comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmĩi seq̃dum ẽẽ ꝗd̃ apparet actũ eẽ.
ꝙ si inobscuro eẽt. quecũq glans ex
⁊ mo potest uid̾i eã rẽ uẽdioͣnse d̾ cuiꝰ
dñio idagitur. ne a dep̃torẽ tnͣseat. s
noc aut locatõ est aut aliud gñs cõ
nireos subusuris. deoit pignori siũ
yphothece p̃dia. ⁊ fideuissorẽ lutium
cui ꝓmisit int tenniũ. ꝓximũse cũ
lib̾atũ. qd̾ si io nõ fecĩt die supͣ scpͥta ⁊

Expanded text:
endum esse quod appareret actum esse: quod si in obscuro esset, quaecumque glans ex mo potest uideri eam rem uendidisse, de cuius dominio id agitur, ne ad emptorem transeat, sed hoc aut locatio est aut aliu‹d› genus caureos sub usuris, dedit pignori siue hypothecae praedia et fideiussorem Lucium, cui promisit intra triennium proximum se eum l
Abbreviated transcription (Latin):
in lege oictum erat. q̃rebatut an ca¬
stellũ ex quo fistulis aq̃ duceret᷑ acce¬
deret. R apparere id actum ẽẽ ut id
dũ adeo emisti. cuiꝰ tili pꝰea tutelã ad¬
m̃ĩstras: nec uacuã accep̾isti pꝰcẽm dix¬
I te tͣdere tibi possõnem hoc modo
posse. ut pupillut ⁊ familia eiꝰ dete¬
dat dtũto. tc̃ temũ tuĩgdic̃is inpossessi¬
oẽm. ¶Qui fundum ea lege emerat
ut soluta pecunia traderetur ei pos
si unꝰ oem pecuniã soliũt. partem
¶ frum̃ta que inherbis erant cumue¬
dioisses. dixisti. te siquid ui aut tẽpesta¬
te facium eẽt p̃staturũ. ea frum̃ta ni¬
ues corrupert̃. si inmod̾ate fu̾ant. ⁊
ꝯtra ꝯsuetudinẽ tẽpestatis. agi rocuor
exẽpto poterit.
abol  E undi partẽ dimidiã ei
lege uendronsti. ut ep̃tõ altam partẽ
quã retinebas ãnis .x. c̾ta pecuna in
batius negant. posse exuendito igi ut
id ꝙ ꝯueniͣt fiat. ego ꝯͣputo si modo

Expanded text:
in lege dictum erat: quaerebatur, an castellum, ex quo fistulis aqua duceretur, accederet. respondi apparere id actum esse, ut id dum ab eo emisti, cuius filii postea tutelam administras, ne‹c› ua‹c›uam accepisti possessionem. dixi tradere te tibi possessionem hoc modo posse, ut pupillus et familia eius decedat de fundo, tunc demum tu ingrediaris possessionem.Qui fundum ea lege emerat, ut soluta pecunia traderetur ei posssi unus omnem pecuniam soluerit, partem .Frumenta quae in herbis erant cum uendidisses dixisti te, si quid ui aut tempestate factum esset, praestaturum: ea frumenta niues corruperunt: si immoderatae fuerunt et contra consuetudinem tempestatis, agi tecum ex empto poterit.abeonis.Fundi partem dimidiam ea lege uendidisti, ut emptor alter‹am› partem, quam retinebas, annis decem certa pecunia in batius negant posse ex uendito agi, ut id quod conuenerit fiat. ego contra puto, si mo‹do
Abbreviated transcription (Latin):
Libeo. Cum mamii sata ĩ uẽtitoẽ
excipiunt̃. ñ que inꝑpetuo sata sunt
excipi uidentur. s que singłis ãnis
seĩ solent. ita ut fnictꝰ eoꝵ tollatur. nã
ałr int̃p̃tantib uites arbores õs ex¬
cepte uidebimt̃. ¶huiꝰ rei excẽptõe¬

Expanded text:
.Cum manu sata in uenditione fundi excipiuntur, non quae in perpetuo sata sunt excipi uiderentur, ‹sed› quae singulis annis seri solent, ita ut fructus eorum tollatur: nam aliter interpretantibus uites et arbores omnes exceptae uidebuntur.Huius rei emptione
Abbreviated transcription (Latin):
proicine ĩeo funto ubicũ ꝙ eeñt.
excepte erant. ⁊ pꝰmultũ tp̃i ineo¬
fũdo roꝑte erant lapidicine. eas qͦ
uẽditõis eẽ tub̾o sroit. labeo refte
qd̾ attũ sit. sinõ appareat. nõ urd̃i¬
eas lapiticinas ex ceptat neminẽ
i. nec uend̾e nec exciꝑe qd̾ nõ sc̃it s¬

Expanded text:
eo fundo ubique essent exceptae erant, et post multum tefundo repertae erant lapidicinae. eas quoque uenditoris esse Tubero respondit: Labeo referre quid actum sit: si non appareat, non uid‹eas lapidicinas esse exceptas: neminem enim nec uend
Abbreviated transcription (Latin):
abeo scͥpsit. edictũ ediliũ curuluor
de uenditionib reꝵ cẽ tam errum
que soli ĩuñt. quã eaꝵ que mobiles
aut se mouentes. ¶Aint etiles
qui mancipia uendũt. c̾tiores fati¬
antemptores ꝗd morbi uicimne.
cuiq sit quis fugitiuns. erroue fit
noxaue solutus nõ sit. Eadẽꝙ oĩi cum
ea manciyta ueniunt palam. itrec¬
te. ꝓnũtiando . ꝙ si mancipiũ adu̾¬
sus ea ueniss siue adu̾sus q̾ dictuor
est ꝓmissũ ue fuerit cũ ueniret fu
Siquid aũt post uenditõne traditio¬
nẽ ꝙ det̾ius ẽp̃torisoꝑa familie ꝓ¬
curatoris u̾e eius facram eitͣ. siue
ꝗd exeo post uẽditõne natũacꝗsitũ
fuer᷑. ⁊ siꝙ aliũ eũuẽditõe eiꝰ accefẜit. suĩ¬

Expanded text:
beo scribit edictum aedilium curulium de uenditionibus rerum esse tam earum quae soli sint quam earum quae mobiles aut se mouentes. Aiunt aediles: 'Qui mancipia uendunt certiores faciant emptores, quid morbi uitiiue cuique sit, quis fugitiuus erroue sit noxaue solutus non sit: eademque omnia, cum ea mancipia uenibunt, palam recte pronuntianto. quodsi mancipium aduersus ea uenisset, siue aduersus quod dictum promissumue fuerit cum ueniret, fusi quid autem post uenditionem traditionemque deterius emptoris opera familiae procuratorisue eius factum erit, siue quid ex eo post uenditionem natum adquisitum fuerit, et si quid aliud in uenditione ei accesserit, si
Abbreviated transcription (Latin):
Iceũ .ł. Primi ẽditoris qui pigri
p̃oia acc̾eꝑat. ⁊portĩoris cui qͣuidã
exhusdem fundis dati erãt adeand̾
ꝑsonam nr̃ditas deuenerat. debi¬
tor offerebat quãtũ apostĩore c̾di¬
tore mutuatus fuerat .R. cogñoũ¬

Expanded text:
um. Primi creditoris, qui pignori praedia acceperat, et posterioris, cui quidam ex isdem fundis dati erant, ad eandem personam hereditas deuenerat: debitor offerebat, quantum a posteriore creditore mutuatus fuerat. respo
Abbreviated transcription (Latin):
toninꝰ. ñ audiert̃ incolot᷑nte restitui
tesiterantẽ aou̾sus frẽm pꝰ fpctie ĩ audi¬
torio eoꝵ finitam.¶ Seo ⁊ ꝓsẽmio seuero
cc̃ res bic iudicatas m̾mͥ restitui diuus
licinio frontoni rescpsit. insolitũ ẽẽ. pꝰ¬
snãm suã cxappiłatioẽ dictã. aliũ in mͥ̾
testitutionẽ trbuere. nͥsolũ pͥncipem.
S si. ib imꝑatore iudex tatus cognoscat
restitutõ ab alio nͥ apͥncipe qui udicem
destinauit ñ ficͥt. ¶ nõ solũ ãt mino¬
t̾ .ł. nt̃oum tam̃ succelori pluiquã
ĩm̃i d abigiꝰ ut est ebicto exp̃ilũ. si forre.
bebit legitimũ tp̃e hoc enĩ ip̃o deceptus
uidẽt. qd̾ cũ poss restitui int̾ ip̃s statĩĩ¬

Expanded text:
toninus non audierunt incolorate restitui desiderantem aduersus fratrem post speciem in auditorio eorum finitam.Sed et Percennio Seuero contra res bis iudicatas in integrum restitui diuus Licinnio Frontoni rescripsit insolitum esse p sua ex appellatione dictam alium in integrum restitutionem tribuere nisi solum principem.Sed et si ab imperatore iudex datus cognoscat, restitutio ab alio nisi a principe, qui iudicem destinauit, non fiet.Non solum autem ‹m›inotum.Interdum tamen successori plus quam annum dabimus, ut est edicto expressum, si forte bebit legitimum tempus. hoc enim ipso deceptus uidetur, quod, cum posset restitui intra tempus stat
Abbreviated transcription (Latin):
inpotestate eẽt. siue sua uolũtate
siue iuissu eius incuiꝰ potestare erit
ꝯxit. siue inpeculũi ip̃iꝰ siue inpaͥt¬
moniũ eiꝰ cuiꝰ inpotestate fũt ea re̾
redacra fiñt. actionẽ cã cognita da

Expanded text:
in potestate esset, siue sua uoluntate siue iussu eius in cuius potestate erit contraxerit, siue in peculium ipsius siue in patrimonium eius cuius in potestate fuerit ea res redacta fuerit, actionem causa cognita d
Abbreviated transcription (Latin):
us. ¶ eligequͣn oebet qua accõe exꝑ¬
iatur. utrum depeculio. antrbiuoria.
cũ sit sibi regressũ adaliam ñ futim.
¶planc si quiᷤ uelit exalia cã rribioria
age. exalia cã depeculio. audiendꝰ eiͣt.
¶Si ẜuo testam̃to man̾umisso pecu¬
liũ legatum sit. nõ debẽ hr̃dẽ tribu

Expanded text:
us. Eligere quis debet, qua actione experiatur, utrum de peculio an tributoria, cum scit sibi regressum ad aliam non futurum. plane si quis velit ex alia causa tributoria agere, ex alia causa de peculio, audiendus erit. Si servo testamento manumisso peculium lega
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ agñtib exspeoit pcnꝰ tepeculio agẽ
quã itbutoria. nã inhac accõe dequa
loq̾uimur hoc solũ indiuisionẽ ueĩt
qd̃ inm̾cib eit quib negonat᷑ qd̃ que
eo noĩe teceptum est. at inactõe de
peculio totiꝰ peculii qͣntas spectatur.
inquo qm̾ces ꝯnnent᷑. ⁊i fieri põt¬
ut forte dimidia parte peculu aut ⁊̃¬

Expanded text:
etiam agentibus expedit potius de peculio agere quam tributoria: nam in hac actione de qua loquimur hoc solum in divisionem venit, quod in mercibus est quibus negotiatur quodque eo nomine receptum est: at in actione de peculio totius peculii quantitas spectatur, in quo et merces continentur. et fieri potest, ut dimidia forte parte peculii aut
Abbreviated transcription (Latin):
peculio alius tributoria ẜui noĩe
cũ dño agit. Quesitum est ande¬
ducẽ dñs depeculio debeat qd̾ tͥbu¬
toria agñti p̃staturus sit. respõdit
tͥbutoria actõe tec̃ demũ agi poterit
cũ dñs indisttibuendo p̃tio m̾cis.
edicto p̃toris nõ satis fecit .i. cum
maiorem partẽ debiti sui deduxit.
quã c̾oitorib tbuit. Ueluti sicum
inm̾ce triguita fuissent. inꝗͣ ip̃e
quidẽ quindet̃i e̾did̾at. duo aũt
extranei irguita. tota qͥndecĩ de

Expanded text:
peculio, alius tributoria serui nomine cum domino agit: quaesitum est, an deducere dominus de peculio debeat, quod tributoria agenti praestaturus sit. respondit: tributoria actione tunc demum agi potest, cum dominus in distribuendo pretio mercis edicto praetoris non satisfecit, id est cum maiorem partem debiti sui deduxit quam creditoribus tribuit, ueluti si cum in merce triginta fuissent, in quam ipse quidem quindecim crediderat, duo autem extranei triginta, tota quindec
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsul agͣt ut qui ꝯtraxit cũ eo qui
iualiena potestare sit q̃ sidesitiant
suꝑiores actiones itẽ ex̾citori in¬
stitoria tributoriaue. incͥominus
tñ inquãtũ exbono ⁊ equo res patĩt
suũ ꝯseq̃uatur. Siue enĩ unssu eius
c̾ inporestate sit. negotiũ gestũ

Expanded text:
ut qui contraxit cum eo, qui in aliena potestate sit, etiamsi deficient superiores actiones, id est exercitoria institoria tributoriaue, nihilo minus tamen in quantum ex bono et aequo res patitur suum consequatur. siue enim iussu eius, cuius in potestate sit, negotium gestum
Abbreviated transcription (Latin):
cum pectulio. is uiuo testatore ma¬
numissus d̾cessit. d̾md̾ p̃at̃ q̃itum ẽ
an id qd̃ inpeculiohiũt. scephanus
pͥus quã manumitteretur adutͦs
filios ꝑtincat anuo̾ adcum solum
cui cũ pecculio p̃legatus fũit . Rꝵ.ẜ.¬

Expanded text:
e manumissus decessit, deinde pater: quaesitum est, an id, quod in peculio habuit Stephanus priusquam manumitteretur, ad utrosque filios pertineat an vero ad eum solum, cui cum peculio praelegatus fuerat. r
Abbreviated transcription (Latin):
utiꝰ atitia frẽs emãcipati
apatre. adulti curatores acceperunt
hñ coẽs pecunias exreditib redaciaᷤᷤ
singuli subministrauer̃t pꝰaom̃e
patrimoniũ diuiser̃t .⁊ pꝰduusionẽ
titia soror lutio frĩ suoqõnẽ cepit

Expanded text:
t Titia fratres emancipati a patre adulti curatores acceperunt: hi communes pecunias ex reditibus redactas singulis subministraverunt: postea omne patrimonium diviserunt: et post divisionem Titia soror Lucio fratri suo coepit
Abbreviated transcription (Latin):
tur suscepit ⁊ optmuit. cohr̃s abeo
partem suam yecebat. nec partem
sũptuũ facam inlitẽ pr̃are uolebat.
q̃situm est andoli exceptõ nocẽt re¬
spõti. siid cͥco amplĩ errogatũ eẽt ꝙ
ip̃iꝰ quoq cã defensa eẽt. habendam
ratõne sup̃tuũ. S qsi omiserit do¬
li exceptõe ag̾e põt derecipienta por¬
tione sũptuũ. ¶ Intestato mori¬
ens. codicillis p̃dia sua oĩa ⁊ patͥmo¬
niũ int̃ lib̾os diuisit. ita ut longe ã¬
pliꝰ filio quã fiue relinqueret. q̃sitũ
tate defuncti collatõnẽ dons cessaẽ.¬
¶Seruo lib̾tatem t̾dit qui erat ãnoꝵ¬

Expanded text:
 suscepit et optinuit: coheres ab eo partem suam petebat nec partem sumptuum factorum in litem praestare volebat: quaesitum est, an doli exceptio noceret. respondi, si idcirco amplius erogatum esset, quod ipsius quoque causa defensa esset, habendam rationem sumptuum. sed et si omiserit doli exceptionem, agere potest de recipienda portione sumptuum.Intestato moriens codicillis praedia sua omnia et patrimonium inter liberos diuisit ita, ut longe amplius filio quam filiae relinqueret: quaesitum tate defuncti collationem dotis cessare.Seruo libertatem dedit qui erat anno
Abbreviated transcription (Latin):
rocuł. Sotietatẽ mec̃ coisti ea ꝯ¬
dĩtõe ut n̾ua amitꝰ coñ partẽ sotieta¬
tis ꝯstitueret. ñua ꝯstituit ut tuexiti¬
ente sotiꝰeẽs. ego ex besse. q̃rit᷑ ut rum
ratũ iduire sotietatis sit. annicͥomi¬
nꝰ exequis partib sotu simꝰ. Existi¬
mo aut̃ meliꝰ req̃sitũ fuisse utr̃ exhis
partib sotu eẽmꝰ qͣs is ꝯstituiss an
ex hus qͣs uirũ bonũ ꝯstituere oportu¬
huiꝰ mõi. ut siue oqũ sit. siue iniqũ
parere debeamꝰ. ꝙ obẜuatũ cũ excon¬
adboni uiri arbitriũ rͣedigi deb̾at.
⁊ si noĩat̃ ꝑsona sit ꝯp̃hñsa. cuiꝰ ar¬
bitratu fiat.

Expanded text:
rum. Societatem mecum coisti ea condicione, ut Nerua amicus communis parte‹s› societatis constitueret: Nerua constituit, ut tu ex triente socius esses, ego ex besse: quaeris, utrum ratum id iure societatis sit an nihilo minus ex aequis partibus socii simus. existimo autem melius te quaesiturum fuisse, utrum ex his partibus socii essemus quas is constituisset, an ex his quas uirum bonum constituere oportueiusmodi, ut siue aequum sit siue iniquum, parere debeamus quod obseruatur, cum ex comad boni uiri arbitrium redigi debeat, etsi nominatim persona sit comprehensa, cuius arbitratu fiat 7
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗ̃ soluet. m̃de ea relicta decessit que pꝰa
cũ marito de exigñda tote eg̃ accepto
lib̾ata est. Quesitum est ansipro sotio
ageͣt. dotis ꝗͣtitatẽ ꝑciꝑe deberet. sifor¬
nĩerẽt᷑ dixi pactũ nõ oẽ niͣqũ uti¬
que siñ de alt̾iꝰ tm̃ filia ꝯuenit. Nã

Expanded text:
 solueret herede ea relicta decessit: quae postea cum marito de exigenda dote egit, accepto liberata est. quaesitum est, an, si pro socio ageret, dotis quantitatem praecipere deberet, si fortueretur. dixi pactum non esse iniquum, utique si non de a
Abbreviated transcription (Latin):
iuras ip̃m rerinẽ oporiet. ¶ Siꝗd
imꝰ exsotns necessario de suo ĩpendit
incõi negõ. iuditõ sotietatis ẜuab̾.
⁊ usuras siforte mutirit᷑ subusuis
dedit S ⁊ sisuam pecuniã dedit nõ
siñ cã dicetur qd̾ usuras qͦ ꝑciꝑe de¬
beat. qͣs possit hr̃e si alu mutuũ dedn¬
set. ¶ nõ ali as sotiꝰ mio qd̃ face̾ põi

Expanded text:
usuras ipsum retinere oportet. Si quid unus ex sociis necessario de suo impendit in communi negotio: iudicio societatis seruabit et usuras, si forte mutuatus sub usuris dedit: sed et si suam pecuniam dedit, non sine causa dicetur, quod usuras quoque percipere debeat, quas possit habere, si alii mutuum dedisset
Abbreviated transcription (Latin):
fundum alutio titio emerat ⁊ qõe
mota fisci noĩe actorẽ lautaueitit ⁊⁊
enictõe secuta finidꝰ ablatus ꝯ fisco
adiudicatus est. uenditore p̃sen᷑te.
q̃r cum emptrie nõ ꝓuõcauerat. an
uenditorẽ nõ potĩt ꝯuenire. herennꝰ
niret siue qd̃ rẽ obligaus est. enictꝰ
est nicͥ ꝓponi curemptrici adu̾sus
uenditorem accõ nõ ꝯpetat. ¶ he
⁊ bonã cãm uitio suo  exp̃scpͥtione
ꝑdid̾it. id actorẽ reu̾ti nõ põt.

Expanded text:
fundum a Lucio Titio emerat et quaestione mota fisci nomine auctorem laudauerat et euictione secuta fundus ablatus et fisco adiudicatus est uenditore praesente: quaeritur, cum emptrix non prouocauerat, an uenditorem poterit conuenire. Herenniuniret siue quod tunc obligatus, euictus est, nihil proponi, cur emptrici aduersus uenditorem actio non competat. Herenet bonam causam uitio suo ex praescriptione perdidit, ad auctorem reuerti non pot
Abbreviated transcription (Latin):
stamtito hr̃ extitit substitutuᷤ tud̾atur.
edẽ at substitutõ ꝑtins̃ quã in ipiꝰ patris
fimilie habuerunt hr̃ditate.
abõ ł. i. Sipat̃ filio ĩpubĩ codẽ quõ
sibi ⁊ te. unũ p̃tã hidẽ ristituit. bonoꝵ filn
.te. dimidium cetõ.ł. cecm pacͥs hr̃dẽ comͣimu¬
niter dimidiũ ita habẽ. ut unuꝰ semissi

Expanded text:
stamento heres exstitit substitutus uideatur: eaedem ad substitutos pertinent, quas in ipsius patris familias habuerunt hereditate.atorum. Si pater filio impuberi eosdem quos sibi et te unum praeterea heredem instituit, bonorum filii te dimidium, ceteros patris heredes communiter dimidium ita habere, ut unus semis
Abbreviated transcription (Latin):
deberi ꝯstat. dem̃ siquid suꝑc̃ sorti
accepto ferendum est. nec est audi¬
endus ẽ debitor. sicũ pͥaꝵ ydoneũ
se eẽ sciat. elig̃ quo noĩe exhonerari
pignꝰ suũ m̾alit. ¶ pignꝰ manẽte
xetate debitons. solam postessionĩe
neat q̃sitũ ẽ. in qua spẽ retuissime sa¬
binꝰ sct̃ibit. si quid̾ tato añro es sub

Expanded text:
de si quid superest sorti accepto ferendum est: nec audiendus est debitor, si, cum parum idoneum se esse sciat, eligit, quo nomine exonerari pignus suum malit.Pignus manente proprietate debitoris solam possessionem teneatur, quaesitum est. in qua specie rectissime Sabinus scribit, si
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ stellionat᷑ noĩe plecteuir. ut est
sepissime rescpͥtum. ¶ S ⁊siquis
rẽ alienam michi pignori tecderit
sciens prudensq uł siquis aluobli¬
gatam mͥ obligauit. nec me dehoe
ẽtiorauit. eodem eͥmine plectetur.
¶plãne sieares ampla est. ⁊ ꝓomodi¬
retineo possessionẽ. qr añqũa cõ¬
duce̾t tebitor nõ fuĩt eiꝰ possessio.

Expanded text:
tellionatus nomine plectetur, ut est saepissime rescriptum.Sed et si quis rem alienam mihi pignori dederit sciens prudensque uel si quis alii obligatam mihi obligauit nec me de hoc certiorauerit, eodem crimine plectetur. plane si ea res ampla est et ad modiretineo possessionem, quia antequam conduceret debitor, non fuerit eius possessio
Abbreviated transcription (Latin):
do fid̾i ꝯmisso facta. partus quoꝙ
ancillax restituendos. ¶hr̃s ro¬
gatus erat pꝰ mort̃e suam sine reo¬
ditu hr̃ditatem restituere. Quesi¬
tũ est anpartus ancillaꝵ q̃ uiuo
cendo restator sensit.paulus. R

Expanded text:
do fideicommisso factam partus quoque ancillarum restituendos. Heres rogatus erat post mortem suam sine reditu hereditatem restituere: quaesitum est, an partus ancillarum etiam uiuo cendo testator sensit. Paulus r
Abbreviated transcription (Latin):
tis noĩb ꝯpensatioñe maioꝵ usu¬
raꝵ fieri. si nõ sit parata res .p. u
niu̾soꝵ debitoꝵ fortimã suscipere.
Eadem fere̾ intutoribus marcel¬
lus refeit.

Expanded text:
tis nominibus compensationem maiorum usurarum fieri, si non sit parata res publica uniuersorum debitorum fortunam suscipere. eadem fere in tutoribus Marcellus refert.
Abbreviated transcription (Latin):
ipĩs suꝑfluo derracto stipłatio iu¬
res habebit. ¶Usuraꝵ stipłatio
quãuis debitor nõ ꝯuemiatur con¬
mitaitur. nec inutilis legnptime
usure stipulatio uidenir sub ꝯdioẽ¬
ꝯcepta siminores addiẽ solute nõ
fuerint. nõ enĩ penã s fenus ubiꝰ
iuxta roẽ sortis ꝓmittitur. Si ta¬
nĩ pꝰ mortẽ c̃ditoris nemo fuit cui
pecuma soluẽretut eiꝰ tp̃is inculpa¬
tã cẽ moram ꝯstitit. Id̾o si maiores
usure pͥorb petantur except̃õ doli
editum relituere possõr debet. quẽ
nõ debe̾t restituere sic̃ mat̃ petere¬
iur iami natus fuiss nisi specialit᷑
ꝓhoc gͣgͣisset.
solitis. fuit aũt ꝯsuẽtudo ut intra
c̾ta tp̃a nõ illatis usuris gͣuiores
infligerentur. quidã debitores ces¬
sꝯuerĩt in soluendis usuris. ꝗdam
plus intulerũt. ⁊ sic effectũ est. ut
his qui cessauerant iniris suꝑ¬
pleatur. Questtũ est an illud ꝙ ã
pliꝰ excõsuetudine pene noĩe aꝗ

Expanded text:
is superfluo detracto stipulatio uires habebit. Usurarum stipulatio, quamuis debitor non conueniatur, committitur. nec inutilis legitimae usurae stipulatio uidetur sub esolutae non fuerint': non enim poena, sed faenus uberius iusta ratione sortis promittitur. si tamen post mortem creditoris nemo fuit cui pecunia solueretur, eius temporis inculpatam esse moram constitit: ideo si maiores usurae prioribus petantur, exceptio doli editum restituere possessor debet: quem non deberet restituere, si, cum mater peteretur, iam natus fuisset, nisi specialiter et pro hoc egisset. solitis: fuit autem consuetudo, ut intra certa tempora non inlatis usuris grauiores infligerentur: quidam debitores cessauerunt in soluendis usuris, quidam plus intulerunt et sic effectum est, ut his, qui cessauerant in usuris, suppleatur. quaesitum est, an illud, quod amplius ex consuetudine poena‹e› nomine a
Abbreviated transcription (Latin):
ceũ .ł.. Qui semisses usuras x¬
misit ꝑmuitos annos minores
p̃stitĩt. hr̃s c̾ditoris semisses petit.
cũ ꝑdebitorem nõ steñt qͦ minus
minores soluat. Quero anexcẽp¬
tio doli uł pacti obstat. R. si mex¬
soluendis exmore usuris ꝑtata
tpͣa mora ꝑdebitorẽ ñ fuit. pone¬

Expanded text:
um Qui semisses usuras promissit, per multos annos minores praestitit: heres creditoris semisses petit. cum per debitorem non steterit, quo minus minores solvat, quaero an exceptio doli vel pacti obstet. respondi, si exsolvendis ex more usuris per tanta tempora mora per debitorem non fuit, po
Abbreviated transcription (Latin):
aũt̃ alit fecĩt. ut q hic mandatum
int̃uenisse iudeatur. qiͣ tefundemꝰ
muicem inpensas. neq enĩ dere
tua tibi mando. s hoc tutius erit.
ciminsulis fabricandis. q indebi¬
rons exigẽdis p̃scͥpt̃ u̾b̾ dari ac¬
tionem. que accõ similis erit mã¬
dati actõt quẽ admodũ insuꝑiori¬
b casib locationi. ciemptioni.¬
Si ergo hec siint ubi de fatiendo
abutroq ꝯuenit. cimpropõita qoẽ¬

Expanded text:
autem alter fecit, ut et hic mandatum interuenisse uideatur, quasi refundamus inuicem impensas: neque enim de re tua tibi mando. sed tutius erit et in insulis fabricandis et in debitoribus exigendis praescriptis uerbis dari actionem, quae actio similis erit mandati actioni, quemadmodum in superioribus casibus locationi et emptioni.Si ergo haec sunt, ubi de faciendo ab utroque conuenit, et in proposita q
Abbreviated transcription (Latin):
ut des autdo. ut fatias aut fa¬
tio. ut des aut fatio ut fatias. ĩ
quib q̃r. que obligatio nascatur¬
q̃ siquidem pecuniam dẽ. ut rem
accipiam. emptõ ⁊ uenditio est
Sin aut̃ doxem ut rem accipiam.
qr nõ place̾t ꝑmutationẽ rerum
emptõnẽ ẽẽ. dubiũ nõ est. nasci
it ueniet. nõ ut reddas qd̾ acte¬
ꝑis s ut dampneris iͥn quãti it̃¬
est mea illud de quo ꝯuenit acci¬
ꝑe. uł simeum reciꝑe uelim repe¬
tam. qd̾ datum est q̃uasi obrẽ datũ
re nõ secuta. ¶ Ssi sciphũ de¬
di tibi ut stichum nuichi dares ꝑi¬
culo me̾o stichus ent. actu dimi¬
taxat culpam pr̃are debes. ¶Ex¬
plicitus est arncłs ille. do ut des¬
¶Et cũ do. ut fatias. sitale sit factũ
ꝙ locari soleat. puta ut tabulas pin¬
gas. pecunia dͣit᷑a locatio erit. sic̃
suꝑiore caũ emptio. Sĩ tc̃ nõ ent¬

Expanded text:
enim do tibi ut des, aut do ut facias, aut facio ut des, aut facio ut facias: in quibus quaeritur, quae obligatio nascatur.Et si quidem pecuniam dem, ut rem accipiam, emm accipiam, quia non placet permutationem rerum emptionem esse, dubium non est nasci id ueniet, non ut reddas quod acceperis, sed ut damneris mihi, quanti interest mea illud quo conuenit accipere: uel si meum recipere uelim, repetatur quod datum est, quasi ob rem datum re non secuta. sed si scyphos tibi dedi, ut Stich‹u›m mihi dares, periculo meo Stichus erit ac tu dumtaxat culpam praestare debes. explicitus est articulus ille do ut des.At cum do ut facia‹s›, si tale sit factum, quod locari solet, puta ut tabulam pingas, pecunia data locatio erit, sicut superiore casu emptio
Abbreviated transcription (Latin):
uhoc qd̾ mea int̾ est. uł adrepetẽ¬
dum ꝯdictõ ¶qd̾ sitale est factum
qd̾ locari nõ possit. puta ut ẜuũi
manumittas. siue c̾tum ip̃s adiec¬
tum est. int̃̾ qd̾ manumittatur id¬
q cũ potuiss manuiti. iiuo
di tibi ẜuũ ut ẜuũ nuum manu¬
mitteres. q⁊ manumisisti. qis quẽ
dedi enicnus est sisciens dedi. teto
feci cessas dare. nulla erit cuulis
tio ut fatias. ħ spẽs tractatus płes
recipit. nam si pacti sumus. ut tu
ameo debitore cartagine exigas.
ego atuo rome. uł ut tu in meo
ego intuo solo edificem. ciego e¬
dificaui. citu cessas. inpore spẽ m
andatũ quodam modo int̾uenisse
iudet᷑ur. sine quo exigi pecĩa alie¬
no noĩe nõ põt. Qũaus enĩ ⁊ in¬
pendia sequãtut. tñ mittuũ offõ¬

Expanded text:
hoc quod mea interest uel ad repetendum condictio. quod si tale est factum, quod locari non possit, puta ut seruum manumittas, siue certum tempus adiectum est, intra quod manumittatur idque, cum potuisset manumitti, uiuo di tibi seruum, ut seruum tuum manumitteres, et manumisisti et is quem dedi euictus est, si sciens dedi, de dofeci, cessas dare, nulla erit ciuilis cio ut facias, haec species tractatus plures recipit. nam si pacti sumus, ut tu a meo debitore Carthagine exigas, ego a tuo Romae, uel ut tu in meo, ego in tuo solo aedificem, et ego aedificaui et tu cessas, in priorem speciem mandatum quodammodo interuenisse uidetur, sine quo exigi pecunia alieno nomine non potest: quamuis enim et impendia sequantur, tamen mutuum off
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ .i.mulam tibi uendidi cidi¬
xi pͥons anni pensione mͥsequen¬
tiũ tibi accessuxã pignorũꝙ ius
abinquilino datonim utrũque¬
ꝯ secutuꝵ. nerua ꝓcͣulus. nisi ad¬
utrãꝙ pensionẽ pignora suffice
mã quoꝙ pensionẽ pignoꝵ cã
equeretur.

Expanded text:
 Insulam tibi uendidi et dixi prioris anni pensionem mihi, sequentium tibi accessuram pignorumque ab inquilino datorum ius utrumque secuturum. Nerua Proculus, nisi adutramque pensionem pignora sufficerimam quamque pensionem pignorum causa sequ‹a›tur.
Abbreviated transcription (Latin):
alius c̾didit pure. ⁊ accepit eandem
xpothocam. tẽ dem̃ pͥoris stipulatioĩs
exntit ꝯdirõ ut portior sit qui pꝰa cre¬
didisi S uercor nũ hic aliud sit dicẽ¬
dum. Cum enĩ semel ꝯditõ exstitit
ꝑ iñ habetut. ac si illo tp̃r quo stipu¬
latio int̃põita est. Sine ꝯditõe facta
eẽt qd̾ c⁊ meluis ẽ. ¶ Si colonus cõ¬
uenit ut inducta infundũ illata sbi
or erit qui spãit pure accepit. quia
nõ exꝯuentõe pignori obligatut.
S exẽo qd̾ inducta res ẽ. ꝙ postenꝰ
faccum est. ¶Sizefutara re ꝯue¬
nent ut ypothece sit. sicuti est depͣa¬
tir noc qͣr an de ançilla ꝯuentionis
tp̃r inboĩs fuit debitons ꝗ infructio
si ꝯuenit ut sint pignori. eque qr
anfundus uł uis utendi frͥuendi ꝯ¬
uentioĩs ip̃r fui̾t debitoris. ¶ Si ꝑa¬
tus ẽ poffior creditor pͥori c̾ditori sol

Expanded text:
alius credidit pure et accepit eandem hypothecam, tunc deinde priori‹s› stipulationis exsistat condicio, ut potior sit qui postea credidisset. sed uereor, num hic aliud sit dicendum: cum enim semel condicio exstitit, perinde habetur, ac si illo tempore, quo stipulatio interposita est, sine condicione facta esset. quod et melius est. Si colonus conuenit, ut inducta in fundum illata ibi or erit, qui specialiter pure accepit, quia non ex conuentione priori obligatur, sed ex eo quod inducta res est, quod posterius factum est. Si de futura re conuenerit, ut hypothecae sit, sicuti est de partu, hoc quaeritur, an ancilla conuentionis tempore in bonis fuit debitoris: et in fructibus, si conuenit ut sint pignori, aeque quaeritur, an fundus uel ius utendi fruendi conuentionis tempore fuerit debitoris. Si paratus est posterior creditor priori credi
Abbreviated transcription (Latin):
scpͥsit cmͣm est. ¶ Si simplicaer
ꝯuenis̃ scd̃s c̾oitor deypotheca.
abõi pouõre eam auferte põteĩt.
p̃t̃ pͥorem c̾ditorẽ ci qͦui abeo emit
Atitio mutuatus pactus est cum
illo. ut ei p̃diũ suũ pignori ypo¬
thece ue eẽt. deĩ mutuatut est
pecuniã ameuio ⁊ pictus cũ eo
ut sicitio desierit p̃sidiũ tenerr
ei teneatur. deinde t̃tius aliquis
dat mutuã pecuniã tibiut ntio
solueres apascitur tecũ ut idem
p̃diũ pignori ei ypothece ue
sit. qlocum eiꝰ subeat. nũ hic me¬
dius t̃tio ꝓotior est. qui pactꝰ est
ut titio soluta pͣecunia imple¬
atur ꝯditio. cit̃tiꝰ de sua negli¬
gentia queri debeat.S ut tñ ci
tertiꝰ c̾ditot scd̾o p̃ferendus est.
¶Si tĩciꝰ e̾ditor yignora suã distrai
ii

Expanded text:
sit, et uerum est. Si simpliciter conuenisset secundus creditor de hypotheca, ab omni possessore eam auferre poterit praeter priorem creditorem et qui ab eo emit. A Titio mutuatus pactus est cum illo, ut ei praedium suum pignori hypothecaeue esset: deinde mutuatus est pecuniam a Maeuio et pactus est cum eo, ut, si Titio desierit praedium teneri, ei teneatur: tertius deinde aliquis dat mutuam pecuniam tibi, ut Titio solueres, et paciscitur tecum, ut idem praedium ei pignori hypothecaeue sit et locum eius sube‹a›t: num hic medius tertio potior est, qui pactus est, ut Titio soluta pecunia impleatur condicio, et tertius de sua neglegentia queri debeat? sed tamen et hic tertius creditor secundo praeferendus est. Si tertius creditor pignora sua distrahi ia
Abbreviated transcription (Latin):
sponsoꝵ scpͥsit. ⁊omnino sed̾s cre¬
ditor nic̾ aliud uiris ht̃. nisi ut
soluat pͥõti q loco eius succedat.
u̾o d̾ ea uendenda ꝯuenit. ueriꝰ
est p̾orem potentiorẽ cẽ ¶Nam ⁊
impignore placet. Si pͥor ꝯuenĩt
de pignore. licet postĩori res ira¬
datur. adhuc potiorẽ eẽ pͥorẽ.

Expanded text:
sponsorum scripsit. et omnino secundus creditor nihil aliud iuris habet, nisi ut soluat priori et loco eius succedat. otheca uendenda conuenerit, uerius est priorem potiorem esse: nam et in pignore placet, si prior conuenerit de pignore, licet posteriori res tradatur, adhuc potiorem esse priorem.
Abbreviated transcription (Latin):
ĩtiꝰ est. ¶ Sitecum de ypotheca
paciscatur debitor deinde cum
alio tua uoluntate secũdꝰ poti¬
or erit. pecimia aũt soluta scd̃o.
an rursus teneatur t̾ibi recte qr̃.
Ent aũt facti questio agitanda.
ꝗd int̾ cos actũ st. utiũ ut discedãt
ab ypotheca intotũ pͥor ꝯseniit
tditor ilu obligari ypothecam in
dẽm pignora cũ aliis acceꝑit in
suũ locum eũ succet̾e. S si sci̾
ñ offerat pecuniã. poñe pͥorem
uend̾e ut pͥmã tm̃ pecutuã ex¬
pensam ferat. nõ ⁊̃ qũã pꝰa c̃oidit.
accepit. noc scd̾o restituat. ¶ Sci¬
endũ est scc̾o c̾ditori rem teneri
ĩ inuito debitore. tam insuuo
debitũ quã inpͥmi c̾ditoris cumi¬

Expanded text:
ertius est. Si tecum de hypotheca paciscatur debitor, deinde idem cum alio tua uoluntate, secundus potior erit: pecunia autem soluta secundo an rursus teneatur tibi, recte quaeritur. erit autem facti quaestio agitanda, quid inter eos actum sit, utrum, ut discedatur ab hypotheca in totum, prior concessit creditor alii obligari hypothecam, an dem pignora ‹cum› aliis accepit, in suum locum eum succedere: sed si secundus non offerat pecuniam, posse priorem uendere, ut primam tantum pecuniam expensam ferat, non etiam quam postea credidit, accepit, hoc secundo restituat. Sciendum est secundo creditori rem teneri etiam inuito debitore tam in suum debitum quam in primi creditoris
Abbreviated transcription (Latin):
in pignus ꝯcurrunt. ꝓhis porti¬
orib que inp̃tiũ rei fuerint expẽ
n abiturus sum obligauerĩ. ⁊ fĩto
spãlit fundum. Si indominum
meũ ꝑuenĩt mox dñiũ eiꝰ acquisi¬
ero. putat marcellus ꝯcurrere u¬
trũꝙ c̾ditorem inpignore. nõ enĩ
multũ scit facit qd̾ de suo nũmos
debitor ded̾it. quippe cũ res exñu¬
mis pignoratis empta. nõ fit ui¬
gnorata. obhoc solũ qd̾ pecuni a
pignorata erat.
t .r. Sipignins spẽcialit̃ ret yͣn¬
blica acceꝑit. dicendum est p̃femi
emi fisco debere. Si p᷑a fisco debi

Expanded text:
in pignus concurrent pro his portionibus, quae in pretium rei fuerint expensae habiturus sum obligauerim et Titio specialiter fundum, si in dominium meum peruenerit, mox dominium eius adquisiero, putat Marcellus concurrere utrumque creditorem et in pignore: non enim multum facit, quod de suo nummos debitor dederit, quippe cum res ex nummis pigneratis empta non sit pignerata ob hoc solum, quod pecunia pignerata erat.. Si pignus specialiter res publica acceperit, dicendum est praeferri eam fisco debere, si postea fisco debit
Abbreviated transcription (Latin):
uito debitore impleri nõ possit.
¶D ⁊n hr̃s obea legata que subꝯ
ditoẽ data enaint de pignore rei
dedit. ac pꝰ ꝯditõ legatoꝵ exstitit. nͥ
ꝙͦ tuendum eũ cui pignus pͥus da¬
num eẽt estimauit. ¶ titia p̃diũ
aliemĩ ntio pignori dedit. postea¬
ieuio.dem̃ comina eiꝰ pignoric
facta. marito suo indotẽ estimatũ
dedit. Si titio soluta sit pecunia ñ
idõ mag̾̃ meiui pignus ꝯualescere
placebat. ic̃ pͥore enĩ dimisso seq̃¬
nis ꝯfirmatur. pignus. cũ res in boĩs
debitons inueniatur.In ꝓpõito m̃t
maritus emptonis loco est. atq iõ
neq tc̃ cum titio solueretur. inbo¬
nismulieris fuit. nullũ tp̃s inueni.
quo pignꝰ meuio ꝯualescere possit.
het nĩ ita sibona fide indotẽ estima¬
tum p̃diũ maritus accepit itest si
ignorauit meuio obligatũ ẽẽ.
iubere potuit captũ est. pͥuilegn tp̃t
gnus ꝯstitutum est.
aiꝰ.ł. Potior est ĩpigͦre.qͥ pͥus cre¬
didit. pecc̃am. ⁊ accep̃ ypoothecã. ꝙͣ¬

Expanded text:
uito debitore impleri non possit. Sed et si heres ob ea legata, quae sub condicione data erant, de pignore rei dedit ac post condicio legatorum exstitit, hic quoque tuendum eum, cui prius pignus datum esset, existimauit. Titia praedium alienum Titio pignori dedit, post Maeuio: deinde domina eius pignoris facta marito suo in dotem aestimatum dedit. si Titio soluta sit pecunia, non ideo magis Maeuii pignus conualescere placebat. tunc enim priore dimisso sequentis confirmatur pignus, cum res in bonis debitoris inueniatur: in proposito autem maritus emptoris loco est: atque ideneque cum Titio solueretur in bonis mulieris fuerit, nullum tempus inueniri, quo pignus Maeuii conualescere possit. haec tamen ita, si bona fide in dotem aestimatum praedium maritus accepit, id est si ignorauit Maeuio obligatum esse. iubere potuit captum est, priuilegiis tegnus constitutum est.. Potior est in pignore, qui prius credidit pecuniam et accepit hypothecam, qu
Abbreviated transcription (Latin):
tt̃ mnea cã heros eẽ cepiss ut inui¬
to locatore ius pignone meos
solui nõ pos̃. potiorem eiꝰ cam ħ
c̾ditorem tuendum putabat. idu̾¬
sus eũ cui p̃i quiequam deberi ce¬

Expanded text:
 ea causa Eros esse coepisset, ut inuito locatore ius pignoris in eo solui non posset, potiorem eius causam icione creditorem tuendum putabat aduersus eum, cui postea quicquam deberi c
Abbreviated transcription (Latin):
gnori ypothete ne noĩe sit res obli¬
gata Diue ab alio possitente pͥor
creditor uendicet ypothetaria ac¬
tione. ⁊ ile excipiat. si nõ ꝯueniat
ut sibi res sit obligata. ħͥ in modũ
sup̃ relatum replicabit. ¶S sicũ alio p̃¬
sessore cͥonor scd̾s agat. recre aget
⁊ adiudicani ei potĩt ypotheta. ut
tñ pͥor cum eo agñdo auferat ei rẽ¬
¶ Si qm̃ nõ restituebat rẽ pignorat᷑a
poisessor. ꝯdempnatus exp̃fatͣtis mo¬
dis litis estimationẽ exsoluit an per¬
inde scd̃o c̾diton teneatur. ac si solu¬
ta sit pecunia pͥori c̾dit᷑ori queritur.
⁊ recre puto hoc admittendum eẽ.
¶Si pͥmus qui sine ypotheta c̾didit.
pꝰ secũdũ qui ũtrũ ꝙ fecit ip̃e ypothe¬
cam accepit. sine dubio postior in
upotheca ẽ. Uñ si indiem de ypothe¬
ca ꝯuenit. tubiũ nõ est quin poti¬
or sit añ diẽ cũ alio c̾ditore pure de
eidem reꝯuenit. ¶Si idem bis

Expanded text:
e nomine sit res obligata': siue alio possidente prior creditor uindicet hypothecaria actione et ille excipiat 'si non conuenit, ut sibi res sit obligata', hic in modum supra relatum replicabit. sed si cum alio possessore creditor secundus agat, recte aget et adiudicari ei poterit hypotheca, ut tamen prior cum eo agendo auferat ei rem. Si quoniam non restituebat rem pigneratam possessor condemnatus ex praefatis modis litis aestimationem exsoluerit, an perinde secundo creditori teneatur, ac si soluta sit pecunia priori creditori, quaeritur. et recte puto hoc admittendum esse. Si primus, qui sine hypotheca credidit, post secundum, qui utrumque fecit, ipse hypothecam accepit, sine dubio posterior in hypotheca est: unde si in diem de hypotheca conuenit, dubium non est, quin potior sit, licet ante diem cum alio creditore pure de eadem re conuenit. Si idem bis,
Abbreviated transcription (Latin):
hiꝰ aut̃ ubiᷤᷤ p̃tor ñ tãtũ alienatioẽ ĩpe¬
dit. uerũ ⁊̃. accioẽs exerceri ñ patit t̃
ab surdum ei cui alienatio ĩterchatus
ꝑmitti acciones ex ercẽ. ⁊ ata labeo scrib.
In cause aũt cognitio ẽ hoc uerteturite
uasta cã sit: ut. deminuere p̃tor ꝑmit¬
tat gͦ ⁊ funeri causa õminui ꝑmita.

Expanded text:
his uerbis praetor non tantum alienationem impedit, uerum etiam actiones exerceri non patitur: est absurdum ei, cui alienatio interdicitur, permitti actiones exercere, et ita Labeo scribit. In causa‹e› autem cognitione hoc uertetur, an iusta causa sit, ut deminuere praetor permittat. ergo et funeris causa deminui permittet,
Abbreviated transcription (Latin):
parte hĩdem instituere p̾sit. ħ. ẽi expr̃¬
te testato ex pãte ĩtestato d̾ cedẽ ꝗ ĩmo.⁊. si.
codicillos ante fedeat potĩt eos ꝑcestam̃¬
tũ seqñ caum̃do in potestatẽ institutioniᷤ
redigẽ ⁊ reficẽ dicectã institutionem

Expanded text:
parte heredem instituere possit, hoc est ex parte testato, ex parte intestato decedere. quin immo et si codicillos ante fecerat, poterit eos per testamentum sequens cauendo in potestatem institutionis redigere et efficere directam
Abbreviated transcription (Latin):
manumisisti ⁊ reoibitona ⁊ qͣto
minonis denegmdam ribi lało
ait. Sicut duple accõ ꝑnet. ergo
⁊ qd̃ adu̾sus dictum ꝓmissumm¬
ue sit. accõ ꝑ ibit post mortem
aũt hoĩs edilitie actoẽs ꝑmanẽt.¬
op̃ .ł.Sitam̃ sine culya ep̃toĩs
familie ue enis uł. ꝓcuratoris
mortuus sit. ¶Audiendus et
is qui deuitio uł morbo ẜui q̃¬
tens retinere eum uelit. ¶Non
noceb̾emptori. si sex mentium
exceptiõe redibitoria exclusus.
uelit intra annũ agere estima

Expanded text:
manumisisti, et redhibitoriam et quanti minoris denegandam tibi Labeo ait, sicut duplae actio periret: ergo et quod aduersus dictum promissumue sit, actio peribit. Post mortem autem hominis aediliciae actiones manent si tamen sine culpa actoris familiaeue eius uel procuratoris mortuus sit. Audiendus est is, qui de uitio uel morbo serui querens retinere eum uelit. Non nocebit emptori, si sex mensum exceptione redhibitoria exclusus uelit intra annum aestima
Abbreviated transcription (Latin):
amͣpnꝰ est id facere quã ꝓnũtia¬
re iniuĩculis fuisse. ¶ In edr¬
licus actõib exceptõne oppõi
equũ est. si emptor sciret defuga
aut iũculis aut cetĩs reb simi¬
lib ut uenoitor ab soluatur.
¶Edilitie actoe̾s ⁊ hr̃diq mhr̃dẽ¬
ꝯpetunt ut m̃ ⁊ facta hr̃dũ que
p̾a accessetĩt ⁊ qd̾ exemi potuert̃
querantur. ¶Non solum de
mancipus. s ⁊ de om̃i animali
hõie emerim ꝯpetete tebeant.
Cum redibitona actõe de sani¬
tate agitur ꝑmitendũ est. de
imo nitio agere ⁊ p̃dicere. ut si
quid aliud p̾a apparuns de eo
redibitione ꝓcedete. nequa quã
uc̾tũ est. ueluti sipestilens fundꝰ
distracius sit. nam redibendus
erit. ⁊ benigniꝰ et dicere uecti¬
gilis exacrõnem futuri ip̃is
pꝰ rebibitõnẽ adu̾sus ẽp̃torem

Expanded text:
acere, quam pronuntiare in uinculis fuisse. In aediliciis actionibus exceptionem opponi aequum est, si emptor sciret de fuga aut uinculis aut ceteris rebus similibus, ut uenditor absoluatur. Aediliciae actiones et heredi ecompetunt, ut tamen et facta heredum quae postea accesserint et quod experiri potuerint, quaerantur. Non solum de mancipiis, sed de omni animali homine emerim, competere debeant. Cum redhibitoria actione de sanitate agitur, permittendum est de uno vitio agere et praedicere, ut, si quid aliud postea apparuisset, de eo redhibitionem procedere nequaquam incertum est, veluti si pestilens fundus distractus sit: nam redhibendus erit. et benignum est dicere vectigalis exactionem futuri temporis post redhibitionem adversus e
Abbreviated transcription (Latin):
dũ est. quin quãuis ip̃e dño man¬
sincrus. nichilo mag̾ eo noĩe agͣe
possit. at cum ip̃e ignorans ẽẽ uiti¬
osum mandato drã qm̃ itsciret
emerit crredibitoria agat exꝑsoã
dñi utilem exceptõñe ei ñ putabat
opponẽtmi.
yui p̃dicere. nec exhac cã redibi
none s sidixit hunc furem nõ ẽẽ
ex illa parre renebitur quod tyxit
yromisit ne.
aboł .ł. Qui p̃tiana aut quarta¬
na febri aut podragi uerarẽt᷑
ue ꝯmitialem morbum net̃ent
nec quid̾ his dieb quib morbus
uacaret. recre sani dicentur.
locus si mancipiũ bonis ꝯditoni¬
b emptũ fug̃it. qd̾ añ ñ fugenit.

Expanded text:
 quin, quamuis ipse domino manstrictus, nihilo magis eo nomine agere possit: at cum ipse ignorans esse uitiosum mandatu domini qui id sciret emerit et redhibitoria agat, ex persona domini utilem exceptionem ei non putabat opponendam. serui praedicere nec ex hac causa redhibitio est: sed si dixerit hunc furem non esse, ex illa parte tenebitur, quod dixit promisitue.abeonis. Qui tertiana aut quartana febri aut podagra uexarentur quiue comitialem morbum haberent, ne quidem his diebus, quibus morbus uacaret, recte sani dicentur. locus, si mancipium bonis condicionibus emptum fugerit, quod ante non fugerat.
Abbreviated transcription (Latin):
aboł. Pecuniã quamͣ simneco¬
ditoe debebas iussu meo xmisisti
titio sub ꝯoitiõe. cũ pendente ꝯdi¬
none ineo statu sit obligatõ tudad
eante pocumã sub ꝯditõe stipulat ẽ

Expanded text:
arum. Pecuniam, quam mihi sine condicione debebas, iussu meo promisisti Attio sub condicione: cum pendente condicione in eo statu sit obligatio tua adeandem pecuniam sub condicione stipulatus est,
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃e credidiss eas non exmaiore ꝑ¬
te quiã ex qua ip̃e bĩs sit alẽat᷑aͣs eẽ.
nã c̃ sitͥ in hoc decłim mĩmos. ut eos
sticho cdas. tem̃ mortuo me ĩgrans
deõis accipientis ñ fãtis ¶ neq e sicut
illud rẽceptũ ẽ ut debitores soluẽte
ei lib̾eñt. ita hoc qͦ receptũ est. ut cre¬
q pigra teneri ¶ qd̃ sistipulat᷑ qͦ eẽt.
minatĩ forte titio dñõ suo mõtuo
iãm. dari stipulatus sit ꝓcul dubio
inutilĩt eẽt stipulat᷑ qd̃ sisib̾i dari sti¬
pulatus eẽt. dicendum ẽ hr̃ditati
eũ acqm̃sisse sicũt᷑ eͥ nob̾met ipĩs

Expanded text:
disset, eas non ex maiore parte, quam ex qua ipse heres sit, alienatas esse: nam et si tibi in hoc dederim nummos, ut eos Sticho credas, deinde mortuo me ignorans dederis, accipientis non facies: neque enim sicut illud receptum est, ut debitores soluentes ei liberentur, ita hoc quoque receptum, ut creque pignora teneri. quod si stipulatus quoque esset, minatim forte Titio domino suo mortuo iam dari stipulatus sit, procul dubio inutiliter esset stipulatus. quod si sibi dari stipulatus esset, dicendum hereditati eum adquisisse: sicut e
Abbreviated transcription (Latin):
sors peti potuerat spactũ ant qd̃ iub¬
iectum est quitam diceba̾nt ad soriiꝰ
sũmã que pͥore parte simplcĩt ĩstipu¬
lationẽ nenissent. pactũq t dtm̃ adex¬
ceptõnẽ ꝓͣdẽe. q̃ t̃o nõ soluta pecinu
statutis penionib exdie stipulmo¬
nis usuras deb̾i atq sud noĩatũ eẽt

Expanded text:
sors peti potuerat. pactum autem quod subiectum est quidam dicebant ad sortis arum, quae priore parte simpliciter in stipulationem uenissent pactumque id tantum ad exceptionem prodesse et ideo non soluta pecunia statutis pensionibus ex die stipulationis u
Abbreviated transcription (Latin):
a̾bẽẽ q̃ĩ alieñ agr̃ tͣnlãta qͦ aliu ⁊ radiceᷤ
ĩmisit. Uarus qn̾ua utilẽ mr̃e acri¬
oñẽ dab̾ãt. Nã si m̃idũ coaluit mea
cẽ desinit᷑. ¶ cũ inrẽ aga̾t sidecor¬
⁊pore ꝯueniat. erroiãt sit ĩuocabulo
rectẽ actũ ẽẽ uidẽt. ¶Siplures sĩt
eiꝰtẽ noĩs ẜi puta płes errores
nec appareãt dequo actũsit. ponpo¬

Expanded text:
ae in alienum agrum translata coaluit et radices immisit, Uarus et Nerua utilem in rem actionem dabant: nam si nondum coaluit, mea esse non desinet.Cum in rem agatur, si de corpore conueniat, error autem sit in uocabulo, recte actum esse uidetur.Si plures sint eiusdem nominis serui, puta plures Erotes, nec appareat de quo actum sit, Pompo
Abbreviated transcription (Latin):
hoc enĩ caũ ubi qĩiatẽ meĩ mpendo
retñtone abeoqr neminẽ mͥ obliga¬
re uolui. at cũ puto rẽ iitu eẽ que sit
id ago ut aliũ mͥ obligẽre. Et sic̃ ne¬
gotioꝵ gõꝵ actõ datur adu̾sus eum
cuiꝰ negotia curaui cũ putare alt̾uis

Expanded text:
hoc enim casu, ubi quasi in rem meam impendo, retentionem habeo, quia neminem mihi obre uolui. at cum puto rem Titii esse, quae sit id ago, ut alium mihi obligem, et sicut negotiorum gestorum actio datur aduersus eum cuius negotia curaui, cum putarem al
Abbreviated transcription (Latin):
sotu p̃stat. si d efunct inre cõi admi¬
sit. Quo noĩe legis aquilie ictõ nascĩt.¬
fieri incõĩ diudũdo iuditõ uiteamꝰ.
s p̃tor int̾ueniet.⁊ tẽ eidauit. Ut si
iudex alt̾i usum adiudicauĩt ñ iude¬
itur. alt̾ qui m̾ cedẽ accepit nõ uti qͣi
plus fatiat. quia uitenr fnui qr hoc

Expanded text:
socii praestet, si quid defunctus in re communi admisit, quo nomine legis Aquiliae actio nascitur.fieri in communi diuidundo iudicio, uideamus. sed praetor interueniet et rem emendabit, ut, si iudex alteri usum adiudicauerit non uideatur alter qui mercedem accipit non uti, quasi plus faciat qui uidetur f‹r›ui, quia hoc
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ sossit. uitendũ est ⁊ siuindicarẽt
abeo pars inpñdioꝵ noĩe que ego fe¬
cissẽ ita ut ego potiͣt ip̃e retentõnẽ
facere. Et ueriꝰ est ut qunlian spẽm
exipense retinemt que cũ tta sint᷑ rec¬

Expanded text:
nere possit, videndum est: nam et si vindicaretur ab eo pars, impendiorum nomine, quae ego fecissem, ita ut ego poterat retentionem facere: et verius est, ut et in hac specie expensae retineantur. quae cum ita sint, rec
Abbreviated transcription (Latin):
nꝰ. a nsũma admone̾di sumus
qd̾ sipost int̾itũ rei cois is cui aliquid
excõione pr̃an oportet. eo noĩc agẽ
uelit. coĩ diuidũdo iuditiũ utiletaͣt
ueluti si actor inpensas aliquas inrẽ
cocm̃ fecit. siue sotiꝰ eiꝰ. aliquid exea re

Expanded text:
n summa admonendi sumus, quod, si post interitum rei communis is, cui aliquid ex communione praestari oportet, eo nomine agere velit, communi dividundo iudicium utile datur: veluti si actor impensas aliquas in rem communem fecit, sive socius eius solus aliquid ex ea re
Abbreviated transcription (Latin):
tõ s qiͣcũtõ gessit. In ꝓtutele uiditio
usure ꝙͦ ueniunt. S. utrum solũm
git tuttlam ñ trñbitur. Naꝙ nattĩ¬
gnẽ d̃buit. ꝗ tutõ ñ fint. Q si q̃dam
ab stinuit se ad ministt̾ioẽ uidamꝰ
ã teneatur. sinccessaĩos pupillinctioĩ¬
uit᷑ ut ei tutoẽ petẽ . quodueriusc̃.

Expanded text:
asi curator gessit. In protutelae iudicio usurae quoque ueniunt. Sed utrum solummogit tutelam, non tenebitur: neque enim attingere debuit qui tutor non fuit. quod si quaedam abstinuit se administratione, uideamus, an teneatur, si necessarios pupilli non certiorauit, ut ei tutorem peterent: quod uerius
Abbreviated transcription (Latin):
Siuero trien quẽ niciꝰ tibi tradi¬
derat ⁊ sextans ex besse quẽ ame
tibi pr̃abimus. ¶ pat sienssi liũ
suũ quẽ inporestate habebat ig¬
ranti emptori uendid̃it. Quesi¬
tum est an euictoĩs noĩe teneat᷑.¬

Expanded text:
si uero triens quem Titius tibi tradiderat et sextans ex besse quem a metibi praestabimus. Pater sciens filium suum quem in potestate habebat ignoranti emptori uendidit: quaesitum est, an euictionis nomine teneat
Abbreviated transcription (Latin):
ffric̃ .ł.. Hoĩẽ c̾tu ꝓtedari fideiꝰsi
⁊ solui. cũ mandati agatur. extima¬
tio eiꝰ ad id potiꝰ tp̃s quo solutũ sit
tõ est. ¶ alit̾ instip ulatõe ẜuatur
uerit. aut ꝑ c̾donorem quominus ac¬
ciꝑet. qi e neutͥ eoꝵ frustratõ sua pro¬
tesse debet.
no filio naturali domũ coẽm ꝑm̃i¬
sit ñ doãtoĩs cã c̾ditori filii obligare.
pa meuio definicto relicta pupilla
tutores eiꝰ iudicẽ adu̾sus ttium acce¬
perũt cititiꝰ demutuis petitõib q̃to
andomꝰ pars qũatitiꝰ obligãdã filio¬

Expanded text:
ionum Hominem certum pro te dari fideiussi et solvi: cum mandati agatur, aestimatio eius ad id potius tempus, quo solutus sit, tio est. aliter in stipulatione seruatur: ueret, aut per creditorem, quo minus acciperet: etenim neutri eorum frustratio sua prodesse debet.uio filio naturali domum communem permisit non donationis causa creditori filii obligare: postea Maeuio defuncto relicta pupilla tutores eius iudicem aduersus Titium acceperunt et Titius de mutuis petitionibus: ‹quaero, an domus pars, quam Titius› obliga
Abbreviated transcription (Latin):
eno facto aliũ inquadrupiũ ꝯdep̃¬
nri qi ñstatĩ qͣdmpli ẽ acto.s sires
nõ restituatur. ¶ hõc aũt actõ cuo
arbitraria sit. ħt̾ reus licentiã usq
uosnam ab arbitrõdatã restitutõnẽ
fecĩt uire meritoq quãtripp̃li ꝯde p̃na¬
⁊ nec unreb numinis ñ ẽ sine dolo or
n: eo ñne iudici offõabsonia. au̾sisuꝰ tfugaẽ¬

Expanded text:
quadruplum condemnari, quia non statim quadrupli est actio, sed si res non restituatur. Haec autem actio cum arbitraria sit, habet reus licentiam usque ad sententiam ab arbitro datam restitutionem,fecerit, iure meritoque quadrupli condemnaet haec in rebus humanis non est sine dolo malo meo: nonne iudicis officio absolvar? aut si se