comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
castra moturum celeriter hec adhostes defferuntur ut exmagno
gallorum equitum nũo non nullos gallos gallicis rebus fauere nã
cogebat. labienus noctu tribunis militum pͥmisq ordinibus cõ¬
uocatis quid sui sit consilii proponit et quo facilius hostib tiõris
det suspitionem maiorem strepitu et tumultu q̃ po. roͥ. fert con
suetudo castra moueri iubet. His rebus fuge similem profectioem
efficit. Nec qͦ ꝑ exploratores ante lucem intanta propinquitate ca¬
strorum adhostes deferunt. uix agmen nouissimum ex munitio¬
nes processerat cum galli cohõtati intra se ne speratam p̃dam ex ma¬
nibus dimicterent longum esse ꝑterritis romanis gemanorum
anꝑilia expectari ne suam pati dignitatem ut tantis copiis tam
exiguam manum presertim fugientem atq impeditam adoriri nõ
audeant flumen transire: et iniquo loco cõmictẽ prcelium nõ du¬

Expanded text:
castra moturum. Celeriter haec ad hostes deferuntur, ut ex magno castra moturum. Celeriter haec ad hostes deferuntur, ut ex magno Gallorum equitum numero nonnullos Gallicis rebus favere natura cogebat. Labienus noctu tribunis militum primisque ordinibus convocatis, quid sui sit consili proponit et, quo facilius hostibus timoris det suspicionem, maiore strepitu et tumultu, quam populi Romani fert consuetudo castra moveri iubet. His rebus fugae similem profectionem effecit. Haec quoque per exploratores ante lucem in tanta propinquitate castrorum ad hostes deferuntur. Vix agmen novissimum extra munitiones processerat, cum Galli cohortati inter se, ne speratam praedam ex manibus dimitterent—longum esse perterritis Romanis Germanorum auxilium exspectare, neque suam pati dignitatem ut tantis copiis tam exiguam manum praesertim fugientem atque impeditam adoriri non audeant—flumen transire et iniquo loco committere proelium non du
Abbreviated transcription (Latin):
firmat: si aut ambiorigem aut eius legatos finibus eiꝰ recepissent
Nis confirmatis rebus comium aitrebatem cum equitatu custodiis
loco in menapiis relinquit ip̃e intreueros proficiscit᷑. Dum hec ace¬
sare geruntur treueri magnis coactis peditatus equitatus q copis
labienum cum magna legione que ineorum finibus hyemerat odori
parabant.lam q non longius abeo bidui uia aberant cum duces ue¬
nisse legionesq missu cesaris cognoscunt. positis castris abeis millib
passuum .xu. auxilium germanorum expectare constituunt. labi¬
enus cognito hostium consilio sperans temeritatem eorum fore ali
ciscitur. & mille passuum intermisso spatio castra cõmunit. Erat
inter labienum atq hostem difficili transitu flum̃: ripisq p̃ruptꝰ
palam: qm̃ germani apropinquare dicantur sese sua exercisꝰ
q fortunas indubium non deuocaturum: et postero die pͥma luc

Expanded text:
firmat, si aut Ambiorigem aut eius legatos finibus suis recepissent. firmat, si aut Ambiorigem aut eius legatos finibus suis recepissent. His confirmatis rebus Commium Atrebatem cum equitatu custodis loco in Menapiis relinquit; ipse in Treveros proficiscitur. Dum haec a Caesare geruntur, TreveLabienum cum una legione, qui in eorum finibus hiemabat, adoriri parabant; jamque ab eo non longius via bidui aberant, cum duas venisse legiones missu Caesaris cognoscunt. Positis castris a milibus passuum 15, auxilia Germanorum expectare constituunt. Labienus, cognito hostium consilio, sperans temeritate eorum aliquam ciscitur, et mille passuum relicto spatio castra communit. Erat inter eos et Labienum difficili transitu flumen ripisque praeruppalam, qsque fortunas in dubium non devocaturum et postero die prima luce
Abbreviated transcription (Latin):
eburonum finibus perpetuis paludibus siliusq muniti. qui uni
tum ambiorigi sciebat: item ꝑtreueros uenisse gẽmanos inamicitiã
cognouerat. Hec pͥus illi detrahenda augilia existimabat ꝗ ipsum
belio lacesseret. ne indesꝑata salute aut se in menapiis abderet aut
cum transreranis congredi cogeret᷑. Hoc inito consilio totiꝰ exercitus
impedimenta adlabienum intreueros mictit: duces ꝙ legionis ad¬
eum proficisci iubet. Ip̃e cum legionibus expeditis.u. in menapios ꝓ¬
ticiscitur. Illi nulla coacta manu loci p̃sidio freti siluas paludes q
confugiunt: suaq eodem conferunt. Cesar ꝑtitis copiis cum .C. sa¬
biõ legato ce.M.Crasso questore celeriter efectis pontibus adut mpã
nito exercitu edifitia uicosq incendit magno q pecoris atq hominũ
nũo põtat. Quibus rebus coacti menapii legatos adeum petendȩ paciꝰ
causa mictunt. Ipse obsib acceptis hostium se habiturum nũo con¬

Expanded text:
Eburonum finibus, perpetuis paludibus silvisque muniti, qui uni Eburonum finibus, perpetuis paludibus silvisque muniti, qui uni tium Ambiorigi sciebat; item per Treveros venisse Germanis in amicitiam cognoverat. Haec prius illi detrahenda auxilia existimabat quam ipsum bello lacesseret, ne desperata salute aut se in Menapios abderet aut cum Transrhenanis congredi cogimpedimenta ad Labienum in Trebiros mittit, duasque ad eum legiones proficisci jubet, ipse cum legionibus expeditis quinque in Menapios proficiscitur. Illi, nulla coacta manu, loci praesidio freti, in silvas paludesque confugiunt, suaque eodem conferunt. Caesar partitis copiis cum Fabio et M. Crasso quaestore, celeriter etripertito, aedificia vicosque incendit, magno pecoris atque hominum numero potitur. Quibus rebus coacti Menapii legatos ad eum pacis petendae causa mittunt. Ille obsidibus acceptis hostium se habiturum numero con
Abbreviated transcription (Latin):
nos nuntiat᷑. necessario sententia desistunt. legatos q deprecandi
uitas sibenter cesat petentibus heduis dat ueniam. exeusaticoe ꝙ accip̃
ꝙ ertiuum tp̃s instantis belli non questionis ẽe arbitrabat. Obsidib
imperatis centum hos eduis custodiendos tradit. Eodem tempt̃e cã¬
nites legatos obsidesq mictunt usi dep̃cationibus temis quotũ etãt
inclientela. eadem ferunt responsa: ꝑagit concilium cesat. equitesꝙ
imꝑat ciuitatibus. Hac ꝑte gallide pacata totus oe mente &s aĩ inbel¬
lum treuerorum et ambiorigis institit. Cauar inum cum equitatu se¬
nonum secum proficisci uibet: nequis aut exeiꝰ itacundia. at ex eo
ꝙ meruerat odio ciuitatis motus oriret᷑. his rebus constitutis quod
pro ex plorato habebat ambiorigem prelio non esse concentaturu t
liqua eiꝰ consilia animo cincumspitiebat. Etant menapii pro pĩqui

Expanded text:
nos nuntiatur. Necessario sententia desistunt legatosque deprecandi cnos nuntiatur. Necessario sententia desistunt legatosque deprecandi cvitas. Libenter Caesar petentibus Aeduis dat veniam excusationemque accipit, quod aestivum tempus instantis belli, non quaestionis esse arbitrabatur. Obsidibus imperatis centum hos Aeduis custodiendos tradit. Eodem Carnutes legatos obsidesque mittunt usi deprecatoribus Remis, quorum erant in clientela: eadem ferunt responsa. Peragit concilium Caesar equitesque imperat civitatibus. Hac parte Galliae pacata totus et mente et animo in bellum Treverorum et Ambiorigis insistit. Cavarinum cum equitatu Senonum secum proficisci iubet, ne quis aut ex huius iracundia aut ex eo, quod meruerat, odio civitatis motus exsistat. His rebus constitutis, quod pro explorato habebat Ambiorigem proelio non esse concertaturum, reliqua eius consilia animo circumspiciebat. Erant Menapii propinqui
Abbreviated transcription (Latin):
fines neriuorum contendit. Et prius ꝗͣ̃ illi at conuenire ãt profug̃e
possent magno pecoris atq hominum numero capto: atq p̃da mi¬
litibus concessa uastatis q agris indeditionem uenire atq sibi obsides
dare coegit. Eo celeriter confecto negotio rursus in hiberna legicẽs redu¬
xit. Concilio galliae pͥmo uere ut institutum erat indicto cum reliq
preter senones. Carmites treuerosq uenissent in itium belli ac defec¬
tionis hoc esse ãbitratus: ut omnia postponere uidẽt conciliũ ĩ lube¬
tiam parisiorum transfert. Confines erant is senonibus: ciuitatũꝙ
prũm memoria coniunxerant: sed ab hoc consilio ab fuisse ensti¬
mabantur. hac re prosuggestu pronum ꝓtiata eodem die insencẽs
aduentu. attico qui pͥnceps eius consilii fuerat iubet inoppida mul¬
titudinem conuenire. conantibus pͥusq̃ id effici posset adẽe roma¬

Expanded text:
fines Nerviorum contendit et, priusquam illi aut convenire aut profugere fines Nerviorum contendit et, priusquam illi aut convenire aut profugere possent, magno pecoris atque hominum numero capto atque ea praeda militibus concessa vastatisque agris in deditionem venire atque obsides sibi dare coegit. Eo celeriter confecto negotio rursus in hiberna legiones reduxit. Concilio Galliae primo vere, ut instituerat, indicto, cum reliqui praeter Senones, Carnutes Treverosque venissent, initium belli ac defectionis hoc esse arbitratus, ut omnia postponere videretur, concilium Lutetiam Parisiorum transfert. Confines erant hi Senonibus civitatemque patrum memoria coniunxerant, sed ab hoc consilio afuisse existimabantur. Hac re pro suggestu pronuntiata eodem die cum legionadventu Acco, qui princeps eius consili fuerat, iubet in oppida multitudinem convenire. Conantibus, priusquam id effici posset, adesse Roma
Abbreviated transcription (Latin):
duplicatq earum cohõtium numero: quas cum.q. titurio amiserat et
celeritate et copiis docuit quid ppłi .ro. disciplina atq opes possent. Intẽ¬
fecto inductionario ut docuimus ad eius propinquos atreuẽis defertũ
imperium. Illi finitimos germanos sollicitare &e pecuniã polliceri non
desistunt: cum a prorimis impetrare non possent ult̾iores tẽptãt. Inuẽ¬
tis non nullis ciuitatibus uire uirando interse confirmant: odsidibuq
depecunia cauent. Ambiorigem sibi sotietate ce federe adungunt. ꝗb
rebus cognitis cesar cum undiq bellum parari uidẽt nẽuios ad uaticos
ac Menapios adiunctis cifrenanis omnibus germanis ẽe inãmis. Se¬
nones adimperium non uenire &e cum camitibus: finitimisq ciuita¬
tibus consilia cõmunicare atreueris germanos crebris legationibus
solicitari maturius sibi debello cogitando putauit. Itaq non dum

Expanded text:
duplicatoque earum cohortium numero, quas cum duplicatoque earum cohortium numero, quas cum celeritate et copiis docuit, quid populi Romani disciplina atque opes possent. Interfecto Indutiomaro, ut docuimus, ad eius propinquos a Treveris imperium defertur. Illi finitimos Germanos sollicitare et pecuniam polliceri non desistunt. Cum ab proximis impetrare non possent, ulteriores temptant. Inventis nonnullis civitatibus iureiurando inter se confirmant obsidibusque de pecunia cavent: Ambiorigem sibi societate et foedere adiungunt. Quibus rebus cognitis Caesar, cum undique bellum parari videret, Nervios, Aduatucos ac Menapios adiunctis Cisrhenanis omnibus Germanis esse in armis, Senones ad imperatum non venire et cum Carnutibus finitimisque civitatibus consilia communicare, a Treveris Germanos crebris legationibus sollicitari, maturius sibi de bello cogitandum putavit. Itaque nondum
Abbreviated transcription (Latin):
q eius refertur incastra redeuntes equites quos possunt consectanturi
atq occidunt. Hac re cognita omnes eburonum &e neruioꝵ q̃ conue¬
nerant copiȩ discedunt: pauloq hũit post id fctm̃ Cesar quietiorem
galliam :¬
ultis decausis cesar maiorem galliae motum ep
.ł. sextium legatos dilectum hr̃e. instituit. Siml̃
ab. Cri. pompeio proconsule petit qm̃ ipse ad
alpina gallia consulis sacrtõ rogauisset ad sig̃
conuenire &e ad se proficisci uiberet. magni int¬
esse ẽt in reliquum tempus ad oppinionem gallie existimans tantas uii¬
aeri yuilide facultates. ut si quid esset iubelo dettimenti acceptum nõ
mõ id breui tempore resarciri sed ẽt maioribus augeri copiis posset. Quod
cum pompeius &e reip. & amicitiȩ tribuisset celeriter confectis ꝑ suos dilec.¬
tibus tribus ante exactam hyemem: ce constitutis ce ad ductis legiõibus

Expanded text:
caputque eius refertur in castra: redeuntes equites quos possunt consectantur caputque eius refertur in castra: redeuntes equites quos possunt consectantur atque occidunt. Hac re cognita omnes Eburonum et Nerviorum quae convenerant copiae discedunt, pauloque habuit post id factum Caesar quietiorem Galliamultis de causis Caesar maiorem Galliae motum exsReginum, Titum Sextium legatos delectum habere instituit. Simul ab Gnaeo Pompeio proconsule petit, quoniam ipsalpina Gallia consulis sacramento rogavisset, ad signa convenire et ad se proficisci iuberet, magni interesse etiam in reliquum tempus ad opinionem Galliae existimans tantas videri Italiae facultates ut, si quid esset in bello detrimenti acceptum, non modo id brevi tempore sarciri, sed etiam maioribus augeri copiis posset. Quod cum Pompeius et rei publicae et amicitiae tribuisset, celeriter confecto per suos dilectu tribus ante exactam hiemem et constitutis et adductis legionibus
Abbreviated transcription (Latin):
na castra continuit ut nulla rõne ea res enuntiari aut adieueros ꝑferri poss
Interim ex consuetudine quottidiana indutionarus ad castia accedit atq
bi magnam ꝑtem diei consumit. Equites thela cõiciũt: & magra cũ cõs¬
nimelia uerborum nostros ad pugnam euocant. N ullo ab nr̃is dato m̃so
ubi uisum est subuesꝑum dispsi ac disipati discedunt. Subito labienus
Quabus ꝑtibus omnem equitatum emictit: precipit atq ẽt interdicit peter¬
ntis hostibus atq infugim coniectis quod fore sicut accidit uidebat unum
omnes peterent inductionarum. neu quemꝙ̃ pͥus uulnerarent : ꝗ illum
interfectum uiderent: & ꝙ mota reliquotum spatium nactum illum efu¬
gere nolebat magna proponit his qui occiderint p̃mia submictit cono¬
ces equitibus subsidio. Comprobat hominis consilium fortuna et cũ unũ
omnes peterent in ipõ fluminis uado dephensus inductionatꝰ occidit᷑ caiͥ

Expanded text:
tra castra continuit, ut nulla ratione ea res enuntiari aut ad Treveros perferri posset. tra castra continuit, ut nulla ratione ea res enuntiari aut ad Treveros perferri posset. Interim ex consuetudine cotidiana Indutiomarus ad castra accedit atque ibi magnam partem diei consumit; equites tela coniciunt et magna cum contumelia verborum nostros ad pugnam evocant. Nullo ab nostris dato responso, ubi visum est, sub vesperum dispersi ac dissipati discedunt. Subito Labienus duabus portis omnem equitatum emittit; praecipit atque interdicit, proterritis hostibus atque in fugam coniectis quod fore, sicut accidit, videbat unum omnes peterent Indutiomarum, neu quis quem prius vulneret, quam illum interfectum viderit, quod mora reliquorum spatium nactum illum effugere nolebat; magna proponit eis qui occiderint praemia; summittit cohortes equitibus subsidio. Comprobat hominis consilium fortuna, et cum unum omnes peterent, in ipso fluminis vado deprehensus Indutiomarus interficitur,
Abbreviated transcription (Latin):
pluribus galliȩ ciuitatibus. huc iterum ꝑfines remoꝵ. eoꝵq agros popu¬
laturum: ac priusq id faciat castra labieni oppugnatuꝵ: queq fieri uellit
precipit labienus cum & loci nã &e manu munitissimis castris sese tene¬
ret desuo ac legionis periculo nihil timebat. Sed nequam occaxionem
orõne inductionari cognita: quam inconcilio habuerat nuntios mictit
ad finitimas ciuitates ẽquites q undiq euocat. his cẽtitudine conueniẽ¬
di dicit. Interim prope quottidie cum oĩ equitatu inductionanis sub
territandi cã equites plerumq õs thela intra uallum cõniciebãt labit¬
uoes intra munitionem continebat. timoris q oppinionem quibus cumos
potent equitibus rebus augebat. Cum maiore. indies contentione induato¬
narus adcastia accederet nocte una intromissis equitibus omnium finitimas
ciuitatum quos accersendos curauerat tanta diligenta õs suos eustodiis ĩ¬

Expanded text:
compluribus Galliae civitatibus; huc iturum per fines Remorum eorumque agros popucompluribus Galliae civitatibus; huc iturum per fines Remorum eorumque agros populaturum ac, priusquam id faciat, castra Labieni oppugnaturum. Quae fieri velit praecipit. Labienus, cum et loci natura et manu munitissumis castris sese teneret, de suo ac legionis periculo nihil timebat; ne quam occasionem inquis oratione Indutiomari cognita, quam in concilio habuerat, nuntios mittit ad finitimas civitates equitesque undique evocat: his certum diem conveniendi dicit. Interim prope cotidie cum omni equitatu Indutiomarus sub territandi causa: equites plerumque omnes tela intra vallum coniciebant. Labiesuos intra munitionem continebat timorisque opinionem, quibuscumque poterat rebus, augebat. Cum maiore in dies contemptione Indutiomarus ad castra accederet, nocte una intromissis equitibus omnium finitimarum civitatum quos arcessendos curaverat, tanta diligentia omnes suos custodiis in
Abbreviated transcription (Latin):
sibi iam his rebus ingallia auctoritatem comꝑauerat: ut undiq ad eum
legationes concurrẽnt grãm atq amiciciam publice pͥuatim q peterent.
ubi intellexit ultro adse ueniri altera ex ꝑte senones Carmites q cõscia fa¬
cinoris instigatos. Altera neruios aduatucos q bellũ romanis parare n:
sibi uolumptariorum copias defore si exfinibus suis progredi ecepisset
armatum concilium indicit. Hoc more gallorum est initium bellorum
quo lege comuni omnes puberes et armati conuenire consueuerunt:qui ey
his nouissimus conuenit inconspectu multitudinis omnibus crutiatibus
affectus necatur. In eo concilio cingentorigem alterius principẽ facinoris
generum suum quem sup̃ demonstrauibmus cesaris secutam fidem abeo
non discessisse hostem iuidicat bonaq eius publicat. His rebus cõfectis
inconcilio pronuntiat accersitum se asenonibus et camitibus aliis qua

Expanded text:
sibi iam his rebus in Gallia auctoritatem comparaverat ut undique ad eum sibi iam his rebus in Gallia auctoritatem comparaverat ut undique ad eum legationes concurrerent, gratiam atque amicitiam publice privatimque peterent. Vbi intellexit ultro ad se veniri, altera ex parte Senones Carnutesque conscientia facinoris instigari, altera Nervios Aduatucosque bellum Romanis parare, neque sibi voluntariorum copias defore, si ex finibus suis progredi coepisset, armatum concilium indicit. Hoc more Gallorum est initium belli, quo lege communi omnes puberes armati convenire consuerunt; qui ex eis novissimus convenit, in conspectu multitudinis omnibus cruciatibus affectus necatur. In eo concilio Cingetorigem, alterius principem factionis, generum suum, quem supra demonstravimus Caesaris secutum fidem ab eo non discessisse, hostem iudicat bonaque eius publicat. His rebus confectis, in concilio pronuntiat arcessitum se a Senonibus et Carnutibus aliisque
Abbreviated transcription (Latin):
rerentibus gallici bellici offitus nulla fere ciuitas fũit nõ suspeua
nobis. Idq adeo haud sero mirandum Ne sit cum compluribus
aliis dͥecausis tum maxime ꝙ ĩi qui uitute helli omnibus gen¬
gentibus preferebantur tm̃se eius opinionis deperdidisse ut qr . p. R. impera
perferrent gauissime dolerent. Treueri uõ atq: inditionarus totiꝰ hyemis nus
tempus intermisserunt: quin transrhenũ legatos micterẽt ciuitates q solici¬
tarent. pecunias pollicerentur magna ꝑte exercitꝰ nr̃i interfecta minorẽ sup̃t
dicerent ꝑtem: neq tñ ulli ciuitati germanoꝵ suaderi potuit ut rhenum ta¬
sirent cum se bis exꝑtos dicerent Ariouisti bello &e theothenũm transit.¬
non esst amplus fortunam temptaturos. Hac spe lapsus inductionar
nichilominus copias cogere exercere afinitimis equos petere exules dãp¬
natos q tota gallia magnis copiis ał p̃miis ad se allicere cepit.:ac tanta

Expanded text:
recentibus Gallici belli officiis, nulla fere civitas fuerit non suspecta recentibus Gallici belli officiis, nulla fere civitas fuerit non suspecta nobis. Idque adeo haud scio mirandumne sit, cum compluribus aliis de causis, tum maxime quod ei, qui virtute belli omnibus gentibus praeferebantur, tantum se eius opinionis deperdidisse ut a populo Romano imperia perferrent gravissime dolebant. Treveri vero atque Indutiomarus totius hiemis nullum tempus intermiserunt, quin trans Rhenum legatos mitterent, civitates sollicitarent, pecunias pollicerentur, magna parte exercitus nostri indicerent. Neque tamen ulli civitati Germanorum, persuaderi potuit ut Renum transiret, cum se hiis expertos esse dicerent Arionon esse amplius fortunam temptaturos. Hac spe lapsus Indutiomarus nihilo minus copias cogere, exercere, a finitimis equos parare, exules damnatosque tota Gallia magnis praemiis ad se allicere coepit. Ac tantam
Abbreviated transcription (Latin):
passunm orto abhibernis suis constitisse. sed allato nuntiõ deuicto¬
na cesaris discessisse adeo ut fuge similis discessus uideret᷑. At cesar
principibus cuiuscumq ciuitatis ad se euocatis alios tertitando
galliȩ in offitĩo tenuit. Tamen senones que est ciuitas inꝑrimis fit¬
ma. &e magne intergallos auctoritatis cauerinum quem cesara pͦ
eos constituetat: cuius fiater moristagus aduentu ingalliã cesaĩs
cuiꝰq maiores regnum obtinuerant intetficere publico consilio co¬
nati. Cum ille ꝑsensisset ac profugisset usq ad fines in sequuti. regꝰ
aomoq expulerunt. et missis adcesarem satisfaciendi cã legatio cũ
il ad se omnem senatum uenire iusisset. dicto audientes nõ fuerũt
tm̃ ꝙ apud homines bãbatos ualuit ẽẽ aliquos reꝑtos principes in¬
ferendi belli tantamq omnibus uolumptatum cõmutationem
aitulit ut preter heduos et remos quos precipuo semꝑ honores

Expanded text:
passuum octo ab hibernis suis afuisse, sed nuntio allato de victopassuum octo ab hibernis suis afuisse, sed nuntio allato de victoria Caesaris discessisse, adeo ut fugae similis discessus videretur. At Caesar principibus cuiusque civitatis ad se evocatis alias territando, tem Galliae in officio tenuit. Tamen Senones, quae est civitas in primis firma et magnae inter Gallos auctoritatis, Cavarinum, quem Caesar apud eos regem constituerat, cuius frater Moritasgus adventu in Galliam Caesaris cuiusque maiores regnum obtinuerant, interficere publico consilio conati, cum ille praesensisset ac profugisset, usque ad fines insecuti regno domoque expulerunt et, missis ad Caesarem satisfaciendi causa legatis, cum is omnem ad se senatum venire iussisset, dicto audientes non fuerunt. Ac tantum apud homines barbaros valuit esse aliquos repertos principes inferendi belli tantamque omnibus voluntatum commutationem attulit, ut praeter Aeduos et Remos, quos praecipuo semper honore
Abbreviated transcription (Latin):
oppugnare decreuerat noctu profugit copiasq omnes intreuetos teducit
Sesar fabium cum sua legione mictit in haiberna. ip̃ cum tribus legiõib
uitum sama robrium tribus hibernis h yemare constituit. Et ꝙ t̃anti
motus gallie extiterant. tota hieme ip̃e ad exercitum remanete decre-¬
uit. Namq illo incommodo desabini morte ꝑlatꝰ om̃s fere galliȩ ci¬
uitates debello consultabant: nuntios legationes q inomnes ꝑtes di¬
mictebant: et quid reliqui consilii caperent. atq unde initium belli
seret explorabant: nocturnaq in locis desertis consiliã habebant̃. neq
uium fore totius hyemis tempus sine consuetudine cesaris intẽces¬
sisse quin aliquem deconsiliis ac metu galloꝵ nuntium acciperet.
factus est magnas gallorum copias earum ciuitatum que ãmorice
appellantur oppugnandi sui causa conuenisse neq longius millib

Expanded text:
oppugnare decreverat, noctu profugit copiasque omnes in Treveros reducit. oppugnare decreverat, noctu profugit copiasque omnes in Treveros reducit. Caesar Fabium cum sua legione remittit in hiberna, ipse cum tribus legionibus circum Samarobrivam trinis hibernis hiemare constituit et, quod tanti motus Galliae exstiterant, totam hiemem ipse ad exercitum manere decrevit. Nam illo incommodo de Sabini morte perlato omnes fere Galliae civitates de bello consultabant, nuntios legationesque in omnes partes dimittebant et quid reliqui consili caperent atque unde initium belli fieret explorabant nocturnaque in locis desertis concilia habebant. Neque ullum fere totius hiemis tempus sine sollicitudine Caesaris intercessit, quin aliquem de consiliis ac motu Gallorum nuntium acciperet. at, certior factus est magnas Gallorum copias earum civitatum, quae Armoricae appellantur, oppugnandi sui causa convenisse neque longius milia
Abbreviated transcription (Latin):
ones sigillatim tribunosq militum appllat:quorum egregiam
fuisse uirtutem testimonio citeronis cognouerat. Decasu sabinic
cocte certius excaptiuis cognoscit.Postero die conctione hĩta rem
gestam proponit milites consolatur: &e confirmat ꝙ detrimentu
culpa ce temeritate legati sit acceptum hoc equiore animo ferẽdũ
docet ꝙ benefitio deorum in mõtalium et uirtute eoꝵ ex piato in¬
cõmodo: neq hostibus diutina letitiã:neq ip̃is longior dolõ reli¬
quatur. Interim ad labienum per remos incredibili celeritate deuic¬
toria cesaris fama ꝑfertur. ut cum abhibernis ciceronis millia passuũ
abessce ciciter.lx. eoꝙ post hotam nonam diei cesar ꝑuenisset ante
mediam noctem adportas castrorum clamor oritet᷑. quo clamore
significatio uictone gratulatioq ab remis labieno fieret.Hac fama
adtreueros plata Inductionarius qui postero diei castra labieni eb¬

Expanded text:
ones singillatim tribunosque militum appellat, quorum egregiam ones singillatim tribunosque militum appellat, quorum egregiam fuisse virtutem testimonio Ciceronis cognoverat. De casu Sabini et Cottae certius ex captivis cognoscit. Postero die contione habita rem gestam proponit, milites consolatur et confirmat: quod detrimentum culpa et temeritate legati sit acceptum, hoc aequiore animo ferendum docet, quod beneficio deorum immortalium et virtute eorum expiato incommodo neque hostibus diutina laetatio neque ipsis longior dolor relinquatur. Interim ad Labienum per Remos incredibili celeritate de victoria Caesaris fama perfertur, ut, cum ab hibernis Ciceronis milia passuum abesset circiter LX, eoque post horam nonam diei Caesar pervenisset, ante mediam noctem ad portas castrorum clamor oreretur, quo clamore significatio victoriae gratulatioque ab Remis Labieno fieret. Hac fama ad Treveros perlata Indutiomarus, qui postero die castra Labieni
Abbreviated transcription (Latin):
nõ fore ptãtem ac si nr̃os contempserunt ut obstructis inspem portis
singulis ordinibus cespitum ꝙ eas non posse intromictẽ uidebant᷑.
alii uallum manu scindere alii fossam complere inciperent.Tum
Cesar omnibus põtis eruptione fcã equitatuq emisso celeriter hostes
infugam dat sic uti omnino pugnandi causa resistẽt nemo: magq
ex eis nũm occidit:atq om̃s ãmis exuit longius prosequi ueritus
ꝙ silue paludes q intercedebant. Neq ẽt paruulo detrimento illũ
locum relinqui uidebat: omnibus suis incolumibus copiis eodem
die adciceronem peruenit. Insuitutas turres: testudines munitiõs¬
q hostium admiratur legione producta cognoscit non decimum
esse quemq reliquum militum sine uulnere.Exhis omnibus u¬
dicat rebus quanto cum periculo &e quanta cum uirtute res sint ad¬
miniltrate. Ciceronem prosuis merits legionẽ q collaudat. Centuri¬

Expanded text:
non fore potestatem: ac sic nostros contempserunt, ut obstructis in speciem portis non fore potestatem: ac sic nostros contempserunt, ut obstructis in speciem portis singulis ordinibus caespitum, quod ea non posse introrumpere videbantur, alii vallum manu scindere, alii fossas complere inciperent. Tum Caesar omnibus portis eruptione facta equitatuque emisso celeriter hostes in fugam dat, sic uti omnino pugnandi causa resisteret nemo, magnumque ex eis numerum occidit atque omnes armis exuit. Longius prosequi veritus, quod silvae paludesque intercedebant neque etiam parvulo detrimento illorum locum relinqui videbat, omnibus suis incolumibus copiis eodem die ad Ciceronem pervenit. Institutas turres, testudines munitionesque hostium admiratur; legione producta cognoscit non decimum quemque esse reliquum militem sine vulnere: ex his omnibus iudicat rebus, quanto cum periculo et quanta cum virtute res sint administratae. Ciceronem pro eius merito legionemque collaudat; centuri
Abbreviated transcription (Latin):
insuum locum elicere possoe ut citrauallem procastris prcelio conten¬
deret si id efficere non possit ut exploratis itineribus minori cũ prcelio
uallem riuumq transiret. Prima luce hostium equitatus ad castra
accedit. proelium q cum nostril equitibus cõmictit. Cȩsar consulto eꝗ¬
tes cedere se incastra recipere iubet. Simul ex omnibus ꝑtibus castra
altiore uallo muniri: portasq obstrui atq inhis administrandis reb
q̃ maxime concursari: ce cum simulatione agi timoribus iubet. qbus
omnibus rebus hostes incitaticopias educunt aciemq: iniquoloco eõ¬
stituunt. Nostris etiam deuallo deductis propius accedunt a thela
intra munitionem ex omnibus ꝑtibus coniciunt:preconibusq q̃¬
cummissis pronumptian iubẽt seu quis romanus seu gallus uellit
ante tertiam horam ad se transire sine periculo licere.post id tẽpus

Expanded text:
in suum locum elicere posset, ut citra vallem pro castris proelio contenin suum locum elicere posset, ut citra vallem pro castris proelio contenderet, si id efficere non posset, ut exploratis itineribus minore cum periculo vallem rivumque transiret. Prima luce hostium equitatus ad castra accedit proeliumque cum nostris equitibus committit. Caesar consulto equites cedere seque in castra recipere iubet, simul ex omnibus partibus castra altiore vallo muniri portasque obstrui atque in his administrandis rebus quam maxime concursari et cum simulatione agi timoris iubet. Quibus omnibus rebus hostes invitati copias traducunt aciemque iniquo loco constituunt, nostris vero etiam de vallo deductis propius accedunt et tela intra munitionem ex omnibus partibus coniciunt praeconibusque circummissis pronuntiari iubent, seu quis Gallus seu Romanus velit ante horam tertiam ad se transire, sine periculo licere; post id tempus
Abbreviated transcription (Latin):
admonet iter caute diligenterq faciat. per scribit inlr̃is hostes ad se di¬
scedisse omnemq ad eum multitudinẽ conuertisse. Quibus lr̃is c̃iciter
mediam noctem cesarallatis suos facit certiores eosq ad dimicandum
animo confirmat.Postera die luce pͥma mouae castra &e circiter millia
passuum.uii.progressus transuallum & riuum multitudinẽ hostiu
conspicatur. Erat magni periculi res tantullis copiis iniquo loco dimi¬
care.tamen qm̃ obsidione liberum Ciceronem sciebat equo animo remic¬
tendum deceleritate existimabat conscedit &e qͣ equissimo loco castra pꝰ
põt contrahit. Eo consilio ut insuam contẽptionem hostibus ueniat ĩ
itinere ualles transire possit. Eo die ꝑuulis equestribus prceliis adaqͣ
fctĩs utriq sese loco suo continent. Salli ꝙ ampliores copias quȩ non¬
dum conuenerant expectabant. Cesar si forte timoris simulatioẽ hosteᷤ

Expanded text:
admonet, iter caute diligenterque faciat: perscribit in litteris hostes ab se diadmonet, iter caute diligenterque faciat: perscribit in litteris hostes ab se discessisse omnemque ad eum multitudinem convertisse. Quibus litteris circiter media nocte Caesar adlatis suos facit certiores eosque ad dimicandum animo confirmat. Postero die luce prima movet castra et circiter milia passuum quattuor progressus trans vallem et rivum multitudinem hostium conspicatur. Erat magni periculi res tantulis copiis iniquo loco dimicare; tum, quoniam obsidione liberatum Ciceronem sciebat, aequo animo remittendum de celeritate existimabat: consedit et quam aequissimo loco potest castra me potest contrahit, eo consilio, ut in summam contemptionem hostibus veniat. Initinere vallem transire possit. Eo die parvulis equestribus proeliis ad aquam factis utrique sese suo loco continent: Galli, quod ampliores copias, quae nondum convenerant, exspectabant; Caesar, si forte timoris simulatione hostes
Abbreviated transcription (Latin):
ne intercepta epłã nr̃a abhostibus consilia cognoscant᷑. Si adire
non possit monet ut tragulam cum epła adamentum deligata
intra castrorum muniticem abiciat. Inlrĩs scribit se cum legionib
profecturum celeriter a ffore. Hortat᷑ ut pristinam uirtutem
retineat. Eallus periculum ueritus ut erat preceptum tragulã mictit.
hec casu adturrim adhesit:neq: anrĩs biduo animaduersa tertia die a
quodam milite conspicitur dempta ad ciceronem deffert᷑. Ille ꝑ lectam
inconuentu militum recitat: maximaq letitia omnes afficit. Tum fu¬
mi incendiorum procul uidebantur que res omẽ dubitatioẽm aduen¬
tus legionum expulit.Salli re cognita ꝑ exploratores obsidicẽ relinqͣñt
ad cesarem omnibus cohortibus al copiis contendunt.Hȩc erãt arma-¬
torum circiter millia lx.Cicero data facultate gallum ab eodem uerti¬
tone quem supͣ demonstrauimus reꝑit qui lr̃as adcesarem defferat.hc̃

Expanded text:
ne intercepta epistola nostra ab hostibus consilia cognoscantur. Si adire ne intercepta epistola nostra ab hostibus consilia cognoscantur. Si adire non possit, monet ut tragulam cum epistola ad amentum deligata intra munitionem castrorum abiciat. In litteris scribit se cum legionibus profectum celeriter adfore; hortatur ut pristinam virtutem retineat. Gallus periculum veritus, ut erat praeceptum, tragulam mittit. Haec casu ad turrim adhaesit neque ab nostris biduo animadversa tertio die a quodam milite conspicitur, dempta ad Ciceronem defertur. Ille perlectam in conventu militum recitat maximaque omnes laetitia adficit. Tum fumi incendiorum procul videbantur; quae res omnem dubitationem adventus legionum expulit. Galli re cognita per exploratores obsidionem relinquunt, ad Caesarem omnibus copiis contendunt. Hae erant armata circiter milia LX. Cicero data facultate Gallum ab eodem Verticone, quem supra demonstravimus, repetit, qui litteras ad Caesarem deferat; hunc
Abbreviated transcription (Latin):
legione occurrit.labienus interim sabini & cocte & cede cohõtiu
cognita cum omnes adeum treuerorũ copiae uenissent ueritus ne
ex hibernis fugae similẽ profectiõem fecisset ut hostium impetũ sub.¬
stinere non posset. presertim quos recenti uictoĩa efferri sciret, Irãs
cesari dimictit quanto cum periculo legioẽm ex hibernis educturus
esset. Rem gestam ineburonibus ꝑscribit: docet õs peditatꝰ. equitat¬
q copias treuerorum tria millia passuum longe absuis castris cõse¬
disse. Cesarconsilio eius probato: & si oppinionemtrium legionu
deiectus ad duas redierat tñ unius coius salutis auxilium incelerita¬
te ponebat. Uenit magnis itineribus in neruioꝵ fines. ibi excaptiuis
cognoscit que apud Ciceronem gerantur:quanto q periculo res sit.
sum cuidam exequitibus gallis magnis premiis persuadet utad
Ciceronem eplam defferat. Hanc grecis lr̃ĩs conscriptam mictit

Expanded text:
legione occurrit. Lablegione occurrit. Labcognita, cum omnes ad eum Trebirorum copiae convenissent, veritus, si ex hibernis fugae similem profectionem fecisset, hostium impetum sustinere non posset, praesertim quos recenti victoria efferri sciret, litteras Caesari mittit, quanto cuesset; rem gestam in Eburonibus perscribit; docet omnes equitatus peditatusque copias Treverorum tria milia passuum longe ab suis castris consedisse. Caesar consilio eius probato, etsi opinione trium legionum deiectus ad duas redierat, tamen unum communis salutis auxilium in celeritate ponebat. Venit magnis itineribus in Nerviorum fines. Ibi ex captivis cognoscit, quae apud Ciceronem gerantur, quantoque in periculo res sit. Tum cuidam ex equitibus Gallis magnis praemiis persuadet uti ad Ciceronem epistolam deferat. Hanc Graecis conscriptam litteris mittit,
Abbreviated transcription (Latin):
ce gallus inter gallos sine ulla suspitione uersatus ad cesa rẽ pneĩt
ab eo depericulis ciceronis legionisq cognoscitur. Cesar aceptis
lr̃is. hora circiter.xi. diei statim nuntium inbeluagos. ad.M.crassu
questorem mictit:cuius hiberna aberant abeo passuum millia
iubet media nocte legionem proficisci celeriterq: ad se uenire.Exiit
cum nuntio crassus:alterum ad.c. fabium legatum mictit ut in
quam ꝑtem exercitus ꝙ paulo aberat longius non putat expectandã.
E quites circiterquadringentos ex proximis hibernis colligit.hora cir¬
citer tertia ab antecursoribus decrassu aduentu certior factus eo die
millia passuum .xx. procedit.Crassum samorobrinae prefecit legicẽm¬
q atribuit ꝙ ibi impedim̃ta exercitus obsides ciuitatum lr̃ãs publicas
frumentumq: omne ꝙ eo tollerandȩ hyemis causa deuexerat. relinq̃¬
bat fabius: ut imꝑatum erat non ita multum moratꝰ initinẽ cum

Expanded text:
et Gallus inter Gallos sine ulla suspicione versatus ad Caesarem pervenit. et Gallus inter Gallos sine ulla suspicione versatus ad Caesarem pervenit. Ab eo de periculis Ciceronis legionisque cognoscitur. Caesar acceptis tteris hora circiter XI diei statim nuntium in Bellovacos ad M. Crassum quaestorem mittit, cuius hiberna aberant ab eo milia passuum XXV; iubet media nocte legionem proficisci celeriterque ad se venire. Exit cum nuntio Crassus. Alterum ad Gaium Fabium legatum mittit, ut in quam partem exercitus, quod paulo aberat longius, non putat exspectandam; equites circiter quadringentos ex proximis hibernis colligit. Hora circiter tertia ab antecursoribus de Crassi adventu certior factus eo die milia passuum XX procedit. Crassum Samarobrivae praeficit legionemque attribuit, quod ibi impedimenta exercitus, obsides civitatum, litteras publicas frumentumque omne quod eo tolerandae hiemis causa devexerat relinquebat. Fabius, ut imperatum erat, non ita multum moratus in itinere cum
Abbreviated transcription (Latin):
paululum propellit. Dum cupidus instat in locum deiectꝰ inferi¬
orem concidit. huic rursus circumuento fert subsidiũ pullo at
ambo incolumes pluribus interfectis summa cum laude sese intra
munitiones suscipiunt. sic fortuna incontentione ce certamine
utrumq seruauit ut alter alteri inimicus. auxilio salutiq esset
erat indies grauioratq asperior oppugnatio. & maxime ꝙ mas̃
ꝑte militum confecta uulneribus res ad paucitatem deffensor
ꝑuenerat tanto crebriores lr̃ȩ nuntii q ad cesarem mictebantũ
quorum ꝑs deprehensa inconspectu nostroꝵ militum cũ eru¬
natu necabantur. Erat unus interneruios nomine uertico. loco
natus honesto: qui apma obsidione ad cicetonem profugerat. sua¬
q ei fidem prestiterat. Hic seruo spe libertatis. magnis ꝙ ꝑsuadoe
premiis ut lrãs ad cesarem defferat. Has ille in iaculo illigatad efent

Expanded text:
paulum propellit; dum cupidius instat, in locum deiectus inferipaulum propellit; dum cupidius instat, in locum deiectus inferiorem concidit. Huic rursus circumvento fert subsidium Pullo, atque ambo incolumes compluribus interfectis summa cum laude sese intra munitiones recipiunt. Sic fortuna in contentione et certamine utrumque versavit, ut alter alteri inimicus auxilio salutique esset, erat in dies gravior atque asperior oppugnatio, et maxime quod magna parte militum confecta vulneribus res ad paucitatem defensorum pervenerat, tanto crebriores litterae nuntiique ad Caesarem mittebantur; quorum pars deprehensa in conspectu nostrorum militum cum cruciatu necabatur. Erat unus intus Nervius nomine Vertico, loco natus honesto, qui a prima obsidione ad Ciceronem perfugerat suamque ei fidem praestiterat. Hic servo spe libertatis magnisque persuadet praemiis, ut litteras ad Caesarem deferat. Has ille in iaculo illigatas effert
Abbreviated transcription (Latin):
accerrime admunitiones pugnaretur quid dubitas inquit ueto
aut quem locum tue prolaude uirtutis spectas: hic dies de nostris cõ¬
irouersiis udicabit. hoc cum dixisset procedit excastris. muniticem
q qua ꝑte hostium confertissima est iussa ĩrumpit. Nec ueronus
lese quidem uallo continet: sed omnium ueritus existimationẽ sub¬
sequitur. tum mediocri spatio relicto pullo pilum inhostes ĩ mictit
atq unum ex multitudine procũrentem traicit. quo ꝑcusso et ex ami¬
nato hunc scutis protegunt in hostem uniuersi thela coniciunt neq
dant regrediendi facultatem. transfigit᷑ scutum pullõi et uerutũ ĩ
balteo defigitur. auertit huic casus uaginam ce gladium educe co¬
nantis dexteram moratur manum impeditamq hostes c̃icũ sistũt.
Succurrit illi inimicus ueronus: ce laboranti subuenit. Ad hũc se cõ¬
festim apullone omnis multitudo conuertit. Illuc uõ cursat otius

Expanded text:
acerrime ad munitiones pugnaretur, "Quid dubitas," inquit, " Vorene? acerrime ad munitiones pugnaretur, "Quid dubitas," inquit, " Vorene? aut quem locum tuae probandae virtutis exspectas ? Hic dies de nostris controversiis iudicabit." Haec cum dixisset, procedit extra munitiones quaque pars hostium confertissma est visa irrumpit. Ne Vorenus quidem tum sese vallo continet, sed omnium veritus existimationem subsequitur. Mediocri spatio relicto Pullo pilum in hostes immittit atque unum ex multitudine procurrentem traicit; quo percusso et exanimato hunc scutis protegunt, in hostem tela universi coniciunt neque dant regrediendi facultatem. Transfigitur scutum Pulloni et verutum in balteo defigitur. Avertit hic casus vaginam et gladium educere conanti dextram moratur manum, impeditumque hostes circumsistunt. Succurrit inimicus illi Vorenus et laboranti subvenit. Ad hunc se confestim a Pullone omnis multitudo convertit: illum veruto arbitrantu
Abbreviated transcription (Latin):
non modo demigrandi causa deuallo decederet nemo:sed pene ne
despiceret quidem quisꝗ̃. actum omnes acẽrime atq fortissime pu¬
gnarent. Is dies nostris longe grauissimus fuit. Sed tñ hunc habuit
euentum: ut eo die maximus hostium nũs uulneraret᷑ atq interfi¬
ceretur: ut se sub ipso uallo constipauerant: recessum q primis ul¬
timinon dabant.paulumq intermissa flamma: ce quodam loco
turri adacta &e contingente uallum tertie cohõtis centuriones exeo
quo stabant loco recesserunt: suosq om̃s remouerũt. nutu uocibusq
hostes si introire uellent uocare ceperunt:quorum progredi ausus
est nemo. Tum ex omni ꝑte lapidibus coniectis detũbati.turrisq sub¬
censa est. Erant in ea legione fortissimi uiri centuriones qui pͥmis
interse controuersias habebant: qui nam anteferret. omnibusq ar¬
mis delocis summis simultatibus contendebant. Exhis pullo cum

Expanded text:
non modo demigrandi causa de vallo decederet nemo, sed paene ne non modo demigrandi causa de vallo decederet nemo, sed paene ne respiceret quidem quisquam, ac tum omnes acerrime fortissimeque pugnarent. Hic dies nostris longe gravissimus fuit; sed tamen hunc habuit eventum, ut eo die maximus numerus hostium vulneraretur atque interficeretur, ut se sub ipso vallo constipaverant recessumque primis ultimi non dabant. Paulum quidem intermissa flamma et quodam loco turri adacta et contingente vallum tertiae cohortis centuriones ex eo, quo stabant, loco recesserunt suosque omnes removerunt, nutu vocibusque hostes, si introire vellent, vocare coeperunt; quorum progredi ausus est nemo. Tum ex omni parte lapidibus coniectis deturbati, turrisque succensa est. Erant in ea legione fortissimi viri, centuriones, qui primis inter se controversias habebant, quinam anteferretur, omnibusque annis de locis summis simultatibus contendebant. Ex his Pullo, cum
Abbreviated transcription (Latin):
ram exhaurire nitebantur.Qua quidem exre hominum multitudo
cognosci potuit: Nam minus horis tribus uallum millium pedum
xu incircuitu munitionem ꝑfecerunt. Reliquisq diebus turres ad
altitudinem ualli falces testudinesq: quas iidem captiui docuerãt
parare ac facere ceperunt. Septimo oppugnationis die maximo coh̃o¬
to uento feruentes fusili. exargilla glandes fundis: & ferueftã iacula
incasas quȩ exmore gallico stramentis erant tectȩ iacere cceperũt: ac ce¬
leriter ignem comprehenderũt et uenti magnitudine incẽm locũ cassͦ
distulerunt. Hostes maximo siqut parta clamore iam atq explorata
uictoria. turres testudinesq agere & stallis uallum ascendere ceperũt.
at tanta uirtus militum atq ea pñtia animi fuit ut cum ubiq flãma
torrerentur maxima q thelorum multitudine premerent᷑: suaq
omnia impedimenta atq õs suas fortunas conflagrare intelligerent

Expanded text:
ram exhaurire nitebantur. Qua quidem ex re hominum multitudo ram exhaurire nitebantur. Qua quidem ex re hominum multitudo cognosci potuit: nam minus horis tribus milium pedum XV in circuitu munitionem perfecerunt reliquisque diebus turres ad altitudinem valli, falces testudinesque, quas idem captivi docuerant, parare ac facere coeperunt. Septimo oppugnationis die maximo coorto vento ferventes fusili ex argilla glandes fundis et fervefacta iacula in casas, quae more Gallico stramentis erant tectae, iacere coeperunt. Hae celeriter ignem comprehenderunt et venti magnitudine in omnem locum castrorum distulerunt. Hostes maximo clamore sicuti parta iam atque explorata victoria turres testudinesque agere et scalis vallum ascendere coeperunt. At tanta militum virtus atque ea praesentia animi fuit, ut, cum undique flamma torrerentur maximaque telorum multitudine premerentur suaque omnia impedimenta atque omnes fortunas conflagrare intellegerent,
Abbreviated transcription (Latin):
oppugnari addunt. Et̃ de sabini mõte abambiorige ostentant fidei faci¬
unde causa. tum errare eos dicunt siquicq abhis presidiĩ sperent: ꝗ sui
rebus diffidant: se se tñ scire hoc ẽe inciceronem ppłm q ro. aĩo:ut nł¬
nͥ hiberna recusent.atq hanc inueterascẽ consuetudinẽ nolũt. licẽ illis
incollumibus ꝑse exibernis discedere: & adquascumq ꝑtes uelint si ne
metu proficisci. Cicero adhec unum mõ respondit.non ẽẽ cõsuetudi¬
nem ppłi.ro. accipere aboste ãmato conditicẽm: si abãmis disced ere
uellint se adiutore utantur legatos q ad cesarem mictant sperare pro eius
iustitia que petierint impetraturos. Abhac spe repulsi neruii uallo pedũ
xi. & fossa pedum xu.hiberna cingunt.Hex et superiorum annorum
consuetudine a nobis cognouerant. &e quosdã deexercitu habebant cap¬
tiuos abhis docebantur. Sed nulla ferramentoꝵ copia que esset adhc̃

Expanded text:
oppugnari. Addunt etiam de Sabini morte: Ambiorigem ostentant fidei facioppugnari. Addunt etiam de Sabini morte: Ambiorigem ostentant fidei faciendae causa. Errare eos dicunt, si quidquam ab his praesidi sperent, qui suis rebus diffidant; sese tamen hoc esse in Ciceronem populumque Romanum  hiberna recusent atque hanc inveterascere consuetudinem nolint: licere illis incolumibus per se ex hibernis discedere et quascumque in partes velint sine metu proficisci. Cicero ad haec unum modo respondit: non esse consuetudinem populi Romani accipere ab hoste armato condicionem: si ab armis discedere velint, se adiutore utantur legatosque ad Caesarem mittant; sperare pro eius iustitia, quae petierint, impetraturos. Ab hac spe repulsi Nervii vallo pedum IX et fossa pedum XV hiberna cingunt. Haec et superiorum annorum consuetudine ab nobis cognoverant et, quosdam de exercitu habebant captivos, ab eis docebantur; sed nulla ferramentorum copia quae esset ad hunc
Abbreviated transcription (Latin):
eadem rõne qua pridie anostris resistitur hoc reliquis deinceps fit diebus.
nulla ꝑs nocturni temporis adlaborẽ intermictit᷑. non egris non uulneratis
facultas quietis datur. Quecumq ad proximi diei oppugnationẽ opus sũt
noctu cõꝑantur. Multe puste sudes. Magnus muralium pilorũ nũs ĩsti¬
tuitur turres contabulantur. p̃me loriceq excratibus attexuntur. Ip̃e Ci¬
cero cum tenuissima ualitudine esset ne nocturnum ꝗdẽ tp̃s sͥ adquie¬
tem relinquebat ut ultro militum concusu ac uocibus sibi ꝑte̾ cogitur.
sunc principes ducesq neruioꝵ qui aliquem sermoĩs aditum cãmq
amaicicie cum cicerone habebant colloqui se uelle dicũt. fcta potestate
eadem que ambiorix cum titurio egerat cõmemorant omnem ẽe ĩãmis
galliam.germanos iam rhenum transisse.Cesaris reliquorũq hiberna

Expanded text:
Eadem ratione, qua pridie, ab nostris resistitur: hoc idem reliquis deinceps fit diebus. Eadem ratione, qua pridie, ab nostris resistitur: hoc idem reliquis deinceps fit diebus. Nulla pars nocturni temporis ad laborem intermittitur; non aegris, non vulneratis facultas quietis datur. Quaecumque ad proximi diei oppugnationem opus sunt noctu comparantur; multae praeustae sudes, magnus muralium pilorum numerus instituitur; turres contabulantur, pinnae loricaeque ex cratibus attexuntur. Ipse Cicero, cum tenuissima valetudine esset, ne nocturnum quidem sibi tempus ad quietem relinquebat, ut ultro militum concursu ac vocibus sibi parcere cogeretur. Tunc duces principesque Nerviorum qui aliquem sermonis aditum causamque amicitiae cum Cicerone habebant colloqui sese velle dicunt. Facta potestate eadem quae Ambiorix cum Titurio egerat commemorant: omnem esse in armis Galliam; Germanos Rhenum transisse; Caesaris reliquorumque hiberna