comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pancis. R adulfũ gͥ sacdotẽ reu̾endũ osticuit decanũ. Remerũ uͦ in cuiꝰ loco galfridꝰ
nepos eiꝰ ad huc deget thesaurãriũ exhibuit. Remerꝰ uir adeo religiosꝰ suit. ut se¬
pe ĩ tumulo quẽ morti sue p̃pau̾at plalmodiã exerceret. & domui et̾nitatis suȩ
assuescens diutiꝰ orabat. cũ orare ñ poss ibidẽ recũbens ad̃i pietate usicaret᷑.
felix exẽplũ uiri clarissimi. Nec tacendꝰ ẽ hugo sac̾dos uir memoria dignꝰ. pͥnci
piũ & qͣsi fundam̃tũ ȩccłe. sui succ̃ osb̾tꝰ uir oĩo comis & desid̃abił. In quoꝵ loco
iã Wilłs extat uiuenis magne ĩ doł. Guerno uͦ cantor effectꝰ ẽ. huiꝰ inloco radultꝰ
inp̃senciar̃ cantor degit. Hec p̃t̾eo albinũ andegauensẽ magistrũ qͥppe meũ.
Cuiꝰ fr̾s honestissimi & ꝯsocũ mei qͥ tͥno pollebant habitu. scientia ꝓfundissima.
castitate clarissima. ĩnocencia sũma: occulto tñ dĩ uditio lepͣ ꝑcͥsi st̾. s iã pur¬

Expanded text:
it decanum. Reinerum vero, in cujus loco Gaufridus nepos ejus adhuc degit, thesaurarium exhibuit. Reinerus vir adeo religiosus fuit, ut saepe in tumulo quem morti suae praeparaverat, psalmodiam exerceret, et domui aeternitatis se assuescens diutius orabat; ut cum orare non posset, ibidem recumbens a Dei pietate visitaretur. Felix exemplum viri clarissim Osbertus, vir omnino comis et desiderabilis. In quorum loco jam Willelmus exstat, juvenis magnae indolis. Guerno vero cantor effectus est. Hujus in loco Radulfus inpraesentiarum cantor degit. Nec praetereo Albinum Andegavensem, magistrum quippe meum. Cujus fratres honestissimi et consocii mei; qui trino pollebant habitu, scientia profundissima, castitate clarissima, innocentia summa; occulto tamen Dei judicio lepra percussi sunt; sed jam pur
Abbreviated transcription (Latin):
ł uuienis ꝯspiciunt beatos: p̃cogitent ꝙͣ sit eoꝵ finis ãbiguus. & in ħẽ mundo mar¬
cesce̾ incept᷑i sint ĩmiseriis. fuit aũ robt᷑ p̃sulmitis & humił. multos erigens. nul⁊¬

Expanded text:
vel juvenis conspiciunt beatos, percogitent quam sit eorum finis ambiguus, et in hoc etiam mundo marvel juvenis conspiciunt beatos, percogitent quam sit eorum finis ambiguus, et in hoc etiam mundo marcescere incepturi sint in miseriis. Fuit autem Robertus praesul mitis et humilis, multos erigens, nul
Abbreviated transcription (Latin):
ħ desꝑationẽ. de regis amicicia ułꝰ ẽ. ut c̃ laudes egregiȩ q̃s rex de eo absente. dix̾at.
ei retraccarẽt᷑: suspirans dix̾it. Nõ laudat rex q̃mpiã suoꝵ. nͥ quẽ uolu̾it fundit᷑.
dełe. Rex nãq henricꝰ si dicẽ fas ẽ sũme simultatis erat. ꝙ m̃tis inscrutabił. ẜ pai¬
cos ex hinc dies ap̃ Wdestos. nͥ tex ꝯuentũ hoĩũ & ferarũ statuerao eũ ep̃s loq̃ut᷑¬
c̃ rege & ep̃o salesburiensi qͥ sũmi erant in regno: ꝑcussꝰ ẽ apopleti ad unis eñs
elingus in hospiciũ suũ deportatꝰ p̃sente rege mox exspirauit. Rex magnꝰ cic
sẽꝑ seruierat quẽ ualde dilex̾at & metuerat quẽ tanti ducebat. in quẽ a dõ osi¬
tũ. Maledictꝰ qͥ ꝯfidio in hoĩe. qͥ ponit carnẽ bͣchiũ suũ. Dũ gͥ puer uł ad olescens

Expanded text:
ost haec desperatione de regis amicitia usus est, ut cum laudes egregiae, quas rex de eo absente dixerat, ost haec desperatione de regis amicitia usus est, ut cum laudes egregiae, quas rex de eo absente dixerat, ei recitarentur, suspirans dixit: Non laudat rex quempiam suorum, nisi quem voluerit funditus laedere. Rex namque Henricus, si dicere fas est, summae simultatis erat, et nimis inscrustabilis. Post paucos exhinc dies apud Wodestoc, ubi rex conventum hominum et ferarum statuerat, cum episcopu rege et episcopo Salesburiensi, qui summi erant in regno, percussus est apoplexia. Vivus tamen, sed elinguis, in hospitium suum deportatus, praesente rege mox exspiravit. Rex magnus, cui semper servierat, quem valde dilexerat et metuerat, quem tanti ducebat, in quem adeo confi Maledictus, qui confidit in homine, et qui ponit carnem brachium suum . Dum igitur puer vel adolescens
Abbreviated transcription (Latin):
ob eẽ. posse putabã. uir tñ effectꝰ narrationẽ audiui de t᷑pissimis oĩo ꝯuiciis ad
eũ dictis q̃si mͥ nicħ hab̃̾nti ĩtanca audiencia dicta fuissent: semimortuũ me du¬
c̾em. Cepi gͦ illã inestimabilẽ beatitudinẽ minoris pendẽ. Qa uͦ multis scl̃arib so¬
lent añ mortẽ a c̾ bissima ꝯting̾e: qͥd añ finẽ ei ꝯtig̾it edisserã. Qͥ iusticiariꝰ tociꝰ
angliȩ & ab õib sũme formidat᷑ fuerat. ĩultimo uitȩ suȩ anno bis ĩplacitatꝰ : a ren
ge. ꝑ q̃ndã iusticiariũ ignobilẽ & dãpno gͣuissimo c̃ dedecore bis affuctꝰ. Uñ tan¬
tostupore m̃tis angariatꝰ ẽ. ut cũ ego iã archidiaconꝰ eiꝰ iunt̾ pͣndiũ iuxta eũ recũ¬
bem: lacͥm s eũ fudisse uidim. sausã q̃ srtꝰ. qͦndã inqͥt astantes mͥ p̃ciosis induebaq̃
Nc̃ multe regis cuiꝰ sẽꝑ grȩ̃ studui maximȩ: ꝯpeger eos agninis uestiri. Tanca uͦ pꝰ

Expanded text:
 narrationem audivi de turpissimis omnino conviciis ad eum dictis; quae si mihi nihil habenti in tanta audientia dicta fuissent, semimortuum me ducerem. Coepi ergo illam inaestimabilem beatitudinem minoris pendere. Quia vero multis saecularibus solent ante mortem acerbissima contingere; quid ante finem ei contigerit, edissero vitae suae anno bis implacitatus est a rege per quemdam justitiarium ignobilem, et damno gravissimo cum dedecore bis afflictus. Unde tanto stupore mentis angariatus est, ut cum ego jam archidiaconus ejus inter prandium juxta eum recumberem, lacrymas eum fudisse viderim. Causam quaesitus: Quondam, inquit, astantes mihi pretiosis induebantur. Nunc mulctae regis, cujus semper gratiae studui, compegerunt eos agninis vestiri. Tanta vero p
Abbreviated transcription (Latin):
ta puericiȩ uacuent᷑ uelut inscientia. leuitas. mutabilitas. & alia: hp̃dictũ qd̾
iocundiꝰ ẽ cet̾is & melle uenenato ꝯdit᷑: remanec & cresc̃. Etatis tñ magno ꝓcessu
pung̾e uident᷑ q̃ mulcebant. & amaricare q̃ indulcebant. Usu tñ mali uelud hamo¬
fere inextͥcabili capto m̃tes deliciis fugientib renitent᷑. Qd̃a me ipso didici
decentissimos. ad olescentes nobilissimos. eqͦs p̃ciosissimos. uasa aurea. & deaurata.
fexculoꝵ nũm ferenciũ splendorẽ. uestes p᷑pureas & bissinas: nicħ nimitũ beatꝰ
estimare potuit. Cũ gͥ õs & ipsi qͥẽ de mundi ꝯtẽptũ in scoł legebant ei obsẽq̃rent᷑.

Expanded text:
ta pueritia vacuentur, velut in scientia levitas, mutabilitas et alia; hoc praedictum, quod ta pueritia vacuentur, velut in scientia levitas, mutabilitas et alia; hoc praedictum, quod jucundius est caeteris et melle venenato conditius, remanet et crescit. Aetatis tamen magno processu pungere videntur quae mulcebant, et amaricare quae indulcabant. Usu tamen mali velut hamo inextricabili captae mentes divitiis et deliciis fugientibus retinentur. Quod a me ipso didici.; scilicet equites decentissimos, adolescentes nobilissimos, equos pretiosissimos, vasa aurea et deaurata, ferculorum numerum ferentium splendorem, vestes purpureas et byssinas; nihil nimirum beatius aestimare potui.
Abbreviated transcription (Latin):
re decoq̃tis: nc̃ lam̃tabili dolore osum̾is. Inetatis m̃e iocundabili fiore
librũ tͥ ꝙng̃maton poetice ꝯposui. carm̃ ã inamorẽ acceptabile. ꝯteru. iuus¬
nis q̃ unem uiuenilia. iã senex sem senilia: Aestimo. De. ꝯtẽpcu. gͥ mamdi qdã
tͥ a. mn scpsi. in qͥb te languens exerceas: & ipse potissimũ sepe legendo xetuarã.
nec disserendo rechorice nec tctando philosophice &ȩ id im̃ oĩs aliuuua. pagi¬
na intonat. oĩa philosophoꝵ ingenia desudant. S loq̃ndo oĩnio siplici ut
pateat plurib id minꝰ doccis e de his quȩ tu & ego uidimꝰ. Hinc iã senes
ꝯtẽere ꝯ tẽptibilia discamꝰ. Nich g de historiĩ. nicħ de anterelatis. s q̃ ui¬
dendo scimꝰ q tale testimoniũ nec aliud lex ad mutit: apponimꝰ. Qđ si tp̃rs
N g a puesitia õa fect ucia p̃t linttiã pullilant Int̃ que cacum̃ ceug ni gidis¬
simũ & pͥncipat᷑ nuniꝰ amor p̃senciũ. Cũ aũ etatis naturali. bono mala mul.¬

Expanded text:
re decoqueris, nunc lamentabili dolore consumeris. In aestatis nostrae jucundabili flore librum tibi epigrammaton poetice composui; carmen etiam in amore acceptabile contexui. Juvenis autem juvenilia, nunc senex seni senilia destino. De contemptu igitur mundi qt mihi scripsi; in quibus te languens exerceas, et ipse potissimum saepe legendo recurram, nec disserendo rhetorice, nec tractando philosophice: id unum omnis pagina divina intonat, omnia philosophorum ingenia desudant; sed loquendo omnino simpliciter, ut pateat pluribus, id est minus doctis et de his quae tu et ego vidimus, hinc jam senes contemnere contemptibilia discamus. Nihil igitur de historiis, nihil de ante relatis, sed quae videndo scimus, quia tale testimonium nec aliud lex admittit, apponimus. Quod si temporis  pullulant hinc, quia cacumen erigit rigidissimum et principatum nimius amor praesentium. Cum autem aetatis naturali bono mala mul
Abbreviated transcription (Latin):
causis uit̾ regẽ & ꝯsulẽ andegauensẽ artib scił filiȩ suȩ. Qb stimulationibꝰ
rex ii irã & animi rancorẽ excitatꝰ ẽ q̃ a ñ nulł causa nat᷑ał refrigdationis e
p̾ea mortis eiꝰcausa fuisse dicte sc̃. Cũ gͥ rex auenatu redisset ap̃ scm̃ dioni¬
siũ ĩsilua leonũ: comedit carnes murenarũ. q̃ sẽꝑ ei nocebant. & sẽꝑ eas ana¬
soluendũ materiei gͣuissime. Cũ aũ restare nulla ui poss: decessit rex magnꝰ
ex henricꝰ obit. decꝰ olĩ. nc̃ dolor orb. Numina flent num̃ deꝑiisse suum.
Mercuriꝰ minor eloqͥo. ui m̃itis apollo: Iupit̾ imꝑio. maisq ugore gemunt.
anꝰ cautela minor. alcides ꝓbitate: ꝯflictu pallas. arte minerua gem̃t.
Inglia. q̃ cunis. quȩ scept᷑ niminis huiꝰ. Ardua splenduerat: iã teneb̾sa ruit.
cũ rege suo. normannia cũ duce marret. Nutriit ħ puerũ. ꝑdidit illa uirũ.¬

Expanded text:
causis inter regem et consulem Andegavensem, artibus scilicet filiae suae. Quibus stimulationibus rex in iram et animi rancorem excitatus est, quae a nonnullis causa naturalis refrigidationis, et postea mortis ejus causa fuisse dictae sunt. Cum igitur rex a venatu rediisset apud Sanctum Dionysium in silva Leonum comedit carnes muraenarum; quae semper ei nocebant, et semper eas amasolvendum materiei gravissimae. Cum autem restare nulla vi posset, decessit rex magnusRex Henricus obit, decus olim nunc dolor orbis: Numina flent numen deperiisse suum. Mercurius minor eloquio, vi mentis Apollo, Jupiter imperio, Marsque vigore gemunt, Janus cautela minor, Alcides probitate, Conflictu Pallas, arte Minerva gemunt. Anglia, quae cunis, quae sceptro numinis hujus Ardua splenduerat, jam tenebrosa ruit. Haec cum rege suo, Normannia cum duce marcet: Nutriit haec puerum, perdidit illa viru
Abbreviated transcription (Latin):
heuric̃ rex ad natale ap̃ Windlesbres: ĩfirmꝰ. Ad eap̃ icuimii furo ꝯuentꝰ aplun
doniã. suꝑ ep̃os. sc̃i dauid. & clamorgensis. & ꝓ discordia archiẽp̃i. &. lincolien¬
sis ep̃i. Ad pascha: fuit rex ap̃ oxineforde ĩ noua aula. ee ad rogͥones fueit tcmn
ꝯuent᷑ ap̃ Unicestre suꝑ reb: p̃dicts pꝰ pentecosten: dedit rex ẽp̃atũ elieusẽ:
nigello & cp̃atũ aunelnue. Galtrido cancellario. fet̃ ꝙ̃ rex nouũ ep̃atũ ap̃
carioil. & tͣnͣsiit mare. Seq̃nti anno rex henricꝰ morat᷑ ẽ ĩnormanina ꝓ¬
cordia q̃ int̃ eos erat ꝓ qͥb̾dã ꝯsuecudinib parochiarũ suarũ. Anno tͥgesi¬

Expanded text:
res infirmus. Ad caput jejunii fuit conventus apud Londoniam super episcopos Sancti Davidis et Clamorgensis, et pro discordia archiepiscopi et Lincoliensis episcopi. Ad Pascha fuit rex apud Oxineford in nova aula, et ad Rogationes fuit iterum conventus apud Wincester super rebus praedictis. Post Pentecosten dedit rex episcopatum Heliensem Nigello et episcopatum Dunelmiae Galfrido Cancellario. Fecit etiam rex novum episcopatum apud Rarlotl, et transiit mare. Eco
Abbreviated transcription (Latin):
ludens agitaret obiuiũ suẽ ħuit. Cui cũ pedes eqͥ c̃rentis offendent. ecidili
ret nouus & fraccais ceruicib exꝑirauit. Ecce res insolita & ad miratiõe dig
aitioẽ reg̃ falso. Ad rogones fuit ap̃ cantuariã addedicationẽ noue eccłe. Ad
sestuuitatẽ sc̃i michalis tnsit ĩnormanniã. Eodẽ anno decessit honoriꝰ papa.
Seq̃nti anno recep̃ rex ap̃ carnotũ papã innocenciũ anacleto subici rrculaus.¬
hos eñ utsq iomam biꝑtiti eleg̾ant. Expuls uͦ ab urbe inuocencĩ ui anadeti
q̃ pcter delcu s pꝰ uocabat᷑: auxilio reg̃ henici recept ẽ. ꝑtotal gallias. Post ad̃re
inestate rediit inangliã: sec̃ filiã suã aaducens fuit gͥ innatiuitate sce arie
ua reg̃ iiro suo recepta ẽ fastu tanta uiragine digno. P̾ pascha morcuiis ẽi¬
pͣm eliensis ep̃s. Ano seq̃nti fuit rer henricꝰ ad natale ap̃ lunestaple. Ad pas¬
cha ap̃ dodesto. ⁊ pascha fuit magũ placitũ ap̃lundoniã. S de plurbe naes

Expanded text:
ludens agitaret, obvium suem habuit; cui cum pedes equi currentis offenderent, occidit rex novus et fractis cervicibus expiravit. Ecce res insolita et admiratione dignroditione regis falso. Ad Rogationes fuit apud Cantuariam ad dedicationem novae ecclesiae. Ad festivitatem Sancti Michaelis transiit in Normanniam; eodem anno decessit Honorius papa. Sequenti anno recepit rex apud Carnotum papam Innocentium, Anacleto subjici recusansHos enim utrosque Romani bipartiti elegerant. Expulsus vero ab urbe Innocentius VI Anacleti, qui Petrus de Leves prius vocabatur, auxilio regis Henrici receptus esticus rediit in Angliam, secum filiam suam adducens. Fuit igitur in nativitate sancte Marie lia regis viro suo, recepta est fastu tanta primus Heliensis episcopus. Anno sequenti fuit rex Henricus ad Natale apud Dunstaple, ad Pascha apud Wodestoc. Post Pascha fuit magnum placitum apud Londoniam, ubi de pluribus
Abbreviated transcription (Latin):
il nͥ fulm̃ erat: qͣtiens res ipsa monebat. Eẜ si ñ fulm̃: fulminis instar erat.
landria se iactat tumulo. normannia cunis. hic fuit occasus sideris. orcꝰ ibi.
oc ĩt anno hugo depaens magist᷑ militũ tẽpli ierłm ueniens ĩ angliã ec̃ mil¬

Expanded text:
Nil nisi fulmen erat, quoties res ipsa monebat. Et si non fulmen, fulminis instar erat. Nil nisi fulmen erat, quoties res ipsa monebat. Et si non fulmen, fulminis instar erat. Flandria se jactat tumulo, Normannia cunis, Hic fuit occasus sideris, ortus ibi. Hoc etiam anno Hugo de Paiens, magister militum Templi Jerosolymitani veniens i
Abbreviated transcription (Latin):
latũ eã peciit suꝑ paganos. anno ab incarnatione dñi millesimo nonagesi¬
mo sexto. Philippꝰ uͭ rex gn̾. lodouicũ qͥ regnat inp̃senti. Qui si ꝓbitatis antiqͣ
uestigia ten̾et: tã sece ĩregno eiꝰ ñ qͥesc̾es. his dictis & actis reu̾s ẽ henric̾ rex in¬
normanniã. Adueñ aũ a partib alemainiȩ qͥdã dux teodorieꝰ fiandriã ca
lũpnians qͣsdã ꝓces sianadriȩ sec̃ hñs. & ħ suasu reg̃ henrici. Will̃s aũ comes
sua sangͥne hostili. findebat ense fulmineo cuneos hostiũ. Nec potuer̃ pond̾
t̾ribile uiuenił brachii ꝑferre hostes ꝑt̾riti & suge dediti. Nictoriosissimus
itaq ꝯsul dũ castrũ hostile obsidet: & in crastino reddi deb̾et: iã pene ad¬
ars obit int̾rs. deflent parsida sidꝰ. Numina par num̃. parq decora detus.
A es noua. tẽporib moriunt᷑ numina nr̃is. Amodo credibile ẽ numina posse mo
Unicꝰ ille ruit. cuiꝰ ñ t̾ga sagittam: Cuiꝰ nosse pedes ñ potuere fugam.

Expanded text:
latum eam petiit super paganos anno ab Incarnatione Domini 1095. Philippus vero rex genuit Ludovicum, qui regnat in praesenti. Qui si probitatis antiquorum vestigia teneret, tam secure in regno ejus non quiesceres. His dictis et actis, reversus est rex Henlumnians, quosdam proceres Flandriae secum habens, et hoc suasu regis Henrici. Willielmus autem comes sua sanguine hostili, findebat ense fulmineo cuneos hostium, nec pondus potuerunt terribile juvenilis brachii perferre hostes perterriti et fugae dediti. Victoriosissimus itaque consul, dum castrum hostile obsideret et in crastino reddi deberet jam pene anMars obit in terris, deflent par sidera sidus, Numina par numen, parque decora decus. Res nova! temporibus moriuntur numina nostris, Amodo credibile est numina posse mori. Unicus ille ruit, cujus non terga sagittam, Cujus nosse pedes non potuere fugam.
Abbreviated transcription (Latin):
hostilit̾ in franciã qi rex francoꝵ tuebat᷑ nepotẽ & hostẽ suũ Pendi¬
nans gͥ ap̃sparnũ . uiii. dieb tã secure acsi in regno suo eẽt: cõpulit regẽ
lodouicũ auxilia comiti flandrensi ñ ferre. Ubi cũ originẽ & ꝓcursũ reg¬
in francoꝵ rex q̃reret henricꝰ: sic qͥdã ñ indoctꝰ respondit. Regũ potentissi¬
me sic̃ plereq gentes europe ita franci a troianis duxert̃ originẽ. Antenor
nanq c̃ suis ꝓsug̾ ab excidio tioie infinib pannonie ciuitatẽ sicãbriã no¬
mine edificauit. Uerũ p̾ mortẽ antenoris ꝯstituer̃ sui duces suꝑ se torgo¬
tũ & franctionẽ aqͦ franci st̃ appellati. Qͥb defunctis eleger̃ ducẽ marcomir̃.
Marcomirꝰ uͦ genuit faramundũ pͥmũ regẽ francoꝵ. faramundꝰ rex genu¬
it clodiũ cͥnitũ. Aqͦ reges franci cͥniti hñt᷑. Clodio recedente: meroueus cognat᷑
eiꝰ regnauit. A qͦ reges franci merouingi st̃ appellati. Moroueus genuit chil¬

Expanded text:
in Franciam, quia rex Francorum tuebatur nepotem et hostem suum. Perendinans igitur apud Sparnum octo diebus tam secure, ac si in regno suo esset, compulit regem Ludovicum auxilia comiti Flandrensi non ferre. Ubi cum originem et procursum regni Francorum rex quaereret Henricus, sic quidam non indoctus respondit: Regum potentissime, sicut pleraeque gentes Europae, ita Franci a Trojanis duxerunt originem. Antenor namque cum suis profugus ab excidio Trojae in finibus Pannoniae civitatem Sicambriam nomine aedificavit. Verum post mortem Antenoris constituerunt sui duces super se Turgotum et Franctionem, a quo Franci appellantur. Quibus defunctis, elegerunt ducem Marcomirum; Marcomirus vero genuit Pharamundum primum regem Francorum. Pharamundus rex genuit Clodium crinitum; a quo reges Francorum criniti habentur. Clodio decedente, Meroveus cognatus ejus regnavit, a quo reges Francorum Merovingi sunt appellati. Meroveus genuit Chil
Abbreviated transcription (Latin):
scã. parentũ cẽ suoꝵ ut uͥtutes scͥpsit ita & uicia: scił facinꝰ loth scelꝰ rubent
ꝓditionẽ symeon & leui. inhumanitatẽ frm̃ ioseph: nos qͦ u̾am hystorie le¬
gẽ de bonis & mał seqͥ dignũ ẽ. Qd̃ si alicui romano uł p̃lato displicuerit:
taceat tũ. ne ioħem crem̃sẽ scqͥ uelle uideat᷑. Cũ gͥ in concilio scu̾issime de
uxorib sacadotũ tͣccass: dic̃s sũmũ scelꝰ eẽ. a lat̾e m̾etͥcis ad corpꝰ xͥ ꝯficiendũ¬

Expanded text:
tes scripsit et vitia, scilicet facinus Lot, scelus Ruben, proditionem Simeon et Levi, inhumanitatem fratrum Joseph; nos quoque veram historiae legem de bonis et malis sequi dignum est. Quod si alicui Romano vel praelato displicuerit, taceat tamen, ne Joannem Cremensem sequi velle videatur. Cum igitur in concilio severissime de uxoribus sacerdotum tractasset, dicens summum scelus esse a latere meretricis ad corpus Chri
Abbreviated transcription (Latin):
paruerat. Uile st̃ ꝙ̃ in cena dm̃i due lune plene una adorientẽ alia adoccido¬
eꝵricꝰ rex anno.uii. regni sui c̃ deletis uł subieccis hostib normanniã ꝓ
libitu disposuiss: rediit ĩ angliã. hẽmq suũ ducẽ magnificũ & osuilẽ
c̃ tuore & tremore affuert̃. Antea. nãꝙ & dũ iuuenis fuisset: ꝙ pꝰꝙͣ rex fuerat.
in maximo habebat᷑ despeccu. S ads qͥlonge alit̾ uidicat qͣ fili hominũ qͥtal¬
tat humiles & tlepͥmit potentes: rob̃tũ omniũ fauore celeb̾rimũ deposuit.
⁊ heurici despecti famã ꝑorbẽ t̾rarũ claresc̾e iussit. Deditq gͣcis ei tͥa dñs om̃p̃s¬

Expanded text:
paruerat. Vise sunt etiam in cena Domini due lune plene, una ad orientem et alia ad occidparuerat. Vise sunt etiam in cena Domini due lune plene, una ad orientem et alia ad occidenricus rex Anglorum, cum, deletis vel subjectis hostibus, Normanniam pro libitu disposuisset, rediit in Angliam; fratremque suum ducem magnificum, et consulem cum timore et tremore affuerunt. Antea namque, et dum juvenis fuisset ein maximo habebatur despectu. Sed Deus, qui longe aliter judicat, quam filii hominum, qui exaltat humiles et deprimit potentes , Robertum omnium favore celeberrimum deposuit, et Henrici despecti famam per orbem terrarum clarescere jussit, deditque ei gratis
Abbreviated transcription (Latin):
adregẽ frẽm. suũ ap̃ nordhanitune. amirabiłr abeo petens ut ablata s fr̾na
ux adñ aug̾tũ secutꝰ ẽ. eũ. Cũ gͦ uex obĩediss castrũ tenerchebrai: neñ dux nor¬
gͥcũ cornua rauco strepuissent cantu: dux normanniȩ c̃ paucis multos au¬
dacissime agg̾isꝰ ẽ. Assuetꝰq belł ierosolimitanis aciẽ regalẽ fortitꝰ & horren
ut constanciꝰ pugnaret: aciẽ ducis exadu̾so ꝓruens subito diffidit. & mole
magnitudinis opp̃ssa gens ducis dissoluta ẽ. & uicta. Rob̾tꝰ uͦ debelesme si¬
muł ħ asper̃: fuga sͥ ꝯsuluit. Captꝰ ẽ. gͥ dux fortissimꝰ normannoꝵ & ꝯsul de¬
moretiul. Reddiditq dñs uicẽ duci rob̃to. Et̃ cũ głosũ reddidiss eũ maccib
mnormaniua descruire qͣm dño regũ in scã ciuitate deludare. Dãpnauit
gͥ cũ ds desidia ꝑheuni. & carcẽ sepit̾no. Huiꝰ rei signũ in eodẽ auno cometa ap¬

Expanded text:
atrem suum, apud Norhantune, amicabiliter ab eo petens ut ablata sibi fraatrem suum, apud Norhantune, amicabiliter ab eo petens ut ablata sibi frarex ante Augustum secutus est eum. Cum ergo rex obsedisset castrum Tenerchebrai, venit dux NorIgitur cum cornua rauco strepuissent cantu, dux Normanniae cum paucis multos audacissime aggressus est; assuetusque bellis Jerosolymitanis aciem regalem fortiter et horreut constantius pugnarent aciem ducis ex adverso promens subito diffidit, et mole magnitudinis oppressa gens ducis dissoluta est et victa. Robertus vero de Belesme simul hoc aspexit, fuga sibi consuluit. Captus est Moretuil. Reddiditque Dominus vicem duci Roberto; quia cum gloriosum reddidisset cum in actibus esudare. Dampnavit tur eum Dominus desidia perhenni et carcere sempiterno. Hujus rei signum in eodem anno cometa ap
Abbreviated transcription (Latin):
utores sac̃iotib angloꝵ antea ñ ꝓhibitas. Qd̃ qͥb dã mundissimũ uisũ ẽ.
qͥb dã ꝑiculosũ. He dũ mundicias uirib maiores appeterent: ĩmmundi¬
cias horcibiles ad xͥani noĩs sũmũ dedecꝰ incid̾ent. In illo aũ ꝯcilio multi ab¬
bates qͥ ad qͥsiui̾ant abbacias suas sic̃ ds̃ noluit. amiser̃ eas: sic̃ ds uoluit.
Anno seq̃nti ueñ rob̾tꝰ nommannoꝵ ꝯsul in angliã. Causis uariis int̾cedentibꝰ
ao canta regis u̾sucia ꝯdonauit ei. ui.m. marc̃ q̃s rex debebat ei ꝑanñ. Eodẽ
anno uisꝰ ẽ. sanguis ebullie a t̾ra in berscyie. ap̃ hamstide. Curriculo se
glia ecħed. atꝰ a rege innormanrã discedens aĩo ꝑfecto & exercitio feruen¬
t uir ꝓbissimꝰ indix̃ & insix̃ regalib tͣmis Werrã calamitate refertã. hoc
anno apparuer̃ cͥca solẽ in meridie .iiii. cͥculi albi coloris.
sis. sep̃ qͦ plura alia cast᷑. & oi fere pͥncipes normanine regi se subdide. his

Expanded text:
tea non prohibitas. Quod quibusdam mundissimum visum est, quibusdam periculosum. Ne, dum mundicias viribus majores appeterent, in immundicias horribiles ad christiani nominis summum dedecus inciderent. In illo autem concilio multi abbates, qui adquisiverant abbatias sicut Deus noluit, amiserunt eas sicut Deus voluit.nsul in Angliam, causisque variis intercedentibus, et cauta regis versutia condonavit ei ter mille marcas, quas rex debebat ei per annum. Eodem anno visus est sanguis ebullire a terra in Bercscire apud Hamstude. Curriculo annglia exhaeredatus a rege, in Normanniam discedens animo perfecto et exercitio ferventi vir probissimus indixit et infixit regalibus turmis werram calamitate refertam. Hoc anno apparuerunt circa solem in meridie quatuor circuli albi coloris. sis. Cepit quoque plura alia castra, et omnes fere principes Normannie regi se subdidere. His
Abbreviated transcription (Latin):
ic humił diues. res mira. Potens piꝰ. Ultor: Cõpaciens. mitis c̃ pateret᷑ erat.
oluit eẽ. siuis d̾. studuit p̃r ẽẽ. Sẽꝑ inadu̾sis murꝰ & arma suis.

Expanded text:
Hic humilis dives, res mira potens, pius, ultor, Compatiens, mitis cum pateretur erat. Hic humilis dives, res mira potens, pius, ultor, Compatiens, mitis cum pateretur erat. Noluit esse suis dominus, studuit pater esse, Semper in adversis murus et arma suis.
Abbreviated transcription (Latin):
& pꝰea ꝑrex̃ innorhumbrelanti ad dunelmiã. Codẽ anno obiit radultꝰ can¬
tuariensis archiep̾s. Q ioħs bathensis ep̾c. Anno uͦ huic ꝓximo fuit rex adna 2⁊¬
tale ap̃ dunstaple & iñ ꝑrex̃ ad berchamestede. Ibi rẽ dignã ds̃ ostendit. Erat
nãi qͥdã cancellariꝰ regis randult᷑ iã . xx. annis infirmitate decoctꝰ. sẽꝑ tam̃
dũ sec̃ ducet: in ipso u̾tice montis un castellũ eiꝰ ꝓspitiebatur elatꝰ m̃te cor¬
ruit exeqͦ & monacꝰ suꝑ eũ eqͥtauit. Uñ sic ꝯtͥtꝰ ẽ. ut pꝰ pancos dies uita care¬
ret. Ecce qͣnca suꝑbia qm uilissime dõ uolente deꝑiit. Iñ iuuit rex ad Wdestoc
ad locũ insignẽ. uͥ rex cohabitationẽ hominũ & ferarũ fec̾at Iͥbiq rob̾tꝰ lui¬
coliensis ep̃s diẽ clausit ultimũ. Cuiꝰ epitaphium hoc est.
ontificũ rodb̾tꝰ honor quẽ fama suꝑstes. ꝑpetuare dabit: ñ obiturꝰ obte.

Expanded text:
et postea perrexit in Northumberland ad Dunelmiam. Eodem anno obiit Radulfus Canet postea perrexit in Northumberland ad Dunelmiam. Eodem anno obiit Radulfus Cantuariensis archiepisc. et Joannes Bathensis episcopus. Anno vere huic proximo fuit rex ad Natale apud Dunestaple, et inde perrexit ad Berchamested. Ibi rem dignam Deus ostendit. Erat namque quidam cancellarius regis Randulfus jam XX annis infirmitate decoctus, semper tamen dum secum duceret in ipso montis vertice, unde castellum ejus prospiciebatur, elatus mente corruit ex equo, et monachus super eum equitavit, unde sic contritus est, ut post paucos dies vita careret. Ecce quanta superbia quam vilissime Deo volente deperiit! Inde ivit rex ad Wodestoc, ad locum insignem, ubi rex cohabitationem hominum et ferarum fecerat. Ibique Robertus Lincolniensis episcopus diem clausit ultimum, cujus epitaphium hoc est: Pontificum Robertus honor, quem fama superstes Perpetuare dabit, non obiturus obit.
Abbreviated transcription (Latin):
sua noua ap̃ lundonã. In estate uͦ dũ tend̾et cũ exercitu in Waliã: Walen¬
ses ci supplicit̾ obuiantes: scd̃m magnificenciã libitꝰ sui ꝯcordati st̃ ei. At¬
inuigła natał dñi uentꝰ insolitꝰ ñ solũ domos s turres deiecit lapideas.
De pulcͥtudine uͦ regine p̃dicte sic quidã dix̃ elegiace.
ngloꝵ regina tuos adelira decores. Ipsa referre parans musa stupore riget.
d diadema tͥ pulcherrima: qͥd tͥ gẽme: Pallet gẽma tͥ. nec diadema nitec.
eme tͥ cultꝰ. cultũ nat᷑a ministrat. Nec meliorari forma beata pot̾.
rnam̃ta caue. nec qͥcꝗͣ Iuminis inde: Accipis. illa micant lumine claro tuo.
puduit modicas de magnis dice̾ laudes. Nec pudeat dnãm te p̃cor eẽ. meã.
enricꝰ rex auno sequenti fuit ad natale ap̃ nordwic. & ad pascha ap̃ nord ii⁊i¬
hantune. & ad pentecosten ap̃ Windleshores. Iñ adlundoniã & chent.

Expanded text:
sua nova apud Londoniam. In estate vero dum tenderet cum exercitu in Waliam, Walensua nova apud Londoniam. In estate vero dum tenderet cum exercitu in Waliam, Walenses ei supiiciter obviantes, secundum magnificenciam libitus sui concordati sunt ei. in vigilia natalis Domini ventus insolitus non solum domos sed turres dejecit lapideas. De pulchritudine vero reginae praedictae sic quidam dixit elegiace: Anglorum regina tuos, Adelina, al. Adelida decores Ipsa referre parans Musa stupore riget. Quid diadema tibi pulcherrima? quid tibi gemmae? Pallet gemma tibi, nec diadema nitet. Deme tibi cultus, cultum natura ministrat, Nec meliorari forma beata potest. Ornamenta cave, nec quidquam luminis inde Accipis, illa micant lumine clara tuo. Non puduit modicas de magnis dicere laudes, Ne pudeat dominam te precor esse meam. Henricus rex fuit anno sequenti ad Natale apud Nordwichamtune, et ad Pentecosten apud Winlesores, inde ad Londoniam, et Cent,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ꝯsul flandrie ꝑuulnꝰ qđ innormannia reccꝑat decessit. Cui sucẽ. sams
cognatꝰ eiꝰ filiꝰ cnut sc̃ĩ regis dacoꝵ.¬
ceste: naufragati st̃. Qui õs uł fere õs sodomtaca labe dicebant᷑ & eran
Inꝓuise gͥ mors absorbuit em̾̃tos: cũ mare tͣnqͥllissimũ uentis care̾t. De qͥb
ita scͥpsit poeta. Dum normannigene galł clarȩ suꝑatis:
nglica regna petunt: obstitit ipse dã. Nã fragili toruũ dũ ꝑcurr̃ mare cĩba :¬
nculit excito nubila densa mari.Dũq uagi ceco rapiunt᷑ tͣmite naute:
uper̃ imas abdita saxa rates. Sic mare dũ suꝑans tabulata ꝑultima serpsit:
ergit rege satos. occidit orb̾ honos.
enricꝰ rex ad natale fuit ap̃brantune c̃tedbaldo ꝯsule blesensi. & pꝰ ħ ap̃
Windleshores dux̃ adelrzã filiã ducis luuame causa pulcͥcudinis. Cũ aũ
rex ad pascha fuiss ap̃ berchelea: ad pentecosten fuit diadematꝰ c̃ regina

Expanded text:
 vulnus, quod in Normannia receperat decessit. Cui successit Karolus cognatus ejus, filius Cnut Sancti regis DacoCestriae naufragati sunt. Qui omnes vel fere omnes Sodomitica labe dicebantur et erant. Improvise igitur mors absorbuit emeritos, cum mare tranquillissimum ventis careret. De quibus ita scripsit poeta: Dum Normannigenae Gallis clari superatis Anglica regna petunt, obstitit ipse Deus. Nam fragili torvum dum percurrunt mare cymba, Intulit excito nubila densa mari. Dumque vagi caeco rapiuntur tramite nautae, Ruperunt imas abdita saxa rates. Sic mare dum superans tabulata per ultima serpsit, Mersit rege satos, occidit orbis honos. Henricus rex ad Natale fuit apud Bramtune, cum Theobaldo consule Blesensi, et posthac apud Winlesores duxit Adelidam filiam ducis Luvaniae causa pulchritudinis. Cum autem rex ad Pascha fuisset apud Berklea, ad Pente
Abbreviated transcription (Latin):
T ał: & iste. dui sit uob̾ tutor honoris.¬
igesumo sexto anno regni sui rex ad natale & pascha & pentecosten morat̃
ẽ. in nornannia.  ꝯtirinatis pacas cũ franciȩ pͥncipib qualia regẽ i¬
toriosissimũ decebat: cͥca festũ sci michaelis rediit in angliã. Ad dux̃. siqͥdẽ sec̃
filiã suã imꝑatͥcẽ. tanto uiro ut p̃dictũ ẽ uiduatã. Decessit rob̾tꝰ cestrensis
ep̾s. Anno seq̃nti rex curiã tenuit ad natale ap̃ Windleshores. ꝑgens ĩn lun¬
doniã. Inqͣdra gesima & pascha fuit. ap̃ Wdestoc. Ubi minciꝰ dix̃ ei. Carolꝰ co¬
mes flandrensis tͥ dilectissimꝰ nefanda ꝓditione occisꝰ ẽ a ꝓc̾ib suis. intẽplo
ap̃bruge. Rex aũ francoꝵ dedit siandriã Will̃o nepoti & hosti tuo. Qui iã
ualde roboratꝰ diu̾sis cruciatib õs ꝓditores caroli multaũ. Suꝑ his gͥrex au¬
gariatꝰ: ꝯciliũ tenuit ad rogationes ap̃ lundoniã. Ꝙ wills archiepͣs sumiłr¬

Expanded text:
noris.ni sui rex Henricus, ad Natale, et Pascha, et ad Pentecosten moratus est in Normannia, et confirmatis pactis cum Franciae principibus, qualia regem victoriosissimum decebat, circa festum Sancti Michaelis rediit in Angliam; adduxit siquidem secum filiam imperatricem, tanto viro, ut praedictum est, viduatam. Decessit Robertus Cestrensis episcopus. Anno sequenti rex curiam suam tenuit ad Natale apud Winleshores, pergens inde Londoniam. In Quadragesima et Pascha fuit apud Wodestoc, ubi nuntius dixit ei: Carolus comes Flandrensis tibi dilectissimus nefanda proditione occisus est a proceribus suis in templo apud Bruge. Rex autem Francorum dedit Flandriam Willermo nepoti et hosti tuo. Qui jam valde roboratus, diversis cruciatibus omnes proditores Karoli multavit. Super his igitur rex angariatus, consilium tenuit ad rogationes apud Lundoniam; et Willermus archiepi
Abbreviated transcription (Latin):
lũ rubens ac si ardet apparuit. Eodẽ tp̃r inaximꝰ tie motꝰ in longobar¬
dia eccłas. turres. & domos. & homines ꝓuoluens destrux̃. Curriculo an¬
ni ꝓrimi ꝯtinua debellatio iã diccoꝵ pͥncipũ gͣuissime regẽ uexauit.
donec bal. luinꝰ streniussimꝰ fiandrie. ꝯsul ap̃ o innormannia seditioẽ
militari funeste uuln̾at᷑ ad sua recessit. Porro rob̾tꝰ ꝯsul demeslent sa¬

Expanded text:
celum rubens, acsi ardecelum rubens, acsi ardedia ecclesias, turres, et domos, et homines provolvens destruxit. Curriculo anni sequentis continua debellatio jam dictorum principum gravissime regem vexavit, donec Baldwinus strenuissimus Flandriae consul apud Ou, in Normannia seditione militari funeste vulneratus ad sua recessit. Porro Robertus consul de Mellent sa
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ loci abb̃em. Cũ aũ rex ad pascha tͣnsfrecass innormanniã: fuit ma¬
xima discordia int̾ eũ & regẽ francoꝵ. Causa aũ ħ erat. ledbaldꝰ ⁊sul ble¬
sensis nepos reg̃ henrici ꝯtͣ ddñm suũ regẽ francoꝵ arma ꝓmou̾at. In cuiꝰ
duxiliũ rex angłoꝵ duces suos i aliciãq misit. & regẽ lodouicũ ñ medi¬
filio rob̾ti ducis normannoꝵ eã daturos. Multi &̃ ꝓcer̃ reg̃ iecesser̃ abeo qđ
maximo ei fuit decͥm̃to. Rex tñ ñ in ꝓuidꝰ in auxilio suo tedbaldũ p̃dictũ &
ssulẽ britannoꝵ habebat. Uener̃ gͥ rex francoꝵ & dux flandrensis c̃ exer¬
citu mnormanniã. Inqͣ cũ una nocce fuissent: formidantes ad uentũ reg̃
heurici c̃ anglis. & normaunis. & britannis: ad sua sine bello reu̾si sunt.
hoc anno ꝓnecessitate regia gel crebrimis & exactionib uariis anglia
cõp̃ssa ẽ. Tonitrua uͦ & gndines in kł decẽbris affuert̃. & uieodẽ młs &

Expanded text:
dem loci. Cum autem rex ad Pascha transfretasset in Normanniam, fuit maxima discordia inter eum et regem Francorum; causa autem haec erat: Tedbaldus consul Blesensis, nepos regis Henrici, contra dominum suum regem Francorum arma promoverat, in cujus auxilium rex Anglorum duces suos milifilio Roberti ducis Normannorum eam daturos. Multi etiam procerum regis recesserunt ab eo, quod maximo ei fuit detrimento. Rex tamen non improvidus in auxilio suo Thedbaldum praedictum et consulem Britannorum habebat. Venercitu in Normanniam. In qua cum una nocte fuissent, formidantes adventum regis Henrici cum Anglis et Normannis et Britannis, ad sua sine bello reversi sunt. Hoc anno pro necessicompressa est. Tonitrua vero et grandines in Kalend. Decembris affuerunt, et in eodem mense
Abbreviated transcription (Latin):
ne. At cͥca pentecosten mare t̾nliit. & recessit ab eo comes de meslend discordia
tutis ꝯfligens cep̃ comitẽ p̃dictũ .. hugonẽ demiuiford sororiũ eiꝰ & hugonẽ filiũ
geruasii. & tͣdidit eos regi. Rex aũ posuit eos incarcerẽ. Codẽ anno obiit teulf̾
nia. E ibi dedit ep̃atũ Wigornie symoni clerico regine. Sifrido qͦ abbati glas¬
tingebiri dedit ep̃atũ ciceste. Porro Will̃s archieps dedit ep̃atũ rouecestͥe. Ioħi

Expanded text:
nae. At circa Pentecosten mare transiit et recessit ab eo comes de Mellend  al. Meslend discordia tutis confligens cepit comitem praedictum, et Hugonem de Munford sororium ejus, et Hugonem filium Gervasii et tradidit eos regi; rex autem posuit eos in carcerem. Eodem anno Teulfus ibi dedit episcopatum Wigornie Symoni clerico regine. Sifrido quoque abbati Glastingebiri dedit episcopatum Cicestrie. Porro Willermus archiepiscopus Cantuarie dedi
Abbreviated transcription (Latin):
Inscła: c̃ꝓͥa familia eques ipse residebat. Int̾cia uͭ filios suos cũ sũmnis
uirib pedites collocau̾at. G acies pͥma. francoꝵ agm̃ ꝓcerũ normamus
statĩ eqͥs depulit & disꝑsit. Postea uͦ aciei qͣ rex henricꝰ merat collidens . &
cap̃ gladiobis ꝑc̾sit. Cinq lorica eẽt. inpenet᷑bił: magnitudine tam̃ i
eqͥtẽ & equũ ꝓst̾neret. Qui mox aũ regios pedes captꝰ ẽ. S acies pedeste inq̃
u̾so insurrex̃. Qd̾ franci uidentes horrore insꝑato. liquefaca: t̾ga dedcit᷑.
henricꝰ aũ rex uiccorie ꝑstitit in cãpo: donec obtimates hostiũ capti ft̃
añ pedes eiꝰ positi. Reu̾sꝰ uͦ rocomagũ: in signoꝵ sonitib & cler ꝯcentibꝰ.

Expanded text:
ia familia eques ipse residebat, in tertia vero filios suos cum summis viribus pedites collocaverat. Igitur acies prima Francorum agmen procerum Normanniae statim equis depulit et dispersit. Postea vero aciei in qua rex Henricus inerat, collidens, et caput gladio bis percussit; cumque lorica esset impenetrabilis, magnitudine tamen ictuum equitem et equum prosterneret, et mox ante regios pedes captus est. Sed acies pedestris, inverso insurrexerunt. Quod Franci videntes horrore insperato liquefacti terga dederunt. Henricus autem rex victoriae perstitit in campo, donec optimates hostium capti sunt, et ante pedes ejus positi. Reversus vero Rothomagum in signorum sonitibus et cleri concentibus
Abbreviated transcription (Latin):
henricũ. Hoc in anno apparuit q̃dã cometa more insolito. Cũ nãq ab orien¬
te insurgens infirmam̃tũ ascendiss: regredi uidebat᷑. Eodẽ anno nichola¬
us pr̃ illiꝰ qͥ hãc scͥpsit historiã mortis legib ꝯcesfit. & sepultꝰ ẽ. Ap̃ lincoliã.
Deqͦ diccũ est. Stella eadit cleri. splendor iarcet nicholai.
Stella cadens cderi. splendeat arce dei. Hoc idõ scͥptor suo inseruit oꝑi ut ap̃
om̃s legentes mutuũ laboris optineat. quatuiꝰ pietatis affectu dicere dig
qͥ cenomanniã eo tenebat inuicto: Werre leges ineũ ferro & flãma ꝯstant̾¬
ercituit. Decessit aũ rob̾tꝰ ꝯsul fiandrie. Qui ierosolimitano clarissimꝰ int̾¬

Expanded text:
Henricum. Hoc in anno apparuit cometa quidam more insolito. Cum namque ab orienHenricum. Hoc in anno apparuit cometa quidam more insolito. Cum namque ab oriente insurgens in firmamentum ascendisset, regredi videbatur. Eodem anno Nicolaus pater illius, qui hanc scripsit historiam, mortis legibus concessit, et sepultus est apud Lincoliam. De quo dictum est: Stella cadit cleri, splendor marcet Nicolai, Stella cadens cleri splendeat arce Dei. Hoc ideo scriptor operi suo inseruit, ut apud omnes legentes mutuum laboris obtineat, quatenus pietatis affectu dicere dignqui Cenomaniam eo tenebat invito, werrae leges in eum ferro et flamma exercuistanter. Decessit autem Robertus consul Flandriae, qui Jerosolymitano clarissimus inte
Abbreviated transcription (Latin):
enricꝰ. uiii. anno regni sui cũ decessiss philippꝰ rex francoꝵ tͣnsiit in
normaniuã dtͣ lodeuicũ filiũ philippi regẽ nouũ francie Weriã
ꝓmouens maximã. Anno eodẽ gerardo archiep̾o eboracensi defuncto tho¬
mas pꝰea successit. Tẽpestate seqñtis anni missi st̃ abhenrico imꝑatore roma¬
no nuntii mole corꝑis & cultus splendorib excellentes. filiã reg̃ in dñi suu
nugiũ postulantes. Tenens gͥ curiã suã ap̃ lundoniã qͣ nunqͣ splendic¬
data ẽ. filia reg̃ imꝑatori ut breui dicã: sic̃ decuit. Nex itaq cep̃ abuna
qͣ hida angliȩ .iii. soł. Codẽ anno cũ rex curiã suã tenuiss ad pentẽcosten
ap̃ nouã Winleshores qͣ ipse edificau̾at: ex hereditãuit eos qͥ ei nocuerant
uͦ ꝯsul cenomannie qͥ eã sub henrico rege tenebat: uita pͥuatꝰ ẽ. At cõ¬
sul andegauensis suscep̃ cinomanniã cũ filia illiꝰ. & tenuit eã ꝯtͣ regẽ¬

Expanded text:
in Normanniam contra Ludovicum filium Philippi regem novum Franciae werram promovens maximam. Anno eodem Gerardo archiepiscopo Eboracensi defuncto, Thomas postea successit. Tempestate sequentis anni missi sunt ab Henrico imperatore Romano nuntii, mole corporis et cultuum splendoribus excellentes, filiam regis in domini sui conjugium postulantes. Tenens igitur curiam suam apud Londoniam, quam nunquam splendiddata est filia regis imperatori ut breviter dicam, sicut decuit. Rex itaque cepit ab unaque hida Anglie tres solidos. Cumque curiam suam tenuisset ad pentecosten apud novam Winleshores, quam ipse edificaverat, exhereditavit eos qui ei nocuerant,vero consul Cenomanie, qui eam sub Henrico rege tenebat, vita privatus est. At consul Andegavensis Fulc
Abbreviated transcription (Latin):
onscm Willm c̃spin a normannia. Cep̃q rob̾tũ belesme urrũ neqͥssumnũ deqͦ
p̃dirimꝰ. Reddiensq anno seq̃nti in angliã: posuit eũ in carcem ꝑ henueni
ap̃ warhã. Succedenti anno rex cdedit archiep̾atũ cantuarie radulto ep̃o
ioueceast̾e. lc̃ q choma. eboracensi archiep̃o defuncco. tustanꝰ succ̃. Int̾ ia¬
dulfũ uͥ e turstanũ aichiep̃os: orta ẽ. magna dissensio. Quia eboracensis
cantuariensi de more subici nolebat. Causa aũ sepe corã rege. sepe corã
apłico uentilata ẽ: s necdũ definita. Hoc in anno dux̃ rer exercitũ ui
Waliã. Walenses uͦ subditi st̃ ei. scđ̃m magnificenciã libit᷑ sui. Cometa ui

Expanded text:
mum Crispin a Normannia. Cepitque Robertum Belesme virum nequissimum, de quo praediximus, rediensque anno sequenti in Angliam, posuit eum in carcerem perennem apud Warram. Succedenti autem anno rex dedit archiepiscopatum Cantuariae Racensi archiepiscopo defuncto, Turstanus successit. Inter Radulfum vero et Turstanum archiepiscopos orta est magna dissensio, quia Eboracensis Cantuariensi de more subjici nolebat. Causa autem saepe coram rege, saepe coram apostolico ventilata est, sed necdum definita. Hoc in anno duxit rex exercitum in Walliam; Walenses vero subditi sunt ei secundum magnificentiam libitus sui. Cometa i
Abbreviated transcription (Latin):
ab onũi popło. Ihomas eboracensis archiep̾s uir ingeniis florentis  mmusarum
asecretis hominib appare desiit.
Winceastre: cõmoti st̃ pͥncipes angliȩ ergã regẽ causa fr̾is sui rob̃ti ̃
exercitu aduenientis. Misit aũ rex in mare nauale p̃liũ gressuros tͣ fr̃ĩs suili
aduentũ. S q̃dã pars eoꝵ subdidit se rob̃to ueuienti. Cũ gͦ appuliss ap̃ per¬
bellũ ñ ꝑferentes: ꝯcordie fedꝰ uit̾ illos statuer̃. Co pac̾to qd̾ rob̾tꝰ uno qͦ anno
carr̾e euasiss clãdestine ꝑrex̾at inormamuã ꝯsilio & ãmouitione sua iob¬
tũ ꝓmouens in frẽm suum.

Expanded text:
ab omni populo. Thomas Eboracensis archiepiscopus, vir ingenii florentis et Musarum ab omni populo. Thomas Eboracensis archiepiscopus, vir ingenii florentis et Musarum a secretis, hominibus apparere desiit. Winceastre, commoti sunt principes Anglie erga regem, causa fratris sui Roberti cum exercitu advenientis. Misit igitur rex in mare navale prelium gesturos contra fratris sui adventum; sed quedam pars eorum subdidit se Roberto venienti. Cum ergo appulisset apud Porntes concordiae foedus inter illos statuerunt, eo pacto quod Robertus unoquoque anno carcere evasisset clandestine perrexerat in Normanniam consilio et admonitione sua Robertum promovens in
Abbreviated transcription (Latin):
tas. Postremo qͥcqͥd dõ dm̃q diligentib displicebat. ħ regi regẽq diligentib
placebat. Nec luxurie scȩlꝰ tacendũ exercebant occulte: s ex impudencia co¬
rã sole. Sepultꝰ ẽ. aũ incstimo ꝑditionis suẽ ap̃Winceastre. Q henricꝰ ibidĩ in¬
regẽ electꝰ: dedit ep̾atũ Winceastͥe Wilt̃mo giffard. ꝑgensq lundoniã sact ẽ.
ibi amauricio lundõniensi ep̃o. melioratione legũ & ꝯluetudinũ optabili re¬
ꝓmnissa. his auditĩs anselmꝰ archiep̾s rediens in angliã. desponsauit matildẽ
filiã melcolmi reg̃ scociȩ. & margarete regine henrico regi nouo. Capta uͦ ur
be ierłm ut dictũ ẽ. & ingenti p̃lio p̾ea uiccoriose patͣco ꝯtͣ exercitũ a mirali
babiloniȩ: rediit rob̃tꝰ dux innormanniã m̃se augꝰto. & cũ lecicia susceptꝰ :

Expanded text:
tas. Postremo quidquid Deo, Deumque diligentibus displicebat, hoc regi regemque comitantibus tas. Postremo quidquid Deo, Deumque diligentibus displicebat, hoc regi regemque comitantibus placebat. Nec luxuriae scelus tacendum exercebat occulte, sed ex impudentia coram sole. Sepultus est autem in crastino perditionis suae apud Wincester, et Henricus regem electus dedit episcopatum Wincestriae Willelmo Giffard, pergensque Londoniam sacratus est ibi a Mauricio Londoniensi episcopo, melioratione legum et consuetudinum optabili repromissa. His auditis, Anselmus archiepiscopus rediens in Angliam desponsavit Mathildem filiam Malcolm regis, et Margaretae regbe Jerusalem, ut diximus, et ingenti prelio postea victoriose patrato contra exercitum amiralii Babilonie, rediit Robertus dux in Normanniam mense Augusto, et cum leticia susceptus est
Abbreviated transcription (Latin):
imsero fine t̾minauit. Namq c̃ głose & patͥo honore curiã tenuss ad
natale ap̃ Glouceast̾ ad pasca ap̃wuiceast̾. ad pentecosten ap̃liundoniã: uic¬
I.
uenatũ innouo foresto incͤstino kł augusti. uͥ Walter tirel cũ sagrta ceruom
tendens: regẽ ꝑc̾sit inscuis. Rex corde ictꝰ: corruit nec u̾bũ edidit. Panlo siqͥ¬
dẽ añ sanguis uisꝰ c̃. ebullire a t̾ra inberesyre. Iure aũ in medio iniusticiȩ
siuis neqͣ. sͥ nequissim uicinos Werra. suos exercitib frequentissimis & geldis
ꝯtinius uerabat. Nec respirare pot̾at anglia miserabilit̾ suffocata. sũ aũ
oĩa raꝑent & subu̾terent qͥ regi famulabant᷑. ita ut adult̾ia ã uolent̾ &
ĩpiine ꝯmut̾ent: qͥcqͥd antea neqͥciȩ pullulau̾at inꝑfectũ excreuit. qͥcqͥd
heres aũ omuiũ eẽ. studebat. Siqͥdẽ indie qͣ obiit inꝓͥo habebat archiep̃a¬
tũ cãntuariȩ. & ep̾atũ Winceastͥe & salesbyrie. & .xi. abbãcias ad firmã da¬

Expanded text:
d natale apud Gloucester, ad Pascha apud Winchester, ad Pentecosten apud Londoniam, iit venatum in novo Foresto, in crastino Kalend. Augusti, ubi Walterus Tyrel cum sagitta cervo intendens regem percussit inscius; rex corde ictus corruit, nec verbum edidit. Paulo siquidem ante sanguis visus est ebullire a terra in Bercscire, jure suis nequam, sibi nequissimus, vicinos werra, suos exercitibus frequentissimis et geldis continuis vexabat. Nec respirare poterat Anglia miserabiliter suffocata. Cum autem omnia raperent et subverterent, qui regi famulabantur, ita ut adulteria etiam violenter et impune committerent, quidquid antea nequitiae pullulaverat, in perfectum excrevit; quidquid haeres autem omnium esse studebat. Siquidem in die qua obiit, in proprio habebat archiepiscopatum Cantuariae, et episcopatum Wincestriae, et Salesbiriae, et XI abbatias ad firmam da
Abbreviated transcription (Latin):
ligneã nr̃i dissoluer̃. & in alia parte urb̃ q̃ in munita erat erexer̃. Iñ gͥ
urbẽ oppͥm̃tes & scał muros ascendentes: urbẽ ceper̃. & multos in tẽplo
dñi rebellantes occider̃. & ciuitatẽ scãm ab ĩmund̃ nationib filii dĩ mum¬
dauer̃. Optuler̃ gͥ regnũ ierłm normannoꝵ duci. Qd̃ qi carisa laboris re¬

Expanded text:
ligneam nostri dissolverunt, et in alia parte urbis, quae immunita erat, erexerunt. Inde igitur ligneam nostri dissolverunt, et in alia parte urbis, quae immunita erat, erexerunt. Inde igitur urbem opprimentes et scalis muros ascendentes urbem ceperunt, et multos in templo Domini rebellantes occiderunt, et civitatem sanctam ab immundis nationibus filii Dei mundaverunt. Obtulerunt igitur regnum Jer
Abbreviated transcription (Latin):
tͥpolĩ multitudinẽ ciuiũ int̾fecer̃. ita qđ aquȩ om̃s urbis & eciã cistu̾ȩ
rub̾ent. Postea uͦ rex tͥpoł ducib francoꝵ dedit.ccc. ꝑ egͥnos. & .xu. nulia
bisancia. &.xu. eqͦs p̃ciosos. ut disced̾ent a tͥpoli & a cast iche qd suũ erat
franci gͥ mͣseuntes ꝑ castrũ betelon applicuer̃ indie ascensionis dñi ad
urbẽ uixta mare q̃ dr̃ barut. Iñ ad sagntã. Iñ ad surh. Iñ ad acham.
Iñ ad caiphas. Iñ ad cesareã inpentecosten. Iñ ad uicũ sc̃i georgii. Iñ ad
ierłm. & obseder̃ eã .uiii. idꝰ uinii. A septẽtͥoẽ dux electissim normannoꝵ
Ab oriente ꝯsul rob̃tꝰ. Ab occidente dux godefridꝰ & tancredꝰ. Ameridie .s.
in monte syon comes reimundꝰ. Sepe gͥ urbẽ assilientes erexert̃ castrũ
ligneũ altissimũ. Contͣ qd turres lapideas pagani ꝯstruxissent turum

Expanded text:
Tripolim multitudinem civium interfecerunt, ita quod omnes aquae urbis et etiam cisternae Tripolim multitudinem civium interfecerunt, ita quod omnes aquae urbis et etiam cisternae ruberent. Postea vero rex Tripolis ducibus Francorum dedit CCC peregrinos et XV millia Bisantia, et XV equos pretiosos, ut discederent a Tripoli et a castro Arche, quod suum erat. Franci igitur transeuntes per castrum Betelon applicuerunt in die Ascensionis Domini ad urbem juxta mare, quae dicitur Barat, inde ad Sagittam, inde ad Surh, inde in Acrain Pentecosten, inde ad vicum Sancti Georgii, inde ad Hierusalem, et obsederunt eam VIII Idus Junii, a septentrione dux electissimus Normannorum, ab oriente consul Robertus, ab occidente dux Godefridus et Tancredus, a meridie scilicet in monte Sion comes Raimundus. Saepe igitur urbem assilientes erexerunt castrum ligneum altissimum, contra quod cum turres lapideas pagani construxissent, turrim
Abbreviated transcription (Latin):
tas ducta. & aliis in geniis debellauer̃ eã .xi. die decembͣs. Manentes gͥ ui
urbe illa ĩnatali: morati st̃ ibi ꝑunũ mensẽ & .iiiiʳ. dies. Quia it̾ ierosolum¬
tanũ impeditũ erat. ꝓdiscordia q̃ erat int̾ buamundũ & reimundũ. cau¬
sa antiochiȩ possidende Ibi tanta fames xͥanos inuasit: qđ de cad auexib¬
paganoꝵ frusta coq̃rent & comedent. S xiiii. die ianuarii euntes ceper̃
duo castra bonis oĩb referta. Postea uͦ urbẽ q̃ uocat᷑ zephalia. Iñ castrum
opulentissimũ inualle desem. Mediante uͦ februario obseder̃ castrũ arche
fortissimꝰ iactu lapidis ibi deꝑiit. & Will̃s picardꝰ & alii multi. Rexuͦ eame¬
le cuuitatis pacẽ fec̾at c̃ exercitu. Int̾ea pars exercitꝰ cep̃ tortosã ciuitatem
& tirbẽ maracleã. Amiraliꝰ uͦ gibel pacẽ fec̃ cũ exertitu. Postea añ urbẽ

Expanded text:
tas ducta et aliis ingeniis debellaverunt eam, XI die Decembris. Manentes igitur in tas ducta et aliis ingeniis debellaverunt eam, XI die Decembris. Manentes igitur in urbe illa in Natali, morati sunt ibi per unum mensem et quatuor dies, quia iter Hierosolymitanum impeditum erat pro discordia, quae erat inter Buamundum et Raimundum causa Antiochipaganorum frusta coquerent et comederent. Sed de XIV die Januarii exeuntes ceperunt duo castra bonis omnibus referta. Postea vero urbem quae vocatur Zaphaila: inde castrum opulentissimum in valle Desem. Mediante vero Februario obsederunt castrum Archfortissimus jactu lapidis ibi deperiit, et Willielmus Picardus, et alii multi. Rex vero Camelae civitatis pacem fecerat cum exercitu. Interea pars exercitus cepit Tortosam civitatem et urbem Maracleam. Amiralius vero Gibel fecit pacem cum exercitu. Postea ante urbem