comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
suꝙ erplicent semma ⁊ a quibdam latentibus
atq iniusibilib inuolutus. informas insibiles
huiꝰ qd aspicunus decoris euoluant ĩse incorpo¬
rram corporcamq naturam. illam ꝓpõitam
istam sbiectam. multis modis copulans iꝯmit¬
tens ammantem facit. Ꝙopus eius tamima¬
guũ ⁊ mirabile est. ut nõ solum in lomine. qd̾ ẽ
animal rõnale. ⁊ ex hoe cunctis terrens ammã
tib cxdellencius acqr p̾stancius. s in qual mun¬
tissiua muscula uñ efid̾anti stuporem mentis
pse itaq amme humane mentem dedit tira
uertatio ⁊ intlłncia innitante sopita ẽlior.uii
paxatq doctine ⁊ hĩlis per tepcõm ueritatis
⁊ amoris bom. qua capacitate lauriat sapi
ucrata uicia dimicet. eamq nullius rer desibe¬
uid̾. infilom illius surmi atq inimutabił uin¬
cat. Ꝙ sinon faciat ip̃a taluim lonoꝵ capacitas
in uatura tacionali diuiniins inilituta quã¬
tum sit bomĩꝙͣ mirabile opus opus omĩpotẽtis

Expanded text:
suos explicent semina et a quibusdam latentibus adque inuisibilibus inuolucris in formas uisibiles huius quod adspicimus decoris euoluant; ipse incorpoream corporeamque naturam, illam praepositam, istam subiectam. miris modis copulans et conectens animantem facit. Quod opus eius tam magnum et mirabile est, ut non solum in homine, quod est animal rationale et ex hoc ctibus excellentius atque praestantius, sed in qualibet minutissima muscula bene consideranti stuporem mentis pse itaque animae humanae mentem dedit, ubi ratio et intelligentia in infante sopita est pax atque doctrinae, et habilis perceptioni veritatis et amoris boni: qua capacitate hauriat sapinerata uitia dimicet eaque nullius rei desiderio nisi boni illius summi adque inmutabilis uincat. Quod etsi non faciat, ipsa talium bonorum capacitas in natura rationali diuinitus instituta quantum sit boni, quam mirabile opus Omnipotentis,
Abbreviated transcription (Latin):
bile aspicaꝰ cediuma mente sposuit. Huic
guere. ⁊ quecimiq meis oriũtur cosq nsidos
modo dissolui. modo itm gĩgni existimauit. qnͥ¬
ta quis ecate sua manere potuerit. nec ip̃e anꝙͥ
agoras uero eus auditor harum reꝵ oim.
quas udemꝰ effegtorem d̾mũ ãmi sensit. ⁊¬
ex infunta matena que ꝯstaret sumilib intex

Expanded text:
bile aspicimus, ex divina mente praeposuit. Huic gnere, et quaecumque in eis oriuntur; eosque mundos modo dissolvi, modo iterum gigni existimavit, quanta quisque aetate sua manere potuerit; nec ipse aliquid xagoras vero, ejus auditor, harum rerum omnium, quas videmus, effectorem divinum animum sensit; ex infinita materia, quae constaret dissimilibus inter
Abbreviated transcription (Latin):
ponendos qr flexisse memoratur. Eum ante illũ xi.¬
oiis magis pħicis .i. naturalib reb ꝑsccutãdis
opam maximam inpendut. nõ michi aut̾udͤ
posse ad aliquid colligi utrũ sccrates nͥ b facet
tedio retum obscumum ⁊ inceccaꝵ ad aliquid

Expanded text:
mores flexisse memoratur, cum ante illmnes magis physicis, id est naturalibus, rebus perscrutandis operam maximam inpenderent. Non mihi autem uidetur posse ad liquidum colligi, utrum Socrates, ut hoc faceret, taedio rerum obscurarum et incertarum ad aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
ciam expellens sap̃iam illumiat prattica uici¬
um cedudens uirtutem roborat. methanica pe
practica modum inuendi recte ⁊ formã discip¬
lme. sin iurtutũ institucõm disponit. Methanica
res dealuentes adnmistrans humano corpori
scustudioꝵ que rõ moderatur finis ⁊ intencio
ad lre spectare d. ut uł nr̃e nature reperetur ĩ¬
ad quam practica. temꝑatur ueroncc̃itas ad¬
munstrone temporauum: ad quam methanica
⁊ bonestius illas tractarent ac de ill dissererent¬
recaꝰ ꝑ gramaticam. u̾acius ꝑdyaleticam or¬
natius ꝑ rethoricam. ¶ thorica indetur ꝯtempla¬
tiua. praccica attiua. Methanica adultina. lo¬
gica fiuocinalis. Sunt igitur hee .iiii. sciẽcie
inquas omĩs phĩa diuiditur. magicauero

Expanded text:
tiam expellens, sapientiam illuminat. Practica vitium excludens, virtutem roborat. Mechanica penPractica modum vivendi recte et formam discipline, secundum virtutum institutionem, disponit. Mechanica res defluentes administrans, humano corpori seu studiorum, que ratio moderatur, finis et intentio ad hoc spectare debet, ut vel nostre nature reparetur int practica. Temperatur vero necessitas administratione temporalium, ad quam mechanica.rectius, veracius et ornatius illas tractarent ac de illis dissererentius per grammaticam: veracius per dialecticam: ornatius per rhetoricam. Theorica interpretatur contemplativa, practica activa, mechanica adulterina, logica sermocinalis. Sunt igitur he quatuor scientie, in quas omnis philosophia dividitur. Magica vero
Abbreviated transcription (Latin):
am cecera pulcritudo ⁊ utilitas creature q̃
atq campnato spectanda acq sumenda di¬
uina lanitate ꝯtessa ẽ quo finone termina¬
u põt. in teli ⁊ terre ⁊ maris inuimnoda ⁊ ua¬
ria pulcritudine in ip̃us iuuis tanta copia
t amqr murabili specie insole ⁊ lima ⁊ siderb
inopacitatitatib nemorum in colorib ⁊ odori¬
b forimi in diuetsitate ⁊ multitudine uolucr̃
ganularum atq pictanmin multiforrr
lpecie tot tantanmq ammancum. quarm
ille plus hat adiiracionis q̃ molis miiinũ¬

Expanded text:
am cetera pulchritudo et utilitas creaturae, quae adque damnato, spectanda adque sumenda diuina largitate concessa est, quo sermone terminari potest? in caeli et terrae et maris multimoda et uaria pulchritudine, in ipsius lucis tanta copia tamque mirabili specie, in sole ac luna et sideribus, in opacitatibus nemorum, in coloribus et odoribus florum, in diuersitate ac multitudine uolucrum garrularum adque pictarum. in multiformi specie tot tantarumque animantium, quarum illae plus habent admirationis, quae molis minimu
Abbreviated transcription (Latin):
parte. q speculum mauis ut d alias¬
ccm est appellatur. totam na¬
turalem hystoriam anxiliom¬
te deo diuersorum actoꝵ flostr¬
Ios cetpendo ac sb̾ ceitis titulis redigendo uxẽ
rossibilitatis nr̃e modulum breuter  d ple¬
irim ꝑseciti sumus disserendo uidel de pͥma
natura. de angłica cceatura. Remateria nifor¬
nui. de fabucamundi. aic inxͣ seriem .ui. dieꝵ
opun ¶ de ꝓprietatib singulaꝵ ꝑ ordinem
terum papueq de humane nature primaria
ꝯstitucione ⁊ eiusdem ꝑ pt̃m destitutione. q
quidẽ ultuno loco post cetera indel scxta die
ꝯdita est qr om̃inm reꝵ finis ac sũma estĩ
qua ninirum creature siuenature tocius inde¬
i corporalis ⁊spũalis uniuetsitas adimatͤ
u̾nde ⁊ pars illa speculum naturale ꝯgrue
nũcupatur. In lac sa ꝑte simili modo de eius¬
dem nature deiditutae plenaria restitucione sc̃¬
bere breuiter ut possumus affectamusquate¬
nus in hunc modum tocius rei summam sb̾

Expanded text:
parte, quod speculum maius, ut dictum est, appellatur, totam naturalem historiam, auxiliante deo, diversorum autorum flosculos excerpendo ac sub certis titulis redigendo, iuxta possibilitatis nostre modulum, breviter ad plenum prosecuti sumus: disserendo videlicet de prima natura, de angelica creatura, de materia informi, de fabrica mundi ac iuxta seriem sex dierum operum, de proprietatibus singularum per ordinem rerum precipueque de humane nature primaria constitutione et eiusdem per peccatum destitutione. Que quidem ultimo loco post cetera, videlicet sexta die, condita est: quia omnium rerum finis ac summa est; in qua nimirum creature sive nature totius, videlicet corporalis et spiritualis, universitas adunatur: unde et pars illa, speculum naturale, congrue nuncupatur. In hac secunda parte, simili modo, de eiusdem nature destitute plenaria restitutione, scribere breviter ut possumus, affectamus; quatenus in hunc modum totius rei summam, sub
Abbreviated transcription (Latin):
plete t̾ram. nec post pãm uoluit mħ̾re. mansit¬
ꝙ instupe damꝑnata donata fecimoitas nec illã
de mirabilem seminũ. ĩmo ⁊̃mirabłiorem qua
effiaũtur ⁊ semina moitam temporib corporib
cuit auffcrre quo nob̃ inpacta est ĩ necessitas
mortis. s utrũq simul currit isto qiͣ auuio at¬
q torrente gcñs hũaui malum cp̃a parente tͥ¬
hitur. a honum ꝙ atreante tribuitur. In origi¬
nali malo duo sunt ꝑat̃m ⁊ supplicium. In ori¬
ginali bono alia duo apagacio ⁊ ꝯformatio.
ppagacõmi in primis mudi oꝑib bñdãone
lenrgitus est. a quib oꝑib. die .uii. requicuit.

Expanded text:
plete terram , nec post peccatum voluit inhibere, mansitque in stirpe damnata donata fecunditas; nec illam vim mirabilem seminum, imo etiam mirabiliorem qua efficiuntur et semina, inditam corporibus tuit auferre, quo nobis impacta est etiam necessitas mortis: sed utrumque simul currit isto quasi fluvio atque torrente generis humani, malum quod a parente trahitur et bonum quod a creante tribuitur. In originali malo duo sunt, peccatum et supplicium. In originali bono alia duo, propagatio et confirmatio. Propagationi in primis mundi operibus benedictionem largitus est, a quibus operibus die septimo requievit.
Abbreviated transcription (Latin):
res uolunt. qͥ uix aliquiducilit̾ nolunt
quot ⁊ quantis penis genus agitetur huma
quis ullo tinone digent. Dius ulla cogitacie
ue ꝯp̾hendit. Quantus emetus quanta cala¬
mitas ab orbitatib atq luctu a scmpnis ⁊
campnacõib ⁊ decepc̃onib ⁊ mendatiis hõm
a suspicionib flis ab omĩb uiolentis facino¬
rib ⁊ scelerib alienis. Quid ab imumus casi¬
bi qui formsetus corpori formi antur estib ⁊ fu-¬
gorib tempestatib ymbrib. alliuionibi. corꝰ¬

Expanded text:
res uolunt, qui uix aliquid utiliter uolunt, quot et quantis poenis genus agitetur humanquis ullo sermone digerit? quis ulla cogitatione conprehendit? Quantus est metus, quanta calamitas ab orbitatibus adque luctu, a damnis et damnationibus, a deceptionibus et mendaciis hominum, a suspicionibus falsis, ab omnibribus et sceleribus alienis? Quid ab innumeris casibus, qui forinsecus corpori formidantur; estibus et frigoribus, tempestatibus imbribusque, alluvionibus, cor
Abbreviated transcription (Latin):
tinet.s. mantiten. matreͬthicam. maleficia sor¬
tilegia prestigia. manticen int̾pretat᷑ diuina¬
cio. h .u. species ht̃. ingromãtiam geomancia
ydromanciam aeromanciam. pyrom ancia.
prima fit in mortius. Sa in terra. tercia in aqua
Quarta maere. quĩca in igne. matl̃atica int̾pꝰ¬

Expanded text:
tinet, manticem, mathematicam, maleficia, sortilegia, praestigia. Mantice interpretatur divinatio. Haec quinque species habet, necromantiam, geomantiam, hydromantiam, aeromantiam, pyromantiam. Prima fit in mortuis, secunda in terra, tertia in aqua, quarta in aere, quinta in igne. Mathematica in
Abbreviated transcription (Latin):
pleur tamer ipe laboꝵ ⁊ dolorum. Quid enmi¬
s̾ uolunt multimode formidines que cohibendi
nluit debelleturinpicia. et praua cupiditas ĩ
re obliuiscimur. eum labore discimrꝰ sine labpre
nescimꝰ Cum labore stremu. sine labore meses
sumus. Nõne hiuc appeatinquit uelud pond̾e

Expanded text:
etiam ipse laborum et dolorum. Quid enibi volunt multimode formidines, que cohibendisut debelletur inperitia et praua cupiditas infre obliuiscimur; cum labore discimus, sine labore nescimus: cum labore strenui, sine labore inertes sumus ? Nonne h
Abbreviated transcription (Latin):
tum. caumipine fła testrmonia. iniqua iu¬
dicia. molentie. laurrima. ⁊ quicquid talum
malorũ in mẽtem non uenit ⁊ tamen deuita:
lorum ab illa tamen erroris ꝑuersi q amoris
radice uemencia cum qua omĩs fulius ada
nascitur. Nam quis ignorat cum quanta igno
tis que in pũis inciprt aꝑpere. homo ueniat in

Expanded text:
uaricationes, falsa testimonia, iniqua iudicia, uiolentiae, latrocinia et quidquid talium malorum in mentem non uenit et tamen de uita ilorum, ab illa tamen erroris et peruersi amoris radice uenientia, cum qua omnis filius Adam nascitur. Nam quis ignorat cum quanta ignortis, quae in pueris incipit apparere, homo ueniat in
Abbreviated transcription (Latin):
suo frustiatus ⁊ elus miqntatis sue pondere quo¬
dam ad semzib̃m pritibiq paricer intumitatẽ
cecitatem ⁊ uanitatem omimodam incurut. ob
te patremendatii ⁊ menciente s̾ miquitate ipse
quoq sunu homiada ecistens inu̾itate nõ scetit.
tidio a seipo ꝑ semetip̃m ad mia ꝓpellitr .i. ad ea
quib pecora delc̃antur. ⁊ du omia iuscera sua
int̾iam effudit iutra seuecipm totus euanesct

Expanded text:
suo frustratus et elusus, iniquitatis sue pondere quodam, ad semetipsum proruit. Ibique pariter infirmitatem, cecitatem et vanitatem omnimodam incurrit. Ob et suggerente patre mendacii et mentiente sibi iniquitate, ipse quoque suimet homicida existens, in veritate non stetit: tidio, a seipso per semetipsum ad ima propellitur, id est ad ea quibus pecora delectantur. Et dum omnia viscera sua in terram eff
Abbreviated transcription (Latin):
uita inqmͣ misera. qr timorin cogitacionib
labor maccionib dolor in passionib. nec in¬
solum in malis s ĩ in bois ꝑiculosa. Cypria¬
nus in libro de bono paciencie. unusquisq cum
nascitur ⁊ bospicio hunis munoi cecipitut. mi¬

Expanded text:
ita inquam miseria, quia timor in cogitationibus, labor in actionibus, dolor in passionibus, nec solum in malis, sed etiam in bonis periculosa. Cyprianus Carthaginensis De bono patientie Unusquisque cum nascitur et hospitio huius mundi excipitur, i
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃a tribuatur. d eius gr̃e. de quo ait apostolus.
gracias ago deo. qui fatnobis uictoriam per
liandi nitus repugnem ⁊ uł ⁊̃ nicia supenurd
uł sb̃iugem ⁊ ꝙͣ dm sumus in hoc corpore nobis
dẽe nõ posse unde dicamꝰ deo. dimitte nob. de .ui¬

Expanded text:
a tribuatur, sed eius gratie, de quo ait apostolus . Gratias ago deo, qui dat nobis victoriam per liandi vitiis repugnemus, vel etiam vitia superemus, vel subiugemus; quamdiu sumus in hoc corpore, nobis deesse non posse. Unde dicamus deo: dimitte nobis de
Abbreviated transcription (Latin):
uoce p̾cipitur mulieris captiue radend̾ caꝑd¬
⁊ suꝑcilia. om̃sq pilos ⁊ ungnes corporis
amputandos. ⁊ sic eam hñdam ꝯuigio. Qd
ucnustatem ⁊ membroꝵ pulcatudiem de cncil¬
la atq captiua ifrłitem facete capio. ⁊ si quid
mea mortuum ẽ ydolatrie uł uoluꝑtatis ⁊ ecro¬
tii libidimim. ut p̾ado uł rado ⁊ mixtus ꝑuris¬

Expanded text:
uteronomio mulieris captivae radendum caput, supercilia, omnes pilos et ungues corporis amputandos, et sic eam habendam conjugio . Quid uenustatem et membrorum pulchritudinem de ancilla atque captiua Israhelitin facere cupio, si, quidquid in ea mortuum est idolatriae, uoluptatis, erroris, libidinum, uel praecido uel rado et mixtus puris
Abbreviated transcription (Latin):
inuniuersali. iudel de muencione acorigine
cmalib. quia sine hiis cecerenõ tradũtur. aut
honeste disẜitur. Deindeu̾o de practiuꝰ quia
ꝑ cas purgatis mencium oculis id theoriam
asccngr̃. postea quoꝵ de mechanicis. qm̃ ⁊ ip̃e

Expanded text:
in universali, videlicet de inventione et origine,cinalibus; quia sine his cetere non traduntur aut honeste disseritur. Deinde vero de practicis; quia per eas, purgatis mentium oculis, ad theoricam ascenditur. Postea quoque de mechanicis; quoniam ipse
Abbreviated transcription (Latin):
genus lraꝵ. nõ ciumea credendi nccitare. s am
iudicandi lib̾tate legendꝰ ẽ e ui tamen ne
nit̾duderetur locus ⁊ ad imetur poiteris ad qdes
difficilumas tractandas acq uerandas lingne
⁊stili salubrimus labor dudĩcta est a posti̾orũ
quadam sõlunt̾ ꝯstituta ẽ. eor suat omis fide
crrauit aut tu non mssigis. In opustuł intẽ
ibi disputatum ẽ uł naratum: si quis credere
uolueut non rep̾lcudr̃.. In ẜauero canonica
suisse ip̃a canonis ꝯfumacione declaratur: non

Expanded text:
genus litterarum non cum credendi necessitate, sed cum iudicandi libertate legendum est. cui tamen ne intercluderetur locus et adimeretur posteris ad quaestiones difficiles tractandas atque.uersandas linguae ac stili saluberrimus labor, distincta est a posteriorum quadam sublimiter constituta est, cui seruiat omnis fidelis errauit aut tu non intellegis. in opusculis autem ibi disputatum est, vel narratum; si quis credere noluerit, non reprehenditur. In ista vero canonica suisse ipsa canonis confirmatione declaratur, non
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ folidum. porro si negaumi ꝙ meum eftre
ida nomine tuo gestis ut quia rem meam p¬
actio nsi ꝯtra me. qr nemĩem obligare tibi
uoliuit. s retencio. si tũ cras uone fid̃i posses¬
sor aliaqiũ donasse iud̾is. katihicione icũ e
ui ratũ fuit me hi ius huĩsse. unde demũ iati¬
uñtione exp̾sla ui insecuta. aliquid michi q̃¬
titur. porio sicut Iam dc̾m ẽ negociũ non
mo nomine gestum ratum me̾ no possum.

Expanded text:
in solidum. Porro si negotium quod meum est, re ipsa nomine tuo gesseris, ut quia rem meam posactio, nisi contra me, quia neminem obligare tibi voluisti, sed rem tantum. Si tamen eras bone fidei possessor, alioquin donasse videris. Ratihabitione meum est vel ratum fuit me ius habuisse. Unde demum ratihabitione expressa vel insecuta, aliquid mihi queritur. Porro, sicut iam dictum est, negotium non meo nomine gestum, ratum habere non possum.
Abbreviated transcription (Latin):
cum fuit. re ip̃a meũ est negouum. sũ ccͣreu
meam inquid impendis. uł nccĩo uł ucilitera¬
uiquid facit. ⁊ hic teneor si gessisti nomine mo
goaum hic sumir teneor ⁊no iue porro si ad
lego ex emis P de pecculio .s. nõ quid̃ inssu nt de

Expanded text:
ssario gestum fuit. Re ipsa meum est negotium, cum circa rem meam aliquid impendis vel necessario vel utiliter aliquid facis et hic teneor, si gessisti nomine meogotium hic similiter teneor et non ille. Porro si ad nego
Abbreviated transcription (Latin):
cuntur in tegrales sp̃es enmsiut genera lingͣ¬
num inqnib ars gramacica trattata ẽ ⁊ ꝯpoita
uocem cum format artifex indiuctia miguaꝵ
genera sm artem gramaticam. Est auteni gͥ¬
matita composita inigua greta latina redre
est plures esse. Ut si gramatita tractantur m
gallicti lingna sine m anqua alia inqua non¬
dnm tracrcta est. ltc ordine drenda est grama¬
tica primo enim agendum cełra in qua parte
ats notctia ꝯtuctur. posteci uero addendim
eit de slłis in qua parte ꝯtaictur grs ngaita q
ad musitam muitum ꝑtinet. Scitio de dc̃ioni¬
u dortndo quetis attidat. sm que cebent ꝯstuu

Expanded text:
integrales. Species eius sunt genera linguarum in quibus ars grammatica tractata est et composita: vocem enim format artifex in diversa linguarum genera secundum artem grammaticam. Est autem grammatica composita in lingua greca, latina, hebrea est plures esse; ut si grammatica tractaretur in gallica lingua, sive in aliqua alia in qua nondum tractata est. Hoc ordine docenda est grammatica. Primo est agendum de litera, in qua parte ars notaria continetur. Postea vero agendum est de syllabis; in qua parte continetur ars metrica, que ad musicam multum pertinet. Tertio de dictionibus docendo que eis accidunt, s
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯpetenter ꝓmintiare ad nitatonem soloetisim
⁊ inbarisim. Soloctisimis est mognia dc̃ionũ
ordinacio. dc̃a quasi mos soloctensium. a soloe
cuntate gretie quus aues cum romam ueũtnt.
ut laciie larui addiscent. corrupte laqientes
dcĩones incõgiie ordin abant ur ꝯiũgebant.
lbarisimus ucro est incongna l̃aum uł susaꝵ
quas mos iutbarorum. dicclantur uero anci¬
quitus barlim omnes pretoer grecos ⁊ lamnoi ¶ fi¬
nis hunis artis ẽ recte scribere urecte loqui. sine in
scribendo ⁊ lomendo soloctisim ⁊ barbarisim uitato

Expanded text:
enter pronunciare, ad vitationem solecismi et barbarismi. Solecismus est incongrua dictionum ordinatio: dicta quasi mos Solecensium, a Soloe civitate Grecie: cuius cives cum Romam venirent, ut latine loqui addiscerent, corrupte loquentes, dictiones incongrue ordinabant vel coniungebant. Barbarismus vero est incongrua literarum vel quasi mos barbarorum. Dicebantur vero antiquitus barbari omnes, preter Grecos et Latinos. Finis huius artis est recte scribere et recte loqui sive in scribendo et loquendo solecismi et barbarismi vitatio.
Abbreviated transcription (Latin):
quendi. Origo et de aite¬
frndamentum grama¬
liec in disciplus post
tli est. ut qui iam lias
didicetunt ꝑ cam recte
laquendi rõnem sciant. huius igitur. atis pr¬
mordia utere ꝯmunes cristunt quas liorati⁊
caiciatores sequntur. hanimq disciplina ue¬
iut auedm huuis aitis eitͥmtancia. uiide i ca

Expanded text:
quendi, origo et fundamentum lHec in disciplinis post ta est, ut qui iam literas didicerunt, per eam recte loquendi rationem sciant. Huius igitur artis primordia litere communes existunt, quas librarii et calculatores sequuntur harumque disciplina, velut quedam huius artis est infantia: unde et ea
Abbreviated transcription (Latin):
cd̃ et qui fit utius gr̃a. sicut ⁊ loca¬
tio ⁊ ꝯductio. et cetera supracca. marꝰ¬
Io dico ut uassallu: qmͣ̃ ⁊ p̾lato ꝯfertur fide¬
litatis intuitulo tamẽ pͥncipalit intuitr
mitatur preterea non ꝯtertur intunitu fideli¬
tatis p̾stite. S post esccionem p̾stande. alio¬
qui symonia eit. Item fidentas omi nouode¬
minoniratur. nõsic antera in p̃latis. Item fe¬
odum ame ppetuo. siue. id tempus hi poteit
Iu platine iutem. lecus est. Et sic mlllgend

Expanded text:
 est, qui fit utriusque gratia, sicut locatio et conductio et cetera supra dicta. MaiuIdeo dico ut vasallum, quoniam et prelato confertur fidelitatis intuitu, non tamen principaliter intuitu mmittitur. Preterea non confertur intuitu fidelitatis prestite, sed post electionem prestande, alioquin simonia est. Item feudalitas omni novo domino iuratur, non sic autem in prelatis. Item feudum, sive perpetuo sive ad tempus haberi potest. In prelaturis autem secus est. Et sic intelligendum
Abbreviated transcription (Latin):
nat duo conuassauos sup mre feooi sedues est
mduob cceditorio qui ntigant et se depig¬
norei qbi eñ domin⁊ no est iuccr. ptca recipiende
poeter sortem fuctus feodi sibi obligati non ⁊¬

Expanded text:
 duos vasallos super iure feudi. Secus est in duobus creditoribus, qui litigant inter se de pignore. Ibi enim dominus non est iudex. Preterea recipiendo preter sortem fructus feudi sibi obligati, non
Abbreviated transcription (Latin):
uufitu l non sit gratuitum. sicut ⁊ dos appel¬
latur donatio pp̃ mimoniũ. l grariuta noli
sit. Sic ĩ nt̾ aduecatum ⁊ cłien̾tem l nt̾ue¬
niat᷑ pectiũa. nõ tamen dr̃ ee locacio iꝯducc̾o
reimuserandũ daud. ⁊ tamẽ honorarium
applłan. Insaciamento fidelitacis int ceteri
na unt. Ut est ius papiendi decimas ur pͥmici¬

Expanded text:
t non sit gratuitum, sicut et dos appellatur donatio propter matrimonium, licet gratuita non sit. Sic etiam inter advocatum et clientem, licet interveniat pecunia, non tremunerandum dari et tamen honorarium appellari. In sacramento fidelitatis, inter cetera lia sint, ut est ius percipiendi decimas vel primiti
Abbreviated transcription (Latin):
autem miniero ad lr̃as non ꝯꝑurant. s solo
uerbo componũt exceptis aliquib quen nͥos
figura demonstrant ut .c. ꝓ centum. d ꝓ quin¬
gentis .I. ꝓ mio .l ꝓ quinquaginta. m ꝓmil¬
ie.u. ꝓ quinq. et .x. lictera que ⁊ fignru cru
lis literis respondent es.¬

Expanded text:
autem numeros ad literas non computant, sed solo verbo componunt, exceptis aliquibus, que numeros figura demonstrant, ut C pro centum, D pro quingentis, I pro uno, L pro quinquaginta, M pro mille, V pro quinque et X litera, que et in figura cruclis literis respondentes
Abbreviated transcription (Latin):
Aiͥter troq dicitur lr̃a alituris eoscilꝙ. antiq̃
prius scribetant in ceratis tabni ⁊ postea delebãt¬
.Autere dnr̃ clementa ꝑ similicudinem quani¬
dam. quia sicut elementa coemicia corpus ꝑfi¬
ciuint. Ita ir̃e cocuutes facit uccem lr̃a lem¬
antem quasi legittereur qd̾ iter legentibus
prestent. uł ꝙ in legendo iterentur. e origĩe¬
Itaq ne oblinone fugiant ir̃is alligantur.
lr̃e lanme ⁊ gͥre ab ebreis indentur exorte. apd̃
illos em prius dcm̃ꝰ aleph. Dein de ex simili e¬
mnt icione apud grecos tractum est alpla. in¬
de apud iatinos .a. tnͣslator ex simini sono alt¬
sm net̾is testamenti ubros utũtur. Greci uero
.xxiiii. latimi ⁊ enim. inter utraniq linguam
ꝓgredientes ingiititria elementa hnͣc. E¬
breorum lr̃e alege cepere ꝑ moysen. Syrioꝵ ã¬

Expanded text:
iter quoque dicitur litera a lituris, eo scilicet quod antiqui prius scribebant in ceratis tabulis et postea delebant, item dicuntur elementa per similitudinem quandam, quia sicut elementa coeuntia corpus perficiunt, ita litere coeuntes faciunt vocem literalemautem quasi legitere, vel quod iter legentibus prestent, vel quod in legendo iterentur. DE ORIGINEe oblivione fugiant, literis alligantur. Litere latine et grece ab Hebreis videntur exorte. Apud illos enim prius dictum est aleph. Deinde ex simili enunciatione apud Grecos tractum est alpha. Inde apud Latinos a. quare translator ex simili sono altm Veteris Testamenti libros utuntur, Greci vero XXIV. Latini etenim inter utramque linguam progredientes, viginti tria elementa habent. Hebreorum litere a lege cepere per Moysen, ut a
Abbreviated transcription (Latin):
p.cił.q. hiis palamedes croiano uello  adiecit. u.
cuis uirgria sb̃t̾ior p̾mam etatem signficat
incectam qͥ ppe ⁊que ad huc se nec uicus nec iur¬
tutib dedit. bibium autem qd̾ fupra est ibado¬
lestencia mapit. cuius dexcera pars arclua est
sius ait ⁊ tibi quas samnis deduxt lr̃a ramõs
surgentem cextro monstrauit lunite callem
¶u̾iq autem ẽẽ capud grecos iisticas kras
pͥma.y. que humanam utam significat de

Expanded text:
. Palamedes troiano bello tres adiecit, η, cuius virgula subterior primam, etatem significat, incertam quippe, et que adhuc se, nec vitiis, nec virtutibus dedit. Bivium autem quod supra est, ab adolescentia incipit, cuius dextera pars ardua est, ersius ait. Et tibi, que samios deduxit litera ramos, Surgentem dextro monstravit limite callem. Quinque autem esse apud Grecos mysticas literas. Prima υ que hu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ht̃ ꝑ medium telum .i. mortis signum. de qua
quidam ant. O multum ante. ilias infelre lĩa
theca. tercia .t. tlan. figuram demonstrans do¬
minice crucis. unde ⁊ rebraice signum dr̃ int̾pre¬
tatum. de qua dcm est mezethiele ꝑ angelum
alpa ⁊.o. Concurcentib eniui inter se iuicem

Expanded text:
 per medium telum, id est, mortis signum. De qua quidam sic ait: O multum ante alias infelix littera theta! 9. Tertia T, figuram demonstrans Dominicae crucis: unde, 6 et Hebraice SIGNUM interpretatur; de qua dictum est, in Ezechiele, angelo: Α et Ω.' Concurrentibus enim in se invicem
Abbreviated transcription (Latin):
nirsus alia lut̾ata. articuiata est iuac
copulata est significacõni aitare enĩ est
iciu sine consigͤm. artate enim eit copuiare
Inarticutata est ilła quenum significatiomo
mcta est. lrata quoq est illa noł que hur iamre¬
pertis scribi põt ns̃. Illitt̾ata uero que scabi si
ts speties que est nox atticulata ⁊e hatautax¬

Expanded text:
st, alia illiterata. Articulata est, que copulata est significationi alicui, sive consignificationi. Arctare enim est copulare. Inarticulata est illa, que nulli significationi coniuncta est. Literata quoque est illa vox, que literis iam repertis scribi potest. Illiterata vero, que scribi non cis species, que est vox articulata et litera
Abbreviated transcription (Latin):
orior ẽ ⁊tuuc fit ex alicuiꝰ spme spond̃i¬
uũ motum anti̾ora. aut a post̾iorib
⁊tanc or alicuꝰ secessione spondiliũ in posti
di ⁊ locosuo recessus. uuit. ibĩt̾iorib caulis
aut .iu exteriorio. Intiores sunt. ut groslus
at iuscosus humor. qui micham extẽndit ⁊ ĩ¬
tundenc ligmenta spondiuum inbrica faci
onde srondir euelatur.⁊ a loco suo pellitur.
¶uit ut apostema calidum ꝙ inlacertis fit ui

Expanded text:
 et tunc sit ex alicuius spine spondilium motu in anteriora. Aut a posterioribus, et tunc ex alicuius secessione spondilium in posterdilis a loco suo recessus, aut ab interioribus causis, aut ab exterioribus. Interiores sunt, ut crassus ac viscosus humor, qui nucham extendit et infundens ligamenta spondilium lubrica facit; unde spondilis evellitur et a suo loco pellitur: aut ut apostema calidum, quod in lacertis
Abbreviated transcription (Latin):
que sb̾ sponditib incerius ꝯcliiditur easq
pellit ⁊ aloco suo emittit. Eetiores uo cause
lunt. ut ꝑcussio casus ⁊ similia¶ Gitbus adeo
manfcitus ẽ ꝙ cuis noticia signis nõ indig
ma qui ce apostrmnate. hunc ⁊enĩ tussis ⁊ la¬
nelius angustiano sequitur ⁊ asma. Et dicit
ỹpocrts ꝙ quib cum asmate fit ⁊ tusse gubꝰ
anceꝙͣ puos in pene ꝑducant peunt. S̾pondi¬
lũ aut̾ ꝓtitientim locum agnosde potens si
manu dorsi spondiles asuĩmo us deorsum ꝑ¬
transiens. ħ de terebri pssionib reoꝵ quẽ ab
co oriñtur. ⁊ de causis ac signie carum dcã st̃
otuloꝵ. hce autem incõsolidanti siue eĩt ꝙ¬
tiua timica sunt. aut in cornea at in lxuiii.¬

Expanded text:
cluditur, easque pellit et a suo loco emittit. Exteriores vero cause sunt, ut percussio, casus et similia. Gibbus adeo manifestus est, quod eius notitia signis non indiget, nisi que ex apostemate fit: hunc etenim tussis, et anhelitus angustatio sequitur, et asma. Et dicit Hippocras quod quibus cum asmate fit et tusse gibbus, antequam pilos in pene producant, pereunt. Spondilium autem patientium locum agnoscere poteris, si manu dorsi spondiles, a summo usque deorsum pertransieris. Hec de cerebri passionibus, et eorum que ab eo oriuntur, et de causis ac signilorum. He autem in consolidanti, sive coniunctiva tunica fiunt, aut in cornea, aut in vu
Abbreviated transcription (Latin):
pia i ꝯ̃ ccum peti possut ⁊ soluenda sũt.
siam quil intradicione rei sue põt pone
his abs domini uoluntate sbtraheret ncut
tał teucirtur restitue. uͥ camen indeamio
positum est mingtĩo aliq taleuerrraco lis¬

Expanded text:
a deum, peti possunt et solvenda sunt. Nam quilibet in traditione rei sue, potest pohis absque domini voluntate subtraheret, sicut fur teneretur restituere. Ubi tamen indeterminate positum est in i
Abbreviated transcription (Latin):
eunte. eredo̾m disticte ꝙͣ dełtnt pͥsol tre¬
has iudicem ꝙ tucius estur dicant ꝙ cessante
ille faceret ꝙ suũ ẽ ⁊ isti aliquid sb̃traherent
rapinaur tuitum ess. unde precise tencutur
ad restitu cõem ⁊ agere insup pm̃am de fuito
⁊ mendacio sũꝑ. iiiiͦs ptĩs ibi ꝯmissic. Si u̾o
muisti recipent ⁊ isti furtine sb̃traħ̾ent pecca¬
rent adminꝰ uemialr in mendacio qui ^ erat ñ¬
daciũ pietatis. ad restitciom aut ip̃m no

Expanded text:
euntes, credo indistincte quod debent persolhoc iudicem, quod tutius est, vel dicant quod cessante in ille faceret quod suum est et isti aliquid subtraherent, rapina vel furtum esset, unde precise tenerentur ad restitutionem et agere insuper penitentiam de furto et mendacio, sicut aliis peccatis ibi commissis. Siuste reciperent et isti furtive subtraherent, peccarent ad minus venialiter in mendacio, quia erit mendacium pietatis. Ad restitutionem autem ipsum non
Abbreviated transcription (Latin):
uñdicit alia simuł sũt enim quedam cause
nsitate ⁊ approlute alicui pret᷑ ilłtis que hic
diuu sñ aut auget nouũ feodum compado
⁊ tum talia indeautur respicere comodim̃ sõ¬
ditoꝵ ꝓ eo ꝙ cum domnius mantar filiama

Expanded text:
dicit alia similis. Sunt enim quedam cause usitate et approbate alicui, preter illas que hic dum suum aut auget novum feudum comparando. Et cum talia videantur respicere commodum subditorum, pro eo quod cum dominus maritat fi
Abbreviated transcription (Latin):
ciffecent di anathematizan. Item ẜin leges
tesitur .i. anũ in quadruplumi postannũ uero
in simplu s ħ intlłigas insi sint talia naui¬
gia que ꝑyraticam turidem ercecceant uł
reddant eis cectam sumam singuł ꝓ singii

Expanded text:
tizari. Item secundum leges tenentur infra annum in quadruplum, post annum vero in simplum, sed hoc intelligas, si sint talia navigia que pyraticam tyrannidem exerceant vel reddant eis certam summam, singuli pro singulis
Abbreviated transcription (Latin):
tic̃ recepit. iliquid amillere regulan. uir aũ
restitue d maritosiilia dedit de reb docano
aut ꝯmib. Si aut dedit de para fernalioꝵ re
de ꝯsuetudine hñt iiur̃es porafnalia. suit
si nulr soluta sui iuris dedit amasio auquid
de reb ppriis. l honestum sit ꝙ istud expen¬
dat in pias causas nõ tumen sreco ꝙ tenea¬

Expanded text:
recepit aliquid a muliere regulari. Vir autem restituere debet marito, si illa dedit de rebus dotalibus aut communibus. Si autem dedit de parafernalibus, ubi de consuetudine habent mulieres parafernalia, aut si mulier soluta sui iuris dedit amasio aliquid de rebus propriis, licet honestum sit quod istud expendat in pias causas, non tamen credo quod tenea
Abbreviated transcription (Latin):
trmdes iii minas. ui importuitatem ind¬
uitam. uł auter sine causa iucta. cłicus tam
u pͥlatus cecusartur in tali tañsa. si dedit
ut redime uexacõm suam aqua nõ potat
air libiii. Secius autem dico. si erant bnmiti
honesti ⁊ spñales uni prestim quia iam im¬
pend̾ant ecclie sue suicium. nẜ defendendo ꝯtra
predones ⁊ tyrannos. ux p̾stando sͥ pacrorn¬
amin cansan cando ẽ cerio ptere inceili

Expanded text:
importunitatem indebitam vel aliter sine iusta causa. Clericus tamen vel prelatus excusaretur in tali casu, si dedit ut redimeret vexationem suam, a qua non poterat aliter liberari. Secus autem dico, si erant bene meriti, honesti et spirituales viri, presertim quia iam impenderant ecclesie suum servitium, vel defendendo eam contra predones et tyrannos vel prestando sibi patrocinium in c
Abbreviated transcription (Latin):
domunũ ad falem exacrõem faciendam inducat
buntem̃ quedam cause iusde. una pro defesio¬
ne prĩer marime sue ciuitatis anti uł uille
ad ħ enĩ tenentur õs no souim res suas pcui¬
s ⁊ corporalr laborare muire se in castio ul
mdictu ab ecc̃a uł ꝓrmcpe contra hrcicos
uł paganos. nec de suo abs grami damꝑno

Expanded text:
dominum ad talem exactionem faciendam inducat. Sunt enim quedam cause iuste, una pro defensione patrie et maxime sue civitatis, castri vel ville. Ad hoc enim tenentur omnes, non solum res suas p corporaliter laborare, munire se in castro velindictum ab ecclesia vel principe contra hereticos vel paganos, nec de suo absque gravi damno
Abbreviated transcription (Latin):
teneat potunt ituclare s imde conlule ut
boms uluis quem credebat eẽ patrem suur
ca aut que conlumplit de boris predũ dur
hũit bonam fidem credens ẽẽ se fumm icgnt¬
timũ restituat. ui componat uł ꝑetat remis¬
sionem aniro muneris si muit. sm aure pa

Expanded text:
enim tunc revelare sibi et inde consulere ut bonis illius quem credebat esse patrem suum. Ea autem que consumpsit de bonis predictis, dum habuit bonam fidem, credens se esse filium legitimum, restituat vel componat vel petat remissionem a viro mulieris si vivit, sin autem
Abbreviated transcription (Latin):
da eit restitucio monastĩo uł prioratui .ui
ficu restitucio eidem ꝑsone. que dedit si ad¬
huc reman in admunstr̃one illa maxime
sicum dr̃ correctus alias secunus ẽ ꝙ ci non
reddatur s fiat ꝙ dcm ẽ. si tamen tau nõ cor¬
recto fr̃a est restitucio ubata ẽ que acceꝑit
si ant̾ am otus sit au admĩstracione illa aut
si clauaraus ẽ simplx qui dedit facienda ẽ
reititucio monast̾io prioratur . uł admĩstr̃t¬
m. nec lib̾br̃ si uoluitilli qui dedit insi tũc

Expanded text:
io monasterio vel prioratui vel fieri restitutio eidem persone que dedit, si adhuc remanet in administratione illa, maxime si dicitur correctus, alias securius, est quod ei non reddatur, sed fiat quod dictum est. Si tamen tali non correcto facta sit restitutio, liberata est que accepit. Si autem amotus sit ab administratione illa aut si claustralis est simplex qui dedit, facienda est restitutio monasterio, prioratui vel administratori nec liberabitur si solverit illi qui dedit, ni
Abbreviated transcription (Latin):
crpressis. ut in symonia dequa expssum est
ꝙ hectiũa symoniata restituenda est eccłie.
intlligi. qñ iccepta ẽ. debonis euisdem ecclĩe
ui qñ de hac agitur. in foro causarum simlr
tum quis aliquid itapit. ut faciat dampmĩ¬
uł muitiam uł calumpmam alii. quia tunc
nõ ille qui dedit repetit. s ille ꝯͣ quem datimi
est. ꝙ tamen mailigitur qũ agitur in forma
inditi qm̃ scu̾itatem nõ o obsuan bon.

Expanded text:
pressis, ut in symonia, de qua expressum est, quod pecunia symoniaca restituenda est ecclesie, intelligi, quando recepta est de bonis eiusdem ecclesie vel quando de hoc agitur in foro causarum. Similiter cum quis aliquid recipit ut faciat damnum vel iniuriam vel calumniam alii quia tunc non ille qui dedit repetit, sed ille contra quem datum est, quod tamen intelligitur, quando agitur in forma iudicii quam severitatem non
Abbreviated transcription (Latin):
em̾e bladum uł uinũ. ut postea caniusuen¬
datur. facere scrta de fiorib. aduendendum
quor ufus ẽ fiequentiuis ad lastimam fac̾e
decior simplices ⁊ similia. si tã taua funt phĩta
cxhus cansis acquisita retim possunt i aut̃
ħ distĩctio indeatur ꝓbabił. quia tamen sepeu
restringende unt iqui minis enĩg̾ elicit san

Expanded text:
ere bladum vel vinum ut postea carius vendatur, facere serta de floribus ad vendendum, quorum usus est frequentius ad lasciviam, facere decios et similia, si tamen talia sunt prohibita, ex his causis acquisita retineri possunt. Licet autem hec distinctio videatur probabilis, quia tamen pene restringende sunt et qui nimis
Abbreviated transcription (Latin):
filios suos cohrdos limoꝵ msi repugu loci
cipiditate spoliant reb suis insi ablata
gio nichil ẽ aufferendum ĩmo quicquid de
ip̃o naufragio inuaitum ẽ. siue islud sit captũ
de ip̃o naufragio. sine de mar siue de littore: ẽ¬
restituendum. u ͨ excusaturas aliqua ꝯsuetu

Expanded text:
filios suos coheredes legitimorum, nisi cupiditate spoliant rebus suis, nisi ablata ragis nihil est auferendum, imo quicquid de ipso naufragio inventum est, sive illud sit captum de ipso naufragio sive de mari sive de littore, restituendum est nec excusatur aliquis
Abbreviated transcription (Latin):
liui tinuaatum est domanũ maccpientem¬
⁊ nõ ꝯpent repetiao illi cuiꝰ fuit res illa. dis
mala quedam sũt que nõ puĩmitur a uire
cunu informa idic isi pena infamie. ut
hystrionatus ⁊ excerciciũ illoꝵ qui pugnãt
inrarena ur duello. uł ope metacum solu¬

Expanded text:
i translatum est dominium in accipientem, non competit repetitio illi cuius fuit res illa. Distmala, quedam sunt que non puniuntur a iure civili in forma iudicii, nisi pena infamie, ut histrionatus et exercitium illorum qui pugnant in arena vel in duello vel opera meretricum soli
Abbreviated transcription (Latin):
dc̃s que sic paccuntur ur ditantur Ao¬
de reb ecte. nũquid ⁊ ip̃i tenentur ad reiti¬
tucõeu suciq. s different̾. Nam cipes ꝑsone
indistiucte tentur reddẽ si possunt. mui forte
fuent cis datum causa elemoline. cum essent

Expanded text:
itantur de rebus ecclesie; numquid et ipse tenentur ad restitutionem? Utique, sed differenter. Nam turpes persone indistincte tenentur reddere si possunt, nisi forte fuerit eis datum causa eleemosyne, cum essent
Abbreviated transcription (Latin):
int hͥnteii malam fidem ⁊ bonam. Et er¬
poue ꝙ dicit. Qui incendit suppie. iut incendi
facit auit incendiarus ꝯsiuũ iauxilũ scicire
impendit aucĩe ꝓpria. Eum nõ hatiui monẽ¬
igndm apposuit. Igne cremet eccllaru
np̃e. iut capite pumatur᷑. sui canones aii
iuulciprẽ est penia. Nami omis inccudiarius

Expanded text:
inter habentem malam fidem et bonam. Et expone quod dicit, qui incendit, supple aut incendi facit aut incendiariis consilium et auxilium scienter impendit auctoritate propria, cum non habeat ius movenignem apposuit, igne cremetur et ipse, aut capite puniatur. Secundum canones autem multiplex est pena. Nam omnis incendiariu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ iuter audientes astent sine oblone noma¬
ducantes camem n bilentes uniũ preter
nata ⁊ ecsuncconis dominice diem. Quonto
tur. tofaq mentis intencione sponcontes
talia se uitius nũꝙͣ fcũros: corpus ⁊ sangiũez

Expanded text:
 inter audientes astent sine oblatione, non manducantes carnem neque bibentes vinum, preter natalis et resurrectionis dominice diem. Quarto ntur, totaque mentis intentione spondentes, talia se ulterius numquam facturos, corpus et sanguinem
Abbreviated transcription (Latin):
qui deloco ad locum iter faciũtribi rapĩas
⁊ ecp̃daciones faciũt piacuit. ut ab illuis locai
prelato ercoicrutur. nec antẽ ex ꝓcchia illa
creant. quiͣ digne que ꝓpetrarunt emẽcẽt
quoꝵ excõicatio ꝓprio ep̃o significanda ẽ
uc eos recipiat auteꝙͣ iuuc irdeant ubira¬
pĩam fecerũt iomĩa plene emendẽt. Eũ¬
gemꝰ niiꝰ Quicum ex hus qui uolenter
urexerũt in rapmam siue molator eccar¬

Expanded text:
ui de loco ad locum iter faciunt et ibi rapinas et depredationes faciunt, placuit ut ab illius loci prelato excommunicentur, nec ante ex parochia illa exeant, quam digne que perpetrarunt emendent. Quorum excommunicatio proprio episcopo significanda est, ne eos recipiat, antequam illuc redeant ubi rapinam fecerunt et omnia plene emendent . Eugenius III: Quicumque ex his qui violenter surrexerunt in rapinam
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃e raptor nõ despõsanit pͥmo ip̃am puella
Item mꝑtus laige nõ solum ꝯmittitur in
doru̾s tam̾ udr̃ accipere raptum ꝓ quol
ẽum raptus ibi dicatur ꝯmatti ubi uichi
ante dempais agitur. raptor dici nõ di cũ

Expanded text:
llam. Item raptus large non solum committitur in dorus tamen videtur accipere raptum pro quolibet Cum raptus ibi dicatur committi, ubi nihil ante de nuptiis agitur, iste raptor dici non debet,
Abbreviated transcription (Latin):
si poterit ul emendandi pleuam ⁊ fumã
secduitatem fecent ꝑiñe ci bñficuui penit᷑
denegetur. si u̾o us ad obitum in ꝯtumacia
sua durau̾it ⁊ in extrenis põitus remediũ
emendandi setinitatem p̾stit̾it ci ꝑuia ⁊ se¬

Expanded text:
erit vel emendandi penam et firmam securitatem fecerit, penitentie beneficium ei penitus denegetur. Si vero usque ad obitum in contumacia sua duraverit et in extremis positus remedium emendandi securitatem prestiterit, ei pe
Abbreviated transcription (Latin):
iiuolent᷑ obtentum est. item nou magcis ea
indigentib deuegare. Item pecrant inortałr
nõ so̾uumm quia panꝑib sõtrahint. s ĩ quia
talib tipitb ꝑsonis confeuut tindignis.
mane. Item morͣlit᷑ rement. ui ⁊sumũt. qui
tot iomicidioꝵ ier sunt quot paupes in locis
uꝰ hitant fame mortui fuit.¬

Expanded text:
violenter obtentum est. Item non magis est indigentibus denegare. Item peccant mortaliter, non solum quia pauperibus subtrahunt, sed etiam quia talibus turpibus personis conferunt et indignis. mane. Item mortaliter retinent vel consumunt quia tot homicidiorum rei sunt, quot pauperes in locis ubi habitant, fame mortui sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
aliquo uage successus ubidinis non pectu¬
lantis forme captuis decore incille otubͥmo
ꝯuigalem post hũit thorum. S saudio que¬
rende postitatir ⁊ ꝓpagande soboł ad huc pꝰ
diluus ratitas crat huniani gem̾ erat ⁊
religionis nequis ee ñ reddidisse uideretur
debitum nature. demq Nloth sã fuie reme
cãm querande postitatis hucrut ne genus
deficeret humanũ uo publici uani̾ne gñ
priuatam culꝑam pritent. Iter. iere. Ers

Expanded text:
aliquo vage succensus libidinis, non petulantis forme captus decore, ancille contubernio coniugalem posthabuit thorum, sed studio querende posteritatis et propagande sobolis. Adhuc post diluvium raritas erat humani generis; erat etiam religionis, ne quis non reddidisse videretur debitum nature. Denique et Loth sancti filie hanc causam querende posteritatis habuerunt, ne genus deficeret humanum et ideo publici muneris gratia privatam culpam pretexit. Item Hieronymus
Abbreviated transcription (Latin):
formcacõm uĩcitur aut̃. ab incestou
peus estem cum matie quĩ cum aliena ux¬
ore concumte. S oĩm roꝵ est pealuenqd
atia uatuoram fĩt. ut siuii memoro nuilris
no ad hrocelo uoluit uti. uius ene uatur
sieitra modum plabitur muxore quad est¬

Expanded text:
fornicationem, vincitur autem ab incestu. Pejus est enim cum matre, quam cum aliena uxore concumbere. Sed omnium horum est pessimum quod contra naturam fit, ut si vir membro mulieris non ad hoc concesso voluerit uti. Usus enim naturalis si ultra modum prolabitur, in uxore quid
Abbreviated transcription (Latin):
uuam carem in aliam diifit ⁊ se formca¬
tione a manco seꝑau̾it. non d tem. Ne uirũ
quoq sub maledc̃o faciat dñte scriptura.
Qui ten adult̾am. stuitus ⁊impuis est. ⁊ quia
poterat acridere ut aliquis calumpniani fect
Innocenti ⁊ obfam copulam ipalem ueten
copiue cumen inpingeret. si puorem dimit¬
t̾e iulxtur urorem ut prima uiuẽte ẜam nõ
eos ꝙdam iũculum ꝯnigale. ꝙ nec ip̃a seꝑa¬
tione dissoluitur. uñ ailg̾ in .ii. de bono con¬
ngali. tantum ual usaulum sociale ut cũ
andi dissomatur poss cnĩ homo stllai di¬
mut̾e urorem et ducere. aliam de qua filios ra¬
ber ⁊tamen nõl. Item man iduuientes¬

Expanded text:
unam carnem in aliam diviserit et se fornicatione a marito separaverit, non debet teneri, ne virum quoque sub maledicto faciat, dicente scriptura: Qui tenet adulteram, stultus et impius est. Et quia non poterat accidere ut aliquis calumniam faceret innocenti et ob secundam copulam nuptialem, veteri copule crimen impingeret, sic priorem dimittere iubetur uxorem, ut prima vivente, secundam non eos quoddam vinculum coniugale, quod nec ipsa separatione solvitur. Unde Augustinus in libro de bono coniugali: Tantum valet vinculum sociale, ut, cum dissolvatur. Posset enim homo sterilem dimittere uxorem et ducere aliam, de qua filios haberet; et tamen non licet. Idem: Manet inte
Abbreviated transcription (Latin):
moysi ⁊ ante cmgłmi fuit non dum inccr¬
dum aduiltium indebatur. pena cimmis
ex tempore iegis est. que cumen mhibuit.
nec ante legem ulla iri est dompnacõ. s
ce legi. Noneigo in lege ꝯmisit abralam.
s leg̾cm pͥuenit. deus aut̾ in padyso ouigui

Expanded text:
Moysi et ante Evangelium fuit; nondum ergo interdictum adulterium videbatur. Pena criminis ex tempore legis est, que crimen inhibuit nec ante legem ulla rei est damnatio, sed ex lege. Non ergo in lege commisit Abraham, sed legem prevenit. Deus autem in pa
Abbreviated transcription (Latin):
uir melius de bet uue ꝙͣ mie̾ ⁊ p̾cedere d in õi¬
bi honis fũs utorem. Item de. adultus ꝯui¬
gus. Indignantur manti si autem audiant
rouito uuios pendere sinules. aduas femmis
penas cum tanto gramiꝰ pm̃ri oportuit eos
quͣto magis. ad eos ꝑtiu uuntute iunc̾e ⁊ cr

Expanded text:
in omnibus bonis factis uxorem. Idem de adulterinis coniugiis: Indignantur mariti, si audiant adulteros viros pendere similes adulteris feminis penas, cum tanto gravius puniri oportuit eos, quanto magis ad eos pertinet et virtute vincer
Abbreviated transcription (Latin):
minũ. Item tales sint adusan cecius celesto
cune destuictores humani gn̾is. Quctũq
uicũ conͣ̾ naturam ⁊ sodonntitũ uditat᷑
Item quia non solũ actus sĩ ip̃a prolõ os
lequentis aures indientiũ ⁊ ip̃a qiod̾modo
pollunt elementa. de cuĩe actor.¬

Expanded text:
dominum. Item tales sunt adversarii totius celestis curie, destructores humani generis. Quocumque vitium contra naturam et sodomiticum iudicatur. Item quia non solum actus, sed etiam ipsa prolatio os loquentis, aures audientium et ipsa quodammodo polluit elementa. DE CRIMINE R
Abbreviated transcription (Latin):
tui. isi ⁊uoluta ⁊ffu̾it. Gratiams. Qm̃¬
uis auni Diolent̾ oppͥsse puditiciam nõ amĩ¬
fiit in ꝯtammatis tamen se non
audcant crequate uuginib. unde ico paꝑa.
Ille autem famine dei que oppͥssione batbanc
itegutatem pudoris ꝑdicenint landabi¬
nores cunt in huimlitate ac uecundia. si seĩ¬
ꝯtaminatu nõ audeant compare uirginb¬

Expanded text:
tur, nisi et voluntas affuerit. Gratianus: Quamvis autem violenter oppresse pudicitiam non amiserint, incontaminatis tamen se non audeant exequare virginibus. Unde Leo papa: ille autem famule dei, que oppressione barbarica integritatem pudoris perdiderunt, laudabiliores erunt in humilitate ac verecundia, si se incontaminatis non audeant comparare virgin
Abbreviated transcription (Latin):
cum defendat a ꝑtuciendo cum dicat ꝙ iu
ulic se ip̃m defcnder repcuciendo ut cc̃m
cit. S uũquid iudex si nõ hb̾at homĩema
morte cum ꝑt̾ aut prinatꝰ non pascit fa¬
cxcessib singuloꝵ non solum qualitãs ⁊

Expanded text:
eum defendat percutiendo, cum dicat quod nulli licet se ipsum defendere repercutiendo, ut dictum est. Sed numquid iudex si non liberat hominem a morte cum potest, aut privatus non pascit faexcessibus singulorum, non solum qualitas et
Abbreviated transcription (Latin):
in monte. Nichil mĩquius est. ꝙͣ causa for¬
icationis duitde urorem. si ⁊ ip̃e quĩcitur for¬
nicari. Quapp quisquis forncucionis causa
mlt dintt̾e uixorem prior d cẽ. ⁊fornicacion
purgatus. Quodsilit de femina dixerim. It
deuerbo domim. Qiuis uiuens est. qui ud casta
uelit duce uxorem. Intactam tinuꝰ. incactus
eito. ꝓiani quis purus esto: Item de degem

Expanded text:
in monte: nihil iniquius est quam causa fornicationis dimittere uxorem, si ipse convincitur fornicari. Quapropter quisquis fornicationis causa vult dimittere uxorem, prior debet esse a fornicatione purgatus. Quod similiter de femina dixerim. Idem de verbo Domini: Quis vivens est, qui non castam velit ducere uxorem; intactam queris, intactus esto, puram queris, purus esto. Idem de decem