comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in ꝯpedibus ferreis in claustro firmaiit In quo dicitur caissam¬
diam ip̃am per multos dies suisse detentam Cuiꝰ queri̾momaꝵ
elebilit̾ demulcent auditus nullo futiur tempore ꝑ obliui oiis
silencia deleturi
Incipit liber uniꝰ de grecis ĩ choantibus
eure consiłia ad quos de raptu helene foma ꝑnenit qͥd suit i

Expanded text:
in compedibus ferreis in claustro firmari. In quo dicitur Cassanin compedibus ferreis in claustro firmari. In quo dicitur Cassandram ipsam per multos fuisse detentam, cuius querimoniarum nunc hominum flebiliter demulcent auditus, nullo futuro tempore per obliuionis silencia deleturi. \ Incipit liber viiius de Grecis inchoantibus inire consilium, ad quos de raptu Helene fama peruenit, quid sint i
Abbreviated transcription (Latin):
Ierabitis cum de ꝑtubus uestris uiscera euelli uidebitis et mẽ¬
biritim membra disingi / ha nẜa hectuba uudetot poteris edu¬
cere lac̾mas in natoꝵ tnoꝵ excidio quos secabit et incidet cruen¬
tatus gladius ip̃oꝵ. Ha gens ceca et dire mortis ignarri Cur
in molenta man as ĩiusto uiir non euellitis heleuam et cã
non acceleritis restituere insto uiio anteꝙͣ durus eusis acce¬
leret et gladius accutus deferneat in cruore / Putatis ne fur,¬
tum paridis sine graui pena et acerba uiudicta posse tñsire per
quod uobis est t̾minale excidium ꝑuenturũ / ha infelix hele¬
na ymo durri lena quot nobis es paritura dõlores. pellite
igitur cines niẜi impiũ simꝰ a laribus dnm licet mortem pro
uita uitare / dum h ͨ igitur et alia duriora ꝯtimus querelis
p̾dicta cassandiri diffundẽt et ad regis p̾anii monitus null
modo desistẽt in quieta Rex p̾anus ip̃am capi mandauit et

Expanded text:
serabitis, cum de parubus vestris uiscera auelli uidebitis et memserabitis, cum de parubus vestris uiscera auelli uidebitis et membratim membra disiungi! Ha misera Heccuba, vnde tot poteris educere lacrimas in natorum tuorum excidio, quos secabit et incidet cruentatus gladius impiorum? Ha gens ceca et dire mortis ignara, cur in uiolenta manu ab iniusto viro non euellitis Helenam, et eam non acceleratis restitui iusto viro antequam durus ensis acceleret et gladius acutus vestro deferueat in cruore? Putatisne furtum Paridis sine graui pena et acerba uindicta posse transire, per quam uobis est finale excidium prouenturum? Ha infelix Helena, ymo dira lena, quot nobis es paritura dolores! Pellite igitur, ciues miseri, impium funus a laribus et, dum licet, mortem pro uita uitate. " Dum hec igitur et alia duriora continuis querelis predicta Cassandra diffunderet et ad regis Priami monitus nullo modo desisteret inquieta, rex Priamus ipsam capi mandauit et
Abbreviated transcription (Latin):
et regnam helenam pedes habenis aurris equi sui in multitu,¬
dine maioꝑ tioie et multa uen̾ãcõne deducit quonsq ip̃am in
suam excelsam regiam introduxit. Quid ultra magna sunt gau-¬
dia que ducinnitut ab omibus de cimitrite troiana magno sut̾ gan¬
redierunt Illucestente uero die sequenti rogepͥamo acceptãte
gratant̾ paris heleuã in templo palladis duxit uxorem obcinꝰ
helenam sibi mat̾monio nexusse dirais ꝓrupit in uoces et
querulosis ululatibus potenter exclamans et diceus / ad
quid infelices troiam gandia ducitis de impciis paridis ex
quibus nobis tanta fũturri sunt mala et ꝑp̃ quas necem uestrã
et uestroꝵ deflobitis filioꝵ quos in conspectu patrũ uidebitis
trucidatos et maritoꝵ crudelia fim̾a uiduate intuebuntur uxo¬
res ha sublimis tiria diris p̾cipitaturri riuinis ꝙͣ impie subu̾sa
pibis ha miẜe matres quanto dolore uestroꝵ cordium clanstu

Expanded text:
et reginam Helenam pedes habenis aureis equi sui in multituet reginam Helenam pedes habenis aureis equi sui in multitudine maiorum Troye et multa ueneracione deducit quoousque ipsam in suam regiam excelsam introduxit. Quid ultra? Magna sunt gaudia que ducuntur ab homnibus de ciuitate Troyana. Magna sunt feredierunt. Illucescente uero die sequenti, rege Priamo acceptante gratanter, Paris Helenam in templo Palladis duxit uxorem. Ob cuius Helenam sibi matrimonio nexuisse, duras prorupit in uoces et querulos ullulatus, potenter exclamans et dicens: "Ad quid, infelices , gaudia ducitis de nupciis Paridis, ex quibus uobis tanta futura sunt mala, et per quas necem vestram et vestrorum deflebitis filiorum, quos in conspectu patrum videbitis trucidatos, et maritorum crudelia funera uiduate intuebuntur uxores? Ha sublimis Troya, diris precipitatura ruinis, quam impie subuersa peribis! Ha misere matres, quanto dolore vestrorum cordium claustra
Abbreviated transcription (Latin):
des mre nõ minꝰ blandiciis ꝙͣ p̾ciosis cibarus habundoritꝰ decur-
u gͦ noctis silencio/ et adnemente diluculo paris helenam regiis
bẽstibus a paride sibi traditꝭ exornatam equm nuĩre pulcritudinis
nrra sella et limosiceno decorm fecit astende̾ /ob natis q cup¬
tinis alus in equoꝵ multitudine inxta grridus eoꝵ inbet eos
p̾cosemn multa militum ꝯmitina/ et deuud ipẽ paris et deiphebꝰ
Antheuor eneas ⁊ polidamas / necnon et ꝙͣ plures alii nobiles equos
stremos ascendentes, Reginam helenam in appairitu et honore
mo cõmearunt et recedentes a theuedon lentis passi
dirigunt uersus tioiam Et eis ꝯuementibus iuxta cm̃tatem
unt et salutatis suis hylari bultu ieceptis accedit ad heleuam quã
titudo populã infinita conflux̾at gandia celebrans et inmensa
tuipudia in onũ gen̾ẽ imusicoꝵ Rex p̾amꝰ p̾mo descendit ab equo

Expanded text:
deseruire non minus blandiciis quam preciosis cibariis habundanter. Decurso deseruire non minus blandiciis quam preciosis cibariis habundanter. Decurso igitur noctis silencio et adueniente diluculo, Paris Helenam, regiis uestibus a rege Priamo sibi traditis exornatam, equum mire pulchritudinis, in aurea sella et aureo freno decorum, fecit ascendere, ordinatisque captiuis aliis iprecedere in multa militum comitiua. Et demum ipse Paris et Deyfebus, Anthenor, Heneas, et Pollidamas necnon et quam plures alii nobiles equos strennuos ascendentes reginam Helenam in apparatu et honore maximo comearunt. Et recedentes a Thenedon lentis passibus se dirigunt uersus Troyam, et eis venientibus iuxta ciuitatem is, et salutatis suis et ylari uultu receptis, accedit ad Helenam, quam titudo populi infinita confluxerat gaudia celebrans et inmensa tripudia in omni genere musicorum, rex Priamus primo descendit ab equo
Abbreviated transcription (Latin):
in sacirꝵ fadere impciaꝵ nec tibi putare debes ħorrendu si
pusillum regnũ in quo fiuisti hactems in ampla regna cõmun¬
tes Cum troiauo regno multasunt asie̾ regna subrecta que
tibi cum oñi subiecc̃duis denocõne parebunt/ Nec amissio tini uiri
te debet iacturri ꝯpunge̾ cum michi non sit in nobilitrite similis
instrenũtate par inet in diligendi feruore ꝓrsus equalis/ ex
amoris eui ti flãma totis affectibus in calesto et ab eo qui teplꝰ
diligit sperrare debes firmiter plus honoris Cessa gͦa mõ plus
dolere lacrimis tempera et murmure querelaꝵp et in hũs io¬
go ut exandias hũiles p̾ces meris At illa respondit a lac̾mis
ego mallenideos de meis successibus alit̾ statiusse Sed ex quo
ẽ nõ potest ĩnitatuas p̾ces admittam. Cum penes
insus est paris et ea taudem̃ a lac̾mis desistente paris ab ipsa
poscit in hm̃ili uoce lũiam et adnemente selr paris eam studint

Expanded text:
in sacrarum federe nuptiarum, nec putare tibi debes horrendum si in sacrarum federe nuptiarum, nec putare tibi debes horrendum si pusillum regnum in quo fuisti hactenus in ampla regna commutes, cum Troyano regno multa sint Asye regna subiecta, que tibi cum omnis subiectionis deuocione parebunt. Nec amissi tui viri te debet iactura compungere, cum michi non sit in nobilitate similis, in strennuitate par, nec in diligenti feruore prorsus equalis. Ex amoris enim tui flamma totis affectibus incalesco, et ab eo qui te plus diligit sperare debes firmiter plus honoris. Cessa igitur ammodo plus dolere, lacrimis tempera et murmuri querelarum, et in hiis rogo ut exaudias humiles preces meas. " At illa respondit: "A lacrimego? Mallem deos de meis successibus aliter statuisse. Sed ex quo aliud esse non potest, inuita tuas preces admittam, cum tue nisus est Paris. Et ea tandem a lacrimis desistente, Paris ab ipsa poscit in humili voce licenciam. Et adueniente sero Paris eidem studuit
Abbreviated transcription (Latin):
possit p̃male uirili et p̾cipne in captintate detenta Si quid
uati hñantas sugg̾at et d̃is placeant pretates himna
ne Cm̃paris nobilissimi domĩna quecumq mandais
infallibllitꝰ implebunt᷑ et eastatim per manũ accepta no¬
dica uiolancia int̾imxta a ppasessione leuainit ip̃am secĩ
ad locum adduceus ubi in maximo apparritũ multa ordi¬
nata fu̾e ut ibi secrecius desingulis inter se conferre liceret
delicus non habundes/ au putas troianam ꝓm̃ĩciam achaĩe nõ
opcese̾ ubertates que sola est omibus p̾ciosissinuis opuleuta pu¬
tris ne me regiam dignitatem tnam uelle libidino so cultufedare
Sane maioribus diniciis afflues et honorablioribus delicus bis¬
tam duces et me quẽ dedignari non debes equalis dignitatis
nel pocioris ecꝭ uiri tui mat̾monialis habẽ consortem. In icã
eciam uxorem te michi copulare ꝑꝑono et tecum ꝑpetue uinere

Expanded text:
ncie preualere uiriliet precipue in captiuitate detenta. Si quid ncie preualere uiriliet precipue in captiuitate detenta. Si quid pati humanitas suggerat et diis placeant pietates humane. " Cui Paris: "Nobilissima domina, quecunque mandaueris, infallibiliter implebuntur. " Et ea statim per manum accepta, modica uiolencia intermixta, a propria sessione ipsam, secum ad locum adducens ubi in maximo apparatu multa ordinata fuere ut ibi secrecius inter se de singulis conferre liceret. deliciis non habundes? An putas Troyanam prouinciam Achaye non excedere ubertates, que sola est omnibus preciosissimis opulenta? Putasne me, regina, dignitatem tuam libidinoso cultu velle fedare? Sane maioribus diuiciis afflues et honorabilioribus deliciis uitam duces, et me, quem dedignari non debes equalis dignitatis uel pocioris eciam viro tuo, matrimonialis thori habebis consortem. In caram enim uxorem te michi copulare propono et tecum perpetuo viuere
Abbreviated transcription (Latin):
deris nec quiestis. Quis ille qui tot dolorrsa
ces andire per tolleranciã diu possit cũdie noctuq la¬
mentis uactes et lacͥmis / an ꝑi pritas ꝙ tibi possitipĩ
nõ oboẽ et ꝑsone tue non inferrt det̾mentũ/ Sane seiturrita
co deberrs tantis exlacͥmis si tot gustasses ꝯtirnos potus
aque quot lac̾mas dic̾is sorbuisse uelud suꝑflue pleno de
pectore iam manarent / lac̾mis ergo tius si placet finemim¬
pone et confortacõnis a modo resume quietem Cum in regno
patris mei millus tepossit occupare deffectus uet eciam̃ eos
raptmos quos tu mancaam̃s habudare tr eupitnoma
gitudius honoraberis uelud maior omibus suffulta dimois
et in sublimcõne maxiie uen̾anda et captim tui quos mau¬
drms auinculis libãri in patris mei regno secine uenĩrepo¬
ternut Gelut in ꝓprũs laribus lymidant᷑ did hoc helenade¬
tersis lac̾mis paridi sic rpndit Scio dne uelinolim ha-¬

Expanded text:
concuteris nec quiescis? Quis est ille qui tot dolorosas concuteris nec quiescis? Quis est ille qui tot dolorosas uoces audire per tolleranciam diu posset, cum die nocteque lamentis uaces et lacrimis? An putas quod tibi ipsi non obsit et tue persone non inferat detrimentum? Sane saturata esse debes tantis ex lacrimis; si tot gustasses continuos potus aque quot lacrimas diceris sorbuisse, uelud superuacue pleno de pectore iam manarent. Lacrimis ergo tuis, si placet, finem impone et confortacionis amodo resume quietem, cum in regno patris mei nullus te possit occupare defectus nec eciam eos captiuos quos tu mandaueris habundare. Tu enim in tua magnitudine honoraberis uelut maior, omnibus suffulta deliciis et in sublimacione maxima ueneranda, et captiui tui, quos mandaueris a vinculis liberari, in patris mei regno secure viuere poterunt, uelud in propriis laribus habundanter. " Ad hec Helena, detersis lacrimis, Paridi sic respondit: "Scio, domine, velim nolim, ha
Abbreviated transcription (Latin):
don salubriter aduenisse et ei singula quoper parrdem
gestasunt tanꝙͣ ille qui pdictis int̾ fuit recitat seriatim
De hoꝵ igitur relacõnem rex pͥamus magno p̾gandio ex/¬
ultanit et patefactis singulis alus torie maioribus et um-¬
u̾ se plebi sollempne festum iustituut unũsi ¶ Existente uõ
paride apud theuedon pront applicuit Regnia helena int̾
captinos alios luctuosos multa ut uidebatur astantibus
torgnetur angustia dum pectus ⁊ friciem ꝯtimus flumã¬
libus lacrimis irrigaret et singultuosis bocibus regem bi-¬
rum reges q fr̃es filiam et p̃at̾am notosq deflereti q̃
crebrs ululatibus inquieta nullo ciboant potu potitur/ quod
uo molestogerens et grani solari helenain l¬
bus et pus uerbis accedit et quiado lores eximios helena
aut solamen uelud uricundia motus adu̾sus helenam pro-¬
silit in hec uerba Qnud est hoc dñã ꝙ tam cotidiano dolore

Expanded text:
don salubriter aduenisse et ei singula que per Paridem don salubriter aduenisse et ei singula que per Paridem gesta sunt, tamquam ille qui predictis interfuit, recitat seriatim. Ad horum igitur relacionem rex Priamus magno pre gaudio exultauit, et patefactis singulis aliis Troye maioribus et vniuerse plebi, sollempne festum instruunt vniuersi. Existente uero Paride apud Thenedon, prout ibi felix applicuit, regina Helena inter captiuos alios luctuosos multa, ut uidebatur astantibus, torquetur angustia, dum pectus et faciem continuis luctualibus lacrimis irrigaret et singultuosis uocibus regem virum regesque fratres, filiam, et patriam natosque defleret, que crebris ululatibus inquieta nullo cibo aut potu potitur. Quod Paris pro molesto gerens et graui solari Helenam humilibus et piis uerbis accedit. Et quia dolores eximios Helena aut solamen, uelut iracundia motus, aduersus Helenam prosiliit in hec uerba: " Quid est hoc, domina, quod tam cotidiano dolore
Abbreviated transcription (Latin):
ad rridices montis castri prodicti in ore gladii ꝑsecuntur Ert
igitur siis bello et troiam obtenta uictoria gaubentes ix¬
tuntur aduanes nichil p̾ciosum relinquentes in templo ex
cuiꝰ preda multas et ĩmĩabiles dimĩcias quesur̾unt / asten¬
dunt igitur uanes p̾dictis plenas dinicus et in multitu¬
dine captinoꝵ et uelis ad uentoꝵ afflatus eroctis namga¬
cione ꝓspera pocunitur ita ꝙ per dies aliquos ẜͦ remuge na¬
iugantes die septimo ad oras tioiani regni ꝑneni̾unt et
in ciuꝯdam castri persex miliaria a troiadĩstantis quos
un ab nicolis dicebatur felices portum intrane
miectis auchoris et nambus ip̃is securis fummibus religa¬
tis gandentes descendunt in t̾ram in qua ab habitato¬
ribus ip̃is tamꝙ a suis in houore maximo sunt recepti
Paris itaq illico postꝙ descendit in t̾ram sum̃ ad regem
refort illi paridem incolumem cum suis apud thene¬

Expanded text:
ad radices montis castri predicti in ore gladii persequuntur. Fit ad radices montis castri predicti in ore gladii persequuntur. Fit igitur finis bello et Troyani, obtenta uictoria, gaudentes reuertuntur ad naues, nichil preciosum relinquentes in templo, ex cuius preda multas et innumerabiles diuicias quesierunt. Ascendunt ergo naues predictis plenas diuiciis et multitudine captiuorum, et uelis ad uentorum afflatus erectis, nauigacione prospera potiuntur ita quod, per dies aliquos secundo remige nauigantes, die septimo ad oras Troyani regni perueniunt, et cuiusdam castri per vi miliaria a Troya distantis, quod Thenedon ab incolis dicebatur, feliciter portum intrant. Vbi iniectis anchoris et nauibus ipsis securis funibus religatis, gaudentes descendunt in terram, in qua ab habitatoribus ipsis, tamquam a suis, in honore maximo sunt recepti. Paris itaque illico postquam descendit in terram, suum ad regem Pad regem, refert illi Paridem incolumem cum suis apud Thene
Abbreviated transcription (Latin):
inuenit dum animasset eam pocins ꝯseusus ꝙͣ disseusus
ducitur gͦ per paridem cum dimĩbus suis ad nanes etin
silencia et hoꝵp p̾cipue qui mallũt neci tradi ꝙͣ duci captini
Ex multo igitur tum̃ltu clamoris impellunt᷑ incolapan
res qui in quodam castio in emiuencõu loco sup̃ templimi
ip̃m firmato degebant/ et exꝑgefrcti in uocibus occisorid̃
et alioꝵ qui fuge subsidio in castrum se reciꝑe sunt tonati
seupefc̃i surgunt a strrtꝭ armacapunt et armati iribido
cursudescendentes a castir irrumt intigianos/ Erat emii
stio ip̃o multoꝵ quedam bellicosa Iunentus ꝙ
sistencia ip̃os impellunt putaantes eos necitiride̾ et caiptus
posse recuꝑare ꝑ sonas, Conflictus ergo fit mapimꝰ. Ex
quo sequitur magna cedes Sedtiriani deura qui eos mł̃t
pocius in quadruplo excedebant p̾multopparmatoꝵ co¬
pia facto in ip̃is impetu ip̃os uertunt in fugam et eos uies

Expanded text:
inuenit, dum animasset eam consensus pocius quam dissensus. inuenit, dum animasset eam consensus pocius quam dissensus. Ducitur ergo per Paridem cum omnibus suis ad naues, et in octis silencia et horum precipue qui malunt neci tradi quam duci captiui. Ex multo igitur tumultu clamoris inpelluntur incolarum aures, qui in quodam castro in eminenciori loco supra templum ipsum firmato degebant, et, expergefacti in vocibus occisorum et aliorum qui fuge subsidio in castrum se recipere sunt conati, stupefacti surgunt a stratis, arma capiunt, et armati rapido cursu descendentes a castro irruunt in Troyanos. Erat enim in castro ipso multorum quedam bellicosa iuuentus, qsistencia ipsos impellunt, putantes eos neci tradere et captas posse recuperare personas. Conflictus ergo fit maximus, ex quo sequitur magna cedes. Sed Troyani demum, qui eos multo pocius quam in quadruplo excedebant pre multorum armatorum copia, facto in ipsos impetu, ipsos uertunt in fugam et eos usque
Abbreviated transcription (Latin):
recupare soroiem uideat gͦ unusquisq ur̃m quid de hoc factuu
simus anteꝙͣ eius quod faciendum putanius nobis habili¬
tas subtrrhatur/ et demũ suo collo quiofine facto multi de a¬
stantibus faciend imꝑbant et inchilonuq̃ ꝑlures ꝓbant Sed
postremo multo exam̃inato consilio ad iᵈ cõiter est deuentũ
unt aduemente nocte et lima sue lucis rridios occultante
nata mamiin templum irruant et exponant pe
te et ad occasimi lua bergente / Tirĩani sub ip̃ĩs noctissi¬
lencio arma capiunt et armati relictis nanbus in tuta
custodia armatoꝵ subito templim intrant et irruentes n
s quos inneu̾unt in illo hostili suspicõne secu
ore gladii mlmes capiunt et captos adducunt ad nanes
boua eoꝵ queq dipiunt templum spoliant et uniu̾sa
p̾dantur Regniam helenam et om̃es eis cõmites pa-¬
ris pp̃amamicepit in qua nullius resistencio contiridicõnẽ

Expanded text:
recuperare sororem. Videat ergo vnusquisque vestrum quid de hoc facturi recuperare sororem. Videat ergo vnusquisque vestrum quid de hoc facturi simus antequam eius quod faciendum putamus nobis habilitas subtrahatur. " Et demum suo colloquio fine facto, multi de astantibus faciendum improbant et nichilominus plures probant. Sed postremo, multo examinato consilio, ad id communiter est deuentum ut, adueniente nocte et luna sue lucis radios occultante, armata manu in templum irruant et exponant prete et ad occasum luna uergente, Troyani sub ipsius silencio arma capiunt, et armati, relictis nauibus in tuta custodia armatorum, subito templum intrant, et irruentes in illos quos inuenerunt in illo, ab hostili suspicione securos, in ore gladii inermes capiunt et captos adducunt ad naues, bona eorum queque diripiunt, templum spoliant, et vniuersa predantur. Reginam Helenam et omnes eius comites Paris propria manu cepit, in qua nullius resistencie contraddicionem
Abbreviated transcription (Latin):
prrmcie suadentis adiacentis templum uen̾is esse repletum Cũ
int̾alias sit istius regni regiia upor regis bidelicet meuolay
templumi eciam multis est diuicũs opulentum si irruerimꝰ
muillusd et illos qui morrentur millo Sieos potuerimꝰ captinos
educe̾ maximꝰ erit nobis et dicissimꝰ p̾de questus non solum
ꝑsonaꝵ epp̃da captaꝵ uerũ eciam rerp Cum in tempło ipso
ta uasa suit anea magnasit argenti copiã et p
nimꝰ querẽ quod magis se p̾beat nobis acceptum dicoꝙ silanda¬
bile uobis appareat uemente noctis umbraculo om̃s in arma
furtine singamus irruanus in templum ad depopulacõnem
ipius uirrs et ecꝭ mulieres exñtes in illo captos in nostras
deducamus ad nanes / et p̾cipite heleuam quam si captai de¬
duce̾ pot̾imus apud trriam ex eius capcone spes c̾ta resul¬
tat ꝙ ob ꝯmutationem ip̃ius de facili potĩt rexp̾anus suã

Expanded text:
prouincie adiacentis templum Ueneris esse repletum, cum prouincie adiacentis templum Ueneris esse repletum, cum inter alias sit istius regni regina, uxor regis videlicet Menelay. Templum eciam est multis diuiciis opulentum. Si irruerimus in illud et illos qui morantur in illo, si eos poterimus captiuos educere, maximus erit nobis et ditissimus prede questus, non solum personarum ex preda captarum verum eciam rerum, cum in templo ipso multa sint uasa aurea, magna sit argenti copia, et panimus querere quod magis se prebeat nobis acceptum? Dico quod, si laudabile uobis apparet, veniente noctis umbraculo, omnes in arma furtiue surgamus et irruamus in templum ad depopulacionem ipsius, viros et eciam mulieres existentes in illo captos nostras deducamus ad naues et precipue Helenam, quam si captam deducere poterimus apud Troyam, ex eius capcione spes certa resultat quod ob commutacionemn ipsius de facili poterit rex Priamus suam
Abbreviated transcription (Latin):
cansa p̾amo regi mõ placuit nos in greciam tũsinisse al tñsiissis
fuit eił̃ eius totalis intenc̃õ exionam soroiem ip̃mis ño studio
rehabẽ Cuiꝰ obtentus si uobis impossibilis uide̾tur saltem drume¬
inficare grecos quodoq possemus deberemꝰ studiũ ad hibẽ
Ecte eiũ nobis exione recuꝑacio impossibilisfricta est Cum stranu
restituere non sine granis belli conflictu concederet eius amore
bathatus / nec nos sumꝰ in tanta qñtitate potentes ut ip̃i regi
thelamoni pͥnalere possimꝰ in uiribus nec in nobis est trenta
potencia ut cinitatem aliquam in grecia nobis subingare
possemus tanta est in hiis ꝑtibus gentis danee plemtudo
Suꝑ est gͦ ut landabile donũm qd sicut puto nobis dii offerunt
inhoc loco nõ p̾t̾mictamꝰ ingratisuidemus eud inhac insula in
qua nos frita diis fanentibus applicare de maioribus grecie
cimibus festo sundente uenisse et de meliorbus mulieribus

Expanded text:
causa Priamo regi nostro placuerit nos in Greciam transmisisse. causa Priamo regi nostro placuerit nos in Greciam transmisisse. Fuit enim totalis eius intentio ut Exionam sororem suam nostro studio rehaberet. Cuius obtentus si vobis impossibilis uideretur, saltem damnificare Grecos quocunque modo possemus deberemus studium adhibere. Ecce enim nobis Exione recuperacio impossibilis facta est, cum sciamus  nobis eam restituere non sine grauis belli conflictu concederet, eius amore bachatus. Nec nos sumus in tanta quantitate potentes vt ipsi regi Thelamoni preualere possemus in viribus. Nec in nobis est tanta potencia ut ciuitatem aliquam in Grecia nobis subiugare possemus, tanta est in istis partibus gentis Danae plenitudo. Superest ergo ut laudabile donum quod, sicut puto, nobis dii offerunt in hoc loco non pretermittamus ingrati. Videmus enim in hac insula, in quam nos fata diis fauentibus appulere, de maioribus Grecie ciuibus, festo suadente Ueneris, et de melioribus mulieribus
Abbreviated transcription (Latin):
idis appetitum et signa sim̃ilia rependit eidem/
ꝓꝑuqus/ ad quod paris omi ꝑ udoris obnĩssa caligie cession
helene uicimꝰ appropinquat et ꝙ si quid latent̾ emuĩserit laten¬
ti tamen et subinissa uoce uulgait/ et sic uacantibus aliis
adea que Iocose frebant in templo nec adu̾tentibus illoꝵ insis¬
as amatoꝵ unus alt̾iꝰ quid quidgesti errit in anius resolutis
insuspirra uocibus ꝓpalanit / et quid quid de obtatis coꝵfieri
debẽt int̾ se breni ꝑstriuxẽ ẜmone. Qio facto paris ab helena
hũili obtenta licencia in ꝯmitina suop templum exiuit / quem ex¬
emnitem helenadum potunit enubide̾ duplicibus est aspectibus in¬
secuta/ Pircelente ergo paride letus Sed amore uexatus suas
t lid uanes ubi confestim om̃es sui maiores exc̾citu
enocari maudauit / Et ipis cradimatis in unũ sic est eos animosis
uocibus allocutus/ o uiri famosi omĩbus notum est uobis qua de

Expanded text:
Paridis appetitum et signa similia rependit eidem. Paridis appetitum et signa similia rependit eidem. propinqus. Ad quod Paris, omni pudoris omissa caligine, sessioni Helene uinicius appropinquat, et quod signis latenter commiserat latenti tamen et submissa uoce uulgauit. Et sic uacantibus aliis ad ea que iocose fiebant in templo nec aduertentibus illorum insidias amatorum, vnus alteri quicquid gestierat in animo resolutis in suspiria uocibus propalauit, et quicquid de optatis eorum fieri deberet inter se breui perstrinxere sermone. Quo facto, Paris, ab Helena humili obtenta licencia, in comitiua suorum templum exiuit, quem exeuntem Helena, dum potuit eundem uidere, dulcibus est aspectibus insequta. Procedente ergo Paride, letus sed amore uexatus, suast ad naues, vbi confestim omnes sui maiores exercitus ad se vocari mandauit, et ipsis cohactis in vnum, sic est eos animosis uocibus alloqutus: "O viri fortissimi, omnibus est notum uobis qua de
Abbreviated transcription (Latin):
ne forma paridis plusꝙͣ de eo p̃ambula p̾dipẽ p̾tonia cum de
ouis forma ip̃a sibi sit index et testis asfereus in cordesuo m̃ꝙͣ
uidisse homĩem suilis spẽi nec qui tantiun suo aspectui que¬
mret/ Nñquid ergo helena ad festina solacia que frebant in tem¬
pło flectit intunitus , ant ad aliena colloquia bertit caput Saue
iuspiciendi paridem auiditate correpta curis totadep̾untur
ad alius inspectura sualimuã non retorquet. Quam dum pa¬
ris ꝑcipit sibi suis luibus blandientem gaudet suos rradios
uisuales uisualibus helene radiis ꝯuuisteri et sic ꝑ mutuas et
placidas uisiones sibi ĩnioem consonantes comuiuis amoris be¬
hem̃ĩciam manifestant. Et dum ambo cogitant in se ipis
qualr̃ eoꝵ unusquisq alt̾ĩ sue intencõnis archana renelet
ausus est paris per int̾ĩsignia uocis bicaria p̾micias exsolue̾
uotisu Sed heleua tauꝙͣ ardore tunc excussa consinili sem

Expanded text:
ne forma Paridis plus quam de eo perambula predixere preconia, cum de ne forma Paridis plus quam de eo perambula predixere preconia, cum de eius forma sibi sit ipsa iudex et testis, asserens in corde suo nusquam uidisse hominem similis speciei nec qui tantum suo affectui conueniret. Nunquid ergo Helena ad festiua solacia que fiebant in templo flectit intuitus aut ad aliena colloquia uertit caput. Sane inspiciendi Paridem auiditate correpta curis tota deprimitur, ad alid inspectura sua lumina non retorquens. Quam dum Paris percipit sibi suis luminibus blandientem, gaudet suos radios uisalues uisualibus Helene radiis commisceri, et sic per mutuas et placidas uisiones sibi inuicem consonantes communis amoris uehementiam manifestant, et dum ambo cogitant in seipsis qualiter eorum vnusquisque alteri sue intencionis archana reuelet, ausus est Paris per intersigna uocis uicaria primicias exsoluere uoti sui. Sed Helena, tamquam ardore tunc excussa consimili, sentit
Abbreviated transcription (Latin):
in illa brachia decenti procitate disteusa amplexus suadẽ dulas¬
simos dum eius manus modica elenacõne prgnost̾ent Et digi¬
toro ⁊ ptiena tenui ꝓ ducta libramine ungnes eburneas p̾sontant¬
cõne brachia manũs et digiti serem candous lactoo fultore inte¬
bant E es mirritur in illa lati pectoris equalitatem exteusam in
cia planioe duo ubera ueluti duo poma surgencia aeris natura
qͣr geminas catiminãbat in pilas et demũ staturam eius eque pro¬
ceritatꝭ acteudens p̾stancõri forma putat et concept eõ mẽbra
latencia dumi uere puetet et patent inspitiat in eius ꝯposicõus
ysone natutã in aliquonullatenus delurrisse ał demasse Sñmogͦ
Ruoio paris mx̃ lelenam modestiẽ fũubus non omissis fit ꝓp̾or et
dum in eius limmã figit intrutum helena intueritis aspectus
oysnoꝵ  aspectibus mutua relacõne repensat. Placinit eñ helo¬

Expanded text:
in illa brachia decenti proceritate distensa amplexus suadere dulcisin illa brachia decenti proceritate distensa amplexus suadere dulcissimus, dum eius manus modica eleuacione pinguescerent et digitorum extrema tenui producta libramine ungues eburneos presentarent, que brachia, manus, et digiti sereni candoris lacteo fulgore nitebant. Sic miratur in illa lati pectoris equalitatem extensam, in cuius planicie duo urbera sic ueluti duo poma surgencia aeris natura quasi geminas cacuminauit in pilas. Et demum staturam eius eque proceritatis attendens prestanciori forma putat et concipit esse membra latencia, dum uere putet et patenter inspiciat in eius composicione persone naturam in aliquo nullatenus delirasse. Summo igitur studio Paris iuxta Helenam, modestie finibus non omissis, fit propior et dum in eius lumina figit intuitum, Helena intuentis aspectus ex suorum aspectibus mutua relatione repensat. Placuit enim Hele
Abbreviated transcription (Latin):
gurare labia uidebantur roseam singentem amoram quen ͨ
multa tennitate uideri pot̾ant dulciabasia refutare/ Sed eop
dura decenti elenacõnem tumentes intnentes ad oscula amdis
affectibus inuitabant Sed miratur deutes eburuoos pusillos
ordinem Inigie rosee situalit̾ amplectentes uere describere
uidebantur lilia nixta rosis dic ꝙ totus auibitus fricier meu¬
trm modica i medio ꝯcaritate sultatum forma cenda toncli¬
debat ^dum collus submẽti balle modice duplicatus fulgorem
uidebatur effundere cristallinũ Sic mirritmr et̾ m ip̃a colłi
doris candor tenui massa piugnedine elenatum prodigalitate
lactea dealbabaut dum candeũtemgulam ip̃ius lincalis o ito depiu¬
geret niuerꝵ dic mu̾rritur ini illa equales scupulas hĩli plamas
subsidentes t̾tra plena promittẽ a quibus sulcus declinq in nre¬
dĩo utiuinq latus gracili iocunditate nĩgebat / Sic mĩritur

Expanded text:
gurare labia uidebantur roseam surgentem auroram, que nec gurare labia uidebantur roseam surgentem auroram, que nec multa tenuitate uideri poterant dulcia basea refutare sed eorum dura decenter eleuacione tumentes intuentes ad oscula auidis affectibus inuitabant. Sic miratur dentes eburneos pusillos ordine gingiue rosee linealiter amplectentes uere describere uidebantur lylia mixta rosis. Sicque totus ambitus faciei mentum, modica in medio concauitate sulcatum, forma sperica concludebat, dum thorus sub menti ualle modice duplicatus fulgorem uidebatur effundere cristallinum. Sic miratur eciam in ipsa colli doris candor tenui massa pinguedinis eleuatum prodigalitate lactea dealbabat, dum candentem gulam ipsius linealis ordo depingeret murenarum. Sic miratur in iila equales scapulas humili planicie subsidentes terga plana promittere, a quibus sulcus decliuus in medio utrunque latus gracili iocunditate iungebat. Sic miratur
Abbreviated transcription (Latin):
bentes quoꝵ orbis quasi gẽmuꝵ inucturis artificose compõĩti
uaga uolubilitate non prodige aspectibus frenate modestis sta¬
bilem animi coustanciam promictebat. Quos piloꝵ etꝭ in pro¬
ceritate modeste frenabant palpebrarphabene miraitur. etꝭ
milla mirã pulcritudinis nasisuliueron regularem qͥ maxil¬
las diuidens in geniuas partes equales neciulta longitu,¬
labii sedem indecent̾ suspendebał in altum Sic nec inmũagios¬
sicie stupefuctus se in multalatitudine diffundobat dum ꝯpoĩtaꝵo¬
ma nariũ c̾mĩ nou multabacacõnese muigerent nec se in m̃t
re patefaccõne bulgarent eꝯuritur eciam tan
critudinem facdei tanti intoris lactoo candore ꝑfusam ciꝯge¬
uas irse uestiuerant npte iosis dumi nulla temporis uariẽ¬
tate irsens color in illis exhansto uigore langnesce̾ uide̾tur
Sic int̾ipto colore inneo liueaꝵp int̾genas et labia rursus si¬

Expanded text:
bentes, quorum orbes, quasi gemmarum iuncturis artificiose compositi, bentes, quorum orbes, quasi gemmarum iuncturis artificiose compositi, uaga uolubilitate non prodige aspectibus frenati modestis stabilem animi constanciam promittebant. Quos pilorum eciam in proceritate modesta frenabant palpebrarum habene. Miratur eciam in illa mire pulchritudinis nasi sui lineam regularem, qui maxillas diuidens in geminas partes equales nec multa longitudus superioris labii sedem indecenter suspendebat in altum. Sic nec nimia grossicie tumefactus se in multa latitudine diffundebat, dum compositarum narium termini non multa uaccacione se iungerent nec se in multe aperture patefacione uulgarent. Miratur eciam tantam pulchritudinem faciei tanti nitoris, lacteo candore perfusam, cuius genas rose uestiuerant mixte rosis, cum nulla temporis uarietate roseus color in illis exhausto uigore languescere videretur. Sic intermixto colore niueo linearum inter genas et labia, rursus fi
Abbreviated transcription (Latin):
core respsa subtilit̾ ꝯtemplauit muritur enĩ tam in ea rutilanti
fulgoro planesc̾ẽ t̾nes multos quos uinei candoris ꝑtirictus in
mẽdio scrimẽ diametio equali dimdebat/ et auira fila huiciuide
ypencia sub certi lege federis coeg̾ant inuolutos sub quibus
subsedebat firutis lactea et ninosa planicies ad cuiꝰ fulgencia
tỹmpora usq distensa ubi c̾mũ auieoꝵ cumulus ꝑ lucida biso¬
ne tegebant et cuiq frontis delectabilis nuilla rugositas plami¬
tiem sulcau̾at adequatã muritur enũ intam intide frrntis
extrelius ꝯuallibus gemuina suꝑ cilia que niõ maimi frlta dic
decentꝰ elenata flanest̾ẽ ut gepũnos exemplata uelut in archus nõ
ulta ibe piloꝵ tenebiositatis horrende ingresc̾ent
ducta modãtolibitiuiue gemiinas distingnebat in maiori fulgoro
e̾cũfẽncias oculoꝵ/ miratur g oculos duoꝵ sydeꝵ rridios destrt¬

Expanded text:
core respersa subtiliter contemplatur. Miratur enim tam in ea rutilanti core respersa subtiliter contemplatur. Miratur enim tam in ea rutilanti fulgore flauescere crines multos, quos niuei candoris protractus in medio crine dyametris equalibus diuidebat et aurea fila hinc inde serpencia sub certi lege federis co<e>gerant inuolutos. Sub quibus subsidebat frontis lactea et niuosa planicies ad eius fulgencia tempora usque distensa ubi crinium aureorum cumulus prolucida uisione turgebat. Cuius frontis detestabilis nulla rugositas planiciem sulcauerat adequatam. Miratur etenim in tam nitide frontis extremis conuallibus gemina supercilia, que manufacta sic decenter eleuata flauescere ut geminos exemplata uelud in arcus non in multa nube pilorum tenebrositatis horrende nigrescerent, sed ducta moderato libramine geminas distinguebant in maiori fulgore circumferencias oculorum. Miratur eciam oculos duorum syderum radios descri
Abbreviated transcription (Latin):
mera equi pantur et comĩtes ⁊ helena cum sius ꝯũtibus in
regio apparritu eqnos ascendeus ꝑnenit ad litus et a lictore i
rusulam cithaream breui remge naigauit sbitam ab incolis
ꝙͣ aibalus uelut Regina ip̃m̃s insule fuit multo houore recepto
Ar̃a almãd cansa su soluendi uoti beneris templum adunt ubi
huas oblacõnes dee ueneri in multis et p̾ciosis nnum̾bus pre¬
eutauit quod postꝙͣ uotum paridi fcm est Reginam uidelicet
helenam menelay regis uxoiem ad templenm uenĩs accessisse¬
et in multa ꝯmittina suoꝵ apparritu mĩribili paris excellent
oruatus ꝑuenit in templum audierrit eud fama p̾dicante iam
diu helen̾am castoris et pollucis regum soiorem iucredibilispe¬
ciositate uige̾ quam ut uidit ĩ indit dum de facili frcibus accensa
uenis in uenis templo desiderio fluctuat auxioso et diligentem
in helenam figens intuitumi sigillatim eius membra truito de¬

Expanded text:
mora, equi parantur et comites et Helena cum suis comitibus in mora, equi parantur et comites et Helena cum suis comitibus in regio apparatu equos ascendens peruenit ad litus et a litore in insulam Cythaream breui remige nauigauit, vbi tam ab incolis quam ab aliis uelud regina ipsius insule fuit in multo honore recepta. Ipsa demum causa sui soluendi uoti Veneris templum adiuit ibique suas oblaciones dee Veneri in multis et preciosis muneribus presentauit. Quod postquam Paridi notum factum est reginam videlicet Helenam, Menelay regis uxorem, ad templum ipsum Veneris accessisse in multa comitiua suorum apparatu mirabili, Paris excellenter ornatus peruenit ad templum. Audiuerat enim, fama predicante iam diu, Helenam, Castoris et Pollucis regum sororem, incredibili speciositate uigere. Quam ut uidit, inuidit, dum de facili facibus accensus Veneris in Veneris templo desiderio fluctuat anxioso. Et diligenter in Helenam figens intuitum siggilatim eius membra tanto de
Abbreviated transcription (Latin):
fines et luites consinare Nñꝙͣ eni nanis sentiret dissuta nan¬
frrigium si cõtino suo staret in portu in partes nõ naigaus alie/¬
nars / optasti eigotu helena tuam epire regiam et uidere cithaream
ut sus p̾cextu uotispluendi uirum porres uidẽ barbaricum et p̾textu
lieltias illicita declinares nam eis uiri uisio uirus fuit quom
secta ꝑte grecia tota fuit ꝓꝑter quod tot demiũ obcubuere danay
et duris morsibus tot frgii uenenati Cud ultrri ad cõsimatõn
su desiderii iam concepti Helena quibusdam suis familiarbus
cõnotatis inbet eis paitre nccia equos et conũtes cum apud
cthaream ad templumi ueius appetat so conferre ubi eius festũ
colitur tam sollempne et ubi sua solue desiderat quedam uotanõ
enm a menelay regno multum extitit citharea remota cum belad
in eis oppoĩto conscituta ab ip̃is finibus modico freto distitret mt

Expanded text:
fines et limites conseruare! Numquam enim nauis sentiret dissuta naufines et limites conseruare! Numquam enim nauis sentiret dissuta naufragium si continuo suo staret in portu, in partes non nauigans alienas. Optasti ergo tu, Helena, tuam exire regiam et uisere Cythaream ut sub pretextu uoti soluendi virum posses uidere barbaricum et ut pretextu liciti ad illicita declinares. Nam eius uiri visio virus fuit quo infecta per te Grecia tota fiut, propter quod tot demum occubuere Danay et duris morsibus tot Frigii venenati. Quid ultra? Ad consummacionem sui desiderii iam concepti Helena, quibusdam suis familiaribus conuocatis, iubet eis parare necessaria, equos, et comites, cum apud Cithaream ad templum Veneris appetat se conferre, ubi eius festum colitur tam sollempne et ubi soluere quedam desiderat vota sua. Non enim a Menelay regno extiterat Cytharea remota, cum uelut in eius opposito constituta ab ipsius finibus modico freto distaret. Nec
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmus inueuit int̾ mulieres Imnenes et adolescentes igno¬
tos institusse coreas que maifesta sunt cansa m̃lti ꝑꝑetiriti
pudoris pp̃ quas multe ecia iam ꝑudice ad proditorias infesta¬
ciones honunũd enorunt̾ corruerunt unde iam mltociens orta
sunt bella standala et multoꝵ necis canisa secuta Cat̾natim gͦ
adiretempla deoꝵ et eoꝵ celebirre festina Qm ꝙͣ sit phas ne
dtũ eindenter apparet cum sic in dissolucõmbus a
qui moti ad instriũtoꝵ suitus et ad diuersas modulamiuis
cantilenas facilius corruũt in se ipĩs ded tu helena specõsissima
mulieꝵ quis te rripuit spũs ut in absencia uiri tui tna desere¬
res trim loui relacõne palacia exires eius clanstiri hominẽ
srnasses pudica Ieuinia intra regie sceptra trie o ꝙͣ multos addu/¬
pit ad labem itus et reditus et facilis ad ungariã bca discur
o ꝙͣgiati femiuis cẽ debent eaꝵ domoꝵ t̾mini et honestatis eaꝵ

Expanded text:
primus inuenit inter mulieres iuuenes et adolescentes ignoprimus inuenit inter mulieres iuuenes et adolescentes ignotos instituisse coreas, que manifesta sunt causa multi perpetrati pudoris. Propter quas multe eciam iam pudice ad proditorias infestaciones hominum enormiter corruerunt, vnde multociens orta sunt scandala et multorum necis causa sequta. Cateruatim ergo adire templa deorum et eorum celebrare festiua quamquam sit fas, nefas tamen euidenter apparet cum sit in dissolucionibus animorum, qui moti ad instrumentorum sonitus et ad diuersas modulaminis cantilenas facilius corruunt in seipsis. Sed tu Helena, speciosissima mulierum, quis te rapuit spiritus ut in absencia uiri tui tua desereres tam leui relacione palacia, exires eius claustra ignotum ueruares pudica ieiunia intra regia sceptri tui? O quam multas adduxit ad labem iter et reditus et facilis ad uulgaria loca discursus! O quam grati feminis esse debent earum domorum termini et honestatis earum
Abbreviated transcription (Latin):
postꝙͣ eidem motuit helene uane uoluntatis desideraibilis appe¬
titus qui muliep aniĩ ꝯsueuit subita lenitrte corrũpere hele¬
ne añm ncõ sulta flagirncia concitauit ut obtaret ad ipĩs festi¬
ñtatis sollempnia se conferre gandia uisuri festina et inppectu¬
ra ducem frigie nacõnis Sedo multris pudicissimas mulieres
ad impudicos subito trrixẽ collapsus ludbꝵ spectacula et Iocoꝵ
hiꝯͥ uisiones ubi muenes confluentes suas epctent illece¬
bras et raptos animos mulier ex dissolucõnibus gandioꝵ
ad sui pudoris crimen subita rapacitate seducunt. Cum haben¬
tes Imenes habilitatem ꝯmodam uidendi puellas et multo for¬
cus alias ad mũdana deliram̃tã ꝑ motas nũt oculis nũt trici¬
tis blandiciaꝵ ẜmonibus / nũc tactu maniud nñc signoꝵ instĩc̃tu
mulieꝵ animos de facili se monentes cecis sophismatibus et
dulcium fallaciaꝵ argimẽtacõne concludunt, Pereat ille qui

Expanded text:
postquam eidem innotuit Helene, uarie uoluntatis desiderabilis appepostquam eidem innotuit Helene, uarie uoluntatis desiderabilis appetitus, qui mulierum animum consueuit subita leuitate corripere, Helene animum inconsulta flagrancia concitauit vt optaret ad ipsius festiuitatis sollempnia se conferre gaudia uisura festiua et inspectura ducem Frigie nacionis. Sed O quam multas impudicissimas mulieres ad impudicos subito traxere collapsus ludorum spectacula et iocorum huiusmodi uisiones, vbi iuuenes confluentes suas exercent illecebras et raptos animos muliereum ex dissolucionibus gaudiorum ad sui pudoris crimen subita rapacitate seducunt, cum habentes iuuenes habilitatem commodam uidendi puellas et multo forcius alias ad mundana deliramenta promotas, nunc oculis, nunc tacitis blandiciarum sermonibus, nunc tactu manuum, nunc signorum instinctu milierum animos se de facile mouentes cecis sophismatibus et dulcium fallaciarum argumentacione concludunt. Pereat ille qui
Abbreviated transcription (Latin):
in multa anri et argenti copia ĩmensa ꝑ digalitate ꝓfudit
Errit eiũ paris pulcrtudine multa decorus omẽs suos et
eciam alios in forma p̾cellens. quem ut aspex̾mnt astan¬
tes in templo de eis pulcritudine mirriti sunt ualde et de
regiis apparritibus quibus ip̃e niclitus aꝑꝑebat. Quaresti¬
endi fernore ip̃m agnoscẽ gescimt omes astantes qui sut
eiis cõmites unde sint et specialit̾ quis sit paris Taudẽ
sistitantibus illis nõ est eis occultata mat̾ia ꝑ troianos
dicunt eiũ eis paridem cõ filium regis troie et uenisse in gretiã
in ꝯmittina multoꝵ suoꝵ nobilium inssu patris ut a regibus gro¬
cie repetat quãdam sui patris soioiem exionam nomĩs quam̃
dicti reges regi thelamoni tradiderunt qui sub lammuedonte irge
tirianam depopulati sunt uibem uaria eigo de auditis dcr̃i suntint̾
eos¶ Sed loquax fama que multas uires acquirit eundo uicinas

Expanded text:
in multa auri et argenti copia immensa prodigalitate profudit. in multa auri et argenti copia immensa prodigalitate profudit. Fuerat enim Paris pulchritudine multa decorus, omnes suos et etiam alios in forma precellens. Quem ut aspexerunt astantes in templo, de eius pulchritudine mirati sunt valde et de regiis apparatibus quibus ipse inclitus apparebat. Quare sciscitandi feruore ipsum agnoscere gestiunt omnes astantes - qui sint eius comites, vnde sint, et specialiter quis sit Paris. Tandem sciscitantibus illis non eis occultas est materia per Troyanos. Dicunt enim eis Paridem esse filium regis Troye et venisse in Greciam in comitiua multorum suorum nobilium iussu patris ut a regibus Grecie repetat quandam sui patris sororem, Exionam nomine, quam dicti reges regi Thelamoni tradiderunt, qui sub Laumedonte rege Troyanam depopulati sunt urbem. Varia igitur de auditis dicta sunt inter eos. Sed loquax fama, que multas uires aquirit eundo, vicinas
Abbreviated transcription (Latin):
duris fimibus religant nanes ip̃as et eis tuita stricõne loca¬
tis in scaphis eaꝵ socuris accessibus desceudiuit in t̾ram
Erat autem in hac insula Citharea quoddam templum in ho¬
noie uen̾is ex antiquo constructum mire pulcritudiuis et
diniciis multum plenũ cum hitatores ꝑm̃ciuꝵ circũadia¬
cenciũ gentili ritu in deam uen̾em que tunc p̾ncipalr̃ cole¬
batur in ip̃a maximã fiduciam ge̾rent et haberent et in
uen̾ãcione maxima ãnalia colerent eius festa. Cum ibidem
adea ip̃ã sepius responsa reciꝑent dẽ petitis abea Celebra¬
batur Itaq diebus illis in templo ip̃o tunc festum ipiũs be¬
ueris pͥnapale ꝓꝑter quid infruiti de funtinis ꝓtibus in illa
insula sse contulerant mulieres et uiri obeoꝵ uotacum
more dardanico in templo ip̃o simplici uultu et in p̾rencia
populi tunc astantis ibidem deuotis orõnibus oblacõnes suas

Expanded text:
duris funibus religant naues ipsas, et eis tuta statione locaduris funibus religant naues ipsas, et eis tuta statione locatis, in scaphis eorum securis accessibus descendunt in terram. Erat autem in hec insula Cytharea quoddam templum in honorem Veneris ex antiquo constructum, mire pulchritudinis et diuiciis multum plenum, cum habitatores prouinciarum circunadiacencium gentili ritu in dictam Venerem, que tunc principaliter colebatur in ipso, maximam fiduciam gererent et haberent et in veneracione maxima annualia colerent eius festa, cum ibidem a dea ipsa sepius responsa reciperent de petitis ab ea. Celebrabatur itaque diebus illis in templo ipso tunc festum ipsius Veneris principale, propter quod infiniti de finitimis partibus in illam insulam se contulerant mulieres et viri ob eorum uota more Dardanico in templo ipso simplici uulto in presentia populi tunc astantis ibidem deuotis orationibus oblaciones suas
Abbreviated transcription (Latin):
poris enocatus apud purim cm̃itatem se cum ip̃o naugio dinge¬
bat Cirit autem et iste menelans agamenonis regis frrit̾ h̃nẽ
helenam in uporem/ Hec eñĩ heleuã diebus illis ꝯabili spcõsitate
uigebat soror castoris et pollucis regum qui tuuc in srmestar
cmitate de eoꝵ regno in simul morribantur educantes cmi
eis coꝵ neptem hermoniam natam ex helena sup̃ dc̃a. Trdiam
uers dum nanm ip̃am inspicerent uideruit eam ab eoꝵ obmã¬
cione flexo iemige declinare et Ideo net illi illos / nec illi eos
agnostere potuerunt/ Quare tioian nanes scdis̃ uentis afflan¬
tibus salubii cursu duu̾tunt et ueniũt in quãdam insulam
nonñe cithaream de districtu grecoꝵ que insula Citrius haie
a naigantibus appellatur ¶In hanc igitur insulam citha/¬
ieam nambus troĩanis applicitis troĩãm ip̃i desidr̾ebiliter
portum intrant Et anchoris in profundum maris m̃ietis

Expanded text:
poris euocatus apud Piram ciuitatem se cum ipso nauigio dirigeporis euocatus apud Piram ciuitatem se cum ipso nauigio dirigebat. Erat autem iste Menelaus Agamenonis regis frater, habens Helenam in uxorem. Hec enim Helena diebus illis mirabili speciositate uigebat, soror Castoris et Pollucis regum, qui tunc in Cunestar ciuitate de eorum regno insimul morabantur, educentes cum eis eorum neptem Hermionam, natam ex Helenam supradicta. Troiani uero dum nauium ipsam inspicerent, uiderunt eam ab eorum obuiacione flexo remige declinare et ideo nec illi illos nec illi eos agnoscere potuerunt. Quare Troyani naues, secundis uentis affla<n>tibus, salubri cursu diuertunt et ueniunt in quandam insulam nomine Cythaream de districtu Grecorum, que insula Citrius hodie a nauigantibus appellatur. In hanc igitur insulam Cythaream nauibus Troyanis applicatis, Troes eius desiderabiliter portum intrant, et anchoris in profundum maris iniectis,