comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ret᷑ iniustꝰ si nollet. aut ĩ¬
potens: si nõ posset. q̃ a do̾¬
tͥbuit̃ alicui: aut dat qd̃
ille nõ ħt. Aut dimittit ꝙ̃
ab illo exigi põt. prius autẽ
om̃ia q̃ prĩs erant: sua erãt.¬

Expanded text:
etur, si nollet, aut impotens, si non posset, quae altribuit alicui, aut dat, quod ille non habet: aut dimittit, quod ab illo potest exigi. Prius autem omnia quae Patris erant, sua erant,
Abbreviated transcription (Latin):
et frẽs suos. quos aspicit tot
et tantis debitis obligatos.
egestate tabesc̾e in ꝓfundo
miseriaꝵ. Ut eis dimittat᷑
qd̃ ꝓ pcc̃is debent. et det᷑¬

Expanded text:
et fratres, quos aspicit tot et tantis debitis obligatos egestate tabescere in profundo miseriarum; ut eis dimittatur quod pro peccatis debent, et det
Abbreviated transcription (Latin):
torm̃tis et̃nis dampnato et
unde. se redimat nõ hñti:
deus p̃r dicit. accipe unige¬
nitum meum: et da ꝓ te.
et ip̃e filius. tolle me. et
redime te. Quasi em̃ boc
tur p̾cium maiꝰ om̃i debito.
si debito dat᷑ affc̃u: omne¬

Expanded text:
tormentis aeternis damnato, et unde se redimat non habenti, Deus Pater dicit: Accipe Unigenitum meum, et da pro te; et ipse Filius: Tolle me, et redime te? Quasi enim hoctur pretium majus omni debito, si debito datur aff
Abbreviated transcription (Latin):
nerat. Cum at̃ minora mino¬
ribus maiora mnaioribꝰ anit
ab eo dant᷑ qͥ solus nouit cõ¬
gruentem suis temporibuc
guri humano exhiłe medicniã
Nec mirũ ẽ ꝙ dant᷑ maiora p̾¬
data sunt ꝑꝑ regnũ terrenũ:
Ab eod̾ imno dño. qͥ fecit celũ. ⁊

Expanded text:
nerat. Cum autem minora minoribus, majora majoribus dantur, ab eo dantur qui solus novit congruentem suis temporibus generi humano exhibere medicinam. Nec mirum est quod dantur majora prdata sunt propter regnum terrenum ab eodem uno Deo, qui fecit coelum et
Abbreviated transcription (Latin):
supra se. infra se. in se. et
iuxta se. cognoscit eĩ deuni
supra se. ⁊ se inse. ⁊ ange¬
lum uixta se. ⁊ qͥcqͥd celi am¬
bitu ꝯtinetur infra se. ꝑ
ꝯcupiscilitatẽ. ⁊ irascibilita¬
rem. habilis est affici: ad aͥd
appetend̾. uł fugiend. amãd̾.
tate: om̃is sensus aĩe orit᷑.¬

Expanded text:
infra se et supra se, in se et juxta se. Cognoscit siquidem Deum supra se, et se in se, et angelum juxta se, et quidquid coeli ambitu continetur infra se. Per concupiscibilitatem et irascibilitatem habilis est affici ad aliquid appetendum vel fugiendum, amandum tate omnis sensus orit
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ hĩtus mentis bñ dispõite:
componendi. ⁊ instruendi.
acq ordinandi. sũt animi
affectus ad id qd̾̃ debent. ⁊
qͦmͦ debent. ut ĩ uirtutes
tutũ. ⁊ ħ oim̃ia cũ affectu¬
ose. ac uirtuose ĩ anima
ĩstituunt᷑. ꝑ odiũ mundi

Expanded text:
itus mentis bene compositae, componendi et instituendi atque ordinandi sunt animi affectus ad id quod debent, et quomodo debent, ut in virtutes tutum. Et haec omnia cum affectuose et virtuose in anima constituuntur, per odium mundi
Abbreviated transcription (Latin):
nagitibꝰ demolitam. puericie
pannis astͥctam. iuuentutis
sudor ibꝰ uexatam. ieiunuis
maceratam. Uigłis afflictã.
itineribꝰ fessam. post afflictã
flagris. laceratã supplitus.
deputatam tum mortuis.
ditatam u̾o głia resurrͦnis.¬
ad celoꝵ gaudia duxit. et

Expanded text:
vagitibus demolitam, pueritiae pannis adstrictam, juventae sudoribus vexatam, jejuniis maceratam, vigiliis afflictam, itineribus fessam; postea affectam flagris, laceratam suppliciis, deputatam cum mortuis, ditatam vero gloria resurrectionis coelorum gaudiis induxit, et
Abbreviated transcription (Latin):
uͭ hõ hũit tͥsticiami qͣni nreo
stepit affectu. mͥ compatitur.
mͥ tͥstis est. mͥ dolet. gͦ ꝓ me
⁊ ĩ me doluit. qr ꝓse nichil
hũit. qd̾ doleret. Doles gͥ iħu

Expanded text:
Ut homo habuit tristitiam, quam meo suscepit affectu, mihi compatitur, mihi tristis est, mihi dolet. Ergo pro me et in me doluit, qui pro se nihil habuit quod doleret. Doles igitu
Abbreviated transcription (Latin):
tentiuam. expulsiuã. ⁊ di¬
stributiuã. Appecitiua: que
nctͣria sunt corpori appetit.
Retentiua: sumpta retinz
doncc de illis digestio fiat.
xpulsiua: nociua: ⁊ suꝑ¬
flua. expellit. Distributĩa:¬

Expanded text:
tentivam, expulsivam et distributivam. Appetitiva quae sunt necessaria corpori appetit. Retentiva sumpta retinet, donec ex illis digestio utilis fiat. Expulsiva nociva et superflua expellit. Distributiva
Abbreviated transcription (Latin):
nõ semꝑ fuit. Ila gͦ ꝑsona q̃
semꝑ fuit dei: futura erat pꝰ
erat hõis ꝑsona: acceptura erat
mͦ extemꝑe potentiam. qͣm na¬
turałr et semꝑ habuerat in

Expanded text:
non semper fuit. Illa ergo persona quae semper fuerat Dei, futura erat homerat hominis persona, acceptura erat ex tempore potentiam, quam naturaliter et semper habuerat in
Abbreviated transcription (Latin):
uicia principalia. In anis gła.
Ira. inuidia. accidia. auaricia.
gula. luxuria. que significa¬
ta fu̾unt. in .uii. ppłos qui t̾rã
isrłi ꝓmissam tenebant. uiõ¬
egrotus ⁊ deus ẽ rãdicꝰ. uicia
sunt langores. ⁊ peticiones Et
planctus.dona sunt antitota.
Et uirtures sunt sanitates.
beatitirdines u̾o sunt felici¬

Expanded text:
vitia principalia: Inanis gloria, ira, invidia, acedia, avaritia, gula, luxuria. Quae significata fuerunt in septem populis qui terram Israel promissam tenebant, videaegrotus, et Deus medicus, vitia sunt languores, et petitiones sunt planctus, dona sunt antidota, et virtutes sunt sanitates, beatitudines vero sunt felici
Abbreviated transcription (Latin):
mirabile. q qͦtqͦt ueratiter fideles
sumus: nͭ cernius. nͥ constantꝰ. nͥ¬
hendimꝰ. Sunt enim pr̃ibꝰ celiens
rcuelata. ⁊ tam multis. cã magnis.
uinitus confirmata: ut genus

Expanded text:
mirabile, quia quotquot veraciter fideles sumus, nihil certius, nihil constantius tehendimus. Sunt namque patribus coelitus revelata, et tam multis, tam magnis, vinitus confirmata, ut genus
Abbreviated transcription (Latin):
uno sp̃u. om̃s nos ĩ unũ corpꝰ¬
babtizati sumus. siue iudi.
siue gentiles. siue ser iu. sñs
liberi. Et om̃s uno sp̃n po¬
nõ est unum membp̃ s

Expanded text:
uno spiritu nos omnes in unum corpbaptizati sumus, siue Iudaei siue Graeci siue serui siue liberi; et omnes unum spiritum ponon est unum membrum, sed
Abbreviated transcription (Latin):
li nõ pͤtasset homo. cumeo qd̃
gerebat corꝑe inĩ corruptibili¬
tatem. transmutandꝰ erat. ⁊
idd̾ o ut cum restaurabit᷑. cũ
suo in quo uirit in hac uita

Expanded text:
si non peccasset homo, cum eodem quod gerebat corpore in incorruptibilitatem transmutandus erat; ita oportet ut cum restaurabitur, cum suo, in quo vivit in hac vita,
Abbreviated transcription (Latin):
totam legem seruau̾it. offẽ¬
dat aut̃ in uno: fcũs ẽ oĩum
reus. Ex quo eis indet᷑ qd̾ tã¬
ta sit futura eiꝰ pena: qͣntũ si
fecisset om̃ia mala. Ende:¬

Expanded text:
totam legem servaverit, offendat autem in uno, factus est omnium reus; ex quo videtur, quod tanta sit futura ejus poena, quanta si fecisset omnia mala.
Abbreviated transcription (Latin):
petrum. seruilem forͣm a solo
filio susceptaui tota tͥnitas
ratio fecit. ñ a̾ ĩ ut̾um uͥgi¬
nis pͥus caro suscepta est. ⁊
S mox ut u̾bum uenit ĩ ute¬
rum: seruata u̾itate ꝓpͥe na¬

Expanded text:
m servilem formam a solo Filio susceptam tota Trinitas, ratio, fecit. » Non ante in utero Virginis prius caro suscepta est, et sed mox ut Verbum venit in uterum, servata veritate p
Abbreviated transcription (Latin):
.s. unio deitatis ad aĩam. unio
deitatis ad carnẽ. ⁊ inuo car¬
nis ad aĩam. Mediante anima
corpꝰ ꝯiungit᷑ deitati. qr tãte
subtilitatis ẽ dĩna nͥ. uͭ corꝑi
de limo terre formato: ñ con¬
grueret imiri. nͥ rõnali sp̃u

Expanded text:
cet unio Deitatis ad animam, unio Deitatis ad carnem, unio carnis ad animam, quicorpus conjungitur deitati: quia tantae subtilitatis est divina natura, ut corpori de limo terrae formato non congrueret uniri, nisi rationali spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
a semet ip̃o. s quetumq
sp̃s sc̃s. qui ñ est ab uno
solo. s solus filius qui est
ab uno solo: a quo emanat
omnis ueritatis manife¬
statio. Et sicut interior¬
locutio ĩ nobis fit. sñ hu¬
mani flatus cooꝑanione.
Exterior autem ommino¬
.Auctore pr̃e solo.
Nam solus pr̃ dicit. Solus

Expanded text:
a semetipso, sed quaecunque tus, qui non est ab uno solo; sed solus Filius, qui est ab uno solo a quo emanat omnis veritatis manifestatio. De locutio in nobis fit sine humani flatus cooperatione, exterior autem omnino noauctore Patre solo. Nam solus Pater dicit, solus
Abbreviated transcription (Latin):
auir filio: qr solus silius exp̃s¬
sam in se pr̃is similitudineni
sicut dĩtatis plenitudo manãt
de pr̃e. sic ⁊ eadem plenui¬
diis largitio: manat de filio.

Expanded text:
r solus Filius expressam in se Patris similitudinem sicut divinitatis plenitudo manat de uno, sic et eadem plenitudinis largitio manat de alio.
Abbreviated transcription (Latin):
bene congruit satram̃to. bina¬
iius. pp̃ carnem et sangumẽ. Ter¬
binarius pp̃ duplitem modum
edendi. sacramentale. ⁊ spũalẽ.
spũalẽ. infide cordis. Ternari:
pp̃ tͥa. que sũt inħ sacram̃to
discreta. Uidelic forma uisibil.

Expanded text:
acramento. Binarius, propter carnem et sanguinem; terBinarius, propter duplicem modum edendi, sacramentalem sub itualem in fide cordis; ternarius propter tria quae sunt in hoc sacramento discreta, videlicet forma visibilis,
Abbreviated transcription (Latin):
dicit᷑. Qͣm oblõnem tudeꝰ dig¬
neris face̾ bñdictam. ascͥptam.
et ratam. ut fiat corpꝰ ⁊ san¬
uenditi. ⁊ emptoꝵ. uidelic
Terciã uice bis. Ubi drͣ. accipi¬
ens panẽ bñdixit ac fregit.
Similit̾ ⁊ hũc p̾clarũ calicẽ.
It̃ ubi grãs agens bñdixit. pp̃
bñdictõnẽ panis qui transub¬

Expanded text:
dicitur: quam oblationem tu, Deus, digneris facere benedictam, ascriptam et ratam, ut fiat corpus et sanvidelicet Tertia vice bis, ubi dicitur, accipiens panem, benedixit et fregit. Similiter et hunc praeclarum calicem, gratias agens, benedixit, propter benedictionem panis qui transsub
Abbreviated transcription (Latin):
Ubi erit semꝑ uita: sine mor¬
te. dies sine nocte. certe. sine
forte. Iocunditas. sine dolore.
securitas: sine timore. tran¬
quiltas: siue labore.Pge.¬
bilitate. Rectitudo. sine ꝑũ¬
sicate. pulcͥtudo: sine defõr¬
tate. Uitas: sine fallacia. ca¬
ritas: sine malicia. Felicitas.

Expanded text:
per erit vita sine morte, dies sine nocte, certe sine forte, jucunditas sine dolore, securitas sine timore, tranquillitas sine labore,bilitate, rectitudo sine perversitate, pulchritudo sine defortas sine fallacia, charitas sine malitia, felicitas
Abbreviated transcription (Latin):
deo. ẽẽ indeo. qui erit omia
mum bonum. et ubi est sum¬
mũ bonũ: Ibi est sũma felici¬
tas. sũma iorunditas. uera lib̾¬
tas. ꝑ fecta caritas. eterna se¬
curitas. setura et̾nitas. Ibi
est uera leticia. plena scĩa.
gandia. leticie. dulcedo. uita
ꝑ hennis. głia. laus. reqͥes.
amor. et concordia dulcis.
Sic cũ deo b̾s homo erit: in
cuiꝰ conscientia: pccm̃ ĩ uen¬
tum nõ fu̾it. Talis: uidebit
dm̃ ad uoluntatẽ. habebit¬
eum ad uoluptatem. fruet᷑
Ad iocunditatem. in et̾nitate ui¬
gebit. In ueritate fulgebit. In
bonitate gaudebit. Sicut h̾ebit
ꝑmanendi et̃nitatẽ: sic cognoscẽ

Expanded text:
Deo, esse in Deo, qui erit omnia mum bonum. Et ubi est summum bonum, ibi est summa felicitas, summa jucunditas, vera libertas, perfecta charitas, aeterna securitas, et secura aeternitas; ibi est vera laetitia, plena scientiGaudia, laetitiae, dulcedo, vita perennis. Gloria, laus, requies, amor, et concordia dulcis. Sic cum Deo homo beatus erit, in cujus conscientia peccatum inventum non fuerit. Videbit Deum ad voluntatem, habebit ad voluptatem, fruetur ad jucunditatem. In aeternitate vigebit, in veritate fulgebit, in bonitate gaudebit. Sicut habebit permanendi aeternitatem, sic cognosce
Abbreviated transcription (Latin):
ut xp̃s suam erganos carita¬
tem ostend̾et. ⁊ nrãm erga se
caritatem accenderet: qͥ dedͭ
se ꝓ nobis ĩ p̃cium: ip̃e tͥbu¬
it se nob̾ incibum: ut ꝑ p̾ci¬

Expanded text:
Ut ergo suam erga nos charitatem ostenderet, et nostram erga se charitatem accenderet, qui dedit se pro nobis in pretium, ipse tribuit se nobis in cibum, ac per preti
Abbreviated transcription (Latin):
tres prime succedu̾t ordin̾
temporis. s p̾cedũt ordine
dignitatis. Tres ultime suc¬
cedunt ordine dignitatis.s
p̾cedunt ordine temporis. uo¬
minus aũt in hac or̾one secu¬
tus est ordinẽ dignitatis qͥ
est artificialis ut de maioribꝰ
adminora descende̾t. Doctore̾¬
aliqui in exposicione secũ¬
tur ordinẽ tẽporis qui ẽ nͣt

Expanded text:
tres primae succedunt ordine temporis, sed praecedunt ordine dignitatis; tres ultimae succedunt ordine dignitatis, sed praecedunt ordine temporis. Dominus autem in oratione secutus est ordinem dignitatis qui est artificialis, ut de majoribus ad minora descendat. Doctores in expositione sequuntur ordinem temporis, qui est nat
Abbreviated transcription (Latin):
d.ho. et̾na petuntur ĩpre¬
mium. Spũalia petuntur
inmitum. Temporalia petũ¬
dolenda. presencia uĩcenda.
futura pre cauenda. Nõ aũt

Expanded text:
die. Aeterna petuntur in praemium, spiritualia petuntur in meritum; temporalia petundolenda, praesentia sunt vincenda, futura sunt praecavenda. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
diligencius custoditur. uñ
tene qd̃ habes ne alius acci¬
piat coronam tuam. apo.iii.
tib ⁊ futuris. de bonis et̾nis¬
dͣ.ad ueniat regnũ tuũ. Ue

Expanded text:
diligentius custoditur; unde: Tene quod habes, ne alius accipiat coronam tuam Apoc. III. tibus et futuris. De bonis aeternis: Adveniat regnum tuum; de
Abbreviated transcription (Latin):
rõnales spiritus creauit.
pes faceret. alios ĩ sui pu¬
ritate in celo confirmauit.
infernũ p̾cipitauit. atq
alios ad ꝓbandam humi¬
litatem ⁊ obedĩam in ter¬
rena hĩtatõne terrenis
corbus sociauit. ⁊ id̾o cũ¬

Expanded text:
onales spiritus creavit, pes faceret. Alios vero in sua puritate in coelo confirmavit: infernum praecipitavit: atque alios ad probandam humilitatem et obedientiam in terrena habitatione terrenis corporibus sociavit, ut ad
Abbreviated transcription (Latin):
manentes ĩ seculo et sua possi¬
dentes. elemosinas et cet᷑a be¬
neficia ex reb suis agentes.
p̾cepta dñi ẜuantes: saluari
micias. et oblationes. ex p̃¬
cepto dñi credimus cłicis ꝑ¬

Expanded text:
manentes in seculo et sua possidentes elemosinas et cetera beneficia ex rebus suis agentes, precepta Domini servantes salvari imitias et oblationes ex precepto D
Abbreviated transcription (Latin):
signimi. uł cognitio int̾preta¬
tur. Discessuri enim apłi ad
cungeli  and̾ in gentibus. hoc
sibi predicatõnis signum. uł
indicium posuerunt .s. credo
in deum. ⁊c̃. ut sicut omnes
erant ĩ una fide concordes. gͦ
omnes unam fidem ꝯcordit᷑
p̾dicarent. Et ideo symbolum
componentes: iniusqͥsq bolũ.
.i. ꝑticulam unam apposint.

Expanded text:
signum vel cognitio interpretatur. Discessuri enim Apostoli ad evangelizandum in gentibus hoc sibi praedicationis signum vel indicium posuerunt. Coi, statuerunt ut sicut omnes erant in una fide concordes, sic omnes unam fidem concorditer praedicarent, et ideo Symbolum componentes, unusquisque bolum, id est particulam unam apposuit.
Abbreviated transcription (Latin):
Augꝰ. Sẏmbolum a nĩcupat᷑
a similitudine quadã tnslato
uocabulo. Quia symbolũ fa¬
eoꝵ socictas. pacto fidei reneat᷑.
⁊ ur̃a societas ẽ. comercium
sp̃ualium. ut simus similes
nam margaricami .s. cari

Expanded text:
. Symbolum autem nuncupatur a similitudine quadam, translato vocabulo; quia symbolum ineorum societas pacto fidei teneatur. Et vestra societas est commercium spiritualium, ut similes sitis nam
Abbreviated transcription (Latin):
Ps. Si sapĩa. ip̃a dei sa¬
pientia ostendet᷑ se ipãm.
ibi diligent deum. plus
quam se ip̃os. et in uicem
tamqͣm se ipsos. et deus
illos. plus qͣm ipsi se ipõs.
quia illi illum. et se in ui¬
cem ꝑ illum. et ille se. et¬

Expanded text:
d. Si sapientia, ipsa Dei sapientia ostendet eis  diligent Deum plus quam seipsos, et invicem tanquam seipsos; et Deus illos, plusquam illi seipsos; quia illi illum, et se, et invicem per illum; et ille se, et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓldistudo: ibi fulgebunt
locitas. aut fortitudo. Aut
libertas corꝑis. cui nichil ob¬
sistere possit: ibi erunt hõi¬
nes similes angelis dei.¬

Expanded text:
pulchritudo, fulgebunt locitas, aut fortitudo, aut libertas corporis, cui nihil obsistere possit, erunt similes angelis Dei
Abbreviated transcription (Latin):
seruetur houestas et ma¬
le ficia non remaneant
impimta sed occõne deliu¬
ꝙrcum non capiantur
ullatenus in nocentes
Ommo si contra queq
suspicio fuerit cata prol¬
bilis honeste decentue
donea taucione prestita
cessantil carceranorum

Expanded text:
servetur honestas et maleficia non remaneant impunita; sed, occasione delinquentium, non capiantur ullatenus innocentes. Immo si contra quemquam suspicio fuerit orta probabilis, honeste detentus, ydonea caucione prestita, cessantibus carcerariorum
Abbreviated transcription (Latin):
sa eis celitꝰ grã lrale studiz
efficit puulos suanitutis lac¬
tans dulcedine cibtus adusto
uberius ⁊ prouatos iaiors
ubertatis delectatione fecmdti
litate u̾santur Cum igitur

Expanded text:
sa eis celitus gratia litterale studium efficit, parvulos suavitatis lactans dulcedine, cibans adultos uberius et provectos maioris ubertatis delectatione fecundans, lit
Abbreviated transcription (Latin):
cuntatis non in si dignis
licenciam largietur nec
adnuccet in dignos perso¬
nariun et nacionum accep¬
cione sub tracea autxuero
quam quã quain liccuciet
in fra tres menses atem¬
pore petite licencie tam
quam aliis mr̃ honestis
et literacis per quos uert¬
tas sciri possit de uita sciã
talibz sut requirenda
diligenter inquirat in qui¬
sicione sic facta quid deceat

Expanded text:
rum nonnisi dignis licentiam largietur; nec admittet indignos, personarum, & nationum acceptione submota. Ante vero quam quemquam licentiet infra tres menses a tempore petitæ licentiæ, tam quam aliis viris honestis, & literatis, per quos veritas sciri possit de vita, scientalibus requirenda, diligenter inquirat; & inquisitione sic facta, quid deceat, &
Abbreviated transcription (French):
lectiones ¶ Inhile mus
intem er pressius ut sco¬
lares per auitatẽ. irmati
non uadant et turlator et
picie t studu uiuersitus
non deffendat et illt qui si¬
mulantur se scolans nec
tamen scolas frequentant
nec ingrĩ aliquem profi¬
centur ne qͣq scolaniam gaci¬

Expanded text:
detinebit. Inhibemus autem expressius, ut scolares per civitatem armati non vadant, et turbatores pacis et studii universitas non defendat; et illi qui simulant se scolares nec tamen scolas frequentant nec magistrum aliquem profitentur, nequaquam scolarium gau
Abbreviated transcription (Latin):
corum qñ incipient lege
prestabunt publicoium¬
mentum qd sr p̾mssis
ple cetimonum per¬
hibunt ¶ Cancellanus
quoz iͬrabit ꝙ. cosilia
magiscrorum in maluĩ
corum nullatentis rue¬
mapiendeo habitis in sua
munentib firimitate de

Expanded text:
torum, quando incipiunt legere, præstabunt publice juramentum, quod super præmissis fidele testimonium perhibebunt. Cancellarius quoque jurabit, quod consilia Magistrorum in malum eorum nullatenus reveincipiendo habitis, in sua manen
Abbreviated transcription (Latin):
pro uinuersitate scola¬
nun duob magistris
ii suai nistituc ouc
iurabit qd̾ ad regunẽ
treologis aut decietorũ
bon a fide secundum con
facultatũ mparim nonn
diccine licentiam largiet
nor admictet indigner¬
⁊ sonarum nacionum ac¬

Expanded text:
ate scholarium duobus Magistris, in sua institutione jurabit, quod ad regimen Theologiæ, & Decretorum bona fide secundum consfacultatum ipsarum nonnisi dignis licentiam largietur; nec admittet indignos, personarum, & nationum ac
Abbreviated transcription (Latin):
i fusa eis cclitus iracia
lrale studium effiat puu¬
los suauitatis lactãs
dulccome abans adul¬
tos uberius et proueca
maione Ubertatis deloc¬
tatione fecundans dũ
dilitate usaturan¬

Expanded text:
infusa eis celitus gratia litterale studium efficit, parvulos suavitatis lactans dulcedine, cibans adultos uberius et provectos maioris ubertatis delectatione fecundans, dum dulitate stu
Abbreviated transcription (Latin):
aliquo derogare qd̾ ut firmum et
pre sentib licceris firmis fecimus
apom sigillum. saluo in omnib
ꝯure nostro et quolibet alicno.
Datum parisius Aanno domimi sr.¬

Expanded text:
d ut firmum et presentibus litteris nostrum fecimus apponi sigillum. Salvo in omnibus jure nostro et quolibet alieno. Datum Parisius, mense aprilis
Abbreviated transcription (Latin):
tempore secundum scatũ¬
rem ac houestum faculta¬
tum ipariu non insi di¬
gius licenciam lantietur
uec aduictet indignoe per¬
sonarum et nationum ac¬
cepcione sub tracta
auaeuero qua quequem
liceuace in fra tres menses
atemꝑe petite licencie tam ab
ommb doctorib utruisq

Expanded text:
tempore secundum staturem, ac honestatem facultatum ipsarum nonnisi dignis licentiam largietur; nec admittet indignos, personarum, & nationum acceptione submota. Ante vero quam quemquam licentiet infra tres menses a tempore petitæ licentiæ, tam ab o
Abbreviated transcription (Latin):
nati et approbati fuerint
ac docendi licenciam obti¬
nuerint ut est diccum extũc
absq eraminacione uel
approbatione auia regen¬
di et docendi ubiꝙ in facus

Expanded text:
nati et approbati fuerint ac docendi licentiam obtinuerint, ut est dictum, ex tunc, absque examinatione vel approbatione alia, regendi et docendi ubique plenam
Abbreviated transcription (Latin):
et a probati fuerint doceu¬
di licenciam obtumerũt
nec est dictum ex tunt
absꝙ erauima comune nel
approlatione alia regendi
aut facultatem nec qua¬
quam ualeant prohiben¬

Expanded text:
et approbati fuerint ac docendi licentiam obtinuerint, ut est dictum, ex tunc, absque examinatione vel approbatione alia, regendi ant facultatem, nec a quoquam valeant prohibe
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥ dũ qͥeuerit adiuuet illũ frẽm ad induendũ. Qͥ indutꝰ & erectꝰ
ñ se moueat donec abbas dicat ite sessum. Et cunc in clinans eat
in loeum suũ. Hoc qͦ sciendum ẽ. qͦd ille qui inferioris gͣdus est
ũ debet uerberare suꝑiorem. id⁊ diaconꝰ sacerdotem: s eqͣt eqͣlẽ¬

Expanded text:
qui dum quieverit, adjuvet illum fratrem ad induendum: qui indutus et erectus, qui dum quieverit, adjuvet illum fratrem ad induendum: qui indutus et erectus, non se moveat donec abbas dicat, ite sessum, et tunc inclinans eat in locum suum. Hoc quoque sciendum est, quod ille qui inferioris gradus est, non debet verberare superiorem, id est diaconus sacerdotem, sed ae
Abbreviated transcription (Latin):
mou̾e. uł degdare. uł ingͣdum suũ restituere. seu qͦs decerĩt
ligare ꝑ penitentiã uł solu̾e. Ec similit̃ om̃s qͥb aliqͥd uisserit fa¬
cẽ. Nullus faciat clamationẽ suꝑ aliqͤm ex sola suspitione. nͥ de ħ
qͦd audierit. uł uidit uł referri audierit. Qñ clamatio facta fuerit
de aliqͦ. si inipso iuditio u̾berandꝰ fuerit: caueat ille qͥ capitulũ te¬
net. ne ab eo uerbet᷑. qui suꝑ eũ clamauit. Qui u̾berandꝰ pꝰꝙͣ ab abb̃e
exui uissus fuerit: mox assideat in eod̾ loco. in qͦ stat. & exuens cu¬
cullam ponat eã añ se sr̾ genua sua. ꝑ capuciũ uͦ tunice exerat bra¬
chia. & totũ corpꝰ usq ad cingulum. & sic consistens inclinato capico
nicħ dicat nͥ cantũ mea culpa ego me em̃dabo. qͦd crebriꝰ repetat. S
neq alius int̾im loquat᷑. nͥ forte aliqͥs de pͥoribꝰ ꝓeo humilit̾ int̾ce¬
dat. Qui aũ eũ u̾berat. ñ cesset au̾bere usq ad ussionẽ abbatis.

Expanded text:
romovere vel degradare, vel in gradum suum restituere, seu quos decernit ligare per poenitentiam vel solvere. Et similiter omnes quibus aliquid jusserit facere. Nullus faciat clamationem super aliquem ex sola suspicione: nisi de hoc quod audierit, vel viderit, vel referri audierit. Quando clamatio facta fuerit de aliquo, si in ipso judicio verberandus fuerit. caveat ille qui capitulum tenet ne ab eo verberetur, qui super eum clamavit. Qui verberandus postquam ab abbate exui jussus fuerit, mox assideat in eodem loco in quo stat, et exuens cucullam ponat eam ante se super genua sua: per caputium vero tunicae exerat brachia et totum corpus usque ad cingulum, et consistens inclinato capite nihil dicat nisi tantum, mea culpa, ego me emendabo, quod crebrius repetat. Sed neque alius interim loquatur, nisi forte aliquis de prioribus pro eo humilitat. Qui autem eum verberat, non cesset a verbere usque ad jussionem abbatis;
Abbreviated transcription (Latin):
culpas loquat᷑. nͥ rursũ sic̃ exceptũ ẽ. in eod̾ aliqͥd excesserit capitulo.
abbas consenserit. nͥ forte iussus uł int̾rogatꝰ. ab abb̃e. aut ipse ali¬
qui di deordine qͦsiturꝰ. Qd̾ si forte aliqͥs uissu abb̃is salutacionẽ dĩu
pape capitulo p̾sentau̾it assurgendo conuentꝰ inclinet ꝓfunde.

Expanded text:
culpas loquatur, nisi rursum sicut exceptum est in eodem aliquid excesserit capitulo. culpas loquatur, nisi rursum sicut exceptum est in eodem aliquid excesserit capitulo. abbas consenserit: nisi forte jussus vel interrogatus ab abbate, aut ipse aliquid de ordine quaesiturus. Quod si forte aliquis jussu abbatis salutationem Domini papae capitulo praesenta
Abbreviated transcription (Latin):
rit. illo clamore ꝑ tractato. side se ipso aliqͥd dicẽ uoluerit. it̾m pe¬
tat ueniã. Porro si plures insimul fuerĩt in iuditio. qͥ pͥor fuerit
stet in medio & pͥus loqͣtur. Et cũ locutꝰ fuerit statim uidicet᷑. ⁊ de
iuditio dimittat᷑. nͥ forte abbas eũ ibi eũ reman̾e fec̾it. uł qͤmlibet
ex ipsis cet̾is aimissis ut maiꝰ uiditiũ sustineat. si maiorẽ qͣm cet̾i
culpã habeat. Simiłr iudicent᷑ cet̾i singłarit̾. ⁊ singłarit̃ dimittant᷑.
nͥ eandẽ causam õs habuerunt ut simul dimittant᷑. Dimissi uͦ de
iuditio ꝑ pꝰ stantes redeant ad sedes suas. Nemo etiã ampliꝰ ꝙͣ at̾b cla-
met᷑ nͥ forte ab eo qͥ capitłm tenet. et nͥ eciã pꝰea in ipso capiło aliqͥd de¬
liq̃rit. Nec ꝓ uno clamante qͥs plꝰ ꝙͣ unã ueniã pecat. licet plures sr̃eo

Expanded text:
rit, illo clamore pertractato si de seipso aliquid dicere voluerit, iterum perit, illo clamore pertractato si de seipso aliquid dicere voluerit, iterum petat veniam. Porro si plures insimul fuerint in judicio, qui prior fuerit stet in medio et prius loquatur. Et cum locutus fuerit statim judicetur, et de judicio dimittatur: nisi forte abbas eum ibi remanere fecerit vel quemlibet ex ipsis, caeteris dimissis, ut majus judicium sustineat, si majorem quam caeteri culpam habeat. Similiter judicentur caeteri singulariter, et singulariter dimittantur, nisi eamdem causam omnes habuerint ut simul dimittantur. Dimissi vero de judicio, per post stantes redeant ad sedes suas. Nemo etiam amplius quam a tribus clametur, nisi forte ab eo qui capitulum tenet: et nisi etiam postea in ipso capitulo aliquid deliquerit. Nec pro uno clamante quis plus quam unam veniam petat, licet plures super eo
Abbreviated transcription (Latin):
si reus fuerit. humilit̃ culpam suã ꝯficeat᷑. & de reliqͦ em̃dationẽ
ꝑmittat. Si aũ culpabilẽ se ñ incellig̃: qui eũ clamauit. ipsã
clamationẽ ñ repetat. nisi int̾rogatꝰ. Alius tam̃ si nouit qͦd culpabi¬
lis sit. pot̃ illud dicẽ. Et sciendũ qd qui clamatꝰ fuerit. ñ faciat cla¬
morẽ ipsa die suꝑ illũ qͥ eũ clamauit. Qñ aũ aliqͥs surg̃ iniuditiũ
clamatꝰ ab alio: quoties clamabit᷑ in ipso udicio. tocies satis faciat.
Qui dum in t̾ra iacuerit: nemo loquat᷑. At pꝰ ꝙͣ erectꝰ fuerit: dicat᷑
deeo in ipso uiditio qͦd dicendũ ẽ. ne compellat᷑ surge̾ pꝰꝙͣ resedit.¬
nͥ aliqͣ rõnabił causa inipso capitulo contͣ eũ pꝰea succreu̾it. Siqͥs
sponte sua inuditiũ uenĩt: sub una uenia confiteat᷑ om̃s n egligen¬
tias suas. qͦs confessurꝰ est. Qd̃ si aliꝰ eum clamando surg̾e compule¬

Expanded text:
si reus fuerit humiliter culpam suam confiteatur, et de reliquo emendationem si reus fuerit humiliter culpam suam confiteatur, et de reliquo emendationem promittat. Si autem culpabilem se non intelligit, qui eum clamaverit ipsam clamationem non repetat, nisi interrogatus: alius tamen si novit quod culpabilis sit, potest illud dicere. Et sciendum quod qui clamatus fuerit, non faciat clamationem ipsa die super illum qui eum clamavit: quando autem aliquis surgit in judicium clamatus ab alio, quoties clamabitur in ipso judicio toties satisfaciat. Qui dum in terra jacuerit, nemo loquatur. Sed postquam erectus fuerit dicatur de eo in ipso judicio quod dicendum est, ne compellatur surgere pnabilis causa in capitulo contra eum postea succreverit. Si quis sponte sua in judicium venerit, sub una venia confiteatur omnes negligentias quas confessurus est: quod si alius eum clamando surgere compule
Abbreviated transcription (Latin):
cat᷑ humiliet se añ sedẽ suam. Et cũ resedit: inclinet sic̃ facẽt
si pͥme consessioni int̾ eẽt. Si aũ pꝰ occͣrerit: dũ assidens in clina¬
u̾it. dicat benedicite sub missa uoce. ita ut illi possint responde.
dñs. qͥ circa eũ sedent. Exposita uͦ sententia. nemo loqͥ p̾sumat
neq ueniam petat. donec ille qͥ capitulũ tenet dicat. Loqͣmur de
legat᷑ a cantore. ipso cñ iubente qui capitulũ tenet. Quo ꝓnuncia¬
to: dicat abbas. requiescat in pace. Et dicto am̃ ab om̃ib: insticu¬
at qd̾ ei uisum fuerit ꝓ aĩa eius. Postea uͦ petat ueniã qui se mali¬
qͦ reũ nou̾it. Dem̃ fiant clamationes si faciende st̃. Qui aũ cla-¬
mau̾it: ñ q̃rat cͥcuitiones in clamatione sua. s aꝑte dicat ille fec̃
hoc. S qͥ clamatꝰ fuerit mox ut audierit nom̃ suũ. ñ respondens
insede sua: petat ueniã. Tenenti capitłm eũq int̾roganti qͥd
dicitis. respondeat ꝓstroͥtꝰ mea culpa. Et ad iussum illiꝰ erectus.

Expanded text:
catur, humiliet se ante sedem suam. Et cum resederit, inclinet sicut faceret si primae confessioni interesset: si autem post occurrerit dum assidens inclinaverit, dicat Benedicite submissa voce, ita ut illi possint respondere Dominus qui circa eum sedent. Exposita vero sententia nemo loqui praesumat, neque veniam petat, donec ille qui capitulum tenet dicat Loquamur de legatur a cantore, ipso tamen jubente qui capitulum tenet. Quo pronuntiato dicat abbas Requiescat in pace. Et dicto Amen ab omnibus, instituat quod ei visum fuerit pro anima ejus. Postea vero petat veniam qui se in aliquo reum noverit. Deinde fiant clamationes si faciendae sunt. Qui autem clamaverit, non quaerat circuitiones in clamatione sua, sed aperte dicat: ille fecit hoc. Sed qui clamatus fuerit, mox ut audierit nomen suum, non respondens, in sede sua petat veniam. Tenenti capitulum eumque interroganti, Quid dicitis? Respondeat prostratus Mea culpa: et ad jussum illius erectus,
Abbreviated transcription (Latin):
ponso anis. subsequat᷑ pͥor d̾s sit nob̾c̃. Et responso am̃: confi¬
teat᷑ breuit̾ culpas ꝓ qͥb ueniam petiit. Quibꝰ dictis: statĩ
subsequat᷑. De his & om̃ib aliis meis pecc̃is me reũ confeteor. &
ueniam dep̾cor. Tunc pͥor facta suꝑ eũ ab solutione. iniungat ei¬
penitentiã. Deinde pot̾ eum confortare. uł mon̾e uł increpare
put uid̾it ei expedire si uoluerit. breuit̾ tam̃. Siqͥs causa confessio¬
nis aliquẽ eor qͥ ꝯfessiones audiunt pꝰ signũ misse decinuerit. uł dͦ mis¬

Expanded text:
ponso Dominus, subsequatur prior, Deus sit nobiscum: et responso Amen, confiteatur breviter culpas pro quibus veniam petiit. Quibus dictis, statim subsequatur, De his et omnibus aliis meis peccatis me reum confiteor et veniam deprecor. Tunc prior facta super eum absolutione injungat poenitentiam. Deinde potest eum confortare, vel monere, vel increpare prout viderit ei expedire si voluerit, breviter tamen. Si quis causa confessionis aliquem eorum qui confessiones audivit, post signum missae detinuerit
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ ĩ uia dirigendꝰ fuerit. Isti namq cũ neceẽ habuerint. solent ꝓ offitio
suo signo exeundi licentiã quer̾e. Tractatis igͥ q̃ tͣctanda st̃. surgenteᷤᷤ
om̃s u̾tant se ad orientem. & sic qͥ cenet capitulũ. dicat Aduitoriũ
nr̃m in noĩe dñi. Et responso ab om̃ib qui fec̃ celũ & t̾ram: incli¬
uent ad orientẽ. & ex eant om̃s. nͥ aliquis remoret᷑ causa confes¬
sionis uł infirmitatis. Qͣmdui cam̃ aliqͥs conficet᷑ nullus ibi re¬
maneat nͥ qͥ simili occupat᷑ oꝑe. Nam õĩ tp̃r lectionis

Expanded text:
qui in via dirigendus fuerit. Isti itaque cum necesse habuerint, solent pro officio qui in via dirigendus fuerit. Isti itaque cum necesse habuerint, solent pro officio suo signo exeundi licentiam quaerere. Tractatis igitur quae tractanda sunt, surgentes omnes vertant se ad orientem, et sic qui tenet capitulum dicat, Adjutorium nostrum in nomine Domini: et responso ab omnibus Qui fecit coelum et terram, inclinent ad orientem et exeant omnes, nisi aliquis remoretur causa confessionis vel infirmitatis. Quandiu tamen aliquis confitetur, nullus ibi remaneat, nisi qui simi
Abbreviated transcription (Latin):
in capicło ꝑtractant᷑. Qd̃ si ep̃c uł abbas monachor seu clericoꝵ
regułarium. uł etiam rex aliq̃n capiculũ intͣuerit assurgen¬
tes ei om̃s. inclinent cũ ante eos tͣnsierit. Qd̃ si societatẽ qͣsierit:
assurgentib om̃ibꝰ concedat᷑ ei ꝑ librũ. Et responso am̃. simi¬
lit̾ abbas querat ab eo partem beneficii sui. Qui pꝰqͣm demo¬
ratus fuerit qͣntũ cenenti capitulũ placuerit. deducat eum
ad hospitiũ pͥor uł cui uisserit abbas: añꝗͣ conuentꝰ eg̾diat᷑.
nͥ abbas usq adfinem capituli eũ retin̾e uoluerit. Qd̃ si mo¬
nachꝰ uł clericus uł etiam laicꝰ fuerit. sedendo concessa ei so¬
cietate a quolibet frẽ deducat᷑. Si qͥs ex qͦ fr̃s ing̾ssi st̃ capi¬
tulũ iñ exierit. nͥ uissus aut sanguinẽ de narib fluens uł
eciam uomens. siue ꝓ cabula ad legendũ afferenda satisfacẽ
rit aut necessitas nat᷑e compulerit. uł cui abbas añ indixerit. aut

Expanded text:
in capitulo pertractantur. Quod si episcopus vel abbas monachorum seu clericorum regularium, vel etiam rex aliquando capitulum intraverit, assurgentes ei omnes inclinent cum ante eos transierit; quod si societatem quaesierit, assurgentibus omnibus concedatur ei per librum: et responso Amen, similiter abbas quaerat ab eo partem beneficii sui. Qui postquam demoratus fuerit quantum tenenti capitulum placuerit, deducat eum ad hospitium prior vel cui jusserit abbas, antequam conventus egrediatur, nisi abbas usque ad finem capituli eum retinere voluerit. Quod si monachus vel clericus, vel etiam laicus fuerit, sedendo concessa ei societate a quolibet fratre deducatur. Si quis ex quo fratres ingressi sunt capitulum inde exierit nisi jussus, aut sanguinem de naribus fluens, vel etiam vomens, sive pro tabula ad legendum afferenda, satisfacerrit, aut necessitas naturae compulerit, vel cui abbas ante indixerit, aut
Abbreviated transcription (Latin):
nã itaq ur̃i ai uoluntatẽ p̾ueni¬
entẽ ac sub seqntes. uenerabile ui¬
rũ Iuonẽ pͥsuit̾m quẽ gaufrido ꝑ

Expanded text:
i voluntatem praevenientes ac subsequentes, venerabilem virum Ivonem presbyterum, quem, Gaufredo per
Abbreviated transcription (Latin):
qͦties uoluĩt. & cum seruitorib eomedens de refectorio pot̾ exire. De reliqͥ¬
Qñ fr̃s pꝰ sextam dormiunt. seruitoꝵ scutellas de refectorio auferat. Sab¬
bato uasa & utensilia coqͥne ab exeuntib decoqͥna num erando recipiat.
& ing̾dientib reddat. Nec quicꝗͣ hoꝵ absq nutu coqͦrũ de coqͥna tͣnferat.
Si aliquis eor qui offm̃ coquinȩ compleueruntad bñdictionẽ pꝰ matuti¬
qͥna duos ꝯu̾sos qui eos adiuuent tam incutellis lauandis qͣm incet̾is ne¬
cessariis. & innocte natiuitatis dñ. in calefactoriũ ad faciendũ ignẽ: du¬

Expanded text:
quoties voluerit, et cum servitoribus comedens, de refectorio potest exire. De reliququoties voluerit, et cum servitoribus comedens, de refectorio potest exire. De reliquQuando fratres post Sextam dormiunt, servitorum scutellas de refectorio auferat. Sabbato vasa et utensilia coquinae ab exeuntibus de Coquina numerando recipiat, et ingredientibus reddat. Nec quidquam horum absque nutu cocorum de coquina transferat. Si aliquis eorum qui officium coquinae compleverunt, ad benedictionem post Matutilavandis quam in caeteris necessariis, et in nocte Nativitatis Domini in calefactorium ad faciendum ignem, du
Abbreviated transcription (Latin):
ellarariꝰ pot̾ loqui om̃ibꝰ p̾ter monachos ⁊ nouitios nr̃i ordinis.
Ad ipsum etiam ꝑtinet p̃̾parare pulm̃ta cocis utͥusq coqͥuȩ & mitt̾e
sal in pulm̃tis gn̾alibꝰ. & hec ꝑ scutellas diuidẽ. nͥ uͥ abb̃i aliq̃n uisũ fuĩt
qͦd ñ possit ferre. Nulli nͥ minutis cõmunẽ cibũ uł potũ mutare uł ei
aliqͥd addere debet sine ussu pͥoris. Quitam̃ pͥor in hoc ipso sic̃ & in om̃ibꝰ
ꝓ uoluntate abb̾is. ut supͣ dictũ ẽ. se agat. Excipiunt᷑ etiã hospices
ordinis nr̃i quibꝰ pͥma die tantũ pot̾ pintantiã facẽ cellarariꝰ. Et qñ fecerit.
ipse met debet portare. P auẽ & uinum uł siceram hora competenti in refec¬
corio ad distribuendũ p̃p̾arare. Illis qui ad pͣndium usq ad t̾ciam partẽ
panis comedunt. ad cenam de grossiori panẽ ubi habet᷑ suꝑ addẽ. Comeden¬
tes frẽs tam ad pndium qͣm ad cenam semel a dminꝰ inuisere. De dormitorio

Expanded text:
ellerarius potest loqui omnibus praeter monachos et novitios nostri ordinis. Ad ipsum etiam pertinet, praeparare pulmenta cocis utriusque coquinae, et mittere sal in pulmentis generalibus, et haec per scutellas dividere, nisi ubi abbati aliquando visum fuerit, quod non possit fieri. Nulli, nisi minutis communem cibum vel potum mutare, vel ei aliquid addere debet, nisi jussu prioris. Qui tamen prior in hoc ipso, sicut et in omnibus pro voluntate abbatis, ut supra dictum est, se agat. Excipiuntur etiam hospites ordinis nostri, quibus prima die tantum potest pitantiam facere cellerarius. Et quando fecerit, ipsemet debet portare. Panem et vinum vel siceram hora competenti in Refectorio ad distribuendum praeparare. Illis qui ad prandium usque ad tertiam partem panis comedunt, ad coenam de grossiori pane ubi habetur superaddere. Comedentes fratres tam ad prandium quam ad coenam, semel ad minus invisere. De dormitorio
Abbreviated transcription (Latin):
conu̾sof addueat. Ad missam matutinalem cõmunicet. incena dũi ꝯu̾sos
ad calefaciendam aꝙͣ uasa. lintea. ad mandatũ pauꝑm necessaria p̃paret.
& ad mandatũ monachorum. conũsos inclaustro deducat. In parascheue
pꝰ offm̃ aqͣm calidam in claustro ponat. Hec om̃ia faciat ille qui assidue ser¬
uit ad pͥmã refectionẽ. Nam uͥ cellararius maiorib utilitatibꝰ occupatꝰ
ẽ. qnͣtũ abbas utile iudicau̾it. pot̾it subcellarariꝰ p̾sente etiam cellarario
seruire. & tuuc laicis fr̃ib & familie loqͥ. Ipsi etiam cella rario cantũ
in auditorio iuxta coquinam & incellario. Hospitibꝰ si cellarariꝰ in mo-¬
nastĩo fuĩt ñ loquat᷑. In firmario ille cantũ qui seruit. loqͣtur uͥ & qͣm¬
du abbi uisum fuerit. Qd sicellarariꝰ defuĩt: offiñ illiꝰ ꝑ omĩa agat. Ca
ueat aũ om̃ino ne qͥcqͣm contͣ uoluntatẽ celłarĩ faciat: s de om̃ib
eũ consulat. & ad consiliũ eiꝰ cuncta distribuat. Et notandũ qͥa cum

Expanded text:
ntiet prius. Ad missam matutinalem communicet. In Coena Domini conversos ad calefaciendum aquam, vasa et lintea ad mandatum pauperum necessaria praeparet, et ad mandatum monachorum, conversos in claustrum deducat. In Parasceve post officium aquam calidam in claustro ponat. Haec omnia faciat ille qui assidue servit ad primam refectionem; nam ubi cellerarius majoribus utilitatibus occupatus est, quantum abbas utile judicaverit, poterit subcellerarius, praesente etiam cellerario servire, et tunc laicis fratribus et familiae loqui. Ipsi etiam cellerario tantum in auditorio juxta coquinam, et in cellario hospitibus, si cellerarius in monasterio fuerit, non loquatur. Infirmario ille tantum qui servit loquatur, ubi et quandiu Abbati visum fuerit. Quod si cellerarius defuerit, officium illius  omnino ne quidquam contra voluntatem cellerarii faciat, sed de omnibus eum consulat, et ad consilium ejus cuncta distribuat. Et notandum quia cum
Abbreviated transcription (Latin):
nullos ł leuisimo arboris uul ne.Ita
g ⁊ isti cũad fidẽ catholicã ueniunt.
nec eis qͥsqͣm pꝰt erroris sui penitenei

Expanded text:
nullo, sed vel levissimo arboris vulnere. Ita ergo et isti, quum ad radicem catholicam veniunt, nec eis, quamvis post erroris sui poenitenti
Abbreviated transcription (Latin):
noua transmittant᷑. nec tam̃ illuc destinent᷑. donec locus libris
Psalt̾io. Hymnario. Collectaneo. Anciphonario. Eradali. domib qͦq
etiam temporalib: ut & uiuere & reguiam ibidem statim ualeant
obseruare.

Expanded text:
nova transmittantur, nec tamen ibi destinentur, donec locus libris,Psalterio, Hymnario, Collectaneo, Antiphonario, Lectionario, Gradualietiam temporalibus, ut et vivere, et Regulam ibidem statim valeant observare.
Abbreviated transcription (Latin):
cancant missas qui uoluerint. ñ cam̃ de uigłia. dñ nonã celebrat᷑ of¬
ficiũ. & cetã ut in uigilia pasche agunt᷑. excepto qͦd nec ignis nec ce¬
reus benedicit᷑. & excepto qͦd signum ad kyrieł. misse sonat᷑. &¬

Expanded text:
t: non tamen de Vigilia. Ante Nonam celebratur officium, et caetera ut in Vigilia Paschae aguntur, excepto quod nec ignis nec cereus benedicitur, et excepto quod signum ad Kyrie eleison
Abbreviated transcription (Latin):
cumulati spe depmussa et̾nitate. His ita de spũali dei cẽplo brruut᷑ pite¬
ubat is. nunc ao ea que ui his uisibilibꝰ tẽplis agunt᷑ sacramenta ienre
mus. ⁊ea latiꝰ exponentes ꝓut dñs donauerit cũ supiorib confereas
Drimo enĩ lapioes qui ad hane fabricã eoficandã coportati s̃. ait demo¬
tibus sunt precisi. aut de locis sub t̾raneis eruti. aut de agris colledem¬
N obibita e̾ dehure cementariorũ manꝰ quȩ tundente frequent tenso sug¬
ieta regula scrupulositatẽ uinformitatẽ lapidũ cõplanaret. ⁊ addebit au
quadraturã qua maiores minoribꝰ inpariete coaptari possent arte

Expanded text:
cumulati spe de promissa aeternitate. His igitur de spirituali templo Dei breviter praecumulati spe de promissa aeternitate. His igitur de spirituali templo Dei breviter praelibatis, nunc ad ea quae in his visibilmus, et ea latius exponentes, prout Dominus donaverit, cum superioribus conferamus. Primo enim lapides, qui ad hanc fabricam aedificandam comportati sunt, aut de montibus sunt praecisi, aut de locis subterraneis eruti, aut de agris collecti. Adhibita est dehinc caementariorum manus, quae tundente frequenter ferro, superjecta regula, scrupulositatem et informitatem lapidum complanaret, et ad debitam quadraturam, qua majores minoribus in paritate
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i corpore non prȩfext indigenã alienigene. non nobilẽ ignobili.
non uirsĩ mulieri. sed onĩs ꝑ adoptionẽ sp̃s facit filios. quicunq ꝑ
xp̃i corpore ille solus habet᷑ sullimuor. qui fuerit uidei amiore
potentior. Accepistis ętiã oleũ scm̃ inpectore. ut iugereret incorde
ur̾o sapientia accepitis & inhumero dextro ut inexercitus bono¬
constat pctandi oneris. huiꝰ partis unctione xp̃i achlece dedica
estis. ut sciatis uos ad certamen &̃̃ uocatos. ⁊ ꝑ tocũ uitȩ uescrȩ
cursũ contͣ antiquũ hostẽ publicis ⁊ pͥuatis congressionibꝰ esse
onit rat os oreadus plobrs adultimnũ uestis candida capuo ime̾bra co epai¬
enis. que cundore suo figua ꝓreferebat acceptȩ nouitatis. ispe febret e s por
mocents. aa qrus tespe adspetiem uenietis ficũ ueste canoida idest uigor
nocentia a diuptus regis iuntraueritis. His igitur sacramnenas iniuite i
confirmati facdi estis cẽplũ di uiui. funo ati infioȩ suꝑ eoificat incartde

Expanded text:
rpore non praefert indigenam alienigenae, non nobilem ignobili, non virum mulieri, sed omnes per adoptionem spiritus facit filios, quicunque per » In hoc ergo Christi corpore ille solus habetur sublimior, qui fuerit in Dei amore potentior. Accepistis etiam oleum sanctum in pectore, ut vigeret in corde vestro sapientia. Accepistis et in humero dextro, ut in exercitiis bonoconstat portandi oneris, hujus partis unctione Christi athletae dedicati estis, ut sciatis vos ad certamen esse vocatos, et per totum vitae vestrae cursum, contra antiquum hostem publicis et privatis congressionibus esse gnaturos. Data est vobis ad ultimum vestis candida, caput et membra cooperiens, quae candore suo figuram praeferebat, acceptae novitatis, et spem futurae immoreste candida, id est, vitae innocentia, ad nuptias regis intraveritis. His ergo sacramentis initiati et confirmati, facti estis templum Dei vivi fundati in fide, superaedificati in charitate,
Abbreviated transcription (Latin):
mereat᷑ ad cõmendandũ baptisim sacramentũ. ꝑ qđ inodẽ tẽplo noui popti
creandi st̃: ipsũ tẽplũ pͥmom suo mͦ i suo ordine baptizadꝰ. ⁊ deinceps
multiplici sacrainentorii sc̃itate dedicamꝰ. Primo itaq aquã benediciniꝰ.
cui ysal adunscemꝰ. Qqua ieñi poenitentie figurã gerit. quȩ uelut aqͣ
peccatorũ maculas abluit: quã tunc benedicintꝰ. cũ uirtutẽ poenitentiȩ
popłis adfidẽ uenientibꝰ pͣdicamiꝰ. Unde ⁊petrus quibꝰdã corde cõpunodi
inactibꝰ apłorũ dicit. Penitentiã agite. n baptiret᷑ unꝰqsq ut̾m. Cui ad¬

Expanded text:
mereatur, ad commendandum baptismi sacramentum, per quod in eodem templo novi populi mereatur, ad commendandum baptismi sacramentum, per quod in eodem templo novi populi creandi sunt, ipsum templum primum suo modo et suo ordine baptizamus, et deinceps multiplici sacramentorum sanctitate dedicamus. Primo itaque aquam benedicimus, cui et sal admiscetur. Aqua etenim poenitentiae figuram gerit, quae velut aqua, peccatorum maculas abluit: quam tunc benedicimus, cum virtutem poenitentiae populis ad fidem venientibus praedicamus. Unde et Petrus quibusdam corde compunctis, in Actibus apostolorum dicit: « Poenitentiam agite, et baptizetur unusquisque
Abbreviated transcription (Latin):
diendũ uerbd̃ uitȩ conuenistis. ⁊cȩlesdis disciplinȩ dolabro tortitua¬
nem ueteris uitȩ deponere uoliustis. ut in dĩ edificio tanquã ꝓpoliti
lapides ordinari possetis. ubi iã non asꝑnaret᷑ nobilis ignobilẽ. dn
pauperẽ. qͥ cognosceret se cũ eo cunoẽ ucelis habere patrem. Adoita:
etiã cõ planatis lapioibꝰ cũ in parietibꝰ ad ordinẽ uniꝰ linȩe collocarent᷑.
sic̃ nostis cem̃tis glutinosa tenacitas. quę lapides inuicẽ constringeret.¬
& abimposito sibi ordine separari non ꝑmitteret: quãuis alicubi maios
minori suppositꝰ uideret᷑. alicubi uͦ minor maiore p̃meretur. Et hoc intem¬
plo non maii facto fieri uidemꝰ. cũ eos quos congregat fidei unitas ligit
in oissolubilis caritas. ne in dignet᷑ maior depͣlatione minoris. ne conque¬
tate. ⁊ sic adimplebitis legẽ xp̃i. Edificato itaq dẽplo. ⁊ quasi inutͦ lapidis
formã cemento constringente redacto. ut tẽpli di nom̃ i honorẽ la el

Expanded text:
nvenistis, et coelestis disciplinae dolabro fortitudinem veteris vitae deponere voluistis, ut in Dei aedificio tanquam perpoliti lapides ordinari possetis, ubi jam non aspernaretur nobilis ignobilem, dives pauperem, quem cognosceret secum in coelis eumdem habere patrem. Addita est etiam complanatis lapidibus, cum in parietibus ad ordinem unius lineae collocarentur, sicut nostris, caementi glutinosa tenacitas, quae lapides invicem constringeret, et ab imposito sibi ordine separari non permitteret, quamvis alicubi major minori suppositus videretur, alicubi vero minor majore premeretur, et hoc in templo non manufacto fieri videmus, cum eos quos congregavit fidei unitas, ligat indissolubilis charitas, ne indignetur major de praelatione minoris; ne conquetate et sic adimplebitis legem Christi . » Aedificato itaque templo, et quasi in unius lapidis formam caemento constringente redacto, ut templum Dei nomen et honorem habere
Abbreviated transcription (Latin):
impletũ. ẽẽ. cognoscatis. Primo eni
manibꝰ patrinori ad eccłam fuistis allati.
& sacerdotibꝰ uł exorci¬
stis adcatetͤitanoũ oblati. Quidum
uos cathecitarent. dum
xp̃i legibꝰ inicuarent. de massa an¬
tiqua prȩuaricatione cor¬
puꝑta pͣcidebant. & ipsa fidĩ
ꝓfessio. & prauorũ morũ abre¬
nuitiatio quȩ auobis exige¬
batur interiorẽ parturiebat inuob̾
crem parentis ereo genti pernaturã. His pocumentis instiũ di acstsiszas
pe surgens exmortius iã non morit᷑. ita uos apeccatis abluti. apͥma
risurrectone regenerati mnorti animȩ id.ẽ. peccato nom subiciamini.
semꝑ abundet incorde. scđ̾m illud uerbũ sapientiȩ. Oleuꝰ decapite tuo
nunquã deficiat. Un de & apłs. Caritas di diffusa x incordibus nr̃is.¬

Expanded text:
is cognoscatis. Primo enim manibus patrinorum ad Ecclesiam fuistis allati, et sacerdotibus vel exorcistis ad catechizandum oblati. Qui dum vos catechizarent, dum Christi legibus initiarent, de massa antiqua praevaricatione corrupta praecidebant: et ipsa fidei professio, et pravorum morum abrenuntiatio, quae a vobis exigebatur, interiorem parturiebat in vobiterreni parentis, ex eo geniti per naturam. His documentis instructi, accessistis et resurgens ex mortuis, jam non moritur, ita vos a peccatis abluti, et prima resurrectione regenerati, morti animae, id est peccato, non subjiciamini . nctum datur, semper abundet in corde, secundum illud verbum Sapientiae: « Oleum de capite tuo nunquam deficiat . » Unde et Apostolus: