comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
potestatem transeundi ad eum omnibus fecit. Motis apud ilerdã
declitionis conditionibus cum assiduo inter utrasq partes usu atq
cõmertio affranuis & petreius deprehensos intra castra uilianos subi¬
ta penitentia interfecissent: admissam in se ꝑfidiam non sustinuit
imitari. Acie pharsalica proclamauit ut ciuibus parceretur. deince¬
psq nemini non suorum quem uellet unum partis aduerse seruare
concessit. nec ulli perisse nisi in prelio reperiuntur. exceptis dum ta¬
xat affranio & fausto & lucio cesare uiuene. Ac nec hos quidem uo¬
luntate ipsius interemptos putant. Quorum tamen & priores post
ĩpetratam ueniam rebellauerunt. & cesar libertis seruisq eius fer¬
to & igni crudelem in modum enectis bestiasq ad munus populi cõ¬
paratas contrucidauerat. Deniq tempore extiemo etiam quibus i¬
non dum ignorauerat. cunctis in italiam redire permiserat: ma¬

Expanded text:
potestatem transeundi ad eum omnibus fecit. motis apud Ilerdam potestatem transeundi ad eum omnibus fecit. motis apud Ilerdam deditionis condicionibus, cum, assiduo inter utrasque partes usu atque commercio, Afranius et Petreius deprehensos intra castra Iulianos subita paenitentia interfecissent, admissam in se perfidiam non sustinuit imitari. acie Pharsalica proclamauit, ut ciuibus parceretur, deincepsque nemini non suorum quem uellet unum partis aduersae seruare concessit. nec ulli perisse nisi in proelio reperientur, exceptis dum taxat Afranio et Fausto et Lucio Caesare iuuene; ac ne hos quidem uoluntate ipsius interemptos putant, quorum tamen et priores post impetratam ueniam rebellauerant et Caesar libertis seruisque eius ferro et igni crudelem in modum enectis bestias quoque ad munus populi coparatas contrucidauerat. denique tempore extremo etiam quibus nondum ignouerat, cunctis in Italiam redire permisit ma
Abbreviated transcription (Latin):
nas insidias eger ac latens ne pduceretur ad syllam uix premio da¬
to euaserat: nunꝗ̃ nocere sustinuit. philemonem am anũ seruum qui
necem suam ꝑ uenenum inimicis promiserat. non grauius qͣ simpli¬
ci morte punut. in publium clodium pompeie uxoris sue adulterum
atq eadem causa pollutarum cerimoniarum reum testis citatus ne¬
gauit se quicꝗ̃ comperisse: ꝗͣuis & mater aurelia & soror uilia apud
eosdem uidices omnia ex fide retulissent. interrogatusq cur igitur
repudiasset uxorem quoniã inquit meos tam suspicione ꝗͣ crimine
iudico carere oportere. Moderationem uõ clementiamq cum in ad¬
ministratione tum in uictoria belli ciuilis mirabilem exhibuit. De¬
nuntiante pompeio pro hostibus se habiturum qui rei .p. defiussẽt.¬
& ipse medios & neutrius partis suorum sibi numeto pronuntiauit¬
futuros. Quibus autem ex cõmendatione pompeii ordines dederat

Expanded text:
nas insidias aeger ac latens, ne perduceretur ad Sullam, uix praemio danas insidias aeger ac latens, ne perduceretur ad Sullam, uix praemio dato euaserat, numquam nocere sustinuit; Philemonem a manu seruum, qui necem suam per uenenum inimicis promiserat, non grauius quam simplici morte puniit; in Publium Clodium Pompeiae uxoris suae adulterum atque eadem de causa pollutarum caerimoniarum reum testis citatus negauit se quicquam comperisse, quamuis et mater Aurelia et soror Iulia apud eosdem iudices omnia ex fide rettulissent; interrogatusque, cur igitur repudiasset uxorem: 'quoniam,' inquit, 'meos tam suspicione quam crimine iudico carere oportere.' moderationem uero clementiamque cum in administratione tum in uictoria belli ciuilis admirabilem exhibuit. denuntiante Pompeio pro hostibus se habiturum qui rei publicae defuissent, ipse medios et neutrius partis suorum sibi numero futuros pronuntiauit. quibus autem ex commendatione Pompei ordines dederat,
Abbreviated transcription (Latin):
professus est palam si crassatorum & sicariorum ope intuenda sua di¬
gnitate usus esset talibus quoq se parem gratiam relaturum. Simul¬
tates contra nullos tam graues excepit unꝗͣ ut non occasione oblata
libens deponeret.C. uemu cuius asperrimis oꝑationibus non mi¬
nore acerbitate rescripserit etiam suffragator mox̾ in petitione cõ¬
sulatus fuit .C. caluo post famosa epigramata de reconciliatione ẜ
amicos agenti ultro ac prior scripsit. Ualerium catullum a quo si¬
bi uersieulis de mamuria perpetua stigmata imposita non dissimu¬
lauerat: satisfacientem eadem die adhibuit cene. hospitioq patris
eiuis sicut consueuerat uti perseuerauit. Sed & in ulciscendo natu¬
ta leuissimus. Pyratas a quibus captus est cum indicionem redegi¬
sset quoniam suffixurum se cruciante uirauerat uigulari prius us¬
secat uissit deinde suffigi. Cornelio fagite cuius quondam noctur¬

Expanded text:
professus palam, si grassatorum et sicariorum ope in tuenda sua diprofessus palam, si grassatorum et sicariorum ope in tuenda sua dignitate usus esset, talibus quoque se parem gratiam relaturum. Simultates contra nullas tam graues excepit umquam, ut non occasione oblata libens deponeret. Gai Memmi, cuius asperrimis orationibus non minore acerbitate rescripserat, etiam suffragator mox in petitione consulatus fuit. Gaio Caluo post famosa epigrammata de reconciliatione per amicos agenti ultro ac prior scripsit. Valerium Catullum, a quo sibi uersiculis de Mamurra perpetua stigmata imposita non dissimulauerat, satis facientem eadem die adhibuit cenae hospitioque patris eius, sicut consuerat, uti perseuerauit. sed et in ulciscendo natura lenissimus piratas, a quibus captus est, cum in dicionem redegisset, quoniam suffixurum se cruci ante iurauerat, iugulari prius iussit, deinde suffigi; Cornelio Phagitae, cuius quondam noctur
Abbreviated transcription (Latin):
ultro in africam sint secuti. Ac sic quoq sediciosissimum quẽq & pre¬
de & agri destinati tertia parte mulctauit. Studium & fides erga
clientes ne uiueni quidem defuerunt. Masinthã nobilem uiuenem
cum aduersum hyensalem regem tam enixe defendisset. ut iube re¬
gis filio in altercatione barbam inuaserit: stipendium quoq pronũ¬
ciatum ei & abstrahentibus statim eripuit: occultauitq apued se ⁊¬
du & mox expretura proficiscens in hispaniam inter officia prosequenti¬
um fascesq littorum lectica sua aduexit. Amicos semper facilitate in¬
dulgentiaq tractauit. ut .C. oppio comitãti se ꝑ siluestre iter correptoq
subita ualitudine. indiuersorio loco quod unum erat cesserit & ip̃se hu¬
mi ac sub diuo accubuerit. lam autem rerum potens quoslam etiam
infimi generis ad amplissimos honores prouexit: cum ab id culparetur

Expanded text:
ultro in Africam sint secuti; ac sic quoque seditiosissimum quemque et praeultro in Africam sint secuti; ac sic quoque seditiosissimum quemque et praedae et agri destinati tertia parte multauit. Studium et fides erga clientis ne iuueni quidem defuerunt. Masintham nobilem iuuenem, cum aduersus Hiempsalem regem tam enixe defendisset, ut Iubae regis filio in altercatione barbam inuaserit, stipendiarium quoque pronuntiatum et abstrahentibus statim eripuit occultauitque apud se diu et mox ex praetura proficiscens in Hispaniam inter officia prosequentium fascesque lictorum lectica sua auexit. Amicos tanta semper facilitate indulgentiaque tractauit, ut Gaio Oppio comitanti se per siluestre iter correptoque subita ualitudine deuersorioloco, quod unum erat, cesserit et ipse humi ac sub diuo cubuerit. iam autem rerum potens quosdam etiam infimi generis ad amplissimos honores prouexit, cum ob id culparetur,
Abbreviated transcription (Latin):
forato custodiam porte cõmissi castelli continuit. Acilius nauali
ad massiliam prelio iniecta in puppem hostium dextra & abscissai
memorabile illud apud grecos cynegiri exemplum imitatus transi¬
luit in nauem umbone obiuos agens. Seditionem ꝑ x annos galli¬
cis bellis nullam omnino mouerunt. Ciuilibus aliquas. sed ut cele¬
riter ad officium redierint: nec tam indulgentia ducis ꝗͥ auctori¬
tate. Non enim cessit unq̃ tumultuantibus atq etiam obuiam sẽp
ut. Et nonam quidem legionem apud placentiam q̃ ꝗͣ in armis ad¬
autem rome cum ingentibus minis sumoq etiam urbis periculo missio¬
nem & prenua flagitãtes ardente tunc bello in africa neq adire i¬
cunctatus est. q̃ q̃ deterrentibus amicis. neq dimittere sed una noce
qua quirites eos pro militibus appellarat tam facile circumegit & fle¬
xit: ut ei milites esse se confestim responderint & qͣuis recus antem

Expanded text:
forato, custodiam portae commissi castelli retinuit. Acilius nauali forato, custodiam portae commissi castelli retinuit. Acilius nauali ad Massiliam proelio iniecta in puppem hostium dextera et abscisa memorabile illud apud Graecos Cynegiri exemplum imitatus transiluit in nauem umbone obuios agens. Seditionem per decem annos Gallicis bellis nullam omnino mouerunt, ciuilibus aliquas, sed ut celeriter ad officium redierint, nec tam indulgentia ducis quam auctoritate. non enim cessit umquam tumultuantibus atque etiam obuiam semper iit; et nonam quidem legionem apud Placentiam, quanquam in armis adautem Romae cum ingentibus minis summoque etiam urbis periculo missionem et praemia flagitantes, ardente tunc in Africa bello, neque adire cunctatus est, quanquam deterrentibus amicis, neque dimittere; sed una uoce, qua 'Quirites' eos pro militibus appellarat, tam facile circumegit et flexit, ut ei milites esse confestim responderint et quamuis recusantem
Abbreviated transcription (Latin):
china munitione pompeus uiso genere panis ex herba quo susti¬
nebantur cum feris rem sibi esse dixerit. Amoueriq ocius nec i¬
ciiq̃ ostendi uisserit ne patientia & ꝑtinacia hostis animi suorũ
frangerentur. Quanta fortitudine dimicauerint testimonium ẽ
qđ aduerso semel apud dirachium prelio penam in se ultro de¬
poposcerunt. ut consulandos eos magis imperator ꝗͣ puniendos ha¬
buerit. Ceterio prelus innumeras ad uersariorum copias multis¬
partibus ipsi pauciores facile superarunt. Deniq una sexte legionis
cohors preposita castello quattuor pompeu legiones ꝑ aliquot horas
sustinuit: pene omnis confixa multitudine hostilium sagittarum
quarum centum ac triginta milia intra uallum reperta sunt. Nec
mirum siquis singulorum facta respiciat uel casum sceue centuri¬
onis uł.C. acilii militis. ne de pluribus referam. Sceua excusso o¬
culo transfixus femore & humero centum iuginti ictibus scuto p¬

Expanded text:
china munitione Pompeius uiso genere panis ex herba, quo sustichina munitione Pompeius uiso genere panis ex herba, quo sustinebantur, cum feris sibi rem esse dixerit amouerique ocius nec cuiquam ostendi iusserit, ne patientia et pertinacia hostis animi suorum frangerentur. Quanta fortitudine dimicarint, testimonio est quod aduerso semel apud Dyrrachium proelio poenam in se ultro depoposcerunt, ut consolandos eos magis imperator quam puniendos habuerit. ceteris proeliis innumeras aduersariorum copias multispartibus ipsi pauciores facile superarunt. denique una sextae legionis cohors praeposita castello quattuor Pompei legiones per aliquot horas sustinuit paene omnis confixa multitudine hostilium sagittarum, quarum centum ac triginta milia intra uallum reperta sunt. nec mirum, si quis singulorum facta respiciat, uel Cassi Scaeuae centurionis uel Gai Acili militis, ne de pluribus referam. Scaeua excusso oculo, transfixus femore et umero, centum et uiginti ictibus scuto per
Abbreviated transcription (Latin):
bene pugnare posse. Nec milites eius procontione sed blandiore no¬
mane cõmilitones appellabat habebatq tam cultos ut argento &
auro politis armis ornaret. simul & ad speciem & quo ten̾aciores
eorum in prelio essent metu damni. diligebat quoq usq adeo ut
audita clade tituriana barbam capillumq submiserit: nec ante
depresserit q̃ uandicasset. Quibus rebus & deuotissimos sibi & for¬
tissimos reddidit. Ingresso cuule bellum centuriones cuiusq le¬
gionis. singulos equites eiuiatico suo obtulerunt. & uniuersi mili¬
tes gratuitam & sine frumento stipendioq operam cum teniuo¬
tumꝰ tutelam locupletiores inse contulissent. Neq in tam diu¬
turno spacio quasꝗ̃ omnino descit: pleriq capti concessam si¬
bi sub conditione uitam similitare aduersus eum uellent re¬
cusarunt. Famem & ceteras necessitates. non cum obsiderent᷑
modo sed & si ipsi alios obsiderent tantope tolerabant ut dira¬

Expanded text:
bene pugnare posse. nec milites eos pro contione, sed blandiore nobene pugnare posse. nec milites eos pro contione, sed blandiore nomine commilitones appellabat habebatque tam cultos, ut argento et auro politis armis ornaret, simul et ad speciem et quo tenaciores eorum in proelio essent metu damni. diligebat quoque usque adeo, ut audita clade Tituriana barbam capillumque summiserit nec ante dempserit quam uindicasset. quibus rebus et deuotissimos sibi et fortissimos reddidit. ingresso ciuile bellum centuriones cuiusque legionis singulos equites e uiatico suo optulerunt, uniuersi milites gratuitam et sine frumento stipendioque operam, cum tenuiorum tutelam locupletiores in se contulissent. neque in tam diuturno spatio quisquam omnino desciuit, plerique capti concessam sibi sub condicione uitam, si militare aduersus eum uellent, recusarunt. famem et ceteras necessitates, non cum obsiderentur modo sed et si ipsi alios obsiderent, tanto opere tolerabant, ut Dyrra
Abbreviated transcription (Latin):
ut setus subsequentes. dt fatigaret. fama uõ hostilium copiarum ꝑ¬
tecritos non negando minuendoue sed insuper amplificando emẽ¬
tendoq confirmabat. itaq cum expectatio aduentus uibe tepribi¬
lis esset᷑ uocatis ad contionem militibus scitote inquit paucissims
his diebus regem affuturum cum legionibus militum triginta
leius armature centum milibus elephantis trecentis. Proindei
aesinant quidam querere ultra. aut opinari. mihiq compertum¬
habes qui compertum habeo credant: aut quidẽ uetustissima
naue impositos quocunq uento in quascunq terras uibebo adue¬
hi delicta neq obseruabat omnia. neq pro modo exequebatur.
sed desertorum ac seditiosorum & inquisitor & punitor acerrimus
cohibebat inceteris. ac non nunꝗ̃ post magnam pugnam ac uicto¬
riam remisso officiorum munere licentiam omnem passim lasci¬
uiendi pmittebat. iactare solitus milites suos etiam unguentatos

Expanded text:
ut serius subsequentis defetigaret. fama uero hostilium copiarum put serius subsequentis defetigaret. fama uero hostilium copiarum perterritos non negando minuendoue, sed insuper amplificando ementiendoque confirmabat. itaque cum expectatio aduentus Iubae terribilis esset, conuocatis ad contionem militibus: 'scitote,' inquit, 'paucissimis his diebus regem adfuturum cum decem legionibus, equitum triginta, leuis armaturae centum milibus, elephantis trecentis. proinde desinant quidam quaerere ultra aut opinari mihique, qui compertum habeo, credant; aut quidem uetustissima naue impositos quocumque uento in quascumque terras iubebo auehi.' Delicta neque obseruabat omnia neque pro modo exequebatur, sed desertorum ac seditiosorum et inquisitor et punitor acerrimus coniuebat in ceteris. ac nonnumquam post magnam pugnam atque uictoriam remisso officiorum munere licentiam omnem passim lasciuiendi permittebat, iactare solitus milites suos etiam unguentatos
Abbreviated transcription (Latin):
plicem ad se recepit. Alex andrie circa oppugnationem pontis erup¬
tione hostium subito compulsus in scapham compluribus eodem p̃¬
cipitantibus cum desibisset in mare nando ꝑducentos passus eua¬
sit ad proximam nauem. elata leua ne libelli quos tenebat ma¬
defacerent paludamentum mordicus trahens ne spolio potretur
hostis. Militem neq a moribus neq a fortuna probabat sed tantũ
a uiribus tractabatq pari seueritate atq indulgentia non enim ubi¬
q atq semꝑ sed cum hostis in proximo esset cohercebat. Tum ma¬
xime. exactor grauissimus discipline ut neq itineris neq preli tẽ¬
pus denuntiaret. sed paratum & intentum momentis omnibus i¬
quo uellet subito educeret. Quod etiam sine causa plerũq facie¬
bat precipue pluuiis & festis diebus ac subinde obseruandum se
ad monens repente interdiu uel nocte subtrahebat: augebatq uer

Expanded text:
plicem ad se recepit. Alexandriae circa oppugnationem pontis erupplicem ad se recepit. Alexandriae circa oppugnationem pontis eruptione hostium subita conpulsus in scapham pluribus eodem praecipitantibus, cum desilisset in mare, nando per ducentos passus euasit ad proximam nauem, elata laeua, ne libelli quos tenebat madefierent, paludamentum mordicus trahens, ne spolio poteretur hostis. Militem neque a moribus neque a fortuna probabat, sed tantum a uiribus, tractabatque pari seueritate atque indulgentia. non enim ubique ac semper, sed cum hostis in proximo esset, coercebat: tum maxime exactor grauissimus disciplinae, ut neque itineris neque proelii tempus denuntiaret, sed paratum et intentum momentis omnibus quo uellet subito educeret. quod etiam sine causa plerumque faciebat, praecipue pluuiis et festis diebus. ac subinde obseruandum se admonens repente interdiu uel nocte subtrahebat, augebatque iter,
Abbreviated transcription (Latin):
Utebatur autẽ equo insigni pedibus prope humanis & in modum
digitorum ungulis fissis: quem natum apud se cum auruspices
imperium orbis terre significare dño pronuntiassent: magna cura
aluit. nec patientem sessoris alterius primus ascendit: cuis etiam in¬
star pro ede ueneris genetricis postea dedicauit: inclinatam aciem so¬
lus sepe restituit obsistens fugientibus retinensq singulos: & contortis
faucibus conuertens in hostem. & quidem adeo plerũq trepidos ut
aquilifero moranti secus cuspide sit cõmit̾atus. alius ĩmanu deti¬
nentis reliquerit signum. Non minora illa constantie eius immo u¬
maiora etiam indicia fuerunt. post aciem pharsalicam cum premis¬
sis irtasiam copi ꝑ angustias helesponti uictor nauicula traiceret
l. cassium partis aduerse cum decem rostratis nauibus obuium sibi
neq tefugit. & cominus tendens ultro ad deditionem hortatus sup¬

Expanded text:
utebatur autem equo insigni, pedibus prope humanis et in modum utebatur autem equo insigni, pedibus prope humanis et in modum digitorum ungulis fissis, quem natum apud se, cum haruspices imperium orbis terrae significare domino pronuntiassent, magna cura aluit nec patientem sessoris alterius primus ascendit; cuius etiam instar pro aede Veneris Genetricis postea dedicauit. inclinatam aciem solus saepe restituit obsistens fugientibus retinensque singulos et contortis faucibus conuertens in hostem et quidem adeo plerumque trepidos, ut aquilifero moranti se cuspide sit comminatus, alius in manu detinentis reliquerit signum. non minor illa constantia eius, maiora etiam indicia fuerint. post aciem Pharsalicam cum praemissis in Asiam copiis per angustias Hellesponti uectoria nauicula traiceret, L. Cassium partis aduersae cum decem rostratis nauibus obuium sibi neque refugit et comminus tendens, ultro ad deditionem hortatus, sup
Abbreviated transcription (Latin):
lanti aufugisset hostia profectionem aduersus scipionem & iubam
non distulit: prolapsus etiam in mgressu nauis. uersus ad melius
omine teneo te inquit africa. Ad eludendas autẽ uaticinationes
quibus felix & inuictum in ea proiuncia fataliter scipionum no¬
men ferebatur. despectissimum quendam ex corneliorum genere¬
cui ad obrobrium uite saluitoni cognomen erat. in castris secum
habuit. Erelia non tantum destinato sed ex occasione sũ mebat. Ac
sepe ab itinere statim interdum spurcissimis tempestatibus cum mi¬
nime quis motutum putaret. Flec nisi tempore extremo ad dimicã¬
dum cuntatior factus est quo sepus uicisset hoc minus exꝑiendos
casus opinans: rhilq se tantum acquisiturum uictoriam qua cũ
hostem fudit qui in castris quoq exueret: ita nullum spacium ꝑ¬
territis dabat. ancipiti prelio equos dimittebat. & in primis suum
quo maior ꝑmanendi necessitas ĩponeretur auxilio fuge erepto.

Expanded text:
lanti aufugisset hostia, profectionem aduersus Scipionem et Iubam lanti aufugisset hostia, profectionem aduersus Scipionem et Iubam non distulit. prolapsus etiam in egressu nauis uerso ad melius omine: 'teneo te,' inquit, 'Africa.' ad eludendas autem uaticinationes, quibus felix et inuictum in ea prouincia fataliter Scipionum nomen ferebatur, despectissimum quendam ex Corneliorum genercui ad opprobrium uitae Saluitoni cognomen erat, in castris secum habuit. Proelia non tantum destinato, sed ex occasione sumebat ac saepe ab itinere statim, interdum spurcissimis tempestatibus, cum minime quis moturum putaret; nec nisi tempore extremo ad dimicandum cunctatior factus est, quo saepius uicisset, hoc minus experiendos casus opinans nihilque se tantum adquisiturum uictoria, quantum hostem fudit, quin castris quoque exueret: ita ut nullum spatium perterritis dabat. ancipiti proelio equos dimittebat et in primis suum, quo maior permanendi necessitas imponeretur auxilio fugae erepto.
Abbreviated transcription (Latin):
nando traiciens uel innixus inflatis utribus ut ꝓsepe nuncios de se
preuenerit. in obeundis expeditionibus dubium cautior an auden¬
tior. Exercitum neq per insidiosa itinera duxit unqͣ nisi prespecu¬
latus locorum situs. neq in brittaniam transuexit. nisi ante per se
portus & nauigationem & accessũs ad insulam explorasset. At ide
obsessione castrorum in germania nuntiata per stationes hostium ÷¬
gallico habitu penetrauit ad suos. Abrundusio dirachium interi
oppositas classes hieme transmisit: cessantibusq copiis quas subsequi
uisserat: cum ad accersendas frustra sepe misisset: nouissime ipse
clam noctu paruulum naiugium solus obuoluto capite confeendit.
Neq aut quis esset ante detexit aut gubernatorem cedere aduerse
tempestati passus est ꝗ̃ pene obrutus fluctibus. He religione quidem
ulla a quoquã incepto absterritus unqͣ retardatus est. Cum immo¬

Expanded text:
nando traiciens uel innixus inflatis utribus, ut persaepe nuntios de se nando traiciens uel innixus inflatis utribus, ut persaepe nuntios de se praeuenerit. in obeundis expeditionibus dubium cautior an audentior, exercitum neque per insidiosa itinera duxit umquam nisi perspeculatus locorum situs, neque in Britanniam transuexit, nisi ante per se portus et nauigationem et accessum ad insulam explorasset. at idem obsessione castrorum in Germania nuntiata per stationes hostium Gallico habitu penetrauit ad suos. a Brundisio Dyrrachium inter oppositas classes hieme transmisit cessantibusque copiis, quas subsequi iusserat, cum ad accersendas frustra saepe misisset, nouissime ipse clam noctu paruulum nauigium solus obuoluto capite conscendit, neque aut quis esset ante detexit aut gubernatorem cedere aduersae tempestati passus est quam paene obrutus fluctibus. ne religione quidem ulla a quoquam incepto absterritus umquam uel retardatus est. cum immo
Abbreviated transcription (Latin):
ad familiares domesticis de rebus: in quibus si qua occultius perfe¬
renda erant ꝑnotas scripsit idẽ sic structo litterarum ordine ut
nullum uerbum effici posset: quẽ siquis inuestigare & prosequi i¬
uellet. quartam elementorum lutteram idest d pro a. & perinde
reliquas cõnautet. Teruntur uõ & ab adolescentulo quedam scrip¬
ta iit landes herculis tragedia edippi. item dicta collectanea.
Quos omnes libellos uetuit augustus publicari in epistola quam
breuem admodum ac simplicem ad pompeium mareum cui ordi¬
nandas bibliothecas delegauerat misit. Armorum & equitandi ꝑi¬
tissimus. laboris ultra fidem patiens erat. in agmine non nunqͣ equo
sepus pedibus anteibat: capite detecto seu sol seu imber esset. lon¬
gissimas uias ineredibili celeritate confecit. expeditus meritoria re¬
da centena passuum milia in singulos dies: si flumina morarentur

Expanded text:
ad familiares domesticis de rebus, in quibus, si qua occultius perfead familiares domesticis de rebus, in quibus, si qua occultius perferenda erant, per notas scripsit, id est sic structo litterarum ordine, ut nullum uerbum effici posset: quae si qui inuestigare et persequi uelit, quartam elementorum litteram, id est D pro A et perinde reliquas commutet. feruntur et †aituero ab adulescentulo quaedam scripta, ut 'Laudes Herculis,' tragoedia 'Oedipus,' item 'Dicta collectanea': quos omnis libellos uetuit Augustus publicari in epistula, quam breuem admodum ac simplicem ad Pompeium Macrum, cui ordinandas bibliothecas delegauerat, misit. Armorum et equitandi peritissimus, laboris ultra fidem patiens erat. in agmine nonnumquam equo, sae pius pedibus anteibat, capite detecto, seu sol seu imber esset; longissimas uias incredibili celeritate confecit, expeditus, meritoria raeda, centena passuum milia in singulos dies; si flumina morarentur,
Abbreviated transcription (Latin):
uidicio ut prerepta non prebita facultas scriptoribus uideatur. Hos
parum diligenter parũq integra ueritate compositos putat. cum ce¬
sar pleraq & que per alios erant gesta temere crediderit. & que ꝑ
se uel consulto uel etiam memoria lapsus perperam ediderit. existi¬
matq rescripturum & correpturum fuisse. Reliquit & de anologia
duos libros & anticatones totidem ac preterea poema quod iscribit
iter. Quorum librorum primos in transitu alpium cum ex ceterio¬
re gallia conuentibus ꝑactis ad exercitum rediret: sequentes sub
tempus mundensis prelu fecit noiussimum dum ab urbe in hispania
ulteriorem quarto & uigesimo die peruenit. Epistole quoq euis ad
senatum extant. quas primum uidetur ad paginas & formam me¬
morialis libelli conuertisse: cum antea consules & duces non nisi
transuersa carta scriptas mitterent. Extant & ad ciceronem. itẽ

Expanded text:
iudicio, ut praerepta, non praebita facultas scriptoribus uideatur. cuius iudicio, ut praerepta, non praebita facultas scriptoribus uideatur. cuius parum diligenter parumque integra ueritate compositos putat, cum Caesar pleraque et quae per alios erant gesta temere crediderit et quae per se, uel consulto uel etiam memoria lapsus perperam ediderit; existimatque rescripturum et correcturum fuisse. reliquit et 'de analogia' duos libros et 'Anticatones' totidem ac praeterea poema quod inscribitur Iter. quorum librorum primos in transitu Alpium, cum ex citeriore Gallia conuentibus peractis ad exercitum rediret, sequentes sub tempus Mundensis proelii fecit; nouissimum, dum ab urbe in Hispaniam ulteriorem quarto et uicensimo die peruenit. epistulae quoque eius ad senatum extant, quas primum uidetur ad paginas et formam memorialis libelli conuertisse, cum antea consules et duces non nisi transuersa charta scriptas mitterent. extant et ad Ciceronem, item
Abbreviated transcription (Latin):
stus orationem &  ipsius putat que tamen duplex fertur: una quasi pri¬
ore habita prelio: altera posteriore: quo asinius pollione tempus ꝗdẽ
concionandi habuisse eum dicit subita hostium incursione. Reli¬
quit & rerum suarum cõmentarios gallici ciuilisq belli pompeiani
Nam alexandrini africiq & hispaniensis incertus auctor est. Alu
oppium putant. alii hircium: qui etiam gallici belli nouissimum ĩ¬
ꝑfectumq librum suppleuerit. de cõmentariis cesaris cicero in eodẽ
bruto sic refert. Commentarios scripsit ualde quidem probandos. nu¬
di sunt recti & uenusti omni ornatu orationis tanq ueste detracta
Sed dum uoluit alios habere paratam unde sumerent qui uellent
scribere historiam ineptis gratum fortasse fecit qui illa nollent ca¬
lamistris inurere. Sanos quidem homines ascribendo deterruit. de
hisdem cõmentarus hircius ita predicat: adeo probantur omnium

Expanded text:
stus uix ipsius putat, quae tamen duplex fertur: una quasi pristus uix ipsius putat, quae tamen duplex fertur: una quasi priore habita proelio, altera posteriore, quo Asinius Pollio ne tempus quidem contionandi habuisse eum dicit subita hostium incursione. reliquit et rerum suarum commentarios Gallici ciuilisque belli Pompeiani. nam Alexandrini Africique et Hispaniensis incertus auctor est: alii Oppium putant, alii Hirtium, qui etiam Gallici belli nouissimum imperfectumque librum suppleuerit. de commentariis Caesaris Cicero in eodem Bruto sic refert: 'commentarios scripsit ualde quidem probandos: nudi sunt, recti et uenusti, omni ornatu orationis tamquam ueste detracta; sed dum uoluit alios habere parata, unde sumerent qui uellent scribere historiam, ineptis gratum fortasse fecit, qui illa uolent calamistris inurere, sanos quidem homines a scribendo deterruit.' de isdem commentariis Hirtius ita praedicat: 'adeo probantur omnium
Abbreviated transcription (Latin):
Et ad cornelium nepotem de eodem ita scripsit. Quid oratorum:
quem huic antepones eorum qui nihil aliud egerunt: Quis sen¬
tentus aut acutior aut crebrior: quis uerbis aut ornatior aut elegan¬
tior: genus eloquentie dumtaxat adolescentis adhuc strabonis ce¬
sar secutus iudetur: cuius etiam ex oratione que inscribitur pro
sardis ad uerbum non nulla transtulit indiuinationem suam. pro¬
nuntiasse autem dicitur uoce acuta ardenti motu gestuq nõ sine
uenustate: orationes aliquas reliquit inter quas temere quelam fe¬
runtut pro.Q. metello que tion immerito augustus existimabat ma¬
gis ab actuariis excepta male subsequentibus uerba dicentis ꝗͣ ab
ipso edita. Nam in quibusdam exemplaribus inuenio ne inscriptã
quaidem prometello sed quam scripsit metello cum ex persona cesa¬
ris sermo sit metellum seq aduersus cõmunium obtrectatorum cri¬
minationes purgantis. Apud milites quoq in hispania idem augu¬

Expanded text:
et ad Cornelium Nepotem de eodem ita scripsit: 'quid? oratorem et ad Cornelium Nepotem de eodem ita scripsit: 'quid? oratorem quem huic antepones eorum, qui nihil aliud egerunt? quis sententiis aut acutior aut crebrior? quis uerbis aut ornatior aut elegantior?' genus eloquentiae dum taxat adulescens adhuc Strabonis Caesaris secutus uidetur, cuius etiam ex oratione, quae inscribitur 'pro Sardis,' ad uerbum nonnulla transtulit in diuinationem suam. pronuntiasse autem dicitur uoce acuta, ardenti motu gestuque, non sine uenustate. orationes aliquas reliquit, inter quas temere quaedam feruntur. 'pro Quinto Metello' non immerito Augustus existimat magis ab actuaris exceptam male subsequentibus uerba dicentis, quam ab ipso editam; nam in quibusdam exemplaribus inuenio ne inscriptam quidem 'pro Metello,' sed 'quam scripsit Metello,' cum ex persona Caesaris sermo sit Metellum seque aduersus communium obtrectatorum criminationes purgantis. 'apud milites' quoque 'in Hispania' idem Augu
Abbreviated transcription (Latin):
deum donis refecta expilauit. urbes diruitꝰ. sepius obpredam i¬
ꝗͣ ob delictum: unde factum ut auro abundaret: terrasq militi¬
bus nũmum in libras promercale ꝑitaliam prouinciaꝵq duude¬
ret. in primo consulatu tria milia pondo auri furatus est e capi¬
tolio. tantũdem inaurati eris reposuit. societates ac regna precior
dedit ut qui uni prolomeo prope sex milia talentorum suo pompeiq
nomine abstulerit. Postea uõ eiudentissimis rapinis ac sacrilegiis
& honera bellorum ciuilium & triumphorum ac muerum susti¬
raut impendia. Eloquentia militari quare aut equauit prestan¬
tissimorum gloriam aut excessit. post accusationem dolobelle ha¬
ud dubie principibus patconis annumeratus est. Certe cicero ad
brutum oratores enumerans negat se uidere: cui debeat cesar
cedere. Aitq eum elegantem spłendidam quoq atq enam ma¬
gnificam & generosam quodam modo rationem dicendi tenere.

Expanded text:
deum donis referta expilauit, urbes diruit saepius ob praedam qdeum donis referta expilauit, urbes diruit saepius ob praedam quam ob delictum; unde factum, ut auro abundaret ternisque milibus nummum in libras promercale per Italiam prouinciasque diuenderet. in primo consulatu tria milia pondo auri furatus e Capitolio tantundem inaurati aeris reposuit. societates ac regna pretio dedit, ut qui uni Ptolemaeo prope sex milia talentorum suo Pompeique nomine abstulerit. postea uero euidentissimis rapinis ac sacrilegis et onera bellorum ciuilium et triumphorum ac munerum sustinuit impendia. Eloquentia militarique re aut aequauit praestantissimorum gloriam aut excessit. post accusationem Dolabellae haud dubie principibus patronis adnumeratus est. certe Cicero ad Brutum oratores enumerans negat se uidere, cui debeat Caesar cedere, aitque eum elegantem, splendidam quoque atque etiam magnificam et generosam quodam modo rationem dicendi tenere;
Abbreviated transcription (Latin):
At ne cuui duibium omnino sit & ĩpudicitie eum & adulteriorum
flagrasse infamia: curio pater quadam eum oratione. omnum uͥ
musierum uitum. & omnium uirorum mulierem appellat. Uitu
parcissimum ne inimici quidem negauerunt. Uerbum .i. catonis
est unũs ex omnibus cesarem ad euertendam rem .p. sobrium ac¬
cessisse: nam circa uictum . C. oppius adeo indifferentem docet. ut
quodam ab hospite conlitum oleum pro uiridi appositum asꝑnã¬
tibus ceteris: solum etiam largius dicat appetisse ne hospitem aut
negligentie. aut rusticitatis uideretur arguere. Abstinentiam neq
in impus neq in magisttatibus prestitit: ut enim quidam monimẽ¬
ris sius testati sunt in hispania pro consule a proconsule & a sociis
pecunias accepit emendicatam in auxilium eris alieni et lusita¬
norum quedam oppida q̃ꝗͣ nec imperata detrectarent & adueniẽ¬
ti portas patescerent ditipuit hostiliter. in gallia fana templaq

Expanded text:
at ne cui dubium omnino sit et impudicitiae et adulteriorum at ne cui dubium omnino sit et impudicitiae et adulteriorum flagrasse infamia, Curio pater quadam eum oratione omnium mulierum uirum et omnium uirorum mulierem appellat. Vini parcissimum ne inimici quidem negauerunt. Marci Catonis est: unum ex omnibus Caesarem ad euertendam rem publicam sobrium accessisse. nam circa uictum Gaius Oppius adeo indifferentem docet, ut quondam ab hospite conditum oleum pro uiridi adpositum aspernantibus ceteris solum etiam largius appetisse scribat, ne hospitem aut neglegentiae aut rusticitatis uideretur arguere. abstinentiam neque in imperiis neque in magistratibus praestitit. ut enim quidam monumentis suis testati sunt, in Hispania pro consule et a sociis pecunias accepit emendicatas in auxilium aeris alieni et Lusitanorum quaedam oppida, quanquam nec imperata detrectarent et aduenienti portas patefacerent, diripuit hostiliter. in Gallia fana templaque
Abbreviated transcription (Latin):
maritoq eius plucima & immensa tribuit ut uasa scripsit. Sed
maxime cdeopatram cum qua & cõuiuia in primam lucem se¬
pe proitaxit: & eadem naue thalamoq pene ethyopia tenus egyp¬
tum penetrauit ni exercitus sequi recusasset: quam deniq accitã
in urbem non nisi maximis honoribus premiisq auctam remisit
filiumq natum appellare nomine suo passus est: quem quidem
non nulli grecorum similem quoq cesari forma & incessu tradide¬
runt. M.antonius agnitum etiam ab eo senatui affirmauitq sci¬
te .C. macium & copium reliquosq cesaris amicos. Quorum .e. op¬
pius quasi plane defensione ac pattocinio tes ageret librum edi¬
eut noñ esse cesaris filium quem de cleopatra dicunt. helius cĩ¬
na tr p̃l  plerisq confessus est habusse se scriptam paratamq le¬
zem quam cesar ferre uississet cum ipse abesset. uti uxores libe¬
rorum querendorum causa quas & quot uellet ducere liceret.

Expanded text:
maritoque eius plurima et immensa tribuit, ut Naso scripsit; sed maritoque eius plurima et immensa tribuit, ut Naso scripsit; sed maxime Cleopatram, cum qua et conuiuia in primam lucem saepe protraxit et eadem naue thalamego paene Aethiopia tenus Aegyptum penetrauit, nisi exercitus sequi recusasset, quam denique accitam in urbem non nisi maximis honoribus praemiisque auctam remisit filiumque natum appellare nomine suo passus est. quem quidem nonnulli Graecorum similem quoque Caesari et forma et incessu tradiderunt. M. Antonius adgnitum etiam ab eo senatui adfirmauit, quae scire C. Matium et C. Oppium reliquosque Caesaris amicos; quorum Gaius Oppius, quasi plane defensione ac patrocinio res egeret, librum edidit, non esse Caesaris filium, quem Cleopatra dicat. Heluius Cinna tr. pl. plerisque confessus est habuisse se scriptam paratamque legem, quam Caesar ferre iussisset cum ipse abesset, uti uxores liberorum quaerendorum causa quas et quot uellet ducere liceret.
Abbreviated transcription (Latin):
a multis exprobratum est quod cuius cã post tres liberos exegisset
uxorem. & quem gemens egistum appellare consuesset. eius postea
filiam potentie cupiditate in matrimonium recepisset. Sed ante
alias dilexit Marci bruti matrem seruiliam cui & proximo suo cõ¬
sulatu sexagies sextertium margaritam mercatus est: & bello ciuili
super alias donationes amplissima predia exauctionibus haste e
minimo adiecit: cum quidem plerisq uilitatem mirantibus fa¬
cetissime: cicero quo melius inquit emptum sciatis tertia de¬
ducta est. Existimabatur enim seruilia etiam filiam suam tertiã
cesari conciliare: ne prouincialibus quidem matrimoniis absti¬
nuisse uel hoc distico apparet iactato eque a militibus ꝑ gallicũ
triumphum. Urbani seruate uxores: mecchum caluum adduci¬
mus auro ingallia struprũ emisti. hic sumpsisti mutuum. di¬
lexit reginas inter quas euneen mauram bogudis uxotem. qui

Expanded text:
a multis exprobratum est, quod cuius causa post tres liberos exegisset a multis exprobratum est, quod cuius causa post tres liberos exegisset uxorem et quem gemens Aegisthum appellare consuesset, eius postea filiam potentiae cupiditate in matrimonium recepisset. sed ante alias dilexit Marci Bruti matrem Seruiliam, cui et proximo suo consulatu sexagiens sestertium margaritam mercatus est et bello ciuili super alias donationes amplissima praedia ex auctionibus hastae minimo addixit; cum quidem plerisque uilitatem mirantibus facetissime Cicero: 'quo melius,' inquit, 'emptum sciatis, tertia deducta'; existimabatur enim Seruilia etiam filiam suam Tertiam Caesari conciliare. ne prouincialibus quidem matrimoniis abstinuisse uel hoc disticho apparet iactato aeque a militibus per Gallicum triumphum: urbani, seruate uxores: moechum caluom adducimus. aurum in Gallia effutuisti, hic sumpsisti mutuum. dilexit et reginas, inter quas Eunoen Mauram Bogudis uxorem, cui
Abbreviated transcription (Latin):
eductum in aureo lecto ueste purpurea decubuisse. floremq etatis
a uenere orte in bithinia contaminatum: quondam etiam in senatu
defendenti enixe causam filie nichomedis. beneficiaq regis in se
cõmemoranti. remoue inquit istec oro te quando notum est & qd
ille tibi & quid illi tute dederis. Gallico deniq triumpho mili¬
tes euis inter cetera carmina qualia currum pͥrosequentes iocula¬
riter canunt: etiam illud uulgatissimum pronuntiauerunt. Gal¬
lias cesar subegit: nichomedes cesarem. ecce cesar nunc triumphat
qui subegit gallias. nichomedes non triumphat qui subegit cesarẽ.
Pronum & sumptuosum in libidines fuisse constans opimo est. plu¬
rimasq illustres feminas corrupisse: in quibus postumiam seruii
sulpitu. lolliam auli gabinii. tertulam. M. crassi. etiam. en. pom¬
peii amuciam. Nam certe pompeio & a curionibus patre & filio &

Expanded text:
eductum in aureo lecto ueste purpurea decubuisse floremque aetatis eductum in aureo lecto ueste purpurea decubuisse floremque aetatis a Venere orti in Bithynia contaminatum, quondam etiam in senatu defendenti ei Ny sae causam, filiae Nicomedis, beneficiaque regis in se commemoranti: 'remoue,' inquit, 'istaec, oro te, quando notum est, et quid ille tibi et quid illi tute dederis.' Gallico denique triumpho milites eius inter cetera carmina, qualia currum prosequentes ioculariter canunt, etiam illud uulgatissimum pronuntiauerunt: Gallias Caesar subegit, Nicomedes Caesarem: ecce Caesar nunc triumphat qui subegit Gallias, Nicomedes non triumphat qui subegit Caesarem. pronum et sumptuosum in libidines fuisse constans opinio est, plurimasque et illustres feminas corrupisse, in quibus Postumiam Serui Sulpicii, Lolliam Auli Gabini, Tertullam Marci Crassi, etiam Cn. Pompei Muciam. nam certe Pompeio et a Curionibus patre et filio et
Abbreviated transcription (Latin):
tum gratissimum ob adulteratam equitis romani uxorem qͣus nul¬
lo querente capitali pena affecerit. pudicitiȩ eius famam nihil qui¬
nes dolabelle & curionis patris in quibus eum dolobella pellicem re¬
gine sponsam interiorem regie lectice ac curio stabulum nichomedis
& bithinicum fornicem dicunt. Missa etiam facio edicta bibuli ꝗb
proscripsit collegam suum bithinicam reginam etq antea regemi
fuisse cordi nunc esse regnum. Quo tempore ut marcus brutus refert
octauius etiam quidam ualitudine mentis liberius dicax: conuentu
maximo cum pompeium regem appellasset: ipsum reginam salutauit
Sed .C. mẽmius etiam ad ciatum & uinum nichomedi stetisse obi¬
cit cum reliquis exoletis pleno cõuiuio accubantibus non nullis urbi¬
cis negotiatorib quorum refert nomina. Cicero uõ non contentus
in quibusdam epłis scripsisse asatellitibus eum in cubiculum regiũ

Expanded text:
tum gratissimum ob adulteratam equitis Romani uxorem, quamuis nultum gratissimum ob adulteratam equitis Romani uxorem, quamuis nullo querente, capitali poena adfecerit. Pudicitiae eius famam nihil quines Dolabellae et Curionis patris, in quibus eum Dolabella 'paelicem reginae, spondam interiorem regiae lecticae,' at Curio 'stabulum Nicomedis et Bithynicum fornicem' dicunt. missa etiam facio edicta Bibuli, quibus proscripsit collegam suum Bithynicam reginam, eique antea regem fuisse cordi, nunc esse regnum. quo tempore, ut Marcus Brutus refert, Octauius etiam quidam ualitudine mentis liberius dicax conuentu maximo, cum Pompeium regem appellasset, ipsum reginam salutauit. sed C. Memmius etiam ad cyathum †et ui Nicomedi stetisse obicit, cum reliquis exoletis, pleno conuiuio, accubantibus nonnullis urbicis negotiatoribus, quorum refert nomina. Cicero uero non contentus in quibusdam epistulis scripsisse a satellitibus eum in cubiculum regium
Abbreviated transcription (Latin):
orimo in subura modicis edibus. post autem pontificatum maximum
in sacra uia domo publica. Munditiarum lautitiarumq studiosissimi
multi prodiderunt. uillam in nemorensi a fundamento inchoatã
magnoq sumptu absolutam quia non uota ad animum ei respon
xellata & sectilia pauimenta circumtulisse. britãniam petusse. spe
margaritarum quarum amplitudinem conferentem interdum
sua manu exegisse pondus gẽmas toreumata signa tabulas opis
antiqui semper animosissimeꝰ comparasse. seruitia recentiora poli¬
tioraq inmenso precio & cuius ipsum etiam puderet sic ut ratio¬
nibus uetaret inferri. conuiuatum assidue per prouincias duobus
triclinus uno quo sagati palliatiue altero quo togati cum illustrio¬
ribus prounciarum discumberent. Domesticam disciplinam in pã¬
ius ac maioribus rebus diligenter adeo seuereq rexit ut pistorem a¬
lium q̃ sibi panem conuiuus subicientem compedibus uixerit. libẽ¬

Expanded text:
primo in Subura modicis aedibus, post autem pontificatum maximum primo in Subura modicis aedibus, post autem pontificatum maximum in Sacra uia domo publica. munditiarum lautitiarumque studiosissimum multi prodiderunt: uillam in Nemorensi a fundamentis incohatam magnoque sumptu absolutam, quia non tota ad animum ei responditionibus tessellata et sectilia pauimenta circumtulisse; Britanniam petisse spe margaritarum, quarum amplitudinem conferentem interdum sua manu exegisse pondus; gemmas, toreumata, signa, tabulas operis antiqui semper animosissime comparasse; seruitia rectiora politioraque inmenso pretio, et cuius ipsum etiam puderet, sic ut rationibus uetaret inferri; conuiuatum assidue per prouincias duobus tricliniis, uno quo sagati palliatiue, altero quo togati cum inlustrioribus prouinciarum discumberent. domesticam disciplinam in paruis ac maioribus rebus diligenter adeo seuereque rexit, ut pistorem alium quam sibi panem conuiuis subicientem compedibus uinxerit, liber
Abbreviated transcription (Latin):
dido teritibus membris. ore paulo pleniore nigris uegetisq oculis ua¬
litudine prospera: nisi quod tempore extremo repente animo linqui
atq etiam ꝑsõnum exterreri solebat. Comiciali quoq morbo inter
res agendas correptus est. Circa corporis curam morosior ut non
solum tonderetur sed uelleretur etiam ut quidam exprobauerunt.
Caluitu uõ deformitatem iniquissime ferre sepe obtrectatorum iocis
obnoxiam expertus: ideoq & deficientem capillum reuocare a uerti¬
ce assueuerat. & ex omnibus decretis sibi a senatu populoq honori¬
bus non aliud aut recepit aut usurpauit libentius q̃ uis lauree co¬
rone perpetuo gestande: etiam cultu notabilem ferunt. Usum enim
lato clauo ad manus fimbriato. nec unꝗ̃ aliter ꝗ̃ super eum cingeret
C quidem fluxiore cintura unde emanasse sylle dictum optimates se¬
puis admonentis ut male precinctum puerum cauerent. habitauit

Expanded text:
dido, teretibus membris, ore paulo pleniore, nigris uegetisque oculis, uadido, teretibus membris, ore paulo pleniore, nigris uegetisque oculis, ualitudine prospera, nisi quod tempore extremo repente animo linqui atque etiam per somnum exterreri solebat. comitiali quoque morbo bis inter res agendas correptus est. circa corporis curam morosior, ut non solum tonderetur diligenter ac raderetur, sed uelleretur etiam, ut quidam exprobrauerunt, caluitii uero deformitatem iniquissime ferret saepe obtrectatorum iocis obnoxiam expertus. ideoque et deficientem capillum reuocare a uertice adsueuerat et ex omnibus decretis sibi a senatu populoque honoribus non aliud aut recepit aut usurpauit libentius quam ius laureae coronae perpetuo gestandae. Etiam cultu notabilem ferunt: usum enim lato clauo ad manus fimbriato nec umquam aliter quam ut super eum cingeretur, et quidem fluxiore cinctura; unde emanasse Sullae dictum optimates saepius admonentis, ut male praecinctum puerum cauerent. habitauit
Abbreviated transcription (Latin):
theatrumq summe magnitudinis tarpeio monte accumbans: ius ci¬
uile ad certum modum redigere: atq ex inmensa diffusaq legum
copia. optima queq & necessaria in paucissimos conferre libros biblio¬
thecas grecas latinasq quas maxime posset publicare: data . M. uar¬
roni cura comparandarum ac digerendarum. siccare pontinas pa¬
ludes. emittere fucinum lacum. uiam munire a mari supero ꝑ ap¬
penninum dorsum ad tiberim usq perfodere esthinum. dacos qui
in pontum & thraciam effuderant cohercere. mox parthis inferre
bellum per armeniam minorem. nec nisi ante expertos aggredi i¬
prelio. lalia agentem atq meditantem mors preuenit de qua pri¬
usq̃ dicam ea que ad formam & habitum & cultum & mores nec
minus que ad ciuilia & bellica eius studia pertineant: non alienum
erit sumatm exponere. Fuisse traditur excelsa statura: colore can¬

Expanded text:
theatrumque summae magnitudinis Tarpeio monti accubans; ius citheatrumque summae magnitudinis Tarpeio monti accubans; ius ciuile ad certum modum redigere atque ex immensa diffusaque legum copia optima quaeque et necessaria in paucissimos conferre libros; bibliothecas Graecas Latinasque quas maximas posset publicare data Marco Varroni cura comparandarum ac digerendarum; siccare Pomptinas paludes; emittere Fucinum lacum; uiam munire a mari Supero per Appennini dorsum ad Tiberim usque; perfodere Isthmum; Dacos, qui se in Pontum et Thraciam effuderant, coercere; mox Parthis inferre bellum per Armeniam minorem nec nisi ante expertos adgredi proelio. Talia agentem atque meditantem mors praeuenit. de qua prius quam dicam, ea quae ad formam et habitum et cultum et mores, nec minus quae ad ciuilia et bellica eius studia pertineant, non alienum erit summatim exponere. Fuisse traditur excelsa statura, colore can
Abbreviated transcription (Latin):
reliquos dimidia parte multauit. uis laboriosissime ac seuerissime dixit
Repetundarum conuictos etiam ordine senatorio mouit. Diremit.
nuptias pretoru uiri qui digressam a marito post biduum statimi
duxerat qͣuis sine probri suspitione: peregrinarum mercium portori¬
a instituit. lectirarum usum item conchiliate uestis & margaritarũ
nisi certis personis & etatibus perq ceteros dies ademit. legem pre¬
cipue sumptuariam exercuit: dispositis circa macellum custodibus
qui obsonia contra uetitum retinerent: deportarentq ad se. submis¬
sis non nunq̃ lictoribus ac militibus qui siqua custodes fefellissent
iam apposita triclino aufẽrent. Nam de ordinanda instruendaq
urbe: item de tuendo ampliandoq imperio plura ac maiora in dies
destinabat: ĩprimis martis templum qͣtum nusq̃ esset extruere re¬
pleto & complanato lacu in quo naumachie spectaculum ediderat.

Expanded text:
eliquos dimidia parte multauit. ius laboriosissime ac seuerissime dixit. eliquos dimidia parte multauit. ius laboriosissime ac seuerissime dixit. repetundarum conuictos etiam ordine senatorio mouit. diremit nuptias praetorii uiri, qui digressam a marito post biduum statim duxerat, quamuis sine probri suspicione. peregrinarum mercium portoria instituit. lecticarum usum, item conchyliatae uestis et margaritarum nisi certis personis et aetatibus perque certos dies ademit. legem praecipue sumptuariam exercuit dispositis circa macellum custodibus, qui obsonia contra uetitum retinerent deportarentque ad se, submissis nonnumquam lictoribus atque militibus, qui, si qua custodes fefellissent, iam adposita e triclinio auferrent. Nam de ornanda instruendaque urbe, item de tuendo ampliandoque imperio plura ac maiora in dies destinabat: in primis Martis templum, quantum nusquam esset, extruere repleto et conplanato lacu, in quo naumachiae spectaculum ediderat,