comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
celuti cũm emꝑtor fund̾ ꝯduxit donec pͥ¬
cium ei soluat.
ate ł QIum uenderem famd̾. ꝯuenit ut
conec pec. om̃is ꝑ solu̾etur ẽta m̾cede
emꝑter fund̾ ꝯductum heret: ansoluta pẽ

Expanded text:
ueluti cum emptor fundum conducit, donec pretium ei soluat.arum.Cum uenderem fundum, conuenit, ut, donec pecunia omnis persolueretur, certa mercede emptor fundum conductum haberet: an soluta pecunia
Abbreviated transcription (Latin):
d ꝯductori tampno esse siplas ꝙͣ colera¬
bile est lesi fu̾int fructꝰ. auogn modicu
tampnũ equo aĩo ferre d colonus cui
inmodicu̾ lucrũ no aufertur. appareti
au̾t de eo nos colono dicere ꝗad pec. nu̾a
cietatis nire ⁊ damꝑnũ ⁊ lucrũ cum dño
fundi tntiat. ¶Q colu̾pna tran Ggortan¬
dam ꝯduxit. si ea dimi colłr aut portatur
ant reponit᷑ ftacta sit. ita is ꝑicłm pr̾at

Expanded text:
i damnosa esse, si plus, quam tolerabile est, laesi fuerint fructus: alioquin modicum damnum aequo animo ferre debet colonus, cui immodicum lucrum non aufertur. apparet autem de eo nos colono dicere, qui ad pecuniasocietatis iure et damnum et lucrum cum domino fundi partitur.Qui columnam transportandam conduxit, si ea, dum tollitur aut portatur aut reponitur, fracta sit, ita id periculum praestat,
Abbreviated transcription (Latin):
fund lecamasq pupillo hrde instituto de¬
cessit.⁊ cum tutor ꝯstituss abstine pu¬
pillum hr ditate. ego fund̾ płis iccauide¬
in de pupislo restitutꝰ est inbona pat̾¬
na. grꝯducto meb̾ ampliꝯ eum ꝯsocu¬

Expanded text:
fundum locaui isque pupillo herede instituto decessit et, cum tutor constituisset abstinere pupillum hereditate, ego fundum pluris locaui: deinde pupillus restitutus est in bona paterna. ex conducto nihil amplius eum c
Abbreviated transcription (Latin):
tuit. Simlege lacatois ꝯpbensum sit. ut
atbicratu dñi epus approbeturꝑ inde halet
ac si uiri tomi arbitraui ꝯphentum fuisset.
tale prestetur qͣle innti tom ꝯuenit idq ar¬
bitriũ acq̃litate̾ eꝑis no̾ ad ꝓregand̾ qꝑt ꝙ¬

Expanded text:
comprehen sum sit, ut arbitratu domini opus adprobetur, perinde habetur, ac si uiri boni arbitrium, comprehensum fuisset, tale praestetur, quale uiro bono conuenit. idque arbitrium ad qualitatem operis, non ad prorogandum
Abbreviated transcription (Latin):
aut uula nõ reficitur. uł stab łm uł ubi
gregem eiꝯ stare oporttat. uił siꝙ inlege ꝯ¬
dnctois ꝯuenis si hec ñe pr̾atur ex ꝯducto
agetur. ¶Siuis tempestatis calamito se
ꝯting̾i̾t. anlocator aductori aliꝗd pr̃are de¬
potest dñ̾m colono pr̃are deẜe ait ut pu
siqua t̾a uicia ex ipsare oriantur ħ capno
coloni esse uł̾n siuinũ co acu̾it. siraucis
aut hrbis segetes sunt corrupte. ¶ S et
si labes facta sit. ome̾ꝙ fructũ tullt dãpn̾
colomi nõ esse. ne supͣ dampnũ semuis
amusi m̾ceiem agri pra̾re cegatur. s ⁊
si inedo tructu olee cceruꝑit aut solis¬
feruore nõ assueto id acciderit. dampnu̾
accid̾it tampnũ coloni esse. idq dicend
si eẏcitus paet̾i eas ꝑlasciuiam aliꝗ apsfu¬
lit. s ⁊ si agͥ cerremoti ita corruit ut nusꝙͣ
sit capno dm̃iesse. oꝑte ei agrũ peari cõ¬
duccori ut fri possit. ¶ Cum ꝗdam in¬
cendium fundi allegaret et remissione̾
desid̾aret. ata ei rescriptũ est. Si predin̾

Expanded text:
 stabulum uel ubi greges eius stare oporteat uel si quid in lege conductionis conuenit, si hoc non praestatur, ex conducto agetur.Si uis tempestatis calamitosae contigerit, an locator conductori aliquid praestare depotest, dominum colono praestare debere ait, ut putsi qua tamen uitia ex ipsa re oriantur, haec damno coloni esse, ueluti si uinum coacuerit, si raucis aut herbis ‹s›egetes corruptae sint. sed et si labes facta sit omnemque fructum tulerit, damnum coloni non esse, ne supra damnum seminis amissi mercedes agri praestare cog‹a›tur. sed et si ‹ur›edo fructum oleae corruperit aut solisferuore non adsueto id acciderit, damnum acciderit, damnum coloni esse. idemque dicendum, si exercitus praeteriens per lasciuiam aliquid abstulit. sed et si ager te‹r›rae motu ita corruerit, ut nusquam sit, damno domini esse: oportere enim agrum praestari conductori, ut frui possit.Cum quidam incendium fundi allegaret et remissionem desideraret, ita ei rescriptum est: 'Si praedium
Abbreviated transcription (Latin):
ymaginariũ colonũ cͥcuueniendi emp¬
toris causa supposuit exempto tem̃: nec def¬
fendit᷑ si quo faciliꝯ excogitata fraus eculte
mora soluta. usine pen no possunt cu̾hee
ne sinit inoblig̾ce s officio udicis pr̾en¬
lateo. Bona fides nd patitur ut Itur.
cum emptor alicui ꝯ legis bn̾ficio. pec. rei
uendite debe desiss ante ꝙͣ res ei tradat᷑¬
ut uenditor trad̾e ꝯplłatur. ⁊ re sua care¬
re. ꝑ osso̾e au̾t tradita futur̾ est ut rem⁊
nenditor eque adinit̾e̾t. ut pote cumpeteti

Expanded text:
maginarium colonum circumueniendi emptoris causa subposuit, ex empto tenetur nec defenditur, si, quo facilius excogitata fraus occultetmoram soluta, usurae peti non possunt, cum hae non sint in obligatione, sed officio iudicis prae.Bona fides non patitur, ut, cum emptor alicuius legis beneficio pecuniam rei uenditae debere desisset antequam res ei tradatur, uenditor tradere compelletur et re sua careret. possessione autem tradita futurum est, ut rem uenditor aeque amitteret, utpote cum petenti
Abbreviated transcription (Latin):
tum mfeciss aut cĩo ꝯditoem eo noĩe de
peculio no habem aut eathenꝯ habem qͣte¬
mis ex re furtiua auctũ peciliũ finss. t̾ti
inꝓposito ⁊ retent̾dem me habitur. ⁊ si
d̾e peculmꝰ peneste sit. uł qͣr plus debito sl¬
mos quos ymus iste mitri sud ipuerat. nug¬
Sisciens alienam rem igneranti michi
to accuy̾ pucaui. und qͣnti mea int̾ sic. m¬

Expanded text:
 fecisset, aut omnino condictionem eo nomine de peculio non haberem aut eatenus haberem, quatenus ex re furtiua auctum peculium fuisset, tamen in proposito et retentionem me habiturum et, si omne peculium penes te sit, uel quasi plus debito somos, quos seruus iste mihi subripuerat, tu ig.Si sciens alienam rem ignoranti mihi empto acturum putauit in id, quanti mea intersi
Abbreviated transcription (Latin):
cnam ten̾i ex ꝯducto ei ꝗadipxit. ut ei preste¬
tur frui ꝙ ꝯduxit lic̾esplane sidñs no̾ paci¬
atur ⁊ lecator ꝑacus sit aliam habitat̾de
absolui letatore. ¶hic subiungi potest. ꝙ
nõ ten̾i ut f̃mn pre̾t no̾ magis ꝙͣ insula ex¬
usta ten̾etur lecator ꝯductoti s an eyleca¬
to teneatur ꝯductor ut ꝓrata tp̃ris quo
frincur pensione̾ pret. Marcellꝰ q̃rit ꝙ ad¬

Expanded text:
eum teneri ex conducto ei qui conduxit, ut ei praestetur frui quod conduxit licere. plane si dominus non patitur et locator paratus sit aliam habitationemabsolvi locatorem. Hic subiungi potest, quod non teneri, ut frui praestet, non magis quam insula exusta teneretur locator conductori. sed an ex locato teneatur conductor, ut pro rata temporis quo fruitus est pensionem praestet, Marcellus quaerit,
Abbreviated transcription (Latin):
rem aut potenciam eiꝯ n̾o poteris nicħ am¬
aẜino increducta est et ab omib fere ꝯꝑ¬
bata est ut si adi̾sione insulam lecatam
dñs reaciende ne ea aductor frui possit es¬
fec̾it. aĩadu̾tatur netio nec ne id epꝰ tẽ¬
molitus est. ꝗd eni int est utr̾ lacator insu¬
le p̾p uetustate cogacur camiefic̾.an lo¬
cator fundi cogatur ferie iuria eiꝰ ꝙ̃¬

Expanded text:
rem aut potentiam eius non poteris, nihil amSeruio introducta et ab omnibus fere probata est, ut, si auersione insulam locatam dominus reficiendo, ne ea conductor frui possit, eff‹e›cerit, animaduertatur, necessario necne id opus demolitus est: quid enim interest, utrum locator insulae propter uetustatem cogatur eam reficere an locator fundi cogatur ferre iniuriam ei
Abbreviated transcription (Latin):
eꝗssimũ. Iᵈ̾ quent si supta fec̾it insund̾
nõ recertur̾ qr hec euenire posse ꝓspice de
edificium stetit. m̾cedem prandam rescripse¬
ei prarctur pacto stand est ¶Sicolonis
p̾dioꝵ lege lecat̾ois ut innocenten ign̾e
habeant denu̾ciatũ sit. si ꝗd̾ fretuitꝯ casꝰ
uiaendii causa intulic. nõ pr̃abint piclm
lecatori. Suiero culpa lecat᷑ori qͣm prare

Expanded text:
um. idem quaerit, si sumptus fecit in fundum non recepturum, quia hoc euenire posse prosp‹i›ceaedificium stetit, mercedem praestandam rescripseestaretur, pacto standum esse.Si colonis praediorum lege locationis, ut innocentem ignem habeant, denuntiatum sit, si quidem fortuitus casus incendii causam intulerit, non praestabit periculum locatur: si uero culpa
Abbreviated transcription (Latin):
uince ca ꝑati sunt ante ꝙͣ collocentur fur¬
dino sunt s ꝗ exepti st̃ hac met ut collocent
sĩ solent ita edium sunt si stipites eoꝵ itra
de fossi sunt. ꝙ si spͣ t̾ram sunt rutis ⁊ cesis
cedunt tegile que nod edificns imposite
sunt.ꝙͣuis tegendi gr̾a anata sunt ĩ runis
⁊casis habentur alius niris est inhis que de¬
tract sunt ut repon̾ent᷑ edib̾us enm accedu̾t

Expanded text:
usa parati sunt, antequam collocentur, fundi non sunt, sed qui exempti sunt h‹a›c mente ut collocenturi solent, ita aedium sunt, si stipites eorum in terra defossi sunt: quod si supra terram sunt, rutis et caesis cedunt.Tegulae, quae nondum aedificiis impositae sunt, quamuis tegendi gratia allatae sunt, in rutis et caesis habentur: aliud iuris est in his, quae detractae sunt ut reponerentur: aedibus
Abbreviated transcription (Latin):
deb̾i. n oi modo culꝑam esse ꝙ uni redri¬
disset ex frum̾to. q̃m alicm primiredoe
enm necce fiiss. t̾a ⁊ simeliorem eiis
cun̾at decessit. ⁊ cum fund̾ leganit. cas¬
suis negauit posse cogi colonu̾ ut enm

Expanded text:
deberi neque omnimodo culpam esse, quod uni reddidisset ex frumento, quoniam alicui primum reddere eum necesse fuisset, tametsi meliorem eius cauerat, decessit et eum fundum legauit.Cassius negauit posse cogi colonum, ut eum
Abbreviated transcription (Latin):
id est trade que res siꝗd̾e d̾ns fint uenditor¬
faciet emptore dñm. sin̾o fuit t̾m euict̾o¬
nis nõie uenditor̾e obligat. simode pͥcu̾i
est mĩatum aut es noie sati̾m. EEmꝑtor
anͣt mĩmos uenditoris facere cogͥ. ¶ Redi¬

Expanded text:
s fuit uenditoret emptorem dominum, si non fuit, tantum euictionis nomine uenditorem obligat, si modo pretium est numeratum aut eo nomine satisfactum. emptor autem nummos uenditoris facere cogitur.Red
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsc̃m est. ꝙͣuis positũ inedificio sit non
tur muendit̾te ea placuit esse ruta que
eruta sunt. ut arena creta ⁊ fiłia cesa esse ea
ut arbores cesas. ⁊ carbones ⁊ bns siłia Gals
ad exhibend dehus agi potest. n enimag̾
de mat̾a cesa aut de cem̾tis aut de arena
coniend̾ est uenditori ꝙͣ decet̾is aue sunt
pciosiora. ¶Lab̾o gn̾ałr scribit ea q̃ ꝑꝑe
pero ad psens no esse hedificn. ut puta tẽ¬

Expanded text:
m est, quamuis positum in aedificio sit, nonntur in uenditione, ea placuit esse ruta, quae eruta sunt, ut harena creta et similia: caesa ea esse, ut arbores caesas et carbones et his similia.Gallus ad exhibendum de his agi potest. Neque magis de materia caesa aut de caementis aut de harena cauendum est uenditori quam de ceteris quae sunt pretiosiora.Labeo generaliter scribit ea, quae puero ad praesens, non esse aedificii, ut put‹a
Abbreviated transcription (Latin):
iti uł corpus ten̾o faciat uł fieri paciat᷑
¶Q uinil de campania transportandu̾
ꝯduxiss teinde mota a quocã ꝯtron̾sia
signatum suo ⁊ altiꝰ sigillo uiapothe¬
cam deposniss exlocato ten̾r ut locatori
pessõem uini sine ꝯtrou̾sia reddet nisi
culpa ꝯductor careret. ¶Int ꝯductore
⁊locatore ꝯuen̾at ne iuilla urbana
fenũ ꝯpon̾etur ꝯposuit. deinde fuus
igne illaco succendit. ait laboo ten̾i
ꝯductore̾ eylocato qr ipse cam prebuit
inferendo contra ꝯductionem.

Expanded text:
rei vel corpus deterius faciat vel fieri patiatur. Qui vinum de Campania transportandum conduxisset, deinde mota a quodam controversia signatum suo et alterius sigillo in apothecam deposuisset, ex locato tenetur, ut locatori possessionem vini sine controversia reddat, nisi culpa conductor careret. Inter conductorem et locatorem convenerat, ne in villa urbana faenum componeretur: composuit: deinde servus igne illato succendit. ait Labeo teneri conductorem ex locato, quia ipse causam praebuit inferendo contra conductionem.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ si hec exceptũ nofu̾it. en potest ei ẜuo
emptore iret qui ꝑegre ess. Nam e̾te ea
res tuo ꝑiculo esse nõ d itaq tota ea res ad
dolum matu dum caxat et cuipam uen¬
ditoris ⁊rrigenda est. ¶ Sidolia octograta
⁊ plura erant ꝙͣ ad eum num dabit crap¬
tori ex om̃ib que uult dum integra det
nsola ocroginta sunt qliacũ emptedem

Expanded text:
 si hoc exceptum fuerit? tamen potest ei servemptorem iret, qui peregre esset: nam certe ea res tuo periculo esse non debet. itaque tota ea res ad dolum malum dumtaxat et culpam venditoris dirigenda est. Si dolia octoginta et plura erunt quam ad eum numerum, dabit emptori ex omnibus quae vult, dum integra det: si sola
Abbreviated transcription (Latin):
incit̾ie pr̃are ꝯductor debeat. et qͣtenus
p̾ratur. utr̾ ut ẜnosnoxe decat. anuͦ suo
induxit prestet suo nõie ⁊ sinichil ꝯue¬
nit sit̾ craꝑam inducendis admitit ꝙ ca
lem habu̾it uł suos uł hospitem. ata pop¬

Expanded text:
induxerit praestare conductor debeat? et quatenus praestat, utrum ut seruos noxae dedat an uero suo induxit praestet suo nomine, etsi nihil conuenit, si tamen culpam in inducendis admittit, quod tales habuerit uel suos uel hospites: et
Abbreviated transcription (Latin):
d̾. Lincius ticns accepta pecinia Iteem¬
ad mat̾ias uendendas sub pena ẽta ita ut
fins integras res pi̾an̾it intra statutatẽ
cessit. Cum gͥ testator inpenã comiserit
ib̾rs eius reliqͣm matiam exibi̾it an
⁊ inpena ⁊ inusuius ancmri possit pẜti¬

Expanded text:
.Lucius Titius accepta pecunia ad materias uendendas sub poena certa, ita ut, si non integras repraestauerit intra statuta temcessit: cum igitur testator in poenam commiserit neque heres eius reliquam materiam exhibuerit, an et in poenam et in usuras conueniri possit, p
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓnio uendidit. tulła ꝯmemoratde fideiꝯis¬
sarie lb̃tatis fc̃a emptor cũ płib annis
mancipia supscͥpta sidi fuissent aretusam
rntate defimcti fideiꝯissariam nb̾tatem
petissent hrdemq ad p̾tor̾e ꝑ duxissent
inssu p̃toris ab ħrde sunt manumisi. ae¬
tusa q̃q nollo se emptore parromũ hre
respontebat. Cum emptor p̃cium anendi¬
tore emꝑti uidicis aretuse qͥa nõie repet̾es.
lectũ est rensum dm̃ ulpiami quo ꝯtinẽb
emptore t̾n mieħ posse post manumissone
auenditore ꝯseꝗ. Ego cum meminissem

Expanded text:
nio uendidit nulla commemoratione fideicommissae libertatis facta: emptor cum pluribus annis mancipia supra scripta sibi seruissent, Arescusaluntate defuncti fideicommissam libertatem petissent et heredem ad praetorem perduxissent, iussu praetoris ab herede sunt manumissi.Arescusa quoque nolle se emptorem patronum habere responderat. cum emptor pretium a uenditore empti iudicio Arescusae quoque nomine repeteret, lectum est responsum Domi‹ti›i Ulpiani, quo continebatemptorem tamen nihil posse post manumissionem a uenditore consequi. ego cum meminissem
Abbreviated transcription (Latin):
uit id uenidatũ esse indeatur ꝙ intra t̾mi¬
empto iudicio teneatur. cũ hec gnat adies¬
tie ad ea que fp̃ałr nouit quendioit nec
excepit ꝑtine no debeat. ne quoꝗn actor
de loco c̾to fussis cum ħ ⁊ apͥ uet̾es sit rela¬
tum. in eius ꝑsona ꝗsic exceꝑat ẜratu¬
tes sique debent᷑. uł cebebunt᷑ etei iuris
muctores responcer̃t. sictus uen ouor ꝗb̾ei

Expanded text:
ut id uenum datum esse uideatur, quod intra termiempto iudicio teneatur, cum haec generalis adiectio ad ea, quae specialiter nouit qui uendidit nec excepit, pertinere non debeat, ne alioquin emptor de loco certo fuisset: cum hoc et apud ueteres sit relatum in eius persona, qui sic exceperat: 'seruitutes si quae debentur, debebuntur': etenim iuris auctores responderunt, si certus uenditor qui
Abbreviated transcription (Latin):
est q̃m ꝗsat premon̾e debuit turem esse
inc ne debuit facił esse ac tem̾ariam in¬
dicatoem ¶ Si uendicer te lo fecit ut
rem płis uendet. puta te artificis merta.¬
tus est aut de peculio empti eum iuidicie
ten̾i ut prestet emptori qͣna płis ẜuum
emisset. suita ꝑeculiato ess uł es artifi¬

Expanded text:
et qui scit praemonere debuit furem esse, hic non debuit facilis esse ad temera‹ria›m indicationem.Si uenditor dolo fecerit, ut rem pluris uenderet, puta de artificio mentitus est aut de peculio, empti eum iudicio teneri, ut praestaret emptori, quanto pluris seruum emisset, si ita peculiatus esset uel eo artifi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ iustum est sic minint᷑ prestatio si ẜmis
terioi ap emꝑtere effectus at cu enincit᷑¬
¶ Iuo ex pedicius indebatur. sim̾ alienam
aream uendid̾is ⁊ mea ego hedisicauero.
atq ita eam dns euncit. naꝙ possum pe¬
tent̾e dñm qlisi ĩpensam edificioꝵ seluat
doli mali except̾oe sr̃mou̾e mag̾ est ut ea
res acꝑicłm uenditoris n̾e ꝑ tineat. ꝙꝑ ⁊ in

Expanded text:
 praestatio, si seruus deterior apud emptorem effectus sit, cum euincitur.Illud expeditius uidebatur, si mihi alienam aream uendideris et in eam ego aedificauero atque ita eam dominus euincit: nam quia possi‹m› petentem dominum nisi impensam aedificiorum soluat, doli mali exceptione summouere, magis est, ut ea res ad periculum uenditoris non pertineat. quod et in
Abbreviated transcription (Latin):
op. Quintꝰ mucio scribit. dns fundi Ipolle.¬
de predis arbores stantes uendidat. et ꝓbis re¬
bns. pe. accepit. ⁊ cum trade nolebat emꝑtor
q̃rebat ꝗd se face oꝑtebat et u̾ebat᷑ aimnę
hec arbores eius ne uidentur ficrr. peẜ arłeꝵ¬

Expanded text:
.Quintus Mucius scribit: dominus fundi de praedio arbores stantes uendiderat et pro his rebus pecuniam accepit et tradere nolebat: emptor quaerebat, quid se facere oporteret, et uerebatur, ne hae arbores eius non uiderentur factae
Abbreviated transcription (Latin):
antur. ¶ Predium estimat᷑ indote̾ a patre
filie sue noĩe tat᷑ obligat̾ esse creditori depͥ¬
henditur. q̃sitũ est ancilio ꝗ h̾rditat̾e pr̾is
retinz cum ar ea se filia abstrauiss dete
ꝯtenta accoe ex empto teneatur acreditore
ꝙ debebatar ab illa ꝑsona emptori cediet.
q̃situm est emptor milicie qͣmi qͣnticate¬
accoes ex tra ordinarias eonoie qͣs habet
p̾rari debe. ¶ Ante domu̾ mari inumeta
sessa domus fuit gaio seyo uendidit.q̃ro
erat ad emptore qͥa uite empt̾ois ꝑtine¬

Expanded text:
antur. Praedium aestimatum in dotem a patre filiae suae nomine datum obligatum creditori deprehenditur: quaesitum est, an filius, qui hereditatem patris retinet, cum ab ea se filia abstinuisset dote contenta, actione ex empto teneatur, ut a creditore quod debeatur ab illa persona, emptori cederet: quaesitum est, emptor militiae quam quantitateactiones extraordinarias eo nomine quas haberet praestare debere.Ante domum mari iunctam sessa domus fuit, Gaio Seio uendidit: quaero, erat, ad emptorem quoque iure emptionis pertine
Abbreviated transcription (Latin):
d̾.Siẜuus qͣm uendid̾is uislu mo al¬
quid fecit et exeo crus fregit ita cemil
ea res tuo ꝑicilo nõ est sio imꝑasti qd
paulus minime. siam si ꝑiclosam rem¬
ante uenditrem fuc̾e solitus est culpa tu¬
a id t̃m esse uideb. puta ei eit fuisse ẜ¬

Expanded text:
seruus quem uendideras iussu tuo aliquid fecit et ex eo crus fregit, ita demum ea res tuo periculo non est, si id imperasti, quod Paulus: minime: nam si ante venditionem facere solitus est, culpa tua id factum esse videbitur: puta enim eum fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
si insulam cotam umo nole locauctis
⁊ amplioris ꝯductor lecan̾it et inuede̾¬
dam insulam m̾cedem emꝑtori accessu¬
distiinqno sepulcrum habiusti nec no¬
minatim tibi sepulctũ excepisti paru̾
tibi est es nore cantum. paulus mim
ꝗ med in sepulcrũ iter publicũ tnsit.¬
¶Eihabitaterib habitatio iege uendico¬
nis recepta est ortib habitantib mea p¬
ter dñm recte recepta uabitatio est.pa¬
ula. ammo sici mca insula ꝙͣ uendic̾is

Expanded text:
m totam uno nomine locaueris et amplioris conductor locauerit et in uendenda insula mercedem emptori cessudisti, in quo sepulcrum habuisti, nec nominatim tibi sepulchrum excepist‹i›, parum habes eo nomine cautum.Paulus: minime, si modo in sepulchrum iter publicum transit.Si habitatoribus habitatio lege uenditionis recepta est, omnibus in ea habitantibus praeter dominum recte recepta habitatio est.Paulus: immo si cui in ea insula, quam uendideris
Abbreviated transcription (Latin):
pratar̾ se esse polhatas sit uenditor emp¬
teri p̾ran oporitat. ¶Si uenditor sciens
ebligatum aut auenũ uendidiss. ⁊ adiec¬
tum sit neue eo nõie ꝗd praret. estimaͣ
oꝑtet. delum malũ eiꝰ qͥm semꝑ ar esseo¬
portet. inuidicio empni eo ꝙ bone fidei sit.¬
d̾. Hund̾ mͥ cum uendes deducto ulu
ticnis uiuat. nec mea c̾a esse cepit. ut ⁊÷¬

Expanded text:
aturum se esse pollicitus sit uenditor emptori, praestari oporteat.Si uenditor sciens obligatum aut alienum uendidisset et adiectum sit 'neue eo nomine quid praestaret', aestimari oportet dolum malum eius, quem semper abesse oportet in iudicio empti, quod bon.Fundum mihi cum uenderes deducto usu Titius uiuat nec in ea causa esse coeperit, ut, e
Abbreviated transcription (Latin):
instrm celomis accipiat᷑ ꝓtulꝰ ait idagi
ut instr̾m emptũ h̾at colonus sicuti fieret
cum ꝗd estimatu in dotem daretur.
te eius qui locauit tollitir.
anis. Is qui rem ꝯouxit no cogͥ restitile

Expanded text:
instrumentum colonus accipiat, Proculus ait id agi, ut instrumentum emptum habeat colonus, sicuti fieret, cum quid aestimatum in dotem daretur. te eius qui locauit tollitur. ale.Is qui rem conduxerit non cogitur restituere
Abbreviated transcription (Latin):
se tenzednim au̾t młta esse que edsbus
a fixa nõ sunt ignorari ne̾ oportet. ut pu¬
de uendito uł legato st̃ꝗliniu̾ ⁊ strme¬
ta empteris ⁊ legatarii sunt ligna au̾t
uenditoris uł ħidis. qͥa nõ sunt fum di
tam ⁊ si ad eamrem ꝯꝑata sunt. Inst̾ꝗlio
an̾t distincno trebatu pbanda est ũt si
ꝗtem st̃corandi agͥ cansa ꝯꝑatum sit. ẽp¬
tore sequat᷑ siuendendi uenditorem nisi
alud actũ est. nec int̾ est instabislo ia¬
ceat an ac̾ruis sit. ¶ E tabule picte ꝓtte¬
totio includunt᷑. It̃q cruste marmoros
esnũ sunt reticini aita columꝑnas plu¬

Expanded text:
tenet: aedium autem multa esse, quae aedibus adfixa non sunt, ignorari non oportet, ut pudo uendito uel legato sterculinum et stramenta emptoris et legatarii sunt, ligna autem uenditoris uel heredis, quia non sunt fundi, tametsi ad eam rem comparata sunt. in sterculino autem distinctio Trebatii probanda est, ut, si quidem stercorandi agri causa comparatum sit, emptorem sequatur, si uendendi, uenditorem, nisi si aliud actum est: nec interest, in stabulo iaceat an aceruus sit.Quae tabulae pictae pro tectorio includuntur itemque crustae marmoreae aedium sunt.Reticuli ci
Abbreviated transcription (Latin):
uis.x. ugera accrei̾tint qr doli fecit nec d¬
las prrgatur.siuero ignorans uendidit ex
emꝑto accoem nẽ ꝯpete̾. ¶ Sifund̾ machi
alienu̾ uendid̾is ⁊ hic ex causa iucintiua
ms factus sit niche̾iꝰ ex empto miehi adu̾¬
suste accio ꝯpetit. ¶In hns au̾t que cum
re emꝑta pdari solent. nẽ solum dolum:
piet nõ solum telum s ⁊ culꝑam eũ prare
ticio coem habebas ꝑtem tuam uendidisti.
obcam iem aticio ꝯsecutꝰ es id t̾m emp¬

Expanded text:
iugera ad‹c›reuerint, quia dolo fecit nec dolus purgatur: si uero ignorans uendidit, ex empto actionem non competere.Si fundum mihi alienum uendideris et hic ex causa lucratiua meus factus sit, nihilo minus ex empto mihi aduersus te actio competit.In his autem, quae cum re empt‹a› praestari solent, non solum dolum, praestet, non solum dolum, sed et culpam eum praeTitio communem habebas, partem tuam uendidisti eob eam rem a Ti‹ti›o consecutus es, id tantum emp
Abbreviated transcription (Latin):
s si c̃tis regionib fund̾ int̾ te ⁊ ticium ur¬
tex dinsit sinc dubio ꝑtem que adiudiea¬
ta est emꝑtori trade tebes¶Sigd ẜuo dis¬
tracto uenditor donanit ante tradit̾o em ħ
respectu ista sint relicta. It ꝙ ex oꝑis ẜms
iteo dies tradit̾ois ex pacto ꝓrogatus est ut
ad uenditeie̾ eꝑe ꝑtim̾ent. ¶ Ex uendito as¬
tic uenditori ꝯpetit ad ca ꝯseqͣnda que eui
al. emptex piari extet. Ueniunt au̾t in ħ¬

Expanded text:
ndum inter te et Titium iudex diuisit, sine dubio partem, quae adiudicata est, emptori tradere debes.Si quid seruo distracto uenditor donauit ante traditionem, hrespectu ista sint relicta. item quod ex operuendum est, nisi ideo dies traditionis ex pacto prorogatus est, ut ad uenditorem operae pertinerent.Ex uendito actio uenditori competit ad ea consequenda, quae ei ab emptore praestari oportet.Ueniunt autem in
Abbreviated transcription (Latin):
que insundo ꝯtinent᷑ no est seꝑatũ corph
acundo. et iceo ut dn̾s suas ipałr arrbores
uendicant emrtor nd pot̾it. set exemp
nichomemeratum est. ceceptus ob eamit
ex emꝑte accoem halebit. ⁊taq siꝯueniat
ob precium exuendito to in ꝓuisi honens

Expanded text:
n est separatum corpus a fundo et ideo ut dominus suas specialiter arbores uindicare emptor non poterit: sed ex emptnihil commemoratum est. deceptus ob eam rem ex empto actionem habebit: itaque, si conueniatur ob pretium ex uendito, ratio inprouisi oneris
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ si alios secũ sellicitauit ut sug̾ent. uł
res q̃stam aꝵstalit ꝗd t̾n si ignorauit ꝗd̾
fure isse asseneruit au̾t bone frugr ⁊
fidum ⁊ carum uendidit iuteamo an
ex empto teneatur.⁊ puto ten̾isat quin

Expanded text:
 si alios secum sollicitauit ut fugerent, uel res quasdam abstulit.Quid tamen si ignorauit quidem furem esse, adseuerauit autem bonae frugi et fidum et caro uendidit? uideamus, an ex empto teneatur.
Abbreviated transcription (Latin):
q̃po. qne sina uera est. snno ⁊ in eade es¬
tus quos in uu̾ ex his q̃merudierat fe¬
ẽat ei restitu̾ent᷑. ⁊d̾ quere aretusa quere¬
cusauit emptore patrenũ hre cuiꝰ sit lib¬
ta ꝯstituta an possit uł legatariam q̃ no̾
dno ax h̃te manumissi sunt yedis semꝑ¬
admii eo modo. de sumptib uero quos
inerndiend̾ holem emꝑter fecit. uidend̾
est. nam empti udiciũ ad eam qͥa spe¬
ciem sufficere existimo. slon eĩprecium
ꝓponam ut ne sit cogitatũ auenditore ae
tanta sĩima ssti si ꝑponas agitatorem:

Expanded text:
ia uera est. illud etiam in eadem cotus, quos in unum ex his quem erudierat fecerat, ei restitue‹re›ntur. idem quaero, Arescusa, quae recusauit emptorem patronum habere, cuius sit liberta constituta? an possit uel legatariam quae non duo ab herede manumissi sunt. respondi: semamittitur eo modo. de sumptibus vero, quos in erudiendum hominem emptor fecit, videndum est: nam empti iudicium ad eam quoque speciem sufficere existimo: non enim pretiumproponas, ut non sit cogitatum a venditore de tanta summa veluti si ponas agi
Abbreviated transcription (Latin):
cis uendidit int̾m tenetur. inqͣntũ lecuple¬
cici ex ee factus est. tutotib inresiduum ppe¬
tus ꝯtemꝑnandis. qr nec tnsfert᷑ inpnpil¬
lum post puł̾tate̾ ħ ꝙ delo tutor fc̃m est.
eamrem qͣmuendidit. unde qͥr si pars sit
trecu somnta: ⁊ res rradita postea eicta fit
utr̃ eiꝰ rei noie ꝯsequatur p̃cium inte¬
grũ ex emꝑto agens. an uero ꝙ muianit a⁊

Expanded text:
ntum locupletior ex eo factus est, tutoribus in residuum perpetuo condemnandis, quia nec transfertur in pupillum post pubertatem hoc, quod dolo tutorum factum est.Oeam rem quam uendidit.Unde quaeritur, si pars sit pretii soluta et res tradita postea euicta sit, utrum eius rei consequetur pretium integrum ex empto agens an uero quod numerauit? et
Abbreviated transcription (Latin):
ẜ mim fartis noxisq solutũ prare debe ab
omib receptũ ait. et exempto acc̾dem esse
ut hĩe licere emꝑtori caueatur s ⁊ ut itida¬
cur ei possõ. ¶t̾ ait. nõ tracencem dͣnti in¬
t̾ sit ꝯcempnarissat aũt no̾ danteni qͣnti¬

Expanded text:
 furtis noxisque solutum praestare te debere ab omnibus receptum ait et ex empto actionem esse, ut habere licere emptori caueatur, sed et ut tradatur ei possessio.Idem ait non tradentem quanti intersit condemnari: satis autem non dante
Abbreviated transcription (Latin):
s ⁊ io ꝙ emꝑtori iam tne sibi tradito ser¬
reni emit ano̾ dñs cam emptio uẽdicio¬
q fine del malo fieret traditaq est siue ab
cui primũ posso tradita sicꝰ set si alt ex nob
miꝗs pondib accepiss. ut in modo me i¬
falłet. uł emꝑtor e̾cum scripto sit auendi¬

Expanded text:
adito serrem emit a non domino, cum emptio uenditioque sine dolo malo fieret, traditaque est: siue ab cui primum tradita est. si alter ex nobis iniquis ponderibus accepisset, ut in modo me falleret, uel emptor circumscriptus sit a uendi
Abbreviated transcription (Latin):
creditoris uendidit. de inde hec fu̾it emc¬
ta no̾ tenetur.nec ad p̾cim restituendũ
exempto acc̾de creditor. hoc młtis ꝯsticu
uit demq ⁊ reꝓmitit te dolo s ⁊ sinõ rep¬
miẜit sciens tn sibi nõ eãe obligatam
uł no esse eiꝰ ꝗ sibi obligau̾it uendid̾it
teneb̾ exemꝑto qi dolum eũ pr̾are debere
ostendimꝰ. ¶Siꝗs rem uendid̾it. ⁊ ei ac¬
distracta in hec qͥꝗ seq̃nda funt ut t̾n eiue¬
c̾ois nõie no̾ induplum teneatur. s in
ꝑ se nementesq ase ꝑsonas nõ fieri. quo

Expanded text:
creditoris uendiderit, deinde haec fueri‹n›t euicta, non tenetur nec ad pretium restituendum ex empto actione creditor: hoc enim multis crepromittit de dolo: sed et si non repromiserit, sciens tamen sibi non obligatam uel non esse eius qui sibi obligauit uendiderit, tenebitur ex empto, quia dolum eum praestare debere ostendimus.Si quis rem uendiderit et ei acdistracta, in hoc quoque sequenda sint, ut tamen euictionis nomine non in duplum teneatur, sed in per se venientesque a se personas non fieri, quo
Abbreviated transcription (Latin):
corem noxali iudicis ꝯdempnatũ ex epte
potuit. Idq putat et si exstipłatu aget. ⁊
fiue defendat noxan iudicio siue nc. quia
manifestũ fuit noxi̾i fu̾ fuisse nicb̃oiꝰ
uł ex stipłatu uł ex emꝑte ag̾e̾ posse. ¶Idẽ
nerac. ait. uenditore uire tracenda de bere
prare emptori ut in lite de possc̾e pecior sit
surꝑior inpossce emptor fucuro no̾ sit. enigͥ
exempte accie nisi ħ pretur. ¶ Cassiꝯait

Expanded text:
torem noxali iudicio condemnatum ex empto potuit: idemque putat et si ex stipulatu aget: et siue defendat noxali iudicio, siue non, quia ‹mani›festum fuit noxium seruum fuisse, nihilo minus uel ex stipulatu uel ex empto agere posse.Idem Neratius ait uenditorem in re tradenda debere praestare emptori, ut in lite de possessione potior superior in possessione emptor futurus non sit: erit igitur ex empto actio, nisi hoc praestetur.Cassius ait
Abbreviated transcription (Latin):
no lat̾e ꝯstat ectꝯ nam ꝗemit obligatus ẽ
puꝑino pnpillum sibi no ob ligat. ¶ Si̾e¬
d itor habitat̾dem ex coꝑit. ut inꝗlino lice¬
ac habitare uł colono ut ꝑfrui liceat ad
c̾tum tp̃e mag̾ esse.ẜiuꝯ putabat ex uen¬
dito esse accõem demq tube ait. suste colo¬
nus dampnu̾ dedic emptore̾ ex empto age̾¬
tem cog̾e posse uenditore̾ ut ex locato cũ
colono exꝑiatur ut ꝗc ꝗd fint ꝯsecutus¬
emptori reodat. ¶ edib distiactis uł legatis
eaesse edium solenꝯ dic̾t que q̃iꝑs edumi

Expanded text:
nstat contractus: nam qui emit, obligatus est pupillo, pupillum sibi non obligat. Si uenditor habitationem exceperit, ut inquilino liceat habitare, uel colono ut perfrui liceat ad certum tempus, magis esse Seruius putabat ex uendito esse actionem: denique Tubero ait, si iste colonus damnum dederit, emptorem ex empto agentem cogere posse uenditorem, ut ex locato cum colono experiatur, ut emptori reddat.Aedibus distractis uel legatis ea esse aedium solemus dicere, quae quasi
Abbreviated transcription (Latin):
uenditor ⁊ si ignerauit minor̾e ñdii
mod̾ esse. ¶ Siuendidi tibi insulam:
didiita ut insula edificata ꝑte dinudia
michi retradas. uͥm est et ut edisces age
me posse exuendito ⁊ ut edificarã michi
retradas ꝙͣdu ei aliꝗd ex re uendita ap.
tc suꝑess exuendito me h̾re acc̾cem ꝯ stat.¬
¶E locum sepincti em̃is ⁊ pptias eñ lecum
inte ꝙͣ mortu ꝯibi inferatur edificatumi
auenditore fu̾it pot̾is ad cum reu̾ti ¶ Si
uas aliꝙ michi uendid̾is ⁊ dixis certam
mensuram caꝑe uł c̾tuni pend ꝯ bĩs ex
emꝑte tecũ agam simuiꝯ prestes. ¶S
siuas michi uendid̾is ita ut affirmares in
ꝑdid̾im p̾dab michi. siuere no id atura
sit ut integr pr̾es. tolum malu̾ dutaxit
piart re debe. lab̾o. cc putat et illud solur
e̾imodo in tegril prari debeat et est uerum
mictore me laudare potis sicuus fuit fũ¬
dus cui ad ꝗrert ẜuitute̾ netũs. Imquu¬

Expanded text:
venditor, etiamsi ignoraverit minorem fundi modum esse. Si vendidi tibi insulam cdidi, ita ut insula aedificata partem dimidiam mihi retradas, verum est et ut aedifices agere me posse ex vendito et ut aedificadiu enim aliquid ex re uendita apud te superesset, ex uendito me habere actionem constat.Si locum sepulchri emeris et propius eum locum, antequam mortuus ibi inferatur, aedificatum a uenditore fuerit, poteris ad eum reuerti.Si uas aliquod mihi uendideris et dixeris certam mensuram capere uel certum pondus habere, ex empto tecum agam, si minus praestes. sed si uas mihi uendideris ita, ut diderim, praestabis mihi: si uero non id actum sit, ut integrum praestes, dolum malum dumtaxat praestare te debere.Labeo contra putat et illud solum  actum sit, omnimodo integrum praestari debeat: et est uerum. auctorem me laudare poteris, si tuus fuerit fundus, cui adquirere seruitutem u
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ꝯscq̃ncia empe̾ois ꝓpria suntauł exempto
uł extestam̾co agi cmi eo pet̾it. si si falsoi
eytimans se damꝑnatũ uende̾ uendid̾it
dicend̾ est agi cum es exemꝑte nẽ posse.
qͣm deli mali exceptione actor simo̾i̾u

Expanded text:
empto uel ex testamento agi cum eo poterit.Sed si falso existimans se damnatum uendere uendiderit, dicendum est agi cum eo ex empto non posse, quoniam doli mali exceptione actor summou
Abbreviated transcription (Latin):
res uenit. It ufine precu post die tradit̾tis
slam cu̾recipit emptor fructꝰ eꝗstimut
ẽ eu̾ usuras precu cepente possoem au̾t tra
fructa ꝑcipiendi pterea exuendito agendo
cimat̾tem ꝗd inpensum est aut̃ tradito¬
neni aut siꝗd indisaplinas qͣs ueri siłe
erat ⁊ emptorem ulle impendi. ħ.impliꝰ
labeo .nt. ⁊ siꝗd incunꝰ mortui ẜui mpe¬
sum est exuendito ꝯsoqui oport̾e simeco
sine cuipa uencittris merte̾ obierit.t¬

Expanded text:
post diem traditionis: nam cum re emptor fruatur, aequissimum est eum usuras pretii pendere.Possessionem autem tradf‹r›uctus percipiendi.Praeterea ex uendito agendo curationem impensum est ante traditionem aut si quid in disciplinas, quas uerisimile erat etiam emptorem uelle impendi. hoc amplius Labeo ait et si quid in funus mortui serui impensum sit, ex uendito consequi oportere, si modo sine cu
Abbreviated transcription (Latin):
ip. Luł..xx. Int̾ eum qui sciens ꝗd
aut ignorans uendidit differentia fac̾
morbosum aue tignu̾ uicio sum uendi¬
tarus sud ita esse scissem. si uero sciens
renicuit et ẽptorem decepit oĩa detrime
ediũ estimatoem siue peccra ꝯtagione
mortosi pecoris ꝑierint ꝙ int̾ fu̾t ydo¬
uendidit aut fugit̾m. si ꝗd̾ sciens pi̾are:
debebit qͣnti emꝑteris ut̾ fuit nẽ decip.
siuero ignorans nendit̾it eͥca fugitir̾

Expanded text:
o decimo inter eum, qui sciens quid aut ignorans uendidit, differentiam facit morbosum aut tignum uitiosum uenditurus, si id ita esse scissem: si uero sciens reticuit et emptorem decepit, omnia detrimaedium aestimationem, siue pecora contagione morbosi pecoris perierunt, quod interfuit idouendidit aut fugitiuum, si quidem sciens, praestare debebit, quanti emptoris interfuit non decipi: si uero ignorans uendiderit, c
Abbreviated transcription (Latin):
reddatur. ¶s ꝗuinaemit arre nomĩe
c̾tam silmam dedit. pestea ꝯuen̾at ut
emptis irrica sicret .iiii.exempto agi pꝰ¬
se ait ut arra restituat᷑. ut ilemq esse ac¬
c̾oem ex empte.⁊ ad distrahendam in ꝗd
emptoem ¶ Ego illud q̃ro si anulꝰ cat ĩn
ate nõie ⁊ sequta empree precioꝵ nu¬
m̾ato ⁊ tradita re amilo no redidur
qua acce no agend̾ est. utr᷑ ꝯdicatir

Expanded text:
ina emit arrae nomine certam summam dedit: postea conuenerat, ut emptio irrita fieret.Iulianus ex empto agi posse ait, ut arra restituatur, utilemque esse actionem ex empto etiam ad distrahendam, inquit, emptionem. ego illud quaero: si anulus datus sit arrae nomine et secuta emptione pretioque numerato et tradita re anulus non reddatur, qua actione agendum est, utrum condicatur,
Abbreviated transcription (Latin):
tunc ẽi ibi dare d ubi petitur. ¶ pretorra
qd̾ pond̾e aut num̾o. aut m̾sura ꝯnne¬
tur. ibi cari d ubi petitur nisi adioctũ
su̾it centum modios ex illo orreo. aut
iiiii amrhoras ex illo delio. Sin autẽ
̃ꝑ inrem acc̾dem legatũ petatur. ⁊ ibi
peti d. uͥres est.⁊ simobił sit res ad exitẽ¬
dum agi cum ħrde pot̾it. ut ezhibeat
rem sicut enim uendicari alegatariop¬
no ites minus iudiciu̾ erit ꝙ hodie
no potest iudicare. ut scl sue mentis

Expanded text:
tur. praeterea quod pondere aut numero aut mensura continetur, ibi dari debet ubi petitur, nisi si adiectum fuerit "centum modios ex illo horreo" aut "vini amphoras ex illo dolio". si autem per in rem actionem legatum petetur, etiam ibi peti debet ubi res est. et si mobilis sit res, ad exhibendum agi cum herede poterit, ut exhibeat rem: sic enim vindicari a legatarionon ideo minus iudicium erit, quod hodie non potest iudicare: ut scilicet suae me
Abbreviated transcription (Latin):
it᷑ fiet. uł in quo sistetui. ⁊d̾ positum
ħ̾at. eniuis casꝰ noc̃e cuinis possit. o
infactũ iudiciñ dabo ¶ Siẜnis insa¬
ente dño fecile dicetur aut nere de¬
dinibebo ¶ hoc odictum suꝑioris por¬
tio estiz seq̃ns ⁊ eĩ fiut pretore ⁊ ĩ hũc
casum ꝓspicere. ut siꝗd in hiis ꝑtibus
¶ Ait pretor.ne quis in suggirunda ꝓ¬
nent. uł inꝗlios. uł dños ediũ . siuc
inhabitent. hñt tũ aliꝗd ax positum
his locis. ¶ Fupra eum locum qͦ uul¬
go it fieret. uł in quo ꝯsiste̾tur. id po¬
ñtum. hac ¶Actiꝑe debemus positum
siue in habitatoil ⁊ uł cenacłis.sme ÷¬

Expanded text:
iter fiet inue quo consistetur, id positum habeat, cuius casus nocere cui possit. qui in factum iudicium dabo. si seruus insciente domino fecisse dicetur, aut noxae dedi iubebo'.Hoc edictum superioris portio est: consequens etenim fuit praetorem etiam in hunc casum prospicere, ut, si quid in his partibus ret.Ait praetor: 'ne quis in suggr‹u›nda pnent uel inquilinos uel dominos aedium, siue inhabithis locis. 'Supra eum locum, qua uolgo iter fieret inue quo consistetur, id positum habeat.' accipere debemus positum siue in habitationis uel cenaculi, siue
Abbreviated transcription (Latin):
maleficio ẜuoꝵ ad u̾sus nos insticu¬
unciu. Eꝵ accionũ uis ⁊ potestas hec
est. ut si dampnati fũimꝰ. liceat nb
dedicione ip̃iꝯ corporis delinq̾rit. eui¬
tare litis extimat̾onem.
sp. Siẜuus sciente dn̾o occidit. in so¬
ndum dñs obligatir. ipͣe̾i indetur dñs
eccidisse. ¶ Si aũt inscience eo noxał
est.nec eĩ d̾ebuit ex maleficio ẜui ĩ plꝰ
teñi ꝙͣ ut noxe eum ded̾at. ¶Is ꝗ nõ
phibuit. suie dñsman. siue defut.
esse dñs. hac acc̾ce tenet᷑. Sufficit ei
si eo tp̃r dñs quo nõ ꝓhibebat fuit in¬

Expanded text:
maleficio seruorum aduersus nos instituuntur: quarum actionum uis et potestas haec est, ut, si damnati fuerimus, liceat nobis deditione ipsius corporis quod deliquerit euitare litis aestimationem.Si seruus sciente domino occidit, in solidum dominum obligat, ipse enim uidetur dominus occidisse: si autem insciente, noxalis est, nec enim debuit ex maleficio serui in plus teneri, quam ut noxae eum dedat.Is qui non prohibuit, siue dominus manet siue desiit esse dominus, hac actione tenetur: sufficit enim, si eo t
Abbreviated transcription (Latin):
aurcoꝵ ot p̃natio fit ¶hes aut uerba
siniu nocitumq eiesse dicetur. no̾ ꝑti¬
nent ad dampna qͥurem hoĩs libi fc̃a
sunt. Si forte uestimenta ens uł quid
aliud sisum corrupnꝰ̾ ue est. s ad ea qͥ
uł effusum ꝗd sit. de poculio in patrẽ
icaq filium hec accio ⁊petit. ¶ Cum
ẜuris habitator est. ittrum noxalis
accio danda sit. qr nõ est ex neg̾o gͣ

Expanded text:
aureorum condemnatio fit.Haec autem uerba 'si uiuet nocitumque ei esse dicetur' non pertinent ad damna, quae in rem hominis liberi facta sunt, si forte uestimenta eius uel quid aliud scissum corruptumue est, sed ‹ad› ea, quae uel effusum quid sit, de peculio in patrem itaque filium haec actio competit.Cum seruus habitator est, utrum noxalis actio danda sit, q
Abbreviated transcription (Latin):
aulł. H oc edcm nõ t̾m ad cuutites ⁊ in¬
cos. s ad uias ꝑ quas uulge it̾ fit. ꝑtir¬
ladeo ait locum hr̃e ħ ede̾m. si interdiũ
dciectum sit. no̾ nocte s ꝗb dami locis.
ex nocte it̾ fit. ¶ Uabitator suam suoꝵ¬
qr culpam prare or. ¶Si si de naue deios¬
tum sit. dabitur accio ntil meu̾ qnaui p̾¬

Expanded text:
tum.Hoc edictum non tantum ad ciuitates et uicos, sed et ad uias, per quas uolgo iter fit, pertinet.Labeo ait locum habere hoc edictum, si interdiu deiectum sit, non nocte: sed quibusdam locis et nocte iter fit.Habitator suam suorumque culpam praestare debet.Si de naue deiectum sit, dabitur actio utilis in
Abbreviated transcription (Latin):
cons. modic̾ hospicium sibi retinu̾it. re¬
siduu̾ locau̾it płib o̾s renebime᷑. qͣi in
ħ cenaculo habitantos. unde deiectum
estusum ue est. ¶ Int̾dum tni quo si n̾
captone actoris fiat. oporterit pretorẽ
eꝗtate motum ineum peciꝰ dare acci¬
onem excuuis cubiculo.uł ex edra. d̾e¬
iectum est. licet płes ineod̾ cenaculo
habitent. Q si exmediano cenaculo.
ꝗᵈ deiectũ sit.ueriꝰ est o̾s ten̾i. ¶ Si or¬
rearius aliꝗd derec̾it. uł effud̾it: ant ccͦ¬
duccor apothece. ui ꝗ mł dum tayat
sductũ locunti habedat. ut ibi epꝰ facia

Expanded text:
 retinuerit, residuum locauerit pluribus, omnes tenebuntur quasi in hoc cenaculo habitantes, unde deiectum effusumue est.Interdum tamen, quod sine captione actoris fiat, oportebit praetorem aequitate motum in eum potius dare actionem, ex cuius cubiculo uel exedra deiectum est, licet plures in eodem cenaculo habitent: quod si ex mediano cenaculi quid deiectum sit, uerius est omnes teneri.Si horrearius aliquid deiecerit uel effuderit aut conductor apothecae uel qui in hoc dumtaxat conductum locum habebat, ut i
Abbreviated transcription (Latin):
eqũ iudici in debit᷑. eum cu̾  a getur
ꝯdempnari tanti uidiciũ cabo. ¶Si
ẜuus insciente dño fecisse dicetur. in
indicio adiciam aut nerã tet̾e ¶ Sũ¬
ina cuni utilitate ũ pretere̾ edtrisso
nemo est ꝗ neget publice em̃ utile ẽ
sine metũ ⁊ ꝑiculo ꝑitin̾a ⁊meari. ¶¬
lecus sit. anuero priuatꝰ. tummͦ it̾
ꝑcimi uilgo fiat. Qͥa iter facientibꝰ
ꝓsricitur. no publicis uiis snatur
terum si aliqn uulgꝰ milla uia no̾
cum ad huc secreta loca ẽssent. in eo
cepit ꝯmeari no̾ d hoc edicto ten̾i.

Expanded text:
bitur eum cum quo agetur condemnari, tanti iudicium dabo. si seruus insciente domino fecisse dicetur, in iudicio adiciam: aut noxam dedere.' Summa cum utilitate id praetorem edixisse nemo est qui neget: publice enim utile est sine metu et periculo per itinera commeari.locus sit an uero priuatus, dummodo per eum uolgo iter fiat, quia iter facientibus prospicitur, non publicis uiis studeturterum si aliquando uulgus in illa uia non cum adhuc secreta loca essent, modo coepit commeari, non debet hoc edicto teneri.
Abbreviated transcription (Latin):
tor bones emptes hab̾et. nõ tebere
p̃stare. ¶ S siud hr̃et emptos. tum
si culpa hoĩs sactum esset. ut a houe
feriretur. no teł̾e prestari. ¶ Siuicio
bonis. de bere. ¶ Cumplla ꝯpses ludae̾t
ꝗdam eyhis ẜu̾ulum cum pilam ꝑer¬
ꝑe conaret᷑. impulit. ẜuus cecidit. et
crus fregit. Qreratur an dñs ẜuulile¬
ge aglia cam eo cuius impulsu ceci¬
derat. agre potest.R. ño posse.cum
lecum cregisti. coq effectum est. ut
eiceient c atur inte ad exemplum le¬
ais aqlie infactum accio.
ap. Negis aglie debiteri ⁊ petit accio
cum reus stipłand̾. ante moram ꝓ¬
missum animal uulnerau̾it. Idem est
si occid̾it animal ꝙ si post moram
ꝓmissoris is ꝗstipłatus fu̾at oc̃cidit
debitor ꝗdem lib̃atur. legẽ aũt aꝗlia
hoc casu non recte erꝑietur. Nlam et¬
credicor ipse sibi poeuis ꝙͣ alii min¬
riam fecisse indetur.

Expanded text:
tor boves emptos haberet, non debere praestare: sed si non haberet emptos, tum, si culpa hominis factum esset, ut a bove feriretur, non debere praestari, si vitio bovis, debere. Cum pila complures luderent, quidam ex his servulum, cum pilam percipere conaretur, impulit, servus cecidit et crus fregit: quaerebatur, an dominus servuli lege Aquilia cum eo, cuius impulsu ceciderat, agere potest. respondi non posse, cum locum coegisti eoque effectum est, ut deicerentur: datur in te ad exemplum legis Aquiliae in factum actio..Legis Aquiliae debitori competit actio, cum reus stipulandi ante moram promissum animal uulnerauit: idem est et si occiderit animal. quod si post moram promissoris qui stipulatus fuerat occidit, debitor quidem liberatur, lege autem Aquilia hoc casu non recte experietur: nam creditor ipse sibi potius quam alii iniuriam fecisse uidetur.
Abbreviated transcription (Latin):
łp. Siuero ples diuiss int̾ se cenaeso
haritens.accis in eum solum datur.
ꝗ inbabitat eam ꝑten unde effusum
est. ¶Siꝗs gracuitas habicationes ded̾it
liẜ̃tis ⁊ cliencib. uł fuis. uł uxoribus
ip̾m eoꝵ nonuine ten̾icelac̾.ait.ꝙ ne¬

Expanded text:
.Si uero plures diuiso inter se cenaculo habitent, actio in eum solum datur, qui inhabitabat eam partem, unde effusum est.Si quis gratuitas habitationes dederit libertis et clientibus uel suis uel uxoris, ipsum eorum nomine ten
Abbreviated transcription (Latin):
Iab. Equimi tibi comodaui lint᷑.
rent.ainꝯ exhis irruit inequian. taq
deiecit. ⁊ hec casu cruta eꝗ fracta sũt¬
labes negat tecum nllam acc̾oneri
esse s si eꝗtis culꝑast̾m esset cum e¬
quite. ¶Sane non cum eꝗdṅo agi
cerint us effuderint. unde in eũ lecũ
que uulgo iter fiet. nł in quo ꝯsis¬

Expanded text:
is.Equum tibi commodaui: in eo rent, unus ex his irruit in equum teque deiecit et eo casu crura equi fracta sunt.Labeo negat tecum ullam actionem esse, sed si equitis culpa factum esset, cum equite: sane non cum equi domino agi cerint uel effuderint: 'Unde in eum locum, quo uolgo iter fiet uel in quo consis
Abbreviated transcription (Latin):
s tampnũ uuria dari. ¶ S simu¬
le qi aliꝗo reformida̾ssent.⁊ mulio¬
nes timore premeti ne opprimentur ua
plaustrum reliꝗssent.cum lx̃ibus
essent. s mule retin̾e honis neqssẽt
aut cum couarent᷑. lapseꝯ cidissent.
⁊ides plaustrum cessim redisset. at

Expanded text:
set, damnum iniuria daret. sed si muset, damnum iniuria daret. sed si mulae, quia aliquid reformidassent et muliones timore permoti, ne opprimerentur, plostrum reliquissent, cum hominibus essent, sed mulae retinere onus nequissent aut cum coniterentur lapsae concidissent et ideo plostrum cessim redisse
Abbreviated transcription (Latin):
msi data oꝑa effodiss ccłm no uidi
dampnil iniuria fecise. Culꝑam enĩ
penes eum ꝗprior flagello ꝑcussit re¬
siderer s si abeo nõ prior uapulass
s cum ei luc̾nam eriꝑe uellet rixatꝰ
esset. tab̾nani calra factum uid̾̃i ¶n
cliuo capitolino duo rlaustra honusta
mule ducebant. ptioris planstri mii.¬
nones dñsum plaustria sub leuabãt.
quo facsle mule duc̾ent. int̾im supia
plaustrum cessimire cepit. ⁊ cũ mu¬
liones ꝗuit̾ duo plaustra fu̾nt. de me¬
dio exissent. post̾is plaustium a pri¬
ore ꝑcustum retro redierat.⁊ puerum
cus am obtiniat. dñs pucri ꝯsulebat.
esse positum. siam si muliones ꝯsuꝑiꝰ
plaustrum sustimissent. sua sponte
rentur. cum dũo mulaꝵ nlłam esse
accionem. cum hoĩb qui ꝯu̾sum pla¬
ustrum fustimnissent. lege aqlia agi pꝰ¬
ꝗq sustin̾et dimit̾e̾t sua uoluntate
nt id aliꝙ̃ fernet. Ueluti siꝗs asellum
cum agitass no̾ retinuiss eque siꝗs
eymianu telum aut aliud ꝗd inmusis¬

Expanded text:
si data opera effodisset oculum, non uideri damnum iniuria fecisse, culpam enim penes eum, qui prior flagello percussit, residere: sed si ab eo non prior uapulasset, sed cum ei lucernam eripere uellet, rixatus esset, t‹a›bernarii culpa factum uideri.In cliuo Capitolino duo plostra onusta mulae ducebant: prioris plostri muliones conuersum plostrum subleuabant, quo facile mulae ducerent: inter superi‹u›s plostrum cessim ire coepit et cum muliones, qui inter duo plostra fuerunt, e medio exissent, posterius plostrum a priore percussum retro redierat et puerum cuiusdam obtriuerat: dominus pueri consulebat, esse positum: nam si muliones, qui superius plostrum sustinuissent, sua sponte rentur, cum domino mularum nullam esse actionem, cum hominibus, qui conuersum plostrum sustinuissent, lege Aquilia agi poet sua uoluntate, ut id aliquem feriret: ueluti si quis asellum cum agitasset non retinuisset, aeque si quis ex manu telum aut aliud quid immissis
Abbreviated transcription (Latin):
supͣ lapidem nic̾nam posu̾at.⁊ quidã
p̃t̾iens eam sustusat. tabͥnariꝰ enm
⁊ secutus nic̾nam reposcebat. ⁊ fugien¬
tem retinelat. Me flagello ꝙ ininanu
habelat. in quodolor inerat u̾berare
cab̾narium ceꝑit. ut se diunt̾e̾t. ex eo
maiore riya facta. tab̾nariꝰ ei ꝗluc̾¬
nam fustulerat oculum effederat. Cõ¬
sulebatur nũ campmi inunia nõ ur̃¬

Expanded text:
supra lapidem lucernam posuerat: quidam supra lapidem lucernam posuerat: quidam praeteriens eam sustulerat: tabernarius eum consecutus lucernam reposcebat et fugientem retinebat: ille flagello, quod in manu habebat, in quo dolor inerat, uerberare tabernarium coeperat, ut se mitteret: ex eo maiore rixa facta tabernarius ei, qui lucernam sustulerat, oculum effoderat: consulebat, num damnum iniuria non u