comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ scicilia ẽe. ut suã laudem minuat᷑. moderat
ão głiam eo die adeptus cõsul senatꝰ dimisit
ac ꝓp̃e iustũ iudiciũ oĩu reꝵ futuꝵ uidebant᷑
donee alter consul adurbem uenisset. Otu
ut solet exitauit plebis rumores belli diutur¬
nitate et uastatos agros circa ur̃be quã ĩ festo
agmine iss hanibase exaustã dełctib italiqi
excitare possent. Ne dũ in bello expirare ciui¬
tate forent passui interrupit hos ẜmones
nocte que pͥdie qnquatrus fuit płib simł locis
cͥca foꝵ incendiũ ortũ. Eode tp̃re septe taber
que postea quq et agẽtaiẽ q̃ m̃c none appellãt᷑¬
arsere. comp̃hensii postea pͥuata hedificia neq
eĩ tũ basilice erãt comp̃hense lautumie. forũq
piscatoꝵ ⁊ atriũ regiũ ades ueste uix defensa
est. tredet̃ maxie ẜuoꝵ opera qui inpublicum
redempti ac manumissi sunt. nocte et die conti¬

Expanded text:
in Sicilia esse ut suam laudem minuat. moderati in Sicilia esse ut suam laudem minuat. moderati animi gloriam eo die adeptus consul senatum dimisit, ac prope iustitium omnium rerum futurum uidebatur donec alter consul ad urbem uenisset. otium, ut solet, excitauit plebis rumores. belli diuturnitatem et uastatos agros circa urbem, qua infesto agmine isset Hannibal, exhaustam dilectibus Italiam excitare possent, nedum in bello respirare ciuitatem forent passuri. interrupit hos sermones nocte quae pridie Quinquatrus fuit pluribus simul locis circa forum incendium ortum. eodem tempore septem tabernae quae postea quinque, et argentariae qedificia—neque enim tum basilicae erant—comprehensae lautumiae forumque piscatorium et atrium regium; aedis Uestae uix defensa est tredecim maxime seruorum opera, qui in publicum redempti ac manu missi sunt. nocte ac die conti
Abbreviated transcription (Latin):
Itaq intra. paucos dies recepta urbs  p dediãs
etholis traditur. preda ex naupacco romam̃e
cessit. leuinus lr̃e reddite cõsulẽ eũ absenteo
declarãt et successorẽ uenire .p̃. supicuł. deto
diuturno ibi morbo implicitus serius spe oñte
romã uenit. M̾. marcellus cũ ⁊dib maroũ⁊
sulatũ iuisset senatũ eode die mor̾is m̃o ca
hũit ꝓfessus nichil se absente colleganeq clere
siculos ꝓpe urbem in uillis obtractoꝵ suoa eẽ
mina edicta facta ab inimicis uulgure ut nisi¬
mulerẽt aliquẽ sibi timorẽ absente cllegts
dicenti de consule ẽe ip̃e eis extimplo daturꝰ
senatũ fueit ubi qd̾ colleca uenisset. Nonnis¬
suꝵ ꝗcꝙͣ pͥus agi ꝙͣ ut siculi in senatũ introdi¬
cãtur. Dilctũ ꝓpetl. õs. cornelio ꝑ totã sccili¬
am hĩtum ut ꝙplumi questũ de re romã ue¬
nirent eunde lit̾is falis irbem implesse bellũ

Expanded text:
itaque intra paucos dies recepta urbs per deditionem itaque intra paucos dies recepta urbs per deditionem Aetolis traditur: praeda ex pacto Romanis cessit. litterae Laeuino redditae consulem eum absentem declaratum et successorem uenire P. Sulpicium ; ceterum diuturno ibi morbo implicitus serius spe omnium Romam uenit. M. Marcellus cum idibus Martiis consulatum inisset, senatum eo die moris modo causa habuit professus nihil se absente collega neque de rSiculos prope urbem in uillis obtrectatorum suorumina edita ficta ab inimicis uolgare, ut ni simularent aliquem sibi timorem absente collega dicendi de consule esse, ipse eis extemplo daturus senatum fuerit. ubi quidem collega uenisset nonintroducantur. dilectum prope a M. Cornelio per totam Siciliam habitum ut quam plurimi questum de se Romam uenirent; eundem litteris falsis urbem implesse bellum
Abbreviated transcription (Latin):
qui adu̾ẜ ium ac iniuriã etholoꝵ ꝓ patria pu¬
gnantes mortẽ oppitiert̃: ꝓ hec m̾citatis aĩs
castra extremis. finib suis obiuã hosti posuer̃t
nuntiis ad phylippum missis ꝙͣto res ĩ discri¬
mine eẽt omictere. phylippũ id qd̾ manibus
tardauerat pͥo cõurationis fama acarnanice
deinde auditus phylippi aduentus regredi ꝙ̃
in intimos ccegit fines: Nec phylippus quã
reditum etholor ex acunania ⁊ ip̃e pellam pe¬
Diit. Leuinus ueris pͥncipio acõcira ꝓfete e.¬
b suꝑato leucapta ꝓmuctorio cũ ueillet nanam¬
tu̾ circã iñ se petituꝵ edixit ut presto  cumR
etholiq eẽt sita anticira est ĩ loci de leua u̾te
sinimm corintiachũ intrãtib breuis tẽre ĩ tero
breuis nauigatio anapatoẽ. ttio ferme itere
die utñq õppugnarẽ cepta ẽ. grauior opbr
gnatio erat qr et tormõta machineq onusa
neris ĩ nauib erãt et romani iñ oppugnabae

Expanded text:
qui aduersus uim atque iniuriam Aetolorum pro patria puqui aduersus uim atque iniuriam Aetolorum pro patria pugnantes mortem occubuerunt.' per haec incitatis animis castra in extremis finibus suis obuia hosti posuerunt. nuntiis ad Philippum missis quanto res in discrimine esset, omittere Philippum id quod in manibus orum impetum tardauerat primo coniurationis fama Acarnanicae; deinde auditus Philippi aduentus regredi etiam in intimos coegit fines. nec Philippus, quanreditum Aetolorum ex Acarnania, et ipse Pellam rediit. Laeuinus ueris principio a Corcyra profe superato Leucata promuntorio cum uenisset Naupactum, Anticyram inde se petiturum edixit ut praesto ibi Scopas Aetolique essent. sita Anticyra est in Locride laeua parte sinum Corinthiacum intranti; breue terra iter eo, breuis nauigatio ab Naupacto est. tertio ferme post die utrimque oppugnari coepta est; grauior a mari oppugnatio erat quia et tormenta machinaeque omnis generis in nauibus erant et Romani inde oppugnabant.
Abbreviated transcription (Latin):
posse homiẽs credebat et relicto ad fauces t̾he¬
salie perse cum quactuor milib armatoꝵ ad
atoendes adietholos ĩp̃e pͥus ꝙͣ maiorib occupa
sine presidio esse regnũ sentiisset ad frangẽ
caput᷑ arcẽq medice oppugnare cepit. Scopas
ubi ꝓfectũ intraciã retaem occupatũq ibi hello
aud̾iuit armata om̃i inuentute et holoꝵ bellũ
inferre a carnanie parat au̾ẜ ꝙ se acarnanũ
gens et uirib impar. ⁊ iã incenia clasnasũq
amissa cernẽs romãq insuꝑ arma ingruere.
ira macis instruit ꝙ confisio bellũ cõiugĩbus
liberisq ⁊ seniorib suꝑ sexagita annos in ꝓpin¬
iurarunt nisi uictores se nõ redituros. Qui
actestaticẽq̃ sc̃ilłimã potueãt adu̾sus hospites cõ¬
posuerat. Pretatiq simł epirotas sũt ut ꝗ suoꝵ
in acie cetidissent eos uno tumũlo cõtegerent
adhiberẽtq humatis titulũ. hic siti sũt acãnes

Expanded text:
posse homines credebat—et relicto ad fauces Theposse homines credebat—et relicto ad fauces Thessaliae Perseo cum quattuor milibus armatorum ad arcendos aditu Aetolos, ipse priusquam maioribus occupasine praesidio esse regnum sensisset. ad frangencaput arcemque Maedicae, oppugnare coepit. Scopas ubi profectum in Thraciam regem occupatumque ibi bello audiuit, armata omni iuuentute Aetolorum bellum inferre Acarnaniae parat. aduersus quos Acarnanum gens, et uiribus impar et iam Oeniadas Nassumque amissa cernens Romanaque insuper arma ingruere, ira magis instruit quam consilio bellum. coniugibus liberisque et senioribus super sexaginta annos in propiniurant nisi uictores se non redituros; qui obtestationem quam sanctissimam potuerunt aduersus hospites composuerunt; precatique simul Epirotas sunt ut qui suorum in acie cecidissent eos uno tumulo contegerent, adicerentque humatis titulum: 'hic siti sunt Acarnanes,
Abbreviated transcription (Latin):
lie urbe unã eod̾ q̾ ĩp̃a ẽ nom̃ ht̃. eam p̃ter ar¬
cem accepit ⁊ oloniadas. Nassũq adcanianũ
captas etbolis cõtribuit. philippũ &ͦ satis impli¬
catũ bello finitimo ratus ne ytalia penosq et
pacta cũ hanibale posset respicere cocirã ipe se
recepit. philuro ⁊ tboloꝵ defectio pelle hibemã¬
ti allata est. itaq qr po ue moturos ex̾citum
ingrecia erat illinos finitimasq ur̃bes eiꝰ alt̾¬
nõ metu quiecas ut macedonia hr̃et expediti¬
one subita moriginoꝵ atq appollonatiũ fines
fecit egressosq appolloniatas cũ magno terrore
ac pauore compulit intra muros. uastatis pxi¬
mos illiticis impellaconiã cãdẽ celenter uer̾tit
iter. Inde dardanoꝵ ur̃bem sitã ĩ macedonia
transitũ dardanis facturã cepit bis raptũ actis
memor etholici uictiq cũ eo romam belli ꝑ pella
ccocconiã et lincũ ⁊ boti eã ĩ thessaliam dẽscẽdit¬
ad bellũ secus adu̾sus etholos. ⁊ ipsend̾ incitai

Expanded text:
 quo ipsa est nomine habet; eam praeter arcem ui cepit—et Oeniadas Nassumque Acarnanum captas Aetolis contribuit; Philippum quoque satis implicatum bello finitimo ratus ne Italiam Poenosque et pacta cum Hannibale posset respicere, Corcyram ipse se recepit. Philippo Aetolorum defectio Pellae hibernanti allata est. itaque quia primo uere moturus exercitum in Graeciam erat, Illyrios finitimasque eis urbes ab tergo metu quietas ut Macedonia haberet, expeditionem subitam in Oricinorum atque Apolloniatium fines fecit, egressosque Apolloniatas cum magno terrore ac pauore compulit intra muros. uastatis proximis Illyrici in Pelagoniam eadem celeritate uertit iter; inde Dardanorum urbem Sintiam, in Macedoniam transitum Dardanis facturam, cepit. his raptim actis, memor Aetolici iunctique cum eo Romani belli per Pelagoniam et Lyncum et Bottiaeam in Thessaliam descendit—ad bellum secum aduersus Aetolos capessendum incitari
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ia q̃ relique eis bellũ feceãt restituit. Opifi¬
ces aduo milia hoĩu erãt eos publico fore. p̃. Re.
edixit. aĩ spe ppĩqua lib̾tatis. si administ̾ia belli
enixe opa nauassẽt. cetera młtitudiẽ incolaꝵ
iuuenũ. ac ualidoꝵ ẜuorum. in classem ad sup¬
plemẽtũ remigũ dedit.⁊ auxerat nauib octo
captuus classem. Extra hanc młtitudinẽ hispan᷑
obsides erãt. quoꝵ ꝑmd̾ ac si socioꝵ liberi eẽnt cu¬
ra h̃ita. captus et appatus ĩgens belli catapulte
maxĩe ferme centũ iugĩti. minoes cc lexx. ba

Expanded text:
omnia quae reliqua eis bellum fecerat restituit. opifiomnia quae reliqua eis bellum fecerat restituit. opifices ad duo milia hominum erant; eos publicos fore populi Romani edixit, cum spe propinqua libertatis si ad ministeria belli enixe operam nauassent. ceteram multitudinem incolarum iuuenum ac ualidorum seruorum in classem ad supplementum remigum dedit; et auxerat nauibus octo captiuis classem. extra hanc multitudinem Hispanorum obsides erant, quorum perinde ac si sociorum liberi essent cura habita. captus et apparatus ingens belli; catapultae maximae formae centum uiginti, minores ducenta
Abbreviated transcription (Latin):
Utrũq ancipitẽ hoste he̾bãt. bũc uerbe̾atis defen¬
sorib metu. ⁊ menia capta. ⁊ porta intꝰ forisq pa¬
riter refringi cepta. Et mox cedendo c̃ofectis ac di¬
stractis ne iter impediret᷑ forib armati impetũ fe¬
cer̃t. magna młtitudo ⁊ muros trãscẽdebat. sedx
ip̃i passi ad cede oppidanoꝵ uersi. illa q̃ portã ing¬
sa ẽãt iusta acies cũ ducib cũ ord̾i̾b media urbe
oib fere armatis ꝗ muris pulsi fuerãt refugerat.
ꝑti copiaꝵ ad tumulũ expugnãdũ mictit ꝑti ip̃e
ad aice ducit. Et tu mulis primo impetu captus
et mago arce defendere conatus cũ oĩa hostium
dedidit. Quo addedita arx est cedes tota inbe
passi facte. nec ulli pub̃u ꝗ obuius fuit parceba¬
tur. Cu signo dato cedib finis factus. ad predã
uctores u̾si. que ingens oĩs gn̾is fuit. liberorũ
capitũ uirile sexus ad decẽmilia capta. Inde qui
ciues noue cartuginis erat dimisit. iubẽq ⁊ sua

Expanded text:
 ancipitem hostem habebant. tunc turbatis defensoribus metu et moenia capta et porta intus forisque pariter refringi coepta; et mox caedendo confectis ac distractis ne iter impediretur foribus armati impetum fecerunt. magna multitudo et muros transcendebat; sed hi passim ad caedem oppidanorum uersi; illa quae portam ingressa erat iusta acies cum ducibus, cum ordinibus media urbe ipse Mago cum omnibus fere armatis qui muris pulsi fuerant refugerat, partem copiarum ad tumulum expugnandum mittit, partem ipse ad arcem ducit. et tumulus primo impetu est captus, et Mago arcem conatus defendere, cum omnia hostium dedidit. quoad dedita arx est, caedes tota urbe passim factae nec ulli puberum qui obuius fuit parcebatur: tum signo dato caedibus finis factus, ad praedam uictores uersi, quae ingens omnis generis fuit. liberorum capitum uirile secus ad decem milia capta; inde qui ciues Nouae Carthaginis erant dimisit urbemque et sua
Abbreviated transcription (Latin):
tor cartaginensiu sed ce ĩmitatõe numidisq
ip̃e repoĩta hẽbat ꝑ totũ sociliã natus predas
agebat ex sociis romanoꝵ neq intercludi ab atu¬
gento ui aut aroe ulla nec qn erupet ubi uell
p̃fecturã filio suo deditͦ ratus cũ iꝑis autõita¬
te qͦ et int̾ numidas ereptux Ꝙr longe alit̾ eue¬
nit. Na ueterẽ pauor ẽ eiꝰ sua usuꝑ iniudia
auxit neq ille ĩdignitate ĩ uirie tulit cõsest q¬
accrigento y quos ut est acta fides compoi̾tisq
rei gerende modis portã ad mare ferẽte numi¬
de cũ occupassẽt pulsis ind̾e custrdib aut cesis
romanos ad ip̃ missos ĩ urbe accepũt. et cu
agmine iã ĩ media uibis ac foꝵ tumłtu iret.¬

Expanded text:
tor Carthaginiensium, sed omnem in Muttine Numidisque spem repositam habebant. per totam Siciliam uagus praedas agebat ex sociis Romanorum neque intercludi ab Agrigento ui aut arte ulla nec quin erumperet ubi uellet praefecturam eius filio suo dedit, ratus cum imperio auctoritatem quoque ei inter Numidas erepturum. quod longe aliter euenit; nam ueterem fauorem eius sua insuper inuidia auxit; neque ille indignitatem iniuriae tulit confestAgrigento. per quos ut est facta fides compositusque rei gerendae modus, portam ad mare ferentem Numidae cum occupassent pulsis inde custodibus aut caesis Romanos ad id ipsum missos in urbem acceperunt. et cum agmine iam in media urbis ac forum
Abbreviated transcription (Latin):
tãto c̾tamĩe ĩ iecto ut pͥa init̾ pͥmos noĩa sua ue
lent ĩ płicis tabłis ẽẽ nec t̾um uiri accpiũdo. nͣ
scribere ferũdo sufficerẽt. hũc cõsensu senatus ẽ¬
quester ordo ẽ secutꝰ equestris ordinis pleb̾s. ita
siñ edc̃o siñ coercitatõe magr̃at̾. Nec remiges¬
tisq om̃ib ad bellu cõsules ĩ ꝓuincias ꝓfecti
fũt. Neꝙ aliud magis tempus belli fuit quocar
et ĩ ꝑiunciis hĩc ĩ hispaniam adu̾se res hĩc ꝓspe
⁊ sicilia luctũ et letitia miscuert̃. Et ĩ ytalia
cũ tarentũ amissũ damno ⁊ dolore cũ aroe cu
p̃sidio retenta p̃ter spe gaudio fuit ⁊ t̃rorẽ sũbi¬
tum pauorẽq urbis rome obessa ⁊ oppugnata
capua post dies paucos capta ĩ letitiam uertit
trasmarinũ qͦ res quadã uice pensate phylippus
hostis tp̃re aut satis oportuns faccus etholi nou
adsciti socui ettaliisq asie rexiã uł despõdente for¬

Expanded text:
tanto certamine iniecto ut prima aut inter primos nomina tanto certamine iniecto ut prima aut inter primos nomina ent in publicis tabulis esse ut nec triumuiri accipiundo nec scribae referundo sufficerent. hunc consensum senatus equester ordo est secutus, equestris ordinis plebs. ita sine edicto, sine coercitione magistratus nec remigetisque omnibus ad bellum consules in prouincias profecti sunt. neque aliud tempus belli fuit quo Caret in prouinciis hinc in Hispania aduersae res, hinc prosperae in Sicilia luctum et laetitiam miscuerant, et in Italia cum Tarentum amissum damno et dolori, tum arx cum praesidio retenta praeter spem gaudio fuit, et terrorem subitum pauoremque urbis Romae obsessae et oppugnatae Capua post dies paucos capta in laetitiam uertit. transmarinae quoque res quadam uice pensatae: Philippus hostis tempore haud satis opportuno factus, Aetoli noui adsciti socii Attalusque Asiae rex, iam uelut despondente for
Abbreviated transcription (Latin):
uident. Itaq lasses hãt q̃ or nare uolumꝰ ppłs ro¬
manus pͥuatos siñ recusatiõs remiges dare no
ita ut anules oibi ꝯsq ⁊ cõuigi ⁊ libertis ⁊ filio
bulla Et qd uxor filiene sũt sincłas uncias põdo
auri relĩquẽt argẽti q curuli sella federt̃ equi orna¬
mẽta ⁊ libras pondo ut lignũ patellaq deoꝵ cãm
hr̃e possit. Ceteri senatões librã argenti tm̃ eĩs
signati qua milia ĩ singlo̾s partes famie relĩqͣmꝰ
Ceteꝵ om̃e aurũ argentũ es signatũ ad triũ ui
ros mẽsaĩos ex tiplo deferamꝰ. nullo añ sc̃. facto
ut uolũtaĩa cõsolatio ⁊ certam̃ aduuiãde rei. p̃
excitet ademulãd̾ aĩos pͥmũ equestrs ordinis
deĩ reliꝙ plebis hanc unã uiã młta int̾ nos cõl¬
locuti cõsules ĩueĩmꝰ. ingredimini diis bñiuuan¬
tib res p̃. ĩcolumis ⁊ pͥuatas res facite saluas. ꝓ
cõsensũ ẽ ut gr̃e ultro cõsulib agerẽt᷑. Senatu

Expanded text:
ue <si> classes habere atque ornare uolumus populum Romanum, priuatos sine recusatione remiges dare, noita ut anulos sibi quisque et coniugi et liberis, et filio bullam et quibus uxor filiaeue sunt singulas uncias pondo auri relinquant: argenti qui curuli sella sederunt equi ornamenta et libras pondo, ut salinum patellamque deorum causa habere possint: ceteri senatores libram argenti tantum: aeris signati quina milia in singulos patres familiae relinquamus: ceterum omne aurum afacto, ut uoluntaria conlatio et certamen adiuuandae rei publicae excitet ad aemulandum animos primum equestris ordinis, dein reliquae plebis. hanc unam uiam multa inter nos conlocuti consules inuenimus; ingredimini dis bene iuuantibus. res publica incolumis et priuatas res facile saluas praconsensum est ut gratiae ultro consulibus agerentur. senatu
Abbreviated transcription (Latin):
na ẽẽnt ad põtificũ collegiũ reiedert. ob ħ dec̾ta
mestioẽs aliꝙͣto ꝙͣ roma uenerãt cãpanos di¬
miserũt. nec iã q̃ fluuii seuitiã ĩ sese scd ini¬
quitate deu atq exetrabilẽ fortunã suam ĩ¬
cusabant. Dimissis siculis campanisq dilectꝰ
hitus. scripto dem̃ ex̾citu de remigiñ supplemti
aci ceptum ĩ quã rem cũ neq hõiu satis nec
exqua pararent᷑ stipendiũq accipent p ciue
ꝯcquã ea tempestate ĩ publico ẽẽt dix̾unt cõ¬
sules ut pͥuati excensu ordĩbq sicut aña re¬
ad id edictũ trantus fremtꝰ hoiu tanta indi¬
gnatio fuit ut magis dux ꝙͣ mateĩa seditiois
deesset. Sedunde siculos companiosq plebe ro¬
manã ꝑdenda lacerandãq sibi cõsules sump
sisse. seruos agriculturos. Et p̃. adduxisse .
Nũc ad militia puo ere emẽdo. nũc remiges
impando siqd cuĩ argenti eris sue fueĩt stipen¬
dio remigum ⁊ tridutis anuis ablatũ seu dẽt

Expanded text:
na essent ad pontificum collegium reiecerunt. ob haec decreta maestiores aliquanto quam Romam uenerant Campanos dimiserunt; nec iam Q. Fului saeuitiam in sese, sed iniquitatem deum atque exsecrabilem fortunam suam incusabant. dimissis Siculis Campanisque dilectus habitus. scripto deinde exercitu de remigum supplemento agi coeptum; in quam rem cum neque hominum satis nec ex qua pararentur stipendiumque acciperent pecuniae quicquam ea tempestate in publico esset, edixerunt consules ut privati ex censu ordinibusque, sicut antea, reriginta. ad id edictum tantus fremitus hominum, tanta indignatio fuit ut magis dux quam materia seditioni deesset: secundum Siculos Campanosque plebem Romanam perdendam lacerandamque siisse, seruos agri cultores rem publicam abduxisse, nunc ad militiam paruo aere emendo, nunc remiges imperando; si quid cui argenti aerisue fuerit, stipendio remigum et tributis annuis ablatum. se ut dent
Abbreviated transcription (Latin):
misit ad eas copias qͣs exuet̾e ex̃citu ĩ ysꝑania hebãt
q̃ ꝙ aputeo liscũ. c̃. nerone trassata erãt x. milia pe¬
adiutor ad res gerẽdasdatꝰ ẽ. Ita cũ xxx nauiũ das¬
se ões aũt uͣ remes erãt histiis tib̾inis ꝓfectꝰ p̃te
orã tusci maris alpes neq gallicũsanũ ⁊ d̾iñ pirenei
ecũuentꝰ ꝓmũtoi̾u ep̃toriis urbe greca oriu̾di ⁊ ip̃i
aphaca ea sũt copias exposuit inde seꝗ nauib iussis
tar̾aconẽ pedib ꝓfectꝰ cõuetũ oĩu socioꝵ ⁊ ẽi legatõeᷤ
ad tã eiꝰ exoĩse ꝓiũcia effũderãt hũit. Naues i stdici
iussit remissis quaguor triremib massiliẽsiũ q̃ officui

Expanded text:
misit. ad eas copias quas ex uetere exercitu Hispania habebat, quaeque a Puteolis cum C. Nerone traiectae erant, decem milia miadiutor ad res gerendas datus est. ita cum triginta nauium classe—omnes autem quinqueremes erant—Ostiis Tiberinis profectus praeter oram Tusci maris, Alpesque et Gallicum sinum et deinde Pyrenaei circumuectus promuntorium, Emporiis urbe Graeca—oriundi et ipsi a Phocaea sunt—copias exposuit. inde sequi nauibus iussis Tarraconem pedibus profectus conuentum omnium sociorum —etenim legationes ad famam eius ex omni se prouincia effuderant—habuit. naues ibi subduci iussit, remissis quattuor triremibus Massiliensium quae offici
Abbreviated transcription (Latin):
men peclitũ obiecto ab tergo equitatu no hostis in
staret cepit legionũ ardor ingñs ad hostem iuse¬
quendũ fuit. s flaccus receptui cami iussit satis ad
utrũq profect̾ ratus ut et cãpan ꝙͣ haud multũ
ab hanibale presidu esset et ip̃e hanibal sentiret. Ee¬
sa eo die qui huius pugne auctores sũt octo milia
hominũ de hanibalis exercitu tria ex campanis tradt̃
signa que carthaginensib ꝗndetĩ adẽpta duo de ui¬
gintis campatus apud alios nequaꝙͣ tantã molẽ
pugne inueniri plusq pauoris ꝙͣ certaminis fuis¬
se cum ĩ oppinato in castra romana numide hispani¬
q cũ elephantis inrupissent elephanti ꝑ media cast᷑
uadentes. stragem tab̾naculoꝵ ingenti sonitu ac fu¬
gam abrumpentiũ uinculo umentoꝵ facerent fra¬
ude qͦ suꝑ tumultũ adiectã inuisis ab hanibale ꝗ
huĩt aliꝙ̃ gnarẽ latine lingue consulũ uerbis ꝙ̃

Expanded text:
men peditum obiecto ab tergo equitatu ne homen peditum obiecto ab tergo equitatu ne hostaret, coepit. legionum ardor ingens ad hostem insequendum fuit: Flaccus receptui cani iussit, satis ad utrumque profectum ratus, ut et Campani quam haud multum in Hannibale praesidii esset, et ipse Hannibal sentiret. caesa eo die quidam , qui huius pugnae auctores sunt, octo milia hominum de Hannibalis exercitu, tria ex Campanis tradunt, signaque Carthaginiensibus quindecim adempta, duodeviginti Campanis. apud alios nequaquam tantam molem pugnae inveni plusque pavoris quam certaminis fuisse, cum inopinato in castra Romana Numidae Hispanique cum elephantis inrupissent, elephanti per media castra vadentes stragem tabernaculorum ingenti sonitu ac fugam abrumpentium vincula iumentorum facerent; fraudem quoque super tumultum adiectam, inmissis ab Hannibale qui habitu Italico gnari Latinae linguae iuberent
Abbreviated transcription (Latin):
tem hispanoꝵ cohegit et qui castris p̃erant .l. po̾tiꝰ
licinꝰ.⁊t. popilius legati ꝓ uallo acriter pugna¬
bant elephantos q trãsgredientes in ip̃o uallo cõ¬
ficiũt. Quoꝵ corporibus cum oppleta esse fossa ue¬
lut agge̾ aut ponte in iecto transicũ hostib dedit
ibi ꝑ stragem iacentium elephantor atrox edita oc¬
des. Altera in ꝑte castroꝵ iam pulsi erant cam¬
sani punicũq presidiũ et sub ip̃a porta capue q̃
uulturnũ fert pugnabat᷑. Neq iam armati in rũ¬
pentibus romanis resistebant ꝙͣ quo balistis scor¬
pionibq instructa missilibus ꝓcul hostes arce
sub leuo humero sũmum peccꝰ ceso iocũ est. magna
tam̃ ius hostium ante portam ẽ cesa oeteri trepidi
in urbem cõpulsi ⁊ hãnibal postꝙͣ cohortis hyspa¬
noꝵ stragem uidit sũmaq in castra hostiũ defendi
omissa oppugnatione teciꝑe signa ⁊ conuertere ag¬

Expanded text:
tem Hispanorum coepit; et qui castris praeerant, L. Porcius tem Hispanorum coepit; et qui castris praeerant, L. Porcius Licinus et T. Popillius legati, pro uallo acriter propugnant elephantosque transgredientes in ipso uallo conficiunt. quorum corporibus cum oppleta fossa esset, uelut aggere aut ponte iniecto transitum hostibus dedit; ibi per stragem iacentium elephantorum atrox edita caedes. altera in parte castrorum iam impulsi erant Campani Punicumque praesidium et sub ipsa porta Capuae quae Uolturnum fert pugnabatur; neque tam armati inrumpentibus Romanis resistebant quam porta ballistis scorpionibusque instructa missilibus procul hostes arcebsub laeuo umero summum pectus gaeso ictum est. magna uis tamen hostium ante portam est caesa, ceteri trepidi in urbem compulsi. et Hannibal postquam cohortis Hispanorum stragem uidit summaque ui castra hostium defendi, omissa oppugnatione recipere signa et conuertere ag
Abbreviated transcription (Latin):
legionis periculũ q castroꝵ fluuius ubi inditoe
nauiũqr pͥmores ꝙ alios centurionũ hortatur utꝰ co¬
hortem hostiũ inualle pugnantem inuadant tn
sũmo discrimine rtem uertit. Aut mandanda bio
esse et minore conatu ꝙͣ ꝯdẽsẽ aciẽ in rumpissent
in castra inrupturos aut ꝯficiendos sub uallo esse.
nec magni certamĩs rem fore paucos ẽe et ab suis
interdusos et que dum paneat romanus interrup¬
ta acies uideatur etiã sise utrũq in hostem uercat
ancipici pugna medios circumuenturam. Nauus
dios eos ĩmitans nisi prope sequantur milites
et partem capessant pugne. Ingens corpus erat. et
arma hoẽstabant et sublate alte signũ conu̾terat
ad speculum ciuies hostesq. Ceteꝵ postꝙͣ iam ad
id signa ꝑuerierat hispanoꝵ cum undiq in eum
t̾gule comecte et ꝓpe in unum tota acies uersa. S
pͥncipis ex cadem legione signũ inferri ĩ cohor¬

Expanded text:
legionis periculumque castrorum Fuluius ubi uidit, Q. legionis periculumque castrorum Fuluius ubi uidit, Q. Nauium primoresque alios centurionum hortatur ut cohortem hostium sub uallo pugnantem inuadant: in summo discrimine rem uerti; aut uiam dandam iis esse—et minore conatu quam condensam aciem rupissent in castra inrupturos—aut conficiendos sub uallo esse; nec magni certaminis rem fore; paucos esse et ab suis interclusos; et quae dum paueat Romanus interrupta acies uideatur, eam si se utrimque in hostem uertat ancipiti pugna medios circumuenturam. Nauiusdios eos minitans ni se propere sequantur milites et partem capessant pugnae. ingens corpus erat et arma honestabant; et sublatum alte signum conuerterat ad spectaculum ciues hostesque. ceterum postquam iam ad signa peruenerat Hispanorum, tum undique in eum tragulae coniectae et prope tota in unum acies uersa; sedprincipis ex eadem legione signum inferre in cohor
Abbreviated transcription (Latin):
quis indefensi relinquerent ita inter se copias
partiti sunt. ap̃. claudius campanis fliuus hani¬
bali est oppositus.c̃. nero. ꝓ .p̃ii. cum equitib sex
legionũ uia quesu effulã fert. C̃. fliniius flactus
legatus cum sociali equicatu constitit eregione u¬
ultũni annis.prelium non solito mͦ damore ac
tumultu est ceptum s ad alium uiroꝵ equoꝵ ar̾¬
mor ꝙ son disposita in muris campanoꝵ ĩ bellis
multitudo tantũ cũ eris crepitu qualis in defectu
lune silenti nacte fieri solet edidit clamorem ut a¬
nẽceret etiam pugnantium animos. Campanos fa¬
Ne in ualle appius arcebat. Maior uis ab altera ꝑte
fluuiũ hãnibal ⁊ poeni urgebant. legio ibi sexta loco
fecisset. Qua pulsa colori hispanoꝵ cum trib elephã¬
ti usq ad uallum ꝑuasit impatq mediam acie
romanoꝵ ⁊ mãcipici spe ac periculo erat utrumet
castra prupere an meluderet᷑ asuis. Quem pauorẽ

Expanded text:
quid indefensi relinquerent, ita inter sese copias quid indefensi relinquerent, ita inter sese copias partiti sunt: Ap. Claudius Campanis, Fuluius Hannibali est oppositus; C. Nero propraetor cum equitibus sex legionum uia quae Suessulam fert, C. Fuluius Flaccus legatus cum sociali equitatu constitit e regione Uolturni amnis. proelium non solito modo clamore ac tumultu est coeptum; sed ad alium uirorum equorum armorumque sonum disposita in muris Campanorum imbellis multitudo tantum cum aeris crepitu qualis in defectu lunae silenti nocte cieri solet edidit clamorem ut auerteret etiam pugnantium animos. Campanos facile a uallo Appius arcebat: maior uis ab altera parte Fuluium Hannibal et Poeni urgebant. legio ibi sexta loco cessit; qua pulsa, cohors Hispanorum cum tribus elephantis usque ad uallum peruasit; ruperatque mediam aciem Romanorum et in ancipiti spe ac periculo erat utrum in castra perrumperet an intercluderetur a suis. quem pauorem
Abbreviated transcription (Latin):
pue in qua oĩum socioꝵ hostiũq conuersos uidebãt
aĩos documento future qualẽcũq euentum defectio
ab romanie hiũiss. Igitur magna parte impecli¬
mentoꝵ telicta in brutus et õĩ grauiore armatũ
cum deletis exercitibus peclitũ equitũꝙ quã pote¬
rat aptissime ad inaturand̾ in campaniam cõten¬
dit. secuti tamen tam raptim euntem. tres. et.
xxx. elefanti. In ualle occulta posti fata motem
unum uẽte capue consendit. Adueniens cum ca¬
stellum gallatiam presidio in pulso cepisset in
cutum sedentis capuam seuertit. Premissis nãq
nuntus capuã quo tp̃r castra romana ad gressurus
esset ut eodem et illi ad cruptionem parati portis
õibus sese effunderent in gente prebuit tetro¬
rem. Nam alia parte ip̃e adortus est alia campã
omẽs pedites equites q et cum his punicum pre¬
sidium embostar. et anno preerat erupit. Romã
ut uire trepida ue ad unã concurendo partem abi¬

Expanded text:
puae in quam omnium sociorum hostiumque conuersos uidebat puae in quam omnium sociorum hostiumque conuersos uidebat animos, documento futurae qualemcunque euentum defectio ab Romanis habuisset. igitur magna parte impedimentorum relicta in Bruttiis et omni grauiore armatu, cum delectis peditum equitumque quam poterat aptissimus ad maturandum iter in Campaniam contendit; secuti tamen tam raptim euntem tres et triginta elephanti. in ualle occulta post Tifata, montem imminentem Capuae, consedit. adueniens cum castellum Calatiam praesidio ui pulso cepisset, in circumsedentes Capuam se uertit, praemissisque nuntiis Capuam quo tempore castra Romana adgressurus esset ut eodem et illi ad eruptionem parati portis omnibus se effunderent, ingentem praebuit terrorem; nam alia parte ipse adortus est, alia Campani omnes, equites peditesque, et cum iis Punicum praesidium cui Bostar et Hanno praeerant erupit. Romani ut in re trepida, ne ad unam concurrendo partem ali
Abbreviated transcription (Latin):
diana satis intrepide uisum est fieri in campum
qui medius inter castra in utrũq erat aduersus
instruccita pauoꝵ equites processerunt. Et ubi ad
coniectum teli uentum est signo dato uelites desi¬
luint.Pedestris inde acies ex equitatu repente in
hostium equites incurrit. Iaculaq cum impetu alia
super alia emittunt. quibus plurimus in equos ui¬
ros q qui passim ꝯiectis per multos uulnerauerũt.
pauoris tamen plus ex re noua ꝙͣ inopinata m¬
iectum est et inperculsum hostem equites iniecti
fugam stragemq eoꝵ usq ad portas fecerũt. In de
equitatu quoq suꝑior romana acies fuit. Insti¬
tutum ut uelites in legionibus essent. Auocore
peclitũ equiti immiscendoꝵ centurionem qui cum¬
uanum erant honeriq idei apud imꝑatorem fu¬
isse. Cum in hoc statu ad capuam res essent hãni¬
balem diuersũ tarentine arcis potiunde capue q
retinende trahebant cure. Uicit tam̃ respectus ca¬

Expanded text:
diana satis intrepide fieri uisum est, in campum diana satis intrepide fieri uisum est, in campum qui medius inter castra murumque erat aduersus instructos Campanorum equites processerunt, et ubi ad coniectum teli uentum est signo dato uelites desiliunt. pedestris inde acies ex equitatu repente in hostium equites incurrit iaculaque cum impetu alia super alia emittunt; quibus plurimis in equos uirosque passim coniectis permultos uolnerauerunt; pauoris tamen plus ex re noua atque inopinata iniectum est, et in perculsum hostem equites inuecti fugam stragemque eorum usque ad portas fecerunt. inde equitatu quoque superior Romana res fuit; institutum ut uelites in legionibus essent. auctorem peditum equiti immiscendorum centurionem Q. Nauium ferunt honorique id ei apud imperatorem fuisse. cum in hoc statu ad Capuam res essent, Hannibalem diuersum Tarentinae arcis potiundae Capuaeque retinendae trahebant curae. uicit tamen respectus Ca
Abbreviated transcription (Latin):
bũt. I ei iustum exilium esse sciuuit plebs. Inter ħuis
em̃s belli uersa ĩ capuã est. obsidebatur tñ cata ꝙ uͦ
bienabatur. Nec aut famẽ tollerate ẜuicia ac plebs
mtrant aut mitere nũcios ad hanibalẽ armatas.¬
maentus est autẽ numida quidam ꝗͥacceptis lictris
bimana eustra nocte egressus sp̃e accendit campanis
dumi aliquid uiriũ suꝑesset ab oĩ parte eruptionem
epandi ceteꝵ in his multio certamimibis eque¬
Ma prelia fẽme prospera faciebant redites supaban
diaẽ rato est ut q uiribuo decrat anrte equa rerir.
Ex oĩb legionib clecti sunt iuiuenes maxime u¬
gore ac leuitate corpoꝵ ueloces. Eis parme breui¬
ores ꝙͣ equestres et septcã iacula quaternos longa
pedes data ferro quale hastis uelitarib in est. Et
eos singulos in equims suis acripientes equites
ad suefecerunt et uehi post sese desilire ꝑ mat̃ ubi
datum signum esset postquam ad suetudine coti¬

Expanded text:
abiit. id ei iustum exsilium esse sciuit plebs. inter haec uis abiit. id ei iustum exsilium esse sciuit plebs. inter haec uis omnis belli uersa in Capuam erat; obsidebatur tamen acrius quam oppugnabatur, nec aut famem tolerare seruitia ac plebs poterant aut mittere nuntios ad Hannibalem per cusest Numida qui acceptis litteris Romana castra nocte egressus spem accendit Campanis, dum aliquid virium superesset, ab omni parte eruptionem temptandi. ceterum in multis certaminibus equestria proelia ferme prospera faciebant, pedite superabatandem ratio est ut quod viribus deerat arte aequaretur. ex omnibus legionibus electi sunt iugore ac leuitate corporum ueloces; eis parmae breuiores quam equestres et septena iacula quaternos longa pedes data, praefixa ferro quale hastis uelitaribus inest. eos singulos in equos suos accipientes equites adsuefecerunt et uehi post sese et desilire perniciter ubi datum signum esset. postquam adsuetudine coti
Abbreviated transcription (Latin):
ciam aut pauorem fecere. Bis est accusatus peccuĩa
bus onerabatur iurati ꝑmulti dr̃ent fuge pauoris ꝙ
initium apretore ortum ab eo deẜtos milites cum
huud uanũ timorem uocis crederent terga dedisse.
tanta ira aocensa est ut capite an ꝗrẽd̾ concio suc¬
dmaret. De eo quoq nouũ certamen ortũ. nam cũ
bipecunia acquisisset tercio capitisse an ꝗrere dice
sen morib mallet an ꝗ reret quo ad uł capitis uł pecu¬
ne udicasset priuato tũ sc̃ ꝓnius ꝑ duellioĩs se uidica¬
reicHi fuliuo dixit dic̃q comitus ab .c. calphurmo.
pr. urbis petit. Inde alia spẽs ab eo cẽptata est si ad¬
ese uidicio ꝗutus fuluius frater .p̃. posset. florens cũ
fama reꝵ gestaꝵ et ꝓpĩqua spe pociũde capue. Id cũ
perlras miserabilit̾ ꝓ ft̃is capite scpͥtas petisset fuluus
negusent ꝙ pres.e. R. p̃. ẽe. abscedia capua postqua
des comitioꝵ aderat. cñ. fuluius exulatũ tã qnios

Expanded text:
ciam aut pauorem facere. bis est accusatus pecuniaquciam aut pauorem facere. bis est accusatus pecuniaqunibus probris onerabatur, iurati permulti dicerent fugae pauorisque initium a praetore ortum, ab eo desertos milites cum haud uanum timorem ducis crederent terga dedisse, tanta ira accensa est ut capite anquirendum contio succlamaret. de eo quoque nouum certamen ortum; nam cum bis pecunia anquisisset, tertio capitis se anquirere dicseu moribus mallet, anquireret quoad uel capitis uel pecuniae iudicasset priuato. tum Sempronius perduellionis se iudicare Cn. Fuluio dixit, diemque comitiis ab C. Calpurnio praetore urbano petit. inde alia spes ab reo temptata est, si adesse in iudicio Q. Fuluius frater posset, florens tum et fama rerum gestarum et propinqua spe Capuae potiundae. id cum per litteras miserabiliter pro fratris capite scriptas petisset Fuluius negassentque patres e re publica esse abscedi a Capua, postquam dies comitiorum aderat, Cn. Fuluius exsulatum Tarquinios
Abbreviated transcription (Latin):
nibus. nuꝑ decretũ. cĩ. fuluii fugã ex prelio ip̃ius te¬
meritate ꝯmisso impunitã esse et eum in aganea lustͥs¬
q ubi inuentam egerit senectutem actuꝵ milites qui
nichil aliud peccauerint ꝙͣ ꝙ impatoris siłes fuerint
religatos ꝓpe in exiliũ ignominiosam pati militiam
adeo ĩparem libertatem rome dici ac pauꝑi honora¬
to atq in honorato esse. Reus abse ui milites trãs¬
ferebat eos ferrciter pugnã poscentis ꝓductos ĩ acie
rouẽ cãnensi pugna ut multos alios imꝑatores. Quid
autt̃ solũ se restãtem ꝓdesse . N̾ ñ .p̃.nisi si mors sua
remedio publicis cladibus futura ẽẽ potuiss nõ se ino¬
pia comẽtus nõ ĩ loca iniqua ĩ cauta incaute deductus
non agmine in explorato euntẽ insidus circũuentũ
in aperta. armis.acie.uictũ. nec suoꝵ animos nec
hostium in potestate huĩsse suũ cuiq ingeniũ auda¬

Expanded text:
nibus nuper decretum, Cn. Fuluio fugam ex proelio ipsius tenibus nuper decretum, Cn. Fuluio fugam ex proelio ipsius temeritate commisso impunitam esse et eum in ganea lustrisque ubi iuuentam egerit senectutem acturum, milites qui nihil aliud peccauerint quam quod imperatoris similes fuerint relegatos prope in exsilium ignominiosam pati militiam; adeo imparem libertatem Romae diti ac pauperi, honorato atque inhonorato esse. reus ab se culpam in milites transferebat: eos ferociter pugnam poscentes, productos in aciem ronem Cannensi pugna, ut multos alios imperatores. qui autem solum se restantem prodesse rei publicae, nisi si mors sua remedio publicis cladibus futura esset, potuisse? non se inopia commeatus non in loca iniqua incaute deductum, non agmine inexplorato euntem insidiis circumuentum: ui aperta armis acie uictum. nec suorum animos nec hostium in potestate habuisse: suum cuique ingenium auda
Abbreviated transcription (Latin):
essent cuor ad beneuentum aliasq urbes eos ui¬
lut a faucib hanibalis ereptos ppło.R. restituiss
cq. suluiũ quiritiũ romanoꝵ exercitũ honeste genitoᷤ
liberałr educatos ẜuilib uitus inibuisse. Ergo effecis¬
se et fenxes et inquietis int̾ socios igna et in belles
in hostes essent nec impetũ modo poemorum. s ne cla¬
morem ꝗdem sustinere possent nec hercule mꝵ ẽẽ mili
ces in acie cũ pͥmus oĩum ĩꝑator fugeret magis mira¬
ri se aliquos stantes cecidisse et nõ oẽs comites. cñ. ⁊¬
fului fuisse pauorio ac fuge.C. flaminiu .i. paulum.
i. postumi ñ. eñ. app̃. scipiones cadere in acie maluisse.
ꝙͣ deserere circũuentos hostib suos exercitus. eñ. ful¬
uiu ꝓpe unũ nũciũ deleti exercitus romã redisse. fa¬
an indignũ esse. cãnensem exercitũ ꝙ ex acie fuge¬
rit in siciliã deportatũ. Nep̃ inde dimictatur ꝙͣ ho¬
stis ex italia dimictatur. et ħ idẽ. ĩ.cN.fuluii legiõ¬

Expanded text:
essent; Cumas Beneuentum aliasque urbes eos uelut e faucibus Hannibalis ereptas populo Romano restituisse: Cn. Fuluium Quiritium Romanorum exercitum, honeste genitos, liberaliter educatos, seruilibus uitiis imbuisse. ergo effecisse ut feroces et inquieti inter socios, ignaui et imbelles inter hostes essent, nec impetum modo Poenorum sed ne clamorem quidem sustinere possent. nec hercule mirum esse <cessisse> milites in acie cum primus omnium imperator fugeret: magis mirari se aliquos stantes cecidisse et non omnes comites Cn. Fului fuisse pauoris ac fugae. C. Flaminium , L. Paulum , L. Postumium , Cn. ac P. Scipiones cadere in acie maluisse quam deserere circumuentos exercitus: Cn. Fuluium prope unum nuntium deleti exercitus Romam redisse. facinus indignum esse Cannensem exercitum quod ex acie fugerit in Siciliam deportatum ne prius inde dimittatur quam hostis ex Italia decesserit et hoc idem in Cn. Fului legio
Abbreviated transcription (Latin):
debuerãt ꝗ si ñ fuerĩt hostes nich̾ int̾est nc̃ auiuo
mornia clauser̃t ex̾citũq cãtacanesiu adñẜ nos
tutati st̃ qs passos ẽẽ hostilia cũ fecerĩt indignat᷑
odistis et execramini eos ꝗ fecer̃t et ne his ꝗdem
contumeliis ĩ eos dicendis pãcitis tm̃ abest ut ⁊
ip̃i tãle ꝯꝙͣ facturi fui̾tis. ip̃a hũilitas eoꝵ .p̃. c̃.¬

Expanded text:
debuerint. qui si non fuerunt hostes, nihil interest nunc an uiuo moenia clauserunt exercituque Carthaginiensium aduersus nos tutati sunt, quis passos esse hostilia cum fecerint indignatur? odistis et exsecramini eos qui fecerunt, et ne hic quidem contumeliis in eos dicendis parcitis; tantum abest ut et ipsi tale quicquam facturi fueritis. ipsa humilitas eo
Abbreviated transcription (Latin):
maxĩeq tam̃ spes pociude mouebat acãine. igł
cõscpte cõdictiões quib ĩ amicitiã societatẽq
ppłi romani uenirẽt ad̾ͥitũq ut si placẽt uellẽta
eode iure amicitie elei lacedomoniiq ⁊ athaliis
licum phylippo terra gereretur. nauib nemin᷑
tenus ab etholia incipiẽti solũ tectãq ⁊ muri cum
cũ philippo facerẽt sedan abscũberẽt ita ratã eo
pace si phĩlippus arma a romaĩs sociisq ꝗnq coꝵ
dictõis eẽnt abstinuissẽt. It si pp̃łs romams fe¬
dere urgeref᷑ regi ut cauẽt ne is ei bellũ inferẽ¬
di etholis sociisꝙ eoꝵ ẽẽt. hoc cõuenerũt cõsc̾ytaq
biẽnio post õlimpiade ab etholis ĩ capitolio aro¬
manis ut testata sacratis monumẽtis esset sup
põita. More cã fuerãt retenti roms diutiꝰ leg̃a¬
ti etholoꝵ nec tñ impedimẽto id reb gerendis

Expanded text:
maxime tamen spes potiundae mouebat Acarnaniae. igitur maxime tamen spes potiundae mouebat Acarnaniae. igitur conscriptae condiciones quibus in amicitiam societatemque populi Romani uenirent; additumque ut, si placeret uellentque, eodem iure amicitiae Elei Lacedaemoniique et Attaluli cum Philippo terra gererent; nauibus ne minutenus ab Aetolia incipienti solum tectaque et muri cumcum Philippo facerent, foederi adscriberent ita ratam fore pacem si Philippus arma ab Romanis sociisque quique eorum dicionis essent abstinuisset; item si populus Romanus foedere iungeretur regi, ut caueret ne ius ei belli inferendi Aetolis sociisque eorum esset. haec conuenerunt, conscriptaque biennio post Olympiae ab Aetolis, in Capitolio ab Romanis, ut testata sacratis monumentis essent sunt posita. morae causa fuerant retenti Romae diutius legati Aetolorum; nec tamen impedimento id rebus gerendis
Abbreviated transcription (Latin):
T loc̃ .s. p̃. caruili maximi auguris. mͥ. ẜuiliꝰ. G.
otaciliᷤ crassus pontifex qr exacto ãno mortuus enͣt
ĩo noĩatio ĩ locũ eiꝰ nõ est facta. c̃. claudius flam̃
Dialis ꝙ exta ꝑperam dederat flãmonio habiit ꝑ id̾
tp̃s. mͥ. ualeu̾us leuinus temptatis pͥus ꝑ secreta
colloꝗa pͥncipũ aĩs ad indictũ añ ad ip̃m cõciliũ aet¬
oloꝵ classe expedita uenit ubi cũ syracusas capuãq
iã iñ amaioib traditũ morẽ romanis colendo soçio
ex ꝗb alios ĩ ciuitat̃e acꝙ equũ secũius accepissẽt
alios ĩ ea fortuna hãberẽt ut socii ẽe ꝙ ciues malle
et a carnanas quos egre feterẽt etolia copere
suo directos restitutuꝵ se inantiquã formulam
iurisq additiõis eoꝵ. hec dcã ꝓmissaq a romano
imperatore scopias quitũ ppłi romani gentis
erat ⁊ dorimachus pͥnceps etholoꝵ affirmauert
autoĩtate sua more eũ ueretũdia ⁊ maiorem
cũ fidem uim magestãq ppłi romani extollentes

Expanded text:
M. Seruilius . T. Otacilius Crassus pontifex quia exacto anno mortuus erat, ideo nominatio in locum eius non est facta. C. Claudius flamen Dialis quod exta perperam dederat flamonio abiit. per idem tempus M. Ualerius Laeuinus temptatis prius per secreta conloquia principum animis ad indictum ante ad id ipsum concilium Aetolorum classe expedita uenit. ubi cum Syracusas Capuamquiam inde a maioribus traditum morem Romanis colendi socios, ex quibus alios in ciuitatem atque aequum secum ius accepissent, alios in ea fortuna haberent ut socii esse quam ciues mallenet Acarnanas quos aegre ferrent Aetoli a corpore suo diremptos restituturum se in antiquam formulam iurisque ac dicionis eorum; —haec dicta promissaque a Romano imperatore Scopas, qui tum praetor gentis erat, et Doauctoritate sua, minore cum uerecundia et maiore cum fide uim maiestatemque populi Romani extollentes.
Abbreviated transcription (Latin):
ue cãnmo intra cẽta manẽt. Locꝰ uͥ hĩtarẽt trãs
tiben qnõ otĩgeret tiberi daret᷑. Qui nͨ capte
n ĩ in be cãpana q̃ a ppło ro. defetisset ꝑbellum
fuisset eos cis liri amnẽ romã u̾ẜ. Qũi ad roma¬
nulturnũ ⁊ mouẽdos censuert̃. Ne ꝗdeoꝵ ꝓpi

Expanded text:
ue Campano intra certam diem maneret; locus ubi habitarent trans Tiberim qui non contingeret Tiberim daretur: qui nec Capuae nec in urbe Campana quae a populo Romano defecisset per bellum fuissent, eos cis Lirim amnem Romam uersus, qui ad RomaUolturnum emoue
Abbreviated transcription (Latin):
uius id ita esset iratus. acceptas literas neq
rescludas cum in gremio teposuisset preconi
imperant ut lictorẽ lege agẽt iuberet. Itaqͦ
de his quib calib erant sumptum supplicium.
erat ne impediri posset. Consurgentem iam
fluuium taurea iubelliꝰ campanus ꝑ mediam
uadens urbem turbãꝙ noĩe inclamauit. et cu
mirabũdus ꝗdnã se se uellet inquirerẽt residẽs
flacus me quoq inꝗt iube occidi ut głiari possis
multo fortiorẽ ꝙ ip̃e es uirũ abste occisũ esse.
Cum flaccus negaret ꝓfecto satis competens ẽẽ
quis amicisq amussis cũ ipe manu mea comugẽ
liberosq interfecerim. neꝗd indigni paterentur
michi ne mortis quidẽ copia eade ẽ. que his ci¬
uib meis petat᷑ a u̾tute inuise hiꝰ uite umdicta
atq ita gr̾adio ꝙͣ ueste tex̾at ꝑ adu̾ẜ trãsfixͦ añ

Expanded text:
uius, id ita esse ratus acceptas litteras neque uius, id ita esse ratus acceptas litteras neque resolutas cum in gremio reposuisset, praeconi imperauit ut lictorem lege agere iuberet. ita de iis quoque qui Calibus erant sumptum supplicium. erat ne impediri posset. consurgentem iam Fuluium Taurea Uibellius Campanus per mediam uadens turbam nomine inclamauit, et cum mirabundus quidnam sese uellet resedisset Flaccus, 'me quoque' inquit 'iube occidi ut gloriari possis multo fortiorem quam ipse es uirum abs te occisum esse.' cum Flaccus negaret profecto satis compotem mentisquis amicisque amissis, cum ipse manu mea coniugem liberosque interfecerim ne quid indigni paterentur, mihi ne mortis quidem copia eadem est quae his ciuibus meis, petatur a uirtute inuisae huius uitae uindicta.' atque ita glad
Abbreviated transcription (Latin):
potestatem fieri pr̃ibus. Non communicassent cõ¬
silia cum aliquis socioꝵ latini noĩs municipioꝵ
et noti ope eoꝵ in bello forent et ad municipio¬
rum aduiti. Id uo̾ minime cominictend̾ õe ful¬
uius dicere ut sclicitarentur criminib dubiis¬
Non dubitaret tñ literas suꝑ tanta re a roma
expectatiu. fuluius ne id ip̃m impedimẽtũ in¬
cepto foret dimitões pretoriũ tribuni militũ
ac prefectis socioꝵ imperauit uti duob equitũ
dilectis denuntiaretur ut ad tertia̾ bucinam
perrexit. Concursuq ad pͥmũ equitũ ingressum
facto magr̃atu seditium citari iussit imperauit¬
q ut ꝓduceret campanos quos in custodia hãbet
ꝑducti om̃s uirgisq cesis ac securi percussi in de
citato equo caĩes percuit. ubi cũ intribunali
consedisset ꝓductiq campani deligarentur ad
palum eques citus a roma uenit literasq a .c̃.
ferii rẽ integram ad pr̃es de campanis. Et ful¬

Expanded text:
potestatem fieri patribus, num communicassent conpotestatem fieri patribus, num communicassent consilia cum aliquis sociorum Latini nominis municipiorum et num ope eorum in bello forent adiuti. id uero minime committendum esse Fuluius dicere ut sollicitarentur criminibnon dubitaret tamen litteras super tanta re ab Roma exspectaturum, Fuluius, ne id ipsum impedimentum incepto foret, dimittens praetorium tribunis militum ac praefectis socium imperauit uti duobus milibus equitum delectis denuntiarent ut ad tertiam bucinam perrexit; concursuque ad primum equitum ingressum facto magistratum Sidicinum citari iussit imperauitque ut produceret Campanos quos in custodia haberet. producti omnes uirgisque caesi ac securi percussi. inde citato equo Cales percurrit; ubi cum in tribunali consedisset productique Campani deligarentur ad palum, eques citus ab Roma uenit litterasque a C. ferri rem integram ad patres de Campanis; et Ful
Abbreviated transcription (Latin):
uini ueneni fecerunt. itaq noctem totam. plertꝰ
dm̃eottaiouie que aduersus castra tomana ent
uissu ꝓconsuł aperta ẽ. ea intromissa legio una
et due ale cũ.c̃. flamineo fuliuo legato. Is cum
om̃iu primũ arma telaque capua erant ad se cõ¬
ferenda carasset custodiis ad om̃es portas dispoĩtiᷤᷤ
ne quis exire aut emicti posset presidiu punicũ cõ¬
prehendit᷑ senatũ campanũ ire i castra ad impe¬
natores romanos iussit. quo cũ uenissent ex timplo
his om̃ib catene in iecte iussiq ad questores defer
.xx. tales in custodia duo d̾ triginta teanũ missi
quoꝵ desũcia maxime descita a romanis consta¬
bat de supplicio campani senatus aut quamquã
in fuluium claudiũ conueniebãt faciliᷤ impetran¬
de uenie. Clandius fuluii durior sententia era
Itaq appius romam ad senatũ arhitrium eius
rei totum reiciebat percunctandi etiã equũ esse

Expanded text:
uim ueneni fecerunt; itaque noctem totam plerique uim ueneni fecerunt; itaque noctem totam plerique die porta Iouis, quae aduersus castra Romana erat, iussu proconsulum aperta est. ea intromissa legio una et duae alae cum C. Fuluio legato. is cum omnium primum arma telaque quae Capuae erant ad se conferenda curasset, custodiis ad omnes portas dispositis ne quis exire aut emitti posset, praesidium Punicum comprehendit, senatum Campanum ire in castra ad imperatores Romanos iussit. quo cum uenissent, extemplo iis omnibus catenae iniectae, iussique ad quaestores deferr et uiginti Cales in custodiam, duodetriginta Teanum missi, quorum de sententia maxime descitum ab Romanis constabat. de supplicio Campani senatus haudquaquam inter Fuluium Claudiumque conueniebat. facilis impetrandae ueniae Claudius, Fului durior sententia erat. itaque Appius Romam ad senatum arbitrium eius rei totum reiciebat: percontandi etiam aequum esse