comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
crium tuteiarum computauit.
compbatume. ¶ S ex si pp̃ alte¬
rius ꝑsonam piculum ad eũ
ꝑtin̾it uideamus ne extra sen¬
centiam senatus consuiti sit:
.si simagisstratus intutele per¬
iculũm incid̾inul fideuiss ꝗs ꝙ¬
pro tutoreur curatore. quianec
s nuĩnumtrium tutelarimm h
timputantur. et conseq̃us ẽ hocͣ
ni ꝓͥbare. ¶ quid ergo sihonoris q¬
ututor datus sit. quatinus nec
huiusmõĩ cutela iniiir
compĩstatuurmimquid id̾ sit:
s ratio ĩ contrariũ ducit qͣd̾ dic¬
tume ⁊ honorariũ cutorem per¬
iculum solere ꝑati simalus ñ e
passus sit. aministrari cutelꝙ̃.
¶ qm autem ille qui cum cͣred¬
atus sit cutor cessat ĩ ãministra¬
cione ꝑimeat ad orationẽ nõ ẽ
dubitandũ quia ꝑ inde cenetur
ex sacris constituciõib atq si ges¬
sisẜ quid ergo si cumse uellet
excusare aliquo auocitulo nec ĩ
pronicupationes hr̃ excusatoĩs
negirium fu̾it duatum: et in¬
t̾moras pupilla ad oleau̾it. an

Expanded text:
trium tutelarum computari comprobatum est. Sed si propter alterius personam periculum ad eum peruenit, uideamus ne extra sententiam senatus consulti sit: si magistratus in tutelae periculum incidit uel fideiusserit pro tutore uel curatore, quia nec in numerum trium tutimputantur: et consequens est hoc probare. Quid ergo si honoris causa tutor datus sit? quatenus nec huiusmodi tutela in numerum computatur, numquid idem sit? sed ratio in contrarium ducit, quod dictum est et honorarium tutorem periculum solere pati, si male passus sit administrari tutelam. Quin autem ille, qui, cum datus est tutor, cessat in administratione, pertineat ad orationem, non est dubitandum, quia perinde tenetur ex sacris constitutionibus atque si gessisset. Quid ergo si, cum se vellet excusare aliquo titulo nec in promptu probationes haberet, excusationis negotium fuerit dilatum et inter moras pupilla adoleverit, an
Abbreviated transcription (Latin):
co excusationẽ tamen recipiũ opor¬
tere. et ideo ex acci temporis ꝑicu¬
lum ad eum ꝑtinere s michi hoc
ne quamquã plac̾et iniquumͤ
eẽ enim pp̃ dilationẽ que fortenͣ
dolo s que ex necessirate contin¬
git. nõ excusart uł nuptus im¬
rediri excusatione pͥcepta ¶ ꝙͣ
ius u̾b̾ orõis cautum sit ne uxorẽ
cutor pupisiam suam ducat. tñ¬
cĩ intelligendumẽ nec despoderi
Dem despond̾ĩ potꝰ./ nam duci pot¬
que iure despondetur. quid ergo
łiad optuius fuius cutoris duxe¬
rit pupillam iuucite. posteaq em¬
ancipatus fu̾it: credendumest.
de adoptiuus emancipatis sen¬
atumũ senssisse. quia posteman¬
cipationem ĩ cotum ad optiue
familie obliscuntur. obliuiscũ¬
curnaturales libilicet iadoꝑtio¬
nemdati fu̾iut. senatus consuito
continentur. ¶ quid ergo si tutor
dnctus ꝓuocau̾it. et postea hr̃s aͦ
uictus e̾ pret̾iti cemporis piculũ
fulius et uictus ẽ ad orationẽ per¬
rationem debet recdlere.

Expanded text:
ito excusationem recipi non oportere et ideo exacti temporis periculum ad eum pertinere. sed mihi hoc nequaquam placet: iniquum enim est propter dilationem, quae forte non dolo, sed quae ex necessitate contingit, non excusari vel nuptias impediri excusatione recepta. Quamvis verbis orationis cautum sit, ne uxorem tutor pupillam suam ducat, tamen intellegendum est ne desponderi dem desponderi potest: nam quae duci potest, iure despondetur. Quid ergo si adoptivus filius tutoris duxerit pupillam illicite posteaque emancipatus fuerit? credendum est de adoptivis emancipatis senatum non sensisse, quia post emancipationem in totum adoptivae familiae obliuiscuntur. Naturales liberi licet in adoptionem dati fuerint, senatus consulto continentur. Quid ergo si tutor datus prouocauit et postea heres eius uictus est? praeteriti temporis periculum lius rationem debet reddere. P
Abbreviated transcription (Latin):
lott incomparandum moni¬
ama stipulando sibi aquirit. e  fuit ꝓpo¬
¶sinummooͬ meos tuo noĩe
ded̾o uelut tuos. ab sente te et
ignorante aristoscribit ad qͥri
ram eẽ aristonis sinam nec
dubitari: quin simeam peci¬
niam tuo nomine uolitare
tua dedo: tibi ad quiratur ob¬
ligatõ: cͥum cotidie credituri
pecumam mutuam: ab alio
poscamus ut nr̃o nomine cre¬
ditor mim̾iet futuro debatori⁊
nr̃ot ¶ de posm aput ce decem.
postra piisi tio iꝰ utinerua et ꝓ¬
culnoa ante quam moueatur ł ͣ¬

Expanded text:
lo eum conparandum, quoniam et stipulando sibi adquirit.Si nummos meos tuo nomine dedero uelut tuos absente te et ignorante, Aristo scribit adquiri ram esse Aristonis sententiam nec dubitari, quin, si meam pecuniam tuo nomine uoluntate tua dedero, tibi adquiritur obligatio, cum cottidie credituri pecuniam mutuam ab alio poscamus, ut nostro nomine creditor ‹numer›et futuro debitori tro. Deposui apud te decem, postea permisi tibi uti: Nerua Proculus etiam antequam moueantur,
Abbreviated transcription (Latin):
bis siue comũctim: refferede
sunt nob̾ quedamisp̃es quecd¬
gnumhñt tractatumꝰ anhecͭ
acc̃o ad petitionẽ earũ sufficiat¬
¶ mimerauitibi decem a hec
alii stipulatus sumi: nulla cͥst
stipuiatio ancondicẽ decem ꝑ
ħac accr̃em possim quasiduob
contractib int̾uenentib imo
quire factus ẽ id mimenͣtione
alii stipulari nõ potuͣ puto pos¬
se ¶ id̾m erit si apupͦ suerosi¬
ne tutoris actoritas Spula
exmimeratõe ¶Item quẽn
potest et si quidẽ m̃  nim

Expanded text:
e sunt nobis quaedam species, quae dignum habent tractatum, an haec actio ad petitionem forum sufficiat. Numeraui tibi decem et haec alii stipulatus sum: nulla est stipulatio: an condicere decem per hanc actionem possim, quasi duobus contractibus interuenientibus, uno qui re factus est, id est numeratione,alii stipulari non potui? et puto posse. Idem erit, si a pupillo fuero sine tutoris auctoritate stipulatex numeratione. Item quaeri potest et si, quod tibi num
Abbreviated transcription (Latin):
e condicitur ẜ a senatus cosust¬
s ageti competit ħ acc̃o ueluti:
ꝑes sus cui fidutiaria hr̃ditas resti.¬
a tuta ẽ uoletsiue añt suo noĩe
quis obligatus sit. siue alicnoꝵ
ꝑ banc accc̃emi recte cp̃uenicture¬
¶qm igitur ex oib ctractib¬

Expanded text:
 ex senatus consulto agetur, competit haec actio, ueluti si is cui fiduciaria hereditas restituta est agere uolet.Siue autem suo nomine quis obligatus sit siue alieno, per hanc actionem recte conuenitur.Quoniam igitur ex omnibus contractib
Abbreviated transcription (Latin):
camimendi eius loci factumẽ
ĩquo corpus impoĩtimisititaq
stamplum quid elificari testa¬
tor uissił. uenit ĩ circuntumpor¬
cuos detinereerentur. aut ue¬
xarentur ne nephabentur quo
mimis publiꝰ uia publica crans¬
ferent᷑ aut qrio minus sepelire
Lere ne iust e sepulture tradi¬
tum idepi handitum corpus:¬

Expanded text:
niendi eius loci factum sit, in quo corpus impositum sit. itaque si amplum quid aedificari testator iusserit, ueluti incircum portuorum detinerentur aut uexarentur neue prohiberentur quo minus uia publica trans‹r›entur aut quominus sepelirenunt, ne iustae sepulturae tradit terra conditum corpus
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ Quodsi ab initio aun depo¬
neremuti tibi snoles ꝓmisõ.
creditamnoneẽ añ quã mota
sit qͦnamin. debitimiri non
d Rogastime utnbiucimi¬
am crrcem egocumũ habem
iandemtibi dedius massam an
nut e amuende̾s:. ⁊ nuuminis
ntereris siuendidis: puto mui¬
quam iecuniam factam q̃uod̾
tur nerue distintio uerissimã
existimantis multum interꝰ.¬
srẽ anuenalem habui hanc laᷤ¬
cem uł massam: nec ne ut si
uenalem habui smichiperie nt᷑.
quem ad mncclum si alii celis¬
semuentendas quodsimõ
b causa fuit uendãli ue tu p̃tis¬
ntereris: tibł eͥam ꝑisse et in¬
axime si sineusuris arclidliꝓsi
tibidedõ decem sic ut nouem de¬
beas: prcculus ait. ꝯ recte ũ am

Expanded text:
Quod si ab initio, cum deponerem, uti tibi si uoles permisero, creditam non esse antequam mota sit, quoniam debitu iri non Rogasti me, ut tibi pecuniam crederem: ego cum non haberem, lancem tibi dedi uel massam auri, ut eam uenderes et nummis utereris. si uendideris, puto mutuam pecuniam factam. quod tur Neruae distinctio uerissima existimantis multum interesse, uenalem habui hanc lancem uel massam nec ne, ut, si uenalem habui, mihi perierit, quemadmodum si alii dedissem uendendam: quod si non haec causa fuit uendendi, ut tu utereris, tibi eam perisse, et maxime si sine usuris credidi.Si tibi dedero decem sic, ut nouem debeas, Proculus ait, et recte, non am
Abbreviated transcription (Latin):
omͣp̃ ¶ro inde mutui datio
intclum pendet: ut ex post facto
confirmetu ueluti si dem tibi
mucuos mimimos ut si conlitõ
aliqua exstiu̾̃t tui fiant. sis̃ q un
chi oblig̾ali ¶ Item si legatã
pecuniam heꝯ scediderit deinde
legatariuseam noluerit adsi
pͥtinere qͣuia heredis ex die aĩ
pr̃ditatis iii etur ñm fuisse
nt creclitauettunia peti possit
¶am uilianus ut et traditõe.
ab hr̃de factas ad iore sa rdy

Expanded text:
o.Proinde mutui datio interdum pendet, ut ex post facto confirmetur: ueluti si dem tibi mutuos nummos, ut, si condicio aliqua exstiterit, tui fiant sisque mihi obligatus: item si legatam pecuniam heres crediderit, deinde legatarius eam noluit ad se pertinere, quia heredis ex die aditae hereditatis uidentur nummi fuisse, ut credita pecunia peti possit. nam Iulianus ait et traditiones a
Abbreviated transcription (Latin):
fenerandi habuit et iu empturᷤ
precdia desid̾aius mutnam pe¬
cumamnoc uolu̾is cͣrrediti no¬
mine añquam emisses susciꝑe
atcrita aeditor ꝯuanecessitate
forte prontisciendi habebat. deu¬
suerit aput te hanc eamt̃ pecu¬
niam ut siemisses cͣreͣditi noĩe

Expanded text:
faenerandi habuerit et tu empturus praedia desideraueris mutuam pecuniam nec uolueris creditae nomine antequam emisses suscipere atque ita creditor, quia necessitatem forte proficiscendi habebat, deposuerit apud te hanc eandem pecuniam, ut, si emisses, crediti nomine
Abbreviated transcription (Latin):
mortuum inferre ĩ uitoi cando.¬
te ius ẽ quomius illiei ue mor¬
tuuminferre. ibi ⁊ sepelireliceat.
uimfie̾i ueto. ¶qui infe̾ndi mor
ortuo infendo: dominus ꝓpriera¬
tis uti potest. qd̾ etiam de loco pũ¬
ro compeuut/item simicbi ĩfund̾
ua debeatim. s quemfundum ĩ¬
ferre uolo ama prohibeat. ħ int̾¬
dicto posse me experin placuit. qr
inferre prohibror. qui inaͥuti pro¬
bibeor idq erit ꝓbandũ. ⁊ si alia
seruitus debeatim ẜ int̾iliccum
ait quͣo illius ẽ ininto te mortu¬
um infr̃e quominus illuneolo¬
co sepulchrimane dolomalo
cdificareliceat. uimifi ueto inter¬

Expanded text:
mortuum inferre inuito ‹t›e ius est, quo minus illi eo eaue mortuum inferre ‹et ibi› sepelire liceat, uim fieri ueto.' Qui inferendi mortortuo inferendo dominus proprietatis uti potest, quod etiam de loco puro competit.Item si mihi in fundum uia debeatur, in quem fundum inferre uolo, et uia prohibear, hoc interdicto posse me experiri placuit, quia inferre prohibeor qui uia uti prohibeor: idque erit probandum et si alia seruitus debeatur.Hoc interdictum ait: 'Quo ill‹i› ius est inuito te mortuum inferre, quominus illi in eo loco sepulchrum sine dolo malo aedificare liceat, uim fieri ueto.' Inter
Abbreviated transcription (Latin):
exornaris facere se puchrum sine
monĩtum inloco ĩquo eiius ẽ.
nemo prohiletur edificare inde¬
tur ꝓhibe. et omprohibet eã ma¬
teriam connebr: que edisitõne¬
cessariasit ꝓ inde asioperinece¬
ssarios probibuit quisuenire:
intclictum lamp locum ht̃ et
simachinam alligari quis pro¬
hibeat. sitamen colcci prohibeat
qui seruitutẽ debet cetumisi in
meo solo uelis machinam po¬
nere ñtenebor int̾dicto: sinire
te non patiar echsicure añ uõ
labatur sepulcliam hoc ĩtdic¬
toteneturi
remsi p̃gnans mortua sit. huma¬
ri. ante quamꝑtus ei excidatur
edificet sepulchrum: opus no¬
num tu mintiare potĩas facto
opeit nullam habebia acõem
nisi quod ui aut clam ¶S¶priꝰ
edifitium auenumintra legi¬
timum inodum mortuus illa¬
tus sit. postea eum prohib̾e̾ non
pot̾ĩtedifitii dominus: quoni¬
nus aliũ mortuum eo ĩ ferateł
monimũtum edificet. si ab ĩstio
nõ tribit eian nre ñ competit.

Expanded text:
ere sepulchrum siue monumentum in loco, in quo ei ius est, nemo prohibetur.Aedificare uidetur prohibere et qui prohibet eam materiam conuehi, quae aedificio necessaria sit. proinde et si operi necessarios prohibuit quis uenire, interdictum locum habet, et si machinam alligare quis prohibeat, si tamen eo loci prohibeat, qui seruitutem debeat: ceterum si in meo solo uelis machinam ponere, non tenebor inter‹d›icto, si iure te non patiar.Aedificare autem non labatur sepulchrum, hoc interdicto tenetur. 2 egnas mortua sit, humari, antequam partus ei excidatur: aedific‹et› sepulchrum, opus nouum tu nuntiare poteris, sed facto opere nullam habebis actionem nisi quod ui aut clam.Si propius aedificium alienum intra legitimum modum mortuus illatus sit, postea eum prohibere non poterit aedificii dominus, quominus alium mortuum eo inferat uel monumentum aedificet, si ab initio non tribu‹i› ei, cui iure non competit.
Abbreviated transcription (Latin):
quis ⁊ omniuiusum fructu
seꝑatinlegau̾it. potĩt ĩ unum
inferri. a elactio erit hr̃dis agr¬
atificationi locus s sructuario
utilem actionem inhr̃dem dan¬
dam ad id recipiendum quod
pp̃eam eiectionem minutus ẽ
uslis fructus ¶ Sibẽs muligrs
inferat mortuam ĩbr̃ditarsũ
fundum a marito qui deret ĩ
fimus conferre ꝓ estimatione lo¬
ci consequatiu. ei cuinestim̃t le¬
gantim si ĩfimus erogata suͣt
utuem actionem inhrdem dan¬
dam placuit ⁊ priuilegium func

Expanded text:
habuit et omnium usum fructum separatim legauerit, poterit in unum inferri et electio erit heredis et gratificationi locus: sed fructuario utilem actionem in heredem dandam ad id recipiendum, quod propter eam electionem minutus est usu‹s› fructus.Si heres mulieris inferat mortuam in hereditarium fundum, a marito qui debet in funus conferre pro aestimatione loci consequatur.Ei, cui uestimenta legantur, si in funus erogata sint, utilem actionem in heredem dandam placuit et priu
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ quetetur in detur autent̾ra
conditum ⁊ si ĩ artula coditum
hanimo sit. ut ñ alibi trãsfera¬
cur. s arculam ip̃am sires ex¬
igat ilcrum commodiorem li
corpus intułit quod cogitaret
in alio postea tranfferre mag̾ę
temporis grã deponẽ. quã qd̾ ibi¬
sepeliret mortuum ⁊ quasi eter¬
na sede dare destinau̾it. mane
eius icriubi mortuns ĩ fertur
omnes consentire debẽt cum ex¬
tranei infrrantur namexip̃is
domiris qmliret recte ibi sepe¬
liriconstat. q̃sñ cetõrum cõsensn.¬

Expanded text:
inquietetur: uidetur autem terra conditum et si in arcula conditum hoc animo sit, ut non alibi transferatur. sed arculam ipsam, si res exigat, in locum commodiorem liccorpus intulerit, quod cogitaret inde alio postea transferre magisque temporis gratia deponere, quam quod ibisepeliret mortuum et quasi aeterna sede dare destinauerit, manebeius loci, ubi mortuus infertur, omnes consentire debent, cum extranei inferantur: nam ex ipsis dominis quemlibet recte ibi sepeliri constat etiam sine ceterorum consens
Abbreviated transcription (Latin):
liter is e memorie causa ĩ posir¬
rum predita inquasi corpus
uł reliquilie ĩ fãntur fiet se¬
pulchrum sm̃onicħ̾ eorim
inferatum. erit moninũtum
memorie causa factum quod
apͣ Sunt ꝑsone que quãquã
rengiosumlocum facẽ ñ posst̃:
int̾clictotam̃ m de mortuo
infẽndo utlit̾ agunt puta do¬
minus ꝓprietatis si ĩ fundum
cuius fructus aliemis ẜ mor¬
tuumĩferat aut i feiie uelit.
namsiuitusit. nonfaciet instũ
sepulchrim s si ꝓhibeatur u¬
tilit᷑ intclicto quo de iure do¬
minii queritur agit seademq
sunt in socio qui ĩ fumdum cõ¬
munem ĩiuito sccio mortium
tatempublicam ne ĩ sepulta

Expanded text:
liter res est memoriae causa in posterum prodita: in qua si corpus uel reliquiae inferantur, fiet sepulchrum, si uero nihil eorum inferatur, erit monumentum memoriae causa factum, quod  Sunt personae, quae, quamquam religiosum locum facere non possunt, interdicto tamen de mortuo inferendo utiliter agunt, ut puta dominus proprietatis, si in fucuius fructus alienus est, mortuum inferat aut inferre uelit: nam si intulerit, non faciet iustum sepulchrum, sed si prohibeatur, utiliter interdicto, qui de iure dominii quaeritur, aget. eademque sunt in socio, qui in fundum communem inuito socio mortuum cam utilitatem, ne insep
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃ Si quis suit heres deĩde hedita
Lablata sit ei quasi in digno ma¬
gis ẽ ut penes eum iura sepul¬
brum remaneãt
ingendumputau̾unt eũ quiͣ
ad pr̾iam delendamapentroa

Expanded text:
um.Si quis fuit heres, deinde hereditas ablata sit ei quasi indigno, magis est, ut penes eum iura sepulchrorum remaneant. lugendum putauerunt eum, qui ad patriam delendam et pa
Abbreviated transcription (Latin):
omp̃: Tontra quoꝵ qd pr in
fimus filie impendit aut alio
agente secum fim̾aria p̾stitit.
ip̃e astione de dote amarto iͦ¬
cipit s siemancipata i matri¬
monio decedat collaturos br̃des
bonorumue possõres ⁊ pr̃emꝓ
aihãt castrense peculium. puto
sucͧcessores cius ante teneri sic

Expanded text:
m.Contra quoque quod pater in funus ‹fi›liae inpendit aut alio agente secum funeraticia praestitit, ipse actione de dote a marito recipit.Sed si emancipata in matrimonio decedat, collaturos heredes bonorumue possessores et patrem et habeat castrense peculium, puto successores eius ante teneri, sic
Abbreviated transcription (Latin):
conserre insumus oportet. ¶mã¬
ritus simariañ conuemietur.
sũ mulieriĩ mm̃o dotemsolũn
ut marcellus scribi quo sĩia
uera ẽ in bis cantumcasib in
quib ħ ei face legib ꝑmissin
ria ĩ ib temum tem̃ qd facere
prestaret mulieri si cõuenurt᷑
omnem impensam pr̃em prã¬
re deb̾e atilicinus at. aut ħrdes
eius mulieris puta emancipa¬
conueniri. ne ĩiuria eiusuide¬
retur quondamnuxorẽ eius ĩ¬
sepultamrelinqui.

Expanded text:
conferre in funus oportet.Maritus funeraria non conuenietur, si mulieri in matrimonio dotem soluerit, ut Marcellus scribit: quae sententia uera est: in his tamen casibus, in quibus hoc ei facere legibus ria in id demum teneri quod facere praestaret mulieri si conueniretuomnem inpensam patrem praestare debere Atilicinus ait aut heredes eius mulieris, puta emancipapro hoc conueniri, ne iniuria eius uideretur quondam uxorem eius insepultam relinqui.
Abbreviated transcription (Latin):
aulus Sipossor hr̃ditatis faꝰ
fec̃it. de inuictus ĩ restitutionẽ
non dediru̾it quod impend̾it:
utilem eẽ ei fim̾ariam ¶ Si eod̾
momento temporis nir auxoe
decessĩnt. labeo ait. in hrdemunt
ꝓportione totis dant am haris pa

Expanded text:
ssessor hereditatis funus fecerit, deinde uictus in restitutione non deduxerit quod impenderit, utilem esse ei funerariam.Si eodem momento temporis uir et uxor decesserit, Labeo ait in heredem uiri pro portione dotis dandam hanc a
Abbreviated transcription (Latin):
ĩseruitutẽ ꝑueniunt. qd̾ si ab ħͣ
calamitate fũint ub̾ata: quasi
quondam post lummino reu̾sa
quid corporis causa uelutum¬
guẽtorum erogatum ẽ p̃tium
icci ĩ quo defunctus humatus ẽ.
⁊ si quauestiaria fũt uł sarcopba

Expanded text:
seruitutem perueniunt: quod si ab hac calamitate fuerint liberata, quasi quodam postliminio reuersa pquid corporis causa ueluti unguentorum erogatum est, et pretium loci in quo defunctus humatus est, et si qua uectigalia sunt, uel sarcopha
Abbreviated transcription (Latin):
iustrimi completum fructus
ꝑcepit. coñlicieos constat. ita de¬
munisiñ ex uoluntate domini
ꝑcepti sunt. nam sier uoluntate.
precul dubio cessat condictiotã
q̃ ui fliinũ ĩ portata sunt. cõ¬

Expanded text:
ustrum completum fructus perceperit, condici eos constat ita demum, si non ex uoluntate domini percepti sunt: nam si ex uoluntate, procul dubio cessat condictio.Ea, quae ui fluminum importata sunt, co
Abbreviated transcription (Latin):
tura sepulchra plura efficere
non potꝰ michi autrmuindetur
illuin religiosum eẽ locum
ubi qd̾ principale ẽ conditunis
idẽ caput cuius imago sitide
cognoscinmu: cum autem impe¬
craretur ut reliquie tranfferã¬
tur desunt locus religiosus eẽ.¬

Expanded text:
re non potest: mihi autem uidetur illum religiosum esse, ubi quod est principale conditum est, id est caput, cuius imago fit, inde cognoscimur. cum autem impetratur, ut reliquiae transferantur, desinit locus religiosus e
Abbreviated transcription (Latin):
sup̃e institor decipiendimei cã
detratit. dolus ip̃ius p̾ponentino¬
cere debet nisi particeps doli fu̾it¬
quicontraxit conlictio autem
p̾poĩtionis seruanda e. quid em¬
sicertalege uł int̾uentu cuius¬
dam ꝑsone uł subpignore uo¬
luit cum eo contrahir uł ad c̾tã
rem equissimum erit id seruan
ĩ quo pͥpoĩtus ẽ. item si plures ha

Expanded text:
ipse institor decipiendi mei causa ipse institor decipiendi mei causa detraxit, dolus ipsius pr‹ae›ponenti nocere debet, nisi particeps doli fqui contraxit. Condicio autem positionis seruanda est: quid esi certa lege uel interuentu cuiusdam personae uel sub pignore uoluit cum eo contrahi uel ad certam aequissimum erit id seruari, in quo praepositus est. item si plures ha
Abbreviated transcription (Latin):
annis erit qui p̾posiut. auxilio
etatis utetur non sine cause co¬
gnitione. ¶ de quo palam prohi¬
trahatur is poii lccononhetur
ũ enim ꝓmittendum erit qua¬
sicum institore contrahe. srsi qui
nolit contrahi: probibeat cet̾umi
qui ĩposuit. tenebitur ip̃a p̃posi¬
tione. ¶ p̃scribe̾ palam sic accipi¬
mus claris littis ut de plano rec¬
te iegi possit. ante tab̾nam scilicei
uł ante eum locum in quo nego¬
ciatio ex̾tetur. non ĩloco remoto
s in euidenti litĩs utrum greciᷤ
anlatinis. puto scłm loci cõdic¬
tionem. nequis causari possit. ñ¬
ignorantiam litterarum certe si
quis dicat se ignorasse. utt̾iasi.
nonobieruasse quod ꝓpoĩtum ei¬
rat cuminultilege̾nt cumq pa¬
lam eẽt ꝓpoĩtum non audietur.¬
¶proscriptum autem ppetuo eẽ
oportet. cctum siꝑid temporis ut
quoꝓpoĩtum nouerat. uł obscur¬
ataꝓscriptione contractum sit:
institorialocum babebit./ proinde
ẽt uł non appareret. dicendum¬
erit eum qui p̾posuit tencri¶ S¬

Expanded text:
annis erit qui praeposuit, auxilio aetatis utetur non sine causae cognitione.De quo palam prosctrahatur, is praepositi loco non habetur: non enim permittendum erit cum institore contrahere, sed si quis nolit contrahi, prohibeat: ceterum qui praeposuit tenebitur ipsa praepositione.Proscribere palam sic accipimus claris litteris, unde de plano recte legi possit, ante tabernam scilicet uel ante eum locum in quo negotiatio exercetur, non in loco remoto, sed in euidenti. litteris utrum Graecis an Latinis? puto secundum loci condicionem, ne quis causari possit ignorantiam litterarum. certe si quis dicat ignorasse se litteras uel non obseruasse quod propositum erat, cum multi legerent cumque palam esset propositum, non audietur.Proscriptum autem perpetuo esse oportet: ceterum si per id temporis, quo propositum non erat, uel obscurata proscriptione contractum sit, institoria locum habebit. proinde esset uel non pareret, dicendum eum qui pr‹ae›posuit teneri. s
Abbreviated transcription (Latin):
buit institores: ur cum omnib
simul contraha: uoluit. ub cum
imo solo. ¶ S et si denunciauit ne
cui cum eo contrah̾et non delet ĩ¬
stitoria tencrunam et c̾tam ꝑsonã
possumus prohilr̾ contrahe uel
c̾tum genus hominũuł negrria¬
tor̃ur certis hominib ꝑmittt ¶ S
si alias cumalio contrahit uetũit.¬
atione dandã omnib adsisus
cumactio neq enim decipi de¬
bent contrahentes Is sũ totum
ꝓhibuit cum eo contrahi p̃positi
icco non haletur cum magis hic
custolis sit icco. quam ĩ stitoris.
ergo nec uendẽ mercem hicpot̾it.
nec molicum quid ex tab̾na ¶ Si
a̾stitoria recte actum ẽ tributoria
ip̃o iure locum ã ũt neq enim
potest hr̃e locum cributoria ĩ mer¬
ce dominica/ qd̾ si non fuit iusti¬
tor dominice mertis: tributoria
suꝑcit acto. ¶ si aseruo tͤuo cser¬
amuicarii eius concli̾o. ⁊ eini
merci mee ĩstitorem fecero: isq
tibi m̃cem uendid̾it emptio est.
namcum dominus a seruo emit.

Expanded text:
buit institores, uel cum omnibus simul contrahi uoluit uel cum uno solo. sed et si denuntiauit cui, ne cum eo contraheret, non debet institoria teneri: nam et certam personam possumus prohibere contrahere uel certum genus hominum uel negotiatorum, uel certis hominibus permittere. sed si alias cum alio contrahi uetuitatione, danda est omnibus aduersus eum actio: neque enim decipi debent contrahentes. Sed si in totum prohibuit cum eo contrahi, praepositi loco non habetur, cum magis hic custodis sit loco quam institoris: ergo nec uendere mercem hic poterit nec modicum quid ex taberna. Si institoria recte actum est, tributoria ipso iure locum non habet: neque enim potest habere locum tributoria in merce dominica. quod si non fuit institor dominicae mercis, trsuperest actio.Si a seruo tuo operas uicarii eius conduxero et eum merci meae institorem fecero isque tibi mercem uendiderit, emptio est: nam cum dominus a seruo emit,
Abbreviated transcription (Latin):
cessumẽ uir̃autem scientẽ bona¬
fide non possitẽ. id̃ querit siex re¬
moriti ea ancilla comꝑata fu̾it.
adu̾sus agentem mulierẽ de do¬
te. maritus p̾tium possit ꝑ excep¬
tionem retine̾ et adicendumẽ
posse maritum exceptionẽ hrẽ¬
si dos ab eo petetur s marcelli se¬
Itis causadonatus ẽ prius quã de¬
ced̾et uir stipulatus ẽ impendeti
aut moriatur aut suspiticẽ mor¬
tis pp̃quam donauit libe̾tur quic
quid ante eoꝵ ĩcid̾et qd̃ donatce
pimat. aut confirnet. id quoq cãz¬

Expanded text:
uirum autem scientem alienum possidere.Idem quaerit, si eariti ea ancilla comparata fuerit, aduersus agentem mulier‹em› de dote maritus pretium possit per excetionem retinere. et dicendum est posse maritum et exceptionem hsi dos ab eo petetur, secundum Marcelli stis causa donatus est, prius quam cederet stipulatus est, in pendenti aut moriatur aut suspicione morter quam donauit, liberetur: quid autem eorum inciderit, quod donationem mat aut confirmet, id quoque ca
Abbreviated transcription (Latin):
omp̃ Siuiruxoris aut uxo¬
reiiri serius aut uestim̃tis uss¬
uł usa fu̾it ur ĩ edib eius gratis
quũ prĩs sit mariti potestate deiũ¬
seruus is qui anculam accepit.

Expanded text:
 uir uxoris aut uxori seruis aut uestimentis usl usa fuerit uel in aedibus eius gratis qui in patris mariti sit potestate, deindseruus ancillam ac
Abbreviated transcription (Latin):
o. namsi et quiliet auus ꝓprie
uicħ muuieri pra xt. scilicet usu
fructu reu̾so ad ꝓprietate cet̾ũm
si fumdus cotus ueniss quanti
deb̾e̾t uenire ñ de cractousu fructu
intelligi mulrem docẽ manente
im̃ircepisse. ¶ Si fundus coĩs
ĩ dotem datus erit ⁊ socius egĩt cũ
marito coĩ diuidendo: ad iudicat᷑¬
q fundus scrio fu̾it. ĩ dotem erit

Expanded text:
 nam etsi quilibet alius emptor hil mulieri praestaret scilicet usu fructu reuerso ad proprietatem. ceterum si fundus totus uenisset, quanti debet uenire ‹non› detracto usu fructu, intellegi mulierem dotem manente matrimonio recepisse.Si fundus communis in dotem datus erit et socius egerit cum marito communi diuidundo adiudicatusque fundus socio fuerit, in dote erit
Abbreviated transcription (Latin):
quantitas quascrius dampnatꝰ
marito fu̾it. aut si omissalicitatõe.
extraneus ab clictus fundus fu¬
erit. pretii portio quo clistinctioẽ.
sita ut non uice corporis habeat᷑
nec diuortio secutio p̾senti die qd̾
num̃o ẽ restituatur. si statuto cẽ¬
pore solui debeat. quod si maritus
finidus fu̾it adiudicatus pars
utiq diata ĩ dotem: dotalis maneb̾.
diuortio aũt facto: sequitur resti¬
tutionem pp̃ quam ad maritu
puenit etiam astã portio: scilicẽt
ut recipiat tantum p̾cii nomine
amuliere quantum dedit. ex con¬
dempnatõe sccio: nec debebit alt̾¬
ut᷑ eamequitatẽ recusang̾: aut
mulier ĩ suscipienda parte attera
quap: aut iuir ĩ restitue daqͥs an
constante m̃mio non soiapars sit¬
lam dotalemeẽ. ¶Si marito dotiᷤ
cogetur ei solu̾e ⁊ habebit conclic¬
tionem adu̾sus muse̾m aut pr̃e
ut eorum delegauit id ob qd in de¬
bitum marito ꝓmisit. aut souut¬
alro ¶Auus neptis nomine ex¬
filio nate. genero dotem dedit. et

Expanded text:
quantitas, qua socius marito damnatus fuerit aut, si omissa licitatione extraneo addictus is fundus fuerit, pretii portio, quae distracta est, sed ita, ut non uice corporis habeatur nec diuortio secuto praesenti die quod in numero est restituatur, sed statuto tempore solui debeat. quod si marito fundus fuerit adiudicatus, pars utique data in dotem dotalis manebit: diuortio autem facto sequetur restitutionem, propter quam ad maritum peruenit, etiam altera portio, scilicet ut recipiat tantum pretii nomine a muliere, quantum dedit ex condemnatione socio: nec audiri debebit alteruter eam aequitatem recusans, aut mulier in sus‹cip›ienda parte altera quoque aut uir in restituenda. sed an constante matrimonio non sola pars lam dotalem esse.Si marito dotis cogetur ei soluere et habebit condictionem aduersus mulierem aut patrem, uter eorum delegauit, ob id quod indebitum marito promisit aut solurum.Auus neptis nomine filio natae genero dotem dedit et
Abbreviated transcription (Latin):
sine ĩ commodo mulieris ad ꝓprie¬
tatem reu̾teretur ¶ Si uousum fr¬
uctum maritus n amisst. morte
mulieris ñfiniturusus fructus:
ortio autem fc̃o primo uideamꝰ
fructus: qd̃ ꝓbandum es ipsius
autem restitutio ita fiet. ut hñti
młri fundimi: usus fructus cedo¬
tur ꝯ ita cũpprittate cõsolidetur. s
asiũ sit fundi dña: nichominus cõ¬
petit. dotis acc̃o: ut dimittat a se
maritus usũ fructũrnaml. ex ẽp¬
to accc̃e adħutusum fructũ pr̃at
mulier teneatur. aut p̃tiũ eius
consequi sperat. aut cuiius mag̾
grãmprãre quam relinquere ap̃
muinitumius ad setranslatum:
licẽ ei ciuile ẽ. ¶ uxor iuro usum fr¬
uctum dotis nomine dedit. manẽ¬
te m̃m̃io⁊ eid̃ fundu uendidit.¬
est quesicumꝰ diuortiofactor quid do¬
tis iuditio recuꝑare debeat dixi re¬
ffere quanti fundus ueniss nam
si nude ꝓprietatis estimatio frã fu¬
is mulier dotis iuditio p̾tiuimi
sus fructus recuꝑare debet quod

Expanded text:
sine incommodo mulieris ad proprietatem reuertetur. si autem usum fructum maritus non amiserit, morte mulieris non finitur usus fructus ortio autem facto primo uideamusfructus: quod probandum est. ipsius autem restitutio ita fiet, ut habenti mulieri fundum usus fructus cedatur et ita cum proprietat‹e› consolidetur. sed et si non sit fundi dit dotis actio, ut dimittat a se maritus usum fructum: nam vel ex empto actione adhuc, ut usum fructum praestet, mulier tenetur, aut pretium eius consequi sperat, aut cuivis magis gratiam praestare quam relinquere apud inimicum ius ad se translatum licere ei civile est. Vxor viro usum fructum dotis nomine dedit, manente matrimonio eidem fundum vendidit: quaesitum est, divortio facto quid dotis iudicio reciperare debeat. dixi referre, quanti fundus venisset: nam si nudae proprietatis aestimatio facta fuisset, mulier dotis iudicio pretium usus fructus reciperare debet. quid
Abbreviated transcription (Latin):
ulpꝰ Iabxo ait si arbit cum ĩ pro¬
iisso cautumeẽt ut in eamdẽ
liem de omnib sententiam di¬
ceret. et ut poss diem proferre:
de quibrdam rebus
dicta sententia de quibdam
nondicta. diem protulit. ualere
prolationem sũieq eius possei¬
pune ñ parere a pomponius pro¬
bat labronis sententiam quoda
michiuidetur. quia officioĩsen¬
tͣentia functus non ẽẜ autem
clausula dicin comproinisti pro¬
ferri nullam aliam compromis¬
quam diem prolongandiset idoo
cõndictonen cõ promissi neq
minuere neq ĩ iuitare potest.
ndeo cet̾a queq discutẽ apro oĩ¬
pus iam sententiam ferre de¬
bebit. ¶ si ꝑ fideussorem fu̾it

Expanded text:
um.Labeo ait, si arbiter, cum in compromisso cautum esset, ut eadem die de omnibus sententiam diceret et ut posset diem proferre, de quibusdam rebus dicta sententia, de quibusdam non dicta diem protulit: ualere prolationem sententiaeque eius posse impune non pareri. et Pomponius probat Labeonis sententiam, quod et mihi uidetur: quia officio in sententia functus non est.Haec autem clausula "diem compromissi proferre" nullam aliam dquam diem prorogandi: et ideo condicionem primi compromissi neque minuere neque immutare potest: et ideo cetera quoque discutere et pro omnibus unam sententiam ferre debe
Abbreviated transcription (Latin):
emolum̃tum aufcrretur hr̃dr¬
¶ Si pupito nonhñti tucorẽ ficer¬
cominissum folui ñ possit non
lsid̾imoram ꝑhrdem factam di¬
aais pius rescripsit ergonoc eide¬
Artur. qui quodrei pubuce cã ab
fiut. ut aliacãiusta impeduxͣs ex
qua restitutio ĩ digetur. petere
nonpotĩt quid enim pot̾ imipi¬
tari eiqui soluere etiam siuelet᷑.
non potiutsñec simile uidi pot̾ qd̃
s ꝓp̃ moram ñ sosentiumifligũ¬
tir. ¶ax lcnto qui conuenitur
ex siuis concractibusuras ñ dat s
irẽ accipitut solet a foricaniis qui
parumiuste preti̾tas usuras pe¬
tis quas omisisse te longi tem¬
poris int̾uasluiudicat qui ñ¬
eas a debitore tuocut grau̾ior apͣ¬

Expanded text:
m aufertur heredi. Si pupillo non habenti tutorem fideicommissum solui non potuit, non uideri moram per heredem factam diuus Pius rescripsit. ergo nec ei debetur, qui quod rei publicae causa afuit uel ex alia causa iusta impeditus, ex qua restitutio indulgetur, petere non potuit: quid enim potest imputari ei, qui soluere, etiamsi uellet, non potuit? nec simile uideri posse, quod sed propter moram soluen tium infliguntur. Ex locato qui conuenitur,ex suis contractibus usuras non dat, sed ipse accipit: ut solet a foricariis, qui parum iuste praeteritas usuras petis, quas omisisse te longi temporis intervallum indicat, qui eas a debitore tuo, ut gratior ap
Abbreviated transcription (Latin):
exceptione recte repellendumssẽt
ct si donimus fundi hades uendito¬
ricristat. idemerit dicendum ¶si¬
quis remineam mandato nico
uendid̾it. uendicanti michi rem
uenditam nocebit ħ exceptio/ni¬
si probetur me mandasse nẽtra¬
deicturante quam pretium solũ¬
atur. ¶ celsus ait. si quis remineã
uendidit minoris quam cimã¬
daui: non uidetur auenata: et si
tetaneam: nõ obstabit michiex
ceptio: quod ũue ¶ Si seruus pr
culiarit᷑ emerir. deiude dominus
eum prius quam ꝓprietatẽ irrũ
nancoscẽtur testam̃tolibunieẽ¬

Expanded text:
exceptione recte repellendum. Sed et si dominus fundi heres venditori existat, idem erit dicendumquis rem meam mandatu meo uendiderit, uindicanti mihi rem uenditam nocebit haec exceptio, nisi probetur me mandasse, ne traderetur, antequam pretium soluatur. Celsus ait: si quis rem meam uendidit minoris quam ei mandaui, non uidetur alienata et, si petam eam, non obstabit mihi haec exceptio: quod uerum est. Si seruus merces peculiariter emerit, deinde dominus eum, priusquam proprietatem rerum nancisceretur
Abbreviated transcription (Latin):
põa eam pecumam depoĩtam habu¬
Ailr. idq ex coͣnsu̾ctudine mandã a¬
tis feciss non deb̾e quicquam usui ͤ
soluendo fidei commnisso facta: par¬
tus quoq ancillarum restituendos.
hr̃s rogatus  ẽ erat post morte

Expanded text:
spondit, si eam pecuniam positam habuspondit, si eam pecuniam positam habuisset idque ex consuetudine mandantis fecisset, non debere quicquam usurarusoluendo fideicommisso factam partus quoque ancillarum restituendos. Heres rogatus erat
Abbreviated transcription (Latin):
ba ⁊ deinceps ꝑ singulas pensiones s¬
si conditione datausure ñ soluansͣ.¬
tur ea conditio obseruaitur. eo ꝑ¬
tineant. ut quaiuis commissa
sit fronͣte prima stipuło ũ cameu
ĩ ampliorem quantitatẽ usurarũ
conueniri possit. quameius pensi¬
onis nomme que egressaẽ diem
que de grauioribz usuris prãndis
subioctae: id ẽut ꝑ singulas pensio¬
nes conditio ex pectaretur. ñ illata¬
rum suis temporib leuiorumu¬
surarum et ideoposse eiutari peniã¬
se sequentium pensionum
Emisit ꝑmuites annos miuores pre rõ¬
e e stitit. hrs creditoris semisses petit cũ.
ꝑ debitorem ñ sten̾t quominus ñ ͣ.¬
muinores soluat quero an exceptõ
debxlis ex moreusuris ꝑcanta cẽpora
imo r a ꝑͣ debitorem non fuit. posse
.S. sctimidumea que ꝓpon̾e̾ntur ob¬
stare excͣeptione᷑ ¶ quesitum est.
ublis n amuditio negiciorum gestorũ¬
uł ꝓpecunia occiosa usuras pr̃a¬
re cebeat. cum dominus nullã
opecuniam dȩpoĩtam fenerauit. re¬

Expanded text:
nceps per singulas pensiones condicione data usurae non solvantur, ea condicio observaretur" eo pertineant, ut, quamvis commissa sit forte prima stipulatio, non tamen in ampliorem quantitatem usurarum conveniri possit quam eius pensionis nomine, quae egressa est diem quae de grauioribus usuris praestandis subiecta est, id est ut per singulas pensiones condicio inspectaretur non illatarum suis temporibus leuiorum usurarum: et ideo posse euitari poenam sequentium pensionum.missit, per multos annos minores praestitit: heres creditoris semisses petit. cum per debitorem non steterit, quo minus minore‹s› soluat, quxsolvendis ex more usuris per tanta tempora mora per debitorem non fuit, posse secundum ea, quae proponerentur obstare exceptionem. Quaesitum est, an iudicio negotiorum gestoru pecunia ‹o›tiosa usuras praestare debeat, cum dominus nullam pecuniam faenerauit. re
Abbreviated transcription (Latin):
ns prestabant uslis fiscieẽ cepe¬
rint. post quam ad fiscum transie¬
rint. semisses cogendi sunt prars¬
¶ eo qui ad ministratione rerũ
cuutatum conueniũtur. usuris
obnoxios eẽ satis notume id̾ ob¬
seruatur soperum curatoribus
si pecunia aput eos remansit. s
inea quam redeptorib cõmiser.¬

Expanded text:
us praestabant usuras, fisci esse coeperunt, postquam ad fiscum transierunt, semisses cogendi sunt praestare. Eos qui ex administratione rerum civitatium conveniuntur usuris obnoxios esse satis notum est. idem observatur in operum curatoribus, si pecunia apud eos remansit. sed in ea quam redemptoribus commisser
Abbreviated transcription (Latin):
actor stipilłouurs halebit no
usurarum scipuss quamius
debitorũ conueniatur. comii¬
ttitur. nec ĩutuis ieguine usi¬
re stipiuło uidetur subea condi¬
tione concepta siminores ad di¬
em solute nonfiuint nec enm
pena s fenus ub̃ius iusta rõn¬
em sortis ꝑmittitur. ¶ Si tam̃
cpost mortem celitoris nemo.
fuit cui pecunia solu̾etur. eius
temporis ĩ culpatã eẽ moram
constitit ideo simaiores usure¬

Expanded text:
acto stipulatio vires habebit. Vsurarum stipulatio, quamvis debitor non conveniatur, committitur. nec inutilis legitimae usurae stipulatio videtur sub ea condicione concepta "si minores ad diem solutae non fuerint": non enim poena, sed faenus uberius iusta ratione sortis promittitur. si tamen post mortem creditoris nemo fuit cui pecunia solveretur, eius temporis inculpatam esse moram constitit: ideo si maiores usur
Abbreviated transcription (Latin):
stipulatus ẽ factum tradendistis¬
mile plus uenditorem ꝓmisis¬
se quam iuditio emꝑtipĩare
compellẽtur. s camenpp̃ illa uer¬
ba uacuamq possidnem cradi.¬
potest dicipartus quoq rõnem
enim ancilla tradita: partum¬
postea editim ĩ bonis sius reus¬
stipulandibre potiuss. ¶ Sipͣ¬

Expanded text:
stipulatus est, factum tradendi stimile plus uenditorem promise, quam iudicio empti praestare compelleretur. sed tamen propter illa uer'uacuamque possessionem tradipotest dici partus quoque enim ancilla tradita partumpostea editum in bonis suis reustipulandi habere potuisset. Si
Abbreviated transcription (Latin):
am: quicquid ex bonis suꝑent
titio restituere sut enim eaque
fide bona dimimita sunt ĩ fidei.
cur: si ꝓmodo cetõrum quaq bo¬
norum diminuantur. ita quod
ex fructus suꝑerit uire uolun¬
tatis restitui oportebit. ¶ cum
pollidius aꝓpropinqua suahr̃os
iimi funduireti̾e uississ: pre¬
fecto pretorio suasi fructusꝙ
⁊ bonafide a pollidio ex bonis sĩdat¬
¶dẽsumcte ꝓcepti eẽnt restitui de¬
leix suie quod finidum ei tantũ
delẽgaũit. sie quod lubrico tu¬
tele fidei cominissi remedumiur
pretusat. ¶ Si auro ur argento
facto᷑ ꝑ ficei cõmissum relicto eẽ¬
mora int̾uemerit. anusurarit.
stimano faciendasit. tractari ẽ¬
solet si plane mat̾iam istam idco ea¬
reuquit ut ea distracta pedinia ꝙ x
rtfecta fidei comnissa souietur ñ¬

Expanded text:
am quidquid ex bonis supererit Titio restituere: ut enim ea quae fide bona deminuta sunt in causa tur, si pro modo ceterorum quoque bonorum deminuantur, ita quod ex fructibus supererit iure voluntatis restitui oportebit. Cum Pollidius a propinqua sua ium fundum retinere iussisset: praefectis praetorii suasi fructus, qui bona fide a Pollidio ex bonis defunctae percepti essent, restitui debere, sive quod fundum ei tantum praelegaverat sive quod lubrico tutelae fideicommissi remedium mater praetulerat. Si auro vel argento facto per fideicommissum relicto mora intervenerit, an usurarum aestimatio facienda sit, tractari solet. plane si materiam istam ideo relinquit, ut ea distracta pecuniaque refecta fideicommissa solveren
Abbreviated transcription (Latin):
iudicis post contẽpnationem
futuri temporis tractus. ¶ ꝑa¬
pinianus cirratucele restiti¬
onem ꝓ fauore pupillorum
latior int̾pretͥatio factãe. nemo
enim ambigit. l edie siue uidex
diem quo restituitiur usuras pre¬
stari plane si tutele iudicio no¬
ientem expetir: tutor ultro cõ¬
uen̾it. et pecumam obtuuĩt. eam¬
q obsignatam deposu̾it. ex cotẽ¬
pore non prabit usuras:

Expanded text:
iudicis post condemnationem futuri temporis tractatus? Papinianus. circa tutelae restitutionem pro favore pupillorum latior interpretatio facta est: nemo enim ambigit hodie, sive iudex ur, in eum diem quo restituit usuras praestari. plane si tutelae iudicio nolentem experiri tutor ultro convenerit et pecuniam optulerit eamque obsignatam deposuerit, ex eo tempore non praestabit usuras.
Abbreviated transcription (Latin):
que non sunt arbitraria: nec¬
bone fider post litem contestatã¬
actori causa prandae in cum diẽ
quo sententia dicitur certe post r̃¬
iudicatom tempus a fructibus
uinquam euenit ut quam ꝙͣ¬
fructus hr̃ditatis aut petunie ñ¬
ceusura: nominatim relictañ site
Inchominus debeatur ut putã
siquis rogetur post mortem su

Expanded text:
quae non sunt arbitraria necbonae fidei, post litem contestatactori causa praestanda est in eum diem, quo sententia dicitur: certe post riudicatam tempus a fructibus umquam evenit, ut, quamfructus hereditatis aut pecuniae usura nominatim relicta non sit, nihilo minus debeatur. ut puta si quis rogetur post mortem su
Abbreviated transcription (Latin):
nem cum post iudicis sentẽtia
moram feciss hr̃s iussit imp̃ꝵ
marcus anconinus inciisso
legitimo cem᷑pore. quod condẽꝑ¬
natis prõturut usqͣ ad senten¬
tiam coͣmino da fidei cõmissar¬
lis accipiat quod decretum ac¬
¶qͣpiita oportet. si ante iuidicis se¬
ceptiam moram interueñit. cã¬

Expanded text:
ne, cum post iudicis sententiam moram fecisset heres, iussit imperator Marcus Antoninus, intermisso legitimo tempore quod condemnatis praestatur ut usque ad sententiam commoda fideicommissarius accipiat. quod decretum ita accipi oportet, si ante iudicis sententiam mora non intervenit: tam
Abbreviated transcription (Latin):
d aius seius quirempubli¬
camgerebat. fenerauit. pecuniã
publicam subusuris solitis: fuit
autemconsuetudo ut ĩtra c̾ta
tempora nonulatis usuris : fuit¬
quidam debitores cessau̾unt in
soluendis usuris:quidam plus¬
uĩ intulĩt et sic effectumẽ. ut om̃e
qdusurarũ nomine competebat
ctiamꝓhis quicessau̾ant ĩusu¬
ris: suppleantur quesitum ẽ an
ulud quod ampuus ex consue¬
tudine pene nomĩnẽ exactum¬
debitorib usuras itipulatus eet
eas solas rripublice. prari oport̾e̾.
que secundum formam ab hiis¬
D exigi solent. et si omnia nomine
yconea sint qudd siscruus pub¬
cus: obligationemusuraꝵ re
ꝓublic. ad quisiuit equune. qii¬
ius ip̃o iure usure. reipublice debean¬
ur. camen pro defectis nominib
compensationẽ maiorũ usurar
fie̾r: siñ sit parata res publica ñ¬
uniu̾sorum debicorum fortun

Expanded text:
aius Seius qui rem publicam gerebat faeneravit pecuniam publicam sub usuris solitis: fuit autem consuetudo, ut intra certa tempora non inlatis usuris quidam debitores cessauerunt in soluendis usuris, quidam plus intulerunt et sic effectum est, ut omne quod usurarum nomine competebat etiam pro his, qui cessauerant in usuris, suppleatur. quaesitum est, an illud, quod amplius ex consuetudine poena‹e› nomine a qudebitoribus usuras stipulatus esset, eas solas rei publicae praestari oportere, quae secundum formam ab is exigi solent, etiamsi non omnia nomina idonea sint. Quid si servus publicus obligationem usurarum rei publicae adquisiit? aequum est, quamvis ipso iure usurae rei publicae debeantur, tamen pro defectis nominibus compensationem maiorum usurarum fieri, si non sit parata res publica universorum debitorum fortun
Abbreviated transcription (Latin):
tucre. quesitum ẽ an partus aucil¬
iarumcam uiuohr̃de natiresti¬
tuendi eent. ip̃uerba testamenti¬
quib de redlitu suo solo deducer¬
docestacor sensit paulus n ancẽ¬
diem tidei cominissi cedentem.a

Expanded text:
tuere: quaesitum est, an partus ancillarum etiam vivo herede nati resttuendi essent propter verba testamentiquibus de reditu solo deducendo testator sensit. Paulus rediem fideicommissi cedentem
Abbreviated transcription (Latin):
eratius: Cum qui simisr rogae¬
cus cẽt ut muliem restitu̾et par¬
tum eius restitũe cogendum ñ
ẽẽ. isi tunc editus eẽt. amninsiõ¬
tominisso resticuendo moram tẽ¬
cuss Ineq uitẽẽ ex istimo ananci¬
post utem contestatam offĩtion
iudicis restituendi sunt usurãs
prari oportõ neq corum qui prius
facte. usure nonꝰ exiguntur. ¶ cumi
usure pretii fundi ab eoquia fis¬
co em̃at petẽntur. et emptor nega¬
ret craditam sibipossiõnem iime¬
fator decreuit. ĩ iquumeẽ uslras¬
annis q̃umciues iiiuras presta¬
tuturum: et si quo annoñ soluiss
tunc totius pocunie ex die quam
tuatus ẽ semisses soliturum ⁊ red¬
ditis ꝑ aliqͥt amnq usuris moxi
stipulõ cõmsssa eẽt duuis marcꝰ
fortunato ita rescripsit p̾sidem pro¬
ouintie adi: quistipulõnem de cui
ũquitate questus es gdinod̾ iuste¬
. ex accõis rediget. hec conssituto adͤ¬
ĩ finitum mod̾ excedit quidergo.¬
s. et sic temꝑandares ẽ ut ĩ futurund¬

Expanded text:
rt eum, qui similiter rogatus esset, ut mulierem restitueret, partum eius restituere cogendum non esse, nisi tunc editus esset, cum in fideicommisso restituendo moram fecisset. neque interesse existimo, an ancipost litem contestatam officio iudicis restituendi sunt, usuras praestari oportere, neque eorum, qui prius factae usurae non exiguntur. Cum usurae pretii fundi ab eo qui a fisco emerat peterentur et emptor negaret traditam sibi possessionem, imperator decreuit iniquum esse usurasannis quincunces usuras praestaturum et, si quo anno non soluisset, tunc totius pecuniutuatus est semisses soluturum, et redditis per aliquot annos usuris mox stipulatio commissa esset, divus Marcus Fortunato ita rescripsit: "Praesidem provinciae adi, qui stipulationem, de cuius iniquitate questus est, ad modum iustae exactionis rediget". haec constitutio ad finitum modum excedit: quid ergo? sic temperanda res est, ut in futuru
Abbreviated transcription (Latin):
remlib̾tum ita rescripsunt. mou¬
emur et temporis diuturuitate
orim urõrum id circoq cumħ̾.
omia ⁊ unum concurrant. cirtu¬
mamus statum liborum iuscrip¬

Expanded text:
rem libertum rescribentes: « Movemur et temporis diuturnitate liberorum. Idcircoque cum haec omnia in unum concurrant, confirmamus statum liberorum vestro
Abbreviated transcription (Latin):
arcelł ¶uiopio rescripsunt. est
nlib̾tina senatorẽ deceperit. et qua¬
siingenua einuptae. ad exemp¬
ium emp̃toris edicti dandã in eã
accionem᷑: quia ex dote nunlum
lucrum ht̃ que nulla ẽ¬

Expanded text:
uo Pio rescriptum est, si libertina senatorem deceperit quasi ingenua et ei nupta est, ad exemplum praetoris edicti dandam in eam actionem, quia ex dote nullum lucrum habet quae nulla e
Abbreviated transcription (Latin):
que ꝑ ad optionem filia nepotis¬
ancipationem ad oꝑtiuo disso
materam aut nepotem ex fuio
nrorem duce̾ non possiant scilicet
Nii familia eius simr auoqum
Niemancipatus fuero abeo sine
clubio nich̃ impedit nuptias: sci¬
lcet quia ab eo post emancipatio
babint sororis filiam licec lb̾tai¬
amincestum conu̾titur.

Expanded text:
per adoptionem filia neptisancipationem adoptio dissolmaterteram aut neptem ex filio uxorem ducere non possum, scilicet si in familia eius sim: alioquin si emancipatus fuero ab eo, sine dubio nihil impedit nuptias, scilicet quia post emancipationbuerit sororis filiam, licet libertinam, incestum committitur.