comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
supra. tritauus. tritauia
Infra. triuepos. trineptis
Ex transuerso fr̃is sororisq
abnepos ab neptis. et con¬
uenienter abpatriis. ab¬
amita .i. ab au frat̾ et sor¬
or. abauuncłus ab mat̾t᷑a
.i. abauie frat̾ et soror. It̃
sobrim sobrineq .i. qui q̃
ue ex fratrib uł sororibus
parruelib ul consobrinis
uł amitinis ꝓgenerĩtur
hactenus ostendisse suffi¬
cit quẽ ad modũ gradꝰ co¬
gnationis numerentur.
Iamqr ex hus palam est.
intelligere quẽ admodum
quippe generãta queq ꝑ¬
sona grdum adiciat. ut
longe facilius sit respon¬
dere quoto quisq gradu
sit ꝙ̃ ꝓpria cognationis
applłatione quemꝙͣ. deno¬
tare ¶Agnationis quoq
gradus eodeni nm̃o nu¬
mantur set cum ueritas
animis hominum ĩfigit᷑
ideo necͣcͣrium duximius
post narrationem graduũ
etiam eos presenti libro in¬
scribi quatenus possint ⁊
aurib. occuloꝵ et inspec¬
tione adolescentes ꝑfectissi¬
mam graduum doctrinar
certum est ad ẜuiles quoqꝵ¬

Expanded text:
supra triauus triauia. infra trinepos trineptis. ex transuerso fratris et sororis abnepos abneptis: et conuenienter abpatruus abamita id est abaui frater et soror, abauunculus abmatertera id est abaviae frater et soror, item sobrini sobrinaeque id est qui quaeve ex fratribus vel sororibus patruelibus vel consobrinis vel amitinis progenerantur. Hactenus ostendisse sufficiet, quemadmodum gradus cognationis numerentur. namque ex his palam est intellegere quemadmodum per generata quaeque persona gradum adiciat, ut longe facilius sit respondere, quoto quisque gradu sit, quam propria cognationis appellatione quemquam denotare. Adgnationis quoque gradus eodem modo numerantur. Sed cum magis animis hominum infigitur, ideo necessarium duximus post narrationem graduum etiam eos praesenti libro inscribi, quatenus possint et auribus et inspectione adulescentes perfectissimam graduum doctrinam certum est ad serviles
Abbreviated transcription (Latin):
cõ et illud neccͣrium amo¬
nendi sumus agnationis
quidẽ iure admiti aliquẽ
ad ħeditatem. et si d̾cimo¬
gradu sit. siue ex lege .xii.
tabulaꝵ queramus. siue de
edicto quo p̃tor legitims
ħedibus daturũ se bonoꝵ
possessione̾ pollicetur ꝓxi¬
ssionẽ. qui usq ad .uĩ. gra¬
dum cognationis sũt. et ex
admodum grãdus cogna¬
tionis numerentur quare
imprimis amonendi sumꝰ¬
aliam cognationem supͣ¬
numerari. aliam infra.
aliam extransuerso. que
etiam a latere dicitur Su¬
ꝑior cognatio est parentũ.
Inferior lib̾oꝵ. Extransu̾so

Expanded text:
 et illud necessario admonendi sumus, agnationis quidem jure admitti aliquem ad haereditatem etsi dgradu sit, sive de lege duodecim tabularum quaeramus, sive de edicto quo praetor legitimis heredibus daturum se bonorum possessionem pollicetur. proxissionem qui usque ad sextum gradum cognationis sunt, et ex admodum gradus cognationis numerentur. qua in re inprimis admonendi sumus cognationem numerari, aliam infra, aliam ex transverso, quae etiam ex latere dicitur. Superior cognatio est parentum, inferior liberorum; ex transverso
Abbreviated transcription (Latin):
uideri consanguinei esse.
qr consanguinitatis uis. ẽ¬
spetĩes aguationis. tantũ
igirur coguati sunt sibi si¬
cut ex matre cognati ¶Ita¬
q omnib ulis ex ea parũ
compent bonoꝵ possessio
qua ꝓximitatis nomine.

Expanded text:
ideri consanguinei esse, quia consanguinitatis ius species est adgnationis: tantum igitur cognati sunt sibi, sicut et matris cognatis. itaque omnibus istis ea parte competit bonorum possessio qua proximitatis nomin
Abbreviated transcription (Latin):
lege .xii. tabulaꝵ int̾ le¬
gitinos nõ habentur.
Sera pretore tercio or¬
dine uocantur excẽptis
hus soł tam̃modo fratre
et sorore emancipatis nõ
etiã lib̾is eoꝵ quos lex a¬
nastasiana cum fritribus
integri iuris cõstituris uo
facile est ex ip̃ius ꝯstitutõĩs
uerbis colligere alus uero
aguatis inferioris gradus
licet capitis dimimitõnẽ
passĩ non sunt. tñ eõs añ¬
pouit et proculdubio co¬
gnãtii ¶ Hos etiam qui
ꝑfeminim serus ꝑsonas ex
transuerso cognatoĩs iĩc.¬
guntur tercio gradu ꝓxi¬
mitatis nomuine p̃tor ad
sunt ad naturalium parẽ¬
tum ħ̾editatem hoc eodẽ
gradu uocantur ¶Uulgo
quesiros nullum hẽre ag¬
narum manifestum ẽ cũ
agnatio a pr̃e. a matre.
lum patrem he̾re intelli¬
guntur ¶ Eadem ratione
nec uiter se quidẽ possunt

Expanded text:
lege duodecim tabularum inter legitimos non habentur, sed a praetore tertio ordine vocantur, exceptis solis tantummodo fratre et sorore emancipatis, non etiam liberis eorum quos lex Anastasiana cum fratribus integri iuris constitutis vocne quam facile est ex ipsius constitutionis verbis colligere, aliis vero adgnatis inferioris gradus, licet capitis deminutionem passi non sunt, tamen eos anteponit et procul dubio cognatis. 2 1. Hos etiam, qui per feminini sexus personas ex transverso cognatione iunguntur, tertio gradu proximitatis nomine praetor ad sunt, ad naturalium parentum hereditatem hoc eodem gradu vocantur. 4 3. Vulgo quaesitos nullum habere adgnatum manifestum est, cum adgnatio a patre, lum patrem habere intelleguntur. eadem ratione nec inter se quidem possunt
Abbreviated transcription (Latin):
successione set etiam in¬
alterum in alterius mu¬
tuam successionẽ uocaui¬
eoi uocantes siue soli ĩue¬
mantur qui iny iurute
nati et postea manumilli
aliis qui post lib̾tatẽ pen¬
tumi concepti sunt. siue
ex ea matre uł exeodẽ pa¬
tre. siue ex aliis nuptus
ad similitudinẽ eoꝵ qui
ex iustis nuptus ꝓcreati
sunt. ¶ Repentis omnib
uaq. que iam tradidimus
aparet non semꝑ eos qui
parem gradum cognatõ¬
nis obtinent pariter uo¬
cari. eoq amplius nec eũ
quidẽ qui ꝓximior sit cog¬
natus semꝑ potiorẽ ẽẽ. cũ
em̃ prima causa sit suoꝵ
ħedum quosq inter suos¬
iam beredes enumeraui¬
nus a paret ꝓnepotẽ uł
ab neptẽ defuncti potiorẽ
eẽ ꝙͣ fratrũ aut parrẽ ma¬
tremq defuncti. Cum ali¬
oquin pater quidẽ ⁊ mat̾
sit coguationis. et ab ne¬
pos quarto. Nec interest

Expanded text:
successionem, sed etiam alterum in alterius mutuam successionem vocavieos vocantes, sive soli inveniantur qui in servitute nati et postea manumissi aliis qui post libertatem parentium concepti sunt, sive ex eadem matre vel eodem patre sive ex aliis nuptiis, ad similitudinem eorum qui ex iustis nuptiis procreati sunt. Repetitis itaque omnibus quae iam tradidimus apparet non semper eos, qui parem gradum cognationis optinent, pariter vocari eoque amplius nec eum quidem, qui proximior sit cognatus, semper potiorem esse. cum enim prima causa sit suorum heredum quosque inter suos heredes iam enumeravimus, apparet, pronepotem vel abnepotem defuncti potiorem esse quam fratrum aut patrem matremque defuncti, cum alioquin pater quidem et mater, sit cognatus et abnepos quarto: nec interest
Abbreviated transcription (Latin):
rercia parũ bonoꝵ suoꝵ
lib̾tus uł lib̾ta eis relinq̃¬
runt. ita sine honẽre ut
uec liberis. lib̾ti lib̾te u
et ea parte legata ul fid̾i¬
comissa prestentur. ser
ad coheredes hoc honus
redundat. ¶ Multis aliis
casibus a uobis inprefata
consticutione congregatis
modi iuris dispõitionem
ꝓspeximus ut tã patroni
patronẽq ꝙ̃. libẽri eoꝵ nͦ
non qui extransuerso la¬
tere ueniunt usq ad qͥn¬
tum̃ gradum ad successi¬
onem lib̾toꝵ uoceñtur si¬
cut ex nr̃a constitutione
intelligendum est. ut si
in capita non instir pes di¬
uidatur successio eodẽ mo¬

Expanded text:
ertia parte bonorum suorom libertus vel liberta eis reliquerint, ita sine onere ut nec liberis liberti libertaeve ex ea parte legata vel fideicommissa praestentur, sed ad coheredes hoc onus redundaret; multis aliis casibus a nobis in praefata constitutione congregatis, modi iuris dispositionem perspeximus ut tam patroni patronaeque quam liberi eorum nec non qui ex transverso latere veniunt usque ad quintum gradum ad successionem libertorum vocentur, sicut ex ea constitutione intellegendum est: ut siin capita non in stirpes dividatur successio, eodem mo
Abbreviated transcription (Latin):
ost suos heredes De successio¬
inter suos heredes pretor
et constitutiones uocant.
et post legirimos quo nu¬
mero sunt agnati. et hn
quos i locum agnator.
tam supradc̃a senato con¬
sulta ꝙͣ nr̃a erexit cõstitu¬
tio. proximos cognatos p̃¬
tor uocat qua pater nata᷑ł
cognatõ spectatur. Nam ag¬
uati capite diminuti qui¬
q̃ ex hiis ꝓgeniti sunt. ex

Expanded text:
ost suos heredes, eosquinter suos heredes praetor et constitutiones vocant, et post legitimos quo numero sunt adgnati et hi quos in locum adgnatorum tam supra dicta senatus consulta quam nostra erexit constitutio proximos cognatos praetor vocat. Qua parte naturalis cognatio spectatur. nam adgnati capite deminuti quique ex his progeniti sunt, ex
Abbreviated transcription (Latin):
numo singsi insolictum
asingulis qui mͦ souien¬
do sut utis cotestante tẽ¬
ꝑr ptes petr qdeoq siqͥs
ex fide nissorib eotemꝑ
soluendo ñ sit hoc cetos
honerat. S si abuno fi¬
triussore crectitor solidũ
consctutꝰ fu̾it: hi solus
fideinssit soluendo n sit

Expanded text:
numero, singuli in solidum a singulis, qui modo sint litis contestatae tempore partes petere. ideoque si quis ex fideiussoribus eo tempore solvendo non sit, hoc ceteros onerat. sed et si ab uno fideiussore creditor totum consecutus fuerit, huius solius fideiussit solvendo non sit
Abbreviated transcription (Latin):
audet nichiuint est stipi¬
litoris Pianc si quis ue¬
lit hoc fitere penam stipu¬
lari oportebit. ut nsiita
ftm sit: ut comphensum
iuud insꝑicitur. quid int̾¬
sit ei s quẽ sit qntitas in
conlitõne stipulatis. Erge
reos dare spondes: tunc co¬
mittit᷑ stipło. ¶S si quis
stipulaturalicuicumcioi
tesset placuit stipionem
trlam ammistrare cepar
cossit ad ministratonẽ tuto¬
ri suo cistipulatus ẽ remp¬
upilli saluam fore qm in

Expanded text:
ur, nihil interest stipulatoris. plane si quis velit hoc facere, poenam stipulari conveniet, ut, nisi ita factum sit, ut comprehensuillud inspicitur, quid intersit eius, sed quae sit quantitas in condicione stipulationis. erreos dare spondes? ’ tunc committitur stipulatio. Sed si quis stipuletur alii, cum eius interesset, placuit stipulatiotelam administrare coeperat, cessit administratione contutori suo et stipulatus est, rem pupilli salvam fore
Abbreviated transcription (Latin):
nersauice quiatium dic
nt nõ tencatꝰ nisi penan
rem suam futur ⁊ in eoca¬
su quo sua sit ntilit᷑ stĩp¬
ulatur. ¶ Si deana restip¬
chumate stipulatus qui
fuit. tu de pamphilio se¬
seris q̃m stichum uocari
credris. ¶Quod turpier
causa ꝓmissume. uelun
si quis homicictium uisa¬
gilegimn se fturum ꝑm¬
quis subaliqua concitõ¬
ne fu̾it stipulatus licet
ante concitonem decesse¬
rit. postea existente con¬
ditone heres ei quida¬
g̾e potest. idem est ex pi¬
issoris ꝑte quitor mno
aut hor mense dari stipu¬
latus sit nisiomibo ꝑn¬

Expanded text:
i ut non teneatur, nisi poenam rem suam futuram in eum casum quo sua fit utiliter stipulatur. Si de alia re stipchum a te stipulatus quis fuerit, tu de Pamphilo senseris, quem Stichum vocari credideris. Quod turpi ex causa promissum est veluti si quis homicidium vel sacrilegium se facturum promquis sub aliqua condicione fuerit stipulatus, licet ante condicionem decesserit, postea existente condicione heres eius agere potest. idem est et a promissoris parte. Qui hoc anno aut hoc mense dari stipulatus sit, nisi omnib
Abbreviated transcription (Latin):
us quid int̾ est utr̾ ciñ¬
ilis annat᷑ans sit obugo
cuiadiciatur fideuissor
obligetur. sũ ex̃ncus sit
qui fidenissorem aserno

Expanded text:
lud quidem interest, utrum civilis an naturalis sit obligatio cui adiciatur fideiussor, obligetur, sive extraneus sit qui fideiussorem a servo
Abbreviated transcription (Latin):
usus constiti sol̃et hiisd̃¬
q illis modis finitur qui¬
Do ei usus fructus desinit
Minus aute .s. iuris inu¬
su c̃. qͣm inusu fructu. nã
ddo hactenus ci morari licz
rustica fiunt in p̃eclimen¬
to sit. nec ulli alii ius qd̃
ħ̾t aut uent̾e aut locare
au gratis concedere potest.
ctenus iuris h̾re in telligi¬
tur ut ip̃e tm̃ h̾itet necħ
ns ad alium trisferre pot̾
⁊uix receptumẽe uidetꝰ
ut hospitem ei recipe liceat

Expanded text:
usus constitui solet, iisdemque illis modis finitur quibus et usus fructus desinit. Minus autem scilicet iuris in usu est quam in usu fructu. namqndo hactenus ei morari licetrustica fiunt impedimento sit: nec ulli alii ius quod habet aut vendere aut locare aut gratis concedere potest, ctenus iuris habere intellegitur ut ipse tantum habitet, nec hoc ius ad alium transferre potest: et vix receptum videtur ut hospitem ei recipere liceat
Abbreviated transcription (Latin):
ir quo̾ sublato ⁊ ip̃m tor¬
li nect̃e c̃. ususfructus app̾¬
ctate scp᷑atõnem recipit.
Id q psib modis accidit.
ut ecet si quis alicui nsum

Expanded text:
pore: quo sublato et ipsum tolli necesse est. Usus fructus a proprietate separationem recipit, idque pluribus modis accidit. ut ecce si quis alicui usum
Abbreviated transcription (Latin):
ptineat: cum marito ei hił¬
usus ꝑtinet. ip̃c tmͣm o pe
atq minist̾io eiꝰ uti potest.
ad aliumuo nullomͦ ius
suũ tnͣsferre ei concessum

Expanded text:
cum marito habiusus pertinet ipse tantum operis atque ministerio eius uti potest: ad alium vero nullo modo ius suum transferre ei concessum
Abbreviated transcription (Latin):
sumfr̃ ꝯstituit. ¶ finitur
autẽ ususfr̃: morte usufr¬
uctuarii. eiduab cãpitis
diminutõib marimaci
mectiaci nõ utendo ꝑmo
dum ci tempꝰ que omĩa
nra statuit conitituto ¶Itẽ
ctatis. ab usufructuario ce¬
datur. Nam cxͣnco cedendo

Expanded text:
um constituit. Finitur autem usus fructus morte fructuarii et duabus capitis deminutionibus, maxima et media, et non utendo per modum et tempus. quae omnia nostra statuit constitutio. item ino proprietatis ab usufructuario cedatur nam extraneo cedendo
Abbreviated transcription (Latin):
ut tñ eo nomine srci uti¬
ut̾ caue.aturitaq si peccua¬
nic usuffr̾ legatus sit: ita
datur legatario ut eyfrat
⁊ legatarins satisdat h̾r¬
di de tanta peccunia restitu¬

Expanded text:
amen eo nomine heredi utiliter caveatur. itaque si pecuniae usus fructus legatus sit, ita datur legatario ut eius fiat, et legatarius satisdat heredi de tanta pecunia restitu
Abbreviated transcription (Latin):
tis prioris status ꝯmiita¬
tõ eaq trib modis accid¬
it. Nam aut marima est
capitis diminutõ. aut mi¬
nor qͣm quidam m̃cciam
uorant. aũ minima. Mar¬
ntõ cumaliquis simulci
ciuitatem ⁊ ub̾tatem am¬
ittit. Quod accidit in hiis
dempnatiꝰ u quise. ad pre¬
cium ꝑticipandum nenu¬
dari passi sunt. ¶Nmor
sũ mectia ẽ capitis cdimin¬
ntõ cum ciuitas quidem
amittitꝰ ub̃tis uͥo retinet
Quod accichit ei cuiaqua
⁊ ignis int̾ctictum fu̾it ui
ei qui insulam de portatu
c.¶Minima. antẽcapitis

Expanded text:
tio prioris status permutatio. eaque tribus modis accidit; nam aut maxima est kapitis deminutio, aut minor, quam quidam 'mediam' vocant, aut minima. Maxutio, cum aliquis simul et civitatem et libertatem amittit. quod accidit in his qdemnati, vel qui ad pretium participandum se venumdari passi sunt. Minor sive media est capitis deminutio, cum civitas quidem amittitur, libertas vero retinetur. quod accidit ei cui aqua et igni interdictum fuerit, vel ei qui in insulam deportatus est. Minima est capitis
Abbreviated transcription (Latin):
eo qui ex lege inlia ⁊ ticiada
omino tutor fu̾at cimc
tore urbano ⁊ m̃aiore ꝑte
tribunoꝵ piebis tutor ex
iege atiua in ꝓuintiis no
ge inlia. iticia. ¶ S si testa¬
mento tutor ul sub ꝯctitõ¬
ne aut chie c̾to datus fuat
qi cui conditõ. aut dies
tor dari pot̾at.Item sip¬
urc datus fñat qͣm cliu ne¬
istat tam diu ex cisõ legibꝰ
cutor petebatur qͣui desme¬
tutore capto ex hiis legib̾
tutor᷑ pctebat᷑ qui de sincb

Expanded text:
EO QUI EX LEGE IULIA ET TITIA omnino tutor fuerat, ei etore urbano et maiore parte tribunorum plebis tutor ex lege Atilia, in provinciis vero ge Iulia et Titia. Sed et si testamento tutor ne aut ex die certo datus sit, quamdiu condicio aut dies tor dari potest; item si pure datus fuerit, quamdiu neistat, tamdiu ex his legibus tutor petendus est; qui desitutore capto ex his legibus tutor peti debet; qui desinit
Abbreviated transcription (Latin):
ac si ex tertiis ꝑtibo here¬
des scripticent. ⁊ ex diuso
si piures in portõib sint
tatite debet singuus detres¬
cere ut si u̾bigrã quatuor
eritiis ꝑtibo heredes scrip¬
ti cẽnt pinde seant᷑ acsiu
sunt is qui sñ ꝑte institut.
q erit si dipondiꝰ expletus
sit que oms ꝑtes ad assẽ
postea reuocantur. qmus
sint psium unciaꝵ ¶ Hc̃¬
res:⁊ pure ⁊⁊ subꝯditõne¬
uiadctum tempe nõ pot̾
emq ad icctum ꝓsupura¬
tuo ħ̾ri placet. ⁊ pinde cẽ
ac si pure heres institut
ẽct mnpõssibilis cõctitõ in
institonibꝰ ⁊ legatis. nec
nõ infidci cõmissis cilib̃¬

Expanded text:
tertiis partibus heredes scripti essent: et ex diverso si plus asse in portionibus sit, tacite singulis decrescere, ut, si verbi gratia quattuor ex tertiis partibus heredes scripti sint, perinde habeantur ac si sunt, is qui sine parte institutus que erit si dipondius expletus sit. quae omnes partes ad assem postea revocantur, quamvis sint plurium unciarum. Heres et pure aut ad certum tempus non potest, emque adiectum pro supervacuo haberi placet, et perinde esse ac si pure heres institutus esset. Impossibilis condicio in institutionibus et legatis nec non in fideicommissis et libe
Abbreviated transcription (Latin):
sitatõne cdixisse sufficiant.
nibo suis locis ꝓpoñemus.
ex põsiumꝰ sumatim quib
modis iure gencium res ad¬
quirunt᷑. modo uideamus
quib modis. legittimo:
ciuili iure ad quiruntur.
deusucapionibꝰ ⁊ lõgi tp̃rĩ

Expanded text:
bitatione dixisse sufficiat. ionibus suis locis proponemus. exposuimus summatim, quibus modis iure gentium res adquiruntur: modo videamus, quibus modis legitimo et civili iure adquiruntur. TIT. 6 DE USUCAPIONIBUS ET LONGI TEMPORI
Abbreviated transcription (Latin):
agnis. neq lana utetur u¬
suario: qr ca in fructu sunt.
planc ad st̾corantium agrũ
suum pecorib uti pot̾ ¶S. si
cuihitatõ legata su aliquͣo
mͦ constituta sit. nec usus
uidetur nec usus frñctus. s

Expanded text:
agnis neque lana utetur usuarius, quia ea in fructu sunt. plane ad stercorandum agrum suum pecoribus uti potest. Sed si cui habitatio legata sive aliquo modo constituta sit, neque usus videtur neque usus fructu
Abbreviated transcription (Latin):
hitur simiii atq cͣ ptio cõ¬
uenerit. qmuis nõ clum p̃¬
cium ñumatũ at ac near¬
ra quid̃ data fu̾it. Nam
ficiunt᷑ no. aut̾ ꝑfectamcẽ
emptonem ⁊ uencitdem
constit᷑uim. nisi  unctru¬
menta emptõnis fu̾int
conscripti ui manuppria
quid scripta. acõtrarente
si ꝑ tabellonem fuit. nͥ
ei cõpictiones acccꝑinte
fũint ꝑtib ab̃ soluta. do¬
nec cni auquid exhus ei¬
decst.⁊ penitencie lorus est.¬
uimo nisiiam arrirum
hoc enĩ sub secuto. sũ in sc̾¬
ptis sũ sñ scriptis uencu.¬
tõ celebratas. is qui retusat̃

Expanded text:
hitur, simulatque de pretio convenerit, quamvis nondum pretium numeratum sit ac ne arra quidem data fuerit. nam ficiuntur non aliter perfectam esse emptionem et venditionem constituimus, nisi et instrumenta emptionis fuerint conscripta vel manu propria quidem scripta, a contrahente si per tabellionem fiunt, nisi et completiones acceperint et fuerint partibus absoluta. donec enim aliquid ex his deest, et poenitentiae locus est etdimus nisi iam arrarum hoc etenim subsecuto, sive in scriptis sive sine scriptis venditio ce
Abbreviated transcription (Latin):
ngonis nec puis mactes¬
sioͦne ee potest qͣm in prĩ¬
tebeant obligari possunt
itaq sireus .x. aurcos ꝓm¬
iscrit fideisor inqnq recte
obligatur. cõtraũo nõ pot̾
obrigari. ⁊tem si ille pure
ꝓmisit. fideĩsor sub cõcutõe
ꝓmitte̾ potest:. Contͣ no nõ
potest. nõ solum cnĩ in qͣn¬
titate s cĩ intemꝑe minꝰ et

Expanded text:
onis nec plus in accessione esse potest quam in prindebeant, obligari possunt. itaque si reus decem aureos promiserit, fideiussor in quinque recta obligatur: contra vero non potest obligari. item si ille pure promiserit, fideiussor sub condicione promittere potest: contra vero non potest. non solum enim in quantit
Abbreviated transcription (Latin):
te corꝑis iesus sit fiuit. au
edes tote. añ aliqua ꝑte ĩ¬
cenclio consummpte fu̾int
aũ findus ni fluminis
tus sit sũ ̃ mundatone
aque. au̾arboribo turbine
de iectis longe minor. aui
det̾ior eẽ ceꝑit: emptoris
dampnũ c̃ cuinecce est lic
rem nõ fu̾it nactus p̾cm̃
solu̾e. quicqͥ enĩ sñ dolo q
cuipa uenclitoris accipdit
in eo uenclitor seturꝰ ẽ. Sr e
si post emptom fundo alt¬
quid pauuionem accrescit
ad emptoris cõmod ꝑtinr
dolus. neq curpa nẽctitori
int̾ueniat aĩad u̾tend̾ erit
ancustoctiam eio usqad
traclitonẽ: uenclitor susce¬
ꝑit. sanc i enm si susceꝑ¬
it ad ip̃is ꝑiculum is casũ
ꝑtinet. si nõ susceꝑit securꝰ
crit. Idem ⁊ incetis anima¬
libꝰ cet̾is q reb intelligi¬
reiui cõñctictonem ex mbr
de bebit emptori. qm cum
ad huc ip̃e dñs ẽ. idem est e

Expanded text:
te corporis laesus fuerit, aut aedes totae aut aliqua ex parte incendio consumptae fuerint, aut fundus vi fluminis tus sit, sive etiam inundatione aquae aut arboribus turbine deiectis longe minor aut deterior esse coeperit, emptoris damnum est, cui necesse est, licet rem non fuerit nactus, pretium solvere. quidquid enim sine dolo et culpa venditoris accidit, in eo venditor securus est. sed et si post emptionem fundo aliquid per alluvionem accessit, ad emptoris commodum pertdolus neque culpa venditoris interveniat, animadvertendum erit, an custodiam eius usque ad traditionem venditor susceperit. sane enim, si susceperit, ad ipsius periculum is casus pertinet: si non susceperit, securus erit. idem et in ceteris animalibus ceterisque rebus intellegirei et condictionem exhibere debebit emptori, quia saadhuc ipse dominus est. idem est etiam
Abbreviated transcription (Latin):
tibo mãndatis. Ita ante iste
mod consensu or obligato
contrahi qr nr scriͣpturan:
dari quicꝙͣ necce ẽ. ut sub¬
stanciã capiat obligõ. s s¬
ufficit eos qui negm̃ gert̃
consentire. Unde int̾absẽ¬
tos q talia negocia conth¬

Expanded text:
tibus, mandatis. Ideo autem istis modis consensu dicitur obligatio contrahi, quia neque scriptura neque dari quidquam necesse est, ut substantiam capiat obligatio, sed sufficit eos qui negotium gerunt consentire. Unde inter absentes quoque talia negotia contrah
Abbreviated transcription (Latin):
inati post muitutemp¬
is tẽceptom oppone non
potest h ec enĩ sepissina
constitutũ est. si fit ut ꝙ
hodiedum queri nõ pot

Expanded text:
ata post multum temporis exceptionem opponere non potest : hoc enim saepissime constitutum est. sic fit ut et hodie, dum queri non pote
Abbreviated transcription (Latin):
iuric ¶ Empcio tam sub
conclitone qͣm pure con¬
trahi potest. sub conctitoẽ
ueluti si stichus intͣctum
diem cibi pl̃itu̾it. tibicr̃
emptus aurcis tot. ¶loca
sacra ni reuigiosa itẽ pu¬
blica. ucsi for. basilicim
frustra quis sciens emit

Expanded text:
ione. Emptio tam sub condicione quam pure contrahi potest. sub condicione veluti ‘ si Stichus intra certum diem tibi placuerit, erit tibi emptus aureis tot ’. Loca sacra vel religiosa, item publica, veluti forum basilicam, frustra quis sciens emit,
Abbreviated transcription (Latin):
peres. ⁊ nbram uero ficbat
licet clincius ꝑ manscrit
cesuit. s p̾cticta quidem no¬
mina testamentoꝵ aduis
ciuile referebant᷑ postrauͦ
crecticto pͥtoris aua form¬
troctuctac. ¶Iure eni hon¬
orario  nilla cmancipa¬
cio desiderabatur. S septẽ
testium signa sufficicbant
Cumiure ciuili signa testi¬
um nõ erant neccia. S cũ
panlatim tam exusu hõĩ¬

Expanded text:
per aes et libram fiebat, licet diutius permansit, desiit. Sed praedicta quidem nomina testamentorum ad ius civile referebantur. postea vero ex edicto praetoris alia formtroducta est: iure enim honorario nulla emancipatio desiderabatur, sed septem testium signa sufficiebant, cum iure civili signa testium non erant necessaria. Sed cum paulatim tam ex usu homi
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃upillo sũ tutoris aicte
stipuiatus fit quo caure
amittitur. Nam ⁊ priorde
obuigitus manet ac si po¬
stca mullus snpulatus fu¬
iss ¶ S i si cad̾ ꝑ sõa sita
qua postea stipuleris ita
demũ nouatõ fit siquid
ĩpostiore stipulatoe noui
sit forte si conditõ. miclies.
añ fidriussor adiciatur. aũ
detrahatur. ¶Quod autem
drcim sicondito adiciat᷑¬
fi. sic intelligi oportet. nt
ita chicam ft̃am nouatõ¬
nem si concitõ extit̾it. ali¬
oqͥn side fec̾it durat ꝗ dem¬
prior obligo ¶ S cum roc
quidem int̾ uet̾es consta
aut̃ dubimmerat qͥn no¬
uancu aĩo uidetur hoc fĩ
⁊ qͣsdam dehoc ꝑsumptõ¬
nes. alii iaiiis caĩbo in¬

Expanded text:
a pupillo sine tutoris auctoritate stipulatus fuerit, quo casu res amittitur: nam et prior deobligatus manet ac si postea nullus stipulatus fuisset. sed si eadem persona sit a qua postea stipuleris, ita demum novatio fit, si quid in posteriore stipulatione novi sit, forte si condicio aut dies aut fideiussor adiciatur aut detrahatur. quod autem diximus, si condicio adiciatfieri, sic intellegi oportet, ut ita dicamus factam novationem si condicio extiterit: alioquin si defecerit, durat prior obligatio. Sed cum hoc quidem inter veteres constabautem dubium erat, quando novandi animo videretur hoc fieri, et quasdam de hoc praesumptiones alii i
Abbreviated transcription (Latin):
mutilem institonem
gͥctus herectum ficerent
puta si ille heres nõ erit.
ile heres esto. e deince¬
ps in qnͣtumm uelit tes¬
titor substitu̾c pt̃.⁊ in
nõuissimo loco in sub¬
h̾rdem institũe . et piure
in uniꝰ locum possunt
substitui nt mni mioco
pt̾ium. ut singũ in sing¬
nlis ul in incep pp̃i qui
rcredes institti sint¶ et

Expanded text:
utilem institutiongradus heredum facere, ut puta ‘ si ille heres non erit, ille heres esto ’; et deinceps, in quantum velit, testator substituere potest et novissimo loco in subheredem instituere. Et plures in unius locum possunt substitui, vel unus in plurium, vel singuli singulis, vel invicem ipsi qui heredes instituti sunt
Abbreviated transcription (Latin):
is i testium nomen brdĩ
ex primatur:⁊ omia scõm
illiꝰ constitutõis tenortm
ꝓcedant. ¶Possunt a testẽ
omĩs:i uno anulo signare
trstamẽntũ. quid enimsi
lo licet signare ¶Destes
aut̃ ad hibi possunt hii
cum quibꝰ testĩ factõ ẽ sn¬

Expanded text:
is vel testium nomen heredis exprimatur et omnia secundum illius constitutionis tenorem procedant. Possunt autem testes omnes et uno anulo signare testamentum quid enim, si lo licet signare. Testes autem adhiberi possunt ii cum quibus testamenti factio es
Abbreviated transcription (Latin):
gͣis usumfructum sxat q¬
qi bonus prfamilias uti¬
uus adriamis nat᷑alena¬
cquitatem secutus ei con¬
cessit qui cos inuen̾it. Id̾
atuit. si quis in sacro aũ
religioso loco fortuito cãn
in uen̾it. at siquis nõ da¬

Expanded text:
gis usum fructum quis hasi bonus paterfamilias utivus Hadrianus, naturalem aequitatem secutus, ei concessit qui invenerit. idemque statuit, si quis in sacro aut in religioso loco fortuito casu invenerit. at si quis in
Abbreviated transcription (Latin):
nõ debet ẽe qui mnpocesta¬
te testatoris ẽ ¶ s si finus fa¬
milias. de castrensi postm¬
issionem fatiat testamen¬
tum nec uidetur ẽius recte
mesticum testimoniũ s
neq ħrs scriptus neq is
quim potestate erdem est.
potestãte testes ad mb̃i p̃¬

Expanded text:
non debet esse qui in potestate testatoris est. sed si filiusfamilias de castrensi peculio post missionem faciat testamentum, nec pater eius recte mesticum testimonium. Sed neque heres scriptus neque is qui in potestate eius est, potesta
Abbreviated transcription (Latin):
tura sunt. dato curatore
distrahi iubent᷑. gͦ ut suspe¬
ctus remou̾i pot̾it qui nõ
pr̃at alimenta.¶ S siquis
p̾sens negat pp̃mopiam
alim̾ta posse degn. si uõc ꝑ
mendatium dicat remit¬
tendum cumcẽ ad p̾fectũ
urbis puniendum pla¬
cuit. si cut ille remittit᷑ pu¬
ministium tutele redemit
Lib̾tus q si franduient᷑ ge¬
ssisse tutelam fiuioꝵ ul nẽ
fectum urbis remittit᷑ pu¬
nienctus. ¶Nouissime sci¬
enciumẽ eos qui francu¬
ient̾ tutelam ut curam ã¬
ministnͣt i si satis offerãt

Expanded text:
ato curatore distrahi iubentur. ergo ut suspectus romoveri poterit qui non praestat alimenta. Sed si quis praesens negat propter inopiam alimenta posse decerni, si hoc per mendacium dicat, remittendum eum esse ad praefectum urbis puniendum placuit, sicut ille remittituministerium tutelae redemit. Libertus quoque, si fraudulenter gessisse tutelam filiorum vel aefectum urbis remittitur puniendus. Novissime sciendum est eos, qui frandulenter tutelam vel curam administrant, etiamsi satis offerent,
Abbreviated transcription (Latin):
ad cognitõ finiatur int̾cti¬
citur ei aministratõ ut pa¬
piniano uisum ẽ. Sr si sus¬
peiti cognitõ suscepta fu̾nit
postea q tutor ni curator
decesserit ext̃igint᷑ cogni¬
to suspecti ¶ Siquis tutor
copiam sui nõ faciatutan¬
menta pupiuo decnantur

Expanded text:
ad cognitio finiatur, interdicitur ei administratio, ut Papiniano visum est. Sed si suspecti cognitio suscepta fuerit posteaque tutor vel curator decesserit, extinguitur cognitio suspecti. Si quis tutor copiam sui non faciat, ut alimenta pupillo decernantur,
Abbreviated transcription (Latin):
pietatem intelexit non sex¬
us uerecũdiam egrectient
s pictate ꝓductam nõ con¬
tiñc iniuriam pupilloꝵ ad¬
mittit cam. ad acc̾. aonem.
In pułrs non possunt tu¬
tores suos iuspectos postu¬
iare. pułrs autẽ curitores
suos exconcinio ñcͣccior sus¬
pectos possunt argucre.
ita dimus seucrus. ianto¬
ninus rescripscrunt ¶Sũ¬
spectus c̃ autt̃ quinõ exfice

Expanded text:
entem intellexerit, non sexus verecundiam egredientem sed pietate productam, non continere iniuriam pupillorum, admittit eam ad accusationem. Impuberes non possunt tutores suos suspectos postulare: puberes autem curatores suos ex consilio necessariorum suspectos possunt arguere: et ita divi Severus et Antoninus rescripserunt. Suspectus est autem, et qui non ex fide
Abbreviated transcription (Latin):
Ure̾ ciuili constitutũ possõ¬
fu̾at ut qui bona fide nbo.
abco qui dñs nõ cͣrat cum
credidit eum dnm eẽ renie¬
merit. ui exdonatõe. anaue
qualib iustacã acceꝑit.is
camrem. si mobilis erat an¬
biennio tm̃ in ytiuico solo
ininc̾to cẽnt ⁊ cum hoc pi¬
acitum erat putantibo an¬
tiquiorib cnis suffice̾ ad
inquirencas res suas p̾¬
fata temꝑa nobis menor

Expanded text:
ure civili constitutum fuerat, ut, qui bona fide ab eo qui dominus non erat, cum crediderit eum dominum esse, rem emerit vel ex donatione aliave qua iusta causa acceperit, is eam rem, si mobilis erat, anbiennio tantum in Italico solo in incerto essent. et cum hoc placitum erat, putantibus antiquioribus dominis sufficere ad inquirendas res suas praefata tempora, nobis melior
Abbreviated transcription (Latin):
filiꝯf. ad quisiuit huꝰ rei
nsum frũctũ quidẽ prĩ ad¬
remaneat. ne ꝙ ei ex suis
laborib il ꝓsꝑa fortim᷑a
accessit hoc in anum ꝓue

Expanded text:
ilias adquisivit, huius usum fructum quidem patri adremaneat, ne, quod ei suis laboribus vel prospera fortuna accessit, hoc in alium pe
Abbreviated transcription (Latin):
die sit ¶Igit siquitr̃m ñ
piusqͣm codrintẽ hxretu¬
titis scͥptus heres rogat.
sit restitũc time extrelri¬
uano senatus consuito
restituebatur hxrectitas
iinutrũq accones here¬
no tamqͣm inhxreten.
it si pius qͣm dodrantem
ii: totam ixreditatem
restituc sit rogatus locus¬

Expanded text:
e sit. Ergo si quidem non plus quam dodrantem hereditatis scriptus heres rogatus sit restituere, tunc ex Trebelliano senatus consulto restituebatur hereditas et in utrumque actiones hereno tamquam in heredem. at si plus quam dodrantem vel etiam totam hereditatem restituere rogatus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtemptis restituc cogat᷑
Ram iin hoc cãn cad obs¬
nari precipimꝰ que into¬
cius hraitatis restitutõne
carcimus ¶Si quis una
aliqua reteducta su ꝑtcp¬
ta que qͣrtam continet ue¬
uiti funto ut alia re rogi¬
tus sit restituic rereitatẽ
similimꝰ extretritiano se¬
natus consuito restitutõ

Expanded text:
restituere rogatur: nam et hoc casu eadem observari praecepimus, quae in totius hereditatis restitutione diximus. Si quis una aliqua re deducta sive praecepta quae quartam continet, veluti fundo vel alia re, rogatus sit restituere hereditatem, simili modo ex Trebelliano senatus consu
Abbreviated transcription (Latin):
cum darent᷑ cui ex fid̾i cõ¬
misso restitut c̃ hercscti¬
tis ¶ Poit ꝙ scnatus co¬
es ci uincum qui recepit
rereditatẽ. añ penc totam
płm restitũc rogabant᷑
tad ire herettitatẽ obniul¬
umaut minimũ iucrum¬
retiisabantatq obid extĩ¬
guebant᷑ fidi cõmissa pos¬
tra naspasiani augustitẽ¬
porib pesago ⁊ pnsione
consn lib senatus censuit
ut ei qui rogatus eẽt rere¬
tcitatẽ restitue ꝑ inde uc̾ct¬

Expanded text:
eum darentur cui ex fideicomeum darentur cui ex fideicommisso restituta esset hereditas. post quod senatus coes ei et in eum, qui recepit hereditatem aut paene totam plerumque restituere rogabantur, adire hereditatem ob nullum aut minimum recusaban, atque ob id extinguebantur fideicommissa; postea Vespasiani Augusti temporibus Pegaso et Pusione consulibus senatus censuit, ut ei qui rogatus esset hereditatem restituere perinde lic
Abbreviated transcription (Latin):
p̾tor prins crearc̃tur qui
tefidi comissis iscticet.
qͣmfidi ꝯmissarium appe¬
recto iurc testamto heres ĩ¬
stitat᷑. ciq fidi cõmiitat᷑
ut cam hxrectitatẽ alii resti¬
tuat. auoqu inũtuc ẽtesta¬
m̃tum in quo nemo hr̃si¬
gituit. ¶Cum cnĩ aliquis¬
ita scripserit incioticius
hxres esto. pot̾it adicere ro¬
gote uici titi ut cũ prim
potis heretitatem in cãad¬
ire cangno scio reddas e⁊¬
restituas ¶ Potest antem
quisq i de parte restituẽ¬
da heredem rogare i tib̾m
est int pure ut sub cõch̃tõe
relinqͥre fid̃i cõmissummr
retitate is quidẽ qui resti¬
tuit nichominꝰ hxres pm̃¬
anct. is u̾o qui recipit he¬
legitarii ꝑtiarii ioco seba¬
tur¶S inneronis quiḋ
temꝑib tretriliono max¬
nno .i inneo seneca cosuli¬
bo senat. consultum ft̃m
c̃ quo cantũ ẽ ut si herecti¬
tas ex fidi cõmissi cã resti¬
tuta sit om̃s accones que
iurc cũili herectioi in here¬
dem competerent ci.i in

Expanded text:
praetor proprius crearetur, qui fideicommissis ius diceret, quem fideicommissarium apperecto iure testamento heres instituatur, eiusque fidei committatur ut eam hereditatem alii restituat: alioquin inutile est testamentum in quo nemo heres instituitur. cum igitur aliquis scripserit: ‘ Lucius Titius heres esto ’, poterit adicere: ‘ rogo te, Luci Titi, ut, cum primum possis hereditatem meam adire, eam Gaio Seio reddas restituas ’. potest autem quisque et de parte restituenda heredem rogare: et liberum est vel pure vel sub condicione relinquere fideicommissum vel hereditate is quidem qui restituit nihilo minus heres permanet: is vero qui recipit helegatarii loco habebatur. Et in Neronis quidem temporibus Trebellio Maximo et Annaeo Seneca consulius senatus consultum factum est. quo cautum est ut, si cui hereditas ex fideicommissi causa restituta sit, omnes actiones quae iure civili heredi et in heredem competerent, ei et in
Abbreviated transcription (Latin):
minus qͣrta apno cum re¬
maneat. liceat ei ii qͣrtam
ctoritate retine ul repetere
infidi comissarium com¬
ixtentibo ¶Si u̾o totam
heretlitatem sponte restim¬
crit om̃s ixreitiric acto¬
nes fidi comissirio ⁊ adii¬
sus cupi com̃petut .s.: id
q principum pegasianise
cusabat heres scriptus sibi
totam ixreditatȩmadire
necc̾itas cĩ m pon̾ctur totã
rerectitatẽ uoienti fidi cõ¬
missario restitũc i om̃s
si ip̃o noiente. adire fidicõ¬
missari de siderat restitui
sibi hxrecutatem nullo noc
dampno nec comoto a põ
itͣredem remanente. ¶Ni¬
chilantẽ int̾est utruma

Expanded text:
minus quarta apud eum remaneat, liceat ei vel quartam ctoritate retinere vel repetere in fideicommissarium competentibus, si vero totam hereditatem sponte restituerit, omnes hereditariae actiones fideicommissario et adversus eum competunt; sed praecipuum Pegasiani secusabat heres scriptus sibi datam hereditatem adire, necessitas ei imponeretur totam hereditatem volenti fideicommissario restituere, et omsi ipso nolente adire fideicommissarius desiderat restitui sibi hereditatem, nullo nec damno nec commodo apud heredem manente. Nihil autem interest, utrum
Abbreviated transcription (Latin):
ihuic qui restitint securi¬
tas datur. ⁊acrones hxrecti¬
qui recepit hxrecuitatem.
concurrentt ¶ S q̃r stipu¬
lacõnes exsenatus consu¬
ito pegisi. ano descendente
up̃i intiquitati crisplicu¬
cipcõsas cas homo excel¬
si ingenii papa. appeiat.
Emobis in iegibo magis si¬
puc̃itas qͣm difficuitas ꝑ¬
lacet. ¶ itro om̃ib nobis
sugͣgestista sisitudinib ꝙͣ
cufferẽciis utriusq senat᷑
cõsuiti. placuit expiosose¬
natusꝯ suto pegisianoq
p̾ea su puenit omẽm. auct¬
oritite trebelli.mo .s. ꝯsul¬

Expanded text:
ic qui restituit securitas datur, et actiones herediqui recipit hereditatem, concurrente. Sed quia stipulationes ex senatus consulto Pegasiano descendentes et ipsi antiquitati displicucaptiosas eas homo excelsi ingenii Papinianus appellat et nobis in legibus magis simplicitas quam difficultas placet, ideo omnibus nobis suggestis tam similitudinibus quam differentiis utriusque senatus consulti, placuit exploso senatus consulto Pegasiano, quod postea supervenit, omnem auctoritatem Trebelliano senatu
Abbreviated transcription (Latin):
cum detucta sũ p̾cepta.a¬
iiqua re restituit᷑ heredit¬
as insoncum ereo sena
redem sñ ullo honere ixre¬
chitario apd̾ cum reman:
ꝓtod: ante quidem tñsfer¬
unt᷑ ad fid̃i cõmissarium
ꝓ quadrantt remanent
una re anqua dectucta aũ
p̾cpta restitue. inquis he¬
recuitatẽ rogatus c̾ inqua
marima ps herectitatis
contincatureque in soli¬
dum tnͣsferiit᷑ accõnes.
cisecum denbare d is cui
restituitꝰ hxrectitas an ex¬
pectiat sibi restitusc. adem

Expanded text:
cum deducta sive praecepta aliqua re restituitur hereditas, in solidum ex eo senatredem sine ullo onere hereditario apud eum manet, pro dodrante quidem transferantur ad fideicommissarium, pro quadrante remaneant una re, qua depraecepta restituere aliquis hereditatem rogatus est, maxima pars hereditatis contineatur, aeque in solidum transferuntur actiones et secum deliberare debet is cui restituitur hereditas an expediat sibi restitui. eadem
Abbreviated transcription (Latin):
mis tempib infirma ẽe.
qr nemo mnius cogebar᷑
p̾stare id dequo rogatus
crat. ¶Sĩbo cnim non po¬
tant herectitatẽ. ul legata
relinq̃re. si reimnquebatit
fid̾i ꝯmittebat coꝵ qui cape
ertestam̃to pot̾ant ⁊ tco¬

Expanded text:
imis temporibus infirma esse quia nemo invitus cogebatur praestare id de quo rogatus erat: quibus enim non poterant hereditates vel legata relinquere, si relinquebant, fidei committebant eorum qui capere ex testamento poterant:
Abbreviated transcription (Latin):
noluit:. ut qͥ si nõ tradan¬
tur: h̾eant plenissimum
donatoriricum retro prĩ¬
cipum dispõñes in symi¬
ari eas actis int̾ͥuenienti¬
bo uolebant si maiores

Expanded text:
oluit, ut, et si non tradantur, habeant plenissimum donatori. et cum retro principum dispositiones insinuari eas actis intervenientibus volebant, si maiores
Abbreviated transcription (Latin):
q̃mad̾meamnrã forman¬
it ꝯsti̾tuco et insũmamor¬
tis ca conatõ ẽ Cum mag̃
se quis uelit ħ̾re qͣm eum
cui donatur. mag̾q eñcui
conat qmhrtensiuam. sic

Expanded text:
modum eam nostra formavit constitutio. et in summa mortis causa donatio est, cum magis se quis velit habere quam eum cui donatur, magisque eum cui donat quam heredem suum. sic
Abbreviated transcription (Latin):
tis cã donatõ ẽ que p̃p mor¬
tis fit suspitõnem. cumꝙ
accepit. sm a supuixiss. qͥ
don auerat recipet. ut si eũ
donatõis penĩtuiss. anpri¬
or decesserit is cui donatũc̃
laec mortis cã donatõnes
ad crempium iegatorñ
redacte sunt ꝑominia. nã
cum prutentib ambigu

Expanded text:
tis causa donatio est quae propter mortis fit suspicionem, cum quis accepit: sin autem supervixisset qui donavit, reciperet, vel si eum donationis poenituisset, aut prior decesserit is cui donatum sit. hae mortis causa donationes ad exemplum legatorum redactae sunt per omnia. nam cu
Abbreviated transcription (Latin):
nocari nõ possunt. ꝑfitiũt᷑
aute: cum donatorsuam
nounntatẽ scriptis. iil sñ
scriptis manifc̃stau̾it:i
nr̃a constit᷑utõ eas i insc¬

Expanded text:
vocari non possunt. perficiuntur autem cum donator suam voluntatem scriptis aut sine scriptis manifestaverit: et nostra constitutio eas eti
Abbreviated transcription (Latin):
ab olct᷑ ⁊ ideo siquis in in¬
riam derenquerit. hoc est
statim passus ad annũio
suũ no rẽnocau̾it. poster
ex penitencia remissa in¬
iuriam nõ potest recosẽ.¬

Expanded text:
aboletur: et ideo, si quis iniuriam dereliquerit, hoc est statim passus ad animum suum non revocaverit, postea ex poenitentia remissam iniuriam non poterit recole
Abbreviated transcription (Latin):
c penarco ĩ ponit. sina cri¬
dmaria penareo irrogat᷑.
hoc uidciz obseruando ꝙ
zenoniaͣna consto ĩtroctu¬
xit. ut niri illustres quiq
supͣ eos sunt ⁊ ꝑ ꝓcurator¬
es possint accones in iuri¬

Expanded text:
 poena imponitur. sin autem cridinaria poena reo irrogatur: hoc videlicet observando, quod Zenoniana constitutio introduxit, ut viri illustres quique supra eos sunt et per procuratores possint actionem iniuri
Abbreviated transcription (Latin):
accipitur. alias mĩqui¬
tas ei iniusticia qͣm gre¬
eni pretor ni inder nõ
iure contra q̃m ꝓnunci¬
at. in iuriam accepissed̾r
Iniuria antẽ comittitũ
nõ so im cumquis pu¬
gno aũ fustib cesus. in¬
ssessa fu̾it ab eo qui mte¬
iligebat nicħ eum sibide¬
tere ui siquis ad infam¬
iam aliciꝰ liteliumaui
carmen scrĩpsit. composu¬
crit ediderit. dolo uemalo
fecit quo quid cõꝵ fieret.
sũ quis mrc̾mͣ famillas
ccretnrͣ ⁊deniq aliis ꝑ¬
lurib mõdis admittuĩ
nuriam manifestum ẽ.
preuamit ¶Itaq si filic
Alic que ticio nupta est
iniuriã fecis. nõ solum
filie nõie tecum in niriar

Expanded text:
accipitur; alias iniquitas et iniustitia, quam Graeenim praetor vel iudex non iure contra quem pronuntiat, iniuriam accepisse dicitur. Iniuria autem committitur non solum, cum quis pugno puta aut fustibus caesus ssessa fuerint ab eo qui intellegebat nihil eum sibi debere, vel si quis ad infamiam alicuius libellum aut carmen scripserit, composuerit, ediderit, dolove malo fecerit quo quid eorum fieret; sive quis matremfamilias cetur: et denique aliis pluribus modis admitti iniuriam manifestum est.praevaluit. itaque si filiae alicuius, quae Titio nupta est, iniuriam feceris, non solum filiae nomine tecum iniuriarum
Abbreviated transcription (Latin):
qͣi ex maleficio ten̾iei in
qͣntũ deca re egum rengi¬
om iucticantis iudcͤturͤ
penã sustinebit ¶Itemĩs
ex cuiꝰ cenaculo ut ꝓprio
gratis hitabat de iectum
effunsũ ue aliquid ẽ itant¬

Expanded text:
i ex maleficio teneri, et in quantum de ea re aequum religioni iudicantis videbitur, poenam sustinebit. Item is, ex cuius coenaculo vel proprio gratis habitabat, deiectum effusumve aliquid est, ita
Abbreviated transcription (Latin):
iss. Nampiebem romana
que aquino tribimo rog¬
ante hanc legem tulit cõ¬
tentã fuisse. nt q. prmia
placuit ita demi ex hac
ecce siquis precipue corpe
suo dampnũ ded̾it. io q¬

Expanded text:
isset: nam plebem Romanam, quae Aquilio tribuno rogante hanc legem tulit, contentam fuisse, quod prima placuit, ita demum ex hac e, si quis praecipue corpore suo damnum dederit. i
Abbreviated transcription (Latin):
apr̃e hitau̾it i quid ex
cenatulo cidciectum
effusum ue sit sũ qd po¬
situm suspensũ ne huit
cui casus ꝑiculos sit.
inuano piacuit ĩ patre

Expanded text:
a patre habitauerit et quid ex cenaculo eius deiectum effusumue sit siue quid positum suspensumue habuerit, cuius casus periculosus est, Iuliano placuit ‹in› patre
Abbreviated transcription (Latin):
tr pretoris ĩ iuria fc̃asit. e
cx psoa neluti si magẽat.
ĩuiriã passus fint in si se¬
natori abhũili ĩ iuria fta
sit. iu penti pronone frat
alibis ul lib̾tis. alit̾enĩse¬
natoris. ⁊ pentis pr̃oniq

Expanded text:
tu praetoris iniuria facta sit: vel ex persona, veluti si magistratus iniuriam passus fuerit, vel si senatori ab humili iniuria facta sit, aut parenti patronoque fiat a liberis vel libertis; aliter enim senatoris et parentis patron
Abbreviated transcription (Latin):
auo mͦ dampnũ alicui cõ¬
tingit. cum nõ sufficit. nr
quitia. platuit eum qͥd̾
ob noxius fu̾it. in fc̃m ãcrõ¬
ne teni. ueluti siquis miã¬

Expanded text:
num alicui contigit, cum non sufficit neque quilia, placuit eum qui obnoxius fuerit in factum actione teneri: veluti si quis, mi
Abbreviated transcription (Latin):
exit. ut rumꝑctur. auͥ pecus
it̾m exagitanit. ut preci¬
pitaretur. iñ si quis. anc¬
no seruo ꝑ suaserit ut in
arborem ascenderet. uil in
puteum descendent enisas¬
condendo ui descendendo.
Auimor̾tuus fuit auera¬
liqͣ ꝑte corꝑis lesus fu̾it
ntilis incum actõdatur
S siquis. auenũ seruum
de ponte. anderipa in furie
triecerit .uis suffocatus fũ¬
it eoq. ꝓiec̾i̾t corꝑe suo dã¬
pnũdedisse nõ difficuit᷑ ĩ¬
telligi pot̾it. idroq iꝑ̃a le¬
ge aquilia tenctꝰ. ¶ S siñ

Expanded text:
erit ut rumperetur, aut pecus in tantum exagitaverit ut praecipitaretur, aut si quis alieno servo persuaserit ut in arborem ascenderet vel in puteum descenderet, et is ascendendo vel descendendo aut mortuus fuerit aut aliqua parte corporis laesus erit, utilis in eum actio datur. sed si quis alienum servum de ponte aut ripa in flumen deiecerit et is suffocatus fuerit, eo quod proiecerit corpore suo damnum dedisse non difficiliter intellegi poterit ideoque ipsa lege Aquilia tenetur. sed si non
Abbreviated transcription (Latin):
retme nõ potiit. Siser¬
nus tuus oppressus fint
edes nõ potuit cum alus
firmor retm̃e potuisse
qr culpe tenctur. ¶ Eate¬
qr platuerunt decoq qͥ

Expanded text:
re non potuerit, si servus tuus oppressus fuerire eas non potuerit, qui, cum alius firmior retinere potuisset, aeque culpae tenetur. eadem placuerunt de
Abbreviated transcription (Latin):
introchuicta ẽ in de suctudi¬
nem abiit qm x pretores
ĩtrocturerũt. que ⁊ hõno¬
raria appellatur in inctitui
freqͥntatur. am ẜin gra¬
cum dignitatis uiteq ix¬
nestatem crescit. aũ minu¬
it᷑ cxt̃matio ĩnirie ¶ Qui
gratius contempnatõniᷤᷤ
uatur ut aliud inẜuo ac¬
tore. aliud in mectiiacto ho¬
m̃ine. aliud inuilissimo
constituatur¶S ⁊̃ iexcor¬
neua que de in iuriis io¬
quitur. ⁊ in iuriarũ accõs
introduxit que competit
ob cam remq se puicatũ¬
r quis. ntrratumͣ ul do¬
mu suã uñtroitũ cẽ dicat.
ꝓpria domo quis hitat sũ¬

Expanded text:
introducta est in desuetudinem abiit: quam autem praetores introduxerunt, quae etiam honoraria appellatur, in iudiciis frequentatur. nam secundum gradum dignitatis vitaeque honestatem crescit aut minuitur aestimatio iniuriae: qui gradus condemnationis et ervatur, ut aliud in servo actore, aliud in medii actus homine, aliud in vilissimo constituatur. Sed et lex Cornelia de iniuriis loquitur et iniuriarum actionem introduxit. quae competit ob eam rem, quod se pulsatum quis verberatumve, domumve suam vi introitum esse dicat. propria domo quis habitat s
Abbreviated transcription (Latin):
seruit in iuria fc̃a sit. nu¬
ua tibi accõ dabitur. s suo
noĩe isex piri potent ni¬
siincõtumetiam tuam
puisatus sit. tunc enim
competiti tibi in iuria¬
uo aueno bona fide tibi
ei facta sit. ¶Pena ante
dem ruptimtalo cuit¬
petur p̃p os u̾o fractum
qui iniuriam passi sunt
eam eristimare. ut iudex
ut tanti condempnet qͣn¬
ti in iuriam passus cristi¬
mau̾it. ut minoris ꝓut

Expanded text:
iuria facta sit, nulla tibi actio dabitur, sed suo nomine is expereri poterit: nisi in contumeliam tuam pulsatus sit, tunc enim competit et tibi iniuriavo alieno bona fide tibi ei facta sit. Poena autemdem ruptum talipter os vero fractum qui iniuriam passi sunt eam aestimare, ut iudex vel tanti condemnet, quanti iniuriam passus aestimaverit, vel minoris, prout
Abbreviated transcription (Latin):
crarbore drietto ramo fu¬
ũtuũ tnͣscuntem accidit
sipc miam publicam. aũ
pciamau̾it ut casus enta¬
ri possit. cuipe rens ẽ s si
p̾damau̾it neq ille sc cu¬
rau̾it cau̾e exͣculpam est
cedebat. uc nõ p̾claman¬
it. qr co loco nullo ex̃nco
ius fu̾at usandi. ¶ Pret̾¬
secuit de reliquerit cura¬
tonem. atq obid mortu¬
us fu̾it seriis culpe reo
mumatur ueluti si me¬
dicꝰ ideo suũtuu accidit
ꝙ cum male secuit. aut
prram ei meghimentate

Expanded text:
dejecto ramo servum tuum transeuntem occiderit; si prope viam publicam, aut proclamavit, ut casus evitari posset, culpae reus est. Sin proclamavit, neque ille curavit cavere, extra culpam est caedebat, licet non proclamavit, quia eo loco nulli extraneo ius fuerat versandi. Praetesecuit, dereliquerit curationem atque ob id mortuus fuerit servus, culpae reus meratur, veluti si medicus ideo servum tuum occiderit, uod eum male secuerit aut perperam ei medicamentum