comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sq adeo peccatum ẽ uoluntariũ mal
ut nullomõ sit peccatum: nisisit uo¬
luntarium. pot̃ uidi falsa hec diffini¬
tio. S⁊ si diligenter excutiatur inueni¬
tur uĩssima. peccatum illud ꝗppe cogi¬
tandum ẽ. quod tm̃ mõ peccatum ẽ n
quod ⁊ pena peccati. quamuis ⁊ ilia q̃¬
ñ inmĩto. ñ inuoluntaria peccata dicũ¬
tur:. quia uł anescientib ut coactio
petrantur. ñ omnimõ possunt ñ uolũ¬
taria dici. tem in eodem. De eodeni
isfinitio peccati. quam diximus pecẽm
stitiauetat. Uñ ub̾m ẽ abstinere ꝓptẽa
uerum est. quia id diffinitum est. qd
tmmo peccatum est ñ quodꝯ penare¬

Expanded text:
sque adeo peccatum voluntarium est malum, ut nullo modo sit peccatum, nisi sit voluntarium. » Potest videri falsa haec definitio; sed si diligenter discutiatur, invenitur verissima. Peccatum quippe illud cogitandum est quod tantummodo peccatum est, non quod poena peccati. CAP. LXXVI. Qnon immerito non voluntaria peccata dicuntur, quia vel a nescientibus, vel a coactis perpetrantur, non omnino possint non voluntaria dici. Idem in eodem lib. c. 15: Definitio peccati, quam diximus: Peccatum stitia uetat et unde liberum est abstinere, propterea uerum est, quia id definitum est, quod tantummodo peccatum est, non quod e
Abbreviated transcription (Latin):
unabetis aliquod demalo: facite iñ
bonum. quin habetis demalo: nolite¬
acquirere demalo: nolite acquirere
cere demalo: noli remanere tumalus.
nNummi tuiꝯ uertuntur inbonum ⁊ ty
remanes.malus: ESed hoc multip¬
licrter intelligitur facit erim dmalo
bonum: qui reddit quodillicite ab¬
stuli. nomineꝯ̃ mali.⁊ cura.⁊ sollicitu¬
do mortalium exprimitur:. demalo
ergobonum facit: qui pauꝑibus difẽ¬
sat: quod cum labore ⁊ sollicitudine
acquisiuit iuxta illud euangin. facite
uobis amicos de mammona iiuꝗtatis. ui
exmalo acquiritur. quod exturpi causi
possidetur. Veluti cum mathematicus
exarte quam doci. ut exfuturis quap¬
nmtiat ñ nulla uicratur. Quȩ uosic
demalo acquirũtur: inbonum possunt

Expanded text:
abetis de malo, facite inde bonum. Qui non habetis de malo, nolite acquirere cere de malo, noli remanere tu malus. Nummi tui convertuntur in bonum, tu autem remanes malus? Gratian. Sed hoc multipliciter intelligitur. Facit enim de malo bonum qui reddit quod illicite abstulit. Nomine etiam mali cura et sollicitudo mortalium exprimitur. De malo ergo bonum facit qui pauperibus dispensat quod cum labore et sollicitudine acquisivit, juxta illud evangelii: Facite vobis amicos de mammona iniquitatis. Vel ex malo acquiritpossidetur, veluti cum mathematicus ex arte quam docet vel ex futuris que prenunciat, nonnulla lucratur. Que vero sic de malo acquiruntur, in bonum possunt
Abbreviated transcription (Latin):
anctorum canonum statutis consona
sanctientes decernimus: ut sine titulo
facta ordinatio. irrita hãtur. ⁊ inqua
seueret.oĩo autẽ induab aliquem titu¬
lari ñliceat. s unus ꝗsq inquatitulatꝰ ẽ¬

Expanded text:
anctorum canonum statutis consona sentientes, decernimus ut sine titulo facta ordinatio irrita habeatur. » In ea1. Omnino autem in duabus aliquem titulari non liceat, sed unusquisque, in qua titulatus e
Abbreviated transcription (Latin):
ñsint. statutum ẽ ascĩs patrib neminẽ
cłicum auenum.⁊ ignotum recipi aba¬
tatiurẽ. quod presens fr̃ nr̃ harum lit
terarum portitor noĩe hermãnus ñ ꝓ
sua neꝗtia expulsu ẽ anobis s ꝓpostu¬
iantibus fratribus eo quod ex familia
tirã fuit. ⁊ nr̃ baptizatus. fecimus ei li¬
bertatem receptam cornu altaris ca¬
nonice ⁊ ordinauimus eum ad gradõ
pb̃rii. cui q̃ has dimissorias siue comen¬
catitias utteras fecimus. ⁊ eum adur̃a
dilectam fr̃nitatem dirigunus. ut in
urã parrochia suburõ sacro regimine

Expanded text:
non sint: statutum est a sanctis Patribus neminem, non sint: statutum est a sanctis Patribus neminem, clericum alienum et ignotum recipi ab atati vestrae quod praesens frater noster harum litterarum portitor nomine Ecmannus, non pro sua nequitia expulsus est a nobis: sed, postulantibus fratribus nostris, eo quod ex familia nostra fuit et noster baptizatus, fecimus ei libertatem receptam a cornu altaris canonice, et ordinavimus eum ad gradum presbyterii. Cui etiam has dimissorias sive commendatitias literas fecimus, et eum ad vestram dilectam fraternitatem dirigimus, ut in vestra parochia sub vestro sacro regimine
Abbreviated transcription (Latin):
causa. O reca enim elementa litterarum
numeros.⁊ exprimere nullus quiuł te¬
nur̃t grecisermonis notitiam hab igno¬
rat. Ne igitur infaciendis epłis canonici
quas mos latinus formatas uocat aliqͣ
fraus falsitatis temere presumeretur. ha
rime inuentum ẽ.⁊ ꝯstitutum ut forma¬
te epłe hanc calculationis seu supputati¬
onis hñt rationem.i. ut assumantur: in
menta ortogenarium. quadragentesimẽ.
⁊ primum significat numeros. p̾etri quoq
littera. cuiscribitur scd̃a accipientis ter¬
quarta. ⁊ inditionis q̃cumq ẽ id tp̃is .i.
qui fuĩt numerus assumatur. atq his
cumq collecta fuerit summam epła ⁊te¬
merum qui scđđm greca elementa signi¬
ficat amen. Exemplar formate epꝰle¬
Ualterio spirensis ep̃o.Ego brocharbꝰ
sc̃ẽ watmatiensis eccłe deuotus grege
scientiam dicentes se eẽ simplices cũsĩt
astutia diabolica repleti.⁊ ꝓ opere pie¬
tatis dicunt sedeloco adlocum transire
cum sint fugitiui sua malitia faciente

Expanded text:
um. Graeca elementa litterarum numeros etiam exprimere, nullus qui vel tenuiter Graeci sermonis notitiam habet, ignorat. Ne igitur in faciendis epistolis canonicis quas mos Latinus formatas appellat, aliqua fraus falsitatis temere praesumeretur, hoc a rime inventum est et constitutum, ut formatae epistolae hanc calculationis seu supputationis habeant rationem; id est, ut assumantur in smenta octogenarium, quadringentesimum, et primum significant numeros; Petri quoque littera; cui scribitur, secunda; accipientis terquarta; et Indictionis, quaecunque est id temporis, idem qui fuerit numerus assumatur: atque itacunque collecta fuerit summam epmerum, qui secundum graeca elementa significat Ἀμήν . C. I. Exemplar formatae espisalterio Spirensis episcopo. Ego Burchardus sanctae Vormatiensis Ecclesiae devotus gregis onscientiam , dicentes se esse simplices, cum sint astutia diabolica repleti, et pro opere pietatis dicunt se de loco ad locum transire, cum sint sua malitia faciente
Abbreviated transcription (Latin):
tñ sint capelle: q̃suis reditib cłicos su¬
stentare ñpossint: ea cura ac dispositio.
ꝓposito maioris eccłe: cui capelle subdite
eẽ uidentur: immineat. ⁊ tam depossessi¬
onib: quamde eccłasticis capellarũ of
ta est. quȩ ita se ht̃ equum ⁊ salutare
que ⁊ uingenitum tuum scĩsp̃s obum¬
bratione concepit: ⁊ uirginitatis gl̃a
ꝑmanente.lumen eternum mundo
epõ uceat alterius ciuitatis eccłasticũ sol¬
licitare.⁊ in sua diocesi elicum ordina¬
re.quia exhis contẽptionib solent na¬
sci discordie ⁊ iõ ꝓhibeatur õium sentñ¬
tia. nequis hoc facere audeat. O suis ep̃s
num minustrum sine consensu ip̃ius:⁊¬

Expanded text:
 sunt, quae suis reditibus clericos sustentare non possunt, ea cura ac dispositio praeposito majoris ecclesiae, cui capellae subditae esse videntur, immineat, et tam de possessionibus quam de ecclesiasticis capellarum offta est, quae ita se habet: Aequum et salutarequae et Unigenitum tuum S. Spiritus obumbratione concepit, et virginitatis gloria permanente lumen aeternum mundo episcopo liceat alterius civitatis ecclesiasticum sollicitare et in sua dioecesi ordinaresci discordiae. Et ideo prohibeat omnium sententia, ne quis hoc facere audeat. XIX. Osius enum ministrum sine consensu episco
Abbreviated transcription (Latin):
hec obseruantia. pacem custodit.Nam
memini inscĩssimo concilio sardicensi.¬
similit statutum: ut nemo attĩus ple¬
bis hominẽ usurpr.S⁊ si forte erit ne¬
cessarius: petat acollega suo. ⁊ ꝑconsen¬
ꝓprucp̃i. nusquam penitus liceat mi¬
Pitamur xp̃ianitatem ur̃am: ut iuxta
scõrum canonum instituta: incccłus
atitias litteras suscipiatur. Item excõ¬

Expanded text:
haec observantia pacem custodit. Nam et haec observantia pacem custodit. Nam et memini in sanctissimo concilio Sardicensi statutum, ut nemo alterius plebis hominem usurpet, sed si forte erit necessarius, petat a collega suo, et per consenproprii episcopi nusquam penitus liceat mitamur christianitatem vestram, ut iuxta sanctorum canonum instituta nec aecclesiis aticias literas suscipiatur. XI.
Abbreviated transcription (Latin):
si ꝗescant in ea inqua abinitio ministra¬
re meruer̃. exceptis illis qui ꝓpͥas ciuita¬
tes ꝑdiderunt. ⁊ ex necessitate ad alias
fuutionem istam ad alium ep̃m ꝑtinẽ¬
tem clicum suscepit. placuit scẽ sr nodo
⁊hunc qui suscepit: ⁊ eum qui susceptꝰ ẽ.
tam du excoĩcatos manere: quam diu
ip̃e cłicus reuertatur ad ꝓpriam eccłam¬
ca ꝑmissione unius eccłe cłicus. in altã
raternitatem tuam anob̾ ualet ordiri.
petisse recolimus. ut gratianũ eccłe nefra¬
ne diaconem: tue ꝯcedimus eccłe cardi
suum debeat ministium ex hibe: petino¬
nem tuam ñ p̃uidimus differendam. id¬
cͥco scriptis tibi p̃sentib eum necessario di¬
ximus ꝯcedendum habiturus licentiã
suep̃i: in aliqua eccła clicus non susc
Suggero scĩtati ure. ut statuatis ñlioe̾
cłicum alienum. abaliquo suscipi: sm̃
utteris ep̃isui. neq ap̃se retiners nec
laicum u surpare sibi deplebe aliena
ut eum obtmeat sine conscientia eis
ep̃i. Decuius plebe ẽ. Gratus ep̃s dixit.

Expanded text:
iescere in ea in qua ab initio ministrare meruerunt, exceptis illis qui proprias civitates perdiderunt, et ex necessitate ad alias finitionem istam ad alium episcopum pertinentem clericum susceperit, placuit sanctae synodo et hunc qui susceperit, et eum qui susceptus est, tandiu excoipse clericus revertatur ad propriam eccermissione unius ecclesiae clericus in altera raternitatem tuam a nobis petisse recolimus ut Gratianum Ecclesiae Venefranae diaconum tuae cederemus Ecclesiae cardinrohibente, quo suum debeat ministerium exhibere, petitionem tuam non praevidimus differendam: idcirco scriptis tibi praesentibus eum necessario duximus concedendum, habituro licentiam episcopi sui in aliqua ecclesia clericus non susciSuggero sanctitati vestrae, ut statuatis, non licere clericum alienum ab aliqlitteris episcopi sui, neque apud se retinere, nec laicum usurpare sibi de plebe aliena, ut eum ordinet sine conscientia ejus episcopi, de cujus plebe est. Gratus episcopus dixit,
Abbreviated transcription (Latin):
fuĩnt uiruilli qui ordinantur. ⁊ dubi¬
onem pbratus suscipiant: ⁊ ꝯsec rantũ.
⁊ sic ministio sacro fungantur. ¶qd
terum consecrari ꝓhibetur: de eo intel¬
ugendum ẽ qui consecratus ẽ abillo q̃
certum erat ius consecrandi habere. ꝙ
autẽ abillo conseeratur quem ñ ꝯstat sͥ
ꝯsecrandi habuisse: itm̃ consecrandus ẽꝙ
a si ille ius consecrandi ñ habuit: iste ex
olei effusione nichil consecrationis acce¬
pit. ⁊ ꝗa impo ordine consecratꝰ ñ erat.
nc̃ quasi primũ ad consecrationẽ uemiẽs
abeposacerdotalem benedictionẽ ⁊ con¬
secrationem consequitur. si autẽ ius ẽ
secrandinabiĩt: inpͥma unctione ꝯsecu¬
tus ẽ consecrationẽ in scda uõ ñ reiterat᷑
ꝯsecratio: s sola unctio. sicut dequo du¬
biumẽ. ansit baptiratus anñ deb bap¬
tuari. Quid si pͥus baptigatꝰ ñ fuĩt: c̃se¬
ꝗtur grãm baptismi si autẽ baptizatuᷤᷤ
erat: nichil accepit inscd̃aunctione n

Expanded text:
erint illi, qui ordinant, et dubionem presbyteratus suscipiant et consecrentur, et sic ministerio sacro fungantur. Gratterum consecrari prohibetur, de eo intelligendum est, qui consecratus est ab illo, quem certum erat consecrandi jus habere. Qui autem ab illo consecratur, quem non constat jus consecrandi habuisse, iterum consecrandus est, quia si ille consecrandi jus non habuit, iste ex olei effusione nil consecrationis accepit. Et quia in ipso ordine consecratus non erat, nunc quasi primum ad consecrationem veniens ab episcopo sacerdotalem benedictionem et consecrationem consequitur. Si ausecrandi habuit, in prima unctione consecutus est consecrationem; in secunda vero non reiteratur consecratio, sed sola unctio, sicut de quo dubium est, an sit baptizatus, vel non, debet baptizari; qui si prius baptizatus non fuerat, consequitur gratiam baptismi, si autem baptizatus erat, nihil accipit in secunda unctione,
Abbreviated transcription (Latin):
tribuat statutum ẽ sicut in synodo ha¬
bita rome. ¶nde leo pp̃ ait̾. nisi eodẽ
petente: nulli dimissorie littẽ prẽnt.
piscopus subiecto sibi sacerdote: uł alii
cłico. insi abip̃o postulatus. dimissoriaᷤ
nĩ faciat. ne orus quasi ꝑdita: aut errans
nemo audat. uł retinere. uł promouẽ.
ineccłam sibi et editam. clicoꝵ autẽ nom̃¬

Expanded text:
sicut statutum est in Synodo habita Romae. Unde Leo Papa ait: C. I. Nisi eodem petente, nulli dimissoriae litterae praestentur. Episcopus subjecto sibi sacerdoti, vel alii clerico, nisi ab ipso postulatus, dimissorias non faciat, ne ovis quasi perdita aut errans nemo audeat vel retinere, vel promovere in ecclesia sibi credita. Clericorum autem nom
Abbreviated transcription (Latin):
hanne apłis: est ordinatus. Successorib
minus quam atrib ep̃ĩs: reliquisq õĩb
assensum p̃bentib nullatenus ep̃s ordi¬
netur: ⁊ coĩuoto ordinatio celebretur.
ꝓpͥo ordinentur ep̃o. itaut ciues. ⁊ aluisa¬
cerdotes assensum p̃beant. ⁊ ieuinantes
ordinationem celebrent similit̃ ⁊diaco¬
ni ordinentur. cetõꝵ autẽ graduũ distͥ¬
butiom: trium ueracium testimoniũ.

Expanded text:
Joanne apostolis est ordinatus, successoribusminus quam a tribus episcopis, reliquisque omnibus assensum praebentibus, ullatenus episcopus ordinetur, et communi voto ordinatio celebretur. o ordinentur episcopo, ita ut cives, et alii sacerdotes assensum praebeant, et jejunantes ordinationem celebrent. Similiter et diaconi ordinentur. Caeterorum autem graduum distributioni trium veracium testium testi
Abbreviated transcription (Latin):
eminem absolute ordinari iubemus p̃¬
sbiterium uł diaconum. nec quemlib
ineccłastica ordinatione ꝯstitutum. nͥ
manifeste in eccła ciuitatis. siue posses¬
sionis:aut in martrio: aut inmonastio
hic qui ordinatur: mereatur ordina¬
tionis publice uocabulum. Eorũ aut̃
ꝗabsolute ordinantur. decreuit scã sy¬
nodus uacuam hab̃e manus impositioẽ
⁊nullum tale factum ualere.adimiuri¬
amip̃ius qui eum ordinauit. Itemex¬

Expanded text:
eminem absolute ordinari presbyterum vel diaconum, nec quemlibet in ecclesiastica ordinatione constitutum, nisi manifeste in Ecclesia civitatis, sive possessionis, aut in martyrio, aut in monasterio hic qui ordinatur mereatur ordinationis publicare vocabulum. Eorum qui absolute ordinantur, decrevit sancta synodus vacuam habere manus impositionem, et nullum tale factum valere ad injuriam ejus qui eum ordinavit. VII. E
Abbreviated transcription (Latin):
uoniam mos antiquus obtinuit ⁊ue¬
centia fuĩt ordinatus: infraꝯstituta tẽ¬
pora: eius rep̃sentet se conspectibus. De¬
nde interaconensi conc̃. legitur: eodem.
one ꝑmetropłitani utteras: honorẽ fu¬
erit ep̃i adeptus: id optimũ eẽ decreu¬
mus: ut post molũ statuto tp̃r .i. imple¬
tis duobus mensib seumetroplitam
sui p̃sentet aspectib ut abillo monitiᷤᷤ
eccłasticis instructus: plenius ꝗd obser¬
uari debeat: cognoscat. Quod si forte h
implere neglexerit: insy nodo increpa¬
tus afratrib corrigatur. ⁊ si forte infir¬
initate aliqua ne hoc impleat fuĩt im¬
reualeat. Cumergo talis necessitas fu¬
erit ꝗd faciendum sit. insardicensi cõcił.
diffinitur. in quo sic statutum legitur.
Si forte unus tm̃ inꝓuincia reman¬
serit ep̃s adconsecrationem epĩ de ꝓ¬

Expanded text:
uoniam mox antiquus obtinuit et vecentia fuerit ordinatus, infra constituta tempora ejus se repraesentet aspectibus. Unde in Tarraconensi Concilio, c. one per metropolitani literas honorem fuerit episcopi adeptus, id optimum esse decrevimus, ut postmodum statuto tempore, id est impletis duobus mensibus, se metropolitani sui repraesentet aspectibus, ut ab illo monitis ecclesiasticis instructus plenius quid observare debeat recognoscat. Quod si forte hoc implere neglexerit, in synodo increpatus a fratribus corrigatur. Et si forte infirmitate aliqua ne hoc impleat fuerit praere valeat. Quum ergo talis necessitas fuerit, quid faciendum sit, in Sardicensi Concilio definitur, in quo cap. 6, sic statutum legitur. C. IX. Si forte unus tantum in provincia remanserit episcopus, ad consecrationem episcop
Abbreviated transcription (Latin):
tices actioẽs exp̃ssam db inse hab̾e con¬
ditionẽ si p̃ces uĩtatem nitantur. ⁊ quod
nendax precator debicarere ĩpetratis:
ꝗd ili scripta dirigũt᷑ s̃ pumendi.si p̃tiũ
mendatia uetueri argui.siue cognutio¬

Expanded text:
ticae sanctiones, expressam debent in se habere conditionem: Si preces veritate nitantur. Mendax enim precator debet carere impetratis, et quibus scripta diriguntur sunt puniendi, si precum mendacia vetuerint argui. Un
Abbreviated transcription (Latin):
ritatib eccłe cum oĩb rebus suis adep̃i
ordinationem ꝑtinere monstrantur
⁊ tam eccłe: quamoblationes.⁊ facul¬
tates earum aiaicorum dispositione
eporum potestate facultates eccłe cõ¬
stitute eẽ dicantur: potestas dispensã¬
di intelligenda ẽ: ñ distrahendi. uł di¬
lapidandi. nde inagathensi concił¬

Expanded text:
ritatibus ecclesiae cum omnibus rebus suis ad episcopi ordinationem pertinere monstrantur, et tam ecclesiae quam oblationes et facultates earum a laicorum dispositione episcoporum potestate facultates ecclesiae constitutae esse dicantur, potestas dispensandi intelligenda est, non distrahendi vel dilapidandi, Unde in Agathensi Conci
Abbreviated transcription (Latin):
canonib erat decretum: ut epĩs dpar¬
rochitanis eccłus tertiam sequerctur
cui sua plenissime sufficere possunt.

Expanded text:
canonibus erat decretum ut episcopus de parochitanis ecclesiis tertiam sequeretur, cui sua plenissime sufficere possunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ut qua conscientia oblationes uultis
acciꝑe: qui uix ualetis prouobis nedũ
ꝓaluis deo preces offerre: quia prauui ẽ
tur: quod einulla ratione ꝯceclitur. ꝗ¬
a õĩb scĩs patribus nr̃isq priorib pla¬
cuit hanc sanctionem fieri: ⁊ nos sim¬
iliter in eisdem ꝑsistere uolumus. ut n¬
ullus audeat irritum facere.hoc quod
ꝯstitutum ẽ simꝑpetua dampnatione
noluĩt ꝑsistere.Siquis uõ contra hanc

Expanded text:
ut qua conscientia oblationes vultis ut qua conscientia oblationes vultis accipere, qui vix valetis pro vobis, nedum pro aliis, Deo preces offerre? Quia pravum esttur, quod ei nulla ratione conceditur. Quia omnibus sanctis patribus nostrisque prioribus placuit, hanc sanctionem fieri, et nos similiter in iisdem persistere volumus, ut nullus audeat irritum facere hoc, quod constitutum est, si in perpetua damnatione noluerit persistere. Si quis vero contra hanc
Abbreviated transcription (Latin):
poi̾b orare debẽt: quors elimosinas
⁊ oblatioes accipiunt qua fronte presu¬
munt laici ohlationes: quas xp̃ianiꝓ
peccatis suis offer. uł ip̃i comede. uł
aliis ꝯcede. cum ip̃i ñ debeant ꝓppłoo
tare: Ob hoc pp̃ głose mittere oportet
ilos psumptores: in excoĩcatione ꝑ¬
petua. ut ceteri metum hañt. ⁊ am¬
plius hec ineccła ñfiant.  tem calat᷑¬
tes: oblationes desacratissimo. ⁊ reue¬
rentissimo altari beati petria saluatos
et sancte marie rotunde:aut de aliis
eccłarum altaribus siue crucibus: A
laicis auferri. penitus interdicimus.⁊
subdistrictione anath̾atis ꝓhibemus
⁊ eccłas alaicis incastellari. aut in ẜui¬
tutem redigi. auctoritate Apostolica
oblationes. sublaicorum domino nõ
oĩo intdicimus ut nullo mõ unquã ul¬
lo tempore oblationes q̃ intra scãm ec¬
cłam offeruntur: ut sub dominio iai¬
corum detineantur si tm̃mõ sac̃dotib
qui cotidie domino seruire uidentur
lucidiores eẽ uidentur. qua fronte.a¬

Expanded text:
mnibus orare solent, quorum eleemosynas et oblationes accipiunt: qua fronte praesumunt laici oblationes, quas Christiani pro peccatis suis offerunt, vel comedere, vel aliis concedere: cum ipsi non debeant pro populo orare? Ob hoc, papa gloriose, mittere oportet illos praesumptores in excommunicationem perpetuam, ut caeteri metum habeant, et amplius haec in Ecclesia ne fiant. EPISTOLA Xtes, oblationes de sacratissimo et reverendissimo altari B. Petri, et Salvatoris, et S. Mariae rotundae, aut aliis ecclesiarum altaribus sive crucibus, a laicis auferri penitus interdicimus et sub districtione anathematis prohibemus, et ecclesias a laicis incastellari aut in servitutem redigi auctoritate apostolica oblationes sub laicorum dominio nonomnino interdicimus, ut nullo modo unquam oblationes, quae intra sanctam ecclesiam offeruntur, sub dominio laicorum detineantur: sed tantummodo sacerdotibus, qui quotidie Domino servire videntur,lucidiores esse videntur. Qua fronte a
Abbreviated transcription (Latin):
piscopus habeat potestatem in re ep̃s.¬
bus eccle ut dispens necessitatem nnti¬
bus cum oĩ reuerentia ⁊ timore dei pã¬
ticipare ⁊̃ oportet eum: q̃ necessarias.
Sitr̃ ip̃e aut qui cum eos frs̃.indigue¬
rint aliquo ut necessitatem nuuoꝰ mͣ
patiantur. scdmapłm sc̃m dicentẽ. ui¬
ctutñ⁊ tegum̃to his contempti sumus.
Si autẽ res eccłasticas ep̃s insuas uolũ¬
tudes usurpare uoluerit: aut fril ut¬
fuus: ut quibuscumq ꝓpinquis suis
decłit potestatem: ut ꝑcos res latenter
ledantur eccłe: hunc oportet obnorium
sunt pbri: aut diaconi accusentur. qaq
uł exredditu ut exquolib actuecese ue
niint. in suos usus colligunt: ⁊ paupi¬
u fraudant. ⁊ famem ꝯficiunt. hos enĩ

Expanded text:
piscopus habeat potestatem in rebus ecclesiae, ut dispenset necessitatem habentibus cum omni reverentia et timore Dei. Participare et eum oportet quae necessaria sunt, si tamen ipse, aut qui cum eo sunt fratres indiguerint aliquo, ut necessitatem nullomodo patiantur secundum Apostolum dicentem: Victu et tegumento his contenti sumus. Si autem res ecclesiasticas episcopus in suas voluntates usurpare voluerit, et ls vel quibuscunque propinquis suis dederit potestatem, ut per eos latenter res laedantur ecclesiae, hunc oportet obnoxium sunt presbyteri aut diacones accusentur, qui ea quae ex reditu vel ex quolibet actu veniunt ecclesiae in suos sinus colligunt et pauperes fraudant et fa
Abbreviated transcription (Latin):
emphiteota usuro materia deposite habi
tationis domus. ut pensio minuatur
int̃tiam partem: ab ea q̃ stantibus ad¬
huc habitationibus colugebatur au
pͥus eo edificante. exadditis illic ꝑexti¬
mationem pensionibus medietas dtir
formam legis accipit. rem ꝗdem cum
oĩ crem̃to medu temporis restituat. ⁊e¬
ius autẽ quod dedit nullam aduersus
repignorata crediti actionem ñht
nec quod dedit repetat. immo statim
spexent expedire cuiquam dsidanticun
ctarum possessionum atq: prediorur
cum ꝑtinentium. temporalis ususfry¬

Expanded text:
emphyteuta usuro materia habitationis demphyteuta usuro materia habitationis dispositae domus, ut pensio diminuatur in tertiam partem ab ea, quae stantibus adhuc aedificiis colligebatur, aut, prius eo reaedificante, ex additis illis per aestimationem pensionibus medietas detur formam legis accepit rem quidem cum omni incremento medii temporis restituat: ejus autem quod dedit nullam actionem re pignorata, crediti actionem contrnec quod dedit repetat, imo statim prospexerit expedire, ut desideranti cuiquam certarum possessionum atque praediorucum pertinentium temporalis ususfru
Abbreviated transcription (Latin):
um inutile alienatur gestis ut sup̃ cõ¬
ficiendis. ⁊ eod uiram̃toꝰ prestito. i. qd
alia decausa ñ alienetur: nisiut ĩmu
poscit pragiatica forma suꝑ hoc ꝓc̃e¬
dente. Item. Si bi inuicem recte ꝑm¬
tant. cum utriusq indempnitate e
tur ꝑpetua quoq emphiteosis in his
rebus ꝑmittitur. sires ineorum gerit᷑
presentia: quibus hoc assignatur le¬
ge iurantibus his quorum interest
exeo  contractu nichil adlesionem di¬
uine domus efficisolito reditu ip̃ius
rei qui fuit cumdiumoiuiri dedicaret¬
ñ inmuniendo nisi insextam partem a¬
ut si obcladem dunuta fuerit: tẽ
constante nẽ pensione inemphiteos de¬
tur. quodsires pretiosa quidem ẽ. parỹ
tñ aut nichii pret pensionis: res subti¬
liter terminanda ẽ. ut ex hoc iusta pensi¬
o constituatur.: Ea tñ sola dentur inem¬
pmteosin. q̃ adhoc congrua uident᷑ yco
onem ⁊ id inquo remleserit: resarci
ñ repctiturus. siquid impendit noĩe

Expanded text:
e inutile alienatur gestis ut supra cone inutile alienatur gestis ut supra conficiendis, eodem juramento praestito, id est quod alia de causa non alienatur, nisi ut immuposcit, et pragmatica forma super hoc praecedente. § 5. Item sibi invicem recte permutant cum utriusque indemnitate, ePerpetua quoque emphyteusis in his permittitur rebus, si res in eorum geratur praesentia, quibus hoc adsignatur lege, jurantibus his quorum interest, ex eo contractu nihil ad laesionem divinae domus effici, solito reditu ipsius rei, qui fuit, quum divino juri dedicaretur, non minuendo nisi in sextam partem, aut si ob cladem deminuta fuerit, tunc pro constante nunc pensione in emphyteusim detur. Quod si res pretiosa quidem est, parum tamen aut nihil praestat pensionum, res subtiliter aestimanda est, ut ex hac pensio justa constituatur. Ea tamen sola dentur in emphyteusim, quae ad hoc congrua videntur oeconem, et id, in quo rem laesit, resarciat, non repetiturus si quid impendit nomine
Abbreviated transcription (Latin):
accipit: citra hanc obseruationem huĩ¬
dem penis subiaci: q̃ in rebus ĩmobilib:
ꝓdite s̃. Si autem debitum ex mobilib
soluiñualz: primo res immobues spãbi
dentur pignori. cuius fructus crecli¬
tor sibi repͦutet. taminsortem quãin
usuras usq adquartam centesime. qd
aquo ordinatur. habitis absq stipen¬
dio gestis uiret maiore parte ibid̃
fuientium ꝯsentiente ⁊ debitũ urguẽ
nec exmobilib solui posse. quo subse
blice notum. ut plus offerenti detur
p̃tio modis oĩb ꝓdebito dando altt̃
enã res emptori ñ conceditur ⁊ hax ĩ¬
scribatur nil ẽẽ factum in eare: addã¬
pnum diuine domus emptore ñ in
uento: res existimata districte credi
ea res mediocris int̃cetas inspecta ip̃i
qualitate.⁊ quantitate.⁊onere. ⁊ is c¬
reditor hoc intelligatur qui qd credi¬
derit ꝓbat inutilitates religiose do¬
mus ꝓcesisse. Sicut autẽ alienatio re¬
rum eccłe intdicitur: itaphibetur
nequa sterilis ei detur possessio. aut

Expanded text:
acceperit contra hanc observationem, iisdem poenis subjaceat, quae in rebus immobilibus proditae sunt. Si autem debitum ex mobilibus solvi non valet, primo res immobiles specialiter dentur pignori, quarum fructus creditor sibi reputet tam in sortem quam in usuras usque ad quartam centesimae. Qua quo ordinatur, habitis absque dispendio gestis juret, majore parte ibidem servientium consentiente, et debitum urgere, nec ex mobilibus solvi posse. Quo subsecblice notum sit, ut plus offerenti detur, pretio modis omnibus pro debito dando. Aliter enim res emtori non conceditur, et hoc inscribatur, nihil esse factum in ea re ad damnum divinae domus. Emtore vero non invento, res aestimata districte creditea res mediocris inter ceteras, inspecta ipsius qualitate, et quantitate, et onere. Et is creditor hic intelligatur, qui quod credidit probat in utilitatem divinae domus processisse. § 2. Sicut autem alienatio rerum ecclesiae interdicitur, ita prohibetur, ne qua sterilis ei detur possessio aut a
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcunctas dioceses parrochiasq suas ꝑsi
glos annos ire oportet. ut exquirat qͥ
una queq basilica increpatione sui in¬
digeat. quod si ip̃e aut languore de
ꝓbabiles aut diacones mittat. ꝗet
reditus basilicarum.⁊ reꝑatioẽs. ꝯmi¬
nistratium uitam inquirant. ¶isi¬
cłas ep̃i: ⁊ ꝑdioceses ambulantes: pͥmĩ
discutiant clicos. quõ ordinem baptis¬
mi teneant uł missarum.⁊qualit q̃c̃q:
officia in eccła ꝑagant. Et si recte ꝗdẽ
inuenit: deo grãs. Sin autẽ minime.
docere debent ignaros. ⁊ hoc modis
cłicos cliscusserint: uł docuerint ep̃i. a¬
ua die conuocata plebe ip̃ius eccłe do¬
ceant illos ut errores fugiant idolorũ.
ut diuersa crimina.i. homicidiũ. adul¬
teriu. ꝑurium. falsum testimoniũ.
⁊reliqua peceata mortifera.⁊ quod no¬
unt sibi fieri. alteri nefaciant. ⁊ut cre
recepturus sit. Et sic postea ep̃s deeco

Expanded text:
cunctas dioeceses parochiasque suas per singulos annos ire oportet, ut exquirat quid unaquaeque basilica in reparationem sui indigeat; quod si ipse aut languore detos probabiles aut diaconos mittat, qui et reditus basilicarum et reparationes et ministrantium  per dioeceses ambulantes primum discutiant clericos, quomodo ordinem baptismi teneant, vel missarum qualiter officia in ecclesia peragant, et si recte quidem invenerint, Deo gratias, sin autem minime, docere debent ignaros. Et hoc modisclericis discusserint vel docuerint episcopi, alia die convocata plebe ipsius ecclesiae doceant illos, ut errores fugiant idolorum, vel diversa crimina, id est, homicidium, adulterium, perjurium, falsum testimonium, et reliqua peccata mortifera, et quod nolunt sibi fieri, alteri non faciant, et ut credrecepturus sit. Et sic postea episcopus d
Abbreviated transcription (Latin):
Laicus basilicam ase factam addibcesiana
doͦte sua. Adsuam dispositionem ꝑtinere
pare contendit. Nodoprimum qr̃an
basilica cumoĩdote sua: adep̃i ordinati¬
onem ꝑtineat.Secundo: anres eccłarũ
epĩs usurpare liceat. Tertio: quid noĩe
cathedritici asius sacerdotib exigere ua¬
i ex laicis quisquam ase factam basilicam
consecrar desidat: nequaquã eam subm¬
onasfu sp̃e ubi congregatio ñ colugitur
adiocesiana lege audcat segregare. Item¬
exc̃. tou.ii. eccle cum dotibus suis in¬
ic quidam ꝯ ep̃i potestate consistant.
tra omnem auctoritatem eccłas quas
dificauerint. postulant ꝯsecrari ut dotẽ
quã eisdem eccłus ꝯtulint: censeant adepĩ
⁊ potestatem ꝑtineant. Item exc̃.ii.¬

Expanded text:
laicus basilicam a se factam a dioecesana m cum omni dote sua ad suam dispositionem pertinere pare contendit Modo primum quaeritur, an basilica cum omni dote sua ad episcopi ordinationem pertineat? Secundo, an res ecclesiarum episcopis usurpare liceat? Tertio, quid nomine cathedratici a suis sacerdotibus exigere vaSi ex laicis quispiam a se factam basilicam consecrari desiderat, nequaquam eam sub monasterii specie, ubi congregatio non colligitur, a dioecesana lege audeat segregare. C. II. Ecclesiae cum dotibus suis in episcopi potestate consistant.tra omnem auctoritatem, sic ecclesias quas aedificaverint, postulant consecrari, ut dotem quam eidem ecclesiae contulerint censeant ad episet potestatem pertineant. XX. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
ntiquos canones relege ep̃s uendici.¬
tes. priora statuta credimus renouan¬
da. ut dehis q̃ altario oblatione fider
ꝯferuntur:. medictatem sibi ep̃s uendi
scđi gradus deus accipiat tam dꝓpͥis
p̃diisꝰ: quam de oĩ cõmoditate in epoꝵ
potestate durantibus. Itemexconẽ tol¬
ietano. De epĩs qui diocesim suam.ui¬
sitare contempnunt ⁊ adredimendaᷤᷤ
elata est coram sca synodoclicos cogunt.¬
q̃rimonia plebium. quod sint qdã ep̃i
nolentes ad p̃dicandum uł ꝯfirmãdũ
suas ꝑannum parrochias cͥcuire: qui
tm̃erigunt ut mansiones quib inp̃fe¬
ctione uti debuerant: alio pretio redi¬
mant: ꝗparare debent. que duplex ĩ¬
famia negligentie: ⁊ auaritie scẽ syno¬
do magno fuit horreri.Statuer̃ itaq
nequis ultra ex̃ceat id cupiditatis in¬
genium. ⁊ut sollitiores sint epi dsuis
gregibus uisitandis. Itemexc̃ terra¬
conensi. annuis uicibus eccle abep̃is
suetudinis ordo fuctur . ⁊annins uici¬
bus abep̃o dioceses uisitentur. ⁊ siqua

Expanded text:
ntiquos canones relegentes priora statuta credimus renovanda, ut de his, quae  in altario oblatione fidelium conferuntur, medietatem sibi episcopus vsecundum gradus clerus accipiat tam de propriis praediis, quam de omni commoditate in episcoporum potestate durantibus. C. IX. De episcopis, qui dioecesim suam visitare contemnunt, ad redimendas melata est coram sancta synodo querimonia plebium, quod sint quidam episcopi nolentes ad praedicandum vel ad confirmandum suas per annum parochias circumire, qui tamen exigunt, ut mansiones, quibus in profectione uti debuerant, aliquo pretio redimant qui parare debebant. Quae duplex infamia, negligentiae et avaritiae, sanctae synodo magno fuit horrori. Statuerunt itaque, ne quis ultra exerceat id cupiditatis ingenium, et ut solicitiores sint episcopi de suis gregibus visitandis. C. X. Annuis vicibus ecclesiae ab epissuetudinis ordo servetur, et annuis vicibus ab episcopo dioeceses visitentur, et si qua
Abbreviated transcription (Latin):
naqueq parrochia subꝓuisioe ac tuiti¬
one ep̃i: ꝓsacerdotes ut cetõs cłicos: quoᷤ
ip̃e cum dei timore preuiderit cui iure
ꝑtinere uidetur. ⁊ ccure ut sibi necessi¬
tum uisum fuerit: eccłastica auctoĩ¬

Expanded text:
aeque parochia sub provisione ac tuitione episcopi, per sacerdotes vel ceteros clericos, quos ipse cum Dei timore praeviderit, cui jure pertinere videbitur, et circumire, ut sibi necessaium visum fuerit, ecclesiastica utili
Abbreviated transcription (Latin):
apłorum abalus quam abipĩs aplis
quam ꝑfici potest:aut fieri debet. nã
si aliter presumptum fuĩt irritum ha¬
beatur ⁊ uacuum nec int̾est eccłastic̃

Expanded text:
Apostolorum ab aliis quam ab ipsis Apostolis quam perfici potest aut fieri debet. Nam, si aliter presumptum fuerit, irritum habeatur et vacuum, nec inter aeclesiastic
Abbreviated transcription (Latin):
pus ꝑdere ingehennam. pauilus quaq:
cum eccłam dei ꝑsequeretur: initi¬
nere cecatus. ad dm̃ ꝯuerti coactus ẽ.
Vñ se abortiuo similem testatus ẽ
dicens. Noiussime autem omnrum
tanquã abortiuo uisus est ⁊ cet̃. ⁊ m¬

Expanded text:
rpus perdere in gehennam. Paulus quoque, rpus perdere in gehennam. Paulus quoque, quum ecclesiam Dei persequeretur, in itinere caecatus ad Deum converti coactus est. Unde se abortivo similem testatus est, dicens: Novissime autem omnium tanquam abortivo visus est et mihi. H
Abbreviated transcription (Latin):
fuum recognosceret. et ꝑperitentiam
dm̃ sibi placaret et dei precepto.⁊ bara¬
ch comitatus deboram prophissam uxo¬
rem lapidoth. yabin regem chananeo¬
rum: et si saram ducẽ exercitus suigtũ¬
⁊ gedeon. ⁊ ebee.et salmana. reges am¬
manitarum. ⁊ oreb. ⁊ ⁊eb. ducec eoꝵ
mortitradidit. Apparet ergo quod
s ͣ rite ꝑduntur. Nec est ꝯtrarium illu
uonib supplicans orabat. ut uerberib
eos coherceret ñ morte ꝑderet. quãuis
enim supplicando spatium uite eis re¬
seruari poposcit: ñ tñ legum seuerita¬
tem quatales morte plectuntur ñ ob¬
seruandam docuit. ¶ Quod autẽ¬
qr anmali sint cogendi adbonũ. fa¬
cile apparet. Antiqͦuus namq ppłs me
tu penarum adlegis obfuationẽ coge¬
batur in euangłio quoq dñs ait disci
płas. Nolite timere eos quicorpus oc¬
cidunt animam autem ñ possunt oc¬
cidere. S⁊ potius eum timete.i.ei in
timore fuite. qui potest ammam ⁊ co¬

Expanded text:
suum recognosceret, et per poenitentiam suum recognosceret, et per poenitentiam sibi Deum placaret, Dei praecepto et Barach, comitatus Deboram prophrem Lapidoch, Jabin regem Chananaeorum et Zizaram ducem exercitus sui contrivit, Gedeon Zebeam et Salmana reges Madianitarum, Orep et Zeb duces eorum rimine. Apparet ergo quod  sed rite etiam perduntur. Nec est contrarium illud lionibus supplicans rogabat, ut verberibus eos coerceret, non morte perderet. Quamvis enim supplicando spatium vite eis servare poposcit, non tamen legum severitatem, qua tales morte plectuntur, non observandam docuit. Pretequaeritur, an mali sint cogendi ad bonum? facile apparet. Antiquus namque populus ille metu poenarum ad observationem legis cogebatur. In evangelio quoque Dominus ait discipulis suis: Nolite timere eos, qui corpus occidunt, animam autem non possunt occidere, sed potius eum timete, id est ei in timore servite, qui potest animam et co
Abbreviated transcription (Latin):
tatus ad occupandam terram promissi¬
onis.⁊ addelendas gentes peccatrices sine
culpa nox ius sanguis effunditur. q̃ et
abeis male possidentur in ius ⁊ dñium
rite transeunt bonorum. Cumuõ occulto
instinctu aliqui mouentur: adꝓseq̃ndũ¬
malos: sicut sennacherib: et ceteri qui po¬
pulum delinquentem ꝑsecuti sunt. licet
occulto instinctu oꝑante illorum miti
incitentur adꝑsequendum: tñ quia pra¬
ua intentione non peccata delinquentiũ
punire. s⁊ illorum bona rapere: uł suȩ
dictioni subicere querunt. ñs immune̾
acrimine. de quib ⁊̃ notandum ẽ quod
aliqñ excitantur ad puniendum. pec¬
catabonorum: ut tandem ꝑbonos cor¬
rectos sibi ip̃i quoq puniantur. sicut
inł. iudicium legitur deiabin regecha¬
naneorum. et demadianitis.qui ꝓot̃ y
dolatriam ppłi sciscitauit eos ds̃: ut i¬
istłem affligerent. et terram eorũ occ¬
cuparent. cum autem ppłs di subman¬
ibus eorum cduitius afflictus peccatũ

Expanded text:
tatus ad occupandam terram promissitatus ad occupandam terram promissionis, et ad delendas gentes peccatrices, sine culpa noxius sanguis effunditur, et quae ab eis male possidentur in jus et dominium rite transeunt bonorum. §. 7. Quum vero occulto instinctu aliqui moventur ad persequemalos, sicut Sennacherib, et ceteri, qui populum delinquentem persecuti sunt, licet occulto instinctu operante illorum meritis incitentur ad persequendum, tamen, quia prava intentione non peccata delinquentium punire, sed illorum bona rapere vel suae ditioni subjicere quaerunt, non sunt immunes a crimine. De quibus etiam notandum est, quod aliquando excitantur ad puniendum peccata bonorum, ut tandem per bonos correctos ipsi quoque puniantur, sicut in libro Judicum legitur de Jabin, rege Chananaeorum, et de Madianitis, quod propter idololatriam populi suscitavit eos Deus, ut Israel affligerent, et terram eorum occuparent. Quum autem populus Dei sub manibus eorum diutius afflictus peccatum
Abbreviated transcription (Latin):
Similiter cum promanos peccatum mõ¬
tis xp̃i deus punire decreuiss. urbis ex¬
cidium et iudaice plebis miseram capti¬
uitatem suis uirib ascribere ceper̃. Vñ
contra eos ꝓpha precatur dicens. leua
manus tuas insuꝑbia eorum qui te o¬
derunt et qui multa maligne oꝑati mo¬
nuimenta sue uictorie posuerunt inme¬
dio atrio tuo. ꝑscientes peccata puniũt̃
gentium quarum terram isrłitis possi¬
dendam dedit. Quibus ⁊̃ precepit ut
nemini eorum parcerent si om̃s morti
t̃derent. Quod ꝓpt̾ peccata eorum illis
ꝯtigisse ⁊ uerbis ddomini apparet: ꝗdum
diceret ad abraham semmi tuo dabo t̾rã
chanaan ueluti quereret.qr̃ ñmõdas
eam michi audiuit.Nondum enim s̃ ꝯ¬
intelliguntur fuisse consumata: cum
ppłs ille de egyptiaca fuitute libertatis
terram eorum sicut habrae promissũ
fuerat inhereditatem Accepit. Cum ergo
sic diumo iussu adpumendũ peccata ppoli
excitantur. sicut ppłs ille iudaicus ẽ exci¬

Expanded text:
Similiter, quum per Romanos peccatum mortis Christi Deus punire decrevisset, urbis excidium et Judaicae plebis miseram captivitatem suis viribus adscribere coeperunt, unde contra eos Propheta imprecatur, dicens: Leva manus tuas in superbias eorum, qui te oderunt, et qui multa maligne operati monumenta suae victoriae posuerunt in medio atrio tuo. §. 5. Per scientes peccata puniunturgentium, quarum terram Israelitis possidendam dedit, quibus etiam praecepit, ut nemini eorum parcerent, sed omnes morti traderent. Quod propter peccata eorum illis contigisse ex verbis Domini apparet, qui, quum diceret ad Abraham: Semini tuo dabo terram hanc, veluti quaereret, quare non modo eam das mihi? audivit: Nondum enim sintelliguntur fuisse consummata, quum populus ille, de Aegyptiaca servitute liberatus, terram eorum, sicut Abrahae promissum fuerat, in hereditatem accepit. §. 6. Quum ergo sic divino jussu ad puniendum peccata populi excitantur, sicut populus ille Judaicus est exci
Abbreviated transcription (Latin):
tima potestate utitur. quia ut ait a¬
płs. non sine causa gladium portat cu¬
i etiam omnis animaꝰ subdita eẽ deb. oĩs¬
enim inquam qui pret̃ auctoritatẽ huiꝰ
gladium acceꝑit gladio ꝑibit. Item am¬
brosius arma ep̃i. Lcrime sint ⁊oratioes
tem illud apłi. Non uosim ip̃os d̾fendẽte

Expanded text:
tima potestate utitur, qui, ut ait Atima potestate utitur, qui, ut ait Apostolus, non sine causa gladium portat, cui etiam omnis anima subdita est debet, omnis, inquam, qui praeter auctoritatem hujusmodi gladium acceperit, gladio peribit. § 1. Item Ambrosius: Arma episcopi lacrymae sunt et orationes. Item illud Apostoli: Non vosmetipsos defendentes,
Abbreviated transcription (Latin):
nandi cupiditate. si utendi bene pieta¬
te possideant. Nos autem uoluntatem
nr̃am ut iam dictum ẽ abhuius cupidi¬
tatis sordibus quolib inimico iudicante
purgauimus quando eos ip̃os quorũ la¬
bores dicuntur ut nobiscum ⁊ illis et no¬
stris insocietate catholica utantur quã¬
tumualemus inquirimus. ¶ His igit᷑
ea quȩ abhereticis male possidentur a
catholicis iuste auferuntur nec iõ alie¬
te nec auctoritate romani pontificis ar¬
ma arripere ualeant facile probatur
cum enimpetrus qui primus apłoꝵ ado¬
mino fuerat electus materialem gladium
exerceret:ut magistrum auideorũ ini¬
ria defensaret:audiuit conuerte gladi¬
um tuum inuaginam. Omnis enim qui
gladium acceꝑit gladio ꝑibit. ac si aꝑte c
diceretur. hactenus tibi tuisq predeces
it ꝑsequi deinceps in exemplum patien
dium quod est uerbum dei inmactati¬
one ueteris uite exerce.Omnis eniĩ pret̃
illum uel auctoritatem eius qui legi¬

Expanded text:
nandi cupiditate sed bene utendi pietanandi cupiditate sed bene utendi pietate possideant. nos autem uoluntatem nostram, ut iam dictum est, ab huius cupiditatis sordibus quolibet inimico iudicante purgamus, quando eos ipsos, quorum labores dicuntur. ut nobiscum et illis et nostris in societate catholica utantur, quantum ualemus, inquirimus. Sed hoc est. ea, quae ab haereticis male possidentur, a catholicis juste auferuntur, nec ideo aliete, nec auctoritate Romani Pontificis arma arripere valeant, facile probatur. Quum enim Petrus, qui primus apostolorum a Domino fuerat electus, materialem gladium exerceret, ut magistrum a Judaeorum injuria defensaret, audivit: Converte gladium tuum in vaginam, omnis enim qui gladium acceperit, gladio peribit, ac si aperte ei diceretur: hactenus tibi tuisque praedeceuit persequi; deinceps in exemplum patientdium, quod est verbum Dei, in mactatione veteris vitae exerce. Omnis enim praeter illum, vel auctoritatem ejus, qui legi
Abbreviated transcription (Latin):
te. uł penitentiam ñago: immo nisi egeri
saluus ẽẽ ñ poteris. Quomõ enim gaude¬
beris te eẽ correctum nisi doleas te puersỹ
aduos transimus accipimus. Respondeo
ñꝗdem accipitis baptismum quiuobis ex¬
tra cõpagem corporis xp̃i inẽe potuit pro¬
deẽ ñpotuit. S⁊ accipitis unitatem sp̃s ĩ
uinculo pacis fine qua nemo poterit ui¬
dere deum et caritatem que sicut scͥptũ
ẽ operit multitudinem peccatorum.
iautem ꝯsidemus quod scriptum ẽ in ł.
sapientie.Iusti ideo tulerunt spoliam¬
piorum.Item quod legiur inprouerbi¬
is. Thesaurnatur autem iustis diuitie im¬
piorum.Tunc uidebimus ñẽẽ querendũ
qui hant res hereticorum si quisint inso¬
cietate iustorum.Item post aliqua. Sicõ¬
pus xp̃i toluit spolia impiorum ⁊ corꝑi
xp̃i tesauriiant diitie impiorũ ñde¬
bent impi foras remanere ut calumni¬
entur. si intrare potius ut iustificentur

Expanded text:
te uel paenitentiam non ago? Immo nisi egeris. te uel paenitentiam non ago? Immo nisi egeris. saluus esse non poteris; quo modo enim gaudebis te esse correctum. nisi doleas fuisse peruersum? ad uos transimus, accipimus? respondeo: Non quidem accipitis baptismum. qui nobis extra compagem corporis Christi inesse potuit, prodesse non potuit, sed accipitis unitatem spiritus in uinculo pacis, sine qua nemo poterit uidere deum, et caritatem, quae, sicut scriptum est, cooperit multitudinem peccatorum.autem consideremus quod scriptum est in libro Sapientiae: Ideo justi tulerunt spolia impiorum; item, quod legitur in Proverbiis: Thesaurizantur autem justis divitiae impiorum, tunc videbimus, non esse quaerendum, qui habeant res haereticorum, sed qui sint in societate justorum. Item post aliqua: § 3. Si corpus Christi tollit spolia impiorum, et corpori Christi thesaurizantur divitiae impiorum, non debent impii foris remanere, ut calumnientur, sed intrare potius, ut justificentur.
Abbreviated transcription (Latin):
uemo admodum membrum si precidit᷑
aohominis uiui corpore. ñ pot̾ tenere
sp̃m iustitie. etiã. si figuram membri te¬
neat quam sũpra sit incorpore in huis
uõ compagem corꝑis ueniant ⁊ labores
suos non dominandi cupiditate s bñ
utendi pietate possideant. nos autem uo¬
luntatem urãm ut iam dictum ab huusꝰ¬
modi cupiditates sordidibus quolib
inimico iudicante purgamus qn eos ip̃õ
quorum labores dicuntur: ut nullomõ¬
nobiscum ⁊ illis et nrĩs insocietate catholi¬
ca utantur quantum ualemus inquiri¬
mus.S⁊ hoc ẽ inquiunt quod nos mou¬
siiniusti sumus qr nos q̃ritis: quib respõ¬
demus.querimus uos iniustos: ne ꝑma¬
neatis iniusti.Querius ꝑditos ut de:
inuentis gaudere possimus dicentes. Q̃¬
tuus erat frater et reuixit quiꝑierat. ⁊ ĩ¬
uentus est. Qr̃ me ergo inquit ñ baptra¬
ut me abluas apeccatis: Respondeo ꝗa
ñ facio iniuriam caractari imꝑatoris cũ
errorem corrigo deftoris. Qr̃ inquit ap̃

Expanded text:
uemadmodum membrum, si praecidatur ab hominis vivi corpore, non potest tenere piritum justitiae, etiamsi figuram membri teneat, quam sumsit in corpore. In hujus ergo compagem corporis ueniant et labores suos non dominandi cupiditate sed bene utendi pietate possideant. nos autem uoluntatem nostram, ut iam dictum est, ab huius cupiditatis sordibus quolibet inimico iudicante purgamus, quando eos ipsos, quorum labores dicuntur. ut nobiscum et illis et nostris in societate catholica utantur, quantum ualemus, inquirimus. Sed hoc est. inquiunt, quod nos mouet: si iniusti sumus, quare nos quaeritis? quibus respoudemus: Quaerimus uos iniustos, ne permaneatis iniusti: quaerimus perditos, ut de inuentis gaudere possimus dicentes: Mortuus erat frater et reuixit, perierat et inuentus est. Quare ergo me, inquit. non baptizas, ut abluas a peccatis? respondeo: Quia non facio iniuriam characteri imperatoris. cum errorem corrigo desertoris. Quare, inquit, apud
Abbreviated transcription (Latin):
uod autem nobis obiciu̾t possidenta
quod res eorum ꝯcupiscamus ⁊ aufera¬
mus utinam catholici fiant. ⁊ ñ solum
caliampniandi cupiditate cęcantur uͥ
ñ attendant quam sint int̃ se contra¬
riam que locuntur ipsi certe dicunt
⁊ inuidiosissime sibi conqueri uident̃
quod eos in nr̃a coĩone uiolento legun
imꝑio cohartamus. hoc itaq nuliomͦ
faceremus. sires eorum possidere uelle¬
mus. quis auarus querit cum possesso¬
rens. quis dampnandi cupiditate. in¬
Flamatus ut faustu dominatiõis elatꝰ
desidat habere consortem. Ipos certe
attendarit quondam suos mõ ⁊ nros
socios.⁊ fraterna nobis dilecnone ꝯuin¬
ctos quem admodum sua teneant nõ
sufficiant. possidemus ñs̃ illa nrã sed
pauꝑm quorum ꝓcuratione qualẽ
mõ gerimuis ñ ꝓprietatem nobis usux¬
reigiosis cum pp̃i eccłiis ad catholicam
transferre iusserunt. Cumergo nobiscõ
s̃ plebes earundem eccłarũ nobiscum¬
sui paupes qui de eisdem possessiuncłi

Expanded text:
uod autem nobis obiciunt, quod res eorum concupiscamus et auferamus, utinam catholici fiant et non solum, calumniandi cupiditate caecantur, ut non adtendant, quam sint inter se contraria, quae loquuntur. ipsi certe dicunt et inuidiosissime sibi conqueri uidentur, quod eos in nostram communionem niolento legum imperio coartamus. hoc utique nullo modo faceremus, si res eorum possidere uellemus. quis auarus quaerit conpossessorem? quis dominandi cupiditate inflammatus uel fastu dominationis elatus desiderat habere consortem? ipsos certe adtendant quondam suos iam nostros socios et fraterna nobis dilectione coniunctos, quem ad modum sua teneant non sufficiant, possidemus, non sunt illa nostra sed pauperum, quorum procurationem quodam modo gerimus. non proprietatem nobis usurreligiosis cum ipsis ecclesiis ad catholicam transire iusserunt. cum ergo nobiscum sint plebes earundem ecclesiarum, nobiscum pauperes, qui eisdem possessiunculis