
qui hoc comperciꝰ memorie tradide¬
runt. stetisse incircumstantib dicc̃
occultiꝰ. qui fistula breui sensim gra¬
uiusculũ sonum inspiraret ad repri¬
mendum sedandumq impetꝰ uocis eiꝰ.
Efferuescente namq in pulsu & in¬
stinctu extraneo. naturał illa gracchi
uehem̃tia indignis se ñ opinor existi¬
manda est. Ml. tam̃ cicero fistulatorẽ
putat. ut somnis tum placidis. tũ cre¬
atis. aut demissam iacentemq oratio¬
nem eiꝰ erigeret. aut ferocientem se¬
uientemq cohiheret. uerba ipsiꝰ cice¬
ronis apposuit. Itaq idem gracchus qd
potest audire catule ex licrnio clien¬
te tuo litt̾ato homine. quem seruũ
sibi ille habuit ad manum cũ ebur¬

Expanded text:
staret, et variis modis tum demulcere anistaret, et variis modis tum demulcere animum actionemque eius, tum intendere. Quid enim foret ista re ineptius, si, ut planipedi saltanti, ita Graccho contionanti numeros et modos et frequentamenta quaedam varia tibicen incineret? Sed qui hoc compertius memoriae tradiderunt, stetisse in circumstantibus dicunt occultius, qui fistula brevi sensim graviusculum sonum inspiraret ad reprimendum sedandumque inpetus vocis eius effervescentes; namque inpulsu et instinctu extraneo naturalis illa Gracchi vehementia indiguisse, non, opinor, existimanda est. M. tamen Cicero fistulatorem putat, ut sonis tum placidis tum citatis aut demissam iacentemque orationem eius erigeret aut ferocientem saevientemque cohiberet. Verba ipsius Ciceronis apposui: Itaque idem Gracchus, quod potes audire, Catule, ex Licte tuo, litterato homine, quem servum sibi ille habuit ad manum, cum ebur
Abbreviated transcription (Latin):
prelia ingredi solitos memorie datum
est precinente ac p̾moderante cytha¬
ra gressib. Alyattes autẽ rex terre
lydie more atq luxu barbarico preditͥ
cum bellum milesiis faceret. ut herodo¬
tus in historiis tradit concinentes ha¬
buit fistulatores & fidicines. atq femi¬
nas etiam tibicinas in exercitii adq in
ꝓcinctu habuit. lasciuientium deliciã
conuuioꝵ. S enĩ acheos homerum
pugnam indipisci ait. Non fidicul&
uult ardentissimꝰ clamor militũ roma¬
noꝵ quem incongressib prelior fieri
solitum scriptores annalium memora¬
uere. Contra ne insti tu fiebat antiõ
discipline tam ꝓbabile antum & gia¬
du clem̃ti. & silentio ẽ opꝰ. cum ad hostẽ
itur in conspectu longiquo ꝓcul distan¬
tem. cũ uͦ ꝓpe admanꝰ uentum est. tũ
iam e ꝓpinquo hostis & impetu ꝓpul¬
sandꝰ & clamore terrendꝰ est Eoce aut
ꝑ tibicinia laconica. tibie quoq illius
concionarie in mentem uenit. qua
tibia solitum. qui pone eum loqͣntẽ

Expanded text:
proelia ingredi solitos memoriae datum est praecinente ac praemoderante cithara gressibus; Alyattes autem, rex terrae Lydiae, more atque luxu barbarico praeditus, cum bellum Milesiis faceret, ut Herodotus in Historiis tradit, concinentes habuit fistulatores et fidicines atque feminas etiam tibicinas in exercitu atque in procinctu habuit, lascivientium delicias conviviorum. Sed enim Achaeos Homerus pugnam indipisci ait non fidicularlle vult ardentissimus clamor militum Romanorum, quem in congressibus proeliorum fieri solitum scriptores annalium memoravere? Contrane institutum fiebat antiquae disciplinae tam probabile? An tum et gradu clementi et silentio est opus, cum ad hostem itur in conspectu longinquo procul distantem, cum vero prope ad manus ventum est tum iam e propinquo hostis et impetu propulsandus et clamore terrendus est? Ecce autem per tibicinia Laconica tibiae quoque illius contionariae in mentem venit, quam tibia solitum qui pone eum loquentem
Abbreviated transcription (Latin):
inde idem theofrastꝰ ad hanc ꝑ me
sentenciam disseruit. Has tam̃ inͥ
alia non numqͣm mom̃ita extrinsẽ
atq alia quasi appendices ꝑsonarũ
& causarum & tempoꝵ & circũstan¬
tie ipsiꝰ necessitates. quas includere
precepta difficile ẽ. moderantur &. i¬
gunt. & quasi gub̾nant. & nc̃ ratas
efficiunt nc̃ irritas. Hec talia que
theofrastꝰ satis caude & sollicite & reli¬
giose cum discernendi magis disceptan¬
diq diligentia quam cum deceruendi
sentencia atq fiducia seruicute qm̃¬
diseridnĩq ac differentiarũ ignormn¬
tes de rectum atq ꝑpetuum distinctui¬
q in reb singuł preceptum qd egoni
in pruma tractatꝰ istius parte deside¬
rare dixeram ñ capiunt. Eius autẽ
chilonis a quo disputatiuncule hũ
inicium fecimꝰ. cum alia quedam st̃
mota utilia atq prudentia. cumid
maxime explorate utilitatis ẽ. quod
duas ferocissi mas affectiones anioris
atq odii intramodũ cautũ cohereust
hac inquit finiam & tanqm forte

Expanded text:
inde idem Theophrastus ad hanc ferme sententiam disseruit: Has tamentarnalia nonnumquam momenta extrinsecus atque aliae quasi appendices personarum et causarum et temporum et circumstantiae ipsius necessitates, quas includere in praecepta difficilest, moderantur et regunt et quasi gubernant et nunc ratas efficiunt, nunc inritas. Haec taliaque Theophrastus satis caute et sollicite et religiose, cum discernendi magis disceptandique diligentia quam cum decernendi sententia atque fiducia scripsit, qdiscriminumque ac differentiarum tenuitates derectum atque perpetuum distinctumque in rebus singulis praeceptum, quod ego nos in prima tractatus istius parte desiderare dixeram, non capiunt. Eius autem Chilonis, a quo disputatiunculae huius initium fecimus, cum alia quaedam sunt monita utilia atque prudentia, tum id maxime exploratae utilitatis est, quod duas ferocissimas adfectiones amoris atque odii intra modum cautum coercuit. Hac, inquit, fini ames, tamquam forte
Abbreviated transcription (Latin):
rimꝰ. Is crassus asemꝑnio a sellone &
plerisq aliis hystorie romane scrip¬
torib traditur habuisse quinq rerũ
bonarũ maxima & precipua qd eẽt
ditissimꝰ. qd nobilissimꝰ. qd̾ eloqntissi¬
mus qd̾ iuris consultissimꝰ. qd pontifex
maximꝰ. Is cum inconsultati oꝑtine¬
ret asiam ꝑuinciam. & circumsedere
oppugnarẽ ꝙ leucas pararet. opꝰq eẽt
firma atq ꝑcera trabe qua arietem
faceret. quo muros eiꝰ opidi quatet.
ex malis duob quos apud eos uidisset
uter maior eẽt. eũ mittendũ curaret.
malum desid̾aret non uti iussus erat
maioreni s quem eẽ magis idoneum
aptioremq faciendo arieti faciliorẽ¬
qͥ portatu existimabat minorẽ misit.
Crassus eum uocari iussit. Et cũ
in t̾rogass cur ñ quem iusserat mi¬
siss causis rationibq quas dictitabat
spretis uestim̃ta detrahi. imꝑauit
uirgisq multũ cicidit. corrumpi atꝙ
dissolui officium omne imperandis rat᷑.

Expanded text:
rimus. Is Crassus a Sempronio Asellione et rimus. Is Crassus a Sempronio Asellione et plerisque aliis historiae Romanae scriptoribus traditur habuisse quinque rerum bonarum maxima et praecipua: quod esset ditissimus, quod nobilissimus, quod eloquentissimus, quod iuris consultissimus, quod pontifex maximus. Is cum in consulatu obtineret Asiam provinciam et circumsedere oppugnareque Leucas pararet opusque esset firma atque procera trabe, qui arietem faceret quo muros eius oppidi quateret, ex malis duobus, quos apud eos vidisset, uter maior esset eum mittendum curaret. malum desideraret, non, uti iussus erat, maiorem, sed quem esse magis idoneum aptioremque faciendo arieti facilioremque portatu existimabat, minorem misit. Crassus eum vocari iussit et, cum interrogasset cur non quem iusserat misisset, causis rationibusque quas dictitabat spretis, vestimenta detrahi imperavit virgisque multum cecidit, corrumpi atque dissolvi officium omne imperantis ratus.
Abbreviated transcription (Latin):
runt incõmoda priꝰ que metuendae
sent. si res gesta alit̾ foret qmͣ impan¬
tum est cum emolum̃to spei pensica¬
da eẽ. & siea leiuora minora ꝙ utilta
autẽ cont̾ graiior & amplior spe qi¬
cun potest firma ostend̾etur. tũ posse
adusum manda fieri censuerunt. ne
oblata diuinitꝰ rei bene gerende occa¬
sio amittetur. Neq timendum exem¬
plum non parendi crediderunt. si rati¬
ones dum taxat huiꝰcemodi ñ adeẽnt.
Cum primis autẽ recipiendũ putaue¬
runt ingeniũ naturamq illius cui¬
ea res preceptumq eẽt. Ne ferox du¬
riis. indomitꝰ in exorabiłq sit qualia
fuerunt postumia imꝑia & manilia¬
na. Nam si tali preceptori ratio redden¬
dasit: nicħ faciendum ẽẽ monuert᷑
alit quam preceptum ẽ instructuis
deliberatiusq fore arbitram̃ theore¬
matium hoc de mandatis cuiꝰ cemodi
obseqn̾di si exemplum quoq .p. crassi
mutiani clari ac incliti uiri apposue¬

Expanded text:
runt incommoda prius quae metuenda runt incommoda prius quae metuenda sent, si res gesta aliter foret quam imperatum est, cum emolumento spei pensitanda esse et, si ea leviora minoraque, utilitas autem contra gravior et amplior spe quantum potest firma ostenderetur, tum posse adversum mandata fieri censuerunt, ne oblata divinitus rei bene gerendae occasio amitteretur; neque timendum exemplum non parendi crediderunt, si rationes dumtaxat huiuscemodi non abessent. Cumprimiscum autem respiciendum putaverunt ingenium naturamque illius cuia res praeceptumque esset: ne ferox, durus, indomitus inexorabilisque sit, qualia fuerunt Postumiana imperia et Manliana. Nam si tali praeceptori ratio reddenda sit, nihil faciendum esse monuerunt aliter quam praeceptum est. Instructius deliberatiusque fore arbitramur theorematium hoc de mandatis huiuscemodi obsequendis, si exemplum quoque P. Crassi Muciani, clari atque incluti viri, apposue
Abbreviated transcription (Latin):
capta ẽ. hoc fuisse nom̃ traditumẽ.¬
N officiis capiendis. censendis. iudi¬
losophi appellant. queri solet an nego¬
tio tibi dato & quid omnino faceres
definito contra quid facere debeas si
eo facto uid̾i possit res euentura ꝓs¬
periꝰ. exq utilitate eiꝰ qui tibi nego¬
tium mandauit. Anceps questio &
inutramq partem a prudentib uiris
arbitrata est. Sunt enĩ ñ pauci qui
sentenciã suam una in parte defixe¬
rint. & re semel statuta deliberataq
ab eo cuiꝰ id negotium pontificiumo
eẽt. nequaqm putau̾int contͣ dictũ
eiꝰ ẽẽ faciendum. etiam si repentinꝰ
aliquĩ casus rem cõmodiꝰ agi posse pa¬
liceretur. Ne si spes fefelliss. culpa im¬
pacientie & pena inde precabił subern¬
da eẽt. si res forte melius uertiss dis
quid̾ grã habenda. s exemplũ tam̃
intromissum uideretur. quo bene cõ¬
sulta consilia religione mandati solu¬
ta corrumꝑentur. Alii existimaue¬

Expanded text:
capta est hoc fuisse nomen traditumcapta est hoc fuisse nomen traditumN officiis capiendis, censendis iudilosophi appellant, quaeri solet an negotio tibi dato et quid omnino faceres definite. contra quid facere debeas, si eo facto videri possit res eventura prosperius exque utilitate eius qui id tibi negotium mandavit. Anceps quaestio et in utramque partem a prudentibus viris arbitrata est. Sunt enim non pauci qui sententiam suam una in parte defixerinab eo cuius id negotium pontificiumque esset, nequaquam putaverint contra dictum eius esse faciendum, etiamsi repentinus aliqui casus rem commodius agi posse polliceretur; ne, si spes fefellisset, culpa inpatientiae et poena indeprecabilis subeunda esset; si res forte melius vertisset, dis quidem gratia habenda, sed exemplum tamen intromissum videretur, quo bene consulta consilia religione mandati soluta corrumperentur. Alii existimave
Abbreviated transcription (Latin):
ximũ dicere oporteat cum uirginẽ
capiat sicut scriptum ẽ. Ea uerba
hec sunt. Sacerdotem uestalem q̃
sacra faciat que uissi. & sacerdotẽ
uestalem facere ꝓ ppło .R. quiritib
utiq optima lege fuit ita. Te ama¬
ta capio. Pleriq autẽ capi uirginẽ
solam debere dici putant. S flami¬
nes quoq diales. item pontifices
& augures capi dicebantur. L. Syl¬
la rerum gestarum libro scd̾o ita
scripsit .p. Corneliꝰ cui primũ co¬
gnomen sylle impositum est. flam
dyalis captꝰ. Al. cato delusidans cũ
Sergium galbam accusauit. tam̃
dicunt deficere uoluisse. Ego me
nunc uolo ius pontificium optime
scire iam ne ea causa pontifex capi¬
ar. si uolo auguriũ optime tenere
ad duodecim tabulas composuit. ita
scriptum ẽ. Uirgo uestał neq heres
est cuiqͣm intestato neq intestate
quisqͣm. s bona eiꝰ publicum redigi
aiunt. Io quo iure fiat queritur.
Amata int̾ capiendũ a pontifice ma¬
ximo appellatur. qm̃ que prima

Expanded text:
ximum dicere oporteat, cum virginem ximum dicere oporteat, cum virginem capiat, scriptum est. Ea verba haec sunt: Sacerdotem Vestalem, quae sacra faciat quae ius siet sacerdotem Vestalem facere pro populo Romano Quiritibus, uti quae optima lege fuit, ita te, Amata, capio. Plerique autem capi virginem solam debere dici putant. Sed flamines quoque Diales, item pontifices et augures capi dicebantur. L. Sulla Rerum Gestarum libro secundo ita scripsit: P. Cornelius, cui primum cognomen Sullae impositum est, flamen Dialis captus. M. Cato de Lusitanis, cum Servium Galbam accusavit : Tamen dicunt deficere voluisse. Ego me nunc volo ius pontificium optime scire; iamne ea causa pontifex capiar? Si volo augurium optime tenere,ad duodecimDuodecin Tabulas composuit, ita scriptum est: Virgo Vestalis neque heres est cuiquam intestato, neque intestatae quisquam, sed bona eius in publicum redigi aiunt. Id quo iure fiat, quaeritur. Amata inter capiendum a pontifice maximo appellatur, quoniam quae prima
Abbreviated transcription (Latin):
simł ẽ capta. atq in atrium ueste
deducta. & pontificib tradita est.
eo statim temꝑe sine emancipatio¬
ne ac sine capitis minutione e pa¬
tris potestate exit & uis testam̃ti
faciundi adipiscitur. De morte aut
rituq capiunde uirginis. littere qd
antiquiores non extant. nisi que cap¬
ta prima ẽ anuma rege ẽẽ captam.
S papiam legem inuenimꝰ. qua ca¬
uetur ut pontificis maximi arbitra¬
tu uirgines e populo uiginti legan¬
tur. sorcitioq inconcione ex eo num̃o
ñ necessaria nunc uideri solet. Nã
siquis honesto loco natꝰ ad eat pontifi¬
cem maximũ. atq offerat ad sacer¬
dotium filiam suam. cuiꝰ dũ taxat
saluis religionum obseruationibus
ratio haberi possit. gra popilie legis
ꝑ senatum fit. Capi autem uirgo
ꝓpt̾ea dici uidetur. quia pontifi¬
cis maximi manu pñsa ab eo paren¬
te in cuiꝰ potestate ẽ ueluti bello cap¬
ta abducitur. In libro primo fabii
pictoris quȩ uerba pontificem ma¬

Expanded text:
simul est capta atque in atrium Vestae simul est capta atque in atrium Vestae deducta et pontificibus tradita est, eo statim tempore sine emancipatione ac sine capitis minutione e patris potestate exit et ius testamenti faciundi adipiscitur. De more autem rituque capiundae virginis litterae quidem antiquiores non extant, nisi quae capta prima est a Numa rege esse captam. Sed Papiam legem invenimus, qua cavetur ut pontificis maximi arbitratu virgines e populo viginti legantur sortitioque in contione ex eo numeronon necessaria nunc videri solet. Nam si quis honesto loco natus adeat pontificem maximum atque offerat ad sacerdotium filiam suam, cuius dumtaxat salvis religionum observationibus ratio haberi possit, gratia Papiae legis per senatum fit. Capi autem virgo propterea dici videtur, quia pontificis maximi manu prensa ab eo parente in cuius potestate est, veluti bello capta, abducitur. In libro primo Fabii Pictoris, quae verba pontificem ma
Abbreviated transcription (Latin):
UID de Uirgine capienda scrip¬
serunt quor diligentissime scrip¬
sit labeo antistiꝰ minorem quam an¬
nos sex. maiorẽ quam annos decẽ na¬
tam negauerunt capifas ẽẽ. itemo¬
ñ sit patrima & matrima. itemq lin¬
gua debili. sensiiue aurium deminu¬
ta. aliaue qua corꝑis labe insignita
sit. itemq ip̃a aut̃ cuiꝰ pater ẽmanci¬
patꝰ sit etia si uiuo patre in auo po¬
testate sit. Item ciuiꝰ parentes alter.
ambo ue seruitute seruierunt. aut
in negotiis sordidis deuersantur. sed
eam cuiꝰ soror ad id sacerdotium lecta
est excusationem mereri aiunt. Item.
cuiꝰ pater flam̃. aut augur. aut qͥn¬
decẽ uirum sacris faciundis. aut qui¬
septẽ uirũ epulonũ. aut salius ẽ spon¬
se quoq pontificis & tubicinis sacroꝵ
filie uacatio a sacerdotio isto tribui
solet. Preterea capito aut eiꝰ scrip¬
tum relinquit. Neq eiꝰ legendam fi¬
liam qui domicilium initalia non ha¬
beret. & excusandam eiꝰ qui liberos
tres haberet. U irgo autẽ uestalis

Expanded text:
UI de virgine capienda scripserunt, quorum diligentissime scripsit Labeo Antistius, minorem quam annos sex, maiorem quam annos decem natam, negaverunt capi fas esse; item quae non sit patrima et matrima; item quae lingua debili sensuve aurium deminuta aliave qua corporis labe insignita sit; item quae ipsa aut cuius pater emancipatus sit, etiamsi vivo patre in avi potestate sit; item cuius parentes alter amboueabove servitutem servierunt aut in negotiis sordidis versantur. Set et eam cuius soror ad id sacerdotium lecta est excusationem mereri aiunt; item cuius pater flamen aut augur aut quindecimvirum sacris faciundis aut septemvirum epulonum aut Salius est. Sponsae quoque pontificis et tubicinis sacrorum filiae vacatio a sacerdotio isto tribui solet. Praeterea Capito Ateius scriptum reliquit, neque eius legendam filiam qui domicilium in Italia non haberet, et excusandam eius qui liberos tres haberet. Virgo autem Vestalis
Abbreviated transcription (Latin):
T oN. id: hebetem ac stupentẽ. Nam
sicut alioꝵ omniũ quos latini philoso¬
phi affectꝰ uel affectiones greci. ⁊as ii.
appellant. ita huiꝰ quoq motꝰ animi qui
cum est ulciscendi causa senior. iradi¬
citur. ñ pͥuationem ẽẽ utilem censuit
quan greci cTE PNCIn dicunt. s me¬
diocritatem quam MEt piot⁊ a illi
appellant.

Expanded text:
 id est hebetem et stupentem. Nam sicut aliorum omnium, quos Latini philosophi affectus vel affectiones, Graeci πάθη appellant, ita huius quoque motus animi, qui cum est ulciscendi causa saevior ira dicitur, non privationem esse utilem censuit, quam Graeci στέρησιν dicunt, sed mediocritatem, quam μετριότητα illi appellant.
Abbreviated transcription (Latin):
nis collate non reliquisse. & concin¬
nitatem sentencie retinuisse. adhẽ
modũ ulianꝰ enudabat deiudicabat¬
que uet̾m scriptoꝵ sentencias quas
apud eum adolescentes lectitabant.
ꝑmosthenem traditum & uestitu
cetero que cultu corꝑis nitido ue¬
nustoq nimis que accurato fuisse
data. hinc etiam turpib indignis¬
que in eum uerbis non temperatũ
quin parum uir & orȩ quoq pol¬
luto diceretur. ad eund modũ. hor¬
tensius omnib ferme oratorsb eta¬
tis sue nisi.m. tullio clarior. quod
młta mundicia & circumspecte
compositeq indutꝰ & amictꝰ esset.
mañq eiꝰ int̾ agendum forent ar¬
guite ad modũ & gestuose. maledi¬
ctis compeliationib ꝙ ꝓbrosis iac¬
tatus ẽ. młtaq in eũ quasi in hystri¬
onem in ipsis causis. atq iudiciis dic¬
ta sunt. Sed cum. L. torquatꝰ sub a¬
de causa sylla quereretur ñ iam hystri¬
onem eum ẽẽ diceret. s gesticulariã

Expanded text:
nis conlatae non reliquisse et concinnis conlatae non reliquisse et concinnitatem sententiae retinuisse. Ad hunc modum Iulianus enodabat diiudicabatque veterum scriptorum sententias, quae aput eum adulescentes delectMOSTHENEN traditum est vestitu ceteroque cultu corporis nitido venustoque nimisque accurato fuisse.data, hinc etiam turpibus indignisque in eum verbis non temperatum, quin parum vir et ore quoque polluto diceretur. Ad eundem modum Q. Hortensius omnibus ferme oratoribus aetatis suae, nisi M. Tullio, clarior, quod multa munditia et circumspecte compositeque indutus et amictus esset manusque eius inter agendum forent argutae admodum et gestuosae, maledictis compellationibusque probris iactatus est multaque in eum, quasi in histrionem, in ipsis causis atque iudiciis dicta sunt. Sed cum L. Torquatus, subade causa Sullae quaereretur, non iam histrionem eum esse diceret, sed gesticulariam
Abbreviated transcription (Latin):
sita int̾ sese grẽ pecunieq debicioui¬
debitur. si & pecunia quid deberidi¬
catur & gr̃a. S quid eueniat in pe¬
cunia debita solutaue. quid contra
in gr̃a debita redditaue. debicionis
uerbo utrumq seruato disseratur.
Cicero autẽ inquit cum gr̃e pecu¬
meq debicionem dissimilem ẽẽ dixis¬
set. eiusq sentencie rationem redðet
uerbum deb in pecunia ponit in
gr̃a habet subicit ꝓ deb. itaenim
dicit. gr̃am autẽ & qui refert hab.
& qui habet in eo ip̃o qd refert. S id
uerbum hab. cum ꝓposita compa¬
ratione non satis conuenit. Debicio
enĩ gr̾e non habicio cũ pecunia con¬
fertur. atq ideo conseqn̾s quid fue¬
rat sic dicere & qui deb in eo ip̃o qͥd
deb refert. qđ absurdum & nimis
coactum foret si non redditam gr̃am
eo ip̃o redditam diceret. quia debet᷑.
Immutauit ergo inquit & subdidit
uerbum ei uerbo qd omiserat fiici¬
mum. ut uidetur & sensum debicio¬

Expanded text:
sita inter sese gratiae pecuniaeque debitio visita inter sese gratiae pecuniaeque debitio videbitur, si et pecunia quidem deberi dicatur et gratia, sed quid eveniat in pecunia debita solutave, quid contra in gratia debita redditave, debitionis verbo utrimque servato disseratur. Cicero autem, inquit, cum gratiae pecuniaeque debitionem dissimilem esse dixisset eiusque sententiae rationem redderet, verbum debet in pecunia ponit, in gratia habet subicit pro debet; ita enim dicit: gratiam autem et qui refert habet, et qui habet in eo ipso quod habet refert. Sed id verbum habet cum proposita comparatione non satis convenit. Debitio enim gratiae, non habitio, cum pecunia confertur, atque ideo consequens quidem fuerat sic dicere: et qui debet in eo ipso quod debet refert; sed absurdum et nimis coactum foret, si nondum redditam gratiam eo ipso redditam diceret, quia debetur. Inmutavit ergo, inquit, et subdidit verbum ei verbo, quod omiserat, finitimum, ut videretur et sensum debitio
Abbreviated transcription (Latin):
fuit honesti atq ameni ingenii.
doetrina quoq ista utiliore ac dele¬
ctabili. uetmq elegantiarũ eura &
memoria młta fuit. Adhoc serrpta
omia antiqui oratam curiose spe¬
ctabat. & aut uirtutes pensicabat
aut uicia rimabatur ut iudicium
& factum adamus sim diceres. Il u¬
uianꝰ suꝑ eo enthymamate qd est i
oratione.m. tullii qua ꝓ.C N. plan¬
cio dixit. & ita existimauit. Sn uerbe
prius de quib iudicium ab eofaetũ
est ip̃a ponam. Quamquã dissimilis
ẽ a pecunia debicio & gr̃e. Namqui
autẽ & qui refert hab. & qui haber
meo ip̃o qd habet refert. Neq ego
nẽ plancio desinam debere sihoc sol¬
uero. nec minꝰ ei redd̾em uoluntate
ia. si hoc molestie ñ accidiss. Crispũ
sane inquit agm̃ orationis rocundũ¬
que ac modulo ip̃o numeroꝵ uenu¬
stum. sed qd cum uenia legendũ sit
uerbi paulum ide inmutati ut sen¬
tencie fides salua eẽt. Namq debicio
gr̃e & pecunie conlata. uerbum ut¬
ubiq seruari possit. ita enĩ recte oppo¬

Expanded text:
fuit honesti atque amoeni ingeni. Doctrina quoque iste utiliore ac delectabili veterumque elegantiarum cura et memoria multa fuit; ad hoc scriptascript omnia antiquiora tam curiose spectabat et aut virtutes pensitabat aut vitia rimabatur, ut iudicium esse factum ad amussim diceres. Is Iulianus super eo enthymemate, quod est in oratione M. Tullii, quam Pro Cn. Plancio dixit, ita existimavit—sed verba prius, de quibus iudicium ab eo factum est, ipsa ponam: Quamquam dissimilis est pecuniae debitio et gratiae. Nam quiautem et qui refert habet, et qui habet in eo ipso quod habet refert. Neque ego nunc Plancio desinam debere, si hochioc solvero, nec minus ei redderem voluntate ipsa, si hoc molestiae non accidisset — Crispum sane, inquit, agmen orationis rotundumque ac modulo ipso numerorum venustum, sed quod cum venia legendum sit verbi paulum ideo inmutati, ut sententiae fides salva esset. Namque debitio gratiae et pecuniae conlata verbum utrubique servari postulat. Ita enim recte oppo
Abbreviated transcription (Latin):
suiss. Et cum ille a se compositum di¬
xiss. desiderauit uti solu̾et. ac denuo
in modĩ eund collocaret. Ac postqm
ille soluit ac similit̾ composuit. tum
deinocritꝰ amimi aciem lollertiamꝙ
hominis non docti demiratꝰ. mi adole¬
scens inquit cum ingeniũ benefacien¬
di hebeas. sunt maioia melioraq que
facere mecum possis. Abduxitq eum
statim secumq habuit: & sumptum
ministrauit. & philosopͥias docuit.
& ẽẽ eum fecit qnͣtꝰ postea fuit. ls cam̃
ꝓthagoras in sicerus quid̾ philosophꝰ.
s acerrimꝰ sophistarũ fuit. Pecuniã
quippe ingendem cum adiscipuł acer̃¬
peret annuani. pollicebat᷑ se id doc̾e
quanã uerboꝵ industria causa infir¬
mior fieret. fortior. Quam rẽ grece
ita dicebat. ⁊ o r¬

Expanded text:
suisset, et cum ille a se compositum disuisset, et cum ille a se compositum dixisset, desideravit uti solveret ac denuo in modum eundem collocaret. At postquam ille solvit ac similiter composuit, tum Democritus, animi aciem sollertiamque hominis non docti demiratus, Mi adulescens, inquit, cum ingenium bene faciendi habeas, sunt maiora melioraque quae facere mecum possis, abduxitque eum statimstating secumque habuit et sumptum ministravit et philosophias docuit et esse eum fecit quantus postea fuit. Is tamen Protagoras insincerus quidem philosophus, sed acerrimus sophistarum fuit; pecuniam quippe ingentem cum a discipulis acciperet annuam, pollicebatur se id docere quanam verborum industria causa infirmior fieret fortior, quam rem Graece ita dicebat: τὸν
Abbreviated transcription (Latin):
Trothagoram instudiis doctrinar
egregium cuiꝰ nom̃ plato libro suo
illi inclito scripsit adolescentẽ arũt
uictꝰ querendi gr̃a in mercede missũ.
uecturasq onerũ corꝑe suo factita¬
uocant latine baiulos appellam᷑. Is de
ꝑximo rure abdera m opidũ cuiꝰ po¬
pularis fuit caudices ligni płimos fu¬
niculo brem circundatos portabat.
Tum forte democritꝰ ciuitatis eiꝰdem
ciuis. honio ante alios uirtutis & phi¬
losophie gr̾a uenerandꝰ cum egͥderet᷑
extra urbem. uidet eum cum illo gũe
oneris tani unpedito actam incohi¬
bili facile atq expedite incedentem.
& ꝓpe accedit. & iuncturam posicũ¬
ramq ligniscite periteq factanicõ¬
siderat. petitꝙ ut paululum ad qui¬
eseat. Quod uͥ ꝓthagoras ut erat peti¬
tum fecit. atq itideni democritꝰ ac¬
ceruum illum & quasi orbem caudi¬
cum breui uinculo comprehensum
ratione quadam quasi geometricali¬
brari contineriq anmadũcit. inter¬
rogauit q quis id lignum ita compo¬

Expanded text:
RAM, virum in studiis doctrinarum egregium, cuius nomen Plato libro suo illi incluto inscripsit, adulescentem aiunt victus quaerendi gratia in mercedem missum vecturasque onerum corpore suo factitavocant, Latine baiulos appellamus. Is de proximo rure Abdera in oppidum, cuius popularis fuit, caudices ligni plurimos funiculo brevi circumdatos portabat. tumTurn forte Democritus, civitatis eiusdem civis, homo ante alios virtutis et philosophiae gratia venerandus, cum egrederetur extra urbem, videt eum cum illo genere oneris tam impedito ac tam incohibili facile atque expedite incedentem, et prope accedit et iuncturam posituramque ligni scite periteque factam considerat petitque ut paululum adquiescat. Quod ubi Protagoras, ut erat petitum, fecit atque itidem Democritus acervum ilium et quasi orbem caudicum, brevi vinculo comprehensum, ratione quadam quasi geometrica librari continerique animadvertit, interrogavit quis id lignum ita compo
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑe. id÷ corpꝰ in mane habentẽ. Et
itẽ alibi. In mediũ geminos ĩ mani põ¬
dere cestus ꝓiecit. ac similit̾ domꝰ sa¬
nie dapib q cruentis intꝰ opaca in¬
gens. Sic igit᷑ id quoq uideri dictũ
deb picus quiruiali lituo erãt. sicu¬
ti dicimiꝰ fatua grandi capite erat.
& e aut̃. & erat & fuit. plerumq
absunt cum elegantia sine de trim̾¬
to sentencie. & qi facta litui m̃tio e
que lituus appellat᷑ an tubam ali¬
tuo augurũ litius dicta sit. utrũq
enĩ pari forma & parit̾ incuruumẽ.
S siut quidam putant tuba a soni¬
tu. lituus appellata ẽ. ex illo homerico
uerbo aIT EB IOC. necesse ẽ. ita acci¬
pi ut uirga augurał a tube similitudi¬
ne lituus uocetur. Utit᷑ aũt uocabu¬
lo isto uirgilius & ꝑ tuba & lituo. Pug

Expanded text:
corpore — id est corpus immane habentem— et corpore — id est corpus immane habentem— et item alibi: in medium geminos immani pondere cestus nie dapibusque cruentis, Intus opaca, ingens, sic igitur id quoque videri dictum debet: Picus Quirinali lituo erat, sicuti dicimus: statua grandi capite erat. Et est autem et erat et fuit plerumque absunt cum elegantia sine detrimento sententiae. Et, quoniam facta litui mentio equae lituus appellatur, an tuba a lituo augurum lituus dicta sit; utrumque enim pari forma et pariter incurvum est. Sed si, ut quidam putant, tuba a sonitu lituus appellata est ex illo Homerico verbo: Λίγξε βιός, necesse est ita accipi, ut virga auguralis a tubae similitudine lituus vocetur. Utitur autem vocabulo isto Vergilius et pro tuba: Et lituo pug