comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
S meliꝰ ⁊ elatiõis c̾am detegimꝰ. ⁊ fudam̃ta
hũilitatis aꝑimꝰ.: si breui ꝯmemoratiõe ꝑstͥn¬
gimꝰ. qͥd mortis auctor. qͥd uitȩ suadeat ꝯdi-¬
tor. Iue nicħ aliud m̃tes sͥ subditas docet. qͣm
celsitudine culm̃ appet̾e. cũcta eqͣlia m̃tis
tumore tnscend̾e. societatẽ hõiũ alta elatio¬
ne tnͣsire. ac sese ot᷑ pot̾ñtiã ꝯditoris erige.¬

Expanded text:
melius et elationis causam detegimus, et fundamenta humilitatis aperimus, si brevi commemoratione perstringimus quid mortis auctor, quid vitae suadeat Conditor. Ille nihil aliud mentes sibi subditas docet quam celsitudinis culmen appetere, cuncta aequalia mentis tumore transcendere, societatem hominum alta elatione transire, ac sese contra potentiam Conditoris erige
Abbreviated transcription (Latin):
Sr̃ sem ⁊ ip̃os qͥppe cotidie ire ꝯtendt̃. ⁊ qd̾ in
uͥtutũ u̾tice ꝓuehunt᷑. cauta rep̃hensiõe di¬
iudicãt. qͥe qͣd de eis ex seuri ip̃is remanet:
ĩfra seur⁊ ip̃os. ⁊ totos se illo festinãt trałie.
uͭ se ĩueniũt ex parte ꝑuenisse.

Expanded text:
quippe quotidie ire contendunt, et quo in virtutum verticem provehuntur, cauta reprehensione dijudicant, quidquid de eis ex semetipsis remanet infra semetipsos, et totos se illo festinant trahere, ubi se inveniunt ex parte pervenisse.
Abbreviated transcription (Latin):
is ꝑcutit: dũ ud̾is qͥ ꝑcutit᷑ ñ attñdit. fu̾gr
gͦ arma ferrea: ⁊ ĩ cidet ĩ arcũ exeũ. qr dũ p̃.¬
sentes necessitates metuẽs. młta ꝑ auariciã
rapit. extͦmi iudicũ distͥctis se ꝑcussiõib añ¬
ponit. ⁊ cũ fugit arma ferrea: ab areꝰ ȩxei
sagittis ĩ uenit᷑. qr mala tꝑ̃alia stulte p̃cauẽs:
Fuenit.

Expanded text:
tit, dum illud is qui percutitur non attendit. Fugiet ergo arma ferrea, et irruet in arcum aereum, quia dum, praesentes necessitates metuens, multa per avaritiam rapit, extremi judicii districtis se percussionibus anteponit. Et cum fugit arma ferrea, ab arcus aerei sagittis invenitur, quia, mala temporalia stulte praecavensnvenit.
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ ⁊ letabunt᷑. nͥ cũ distͥcto iudici ꝑfc̾a ĩã se¬
cͦitate ⁊ exultatiõe ĩ heserĩt. cũ in illo extͦmo
examine illoꝵ dãpnationẽ ꝯspiciẽt.⁊ de se
iã ꝙ metuant ñ habebunt  sst itaq reꝓbos
aspiciũt: ⁊ gemiũt. tẽ ꝯspicient. ⁊ subsan nabt.
qr eos erultando despicrũt. quos mͦ nͨ sñ gemitu
imiqͣ ꝑpetͤstes. nͨ sñ metu uidẽt ꝓ iniqͥtate mo.¬
rientes.

Expanded text:
etabuntur, nisi cum districto judici perfecta jam securitate exsultationis inhaeserint, cum in illo extremo examine illorum damnationem conspicient, et de se jam quod metuant non habebunt? Nunc itaque reprobos aspiciunt et gemunt, tunc aspicient et subsannabunt, quia eos exsultando despicient, quos modo nec sine gemitu iniqua perpetrantes, nec sine metu vident pro iniquitate morientes.
Abbreviated transcription (Latin):
los suos t̾e magis recipit: cũ imite eos neqͥ¬
cia ꝑseq̃ntis affligit. Uidens it qͥd hic h ĩuiłr¬
tołant. nimur̃ iam p̃uid⁊: qͥd ulie eis mise¬
cordit̃ reꝯpenset. Ñ gͦ aufert a s̾to ocłos suos.
Ecce iste hũiłr ĩgemiscit. ille suꝑbit: ⁊ neqͥt
floret. Iste cor ꝯt̾it: ille se de gła iniqͥtatis ex-¬
touit. hoꝵ gͦ qͥs diuinis obtutib longe ÷. qͥ in¬
iꝰticiã ꝑtulit. an qͥ eã patiẽti irrogauit: aui
suꝑnã gr̃am int̃ni meroris tenebͥs tenuit. an
qͥ int̃ ext̾iora gaudia lum̃ sticiȩ amisit : bñ a

Expanded text:
los suos tunc magis respicit, cum injuste eos nequitia persequentis affligit. Videns enim qtolerent, nimirum jam praevidet quid illic eis misericorditer recompenset. Non ergo aufert a justo oculos suos. Ecce iste humiliter ingemiscit, ille superbit et nequiter floret. Iste cor conterit, ille se de gloria iniquitatis extollit. Horum ergo quis divinis obtutibus longe est, qui injustitiam pertulit, an qui eam patientibus irrogavit; qui supernam gratiam inter maeroris tenebras tenuit, an qui inter exteriora gaudia lumen justitiae intus a
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtnͣseũt: dũ maligni sp̃e sub opacitate frau
plendo ꝑcurrt̃. In qͣ. ⁊ catuli leonũrugiũt:
qi neqͥssimaꝵ s tñ eminentiũ potestatũ mi¬
nistͥ sp̃c ĩportuns tẽptatiõib ĩ surgt̃. Qdam̃
sd̃o escã expetũt. qr nimir̃ caꝑe aĩas neq̃ũt.¬

Expanded text:
nseunt, maligni spiritus sub opacitate fraudplendo percurrunt. In qua et catuli leonum rugiunt, quia nequissimarum, sed tamen eminentium potestatum ministri spiritus, importunis tentationibus insurgunt. Qui tamen a Deo escam expetunt, quia nimir
Abbreviated transcription (Latin):
uehem̃s ĩflãmate cogitatiõis p̃mit. All
ruri se auariciȩ tͣsidit. ⁊ fastidiẽs ꝓbͥ&. abi.¬
ont̃ u̾sat T̃orpet ab ittili oꝑe. qi fatigat᷑ ill¬
cita cognatiõe. ẽsilia młtipliear. ⁊ sinũ m̃¬
tis cogitationũ ĩuentiõib latĩ expandit.
ꝗuenire ad ocupita satagit. atq ad opti¬
nenda hec. qͦsoã sectassimos causar̃ meatꝰ q̃rit.
qͥ mox ut ĩ causa aliqͥd subtile ĩ uenisse se esti¬
mat: iã se optiniusse ꝙ ocupierat exultati
ĩ qͥd adeptȩ rei adiũgat excogitat. atq ut
ĩ meliori statu debeat excoli ꝑtctat. Q̃m qriã
qͣsi possidens. ⁊ qͣsi ad meliorẽ spem ad ducit.
mex ĩsidias ĩ uidñtiũ ꝯsid̾at. ⁊ qͥd rurgĩ

Expanded text:
ehemens inflammatae cogitationis premit. Alius juri se avaritiae tradit, et fastidiens propria, aliogitationem versat. Torpet ab utili opere, quia fatigatur illicita cogitatione. Consilia multiplicat, et sinum mentis cogitationum inventionibus latius expandit, pervenire ad concupita satagit, atque ad obtinenda haec quosdam secretissimos causarum meatus quaerit. Qui mox ut in causa aliquid subtile invenisse se ęstimat, iam se obtinuisse, quod concupierat, exultat, iam quid etiam adeptę rei adiungat, excogitat, atque ut in meliori statu debeat excoli, pertractat. Quam quia iam quasi possidet et quasi ad meliorem statum adducit, mox insidias invidentium consid
Abbreviated transcription (Latin):
seũant. ⁊ qͣsi more arboꝵ. ĩ inchoatiõe uasti
st. s tenues cresc̃t. qi paulisꝑ ꝑ augm̃ta tꝑ̃m:
ratiũt᷑ detrm̃ita uͥtutũ. Sensĩ qͥpꝑe ĩ eis desi¬
dia suꝑna languesẽt. ⁊ qͥ robusta acfortia ꝑ.¬
tatis augm̃to ꝓficiũt: qͣsi flexibiles creseũt.
timẽdo ꝑagit: ꝙͣ ꝓponit ĩchoando. Et si tepi¬
diꝰ pͥma ĩchoat: feruentiꝰ extͤma ꝯsũmat. qͥa¬
uidł̃ se ĩ choare existimat: ⁊ idcͥeo ĩ fatigabłis

Expanded text:
erant. Et quasi more arborum in inchoatione vasti sunt, sed tenues crescunt, quia paulisper per augmenta temporum atiuntur detrimenta virtutum. Sensim quippe in eis desideria superna languescunt; et qui robusta ac fortia prtatis augmento proficiunt, quasi flexibiles crescunt. finiendo peragit quam proponit inchoando; et si tepidius prima inchoat, ferventius extrema consummat, videlicet semper inchoare se aestimat, et idcirco infatigabi
Abbreviated transcription (Latin):
gĩt. aliis qr irrogauert̃: rec̃pensat. Iã apd̃
tans solꝰ repetit. Iã alia ꝯculcat. alia suble.¬
uat. iã de ꝯculcatis satisfacit. odiĩs. iã de su¬
bleuatis recipit fauores. qͥ igͥ tot fantasia¬
ta cordi ĩpͥmit. qͥd iste aliud. ꝙͣ uigilãs som

Expanded text:
gat, aliis quia irrogaverint recompensat. Jam apud tans solus repetit. Jam alia conculcat, alia sublevat, jam de conculcatis satisfacit odiis, jam de sublevatis recipit favores. Qui igitur tot phantasmata cordi imprimit, quid iste aliud quam som
Abbreviated transcription (Latin):
retͥbutiõis expandit᷑. ht̃ qͥd aliud palma: quo¬
a csictis arboꝵ geñib differt. Dĩs nãq arbei
ĩ suo robore ruxta t̾rã uasta subsistit: s cͤscͥ̃.¬
ĩ altũ subtilior reddit᷑. Palma uͦ minoris ãpltu¬
dinis ab imis ĩchoat. ⁊ iuxta ramosae frus¬
tꝰ ãpliori robore exurgit:⁊ qͣ tenuis ab imis
ꝓficit:. uastior ad sũma suce̾scit. Qb itaq alta
arbusta. nͥ t̾renis m̃tib ĩuenimꝰ ẽẽ simibs.

Expanded text:
tatis expanditur. Habet aliud palma, quo cunctis arborum generibus differt. Omnis namque arbor in suo robore juxta terram vasta subsistit, sed crescenin altum subtilior redditur. Palma vero minoris amplitudinis ab imis inchoat, et juxta ramos ac fructus ampliore robore exsurgit; et quae tenuis ab imis proficit, vastior robore ad summa succrescit. Quibus itaque alia arbusta nisi terrenis mentibus inveniuntur simi
Abbreviated transcription (Latin):
da q̃dam ĩ m̃te patit᷑. ꝙͣuis exiudicio reluctet᷑.
qr c̃cept᷑ dẽ ĩmũdicia. dũ ad mũdiciã tendit:.
Quesisti qͥd eis respondñd sit. in elusum.¬
qͥ dilectiõem tuã de porułoꝵ aĩab regͥrt̃. qͥ sñ
gr̃a baptismatis morunt᷑. dicẽ. Si corpꝰ origi¬
nali culpa tenet᷑. um̃ aĩa ꝙ̃ a d̾o dat᷑ rea erit.
q̃ ad hucĩ actuali delicto ñ ꝯsensit corꝑi:. S et
hac de re duleissima mͥn tua caritas serat: qͥa
de origine aĩȩ int̾ sc̃os patͦs reqͥsit̃o ñ par

Expanded text:
da quaedam in mente patitur, quamvis ex judicio reluctetur, quia conceptus de immunditia, dum ad munditiam tendit, ti quid eis respondendum sit qui dilectionem tuam de parvulorum animabus requirunt, qui sine gratia baptismatis moriuntur, dicentes si corpus originali culpa tenetur, unde anima quae a Deo datur rea erit, quae adhuc in actuali delicto non consentit corpori. Sed de hac re dulcissima fraternitas sciat, quia de origine animae inter sanctos
Abbreviated transcription (Latin):
tsb iudicũ patim᷑ b̾atitudim ur̃ȩ narrari fu¬
gio. ne eiꝰ geuntũ augeã: q̃m minuere
ꝯsolando debuerã. S ĩ his õib auctoris m̃s
ut ĩ me pacẽ habeatis. ĩ mũdo p̃ssurã habe¬
stiĩ matutino. õe ꝙ ĩ hora ⁊ potestate tene

Expanded text:
sitate judicum patimur, beatitudini vestrae narrare refugio, ne ejus gemitum augeari me ut in me pacem habeatis. In mundo pressuram habejusti in matutin
Abbreviated transcription (Latin):
nimir̃ intͥnsecꝰ uarias ey desid̾iis tͦbasportat.
Alsꝰ iã ilicita resugit. s tñ bonis mũdi car̃e
ꝑtimescit. ꝯcessa teñe appetit. uid̾i int hoĩes
minor erubescit. ⁊ curat sũmoꝑe:. ne sit in¬
obs ĩ domo. ne despectꝰ in publico. Exqͥrit
qͥd sͥ sufficiat. qͥd necessitas sub iectoꝵ petat.
atq ut sufficient᷑ iura patͦnatꝰ subditis
expleat: paͦnos q̃rit. qͥb ip̃e famulet᷑. S
his dũ familiarit̃ iungit᷑: eoꝵ ꝓculdubio
causis ĩplicat᷑. qͥb sepe ꝯsentit ĩ illicitisi et

Expanded text:
. Alius jam illicita refugit, sed tamen bonis mundi carere pertimescit. Concessa tenere appetit, videri inter homines minor erubescit, et curat summopere ne inops in domo sit, ne despectus in publico; exquirit quid sibi sufficiat, quid necessitas subjectorum petat, atque ut sufficienter jura patronatus subditis expleat, patronos quaerit quibus ipse famuletur. Sed his dum familiariter jungitur, eorum proculdubio causis implicatur. Quibus saepe consentit in illicitis; et
Abbreviated transcription (Latin):
m̃s. nͥ sp̃e hõis uidł sp̾c elatiõis: et qr ꝑ occutã
gt̾am ad amorẽ d̾i tẽꝑata desuꝑ m̃sura ꝓficimꝰ.
qͣnto ĩ nob̾ cotidie de d̾i spͥu uͭtꝰ erescit: tanto ñr̃
sp̃c deficit. dͥa sp̃t erroris qͥ añ ã nob̾ subito
penitꝰ ampitat᷑: bñ paulisꝑ defetisse ꝑhibct᷑.
t̃ cͣ uͦ ind̾o plene ꝓficimꝰ: cũ ã nob̾ ip̃is defitimnꝰ.

Expanded text:
occultam gratiam ad amorem Dei temperata desuper mensura proficimus, quanto in nobis de Dei spiritu virtus crescit, tanto noster spiritus deficit. Qui spiritus erroris, quia non a nobis subito penitus amputatur, bene paulisper defecisse perhibetur. Tunc vero in Deo plene proficimus; cum a nobis ipsis fun
Abbreviated transcription (Latin):
uet. eid̾ u̾itatis irã cȩlitꝰ sustur⁊. Iue pecca¬
toꝵ suoꝵ c̃sciꝰ. ea que pꝰsidet ĩ digñtib iã lar.¬
giri desid̾at: s tñ ne datis reb rgeat. ip̃e for¬
midat. Cũq carni subsidra reseruãdo tͤpidͦ
p̃parat: ab alim̃tis miscd̾iȩ aĩam necat. Et

Expanded text:
em veritatis iram coelitus sustinet. Ille peccatorum suorum conscius, ea quae possidet, indigentibus jam largiri desiderat, sed tamen ne datis rebus egeat, ipse formidat Cumque carnis subsidia reservando trepidus praeparat, ab alimentis misericordiae animam necat. Et
Abbreviated transcription (Latin):
gͣuant᷑ angͦtia. Sepe it dñari meliorib̾ ꝯcu-¬
pisc̃t. s tñ eis diuino iudicio. cũcta mirabi¬
Erdisponẽte: substrati ft̃. Noc̃e bonis elati de-
tẽ uitȩ p̃sỹitis cupiũt. s tñ ab ea sub scele¬
tuit aqͣs qͣsi ĩutre. ag̃ qͥppe ĩ utre sõ: cũ
lubrica eoꝵ desid̾a qi oꝑis effectũ ñ ĩue¬
eñii suꝑbosem qͦꝵ se m̃tib colligt. atq ĩ eis un¬
la q̃ appetũt neq̃anti suꝑna distͥctio angustat.¬

Expanded text:
ri melioribus concupiscunt; sed tamen eis, divino judicio cuncta mirabiliter disponente, substrati sunt. Nocere bonis elati desitem vitae praesentis cupiunt, sed tamen ab ea sub celetuit aquas quasi in utre . Aquae quippe in utre sunt cum lubrica eorum desideria, quia operis effectum non inveniquorum se mentibus colligit, atque in eis unla quae appetunt, nequeunt, superna eos districtio angustat
Abbreviated transcription (Latin):
imittatiõe dici noctisq uapiat᷑. Neq it ĩ ealuce
q̃ sñ accessu ea q̃ eligit ulustt. ⁊ sn pecessu ea q̃
respuit deserit: defectꝰ mutabłitatis uenit. qm̃
ĩ sem ⁊ ip̃a manẽdo ĩmutabłis: mutabilia c̃õta
disponit. Sicq ĩse tͣnseuntia ꝯdidit: ut apd̾ se
tnsire neq̃ꝙͣ possint. nͦ t̃ꝑs intꝰ in eiꝰ ꝯspeetu de

Expanded text:
mutatione diei noctisque varietur. Neque enim in ea luce, quae sine accessu ea quae eligit illustrat, et sine recessu ea quae respuit deserit, defectus mutabilitatis venit; quia in semetipsa manendo immutabilis, mutabilia cuncta disponit; sicque in se transeuntia condidit, ut apud se transire nequaquam possint; nec tempus intus in conspectu e
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sentiũt. q̃ erga illos fiũt. Mortui it nͦ sciũt.
om̃ino nͦ sentũt. Mortui itaq qͥ ñ sentiũt:
scientib poni solent᷑. Uiuẽtes gͦ ÷ ĩ inferñ
nũ ñ descond̾ent: si mala nesciendo ꝓpetͣ¬
rent. Cũ uͦ sciũt mala  ⁊ tñ faciũt: admi¬
qͥtatis ĩ fertiũ uiuentes miseri sentiencesq

Expanded text:
 sentiunt quae erga illos fiunt. Mortui enim nec sciunt omnino, nec sentiunt. Mortui itaque qui non sentiunt, scientibus poni solent. Viventesinfernum descenderent, si mala nesciendo perpetrarent. Cum vero sciunt mala, et tamen faciunt, ad iniquitatis infernum viventes miseri sentientesque
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾÷ qñ loqͥ debeamꝰ. qr sepe ⁊ differt᷑ ĩ¬
crepat̃o. ⁊ pꝰt mod̾ benigne suscipit᷑o i ñ¬
ñꝙͣ languescit: si hoc ꝙ añ ꝓferri debuit.
tp̃s amiserit. Nã ⁊ sapiẽs mulier nabal
ebriũ uidẽs. incͦpare de cuapar᷑ enaciȩ no¬
luit. qͦͣm digesto uino: ineͤpatiõis suȩ u̾b̾¬

Expanded text:
o loqui debeamus, quia saepe etsi differtur increpatio, postmodum benigne recipitur. Et nonnunquam languescit, si hoc quo ante proferri debuit tempus amiserit. Nam et sapiens mulier Nabal ebrium videns , increpare de culpa tenaciae noluit, quem digesto vino increpationis suae
Abbreviated transcription (Latin):
ni sp̃c. qͥ u̾e ã nob̾ alieni st̃. qr fontẽ b̾ati¬
tudinis ꝑdidert̃. nob̾ ĩ elatiõe surripiãt.
souicitudine cauta cͥc̃spicimꝰs soli ha-¬
bemꝰ aquas. qͣs ĩplatheis diuidimꝰ. ut no-¬
b̃ in eis alieni participes ñsĩt. hũ num¬
rũ. de qͥb scͥptũ ÷. Alient ĩsurrexert ĩ¬

Expanded text:
 jure a nobis alieni sunt quia sortem beatitudinis perdiderunt, nobis in elatione subripiant, sollicitudine cauta circumspicimus, soli habemus aquas quas in plateis dividimus, ut nobis in eis alieni participes non sint. Hi nimirum, de quibus scriptum est: Alieni insurrexerunt i
Abbreviated transcription (Latin):
oꝵ. hĩc ortũ illũ sͥ plato ꝯposuit: quẽ
iouis ortũ alibi. alibi ortũ m̃tis appella¬
uit. Iouẽ eñi. ⁊ dm̃ ⁊ m̃tem dixit. In hẽ
intͦisse aĩam quã uen̾em ñcupat. ut
se habũdantia ⁊ diuitiis ortirepleret.
in qͦ repletꝰ potu iac̾et porꝰ: qͥ nectar effũ¬
deret. Hoc igͥ ex libro canticoꝵ ꝯposuit.
eo qd̾ aĩa d̾o adherens in ortũ m̃tis ingͦs¬
sa sit. in qͦ ẽet habũdantia diũ saꝵ uͥtutũ.¬

Expanded text:
lum sibi Plato composuit, quem Jovis hortum alibi, alibi hortum mentis appellavit; Jovem enim et Deum et mentem dixit. In hunc introivisse animam, quam Venerem nuncupat, ut se abundantia et divitiis horti repleret, in quo repletus potu jaceret, potu qui nectar effunderet. Hoc igitur ex libro Canticorum composuit; eo quod anima Deo adhaerens in hortum mentis ingressa sit, in quo esset abundantia 1590
Abbreviated transcription (Latin):
dam:. Quẽ incanticis salomon ortũ aĩȩ
clausꝰ sponsa. soror mã: ortꝰ clausꝰ. fons
fra ait aĩa. Exurge aqͥlo. ⁊ ueni aust᷑
ꝑfla ortũ meũ. ⁊ defluant ungñta
mã. Descñdat fy̾ m̃s in ortũ suũ.
Qnͣdo hoc puleriꝰ. qd̾ aĩa ornata uͥtu¬
tũ florib ortꝰ sit. uł in se paradisum¬
habeat g̾minantẽ: In quẽ ortũ inui.¬
tat ũbũ d̾i descend̾e: ut aĩa illa u̾bi
hẏmbre cȩlesti. ⁊ eiꝰ copiis irrigata
his delectat᷑. Cũ aũt descend̾it ĩ eam
d̾i ũbũ: defluũt ex ea salubriũ un¬
lateq redolentia gĩax spiramina.
fed̾e copłat᷑. ¶Ngressꝰ sũ in ortum
meũ soror mã sponsa: uinde iniaui
mẏrrã meã cũ uugñtis meis. man¬

Expanded text:
dam? 2. Quem in Canticis Canticorum hortum animae clausus sponsa, soror mea, hortus clausus, fons fra ait anima: Exsurge, aquilo, et veni, auster; perfla hortum meum, et defluant unguenta tua, descendat frater meus in hortum suum . Quanto hoc pulchrius, quod anima ornata virtutum floribus, hortgerminantem ! In quem hortum invitat Verbum Dei descendere, ut anima illa Verbi imbre coelestis, et ejus copiis irrigata his delectatur. Cum autem descenderit in eam Dei Verbum, defluunt ex ea salubrium unlateque redolentia gratiarum spiramina. foedere copulatur: Ingressus sum in hortum meum, soror mea sponsa, vindemiavi myrrham mea
Abbreviated transcription (Latin):
fragͣbunt. Itẽ. Ex urge aqͥlo. ⁊ ueni
atist᷑. Pleriq eñi accipiũt. qͣsi ꝓieiat᷑
aqͥlo. ⁊ ĩuitet᷑ aust̃. Qd si ita accipiũt:
exturbat᷑ ab ȩccłia ꝑfidiȩ glaciał asꝑi-¬
tas. ne fiat fuga nr̃a hẏeme.uł sabb̃o.
⁊ ĩuitat᷑ austrał u̾na tẽꝑies. Aut cer¬
te exurge aqͥlo. hocẽ. surge qͥ dormis.
⁊ ex urge ãmortus: popłs nationũ qͥ
diu ante dormisti. euigila aliqͣndo.⁊
illucescet tͥ xp̃c. Postremo om̃s ĩ uitant᷑
ad eccłiam. ⁊ synagogę ppłs ⁊ gñtilisi:
s pͥus synagoge. qr pͥores ex iudeis apłi¬

Expanded text:
t: Exsurge, aquilo; et veni, auster . Plerique enim accipiunt quasi projiciatur aquilo, et invitetur auster. Quod si ita accipiunt: exturbatur ab Ecclesia perfidiae glacialis asperitas: Ne fiat fuga nostra hieme, vel sabbato , et invitatur australis verna temperies. Aut certe: Exsurge, aquilo, hoc est, surge, qui dormis, et exsurge a mortuis . Populus nationum, qui diu ante dormisti, evigila aliquando, et illucescet tibi Christus. Postremo omnes invitantur ad Ecclesiam, et Synagogae populus, et gentilium: sed prius Synagogae; q
Abbreviated transcription (Latin):
myrra fudabit. tẽ tͥ baptisinatis as¬¬
inqͥt uelut uiuẽtes. de hoc mũdo deẽ¬
nitis: Netetig̾itis. ne attaminau̾itis.
tͥ tuaꝵ pulcͥtudo uͥtutũ: audistiqr ue¬
stim̃toꝵ tuoꝵ aromata. hoc ẽ bonũ o¬
dorẽ integͥtatis om̃ibꝰ odorib p̃tulit:
audisti qr ortꝰ es clausꝰ. suauiũ pomi¬
let. Excita sp̃m scĩndicẽs. exurgeaqͥ¬
lo. ⁊ ueni aust̾: asspira ortũ meũ:⁊ ꝓ.
flue̾t a romata mã. Deseñdat fi̾ nĩs

Expanded text:
myrrha sudabit , tunc tibi baptismatis asinquit, velut viventes de hoc mundo decernitis? Ne tetigeritis, ne attaminaveritis, ei tuarum pulchritudo virtutum; audisti quia vestimentorum tuorum aromata, hoc est, bonum odorem integritatis omnibus odoribus praetulit. Audisti, quia hortus es clausus, suavium pomilet. Excita Spiritum sanctum dicens: Exsurge, aquilo, et veni, auster; aspira hortum meum, et perfluant aromata mea. Descenda
Abbreviated transcription (Latin):
at. in qͦ scͥptũ÷. qr uenit iħc ĩciuita¬
tẽ samariȩ. q̃ dr̃ sichar. iuxta p̃diũ
qd̾ dedit iacob ioseph filio suo. Erat aũt
ibi fons iacob. Et fatigatꝰ in qͥt. sede¬
bat sic suꝑ puteũ. Unde ad mysticam
doctnã hũc referri puteũ etiã ibi cognoᷤ
Custos aũt cȩlestiũ p̃ceptoꝵ hausit de
ex illa q̃ sp̃em ȩccłiȩ gerit. legis sacm̃
bano. hos ĩpetꝰ: ȩccłia deduxit a libano.
Hoc ĩpetu diluente peccata. hoc ĩpetu
purifontis sp̃c scĩ ad fuit ãlibano spõ-
dote num̃at᷑. aliis ĩpetꝰ descendens aliba.¬
no: ⁊ magnꝰ ĩpetus qͥ ñ quã deficit. Nꝰ
em̃ deficiũt de petra ub̾a. neq nixã
libano: neq aqua q̃fert᷑ ualido uento.
Uirgiis iherłm deseñdit ĩpet᷑ albano.
qͣndo collectis in unũ apłis ⁊ płimis credñ¬
tib. factꝰ : subito de cęlo sonꝰ tãquã uimag
sitates donantes linguax. Bonꝰ ĩ pet᷑. qͥ led̾e
nesciat. norit ĩplere. Si qͥs igͥ hẽ ĩpetũ suꝑ¬

Expanded text:
itatem Samariae, quae dicitur Sichar, juxta praedium quod dedit Jacob Joseph filio suo . Erat autem ibi fons Jacob: Et fatigatus, inquit, sedebat sic super puteum. Unde ad mysticam doctrinam hunc referri puteum etiam ibi cognosccustos autem coelestium praeceptorum hausit de er illa quae speciem Ecclesiae gerit, Legis sacrambano. Hos impetus Ecclesia deduxit a Libano, hoc impetu diluuntur peccata, hoc impetu puri fontis Spiritus sancti adfuit a Libano Sponsadote numeratur, aliis impetus descendens a Libano et magnus impetus, qui numquam deficit. non enim deficiunt de petra ubera neque nix a Libano neque aqua quae fertur ualido uento uirginis Hierusalem. descendit impetus a Libano, quando collectis in unum apostolis et plurimis credentibus factus est subsitates donante linguarum . Bonus impetus, qui laedere nesciat, norit implere. 32. Si quis igitur hunc impetum sup
Abbreviated transcription (Latin):
ȩccłiastes nat᷑ał: in quo qͣsi uanitates istiꝰ des-¬
demiate ad fructũ uitȩ. iluminate uobis
b̾e caritatis ꝑfectionẽ. Id̾oq dictũ ÷. Holite
time. Caritas eñi: timorẽ excludit foras.
ad moralẽ doctͥnam.⁊ nat᷑alem referret.
n mysticã:. in singłis libris suis qͦs de mo-¬
ralib ⁊ nat᷑alib uł mysticis scripsit:
it. Bibe aqͣm de tuis uasis. ⁊ de puteorũ
tuoꝵ fontib. ⁊ suꝑfluant tͥ aquȩ de tuo
fonte. Linfra. fons inqͥt aquętuȩ sit tͥꝓpri
uocũdare cũ uxore. eo qd̾ adu̾sũ tẽptam̃ta
mũdi. remediũ nob uera sapĩa sit. Moralis
qͦ doctua. q̃ imaginẽ mũdanȩ uoluptatis
merecͥciis quibdã illitã. irriguo suo dilu
at: ⁊ fluento sui fontis abst̾gat. Denat᷑alibꝰ
qͦ: habes in eccłiasten dictũ. fecimͥ piscinas
aquaꝵ: ad irrigandũ exhis saltũ gͥminan¬
tẽ. Neq te moueat. qd ꝓ puteo piscinas posu¬

Expanded text:
Ecclesiastes naturalis, in quo quasi vanitates istius desEcclesiastes naturalis, in quo quasi vanitates istius desdemiate ad fructum vitae, illuminate vobis bere charitatis perfectionem. Ideoque dictum est: Ne timeas ; charitas enim timorem excludit foras. ad moralem doctrinam, et naturalem referret, et mysticam, in singulis libris suis quos de moralibus, vel naturalibus, vel mysticis scripsit, it: Bibe aquam de tuis vasis, et de puteorum tuorum fontibus, et superfluant tibi aquae de tuo fonte . Et infra: Fons aquae tuae sit tiucundare cum uxore ; eo quod adversus tentamenta mundi remedio nobis vera sapientia sit. Moralis quoque doctrina, quae imaginem mundanae voluptatis meretriciis quibusdam illitam fucis irriguo suo diluat, et fluento sui fontis abstergat. 25. De naturalibus quoque habes in Ecclesiaste dictum: Feci mihi piscinas aquarum ad irrigandum ex his saltum germinantem . Neque te moveat quod pro puteo piscinas posu
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa. in ũbra eiꝰ reqͥeuit. ⁊ sublato ei u̾
bo de medio sermõe. discessit. Õren¬
titam̃ ñ diu ab fuit. s saliẽs supra
montes. ⁊ tͣnsiliens suꝑ colles: aduenit.
Nec mulco pꝰ quasi capreoliis. aut cer¬
uoꝵ hinnulꝰ dũ affat᷑ dilectã. exiliuit
⁊ reliqͥt. Tercio cũ in cubili ⁊ noctib¬
ĩ ciuitate. ĩforo. ĩ platheis. q̃sitũ ñ rep¬
ꝑit: ⁊ aliqͣndo oratiõib suis gr̾aq reuo¬
cauit. ad eo ut etiã ꝓpiꝰ uocaret᷑ ã sponso.
Quarto. ipsa iã ab ipso dormiẽs excitat᷑.
qͣmuis corde uigilaret. ut ꝯtinuo uocẽ
pulsantis audiret.
S morã passa dũ suo  git. qr ueloci¬
ostiũ. tͣnsiuit u̾bũ. ⁊ ipsa ueriuit in
caritatis: uixtandẽ inuen it. ⁊ tenu¬
it: ut pꝰea ñ amit̾et. Ad sũmam hec
ꝯpendioso sermõe ꝑstͥn ri. nc̃ disciti
aquaꝵ uiuentiũ. q̃ fluunt ĩ petu delibauo.
Habes hec in salomone: qr ꝓu̾bia eiꝰ moralia.

Expanded text:
quia, in umbra ejus requievit, et subito Verbum quia, in umbra ejus requievit, et subito Verbum ei de medio sermone discessit; quaerenti tamen non diu abfuit, sed saliens supra montes et transiliens super colles advenit. Nec multo post quasi capreolus, aut cervorum hinnulus dum affatur dilectam, exsilivit et reliquit. Terito cum in cubili, et noctibin civitate, in foro, et in plateis quaesitum non reperisset, aliquando orationibus suis gratiaque revocavit, adeo ut etiam propius vocaretur a sponso. Quarto ipsa jam ab eo dormiens excitatur, quamvis corde vigilaret, ut continuo vocem pulsantis audiret. Sed moram passa dum surgit, quia velociostium, transicharitatis, vix tandem invenit, et tenuit, ut postea non amitteret. Ad summam haec compendioso sermone perstriuxi . Nunc discutiaquarum viventium, quae fluunt impetu de Libano. Habes haec in Salomone, quia Proverbia ejus moralia,
Abbreviated transcription (Latin):
secura p̃conio. ꝯqͥesc̾e aquilonẽ gͣuẽ uen¬
tũ petit. neflores discutiat. Spirare austr̃.
hoc ÷ uelut hiemẽ pret̾ire: ⁊ mollioris fla-¬
tus u̾nare temꝑiẽ. Inuitat sponsũ in ortũ
suũ. descñdit spons. et¬
fructuũ eiꝰdiũsitate delectatus le-¬
tat᷑ qd̾ inuen̾i ⁊ fortiorẽ cibũ. inuen̾it
etiã dulciorẽ. Est eñi uelut panis qͥdam
uinũ. alia Alucidior. ut succꝰ ÷ lactis.
hũc cibũ xp̃eepulat᷑ in nob̾. hoc po¬
cłmbibitei  eil potꝰ ebrietate nosꝓ.¬
uocatꝰ. uit ad meliora ⁊ optimaab in¬
feriorib faciamꝰ ercessum. ¶Audi¬
ens hoc aĩa. hausit mẏsterioꝵ ebri-¬
etatẽ cęlestiũ. ⁊ uelut soporata ã ui-¬
no. ⁊ qͣsi in excessu uł stupore posi¬
ta dicit. Ego dounio: ⁊ cormeum
uigilat. Tũ u̾bi p̃sentis lumine ꝑ-¬
cussa. excitat᷑ a u̾bo. Quartꝰ aũt hic
patiens. ⁊ ũbi moras ñ ferens. ro-¬
gabat ut oscła meret᷑. ⁊ meruit de

Expanded text:
secura praeconio, conquiescere aquilonem gravem ventum petit, ne flores discutiat: spirare austrum, hoc est, velut hyemem praeterire, et mollioris flatus vernare temperiem. Invitat Sponsum in hortum suum, descendit sponfructuum ejus diversitate delectatus, laetatur quod invenerit fortiorem cibum, invenerit etiam dulciorem. Est enim velut panis quidamvinum; alia lucidior, ut succus est lactis. Hunc cibum Christus epulatur in nobis, hoc poculum bibit, et ejus potus ebrietate nos provocat, ut ad meliora et optima ab inferioribus faciamus excessum. 42. Audiens haec anima hausit mysteriorum ebrietatem coelestium, et velut soporata a vino, et quasi in excessu vel stupore posita, dicit: Ego dormio, et cor meum vigilat . Tum Verbi praesentis lumine percussa, excitatur a Verbo. Quartus autem hic patiens, et Verbi moras non ferens rogabat, ut oscula mereretur, et meruit des
Abbreviated transcription (Latin):
sus. fons signatꝰ. Ne facile aꝑiat os su¬
um. ne uulgari dissignet alloqͥo. neq¬
e ñ i de ipsis diuinis decet nͥ ũbodi. int̾¬
pellata respondeas. Qͥd tͥ cũ cẽtis: Soli
ator pudoris obrepit: cito ũbũ exci¬
dit. qd̾ reuocare desid̾es. Si euȩ clau¬
sa fuisset ianua: nec adã decepꝰ fu¬
isset. net respondissec int̾rogata ser¬
penti. Intͦiuit mors ꝑ fenestrã: hoc
ẽ ꝑ euȩ ostiũ. Ingredit᷑ mors ꝑ ostiũ
tuũ: si falsũ loqͣris. si tͣpit̾. si ꝓcacit᷑.

Expanded text:
sus, fons signatus ; ne facile aperiat os suum, nec vulgari designet alloquio. Neque enim de ipsis divinis decet, nisi Verbo Dei interpellata, respondeas. Quid tibi cum caeteris? Soli ator pudoris obrepit, cito verbum excidit, quod revocare desideres. 81. Si Evae clausa fuisset janua, nec Adam deceptus fuisset, nec respondisset interrogata serpenti . Introivit mors per fenestram , hoc est, per Evae ostium. Ingreditur mors per ostium tuum, si falsum loquaris, si
Abbreviated transcription (Latin):
dñs delectat᷑: respondit. Ingrestꝰ sum
in ortũ meũ soror mã sponsa. uinde.¬
iniaui mẏrrã cũ unguentis meis.
manducauicibũ meũ cũ melle meo.
bibi potũ meũ cũ lacte meo. Qre esbũ
⁊ potũ dixit: fidem ĩtellige. Illud aũt
ñ dubiũ: qd̾ in nob̾ ipse manducat ⁊
bibit. sic̃ in nob̾ legisti: qi ĩ carc̃e ẽẽ se
dicit. Unde ⁊ ȩccłia uidens tantã gr̃am:
hortat᷑ filios suos. hortat᷑ ꝓrimos. ut
ad sacram̃ta ꝯcͦrant dicens. ¶Edite
ꝓximi mĩ. i bibite. ⁊ ĩebriamini fr̃s
mei. Qd edamꝰ. qͥd bibamꝰ: alibi uͥ ꝑ ꝓpłtã¬

Expanded text:
nus delectatus respondet: Ingressus sum in hortum meum, soror mea Sponsa: vindemiavi myrrham meam cum unguentis meis, manducavi cibum meum cum melle meo, bibi potum meum cum lacte meo . Quare cibum et potum dixerit, fidelis intellige. Illud autem non dubium, quod in nobis 341 ipse manducat et bibit, sicut in nobis legisti quia in carcere esse se dicit . 58. Unde et Ecclesia videns tantam gratiam, hortatur filios suos, hortatur proximos, ut ad sacramenta concurrant, dicens: Edite proximi mei, et bibite, et inebriamini, fratres mei . Quid edamus, quid bibamus, alibi tibi p
Abbreviated transcription (Latin):
sa. oitꝰ ꝯclusꝰ. fons signatꝰ. quo sig̾cat signa-¬
tũ deb̾e ap̃ te man̾e mysteriũ. ne uiolet᷑ o¬
ꝑib malȩ uitȩ. atq ad ult̾io castitatis: ne
diuulget᷑ quib ñ ꝯuenit. negarrula lo¬
quat̾itate disꝑgat᷑ in ꝑfidos. Bonagͦ de¬
bet fid̾i tuȩ ẽe cͦtodia. ut ĩtem̾ata uitȩ ac
silentũ integͥtas ꝑseueret. Unde nȩccłia

Expanded text:
sa, hortus conclusus, fons signatus . Quo significat signasa, hortus conclusus, fons signatus . Quo significat signatum debere apud te manere mysterium, ne violetur operibus malae vitae, atque adulterio castitatis, ne divulgetur quibus non convenit, ne garrula loquacitate dispergatur in perfidos. Bona ergo debet esse fidei tuae custodia, ut intemerata vitae ac silentii i
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cio emit aĩȩ suȩ ⁊ corꝑis sanitatẽ: iam
ñ sangͥnis ꝓflua. s grȩ sp̃itał. Descen¬
dit gͦ dauid ꝓpħa: id̾o de peccato gr̃am
retulit. Deseñdit in aqͣrũ ductꝰ. hoc ẽ.
repleuit eos. ⁊ dec᷑rentiũ aquax lacri¬
mis suis fluenta cumulauit: aut ina-¬
nes ⁊ uacuos ductꝰ solis repleuit fletibꝰ:
aut qd̃ elocutiõis morał qͦsoam semiꝰ os-¬
tñdit. descñdit in aquaꝵ ductꝰ. tnsiuit
eos. Et possemꝰ dr̃e. tͣn scñdit eos. ⁊ suꝑ-¬
gressꝰ ÷. s minuit᷑ uis eloqͥi. qͦ uis ma-¬
ior affluentiȩ deseñdentis. ꝙͣ aseñden¬
tis expͥmit᷑. Uidero qͥd de usu u̾ba ha-¬
beant. ĩpetũ suũ sermo ꝓpħieꝰ ñ amit¬
tat. licet usꝰ ipse se̾ptoꝵ sensin seruire
mulo harenosꝰ. speciosꝰ ÷ usu: otio aũt
mosina resistit peccatis. Aqua aũt sta¬
tiua: cito ũmes facit. Ñstet thesaurꝰ tuus:
ne ignis tuus stet.Stabit inte. nͥ eũ oꝑibus
tuȩ miseratiõis au̾teris.S łr: ut suꝑiꝰ ali¬

Expanded text:
e suae et corporis sanitatem iam non sanguinis proflua, sed gratiae spiritalis. Descendit ergo Dauid propheta; ideo de peccato gratiam rettulit. descendit in aquarum ductus, hoc est: repleuit eos et decurrentium aquarum lacrimis suis fluenta cumulauit aut inanes et uacuos ductus solis repleuit fletibus. an, quod elocutionis moralis quidam sensus ostendit, descendit in aquarum ductus, transiuit eos et possemus dicere: \'transcendit eos et supergressus est\\ sed minuitur uis eloquii, quo uis maior afluentiae descendentis quam ascendentis exprimitur. uide, rogo, quid de usu ubeant, impetum suum sermo propheticus non amittat, licet usus ipse scriptorum sensui servire, cumulo arenosus, speciosus est usu, otio autemmosyna resistit peccatis . Aqua autem stativa cito vermes facit: non stet thesaurus tuus, ne ignis tuus stet. Stabit in te, nisi eum operibus tuae miserationis averteris. 52. Exsurge, a
Abbreviated transcription (Latin):
totũ mundũ suã possessionẽ putabat. quẽ
dñs tuebat᷑ ut opꝰ suũ. neq ut bonꝰ parẽs atq
auctor deserebat: Deniq eo usq creatũ fouit.
ut abdicatũ redim̃et. eliminatũ reciꝑet. mor¬
tuũ passiõe fllũ sui unigeniti resuscitaret. Est
gͦ hõĩs auctor d̾s. ⁊ diligit opꝰ suũ oꝑatorbonꝰ nec
derelinqͥt bonꝰ pat᷑: quẽ etiã sic̃ diues pat̾ famili¬
as censu ꝓͥpe ħeditatis redemit. Caueamꝰ gͦ. ne
hoĩem istum. idr. Ruyr. mulier illa id ÷ passio
sensuũ nr̃oꝵ delectatiõe ⁊ ipsa decepta atq il¬
lusa effeminet. ⁊ cͥc̃scriptũ in leges suas ⁊ sen-¬
tentiã trahat. fugiamꝰ delectationẽ sic serpẽtẽ.
Multas artes ht̃.: ⁊ maxime in hole. Nã alia
aĩantia:. cibi auiditate capiunt᷑. hõ qͣnto
plures sens᷑. ocłoꝵ. auriũq ht̃. tanto maio¬
ra ꝑicła. Itaq caue. ne uigor m̃tis tuȩ cetu

Expanded text:
totum mundum suam possessionem putabat, quem Dominus tuebatur ut opus suum, neque ut bonus parens atque auctor deserebat. Denique eousque creatum fovit, ut abdicatum redimeret, eliminatum reciperet, mortuum passione filii sui unigeniti resuscitaret. Est ergo hominis auctor Deus, et diligit opus suum operator bonus, nec derelinquit bonus pater, quem etiam sicut dives paterfamilias censu propriae haereditatis redemit. 40. Caveamus ergo ne hominem istum, id est νοῦν, mulier illa, id est, passio sensuum nostrorum delectatione et ipsa decepta atque illusa effeminet, et circumscriptum in leges suas et sententiam trahat. Fugiamus delectationem sicut serpentem, multas artes habet et maxime in homine. Nam alia animantia cibi aviditate capiuntur; homo quando plures sensus oculorum auriumque habet, tanto majora pericula. Itaque cave ne vigor mentis tuae, coitu
Abbreviated transcription (Latin):
dilĩit. Nã qͥ de ȩccłia acceꝑit. ht̃ qd̵ ad ligini¬
tatis gr̾am referat. eo qd̾ in paiadiso delec¬
tationis posita. si ne labore fructꝰ capiat sp̃i¬
tales. ut ei patͥarchaꝵ aĩȩ rurali qͦdam ãne
sine labore fructꝰ suos ꝯferant: quo ista ca-¬
ꝑe possit ꝑpetuã suauitatẽ. Quȩ m̃ito fonssig¬
nat᷑ dr᷑: eo qd̾ imago in illa d̾i ĩ uisibił ex pͥnt᷑.¬
Oñis doctores ꝯgruũt in paradiso:i lignũ
uite radicatũ. ⁊ lignũ seĩȩ qd̾ disc̾nat boñ
⁊ malũ. cet̾a qͦ ligna plena uigoris. plena
uiuistcatiõis. spirantia ⁊ rõnabilia: ex qͥbꝰ
colligit᷑ paradisũ ip̃m ñ t̾renũ ud̾ipos.¬
se. ñ in solo aliqͦ s in nr̃o pͥncipali. qͦ aĩat᷑
Deniq salo mon insp̃u paradisũ in bo-¬
mine ẽe euident᷑ declarauit:⁊ qr myste¬

Expanded text:
diluerit. Nam qui de Ecclesia acceperit; habet quod ad virginitatis gratiam referat; eo quod in paradiso delectationis posita sine labore fructus capiat spiritales, ut ei patriarcharum animae rurali quodam animae suae labore fructus suos conferant, quo ista capere possit perpetuam suavitatem: quae merito fons signatus dicitur, eo quod imago in illa Dei invisibilis expgruunt in paradiso, et lignum vitae radicatum et lignum scientiae, quo discernat bonum et malum: caeteraque ligna plena vigoris, plena vivificationis, spirantia et rationabilia. Ex quibus colligitur paradisum ipsum terrenum videri posse, non in solo aliquo, sed in nostro principali, quo animatur Denique Salomon in spiritu paradisum in homine esse evidenter declaravit. Et quia myste
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑt nob: quẽ etiã ip̃m repꝑimꝰ in cantieis
canticoꝵ. dicente script᷑a. fons ortorũ
puteus aquȩ uiuȩ. ⁊ ĩpetꝰ descñdens
a libano. Et eñ isi mysterioꝵaltitudinẽ
ꝑseqͣris: puteustͥ uidet᷑. tã quã in ꝓfũdo
sita mystica ẽẽ sapĩa. Siuͦ haurire ueł
affluentiã caritatis. q̃ maior ⁊ ub̾ior est.¬

Expanded text:
m reperimus in Canticis Canticorum, dicente Scriptura: Fons hortorum, puteus aquae vivae, et impetu descendens a Libano . Etenim si mysteriorum altitudinem persequaris, puteus tibi videtur tamquam in profundo sita mystica esse sapientia: si vero haurire velis affluentiam charitatis q
Abbreviated transcription (Latin):
ditio. atq nat᷑a ey puriore statu ĩ dec̾io¬
rem lapsa ẽ: qͣnto neqͥorem attigitꝰ Nã
siꝑ eas sp̃es minuit᷑ nat᷑a. q̃ ñ st̃ culpȩ ca¬
paces. qͣnto mag̃ ꝑ aĩos atq artꝰ labe pol¬
lutos scelerũ. uirtꝰ eiꝰ hebetat᷑ꝰ Unde qt
uineñte malicia. abolita ĩ nocñtia fuerat:
ĩmo aug̃et: ut uͥ suꝑ habundauit pecca.¬
tũ. suꝑhabundaret gr̃a. Ergo liquet qr
mũdos: ut dict᷑ philosophi. Pmum igͥ
mundũ creauit: deinde habitatorẽ mũ-¬
di.cuitotꝰ mundꝰ patͥa foret. Nã si hodie
qͥcũq accesserit sapiẽs. iͥq ciuis ẽ: ubiq
sua intelligit. nusqͣm se ꝑegͥnũ. nusquã
hospitẽ iudicat. qͣnto mag̃ ille pͥmꝰ hõto.

Expanded text:
ditio atque natura, ex puriore statu in deditio atque natura, ex puriore statu in derem lapsa est, quando nequiorem attigit. Nam si per eas species minuitur natura, que non sunt culpe capaces, quanto magis per animos atque artlutos scelerum, virtus ejus hebetatur! Unde quia vincente malitia, abolita innocentia fuerat, immo augeret; ut ubi superabundavit peccatum, superabundaret gratia. 39. Ergo liquet quimundos, ut dicunt philosophi. Primum ergo mundum creavit, deinde habitatorem mundi, cui totus mundus patria foret: nam si hodie quocumque accesserit sapiens, ubique civis est, ubique sua intelligit, nusquam se peregrinum, nusquam hospitem judicat: quanto magis ille primus homo,
Abbreviated transcription (Latin):
paradiso positꝰ. labitã facile potuit. ext̾ra
creatꝰ uirgine. q̃ ad u̾bũ dĩ formata. ⁊ erea¬
ta recenti fuerat ȩxortu. ñdũ ea parricida¬
li.cet̾oꝵq ꝯcreta sangͥne. flagitiis ⁊ de¬
decore polluta. ñ dũ carne nr̃a dãpnata
maledicto obnoriȩ ħ editatis. qͣnto faciliꝰ
pꝰ ea lubrica ad peccandũ uia maiꝰ ad uer̃
humano geñi p̃cipitiũ. cũ det̾ior tolera¬
bsiori ꝑ uices gen̾atiõis successeritꝰ Et¬
eñi si magnetes lapis tantã nat᷑ȩ uĩ ht̃.
utferrũ ad sefbat.
n tͣn sf̃undat se in uliꝰ sp̃em. ita ut plerisq
exꝑii uolñtib cũ plures anulos ferreos
ad eñ lapidẽ admou̾nnt: om̃s pari teneat
modo: uenide si ei anulo cui adheserit
lapis. aliũ ad moueas anulũ. ⁊ rursũ ꝑ
ordinẽ singłis substituas. licet in õs pone.¬
tret ꝑ ordinẽ ex illo lapide uus nat᷑e. tam̃
pͥores nexu uehem̃tiore ꝯstͥngit. pꝰteriores
remissiore. qͣnto mag̃ humani gen̾is con¬

Expanded text:
paradiso positus, labi tam facile potuit, ex terra creatus virgine, quae ad verbum Dei formata et creata recenti fuerat exortu, nondum ea parricidali caeterorumque concreta sanguine, flagitiis et dedecore polluta, nondum carne nostra damnata maledicto obnoxiae haereditatis: quanto facilius postea, lubrica ad peccandum via, majus advexit humano generi praecipitium, cum deterior tolerabiliori per vices generationis successerit! Etenim si magnetes lapis tantam naturae vim habet, ut ferrum ad se trahat, et transfundat se in illius speciem; ita ut plerisque experiri volentibus, cum plures annulos ferreos ad eum lapidem admoverint, omnes pari teneat modo: deinde si ei annulo cui adhaeserit lapis, alium admoveas annulum, et rursum per ordinem singulis substituas; licet in omnes penetret per ordinem ex illo lapide vis naturae, tamen priores nexu vehementiore constringit, posteriores remissiore: quanto magis humani generis con
Abbreviated transcription (Latin):
ore: ut sensꝰ nr̃os adu̾sus delectationẽ forti.¬
ores fac̾et. Hec gͦ nob̃ sic̃ serpens. astutiam
infudit. Neñi delectatõ. s labor ⁊ diutͦna
meditatõ cũ dĩ gr̃a dat ꝑfectã prudñtiam.
Tam̃ qr serpentis fraudib ĩuolutaẽ huma.¬
nigen̾is ħedicas. in eo astutiã serpentis se¬

Expanded text:
ore; ut sensus nostros adversus delectationem fortiore; ut sensus nostros adversus delectationem fortiores faceret. Haec ergo nobis sicut serpens astutiam infudit; non enim delectatio, sed labor et diuturna meditatio cum Dei gratia dat perfectam prudentiam. Tamen quia serpentis fraudibus involuta est humani generis haereditas, in eo astutiam serpentis se
Abbreviated transcription (Latin):
um ⁊ disciplinã pietatis infund̾e. Id̾oq
p̃cepit hõi ab om̃i ligno qd̾ ÷ ĩ paradiso
noxia: id̾o delectatõ sic̃ serpentino lapsu
humanis ĩ repsit affectib. Itaq ñ inm̃i¬
to sc̃s moyses delectationẽ: serpentis fi¬
Fauit similitudini. ꝓna ͥ em̃ inuentr̃ẽ
sic̃ serpens. ñ pedib ĩ cedens. aut ullis
eleuata crurib: s sinuoso flexutotiꝰ
uelut corꝑis sui lubrica. Ei t̾ra cibꝰ ẽ.
sic̃ serpenti: qm̃ escam nescit cȩlestẽ.
Corꝑalib eñi pascit᷑. atq ĩ uarias mu-¬
tat᷑ sp̃es cupidatatũ. ⁊ cortuosisan-¬
gulat᷑ anfractibꝰ. uenenũ indentib
helluo int̾necat. abligurritorꝑiit.
Quantos ruper̃t uina. dissoluit ebri-¬
etas: distñdit cruditas. Nc̃ intelligo:
qͥ causa dñs d̾e insufflauit ĩ faciem
hõis. Ibieñi sensꝰ om̃s. ibi sedes atq ĩ lecebra
delectatiõis. in ocłis. auribꝰ. narib. atq in

Expanded text:
um et disciplinam pietatis infundere. Ideoque um et disciplinam pietatis infundere. Ideoque praecepit homini, ab omni ligno quod est in paradiso noxia est, ideo delectatio sicut serpentino illapsu humanis irrepsit affectibus. 37. Itaque non immerito sanctus Moyses delectationem serpentis figuravit similitudine; prona est enim in ventrem sicut serpens, non pedibus incedens, aut ullis elevata cruribus: sed sinuoso flexu totius velut corporis sui lubrica. Ei terra cibus est sicut serpenti, quoniam escam nescit coelestem; corporalibus enim pascitur, atque in varias mutatur species cupiditatum, et tortuosis angulatur anfractibus. Venenum in dentibus helluo internecat, abliguritor perimit. Quantos ruperunt vina, dissolvit ebrietas, distendit cruditas! Nunc intelligo qua causa Dominus Deus insufflavit in faciem hominis; ibi enim sensus omnes, ibi sedes atque illecebra delectationis, in oculis, auribus, naribus, atque in
Abbreviated transcription (Latin):
Deniq sus anna ĩ paradiso eratisic le-¬
git᷑ latine: ⁊ adã in paradiso erat.: ⁊ sic
legimꝰ. Ergo ñ te moueat. qd̾ aliĩ codices
latini ortũ hñt: alũ paradisũ. Ibiẽ gͦ cas¬
ta uxor. uͥ uirgo: licet ligo excepta habe¬
at claustra ⁊ signacłasua. s utͦq in pa-¬
radiso: ut adũsum estus corꝑis: ⁊ carnis
fraglantiã. res rigeret᷑ uͥtutũ umbracłis.
Ergo paraditꝰ in pͥncipali nr̃o ẽ. siluestẽs
plurimaꝵ opinionũ plantarĩs: in qͦ
etiã sc̃is boni ⁊ mali seminariũ. hõ eñi
solus incẽtis aĩantib t̾renis: ht̃ scĩam
boni ⁊ mali. Alia qͦ illic plantaria diu̾¬
hõis affectꝰ cognitꝰ : d̾o. qd̾ citiꝰ ad astuci¬
am inclinaret᷑. quã ad sũmũ pruden.¬
tiȩ: neq eñi iudiee qͥ fines certosĩ aĩa
nr̃a ꝯstituit. oꝑis sui qͣlitas lat̾e pot̾at:
eliminare uoluit astutiã de paradiso.
qͣsi ꝓuidꝰ auctor m̃x salutis. ⁊ uitȩ studi¬

Expanded text:
a in paradiso erat, et sic legitur latine: et Adam in paradiso erat, et sic legimus. Ergo non te moveat quod alii codices latini hortum habent, alii paradisum. Ibi ergo est casta uxor, ubi et virgo. Licet virgo excepta habeat claustra sua et signacula, sed utraque in paradiso; ut adversum aestus corporis et carnis flagrantiam refrigeretur virtutum umbraculis. 36. Ergo paradisus in principali nostro est, silvescens plurimarum opinionum plantariis, in quo etiam scientiae boni et mali seminarium; homo enim solus in caeteris animantibus terrenis, habet scientiam boni et mali. Alia quoque illic plantaria divehominis affectus cognitus est a Deo, quod citius ad astutiam inclinaretur, quam ad summum prudentiae; neque eum judicem qui fines certos in anima nostra constituit, operis sui qualitas latere poterat: eliminare voluit astutiam de paradiso, quasi providus auctor nostrae salutis, et vitae studi
Abbreviated transcription (Latin):
ne pateat ad rapinã. Itaq sic̃ ortꝰ floribꝰ
ĩ accessus uitẽ redolet. fraglat oleũ.
rosam renidet. ut in uite religio. in
olea pax. in rosa pudor sacratȩ u̾igini.¬
tatis molescat. Hic: odor quẽ iacob
patͥarcha fraglauit. qñ meruit au¬
dire. ecce odor filũmĩ. si c̃ odor agri-
pleni. Nã licet plenꝰ om̃ibꝰ fere fru-
res. Accing̾e itaq uͥgo. ⁊ siuᷤ
ortꝰ aspiret: ꝓpħicis eũ claude p̃ceptis.
Pone cͦꝰtodiam orituo. ⁊ ostiũ cͥcuitꝰ la-¬
ortꝰ ꝯclusꝰ. fons signatꝰ. Emissiões tuȩ
paradisꝰ maloꝵ gͣnatoꝵ. cũ fructu
pomoꝵ cypͥ. Laudat᷑ sponsa eo qd or-¬
tus sit. habens in se odorẽ agͥ uliꝰ ple¬
ni. de qͦ diẽ ẏsaãc. Odor filũ mĩ. tãꝙͣ
odor agri pleni. Bona gͦ aĩa fraglãt
Oores s̃ticiȩ. Et fortasse: ager ÷ patͥardi. ort¬

Expanded text:
ne pateat ad rapinam. Itaque sicut hortus furibus ne pateat ad rapinam. Itaque sicut hortus furibus inaccessus, vitem redolet, flagrat oleam, rosam renidet; ut in vite religio, in olea pax, in rosa pudor sacratae virginitatis inolescat. Hic est odor quem Jacob patriarcha flagravit, quando meruit audire: Ecce odor filii mei, sicut odor agri pleni . Nam licet plenus omnibus fere fructres. Accingere itaque virgo, & si ius ortus aspiret, Propheticis eum claude præceptis. Pone custodiam ori tuo, & ostium circuitus la fons signatus, emissiones tuae paradisus malorum granatorum cum fructu pomorum Cypri . Laudatur sponsa, eo quod hortus sit, habens in se odorem agri illius pleni, de quo dicit Isaac: Odor filii mei tamquam odor agri pleni . Bona ergo anima fragrat odore justitiae. Et fortasse ager est Patriar
Abbreviated transcription (Latin):
sce tam̃ ciu illa credant᷑. Scͥptũ ÷ eñi.
In aurẽ insipiẽtis nicħ dica si ne qͣndo
irrideat prudñtes sermones tuos. Euomẽ
eñi ⁊ reiciet sermonẽ cuũ stultꝰ: qͥeiꝰ nõ¬
dulcia ẽẽ in faucib tius. in qͥb ẽ amari.¬
tudo neqͥtiȩ: Qmͦ mel ⁊ lac sub lingͣ tua.
cũ dolũ lingͤ tua ꝯponat. ut aliud pecto¬
re c̃cipias. aliud forensi sermone p̃cen-¬
dicat. ut deponas oẽm malitiã. ⁊ fucũ si-¬
mulatiõis abicias. dicẽs: sic̃ dudũ genita
infantes r̃onabile⁊ sine dolo lacꝯ
cupiscite: O stñdit em̃ nob̾ qͥd sit mel
Nlac hr̃e sublingͣ: ut ñ maledicere
maledieñtib. s b ñdictionẽ referre
nouimꝰ nesciamꝰ odisse nͥ uiã miqͥtatis
ut fac̃̾e qd̾ ȩxecram᷑: reluctancti caue.¬
ginẽ cłi sinceri fontis unda resplende.¬
at. nec uolutabris sp̃italiũ bestiarũ
sparsa ceno fluenta turbent᷑. hinc
ille murali septꝰ sp̃u pudor elaudit᷑:

Expanded text:
sce tamen cui illa credantur, spriptum est enim: sce tamen cui illa credantur, spriptum est enim: in aurem insipientis nihil dicas, ne quando inrideat prudentes sermones tuos. euomet enim et reiciet sermonem tuum stultus, qui dulcia esse in faucibus tuis, III quibus est amaritudo nequitiae? quomodo mei et lac sub lingua tua, cum dolum in lingua tua conponas, ut aliud pectore concipias, aliud forensi sermone praetendicat, ut deponas omnem malitiam et fucum simulationis abicias, dicens: sicut dudum geniti infantes rationabile sine dolo lac concupiscite ? ostendit enim nobis quid sit mel et lac habere sub lingua, ut non maledicere maledicentibus, sed benedictionem referre nouerimus, nesciamus odisse nisi uiam iniquitatis, ut facere quod execramur reluctanti caueginem Dei, sinceri fontis unda resplendeat, nec volutabris spiritualium bestiarum sparsa coeno fluenta turbentur. Hinc ille murali septus spiritu pudor clauditur,
Abbreviated transcription (Latin):
parcicipes tuȩ. participes sint etiã facul.¬
tatũ. Fauũ distillant labia tua sponsa.
Qui sit fanus: doce nos salo mõ. Tu eñi
dixisti. faui metł: sermones boni. Et
uere bonꝰ fauis. quẽ manducat ȩccłia:
ꝯgesta mella redolñtem. Hoc ÷ mel. deqͦ
ait. Manducaui panẽ meũ cũ melle meo.
Stillant mel labia p̃dicantis: qͣndo collisa
duris casib uł ruiis. lapsȩ aĩȩ m̃bra refo.¬
mel ⁊ lac siub lingͣ tua. Os eñi iꝰti distil
fallacia: nulla ẽ amaritudo peccati. Au-¬
dit ȩccłia u̾ba iꝰti: audit plebs di p̃cepta
sapiẽtis. Delectat᷑ alloqͥi sua uitate: mora¬
lis disputatiõis ioc̃ditate mulcet᷑ dicens.
ꝙͣ dulcia faucib meis u̾ba tua. suꝑ mel
⁊ fauũ orimeo. qͥa melapũ ad horã dele
c̾tat: s cito sapor eiꝰ euanescit. ⁊ plerũq
uisc̾a uiciosa ledunt᷑. Uerboꝵ aũt mora¬
nũ ⁊ si pungt̃ mella: ñ ledunt. Cogno.¬

Expanded text:
participes tuae, participes sint etiam faculparticipes tuae, participes sint etiam facultatum. 31. Favus distillans labia tua sponsa. Quis sit favus, doce nos, Salomon. Tu enim dixisti: Favus mellis sermones boni . Et vere bonus favus, quem manducat Ecclesia, ubertate congesta mella redolentem. Hoc est mel de quo ait: Manducavi panem meum cum melle meo stillant mel labia praedicantis, quando conlisa duris casibus uel ruinis lapsae animae membra refomel et lac sub lingua tua . Os enim justi distillfallacia, nulla est amaritudo peccati. Audit Ecclesia verba justi, audit plebs Dei praecepta sapientis, delectatur alloquii suavitate, moralis disputationis jucunditate mulcetur, dicens: Quam dulcia faucibus meis verba tua, super mel et favum ori meo! quia msapor eius uanescit et plerumque uitiosa uiscera laeduntur, uerborum autem moralium etsi pungunt mella, non laedunt. cogno