comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sicilia sardiniaq decederent. ꝓq inþed¬
sis bellicis. puri argenti triamilia ta¬
lentũ. eubo icorumꝰ aequis pensionib
ꝑ annos uiginti penderent ¶huius pacis
conditio: habitaest post annũ tertiũ
et uicesimũ. ex quo bellum punicũ pͥmũ
fuerat inchoatũ. Quis rogo duarum
ciuitatum. unum bellum ꝑ annos tres
et uiginti gestum fando explicet. qͦt
reges carthaginiensium. quot consules
romanorum: quot agmina exercitu¬
um. quantũ numerũ nauium. contra¬
xerit: ꝓfligarit. oppresserit. Et tunc
demũ si illa adplenum ꝑpensa uidean¬
tur : deprȩsentibus iudicentur.
ANNOABuRBE con dita quin¬

Expanded text:
Sicilia Sardiniaque decederent proque inpenSicilia Sardiniaque decederent proque inpensis bellicis \'puri argenti tria milia talentum Euboicorum aequis pensionibus per annos uiginti penderent. huius pacis condicio habita est post annum tertium et uicensimum, ex quo bellum Punicum primum fuerat inchoatum. Quis, rogo, duarum ciuitatum unum bellum per annos tres et uiginti gestum fando explicet, quot reges Carthaginiensium, quot consules Romanorum, quot agmina exercituum, quantum numerum nauium contraxerit profligarit oppresserit? et tunc demum, si illa ad plenum perpensa uideantur, de praesentibus indicetur.\' Anno ab Vrbe condita DVI
Abbreviated transcription (Latin):
currunt. nee lutatius segnior. immo
consilia poenoꝵ mira celeritate prȩ¬
uenit. Post quam proximȩ sibi utro¬
rumq classef apud aegades insulas.
ꝑ totã noctem inter textis ꝓpe modum
an coris constiterunt: orta luce prius
lutatius signum bello dedit. crudescente
pugna : uictus hanno nauem auertit.
et dux fuge primus fuit. Aliquanta
cum eo pars exercitus sui. a fricam petut.
alii con fugere lilibeum. sexaginta & tres
punicȩ naues captȩ sunt: centũ uiginti
quinq demersae: et triginta et duo milia
hominũ .: capta. cęsa quat tuor decĩmilia
fuere romanoꝵ autem duodecim naues
demersesunt. Tutatius deinde aderyci¬
nam ciuitatẽ quam poenitenebant
uenit ibiq duomilia carthaginensi¬
um. conserta pugna inter fecit Tunc
carthaginienses pręcipiti festinatio¬
ne adlutatium consulem acde inde
romã mittunt: orant pacem. quã con¬
ditionibus ante propositis. ilico conse¬
quuntur. conditiones autẽ erant. ut

Expanded text:
currunt. nec Lutatius segnior, immo currunt. nec Lutatius segnior, immo consilia Poenorum mira celeritate praeuenit postquam proxime sibi utrorumque classes apud Aegades insulas per totam noctem intertextis propemodum anchoris constiterunt, orta luce prior Lutatius signum bello dedit. crudescente pugna uictus Hanno nauem auertit et dux fugae primus fuit. aliquanta cum eo pars exercitus sui Africam petiit, alii confugere Lilybaeum; sexaginta et tres Punicae naues captae sunt, centum uiginti quinque demersae, triginta duo milia hominum capta, caesa quattuordecim milia fuere; Romanorum autem duodecim naues demersae sunt. Lntatias deinde ad Erycinam ciuitatem, quam Poeni tenebant, uenit ibique duo milia Carthaginiensium. conserta pugna interfecit. Tunc Carthaginienses praecipiti festinatione ad Lutatium consulem ac deinde Romam mittunt: orant pacem, quam condicionibus ante propositis ilico consequuntur. condiciones autem erant, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑueniente hannibale quia milcaris filius
fuit: uictimaiore exercitus sui parte
ꝑdita: ipsi egreeuaserunt Gost hoc
claudius consul. cum classe centum
uiginti nauium addrepani portum
contra hostem pro fectus. ubimox ex¬
ceptus classe penorum. superatusq est.
et ipse quidem cũ triginta nauibus lili¬
beum in castra confugit. reliquȩ om̃s
hoc est non aginta. aut captę aut de¬
mersȩ fuerunt. Octomilia militum
cȩsa. uiginti milia capta: referuntur.
Caius quoq iunius collega claudi uni¬
uersam classem naufragio amisit nno
etiã consequenti. classispunica initalia
transut. eiusq plurimas partes longe
lateq uastauit ¶nterea lutatius cum
classe trecentarum nauium insi ciliam
trans uectus : dum apud drepanam
ciuitatẽ pugnã inter primo res:ci&. trans¬
fixo femore. aegerrimecũ iam obru¬
eretur ereptus est. Porro autẽ poeni
cum quadringentis nauibus magnisq
copiis. ad siciliam duce hannone con¬

Expanded text:
perueniente Hannibale qui Hamilcaris filius perueniente Hannibale qui Hamilcaris filius fuit uieti, maiore exercitus sui parte perdita ipsi aegre euaserunt. post hos Claudius consul cum classe centum uiginti nauium ad Drepani portum contra hostem profectus: ubi mox exceptus classe Poenorum superatusque est. et ipse quidem cum triginta nauibus Lilybaeum in castra confugit, reliquae omnes, id est nonaginta, aut captae ant demersae fuerunt; octo milia militum caesa, uiginti milia capta referuntur. Gaius \' quoque Iunius collega Claudi uniuersam classem naufragio amisit. Anno etiam consequenti classis Punica in Italiam transiit eiusque plurimas partes longe lateque uastauit. interea Lutatius cum classe trecentarum nauium in Siciliam transuectus dum apud Drepanam ciuitatem pugnam inter primores ciet, transfixo femore aegerrime, cum iam obrueretur, ereptus est. Porro autem Poeni cufn quadringentis nauibus magnisque copiis ad Siciliam duce Hannone con
Abbreviated transcription (Latin):
fugam uel in mortẽ egit. & sic facile quã¬
uis magnam uim hostium superauit. ui¬
ginti milia carthaginiensium in eo p̃lio
cȩsa sunt. Elephanti quoq sex & uginti
inter fecti. et centum et quat tuor capti.
et ꝑ italiã ducti maximũ italicis gen¬
tibus spectaculum prębuerunt: Has¬
drubal cum paucis lilibeum profugit.
est. Post hȩc fessi tot malis carthagi¬
nienses: petendam esse pacem aroma¬
nis decreuerunt. ad quam rem atiliũ
regulum ante a ducem romanũ. quem
iam ꝑ quinq annos captiuum detine¬
bant. inter ceteros legatos prȩcipue
mittendum putauerunt. quẽ non im¬
petrata pace abitalia reuersum. resec¬
tis palplebris in ligatum in machina.
uigilando necauerunt. ¶Ater de inde
atilius regulus. & manlius uulsco. am¬
bobis consules. cum classe ducentarũ
nauium. et quattuor legionibus.
lilibeum ꝓfecti: quod oppidum inꝓmur¬
turio situm. romani obsidere conati. su¬

Expanded text:
fugam vel in mortem egit, et sic facile, quamfugam vel in mortem egit, et sic facile, quamvis magnam, vim hostium superavit. Viginti millia Carthaginensium in eo praelio caesa sunt. Elephanti quoque sex et viginti interfecti, centum et quatuor capti, et per Italiam ducti, maximum Italicis gentibus spectaculum praebuerunt. Hasdrubal cum paucis Lilibeum profugit, est. Post haec fessi tot malis Carthaginienses petendam esse pacem a Romanis decreuerunt. ad quam rem Atilium Regulum antea ducem Romanum, quem iam per quinque annos captiuum detinebant, inter ceteros legatos praecipue mittendum putanerunt: quem non impetrata pace ab Italia reuersum resectis palpebris inligatum in machina uigilando necauerunt. alter deinde Atilius Regulus et Manlius Vulsco, ambo bis consules, cum classe ducentarum nauium et quattuor legionibus Lilybaeum profecti: quod oppidum in promuntorio situm Romani obsidere conati, su
Abbreviated transcription (Latin):
sitam. in feliciter ꝑdiderunt. Uicit ali¬
quando apud romanos inprobissimam
cupiditatẽ: enormitas miseriarũ. Nam
patres quibus iam nauticȩ rei ꝑtesũ esser
detreuere neamplius quam sexaginta
nauium classis. ad subsidiũ habere tur.
italiȩ. quod quidem decnetum: continuo
adacti indomita cupiditate ruperunt.
Prȩterea cotta consul insiciliam trans¬
gressus: plurimis proeliis aduersũ pȩnos
et siculos. terra mariq pugnauit. et ꝑ
totam siciliam: partim hostium. par¬
tim etiam sociorum. inhumatas stra¬
ges reliquit ¶ucio cę̧cilio. metelloga
io. furio placido consulibus: has dru¬
bal nouus carthaginensium imperator.
cum elephantis centum triginta. et e
quitum peditũq amplius triginta mi.¬
libus. lilibeum uenit ex africa. & con¬
tinuo cum metello consule apud pan-¬
hormum pugnam conseruit. sed metel¬
lus uim magnam beluarum timens.
prius eas magno usus consilio uel in

Expanded text:
sitam infeliciter perdiderunt. uicit alisitam infeliciter perdiderunt. uicit aliquando apud Romanos improbissimam cupiditatem enormitas miseriarum: nam patres, quibus iam nauticae rei pertaesum. esset, decrenere ne amplius quam sexaginta nauium classis ad subsidium haberetur Italiae; quod quidem decretum continuo adacti indomita cupiditate ruperunt. praeterea Cotta consul in Siciliam transgressus plurimis proeliis aduersum Poenos et Siculos terra marique pugnauit et per totam Siciliam partim hostium, partim etiam sociorum inhumatas strages reliquit. L. Caecilio Metello C. Furio Placido consulibus Hasdrubal nouus Carthaginiensium imperator cum elephantis centum tquitum peditumque amplius triginta millibus, Lilibeum venit ex Aphrica, et continuo cum Metello consule apud Panhormum pugnam conseruit. Sed Metellus vim magnam belluarum timens, prius eas, magno usus consilio, vel in
Abbreviated transcription (Latin):
rierunt. octoginta uix abiectis onerib
liberatȩ sunt. Hamylcar dux poenoꝵ
cum exercitu innumidiã maureta¬
neãq missus: post quã hostiliter crue¬
enteq in uniuersos egit. curregulum li¬
benter suscepisse dicerentur. mille argenti
talentis. et uiginti milib boum. reliquos
condamnauit. principes autem om̃iũ
populoꝵ patibulo suffix̃ ¶Tertio anno
sicut semꝑ indomitus furor cito pericu¬
loꝵ obliuiscitur: seruilius cępio. et sem¬
pronius blesus consules. ducentis sexa¬
ginta nauibus in africam trans gressi. uni¬
uersam oram maritimã quȩ circa syrtes
iao& depopulatisunt. Atq in superiora
ꝓ gressi : captis euersisq ciuitatibus plu¬
rimis. ingentẽ prȩdam adclassem deue¬
xer̃. Inde cum aditaliã redirent: circa
palinuri ꝓmunturium. quod alucanis
montib: in altum excurrit. in lisis copu¬
lis centum quin quaginta naues onera¬
rias. nobilemq p̾dam crudeliter adqui¬

Expanded text:
rierunt, octoginta uix abiectis oneribus rierunt, octoginta uix abiectis oneribus liberatae sunt. Hamilcar dux Poenorum cum exercitu in Numidiam Mauretaniamque missus postquam hostiliter cruenteque in uniuersos egit, cur Regulum libenter suscepisse dicerentur, mille argenti talentis et uiginti milibus boum reliquos condemnauit; principes autem omnium populorum patibulo suffixit. Tertio anno — sicut semper indomitus furor cito periculorum obliuiscitur — Seruilius Caepio et Sempronius Blaesus consules ducentis sexaginta nauibus in Africam transgressi uniuersam oram maritimam, quae circa Syrtes iacet, depopulati sunt atque in superiora progressi captis euersisque ciuitatibus plurimis ingentem praedam ad classem deuexerunt. inde cum ad Italiam redirent, circa Palinuri promuntorium, quod a Lucanis montibus in altum excurrit, inlisi scopulis centum quinquaginta naues onerarias nobilemque praedam crudeliter adqui
Abbreviated transcription (Latin):
paulus et fuluius nobilior consules.
audita captiuitate reguli. & clade
exercitus romani. transire in africam
cum classe trecentarum nauium iussi
clypeam petunt. eo confessum car¬
thaginiensium cum pariclasse uener̃
nedifferi potuit nauale certamen.
centum et quattuor naues carthagi¬
niensium demersȩ. triginta cumpu¬
gnatoribus captȩ sp̃terea triginta et
quinq milia militum exipsis cȩsa sunt.
romanorum autẽ nouem nauib de¬
pressis. mille centum periere milites:
consules apud clipeam castra posuerunt.
duo hannones imperatores poenoru eo
rur sus cũ magno exercitu conuenerunt.
proelioq cõmisso nouẽ mili a militum
ꝑdiderunt sed ut tunc apud romanos
num quã diuturna felicitas erat & qua¬
lescũq successus magnis continuo ma-¬
loꝵ molibus obruebantur. cũ romana
classis ad italiam prȩdis onusta remea¬
ret. infando nau fragio euersa est. nam
det̾recentis nauib ducenta euiginti. pe¬

Expanded text:
Paulus et Fuluius Nobilior consules Paulus et Fuluius Nobilior consules audita captiuiexercitus Romani, transire in Africam cum classe trecentarum navium jussi, Clypeam petunt. Eo confestim Carthaginienses cum pari classe uenerunt; nec differri potuit nauale certamen. centum et quattuor naues Carthaginiensium demersae, triginta cum pugnatoribus captae, praeterea triginta et quinque milia militum ex ipsis caesa sunt; Romanorum autem nouem nauibus depressis mille centum periere. milites. consules apud Clipeam castra posuerunt. duo Hannones imperatores Poenorum eo rursus cum magno exercitu conuenerunt proelioque commisso nouem milia militum perdiderunt. sed — ut tunc apud Romanos numquam diuturna felicitas erat et qualescumque successus magnis continuo malorum molibus obruebantur — cum Romana classis ad Italiam praedis onusta remearet, infando naufragio euersa est: nam de trecentis nauibus ducentae uiginti pe
Abbreviated transcription (Latin):
enses fracti bellis. et cladibus einaniti.
pacem aregulo poposcerunt: sed cũ into¬
lerabiles et duras conditiones pacis au-¬
dissent. tutius ratisese armatos mori.
quam miseros uiuere: Prȩtio ñ solum
hispanoꝵ uel galloꝵ auxilia quȩ iam
dudum plurima habebant: sed etiã
grecoꝵ conparanda duxer̃. Itãq xan-¬
tippum lace demoniorum regem.
cum auxiliis accitum. ducem bello prȩ
fecerunt. Xantippus inspectis poenor
copiis: atq in campum deductis. longe
in me lids mutato apparatu. pugnam
cũ romanis conseruit: Ingensabiruina
romanoꝵ uirium fuit. Nam triginta
milia milium romanoꝵ in illa tuno
congressione prostrata sunt: regulus ille
dux nobilis cũ quingentis uiris captus
est. et incatenas con iectus. decimo de¬
mũ annopunici belli: nobilem triũphũ
carthaginiensibus prȩbuit. Xantippꝰ
tamaudacis facti conscius. rerum instabi¬
lium mutationẽ timens. ilico ex afri¬
ca migrauit ingreciã Igitur aemilius

Expanded text:
enses, fracti bellis et cladibus exinaniti, enses, fracti bellis et cladibus exinaniti, pacem a Regulo poposcerunt: sed cum intolerabiles et duras conditiones pacis audissent, tutius rati sese armatos mori quam miseros vivere, pretio non solum Hispanorum vel Gallorum auxilia, quae jam dudum plurima habebant, sed etiam Graecorum comparanda duxerunt. Itaque Xanthippum, Lacedaemoniorum regem, cum auxiliis accitum, ducem bello prfecerunt. Xanthippus, inspectis Poenorum copiis atque in campum deductis, longe in melius mutato apparatu pugnam cum Romanis conseruit. ingens ibi ruina Romanorum uirium fuit: nam triginta milia militum Romanorum in illa tunc congressione prostrata sunt. Regulus ille dux nobilis cum quingentis uiris captus est et in catenas coniectus decimo demum anno Punici belli nobilem triumphum Carthaginiensibus praebuit. Xanthippus tam audacis facti conscius rerum instabilium mutationem timens ilico ex Africa migrauit in Graeciam. Igitur Aemilius
Abbreviated transcription (Latin):
etiã conuexa conscendit. totu esti¬
giis instructa: quot costis: huius itaq
rei causa est. ut si in qualib& corporis
parte ab aluo usq ad caput. ictu aliquo
conlidatur . debilis reddita cursum
habere non possit. quia ubicumq illic
ictus inciderit. spinã soluit. ꝑ quam
costarum pedes et orotus corporis. age¬
bantur. Vnde etiam hȩc serpens. quȩ
tam diu tot iaculis in uulnerabilis ob¬
stitit: ad unuis saxi ictũ debiliscessit.
acmox circũ uenta telis. facile obpres¬
saest: cõrium autẽ eius romã deuectũ.
quod fuisse centũ uiginti pedum spatio
ferunt: aliquam diu cunctis miraculo
fuit. Regulus aduersum tres impera¬
tores. id est has dribales duos. et accitum¬
exsicilia hamilcarem. atrocissimum
bellum gessit. In quo cȩsa sunt carthagi¬
niensium decẽ et septẽ milia. capta autẽ
quinq milia. decem et octo elephanti
ab ducti. oppida octoginta et duo inde¬
ditionẽ cessere romanis. Carthagini

Expanded text:
etiam conuexa conscendit, tot uestietiam conuexa conscendit, tot uestigiis instructa quot costis. huius itaque rei causa est, ut, si in qualibet corporis parte ab aluo usque ad caput ictu aliquo conlidatur, debilis reddita cursum habere non possit; quia ubicumque ille ictus inciderit spinam soluit, per quam costarum pedes et motus corporis agebantur. unde etiam haec serpens, quae tamdiu tot iaculis inuulnerabilis obstitit, ad unius saxi ictum debilis cessit ac mox circumuenta telis facile oppressa est. corium aitem eiue Romam deuectum — quod fuisse centum uiginti pedum spatio ferunt — aliquamdiu cunctis miraculo fuit.\' Regulus aduersum tres imperatores, id est Hasdrex Sicilia Hamilcarem, atrocissimum bellum gessit: in quo caesa sunt Carthaginensium decem et septem millia, capta autem quinque millia, octo et decem elephanti adducti, oppida octoginta duo in deditionem cessere Romanis. Cartha
Abbreviated transcription (Latin):
tur. mirumq: inmodum. ne corpus
lȩderent: ipso corpore pellebantur.
Cum insuꝑ magnã multitudinẽ mor¬
su cõminui. impetu proteri. halitu
etiam pestifero examinari uideret.
ba listas deferri imperauit. ꝑ quas mu¬
ralesa xum spine eius incussum: con¬
pagem totius corporis soluit. talissi¬
qui dem est natura serpentis. ut cum pe¬
dib carere uideatur: costis tamen &
squamis quas a sum mogutture usq
adimam aluum parilimodo dispositas
habet ita instruitur. ut squamis quasi
unguib costis quasi crurib: innitatur.
Non enim ut uermis cui spinȩ rigor ñ
est. & in directũ corpusculi sui partes
gradatim porrigendo contractas. con¬
trahendo porrectas: motũ explicat.
Sed alternis intenta conatib. latera
sinuosa circum fert. ut ꝑ exteriorem
spinȩ curuaturã. rigentẽ costarum
aciem tendat. costis autem natura ad
summũ rectis. squa marum ungulas
figat. quod uicissim & celeriter agen¬
do non solum plana ꝑ labitur. sed

Expanded text:
tur mirumque in modum, ne corp??s tur mirumque in modum, ne corp??s laederent, ipso corpore pellebantur, cum insuper magnam multitudinem morsu conminui, impetu proteri, halitu etiam pestifero exanimari uideret, ballistas deferri imperauit, per quas motare saxum spinae eius incussum conpagem totius corporis soluit. talis siquidem est natura serpentis, ut, oum pedibus carere uideatur, costis tamen et squamis, quas a summo gutture usque ad imam aluum parili modo dispositas habet, ita instruitur, ut squamis quasi unguibus, costis quasi cruribus innitatur. non enim at uermis, oui spinae rigor non est, et in directum corpusculi sui partes gradatim porrigendo contractas, contrahendo porrectas motum explicat, sed alternis intenta conatibus latera sinuosa circumfert, at per exteriorem spinae curuaturam rigentem costarum aciem tendat, costis autem natura ad summum rectis squamarum ungulas figat; quod uicissim et celeriter agendo non solum plana perlabitur, sed
Abbreviated transcription (Latin):
no classi prȩfectus occurrit. conserto
nauali proelio. carthaginienses in
fugam uersi. sexaginta et quattuor
naues ꝑdiderunt. uictores consules in a¬
fricam trans uectisunt. primãq om̃iũ
clipeam urbẽ indeditionẽ receperunt
inde carthaginempetentes: trecenta
et eo amplius castella populatis. infesta
carthaginisigna circum tuler̃ man¬
lius consul africa cũ uictrici classe
de scedens : septẽ &uiginti milia cap¬
tiuoꝵ cum ingentibus spoliis romã
reuex̃. Regulus bellum carthagi¬
nense sortitus : iter cũ exercitu faci¬
ens: aud ꝓcul a flumine bagrada. cas¬
tra constituit ubi cum plurimos mili¬
tum a quandinecessitate ad flumen
descendentes serpens mire magnitu¬
dinis deuoraret : Regulus ad expug¬
nandam bestiã cum exercitu ꝓfectus
et. sed nihil intergo eius ꝓficientibus
iaculis. atq omitelorũ ictu irrito. quȩ
ꝑ horrendam squamarum cratem. qua¬
si ꝑ obliquam scutoꝵ testudinẽ labeban¬

Expanded text:
no classi praefectus occurrit. conserto no classi praefectus occurrit. conserto nauali proelio Carthaginienses in fugam uersi sexaginta et quattuor naues perdiderunt. uictores consnles in Africam transuecti sunt primamque omnium Clipeam urbem in deditionem receperunt. inde Carthaginem petentes trecenta ant eo amplius castella populati sunt, infesta Carthagini signa circumtulerunt. Manlius consul Africa cum uictrici classe decedens septem et uiginti milia captiuorum cum ingentibus spoliis Romam reuexit. Regulus, bellum Carthaginiense sortitus, iter cum exercitu faciens haud procul a flumine Bagrada castra constituit: ubi cum plurimos militum aquandi necessitate ad flumen descendentes serpens mirae magnitudinis deuoraret, Regulus ad expugnandam bestiam cum exercitu profectus est. sed nihil in tergo eius proficientibus iaculis atque omni telorum ictu inrito, quae per horrendam squamarum cratem quasi per obliquam scutorum testudinem labeban
Abbreviated transcription (Latin):
PROUIMO CALXTINUS
CONSUL
pctens temere in angustias dedua
exercitũ: quas poenoꝵ copiae iam
dudum prestruxerant. cui cũ om̃ino
nulla uel obsistendi uel euadendi facul¬
tas esset. cal purni flammȩ uirtute et
o pera liberatus est: quilecta trecentoꝵ
uirorum manu in sessum ab hostib tumu¬
lum occupauit. occupauit et inse poe¬
nos om̃s pugnando conuertit. donec
romanus exercitus obsessas angus¬
tias: hoste non urgente transiret
Caesi sunt in eo bello om̃s trecenti: sol
cal purnius quãuis multis confossus
uul neribus. et cadauerib obtectus
euasit Hannibal senior a carthagi¬
niensib iterum classi prȩpositus.
in feliciter cũ romanis nauali p̃lio
congressus et uictus: ab exercitu suo
seditione orta: lapidibus coopertus
interit. Atilius consulliparam meli¬
tãq insulas siciliae nobiles: ꝑuagat̾
euertit Consules in africam iussi trans¬
ferre bellum: cum trecentis triginta
nauibus siciliã petierunt. quibus ha¬
milchar poenoꝵ imperator. et han¬

Expanded text:
preximo Calatinus consul petens. temere in angustias deduxit exercitum, quas Poenorum copiae iam dudum praestruxerant. cui cum omnino nulla uel obsistendi uel euadendi facultas esset, Calpurni Flammae uirtute et opera liberatus est, qui lecta trecentorum uirorum manu insessum ab hostibus tumulum occupauit et in se Poenos omnes pugnando conuertit, donec Romanus exercitus obsessas angustias hoste non urguente transiret. oaesi sunt in eo bello omnes trecenti, solus Calpurnius quamuis multis confossus uulneribus et cadaueribus obtectus euasit. Hannibal senior a Carthaginiensibus iterum classi praepositus, infeliciter cum Romanis nauali proelio congressus et uictus, ab exercitu suo seditione orta lapidibus coopertus interiit. Atitius consul Liparam Melitamque insulas Siciliae nobiles peruagatus euertit. consules, in Africam iussi transferre bellum, cum trecentis triginta nauibus Siciliam petiuerunt: quibus Hamilcar Poenorum imperator et Han
Abbreviated transcription (Latin):
romã duxit: hoc bellum orientis cũ
uiginti et duobus regibus sese gessisse.
ipse pompeius procontione narrauit.
Interea coniuratio catilinae aduer¬
sus patriam ꝑ eosdem dies in urbe ha¬
bita ac prodita. in etruria uero ciuili
bello extincta est. Romanae conscu
con iurationis occisi sunt. Sed hanc
historiã agente cicerone et describen¬
te sallustio satis om̃ib notam nunc
a nobis breuiter fuisse ꝑstrictã sat̾
est: Motus etiam inpelignis ortus
a marcellis patre et filio. ꝑ lucium
bertiũ proditus. pate facta catilinȩ
coniuratione quasi succisa radice
compressus est. Et deutroq ꝑbibulũ
inpelignis. ꝑ ciceronem inbrutus uin¬
dicatum est

Expanded text:
Romam duxit. hoc bellum Orientis cum Romam duxit. hoc bellum Orientis cum uiginti et duobus regibus sese gessisse ipse Pompeius pro contione narrauit. Interea coninratio Catilinae . aduersus patriam per eosdem dies in Vrbe habita et prodita, in Etruria uero ciuili bello extincta est; Romae conscii coniurationis occihistoriam agente Cicerone, et describente Sallustio, satis omnibus notam, nunc a nobis breviter fuisse perstrictam sat est. Motus etiam in Pelignis ortus a Marcellis patre et filio, per L. Vettium proditus, patefacta Catilinae conjuratione, quasi succisa radice compressus est: et de utroque per Bibulum in Pelignis, per Ciceronem in Brutiis vindicatum est
Abbreviated transcription (Latin):
GARCO TUllio ciCoRONE
et gaio antonio consulibus. pompeius
occisi mithridatis nuntio accepto sy¬
riã cilenet foenicem bello ad gressus.
itereos primũ arabasq per domuit.
urbemq eorum quam petram nomi¬
nant cȩpit: hinc ad iudeos quibus aris¬
tobolus ex pulso fratre hyrcano pͥm̾
ex sacerdote rex praeerat: atq ad hie¬
rosolimã urbem eorum gabiniũ cum
exercitũ mittit. ipse continuo subse¬
cutus. et apatribus urbe susceptus sed
aplebe muro templi repulsus. expugna¬
tionem eius intendit. Id non solum na¬
turaloci. uerũ etiam ingenti muro fossa¬
q maxima munitũ: cũ alias aliis le¬
giones. dies Noctesq succedere sine
requie cogeret. uix tertio mense ex¬
pugnauit. tredecĩmilia ibi iudaeorũ
caesa narrantur. Cȩtera multitudo¬
eruso infidem uenit: pompeius muros ciui¬
tatis euerti aequariq solo imperauit.
et cum aliquantos principes iudȩoꝵ
securi ꝑcussisset: Hyrcanum sacerdo¬
tio restituit. Aristobolum captiuum

Expanded text:
 Tullio Cicerone et Caio Antonio consulibus, Pompeius, occisi Mithridatis nuntio accepto, Syriamcoelem, et Felicem bello Ituraeos primum Arabasque perdomuit urbemque eorum, quam Petram nominant, cepit; hinc ad Iudaeos, quibus Aristobulus expnlso fratre Hyrcano primus ex sacerdote rex praeerat, atque ad Hierosolymam urbem eorum Gabinium cum exercitu mittit. ipse continuo subsecutus et a patribus urbe susceptus sed a plebe muro templi repulsus expugnationem eius intendit. id non solum natura loci, uerum etiam ingenti muro fossaque maxima munitum, cum alias aliis legiones dies noctesque succedere sine requie cogeret, uix tertio mense expugnauit. tredecim milia ibi Iudaeorum caesa narrantur, cetera multitudo in fidem uenit. Pompeius mnros ciuitatis enerti aequarique. solo imperauit et, cum aliquantos principes Iudaeorum securi percussisset, Hyrcanum sacerdotio restituit, Aristobulum captiuum
Abbreviated transcription (Latin):
ibidem inuasit imperium. sed conti¬
nuo interfectus est ¶Deinde uictori¬
nus agallis ultro creatus: et post pau¬
lulum occisus est ¶Huic successit et
tetricus. quitunc aquitanicȩ prȩsi¬
diatus amministrabat officium. Mul¬
tas seditiones militũ ꝑtulit: at uõ in o¬
riente per odenatũ quendã collecta
agresti manu. uicti repulsiq ꝑ sȩ de¬
fensa assrria. recepta mesopota mia est.
et usq ad tese fontẽ rusticani syriȩ cũ
odenato suo uincendo uener̃: gallie¬
nus autem cum rempublicam deseruis¬
set: ac medio lani libi dinibus in ser¬
uiret : occisus est
ANNOABURBE

Expanded text:
ibidem inuasit imperium sed contiibidem inuasit imperium sed continuo interfectus est. deinde Victorinus a Gallis ultro creatus et post paululum occisus est. huic successit Tetricus, qui tunc Aquitanicae praesidatus administrabat officium. multas seditiones militum pertulit. at uero in Oriente per Odenatum quendam collecta agresti manu uicti repulsique Persae, defensa Syria, recepta Mesopotamia est, et usque ad Ctesiphontem rusticani Syriae cum Odenato suo uincendo uenerunt. Gallienus autem eum rempublicam deseruisset ac Mediolani libidinibus inseruiret, occisus est Anno ab Vrbe
Abbreviated transcription (Latin):
rum et nominũ indicia seruantes:
ex quibus nos quoq in his pania. tar¬
raconem nostram ad consolationem
miseriȩ recentis ostendimus . et ne
quid forte romani corporis ab hac
dilaceratione cessarat: conspirant in¬
trinsecus tyranni: consurgunt bellã
ciuilia. funditur ubiq plurimussan¬
guis romanoꝵ. romanis barbaris¬
q sȩuientibus. Sed cito iradĩ inmi¬
sericordiam uertitur. et coeptȩ ul¬
tionis maior forma quam poena in
men suram plenitudinis reputatur.
Igitur primus genuus. qui pur purã
imperii sumserat: apud myrram oc¬
ciditur ¶Postumus ingallia inuasit
trrannidem multo quidẽ rei publicȩ
cõmodo. nam ꝑ decẽ annos ingenti
uirtute acmoderatione usus et do¬
minantes hostes expulit: et ꝑditas
ꝓ uincias in pristinã faciem reforma¬
uit. seditione tam̃ militũ int̃ fectꝰ
est. Nemilianus apud mogontiacũ
cũ res nouas moliretur: oppressus
est ¶Post mortẽ postumii: marius

Expanded text:
rum et nominum indicia seruantes, rum et nominum indicia seruantes, ei quibus nos quoque in Hispania Tarraconem nostram ad consolationem miseriae recentis ostendimus. et ne quid forte Romani corporis ab hac dilaceratione cessaret, conspirant intrinsecus tyranni, consurgunt bella ciuilia, funditur ubique plurimus sanguis Romanorum Romanis barbarisque saeuientibus; sed cito ira Dei in misericordiam uertitur et coeptae ultionis maior forma quam poena in mensuram plenitudinis reputatur. igitur primus Genuus, qui purpuram imperii sumpserat, apud Myrsam occiditur. Postumus in Gallia. inuasit tyrannidem, multo quidem reipublicae commodo, nam per decem annos ingenti uirtute ac moderatione usus et dominantes hostes expulit et perditas prouincias in pristinam faciem reformauit; seditione tamen militum interfectus est. Aemilianus apud Mogontiacum cum res nonas moliretur oppressus est. post mortem Postumi Marius
Abbreviated transcription (Latin):
tores. delatores. accusatores. spectato¬
res ac iudices: postremo om̃s quiiniꝰ¬
tissimae crudelitati uel tacita uolunta¬
te assentabantur. qui a ds̃ secretorum
cognitor est. quorum maxima per
om̃s ꝓuincias pars hominũ uersa¬
batur. eadem ultionis plaga corripi
iustum erat: soluuntur repente undi¬
q ꝑ missudĩ ad hoc circum positȩ
relicteq gr laxatisq habenis in om̃s
romanoꝵ fines inueh untur. germa¬
nialpibus rhetia totaq italia pene¬
trata: rauennã usq ꝑueniunt. ala¬
manni gallias ꝑuagantes. etiã ini
taliam transeunt: greciamacedonia.
pontus asia. gothorum inundatione
deletur. Nam dacia trans danubiũ
in ꝑpetuũ aufertur: quadi et sarma¬
tȩ. pannonias depopulantur: ger¬
mani ulteriores: abrasa potiuntur
his pania: parthi. mesopotamiam
auferunt. Siriamq: conradunt:
extantad huc ꝑ diuersas ꝓuincias
inmagnarum urbium ruinis paruȩ
et pauperes sedes. signum miseria¬

Expanded text:
tores delatores accusatores spectatotores delatores accusatores spectatores ac iudices, postremo omnes qui iniustissimae crudelitati uel tacita uoluntate adsentabantur — quia Deus secretorum cognitor est — quorum maxima per omnes prouincias pars hominum uersabatur, eadem ultionis plaga corripi iustum erat. soluuntur repente undique permissu Dei ad hoc circumpositae relictaeque gentes laxatisque habenis in omnes Romanorum fines inuehuntur. Germani Alpibus Raetia totaque Itałia penetrata Rauennam usque perueniunt; Alamanni Gallias peruagantes etiam in ltaliam transeunt; Graecia Macedonia Pontus Asia Gothorum inundatione deletur\'; nam Dacia trans Danuuium in perpetuum aufertur; Quadi et Sarmatae Pannonias depopulantur; Germani ulteriores abrasa potiuntur Hispania; Parthi Mesopotamiam auferunt Syriamque conradunt. exstant adhuc per diuersas prouincias in magnarum urbium ruinis paruae et pauperes sedes, signa miseria
Abbreviated transcription (Latin):
torm̃ta xp̃ianos adidolatriam abne¬
gantesq interfici iussit. fuso ꝑomnẽ
romani regni latitudinẽ sc̃oꝵ sangui¬
ne : ualerianus ilicone farii auctor
edicti. a sapore ꝑsarum rege captus.
imperator ppli romani ignominio¬
sissima apud ꝑsas ser uitute consenu¬
it. Hoc in famis officii continua donec
uixit damnatione sortitus: ut ipse
acclinis humi. regem semꝑ ascensu¬
rum inequum. non manu seddor so
attollerat. Et gallienus quidem tam
claro dĩ iudicio territus. tamq mise¬
ro collegȩ ꝑmotus exemplo pacem
ecclesiis trepida satis factione resti¬
tuit: sed non cumpensat in uriȩ ul¬
tionisq mensurã unius impii quã¬
uis perpetuet suꝑ modum ab ominan¬
da captiuitas. Contratot milia excru¬
ciata. scoꝵ iustorumq sanguis ad dm̃
clamans. in eadem sese terra ubi fusus
est uindicari rogat. Non enim de solo
constitutore prȩcepti iusto supplicium
iudicio flagitabatur: sed etiam execu¬

Expanded text:
tormenta Christianos ad idololatriam abnetormenta Christianos ad idololatriam abnegantesque interfici iussit, fuso per omnem Romani regni latitudinem sanctorum sanguine. Yalerianus ilico, nefarii auctor edicti, a Sapore Persarum rege captus, imperator populi Romani ignominiosissima apud Persas seruitute consenuit, hoc infamis officii continua, donec uixit, damnatione sortitus, ut ipse adclinis humi regem semper, ascensurum in equum, non manu sua sed dorso attolleret. et Gallienus quidem tam claro Dei iudicio territus tamque misero collegae permotus exemplo pacem ecclesiis trepida satisfactione restituit. sed non conpensat iniuriae ultionisque mensuram unius impii quamuis perpetua et super modum abominanda captiuitas contra tot milia excruciata sanctorum, iustorumque sanguis ad Deum clamans in eadem sese.terra, ubi fusus est, uindicari rogat. non enim de solo constitutore praecepti iusto supplicium iudicio flagitabatur sed etiam exsecu
Abbreviated transcription (Latin):
uo iM peraToReS uicesi¬
mo septimo post augustum loco cre¬
atisunt. Ualerianus in retia ab exer̃¬
citu: augustus appellatus. Romȩ
autem asenatum: gallienus cȩsar cre¬
atus. Mansitq gallienus in regno in¬
feliciter annis quindecim respirante
paulisꝑ abilla supra solitum iugi
et graui pestilentia genere humano:
ꝓuocat poenam suam. obliuiosa ma¬
litia. Impietas enim flagella quidem
excruciata sentit: sed aquo flagellat᷑
obdurata nonsentit. Utde su pe¬
rioribus taceam: facta adecio
xp̃ianoꝵ ꝑsecutione : totum romanũ
imperium pestilentia magna uexa¬
uit. mentita est iniquitassibi: prauo
in ꝑniciem suã circum uenta iudicio.
pestilen iam cõmunes casus esse acci¬
dentẽq ex morbis mortem: naturȩ
finẽ esse non poenam. Rursus igitur
atq inbreui. iram dĩ sceleratis actioni¬
b prouocat. exceptura plagam: cuius
aliquam diu meminisse cogatur sua.¬
lerianus siquidem mox ut arripuit
imperium: octauus anerone adigi ꝑ

Expanded text:
uo imperatores uicensimo septimo post Augustum loco creati sunt: Valerianus in Raetia ab exercitu Augustus appellatus, Romae autem a senatu Gallienus Caesar creatus; mansitque Gallienus in regno infeliciter annis xv, respirante paulisper ab illa supra solitum iugi et graui pestilentia genere humano. prouocat poenam suam obliuiosa malitia. impietas enim flagella quidem excruciata sentit, sed a quo flagellatur, obdurata non sentit. ut de superioribus taceam, facta a Decio Christianorum persecutione totum Romanum imperium pestilentia magna uexauit. mentita est iniquitas sibi, prauo in perniciem suam circumuenta iudicio, pestilentiam communis casus esse accidentemque ex morbis mortem naturae finem esse non poenam. rursus igitur atque in breui iram Dei sceleratis actionibus prouocat exceptura plagam, cuius aliquandiu meminisse cogatur. Valerianus siquidem mox ut arripuit imperium octauus a Nerone, adigi per
Abbreviated transcription (Latin):
dest appio cladio. Quix¬
to fabio consulibus: mamertinis
quoꝵ messand nobilis siciliȩ ciuitas
erat. auxilia contra hieronem¬
syracusanũ regem et poenorũ co¬
pias hieroni iunctas. & appium cla¬
udiũ consulem. cũ exercitu misere
romani. quitã celeriter spracusanos
poenosq superauit: ut ipse quoq
rex rerum magnitudine ꝑterritus.
ante se uictũ quam congressũ fuisse
ꝓdiderit. quiex in fractis uirib amis¬
saq fiducia. cũ supplex rogaret du

Expanded text:
est Appio Claudio Q. Fabio consulibus Mamertinis, quorum Messana nobilis Sieiliae ciuitas erat, auxilia contra HieronemSyracusanum regem et Poenorum copias Hieroni iunctas et Appium Claudium consulem cum exercitu misere Romani. qui tam celeriter Syracusanos Poenosque superauit, ut ipse quoque rex rerum magnitudine perterritus ante se uictum quam congressum fuisse prodiderit: qui exim fractis uiribus amissaque fiducia cum pacem supplex rogaret, du
Abbreviated transcription (Latin):
et rho dus insulȩ adeo concussȩ sunt: ut
labentibus uulgo tectis. ingens quoq ille
.colossusrueret Eodem anno flaminius
consul. contẽptis auspiciis quibus pugna¬
re prohibebatur. aduersum gallos confli¬
xit et uicit. In quo bello nouem milia galloꝵ
cęsa. decẽ et septem milia captasunt. post
hoc claudius consul. gesatoꝵ triginta milia.
deleuit. Ubi etiam ipseuir domarum
regem in primam aciem progressus: oc
cidit et inter multa in subrium quos ad
deditionem coegerat oppida: medio la¬
niũ quoq urbem florentissimã cępit
De inde histrinoui hostes excitatisunt:
quos cornelius minut̾iusq consules. multo
quidem romanoꝵ sanguine subegerunt.
E mergit hic paululum antiquus ille roma¬
noꝵ improbȩ laudis. etiam de parricidiis
appetitus. Nam fabius censorius. fabium
buteonem filium suum: furti in si mulaiũ
interfecit. Dignum scilic& facinus. quod
pater uel parricidio plectendum duceret.

Expanded text:
et Rhodus insulae adeo concussae sunt, ut et Rhodus insulae adeo concussae sunt, ut labentibus uulge tectis ingens quoque ille colossus rueret. eodem anno Flaminius consul contemptis auspiciis, quibus pugnare prohibebatur, aduersum Gallos conflixit et uicit. in quo bello nouem milia Gallorum caesa, decem et septem milia capta sunt. Post hoc Claudius consul Gaesatorum triginta. milia deleuit, ubi etiam ipse Virdomarum regem in primam aciem progressus occidit: et inter multa Insubrium, quos ad deditionem coegerat oppida, Mediolanum quoque, urbem florentissimam, cepit. Deinde Istri, novi hostes, excitati sunt, quos Cornelius Minutiusque consules, multo quidem Romanorum sanguine, subegerunt. Emergit hic paululum antiquus ille Romanorum improbae laudis etiam de parricidiis appetitus. Nam Fabius Censorius Fabium Buteonem, filium suum, furti insimulatum interfecit, dignum scilicet facinus, quod pater vel parricidio plectendum duceret,
Abbreviated transcription (Latin):
se in aliis uictoriis non uiribus animorũ
prȩualuisse. sed bellorum prouentibus
prodiderunt. Quis enim rogo in exer¬
citu romanorum crederet numerum istũ
fuisse saltem non dico fugisse: ost hȩc
secundum cum gallis proelium gestum est.
in quo plane qua draginta milia galloꝵ
trucidatasunt. Sequenti anno manlius
torquatus et fuluius flaccus consules. pri
mi trans padum romanas duxere legiones:
pugnatum est ibicum insubribus gallis.
quoꝵ inter fecta sunt uiginti tria milia.
quinq: milia capta sunt. Eo. de inde anno
qui huic ꝓximus fuit: dira miseram urbẽ
terruere prodigia. miseram utiq quȩ hinc
fremitu hostium inde nequitia dȩmonũ
terrebatur. Namq inpiceno flumen san¬
guinȩ effluxit. Et apud tuscos cȩlum cełi q¬
ardere uisum est. Et arimini nocte multã
lucẽ claram effulsisse. actres lunas distan Tre¬
tibus cęli regionibus : exortas apparuisse.
Tuno quoq magno terremotu charia

Expanded text:
se in aliis victoriis non viribus animorum se in aliis victoriis non viribus animorum praevaluisse, sed bellorum proventibus, prodiderunt. Quis enim, rogo, in exercitu Romanorum crederet numerum istum fuisse saltem, non dico fugisse? Post haec secundum cum Gallis praelium gestum est, in quo plane quadraginta millia Gallorum trucidata sunt. Sequenti anno Manlius Torquatus et Fulvius Flaccus cmi trans Padum Romanas duxere legiones. pugnatum est ibi cum Insubribus Gallis, quorum interfecta sunt uiginti tria milia, quinque milia capta sunt. Eo deinde anno, qui huic proximus fuit, dira miseram Vrbem terruere prodigia. miseram utique, quae hinc fremitu hostium, inde nequitia daemonum terrebatur; namque in Piceno flumen sanguine effluxit et apud Tuscos caelum ardere uisum est et Arimini nocte multa lucem claram obfulsisse ac tres lunas distantibus caeli regionibus exortas apparuisse. tunc quoque magno terrae motu Caria
Abbreviated transcription (Latin):
sulibus: magna formidine conternatus
senatus. defectione cisalpinȩ galliȩ. cum
etiã exulteriore gallia ingens aduentare
exercitus nuntiaretur. maxime gesatoꝵ
quod nomen nongentis : sed mercennarioꝵ
gallorum est. Itaq ꝑ moti consules. toti¬
us italiȩ ad pręsidium imperiĩ contraxere
uires: quo facto inutrisq consulis exercitu.
octingenta milia armatoꝵ fuisse referun¬
tur. sicut fabius historicus qui eidẽ bello
interfuit scripsit. Ex quibus romanoꝵ.
et campanoꝵ fuerunt peditũ trecenta
quadraginta octomilia ducenti.equitũ
uõ uiginti sex milia sescenti. cetera multi¬
tudo sociorum fuit : cõmisso prȩlio apud
arretium. matilius consul occisus est: octo¬
ginta milia romanoꝵ n eo saltem tantã
quanta eos terrerẽ debuit cȩsa sui parte
fugerunt. Nam tria milia eorum tunc
inter fecta. historici tradunt . : quod idõ
ignominiosius turpiusque est tampa¬
ueis amissis tanta agmina diffugisse. ꝗa

Expanded text:
sulibus, magna formidine consternatus sulibus, magna formidine consternatus est senatus defectione Cisalpinae Galliae, cum etiam ex ulteriore Gallia ingens adventare exercitus nuntiaretur, maxime Gaesatorum, quod nomen non gentis, sed mercenariorum Gallorum est. Itaque permoti consules, totius Italiae ad praesidium imperii contraxere vires. Quo facto, in utriusque consulis exercitu octingenta millia armatorum fuisse referuntur, sicut Fabius historicus, qui eidem bello interfuit, scripsit. Ex quibus Romanorum et Campanorum fuerunt peditum trecenta quadraginta octo millia ducenti, equitum vero viginti sex millia sexcenti: caetera multitudo sociorum fuit. Commisso praelio apud Aretium, Atilius consul occisus est: octingenta millia Romanorum, nec saltem tanta, quanta 250 eos terrere debuit, caesa sui parte, fugerunt: nam tria millia eorum tunc interfecta historici tradunt, quod ideo ignominiosius turpiusque est, tam paucis amissis, tanta agmina diffugisse, quia
Abbreviated transcription (Latin):
in cessabilis miseria quam etiã uitanda
fuerit. siuitari quacũq potuisset
AXXOABURBE CONDITA quiN¬
DAMYLCHARDUX CARTHA¬
giniensium ab hispanis inbello cũ aliud
belld̃ aduersum romanos clam pararet.
occisus est Sequenti anno legati romanoꝵ
abylliriis inter fectisunt. post cum ipsis
illpriis atrocissimũ bellum gestũ est
in quo multis oppidis populisq deletis.
reliqui se fuluio postumioq consulib
dedider̃ Tertio deinceps anno miserã
ciuitatẽ sacrilegis sacrificiis male poten¬
tes funestauere pontifices. Namq decẽ¬
uiri consuetudinẽ priscȩ suꝑstitionis
egressi: gallum uirum. et gallam femi¬
nam. cum muliere simul greca. inforo
boario uiuos defoderunt Sedobliga¬
mentũ hoc magicum: in contrarium
continuo uersum est: nã quȩ diras illas
quas fecerant externoꝵ mortes: fedissi
missuoꝵ cedibus expiauerunt Si ꝗdẽ
lucio emilio. catulo gaio. atilio regulo con¬

Expanded text:
incessabilis miseria quam etiam uitanda incessabilis miseria quam etiam uitanda fuerit, si uitari quacumque potuisset. Anno ab Vrbe condita Hamilcar dux Carthaginiensium ab Hispanis in bello, cum aliud bellum aduersus Romanos clam pararet, occisus est. Sequenti anno legati Romanorum ab Illyriis interfecti sunt. post cum ipsis Illyriis atrocissimum bellum gestum est: in quo multis oppidis populisque deletis reliqui se Fuluio Postumioque consulibus dediderunt. Tertio deinceps anno miseram ciuitatem sacrilegis saerificiis male potentes funestauere pontifices; namque decemuiri consuetudinem priscae superstitionis egressi Gallum uirum et Gallam feminam cum muliere simul Graeca in foro boario uiuos defoderunt. sed obligamentum hoc magicum in contrarium continuo uersum est; namque diras illas quas fmis suorum caedibus expiaverunt, sequidem, L. Aemilio Papo, C. Atilio Regulo con
Abbreviated transcription (Latin):
quillum. et sine conflictationibus tran¬
sigat. nũquid exeo leuamentũ maloꝵ
accipiet. ac non totũ annũ miseriis de¬
putabit. sed illi inquit hunc annum
ꝓ glorioso signo in fatigabilis uirtutis
conlocauerunt atq utinam ꝓ obliui¬
one calamitatis continuȩ prȩteris¬
sent. Nam sicut incorpore hominis
ita demũ lepra dinoscitur siuaria¬
tim intersanas cutis partes color di¬
uersus appareat: at si ita se ubiq dif¬
fundat ut omĩa unius coloris quam¬
uis adulteri faciat. perit illa discretio
ita si continuus labor aequali tolerantia
sine respirandi appetitu perfluxis¬
set: intentio uoluntatis. et electio
consuetudinis diceretur. Cum autẽ
in hoc pauxillulum otii. tanto pere
uel maioꝵ gaudia. uel minorum
studia reclinantur : ꝓfecto discernitur.
et quam iucunditatẽ habuerit hecbre¬
uitas. et quam amaritudinẽ illa ꝓli¬
xitas: hocest et qui esilla quam grata
fuisset si diuturna mansisset. & hȩc

Expanded text:
quillum et sine conflictationibus tranquillum et sine conflictationibus transigat, numquid ex eo leuamentum malorum accipiet ac non totum annum miseriis depatabitP sed illi, inquit, hunc annum pro glorioso signo infatigabilis uirtutis conlocauerunt. atque utinam pro obliuione calamitatis continuae praeterissent. nam sicut in corpore hominis ita demum lepra dinoscitur, si uariatim inter sanas cutis partes color diuersus appareat, at si ita se ubique diffundat, ut omnia unius coloris quamuis adulteri faciat, perit illa discretio: ita si continuus labor aequali tolerantia sine respirandi appetitu perfluxisset, intentio uoluntatis et electio consuetudinis , diceretur. cum antem in hoc pausillulum otii tantopere uel maiorum gaudia uel minorum studia reclinantur, profecto discernitur, et quam iucunditatem habuerit haec breuitas et quam amaritudinem illa prolixitas, hoc est, et quies illa quam grata fuisset, si diuturna mansisset, et haec
Abbreviated transcription (Latin):
gallicũ. et hannibal cum bello pumco¬
secundo: ei michi cognouisse hȩc et
denudasse. quam etiã mepudet pax
ista unius anni. uel magis umbra pacis.
lenimentũ miseriarum. anincentiuũ
maloꝵ fuit. Stͥilicidium istudolei: in
medium magnȩ flam mȩ cadens : ex¬
tinxit fomitem tanti ignis an aluit:
parum aquȩ frigidȩ ardentissimis ha¬
ustum infebribus. sanauit aegrotum
an potius incendit. Per annos ꝓpe
septingentos id est abhostilio tullo.
usq ad cȩsarem augustum: una tantũ
aestate romana sanguinẽ uiscera non
sudarunt : et inter plurimas magnoꝵ
scłoꝵ aetates: misera ciuitas uere misera
mater. uix uno tempore atimore
luctuum : ut non dicam ab ipsis luctib
conquieuit. Hoc siquis quam hominũ
tam parum inuitasua quietis habuis¬
set. nũquid uel uixisse diceretur. aut
si quis quam ꝑtotum annũ doloribus
et cruciatibus agatur : medio autẽ anni
ipsius spatio. unũ tantũ diem tran¬

Expanded text:
Gallicum, et Annibal cum bello PuGallicum, et Annibal cum bello Pusecundo. ei mihi, cognouisse haec et denudasse quam etiam me pudet pax ista unius anni uel magis umbra pacis lenimentum miseriarum an incentiuum malorum fuit? stilicidium istud olei in medium magnae flammae cadens extinxit fomitem tanti ignis an aluit? parum aquae frigidae ardentissimis haustum in febribus sanauit aegrotum an potius incendit.? per annos prope septiogentos, id est ab Hostilio Tullo usque ad Caesarem Augustum, una tantummodo aestate Romana sanguinem uiscera non sudarunt, et inter plurimas magnorum saeculorum aetates misera ciuitas, uere misera mater, uix uno tempore a timore luctuum, ut non dicam ab ipsis luctibus, conquieuit. hoc, si quisquam hominum tam parum in uita sua quietis habuisset, numquid uel uixisse diceretur? aut, si quisquam per totum annum doloribus et cruciatibus agatur, medio autem anni ipsius spatio unum tantum diem tran
Abbreviated transcription (Latin):
contra carthaginienses pacem suppli¬
citer poposcerunt: & cumbis missis
legatis nihil ꝓfecissent: post etiam
decem principibus bis aeque supplican¬
tibus nec inpetrarent. nouissime han¬
nonis minimi hominis inter legatos
oratione meruerunt. Hoc anno por¬
ta iani gemini clausaest: quia nus¬
quam eodem anno bellum erat. qđ
subnuma solum pompilio rege ꝓuenerat.
Hic demum nobis tacendum est. et tem¬
pora quibus conferri nr̃a nullo modo
possunt. silentio tran mitti ex pedit.
ne obtrectatores dierũ uitȩ suȩ ad in¬
sultandum potiussibi hocstrepitu susci¬
temus. Ecce portȩ iani clause fuer̃.
foris bellum romanoꝵ non fuit. om¬
nẽ sobolem suam ingremio suo con¬
quiescentẽ roma continens: non suspi¬
rauit. & hoc quando post primũ puni¬
cum bellum . post quantũ tẽporis : post¬
annos quadringentos quinquaginta.
quandiu. anno uno. et quid altero sub¬
secutum est : ut de cęteris taceam. bellũ

Expanded text:
contra Carthaginienses pacem supplicontra Carthaginienses pacem suppliciter poposcerunt et cum bis missis legatis nihil profecissent, post etiam decem principibus bis aeque supplicantibus nec impetrarent, nouissime Hannonis, minimi hominis inter legatos , oratione meruerunt. hoc anno porta Iani Gemini clausa est, quia nusquam eodem anno bellum erat; quod sub Numa solum Pompilio rege prouenerat Hio demum nobis tacendum est et tempora, quibus conferri nostra nullo modo possunt, silentio transmitti expedit, ne obtrectatores dierum uitae suae ad insultandum potius sibi hoc strepitu suscitemus. ecce portae Iani clausae fuerunt, foris bellum Romanorum non fuit, omnem subolem suam in gremio suo conquiescentem Roma continens non suspirauit. et hoc quando? post primum Punicum bellum; post quantum teannos quadringintos et quadraginta: quamdiu? anno uno: et quid altero subsecutum est? ut de caeteris taceam, bellum