comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ap̃ Iuł. telatum est. Siquis me
ui iniecerit meos autem ui non de¬
iecerit non posse me hoc int̾cluto
exꝑiri. qr ꝑ eos retineo possõneꝰ qͥ
os retinuit ⁊ uixit. aut et eis im¬
ꝑauit ui te deiectum intelligi de¬
sisse enĩ possid̾e eũ cũ serui ab alio
possideantur. et ꝙ in parte seruo¬
tum dictum est qdẽ in om̃ib di¬
ci aiti Si nemo forte depulsus
ess. s possideri ab eo cepiss qͥ ing¬
ressus ui in possõnẽ ess¶ Gluid
dicturi eemus tractat. st anciuo
possidente ego quoq ingͦssus
sũ ĩ possõnẽ. ⁊ ñ deiciam possõrẽ
s usccũ opus facere cogam qͣte¬
nus res inquid ẽẽt. ego uerius
puto eũ quoq deiectum uideri
qui illic uinctu s est. ¶ Ex cã
huiꝰ interdicti in h̾ede̾ ⁊ bonoꝵ
actio ꝯpenit in idꝙ ad eos ꝑueait.¬

Expanded text:
anum relatum est, si quis me vi deiecerit, meos non deiecerit, non posse me hoc interdicto experiri, quia per eos retineo possessionem, qui os retinuit et vinxit aut etiam eis imperavit: vi te deiectum intellegi: desisse enim possidere, cum possideantur. et quod in parte seruorum dictum est, idem in omnibus dici ait, si forte nemo depulsus esset, sed possideri ab eo coepissent, qui ingressus in possessionem esset. Quid dicturi essemus, tractat, si aliquo possidente ego quoque ingressus sum in possessionem et non deiciam possessorem, sed uinctum opus facere cogam: quatenus res, inquit, esset? ego uerius puto eum quoque deiectum uideri, qui illic uinctus est. Ex causa huius interdicti in heredem et bonorum actio competit in id quod ad eos peruenit
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ncccͣm fuisse fructuario appar
si ꝓhibeatur uti fructu fundi. uti ft¬
ui aũ ꝓhiu̾sse isur᷑ is qui iui deiecit
utentem is: aut nõ admisit eum
cũ ex fundo exiss. qõ usus fructus
deserendi cã. Cetm̃ siquis ab mitõ uo¬
lentẽ inciꝑe uti frui ꝓhũit. hoc int̾s¬
ictũ lucũ non ht̃. quid ergo᷑ d fir spu

Expanded text:
um fuisse fructuario apparet 'si prohibeatur uti frui usu fructu fundi'. Uti frui autem prohibuisse is uidetur, qui ui deiecit utentem et fruentem aut non admisit, cum ex fundo exisset non usus fructus deserendi causa. ceterum si quis ab initio uolentem incipere uti frui prohibuit, hoc interdictum locum non habet. quid ergo
Abbreviated transcription (Latin):
usũ uł ussi fructũ. uł custodiã
dicat p̃tor huĩt omĩa hec hñdi u̾¬
bo cõtinentur. ¶ Reccissime ã
post deiectionẽ int̾dicto locus sit¬
¶ Demc scribit Iuliꝰ eũ qui deier¬
cit ui homines ex eo p̃dio ĩ quo
hoĩes fuerant ꝓpius e̾e ut. ⁊̃ sine

Expanded text:
uctum uel custodiam dicat praetor 'habuit', omnia haec habendi uerbo continentur. Rectissime autem post deiectionem, interdicto locus si‹t›. Denique scribit Iulianus eum, qui ui deiecit ex eo praedio, in quo homines fuerant, propius esse, ut
Abbreviated transcription (Latin):
paret aũ inquid deeo arma arus
repestere liçere. ¶Lipossid̾e eum
diffimendũ est qui expulso uetere
posso̾re ad quisitam reꝵ possonem
optin. aut qui in hoc ipm aptas
⁊ pp̃aratus uenit ut contra bõ¬
nos mores anxilio ue ꝓhũi posset
ingrediens in possõnẽ uĩm facit s¬
labeo ait non ui possidere uid̾.
¶Idem labeo ait oum qui mẽtũ
turbe ꝑtertitus fug̾it uider u
deiectum s pomp̃. ait. uim sine
⁊ eũ qui fugatus ẽ suꝑuenientib
quibdam si illi ui occupauerit᷑
possõnẽ uidi ui deiectũ. ¶ Qui a
meui possidebat si ab alid deiciat᷑
ht̃ interlcm. ¶ Qui ui deiet¬
tus est quiccħ dam̃pni sensert
ob hoc ꝙdeiectus est recupare d
Pristina enĩcã rescitui ei debet᷑
qmͣ hĩturus erat si non fuiss deiᷤ¬
tuss. ¶Si fundus aquoui expul¬
sus sũ micͥi restitutus eẽt cetere
uero res q̃ ui ab late sunt ñ restiu¬

Expanded text:
paret autem, inquit, ex eo arma armis repellere licere. Ui possidere eum definiendum est, qui expulso uetere possessore adquisitam per uim possessionem optinet aut qui in hoc ipsum aptatus et praeparatus uenit ut contra bonos mores auxilio, ne prohiberi possit ingrediens in possessionem, facit. sLabeo ait non ui possidere. Idem Labeo ait eum, qui metu turbae perterritus fugerit, ‹ui› uideri deiectum. sed Pomponius ait uim sine m eum, qui fugatus est superuenientibus quibusdam, si illi ui occupauerunt possessionem, uideri ui deiectum. Qui a me ui possidebat, si ab alio deiciatur, habet interdictum. Qui ui deiectus est, quidquid damni senserit ob hoc quod deiectus est, reciperare debet: pristina enim causa restitui debet, quam habiturus erat, si non fuisset deiectus. Si fundus, a quo ui expulsus sim, mihi restitutus esset, ceterae uero res, quae ui ablatae sunt, non restitu
Abbreviated transcription (Latin):
est qmͣ qui possid. ¶Siue autẽ
corꝑe suie aĩo possidens quis deiet¬
tus est palam est eũ ui derectũ
uideri. icntoq siquis de agro su¬
o uł de domo ꝑcessiss nemine c̾¬
uoꝵ relicto m̾oꝵ reu̾tens ꝓhidit᷑

Expanded text:
est quam qui possidet. Siue autem est quam qui possidet. Siue autem corpore siue animo possidens quis deiectus est, palam est eum ui deiectum uideri. idcircoque si quis de agro suo uel de domo processisset nemine suorum relicto, mox
Abbreviated transcription (Latin):
neat utrũ płimoꝵ an uo̾ duoꝵ uel
trium. s ueriꝰ est in ħ int̾tdicto. ⁊̃ si
unus seruus ii deiecerit familiam
eos quos loco seruoꝵ hnĩs otineri
oꝑtẽ dicendũ est. Siquis tã neget
sẽ secuũ uł familiam defende cogẽ¬
dusn est̾ hoc int̾clictũ ad hoc. s ut᷑
siguid ad eũ ꝑuenit rellituat᷑:
¶Si filiꝰ famil ur m̾cennarꝰ ui
deiecit utile int̾clictũ ꝯpeat. ¶ Si
adu̾sus eum qui in lib̾tate ex semi¬
tute uł ccͣ petitur᷑ post incohatum
lib̾ale iudiciũ utatur int̾clicto et
liber iudicatus fu̾it. et appuerit᷑
ignorante eo a seruis euis ui me
deiectũ in possõnẽ restituar. ¶O
seriuis ⁊ colonus u ꝓcurator te
⁊̃ si ignoraret eos deiectos ꝑ quos
possidebat. et si qͥs igitur alius ꝑ
quẽ possidebam deiectus fuerit
michi compet̾e. int̃dictũ nemini
dubiũ est. ¶Int̾aictũ aũ hoc mil¬
li cõpetit młt eiqͥ tunc cũ deicẽtur
posadebat. nec alius deietisse iuefꝰ

Expanded text:
neat, utrum plurium an uero et duum uel trium. sed uerius est in hoc interdicto, etiamsi unus seruus ui deiecerit, familiam one et eos, quos loco seruorum habemus, contineri oportere dicendum est. Si quis tamen neget se seruum uel familiam defendere, cogendus est pati hoc interdictum, ad hoc scilicet, ut quod ad eum peruenit restituat. Si filius familias uel mercennarius ui deiecerit, utile interdictum competit. Si aduersus eum, qui in libertatem ex seruitute uel contra petitur, post inchoatum liberale iudicium utar interdicto et liber iudicatus fuerit et apparuerit ignorante eo a seruis eius ui me deiectum, in possessionem restituar. Quod seamsi ignoret eos deiectos, per quos possidebat. et si quis igitur alius, per quem possidebam, deiectus fuerit, mihi competere interdictum nemini dubium est. Interdictum autem hoc nulli competit nisi ei, qui tunc cum de‹i›ceretur possidebat, nec alius deici uisus
Abbreviated transcription (Latin):
alitutꝰ. sĩ mag̃ ꝙͣͣ si iussu alicuiꝰ cecidi¬
uꝑ occidit. Cum asi faisus ẽ ꝓrurator
cũ ip̃o tm̃ ꝓcuratore int̾dici debere.
sab̾. sña uera est. ¶ S et si cũ quis
alium deiec̾it ratũ hũo sunt qui pu¬
tant. sm. sabiũ. ⁊ cassiũ qui rati hĩti¬
onem mandato comꝑant me uideri de¬
iecisse. Int̾dcõ tꝑ me isto teni ⁊ hoc ue¬
tum ẽ. Rectuus enĩ dr᷑. maleficio rti¬
hĩtionẽ mandato comꝑari. ¶ ⁊ uodg̾
añ adlit᷑ aut familia tua uł mea¬
ui deiecit m̃ito scriptũ est in eũ ca¬
sũ in quem familia mea ui deiecit.
Cetm̃ si iussit ipẽ deiecit. nec gͣua
hoc noĩe quippe tñ aut ꝑuenit ad
eũ aliquid ⁊ restitũt. aut nõ ꝑue

Expanded text:
magis quam si iussu alicuius occidit: cum autem falsus est procurator, cum ipso tantum procuratore interdici debere. Sabini sententia uera est. Sed et si quod alius deiecit, ratum habuero, sunt qui putent secundum Sabinum et Cassium, qui ratihabitionem mandato comparant, me uideri deiecisse interdictoque isto teneri, et hoc uerum est: rectius enim dicitur in maleficio ratihabitionem mandato comparari. tur additur "aut familia tua deiecit", merito scriptum est in eum casum, in quem familia mea vi deiecit. ceterum si iussit, ipse deiecit, nec gravahoc nomine, quippe cum aut pervenit ad eum aliquid et restitueret, aut non pe
Abbreviated transcription (Latin):
ĩn flumine. p ripaue eiꝰ opus fat̾e¬
ripe tuende agri ne qui circa ripã
est tuendr cã liceat. dñ ne obid na¬
uigatio det̾iorfiat. Si tibi dampni
infecti mannos .x. uiri bom ar¬
bitratu. uł cautũ ur satis damp¬
tum ẽ. aut ꝑ illũ non stat quomi¬
nus uiri boni arbitratu caueat᷑
uł satis detur uim fieri ueto.
¶Ripas fluminũ .p. reficere n¬
munire utilissimũ est. ¶ Sicuti
ergo de uia .p. reficienda int̾clic¬
tum ꝓpositũ est. Ita ⁊̃ de ripa
fluminis munienda ꝓponend̃
est. ¶Merito adiecit dũ ne obid
nauigatio det̾ior fiat. Ina enim
qui ripam uult munire. de dap̃¬
no futuro d uel cauere uł sat¬
dare scd̃m qualitatẽ ꝑsone. mhoc
int̾clicto exp̃ssũ est ut dampni
infecti ĩ annos .x. boni uirl arbi¬
tratu uł caueatur uł sat̾ detur.
Dabitur aũ sat̾ uicinis. s et hi¬
is qui tnͣsfiumen possidebũt
dicco milla facultas suꝑest
⁊̃ si quid dampni postea datũ
fuerit. s lege aquilia exꝑiun¬

Expanded text:
in flumine publico ripaue eius opus facere ripae agriue qui circa ripam est tuendi causa liceat, dum ne ob id nauigatio deterior fiat, si tibi damni infecti in annos decem uiri boni arbitratu uel cautum uel satisdatum est aut per illum non stat, quo minus uiri boni arbitratu caueatur uel satisdetur, uim fieri ueto'. Ripas fluminum publicorum reficere munire utilissimum est. sicuti igitur de uia publica reficienda interdictum propositum est, ita etiam de ripa fluminis munienda proponendum fuit. Merito adicit 'dum ne ob id nauigatio deterior fiat': illa enim utem, qui ripam uult munire, de damno futuro debet uel cauere uel satisdare secundum qualitatem personae: et hoc interdicto expressum est, ut damni infecti in annos decem uiri boni arbitratu uel caueatur uel satisdetur. Dabitur autem satis uicinis: sed et his, qui trans flumen possidebunt. dicto nulla facultas superest, etiamsi quid damni postea datum fuerit, sed lege Aquilia experien
Abbreviated transcription (Latin):
nio retinebat ⁊ si non corpe¶ Re
uulgo dicitur estinoꝵ hẏ berno ꝵ¬
q saltuũ uos possõnes animo re¬
tinere. In exempli cã didici ꝓcu¬
lum didere. nam ex oĩb p̃dus ex
quib tion hͣc mente recedimꝰ ut
amisisse possõnẽ uellemus. idẽ ẽ.
deb̾at ingcłi antẽ ⁊ inciꝑe possi¬
dere ꝓhibeatut non uiden de¬
iectum uerius esb. dicit᷑ enim
isqui amutit possõneꝰ qr ñ accipit

Expanded text:
nimo retinebat, etsi non corpore. Quod uolgo dicitur aestiuorum hibernorumque saltuum nos possessiones animo retinere, id exempli causa didici Proculum dicere: nam ex omnibus praediis, ex quibus non hac mente recedemus, ut omississe possessionem uellemus, idem est.debat, ingredi autem et incipere possidere prohibeatur, non uideri deiectum uerius est: deicitur enim qui amittit
Abbreviated transcription (Latin):
siequid aũ ꝑuim aduatur etiã
ieg̃ib iulus ꝓspicitur .p. iudicõrũ x¬
⁊ pruuetoꝵ. nec ñ ⁊ cõstitutõib pͥn¬
cipum. ¶ Hoc int̾tlictũ ñ ad õẽ
uim ꝑtin. um ad eos tm̃ qͥ de pos¬
sõne deiciunturꝰ ad solam autem
atrocẽ uim ꝑtin hoc int̾rlictũ. et ad
cos tm̃ qui de solo deiciuntur. ut
puta de fundo sũ decclificõ. ad aliũ
asi non ꝑtin. et siquis de arca de¬
ui deĩectus esb int̾clicto locus est
piñ ⁊ si suꝑficiaria insula fu̾it
qua quis deiectus ẽ. apparet huic¬
int᷑ locũ fore. ¶ Illud utiq in dcõ¬
dubiũ nõ uenit aicerdictũ hoc ad
res mobiles ñ ꝑtin̾e. nã ex ea cã
fuit uł ui bonoꝵ raptoꝵ actio cõ¬
petit. Pot᷑ ⁊̃ ad exhibendũ agi pla
¶ Sitnis de naue ui deiectꝰ est hu¬
it int̾rlicto lotꝰ ñ c̃. argum̾to ciꝰ qui
de uehicło deiectus ẽ. ꝙ̃ nemo dixit
int̾rlicto hoc uti posse. plane si
quis de ligners edib deiectus fu¬

Expanded text:
 uim admittatur, etiam legibus Iuliis prospicitur publicorum et priuatorum nec non et constitutionibus principum. Hoc interdictum non ad omnem uim pertinet, uerum ad eos, qui de possessione deiciuntur. ad solam autem atrocem uim pertinet hoc interdictum, et ad eos tantum, qui de solo deiciuntur, ut puta de fundo siue aedificio: ad alium autem non pertinet. Et si quis de area d‹e›ui deiectus est, interdicto locus erit. Proinde et si superficiaria insula fuerit, qua quis deiectus est, apparet interdicto fore locum. Illud utique in dubium non uenit interdictum hoc ad res mobiles non pertinere: nam ex causa furti uel ui bonorum raptorum actio competit: potest et ad exhibendum agi. p Si quis de naue ui deiectus est, hoc interdicto locus non est, argumento eius, qui de uehiculo detractus est, quem nemo dixit interdicto hoc uti posse. Plane si quis de ligneis aedibus deiectus fu
Abbreviated transcription (Latin):
deiecisti. aut familia tua deietit. M
cũ deictisti u̾bs̃ refertur ad ꝑͫ
eius qui deiecit nec ꝑtuꝵ ad eum
cuiꝰ familia deiecit. nec enĩ ego ui¬
deor deietisse si familia mea deiec̾to
consequens ic̃o fuit adłe. aut fa¬
milia tira deiecerit. ¶ Deietisse aũ
⁊ hus uidetur qui manidauit uł ius¬
sit ut aliquis deiceretur. parui enim
referre uisũ est suis manib quis deici¬
at an uõ ꝑaliũ. Quare ⁊ si familia
iea ex uoluntate mea dciecent. ego
uideor deiecisse. ¶ Quociens uerus
ꝓcurator deiecit tũ utrolib eoꝵ .i. sũ¬

Expanded text:
 aut familia deiecit'. cum 'deiecisti' uerbum refertur ad personam eius qui deiecit nec pertineat ad eum, cuius familia deiecit nec enim ego uideor deiecisse, si familia mea deiecerit, consequens fuit addere 'aut familia tua deiecit'. Deiecisse autem etiam is uidetur, qui mandauit uel iussit, ut aliquis deiceretur: parui enim referre uisum est, suis manibus quis deiciat an uero per alium: quare et si familia mea ex uoluntate mea deiecerit, ego uideor deiecisse. Quotiens uerus procurator dei‹e›cerit, cum utrolibet eoru
Abbreviated transcription (Latin):
Dauł. ł. Sempmiꝰ thetidi status
nutͥce thetidis ĩ soluendis alim̃ti⁊
exsoluat. s debe eam prĩ suo resti¬
tuere luticio ticio idecũ illaĩtesta¬
tione redigiss ut postea millã qõm
pat̾etur ab codem semꝑnio luciuis
ticius seie ꝓcule solutis alim̃tis pu¬
ellam uindicta manumisit q̃ioan
possit rescindi ub̾tus thetidis. pur.
naga est. chtidẽ ꝓ d̾elicto huĩsse
ur᷑. potuisse eam̃ lucõ tics̃ ad lib̾ta¬

Expanded text:
um Sempronius Thetidi status nutrice Thetidis in soexsoluat, sed debere eam patri suo restituere Lucio Titio: idque ex illa in testationem redegisset, ut postea nullam quaestionem pateretur ab eodem Sempronio, LucTitius Seiae Proculae solutis alimentis puellam vindicta manumisit: quaero, an possit rescindi libertas Thetidis. Paulunata est, Thetidem pro derelicto habuisse videtur, potuisse eam a Lucio Titio ad liberta
Abbreviated transcription (Latin):
aui. ł. En lege cormelia do¬
lus ꝓ fcõ accipitur:. nec in hcͣ loge
culpa lata pro dolo accipitur. qr
siquis alto se p̾cipitau̾it. et suꝑ a
liũ uenerit eũꝙ occid̾it. aut pͥuto
ex arbore cũ ramũ deiecerit. non
ꝓclamauerit. et p̃t̾euntẽ occid̾it
ad huiꝰ legis coħcionẽ non ꝑtinet.

Expanded text:
is In lege Cornelia dolus pro facto accipitur. neque in hac lege culpa lata pro dolo accipitur. quare si quis alto se praecipitaverit et super alium venerit eumque occiderit, aut putator, ex arbore cum ramum deiceret, non praeclamaverit et praetereuntem occiderit, ad huius legis coercitionem non pertinet.
Abbreviated transcription (Latin):
eius cui subrepta ẽ reu̾tat᷑ sic ac¬
ceptũ ẽ ut in dñi potate debeat re¬
ilti ñ in eł utiq cui subrepta ẽ igiͣ
creditori subrepta ẽ. ⁊ ei cui cõmo¬
data e̾ in pot̾ate dnĩ redire deb
lab̾o ꝙͦ ait si res peculiaris s̾ui me¬
i surrepta ÷ me ignorante. dem̃
eam nactus sit uideri in pot̾ate̾
meam redisse cõmodiꝰ or̃. ⁊̃ si sci
ero redisse eam ĩ meã pot̾atẽ. nec
enĩ sufficit si eam rẽ qmͣ ꝑdidi ig¬
uorante me seruꝰ app̃hendat si mͣ
ĩ peculio eam e̾e̾ nolui. Nam si uolui
tunc exigendũ eꝰ ut ego facultate᷑
eius nactus sim. ⁊ Iõ si seruus m̃s
rẽ mͥ subripuit. dẽnĩ eandẽ ĩ loco
suo reponat. pot̾it usucapi. qͣr ĩ
pot̾atẽ meam redierit. Utiq si nes¬
ciui nam si sciui. exigimꝰ ut redisset
um ĩ ieam pot̾atẽ. ¶ Itẽ si eam
rem ꝙͣ seruꝰ subripuit peculiari
noĩt tencat ñ uideri ĩ pot̾atẽ me

Expanded text:
 revertatur, sic acceptum est, ut in domini potestatem debeat reverti, non in eius utique, cui subreptum est. igitur creditori subrepta et ei, cui commodata est, in potestatem domini redire debet. Labeo quoque ait, si res peculiaris servi mei subrepta sit me ignorante, deinde eam nanctus sit, videri in potestatem meam redisse: coam in meam potestatem nec enim sufficit, si eam rem, quam perdidit ignorante me, servus adprehendat: si modo in peculio eam esse volui: nam si nolui, tunc exigendum est, ut ego facultatem eius nactus sim. Ideoque et si servus meus rem mihi subripuerit, deinde eandem losuo reponat, poterit usucapi, quasi in potestatem meam redierit, utique si nescii: nam si sciui, exigimus, ut redisse sciam in meam potestatem.Item si eam rem, quam seruus subripuerit, peculiari nomine teneat,
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ tũ usucapiet. ¶ De illo qr si suꝰ
possim. dub̾. ⁊ cassius ñ putant¬
qr possõ qmͣ seruus uiciose nec̾tus
sit dño nocẽt ⁊ hoc uin est. E et
si ut seruũ meũ manumitt̾em ali¬
mͥ ancillam furtiuam ced̾it eaꝙ
ap̃ iue cõcepit ⁊ pepit usu me nõ
rapturũ. Idemit fore ⁊̃ sids eñ an
culam metũ ꝑmutass aut ĩ solutũ
ecliss. Ite̾ s douass si añqmͣ pari¬
at ee̾ alicnam remscierit emptor.
dixꝰ non posse eũ isucapere ꝙ si nos¬
uerit alienam e̾e initiũ usucapi¬
ons intucri debentꝰ sic̃ inemptis
reb placuit. ¶Lana oiuũ furtui¬
arum siquidẽ ap̃ut furem detonca
fidei emptorem ccͣ. qm̃ in fructũ
est. nec usucapi d s statimm emp¬
toris fit. Idẽ magnis dd̾ esp. ⁊ si
consumpti it̃ ꝙ um̃ ẽ. ¶ Si ex la¬
na furtiua uestim̃tũ fecis uius
est ut sbam speccemus. ⁊ id̾o ues¬
tis fuctiua erit. ¶ Si re pignori
ditam debitor subripiu̾t ⁊ uendider

Expanded text:
ignorante me sive sciente ea gesta pupilli res subrepta sit, sufficere dicendum est, si tutor eius sciat redisse eam in domum pupilli: et si furioso, sufficere curatores scire. Tunc in potestatem domini redisse dicendum est, cum possessionem eius nactus sit iuste, ut avelli non possit, sed et tamquam suae cillam mecum permutasset aut in solutum dedisset, item si donasset. Si antequam pariat, alienam esse rescierit emptor, diximus non posse eum usucapere: quod si nesaperet, cognoverit alienam esse, initium usucapionis intueri debemus, sicut in emptis rebus placuit. Lana ovium furtivarum si quidem apud ancillam furtivam esse conceperit ea et est, nec usucapi debet, sed statim emptoris fit. idem in agnis dicendum, si consumpti sint, quod uerum est.Si ex lana furtiua uestimentum feceris, uerius est, ut substantiam spectemus, et ideo uestis furtiua erit.Si rem pignori datam debitor s
Abbreviated transcription (Latin):
lid̾e̾ usucap̃. ⁊ si non tutore auctox
possideat ⁊ aim possidendi hãt dice¬
mus posse cũ usucaꝑt. ¶ furiosus
Q añ furorem posside ceꝑit uslica¬
piet. s hec ꝑ᷑ ita demũ u̾sucapere
pot̾ si ex ea causa possideat ex qua
usucapio segir̃. ¶Seruus ꝓ herede
possid̾e̾ non pot̾it. ¶ fructus et
partus ancillar̃ ⁊ fetui pecoꝵ si de¬
functi non fuit usucapi possunt:

Expanded text:
ssidere, usucapit: si non tutore auctore possideat et animum possidendi habeat, dicemus posse eum usucapere. Furiosus quod ante furorem possidere coepit, usucapit. sed haec persona ita demum usucapere potest, si ex ea causa possideat, ex qua usucapio sequitur. Servus pro herede possidere non potest. Fructus et partus ancillarum et fetus pecorum, si defu
Abbreviated transcription (Latin):
Q. scribit m arcellu ex istimasse si bos
ad̾ furem oceꝑit. uł ap̃ furis hr̃dem
pariat e aput suns heredẽ nsucapi
ab her d̾e distractũ inuentũ ñ pꝰse
sic inqtud ꝙ admodũ net ꝑtus anca¬

Expanded text:
 scribit Marcellum existimasse, si bos apud furem concepit vel apud furis heredem pariatque apud furis heredem, usucapi ab herede distractum iuvencum non posse: sic, inquit, quemadmodum nec anc
Abbreviated transcription (Latin):
ñ enĩ ad hoc ei concedt̃. lib̾a peculi¬
dici locũ e̾t̾ donatõnis ꝙ magis ẽe¬
ꝓbabitur. Idẽ uideamꝰ si quiis filio.p̾.
lib̾am pecculii admĩstratõnẽ ocesse¬
dit ut et noĩatim addice̾t. sic se ei
ꝯced̾e ut et donare quocꝙ possit. an
locũ hat donatio. ⁊ ñ dubito donare
mortis cã donare ħ omĩa locũ hẽ¬
burt in pagimis cet̾m qui habent
ꝯditõne sunt ut donar̾e ⁊ ĩ mortis cãtũm¬

Expanded text:
n enim ad hoc ei conceditur libera peculidici locum esse donationi? quod magis probabitur.Item uideamus, si quis filio familias liberam peculii administrationem concesserit, ut nominatim adiceret sic se ei concedere, ut donare quoque possit, an locum habeat donatio: et non dubito donare mortis causa donare.Haec omnia locum habebunt in paganis: ceterum qui habent  in ea condicione sunt, ut donare et mortis cau
Abbreviated transcription (Latin):
manifestũ ⁊ nec manifestũ.
henditur cũ furto ⁊ ꝑui refert a
quo dep̾hendatur utrũ ab eo cuius
res furo an ab alio. s utrum demũ¬
ita fur sit manifestus. si in facien¬
do fuito dep̃hendat᷑. an uõ ⁊ si ali¬
cubi fuit dep̾hensus. et mag̃ ẽ ut
et iuł. scͥpsit. ⁊ si ñ ibi dep̃hendat᷑
lͥ furtũ fecit accħi ẽẽ furem maĩfes¬
tum sicũ re furtiua fu̾it dephentꝰ
re sic actipiendũ est qͦ destinauerit
co die man̾e csi eo furto.¬
lp̃ .r. S iue gͥ in pu. siue ĩ pͥua¬
to dephendaturꝰ añ qmͣ ad locũ desti¬
natum tem ꝑferret in ea cã est
ut fur manifestus sro. Nec cũ re
furtiua dep̃hendatur. et ita cassiͦ
scripsit. s si ꝑtulerit quo destinaũ
tam̃ ⁊ si deprehendatur cũ re fur¬
tiua ñ ẽ manifestus fur:

Expanded text:
anifestus, ehenditur cum furto. Et parui refert, a quo deprehendatur, utrum ab eo cuius res fuit an ab alio. Sed utrum ita demum fur sit manifestus, si in faciendo furto deprehendatur, an uero et si alicubi fuerit deprehensus? et magis est, ut et Iulianus scripsit, etsi non ibi deprehendatur, ubi furtum fecit, adtamen esse furem manifestum, si cum re furtiua fuerit adprehensus, re' sic accipiendum est 'quo destinauerit eo die manere cum eo furto. Siue igitur in publico siue in priuato deprehendatur, antequam ad locum destinatum rem perferret, in ea causa est, ut fur manifestus sit, si cum re furtiua deprehendatur: et ita Cassius scripsit. Sed si pertulit quo destinauit, tametsi deprehendatur cum re furtiua, non est manifestus fur
Abbreviated transcription (Latin):
rit si mͥ decẽ ded̾it. nicħ mͥ donasse uide¬
bitur. ⁊ tñ si acceꝑo a seruo.x. mortiᷤ
tã accepisse me ꝯuen̾it. Idem accidit¬
ꝙ in eo qui sic hr̃s institut᷑ est. Si michi
hec .x. decłit. nam accipiendo ab eo qui
heres insittutꝰ ẽ conditõnis expiende
eius cã mortis capio.
auł .ł. Si is cui mortis cauia s̃iꝑ
donatus est eũ manumisit tenetur
condictione ĩ p̃ciũ serui. qm̃ id posset
sibi condici si cõuauu̾̃t donator.

Expanded text:
si mihi decem dederit, nihil mihi donasse uidebitur, et tamen, si accepero a seruo decem, mortis causa accepisse me conuenit. idem accidit, quod quis sit heres institutus, si mihi decem dederit: nam accipiendo ab eo, qui heres institutus est, condicionis explendae eius causa, mortis causa autium Si is, cui mortis causa servus donatus est, eum manumisit, tenetur condictione in pretium servi, quoniam scit posse sibi condici, si convaluerit donator.
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃.ł Sicuus aliquid fece¬
rit quo leues homines animi
supersticione numinis t̾rean¬
tur. diuus marcus huiusmodi
homines in insulam relegari
rescripsit.
atos fauore populi preses di¬
mittere non debet. Set si eiꝰ
roboris. uel artificii sut. ut
digne populo romano exibe¬
ri possint principem consulere
debet.¶Ex prouincia autẽ
in prouinciam trans duci damp¬
natos sine ꝑmissu p̾ncipis
non licere diuus seuerus. et
axtonius restͥpserunt.

Expanded text:
. Si quis aliquid fecerit, quo leues hominum animi superstitione numinis terrentur, diuus Marcus huiusmodi homines in insulam relegari rescripsit. atos fauore populi praeses dimittere non debet: sed si eius roboris uel artificii sint, ut digne populo Romano exhiberi possint, principem consulere debet. Ex prouincia autem in prouinciam transduci damnatos sine permissu principis non licere diuus Seuerus et Antoninus rescripserunt.
Abbreviated transcription (Latin):
restitui cuiꝰ tm̃ sit ñ adicit᷑ c̾te
cũ fisci efficiatur sperare pgt̾it
fid̾r ꝯmissariã libertatẽ.¶ Ex
dampnata ĩ metallũ c̃cepto et
nato ⁊ fid̾i cõmissaria libtas dari
posse qĩ seruũ diuus piꝰ rescͥpsit.¬
Si petitũ a testatore fu̾it. ne p¬
ea stichus seruiret. placuit fidei cõ¬
mnissariam lib̾tatẽ datam iuderi.
Nam quis hoc petit ne postea ser¬
uiat uideturꝰ petere ut libertas
ei p̾stetur. S et si ita scriptũ sit
ne eũ alient ᷑ ne eũ uendas. Item
erit dd̾ si modo hoc aĩo fuit ad scti
ptũ ꝙ noluerit testator eñ ad sił¬
tatẽ ꝑduci. cet̾m si alia m̃te id scͥp¬
sit. ut puta consuluit dabat ht᷑¬
di retin̾e̾ talem seruũ ut qr coħ¬
cẽ uoluit seruũ ⁊ cruciare ne me¬
non tribuende lib̾tatis animo di¬
cendũ est cessare lib̾tatis p̃statõnem

Expanded text:
restitui: cuius tamen sit, non adicitur. certe cum fisci efficiatur, sperare potest fideicommissariam libertatem.Ex damnata in metallum concepto et nato fideicommissaria libertas dari posse quasi seruum diuus Pius rescripsit?Si petitum a testatore fuerit, ne postea Stichus seruiret, placuit fideicommissariam libertatem datam uideri: nam qui hoc petit, ne postea seruiat, uidetur petere, ut libertas ei praestetur.Sed et si ita scripsit: 'ne eum alienes' 'ne eum uendas', idem erit dicendum si modo hoc animo fstator ad libertatem perduci. ceterum si alia mente id scripsit, ut puta quia consilium dabat heredi retinere talem seruum uel quia coercere uoluit seruum et cruciare, ne menon tribuendae libertatis animo, dicendum est cessare libertatis praestationem
Abbreviated transcription (Latin):
sortiri eos oꝑtet. ne amͣ. ambiciõis
uł leg̾e suspicionẽ p̃tor subeat
aut meritis cuiꝰ  allegatis arbi¬
redim̾e uissus libertatẽ ꝙ p̃sta¬
re. nec pecunia q̃ regata est sus¬
ficiat ad redemptionẽ oĩm qͥb
lib̾tas data est. nam ⁊ hic idem
erit ꝙͥ supͣ probauimus. ¶ Si
cui legatũ sit relictũ usq rega¬
tus sit seruũ ꝓpriũ manumit̾e. et
ꝙ ꝙ legatum ẽ p̾stare. an fid̾i om¬
issa libertas pr̃anda sit quosclam
mouet. qr si fũit coactus ad lb̃tatẽ
p̃standam ex necfitate ad fid̾i̾ cõ¬
missi qͦ p̃stationẽ erit cogendus. ⁊
sunt qͥ putant ñ ẽẽ cogendũ. Nam

Expanded text:
sortiri eos oportebit, ne aliquam ambitionis sortiri eos oportebit, ne aliquam ambitionis uel gratiae suspicionem praetor subeat, aut meritis cuiusque allegatis arbiredimere iussus sit libertatemque praestare nec pecunia quae legata est sufficiat ad redemptionem omnium, quibus libertas data est: nam et hic idem erit, quod supra probauimus.Si cui legatum sit relictum isque rogatus sit seruum proprium manumittere eique quod legatum est praestare, an fideicommissaria libertas praestanda sit? quosdam mouet, quia, si fuerit coactus ad libertatem praestandam, ex necessitate ad fideicommissi quoque praestationem erit cogendus: et sunt qui putant non esse cogendum. nam
Abbreviated transcription (Latin):
institutꝰ est siguidẽ aliquid ad eũ
relictũ ẽ alicui u̾m creuit legatũ
ex aliqͣ causa eqͥssimũ erit tanti eñ
cogi redim̾e qnͣtũ ad eũ ꝑuenit
nes cãri debe̾ ꝙ minꝰ illi relictũ sit
ẽ lib̾tatẽ p̃standam ꝓm̃. ⁊ si serui
p̃ciũ dec̾uit. dicendũ est redimere
cogendũ. ꝙ si legatũ sit ĩmunitũ
uidendũ an cogaturꝰ seruũ manibͤ
qui sperauit legatũ se ub̃ius con¬
secutorum.⁊ putẽ si legatũ infũ¬
refund̾e sit paratus non ẽẽ cogen¬
dum. Iocuto qui alia ꝯtempłone
agnorit legatũ ꝙ ex inopinato
deminutũ ẽ. parato igitur̾ eo a
legato reced̾e cogẽcdus ñ erit. iͥ
forte residuũ legatũ ad p̾ciũ suf¬
ficit quid ergo si plures seruos
sit qͦsdam manunttẽ ⁊ putẽ deb̾e
nnĩ cogi uł eos quoꝵ p̃ciũ patitur
manumitt̾e.¶ Quis ergo statu¬
et qͥ potiꝰ manurtitatur. utrũ¬
nc ip̃e legatarius eligat quos
sis quis recte dixerit ordinem
scripture seꝙ̃dũ cꝑ si ordo nõ aũ¬

Expanded text:
institutus est, si quidem aliquid ad eum relictum est alicui, verum crevit legatum ex aliqua causa, aequissimum erit tanti eum cogi redimere, quantum ad eum pervenit, nec causari debere, quod minus illi relictum sit, est libertatem praestandam.Proinde et si serui pretium decreuit, dicendum est redimere cogendum.Quod si legatum sit imminutum, uidendum, an cogatur seruum manumittere qui sperauit legatum uberius consecuturum. et putem, si legatum refundere sit paratus, non esse cogendum, idcirco, quia alia contemplatione adgnouit legatum, quod ex inopinato deminutum est: parato igitur ei a legato recedere concedendum erit, nisi forte residuum legatum ad pretium sufficit.Quid ergo, si plur‹e›s ‹seruosit quosdam manumittere? et putem debere eum cogi uel eos, quorum pretium patitur, manumittere. quis ergo statuet, qui potius manumittitur? utrumne ipse legatarius eligat, quos sis quis recte dixerit ordinem scripturae sequendum: quod si ordo non
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃.ł. Eeneraltt̾ dicem eos
p̃ose tidi cõmissatiã libratẽ adse¬
bere qui fidei ꝯmissũ petłiũ pͥst̃
relinquere. ¶ Et pͥncipis seruo. ꝑ
municiꝑii uł cuiꝰ alt̾ius fid̾i cõmita
lib̾tas adscripta ual. ¶ Hostuũ
seruo fid̾i̾ cõmissaria ub̃tas si fu¬
erit ad scripta pot̾ tractari an
non sit inefficax. ⁊ fortassis quis
dix̃ĩt indignũ et̃ ciuẽ romanum
fieri hostiũ seruũ. s cũ incassũ relin¬
quatur in quẽ cũ nr̃ ee̾ incipit quod
ꝓhibet dic̾e̾ lib̾tatẽ ualere. ¶ Si
ꝑ fid̾i cõmissũ ad scripta. et is in
seruitutẽ redactus ꝓponat᷑. petere
pot̾ lib̾tatẽ si mͦ mortis tp̃r uł cõ¬
dicionis existentis inueniat᷑ seruꝰ.¬
¶ Seruo eius qui nondũ sreb hu¬
manis ẽ ubertas recte ꝑ fid̾i ꝯm¬
issũ relinqͣtur. ¶ Si serius ĩ me¬
tallũ fu̾it dampnatus ubtatẽ spe¬
rare non potĩt. Quid ergo si fidei

Expanded text:
. Generaliter dicemus eos posse fideicommissariam libertatem adsbere, qui fideicommissum pecuniarium possunt relinquere. Et principis seruo uel municipii et cuius alterius fideicommissa libertas adscripta ualet. Hostium seruo si fideicommissaria libertas ‹f›uerit non sit inefficax. et fortassis quis dixerit indignum esse ciuem Romanum fieri hostium seruum: sed si in casum relinquatur, in quem noster esse incipit, quid prohibet dicere libertatem ualere?Si a et is in seruitutem redactus proponatur, petere potest libertatem, si modo mortis tempore uel condicionis existentis inueniatur seruus. Seruo eius, qui nondum in rebus humanis est, libertas recte per fideicommissum relinquitur. Si seruus in metallum fuerit damnatus, libertatem sperare non poterit.
Abbreviated transcription (Latin):
manumittẽ. et ita sepissime cõsti¬
tutũ ẽ. cogetur gͥ is ad ꝙ̃ seriuis
ꝑuen̾it fid̾i̾ ꝯmissã libertatẽ p̃sta¬
re. si hoc cõualu̾it is qui rogatꝰ est
latiuis enĩ acceptũ e ut ñ sub cõdcõe
manumti.S pocius ab eo uelit
ad libertatẽ ꝑduci qͥ erat rogatꝰ
eũ manumitt̾e. audiri eũ oꝑt̾e
duiꝰ adrianus ⁊ diuus piꝰ rescrip

Expanded text:
 est saepissime constitutum. cogetur igitur is, ad quem seruus peruenerit, fideicommissam libertatem praestare si hoc maluit is qui rogatus est: latius enim acceptum est, ut et si sub condicione manumitti, sed potius ab eo uelit ad libertatem perduci, qui erat rogatus eum manumittere, audiri eum oportere diuus Hadrianus et diuus Pius re
Abbreviated transcription (Latin):
ac̃ .i. Marito quoq adult̾um
uxoris sue occid̃e ꝑmittitur. s ñ¬
ut quẽlib ut pat̾. Nam hac lege
cnuet᷑ ut liceat uiro dep̃hensum
domni sue. non ⁊̃ soc̾i in adult̾io.
uxoris occid̾e. ¶ Eum qui leno fu¬
erit qui ue artem̃ ludi icram ante
fecerit in cena saltandi. ue cantandi¬
atus n inintegrsĩ restitutꝰ erit
qui ue liberto eius mariti. uporis

Expanded text:
corum.Marito quoque adulterum uxoris suae occidere permittitur, sed non quemlibet, ut patri: nam hac lege cauetur, ut liceat uiro deprehensum domi suae non etiam soceri in adulterio uxoris occidere eum, qui leno fuerit quiue artem ludicram ante fecerit in scaenam saltandi cantandiatus neque in integrum restitutus erit, quiue libertus eius mariti uxori
Abbreviated transcription (Latin):
legis. qr an patͥ magratũ occid̾e
liceat. Itẽ si filia ignominiosa
sit. aut uxor ccͣ leges nupta. an
id ius nicħominꝰ ꝑat̃. maritus ue
hãt. et quid si pat᷑ maritus ⁊e le¬
no uł aliquo ignomino notatus.
si ⁊ rectiꝰ dicetur cos uis occidendi ħ¬

Expanded text:
eritur, an patri magistratum occidere liceat? item si filia ignominiosa sit aut uxor contra leges nupta, an id ius nihilo minus pater maritusve habeat? et quid, si pater maritus leno vel aliqua ignominia notatus est? et rectius dicetur eos ius occidendi
Abbreviated transcription (Latin):
in alienam s insulãu ⁊em̃ ꝓcu¬
rator factus est. ¶ Cutor quo
uł curator in eadem condicõne
sunt ut non debeant se uideri
uti obtulisse. icturo q debet
denegari in eos iudicatiactõ.
Auttor mnunicipum pot̾ repp
ilidicatam recusare ĩ municiꝑes
enĩ iudicati actio dabit᷑ p̃tor
condempnatus ut pecuniam sol¬
uat. aiudicato gͥ hoc exigitur¬
ut pecuniam soluat. quid gͦ si sol¬
uere quidẽ̾ ꝑ atꝰ ñ sit. satfac̾e añ
paratus sit qua dicemꝰ. ⁊ ait labo
debrusse hoc nułoc addici. n co

Expanded text:
in alienam, sed in suam rem procurator factus est. Tutor quoque vel curator in ea condicione sunt, ut non debeant videri se liti optulisse, idcircoque debet denegari in eos iudicati actio. Actor municipum potest rem iudicatam recusare: in municipes enim iudicati actio dabiturnatus ut pecuniam soluat'. a iudicato ergo hoc exigiturut pecuniam soluat. quid ergo, si soluere quidem paratus non sit, satisfacere autem paratus sit, quid dicimus? et ait Labeo debuisse h
Abbreviated transcription (Latin):
it ꝙuoluit p̃tor obligõnẽ ex ob¬
ut pccuma se luatur ex magna
tũ ⁊ ẏdonea cã accedendũ erit᷑
ad lab̾onis suĩam. ¶Si er cõuẽ¬
tione ltigantiũ cautũ sit post
rem iudicatã ei cui quis demp¬
ratus c̃.eueniet ut hic ⁊ recedit᷑
si modo nouatio int̾resserit. Cet̾m
si ũ nouandi cã id fcm̃ est neue¬
bit ordo exetutõnis.s et si pig¬
nora accepta sunt uł fide iussoreᷤ
in rem iudicatami consecỹs erit̾
dit̾e. ñ cessare exetutionẽ quippe
cũ accesserit aliꝙͥ rei iuditate
ñ ẽ are iudicata recessũ. Idem
obseruandũ ẽ in co cusꝰ ꝑcura

Expanded text:
 noluerit praetor obligationes ex obut pecunia soluatur'. ex magna tamen et idonea causa accedendum erit ad Labeonis sententiam.Si ex conuentione litigantium cautum sit post rem iudicatam ei, cui quis condemnatus est, eueniet, ut hic et retendatur, si modo nouatio intercessit: ceterum si non nouandi causa id factum est, manebit ordo exsecutionis. sed et si pignora accepta sint uel fideiussores in rem iudicatam, consequens erit dicere non cessare exsecutionem, quippe cum accesserit aliquid rei iudicatae, non sit a re iudicata recessum. idem obseruandum
Abbreviated transcription (Latin):
pnatus sit ut utͣ cei̾tos dies sol¬
uat unde ei tempus adiudicati ac¬
tionẽ cõputamꝰ. utrũ ex quo sm̃a
plata est. an u̾o ex eo ex quo di¬
es sratutꝰ est p̃t̾iit. S siqͥdẽ mi¬
norẽ diẽ statuerit iudex tp̃r
iudicis deest sĩ aũ ampliorem tui¬
merũ dictũ in sua diffutõne
iudex amplexus est cõputabitur¬
ꝑ reo ⁊ legittimũ tempus. et
c supͣ iudex p̃stic̾it. ¶ Cõndẽp¬
natũ autẽ acciꝑe debemꝰ eũ aͥ
rite.cõdempnat᷑ est. ut sn̾ia
condempnatõis u̾bũ non tenere.¬
¶Soluisse accipere delennus nõ
tin eum qui soluit ũm omnẽ qua¬

Expanded text:
s sit, ut intra certos dies soluat, unde ei tempus iudicati actionis computamus, utrum ex quo sententia prolata est an uero ex eo, ex quo dies statutus praeteriit? sed si quidem minorem diem statuerit iudex tempore sent‹ent›iae iudicis deest: sin autem ampliorem numerum dierum sua definitione iudex amplexus est, computabitur reo et legitimum tempus et quod supra id iudex praestitit.Condemnatum accipere debemus eum, qui rite condemnatus est, ut sententia condemnationis uerbum non tenere.Soluisse accipere debemus non tantum eum, qui soluit, uerum omnem
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃ea nra existimantes possid̾emꝰ
constituta est. Ut aliquis liciũ
fims ẽet. s id ꝙ quisc cũ suum
ẽẽ existimaret possederit: usu¬
capiet etiam si falsa fuit eins
existimatio cꝑ tñ ita int̾p̃tan¬
dum est ut ꝓbabilis error pꝰ¬
sidentis usucapioni nõ obsister
ueluti si ob id aliquid posside¬
cuiꝰ locum hr̃ditario iurẽ suc¬
cessi. emisse id falso existimen
qr in alieni facti ignoranti¬
A tollerabilis errar est.

Expanded text:
ra existimantes possideremus, constituta est, ut aliquis litium finis esset. Sed id, quod quis, cum suum esse existimaret, possederit, usucapiet, etiamsi falsa fuerit eius existimatio. quod tamen ita interpretandum est, ut probabilis error possidentis usucapioni non obstet, veluti si ob id aliquid possideius in locum hereditario iure successi, emisse id falso existimem, quia in alieni facti ignorantia tole
Abbreviated transcription (Latin):
Imp̃.ł. Sinon traditã possõnẽ
ingrechatur siñ uicio legatamꝰo leg¬
ate rei usucapio compctit.
recte legatũ relictũ est. S et si nõ
iure legatũ relinquaturꝰ. uł lega¬
tũ ademptũ ẽ ꝓ legato usucapi
post magnas uarietates obtinuit.
lisucapionis ⁊ quid̾ iustissimus qͥ
appltat᷑ pro dote. ut is qui in dotẽ
rem acccpiat usucapere possit spo¬
tio sollempni quo solẽt. et qui ꝓ
emptore usucapiũt. ⁊ nichil reft
singule res an parit unsũse in
dotem darent᷑. ⁊ pͥmũ de temp̃e
iudeamus. qñ pro dote qͥs nsuca¬
ꝑe possit utrum post tempora
nuptiarũ. an uo. ⁊ ante nuptias
⁊ est questio uulgata. an sponsus
possit hoc est qui nõclum marit᷑
est rem pro dote usutaꝑe. ⁊ iuł.
inquid si sponsa sponso ea mente
tradid̾it ei res ut non aute euis
fieri uellet qmͣ nuptie secute sit̃
fiant. et si aliene suio. usucapi
possunt. que sententia mͥ prbu¬
bilis esse uidetur. ante iniptias
an non pro dote usucapit. set ꝓ

Expanded text:
um.Si non traditam possessionem ingrediatur sine uitio legatarius, legatae rei usucapio competit. recte legatum relictum est: sed et si non iure legatum relinquatur uel legatum ademptum est, pro legato usucapi post magnas uarietates optinuit.usucapionis et quidem iustissimus, qui appellatur pro dote, ut, qui in dotem rem accipiat, usucapere possit spatio sollemni, quo solent, qui pro emptore usucapiunt.Et nihil refert, singulae res an pariter uniuersae ‹in› dotem darentur.Et primum de tempore uideamus, quando pro dote quis usucapere possit, utrum post tempora nuptiarum an uero et ant. est quaestio volgata, an sponsus possit hoc est qui nondum maritus est rem pro dote usucapere. et Iulianus inquit, si sponsa sponso ea mente tradiderit res, ut non ante eius fieri vellet, quam nuptiae secutae sint, fiant et, si alienae sint, usucapi possint: quae sententia mihi probabilis videtur. ante nuptias autem non pro dote usucapit, sed pro
Abbreviated transcription (Latin):
ciiꝰ ꝑtinẽtẽ scripserit cõposu̾it
ediderit. dolo ue .m. fecerit. qͦ
quid eoꝵ fieret. ⁊̃ si in alt̾ius no¬
mine edid̾it̃ uł sñ noĩe uti de ea
re ag̾e̾ licet. ⁊ si cõdẽpnatus sitꝰ
ciui id fecerit̾. intestabił. ex lege
ẽẽ iubetur. eadẽ pena ex sena

Expanded text:
cuius pertinentem scripserit composuerit cuius pertinentem scripserit composuerit ediderit dolove malo fecerit, quo quid eorum fieret, etiamsi alterius nomine ediderit vel sine nomine, uti de ea re agere liceret et, si condemnatus sit qui id fecit, intestabilis ex lege esse iubetur. Eadem poena
Abbreviated transcription (Latin):
lebatur introitũ sit. lab̾. ne¬
gat ẽẽ accionẽ dño fundi sege
cormelia dͥ ñ possit u̾biq domi¬
ciliũ hr̃e hoc ẽ per om̃s uillas su¬
licet ibi quis domiciliũ non hãt.
ita fui̾t. cormeliam locũ hrẽ. tm̃
igitur ad r̾uitoria uł stabula ñ
ꝑtinebit. Cetm̃ ad eos ꝑtinobit
qui hĩtant ñ monenti cã licet¬
et ibi domiciliũ nõ hãnt. ¶ Ild̾
quetitur an pat̾ filio .ẜ. inuiriã
passo ex lege cormelia iniuriaꝵ
age̾ posset. et placuit non posse.
t᷑q ea res inter om̃s constat. S
patri quidem p̃toria ũuriarum
actio competit. filio uero legis
cormelie. ¶In lege cormelia fi
Nam nec alias agẽtẽ filiũ iniuri¬
de rato cõpellendũ. Iuł. scrib
Hac lege ꝑm̾tit᷑ auctort iusiu¬
raandũ deferre ut reus iuretꝰ ĩ¬
iuriam se non fecisse. S sabinꝰ
in accessorio ⁊̃ p̃tores in exemplũ
legis secuturos ait. et ita ros se ht̃.
Siquis librũ ad infamiam ali¬

Expanded text:
lebatur, introitum sit, Labeo nelebatur, introitum sit, Labeo negat esse actionem domino fundi ex lege Cornelia, quia non possit ubique domicilium habere, hoc est per omnes uillas sulicet ibi quis domicilium non habeat. pita fuerit, Corneliam locum habere. tantum igitur ad meritoria uel stabula non pertinebit: ceterum ad hos pertinebit, qui inhabitant non momenti causa, licet ibi domicilium non habeant. Illud quaeritur, an pater filio familias iniuriam passo ex lege Cornelia iniuriarum agere possit: et placuit non posse deque ea re inter omnes constat. sed patri quidem praetoria iniuriarum actio competit, filio uero legis Corneliae. In lege Cornelia film: nam nec alias agentem filium iniuride rato compellendum Iulianus scribit. Hac lege permittitur actori ius iurandum deferre, ut reus iuret iniuriam se non fecisse. sed Sabinus in adsessorio etiam praetores exemplum legis secuturos ait: et ita res se habet. Si quis librum ad infamiam ali
Abbreviated transcription (Latin):
cormelia deiniuriis cõpetit
ei ei qui inuraꝵ age̾ uolet
ob eam rem ꝙ se pulsatũ. u̾¬
beratũ ue. domũ uesuã ui ĩ¬
tortu ẽẽ dicat. qua lege caue¬
tur ut ñ indicet ei qui agit qui¬
gener. socer. uictricꝰ pͥuignꝰ.
quẽq qui in ea cognatione af¬
finitate ue attinget qui ue eo¬
rum eius parentis ue. cuiꝰ eoꝵ
prõnus erit. ¶lex ita corm¬
elia ex tribus dsis dedit accio¬
nem ꝙ qͥs pulsatus uerbera¬
cus ue. domus ue eius introita
sit. apparet gͥ totam iniuri¬
am que manu fiat lege cor¬
melia continerl. ¶Int̾ pril¬
sationẽ ⁊ u̾b̾ationẽ hoc int̾ẽ
ut off scrib̾. u̾berare est cũ
dolore ced̾e. puisare sine dolo¬
re magno. ¶Dontũ accipere
cbemus non ꝓpͥetatẽ domꝰ
domiciliũ. quare siue in
locum habebit quid siquis
ĩuilla hĩtet. ł in ortis. idem
ent ꝓbandũ. et si dñs fundũ
locauerit ĩ quem eũ inpetꝰ fc̃s
sit. colonus aget ñ dominꝰ. si
tñ in fundũ alienũ qͥ dño co¬

Expanded text:
Cornelia de iniuriis competit ei, qui iniuriarum agere uolet ob eam rem, quod se pulsatum uerberatumue domumue suam ui introitam esse dicat. qua lege cauetur, ut non iudicet, qui ei qui agit gener socer, uitricus priuignus, quemquem ea cognatione adfinitateue attinget, quiue eorum eius parentisue cuius eorum patronus erit. lex itaque Cornelia ex tribus causis dedit actionem: quod quis pulsatus uerberatusue domusue eius ui introita sit. apparet igitur omnem iniuriam, quae manu fiat, lege Cornelia contineri. Inter pulsationem et uerberationem hoc interest, ut Ofilius scribit: uerberare est cum dolore caedere, pulsare sine dolore. Domum accipere debemus non proprietatem domus, sed domicilium. quare siue in  locum habebit. Quid si quis in uilla habitet uel in hortis? idem erit probandum. Et si dominus fundum locauerit inque eum impetus factus sit, colonus aget, non dominus. Si tamen in fundum alienum, qui domino co
Abbreviated transcription (Latin):
erit dicere hos sũ pulsent
seu conuiciũ ditẽt᷑ iniuriã uidi
non fecisse. Itaq pati in iuriã
quis ⁊̃ si non sentiat potꝰ̾ fa¬
cere nemo nisi scit qui se ĩiu¬
nam face̾ ⁊̃ siͥne sciat cui faci¬
at. quare sicħs ꝑ iocũ ꝑcutiat
aut dũ certat iniuriaꝵ site¬
netur. ¶ Siquis lib̾m hoĩe
cecid̾it du putat seruũ suum
in ea cã est ne iniuriaꝵ teneͤ¬

Expanded text:
erit dicere hos, sive pulsent erit dicere hos, sive pulsent siue conuicium dic‹a›nt, iniuriam fecisse non uideri. Itaque pati quis iniuriam, etiamsi non sentiat, potest, facere nemo, nisi qui scit se iniuriam facere, etiamsi nesciat cui faciat. Quare si quis per iocum percutiat aut dum certat, iniuriarum non tenetur. Si quis hominem liberum ceciderit, dum putat seruum suum, in ea causa est, ne iniuriarum tene
Abbreviated transcription (Latin):
siquis seruũ hẽditariũ tescõ
manumissũ añ aditã ħe̾dita¬
dem u̾b̾auerit in iuriarũ hr̃dẽ
agere posse. at si post aditam
hereditatẽ u̾beratus sit. sen
se liberum. siue ignorat. ip̃m
agere posse. ¶ Siue autẽ scut
quis filiũ meũ ẽe. ł uxorẽ me¬
am. siue ĩgnorauĩt hr̃e mõ no¬
mine accionẽ nerac̾. scripsit.
Idem ait ex una iniuria int̾dũ
trib oriri iniuriaꝵ actionem.
ti ulliꝰ actionẽ ꝑ aliũ cõsums
ut puta uxori mee filie .ẜ. in
iuria factaa ẽ. et michi et pr̃i
eus. et ip̃i iniuriaꝵ actõ inci¬
piet competere.
a facta sit uxor ñ agit. qui¬
a defendi uxores auiris. ñ uiroᷤᷤ
ab uxorib equũ est.
eds iniuriaꝵ pati possunt. ⁊
facere posse. Sane sũt quidã
qui face̾ non possũt. ut puta
furiosus.⁊ inpubes qui dob
capax non est. Namq hui pa¬
ti iniuriam solent non face̾
cũ enĩ in iuria ex affectu fa¬
tientis consistat. cõsequens

Expanded text:
si quis seruum hereditarium testamento si quis seruum hereditarium testamento manumissum ante aditam hereditatem uerberauerit, iniuriarum heredem agere posse: at si post aditam hereditatem uerberatus sit, siue scit se liberum siue ignorat, ipsum agere posse. Siue autem sciat quis filium meum esse uel uxorem meam, siue ignorauerit, habere me meo nomine actionem Neratius scripsit. Idem ait Neratius ex una iniuria interdum tribus oriri iniuriarum actionem neque ullius actionem per alium consumi. ut puta uxori meae filiae familias iniuria facta est: et mihi et patri eius et ipsi iniuriarum actio incipiet competere. a facta sit, uxor non agit, quia defendi uxores a uiris, non uiros ab uxoribus aequum est.qui iniuriam pati possunt, et facere posse. Sane sunt quidam, qui facere non possunt, ut puta furiosus et inpubes, qui doli capax non est: namque hi pati iniuriam solent, non facere. cum enim iniuria ex affectu facientis consistat, consequens
Abbreviated transcription (Latin):
affectui subiectaᷤ sũt. Et si for¬
te cadaueri defũcti sit inuria
cui heredes bonoꝵ ue possõres
iuria. idemq erit. et si fama eiꝰ
cus heredes extiamꝰ lacescatur.
usꝙ adeo aut̃ iniuria q̃ fit¬
cõpetit iniuriarũ actõ. filii uͦ¬
uero noĩe non cõpetit. qr nul¬
ia uiiuria est qrle ĩuolentem¬
fiat. ¶ Quociens aũ fum̾ testa¬
toris uł cadaui fit iniuria siqͥ¬
dẽ post aditam hẽditatẽ fiat.
Dicendũ est heredi quodã mͦ fat¬
tam. semꝑ ouĩ heredis int̾est̾
defũc̃ti existimatõnẽ purgare
quociens aũ ante aditam here¬
ditatẽ. magis hereditati. et sic
heredi ꝑ hereditatẽ adquiri.
¶Idẽ Iuł. scrib̃. si corpus cesta¬
toris ante aditam hereditatem
detentũ est ad quiri hereditati
accionem dubiũ non eẽ. Idẽq
putat. et si añ aditã hr̃oitatẽ
seruo hereditario iniuria fc̃a
fu̾it. Nam ꝑ hroitatẽ accio hr̃¬
di ad quintur. ¶Lab eo scribit

Expanded text:
affectui subiecti sint. Et si foraffectui subiecti sint. Et si forte cadaueri defuncti fit iniuria, cui heredes bonorumue possessores iuria. idemque et si fama eius, cui heredes exstitimus, lacessatur. Usque adeo autem iniuria, competit iniuriarum actio, filii vero nomine non competit, quia nulla iniuria est, quae iQuotiens autem funeri testa‹to›ris uel cadaueri fit iniuria, si quidem post aditam hereditatem fiat, dicendum est heredi quodammodo factam semper enim heredis interest defuncti existimationem purgare: quotiens autem ante aditam hereditatem, magis hereditati, et sic heredi per hereditatem adquiri. denique Iulianus scribit, si corpus testatoris ante aditam hereditatem detentum est, adquiri hereditati actiones du bium non esse. idemque putat et si ante aditam hereditatem seruo hereditario iniuria facta fuerit: nam per hereditatem actio heredi adquiretu