comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mini. sic̃ in sua bõĩtate in qua boĩficatuus
ẽ unꝰ t̾iminꝰ. et boĩficat alt̾ t̾mmꝰ. et bõĩfi¬
care alt̾ t̾nimꝰ. et om̃s isti tres quiescunt
in una bõĩtate. Dum deus sic se cogͦscit
rõne finis trãsit ad creãdũ multos fines
in mundo sic̃ habitũ bõitatis ꝗ ẽ finis mniꝰ
moralit̾ de quo boĩficãs se habituat ꝓducẽ¬
do boĩficatũ qui est alt̾ finis. et sic de bõi¬
ficare suo mõ põt dici. et oiñs isti tres ter¬

Expanded text:
ate, in qua bonificatiuus est unus terminus, et bonificatus alter terminus, et bonificare alter terminus; et omnes isti tres quiescunt in una bonitate. Dum Deus sic se cognoscit ratione finis, transit ad creandum multos fines in mundo, sicut habitum bonitatis, qui est finis unus moraliter; de quo bonificans se habituat, producendo bonificatum, qui est alter finis. Et sic de bonificare suo modo potest dici. Et omnes isti tres ter
Abbreviated transcription (Latin):
nisi quelibet existẽt in suo ꝓpͥo nũo. iam
dens nõ oẽt. et ideo ut deus sit oportet
eẽ in ip̃o płes rõnes siue digtates reales.
uer tũ quantũ ad eẽntiam nõ differũt.
nam om̃s sunt nna et eadem eẽntia di¬
uina. nł una est alia centiałr. alias ẽĩ
boĩtas eẽt ꝑ accidens. et eꝯ ͦ. et sic de ahii
põt dici. et in isto passu cognoscit ĩtellect
hũanus ꝙ deus ĩ quantũ cõsiderat mu¬
tatẽ sue ceñtie nõ cõsiderat płes rõne.

Expanded text:
nisi quaelibet existeret in suo proprio numero, iam Deus non esset. Et ideo, ut Deus sit, oportet | esse in ipso plures rationes siue dignitates | reales. Verumtamen quantum ad essentiam | non differunt; nam omnes sunt una et eadem diuina essentia; uel una est alia essentialiter; alias enim bonitas esset per accidens, et e conuerso. Et sic de aliis potest dici. Et in isto passu cognoscit intellectus humanus, quod Deus, in quantum considerat unitatem suae essentiae, non conside
Abbreviated transcription (Latin):
nutͥmẽtũ ab exͣ. neq augm̃tũ quousq re¬
cõdat est angelicã natam q̃ qdez nõ est
ꝯpoĩta ex ꝯͣriis. Et si sol qui est ens cõpore¬
um durat sine nut̾mẽto et multo magis
angelus qui est spirit a suꝑficie denudat.
¶Potũs angeli est ei ratio ut ip̃e possit
existẽ et age̾. s mirat᷑ intellect cũ ip̃e nõ
habeat organa.q̃ suit sua ĩstrunĩta agẽdi.
et tũc tẽporis recõdat᷑ corelatiug sue po¬
tãtis cũ ꝗbus agit qiͣ ꝑ modũ instrum̃

Expanded text:
nutrimentum ab extra atque augmentum, quousque recordatus est angelicam naturam; quae quidem non est composita ex contrariis. Et si sol, qui est ens corporeum, durat sine nutrimento, multo magis angelus, qui est spiritus, a superficie denudatus. 4. Potestas angeli est ei ratio, ut ipse possit existere et agere. Sed miratur intellectus: Cum ipse non habeat organa, quae sunt sua instrumenta agendi? Et tunc temporis recordatur correlatiuos suae potestatis, cum quibus agit q
Abbreviated transcription (Latin):
est. et hoc intellectꝭ hũ anus tenẽdo
modũ artis gnͣalis negare nõ põt¶
Et̾nitas est ut supͣ iam ꝓbatur. et est
magna ꝑ mag̾tudĩe in tanto ĩmẽsiue
et infinite sic̃ sua mag̾tudo ẽ infunta
duratiue. siue et̾natiue. et tale ens eter¬
uum exñs sb̾iectũ pdce et̾nitati et ma¬

Expanded text:
est. Et hoc intellectus humanus, tenendo modum Artis generalis, negare non potest. Aeternitas est, ut supra iam probatur. Et est magna per magnitudinem in tanto immensiue et infinite, sicut sua magnitudo est infinita duratiue siue aeternatiue. Et tale ens aeternum, existens subiectum praedictae aeternitati et ma
Abbreviated transcription (Latin):
bauiniꝰ doũ eẽ. et soluta ẽ questio querent
utꝵo deus sit. et ꝗa ip̃m ꝓbanimꝰ eẽ cum
pͥncipiis et regła .b. de sua ꝗdẽ exñtia et
de sua intͥnseca agẽtia nocitra hẽr põt. sua
grã mediante. Hoc tñ dico cũ app̃hẽsioẽ
nõ aũt cũ cõprehẽsioe. Dens nãq ĩfinit
est. s nost̾ intelect fint. De deo ꝑ regłas

Expanded text:
a est quaestio, quaerens, utrum Deus sit. Et quia ipsum probauimus esse cum principiis et regula B, de sua quidem existentia et de sua intrinseca agentia notitia haberi potest, sua gratia mediante. Hoc tamen dico cum apprehensione, non autem cum comprehensione. Deus namque infinitus est, sed noster intellectus fi
Abbreviated transcription (Latin):
põt ẽẽ sine płibus intelligit et cogno¬
scit inse cẽ pła. In quisiummiꝰ diĩas
digtates. et ĩueniniꝰ ip̃as deo coessentia¬
les. et sb̾ales. ab et̾no. et in etno. finis
uero quare ip̃e sunt ꝯsistit in se ip̃is. nõ
aliquos saraconos credentes habẽ altã
et sb̾tilem uotitiã de deo. ꝗ dicũt ꝙ dc̃¬

Expanded text:
ine pluribus, intelligit et cognoscit in se esse plura. Inquisiuimus diuinas dignitates. Et inuenimus ipsas esse Deo coessentiales et substantiales ab aeterno et in aeternum. Finis uero, quare ipsae sunt, consistit in se ipsis, non aliquos Saracenos credentes habere altam et subtilem notitiam de Deo. Qui dicunt, qu
Abbreviated transcription (Latin):
solute inde sequit᷑ ꝙ in ip̃a ẽ et̾nare qui
et̾uitas cẽt infinita quo ad existe̾. et fi¬
nita quo ad age. rone cuiꝰ sua ĩfintas ab¬
soluta destructa eẽt qd̾ est impo ͤ et talẽ et̾¬
nitatẽ in qua ẽ coĩẽntialis et̾nare. dicimꝰ
ẽẽ deum. ¶ Et̾nitas est et ꝗa ẽ infinita¬
exñdo ẽ siłr ĩfinita agẽdo. ut sius finis sit
equalis sue ex̃ntie. idelicet ꝙ sic̃ ẽ infini¬
ta quo ad existẽtiã ꝙ sic se habeat ad ĩfini
et talẽ et̾nitatẽ que se ht̃ ad ultimũ finẽ
dicimꝰ ẽẽ deum. Et̾nitas ẽ et ip̃a est
maior duratio q̃ eẽ pot cũ maiori boĩtate
que ẽẽ põt. et cũ maiori magtudĩe ꝗbus
mĩoritas ꝯ̃dice̾ nõ põt ꝗn sint ĩfinite rõ¬

Expanded text:
aeternare, qui aeternitas esset infinita quo ad existere, et finita | quo ad agere. Ratione cuius sua infinitas absoluta destructa esset; quod est impossibile. Et talem aeternitatem, in qua est coessentiale aeternare, dicimus esse Deum. agendo, ut suus finis sit aequalis suae existentiae, uidelicet, quod sicut est infinita quo ad existentiam, quod sic se habeat ad infinitEt talem aeternitatem, quae se habet ad ultimum finem, dicimus esse Deum. Aeternitas est. Et ipsa est maior duratio, quae esse potest, cum maiori bonitate, quae esse potest, et cum maiori magnitudine. Quibus minoritas contradicere non
Abbreviated transcription (Latin):
ceñtiale. et ꝑ illã quã creature hñt
in se nãlem et cocentialez. deus et crea¬
ture realit̾ differũt. absq eĩm talib dif᷑¬
ferẽtiis realit᷑ nõ differũt s ꝑ diffrĩa
ĩtencionalez tin fcãm ab aĩa qd̾ est nal¬
de impo ᷝ ͤ unde ergo patet ꝙ ꝑ reales dif¬
ferẽtias differũt nõ aũt ꝑ ĩtencionalẽ
De deo per ꝯcordantiam deductont
AEus est ꝯcordans. et ip̃e est sua cõ¬
cõdantia in qua sue digrates ĩ uno
et in płi̾bus ꝯcõdant. sic̃ sua bõĩtas bo¬
uificãdo. et sua mag ͦ mag̾ficãdo. et̾ui¬

Expanded text:
naturalem, et per illam, quam creaturae habent in se naturalem et coessentialem, Deus et creaturae realiter differunt. Absque enim talibus differentiis realiter non differrent, sed per differentiam intentionalem tantum, factam ab anima; quod est ualde impossibile. Vnde ergo patet, quod per reales differentias differunt, non autem per intentionalem. 11. De Deo, per concordantiam deducto Deus est concordans, et ipse est sua concordantia, in qua suae dignitates in uno et in pluribus concordant. Sicut sua bonitas bonificando, et sua magnitudo magnificando,
Abbreviated transcription (Latin):
ferẽtes sũt unũ ens absolutũ .s. deus. E¬
Dum deus sic se cõsiderat rõne diffinitio¬
nis ꝯcõdantio croat unũ mũdũ rõne sue
uutatis. et creat pla diu̾sa rõne sue pła¬
litatis. uidelicet multa signa ut patet
ĩ scala ꝯcõdantie ex quib ẽ uꝰ mũdus
sticutũ ex corpore et aĩa. et coꝵ ꝯiũcti¬
one. et creat unũ intellectũ ex suis core¬
latĩs. et unꝰ sillogisiꝰ fit ex duab ꝓpo¬
siciõib. et una ꝯclusiõe. et sic de ꝯsiłibus
aliis. et hoc facit ut reluceat et appare¬
at sua cõcordantia. et adhuc ut ipsa
landet᷑. et ei ẜuiat᷑. De deo ꝑ ꝯtranotatẽ¬

Expanded text:
 Deus. Dum Deus sic se considerat ratione definitionis concordantiae, creat unum mundum ratione suae unitatis. Et creat plura diuersa ratione suae pluralitatis, uidelicet multa significata, ut patet in scala concordantiae, ex quibus est unus mundus stitutum ex corpore et anima et eorum coniunctione. Et creat unum intellectum | ex suis correlatiuis ; et unus syllogismus fit ex duabus propositionibus et una conclusione; et sic de consimilibus aliis. Et hoc facit, ut reluceat et appareat sua concordantia. Et adhuc, ut ipsa laudetur et ei seruiatur. 12. De Deo, per cont
Abbreviated transcription (Latin):
actus ꝗ sũt ei coeẽntiales et nãles. et
ideo sic̃ amat se neccͣitatũ ad ꝓducẽdũ ama¬
tũ infuntũ. sic diligit et cognoscit se ne¬
cessitatũ ad ꝓducẽdũ uͥtuosum ĩfinitũ. et¬

Expanded text:
actus, qui sunt ei coessentiales et naturales. Et actus, qui sunt ei coessentiales et naturales. Et ideo sicut amat se necessitatum ad producendum amatum infinitum, sic diligit et cognoscit se necessitatu
Abbreviated transcription (Latin):
postꝙͣ creatus est ad intelligẽdũ simĩ ꝓdu¬
ctũ intelloctũ que est cã quare ignoratur
ab ip̃o intellectu creato. s postinõ cogno¬
scit ꝙ pectatũ est cã. qd̾ ꝗde deuiat ange¬
los malos et hoĩes peccatores a fine qua¬
re sunt. De deo ꝑ uoluntatẽ deducto.
Eus est uolens. et ip̃e est su amet uolũ¬
tus. et ideo ĩtelligit se neccͣitatũ ad ꝓ¬
ducendũ uolitũ siue amatũ infinitũ cum
et uult. et ꝗa onis alie digͥtates cũ sins
actib sũt ꝑ uolũtatẽ diligibiles idc̾co
ip̃o digtates cũ sus actib ꝯcurtũt ad ꝓ¬
ducendũ uolitũ infinitũ. ut q̃libot digͥ¬
tas possit hr̃e accũ infimitũ ĩ uolito in
Sic deus le cognoscẽs et amãs tͣnsit
ad creandũ nolũtatẽ. ut cũ ip̃a bñ et ma¬
gͥfice et durabilit̾ ⁊ o. sunc uolitus sit
luntatẽ creatã in et̾no remun̾ando cam
ũandũ. et hoc ide cognoscit de diuina
Eus ẽ u̾tuosus. et ip̃e est sua nͣtus. et eiꝰ

Expanded text:
postquam creatus est ad intelligendum summum productum intellectum, quae est causa, quare ignoratur ab ipso intellectu creato. Sed postmodum cognoscit, quod peccatum est causa, quod quidem deuiat angelos malos et homines peccatores a fine, quare sunt. 6. De Deo, per uoluntatem deducto Deus est uolens, et ipse est suamet uoluntas. Et ideo intelligit se necessitatum ad producendum uolitum siue amatum | infinitum cum et uult. Et quia omnes aliae dignitates cum suis actibus sunt per uoluntatem diligibiles, idcirco ipsae dignitates cum suis actibus concurrunt ad producendum uolitum infinitum, ut quaelibet dignitas possSic Deus se cognoscens et amans transit ad creandum uoluntatem, ut cum ipsa bene et magnifice et durabiliter, etc., suus uolitus sit luntatem creatam, in aeterno remunerando eam,nerandum. Et hoc idem cognoscit de diuina Deus est uirtuosus, et ipse est sua uirtus, et eius
Abbreviated transcription (Latin):
ad potẽtiam sensitiuã. et plus amãt ip̃a
ꝙͣ rõnatiuã. Amplius q̃rit᷑ ĩtellect diui¬
uus quare hoc ꝑmittit fieri: cũ ip̃e sit uir¬
tuosus et nõ uitiosus. et spũalis et uõ sen¬
sualis. deinceps cognoscit ĩtellectꝰ ꝙ rõ huiꝰ
ẽut iustitia dei habeat sbiectũ in quo agẽ
possit. uerinitñ sciẽdum est ꝙ. liber arbit᷑¬
uin se ht̃ ad duas ꝑtec diu̾sas undelicet
ad ꝑtẽ bonã creatã cũ qua agit bonũ. et
ad ꝑtẽ malã iucreatã cũ qua agit malũ
et peccatũ. q̃ parg ĩcreata est ex ꝑte ni¬
chili ĩ creati ꝑ accidens. hõ eĩm in quantu
ẽ deduct de nichilo habet ĩclinatioẽ ad
nichilum. qd̾ est contra ẽẽ. Uñ manifestat
cum nõ ẽẽ. siue cũ nichilo. qd̾ idem est.
et hoc equałr. S adhuc q̃rit ĩtellectꝭ postꝙ̃
deus scit ꝙ homo peccabit quaro ip̃m crea
peccato. et ip̃m odire si uoluerit. si autez
nõ creauiss hoĩem iuiriaret dg̃ sue iusti¬

Expanded text:
tiam sensitiuam, et plus amant ipsam, quam rationatiuam. Amplius quaerit intellectus: Deus quare hoc permittit | fieri, cum ipse sit uirtuosus et non uitiosus, et spiritualis et non sensualis? Deinceps cognoscit intellectus, quod ratio huius est, ut iustitia Dei habeat subiectum, in quo agere possit. Verumtamen sciendum est, quod liberum arbitrium se habet ad duas partes diuisas, uidelicet ad partem bonam creatam, cum qua agit bonum, et ad partem malam increatam, cum qua agit malum et peccatum. Quae pars increata est ex parte nihili increati per accidens. Homo enim in quantum est deductus de nihilo, habet inclinationem ad nihilum, quod est contra esse. Vnde manifestatur,  esse, siue cum nihilo, quod est idem; et hoc aequaliter. Sed adhuc quaerit intellectus: Postquam Deus scit, quod homo peccabit, quare ipsum creaupeccato, et ipsum odire, si uoluerit. Si autem | non creauisset hominem, iniuriaret Deus suae iusti
Abbreviated transcription (Latin):
ficatꝭ et et̾uat. ⁊c. et adhuc ut q̃libet
dignitas habeat suũ actũ infinitũ. in mag̾¬
ficato ĩfunto. Dum deue se cognostit sic
magnũ et infinitũ exñdo et agendo. et ꝑ
ꝯsequẽs se cognoscit bñ ordĩatũ et dispõitũ
ad ꝓducendũ creatũ magnũ. et hoc ĩtanto
ꝙ ꝓduce̾t ent creatũ infinitũ. si creatũ eẽt
capax ad recipiẽdũ mag̾tudĩe infinitam.
sic̃ ignis ꝗ si hẽret copiã lignor magͣfi¬
caret et multiplicaret suã flamã usq ad
sꝑam lune. et sic dent creauit magnũ crea¬
tum sic̃ celũ. et an gelũ. et aĩam rõnale.
et siłr alias creaturas que de mag̾tudine
sũt habituate. et in isto passu cognoscit in¬
tellectus unũ magnũ ens creatũ. qd̾ ẽ maiꝰ
ue demostrare. nã hec arc ẽ gnͣalis est.
sitat se ad ꝑducẽdũ et̾natũ siue quo et̾¬
nitas nõ eẽt infinita. neq hẽret accum
ĩfinitũ. et ad hoc ꝯcurrũt om̃s digta¬

Expanded text:
atus, et cetera. Et adhuc, ut quaelibet dignitas habeat suum actum infinitum in magnificato infinito. Dum Deus se cognoscit sic magnum et infinitum, existendo et agendo, et per consequens se cognoscit bene ordinatum et dispositum ad producendum creatum magnum; et hoc in tanto, quod produceret ens creatum infinitum, si creatum esset capax ad recipiendum magnitudinem infinitam. Sicut ignis, qui si haberet copiam lignorum, magnificaret et multiplicaret suam flammam usque ad sphaeram lunae, et sic Deus creauit magnum creatum, sicut caelum, angelum et animam rationalem; et similiter alias creaturas, quae de magnitudine sunt habituatae. Et in isto passu cognoscit intellectus unum magnum ens creatum, quod est maiue demonstrare. Nam | haec Ars generalis est, sitat se ad producendum aeternatum; sine quo aeternitas non esset infinita, | neque haberet actum infinitum. Et ad hoc concurrunt omnes dignita
Abbreviated transcription (Latin):
gtudĩs eis. rõne cuiꝰ eẽnt ꝑui. unde se¬
querot᷑ ꝙ ĩfinitas eẽntie quiesce̾t ĩ fuu¬
tate sin actus. ꝓlongãdo se ab actu ĩfini¬
to. qd̾ est coutra suã nãm. et magis quie¬
scet᷑ in ꝑuo actu ꝙͣ in magno qd̾ ẽ disso¬
nũ rõni. et ꝯtra ĩfiuitatẽ boĩficare quã

Expanded text:
one cuius essent parui. Vnde sequeretur, quod infinitas essentiae quiesceret in infinitate sui actus, prolongando se ab actu infinito ; quod est contra suam naturam. Et magis quiesceret in paruo actu, quam in magno; quod est dissonum rationi et contra infinitatem bonificare, quam
Abbreviated transcription (Latin):
et nouus. qd̾ est impoᷝ ͤ et ad hoc ꝯurrũt
om̃s alie dig̾tates cũ sins accib. ut in
ip̃o głificato ĩfinito possint hẽre act̾ glo¬
tiosos. Dum dens sic diligit et cog̾scit
se nectiͣtatũ ad ꝓducẽdũ głificatũ ĩfini¬
tũ deinde cognoscit et diligit ꝙ głiosu
tur et recolatur. et laudet᷑ in glificato
ĩfuuto dando ei głiam. s in isto passu in¬
et recolerẽt głiam ab ip̃o recipiẽdo s
recordat᷑ capłmn iusticie in quo tractatur
de libero arbitrio. nã si hoĩes nõ possent
peccare iam nõ possẽt multũ amare.i
multũ eim ille diligit qui ab amare suo
se retinẽ põt. et si nõ cõt pena iã głia
magis cognoscitur ꝑ reliquum.

Expanded text:
us; quod est impossibile. Et ad hoc concurrunt omnes aliae dignitates cum suis actibus, ut in ipso glorificato infinito possint habere actus gloriosos. Dum Deus sic se diligit et cognoscit se necessitatum ad producendum glorificatum infinitum, deinde cognoscit et diligit, quod gloriosum tur et recolatur et laudetur, glorificato infinito dante ei gloriam. Sed in isto passu inet recolerent, gloriam ab ipso recipiendo. Sed recordatur capitulum iustitiae, in quo tractatur de libero arbitrio. Nam si homines non possent peccare, iam non possent multum amare. Multum enim ille diligit, qui ab amare suo se retinere potest. Et si non esset poena, iam gloria magis cognoscitu
Abbreviated transcription (Latin):
centiam infinitã et ex ip̃a ip̃m ꝓducit
ut suus uerificare ĩfunt sufficiẽtĩa possit
hr̃e ab et̾no et in et̾no ut alie digͥtates
actus ueros et infinitos habere possĩt ꝑ
ip̃m uerificatũ. Gic deus amãs et cogno¬
scẽs se necessitatũ ad ꝓducẽdũ ueꝵ ĩfinitũ
inde diligit et cognoscit ꝙ ueꝵ ꝗd ẽ crr̃a

Expanded text:
erum infinitum, et ex ipsa ipsum producit, ut suus uerificare infinitus sufficientiam possit | habere ab aeterno et in aeterno. Et ut aliae dignitates actus ueros et infinitos habere possint per ipsum uerificatum. Sic Deo amante et cognoscente se necessitatum ad producendum uerum infinitum, inde diligit et cognoscit, quod uerum
Abbreviated transcription (Latin):
Ud iffrĩe in ẜ̾a figa̾ positã. et negat ꝙ
eini ẽ corpus. s est uit̾ ĩtellectuole. et in¬
tellectuale. exñtia ide eẽntiałr. et ꝑ hoc
manifestat᷑ qd̾ de p̾ncipiis pͥme fige̾ dicit᷑.
absq eim diffrĩa siue distinctiõe diuine
dig̾tates siue rõnes nõ possẽt hẽre actꝭ
ĩfiuitos. et hoc maĩfeste appet ĩ bom¬
tate. nã boĩficare ip̃ius bõĩtatis absq
diffrĩa bonificãtis et boĩficati nequaꝙ̃
ẽẽ poss. agere quidẽ sine distinctioe agẽ¬
tis et agibilis eẽ nõ põt. sic qde nec
multas eẽntias. et cõsiderat et cogno¬
scit ꝙ nõ. sic̃ nõ sũt in ip̃o multe boni¬
tates. ratio huiꝰ est. ꝗa bonificãs qui est
tota bõĩtas ꝓducat de scipo totũ bõificatũ
ĩfinitũ et et̾natũ. et boĩficare a totis ip̃is
ambob est ꝓduct. et ni isto passu cogno¬
tiuus sit miꝰ distinctꝭ a bonificato. et
distuictꝭ ab istis duob sup̃dcĩs. quolibet

Expanded text:
 in secunda figura positam. Et negat, quod enim est corpus, sed est inter | intellectuale et intellectuale, existentia idem essentialiter. Et hic manifestatur, quod de principiis primae figurae dicitur. Absque enim differentia siue distinctione diuinae dignitates siue rationes non possent habere actus infinitos. Et hoc manifeste apparet in bonitate. Nam bonificare ipsius bonitatis absque differentia bonificantis et bonificati nequaquam esse posset; agere quidem sine distinctione agentis et agibilis esse non potest ; sic quidem nec multas essentias? Et considerat, et cognoscit, quod non. Sicut non sunt in ipso multae bonitates. Ratio huius est, quia bonificans, qui est tota ipsa bonitas, producit de se ipso totum bonificatum infinitum et aeternum; et bonificare a totis ipsis ambobus est productus. Et in isto | passu cognodistinctus a bonificante et distinctus ab istis duobus supra dictis, quolibet
Abbreviated transcription (Latin):
deus nõ poss scire sc ip̃m. ¶Deus est et
ip̃e amat se ip̃m. alit̾ em̃ nõ eẽt dignꝰ
ꝙ ẽẽt deus. est gͦ diuniꝰ amor sine quo
deus nõ poss amare se ipm. Deus est.
et suũ ẽẽ est uͥtuosum. alioqu eẽt uitiosꝰ.

Expanded text:
scire se ipsum. Deus est, et ipse amat se ipsum. Aliter enim non esset dignus, quod esset Deus. Est ergo diuinus amor; sine quo Deus non posset amare se ipsum. Deus est, et suum esse est uirtuosum. Alioquin esset uitiosus
Abbreviated transcription (Latin):
EAmare sine uelle diuuiꝰ aut ẽ infuut
aut funt  si infiit bñ ꝗde. s si ẽ finitꝰ
iam ĩfinitas diuinaꝵ rõnũ et actuũ caꝵ
nõ eẽt̃ infinite amabilis neq aniata. et
sic ifinitas ĩ tellectꝭ et sui actꝭ nõ eẽt
ĩfinite amabilis. et sic de ĩfinitate boĩta¬

Expanded text:
Amare | siue uelle diuinus aut est infinitus, aut finitus. Si infinitus, bene quidem. Sed si est finitus, iam infinitas diuinarum rationum et actuum earum non esset infinite amabilis neque amata; et sic infinitas intellectus et sui actus non essent infinite amabiles. Et sic de infinitate bonita
Abbreviated transcription (Latin):
et rocolat᷑. ⁊ ⁊̃ laudet᷑. S hic mutat᷑ in¬
tellectꝭ quorẽdo unde orit᷑ m̃daciũ. et post¬
mõ cognoscit ꝙ a nichilo orit᷑. de quo homo
creat᷑. sic̃ lapis cadens qui cũ sua grauitate
̃ se ad ꝓducendũ infinitũ głificatũ de ĩfinita
głia ꝓductũ. nã de alia eentia ꝓduci nõ põt¬

Expanded text:
. Sed hic miratur intellectus, quaerendo: Vnde oritur mendacium? Et postmodum cognoscit, quod a nihilo oritur, de quo homo creatur; sicut lapis cadens, qui cum sua grauitate  se ad producendum infinitum glorificatum, de infinita gloria productum. Nam de alia e
Abbreviated transcription (Latin):
bus. ut ꝑ uͥtutẽ infinitã sint uͥtuose infi¬
nite. et alit̾ nõ se possũt hẽre. ¶ Dens sic
amãs et cognoscẽs se itͥnsece ĩclinat et
transit ad amãdũ et cognoscendũ se ẽẽ or¬
dĩatum et dispositũ ad creandũ uͥ tutes na¬
turales. ut sint fige̾ et sigua uͥtutis ĩfi¬
nite et et̾ne ⁊ꝙ. cũ ꝗbus uͥtutib creatis
coguoscat᷑. aniet᷑. et recolat᷑. et laudetur
quenĩ ui nono sbiecto. eo ꝗͥa sũt me para¬
disi. et ut deus cũ ipĩs romui̾et hoĩes de
sua gloria uͥtuosa. et dum sic ĩ tellect cõ¬
siderat. mirat᷑ quare hoĩes in hac uita
nõ sũt magis uͥtuosi moralit᷑ ꝙͣ uitiosi.
postꝙͣ uͥtutes ooꝵ hñt orriginẽ a uͥtute
supp̃ma. uitia aũt nõ. s deinde cogͦscit

Expanded text:
 infinitae, et aliter non se possunt habere. Deus sic amans et cognoscens se intrinsece inclinat se, et transit ad amandum et cognoscendum se esse ordinatum et dispositum ad creandum uirtutes naturales, ut sint figurae et signa uirtutis infinitae et aeternae, etc. Cum quibus uirtutibus creatis cognoscatur, ametur, recolatur et laudetur quimur in nono subiecto, eo quia sunt uiae paradisi, et ut Deus cum ipsis remuneret homines de sua gloria uirtuosa. Et dum sic intellectus considerat, miratur, quare homines in hac uita non sunt magis uirtuosi moraliter, quam uitiosi, postquam uirtutes eorum habent originem a uirtute suprema, uitia autem non. Sed deinde cognoscit,
Abbreviated transcription (Latin):
feste ig̾ appet ꝙ alie dig̾rates ꝑtim st̃¬
sũt iitiose et ꝑtim nõ ꝙ ẽ ualde ĩpo ᷝ ͦ¬
uera. ꝗa nõ hẽret cũ quo. ¶Diuina głia
et suns actus sũt. ut supͣ ꝓbatũ est. s cẽntia
ip̃ius głie aut ẽ infinita aut fiuita. aut
ꝑtun infinita et ꝑtim finuita. s si absolu¬
te ẽ infinita bñ quidẽ. co ꝗa nõ sequit
aliqd̾ inconueniẽs quo ad se neq quo
ad alias dig̾tates. si aũt est ꝑtimi fini¬
tas głie ẽẽt habit/ pͥnatiuus. ꝑ quem
alie dig̾tates hẽrent penã. qd est ualde

Expanded text:
e dignitates partim sunt uitiosae, et partim non; quod est ualde impouera, quia non haberet, cum quo. | Diuina gloria et suus actus sunt, ut supra probatum est. Sed essentia ipsius gloriae aut est infinita aut finita; aut partim infinita aut partim finita. Sed si absolute est infinita, bene quidem, eo quia non sequitur aliquod inconueniens quo ad se, nec quo ad alias dignitates. Si autem est partim finiitas gloriae esset habitus priuatiuus, per quem aliae dignitates haberent poenam; quod es
Abbreviated transcription (Latin):
Icit᷑ ꝙ frustra ẽ potẽtia que nõ reducit
ad actã. Adhuc dicit᷑ ꝙ potẽtia cogno¬
scit᷑ ꝑ actũ. et actus cognoscit᷑ ꝑ obiectu.
et sic sig̾ficatũ est ꝙ dunne dig̾tates hñt
actus sinc ꝗbus digͥtates dei eeñt frust̃
in infinitate et et̾nitate. et deui nõ coguo¬
sce̾t suas diguitates neq obiectaret se
ip̃m. unde seq̃ret᷑ ꝙ deus nõ eẽt deus per
suas digtates qd̾ falsum ẽ. ut supͣ ꝓbatũ ẽ.
¶Ult̾ius si diuina bõĩtas nõ hẽret actũ
et sic de aliis. ia no heret nãm et eẽt onosa. et
uacua. et nõ se hẽret ad aliquẽ finẽ qd̾ est impoᷝ ͤ

Expanded text:
quod frustra est potentia, quae non reducitur ad actum. Adhuc dicitur, quod potentia cognoscitur per actum, et actus cognoscitur per obiectum. Et sic significatum est, quod diuinae dignitates habent actus; sine quibus dignitates Dei essent frustra in infinitate et aeternitate. Et Deus non cognosceret suas dignitates, neque obiectaret se ipsum. Vnde sequeretur, quod Deus non esset Deus per suas dignitates; quod falsum est, ut supra probatum est. Vlterius: Si diuina bonitas non haberet actum, | et sic de aliis, iam non haberet naturam, et esset otiosa et uacua, et non se haberet ad aliquem finem. Quod est impossibile,
Abbreviated transcription (Latin):
est. et si ip̃a est ĩfinita ab et̾no et ĩ et̾¬
no ĩtelligibilis ꝗdem est ĩfinite. S si
ẽ fiuita est ĩtellecta. et nõ est ĩcelligibi¬
lis ĩfinite. neq ꝑ ꝯseq̃ns diumꝰ intellect
nõ est amabilis et amat ab et̾no. et in
et̾no. et sic deficiũt diffinitioẽs bõĩtatis
magͥtudĩs ⁊c. qd̾ est impo ᷝ ͤ. gͦ ꝓbatũ¬
est ꝙ dunna uolũtas est ĩfinita.¶
Dunna u̾tus et suns actꝭ sũt ut supͣ
ꝓbatũ est. et ideo si ipã est ĩfinita bñ
ꝗdcin.si aũt nõ est infinita uitiosa ꝗdẽ
est ꝑ aliqd̾ uitiũ impediẽs ip̃am ꝙ nõ
sit infinita. et ꝑ ꝯsequẽt om̃s alie fõnes

Expanded text:
si ipsa est infinita ab aeterno et in aeternum, intelligibilis quidem est infinite. Sed si est finita, est intellecta, et non est intelligibilis infinite, neque per consequens diuinus intellectus non est amabilis et amatus ab aeterno et in aeternum ; et sic deficiunt definitiones bonitatis, magnitudinis, etc.; quod est impoest, quod diuina uoluntas est infinita. Diuina uirtus et sui actus sunt, ut supra probatum est. Et ideo si ipsa est infinita, bene quidem; si autem non est infinita, uitiosa quidem est per aliquod uitium, impediens ipsam, quod non sit infinita. Et per consequens omnes aliae rationes
Abbreviated transcription (Latin):
tentẽ eẽndo et agẽdo. cognoscit se dispo¬
sitũ et ordĩatũ ad ꝑducẽdũ potãte creatam
uõ infinicã. neq et̾nã. deus eim̃ cognoscit
se intͥnsece cũ potãte absoluta et ordĩata.
s extͥnsece cũ potãte ordiãta tm̃n. eo ꝗa dẽ
nõ ꝑducit de sua nã creaturas. s effectiue
ꝓdicit eas. sic̃ homo ueruc qui pingit ho¬
mĩez in piete qui nõ est de sua nã. et sic
ĩtellect hũanus cognoscit qua ĩtentioẽ
dens creauit potẽtias creatas ut creature
colere. et laudare. et sic cognoscit ĩ tellectus
hũanus ꝙ possificat ĩ fuit et ĩt̾nsecus
est cã oĩi possificabiliũ funtaꝵ et extusecar.¬

Expanded text:
se dispositum et ordinatum ad producendum potestatem creatam non infinitam neque aeternam. Deus enim cognoscit se intrinsece cum potestate absoluta et ordinata, sed extrinsece cum potestate ordinata tantum, eo quia Deus non producit de sua natura creaturas, sed effectiue producit eas; sicut homo uerus, qui pingit hominem in pariete, qui non est de sua natura. Et sic intellectus humanus cognoscit, qua intentione Deus creauit potentias creatas, uidelicet ucolere et laudare. Et sic cognoscit intellectus humanus, quod possificatus infinitus et intrinsecus est causa omnium possificabilium finitarum et extrinsecar
Abbreviated transcription (Latin):
sum ꝑ qd̾ mag̾ficare poss se diffunde᷑ ab
et̾no et in et̾no. et tale sbiectũ uocanius
mag̾tudĩe infinita. ¶ Et̾nitas ẽ mẽ¬
sura simul et semel existenç. nõ habenc
aliꝗd aꝑte añ neq a ꝑte post. et suñ sb̾ic¬
ctum est et̾nũ ab et̾no et in et̾uo. et sic
et̾nitas ẽ infunta rõ. et hoc ꝗde bonũ et¬

Expanded text:
diffundere ab aeterno et in aeterno. Et tale subiectum uocamus magnitudinem infinitam. Aeternitas est mensura, simul et semel existens, non habens aliquid aperte ante, neque aperte post, et suum subiectum est aeternum ab aeterno et in aeternum. Et sic | aeternitas est infinita | ratio; et hoc quidem bonu
Abbreviated transcription (Latin):
nullus eĩm actꝭ est maior ĩ alio ꝙͣ uiseipo.
De deo ꝑ pͥncipia deducco.
Nisto capło discurremꝰ deũ ꝑ pͥncipia
duob modis. Primꝰ erit ĩ tͥnsecus et
quo ad suam nãm. Sedus uõ erit extͥnsec
et uolũtuosus quo ad se ip̃m erga creatas.
et ĩ quolib capło ꝑ istos dug mode deũ
discurremꝰ. et ideo ꝑ talẽ modũ deo tñ ad¬
uiuante intellectꝭ hũanus de cẽntia dei.
ht̃ erga creat̾as notitiã potit hr̃e. et hoc sic.
De deo ꝑ boĩtatem deducto.
d Euc ẽ bonꝰ et ip̃e est suamet boĩtas

Expanded text:
nim actus est maior et alio, quam in se ipso. 5 De Deo, per principia deducto In isto capitulo discurremus Deum per principia duobus modis: Primus erit | intrinsecus et quo ad suam naturam. Secundus uero erit extrinsecus et uoluntuosus quo ad se ipsum erga creaturas. Et in quolibet capitulo per istos duos modos Deum discurremus. Et ideo per talem modum, Deo tamen adiuuante, intellectus humanus de essentia Dei edo, quem | habet erga creaturas, notitiam poterit habere. Et hoc sic: 1. De Deo, per bonitatem deducto Deus est bonus, et ipse est suamet
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ bonũ ꝗd est ꝑducẽ bonũ creatũ. ut ĩtelli¬
gat᷑. am et. et recolat᷑. et laudet᷑ ꝑ ip̃m sua
boĩficatio ĩtrinseca. et ut deus bonificet illas
potẽnas qũ ab ipĩs bñ obiectat᷑. et ꝑꝑ hoc
creauit potẽtia ĩtellectiuã. uolitiuã. et reco¬
possent frui. et bonũ m̾itũ acꝗrẽ. et ĩ isto passu
cognoscit intellect hũanꝰ pͥmã intẽtiõe quã
deus habuit ad creandũ bonas creaturas.
de deo ꝑ mag̾tudĩe discło siue deducto.
Enc ẽ magu. et ip̃o est sua magͥtudo
ĩfinita cũ qua ht̃ mag̾ficare ĩfiuitum.

Expanded text:
est producere bonum creatum, ut intelligatur, ametur et recolatur, et laudetur per ipsum sua bonificatio intrinseca; et ut Deus bonificet illas potentias, quando ab ipsis bene obiectatur. Et propter hoc creauit potentiam intellectiuam, uolitiuam et recopossent frui et bonum meritum acquirere. Et | in isto passu cognoscit intellectus humanus primam intentionem, quam Deus habuit ad creandum bonas creaturas. 2. De Deo, per magnitudinem discurso siue deducto Deus est magnus, et ipse est suamet magnitudo infinita, cum
Abbreviated transcription (Latin):
¶Possificare est actus pom̃tis. ut supuie
ꝓbatũ est. s possificare aut ẽ actuis ĩfuuit aut
sificare finit se ꝯueĩt cũ potãte fiuta. sic et
multo melis possificare ĩfinit se cõuenit
cũ potãte ĩfinita. supͣ ꝓbata. et possificare çita¬
tus ꝯpetit ĩfinite potãti. et sic potãs quo ad¬

Expanded text:
Possificare est actus potestatis, ut superius probatum est. | Sed possificare aut est actus infinitus, aut sificare finitum conuenit cum potestate finita, sic et multo melius, possificare infinitum conuenit cum potestate infinita supra probata. Et si possificare creatum competit infinite pot
Abbreviated transcription (Latin):
tas ẽ magna. adhuc ꝑ et̾uitatẽ est et¬
na. et ꝑ pocestatẽ põt existe᷑ et age̾ et
ꝑ intellectũ est intollecta. et ꝑ uolũtatẽ
est amata. et ꝑ u̾tutẽ est u̾tuosa. et ꝑ
u̾itatẽ est uera. et ꝑ głiani ẽ głiosa.
sequit᷑ gͦ de necc̃ĩtate ꝙ actus bõĩtatis
.s. boĩficare. ẽ infinitus quo ad ĩfiuita¬
tẽ boĩtatis. et ⁊̃ quo ad infinitatẽ oĩu
aliaro dig̾tatũ siue rõnũ. ¶ Mag̾tudo
dei ẽ infinita. et ht̃ actũ. ut supͣ dcm̃
ẽ infinitus aut funt si infuutꝭ bñ qdẽ.
s si nõ siłis ꝗdẽ est arbori ĩ qua eleñ¬
tatiua ẽ magic extẽsa ꝙ̃ negetatiua.
co qa in extremitatib arboris aliquo¬
tiens sũt rami sicci. ĩ ꝗb ue uegotatĩa
nõ est. s elenĩtatiã tm̃. et sic ꝯpetit
mag̾tudini ĩfinite actus finitur. non¬

Expanded text:
em est aeterna, et per potestatem potest existere et agere, et per intellectum est intellecta, et per uoluntatem est amata, et per uirtutem est uirtuosa, et per ueritatem est uera, et per gloriam est gloriosa. Sequitur ergo de necessitate, quod actus bonitatis, scilicet bonificare, est infinitus quo ad | infinitatem bonitatis, et etiam quo ad infinitatem omnium aliarum dignitatum siue rationum. Magnitudo Deest infinitus aut finitus. Si infinitus, bene quidem, Sed si non, similis quidem est arbori, in qua elementatiua est magis extensa, quam uegetatiua, eo quia in extremitatibus arboris aliquotiens sunt rami sicci, in quibus uegetatiua non est, sed elementatiua tantum. Et sic competit magnitudini infinitae actus finitu
Abbreviated transcription (Latin):
tas est ut ꝓbatũ est. et habet actũ .s. et̾
nare. et ꝗa et̾nitas põt existeͬ et agere
ĩfinite. gͦ sequit᷑ de neccͣitate ꝙ potũs
ĩfinita est. sine qua potãte er̾nitas nõ poss
hr̃t actũ neq eẽntia infinitã.E Sapĩa
dei siue ĩ tellect est ut iam ꝓbatũ est
suꝑius. et et̾nitas est rõne cuiꝰ durat.

Expanded text:
t posse. Et quia potestas | potest existere et agere infinite, ergo sequitur de necessitate, quod potestas infinita est; sine qua potestate aeternitas non posset habere actum neque essentiam infinitam. Sapientia Dei siue intellectus est, ut iam probatum est superius. Et aeternitas est, ratione cuius durat;
Abbreviated transcription (Latin):
¶Utz msicõdia sit ni et̾nitate
igdea. Dtaõ aliqua misicõdia sit deus.
¶ Utꝵ deus sit magis dispoĩtꝰ ad ꝑce¬
dun. ꝙͣ peccator ad peccãdũ. Utꝵ
et rñdendũ est ꝙ nõ. et uade ad.luiiiiͦ.¬

Expanded text:
misericordia sit in aeternitate idea? 1845. Vtrum aliqua misericordia sit Deus? 1846. Vtrum Deus sit magis dispositus ad parcendum, quam peccator ad peccandum? 1847Et respondendum est, quod non. Et uade ad qui
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ sit sensatus quãtũ sensus ẽ dispoĩtꝰ
ad sentire. Utz sensus sit tm̃ dispõi¬
tus ꝙ sit xmagĩatus. quãtũ yma¬
giãtio ẽ dispõĩta ad ymaginãdũ. ¶
Utr ymagĩatio sit tm̃ dispõĩta ꝙ

Expanded text:
od sit sensatus, quantum sensus est dispositus ad sentire. 1824. Vtrum sensus sit tantum dispositus, quod sit imaginatus, quantum imaginatio est disposita ad imaginandum? 1825. Vtrum imaginati
Abbreviated transcription (Latin):
et mĩa dei possĩt tm̃i necessitare hon ad
beatitudie. indicãdo et ꝑcendo. quatu
p̃destinatio et diuina sapia ꝑ ĩtelligere.
aut fortunatꝰ fortunet se ip̃m cũ fortũa.
sic scions ꝗ facit sesciẽte cũ intellectu.
et rñdendũ est ꝙ nõ. ꝗo sciens facit se
scientẽ cũ intellige̾. fortunatꝰ aũt facit
se fortunatũ cũ ignorãtia. ¶fortuna qͦ
Ordinatio ubi aĩcipit et ubi quie¬
scit. ¶Que sũt pͥncipia pͥmitiua ordina
destrue̾ ordĩatiõe hoĩs et plantaꝵ. et aĩa¬
Onsiliũ ꝗd est. et cõsultũ ꝗd est. ¶¬

Expanded text:
ia Dei possint tantum necessitare hominem ad beatitudinem, iudicando et parcendo, quantum praedestinatio et diuina sapientia per intelligere? aut fortunatus fortunet se ipsum cum fortuna, sicut sapiens, qui facit se scientem cum intellectu? Et respondendum est, quod non, quia sciens facit se scientem cum intelligere, fortunatus autem facit se fortunatum cum ignorantia. 1859. Fortuna quo Ordinatio ubi incipit, et ubi quiescit? 1862. Quae sunt principia primitiua ordinatdestruere ordinationem | hominis et plantarum et animaConsilium quid est, et consultum quid est?
Abbreviated transcription (Latin):
gis dispõĩtꝰ ad creandũ maiorẽ creatura
ꝙͣ minorẽ. ad qd̾ dicendũ est ꝙsic. sicut
maior esficie̾s ẽ magis dispõitꝰ ad faci¬
endũ iauis ꝙͣ minꝰ. oĩbus istis sic cõsi¬
deruitis ĩ tellectꝰ et uolũtas sũt ualde dispo¬

Expanded text:
gis dispositus ad creandum maiorem creaturam, quam minorem? Ad quod dicendum est, quod sic; sicut maior efficiens est magis dispositus ad faciendum maius, quam minus. Omnibus istis sic consideratis intellectus et uoluntas sunt ualde dispo
Abbreviated transcription (Latin):
ria ht̃ maiorẽ actũ ꝙͣ alia. Ult̾ius qñ me¬
moria ht̃ maiorẽ actũ ipa ꝗdem ẽ maioi
habitus. qñ aũt ht̃ minorẽ est minor
habitus. nõ dico ꝙ sua cẽñtia crescat aut
decrescat eo ꝗa nõ est diuisibilis. neq cor¬
ruptibilis. cũ sit potẽtia spũalis. s homo
agit cũ memoria ad placitũ. et sic cũ ca
nõ intellectas. et hoc ẽ qñ credit et nõ ui¬
telligit rõne placiti agentis qui magis
desiderat cirde̾ ꝙͣ intelligẽ. ¶ Memoria cũ
minoritate est cͥca nichil. uude sequitur

Expanded text:
uam alia. Vlterius, quando memoria habet maiorem actum, ipsa quidem est maior habitus. Quando autem habet minorem, est minor habitus. Non dico, quod sua essentia crescat aut decrescat, eo quia non est diuisibilis nec corruptibilis, cum sit potentia spiritualis. Sed homo agit cum memoria ad placitum |, et sic cum ea non intellectas. Et hoc est, quando credit et non intelligit, ratione placiti agentis, qui magis desiderat credere, quam intelligere. Memoria cum minoritate est circa nihil. Vnde sequitur
Abbreviated transcription (Latin):
et cũ pena ht̃ tristiciã. Iteꝵ qñ apetit
recole et nõ põt recolẽ. ht̃ penã. cũ qua
est habitꝰ passiuus et pͥnatiuus. ¶ Me¬
moria cũ differẽtia recolit diũsimode
obiecta. nã sic̃ ĩtellectꝰ cognoscit dit̾¬
ferẽtias obiectoꝵ sic meniona rocolit
illas. ratio huiꝰ est ꝗa diffriã ita ẽ ge¬
nerale pͥncipiũ siue iust̾im inomorie. sic̃
gõdat in obiecto cũ intelloctu ot uo¬
luntate. recolendo ob iectũ ĩ tellectum
ot amatũ. aut o itũ. ut ob lectũ patiat᷑
ꝑ istas tres potẽtias in eodẽ tpre. ¶ Me¬

Expanded text:
cum poena habet tristitiam. Et quando appetit recolere, et non potest recolere, habet poenam, cum qua est habitus passiuus et priuatiuus. Memoria cum differentia recolit diuersimode obiecta. Nam sicut intellectus cognoscit differentias obiectorum, sic memoria recolit illas. Ratio huius est, quia differentia ita est generale principium siue instrumentum memoriae, sicut ntiae concordat in obiecto cum intellectu et uoluntate, recolendo intellectum et amatum aut oditum, ut obiectum patiatur per istas tres potentias in eodem tempore. Me
Abbreviated transcription (Latin):
ẜmoncinator in ẜmone suo est habituatꝰ
de uana głia. Predicator deb artificia
n memoria audietiu cũ artificio sui s moĩs
magna sic̃ alta rõne cuiꝰ pectator debet
existe̾ in gaudio et timore. mediantibus
iustitia. prudẽtia et spe. et talis habitur
timoris et amoris andiẽtiũ est ualde re¬
colibilis et amabilis. sicut ẽ ualde ĩ tel¬
ligibilis. Predicator sic debet agere ĩ
p̃dicando sic̃ facit ĩtellectꝰ in ĩueniẽdo ea
de ꝗbus scĩa est. ĩtellectꝰ oĩm facit scĩam
de sensitiuis ĩ ymagĩatioẽ ex̃ sensu. ad¬
huc facit scĩam de fensibilib in semetipo
exͣ ymagĩatioẽ. sic p̃dicator deb descẽdẽ
ad sensuz dando ei expiẽtias sen sibiles.
et postnodũ debet ascẽdẽ ad ymagĩatiõe
dando ei exꝑiẽtias ymagĩabiles. ad huc
deinceps ad intellectũ ascẽdẽ deb dando
ei expiẽtias de ĩtelligibilibus. et sic de uo¬
luntate et memoria põt dici suo modo.

Expanded text:
cinator in sermone suo est habituatus de uana gloria. Praedicator debet artificia | re memoriam audientium cum artificio sui sermonis magna, sicut altera, ratione cuius praedicator debet existere in gaudio et timore, mediantibus iustitia, prudentia et spe. Et talis habitus timoris et amoris audientium est ualde recolibilis et amabilis, sicut ualde est intelligibilis. Praedicator sic debet agere in praedicando, sicut facit intellectus in inueniendo ea, de quibus scientia est. Intellectus enim facit scientiam de sensitiuis in imaginatione extra sensum. Adhuc facit scientiam de intelligibilibus in semetipso | extra imaginationem. Sic praedicator debet descendere ad sensum, dando ei experientias sensibiles, et postmodum debet ascendere ad imaginationem, dando ei experientias imaginabiles. Adhuc deinceps ad intellectum ascendere debet, dando ei experientias de intelligibilibus. Et sic de uoluntate et memoria potest dici suo modo.
Abbreviated transcription (Latin):
maioritas cãt habitũ positiuũ sic mi¬
uoritas pͥnatiuũ suo mõ. Dictũ est
de ceutũ fonuis. et data ẽ doct̾na ꝑ quã
artista sciat disciutẽ quãlibet forniã per
principia et regłas hiiꝰ artis. et ĩ fine
formar ostensuz est ꝑ quẽ modũ artes
libales ꝑ hanc artem facilit̾ ad isci possũt.
De uudecĩa ꝑte huiꝰ libri q̃ est de qõnib
Feparx in ses ꝑtes siue loca diuidr.
ꝑ multiplicatioe quarte fige̾. Quarta
stionib centũ formaꝵ. Ucrũtũ de q̃¬
stionib aliquas solueniꝰ et aliquas trãs¬
mitemꝰ ad loca huiꝰ libri. ĩ ꝗbus solutios
caro sũt implicate et sigͥficate et ĩ illis
nõ solueni illas est ꝗͥa eiitaniꝰ plixitatẽ
et qa illi qui scient istam artem poterũt illas
mus dabimꝰ doct̾nã ad faciẽdũ qõnes ab¬
strahendo illas a sig̾ficatis regłaꝵ. De q̃o¬

Expanded text:
sitiuum, sic minoritas priuatiuum suo modo. | Dictum est de centum formis. Et data est doctrina, per quam artista sciat discurrere quamlibet formam per principia et regulas huius Artis. Et in fine formarum ostensum est, per quem modum artes liberales per hanc Artem faciliter addisci possunt. XI De undecima parte huipars in sex partes siue loca diuidituper multiplicationem | quartae figurae. 4 Quarta aestionibus centum formarum. Verumtamen de quaestionibus aliquas soluemus, et aliquas transmittemus ad loca huius libri, in quibus solutiones earum sunt implicatae et significatae. Et in illis,non soluemus illas, est, quia euitamus prolixitatem. | Et quia illi, qui scient istam Artem, poterunt illasmus, dabimus doctrinam ad faciendum quaestiones, abstrahendo illas a significatis regularum. 1 DE QVA
Abbreviated transcription (Latin):
F. q̃rit᷑ utꝵ memoĩa habeat quãtitatẽ ꝯti¬
nuã cũ ip̃a nõ sit lincalis. cui m̃dendũ est
ꝙ sic. uam potẽtia spũalis finita est. et in¬
dunsibilis. om̃e ꝗden ens fiuitũ est quãtũ.
et si aliqd̾ ens spũale est finitũ ip̃m ꝗdem
est quantũ. quare patet ꝙ memoĩa ht̃ quã¬

Expanded text:
eat quantitatem continuam, cum ipsa non sit linealis? Cui respondendum est, quod sic; nam potentia spiritualis et finita est et indiuisibilis. Omne quidem ens finitum est quantum; et si aliquod ens spirituale est finitum, ipsum quidem est quantum. Quare patet, quod memoria habet quan
Abbreviated transcription (Latin):
est ꝙ sic. ut ꝑ diffrĩam sug corclatiuo su¬
pradicto habe̾ possit. ꝑ menioratiuũ cĩ
ht̃ unũ corelatiuũ. et ꝑ nieniorabile alte
nõ habe̾ istes dĩc ꝗdem eam eẽ euacuatam
et indigentẽ natã sua qd̾ est inpossibile
quare patet ꝙ memoria ht̃ quãtitatẽ discre¬
tam rõue suor cotelatiuor. ¶ ꝑ pͥmã spẽ¬

Expanded text:
tiuos supra dictos habere possit; per memoratiuum essentia habet unum correlatiuum et per memorabile alium non habere istos, dicit quidem eam esse euacuatam et indigentem natura sua; quod est impossibile. Quare patet, quod memoria habet quantitatem discretam ratione suor
Abbreviated transcription (Latin):
mone que ẽ appata qualitas. as qd m̃den¬
pot dici suo mõ quas ht̃ ꝑ .c.d. li. designa¬
tas. quaꝵ declaratiõ dimittimꝰ artiste bene
ñuẽti causa brruitatis. ¶Cum menioria
nõ habeat supficiõ qͣnit᷑ utr ip̃a sit in lao¬

Expanded text:
e quae est appropriata qualitas? Ad quod respondenpotest dici suo modo. Quas habet per C D K designatas; quarum declarationem dimittimus artistae bene intuenti, causa breuitatis. Cum memoria non habeat superfici
Abbreviated transcription (Latin):
discurre ꝑ nonũ sbiectũ tuã or̃onẽ intelligẽ¬
do. amando. et recolendo timẽdo sꝑando. et
grãs reddendo. et nõ quiescas usq qͥ
a corde tuo suspiria egrediant᷑. et ab ocu¬
lis lacͥine emanẽt. Si aũt absq pd̃cit
quiescis. iam bonꝰ et magnꝰ orator nõ
es. Orator ad uiua te cũ hoc qd̾ dcm̃
est. in centũ fornis. discurrẽdo unam
formã. et post modũ aliã. et discurre
qualibet formiã ꝑ pͥncipia et reglas
et sic habebis magnũ ib̾iectũ ad ĩ¬
nemẽdũ multas nouas or̃ones. ¶Ora¬
tor ora pro ppło. nã iunu̾salis or̃o mł¬
tum placet deo. deinde ora pro te. et
amico tuo. et ꝓ mortuis. et hoc artifi¬
cialit᷑ ut supͣdc̃m est. ut tua aĩa de bo¬
na et magna otõne sit habituata. et
cũ tali habitu sit cũ deo penitꝰ ligata.

Expanded text:
discurre per nonum subiectum intelligendiscurre per nonum subiectum intelligendo, amando et recolendo, timendo et sperando, et | gratias reddendo. Et non quiescas, usquequo a corde tuo suspiria egredientur, et ab oculis lacrimae emaneant. Si autem absque praedictis quiescis, iam bonus et magnus orator non es. Orator, adiuua te cum hoc, quod dictum est in Centum formis, discurrendo unam formam, et postmodum aliam, et discurre quamlibet formam per principia et regulas. Et sic habebis magnum subiectum ad inueniendum multas nouas orationes. Orator, ora pro populo. Nam uniuersalis oratio multum placet Deo. Deinde ora pro te et amico tuo, et pro mortuis. Et hoc artificialiter, | ut supra dictum est, ut tua anima | de bona et magna oratione sit habituata; et cum tali habitu sit cum Deo penitus ligata
Abbreviated transcription (Latin):
quas deus dedit tibi ꝑ suũ amorẽ. ad u̾sitates
ut habcas patĩam sub sua institia. ꝓsꝑitates
ut habeas caritatõ sb̃ sua gr̃a. et postꝙͣ
ꝑ unũ et cundẽ amorẽ sũt tibi date ad u̾¬
sitates et ꝓsꝑitates. benedic. lauda. et dili¬
ge diuinũ amorẽ. et ei grãs ꝙͣ płimas red¬
de. nã cũ tali amore deus ip̃as in te amiat.
et si tu cas in deo amas tuns amor tibi
ꝗdem ꝓcurabit ni głia etna sempit̾num
amare. Orator si tuus ĩtellectꝰ est mi¬
peditus ꝑ tuũ sensu et ymagĩatiõe ascẽ¬
de ad pͥniũ sb̾iectũ orando. et discurre ipm
exͣ sensumi et ymagĩatioe. aut si uis descẽ¬
dẽ ora mediante sensu et ymagĩatiã. dis¬
currendo orõnẽ ꝑ sbiecta designata per
E .g. et tũc tprĩs uidebis ꝙ forme ĩferioẽs
nchil possũt contra suꝑ iores ni orõne et de
ista doct̾na gandet multũ intellectꝰ. ¶ Orator

Expanded text:
quas Deus dedit tibi per suum amorem. Aduersitates, quas Deus dedit tibi per suum amorem. Aduersitates, ut habeas patientiam sub sua iustitia; prosperitates, ut habeas caritatem sub sua gratia. Et postquam per unum et eundem amorem sunt tibi datae aduersitates et prosperitates, benedic, lauda et dilige diuinum amorem, et gratias quam plurimas redde. Nam cum tali amore Deus ipsas in te amat; et si tu eas in Deo amas, tuus amor tibi quidem procurabit in gloria aeterna sempiternum amare. Orator, si tuus intellectus est impeditus per tuum sensum et imaginationem, ascende ad primum subiectum | orando, et discurre ipsum extra sensum et imaginationem; aut si uis descendere, ora mediante sensu et imaginatione, discurrendo orationem per subiecta, designata per F G. Et tunc temporis uidebis, quod formae inferiores nihil possunt contra superiores in oratione. Et de ista doctrina gaudet multum intellectus. Orator,
Abbreviated transcription (Latin):
Uerotũ tale ĩtelligẽ est possibile. tale aũt
crede̾ in tua or̃one erit tuus amicꝰ. et ma¬
xiẽ tuũ intellige̾ si ip̃m habe̾ potes. Ora¬
tor in tua or̃one excita tuã atinẽtiã. et dis¬
curre ipãm ꝑ pͥncipia. et reglas. et si hoc
facis. cũ ea impetrabis ꝯtrictioẽ. et si dis¬
carras contrictioẽ ꝑ pͥnçipia ot regłas
cũ ip̃a impetrabis motũ in corde. a quo
egredient᷑ genutꝰ et suspitia. et a corde
ad oculos aqua ascendet. madefaciẽdo tu¬
ani faciem. et tuas mauꝰ et uestes. et il¬
lam aquã senties calidã ꝗa a calido et fer¬
uente fonte oritur. et illa aqua scã pcura¬
bit tibi ꝯfessioẽ. et si cõfessioo discurris
ꝑ pͥnçipia et regłas. ip̃a deducet te ad sa¬
tiffactioẽ et penitentiã. que ꝗdeni iuin¬
get te cũ deo ni glia sempit̾na ¶ Oi ator
ni tua orõne cõsidera adũsitates et ꝓsꝑitates.

Expanded text:
Verumtamen tale intelligere est possibile; tale autem Verumtamen tale intelligere est possibile; tale autem credere in tua oratione erit tuus amicus, et | maxime tuum intelligere, si ipsum habere potes. Orator, in tua oratione excita tuam conscientiam et discurre ipsam per principia et regulas. Et si hoc facis, cum ea impetrabis contritionem. Et si discurras contritionem per principia et regulas, cum ipsa impetrabis motum in corde. A quo egredientur gemitus et suspiria, et a corde ad oculos aqua ascendet, madefaciendo tuam faciem et tuas manus et uestes. Et illam aquam senties calidam, quia a calido et feruente fonte oritur; et illa aqua sancta procurabit tibi confessionem. Et si confessionem discurris per principia et regulas, ipsa deducet te ad satisfactionem et poenitentiam; quae quidem coniunget te cum Deo in gloria sempiterna. Orator, in tua oratione considera aduersitates et prosperitates,