comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hiantem bello oppressit. Cuiq uicto ignomi.¬
mosissimũ fȩdus exegit. uniuersã pęne afri¬
cam aromanis deficientẽ regno suo iuunxit.¬
postra tamen metelli consulis integritate q
qplina cohercitus. duobus ȩciã prduis usas
updicꝰ presente se & uastari numidiã suam qͥ
cus ꝑsoluturum sese spopondit. Tria milu
amplius ꝑ fugarum reddidit. E x uicum ne¬
cus in pace improbos non ꝓhiberet aecursi¬
sexcigai marii consulis non minor̾e pȩne
iose preditus erat astatia. romaiuisq ure
fraetus est. maxiniȩ postquã inarius urat
cxpsam ab hercule phenice. ut ferunt cone
regus cunc thesauris confertissimã dolo cos¬
uenit. ꝙ cepit. diffidens de inde ꝓpriis ibͥ
& uirib iugurtha societatẽ cum bocchis
torum rege fecit. C uius equitatu ininre¬
sum actus. marianũ exercitum creberrie
ineur sionib fatigauit. Postremo apule
urbem antiquã masinisse regiã aduersas

Expanded text:
hiantem bello oppressit: cuique victo ignominhiantem bello oppressit: cuique victo ignominiosissimum foedus exegit, universam pene Africam a Romanis deficientem, regno suo junxitPostea tamen Metelli consulis integritate et disciplina coercitus, duobus etiam praeliis victus, vidit praesente se et vastari Numidiam suam et meatus persoluturum sese spopondit, tria perfugarum amplius millia reddidit. Exin cum incertus in pace improbos non cohiberet excursus, C. Marii consulis, non minore pene quam ipse praeditus erat astutia, Romanisque viribus fractus est: maxime postquam Marius urbem Capsam, ab Hercule Phoenice ut ferunt conditam, regiis tunc thesauris confertissimam, dolo circumvenit et cepit. Diffidens deinde propriis rebus et viribus Jugurtha, societatem cum Boccho Maurorum rege fecit, cujus equitatu in immensum auctus, Marianum exercitum creberrimis incursionibus fatigavit. Postremo apud Cirtam, urbem antiquam, Massanissae regiam, adversus
Abbreviated transcription (Latin):
ao  causa comimemorationis breuiter. ꝑstem.¬
perim. quia ut de natura eius uaria atq in¬
colerabli sta & de reb tam cͥolose quam stre.¬
olt gestis. cpter opimam scͥptorum luculen¬
cairu satis sufficiens apudͥ omnes notita elt
mles eiꝰ silios factꝰ primũ coheredee suos
De hienisalẽ cecidit. adherbalẽ bello uic̾tũ
affncagpulit Calpurnium deinde consulẽ
Aduersũ se missũ pcccunia corruyit. atq ad
turpissimas conditiones pacis adduxit. Pixte
rea cum romaniã ipse uenisset. omnib pec¬
cuna aut corruptis. aut at temptatis. seditio¬
nes dissensionesq ꝑmiscuit. Quam cum egre¬
deretur in famisatis notauit elogio dicens. Sur¬
bem uenalẽ & mature periturã. siemptorẽ¬
inuenerit. Insequenti anno. aulum posthu¬
mium posthumi. consulis fratiẽ. quẽ his qua¬
draginta miliũ armatorũ exercitui prefecerat.
apud calamã urbẽ thesauriᷤᷤ regus conditis in¬

Expanded text:
o, et causa commemorationis, breviter perstrino, et causa commemorationis, breviter perstrinxerim, quia ut de natura ejus varia atque intolerabili, ita et de rebus tam dolose, quam strenue gestis, propter opimam scriptorum luculentiam satis sufficiens apud omnes notitia est. rales ejus filios factus, primum cohaeredes suos, id est, Hiempsalem occidit, Adherbalem, bello victum, Africa expulit. Calpurnium deinde consulem adversum se missum, pecunia corrupit, atque ad turpissimas conditiorea cum Romam ipse uenisset, omnibus pecunia aut corruptis aut adtemptatis seditiones dissensionesque permiscuit ; quam cum egrederetur infami satis notauit elogio dicens: o urbem uenalem invenerit! Qui anno sequenti Aulum Posthumium Posthumii consulis fratrem, quem is draginta millium armatorum exercitui praefecerat, apud Calamam, urbem thesauris regiis 322 conditis in
Abbreviated transcription (Latin):
fixisq tabulis instruxit. Conserta pugna &
aui grauter agitata uẽti galli conuersiq. in
fugam dum quisquis sibi timet eoacer uatis n¬
consulte agminib & pit propero transitu ponb¬
cis uincda ruperunt. Ac mox cum ipsis lyutrib
quinquaginta milia uel cesa uel mersa suiis.
Q uintus martus consul. gillorũ gencẽ sib
radice alpium sitam. bello aggressus est. Qui
uin se romanis copiis circum septos uiderent.
ualloq impares fore intelligernt occisis con¬
rigibus ac liberis inflammasse se᷑ ꝓ iecerũnt.
Qui uero preoccupantib romanis ꝑ agende.
tuuc mortis suȩ copiam non habuerant cap¬
tiq fuerant. alii ferro. alii suspendio. alii ab.¬
Negrato eibo sese consumpserunt. N ullusq om¬
nino uel paruuilus suꝑ fuit. qui seruititis con¬
S sica. & sucio. calpurnio bestia consuli¬
hus ingurche numidarũ regi bellũ
ynsensu popłi romani senãtus in¬
dixiꝰ. S ego de iugurtha ordinis tantum lo¬

Expanded text:
fixisque tabulis instruxit. conserta pugna et fixisque tabulis instruxit. conserta pugna et diu grauiter agitata, uicti Galli conuersique in fugam, dum quisque sibi timet, coaceruatis inconsulte agminibus et praepropero transitu pontis uincula ruperunt ac mox cum ipsis lintribusquinquaginta milia uel caesa uel mersa sunt. Q. Marcius consul Gallorum gentem sub radioe Alpium sitam bello adgressus est. qui cum se Romanis copiis circumsaeptos uiderent belloque inpares fore intellegerent, occisis coniugibus ac liberis in flammas sese proiecerunt. qui uero praeoccupantibus Romanis peragendae tunc mortis suae copiam non habuerant captique fuerant, alii ferro, alii suspendio, alii abnegato cibo sese consumpserunt, nullusque omnino uel paruulus superfuit, qui seruitutis consica et L. Calpurnio Bestia consulibus, Jugurthae Numidarum regi bellum consensu populi Romani senatus indixit. Sed ego de Jugurtha ordinis tantum loc
Abbreviated transcription (Latin):
lo fortis fuit. ita inquestione crudelis. Nam am¬
plius tra milia hominũ supplicũs necauit. exqͥb
plurimi nec dicta quidẽ causa innocentes interfec.¬
isdeo temporib metellus baleares insu-
las bello ꝑuagatus edomuit. ꝙ piraticã
domicius proconsul allobrogas gallos iuxta op¬
pidum uindaliũ grauissimo  bello uicit. Maxime
cum elefantorũ noua forma equi hostium hostesq
conterriti diffugisent. uginti milia ibi allobro.¬
gum gsa referuntur tria milia capta sunt. Cap̃ .xuii¬
odem tempore echna mons ultra¬
solitum exarsit. & torrentib igneis
tinam urbem finesq eius oppressit.
senatus decem annorũ uectigalia catinensib re¬
cesimo octauo fabiꝰ cõsul bituito
citatem romanorũ uix ad ȩscam canibus quos in
agmine habebat sufficere posse uctarec. Qui cũ
s ad transferendas copias unum ponde rhodani
fiuminis parum c̃ẽ. intellegeret. Alium comprie¬
cis iyntribus cathenisq cõnexum suꝑ stracis con¬

Expanded text:
lo fortis fuit, ita in quaestione crudelis. Nam amplius quam tria millia hominum suppliciis necavit, ex quibus plurimi, nec dicta quidem causa, innocentes interfecisdem temporibus Metellus Baleares insulalas bello peruagatus edomuit et piraticam Domitius proconsule Allobrogas Gallos iuxta oppidum Vindalium grauissimo bello uicit, maxime cum elephantorum noua forma equi hostium hostesque conterriti diffugissent: xx milia ibi Allobrogum caesa referuntur, tria milia capta sunt. Eodem tempore solitum exarsit, et torrentibus igneis tinam urbem finesque eius oppressit isenatus decem annorum uectigalia Catinensibus recxxvm Fabius consul Bituito tatem Romanorum uix ad escam canibus, quos in agmine habebat, sufficere posse iactaret. qm oum sibi ad transferendas copias unum pontem Rhodani fluminis parum esse intellegeret, alium conpactis lintribus catenisque conexum superstratis con
Abbreviated transcription (Latin):
num tanquã arcẽ occupauit. Contra decius¬
utus uir consularis ac libio publicio cum in¬
na certamine irruit. Ibi flaccus diu obsti¬
tisimȩ dimicauit. Gracchus postꝗͣ intem¬
m mineruȩ secesserat. gladio incumbere
eus interuentu littoris retentus est. Itaq
i diu anceps bellum agitaretur. tandẽ sa-¬
atii ab opimio missi. consertã multitudinẽ
trbauerunt. Duo flacci pater filiusq. cũ
uedem lunȩ in priuatã domũ desiluissent.
isq obiecissent. recisso graticio pariete con-
sunt gracchus diu ꝓse amicis pugnantib
pereuntib ȩgre ad pontẽ sublicium ꝑuenit.
it. Caput gracchi excisum consuli allatũ
torpus ad corneliã matrẽ misenũ oppidũ
uestum ẽ. Hȩc autẽ cornelia africani maio-
fila misenũ ut dixi prioris filii morte
iserat. Bona gracchi publicata sunt. Elas.
adolescens in robore necatus est. E x factione
uchi ducenti quinquaginta inauentino cȩsa

Expanded text:
Janium tamquam arcem occupavit: contra D. BrJanium tamquam arcem occupavit: contra D. Brutus vir consularis a Clivo Publicio cum ingenti certamine irruit. Ibi Flaccus diu obstinatissime dimicavit; Gracchus, postquam in templum Minervae secesserat, gladio incumbere volens, interventu Laetorii retentus est. Itaque 317 cum diu anceps bellum agitaretur, tandem sagittarii, ab Opimio missi, consertam multitudinem disturbaverunt. Duo Flacci pater filiusque cum per aedem Lunae in privatam domum desiluissent, foresque objecissent, rescisso cratitio pariete, confossi sunt. Gracchus, diu pro se amicis pugnantibus ac pereuntibus, aegre ad pontem sublicium pervenito suo praebuit. Caput Gracchi excisum, consuli allatum est, corpus ad Corneliam matrem Misenum oppidum devectum est. Haec autem Cornelia Africani majoris filia, Misenum, post prioris filii mortem, secesserat. Bona Gracchi publicata sunt. Flaccus adolescens in robore necatus est. Ex factione Gracchi ducenti quinquaginta in Aventino caesi
Abbreviated transcription (Latin):
alupis reuulsos. morsu corrosuisq reperse
Aliquandiu hesitatum est utrum ronuis
expediret carthagiiẽ reformari Facd¬
galus. graccus. gracchi illius qui iam occisus in se.¬
atione fuerat frater tribunus plebis ꝑtumultũ
dtaitus magna rei publicȩ ꝑnicies fuit. Nam cũ
ipt popłmi romanũ largitionib promissisq ni¬
nis mnacerbissimas seditiones excitauisset. maximȩ¬
gis agrarie causa ꝓqua ȩtiam frater eiꝰ gracchus
furat occisus tandẽ atribunatu minutio succeso ᷤ¬
n decessit. M mnutius tribunus plebis cum
iima exparte decessoris sui gracchi statuta
nuisisset. legesq ab rogasset. gaius gracchus
in fuluio flacco ingenti stipatus agmine ca-¬
alium ubi contio agitabatur ascendit. Ibi
u filiis armatis cinctus. comittante ȩtiã¬
uitho. uel gaio. togato breuemq gladium
sinistra occultante. quamuis & preconẽ frus
premisisset. qui seruos ad libertatẽ uocaret.

Expanded text:
a lupis revulsos mordicus, corrososque reperissent, a lupis revulsos mordicus, corrososque reperissent, aliquandiu haesitatum est utrum Romanae paci expediret Carthaginem reformari. EodCaius Gracchus, Gracchi illius, qui jam occisus in seditione fuerat, frater, tribunus pleb. per tumultum creatus, magna Reip. pernicies fuit. Nam cum saepe populum Romanum largitionibus, promissisque nimiis in acerbissimas seditiones excitavisset, maxime legis agrariae causa, pro qua etiam frater ejus Gracchus fuerat occisus, tandem a tribunatu, Minutio successore, decessit. Minutius tribunus plebis, cum maxima ex parte dececonvulsisset legesque abrogasset, Gaius Gracchus cum Fulvio Flacco, ingenti stipatus agmine, Capitolium, ubi contio agitabatur, ascendit, ibiduobus filiis armatis cinctus, comitante etiam Graccho togato, brevemque gladium sub sinistra occultante, quamvis et praeconem frustra praemisisset, qui servos ad libertatem vocaret,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ horresco. Siquidẽ innumidia inqua tus
ipsa rexerat. Octoginta milia hominũ cit
ram uero maritimã quȩ maxime karthe¬
ensi atq uticensi littori ad iacet. plusquĩ
sidium totius africȩ ordinata fuerant. ex¬
ta atq abrasa sunt. Quȩ clades tam r¬
na actam uiolenta institit. ut tunc apua
plerumq ȩtrã si dolerabiliter ledant. Ni
tamen de temporib xpianis tanta uiss
nullo ferri uiua potuisset. mortua pl
ret & quamdiu uiuente peritura era
ea ꝑdita pereuntib magis omnib optes
NNO ab urbe condita sexcnts
lo. & quinto ticio flaminio cosse
karthago in africa restitui us
sȩsimo secundo demũ anno qu
rat euersã. deductis ciuium romanoru h
quȩ eam incolerent restituta & repleta il̃
no ante prodigio precedente. Nam cum
sores adlimitandũ karthaginiensẽ agl
missi stipites terminorũ indices fixos.s

Expanded text:
perhorresco: siquidem in Numidia, in qua tunc perhorresco: siquidem in Numidia, in qua tunc Micipsa rex erat, octingenta milia hominum, circa oram uero maritimam, quae maxime Carthaginiensi atque Vticensi litori adiacet, plus quam, quae ad praesidium totius Africae ordinata fuerant, extincta atque abrasa sunt. quae clades tam repentina ac tam uiolenta institit, ut tunc apud et plerumque etiam sed tolerabiliter laedant, numquam tamen temporibus Christianis tanta uis um, quae nullo modo ferri uiua potuisset, mortua plus noceret et qua diu uiuente peritura eraperdita, pereuntibus magis omnibus, optandum nno ab Urbe condita 627, L. et T. Quintio Flaminio coss. Carthago in Africa restitui jussa, vigesimo secundo demum anno, quam fuerat eversa, deductis civium Romanorum familiis, quae eam incolerent, restituta et repleta est, magno ante prodigio praecedente. Nam cum mensores ad limitandum Carthaginensem agrum missi, stipites terminorum indices fixos nocte
Abbreviated transcription (Latin):
Artis plautio. hypseo. marco. fulino.
flacco consulibus. uix dum africam.
abellorum excidiis quiescentẽ. horti-¬
bilis & inusitata ꝑditio consecuta ẽ.
Namq cum ꝑtotam africam immense locusta
rum multitudines conualuissent. & non modo
iam cunctã spem frugum abrosissent. Herbasq
om̃s cum parte radicum folia arborum cum
teneritudine ramorũ consumpsissent. uerũȩtrã
a maras cortices atq arida ligna preroderent.
repentino areptȩ uento. Atq inglobos coactȩ
portateq diu ꝑaerem. africano pelago immer¬
se sunt. Harum cum in mensos aceruos longe
undis urgentib fluctus ꝑ extenta late lit¬
tora ꝓpulissent tetrum nimis atq ultra opi-¬
nionem pestiferum odorem tabida ꝙ putre¬
falia congeries exalauit. U nde om̃ium parit̃¬
animantũ tanta pestilentia consecuta et
auium pecudũ ac bestiarum corruptione
dissolutarũ. putre facta passim cadauera
corruptionis augerent. At uero quanta fil-
hominũ lues. ego ipse dum refero toto cori

Expanded text:
a. M. Plautio Hypsaeo, et M. Fulvio Flacco consulibus, vixdum Africam a bellorum excidiis quiescentem, horribilis et inusitata perditio consecuta est. Namque cum per totam Africam immensae lorum multitudines coaluissent et non modo iam cunctam spem frugum abrasissent herbasque omnes cum parte radicum, folia arborum cum teneritudine ramorum consumpsissent, uerum etiam amaras cortices atque arida ligna praeroderent, repentino abreptae uento atque in globos coactae portataeque diu per aerem, Africano pelago inmersae sunt. harum cum inmensos aceruos longe undis urguentibus fluctus per extenta late litora propulissent, taetrum nimis atque ultra opinionem pestiferum odorem tabida et putrefacta congeries exhalauit, unde omnium paritanimantum tanta pestilentia consecuta est, ut auium pecudum ac bestiarum corruptione aeris dissolutarum putrefacta passim cadauera uitium corruptionis augerent. at uero quanta fuerit hominum lues, ego ipse, dum refero, toto corpore
Abbreviated transcription (Latin):
ciuutate remanserant. &. petrus heremita & genꝰ
mbelle mulierii. ꝓcessiones de eccła in eccłam
agitabare. orationib &e elemosins intenti. qͣtmꝰ
ds spło suo ꝓpitiarẽtur. atq illoꝵ nnmicos forti
mimicis cdefensos c̃ gaudio sospitatis & tͥumphi
instabant. Primores itaq cum suis exercitibꝰ
ẽ g̾gati st̃ ac̃ flum̃ qͦd ẽ. cõt᷑ ascalonem. Illic in¬
uentis arm̃tis copiosis. opima p̃da ditati st̃.
a qͥeũs indigebant recreati st̃. Uener̃ itaq
ce̾c. aribes. fracos ꝓsequentes. Contͣ qͦs irru
er̃ xͥani. eosq duob ex ipsis app̾hensis. usq ad
exercitum suũ fugauer̃. Nec iam de pugna
rumor erat incertꝰ. Qd enĩ solet anceps famsa
aurib intimare: illud totum res ñ anceps os¬
cłis insiuabat. singłorum. c̃ alii alios indubi¬
tant᷑ iudisent. Npĩani pꝰ illum mc̃sum ad castͣ

Expanded text:
civitate remanserant, et Petrus Eremita, et genus imbelle mulierum, processiones de Ecclesia in Ecclesiam agitabant, orationibus et jejuniis intenti, quatenus Deus populo suo propitiaretur, atque illorum inimicos, coram inimicis defensos, cum gaudio sospitatis et triumphi quis orationibus vacabant. Primores itaque cum suis exercitibus congregati sunt ad flumen quod est contra Ascalonem: illic inventis armentis copiosis, opima praeda ditati sunt, et quicunque indigebant recreati sunt. Venerunt itaque trecenti Arabes, Francos prosequentes: contra quos irruristiani; eosque duobus ex ipsis apprehensis, usque ad exercitum suum fugaverunt. Nec jam de pugna rumor erat incertus: quod enim solet anceps fama auribus intimare, illud totum, res non anceps, oculis insinuabat singulorum, cum alii alios indubitanter vidissent: Christiani post illum incursum ad castra
Abbreviated transcription (Latin):
celeri gestũ impugnantes. Inuadebant eos &
giro facillimo reuertebant᷑. &. mox reducti eqͥ
rursus indifficult̾ girabant᷑. franci frequen¬
uclas tes sustmebant impetꝰ. nec tuto deuitare po¬
terant instantium concursus. Si enim recedͬe
attemptarent. gentiles at̃go qͦd &. postea
accidit cedentib insisterent. Sustinuer̃t
gͥ usq ad uesꝑam. & laborem & sitis ardorẽ.
Estus qurppe erat. quam maximis. Postqmͣ aucem
amplius nec laborem pocerant sustinere. necsitis
pestem compesce. qm adrefocillancdum nila¬
eaddem chie cdiscessisẜ. Martaronensis ep̃c ut
indicta ũba comitũ referret patͥarche &. re¬
gi iam enĩ colosans &. nrmanno locutꝰ fuerat.
ĩ manꝰ deueñ paganoꝵ &. chibum ẽ. an abcluct᷑.¬

Expanded text:
celeri gestu impugnantes, invadebant eos, et celeri gestu impugnantes, invadebant eos, et gyro facillimo revertebantur; et mox reducti equi rursus indifficulter gyrabantur. Franci frequentes sustinebant impetus, nec tuto devitare poterant instantium concursus. Si enim recedere attentarent, gentiles a tergo, quod accidit a, cedentibus insisterent. Sustinuerunt igitur usque ad vesperam et laborem et sitis ardorem: aestus quippe erat quammaximus. Postquam amplius nec laborem poterant sustinere, nec sitis pestem compescere, quoniam ad refocillandum nuleadem die discessisset. Martaronensis, ut indicta verba comitum referret patriarchae et regi jam enim Tolosano et Northmanno locutus fuerat, in manus devenit paganorum; et dubium est an abduct
Abbreviated transcription (Latin):
collegit honunes milites ac pedites. Collecto gͥ
qͣntum potuit exereitu sarracenorum audacter
uitrouut t̾ram. &. ultͣ duas tiuitates ꝑfectus. ad
qddam deuenit castrum. cui nom̃ t᷑alamama. ha¬
bitatores autem illius castri qm̃ erant suriam spon¬
ce sua tradider̃ se illi. Requierunt autem in ilo
aberat castellum. sarracenis plenum. Cngubis
itaq mlitarib accincti. pamusq abiectis. pcecti
castellum undiq aggredientes coangustauerint.
p̃ualuerunt &. dep̾dati finit. &. colonos illos binuo¬
tenus pessumdederunt. Si qui cam̃ ac catholicã
terum die t̾cia erierunt & uenerunt ad qͣro am
ciuitatem nomine marram. que ꝓpe eos erat.
Conuenerunt enim ibi multi gentiles ab alecph
& aliis circumsitis ciuitatilr qui exierunt contͣra es
parauer̃ .s delusit eos exmanita spes illorim. Turo
namq uersũ ciuitatem caute reuersi sunt: non
fugientes neq cõmt nus ꝓpugnantes. s. quodã
has tu se pugne subclucentes. ã. iterum francos

Expanded text:
ibi plures homines, milites ac pedites. Collecto igitur quantum potuit exercitu, Sarracenorum audacter introivit terram; et ultra duas civitates profectus, ad quoddam devenit castrum, cui nomen Thalamania. Habitatores autem illius castri, quoniam erant Suriani, sponte sua se reddiderunt ei. Requieverunt autem eo in loco aberat castellum Sarracenorum plenum. Cingulis itaque militaribus accincti, pannisque objectis protecti, castellum undique aggredientes coangustaverunt; et praevaluerunt, et depraedati sunt, et colonos illos humotenus pessum dederunt: si qui tamen ad catholicam Iterum die tertia exierunt; et venerunt ad quamdam civitatem nomine Marram, quae prope eos erat. Convenerant ibi multi gentiles ab Aleph, et alium, sed delusit eos exinanita spes illorum. Turci namque versum civitatem caute reversi sunt, non fugientes, neque cominus propugnantes; sed quodam astu pugnae se subducentes, et iterum Francos
Abbreviated transcription (Latin):
Iure enĩ idem honot ultioni passionis dñi un¬
pensus est. qui ȩtiã natiuitati fuerat ad tributꝰ
Tunc deinde sine ullis bellorũ tumultib us.
ininmensũ res publica romana ꝓuehitur. siqui-¬
dem achaia. licia. rhodus. bizantium. samus.
trachia cilicia. commagene: Tunc primũ
redactȩ. in prouintias romanis iudicib legibusq
paruerunt. Nono autẽ imperii eius anno. tres
ciuitates cypri terre motu cofruerunt. & romȩ
magna pestilentia fuit: Nespasianus autem
in uilla propria circa sabinos nono anno prin¬
cipatus sui. ꝓ fuuio uentris sui est mortuus.

Expanded text:
iure enim idem honos ultioni passionis Domini iniure enim idem honos ultioni passionis Domini inpensus est, qui etiam natiuitati fuerat adtributus. tunc deinde sine ullis bellorum tumultibus in inmensum respublica Romana prouehitur: siquidem Achaia Lycia Rhodus Byzantium Samus Thracia Cilicia Commagene tunc primum redactae in prouincias Romanis iudicibus legibusque paruerunt. Nono autem imperii eius anno tres ciuitates Cypri terrae motu corruerunt et Romae magna pestilentia fuit. Vespasianus autem in uilla propria circa Sabinos nono anno principatus sui profluuio uentris est mortuus.
Abbreviated transcription (Latin):
interfecta. cornelius & suetonius referunt: Iosippꝰ
uͦ uideus qui & tunc bello prefuit. & apud ues¬
pasiancũ ꝓpter predictum imperiũ ueniã gratiãq
meruerat. scripsit ut decies centena milia gladio.
& fame. perisse. Reliquias uero iudeorum diuer¬
sis actas condicionib toto orbe dispersas. quarum
numerus ad xc. milia hominũ fuisse narratur.
Uespasianus & titus imperatores magnificum
agentes de iudȩis triumphũ urbem ingressi st̃¬
sis. Pulchrum & ignotum antea cunctis mor-
ne urbis usq in id tempus acti erant. hoc spec¬
taculum fuit patrẽ & filium uno triumphali
curru uectos. gloriosissimã abhis qui patrẽ & fi-¬
lium offenderant uictoriam reportasse. Qui con-¬
tinuo omnib bellis ac tumultib domi forisq
conpressis. pacem totius orbis pronuntiari & ia-¬
num geminũ obse ratis coherteri claustris. sex¬
to demum ipsi post urbem conditã censuert᷑:

Expanded text:
interfecta Cornelius et Suetonius referunt. Josephus interfecta Cornelius et Suetonius referunt. Josephus vero Judaeus qui ei tunc bello praefuit, et apud Vespasianum propter praedictum imperium veniam gratiamque meruerat, scribit undecies cenet fame perisse, reliquias uero Iudaeorum diuersis actas condicionibus toto Orbe dispersas: quarum numerus ad nonaginta milia hominum fuisse narratur. Vespasianus et Titus imperatores magnifioum agentes de Iudaeis triumphum Vrbem ingressi st. pulchrum et ignotum antea cunctis mortane Vrbis usque in id tempus acti erant, hoc spectaculum fuit, patrem et filium uno triumphali curru uectos gloriosissimam ab his, qui Patrem et Filium offenderant, uictoriam reportasse. qui continuo omnibus bellis ac tumultibus domi forisque conpressis pacem totius Orbis pronuntiauerunt et Ianum geminum obseratis cohiberi claustris sexto demum ipsi post Vrbem conditam cemsierunt.
Abbreviated transcription (Latin):
donis hierosolimorũ filio tito. ꝑ alexandriam ꝓ-¬
fctus est romã: S cognitã interfectionẽ uitel¬
li. paulisꝑ alexandrię substitit: Titus uero
nagna ac diuturna obsidione iudeos premens
machinis cunctisq bellicis molib. non sine mul-¬
arum suorum sanguine tandẽ muros ciuita¬
tis iñrupit. S ad expugnandã interiorẽ tem¬
pli munitionẽ quã reclusa multitudo sacerdo.¬
tum ac principum tuebatur. maiore ui& mora
opus fuit. quod tamen postquã in potestatem
idactum. atq opere antiquitate suspexit. diu
deliberauit: Ntrum tanquã incitamentũ hos-¬
minantem. hoc tamquã effe tum ac uacuum.
nulliq usui bono commodũ. arbitrio dei au¬
setendum fuit: Itaq titus imperator ab exer¬
aitu pronuntiatus templũ in hierosolimis in¬
undit ac diruit:. Q uod adie conditionis prime
isq addiem euersionis ultimȩ. manserat annis
solo adequauit: S excenta milia iudeoꝵ eo bello

Expanded text:
dionis Hierosolymorum filio Tito, per Alexandriam prdionis Hierosolymorum filio Tito, per Alexandriam profectus est Romam; sed cognita interfectione Vitelli paulisper Alexandriae substitit. Titus uero magna ac diuturna obsidione Iudaeos premens, machinis cunctisque bellicis molibus non sine multo suorum sanguine tandem muros ciuitatis inrupit. sed ad expugnandam interiorem templi munitionem, quam reclusa multitudo sacerdotum ac principum tuebatur, maiore ui et mora opus fuit. quod tamen postquam in potestatem redactum opere atque antiquitate suspexit, diu deliberauit utrum tamquam incitamentum hostminante, hoc tamquam effetum ac uacuum nullique usui bono commodum arbitrio Dei auferendum fuit. itaque Titus, imperator ab exercitu pronuntiatus, templum in Hierosolymis incendit ac diruit, quod a die conditionis primae usque ad diem euersionis ultimae solo adaequavit. Sexcena millia Judaeorum eo bello
Abbreviated transcription (Latin):
NNO aburbe condita. dccc xxu. utiui
illa quidẽ sed turbida ty rannorũ ta¬
ꝓestate discussa. tranquilla sub uapals¬
no duce serenitas redñt: Namq ut puilo de¬
porttnderent. exortos aiudea duces rerum poti
caos fote. predictumq ad se trahentes in rebel¬
honem exar serunt. Extiictisq romanis presi-¬
ans. legatum quoq syriȩ suppetias ferentem
çipta aquila & cesis copiis fugauerunt. Capłm
Dhos uespasianus anerone.xii.
missus titum filiũ suum maiorẽ inter
legatos habuit Nam multas ꝙ uali
das legiones secum insyriã traiecit:
Itaq cum udȩos multis eorũ oppi¬
dis captis mu̾rbe hierosolimorũ precipuȩ obdiẽ
fcstum congregatos obsidione dausisset: C ogni-¬
a neronis morte. hortatu plurimorũ regum. et
hicum. maxime iosephi iudȩorum ducis sententia.
qucaptus cum in uincła coniceretur. constantis.¬
sme dixerat sicut suetonius refert. Continuo
si abeodem sed imperatore soluendum. imperiũ
adeptus. relicto incastris adprocurationẽ obsi¬

Expanded text:
nno ab Vrbe condita DCCCXXV, breui illa quidem sed turbida tyrannorum tempestate discussa, tranquilla sub Vespasiano duce saeuitum rediit. namque, ut paulo alportenderent exortos a Iudturos fore, praedictumque ad se trahentes, in rebellionem exarserunt. Exstinctisque Romanis praesidiis, legatum quoque Syriae suppetias ferentem, rapta aquila et caesis copiis, 479 fugaverunt. Ad hos Vespasianus a Nerone missus, Titum filium suum majorem inter legatos das legiones viginti et octo secum in Syriam trajecit. Itaque cum Judaeos multis eorum oppidis captis in urbe Jerosolymorum, praecipue ob diem festum congregatos, obsidione clausisset, cognita Neronis morte, hortatu plurimorum regum et ducum, maxime Josephi ducis Judaeorum sententia, qui captus, cum in vincula conjiceretur, constantissime dixerat, sicut Suetonius refert, continuo se ab eodem, sed imperatore solvendum, imperium adeptus est, relictoque in castris ad procurationem obsi
Abbreviated transcription (Latin):
uncantur. Thamiris exercitu ac filio a¬
usso. uel matris uel regine dolorem san¬
guine hostium diluere potius quam sitis lac¬
mis parat. simulat diffidentiam desperatio¬
ne cladis inlatȩ paulatimq cedendo superbũ.
hostem in isidias uocat. Ibi quippe cõpositis
inter montes insidiis ducenta milia persa¬
fum cum iꝑso rege deleuit. adiecta suꝑ oĩa
qlius rei admiratio ne quod ne nuntius qui¬
dem tantȩ cladis superfuit. Regina caput cy¬
i amputari. atq in utrem humano sangui¬
ie opplerum conici iubet. non muliebriter
ncrepitans. satia te inquit sanguine quẽ
atisti. cuiꝰ ꝑ annos xxix. insatiabilis per seueras

Expanded text:
uncantur. Tomyris, exercitu ac filio auncantur. Tomyris, exercitu ac filio amisso, vel matris vel reginae dolorem sanguine hostium diluere potius, quam suis lacrymis parat. Simulat diffidentiam desperatione cladis illatae, paulatimque cedendo, superbum hostem in insidias vocat. Ibi quippe, compositis inter montes insidiis, ducenta millia Persarum cum ipso rege delevit: adjecta super omnia illius rei admiratione, quod ne nuntius quidem tantae cladis superfuit. Regina caput Cyri amputari, atque in utrem humano sanguine oppletum conjici jubet, non muliebriter increpitans: Satia te, inquit, sanguine quem sitisti, cujus per annos triginta insatiabilis perseveras
Abbreviated transcription (Latin):
sima orientis cum capite suo brachia. unui
p̃lii expeditio ue ceciderunt. & nr̃i incireum¬
specta anxietate causant᷑. si potentisimȩ illȩ
quondam romanȩ rei publicȩ moles. nẽ mas
imbecillitate propriȩ senectutis quam aliens
concussȩ uirib contremiscunt. capitulũ¬
gitun idem cytus ꝓximi temꝑoris succesi
scichis bellum intulit. Quem thamiris ro¬
na quȩ tunc genti p̃erat. cum prohiberet
transitum araxis fluminis. postea transui
permisit. Primum propter sui fiduciamas¬
inde propter oportunitatem ex obiectu flum¬
minis hostis melusi. Cyrꝰ itaq scithiam i¬
gressus. procia transmisso flumine castrans¬
tatis. instipet eadem astu iustructa. utio
epuslisq desetuit. quasi territꝰ refugisset. Hoc
comperto regina terciam partem copiarum
& filium adolescentulum ad persequendum
grum mutit. B arbari ueluti ad epulas in¬
gicati. primum ebrietate iuncunt᷑. M ex re¬
ertente eyro uuers cum adelescnte ounazen¬

Expanded text:
sima Orientis cum capite suo bracchia unius sima Orientis cum capite suo bracchia unius proelii expeditione ceciderunt: et nostri incircumspecta anxietate causantur, si potentiquondam Romane rei publice moles nunc magis inbecillitate proprie senectutis quam alienis concusse viribus contremiscunt. gitur idem Cyrus proximi temporis successu, Scythis bellum intulit: quem Tomyris regina, quae tunc genti praeerat, cum prohibere transitu Araxis fluminis posset, transire permisit. Primum propter fiduciam sui, dehinc propter opportunitatem ex objectu fluminis hostis inclusi. Cyrus itaque Scythiam ingressus, procul a transmisso flumine 105 castatus, insuper astu eadem instructa vino epulisque deseruit, quasi territus refugisset. Hoc comperto, regina tertiam partem copiarum et filium adolescentulum ad persequendum Cyrum mittit. Barbari, veluti ad epulas invitati, primum ebrietate vincuntur: mox revertente Cyro, universi cum adolescente obtr
Abbreviated transcription (Latin):
generis condita. munc pene eciã minima¬
mora: uicta. capta. sub uersa. ẽ. Ibi tunc crocdꝰ
rex lidoꝵ famosus opib cum ad auxiliandũ
babyloniis uenisset. uictus sollicite ini reg¬
num refugit. E yrus autem postea quã
babilonͥam ut hostis inuasit. ut uictor e¬
uertit: ut rex disposuit. bellum tranistu¬
lit in lidiam. ubi conterritum suꝑiore iã
p̃lio exercitum. millo nego tio superauit Iy¬
sum eciam crȩsum cepit. captiuq &s uit
& patrimonio clonauit. Exaggerare hoc
loco mutabilium rerum instabiles status ñ
opus. ẽ. Quicquid enim. ẽ. opere & manus
ctum labi & consumi uetustate babylon cap¬
ta confirmat. cinus ut primum umnꝑium ac
potentissimum extitit. ita & pͥmum cessit.s
ueluti quodam iure succedentis ȩtatis debi¬
ta posteris traderetur hereditas. Ipsis quas
eandem tradendi formulam seruaturis. i
ad ꝓxima aduentantis cẏri temꝑtam̃ta suou¬
buit. magni babylon & ingens lidia ampꝰ¬

Expanded text:
generis condita, nunc paene etiam minimageneris condita, nunc paene etiam minimamora uicta. capta subuersa est. ibi tnnc Croesns rez Lydorum famosus opibus cum ad auxiliandum Babyloniis uenisset, uictus sollicite in regnum refugit. Cyrus autem posteaquam Babylonam ut hostis inuasit ut uictor euertit ut rex disposuit, bellum transtulit in Lydiam; ubi conterritum superiore iam proelio exercitum nullo negotio superauit. ipsum etiam Croesum cepit captumque et uita et patrimonio donauit. Exaggerare hoc loco mutabilium rerum mstabiles status non opus est: quidquid enim est opere et manu factum, labi et consumi uetustate, Babylon capta confirmat; cuius ut primum imperium ac potentissimum extitit ita et primum cessit, ut ueluti quodam iure succedentis aetatis debita posteris traderetur hereditas, ipsis quoque eandem tradendi formulam seruaturis. ita ad proxima aduentantis Cyri temptamenta suooubuit magna Babylon et ingens Lydia, amplis
Abbreviated transcription (Latin):
utrumq pene incredibile apud mortales
erat. Namq babilonam a nembroth gigan¬
te fundatam anino uel semiramide repara¬
tam: multi prodidere. Nȩc campi planitie
undiq confpicua. natura loci lȩtissima castroꝵ
facie menib parib per quadrum disposi¬
ta. muroꝵ eis iux credibilis relatu firmi¬
tas. & magnitudo. id .ẽ. latitudine cubitoꝵ
quinqua ginta. altitudine quater tantũ.
Ceterum ambitus eius quadringentis
octoginta stacdis circumuenitur. Murus
coctili latere atq interfuso bitumitie conpac¬
tus. fossa extrinsecus late patens uice am¬
nis circumluit. Afronte muroꝵ. centum
portȩ ereȩ. Ipsa autẽ latitudo in consũmati¬
one pinnarum. utroq latere habitaculis
defensoꝵ aque dispositis malia inter capedi¬
nes biuitas quadrigas capit. Domus intrin¬
secus quatergeminȩ habitationis minaci ꝓce¬
ritate mirabiles. Et tamen magna illaba¬
bylon illapͥma post reꝑationem humant

Expanded text:
utrumque paene incredibile apud mortales utrumque paene incredibile apud mortales erat. namque Babylonam a Nebrot gigante fundatam, a Nino uel Samiramide reparatam multi prodidere. haec campi planitie undique conspicua, natura loci laetissima, castrorum facie moenibus paribus per quadrum disposita. murorum eius uix credibilis relatu firmitas et magnitudo, id est latitudine cubitorum quinquaginta, altitudine quater tanta. Geterum ambitus eius quadnngentis octoginta stadiis circumuenitur. murus coctili latere atque interfuso bitumine conpactus, fossa extrinsecus late patens uice amnis circumfluit. a fronte murorum centum portae aereae. ipsa autem latitudo in consummatione pinnarum utroque latere habitaculis defensorum aeque dispositis, media intercapedine sui citas quadrigas capit. domus intrinsecus quatergeminae habitationis minaci proceritate mirabiles. et tamen magna illa Babylon, illa prima post reparationem humani
Abbreviated transcription (Latin):
loniam petit gentem urbemq tunc cunc¬
tis opulentiorem. S impecum eius gan¬
ges fluuius secundȩ post eufraten magni¬
tudinis intercepit. Nam unum regioꝵ eqͦ¬
rum candore formaq excellentem trans¬
meandi fiducia ꝑsuasum. qui per rapacẽ
alueum offensi uado uertices atcollebãt᷑:
abreptũ p̃cipitatumq merserunt. Nex
iratꝰ. ulcisci in amnem statuit. conte stans
eum qui tunc p̃clarum equitẽ uorauisset. fe¬
minis iuix genua tinguentib permeabilẽ
relinquendum. Nec ꝑagendo segnior. totis¬
copiis perpeti anuo gangen fluiuum per
maguas concisum deductumq fossas inqͣ¬
dringentos sexaginta alueos cõminuit.
eo opere p̃doctis fossorib eciam eufraten
longe ualidissimum et mediam babyloniam in¬
terfluentem deriuauit. ac sic meabilib uadis
siccum eciam patentib aluei partib iter fecit.
cepitq urbem. quam uel humano oꝑe excrui
potitisse. uel humana uirtute destrui posse.

Expanded text:
loniam petit, gentem, urbemque tunc cuncloniam petit, gentem, urbemque tunc cunctis opulentiorem: sed impetum ejus Gus fluvius, secundae post Euphraten magnitudinis intercepit. Nam unum regiorum equorum candore formaque excellentem transmeandi fiducia persuasum, qua per rapacem alveum offensi vado vortices attollebantur, abreptum praecipitatumque merserat. Rex iratus ulcisci in amnem statuit, contestans eum, qui nunc tam praeclarum equum voravisset, feminis vix genua tingentibus permeabilem relinquendum: nec copiis perpeti anno Gynden fluuium per magnas concisum deductumque fossas in quadringentos sexaginta alueos comminuit. eo opere praedoctis fossoribus, etiam Euphraten longe ualidissimum et mediam Babyloniam interfluentem deriuauit. ac sic meabilibus uadis siccum etiam patentibus aluei partibus iter fecit, cepitque urbem, quam uel humano opere exstrui potuisse uel humana uirtute destrui posse
Abbreviated transcription (Latin):
sima romam statꝰ lumina speciale sibi ad¬
uersum ueientes decerm bellum expetissẽt.¬
spem temere suptȩ expeditionis primis
successib firmauerunt. Dehinc inducti
i insidias. circumnuentiq ab hostib om̃s
ibidem trucidati sunt. uno tantum ad
enuntiandam cladem reseruato. tit mi¬
seruis audiret patria ꝑ ditos quam per¬
didisset. Ad hȩc non romȩ tantum talia
gerebantur. s unaqueq prouintia suis
ignib estuabat. et quod poeta pixcipu¬
us in una urbe descripsit. ego de toto orbe
dixerim. Crudelis ubiq luctus. ubiq
ꝑauor. & plurima mortis imago. cap̃.u.¬
gitur eodem tempore cyrus rex persax
quem superius explicandȩ hiȩstoriȩ cau¬
sa cõmemoraueram. qui tunc afiam. scithi¬
am. totumq orientem armis peruagaba¬
tur. cum tarquinius superbus urbem
uel rex uelhostis aut seruitio p̃mebat.
aut bello. Cyrus ut dixi cunctis aduer
sum quos ierat ꝑdomitis: assirios ꝙ babi¬

Expanded text:
sima Romani status lumina, speciale sibi adsima Romani status lumina, speciale sibi adversus Veientes decerni bellum expetivissespem temere sumptae expeditionis primis successibus firmauerunt: dehinc inducti in insidias circumuentique ab hostibus, omnes ibidem trucidati sunt, uno tantum ad enuntiandam cladem reseruato, ut miserius audiret patria perditos, quam perdidisset. ad haec noa Romae tantum talia gerebantur, sed quaeque prouincia suis ignibus aestuabat et, quod poeta praecipuus in una urbe descripsit, ego de toto orbe dixerim: crudelis ubique Luctus, ubique pauor et plurima mortis imago. Igitur eodem tempore Cyrus, Rex Persarum — quem superius explicandae historiae causa commemoraueram, qui tunc Asiam Scythiam totumque Orientem armis peruagabatur, cum Tarquinius Superbus Vrbem uel rex uel hostis aut seruitio premebat aut bello — Cyrus, ut dixi, cunctis adusum quos ierat perdomitis, Assyrios, et Baby
Abbreviated transcription (Latin):
ta. fames os pestilentia. fessam urbem cor¬
ripuere. Cessatum. ẽ. paulisper a p̃tiis.
cessatum tam̃ amortib non. est. Ueren¬
tes etrusci graues hostes. adiunctis fibi fi¬
uatimoꝵ copiis: in bella surgentes obuiis
narco fabio & gneomanlio consulib excipi¬
intur. Ubi post sacram̃tum coniurationis
quo se romani deuorͤᷤt. ñ nui post uictori¬
am ad castra redituros. ad eo atiox certam̃ fu
. & uetis uctoribq par forma. ut amis¬
Io plurimo exercitu occisisq in pugna man¬
o consule. & fabio consulari. marcus fabiuz
onsul. oblatum sibi asenatu triumphum stis¬
pere rerusauit. quia tantis reipublicȩ detri¬
entis luctꝰ potius debebatur:. Gioriosissi¬
ia illa nimero & uirib fabioꝵ familia
eientanum sortita certamen. quantam rei¬
ublice  orbitatẽ ocasu scio intulerit.
infainib usq ad nunc uocabulis testes sunt
fluuius qui perdidit: & porta que misit.
Nam cum .ui. & trecenta fabii uere claris¬

Expanded text:
ta, fames et pestilentia fessam Urbem corta, fames et pestilentia fessam Urbem corripuere. Cessatum est paulisper a praeliis, cessatum tamen a mortibus non est. Veientes et Etrusci, graves hostes, adjunctis sibi finitimorum copiis, in bella surgentes, obviis M. Fabio, et Gn. Manlio consulibus excipiuntur: ubi post sacramentum jurationis, quo se Romani devoverant, non nisi post victoriam ad castra redituros, adeo atrox certamen fuit, et victis victoribusque par forma, ut amisso plurimo exercitu, occisisque in pugna Manlio consule et Fabio consulari, M. Fabius consul 99 oblatum sibi a senatu triumphum suscipere recusarit, quia tantis Reipublicae detrimentis luctus potius debebatur. Gloriosissima illa numero et viribus Fabiorum familia, Veientanum sortita certamen, quantam Reipublicae orbitatem occasu suo intulerit, nfamibus usque ad nunc vocabulis, testes sunt fluvius qui perdidit, et porta quae misit. Nam cum sex et trecenti Fabii, vere claris
Abbreviated transcription (Latin):
captiuitatem hoste insistente superati. aui
seruitati recepto rege fubiecti. Post hex sabi¬
ni conrasis undiq coptis. magno apparan
belli romam contendunt. Quo metu consĩ¬
nati romani. dictatorem cirant. cuiꝰ auctor¬
& potentia consulem preiret. Quȩ res ina
lo tunc bello plurimum emolum̃ti tulit.
Sequitur discessio plebis a patrib. cũ mat
co ualerio dictatore. dilectum militem a¬
gente. uarqs populus stimilatꝰ inuriis
sacrum montem insedit armatꝰ. Quaper¬
ncie quid atrociꝰ cum corpus a capite de¬
scetum: ꝑditionem eius ꝑ quod speribat eme¬
Attaretur. Actumq de romano nomine
Intestina pernicie foret. nisi maturata recõ¬
eiliatio suriepsisset. Prusquam ͤ discessiosl¬
sa cognosceret. urget se atq unminet si¬
bi extraillas apertas belloꝵ clades succesfu
mnsero clandestita ꝑernicies. Q iuppe tico
gesonio. & publio minutio consulib. drio
uel marimea om̃tũ maloꝵ abhominaten

Expanded text:
captiuitatem hoste insistente superati, aut captiuitatem hoste insistente superati, aut seruitutem recepto rege subiecti. post haec Sabmi conrasis undique copiis magno apparatu belli Romam contendunt. quo metu consternati Romani dictatorem creant, cuius auctort potentia consulem praeiret; quae res in illo tunc bello plurimum emolumenti tulit. Sequitur discessio plebis a patribus, cum, M. Valerio dictatore dilectum militum agente, uariis populus stimulatus iniuriis Sacrum Montem insedit armatus. qua pernicie quid atrocius, cum corpus a capite desectum perditionem eius, per quod inspirabat, meditaretur? actumque de Romano nomine intestina pernicie foret, nisi maturata reconciliatio subrepsisset prius quam se discessio ipsa cognosceret. urguet se atque inminet sibi extra illas apertas bellorum clades successu misero clandestina pernicies: quippe T. Gesonio et P. Minucio consulibus duo uel maxima omnium malorum abo
Abbreviated transcription (Latin):
tati dominandum rati consules ereauert.
quib ueluti adulta rei publicȩ pererescen¬
tis ȩtas tobusticeib ausis exercebatur.:¬
Anno poit urbem conditam ducentesimo
romanos consul pͥmũ conditorem regemq
romȩ uon solum exequare parricidio sed
et uincere studuit. Quippe duos filios
suos adolescentes totidemq uxoris sue fr̃
intellios inuenes. reuocandoꝵ in urbem regũ
placito infimulatos in contionem protraxte. uuir¬
gis cicidit. sccuriq percussit. Ipse deuide uer̃¬
tum tarquiniensiumq bello cum arrunte
superbi filio congresso sibi cõmortuoq procu¬
buit. Porsenua rex etruscoꝵ grauissimus ti¬
gi nominis suffragator. tarquinitum. mani
ingerens. trib continius anras trepidam
urbem terruit. conclusit. obsedit. Qmli
hostem uel mutius constanti unendȩ manis
patientia. uel iuigo clylia ad mirabili. tran¬
meati fluminis audacia permouissent. ꝓ¬
fecto romani compulsi forent perpeti aus

Expanded text:
tati dominandum rati, consules creaverunt: tati dominandum rati, consules creaverunt: quibus, veluti adulta reipublicae crescentis aetas, robustioribus ausis exercebatur.Anno post Vrbem conditam CCXLIIII Romanos consul primum conditorem regemque Romae non salum exaequare parricidio sed et uincere studuit; quippe duos filios sues adnlescentes totidemque uxoris suae fratres, Vitellios iuucnes, reuocandorum in Vrbem regum plaoito insimulatos, in contionem pretraxit, uirgis cecidit securique percussit, ipse deinde Veientum Tarquiniensiumque bello cum Arrunte, Superbi filio, congresso sibi commortuoque procubuit. Porsenna rex Etruscorum, grauissimus regii nominis suffragator, Tarquinium manu ingerens, tribus continuis annis trepidam urbem terruit conclusit obsedit; et nisi hostem uel Mucius constanti urendae manus patientia uel uirgo Cloelia admirabili transmeati fluminis audacia permouissent, profecto Romani conpulsi forent perpeti aut
Abbreviated transcription (Latin):
sciȩ duo decim populos innumeris conci¬
disse constictib. uerentes seruilio tullio in¬
sistente itictos fuisse nec domitos. tarquinii
suꝑbi regnum occisi soceri selere assũptum. ha¬
bita in ciues crudelitate decectũ. flagitiũ ad¬
ulterate lucretiȩ admissum. & inter domestica
uitia uirtutesq forinsecus emicantes. id .ẽ.
opida ualida in lacio per eum capta. ardeã
ocricolumis u̾sam pomeciamq: & quicquid
in gabios uel fraude propria. uel pęna filii:
uel romanis urib ꝑ petrauit. S romani
quanta mala ꝑ cdicentos quadraginta tres
annos continia illa regum dominatione
pertuler int: non solum unuis regis ex¬
pulsio. uerum eciam conuratio regii nomi¬
nis & potestatis ostendit. Namsi unius tm̃
suꝑbia fuisset in culpa. ipsum solum opor¬
tuisset expelli. seruata regia dignitate me¬
tiorib. Igitur regib urbe ꝓpulsis romani
consulendum fibi quam cuiquam suȩ lib̃¬

Expanded text:
sciae duodecim populos innumeris concisciae duodecim populos innumeris concidisse conflictibus: Veientes Seruio Tullio insistente uiotos fuisse nec domitos: Tarquinii Superbi regnum occisi soceri scelere adsumptum, habita in ciues crudelitate detentum, flagitio adulteratae Lucretiae amissum, et inter domestica uitia uirtutesque forinsecus emicantes, id est oppida ualida in Latio per eum capta Ardeam Oricolum Suessam Pometiamque et quidquid in Gabios uel fraude propria uel poena filii uel Romanis uiribus perpetrauit. sed Roquanta mala per ducentos quadraginta et tres annos continua illa regum dominatione pertulerint, non solum unius regis expulsio, verum etiam ejuratio regii nominis et potestatis, ostendit. Nam si unius tantum superbia fuisset in culpa, ipsum solum oportuisset expelli, servata regia dignitate melioribus. Igitur regibus Urbe propulsis, Romani consulendum sibi quam cuiquam suae liber
Abbreviated transcription (Latin):
Ei uennentib p̃lũ adhuc paruo nomine¬
iam magnis uirib agitatum. Eex ninen¬
sium captum ac dirutum oppidũ. assũp¬
tis semel armis numquam quies. quip¬
pe quib egestas turpis atq obscena fames
domiti merentur si umquam paci adqui¬
eiussent. Iam hinc incessabilia certamina
& iuxta quantitatem uirium semper gra¬
uia. quã breuissime instruxerim. Culli¬
um hostilium militaris reginstitutorem.
fiducia bene exercitȩ uiuentutis. abanis
intulisse bellum. & du altrinsecus sꝑc
incerta. certa clade: tandem pessimus
exitus & dubius euentus. diu cõpendi¬
osa ter gemina congressione finisse. Rur
sus pace disrupta & tum fufetiũ fidena¬
tem bellum meditata eciam proditione sus¬
pẽtisum. currib in diuersa raptantib du¬
plicis animi noxam. pęnam diuisi corꝑoris
expendisse. latinos ancomarro duce sepe
congressos. aliquando suꝑatos: tarquinũ
priscum om̃s finitimos & potentes tũc tꝰ¬

Expanded text:
Cum Veientibus praelium, adhuc parvo nomineCum Veientibus praelium, adhuc parvo nominemagnis viribus, agitatum. Caeninensium captum ac dirutum oppidum. Assumptis semel armis, numquam quies: quippe quibus egestas turpis, atque obscoena fames domi timerentur, si umquam paci acquievissent. Jam hinc incessabilia certamina, et juxta quantitatem 94 virium semper gravia, quam brevissime strinxerim. Tullum Hostilium, militaris rei institutorem, fiducia bene exercitae juventutis, Albanis intulisse bellum; et diu altrinsecus, spe incerta, certa clade, tandem pessimos exitus et dubios eventus compendiosa Tergeminorum congressus pace disrupta Mettum Fufetium Fidenate bello, meditata etiam proditione suspensum, curribus in diuersa raptantibus duplicis animi noxam poena diuisi corporis expendisse: Latinos Anco Marcio duce saepe congressos, aliquando superatos: Tarquinium Priscum omnes finitimos et potentes tunc Tu
Abbreviated transcription (Latin):
Nno post euersionẽ troiȩ qua¬
mo anno quatuor in medio ex¬
pletis. apud helidem greciȩ ciuitatẽ ago¬
ne ⁊ lidis exerceri solet urbs roma in ita¬
lia aromulo & remo geninis arictorib cõ¬
dita. ẽ. Cuius regnum continuo remulus
parricidio imbuit. pariq successu crudeli¬
tatis fine mora raptas sabinas improbis
nuptiis confecłatas. maritoꝵ & parentũ
eruore dotaitit. Itaq romulus interfec¬
to pͥmum auo munitore. dehinc remo fra¬
tre. abripitit imperiũ urbemq consti¬
tuit. regnum aui. muros fratris. tẽplũ
̃soceri sanguine dedicauit. sceleratoꝵ manũ
ꝓmissa impunitate collegit. Primus illi cã¬
pus ad bellum forum urbis fuit mixta
simul externa ciuiliaq bella numquã
defuttra significans. Sabinoꝵ quos fedẽ
ludisq pellexerat: feminas tam inhoneste
p̃sũpsit. quam tiefarie defendit. Ducem
eoꝵ titum tattum senem honestis pietatis
causis infistentẽ. dui armis propulsatum:
mox ut in societatem regni assupsit occidit.

Expanded text:
nno post eversionem Trojam anno, quatuor in medio expletis, apud Elidem, Graeciae civitatem, agone et ludis exerceri solet, urbs Roma in Italia a Romulo et Remo, geminis auctoribus, condita est. Cujus regnum continuo Romulus parricidio imbuit: parique successu crudelitatis sine more raptas Sabinas, improbis nuptiis confoederatas, maritorum et parentum cruore dotavit. Itaque Romulus, interfecto primum avo Numitore, dehinc Remo fratre, arripuit imperium, Urbemque constituit: regnum avi, muros fratris, templum soceri sanguine 93 dedicavit: sceleratorum manum, promissa impunitate, collegit. Primus illi campus ad bellum, forum Urbis fuit, mixta simul externa civiliaque bella numquam defutura significans. Sabinorum, quos foedere ludisque pellexerat, feminas tam inhoneste praesumpsit quam nefarie defendit. Ducem eorum Titum Tatium, senem, honestis pietatis causis insistentem, diu armis propulsatum, mox ut in societatem regni assumpsit, occidit.