comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ni noĩe: qui grece chronos uocat᷑. Sccł̃a regio
athene est que respicit traciam: ubi there in¬
tus mire magnitudinis merat: sub qua silua¬
ni. et faum agresti hõĩs simulachra statu
dieb a pastorib uenerabant᷑. Que regio pa¬
nospagoᷤ appellat᷑: ex noĩe siluani et faunt.
Greci er̃i siluanũ pan: et faimos ficarios pa¬
nitas uocitant. Tercia regio possedonospagos
appellatur: que intendit portũ neptuni.
Dossedon namq grece neptimus dicitur: cuiꝰ
simulachrũ. et diane effigiem egei ibidem co¬
lebant: et quo recursus tocius ppłi luna renas¬
cente in multis functionib confluebat. Quar¬
ta regio in eadem urbe ẽ. ubi ydolũ martis &
simulachrũ herculis. in colle teconii montis.
i mecdio urbis positi steterat. ad colendum
multis immolationib et ddelusionib martẽ
et herculem: quos illi deos maximos et fortiss¬
mos adorabant. Ilbi etiam excirebant᷑ iudicia:

Expanded text:
ni nomine, qui Graece Kronos vocatur. Secunda regio ni nomine, qui Graece Kronos vocatur. Secunda regio Athenae est, quae respicit Thraciam, ubi terebynthus mirae magnitudinis inerat, sub qua Sylvani et Fauni agrestium hominum simulacra statutis diebus a pastoribus venerabantur; quae regio Pagos appellatur ex nomine Sylvani et Fauni: Graeci enim Sylvanum Pan, et Faunos ficarios Panitas vocitant. Tertia regio Possedonos pagos appellatur, quae intendit portum Neptuni: Possedon namque Graece, Neptunus dicitur, cujus simulacrum et Dianae effigiem Aegii ibidem colebant: et quo recursus totius populi, luna renascente, in multis functionibus confluebat. Quarta regio in eadem urbe est, ubi idolum Martis et simulacrum Herculis in colle Tritonii montis, in medio urbis positi, steterat, ad colendum multis immolationibus et delationibus Martem et Herculem, quos illi deos maximos et fortissimos adorabant. Ubi etiam exercebantur judicia et
Abbreviated transcription (Latin):
emicuit. Hec sita est in accica elladis prouincia
qua cicrops et menander reges generosi splen¬
duerunt ⁊ ubi apollo et ippocrates. ac aristotiles.
ceteriq: inuentores et ꝓpagatores tocius pericie
st̃ exoru: et in toto orbe suis p̃sentia. et tempori¬
b nr̃is memoria fulgent. In hac summoꝑe ur¬
be. temporib cicropis et menandri. regũq suc¬
cedentium: culus simulachrorũ et statuarũ
acloratio. idolorũq suꝑsticiosa religio. pͥmo
ẽ reꝑta. et sanctionib ꝓpalata. Hec quoq in
ꝓuectu sui est minerua sacrata: et ipsius de
nomine nomen aptatũ. hec pͥma cunctarũ
urbiũ leges condidit: et aliis iura uł tradidit
minata signatur. Prima regio est que egeũ
mare respicit ⁊ in qua situs mons extat suꝑ¬
eminens urbi: ubi saturni et pͥapi auree sta¬
tue uariarũ illusionũ colebantur demenu
Hec eñĩ regio chronospagos appellat᷑. ex satur¬

Expanded text:
emicuit. Haec sita est in Attica Helladis provincia, emicuit. Haec sita est in Attica Helladis provincia, qua Cecrops et Menander, reges generosi, splenduerunt: ubi Apollo et Hippocras ac Aristoteles, caeterique inventores et propagatores totius peritiae sunt exorti, et in toto orbe suis praesentia, et temporibus nostris memoria fulgent. In hac summopere urbe temporibus Cecropis et Menandri, regumque succedentium cultus simulacrorum et statuarum adoratio, idolorumque superstitiosa religio primo est reperta, et sanctionibus propalata. Haec quoque in provectu sui est Minervae sacrata, et ipsi ejus de nomine nomen aptatum. Haec prima cunctarum urbium leges condidit, et aliis jura vel tradiditminata signatur: Prima regio est, quae Aegeum mare respicit, in qua situs mons exstat supereminens urbi, ubi Saturni et Priapi aureae statuae variarum illusionum colebantur dementiis: haec enim regio Kronos pagos appellatur ex Satur
Abbreviated transcription (Latin):
yluicum ⁊ uerum et usq ad terminos. qͦmͦ
a deo constitutus magister gentiũ. peragrans
suꝑiores et ciuitates uicinas: tempore quo
pͥnceps claudius agebat in sceptris deuenit
athenas. Que una urbiũ magnarũ metropoł.
in confino tracie ꝓspiciens lacedemonic t̾minos
posita media inter achaiam et macedoniam
lacet: qua nichil habuit grecia clarius. Situ ter¬
rarum emmentib et frequentius collib mon¬
tuosa: antiqua scriptorũ facundia. paterna
iiscera et materna ubera appellata. Iomcimaris fa¬
cib more bitalassi interclusa⁊ egeum pelagui
aleua contingit: urbs inclita et antiqua. p̾ter
externum incrementũ głosa : cuiꝰ ciuib: ñ dedit
iitium collecta natiuitas: s que illis sedes. eaddẽ
ẽ et origo. Terrarũ fertilitate opulenta. fandi ⁊e
loq̃ntic nutx. philosophoꝵ ⁊ sapĩe nutx. genitx ar¬
ciũ liberaliũ. ⁊ diuiciarũ oĩũ copia p̃ urbib cunctis

Expanded text:
Illyricum, verum et usque ad terminos, quomodo Illyricum, verum et usque ad terminos, quomodo a Deo constitutus magister omnium gentium, peragrans superiores et vicinas civitates, tempore quo princeps Claudius agebat in sceptris devenit Athenas. CAPUT II. Quae una urbium magnarum metropolis in confinio Thraciae prospiciens Lacedaemoniae terminos, posita media inter Achaiam et Macedoniam jacet, qua nihil habuit Graecia clarius situ terrarum, eminentibus et frequentibus collibus montuosa, antiqua scriptorum facundia, paterna viscera et materna ubera appellata: Ionici maris faucibus, bithalassi more, interclusa, Aegeum pelagus a laeva contingit. Urbs inclyta et antiqua, sola praeter externum incrementum gloriosa: cujus civibus non dedit initium collecta nativitas: sed quae illis sedes, eadem est et origo: terrarum fertilitate opulenta, fandi et eloquentiae nutrix, philosophorum et sapientium genitrix, artium liberalium et divitiarum omnium copia prae urbibus cunctis
Abbreviated transcription (Latin):
eius ab inferis resurrectionẽ.
seui celos głosam ascensionem. qua ma
nifestauit diuinitate nunqͣm defuisse quo
redut. in uniu̾sis gentib apłorum p̾dicatio
ꝓfutura successit ⁊ ita ut fide crescente. multi
mererent᷑ fieri xp̃i nõis confessorer: qͦs catho¬
lica postmodum gaudet mater eccł̃ia ꝓme¬
ruisse martyres. et fidei bellatores ⁊ que leta¬
batur in apłis tantos se habere duces atq
rectores. Qui siqͥdem cũ imminere suas cerne
carismatũ munera. talem tuis testib tribui¬
sti ꝓ labore mercedem ⁊ ut nullũ tuorũ gau¬
deat hostis fuisse imbellem: qͥn inmo ꝑpetu¬
um illis es largitus triumphũ : ut eccł̾ie tue
serua ꝑ sint in exemplũ. De quorũ collegio
beatus paulus apłs: quẽ celo p̃sidens huma¬
nitas et benignitas salnatoris nr̃i dei compel¬
lens. saulum straiit. ac paulũ statuit. eoꝵq
merito ac numc u sociauit: replens xpisti
euangłium. ñ solum ab ierosolimis usq in

Expanded text:
ejus ab inferis resurrectionem, seu in coelos gloriosam ascensionem qua se manifestavit divinitate nunquam defuisse, quo rediit, in universis gentibus apostolorum praedicatio profutura successit, ita ut fide crescente, multi mererentur fieri Christi nominis confessores, quos catholica postmodum mater Ecclesia, promeruisse martyres et fidei bellatores, quae laetabatur in apostolis tantos se habere duces et rectores. Qui si quidem cum imminere suas cernercharismatum munera, talem tuis testibus tribuisti pro labore mercedem, ut nullum tuorum fuisse gaudeat hostis imbellem: quinimo perpetuum illis es largitus triumphum, ut Ecclesiae tuae semper sint in exemplum. De quorum collegio beatus Paulus apostolus, quem coelo praesidens humanitas et benignitas Salvatoris nostri Dei, compellans Saulum stravit, ac Paulum statuit, eorumque merito ac numero sociavit, replens Christi Evangelio, non solum ab Hierosolymis usque in
Abbreviated transcription (Latin):
longe a muro calcedonensiũ ciuitatis. Nocte
autem media: a demonio correpti sunt
niantes. et morsib se comedentes alternis:
mortui mane inuenti sunt. Tunc om̃s gen¬
tiles et iudei qui erant in calcedonia xpisto
dño crediderunt ⁊ et fabricauerunt basilicam

Expanded text:
longe a muro chalcedonensium ciui| tatis. Nocte autem ipsa . a diabulo correpti sunt ni| antis et morsibus se comedentis alternis . mane mortui inuen| ti sunt. Tunc omnes gentiles et iudei qui erant in chalcedona| christo domino crediderunt et fabricauerunt basilica
Abbreviated transcription (Latin):
no & aliis qͣmplurimis dixit. Et ꝑ aliqͣntos
dies seuerissime cruciata: uitamfinint. Cui
corpꝰ uir eius in eccłiam sc̃i remigii deportari:
eamq ibidem sepeliri fecit.

Expanded text:
no et aliis quam plurimis dixit, et per aliquantos dies severissime crutiata, vitam finivit. Cuius corpus vir eius in aecclesiam sancti Remigii deportari eamque ibidem sepeliri fecit.
Abbreviated transcription (Latin):
uergens. religiosa qͣdam soli ꝑnicie. ad sepul¬
turam mr̃is famulatx unda ꝑuenit. Platas
namq reliquias leniter lambens. ñ ideo asinu
terre ꝓtulit. ut in gurgitis sui ꝓcella demerge¬
ret: s ob głosam deuotionem intra ambitum
basilice ceteris martyrib sepulturã p̃ciperet so¬
ciari. Cuiꝰ tͣnslationem a sc̃e recordationis do¬
miciano geneuense. et grato augustane urbis.
uł ꝓtasio tc̃ temporis illius loci ep̃is. celebra¬
tam recolentes: cotidiana deuotione et lau¬
dib freqͥntamus.

Expanded text:
ergens, religiosa quadam soli pernicie ad sepulturam martyris famulatrix unda pervenit. Prolatas namque reliquias liniter lambens, non ideo a sinu terrae protulit, ut in gurgitis sui procella demergeret, sed ob gloriosam devocione intra ambitum basilicae ceteris martyribus sepulturae praeciperet sociari. Cuius translationem a sanctae recordationis Domiciano Genavensi et Grato Agustane urbis vel Protasio tunc temporis huius loci episcopis caelebratam recolentes, cotidiana devotione et laudibus frequentamus
Abbreviated transcription (Latin):
brium. uenerandi completa dedicatione tem
pli: uir dñi autb̃tus post qͣm sagaciter om̃ia
sub ordine disposut. officia quoq sermenti¬
um clericoꝵ constituit: deputans hos imibi

Expanded text:
bris, veneranda completa templi dedicatione, vir Domini Autbertus postquam sagaciter omnia sub ordine disposuit, officia quoque servientium clericorum constituit, deputans hos inibi
Abbreviated transcription (Latin):
crediderat. et illi fidelit adherebat allocutꝰ ẽ
rima ppłi multitudo in credulitate et confessio¬
ne sui sc̃i nois benelictione baptismatis conse¬
cratur. et cotidie numerus fideliũ agmentat᷑:
uisũ est mͥ agrum secretarii tui p̃cio atua fra¬
ternitate susciꝑe. et domũ baptismatis ibi con¬

Expanded text:
crediderat, et illi fideliter adhaerebat, allocutus erima populi multitudo in credulitate et confessione sui sancti nominis, benedictione baptismatis consecratur, et quotidie fidelium numerus augmentatur, visum est mihi secretarii tui agrum pretio a tua fraternitate suscipere, et domum baptismatis ibi con
Abbreviated transcription (Latin):
pariterq: in eos qͥ hanc salutis fidem deuoto
corde receperant ⁊ cũ qͦd male cupierant ꝑfice¬
re ꝓpter fideliũ multitudinẽ ñ ualerent. hac
calliditate sue artis instruxit. quo efficerent᷑
compotes uoti sui. ut domiciano qͥ post nero¬
nis ꝑditionis filiũ scd̾am ꝑsecutionem in xp̃ra¬
moria ꝑdionisiũ ut asserebant quendam
prestigatorẽ et magũ inuictissimũ eiꝰq sequa¬
ces ab oledant᷑. Que audiens immanissime
crudelitatis belua domicianus. in tantam
rabiem indignationis exarsit⁊ ut ubicũq
ꝑ se uł ꝑ suos satellites xpianum quẽpiam
repperisset. aut cogeret dns sacrificare incestis:
aut diuersis penis acuictũ. glacdi. teacleret
puniendũ. S et totũ ꝑ sibi sube orbemin
cunctis ciuitatib õpidis. mun. ipiii quoq
et uicis. publicũ pependit eclictũ : ui⁊amim¬
strationis infulis seruientes. om̃s xp̃i nominis
amatores exponere. diuersitate supplicii matũ¬

Expanded text:
pariterque in eos, qui hanc salutis fidem devoto pariterque in eos, qui hanc salutis fidem devoto corde receperant; cum quod male cupierant, perficere propter fidelium multitudinem non valerent, hac calliditate suae artis instruxit, quo efficerentur compotes voti sui, ut Domitiano, qui post Neronem, perditionis filium, secundam persecutionem in Christiamoria per Dionysium, ut asserebant, quemdam praestigiatorem et magum invictissimum, ejusque sequaces abolebatur. Quae audiens immanissimae crudelitatis bellua Domitianus, in tantam rabiem indignationis exarsit, ut ubicunque per se vel per suos satellites Christianum quempiam reperisset, aut cogeret diis sacrificare incestis, aut diversis poenis indictum, gladio traderet puniendum. Sed et totum per sibi subditum orbem in cunctis civitatibus, oppidis, municipiis quoque et vicis publicum pependit edictum, ut administrationis infulis servientes, omnes Christi nominis amatores exponere diversitati supplicii matu
Abbreviated transcription (Latin):
ut aut om̃i ferocitate. una cũ armis deposita.
se illi ꝓsternerent: aut qͥ compuncti sp̃s sc̃i dono
ad credendum ñ erant. pauore nimio solueren¬
tur⁊ et ꝑterriti a p̃sentia eiꝰ aufugerent. Miro¬
q modo mermi uiro ñ ualebat plebs armata
resistere ⁊ s subclebat se illi potius certatim gal¬
licanꝰ coturn᷑. atq g̃manica ceruicositas: igũq:
poscebat. Ab ipsis quoq destruebant᷑ idola.
quorũ sumptu et studio fuerunt fabricata
et inuento salutis portu. idolorũ gaudebant
naufragio. Iugebat quoq porcio uicta cdia¬
boli: cũ de ea unctrix eccł̃ie legio triumphabat.
Tunc hostis antiquus indens sibi perire. qͦd
dño constabat assidua ppłorũ conuersione ꝓfi¬
cere: totam artificii sui machinam. ad impug¬
nanda que fuerant constructa conuertit. Un¬
de sue partis auctores. deorũ suorũ flentes exicia.
qͦs ad impietatem ꝑsecutionis in eos armaue

Expanded text:
ut aut omni ferocitate una cum armis deposita ut aut omni ferocitate una cum armis deposita se illi prosternerent: aut qui compuncti Spiritus sancti dono ad credendum non erant, pavore nimio solverentur, et territi a praesentia ejus aufugerent. Miroque modo inermi viro non valebat plebs armata resistere, sed subdebat se illi potius certatim Gallicanus cothurnus, atque Germanica cervicositas: jugumque poscebat. Ab ipsis quoque destruebantur idola, quorum sumptu fuerant et studio fabricata: et invento salutis portu, idolorum gaudebant naufragio. Lugebat quoque portio victa diaboli, cum de ea victrix Ecclesiae legio triumphabat. CAPUT XXIII. Tunc hostis antiquus videns sibi perire, quod Domino constabat assidua populorum conversione proficere, totam artificii sui machinam ad impugnanda, quae fuerant constructa, convertit. Unde partis suae auctores, deorum suorum flentes exsilia, quos ad impietatem persecutionis in eos armaver
Abbreviated transcription (Latin):
uocauerat creature. Cinctus gͦ fide. et cleuotio¬
ne ppłi quã in constructione et reuerenti basi¬
lice frequentatione cernebat admodũ robora
purissimo nouerat. et corde ardentissimo di¬
ligebat. insinuare gentib ñ cessabat: cunctis¬
q misccłiam eiꝰ in hoc tempore. et iudiciũ futu¬
rum ꝓponens. paulatim sociabat deo. quos
cdiabolo subtrahebat: atq totis exortationis
nisib et signorũ ꝓdigus satagebat. quatinꝰ
quos arripiebat mundo. dignos faceret celo.
uirtutes: ut rebelliũ corda gentiliũ. ñ minꝰ
miraculis qͣm p̾dicationib obtineret. Et cũ
sepissime ab idolorũ pontificib contͣ eum
seditio excitaretur in ppłos⁊ ita ut plebes in¬
numere etiã et de uicinis regionib cũ armis
ac bellico apparatu ꝓpter fideles. qͥa iam ꝑ
segregatim ubi ipsũ eẽ audiebant concurre¬
rent: mox ut illum cernere poterant. tanta &
ita meffabiliter in eo lux celestis gr̃e radiabat:

Expanded text:
vocaverat creaturae. Cinctus ergo fide et devotiovocaverat creaturae. Cinctus ergo fide et devotione populi, quam in constructione et reverenti basilicae frequentatione cernebat, admodum roborapurissimo noverat, et corde ardentissimo diligebat, insinuare gentibus non cessabat; cunctisque misericordiam ejus in hoc tempore, et judicium futurum proponens, paulatim sociabat Deo, quos diabolo subtrahebat, atque totis exhortationis nisibus, et signorum prodigiis satagebat, quatenus quos abripiebat mundo, dignos faceret coelo. virtutes, ut rebellium corda gentilium non minus miraculis quam praedicationibus obtineret. Et cum saepissime ab idolorum pontificibus contra eum seditio excitaretur in populis, ita ut plebes innumerae, etiam et de vicinis regionibus cum armis ac bellico apparatu, propter fideles, qui jam pedum eum gregatim, ubi ipsum esse audiebant, concurrerent; mox ut illum cernere poterant, tanta et ita ineffabiliter in eo lux coelestis gratiae radiabat,
Abbreviated transcription (Latin):
dignꝰ possit confluere. et carismata diuma ꝑ¬
cipere. Cui lisbuis. Gratis inqͥt eũ pater beatis¬
Non ait beatus dionisius ita nob̾ in huismo¬
semꝑ uirgine cũ ipse fecerit mundũ. in locato
ẽ cdiu̾sorio natus. Quaꝓp̃t ñ idet᷑ equũr: ut in¬
gratis accepto agro p̃parem domũ. in qua ei
filii adoptionis ꝑ nr̃m ministeriũ renascant᷑.
S et de eiꝰ p̃cio: captiuorũ ẽ sepultura cõparata.
Opt̾ca racionabile iudic̃at᷑. ut p̃cio sumam lo¬
dente. de captiuitate diaboli et mortis ꝑpetue
baptizati fuerint redimant᷑. Cõmutationem uͦ
p̃cii. tu xp̃i pauperib largieris: qͥte illi deuo¬
tissime obtulisti.
potentis. semꝑ in omnib et ubiq comitante
auxilio. nixta facultatẽ suarũ uiriũ. ut que
construxit ⁊ ac officia deuote dño sermentiũ
clericorũ ex more constituit ⁊ ꝓbatasq ꝑsonas.
honore sccd̃i ordinis ampliauit: incessanter¬
restituens ppłos createri. quos a demno cultu re¬

Expanded text:
is ibi construere, et charismata divina percipere. Cui Lisbius: Gratis, inquit, eum, pater beatisNon, ait, beatus Dionysius, ita nobis in hujusmosemper virgine, cum ipse fecerit mundum, in locato est diversorio natus. Quapropter non videtur aequum, ut gratis accepto agro, praeparem domum, in qua ei filii adoptionis per nostrum ministerium renascantur. Sed et de ejus pretio captivorum est sepultura comparata. Propterea rationabile judicatur, ut pretio sumam lodente, de captivitate diaboli et mortis perpetuae baptizati fuerint, redimantur. Commutationem vero pretii tu Christi pauperibus largieris, qui te illi devotissime obtulisti. potentis semper in omnibus et ubique comitante auxilio, juxta facultatem virium suarum, utque construxit, ac officia devote Domino servientium clericorum ex more constituit, probatasque personas honore secatori, quos a devio cultu re
Abbreviated transcription (Latin):
uidam rusticus õomnius noĩe dũ ligna u
sui ignis in silua p̾cideret: ut assoset in
uetusta arbore boletos quos uulgolemiga
uocant adhentes repperit. Et cũ eas collegisset.
soecreun eas ad iirum dei pardulphũ deferre

Expanded text:
ulgaribus Gominus nomine, dum ligna ad usum ignis in silva cederet, ut adsolet, in vetusta arbore bolidos, quos vulgui lemigas vocant, adherentes repperit et, eum eas collegisset, decrevit, ut eas ad virum Dei
Abbreviated transcription (Latin):
um quadã nocte paululũ obdormissete archa¬
uel ociter:et. sceude suꝑ hunr gralũ scale istius.
recedera mani gressus dirige. simstra autẽ noli p¬
se cu ̾ lacrimis in oronem dedit. Et postea om̃ib egro¬
tantib aui ad eum ueniebant. de ipsa terraubi pede

Expanded text:
um quadam nocte paululum obdormisset, archavelociter et ascende super hunc gradum scale istius, dextera manu gressus dirige, sinistra autem noli pse cum lacrimis in oracionem dedit et postea ad omnes aegrotantes, qui ad eum veniebant, de ipsa terra, ubi pedes
Abbreviated transcription (Latin):
e seraphin & cherubin. et thronis: et de p̾ma
media eorũ iherarcbia idest sacro pͥncipatu
e pͥncipatib et archangłis et angłis. et ul¬
tima eorũ iherarchia. ilest sacro pͥncipatu.

Expanded text:
e seraphim et cherubim et thronis, et de prima media eorum hierarchia, id est sacro principatu. Nono de principatibus et archangelis, et angelis, et ultima eorum hierarchia, id est, sacro principatu.
Abbreviated transcription (Latin):
gemini chosmas
scilicet ce cdamianus. arte medici postqͣm
xp̃iani effecti sunt: solo uirtutũ merito ce ora¬
tionum interuentu infirmitates languen¬
tium depellebant. Qui du̾sis cruciatib con¬
suminati: in celestib sunt comuncti: młta
miracula incolis ostendentes. Nam siqui
infirmus ad eoꝵ sepulchrum fide plenus
orauerit: statim adipiscit᷑ medicinam.
Referunt etiam pleriq apparere eos ꝑiisũ
languentib: et qͥd faciant indicare. Qd̃ cũ
fecerint: sani discedunt. E quib multa au¬
cliui. que insequi longũ putaui: hoc estimars

Expanded text:
gemini, Cosmas scilicet et Damianus, arte medici, postquam Christiani effecti sunt , solo virtutum merito et orationum interventu, infirmitates languentium depellebant; qui diversis cruciatibus consummati, in coelestibus sunt conjuncti, multa miracula incolis ostendentes. Nam si quis infirmus ad eorum sepulcrum fide plenus oraverit, statim adipiscitur medicinam. Referunt etiam plerique apparere eos per visum languentibus, et quid faciant indicare: quod cum fecerint, sani discedunt. Ex quibus multa audivi, quae insequi longum putavi, hoc existimans
Abbreviated transcription (Latin):
exemplum ueritatis subsequens : que diligere
inimicos suis mandauit discipłis. Quadam nãq
die dum plurimos ad suum conuiuium conuo¬
casset: et cetero expenso pauperib amplais umi
odio non haberet: cum crebris succedentib
lis. falernum deficere per picernam ꝓpriũ
agnouisset: ficdens in dño. coram om̃ib cuixit.

Expanded text:
exemplum veritatis subsequens, qui diligere exemplum veritatis subsequens, qui diligere inimicos suis mandavit discipulis. 7. Quadam namque die dum plurimos ad suum convivium convocasset, et cetera expensa pauperibus, amplius vini modio non haberet, cum, crebris succedentibus populis, Falernum deficere per pincernam proprium agnovisset, fidens in Domino coram omnibus dixit
Abbreviated transcription (Latin):
basilice sc̃i antistitis aniani. Cumq diligentia
custodum firmiter ostiũ obseratum. eidem pro¬
hiberet ingressum: ipse ꝓstratus limini. pias au¬
res dñi dum pulsat intima prece ÷ repente celitus
auulso repagulo: sc̃o patuerunt ostia. Custodũ
suscitata caterua. ingredi uident sc̃m. facie ro¬
sea: fulgentib oculis. claritate superna. Cumq
predia propria in aurelianoꝵ tellure orclinatus
pontifex circuiret: erat ei erga scõꝵ titulos mag¬
na dilectio. et precipue sc̃e columbe: que duplicẽ
a xp̃o meruit coronam accipere : unam uirginita¬
tem seruando: alteram. pro amore fidci palmam
martyru obtinendo. Fulgebat in eo sc̃a benigni¬
tas non solum in beniuolos: s in ipsos etiam ii¬
quoscumq sibi senserat inuidie peste contrarios:
et detractionis aculeis dentes inferre uipereos: in
tantum ipsis erat pacificus. ut uiliora suis usib
in cibis uł poculis ÷ meliora coꝵ inferret obturib:

Expanded text:
basilicae sancti antistitis Aniani, cumque diligentia basilicae sancti antistitis Aniani, cumque diligentia custodum firmiter ostium obseratum eideni prohiberet ingressum, ipse prostratus limine, pias aures Domini dum pulsat intima prece, repente, caelitus avulsa repacula, sancto patuerunt ostia. Custodum suscitata caterva ingredi vident sanctum facie rosea, fulgentibus oculis claritate super na. Cumque praedia propria in Aurelianorum tellure ordinatus pontifex circuiret, – erat enim ei erga sanctorum titulos magna dilectio, praecipue sanctae Columbae, quae duplicem a Christo meruit coronam accipere, unam virginitatem servando, alteram pro amore fidei palmam martirii obtinendo, – fulgebat in eo sancta benignitas non solum in benivolos, sed in ipsos etiam iniquoscumque sibi senserat invidiae peste contrarios et detractionis aculeis dentes inferre vipereos, in tantum ipsis erat pacificus, ut viliora suis usibus in cibis vel poculis, meliora eorum inferret obtutibus,
Abbreviated transcription (Latin):
sepulchra martirũ frequentare : inopie afflictoꝵ
compati ÷ hospitalitatem sectari ÷ caritate resplet¬
dere: clemosinis insudare: mundum contẽpnere
ac toto desiderio ad aulam paradisi anbelare.
S cum fama illuis longe lateq ꝑcurreiet. et a¬
mor in bonoꝵ precordus glomeratus succresceret:
mox ut antistes artemius senonum cdefunctus ẽ:
ut iam dicte ciuitatis cathedram sc̃s lupus sus¬
ciperet ⁊ derus itł ppłs urbis senonice. aurib re¬
tificali locatus in solio: cepit uututib pollere
miracłis choruscare. Agebant grãs cuncti diuine
clementie. que talem senonicis dedisset pontificem
untutib egregĩi : amatum clero et ppło: iusticia
indutum ⁊ uirginitate preclarũ: ieiumis deditũ:
clemosinis largum ⁊ ingilus indefessum : doctri¬
ne sc̃e tubicinem. Qui corpore tentus in secło: cre¬
deretur merito iam angłis sociatus in celo. Noct̃
quandam ducens xp̃o ꝑuigilem: liminib astitit

Expanded text:
sepulcra martirum frequentare, inopiae afflictorum sepulcra martirum frequentare, inopiae afflictorum compati, hospitalitatem sectare, caritate resplendere, elemosinis insudare, mundum contempnere ac toto desiderio aulam paradisi anhelare; sed cum fama illius longe lateque percurreret et amor in bonorum praecordiis glomerate succresceret, mox ut papa Artemius Senonas diem functus est, ut iam dictae civitatis cathedram sanctus Lupus susciperet, clerus vel populus urbis Senonicae aures retificali locatus in solio, coepit virtutibus pollere, miraculis coruscare. Agebant gratias cuncti divinae clementiae, qui talem Senonicis dedisset pontificem, virtutibus egregium, amatum clero vel populo, iusticia indutum, virginitate praeclarum, ieiuniis deditum, elemosinis largum, vigiliis indefessum, doctrinae sanctae tubicinem; qui corpore tentus in seculo, crederetur merito iam angelis sociatus in caelo. 6. Noctem quandam ducens Christo pervigilem, liminibus astitit
Abbreviated transcription (Latin):
parentib inclitis ex
contiguus: oriundus
extitit in uicina annis
genitrix austregildis uocabulo: aiga auun¬
cłi cognomento. Qui diuina reuelatione cõmo¬
niti qd̃ dignum deo antistitem funderent mun¬
dam ꝓlem: mox editum paruulum lactis pabulo
enutritum : expleto tempore cunarum. erudien¬
dum tradiderunt studiis litterarum. Mox in
eo lampada celestis gr̃e ita resplenduit : ut cun¬
ctos sodales suos in scola precederet: et flore sa¬
pientie. ac riuo torrentis facundie superaret.
Erant fr̃s illius genitricis ueneraraidi antistites:
austrenus aurelianor am pontifex : aunarius
presul autis aoddorensis: uirtutum signis effulges
Qui : cum cernerent predictum puerum norms̃
religionis amare. et xp̃i precepta diligere: eum
cdericatus officio studuerunt mancipare. Quitũ
iam etate crescente. offica diuina cepiset cligne
persoluere. et oris meliflm cantus xp̃i armomã
insonare : atq rigore abstinentie. carnis rebeilio¬
nem cdomare: non cessabat oratu assiluo scõꝵ

Expanded text:
parentibus inclitis ex contiguus, oriundus extitit vicina amnis uius genitor Betto, genitrix Austregildis vocabulo, Aga avuncognomento; qui divina revelatione commoniti, quod dignum Deo antistitem funderent mundo prolem, mox editum parvulum, lactis pabulo enutritum, expleto tempore cunarum, erudiendum tradiderunt studiis litterarum. 3. Mox in eo lampada caelestis gratiae ita resplenduit, ut cunctos sodales suos in scola praecederet et flore sapientiae ac rivo torrentis facundiae superaret. Erant fratres illius genitricis venerandi antistites Austrenus Aurelianorum pontifex, Aunarius praesul Autisiodorensis, virtutum signis effulgens; qui cum cernerent praedictum puerum normam religionis amare et Christi praecepta diligere, eum clericatus officio studuerunt mancipare. 4. Cumque iam, aetate crescente, officia divina coepisset digne persolvere et ore mellifluo cantus Christi armoniam insonare atque rigore abstinentiae carnis rebellionem domare, oratu assiduo sanctorum
Abbreviated transcription (Latin):
poleos. Nam lut in miulma yageins se seur
qb̵ exhibicio oꝑis probacio sit uere dilectionis.
at tamen cogente necessitate qnlocumq. fa¬
cultas bone oꝑationis defecerit: siuoluntas
integre deuotionis ꝑmanserit. millum er bos
detrimentum caritas habebit: quia siqͥci dlesue¬
rit ex oꝑatione: id totum implet cantas prt
bona uoluntate. Igitur ut p̃facus sum ĩ me¬
is meritis .s. gc̃a fraterne caritatu honor abilis
a uobis susceptus: tanta detentus sum sami¬
liaritate uobiscum: ut omnino mem bosm
Unde dum inter ipsa sacra eloquia ur̃a que
ta. et quasi ex ipso fonte salutarus pcrentie sa¬
num erat grauib suspiris egre toleraretis. eap
quoq suꝑ hoc ñ minori cura sollicitus mecũ

Expanded text:
osco. Nam licet in divina pagina legatur, d exhibito operis probation sit verae dilectionis, attamen cogente necessitate, quandocumque facultas bonae operationis defecerit, si voluntas integrae devotionis permanserit, nullum ex hoc detrimentum karitas habebit, quia si quid defuerit ex operatione, id totum implet karitas pro bona volunate. Igitur, ut praefatus sum, non meis meritis, sed gratia verae karitatis honorabiliter a vobis susceptus tanta detentus sum familiaritate vobiscum, ut omnino non hospiUnde dum inter ipsa sacra eloquia vestra, qi spiritus ignita et quasi ex ipso fonte salutaris scientiae saravibus suspiriis aegre tolerartis, ego quoque super hoc non minori cura sollicitus mecum
Abbreviated transcription (Latin):
se ipsum ꝓ nobis. et om̃i nos sc̃ificatione re¬
plet. in ipso ꝑfectos atq ex cleo natos cirrũsta¬
re: et multilauda illa ymnologia qm ipħa
seraphin se audisse clamare describit. eundẽ
sequentib etiam ceceris angłorum choris. et sen¬
sualiter afła concinentib siquicdo manifestat
cuiꝰ libri ẽ prima ista capitulatio.o i culatios

Expanded text:
seipsum pro nobis, et omni nos sanctificatione reseipsum pro nobis, et omni nos sanctificatione replet in ipso perfectos, atque ex Deo natos circumstare, et multilauda illa hymnologia, quam propheta seraphim se audisse clamare describit, eumdem sequentibus etiam caeteris angelorum choris, et sensualiter Alleluia concinentibus, liquido manifestat: cujus libri est prima ista capitulatio, quae
Abbreviated transcription (Latin):
a eundem etiam thimotheum alterũ
scͥpsit librũ. de eccłiastico sacro pͥncrpa¬
tu distincte ꝑ capitula que infra sccuntur
elegantissime misticum sacramentũ prius
ponens. et sic singulas singulis capitulis mi¬
sticorũ sacramentorũ theonicas fubrangens.
in quib ostendit. cuncta que in eccłiasticis et
sacratissimis misteriorũ consecrationib fut
anglico ministerio scđm conuenientiam unt¬
cuiusq ordinis una cum nimistris sc̃i altaris
et pͥcipue iherarcha hocest sacerdos q unus
de angłicis scdłm fas efficitur. celitus operari:
maxime in ministerio sc̃i sacrificii adñice pas¬
sionis. scĩssimi principat᷑ milicie ce sestis ei pa
consortib sius in ꝓprio orcline et laudis offi¬
cio semꝑ assistunt: et in consecratione sacra¬
tissimi chrismatis que uniformis et umiordlo
c̃ simbolis scĩssime eucharistie⁊ in qua uicleli¬
cet chrismatis iniciatione. oramem seraphin
benignũ iħm qͥ in omnib scĩssimus sc̃ificat

Expanded text:
 eumdem etiam Timotheum alterum scripsit librum de ecclesiastico sacro principatu, distinctum per capitula, quae infra sequuntur, elegantissime mysticum sacramentum prius ponens, et sic singulas singulis capitulis mysticorum sacramentorum theorias subjungens. In quibus ostendit cuncta quae in ecclesiasticis et sacratissimis mysteriorum consecrationibus fiunt, angelico ministerio secundum convenientiam uniuscujusque ordinis, una cum ministris sancti altaris, et praecipue hierarcha, id est sacerdote, qui unus de angelis secundum fas efficitur coelitus operari: maxime in ministerio sacri sacrificii Dominicae passionis, sanctissimi principatus militiae coelestis, cum consortibus suis in proprio ordine et laudis officio semper assistunt, et in consecratione sacratissimi chrismatis, quae uniformis et uniordo est symbolis sanctissimae eucharistiae: in qua videlicet chrismatis initiatione, ordinem seraphim, benignum Jesum, qui in omnibus sanctissimus sanctificat
Abbreviated transcription (Latin):
nec illud silendum ẽ: qd immunddorũ
sp̃uum infestatione uexati. dum ad me¬
moratoꝵ xp̃i testium tumulos examma¬
di uirtute diuma ducunt᷑⁊ scõrum ipsoꝵ
coguntur imperio. quo qͥsq sit martyrum
positus loco. designatis nominib indicare.
Quoꝵ memoranda &̃ głosissima passio.e
regione urbis parisiorum. in colle qͥ ante.

Expanded text:
nec illud silendum est, quod immundorum spirituum infestatione vexati, dum ad memoratorum Christi testium tumulos examinandi virtute divina ducuntur, sanctorum ipsorum coguntur imperio, quo quisque martyrum sit positus loco, designatis nominibus indicare. Quorum memoranda et gloriosissima passio e regione urbis Parisiorum in colle qui ante
Abbreviated transcription (Latin):
simo sexto. a passione autẽ sexagesimo
quarto: etatis uero beatissimi dionisii cir¬
citer nonagesimo ⁊ imꝑni quoq domicia

Expanded text:
simo sexto, a passione autem sexagesimo quarto: aetatis vero beatissimi Dionysii circiter nonagesimo, imperii quoque Domitia
Abbreviated transcription (Latin):
olitarium atq multiplex donum ec¬
clesiis popłisq terrigenis. celestis po¬
tentia prestat: cum largitur igiter scło
non modo peccatoꝵ suffragatores. uerũ
etiam uitȩ doctores et̾ne. Ed unieũ cer¬
nitur dum a maiestate diuma tribuitur:

Expanded text:
olitarium atque multiplex donum ecclesiis populisque terrigenis coelestis potentia praestat, cum largitur jugiter saeculo non modo peccatorum suffragatores, verum etiam vitae doctores aeternae; quod unicum cernitur, dum a majestate divina tribuitur
Abbreviated transcription (Latin):
qͣmuis latenter. honorifice tamen sepeliuit.
uoluminis metam hic figimus: et scđo
que dicenda restant qm̃ plura sunt. interim

Expanded text:
mvis latenter, honorifice tamen sepelivit. voluminis metam hic sistemus, et secundo, quae dicenda restant, quoniam plura sunt, interim
Abbreviated transcription (Latin):
dus per claustra.s monasterii ire : singłoꝵ
penitens. cauda ueniam postulabat. Quo
uiso fr̃s: penitentiam agentes. qͦd ei crudelita¬
tis intulissent crimen. dicebant. Ecce pastorẽ
nr̃m. quem paulo ante ut uoratorem crude¬
liter dampnabamꝰ: cum qͣnto eum p̾conii
miraculo. ut hinc crimen auferret. ad nos¬

Expanded text:
dus per claustra monasterii ire, singulorudus per claustra monasterii ire, singulorualludens cauda, veniam postulabat. Quo viso, fratres, poenitentiam agentes, quod ei crudelitatis intulissent crimen, dicebant: Ecce pastorem nostrum, quem paulo ante ut voratorem crudeliter damnabamus, cum quanto eum praeconii miraculo, ut huic crimen auferret, ad nos
Abbreviated transcription (Latin):
asmo. funem cameloꝵ gestante collo. subse
nito asino. seuum rugiens. cũ ingenti strepi¬
tu irruit suꝑ eos ⁊ neminem tamen eoꝵ le
dens. Qui omnib statim relictis. dementesq
ut digni fuerant effecti: in fugam conu̾si
sunt. Qiib uidelicet fugie. iib ⁊ terribiliter
rigiens leo. ꝓcuciebat cauda fortiter terram:
pterritosq camelos. sicut erant onerati. ante
se ad cellam ur coegit. In solitam gͦ rem frs¬
cinati in medio irent cameli. subsequens
eoꝵ pariter terga leo ueniret: mox exeuntes.
modeste curauerunt beato notificare iero¬
nimo. Quo audito: foras egrediens. ianuas
monasterii patefieri iussit benigne: summũ
idest camelis & asio auferentes sarcinas. le
uigate: pedesq abluite. & escas p̃bete: expe¬
ctantes quid in hoc facto dñs suis uoluerit
seruis demonstrare. Omnib demq que erga
camelos fuerant uussa ꝑactis: cepit leo ut
dudum solitus erat huc atq illuc gͣtulabun¬

Expanded text:
asino, funem camelorum gestante collo, subseqasino, funem camelorum gestante collo, subseqnito asino, saevum rugiens, cum ingenti strepitu irruit in eos, neminem nempe laedens, eorum. Qui omnibus statim relictis, dementesque, ut dignum fuerat, effecti, in fugam conversi sunt. Quibus videlicet fugientibus, terribiliter rugiens leo percutiebat cauda fortiter terram, perterritosque camelos, sicut erant onusti, ante se ad cellam ire coegit. Insolitam ergo rem frcinatique in medio cameli, et subsequens eorum terga leo pariter veniret, mox exeuntes modeste, curaverunt beato nuntiare Hieronymo. Quo audito, foras egrediens, januas monasterii patefieri jussit benigne: summumqid est camelis et asino, auferentes sarcinas eos levate, pedesque abluite, escas praebete, expectantes quid in hoc facto suis voluerit Dominus servis demonstrare. Omnibus denique, quae erga camelos fuerant jussa, peractis, coepit leo, ut dudum huc atque illuc gratulabun
Abbreviated transcription (Latin):
uos fr̃s. qͣnqͣm sustineatis asini dampnum:
hunc tamen ne exasperetis. neq abiciatis leo¬
nem: s cum ut dudum gubernantes. p̃ben¬
tesq alimenta pascite : icidentes q ligna
in nemore: ut ea uice asini nobis huc trahers
deferre ualeat. moderanter tractantes ligate.
Quod ita factum ẽ. Cumq sibi opus tunc
nexum crebrius gereret: iamq redeundi tẽpꝰ
negotiatorum adesset: expleto quadam die¬
oꝑe : qͣmuis animal brutum. diumitꝰ tam̃
ut puto admonitũ. exiens unt ad agrum:¬
et hac illacq discurrere cepit girando: nosse
socio. Qui fatigatus iam nimium: qͣndoq
ad publici itineris iocum deuenit sublimem
hoĩes cum onustis camelis: qͦs p̾cedens asinꝰ
ueniebat. S qͥa ualde ꝓcul erat: hune cog¬
noscere minime poterat. Attamen pedetẽp¬
tun se illis obuium obtulit. Mos qͥppe illi¬
ẽẽ dicitur regioni: ut quociens cũ camelis
longiis ꝓficiscuntur: tociens antecedente

Expanded text:
vos, fratres, quanquam sustineatis asini damnum, vos, fratres, quanquam sustineatis asini damnum, hunc tamen ne exasperetis, neque abjiciatis leonem: sed eum ut dudum gubernantes, praebentesque alimenta, nutrite; incidentesque in nemore ligna, ut ea vice asini nobis huc trahens deferre valeat, moderate nectentes ligate: Ita et factum est. Cumque sibi opus tunc nexum crebrius gereret, et jam redeundi tempus negotiatorum adesset, expleto die quodam opere, quamvis animal brutum, divinitus tamen ut puto admonitum, exiens ivit ad agrum, huc illucque discurrens gyrando, nosse actum. Qui fatigatus jam nimium, quandoque ad publici itineris locum devenit sublimem, ntra se homines cum onustis camelis, quos praecedens asinus veniebat: sed quia valde procul erat, hunc cognoscere minime potuit: tamen pedet entim se illis obviam obtulit. Mos quippe illi dicitur esse regioni, ut quoties cum camelis longius proficiscuntur, toties antecedente
Abbreviated transcription (Latin):
Qui cum solito ñ appareret in loco pascendi
contristatus de discrimine leo. mesticia anx
rugiendo aliqua parte dici. huc illucq ibat
repperiendi asim spes fuisset ablata: ad mo¬
nasterii ianuaia ueniens ꝑstitit. Et conscis
culpe: ñ ausus est ingredi quo prius cum aĩel¬
lo solebat. Quẽ beatus ieronimꝰ una cũ fr̃ĩb
absq asino uidens ad fores cellule morari:
&e qͥa nen solita fuerat hora reuersus: iisti¬
gante famis nece l̃itate compullum. prta ut¬
runt eum occidisse animal suum. Nolen¬
cebant. Uade: et reliquũ aselli cadauer qͦd¬
tͥ remansit mande: tuamq ingluinem re¬
ple. Licet uͦ hec illi dicerent: erant tamen inc̾ci
utrum hoc mali raptores. an is ꝑpetrasset.
Quaꝓpter exeuntes fr̃s ad loci pascua. quo iã
p̃fatum animal deducere leo solitus erat: si
Qui nulla interemptionis eiꝰ signa repperientes:
reu̾si studuerunt hoc beato nuntiare ieroni¬

Expanded text:
Qui cum solito non appareret in loco pascendi, Qui cum solito non appareret in loco pascendi, constrictus de discrimine leo, moestitia anxius, rugiendo aliqua parte diei, huc illucque ibatreperiendi asini spes fuisset ablata, ad monasterii januam veniens perstitit. Conscius enim culpae, non ausus est ingredi, quod prius cum asello solebat. Quem beatus Hieronymus, una cum fratribus, absque asino videns ad cellae fores morari, et quia non solita hora fuerat reversus, instigante famis necessitate compulsum, putaverunt cum occidisse animal suum: nolencebant: Vade, et reliquum aselli quod tibi remansit, mande, tuamque ingluviem reple. Et licet haec illi dicerent, erant tamen incerti utrum hoc mali, an non is perpetrasset. Quapropter exeuntes fratres ad loci pascua, quo jam praefatum animal deducere leo solitus erat, lonQui nullum interemptionis ejus signum reperientes, redeuntes studuerunt hoc beato Hierony
Abbreviated transcription (Latin):
satis ueremur. Idcirco si tibi placet. et rectum
uidetur: huic leoni aselli iniungatur soller¬
cia: ut eum subsequens ducat ad ad pastum:
reducat q remeans domum. Ita et factum ẽ.
Nam iniuncta leomi cura asini: more pasto¬
ris industrii. eundo ad pastum socius inces¬
santer itineris rure pascendo. undecũq defen¬
sor tutissimus erat. Ueruntamen ut se ciba¬
ret. et asinus solitum ꝑficeret opus: consuetis
semꝑ horis cum eo domum redibat. In terea
dum hec dilato tempore geruntur ÷ educto
quadam die ad loci pascua asino: graui
leo ultra modũ sompno opp̃ssus obdorm¬
uit. Lacone namq tunc grauiter soporato
contigit ut per eandem uiam negociatores
gradientes olei emendi causa. sepius dictũ
nem adesse uidissent custodem: iniqua
subripiente cupiditate rapientes secum ad¬
duxerunt. Expergiscens itaq leo. qͥd sibi acci
disset damꝑni nesciens: ut requireret tamen
pascentem quẽ cõmissum habuit. ire cepit.

Expanded text:
satis veremur. Idcirco ergo, si tibi placet, et rectum satis veremur. Idcirco ergo, si tibi placet, et rectum videtur, huic leoni aselli nostri injungatur solertia, ut eum subsequens ducat ad pastum, reducatque remeans domum. Ita et factum est: nam injuncta leoni cura asini, more pastoris industrii, eundo ad pastum socius incessanter itineris, rure pascendo ubicumque defensor, tutissimus erat. Verumtamen ut se cibaret, et asinus solitum perficeret opus, consuetis semper horis, cum eo domum redibat. Interea dum haec dilato tempore gererentur: educto quadam die ad loca pascuae asino, gravi leo ultra modum somno oppressus obdormivit. Leone namque tunc graviter soporato, contigit ut per eamdem viam negociatores gradientes, olei emendi causa, pergerent in Anem vidissent adesse custodem, iniqua surrepente cupiditate, rapientes secum duxerunt. Expergiscens itaque leo quid sibi damni accidisset, nesciens: ut requireret tamen pascentem quem commissum habuit, ire coepit.
Abbreviated transcription (Latin):
factũ studiose fuisset: uulneratam a sentib
alimento. & diligenter adhibita cura: de lesio¬
nis ictu. ilico conualuit leo. Qui om̃i belume
feritatis deposita rabie: cepit inter eos. ultra
citraq qͣsi domesticũ & tͣnquillum aaimal
pariter cõmorari. Hoc itaq beatꝰ ieronimꝰ
cognito: sic fr̃ib ait. Heia fr̃ studiose adin¬
uicem rogo ꝑpendite. quid huic leom oꝑis
eo ꝑfici et efficͣcter fieri possit: qͥa certe credo.
qͦd non tantum ꝓ sui pedis salute huc illum
miserit dñs. qui ei sine nobis mederi poterat:
qͣntum ut sue insitationis demonstraret nob̾¬
indicio: per hunc nr̃e necessitatis mirabiliter
se uelle prebere iuuamen. Tunc p̾dicti fr̃s:
tale concorditer humiliterq patri responsũ
dedere dicentes. Tu pater bene idelicet nosti
quod asinus qui ab agro usui nr̃o ligna de¬
ferre solitus est. custodis sollicitudine indiget:
et ne a qualibet imꝓba bestia deuoretur.

Expanded text:
factum studiose fuissent intuiti, vulneratam a sentibusfactum studiose fuissent intuiti, vulneratam a sentibus alimento diligenter adhibita cura de laesionis ictu, illico convaluit. Omni ergo belluinae feritatis deposita rabie, coepit inter eos ultro citroque quasi domesticum et tranquillum animal pariter commorari. Hoc etenim beatus Hieronymus cognito, sic fratribus ait: Eia fratres, studiose adinvicem rogo perpendite: quid huic leoni operis s ab eo leviter perfici, et efficaciter fieri possit: quia certe credo quod non tantum pro sui pedis salute, huc illum miserit Deus, qui ei mederi sine nobis potuerat: quantum ut nobis suae visitationis demonstraret indicio, per hunc nostrae necessitati, mirabiliter se velle praebere juvamen. Tunc praedicti fratres, tale concorditer humiliterque patri responsum dedere, dicentes: Tu pater bene nosti, quod asinus qui a saltu usui nostro ligna deferre solitus est, custodis sollicitudine indiget, et ne a qualibet improba bestia devoretur,
Abbreviated transcription (Latin):
is. Et qͣmuis impossibile sit omnino &e longũ¬
de eodem beato uiro eisq districte uite &e il¬
lius morib retexere omĩa ÷ uniꝰ tamen miracłi
huiꝰ monasteru qͥđlam pͥscorum simile. qͦd ꝑ
succedentium relationem. memorie nondũ
obliuio abstulit. & a religiosis uiris qui cele¬
stis amore patrie bethleem fuere. hucusq de¬
latum est: huic compendioso nectam sermoni
ualam namq aduesꝑascente¬
die. cũ beatus ieroninus una cũ fr̃ib
ut monachis mos est. ad sacrarũ lectionũ
claudicans. qͣrto suspenso pede. ingens leo
cenobii claustra ingressus est. Cuiꝰ ingressu
fr̃s ꝑterriti: nonnulli in fugam sunt ut est
fragilitatis humane conuersi. Sc̃s uͦ ieroni¬
dũ sibi pariter ꝓpinquassent: qͥa loqͥ leo ut
sue nature ẽ minime poterat: ut cũq ualuit
p̾dicto patri lesi qͣm habebat pedis obtulit
plantam. Uocatis tunc uir sanctus fr̃ib : p̃ce¬
pit ut diligenter lesum abluerent pedem:
inqͥrentes cur ita leo claudicans iret. Qͦd dũ

Expanded text:
ierent. Impossibile est omnino et longum de isto viro, ejusque districta vita, et illius moribus retexere omnia. Unius enim miraculi hujus monasterii, quoddam priscorum simile, quod per succedentium relationem memoriae nondum oblivio abstulit, et a religiosis viris, qui coelestis patriae amore Bethleem fuere, huc est delatum, huic compendioso necto sermoni. Quadam namque die advesperascente, cum beatus Hieronymus una cum fratribus, ut monachis mos est, ad sacram lectionem auclaudicans, quarto suspensus pede, ingens leo coenobii claustra ingressus est. Quo utique viso fratres perterriti nonnulli in fugam sunt, ut est metus fragilitatis humanae, conversi. Sanctus vero Hieronydum sibi pariter propinquassent, et quia loqui leo, ut suae naturae est, minime poterat, utcumque valuit, praedicto patri, laesi quem habebat pedis obtulit plantam: vocatis tunc fratribus, praecepit ut diligenter laesum abluerent pedem, inquirentes cur ita leo claudicans iret. Quod dum
Abbreviated transcription (Latin):
& rigidus. solus delerta penetrabam. Sicubi
concaua ualliũ: asꝑa montiũ. rupiũ p̃rupta
cernebam: ibi mee orationis locus: ibi miser¬
rime carnis ergastulũ locabam. Et ut mn testis
ẽ dñs: post multas lacrimas. post celo oculos
inherentes: ñ nunqͣm uidebar mͥ int̾esse ag¬
minib angłoꝵ: et letus gaudensq cantabam.
Dost te in odorem unguentoꝵ tuoꝵ curremꝰ
Quadriennio itaq dicate penitentie exacto:
ad hethleem oppidum ieronimꝰ remeauit:
ubi prudens animal. ad p̃sepe dñi sese ob¬
tulit ꝑmansurum. Bibliothecam suam qͣm
sibi summo studio ipse condiderat clausam
omniumq libroꝵ orationes. qͣs pene memo¬
riter retinebat. iterũ relegens: diem ieumꝰ du¬
cebat ad uesperum. Olures ad eum religiosoꝵ.
quib uite eius fama comꝑta est. ꝓtinꝰ conflu¬
xerunt: bonumq doctorem paruo adhuc
sub tugurio. boni obseruauere discipłi. Nec
multo post. cellulam sibi ob discipuloꝵ suoꝵ

Expanded text:
et rigidus solus deserta penetrabam. Sicubi et rigidus solus deserta penetrabam. Sicubi concava vallium, aspera montium, rupium praerupta cernebam, ibi me in oratione miserrimae carnis ergastulo locabam; et ut mihi testis est Dominus post multas lacrymas, post coelo oculos inhaerentes, nonnunquam videbar mihi interesse agminibus Angelorum; et laetus gaudensque cantabam: Post te in odorem unguentorum tuorum currimus. Quadriennio itaque dedicatae poenitentiae exacto, ad Bethleem oppidum Hieronymus remeavit, ubi prudens animal ad praesepe Domini sese obtulit permansurum. Bibliothecam suam quam sibi summo studio ipse condiderat, clausam, omniumque librorum orationes, quas pene memoriter retinebat, iterum relegens, diem jejunans ducebat ad vesperam. Plures ad eum Religiosorum, quibus vitae ejus fama comperta erat, protinus confluxerunt: bonumque Doctorem parvo adhuc sub tugurio boni observavere discipuli. Nec multum post cellulam sibi ob discipulorum cop