comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
itur. quotiens quis pulsatur uelcuius domus intro¬
uel cuius domus intro¬
itus ab his qui uulgo diresturii appellantur in quos ex¬
traordinan animi aduestitur. Itao
Itacut prius in grũen¬
tis consilium promodo cum mente frccidis paene
uindicur. exilii aut m&clli cut operis publici
In iuriam ciuiliter damꝓnatus eiusq uestimationẽ
inferrue ius sus famosus efficitur.
Qui pro in iutia medio eri ust mate in iuniuedamp¬
ni sibi re cogitur quã uis ciuiliter uideatur ad dictus
tamen in fecmis efficitus. Atrox iniuriam uestimator
aut loco auttem pore. cuit personuen loco quotiens
in publicum in rogatur: temporae interdiu. personȩ
quotiois senatori uelequiti romano decuri oni uel
clius expectutã cstoritates uiror &s plebeeius
uel humili loc& natussenatori uelequiti romano decu¬
rioni uel magistratiu ueledili uel ludicii quilib& horũ
ui perca lumniã pleb cius in iurtae actionẽ inftrtuit ex¬

Expanded text:
ur, quotiens quis pulsatur, uel cuiur, quotiens quis pulsatur, uel cuius domus introitur ab his, qui uulgo directarii apellantur. In quos extra ordinem animaduertitur, ita ut prius ingruentis consilium pro modo commentae fraudis poena uindicetur exilii aut metalli aut operis publici. Iniuriarum ciuiliter damnatus eiusque aestimationem inferre iussus famosus efficiQui pro iniuria mediocri estimatae iniuriae damna subire conpellitur, quamvis civiliter videatur addictus, amosus efficitur. Atrox iniuria aestimatur aut loco aut tempore aut persona: loco, quotiens in publico inrogatur: tempore, quotiens interdiu: persona, quotiens senatori uel equiti Romano decurioniue uel alias spectatae auctoritatis uiro: et si plebeius uel humili loco natus senatori uel equiti Romano, decurioni uel magistratui uel aedili uel iudici, quilibet horum, ui per calumniam iniuriae actionem instituit, ex
Abbreviated transcription (Latin):
cientes uestimator.¬
uriosus itemq in fans affectu doli& captu contumelice
carent id circo inuriarum agicum bis non potest. sõ inTs̃ indio¬
liberi qui in potestate sunt cutuxoris fiaat iniuria nrã
interẽ uindicarideoq: pernos actio in ferri potest simo¬
do his qui feaitiniuriam nitm id fecis sedoceceatur.
orporae iniuriarum in festur cum quis pulsatur cuiq stu¬
prum in fertur autde stupro interpellatur quaerer ex¬
traor dincm uindicatur. it aut pulrati opudoris poenã
capitis uindi c&ur.
ollicitatores alimarum nuptiarum itemq matrimoniorũ
inter pellatores &si effectus faleris potiri ñ ponitꝓpt uolun
actio cut more cartlege aut more caut mixto surae
introductuẽ. lege xn. tabularum de famosiser minib:
mem bris ruptisꝰ & ossibi fuctis Itñ¬
otibus. quotiens fustum pro qualitate suli arbitnio
iudicis non aestimatur congruentis poene supplitio uindicatur¬
Mixto iurue actio in iuricrum ꝙ lege corneliue constitu¬

Expanded text:
cientis aestimatur.uriosus itemque infans adfectu doli et captu contumeliae carent: idcirco iniuriarum agi cum his non potest. Si liberis qui in potestate sunt aut uxori fiat iniuria, nostra interest uindicare: ideoque per nos actio inferri potest. Si modo is qui fecit in iniuriam nostram id fecisse doceatur. Corpori iniuria infertur, cum quis pulsatur cuiue stuprum infertur aut de stupro interpellatur. Quae res extra ordinem uindicatur, ita ut pulsatio pudoris poena capitis uindicetur. tatores alienarum nuptiarum itemque matrimoniorum interpellatores et si effectu sceleris potiri non possint, proptactio aut lege aut more aut mixto iure introducta est. Lege duodecim tabularum de famosis carminibus, membris ruptis et ossibus fractis. Moribus, quotiens factum pro qualitate sui arbitrio iudicis aestimatur, congruentis poenae supplicio uindicaturMixto iure actio iniuriarum ex lege Cornelia constitu
Abbreviated transcription (Latin):
quamuis sco diedominico omnerlites acrep&sitiones
quiescere iusserimus.emancipar& amen aamanumit¬
tere minim eꝓhibemur. & hisrebus gesta confici parior

Expanded text:
Quamvis sancto die dominico omnes lites ac repetitiones quiescere iusserimus, emancipare tamen ac manumittere minime prohibemus et de his rebus gesta confici pari or
Abbreviated transcription (Latin):
cidium fuisse commissum. & si ꝑ supplicationem adrerum
dominis ueniam potuerit in petrare arectore pro uintiae ubi
casus iste com missus ẽ id specialiter debe inquiri. & si cestaa
fuerit suggessio fublicandis. ueniam moreatur obtentã
O&erum siuo luntariae habita discusione conuictus fuent
homicidium comisisse eadeoi poena excipiat quae de
homicidus legibus habdur expressa. in p&rata non uale¬
ant & cupitudisententiu feriatur reliqua constitata lex ista
dedart.

Expanded text:
cidium fuisse commissum - et si per supplicationem a rerum dominis veniam potuerit impetrare, a rectore provinciae ubi casus iste commissus est id specialiter debet inquiri et, si certa fuerit suggestio supplicantis, veniam mereatur obtentam. Ceterum si voluntarie habita discussione convictus fuerit homicidium commisisse, eandem poenam excipiat, quae de homicidiis legibus habetur expressa: impetrata non valeant et capitali sententia feriatur. Reliqua constituta lex ipsa declarat.
Abbreviated transcription (Latin):
loquitur quod pupillis quã diu subtintoribus agunt non
debeant inputuri. sed ubi adeos annos ꝑuenerint. qui¬
bus curatores habere possint idẽ uir ad quintum decimũ

Expanded text:
loquitur, quod pupillis, quamdiu sub tutoribus agunt, non debeat inputari, sed, ubi ad eos annos pervenerint, quibus curatores habere possint, id est vir ad quintum decimu
Abbreviated transcription (Latin):
uotu uenerat cut fortenonuenerit resq filus nisserĩt
reseruari p eorum obitum si alienatẽ uelobliga te

Expanded text:
ota venerint aut forte non venerint. Res quae filiis iussae sunt reservari, post quorum obitum si alienatae vel obligat
Abbreviated transcription (Latin):
qui huius modi castulã fecerit constringatur ut prob&q cons¬
cripserit: quisi &ium quue conscripserit probare non po¬
tuerit fustig&ur. qui in famare maluit quã accurare:
Siq̃ castulam famo sam in cuius cumq inuirium
uel in famiam in ꝑublicũ propositã uiderit & rolegent &

Expanded text:
qui hujus modi chartulam fecit, constringatur, ut probet quae conscripsit: qui si etiam quae scripsit probare potuerit, fustigetur, qui infamare maluit quam accusare. is chartulam famosam in cuiuscumque iniuriam vel infamiam in publico propositam viderit et legerit
Abbreviated transcription (Latin):
men omnes dominis eruos suos manumittere pos¬
sunt nam siccliquid multa debita habeant. cu¬
uis sub tantia creditorib tenentur obnoxia. In
fricudo creditores suos seruos suos manumittere
uoluerint conlatie manum issioñ ualebit.

Expanded text:
men omnes domini seruos suos manumittere possunt. Nam si aliquis multa debita habeat, cuius substantia creditoribus teneatur obnoxia, si in fraudem creditoris sui seruos suos manumittere uoluerit, collata manu
Abbreviated transcription (Latin):
uxor futurrom arito dotedicat. quod tum demobili¬
b rebus quam de fundis fieri potest. & non solum in
hac oblegatione ipsa mulieroblegitur sed & pater

Expanded text:
ue iam marito, dotem dicat. Quod tam de mobilibus rebus, quam de fundis fieri potest. Et non solum in hac obligatione ipsa mulier obligatur, sed et pater
Abbreviated transcription (Latin):
taro cutdonatum suscipere tempore mibtiue ueladmi¬
nistrictionis ullaratione licer& sed nuneual entinani
imperatoris hacelege praeceptum ẽ utomnes adminipio
trantes aut in quocum quae offitio constituti sunt publi¬
cũ & conparundi & commutandi & accipiendi donatio

Expanded text:
tare aut donatum suscipere tempore militiae vel administrationis eis ulla ratione liceret: sed nunc Valentiniani imperatoris hac lege praeceptum est, ut omnes administrantes vel militantes aut in quocumque officio publico constituti sunt et conparandi et commutandi et accipiendi donatio
Abbreviated transcription (Latin):
noctu frusbiferas arbores manufadt ceaderintadtem pus
plerumq: inopus publicum domnantur cuithonertiores damnum:
sarcire coguntur. uelcuria sub mouentur uel religantur¬
Vaticinatores quis ed eoplenos ad iimilunt id circo ciuitatoe ꝓpelli
pla cuit nehumane eredulitate publici mores adpemadicuitei cornĩpes¬

Expanded text:
noctu frugiferas arbores manu facta ceciderint, ad tempus plerumque in opus publicum damnatur aut honestiores damnum sarcire coguntur uel curia submouentur uel releganturVaticinatores, qui se deo plenos adsimulant, idcirco ciuitate expelli placuit, ne humana credulitate publici mores ad spem alicuius rei corrumpe
Abbreviated transcription (Latin):
uimmasup pliciasunt crux crematio de collatio mȩdiocrum catt̃de¬
litorũ poenesunt m& cellum ludus deportitone mnini mere ligitio
exilium opus publicum uinculas sonequi adga u diũ danturintrco
annum consumen di sunt
suertuablatũ in poena furti ꝓquaditite eius cautdopplũ auttri plũ eoiue¬
nitur ud fustibi aaesus inopus publicũ unius anni datur cũin ꝓri
heduierit ad forum rematendus ẽ ceq itu conustus in doplum ag
triplum foris more damnatur Ig N te o di õ.¬
xxi. desa cri leous.
uinostu & manuftectie p̃dandi ac depopulandi griaticaton plũ in¬
nnpunt bestis subiciuntur. siuero perdieleue cliquidd &sem¬
plo bstulerit : ꝓ uelde portundo honertiores uol hami biores inm&c i¬
lum damnantur.

Expanded text:
umma supplicia sunt crux crematio decollatio: mediocrium autem delictorum poenae sunt metallum ludus deportatio: minimae relegatio exilium opus publicum uincula. Sane qui ad gladium dantur, intra annum consumendi sunt. fuerit ablatum, in poena furti pro qualitate eius aut in duplum aut in triplum conuenitur, uel fustibus caesus in opus publicum unius anni datur aut sub abegerit, ad forum remittendus est atque ita convictus in duplum vel in triplum furis more damnatur. Idem . De sacrilegis Qui noctu manu facta praedandi ac depopulandi gratia templum inrumpunt, bestiis obiciuntur: si uero per diem leue aliquid de templo abstulerint, uel deportantur honestiores uel humiliores in metallum damnant
Abbreviated transcription (Latin):
ui hominem immolauerint eiusq sanguinem. lita¬
uerint ferrum templũ ue polluerint bestus obici¬
untur uelsi onertiores sint capiti puniuntus : Magice
astis conscu summo subplitio adficiplacuit idest
bestus obice ciutcruci subfigiupsi aut magi uiuiexu¬
runtur

Expanded text:
ui hominem immolauerint exue eius sanguine litauerint, fanum templumue, polluerint, bestiis obiciuntur, uel si honestiores sint, capite puniuntur. Magicae artis conscios summo supplicio adfici placuit, idest bestiis obici aut cruci suffigi. Ipsi autem magi uiui exuruntur
Abbreviated transcription (French):
E mon credendumẽ contraalioreorum confersione qui ingimi¬
nib accusantur nis seprius ꝓbauerint in nocentes qui a periculos ac̃

Expanded text:
 Non credendum est contra alios eorum confessioni, qui in criminibus accusantur, nisi se prius probaverint innocentes, quia periculosa
Abbreviated transcription (Latin):
apud p̃torem pr&orem illum adoptauerit qui inpo testate
patris ẽ quasi ei filius nactus sit Itaeius rumpitur testum en

Expanded text:
apud praetorem illum adoptauerit, qui in potestate patris est, quasi ei filius natus sit, ita eius rumpitur testamen
Abbreviated transcription (Latin):
Flex istahociub& in hocmaximã p̃dam ex hactorũ
de prouintiabb exercere. postemissas securitates.¬
Itẽrum publicos & securitates incipiant. postulare:¬
quue ab his non prapublica utilitate fieri. sed uta
his p̃danascatur ideoq statuit utsi securita terno
rationib: publicis uel in polypticis. ex castorũ continen¬
tur. Iterum ꝑ cupiditatis nequitiue non poe antur¬

Expanded text:
Lex ista hoc iubet in hoc maximam praedam exactores de provincialibus exercere, ut post emissas securitateterum polypticos et securitates incipiant postularquod ab his non pro publica utilitate fieri, sed ut, si eis praeda nascatur. Ideoque statuit, ut, si securitates ratiociniis publicis vel in polypticis exactorum continentur, iterum per cupiditatis nequitia non petantur
Abbreviated transcription (Latin):
duxerit omnis mulieris agnatio adeius dominum ꝑti¬
nebit quod hicẽminus decolone agntione: in nouel

Expanded text:
duxerit, omnis mulieris agnatio ad eius dominium pertinebit. Quod hic minus est de colonae agnatione, in novel
Abbreviated transcription (Latin):
accedere beneficio tamen lexista aduersus huius modi
hominis parentib uelipsius mulierib qui in suo iuraes unt
uel qui mem oriam coatis tuentur in dulsit ut can testa¬
tiones adalios iudices uel ciuitates proximas deferant᷑

Expanded text:
ersus eiusmodi homines parentibus vel ipsis mulieribus, quae in suo iure sunt, vel qui minorum aetates tuentur, indulsit, ut contestationes ad alios iudices vel civitates proximas deferant
Abbreviated transcription (Latin):
Dos aut anteced& caut sequitur matrimoniũ
& ideouelante nuptias uelp nuptias dur potest
sed ante nuptias dutae arum expectat aduentũ.
SeaT Lege iulia decdulteriis cau&ur nedotale p̃dium
depactisinter upum et uxorean¬

Expanded text:
Dos aut antecedit aut sequitur matrimonium, et ideo uel ante nuptias uel post nuptias dare potest: sed ante nuptias data earum expectat aduentum. eat. Lege Iulia de adulteriis cauetur, ne dotale praedium pactis inter uirum et uxore
Abbreviated transcription (Latin):
. Huec lex istuconfltit ut sicolonus propriũ domi¬
num fuger& &xix annos perdiuersorum domus
t agros fortus se latuerit & non nisi impl&um trices¬
num annum iudie fuge sue p̃dictum colonũ dominus potue

Expanded text:
ERPRETATIOLex ista constituit, ut, si colonus proprium dominum fugerit et XXX annis per diversorum domos aut agros fortasse latuerit et non nisi inpleto tricesimo anno a die fugae suae praedictum colonum dominus potue
Abbreviated transcription (Latin):
Quotiens dereuocanda¬
reuel causa integrires¬
titucionis beneficiũ
p&itur aut in remat¬
Inpersonam agendũ¬
est idest ut res ipsaq
sublata est recipiatꝰ¬
quirem indebite abs

Expanded text:
Quociens de revocandavel causa integrae restitutionis beneficium petitur, aut in remin personam agendum est, ut res ipsa, quae sublata est, recipiatqui rem indebite abs
Abbreviated transcription (Latin):
nnorum perscriptione dominus qui fugam coloni sequi¬
ur excludactur pecundam lterum condisonẽ currente utsi

Expanded text:
nnorum praescriptione dominus, qui fugam coloni sequitur, excludatur: secunda iterum condicione currente, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ptea inseruitio non uenir& sed hoc illis prodesse non po¬
terit quod de ingenuis parentibus & colonis muli eribus

Expanded text:
tea in servitium non veniret. Sed hoc illis prodesse non poterit, quos de ingenuis patribus et colonis mulieribus
Abbreviated transcription (Latin):
de sui & ulienam ꝑsinendi legato relinquere potest in co
legato hunc non quidem heris legatario remq relicta
iub&urtradere possidere sed uindicanti legatorio non
permitatur ꝓhibere : Pruec eptionis uero legatum non

Expanded text:
dis sui et alienam per sinendi legatum relinquere potest. In quo dis sui et alienam per sinendi legatum relinquere potest. In quo legato quoquo modo non quidem heres legatario rem, quae relicta est, iubetur tradere, sed uindicanti legatario non permittitur prohibere. Praeceptionis uero legatum non
Abbreviated transcription (Latin):
perdam ꝑnationem in legato dimitti possunt uel utsi
Ittestatus in testamento scribat frustusq ex illo agro
natifuerant aut id quod ex illa ancillanatum fuerit quod
In legato uindi cationis fieri non potest. quia non potest
haec legatarius testatori mortuo continuo uindicare: ẽ
Inter legaatũ uindicationis & dumpnationis ista similitudolicom
quod ꝑ legatum uin dĩtionis siuedompnationis si coniuncs¬
tim idest duob ct plurib unares in legato dimirsa fue¬
ritomnib: in utraq legatione simulabomnib: p̃sumatur
Int̃ legactum uindi cationis & dampnationis istre distan¬
da est ut si dis iunctim idẽ singulis quaumq res perle¬
gatum dampnationis relicta fuerit. integru debeatur.
d÷ ut unus remipsam accipiat &alii estimatione rei ipsius
inp̃cio adherede percipiant Si nendi modo hueclegati
uerba sunt. illeheres meus remillã illum promittere p̃su¬
mere & sibi habere nam& propramrem testator & here¬

Expanded text:
per damnationem legato dimitti possunt, uelut si ita testator in testamento scribat: fructus, qui ex illo agro nati fuerint, aut: id quod ex illa ancilla natum fuerit; quod in legato uindicationis fieri non potest, quia non potest haec legatarius testatore mortuo continuo uindicare. Est et inter legatum uindicationis et damnationis ista similitudo, quod per legatum uindicationis siue damnationis, si coniunctim, id est, duobus aut pluribus una res in legato dimissa fuerit omnibus, in utroque legato simul ab omnibus praesumatur. Inter legatum uindicationis et damnationis illa distantia est, ut si disiunctim, id est, singulis quaecunque res per legatum damnationis relicta fuerit, singulis integra debeatur; id est, ut unus rem ipsam accipiat, alii aestimationem rei ipsius in pretio ab herede percipiat. Sinendi modo haec legati uerba sunt: ille heres mevs rem illam illvm permitte praesvmere et sibi habere. Nam et propriam rem testator, et here
Abbreviated transcription (Latin):
uersores aut in sani sunt omntem pore uitue suae sub
curatoros esse iubentur. quia substanti ãsuũ rationa¬
bili tergubernare non possunt :
Sagius superiore commentuno deiure personarũ
aliqua dis puaat in hoc commnenturio derebus.
sunt ecdenacdĩ id esttem pla uel patrimonia. ac̃
substantia quue ecdes asticaiure pestinent publici
iuris sunt muri. fora porte & eutrecircus. arenam quẽ

Expanded text:
uersores aut insani sunt, omni tempore uitae suae sub curatore esse iubentur, quia substantiam suam rationabiliter gubernare non possunt. Gaius superiore commentario de iure personarum aliqua disputauit, nunc in hoc commentario de rebus isunt ecclesiae, id est, templa Dei, uel ea patrimonia ac substantiae, quae ad ecclesiastica iura pertinent. Publici iuris sunt muri, fora, portae, theatra, circus, arena, qu
Abbreviated transcription (Latin):
&ids ubp̃sentia principis uelin eccles a fecent. hac uenlare¬
neitu ÷ qutimn anamis nis ccdomino re uocaur ec aluce duca
mancipia eius demadatis autsȩxus iut cesiu asti fici
quodillo qui est manumirsus scierit dase coud ha purro

Expanded text:
cipis vel in ecclesia fecerit, hac poena tenebitur, ut et manumissus a domino revocetur et alia duo mancipia eiusdem aetatis aut sexus aut certe artificii, quod ille, qui est manumissus, scierit, dare cogatur
Abbreviated transcription (Latin):
inquadruplum atrarum nominedita ueldonata reci¬
piant. Nam dereliquosi antȩ difinitu non fucrint
persupplicationem. coniugia postulari omnise uerute
pro hibuit eeserum sicum parentibus puelle auttum ipsa
puella quis denuptiar pactus fuerit: Qunus ex his uoluerit:
deplacito ens resi sȩre nos ab eo qui dirplicitur consolii non
ueramus reliqlia pars legis istius alibuambabur exponta

Expanded text:
in quadruplum arrarum nomine data vel donata recipiant; nam de reliquo si ante definita non fuerint, per supplicationem coniugia postulari omni severitate prohibuit. Ceterum si cum parentibus puellae aut cum ipsa puella quis de nubtiis pactus fuerit et unus ex his voluerit de placito eius resilire, nos ab eo qui despicitur consuli non vetamus. Reliqua pars legis istius alibi iam habetur exposita
Abbreviated transcription (Latin):
cortribuit ex
his cauisisq perm&um dolũ &status permititio¬
ne & iustum errorem &absentia necessariam &

Expanded text:
or tribuit ex his causis, quae per metum dolum et status permutatiot iustum errorem et absentiam necessariam
Abbreviated transcription (Latin):
nullus romanorũ barbaram cuius lib& gentis uxo¬
rem habere p̃sumat. neq barbarorum coniugus mu¬
lierir romanue in matrimonio coniungantur : quod
si fecerint nouerintre capitalisententiue subiucere¬
XU. depide ias sorabus

Expanded text:
Nullus Romanorum barbaram cuiuslibet gentis uxorem habere praesumat, neque barbarorum coniugiis mulieres Romanae in matrimonio coniungantur. Quod si fecerint, noverint se capitali sententia subiacere. DE FIDEIVSSORIBVS
Abbreviated transcription (Latin):
cut priuatam ante sententiã aiudice prolatã inuarerit¬
& nolueritexpectare litis euentum ꝑ datnegotiũ qui con

Expanded text:
ut privatam ante sententiam a iudice prolatam invaserit et noluerit expectare litis eventum, perdat negotium qui con
Abbreviated transcription (Latin):
slimueno hereditates ud masculos propin quos agnati¬
onis cognatione perueniat reguluriter: contitutũ ẽ
ut intercagnatos proximiorpꝰteriorue exclud at &
intereos non stirpem sed in capitue ub intestatio diui¬
datur hereditas. nam intersuos sicut superius dixi

Expanded text:
uero hereditates ad masculos propinquos agnationis condicione perueniunt. Regulariter constitutum est, ut inter agnatos proximior posteriorem excludat, et inter eos non in stirpem, sed in capita ab intestato diuidatur hereditas. Nam inter suos, sicut superius dixi
Abbreviated transcription (Latin):
s. decar cere reur fugerit abeo cuiẽ traditus requirdua
quisi cum non potuerit p̃sentare. ooueritse niglegens cus¬
corillius aut dampͥnum aut poenam qui fugerit subiturũ

Expanded text:
Si de carcere reus fugerit, ab eo cui est traditus requiratur: qui si eum non potuerit praesentare, noverit neglegens custos illius se aut damnum aut poenam qui fugerit subituru
Abbreviated transcription (Latin):
nisimaior udate fuerittutelu suscipere ꝓhiba&ur
De his uero qui cum lege ueniunt adtutelums qui ex his ui¬
debitur aut deceptus facultatibus : uilis amitti non poterit

Expanded text:
nisi maior aetate fuerit, tutelam suscipere prohibetur. De his vero, qui cum lege veniunt ad tutelam, si quis ex his videbitur aut deceptus facultatibus aut moribus vi
Abbreviated transcription (Latin):
guntur de rebus suis taliter scriptura intercedente pacerci
ut omnicquae meliora sunt in agis uut in manciis uut
&ideo quitim scelerati in eos quib pcto cinid ꝓmit

Expanded text:
gunt de rebus suis taliter scriptura intercedente pacisci, ut omnia, quae meliora sunt in agris aut mancipiis aut Et ideo qui tam scelerati in eos, quibus patrocinium
Abbreviated transcription (Latin):
cestum ẽ. sed distringendi inseruis dominis ꝓsuu po¬
testate permittitur. occidendi tam̃seruis suis domi¬
nuslicentiam non forte habebunt. nisi forte seruus
dum promodoculpe ceditur. casu. forsi tanmoriatur.
dam si feruus dignum mortis crimen admiserit his iu
dicib publici officii potestas commissaẽ tradendus ẽ
Legiti maesunt nuptiae si romanus romancm nup¬
tus Interuenientibus uel concessuducant uxorem
sed non omnes personas uxoros. ducrelic&. qui aneo
patrifiliam. nec filio matrem. nec auoneptem nec nepo¬
uictur nuptias tamen interhas personas sempercons¬
tat inlicitus. Int̃ frutrem. quoquȩ & sororem siue eo¬
dem patrem ac matrem. natifuerint siue diuersis matri¬
bus cut patribus matrem omnia eẽ non possunt inter
adoptiuos &iũ fr̃r in liciusint congugia nisi forte
adoptio emanti pationis fuerit dissoluta. namsi man¬
cipatio interuenerit nuptiae Inter huius modi fr̃s
licitũ contrahuntur. fr̃r quoq: & soro sirfilia uxorẽ

Expanded text:
certum est. Sed distringendi in seruos dominis pro sua potestate permittitur; occidendi tamen seruos suos domini licentiam non habebunt, nisi forte seruus, dum pro culpae modo caeditur, casu forsitan moriatur. Nam si seruus dignum morte crimen admiserit, iis iudicibus, quibus publici officii potestas commissa est, tradendus est, Legitimae sunt nuptiae, si Romanus Romanam nuptiis interuenientibus uel consensu ducat uxorem. Sed non omnes personas uxores ducere licet: quia nec patri filiam, nec filio matrem, nec auo neptem, nec nepouatur, nuptias tamen inter has personas semper constat illicitas. Inter fratrem quoque et sororem, siue eodem patre ac matre nati fuerint, siue diuersis matribus aut patribus, matrimonia esse non possunt. Inter adoptiuos etiam fratres illicita sunt coniugia, nisi forte adoptio emancipatione fuerit dissoluta: nam si emancipatio interuenerit, nuptiae inter huiusmodi fratres licito contrahuntur. Fratris quoque et sororis filiam uxore
Abbreviated transcription (Latin):
rit quor super¬
flitos derelinquunt. tuncmedie¬
tatem sibi patroni hereruindicent & medi & atem supra¬
scriptis personis degradu defuncti libesti qui pruximior
inuenitur: mamsilibesti qui ciuer romani fuerintuiuo
manumissore decesserint sisine uoluntate patroni

Expanded text:
rit, quos superstites derelinquunt, tunc medietatem sibi patroni heredes vindicent et medietatem de suprascriptis personis de gradu defuncti liberti qui proximior invenitur. Nam si liberti qui cives Romani fuerint vivo manumissore decesserint, si sine voluntate patroni
Abbreviated transcription (Latin):
condere uoluerint testamenta poenitus. non ualebunt: quia
dustoriatem manu misrorum omã lex istaseruabit. contrafilior
ro uelne potes neclibertus neclibesia testim onium dicere in
quacumq &aura p̃sumant. quodsi fecerint lic& recipinulla

Expanded text:
condere voluerint testamenta, penitus non valebunt, quia auctoritati manumissorum omnia lex ista servavit. Contra filios vero vel nepotes nec libertus nec liberta testimonium dicere in quacumque causa praesumant: quod si fecerint, licet recipi nulla
Abbreviated transcription (Latin):
No noblegit᷑ possersionem nisi ille quiꝓprius. dominili ee di¬
noscitur. nam neq perseruum neq ꝑ procuratorem siue colo¬

Expanded text:
Non obliget possessionem nisi ille, qui proprius dominus esse dinoscitur: nam neque per servum neque per procuratorem sive colo
Abbreviated transcription (Latin):
lias nuptias ꝑ uenerint  indiueuituesuue donatorum
rerum teneant usu fructuma p obitum uero earum cad
priore martifilios omniareuestantur. nec ex indecdi¬
quid matrib uiuis filus in aliorum iura trans ferce ꝑ¬
missum ẽ¬
Glara int̃ preritione has duas sententias explanauit
ut p̃t sponsalicdonationem simaritus moriens depatrimo¬
niosuo. usum fructum reliquerit uxor iuxtauo luntatt̃ enasi¬
reli sta possideat Itaut simulierpi ea iuronupserit mox usũ

Expanded text:
lias nubtias venerint, in diem vitae suae donatarum rerum teneant usumfructum. Post obitum vero earum ad prioris mariti filios omnia revertuntur nec exinde aliquid matribus vivis filiis in aliorum iura transferre permissum eClara interpretatione has duas sententias explanavit, eter sponsaliciam donationem, si maritus moriens de patrimonio suo usumfructum relinquit uxori, iuxta voluntatem eiusrelicta possideat, ita ut, si mulier postea alio viro nubserit, mox usu
Abbreviated transcription (Latin):
in omnibus quaescripta sunt ualeant ut quinq tes¬
tes iuris iuran diflegione confirment. testatorem ud
hoceos conuocasse utremoto priore testamento. se¬
cunda in propinquis suis quam proficeren onualuit
con deree uoluntatem que lnomnib uelcirca omnes

Expanded text:
in omnibus quae scripta sunt valeat, ut quinque testes iurisiurandi religione confirment testatorem ad hoc eos convocasse, ut remoto priore testamento secundam in propinquis suis, quam perficere non valuit, conderet voluntatem: quae in omnibus vel circa omnes
Abbreviated transcription (Latin):
deredebeaat: simi liter &ille quipulsat dato fideiussore
promittatre praedictum numerum uelm eritum mancipio¬
rum uel quod ab his inpeculu reposcit satis feciat. cũ

Expanded text:
dere debeat: similiter et ille qui pulsat dato fideiussore promittat se praedictum numerum vel meritum mancipiorum, vel quod ab his in peculio reposcit, satisfaciat, cu
Abbreviated transcription (Latin):
puonuntu: Damnatiserui siuep sententiã siue ante sententia
dominorũ fucinora confersis nullomodo audiuntur nis fortẽ
reos diferant maiestatis  Is IN  IN DĨO
deques nonibus.
Narmintdib: causis erudiendis questioquidem ad hib&ur
sed non fttim at orm̃tis incipiendumẽ ideoq prius ggum̃tis
querendũ &sisus pitione aliqua resarguatur ad hibiais tor m̃¬
tis destiis d̃sceleribi suis confiteri conpellitur Is̃ lNu midĩo¬
Inuisficinoris plurimirei Itiaudi cidisunt utabeo pri¬
mum incipiatur quid timidior & tenere datis eẽ ud&urf¬

Expanded text:
puniuntur. Damnati serui, siue post sententiam siue ante sententiam dominorum facinora confessi sint, nullo modo audiuntur, nisi forte reos deferant maiestatis. De quaestionibus habendis In criminibus eruendis quaestio quidem adhibetur: sed non statim a tormentis incipiendum est, ideoque prius argumentis quaerendum, et si suspicione aliqua reus urgueatur, adhibitis tormentis de sociis et sceleribus suis confiteri compellitur. Vnius facinoris plurimi rei ita audiendi sunt, ut ab eo primum incipiatur, qui timidior et tenerae aetatis esse ui
Abbreviated transcription (Latin):
iseruus aad hoc fuerit manumissus nor queatur questio. deeo
nihilominus haberi potert:¬
uertionieius litronis quem quis. lobtulitcumdeeo. confiteur
fidem acom modarinon conuenit. nisiid forte.uelante conscien¬
tiue suuegratiã quã cũ reo. habuit fegrs docetus ubluru¬

Expanded text:
seruus ad hoc fuerit manumissus, ne torqueatur, quaestio de eo nihilo minus haberi poteaestioni eius latronis, quem quis obtulit, cum de eo confitetur, fidem accommodari non conuenit: nisi id forte uelandae conscientiae suae gratia, quam cum reo habuit, fecisse doceatur
Abbreviated transcription (Latin):
adterius cuput non nisi singuli torqueri possunt. & hocin¬
uito domino non ẽ ꝑ mittendum. nisi delatorcuius int̃ ẽ
quodintendit ꝓbure p̃tioeorũ quanty dominus truxauent
n ferrae sit paratus uel cestod&eriores facti serui subire
erũ quiultro eliquid dedomino confit&ur fides ñ
adc̃o modatus nec diim oport& in rebi dubis saluton
dominorũ seruorũ urbitrio  commitoi ss in ñ idĩõi
dominorũ seruorũ urbitrio committi.
erui in caput domini neq ap̃side neq aꝓcunaore neq inpeculiaruis
ommunisseruis in caput alterius domini corqirinon potesttiaa ulSetã ꝗ¬
uiseruum id eo conpareaut nein setor quereuur restrat o p̃tio pate¬
rit int̃rogauti : Seruus in ecaput eius domim a quo disthastus ẽ. cuiq
adiquando serui &in memoriã prioris domini int̃ rogurinom potesi¬

Expanded text:
alterius caput non nisi singuli torqueri possunt. Et hoc inuito domino non est permittendum, nisi delator, cuius interest quod intendit probare, pretia eorum quanti dominus taxauerit inferre sit paratus, uel certe deterioris facti serui subire qui ultro aliquid de domino confitetur, fides non accommodatur: nec enim oportet in rebus dubiis salutem dominorum seruorum arbitrio dominorum seruorum arbitrio committi. erui in caput domini neque a praeside neque a procuratore, neque in pecuniariis mmunis seruus in caput alterius ex dominis torqueri non potest. Qui seruum ideo comparauit, ne in se torqueretur, restituto pretio poterit interrogari. Seruus in caput eius domini, a quo distractus est cuique aliquando seruiuit, in memoriam prioris dominii interrogari non potes
Abbreviated transcription (Latin):
Iuoti ensiudicatũ solastipulatione satisdatur oimissa eius astiorei
iudicate perse cution on non excludit.
resq ad ditaẽ non excluditus mancipatili besi p̃terro siuel¬
loit. misceresepat̃ nehereditati & cum his qui in potestate
remanserunt communis patris diuidere heredititẽ antequũ
bonorum possersionm p&ant de conferendo aacuerecum satis¬
datione debebunt. quod si satirda renon possunt statim ex
fidebonorum confusi one excepto peculio castrinse facere cogen¬
disunt

Expanded text:
Quotiens iudicatum solui stipulatione satisdetur, omissa eius actio rei iudicatae persecutionem non excludit.  non excludit. Emancipati liberi praeteriti si uelint miscere se paternae hereditati et cum his qui in potestate remanserunt communis patris diuidere hereditatem, antequam bonorum possessionem petant, de conferendo cauere cum satisdatione debebunt. Quod si satisdare non possunt, statim ex fide bonorum confusionem excepto peculio castrensi facere cogendi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
uotiens sinea custoriate iudicu oficialis alicuiur bonaeccũ¬
pant. ueldis eribunt uel sub obseruationẽ ere sciunt dditto
procuraatore in iuria submou&ur &reuius custoris ad
p̃ fectos p̃toriae pumiendi mittantur. Is̃ ia dn die¬
item in ꝑnition priuatorũ fircodonari nono port& nec cb
eodem donatu surcipi dĩe¬
mperatoron litis cacusahoredem institũi inuidiosum ẽ nec
oumedumniandi facultaton ex principali maiestati ca¬
Ex nullda pollicitatione nuda actio nascitur. Ideo eiusq bona
quis e hereden imperatoron fusturus eẽ iastiuertafisco
occupurinon possunt.

Expanded text:
uotiens sine auctoritate iudicati officiales alicuius bona occupant uel describunt uel sub obseruatione esse faciunt, adito procuratore iniuria submouetur et rei huius auctores ad praefectos praetorio puniendi mittuntur. Litem in perniciem priuatorum fisco donari non oportet nec ab eodem donatam suscipi. Imperatorem litis causa heredem institui inuidiosum est: nec enim calumniandi facultatem ex principali maiestate caa pollicitatione nulla actio nascitur: ideoque eius bona, qui se heredem imperatorem facturum esse iactauerat, a fisco occupare non possunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ius bona quisibicdi quod admissum flagitiũ mortem
conscribit fis couindicantur quod si id tedium uitaecut pu¬
dores here alieni uel ualitudinis alicuius in patietia. hoc¬
admisit : non inqui & aibuntur. sed ordinariae successio¬
nerelin quuntur.

Expanded text:
ius bona, qui sibi ob aliquod admissum flagitium mortem consciuit et manus intulit, fisco uindicantur. Quod si id taedio uitae aut pudore aeris alieni uel ualetudinis alicuius impatientia admisit, non inquietabuntur, sed ordinariae successioni relinquuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
pater uel dominus id testamentũ quod filius eius uel seruus
cius heres institatir̃ dutdegatum acceperint faiũ redurquant¬
nec obtineant fisco locus ẽ.
&uti eius quiaccusia testamentũ si non obtineat subcurriso la
md quodita ammisit maxime situitoro cutconorerc connilla
actio instituticsit
Inieie prouintia ex quaquis originẽ ducitofficiũ fiscale udmi¬
nistrare ꝓhibetur neccuit gratiosus cut ilumniosus apudsuos

Expanded text:
pater uel dominus id testamentum, quo filius eius uel seruus heredes instituti sunt aut legatum acceperunt, falsum redarguantnec obtineant, fisco locus est. Aetati eius, qui accusat testamentum, si non obtineat, succurri solet in id quod ita amisit: maxime si tutoris aut curatoris consilio actio instituta sitIn ea prouincia, ex qua quis originem ducit, officium fiscale administrare prohibetur, ne aut gratiosus aut calumniosus apud suos
Abbreviated transcription (Latin):
facmiliuealiquid donauerit& in eauo luntite perseue¬
rans decesserit. morte patris donatio conucdercit:
unius reidonatio in duob confenctur potior ẽ illue
cin restraditiõe ꝯec int̃ e posterior quisant giprimus
acceperit & excepte nec neꝑ sonuesit:miuilnuina¬
Sialiquis unarem duob: perlegitimas scripturas.
donacuerituni prius & alteripitea nonq rendumẽ in
hisdonationib: qui primus quipiteri orsit. sequiremtra¬
dentuẽ denatore possiderit is eã cui ẽ tradita pessi de¬
bit. nec int̃ ẽ utrum in parenter an in extran eortadisnt
fucta donatio: Inuitur donatorde eustionerei donate
ꝓmutere non cogitur nec eonominae si ꝓmiserit honera¬
tur quia lu cra uaere porresrorudeuectionis actio ip¬

Expanded text:
familias aliquid donauerit et in ea uoluntate perseuerans decesserit, morte patris donatio conualescit. Cum unius rei in duos donatio confertur, potior est ille, cui res tradita est: nec interest, posterior is an prior acceperit, et exceptae nec ne peSi aliquis unam rem duobus per legitimas scripturas donaverit, uni prius et alteri postea, non quaerendus est in his donationibus qui primus, qui posterior sit; sed qui rem tradente donatore possederit, is eam, cui est tradita possidebit. Nec interest, utrum in parentes an in extraneos talis sit  sint. Inuitus donator de euictione rei donatae promittere non cogitur, nec eo nomine, si promiserit, oneratur, quia lucratiuae rei possessor ab euictionis acti
Abbreviated transcription (Latin):
tus ꝑrictu crius seruus  si quiꝰ ex refructuarii autexope¬
risdii ad quirit eed frustuarium ꝑtin&: qui cquid aatt̃
diunde uelex re ꝓpri &uria ad quirit domino ꝑ pridatis
ct quintsum fact& ꝓmissoris res stipulatũ dedutt in¬
tercedit ꝑ indeagi stipulatiopotest acsi ea res stur&
Ideoq ꝓmirror cestimationes eius ꝓpdnitur maxime:
sundolum quoq eius concepti fuerit stipulatio

Expanded text:
s seruus si quid ex re fructuarii aut ex operis suis adquirit, ad fructuarium pertinet. Quidquid autem aliunde uel ex re proprietarii adquirit, domino proprietatis adquirit. Cum facto promissoris res in stipulatum deducta intercidit, perinde agi ex stipulatu potest, ac si ea res extaret: ideoque promissor aestimatione eius punitur, maxime si in dolum quoque eius concepta fuerit stipulatio
Abbreviated transcription (Latin):
tra benda auetori rare.
bin &um inpendentis uicinus uicino satis decredeb& cd
ditissponsorib supereo quod damnra cceder& de communi
pariae uti litatis caura. hoc coepitobseruari utedific&
quidẽ cun edi ficar& intẽ cogaturuero sotius portionissue
in pensus ugnoscere:¬
atur ostendere inuicem sibedatis fide iussorib: promitte

Expanded text:
trahenda auctoritate tum impendentis damni uicino satisdari debet datis sponsoribus super eo quod damni acciderit. De communi pariete utilitatis causa hoc coepit obseruari, ut aedificet quidem, cuius aedificare interest, cogatur uero socius portionis suae impensas agnoscerea
Abbreviated transcription (Latin):
aliqua difficultate reddatur. proqui a beneficiosuo
sedere uid&ur. non tantũ qui per epistolum uel quae¬
cumq: alicratione hocsibi concuodi postulauit. :sed
&is quinullo uoluntatis inditio patioitȩ tmen domi¬
no porride ¶eres eius quip̃ cariã possessonẽ tenebat si
in eam anserit magis dicendumẽ daminderi poidere

Expanded text:
quod ex beneficio suo sidere uidetur non tantum qui per epistulam uel qualibet alia ratione hoc sibi concedi postulauit, sed et is qui nullo uoluntatis indicio, patiente tamen domino possidet. Heres eius, qui precariam possessionem tenebat, si in ea manserit, magis dicendum est clam uideri possidere:
Abbreviated transcription (Latin):
Sdre concordans matrimonium: separaria patres diuur
pius ꝓhibuit. Itemq a patrono liberum a parentib
filium filicm q nisi fortenq raturubiutilius moruri
nec concubinȩ nec filius naturalis nec̾lũ nusi neq in
usum cotidianum i habentob legantur. sdeoq: debis
nec int̃ dictũ redditurubm

Expanded text:
Bene concordans matrimonium separari a patre diuus Pius prohibuit, itemque a patrono libertum, a parentibus filium filiamque: nisi forte quaeratur, ubi utilius morari nec concubina nec filius naturalis nec alumnus nec quae in usu cotidiano habet obligantur: ideoque de his nec interdictum redd
Abbreviated transcription (Latin):
alimas edes inmin& uelinui cini agronis. adomino subloca¬
rinon potest qiis qui conuoendurẽ ut eam sub loc& qđ
si conuentus dominus id facerenoluerit autti noluxorias
ramorum conpercitursi id ꝗqua liscumq dominus face¬
duersus eum qui hominon liberum unxent sub pressert.
in oliiserit. operam ue ut idfier& dedent. tũ int̃dictun
quã leges fubiue suꝑ ecreactio redditur. & int̃ dicto
quidẽ id agitur ut ex hibeatur. isq decernitur. lege cur
fabia cut &ium poenanũ maria coherc&ur.

Expanded text:
inet uel in uicini agrum, nisi a domino sublucari non potest, isque conueniendus est ut eam sublucet. Quod si conuentus dominus id facere noluerit, a uicino luxuries ramorum compescitur: idque qualiscumque dominus faceduersus eum, qui hominem liberum uinxerit suppresserit incluserit operamue ut id fieret dederit, tam interdictum quam legis Fabiae super ea re actio redditur: et interdicto quidem id agitur, ut exhibeatur is qui detinetur, lege autem Fabia, ut etiam poena nummaria coerceatur.
Abbreviated transcription (Latin):
Quis bona qui falsum mon&u ꝑcurnsredicitur fiscouindicant᷑
quodsi serui ignor unte domino id fecisredicaant᷑ ipn quidon sũ mo
supplitio adficiunt᷑ dominotam̃ nihil aufestur quic peiorem
domino causc̃serui facereñ nisi forte scient omnin onqnpos sunt:
mnes omminohferte alterum e aaus c̃ pecuniariam fisco nundare
phibentur necre fest mares id estm ascoli istud an femince faciant :
seruia iugenui an libestiq ansuos an extraneor differian tomnienĩ
modo puniuntur¬
erui fiscilis qui cais an domino ꝓdere aenuntiare contendant :
difetrenonuidentur subornati sanereum ꝓdereagunt᷑ nequi qđ¬

Expanded text:
us bona, qui falsam monetam percussisse dicitur, fisco uindicantur. Quod si serui ignorante domino id fecisse dicantur, ipsi quidem summo supplicio adficiuntur, domino tamen nihil aufertur, quia peiorem domini causam serui facere, nisi forte scierit, omnino non possunt. mnes omnino deferre alterum et causam pecuniariam fisco nuntiare prohibentur: nec referrt, mares istud an feminae faciant, serui an ingenui an libertini, an suos an extraneos deferant: omni enim modo puniunturscales, qui causam domino prodere ac nuntiare contendunt, deferre non uidentur. Subornati sane reum prodere coguntur, ne qui q
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit sen ouerit red diturum quod sinecparentes sup¬
fitus fuerint nec flia coniugisq al tero superuixerit.¬
& dotem & donutionem sibiiure perpituo uindica¬
bit. Iacut fuciendi de id quicquid uoluerit habeat

Expanded text:
fuerit se noverit redditurum. Quod si nec parentes suptites fuerint nec filii, persona coniugis, quae alteri supervixitt dotem et donationem sibi iure perpetuo vindicabit, ita ut faciendi de eis quidquid voluerit habeat
Abbreviated transcription (Latin):
terfilios filcultete mat̾ nas cuit perse laut per quos
elegrint habeant potestutem sane deomnib reb

Expanded text:
ter filios facultates maternas aut per se aut per quos elegerint habeant potestatem. Sane de omnibus reb
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbure quogendu est̃ sed misso ꝓcurtore. ꝑ scriptunam
annos eos quos superius diximussghabere demonstrent¬
& similem qua uiri incoiestobohabeant facubtatẽ. ltaut

Expanded text:
bare cogendae sunt, sed misso procuratore per scripturam annos eos, quos superius diximus, se habere demonstrent et similem quam viri in contractibus habeant facultatem, ita ut
Abbreviated transcription (Latin):
s. ex his quicd seruitutem uocantur dumꝑ ad sestorem requi¬
rendum cut edico occasioneecusa ꝓtraitur eliqui mori un¬
cur & hereder eorum statum ingenuitatis obtinuerint
ꝑ illiur persone quece in litemortuaẽ heredib suis eius con

Expanded text:
si ex his, qui ad servitutem vocantur, dum per assertorem rerendum aut aliam occasionem causa protrahitur, aliqui moriunet heredes eorum statum ingenuitatis obtinuerint, o illius persona, quae in lite mortua est, heredibus suis eius con
Abbreviated transcription (Latin):
commandaticiam donationem ad illor quic quã ex eorũ
faculta te perueniat sed ipsis mortuis ad legitimos horedis
quos cumq grados amittit usq: ad cestum originis locũ
ab intestati ipsi succedunt: testandi &iameis in histantẽ
personis quib lege consensumẽ permissa potestus ẽ cuit
ex is quodelegerint scribant heredes Itictamen utsiqui
intadi consortio concersimus cum eis habuis sedocentur
hereditate ex clusi celiis in proximo grado uenientib
locum faciant. namsidesint persone propin quorum
quos lex ud successionem uocat tunc in eorum faccultatib
fis cusaccedat:¬

Expanded text:
commenticiam donationem ad illos quidquam ex eorum facultate perveniat, sed ipsis mortuis ad legitimos heredes, quoscumque gradus admittit, usque ad certum originis locum ab intestato ipsi succedunt. Testandi etiam eis in his tantum personis, quibus lege concessum est, permissa potestas est, ita ut ex his, quos elegerit, scribat heredes, ita tamen, ut, si qui in tali consortio consensum cum his habuisse docentur, hereditate exclusi aliis in proximo gradu venientibus locum faciant: nam si desint personae propinquorum, quos lex ad successionem vocat, tunc in eorum facultatibus fiscus accedat
Abbreviated transcription (Latin):
Euaecumq mulier soris sucę maritum pr illas mortẽ aces¬
pit uelsiquis ex uiris mortuã uxorem eius elis nuptus sibi con¬
unexerint nouerint tali consortio seẽẽ notubiles. & filii qui

Expanded text:
uaecumque mulier sororis suae maritum post illius mortem acceperit vel si quis ex viris mortua uxore sororem eius aliis nubtiis sibi coniunxerit, noverint tali consortio se esse notabiles, et filii, qui
Abbreviated transcription (Latin):
quem per illos aex annos maiori annorum numero dinoscitur
habitarse. Decoloneuero fugapari apud quorcumq habitaie¬
rit forma seru&ur. catamen conditioneseruata si cut de coloni
iure proprius dominus atex annorum ꝑ scriptione exduditur
ltc &im pl&o xr annorum numero derep&itione colone domines
p&cto repellatur Ita tamen utn filii qui ifraaxannos nati ful¬
erint quando adhuc colone domino composebat adomino
quicolonãm p̃ui ditiotem poris perdidit sccundum confututi¬
nemq subtitulo decpis copaduudicio procernt debeantreuo¬

Expanded text:
quem per illos XXX annos maiore annorum numero dinoscitur habitasse. De colonae vero fuga par, apud quoscumque habitaverit, forma servetur, ea tamen condicione servata, ut, sicut de coloni iure proprius dominus XXX annorum praescriptione excluditur, ita et inpleto XX annorum numero de repetitione colonae domini petitio repellatur. Ita tamen, ut filii, qui intra XX annos nati fuerint, quando adhuc colona domino conpetebat, a domino, qui colonam praeiudicio temporis perdidit, secundum constitutionem, quae sub titulo 'de episcopali iudicio' processit, debeant revo
Abbreviated transcription (Latin):
consortes ugerepossunt sulli qui p̃sentes fuerint &buc¬
ant accepturum eẽ illis qui absentes sunt: quic quid¬
fuerit iudicatum cut in p̃senti fideius sorem dederint
ut omã quae difinita fuerint implere non differant

Expanded text:
consortes agere possunt, si illi qui praesentes sunt caveant acceptum esse illis qui absentes sunt, quidfuerit judicatum, aut in praesenti fidejussorem dederint, ut omnia quae definita fuerint implere non differant
Abbreviated transcription (Latin):
hab& ut in coniugio positi si fili osnon habeant seumari¬
tus uxorem seuuxormaritum siuoluentrelinquat heredem
quod iusdicitur liberorum. qui a &iam siinuna cartum
suam condere malluerit uoluntatem ut inuicem se heredes
scribant quia d teri super stes extiterit dimissam tem iuxta
legis huius ordine uindicabit. Ita tamen ut his personis qui¬
bus lex conceditsi fuerint demofficiosi quuerelã actio
reseru&ur

Expanded text:
habet, ut, in coniugio positi si filios non habeant, seu maritus uxorem seu uxor maritum voluerit, relinquat heredem, quod ius dicitur liberorum. Qui etiamsi in una charta suam condere maluerint voluntatem, ut invicem se heredes scribant, qui alteri superstes extiterit dimissam rem iuxta legis huius ordinem vindicabit, ita tamen, ut his personis quibus lex concedit, si fuerit de inofficiosi querella, actio reservetur
Abbreviated transcription (Latin):
DELIbeRIS AΟΝΟS ceΝdis:¬
i serua conceperit &p tea manummissa pepererit
SeN Siliber concepenit & ancilla facta pepererit liberum
parit id enim fauorlibestatis ex porcit.¬
expł Si ancilla conceperit & mediotem porem anumissasit
seNT Si ex eam ulierenatds quae excaus a fidei commissi
manu mitti debuit si ꝑ morã libestatem fuctanas catur.
ingenuus nascitur.¬

Expanded text:
De liberis agnoscendis Si serua conceperit et postea manumissa pepererit, erit et ancilla facta pepererit, liberum parit: id enim fauor libertatis exposcit. Si ancilla conceperit et medio tempore manumissa sit, e possunt. Ex ea muliere natus, quae ex causa fideicommissi manumitti debuit, si post moram libertati factam nascatur, ingenuus nascitur.
Abbreviated transcription (Latin):
conpelluntur agnoscore:
Oꝑregnantem sceste muli er nonde nuntiauent uel cus¬
todes uentris missos non admiserit liberumẽ patri uelauo
natum non alere celerum neglegentiã matris ꝙminus
fuuis patri heres sit oberre non deb&.

Expanded text:
coguntur agnoscere. Si praegnantem se esse mulier non denuntiauerit uel custodes uentris missos non admiserit, liberum est patri uel auo natum non alere. Ceterum neglegentia matris, quo minus suus patri heres sit, obesse non debet.
Abbreviated transcription (Latin):
T Simulierdiuortium factum grauidã sefticet intra
tricesimum uirom denuntiaredeb& uel patrieius ut
aduentrem inspiciendum obseruandum quae custodes
mittant commissum pastum mulieres omnimodis co
agnoscere:¬

Expanded text:
 Si mulier diuortio facto grauidam se sciat, intra tricensimum diem uiro denuntiare debet uel patri eius, ut ad uentrem inspiciendum obseruandumque custodes mittant: quo omisso partum mulieris omnimodo coguntur agnoscere
Abbreviated transcription (Latin):
Interuirum & uxorẽ nec ꝑ interpositã personã donatio
fieri potest:
Interuirũ &uxorẽ contemplationẽ donationis i muginaria
uenditio contrahinonpotest expłÑt dis̃¬
ꝑstite eo qui matrimoni otem pore donauerat. a¬
tedecidente cui fuerat donatũ id quod donatũ ẽ huec¬

Expanded text:
Inter uirum et uxorem nec per interpositam personam donatio fieri potest. Inter uirum et uxorem contemplatione donationis imaginaria uenditio contrahi non potest. Sstite eo qui matrimonii tempore donauerat, ante decedente cui fuerat donatum, id quod donatum est pe