comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
omãtes ademnit. Aquo reieor ad senatũ potãçe frã dicendi positis fenaabi a pa en¬
cẽ sibi ab romanis belliq ius adusus sidianos renere que se eo uastius pecere
pace amiaitiã nec ut cãpani auxiliũ in beslo pecisset nec in fide ipͥ .r. nec ĩditi&ẽ
eẽnt cũ depostulotis sãnitiũ.c. emusius. ũ.r. samcibi rrstondis nec quo miitiae
maob int̾cedi qͦmimn sãniti ioo pacio belliq libeni arbitũ sic fedẽ acconae dortna
reũtisset̃ ex templo inde exat roian deduct ã nuo stipendio et tͦũ mesiã num¬
co acrepeo qd oepigerãt cõsul ut tps̃ inducis aue quo ad eg tri pesui fn
¶unites copiis hiisdem quib usi adusus romanũ bellũ fueune ⁊ sidicinos
ꝓfecti hauc indubia spe emĩt mature urb fostiã com ande tã ab fidiames de¬
dicio pͥus ad iomanos cerca fiei̾ est. ¶ Dein postip̃ patres uc semĩ cam ultiman

Expanded text:
orantes adeunt; a quo reiecti ad senatum, potestate facta dicendi, positis ferocibus animis paorantes adeunt; a quo reiecti ad senatum, potestate facta dicendi, positis ferocibus animis pacem sibi ab Romanis bellique ius adversus Sidicinos petierunt, quae se eo iustius peterepace amicitiam nec ut Campani auxilium in bello petissent, nec in fide populi Romani nec in dicione essent. cum de postulatis Samnitium T. Aemilius  intercedi quo minus Samniti populo pacis bellique liberum arbitrium sit. foedere icto cum domum revertissent, extemplo inde exercitus Romanus deductus, annuo stipendio et trium mensum frumento accepto, quod pepigerat consul ut tempus indutiis daret quoad legati redissent. Samnites copiis iisdem quibus usi adversus Romanum bellum fuerant contra Sidicinos profecti, haud in dubia spe erant mature urbis hostium potiundae, cum ab Sidicinis deditio prius ad Romanos coepta fieri est; dein, postquam patres ut seram eam ultimaque
Abbreviated transcription (Latin):
fimio romã nũcii defecronis pͥnenatiũ cũ qrimoruis accepte sadrs ueneme
uulscor itẽ exatũ duce antiati iplo cosedisse ad satñca allatii est ua uleneñt
plantio sorte euenit Pͥus ad puernm̃ ꝓfect᷑ ex tẽpło acic cõfsixit hlud̾nat
ibi magna ut̃nq cede atrox płiũ fuit er cũ tẽpostas cos nentio inclmnataa
soe dimĩcantes diremisset iomant iuch eo ce̾mmine tã ambiquo fessi iposte¬
rum diem p̃siũ muĩt uulscs ucen sentib quos uis maere nu sesst idide
ꝙͣꝙͣ id̾em aũis ad̾iteruindũ ꝑiculu fuit nacte ꝓuictis antiũ aggnine trepido saucuã
ac ꝑte ĩpedim̃toꝵ resicta abieĩt armoꝵ magna uis cũ int̾ ceea hostii coi ꝓoiti am
in castuis muẽta est ca lue matri cdare se coño dixit finesq hosnũ asos adoma
mantunã est depopulat Calten cõsuli emlio ingresso ad beslu nõ castiuora¬
nitiũ nõsegiones usꝙͣ opposice fe̾r̃o ignuq uastãtẽ agros segati sãnitiũ pachã¬

Expanded text:
ique Romam nuntii defectionis Priuernatium cum querimoniis acceptae cladis uenerunt. Uolscorum item exercitum duce Antiati populo consedisse ad Satricum allatum est. utrumque bellum Plautio sorte euenit. prius ad Priuernum profectus extemplo acie conflixit; haud magno ibi magna utrimque caede atrox proelium fuit; et cum tempestas eos neutro inclinata spe dimicantes diremisset, Romani nihil eo certamine tam ambiguo fessi in posterum diem proelium parant. Uolscis recensentibus quos uiros in acie idem animus ad iterandum periculum fuit; nocte pro uictis Antium agmine trepido sauciis ac parte impedimentorum relicta abierunt. armorum magna uis cum inter caesa hostium corpora tum in castris inuenta est. ea Luae Matri dare se consul dixit finesque hostium usque ad oram maritimam est depopulatus. alteri consuli Aemilio ingresso Sabellum agrum non castra Samnitium, non legiones usquam oppositae; ferro ign
Abbreviated transcription (Latin):
unb iugens bessaco: ꝙ pͥmuo notissimi int se qr pares sep ordi e duxenit n
mauo haut sacis fidenti ninb iã rome ꝑmisũ eint b cõsulib ut suaẽtinonen

Expanded text:
uiribus ingens bellatorque primus, notissimi inter se, quia pares semper ordines duxerunt. uiribus ingens bellatorque primus, notissimi inter se, quia pares semper ordines duxerunt. Romano haud satis fidenti uiribus iam Romae permissum erat ab consulibu
Abbreviated transcription (Latin):
hanelsatis prosꝑe eẽt pugnatũ apͥma acie ad cͥanos rerro se referebãt. Inde rem
ad tnanos redisse./ Cum labonit̾ ꝓu̾bio increbuit. Triarii cõẜ gẽtes ubi int̾ ualla
ordiuũ suor pͥncipes er hastatos recepissẽt̃ ex cẽplo cõp̃ssis exdmib uelud̃ alaude¬
bac̃ uiã unaꝵ cõtinẽti agmine iã nulla spe post relicta in hostẽ incedebant. Qderat
in singulas legiones altm tũcũ ex latino dilctu adiciebat᷑ qui ea cẽpestate hosces em̃t
romanis. ¶ Eodẽꝙ ordine instiurerãt aciẽ cuĩ nec uerissa cũ uexissis tãbt  emi¬
u hastuti cũ hastis pͥncipes cũ pͥncipib cẽrurio ꝙͦ cuĩ cẽtunone siordines non
cẽnt turbati cõcurendũ sibi eẽ sciebãt duo pͥmipili exutͣq acie int̾ cnanos euint
roman corpore ẜud quaꝙ̃ satis ualidus oetm̃ strenuus uir pentuq misitie sẽanͣ

Expanded text:
haud satis prospere esset pugnatum a prima acie ad triarios se sensim referebant; inde rem haud satis prospere esset pugnatum a prima acie ad triarios se sensim referebant; inde rem ad triarios redisse, cum laboratur, prouerbio increbruit. triarii consurgentes, ubi in interualla ordinum suorum principes et hastatos recepissent, extemplo compressis ordinibus uelut claudebant uias unoque continenti agmine, iam nulla spe post relicta, in hostem incidebant; id erat in singulas legiones trecenis. alterum tantum ex Latino dilectu adiciebatur, qui ea tempestate hostes erant Romanis eodemque ordine instruxerant aciem; nec uexilla cum uexillis tantum, uniuersi hastati cum hastatis, princibati non essent, concurrendum sibi esse sciebat. duo primi pili ex utraque acie inter triarios erant, Romanus corpore haudquaquam satis ualidus, ceterum strenuus uir peritusque militiae, Latinus
Abbreviated transcription (Latin):
bat seues aũt qui hastam tãtũ cessaq gererẽt uocabant᷑ hec pͥma frons in
acie florẽ uiuenũ pubescẽtiũ ac militum habebat robustior iñ etas tondẽ man¬
puloꝵ quib pͥncipib est nom̃ hos sequebant᷑ scutati cẽs insignib ãmis hoc
bat. Ueteranũ militũ specrate uitutis. Sedm̃ romanos minꝰ. roboris etate factis¬
qr c̾tiũ accẽssos miname fidutie manu eo et in postremã aciem reicebant᷑. ubi is
ordinib ex̾cit᷑ instruct̾ eẽr hastati oiũm pͥmũ pugnã imbant. Si hastati ꝓfli¬
gare hostẽ nõ possẽt. pede p̃sso eos retroredetes in ĩternalla ordinũ pͥncipes ex¬
piebant tũ pͥncipũ pugna erat hastati sequebant᷑. Triarii sub uexillis cõsude¬
bant. Sinistro aure poͬrecto scuta ĩnixa humeris hastas surrecta cuspide in t̾ra
fixas uthant secus quã uallosepte ĩhorrerẽt acies cenentes. Si apud pͥnçipes ꝙͦ

Expanded text:
bat; leues autem, qui hastam tantum gaesaque gererent, uocabantur. haec prima frons in bat; leues autem, qui hastam tantum gaesaque gererent, uocabantur. haec prima frons in acie florem iuuenum pubescentium ad militiam habebat. robustior inde aetas totidem manipulorum, quibus principibus est nomen, hos sequebantur, scutati omnes, insignibus maxime arbat, ueteranum militem spectatae uirtutis, secundum rorarios, minus roboris aetate factisque, tertium accensos, minimae fiduciae manum; eo et in postremam aciem reiciebantur. ubi his ordinibus exercitus instructus esset, hastati omnium primi pugnam inibant. si hastati profligare hostem non possent, pede presso eos retro cedentes in interualla ordinum principes recipiebant. tum principum pugna erat; hastati sequebantur; triarii sub uexillis considebant, sinistro crure porrecto, scuta innixa umeris, hastas suberecta cuspide in terra fixas, haud secus quam uallo saepta inhorreret acies, tenentes. si apud principes quoque
Abbreviated transcription (Latin):
Quãtũ militanb studiis fun ullum cocelebrari pot scructo ex̃ uallum rogo cre¬
maret᷑. Mallianaq impia nõ in p̃sentia modo horrenda sed exẽpli etiã tristis ĩpo¬
sterũ eẽnt fecit tñ atrocitas pene obedientiorem duai milicẽ ex p̃t ꝙͣ qd̾ custodie
descensum in aciem est ea seuitas ꝓfuit fuit aũt auili maxiẽ bello pugna similis
adeo nicħ apd satinos dissonũ ab romana re puͣ p̃t̾ aĩõs erat csipeis aña roma¬
nis usi sũt. ¶Dem̃ posaꝙ sapendiani fã sũt scata ꝑ olippeis fecere et ꝙ antea
falanges similes macedonicis hoc postra mampulati stiucta acies cepit ee
Postremo in plures ordines ĩstniebãt ordo in seragenos milites duos cẽtunens
uexislanum uuũ habebat. pͥma acies astati erant mamipuli ꝗudeci distãtes i¬
int se modicũ spatiũ mampulus leuis uicenos milites aliã turbã scutritoꝵ habe¬

Expanded text:
quantum militaribus studiis funus ullum concelebrari potest, structo extra vallum rogo crequantum militaribus studiis funus ullum concelebrari potest, structo extra vallum rogo cremaretur, Manlianaque imperia non in praesentia modo horrenda sed exempli etiam tristis in posterum essent. fecit tamen atrocitas poenae oboedientiorem duci militem, et praeterquam quod cudescensum in aciem est, ea severitas profuit. fuit autem civili maxime bello pugna similis; adeo nihil apud Latinos dissonum ab Romana re praeter animos erat. clipeis antea Romani usi sunt, dein, postquam stipendiarii facti sunt, scuta pro clipeis fecere; et quod antea phalanges similes Macedonicis, hoc postea manipulatim structa acies coepit esse: povexillarium unum habebat. Prima acies hastati erant, manipuli quindecim, distantes inter se modicum spatium; manipulus leues uicenos milites, aliam turbam scutatorum habe
Abbreviated transcription (Latin):
p. tãto suo dapno nra pecca luat. Triste exẽplum s ĩposteꝵ salubre uiuẽtuti ermͦ
Me quidẽ cũ ingenita cantas liberũ cũ speam̃ istud u̾tutis deceptũ uana yma¬
gine decoris in te mouet. Sed cũ aut morte tua senciẽda sic̃ Cõsulũ ĩꝑia aut ĩpu¬
nitate ĩꝑpetuu abroganda nec ce quidẽ siquid in te nrĩ sanguis est recusare de¬
cet qui disciplina militare culpa tua plapsam pena restituas. I lictor deliga ad pa¬
lum. Etaminati os tã atroci imꝑio nec alit ꝙͣ inse quisq dist̾ctã ce̾nẽtes securẽ
metui mag̃ ꝙͣ mod̾estia quieuẽ. Itaq uelud emerso ab admiritioe aĩo cũ silentio
defixi stetisser repente post ꝙͣ cẽuice cesa fusus est cruor tũ libero cõqnestu coborte
uores sũt ut neq sam̃tis neq exec̃tionib paceret᷑ spoliisq cõtectũ uiuenis cop

Expanded text:
publica tanto suo damno nostra peccata luat. triste exemplum sed in posterum salubre iuventuti erimus. publica tanto suo damno nostra peccata luat. triste exemplum sed in posterum salubre iuventuti erimus. me quidem cum ingenita caritas liberum tum specimen istud uirtutis deceptum uana imagine decoris in te mouet; sed cum aut morte tua sancienda sint consulum imperia aut impunitate in perpetuum abroganda, nec te quidem, si quid in te nostri sanguinis est, recusare censeam, quin disciplinam militarem culpa tua prolapsam poena restituas—i, lictor, deliga ad palum'. exanimati omnes tam atroci imperio nec aliter quam in se quisque destrictam cernentes securem metu magis quam modestia quieuere. itaque uelut demerso ab admiratione animo cum silentio defixi stetissent, repente, postquam ceruice caesa fusus est cruor, tam libero conquestu coortae uoces sunt, ut neque lamentis neque exsecrationibus parceretur spoliisque conte
Abbreviated transcription (Latin):
su mallius ab iugulo ita ut ꝑ cõstas feͬni emmet t̾re adfixit spoliisꝙ leris ad
suos reuect cũ ouante gaudio tuma in castra atq iñ ad p̃toriũ ad patre tẽdit
ignanis fati futunr laus ar pena merita eẽt ut me os inquit pat̾ tuo sãguine
ortũ referẽt ꝓuocat eq̃stria hec sposia capta ex hoste ceso porto qd ubi audunt r¬
cons̃ exẽpło filiũ ausat cõtionẽ classico aduocan uissit. Q u̾bi freys cõueit
qñ iauit.tu .t. mãli neq ipiũ cõsulare neq maiestatẽ patͥam uerit̾ adu̾sꝰ
edictũ nr̃m exͣ ordinẽ in hostẽ pugnasti et ꝙͣtũ in te fuit disciplinã militarem
qua sterit ad hac diem romana res soliusti moqz in cã nccitatẽ ad duxisti ut aut
rei.p. m aut mĩ mõꝵq obliuiscendũ sit nos potius nr̃o delicto plecremͣ quã res

Expanded text:
su Manlius ab iugulo, ita ut per costas ferrum emineret, terrae adfixit; spoliisque lectis ad su Manlius ab iugulo, ita ut per costas ferrum emineret, terrae adfixit; spoliisque lectis ad suos reuectus cum ouante gaudio turma in castra atque inde ad praetorium ad patrem tendit, ignarus fati futurique, laus an poena merita esset. 'ut me omnes' inquit, 'pater, tuo sanguine ortum uere ferrent, prouocatus equestria haec spolia capta ex hoste caeso porto.' quod ubi audiuit consul, extemplo filium auersatus contionem classico aduocari iussit. quae ubi frequens conuenitManli, neque imperium consulare neque maiestatem patriam veritus adversus edictum nostrum extra ordinem in hostem pugnasti, et quantum in te fuit, disciplinam militarem, qua stetit ad hanc diem Romana res, solvisti, meque in eam necessitatem adduxisti, ut aut rei publicae mihi aut mei obliviscendum sit, nos potius nostro delicto plectemur quam res
Abbreviated transcription (Latin):
paulum ab suis equo ꝓuectus ius neig dum dies ista uenit qua magno conatu
excituo moueatis int̾ea tu ipx̃ cõgred̾i metũ ut nr̃o d̾uoꝵ iã hic euẽtu ce̾nat᷑ quatũ
eques satin romano p̃ster mouer fengẽ aĩi uiuenis seu uu seu detractãdi ce̾tamĩs
pudor sen ĩ exsuꝑabilis us fati. Oblit itaq imꝑii patris cõsulũq edicti p̃ceps
ad id cẽtam̃ agit᷑ quo iũceret an uiceret᷑ haut multũ ĩ t̾cẽt equitib cetis uelud̾ ad
spertaculu sũmotio spatio quod̾ uacui ĩtiacebat campi adusos cocitat᷑ equos et cũ
ĩfestis cuspidib cocurisser mallii cuspis sũꝑ galea hostis metii trãscuicẽ equi elap¬
sa est. Euruactis de iñ equis cũ pͥor ad iterandũ ictũ mallius cosurexisset spiculu
int̾ aures equi fixit ad cui uulnis sensũ cũ equus pͥorib pedib erectis magna u
caput q̃ cerer excussit equitẽ quẽ cuspide paͬmaq ĩnixum collentẽ se ab graui ca¬

Expanded text:
paulum ab suis equo prouectus: 'uisne igitur, dum dies ista uenit qua magno conatu exercitus moueatis, interea tu ipse congredi mecum, ut nostro duorum iam hinc euentu cernatur quantum eques Latinus Romano praestet?' mopudor seu inexsuperabilis vis fati. oblitus itaque imperii patrii consulumque edicti, praeceps ad id certamen agitur, quo vinceret an vinceretur haud multum interesset. equitibus ceteris velut ad spectaculum submotis, spatio, quod uacui interiacebat campi, aduersos concitant equos; et cum infestis cuspidibus concurrissent, Manli cuspis super galeam hostis, Maeci trans ceruicem equi elapsa est. circumactis deinde equis, cum prior ad iterandum ictum Manlius consurrexisset, spiculum inter aures equi fixit. ad cuius uolneris sensum cum equus prioribus pedibus erectis magna ui caput quateret, excussit equitem, quem cuspide parmaque innixum attollentem se ab graui ca
Abbreviated transcription (Latin):
unc sed̾em̃ mptor test acid̾ uigẽti siugore cesi ꝓpelła effusam. nã er uer es ec ar¬
te ad repsentunda õ. deñ fic possũt. ¶Corquat missus ab senatu ad dinictea¬
do segatos qũ iacẽ te ã nũ uid̾isset exdamat ita ut ppło patrb q auidita uox pan¬
cor se bene hio dui piũ moue bellũ est ceseste numen es magie iuppit. haor dtu¬
sanice patie deũ hoĩũq hac sede sacium quid cessatis quintes ueq pe ama
aipẽ dus duaib sic stiutas segiones la cmioꝵ dubo que ad modũ segatũ iacẽtẽ nde¬
ts ¶ ad sensu ppli excepta uoy cõsulis tatũ adons aũõ fecic uc legatos ꝓfiis cetes c ura
magñcuñ mag̃ qui uissu cõsulis ꝓsequebant᷑ ꝙ  iuis gẽtiũ ab̾iur impetius so¬
minũ cegeiet. Consensit et senatus bellũ coñoq duob scptis exatib ꝑmasos

Expanded text:
i fragore caeli procellam effusam; nam et vera esse et api fragore caeli procellam effusam; nam et vera esse et apte ad repraesentandam iram deum ficta possunt. Torquatus missus ab senatu ad dimittendos legatos cum iacentem Annium vidisset, exclamat, ita ut populo patribusque audita vox pariter sit: bene habet; di pium movere bellum. est caeleste numen; es, magne Iuppiter; haud frustra te patrem deum hominumque hac sede sacravimus. quid cessatis, Quirites, vosque pae deis ducibus? sic stratas legiones Latinorum dabo, quemadmodum legatum iacentem uidetis.' adsensu populi excepta uox consulis tantum ardoris animis fecit ut legatos proficiscentes cura magistratuum magis, qui iussu consulis prosequebantur, quam ius gentium ab ira impetuque hominum tegeret. cons
Abbreviated transcription (Latin):
trisq bñ uẽtat sic hec sañ patria potior et romani õs uocemͣ. ¶ Eorte accidit¬
ita ut parẽ ferocie hui et romani cõsule.t. malliũ habent qui adeo nõ tenu
anctũ in senatũ uẽtuꝵ se eẽ pała dicet.et quecũq in curia latinũ uidisset su
manu int̾emptur et cõu̾sus ad simusaciũ ionis. Audi iuppit᷑ hec scelem ĩot
audice ius fasq ꝑegͥnos coñs et ꝑegnã senatũ in cuo iuppit̾ augunito
tẽpło captus acq ip̃e oppssus uisunis es hecine federa culłus roman rex c̃
albanis patrib uris lacini hec .l. carquinius uob̾cũ postea fecit nõ uenit ĩm̃tẽ
uos obliti estis cũ cõsulis uocẽ subsecuta patrũ indig̾cio eẽt. Prodit᷑ memo¬
na adusus crebm̃ inploratiõe deñ quos cestes fedeñ sepius ĩuocabãt coñs uicẽ
anni sꝑnentis numina iouis roniani auditã. Ce̾t̾e cũ cõmoc̾ un se a uestibulo cẽ¬
pli atato giudi pripet sapsus ꝑguidus capite gnuut̾ offenso ĩ pactus uno ita est

Expanded text:
trisque bene vertat, sit haec sane patria potior, et Romani omnes vocemur. forte ita accidit ut parem ferociae huius et Romani consulem T. Manlium haberent, qui adeo non tenucinctum in senatum venturum se esse palam diceret, et quemcumque in curia Latinum vidisset, sua manu interempturum. et conversus ad simulacrum Iovis, audi , Iuppiter, haec scelera inquit; audite, Ius Fasque. peregrinos consules et peregrinum senatum in tuo, Iuppiter, augurato templo captus atque ipse oppressus uisurus es? haecine foedera Tullus, Romanus rex, cum Albanis, patribus uestris, Latini, haec L. Tarquinius uobiscum postea fecit? non uenit in mentem uos obliti estis?' cum consulis uocem subsecuta patrum indignatio esset, proditur memoriae aduersus crebram implorationem deum, quos testes foederum saepius inuocabant consules, uocem Anni spernentis numina Iouis Romani auditam. certe, cum commotus ira se a uestibulo templi citato gradu proriperet, lapsus per gradus capite grauiter offenso impactus imo ita est
Abbreviated transcription (Latin):
qui cũ fuluio cõloquia occulta huisse cõꝑti sũt. Romam qui ex tãta clade euas ant
diu̾sis itĩnib em̃si ad marcellũ cõsulem ĩsãniũ ꝓfugerũt. Marcellus nich ad mod̾ũ
tanta clade Ent̾ sr̃is.xͦ. ad senatũ deduce et excitu ad herdoneam amisso sonbit. Ce¬
tenĩ eundẽ se qui post cãnẽsẽ pugnã ferocẽ uictoria hãmbale ꝯtudisset ire adu̾so
eum bieuẽ illi sentiã ꝯͣ exaltet factur. Et rome qͥde̾ suct̾ cũ inges ex p̃cĩto cũ timo̾
in futuꝵ erat. Cõsul ex sãno lucanos tm̃sgssus ad mĩstintiõe ĩ cõspectu hãnibalis¬
loo plano cũ ren collem cenẽt posuit castm̃ addidit et aliã fidentis speciẽ ꝙ pͥor
in aciem eduxit Nec demnerauit hãnibal ue signa portis effe̾n uidit Ira tam̃ acie
unsttueu̾̃nt ut pen̾ dextũ coriu in cosse exigẽt᷑ romani sinistiĩ ad oppidũ appsicarent

Expanded text:
qui cum Fuluio conloquia occulta habuisse comperti sunt. Romani qui ex tanta clade euaserant qui cum Fuluio conloquia occulta habuisse comperti sunt. Romani qui ex tanta clade euaserant diuersis itineribus semermes ad Marcellum consulem in Samnium perfugerunt. Marcellus nihil admodum tus litteras Romam ad senatum de duce atque exercitu ad Herdoneam amisso scribit: ceterum eundem se, qui post Cannensem pugnam ferocem victoria Hannibalem contudisset, ire adversus eum, brevem illi laetitiam qua exsultet facturum. et Romae quidem cum luctus ingens ex praeterito, tum timor in futurum erat: consul ex Samnio in Lucanos transo piano , cum Poenus collem teneret, posuit castra. addidit et aliam fidentis speciem, quod prior in aciem eduxit; nec detractavit Hannibal, ut signa portis efferri vidit. ita tamen aciem instruxerunt ut Poenus dextrum cornu in collem erigeret, Romani sinistrum ad oppidum adplicarent
Abbreviated transcription (Latin):
arrupassẽt psenci ce̾tamine ocusos aiosꝙ cutũuecti pars castra hostiũ pars t̃ga ⁊ p¬
oppugnãtiũ inuaderẽt ipẽ ĩ fuluii similitudinẽ noĩs qr cã fuliuũ p̃corẽ biennio
añ in hisdem deuicãt locis ic̃p̃ans simile euẽtũ pugne fore affirmabat. N eq ea
spes uana fuit. Nã cũ comir acie et peditũ ce̾tamine mlti cecidissẽt̃ roãnoꝵ starẽt
signa em̃t au̾tit. Bars in fugã effusa. ꝑs in medio cesa. nͥ et ip̃ẽ cũ. fuliũ cũ .xii.
cubunis militũ cecidit. Romanoꝵ socioꝵq qt̾ cesa in eo p̃łio milia sũt quis ꝑce̾to
affirmet cum crodeai milia alibi alibi haud plusꝙͣ septẽ ĩueniã castris p̾daq uictor
potit᷑ herdoneã qr et defecturã fuisse ad romanos cõꝑit nec mãsum̃ in fide cũ ab¬
scessisset mltitudine oiũm et aponco ac thunos tradueta incendit. Andit pͥncipes

Expanded text:
occupassent praesenti certamine oculos animosque, circumuecti pars castra hostium, pars terga toccupassent praesenti certamine oculos animosque, circumuecti pars castra hostium, pars terga trepidantium inuaderent, ipse Cn. Fului similitudinem nominis—quia Cn. Fuluium praetorem biennio ante in iisdem deuicerat locis—increpans, similem euentum pugnae fore adfirmabat. neque ea spes uana fuit. nam cum comminus acie et peditum certamine multi cecidissent Romanorum, starent signa erant auertit; pars in fugam effusi, pars in medio caesi, ubi ettribunis militum cecidit. Romanorum sociorumque quot caesa in eo proelio milia sint, quis pro certo adfirmet, cum tredecim milia alibi, alibi haud plus quam septem inveniam? castris praedaque victor potitur. Herdoneam , quia et defecturam fuisse ad Romanos comperit nec mansuram in fide, si inde abscessisset, multitudine omni Metapontum ac Thurios traducta ince
Abbreviated transcription (Latin):
er c. xͫ. ordei inuẽta. Cemm neq̃ꝙ iñ tãtũ gandiũ fuit ꝙͣta
clãdes uitm paucos dies accepta est aut ꝓcul ab urbe herdones
Castin ibi. cũ. falu ꝓ cõsul hubebat spe recipiende herdonee q̃ post cãnẽsem cladem
ab rs defecorat nec loco satis tuto posita nec p̃sidiis firmata. ⁊ legligẽtiã insicam
ingenio duas augebat spes ea ꝙ labare is ad usus penũ fidem sensem̃t pꝙͣ salapia
amissa excessisse his socis in brtios hambale auditũ est. Ea oiã abherdonea paccul¬
tos nũcios desaca hãnibali simł cuã socie retinende urbis et spẽ fecẽ ĩ cauitũ hoscem
aggrediendi. Excitu cxpedito ita ut famã ꝓpe p̃uenuot magnis ittnib ad herdoneã
contendit. Et quo plus te̾rons hosa obicerer acies instnicta accessit. Pan auducia
roman cõsilio et uirib impar copiis raptĩ ed̾uctis cõflixit. Quĩta legio et sinist̃
asacnt᷑ pugnã mienĩt. Ceĩ hãnibal signo cqͥtib daco ut cũ pedestres equestresq

Expanded text:
 hordei inuenta. ceterum nequaquam inde tantum gaudium fuit quanta clades intra paucos dies accepta est haud procul Herdonea urbe. castra ibi Cn. Fuluius proconsul habebat spe recipiendae Herdoneae, quae post Cannensem cladem ab Romanis defecerat, nec loco satis tuto posita nec praesidiis firmata. neglegentiam insitam ingenio ducis augebat spes ea quod labare iis aduersus Poenum fidem senserat, postquam Salapia amissa excessisse iis locis in Bruttios Hannibalem auditum est. ea omnia ab Herdonea per occultos nuntios delata Hannibali simul curam sociae retinendae urbis et spem fecere incautum hostem adgrediendi. exercitu expedito ita ut famam prope praeueniret magnis itineribus ad Herdoneam contendit et, quo plus terroris hosti obiceret, acie instructa accessit. par audacia Romanus, consilio et uiribus impar, copiis raptim eductis conflixit. quinta legio et sinistra ala acriter pugnam inierunt; ceterum Hannibal signo equitibus dato ut, cum pedestres acies
Abbreviated transcription (Latin):
paucisꝙ addino dieb climas est ꝓfect᷑ ad p̃sidiũ echoloꝵ ꝙ ab eleis ac citum
acceptũq in urbem erut eiciendum. Cicleadas penes eũ sũma imꝑii erat
acheiq ad climas regi occu̾rere er eleoꝵ accẽsi odio ꝙ a cenĩs acheis dissentur̃t
et infensi etholis quos romanũ qͦ adusus se mouisse bessum credebat᷑ ꝓfecti adi
mis cõiũcto exatu transeñt lansum qui amus eletum agrum ab aduna eo di¬
amit pͥmũ diẽ quo fines hostium ingressi sũt pplando assupẜunt. Postero die
acie instructa ad urbem accesẜunt p̃missis equitib qui ob equitando p̃pntum ad
excursiones gen lace sserẽt etholoꝵ Ignombant sulpitũ cum qndecĩ nauib ana
paucto cillenẽ timecisse et expositis in c̾nã qͣtuor milib amator silentio nocti ne
cum urse gen uidener ssuos ot ip̃e uex cum equitatu m cohortd̃ romana e⁊ br auus

Expanded text:
paucisque additis diebus, Dymas est profectus ad praesidium Aetolorum quod ab Eleis accitum paucisque additis diebus, Dymas est profectus ad praesidium Aetolorum quod ab Eleis accitum acceptumque in urbem erat eiciendum. Cycliadas—penes eum summa imperii erat— Achaeique ad Dymas regi occurrere, et Eleorum accensi odio quod a ceteris Achaeis dissentirent, et infensi Aetolis quos Romanum quoque aduersus se mouisse bellum credebant. profecti ab Dymis coniuncto exercitu transeunt Larisum amnem, qui Eleum agrum ab Dymaeo dirimit. primum diem quo fines hostium ingressi sunt populando absumpserunt; postero die acie instructa ad urbem accesserunt praemissis equitibus qui obequitando portis promptum ad excursiones genus lacesserent Aetolorum. ignorabant Sulpicium cum quindecim nauibus ab Naupacto Cyllenen traiecisse et expositis in terram quattuor milibus armatorum silentio noctis ne cum urgeri uideret suos, et ipse rex cum equitatu in cohortem Romanam incurrit.
Abbreviated transcription (Latin):
capitis insigni purpuraq acq alio regio habitu equauerat cerĩs se in spẽm quo
niob̃ gratuis est cuueatib libis p̃buissꝙ haud dubiũ eo fr̃o spẽ lib̾tatis n oĩã
intolernida libidine feda ac deformi effecisset.uagabat᷑ eĩ cum uno aut alto co¬
mite ꝑ mantus domos dies noctesq et submictendo se in pͥuatũ fastigiã qͦmi¬
nus cõspect᷑ eo solutior erat et lib̾ratẽ cum aliis uanã ostendisset cotã in suã licẽ¬
tiam uẽterat. Neq eĩ oĩa emebat aut eblandiebat᷑ s iĩ flagitiis adhibebit
piculosũq et uiris et parẽtib eiit morã ĩ cõmodã seueritate libidim regie fe¬
cisse. Uni etiã pͥncipi acheoꝵ erato adep̃ta uxor noĩe posichartia ac spe regiar
nuptiaꝵ in macedoniã aspo̾tata fuerat. ꝑ hec flagitia sollep̃ni emeaꝵ pacto

Expanded text:
capitis insigni purpuraque atque alio regio habitu aequauerat ceteris se in speciem, quo capitis insigni purpuraque atque alio regio habitu aequauerat ceteris se in speciem, quo nihil gratius est ciuitatibus liberis; praebuissetque haud dubiam eo facto spem libertatis nisi omnia intoleranda libidine foeda ac deformia effecisset. uagabatur autem cum uno aut altero comite per maritas domos dies noctesque, et summittendo se in priuatum fastigium quo minus conspectus eo solutior erat, et libertatem, cum aliis uanam ostendisset, totam in suam licentiam uerterat. neque enim omnia emebat aut eblandiebatur, sed uim etiam flagitiis adhibebat, periculosumque et uiris et parentibus erat moram incommoda seueritate libidini regiae fecisse; uni etiam principi Achaeorum Arato adempta uxor nomine Polycratia ac spe regiarum nuptiarum in Macedoniam asportata fuerat. per haec flagitia sollemni Nemeorum peracto
Abbreviated transcription (Latin):
s ut õs̃ sotios restes hrer se pacis illos belli cam q̃sisse. Ita infecrri pace cõciliũ di¬
misit iiii. milib armnatoꝵ relicns ad p̃sidium acheoꝵ et qnq longis nauibus
acceptis qiͣ accepisser missenũ ꝑ ad se classi carchaginẽsiũ ex bichinia ab rege prusia
uenientib nauib statuerat nauali p̃lio lacessere rͦs iã dui in regioe ea potentis ma¬
ris ip̃e hĩco cõcilio argos regressus iam eĩ eoꝵ apperebat tp̃s que celebiare uolebat
p̃sentia sua/ occupato rege apparatu ludoꝵ er ꝑ dies festos licẽtius ꝙͣ intra belli cp̃m
remictence aiũim sulpicus naupacto ꝓfect᷑ classem absclit in ꝑsicioẽ et conichum
fertilitatio effuse uastauit fama eius rei phylippũ abludis cunt raptĩq cũ eqͥta¬
tu ꝓfect᷑ se subsequi pedicib palaros passim ꝑ agros gniuesq p̃da ut qui nicħ ta¬

Expanded text:
sed uti omnes socios testes haberet se pacis, illos belli causam quaesisse. ita infecta pace concilium dised uti omnes socios testes haberet se pacis, illos belli causam quaesisse. ita infecta pace concilium dimisit quattuor milibus armatorum relictis ad praesidium Achaeorum et quinque longis nauibus acceptis, quas si adiecisset missae nuper ad se classi Carthaginiensium et ex Bithynia ab rege Prusia uenientibus nauibus, statuerat nauali proelio lacessere Romanos iam diu in regione ea potentes maris. ipse ab eo concilio Argos regressus; iam enim Nemeorum appetebat tempus, quae celebrari uolebat praesentia sua. occupato rege apparatu ludorum et per dies festos licentius quam inter belli tempora remittente animum P. Sulpicius ab Naupacto profectus classemfertilitatis effuse uastauit. fama eius rei Philippum ab ludis exciuit; raptimque cum equitatu profectus iussis subsequi peditibus, palatos passim per agros grauesque praeda ut qui nihil ta
Abbreviated transcription (Latin):
guim ꝓfect̾ est ad indictuĩ mlto añ sotioꝵ cõcaluĩ. Ibi de echolico fimendo bellos ati
necã ant romanis aut achalo intrandi gt̃am eẽt. S ca oĩã uix dum tus sacia¬
tium tp̃r camĩacro echoli turbaue. Postꝙͣ ex achalum egm̃ã uenisse et romanã cła¬
ssem sture ad naupactũ nũdius reuanti eĩ in cõcilium acheoꝵ in quo erhee segices
enint q̃ ad phaleara egem̃t de pace pͥmi q̃sti sũt qdam paͣua cõtm fidẽ cõuent¬
onis op̃i induciaꝵ fcã postremo negauũt durmi bellum posse nͥ messenis achei pho¬
sum iedd̾erẽt mͥ restitueret᷑ ac in cantas cerdi sẽdo ec pleurato arhnde. Otĩ uõ
indignũ rat᷑ phydipp uictos uicton sibi ułao cõditio fene. ⁊ leaña quidẽ se aut᷑
de pace audisse cuit indutias pepigisse dixit spẽ ulla habentẽ quieturos etholos

Expanded text:
gium profectus est ad indictum multo ante sociorum concilium. ibi de Aetolico finiendo bello actum gium profectus est ad indictum multo ante sociorum concilium. ibi de Aetolico finiendo bello actum ne causa aut Romanis aut Attalo intrandi Graeciam esset. sed ea omnia uixdum indutiarum tempore circumacto Aetoli turbauere postquam et Attalum Aeginam uenisse et Romanam classem stare ad Naupactum audiuere. uocati enim in concilium Achaeorum, in quo et eae legationes erant quae ad Phalara egerant de pace, primum questi sunt quaedam parua contra fidem conuentionis tempore indutiarum facta; postremo negarunt dirimi bellum posse nisi Messeniis Achaei Pylum redderent, Romanis restitueretur Atintania, Scerdilaedo et Pleurato Ardiaei. enimuero indignum ratus Philippus uictos uictori sibi ultro condiciones ferre, ne antea quidem se aut de pace audisse aut indutias pepigisse dixit spem ullam habentem quieturos Aetolos,
Abbreviated transcription (Latin):
quõdam freꝙ̃t̾ ħirat᷑ ꝑꝑ egͥgiũ portũ cutasq cica staticẽs et abã opo̾tuntatẽ ma¬
ntunã cerestrẽꝙ. E o segati ab rege egopti ꝑchosomĩ nod̾iisq et atheniensibus¬
Bordiisꝙ et chiis uenem̃t ad dimidum int̾ physipũ atq echosos belsum. Adsi¬
bitus ab echaĩs er ex finicimis pacificator aminander rex athamanĩ. Oũm aũt
ꝙ enis reb gͥcie gui lib̾cati fucuꝵ ĩmiscent᷑. de pace dilara cõsustatio est in con
ꝑfect̾ inde rer ꝑ chesaliom beetiãq calade eubee uenit ut ateasim que dasse euer¬
eam petiturĩ andierat portib etsicoꝵ appussu arceret. Inde pfid̾io resicto adu̾sũs
gos uenit Ibi cuncione hereoꝵ nemoꝵq suffragiis ppͥ ad eũ delata qr se mace¬
donũ reges exea ciuitate omidos iefenĩt hereis coactis ab ip̃o lũdic᷑ ex cimplo re¬

Expanded text:
tem matem maritimam terrestremque. eo legati ab rege Aegypti Ptolomaeo Rhodiisque et Atheniensibus et Chiis uenerunt ad dirimendum inter Philippum atque Aetolos bellum. adhibitus ab Aetolis et ex finitimis pacificator Amynander, rex Athamanum. omnium autem  eius rebus Graeciae, grave libertati futurum, immisceretur. De pace dilata consultatio est in concprofectus inde rex per Thessaliam Boeotiamque Chalcidem Euboeae uenit ut Attalum, quem classe Euboeam petiturum audierat, portibus et litorum adpulsu arceret. inde praesidio relicto aduersus gos uenit. ibi curatione Heraeorum Nemeorumque suffragiis populi ad eum delata quia se Macedonum reges ex ea ciuitate oriundos referunt, Heraeis peractis ab ipso ludicro extemplo Ae
Abbreviated transcription (Latin):
Eadem estate et phylupus implomĩtib acheis auxiliũ cułit quos ex machinandas
cirãniis sãcedemonioꝵ finitimo bello urebat. Et ecoli nauib ꝑ fretũ ꝙ naupactum
et patres int̾fluit non incose uocant ex̾citu traiecto deppłati erãt. Acralum q
regem asie qr etoli sũmũ gẽtis sue magratũ ad eũ ꝓximo ãno cõciłio deuulenĩt
fama erat in europam cuuectuꝵ. Ob hoc pħo ing̾tiã descendenti ad samiã urbem
echoli duce phuria qui p̃tor in eũ ãnũ cum absente actalo creat᷑ erat ocau̾rerũt
habebant et altato auxilia sedũ et fe̾me et ex romana classe ap̃. subpicio missos
adũsus hũc duce atq has coꝑias physippus ħis ꝓspo euentu pugnauit admo¬
dum hostiũ utmq pugna ocadit. Inde cum ethosi metu cõpulsi lamĩe urbis mem¬
bus cenerẽt sese phylupus ad phalera excictuĩ duxit in madiaco sunn. ISlacus est

Expanded text:
eadem aestate et Philippus implorantibus Achaeis auxilium tulit, quos et Machanidas eadem aestate et Philippus implorantibus Achaeis auxilium tulit, quos et Machanidas tyrannus Lacedaemoniorum finitimo bello urebat et Aetoli, nauibus per fretum quod Naupactum et Patras interfluit—Rhion incolae uocant— exercitu traiecto, depopulati erant. Attalum quoque regem Asiae, quia Aetoli summum gentis suae magistratum ad eum proximo †anno† concilio dec Philippo in Graeciam descendenti ad Lamiam urbem Aetoli duce Pyrrhia, qui praetor in eum annum cum absente Attalo creatus erat, occurrerunt. habebant et ab Attalo auxilia secum et mille ferme ex Romana classe a P. Sulpicio missos. aduersus hunc ducem atque has copias Philippus bis prospero euentu pugnauit; mille admodum hostium utraque pugna occidit. inde cum Aetoli metu compulsi Lamiae urbis moenibus tenerent sese, Philippus ad
Abbreviated transcription (Latin):
hee licre̾ recitate magnũ er luctũ morte alt̾ius cõsuł ex metũ de alto fecenits Itaq
et.q. saibiũ filium ad ex̃citũ uenusiam miẜunt ex ad cõsulem tres segati missi sex
tus uiluis cesar . l. licinius pollio .l. ciiti halimet᷑ cam paucis añ dieb ex sicilia
redisset. hi nũtiare cõsuli iuissi ut si ad comitia uenire rͫ nõ posẜ dictatoiẽ mn
agro xͦ diceret coĩtioꝵ cã si cõsul carẽtum ꝓfect᷑ eẽt. Q clandĩ. pr. placere¬
in eam regionẽ inde ad ducere segiones in qua płimas sotioꝵ urbes tuer posset
Eadem estate ualen cum classe centũ nauiũ ex dicilia in affncã tiãsmisit ex ad
clupeã urbem ascensiõe stã agrũ nullo lace ferme obuio uastauit. Inde ad naues
inptim p̃dacores recepti qr iepẽte suma accidit classem punicã aduẽtare. sxxx.
erant et tres naues. Cum his auc ꝓcul clupea prospere pugnas roman. xuiii
nauib captis fugans aliis cum magna terresm naualiq p̃da lilibeũ redic

Expanded text:
e recitatae magnum et luctum morte alterius consulis et metum de altero fecerunt. Itaque et Q. Fabium filium ad exercitum Venusiam miserunt, et ad consulem tres legati missi, Sex. Iulius Caesar, L. Licinius Pollio, L. Cincius Alimentus, cum paucis ante diebus ex Sicilia redisset. hi nuntiare consuli iussi ut, si ad comitia ipse venire Romam non posset, dictatorem in agro Romano diceret comitiorum causa; si consul Tarentum profectus ein eam regionem inde abducere legiones in qua plurimas sociorum urbes tueri posset. eadem aestate M. Ualerius cum classe centum nauium ex Sicilia in Africam tramisit, et ad Clupeam urbem escensione facta agrum late nullo ferme obuio armato uastauit. inde ad naues raptim praedatores recepti, quia repente fama accidit classem Punicam aduentare. octoginta erant et tres naues. cum his haud procul Clupea prospere pugnat Romanus. duodeuiginti nauibus captis, fugatis aliis cum magna terrestri naualique praeda Lilybaeum rediit.
Abbreviated transcription (Latin):
cernebut p̾õ aciẽ aͥcũduat et nõ hostib mͦ sed̾ ecia suis ĩnopinantib in sinisoum¬
ga iã puguant. Ita ex oĩb ꝑtib ab fronce ab̾latẽ ab cergo cuicidant᷑ hispan si¬
gureaq ex ad gallos iam cedes ꝑuenert.Ibi mĩmũ ce̾tamis fuit. Nam et ps
magna aibsignis abenat note dilarsi straciq sop̃no passi ꝑ agnos et qui adeiat
imere ac uigisiis fessi incollem̃tissima labons corpora uix arma humiens gesta¬
bant. Et iã diei mediũ euit ficisq er calor hiantis cedendos capiendoeq affat᷑i
p̃bebat. Esephana plures ab ipĩs roctonb ꝙͣ ab hoste inc̾fem. Sabnse scaspiũ
con malse habebñt. Iubi seuue belue ac niere in fuos ceꝑant magr̃ int̾ aures
positũ ir̃o in arnaiso ꝯuo uĩgit᷑ capiti ce̾iux ꝙͣto maximo potat ictu adigesuit᷑
En cesenma uia mortis in tunte mosis belua ĩ ecta emt. uͥ regendis puicissent

Expanded text:
cernebat, post aciem circumducit, et non hostibus modo sedcernebat, post aciem circumducit, et non hostibus modo sedga iam pugnarent. ita ex omnibus partibus, ab fronte, ab latere, ab tergo, trucidantur Hispani Liguresque; et ad Gallos iam caedes peruenerat. ibi minimum certaminis fuit; nam et pars magna ab signis aberant nocte dilapsi stratique somno passim per agros, et qui aderant itinere ac uigiliis fessi, intolerantissima laboris corpora, uix arma umeris gerebant; et iam diei medium erat, sitisque et calor hiantes caedendos capiendosque adfatim praebebat. elephanti plures ab ipsis rectoribus quam ab hoste interfecti. fabrile scalprum cum malleo habebant; id, ubi saeuire beluae ac ruere in suos coeperant, magister inter aures positum ipsa in compage qua iungitur capiti ceruix quanto maximo poterat ictu adigebat. ea celerrima uia mortis in tantae molis belua inuenta erat ubi regendi spem ui uicissent
Abbreviated transcription (Latin):
sinistro romanoꝵ cornu cõau̾rit. Dexͣ oĩs acies extra ꝓcliũ emuinẽs cessabat collis
opposit arrebat. Ne aut fronte aur a lace aggrederent᷑ Inc liuiũ hasdiubalemq
ingens cõtraciũ ce̾ram̃ euit atroxq oed̾es ucnq edebat. Ibi duces ambo. Ibi pãs
elephanti qͥ pͥo impetii turbauemt añ signa nͦs etiã signa mouerãt añ sõco. Deiñ
crescence certamine et clamore ĩpotentes iã regi int duas acies ue̾san. uelud ĩce¬
ti quoꝵ ẽẽnc hand dissimilit̾ nauib sm̃ gub̃naculo uagis claudius ꝗd̾ enro p̃ci¬
pui cursu tam longũ it̾ m̃si sum clamitas miliab cũm in adusum collem fnist
signa engl̾ conat᷑ eẽt poscꝙͣ ea regione penetum ad hostem nõ uidebat posse colg̾¬
ces aliquor suoductas e dextro cornui uͥ seationẽ mag̃ segnem ꝙ pugna futu iã

Expanded text:
sinistro Romanorum cornu concurrit; dextra omnis acies extra proelium eminens cessabat; collis sinistro Romanorum cornu concurrit; dextra omnis acies extra proelium eminens cessabat; collis oppositus arcebat ne aut a fronte aut ab latere adgrederentur. inter Livium Hasdrubalemque ingens contractum elephanti, qui primo impetu turbauerant antesignanos et iam signa mouerant loco; deinde crescente certamine et clamore impotentius iam regi et inter duas acies uersari uelut incerti quorum essent, haud dissimiliter nauibus sine gubernaculo uagis. Claudius 'quid ergo praecipiti cursu tam longum iter emensi sumus?' clamitans militibus cum in aduersum collem frustra signa erigere conatus esset, postquam ea regione penetrari ad hostem non uidebat posse, cohortes aliquot subductas e dextro cornu, ubi stationem magis segnem quam pugnam futuram
Abbreviated transcription (Latin):
ostendisser transicur᷑ ẜ cũ ꝙͣtũ mare abscedebat tanto altiorib coheroẽtib ãnẽ
pͥmũ cũm omĩ equitatu aduenit. Porto̾ d̾em̃ assecat̾ cum seni aͬmatum. Q cũ
fessum agm̃ carperent a boĩ ꝑte mairsarẽtq et iã omisso itine̾ ꝙ fuge simile erat
os copias cõmĩxerũt direcraꝙ est acies daudius dextro in cornu lui asinistro
pugnã instruit media acies p̃tori tuenda dat᷑. hasdiubal omissa munitioe aast̾ꝵ
poscꝙy pugnãdũ uidit in pͥma acie añ signa ellephantos cõlloaat cura cos seuo
in cornu adusus daudiũ gallos opponit. haud iã tum᷑ fide ne ꝙͣcũ ab hoste tiimi
eos crrdebat᷑ sinistrũ cornui adusus .m. liuũ sibi atq hispais ex maxime in uetẽ
milice spẽ habebas supsit lugures in medio po elerhantos posici s longior ꝙͣ sa¬
tior aties enic. Gallos ꝓmines collis cegebut. Ea frons ꝙͣ hispani cenebat cum

Expanded text:
sed cum, quantum a mari abscedebat, tanto altioribus coercentibus amnem primum cum omni equitatu aduenit: Porcius deinde adsecutus cum leui armatura. qui cum fessum agmen carperent ab omni parte incursarentque, et iam omisso itinere quod fugae simile erat omnes copias coniunxerunt directaque acies est, Claudius dextro in cornu, Liuius ab sinistro pugnam instruit: media acies praetori tuenda data. Hasdrubal omissa munitione castrorum postquam pugnandum uidit, in prima acie ante signa elephantos conlocat: circa eos laeuo in cornu aduersus Claudium Gallos opponit, haud tantum iis fidens quantum ab hoste timeri eos credebat: ipse dextrum cornu aduersus M. Liuium sibi atque Hispanis—et ibi maxime in uetere milite spem habebat—sumpsit: Ligures in medio post elephantos positi. sed longior quam latior acies erat; Gallos prominens collis tegebat. ea frons quam Hispani tenebant cum
Abbreviated transcription (Latin):
riam ducẽ. Quipe ad quod bellum collega nõ añ ꝙͣ ad sacietatom ip̃i peditum
atq cquitũ date absenatu copie fuissẽt̃ maiores instructioresq ꝙͣ si adu̾sus ip̃m
hãnibalem uet ꝓfeit᷑ sit eos ip̃os ꝙͣtũcũq uinũ mom̃tũ ad dident rem ome¬

Expanded text:
riam ducere; quippe ad quod bellum collega non ante quam ad satietatem ipsius peditum riam ducere; quippe ad quod bellum collega non ante quam ad satietatem ipsius peditum atque equitum datae ab senatu copiae fuissent, maiores instructioresque quam si adversus ipsum Hannibalem iret, profectus sit, eo ipsi si quantumcumque virium momentum addiderint, rem om
Abbreviated transcription (Latin):
tor in hispania romano ex̾atatũ bello gemina uictona insignem duob ducib cum
clanssimis ex̾atib deleris. Nã itinis quidẽ celentate ex hispania cõcitatis ad ama
gassias gentib młto mag̃ ꝙͣ hãnbale ip̃m głiari posse. Quippe in his locis hũc
cossegisse ex̾citũ quib ille maiorẽ ꝑcem militũ fame ac frigore q̃ miẜima mortis
genem sũt amisisset. Adiciebat et̃ piti roꝵ hispanie aut cũ ignoto duce. c̃. nerone
cõgressuꝵ s quẽ in loco ĩpedito dephensus forte aue secus ꝙͣ pͥueꝵ cõscnbendis
fallacib cõditionib pacis fiuistrnt̾ elusisse oiã maiori et̃ uero p̃sidiali hostiũ in ho¬
hosto fecent ut detegi cõsiliũ saris tutũ ẽẽt paucos milites alloquit᷑. Negat
ullius cõsiliũ impñs in spẽm audati re ipa rut̾i fuisse ꝙͣ suũ ad ce̾tã eos se uicto¬

Expanded text:
per tot annos in Hispania Romano exercitatum bello, gemina victoria insignem, duobus exercitibus cum per tot annos in Hispania Romano exercitatum bello, gemina victoria insignem, duobus exercitibus cum clarissimis ducibus deletis. nam itineris quidem celeritate ex Hispania et concitatis ad arma Gallicis gentibus multo magis quam Hannibalem ipsum gloriari posse; quippe in iis locis hunc coegisse exercitum quibus ille maiorem partem militum fame ac frigore, quae miserrima mortis genera sint, amisisset. adiciebant etiam periti rerum Hispaniae haud cum ignoto eum duce C. Nerone congressurum, sed quem in saltu impedito deprensus forte haud secus quam puerum conscribendis fallacibus condicionibus pacis frustratus elusisset. omnia maiora etiam vero praesidia hostium, minohoste fecerat, ut detegi consilium satis tutum esset, paucis milites alloquitur. negat ullius consilium imperatoris in speciem audacius, re ipsa tutius fuisse quam suum: ad certam eos se victo
Abbreviated transcription (Latin):
qui castris p̃essec. Rome nõmi̾ terrons ac tumult erat ꝙͣ fuerat biẽno añ cum
castra punica obiecca rͥs menib portisq fuerãt. Neq satis cõstabat cãs cã aut¬
audact̾ cõs saudarẽt uictupemiẽt ne apparebat quo nicħ iniquius est ex euẽtu
stimã habituꝵ. Castra ꝓpe hãnibalem hostẽ relicta sm̃ duce cũ excitu cu demictũ
ec gassiam peteret castra resinquẽtẽ. Nulla alia re tutiora ꝙͣ e̾rore hostis qui ducẽ
inde am ex̾cit̾ paͬtem abẽẽ ignoiaret. Quid futuꝵ si id palam fiat et ut auc
in sequi neronem cum sexmilib armatoꝵ ꝓfectũ hãnbał toto excitu uelit aut ca¬
stra iuade̾ p̃de relicta siñ uinb siñ imꝑio smñ auspitio. ueres ei belli dades socos ꝓ¬
itasia eẽ. Quipe et hasdnibale patre eodẽ amilcare genitũ eque in pigiũ ducem ꝑ

Expanded text:
qui castris praeesset. Romae haud minus terroris ac tumultus erat quam fuerat quadriennio ante cum qui castris praeesset. Romae haud minus terroris ac tumultus erat quam fuerat quadriennio ante cum castra Punica obiecta Romanis moenibus portisque fuerant. neque satis constabat animis tam audax iter consulis laudarent vituperarentne; apparebat, quo nihil iniquius est, ex eventu famam habiturum: castra prope Hannibalem hostem relicta sine duce, cum exercitu cui detractum et Galliam peteret, castra relinquentem nulla alia re tutiora quam errore hostis qui ducem inde atque exercitus partem abisse ignoraret. quid futurum, si id palam fiat et aut insequi Neronem cum sex milibus armatorum profectum Hannibal toto exercitu uelit aut castra inuadere praedae relicta, sine uiribus, sine imperio, sine auspicio? ueteres eius belli clades, duo Italia esse. quippe et Hasdrubalem patre eodem Hamilcare genitum, aeque inpigrum ducem,
Abbreviated transcription (Latin):
er ip̃e patres cõscͥpͥtos quid pannet ed̾ocet ut cũ in umbna se occu̾sur hasdrubal
fratn senbat legionẽ a capua rͣ arcessanc dilccum rͦ habeãt excitũ urbanũ ad naͣ¬
niam hosti opponãt. hec senacui scͥpta. Pmissi icẽ ꝑ agtũ larnatẽ marrucinu
ferentanũ ũcucisianũ qͣ ex̾citu ductur᷑ enit ue os̃ exagns urbibq comeat pacts¬
militi ad uescendũ in uiã defe̾ier equos ium̃taq alia ꝓducerẽt ut uehiculoꝵ fe¬
ssis copia eẽt. Ipe de toto excitu cuuũ socioꝵq ꝙ roboris ent delegit sex milia
pedicũ mille equites ꝓuũtiat oocupare se in lucanis ꝓximã urbem p̾unicũq in
ea p̃sidium uelle ut ad icer pati oẽs ẽẽnt. Profect᷑ nocte flexit in picenũ. Et cõ¬
sul quidẽ ꝙͣtis maximis icinibus potat ad cossegã ducebat resicro. q̃. cacio segato

Expanded text:
et ipse patres conscriptos, quid pararet, edocet: ut, cum in Umbria se occursurum Hasdrubal et ipse patres conscriptos, quid pararet, edocet: ut, cum in Umbria se occursurum Hasdrubal fratri scribat, legionem a Capua Romam arcessant, dilectum Romae habeant, exercitum urbanum ad Narniam hosti opponant. haec senatu scripta. praemissi item per agrum Larinatem Marrucinum Frentanum Praetutianum, qua exercitumiliti ad uescendum in uiam deferrent, equos iumentaque alia producerent ut uehiculorum fessis copia esset. ipse de toto exercitu ciuium sociorumque quod roboris erat delegit, sex milia peditum, mille equites; pronuntiat occupare se in Lucanis proximam urbem Punicumque in ea praesidium uelle; ut ad iter parati omnes essent. profectus nocte flexit in Picenum. et consul quidem quantis maximis itineribus poterat ad collegam ducebat, relicto Q. Catio legato
Abbreviated transcription (Latin):
cum ꝑ mediũ hostem cotã ferme songitudinẽ italie em̃si cẽnt dũ meraponcum
bus rͥs ad. Q. claudiũ ꝓ p̃core ded̾ ucũt᷑ eñ pͥmo inc̾tis implicantes Rnsis. ut
met̾ torm̃coꝵ ad mot̾ facen uem coegit edocuenĩt lm̃s se ab hasd̾nibale ad hãm¬
balem fr̾ie.Cum his licris sic̃ enãt signatis.s. uenginio.ł R. mił ducendi ad dau¬
dium cõs andunt᷑ due simł turme sãnitũ p̃sidii causa misse. Qui ubi ad cõsu¬
lem ꝑuener̃t licrẽq lecre ꝑ int̾prete sũt ec ex captius ꝑoictacio stã cũ claudius
suos cum hoste destinato a senatu bellum gereret audendum aliquid in ꝓuisum
in opinatũq s ceptum nõ minorẽ apd ciues ꝙͣ hostes t̾roie fucet̾ ⁊petuitũ in r¬
magnã setitiã ex magno meru u̾teret licris hasdrubalis rͫ ad senatũ missis simł

Expanded text:
cum per medios hostes totam ferme longitudinem Italiae emensi essent, dum Metapontum cum per medios hostes totam ferme longitudinem Italiae emensi essent, dum Metapontum ibus Romanis ad Q. Claudium propraetorem deducuntur. eum primo incertis inplicantes responsis, ut metus tormentorum admotus fateri vera coegit, edocuerunt litteras se ab Hasdrubale ad Hannibalem ferre. cum iis litteris, sicut erant, signatis L. Verginio m traduntur; duae simul turmae Samnitium praesidii causa missae. qui ubi ad consulem peruenerunt litteraeque lectae per interpretem sunt et ex captiuis percontatio facta, tum Claudius suos cum hoste destinato ab senatu bellum gereret—audendum ac nouandum aliquid improuisum, inopinatum, quod coeptum non minorem apud ciues quam hostes terrorem faceret, perpetratum in magnam laetitiam ex magno metu verteret— litteris Hasdrubalis Romam ad senatum missis simul