comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
s s ĩpat ꝑuene aniꝰ uos curatoreᷤ
or dicitis fmoꝵꝰ eisse ip̃ã autẽ ex
portionem suam restitueret prete¬
rea uixori ut io quod ex causa here¬
ditatis ad eam puenisser. filiis post
mortem suam restitueret fidei cõm¬
isit calumpniosam inosficiosi acci¬
onẽ adũsus iustum uidiciũ restaco¬
ris insticuere uondebetis. cumexhꝰ¬
modi fid̃ĩ comissoria restitucione:
tammatris qm̃ frĩs eius porcio ad

Expanded text:
vos curatores esse dicitis, filio ex semisse, ipsa autem ex portionem suam restitueret, praeterea uxori, ut id, quod ex causa hereditatis ad eam pervenisset, filiis post mortem suam restitueret, fideicommisit, calumniosam inofficiosi actionem adversus iustum iudicium testatoris instituere non debetis, cum ex huiusmodi fideicommissaria restitutione tam matris quam fratris eius portio ad
Abbreviated transcription (Latin):
tum iodo sꝑacnum simsli mo ꝑcon¬
tinum amorte cestatoris mim̃an¬
dum omimo adire huimodi heredi¬
tatem us manifestare suam suũan
qdͣ hereditatem minime admitat.
erpeditus et emmita tractatus m¬
duct fllio memoratam mouiere q̃re¬
iam. ¶ R uõ icriptus heres intra
statuta cempora minime adierit. ꝑ
otticum quid̃ iuidicis scriptimhe
aditam hereditatem ⁊ si decessent ti

Expanded text:
o spatium simili modo per continuum a morte testatoris numerandum omnimodo adire huiusmodi hereditatem, vel manifestare suam sententiam, quod hereditatem minime admittit: expeditus etenim ita tractatus inducitur filio memoratam movere querellam: sin vero scriptus heres intra statuta tempora minime adierit, per officium quidem iudicis scriptum coaditam autem hereditatem, etsi decesserit fi
Abbreviated transcription (Latin):
si contra huiꝰmodi cestatenta de ĩ¬
officioso querelam extendi oportes
s prior questio erat. si om̃s qui qi
castrense pecislium habeant resta
ninhoc possunt qr non omĩb pas¬
sim s quibisdam ꝑsonis hoc̾ prim¬
legii loco. concessum fu̾at s militib
quid̾ mexpedicione constitutis iri¬
re suouetans aut̃ iuire comuni. de
aliis autem ꝑsonis omibus. que ñ
ꝑ spãle priuilegium hoc acceꝑunt
si possint testan dubitatum fuerat.
urputa uiris disertis oimuis patro¬
nis causarum imisq deuotissimiꝰ
mnemorialibus. ⁊ agentibus inrebꝰ
nec non magistranbus studiormli¬
beraliumarcrum ãrchiatus qͦꝙ et
onũbus omĩo qui salaria uł stipẽ¬

Expanded text:
si contra huiusmodi testamenta de insi contra huiusmodi testamenta de inofficioso querellam extendi oportet. Sed prior quaestio erat, si omnes qui quasi castrense peculium habent testari in hoc possint, quia non omnibus passim, sed quibusdam e concessum fuerat, sed militibus quidem in expeditione constitutis iure suo, veteranis autem iure communi: de aliis autem personis omnibus, quae non per speciale privilegium hoc acceperunt, si possint testari, dubitatum fuerat, ut puta viris disertissimis patronis causarum virisque devotissimis memorialibus et agentibus in rebus nec non magistris studiorum liberalium, archiatris quoque et omnibus omnino, qui salaria vel stipen
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ Cum antiquis legibus declara¬
tum est ut iulitania testamenta de
mosficioso querelam euadant. iiati
alii casus emergune inquibus dub¬
taciones exortas sopm necesse ẽfimnca¬
strenfibus enimpecistus incroducta
est ⁊ alia subdimiuo. ⁊ pecislistuplex in¬
uenitur emmcansa uł enim paganũ
quasi castrense nuncupaturfintali
quibusdam ꝑs il licenciaconced̾it᷑
condere quid̃ testamenta .s non qimi
litibus quo uolume modo f comu¬
ni⁊ licito ⁊ consueto ordine obseruã¬
do. quemadmodum constitutũ tũat
inconfulibus ⁊ mp̃fectis legionum.
⁊ inpresdibus ꝓuinciarum. ⁊ omĩb¬
qui iudũsis dignitacibus. atq ĩam¬
mistracionib positi anr̃a secuntur
manu isł expublicis salariis quas¬
dam largitates. s hee quid̾ persone
testaom̃ti faciendi habeant potestatem.
culium acͥquisierunt. inssiciam ãt
deposuerunt. cestaticito camar mõ
non phibentur. Emhiis itaq omĩb
qiͣ antrensibus pecutiis dubitabat᷑

Expanded text:
 Cum antiquis legibus declaratum est, ut militaria testamenta de inofficioso querellam evadant, multi alii casus emergunt, in quibus dubitationes exortas sopiri necesse est. In castrensibus etenim peculiis introducta est et alia subdivisio et peculii triplex invenitur causa. vel enim paganum uasi castrense nuncupatur. In tali quibusdam personis licentia conceditur condere quidem testamenta, sed non quasi militibus pro voluerint modo, sed communi et licito et consueto ordine observando, quemadmodum constitutum fuerat in consulibus et praefectis legionum et praesidibus provinciarum et omnibqui in diversis dignitatibus vel administrationibus positi a nostra consequuntur manu vel ex publicis salariis quasdam largitates. Sed hae quidem personae testamenti faciendi habent potestatem itiam autem deposuerunt, testari licito tamen modo non prohibentur. In his itaque omnibus quasi castrensibus peculiis dubitabatur,
Abbreviated transcription (Latin):
il longum tempus explosa sit
disqm̃ri debet cum hereditas petatur.
e q̃liesisti tos hereoitanas que mea¬
demcausa durant. hereditatis petici¬
one . uendicare potes

Expanded text:
sucapionem vel longum tempus explosa sit.disquiri debet, cum hereditas petatur. iure quaesiisti, res hereditarias, quae in eadem causa durant, hereditatis petitione vindicare potes
Abbreviated transcription (Latin):
usũ s hu̾itatis⁊ enimgrã sancimꝰ
ea quid om̃ĩa quas iire aduenticio e¬
innucrari tepleccionem autem ex
scum quis extraneo herede istituco.
faio suo restituere eum hereditatem
suam um moriatur disposuens. nelĩ
nei dilationem omem moram cen¬
nat eẽ abstrahendam ut quarta ꝑs
putat moꝵ finio restituatur inhuiꝰ¬
modi spe quid faciendum sit disbit¬
atur sancimus itaq quarte quidem
partis restitucionẽ iam nunc celeb¬
atinon eipectata morte heredis.
nec temporis int̾uano s reliquum
ritemas post legimmam porcionem
pctat tunc uesfitui q̃ncestator dispoftat

Expanded text:
us: humanitatis etenim gratia sancimus ea quidem omnia quasi iure adventicio eum lucrari, repletionem autem ex autem quis extraneo herede instituto filio suo restituere eum hereditatem suam, cum moriatur, disposuerit, vel nem dilationem omnem moram censuit esse abstrahendam, ut quarta pars pura et mox filio restituatur, in huiusmodi specie quid faciendum sit, dubitabatur. Sancimus itaque quartae quidem partis restitutionem iam nunc celebrari non expectata nec morte heredis nec temporis intervallo, reliquum autem, quod post legitimam portionem restat, tunc restitui, quando testator disposuit
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ Tiberi de mofficioso q̃relam contra
testam̃tum parentum mouentes. ꝓbas¬
iones debent p̃stare qd̾ obseqͥum de̾bitũ
ingit᷑ ꝓut ip̃ius nature religio flagita¬
bat parentibus ad hibuerimt nsi scup¬
ti heredes sese ostend̾e malĩit ingra¬
tos liberos contͣ parentes extitisse. s fm
autem mater contra filii testm̃ mof¬
ficiosi accionem instituit. in quiri dii¬
gent᷑ iubemus utrum filius nulla ex
usta causa lesus matrem in nouissim̃
lesit uoluntate eꝙͣ luctuosam eii le
Sgitimam. reliq̃rit portionem ut pestãte¬
d remoto successio defferatur matii.si tũ
mater inhonestio factis aitr in decenti¬
miis machinacionious fitium forte ob¬
bedit midnsq eum clandestinis ułma¬

Expanded text:
 Liberi de inofficioso querellam contra testamentum parentum moventes probationes debent praestare, quod obsequium debitum iugiter, prout ipsius naturae religio flagitabat, parentibus adhibuerunt, nisi scripti heredes ostendere maluerint ingratos liberos contra parentes extitisse. Sin autem mater contra filii testamentum inofficiosi actionem instituat, inquiri diligenter iubemus, utrum filius nulla ex iusta causa laesus matrem novissima laeserit voluntate nec luctuosam ei et legitimam reliquerit portionem, ut testamento remoto matri successio deferatur. Si tamen mater inhonestis factis atque indecentibus machinationibus filium forte obsedit insidiisque eum vel clandestinis
Abbreviated transcription (Latin):
oe dudum admnoficiosi testamentiquer¬
euen uorabantin inlegiimam porcionẽ
⁊ sa uolumus queatasione miicie expe¬
cunus mortui eisdem ꝓsonis acquisite
posse fuitranieas manifestinnẽ eo qd̾ talis
at mlliciant uendatur uł mortuo militã¬
te certa pocia ad eis hedes ꝑueniat. ita:
temut ille gradus eins deminincie inspi¬
ciatur quem morte testatoris militans o¬
pcinebat ir tanta ei pecuna in legitima
porcionem conpucetur qm̃tamam statu¬
ceptis tons uins speccabilibus filenciatiis
sacri mipalacii quib p̃stita iam anb sp̃ala
bñticia tamde aliis capituus qm̃de pecu¬
niis suꝑ memorata milicia aparentibus
conimdatis ne inlegitimam porcionem
eis conputentur rata ẽe p̃cipninis ince¬
tis uo psonis predictam obseruacionem
tenere uolumus.
nec facile retracranda sanxmus ut racio
cestam̃ta s qd̾ deest legitime porciomi.i.
quatte parti ab intestato successionis tã¬
cum rp leatur exceptis illis ꝑsonis qͥb

Expanded text:
iciosi testamenti querellam vocabantur, in legitimam portionem et illa volumus, quae occasione militiae ex pecuniis mortui eisdem personis adquisitae posse lucrari eas manifestum est, eo quod talis sit militia, ut vendatur vel mortuo militante certa pecunia ad eius heredes perveniat, ita tamen, ut ille gradus eiusdem militiae inspiciatur, quem morte testatoris militans obtinet, ut tanta ei pecunia in legitimam portionem computetur, quantam dari statuceptis solis viris spectabilibus silentiariis sacri nostri palatii, quibus praestita iam specialia beneficia tam de aliis capitulis quam de pecuniis super memorata militia a parentibus eorum datis, ne in legitimam portionem eis computentur, rata esse praecipimus: in ceteris vero personis praedictam observationem tenere volumus. nec facile retractanda sanximus, ut rationtestamenta, sed quod deest legitimae portioni, id est quartae parti ab intestato successionis, tantum repleatur, exceptis illis quibus nihil
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃: ¶ raties uł sorores ut̃im ab mo¬
sticion accione contra restam̃tum fũs
ia sororis penitus arceantur. consang¬
nei autẽ duranteus nonagnicione cc̃
testam̃tum frĩs siri uł sororis de inoffic¬
ioso q̃stionein mou̾e põssunt. si scripti.
heredes infamie uł turpicudinis. uł ie¬
ius noce macula asꝑgantur uł si lib̾ti
qui pperam⁊ non bene m̃entes mau¬
xiiisq bñficiis suu patronum assecu

Expanded text:
. Fratres vel sorores uterini ab inofficiosi actione contra testamentum fratris vel sororis penitus arceantur: consanguinei autem durante vel non agnatione contra testamentum fratris sui vel sororis de inofficioso quaestionem movere possunt , si scripti heredes infamiae vel turpitudinis vel levis notae macula adsparguntur vel liberti, qui perperam et non bene merentes maxi
Abbreviated transcription (Latin):
adñsus eum qui ex.yn. uncus her¬
es scriptus fu̾at. iusta q̃relate con¬
tendisse. ab alto aut uctum fuisse
allegas. pro ea parte qua resotutũ ẽ
testam̃tum. cum iure intestati qui
obtinuit suocedat. neq legata fid̾i¬
comissa debentur. qm̃iris libertes
⁊ duecte conpetant. ⁊ fidei comissari

Expanded text:
adversus eum qui ex septem unciis heres scriptus fuerat iusta querella contendisse, ab altero autem victum fuisse adlegas, pro ea parte, qua resolutum est testamentum, cum iure intestati qui obtinuit succedat, neque legata neque fideicommissa debentur, quamvis libertates et directae competant et fideicommissari
Abbreviated transcription (Latin):
cem accionem inferentes primam
qiͣ cestam̃tum non uire sit ꝑfectum.
aitãm qͣi in officiosum. licet uire per¬
fectum. p̃scuͥpcio ex prioris iuuidicii:
mora quinqr nalis tp̃ris nonnasci¬
tur que officere non cessantibus ñ¬

Expanded text:
cem actionem inferentes, primam, quasi testamentum non iure sit perfectum, alteram, quasi inofficiosum, licet iure perfectum, praescriptio ex prioris iudicii mora quinquennalis temporis non nascitur, quae officere non cessantibus n
Abbreviated transcription (Latin):
hereditatis int̾ lib̾os adimendpm
nonẽdum modo nonmimus qui
pietatis sibi consciuis ẽpartis que ĩ¬
etestam̃to defuncto potuit ad eum ꝑti¬
ne quarta exiudicio parentis ob¬
tineat. qͥ ã t aguouit iudicium defu¬
ncti eo ꝙ debitum patnum ꝓ parte¬

Expanded text:
hereditatis inter liberos adimendum non est, dum non minus, qui pietatis sibi conscius est, partis quae intestato defuncto potuit ad eum pertinere quarta ex iudicio parentis obtineat. Qui autem agnovit iudicium defuncti eo, quod debitum paternum pr
Abbreviated transcription (Latin):
tuas ꝑ donaciones nacuas fecistiquas
memancipatos filios contuinsti. io ad
adsiinonendas mofficiosi testamenti
querelas noningratis nb̃is ueliqui
mecesse est exfticãs donacionibus detẽ¬
tumre filif uił nepotes qmpostea ex
qrrectitimo mattimomo natitunt debĩ¬

Expanded text:
tuas per donationes vacuefecisti, quas in emancipatos filios contulisti, id, quod ad submovendas inofficiosi testamenti querellas non ingratis liberis relinqui necesse est, ex factis donationibus detractum, ut filii vel nepotes, qui postea ex quocumque legitimo matrimonio nati sunt, debi
Abbreviated transcription (Latin):
subuigtamus edicta ^ nullus pairat mi¬
liti cinobinare telo oporteat. ut sairom.¬
desettorum faciltatem ꝑuncialib uire
ꝑmictimus qd̾ si resiste̾ ausi frũnt: inhis
uelox usbicumq ubemus eẽ supplicium
cuncti⁊em̃ adũsus latrones publicos.
desertoresq mlicie. ius fibi sciant ꝑ qui¬

Expanded text:
subiugamus edicto: nullus parcat misubiugamus edicto: nullus parcat militi, cui obviare telo oporteat ut latrocultatem provincialibus iure permittimus: qui si resistere ausi fuerint, velox ubicumque iubemus esse supplicium. Cuncti etenim adversus latrones publicos desertoresque militiae ius sibi sciant pro qui
Abbreviated transcription (Latin):
cie non dubitet ad pͣ  scientiam uindicte
sine aliqua crepidacione conuolare. que
res cum fu̾it c̃tis ꝓbacionibus declarata.
ciam quisqm molmri ausus fu̾ir publice
unins concremetur.
mp̃ Puslum exofficio racionalis qui
eraccioniuł cartis insuiant malio iudie¬
io adduci õportet nisi forte cuꝰpiam cap̃
accusacio legibus instituta pulsam̾̃t.
mp̃th. H ac leg̾e sancimꝰ ut siue agar
tomorum nr̃arum colonus aut inquili¬
nus aut sius. seu pulsetur ab aliquosr̃
crmminatuł crusti negocio non alibi qmͣ
tuiculimnis ac turi spectabilis comitis
domorum petatur examen nullꝰ allega¬
cionem suꝑ fori ꝓscupcione penitus ad¬
cuncus tribiumus facultatem ut quic̃¬
q militum iss priuatoꝵ ad agros not᷑¬
nus populator intͣuerit aut itinera fr¬
eqͣntata infidiis agressionis obsederit
ꝑmissa cuicumq licencia. digno illico
supplicio subiuget᷑ ac mortem qmͣ min¬
abatur excipiat.⁊ io qd̃ intendebat ĩcurrat.
isst̾ionem ⁊ qd̾ serum est pumre iuidicio.

Expanded text:
ae sententiam vindictae sine aliqua trepidatione convolare. quae res cum fuerit certis probationibus declarata, ciam quisquam moliri fuerit ausus, publice vivus concremetur.pp. Nullum ex officio rationalis, qui exactioni vel chartis inserviat, in alio iudicio adduci oportet, nisi forte cuiuspiam caput accusatio legibus instituta pulsaverit.. Hac lege sancimus, ut, sive agat domorum nostrarum colonus aut inquilinus aut servus seu pulsetur ab aliquo super criminali vel civili negotio, non alibi quam tui culminis ac viri spectabilis comitis domorum petatur examen: nullius adlegatione super fori praescriptione penitus adcunctis tribuimus facultatem, ut quicumque militum vel privatorum ad agros nocturnus populator intraverit aut itinera frequentata insidiis adgressionis obsederit, permissa cuicumque licentia dignus ilico supplicio subiugetur ac mortem quam minabatur excipiat et id quod intendebat incurrat. ultionem et, quod serum est punire iudicio,
Abbreviated transcription (Latin):
d̾. Siq̃uis suo testam̃to maximamqͥdẽ.
porcionem iibero derelinquar nuimuscł
aũt anii uł aliis de sua stupe ꝓgenitis tñ
ip̃am legitimam siue m heditate uł mle¬
gatouł ifidĩ comisso ut non possit locus
de mosicioso testam̃to querele fierr ille
quid̾ qui ex pariulo genitoris su conseqͥ¬
tut subam eam suscipere malũit quiau̾t
ex maiore parte eam amylexus ẽ. siue un
siue plures sint non statim ⁊ sine contẽ¬
ora eam restituere uotũt. s inspectato:
iudiciorum strepitu⁊ mistis uarusq cer¬
taminibus habitis post longumcempꝰ
ex siña iuidicis uix eam redidẽtt cruderi¬
tatem eius conpetenti pena agredimur

Expanded text:
. Si quis suo testamento maximam quidem portionem libero derelinquat, minusculam autem alii vel aliis de sua stirpe progenitis, ipsam tamen legitimam sive in hereditate vel in legato vel in fideicommisso, ut non possit locus de inofficiosi testamenti querellae fieri, et ille quidem, qui ex parvulo genitoris sui consequitur substantiam, eam suscipere maluerit, qui autem ex maiore parte eam amplexus est, sive unus vel si plures sint, non statim et sine contenora eam restituere voluerit, sed expectato iudiciorum strepitu et multis variisque certaminibus habitis post longum tempus ex sententia iudicis vix eam reddiderit, crudelitatem eius competenti poena adgredimur,
Abbreviated transcription (Latin):
ma sibi relictum erat ad plendam eam
sine isllo grauamine. uł mora exigessia¬
men not ingrati legituims modis aigu
gratorum fecit mencionem non fcebit
eis ħedibus ingiaitos eos noninare et
humediq̃stionẽm introduce ¶ ⁊ hocade

Expanded text:
ma sibi relictum est ad implendam eam sine ullo gravamine vel mora exigere, si tamen non ingrati legitimis modis arguaingratorum fecerit mentionem, non licebit eius heredibus ingratos eos nominare et huiusmodi quaestionem intr
Abbreviated transcription (Latin):
nouella lege. ⁊ g̃nalit̾ omĩs ratihabicõ
ꝓrsus retrocrabitur. ⁊ confirmat ea que¬
ab inicio subsecura sunt. ⁊ ħ quidem
de pͥuanis homĩbus sancienda sunt. sĩ ã
miles fllius familias pecunam credi¬
tam accepent. fiue sine mandato uł cõ¬
sensuus uoluntate. uł rati habicione
pacris. stare oportet contractum. milla
differencia introducenda. obqm causã
pecume credite ułu. consumpte funt
mpłibus enĩuiris articłis fstii faminas
mslites non absinisles uidentur honĩsbꝰ
qui sui uiris sunt. ⁊ exp̃sumpciõne oĩs
miles non creditur manud quicquaᷤ
pecunias accipere. ⁊ exspende nisi incã
m̃p ¶ulienbus que alien am oblig
suscipuunt nit insetñsferunt. sud cõ¬
trahentes non ignorant. senarus cõ¬
fulto subuenitur. S si paliis cumo¬
bligate non essent pecuniam exsolu̾¬
unt int̾cessione cessante repeticio

Expanded text:
ihabitio prorsus trahitur et confirmat ea ab initio quae subsecuta sunt. Et haec quidem de privatis hominibus sancienda sun Sin autem miles filius familias pecuniam creditam acceperit, sive sine mandato vel consensu vel voluntate vel ratihabitione patris, stare oportet contractum, nulla differentia introducenda, ob quam causam pecuniae creditae vel ubi consumptae sunt. In pluribus enim iuris articulis filii familias milites non absimiles videntur hominibus qui sui iuris sunt, et ex praesumptione omnis miles non credatur in aliud quicquam pecunias accipere et expendere nisi in causas  Mulieribus, quae alienam obligationem suscipiunt aut in se transferunt, si id contrahentes non ignorant, senatus consulto subvenitur. Sed si pro aliis, cum obligatae non essent, pecuniam exsolvunt, intercessione cessante repetitio
Abbreviated transcription (Latin):
unum itipulanti uenditori cumusura¬
ramaccessione spondeat. nonẽẽ locũ
sematus confinto quo feñan finis fami¬
seas pibitum ẽ nemini dubium ẽ. or¬
uro enim potiu obligacionis qmtitu¬
fis acuonis consso̾adus ẽ.¬
mam mutuam dediti senatus consu¬
itiporestas non int̾uenir ¶ et iõ ꝑĩe¬
cucio pignoris quod inbonis patris
fũit nõnnegabitur p̃sertim cumei¬
tem tiruis heres exniterit mo sinitt
aiusiure comiencionis racione tp̃n

Expanded text:
um stipulanti venditori cum usurarum accessione spondeat, non esse locum senatus consulto, quo fenerare filiis familias prohibitum est, nemini dubium est: origo enim potius obligationis quam titulus actionis considerandus esniam mutuam dedisti, senatus consulti potestas non intervenit, et ideo persecutio pignoris quod in bonis patris fuit non denegabitur, praesertim cum eidem filius heres extiterit, modo si nullus alius iure conventionis ra
Abbreviated transcription (Latin):
mi  aceconiani senatus confiici
Anctoritas peticionem eius pecunie
non mmpedie. que faio faminas tudo¬
tumiss iegationis cansa albi degenti
xonecessaros sumptus quos patrise
retai non reciisaret credita ẽ.s. ex conre¬
Actui tibiꝰ post mortem euis de pecunoa
ccio inpatrem conpet̾e ita demutn põe
sanmutilis spacnim penicionẽ non:
ipeoit.  sane sissu patris daram
mutĩ ꝓbetur nec inquos uais ueria

Expanded text:
 Macedoniani senatus consulti auctoritas petitionem eius pecuniae non impedit, quae filio familias studiorum vel legationis causa alibi degenti ad necessarios sumptus, quos patris pietas non recusaret, credita est. Sed ex contractu filii post mortem eius de peculio actio in patrem competere ita demum potest, si anni utilis spatium petitionem non impedit. Sane si iussu patris datum mutuum probetur, nec in quos usus versa
Abbreviated transcription (Latin):
d̾.aã. Siex̾alio contractii non exill¬
icita mutui dacione debitor extitisti.
ul̃ qd̃ patrem tuum infidem suscep¬
istitam in patris positus potestate
uire tem̃s qmͣ morte genitoris tui
iris effectus. ⁊ siquid heres patris
extitisti. insolidumalioqͥn inqnͣtũ
facẽ potes scd̃m edicti formam ¶ s si
exemancipacione tui irris factus
es. similit conueniri teposse. debos
intłłigere

Expanded text:
. Si ex alio contractu, non ex illicita mutui datione debitor extitisti vel quod patrem tuum in fide suscepisti, tam in patris positus potestate iure teneris quam etiam morte genitoris tui iuris effectus: et si quidem patris heres extitisti, in solidum, alioquin in quantum facere potes, secundum edicti formam. Sed et si emancipatione tui iuris factus es, similiter conveniri te posse debes intellegere
Abbreviated transcription (Latin):
insecuta ẽ milla dño obligatio acquisi¬
ta ẽ seruis autem res fradite. dominis
mp. E si du̾o ułplures comunem
semium hab̃nt ⁊ iius exhis uissit.ũ
nomine suo fuus ab aliquo stipise¬
tur.x. puta aureos uł aliam tem. ip̃e ã .i.
serius non eius nomine qui ussit.
s alicuiꝰ ex dominis suis mentionem
fecit. ⁊ noĩe illiꝰ stipulatus ẽ. int̃ antiꝙͣ
sapĩam querebatur cui acquititrr
accio. ⁊ lucrum quod ex ħ accidit causa
utrum ne ei qui uissit. anei cuiꝰ mus
tuoiiutumꝰ tractatum nb uerioreo

Expanded text:
insecuta est, nulla domino obligatio adquisiinsecuta est, nulla domino obligatio adquisita est. Servis autem res tra. Si duo vel plures communem servum habeant et unus ex his iussit, ut nomine suo servus ab aliquo stipuletur decem puta aureos vel aliam rem, ipse autem servus non eius nomine qui iussit, sed alicuius ex dominis suis mentionem fecit et nomine illius stipulatus est, inter antiquam sapientiam quaerebatur, cui adquiritur actio et lucrum, quod ex hac accidit causa, utrumne ei qui iussit an ei cuius serltum effudit tractatum, nobis verior eo
Abbreviated transcription (Latin):
cẽitam mmĩari p̃ceꝑint seruo. aucco¬
ti uepecuniam. Eigitur inꝑpetuũ¬
hac editali lege sancsmus. ut is qui ser¬
uo. colono. conducrori ꝓcuratori aucto¬
nue possessionis pecuniam mutuam
det. scia dominos possessionum cułt¬
oresue trarum obligar nonposse.n¬
e familiares epłasquib homines
plerumq comendant ab sentenimͣ
io trahere conuenit.ut pecuniã quã
non rogatus fũat ipendisse ꝓp̃diis
menciatur. cum nͥisi spãlit̾ uͣt pecu¬
mam p̃ster adnõ fuĩt postulatus idẽ
ribus specialit̾ acceptis fuerit credita
petͦuma. G sane creditori licenciam da¬
mus ut si lib̾ a racionib quas gereb¬
ar fuit inuentus auctor sermis ꝓcu¬
ratorue p̃diorum ntilis accio pateat
causa ꝑ lib̾am ꝑsonam que alt̃ius ui¬
ri noͣn est subdita. nicħ aoquiriposse
indubii uiris ẽ. ¶sugitur ꝓcurator
non sibi. s ecuiꝰ negocia ad ministra¬
bar. remtegrande reiuendicacionem
pactus ẽ. idꝙ pactum eciam stipulacio

Expanded text:
certam numerari praeceperint servo actorive pecuniam. Igitur in perpetuum edictali lege sancimus, ut, qui servo colono conductori procuratori actorive possessionis pecuniam mutuam det, sciat dominos possessionum cultoresve terrarum obligari non posse. Neque familiares epistulas, quibus homines plerumque commendant absentem, in id trahere convenit, ut pecuniam, quam non rogatus fuerat, impendisse pro praediis mentiatur, cum, nisi specialiter ut pecuniam praestet a domino fuerit postulatus , ideribus specialiter acceptis fuerit credita pecunia. Sane creditori licentiam damus, ut, si liber a rationibus quas gerebat fuerit inventus actor servus procuratorve praediorum, utilis actio pateat causa per liberam personam, quae alterius iuri non est subdita, nihil adquiri posse indubii iuris est. Si igitur procurator non sibi, sed ei, cuius negotia administrabat, redintegratae rei vindicationem pactus est idque pactum etiam stipulatio
Abbreviated transcription (Latin):
aure qui toritan ignorat ⁊ nesciraere¬
matin aducir solatnim. ¶ quod eua
cepeapiãt anti quos dicebatur iussiorẽ
cn non ee absmulem nominacioni.
⁊tune debet᷑ obiie. cum siis uissus
ne noane spulatus e ꝓpriocanc et¬

Expanded text:
autem, qui forsitan ignorat et nescit, repentinum adducit solacium Quod enim saepe apud antiquos dicebatur iussionem domini non esse absimilem nominationi, tunc debet obtinere, cum servus iussus ne nomine stipulatus est: tunc et
Abbreviated transcription (Latin):
mꝑ ꝓꝑ Sifilis tius
mp toestate tua agen contra senatus
contustum matecomanum miniã
cumpiit pecumam accio de recsno as¬
usmrte eõnomine esfficacit dingi neq̃¬
qm porest. E quod senatus consulti
airestium. licet filii faͣmilias meniñit
ad nepotes ⁊ ꝓnepotes porrgitur.
mĩ. S ĩfilus .t. citra panis inssionem
ułmandatumuł uoluntatem pecum¬
am creditam accepit postea aute pater
ratum habiñt contractum netẽm am¬
biguitatem decidentes sancimus q̃mad¬
modimifi abinicio uoluntate patris uss
mandato filius. s. pecumam creditam
accepiser obnoxius furit constitueba¬
turita ⁊ si postea ratum pat habiũt con¬
tractumuandum eẽ hun̾mꝰ contractum
cum testimonium pat̾num respuere sa¬
tis m̃iquum ẽ. necesse est enim patrisr¬
anhabicionem principali patris man¬
dato uł comensu non ẽẽ absumilem cũ¬

Expanded text:
 . Si filius tuus in potestate tua agens contra senatus consultum macedonianum mutuam sumpsit pecuniam, actio de peculio adversus te eo nomine efficaciter dirigi nequaquam potest. Quod senatus consulti auxilium, licet filii familias meminit, ad nepotes et ad pronepotes porrigitur.ius familias citra patris iussionem vel mandatum vel voluntatem pecunias creditas acceperit, postea autem pater ratum habuerit contractum, veterum ambiguitatem decidentes sancimus, quemadmodum, si ab initio voluntate patris vel mandato filius familias pecuniam creditam accepisset, obnoxius firmiter constituebatur, ita et si postea ratum pater habuerit contractum, validum esse huiusmodi contractum, cum testimonium paternum respuere satis iniquum est. Necesse est enim patris ratihabitionem principali patris mandato vel consensui non esse absimilem, cu
Abbreviated transcription (Latin):
descripcionib iusticos suburbanosꝙ
nõ patians affligi officiatiũ insolẽciã.
inditũ ꝓcacitatis salua reũencia puto¬
ris occurias ingͣdiendi cumuoles ad in¬
dicẽ lib̾am habas facisitatẽ suꝑ exsbẽ¬
di dampna uł spolia plus petencium
ab his quos lib̾oꝵ loco tuen debes exclu¬
di nec paciaris quicꝙͣ ultͣ delegacionẽ
solũ abhis exigi quos c̾tum ẽ uͥ talire¬
medio non posse reparari.

Expanded text:
descriptionibus rusticos urbanosque non patiaris adfligi, officialium insolentiae, iudicum procacitati salva reverentia pudoris occurras, ingrediendi, cum voles, ad iudicem liberam habeas facultatem, superexigendi damna vel spolia plus petentium ab his, quos liberorum loco tueri debes, excludas, nec patiaris quicquam ultra delegationem solitam ab his exigi, quos certum est nisi tali remedio non posse reparari.
Abbreviated transcription (Latin):
si ꝑ ignorancia uiris dampnũ alignos
cirra iuis ul sub̃am suam paciant᷑. inhis
tm̃ casib in quib p̃tentarũ legũ auc¬
toritas eis futfragatur. subuenui. De
ende p̃cis facĩle capax nõ sit tñ admissi
scełi atrocitas ⁊ landabilis fidĩ exẽplũ
suꝑ ĩdicanda cede dm̃ tui ortamento
fuit. ut p̃fecto p̃torio uix̃ aonotacioĩs
nr̃e decretum demandaremꝰ q̃madire
cura. ut auditis his que inlibelle contu¬
nisti ⁊ iros ĩuestigare.⁊ seuerissimã uĩ¬
dictam uixͣ legrim censurã exig̃e cͣet.
m̃ꝑ coust. Ouociens rescripto nnr̃o
moratoria p̃scp̃tio remitit adirus su¬
pticandi pandet᷑. qd̾ aũt̃ tociui nego¬
cii cognicionemtosut es uire ꝑcipans
negocĩ exaute sine gram ꝑtis altenꝰ¬

Expanded text:
damnum aliquod circa ius vel substantiam suam patiantur, in his tantum casibus, in quibus praeteritarum legum auctoritas eis suffragatur, subveniri. LEendae precis facile capax non sit, tamen admissi sceleris atrocitas et laudabilis fidei exemplum super vindicanda caede domini tui hortamento fuit, ut praefecto praetorio iuxta adnotationis nostrae decretum demandaremus quem adire cura, ut auditis his, quae in libello contulisti, et reos investigare et severissimam vindictam iuxta legum censuram exigere cus . Quotiens rescripto nostro moratoria praescriptio remittitur, aditus supplicandi pandatur. Quod autem totius negotii cognitionem tollit et vires principalis negotii exhaurit, sine gravi partis alte
Abbreviated transcription (Latin):
cast᷑ mulires ninitanei constituant᷑ qui pͥn̾t
castra. aiuitates. limites cefendẽ ⁊ t̾ras colere
ur ali ꝓniciales indentes eos ꝑ ꝑtes ao illa io¬
ca se cõtant exemplũ fecimi uriꝰ mum̃. liui¬
aut deuillis quosant̃ milites habebat i¬
mitaneoꝵ constituas nũs. Inimo quoq li¬
mite ut si forsitã comocõ aliq̃ fu̾it possit li¬
mitanei sine ꝯmitatensso militib una
cum ducib fuuis ad iunare loca isbi dispo¬
fiti fiũnt non lege lumitẽ exeiuites nͨ ip̃i
ei fustieat nec aliqͣs sibi ꝯsuetuonies de
coꝵ stipendiis ꝑ fraudes ad suũ nicrũ ꝯũtã¬
q̃mq ducẽ ⁊ tubunos eord̾ militũ iubemꝰ
ut semꝑ nilites ad exertira nẽ armor te¬
ueat ⁊ nõ concedat eos deuagari ut si q̃n
necessitas coungĩt possit inimicis resis¬
tẽ ⁊ nustũ audant oucesauit tuibum con¬
m̃talem de ip̃is diit̃e nec dum fii ue¬
cium itudeant cõfice ĩcustodias mas ree¬

Expanded text:
castra milites limitanei constituantur, qui possint et castra et civitates limitis defendere et terras colere, ut alii provinciales videntes eos per partes ad illa loca se conferant exemplum fecimus unius numeri limaut de illis, quos antea milites habebant, limitaneorum constituas numero in unoquoque limite, ut, si forsitan commotio aliqua fuerit, possint ipsi limitanei sine comitatensibus militibus una cum ducibus suis adiuvare loca, ubi dispositi fuerint, non longe limitem exeuntes nec ipsi ei sustineant, nec aliquas sibi consuetudines de eorum stipendiis per fraudes ad suum lucrum converquemque ducem et tribunos eorundem militum iubemus, ut semper milites ad exercitationem armorum teneant et non concedant eos divagari, ut, si quando necessitas contigerit, possint inimicis resistere: et nullum audeant duces aut tribuni commeatalem de ipsis dimittere, ne, dum sibi lucrum studeant co
Abbreviated transcription (Latin):
xx. librax aur dispendio fubia cebit ũo
otficium eins non sotum sinsse dispendio
fialiquis exquacumq parte ausus fuĩt
uissiones nr̃as ex ced̾e ⁊ non festinaũit cum
rum auri libras. yiii.Item officiis eius ira¬

Expanded text:
spendio subiacebit, officium vero eius non solum simile dispendium, si aliquis ex quacumque parte ausus fuerit iussiones nostras excedere et non festinaverit cum rum auri libras viginti.
Abbreviated transcription (Latin):
at̃ p̾senti sancione creonnꝰ ordinandũ.
ce fustmñe iudant᷑. quia si ip̃i dispendiis
lesi nõ fuĩnt millam habeant necesfita¬
tem einsd̃ nr̃e affuce tributarios p̃gra¬
uandi. iubemꝰ gͦ ut iudices dioceseos asf¬
nicane tam cunles qmͣ militares ĩ ñro
lat̃culo ꝓcodicilloꝵ ac caitularũ ꝓmo

Expanded text:
aesenti sanctione credimus ordinandum, ces sustinere videantur, quia si ipsi dispendiis laesi non fuerint, nullam habebunt necessitatem ejusdem nostrae Africae tributarios praegravandi. Jubemus ergo ut judices dioeceseos Africanae tam civiles quam militares in nostro laterculo pro
Abbreviated transcription (Latin):
ne magnificẽcia tua fiue cõsulares ⁊ p̃sid¬
es iõ ꝙ uiꝰquisq ex offcõ eoꝵ de publico
consequ deb noticia fubt annexa decla¬
rat. optamꝰ gͦ ut om̃s iudices nr̃i sedm̃ uo
ordinacõnẽ sic fuas adminstracõnes stu

Expanded text:
ve magnificentia tua sive consulares et praesides et quid unusquisque ex officio eorum de publico consequi debet, notitia subter adnexa declarat. Optamus ergo, ut omnes iudices nostri secundum ordinationem sic
Abbreviated transcription (Latin):
ordinem ⁊ pͥmam habeat p̃fectinam
ut sic̃ oriens atq illicum ita ⁊ affuca
p̃toriana maxia potestate spãlit an¬
ostra clem̃cia decoret cuiꝰ sedẽ iisbemꝰ
ẽẽ cartagine ⁊ inp̃faccõne ꝑublica¬
rum cartarũ p̃fectiris aliis nomẽ
eiis adũgi. qmͣ nũc tuam excellẽc¬

Expanded text:
ordinem et propriam habeat praefecturam, ut sicut Oriens atque Illyricum, ita et Africa praetoriana maxima potestate specialiter a nostra clementia decoretur. Cuius sedem iubemus esse Carthaginem et in praefatione rum chartarum praefecturis aliis ejus nomen adjungi, quam nunc tuam excellent
Abbreviated transcription (Latin):
deb̾amus nec mens nr̃a põt conciꝑe
nec lingua ꝓferre. multas quid̃ ⁊ an¬
tea ado m̃uimꝰ largitatis ⁊ in nuinie¬
rabitia cirra nos enis bñficia confu¬
emur ꝓ quib nicħ dignum nos egis¬

Expanded text:
debeamus, nec mens nostra potest concipere nec lingua proferre. Multas quidem et antea a deo meruimus largitates et innumerabilia circa nos eius beneficia confitemur, pro quib
Abbreviated transcription (Latin):
nominerfub ea condicione ꝓfem pcipi¬
p̃cator oracłi ꝑcipiat inpetrati. licet ĩuidi¬
cio asseũet ĩntatem nisi questio fidĩ p̃cũ
mꝑiali bñficio moncretur. inserta. nam
⁊ ir magnificus questor ⁊ uin specta¬
biles magr̃ scrimoꝵ qui sine p̃ frã adie¬
cione qualecũq diuinũ respõsum dicta¬
m̃t⁊ iidices qui susceꝑint rep̃hensiõe
subibunt. ⁊ qui illicite dictata scribere
ausi fuĩmt. cuicumq scrimii memoria¬
les sen pͣgmaticarii. iss aduitores pͥmi¬
cii amissione ringuli fenent᷑ ¶ pͣgni¬

Expanded text:
ub ea conditione proferri praecipiprecator oraculi percipiat impetrati, licet in judicio asseveret veritatem, nisi quaestio fidei precum imperiali beneficio monstretur inserta. Nam et vir magnificus quaestor, et viri spectabiles magistri scriniorum, qui sine praefata adjectione qualecunque divinum responsum dictaverint, et judices, qui susceperint, reprehensionem subibunt, et qui illicite dictata scribere ausi fuerint cujuscunque scrinii memoriales, seu pragmaticarii, vel adjutores primicerii, amissione cinguli feriantur.
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃uas. Oui ad statuas uł intandi
metus uł creande mnindie cansa cõfu¬
g̾nit si c̾tas hũint causas quib fug̃e:
ad imꝑatoria fimilacra debiũnt. iure
aclegib uindicẽt srũo ꝓbati fuint a¬
itib suis ĩuidiam ĩimcis sius creareu

Expanded text:
p. Qui ad statuas vel vitandi metus vel creandae invidiae causa confugerint, si certas habuerint causas, quibus confugere ad imperatoria simulacra debuerint, iure ac legibus vindicentur. si vero probati fuerint artibus suis invidiam inimicis creare
Abbreviated transcription (Latin):
nõ solum ĩ quadruplo inbem᷑ publico
lartmte remumacõnem spare ⁊nonde
comearis mintu aur de eoꝵ stipendiis
lucrum sibi adqͥrere. qm̃i iõ ordinauist
ueꝰ cm sufficient᷑ ⁊ ip̃is ducib ⁊ officii

Expanded text:
non solum in quadruplum iubemus publico largitate remunerationem sperare et non de commeatis militum aut de eorum stipendiis lucrum sibi adquirere, quoniam ideo ordinati sunt ue cum sufficienter et ipsis d
Abbreviated transcription (Latin):
dõ annuente cui auxlio nob̾ restitute tut̃ spͥ¬
aniꝰ cito nr̃is ꝑuenire tp̃orib ⁊ ut ĩseciritale
⁊ pate ꝓũcie cũ anciquis finib integre reser¬
uent᷑ ⁊ igitiisatq clamorsb deuc tissimorũ
sslese. qm̃ ua ꝯuenit ut semꝑ custoces tines.
ꝑiũcie suent᷑ ne det᷑ hostib ncẽcia incuiren¬
diaur deuastãdi loca que nr̃i fubiecti possicẽ¬
ti quãtos aut milires siue pedestres sine eti¬
tes ꝑ unũq̃mq tamtẽ qui detent ad custe¬
diendas ꝓuĩcias ⁊ crutates tua magnitudo ꝑ¬

Expanded text:
lio nobis restitutae sunt, speramus cito nostris provenire temporibus, et ut in securitate et pace provinciae cum antiquis finibus integrae serventur et vigiliis ac laboribus devotissimorum er custodes fines provinciae servent, ne detur hostibus licentia incurrendi aut devastandi loca, quae nostri subiecti possident. Quantos autem milites sive pedestres sive equites per unumquemque limitem qui debent ad custodiendas provincias et civitates, tua magnitudo
Abbreviated transcription (Latin):
ocio tmito nemini nocec. nam causa decisa
uelamertio tali non instaurat.¬
titre constĩt ex eius quͥa ab inteitato sue¬
cessit ꝓfessiõne sola it uci ertesta m̃to łi̾¬
tos ꝑ erorẽ ꝓfitentis orc̃mm uł ꝓprii nbn.¬

Expanded text:
otio finito nemini nocet: nam causa decisa velamento tali non instauratiure constiterit, ex eius, quae ab intestato successit, professione sola velut ex testamento liberos per errorem profitentis orcini vel proprii
Abbreviated transcription (Latin):
mile aliquid ucrũ sublimitas tua i¬
uiles eẽ reꝑit. his ab adminstracioẽ
remotis ⁊ uice eoꝵ aliis subrogatis fu¬
rib q penis legitimis fubactis ad nr̃e
manfuetudins scĩam non cumina:
s uindc̃a referatur.

Expanded text:
mile aliquod vitium sublimitas tua inutiles esse reppererit, his ab administratione remotis et vice eorum aliis subrogatis furibusque poenis legitimis subactis ad nostrae mansuetudinis scientiam non crimina, sed vindicta referatur.
Abbreviated transcription (Latin):
inc̃ticlanssumm ordinis comitis ꝑfrui
dignitate q̃tinus ⁊ p̃r quiens fructũ p̃¬
tĩtoꝵ laboꝵ conseqͣntur ꝓ qua fide atq
industria erga clientes suos conꝑbata:
pͥuate condicionis homĩs młtitudine
segregan canssimis m̃ito cõmimĩent
daã.duocatos
amplissime tue se dis hii qui ꝓ tempor¬
e aofisci patromi gradum ⁊ offcm̃ꝓueũ¬
tur una cum lbis iamnati uł poͬsteaꝑ
treandis ab omĩ cohortali siue cmꝰtib
detĩoris condicionis hoĩes uinculo in¬
mues ac lib̾os cum patͥmonio suo ꝯ
uuan decuus cum constet hoc iam
pridem iam aduocatis amplissue p̃to¬
riane ꝑorientem qmͣ magnifice urbi¬
cane prefecture sacris constitucõnibus
eẽ indisitum ⁊ non dubium sit nõ tã¬
tum eas s ⁊̃ sublimissime tue seois
geminas ẽẽ potestates.

Expanded text:
s comitis perfrui dignitate, quatenus et tempore quietis fructum praeteritorum laborum consequantur proque fide atque industria erga clientes suos comprobata privatae condicionis hominum multitudine segregati clarissimis merito connumerentAdvocatos amplissimae tuae sedis, qui pro tempore ad fisci patroni gradum et officium provehuntur, una cum liberis iam natis vel postea procreandis ab omni cohortalis seu cuiuslibet deterioris condicionis vinculo immunes ac liberos cum patrimonio suoaecipimus, cum constet hoc iam pridem tam advocatis amplissimae praetorianae per Orientem quam magnificae Urbicariae praefecturae sacris constitutionibus esse indultum et non dubium sit non tantum eas, sed etiam sublimissimae tuae sedis germanas
Abbreviated transcription (Latin):
cipia sua lib̾tatẽ conare uolũnt ante¬
latos fisci patronos ad easd̾ libtates pa¬
gendas ꝓpriam aduoca cõnis uocẽ acom¬

Expanded text:
cipia sua libertate donare voluerint, antelatos fisci patronos ad easdem libertates peragendas propriam advocationis vocem accom
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑquenitale agunt offtm̃ inẽspectabiles
sacu nn consuforii comites diuma ĩe se¬
renitats mami fucti consequi solaci¬
tarior inseri comorcio tribunor sacras
soliras epłas sme quadam sustragui so¬
iucione ꝑcepturos Equid̾ siquis ꝑ sen¬
tentiã sublimitatis tue monitus fuper
agiito debito uł agnita cama que rc̃a¬
tur ei confessionem expone ꝑatus fit et
nõ arbitrio delegato s ic̃ ipris fisci pat̾¬
us isłaltutri ẽõꝵ si alt̾ adee non poisit
ꝓmore tñ iolito sisb actoꝵ restificacione
intimare quocienscũq de mipcuis quas
sine dotalib instrimius mutuo contra¬
hendi matimoniũ animio celebratis
sr̃ asfectu fuo libis ex hui̾m cõuigio iã.
extantib iss necoum̃ ꝑ creatis legitioi¬

Expanded text:
quem tale peragunt officium, inter spectabiles sacri nostri consistorii comites divina nostrae serenitatis manu puncti consequi solacitariorum inseri consortio tribunorum, sacras solitas epistulas sine quadam suffragii solutione percepturos. Et si quis per sententiam sublimitatis tuae monitus super agnito debito vel agnita causa, quae ingeritur ei, confessionem exponere paratus sit, eam non arbitro delegato, sed tunc temporis fisci patronis vel alterutri eorum, si alter adesse non possit, pro more tamen solito sub actorum testificatione intimari. Quotiensque de nuptiis quis sine dotalibus instrumentis mutuo contrahendi matrimonium animo celebratis super adfectu suo, liberis ex huiusmodi coniugio iam extantibus
Abbreviated transcription (Latin):
sedis implĩ ita ut inp̃senti quid̾ hĩc
usq ad bienmium ad plemorẽ supra
diffimiti numi subrogandi sine ulla
coartalis aut cuili detĩoris condicioĩs
q̃ͣstione fuccedat salua uideli adũfus
eos apparitorib sinẽ qͣ conpetit accioe
qm certum ẽ postqmͣ fiscipatronatus
offc̃o impleto exierint euanesc̃e. pꝰ lap¬
sum uo bienniũ foro tue magn. fice
potestatis misi postislantes non aliter
nisi sugestoꝵ confeccione minime:
eos cohortali condicione fubiace pa¬
tefcm̃ fũit admitant᷑ ¶ Euncta sane
puslegia que magnifice ꝑ ouentem
p̃fecture aduocatis ex diunis retro p¬
ncipum seu inclire recordacionis leo
ms uł m̃is sancionib indulta sũt tue
quaꝵ głiosissime sedis causidicis abs
ulla discrepacione conpetẽ ꝑhanc in
etnum ualituram legem iancimus.

Expanded text:
sedis impleri, ita ut in praesenti quidem et hinc usque ad biennium ad plenitudinem supra definiti numeri subrogandi sine ulla cohortalis aut cuiuslibet deterioris condicionis quaestione succedant: salva videlicet adversus eos apparitionibus si qua competit actione, quam certum est, postquam fisci patronatus officio impleto exierint, evanescere: post lapsum vero biennium foro tuae magnificae potestatis inseri postulantes non aliter, nisi sub gestorum confectione minime eos cohortali condicioni subiacere patefactum fuerit, admittantur. Cuncta sane privilegia, quae magnificae per Orientem praefecturae advocatis ex divinis retro principum seu inclitae recordationis Leonis vel nostris sanctionibus indulta sunt, tuae quoque gloriosissimae sedis causidicis absque ulla discretione competere per hanc in aeternum valituram legem sancimus.
Abbreviated transcription (Latin):
inpetraibitur quib dandi uisẽ sine illa:
trepitacione penle facitis dnolucio e. s̃i uo
nstentib nb̾ quieq̃m lege actum oe doceb¬
itur. ⁊ non dñc ut alenum mancipiũ ma¬
munitẽt. perisse ꝓbatur tunc eodem qui
inconspectu ño hbtatem monstrabuur.
alienum fallendo pͥncipis conscĩam ma¬
numisit. mancipia duo cogauir dño eiꝰ¬

Expanded text:
itur, quibus dandi jus est, sine ulla trepidatione poenae facilis dissolutio est. Si vero jubentibus nobis quicquam lege actum esse doceatur, et non dominus, ut alienum mancipium manumitteretur, petiisse, tunc eodem, qui in conspectu nostro libertatem monstrabitur alienum fallendo principis conscientiam manumisit, mancipia duo cogatur domi
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ.si enĩ ip̃e tali affeccione fu̾it accenfus ut
ociã filium suum fuũ not̃ate non indigne¬
tur. ⁊ ħ uon secreto neq int̃ soles amicos s
giam actis mnĩuenientib ⁊ qĩ iniudicii fig¬
ltem morientem hr̃e. s ꝑducatur ⁊ ip̃e inci¬
uitatem romanam ũa lib̾alitate ⁊ non fa¬
iso sermone diũ sui substentatus. E ille ⁊̃

Expanded text:
Si enim ipse tali adfectione fuerat accensus, ut etiam filium servum suum nominare non indignetur, et hoc non secreto neque inter solos amicos, sed etiam actis intervenientibus et quasi in iudicii figltem morientem habere? sed producatur et ipse in civitatem Romanam, vera liberalitate et non falso sermone domini sui sustent
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ pͥuatoꝵ uoluntates d̾minin uide. ant̾
Es ⁊ si sub condicione quidam lib̾tãt̾e̾m ser¬
uo suo religuio. ⁊ adhuc pendente condi¬
cione extrane hos lib̾tatem ei inpofuir ñ
ut.antea latimis f criusfiat romantis ⁊ si
quid condicio defecĩt ip̃i ħedis qui lib̾tatẽ
inpostut maneat lib̾ttis. si ãt fũit ad inple¬
ta condicio ne enpiatur forfitan libis ⁊ co¬
gñatis uis patronanis orcimus lib̾tus uide¬
atur.⁊ ad eum iura patrgnatus ꝑuieniant
cui leges concedunt. E situd eciam satis
ac̃bum nb̃ uifum ẽ qd̾ putabat antiqͥtas
inlannitate eum remorar q̃madinodũ¬

Expanded text:
per privatorum voluntates deminui videantur. per privatorum voluntates deminui videantur. Sed et si sub condicione quidam libertatem suo servo reliquerit et a huc pendente condicione extraneus heres libertatem ei imposuerit, non ut antea Latinus, sed civis fiat Romanus. Et si quidem condicio defecerit, ipsius heredis, qui libertatem imposuit, maneat libertus. Sin autem fuerit adimpleta, ne eripiatur forsitan liberis et cognatis ius patronatus, orcinus libertus videatur et ad eum iura patronatus perveniant, cui leges concedunt. Illud etiam satis acerbum nobis visum est, quod putabat antiquitas,in Latinitate eum remorari. Quemadmodu
Abbreviated transcription (Latin):
se ancillam ꝓstitũit. illico inlib̾tatem to¬
manam accipratur.⁊ qui ean ꝓstitũit:
ab omĩ patronatus uire. reppłlatur quĩ
enĩ ita degener ⁊ inpius constitutusẽ ut
talem exeiceat m̃cacionem quomõ dig¬
nus ẽ isł ancsllam us lib̾tam enu hr̃e.¬
qui dñi fimus pillẽati añcedunt.
imp̃o lectulo stantes cad. aũ uentilare̾
uident᷑. fi hoc ex uoluntate frat uł testa¬
toris uł hẽdis fiant illiet̾ cities romani
÷ nẽq̃itis uana lib̾alitate iactate se con¬
cedatur ut popislus quid̃ eum qͣihum¬
anum respictat. multos pilleatos infu¬
nus ꝓcedentes aspiciens. omĩb aũt de¬
ceptismaneant illi in pͥstina suuitute pu¬
blico cestimonio defraudati. fiant uaq ⁊
hiiciues romani iure tm̃ paͣtronatꝰ pat᷑¬
nis integro suato ¶ illo pcildubio obier¬
uando ut siquis siue intestam̃to fine uni
ieccio latinitatis aboleattir. ⁊ is fiat ciuis
ronian ne modi qui ab antiq̃ obsuaciõe
ĩcruitatem romana hoĩes ꝑducebant.

Expanded text:
stituerit, ilico in libertatem Romanam eripiatur et, qui eam prostituerit, ab omni patronatus iure repellatur. Qui enim ita degener et impius constitutus est, ut talem exerceret mercationem, quomodo dignus est vel ancillam vel libertam eam habequi domini funus pileati antecedunt vel in ipso lectulo stantes cadaver ventilare videntur, si hoc ex voluntate fiat vel testatoris vel heredis, fiant ilico cives Romani. Et ne quis vana liberalitate iactare se concedatur, ut populus quidem eum quasi humanum respiciat multos pileatos in funus procedentes adspiciens, omnibus autem deceptis maneant illi in pristina servitute publico testimonio defraudati: fiant itaque et hi cives Romani, iure tamen patronatus patronis integro servando. Illo procul dubio observando, ut, si quis sive in testamento sive viiectio Latinitatis aboleatur et fiat civis Romanus, ne modi, qui ab antiqua observatione in civitatem Romanam homines producebant,
Abbreviated transcription (Latin):
p̃stindmihomĩes tradidisti senatus cõ¬
fulto qd̾ gestum ẽ irritum constit̾utur.
mip dio .a. Nec fid̾i comissanam lib̾ra¬
tem a puipilla sua sui debitam tutorem
dñs tuus non soluendo constitutus fider¬
comissariam tibi relinquit iib̾tatemꝰ. ẽ
intidĩcomissanis libtatib euentum in¬
spititatum ootinint ncħ etus noluntas.

Expanded text:
standam homines tradidisti, senatus consulto quod gestum est irritum constituitur.mpio. Nec fideicommissariam libertatem a pupilla sua servis debitam tutorem dominus tuus non solvendo constitutus fideicommissariam tibi reliquit libertatem, cum in fideicommissariis libertatibus eventum inspici tantum obtinuerit, nihil eius voluntas
Abbreviated transcription (Latin):
aloꝵ fauore ut ꝑfid̃ĩ comissum inañ¬
minsisse eumandeatur. ⁊ siñ sium
ꝓpͥum s alienum suum condicionẽ
rns sꝯõns iutorem ad scͥpsit. eq̃ fidĩ¬
umissartam uẜitem datãmnisi ali¬
uᵈ eiudent᷑ defimctum sensisse. app¬
areat pnudentib placunrt.

Expanded text:
deicommissum manumisisse eum videatur. Et si non suum proprium, sed alienum servum condicionem eius sciens tutorem adscripserit, aeque fideicommissariam libertatem datam, nisi aliud evidenter defunctum sensisse appareat, prudentibus placuit.