comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
prchendunt: ut humana saltm formi¬
dine peccare iccuant. qui diuma iudicia
non formidant. N equaqͣm tamen prepo¬
siti ex hoc quesito timore suꝑbiant: in quo
ñ suam głam sed subiectoꝵ iusticiam que¬
runt. In eo enim quod metum sͥ a ꝑuerse ui¬
uentib erigunt. quasi non hominib s am¬
malib dominantur: quia indelicet ex qua
parte bestiales sunt subditi. ex ea debent
etiam formidini iacere substrati. Sed ple¬
runq rector eo ip̃o quo ceteris preminet. ela¬
tione cogitationis intumescit: et dum ad
usum cuncta subiacent. dum ad uotum ue¬
locit̾ uissa complentur ÷ dum om̃s subdici
si qua bene gesta sunt laudib efferunt.
male gestis autem nulla auctoritate contra¬
dicunt : dum plerunq laudant etiam quȩ
repbare debuerant. seductus ab his que in¬
fr̃a suppetunt. suꝑ se animus extollitur: et
dum foras immenso fauore cirtundatur.
intus ueritate uacuatur⁊ atq oblitus sui.

Expanded text:
prehendunt; ut humana saltem formiprehendunt; ut humana saltem formidine peccare metuant, qui divina judicia non formidant. Nequaquam namque praepositi ex hoc quaesito timore superbiunt, in quo non suam gloriam, sed subditorum justitiam quaerunt. In eo enim quod metum sibi a perverse viventibus exigunt, quasi non hominibus, sed animalibus dominantur, quia videlicet 21 ex qua parte bestiales sunt subditi, ex ea debent etiam formidini jacere substrati. Sed plerumque rector eo ipso quo caeteris praeeminet, elatione cogitationis intumescit, et dum ad usum cuncta subjacent, dum ad votum velociter jussa complentur, dum omnes subditi, si qua bene gesta sunt, laudibus efferunt, male gestis autem nulla auctoritate contradicunt, dum plerumque laudant etiam quod reprobare debuerant, seductus ab his quae infra suppetunt, super se animus extdum foris immenso favore circumdatur, intus veritate vacuatur; atque oblitus sui,
Abbreviated transcription (Latin):
meritoꝵ ordine. alios aluis culpa postpo¬
nit. Ipsa autem diu̾sitas quȩ accessit ex in¬
tio. diumo iudicio dispensatur: ut quia
omnis homo eque stare non ualet. alter
regatur ab altero. Unde cuncti qui p̃sunt.
non in se potestatem debent ordinis. s eqͣli¬
tatem pensare conditionis: nec preesse ho
minib gaudeant. s ꝓdesse. Antiqͥ etemm
patres nostri: non reges hominum. sed pa¬
stores pecorum fuisse memorant᷑. Et cum
noe dominus filuisq eius diceret. crescite
et multiplicamim & replete terram: ꝓtinꝰ
adiunxit. & terror uester ac tremor sit suꝑ
tremor quia ẽẽ suꝑ animalia t̾re precipi¬
tur: ꝓfecto ẽẽ suꝑ homines ꝓhibetur. Ho¬
mo quippe brutis animalib. ñ autem ho¬
minib ceteris natura prelatus est: & iccir¬
co ei dicitur. ut ab animalib et ñ ab ho¬
mine timeatur÷ quia contra naturam
suꝑbire ẽ. ab equali uelle timeri. Et tam̃
necesse est. ut rectores a subditis timeant᷑.
quando ab eis dcum minime timeri de¬

Expanded text:
meritorum ordine alios aliis culpa postponit. Ipsa autem diversitas quae accessit ex vitio, divino judicio dispensatur; ut quia omnis homo aeque stare non valet, alter regatur ab altero. Unde cuncti qui praesunt, non in se potestatem debent ordinis, sed aequalitatem pensare conditionis; nec praeesse se hominibus gaudeant, sed prodesse. Antiqui etenim patres nostri non reges hominum, sed pastores pecorum fuisse memorantur. Et cum Noe Dominus filiisque ejus diceret: Crescite et multiplicamini, et replete terram , protinus adjunxit: Et terror vester ac tremor sit supetremor, quia esse super animalia terrae praecipitur, profecto esse super homines prohibetur. Homo quippe brutis animalibus, non autem hominibus caeteris natura praelatus est; et idcirco ei dicitur ut ab animalibus et non ab hominibus timeatur, quia contra naturam superbire est ab aequali velle timeri. Et tamen necesse est ut rectores a subditis timeantur, quando ab eis Deum minime timeri de
Abbreviated transcription (Latin):
Quam quia fudit e bibere noluit: scͥptũ
est. Libauit eam dño. Si gͥ ab armato re¬
ge in sacrificium dei uersã est aqua con¬
tempta: pensemus quale sacrificium om¬
mpotenti deo rex optulit: qui ꝓ amore illiꝰ
ñ aquam s aurum acciꝑe contempsit. Itaq
fili extellentissime fidenter dicam. quia li¬
basti aurum dño: quod contra eum nullo
modo habere uoluisti.

Expanded text:
Quam quia fudit et bibere noluit, scriptum Quam quia fudit et bibere noluit, scriptum est: Libavit eam Domino . Si igitur ab armato rege in sacrificium Dei versa est aqua contempta, pensemus quale sacrificium omnipotenti Deo rex obtulit, qui pro amore ipsius non aquam, sed aurum accipere contempsit? Itaque, fili excellentissime, fidenter dicam quia libasti aurum Domino, quod contra eum habere nullo modo voluisti.
Abbreviated transcription (Latin):
solum hoc dampno multandi. sed ctiam
alia crunt pena de legib feriendi. xl
ane quia uideorum ꝑfidia zelum xp̃i¬
anoꝵ datis contra se muñib ludificare
solebat÷ ñ solum nil penitus ab cis capiebad.
quinimmo eoꝵ munera gregorius execra¬
bilia iudicabat. Unde recharedo regi uui¬
sigothorum post cetera scribit dicens. Pre¬
terea indico quia creuit de ur̃o oꝑe in lai¬
de dei. hoc quod dilectissimo filio meo ꝓbi¬
no p̾sbitero narrante cognoui: quia cum
ur̃a excellentia constitutionẽ quandam
contra iudeoꝵ ꝑfidiam dedisset: inde Qbs
ꝓlata fuerat. ⁊ectitudiẽ ur̃e meiti nsl¬
tere pecumarum summam offerendo mo¬
liti sunt. Quam excellentia ur̃a contemp¬
sit: et omnipotentis dei placere iudicio
requirens. auro innocentiam pretulit. Qua
in re m̾ dauid regis factum ad memori¬
am uenit. Eui dum concupita aqua de
cisterna bethleemitica que int̾ hostiles
cuneos habebatur. ab obsequentib mili¬
tib fuisset oblata: ꝓtinꝰ dixit. Absit ame:

Expanded text:
solum hoc damno mulctandi, sed etiam alia erunt poena de legibus feriendi. » 49. Sane quia Judaeorum perfidia zelum Christianorum datis contra se muneribus ludificare solebat, non solum nil penitus ab eis capiebat, quinimmo eorum munera Gregorius execrabilia judicabat. Unde Recaredo, regi Wisigothorum, post caetera scribit, dicens: « Praeterea indico, quia crevit de vestro opere in laudibus Dei hoc quod dilectissimo filio meo Probino, presbytero, narrante, 156 cognovi, quia cum vestra excellentia constitutionem quamdam contra Judaeorum perfidiam dedisset, ii de quibus prolata fuerat rectitudinem vestrae mentis inflectere, pecuniarum summam offerendo, moliti sunt, quam excellentia vestra contempsit, et omnipotentis Dei placere judicio requirens, auro innocentiam praetulit. Qua in re mihi David regis factum ad memoriam venit, cui dum concupita aqua de cisterna Bethlehemitica, quae inter hostiles cuneos habebatur, ab obsequentibus militibus fuisset oblata, protinus dixit: Absit a me,
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s alim̃toꝵ indigentia coangustabat.
Iamq in bñdicti monastcrio tͥticũ decrad:
panes uͦ penc om̃s consumpti erant. ut
non plus qͣm qͥnq ad refectionis horam
fratrib inucniri potuissent. Cumq eos
uenerabilis pater contͥstatos cerneret ÷ coꝵ
pusillammitatẽ studuit modesta incre

Expanded text:
omnes alimentorum indigentia coangustabat. Jamque in Benedicti monasterio triticum deerat: panes vero pene omnes consumpti fuerant, ut non plus quam quinque ad refectionis horam fratribus inveniri potuissent. Cumque eos venerabilis Pater contristatos cerneret, eorum pusillanimitatem studuit modesta incre
Abbreviated transcription (Latin):
monib tantus ille doctor obstruxit osga¬
me: eumq compulit ut taceret.
imꝑium ÷ qui dudum de sua fide apud
beatam martyrem euphemiã in calcedo¬
niam imꝑatori archadio ꝓmisit. diũ̾sa
consilia reuoluebat: & in sua intentione
semꝑ instabat. Dumq ꝑ diem nichil in
urbe constantinopolitana agere potinssct:
machinatꝰ ẽ ut nocte barbaros mitteret.
qui palatium concremarent. Tunc enum
aꝑte monstratũ ẽ: quomͦ d̾s custodiat
ciuitatẽ. E issis enim ab eo barbaris ad
incendium atq p̾das. angłoꝵ turbci ap¬
paruit armatoꝵ: ingens corpꝰ habentiũ
lli uͦ putantes ẽẽ milites: abscesserunt.
Cumq hoc graue fuisset nuntiatum:
incredibile uisum ẽ. Nouerat enĩ: quic
cunctus exercitus ꝑ ciuitates fuerat consti¬
tutus. Qua ꝑpt̃. denuo futura nocte alios
destinaiit. Cumq idem renuntiatũ fu¬
isset: denuo angłi eandem uisionẽ bar¬
baris ostendebant. Nouissime ip̃e egrescꝰ

Expanded text:
monibus tantus ille doctor obstruxit os Gamonibus tantus ille doctor obstruxit os Gainae, eumque compulit ut taceret. imperium, qui dudum de sua fide apud beatam martyrem Eufemiam in Chalcedonia imperatori Arcadio promisisset, diversa consilia revolvebat, et in sua intentione semper instabat. Dumque per diem nihil in urbe Constantinopolitana agere potuisset, machinatus est ut nocte barbaros mitteret qui palatium concremarent. Tunc enim aperte monstratum est quomodo Deus custodiat civitatem. Missis enim ab eo barbaris ad incendium atque praedas, angelorum turba apparuit, armatorum ingens corpus habentium. Illi vero putantes esse milites, abscesserunt. Cumque hoc Gainae fuisset nuntiatum, incredibile visum est. Noverat enim quia cunctus exercitus per civitates fuerat constitutus. Quapropter denuo futura nocte alios destinavit. Cumque idem ei renuntiatum fuisset denuo enim angeli eamdem visionem barbaris ostendebant, novissime ipse egressus
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc gama petitionẽ poscebat suam:¬
ioh̃s contradicebat dicens. Non licet im¬
ꝑatori pietatẽ custodienti: aliquid con¬
tra mandata diuina p̾sumere. Cumq
responderet ille. quia oratorium & ipse
habere deberet: iohs ait. Ubiq tͥ diuma
domꝰ aꝑta est: ut nullus te uetet orare.
At ille. Sed ego inqͥt alterius secte sum:
&e cũ cis unum templum habere deposco.
Muldos enim ꝓ romana re publica la¬
bores assumpsi: & ñ debeo in mea petitio¬
ne contempni. Cun ioh̃s. Plurima inqͥt
p̃nia. & que transcendand tua certa¬
mina ꝑcepisti ÷ magister militũ factꝰ es:
consulari doga insuꝑ exornatus : &e opor¬
ded te considerare qui dudum fueris. et
qualis mͦ conspicaris: & que pͥsca pauꝑ¬
tas. & que moderna substantia ÷ quib
uestib utebaris anteqͣm ystrum transis¬
ses. & quib nc̃ uteris considera. Igitur qͥa
panci labores maxima tͥ p̃mia contulert̃:
circa honorantẽ te ñ sis ingratus. His ser¬

Expanded text:
Tunc Gainas petitionem suam poscebat; JoaTunc Gainas petitionem suam poscebat; Joannes contradicebat, dicens: Non licet imperatori pietatem custodienti aliquid contra mandata divina praesumere. Cumque responderet ille quia oratorium et ipse habere deberet, Joannes ait: Ubique tibi divina domus aperta est, et nullus te vetat orare. At ille: Sed ego, inquit, alterius sectae sum, et cum meis unum templum habere deposco. Multos enim pro Romana republica labores assumpsi, et non debeo in mea petitione contemni. Cui Joannes: Plurima, inquit, praemia, et quae transcendunt tua certamina, percepisti, magister militum factus, consulari toga insuper exornatus. Et oportet te considerare qui dudum fueris, et qualis modo conspiciaris, et quae prisca paupertas, et quae moderna substantia; quibus vestibus utebaris antequam Istrum transisses, et quibus nunc uteris. Considera igitur quia pauci labores maxima tibi praemia contulerunt, et circa honorantem te non sis ingratus. His ser
Abbreviated transcription (Latin):
ama quidam genere celticus. con¬
silio barbarus.studio tyrannico
uchem̃ter elatus : eo tempore cũ eẽt ma¬
sub suo magisterio habens. t̾rorem pluri¬
mis. etiam ipsis pͥncipib meditationem
tẏrannidis inferebat: eratq arrianꝰ. Is gͦ
rogauit imꝑatorem: ut intra ciuitatem¬
daret ei unam eccłiam. At ille eum se
placare ꝓmisit. Tunc euocans iohem. eiq
potentiam illius meditatãq tirannidem
dicens: petebat ut data ei eccl̃ia refrenaret
intentionẽ. At ille uͥtute fortissimꝰ. noli
inqͥd o imꝑator hec ꝓmitere: neq sc̃m̃
dare canib. Non enim potero deo bñdi¬
centes expellere: & sc̃m demplum blasphe¬
mantib miuste tradere. Neq hunc bar¬
barum metuamꝰ o imꝑator: s ambos nos
iube uocari ÷ & sub silentio int̾ nos que
dicuntur audi. Ego namq linguã illiꝰ
sic refrenabo: ut ñ p̃sumat petere : qͦd ei
dari ñ expedit. Hoc audiens imꝑador. ga¬
unsus est: & utrosq altera die uocauit.

Expanded text:
as quidam genere Celticus, consilio barbarus, studio tyrannico vehementer elatus, eo tempore cum esset masub suo magisterio habens, terrorem plurimis, etiam ipsi principi, meditatione tyrannidis inferebat; eratque Arianus. Is ergo rogavit imperatorem ut intra civitatem ei unam daret ecclesiam. At ille eum se placare promisit. Tunc evocans Joannem, eique potentiam illius, meditatamque tyrannidem dicens, petebat ut data ecclesia ejus refrenaret intentionem. At ille virtute fortissimus: Noli, inquit, o imperator, haec promittere, nedare. Non enim potero Deo benedicentes expellere, et sanctum templum blasphemantibus injuste contradere. Neque hunc barbarum metuas, imperator; sed ambos nos jube vocari, et sub silentio inter nos quae dicuntur audi. Ego namque linguam illius sic frenabo, ut non praesumat petere quae dari non expedit. Hoc audiens imperator gavisus est, et utrumque altera die vocavit.
Abbreviated transcription (Latin):
iiuria suscipias:
Regorius candido defensori. Neceli¬
tatem patientib. pontificale conuenit al¬
esse subsidium. Pro qua re exꝑientiȩ tue
prȩsenti auctoritate precipimꝰ: quatinus
albino pͥuato luminib. filio qͦndam mar¬
tim colomi. singulis annis duos tremissa.
sine aliqua dilatione prestare ñ desme.
ñ dubitatura suis hoc sine dubio rationd
defensori. Lator presentium cosmas
syrus in negotio qͦd agebat debitum se
contrarisse ꝑhibuit: quod & multis alis

Expanded text:
uria suscipias. » Item Gregorius Candido defensori: « Necessitatem patientibus pontificale convenit adesse subsidium. Pro qua re experientiae tuae praesenti auctoritate praecipimus, quatenus Albino, privato luminibus, filio quondam Martini coloni, singulis annis duos tremisses sine aliqua dilatione praestare non desinat, non dubitatura suis hoc sine dubio rationibdefensori: « Lator praesentium Cosmas Syrus in negotio quod agebat debitum se contraxisse perhibuit, quod et multis ali
Abbreviated transcription (Latin):
citutit manꝰ suas a munere ⁊ sed adiunxit
ab omni: quia aliud est munus ab obse¬
quio÷ aliud mimꝰ a manu: aliud a lingua.
Munus quippe ab obsequio est. subiectio
indebite impensa: munus a manu. pecu¬
ma munꝰ a lingua. fauor. Qui gͦ sacros
ordines tribuit: tunc ab omni munere mã¬
nus ercucit: quando in diuns reb ñ so¬
lum nullam pecuniam. sed etiam huma¬
nam gratiam non requirit.
es sunt gregorui suꝑ simoniacis et il

Expanded text:
cutit manus suas a munere, sed adjunxit, ab omni: quia aliud est munus ab obsequio, aliud munus a manu, aliud munus a lingua. Munus quippe ab obsequio, est subjectio indebite impensa; munus a manu, pecunia; munus a lingua, favor. Qui ergo sacros ordines tribuit, tunc ab omni munere manus excutit, quando in divinis rebus non solum nullam pecuniam, sed etiam humanam gratiam non requirit. » Hae sunt Gregorii super simoniacis, et il
Abbreviated transcription (Latin):
tio minus recta que cle conis clei placere
ominib querit ansidianiao comitatur
Sianitem de his diuinitꝰ aistricte aliscuti¬
mnuri quis int̾ ista remanet salutis locus.
quando & mala mr̃a pura mala sunt. c̃
dona ques nol habere certuini puaitoña
ẽẽ nequaqͣm possunt: Sed hoc mͥ oꝑepreci¬
um credo: quod frat̾nitatis ur̃e aurib. om̃e
quod in me latenter ip̃e reprehendo. incun¬
ctanter aꝑio. Quia enim exponencdo ñ celan
quod sensi: confitendo non abscondo quod
patior. Per expositionem patefeci dona:
confessionem detego uulnera. Et quia inͣ
hoc tam magno humano gencre. net parui
ddesunt qui dictis meis debeant instrui. nec
magni desunt qui cognite mee debeant
infirmitati misereri: ꝑ hec utraq aliis frib
quantum possum curam confero. ab aliis
quere. Iilis dixi exponendo qͦd faciant: istis
apio confitendo quod parcant. Illis uerboꝵ
medicam̃ta ũ subtrabo: istis lacerationem

Expanded text:
tio minus recta, quae de donis Dei placere tio minus recta, quae de donis Dei placere hominibus quaerit, insidiando comitatur. Si autem de his divinitus districte discutimur, quis inter ista remanet salutis locus, quando et mala nostra pura mala sunt, et bona quae nos habere credimus pura bona esse nequaquam possunt? Sed hoc mihi operae pretium credo, quod fraternis auribus omne quod in me latenter ipse reprehendo, incunctanter aperio. Quia enim exponendo, non celavi quod sensi, confitendo non abscondo quod patior. Per expositionem patefeci dona, per confessionem detego vulnera. Et quia in hoc tam magno humano genere, nec parvuli desunt qui dictis meis debeant instrui, nec magni desunt qui cognitae meae valeant infirmitati misereri, per haec utraque aliis fratribus quantum possum curam confero, ab aliis spero. Illis dixi exponendo quod faciant, istis aperio confitendo quod parcant. Illis verborum medicamenta non subtraho, istis lacerationem
Abbreviated transcription (Latin):
ise ꝓfiteor. Nam ad me intͥnsecus rediens:
postpositis uerboꝵ foliis. postpositis sententi¬
arum ramis. dum ip̃e subtilit̃ raclicẽ mee
intentionis inspicio: deo quidem ex ea me
summoꝑe placere uoluisse cognosco.s ec
eidem intentioni qua deo placere studeo:
turam se nescio quomͦ uitentio humane
laudis interserit. Quod cum iam postino¬
dum tardeq discerno: inuenio me aliter
agere. qͦd scio me aliter inchoasse. Sic enm
sepe intentionẽ nrãm dum ante ddei oculos
rede incipitur. occulte subiuncta & eam
uelut in itinere comprehendens. intentio
humane laudis assequitur: sicut ꝓ neces¬
sitaite quidem cibus sumitur. s in ipso esu
dum furtim gula subrepit. edencdi lelecta¬
uo ꝑmiscetur. Uncde plerumq contingit:
ut refectionẽ corporis quam salutis cauisa
apimꝰ. causa uoluptatis expleamꝰ. fatendũ
ãt g̃. qͦd rectam quidem intentionẽ nrara
ue ol deo placere appecio: ñ nunq̃m intẽ¬

Expanded text:
isse profiteor. Nam ad me intrinsecus rediens, isse profiteor. Nam ad me intrinsecus rediens, postpositis verborum foliis, postpositis sententiarum ramis, dum ipsam subtiliter radicem meae intentionis inspicio, Deo quidem ex ea me summopere placere voluisse cognosco; sed eidem intentioni qua Deo placere studeo, furtim se nescio quomodo intentio humanae laudis interserit. Quod cum jam postmodum tardeque discerno, invenio me aliter agere quod scio me aliter inchoasse. Sic enim saepe intentionem nostram, dum ante Dei oculos recte incipitur, occulte subjuncta, et eam velut in ithumanae laudis assequitur, sicut pro necessitate quidem cibus sumitur, sed in ipso esu, dum furtim gula subrepit, edendi delectatio permiscetur. Unde plerumque contingit ut refectionem corporis, quam salutis causa coepimus, causa voluptatis expleamus Fatendum est igitur quod rectam quidem intentionem nostram, quae soli Deo placere appetit, nonnunquam inten
Abbreviated transcription (Latin):
uanta sane consideratione
gregorius ad culmen regiminis humi¬
ut puenisset. ad hoc pueniens bene itiss
bene uiuendo recte docuisset. satis ut opiro:
suam cognou̾it. in extremo libro morali
manitestar cum dicio. Sepleto taq hoe
oꝑe: ad me mͥ uideo ẽe redeundum. Mul¬
tum quipee mens nr̃a etiam cum recte loqͥ
conatur: extra semetip̃am spargitur. Inte
gritatem namq animi. dum cogitantur
uerba qualit̃ ꝓferant᷑: quia trahunt extrin¬
setus: miniuint int̾ius. Igitur a publico lo¬
cutionis. redeundum ẽ ad curiam cordis: ut
quasi in quodam concilio consultationis. ad
meip̃m discernendum conuocem cogitationẽ
m̃tis: quatinus ibi uideam. ne aut incaute
mala. aut bona ñ bene dixerim. Tunc enim
benc dicitur bonum: cum is qui dicit. soli ei
a quo accepit. ꝑ id appetit placere quod dicit
Et quidem mala me aliqua & si qrcisse ñ
inuenio:tamen quia omnino ñ dixerim ñ
defendo. Bona uͦ si qua diumitꝰ accipiens
diri: meo iundelicet uicio miꝰ me bene dix¬

Expanded text:
uanta sane consideratione Gregorius, qui ad culmen regiminis humiliter pervenisse, ad hoc opus perveniens bene vixisse, bene vivendo recte docuisse, satis, ut opinor, suam cognoverit, in extremo libro Moralium manifestat, cum dicit: « Expleto itaque hoc opere, ad me mihi video esse redeundum. Multum quippe mens nostra etiam cum recte loqui conatur, extra semetipsam spargitur. Integritatem namque animi, dum cogitantur verba qualiter proferantur, quia eum trahunt intrinsecus, minuunt. Igitur a publico locutquasi in quodam concilio consultationis ad me ipsum discernendum convocem cogitationes mentis, 174 quatenus ibi videam ne aut incaute mala aut bona non bene dixerim. Tunc enim bene dicitur bonum, cum is qui dicit, soli ei a quo accepit, per id appetit placere quod dicit. Et quidem mala me aliqua, etsi dixisse non invenio, tamen quia omnino non dixerim, non defendo. Bona vero si qua divinitus accipiens dixi, meo videlicet vitio minus me bene dix
Abbreviated transcription (Latin):
uus meus felix huius romane eccl̃iȩ anti¬
stes apparuit: eiq mansionem ꝑpetuȩ
claritatis ostendit dicens. Nem: quia
hac te lucis mansione suscipio. Quȩ sub̃se¬
quenti mox febre correpta: ad dicm ꝑue¬
nt extremum. Et sicut nobilib feminis
uirisq morientib multi conueniunt. qͥ
prorimos eoꝵ consolentur: cadem hora ciꝰ
exitum prestolantes uiri & femine. lectulũ

Expanded text:
us Romanae Ecclesiae antistes, apparuit, eique mansionem perpetuae claritatis ostendit, dicens: Veni, quia in hac te lucis mansione suscipio. Quae subsequenti mox febre correpta, ad diem pervenit extremum. Et sicut nobilibus feminis virisque morientibus, multi conveniunt qui eorum proximos consolentur, eadem hora ejus exitum p
Abbreviated transcription (Latin):
nire. Quia gͦ tantum hebes. tantumq es
negligens. ut nͥ canonicam in de fũis coher¬
cionem exꝑtus. in aliis districtionẽ & disci¬
plinam nescias custodire: qualit̃ debeas
esse sollicitus. congruo tͥ si dño placuerit
dempore demonstrabimus.

Expanded text:
nire. Quia ergo tantum hebes tantumque es nire. Quia ergo tantum hebes tantumque es negligens, ut, nisi canonicam in te fueris coercitionem expertus, in aliis districtionem et disciplinam nescias custodire, qualiter debeas esse sollicitus congruo tibi, si Domino placuerit, tempore demonstrabimus.
Abbreviated transcription (Latin):
ris est secuta: atq ita ut dictum fuerat. añ
dñice apparitionis diem cadem molestia
ingrauescente defuncta ẽ. Gordiana autẽ
mox ut solam se remansisse repꝑit: eus
prauitas excreuit. Et qͦd pͥus latuit in de¬
siderio cogitationis: post effectu praue
actionis crertuit. Nam oblita dominici
torẽ postiodum agroꝵ suoꝵ maritum
duxit. Ecce om̃s tres uno pͥus ardore con¬
uerse sunt. sed ñ õs in uno codẽq studio
ꝑmanserunt: quia uxta dm̃icam uocem
et subtiliter inqͥrebat᷑: & districtussi¬
mis redargutionib emendabat. Unde in¬
te illic posito. nec ꝓiectis religiosis uestib
ad scl̃arem reuerti habitum. nec ad nos
licuisset ꝑu̾sam epl̃am destinare. Sed qͥa
nimia desidia. nimioq torpore depͥmeris:
in tuo dedecore res ad presens illicita impu
ne cõmissa. c̃. Nam si ut prefati sumus sol¬
licitus exstitisses: prius ad nos ultio mulie¬
ris prauissime. quam culpa debint ꝑue¬

Expanded text:
ris est secuta; atque ita ut dictum fuerat, ante ris est secuta; atque ita ut dictum fuerat, ante Dominicae apparitionis diem, eadem molestia ingravescente, defuncta est. « Gordiana autem mox ut solam remansisse se reperit, ejus pravitas excrevit; et quod prius latuit in desiderio cogitationis, post effectu pravae actionis exercuit. Nam oblita Dominici torem postmodum agrorum suorum maritum duxit. Ecce omnes tres uno prius ardore conversae sunt, sed non omnes in uno eodemque studio permanserunt, quia juxta Dominicam vocem:et subtiliter inquirebat et districtissimis redargutionibus emendabat. Unde Vite illic posito, nec projectis religiosis vestibus ad saecularem reverti habitum, nec ad nos licuisset perversam epistolam destinare. Sed quia nimia desidia nimioque torpore deprimeris, in tuo dedecore res ad prne commissa est. Nam si, ut praefati sumus, sollicitus exstitisses, prius ad nos ultio mulieris pravissimae quam culpa debuit perve
Abbreviated transcription (Latin):
re dicens. Recedite. recedite: ih̾c uenit. Lũq
in eumĩtenderet quem indebat: sc̃a illa
amima carne soluta ẽ. Tantaq subito fra¬
glantia miri odoris asꝑsa est: ut ipsa qͦq
suauitas cunctis ostenderet. illic auctoreor
suauitatis uenisse. Cumq corpꝰ eius ex mo¬
re mortuoꝵ ad lauandum esset nudatũ:
longo orõnis usu in cubitis cus & genib
cameloꝵ more muenta est obdurata cu¬
tis excreuisse. Et qͦd uiuens eiꝰ sp̃c semper
egerit: mortua caro testabatur. Hec autẽ
gesta sunt ante dm̃i natalem dicm. Quo
transacto: mox emelianȩ sorori suȩ ꝑ uisi¬
tationẽ nocturne uisionis apparuit diceis.
Ueni: ut quia natalem dñicum sine de
feci÷ scm theophania iam tecum faciam.
Qui illa ꝓtinus de gordianȩ so roris suȩ
sollicita salute respondit. Et si sola uenio:
sororcm nr̃am gordianam cui dimitto:
Em cristi uultu iterum dixit. Nem. Gordi¬
ana etenim soror nr̃a. inter laicas deputa¬
ta ẽ. Quam uisionem mox molestia corpo¬

Expanded text:
 venit. Cumque in eum intenderet quem videbat, sancta illa anima carne soluta est; tantaque subito fragrantia miri odoris aspersa est, ut ipsa quoque suavitas cunctis ostenderet illic auctorem suavitatis venisse. Cumque corpus ejus ex more mortuorum 103 ad lavandum esset nudatum, longae orationis usu in cubitis ejus et genibus, camelorum more, inventa est obdurata cutis excrevisse; et quid vivens ejus spiritus semper egerit, mortua caro testabatur. Haec autem gesta sunt ante Dominici natalis diem. Quo transacto, mox Aemilianae sorori suae per visitationem nocturnae visionis apparuit, dicens: Veni, ut quia Natalem Dominicum sine te feci, sanctum Theophaniae jam tecum faciam. Cui illa protinus de Gordianae sororis suae salute sollicita, respondit: Et si sola venio, sororem nostram Gordianam, cui dimitto? Cui tristi vultu iterum dixit: Veni, Gordiana etenim soror nostra inter laicas deputata est. Quam visionem mox molestia corpo
Abbreviated transcription (Latin):
asi huiꝰ scl̃i amorẽ redire. Erebro autẽ thar¬
la dicere emilianȩ soror suş cum mag¬
no genitu solebat. Nideo gordianã soro¬
rem nrãm de nr̃a sorte non esse. Perpendo
enim quia foris defluit: et cor ad quod ꝓ¬
posuit ñ custodit. Quam curabant blan¬
da cosie redargutione corriꝑe: atq a
lenate moꝵ ad grauitatem si habitus
formare. Quȩ quidem resumebat uul¬
tum subito grauitatis inter uerba correp¬
tionis: sed cum cusdem correptionis hora
transiret. transibat ꝓtinus et suꝑducta
grauitas honestatis ÷ moxq ad leuia uer¬
bͥa rediebat. Duellarum gaudebat socie¬
tate laicarum: eiq ꝑsonã ualde onerosa
erat. quecunq huic mundo dedita ñ erat.
Quadam uͦ nocte huic tharsille amite
meȩ quȩ int̾ sorores suas uirtute orationis.

Expanded text:
ad hujus saeculi amorem redire. Crebro autem Tharad hujus saeculi amorem redire. Crebro autem Tharsilla dicere Aemilianae sorori suae cum magno gerem nostram de nostra sorte non esse; perpendo enim quia foras defluit, et cor ad quod proposuit non custodit. Quam curabant blanda quotidie redargutione corripere, atque a revitate morum ad gravitatem sui habitus reformare. Quae quidem resumebat vultum subito gravitatis inter verba correptionis, sed cum ejusdem correptionis hora transisset, transibat protinus et superducta gravitas honestatis, moxque ad levia verba redibat. Puellarum gaudebat societate laicarum, eique persona valde onerosa erat quaecunque huic mundo dedita non erat. Quadam vero nocte huic Tharsillae amitae meae, quae inter sorores suas virtute continuae
Abbreviated transcription (Latin):
oN mirum si gregoriꝰ ex ministerio sͥ
redito curabad. uicia quorumlibet p̃po¬
htoꝵ uerbis salubrib increpare: qͥ lapsum
ꝓpͥe amite ñ dubitauerit. ad instructionẽ
ppłi postcroꝵ incinorie comm̃dare. Si qͥdem¬
in cuangłica sententia qua dicitur. multi
sunt uocati. pauci uͦ clecti. uolens multoꝵ
uocationẽ a paucoꝵ electione formis exem¬
ploꝵs discerncre: ꝑhibet dicens. Pater m̃s
tres sorores habuit: quȩ cunctȩ sacrȩ uirgi
nes fucrunt. Quarum una tarsilla alia
gordiana. alia emiliana dicebant᷑. Uno õs
amore conũsȩ. uno eodemq tempore sacͣtȩ
sub districtione regłari degentes: in domo
ꝓpͥa sotialem intam ducebant. Cumq es¬
dent diutiꝰ in eadem conũsatione: ceꝑunt
cotidianis incrementis in amorẽ conditoris
si thaisilla et emiliana succrescere. Et
tum solo hic cẽnt corpore: cotidie animo
Anl eterna transire. At contra gordiane
amimus. cepit ab amore caloris intimi ꝑ
cotidiana detrimenta tepescere: et paulisꝑ

Expanded text:
on mirum si Gregorius ex ministerio sibi credito curabat vitia quorumlibet praepositorum verbis salubribus increpare, qui lapsum propriae amitae non dubitaverit ad instructionem populi posterorum memoriae commendare. Siquidem Evangelica sententia qua dicitur: Multi sunt vocati, pauci vero electi , volens multorum vocationem a paucorum electione formis exemplorum discernere, perhibet, dicens: « Pater meus tres sones fuerunt. Quarum una Tharsilla, alia Gordiana, alia Emiliana dicebatur. Uno omnes ardore conversae, uno eodemque tempore sacratae, sub districtione regulari degentes, in domo propria, socialem vitam ducebant. Cumque essent diutius in eadem conversatione, coeperunt quotidianis incrementis in amorem Conditoris sui Tharsilla et Aemiliana succrescere, et, cum solo hic essent corpore, quotidie animo ad aeterna transire. At contra Gordianae animus coepit ab amore caloris intimi per quotidiana decrementa tepescere, et paulisper
Abbreviated transcription (Latin):
norare ꝑ omnia cupio: sicq studeo honore
singulos subuchi: dum mͦ non sit. quod al¬
teri iure ab altero possit opponi.

Expanded text:
norare per omnia cupio, sicque studeo honore singulos subveni, dummodo non sit quod alteri jure ab altero possit opponi.
Abbreviated transcription (Latin):
teo marimiano ep̃o syracusano. Dresen¬
tium lator felix diaconus. cũ nullatenus
in hercticoꝵ dogmata lapsus sit. nec a ca¬
tholica fide discesserit: prauis illectus adũ¬
sus constantinopolitanam synodum suspi¬
tionib. in histricoꝵ se seꝑatione remoue¬
rat. Qui cum romam uenisset: recepta a
nob̃ uiuante dño ratione. excessum suum
recepta dm̃ici corporis cõmunionẽ correxit.
Quia gͦ ut dictum est. ñ in heresim inci¬
dit. sed a sacris gñalis eccl̃ie ministeriis qͣsi
recte studio intentionis errauit: imbecilli¬
tati ciꝰ atq neccitatib consulentes. marimeq
sustentationi ciꝰ pictatis intuitu ꝓuidentes.
politano. Frat̾intatem tuam nob̃ petisse
recolimus: ut gratianum ȩccłie tue uena¬
franȩ diaconum. tuç concederemꝰ eccl̃iȩ
cet ꝓhibente. quo suum debeat ministeri¬
umꝰ echibere: petitionẽ tuam ñ preuidimꝰ
differendam. Iccirco scͥptis tͥ presentib eum
necessario duximus concedendum: habitu¬

Expanded text:
tem Maximiano, episcopo Syracusano: « Praesentium lator Felix, diaconus, cum nullatenus in haereticorum dogmata lapsus sit, nec a catholica fide discesserit, pravis illectus adversus Constantinopolitanam synodum suspicionibus, in Istricorum se separatione removerat. Qui cum Romam venisset, recepta a nobis, juvante Domino, ratione, excessum suum recepta Dominici corporis communione correxit. Quia ergo, ut dictum est, non in haeresim incidit, sed a sacris generalis Ecclesiae ministeriis, quasi rectae studio intentionis erravit, imbecillitati ejus atque necessitatibus consulentes, maximeque sustentationi ejus, pietatis intuitu providentes, scopo Neapolitano: « Fraternitatem tuam a nobis petisse recolimus, ut Gratianum, ecclesiae Venafranae diaconum, tuae concederemus ecclesiae cet prohibente, quo suum debeat ministerium exhibere: petitionem tuam non praevidimus differendam. Idcirco scriptis tibi praesentibus eum necessario duximus concedendum, habitu
Abbreviated transcription (Latin):
corpusculum sustentauit potiꝰ qͣm sagina
asa preterca pretiosa mag uit¬
ni ponderis ac decoris quib epulẽ
potentib huiꝰ scł̃i inferunt᷑ omnino post¬
posuit: quia cibus ordci quo usus est. fer¬
cula nequaqͣm talia requirit. Sed et in¬
na exquisita quȩ geminatis au irao:¬
ratisq ac plucidis a quibdam hauri¬
untur poculis ore non attigit: sed aque
gustum uasculo negglecto. & si itiueris
neccitas ita expetut. concauis manib na¬
turȩ satisfecit ÷ quia acctum illucl auste¬
rum qͦd peniculo infusum suus bibit do¬
minꝰ: ab animo suo nequaq ͣ remouit.
Simulq illud qͦd ex itinere fatigatꝰ: de¬
situla samaritane aꝗͣ bibere desiderauit.

Expanded text:
corpusculum sustentavit potius quam saginavit. Vasa praeterea pretiosa magni ponderis ac decoris, quibus epulae potentibus huius saeculi inferuntur, omnino postposuit, quia cibus hordei quo usus est fercula nequaquam talia requirit. Sed et vina exquisita, quae gemmatis auratisque ac perlucidis a quibusdam hauriuntur poculis, ore non attigit, sed aquae gustum, vasculo neglecto, et si iteneris necessitas ita expetiit, concavis manibus naturae satisfecit, quia acetum illud austerum, quod peniculo infusum suus bibit Dominus, ab animo suo nequaquam removit simulque illud, quod ex itinere fatigatus desitula Samaritanae aquam bibere desideravit.
Abbreviated transcription (Latin):
ternitati ur̃ȩ et si presens ñ eueniret occasio.
necessario fuerat indicandum: qͦd indignũ
OEM de cadem re philippico comiti ȩxcubitoꝵ
ln quantum homo discutere & muestigare in¬
dicia suꝑna ñ sufficit : in tantum sub ea debet
ceruicem̃ cordis inflectere: ut quia id qͦd sͥ tri¬
buit᷑. quo iuditio disponat᷑ ignorat ⁊ nec acd
appetendum locum ꝓcar insistere. nec ad re¬
pellendum contumax debet inueniri. Unde
indignus ego ad suscipienda ep̃atus onera
iussioni omnipotentis dei ur̃eq uoluntati
me subdidi: cui me prȩesse largitate magis
gre. qͣm iudicii estimatione uoluistis. Poters
est enim deus. ꝓpt̾ quem me indignum cli¬
ligitis. hanc uobis in ꝑpetuum recompensa¬
re mercedem: ut grãm quam indignis famu¬
lis eiꝰ impenditis: apud eum multipliciꝰ inue¬
ego hic ab estlorationis oꝑe paululũ
respiraboᷤ: ut quȩ specialit̾ de pontificio eius

Expanded text:
ternitati vestrae, et si praesens non eveniret occasio, ternitati vestrae, et si praesens non eveniret occasio, necessario fuerat indicandum quod, licet inItem de eadem re Philippo comiti excubitorum. « In quantum homo discutere et investigare judicia superna non sufficit, in tantum sub eis debet cervicem cordis inflectere, ut quia id quod sibi tribuitur quo judicio disponatur ignorat, nec ad appetendum locum procax insistere, nec ad repellendum contumax debet inveniri. Unde 43 indignus ego ad suscipienda episcopatus onera, jussioni omnipotentis Dei vestraeque voluntati me subdidi, cui me praeesse largitate magis gratiae quam judicii aestimatione voluistis. Potens est enim Deus, propter quem me indignum diligitis, hanc vobis in perpetuum recompensare mercedem, ut gratiam 44 quam indignis famulis ejus impenditis, apud eum multiplicius inveego hic a deflorationis opere paululum respiro, ut qu
Abbreviated transcription (Latin):
inte miertedis. in tuis quoq laborib ualenti¬
nso quid gregorium ñ solum declinare
uoluisse. qum etiam cum magno angore
amimni summũ sacerdotium suscepisse. satis
lt opmor ꝓbatum est: qua discretione il fe¬
pano udetur breuit᷑ indicandum: ne scilicet
buno uir. aut punatiȩ aut pusillanimitatis
pirs. saltem leuiter succubuisse puce. Nt
luditiad dͥñ quanto sunt iuestigabilia. tan¬
So debeit cẽ humanis sensib mecaenda. ut
Quia ea rato mortalis compr hedaer ai u ai¬
Iet. bil se neceie est humili orais dennce sub¬
tenas: quatuꝰ quo cam itginiuii uolunitus
cdurerit: illic obedientis mens gressib ꝓsequa¬
tur. Ego autẽ considerans infirmitatem meã
ad apłice sedis culmen ñ posse ꝑtingere. onus
hoc malui dedinare: ne in pastorali regimine.
imparis administrationis actione succumbe¬
rem. Sed quia contraire ñ est dñi disponẽtis
arbit̾o: obedient̾ secutus sum. qͦd misericors
de me regentis manꝰ uoluit oꝑari. Nlam fra¬

Expanded text:
ice mercedis in tuis quoque laboribus valentid quia Gregorium non solum declinare voluisse, quin etiam cum magno angore animi summum sacerdotium suscepisse satis, ut opinor, probatum est, qua discretione id fecerit, videtur breviter indicandum, ne scilicet tantus vir, aut pertinaciae, aut pusillanimitatis vitio saltem leviter succubuisse putetur. Judicia Dei quanto sunt investigabilia, tanto debent esse humanis sensibus metuenda: ut quia ea ratio mortalis comprehendere non valet, his se necesse est humili cordis cervice substernat, quatenus quo eam regentis voluntas duxerit, illic obedientis mentis gressibus prosequatur. Ego autem considerans infirmitatem meam ad apostolicae sedis culmen non posse pertingere, onus hoc malui declinare, ne in pastorali regimine imparis administrationis actione succumberem. Sed quia contraire non est Domini disponentis arbitrio, obedienter secutus sum quod misericors de me regentis manus voluit operari. Nam fra
Abbreviated transcription (Latin):
Quot et qualium remuncrandorum nomi¬
na in scriio teneantur.  nõ dedicat.¬
Ubi arrianorum basilicam in subura domi
Suot ⁊ qualia miracła ibi diuinitꝰ sint ostensa.¬
Ubi pro conucitendis saxomibus augustinum
txxiiii. Qbi sine ꝓfectu redire uolentes. ad proficisen
simulq nonnulla responsa transmittit.¬
xxxuiii. Qbi de consanguinitatib ꝑcunctatus ponit
Ubi panis trustum in carnem. carnis rursum
Q bi parnum pupugo et languis eflipeit.
tlim. Qualiter intelligi ualeat gregorium traiam
animam de inferm cruciatib liberasse.¬
. bi monachum sub excommumcatione de¬
functum mirabiliter soluit. efficiat.¬
xlui. U bi paganos pueros comparat. ut. xpistianos
um U bi iudeos conuersos a pensionib leugat.¬
dix. Qbi baptizandis uestimenta largitus.
Ubi pueris arrianorum subueniri predicat.

Expanded text:
Quot et qualium remunerandorum nomiQuot et qualium remunerandorum nomina in scrinio teneantur.--31. Arianorum basilicam in Suburra Domicat.--32. Quot et qualia miracula ibi divinitus sint ostensa. Pro convertendis Anglis Saxonibus Augustinum --34. Sine profectu redire volentes ad proficiscensimulque nonnulla responsa transmittit.--38. De consanguinitatibus percunctatus, ponit --41. Panis frustum in carnem, carnis rursus  Pannum pupugit, et sanguis effluxit.-- 44. Qualiter intelligi debet, Gregorium Trajani animam de inferni cruciatibus liberasse.--45. Monachum sub excommunicatione defunctum mirabiliter solvit.--46. Paganos pueros comparat, ut Christianos --48. Judaeos conversos a pensionibus levigat.--49. Baptizandis vestimenta largitur. --50. Pueris Arianorum subveniri praedicat.
Abbreviated transcription (Latin):
Ubi gregorius pulsis laicis familiares sibi de
Ubi talem ecclesiam romanam exhibuit:
qualis prima sub apłis fuit.¬
Quanta & qualia tc̃ rome studia reflorebas.¬
đ ñ diuites sed sapientes ad ꝯsiliũ ꝯuocabat.¬
Quamobrem laici primo ceꝑint tonsorari.¬
bi laicos non ad eccłiasticum offiçium ad¬
mittit. sed tantum ad monachicũ habitum.¬
Ubi codicem gelasianum coartat.
Ubi uerbi pabulo pauꝑib alimenta ministrat.¬
Qbi consuetudines nouas inducit. ¶facit.¬
Ubi murmurantib ꝓ cisdem humilieer satis¬
Ubi pro hospite dominum recipit.¬
Ubi duodetim inuitatis. tertium decimum an¬
gelum sibi deputatum diumitus recognoscit.¬
Ibi quat̾ in anno distribuendũ ꝑ polipticũ ceset.¬
Ubi aureos et ꝑegrina uestimenta largitur.¬
Ubi kalendatim diuersas speties erogat.¬
Ubi trib milib ancillis dei. octoginta librad̃
annualiter prestat.¬
Qbi diatim ꝑ ueredarios cocta stipendia de
Ubi ꝓ pauꝑc mortuo uchement̃ lamentat᷑.¬

Expanded text:
 Gregorius, pulsis laicis, familiares sibi cle elegit.--12. Talem Ecclesiam Romanam exhibuit, qualis primo sub apostolis fuit.Quanta et qualia tunc Romae studia reflorebantQuod non divites, sed sapientes ad consilium convocabat.Quamobrem laici primo coeperint tonsurari. Laicos non ad ecclesiasticum officium admittit, sed tantum ad monachicum habitum Codicem Gelasianum coarctat.Cum verbi pabulo pauperibus alimenta ministrat20. Consuetudines novas inducit.- Murmurantibus pro eisdem humiliter satisfacit.--22. Pro hospite Dominum recipit. Duodecim invitatis, tertium decimum angelum sibi deputatum divinitus recognoscit24. Quater in anno distribuendum per polyptychum censet.25. Aureos et peregrina vestimenta largitur Calendatim diversas species erogat. Tribus millibus ancillis Dei octoginta libras annualiter praestat.m per veredarios coacta stipendia dePro paupere mortuo vehementissime lamentatur
Abbreviated transcription (Latin):
seruum seruorum dei. scribi satis humilis
defimuit ⁊ cunctisq suis succesiorib. aocui
sue humilitatis. tam in hoc qͣm in melios
pontiicalib indim̃ts. qͥs inaelit hastẽ
in sancta romana eccł̃ia conseruatur: he

Expanded text:
servum servorum Dei scribi satis humiliter servum servorum Dei scribi satis humiliter definivit, cunctisque suis successoribus documentum suae humilitatis tam in hoc quam in mediocribus pontificalibus indumentis, quod videlicet in sancta Romana Ecclesia cons
Abbreviated transcription (Latin):
lni. Ubi singulis pat̾moniis singłos tectores consti¬
lum. U bi uni ꝑsone duo ministeria nullo modo
committenda desut.¬
U. Qbi elemosias localiter ac ꝑsonalit̃ oedmat¬
lui. Quodd omni petenti se uoluntaris tribuit.¬
Lon. Quod etiam non petenti necessaria ministiert¬
lumi. Ubi liberalitatis eius inocentia compbatur.¬
parat quinquaginta libris auri.nt̃.
Quale de co sompnium heremita cognout¬
Gregorii uiriliter in gymu¬
sio sc̃e ipsius eccl̃ie desudia¬
tis prȩlato libello thorosa
menbra descripta sunt:
qualiter in palestia qł
conflicerit. aspirante domino ꝓferat᷑. Si qul¬
dem mox ut summum pontificium feliuis¬
simȩ romanȩ urbis. xp̃o mortalib consuleat
sortitus est: suꝑstitiosum umiu̾salis uocabln.
quod ioħs constantinopolitanꝰ ep̃c insolus̃
sibi tunc temporis usurpabat. more antri¬
sorum suorum pontificum sub districdilims
int̾minationis sententia refutauit: & pͥmi
omnium se in pͥncipio suarum eplacul.

Expanded text:
. Singulis patrimoniis singulos rectores constituit.--54. Uni personae duo ministeria nullomodo committenda definit.--55. Eleemosynas localiter ac personaliter ordinat.--56. Quod omni petenti se voluntarie tribuit.--57. Quod etiam non petenti necessaria ministravit.--58. Liberalitatis ejus innocentia comprobatur.parat quinquaginta libris auri.--60. Quale de eo somnium Eremita cognoGregorii, viriliter in gymnasio sanctae ipsius Ecclesiae desudantis, praelato libello, torosa membra descripta sunt, qualiter in palaestra quoque conflixerit, aspirante Domino, proferatur. Si quidem mox ut summum pontificium felicissimae Romanae urbis, Christo mortalibus consulente, sortitus est, superstitiosum Universalis vocabulum, quod Joannes Constantinopolitanus episcopus insolenter sibi tunc temporis usurpabat, more antecessorum suorum pontificum, sub districtissimae interminationis sententia refutavit, et primus omnium se in principio epistolarum suarum
Abbreviated transcription (Latin):
Si bcatꝰ Gregoriꝰ scruũ scruoꝵ dei se scribit.
U bi collecta synodo pͥnas ꝯsuetudines dãpnat.¬
UI Qbi antiphonariũ cantonizans. cantorum
constituit scolam. ¶ rumpant.¬
UII Cur occidentales dulcedinem cantilene cor
Ix Qualit̃ harolus rer disonantia cantus ot¬
teisusiduos dericorum suorum etudien¬
dos romȩ dimisit:¬
Quen admodum idem disonantia cantus
offensus: duos romanos cantores ab adri

Expanded text:
 Gregorius servum servorum Dei se scribens,-5. Collecta synodo, pravas consuetudines damnat.--6. Antiphonarium centonizans, cantorum constituit scholam.--7.Cur Occidentales dulcedinem cantilenae cor--9. Carolus rex dissonantia cantus offensus, duos clericorum suorum crudiendos Romae dimisit.--10. Idem dissonantia cantus offensus, duos Romanos cantores ab Adria
Abbreviated transcription (Latin):
sim. tres ꝑsonas. unam substantiam: pa¬
trem ingenitum. filium genitum ⁊ sp̃m uͦ
sanctum nec genitum nec ingenitum. s
coct̾num. de patre et filio ꝓcedentẽ. Con¬
fiteor ungenitum filium consubstantia¬
lem. & sine tempore natũ de patre: om¬
nium uisibilium & minsibilium condi¬
torem: lumen ex lumine. dm uerum de
deo uero. splendorem głȩ. figuram sub¬
stantiȩ: qͥ manens uerbum ante scła. ꝑ¬
fectus homo creatꝰ est iuxta finẽ scłorum:
conceptus & natus ex spiritu sco & maria
ugine: qͥ naturam nostram suscepit absq

Expanded text:
m, tres personas, unam substantiam: Patrem ingenitum, Filium genitum, Spiritum vero sanctum, nec genitum, nec ingenitum, sed coaeternum, de Patre et Filio procedentem. Confiteor unigenitum Filium consubstantialem, et sine tempore natum de Patre, omnium visibilium et invisibilium Conditorem, lumen ex lumine, Deum verum de Deo vero, splendorem gloriae, figuram substantiae; qui manens Verbum ante saecula, perfectus homo creatus est juxta finem saeculorum, conceptus et natus ex Spiritu sancto et de Maria virgine, qui naturam nostram suscepit absq
Abbreviated transcription (Latin):
EIQ in spetulo sanctȩ uniũsalis ȩccłiȩ.
uir tocius humilitatis ac auctoritatis ortho¬
dorȩ. unde uideri & audiri clarius euange¬
licus prȩco ualeret consistens. oris sui diumis¬
simo gladio. & rectam fidem muniuit:
et cunctas hereses uno simbolo dissipauit.
Qd indelicet sacrȩ confessionis simbolum¬

Expanded text:
ula sanctae universalis Ecclesiae, vir totius humilitatis, auctoritatis, ac orthodoxiae, unde videri et audiri clarius evangelicus praeco valeret, consistens, oris sui divinissimo gladio et rectam fidem munivit et cunctas haereses uno symbolo dissipavit. Quod videlicet sacrae confessionis symbolum
Abbreviated transcription (Latin):
lario nomine ad summam tremissis habcre
concede. Studi gͦ tui sit hȩc omnia ita com¬
plere: si sicut diximus cius monachi in dei

Expanded text:
lario nomine ad summam tremissis unius habere concede. Studii ergo tui sit haec omnia ita complere, si, sicut diximus, ejus monachi in Dei
Abbreviated transcription (Latin):
fraternitatẽ tuam scire necesse est: qm̃ sic
te p̾dicte t̾racinensis eccl̃is cardinalem esse
constituimus sacerdotem: ut & fundensis
eccl̃iȩ pontifex ẽẽ ñ desmas: nec curam gu¬
bernationemq eius pretereas.

Expanded text:
fraternitatem tuam scire necesse est, quoniam sic te praedictae Terracinensis Ecclesiae cardinalem esse constituimus sacerdotem, ut et Fundensis Ecclesiae pontifex esse non desinas, nec curam gubernationemque ejus praetereas
Abbreviated transcription (Latin):
tͥcesimo & t̾cio etatis sue anno. sub die qͥnto¬
suo gr̃as. qui sine cortuptione cam ad duũ
dignatus est uocare regnum: deo desidera
tum reddidit sp̃m. Dum ibidem ego et aliꝰ
frat̾ richinꝰ nõie funssemꝰ euocati propt̃ soroꝵ

Expanded text:
tricesimo et tertio aetatis suae anno sub die tricesimo et tertio aetatis suae anno sub die suo gratias, qui sine corruptione eam ad suum dignatus est vocare regnum; migratum amisit spiritum. Dum ibidem ego et alias frater Rinchinus nomine fuimus evocati propter sororum
Abbreviated transcription (Latin):
to dic eiut ñ timeat. neq crepidet᷑ de obi¬
tu suo. s leta ꝑgat: quia beatus patricius
p̃e cũ electis angelis dei. et cum ingenti gla
parati sunt eam rociꝑe. Nade et tu uelocit̃
nt̾rogauit autẽ eum ille frater qui fuerat
dirimã uidisset. ut ei ꝑ ordinẽ indicaret. Et¬
it tu frat̾ festinans: scias hoc quod die crasti¬
interrogas: Qui reuersus: nuntiauit famu¬
le xp̃i quod fuerat dictum ad eum. At illa
quasi ex sompno eingilans. hylarem pre gau¬
dio reddidit uultum: grãs agens deo . eo qđ̃
ꝑ suum seruum suã ancillam dignatꝰ ẽ con¬
solari. Ita de ꝓmissione sua leta ꝑmansit:
ut ꝑ totam noctem cũ sororib in psalmis &¬
orationib duceret ingiliã. Erastina autem
die dñica. hora quasi secta: iuita uiri dei
uerbum. sacratissimũ xp̃i corporis et sangui¬
nis uiaticũ accepit. Et quando sacerlos co¬
minicã seccetã sententiam habuit finitam:

Expanded text:
tura. Et die ei, non timeat neque trepidet de obitura. Et die ei, non timeat neque trepidet de obitu suo, sed laeta pergat, quia beatus Patricius episcopus cum electis angelis Dei et cum ingenti gloria parati sunt eam recipere. Vade et tu velociter'. Interrogavit eum ille frater, qui fuerat divinam vidisset, ut ei per ordinem indicaret. die crastiinterrogas?' Qui reversus, nuntiavit famulae Christi, quod fuerat dictum ad eum. At illa quasi ex somno evigilans, hilarem prae gaudio reddidit vultum, gratias agens Deo, eo quod per servum suum suam ancillam dignatus est consolari. Ita de promissione sua laeta permansit, ut per totam noctem cum sororibus in psalmis orationibus duxit vigiliam. Crastino autem die dominico hora quasi sexta iuxta Dei viri verbum sacratissimum Christi corporis et sanguinis viaticum accepit. Et quando ille sacerdus dominicam secretam sententiam habuit finitam,