comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ante quom fiiam ad optare  ar¬
cem ludicram fec̾it. acq sinatu¬
ralis pr̃ antequam filia nascẽ¬
tur fecĩt᷑ huius note homo ad op¬
tau̾it. de iude emancipau̾it an
non possit deduci: sitaus acpr̃
naturalis decessiss set de ħ casu
contrariam legis sententiam

Expanded text:
antequam adoptaret artem ludicram fecerit? atque si naturalis pater antequam filia nasceretur fecerit? et si huius notae homo adoptauerit, deinde emancipauerit, an non possit duci? ac si talis pater naturalis decessisset? sed de hoc casu c
Abbreviated transcription (Latin):
oris pr̃mat̾ue arcem ludic ram
facere ceperit. s iquissimũ ẽ liunt¬
tere camdebe̾. cummuptie hopes¬
te contracte sint. et fortasse lib̾i ẽ¬
iam ꝓcreat i sintsplane suipsa aꝑ¬
tem ludicram facẽ ceꝑitutiq
dimittenda erit. ¶ eas quas in¬
genui cetĩ ꝓhibentur ducẽ uxo
trono lib̾tam que ei nupta est
alii nube̾ ñ posse/ ꝑatroniuit
accipimus ut de scripto impera¬
toris nr̃iq diũpris eius contin¬
etur et eum qui hac lege emit
ut manimuittatur quia ma¬
numisssis lib̾timis emꝑtoris.
habebituns quiaũt urasut se pa¬
tronumi: ħ idem ñ habebit nec
is quid̃ debet hre. qui. nõ suis

Expanded text:
ue artem ludicram facere coeperit, iniquissimum est dimittere eam debere, cum nuptiae honeste contractae sint et fortasse iam liberi procreati sint.Plane si ipsa artem ludicram facere coeperit, utique dimittenda erit.Eas, quas ingenui ceteri prohibentur ducere uxortrono libertam, quae ei nupta est, alii nubere non posse, patronum accipimus ut rescripto imperatoris nostri et diui patris eius continetur et eum qui hac lege emit, ut manumittat, quia manumissa liberta emptoris habetur.Qui autem iurauit se patronum, hoc idem non habebit.Ne si quidem d
Abbreviated transcription (Latin):
quod primaꝑte testamenti acͣ¬
ñ etiam qd̾ post̾iore legatum sit
ssitanion postea codicilli profe¬
runtur: non im probe michi di¬
cturus iudetur de eodum tax¬
at se cogitasse qd̾ illarum tab¬
ularum quas tunc nouit scr¬
iptura continetur¬

Expanded text:
ti acn etiam quod posteriore legatum sit. si tamen postea codicilli proferuntur, non improbe mihi turus uidetur de eo d‹at se cogitasse, quo‹d› illarum tablarum, quas tunc nouerat, scriptura continer
Abbreviated transcription (Latin):
in c̾tum successionis pro ꝑte hr̃¬
ditatis quamut᷑q cransanttr̃e¬
ex pressĩt utilibus acc̃onbus i
na quidem stipulatõ subici solet.
set consultius ẽ huic penalem

Expanded text:
tum successionis pro pditatis, quam uterque in transactioexpresserit, utilibus actionibus cna quidem stipulatio subici solet: sed consultius est huic poenalem
Abbreviated transcription (Latin):
dem Qi cum tutorib sius deso¬
la portione ad ministrate tutele
sue egerat ⁊ transegerat. adu̾sus
costem tutores ex ꝑsona frĩs sui
cui hr̃s extitãt agens prescrip¬
tione facte transaccionis non
sum̃ mouetur fransacͣcio que¬
cumq sit de hiis tantum de qui¬
bus int̾ conuemientes placuit
int̾põita creditur. ¶qd pͣ fallati¬
am cõhrd is ignorans uinũsa
que inuero erant. istrumentũ
transactionis sine aquilianã
ͣsstipulationẽ int̾posuit. ñ tam
paciscitur quam decipitur. ¶cĩ
qui nundum c̾tus ad se que¬
relam coͣnt᷑ra pris cestanitum
ꝑtinere. de alus causis cum adũ¬
sarus pacto traͣnsegit. tanͣtum
ĩ hiis interpoĩtum pactum no¬
bus accum ꝓbatur. nam ea
quorum accõnes compet̾e ci
postea compͣtum ẽ iniquum
t perimi pacto id de qͣuo cogi¬
tatum non docetur.
an si prouccatio non c̃ interpo¬
sita tannem si negetur iudic
atum eẽ. uł ignori potest an
iudicatum sit / quia adhuc
lis sub eẽ possit transaccio fie¬
ripotest qui

Expanded text:
m Qui cum tutoribus suis de sola portione administratae tutelae suae egerat et transegerat, adversus eosdem tutores ex persona fratris sui, cui heres extiterat, agens praescriptione factae transactionis non summovetur. Transactio quaecumque fit, de his tantum, de quibus inter conuenientes placuit, interposita creditur. Qui per fall‹a›ciam coheredis ignora‹n›s un‹i›uersa, quae in uero erant, instrumentum transactionis sine Aquiliana stipulatione interposuit, paciscitur quam decipitur. Ei qui, nondum certus ad se querellam contra patris testamentum pertinere, de aliis causis cum adversariis pacto transegit, tantum in his interpositum pactum nobus actum probatur. nam ea, quorum actiones competere ei postea conpertum est, iniquum est peremi pacto. id de quo cogitatum non docetur. am si provocatio non est interposita, tamen atum esse uel ignorari potest an iudicatum sit: quia adhuc lis subesse possit, transactio fieri potest. 12
Abbreviated transcription (Latin):
aulus Pet ⁊ ip̃i naute furti acͦ¬
tio competit ciuius sit ꝑiculo ni
sup̃e subripuit ⁊ postea ab eo sb̾¬
ripiatur. aut alio subripiente:
ip̃e nauta soluendo nousit. ¶ Si
nauta nante stabularius stabu¬
larii caupo cauponis ies recenit.
eq tenebitur ¶ uluanus cdexit
etiam ad eas res ħ edictum per¬
tiunere: que post impoi̾tas m̃ ces
ĩ nauiloratas qr ĩ ferrentur. er̃ si
earum ucrtua non debeturat co
uestimentoriin uł penoris coti¬
diatini quia ħ ip̃a cet̾arum re¬
rum locationi accedunt.
rus mercedem accipiunt. Nõ¬
pͦ pͥlo custoclia s nanta ut traitia¬
destuectores caupout iatores manẽ
i taupona patiatur stabulari¬
.s. us ut ꝑuritat aput iunienta
esaput eum stabulariatm̃ cusio¬
die nomine tenenturñam et
fullo a sacrtinator ñ ꝓcustodia¬
s prqete m̾cedem accipiunt. et

Expanded text:
 et ipsi nautae furti actio competit, cuius sit periculo, nisi si ipse subripiat et postea ab eo subripiatur, aut alio subripiente ipse nauta solvendo non sit. Si nauta nautae, stabularius stabularii, caupo cauponis receperit, aeque tenebitur. Vivianus dixit etiam ad eas res hoc edictum pertinere, quae post impositas merces in navem locatasque inferentur, etsi earum vectura non debetur, ut vestimentorum, penoris cottidiani, quia haec ipsa ceterarum rerum locationi accedunt. us mercedem accipiunt non pro custodia, sed nauta ut traiciat uectores, caupo ut uiatores manere in caupona patiatur, stabularius ut permittat iumenta apud eum stabulari: et tamen custodiae nomine tenentur. nam et fullo et sarcinator non pro custodiarte mercedem accipiunt, et
Abbreviated transcription (Latin):
sistere ꝑ missum ẽ id est squi
suppressas tabulas cestam̃ti
dicant. ĩ quiblib̾tatem sibi
relictam asseuerant i tem
seruis ꝑmissum ẽ p̾te̾a si fi¬
dei comissaͣ mlib̾tatem ab
uus peterẽtur s asi qui sus
miis redemptos se. q̃ man
mnissos contra placiti fidem
asseuerant ub̃ i iam ec̃ iusso
dominum rõnib excucien¬
dis recte petet s a si quis fidẽ
anciius elegit ut nnmimis
euis redimat᷑ atq l ns soluti
manimttatur nec ille obla¬
tan pecumam suscipere uelle
dicat. contractus fidem seruo
decegendi potestas cributa est
maiori cognitĩoni p̾iuditium
ficrinon oportet maior enim
questio minoremcamͣ ad sese

Expanded text:
sistere permissum est: id est si qui suppressas tabulas testamenti dicant, in quibus libertatem sibi relictam adseuerant. item seruis permissum est. praeterea fideicommissam libertatem ab his petent: sed et si qui suis nummis redemptos se et non manumissos contra placiti fidem adseuerent. liber etiam esse iussus dominum rationibus excutiendis recte petet. sed et si quis fidem alicuius elegerit, ut nummis eius redimatur atque his solutis manumittatur, nec ille oblatam pecuniam suscipere uelle dicat, contractus fidem detegendi seruo potestas tributa est. maiori cognitioni praeiudicium n oportet: maior enim quaestio minorem causa ad se
Abbreviated transcription (Latin):
str. nare oportet cum qui uisi
i licit ꝓ conlictione cause uł ꝑ
riumimpeͥratum: cumdies es.¬
respond̾it agetur cãpͣmintiabiee¬
itur: non utiq scłm p̾sentem tab
s int̾lum uł absens sibonam

Expanded text:
stimare oportet eum qui ius  pro condicione causae uel rium impetratum, cum dies eresponderit, agetur causa et pronuntiabitur, non utique secundum praesentem, sed interdum uel absens, si bonam
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ quia constitutio non lib̃um pro¬
nuntiari precepit s restitra lib̃¬
tateriubet proiũ compellẽtus
erit manimtere eum qui se
suis mĩmis redemit/ s asilati¬
tetꝰ ex empla senatus cõsuitorũ
ad fitei cõmissaͣmliẜ̾tatem per¬
tinentium debe̾ indũcĩ oportet
ħ ordine uenitur ut primo qͣs
petͣt post absentiam adu̾sarui
edictum primum mox alt̾m.¬

Expanded text:
stitutio non liberum pronuntiari praecipit, sed restitui ei libertatem iubet. proinde compellendus erit manumittere eum qui se suis nummis redemit. sed et si latitet, exempla senatus consultorum ad fideicommissam libertatem pertinentium debere induci oportet. hoc ordine uenitur, ut primo quis petat post absentiam aduersarii edictum primum, mox alt
Abbreviated transcription (Latin):
sore datinnẽ ĩ numero trum
edictorum conum̾ari debet.
elicet omins ab añcesso¬
renumerus strnitus sit. sołet
successor innim edictum dare
eẽt litem contestatus  deiñ ra¬
tur retro res ĩ iuditium recte

Expanded text:
um edictorum connumerari debet. plane licet omnis ab antecessore numerus finitus sit, solet successor unum edictum dare.esset, litem sit contestatus, deinde ratur retro res in iudicium recte
Abbreviated transcription (Latin):
cx eo quod ut est fĩt s eo qͣuod
tepoiti.⁊ corno dati ob ea in cau¬
sam competere accõnem ñ drbi¬
tanr. ¶ Signus alio iudicõ ac¬
curus iucutum sorisatis acce¬
erit de ind ab ꝯuiditio agat. ñ
or itretur stipulatio quia
illiea̾bi maritus domitilium
habiit. non ubũstrum̃tum doꝰ¬
tale conscriptum ẽ noc onimid
genus contractus ẽ. ut ⁊ eum lo
cum spectari oporteat ĩ quo in¬
strumentum dotis factum est
quaneumi cuius domitilium
⁊ ip̃a mulier ꝑ condictionẽ ma¬
us ei ẽ accipiendum est.

Expanded text:
ex eo quod interest fit, sed ex eo quod depositi et commodati ob eam causam competere actionem non dubitatur. Si quis alio iudicio acturus iudicatum solvi satis acceperit, deinde in alio iudicio agat, non committetur stipulatio, quia illic, ubi maritus domicilium habuit, non ubi instrumentum dotale conscriptum est: nec enim id genus contractus est, ucum spectari oporteat, in quo instrumentum dotis factum est, quam eum, in cuius domicilium et ipsa mulier per condicionem maus ei est accipiendum est.
Abbreviated transcription (Latin):
tante eo qui iudicare uisserat r
etiam coqui mauo imꝑi
ĩ ea demiuriscligione ht ũꝵ et¬
ceperit quius ẽ qui indicare iussit.
lp̃. Si lccus ininbendo iudicare
nonẽ comp̾hensus: iudetur co
lexo iudicare iussisse quo soiet
cum qui subditus ẽ seq oportet.
uenire ĩ iuditium de quo actũ
ẽ int̾ litigatoreo s celsus ait per¬
iculosum eẽ ex ꝑsona rei ħme¬
tiri. qui semper ne condempne¬
tur: ħ dicet ñ conuenisse/ quid
ergo: melius ẽ dicere iduẽire ĩ
uiditium non de quo accum ẽ.
ut ueniret: s id ñuenire de quo
nommnatim actumẽnenem¬
ret. ¶latrunculatde de re pocu¬
maria uidicare non põtest.

Expanded text:
tante eo qui iudicare iusserat, uel etiam eo qui maius imperium in eadem iurisdictione habet, uel etcoeperit, cuius erat qui iudicare iussit..Si locus in iubendo iudicare non est comprehensus, uidetur eo loco iudicare iussisse quo solet eum qui subditus est sequi oportet. uenire in iudicium, de quo actum est inter litigantes: sed Celsus ait periculose esse ex persona rei hoc metiri, qui semper ne condemnetur hoc dicet non conuenisse. quid ergo? melius est dicere id uenire in iudicium non de quo actum est ut ueniret, sed id non uenire, de quo nominatim actum est ne ueniret.Latrunculator de re pecuniaria iudicare non potest.
Abbreviated transcription (Latin):
aulus et Atillicinus ait cesa¬
rem statillio tauro rescripsisse
in ħu̾ba/ hi qui ex fundo sutr¬
iano aquam ducere soliti st̃
adierunt me ꝓposuerunt q
aquam qua ꝑ aliquot annes
usi sunt ex fonte qui ẽ ĩ fundo
sutriano ducere ñ potuisse ꝙ
fons ex aruiss ⁊ posteaereo fõte
aqua fluere cepiss pecierunt¬
q ame ut quodius ñ negli¬
gentia aut culpasua amini¬
serunt s quia cduce̾ nõ potant
hus restitueretur quorum¬
sibi michi postulatio cũ non
ĩiqua insasit succurrendum¬
⁊ hiis putataui. itaq ꝙ ius ha¬
buer̃ tunc cũ primũ ea aqua

Expanded text:
autium et Atilicinus ait Caesarem Statilio Tauro rescripsisse in haec verba: "Hi, qui ex fundo Sutrino aquam ducere soliti sunt, adierunt me proposueruntque aquam, qua per aliquot annos usi sunt ex fonte, qui est in fundo Sutrino, ducere non potuisse, quod fons exaruisset, et postea ex eo fonte aquam fluere coepisse: petieruntque a me, ut quod ius non neglegentia aut culpa sua amiserant, sed quia ducere non poterant, his restitueretur. quorum mihi postulatio cum non iniqua visa sit, succurrendum his putavi. itaque quod ius habuerunt tunc, cum primum ea aqua
Abbreviated transcription (Latin):
fu̾it adu̾sus eum actio nec̃e erit
⁊ cum ꝓstringi qui uetuit. set
⁊ illud eẽt iniquum eum qui
nͣ probibuit alieno facto uiban
cum et simuituam pecumam
altĩ ex sociis prohibente sccio de di¬
ssem: utiq cͥum obligãrem etͣ
puto scł̾m uilianm debẽ dici
suꝑ eẽ contra eum qui ñ ꝓhibu¬
it negcciorum gestorum ac¬
tio nemita tnr̃ut is qui prohib¬
uit ex ñulla ꝑte neq ꝑsccium.
male gestuniꝰ prõbau̾o negitio¬
rut̃ gestoꝵ te michiñten̾i.
itenduiiergo ne i ddupio ħ au
ratum habeam acc̃o negitioꝵ
gestorum peñteat nam quomo¬
doc seme ceperit mida uolũ¬
tnte touetus iuꝑuis itauerũ
sepuͣtare. sitolus malus ate as
utiłit᷑ grstimi ẽ necesse est aput.
iudicem ꝓrato hri ita omne ꝙ¬

Expanded text:
fuerit aduersus eum actio, necesse erit et eum pertingi qui uetuit: sed et illud esse iniquum eum qui non prohibuit alieno facto liberari, cum ‹et› si mutuam pecuniam alteri ex sociis prohibente socio dedissem, utique eum obligarem. et puto secundum Iulianum debere dici superesse contra eum qui non prohibuit negotiorum gestorum actionem, ita tamen ut is qui prohibuit ex nulla parte neque per socium male gestum probauero, negotiorum tamen gestorum te mihi non teneri. uidendum ergo ne in dubio hoc, an ratum habeam, actio negotiorum gestorum pendeat: nam quomodo, cum semel coeperit, nuda uoluntate tolletur? sed superius ita uerum se putare, si dolus malus a te abutiliter gestum est necesse est apud iudicem pro rato haberi, ita omne
Abbreviated transcription (Latin):
quro fict si a debitore meo ex egit ł n
icipi amiitemsi uendid̾it ip̃e des¬
ñq si quid impendic qmad io¬
dum iccipiet. nam utiq man̾da¬
tum non ẽ erit igtur  poit rat¬
hĩtionem: negiriorum gestorũ¬

Expanded text:
quid fiet, si a debitore meo exegerit et cipiam? item si uendiderit? ipse denique si quid impendit, quemadmodum recipiet? nam utique mandatum non est. erit igitur et pos‹t› ratihabitionem negotiorum gestoru
Abbreviated transcription (Latin):
ulp. Eucessori eĩus cuins fuert
negicia qui aput hostes decessĩt
ħ accio d anͣda ẽrit s a set ꝗsi fi¬
li famitias militis defuctite¬
stamento facto gessit simmiliter
gerĩt danda accio sicut autem
cit utilit̾ negitium gestum uł
ceptumita⁊ ĩ bonis mortuorũꝑ
licet diu̾sus exitus sit secutus
cessit cius hr̃ditatis curasionẽ
periert quesitum est an ab he¬
rede qui q̃nͣqͣ extitissur creliᷤ¬
tam pecuniam quinquagĩta.
petẽ possimuł decem que impe¬
dis uilianus scribit ĩ eon̾ti queꝰ¬
stionem ut animadutamus

Expanded text:
um Successori eius, cuius fuerunt negotia, qui apud hostes decessit, haec actio danda erit. Sed si filii familias militis defuncti testamento facto gessi, similiter erit danda actio. Sicut autem cit utiliter negotium gestum, ita et in bonis mortuorum, lcessit: huius hereditatis curationem perierunt. quaesitum est, an ab herede, qui quandoque extitisset, uel creditam pecuniam quinquaginta petere possim uel decem quae impendi. Iulianus scribit in eo uerstionem, ut animaduertamus
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Item sicum putaui a te
michi mandatum negoiage¬
ssi ⁊ hic nascitur negociorint
gestorum acc̃o cessante manda¬
dumputo michi a te mãdatũ
ẽẽ. ¶ S a si cumputaui titiinei¬
gccia c̃ẽ cum eẽnt simphronii cã
gessit sõsus simphronius inr¬
chi actione negirioꝵ gestoꝵ tene
uliams. Si pupilli tui ne tur¬
grcia gessero ñ mandato tũo i st¬
s ne tutele iuditiotenearis ne¬
gociorum gestorum te habebo..
obͣlig̾atum s ⁊pupillum modoͣ
ꝓcuratorituo mutuam pecum¬
am det̾õ tui cõt̾cͣmplatõne ut t᷑

Expanded text:
m.Item si, cum putaui a te mihi mandatum, negotia gessi, et hic nascitur negotiorum gestorum actio cessante mandadum puto mihi a te mandatum esse.Sed et si, cum putaui Titii negotia esse cum essent Sempronii, ea gessi, solus Sempronius mihi actione negotiorum gestorum tencribit, si pupilli tui negotia gessero non mandatu tuo, sed ne tutelae iudicio tenearis, negotiorum gestorum te habebo obligatum: sed et pupillum, modo procuratori tuo mutuam pecuniam dedero tui contemplatione, ut
Abbreviated transcription (Latin):
rius siue quis negiria q̃ cuiuoꝰq
cumis moritur fu̾im gͦessĩtiiu¬
ditmmͣ conomine dalt ¶ hecͣ
Qu̾ba si quis sic sũt accipiẽda q̃¬
siue que snã mulieres negirior
gestorum age̾ posse ⁊ cõueiriũ
dubitar᷑ ¶ ncgcria sic accipe si¬
ueninim sinc plura alt̾ius in¬
quid ⁊ ħ ad utrumq sexũ refer¬
tur. ¶ pupuius lane si negiria
gessĩt. post rescriptum diui pii
q̃ comueniri pot̾ ĩ it ꝙ factus ẽ

Expanded text:
rius, siue quis negotia, quae cuiusque cum is moritur fuerint, gesserit: iudicium eo nomine dabo.' Haec uerba 'si quis' sic sunt accipienda 'siue quae': nam et mulieres negotiorum gestorum agere posse et conueniri non dubitatur. 'Negotia' sic accipe, siue unum siue plura. 'Alterius', inquit: et hoc ad utrumque sexum refertur.Pupillus sane si negotia gesserit, post rescriptum diui Pii etiam conueniri potest in id quod factus est
Abbreviated transcription (Latin):
petit michi adu̾sus eum ne¬
gociorum gestorum acc̃o cur¬
atori aũt furiosiur furiose ad¬
u̾sus eum eamue dandam ne¬
ait ¶ ħ uerba siue quis negecia
q̃ cuius q cumis moritu fumt
gͣessit. significauit illud temꝑt
quoquis post mortem alicuin̾
negicia gessitͣ te qͣuo fuit neces¬
sarium edicit q̃ui neq testbris
iam defuncti. neq hr̃dis qui nõ¬
dum adiit negͣccium gessisse
uideti s a si quid accessit post
mortem: ut puta partus a fe¬
tus ⁊ frucrusur si quid serui ad¬
quiserint. ⁊ si hiis u̾bis ñ cõti¬
nẽtur ꝓ ad iectotame n debẽt
accipi. ¶ ħ autem acc̃o cum ex
negorio gesto orratur. br̃di ⁊ in
br̃tem comperit ¶Sĩ executor a
pretore ĩ negitiomeo datus dolũ
michi fec̾it. dabitur michi aduͥ¬
sus cum accio ¶ intdum ̃ nego¬
ciorum gestoꝵ accõne iabco scri

Expanded text:
petit mihi aduersus eum negotiorum gestorum actio: curatori autem furiosi uel furiosae aduersus eum eamue dandam ait.Haec uerba: 'siue quis negotia, quae cuiusque cum is moritur fuerint, gesserit' significant illud tempus, quo quis post mortem alicuius negotia gessit: de quo fuit necessarium edicere, quoniam neque testatoris iam defuncti neque heredis qui nondum adiit negotium gessisse uidetur. sed si quid accessit post mortem, ut puta partus ‹et fetus› et fructus, uel si quid serui adquisierint: etsi his uerbis non continentur, pro adiecto tamen debent accipi.Haec autem actio cum ex negotio gesto oriatur, et heredi et in heredem competit.Si exsecutor a praetore in negotio meo datus dolum mihi fecerit, dabitur mihi aduersus eum actio.Interdum in negotiorum gestorum actione Labeo scri
Abbreviated transcription (Latin):
turnetior quia neo fitrs bona ħ̾
quasi incum gessit. ĩ meum te¬
nebitur nam ⁊ si ciu mandau̾o
ut meum negecium gerat. qd̾
anichi tecum erat cominuue di¬
cendumesse lareo ait. siatuum
gessit scͨiens negecioꝵ gͣestoru
meus negirium meũ gessĩt cũ

Expanded text:
tur actio, quia nec fides bona hoc tur actio, quia nec fides bona hoc quasi meum gesserit, in meum tenebitur: nam et si cui mandavero, ut meum negotium gerat, quod mihi tecum erat commune, dicendum esse Labeo ait, si et tuum gessit sciens, negotiorum gestorum meus negotium meum gesserit, cum
Abbreviated transcription (Latin):
gestorum barrto actioneni ad ñ¬
sus eum cum quo trat̾ nillaꝵͣ
quid tam̃ mñ si a preturatoremo
Niꝑulatus sum pot diti sup ec̃
Dcbi adu̾sus te negoriorum
gestorum actionem quia ex
babundanti hane stipulatd̃e
rint̾posiũ. ¶ Sĩ quis pecuniam
uł aliam qnͣdam rem ad me
ꝑfc̾ndam accep̾it. quia meum
negoaium gessit negociorum
gestorum michi accio adu̾sus
cum competit. ¶ Sr q si quis nego¬
cia mea gessit. ũ mei cõtempla
tioͣne s suilucri cã labeoscribit
sũuncum pocius quam meum
negitium gessisse qui cnim de¬
p̃dandi cã accedit suolucro nog
meo commodo studet s ncłomͦ
inus immo mag̾ ⁊ is cenebitu
negitiorum gestorum acͨcionẽ
ip̃e tñ si circaros mcas aliquid
impend̾it nomĩid ꝙ ci abc̃ quia᷑
improbe ad negeria mea accessit
s ĩ quo egolccuplectior factus sũ
ht contra me accionem. ¶ Si qͥs
ita simpͣlicit n̾satus ẽ ut suum.
negocium ĩ sius bonis qiͣcum
gessĩt milla ex utroq latcro nasci¬

Expanded text:
gestorum habebo actionem, adversus eum cum quo contraxi nullam. quid tamen si a procuratore tuo stipulatus sum? potest dici superesse mihi adversus te negotiorum gestorum actionem, quia ex abundanti hanc stipulationem interposui. Si quis pecuniam vel aliam quandam rem ad me perferendam acceperit: quia meum negotium gessit, negotiorum gestorum mihi actio adversus eum competit. Sed et si quis negotia mea gessit non mei conttione, sed sui lucri causa, Labeo scripsit suum eum potius quam meum negotium gessisse qui enim depraedandi causa accedit, suo lucro, non meo commodo studet: sed nihilo minus, immo magis et is tenebitur negotiorum gestorum actione. ipse tamen si circa res meas aliquid impenderit, non in id quod ei abest, quia improbe ad negotia mea accessit, sed in quod ‹e›go locupletior factus sum habet contra me actionem.Si quis ita simpliciter uersatus est, ut suum negotium in suis bonis quasi meum gesserit, nulla ex utr‹o›que latere nasci
Abbreviated transcription (Latin):
lp᷑ Ut sit pro socio actior scͣrietatẽ
int̾cedere oporte uec enim suffici
rem eẽ cominunem nisi scrietas in¬
tercedat cominunit̾ autem res a¬
gi pot. etiam citra sccietatem ut pu¬
ta cumnon affectione sccietatis ĩ¬
cicdimus ĩ cominumonẽut eueĩt
ĩ re duob logata item si a duobr¬
⁊ simui empta res sit aut si hr̃ditas
uł donatio cum cõmunit̾ nob̾ ob¬
ueniat aut si a duob separatim ñ¬
eni̾mus ꝑtes corum socii ñ futun.¬

Expanded text:
num Vt sit pro socio actio, societatem intercedere oportet: nec enim sufficit rem esse communem, nisi societas intercedit. communiter autem res agi potest etiam citra societatem, ut puta cum non affectione societatis incidimus in communionem, ut evenit in re duobus legata, item si a duobus simul empta res sit, aut si hereditas vel donatio communiter nobis obvenit, aut si a duobus separatim emimus partes eorum
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ Ut inconductiombꝰ publico¬
rum iteminemptionibr namqui
nolunt iut̾ secontendẽ solent per
nuntium rem emere ĩ cõmune
quod a sccietate longe remotum
Uẽ. cuteo sccietate cutoris sine auc¬
toritate coita: pup̃illus ñ tenetur
at tamen communit gestotenet¬
te unus ĩ eomrem ĩpend̾it siue
fructus mercedesue unus ꝑceꝑit.
uł detĩorem fec̾it ren non sccie¬
tatis iuclitio locus ẽ s int̾ cohr̃cos
qurõ familie hersciscunte uiditõ

Expanded text:
 ut in conductionibus publicorum, item in emptionibus: nam qui nolunt inter se contendere, solent per nuntium rem emere in commune, quod a societate longe remotum est. et ideo societate sine tutoris auctoritate coita pupillus non tenetur, attamen communiter gesto tenette unus in eam rem impenderit siue fructus mercedesue unus perceperit uel deteriorem fecerit rem, non societatis iudicio locus est, sed inter coheredes quidem familiae h
Abbreviated transcription (Latin):
prare debeati quod simulier em̾at
seruum sut em̃et aiuiro pecuniã
accepit tamenur modo tuoul de¬
tĩore facto seruo: dampnũ ad u¬
quidonauit. sim̾ounerum natu¬
ra cẽ desiit. ñ enimiuidetur mulier
lccuplectior eẽ que noq acreditore¬
⁊ suo lih̾ta ẽ noq id possidet quod ex
estimari a uiro aut ab eoqui ĩ poꝰ¬
state eius cẽt ad eam ꝑuenisse e
iuicandi autentur poris q̃stus

Expanded text:
are debeat. Quod si mulier non emerat servum, sed ut emeret, a viro pecuniam accepit, tum vel mortuo vel deteriore facto servo damnum ad vqui donavit, si modo in rerum natura esse desiit: nec videtur mulier locupletior esse, quae neque a creditore suo liberata est neque id possidet quod ex existimari a viro aut qui in potestate eius esset ad eam pervenisse. evitandi autem turpis
Abbreviated transcription (Latin):
ulianus. U muxori pecuniam cũ
tonare uellet. ꝑmisit eiut a debitore
suo scipuletur. illaumid fecisset
prius quam pecuniam auferret. di¬
uortium fecit quero utrumiur eã
sũmam petẽ deleat᷑ onex ea ꝓmissi¬
one pp̃don̾ationis cãm actionllã

Expanded text:
Uir uxori pecuniam cum donare uellet, permisit ei, ut a debitore suo stipuletur: illa cum id fecisset, priusquam pecuniam aufer‹r›et, diuortium fecit: quaero, utrum uir eam summam petere debeat an ea promissione propter donationis causam actio nulla
Abbreviated transcription (Latin):
post mortem restituatur filio:
quero an donatio tibi iudeatur.
ut nicl̾ agatur. anualeat quid̃
smuilieri potestas datur. si uo¬
titulus ut sic clix̾im donationis
quesitus e. nich̾ ualebit tradictẽ
.I. siħ exigat uxoꝵ ut aliquidex

Expanded text:
post mortem restituatur filio. post mortem restituatur filio. quaero, an donatio tibi uideatur, ut nihil agatur, an ualeat quidem, sed mulieri potestas datur, si notitulus, ut sic dixerim, donationi quaesitus est, nihil ualebit traditio, idem si hoc exigit uxor, ut aliquid ex
Abbreviated transcription (Latin):
erit suararem eẽ prius quam
usucapiatun uendicare.q eã potĩt
nec uoͣlet etͣ ħ mulier nou̾it. int̾¬
rũpetur ro hoe qua transuͣt i cau¬
sam ab eo facte tonationis: ip̃iuᷤ
mulieris scienti apprius ẽ ut n¬
ullum ad quisitõi dominis eius
afferat impedim̃tums ñ enim oĩ¬
modo uxores ex bonis uirorum
causa donationis ab ip̃is facte
ad quir̃e ꝓhibite sunt.
eciameum detrahe̾ sine musiris
dampno et citra metum senatꝰ
consuiti: quod detrahentib nego¬
tiationis causaoccurrit.
possiõnis nulla donatio ẽ¬
elsus. Y trum negitium uxo aͣ.¬
ris gẽns an offõ maritus dũctͣ
in rem eius impendit uir facti
noniuris ẽ q̃o cumiectura eius.
rei ex modo ⁊ ex gn̾e impense ñ
d̾ Que iam nupte maritus dona¬
ui iurimanẽt. et pot̾̃ eauendica¬
re. l quicquam reffert quod
ampla legata abuxore ei relic
uer que ad comimuem filiũ
uolebat qui ĩ potestate prĩs er¬
at post mortempr̃is sundum
ꝑuenire. eum prĩtradidit uti

Expanded text:
erit suam rem esse, priusquam usucapiatur, uindicareque eam poterit nec uolet et hoc et mulier nouerit, interrumpetur possessio, quia transiit in causam ab eo factae donationis. ipsius mulieris scientia propius est, ut nullum adquisitioni dominii eius adferat impedimentum: non enim omnimodo uxores ex bonis uirorum, sed ex causa donationis ab ipsis fact‹ae› adquirere prohibitae sunt.etiam eum detrahere sine mulieris damno et citra metum senatus consulti, quod detrahentibus negotiationis causa occurrit.possessionis ulla donatio eum. Utrum negotium uxoris gerens an officio mariti ductus in rem eius impenderit uir, facti, non iuris est quaestio: coniectura eius rei ex modo et ex genere impensae non  Quae iam nuptae maritus donauit, uiri manent et potest ea uindicare: nec quicquam refert, quod ampla legata ab uxore ei relictMulier, quae ad communem filium uolebat, qui in potestate patris erat, post mortem patris fundum peruenire, eum patri tradidit, uti
Abbreviated transcription (Latin):
eas iu dotem ꝓraspanꝑn fuia declis¬
s siue post donatioremͣquamin¬
maritum contulit uxor passa ẽ¬
eumꝓ filia indotem dare. beigne
us momenti .x̃. at tam̃ ex sequẽti
consensuual ẽ dotis donationem.

Expanded text:
eas in dotem pro communi filia dedist, siue post donationem, quammaritum contulit, uxor passa pro filia in dotem dare, benigne us momenti est, attamen ex sequenti consensu ualere dotis dationem.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtib reliquis: iuris erit si ex trb
fr̃ib unus uxorem hr̃et et rem cõ¬
mułris res factañ ẽ. ex luab autẽ
ꝑtib reliquis: si id scissẽt fr̃s aut pͦ¬
ea qͣuamdonata eẽt ratũ baliuissẽt

Expanded text:
t. Idem iuris erit, si ex tribus fratribus unus uxorem haberet et rem colieris res facta non est, ex duabus autem rtibus reliquis, si id scissent fratres aut peaquam donata esset ratum habuissent
Abbreviated transcription (Latin):
putet qui dux̾it. siũo ñ p̾cessint:
neq sponsaua eẽ qd̾iam ñ fu̾int
neq nuptias quod nptie eẽ ñ po¬
cuerunt ideoq si sponsaua añcessu̾it
ualet donatio: simmus nulla est
quia non quas ad extranem set
quasi aduxor emfecit ctideo nec oro
locumbabebit. ¶ s si senator ub̾tin¬
am desponsau̾it.urtutor pupillam
iiidͣ exscipulatu petẽ constante
matrimonio non potꝰ s simanẽte
puto quia ĩ amnio quoq donatio
tur ei ħ et potĩt et condicẽ ĩ quantũ
lccuplectior factus ẽ. quiañ tam soͥ¬
llempne ẽ annuũ qđ uxori mari.
tus pencdit. ꝙ quod uxor marito p̃¬
stat immo ĩ congruẽs ẽ et contra

Expanded text:
putet qui duxit, si vero non praecesserint, neque sponsalia esse, quoniam non fuerunt, neque nuptias, quod nuptiae esse non potuerunt. ideoque si sponsalia antecesserint, valet donatio: si minus, nulla est, quia non quasi ad extraneam, sed quasi ad uxorem fecit et ideo nec oratio locum habebit. Sed si senator libertinam desponderit vel tutor pupillamid ex stipulatu petere constante matrimonio non potest. sed si manputo, quia in annuo quoque donatio credo poterit et condicere, in quantum locupletior factus est, quia non tam sollemne est annuum, quod maritus uxori pendit et quod uxor marito praestat, immo incongruens est et contra
Abbreviated transcription (Latin):
turt inaritus ãlicqum si solo eius
ministĩo usaẽ. et id egit ut ur re¬
ucrure sibilicẽt. uł ut res cũ omni
emolum̾to ꝑ pr̃em postea ad fuliũ
transiret. cur nõ idẽ piude sit ratũ
ac sicum ex traneotale negiciũ
contraxiss ħ si extraneo ĩ hanc
causam tradidiss.¬

Expanded text:
tiret maritus: alioquin si solo eius ministerio usa est et id egit, ut uel reuocare sibi liceret uel ut res cum omni emolumento per patrem postea ad filium transiret, cur non idem perinde sit ratum ac si cum extraneo tale negotium contraxisset, hoc est extraneo in hanc causam tradidiss
Abbreviated transcription (Latin):
br̃des oronis sĩna uideatur ĩ¬
tuenire nam qͣ or̃o don atõis
ꝓhibuit ead̾ bñfitium datu
implorauit ut igitur ualeat
donatio ista: pap̾ exigitut et si¬
lius eius qui donauit ante de¬
cessĩt ꝯ soc̃ postea durante uo¬
liuitate. ¶ Si filius familias
qui castrense peculumibt ul
quasi castrense uxori donass
silii ꝑsonam et mortem spec¬
tamus: ¶ Sinurus secero dõa¬
u̾it mortemnurus et ꝑseu̾eͣntẽ
insup̾pma die uoluntatem ex¬
pectare nos oportet. quod si sccer
ante decessit. dicemus extinctã
donatrem: anquia maritus in¬
⁊uirum si uxorisue suꝑuit̾ ad¬
mittimus unͣde hr̃e donationẽ
et si quid̃ maritus solus sccero
hr̃s extitit quasi noua donatõ
potemseruari ĩ maritum colla¬
ta ut illa finita sit alia ceꝑit si̾o
filius hr̃s prĩ nonẽ finita erit do¬
natio rõne noua: ¶ Si scc̃ ñurui
nntiũ misĩt. donatio erit ir¬
rita quãius matrimonium
concordantib iuro et uxore
secund̾ rescriptum imp̃ris nr̃i

Expanded text:
redes orationis sententia uidetur interuenire: nam quae ratio donationem prohibuit, eadem beneficium datum implorabit. ut igitur ualeat donatio ista, Papinianus exigit, ut et filius eius qui donauit ante decesserit, et socer postea durante uoluntate. Si filius familias, qui castrense peculium habet uel quasi castrense, uxori donet, filii personam et mortem spectabimus. Si nurus socero donauerit, mortem nurus et perseuerantem in supremam diem uoluntatem spectare nos oportet. quod si socer ante decesserit, dicemus exstinctam donationem an, quia maritus uiuit, si uxori suae superuixit, admittimus uim habere donationem? et si quidem maritus solus socero heres exstitit, quasi noua donatio potest seruari in maritum collata, ut illa finita sit, alia coeperit: sin uero filius heres patri non est, finita erit donatio ratione noua. Si socer nurui nuntium miserit, donatio erit irrita, quamuis matrimonium concordantibus uiro et uxor‹e› secundum rescriptum imperatoris nostri
Abbreviated transcription (Latin):
firmari donatoẽm. ¶ Si sponsus spõ¬
se donaãit in cempus matrimonii
collata donatione quanuus iut̾
iurum et uxorem donatio ñ uide¬
tur facta ⁊ u̾ba or̃ois minus ai¬
ffitiant. camen donationẽ clicen¬
dumẽ ad sententiam oronis ꝑti¬
nere. ut si durau̾it uoluntas usq
ad mortem ualeat donatio Souie
tebeb̾at. pot̾ dici pend̾e̾ acceptilatio
re uulgato obligatio nulla est.
nec post tec̾tumsenatus emoli ͦ¬
mentum ealib̾tas ut actio ꝓsccio.
constituatur. et hr̃e potĩt que tam̃
ĩ comnume tenuerunt fine p̾stito
reuocanda non sunt ad circo igitur
pro socio actio nonerit quia nulla
sccietas ẽ que donationis causa in¬
terponitur. nec in cetdo̾. et pp̃ħ noc ĩ
ter uirum et uxorem: id erit dicẽ¬
dui et si emptio contracta sit dona¬
tionis cã. namꝰ mula erit piane
si minoris res uemierit don atoĩs
cã:ur. si postea p̾tium sit remissũ:
adimttemus donationem ꝑtiu̾e.
ad senatus consuitum. ¶ Siquis.
sponsam hũit. deiude uxorem caꝰ¬

Expanded text:
firmari donationem. Si sponsus sponsae donauerit in tempus matrimonii collata donatione, quamuis inter uirum et uxorem donatio non uideatur facta et uerba orationis minus sufficiant, tamen donationem dicendum est ad sententiam orationis pertinere, ut, si durauerit uoluntas usque ad mortem, ualeat donatio. Siue debeat: potest dici pendere acceptilationre uulgato nulla est, nec post decretum senatus emolumentum ea liberalitas, ut actio pro socio constituatur, habere poterit: quae tamen in commune tenuerunt fine praestituto, reuocanda non sunt. idcirco igitur pro socio actio non erit, quia nulla societas est, quae donationis causa interponitur, nec inter ceteros et propter hoc nec inter uirum et uxorem. Idem erit dicendum et si emptio contracta sit donationis causa: nam nulla erit. Plane si minoris res uenierit donationis causa uel postea pretium sit remissum, admittemus donationem ualere ad senatus consultum. Si quis sponsam habuerit, deinde eandem uxo
Abbreviated transcription (Latin):
dendi donatiop̾stitit. nͣsi redoatus
res estimatio facienda ẽ iusto p̾¬
tio cau̾iq possitenti debebit de eic¬
tione simpliquantiea res idq eti¬
amde pendio uidetur ¶ Sponsus
alienum annulum sponse paulie¬
Iri misit ⁊post nuptias ꝓ coͣnum.
delit qͣuidam uierua putant fĩ
euͣm mułris. qͥuiatunc factam doͣ

Expanded text:
natio praestitit, nisi reddatur res, aestimatio facienda est iusto ptio caverique possidenti debebit de evictione simpli, quanti ea res sit: idque etiam Pedio videtur. Sponsus alienum anulum sponsae muneri misit et post nuptias pro eo suum dedit: quidam et Nerva putant fieri eum mulieris, quia tunc f
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃ Sinonfu̾int ꝑtes sccietati ad¬
se adiecte. equas eẽ constat. ¶ Si
uero placũit ut quis duas pͥarce
uu tres bãt. alius unam. an uale¬
at: placet ualere simodo alius. so
topere.ur cuius cumq alt̾ius rei¬
⁊ causalitã coiri sccietatem ꝙ posse.
Eut nullam ꝑtem dampni alt̾ sen¬
tiat. lucrumuero comnume sit.
cassius putat. quodita demum
ualebit ut et sabinus scribit. si tã¬
ti sit opera quanti dampnumẽ.
plerumq enim tanta ẽ in dustr¬
ia socuiut plus societati conferat
quam pecunia: idẽ si solus nauis¬
get. si solus pegrinatur pericula
subeat solus. ¶aristo refert cas¬
sium respondisse societatem talẽ
coirinon posseut alt̾lucrum tm̃
alt̃ dampnum sentiat ⁊ hanc so¬
xietatem leoniam solitum appelle¬
resi nos consentimus talem sccie¬
tatem nullam eẽ. ut alt̃ lucrum
scntiret alt̾ u̾o nullum lucnum s
quis dampnum non etiam lu¬
crum spectet.
dampni aliã lucri ꝑtem socius
fcrat / seruius m̃otis mutii aito

Expanded text:
 non fuerint partes societati adiectae, aequas eas esse constat. si uero placuerit, ut quis duas partes uel tres habeat, alius unam, an ualeat? placet ualere, si modo aliquid plus operae uel cuiuscumque alterius rei causa.Ita coiri societatem posse, ut nullam partem damni alter sentiat, lucrum uero commune sit, Cassius putat: quod ita demum ualebit, ut et Sabinus scribit, si tant‹i› sit opera, quanti damnum est: plerumque enim tanta est industria socii, ut plus societati conferat quam pecunia, item si solus nauiget, si solus peregrinetur, pericula subeat solus.Aristo refert Cassium respondisse societatem talem coiri non posse, ut alter lucrum tantum, alter damnum sentiret, et hanc societatem leoninam solitum appellaet nos consentimus talem societatem nullam esse, ut alter lucrum sentiret, alter vero nullum lucrum, sequis damnum, non etiam lucrum spectet. damni, aliam lucri partem socius ferat: Servius in notatis Mucii ait
Abbreviated transcription (Latin):
to qs pot̾ coiri scrietas ita: ut eius
lucri quod reliquum insccietate
sit. omni dampno delucto: pars
alia feratiur. et eius dampui qd̃

Expanded text:
to: sed potest coiri societas ita, ut eius lucri, quod reliquum in societate sit omni damno deducto, pars alia feratur, et eius damni, q
Abbreviated transcription (Latin):
ulpꝰ Iabxo ait si arbit cum ĩ pro¬
iisso cautumeẽt ut in eamdẽ
liem de omnib sententiam di¬
ceret. et ut poss diem proferre:
de quibrdam rebus
dicta sententia de quibdam
nondicta. diem protulit. ualere
prolationem sũieq eius possei¬
pune ñ parere a pomponius pro¬
bat labronis sententiam quoda
michiuidetur. quia officioĩsen¬
tͣentia functus non ẽẜ autem
clausula dicin comproinisti pro¬
quam diem prolongandiset idoo
cõndictonen cõ promissi neq
minuere neq ĩ iuitare potest.
ndeo cet̾a queq discutẽ apro oĩ¬
pus iam sententiam ferre de¬
bebit. ¶ si ꝑ fideussorem fu̾it

Expanded text:
um. Labeo ait, si arbiter, cum in compromisso cautum esset, ut eadem die de omnibus sententiam diceret et ut posset diem proferre, de quibusdam rebus dicta sententia, de quibusdam non dicta diem protulit: ualere prolationem sententiaeque eius posse impune non pareri. et Pomponius probat Labeonis sententiam, quod et mihi uidetur: quia officio in sententia functus non est. Haec autem clausula 'diem compromissi proquam diem prorogandi: et ideo condicionem primi compromissi neque minuere neque immutare potest: et ideo cetera quoque discutere et pro omnibus unam sententiam ferre debe
Abbreviated transcription (Latin):
iuibere nolu̾nt. cunc alies non
absimiles adhibendes. amon equsa
ssorum postea se non obligantir.¬
uii: ut pena cominittatur. idẽ.¬
q a si decesserint.  s¬
¶S ihr̃dis mentio uł cetõrum
factaĩ compromisso ñ fu̾it mor¬
te souietur coꝓ missum necuti¬
mur labeonio sententia qmͣ est¬
mauit si arbit aua m potunã
darc iussi̾t ais decessit añ quã
daret pͣcnamcomuntti l br̃s¬

Expanded text:
iubere, tunc alios non absimiles adhibendos, Paulus librssorum postea se non obligantum, ut poena committatur. idemque et si decesserint. Si heredis mentio uel ceterorum facta in compromisso non fuerit, morte soluetur compromissum: necmur Labeonis sententia, qui existimauit, si arbiter aliquem pecuniam dare iusserit et is decesserit antequam daret, poenam committi,
Abbreviated transcription (Latin):
sanitate. quamide annuu uitus
promitti f int̾lum camenĩꝗt
uitium corporale us ad an¬
mum ꝑuenur ⁊ eumuiti arꝑ
id ei ex febrib acud̃ it quidex¬
goẽ si quid sit anmiuitium
tale ut id auenditore excipi op¬
orteret. neq io uenitor cũ saret
ꝓnuntiass. ex emꝑto eum tem¬
¶ d̾ iuiuianus ait. quamuis aliqũ¬

Expanded text:
sanitate, quam de animi uitiis sanitate, quam de animi uitiis promitti. interdum tamen, inquit, uitium corporale usque ad animum peruenire et eum uitiare: id ei ex febribus acciderit. quid ergo est? si quid sit animi uitium tale, ut id a uenditore excipi oporteret neque id uenditor cum sciret pronuntiasset, ex empto eum teneri. Idem Uiuianus ait, quamuis aliqu
Abbreviated transcription (Latin):
idemdixisse ne qua dubitatio
suꝑeẽi proinde si quid tale fũit
uitii siue morbi quodusum mĩ¬
nisłiumq hominis impediat.
id dabit redibitionilgum nõ
dummodo memmerimus ñ
utriq quolib quamłeiussimũ
esfice̾ ut morbosus uitiosusueha¬
bratun pin deleius febricula aut
uetus quartana: que tam̃ iam
sperm pot̾ul nulmisculum mo¬
dicum nullum habet ĩse delictũ
quasi pronuntiatum ñ sit con¬
tempni enimhec potiumt exẽ¬
pli itaq grã referamus quim¬
orbosi uitiosiq suntsaput iu¬
iuanumqueritur. si seruus ĩ¬
t᷑ fanatioo ñ semꝑ caput iacta¬
iriͣ aliqua profectus eẽt. annu¬
chominus sanus udetur et ait̃
iuuianus nichominus hunc
sanumeẽ uoq enm nos ĩquit
minus animiintio aliquos sã¬
nos eẽ intelligẽ debẽ. alioquit ĩ
aliquin ĩ quit futurum: et ĩ fi¬
uitũ hac rõne inuites sanos esse
negaremugut putaleuem suꝑ¬
stitio sum iracundum contum¬
acem ⁊ si qua similia sunt am̃
uitia magis enim de corporis

Expanded text:
idem dixisse, ne qua dubitatio superesset. Proinde si quid tale fuerit uitii siue morbi, quod usum ministeriumque hominis impediat, id dabit redhibitioni locum, dummodo meminerimus non utique quodlibet quam leuissimum efficere, ut morbosus uitiosusue habeatur. proinde leuis febricula aut uetus quartana quae tamen iam sperni potest uel uulnusculum modicum nullum habet in se delictum, quasi pronuntiatum non sit: contemni enim haec potuerunt. exempli itaque gratia referamus, qui morbosi uitiosique sunt. Apud Uiuianum quaeritur, si seruus inter fanaticos non semper caput iactaret et aliqua profatus esset, an nihilo minus sanus uideretur. et ait Uiuianus nihilo minus hunc sanum esse: neque enim nos, inquit, minus animi uitiis aliquos sanos esse intellegere debere: alioquin, inquit, futurum, ut in infinito hac ratione multos sanos esse negaremus, ut puta leuem superstitiosum iracumdum contumacem et si qua similia sunt animi uitia: magis enim de corporis
Abbreviated transcription (Latin):
cione fide sundi factas fies no¬
minari suꝑ uacuum eꝰ. sinomi¬
ucͣntur etiam ip̃m uenditorem
nominare oportet. si forte auu
agrum cum finem possidet. Un
Lauintotum uenditio consistat. an
nicb̃ actumsit respondit. ꝑ sonam
titii prosuꝑuacuo accipiendam
puto: ideoceq tocius fundi emp
dares certo pretio quas tu facẽs q̃¬
meo fundo tegͣillas cibͣi factao ut
daren comuenit. emptionem puto
⁊ cẽ. non conductione. cociens enim¬
ͤ conductio alicuius reiẽ quociens
sanateria in qua aliquid pr̃aturñ
ĩ eodem statu eͦun manerq̃uociẽs
uero ⁊ immutatur. ⁊ alienatu: ñ
emptio magis quam lcratio inte

Expanded text:
ione fundi facta fines nominari supervacuum est: si nominentur, etiam ipsum venditorem nominare oportet, si forte alium agrum confinem possidet. Iavan in totum venditio consistat an nihil actum sit. respondi personam Titii supervacuo accipiendam puto ideoque totius fundi emptdares certo pretio quod ut faceres: umeo fundo tegulas tibi factas ut darem convenit, emptionem puto esse, non conductionem: totiens enim conductio alicuius rei est, quotiens materia, in qua aliquid praestatur, in eodem statu eiusdem manet: quotiens vero et immutatur et alienatur, emptio magis quam locatio inte
Abbreviated transcription (Latin):
excepta: horieorum uenditõm ces ᷤᷤ¬
locum emptoris succeni. husdem÷¬
defensionibuti posse. quibus uen¬
ͥditor eius uti potiuss sẽt i longe¬
possionis pre scriptione siutrius qͣ
possõ impleat tempora constituti
pidicine in eo funto ubicumq
ẽẽnt excepte erant post multum
temporis ineofundo erant lapidi
eẽ ecreptas sieminem enim nec
uende̾ nec excipere quodñ scit.
alapidicinas nlllas eẽ insi que ap¬
Iparent. et cedantur alit̾ intp̾cͥan sͭ ⁊¬
cib totum fundum lapidicinariqt᷑¬
um fore. si forte toto eo sub tr̃a:

Expanded text:
excepta, horreorum uenditioni ceslocum emptoris successit, isdemdefensionibus uti posse, quibus uenditor e‹i›us uti potuisse‹t›, sed epossessionis praescriptione, si utriusque possessio impleat tempora constitutio›dicinae in eo fundo ubique essent exceptae erant, et post multum temporis iexceptas: neminem enim nec vendere nec excipere quod non sit, et lapidicinas nullas esse, nisi quae apparent et caedantur: aliter interpretantibus totum fundum lapidicinarum fore, si forte toto eo sub terra
Abbreviated transcription (Latin):
quod conuen̾it fiat ego contra pu¬
co. simodo ĩdeo uilius fundum ucu¬
didisti: ut htiicõluctio p̾stare¬
xͥur. nam ħ ipmpretui sundiuidet᷑.
fundi extͣipͣumtur ñ que imꝑpetuo
satasunt excipi uidentur: s que sin¬
gulis annis seri solent itaut frue¬
tus corum collatursnam aut̃ int̾¬

Expanded text:
quod conuenerit fiat. ego contra puquod conuenerit fiat. ego contra puto, si mo‹do› ideo uilius fundum uendidisti, ut haec tibi conductio praestaretur: nam hoc ipsum pretium fundi uideretur, fundi excipiuntur, non quae in perpetuo sata sunt excipi uiderentur, ‹sed› quae singulis annis seri solent, ita ut fructus eorum tollatur: nam aliter inte
Abbreviated transcription (Latin):
ras iulege dictumerat. quereba¬
tur ancastellimi. ex quo fistuus. ꝑ t¬
aquadeducetur. acͤcecet. respocli
amarere id actumes̃ ut id quoq
accetet uicer seriptura noncontin̾e. & p
tui¶Fundum ab eo emisti cuius
filii postea tutelam ad ministras.
uesuacuam accepisti possionemad
dr trad̾e cetibi possionem ħ modo
posse. ur pupillus et familia eius
dsfeclat de fundo cunc demum
cu in gradiaris in possionem. ¶ qui
fundum calege emerat. ut soluta
pecum᷑a trade̾tur ei possid duob
hr̃dibus relictis d ecentisi unus
partem soluat: exempto cumuen¬
̃ditore aget qm̃ita contractum
es alienum diuidi ñ potuit ¶ frus¬
mentaque ĩ ħbis erant. cumueꝰ¬
didisses. dixisti te si quid ui. aut.
tempestate factumer̃t. p̾staturum
ea frumenta niues corrupeñ stin¬
mod̾ate su̾ant. et contracõsuetu
lege uend listiut emptor alteramiꝰ
ꝑtem quamirtinebas: annis de¬
cem certapetumaĩ ainiꝙs singlõs
couductam hãt laleo ⁊ trebatuiq
negant posse ex ucndĩto agͣrut id

Expanded text:
ras in lege dictum erat: quaerebatur, an castellum, ex quo fistulis aqua duceretur, accederet. respondi apparere id actum esse, ut id quoque accederet, licet scriptura non continetur. Fundum ab eo emisti, cuius filii postea tutelam administras, nec vacuam accepisti possessionem. dixi tradere te tibi possessionem hoc modo posse, ut pupillus et familia eius decedat de fundo, tunc demum tu ingrediaris possessionem. Qui fundum ea lege emerat, ut soluta pecunia traderetur ei possessio, duobus heredibus relictis decessit: si unus partem solvat, ex empto cum venditore aget, quoniam ita contractum aes alienum dividi non potuit. Frmenta quae in herbis erant cum vdidisses, dixisti te, si quid vi aut tempestate factum esset, praestaturum: ea frumenta nives corruperunt: si immoderatae fulege uendidisti, ut emptor alter‹am› partem, quam retinebas, annis decem certa pecunia in annos singulos conductam habeat.Labeo et Trebatius negant posse ex uendito agi, ut id
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ ¶ iauibus traditis ita m̃tium
in horreis conclitarum possõ tra¬
dita uidet᷑ si claues aput horrea
tradite sunt quo facto confestim¬
etunon aꝑũit horrea quod si uẽ¬
ditoris horrea merces ñ fu̾int. usu¬
capio confestim incobabitur. ꝙ¬
ermog̾. Qui fundum uendidit¬
ut eum certa mercede conluctũ
ip̃e ħabeat ur. si uendat. ut n au¬
s sibi distrahat uł sumle aliqͥd¬
p̃aͣsciscatur ad complendum id
quod pepigerant ex uendito ag̾e̾¬
poͣterit

Expanded text:
num.Clauibus traditis ita mercium in horreis conditarum possessio tradita uidetur, si claues apud horrea traditae sint: quo facto confestimetsi non aperuerit horrea: quod si ueditoris merces non fuerunt, osucapio confestim inchoabitur. m Qui fundum vendiditut eum certa mercede conductum ipse habeat vel, si vendat, non aed sibi distrahat vel simile aliqpaciscatur: ad complendum id, quod pepigerunt, ex vendito agepoterit
Abbreviated transcription (Latin):
omp̃ Inuemondo funto: quedã ⁊x¬
etiam siñ dicantur prestanda sũt᷑
ueluti ne finidus euincatur aut
usus fructus eius quedamita de¬
Emum. sidicta sunt ueluti uiam  ũ¬
iter. actum. aquecluctum. p̾stitũ
iri: ¶ id̾ as seruitutibus urbano¬
rum prediorum. ¶Sicum ser¬
uitus uenditis predis debẽtur
ñ commemorau̾it uenclitor sed
scic̃s eẽ reticuerit. ⁊ obid ꝑ igno¬
rantiamrer emptor non utendo
ꝑ statutum tempus eam seruitutẽ
amisit: quidamuecte putantuen¬
ditorem teneri exempto obtolũ.
¶uintus mutius scribit. rumpta¬

Expanded text:
m. In uendendo fundo quaedam etiam si non dicantur, praestanda sunt, ueluti ne fundus euincatur aut usus fructus eius, quaedam ita demum, si dicta sint, ueluti uiam iter actum aquae ductum praestatu iri: idem et in seruitutibus urbanorum praediorum. Si cum seruitus uenditis praediis deberetur nec commemorauerit uenditor, sed sciens esse reticuerit et ob id per ignorantiam rei emptor non utendo per statutum tempus eam seruitutem amiserit, quidam recte putant uenditorem teneri ex empto ob dolum. Quintus Mucius scribit, qu