comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
auł. nterdum operarum manet
petitioetiam uͥius patroni non sit. Ut
euenit infratribu eius cui assigna¬
tis est lib̾tus. aut nepote alteriꝰ patro¬
ni extante alterus patroni filio.
De bonie⁊ liber toroy.¬

Expanded text:
um.Interdum operarum manet petitio, etiamsi ius patroni non sit: ut euenit in fratribus eius, cui adsignatus est libertus, aut nepote alterius patroni extante alterius patroni filio. DE BONIS LIBERTOR
Abbreviated transcription (Latin):
peticio familie cõpetit. caucionẽ aist rõe
dolimali exceptioni⁊ puto iuste de¬
sicłaĩ. quãius nema alius ultior et fa¬
milia illa suꝑsit. Si ꝗͥdã snt postea emã¬
demonstlate ntellig int
d.ł.xx.q̃. Imp̃ant rescͥpsit. legataiũ
sinicd exlegato accepite cuidebet fidĩcõ¬
missum. accõmb sius posse cedde. necid
legatirelicti restituẽ rogatꝰ. abstincat eo.
uit̃ accoñib suis intotũ coget᷑ cedẽ. an
uõñ nisi ad eã quantitatẽ q̃ fidĩ cõmisso
continẽt ꝙ racio suadet. d silegatũ ꝑ¬

Expanded text:
petitio familiae competit. cautionem autem ratione doli mali exceptionis puto iuste desiderari, quamvis nemo alius ulterior ex familia supersit. Si quidam sint postea emandemonstratae  rescripsit legatarium, si nihil ex legato accepit, ei cui debet fideicommissum actionibus suis posse cedere nec id, sed partem legati relicti restituere rogatus abstineat eo? utrum actionibus suis in totum cogetur cedere, an vero non nisi ad eam quantitatem, quae fideicommisso continetur? quod ratio suadet. s
Abbreviated transcription (Latin):
niupot. siesꝙcõculũ pꝰtea. eẽ incipiant: aut
desinant. Id̃ infamilia eĩt̃. siũ uniu̾sã familiã
credt̃. siequus ille decessit̃. ꝗdemonistrabat
quadrigã.Si simedio tp̃r demimuta supleat᷑.
adlegataĩũ ꝑtinebit. Sticio stichꝰ legaꝰ. posi

Expanded text:
 postea esse incipiant aut desinant. idem in familia erit, siue uniuersam familiam idam ita credunt, si equus ille decessit qui demonstrabat quadrigam: sed si medio tempore deminuta suppleatur, ad legatarium pertinebit. Titio St
Abbreviated transcription (Latin):
equũẽ cũ aquo ei mait̾ aliquid ꝓdore lega¬
ũat: usꝙad qñtitatẽ legatioĩs. honꝰ heris
abiemi s̃stimẽ. religua ꝑarte dotis abhẽ¬
dib ei pstanda. Eader dicenda: sihẽs in¬
stituta ꝓdote: omiseit̃ hẽditatẽ: ut insub¬

Expanded text:
ei maritus aliquid pro dote legaverat, usque ad quantitatem legati onus huius aeris alieni sustinere reliqua parte dotis ab heredibus ei praestanda. Eadem erunt dicenda, si heres instituta pro dote omiserit hereditatem, ut in sub
Abbreviated transcription (Latin):
ne q tendi noporet sa filia pat̃ pecierat ut y¬
cui uellet exlib̾is suis p̃diacũ moteret᷑ resti¬
tuẽt. Uniexlib̾is p̃dia fidĩ cõmissi. uiua doãre¬
uit. ñ eẽ electionẽ ꝓpt̃ inc̾tũ diẽ Fidĩcõmissi¬
c̃te donationis uͬdebat᷑. Nã ineũ destima

Expanded text:
nem extendi non oportere. A filia pater petierat, ut cui uellet ex liberis suis praedia cum moreretur restitueret: uni ex liberis praedia fideicommissi uiua donauit. non esse electionem propter incertum diem fideicommissiae donation
Abbreviated transcription (Latin):
daĩ uoluit. filio dotẽ stipiilante: cũ filiuł
⁊oshunorẽ dotẽ dedisset: suꝑfluũeẽ filiȩ red¬
dendũ constabat. diuortio quoq secuto:
fidĩ cõmissũ filiã recte petiturã. ut acc̃o sti¬
pulatioius sibi p̃staret᷑. qm̃ u̾issinule nõ¬

Expanded text:
dari uoluit filio dotem stipulante. cum filius minorem dotem dedisset, superfluum esse filiae reddendum constabat. diuortio quoque secuto fideicommissum filiam recte petituram, ut actio stipulationis sibi praestaretur, qu
Abbreviated transcription (Latin):
causa cepisse ũ iudetur. diũsũ ꝓ bandũ
foret: sineiũ ignoransᷤ dñm uita dece̾sis¬
sepeccuniã herrore lapsus dedisset. tunc¬
enĩ porcio iure falcidie ⁊cuocaret. ¶cũpat᷑
fidĩ cõmissiũ p̃dioꝵ extestam̃tomatͥs filiȩ
aeb̾it: eandẽ ꝓparte nahedẽ instituit ut
hẽditatẽ fidĩcõmisso cõpñsaret: eadꝙ p̃
dia filio exhẽclato daĩuoluit. Acqͣ filia pa¬
tris heditatẽ susciꝑe uoluisset. fidĩ cõnus
rat plac̾uit ꝙ si aliũ filiȩ substituisset. eũ
ꝯporte filio fidĩ cõmnsũ redde. ¶Eiuctis

Expanded text:
sse non videretur. diversum probandum foret, si Maevius ignorans dominum vita decessisse pecuniam errore labsus^ dedisset: tunenim portio iure Falcidiae revocaretur. Cum pater fideicommissum praediorum ex testamento matris filiae deberet, eandem pro parte ita heredem instituit, ut hereditatem fideicommisso conpensaret, eademque praedia filio exheredato dari voluit. quamquam filia patris hereditatem suscipere noluisset, fideicommissurat, placuit: quod si alium filiae substituisset, eum oportere filio fideicommissum reddere. Evictis
Abbreviated transcription (Latin):
hẽdẽ instituisset: ita seͥꝑsit. peto ate filia.
ut acceptis ex hẽditãte ᷤ med mporcionẽ tuã
c. aureis⁊ p̃diotusculano: partẽ hẽditatiᷤ
restituas maͥt tuȩ. Respondi p̃diũ quid̃ hẽ¬
¶Eoꝵ ꝗb mortis causa donatũ ẽ. fidĩ cõmati

Expanded text:
heredes instituisset, ita scripsit: 'peto a te, filia, ut acceptis ex hereditate mea in portionem tuam centum aureis et praedio Tusculano partem hereditatis restituas matri tuae'. respondi praedium quidem herquibus mortis causa donatum est, fidei commi
Abbreviated transcription (Latin):
re pot. ꝗadies mutilit̃ cedit. ¶Pat̃ cũ filia
ex semissae hẽde instituta. sic testamĩto locut̾
fuãt. petocũ moĩeĩs licet alios ꝙͦ filios susceꝑis
sẽpnio nepoti inco pluᷤ tribuas inhonorẽ
nõĩs mei. Necessitas ꝗd̾ restituendine potibus
iuriles parteᷤᷤ p̃cedẽ uidebatur. s mołand̃ pors¬
tionis quã maiorẽ inuniꝰ nepotiᷤ ꝑsonã ẽfer

Expanded text:
 quia dies inutiliter cedit. Pater cum filia pro semisse herede instituta sic testamento locutus fuerat: "peto, cum morieris, licet alios quoque filios susceperis, Sempronio nepoti meo plus tribuas in honorem nominis mei". necessitas quidem restituendi nepotibus viriles partes praecedere videbatur, sed moderandae portionis, quam maior
Abbreviated transcription (Latin):
sum quoq mune᷑ falcidĩȩ fungetur. Si
tm̃ almĩta p̃staĩ uoluit collatioĩs totũ onꝰ¬
gr inresiduo donationis eẽ respondendũoĩt
exdefuncti uoluntate ꝗ demaiore pec¬
cuma p̃staĩ ñ dubiȩ uoluit integͣ. ¶at fi¬
liis s̃ uulgo conceptie: dotẽ suã moxtiscãsa
donando stipulaĩ ꝑmisit. cũ aliis hedibu̾
instituti: petisset afiliis dotẽ uiro resti¬
tuua setuuro fidĩ cõmissuu dotus depnte

Expanded text:
sum quoque munere Falcidiae fungetur. si tamen alimenta praestari uoluit, collationis totum onus in residuo donationis esse respondendum erit ex defuncti uoluntate, qui de maiore pecunia praestari non dubie uoluit integra. Mater filiis suis uulgo conceptis dotem suam mortis causa donando stipulari permisit: cum aliis heredibus institutis petisset a filiis uiro dottotum uiro fideicommissum dotis deberi,
Abbreviated transcription (Latin):
cionẽ ĩ offõsitestam̃ti matͥs ꝑtuliset: atq ita
uaĩę sentencie uidicũ extitissent: hẽdẽ
ꝗͥ filiũ ui̾cei̾t: ꝓpartib qu̾as aliis cõhẽdib
abstulit fili. ñ habitiꝑ ꝓ̃ ce̾ptiones i ͥ Etss
ñ mag̃ quãcet̃os legataios accone  ellitit.
s lib̾tatẽ extestam̃to cõpẽte placuit. cũpro
parte filius detestam̃to matris litigasset.
minui ñ p̾st̃. Plane petet᷑ in teg̃ ẜ uitꝰ ab
eo ꝗ filiũ iuic̃. partis aut existimatio p̃stabr̃¬

Expanded text:
ionem inofficiosi testamenti matris pertulisset atque ita variae sententiae iudicum exstitissent, heredem, qui filium vicerat, pro partibus, quas aliis coheredibus abstulit filius, non habiturum praeceptiones sibi datas, non magis quam ceteros legatarios actiones, constitit. sed libertates ex testamento competere placuit, cum pro parte filius de testamento matris litigasset. minui non possunt: plane petetur integra servitus ab eo qui filium vicit, partis autem aestimatio praestab
Abbreviated transcription (Latin):
iiniꝰ. suisolus moĩente eosuꝑfuit. ¶Sirẽ tuãꝗͣ
existimaluã meã ate hẽcde instituto. ticiole¬
gẽ nẽ neracui pͥscisentenciȩ necconstituti¬
oni locꝰquacauet᷑. ñ cogendũ p̃stare legatũ
mag̃ in legandis suis rel ꝗ in alienis cõꝑã¬
dis honerandis honẽib hẽdib faciliores

Expanded text:
fuit. Si rem tuam, quam existimabam meam, te herede instituto Titio legem, non est Neratii Prisci sententiae nec constitutioni locus, qua cauetur non cogendum praestare legatum magis in legandis suis rebus quam in alienis comparandis et onerandis heredibus faciliores
Abbreviated transcription (Latin):
bat tutorẽ dedit.ł ⁊ tutorẽ fore arbura¬
batur. P incupatore inpub̾is. ł minoĩs ãm̃is:
debet ꝓbaĩ. Nlec intẽ tutor rectedat᷑ uiuo
pare moĩatuł. ł aliquo pͥulegio excusetur.
b: ẽte casib fidĩ cõmissũ ñ int̃¬
cidit: ꝙͣ apusillo datũ udetin. bacdeni

Expanded text:
 tutorem fore arbitrabatur. idem in curatore impuberis vel minoris annis debet probari. nec interest, tutor recte datus vivo patre moriatur vel aliquo privilegio excusetur s certe casibus fideicommissum non intercidit, quod a pupillo datum videtur. hac de
Abbreviated transcription (Latin):
cõmissũ relictũ sit usuraꝵ dũtaxat adi¬
tam̃tũ cõmitret᷑. Nec mutanda sentencia
cit̃ ꝙ forte legaro ꝑcepro. magnũ emoli¬
m̃tum exaliquo negocio consecutẽ. aut
penã stipulationis nmminentẽ euasit.¬

Expanded text:
commissum relictum sit, usurarum dumtaxat adtum admittetur. nec mutanda sententia erit, quod forte legato percepto magnum emolumentum ex aliquo negotio consecutus est aut poenam stipulationis imminentem evasit.
Abbreviated transcription (Latin):
ratur: ñ alias ei quielectꝰẽ fidĩcõmissũ p̃stan¬
dũeit̃. quã int̃positis cautionib fũdũ cũ
morietur sin infamila cũ effecturelinq̃¬
retur restitui ¶ Rogo fundũ cũ moĩeis. e¬
stituas ex lihis cũiuoles: ꝙ adũba ontiuet¬
ipiꝰ electio eit̃. necħpet̃e quisꝗͣ poñt. ꝗͣdiu
p̃fer̾ri alius põt. defunctoeo pͥusquã eligat:
petant om̃is. Itaꝙ euenuet: ut ꝙ iudatũ e¬

Expanded text:
n alias ei qui electus est fideicommissum praestandum erit, quam interpositis cautionibus: 'fundum, cum morietur, si non in familia cum effectu relinqueretur, restitui'. 'Rogo, fundum cum morieris restituas ex libertis cui uoles.' quod ad uerba attineterit electio nec petere quisquam poterit, quamdiu praeferri alius potest: defuncto eo prius quam eligat petent omnes. itaque eueniet, ut quod u
Abbreviated transcription (Latin):
lit cõputare. Nlõ enĩ equitas hoc ꝓbare
patinir. si quod legato. noĩe ꝑcepit lega¬
taũis offerat. ¶ eũ quidã filio suo expar¬
te hẽde instituto patruũ eiꝰ cobẽdẽ ei de¬
diss. ⁊ ab eopetiss.. ũ filiũ suũ ꝑ uirili põti¬
one filiis si cobr̃eẽ facẽt: siqd minꝰ eẽt ĩui¬
rilipõtiõe. ꝗͣ fr̃ĩs hroitas huẽit: nicł ãpliꝰ¬

Expanded text:
on enim aequitas hoc probare patitur, si quod legatorum nomine perceperit legatarius offerat. Cum quidam filio suo ex parte herede instituto patruum eius coheredem ei dedisset et ab eo petisset, ut filium suum pro virili portione filiis suis coheredem faceret: si quidem minus esset in virili portione,
Abbreviated transcription (Latin):
platẽ uideo pãtẽ dͥfec̾ie se ¶Si eobẽde instituto. ał.
legatũ fiũt: tractantib nob decapacitate:
uidendũ ẽ: utr̃ hẽdis: andefuncti ꝑsoã.
anneut᷑us ꝑspectaĩ debeat:⁊ ꝑtꝰ multas
pedim̃to ad quirat᷑ legatũ hẽditati atꝙq.¬

Expanded text:
fecisse. Si eo herede instituto, qui legatum fuerit, tractantibus nobis de capacitate uidendum est, utrum heredis an defuncti persona an neutrius spectari debeat. et post multas pedimento adquiratur legatum hereditati atq
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗͣelectꝰ ẽ ex aliotestam̃to petẽ pot̃. Utr̃ gͦ nec
constitit. ꝙ dat᷑ quasi creditoĩ relictũ. Ant
ꝗͣ diu põt mutaĩ uoluntas. nõ recte creditoĩ
cõꝑabitur: siũtm̃ duret electio. fuisse indt᷑
creditõis. siũ mutet᷑ eeneiuro testam̃is pe¬
ticio cõpent ᷤ Sidefalcidia qrat᷑ ꝑ in om̃ma¬
ẜ uarent᷑ bunt᷑. ac sinõatĩ ei quipostea electꝰẽ.
Nõ enĩ facultas necessaiẽ electionis ꝓpe li¬

Expanded text:
t. utrum ergo non constitit quod datur, quasi creditori relictum, an, quamdiu potest mutari voluntas, non recte creditori comparabitur? sive tamen durat electio, fuisse videtur creditor, sive mutetur, ex neutro testamento petitio competit. Si de Falcidia quaeratur, perinde omnia servabuntur ac si nominatim ei, qui postea electus est, non enim facultas necessariae electionis propriae li
Abbreviated transcription (Latin):
areꝰ ł xxuiui.d̾. Ut bẽdib substitui pot̃sita
⁊̃ legataruis. uideamꝰ anid̾ ficĩpsiti⁊ cũ mor¬
tis causa donabitur. ut id ꝓnuttat ille altĩ:
x debełuat ⁊ legauõt sticdũ. quẽ iudebet. pla¬
ĩns legarũ ualet. ¶Cũ italegatũ ẽ aquantã pec¬
eumã hẽs ineus aticio ex egiti tantã meuo da

Expanded text:
um Vt heredibus substitui potest, ita etiam legatariis. videamus, an idem fieri possit et cum mortis causa donabitur, ut id promittat ille alteri,decem debeat et legauero tibi Stichum quem mihi debet, planis legatum ualet. Cum ita legatum est: 'quantam pecuniam heres meus a Titio exegerit, tanta
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ ꝗ fidĩ cõmissũ reliquid: eod uł dispari
uoluntati. extĩ conditione deficumt ¶S simo
exfamilia hẽde instituto ille fundꝰ extͣneore¬
lictus ẽ ꝑ ĩfidĩ cõmusum exillotestam̃to
pe̾tetur: ac sinemo ex famiba hedis hẽsex¬
titisset. utrͣ his quihẽs scͥpt᷑e. racione dol
exceꝑtionis cẽtis fidĩ cõmisũ petentib E¬

Expanded text:
pari voluntati, ceteri condicione deficiunt. Sed si uno ex familia herede instituto ille fundus extraneo relictus est, perinde fideicommissum ex illo testamento petetur, ac si nemo de familia heredi heres exstitisset. verum is, qui heres scriptus est, ratione doli exceptionis ceteris fid
Abbreviated transcription (Latin):
sał. Cũ faciat condicionẽ inꝑelege᷑nd adote.
ut simallet uxor mancipia qͣ uidotẽ dedit:
ꝗͣ peccumã iuiatã reciꝑe: si ea mancipia uxor
inalit. Nũ ꝗds ea mancipia q̃ ꝑt̾ea ex his mancr¬
pus natar uoĩ debeant᷑: Quero r ꝓculiis locu¬
sta suo set. Siuxor mallet mancipia ꝗͣdotem
.qui fũosũ defendit petipoter: s. quipetents ca¬
uere debebunt: sihẽditas euicta fuĩt. ꝗlegatoꝵ
noĩe datũ fuit redditiuniti¬
ẽ neq coriũ. neq caro debetur ¶Siticio frum̃¬
raĩa tes ẜa legatasit. ⁊ islecessit᷑ ꝗdã ꝓutant

Expanded text:
salutem. cum faciat condicionem in releganda dote, ut, si mallet uxor mancipia quae in dotem dederit quam pecuniam numeratam, recipere, si ea mancipia uxor malit, numquid etiam ea mancipia, quae postea ex his mancipiis nata sunt, uxori debeantur, quaero. Proculus Lucustae suo salutem. Si uxor mallet mancipia quam dotqui furiosum defendit, peti poterunt: sed qui petent, cauere debebunt, si hereditas euicta fuerit, quod legatorum nomine datum sit redditu iriest neque corium neque caro debetur. Si Titio frumentaria tessera legata sit et is decesserit, quidam putant
Abbreviated transcription (Latin):
si decẽ sola legarasint. Aut suta sit cõscͥptuo¬
pt̾ annũ. aut ꝑt̾ biennnũ ꝗͣ ego decessero.
hẽs cdato: ꝑtꝰ biennũ uidetur legitũ ꝗa
hẽdis udet᷑ eẽt potestas ineligendo.
tis ita scͥptũ sit. hegm̃s dãpnas esto dare
fuĩt. lutius ticiꝰ hẽs meus sticho u aure¬
os dare dãpnas estorde in alio loco itaplu
Sestodare. nͥ ticius ostendit id adim̃dicãsa
apublio legatuẽe relictũ ꝗnꝙ aurcos ab

Expanded text:
si decem sola legata sint: aut si ita sit: "post annum aut post biennium, quam ego decessero, heres dato", post biennium videtur legatum, quia heredis esset potestas in eligendo. tis ita scriptum sit: "heres meus damnas esto dare fuerit: "Lucius Titius heres meus Tithaso quinque aureos dare damnas esto", deinde alio loco ita: "Peos damnas esto dare", nisi Titius ostenderit adimendi causa a Publio legatum esse relictum, quinos aureos ab
Abbreviated transcription (Latin):
is qui potuit ⁊ ab intestato succed̾e. ip̃e
sibi subcedat. ¶Largiͦ tp̃s paẽntib li¬
b̾isq petende .b. possessioĩs tribuit᷑ in ho¬
norẽ sanguinis uidelic qui artandiñ¬
erãt. qui pene ad ꝓpria bõa ueniũt. Iõq
placuit eis p̃stitui annũ.s. ita mod̾ate.
ut neq ip̃i urguerent᷑ ad .b. possessioũs
petitionẽ. neq bõa dui iacerẽt. Sane
ñ nũquã urguentib creditõib int̾

Expanded text:
is qui potuit et ab intestato succedere, ipse sibi succedat. Largius tempus parentibus liberisque petendae bonorum possessionis tribuitur, in honorem sanguinis uidelicet, quia artandi nonerant, qui paene ad propria bona ueniunt. ideoque placuit eis praestitui annum, scilicet ita moderate, ut neque ipsi urguerentur ad bonorum possessionis petitionem neque bona diu iacerent. sane nonnumquam urguentibus creditoribus in
Abbreviated transcription (Latin):
parte possessionẽ accepissi. nec adrẽ
ꝑtinuit. ꝙ ab stmnendi facultatẽ ob au¬
xiliũ pietatis pͥor cognatꝰ acceꝑat. Igi¬
tur fisco uacantia bõa recte deferri

Expanded text:
onem accepisset: nec ad rem pertinuit, quod abstinendi facultatem ob auxilium aetatis prior cognatus acc‹e›perat. igitur fisco uacantia bona recte deferr‹i›
Abbreviated transcription (Latin):
S uidend̾ ẽ an etos ip̃ quoq qui exclucꝰ
ẽ admittat. ut puta filiꝰ ẽ in potestate
one nec ct̃is defert᷑. s ip̃e sibi succedat
ex hac successoria parte. ⁊ magis ẽ ut¬
succedat. ut imñ legitimi possit pet̾e. ⁊
pꝰ hos suo ordine ex illa parte uñ ꝓxi¬
mi cognati uocant᷑. ⁊ hoc uire utͥim̃
ut admittant᷑. Pot̃it gͥ ex seqñti par¬
te succed̾e ip̃e sibi. Itꝙ hoc diel pot̃. ⁊ ĩ

Expanded text:
 inter ceteros ipse quoque qui exclusus est admittatur. ut puta filius est in potestate:one: ceteris defertur: sed ipse sibi succedat ex hac successoria parte? et magis esuccedat, ut unde legitimi possit petere et post hos suo ordine ex illa parte, unde proximi cognati uocantur. et hoc iure utimur, ut admittatur: poterit igitur ex sequenti parte succedere ipse sibi. item hoc dici p
Abbreviated transcription (Latin):
condicione herede instituto legatum est.
huuis legati. satis petẽ non possũt. Sed
pendente conditione emancipatu uel
manu missus si latis petant. Queruur¬
an audiendi sui. s
re debelit. Qui dederunt eis postulan¬
di aduersus se facultatem s melius ẽ
ꝑmediocritatem causã dirimere. ut cau¬
tionitũ cum hypotheca suarum terũ
coninitcacur.

Expanded text:
est. huius legati satis petere non possunt: sed pendente condicione emancipatus uel manumissus si satis petant, quaeran audiendi sint, nre deberent, qui dederunt eis postulandi aduersus se facultatem. sed melius est per m‹e›diocritatem causam dirimere, ut cautioni tantum cum hypotheca suarum rerum committantur.
Abbreviated transcription (Latin):
meo cau̾it ꝑ iñ michi p̃tor accomodat
inc̃dictum quo ub̾antur discedere
iuissem.
ccio condicio cestamentõ scripta fuĩt.
non uidetur conditio ⁊ i̾o licet desida¬
uenit quis caui sibi non uidetur cõ¬

Expanded text:
e caueri‹t›, perinde mihi praetor accommodat interdictum, quo iubeantur discedere auissem. tio, condicio testamento scripta fuerit, non uidetur condicio: et ideo licet desiderauerit quis caueri sibi, non uidetur con
Abbreviated transcription (Latin):
op̃. Si ate herede legatum sit mi
chi sub conditione tuq postꝙͣ adietĩ
hereditatem satis dederis legatorum.
⁊ post mortem tuam ant̃ aditam he
reditatem cuam condicio legati ex¬
ticetit. sabuius ait fidi iussores michi
teñi quia omĩiño oportet legatum dari¬
i fũrẽ esse concepta stpło.

Expanded text:
legatum mihi sit sub condicione tuque, postquam adieris hereditatem, satisdederi‹s› legatorum et post mortem tuam ante aditam tuam hereditatem condicio legati extiterit, Sabinus ait fideiussores mihi teneri, quia omnimodo dari oportet legatum et in rem esset co
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃. Licet famose ñ sint. ⁊ in qñt fa¬
cere posst̃ dãpnant᷑. nec exceptiõs
doli patiuntur. uł uis. metus ue cã.
unt᷑. nec deferentes iusuirandũ dde
calũpnia iurant. nec nõ ⁊ siuẽtrie

Expanded text:
. licet famosae non sint. Et in quantum facere possunt, damnantur. Nec exceptiones doli patiuntur uel uis metusue causa, untur. Nec deferentes iusiurandum de calumnia iurant. Nec non et si uentri
Abbreviated transcription (Latin):
uiris auctoꝵ. s ⁊ salui uiliani anuei
nrͣi clarissimi uiri hanc sententiã
fuisse. itẽ quesitũ ẽ. si patroni filius
capitis accusau̾it lib̾tũ. anhoc noceat
lib̾is ipsiꝰ. s ⁊ ꝓculus quid in hac fuit
opinione. notam ad ꝑsonam patronifi¬
lioͣ lib̾is eiꝰ noc̾e. uił aut̃ neganit. s hie
ceu᷑. Quero an lib̾tus ꝓhib̾i pot̃ apa¬
trono inead colonia in qua ip̃e nego¬
tiat᷑. id gn̾s negotii exercere. sces. Re¬
dit. non posse ꝓhiberi.
obsequiũ non p̃stat. uel res eiꝰ. filioꝵ¬
ue tutelam: ad ministrare detractat.
lib̾to potestas dat᷑ patrono. uel lib̾ta¬
tis causa imposita pefe. uł partisbõꝵ
possessionẽ. ita ⁊ cũ intestato decessit.
earũ rerũ electio ei manz.
deportat᷑. ⁊ post restituat᷑. amissi pa¬
tronatus ⁊ petende cͣc tabulas bõꝵ
possessionis uis recipit᷑. ꝙ nis seruat᷑
⁊ si in metallum patronus. uł lib̾tus

Expanded text:
iuris auctorum, sed et Salui Iuliani amici iuris auctorum, sed et Salui Iuliani amici nostri clarissimi uiri hanc sententiam fuisse'. Item quaesitum est, si patroni capitis accusaverit libertum, an hoc noceat liberis ipsius. et Proculus quidem in hac fuit opinione notam adspersam patroni filio liberis eius nocere, Iulianus autem negavit: sed hic um. Quaero, an libertus prohiberi potest a patrono in eadem colonia, in qua ipse negotiatur, idem genus negotii exercere. Scaeuola respondit non posse prohiberi. obsequium non praestat, uel res eius filiorumue tutelam adminliberto potestas datur patrono uel libertatis causa imposita petere uel partis bonorum possessionem, ita et cum intestato decesserit, earum rerum electio ei manet.deportetur et post restituatur, amissum patronatus et petendae contra tabulas bonorum possessionis ius recipitur: quod ius seruatur et si in metallum patronus uel libertus
Abbreviated transcription (Latin):
reuocamꝰ om̃s. anꝓrata ex singłis.
ut centenariũ eũ faciamus. mag̃q
ẽ ut omĩũ rerũ alienatio facta nulliꝰ
mom̃ti sit. siqͥs plane non simul ali¬
enau̾it. s quascdã res anã. quasdã pꝰea.
alienatio earũ rerũ que postea alie¬
nate st̃. ip̃o uire ñ reuocabit᷑. s pͥor.
ĩpost̾iorib fauiane loeus erit.
possessionẽ pet̾e possit. si eũ libtum
nepoti in hꝰmodi causa ñ putaret dã¬
dam bonoꝵ possessionẽ. euiꝰ sententi¬
am nos quoq secuti sumꝰ cum rescri¬
beremꝰ ad libellũ cessidie lognine.
s ⁊ uolusius metianꝰ amicus nr̃. ut
⁊ uiris cuuł p̃ter ueterem ⁊ bene fũ¬
datam peritiã anxie cliligens religi.
amicis nr̃is uiris ꝑitis adhibitis ple¬
nius tractaremꝰ. mag̃ uisũ ẽ nepotẽ
neq u̾bis. neq sententia legis. aut e¬
dicti p̃toris ex ꝑsõa: ł nota patͥs sui
excludi abonis auiti lib̾ti. plurui ⁊̃

Expanded text:
reuocamus omnes an pro rata ex singulis, reuocamus omnes an pro rata ex singulis, ut centenarium eum faciamus? magisque est, ut omnium rerum alienatio facta nullius momenti sit. Sienaverit, sed quasdam res ante, quasdam postea, alienatio earum rerum quae postea alienatae sunt ipso iure non revocabitur, sed priorum: in posterioribus Favianae locus eripossessionem petere possit, si eum libertunepoti in huiusmodi causa non putaret dandam bonorum possessionem. cuius sententiam nos quoque secuti sumus, cum rescriberemus ad libellum Caesidiae Longinae: sed et Uolusius Maecianus amicus noster ut et iuris ciuilis praeter ueterem et bene fundatam peritiam anxie diligens religionamicis nostris iuris peritis adhibitis plenius tractaremus, magis uisum est nepotem neque uerbis neque sententia legis aut edicti praetoris ex persona uel nota patris sui excludi a bonis auiti liberti: plurium etiam
Abbreviated transcription (Latin):
bat lib̾ta. uł lib̾os tollat. intelligitur
t̃s qui lib̾tum iurare patit᷑. s si igno¬
rante eo suus filius adegit. stipulatus ue¬
fuĩt. nicħ ei nocebit. certe si iuissu pat᷑¬
ni is qui inpotestate ẽ. id̾ fecerit dicẽ.¬
dũ ẽ. eum hac lege teneri. E Stipłatꝰ
ẽ cẽtũ oꝑas aut in singulas aureos qui¬
nos dari non uident᷑ ꝯtra legẽ stipłatꝰ.
qr in potestate lib̾ti ẽ oꝑas dare.
¶Auãius muilla ꝑsona lege exeipiat᷑. tñ
intelligendũ ẽ. de his legẽ sentiẽ. qui
libos tollerare posst̃. itaq si castratũ
lib̾tũ ure uirando quis ad egĩt. dicen¬
dum ẽ non ꝓuniri patronũ hac le¬
ge. E Si patronus lib̾tam iure iurã¬
do adegerit ut sibi nuberetsiquide¬
ducturuis eam adegit. nicħ ce legẽ
fecisse uidebit᷑. si uero non ducturus.
ꝓpt̃ hoc solũ adegĩt ne alii nub fra¬
udem legi factam. Iuł agit. ⁊ ꝑm̃ pa
tronũ teueĩ. hac coegiss iurare lib¬
tam ñ nupturam. E Lege uilia dema¬

Expanded text:
bat liberta uel liberos tollat, intellegitur etiam is, qui libertum iurare patitur. sed si ignorante eo suus filius adegerit stipulatus fuerit, nihil ei nocebit: certe si iussu patroni is qui in potestate est idem fecerit, dicendum est eum hac lege teneri. Stipulatus est centum operas aut in singulas aureos quinos dari: non uidetur contra legem stipulatus, quia in potestate liberti est operas dare. Quamuis nulla persona lege excipiatur, tamen intellegendum est de his legem sentire, qui liberos tollere possunt. itaque si castratum libertum iureiurando quis adegerit, dicendum est non puniri patronum hac lege. Si patronus libertam iureiurando adegerit, ut sibi nuberet,ducturus eam adegit, nihil contra legem fecisse uidebitur: si uero non ducturus propter hoc solum adegit, ne alii nuberet, fraudem legi factam Iulianus aegisset iurare libertam non nupturam. Lege Iu‹l›ia de ma
Abbreviated transcription (Latin):
bonoꝵ possessionem aui admit¬
ti. cum possit auus iure suouti:
eumq ex hedares nec enim minꝰ
in hoc nepote his quide in officioso
cogniturus ẽ. merita nepotis quã¬
patris eius delicta ꝓpend̾et ¶Si
emancipatus filiꝰ p̾teritus. ante
pecitam bonoꝵ possessionem ad ar

Expanded text:
bonorum possessionem aui admitbonorum possessionem aui admitti, cum possit auus iure suo uti eumque exheredare: nec enim minus in hoc nepote is, qui de inofficioso cogniturus est, ‹quam› merita nepotis patris eius delicta perpendet. Si emancipatus filius praeteritus ante petitam bonorum possessionem
Abbreviated transcription (Latin):
¶sfilium hñs ex eonepotem: in lo¬
cum filii nepotem adoptauero: am¬
bo admittuntur. Plane si fuerit
emancipatus nepos: non admit¬
titur quia pater eum precedit.
¶Siquis pͦ emancipationem que¬
situm sibi filium patri suo in
adoptionem dedit: in locum fi¬
lĩ. equissimum ẽ ei pr̃ãri. ꝙ cuiu̾i
arrogato filio. Idcircoq patri suo
uingendus ẽ. S si emancipatus
hic nepo̾pꝰ adoptionem ꝓponat᷑.
equissimum erit eum abstinere.
Recipit enim locum suum eum
nec debet patri suo iunga¶Si e¬
mancipatus filius uxore non
ex uoluntate patris ducta: fili¬
um fuerit sortitus. deĩde nepos
patre iam mortuo ad bonoꝵ poꝰ¬
sessionem aui uelit uenire: ad¬
mittendus ẽ ad eam. Non enim
ꝑ rescissionem is qui filius iu¬
stus est efficitur non filius: cum
rescissio quo magis admittatur.
non quominus adiheatur. Nam
s̾ sitam ignominiosam dux̃it
uxorem filius. ut dedecori sit tã
ipsi quam patri mulierem talẽ
hab̾e: dicemus & ex earnatum ad

Expanded text:
filium habens et ex eo nepotem in locum filii nepotem adoptauero, ambo admittentur: plane si fuerit emancipatus nepos, non admittetur, quia pater eum praecedit. Si quis post emancipationem quaesitum sibi filium patri suo in adoptionem dederit in locum filii, aequissimum est ei praestari quod cuiuis adrogato filio, idcircoque patri suo iungendus est. sed si emancipatus hic nepos post adoptionem proponatur, aequissimum erit eum abstinere recipit enim locum suum nec debet patri suo iungi. Si emancipatus filius uxore non ex uoluntate patris ducta filium fuerit sortitus, dein nepos patre iam mortuo ad bonorum possessionem aui uelit uenire, admittendus est ad eam: non enim per rescissionem is, qui filius iustus est, efficietur non filius, cum rescissio, quo magis admittantur, non quo minus, adhibeatur. nam etsi tam ignominiosam duxerit uxorem filius, ut dedecori sit tam ipsi quam patri mulierem talem habere, dicemus et ex ea natum ad
Abbreviated transcription (Latin):
possessionem scdm̃ tabulas acci¬
ꝑe potest. & debet. nec contra ta-¬
bulas pot̾. Et si forte defecit con¬
ditio: tuendus erit ap̃tore. intã¬
tum quantum ferret. si contra¬
tra tabulas bonorum possessio¬
nem accepisset. S & si nepos sub
huiꝰmodi conditione scͥptus sit he¬
res: idem erit dicendum¶Siqͥs
ex lib̾is non sit scͥptus hes: s & ser¬
uus euis scͥptus sit: eumq uissi̾t.
adire heditatem. denegari ei de¬
bet bonoꝵ possessio contra tabu

Expanded text:
sionem secundum tabulas accipere potest et debet, nec contra tabulas potest: et si forte defecerit condicio, tuendus erit a praetore in tantum, quantum ferret, si contra tabulas bonorum possessionem accepisset. Sed et si nepos sub huiusmodi condicione scriptus sit heres, idem erit dicendum. Si quis ex liberis non sit scriptus heres, sed seruus eius scriptus sit eumque iusserit adire hereditatem, denegari ei debet bono
Abbreviated transcription (Latin):
tra tabubas bonoꝵ possessionem.¬
¶diquis filio suo emancipato.
nepotem quem ex eo retinuerat
ded̾it in adoptionem: nepos iste
ad contra tabulas bonoꝵ posses¬
sionem aui sui admittitur. pa¬
tre eius ante defuncco. Quia in
eius est familia. qui & ip̃e admit.¬
ti potuit. ad bonoꝵ possessionẽ
contra tabulas. Idemꝙ ẽ ꝙ si emã¬
cipatus filiufn. quem pꝰ eman¬
cipationem quesierat. patri suo
in adoptionẽ dedit. & decesserit.
Nam ꝯhic nepos iste ad bonorũ
possessionem admitti patris sui
debet: quasi non sit in alia fami¬
lia. ¶Si pater alicuiꝰ ꝑuenerit
in adoptiuam familiam. fili ñ.
an patris sui in adoptiua fami¬
lia mortui bonoꝵ possessionẽ
acciꝑe possit: Et̃ arbitror huma¬
liorem eẽ hanc sententiam. ut
filius hic quamuis non sit in
eadem familia quam pat̾. ad bo¬
noꝵ possessionem tamen euis
admittat᷑ ¶ Lib̾i qui institui he¬
des non possunt. iure nec contͣ

Expanded text:
abulas bonorum possessionem.Si quis filio suo emancipato nepotem, quem ex eo retinuerat, dederit in adoptionem, nepos iste ad contra tabulas bonorum possessionem aui sui admittitur patre eius ante defuncto, quia in eius est familia. qu‹i› et ipse admitti potuit ad bonorum possessionem contra tabulas.Idemque est et si emancipatus filium, quem post emancipationem quaesierat, patri suo in adoptionem dederit et decesserit: nam et hic nepos iste ad bonorum possessionem patris sui admitti debet, quasi non sit in alia familia. Si pater alicuius peruenerit in adoptiuam familiam, filius non, an patris sui in adoptiua familia mortui bonorum possessionem accipere possit? et arbitror humaniorem esse hanc sententiam, ut filius hic, quamuis non sit in eadem familia, in qua pater, ad bonorum possessionem tamen eius admittatur. Liberi, qui institui heredes iure non possunt
Abbreviated transcription (Latin):
pete possunt: ad mortis tempꝰ
referunt᷑ ¶ Siquis ex lib̾is hẽs
scriptus sit: ad conta tabłas
bonoꝵ possessionem uocarin.
debet. Cum enim possit scdm
tabulas hab̾e possessionem.
ꝙ bonum ẽ ei contra tabulas
dari: Plane si aliꝰ cominittat
ecdictum. & ip̃e ad cont᷑ tabu¬
las bonoꝵ possessionẽ admt¬
tetur. S o si sub conditionẽ scͥp

Expanded text:
 possunt' ad mortis tempus referuntur. Si quis ex liberis heres scriptus sit, ad contra tabulas bonorum possessionem uocari non debet: cum enim possit secundum tabulas habere possessionem, quo bonum est ei contra tabulas dari? plane si alius committat edictum, et ipse ad contra tabulas bonorum possessionem admittetur. Sed si su
Abbreviated transcription (Latin):
quiadcipõ ñsensisset: dicendũẽ cessare in ꝑsorã
eiꝰ dacionẽ. ꝓm̃ ⁊ simc̾tus fuit. filiũ decessisse:
qui suꝑerat. id dicendũ eit. nec enĩ uidetur ei de s¬
disse. quẽ obisse credebat. Si postumis dedit̃
tutores. hũ q iuuo ͦ nascant᷑. andacio ualeat. ⁊
mag̃ ẽ ut utił dacio fiat. ⁊ suuuo eonascant᷑.¬
S nicħ ominꝰ cũquis offert. satisdacionẽ. ut so¬
lus ã nunistret: audiend̾ ẽ. utedicto cauetur.
s. tecte p̾tor ⁊ cet̾us detulit hanc c̃ ditionem:
i

Expanded text:
quia de ipso non sensisset, dicendum est cessare in personam eius dationem. Proinde et si certus fuit filium decessisse, qui supererat, idem erit dicendum: nec enim videtur ei dedisse, quem obisse credebat. Si postumis dederit tutores hique vivo nascantur, an datio valeat? et magis est, ut utilis datio fiat sed nihilo minus cum quis offert satisdationem, ut solus administret, audiendus est, ut edicto cauetur. sed recte praetor etiam ceteris detulit hanc condicionem, si
Abbreviated transcription (Latin):
tũ. decessisse patrẽ pupilli noĩe defendat᷑.
falsũue. testam̃tũ noĩe pupilli dicat᷑. ⁊ sipa¬
truus extet legiimꝰ tutor futurꝰ ab intesta¬
to: quia tutorẽ babentitutor oaĩ nõpõtx
nã cõ moduis ipẽ qui scͥptura contrnet᷑ ap̃¬
tore dabitur. ut sine ullo litis p̃iudicio iu¬
stus tutor. auctor pupillo ad eã litẽ fiat. cũ
aut̃ ip̃e patriuis quẽ tutorẽ legiptinũ: s̃ dice¬
bat. pupillus cẽ. filiũ subiectum c̾ mina

Expanded text:
tum decessisse patrem pupilli nomine defendatur falsumve testamentum nomine pupilli dicatur et si patruus exstet legitimus tutor futurus ab intestato, quia tutorem habenti tutor dari non potest. nam commodius ipse, qui scriptura continetur, a praetore dabitur, ut sine ullo litis praeiudicio iustus tutor auctor pupillo ad eam litem fiat. Cum autem ipse patruus, quem tutorem legitimum sibi dicebat pupillus esse, su
Abbreviated transcription (Latin):
cuitutelacõ mutti. nec cũ sanc dacio ne debait:
ł quidsitam multa flagicia intut ad misit.
ñ ne mag̃ repelli:⁊ iticiatutela: qua solus
ã ministrare debeat: nec satis ñclantes demẽ
repellunt᷑. quia pleꝵq lrñꝓbati. ⁊ idonei atq
honesti tutores. ⁊̃ sisatis ñdent: ñdebent
reici. quinĩno: nec iubñdis satis dare. du¬
plexgͥ cause cognitio ẽ. una expsona eiꝰ quiop¬
tulit̃ satis dacionẽ. quis ⁊ quał ẽ. alia cõtutoꝵ.¬

Expanded text:
cui tutela committi nec cum satisdatione debeat? vel quid si iam multa flagitia in tutela admisit? nonne magis repelli et reici a tutela, quam solus administrare debeat? nec satis non dantes temere repelluntur, quia plerumque bene probati et idonei atque honesti tutores, etiamsi satis non dent, non debent reici: quin immo nec iubendi sunt satisdare. Duplex igitur causae cognitio est, una ex persona eius qui optulerit satisdationem, quis et qualis est, alia contuto
Abbreviated transcription (Latin):
luntate testatoĩs: adtutelã uocatur. ¶In¬
pub̃i lib̾to parronus frustͣ tutorẽ oabit.
s. uoluntatẽ eiꝰ sifides inquiscitionis con¬
gruat p̃tor sequetur
boniani tutor nẽrit quise testam̃to pupi¬
lo. turorẽ scͥpsit. Cũ aut̃ patris uoluntas
hoc ip̃m manu suadecłantis: ambigua
ñeẽt. eũ quãuis alu tutotes eẽnt curato¬
rẽ. dandũ. R. nec admittendã excusationẽ

Expanded text:
lam vocatur. Impuberi liberto patronus frustra tutorem dabit, sed voluntatem eius, si fides inquisitionis congruat, praetor sequetur.boniani tutor non erit, qui se testamento pupillo tutorem scripsit: cum autem patris voluntas hoc ipsum manu sua declarantis ambigua non esset, eum, quamvis alii tutores essent, curatorem dandum respondi, nec admittendam excusationem,
Abbreviated transcription (Latin):
ta excusationis iure susciꝑe noluĩt: abͥsqͣ
legatis sub moundus eĩt que filus eiꝰ relic¬
ta sunt. mõ silegatafilũ ñ affectiõe ꝓͥa s
inhonorẽ patris meruerunt. Iu̾bis fidĩ¬
cõmissi: manu missus: niure tutor testa

Expanded text:
tam excusationis iure suscipere noluit, ab his quoque legatis summovendus erit, quae filiis eius relicta sunt, modo si legata filii non affectione propria, sed in honorem patris meruerunt. Verbis fideicommissi manumissus non iure tutor
Abbreviated transcription (Latin):
mat testam̃to parris frustra. mandat᷑ nec
si ꝓuincie p̃ses. imꝑicia lapsus: pats. uolun¬
tatẽ sequendã decreuit: successor eiꝰ serañciã
q̃ leges urẽ ñ ad mnttunt: recte sequetur. I hons¬
ris causa tutor. datus ñinidetur:. quẽ pat̃ acxt̾is
tutoib quib negocia: geñcda mandauit. roẽs¬

Expanded text:
matri testamento patris frustra mandatur, nec, si provinciae praeses imperitia lapsus patris voluntatem sequendam decreverit, successor eius sententiam, quam leges nostrae non admittunt, recte sequetur. Honoris causa tutor datus non videtur, quem pater a ceteris tutoribus, quibus negotia ge
Abbreviated transcription (Latin):
str᷑ .ł.uiii. qͥst.. Lutorita recte ñdat᷑. uli aũt
illi filuis. meis uteoꝵ. uolet. ticiꝰ tutor esto: Ꝙd
enĩ dicimꝰ. sitieiꝰ constituc̾ nolit. utriex filustu¬
tor cẽ. uelitꝰ. ita aũt. recte tutor dabitur. ticius
ap̃tote curatores poscilitis causa suꝑuacuũ est
quia altõ anctore: cũ altõ agi pot̃¬

Expanded text:
datur: 'illi aut illi filiis meis, utri eorum uolet, Titius tutor esto'; quid enim dicemus, si Titius constituere nolit, utri ex filiis tutor esse uelit? Ita autem recte tutor dabitur: 'Titiusa praetore curatorem posci litis causa superuacuum est, quia altero auctore cum altero agi pot
Abbreviated transcription (Latin):
telã. ñ c̃ audiendus. neꝙ̃ eiũ extõ cõmittendat̃
tutela aut testam̃to dati: tutores cc̃ius satis da¬
cione subrciendisunt. Yhocedictũ desatis da¬
tione adtutores testam̃taiõs ꝑtinet. S ⁊ siex
inquiscitione. datisint tutores. marcelł ait
frm̃ significaĩ. iõq ⁊ illiclausule s̃ subiecti.¬
S ut sicui maior. pars tutoꝵ dec̃̾nat. is gerat
quẽ maiot pars eligat. ꝗͣuis u̾baelicti adtesta¬
intaiõs ꝑtineant. Testam̃to dat̾ postumotu¬
tor: ñdũẽ tutor. nͥ postumꝰ edat᷑. datur tñ ad¬
ũsus eũ. substituto pupilli. negocioꝵ gestoꝵ ac¬
tionẽ. S sipart̾ editus fuĩt. deĩ hic tutor. pͥus

Expanded text:
enda tutela est, aut testamento dati tutores contra ius satisdationi subiciendi sunt.Hoc edictum de satisdatione ad tutores testamentarios pertinet: sed et si ex inquisitione dati sint tutores, Marcellus ait trum significari. ideoque et illi clausulae sunt subiecti, ut, si cui maior pars tutorum decernat, is gerat quem maior pars eligat, quamvis verba edicti ad testamentarios pertineant. Testamento datus postumo tutor nondum est tutor, nisi postumus edatur: datur tamen adversus eum substituto pupilli negotiorum gestorum acti
Abbreviated transcription (Latin):
contra tabulas bonoꝵ possessio¬
nem dat. eas partes unicuiꝙ
lib̾oꝵ tribuere. quas iutesta̾to
patre mortuo: in ħeditate habi¬
turus eẽt. si inpotestate mansis¬
set. Et idõ siue emancipatus si¬
ue his qui inpotestate mansit.
sius in adoptionem datus. ex mi¬
are nima parte ħes scͥptus sit.¬
e non redigitur ad eam por¬
tionem. ex qua institutꝰ ẽ: ẜ ui¬
rilem accipit.
an defunctus sit: nicħ inter ẽ.
Nam hoc solum querit᷑. an inad¬
optiua familia sit.

Expanded text:
contra tabulas bonorum possessiocontra tabulas bonorum possessionem dat, eas partes unicuique liberorum tribuere, quas intestato patre mortuo in hereditate habiturus esset, si in potestate mansisset: et ideo siue emancipatus siue is qui in potestatem mansit siue in adoptionem datus ex minima parte heres scriptus sit, non redigitur ad eam portionem, ex qua institutus est, sed uirilem accipit. an defunctus est, nihil interest: nam hoc solum quaeritur, an in adoptiua familia sit.
Abbreviated transcription (Latin):
s alius: qui ei adquirere ħedi¬
tatem pot̾. non ẽ. inea causa
ut aum ad bonoꝵ possessionẽ
contra tabulas admittamus.
Eut autem admittantur
ad bonoꝵ possessionem: exli-¬
b̾is eẽ eos opportet. Ceterũ si
adoptiuũ filium dedi in ad¬
optionem. & ħedem scͥpsi. cõmiᷤᷤ¬
sessio contra tabulas ei non da¬
bitur. Datur autẽ ei qui inad¬
optiua familia est. contra ta¬
bulas bonoꝵ possesao. sico
gradu ħes scͥptus sit: contra
quem peti potest bonoꝵ pos¬
sessio¶Non est nouum ut eman¬
cipatus p̾t̾itus plus uiris scͥptis
h̾edib patris sui tribuat. quã
habituri eẽnt si soli fuissent.
Quippe si filius qui in potesta¬
te patris est: ex duodecima par¬
de h̃rs scͥbatur. emancipato p̾¬
derito. dimidiam partem bene-¬
ficio emancipati occupat. Qd̃
siemancipatum frem non ha¬
b̾et. duodecimam partem habi¬
turus eẽt. Nam si ex parte mini
est cominisso edicto. S ampliuis
ꝑbonoꝵ possessionem hab̾e pot̾.
Precoris enim ꝓpositũ ẽ cum

Expanded text:
alius, qui ei adquirere hereditatem potest, non est in ea causa, ut eum ad bonorum possessionem contra tabulas admittamus. Ut autem admittantur ad bonorum possessionem, ex liberis esse eos oportet. ceterum si adoptiuum filium dedi in adoptionem et heredem scripsi, commisssessio contra tabulas ei non dabitur. Datur autem ei, qui in adoptiua familia est, contra tabulas possessio, si eo gradu heres scriptus sit, contra quem peti potest bonorum possessio. Non est nouum, ut emancipatus prae‹te›ritus plus iuris scriptis heredibus fratribus suis tribuat, quam habituri essent, si soli fuissent: quippe si filius qui in potestate patris est ex duodecima parte heres scribatur emancipato praeterito, dimidiam partem beneficio emancipati occupat, qui, si emancipatum fratrem non haberet, duodecimam partem habiturus esset. sed si ex parte minima  amplius per bonorum possessionem habere potest. praetori enim propositum est, cum
Abbreviated transcription (Latin):
u̾satur. non in pͥmo. ex quo neꝙ
adiri ħeditas: neꝙ bonoꝵ posses¬
sio peti potest. S si pꝰ mortem testa¬
toris decesserint hedes scͥpti: idẽ
marcellus putat contͣ tabulas bo¬
noꝵ possessionem semel natam
competẽ. S & si defec̾it conditio
insticutionis. adhuc tantudẽ di¬
cit p̾t̾itũ ab eo gͣdu filium. con¬
tra tabulas bonoꝵ possessionẽ
peciturum. Idẽ sebit. & si postu¬
mus qui institutus sit: non fue

Expanded text:
in primo, ex quo neque adiri hereditas neque bonorum possessio peti potest. sed si post mortem testatoris decesserint heredes scripti, idem Marcellus putat contra tabulas bonorum possessionem semel natam competere. sed et si defecerit condicio institutionis, adhuc tantundem dicit praeteritum ab eo gradu filium contra tabulas bonorum possessionem petiturum. idem scribit et si postumus, qui institutus fuit, non fue
Abbreviated transcription (Latin):
arc̃ ł .q̃ r ꝑ ot̃ quis uitestam̃to. pluresgͣ¬
dus ħedũ facẽ. utputa sulle hẽs ñeĩt. ille
hẽs esto. ⁊ deinceps plures. ⁊ nouissimo loco ĩ
subsidiũ ł ẜuũ necessaũim hẽdẽ. instituat.
⁊ł plures inuniꝰ locũ possunt substitau. uł
uñ inpluriũ. ł singłi singłis. ł iniucẽ ipsi
quiłi eoes ĩ institutiꝰ.

Expanded text:
 Potest quis in testamento plures gradus heredum facere, puta: "si ille heres non erit, ille heres esto", et deinceps plures, ut novissimo loco in subsidium vel servum necessarium heredem instituat. Et vel plures in unius locum possunt substitui vel unus in plurium vel singulis singuli vel invicem ipsi qui heredes institu
Abbreviated transcription (Latin):
stituat.¬
uissimus morietur. hẽs substitiupot̃. Singłis:
Sinemmẽ coꝵ intestato decede. uelit. Nouissimo
sius legitimaꝵ lc̃ditatũ. integrũ int̃ eos cu¬
stodiri uelit.
stituere. nequtiq neceẽ ht̃ om̃ib sicutipõt
nulli substitue᷑. gͦ zadbreue tpĩ etatis sub¬
stituere pot. Ut puta sifilius ineus int annũ
decimũ decessẽt ticiuseiħes esto. Itq ⁊ sidiũs os
substituatpt̾ finẽ ctatis. admittendũ eĩt. Uel¬
uti sint᷑ decimũ annũ decessit̃. ticuis hẽs esto.
S ipt̃ decinũ int̾ quartũdcimũ. meuiꝰ besesto.¬
⁊ si aparre institut᷑. rogatusq hẽditatẽ. testituc̾
coactus exfidĩ cõmissaĩo adieĩt: quãuiscet̾a q̃
ineod̃ tetestam̃to relictas ꝑ cã aditionẽ confir¬
mentur. ulegata ⁊ lib̾tates: scd̃as tm̃ tabulas.

Expanded text:
stitutuissimus morietur heres substitui potest, singulis, si neminem eorum intestato decedere uelit, nouissimo, si ius legitimarum hereditatium integrum inter eos custodiri uelit.stituere neque utique necesse habet omnibus, sicuti potest nulli substituere. Ergo et ad breue tempus aetatis substituere potest, ut puta 'si filius meus intra annum decimum decesserit, Titius ei heres esto'. Itaque et si diuersoueluti 'si intra decimum annum decesserit, Titius heres esto: si post decimum intra quartum decimum, Maeuius heres esto'. Si a patre institutus rogatusque hereditatem restituere coactus ex fideicommissario adierit, quamuis cetera, quae in eodem testamento relicta sunt, per eam aditionem confirmentur,
Abbreviated transcription (Latin):
Ierenĩ ł.ã Suis quiexbonis testatoĩs so¬
lidũ caꝑe ñ possit. substitutus sit ab eo. inpub̾i
filiociꝰ: solioũ exea causa capiet. quasiapu¬
utex bonis quetestatõĩs fuãnt. ampliꝰ caꝑe
ñpossit. Quod sipupillo aliquid p̃tẽa aoquisi¬
tueẽt᷑. aut si exhẽdato eẽt substitut᷑: ñ inpe¬
diticũ caꝑe. quasi apupillo capiat.

Expanded text:
Papiam. Si is, qui ex bonis testatoris solidum capere non possit, substitutus sit ab eo impuberi filio eius, solidum ex ea causa capiet, quasi a puut ex bonis, quae testatoris fuerant, amplius capere non possit: quod si pupillo aliquid praeterea adquisitum esset aut si exheredato esset substitutus, non imped‹i›ri eum capere, quasi a pupillo capiat.
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse ut t̾cio gradu scͥpros hẽoc& tta demũ sub¬
stitueret: si totahẽditas nat̾nset⁊ ioq aparere
e̾uidnt᷑. ex eo quod plutes qup̃ sut u̾ncias int̾
eos oistribuisset. ⁊ iocͥco quaru papee. hc̃dita¬
tis dequaquerit̾: ad quietũ ꝑtmnere

Expanded text:
fuisse, ut tertio gradu scriptos heredes ita demum substituerit, si tota hereditas uacasset, idque apparere euidenter ex eo, quod plures quam duodecim uncias inter eos distribuisset, et idcirco partem quartam hereditatis de qua quaeritur ad Quietum pertinere
Abbreviated transcription (Latin):
ceũ.ł. E Sipat capt̾ sit ab hostib moxtili¬
⁊ ibi amlio decedant. quãus pͥor pat̃ decedat.
lexcornelia adpupilli substitutionẽ ñ ꝑtinebit.
nͥ reũsus inciuitate. inpub es decedat. Qnĩ ⁊
si ambo ineuutate deccisissent ueniret substitutꝰ¬

Expanded text:
um. Si pater captus sit ab hostibus, mox filit ibi ambo decedant, quamuis prior pater decedat, lex Cornelia ad pupilli substitutionem non pertinebit, nisi reuersus in ciuitate impubes decedat, quoniam et si ambo in ciuitate decessissent, ueniret substitut
Abbreviated transcription (Latin):
stitutũ ꝑtinet. ꝑ m̃ acsi pat̃ inhostiũ potestate
ñ ꝑuenisset. d̾: sipat̃ inciuitate occessit filiꝰ in¬
pubes ap̃hostes: si quid̃ mortuo paare filiꝰ in ho¬
stiũ potestate ꝑuenĩt. n in cõmode or̃ hẽditatẽ
eiꝰ ex ealege. ad substitutos ꝑtinẽ. S iuõ uiuo pat᷑
filius inhostiũ potestate ꝑueuĩt. ñ existimo legi
corneliȩ locũ eẽ. ꝗañefficit᷑ ꝑeã. ut his ꝗ nulla
bona ineiutate reliquid. hẽdes hat. qr̃ s̃ spͥpu.¬
bes filius iuiuopatre capt̾ fuĩt. deiñ mortuoi i
ciuitate patre. ip̃inhostiũ potestate decessit. pa¬

Expanded text:
 ac si pater in hostium potestatem non pervenisset. sed si pater in civitate decessit, filius impubes apud hostes, si quidem mortuo patre filius in hostium potestatem pervenerit, non incommode dicitur hereditatem eius ex ea lege ad substitutos pertinere: si vero vivo patre filius in hostium potestatem pervenerit, non existimo legi Corneliae locum esse, quia non efficitur per eam, ut is, qui nulla bona in civitate reliquit, heredes habeat. qubes filius uiuo patre captus fuerit, deinde mortuo in ciuitate patre in hostium potestate decesserit, pa
Abbreviated transcription (Latin):
re factuꝵ exislimo. sifrĩ seꝑationẽ bonoꝵ pats
concessit. ⁊ erũ ius dicenti ꝓpositũe libos liom̃bꝰ
hẽditarũs ñsponte. susceptis lib̾are. ñ inuitosab
hẽditate temonẽ. ꝓ̃sertĩ quod remotistabulis
scd̃is. legitimã hab̾et frĩs hẽcditatẽ. Itaqi lega¬
ta dũtaxat. exscdis tabuł p̃staĩ dełiet. habuita

Expanded text:
i fratri separationem bonorum patris concesserit. etenim ius dicenti propositum est liberos oneribus hereditariis non sponte suscept‹i›s liberare, non inuitos ab hereditate remouere, praesertim quod remotis tabulis secundis legitimam haberet fratris hereditatem. itaque legata dumtaxat ex secundis tabulis praestari debent
Abbreviated transcription (Latin):
aquib dã exhis heditatẽ. unoeoꝵ defuncto
siconditio substitutionis exttit alio hẽde
partẽ suã repudiante adsuꝑstites toia por¬
tio ꝑimebit. quĩ inuicẽ moninẽ causã sin¬
głi substituti uidebuntur. ubi enĩ quis hẽ¬
des. instituit ⁊ itascͥpsit. eosq inuicẽ substi¬
tuit: hũ substituti uidebunt᷑ ꝗhẽdes extiter᷑¬
lp̃ ł .ii.q̃. SSiiplures sint instituti ex diũsis
partib ⁊ om̃s inuice̾ substituiti pleꝵꝙ c̃dn¬
dũ ẽ. exlsdẽ partib substitutos. ex quib. institu¬
risunt. ut sib iforte unus exuncia scdĩ ex
octo: t̃cius ex quadrante sit młlitie r epudi¬
ante tc̃io in nouẽ partes diuidant quadran¬
tẽ. feratq octo partes quiex besse institutꝰ
fuãt. nnã partẽ: quiexuncia scͥptus ẽ. n̾for¬
tealia m ens fiut restatoĩs. ꝙ uox edñdũ ẽ.¬

Expanded text:
busdam ex his hereditatem uno eorum defuncto, si condicio substitutionis exstitit alio herede partem suam repudiante, ad superstites tota portinebit, quoniam inuicem in omnem causam singuli substit‹u›i uidebuntur: ubi enim quis heredes instituit et ita scribit: 'eosque inuicem substituo', hi substitui uidebuntputationum Si plures sint instituti ex diversis partibus et omnes invicem substituti, plerumque credendum et ex isdem partibus substitutos, ex quibus instituti sint, ut, si forte unus ex uncia, secundus ex octo, tertius ex quadrante sit institutus, repudiante tertio in nouem partes diuidatur quadrans feratque octo partes qui ex besse institutus fuerat, unam partem qui ex uncia scriptus est: nisi forte alia mens fuerit testatoris: quod uix credendum e