comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
citin panitas pr̾acõin uectigaliũ sub¬
ici uõ placuit. fiscus ab omuiũ
iuercari consueuerunt nullã ĩmĩ¬
nuicatem soluendi publici uectis
ne consticuere uz preredencia refoi¬
mare ⁊ is ur addere ur minuere liez.¬
ccc. ñso lutis uectigaliũ pensiõib¬
repenere conductores. nec d̾⁊̃ cẽpore
cõduccõuis completo uł ab hiis usu
am hostib quo uenudare ut fe¬
capitis licet. agri publici qui ĩꝑ¬

Expanded text:
citui paratas praestationi vectigalium subcitui paratas praestationi vectigalium subici non placuit. Fiscus ab omnium mercari consuerunt, nullam immunitatem solvendi publici vectigadentia reformare et his uel addere uel deminuere licet.Non solutis uectigalium pensionibus pellere conductores necdum etiam tempore conductionis completo uel ab his usuram hostibus quoque uenundari, ut fecapitis licet.Agri publici, qui i
Abbreviated transcription (Latin):
is amagistro ur gubnatore aut a¬
quidͥ capite puniuntur ꝯmissis
mercib nauis ant̃ dnõ restitnitur
Inicitar̃ iuercium persecucõ ħredẽ
uendicanda ÷ dñs emere nõ ꝓ hibe¬

Expanded text:
id a magistro vel gubernatore aut pquidem capite puniuntur commissis mercibus, navis autem domino restituitur. Illicitarum mercium persecutio heredem vindicata est, dominus emere non prohibe
Abbreviated transcription (Latin):
entichia ⁊chuena auciie uice õs sub hac cõ¬
dioce ubi funto ut monuñco meo alt̾me
mensib iuceruam accendant ⁊ sollenui¬
a mortis peragant ãro cum assiduo mo¬
numento menie saceus ⁊ entichia ⁊ chite¬
na nõ assint an lib̾i eẽ possunt. mocestinꝰ
ꝵni concercum uerbor cieiꝰ scripture u
mentẽ cestatricis eam ẽẽ ut lbcas sub ꝯ¬
dicce suspensa sit cum lib̾os cos monu¬
mento ad eẽ uoluit offõ tam̃ iudicis cos
cẽ compeuendos cestatricis uissioni pare

Expanded text:
Eutychia et Irene ancillae meae omnes sub hac condicione liberi sunto, ut monumento meo alternis mensibus lucernam accendant et sollemnia mortis peragant': quaero, cum adsiduo monumento Maeuiae Saccus et Eutychia et Irene non adsint, an liberi esse possunt. Mo contextum uerborum totius scripturae neque mentem testatricis eam esse, ut libertas sub condicione suspensa sit, cum liberos eos monumento adesse uoluit: officio tamen iudicis eos esse compellendos testatricis iussioni pare
Abbreviated transcription (Latin):
ub eẽ mssus ÷ Sisi ita sit script̾ ĩ cest.¬
amento stichꝰ seruus meus hieoi meo
mille numinos anno bienio cͥenuio
post ꝙͣ ego mortius eoͥ sisolu̾it satis¬
ue fecent uł esto nõ pot̾it is seruus uͥ
⁊ enim ÷ ħiedib lib̾catis celeutas pͥmatͬe
recimiarum solucõni laleo scribit si sic
ub̾cas relicta sit. Scichus intra aunum¬
⁊ postꝙͣ mortuus ero ub̾ esto. statim eum
ub̾ uim eẽ. Nam ⁊ suta sit si intra aniũ
.x. ħredi meo dedeut ubͥ esto statim soluẽ¬
do eo libͥum eẽ sine mora futur.¬

Expanded text:
us est. Sed si ita sit scriptum in testamento: 'Stichus seruus meus heredi meo mille nummos anno biennio triennio, postquam ego mortuus ero, si soluerit satisue fecerit, liber esto', non potest is seruus nisi etenim est heredi libertatis celeritas praematurae pecuniarum solutioni. Labeo scribit, si sic libertas relicta sit: "Stichus intra annum, postquam mortuus ero, liber esto", statim eum liberum esse: nam et si ita sit: "si intra annum decimum heredi meo dederit, liber esto", statim solvendo eo liberum esse sine mora futur
Abbreviated transcription (Latin):
constitut ÷ uetitum intestam̃to ad libͥ¬
tacem perouci nõ posse mamuuitti ii
ad cos ptitinere puto qui testatoris fuit
ii ii ieois seiuo eiũ alieno id irregari ñ
nterit. p aulus.¬

Expanded text:
constitutum est uetitum in testamento ad libertatem, perduci non posse manumitti, hoc ad eos pertinere puto, qui testatoris fuerunt uel heredis: seruo enim alieno id irrogari non poterit. 10 Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
competunt poentur. nõ recte pronũciãt.
deberent enim de usuris ee guoscere qͦ¬
⁊ certam facere in condempua cõnem.
Si ciuis exedicto pereuntorio post mor¬
cem sit condempnatus nõ ualet sm̃a
quia morte rei peremptorm̃ soluitur iõ¬

Expanded text:
ecte pronuntiant: debent enim de usuris quoque cognoscere et certam facere condemnationem. Si quis ex edicto peremptorio post mortem sit condemnatus, non ualet sententia, quia morte rei peremptorium soluitur. i
Abbreviated transcription (Latin):
pucat an adu̾sus me eumq soluma
posseuanc ueudicõm inpetrare adu̾ͥtꝰ
queni lacitet.: la citare aut̃ ÷ c̃ cractu
aliquo lacere. ꝙͣ adiuod̾ factitare fre
rat. ut recce dictum sit furiosum hãc
pati nõ posse. quia nõ se eccultat qͥ suus
cuuitorem ei dand̾ aut ut lona eius p ꝰ¬
sideantur: uominatim ꝓmictendꝰ ⁊
labeo aut̃ scibit si nõ iuuematur cura¬
cor uł defensor furiosi. s ⁊ si curacori
dacus nõ enu defendat: tunc remouẽd̾
eum ⁊ oporcere pretorem euratorem dare¬
aliqueni ex creoitorib. ut nõ amplius

Expanded text:
aduersus me, eumque solum posse hinc uenditionem impetrare, aduersus quem latitetur. Latitare autem est cum tractu aliquo latere, quemadmodum factitare freqrat, ut recte dictum sit furiosum hinc non posse, quia non se occultat, qui suusut bona eius ut possideantur, nominatim permittendum est. Labeo autem scribit, si non inueniatur curator uel defensor furiosi, sed et si curator datus eum non defendat, tunc remouendum eum et oportere praetorem dare curatorem aliquem ex creditoribus, ut non amplius,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ euis qui rei .p. cã. sine dolo malo adffu̾it.
uiceliigimur eius qui dolomaio ab fu̾it
posse uenire ut si ab hostibi captus sit.
creditores eiis ipossõm nutendi sunt
ut tm̃ nõ statim bonor uendicõ ꝑmutã¬
Sip̃. Hulcinius existunat credicores reiser¬
uaude causa missos inpsessione ex hins re¬
bi ali nõ debere. precorait. qui frauda¬
cõuis cansa lacitauit. si bom uiri arbitͣ¬
tu non defendetur eius bona possideti uẽ¬
diq iubebo. Cumb edict̃ locum hãt nõ
sufficit laticare ei. S ⁊ uccͣe ⁊ frandacõis

Expanded text:
a sine dolo malo afuit', intellegimus eius, qui dolo malo afuerit, posse uenire. Si ab hostibus quis captus sit, creditores eius in possessionem mittendi sunt, ut tamen non statim bonorum uenditctum. Fulcinius existimat creditores rei seruandae causa missos in possessionem ex his rebus ali non debere. Praetor ait: 'Qui fraudationis causa latitabit, si boni uiri arbitratu non defendetur, eius bona possideri uendique iubebo'. Cum hoc edictum locum habeat, non sufficit latitare, sed et necesse est fraudationis
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃. ec ant̃ iccum hñt. quocieus pu¬
punuis nõ defendatar a quocumo sũ
a cutore sũ acuratore sũ hãt tutorem
pupillus: sũ nõ hãt. secerum si existat
aliquis qui defendere sit paratus: ces¬
sabit rei seruande causa: posso¶san de¬
fendi pupilum constare debet licĩre q
ad precorem cutores pupilli ut defendãt
S̾in aut̃ nõ hãt cacores regnirendi st̃¬
cegnati uł affines. ⁊ sequi forte aliisũt
quos ueri simle: defensiouem pupilli
pupille ue nõ omissuros. ur pp̃ nccͣitu¬
dinem. uł pp̃ carcatẽ. ux aua aliaroẽ
negent se defendere. aut nõ uegeut. s

Expanded text:
ec autem locum habent, quotiens pupillus non defendatur a quocumque, siue a tutore uel curatore, siue habeat tutorem pupillus siue non habeat: ceterum si existat aliquis, qui defendere sit paratus, cessabit rei seruandae causa possessio. Non defendi pupillum constare debet liquereque ad praetorem tutores pupilli, ut defenda‹n›t: si autem non hab‹e›t tutores, requirendi cognati uel adfines et si qui alii forte sunt, quos uerisimile est defensionem pupilli pupillae non omissuros uel propter necessitudinem uel propter caritatem uel qua alia ne
Abbreviated transcription (Latin):
res mea cam̃ent cansa. ne huic possi¬
deri bonaeius possint. quia nõ is animoᷤ
latitat: ut fraudet creditores. animꝰ
enim latirantis q̃ntur quo animola
or uid gͦ si duas causas la citandihu̾it
nł piures inter quas ÷ ⁊̃ frande᷑ndi cre¬
ditores an uendicõ recce prccedat : ⁊ pu¬
co probandum si plures cause sunt la¬
citacõnis intͥ quas ⁊ ⁊ fraudacõnis can¬
sa : uocere debere. posseq hec bona uẽdi.
or nod si adu̾sus quosd̃ occultare se con¬
snium uouẽ aduersus quoso ÷: quid
dicemus. ⁊ rectissime pomp̃ scribit. nõ
aduersus om̃s latitacõm exigendam:¬

Expanded text:
in ea tamen erit causa, ne hinc possideri bona eius possint, quia non hoc animo latitet, ut fraudet creditores: animus enim latitantis quaeritur, quo animo la. Quid ergo, si duas causas latitandi habuit uel plures, inter quas etiam fraudandi creditores? an uenditio recte procedat? et puto probandum, si plures causae sint latitationis, inter quas est et fraudationis causa, nocere debere posseque hinc bona uendi. Quid si aduersus quosdam occultare se consilium non est, aduersus quosdam est, quid dicemus? et rectissime Pomponius scribit non aduersus omnes latita
Abbreviated transcription (Latin):
cõuis nõ prodent ei si persona poo qͣ fide¬
uissit inqnant̃ fac̾e pet̃: condempnãda.
: si maritꝰ soluendo nõ fu̾it. licet ip̃im¬
arito prosit qd facere nõ pꝰsit. id enim
persone mariti pr̃atir hĩdiͦ eꝰ ħ nõ poo¬

Expanded text:
ona, pro qua fideiussit, in quantum facere potest, condemnanda est. Si maritus soluendo non fuerit, licet ipsi marito prosit, quod facere non possit id enim personae mariti praestatur, heredi eius hoc no
Abbreviated transcription (Latin):
ffuc̃. Cum fidei ꝯmissimm peceretur
heres coufessus ÷ debere. ⁊ arbit̾ ad res¬
tituendum datus comꝑerit inchdeb̾i.
si obid qd̃ nillũ fideicõmissũ fu̾it. nõ
de lere emn ab soiu̾e Siuero quia cesta¬
cor forte soluendo uõ erat. auc qd : õne
solutum eẽ ap̃ precorem dixat. ⁊ c̃ cou¬
trou̾sia ⁊̃ computacõ difficilior eẽt ar¬
biterdatus fu̾it saluo officõ eiun abso¬
lutum. has enim parces eius eẽ si ni
soluere. s ex superiore casu ad pocto¬
o reui remitt̾e delet ut al. soluattu.¬
auiꝰ. Non omnimodo ꝯfesns condẽp¬
nau delet rei nomine q̃ anĩrer̃ natura
cioꝵ crediderit pͥmlegiũ exigendidat᷑.
eoꝵ ad pͥores creditores peruemiat ĩ lcc̃
dein.s qui bonis cessit ance rer̾ uen¬
dicõm utiq louis suis nõ caret. qrͣ si
ꝑaratus fuerit se defendere bona eiꝰ
facere pocest ꝯueuitur. sabuiꝰ ⁊ cassiꝰ
putabant eum qui bonis cessit. nec
quid̃ ab aliis quib: delet pꝰse inqͥetañ.

Expanded text:
um. Cum fideicommissum peteretur, heres confessus est debere: arbiter ad restituendum datus comperit nihil debersi ob id, quod nullum fideicommissum fuerit, non debere eum absoluer‹e›: si uero quia testator forte soluendo non erat aut quod heres omne solutum esse apud praetorem dixerat et, cum controuersia et conputatio difficilior esset, arbiter datus fuerit, saluo officio eum absoluturum: has enim partes eius esse, ut, si soluere. sed et ex superiore casu ad praetorem remittere debet, ut absoluatuum.Non omnimodo confessus condemnari debet rei nomine, quae, an in rerum natura ciorum crediderit, priuilegium exigendi datureorum ad priores creditores perueniat, in locum m Is, qui bonis cessit, ante rerum venditionem utique bonis suis non caret: quare si paratus fuerit se defendere, bona eiufacere potest convenitur. Sabinus et Cassius putabant eum qui bonis cessit ne quidem ab aliis, quibus debet, posse inquietari.
Abbreviated transcription (Latin):
cansis ex ciuib adu̾sus pupulii ac¬
cõ dacur. N id seruand̾ ⁊ faciliꝰ herit
prolandum: in seruo qui in dũi rem
uercit. aut iussu eius. ant si institori¬
a cum eo agi possit ego puto. ⁊ si cuni
cucoie eiuis concract̾ ⁊ ex qua causa
accõiupupillũ datur. mag̾:÷ ut edicco¬

Expanded text:
causis, ex quibus aduersus pupillum actio datur, hoc idem seruandum. et facilius erit hoc probandum in seruo, qui in rem domini uertit aut iussu eius aut si institoria cum eo agi possit. Ego puto: et si cum tutore eius contractum est, ex qua causa actio in pupillum datur, mag
Abbreviated transcription (Latin):
gatorib ⁊ iudice diem difłert. uontieᷤ
aut̃ ita existimandus ÷ qui cuiusqures
ro quid mag̃ inpodimento: ꝙͣ metꝰ
corporis onutin naturam quẽ febrẽ ⁊¬
appellant. gͥ si rei indicande temꝑe.¬
alt ex iingatorib frebrem hũit. res nõ
febiim difserenciani. Nam si quis sa¬
nus auas ac robustins cempore iudi¬
candi ieuissima fełre coriptꝰ fu̾it an
siauis cam uetam quartanamhãt
nt ĩ ea onimb negceũs suꝑerẽẽ soleat
pecerit dici morbum nõhr̃e̾ sonticũ.¬

Expanded text:
gatoribus ac iudice diem differt. sonticus autem existimandus est, qui cuiusque ro quid magis impedimento est, quam motus corporis contra naturam, quem febrem appellant? igitur si rei iudicandae temalter ex litigatoribus febrem habuit, res non febrium differentiam: nam si quis sanus alias ac robustus tempore iudicandi levissima febre correptus fuerit, aut si quis tam veterem quartanam habeat, ut in ea omnibus negotiis superesse soleat, poterit dici morbum sonticu
Abbreviated transcription (Latin):
mabitur. Si quis ab seute ad u̾ca¬
no ꝯfessns sit. uidend̾ nũꝙ̾ ñ debeat
pro iudicato haberi. quia nec qui in¬
rat de opens obligatur. uec solec
ii. cerce pocuratorẽ cutorem caratorẽ¬
curatores. ur cutores ur curatores fa¬
teri sufficiat uideaniꝰ ⁊ nõ puto saffi¬
cere.In pupũbo cucoris aucoritatẽ exigiꝰ.
orinorem a ꝯfessione sua resticuemꝰ. c̃¬
fessi utiq pꝰ confessionem cemꝑa qͣiex

Expanded text:
mabitur. Si quis absente aduersario confessus sit, uidendum, numquid non debeat pro iudicato haber‹i›, quia nec qui iurat de operis, obligatur nec soleat ri. certe procuratorem, tutorem curatoremrocuratores uel tutores uel curatores fateri sufficiat, uideamus: et non puto sufficere. In pupillo tutoris auctoritatem exigimus. Minorem a confessione sua restituemus. Confessi utique post confessio
Abbreviated transcription (Latin):
dem Cercum confessus ꝑro  uand̾.¬
indicato erit inceitum uõ ent. si qͥs
mocituri confiteatur. ueluti si corpꝰ.
s consessus. su sticum ur fund̾ dare
se oporcete uuteri delet ut certũ con¬
fiteatur. It̃ is qui rem confessus ÷¬
fateatur s. ⁊ si fud̾ uendicom me¬
um cẽ cu q confessus sis: perinde
habebitur acci si domini mei fũd̾¬

Expanded text:
 Certum confessus pro iudicato erit, incertum non erit. Si quis incertum confiteatur uel corpus sit confessus Stichum uel fundum dare se oportere, urgueri debet, ut certum confiteatur: item eum, qui rem confessus fateatur. Sed et si fundum vindicem meum esse tuque confessus sis, perinde habeberis, atque si dominii mei fund
Abbreviated transcription (Latin):
ceuol. Ex contractu pateruo acc̃ ÷ ẽ puis
pilla tncore auctore. ⁊ condempnata estiͥ
pꝰea tucores abstinuerunt eam bonis pa¬
terus. ⁊ ic.a lona defucti ad substicutũ
uł ad cosiredes perueuerunt. o ueritur
anhñ excausa iudicati ceneantur.xu. d
dandam i eos accom nisi culpa tucoꝵ pu¬
puia cõdemp̃nataz

Expanded text:
um. Ex contractu paterno actum est cum pupilla tutore auctore et condemnata est: postea tutores abstinuerunt eam bonis paternis et ita bona defuncti ad substitutum uel ad coheredes peruenerunt: quaeritur, an hi ex causa iudicati teneantur. rescripsit dandam in eos actionem, nisi culpa tutorum pupilla condemnata
Abbreviated transcription (Latin):
taceant: cunc pretoi possõm dabit camdiu
scił quo ad non defendatur si defendice¬
pent pupillus ut pupilla desiuent pꝰ si
iubebo.Recte defendi quid sit uideamꝰ
ucrum cantũ copiam sui facere.⁊ ad sus¬
cipiendum in dicium part̃ ẽẽ au uero

Expanded text:
taceant, tunc praetor possessionem dabit, tamdiu scilicet, quoad non defendatur: si defendi coeperit pupillus uel pupilla, desinet possidiubebo'. Recte defendi quid sit, uideamus, utrum tantum copiam sui facere et ad suscipiendum iudicium paratum ess‹e› an uero
Abbreviated transcription (Latin):
certił si magistratum minor gerit
dicend ⁊ iur̃ diccõm eius nõ inprobau.
⁊ si forte ex consñsu iudex minor datꝰ
sit scientib hus qui in euui cõseuei¬
ebant reccissime oicitur ualere sm̃ia.
ponide si minoi pretor uł consu iusͤ
dixit. sm̃am ue proculit. ualebit᷑ ꝓn¬
ceps enim qui ei magistratum ded̾it

Expanded text:
certe si magistratum minor gerit, dicendum est iurisdictionem eius non improbari. et si forte ex consensu iudex minor datus sit scientibus his, qui in eum consentiebant, rectissime dicitur ualere sententiam. proinde si minor praetor, si consul ius dixerit sententiamue protulerit, ualebit: princeps enim, qui ei magistratum dedit,
Abbreviated transcription (Latin):
iec nucti uei seruaude cã. It̃ litigatoꝵ ser¬
uaudoꝵ gr̃a ⁊ uentris noĩne. dampni
enim infecti nomine si nõ caueatur
nõ m̃uuiu̾soꝵ noĩe fit missio s reitiũ
dem qua dampnum cimeturr.

Expanded text:
et: rei seruandae causa, item legatorum seruandorum gratia et uentris nomine. damni enim infecti nomine si non caueatur, non in uniuersorum nomine fit missio, sed rei tantum, de qua damnum timetur.
Abbreviated transcription (Latin):
tĩb õib quos causa contingit iu̾dien̾
oportet. alit̾ͥ enĩ iudicatum cm̃ iut̾ poe¬
seutes ceuet. orui ap̃fiscum causa̾
defend̾e seꝑius conuienti neeglexerint:
rebi iudicatis subiciendi s̃nt qd ex eo
apparet si sep̃e conuenti p̾senciam suã
facere uoluint

Expanded text:
tibus omnibus, quos causa contingit, iudicari oportet: aliter enim iudicatum tantum inter praesentes tenet. Qui apud fiscum causam defendere saepius conuenti neglexerint, rebus iudicatis subiciendi sunt. Quod eo apparet, si saepe conuenti praesentiam suam facere noluerint
Abbreviated transcription (Latin):
si cõminiem rem cum cicõ pat̾ pupilli
hu̾it. ⁊ cõnumi duudundo iudicõ pupil¬
lus uõ defendatur. nicliq erit cuins no¬
mne pp̾ personam patris condempna¬
cõ fĩ debeat. U crum uenire bona patris
oporceat. an uero rei seruande anisa
possideantur. ⁊ ait iiil. Si amdͥ pater

Expanded text:
si communem rem cum Titio pater pupilli habuerit et communi diuidundo iudicio pupillus non defendatur nihilque erit, cuius nomine propter personam patris condemnatio fieri debeat: utrum uenire bona patris oporteat an uero rei seruandae causa possideantur. et ait Iulianus, si quidem pater
Abbreviated transcription (Latin):
io nisit ⁊y. nulla creditor exceꝑooẽ sũ.¬
monetur. licet is qui ei delegatꝰ ÷ poet̾it
insolidum condempnatur. ⁊ ip̃e fideiꝰsor
quẽ iudonando adinbuit. ita ⁊ eicui uõ
donauit insondun condenrouat᷑. Efũd̾
quis donauit si nõ resticuat quiuis pꝰ¬
soi dampnandꝰ ⁊. si aut̃ fund̾ resticuit
Efuccuum noĩe si nõ cos consumpsit:
ĩ sold̾ coudemꝑnandꝰ : retint enĩ non
perielicari sistatini resticuissi si dolo
desut possidere. in licem iurabitur et
tanti sequetur condempnacõ. Nusoli¬
dimi condempuatus donacor acocẽ iudi¬
scarinsi inauant᷑ facere pet̾. uõ cenetͥ¬

Expanded text:
pondit: nulla creditor exceptione summoueretur, licet is, qui ei delegatus est, poterit in solidum condemnatur et ipse fideiussor, quem in donando adhibuit, ita et ei, cui non donauit, in solidum condemnatur. Fundum quis donauit: si non restituat, ut quiuis possessor damnandus est: si autem fundum restituit, fructuum nomine, si non eos consumpsit, in solidum condemnandus est: potuit enim non periclitari, si statim restituisset: si dolo desiit possidere, in litem iurabitur et tanti sequetur condemnatio. In solidum condemnatus donator actione iudicati, nisi in quantum facere potest,
Abbreviated transcription (Latin):
ea die cutũduci uii uł uegcciũ ur lis
tͥminata ÷ de amplienda uł iuinu¬
enda pena dampnatoꝵ post sm̃ain dic¬
tam nͥ pͥucipali auctoritate ł ÷ statuẽd̾.
coutra indefensos minores cucores ut

Expanded text:
uel negotium uel lis terminata est. De amplianda uel minuenda poena damnatorum post sententiam dictam sine principali auctoritate nihil est statuendum. Contra indefensos minores tutorem uel
Abbreviated transcription (Latin):
est qui cuiod̾ modo suasn̾̃ia dampnat᷑.
ip̃ M on facetur auienat nisi ins ig¬
auiꝰ. ¶yliamis ait confessum sede
t̃ si iam anatura recessit. ita cam̃uͭ
in estim acc̃e eius dampnetur. quia si¬
confessus po indicato habetur.
dem. Diis cum quo loge aquili a agͣ.
ꝯfessus : seruũ occidisse licet nõ cocĩ¬
derit: sitaiũ cocisis sit homo. ex cõ¬
fessione cenetur.

Expanded text:
quodammodo sua sententia damnatur. Ulpianus: Non fatetur qui errat, nisi ius igavit. Iulianus ait: Confessum se t et iam a natura recessit, ita tamen ut in estimatione eius damnetur, quia confessus pro iudicato habetur. Idem si is cum quo lege Aquilia agitur, fessus est seruum occidisse, licet non occiderit, si tamen occisus sit homo, ex confesso tenetur.
Abbreviated transcription (Latin):
pdem d uus adriamis aditus per libelł
aiilio carentino ⁊ iudicante eõ faisis
testimoniis conspiracc̃e adu̾sarioꝵ ces¬
tib pecunia corruptis religionem indi¬
ta inssit. si cibi probau̾it conspunecẽ
adu̾sarioꝵ ⁊ testib pecuuia corruptis
dice tam maio exenplo ciremascͥpoo¬

Expanded text:
 Diuus Hadrianus, aditus per libellum a Iulio Tarentino et indicante eo falsis testimoniis, conspiratione aduersariorum testibus pecunia corruptis, religionem iuditibi iussi: tu, si tibi probauerit conspiratione aduersariorum et testibus pecunia corruptis dice tam malo exemplo circumscript‹o
Abbreviated transcription (Latin):
uero. isi contia ip̃os iudicatum sit. nich
nocet: si amscientib ni cłi ireidieat.
ueluti siexduob heredib debitoris alt̃
condempuec:. sam alt̾iꝰ nicegra defẽ¬
sio: ⁊̃ si cum cosirede suo ꝗgistiert ic̃.

Expanded text:
uero, etiamsi contra ipsos iudicatum sit, nihil nocet. nam scientibus nihil praeiudicat, ueluti si ex duobus heredibus debitoris alter condemnatur: nam alteri integra defensio est, etiamsi cum coherede suo agi scie
Abbreviated transcription (Latin):
dos ex promissione pecatur. soluto ma¬
tͥmonio. Uer̃ si manente m̃m̃io dos ab
eo petatur: surcurrend̾ uticuͤ at ne maio¬
ris sũme condempnetur quam qnͣtũ
faceropot Q uo̾ aut̃ de sccus dict̃ ÷: ut ⁊¬
hii qui in quant̃ facere pꝰsunt cõdem¬
puentir. cã coguita se faccuram p̾core¬
dicit. cãe crgnicõ aut̃ ĩ ħ ex̃. ut neganti
sesccium eẽ. aut ex doli clansula obligõ
accum fu̾it. si quid̃ uiuo marito cõdẽp¬
nacõ fiet. ĩ quͣt̾ facere pet̾. fiet cõdemp.¬
uacõ. Nam ⁊ defensor mariti. in id qd̃
ile facere pecest. dampnatur. mortus
noro marito insolidͦ¬

Expanded text:
dos ex promissione petatur soluto matrimonio: uerum si manente matrimonio dos ab eo petatur, succurrendum utique est, ut ne maioris summae condemnetur, quam quantum facere potest. Quod autem de sociis dictum est, ut et hi in quantum facere possint condemnentur, causa cognita se facturum praetor edicit. causae cognitio autem in hoc erit, ut neganti se socium esse aut ex doli clausula obligatoactum fuerit, si quidem uiuo marito condemnatio fiet, in quantum facere potest fiet damnatio nam et defensor mariti in id, quod ille facere potest, damnatur, mortuo uero marito in solid
Abbreviated transcription (Latin):
riphꝰ. Ei rer̃ aumictarum c̃ uiro agat᷑
qmͣ qm indeatur ca quo: accõ p̾cedentis
sccietatis iure cãm hũisse in solidum
condempnari deb̾et. qm̃i ex inalo ccͣtu
et delicto oritur.
contumax : qui trb ed ictis ꝓ posicis
urimo pro crib qd̾ nulgo peremptoriũ
appenatur lit̾is enccatus presenciã sua
facere contempuet. pena contumacis
nõ cenecur ꝙ᷑ adu̾sa nalitudo ur maio¬
iis eẽ cccupacõ defendit. c ontumaces
nõ uidentur. iisi qui cua obedire dele¬
rent nõ onseqiuntur. id ÷ ad̾ adiur̃dcõm
eius cui negant: obseaui pertiuent.

Expanded text:
. Si rerum amotarum cum uiro agatur, quamquam uideatur ea quoque actio praecedentis societatis uitae causam habuisse, in solidum condemnari debet, quoniam ex male contractu et delicto oritur. Contumax est, qui tribus edictis propositis uel uno pro tribus, quod uulgo peremptorium appellatur, litteris euocatus praesentiam sui facere contemnet. Poenam contumacis non patitur, quem aduersa ualetudo uel maioris causae occupatio defendit. Contumaces non uidentur, nisi qui, cum oboedire deberent, non obsequuntur, id est qui ad iurisdictionem eius, cui negant obsequi, pertinent.
Abbreviated transcription (Latin):
feã sit. eius qui cõꝑ auit periculum u̾¬
fatur. uõ puto locum eẽ cognicõui c̃te
⁊ si ip̃i cuĩ quis iudicatꝰ : res fu̾it addic¬
tass: si emptor eui pignora sunt ad dic¬
ta exequente uidice pecinm nõ soluat.
utiu adu̾sus eniptorem porrigere
mamis debeant. idͥ iudices qui sũiam
ex equntur. uidendum ÷ ⁊ nõ puco eos
ułqui pecedere. ceternm longe res ħi¬
bit. q iuid enĩ dicemꝰ condemꝑnabiuit ẽp¬
torem. ⁊ sic exequentur ad u̾sus eũ sm̃a.
au statim pro iudicato habebunt. ⁊̃ aͥd
si neget sc enisse. aut se gesoluisse cõ¬
tendat: meliꝰ gͥ er̃. si nõ sem̃̾ponant.
maxiie c̃ nͦ hãt accõm adu̾sus eũ is cͥ
iudicat̃ fĩ desid̾atur. uec iniuria affi¬
cietur.oporcet eniui res captas pigno¬
ri. ⁊ distinccas presenti petimia distra¬
hi. nec sic ut pꝰ cempͦ peciuĩa soluaciu.
Cerce si se incerponãt haccenꝰ debebũt.
incͥuenire ut ip̃am iẽ addictam caꝑi¬
aut ⁊ distrahant quasi nõ dũ uincło

Expanded text:
 sit eiusque qui comparauit periculum uertatur, non puto locum esse cognitioni: certe et si ipsi, cui quis iudicatus est, res fuerit addicta. Sed si emptor, cui pignora sunt addicta exsequente iudice, pretium non soluat, utrum aduersus emptorem porrigere manus debeant idem iudices, qui sententiam exsequuntur, uidendum est. et non puto eos ultra procedere: ceterum longe res abibit. quid enim dicemus? condemnabunt emptorem et sic exsequentur aduersus eum sententiam, an statim pro iudicato habebunt? et quid si neget se emisse aut exsoluisse contendat? melius igitur erit, si non se interponant, maxime cum nec habeat actionem aduersus eum is, cui iudicatum fieri desideratur. nec iniuria adficietur: oportet enim res captas pignori et distractas praesenti pecunia distrahi, non sic, ut post tempus pecunia soluatur. certe si se interponant, hactenus debebunt interuenire, ut ipsam rem addictam capiant et distrahant, quasi nondum uinculo
Abbreviated transcription (Latin):
eccupantis menor:. coudicõ. nͨ deducit᷑
⁊ qd euuo condicouis hõib: debetͥ sicuti
nõ ÷ deouceud̾ es aliemũ. maxime qd̾ eiꝰd
condicõnis personis debebitur ut lib̾is
lib̾tis crũ quo: qui ex cã douacõis cõ¬

Expanded text:
occupantis melior condicio est nec deducitur, quod eiusdem condicionis hominibus debetur, sicuti non est deducendum aes alienum, maxime quod eiusdem condicionis personis debebitur, ut liberis libertis. Is quoque, qui ex causa donationis con
Abbreviated transcription (Latin):
capi imꝑator nr̃ rescripsit. s ucrũ cõ¬
fessi nou̾i cant̃ capi pꝰsit. au t̃ siueget
taxat capiatur qdͥ confitetur. s̾ctͥum
si ueget equissimũ erit discedi auoĩe
nͥ forte quis exemplũ secutꝰ corporaliũ
pignoꝵ uitra processerit dix̃c ipsos
de bere indices de uoĩe eognosc̾e ut cegnoᷤ¬
diceuius. utrũ ip̃i indices ꝯueuient
nomĩ. exigentq. id qd̾ debetur. ⁊̃ i cãm
iudicati conu̾tent. au uͦ uendent nom̃
ut piguora corpalia solent. ⁊̃ ncͣce ẽ
ut qd̾ ei faciliꝰ udeatur ad remi exeqiͤn¬
dam ħ faciant ¶s ⁊ si pecuui a penes ar¬
gencarios sit eaue capi solet. ħ ampliꝰ
⁊ si penes alium ꝙ̃ destinata. tar̃ ei qͥ
condempuatꝰ : solet inre pignoris capi.¬

Expanded text:
. Sed utrum confessum nomen tantum capi possit an etiam si neget taxat capiatur, quod confitetur: ceterum si negetur, aequissimum erit discedi a nomine, nisi forte quis exemplum secutus corporalium pignerum ultra processerit dixeritque ipsos debere iudices de nomine cognoscere, ut cognos utrum ipsi iudices conuenient nomen exigentque id quod debetur et in causa‹m› iudicati conuertent, an uero uendent nomen, ut pignora corporalia solent? et necesse est, ut quod eis facilius uideatur ad rem exsequendam, hoc faciant. Sed et si pecunia penes argentarios sit, aeque capi solet. hoc amplius et si penes alium quem, destinata tamen ei, qui condemnatus est, solet pignoris i
Abbreviated transcription (Latin):
modo sipignora que capta sunt empto¬
rem nõ inueniant rescriptum ÷ ab ĩꝑi¬
tore nr̃õ ⁊ diuo prẽ eius ut addicant᷑.
ip̃i cui qiuis condompuatus÷. addicã¬
tur utiqͥ ea auantitate q̃ delecur. Nã
si creditor malu̾it pignora nereditũ¬
qiuid amplius qmͣ sibi debetur petere.
quia uelud pacco transegisse deretͥo
uidetur. qui cõcẽptus fuit pignora
possid̾e. nec pꝰse eum in quanticatem
certam pignora tenere. ⁊ suꝑfluũ pec̾e
Si rerum q̃ ꝑignoris iure capte sint ꝯ
crouersia siat. constitutum ÷ abĩꝑato
cur cognoscere  debere depͥetate. ⁊ si cog¬
nou̾int eius fuisse aͥ condempnat᷑ ÷:
reuiiudicatam exequenturss̃: sciẽd̾
⁊ sinumatim eos cognoscere debere nͦ
sm̃am eor pꝰse debicori pre iudicare.
si forte hu dimictendam eam rẽpu¬
tauerunt: q̃ si eius sit qͥ coutrou̾siã
mouit. nõ eis cꝰ noĩe capta: nec cũ
cͥ restituta statim hr̃e per sũiam de ÷¬

Expanded text:
modo. Si pignora, quae capta sunt, emptorem non inueniant, rescriptum est ab imperatore nostro et diuo patre eius, ut addicantur ipsi, cui quis condemnatus est, addicantur autem utique ea quantitate quae debetur. nam si creditor maluquod amplius sibi debetur petere, quia uelut pacto transegisse de credito uidetur, qui contentus fuit pignora possidere, nec posse eum in quantitatem certam pignora tenere et superfluum petere. Si rerum, quae pignoris iure captae sunt, controuersia fiat, constitutum est ab imperatoetate: et si cognouerint eius fuisse qui condemnatus est, rem iudicatam exsequentur. sed sciendum est summatim eos cognoscere debere nec sententiam eorum posse debitori praeiudicare, si forte hi dimittendam eam rem putauerint, quasi eius sit, qui controuersiam mouit, non eius, cuius nomine capta est: nec eum, cui restituta est, statim habere per se
Abbreviated transcription (Latin):
di si res exigat. si qui tam cõtumaciam
magis quam quia nõ p̾sunt expłicare
pecuuiam differant solucõm ꝑignorib
captis compellendi sunt ad sat̾ faccõm
ex forma qmͣ casio ꝑro consuli diuiis ꝑiꝰ
ut tempꝰ ad soluendum ex̃ decur. qd suf.¬
sicere pro facultate cuiusq indebitu
eoꝵ qui intra diem uł ab inicõ datum. ł
exen cansa postea proregatimi sibi nõ
reddideriut pignora capi. ea cĩ si mtͥ duo ᷤᷤ¬
nenses non solu̾int uendantur. Si qͥd
ex precus supersit reddatur ei cꝰ pignors
uendita erant.
eas proniniciat idex eo qd e x ntimat
cansam de qua iudicat per eas:: inua¬

Expanded text:
di, si res exigat: si qui tamen per contumaciam magis, quam quia non possint explicare pecuniam, differant solutionem, pignoribus captis compellendi sunt ad satisfaciendum ex forma, quam Cassio proconsuli diuus Pius , tempus ad soluendum detur, quod sufficere pro facultate cuiusque uidebitur: eorum, qui intra diem uel ab initio datum uel ex ea causa postea prorogatum sibi non reddiderimenses non solverint, vendantur: si quid ex pretiis supersit, reddatur ei, cuius pignora vendita erant".eas pronuntiat iudex, eo quod non existimat causam, de qua iudicat, per eas iuva
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ qiuant̃ facere possit condempnandꝰ .
ex diui pi cousticucr̃ẽ qd̃ ⁊̃ in persona
niliens eqͣ lance seruare equitatis
suggerit racõ.
sccͥo nõ ultra facultates dampnetur. an
si c̃ sccͥo ⁊ promissione docis agatur ĩ id
qd̃ facere pocest dampnandꝰ sit. qd̾ ⁊ id
ecuium ẽẽ ur᷑. s alio iure utimur ut

Expanded text:
in quantum facere potest, condemnandus est ex diui Pii constitutione. quod et in persona mulieris aequa lance seruari aequitatis suggerit ratio. um socero, ut non ultra facultates damnetur. an si cum socero ex promissione dotis agatur, in id quod facere potest, damnandus sit? quod et id aequum esse u
Abbreviated transcription (Latin):
noy captoꝵ facienda pͦec quid̾ res mobłes
anuuales. pignori capiiubentur: mox
Q uod si nulla mouencia sint: a pignori¬
b: soli inicimi facimit. sic deniq intͥloqͥ¬
iudices solent si mouencia nõ sint ut
li pignora: tunc peruenietur ⁊̃ adiura

Expanded text:
norum captorum facienda primo quidem res mobiles ‹et› animales pignori capi iubent, mox quod si nulla mouentia sint, a pignoribus soli initium faciunt: sic denique interloqui solent, si mouentia non sint, utli pignora, tunc peruenietur etiam ad iura
Abbreviated transcription (Latin):
eo res peci sic eue̾nit᷑ ut omnibi incegͥt
tam̃ usu̾capioii rei udicata prosiciat.
¶s ⁊ illud dici debet. ubi contron̾sia de
pignore ĩd dimitti debere. ⁊ capi aliud
si auod siue controu̾sia soTuod si res
sit pignorat᷑a q̃ pignori capta estiui¬
dendiu ÷ ansic distrahi pꝰsit ut dimisso
creditore suꝑfluum in cãm iudicati
conuercatur.⁊ quamuis nõ cogatur
creditor rẽ quam pignor accepit dic¬
trahere.tanĩ iudicati execucõm ser¬
uatur. ut si eipcorem inuen̾it res q̃
luum soluere sic paratus. admittenda
sit huius quo rei distraccõ. nec uidet᷑
deterior condicõ credicoris fi. suñ con¬
sequuturi. nec pͥus ius ꝑignoris di

Expanded text:
ut omnibus integris tantum capioni res iudicata proficiat. sed illud debet dici, ubi controuersia est de pignore, id dimitti debere et capi aliud, si quod est sine controuersia. Quod si res sit pignerata, quae pignori capta est, uidendum est, an sic distrahi possit, ut dimisso creditore superfluum in causam iudicati conuertatur. et quamquam non cogatur creditor rem, quam pignori accepit, distrahere: tamen in iudicati exsecution‹e› seruatur, ut, si emptorem inuenerit res quae luum soluere sit paratus, admittenda sit huius quoque rei distractio. nec uidetur deterior condicio creditoris fieri suum consecuturi nec prius ius pig
Abbreviated transcription (Latin):
cuam pecuniam accepit.⁊ ex hereᷤ  aͣ põe
uł emancipatꝰ sit. ꝙ̃uis fac̾e nõ pꝰsit deb̾et
tanticam̃ lis estimanda quanti intͥfuit
mea Randis id fĩ. ex eo enim temꝑe qd qͥd
estimatur quo uouissime solui pccerit᷑. si
dolo adu̾sari res absit: cõdempnato scͥcur¬
iere solet ut ei accõmbisuis dñt cedat.
nus. aut inc̾dum ⁊̃ nich. Neqi: eiũ uaniti¬
moris uua estimacõ ÷. uer̃ sorce soluta nł¬
lum iam procium estumacõnis ÷. auc ꝙͣt̃
ex sorte fu̾it solucum ⁊ m̃d̾ m̃d estimacoẽ¬

Expanded text:
tuam pecuniam accepit et exheres a patre uel emancipatus sit, quamuis facere non possit, debet anda lis est, quanti interfuit mea kalendis id fieri: ex eo enim tempore quidque aestimatur, quod nouissime solui poterit. 12 Mdolo aduersarii res absit, condemnato succurri solet, ut ei actionibus suis dominus cedat.nus aut interdum etiam nihil: neque enim uani timoris ulla aestimatio est. uerum sorte soluta nullum iam pretium aestimationis est, aut quantum ex sorte fuerit solu
Abbreviated transcription (Latin):
obligacõm ex obligacõnib sĩ. Iocirro ait
ut pecuuia soluatur ex iagna tamẽ
ẽidonea cã ad accedendum erit ad labois
snĩam Si ex conuenccẽ litigancium ca¬
utum sit post iem indicatam ei cui qͥs
condempnatus ⁊ euenit ut hic ⁊̃ iecedat᷑
simodo nou̾acõ uit̾cessit. Eecerum si nõ
noꝑandi cansa id factum ÷ manebit or¬
do excusaconis. Si ⁊ si pignora accepta sĩt
ur fideuissores inrem indicatam consequ̾e
er̃ dicere non cessare execncõm. Qimppe
cum accesserit aliquid rei iudicate uo̾ ÷
a re iudicata iccessimsid̾ obseruand̾ ẽ
in eo cuius prcurator condempnat᷑ est.¬
Si quie condempnatꝰ sit ut intra cercos
dies soluat uu᷑ ei cempꝰ iͦudicati accr̃e
computamꝰ. utrum ex quo stia polata
an uero ex quo dies statutꝰ peteruit. et
siquidꝰ iuumorem diem statu̾it index cem¬
ꝑe legutimo r ꝓpletur ex lege q sñe dec̾¬

Expanded text:
obligationes ex obligationibus fieri: idcirco ait 'ut pecunia soluatur'. ex magna tamen et idonea causa accedendum erit ad Labeonis sententiam. Si ex conuentione litigantium cautum sit post rem iudicatam ei, cui quis condemnatus est, eueniet, ut hic et retendatur, si modo nouatio intercessit: ceterum si non nouandi causa id factum est, manebit ordo exsecutionis. sed et si pignora accepta sint uel fideiussores in rem iudicatam, consequens erit dicere non cessare exsecutionem, quippe cum accesserit aa re iudicata recessum. idem observandum est in eo, cuius prSi quis condemnatus sit, ut intra certos dies soluat, unde ei tempus iudicati actionis computamus, utrum ex quo sententia prolata est an uero si quidem minorem diem statuerit iudex tempore legitimo, repletur ex lege, quod se
Abbreviated transcription (Latin):
t hãt. s hãnt de qualibet alia cã nccõm.
excestamento uł codiscillis meuii resti¬
tueret cicõ: sic accipiend̾ ⁊ quasi ꝙͣtita¬
tem nominau̾it: q̃ cestamento uł codis¬
cislis relicca ÷.s ⁊ si fidei ꝯuiusum sine
scͥptura promũciat᷑ ⁊ id̾ ppoland̾. erit¬
dem Glesꝰqͥ sub ariuata nulicia stipe¬
dia meruit ꝯdempnatꝰ eatenus qͣtems.
sicere petest. cogitur soluere. decem
cant noxe dedere ꝯdempnatꝰ iudicatił .xͫ.
tenetur. facultatẽ eĩ noxe dedende ex
lege accepit᷑ Is qui stipulatꝰ ⁊ .x. aut
noxeded̾e: nõ pocest .x. petere. quia insti¬
ula seperatim stipulaii pꝰ sumꝰ. At iudi¬
cium solius noxe dedicõnis nullũ ÷. s pe.¬

Expanded text:
nt de quauis alia causa notionem. ex testamento uel codicillis Maeuii, restitueret Titio, sic accipiendum est, quasi quantitatem nominauit, quae testamento uel codicillis relicta est. sed et si fideicommissum sine scriptura pronuntiatum, idMiles, qui sub armata militia stipendia meruit, condemnatus eatenus, qua facere potest, cogitur soluere. Decem aut noxae dedere condemnatus iudicati in decem tenetur: facultatem enim noxae dedendae ex lege accipit. at is, qui stipulatus est decem aut noxae dedere, non potest decem petere, quia in stiula separatim stipulari possumus: at iudicium solius noxae deditionis nullum est, sed pe
Abbreviated transcription (Latin):
in ea condicõe sunt ut nõ debeant uideri
ce liti optulisse. Iocirco q debet denegari
in eos indicati accõ ¶ accor municipũ
porest iem udicatam recusare. In mui¬
cipes aut̃ iudicati accõ dabitur. ¶ait p̾¬
cor condempnatꝰ ut pecuniam soluat.
auidicato gꝰ ħ exigitur ut pecuiar sol¬
uat. oruid gͦ si soluere quidͥ paratꝰ nͥ sit
sat᷑ facere aut̃ paratꝰ sit quid dicemus.
et ait la beo debuisse ħ quoz adici nz eo

Expanded text:
in ea condicione sunt, ut non debeant videri se liti optulisse, idcircoque debet denegari in eos iudicati actio. Actor municipum potest rem iudicatam recusare: in municipes enim iudicati actio dabitur. Ait praetor: "condemnatus ut pecuniam solvat". a iudicato ergo hoc exigitur, ut pecuniam solvat. quid ergo, si solvere quidem paratus non sit, satisfacere autem paratus sit, quid dicimus? et
Abbreviated transcription (Latin):
cerca auantitas contiuetur nicħ ꝓpoĩ
cur iudicati agi uõ possit.
tieẽ donec competens udex unam earũ
confirmauerit.
eius. cecerisq qui iu locum eius succe¬
dunt tribuitur indelicet qdͥ ex tempore
deest. auiã cãe mag̾̃ qmͣ persone bũfi¬
cium prestitur.¬

Expanded text:
certa quantitas continetur, nihil proponi, cur iudicati agi non possit. tiam in pendenti esse, donec competens iudex unam earum confirmaverit. eius ceterisque qui in locum eius succedunt tribuitur videlicet quod ex tempore deest, quia causae magis quam personae beneficium praestitu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ conu̾tiin cãm indicati. E ꝑred̾ea peciũan
ctiio: depositam noĩe condempnati.ł
iaream reclucam: solent capete ut
iudicato sat᷑faciat. s ampliꝰ ⁊ sipupil¬
lari s pecunia in archa reposita sit ad

Expanded text:
 conuerti in causam iudicati. Praeterea pecuniam quoque depositam nomine condemnati uel in arcam reclusam solent capere, ut iudicato satisfiat. hoc amplius et si pupillaris pecunia in arcam reposita sit ad
Abbreviated transcription (Latin):
gessisse ur̃. ¶ ẽ ppea qĩtum si det̾rora p̾¬
dia facta fau̾nt siñ dolo .ii. e̾dicoris
nł iara eoꝵ amissa uł edificia duruta
uł exhussa. Item familie p̾toꝵ q acta
cura ñ sit aut pesso̾ alii traditasine

Expanded text:
eteriora praedia facta fuerint sine dolo malo creditoris uel iura eorum amissa uel aedificia diruta uel exusta, item familiae pecorumque acta cura non sit aut possessio alii tradita, sine
Abbreviated transcription (Latin):
e̾ditori adu̾sus tos dabitur attõ quose¬
num̃animꝰ siũ quid insrutib recipiẽ ͥ¬
dis etrgtanit᷑. sum familia alenda cu¬
rauda. ue sui p̃dus falciendis reficiendis
uił ce dampno infecto promittendo nur
sño noxali indicio defenso si mõ ñ mag̃
eum expedit ded̾e qͣm regnĩe ꝙ si ded̾e et¬

Expanded text:
itori aduersus hos dabitur actio, quos enumerauimus, siue quid in fructibus percipiendis erogauit siue in familia alenda curandaue praediis fulciendis uel reficiendis uel damno infecto promittendo uel seruo noxali iudicio defenso, si modo non magis eum expedit dedere quam retinere:
Abbreviated transcription (Latin):
auiꝰ ꝑ ater ex prounicia ad film̃ sciens
ronie degencẽ eplam fecit. quia permmisit
ci amͣ uellet ex seiuis auos inimistio
sccum halrbat uindicta liare post filiꝰ
stichuni uianumisit aỹ necoren q̃ro¬

Expanded text:
um. Pater ex prouincia ad filium sciens Romae agentem epistulam fecit, quae permisit ei, quem uellet ex seruis, quos in ministerio secum hic habebat, uindicta liberare: post quam filius Stichum manumisit apud praetorem: q
Abbreviated transcription (Latin):
concepent inseruitute. deinde al los
lb nascerecur. plane ap̾ hostes eum
cocopiss. ⁊ poit existentẽ ꝯdicõmo eoi
oi benigmiꝰ dicitur ꝯpete̾ ei postlu¬
parendo cõdicõi inpersona emptoris
peruenit adub̾tatẽ. ⁊ sciend̾ li a sta¬
cuubos omnis sexꝰ peitiu̾e. nõ solũ
it qmemit: uerum ⁊ ad oumes qͥ¬
cuma quoauo iure dĩnũ in stacu¬
ub̾o nacti sunt. Siũ gͥ legatꝰ sit tͥ
ab ħrede statu lb. siũ adiudicat᷑.
iure cuus fc̃s ÷. siũ dubio iure pare

Expanded text:
ute, deinde ab hostliber nasceretur. Plane si apud hostes eum concepisset et post existentem condicionem edi benignius dicetur competere ei postliparendo condicioni in persona emptoris pervenit ad libertatem: et sciendum hoc ad statuliberos omnis sexus pertinere. non solum it qui emit, verum etiam ad omnes, quicumque quoquo iure dominium in statulibero nacti sunt. sive igitur legatus sit tibi ab herede statuliber sive adiudicatus iure tuus factus, sine dubio dicemus pare
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ placuit: piguori datꝰ sebuus añ¬
qui cebiti nomine satisfiet. suĩ consea¬
su creditoꝵ mamunicti nõ pec̾. s pup¬
ini creditoris citui cutoris auctoritatẽ
consensus nicħ sib̾tati podest. sicuti nõ
nodest si fiuctuauꝰ pupuius inamũs

Expanded text:
 seruus, antequam debiti nomine fiat satis, sine consensu creditorum manumitti non potest. sed pupilli creditoris citra tutoris auctoritatem consensus nihil libertati prodest, sicuti non prodest, si fructuarius pupillus manu
Abbreviated transcription (Latin):
aiꝰ. Ei pant̾ aduersus eum qui deus¬
cace litigat. consistant fruccuanꝰ ⁊ ꝓͥ
casu an psenci son permissurꝰ sit uec¬
oraou̾sus eum agere dubitar ptest.
auia uõ delet alt̾ius conusione aut ĩ¬
ereia alt̾ius inscorrumpi. s iectiꝰ ⁊̃ ad¬
icitur ⁊̃ alc̾utrum cor peruutendum

Expanded text:
a Si pariter adversus eum, qui de libertate litigat, consistant fructuarius et casu an praesenti soli permissurus sit praetor adversus eum agere, dubitari potest, quia non debet alterius collusione aut inertia alteri ius corrumpi. sed rectius dicitur etiam alterutri eorum permittendum
Abbreviated transcription (Latin):
celeat. force si eun iudicẽ ĩtiuicum
sibi cẽ afsirmet. iõ dicemus. ⁊ si duo
plures ue om̃i ee̾ dicantur. ⁊ quidꝰ ĩsto
sint. quid̃ ab ierint. Unde ⁊ in utroq
cisu dispicianius. an si is qui pͥorege¬
rit uictus uictꝰ sit. prosit eio a. postior
um uicerit: posit ⁊ alti sicuci ptdest
ħreoi lib̾ci ques infrandẽ patroni ma¬
iuinissi sunt. sicui placeat puesse.
consequens ÷ ut cum id̾ petat excepcõe
rei indicate obiciatur replicacõ. Si c̃
uero placeat nõ prodesse. is habebit se¬
quentẽ dubicacõui. utrum id in auo
quis uictus ÷ nuuiꝰ er̃. an eins eẽ dele¬
at c̾ quo accum sit. an preiꝰ eius qui
uicent.s. ut utilis accõ decur ei qͥuice¬

Expanded text:
 iudicem inimicum sibi esse adfirmet. Idem dicemus et si duo pluresve domini esse dicantur et quidam praesto sint, quidam aberint. Vnde in utroque casu dispiciamus, an, si is qui prior egerit victus sit, prosit ei, quod posterior  uicerit, prosit etiam alteri, sicut prodest heredi liberti, quod in fraudem patroni serui manumissi sint. si cui placeat prodesse, consequens est, ut, cum idem petat, exception‹i› rei iudicatae obiciatur replicatio: si cui uero placeat non prodesse, is habebit sequentem dubitationem, utrum id, in quo quis uictus est, nullius erit an eius esse debeat, cum quo actum sit, an potius eius qui uicerit? scilicet ut utilis actio de
Abbreviated transcription (Latin):
causa missuis fu̾it ĩpossõm. an ħ int̾dcõ
tencatur ad restitucõm mouct illud pͥmũ
qd̾ uõ pꝰsidet is qui missus : inpossõnem:
legator caus.i. s pecius enstodit. de inde ad̾
dicen dum ħ nicdc̃m compet̾e mariẽ sidat̃¬

Expanded text:
causa missus sit in possessionem, an hoc interdicto teneatur ad restitutionem. mouet illud primum, quod non possidet is qui missus est in possessionem legatorum causa, sed potius custodit, deinde quod dicendum hoc interdictum competere, maxime si sat
Abbreviated transcription (Latin):
absoluat pacienciau coliendo oreu pestũcẽ
noxe ded̾e ibeat. ⁊̃ ab soluat si nõ dederit.
quantũ mpense tonendo opere errgratum
sit. tanci condempnẽt. s si neq pacienciam
põot. noqi ipẽ couat cum possit intaut᷑ cõdẽp.

Expanded text:
absoluat: patientiam tollendo operi praestantem noxae dedere iubeat et absoluat, si non dedat, quantum impensae in tollendo opere erogatum sit, tanti condemnet: si neque patientiam praestet neque ipse tollat, cum possit, in tantum c
Abbreviated transcription (Latin):
ucẽntur. detima pars eorum qui du
tasit uros aburbio appitata est.
urliare ẽ aratro diffiire ⁊uatus. ait.
urbum appltaricuniatum. atatri.
quod murbe condenda adbiben solec
opioum ab ore dicitur. quot enis
rei causa menia sunt constituta
¶territorium ẽ inuiu̾sitas agtorumĩ¬
trafies cunusq cruitatis ꝙ labeo
diccum. quod quidam aiunt. quod
ro ẽ submouendi ius bñt.  uerbũ
suum ambiguum c̾. tutium de coto
aut de parte significat. ⁊ iteo quisim̃
iurat non eẽ. adicere deb nec sui

Expanded text:
ucerentur, decima pars eorum qui ducucerentur, decima pars eorum qui ducta sit. 'Urbs' ab urbo appellata est: urbare est aratro definire. et Uarus ait urbum appellari curuaturam aratri, quod in urbe condenda adhiberi solet. 'Oppidum' ab ope dicitur, quod eius rei causa moenia sint constituta. 'Territorium' est uniuersitas agrorum intra fines cuiusque ciuitatis: quod ab eo dictum quidam aiunt, quod id est summouendi ius habe‹n›t.Uerbum 'suum' ambiguum est, utrum de toto an de parte significat. et ideo qui iuret suum non esse, adicere debet neque sibi
Abbreviated transcription (Latin):
Leni proprie dicimus que quis suo
corpore bainlat. portari ea que quis in¬
niento secum ducit. agi ea qnie. aumma¬
lia sunt.  fabros. tingnanos dicimuꝰ
noneos dum taxat qui tingna dolarẽt
malum anborami ẽet nam imedica¬
menta uenena: qr eo nomme omne
continetur. quod adhibitum natura
eius cui adbrbitum ẽẽ mutat. cum to ꝙ
nos uenenm applramus. grecidicunt¬
aapocoy. apud illos quortam medica¬
ne altenius nomiuis sit. Ad monet nos
sumius apuo eos poctarum homerus
ommes fructus continentur. ut lareo ait
tione. ꝑignus appiratur.ꝓpugno.
quia res que pignori tantur. manu
tratuntut. Unte etiam uiceri pocest
uetum ẽẽ. quod quitam putant pig¬
nus ꝓpͥe dei mobilis constitiu noxio
inpubes ẽ defut inpatris pocestatem
ẽẽ. aut morte. aut mancipatõne ¶ se¬
ruorum appudnexeo fluxit. quod in¬
seruare. nec occide solent. ¶Incola
ẽ qui malquam regionem domici
lium contulit. quam greciapplłãt.¬
recipiant: Mimus publicum est
officium priuati rominis exquo

Expanded text:
 proprie dicimus, quae quis suo corpore baiulat: "portari" ea, quae quis iumento secum ducit: "agi" ea, quae animalia sunt. "Fabros tignarios" dicimus non eos dumtaxat, qui tigna dolarent,malum an bonum: nam et medicamenta venena sunt, quia eo nomine omne continetur, quod adhibitum naturam eius, cui adhibitum esset, mutat. cum id quod nos venenum appellamus, Graeci apud illos quoque tam medicane alterius nomine distinctio fit. admonet nos summus apud eos poetarum Homerusomnis fructus continetur, ut Iavolenus ait, tum. "Pignus" appellatum a pugno, quia res, quae pignori dantur, manu traduntur. unde etiam videri potest verum esse, quod quidam putant, pignus proprie rei mobilis constitui. "Noxiimpubes est, desiit in patris potestate esse aut morte aut emancipatione. "Servorum" appellatio ex eo fluxit, quod imseruare nec occidere solent. 'Incola' est, qui aliqua regione domicilium suum contulit: quem Graecirecipiant. 'Munus publicum' est officium priuati hominis, ex quo
Abbreviated transcription (Latin):
ore nomne possimus nepoces nr̃os
ios filias ue concipimus. aut edi¬
mus. ut exprole eorum. canim ne
diutͤnitatis nob̾ memoriam ĩ euũ
aulus .R. falsum tutorem eum u̾e
dici. qui tutor non est. siue yatenti
tutorem datus ẽ. siue non. sicut
falsum testamentum ẽ. quod testa¬
mentum non ẽ ⁊modus miqus¬

Expanded text:
ore nomine possumus nepotes nosore nomine possumus nepotes noslios filiasue conc‹i›pimus atque edimus, ut ex prole eorum earumue diuturnitatis nobis memoriam in aeuum  falsum tutorem eum uere dici, qui tutor non est, siue habenti tutor datus est siue non: sicut falsum testamentum, quod testamentum non est, et modius iniqu