comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eosdem ip̃os uiuos ab sorbere terra potu¬
isset. uel ip̃i pocius amissis sensibus
ĩmimobilem saxorum naturam
rigescere debuissent: sicut affixa lo¬
as quibus steterant iumenta uidis¬
sent. Orare seatoz ob setrare. ut ĩdul¬
geret scelenr nemam eis copiam pre¬
scaret abeundi. Senserat etiam pri¬
usquam accurrerent uir beatus illos
tenerz nobisqz id ante iam dixerat.
Uemam tamen clementer ĩdulfit.
eosdemqz ab ire permisit. anmali¬
bus restitutis. Liud aritẽ ammad¬
uerti sepe sulpici martinum tibi
dicere soutum nequaquam sibi me
piscopatu eam uirtutum gratiam
suppetisse. quam prius se habusse me¬
minisset. Quod siuerum ẽ inmo
quia uerum est: concere possumus.
quanta fuerunt illa que monachꝰ
operatus ẽ. et que teste nullo solus
exercuit. cum tanta illum ĩepisco¬
patu signa fecisse. sub oculis ommũ
iuderimus. Multa quidem illius pͥꝰ
gesta innotuere mundo: neq potuẽ
celari. Sed mimimen bilia ẽẽ dicũ¬

Expanded text:
eodem ipsos uiuos absorbere terra potueodem ipsos uiuos absorbere terra potuisset, uel ipsi potius amissis sensibus in inmobilem saxorum naturam rigescere debuissent, sicut adfixa locis quibus steterant iumenta uidissent: orare se adque obsecrare, ut indulgeret sceleris ueniam et copiam praestaret abeundi. senserat etiam, priusquam occurrerent, uir beatus illos teneri, nobisque id ante iam dixerat: ueniam tamen clementer indulsit eosdemque abire permisit, animalibus restitutis. Illud autem animaduerti saepe, Sulpici, Martinum tibi dicere solitum, nequaquam sibi in episcopatu eam uirtutum gratiam suppetisse, quam prius se habuisse meminisset. quod si uerum est, immo quia uerum est, conicere possumus, quanta fuerint illa, quae monachus operatus est et quae teste nullo solus exercuit, cum tanta illum in episcopatu signa fecisse sub oculis omnium uiderimus. multa quidem illius prius gesta innotuere mundo neque potuere celari, sed innumerabilia esse dicun
Abbreviated transcription (Latin):
mastigias rapitur silua de proximo:
trabibus iumenta tunduntur. Sed
inchil penitus seue manus agebãt
uno atqz edem in loco stabant fixa
simulacra. Quid a gerent infelices
hommes nesciebant. Nec iam ultra dis¬
simulare poterant: quin quãlibet
brutus pectoribus agno scerent. diui¬
no numine se teneri. Tandem ergo
inse regressi. ceperunt querere quis il¬
le eẽt quem in eodem loco aute paulu¬
lum aicidissent: cum per contãtes
cognoscunt ex uantibus martinũ
a setam crudeliter nerberatum. Tum
uero apparere omnibus causa mani¬
festa ne ignorare iam poterant. quin
ob illius iuri ĩ niriam fenerentur. Igi¬
tur omnes rapidis nos passihus con¬
sequuntur. Consci nati facti ac meri¬
to pudore confusi. flentes et puluere
quo se ip̃i fedeiuerint caput atoz
ora conspersi. ante martini se genu-¬
a prouoluunt: ueniam precantes.
et ut eos ab ire sineret. postulantes.
Satis se uel so la consciencia dedisse
penarum : satisqz intellexisse quam

Expanded text:
mastigias. tota rapitur silua. de proximo, mastigias. tota rapitur silua. de proximo, trabibus iumenta tunduntur, sed nihil penitus saeuae manus agebant: uno adque eodem in loco stabant fixa simulacra. quid agerent infelices homines nesciebant, nec iam ultra dissimulare poterant, quin quamlibet brutis pectoribus agnoscerent, diuino numine se teneri. tandem ergo in se regressi coeperunt quaerere, quis ille esset, quem in eodem loco ante paululum cecidissent, cum percontantes cognoscunt ex uiantibus, Martinum a se tam crudeliter uerberatum. tum uero apparere omnibus causa manifesta, nec ignorare iam poterant, quin ob illius uiri iniuriam tenerentur. igitur omnes rapidis nos passibus consequuntur. conscii facti ac meriti, pudore confusi, flentes et puluere, quo se ipsi foedauerant, caput adque ora conspersi, ant Martini se genua prouoluunt, ueniam precantes et ut eos abire sineret postulantes: satis se uel sola conscientia dedisse poenarum satisque intellexisse, quam
Abbreviated transcription (Latin):
q egre expediũtur: moram fecere ꝓperan¬
tibus. Qua permoti ĩuina militantes:
preapitatis in terram saltibus se dedert.
dem martinum flagris acfustibus ur¬
gere ceperunt. cum quidem ille mutus
et incredibili patientia. prebens terga.
cedentibus maiorem insaniam in fe¬
licibus commoueret: magis ex hoc furẽ¬
tes. quod ille qͣi non sentiens uerbera il¬
lata contempneret. Nos ilico consecuti:
fede cruentum atqz umuersa corporis
parte lamatũ cum ex ammis ĩ terra
procubiuss et. inuenimus. Statim
qz a sello suo imposummus: ac locum
cedis illius execrantes. raptim ab ire
ꝓperaiumus. Interea illi regressi ad the¬
dam suam furore saciato: agi quo ire
ceperant iumenta precipiunt. Que cũ
omma soio fixa ac si enea riguissent.
tollen tibus altius uocem magistris.
flagris hinc atq inde resonantibus
nnchil penitus mouebantur. Consur¬
gunt deinde ommes pariter in uerbera:
consinit gallicas mularum pena

Expanded text:
que aegre expediuntur, moram fecere properanque aegre expediuntur, moram fecere properantibus. qua permoti iniuria militantes praecipitatis in terram saltibus se dederunt. dehinc Martinum flagris ac fustibus urguere coeperunt, cum quidem ille mutus et incredibili patientia praebens terga caedentibus maiorem insaniam infelicibus commoueret, magis ex hoc furentes, quod ille quasi non sentiens uerbera inlata contemneret. nos ilico consecuti foede cruentum adque uniuersa corporis parte laniatum, cum exanimis in terram procubuisset, inuenimus: statimque eum asello suo inposuimus ac locum caedis illius exsecrantes raptim abire properauimus. interea illi regressi ad raedam suam furore satiato, agi quo ire coeperant, iumenta praecipiunt. quae cum omnia solo fixa ac si aenea signa riguissent, adtollentibus altius uocem magistris, flagris hinc adque inde resonantibus, nihil penitus mouebantur. consurgunt deinde omnes pariter in uerbera: consumit Gallicas mularum poena
Abbreviated transcription (Latin):
uero mira dicturus sum uidunuis
uenenum ex omm parte reuscatum
ad martim digitũ cuicurrisse. Dem
de ꝑ illud ulceris foramen exiguum
ita uirus scipasse cum sangume ut
solet ex iheribus caprarum aut oui¬
um. pastorum mani pressis. longa
imnea copio si lactis affluere. Puer
surrexit incolumis. Nos ob stuꝑeftl̃i
tante rei miraculo. id quod ip̃a cof¬
bat ueritas fatebanur: non ẽẽ sub
celo qui martinum possit iitari.
Onsequenti itidem tp̃e i
itercum eodem dum dioce e
ufitat agebamus. llobis nescio qua
necessitate remorantibus: aliquar¬
tulum ille processerat. Incerim peradꝰ¬
gerem pubtiaim plena militanfilb
Uiris fiscalis.¬
tinum in ueste hispida igro et pendu¬
io paltio circunitectum contigua de latẽ
iumenta iuderũt. paululum ĩ partem
alteram pauefacta heserunt. Dem fumibs
implicatis: protentos illos qui bus utse¬
re iudistis. misera illa anmalia con¬
globantur ordmes mistuerunt Dum¬

Expanded text:
uero — mira dicturus sum — uidimus uero — mira dicturus sum — uidimus uenenum ex omni parte prouocatum ad Martini digitum cucurrisse: dein per illud ulceris foramen exiguum ita uirus stipasse cum sanguine, ut solet ex uberibus caprarum aut ouium pastorum manu pressis longa linea copiosi lactis effluere. puer surrexit incolumis. nos obstupefacti tantae rei miraculo, id quod ipsa cogebat ueritas, fatebamur non esse sub caelo, qui Martinum possit imitari. onsequenti itidem tempore iter cum eo, dum dioeceses uisitat, agebamus. nobis nescio qua necessitate remorantibus aliquantulum ille processerat. interim per aggerem publicum plena militantibus uiris fiscaltinum in ueste hispida nigro et pendulo pallio circumtectum contigua de latere iumenta uiderunt, paululum in partem alteram pauefacta cesserunt. dein funibus inplicatis protentos illos, quibus, ut saepe uidistis, misera ipsa animalia conglobantur, ordines miscuerunt: dum
Abbreviated transcription (Latin):
chis Ceteri cur non uiderint: non
potest nr̃i esse iudicii.
Er idem fere tempus cu
euancius aminculus me¬
us. uir licet seculi negociis occupa¬
tus tamen ad modim xp̃ianus.
grauissima egritudine. extremo
mortis periculo cepisset urgeri.
martinũ euocauit. Nec cuncta¬
tus ille: perauit ꝓeius taine ꝙ̃
medũt mie spatium uir beatus enõi¬
ueret uirtutem aduementis sensit egro¬
tus. Necepta ꝙͦ continuo saintate᷑ ne¬
mentibus nobis. obuiam ip̃e proces¬
sit. Altera die redire cupientem mag¬
na prece detimut: cum interim umius
e fannlia puerum letali ictu sapens
pertulit. Quem iam ex amnem ra-
ueneni. ip̃e euanthius siuis humeris
illatum: ante pedes sancti iuri inchil
illi impossibile confisus exposuit Iã
q sema lum serpentis per omma mẽ¬
bra diffuderat. Cerneres ommbus ue¬
nis inflatam cutem. et ad utris instar
censa uitalia. Martinus porrecta ma¬
mi unuersa membra pueri ꝑtretãs.
quo bestia uirus infuderat fixit Tuin

Expanded text:
chis: caeteri cur non viderint, non chis: caeteri cur non viderint, non potest nostri esse judicii. er idem fere tempus, cum Evanthius avunculus meus, vir licet saeculi negotiis occupatus, tamen admodum Christianus, gravissima aegritudine extremo mortis periculo coepisset urgeri, Martinum evocavit. Nec cunctatus ille properavit: prius tamen quam medium viae spatium vir beatus evolveret, virtutem advenientis sensit aegrotus: receptaque continuo sanitate, venientibus nobis obviam ipse processit. Altera die redire cupientem magna prece detinuit; cum interim unum e familia puerum lethali ictu serpens perculit: quem jam exanimem vi veneni ipse Evanthius suis humeris illatum ante pedes sancti viri, nihil illi impossique se malum serpens per omnia membra diffuderat : cerneres omnibus uenis inflatam cutem et ad utris instar tensa uitalia. Martinus porrecta manu, uniuersa pueri membra pertractans, quo bestia uirus infuderat, fixit. tum
Abbreviated transcription (Latin):
demum dericus. necessitate com¬
pulsus. iam q felle commoto. e
proxiis taberins bigerrimam ue¬
tem breuem q atq hispidam quĩꝙ
comparatam argenteis rapit atqz
ante martini pedes iratus expoit.
En inquit uestem: sed pauper hic
non ẽ. Ille nichil motus iubet eũ
pautulum stare pro foribus: secreto
utiq procurans. dum sibi uestẽ mi¬
dus miponeret totis uiribus e la¬
horans. ut possit occultum ẽẽ quod
fecerat. Sed quando in scĩs iuiris la¬
tent ista: querentibus uelint nolĩt
cuncta produntur.¬
Um hac igitur oblaturus
sacrificium deo. ueste proce¬
dit. Quo quidem die in ira dicturꝰ
sum. cum iam ad altarium. si cut ẽ
sollempne henediceret: globum ig¬
ins de capite illius iudimus emica¬
re. ita ut in sublime contendens lõ¬
gum admodum crinem flamma
produceret. Hoc licet celeberrimo fac¬
tum die. in magna populi multi¬
tudme uiderimus: ima tantum
de urginibus. et ums de presbite¬
ris. tres tantum uidere de mona¬

Expanded text:
demum clericus necessitate comdemum clericus necessitate compulsus, jamque felle commoto, a proximis tabernis bigerricam vestem, brevem atque hispidam quinque comparatam argenteis rapit, atque ante Martini pedes iratus expoen, inquit, uestem, sed pauper hic non est. ille nihil motus iubet eum paululum stare pro foribus, secretum utique procurans, dum sibi uestem nudus inponeret, totis uiribus elaborans ut posset occultum esse quod fecerat. sed quando in sanctis uiris latent ista quaerentibus? uelint nolint cuncta produntur.um hac igitur oblaturus sacrificium Deo ueste procedit. quo quidem die — mira dicturus sum — cum iam altarium, sicut est sollemne, benediceret, globum ignis de capite illius uidimus emicare, ita ut in sublime contendens logum admodum crinem flamma produceret. Hoc licet celeberrimo factum die in magna populi multitudine viderimus, una tantum de virginibus, et unus de presbyteris, tres tantum videre de mona
Abbreviated transcription (Latin):
rustiu galli tripecias. uos scolastici
aut certe tu qui de gretia uenis. tri¬
podas mincupatis. Ergo hoc secretũ
bĩ uiri pauper illecaptatum cum
ei archidiaconus dare tumcam di¬
stulisset. irrupit: dissimulatum se
a derico querens. algere de plorãs.
Nec mora, sc̃s paupere non iuidẽte
intra anfibalum sibi timmicam
latenter eouxit: paupemqz con¬
tectum discedere iubet. Dem paulo
post archidiaconus ingressus ad-¬
monet pro consuetudme ex pecta¬
re mecc̃a populumꝰ illum ad a gẽ¬
da sollempma debere procedere. Cu¬
i ille respondens: ait pauperem pͥ-¬
us de se autem dicebat. oportere
uestiri. se ad ecclĩam non posse ꝓ¬
cedere. nnsi uestem paup. acciperet.
Diaconus uero nichił intelligẽs.
quia extrisecus indutũ anfiba¬
lo ueste mdum interius non iu-¬
debat: postremo pauperem non com¬
parere causatur. Michi in quit ue¬
stis que p̾parata ẽ deferatur: paup
non de erit uestiendus. Artatus

Expanded text:
rustici Galli tripetias, vos scholastici, rustici Galli tripetias, vos scholastici, aut certe tu qui de Graecia venis, tripodas nuncupatis; hoc ergo secretum beati viri pauper ille captatum, cum ei archidiaconus dare tunicam distulisset, irrupit, dissimulatum se a clerico querens, ac algere deplorans. Nec mora: Sanctus paupere non vidente, intra amphibalum sibi tunicam latenter educit, pauperemque contectum discedere jubet. Dein paulo post archidiaconus ingressus admonet, pro consuetudine exspectare in ecclesia populum: illum ad agenda solemnia debere procedere. Cui ille respondens ait, pauperem prius de se autem dicebat oportere vestiri: se ad ecclesiam non posse procedere, nisi vestem pauper acciperet. Diaconus vero nihil intelligens, quia extrinsecus indutum amphibalo, veste nudum interius non videbat, postremo pauperem non comparere causatur. Mihi, inquit, vestis quae praeparata est, deferatur: pauper non deerit vestiendus. Arcta tum
Abbreviated transcription (Latin):
Do primo igitur
tempore relictis sco¬
lis heato me uiro
nini. paucos post
dies euntem ad eciam sequebannir.
Iterim ei seminudus hiberinis mẽ¬
sibus pauper occurrit: orans sibi ue¬
stimentum dari. Tunc ille arcessito
archidiacono: iussit aigentem sine
dilatione uestru. Deinde secretari-¬
um ingressus. cum solus ut erat
illi confuetudo resideret hanc enmisͥ
etiam in ecclĩa solitudinẽ permissa
clericis lihertate prestabat: cũ quidem
in alio seretario presbiteri residecẽt.
uel salutatiombus uacantes. uel¬
audiendis negociis occupati. mar-¬
tinum uero usq in eam horã qua
sollempmia populo agi consuetudo
de posceret sua sollitudo cohibebat
Iulud non preteribo quod in secrcta¬
rio sedens. nmquam cathedra usus
e Nam ĩ eclĩa nemo unquam eum
sedere conspexit. sicut quendam nper
testor deum non sine meo pudore. iuidi
sublimi solio et qĩ regio tribunali.
celsa sede residentem. Sedebat autẽ
martinus in sellula rusticana. ut
sunt in usibus seruuloꝵ: quas nos

Expanded text:
o primo igitur tempore relictis scholis beato me viro junxi, paucos post dies euntem ad ecclesiam sequebamur. Interim ei seminudus hibernis mensibus pauper occurrit, orans sibi vestimentum dari. Tunc ille, arcessito archidiacono, jussit algentem sine dilatione vestiri, deinde secretarium ingressus, cum solus, ut erat illi consuetudo, resideret hanc enim sibi etiam in ecclesia solitudinem permissa clericis libertate praestabat; cum quidem in alio secretario presbyteri sederent vel salutatioaudiendis negotiis occupati: Martinum uero usque in eam horam, qua sollemnia populo agi consuetdeposceret, sua solitudo cohibebat. Illud non praeteribo, quod in secretario sedens numquam cathedra usus est: nam in ecclesia nemo umquam illum sedere conspexit; sicut quemdam nuper, testor dominum, non sine meo pudore vidi sublimi solio et quasi regio tribunali celsa sede residentem. Sedebat autem Martinus in cellula rusticana, ut sunt istae in usibus servulorum, quas nos
Abbreviated transcription (Latin):
eoda uero miltacari quõ¬
dam pbr̃i filia. dum ab hu¬
more pedum frequencius laboraret.
unius pedis usum qui in debilitatẽ
redactus fuerat perdidit. Post hec: ad
beatam aduerit uasilicam. In quadũ
crebras effundit pces: amota debilita¬
te icolumitati donatur. h¬

Expanded text:
eoda vero, Wiliacharii quondam presbyteri filia, dum ab humore pedum frequentius laboraret, unius pedis usum, qui in debilitatem redactus fuerat, perdidit. Post haec ad beatam advenit basilicam, in qua dum crebras effunderet preces, amota debilitate, incolumitati donatur. C
Abbreviated transcription (Latin):
duobus paralyticis et imo
augusto contracto xxxui.
e puella mutae
e diacono catalanẽsis. xl
fractis.
libro uite eus inter flanimas
saluato.
¶e duobus puis sanatis

Expanded text:
duobus paralyticis et uno Agusto contracto. 37. De puella muta. 38. De diacono Catalaunensis caefractis. 42. De libro vitae eius inter flammas salvato. De duobus pueris sanatis
Abbreviated transcription (Latin):
metallo criscalliua: simile infirinis
beneficium prebens. si fideliter expetat ᷑
SSodilo unus de notaris nr̃is cum
stomachi lassitudmne aninio turba¬
tus erat: ita ut necscribere iuxta con¬
suetudinẽ ualeret. nec ex ape̾: et que ei
dictabantur uix poterat receuse. Tũc
cũ sepus uerbis increparetur: suꝑ hãc
btĩ iri patenam qmͣ nobiscu ẽẽ di¬
xiius. a quam fudit: ip̃amqz ore
transponit . Nor sensui suo redditus:
opus officii sagatius quam con sue¬
uerat expediebat.

Expanded text:
metallocrystallina, simile infirmis metallocrystallina, simile infirmis beneficium praebens, si fideliter expetatur. Bodillo unus de notariis nostris, cum stomachi lassitudine animo turbatus erat, ita ut nec scribere juxta consuetudinem valeret nec excipere, et quae ei dictabantur vix poterat recensere, tunc cum saepius verbis increparetur, super hanc beati Viri patenam, quam nobiscum esse diximus, aquam fudit, ipsamque ore transponit. Mox sensui suo redditus, opus officii sagacius quam consueverat, expediebat.
Abbreviated transcription (Latin):
rutqz ibi suspicere miracula: que
sepuis urbs ꝓpria habet experta. Nam
pꝰt duorum aut triũ mensiũ curri¬
cula. litteras eius accepi: in quibz
indicauit. tres ꝑaliticos contractis
pedibus aduenisse. Qui statim ut
in basilicam ingressi or̃onem fũ¬
derunt: directis uestigiis sam sunt
redditi. Duo ceci in eo loco lumẽ re¬
cpere facta or̃one meruerũt: et am¬
plius quam duodecim a febre frigo¬
ritica detenti. de pulso tremoie cõua
baldus. et laicus theodorus: dissinte
nnsi mambus aliorum. cũ digestio¬
nis necessitas aduenisset. ab stratu
subleuarentur. Sed de sepulchri pul¬
ne hausto: statim conualuerunt .x.
saphirino: quam dicitur sc̃s
de maximi iuꝑatoris thesauro de¬
tulisse. De qua suꝑ frigoriticos uͥtus
sepe ꝓredit. Nam si in accensu febriũ
quis positus. qui cũ treniore fieri so¬
let ad uenerit: et de ea aqmͣ hauserit
mor sanatur. Est et apud condatensẽ
uicũ alia eque patena. a scõ ex hibita:

Expanded text:
ruitque ibi suscipere miracula quae ruitque ibi suscipere miracula quae saepius urbs propria habet experta. Nam post duorum aut trium mensium curricula, litteras ejus accepi, in quibus indicavit tres paralyticos contractis pedibus advenisse; qui statim ut in basilicam ingressi orationem fuderunt, directis vestigiis, sanitati sunt redditi. Duo caeci in eo loco lumen recipere facta oratione meruerunt, et amplius quam duodecim a febre frigoritica detenti, depulso tremore convalbaldus, et laicus Theodorus, dysenterinisi manibus 1121 aliorum, cum digestionis necessitas advenisset, e strato sublevarentur. Sed de sepulcri pulvere hausto, statim convaluerunt. CAPsapphirino, quam dicitur Sanctus de Maximi imperatoris thesauro detulisse, de qua super frigoriticos virtus saepe procedit. Nam in accessu febrium quis positus, qui cum tremore fieri solet, si advenerit, et de ea aquam hauserit, mox sanatur. Est et apud Condatensem vicum, alia quoque patena a Sancto exhibita
Abbreviated transcription (Latin):
furore contra puerũ est accensus: ut
ei m anus uelit abscidere. si a suis ꝓ
ibitus nõ fuissetz dicentibz tum ꝓ
terea fannilis. Noli o rex iuditio dĩ
tuã adiungere ultionem: ne forte
ĩuiriam ꝙͣ minaris ꝓu̾o in te retorq̃¬
as. Tunc ille cõpinictus corde. ĩ gressꝰ
basilicam. ꝓstratus coram altari scõ.
cum lacrimis precẽ fudit ad dominũ:
necante a pauimẽto surrexit quam
flumẽ oculoꝵ huius paginiã delicti
deleret. Quo a uinculo quo nexus
fuerat ab souito ÷ in basiicam ĩ¬
gresso: rex eleuatur a solo. Et sic re¬
cipiens incolumẽ famulũ: palaci¬
um repetunt. Testabatur autẽ ma¬
ior p̾fatus: hec se ab suis regis re¬
latione sic̃ acta narrauinius cogrio¬
uisse. Sic eñ glĩosus pontifer suã
illustrat urbem miraculis: ut de eẽ
ancconice urbis ep̃s. sancti¬
niuuis confessoris retiquias peciit. Co¬
struxerat eũ in eis honorẽ ba silicã:
ꝙͣ his pignoribus consecrauit. Me¬

Expanded text:
furore contra puerum est accensus, ut furore contra puerum est accensus, ut ejus manus vellet abscidere, si a suis 1120 prohibitus non fuisset. Dicentibus tamen praeterea famulis: Noli, o rex, judicio Dei tuam adjungere ultionem, ne forte injuriam quam minaris puero, in te retorqueas. Tunc ille compunctus corde, ingressus basilicam, prostratus coram sancto altari, cum lacrymis preces fudit ad Dominum: nec ante a pavimento surrexit, quam flumen oculorum hujus paginam delicti deleret. Quo a vinculo quo nexus fuerat absoluto, ac in basilicam ingresso, rex elevatur a solo, et sic recipiens incolumem famulum palatium repetivit. Testabatur autem major praefatus haec se ab ipsius regis relatione, sicut actum narravimus, cognovisse. Sic enim gloriosus Pontifex suam illustrat urbem miraculis, ut deesse Santonicae urbis episci Confessoris reliquias petiit. Construxerat enim in ejus honorem basilicam, quam his pignoribus consecravit, me
Abbreviated transcription (Latin):
hoc templũ ad iret: dixit suis Cauete
ne contingatis uum ex hiis botrio¬
nibus: ne forte offensam sc̃i anti sti¬
tis incurratis. Omnia enĩ que ĩ hoc
habentur atrio ip̃i sactata fũt. Het
audiens unus puerorum. ait intra se.
Otrum sint hec huic scõ sacrata. an
non: ignoro. Unum scio: quia delibe¬
ratio mei ẽ animi. ab his uesai. Et
statim ĩ iecta manu: caudam botrio
nis cepit madere. Protimis qz dextera
ad herens camere: arente lacerto diri¬
guit. Erat em̃i minus regis: qui ei
ꝑ uerba iocularia letitiam erat so¬
litus exatare. Sed nõ eum adiuuit
cachimiꝰ aliquis. neqz prestigiũ artis
sue: sed cogente dolore. uoces dare cepit.
ac dicere. Succurrite uiro misero: sy¬
uenite oppresso: ferte leu amẽ appen¬
so: ⁊ sc̃i antistitis martini uirtutem
ꝓme dep̾camiini. qui tali exitu cruti¬
or: tali plaga aflligor: tati incisi¬
one disumgor. Egressus quoqz rer. cũ
rem que acta fuerat didicisset: tanto

Expanded text:
hoc templum adiret, dixit suis: 'Cavete, hoc templum adiret, dixit suis: 'Cavete, ne contingatis unum ex his botrionibus, ne forte offensam sancti antistitis incurratis. Omnia enim quae in hoc habentur atrio ipsi sacrata sunt'. Haec audiens unus puerorum, ait infra se: 'Utrum sint haec huic sancto sacrata an non, ignoro. Unum scio, quia diliberatio animi est ab his vesci'. Et statim ininis coepit incidere, protinusque dextera ejus adhaerens camerae, arente lacerto, diriguit. Erat enim mimus regis, qui ei per verba jocularia laetitiam erat solitus excitare. Sed non eum adjuvit cachinnus aliquis, neque praetigium artis suae; sed cogente dolore, voces dare coepit ac dicere: Succurrite viri misero, subvenite oppresso, ferte levamen appenso, et sancti antistitis Martini virtutem pro me deprecamini, qui tali exitu crucior, tali plaga affligor, tali incisione disjungor. Egressus quoque rex, cum rem quae acta fuerat didicisset, tanto
Abbreviated transcription (Latin):
sibellis memininus. Per quẽ ꝑaliticã
cubuerat directis nestigiis restaur au ͭ
Nam asserebat ip̃e uir dei senssisse se
ꝙ̃i bt̃i martim manũ: cum infirme
mẽbra impoĩto signo aucis tactu
saluitari palparet. Aduenerat etiam
ĩ hac festiuitate et florentianis ma
ior: cum romulfo palatii comite. Qͥ¬
bus nõ parua admiratio fuit de glo¬
tia confessoris: per ꝙͣ dominus ta¬
na tunc miracula dignatus est
puto taceri. Tempore quodam caus a
legationis galliciam adiit. atq ad
mironis regis p̾sentiã accedens. negocia
patefecit ĩumita. Erat eñi eo temꝑe
miro rex in ciuitate illa. ꝯ̃ de cessor
cuis bafilicam sc̃i martin edifita¬
uerat: sĩc in libro pͥmo hinus operis
exposuimus. Ante huius edis portitũ:
uicum camera extensa ꝑtraduces.
de pendentibz uius ꝯͣi picta uernabat.
Dub hac em̃i erat semita: q̃ ad sacre
edis ualuas peditẽ deducebat. Cum¬
qz rex sub hac p̾teriens. or̃onis gratia

Expanded text:
libellis meminimus, per quem Dominus palibellis meminimus, per quem Dominus pacubuerat, directis vestigiis, restauravit. Nam asserebat ipse vir Dei sensisse se quasi beati Martini manum, cum infirmae membra, imposito signo crucis, tactu salutari palparet. Advenerat etiam in hac festivitate et Florentianus 1119 major cum Romulfo palatii comite. Quibus non parva admiratio fuit de gloria Confessoris, per quem Dominus talia nunc miracula dignatus est puto taceri. Tempolegationis Galliciam adiit, atque ad Mironis regis praesentiam accedens, negotia patefecit iniuncta. Erat enim co tempore Miro rex in civitate illa, qua decessor eius basilicam sancti Martini aedificaverat, sicut in libro primo huius operis exposuimus. Ante huius aedis porticum vitium camera extensa per traduces dependentibus uvis quasi picta vernabat. Sub hac enim erat semita, quae ad sacrae aedes valvas peditem deducebat. Cumque rex sub hac praeteriens orationis gratia
Abbreviated transcription (Latin):
mense qͥͣnto celebratur. adue¬
mens quidã auus digiti in palmam
contraxerant: orõne fc̃a. digitis directis
abscessic ¶uilier uero ceca. pꝰt octo an¬
nos ꝓstrata solo coram sc̃i sepulchro:
illuminatis oculis repedauit in locũ
suũ ¶res tunc mergumin: sancti
uirtute mundati sunt.u.
Danno idẽ. childeberti regis
tercio decimo: uenit ad festi¬
iutatem que de uto eius transitu ce¬
lebratur. seruus theudulfi ciuis turo¬
iei: cuistos suille. Qui dũ nocte tirca
gregem creditũ excubaret. ne qui dam
ex eo aut uestia rapẽt. aut frans furi ᷤ
anferret: oeulis subita caligine fusis
iumen amisit. Qui ꝑ sex annos in ce¬
citate durans: ad hanc festiuitatem
aduenit. Post tertiũ uero diem. sc̃i nͥtu¬
te illiuatus: a doͦ. ẽ dimissꝰ ĩ gemiuis.
te sollempnitate sã: duadecim para¬
sytici directi. tres ceci illuminati. qͥu¬
q merguium mũdati sũt. affuit
huic festiuitati etaredins lemo inti¬
ne urbis auhaz cuis ĩ superioribus

Expanded text:
mense quinto celebratur, adveniens quidam, cuius digiti in palma contraxerant; oratione facta, digitis directis, abscessit. Mulier vero caeca post octo annos, prostrata solo coram sancti sepulchro, inluminatis oculis, repedavit in locum suum. Tres tunc inergumini sancti virtute mundati sunt. 5. Eo anno, id est Childeberthi regis tertio decimo, ad festivitatem, quae de beato eius transitu celebratur, servus Theudulfi civis Turonici custus suillac, dum nocte circa gregem creditum excubaret, ne quiddam ex co aut bestia raperet, aut fraus furis auferret, oculis subita caligine interfusis, lumen amisit. Qui per sex annos in caecitate durans, ad hanc festivitatem advenit; post tertium vero diem sancti virtute inluminatus, a te solemnitate Sancti, duodecim paralytici directi, tres caeci illuminati, quinque energumeni emundati sunt. Adfuit huic festivitati et Aredius, Lemovicinae urbis abba, cujus in superioribus
Abbreviated transcription (Latin):
specialem iugere medelam: ut si qͥs
pustule percuciatur uulnere: ad ꝓpi¬
quum ꝙ fuent beati martim or̾ato¬
rium heatir perfuguum: et aut ex nelo
ianue aut palliolis que pendent de pa¬
netibus. quicquid primum raptum
fuerit si egro super pofitum ad heserit.
sit salubre. Hec medela: gemtorẽsmun
carnalem ab interitu pustule. ut ip̃e
prĩs sin testis assent hberauitxim.
Dem his uerbis retulit In ca¬
cumine castelli regionis italie
quod dicitur tercu: oratorium beati
martini fundatum ẽ Ibiqz turri ui¬
sine quociens ĩ cursione barba rorum
per frandem hostis accederet. nocturmᷤ
in sidis: quisquis de uigilantibus
habiusset ĩ turre lanceam aut spatã
uel cutellum seu gaufnium protu¬
lisset excheca: fere super hore spaciũ ta le
lumen reddebatur ex uniuerso gladio:
tanquam si illud ferrum uerteretur ĩ
cereum. Et mor ex ip̃o signo custodes ad¬
moniti: magis intenti iugiliis hostes
latebrantes. lapidibus exturbabant.

Expanded text:
specialem vigere medelam, ut si quis specialem vigere medelam, ut si quis pustulae percutiatur vulnere, ad propinquum quod fuerit beati Martini oratorium habeatur perfugium, et aut ex velo ianuae aut palliolis, quae pendent de parietibus, quicquid primum raptum fuerit, si aegro superpositum adhaeserit, sit salubre. Haec medella genitorem suum carnalem ab interitu pusulae, ut ipse patris sui testis adserit, liberavit. 14. Idem his verbis retulit: 'In cacumine castelli regionis Italiae quod dicitur Tertium oratorium beati Martini fundatum est; ibique turri vicinae, quoties incursione barbarorum per fraudem hostis accederet nocturnis insidiis, quisquis de vigilantibus habuisset in turre lanceam, aut spatam, vel cultellum, seu grafium protulisset ex theca, fere per horae spatium tale lumen reddebatur ex universo gladio, tanquam si illud ferrum verteretur in cereum. Et mox ex ipso signo custodes admoniti, magis intenti vigiliis, hostes latebrantes lapidibus exturbabant.
Abbreviated transcription (Latin):
geant. Qui nere sicut o liua frnctife¬
ra: per singulos dies fructus erhibet do
mino de conu̾siomibz miseroꝵ .xiii.
ed nec hoc preteribo: quod uene¬
rabilem conseruum meum
fortumatum presbiterum retulisse cõ¬
menorõ Qindam mitalia dum ue¬
neno pustule peruasus ĩ discrimine
sic ageretur ut uiuere desperaret᷑ ab¬
aliquibus interrogat. ad templum
heati martini quis fuerit. Tunc qui¬
dam exastantibus asserit sefuisse.
Requirit egrotus: quid in de pro bene¬
dittione de tulerit. Qui negat se ali¬
quid presummpsisse. Quem ittrum in¬
terrogat: qua tic neste inditus sit
aim ad templum sanctũ ocurreret.
Respondit. ea qua super se ip̃o temꝑe
ntebatur. Cunc ab sai sam fideliter in¬
dumenti particulan: impo suit suꝑ
pustulam. Mox ut egri membra teti¬
git nuhus pustule uenenum perdi¬
dit. Que tati medicamie. et iurtutt̃
sc̃i protulit: et infirimum refert in co¬
lumem. Hanc apud ita los asserens

Expanded text:
geant: qui vere sicut oliva fructifegeant: qui vere sicut oliva fructifera, per singmino de conversionibus miserorum. 13. Sed nec hoc praeteribo, quod venerabilem conservum meum Fortunatum presbiterum retulisse commemoro. Quidam in Italia, dum veneno pusulae pervasus in discrimine sic ageretur, ut vivere disperaret, aliquibus interrogat, ad templum beati Martini quis fuerit. Tunc quidam ex adstantibus adserit, se fuisse. Requiret aegrotus, quid inde pro benedictione detulerit. Qui negat, se aliquid praesumpsisse. Cui iterum interrogat, qua tunc veste indutus sit, cum ad templum sanctum occurrerit. Respondit: ea quae super se ipso tempore utebatur. Tunc abscisam fideliter indumenti particulam inposuit super pusulam. Mox ut aegri membra tetigit, vulnus pusulae veneni vim perdidit; quae tali medicamine et virtute sancti protulit et infirlumem. Hanc apud Italos asserens
Abbreviated transcription (Latin):
largissimis elemo sims: peruenit
ad sanctum locum. Ingressa ꝙ ba¬
silicam timens et tremẽs: nequa¬
quam audebat adire scpulcrum: in di¬
gnam se ẽẽ proclanians: nec ibidem
posse obsistentibus culpis accedere Ca¬
men de ducta in ingiliis et oronibus
ac proflius lacrimis una nocte obla¬
tis multis immeribus. in honorem
uĩ confessons missas expecit reuo¬
car. Que dum celebrarentur: subito
tres ceci. qui ad pedes beati antistitis
longo tempore priuati lumine resi¬
debant. fulgore mimio crcundati: lu¬
men quod olim perdiderant receperũt.
Quod facto: clamor in celum actollit
magnifican cium deum Ad istud mi¬
raculum currit regina: concurrit et
populus. Mirantur omnes fidẽ uui¬
lieris: mirantur gloriam confessoris.
Sed super omnia collaudatur deus nr̃
qui tantam uirtutem prestat sanctis
sius. ut per eos talia operari. dignetur.
tale nniter retiqua luminaria huit mũ¬
do becitum martimim ĩmensum sidͦ

Expanded text:
largissimis eleemosynis, pervenit largissimis eleemosynis, pervenit ad locum sanctum, ingressaque basilicam, timens et tremens, nequaquam audebat beatum adire sepulcrum, indignam se esse proclamans, nec ibidem posse, obsistentibus culpis accedere. Tamen deducta in vigiliis et orationibus ac profluis lacrymis una nocte, mane oblatis muneribus multis, in honorem beati Confessoris missas expetiit revocari. Quae dum celebrarentur, subito tres caeci, qui ad pedes beati Antistitis longo tempore privati lumine residebant, 1016 fulgore nimio circumdati, lumen, quod olim perdiderant, receperunt. Quo facto, clamor in coelum attollitur magnificantium Deum. Ad istud miraculum currit regina, concurrit et populus, mirantur omnes fidem mulieris, mirantur gloriam Confessoris: sed super omnia collaudatur Deus noster, qui tantam virtutem praestat sanctis suis, ut per eos talia operari dignetur, tale inter reliqua luminaria huic mundo beatum Martinum immensum sidus
Abbreviated transcription (Latin):
dem minc sacerdos habetur aduenit.
Sed nec hoc credo sine duinã fuisse
prouidentia: quod ea die se comio¬
uerit de patria. qua beate reliquie de
loco leuate sunt: et sic simul cum ip¬
sis pignoribus gallicie portum ĩgres¬
sus sit Que pignora cum sumina
ueneratione susapientes: fidem mira¬
cilis firmant. Nam filius regis anns¬
sa omni egritudine. samis ꝓperat ad
octursum. Seatus autem martinuis:
sacerdotalis gr̃e accepit principatum.
Rex umitatem patris et filn et spus
sancti confessus: cum ommi domo
sua crismatus ẽ Squalor lepre a
Necumquam ibi post ea usqz nẽ.
suy aliquem lepre m orbus appa¬
tu pignorum bĩ patroni dominiꝰ
tribuit: ut iurtutes que ibide illa
die facte sunt enarrare per longũ
poputus ille promptus ẽ: ut om̃s
martyrium libentissime suscipe
auditis miraculis que ad
locum fuint. quo sancta in embra
prospicere. abstinens ergo se a cibiᷤ
et sompnio: precurrẽtibus etiam

Expanded text:
dem nunc sacerdos habetur, advenit. dem nunc sacerdos habetur, advenit. Sed nec hoc credo sine divina fuisse providentia, quod eo die se commoveret de patria quo beatae reliquiae de loco levatae sunt, et sic simul cum ipsis pignoribus Galliciae portum ingressus sit. Quae pignora cum summa veneratione suscipientes, fidem 1015 miraculis firmant. Nam filius regis, dimissa omni aegritudine, sanus properat ad occursum. Beatus autem Martinus sacerdotalis gratiae accepit principatum, Rex unitatem Patris et Filii, et Spiritus sancti confessus, cum omni domo sua chrismatus est. Squalor leprae a nec unquam ibi postea usque nunc super aliquem leprae morbus appatu pignorum beati patroni Dominus tribuit, ut virtutes, quae ibidem illa die factae sunt, enarrare perlongum s populus ille promptus est, ut omnes martyrium libentissime susciperauditis miraculis quae ad locum fiunt quo sancta membra ea corde devoto prospicere. Abstinens ergo se a cibis et somno, praecurrentibus etiam
Abbreviated transcription (Latin):
mittũtur et ideo sic psallitur. Tinic
illi flentes inuocabant scm̃ martinũ
ut eos sua insitatione liberaret. Exter¬
ritis ꝙz custodibus et infugam u̾sis.
dismptis obicibus retinaculorum.
nber populus surgit a iunculo. Et
sic usqz ad sancta pignora populo ex¬
pectante uenerunt: osculantes flen¬
do hecitas reliquias: simulqz et gr̃as
beato martino pro sui ab solucio¬
ne reddentes, qued eos dignatus fue¬
rit sua pietate saluare. Tuncob¬
tentis per sa cerdotem ad iudice cul¬
pis incolumes dimissi sunt. Qd̾
uidentes gestatores reliquiarium:
gauisi sunt u alde dicentes. Nunc
cognonimus quod dignatur beat
antistes nobis peccatoribus ꝓpitiũ
se prebere. Et sic gratias agentes.
nauigio prospero. sequente patro¬
in presidio. undis lenibus. tempe¬
ratis flatibus. uelo pendulo. mare
tranquillo uel ociter ad portum
gallicie peruenerunt. Tunc cõmo¬
intus a deo quidam pb̃r noĩe mar¬
tinus de regione longiqua qui ibi¬

Expanded text:
mittuntur, et ideo sic psallitur'. Tunc mittuntur, et ideo sic psallitur'. Tunc illi flentes invocabant sanctum Martinum, ut eos sua visitatione liberaret. Exterritisque custodibus et in fugam versis, disruptis obicibus retenaculorum, liber populus surgit a vinculo, et sic usque ad sancta pignora, populo expectante venerunt, osculando flentes beatas reliquias simulque et gratias beato Martino pro sui absolutione reddentes, quod eos dignatus fuerit sua pietate salvare. Tunc, obtentis per sacerdotem a iudice culpis, incolomes dimissi sunt. Quod videntes gestatores reliquiarum, gavisi sunt valde, dicentes: 'Nunc cognovimus, quod dignatur beatus antistis nobis peccatoribus propitium se praebere'. Et sic gratias agentes, navigio prospero, sequente patroni praesidio, undis lenibus, temperatis flatibus, velo pendulo, mare tranquillo, veGalliciae pervenerunt. Tunc commonitus a Deo quidam, nomine Martinus, de regione longinqua, qui ibi
Abbreviated transcription (Latin):
nisi equalem cum pr̃e crederet xp̃m in
clamat Si suscipere mereor uiri iuis¬
rint sacerdotes credam. Et sic iterum
suos dirigit: maiori cum miniere. Eͥ
uemientes ad beatum locum: reliqͥa ᷤᷤ
postulabant. Cumqz eis offercẽtur.
ex consuetudme: dixerunt. Non fa
tiens itaz sed no bis quesumms li¬
centia tribuatur ponendi que exin¬
de iterum assumannus. Tunc partem
pallii sena pansatam super beatum
sepultrum posuerunt: dicentes. Si
inemimis gr̃am coram ex petito pa¬
trono: que posiminis plus in sequẽ¬
ti pensabunt: erunt qz nobis in be¬
nedictionem quesita. perfidem. In
gratia: ut tam dui eleuarent ĩ sub¬
sime eream libram: quantum hr̃e
poterat quo ascenderet momẽtana.
Cumqz eleuate fuissent reliquie cũ
magno trnmpho: audierunt uoces
psallencium qui erant ĩ ciuitate de¬
trusu in carterem. Et ad mirantes
suauitatem sonus interrogant custo¬
des quid hoc eẽt Qui dixerunt Reliquie
domimi martim in galliciam trans¬

Expanded text:
nisi aequalem cum Patre crederet Christum, in nisi aequalem cum Patre crederet Christum, in clamat: Si suscipere mereor viri juspraedicaverint, credam. Et sic iterum suos dirigit majore cum munere: qui venientes ad beatum locum, reliquias postulabant. Cumque eis offerrentur ex consuetudine, dixerunt: Non ita faciemus, sed nobis quaesumus licentia tribuatur ponendi, quae exinde iterum assumamus. Tunc partem pallii serici pensatam super beatum sepulcrum posuerunt, dicentes: Si invenimus gratiam coram expetito patrono, quae posuimus 1014 plus insequenti pensabunt, eruntque nobis in benedictionem posita, quaesita per fidem. Viggratia, ut tandiu elevarent in sublime aeream libram, quantum habere poterat quo ascenderet momentana. Cumque elevatae fuissent reliquiae cum magno triumpho, audierunt voces psallentium qui erant in civitate detrusi in carcerem, et admsuavitatem sonus, interrogant custodes, quid hoc esset. Qui dixerunt: 'Reliquiae domni Martini in Gallicia trans
Abbreviated transcription (Latin):
oms iur fuerit enarrate. Cui aiunt.
Catholice fideri polĩn. pastorali tu¬
ra in corpore positus gubernauit
asserens fihum cum pr̃e et scõ spũ
equali substantia uel oĩpotentia ue¬
nerari. Sed et minc celi sede locatus:
assiduis beneficiis nõ cessat plebi
ꝓprie prouidere. Qui ait. Si hec uera
sunt que profertis: discurrant usq
ad eus templum fideles amicr: mul¬
ta munera de portantes. Et si obtinẽt
mei infantuli medicinam: inqͥsita
fide catholica que ille credidit credã.
Pensato ergo auro argentoq ad filii
sui pondus: transmi sit aduenera¬
bilem locum sepulcri. Quo per lati
oblatis muneribus ex orant ad bm̃
timulum pro egroto Sed insidente
ad huc in patris pectore sectaz non
contimo integram recipere meruit
medicinam Reuersi autem minci.
narrauerunt regi se multas uirtu¬
tes ad beati tumulum udisse: dicẽ¬
tes. Cur non saluauerit filium tu¬
um: ignorannis. At ille intelligẽs

Expanded text:
onis vir fuerit, enarrate? Cui aiunt: onis vir fuerit, enarrate? Cui aiunt: Catholicae fidei populum pastorali cura in corpore positus gubernavit, asserens Filium cum Patre et Spiritu sancto aequali substantia vel omnipotentia venerari debere: sed et nunc coeli sede locatus, assiduis beneficiis non cessat plebi propriae providere. Qui ait: Si haec vera sunt quae profertis, discurrant usque ad ejus templum fideles amici mei, multa munera deportantes; et si obtineant mei infantuli medicinam, inquisita fide catholica, quae ille credidit credam. Pensato ergo auro argentoque ad filii sui pondus, transmisit ad venerabilem locum sepulcri. Quo perlati, oblatis muneribus exorant ad Beati tumulum pro aegroto. Sed insidente adhuc in patris ejus pectore secta, non continuo integram recipere meruit medicinam. Reversi autem nuntii narraverunt regi se multas virtutes ad Beati tumulum vidisse, dicentes: Cur non sanatus fuerit filius tuus, ignoramus. At ille intelligens,
Abbreviated transcription (Latin):
Uins temporis quidam deca¬
marecensse: reliquias beati
martini expetiit. Quas iam uespere
acceptas. cum psallendo proficisce¬
retur: et dum ligerem fluuium trã¬
sit sero factum eẽt subito conteneb¬
tum ẽ celum: et ecce fulgura ac tom¬
trua magna descendebant. Dum hͥ
agerentur: due puerotum lancee e
inissas flamineas pharos. iumẽ
enntibus prebuerunt. Ibantqz ful¬
gurantes haste. non minus mira
culi quam benefici miatoribus pre¬
ferentes: uirtutem qz beati antistiti
ostendentes.
e fecit lingua sterilis: tan¬
tas cupiens enarrare nirtu
mararia cuiusdem regis gal¬
sicie filius: grauiter egrotabat. Qui ta¬
le tedium incurrerat: ut solo spiritu
palpitaret. Pater autem eius: fetidese
illi arriane secte una cum incolis loci
subdiderat. Sed et regioilla. plus soli¬
to quam alie prouincie a lepra sorde¬
bat. Cum qz rex inderet urgueri filũ
in extremis: dicit suis. Martimis ille
quem in gallus dicunt multis uir
tutibus effulgere: anus queso religi¬

Expanded text:
us tempore quidam de Camaracense ecclesia reliquias beati Martini expetiit. Quibus jam vespere acceptis, cum psallendo proficisceretur, et dum Ligerim fluvium transisset, sero factum est, et subito contenebratum est coelum; et ecce fulgura magna ac tonitrua magna descendebant. Dum haec agerentur, duae puerorum lanceae, emissas flammeas pharos, lumen euntibus praebuerunt. Ibantque fulgurantes hastae, non minuculi quam beneficii viatoribus praeferentes virtutemque beati antestitis ostendentes. 11. Defecit lingua sterilis, tantae cupiens enarrare virtutes. Chararici cuiusdam regis Galliciae filius graviter aegrotabat, qui tale taedium incurrerat, ut solo spiritu palpitaret. Pater autem eius faetidae se illius Arrianae sectae una cum incolis loci subdiderat. Sed et regio illa plus solito, quam aliae provintiae, a lepra sordebat. Cumque rex videret, urgueri filium in extremis, dicit suis: 'Martinus ille, quem in Galliis dicunt multis vitutibus effulgere, cujus, quaeso, religi
Abbreviated transcription (Latin):
te plebe se per terram trahens. contra
parietẽ crerit: in quo fenestra retinetur.
que fuit quondã btĩ corporis porta. Et
orans atqz pre gaudio lacrimans. in¬
tegre sanitati restituitur: nec ulterius
ullam pertulit demalis infirinitatibz
grauitatem

Expanded text:
te plebe se per terrte plebe se per terrparietem erexit, in quo fenestra retenetur, quae fuit quondam beati corporis porta. Et orans atque prae gaudio lacrimans, integrae sanitati restituitur, nec ulterius ullam pertulit de malis infirmitatibus gravitatem
Abbreviated transcription (Latin):
Pud nltaconnũ quoq ui¬
cum pictauẽsim: dum duo
pueruli nocte dominica ĩ umo stratu
quiescerent: usum ẽ eis qͣi signum
qd̾ matutims cõmoneri solet sonãs
au dissent. Et surgentes decubili suo.
direxerunt ad eccam. Cũqz in atriũ
ecc̃e peruenissent: ĩueniunt ibi dem
choros mulierum canenciũ. Exterriti¬
qz ualde cognoscentes cateruam esse
demonioꝵ: dum adterram corruũt.
nec se ut ẽt etatis infirimtas signo
salutan premuiunt. unus lũie.
alius et lumie ⁊ gressu multat᷑
Cũqz per multorum annoꝵ curri¬
cula in hiis infirmmitatibus grauarẽ¬
tur: unus quitantum lumine caru¬
erat ad bĩ martim basiticam deuote
ueniens: ut oronem expleuit statim in¬
sum recepit. Alius in eodem scõ loco lĩie
recepto ad ꝓpria rediens: ad huc deblĩs
daudicabat. Uemensqz ad cellulam
condatensem in qua lectũ iri beati
hẽtur: dum ibidẽ nocte dominica iugi¬
lie celebrarentur: subito orante ꝑplõ
sensit uirtitẽ diuinam ad ẽe. Et spectã¬

Expanded text:
pud Vultaconnum quoque vicum Pictavensem, dum duo pueruli 1068 nocte Dominica in uno stratu quiescerent, visum est eis quasi signum quod matutinis commoveri solet sonantem audissent; et surgentes de cubili suo, direxerunt ad ecclesiam. Cumque in atrium ecclesiae pervenissent, invenerunt ibidem choros mulierum canentium. Exterritique valde, cognoscentes catervam esse daemoniorum, dum ad terram corruunt, nec se, ut est aetatis infirmitas, signo salutari praemuniunt, unus lumine, alius et lumine et gressu mulctatur. Cumque per multorum annorum curricula in his infirmitatibus gravarentur; unus, qui tantum lumine caruerat, ad beati Martini basilicam devote veniens, ut orationem explevit, statim visum recepit. Alius, in eodem sancto loco lumine recepto, ad propria rediens, adhuc debilis claudicabat. Veniensque ad cellulam Condatensem, in qua lectum beati Viri habetur, dum ibidem nocte Dominica vigiliae celebrarentur, subito, orante populo, sensit divinam virtutem adesse. Et spectan
Abbreviated transcription (Latin):
die in testimoniũ uirtutis habetur.
Ed et depictano quidã xlim.
cecus per sex annos iumme
atum tumulũ orans: lumen quo ca¬
ruerat operante solita uirtute recepit.
Actum ẽ autem per festiuitatẽ sancti
patroni. In qua marouerus picta¬
uis antistes ad erat: nõ in merito
plarii beatissimi discipulus preconã¬
dus. Qui sollempnitate explicita. cũ
illuminato conciue gaudens remea¬
uit ad propriam urbem:¬

Expanded text:
die in testimonium virtutis habetur. die in testimonium virtutis habetur. Sed et de Pictavo quidam caecus per sex annos lumine atum tumulum orans, lumen quo diu caruerat, operante solita virtute, recepit. Actum est autem hoc per festivitatem sancti patroni, in qua Maroveus Pictavis antistes aderat, non immerito Hilarii beatissimi discipulus praeconandus. Qui, solemnitate explicita, cum illuminato concive gaudens remeavit ad propriam urbem
Abbreviated transcription (Latin):
ossula contegeret remanẽt. Qui mr̃e
mortua: unũ ꝓpe in hoc exitu duxerat
annũ. Erat enim unicũ patri de uxo¬
ria dilectione quodam mẽoriale. Cui
ut dixiinus uicti ĩminuto deficienti
ex media febris accessit. Ot autẽ eum
ic feruor actigit: cucurrit pat̾ ad eccaz:
ne proles absqz baptismo fungeretur.
Qui haptizatus. nec confortatus cor¬
pore. p̾ter illud spũ a le remdium. iã
suffossis oculis: iam palpebris laxa¬
tis atqz demissis: iam nillum flatũ
spiraminis hñs: super beatũ sepul¬
chrum patre euilante deponitur Nec
de fuit uirtus illa celestis: que quon¬
dam pariuilum inter manus confes¬
soris uiuificauit. At ubi primũ huiꝰ
uestimenta cooꝑtorium tumuti acti¬
gerunt: illico pariuitus respirauit mi¬
rum miraculum. Uideres pallentes ge¬
nas gradratim uirtute diuina insi¬
stente rubescere; et sopitos oculos ĩ lũie
rediuio lazari. Tunc a scõ uruifica¬
tus et apatre receptus: sospes usq ho¬

Expanded text:
ossola contegeret, remaneret. Qui, matre ossola contegeret, remaneret. Qui, matre mortua, unum prope in hoc exitu duxerat annum. Erat enim unicum patri de uxoria dilectione quodam memoriale. Cui, ut diximus, victu minuente, deficienti ex inaedia febris accessit. Ut autem eum hic fervor attigit, concurrit pater ad eclesiam, ne prolis absque baptismo fungeretur . Qui baptizatus nec confortatus corpore praeter illud spiritale remedium, iam suffossis oculis, iam palpebris laxatis atque demissis, iam nullum flatum spiraminis habens, super beatum sepulchrum, patre heiulante, deponitur. Nec defuit virtus illa caelestis, quae quondam parvulum inter manus confessoris vivificavit. At ubi primum huius vestimenta cooperturium tumuli attigit, ilico parvulus respiravit Mirum miraculum! Videres pallentes genas gradatim, virtute divina insistente, rubescere et sopitos oculos in lumine redivivo laxari. Tunc a sancto vivificatus et a patre receptus, sospis usque ho