comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nudatoꝵ et letalis belli conflictum uniuersi arma capiũt aĩõ si¬
tate resumpta quare protesilaus philandorũ rex qui primis
ex titerat in ordine nauiũ ueuiencu cũ p̾mis centũ nauibus pͥ¬
mus in multa aĩositate securus terrã attingere uiriliter ert
conatus Sed multe ex nauibus ipis uentoꝵ multa ⁊ abie impellẽte
uelis ex tensis in terram ueniũt quare multe frangũtur ex eisitt
ꝓpter ꝙ multos ex nauigantibus in illos mare uiuos absorbuit
et qui uiui ex eis perueuire potuert in terram a troyanis in mlto
martiuo perimũtur multorꝵ flagelloꝵ et acerbitate contussi
tonuit ether inferientu ictibus multum densatur mibes in aere
ex enussione continua sagitaꝵ uicine aque lictoꝵ in interfecto
cruore rubestunt ex quoꝵ nece patenter dat᷑ iutelligi quantii
legitur tanta infelicitate tanto discrimĩe in terram hostiũ descendis¬

Expanded text:
nudatorum et letalis belli conflictum, vniuersi arma capiunt, multa animosinudatorum et letalis belli conflictum, vniuersi arma capiunt, multa animositate resumpta. quare Prothesilaus, Phylardorum rex, qui primus extiterat in ordine nauium ueniencium, cum primis centum nauibus primus, in multa animositate securus terram attingere viriliter est conatus. Sed multe ex nauibus ipsis, uentorum multa rabie inpellente, uelis extensis, in terram veniunt. Quare multe franguntur ex illis, propter quod multos ex nauigantibus in illis mare viuos absorbuit. Et qui viui ex eis peruenire potuerunt in terram a Tro<y>anis in multo martyrio perimuntur, multorum flagellorum acerbitate concussi. Tinnit ether in ferientium ictibus, densantur nubes in aere ex emissione continua sagittarum, vicine aque litoris interfectorum cruore rubescunt, ex quorum nece patenter datur intelligi quantus um aliquem tanta infelicitate, tanto discrimine in terram hostium descendis
Abbreviated transcription (Latin):
et suburbanas ondiq stationes mox inspiciũt ipãm tioyã Qua¬
re flexa gubernacõne temonũ ipus ł roye urbis lictoribus ap¬
piopinquant in terram destendere satagentes Troyani uero
uicdentes naues tpas iam eoꝵ litus et littora in tanta multicudĩe
actigisse subito in arma prosiluit arinati armatos equos astendũt
et non expectata duc seu regis eoꝵ licentia inordinato cursu festina
ad littus Oreti uero uidentes tanta militũ copia armatoꝵ al de¬
fensionem littor adueuisse eorũ multitudine sũt mirati Pocioi
tamien ãmiratione sũt moti uidentes illos tam stĩenue tam docte
se gereᷤ sub tegumentis armoꝵ nullus eñ fuit inter eos tamt audax
tam aĩosus tam fortis qui ad inspectionem multitudĩs troyanos
uacillantem aii et trepidum non sũpsisset. Hed quia greti nõ¬
aliter poterant habere in terram descensum quã per ictus ensũi

Expanded text:
et suburbanas vndique staciones, mox inspiciunt ipsam Troyam. Quaet suburbanas vndique staciones, mox inspiciunt ipsam Troyam. Quare flexa gubernacione themonum, ipsius Troyane urbis litoribus appropinquant, in terram descendere sathagentes. Troyani uero uidentes naues ipsas iam eorum litus et litora in tanta multitudine attigisse, subito in arma prosiliunt, armati armatos equos ascendunt, et, non expectata ducis seu regis eorum licencia, inordinato cursu festinant ad litus. Greci uero uidentes tantam militum copiam armatorum ad defensionem itoris aduenisse eorum multitudinem sunt admirati. Pociori tamen admiracione sunt moti uidentes illos tam strennue tam docte se gerere sub tegumentis armorum. Nullus enim fuit inter eos tam audax tam animosus tam fortis qui ad inspeccionem multitudinis Troyanorum uacillantem animum et trepidum non sumpsisset. Sed quia Greci aliter in terram habere non poterant descensum quam per ictus ensium
Abbreviated transcription (Latin):
nũꝙ potit a nobis hoc fieri nisi per belli distrimĩa et ꝑ mag¬
uam uirnũ ur̃aꝵ congeriem appositam undetũq Eiunppꝰ¬
igitur moras omi alia deliba̾tione postpõita et quicꝙͦ in contͣ¬
rui posset cdici quicꝙͦ nobis futuꝵ prospeꝵ uel aduersũ post ter¬
ga i axemus tũ ita fieri sit reuera necesse et per aliam uiam
tuit igit᷑ ab solute datũ ad dyomede consiliũ Quare sequẽtis
diei aurora sequente cũ multa discretidue solutͦ nauibus por¬
tũ exeunt et lato spaciantur in mati Ibiq pleno sumpto consi¬
signis uentilantibus et rexillis bellitis etiam in eis castellis erectꝰ
et multo armoꝵ tumultu minitas Bubsequenter uero faciũt in¬
sequi altas naues centũ deinde relique ꝑpelagus insequentes⁊
per ordinem procedentes retro cursu nauigant uersus d royam
nec mora nauigantes in eis Troyna lictora uicina ꝯspiciunt

Expanded text:
numquam poterit a nobis hoc fieri nisi per bellorum discrimina et per magnumquam poterit a nobis hoc fieri nisi per bellorum discrimina et per magnam uirium nostrarum congeriem appositam vndecumque. Rumpamus ergo moras, omni alia deliberacione postposita, et quicquid in contrarium posset dici quicquid sit nobis futurum prosperum uel aduersum post terga laxemus, cum ita fieri sit reuera necesse et per aliam viam lacuit igitur omnibus absolute datum a Dyomede consilium. Quare sequentis diei aurora surgente, cum multa discrecione, solutis nauibus, potum exeunt, et lato spaciantur in mari, ibique, pleno sumpto consisignis uentilantibus et uexillis bellicis, eciam in eis castellis erectis, et multo armorum tumultu munitas. Subsequenter uero faciunt insequi alias naues c. Deinde relique per pelagus insequentes et per ordinem procedentes recto cursu nauigant uersus Troyam. Nec mora, nauigantes in eis Troyana litora vicina conspiciunt
Abbreviated transcription (Latin):
endi et causas et mnaterias eorũ uictorie procuzare tũ ip̃i iam conce¬
perint et pro certo tenẽãt nos aduersus eos protedendi audaciam nõ
habere et iõ ꝙͣto magis negotiũ hoc liffertur tanto magis nobis
campna et declecora prociamus Puto eiim ꝙ si tanto olim po¬
titiessemus animositat feruore ꝙ recta uia continuato remige
troyane urbis peruenissemꝯ ad lictora et repente p̃cipue ꝙ faciłior
se prestasset in terra descensus tũ troyanis inꝓuisis destendissemꝰ
in ip̃is et nĩe nos descendere sit necesse illis prouidis et munitꝭ mo¬
nos ergo si placet ut statim nauibus p̃paratis mane cliluculo nos
actingͦamus ad iter et apparatibus bellicis institutꝭ cursu teleri
no ad troye lutora conferamus et in potenti uirtute bellandi des¬
cendamus iu terram ob sidionem optatam contra urbem ipa
omi celeritate sumentes Bcire enĩ debemus ꝙ troyamis uolentib

Expanded text:
endi et causas et materias eorum uictorie procurandi cum ipsi iam conceendi et causas et materias eorum uictorie procurandi cum ipsi iam conceperint et pro certo teneant nos aduersus eos procedendi audaciam non habere. Et ideo quanto magis negocium hoc differtur tanto magis nobis dampna et dede<c>ora procuramus. Puto enim quod, si tanta olim potuissemus animositate feruere quod recta uia, continuato remige Troyane urbis perue<n>issemus ad litora et repente precipue, quod facilior nobis prestasset in terram descensus, cum Troyanis improuisis descendissemus in ipsis, et nunc nos descendere sit necesse illis prouidis et munitis. Moneo ergo, si placet, ut statim, nauibus preparatis, mane diluculo nos accingamus ad iter, et apparatibus bellicis institutis, cursu celeri nos ad Troye litora conferamus, et in potenti uirtute bellandi descendamus in terram, obsidionem optatam contra vrbem ipsam omni celeritate firmantes. Scire enim debemus quod, Troyanis uolentibus,
Abbreviated transcription (Latin):
silium tentũ qui inter grecoꝵ consiliarios tuc̃ hec uerbã Au¬
dite uniuersi reges duces et pͥncipes qui nũc pñtes potest adu̾te
uerba mea et attendere sensum eoꝵ Multũ em̃ uereri debemꝰ
et multo dedetoris pudore confundi qui iam est annꝰ unus e¬
lapsus et plus ꝙ in hanc terram uenimus nec ab ea detedere nos
aliqua auclatia potuit aĩare ut Troyam adire uel uidere pos¬
semus quid ergo peregimus nichil aliud reuera ꝙͣ inimicis nostrꝭ
abilitatem prestitimus engeniu et sensum acuimꝰ in nos ad¬
inueniendum matia ut facilius et potentius ualeant nos dedu¬
cere in ruinam ecte enim iam postꝙ̃ͣ huc uenimus nec inde dis¬
cessimus quid procerto notissimum nobis est troyans esse suꝑ¬
addita multa subsidia urbem eoꝵ in defensionem ip̃oꝵ nouis
muris uallibus et thurris parauisse in multa copiositate palors
facilem enim abilitatem interim habuerunt predicta omia faci¬

Expanded text:
ratum fuit, qui inter Grecorum consiliarios tunc hec verba profuratum fuit, qui inter Grecorum consiliarios tunc hec verba profudit: "Audite, vniuersi reges et principes qui nunc presentes potestis aduertere uerba mea, et attendite sensum eorum. Multum enim vereri debemus et multi dedecoris pudore confundi quia iam est annus vnus elapsus et plus quod in hanc terram venimus nec ab ea recedere nos aliqua audacia potuit animare vt Troyam adire uel uidere possemus. Quid interim peregimus? Nichil aliud reuera quam inimicis nostris habilitatem prestitimus, ingenium et sensum acuimus in nos adinueniendi materiam ut facilius et potencius ualeant nos deducere in ruinam. Ecce enim iam postquam huc uenimus nec inde discessimus, pro certo notissimum est nobis Troyanis esse superaddita multa subsidia, urbem eorum in defensionem ipsorum nouis muris, uallis, et cauis parauisse in multa compositione pallorum. Facilem enim habilitatem interim habuerunt predicta omnia faci
Abbreviated transcription (Latin):
honore maxĩo gerebat᷑ tum apud maiores gretoꝵ pͥmus existẽt
uel scdũs Potens. s in uirtute bellandi discretus in omĩ cõ¬
silio et specialiter prelioꝵ diuitiis plenus et militibu opuletꝰ
rogant igitur eũ greti ut unu de consiliariis statirat᷑ ꝙ pu
lamides gratanter ãnuit ad postulationem ipoꝵ multoro gͦ
diebus et noctibus greri ꝯuenerunt in unũ et precipue maioresᷤ
eoꝵ ut certa consilia scrutarent᷑ per que ad obsidendũ troyanam
urbem possent otilius ⁊ cõmodius peruenire Prouiderunt
eni pͥmo ut sub noctis tenebris exequerent᷑ predictũ opus cor
s tumore ducti de recessu nauiũ a loco ubi tuc erãt accessuri ad
littora urbis troye ne noctis obsturitas et precipue locoꝵ incos¬
nita noticia naiubus et nauigantibus posset inferre discrime
ex integro eis referentibus multa consilia solius dpomes con¬

Expanded text:
honore maximo gerebatur, cum apud maiores Grecorum primus existeret honore maximo gerebatur, cum apud maiores Grecorum primus existeret uel secundus, potens scilicet in uirtute bellandi, discretus in omni consilio et specialiter preliorum, diuitiis plenus, et militibus opulentus. Rogant ergo eum Greci ut vnus de consiliariis statuatur. Quod Palamides gratanter annuit ad postulacionem ipsorum. Multis ergo diebus ac noctibus Greci conuenerunt in vnum et precipue maiores eorum ut certa consilia scrutarentur per que ad obsidendam Troyanam urbem possent utilius et commodius peruenire. Prouiderunt enim primo ut sub noctis tenebris exequerentur predictum opus eorum. Sed timore ducti de recessu nauium a loco ubi tunc erant et accessu ad litora urbis Troye ne noctis obscuritas et precipue locorum incognita uera noticia nauibus et nauigantibus posset inferre discrimen, x integro eis refricantibus multa consilia, solius Dyomedis con
Abbreviated transcription (Latin):
preter milites ip̃ius ⁊egͦ ꝑͥami et minoris inclie regid numero tri¬
ginta duo milta nũquã ab ip̃iũs mundi constitutione legitur tot
milites tot iuuenes bellicosos coactos en umũ obi totiꝰ muncli mi¬
lice flos tan ex parte troyanoꝵ ꝙͣ ex parte gretors queuit in
unũ Actendant ergo lectores presentis hiistorie ꝙͣ leui cenisa
debili ratõne tot fortium tot maioꝵ protessit interitꝰ sane ab¬
hominanda sunt scandala ꝙͣtutũq debili sint ratõne subnixa
melitud ille pallamides filius Regis Nauli tũ trigĩta
nambus militibus onustis applituit de cuiꝰ ad ueritu greti
letati sunt ualcle ꝙͣius de mora tp̃iũs multĩo inpingẽret ꝯtra
eum quare maturiꝰ non uenisset et precipue apud athenas
qui asserens se graiu fuisse morbo detentu siam absentiam ⁊ a¬
tionabiłr excusauit Hic autem palamitles inter gretos in

Expanded text:
preter milites ipsius regis Priami et Minoris Indie regis numero xxpreter milites ipsius regis Priami et Minoris Indie regis numero xxxii milia. Nunquam enim ab ipsius mundi constitucione legitur tot milites tot iuuenes bellicosos coactos in vnum, ubi tocius mundi milicie flos tam ex parte Troyanorum quam ex parte Grecorum conuenit in vnum. Attendant ergo lectores presentis hystorie quam leui causa et quam debili ratione tot fortium et tot maiorum processit interitus. Sane abhominanda sunt scandala quantumcumque debili sint ratione subnixa.inclitus ille Palamides, filius regi Nauli, cum xxx nauibus militibus onletati sunt ualde, quamuis de mora ipsius multum impingerent contra eum quare maturius non uenisset et precipue apud Athenas. Qui asserens fuisse se morbo graui detentum suam absenciam rationabiliter excusauit. Hic autem Palamides inter Grecos in
Abbreviated transcription (Latin):
et tũ tribus mulibus imłitũ et in eoꝵ comitiua uenit Bigamon
frater regis Menonis supradicti ¶ De regno thereo uenit rex
theseus et archilegus filius eius cũ mille militibus cũ ip̃e rex
theseus esset ip̃i rogi pͥamo astricta ꝯsag̾nitate cõiuctus ¶e
Insula que dicitur agresta uenerũt duo reges cũ militibus mil
some ꝙ est ultra regnũ amazonũ uenit rex quidam ẜenex
multũ sed multa discretione conspicuus noĩe zex Epistropus
septem liberalibus artibus eruditus hic duxit secũ uille mi¬
lites er quendam sagitariũ uisu mirabilem tuiꝰ una medie¬
cooꝑta pilosa sicut torui equi oculos tũ habebat flãmeos et¬
uelud igueos rubentes doctus in artu timorosi tamen erat aspec¬
tus qui aduersus grecos pugnantes multos timores incussit et dãp¬
ia ꝙͣ plurima clabat eis clum multos ex gretis letiferis uolneribꝰ
peremisset. Ffuerũt autem milites qui tũ hiis regibus aluenẽrt̃

Expanded text:
et cum iii milibus militum et in eorum comitiua venit Sigamon, et cum iii milibus militum et in eorum comitiua venit Sigamon, frater regis Menonis supradicti. Item de regno Thereo uenit rex Theseus et Archilogus filius eius cum mille militibus, cum ipse rex Theseus esset ipsi regi Priamo stricta consanguinitate coniunctus. Item de insula que dicitur Agresta venerunt duo reges cum militibus millsinie, quod est ultra regnum Amazonum, uenit quidam rex senex multum sed multa discrecione conspicuus, nomine rex Epistropus, septem liberalibus artibus eruditus. Hic duxit secum mille milites et quendam sagittarium uisu mirabilem, cuius vna medieloso, sicut corio equi. Oculos tamen habebat flammeos uelut igne rubentes, doctus in arcu, timorosi tamen erat aspectus, qui aduersus Grecos pugnantes multos timores incussit et dampna quam plurima dedit eis, dum multos ex Grecis letiferis uulneribus peremisset. Fuerunt autem milites qui cum hiis regibus aduenerunt
Abbreviated transcription (Latin):
dux uidelicet Amphimus dux fortinus et dux d anius ¶ Item
de regno brotino ꝙ est ualde suppositum orientali plage plenũ
om̃i genere ao̾matũ uenerũt cluo reges fres tũ mille militibꝰ
rex uicdelis Boetes et rex fpistrius ¶ temde regno ꝑaffagome
ꝙ est niiis ꝓpinquũ uersus orientalem solem qͣi in adibilẽ¬
ꝓpter multam remotionem ip̃ius uenit ille clitissimus auro et¬
argento ex gerimis que in flumĩe tigris et Eufraten crebuꝯ ĩ¬
ueniunt᷑ ut cuiꝯ ripis reguũ ip̃m ꝑ affagoniũ sicum est rex .s.¬
ꝑ hilimenis cũ duobus milibus militum habentiũ stuta qͦꝵ
materia non erat ex ligno constructa sed tantũ ex coriis decoctͦ
multo cũ auro gi fulgencia et cdiuersis gemis ornata Hic rex
philimenis erat statura ualde grandis non minor statura gigãt
¶De regno Echoopie uenit rex persus et in eus comitiua stre¬
nuꝰ rex adenon tum militibus ducibus et comitibus sibi subiectꝭ

Expanded text:
dux videlicet Ausimus, dux Fortinus, et dux Sanius. Item dux videlicet Ausimus, dux Fortinus, et dux Sanius. Item de regno Beotino, quod est ualde suppositum orientali plage, plenum omni genere aromatum, venerunt duo fratres reges cum mille militibus, rex videlicet Boetes et rex Epystrus. Item de regno Paffagonie, quod est nimis propinquum uersus orientem solem, quasi repter multam remocionem ipsius, venit ille ditissimus auro et gemmis, que in flumine Tigris et Eufratem crebrius inueniuntur, in cuius ripis regnum ipsum Paffagonium situm est scilicet Philimenis cum duobus milibus militum habentium scuta quorum materia non erat ex ligno constructa sed tantum ex coriis decoctis, multo tamen auro fulgencia et diuersis gemmis ornata. Hic rex Philimenis erat statura ualde grandis, non minor statura gigantis. Item de regno Ethyopie venit rex Perses et in eius comitiua stennuus rex Menon cum militibus, ducibus, et comitibus sibi subyectis
Abbreviated transcription (Latin):
Hii autem omnes portabant arma colorꝭ taliui sine flaui abs¬
q alio intersigno ut inter belloꝵ acies Rex Remus et sui de facili
possent aguosci licet essent ali qui eadem arma gestassent¬
¶Item de regno ꝙ dracia dicitur illa tratia uidelitet que in orien¬
tali plaga sita est ueuit rex ꝑilex et Alcamus secũ nulle et cen¬
tum milites aõducentes ¶tem de reguo pagnonie uenit rex pen¬
temesus et quidam sobrinus eius clux steꝑox tũ mille militibus
tantũ qm huiꝯ regni prouĩtia tota consistit in montibꝰ obscurs
nemoribus et silius umbroẜ ⁊ are eñ sunt en illa ualle ⁊ quasi
nulle planicies et ideo dititur in ea uurac ulose uisa fuisse nam et¬
in ea sunt diuersa genera uolucrũ et feraꝵ et eius nulicia p̃cetere
est experta in uirtutibus lanteaꝵ arcuũ et sagutaꝵ ¶ Item de ꝓ¬
unitia boetine uenerũt tres duces tũ nulitibus mille ducente

Expanded text:
Hii autem omnes portabant arma coloris hyalini siue flaui absHii autem omnes portabant arma coloris hyalini siue flaui absque aliquo intersigno, ut inter bellorum acies rex Remus et sui de facili possent agnosci, licet essent alii qui eadem arma gestassentItem de regno quod Tracia dicitur illa Tracia videlicet que in orientali plaga sita est venit rex Pilex et Alchamus dux, secum mille et centum milites adducentes. Item de regno Pannonie uenit rex Pretemessus et quidam consobrinus eius, dux Stupex, cum mille militibus tantum, quoniam huius regni prouincia tota constitit in montibus obscuris, nemoribus, et siluis vmbrosis. Rare enim sunt in ea uille et quasi nulle planicies. Et ideo dicitur in ea multos in illa terra sunt diuersa genera uolucrum et ferarum et eius milicia pre ceteris est experta in uirtutibus lancearum, arcuum, et eciam rouincia Boecie venerunt tres duces cum militibus mcc,
Abbreviated transcription (Latin):
iaiorũ ientionem ¶ Stiendum est ergo ꝙ de regnis eoꝵ tues¬
reges tũ plusꝙͣ tribus milibus militũ armator Rex uidelis Pan¬
¶Item de quadam puoiũta que dicitur Colofon quã quidam dixert
esse insulam multe spaciositatis et plenitudine urbiũ circũ ful¬
tam uenerũt quatuor reges in Comitiua qͥnq miliũ militum
quorũ unus uocabat᷑ rex Carras alius rex rex ymasus terciꝰ¬
rex Nestor fortis et quartus rex Amphimatus ¶ Item de regno
licie cũ tribus muilibus militum uenit xex glaucon tũ eius fortis¬
simo filio ẜarpadone qui regi pͥamo fuerat uinculo necessitatꝭ
astrictus ¶ Item de regno licaonie uenit rex Eufemus tũ mille
¶ Item de regno ꝙ clicitur cabaria uenit rex Remius cũ tri¬
bus milibus militũ et in eius comituua uenerũt comites Septẽ
et cluces quatuor qui regi Remo fideles erant de uire uasalli

Expanded text:
de maioribus, mencionem. Sciendum est ergo quod, de regnis eorude maioribus, mencionem. Sciendum est ergo quod, de regnis eorumilitum armatorum, rex videlicit PanItem de quadam prouincia que dicitur Colofon, quam quidam dixerunt esse insulam multe speciositatis et plenitudine urbium circumfultam, venerunt quatuor reges in comitiua v milium militum, quorum vnus uocabatur rex Caras, alius rex Ymasius, tercius Nestor fortis, et quartus rex Amphimacus. Item de regno Licie cum tribus milibus militum venit rex Glaucon cum eius fortissimo filio Sarpedone, qui regi Priamo fuerat uinculo necessitatis astrictus. Item de regno Lycaonie uenit rex Euphemus cum mille . Item de regno quod dicitur Thabaria uenit rex Remus cum tribus milibus militum, et in eius comitiua venerunt comites vii et duces quattuor, qui regi Remo fideles erant de iure vasalli.
Abbreviated transcription (Latin):
et in om̃ibus potiorem narratꝭ itaq per eum singlis que gesta st̃
in mesẜa prouintia et de thelepho facto rege et de nauibus iude ad¬
diectis ouustis et indeficienti uictualiũ quantitate per temꝑa etia
successiue a thelepho rege prouiisso propter ꝙ certu erat ãmodo gͦ¬
torum exͥtitum uullam posse penuriam uictualũ trepidare om̃s
ex crescenti gaudio letati sunt ualde et athillis processus probabili
ratione laudabiles pndetũq ꝯmendant et sic uerbis omĩbus sine
facto Achilles ad tentoria sua rediit ubi tũ multo gaudio. Ffri
cessibus successiue sequentibus aliꝙͥ euarraret seriatim et noĩatim
decreuit describere in hoc loco qui reges qui duces et qui princłes
in defensione troyane urbis aduenerit sicut supra de regibus du¬
tibus et aliis uenientibus ingretoꝵ exertitu descripsimus dig¬
num est ut nos in hac parte de eis faciamus et si non om̃i saltem

Expanded text:
et in omnibus pociorem. Narratis itaque per eum singulis que gesta sunt et in omnibus pociorem. Narratis itaque per eum singulis que gesta sunt in Messe prouincia, et de Thelefo facto rege et de nauibus inde adductis onustis et de indeficienti uictualium quantitate per tempora eciam succesiue a Thelefo rege promissa, propter quod certum erat amodo Grecorum exercitum nullam posse penuriam uictualium trepidare, omnes excrescenti gaudio letati sunt ualde, et Achillis processus probabili ratione laudabiles undecumque commendant. Et sic, uerbis omnibus fine facto, Achilles ad tentorium suum rediit, vbi cum multo gaudio a cessibus successiue sequentibus aliquid enarraret seriatim, et nominatim decreuit describere in hoc loco qui reges et quot, qui duces et principes in defensionem Troyane urbis aduenerunt, sicut supra de regibus, ducibus, et aliis uenientibus in Grecorum exercitum descripsimus, dignum est enim ut et nos in hac parte de eis faciamus, etsi non omnium, saltem
Abbreviated transcription (Latin):
sariis ad uĩte regimĩa cleputatis thelephum ragem uolentem cũ
e ini grecoꝵ ex̾ritum proficisti et profecto redire in regno pi
quo ĩpe erat rex assumptus quasi iuĩtũ resilire et remaner mã¬
dauit Monens illu et monitis precepta subĩgens ut tirca cõ¬
timios succur sus uictualiũ et aliaꝵ rerũ edibiliũ in grecoꝵ
exercitum mittendaꝵ curam debeat incessantem et uigilem ad¬
hibere qui onñ affectione et deuotione subiecta se predicta ꝑpe¬
tim obtulit impletuꝵ et sic Achille a rege distendente cũ sius
nauibus alta peciit maria et recto renuge nauigante sospes
et incolũs perueuit in thenedon ubi ad hue gretus exertitios
morabat᷑ qu statim descendens in terram in comitiua multors
magna leticia sustipientes in gaudio maxĩo fouent amplexibus ⁊
amicis osculis blandumt᷑ tãꝙͣ eum quem preceter carum habebãt

Expanded text:
sariis ad uite regimina deputatis, Thelefum regem, uolentem cum sariis ad uite regimina deputatis, Thelefum regem, uolentem cum eo in Grecorum exercitum proficisci et profecto redire, in regno ipso in quo ipse rex erat assumptus quasi inuitum residere et remanere mandauit, monens illum et monitis precepta subiungens vt cir<c>a continuos succursus uictualium et aliarum rerum edibilium in Grecorum exercitum mittendarum curam debeat incessantem et uigilem adhibere. Qui omni deuocione et affeccione subiecta se predicta perpetim obtulit impleturum. Et sic Achilles a rege Thelefo discedente cum suis nauibus alta petit maria, et recto remige nauigante sospes et incolumis peruenit in Thenedon, ubi adhuc Grecorum exercitus morabatur. Qui statim descendens in terram in comitiua multorum magna leticia suscipientes in gaudio maximo fouent amplexibus, et amicis osculis blandiuntur tamquam eum quem pre ceteris carum habebant
Abbreviated transcription (Latin):
meis bonis ut huiꝰ regni sceptro et dyadeate potiaris et eius populu¬
rigas diligas mranuteneas et gubernes me autem more regio re¬
gie tradere sepulture curabis celebratis mes exequii¬
regni sui corpus eius honorabili tradidit sepulture et lapide mar mo¬
reo nimiũ pretioso eius tumba constructa ents in ea statuit condi
cadauer In cuiꝯ tumbe superficie hoc eptafiũ sculptum iussit apponi
Rex Theutran. lacet hic quem morte penuit achilles. Qui telepho
regui sceptra tenere dedit Hoc igitur facto umuersi maiores regui
per suas urbes singuli populares telepho que dudũ ducis noĩe ĩure
suo u pateruis fuerat tytubss in signitus nouo ft̃o rege tãꝙ̃ eor
regi et dño sacramenta fidelitatis et omagii prestiterut et dinceps
rex ipe telephus regni ip̃ius guberuatula moderaturꝰ assumpsit
Achilles auitem om̃i uictualiũ copia itauibus oneratͤ et aliis neces¬

Expanded text:
bonis meis, ut huius regni sceptro et dyademate pociaris et gubonis meis, ut huius regni sceptro et dyademate pociaris et guyademate pociaris et gubernes. Me autem honore regio regie tradere sepulture curabis, celebratis meis obsequiiproceribus corpus eius honorabili tradidit sepulture, et lapide marmoreo nimium precioso est tumba constructa eius, in qua statuit condi cadauer. In cuius tumbe superficie hoc epitaffium sculptum iussit apponi: Rex Theutran iacet hic, quem morte peremit Achilles, Qui Thelefo regni sceptra tenere dedit. Hoc igitur facto, vniuersi maiores regni et per suas urbes singuli populares Thelefo, qui dudum ducis nomine iure suo in paternis fuerat titulis insignitus, nouo facto rege, tamquam eorum regi et domino, sacramenta fidelitatis et homagii prestiterunt. Et deinceps rex ipse Thelefus regni ipsius gubernacula moderaturus assumpsit. Achilles autem, omni uictualium copia nauibus oneratis et aliis neces
Abbreviated transcription (Latin):
scdũs pͥnceps rei publice Romanoꝵ et bicilie rex fecit construi qͣn¬
dam terra considerans locũ ip̃m habitantibus utle ꝓpter sitũ
ꝙuis in fatie pelagi situs sit carens om̃i portus salubri statione
que tamen terra propter situs bouitãtẽ plena p̃pło usq ĩ hodiernu¬
diem dicitur terra noua Rex tutem Beutra sua trahens extrema
dispendii incepto sermoni suo uersus thelephũ continuauit hec uerba.
Cum igitur fili thelephe ille uirtuosissimus p̃r tuus regnũ istud sibi
sua u̾tute quesuũt et ego michi ab eo illud non reputauerim restitu¬
tum sed michi potius ab eo ꝯmissum quod fata sibi uinenti contedere
noluerũt ut ip̃m habituro tibi loco eius cuiꝰ es heres et filius fata
tibi racionabiliter concesserunt quare te aĩo testandi in hoc meo p̃ñti
culogio eligo heredem instituo tam in rogno isto ꝙͣ in om̃ibus alis

Expanded text:
Secundus, princeps rei publice Romanorum et rex Sicilie, fecit construi quanSecundus, princeps rei publice Romanorum et rex Sicilie, fecit construi quandam terram, considerans locum ipsum habitantibus utilem propter situm, quamuis in facie pelagi situs sit, carens omni stacione salubri. Que tamen terra, propter situs bonitatem plena populo, usque in hodiernudiem dicitur Terra Noua.  Rex autem Theutran, sua trahens extrema dispendii, intercepto sermone suo, uersus Thelefum continuauit hec verba: "Cum igitur, fili Thelefe, ille uictoriosissimus pater tuus regnum istud sibi sua uirtute quesierit et ego michi ab eo illud non reputauerim restitutum sed michi pocius ab ipso commissum, quod sibi fata uiuenti concedere noluerunt, ut proprium habituro tibi, loco eius cuius es heres et filius, fata tibi rationabiliter concesserunt. Quare te, animo testandi, in hoc me<o> presenti elogio heredem instituo tam in regno isto quam in omnibus aliis
Abbreviated transcription (Latin):
regnũ istud ab omini hostili congiessu tũc et postinodũ libera ͭ
et michi illud in quiet̾ pate restituit liberãtũ unde non meis
meritis nec mee uirtutis potentia husi nũc sum huiꝰ regni sceptͦ
in pate potitus s sola tui patris benigni affectuosa uirtute Ex
hoc itaq loco illi qui putauert prouĩtiam esse siciliã opinione eoꝵ
multa firmitate corroborunt asserentes hertule in siciliam ad¬
uenisse uncde dictũ est in una parte sicilie ex parte uidelis barbarit
herculem ex causa mernorie suas fixisse colũpnas qui locus adhuc
dicit᷑ colũpnaꝵ et terra didui existens in ea herculea uocabatur
licet quidam uoluert corrupto nõĩe herculis heracliam nomĩare
sed hec rata non sunt In hac igit terra dudũ a barbaris ex ara¬
ta et cdata penitus in ruinam adhuc super sũt quedam colump¬
ne que uolgo columpne herculis uocant᷑ et in ea quonda. ffredemo

Expanded text:
regnum istud ab omni hostili congressu tunc et postmodum liberauit regnum istud ab omni hostili congressu tunc et postmodum liberauit et michi illud in quietis pace restituit liberatum. Vnde non meis meritis nec mee uirtutis potencia usque nunc sum huius regni sceptro in pace potitus sed sola tui benigni patris affectuosa uirtute. " Ex hoc itaque loco illi qui putauerunt prouinciam Messe esse Siciliam oppinionem eorum multa firmitate corroborant, asserentes Herculem in Siciliam venisse. Vnde dictum est in vna parte Sicilie, ex parte barbarorum, Herculem ex causa memorie suas fixisse columpnas. Qui locus adhuc dicitur Columpnarum et terra dudum existens in ea Herculea uocabatur, licet quidam uoluerunt, corrupto nomine Herculis, Heracliam nominari. Sed hec rata non sunt. In hac igitur terra, dudum a barbaris exarata et data penitus in ruinam, adhuc supersunt quedam columpne, que vulgo columpne nuncupantur, et in ea quondam Fredericus
Abbreviated transcription (Latin):
tran letalibus polueribus sibi ab achille potenter inflictis p̃multa
eoꝵ ualitudine factus ex animis uidens uite sue extrema sibi acce¬
locutus est illis Incliti duces salus longa sit uobis dito tñ tibi te¬
lepho kinĩo meo quia iani ad uite mee extrema deuemi mortis in¬
gittimũ ex me progenitum fata prestare noluert ne presens regiũi
meũ remaneat in caduco quod multo labore quesui et labore niuo
manu tenui usq nũc incõtusse quod iam inquisitu infallibiłr
tibus fuit prelatus uictoriosissimus Hertules pater tuus in adu¬
toriũ meu ad pretes meas festinantius occturrisset dũ in magna
multitudine hostiu meoꝵ regnũ istud iam preoctupãtũ extitãt
et recuperandi aditu iam michi spes certa defecerat et ip̃e solus
in sola suer uirtutis potencia uniuersos hostes meos in cduricia bel¬
li confragit ex eis ĩmimerabilibus interemptis propter ꝑ quod

Expanded text:
tran, letalibus uulneribus sibi ab Achille potenter inflictis atteritran, letalibus uulneribus sibi ab Achille potenter inflictis atteritus, pre multa eorum ualitudine factus exanimis, uidens uite sue extrema sibi accelocutus est illis: "Incliti duces, salus longa sit uobis. Dico tamen uobis, Thelefo karissimo meo, quitimum ex me progenitum fata prestare noluerint, ne presens regnum meum remaneat in caduco, quod multo labore quesiui et labore nimio manutenui usque nunc inconcusse, quod iam quesitum infallibiliter tibus fuit prelatus, uictoriosissimus Hercules, pater tuus, in auditorium meum ad preces meas festinancius occurrisset, dum in magna multitudine hostium meorum regnum istud iam preoccupatum existeret et recuperandi aditum iam michi spes certa defecerat, et ipse solus in sola sue uirtutis potencia vniuersos hostes meos in duricia belli confregit, ex eis innumerabilius interemptis, propter quod
Abbreviated transcription (Latin):
moꝵ confidentia nos pͥmo uexauit iustũ est ut ĩp̃ẽ cadat in foneã
quã parabat. Cui chelephus dñe iste rex fuit quondam pr̃i meo
multa familiaritate ꝯiũctus et ego tũ quadã uite in hanc terra
suam casualiter diuertissem iufiniti hmͦoris honoris michi aꝑ¬
uit gram et utiliũ seruinor copia in me in maxima quantita
mortem eius Cui athilles Ecte eũ tibi remipe et de eo consequare
finaliter uelletun Rege igit᷑ T heutra sie a manibus Achillis.
uuillo et eo cib instant᷑ netis exitio liberato bello est finis ĩposiꝯ
sucrełut turme greti redeũt uictores ad naues Rex autem theu¬
tran ad suam regiam deducit᷑ semiuiuus Ad cum preces tum
multa humilitatis deuorione porrectas thelephus et Achilles in¬
celunt cũ tp̃o In ciis regia excipiũt hospites in honore maximo¬
et rerum affluentiu ubertate Non post multos uerodies rex Theu¬

Expanded text:
morum confidencia nos primo uexauit? Iustum est ut cadat ipse in foueam morum confidencia nos primo uexauit? Iustum est ut cadat ipse in foueam quam parabat. " Cui Thelefus: "Domine, iste rex fuit quondam patri meo multa familiaritate coniunctus. Et ego dum quadam uice in hanc terram suam casualiter diuertissem, infiniti honoris michi aperuit gratiam et vtilium seruiciorum copiam in me in maxima quantitatmortem eius. " Cui Achilles: "Ecce eum tibi recipe et de eo consequaris finaliter uelle tuum. " Rege itaque Theutran sic a manibus Achillis auulso et ab eo instantis necis exicio liberato, bello est finis impositus. Secedunt turme; Greci redeunt uictores ad naues. Rex autem Theutran ad suam regiam deducitur semiuiuus. Ad cuius preces cum multa humilitatis deuocione porrectas Thelefus et Achilles incedunt cum ipso, in cuius regia recipiuntur hospites in honore maximoet rerum affluencium ubertate. Non post multos uero dies rex Theu
Abbreviated transcription (Latin):
leo rugiens applicat ip̃m̃ impetit ense nudo crebrͦ ictibus uolneribꝰ
s auciat et eius galee laquers uiriliter extirpatis arreptũ regem ꝑ
uioleuciam prostrauit in terram eleuatoq mutrone ipm intersicere
furibundus intendit Bed thelaphiis qui scdũs ab Athille pugna¬
bat et sensit Achillem sic in regem Theutram crudeliter inseuire
et eleuata dextra uelle ab eo eximere caput eius in medio utriusq
se ingerens descendentem ictum extipit stuto suo et pia uoce hu¬
militer deprecatur Achillem ut rege theutra letalt uolnerato qĩ¬
inortuo et deuicto mortem ultimam pro sua beiiguitate remit¬
tat et uite spatiu picto uictor indulgeat qui se sibi quasi uictu
sunctis inquibus offerebat. Ad telephũ igitur illico zespondens dix
Achilles Quenam causa te mouet contra publitũ hostem urm
eeercere grãm pietate qui tam crudeli requisicione in sua sola ar¬

Expanded text:
leo rugiens applicat, ipsum impetit ense nudo, crebis uexat ictibus, vulneribus leo rugiens applicat, ipsum impetit ense nudo, crebis uexat ictibus, vulneribus sauciat, et eius galee laqueis uiriliter extirpatis, arreptum regem per uiolentiam prostrauit in terram, eleuatoque mucrone ipsum interficere furibundus intendit. Sed Thelefus, qui secundus ab Achille pugnabat, ut sentit Achillem sic in regem Theutran crudeliter inseruire et eleuata dextera uelle ab eo eximere caput eius, in medio utriusque se ingerens descendentem ictum excipit scuto suo et pia uoce humiliter deprecatur Achillem ut regi Theutran, letaliter vulnerato quasi mortuo et deuicto, mortem ultimam pro sua benignitate remittat et uite spacium uicto victor indulgeat, qui se sibi quasi uictum uinctis manibus offerebat. Ad Thelefum igitur illico respondens dixit Achilles: "Que nam causa te mouet contra publicum hostem nostrum exercere gratiam pietatis, qui tam crudeli requisicione in sua sola ar
Abbreviated transcription (Latin):
ini comitiua suoꝵ qui statim insurgentes ad arma duni regem
et suos contra se uenre sunt infallibiłr suspicati nec pati uelle
eos in sua terra aliquo mõ esse animosis uirtutibus suspicato
bello se presentant Quid ultra bellũ feruet asꝑriiũ inter
utrosq huie incde cadunt cateruo gladio trucidata mnulti cãdut
resistere aduersorum nũo criplo maiori uix poterant Et reuera om̃s
greti ibi fuissent naquiter interempni nisi fuisset ille mirabils in ope¬
ribus armoꝵ Achilles qui multo studio ꝯtemplatꝰ quantitatem pug¬
nancũ et qualitatem ipoꝵ percepit et uidit regeni Theutran in medio
conflictus bellantiũ contra hostes suos clampna mirabilia infligentẽ
Quare icdem Achilles inpetuose dissilit in conflictũ frangit et difrũpͭ
icies uniuersos interficit qui eus conspectiu se opponut᷑ et qui ad sui
transitum non aperiunt sibi uiam. Ad regem igit᷑ Theutran uelud

Expanded text:
in comitiua suorum. Qui statim insurgentes ad arma, dum regem in comitiua suorum. Qui statim insurgentes ad arma, dum regem et suos contra se uenire sunt infallibiliter suspicati nec pati uelle eos in sua terra aliquo modo esse, animosis uirtutibus contra eos prelio se presentant. Quid ultra? Bellum feruet asperrimum inter utrosque; hinc inde cadauera cadunt gladio trucidata. Multi cadunt resistere aduersariorum numero triplo maiori uix poterant. Et reuera omnes Greci ibi fuissent nequiter interfecti nisi fuisset ille mirabilis in operibus armorum Achilles, qui, multo studio contemplatus quantitatem pugnancium et qualitatem ipsorum, percepit et uidit regem Theutran in medio conflictu bellancium contra hostes suos dampna mirabilia infligentem. Quare idem Achilles impetuose dissiluit in conflictum, frangit et disrumpit acies, vniuersos interficit qui eius conspectui se opponunt et qui ad sui transitum non aperiunt sibi uiam. Ad regem ergo Theutran uelut
Abbreviated transcription (Latin):
runtur licet non nulli cdixerunt ciuitatẽ tpam̃ mesẜa a cuiꝯdam
regis nõie miessanus tytulis insiguitam qui dum regnaret in Infula
ciuitatem illam ex suo nõiẽ messanam uoluit appellari Sed
frigius cdares de hiis nichil in suo opere descripsit simpliciter po¬
nens Achillem et thelephũ apud mesẜa grã querendoꝵ uictualiũ
uenisse que tũ forte sit alia a sicilia potuit esse gretis magis ꝓpĩ¬
qua ꝙ̃ insula sicilie que eis erat ualde reniota litet hoc ratũ sit
ꝙ sicilia subiecta fuerit dictioni gretoꝵ In hanc igit᷑ ꝓiũtiam
Messa Achilles et Telephus se in copia triũ miliũ militu strẽnuoꝵ
tũ multo nauigio peruenert quibus tũ eoꝵ nauibus appłicãtib
ad littora terre predicte et eis in terrã destendentibus Rex¬
T theutran cũ multis militibus et multis caterius peditum cõ¬
stipatis peruenit ad lictus ubi Achilles er Telephus descenclerant

Expanded text:
huntur, licet nonnulli dixerint ciuitatem ipsam Messe a cuiusdam huntur, licet nonnulli dixerint ciuitatem ipsam Messe a cuiusdam regis dicti Messani titulis insignitam, qui, dum regnaret in insula, ciuitatem illam ex suo nomine uoluit appellari. Sed Frigius Dares nichil de hiis in opere suo descripsit, simpliciter ponens Achillem et Thelefum apud Messanam gratia querendorum victualium aduenisse. Que, cum forte sit alia a Sicilia, potuit esse Grecis magis propinqua quam insula Sicilie, que erat eis ualde remota, licet hoc ratum sit quod Sicilia subiecta fuerit dicioni Grecorum. / In hanc igitur prouinciam Messe Achilles et Thelefus in copia trium milium militum strennuorum cum multo nauigio peruenerunt. Quibus cum eorum nauibus applicantibus ad litora terre predicte et eis in terram descendentibus, rex Theutran cum multis militibus et multis cateruis peditum constipatis peruenit ad litus, vbi Achilles et Thelefus descenderant
Abbreviated transcription (Latin):
facto omnes astantes consiliu sisũ probant et in continẽti strẽ¬
nuum Achillem et Telephũ filiũ quondam herculis super exetũcoe
predicti negotii ꝯmuniter elegerunt ut ad exequendũ predicta in mł
igitur prouintia regnabat rex quidam nonie Ceutran qui reguũ ipm
longa pate tenuerat dum in ip̃o multoro militũ copia et uiror
pũgꝰuantuĩ inrentus bellicosa uigebat pleriq enim dicere uolner̃t
troitu ip̃ius Insule exꝑte litor reginor mirabili salutis portu cõ¬
tingit᷑ In quo uaues in multa classiũ quantitate om̃i temꝑe tuta
statione tuentur et proinde quida dicere uoluert ꝙ piedicta ciuitas
mesẜ̾a iõ dicta est quia ⁊acione portus ip̃ius messes edite in adiatẽ¬
tiu litoꝵ terminis coacte deferunt᷑ in ip̃am que per nauigantes
postinodum per diuersas mundi partes delatas questus gr̃a defe¬

Expanded text:
faciente, omnes astantes consilium suum probant, et incontinenti strenfaciente, omnes astantes consilium suum probant, et incontinenti strennuum Achillem et Thelefum, filium quondam Herculis, super execucione predicti negocii communiter elegerunt, vt ad exequendum predicta /in muigitur prouincia regnabat rex quidam, nomine Theutran, qui regnum ipsum longa pace tenuerat, dum in ipso multorum militum copia et uirorum pugnancium iuuentus bellicosa uigeret. Plerique enim dicere voluerunt ntroitu ipsius insule ex parte litorum regnorum, mirabilis salutis portu potitur, in quo naues in multa classium quantitate omni tempore tuta stacione tuentur. Et proinde quidem dicere uoluerunt quod predicta ciuitas Messana ideo dicta est quia ratione portus ipsius messes edite, in adiacencium locorum terminis coacte, deferuntur in ipsam, que per nauigantes postmodum per diuersas mundi partes delate questus gratia deue
Abbreviated transcription (Latin):
Amenon rex uniuersos reges duces et ptĩtipes ad generale col¬
loquium in planitie thenedon uoce preconia uenire mandauit
qui statim cõuementibus in loco predicto Idem agamenon intẽ¬
tionis sue ꝓpositũ in hec sub ꝯpendio uerba resoluit Inter alia ne¬
cessaria que ex̾citui nr̃o potenter incũbunt est illud p̃cipuũ ut tura
solicitam habeamus qualiter exͥtitus noster dũ est in conflictu
bellor debeat uictualibus habundare. Nam sine multo uictualiũ
acceptũ apud messam pro uictualibus continue habendis in qͣ
maxima fertilitas uiget earo speciales nros nũtios uiros strenuos
et ficleles absq mora mittermꝰ ut taliter predicti nũcii ur̃i p̃dc̃a¬
statuant et salubriter ordinent ꝙ indeficienter predicta pidui¬
lia continuis succursibus exercitũ nr̃m in multa excrestenti copu
faciant habundare Agamenone uero predicto suo colloquio fine

Expanded text:
menon rex vniuersos reges, duces, et principes ad generale conmenon rex vniuersos reges, duces, et principes ad generale consilium in planicie Thenedon uoce preconia uenire mandauit. Quibus statim conuenientibus in loco predicto, idem Agamenon intencionis sue propositum in hec sub compendio uerba resoluit: "Inter alia necessaria que exercitui nostro potenter incumbunt est illud precipuum ut curam sollicitam habeamus qualiter exercitus noster, dum est in conflictu bellorum, debeat uictualibus habundare, nam sine multo victualium tur acceptum, apud Messam pro uictualibus continue rehabendis, in qua maxima fertilitas uiget eorum, speciales nostros nuncios, viros strennuos et fideles, absque mora mittamus, ut taliter predicti nostri nuncii prestatuant et salubriter ordinent quod indeficienter predicta uictualia continuis succursibus exercitum nostrum in multa excrescenti copia faciant habundare. " Agamenone uero predicto suo colloquio finem
Abbreviated transcription (Latin):
ex cidiu profugus cũ reliquis troyant per mare tũ quibusclam
sius naiubus tirrenũ nauigando per uolgus post multos suctes¬
sus Romane urbis et Romanor rei publice factus est pͥnceps De
tiuꝰs tirpe ille inclitus magnus Cesar Augustus in magna felicita¬
te processit hic est ille de quo Imꝑatoeꝰ iustinianus in libris legũ
cesare Augusto Imꝑatores cetiꝰ dicendi sũt sesares multo fortuis
scdm pͥmitiua temꝑa om̃s Imꝑatores ab Enea Eneades dicendi¬
sunt qui pͥmus rem publica romanoꝵ Imꝑali qͣi sceptro imꝑiaͬ
gubernauit Humꝰ autem fuee successus continuos et processꝰ
nec non et pro maiori parte gesta uirgilius in suo ope Eneydor
dum uixit multa descripsit licet morte preuentus ꝯplere non po¬
tuisset integrałr opus suũ Liber Decimus Tertius de grecis
mittentibus Achillem et dẽlepbũ pro obtinenda magna uic¬
Um hec itaq gererentur prout superius sunt relata Aga¬

Expanded text:
excidium profugus cum reliquis Troyanorum per mare, cum quibusdam excidium profugus cum reliquis Troyanorum per mare, cum quibusdam suis nauibus Tirenum nauigando per pelagus, post multos successus Romane urbis et Romanorum rei publice factus est princeps, de cuius stirpe inclitus ille magnus Cesar Augustus in magna felicitate processit. Hic est eciam ille de quo Imperator Iustinianus in libris legum Cesare Augusto imperatores ceteri dicendi sunt Cesares, multo forcius secundum primeua tempora omnes imperatores ab Henea Heneades sunt dicendi, qui primus rem publicam Romanorum imperiali quasi sceptro imperialiter gubernauit. Huius autem Henee successus continuos et processus necnon et pro maiori parte gesta Virgilius in suo opere Eneydorum dum uixit multa descripsit, licet morte preuentus complere non potuisset integraliter opus suum. Incipit liber xiiius de Grecis mittentibus Achillem et Thelephum pro vicCum hec itaque gererentur, prout superius sunt relata, Aga
Abbreviated transcription (Latin):
eum ut ne pluribus uerbis utatur et illito idem ulixes regi p̾amo
sic cdixit O Rex intelleximus plene singła q̃ dixisti ãmodo recede¬
mus ate et regi Agamenoni que per te dicta sũt singła ficdelr
referemus et sic statim a pallacio ambo descenclentes equos ascen¬
dunt et in celeribus gressibus ad eoꝵ ex̾titũ peruenert qui cõ¬
tinuo descendentes ab equis Agamenonis tentoriũ simul in¬
trant ubi maiores exertitus tũ agamenone morabantur et refe¬
rentibuseis uerbis tucta que dediterant a pͥamo rege predicto de ipiꝰ
priami responsione ualde nurati sunt consilii multas multas¬
uias perquirentes de quibus uixta proxĩe seriatim suo orcdine refe¬
renius. Uerũtamen antequam ad marrationis seriem accecdamus
de predicto Enea aliqua sunt dicenda Hic est eniz ille fueas qͥ
conceptus et natus ex clea uenere et anchise post troyane urbis

Expanded text:
eum ne uerbis pluribus utatur. Et illico idem Vlixes regi Priamo eum ne uerbis pluribus utatur. Et illico idem Vlixes regi Priamo sic dixit: "O rex, intelleximus plene singula que dixisti. Amodo recedemus a te et regi Agamenoni que per te dicta sunt singula fideliter referemus. " Et sic statim ambo a p<a>llacio descendentes equos ascendunt et in sceleribus gressibus ad eorum exercitum peruenerunt. Qui continuo descendentes ab equis Agamenonis tentorium simul intrant ubi maiores exercitus cum Agamenone morabantur. Et referentibus eis illis cuncta que didicerant a Priamo rege predicto, de ipsius Priami responsione ualde mirati sunt uias de quibus infra proxime seriatim suo ordine referemus. Verum tamen antequam ad narracionis seriem accedamus de predicto Henea aliqua sunt dicenda. Hic est enim ille Heneas qui, conceptus et natus ex dea Venere et Anchise, post Troyane vrbis
Abbreviated transcription (Latin):
in honesta ꝙ ine de uire occidi fieri mancdare posser̾ et nisi essẽt
urã pñtia ille qui tãꝙͣ fatuus eẽt locutus iam ut mortem in¬
turreret non esset indignũ qui tam audacter ampulosis et uerb̃
bis eisdem tuipiter ex agitare presumpsit Moneo igit᷑ eu
ut ab hoc loco discedat si piorsus nõ relit stulticia in sapĩa cõ¬
mutare Diomedes uero ad predicta nullatenus stupefactus sic
ad Enee uerba respondit O tu quisquis es In sermonibus bñ
cognosco te rectum non esse i̾uditem sed oblocutorem acutum
uale desicdero et opto ut te inuenire possem in loto In quo tibi
grates condignas quas meruisti redderem de uerbis que tam
grato protulisti sermone Bene uideo ꝙ btũs est ille rex qui te ĩ
consiliariũ suũ tenet qui tam bene nosti consulere regi tuo ut
tuus rex ĩiuriaꝵ actor existat et sic de facili labilis ad pudorem
Ulixes autem dixinedis uerba sagatiter interrũpens monet

Expanded text:
inhonesta quod me occidi de iure mandare possetis. Et nisi esset inhonesta quod me occidi de iure mandare possetis. Et nisi esset vestra presencia, ille qui tamquam fatuus est locutus iam ut mortem incurreret non esset indignum, qui tam audacter ampullosis et mordabis eisdem turpiter exagitare presumpsit. Moneo ergo eum ut ab hoc loco discedat si presumptuosam nolit stulticiam in sapienciam commutare. " Dyomedes uero ad predicta nullatenus stupefactus sic ad Henee uerba respondit: "O tu, quisquis es, in sermonibus tuis bene cognosco te rectum non esse iudicem sed oblocutorem acutum. Valde desidero ut te possem apto inuenire in loco in quo tibi grates condignas quas meruisti redderem de uerbis que tam grato protulisti sermone. Bene uideo quod beatus est ille rex qui te in consiliarium suum tenet, qui tam bene nosti consulere regi tuo vt tuus rex iniuriarum actor existat et sic de facili labilis ad pudorem. " Ulixes autem Dyomedis uerba sagaciter interrumpens monet