comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Mediolauenses. obsidione. fame.
ĩopia. et ꝙ est grauius seditione co¬
artati ꝑ int̾nũcios petũt ab imꝑa¬
tore misericordiam. tantũ ut uta
donentͦ. oẽm cõditionẽ ab ip̃o ꝓpo¬
sitam ꝓmictũt se sustin̾e. kał itaq
marcii õs ꝑ turmas suas exeũt. pͥꝰ
pn̾cipes. post eos nobiles et milices
ũ uulgꝰ funb colia m̃nexi. ĩ cilicis.
cii̾e capitibus asꝑsis ad pedes imꝑato¬
ris in modũ crucis se ꝓsternũt. Ille ut¬
qui ꝓposuerat eos ad t̾rorem alioru
diu̾sis suppliciis int̾iere. uita dona¬
tos. rebus ncc̃ariis quantũ secũ ferre
pocerant concessis ꝑ regiones disꝑsir:
ita ut nõ hẽr licenciam in ciuitatem
ampliꝰ reuertendi. Dem̃ iussit suos
ciuitatẽ ingredi. muros. turres. al¬
ta et suꝑba fastigia. et edificia destrui¬
tͥbus tamen peꝑcit ecc̃iis scẽ marie.
sci mauricii. et scĩ ambrosii. cũ offici¬
nis cl̾icoꝵ officialib ip̃orum. domib.
et indempnitace rerum concessa era¬

Expanded text:
 Mediolanenses obsidione, fame, inopia, et quod est gravius, seditione coartati, per internuntios petunt ab imperatore misericordiam; tantum ut vita donentur, omnem conditionem ab ipso propositam promittunt se sustinere. Kalendis itaque Martii, omnes per turmas suas exeunt, prius principes, post eos nobiles et milites, um vulgus, funibus colla innexi, in ciliciis, cinere capitibus aspersis ad pedes imperatoris in modum crucis se prosternunt. Imposuerat eos ad terrorem aliorum diversis suppliciis interimere, vita donatos, rebusque necessariis, quantum secum ferre poterant, concessis, per regiones dispersit, ita ut non haberent licentiam in civitatem amplius revertendi; deinde jussit suos civitatem ingredi, muros, turres, alta et superba fastigia et edificia destrui--tribus tamen pepercit ecclesiis, sancte Marie, sancti Mauricii, et sancti Ambrosii, cum officinis clericorum, officialibus ipsorum, domibus et indempnitate rerum concessa--era
Abbreviated transcription (Latin):
ecc̃iis angłie. et normãnie calicib
aureis et argenteis et cet̾is ornam̃¬
tis redimit se captiuitate. plusqmͣ
ducencies mille martas imꝑacori
et cet̾is baronibus alemãne ꝑtim
datis. ꝑtim sub obsidib ꝓmissis..¬

Expanded text:
ecclesiis Angliae et Normanniae calicibus aureis et argenteis, ac caeteris ornamentis, redimit se a captivitate: plus quam ducenties mille marcis imperatori et caeteris baronibus partim datis, partim sub obsidibus promissis.
Abbreviated transcription (Latin):
tum. Et pͥmo quidem scd̃m m̃a¬
datũ sibi dacum instituit. ut a
p̃senti anno ĩ quĩquẽniũ ꝑ om̃s
sextas ferias eẽt fideliũ populꝰ ĩ
cibo quadragesimali. et ut qrͣta
Dñs u̾o papa sibi et frĩbus suis
cardinalib et famulis etĩa ẜa
feria ꝑ eosdem annos usum car¬
niũ int̾dixit. uenit aũt idem le¬

Expanded text:
t. Et primo quidem, secundum mandatum sibi datum, instituit ut, a praesenti anno in quinquennium, per omnes sextas ferias esset fidelium populus in cibo quadragesimali; et ut feria ro papa, sibi et fratribus suis cardinalibus, et famulis, etiam secunda feria per eosdem annos usum carnium interdixit. Venit autem
Abbreviated transcription (Latin):
facies eius pulu̾e asꝑsa erat. et
uestis ip̃ius ĩ dextro lat̾e scissa fuit.
et palliũ eius suam elegantem
pulchritudĩe amiserat. et calcia¬
menta ipsius suꝑius tenigrata e¬
rans. Et ipsa uoce magna et lugu¬

Expanded text:
facies eius puluere aspersa erat et uestis ipsius in dextro latere scissa fuerat atque pallium eius elegantem pulchritudinem amiserat et calciamenta ipsius superius denigrata erant. 5Et ipsa uoce magna et lugu
Abbreviated transcription (Latin):
octobris. ¶ Conuenerat excitus mag¬
nus ex omnib ꝑtib regni p̃t̾ito anno
ab imꝑatore cõuocatus: quorũ aduen¬
tu oppido lecatus. concilio pn̾cipum sta¬
tim obsedit ex omini ꝑte mediolanũ. et
ita coartauit eos ut nõ hab̾ent potes¬
tatẽ libere egrediendi uł ingrediẽdi
emendi uł uendendi. Timuit enĩ pp̃
et ut ꝑc̾et militibus qui ĩ cõg̾ssione
ut assolet fieri occidi possent. maluit
fame cruciatos ad deditionẽ cõpelli.
Ipse interĩ elemosinis pauꝑum ĩsiste¬
bat. decimã ꝑtem omi redituũ suoꝵ
pauꝑib erogabat. estimans se melius
elemosinis pauꝑum qmͣ armis mi¬

Expanded text:
. Convenerat exercitus magnus ex omnibus partibus regni, preterito anno ab imperatore ter vocatus. Quorum adventu oppido letatus, consilio principum statim obsedit ex omni parte Mediolanum, et ita coartavit eos, ut non haberent potestatem libere egrediendi vel ingrediendi, emendi vel vendendi. Timuit enim propter et ut parceret militibus, qui in congressione, ut assolet fieri, occidi possent, maluit fame cruciatos ad deditionem compelli. Ipse interim cotidie elemosinis pauperum insistebat; decimam partem omnium redituum suorum pauperibus erogabat, estimans se melius elemosinis pauperum quam armis mi
Abbreviated transcription (Latin):
regem henricũ ubi multas uͥtutes ꝑ
eum oꝑatus ẽ dñs in p̃sencia duoꝵ re¬
gũ p̃dc̃oꝵ. et henrici iunioris regis an¬
glis et philippi comitis flandreñ. In
capite ieumi ĩposuit cin̾es bñdictos
capiti regis anglie apud mortuũ ma¬

Expanded text:
et Henricum: ubi multas virtutes per eum operatus est Dominus in praesentia duorum regum, et Henrici junioris regis Angliae, et Philippi comitis Flandrensis. In Capite jejunii imposuit cineres benedictos capiti regis Angliae apud Mortuum ma
Abbreviated transcription (Latin):
tis sacramentis. castrũ in quo imꝑa¬
tor thesauros suos reposu̾at ĩuadũt.
milites eius custodes castelli capiũt.
thesauros d̾ipiũt. ult̾uis ꝓgrediẽtes
amicos eius et cõfedãtos ĩpugnant.
Ip̃e hoc audito ultra quam credi p̃t
ãmirans et exhorrens eorũ ꝑfidiam
detreuit d̾i et suam ĩuriam de cͥmĩe
fidelitatis debito talione uindicand̾a.
Obsedit icaq criminũ castrũ sacis
munitũ. ĩ quo erat maxĩa fiducia et
fortitudo eoꝵ. obsessũ cepit: captum
destruxit. milices qͥ in eo ĩuenci sunc
uita donatos abire ꝑmisit. S et que¬
cũq mediolanẽsiũ erant cͥcũꝙͣ uasta¬

Expanded text:
tis sacramentis castrum, in quo imperatis sacramentis castrum, in quo imperator thesauros suos deposuerat, invadunt, milites custodes castelli capiunt, thesauros diripiunt, ulteriusque progredientes, amicos ejus et confoederatos impugnant. Ipse hoc audito, ultra quam credi potest ammirans et exhorrens eorum perfidiam, decrevit Dei et suam injuriam de crimine infidelitatis debito talione vindicandam. Obsedit itaque Criminum castrum satis munitum, in quo erat maxima fiducia et fortitudo eorum, obsessum cepit , captum destruxit, milites qui in eo inventi sunt, vita donatos abire permisit, sed et quecumque Mediolanensium erant, circumqua
Abbreviated transcription (Latin):
clum successit. ¶ bellum grauissim̃
ortũ erat añ annos circit̾. io. in tꝰ
ducem louanii godefridũ iuniorẽ
et walterũ cognomento bertold.
puer quidẽ godefridꝰ adhuc ĩ cimis
iacebat. turba autẽ sediciosoꝵ utͥus
ꝑtis pacem turbabat. uñ magnũ
m̃alũ processit. et qrͣ quoddãm coñ¬
tagiũ terras utͥus muasit. ¶ agri¬
cõle enĩ bonis sius spoliati. miserĩ et̃
exules de finib suis sunt eg̾ssi. Terrã
deserta habitatorib ĩculta remãsit.
Erat cern̾e miseriam. ĩcendia. hom̃i¬
cidia. reꝵ oĩm dep̃daciones uiolent¬
fieri fere ꝑ anuos .io. douec hoc ãno
quarto bello grimbergensis urbs
antiqua ruit. multos dñata ꝑ annos
castrũq magnũ et famosũ. ꝙ huma¬
na uirtute uix poterat. iusto d̾i iu¬
dicio cõbustũ. et ad solum us dirutũ
ẽ. accidit hoc infẽsto sancti remigii.
tutus a comite flandrie derelictus
cuisoli inuitebat ͦ cũ duce sero tñ ĩ
pacem rediit ¶ Mediolauẽses uiola-¬

Expanded text:
u contendunt. Bellum gravissimum ortum erat ante annos circiter 20 inter ducem Lovanii Godefridum juniorem, et Walterum cognomento Bertold. Puer quidem Godefridus adhuc in cunis jacebat; turba autem seditiosorum utriusque partis pacem turbabat. Unde magnum malum processit, et quasi quoddam contagium terram utriusque invasit. Agricole enim bonis suis spoliati, miseri et exsules de finibus suis sunt egressi; terra deserta habitatoribus inculta remansit. Erat cernere miseriam, incendia, homicidia, rerum omnium depredationes violentfieri, fere per annos 20, donec hoc anno quarto bello Grinbergensis urbs antiqua ruit , multos dominata per annos; castrumque magnum et famosum, quod humana virtute vix poterat, justo Dei judicio combustum et ad solum usque dirutum est. Accidit hoc in festo sancti Remigii. tutus, a comite Flandrie derelictus, cui soli innitebatur, cum duce, sero tamen, in pacem rediit. Mediolanenses viola
Abbreviated transcription (Latin):
ĩꝑatore in ytalia posito. ciuitatib
tis. duces. comites et pn̾cipes terre
ad eũ ꝑtim timore ꝑcim amore
cõuenerũt. debitam ei subiectoe
et reu̾enciã exhibuerũt. exceptis
terius hab̾ent ut d. Go. milia ar¬
macoꝵ pͥmo tamen et ẜocõgres-¬
su multa strage humiliatos ad de¬
ditionẽ cõpulit. ut ducentos de no¬
biliorib ciuitatis pacis obsides da¬
rent. et quãcũq cõditionẽ sibi ab
eo inpositam susciꝑent. Quibus
acceptis et cõditõib sacͣmenco fir¬
macis. quasi securꝰ ex̾ticũ quosd̾a
ĩ ꝓp̾a quosd̾a in hyberniã dimisit.
Apse in ytalia se retinens pius et
iustus ab omnib appellatꝰ. es scd̾s
post karolum magnũ iusticia et
pietate ẽ hĩtus. Interĩ tamẽ sua
ocia piis reipublice pornans ne¬
gociis laudam ciuitatem qmͣ medio¬
lauenses destruxerant incutiori loco¬
loco tranilatã restruxit. Cumam ꝙͦ ci¬
uitatem quã idem d̾i et sui hostes pe¬
ne destruxerant renouauit et mu¬

Expanded text:
atore in Italia posito, civitatibus tis, duces, comites et principes terre ad eum partim timore partim amore convenerunt, debitam ei subjectionem et reverentiam ei exhibuerunt exceptis terius haberent, ut dicitur, 60 milia armatorum, primo tamen et secundo congressu multa strage humiliatos ad deditionem compulit, ut 200 de nobilioribus civitatis pacis obsides darent, et quamcumque conditionem sibi ab eo impositam susciperent. Quibus acceptis et conditionibus sacramento confirmatis quasi securus, exercitum quosdam in propria, quosdam in hiberna dimisit; ipse in Italia se retinens, pius et justus ab omnibus appellatus, et secundus post Karolum Magnum justicia et pietate est habitus. Interim tamen sua ocia piis rei publice perornans negociis, Laudam civitatem, quam Mediolanenses destruxerant, in tutiori loco translatam restruxit. Cumam quoque, quam idem Dei et sui hostes pene destruxerant, renovavit et mu
Abbreviated transcription (Latin):
et fidem. ¶ henricus rex angloꝵ filiã
stephani neptẽ sũa sc̃imoĩase et abba¬
stro consecratã: contra fas legũ ma¬
theo filio comitis flandrie cheod̾ici¬
dedit uxorem. ut ꝑ eam comitatũ re¬
tin̾et boloniensem. Et qr sponsa do
dicata: nõ spõsũ. s adult̾rũ sũmo re¬
gi suꝑduxit. bella et seditoes ĩimicꝰ
intꝰ pr̃em et filiũ. int̾ frem̃ es frẽm
cõcitãuit. ¶ Fredi̾cus ĩꝑator cũ iudẽt
p̃p pautitatẽ ex̾citus mediolanẽses cõ¬
tra se insolentius ag̾e. misit ꝑ om̃s
fines regni sui ue uenirẽt ei in auxi¬
liũ. et iurauit se nõ recessurũ a ciui¬
tate donͤ caꝑet eam. ut aũt hoc iu¬
ramẽtũ racum mau̾et: designauit.
si forte uita deced̾es duos ĩꝑacores
filiũ conradi p̃decessoris sui. et post

Expanded text:
 16. Heinricus rex Anglorum filiam Stephani, neptem suam sanctimonialem et abbastro consecratam, contra fas legum Matheo filio comitis Flandrie dedit uxorem, ut per eam comitatum retineret Boloniensem. Et quia sponsa Deo dicata, non sponsum sed adulterum summo regi superduxit, bella et seditiones inimicus inter patrem et filium, inter fratrem et fratrem concitavit. Fridericus imperator cum videret, propter paucitatem exercitus Mediolanenses contra se insolentius agere, misit per omnes fines regni sui, ut venirent ei in auxilium, et juravit, se non recessurum a civitate, donec caperet eam. Ut autem hoc juramentum ratum maneret, designavit, si forte vita decederet, duos imperatores, filium Conradi
Abbreviated transcription (Latin):
destruxit: et quecũq pn̾ceps ip̃iꝰ
raymũdꝰ incuria et insolenti teme¬
ritate amiserat. turcis ĩruentib
cũ maxima ꝑte ex̾titus sui occisus:
ip̃e u̾ilit̾ agens recuꝑauit. Denĩ ꝓ¬
g̾ssus in ult̾iora: cesaream capado¬
cie obsedit: obsessam quarto die ce¬
pit. et quia retin̾e nõ pocuit / ut po¬
te a nr̃is longe positam destruxit.
et sic oĩa ꝓsꝑe agens / ad suos iero¬
solimam cũ magna gloria et gau
cõmoratus ẽ. uxor eius bechanie
religionis habitũ suscepit. ¶ bran¬
deburch castrum ĩ t̾ra slauoꝵ trans
albiam ꝑ quod pagani xͥanos gra¬
uit̾ꝰ affligebant. alb̾tus marchio
comes ĩ saxonia obsedit. cepit. posi¬
tis in eo militib slauos hũiliauit.
ac ꝑ hoc xanoꝵ fines multũ dila¬
tauit ¶ fred̾i̾cus imꝑator scd̾o in ita¬
liam plemius eam subiugaturꝰ mo¬
ut ex̾citum cũ duce boemie et cet̾is

Expanded text:
destruxit; et quecumque princeps ipsius destruxit; et quecumque princeps ipsius Raimundus incuria et insolenti temeritate amiserat, Turcis irruentibus cum maxima parte exercitus sui occisus, ipse viriliter agens recuperavit. Deinde progressus in ulteriora, Cesaream Cappadocie obsedit, obsessam quarto die cepit, et quia retinere non potuit, utpote a nostris longe positam, dextruxit; et sic omnia prospere agens, ad suos Hierosolimam cum magna gloria et gaudcommoratus est. Uxor ejus Bethanie religionis habitum suscepit. Brandeburch castellum in terra Sclavorum trans Albim, per quod pagani christianos graviter affligebant, Albertus marchio comes in Saxonia obsedit, cepit, positisque in eo militibus Sclavos humiliavit, ac per hoc christianos fines multum dilatavit. Fredericus imperator secundo in Italiam, plenius eam subjugaturus, movit exercitum cum duce Bohemie et ceteris
Abbreviated transcription (Latin):
guinis filius rupco pacis federe
pͥomo in ꝓuisꝰ suꝑueniens eis / cõ¬
gressus suꝑauit. S̾o in uigilia pẽ¬
tecostes cõgrediens fere sexcentos
ĩ ex̾citu ꝓbatos. quosd̾a templi re
uix fuga elapsũ. ceteros in castrũ
belinas impulit. t̾raniq us mari¬
tima nullo resistente ꝓgrediens
multa cede uastauit. In tanto ciõ¬
re positos dñs adiutor in oportiũ¬
tatib in cribulacione: ꝑ comitem
supͣdictum hoc modo cõsolatus est
Ipse namq d̾i cõfisus adiutorio et
scẽ crucis q̃ in ex̾titu ferebatur mu¬
nitus signaculo adiũcto sibi rege
audactꝰ cõg̾ssꝰ. Noradin cũ sius su¬
ꝑauit. suꝑatos humiliauit. hinilia¬
tos ad pacem poscendam cõpulit.
Castellũ quod cauea dͦ nostris ual¬
de infestũ: quippe qui ꝑ illud ĩfra
de suis amiserant magna ĩstancia
et fortitudĩe suꝑatum. positis ĩ eo
militib optinuit. Inde circa natale
dii anthiochiã uenniens duo castel¬
la harenc et femie acquisiuit: i̾tiũ

Expanded text:
guinii filius, rupto pacis foedere primo improvisis superveniens, eis congressus superavit. Secundo in vigilia pentecostes congrediens, fere sexcentos in exercitu probatos, quosdam templi, quvix fuga elapsum ceterosque in castrum Belinas impulit, terramque, usque maritima nullo resistente progrediens, multa ex cede vastavit. In tanto timore positos Dominus adjutor in oportunitatibus, in tribulatione, per comitem supradictum hoc modo consolatus est. Ipse namque Dei confisus adjutorio, et sancte crucis, que in exercitu ferebatur, munitus signaculo, adjuncto sibi rege audacter congressus, Noradin cum suis superavit, superatos humiliavit, humiliatos ad pacem poscendam compulit. Castellum, quod Cavea dicitur, nostris valde infestum, quippe qui per illud infra de suis amiserant, magna instantia et fortitudine superatum, positis in eo militibus obtinuit. Inde circa natale Domini Antiochiam veniens, duo castella Harenc et Femie acquisivit, tertium
Abbreviated transcription (Latin):
¶Theod̾icus comes flandrie iam
t̾tio profectus est cũ quibusd̾a pnͥci¬
pib terre sue dicta etiam uxore sua
delo pie deuotionis actensa cũ qͣ¬
dringentis militib et copioso bel¬
li aꝑpatu i̾osolimam. Philippus
filius eius comitatũ suscepit. quẽ
iusticia. fortitudo. liberalitas oĩb
bonis laudabilẽ et amabilem fe̾¬
cit. Quam ea tempestate ĩ tantã
ꝑturbatõe et desꝑatione inuenit
ut iam timerent se de finib suis
expelli. loca sca gentib ꝓphanãda
totamq terrã possidend̾a relinqui.

Expanded text:
Theodericus comes Flandrie, jam tertio profectus cum quibusdam principibus terre sue, ducta etiam uxore sua zelo pio devotionis accensa, cum quadringentis militibus et copioso belli apparatu Hierosolimam, Philippus filius ejus comitatum suscepit; quem justicia, fortitudo et liberalitas omnibus bonis laudabilem et amabilem fecit. Quam ea tempestate in tanta perturbatione et desperatione invenit, ut jam timerent se finibus suis expelli, loca sancta gentibus prophananda, totamque terram possidendam relinqui.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfcũs. hoc anno romã ꝑuenit. multis
ĩitine laborib accritus. ei diu̾sis hos¬
tiłr obsistentib. quos om̃s tam saga¬
citate quam uirtute suꝑauit. et ad de¬
ditionẽ atq subiectionẽ compulit. Ro¬
manis p̾ncipibus mandauit. ut eumi
cũ pace susciꝑent. et debitam subiectio¬
nem nõ negarent. Quod illi petũie
inhiantes cõcumacit̾ rẽnuerũt. dicẽ¬
tes ꝙ nisi ad quas uellent cõditiones
adqiuesc̾et: ipos nõ subiectos s hostes
sentir. Imꝑacor semꝑ eorũ ĩ expletã
auariciã respuens: romã armata
manu ĩgredit papam adrianũ a¬
micũ et aptũ sibi ĩueniens ĩ eccĩa sã
petri bñdictione confirmatꝰ et coro

Expanded text:
hoc anno Romam pervenit multis in itinere laboribus attritus, et diversis hostiliter obsistentibus; quos omnes tam sagacitate quam virtute superavit, et ad deditionem atque subjectionem compulit; Romanis principibus mandavit, ut eum cum pace susciperent, et subjectionem non negarent. Quod illi pecunie inhiantes contumaciter rennuerunt, dicentes, quod nisi ad quas vellent conditiones acquiesceret, ipsos non subjectos, sed hostes sentiret. Imperator semper eorum inexpletam avariciam respuens, Romam armata manu ingreditur; papam Adrianum amicum et aptum sibi inveniens, in ecclesia sancti Petri benedict
Abbreviated transcription (Latin):
bis eius utar ĩ incude inquit.
et malleo semꝑ dilatauit me doꝰ
s nũc oneri ꝙ infirmitati mee
imposuit si placet supponat dex¬
cer̃a. qm̃ mͥ inportabile est. Nõne
miseria dignꝰ ẽ qui ꝓ tanta pug¬
nat miseria. Sit ditissimus qͥ eli¬
git ͦͦ sequenti die pauꝑ erit et
infinitis ferre creditorib cene¬
bit ͦ obligatꝰ. ambire g ͦ ad sum¬
mũ pontificiũ et nõ sine fr̃no
sanguĩe ad illud ascendere est ro¬
mulo⁊ succed̾e ĩ parricidiis.
nõ petͦ exo ĩ ouib pascendis. bñ
seruoꝵ di. Seriuat eñ seruis aua¬
ricie idest romanis ncc̃e est. ad̾o ut
insi seriuerite fiat aut expõtifex

Expanded text:
bis ejus utar: In incude, inquit, bis ejus utar: In incude, inquit, et malleo semper dilatavit me Dominus: sed nunc oneri, quod infirmitati meae imposuit, si placet, supponat dexteram, quoniam importabile mihi est. Nonne miseria dignus est, qui pro tanta pugnat miseria? Sit ditissimus, qui eligitur, sequenti die pauper erit, et infinitis fere creditoribus tenebitur obligatus. Ambire ergo ad summum pontificium, et non sine fraterno sanguine ad illud ascendere est Romulo succedere in parricidiis, non Petro in ovibus pascendis. Beneservorum. Serviat enim servis avaritiae Romanis necesse est, adeo ut nisi servierit, fiat aut expontifex,
Abbreviated transcription (Latin):
no pape familiaris ioh̾es salebe¬
rieñ et ip̃e anglicus narõe. qui de
eodem adriano talia refert. audi¬
ui papam adrianũ dicentẽ. ꝙ ro¬
mano pontifice nemo miserabi¬
lior est. Conditione eius nulla
miserior. facebat ͦ enĩ se in eadẽ
sede tantas miserias inuenisse. ut
fc̃a colłone p̃sentiũ tota p̃cedens
amaritudo iocunditas et felicitas
fu̾it. Spinosam dicebat cathedr̃a
romani pontificis. mãtũ acutissi¬
mis us quaq consertũ aculeis. tã¬
ceq molis ut robustissimos p̃mat¬
terat et cõminuat humeros. Coro¬
nam et frigiũ clara merito uide¬
ri qm̃ ignea sunt. Seq nũqmͣ a
natali solo anglie malle exisse
aut in claustro bĩ rufi apud ualẽ¬
ciam ꝑpetuo lacuisse. quam tan¬
tas incrasse angustias nisi qr d̾ine
dispensacõi reluctari nõ aud̾et. hoc
etiam mͥ sepissime adiecit ꝙ de g ͣ
ascendiss nichil uniqmͣ fidelitatis
aut tr̃aquille quietis uite pͥori
adiectum est ab ascensu. Et ut uer¬

Expanded text:
no papae familiaris fuit Joannes Salesberiensis, et ipse Anglicus natione, qui de eodem Adriano talia refert: « Audivi papam Adrianum dicentem, quod Romano pontifice nemo miserior est, conditione ejus nulla miserabilior. Fatebatur enim se in eadem sede tantas miserias invenisse, ut facta collatione praesentium tota praecedens amaritudo jucunditas et felicitas fuerit. Spinosam dicebat cathedram Romani pontificis, mantum acutissimis usquequaque consertum aculeis, tantaeque molis, ut robustissimos terat, et comminuat humeros, coronam et phrygium clara merito videri, quoniam ignea sunt. Seque nunquam a natali solo Angliae malle exisse, aut in claustro beati Rufi apud Valentiam perpetuo latuisse, quam tantas intrasse angustias, nisi quia divine dispensacioni reluctari non auderet. Hoc eciam sepissime adiecit, quod cumascendisset, nihil unquam felicitatis, aut tranquillae quietis vitae priori adjectum est ab ascensu: et, ut ver
Abbreviated transcription (Latin):
lum rode optineat. atq om̃i que possi¬
tet idem comes post decessũ eius me¬
dietatẽ accipiens h̾editario uire suc¬
cessor fiat. ¶ arnoldus h̾eticus et scis¬
matitꝰ de brixia: discipulꝰ ingr̃i petͥ
ab ailart a quĩq apłicis excõĩcatur.
tandẽ sub adriano papa laq̃o suspen¬
sus. corpus eius igne cremat ͦ et con¬
busti cineres ĩ tyborĩ ꝓiciũt. ¶ anno¬

Expanded text:
t, atque omnium, que possidet idem comes, post decessum ejus medietatem accipiens, hereditario jure successor fiat. Arnoldus hereticus et scismaticus de Brixia, discipulus magistri Petri Abailart, a quinque apostolicis excommunicatur: tandem sub Adriano papa laqueo suspenditur, corpus ejus igne crematur et combusti cineres in Tyberim projiciuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
di. O quam plangendũ et lugẽ¬
dũ est ꝙ celum ruptũ est. et ꝙ dies
obscurꝰ est. Nunc gͦ denarius ro¬
uocandꝰ est. mn atͥum uocis laudis.
S filii ifrael quare corrũpitis dulcis¬
simam caritatem. et cet̾a que in

Expanded text:
lugendum est! quod coelum ruptum est, et quod dies obscuratus est! Nunc ergo denarius revocandus est in atrium vocis laudis. O filii Israel, quare corrumpitis dulcissimam charitatem, quae in
Abbreviated transcription (Latin):
fcũrꝰ cũ archiep̃o cantuarieñ. fecit
missam cantari ꝓ fidelib defunictis.
sciens ꝙ ad eam pax nõ daret ͦ no¬
lens pacem sum̾e ab archiep̃o. uñ
et idem archiep̃t eodem anno ut dcũ¬

Expanded text:
us cum archiepiscopo Cantuariensi, fecit missam cantari pro fidelibus defunctis, sciens quod ad eam pax non daretur, nolens pacem sumere ab archiepiscopo. Unde et idem S. archiepiscopus eodem anno in ec
Abbreviated transcription (Latin):
rutheneñ pago quedam tempestas
graui flagello castigauit populũ
d̾i. Nam lupi feroces ab uberibus
matrũ ꝑuulos rapiebant. et di¬
ris morsib deuorabant.hec pes¬

Expanded text:
Ruthenensi pago quaedam tempestas gravi flagello castigavit populum Dei. Nam lupi feroces ab uberibus matrum parvulos rapiebant, et duris morsibus devorabant.
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Elmandꝰ. Tres lue uise sunt et
in media signũ crucis. ¶ Thomas
archidyaconꝰ cantuarieñ ꝑ industͥ¬
am archiep̃i theobaldi fcũs est re-¬
gis henrici cancellarius. ad quem¬

Expanded text:
 1157. Tres lunae visae sunt, et in media signum rucis. Thomas archidiaconus Cantuariensis per industriam archiepiscopi Theobaldi factus est regis Henrici cancellarius.
Abbreviated transcription (Latin):
no pͥore inquit cũ essem in spũ duxe¬
erat tentoriũ et introiuimꝰ illuc. Et
oñdit mͥ cõgeriem magña libroꝵ illic
repositoꝵ et ait. uides libros istos. G̃s
ad huc ante diem iudicii dictandi.
Eleuans aũt unũ ex eis dixit. hic libꝰ
dieris eam. et ita quide inpleri cepi
cõtinuo cũ ab ea redissem. hec est hil¬

Expanded text:
priore, dic quadam cum essem in spiritu, duxeerat tentorium, et introivimus illuc. Et ostendit mihi congeriem magnam librorum, illuc depositorum, et ait: « Vides libros istos? Omnes adhuc ante diem judicii dictandi sunt. » Elevans autem unum ex eis dixit: « Hic estdieris eam. » Et ita quidem impleri coepit, continuo cum ab ea rediissem. 92. Est
Abbreviated transcription (Latin):
us regmi iude̾nt ͦ urbes destrui. uille
et oppida cremari. homicidia dep̃da-¬
tiones eorũ omniũ uiolent fieri et¬
a pyreneis montib pene usz ad fi¬
nes flandrie. hoc malũ quasi pes¬
tis grauissima incolerabilit̾ gras¬

Expanded text:
iusque regni viderentur urbes destrui, ville iusque regni viderentur urbes destrui, ville et opida cremari, homicidia, depredationes rerum omnium violenter a Pyreneis montibus pene ad fines Flandrie hoc malum quasi pestis gravissima intolerabiliter gras
Abbreviated transcription (Latin):
iudicio et concilio archiepõrũ. et ep̃o¬
rũ relicta uxore sua duxit filiam co¬
micis burgundionũ reyualdi noĩe
de ultra saonã. qmͣ patruus suus co¬
mes guilelinꝰ arta turris custodia
diu clausam tenu̾at: ut eam ꝑd̾et.
et h̾editatem eius fraudulent̾ p̃riꝑet
s d̾o miserãte de manib eius lib̾ata.
ĩꝑatori in cõiugiũ copilata est. ¶ hẽ¬
ricus iunior rex anglorũ ex̾citũ co¬
piosum. et magnũ. belli aꝑꝑatũ quẽ
ꝓposuerat duc̾e in hib̾mam. ut eam
suo dominio subiugaret. frem̃q suũ
cõcilio ep̃õꝵ. et religiosoꝵ uiroꝵ illi
insule regem consticu̾et. conu̾tit cõ¬
tra regem francoꝵ. hac scilic de cã
qr uxorem eius ab eo relictam ĩ matͥ¬
moniũ duxerat. cuiꝰ prĩmoniũ sa¬
tis magnũ et amplum ducatũ scilic
aquitanie. et oĩa ip̃i subiacencia re¬
ge contͣdicente possidere contende¬
bat. Inde grauis et longa cõcentio
intꝰ eos exorta est. ita ut ĩ ꝑtibus utͥ¬

Expanded text:
judicio et consilio episcoporum et archiepiscorum relicta uxore sua, duxit filiam comitis Burgundionum, Reinaldi nomine, de ultra Saonam; quam patruus suus comes Wilhelmus arta turris custodia diu clausam tenuerat, ut eam perderet et hereditatem ejus fraudulenter preriperet; sed Deo miserante de manibus ejus liberata, imperatori in conjugium copulata est. Heinricus junior rex Anglorum, exercitum copiosum et magnum belli apparatum, quem proposuerat ducere in Hiberniam, ut eam suo dominio subjugaret, fratremque suum consilio episcoporum et religiosorum virorum illi insule regem constitueret, convertit contra regem Francorum; hac scilicet de causa, quia uxorem ejus ab eo relictam in matrimonium duxerat, cujus patrimonium satis magnum et amplum, ducatum scilicet Aquitanie et omnia ipsi subjacentia, rege contradicente, possidere contendebat. Inde gravis et longa contentio inter eos exorta est, ita ut in partibus utr
Abbreviated transcription (Latin):
ringiam repetentes. circa leo¬
diũ cũ xp̃ianis pugnant et uĩ¬
cunt. Inde sunderoldus mogũ¬
cie archiep̃c. a normanis wor¬
arnulfo in baiorria ad conpes¬
cendos sclauos morãte. Nor¬
m̃ani regnũ ĩ lothoringiam ĩ¬
gressi.p̾ͥncipes qui eis occurre¬
rant cesis mulcis fugant. Ꝙ
audiens arnulfus collecto mi¬
lite hostem petit. pugnaq cõ¬
serta. tanta eos uirtute strauͭͥ
ut paucissimi fuga lapsi / ad c¬
classem repedantes solam ui¬
tam ẜuarent. arnulfus uo uic¬
tor baioariam reu̾titͦ. uñ seqͥt ᷑¬
sigeb̾tus. arnulfus rex audita
cede suoꝵ: Abaioaria cõtra nor¬
mannos pugnaturꝰ ꝓpat cum
ualido ex̾citu. quos supra fluui¬
um qui tilia d ͦ. pedestri p̃lio ad¬
orsus tãtam ex eis stragem fe¬
cit. ut ex inum̾abili multitu¬
dĩe uix suꝑeẽt. qui ad classem
adu̾sum nũciũ ferret. Norm̃ã¬
norũ residui tͣsnadata mosa
ribuariam et arduenĩa uas-¬
tando ꝑuagantes tnͣsmare re¬
eisdem. Eo cemꝑe dani qui ãnos

Expanded text:
ringiam repetentes, circa Leodium cum christianis pugnant et vincunt. Sunderoldus Moguntiae archiepiscopus a Northmannis WorArnolfo in Baioaria ad compescendos Sclavos morante Nortmanni regnum eius in Lotharingiam ingressi principes, qui eis occurrerant, cesis multis fugant. Quod audiens Arnolfus collecto milite hostem petit pugnaque conserta tanta eos virtute stravit, ut paucissimi fuga lapsi ad classem repedantes solam vitam servarent. Arnolfus vero victor in Baioariam revertitur. Ea izatur. Arnulfus rex audita caede suorum, a Bajoaria contra Nortmannos pugnaturus properat cum valido exercitu; quos supra fluvium, qui Thilia dicitur, pedestri prelio adortus, tantam ex eis stragem fecit, ut ex innumerabili multitudine vix superesset, qui ad classem adversum nuntium ferret. Northmannorum residui transvadata Mosa Ribuariam et Arduennam vastando pervagantes, trans mare reDani per annos
Abbreviated transcription (Latin):
temptano ad ꝓbationẽ euenis¬
se credit ͦ sequenti enĩ ex quo reg¬
no pussus ẽ anno diem obut/ ac
ĩ monast̾io augiensi humatus ẽ¬
¶ Ex hint cõfuse rome regnatũ
us ad octonem muenit ͦ karo
dis sciñdit ͤ singulis ꝓuĩtiis sin¬
gulos reges creare cupientib. ar¬
nulfo tñ ꝑs maxima cessit. uñ¬

Expanded text:
ad probationem evenisse creditur. Sequenti enim, ex quo regno pulsus est, anno diem obiit ac in monasterio Augiensi humatus est. Exhinc confuse Romae regnatum usque ad Ottonem invenitur. Karoldis scinditur singulis provinciis singulos reges creare cupientibus. Arnolfo tamen pars maxima cessit.
Abbreviated transcription (Latin):
zuende boldo duci marauensiũ
ducatũ boemanoꝵ addens. et bo¬
emanos ꝑ hoc sibi infestos fecit.
et zuendebaldo ꝑ adiectionem po¬
tencie mat̾iam contra se rebel¬
landi dedit. ad quẽ debellandũ
cũ nõ suffic̾et aꝑtis clusis gen¬
tẽ ungarorũ d̾o immicam reg¬
no inmisit. eorumq aupcilio
zuendebaldũ uicit et tributa¬
riũ fecit. Scũs ulricus in baio¬

Expanded text:
Zuendebaldo duci Marahensium ducatum Boemanorum addens, et Boemanos per hoc sibi infestos fecit, et Zuendebaldo per adjectionem potentiae materiam contra se rebellandi dedit. Ad quem debellandum cum non sufficeret, apertis clusis gentem Ungarorum Deo inimicam regno immisit, eorumque auxilio Zuendebaldum devicit et tributarium fecit. Sanctus Uldaricus in Bajo
Abbreviated transcription (Latin):
uelle repet̾e. se letale p̃ssum lan¬
pacis ĩimico firmant. fit coĩs
niciem suorũ manib refertur
t in feretro ĩnuens cet̾is ut su¬
as induerent loricas sub tuicis
Pinde fit ĩtollerabilis luctus
ꝑ ex̾citum. hastingũ obisse neo¬
phicũ. resonat maris licus tã¬
n ducis excessu. De hinc naui
effertur ad eccĩam baiulat.¬

Expanded text:
uaerere, et se lethali pressum lanpacis inimico firmant, fitque comncque bajulorum manibus refertur tur in feretro: innuens caeteris ut suas induerent loricas sub tunicis. Proinde Fit intolerabilis luctus per exercitum, Hastingum obisse neophitum. Resonat maris littus tanti ducis excessu. Dehinc navi effertur, ad Ecclesiam bajulat
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Sygeb̾tus. Odone rege. ꝑ con¬
ciliũ fr̃acorum in aquitanea de¬
morante. franci karolum pu¬
erũ duodẽnem ludouici balbi
filiũ in regnũ ꝑ at̾nũ reuotant
et remis a fulcone archiep̃õ
in regem bñdici faciunt. et ori¬
t  longa cõc̾tatio intꝰ eum et

Expanded text:
 peremptis. Odone rege per consilium Francorum in Aquitania demorante, Franci Karolum puerum duodennem Ludowici Balbi filium in regnum paternum revocant, et Remis a Folcone arhiepiscopo in regem benedici faciunt; et oritur longa concertatio inter eum et
Abbreviated transcription (Latin):
berengarius u̾o gudonis cõcilio
quẽ admodũ ei iureiurando ꝓmi¬
sãt. italici regni suscepit imꝑiũ
Giudo aũt franciam petit. Cũꝙ
burgundionũ regna transiens.
franciam qmͣ romanã dicũt nõ¬
di uellet. frãcoꝵ nũcii ei octurrũt.
ut reu̾t̾et ͦ nũciantes eo ꝙ longa
expectatione fatigati. dũ sine re¬
ge eẽ diucius nõ possent. odonem
cũctis petentib elegissent. ¶fer¬
tur aũt hac occasione fnͣcos gui¬
donẽ regem sibi nõ assumpsisse.
Nam dũ ad metẽsem uenturus
eẽt urbem que pocentissima in
regno lacharii claret. p̃misit da¬
piferũ suũ qͥ alim̃ẽta illa morere¬
gio p̃pararet. Metensis u̾o ep̃c dũ
cibaria ei multa scd̃m francorũc̃¬
suetudĩem ministraret. huiꝰmõi¬
rñsa a dapifero suscepit. Si equũ
Quod ep̃c audiens. nõ decet in qͥt
talem suꝑ nos regnare regem. qui
detem dragmis ule sibi sonũ ꝑ̃ꝑ̃at.
Sic q fcm̃ est. ut guidonẽ deserẽt.
odonem aũt elig̾ent. fnͣcoꝵ gͥ le

Expanded text:
Berengarius vero Widonis consilio, quemadmodum ei iureiurando promiserat, Italici regni suscepit Imperium. Wido autem Franciam petit. XVI. Cumque Burgundionum regna transiens Franciam quam Romanam dicunt ivellet, Francorum nuntii ei occurrunt se redire nuntiantes, eo quod longa expectatione fatigati, dum sine rege diu esse non possent, Oddonem cunctis petentibus elegerunt. Fertur autem hac occasione Francos Widonem regem sibi non adsumpsisse. Nam dum ad Metensem venturus esset urbem, quae potentissima in regno Lotharii claret, praemisit dapiferum suum, qui alimenta illi more regio praepararet. Metensis vero episcopus dum cibaria ei multa secundum Francorum consuetudinem ministraret, huiusmodi a dapifero responsa suscepit: 'Si equum Quod episcopus audiens: 'Non decet', inquit, 'talem super nos regnare regem, qui decem dragmis vile sibi obsonium praeparat'. Sicque factum est, ut Widonem desererent, Oddonem autem elig
Abbreviated transcription (Latin):
tamorientalem franciam ꝙ mõ
tentonicũ regnũ uocat᷑ idest baio¬
ariam. sueuia. saxomam. thurĩgiã
fresiam. lothoringiam rexit. ¶ Oc¬
hiis diebus gens hungaroꝵ sub pͥ¬
eg̾ssa ac a perenatis pulsa. auarib
eiectis pãnoniam in habitare cepͭ.
hec eo tempore. tam in manis ꝙͣ
beluma fuisse d  ͦ ut crudis carnb
utens. humano qͦ sangͥne potare¬
tͦ Quod ne cui incredibile iudeat᷑
audiat ꝙ pizenati et hii qui falo¬
nes dicunt  crudis et ĩmũdis
carnib. ut pote equinis catinis
us hodie uescunt ualent aũt ĩ
sagictarũ ictibus plurimũ. quib

Expanded text:
tam orientalem Franciam, quod modo Teutonicum regnum vocatur, id est Baioariam, Sueviam, Saxoniam, Turingiam, Fresiam, Lotharingiam, rexit, ocHis diebus gens Ungaroruessa ac a Pezenatis pulsa Avaribus eiectis Pannoniam inhabitare cepit. Haec eo tempore tam inmanis, tam beluina fuisse dicitur, ut crudis carnibus utens humano quoque sanguine potaretur. Quod ne cui incredibile videatur, audiat, quod Pecenati et hii qui Falones dicuntur crudis et inmundis carnibus, utpote equinis, cattinis, usque hodie vescuntur. Valent autem in sagittarum ictibus plurimum, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
iuribus minime possent alt̾am
alt̾ius ꝑtis auxilio debellantes
suasq copias ex hispania semꝑ
augentes. quos pͥmo defend̾e
iudebant  modis omnibus ĩ¬

Expanded text:
iribus minime possent, alteram alterius auxilio partis debellantes suasque copias ex Hispania semper augentes, quos primo defendere videbantur, modis omnibus in
Abbreviated transcription (Latin):
agg̾ssi senonis urbem oppugna¬
u̾ant. s nõ expugnau̾ant. Cã¬
no. ꝯz. Normanni a seuonis ꝑi¬
sius repetũt. et inde repulsi per
tas urbem incendũt et usq uir¬
dumũ et tullum urbes cũcta de¬

Expanded text:
aggrediuntur et Senonis urbem oppugnant sed non expugnant. Normanni a Senonis Parisius repetunt et inde repulsi per cas urbem incendunt, et usque Virdunum et Tullum urbes cuncta de
Abbreviated transcription (Latin):
epm̃ ¶karolus imꝑator corͤ
et ammo deficiens. ab optima¬
pudiat ᷑ et arnulphꝰ filius kar¬
lom̃am regis fratruelis eius
ĩ regnũ sublimat ͦ et regnauit
parruo suo karolo ex imꝑato¬
re etiam ncͣciis egenti. fiscos
ĩ alem̃ania delegauit. Qui eo¬

Expanded text:
 Karolus imperator corpore et animo deficiens, ab optimapudiatur, et Arnulfus filius Karlomanni regis, fratruelis ejus, in regnum sublimatur, et regnavit patruo suo Karolo, ex imperatore etiam necessariis egenti, fiscos in Alemannia delegavit; qui seq
Abbreviated transcription (Latin):
decerpit . franci enĩ neglectoka¬
rolo filio ludouiti balbi. pu̾o uix
decenni. regem sibi p̃ficiũt odo¬
nem filiũ rob̾ti ducis. quem ano¬
mãnis occisum supͣdiximus.

Expanded text:
dunt. Franci vero, neglecto Karolo filio Ludowici Balbi, puero vix decenni, regem sibi preficiunt Odonem, filium Rotberti ducis, quem a Northmannis occisum supra diximus.
Abbreviated transcription (Latin):
de fua̾nt.Claues etiam urbes
ste ei alate sunt. Tota insula¬
rritamne karolo subiugatur
poluiua sanguims in eboraca
quitate fuit in quadragesima
Egbyrtus rex cantuarioꝵ cos¬
nomine pren a kenulfo rege
aohic suꝑ est. deo edificau̾at.
ip̃a die dedicatoĩs regem capti
miius largitatis regie passus
bilis p̃cii et nimeri utensilia.
uestes. equos. omnibus qui a¬
gros non habebant. dedit ke¬
nulphus rex libram argenti.
pbris martam auri. monachis
solidum unũ. Postremo toti
populo multa erogauit. multa
monast̾ia amplissimis reditib
dictione. et impetrauit ab eo.
ut ethelardo ep̃o successori iam¬
briti pristina dignitas quam
eiossa rex abstulerat redd̾etͦ
Egbyrtus aũt rex cantuaritaꝵ
in franciam uenit ad karolum
ut discipliña regnandi a fran¬
cis acciꝑet. Est enim gens illa
et ex̾citatione uiriũ. et comi¬
tate moꝵ. ominũ occidentali¬
um facile pnceps. Defuncto

Expanded text:
fuerant. Claves urbis Oscae ei allatae sunt. Tota Britanniae insula Carolo subjugatur. Pluvia sanguinis in Eboraca civitate fuit in Quadragesima. Egbertus rex, Cantuaritarum, cognomine Pren, a Kenulfo rege adhuc superest, Deo aedificaverat, ipsa die dedicationis regem captivnullus largitatis regiae passusbilis pretii et numeri utensilia, vestes, equos omnibus qui agros non habebant dedit. Kenulfus rex libram argenti presbyteris, marcam auri, monachis solidum unum, postremo toti populo multa erogavit. Multa monasteria amplissimis redditibudictione, et impetravit ab eo ut Ethelardo episcopo successori lambrithi pristina dignitas, quam ei Offa rex abstulerat, redderetur. Egbertus autem rex Cantuaritarum in Franciam venit ad Carolum, ut disciplinam regnandi a Francis acciperet. Est enim gens illa et exercitatione virium, et comitate morum, omnium occidentalium facile princeps. Defuncto
Abbreviated transcription (Latin):
dempnat᷑. et in p̃sentia adͥ¬
ani pape ab ipso felite aut¬
tore abdicat᷑. hec h̾esis as¬
serebat filiũ d̾i in diuina n᷑a
nũcupatiuũ. Item in d̾ina
natura eum ẽẽ filiũ d̾i. In
humana u̾o adoptiuũ. unã
ꝑsonam d̾i et hõis didens in
duas ꝑsonas. scilic ueri filii
adoptiui ¶Saxones in fide d̾i¬
es fidelitate regis uacillant.
ita de anchoris es fmibus fac
ut iingi et dissolui possent.
des ubicũq in coto regno suo
uetustate collapsas comꝑit.
pontificibus et patrib. ad quo¬
rum curam ꝑtinebat. ut re-¬
staurarent ͦ imꝑauit adhi¬
bens curam ꝑ legatos. ut im
fundamentis edificata mo¬
nast̾ia. S p̃cipue hec. monas¬
t̾ium sci philib̾ti. monast̾i̾um
sancti florencii. monast̾ium
tarossi. monast̾ĩ conchas.
monass̾ium sc̃i maxencii. Mo¬
nast̾ium menate. monastĩa
ellare sc̃e marie. Puellare
de uera. de utera ĩpago tolo¬
in rubine. Item monast̾ium
cannas. et cet̾a plurima. qui¬
b ueluti quibusd̃a lichinis

Expanded text:
demnatur et in presentia Adriani papae ab ipso Felice auctore abdicatur. Haec heresis asserebat, filium Dei in divina natura nuncupativum; item in divina natura eum esse verum filium Dei; in humana vero adoptivum, unam, personam Dei et hominis dividens in duas personas, scilicet veri filii et adoptiviet fidelitate regis vacillant. est de anchoris et funibus, ungi et dissolvi posset.sacras ubicumque in toto regno suo vetustate collapsas comperit, pontificibus et patribus, ad quorum curam pertinebant, ut restaurarentur imperavit, adhibens curam per legatos ut impefundamentis aedificata monasteria, sed precipue haec: monasterium sancti Philiberti, monasterium sancti Florentii, monasterium Caroffi, monasterium Concas, monasterium sancti Maxentii, monasterium Menate, monasterium ellare S. Mariae, puellare Devera, Deutera in pago ToloIn Rubine, monasterium Caunas et cetera plurima, quibus veluti quibusdam lychnis
Abbreviated transcription (Latin):
leboldus. ¶ Winthan rex abroci¬
.9a. henricus dux foroiulianoꝵ
expoliato in pannonia auaro
pncipe yringo inestimabilem
thesaurum eius misit regi ka¬
rolo. Thudin pn̾ceps auarũ. se.
et patriam suam regi karolo
dedit. et grãm baptismi ꝑcepͭ.¬
trix nimerib et possessiomb
sibi cepit conciliare duces et pn̾¬
cipes regni. ita ut asius domes¬
p̃hende̾t ͦ. Conciliarii namq ma¬
tris eius eum oculis p̾ͥuauerũt.
tam nequit̾ ut statim cruciatũ

Expanded text:
egi misit. Witthan rex Abroti29. 19. Heinricus dux Foronjulianorum expoliato in Pannonia Avarum principe Yringo, inestimabilem thesaurum ejus misit regi Karolo. Thudun princeps Avarum se et patriam suam Karolo regi dedit, et gratiam baptismi puneribus et possessionibus coepit sibi consiliare duces, et principes regni, ita ut a suis domesprehenderetur. Consiliarii namque matris ejus cum oculis privaverunt tam nequiter ut statim cruciatum
Abbreviated transcription (Latin):
nes uirtute karoli cõterriti.
reddũt se xp̃i et regis fidelitan
¶Harolus rex xp̃ianam religio¬
nem scẽ ac ꝓie colens. ecc̃as dĩ
ommnimodis honorabat. et or¬
nabat sacris uasis ac uestib.
edicens ut ne ianitorib quidem

Expanded text:
nes virtute Karoli conterriti, reddunt se Christi et regis fidelitati. Karolus rex christianam religionem sancte ac pie colens, aecclesias Dei omnimodis honorabat, et ornabat sacris vasis ac vestibus, edicens, ut ne janitoribus quidem
Abbreviated transcription (Latin):
leonem papam celebritatẽ
letame maioris agentem ro¬
radicitus. qui de manu eorũ
erutus ad karolum fugit qmͣ¬
ampape cognati rome con-¬
mouentes populum contra
leonem papam. tenuerũt e¬
um et extecauerũt. nõ tñ lu¬
men ei penitus extingu̾e po¬

Expanded text:
Leonem papam celebritatem letaniae majoris agentem Roradicitus. Qui de manu eorum erutus, ad Karolum fugit qani papae cognati Romae commoventes populum contra Leonem papam, tenuerunt eum et excecaverunt; non tamen lumen ejus extinguere po
Abbreviated transcription (Latin):
paroli regis ex concubina filiꝰ
gibbo deformis a quibusdam
francoꝵ pͥmorib ꝓmiisione
Contra patrem coniurauit.
uñ conuictus consorat : et in
primna cenobio retrusus. us
ad finẽ unte d̾o militauis. Con¬
plices u̾o cõuiiratoĩs. alii exili¬

Expanded text:
Karoli regis ex concubina filius, gibbo deformis, a quibusdam Francorum primoribus promissione contra patrem conjuravit. Unde convictus tonsoratur, et in Prumia coenobio retrusus usque ad finem vitae Deo militavit. Complices vero conjurationis alii exili
Abbreviated transcription (Latin):
rolus rex ñõ solum patrialin¬
gua. S eciam ꝑ egrims lingius
eruditus. barbara et antiquissi¬
ma carmina. quibus ueterum
regum bella et actus cauebant᷑.
scͥpsit et memorie cõmendauit.
Inchoauit etiam gramaticam
patrii sermonis. Mensib anni
iuxta apͥam id est tentonicam
linguam imposuit. uentos eciã¬
cũ antea tantũ quatiior tardina¬
les m illa lingua nominarẽts
guis ediscendis oꝑam inpendit.
uerũ grecam linguam melius
pot̾at intellige̾ quam ꝓnũciare
Temptabat eciam scrib̾e̾. tabu¬
las ferebat. ut cũ uatuũ tempꝰ
eẽt manũ lrĩs efficiendis assues-¬
c̾et. s parũ profuit labor pp̃oste¬
rus. at sero nichoatus. Itm con¬
dempnata est feliciana h̾esis scd̾o
Ibi mortua est uastrada regina¬
uxor karoli. et in sco albano tu¬

Expanded text:
rolus rex, non solum patria lingua, sed etiam peregrinis linguis eruditus, barbara et antiquissima carmina, quibus veterum regum bella et actus canebantur, scripsit et memoriae mandavit. Inchoavit etiam grammaticam patrii sermonis; mensibus anni juxta propriam, id est Teutonicam, linguam vocabula imposurolus rex, non solum patria lineruditus, barbara et antiquissima carmina, quibus veterum guis ediscendis operam impendit. Verum Grecam linguam melius poterat intelligere quam pronuntiareTemptabat etiam scribere, tabulasque ferebat, ut, cum vacuum tempus esset, manum litteris effigiendis assuesceret; sed parum profuit labor preposterus ac sero inchoatus. Ib. cdemnata est Feliciana haeresis Ibi mortua est Fustrada regina, et in Sancto Albano tu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑator cõg̾isus chardamo.
bulgari turpit̾ uictus de ho¬
nestatur: chardamꝰ subla¬
to om̃i regio aꝑꝑatu ditat ᷑¬
timuis adu̾sus bulgares. S
uictus ab eis rediit in urbẽ
multis amissis. Qua de re
quid̾a pn̾cipũ contra eum ĩ¬
dignari. nicheforum filiũ
aui sui constantini ꝑ abant
ut cõꝑit cõstantinꝰ eũdem
statim inichefoꝵ. eit frẽm euxs

Expanded text:
perator congressus Chardamo Bulgari, turpiter victus dehonestatur; Chardamus sublato regio omni apparatu ditatuum adversus Bulgares; sed victus ab eis rediit ad urbem multis amissis. Qua de re quidam principum contra eum indignati, Nicephorum filium proavi sui Constantini parabant ut comperit Constantinus, eumdem statim Nicephorum, et fratrem ejus
Abbreviated transcription (Latin):
erant fed̾ati.S hos om̃s una
tantum expeditione/ rex sepe
dictus ita edomuit aut con¬
tudit. ut ult̾ius illi mallent
subeẽ qua rebellare. ¶ anno¬

Expanded text:
erant federati. Sed hos omnes una tantum expeditione rex sepe dictus ita edomuit aut contudit, ut ulterius illi mallent subesse quam rebellare.
Abbreviated transcription (Latin):
eciam aquis graui basilicam
plurime pulchritudinis. adcu
structuram a roma et rauenna
columpnas et marmora deue¬
hi fecit. Hant extruxit in honci
bt̃e uirginis. fecit ibi balnea

Expanded text:
etiam Aquisgrani basilicam plurimae pulchritudinis, ad cujus structuram a Roma et Ravenna columnas et marmora dehi fecit. Hanc exstruxit in honorem beatae Virginis. Fecit etiam ibi balnea
Abbreviated transcription (Latin):
t anno .ss. Tassio dux bawa¬
rie contra karolum regem teꝰ
maiestatis adiudicatur. unde
a karolo actonsus. cũ filio eiꝰ
theodone in monast̾io relegat᷑¬
s Ep̃t octo. Circa idem tempus
rege pascha dñi celebrante in¬
glinhemi Tassio cũ maiorib
gentis sue uenit. ubi dũ ac¬
satus a baioariis ꝙ fidem regi
ño seruassec. quͥimmo auares
aduastandũ regnũ induxiss.
Qũ de hiis et aliis huimodi cõ¬
uictus fuiss. maiestatis reus
ac capitali sentencia flectend
iudicatur. Rex tamen mise¬
ricordia motus ĩ monast̾i̾o lau¬
ceaceñ ꝙ ipẽ cõstrux̾at. eum
monachicũ hĩtum assum̾e.
ac de pcc̃is sius penitencĩa age̾

Expanded text:
 20. 10. Tassilo dux Bajoariae contra Karolum regem reus majestatis adjudicatur; unde a Karolo attonsus, cum filio ejus Theodone in monasterio relegat XXVIIII. Circa idem tempus rege pascha Domini celebrante Inglinheim Tassilo cum maioribus gentis suae venit. Ubi dum accusatus a Baioariis, quod fidem regi non servasset, quin immo Avares ad vastandum regnum induxisset, cum de his et aliis huiusmodi convictus fuisset, maiestatis reus ac capitali sententia plectendus iudicatur. Rex tamen misericordia motus in monasterio Laureacensi, quod ipse construxerat, eum monachicum habitum assumere ac de peccatis suis penitentiam agere
Abbreviated transcription (Latin):
te britannia oriundus. ingr̃
teliciosus regis karoli scĩta¬
te lict̾arum p̃pollet in galliͣ
cuiꝰ p̃cipue magist̾i̾o ipse
rex multas lib̾ales artes di¬
dicit. hic multa scͥpsit int̾
que eminent libri de sc̃a tri¬
nitate. scpͥti ad ip̃m regem
hic eciam iussu ip̃iꝰ regis di¬
uinam hystoriam correxit.
habuit adiutorem et in cet̾s
disciplinis albinũ cognomẽto
uit dyaꝰ liuorem discordie.
int̾ ipam hẽnem et filiũ eiꝰ
imꝑacorem. et cepit eum cus¬
rex regnũ auarũ. t̾ra mariꝙ
impetit. eisq sola fuga spẽ
enadendi reliquid. Constan¬
rursus recepit imꝑiũ. Quod
ubi resumpsit. mox staura¬
cium patriciũ et heciũ ꝓcho¬
spatariũ matris sue amitos
om̃sq simul spadones eius
doniesticos in exiliũ trusit.
Ipãm tñ locauit cũ affluen¬
cia copiosa in palacio eleut̾i
ꝙ ip̃a edificau̾at. et in quo

Expanded text:
de Britannia oriundus, magister deliciosus regis Karoli, scientia litterarum prepollet in Gallia, cujus precipue magisterio ipse rex omnes liberales artes didicit. Hic multa scripsit, inter quae eminent libri de sancta Trinitate scripti ad ipsum regem. Hic etiam jussu ipsius regis divinam historiam correxit.habuit auditorem et in ceteris disciplinis Albinum cognomento vit diabolus livorem discordiae inter ipsam Irenem et filium ejus imperatorem, et sepsit eum cusrex regnum Avarum terra marique impetit, eisque in sola fuga spem evadendi reliquit. rursus recepit imperium. Quod ubi resumpsit, mox Stauratium patricium, et Heticium protospatarium matris suae amicos, omnesque simul spadones ejus domesticos in exsilium misit. Ipsam tamen locavit cum affluentia copiosa in palatio Eleutherii, quod ipsa aedificaverat, et in quo
Abbreviated transcription (Latin):
nes et filii eius cõstantim cũ¬
toꝵ siubscͥptõe roborat ͦ. et hese
erecrauciũ ymagnes d̾i in ꝑpe¬
nũs abdicatur. Conuiratio uali¬
dafacta est ab austrasiis contra
arolum regem auctoritate h¬
arderico. qua detecta multi aut
arubris truntant ᷑ aut exilian

Expanded text:
t filii ejus Constantini, cunctorum subscriptione roboratur, et heresis execrantium imagines Dei in perpetuum abdicatur. Conjuratio valida facta est ab Austrasiis contra Karolum regem, auctore Harderico. Qua detecta, multi aut membris truncantur, aut exilian