comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pulcherrime factũ. oꝑculo quoq
similis lapidis aptissime tectum.
ad monasteriũ. Cũq corpus sacre ugi¬
nis ac sponse xp̃i aꝑto sepulchro eẽt
platũ in lucem. ita incorruptũ in¬
uentũ est. ac si eodem die. eẽt de¬
functa. siue humo condita. sicut
et p̃fatus antistes uulfridꝰ et multi
alis qui nouere testant᷑. S certiori
noticia medicus cinfridus. qui et
morienti illi et eleuate de tumu
qd̃ illa infirmata habuerit tumo¬
rem maximũ submamilla. Iusse¬
runt me inquit incidere tumorẽ
qui inerat. Quod dũ facerem. ui¬
debat᷑ illa ꝑ biduũ. aliquanto le¬
uius se habere. ita ut multi pu
Tercia autem die priorib aggra¬
uata dolorib et rapta confestim
demundo. dolorẽ omnẽ ac mortẽ ꝑ¬
petua salute ac uita mutauit.
ossa de sepulchro. extencoq desuꝑ
papilione. om̃is congregatio hinc
fr̃m. inde soroꝵ psallens cutũstaret.
Ipsa autẽ abbatissa intus cũ pau¬

Expanded text:
pulcherrime factum, operculo quoque pulcherrime factum, operculo quoque similis lapidis aptissime tectum. ad monasterium. Cumque corpus sacrae virginis ac sponsae Christi aperto sepulcro esset prolatum in lucem, ita incorruptum inventum est ac si eodem die fuisset defuncta, sive humo condita; sicut et praefatus antistes Uilfrid, et multi alii qui novere, testantur. Sed certiori notitia medicus Cynifrid, qui et morienti illi, et elevatae de tumulquod illa infirmata habuerit tumorem maximum sub maxilla. « Jusseruntque me, inquit, incidere tumorem qui inerat: quod dum facerem, videbatur illa per biduum aliquanto levius habere; ita ut multi putTertia autem die prioribus adgravata doloribus, et rapta confestim de mundo, dolorem omnem ac mortem perpetua salute ac vita mutavit. ossa de sepulcro, et extento desuper papilione, omnis congregatio, hinc fratrum, inde sororum, psallens circumstaret; ipsa autem abbatissa intus cum pau
Abbreviated transcription (Latin):
si ñ infirmitas grauior ꝓhibiuss. atẽ¬
pore matutine synaxeos usq ad
ortũ diei. ineccłia p̃cib intenca ꝑ¬
sticerit. Sunt etiam qui dicant
merũ quoq eoꝵ qui de suo monas
palam cunctis p̃sentib intima uĩt.
gradũ susceꝑat: et eque ut ipsa us¬
serat. ñ alibi quam in medio eoꝵ iux¬
ta ordinem quo tnͣsierat ligneo in lo¬
cello sepulta. Cui successit inminis¬
tertũ abbatisse soror eius sexburga:
quã habuerat in coniugẽ earcom¬
berechtꝰ rex cantuarioꝵ. Et cũ sex¬
decim annis eẽt sepulta. placuit
et in locello nouo posita ineccliam
cͣnͣsferri. Iussitq quosdam cem̃ta¬
quo locellũ in hoc facere possent.
Qui ascensa naui. ipsa enuregio
elge. undiq est aquis ac paludib
circundata. neq lapides maiores
habet. uenerũt ad ciuitatulã ꝙͣ. dã. ñ
gloꝵ grantacestir uocat᷑. Et mox
inuenerunt iuxta muros ciut¬
tatis. locellũ de marmore albo

Expanded text:
si non infirmitas gravior prohibuisset, ex temsi non infirmitas gravior prohibuisset, ex tempore matutinae synaxeos, usque ad ortum diei, in ecclesia precibus intenta perstiterit. Sunt etiam qui dicant merum quoque eorum, qui de suo monastpalam cunctis praesentibus intimaverit. gradum susceperat: et aeque ut ipsa jusserat, non alibi quam in medio eorum, juxta ordinem quo transierat; ligneo in locello sepulta. Cui successit in ministerium abbatissae soror ejus Sexburg DCXCV, quam habuerat in conjugem Earconberct rex Cantuariorum. Et cum sedecim annis esset sepulta, placuit et in locello novo posita in ecclesiam transferri; jussitque quosdam fratquo locellum in hoc facere possent: qui, ascensa navi, ipsa enim regio Elge undique est aquis ac paludibus circumdata, neque lapides majores habet, venerunt ad civitatulam  Al., glorum Grantacaestir vocatur: et mox invenerunt juxta muros civitatis locellum de marmore albo
Abbreviated transcription (Latin):
contactu incorrupta durauerit. Qe
multũ diu regem postulans ut scłi
curas relinqueret. atq in monasterio
tantũ uero regi xp̃o seruire ꝑmit¬
teret᷑. ubi iux aliquando impetra¬
uit: intrauit monasteriũ ebbe ab¬
batisse. que erat amita ecgfridi re
gis. positũ in loco quẽ coduli urbẽ
nominauit. accepto uelamine scĩ¬
monialis habitus. a p̃fato ancistite
uulfrido. Post annũ uero ipsa facta
est abbatissa in regione que uocat᷑
elge: ubi constructo monasterio uir¬
ginũ deo deuotarũ. ꝑ pluriũ mat̾
uirginũ. et exemplis iute celestis
ẽẽ cepit et monicis. De qua ferunt
quia exquo monasteriũ petiit. nun¬
quã lineis s solũ laneis uestim̃tis
uti uolui̾t: raroq incalidis balne¬
is. p̃t̾ unminentib sollempniĩs ma¬
iorib uerbi gr̃a. pasche. penchecos¬
tes.epiphanie. lauari uoluerit.
Et tunc nouissima omniũ. Locis
prius suo suarũq ministrarũ obse¬
semel ꝑ diem manducauerit. Sẽꝑ

Expanded text:
contactu incorrupta duraverit. Quae contactu incorrupta duraverit. Quae multum diu regem postulans ut saeculi curas relinquere, atque in monasterio, tantum vero regi Christo servire permitteretur; ubi vix aliquando impetravit, intravit monasterium Aebbae abbatissae, quae erat amita regis Ecgfridi, positum in loco quem Coludi urbem nominant, accepto velamine sanctimonialis habitus a praefato antistite Uilfrido DCLXXI. Post annum vero ipsa facta est abbatissa in regione quae vocatur Elge; ubi constructo monasterio virginum Deo devotarum perplurium mater virgo, et exemplis vitae caelestis esse coepit et monitis DCLXXII. De qua ferunt, quia ex quo monasterium petiit, nunquam lineis, sed solum laneis vestimentis uti voluerit: raroque in calidis balneis, praeter imminentibus sollemniis majoribus, verbi gratia Paschae, Pentecostes, Epiphaniae, lavari voluerit; et tunc novissima omnium, lotis prius suo suarumque ministrarum obsesemel per diem manducavit: semper,
Abbreviated transcription (Latin):
regis occidentaliũ angloꝵ cuius
supra mentionẽ fecimus. uiri be¬
ne religiosi. ac ꝑomĩa m̃te et oꝑe
egregii. Quã et alt̾ ante illũ uir
habuerat uxorẽ: princeps uidelicet
australiũ giruioꝵ. uocabulo tori¬
berechtus. S illo pꝰt modicũ tem¬
poris exquo eã accepit defuncto:
data est regi p̃fato. Cuiꝰ consortio
cũ duodecim annis uteret᷑. ꝑpetua
tamen mansit uirginitatis integͥ¬
tate głosa: sicut michimet scieitanti
indubiũ. beate memorie uulfridꝰ
ep̃c referebat. dicens se cestem in
ut ecgfridus ꝓmiserit se ei t̾ras ac
pecunias multas esse donaturũ.
si regine posset ꝑsuadere eiꝰ uti conu¬
bio: quia sciebat illam nullũ uiroꝵ
plus illo diligere. Nec diffidendũ
est nr̃a etiam etate fieri potuisse:
qd̃ euo p̃cedente aliquotiens factũ
fideles hystorie narrant: donance
uno eodemq dño. qui se nobiscũ usq
infinem scłi manere pollicetur. Nam
etiam signũ diuini miraculi quo
eiusdem femine sepulta caro corrũ¬

Expanded text:
regis Orientalium Anglorum, cujus saepius mentionem fecimus, viri bene religiosi, ac per omnia mente et opere egregii: quam et alter ante illum vir habuerat uxorem, princeps videlicet Australium Gyruiorum, vocabulo Tondberct. Sed illo post modicum temporis ex quo eam accepit defuncto, data est regi praefato: cujus consortio cum duodecim annis uteretur, perpetua tamen mansit virginitatis integritate gloriosa; sicut mihimet sciscitanti in dubium, beatae memoriae Uilfrid episcopus referebat, dicens se testem intut Ecgfridus promiserit se ei terras ac pecunias multas esse donaturum, si reginae posset persuadere ejus uti connubio, quia sciebat illam nullum virorum plus illo diligere. Nec diffidendum est nostra etiam aetate fieri potuisse, quod aevo praecedente aliquoties factum fideles historiae narrant: donante uno eodemque Domino, qui se nobiscum usque in finem saeculi manere pollicetur. Nam etiam signum divini miraculi, quo ejusdem feminae sepulta caro corrum
Abbreviated transcription (Latin):
Ut uighar prb̾t ordinandus in archiep̃m.
romam de britannia sit missus. quem
obisse narrauerĩt. .xxix.
Ut orientales saxones temꝑe mortali¬
tatis adidolatriam reu̾si. s ꝑinstanciã
germani ep̃i mox sint aberrore correcti.

Expanded text:
Ut Uighardus presbyter ordinandus in archiepiscopum, Romam de Brittania sit missus: quem obiisse narraverint. HiUt Orientales Saxones tempore mortalitatis ad idololatriam reversi, sed per instantiam Jarumanni episcopi mox sint ab errore correcti.
Abbreviated transcription (Latin):
cit ille ut rogatus ẽ: et reu̾sus ad uesꝑam
sedentib iam adm̃sam fr̃ib. obtulit ei a¬
liquid de uet̾i musco. quo suꝑficies ligni
erat obsita. Qui cũ sedens admensam ñ
haberet admanũ ubi oblacũ sibi munus
reponeret. misit hoc isinũ sibi. Et dũ
iret cubitũ. oblitus hoc alicubi deponere
ꝑmisit suo insinu ꝑmanere. At medio
noctis temꝑe cũ eiugilaret. sensit nes¬
cio quid frigidi suo latĩ adiacere. admo¬
quam tanti languoris habuisset..
dem ergo osualdus mox ubi regnũ sus¬
cepit desid̾ans totam cui p̃esse cepit gen¬
tem fidei xp̃iane grãm imbui. cuius ex¬
ꝑim̃ta ꝑmarima in expugnantis barba¬
ris iam ceperat. misit ad maiores natu
scoitoꝵ Int̾ quos exulans ipse baptisma¬
tis sacramenta cũ his qui secũ erant
milicib consecutus erat. petens ut sibi
mitteret᷑ antistes. cutus doctrina ac mi¬
nisterio gens quam regebat angloꝵ dñi¬

Expanded text:
cit ille ut rogatus est, et reversus ad vesperam, cit ille ut rogatus est, et reversus ad vesperam, sedentibus jam ad mensam fratribus, obtulit ei aliquid de veteri musco quo superficies ligni erat obsita. Qui cum sedens ad mensam non haberet ad manum ubi oblatum sibi munus reponeret, misit hoc in sinum sibi. Et dum iret cubitum, oblitus hoc alicubi deponere, permisit suo in sinu permanere. At medio noctis tempore, cum evigilaret, sensit nescio quid frigidi suo lateri adjacere, admoquam tanti languoris habuisset dem ergo Osuald, mox ubi regnum suscepit, desiderans totam cui praeesse coepit gentem fidei Christianae gratia imbui, cujus experimenta permaxima in expugnandis Barbaris jam ceperat, misit ad majores natu Scottorum, inter quos exulans ipse baptismatis sacramenta, cum his qui secum erant militibus, consecutus erat; petens ut sibi mitteretur antistes, cujus doctrina ac ministerio gens quam regebat Anglorum, domi
Abbreviated transcription (Latin):
te bona consuetudine: nuꝑ ibidem ec
inmerico. quia nullũ ut cũ ꝑunus
fidei xp̃iane signũ nulla ecclia nuliũ
altare intota bernitioꝵ gente erectũ
est. priusquã hoc sacre crucis uexillũ
nouus militie ductor. dictante fidei
deuocione. contra hostem immamissi¬
mũ pugnaturus statueret. Non abre
est unũ explurib que ad hanc crucem
patrate sunt. uirtutis miracłm enarra¬
nomine bothelinus qui nunc usq suꝑ¬
est. ante paucos annos dũ incautus
forte noctu inglacie incederet. repente
corruit. brachiũ contruuit: ac grauis¬
sima fracture ipsius cepit molestia fa¬
tigari. ita ut ne ad os quidem adducere
ipsum brachiũ ullatenus dolore arcente
ualeret. Qui cũ die quadã mane au¬
diret unũ de fr̃ib ad locũ eiꝰdem sc̃e cru¬
cis ascendere disposuisse rogauit ut ali¬
quam sibi partem de illo ligno uenabili
rediens afferret. credere se dicens. quia per
hoc donante dño salutẽ posset consequi. fẽ¬

Expanded text:
te bona consuetudine, nuper ibidem ete bona consuetudine, nuper ibidem eimmerito, quia nullum, ut comperimus, fidei Christianae signum, nulla ecclesia, nullum altare in tota Berniciorum gente erectum est, priusquam hoc sacrae crucis vexillum novus militiae ductor, dictante fidei devotione, contra hostem immanissimum pugnaturus statueret. Nec ab re est unum e pluribus quae ad hanc crucem patrata sunt, virtutis miraculum enarranomine Bothelm, qui nunc usque superest, ante paucos annos dum incautius forte noctu in glacie incederet, repente corruens brachium contrivit, ac gravissima fracturae ipsius coepit molestia fatigari; ita ut ne ad os quidem adducere ipsum brachium ullatenus dolore arcente valeret. Qui cum die quadam mane audiret unum de fratribus ad locum ejusdem sanctae crucis ascendere disposuisse, rogavit ut aliquam sibi partem de illo ligno venerabili rediens adferret, credere se dicens quia per hoc, donante Domino, salutem posset consequi. Fe
Abbreviated transcription (Latin):
nis. innumere uͥtutes sanitatũ noscun¬
cur esse patrate: ad indiciũ uidelicet
ac memoriam regis. Nam et usq hodie
excidere solent: quascũ in aquis mi se¬
rint. eisq languentes homines ac pecu¬
des potauerint suie asꝑserinti mox fa¬
nitati restituunt᷑. Uocat᷑ locus ille
significans nimirum qd̾ ibidẽ celeste
erigendũ tropheũ. celestis incoanda uic¬
toria. celestia usq hodie forent miraclã
celebranda. Est autem locus iuxta
murum illum ad aquilonem. quo
romani quondam ad arcendos barba¬
roꝵ impetus. totam amari ad mare.
p̃cinxere brittanniam ut supra docuimꝰ.
inquo uidelicet loco consuetudinem
multo iam temꝑe fecerant fr̃s agustal¬
densis ecclie que ñ longe abest. adueni¬
entes omni anno pridie quã postea idem
rex osualdus occisus est. uigilias ꝓsa
luce anime eiꝰ facere. plurimaq psalmoꝵ
laude celebrata uictimam ꝑeo mane sacre
oblationis offerre. Qui etiam crescen¬

Expanded text:
nis innumerae virtutes sanitatum noscunnis innumerae virtutes sanitatum noscuntur esse patratae, ad indicium, videlicet, ac memoriam fidei regis. Nam et usque hodie excidere solent, quas cum in aquas miserint eisque languentes homines aut pecudes potaverint sive asperserint, mox sanitati restituuntur. Vocatur locus ille men accepit: significans nimirum quod ibidem caeleste erigendum trophaeum, caelestis inchoanda victoria, caelestia usque hodie forent miracula celebranda. Est autem locus  Al. add. ille juxta murum illum, ad Aquilonem, quo Romani quondam ob arcendos Barbarorum impetus, totam a mari ad mare praecinxere Brittaniam, ut supra docuimus. In quo videlicet loco consuetudinem multo jam tempore fecerant fratres Hagustaldensis ecclesiae quae non longe abest, advenientes omni anno pridie quam postea idem rex Osuald occisus est, vigilias pro salute animae ejus facere, plurimaque psalmorum laude celebrata, victimam pro eo mane sacrae oblationis offerre. Qui etiam crescen
Abbreviated transcription (Latin):
inc̾emptꝰ ẽ in loco qui lingua angloꝵ
denissesburna idest. ruus denisi uo
catur.
stenditur autem usq hodie et
inmagna ueneracione habetur
locus ille. ubi uenturus ad hancpug¬
nam osualdus signũ sc̃e crucis erexit:
ac flexis genib dñm dep̃catus est. ut
intanta rerũ necessitare sius culto¬
rib celesti succurreret auxilio. De¬
niq fertur quia facta citato opere
cruce. ac fouea p̃parata inqua statui
deberet. ipse fide feruens hanc arri¬
puerit. ac fouee imposuerit. atq ut᷑q
manu erectam ceneret. donec agesto
amilitib puluere. t̾re fi geretur.
Et hoc facto: elata inaltũ uoce cunc¬
to exercitui ꝓclamauĩt. Flectamus
miseratione defendat. Scit enim ip¬
se: quia iusta ꝓsalute gentis nr̃e bel¬
la suscepimus: fecerunt om̃s ut uis¬
serat. et sic incipiente diluculo in hos¬
tem ꝓgressi uixta meritũ sue fidei uic¬
coria potiti sunt. In cuius loco oratio¬

Expanded text:
interemptus est; in loco qui lingua Anglorum interemptus est; in loco qui lingua Anglorum Denisesburna, id est, Rivus  Al., oatus. Ostenditur autem usque hodie et in magna veneratione habetur locus ille, ubi venturus ad hanc pugnam Osuald signum sanctae crucis erexit DCXXXV, ac flexis genibus Dominum deprecatus est, ut in tanta rerum necessitate suis cultoribus caelesti succurreret auxilio. Denique fertur quia facta citato opere cruce, ac fovea praeparata in qua statui deberet, ipse fide fervens hanc arripuerit, ac foveae imposuerit, atque utraque manu erectam tenuerit, donec adgesto a militibus pulvere, terrae figeretur. Et hoc facto, elata in altum voce cuncto exercitui proclamaverit: « Flectamus miseratione defendat: scit enim ipse quia juxta pro salute gentis nostrae bella suscepimus. » Fecerunt omnes ut jusserat; sic incipiente diluculo in hostem progressi, juxta meritum suae fidei, victoria potiti sunt. In cujus loco oratio
Abbreviated transcription (Latin):
dũq restituit. Nec mora utrũq rex brit¬
conũ ceadualla impia manu sediusta
cupio temerarie obsedisset. erumpens
subito cũ suis omnib inparatũ cũ toto
exercitu deleuit. dein cu anno integro
puincias nordanhimbroꝵ. non ut rex
uictor possideret. s quasi tyrannus se¬
uiens disꝑderet. ac tragica cede dilace¬
raret. candem eanfredũ inconsulte ad
uit. Infaustus ille annus et omnibus
bonis exosus usq hodie ꝑmanet. tam
ꝓpr̾ apostasiam regũ angloꝵ qua se
fidei sacram̃tis exuerant. quam ꝓpter
uesaniam brittonici regis tirannidem.
Unde cuntis placuit regũ temꝑa com¬
putantib ut ablata de medio regum
ꝑfidoꝵ memoria. annus sequentis re¬
gis id est osualdi uri deo dilecti reg¬
no adsignaretur. Quo post occisionẽ
frĩs eanfredi suꝑueniente cũ paruo ex¬
ercitu s fide xp̃i munito: infandus
brictonũ dux cũ imiñsis illis copiis
quib nichil resistere posse iactabat.

Expanded text:
dumque restituit. Nec mora, utrumque rex Britdumque restituit. Nec mora, utrumque rex Brittonum Ceadualla impia manu, sed just, oppidi Municipio temerarie obsedisset, erumpens subito cum suis omnibus imparatum cum suo exercitu delevit. Dein cum anno integro provincias Nordanhymbrorum non ut rex victor possideret sed quasi tyrannus saeviens disperderet, ac tragica caede dilaceraret, tandem Eanfridum inconsulte ad vit. Infaustus ille annus et omnibus bonis exosus usque hodie permanet, tam propter apostasiam regum Anglorum qua se fidei sacramentis exuerant, quam propter vesanam Brittonici  Al., Brittanici regis tyrannidem. Unde cunctis placuit regum tempora computantibus, ut ablata de medio regum perfidorum memoria, idem annus sequentis regis, id est, Osualdi, viri Deo dilecti, regno adsignaretur: quo, post occisionem fratris Eanfridi, superveniente cum parvo exercitu, sed fide Christi munito, infandus Brittonum dux cum immensis illis copiis quibus nihil resistere posse jactabat,
Abbreviated transcription (Latin):
T inc̾fecto inpugna eduno. sus¬
crpit ꝓ illo regnũ dciroꝵ. dequa
puintia ille generis ꝓsapiam et pri¬
mordia regni habuerat. filius patrui
eius elfrici. uocabulo ofric: qui ad p̃di¬
cationem paulini fidei erat sacram̃tis.
imbutus. Porro regnũ bernitioꝵ. nam
inhas duas ꝑuintias gens nordandan¬
himbroꝵ antiquitus diuisa erat. sus¬
cepit filius edilfridi. qui de illa ꝓum¬
cia generis et regni originem duxãt.
nomine eanfridus. Siquidem tem¬
ꝑe toto quo regnauit eduinꝰ filius
p̃fati regis edilfridi. qui ante illum
regnauerat. cũ magna nobiliũ iu¬
uentute aput scoctos. siue pictos
exulabant. ibiq addoctrinã scoitoꝵ
caterizati. et baptismatis sunt gr̃a
recreati. Qui ut mortuo rege inimi¬
co. patriam sunt redire ꝑmissi. acce pit
primus eoꝵ quem diximus eanfredus.
regnũ bernitioꝵ. Qui ut̃q rex ut ter¬
reni regni infulas sortitus est. sacra¬
menta regni celestis quib iitiatus
cis idolacrie sordib polluendũ ꝑden¬

Expanded text:
t interfecto in pugna Aeduino, suscepit pro illo regnum Derorum, de qua provincia ille generis prosapiam et primordia regni habuerat, filius patrui ejus Aelfrici, vocabulo Osric, qui ad praedicationem Paulini, fidei erat sacramentis imbutus DCXXXIII. Porro regnum Berniciorum, nam in has duas provincias gens Nordanhymbrorum antiquitus divisa erat, suscepit filius Aedilfridi qui de illa provincia generis et regni originem duxerat, nomine Eanfrid. Siquidem tempore toto quo regnavit Aeduini, filii praefati regis Aedilfridi qui ante illum regnaverat, cum magna nobilium juventute apud Scottos sive Pictos exulabant, ibique ad doctrinam Scottorum catechizati et baptismatis sunt gratia recreati. Qui ut mortuo rege inimico, patriam sunt redire permissi, accepit primus eorum, quem diximus, Eanfrid regnum Berniciorum. Qui uterque rex ut terreni regni insulas sortitus est, sacramenta regni caelestis quibus initiatus cis idolatriae sordibus polluendum perden
Abbreviated transcription (Latin):
quicũq sacerdotali erant gradui p̃di¬
ci. ministrare. Construebant᷑ gͦ ecclie
ꝑ loca. confluebant ad audiendum
uerbũ ppłi gaudentes. donabantur
munere regio possessiones et territo¬
ria ad instruenda monasteria. inbue¬
bantur p̃ceptorib scoctis paruuili an¬
gloꝵ una cũ maiorib studiis et ob¬
seruatione discipline regularis. Nã
monachi erant maxime. qui ad p̃dican¬
dũ uenerant. Oonachus ipse ep̃s edan:
ut pote de insula que uocat᷑. hii desti
pene septentrionaliũ scoctoꝵ. et om̃iũ
pictoꝵ monasterus ñ paruo cempe ar¬
cem tenebat: regendisq eoꝵ ppłis p̃crat.
Que uidelicet insula. ad ius quidẽ
brittannie ꝑtinet. ñ magno ab eafre¬
to discreta. s donatione picton qui
illas brittannie plagas incolunt. iã

Expanded text:
quicumque sacerdotali erant gradu praediquicumque sacerdotali erant gradu praediti, ministrare. Construebantur ergo ecclesiae per loca, confluebant ad audiendum verbum populi gaudentes, donabantur munere regio possessiones, et territoria ad instituenda monasteria, imbuebantur praeceptoribus Scottis parvuli Anglorum, una cum majoribus studiis et observatione disciplinae regularis. Nam monachi erant, maxime qui ad praedicandum venerant. Monachus ipse episcopus Aedan, utpote de insula quae vocatur Hii, destipene Septentrionalium Scottorum, et omnium Pictorum monasteriis non parvo tempore arcem tenebat, regendisque eorum populis praeerat: quae videlicet insula ad jus quidem Brittaniae pertinet, non magno ab ea freto discreta, sed donatione Pictorum, qui illas Britt
Abbreviated transcription (Latin):
a xiiiiͦi. luna usq ad xxͣ. obseruare so¬
lebat. hoc et enim ordine septemtriona¬
lis scoctoꝵ ꝓuintia. et omnis natio pic¬
toꝵ illo ad huc temꝑe pascha dñicum
celebrabat: estunans se inhac obseruatio¬
ne sc̃i ac laude digni patris anatolu scͥp
canonico titu obseruare didicerant.
ipse petebat tribuit. Qui uidelicet lo¬
cus accedente ac recedente reuinate.
bis cotidie instar insule. maris cirtum¬
luitur undis. bis renudato lictore con¬
tiguus terre reddit᷑. atq eius admo¬
nitionib humilit̾ ac libent̾ in om̃ib
auscultans. eccliam xp̃i in regno suo
multum diligent̾ edificare ac dilatare
curauit. Ubi pulcherrimo sepe spec¬
taculo contigit. ut euangeli ⁊ante an¬
tistite qui angloꝵ linguam ꝑfecte non
nouerat: ipse rex sius ducib ac minis¬
tris int̾pres u̾bi existeret celestis. Quia
nimirũ tam longo exilii sui tempore.
liguã scottoꝵ iam plene didicerat.
grone uenire brictanniam. atq illis

Expanded text:
a luna usque ad vicesimam observare solebat. Hoc etenim ordine Septentrionalis Scottorum provincia, et omnis natio Pictorum illo adhuc tempore Pascha dominicum celebrabat, aestimans se in hac observatione sancti ac laude digni Patris Anatolii scricanonico ritu observare didicerunt .ipse petebat, tribuit. Qui videlicet locus accedente ac recedente reumate bis quotidie instar insulae maris circumluitur undis, bis renudato littore contiguus terrae redditur; atque ejus admonitionibus humiliter ac libenter in omnibus auscultans, Ecclesiam Christi in regno suo multum diligenter aedificare ac dilatare curavit. Ubi pulcherrimo saepe spectaculo contigit, ut evangelizante antistite qui Anglorum linguam perfecte non noverat, ipse rex suis ducibus ac ministris interpres verbi existeret caelestis: quia nimirum tam longo exilii sui tempore linguam Scottorum jam plene didicerat. gione venire Brittaniam atque illis
Abbreviated transcription (Latin):
Ut idem ep̃s ceddo locũ monasti̾s constru¬
endi ab oidilualdo rege accipiens orationi¬
b et ieuiniis dño consecrau ĩt. et de obi¬
t puintia mertioꝵ occiso rege penda fidem
sessiones et t̾ritoria deo adconstruenda mo¬
nast̾ia dederit. .xxiiii.¬

Expanded text:
Ut idem episcopus Cedd locum monasterii construendi ab Oidilvaldo rege accipiens, orationibus ac jejuniis Domino consecraverit; et de obiUt provincia Merciorum, occiso rege Penda, fidemsessiones et territoria ad construenda monasteria dederit. Hi
Abbreviated transcription (Latin):
Ut furseus apud orientales .xuiii.¬
anglos monasterium fecerit. et de uisionib
uel sc̃itate eius. cui etiam caro post mortem
in corrupta testimoniũ ꝑhibuerit. xuiIii¬
Ut defuncto honorio pontificatu sit functus
angloꝵ. qui rofensis eccłie fuerint antistites.
Ut ꝓuincia medit̾raneoꝵ .xx.
angloꝵ sub rege peada xp̃iana sit facta.

Expanded text:
Ut Furseus apud Orientales Anglos monasterium fecerit; et de visionibus vel sanctitate ejus, cui etiam caro post mortem incorrupta testimonium perhibuerit. VeruAnglorum, qui Hrofensis Ecclesiae fuerint antistites.Ut provincia Mediterraneorum Anglorum sub rege Peada Christiana sit facta.
Abbreviated transcription (Latin):
pelagiane hereseos apud uos denuo
reuuuscit. qd̾ omnino hortamur. ut
a ur̃is m̃tib huiusmodi uenenatum
suꝑstitionis facinus auferatur. Nam
qualit̾ ipsa quoq excecranda heresis
dampnata est. latere uos ñ debet: qr ñ
solum fuꝑ istos. ccͫ. annos abolita est.
s et cotidie a nob̃ ꝑpetuo anathemate
sepulta damnatur. Ex hortamur ne
quoꝵ arma combusta sunt apud uos:
eoꝵ cineres suscitent᷑. Nam quis non ex¬
ecretur suꝑbũ eoꝵ conam̃ et impiũ. di¬
cenciũ posse sine peccato hominem existere
exꝓpria uoluntate. et non ex gr̃a dei:
Et primũ quidem blasphemie stulii loqͥ¬
um est. dicere esse homiem sine pecca¬
to. qd̃ omnino non potest: nisi unus
mediator dei et hominũ homo iħ̃s xp̃c.
qui sine peccato est conceptus et partus.
Nam cet̾i homines cũ peccato originali
nascentes cestimoniũ p̃uaricationis ade.
etiam si ne actuali peccato existentes
portare noscunt᷑. scd̃m ꝓpham dicentẽ. Ecce

Expanded text:
Pelagianae haereseos apud vos denuo Pelagianae haereseos apud vos denuo reviviscit: quod omnino hortamur ut a vestris mentibus hujusmodi venenatum superstitionis facinus auferatur. Nam qualiter ipsa quoque execranda haeresis damnata est, latere vos non debet; quia non solum per istos ducentos annos abolita est, sed et quotidie a nobis perpetuo anathemate sepulta damnatur: et hortamur, ne quorum arma combusta sunt, apud vos eorum cineres suscitentur. Nam quis non execretur superbum eorum conamen et impium, dicentium posse sine peccato hominem existere ex propria voluntate, et non ex gratia Dei? Et primum quidem blasphemiae stultiloquium est, dicere esse hominem sine peccato; quod omnino non potest, nisi unus mediator Dei et hominum homo Christus Jesus qui sine peccato est conceptus et partus. Nam caeteri homines cum peccato originali nascentes testimonium praevaricationis Adae, etiam sine actuali peccato existentes, portare noscuntur, secundum Prophetam dice
Abbreviated transcription (Latin):
dis aplice. iohẽs diaconꝰ et in dei noĩe
e lectus. Itẽ iohes pͥmicerius et seruans
locũ sc̃e sedis apłice. et ioħes seruus di
consiliarius eusdem apłice sedis. Sc̃pta
que ꝑlatores ad sce memorie seuerinũ¬
papam adduxerunt: eo de hac luce
migrante. reciproca responsa ad eaque
postulata fuerant siluerunt. Quib
reseratis ne dui tante questionis caligo
indiscussa remaneret.repperimus. quos¬
dam ꝓuintie ur̃e contra orthodoxam
fidem nouam exueteri heresim renoua¬
re conances. pascha nr̃m. inquo immo¬
latus ẽ xp̃c nebulosa caligine refu¬
cantes. et .xiiiͦi. luna cũ hebreis cele¬
brare nitentes. Quo epłe pͥncipio ma¬
nifeste declarat᷑. et nuꝑrime tempib
illis hanc apud eos heresim exortam:
et ñ totã eoꝵ gentem. s quosdam ineis.
hac fuisse implicitos. Exposita autem
ratione paschalis obseruantie. ita de
pelagianis ineadem epłã subdunt.
Et hoc quoq cognouimus. qd uirus

Expanded text:
dis apostolicae, Joannes diaconus et in Dei nomine dis apostolicae, Joannes diaconus et in Dei nomine electus, item Joannes primicerius et servans locum sanctae sedis apostolicae, et Joannes servus Dei, consiliarius ejusdem apostolicae sedis. Scripta quae papam adduxerunt, et eo de hac luce migrante, reciproca responsa ad ea quae postulata fuerant, siluerunt. Quibus reseratis, ne diu tantae quaestionis caligo indiscussa remaneret, reperimus quosdam provinciae vestrae contra orthodoxam fidem, novam ex veteri haeresim renovare conantes, Pascha nostrum in quo immolatus est Christus, nebulosa caligine refutantes, et quarta decima luna cum Hebraeis celebrare nitentes. » Quo epistolae principio manifeste declaratur, et nuperrime temporibus illis hanc apud eos haeresim coortam, et non totam eorum gentem, sed quosdam in eis hac fuisse implicitos. Exposita autem ratione Paschalis observantiae, ita de Pelagianis in eadem epistola subdunt: « Et hoc quoque cognovimus, quod virus
Abbreviated transcription (Latin):
pra docuunus.sollerter exortans ne par¬
citatem suã in extremis t̾re finib consti¬
tutam. sapientiorem antiquis siue mo¬
dernis que ꝑorbem erant xp̃i eccłus
estimarent: neue contra pascha les
compotos. et decreta synodalium
totius orbis pontificũ. aliud pascha
eiusdem honorii seuerino successit.
cũ ad huc esset electus inpontificatũ.
peodem errore corrigendo licteras eis
magna auctorite atq eruditione ple¬
nas direxit: euident̾ astruens quia
xxi. qd̾ innicena sẏnodo ꝓbatũ est. opor¬
cet inquiri.Dec non et ꝓpelagiana he¬
resi qũa apud eos reuuuscere didicãt.
cauenda ac repellenda. in eadẽ illos eplã
admonere curauit. cuiꝰ eple principiũ
est. Dilectissimis et scĩssimis chomiano.
colũbano . cromano.dumao.et battano
epĩs: croemano. erniannoq: laistrano.
scellano. et segeno p̃sbiteris. sarano ce¬
terisq doctorib seu abbatib scotis. hyla¬
rius archip̃sbit̾. et seruans locũ sce se¬

Expanded text:
pra docuimus: sollerter exhortans, ne paucitatem suam in extremis terrae finibus constitutam, sapientiorem antiquis sive modernis quae per orbem erant Christi Ecclesiis aestimarent; neve contra Paschales computos, et decreta synodalium totius orbis pontificum, aliud Pascha  successori ejusdem Honorii Severino successit, cum adhuc esset electus in pontificatum, pro eodem errore corrigendo litteras eis magna auctoritate atque eruditione plenas direxit, evidenter adstruens, quia d in Nicaena synodo probatum est, oportet inquiri. Necnon et pro Pelagiana haeresi, quam apud eos reviviscere didicerat, cavenda ac repellenda, in eadem illos epistola admonere curavit; cujus epistolae principium hoc Dilectissimis et sanctissimis Thomiano, Columbano, Chromano, Dimano et Bathano episcopis, Chromano Hermannoque, Laustrano, Stellano et Segiano presbyteris, Sarano caeterisque doctoribus seu abbatibus Scotis, Hilarius archipresbyter, et servans locum sanctae se
Abbreviated transcription (Latin):
Ut defuncto paulino. ithanar ꝓ eo rofen¬
sis ecclie p̃sulatũ susceꝑit et humilitate
mirabili regis osiuni qui ab osui crudeli
cede ꝑemptꝰ ẽ. XIIi¬
t ep̃s aidan nautis et tempestatẽ futurã
p̃dixerit. et oleũ sc̃m quo hanc sedarent

Expanded text:
Ut, defuncto Paulino, Ithamar pro eo Hrofensis Ecclesiae praesulatum susceperit; et de humilitate mirabili regis Osuini, qui ab Osuiu crudeli caede peremptus est. pus Aidan nautis et tempestatem futuram praedixerit, et oleum sanctum quo hanc sedarent
Abbreviated transcription (Latin):
morie gregorii frequent lectione occupati.
p̃ocłis affectũ doctrine ipsius qd̾ ꝑ ur̃is
anunab libent̾ exercuit habetote. quate¬
nus eius oratio et regnũ ur̃m ppłinq
augeat: et uos om̃ipotenti deo irrep̃hen¬
sibiles rep̃sencet. Ea uero que a nob̾ ꝓur̃is
sacerdotib ordinanda sꝑastis. hoc ꝑfidei ur̃e
sinceritate que nobis multimoda relatione
perp̃sentiam portitoris laudabilit̾ insinua¬
ta est. gratiuito animo adcribuere ulla
sine dilatione p̃uidemus. et duo pallia
utroꝵq metropolitanoꝵ. idẽ honorio et
paulmo direximus. ut dũ quis eoꝵ de
hoc scło ad auctorem suũ fuerit accersitꝰ.
in loco ipsius alterũ ep̃m exhac nr̃a auc¬
coritate debeat subrogare. Quod quidẽ
tam ꝓur̃e caritatis affectu. quam ꝑtanta¬
rum ꝓuintiarũ spatiis. que int̾ nos et uos
esse noscunt᷑. sumꝰ inuitati concedere. ut in

Expanded text:
apostolicae memoriae Gregorii frequenter lectione occupati, apostolicae memoriae Gregorii frequenter lectione occupati, prae oculis affectum doctrinae ipsius, quem pro vestris animabus libenter exercuit, habetote; quatenus ejus oratio, et regnum vestrum populumque augeat, et vos omnipotenti Deo inreprehensibiles repraesentet. Ea vero quae a nobis pro vestris sacerdotibus ordinanda sperastis, haec pro fidei vestrae sinceritate, quae nobis multimoda relatione per praesentium portitores laudabiliter insinuata est, gratuito animo attribuere illis sine ulla dilatione praevidemus. Et duo pallia utrorumque metropolitanorum, id est, Honorio et Paulino direximus, ut dum quis eorum de hoc saeculo ad auctorem suum fuerit accersitus, in loco ipsius alterum episcopum ex hac nostra auctoritate debeat subrogare, quod quidem tam pro vestrae charitatis affectu, quam pro tantarum provinciarum spatio, quae inter nos et vos esse no
Abbreviated transcription (Latin):
lentissimo ac p̃cellentissimo filio ediuno
ca sui conditoris cultum fidei est ardore
succensa: ut longe lateq resplendeat.
et inomni mundo adnuntiata ur̃i oꝑis
multiplicit̾ referat fructũ. Sic enm
uos reges esse cognoscitis. dũ regemet
creatorem ur̃m ortodoxa p̃dicatione edoc¬
ti. deum uenãndo creditis. eiq qd̾ huma¬
na ualet conditio. m̃tis ur̃e sinceram
deuotionem exsoluitis. Quid enim
deo nr̃o aliud offerre ualebimus. iu¬
si ut inbonis actib ꝑsistentes. ipsũq
actorem humani generis conficentes
eũ colere. eiq uota nr̃a redde festinemꝰ:
Et ideo excellentissime fili pat̾na uos cari¬
tate qua conuenit exhortamur. ut
hoc qd̾ uos diuina miscdĩa ad suam
gr̃am uocare dignata est: sollicita in¬
tentione et assidius orationib seruare oimͦ
festinetis. ut qͥ uos in p̾senti seculo
exomni errore absolutos. ad agnitionẽ
sui nominis est dignatus ꝑducere: et ce¬
lestis patrie uobis p̃paret mansionem.

Expanded text:
lentissimo atque praecellentissimo filio Edwino ca conditoris sui cultum fidei est ardore succensa, ut longe lateque resplendeat, et in omni mundo annuntiata, vestri operis multipliciter referat fructum. Sic enim vos reges esse cogCreatorem vestrum orthodoxa praedicatione edocti, Deum venerando creditis, eique, quod humana valet conditio, mentis vestrae sinceram devotionem exsolvitis. Quid enim Deo nostro aliud offerre valebimus, nisi ut in bonis actibus persistentes, ipsumque auctorem humani generis confitentes, eum colere, eique vota nostra reddere festinemus? Et ideo, excellentissime fili, paterna vos caritate qua convenit, exhortamur, ut hoc quod vos divina misericordia ad suam gratiam vocare dignata est, sollicita intentione et adsiduis orationibus servare omnimodo festinetis; ut qui vos in praesenti saeculo ex omni errore absolutos, ad agnitionem sui nominis est dignatus perducere, et coelestis patriae vobis praeparet mansionem.
Abbreviated transcription (Latin):
Ut rex cantuarioꝵ earconbrech idola de¬
strui p̃ceꝑit. et de filia eius ercongota et
ꝓpinqua edilberge sacratis deo uͥginib¬
Ut in loco in quo occisus ẽ rex osualdus.
crebra sanitatum miracła facta. ut que
ibi pͥmo ium̃tũ cuiusdam uiantis ac de¬
inde puella sit paralitica curata. Ix.¬
Ut suꝑ reliquias eiꝰ lux celestis cota noc:¬
te steterit. et ut ꝑeas sint demoniaci
curati. xi.¬

Expanded text:
Ut rex Cantuariorum Earconberct idola destrui praeceperit; et de filia ejus Ercongota, et propinqua Aedilbergae, sacratis Deo virginibUt in loco in quo occisus est rex Osuald, crebra sanitatum miracula facta; utque ibi primo jumentum cujusdam viantis, ac deinde puella paralytica sit curata. Ut super reliquias ejus lux coelestis tota nocte steterit; et ut per eas sint daemoniaci curati. I
Abbreviated transcription (Latin):
urãm p̃ceptionem. uice beati petri aploꝵ
pͥncipis auctoritatem tribiumus. ut qñ
unum ex uobis diuina adse iusserit gr̃a
euocari. is qui suꝑstes fui̾t. alterũ in lo¬
co defuncti debeat ep̃m ordinare. ꝑ qua
etiam re.singła ur̃a dilectioni pallia
ꝑeadẽ ordinatione celebranda direximꝰ:
ut ꝑ nr̃e p̃ceptionis auctoritatem possi¬
tis deo placitam ordinationem efficere.
Quia ut hec uob̾ concederemus. longa
terrarũ marisq int̾ualla que int̾ nos ac
uos obsistunt. ad hec nos condescendere
coegerunt: ut nulla possit eccliarum
ur̃arũ iactura ꝑcuiuslibet occasionis
obtentũ. quoqͦmodo ꝓuenire.s potius
cõmissi uob̃ ppłĩ deuotionem plenius
ꝓpagare. Deus ce incolum̃ custodiat di¬
mo cesare. id ẽ filio eiꝰ anno . iiͦi. indc̃.uii.¬

Expanded text:
eptionem, vice beati Petri apostolorum principis, auctoritatem tribuimus, ut quando unum ex vobis divina ad se jusserit gratia evocari, is qui superstes fuerit alterum in loco defuncti debeat episcopum ordinare. Pro qua etiam re singula vestrae dilectioni pallia pro eadem ordinatione celebranda direximus, ut per nostrae praeceptionis auctoritatem possitis Deo placitam ordinationem efficere: quia ut haec vobis concederemus, longa terrarum marisque intervalla quae inter vos et nos obsistunt ad haec nos condescendere coegerunt, ut nulla possit Ecclesiarum vestrarum jactura per cujuslibet occasionis obtentum quoquo modo pervenire, sed potius commissi vobis populi devotionem plenius propagare. Deus te incolumem custodiat, dimo Caesare item filio ejus anno tertio, indi
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sul illius ad honoriũ papam aiusto
archiep̃o legatarius missus. absortꝰ
fuerat fluctib italici maris: ac per
hoc curam illius p̃fatus paulinus in¬
uitatione honorii antistitis et eadbal¬
di regis suscepit. ac tenuit. usq dum
et ipse suoꝵ temꝑe ad celestia regna
cũ głosi fructu laboris ascendit. Inqͣ
eccłia moriens palliũ quoq qd̃ aro¬
mano papa acceꝑat reliquid. Relique¬
rat autem ineccłia sua eburaci iaco¬
bum diaconem. uirũ utiq eccl̃iasticũ
et sc̃m. qui multo exhinc temꝑe in
eccłia manens. magnas antiquo hosti
p̃das docendo et baptirando eripuit.
cuius nomine uicus in quo maxime so¬
lebat habicare. iuxta cataractam. usq
hodie cognominatur. Qui qm̃ cantan¬
di in ecclia erat pericissimus. recupera¬
ta postmodũ pace ꝓuntia et crescente
numero fideliũ. etiam magister eccliasti¬
ce cantionis. iuxta morem romanoꝵ siue
cantuarioꝵ multis cepit existere. et ipse

Expanded text:
praesul illius ad Honorium papam a Justo praesul illius ad Honorium papam a Justo archiepiscopo legatarius missus, absorptus fuerat fluctibus Italici maris: ac per hoc curam illius praefatus Paulinus, invitatione Honorii antistitis et Eadbaldi regis suscepit ac tenuit, usquedum et ipse suo tempore ad caelestia regna cum gloriosi fructu laboris ascendit. In qua Ecclesia moriens, pallium quoque, quod a Romano papa acceperat, reliquit. Reliquerat autem in Ecclesia sua Eburacensi Jacobum diaconum, virum utique ecclesiasticum et sanctum, qui multo exhinc tempore in Ecclesia manens, magnas antiquo hosti praedas, docendo et baptizando eripuit: cujus nomine vicus in quo maxime solebat habitare, juxta Cataractam, usque hodie cognominatur. Qui quoniam cantandi in ecclesia erat peritissimus, recuperata postmodum pace in provincia, et crescente numero fidelium, etiam magister ecclesiasticae cantionis juxta morem Romanorum seu Cantuariorum multis coepit existere: et ipse
Abbreviated transcription (Latin):
Turbatis itaq rebus nordan hymbroꝵ
huius articulo cladis. cum nil ali¬
cubi p̃sidii nisi infuga esse uideretur.
paulinus adsũpta secũ regina edilber¬
gam. quam pridem adduxerat. rediit.
cantiam nauigio. atq ab honorio ar¬
chiep̃o et rege eadbaldo mulcum hono¬
rifice susceptus est. Uenit autẽ illuc
ducebasso milite regis ediuni fortissimo.
habens secũ eanfledam filiam. et iuisc¬
offridi filii eius. Quos postea mater
metu eadbaldi et osualdi regũ. misit
qui erat amicus illius: ibiq ambo im
fantia defuncti. et iuxta honorem uel
regiis pueris. uel innocentib xp̃i con¬
gruum. ineccłia sepulti sunt. Attulit
quoq secũ uasa p̃ciosa eduini regis ꝑ¬
plura. inquib et crucem magnam au¬
ream et calicem aureũ consecratũ ad
ministeriũ altaris. que actenus in
ecclĩa cantie conseruate monstrant᷑.
Quo intemꝑe rofensis ecclia pasto¬
rẽminime habebat. eoqd̃ romanus

Expanded text:
Turbatis itaque rebus Nordanhymbrorum Turbatis itaque rebus Nordanhymbrorum hujus articulo cladis, cum nil alicubi praesidii nisi in fuga esse videretur, Paulinus adsumpta secum regina Aedilberge quam pridem adduxerat, rediit Cantiam navigio, atque ab Honorio archiepiscopo et rege Eadbaldo multum honorifice susceptus est. Venit autem illuc duce Basso, milite regis Aeduini fortissimo, habens secum Eanfledam  Al., Eanfredam filiam, et Vusc Iffi filium Osfridi filii ejus, quos postea mater metu Eadbaldi et Osualdi regum, misit qui erat amicus illius, ibique ambo in infantia defuncti, et juxta honorem vel regiis pueris, vel innocentibus Christi congruum, in ecclesia sepulti sunt. Attulit quoque secum vasa pretiosa Aeduini regis perplura, in quibus et crucem magnam auream, et calicem aureum consecratum ad ministerium altaris, quae hactenus in ecclesia Cantiae conservata monstrantur. Quo in tempore, Hrofensis Ecclesia pastorem minime habebat, eo quod Romanus
Abbreviated transcription (Latin):
tioꝵ gente idolis dedicus: et xp̃ian erat
nõis ignarus. At uero cedualla quãuis
nomen et ꝓfessionẽ haberet xp̃iani ado
tamen erat aĩo ac morib barbarus. ut
nec sexiu quidem muliebri uel inno¬
cue paruuloꝵ parceret etati. qui in uni¬
uersos atrocitate ferina morti ꝑ tor¬
menta contraderet. Multo temꝑe totas
eoꝵ ꝓuntias debachando ꝑuagatus:
ac totũ genus angloꝵ brictannie finib
erasurũ se ẽẽ deliberans. S nec religio¬
ni xp̃iane que apud eos exhorta erat.
aliquid inpendebat honoris. quippe cũ
usq hodie moris sit brictonum fidem
religionemq angloꝵ ꝓ nichilo habere.
neq in aliquo eis magis cõmunicare
quam paganis. Ad lacũ est autem cap̃
edium regis eburacũ. et illatũ postea
ineccłiam beati apostoli petri quam
ipse cepit. s successor eius osualdus
perfecit ut supra dociumus. positũq
est inporticu sc̃i pape gregorii. acuius
ipse discipb̃s uerbum uite susceꝑat.

Expanded text:
ciorum gente idolis deditus, et Christiani erat ciorum gente idolis deditus, et Christiani erat nominis ignarus: at vero Caedualla, quamvis nomen et professionem haberet Christiani, adeo tamen erat animo ac moribus barbarus, ut ne sexui quidem miliebri, vel innocuae parvulorum parceret aetati, quin universos atrocitate ferina morti per tormenta contraderet, multo tempore totas eorum provincias debacchando pervagatus, ac totum genus Anglorum Brittaniae finibus erasurum se esse deliberans. Sed nec religioni Christianae, quae apud eos exorta erat, aliquid impendebat honoris. Quippe cum usque hodie moris sit Brittonum, fidem religionemque Anglorum pro nihilo habere, neque in aliquo eis magis communicare quam paganis. Adlatum est autem caput Aeduini regis Eburacum, et inlatum postea in ecclesiam beati apostoli Petri, quam ipse coepit, sed successor ejus Osualdus perfecit, ut supra docuimus, positum est in porticu sancti papae Gregorii, a cujus ipse discipulus verbum vitae susceperat.
Abbreviated transcription (Latin):
genti angloꝵ simul et brictonũ
głosissime p̃eẽt. exquib sex etiam ip¬
se ut dixius xp̃i regno militauit.
rebellauit aduersus eũ ceduauac rex¬
rex brittonũ. auxiliũ p̃bente illi penda.
uiro streniussimo de regio genere mer¬
tioꝵ. qui et ipse eo temꝑe gentis eiusdẽ
regno annos.xx. et duob uaria sorte
p̃fuit. Et conserto graui p̃lio incampo
qui uocat᷑ haethfelth occisus ẽ edunꝰ.
die quarto iduũ octobriũ. anno dñice
xl. et uiii: eiusq totus uel int̾emptus
uel disꝑsus exercitus. Inquo etiam bel¬
lo ante illũ unus filius eius offrid ui¬
uenis bellicosus cecidit. alt̾ eadfridne¬
cessitate cogente ad pendam regem tnͣsfu¬
git: et ab eo post modũ regnante osual¬
do. contra fidem uris uirandi ꝑemptꝰ
est. Quo temꝑe maxuna est facta strages
in eccłia uel gente nordan hymbroꝵ: max¬
ime qd unus exducib aquib acta est.
paganus. alt̾ quia barbarus erat paga¬
no seuior. Siquidem penda cũ om̃i mer¬

Expanded text:
genti Anglorum simul et Brittonum gloriosissime praeesset, e quibus sex etiam ipse, ut diximus, Christi regno militavit, rebellavit adversus eum Caedualla rex Brittonum, auxilium praebente illi Penda viro strenuissimo de regio genere Merciorum, qui et ipse eo tempore, gentis ejusdem regno annis viginti et duobus varia sorte praefuit: et conserto gravi praelio in campo qui vocatur Haethfelth, occisus est Aeduini die quarta Iduum Octobris, anno dominicae  et octo: ejusque totus vel interemptus vel dispersus est exercitus. In quo etiam bello, ante illum unus filius ejus Osfrid juvenis bellicosus cecidit, alter Eadfrid necessitate cogente ad Pendam regem transfugit, et ab eo postmodum regnante Osualdo, contra fidem jurisjurandi peremptus est. Quo tempore maxima est facta strages in Ecclesia. vel gente Nordanhymbrorum, maxime quod unus ex ducibus a quibus acta est, paganus, alter quia barbarus erat pagano saevior. Siquidem Penda cum omni Mer
Abbreviated transcription (Latin):
t primi successores pitula .i.¬
xp̃ia uissimus rex utrũq restaura uit .ii.
Ut de ligno crucis qd̃ idem rex contra barba¬
ros pugnaturus e rexerat. int̾ innumera
brachii sit languore curatus .iii.
Ut idem rex postulans de gente scotoꝵ an¬
tisticem. acceꝑit aidanum. eidemq uiinsu¬
la lindiffarnensi sedem episcopatus
donauerit.

Expanded text:
t primi successores AChristianissimus rex utrumque restauraviUt de ligno Crucis quod idem rex contra Barbaros pugnaturus erexerat, inter innumera Al., adolescens brachii sit languore curatus.Ut idem rex postulans de gente Scottorum antistitem, acceperit Aedanum, eidemque in insula Lindisfarnensi sedem episcopatus donaverit.
Abbreviated transcription (Latin):
uo temꝑe p̃sulatũ sedis apłice
honorius bonifacui successor ha¬
bebat. Qui ubi gentem nordarhu¬
didicit. misit eidem paulino palliũ.
Misit et regi edumo litt̾as exortato¬
rias: pat̾na illum caritate accendens.
sistere semꝑ ac ꝓficere curarent. Quarũ¬

Expanded text:
uo tempore praesulatum sedis apostolicae Honorius Bonifacii successor habebat, qui ubi gentem Nordanhydidicit, misit eidem Paulino pallium, misit et regi Aeduino literas exhortatorias, paterna illum caritate accendens, sistere semper ac proficere curarent  A
Abbreviated transcription (Latin):
increm̃ta. ut fide et oꝑe intimore dei et
caricate. ur̃a ad quisitio decessoꝵq ur̃oꝵ.
conualescendo amplius extendatur.
ut ipsa uos dñici eloquis ꝓmissa infu¬
curo respiciant. uosq uox ista adeter¬
nam festiuitatem euocet. Uenite ad me
omnes qui laboratis et honerati estis.
et ego reficiam uos. Et iterũ. euge serue¬

Expanded text:
incrementa; ut fide et opere, in timore Dei et incrementa; ut fide et opere, in timore Dei et caritate, vestra adquisitio decessorumque vestconvalescendo amplius extendatur; ut ipsa vos dominici eloquii promissa in futuro respiciant, vosque vox ista ad aeternam festivitatem evocet: Venite ad me omnes qui laboratis et onerati estis, et ego reficiam vos . Et iteru
Abbreviated transcription (Latin):
ec interim iustus archiep̃s. .xuiii.
ad celestia regna subleuatus. iiͦi.
dus uenit ad paulinũ. et occurrente
honorius misit palliũ et litteras: in
ut cum dorwernensis uel eburacen¬
sis antistes. de hac uita transierit. is
qui suꝑ est consors eiusdem gradus. habeat
potestatem alterum ordinandi inloco eius
qui tnsierit sacerdotem. nec sit necesse ad
romanam usq ciuitatem ꝑtã plixa ter¬
rarum et maris spatia. pordinando archi¬
ep̃o semꝑ fatigari. Quarũ etiam textum
litterarũ: in nr̃a hac historia ponere cõ¬
modũ duximus.
ilectissimo fãi honorio. honorius.
Int̾ pluruna que redẽptoris nr̃i
miscd̃ia sius famulis dignatur bonoꝵ
munera p̃rogare. illud etiam clem̃ter
coillata sue pietatis munificentia tribu¬
it. quoties ꝑfrat̾nos affatus unanuem
alt̾nis aspectib rep̃sentat. ꝑquib ma¬
iestati eius gras indesinent̾ exsoliumꝰ.
eũq uotis supplicib exoramꝰ. ut urãm
dilectionem inp̃dicatione euangelii la

Expanded text:
ec inter Justus archiepiscopus ad caelestia regna sublevatus  Al., dus venit ad Paulinum, et occurrente Honorius misit pallium et literas, in qut cum Doruvernensis vel Eburacensis antistes de hac vita transierit, is qui superest consors ejusdem gradus, habeat potestatem alterum ordinandi, in loco ejus qui transierat, sacerdotem; ne sit necesse ad Romanam usque civitatem per tam prolixa terrarum et maris spatia pro ordinando archiepiscopo semper fatigari. Quarum etiam textum literarum in nostra hac Historia ponere commodum duximus. « Dilectissimo fratri Honorio, Honorius. « Inter plurima quae Redemptoris nostri misericordia suis famulis dignatur bonorum munera praerogare, illud etiam clementer collata suae pietatis munificentia tribuit, quoties per fraternos affatus  Al., ealternis aspectibus repraesentat. Pro quibus majestati ejus gratias indesinenter exsolvimus, eumque votis supplicibus exoramus, ut vestram dilectionem in praedicatione Evangelii lab