comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iquis aliqua neces sitate cogente homicidium commisit.
comis incuius ministerio res perpetrata ẽ & compontio¬
rem soluere & faidam persa cramentum pacificare faciat:
Quo dii una parsei ad hoc consentire noluerit id est autille
qui homicidium commisit authis qui compositionem susci¬
peredeb& faciat illũ quiei contumax fuerit ad presentiam
nram̃ uenire ut eum ad tempus quod nobis placuerit
in exiliomittamus do necibi castigerit ut comiti suo
in oboediens eẽ ulterius nonuideat & maius damnum non
derescatinde VBIS ACRAMENTAIVRANDASINT
bianti quitus consuetudo fuerit delibertate sacramenta
haramire ueliura reibimallum habeatur &ibi sacram̃ta
iureitur. Mallustamen neque in ecdesia neque inatrio
eius habeatur. M in ora uero placito com̃ siue intrasuam¬
potestatem uelubi in pretrarepotuerit. Uolumus utique
ut domus comite in loco ubimallũ tenere deb& consiniatur
ut ꝓpt calorẽ solis & pluuiam publica uti lita s non remaneat

Expanded text:
quis aliqua necessitate cogente homicidium commisit, comes in cuius ministerio res perpetrata est, et conpositionem solvere, et faidam per sacramentum pacificari faciat. Quod si una pars ei ad hoc consentire noluerit, id est aut ille qui homicidium conmisit, aut is qui conpositionem suscipere debet, faciat illum qui ei contumax fuerit ad praesentiam nostram venire, ut eum ad tempus quod nobis placuerit in exilium mittamus, donec ibi castigetur, ut comiti suo inoboediens esse ulterius non audeat, et maius damnum inde non adcrescat. 14. Ubi sacramenta iuranda sint. Ubi antiquitus consuetudo fuit de libertate sacramenta adhramire vel iurare, ibi mallum habeatur, et ibi sacramenta iurentur: mallus tamen neque in ecclesia neque in atrio eius habeatur. Minora vero placita comes sipotestatem vel ubi inpetrare potuerit, habeat. Volumus utique, ut domus a comite in loco ubi mallum tenere debet, constituatur, ut propter calorem solis et pluviam publica utilitas non remaneat. 27.
Abbreviated transcription (Latin):
iquis res ecdesiae furauerit . & conuictus fuerit
ut soluatur unicuiquerei quae furauit. tres
nouigeldus soluat. Aut seruum aut ancillam
Aut bouem aut caballum aut qualecum que
animal uel c&eras res quae a dec clesiam dĩ pertinent
Sipost furtum inuentus fuerit. Ita soluat ut superius
scriptum est. Si autem negare uoluerit. secundum
qualitatem pecuniae Ita iur& cumsuis sacramentalibus
in ipso altare cuires furtiuas abstulit coram sacerdote
uel ministroeius quem pastor ecclesiae iusserit audire
sacramentum.

Expanded text:
iquis autem ecclesie res furaverit et convictus fuerit, ut solvatur unumquamque rem quam furavit tres nougeldos solvit aut servum aut ccillam aut bovem aut caballum aut quacumque animal vel ceteras res qua ad ecclesiam Dei pertinent. Si post furtum inventus fuerit, ita solvat ut superius scriptum est. Si autem negare voluerit secundum qualitatem pecunie, ita ut vir et cum suis sacramentalibus in ipso altare cui res fustivas abstulit coram sacerdote vel ministro eius quem pastor ecclesię iusserit audire sacramentum.
Abbreviated transcription (Latin):
tom̃ã qua euuadiari debent iuxta quod in lege conti¬
n& pleniter scđ ipsamlegem reuuadiata fiant
& in postmodum ueldom nusrex ued illecuius cau¬
sa .ẽ. iuxta quodei placuerit miseri cordiam faciat.
monium dicere necplacitum comes habeat.
nisueiunus.
Ut neminẽ liceat aliũ cogere ad adbibendum:
ꝓpt̃ utilitatemnram. iteragentibus aut nullus
mansionẽ contradicere presumat.
Decanibus qui indextro armotunsi sunt ut homo qui
eum habuerit cumipsocano in p̃sentiã regis ueniat
ii. Ut populus interrogetur decapitula quae in legemitten
da sunt & postqua mom̃s consenserint scribtiones
& manufirmationes sua sin ipsis capitulis faciant
Utnullus ad placitũ baniatur nisi qui causã suã quae sie¬
rit autsi alteri quaerere debeat exceptis scabinis septẽ
qui ad domini cã placitã p̃esse debent
efalsis testibus requirendũ est ut non recipiantur :

Expanded text:
Ut omnia quae wadiare debent, iuxta quod in lege contiUt omnia quae wadiare debent, iuxta quod in lege continet, pleniter secundum ipsam legem rewadiata fiant; et in postmodum vel domnus rex, vel ille cuius causa est, iuxta quod ei placuerit, misericordiam faciat. monium dicere. Nec placitum comis habeat, ieiunus. 16 Ut nemini liceat alium cogere ad bibendum in utilitate nostra iter agentibus, ut nullus mansione contradicere praesumat. 18. De canibus qui in dextro armo tunsi sunt, ut homo qui eum habuerit, cum ipso cane in praesentia domni regis veniat. 19. Ut populus interrogetur de capitulis quae in lege noviter addita sunt. Et postquam omnes consenserint, subscriptiones et manufirmationes suas in ipsis capitulis faciant. 20. Ut nullus ad placitum banniatur, nisi qui causam suam quaerere aut si alter ei quaerere debet; exceptis scabineis septem, qui ad omnia placita praeesse debent. 21. De falsis testibu
Abbreviated transcription (Latin):
btimiquisque in pago uel inciuitatem in testimonium
adsumantur & cui dehis contra quem testificare debent.
uullum crimen possint indicere. Capid primo¬
Decausis audiendis ueleclesiis emendandis & ubiinunum locum
plaressunt quam necesse ẽ ut destruantur quamcessaria
non sunt & laliae construantur.
Ut presbĩ nonordinantur prius antequam examinentur
&ut ex communicationis passim & sineeausa non fiant
Utmnissi nr̃i sabimios aduocatos notarios persingula loca
eligant. & eorum nomina quandoreuersi fuerint
secum scripta deferant.
ehis qui legem seruare non consenserunt & perfide¬
iussores ad presentiam regis deducantur.
Utilli qui haribannum solueredebent. conlestum
faciant adhari bannatorem.
Defugitiuis acperegrinis ut distringantur ut scire
Utbauga & brunies nondentur negotiatores
domnipipini regis.
nes facere.
Ut nullus presumat hominem adiudicium
tliberhomo qui inmonasterio regulam comidepo¬
suerit & ressuas ibidem delegauerit promissionẽ

Expanded text:
timi quique in pago vel civitate in testimonium adsumantur, et cui is contra quem testimoniare debent nullum crimen possit indicere. CAPITULA MIestaurandis. De ecclesiis emendandis, et ubi in uno loco plures sunt quam opus sit, ut destruantur, quae necessariae non sunt, et aliae construantur. 217. Ne presbiteri, priusquam examinenturEt ut excommunicatio passim et sine causa non fiat. 3. Ut missi nostri scabimos, advocatos, notarios per singula loca elegant; et eorum nomina, quando reversi fuerint, secum scripta deferant. 4. De his qui legem servare contempserint, ut per fideiussores ad praesentia regis deducantur. 5. Ut illi qui haribannum solvere debent, coniectum faciant ad haribannatorem. 6. De fugitivis ac peregrinis, ut distringantur, ut scire Ut bauga et brunias non dentur negotiatoribudomni Pippini regis nes facere. 11. Ut nullus praesumat hominem in iuditio Ut liber homo qui in monasterio regulari comam deposuerit, et res suas ibidem delegaverit, promissionem
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ad notitiã nram perferre cur& ut noseandem ꝓpria&atem
qui scđm supradictũ modũin ñr̃m dominicũ redusta c̃
Si quis destatusuo id est delibertate uddehereditate compellan¬
dus ẽ iuxtalegis constitutionem maniatur : dec&eris uero
causis unde quis rationem ẽ. redditurus non maniatur
sed percomitũ banniatur. Et si postunam & alterã comitis
ad monitionem aliquis ad mallum uenire noluerit rebus ei
in bannum missis uenire &iuftitiam facere conpellatur
DE EA IDIS

Expanded text:
hoc ad notitiam nostram perferre curet, ut nos eandem proprietatem, hoc ad notitiam nostram perferre curet, ut nos eandem proprietatem, quae secundum supradictum modum in nostrum dominium redacta est, Si quis de statu suo, id est de libertate, vel de hereditate conpellendus est, iuxta legis constitutionem manniatur. De ceteris vero causis, unde quis rationem est redditurus, non manniatur, sed per comitem banniatur. Et si post unam et alteram comitis admonitionem aliquis ad mallum venire noluerit, rebus eius in bannum missis, venire et iustitiam facere conpellatur. 13. De faidis
Abbreviated transcription (Latin):
iuxtdestimatione damniderebus mobilibus que in eadem ꝓpri¬
&atẽ inuenta fuerit his quibus idem debitor fuitex soluator
Quod sirerũ mobiliũ ibideminuentarũ quantas ad compositionẽ
non sufficert dem mobi libus supplaceat eo qđ superfuerit
Nicuit distũ estfiscusnt̃ posideat. Sinihil suꝑ compositionem
remanere potuerit totũ inillã expendat: Siaut homo ille
nondũ cũ suis coheredibus ꝓpriũ suũ indiuisum abuit conuo¬
c& eoscomꝰ & cũcis legitimã diuisionẽ faciat. & tunc sicut
iamdictum ẽ partemc̃i fis conro ad dicat & compositionẽ deaca
iuxta modũ superius conp̃hensũ his ad quos ille legibus ꝑtin&
exsoluat. Quod si non de aliare sed deips aꝓpri&ate quaein
bannũ sissa fuit. hac ꝑhocin nram. potestatt̃ reducta ẽ. si fu¬
trat interpellatus com incuius ministerio eam eẽ constiterit

Expanded text:
iuxta aestimationem damni, de rebus mobilibus quae in eadem propriiuxta aestimationem damni, de rebus mobilibus quae in eadem proprietate inventae fuerint, his quibus idem debitor fuit, exsolvatur. Quod si rerum mobilium ibidem inventarum quantitas ad compositionem non sufficerit, de inmobilibus suppleatur; et quod superfuerit, sicut dictum est, fiscus noster possideat. Si nihil super conpositionem remanere potuerit, totum in illam expendatur. Si autem homo ille nondum cum suis coheredibus proprium suum divisum habuit, convocet eos comes, et cum eis legitimam divisionem faciat; et tunc, sicut iam dictum est, partem eius fisco nostro addicat, et conpositionem de ea, iuxta modum superius conprehensum, his ad quos illa legibus pertinet exsolvat. Quod si non de alia re, sed de ipsa proprietate quae in bannum missa fuit ac per hoc in nostram potestatem redacta est, fuerat interpellatus, comes in cuius ministerio eam esse constiterit,
Abbreviated transcription (Latin):
ad p̃sentiã comitisueniant &ibi legitimis. termini seorũ
contentionibus inponatur. Testes uero dequalib& causa
non aliunde querantur nisideipso comitatuin quores
undecausa igitur posita sunt. Quia non ẽ credibileutud
destatu hominis uel de possionecuius lib& peralios
m elius reiueritas cognosciualeat quã ꝑillos quiuiciniores
sunt si tam̃ contentĩoque intereos exorta est in confinio
duorũ comitatũ fuerit liceateis. deuicinacentena adiacen¬
tes comitatus ad causam suã testes abere
DEPROGRIOINBANNUM MISSO
uiuscũq hominis ꝓpri&as oberim̃ aliquid abeo comissum
in bannũ fueritmissa & illere cognita neiustitiam faciat
uenire distulerit annũq acdiem in eobanno illã ee ꝑmisit
ulterius eam non ad quirat sed ipsã fis cont̃o sotietur. Debitũ
uero qđ his cuius ea soluere debuit ꝑ comitũ acministros eius

Expanded text:
ad praesentiam comitis veniant, et ibi legitimus terminus eorum ad praesentiam comitis veniant, et ibi legitimus terminus eorum contentionibus inponatur. Testes vero de qualibet causa non aliunde quaerantur, nisi de ipso comitatu in quo res, unde causa agitur, positae sunt; quia non est credibile, ut vel de statu hominis vel de possessione cuiuslibet per alios melius rei veritas cognosci valeat, quam per illos qui viciniores sunt. Si tamen contentio quae inter eos exhorta est, in confinio duorum comitatuum fuerit, liceat eis de vicina centena adiacentis comitatus ad causam suam testes habere. 11. De proprio in bannum misso. Cuiuscunque hominis proprietas ob crimen aliquod ab eo conmissum, in bannum fuerit missa, et ille re cognita, ne iustitiam faciat, venire distulerit, annumque ac diem in eo banno illam esse permiserit, ulterius eam non adquirat, sed ipsa fisco nostro societur. Debitum vero quod is, cuius ea fuit, solvere debuit, per comitem ac ministros eius
Abbreviated transcription (Latin):
dissenserintut nullatenus unapars alteri credere uelit
aeligantur duo exipsis. id estex utraque partae. unus qui
cum scutis &fustibus in camp̃odecertent utra pars falsita¬
tẽ utraueritatẽ suo testimonio sequatur. Et campioni
quiuistus fuerit ꝓp̃t̃ ꝑiuriũ quod ante pugnam cõmisn
dextramanus amputetur. ceteriuero eiũsdem partis
tẽstes quia falsi a paruerintmanus suas redimant cuius
compositionis dua partes ei contraquemtestati suntdentur
Tertia ꝓfredo soluatur. & in sđari quidem causa huiusce¬
modi testium diuersitas campocomprobatur. In ecdesiasti¬
cis aut̃ causis ubideuna parte saecularae . de altera uero
ecdesi asticũ negotiũ est id est modis obseru&. Vbi uero
exutraque parte ecdesi asticũ fuerit restores earundem
ecdesiarũ sisae familiariterpacificare uel intlicentiã
habeant. Si aut̃ dehuius cemodi pacificationẽ intercos
conuenire non possit aduocatus eorum in mallo publico

Expanded text:
dissenserint, ut nullatenus una pars alteri cedere velit, dissenserint, ut nullatenus una pars alteri cedere velit, eligantur duo ex ipsis, id est ex utraque parte unus, qui cum scutis et fustibus in campo decertent, utra pars falsitatem, utra veritatem suo testimonio sequatur. Et campioni qui victus fuerit, propter periurium quod ante pugnam commisit, dextra manus amputetur. Ceteri vero eiusdem partis testes, quia falsi apparuerunt, manus suas redimant: cuius conpositionis duae partes ei contra quem testati sunt, dentur, tertia pro fredo solvatur. Et in saeculari quidem causa huiuscemodi testium diversitas campo conprobetur. In ecclesiasticis autem causis, ubi de una parte saeculare, de altera vero ecclesiasticum negotium est, idem modus observetur. Ubi vero ex utraque parte ecclesiasticum fuerit, rectores earundem ecclesiarum, si se familiariter pacificare velint, licentiam habeant. Si autem de huiuscemodi pacificatione inter eos convenire non possit, advocati eorum in mallo publico
Abbreviated transcription (Latin):
lege continentu rexcepto accipitre & spataquia ꝓp̃t̃ illa
duo aliquotiae sũ ꝑ iuriũ committitur quandomaioris
p̃tium quã illa sint eẽ iurantur. DERABTV
ALIENARUMSPON SARUM.
iqͥs ponsã aliaenã rapuaerit aut patrieius autei quilegib
eius defensor eẽ deb&cum sualege eã reddat & quicquid
cũ eatulit ae motimunamquã que rem scđm legẽ reddat.
Et si hoc defensoreius ꝑpetrari consensit & ideoraptori
nihil querere uoluerit com singłt deuna quaq: rẽ fredanra
abeo ex astare faciat. S ponso uero legẽ suã componat. Etin¬
eum aduenire faciat & quan totem p̃rnobis placuerit in ex¬
sil eo maneat & illã feminã ei habere non liceat.
DEFASIS TES TIB CONUINCEN DIS
iq̃ cũ altero dequalib& caus a contentionẽ habuerit & testes
contraeum ꝑiudiciũ ꝓdustifuerint si ille salsos eos cẽ
suspicaiturliceatei aliostertes quos indiores potuerit contra

Expanded text:
lege continentur, excepto accipitre et spata; quia propter illa lege continentur, excepto accipitre et spata; quia propter illa duo aliquoties periurium committitur, quando maioris pretii, quam illa sint, esse iurantur. 238. De raptu alienarum sponsarum. Si quis sponsam alienam rapuerit, aut patri eius aut ei qui legibus eius defensor esse debet, cum sua lege eam reddat. Et quicquid cum ea tulerit, semotim unamquamque rem secundum legem reddat. Et si hoc defensor eius perpetrari consensit, et ideo raptori nihil quaerere voluerit, comes singula de unaquaque re fre a nostra ab eo exactare faciat: sponso vero legem suam conponat et ineum advenire faciat, et quanto tempore nobis placuerit in exilio maneat, et illam feminam ei habere non liceat. 10. De falsis testibus convincendis. Si quis cum altero de qualibet causa contentionem habuerit, et testes contra eum per iudicium producti fuerint, si ille falsos eos esse suspicatur, liceat ei alios testes, quos meliores potuerit, contra
Abbreviated transcription (Latin):
suis diuisas habuit non ei hocsit inpedimento sub quo
beres eius sisponte noluerit aut percomitẽ aut permis¬
sũcius distringatur ut diuisionẽ cũ illos faciat adquẽ
defuntus hereditatem suã uoluit peruenire. Et sicui¬
lib& ecłae camtradere rogauit quo herer eius eã legẽ
cũ illa ecđa depredicta hereditate habeat. quam cum
alio quoheredesuo habere debebat. Ethoc seruetur
ergã patrem & filium & ne potemusque ad annos legi¬
timos postea ipseres ad inmunitatẽ ipsius ecłae reddeant
DEHOMICIDIIS PROIBENDIS
uicũ que hominẽ. Autex leuicausa. Autsine causa
interfecerit uuir gildum ei. his ad quos ille pertin&
conponat. Ipseuero ꝓpt̃ talem p̃sumtionẽ in exilium
mittatur ut quantũ tempus uobis placuerit᷑ restamen
suas non ammitat QUIDINCONPO SITIO¬
NE UUIR GILDI DARI NON DEBEAT
n conpositionẽ uuirgildi uolumus ut eadenturquein

Expanded text:
suis divisas habuit, non ei hoc sit inpedimento; sed cosuis divisas habuit, non ei hoc sit inpedimento; sed coheres eius si sponte noluerit, aut per comitem aut per missum eius distringatur, ut divisionem cum illo faciat, ad quem defunctus hereditatem suam voluit pervenire. Et si cuilibet ecclesiae eam tradere rogavit, coheres eius eam legem cum illa ecclesia de praedicta hereditate habeat, quam cum alio coherede suo habere debet. Et hoc observetur erga patrem et filium et nepotem usque ad annos legitimos. Postea ipsae res ad emunitatem ipsius ecclesiae redeant. 236. De homicidiis prohibendis. Quicunque hominem aut ex levi causa aut sine causa interfecerit, wirgildum eius his, ad quos ille pertinet, conponat. Ipse vero propter talem praesumptionem in exilium mittatur ad quantum tempus nobis placuerit. Res tamen suas non amittat. 237. Quid in conpositionem wirgildi dari non debeat. In conpositionem wirgildi volumus ut ea dentur, quae in
Abbreviated transcription (Latin):
dereuoluerit &eotempore intra ipsum comitatum
fuerit inquores ille possiderunt legitimã traditionẽ
facerestudeat quodsi eo dem temp̃rqđ illas tradere uult
extraeunde comitate fuerit id est siue in exercitusiue
in palatio siue in aliquo lib& loco adhibeat sibi uel de suis
pagensibus ueldealiis qui eadem lege uiuant : qua ipse
uiuant testes idoneos uel sullos abere non potuerit
tunc dealiis quales ibimeliores inuenire possint¬
& corameis rerum suarum traditionem faciat & fide¬
ius sores uestiturae donecqui ei qui illamtraditionem
acciput uestituram faciat. Et postquam haeo traditio
ita fasta fuerat hecres illius nulli iam. depredistis rebus
uel eat facere repetitionẽ in super & ipse ꝑrefidem iusno¬
remfaciateius demuestiture neheredi ulla occasi ore maneat
hanstraditionem inmutando sed potius necessitas incũbat
illam perficiendi & sinondũ ressuas cum quo heredib:

Expanded text:
dere voluerit, et eo tempore intra ipsum comitatum dere voluerit, et eo tempore intra ipsum comitatum fuerit in quo res illae positae sunt, legitimam traditionem facere studeat. Quod si eodem tempore quo illas tradere vult extra eundem comitatum fuerit, id est sive in exercitu, sive in palatio, sive in alio quolibet loco, adhibeat sibi vel de suis pagensibus, vel de aliis qui eadem lege vivant qua ipse vivit, testes idoneos; vel si illos habere non potuerit, tunc de aliis quales ibi meliores inveniri possint; et coram eis rerum suarum traditionem faciat, et fideiussores vestiturae donet, qui ei qui illam traditionem accipit vestituram faciat. Et postquam haec traditio ita facta fuerit, heres illius nullam de praedictis rebus valeat facere repetitionem. Insuper et ipse per se fidemiussionem faciat eiusdem vestiturae, ne heredi ulla occasio remaneat hanc traditionem inmutandi, sed potius necessitas incumbat illam perficiendi. Et si nondum res suas cum coheredibus
Abbreviated transcription (Latin):
compositione triplo & bannus nt̃. Et quinon ab&unde
ad ecđam ꝑsoluat tradat sae ad seruitiũ eidem ecđãe
urque dum totũ debitũ persoluat¬
IIII DEVIDUIS ETPUPILLIS ET PAUPERIBUS
Itquandocumque anmallũ antae comite uenerintprimo
Ueorũ causa audiatur & definiatur & sitestes ꝑse ad cusas
suas querendas habere non porerit ł legem nescierint¬
comillos uel illas adiuuat dando cis talem hominem quirationẽ
eorumteneat uel pro eis loquatur. DERACTUUIDVATVΑ
uiuiduam intra primos trigintadies uiduitatis suae
utinuitam uel uolentẽ sibi copula ueritbannũ nr̃m
legem suã ei componat illam uero ulterius non adtingat
bannum nostrum in triplo componat & uuirguldũ
eius proximis eius persoluat.
VT OM NI SHIOMO LIBERPOTESTAT ẼTABEAT
NBICṼ Q UOLUERITRESSUAS DAREꝑSAIVTEANIMES VE
iquis ressuas ꝓsalute animesue uel ad aliquem uene¬
rabilem locumuel propinquo suo ł cuilib& alteritra¬

Expanded text:
ionem triplo, et bannus noster. Et qui non habet unde ad ecclesiam persolvat, tradat se in servitium eidem ecclesiae, usque dum totum debitum persolvat. 3. De viduis, et pupillis, et pauperibus. Ut quandocumque in mallum ante comitem venerint, primo eorum causa audiatur et definiatur. Et si testes per se ad causas suas quaerendas habere non potuerint, vel legem nescierintcomes illos vel illas adiuvet, dando eis talem hominem qui rationem eorum teneat, vel pro eis loquatur. 4. De raptu viduarum. Qui viduam intra primos triginta dies viduitatis suae, vel invitam vel volentem sibi copulaverit, bannum nostrum, legem suam ei conponat, illam vero ulterius non adtingat.bannum nostrum in triplo conponat, et wirgildum eius proximis eius persolvat. 6. Ut omnis homo liber potestatem habeat ubicumque voluerit res suas dare pro salute animae suae. Si quis res suas pro salute animae suae, vel ad aliquem venerabilem locum, vel propinquo suo, vel cuilibet alteri tra
Abbreviated transcription (Latin):
propr&io secundum legemromanam libestare uoluerit
in ecclesia conrmpresbiteris diaconib: seucunstodero
& plebe in manuep̃i seruum cumtabulis tredat & ep̃s
arduidia conum uibeat uteitabulas secundum legem roma
omnis procreatio eius liberi ꝑmancant & sbtuitione
ecclesiae consistant. uelomnereditum status autseruitiũ

Expanded text:
mae suae secundum legem Romanam liberum facere voluerit, ut in ecclesia coram presbyteris, diaconibus, seu cuncto clero et plebe in manu episcopi servum cum tabulis tradat, et episcopus archidiacono jubeat ut ei tabulas secundum legem Romanomnis procreatio ejus liberi permaneant, et sub tuitione ecclesiae consistant, et omnem reditum status sui
Abbreviated transcription (Latin):
ficalis dequacumq libet causa freda non exigat. prius
quam facinus componatur. siquis autem percupidita¬
temistatrans gressus fuerit legibus componatur
fredum autem non illi iudicii tribuat ciucuiculpam
commisit. sed illi cui solutionem recepit. tertiam partẽ
fisco tribuat. ut paxperpetua stabilis
permaneat.

Expanded text:
fiscales de quacumquelibet causa freda non exigant prius quam facinus componatur. Si quis autem per cupiditatem ista transgressus fuerit, legibus componat. Fredum autem non illi iudici tribuat cui culpam commisit, sed illi qui solutionem recipit; tertiam partem coram testibus fisco tribuat, ut pax perpetua stabilis permaneat.
Abbreviated transcription (Latin):
in locum uuadii suscepit. autdamnum soluat aut
hominem inmallo produstum dimittat perdens
simul debitum propterquodeum locumuuadiis uscepit¬
& quidamnum fecit dimissus iuxta qualitatem regis
cogaturemendare si uero liberam feminam habuerit
us que duminpignus ad sisterit & filios habuerit
solui debent. solido sxiidenariorum soluant ex cepto
freda quatin lege salica conscripta ẽ. illa eosdem sol
quacceterae conpositiones soluidebent componatur
ibi quecum testibus conuiltus fuerunt aut .xv. istos ab¬

Expanded text:
in loco wadii suscepit, aut damnum solvat, aut in loco wadii suscepit, aut damnum solvat, aut hominem in mallo productum demittat, perdens simul debitum propter quod eum in wadio suscepit. Et qui damcogatur emendare. Si vero liberam feminam habuerit, usque dum in pignere extiterit, et filios habuerint, solvi debent, solidis duodecim denariorum solvantur, excepta freda, quae in lege Salica conscripta est. Illa eodem solido quo caterae compositiones solvi debent, componaturibique testibus convictus fuerit, aut qui
Abbreviated transcription (Latin):
quaestiostabilis permaneant. siuero aliquis aliũ ressuas
tradiderit & inhoste profestus fuerit & ille cui restradi¬
tae sunt inter immor tuos fuerit quires suastradidit
cum reuersus fuerit adhibitis testibus quorũ quibus
tra ditio falta ẽ ressua srecipiat. siautẽ &ipse mor¬
tuus fuerit heredes eius legitimi restraditas recipiat¬
siquis percarta mingenuitatis ad domnum suum
legitime libertate ẽ. consecutus liberper ma¬
neat si uero aliquis eũ iniuste inseruire tempta¬
uerit &ille cartã ingenuitatis sua eostenderit & ad
tauer̃ multaque in carta describta .ẽ. soluere cogatur
Si uero carta non paruerit sediam ab illo quim seruire
uoluerit disfastasit uui drigildum. eius conponat.
duas partes illi quem in seruire uoluerit.
tertiam regi. & ille iterum perpreceptum regis
uuadii in alterius potestatem commiserit ibique
consiritdamnum aliquod cuilib& fecerit qui eum

Expanded text:
quaesitio, stabilis permaneant. Si vero aliquis alii res suas quaesitio, stabilis permaneant. Si vero aliquis alii res suas tradiderit, et in hoste profectus fuerit, et ille cui res traditae sunt interim mortuus fuerit, qui res tradidit, cum reversus fuerit, adhibitis testibus coram quibus traditio facta est, res suas recipiat. Si autem et ipse mortuus fuerit, heredes eius legitimi res traditas recipiaSi quis per cartam ingenuitatis a domino suo legitime libertatem est consecutus, liber permaneat. Si vero aliquis eum iniuste inservire temptaverit, et ille cartam ingenuitatis suae ostenderit, et atavit, multam quae in carta scripta est, solvere cogatur. Si vero carta non paruerit, sed iam ab illo qui eum inservire voluerit disfacta est, widrigildum eius componat, duas partes illi quem inservire voluerit, tertiam regi; et ille iterum per praeceptum regis wadii in alterius potestate commiserit, ibique constitutus damnum aliquod cuilibet fecerit, qui eum
Abbreviated transcription (Latin):
intraipsa atria et lesiae pacem habeat nec siei nec sitei
necesseecdesiã ingredi& nullus inde cũ ꝑuim abstra here
prae sumat sed liceat ei confiteri quod fecit & in deꝑmanus
bonorum hominum in discussionȩ mn inpublice producat᷑.¬
siquis hominem iniudicio in iuste contra alium altercantẽ
adiuuare permallum ingenium praesumpserit atque
inde corã iudicibus uel comite increpatus fuerit & negare
interpellatus & timens ne in seruitium cadat aliquẽ de pro¬
pinquis suis perquẽ se in seruitium cas surũ timen soccider̃
id ẽ patrẽ matrẽ patruelẽ auunculum uelquẽ lib&
huius modi propinquitatis persona ipse qui hocperp& rauer̃
moriatur. agnatio eius & consanguinitas inseruitutẽ tadat¬
& sinegauerit senegauerit seillum occidisse ad nouem
uomere signitos iudiciodĩex aminando accedat. Qui¬
ressuasproanima sua ad casadĩtra dere uoluerit. do¬
mitra ditionẽ faciat coramtestibus legitimis & que hac
tenus in hoste fastesunt traditionibus de quib: nulla ẽ

Expanded text:
in atrio ipsius ecclesiae pacem habeat, nec sit ei necesse ecclesiam ingredi, et nullus eum inde per vim abstrahere praesumat, sed liceat ei confiteri quod fecit, et inde per 678 manus bonorum hominum ad discussionem in publico producatSi quis hominem in iudicio contra alio altercantem iniuste adiuvare per malum ingenium praesumpserit, atque inde coram iudicibus vel comite increpatus fuerit, et negarinterpellatus, et timens ne in servitium cadat, aliquem de propinquis suis, per quem se in servitium casurum timens occiderit, id est patrem, matrem, patruelem, avunculum, vel quamlibet huiusmodi propinquitatis personam, ipse qui hoc perpetraverit moriatur, agnatio vero et consanguinitas eius in servitutem cadat. Et si negaverit se illum occidisse, ad novem vomeres ignitos, iudicium Dei examinandus, accedat. res suas pro anima sua ad casam Dei tradere voluerit, domi traditionem ftenus in hoste factae sunt traditiones, de quibus nulla est
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ad notitiã nram perferre cur& ut noseandem ꝓpria&atem
Si quis destatusuo id est delibertate uddehereditate compellan¬
dus ẽ iuxtalegis constitutionem maniatur : dec&eris uero
causis unde quis rationem ẽ. redditurus non maniatur
sed percomitũ banniatur. Et si postunam & alterã comitis
ad monitionem aliquis ad mallum uenire noluerit rebus ei
in bannum missis uenire &iuftitiam facere conpellatur
DE EA IDIS

Expanded text:
hoc ad notitiam nostram perferre curet, ut nos eandem proprietathoc ad notitiam nostram perferre curet, ut nos eandem proprietatSi quis de statu suo, id est de libertate, vel de hereditate conpellendus est, iuxta legis constitutionem manniatur. De ceteris vero causis, unde quis rationem est redditurus, non manniatur, sed per comitem banniatur. Et si post unam et alteram comitis admonitionem aliquis ad mallum venire noluerit, rebus eius in bannum missis, venire et iustitiam facere conpellatur. 13. De faidis
Abbreviated transcription (Latin):
OIIEBE IN IVRIA SACERDOTIS IN ECLESIAPAETIS
tius intripocum bannum nrm̃ componatut. De subdiacono
similitertripo scđ m suã compositionẽ. Etdeunius cuius¬
que ordinis derico scđm suã compositionẽ triplo ꝑsoluatur
łtin sũ perbannũ nrm̃. Similiter & deistusine sanguinis

Expanded text:
2. De iniuriis sacerdotum in ecclesiis factis. 2. De iniuriis sacerdotum in ecclesiis factis. eius in triplo cum banno nostro conponatur. De subdiacono similiter triplo secundum suam conpositionem. Et de uniuscuiusque ordinis clerico secundum suam conpositionem triplum persolvatur, et insuper bannus noster. Similiter
Abbreviated transcription (Latin):
Acdeinde interfestor scđm iudiciũ ca nonicũ congruam
facinori qđ amis it penitentiam accipiat. Si propriur
seruus hoc cominiserit iudicio aq: feruentis examine tur
utrũ aut sponte aut sae defendendo feciss& Etsimanus
eius exusta fuerit interficiatur. Si aut non fuaerit
dominus eius tuxta quod uuirgilđ illius ẽ ad ecdosiam
persoluat. Auteum siuoluerit eidem ecdae tradat
Dcecdesiastico & fiscalino & beneficiarioseruo. uolumus
ut puna uice uuirgild eius componatur. Alterauicae ipse
seruus ad supplicium tradatur. Hereditastimen liberi
homines qui ꝓp̃t talefacinus ad mortẽ fuerit iudicatus
cuius porta reliquiis sc̃orũ consecrata est huius cemodi
homicidiũ perpetratũ fuerit similimodo aemendetur
uel componatur S iuero porte aecđae non est consecrata
comodo componatur. quod sinatria comititur sicut compo¬
ni deb& quod in inmunitatȩ uiolata commitur.

Expanded text:
ac deinde interfector secundum iudicium canonicum congruam ac deinde interfector secundum iudicium canonicum congruam facinori quod admisit paenitentiam accipiat. Si proprius servus hoc commiserit, iudicio aquae ferventis examinetur, utrum hoc sponte, an se defendendo fecisset. Et si manus eius exusta fuerit, interficiatur. Si autem non fuerit, dominus eius iuxta quod wirgildus illius est, ad ecclesiam persolvat; aut eum, si voluerit, eidem ecclesiae tradat. De ecclesiastico et fiscalino et beneficiario servo volumus, ut pro una vice wirgildus eius pro eo conponatur, altera vice ipse servus ad supplicium tradatur. Hereditas tamen liberi hominis qui propter tale facinus ad mortem fuerit iudicatus, cuius porta reliquiis sanctorum consecrata est, huiuscemodi homicidium perpetratum fuerit, simili modo emendetur vel conponatur. Si vero porta ecclesiae non est consecrata, eo modo conponatur quod in atrio committitur, sicut conponi debet quod in inmunitate violata conmittitur.
Abbreviated transcription (Latin):
ad suã carcam confirmandam inuenire potuerit . tunchis
qui eum interpellauit scđm legem ipsã cartã falsã efficiat
& seruũ suum conquirat. Si uero interpellatur aut austo¬
rem aut testimonia aut cartarũ conlatione uistus fuerit
& hoc quod uoluit efficere non potuerit multa qua einipsa
inienuitatis cartam contin& cogitat absoluere.
HOCEST LEX SALICA QUE LEGIBUS ADDENDASUNT
QUAEETMISSI ETCOMITES ABERE ETCETERIS NOTAM
FACIRE DEBENT DENO NOREECCLISIARUM
iq̃ aut ex leui causa aut sine causa hominẽ in ecdesia.
interfecerit deuita conponat. Si uero foris rixati fuerim
& unus alterũ in ecđam fugerit & ibi se defendendum
eum interfecerit sihuius factitestes non ab uerit cum xii
coniuratores legitimis ꝑ sacram̃tũ ad firm & sae defendendo
cuminterfecis fe. It posthaec dc soł ad partem ecđae
quam homicidio poluerat : & in suꝑbannũ nrm soluere coga¬
tur Is uero quuinterfestus est absquȩ compositione iaceat

Expanded text:
ad suam cartam confirmandam invenire potuerit, tunc his ad suam cartam confirmandam invenire potuerit, tunc his qui eum interpellavit secundum legem ipsam cartam falsam efficiat, et servum suum conquirat. Si vero interpellatur aut auctorem aut testimonia aut cartarum conlatione victus fuerit, et hoc quod voluit efficere non potuerit, multa quae in ipsa inienuitatis cartam continet, cogatur exsolvere.t capitula quae legibus addenda sunt, quae et missi et comites habere et ceteris nota facere debent. 1. De honore ecclesiarum. Si quis aut ex levi causa aut sine causa hominem in ecclesia interfecerit, de vita conponat. Si vero foris rixati fuerint, et unus alterum in ecclesiam fugerit, et ibi se defendendo eum interfecerit, si huius facti testes non habuerit, cum duodecim coniuratoribus legitimis per sacramentum adfirmet se defendendo eum interfecisse, quam illo homicidio polluerat, et insuper bannum nostrum solvere cogatur: is vero qui interfectus est absque compo
Abbreviated transcription (Latin):
Utmissi nr̃i quiambreues detulerint deadnuntiationẽ
uolumus ut adhuc adducant opera.
Quantã morã faciant in uno loco & quod homin es
secum habeant
Deprudentia & constantia missorum nostrorum
De falsis monitariis requirendum est
De illis saxonibus quimulieres non habent.
esignatis & quimentiendum uadunt
CABDEINIEINNUITATE CARTARUM
iq̃ percartã inienuus dimissus & quolib& homine ad seruitiũ
interpellatus fuer̃ primo legitimum austorẽ suae libertatis
ꝓferat & in sua libertate ꝑ seueret. Si uero austor defuerit
testimoniabonorũ hominũ quituncaderant quando liber
dimissus fuit sed efendere ꝑmittatur. Si uero & testes
defuerint cumduabus cartis qui eĩdem cancellarii
manu firmate s int uel subscribte cuiuscumque fuerint
suã cartã quae tertia .ẽ. ueracem & legitimam eẽ confir¬
m&. Si aut̃ interpellatus fuerit adseruitiũ nec austorẽ
nestestimonia habuerit neque alias duas cartas.

Expanded text:
Ut missi nostri, qui iam breves detulerunt de adnuntiatione, volumus ut adhuc adducant de opere. 10. Quantam moram faciant in unoquoque loco, et quot homines secum habeant. 11. De prudentia et constantia missorum nostrorum. 12. De falsis monetariis requirendum est. 13. De illis Saxonibus, qui uxores non habent. 14. De signatis, qui mentiendo vaduntde inienuitate cartarum. Si quis per cartam inienuus dimissus, et quolibet homine ad servitium interpellatus fuerit, primo legitimum auctorem suae libertatis proferat, et in sua libertate perseveret. Si vero auctor defuerit, testimonia bonorum hominum, qui tunc aderant quando liber dimissus fuit, se defendere permittatur. Si vero et testes defuerint, cum duabus cartis, qui eiusdem cancellarii manu firmate sint vel subscribte, cuiuscumque fuerint, suam cartam, quae tertia est, veracem et legitimam esse confirmet. Si autem interpellatus fuerit ad servitium, nec auctorem nec testimonia habuerit, neque alias duas cartas
Abbreviated transcription (Latin):
DE HOMICIDIIS CLERI CORUM.
quidia conum ccc. soł qui presbiterũ dc. soł qui e p̃m
homo furtum uel homiadiũ uel quolib& crimenforis
committens in framunitatem fugerit aut fuerit
reũ sullum contra dixerit & eum reddere noluer̃
dã ad monitionem eum reddere noluerit x xx.
consentire uoluerit quic quid damnum reus feter̃
totũ ille qui eum in framunitatẽ r& in&. neceũ red¬
dereuult soluere cogat᷑ & ipse tomes ueniens licenuã
habeat ipsũ hominem in fra in munita tẽ queren di
ubicum que eum inuenire potuer̃. siaute instatim
inprima inqui sitione comittere sponsum fuer̃
quodreus infrainmunitatẽ rn. unitẽ qudem suis¬
s& sed fuga lapsus .ẽ sicstatimiur& qđ ipse eũ iniustitia
cuius lib& disfaciendã fugre rĩ feciss& & sit ei n hoc sa¬
tis factum. si autẽ in rauerint in ipsam in munita tẽcomiti
collecta manuquis lib& resistere tempta uerit comes
hoc ad regẽ uelad prinapem differat ibique iudic&ur

Expanded text:
De homicidiis clericorum. EQui diaconum, CCCC. Qui presbyterum, DC. Qui 231 episcopum, nat. Si autem homo furtum aut homicidium vel quodlibet crimen foris committens infra immunitatem fugerit, mandet comreum. Si ille contradixerit et eum reddere noluerit, dam inquisitionem eum reddere noluerit, trigiconsentire voluerit, quicquid reus damni fecerat, totum ille qui eum infra immunitatem retinet nec reddere vult, solvere cogatur. Et ipse comes veniens licentiam habeat ipsum hominem infra immunitatem quaerendi, ubicumque eum invenire potuerit. Si autem statim in prima inquisitione comiti responsum fuerit quod reus infra immunitatem quidem fuisset, sed fuga lapsus sit, iuret quod ipse eum ad iustitiam cuiuslibet disfaciendam fugere non fecisset, et sit ei in hoc satisfactum. Si autem intranti in ipsam immunitatem comiti collecta manu quislibet resistere temptaverit, comes hoc ad regem vel ad principem deferat, ibique iudicetur,
Abbreviated transcription (Latin):
n& pleniter scđ ipsamlegem reuuadiata fiant
& in postmodum ueldom nusrex ued illecuius cau¬
sa .ẽ. iuxta quodei placuerit miseri cordiam faciat.
monium dicere necplacitum comes habeat.
nisueiunus.
Ut neminẽ liceat aliũ cogere ad adbibendum:
ꝓpt̃ utilitatemnram. iteragentibus aut nullus
mansionẽ contradicere presumat.
Decanibus qui indextro armotunsi sunt ut homo qui
eum habuerit cumipsocano in p̃sentiã regis ueniat
ii. Ut populus interrogetur decapitula quae in legemitten
da sunt & postqua mom̃s consenserint scribtiones
& manufirmationes sua sin ipsis capitulis faciant
Utnullus ad placitũ baniatur nisi qui causã suã quae sie¬
rit autsi alteri quaerere debeat exceptis scabinis septẽ
qui ad domini cã placitã p̃esse debent
efalsis testibus requirendũ est ut non recipiantur :

Expanded text:
net, pleniter secundum ipsam legem rewadiata fiant; net, pleniter secundum ipsam legem rewadiata fiant; et in postmodum vel domnus rex, vel ille cuius causa est, iuxta quod ei placuerit, misericordiam faciat. monium dicere. Nec placitum comis habeat, ieiunus. 16 Ut nemini liceat alium cogere ad bibendum in utilitate nostra iter agentibus, ut nullus mansione contradicere praesumat. 18. De canibus qui in dextro armo tunsi sunt, ut homo qui eum habuerit, cum ipso cane in praesentia domni regis veniat. 19. Ut populus interrogetur de capitulis quae in lege noviter addita sunt. Et postquam omnes consenserint, subscriptiones et manufirmationes suas in ipsis capitulis faciant. 20. Ut nullus ad placitum banniatur, nisi qui causam suam quaerere aut si alter ei quaerere debet; exceptis scabineis septem, qui ad omnia placita praeesse debent. 21. De falsis testibu
Abbreviated transcription (Latin):
btimiquisque in pago uel inciuitatem in testimonium
adsumantur & cui dehis contra quem testificare debent.
uullum crimen possint indicere. Capid primo¬
Decausis audiendis ueleclesiis emendandis & ubiinunum locum
plaressunt quam necesse ẽ ut destruantur quamcessaria
non sunt & laliae construantur.
Ut presbĩ nonordinantur prius antequam examinentur
&ut ex communicationis passim & sineeausa non fiant
Utmnissi nr̃i sabimios aduocatos notarios persingula loca
eligant. & eorum nomina quandoreuersi fuerint
secum scripta deferant.
iussores ad presentiam regis deducantur.
Utilli qui haribannum solueredebent. conlestum
faciant adhari bannatorem.
Defugitiuis acperegrinis ut distringantur ut scire
Utbauga & brunies nondentur negotiatores
domnipipini regis.
nes facere.
Ut nullus presumat hominem adiudicium
tliberhomo qui inmonasterio regulam comidepo¬
suerit & ressuas ibidem delegauerit promissionẽ
tom̃ã qua euuadiari debent iuxta quod in lege conti¬

Expanded text:
timi quique in pago vel civitate in testimonium adsumantur, et cui is contra quem testimoniare debent nullum crimen possit indicere. CAPITULA MIestaurandis. De ecclesiis emendandis, et ubi in uno loco plures sunt quam opus sit, ut destruantur, quae necessariae non sunt, et aliae construantur. 217. Ne presbiteri, priusquam examinenturEt ut excommunicatio passim et sine causa non fiat. 3. Ut missi nostri scabimos, advocatos, notarios per singula loca eligant et eorum nomina, quando reversi fuerint, secum scripta deferant. iussores in praesentiam Ut illi qui haribannum solvere debent, coniectum faciant ad haribannatorem. 6. De fugitivis ac peregrinis, ut distringantur, ut scire Ut bauga et brunias non dentur negotiatoribudomni Pippini regis nes facere. 11. Ut nullus praesumat hominem in iuditio Ut liber homo qui in monasterio regulari comam deposuerit, et res suas ibidem delegaverit, promissionemUt omnia quae wadiare debent, iuxta quod in lege conti
Abbreviated transcription (Latin):
Resbit̃ꝰ occisi presbai᷑
inter fecti episcopo¬
ad ciuꝰ prochiam
pitulare glosi baroli ge¬
nitoris nũ ita uidel ut
medietatẽ uiidregildi
eius ep̃ĩs utilitatib ec¬
clesie cui p̃fuit t̾buat et
alterã medietatẽ in ele¬
mosina Illuis iuste disꝑ¬
ciat quia nullꝯ nob eiꝰ
heres ꝓdmor uidetur
ꝙͣ Ille qui Ipm̃ dĩo sonauit
In mallũ aute comitẽ
Uidue pupilli et pauꝑes
uenerĩt primo eoꝵ cansa
audiat᷑ et definiat᷑ et si te¬
stes ꝑ se ad causas suas q̃¬
rendas hrẽ nõ potuerint
uel legẽ nescieruit comes
illos uel illar adiuuet dã¬
do eis tlem̃ hoĩem quiRatio¬
nẽ eoꝵ teneat uel ꝑ eis lo

Expanded text:
resbiteris occisis. Presbiteri interfecti episcopoad cuius parrochiam pitulare gloriosi Karoli genitoris nostri, ita videlicet, ut medietatem wirgildi eius episcopus utilitatibus ecclesiae, cui is praefuit, tribuat, et alteram medietatem in elymosina illius iuste dispertiat: quia nullus nobis eius heres proximior videtur, quam ille qui ipsum Domino sociavitin mallum ante comitem viduae, pupilli et pauperes venerint, primo eorum causa audiatur et definiatur. Et si testes per se ad causas suas quaerendas habere non potuerint vel legem nescierint, comes illos vel illas adiuvet, dando eis talem hominem, qui rationem eorum teneat vel pro eis lo
Abbreviated transcription (Latin):
Augninis effusio in¬
eccłiã facta cũ fuste
Si pbr fuerit. triplo
cõponatur duas partes
eid pbro. terçia pro fredo
ad eccliam Et Insuꝑ bãnꝰ
noster Siuuliter de dya¬
cono iuxta cõposinonẽ
eius In triplo cũ bãno no¬
stro cõponat᷑ De subdy¬
decono simulit In tripło
scdm̃i suã cõpositionem
et de uniꝰ cuiuisq ordĩs
clicoꝵ sedũi suã cõposi¬
et de Iotu sine sangninis
effusione et de uinꝯ cuius¬
cõpositionẽ in criplo et
uaduus noster Et qui nõ
habet unde ad eccłiam ꝓ¬
soluat tradat se in ẜuiciũ
eid̃ eccłiẽ usq dũ tõtũ de

Expanded text:
anguinis effusio inecclesiis facta cum fuste, si presbiter fuerit, triplo conponatur, duas partes eidem presbitero, tertia pro fredo ad ecclesiam, insuper bannus noster. Similiter de diacono iuxta conpositionem eius in triplo cum banno nostro conponatur. De subdiacono similiter triplo secundum suam conpositionem. Et de uniuscuiusque ordinis clerico secundum suam conposiet de ictu sine sanguinis effusione de uniuscuiusconpositionem triplo, et bannus noster. Et qui non habet unde ad ecclesiam persolvat, tradat se in servitium eidem ecclesiae, usque dum totum de
Abbreviated transcription (Latin):
ad ẜuiciũ dei et nõ solũ
ẜuilis cõditioĩs iufãtes
sed etiã Iugennoꝵ filios
aggregent sibi q soçiẽt
Et ut stole legenciũ fiãt
pueroꝵ ꝑsalmos notas.
cantũ cõpotũ gramaticã
ꝑ siigula monasteria
sed et libros catholicos
Quia sepe dũ uene ali¬
qui deũ Rogare cupiũt
ꝑ iuemẽdatos libros ma¬
le Rogat̃ Et pueros be¬
stros nõ sinatis eos stilicet¬
bendo corrũpere Et si opꝰ¬
est euãgeliũ uel psalteri¬
uoicũq qui se uoto mo¬
nastice uite cõstriuxerĩt
monastice et Regulanĩt
omimodis scdm̃ uotũ suũ
uora ur̃a Reddite duõ deo
ur̃o Et Iterũ Melius est
nõ Redd̾e Et ut ad moua¬
steria uenientes secũdũ
Regularẽ ordiuẽ pͥmo Iei
pulsatorio ꝓbent᷑ et sic re¬
cipiant᷑ et qui ex silãri
habitu In monasteria ue
ut monachi ad sclaria
placita nõ uadãt Silr
qui ad clericatũ accedũt
qd nos noĩamꝰ canoni¬
cam uitã uolumꝰ uilli
cauonici scdñ suã Regn¬
lai ommodis uiuant

Expanded text:
ad servitium Dei. Et non solum servilis conditionis infantes, sed etiam ingenuorum filios aggregent sibique socient. Et ut scolae legentium puerorum fiant; psalmos, notas, cantus, compotum, grammaticam per singula monasteria s, et libros catholicos quia saepe dum bene aliquid Deum rogare cupiunt, sed per inemendatos libros male rogant. Et pueros vestros non sinite eos vebendo corruest euangelium psalteriubicumque qui se voto monachicae vitae constrinxerunt, monachice et regulariter omnimodis secundum votum suum Vota vestra reddite domino Deo vestro. Et iterum: Melius est non reddere. Et ut ad monasteria venientes, secundum regularem ordinem primo in pulsatorio probentur, et sic accipiantur. Et qui ex seculari habitu in monasteria venut monachi ad secularia placita non vadant. Similiter qui ad clericatum accedunt, quod nos nominamus canonicam vitam, volumus ut illi canonice secundum suam regulam omnimodis
Abbreviated transcription (Latin):
ipso comitatu in quo Res
unde causa agit᷑ posite
sũt quia nõ est credibile
et uel de statu hor̃s uel de
possessione cuiuslibet per
alios Rei ueritas cognosti
ualeat ꝙ̃ ꝑ Illos qui uici¬
mores sunt Si tamẽ con¬
tencio que iũt eos exorta
est in cõfmio duoꝵ comi¬
catuũ fuerit liceat eisd
de uitina centena adiacẽ¬
ris comitatus ad causam
suã testes habere
cõmissũ in uanuo fuerit
missa et illa Re cognita
ne iusticiã faciat uẽire
disculerit ãmĩq ac diẽ
In eo banno Illai esse ꝑ¬
miserit ulterius eam nõ
acquirat sed ipã fisto
nostro societus debitũ uo
quod Is cuiꝰ ea fuit solu̾e
debit ꝑ comitẽ ac per¬
miuistros eius iuxta ex/¬
tuacionẽ dãui de Rebus
mobilib que In ead ꝓp̃̾e¬
tate iunente fuerĩt his
quibus Ibid debitor fuit
exsoluat᷑ Qnod si Rer
mobiliũ Ibid̃ Inuẽtarũ
quãtitas ad compositionẽ
nõ suffecerit de Iumobili¬
uns suppleat᷑ et qd sux¬

Expanded text:
ipso comitatu in quo res, ipso comitatu in quo res, unde causa agitur, positae sunt; quia non est credibile, ut vel de statu hominis vel de possessione cuiuslibet per alios melius rei veritas cognosci valeat, quam per illos qui viciniores sunt. Si tamen contentio quae inter eos exhorta est, in confinio duorum comitatuum fuerit, liceat eis de vicina centena adiacentis comitatus ad causam suam testes habere.conmissum, in bannum fuerit missa, et ille re cognita, ne iustitiam faciat, venire distulerit, annumque ac diem in eo banno illam esse permiserit, ulterius eam non adquirat, sed ipsa fisco nostro societur. Debitum vero quod is, cuius ea fuit, solvere debuit, per comitem ac ministros eius iuxta aestimationem damni, de rebus mobilibus quae in eadem proprietate inventae fuerint, his quibus idem debitor fuit, exsolvatur. Quod si rerum mobilium ibidem inventarum quantitas ad compositionem non sufficerit, de inmobilibus suppleatur; et quod sup
Abbreviated transcription (Latin):
una pars alteri cedere ue¬
tit eligant᷑ duo ex Ipsis
id est ex uraq pteums
qui tũ sintis et fustib A
tampo decertẽr utra pars
falsitatẽ utra ueritarẽ suo
testimo nio sequat᷑ et tane¬
pioni qui uictꝰ fuerit ⁊pi¬
ꝑiuyiũ qd ante pngnã
cõmisit dexera mauꝰ am̃¬
testes quia falsi apparne¬
rut manꝯsuas Redimant
Cuius cõpositiouis due ꝑ¬
tes ei cõtra quẽ testati sut
dentur Tercia ꝓ fredo sol¬
nat᷑ Et in sclãri quid ca
huiuscemodi testiũ diusitas
campo cõprobet In ecłiã¬
stitꝭ aũt̃ causis ubi de
una parte sclãre de altera
Uero eccliãsticũ negociũ
sticũ fuerit Rectores earũ
dem eccliãꝵ si fe familia¬
uter pacificare uelit̾ li¬
tencia habeãt Si aut̃ de
huuscemodi pacificatõe
Iñt eos cõneuire nõ pos¬
sit aduocati eoꝵ In mallo
publico ad p̾senciã comit
eoꝵ cõtẽzionib Iuponat᷑
destes uero de qualibet tã
nõ aliũde querãtur nisi de

Expanded text:
una pars alteri cedere veuna pars alteri cedere velit, eligantur duo ex ipsis, id est ex utraque parte unus, qui cum scutis et fustibus in campo decertent, utra pars falsitatem, utra veritatem suo testimonio sequatur. Et campioni qui victus fuerit, priurium, quod ante pugnam commisit, dextra manus amtestes, qui falsi apparuerint, manus suas redimant; cuius compositionis duae partes ei, contra quem testati sunt, dentur, tertia pro fredo solvatur. Et in seculari quidem causa huiuscemodi testium diversitas in campo conprobetur. In ecclesiasticis autem causis, ubi de una parte seculare, de altera vero ecclesiasticum negotium sticum fuedem ecclesiarum, si se familiariter pacificare velint, licentiam habeant. Si autem de huiuscemodi pacificatione inter eos convenire non possint, advocati eorum in mallo publico ad praesentiam comitis eorum contentionibus inponatur. Testes vero de qualibet causa non aliunde quaerantur, nisi de