comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
est. ⁊ ex iñ remissio fcã est sĩ est
opus nũciandi quraut dnũ aut̃
seruitutẽ ht̃. ¶Item iuliano pi
are poterit uicino ⁊ remissio utilis
erit. Ipĩ aũ dnõ p̃dii si nũciaĩtt
remissio inutilis erit. n siquis adu̾¬
sus uicinũ. ita adu̾sus dnm̃ agere
pot᷑. ius ẽẽ ei ñ inuito se altius e¬
dificare. s si hoc fcõ. usus fiuctꝰ de¬
terior fiat. pet̾e̾ usũ fructũ debe¬
bit. Idẽ. Iuł. scrib. de ret̾is quib
aligrua seruttus a uicino debet᷑¬
¶ Ei quoq qͥ pignoraccepit᷑¬

Expanded text:
a est, non est nouum nuntiandi, qui aut dominium aut seruitutem habet.Item Iuliano plaum nuntiare poterit uicino et remissio utilis erit. ipsi autem domino praedii si nuntiauerit, remissio inutilis erit: neque sicut aduersus uicinum, ita aduersus dominum agere potest ius ei non esse inuito se altius aedificare. sed si hoc facto usus fructus deterior fiat, petere usum fructum debebit. idem Iulianus dicit de ceteris, quibus aliqua seruitus a uicino debetur.Ei quoque, qui pignori
Abbreviated transcription (Latin):
habe nẽ inuito se fiat in eo minti¬
atio tenz. ceterũ nũciatione remis¬
sa faciat. ¶ Sub hoc titulo remis¬
siones ꝓponiltur. ⁊ uba p̾toris os¬
tendunt remissionẽ i denĩ scãm.
uͥ nũciatõ tenet. ⁊ nũciationẽ ibi
domũ uoluisse p̃torẽ tene Aĩ ẽ nũ¬

Expanded text:
e se inuito fiat, in eo nuntiatio teneat: ceterum nuntiationem missam facio'.Sub hoc titulo remissiones proponuntur.Et uerba praetoris ostendunt remissionem ibi demum factam, ubi nuntiatio non tenet, et nuntiationem ibi demum uoluisse praetorem tenere, u
Abbreviated transcription (Latin):
Lroma hñt. ⁊ si alio loco domicilium
constituerunt munera euis sustine
dẽbent. ¶isqui castris oꝑã ꝑ mili¬
tiam dant muiũ inunicipale munꝰ
iniungi pot̾it. cet̃ĩ autẽ pͥuati. qmͣ¬
uis militũ cognati sinti legib prĩe
sue ⁊ prouincie obedire debent.ꝯ.
ĩ ictallũ datus inintegrũ resti¬
tutus sit perinde ac si nͨ dampnatꝰ
fuiss ad mun̾a honores uocant᷑.
net ponat fortunã. ⁊ casus tristi¬
feminis ip̃e sexus denegat qͦmsnꝰ
honores aut munera iniigã¬
tar. ¶Filisis nuliam ht̃ extu¬
satõnẽ int̾ced̾e. ¶ Pat̃ in cuiꝰ

Expanded text:
Roma habent, si alio loco domicilium constituerunt, munera eius sustinere debent. His, qui castris operam per militiam dant, nullum municipale munus iniungi potest. ceteri autem priuati, quamuis militum cognati sunt, legibus patriae suae et prouinciae oboedire debent. Si in metallum datus in integrum restitutus sit, perinde ac si nec damnatus fuisset, ad munera uel honores uocatur: nec opponet fortunam et casus tristifeminis ipse sexus denegat. Quo minus honores aut munera iniungantur filio, si nullam habet excusationem, intercedere pater, in cuius
Abbreviated transcription (Latin):
rum incolumiũ pr̃ sit. soq amu¬
nerib ciuilib ex ausetur fan tm̃
rius suo noĩe ꝯpetentia munera
agnossc̾e debent. Id̾o enĩ. ꝓpͥũ p̃mi¬
um smunitatis pp̃filios patrib.
hoña muneꝵ cuiliũ noĩe pti¬
nigni sui susciꝑe nullis uiris rõ¬
ne cogͣi. ¶ Lib̾ti munerib sungĩ
debent ap̃ driginẽ prõnoꝵ mune¬
rib. S si sua pat̾monia hnͣt sus¬
fectura honĩlẜ res enĩ pr̃onorũ
muñib. lib̃tinoꝵ subiecta ñ est̾

Expanded text:
rum incolumium pater sit ideoque a muneribus ciuilibus excusetur, filii tamen eius suo nomine competentia munera adgnoscere debent: ideo enim proprium praemium immunitatis propter filios patribus onera munerum ciuilium nomine priuigni sui suscipere nulla iuris ratione cogitur. Liberti muneribus fungi debent apud originem patronorum, sed si sua patrimonia habent suffectura oneribus: res enim patronorum mun
Abbreviated transcription (Latin):
dari sibi stipulatur inc̾tum dedu¬
cit ĩ obligationẽ usꝙ ad eo ut si
quis ita scipulatus sit tͥtici. affri¬
ci boni modios .c. uini campani
boni amphoras .c. incertũ uideat᷑
stipulari. qr bono meliꝰ uiueniri pͭ
quo fit ut boni appellatõ. ñ sit c̾¬
te rei significatiua. cũ id ꝙ bono
meliꝰ sit. ipm̃ quoq bonũ sit a
tum optimum quisq scipulatur
id stipulari. intelligͭ. cuiꝰ bonitas
pͥncipalẽ gradũ uonitatis hãt
que res efficit. ut ea appellatõ
certi sigtuficatiua est. ¶ fundr
certi siqͥuis usũ fructũ stiplatꝰ
fuerit. Incertum intelligit᷑ ĩ obligõ¬
nẽ decluxisse hoc enĩ mag̃ iure uti¬
mur. ¶ Illud dubitatõnẽ recipit
aut fructus qui in fundo tusculano
nati erunt dari sibi stipulatus sit:
an incertũ stipulari uideat᷑. s ip̃a nͣ.
manifestissimũ est inc̾tam eẽ hũc sti

Expanded text:
sibi stipulatur, incertum deducit in obligationem Usque adeo, ut, si quis ita stipulatus sit 'tritici Africi boni modios centum' 'uini Campani boni amphoras centum', incertum uideatur stipulari, quia bono melius inueniri potest: quo fit, ut boni appellatio non sit certae rei significatiua, cum id, quod bono melius sit, ipsum quoque bonum sit. at cum optimum quisque stipulatur, id stipulari intellegitur, cuius bonitas principalem gradum bonitatis habet: quae res efficit, ut ea appellatio certi significatiua sit.Fundi certi si quis usum fructum stipulatus fuerit, incertum intellegitur in obligationem deduxisse: hoc enim magis iure utimur. Illud dubitationem recipit,aut fructus, qui in fundo Tusculano nati erunt, dari sibi stipulatus sit, an certum stipulatus videatur. sed ipsa natura manifestissimum est incerti esse hanc st
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmo adiecta fuerant p̃dia s cũ
utraq addicio intͣ tempus iunde.¬
miaꝵ fcã fuiss recessum Ẽ ab hoc
tcͣtatu atꝙ placebat fructus em
tentiam induxerunt qr sub colo¬

Expanded text:
erant praedia. sed cum utraque addictio intra tempus vindemiarum facta fuisset, recessum est ab hoc tractatu itaque placebat fructus empvam sententiam induxerunt, quia sub colo
Abbreviated transcription (Latin):
lio rupho qui tacitam fidẽ aomoda¬
uit. ut nõ capienti restitũet hr̃di¬
tatẽ. si deducta ꝑte qrͣta rest̾ituit᷑
nicħ retin̾ẽ d. quadrans aũ qͥ hr̃di
imponitur ipi eripratur. ⁊ ad fiscsĩ
tnͣsferatur unũ dodrandis semissẽ
solũ cap̃ qͥ se detulit.
Epatoris flauio statilio p̃dia t̾to
precio addixerat. deiũ frã licitatõe
idem statilius recepta ea licitatione
optinũat. ⁊ ĩta uacuam possõnem
inductus erat de fructib tp̃r me¬
dio receptis querebatur piõnus
fisci eos ẽe uolebat. plane si medio
temꝑe int̾ pͥmam licitatõuẽ ⁊ se¬
qntem adiectionẽ ꝑcepti fuissent
ad uenditorẽ ꝑtiuere sic̃ solet᷑ est¬
iuderi cũ in diem adiectio fcã est̾
dem̃ melior condicio auata ẽ nec¬

Expanded text:
lio Rufo. Qui tacitam fidem accommodauit, ut non capienti restitueret hereditatem, si deducta parte quarta restituit, nihil retinere debet. quadrans autem qui heredi imponitur ipsius eripiatur et ad fiscum transferatur'. unde dodrantis semissem solum capit qui se detulit. imperatoris Flauio Stalticio praedia certo pretio addixerat. Deinde facta licitatione idem Stalticius recepta ea licitatione optinuerat et in uacuam possessionem inductus erat. de fructibus medio tempore perceptis quaerebatur: Patruinus fisci esse uolebat. plane si medio tempore inter primam licitationem et sequentem adiectionem percepti fuissent, ad uenditorem pertinere‹nt› sicut solet dici, cum in diem addictio facta est, deinde melior condicio allata e
Abbreviated transcription (Latin):
dem .i. Statius forius testõ seo
to heredis sui pompei tacite fidi
cõmiserat ut non capienti fundũ
⁊ c̾t̾e peccunie qnͣtitatem daret.⁊
eo noĩe cautõnẽ a pompeio exigi cu¬
faustino heredib institutis nullas
p̃ceptões pompeio ded̾at ħ ꝑ sona¬
q̃ cũ caꝑe non pot̾at se detulerat tõ¬
sulti ĩꝑatores a ꝓcuratorib rescͥp¬
serunt si ñ ꝓbaretur mutatã uo¬
lũtatẽ cẽ prestandã fid̾ ꝯmissũ
atq ita pompeius ꝯdempnatus¬
nec posse uderi ꝓ parte ĩ pͥma uo¬
luntate testatorẽ ꝑ seuerasse. S
in uniu̾so ꝓnũciauit. nec testm
prius extare. nec si dediss ĩ pͥmo
petitũ fuiss placuit. qr non ꝓbabat
sibi datas p̃ceptõnes ex sola sua:
cautione selũ fidei ꝯmissũ prare
debere. ¶Cornelio felici mater
scripta heres rogata erat restitũe
heditatem post mortẽ suam cũ
heres scripta ꝯdempnata eẽt. ⁊¬
a fisco oĩa bona mulieris occuꝑa

Expanded text:
m Statius Florus testamento scripto heredis sui Pompeii tacitae fidei commiserat, ut non capienti fundum et certam pecuniae quantitatem daret, et eo nomine cautionem a Pompeio exigi cuFaustino heredibus institutis nullas praeceptiones Pompeio dederat. haec persona, quae capere non poterat, se detulerat. consulti imperatores a procuratoribus rescripserant, si non probaretur mutatam voluntatem esse, praestandum fideicommissum: atque ita Pompeius condemnec posse uideri pro parte in prima uoluntate testatorem perseuerasse, sed in uniuerso. pronuntiauit nec testamentum prius exstare nec, si dedisset in primo petitum esset. placuit, quia non probabat sibi datas praeceptiones ex sola sua cautione, solum fideicommissum praestare debere. Cornelio Felici mater scripta heres rogata erat restituere hereditatem post mortem suam. cum heres scripta condemnata esset a fisco et omnia bona mulieris o
Abbreviated transcription (Latin):
sam ꝓbat ait enĩ naturam agri
ipãm a se mutari posse ⁊ Io cũ ꝑse
natura agͥ fu̾it mutata cqͦ aĩo uñ¬
quemq ferre deb̾e suie melior siue
deterior euis condicõ fcã sit. Icirco
si t̾re motus aut tempestatis in¬
agntrudine soli cã mittata sit ne¬
minẽ cogi posse ut sinat ĩ pͥstinẽ
loti condicionẽ redigi. S nos ⁊̃ in
hunc casum eqͥtatẽ admisimꝰ ¶⁊
dẽ lab̾. ait. Si in agro tuo equaꝵ
concursum locũ ercauauit aque
pluuie arcende actione agi ñ posse
cecũ a uicinis plane si fossa hãs in¬
iure fcã ut cuiꝰ memoria ñ existat
agei tecũ posse. atq pluuie arcen¬
de ut restituas. ¶Idem lab̾ ait̾

Expanded text:
sam probat: ait enim natura‹m› agri ipsam a se mutari posse et ideo, cum per se natura agri fuerit mutata, aequo animo unumquemque ferre debere, siue melior siue deterior eius condicio facta sit. idcirco et si terrae motu aut tempestatis magnitudine soli causa mutata sit, neminem cogi posse, ut sinat in pristinam locum condicionem redigi. sed nos etiam in hunc casum aequitatem admisimus. Idem Labeo ait, si in agro tuo aquarum concursus locum excauauit, aquae pluuiae arcendae actione agi non posse tecum a uicinis: plane si fossam iure factam aut cuius memoria non exstat, agi tecum posse aquae pluuiae arcendae, ut reficias.
Abbreviated transcription (Latin):
cinmĩ cog̾e aq̃ pluuie arcende accõ¬
ne ut eũ reponat uł reponi si¬
nat᷑. ide̾ ꝙ putat. ⁊ si menufactꝰ
fi̾t n memoria eius extaret ꝙ
si excet putat aque pluuie arcen¬
de accõnẽ eũ tenĩ lab̃. ait. Si me¬
nufactus sit agger ⁊̃ si memoria eꝰ
s̃ existat agi posse ut reponat᷑. uam
hac actione neminẽ cogi posse ut
uicino ꝓsit. s ne noceat auce ĩt̾¬
pellat facientẽ ꝙ iure fac̾e possit
ꝙͣqmͣ tñ deficiat aq̃ pluuse arcende
ux int̾dictũ m ꝯpet̾e adu̾sus uiciũ.
Si uelumn restitũe agge̾m s agro eius
si iure deficiamus. ¶ Cap̃ mani
inissem relatũ est. ¶Si aqua flu¬
ens it̃ sũ st̾core obittuxerit et
de restagnatione suꝑiori agro noce¬
at posse cũ inferiore agi ut sinat pͤ¬

Expanded text:
cinum cogere aquae pluuiae arcendae actiocinum cogere aquae pluuiae arcendae actione, ut eum reponat uel reponi sinat, idemque putat et si manu factus fuit neque memoria eius exst‹a›t: quod si exstet, putat aquae pluuiae arcendae actione eum teneri. Labeo autem, si manu factus sit agger, etiamsi memoria eius non exstat, agi posse ut reponatur: nam hac actione neminem cogi posse, ut uicino prosit, sed ne noceat aut interpellet facientem, quod iure facere possit. quamquam tamen deficiat aquae pluuiae arcendae uel interdictum mihi competere aduersus uicinum, si si iure deficiamur. Apud Namusam relatum est, si aqua fluens iter suum stercore obstruxerit et ex restagnatione superiori agro noceat, posse cum inferiore agi, ut sinat pu
Abbreviated transcription (Latin):
auł. ł. In sũma tͥa sũt pp̃ que
inferior locus sr̃iori seruit lex nata᷑
sic padoꝵ cau̾a nec memoriam
ex ture qñ ftã est. hnͣc inferior uici¬
nus ñ purgabat. sic ficbat ut ex
restagnatione eiꝰ aqua fundo nr̃o
noceret. dicit gͦ lab̃. aq̃ pluuie altẽ.¬
de cũ inferiore agi posse ut aũ ip̾e
purgaret uł te pateretur ĩ pͥstinũ
scatũ eam reducere. ¶ Pret̾ea si
ĩ cõfinio fossa fit. n purgari uicinꝰ
paciatur cam ꝑtẽ q̃ tib accedat pꝰ¬
se. te magis age aq̃ pliuue arcẽde
sint in aq̃ pluuie arcende accõnem
moriam uetustas extedit. ¶Ap̃
acteuũ u̾o relatũ ẽ eam fossam
ex qua ħ fi ad inferiorẽ fundũ aqͣ
descendit cogendũ ẽẽ uicinũ pur¬
gare. sui existet fosse memoriam
siue non ertet ꝙ et ip̾e puto ꝓ¬
bandũ. ¶Itẽ uarus ait agge¬
rem qͥ in fu̾lido uicini erat uiss
aque deietit ꝓ quo effcm̃ ẽ ut
aqua pluiua mͥ noceret. uarꝰ ait
si nat᷑alis ager fuit ñ posse mre ui¬

Expanded text:
um. In summa tria sunt, per quae inferior locus superiori seruit, lex, natura siccandorum causa nec memoriam extare, quando facta est: hanc inferior uicinus non purgabat: sic fiebat, ut ex restagnatione eius aqua fundo nostro noceret. dicit igitur Labeo aquae pluuiae arcendae cum inferiore agi posse, ut aut ipse purgaret aut te pateretur in pristinum statum eam redigere. Praeterea si in confinio fossa sit neque purgari uicinus patiatur eam partem quae tibi accedat, posse te magis aquae pluuiae arcendae sint, in aquae pluuiae arcendae actionem moriam uetustas excedit. Apud Ateium uero relatum est eam fossam, ex qua ad inferiorem fundum aqua descendit, cogendum esse uicinum purgare, siue extet fossae memoria siue non extet: quod et ipse puto probandum. Item Uarus ait: aggerem, qui in fundo uicini erat, uis aquae deiecit, per quod effectum est, ut aqua pluuia mihi noceret. Uarus ait, si naturalis agger fuit, non posse me ui
Abbreviated transcription (Latin):
eũ racinus fundo aqͣ oritur fullo¬
nicas circa fontẽ instituisse. ⁊ ex his
aqm uicini infundũ uicinũ ĩmitt̾e
cepissẽ. ait ergo ñ teni eum aque
pluuic arcende accõne. Si tr̃aqͣm cõ¬
tipͤat uł ⁊ si purgam ⁊̃ quis ĩmittat
posse eũ impediri ut płirisq pla¬
cuit. ¶Itẽ treb. puta᷑ eũ cui aque
fluentes calide noceãt aq̃ plu arp̃de

Expanded text:
ndo aqua oritur, fullonicas circa fontem instituisse e‹t› ex his ‹aquam› in fundum uicini ‹i›mmittere coepisse: ait ergo non teneri eum aquae pluuiae arcendae actione. si tamen aquam conriuat uel s‹i› spurcam quis immittat, posse eum impediri plerisque placuit. Idem Trebatius putat eum, cui aquae fluentes calidae noceant, aquae
Abbreviated transcription (Latin):
n enĩ acĩ calide aq̃ pluuie sunt:
¶Si uicinus qui ortũ solebat c̾to
dempe anni irrigare . pͣtũ illic fec̾it
ceꝑit ꝙ assidua irrigatione uicino
noc̾e ait offiliꝰ n damp. inf̾.n¬
cõplanaũ. eo ꝙ fcõr citior aqua ad
de is qui damp. inf̾. cantione sibi ñ
ꝓspexerit. Si tñ in pͥuato opus

Expanded text:
 enim aquae calidae aquae pluuiae sunt. Si uicinus, qui aruum solebat certo tempore anni rigare, pratum illic fecerit coeperitque adsidua irrigatione uicino nocere, ait Ofilius neque damni infcomplanauit eoque facto citatior aqua ad debet is, qui damni infecti cautione sibi non prospexit. si tamen in priuato opus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑe non diẽ ⁊ consulẽ ad liquid̾ ex¬
quirendũ s suffice̾ siqͥs sciat fcm̃ẽẽ
moria tenuerint ¶dẽ lab̾. ait. Si
uicinus flum̃ torrent̃ au̾terit ne a¬
qua ad eũ ꝑueniat ⁊ hoc mͦ fac̃ si ef¬
fectũ ut uitino noceat agi cũ ed aq̃
pluuie arcende non posse aqmͣ enim
at. s ne sibi noceat. ¶ Illud ⁊̃ uerũ
puto ꝙ offilius scribit si fundꝰ tiuis
uicino seruiat. ⁊ pp̃ea aqmͣ retipiat
cessare pluuie arcende accõnẽ. Si tñ

Expanded text:
 non diem et consulem ad liquidum exquirendum, sed sufficere, si qui‹s› sciat factum es‹se›, moria tenuerint. Idem Labeo ait, si uicinus flumen torrentem auerterit, ne aqua ad eum perueniat, et hoc modo sit effectum, ut uicino noceatur, agi cum eo aquae pluuiae arcendae non posse: aquam enim at, sed ne sibi noceat. Illud etiam uerum puto, quod Ofilius scribit, si fundus tuus uicino seruiat et propterea aquam recipiat, c
Abbreviated transcription (Latin):
occidit ꝓfugit filia. et int̾positiᷤ
horis app̃hensa ẽ a prẽ qui ꝑ¬
seq̃batur ĩ cõtinenti usdebitur
occidisse.

Expanded text:
occidit, profugit filia et interpositis horis adprehensa est a patre qui persequebatur, in continenti uidebitur occidisse.
Abbreviated transcription (Latin):
ampla domꝰ sit ut et spacia
int᷑ uuciosam ꝑtem int̃tedant :¬
⁊ cam q̃ uitiũ non facit dicendũ ẽ¬
in eam solam ꝑtẽ mitti siu̾o uni¬
ca sit ꝯtextu edificõꝵ ĩ totã ita
⁊ in spaciosis domib meliꝰ dice̾.
ose pri unita est. Cetm si modica
facet quale erit dic̾e toras edes
iubendũ posside̾ eũ cui dampni
infecti caueretur cũ sint amplis¬
sime. Itẽ quicquid dicemus si in¬
sula adiacens domui uiciũ faci¬

Expanded text:
ampla domus sit, ut et spatia ampla domus sit, ut et spatia inter uitiosam partem intercedant et eam quae uitium non facit, dicendum in eam solam partem mitti: si uero unita sit contextu aedificiorum, in totam. itaque et in spatiosis domibus melius dicetur osae parti unita est. ceterum si modica faceret, quale erat dicere totas aedes iubendum possidere eum, cui damni infecti non caveretur, cum sint amplissimae? Item quid dicemus, si insula adiacens domui vitium faci
Abbreviated transcription (Latin):
Iocum hrẽ ne ꝑhoc dampnũ pͥua¬
to cõtingat. ¶ De cet̾is locis publi¬
as nicħ spalit cauetur uerũ ex
gn̾ali sermone qĩ ĩ alieno fiat sa¬
tis date debebit dampni infecti.
Si publicus locus puͤ resaitu¬
atur uł reficiaturꝰ rectissime lab̾o
scribit eoq iure utimur de dam¬
pno infecto ñ eẽ cauendũ. ¶ Si
quid uitio loci aut oꝑis fiat᷑ c̾te
¶Ex hoc edicto si non caueatur
mittit᷑ in possõnẽ a p̃tore in eã
ꝑtem q̃ rumosa ẽe uidet᷑. an u̾o
in totas edes ꝓmissio locũ hãt
uideannis. ⁊ extat sab̾ sentẽtia
in totas edes miitendũ. alioqͥn
si ex sr̃ficie inquid dampnũ tune¬
atur nõ habebit res exitũ nec
ꝑfuturum in possõnẽ eiꝰ rei miti¬
to qmͣquis possid̾e nõ possit. aut
ei non expediat ⁊ uerio het sabi¬
ni sententia. S et inplures ꝑ¬
tes diuisa domꝰ sit utrũ ĩ ꝑte
an in totã dom̃ possidendaᷤ mnt¬
ti quis dcbeat iudeamꝰ si tam

Expanded text:
locum habere, ne per hoc damno privalocum habere, ne per hoc damno privati contingantur. De ceteris locis publicis nihil specialiter cavetur, verum ex generali sermone, quasi in alieno fiat, satisdari debebit damni Si publicus locus publice reficiatur, rectissime Labeo scribit, eoque iure utimur, de damno infecto non esse cauendum, si quid uitio loci aut operis fiat: cer.Ex hoc edicto si non caueatur, mittitur in possessionem a praetore in eam partem, quae ruinosa esse uidetur.An uero in totas aedes missio locum habeat, uideamus. et extat Sabini sententia in totas aedes mittendum: alioquin si ex superficie, inquit, damnum timeatur, non habebit res exitum, nec profuturum in possessionem eius rei mitti, quam quis possidere non possit aut ei non expediat: et uerior est Sabini sententia.Sed si in plures partes diuisa domus sit, utrum in partem an in totam domum possidendam mitti quis debeat, uideamus. si tam
Abbreviated transcription (Latin):
nitudo spectanda
ta in cautõne it̾m arbitratu
p̾toris ex integro erit cauend̾.
ex stipulatu agitur si uo̾ ꝑer
rorem magis est illud dicendũ¬
ut finito die ĩ quẽ aliqñ caĩ
solet desiderandũ ẽẽ a p̃tore
ut lib̾etur. ¶ Dem̃ ait p̃tor
de eo oꝑe ꝙ iñ flumine publi¬
to ripa ue eius fiet ĩ annos
decem sat̾ dare iubebo. hic exi¬
gitur satisdatio. ⁊ post stipii¬
łoni p̾stituit᷑ idcirdo ꝙ ĩ piłt¬
sit. cum autẽ In aliena re fiat hñc
candũ ꝙ non ⁊̃ de loci uicio. s de
oꝑis tĩ cauetur qmͣuis ⁊̃ si ĩ pri¬
uato frao. ⁊ de loci ⁊ de oꝑis uicio
caueatur. S cum locus publicus
sit nonerat necc̾e idem opus faciẽ¬
ti de alio uicio qmͣ de oꝑis sat dare
dampno ꝙ exoꝑe fict. ¶ Siguid ĩ
uia publica fiat qr in alieno fit sa
tadandũ. s p̃tor cñ ꝯgnita tempꝰ
p Adicione oꝑis det̾ minauit. Smie
aũ quis mimat niam sĩ quid ali¬
ud ĩ ma pu᷑. faciat debebit cautio

Expanded text:
nitudo spectanda ta in cautione, iterum arbitratu praetoris ex integro erit cauendum.ex stipulatu agitur, si uero per errorem, magis est illud dicendum finito die, in quem alioquin caueri solet, desiderandum esse a praetore, ut liberetur.Deinde ait praetor: 'de eo opere, quod in flumine publico ripaue eius fiet, in annos decem satisdari iubebo'. hic exigitur satisdatio et tempus stipulationi praestituit idcirco, quia ifit: cum autem in alien‹o f›iat, non etiam de loci uitio, sed de operis tantum cauetur, quamuis, si in priuato fiat, et de loci et de operis uitio caueatur: sed cum locus publicus sit, non erat necesse ibidem opus facienti de alio uitio quam operis satisdaredamno, quod ex opere fiet.Si quid in uia publica fiat, quia in alieno fit, sacognita tempus pro condicione operis determinabit. Sive autem quis muniat viam sive quid aliud in via publica faciat, debebit cautio
Abbreviated transcription (Latin):
Si autẽ res aliqͣt post scpłonẽ int̾poĩ¬
tam in dñõ hr̃e ceperit scipiuator c̃
exꝰ ruina uicinarum ediũ ꝑierint
agere exstipulatu potest łicet tc̃
cũ stipularet᷑ edes non fu̾int. ¶E¬
ptor p̃dii siañ traditõnẽ scipuia¬
tus sit cautũ hẽbit de eo dampno
ꝙ post tradicionẽ fcm̃ ent. uendi¬
torem autẽ ediũ priusqmͣ possõnẽ
⁊ ob hoc emptor stipulatus fu̾it
non ne dampnũ patitur. an ⁊ hoc
dampnũ in aliens re accid̾it. reuo¬
luitur aũ ad emptorẽ. qr accõnem
exempto non ht̃. s nichil in hac
gentiam emptori p̃stare. ⁊ qr alia
actione queri potest id ĩ stipłom
dampni infecti oĩo ñ declucitur¬
S si uenditor int̾posuent stip¬
ulatõnẽ ⁊̃ id dampnũ ninebit᷑

Expanded text:
es aliquas post stipulationem interpositam in domo habere coeperit stipulator, quae ex ruina uicinarum aedium perierint, agere ex stipulatu potest, licet tunc, cum stipularetur, hae res non fuerint.Emptor praedii si ante traditionem stipulatus sit, cautum habebit de eo damno, quod post traditionem factum erit.Uenditorem autem aedium prius, quam posses sionem  et ob hoc emptor stipulatus fuerit? nonne damnum patitur? an hoc damnum in aliena re acciderit, reuoluitur autem ad emptorem, quia actionem ex empto non habet? sed nihil in hac gentiam emptori praestare: et quod alia actione quaeri potest, id in stipulationem damni infecti omnino non deducitur.Sed si uenditor interposuerit stipulationem, etiam id damn
Abbreviated transcription (Latin):
cur in eũ ñ inuiste cõpet̾e hnͣc in
fam̃ accionẽ. ¶ Si mandato meo
alius ꝓhibu̾it ĩ me ħ accõ opetit.
sus non fu̾it cũ alioqͥn si is quiuis¬
su p̃toris ceꝑat possid̾e ⁊ possidẽdo
dm̃m caꝑe aut non admissus aut de.¬
iectus iñ fu̾it ut ille int̾rlictũ uñ
ui. uł publicianam accionẽ hrẽ
potest. s si infectũ actõnẽ eg̾it
hus actionib exꝑiri non potest
cl̃ p̃tor id agat nedampnũ paci¬
atur actor non ut in iucro uerset᷑.¬
¶Si ꝓcurator m̃s dampni infet¬
ti scipulatus sit cã ꝯgnita mͥ ex

Expanded text:
 in eum non iniuste competere hanc in factum actionem.Si mandatu meo alius prohibuerit, in me haec actio competit.Nsus non fuerit, cum alioquin, si is, qui iussu praetoris coeperat possidere et possidendo dominium capere, aut non admissus aut eiectus inde fuerit, utile interdictum unde ui uel Publicianam actionem habere potest. sed si in factum actione egerit, his actionibus experiri non potest, cum praetor id agat, ne damnum faciat actor, non ut in lucro uersetur.Si procurator meus damni infecti stipulatus sit, ca
Abbreviated transcription (Latin):
pulatus ess ita duob ꝓmissor eiꝰ¬
dem noĩe obligarentur nͥ forte d
ocͣ se hat. qr in hoc fit stipuło qnͣti
ea res ent. ut possit uideri nicħ in¬
terc̾e iam uenditoris stipułone
damꝑni infecti int̾poĩtã. ¶ Sa
b̾ snĩa uera ẽ existimantis ut dũm
si edlificatur intra diẽ stipłoni
ap̃hensũ supͣ parietẽ meũ domus
cecid̾it. eũq uicianent ticet post᷑
stipłonis diem paries decidat pes¬
sima agere qr dampnũ iam tuns
acceꝑim. cũ ꝑies uiciosus factꝰ
sit. nec qͥcꝙͣ obstare quominus
⁊̃ añꝙqͣ decidat agi pͥossit. ⁊ si ita
concussus sit itaꝰ panes. ut nulla
rõne refici possit. Ideoꝙ ceponen¬
dus est. ñ minoris litẽ estimandã
qmͣ si decidiss. ¶ Si uicinas edt
habeamus.⁊ inuicẽ desid̾emus aĩ¬
pni infecti caueri uicħ obstabit

Expanded text:
pulatus esset, duobus promissor eiusdem nomine obligaretur: nisi forte id contra se habeat, quia in hoc fit stipulatio, quanti ea res erit: ut possit uideri nihil interesse iam uenditori‹s›.Stipulatione damni infecti interposita Sabini sententia uera est existimantis, ut, si, dum aedificatcomprehensum, supra parietem meum domus deciderit eumque uitiauerit, licet post diem stipulationis paries decidat, possim agere, quia damnum iam tunc acceperim, cum paries uitiosus factus sit. nec quicquam obstare, quo minus etiam antequam decidat agi possit: et, si ita concussus sit paries, ut nulla ratione recipi possit ideoque deponendus est, non minoris litem aestimandam, quam si decidisset.Si uicinas aedes habeamus et inuicem desideremus damni infecti caueri, nihil obstabit,
Abbreviated transcription (Latin):
iure c̾e quo foret is qui nõ caue¬
at post ꝙ decretũ uectigali actõe
uti pot̾. s in uectigali p̾dio si mu¬
nicipes non rauerint. dicendũ est
dnĩum ꝑ longũ tẽpus acquiri. E
ulatõne delib̾it daimpñ cõtingerit᷑
an sarriri possit. ⁊ nussio quidẽ cessab.
Pretor tñ decerũe debet quicꝙ dam¬
pni contig̾it ut de eo quoꝙ cauieatur
aut si putat ꝙ utilit̾ accõnẽ datur᷑
sit dec̾nat. Si pupillus cutorẽ nõ
habeat quo auctore dampni infecti
ꝓmittat cũ non defendatur missio
ĩ possõnẽ locũ habebit. ¶ Siquis dãp¬
ni infecti in possõnẽ missin sit fulcite
cum ⁊refice̾ insulam debe̾. sut̃ qͥ pu¬
tant eũ quoꝙ culpam p̾stare tremplo

Expanded text:
iure esset, quo foret is qui non caueiure esset, quo foret is qui non cauerat: post quod decretum uectigali actione uti poterit. Sed in uectigali praedio si municipes non cauerint, dicendum est dominium per longum tempus adquiri. Elulatione deliberat, damnum contigerit, an sarciri possit. et missio quidem cessabit: praetor tamen decernere debet, quidquid damni contigerit, ut de eo quoque caueatur, aut, si putat, quod utiliter actionem daturus sit, decernat. Si pupillus tutorem non habeat, quo auctore damni infecti promittat, quasi non dein possessionem locum habebit. Si quis damni infecti in possessionem missus sit, fulcire eum et reficere insulam debere sunt qui putent eamque culpam praestare exemp
Abbreviated transcription (Latin):
aliꝙ d int̾rede̾. quo aut ꝓ delicto e¬
des longo silentio oñs uideatur
habuisse aut misso inpossõneꝰ. et
alicmnͣdiu morato nemo caueat. Si
iusta cã. aut in ea sit etate cui sub¬
ueniri solet. ꝓbandũ ẽ non debere
p̃torem festinare ad decernendũ ũ
iubeat possid̾c. S et si decreuerit
nemo dubitat integrũ restitutõnc̃
indultinim. bi aũ quis possidere
usssus est dñs deiciendus er̃ depos¬
soñe. ¶Si qua sint iura debita
is qui potuerant de dampno infecto
lat᷑dare deneganda er̃ eoꝵ ꝑsecutõ
adu̾sus eũ qui in possõnem missus
est ⁊ ita labo̾ probat. Itẽ que¬
riturꝰ ipignoratõ a creditore an
pigͦris ꝑsecutõ denege᷑. adu̾sus eũ
qui iussus sit possid̾e̾. ⁊ mag̃ ẽ ut si
n debitor repmisit. n c̾ditor sat̃¬
dederit. pignoris ꝑ setutõ deneget᷑
ix et in fructuario recte celsus scrb.¬
dũ possid̾e. nͨ enĩ dnĩñ caꝑe possi¬
dendo potest. S dec̾nendiĩ codem

Expanded text:
it intercedere, quod aut pro derelicto aedes longo silentio dominus uideatur habuisse aut emisso in possessionem et aliquamdiu immorato nemo caueat. Si iusta causa aut in ea sit aetate cui subueniri solet, probandum est non debere praetorem festinare ad decernendum, ut iubeat possidere. sed etsi ‹d›ecreuerit, nemo dubitat in integrum restitutionem indulturum. Ubi autem quis possidere iussus est, dominus deiciendus erit possessione. Si qua sint iura debita his, qui potuerunt de damno infecto satisdare, deneganda erit eorum persecutio aduersus eum, qui in possessionem missus est: et ita Labeo probat. Item quaeritur in pigneraticio creditore, an pignoris persecutio denegetur aduersus eum, qui iussus sit possidere. et magis est, ut, si neque debitor repromisit neque creditor satisdedit, pignoris persecutio denegetur. quod et in fructuario recte Celsus scribidum possidere nec enim dominium capere possidendo potest, sed decernendum, ut eodem
Abbreviated transcription (Latin):
mine cautũ habeat de ciub int̾
eum ⁊ ꝓmissorẽ inintio actũ fu̾it
cui cõsetuens uideri posse. ⁊ ut
cũ ediũ coĩum noĩe duo soci sti¬
pulentur de eo dũtaxat dami¬
no cau̾i iudeatur ꝙ ĩ ꝑte ediũ
cuiq socio datũ fuit siue ergo
nedemerit atcam ꝓtẽ quis ex his

Expanded text:
mine cautum habeat, de quibus inter eum et promissorem initio actum fuerit. cui consequens uideri posse, ut et, cum aedium communium nomine duo socii stipulentur, de eo dumtaxat damno caueri uideatur, quod in parte aedium cuique socio datum fuerit. siue ergo redemerit alte
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ an nõ. utrii ex quo tp̃r p̾tor dec̾u̾t
ut eatur inpossõnc̃. Lab̾o ex cħ
decretũ est sab̾. ex quo uentũ ẽ in pꝰ¬
sõnẽ ego puto cã cognita modo.
hnͣc modo illam snĩam ꝓbandã płm¬
enĩ subuento᷑ ⁊̃ ei qui missus est ĩ
possõnc̾ aliqͣ ex cã. aut qr nõ uenͣ
aut tardui s uenit in possõnem.
labeo. cetm nullus inquid finis rei
ĩueniet᷑. ⁊ ħ ẽ uerissimũ seposito eo
ꝙ quibusdam uł etate uł q̃ alia cã
derint edes an in possõnẽ ruine¬

Expanded text:
 an uero ex quo praetor decreuit, ut eatur in possessionem.Labeo, ex quo decretum est: Sabinus, ex quo uentum est in possessionem: ego puto causa cognita modo hanc modo illam sententiam probandamenim subuenitur etiam ei, qui missus in possessionem aliqua ex causa aut non uenit aut tardius uenit in possessioneLabeo: ceterum nullus, inquit, finis rei inuenietur: et est hoc uerissimum seposito eo, quod quibusdam uel aetate uel qua alia iusta uerunt aedes, an in possessionem ruin
Abbreviated transcription (Latin):
cio ista que instmñ est ꝑpetuo dabr̃
itemꝙ cet̾is ꝙ ꝑsonis. ¶ Iudex qui¬
in ꝑsonas de dampno intecto cogno¬
sett ĩ alenato p̾dio ab eo cũ quo acã
fũit dampnũ estimare solet omẽ qd̾q
ante udiciũ contigerit.

Expanded text:
tio ista, quae in factum est, perpetuo dabitur, itemque ceteris personis. Iudex, qui de damno infecto cognoscit, etiam alienato praedio ab eo, cum quo actum fuerit, damnum aestimare solet omne, quodcumque ante iudicium contigit.
Abbreviated transcription (Latin):
to dnõ eo qui pͥmus in possõ mis¬
sus ẽ ticius dampni infecti ca
ueri desid̾au̾it cessante pͥmo ca¬
uere solus ticius er̃ in possõnẽ.¬
¶¶ Qum aũ plures mittuntur in
possõnẽ equalit̾ mtũtur nõ pro
⁊ m̃ito. nam ⁊ cũ unus mittitur¬
mittitur. s in totũ. ¶ Cũ igitur
om̃s crĩ ĩ totũ missi concursu par¬
tes habebunt. S et siquis eoꝵ
misurꝰ in possone sumptũ fefit
dem̃ iubentur possid̾e an sũꝑtũ ose

Expanded text:
to domino eo, qui primus in possessionem missus est, Titius damni infecti sibi caueri desiderabit, cessante primo cauere solus Titius erit in possessione.tem plures mittuntur in possessionem, aequaliter mittuntur, non pro et merito: nam et cum unus mittiturmittitur, sed in totum: cum igitur quasi in totum missi concursu partes habebunt.Sed si quis eorum missus in possessionem sumptum fecerit, deinde iubeatur possidere, an su
Abbreviated transcription (Latin):
masse refert deniꝙ refert aristonem
putare. Si seruũ t̾ͥ tradid̾o ad hoc ut eũ
post qͥnq̃nniũ manumittas ñ posse
mẽẽ ur᷑ alit̾ atꝙ inquid si ob hoc tibi
tradidissẽ ut cõtinuo manumittas
hic enĩ nec donõni locũ ẽe. Nõ ẽe ob¬
ligatõnẽ s ͭ m suꝑiori casu quid accũ
sit inspiciendũ pomp̃. ait pot̾ enĩqͥn¬
q̃nniũ ñ ad hoc eẽ positũ ut aliqͥd
donetur. ¶ Ide̾ aristo ait. si donatio¬
nis cã in hoc tradat᷑ seruꝰ. ut pꝰ qͥnꝙ̃¬
niũ manumtat᷑. sit aũ alienꝰ posse
dubitari an usu capiat᷑ qr aliquid
oonatõnis cã int̾ueniret. ⁊ hoc genus
q̃stionis ĩ mortis cã donationib u̾seri
pomp̃. ait. et magis putat ut si ita
donetur ut post qͥnc̃iiũ manum᷑ta¬
tur posse dici usu capionẽ sequi ¶La¬
b̃o ait. Siquis mͥ rẽ alienã donau̾it

Expanded text:
mare refe‹r›t.Denique refert Aristonem putare, si seruum tibi tradidero ad hoc, ut eum post quinquennium manumittas, non posse videtur: aliter atque, inquit, si ob hoc tibi tradidissem, ut continuo manumittas: hic enim nec donationi locum esse et ideo esse obligationem. sed et superiore casu quid acti sit, inspiciendum Pomponius ait: potest enim quinquennium non ad hoc esse positum, ut aliquid donetur. Idem Aristo ait, si donationis causa in hoc tradatur servus, ut post quinquennium manumittatur, sit autem alienus, posse dubitari an usucapiatur, quia aliquid donationis interveniret. et hoc genus quaestionis in mortis causa donationibus versari Pomponius ait et magis putat ut, si ita donetur, ut post quinquennium manumittatur, posse dici usucapionem sequi. Labeo ait, si quis mihi rem alienam donaverit
Abbreviated transcription (Latin):
dũ gẽt drẽ de iofficõso maxiẽ si
patꝰ naturali heres exstitiss an
auicto denegata est stipulatuactõ
s er si ei qui stipulatus est non
debuit denegari inuicto filio. nͨ
ip̃i deneganda erit. debite pecuni¬
e executio. In eo aũ ꝙ ñ adopta¬
uit ꝙ̃ intellectũ hãt ħ cõceptõ.¬
si cũ alit̃ qmͣ ut filium obserua¬
sset non ꝓspicio. an ⁊ hic exigunꝰ
ex hereditatõnẽ. ł emancipatio¬
uacuo dici tñ pot̾it cõm issã esse
stipułonẽ. ¶ filiꝰ familias sciꝑ¬
ulatus est qnͣtam pecuniã ticio c¬
didero fide tua ẽe iubes. ⁊ ciuan¬
cipatus credidit pat̾ͥ. nõ debebit
fideuissor. qr nec reus ei tenet᷑.¬

Expanded text:
de inofficioso? maxime, si patri naturali heres extitisset, an uicto deneganda est ex stipulatu actio? sed si ei, qui stipulatus est, non debuit denegari uicto filio, nec ipsi deneganda erit debitae pecuniae exsecutio. in eo autem, qui non adoptauit, quem intellectum habeat haec conceptio 'si eum aliter quam ut filium obseruasset', non prospicio: an et hic exigimus exheredationem uel emancipatiouacuo: dici tamen poterit commissam esse stipulationem.Filius familias ita stipulatus est: 'quantam pecuniam Titio credidero, fide tua esse iubes?' et emancipatus credidit: patri non debebit fideiussor, quia nec reus ei tenet
Abbreviated transcription (Latin):
ex stipłone.R̾. ex stipulatõne
que ꝓpoñetur cũ non scd̃m bo¬
nos mares int̾rogatasit agen¬
ti exceptõnẽ dolimalobstatu¬
ram. qr ĩ honestũ uisũ esb uĩ¬
futura siue im cõtracta. ¶ Idẽ¬

Expanded text:
espondit ex stipulatione, quae proponeretur, cum non secundum bonos mores interposita sit, agenti exceptionem doli mali obstaturam, quia inhonestum uisum est uinfutura siue iam contracta.Ide
Abbreviated transcription (Latin):
bo cũ pͥmũ penerit. R. scd̾m u̾ba que
ꝓpon̾ent᷑ ex die ex quo stipło facta
eẽt initiũ caꝑe. ¶ Seia cauit lutõ
ticio ꝙ mandante eo. ortos emuiss. Et
cũ p̃ciũ om̃e cũ usuris ab eo recepis¬
turam. deuide in continenti ĩuttũ¬
ꝙ cõuenit. ut int̾ kalendas apͥr pͥ
mas uniu̾sã sũmã mandator nua¬
ret. ⁊ ortos acciꝑet q̃sitũ ẽ cũ autẽ
kał. apͥe non om̃t p̃ciũ cũ usuris
a lucõ ticõ seie solutũ sit. int̃posito
tñ modico tp̃r reliquũ p̾̃ciũ cũ usu¬
ris seie titius solu̾e paratus fu̾it.n¬

Expanded text:
bo 'cum primum petierit'. respondit uerba quae proponerentur ex die, quo stipulatio facta esset, initium capere.Seia cauit Lucio Titio, quod mandante eo hortos emisset, cum pretium omne cum usuris ab eo recepisturam: deinde in continenti inter utrumque conuenit, ut intra kalendas Apriles primas uniuersam summam mandator numeraret et hortos acciperet. quaeritur, cum ante kalendas Apriles non omne pretium cum usuris a Lucio Titio Seiae solutum sit, interposito tamen modico tempore reliquum pretium cum usuris Seiae Titius soluere paratus fuerit n
Abbreviated transcription (Latin):
cõmodato testõ ut puta si pluri¬
bꝰ hẽdib institutis testator dix̃
dioiꝰs ⁊ meniꝰ. sempronio .x. dato.
S siqias in deponendo pones
diros pͥaciscatur. ut ab altõ cui¬
pa quoꝙ prestaretur. uerus ẽ
non ẽe duos reos a quib inpar
suspcepta est obligatõ. non idẽ
ꝓbandũ ẽ cum duo quoq rei cul¬
pa ꝓmisissent. si alt̾i postea pat¬
to culpa remissa sit. qi posterior
conuentõ. qr in alt̾ius ꝑsona m¬
tet sit statum⁊ naturam obli¬
gationis que duos int̃tõ roos fe¬
cit mutare ñ pot̾. quare si so¬
cu sint ⁊ cominꝰ culꝑa int̃cesse
rit. ⁊̃ alteꝵi pactũ cum alt̃o fcm̃
ꝓderit. ¶Cum duos reos ꝓmit¬
tendi facen. ⁊ ex diu̾sis locis ca¬
pue pecuniam dari scipulatus
temꝑis habebit᷑. Nam ⁊si maxĩc
parẽm cãm suscipiunt. nicħo
inurꝰ in cuiꝰq ꝑsona ꝓpria sin¬
guloꝵ consistit obligatio.

Expanded text:
commodato testamento, ut puta si pluribus heredibus institutis testator dixit: 'Titius et Maeuius Sempronio decem dato'. Sed si quis in deponendo penes duos paciscatur, ut ab altero culpa quoque praestaretur, uerius est non esse duos reos, a quibus inpar suscepta est obligatio. non idem probandum est, cum duo quoque culpam promisissent, si alteri postea pacto culpa remissa sit, quia posterior conuentio, quae in alterius persona intercessit, statum et naturam obligationis, quae duos initio reos fecit, mutare non potest. quare si socii sint et communis culpa intercessit, etiam alteri pactum cum altero factum proderit. Cum duos reos promittendi facerem ex diuersis locis, Capuae pecuniam dari stipulatus temporis habebitur: nam etsi maxime parem causam sus‹cip›iunt, nihilo minus in cuiusque persona propria singulorum consistit obligatio.
Abbreviated transcription (Latin):
nactatis post sniam iutra aͥnq̃n¬
niũ posse diũ marc̃. astituit. N̾n¬
q̃nniũ ã continuũ utiꝙ accipie¬
mus sicubi plane exas eius cius
retractatur collusio differendũ
retractatõnẽ in temꝑe pub̾tatis
uł alt̾ius rei suadeat. qͥnq̃muum¬

Expanded text:
nuitatis post sententiam intra quinquennium posse divus Marcus constitit. Quinquennium autem continuum utique accipiemus. Sicubi plane aetas eius, cuius retractatur conlusio, differendam retractationem in tempus pubertatis vel alterius rei suadeat, quinqu
Abbreviated transcription (Latin):
dũ ẽ. ñ ẽẽ ĩpletã sat̃datõis stip¬
ulatõnẽ. plane si non idoneum
Itionis qmͣ hĩturꝰ sum adu̾sus eũ
ꝑ quo fideiussi. uł mandati. ł ne¬
qrtioꝵ gestoꝵ. ¶ fideiussor. et
pc obligaturꝰ. ⁊ ħeredẽ obligatũ
celiquid. cum rei locũ obtincat.
dem. l G eneralit̾ iulianꝰ ait
cũ ꝙ heres exstitit ei ꝓquo int̃ue¬
nerat. liberari ex cã accessioni. ⁊
solũmͦ q̃i hr̃dũ rei teneri.demq sc̃¬
bit si fideuissor heres exstit̾it ei
ꝑ quo fideiussit. q̃i reũ ẽe obliga¬
tum. ⁊ ex cã fideiussionis liberari
eum. uerũ reo succedentẽ ex du¬
ab cansis ẽe obligatũ. Nec enim
mat. at in fideiussore ⁊ reo repi¬
tur. qr rei obligatio plenior Ẽ.
sam ubr aliqͣ differentia ẽ obli¬
gõnũ. pot̾ constitui alt̃am per
alt̾am ꝑimeti Cum uͦ due eius¬
dem sint pot̾atis. non pot̾ reꝑi¬
ni.cũ altera potiꝰ qmͣ altera con¬
sũmetur. refert aũ hec ad spem
in qua uult ostendere. ñ ẽẽ nouũ

Expanded text:
dum est non esse impletam satisdationis stipulationem. plane si non idoneum actionis, quam habiturus sum aduersus eum, pro quo fideiussi, uel mandati uel negotiorum gestorum. Fideiussor et ipse obligatur et heredem obligatum reli‹n›quit, cum rm. Generaliter Iulianus ait eum, qui heres exstitit ei, pro quo interuenerat, liberari ex causa accessionis et solummodo quasi heredem rei teneri. denique scripsit, si fideiussor heres extiterit ei, pro quo fideiussit, quasi reum esse obligatum, ex causa fideiussionis liberari: reum uero reo succedentem ex duabus causis esse obligatum. nec enim mat: at in fideiussore et reo repperitur, quia rei obligatio plenior est. nam ubi aliqua differentia est obligationum, potest constitui alteram per alteram peremi: cum uero duae eiusdem sint potestatis, non potest repperiri, cur altera potius quam altera consumeretur. refert autem haec ad speciem, in qua uult ostendere non esse nouum,
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃ .ł. Qui satis dare ꝓmisit
it̃a demũ implesse stipultatõnẽ
sat᷑ datõnis uidetur. si eũ ded̾it
accessionis loco ꝙ obligari potest.
⁊ conueniri ceterũ fide ded̾it ac¬

Expanded text:
 Qui satisdare promisit, ita demum implesse stipulationem satisdationis videtur, si eum dederit accessionis loco, qui obligari potest et conveniri: ceterum si dederit
Abbreviated transcription (Latin):
Iaius. ꝑ S odalos sũt qui eiꝰdem
collegii sũt qmͣ greci excipiã. uocãt¬
G. his autẽ pot̾atẽ facit lex pacti¬
onẽ qmͣ uelint sibi ferre dũ necͥꝑ
ex .p. lege corrumpant. s ħ lex uf.¬

Expanded text:
arum. Sodales sunt, qui eiusdem collegii sunt: quam Graeci ἑταιρείαν uocant. his autem potestatem facit lex pactionem quam uelint sibi ferre, dum ne quid ex publica lege corru‹m›pant. sed haec lex u
Abbreviated transcription (Latin):
ntorib. Si als̾ ex heredib int᷑ tẽ¬
ꝑa sibi p̃stituta deliberet adire he¬
ditatẽ. alt̾ uero neget se aditurũ
uidendũ est qui creditorib agenduũ
sit. et pulcet int̾im eos in possõnem
mittendos custodie cã donec apꝑa¬
reat is qui delib̾et utrũ agnoscat

Expanded text:
toribus.Si alter ex heredibus intra tempora sibi praestituta deliberet adire hereditatem, alter uero neget se aditurum, uidendum est, quid creditoribus agendum sit. et placet interim eos in possessionem mittendos custodiae causa, donec appareat, is qui deliberat utrum adgnoscat
Abbreviated transcription (Latin):
dem.ł.S qui bonis cessit ante
Lerũ uenditõnẽ utiꝙ bonis suis nõ
caret quare si ꝑatus fu̾it se defẽ¬
dere. bona eius non ueneunt.
quid postea acquisierpo in qͣntũ fa¬
ce pot̾ cõuenitur. ¶ Sabinꝰ et
cassius putabant eũ qui bonis ces¬
sit nec quide̾ ab anis quib deb̾et
posse inquietari.

Expanded text:
um. Is, qui bonis cessit, ante rerum uenditionem utique bonis suis non caret: quare si paratus fuerit se defendere, bona eius non ueneunt. quid postea adquisierit, in quantum facere potest conuenitur. Sabinus et Cassius putabant eum qui bonis cessit ne quidem ab aliis, quibus debet, posse inquietari.
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ .ł. Ealsi nõĩs uł cognominis
dine deturionũ .x. annis aduocatũ
motũ qui falsũ instrumentã eog¬
noscente p̾sidi recitauit poss fint
non incidit eadem rõne pleben
ob eandẽ cam exilio temꝑario pu¬
nitũ deturionem post redditum
recte creari.

Expanded text:
.Falsi nominis uel cognominis dine decurionum decem annis aduocatum motum, qui falsum instrumentum cognoscente praeside recitauit, post finenon incidit. eadem ratione plebeium ob eandem causam exilio temporario punitum decurionem post reditum recte creari.
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ. helicti si creditor debitorss. ux
cc debitor creditoris adierit hẽ¬
ditatẽ. aliqũ ꝓ solutione cedit᷑
si forte creditor qui pupillo sine
tutoris auccoritate nũmos cte¬
diderat. heres ei exstiterat. ston
enĩ qnͣto locupletior pupusus
factus est consequeretur. s ĩso¬
lictũ creditũ suũ ex hr̃ditate re¬
tinet. ¶Aliqñ euenit ut ĩanis
obligatio aditione hereditatis
ofirmetui ͦ. Nam si heres qͥ resti¬
tuit ex trebelliano hr̃ditate
fide ꝯmissario heres exstiterit.
uł mulier q̃ a ticio int̾resserat
eidẽ heres exitttit. incip̃ obligõ
ciussis pp̃ hereditatẽ eius qͥ iure
tenebatur auxiliũ exceptionis
admutere.⁊ enĩ increditũ ẽ sub¬
uenire sexui muliebri eus que
suo noĩe ꝑiclitet᷑. ¶ Oꝑ uulgo
iactatur fideiꝰsorẽ qͥ debitori hr̃s
extit̾i̾t ex cã fid̾iussionis libe¬
rari tociens uerũ est quociens
tendi obligõ inuenitur. Nam
si it̃ dumta xit fuit obligatis
fideiissor liberabit᷑. etcͣrio ñ potest

Expanded text:
ionem, ueluti si creditor debitoris uel contra debitor creditoris adierit hereditatem. aliquando pro solutione cedit, si forte creditor, qui pupillo sine tutoris auctoritate nummos crediderat, heres ei extitit: non enim quanto locupletior pupillus factus est, consequeretur, sed in solidum creditum suum ex hereditate retinet. aliquando euenit, ut inanis obligatio aditione hereditatis confirmetur. nam si heres, qui restituerit ex Trebelliano hereditatem, fideicommissario heres exstiterit, uel mulier, quae pro Titio intercesserat, eidem heres extiterit, incipit obligatio ciuilis propter hereditatem eius, qui iure tenebatur, auxilium exceptionis amittere: etenim inconditum est subuenire sexu‹i› mulieris, quae suo nomine periclitetur.Quod uolgo iactatur fideiussorem, qui debitori heres extitit, ex causa fideiussionis liberari, totiens uerum est, quotiens tendi obligatio inuenitur. nam si reus dumtaxat fuit obligatus, fideiussor liberabitur. e contrario non potest
Abbreviated transcription (Latin):
liberata. nec tutores contͣ adoles¬
centẽ accõnẽ. nͨ utilẽ hẽbunt qͥ
suũ recuꝑanit. Planẽ si adolescẽs
malu̾it rescisso ꝙ gestũ ẽ actio¬
nem utuẽ in pupillã hr̃dem
magr̃atus accipiet.¶ Soror cui
legatũ adhr̃de frẽ debebatur.
post mortẽ legati q̃onẽ tnͣsegit
ut noĩe debitoris ꝯtenta legatũ
non peteret placuit.qmͣuis nł¬
la delegõ frã n liberatõ secuta
nere ista si legatũ. ccͣ placitũ
petẽt exceptiopẽ pacti ñ ĩuti¬
lit᷑ opponi: ¶ Cum ĩ eodẽ tp̃r
pignora duob ccͣtib obligan¬
tur. p̃cũ eoꝵ ꝓ modo pecunie
ciuĩq ccͣtus. creditor accepto fa¬
cẽ dẽb. nec in arbitrio eius elec¬
tio erit. cũ debitor p̃ciũ pigno¬
ris consorti om̃i subiecerit. ꝙ
si tp̃rib discretis suꝑfluũ pig

Expanded text:
liberata nec tutores contra adulesliberata nec tutores contra adulescentem actionem nec utilem habebunt, qui suum reciperauit. plane si adulescens maluerit, rescisso quod gestum est actionem utilem in pupillam heredem magistratus accipiet.Soror, cui legatum ab herede fratre debebatur, post motam legati quaestionem transegit, ut nomine debitoris contenta legatum non peteret. placuit, quamuis nulla delegatio facta neque liberatio secuta e itaque, si legatum contra placitum peteret, exceptionem pacti non inutiliter opponi.Cum eodem tempore pignora duobus contractibus obligantur, pretium eorum pro modo pecuniae cuiusque contractus creditor accepto facere debet nec in arbitrio eius electio erit, cum debitor pretium pignoris consortioni subiecerit: quod si temporibus discretis superfluum
Abbreviated transcription (Latin):
cisse ꝯꝑationẽ. Nam cũ tutor pu¬
pillo ten᷑. ob id cꝑ debitorẽ eiꝰ non
ꝯuenit. n iudicio cũ alt̃o accepto
lib̾at᷑. alt̾ nͨ si dampnatꝰ tutor sol¬
uerit ea res ꝓdid̾it debitori. qͥn
⁊̃ dici solet tutele ccͣia actione
agendũ ut ei pupillus adu̾sus
debitorẽ actionib cedat. ¶ Si
creditor a debitore culpa sua cau¬
sa cecid̾it ꝓpe est. ut actione mã¬
dati nicħ a mandatore ꝯseqͥ debe¬
at csi ip̃ius uicio accid̾it. ne ꝑpã¬
solueretur ut ab emptõne disce¬
datur. fideiussor eo noĩe acceptus
soluto cctu liberabitur. ⁊itaee¬
tio cõtingit si ñ ĩ alio ꝯsilio tñ
tutore habito hoc fcm̃ ẽẽ ꝓbet
creditor pupillo tenetur. si cum
ꝯsiliũ fraudis participasse ꝯstabit.¬
¶Si cũ pupilla magratui qui
ꝑ fraicoem pupillo tutorẽ dedit
heres erstitiss tutores eius cum
adolescente transeger̃t. eã tnͣs¬
sactionẽ pupilla ratã hrẽ uoluit.
nichominus erit tutoꝵ petunia

Expanded text:
cisse comparationem: nam cum tutor pupillo tenetur ob id, quod debitorem eius non conuenit, neque iudicio cum altero accepto liberatur alter nec, si damnatus tutor soluerit, ea res proderit debitori: quin etiam dici solet tutelae contraria actione agendum, ut ei pupillus aduersus debitores actionibus cedat.Si creditor a debitore culpa sua causa ceciderit, prope est, ut actione mandati nihil a mandatore consequi debeat, cum ipsius uitio acciderit, ne mansolueretur, ut ab emptione discedatur, fideiussor eo nomine acceptus soluto contractu liberabitur. 96 Itio contigit, si non malo consilio cum tutore habito hoc factum esse procreditor pupillo tenetur, si eum consilium fraudis participasse constabit.Cum pupilla magistratui, qui per fraudem pupillo tutorem dedit, heres extitisset, tutores eius cum adulescente transegerunt: eam transactionem pupilla ratam habere noluit: nihilo minus erit tutorum pecunia
Abbreviated transcription (Latin):
ex cã ꝯdicõnis p̃stit̾it. faut ianu¬
ariꝰ pampiniano salutẽ. Cũ ticiꝰ gaio
scio debe̾t er cã fid̾i ꝯmissi ceitam
qnͣtitatẽ. ⁊ tm̃dem eidem ex alia cã
q̃ peti quidẽ ñ poterit ex sołone &¬
absente dño soluit eam sũmã q̃ sus
fice̾t ad qnͣtitatẽ uniꝰ debiti. Cautũ¬
q est ei solutũ ex uniu̾so credito. q̃
cauiss ut sibi solutũ ex uniu̾so cre¬
dito sigͥficuret. crediti applło solius
fidoi cõmissi pecuniam demonstrare
pecunia non pot̾. Gñ uͦ seruus ticii
actor ab sente dño petmn solu̾it. np̃¬

Expanded text:
ex causa condictionis praestiterit. Fabius Ianuex causa condictionis praestiterit. Fabius Ianuarius Papiniano salutem. cum Titius Gaio Seio deberet ex causa fideicommissi certam quantitatem et tantundem eidem ex alia causa, quae peti quidem non poterat, ex solutione aabsente dfficeret ad quantitatem unius debiti, cautumque est ei solutum ex uniuerso credito: quacauisset, ut sibi solutum ex uniuerso credito significaret, crediti appellatio solam fideicommissi pecuniam demonstrare pecunia non potest. cum uero seruus Titii actor absente domino pecuniam soluerit, n