comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
epłaꝵ se̾bit. idem ⁊ in curatore ⁊ ĩ¬
ꝓcuratore erit dicend̾ ¶ Omptor
aũt ex dolo uenditoris ñ denebitur
nec heres ut alius successor nͥ in idꝗ
ad se ꝑuenit. ¶Sie au̾t pꝰ indicũ
acceptum. siũ añ dolo fem̾ sit conti¬
net᷑ osfõ iudicis. ⁊ dñs ut pat̾
recuset de peculio actionem ñ est
qudientꝰ ⁊ cogendus ÷ quasi aliã
qͣnus ꝑsonalem actionem susciꝑe.¬
peculiarium nomine in solidun
dampni infeĩ ꝓmitti d. sic̃ uicarũ
noĩe noxale iuidicium in solidũ pati
qr ꝓ pignore eas si ñ defendant᷑ actor
abducit ut possidet

Expanded text:
 scribit. idem et in curatore et procuratore erit dicendum.Emptor autem ex dolo uenditoris non tenebitur nec heres uel alius successor, nisi in id quod ad se peruenit.Siue autem post iudicium acceptum siue ante dolo factum sit, continetur officio iudicis.Si dominus uel pater recuset de peculio actionem, non est audiendus, sed cogendus est quasi aliam quamuis personalem actionem suscipepeculiarium nomine in solidum damni infecti promitti debet, sicut uicarii nomine noxale iudicium in solidum pati, quia pro pignore ea, si non defendantur, actor abducit uel possidet
Abbreviated transcription (Latin):
aũt eĩonis an it qd̾ dñs semel dedu.¬
xit cum conueniret᷑. rusus si conue¬
mat᷑ de peculio exmiere debeat an
ueluti solutum ei iudeat᷑ semel fc̃ã
deductione ⁊ neratiꝰ ⁊ nerua putãt

Expanded text:
aestionis, an id, quod dominus semel deduxit cum conueniretur, rursus si conueniatur, de peculio eximere debeat, an uero ueluti solutum ei uideatur semel facta deductione. et Neratius et Nerua putant,
Abbreviated transcription (Latin):
sum d hr̃e si ⁊ uille p̃torii ei relictꝰ
est. U enire plane ꝓpͥetariũ ad fructꝰ
ꝑcipiendos magis dicendum ⁊ ⁊ ꝑ tꝑ̃a
illic posse amitendum ⁊. Preter
habitationem quam ht̃ cui usus datꝰ
÷ deambulandi qͦ ⁊ gestandi uis ha¬
bebit. sabmus ⁊ cassins ⁊ lignis ad u¬
sum cotidianũ ⁊ ortu ⁊ pomis ⁊ ole¬
abusum. idem nerua adicit stram̃tis ⁊̃¬

Expanded text:
 habere, si et villae et praetorii ei relictus est. venire plane proprietarium ad fructus percipiendos magis dicendum est, et perillic posse admittendum est. Praeter habitationem quam habet, cui usus datus est deambulandi quoque et gestandi ius habebit. Sabinus et Cassius et lignis ad usum cottidianum et horto et pomis et holeabusum: idem Nerva, et adicit stramentis
Abbreviated transcription (Latin):
sabini sña ancille usu dato ad lenifi¬
cium etiam ñ admitti nec ex oꝑis m̃¬
cedem capi. s ibi lanã face̾. uire coge̾
sibi. eium. facẽ ud̃r qui ñ oꝑã eius
locauit. s opꝰ qd̾ condux̾it expediit
idem ⁊ octauenus ꝓbat
seruo ancille ue ꝓ oꝑa m̃cedem ĩ¬
poni posse labeoni placet
accipiam an adquiram q̃rit᷑ si ex re
mea. ut ex oꝑis eius. ⁊ siquid̃ ex oꝑis
eius ñ ualebit. qm̃ nec locare oꝑas eiꝰ
possummꝰ. s si ex re mea dicimꝰ seruumr
usuariũ stipulantem ut ꝑtͣditionõ
accipientem mͥ ad quirere cũ hac oꝑa

Expanded text:
Sabini sententia ancillae usu dato ad lanifiSabini sententia ancillae usu dato ad lanificium eam non mitti nec ex operis mercedem capi, sed sibi lanam facere iure cogere: sibi enim facere uidetur, qui non operas eius locauit, sed opus quod conduxit expediit. idem et Octauenus probatseruo ancillaeue pro opera mercedem imponi posse Labeoni placet.accipiam, an adquiram, quaeritur, si ex re mea vel ex operis eius. et si quidem ex operis eius, non valebit, quoniam nec locare operas eius possumus: sed si ex re mea, dicimus servum usuarium stipulantem vel per traditionem accipientem mihi adquirere, cum hac opera
Abbreviated transcription (Latin):
urd̾r s si testator sciens eum huiꝰ iusti¬
tuti ẽẽ ⁊ uite relinquit iud̾r etiam
de ħ usu sensiss Si usus inmist̾ii ali¬
cui fiu̾t relictus ad suũ inmist̾ium u¬
alri concessisse. s simt cum ip̃is utat᷑
qmͣcrn᷑ si filiofamilias usus serui sit
relictus ut seruo patͥ dño ue ad quisitꝰ
ip̃ius taxat usum exignt ñ etiam eo
qui sunt in pͣate oꝑas aũt serui usu¬
arũ ñ localut. n alii utendas conce¬
dat. ⁊ ita labeo quemad̾m enim conce¬
d̾e alii oꝑas pot̾ĩt. cum ip̃e uti debeat
idem tñ labeo putat si fundum con¬
dux̾it quis usurum seruũ posse ibi
oꝑari. quid enim int̾ ÷ in quare oꝑa
eius utat᷑ quare ⁊ si lanã conduxerit
usuarius expediendam pot̾it etiam ꝑ
usuarias ancillas opus ꝑficere. Id̾q si
uestim̃ta texenda redomerit uł insu¬
lam uł nauem fabricandam pot̾it ad
ħ oꝑa uti usuarii nec osfendent᷑ illa

Expanded text:
uidetur: sed si testator sciens eum huius esse instiuidetur: sed si testator sciens eum huius esse instituti et uitae reliquit, uidetur etiam de hoc usu sensisse.Si usus ministerii alicui fuerit relictus, ad suum ministerium ualii concessisse, si simul cum ipsis utatur: quamquam, si filio familias usus serui sit relictus uel seruo, patri dominoue adquisitus ipsius ‹dum›taxat usum exigat, non etiam eorum qui sunt in potestate.Operas autem serui usuarii non locabit neque alii utendo concedet, et ita labeo: quemadmodum enim concedere alii operas poterit, cum ipse uti debeat? idem tamen Labeo putat, si fundum ‹c›onduxerit quis, usuarium seruum posse ibi operari: quid enim interest, in qua re opera eius utatur? quare et si lanam conduxerit usuarius expediendam, poterit etiam per usuarias ancillas opus perficere, idemque, si uestimenta texenda redemerit uel insulam uel nauem fabricandam, poterit ad haec operis uti usuarii: nec offendetur illa
Abbreviated transcription (Latin):
snĩa mͥ uera ind̾r aliquo enim largiꝰ
cum usurario agend̃ ÷ ꝓ dignitate
euis cui relictus ÷. s usus. s utet᷑ is et
puto dum taxat in uilla pomis aũt
⁊ olerib ⁊ florib ⁊ lignis uidendũ ÷
utrum eodem loco utat᷑ dum taxat an
etiam in oppidum ei deferri possint s
meliꝰ ÷ accꝑe ⁊ in oppidum desfe̾nta
in fundo. Sed si pecoris ei usus relic¬
tus ÷ puta g̃gis ouilis ad st̾corandum
usurum dum taxat lab̾ieo ait. s neq
lana neq agnis neq lacte usurum ħ
enim mag̾ in fructu ẽẽ. ħ ampliꝰ etiam
modico lacte usurum puto. neq .n. tã
st̾cte int̾p̃tande sunt uoluntates de¬
functoꝵ S si bouum arm̃di usus relin¬
quat᷑ om̃nem usum habebit ⁊ ad aran¬
dum ⁊ ad cet̾a q̃ boues apti sunt sequi¬
cii quoq legato usu uid endum ne ⁊
donare possit. ⁊ ad uehendum subui
go uti ⁊ si forte auriga fuit cui usus
equoꝵ relictus ÷ ñ puto eum circen¬
sib his usurum. q quasi locare eos

Expanded text:
ia mihi uera uidetur, aliquo enim largius cum usuario agendum est pro dignitate eius, cui relictus est usus, sed utetur ‹h›is, ut puto, dumtaxat in uilla: pomis autem et oleribus et floribus et lignis uidendum, utrum eodem loco utatur dumtaxat an etiam in oppidum ei deferri possint: sed melius est accipere et in oppidum deferenda, in fundo.Sed si pecoris ei usus relictus est, puta gregis ouilis, ad stercorandum usurum dumtaxat Labeo ait, sed neque lana neque agnis neque lacte usurum: haec enim magis in fructu esse. hoc amplius etiam modico lacte usurum puto: neque enim tam stricte interpretandae sunt uoluntates defunctorum. Sed si boum armenti usus relinquatur, omnem usum habebit et ad arandum et ad cetera, ad quae boues apti sunt. Equitii quoque legato usu uidendum, ne et domare possiugo uti. et si forte auriga fuit, cui usus equorum relictus est, non puto eum circensibus his usurum, quia quasi locare eos
Abbreviated transcription (Latin):
usus adimat᷑ aristo sc̾bit nullam ẽẽ
ademptionem q̃ suĩa benignior ⁊ u¬
su legato si erõ fructus leget᷑ pomp̃
ait confundi eum cum usu. idẽ ait
⁊ si tͥ usum mͥ fructus leget᷑ concͤrere
nͦ musu me solum fructum habit᷑m¬
pot̾it aũt ap̃ aliũ ẽẽ usus ap̃ aliũ fe̾¬
tus sñ usi ap̃ aliũ ꝓpͥetas ueluti si qͥ
ht̃ fundum legau̾it ticio usum. mox
heres enis tͥ fructum legau̾it uł alio
mͦ constiti̾t.¬
legato licebit usuario et ex feno
qd̃ in arnno dumtaxat sufficiat caꝑe
licet mediocͥs p̃dũ eo mͦ fructꝰ cõsu¬
mant᷑ qr ⁊ domo ⁊ seruo ita uteret᷑
ut nicħ alii fruet tuum nomine suꝑ¬
efs sicuti is cuius usus fundi legatꝰ
⁊÷ quo minꝰ dñs agͥ colendi cã bi u̾
set᷑ ꝓhibere ñ pͭ. alioqum ⁊ fru do¬
minũ ꝓhib̾et. ita nec heres quic qmͣ
facere d quonimꝰ is cui usus legatꝰ
⁊ utat᷑ ut bonꝰ pat̾fam̃. uti debet.

Expanded text:
usus adimatur, Aristo scribit nullam esse ademptionem: quae sententia benignior est.Usu legato si eidem fructus legetur, Pomponius ait confundi eum cum usu. idem ait et si tibi usus, mihi fructus legetur, concurrere nos in usu, me solum fructum habiturum.Poterit autem apud alium esse usus, apud alium fructus sine usu, apud alium proprietas: ueluti si qui habet fundum, legauerit Titio usum, mox heres eius tibi fructum legauerit uel alio modo constitlegato licebit usuario et ex penu quod in annum dumtaxat sufficiat capere, licet mediocris praedii eo modo fructus consumantur: quia et domo et seruo ita uteretur, ut nihil alii fructuum nomine superesset.Sicuti is, cui usus fundi legatus est, quo minus dominus agri colhibere non potest alioquin et frui dominum prohibebit, ita nec heres quicquam facere debet, quo minus is cui usus legatus est utatur, ut bonus pater familias uti debet.
Abbreviated transcription (Latin):
legatus fuiss. P ñs ꝓpͥetatis etiam
muido usufructuario ut usuario fũ¬
dum. ut edes uł saltuariũ ut rasu¬
larium custodire potest int̾est enĩ eiꝰ
fines p̃dũ tueri. eaq omna dicenda
sunt quolib mͦ constitutꝰ usut uł usꝰ

Expanded text:
s fuisset. Dominus proprietatis etiam invito usufructuario vel usuario fundum vel aedes per saltuarium vel insularium custodire potest: interest enim eius fines praedii tueri. eaque omnia dicenda sunt, quolibet modo constitutus usus
Abbreviated transcription (Latin):
uã uit̾ iniolerciam incumosim ⁊ dili¬
genciam non ambiciosam mint̃
infest ꝓpt̃ea prospicere debet. ne
pecume pubuice credamr sine pig

Expanded text:
am inter insolentiam incuriosam et diligentiam non ambitiosam multum interest. Praeterea prospicere debet, ne pecuniae publicae credantur sine pig
Abbreviated transcription (Latin):
dũo cum in rem ũterent nicħ ud̾i u̾¬
sum siũ pꝰea debitor ẽẽ dñi ceꝑit desi¬
nere u̾sum. id̾ q ⁊ si soluĩt ei plus dic̃
⁊ si tantimid̾ ei donauit dñs qnͣtum
ẽditori soluit pro se si quid̃ renumerã¬
di animo ñ uiderim u̾sum. si n̾o̾ alias
donauit durare u̾sum. Idem querit
si decem in rem dñi u̾tit ⁊ pꝰea tantũ
dem sũmam a̾ dñm mutuatꝰ sit hãt
p̃terea ⁊ peculiũ .x. uidend̾ ait utrũ
desiit ẽẽ nsum an uero qd̾ ⁊ peculiũ
unde trahat᷑ debitum de in rẽ u̾so
ñ tollimꝰ actionem. an potiꝰ ex utroq
pro rata detrahimus. ego au̾t puto sb̾¬
latam de inremu̾so actionẽ cum debi¬
cor dñi sit constitutus. id̃ querit sim
rem tuam u̾terit ⁊ debitor tuus fẽs
sit mox ẽditor enisdem sũme quam
t̾ debuit an renascat᷑ de inrem uerso
actio an uero ex pꝰ fc̃o ñ conualescat
qd̃ um̃ ⁊. Idem tractat an ex euẽtu
possit uirem patͥs filius uert̾e uelu¬

Expanded text:
in rem uerteret, nihil uideri uersum, siue postea debitor esse domino coeperit, desinere uersum: idemque et si soluerit ei. plus dicit et si tantundem ei donauit dominus, quantum creditori soluit pro se, si quidem remunerandi animo, non uideri uersum, si uero alias donauit, durare uersum. Idem quaerit, si decem idem summam a domino mutuatus sit, habeat praeterea et peculium decem, uidendum ait, utrum desiit esse uersum? an uero, quoniam est peculium, unde trahatur debitum, de in rem uerso non tollimus actionem? an potius ex utroque pro rata detrahimus? ego autem puto sublatam de in rem uerso actionem, cum debitor domini sit constitutus. Idem quaerit, si in rem tuam uerterit et debitor tuus factus sit, mox creditor eiusdem summae quam tibi debuit, an renascatur de in rem uerso actio an uero ex postfacto non conualescat? quod uerum est. Idem tractat, an ex euentu possit in rem patris filius uertere, uelu
Abbreviated transcription (Latin):
tori ñ ħ animo gellit seriuis ut ĩ rẽ
dñ uerteret. ¶ Si filiusfam̃ peciiã
mutuatus ꝓ filia sua docem ded̾it in
rem u̾sum pat̾s uit̾r. quatenꝰ auius ꝓ
nepte daturus fu̾it . q̃ snĩa ita demũ

Expanded text:
nisi hoc animo gesserit seruus, ut in rem nisi hoc animo gesserit seruus, ut in rem domini uerteret. Si filius familias pecuniam mutuatus pro filia sua dotem dederit, in rem uersum patris uidetur, quatenus auus pro nep
Abbreviated transcription (Latin):
seruiis dño rem peculiarem actic
de nirem u̾so cessabit. ⁊ sunt ssta ua
plane si mutuu̾ seruus accep̃ ⁊ donã¬
di animo soluat dum ñ mult eñ de¬
bitorem facere peculiarem de in ren
la scͥbit. Si seruo meo argentin de¬
d̾is ut pocula tͥ face̾t ex quolibt argẽ¬
to mox factis poculis seruus decessit
ẽẽ tͥ adu̾sus me de inrem u̾so actionẽ
qm̃ possum pocula uendicare. ls̾
plane um̾ est. qd̾ labeo sc̾bit si odoces
⁊ unguenta seruus enn̾it ⁊ ad fimus
errogau̾i̾t qd̾̃ ad dñm suum ꝑtinelut
uid̾i inrem dñi u̾sum. Id̾ ait ⁊ si ħe
ditadem a seruo tuo emero q̃ ad te
ꝑtinebat ⁊ c̃ditoeib pecuniam soluo
dem̃ hanc hẽditatem abstułis mͥ exẽp¬
co actione me id ip̃m consecut᷑s. iud̾i
enim in rem tuam u̾sum. am⁊
si ħeditatem a seruo emero ut qd̾ mͥ
ab ip̃o seruo debeat᷑ compensarem
licet nicħ̾ solui tam̃ consecnu me ex
empto qd̾ ad dñm ꝑuenit. ego aũt
ñ puto de in remu̾so actionem eẽ ẽp̃

Expanded text:
seruus domino rem peculiarem, actio de in rem uerso cessabit, et sunt ista uera. Plane si mutuum seruus accepit et donandi animo soluit, dum non uult eum debitorem facere peculiarem, de in rem la scribit, si seruo meo argentum dederis, ut pocula tibi faceret ex quolibet argento, mox factis poculis seruus decesserit, esse tibi aduersus me de in rem uerso actionem, quoniam possum pocula uindicare. Illud plane uerum est, quod Labeo scribit, si odores et unguenta seruus emerit et ad funus erogauerit quod ad dominum suum pertinebat, uideri in rem domini uersum. Idem ait et si hetuo emero quae ad te pertinebat et creditoribus pecuniam soluer‹o›, deinde hanc hereditatem abstuleris mihi, ex empto actione me id ipsum consecuturum: uideri enim in rem tuam uersum: nam et si hereditatem a seruo emero, ut quod mihi ab ipso seruo debebatur compensarem, licet nihil solui, tamen consequi me ex empto quod ad dominum peruenit. ego autem non puto de in rem uerso esse actionem emptori,
Abbreviated transcription (Latin):
pecuniam dedi ñ g̾e̾nte seruo nego¬
tiũ dm̃. s ip̃e gerens negotioꝵ gestoꝵ
actionem potero etiam de usuris exꝑi¬
ri ¶ersum aũ sic accipimꝰ ut du¬
ret u̾sum ⁊ ita demũ de in rem uerso
competit actio si ñ sit a dño seruo so
lutum uł filio. si tñ necc̾e ẽditori id ÷¬
ꝑdituro seruo ut filio solutũ sit estmnꝰ
Solutum sit desinit quid̾ u̾sum equis¬
simũ aũ est de dolo malo adu̾sus prẽm
ut dũm compet̾e actionem. Nam ⁊ pe¬
culiaris debitor si fraudulent̾ seruo
solu̾it qd̃ ei debebat ñ lib̾a̾tur.¶Si
dñi debitor sit seruus ⁊ ab alio mutu¬
atus ei solu̾it actenus ñ u̾tit quatinꝰ
dño debet qd̃ excedit uertit. ꝓiide si
cum dño debe̾t tͥginta mutuatꝰ qua¬
dragnita creditori enis solu̾t ut fa¬
miliam exhibu̾it dicendum erit de
uirem u̾so in decem comped̾e actionẽ

Expanded text:
pecuniam dedi non gerenti servo negopecuniam dedi non gerenti servo negotia domini, sed ipse gerens, negotiorum gestorum actione potero etiam de usuris experiri. Versum autem sic accipimus, ut duret versum: et ita demum de in rem verso competit actio, si non sit a dlutum uel filio. si tamen in necem creditoris, id eperdituro seruo uel filio solutum sit, quamuis solutum sit, desinit quidem uersum, aequissimum autem est de dolo malo aduersus patrem uel dominum competere actionem: nam et peculiaris debitor, si fraudulenter seruo soluerit quod ei debebat, non liberatur. Si domini debitor sit seruus et ab alio mutuatus ei soluerit, hactenus non uertit, quatenus domino debet: quod excedit, uertit. proinde si, cum domino deberet triginta, mutuatus quadraginta creditori eius soluerit uel familiam exhibuerit, dicendum erit de in rem uerso in decem co
Abbreviated transcription (Latin):
num se̾bit. Si filius quasi defensor
pat̾s iudicium susceꝑit ⁊ sit condemp¬
natꝰ de in rem u̾so dem̃ pr̃em. namq
filius eum iuditio suscepto lib̾auit.
dem.li. tractat papinianꝰ. Et si ꝙ
prẽm dare oporteret. a filio sim sti¬
pulatus ⁊ ita conuen̾im filiũ. Nam
⁊ hic demrem u̾so fore actionem nisi
donare patͥ filius noluit. dum se obli¬
gat. quare dici pot̾ ⁊ si de peculio acti¬
onem quasi defensor patͥ susceꝑit te¬
neri pẽem de in rem u̾so usq ad pecu¬
li qutͣitatem cuiꝰ suĩe id erit molum̃
tum ut si finita sit actio de peculio de
nrem u̾so pat̾ conueniat᷑. ego ⁊ ande
condempnationem pꝰ uditium patͥs
nomine acceptum de inrem u̾so patͥs
ut aliquid u̾sum est. proinde si ꝑs u̾sa
est de ꝑte erit actio. s utrum ut soetẽ
diuntaxat tenebit᷑ dñs an ⁊ in usuras
⁊ si quid̾ peomisit usuras.
q ñ debebunt᷑. qr i stipulatũ deduc¬
te ñ sunt plane si contemplatiõe dñi

Expanded text:
num scribit, si filius quasi defensor patris iudicium susceperit et sit condemnatus, de in rem verso teneri patrem: namque filius eum iudicio suscepto liberavit. Idem tractat Papinianus et si, quod patrem dare oporteret, a filio sim stipulatus et ita convenerim filium, nam et hic de in rem verso fore actionem: nisi si donare patri filius voluit, dum se obligat. Quare potest dici et si de peculio actionem quasi defensor patris susceperit, teneri patrem de in rem verso usque ad peculii quantitatem: cuius sententiae id erit emolactio de peculio, de in rem verso conveniatur. ego et ante condemnationem post iudicium patris nomine acceptum de in rem verso patrem ut aliquid versum est: proinde si pars versa est, de parte erit actio. Sed utrum in sortem dumtaxat tenebitur dominus an et in usuras? et si quidem promisit usuras, que non debebuntur, quia in stipulatum deductae non sunt. plane si contemplatione domini
Abbreviated transcription (Latin):
xceptio reiuendite. ⁊ tradite ñ
tisi nei cuires tradra ẽ. si suc¬
cessoribus etiam eius. ⁊ ẽptori
Scdõ. ⁊ sires ei nonfm̃t tradi¬
ta prod̾ĩt. int̾ ẽ enim empto¬
ris pͥmi. scdõ rem noueuiner
pari ratione usiditoris etiam sur¬
cestoribus nocebit siue i unu̾¬
sum uis siue in eam dum taxat

Expanded text:
xceptio rei uenditae et traditae non tantum ei cui res tradita est, sed successoribus etiam eius et emptori secundo, etsi res ei non fuerit tradita, proderit: interest enim emptoris primi secundo rem non euinci. Pari ratione uenditoris etiam successoribus nocebit, siue in uniuersum ius siue in eam dumtaxat
Abbreviated transcription (Latin):
tͣcͣtus ¶ꝑ ãpimans cura tut ele
restitutionem pro fauore ꝓnpil¬
loꝵ latior int̃p̃tatio fcã ẽ. ne mo
enm ambigit hodie siueidexas¬
aiplatur in diesentencie suesi¬
ne iudice tutela restituataꝵ in
ei diem quo restituit. ifuras
pr̃ari. plane si tutele iudicio no¬
iente exꝑiri tutor ultro conuem̾it.
⁊ pecumam obtulit. eamq ob¬
bauatom tutor deposuerit. exco
tp̃r non pr̃abit isuras

Expanded text:
tatus? Papinianus. Circa tutelae restitutionem pro fauore pupillorum latior interpretatio facta est: nemo enim ambigit hodie, siue iudex accipiatur, in diem sententiae, siue sine iudice tutela restituatur, in eum diem quo restituit usuras praestari. plane si tutelae iudicio nolentem experiri tutor ultro conuenerit et pecuniam optulerit eamque obsignatam deposuerit, ex eo tempore non praestabit usuras
Abbreviated transcription (Latin):
tionem ut sitardius sentencie
ꝯdempniatus parnerit. futuri
tpr̃is pendantur ulure cũ in po¬
testate sit auctoris iudicatum
exigere. paulus notat. quio
enim ꝑtinet ad offm̾ iudicis pꝰt
ꝯdempnationem futuri tp̃ris

Expanded text:
tiones, ut, si tardius sententiae condemnatus paruerit, futuri temporis pendantur usurae, cum in potestate sit actoris iudicatum exigere. Paulus notat: quid enim pertinet ad officium iudicis post condemnationem futuri temporis
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ quẽ idmod̾ siquit pła manci¬
pra uno instnm̃to emptionis ĩ¬
t̃ porto undid̾at einctionitaco ĩ
singła capita mancipioꝵ cpettat᷑
⁊ sicut auarum quoq rer̾ ꝯpłi¬
nm una emptio stã sit instrum̃
quid̃ emptionis int̾põitum unuẽ
euictionum aut̃ tot accões sũt
quot ⁊ ap̃es renm sunt qͥ emp¬
tione ꝯp̃h̾nce sunt ita ⁊ ĩꝓpoĩto
non utiq prohirebitur emptor e¬
uicto exhus uno fiuudo unditorẽ
comienire. ꝙ una cautione ep̃ti¬
oms cũples fundoc m̃catus ꝯpre¬
eia fundum memanum ⁊ seia¬
num ⁊ cc̃tos doti dedit eos fidor
uirticius inua seia sine contro¬
ũ̾si a. postedit postmortem demĩ

Expanded text:
quemadmodum, si quis complura mancipia uno instrumento emptionis interposito uendiderit, euictionis actio in singula capita mancipiorum spectatur, et sicut aliarum quoque rerum complurium una emptio facta sit, instrumentum quidem emptionis interpositum unum est, euictionum autem tot actiones sunt, quot et species rerum sunt quae emptione comprehensae sunt: ita et in proposito non utique prohibebitur emptor euicto ex his uno fundo uenditorem conuenire, quod una cautione emptionis complures fundo‹s› mercatus compreeia fundos Maeuianum et Seianum et ceteros doti dedit: eos fundos uir Titius uiua Seia sine controuersia possedit: post mortem deinde
Abbreviated transcription (Latin):
m̃titur. umͣ ẽ hũc quoq incõ¬
ditione m̃tiri.⁊ ido quidũ ex¬
timau̾nt hoc quoq casu e uie¬
tionis stipłatõem contrahi. s
auctas fiui p̾ualuit existinsa¬
tic i casu exempto actõem ẽe.
iudch quia putabat eumqui
prominciasset suum .xx. dare
iussum conditionem extepise
q̃ cet indando. ¶ Seruus rõi¬
bi reddicis. lib̾ ẽe iuissuc ẽ. hiĩc
hr̃s tradidit. ⁊ dixit centum
darc uissum. si nulla reriqua
sint q̃ fuus dire debeat.⁊ ꝑ hoc
adita urditate uwu̾ fc̃at ẽ obli¬
gatio euictionis contrahitur. eo ꝙ li¬
b̾ homo tanq̃. statuliber traditur
sicentum inteliquis ht̃. pot̾ ud̾i
heres nonẽe m̃titus. qm̃ rõnem rd¬

Expanded text:
 est hunc quoque in condicionem mentiri et ideo quidam existimauerunt hoc quoque casu euictionis stipulationem contrahi: sed auctoritas Seruii praeualuit existimantis hoc casu ex empto actionem esse, uidelicet quia putabat eum, qui pronuntiasset seruum uiginti dare iussum, condicionem excepisse, quae esset in dando. Seruus rationibus redditis liber esse iussus est: hunc heres tradidit et dixit centum dare iussum. si nulla reliqua sunt quae seruus dare debeat et per hoc adita hereditate liber factus est, oblgatio euictionis contrahitur, eo quod liber homo tamquam statuliber traditur. si centum in reliquis habet, potest uideri heres non esse mentitus, quoniam r
Abbreviated transcription (Latin):
amitti auitoritatem .i. accio¬
nem pro ciuctione placet. de
eceptõe Roi cradite et nedite¬
re pesłndum. sy⁊si dñs fundi.
he res ũnditori existat id̾ erit
dicendum. ¶siquis rem mẽã
mandato meo uñdid̾it undi¬
canti micbi rem meam unditã
nocebit exceptio. nisi probenir

Expanded text:
amitti auctoritatem, id est actionem pro euictione, placet. DE EXCEPTIONE REI UENDITAE ET TRADITrepellendum. Sed et si dominus fundi heres uenditori existat, idem erit dicendum. Si quis rem meam mandatu meo uendiderit, uindicanti mihi rem uenditam nocebit
Abbreviated transcription (Latin):
¶umn iudicio bo¬
ne fiõi discepta¬
tut arbitrio in¬
dicis usurarum modus ex
more regionis ubiconitast̃
ẽ constitutur. ita tñ ut le¬
gi non offñdat. ¶ Socuis si ids̾ cõ¬
dempnandus erit ꝙ pecimiam
coẽm inuastritͭ in suoc usus cõ¬

Expanded text:
Cum iudicio bonae fidei disceptatur, arbitrio iudicis usurarum modus ex more regionis ubi contractum est constituitur, ita tamen, ut legi non offendat. Socius si ideo condemnandus erit, quod pecuniam communem inuaserit uel in suos usus co
Abbreviated transcription (Latin):
ater filie nomine fundum in
dotem cedit. eiucto eo ancxep̃¬
to anduple stipso ꝯmittatur. qͣi
pat̾ dampnum paciatur non
ĩ mͣito dubitatur. non enim sic̾
nuiueris dos ẽ ita patris ẽẽ dici
pot̾. nec confene fr̃ib cogitur do¬
tem ace profectam manente ma¬
trimomo s iudeamus ne probabi¬
liuis dicatur comitti. ł quoq ca¬
su stipłonem. Iut̾ ẽ eium pat̾s
filani dotatam hr̃e. ⁊ speniqn¬
reciplende dotis utiq simpotate
sit. ꝙꝓ sl emancipata ẽ uix pot̾it
de fñdi statim cõmiti stipłone
cum imocasu ad eum dos regre¬
di possit. nimquid gͦ tnuc dem̃¬

Expanded text:
e nomine fundum in dotem dedit: euicto eo an ex empto uel duplae stipulatio committatur, quasi pater damnum patiatur, non immerito dubitatur: non enim sicut mulieris dos est, ita patris esse dici potest nec conferre fratribus cogitur dotem a se profectam manente matrimonio. sed uideamus, n‹e› probabilius dicatur committi hoc quoque casu stipulationem: interest enim patris filiam dotatam habere et spem qrecipiendae dotis, utique si in potestate sit. quod si emancipata est, uix poterit defendi statim committi stipulationem, cum uno casu ad eum dos regredi possit. numquid ergo tunc dem
Abbreviated transcription (Latin):
accedere. nisut optimus max¬
niusq eẽt traditus fu̾it fundꝰ
tunc enim ub̾m aboñn suitu¬
te prãnd̾. ¶ Sili ẽptorpetat
uiam uł actum ũnditorem te¬
neri non poste. insi nõiatmi di¬
xit accessummi iter ułactum
tunc enmiteneri eum qui ita

Expanded text:
i ut optimus maximusque esset traditus fuerit fundus: tunc enim liberum ab omni seruitute praestandum. si uero emptor petat uiam uel actum, uenditorem teneri non posse, nisi nominatim dixerit accessurum iter uel actum: tunc enim teneri eum, qui ita
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ colligitur exreliquic iussusdare
lib̾tatem ꝑuenent oc reliquis qͥn¬
quaguita accio exempto ꝯpetat
s ⁊ siquis inuenditione statuli¬
b̾m ꝑfusorie dixit. conditionem
aut᷑ ub̾tatis celau̾it empti uidi¬
cio tenebitur. sud nescient ep̃tor
hic enim expruant eum qui dixit
statulib̾m nullam conditionẽ
pronũciaũit eiccionis quide i
nomine nontem̃ siconditione
impleta ẜunc ad ub̾tatem ꝑ ue
condicionem quam scicbat ꝓpõi¬
tam et̃ celauit. sicimi quifund̾
tradidit.⁊ cum sciat c̾tam ẜui¬
tutem deberi ꝑfusorie dix̾it iti¬
neraactusq quibus sint utiq
sunt recte recipitur eiuctionis qͥ¬
dem nomine ce lib̾at. s qui a de¬
cipit emptorem. empni iudicio
tenetur. CInfundo uñdito si
modus ꝓronũciatus de ẽ sumi¬
cium dum taxat recipiendum

Expanded text:
 colligitur iussus dare:libertatem pervenerit, de reliquis quinquaginta actio ex empto competat. Sed et si quis in uenditione statuliberum perfusorie dixerit, condicionem autem libertatis celauerit, empti iudicio tenebitur, si id nescierit emptor: hic enim exprimitur eum, qui dixerit statuliberum et nullam condicionem pronuntiauerit, euictionis quidem nomine non teneri, si condicione impleta seruus ad libertatem pecondicionem, quam sciebat praepositam esse, celavit: sicuti qui fundum tradit et, cum sciat certam servitutem deberi, perfusorie dixerit: "itinera actus quibus sunt utique sunt, recte recipitur", evictionis quidem nomine se liberat, sed quia decepit emptorem, empti iudicio tenetur. In fundo vendito cum modus pronuntiatus deest, sumietium dumtaxat recipiendum,
Abbreviated transcription (Latin):
hitur ne quid einctione semi¬
ta c̾ditor p̾stet q̃. anis p̃cumi ẽp¬
tor nonsolu̾it.s m̃ditori ca¬
iũt eictione secuta nullam
eptor. exceptionem hebit quo
mius p̃cium soluat. ¶eir¬
ditor qui propecruua nom̃ de¬
bitoris ꝑdełgationem consx¬
qui manut ẽuicris pignoribus
q̃ prior creditor accepit nuliã
actionem cum eo qui laꝰ. atic̾ ha¬

Expanded text:
e quid euictione secuta creditor praestet: quamuis pretium emptor non soluerit, sed uenditori cauerit, euictione secuta nullam emptor exceptionem habebit, quo minus pretium soluat. Creditor, qui pro pecunia nomen debitoris per delegationem s‹e›qui maluit, euictis pignoribus quae prior creditor accepit nullam actionem cum eo qui liberatus est ha
Abbreviated transcription (Latin):
ligitur hanc ꝙpẽm dumitaxat
liberratis exciꝑe que ex testam̾to
implera conditione exp̾fito pos¬
ł ob contingere. ⁊ ido̾. si p̃sens
testam̃to lib̾tas data fu̾it ⁊ uẽ¬
ditor statulib̾m pronũciau̾it
nis nomine tenetur. rursus qͥ
statulib̾m tradid̾it si c̃tamcõ¬
ditionem pronũciau̾it sb̾ qua
dicit ei lb̾tatem datam detĩo¬
rem conditionem suam feciste
existim abitur. quia non oẽm
cãm statute nb̾tatis. si cam dũ¬
taxat quam pronũciau̾it excepis¬
se iudebitur. ueliti si quis hõiez
dix̾it decem dare iussum. isq p
modo lib̾tasdata funt sticbus post
anũ lib̾ esto eiuctioneis õbliga¬

Expanded text:
at libertatis excipere, quae ex testamento impleta condicione ex praeterito possit optingere: et ideo si praesens testamento libertas data fuerit et uenditor statuliberum pronuntiauitnis nomine tenetur. Rursus qui statuliberum tradit, si certam condicionem pronuntiaverit, sub qua dicit ei libertatem datam, deteriorem condicionem suam fecisse existimabitur, quia non omnem causam statutae libertatis, sed eam dumtaxat quam pronuntiaverit excepisse videbitur: veluti si quis hominem dixerit decem dare iussum isque post modo libertas data fuerit: "Stichus post annum liber esto", evictioni
Abbreviated transcription (Latin):
posd̾em aduocat. ⁊ soluta petu¬
ma m̃ditori diso litur unfitut
ẽptori suo nomine non ꝯpetat.
Siiqui rei publice cauta abfint
fundum petat utitis postõri pro
enictione ꝯpentactio. It sipͥuat᷑
amuite petat ead oqutasẽ ep̃tori
reslituende pro eiugtione accõric
¶Si sod̾s emptor uñditore m cũ¬
d̾q emptorem adute̾ põis de
d̾it procuratorem ⁊ non resti¬
tuto eodampnatio fui̾t. sb̾ce¬
cati ꝓ̃strt̾it procuratorut n
rem suamidatus exstipłatu ꝯ¬
sequi non põtit. si qr dãpnũ
enictionis ad ꝑconam ꝑtinuit
emptoris qui mandati iudicio
unicħ ꝑcepturuis ẽ non in uti¬
tionem agetur ex im̃dito
Diuisione int̾ quosdã hr̃des
frã. si procurator abĩtis int̾¬
tis p̃dus indñm acco dabitur¬
q̃ daretur qui negocium abtẽ¬
tis gessit ut qnͣti sua it̃ ẽ. ac¬
tor concequatur .s. ut merio¬
ris aut det̾ioris agni ftĩ cauca
finom p̃cu quo fuerat tp̃rdi
iusionis estunatus dimimat

Expanded text:
onem auocat et soluta pecunia uenditori dissoluitur: unde fit, ut emptori suo nomine non competat. Si is qui rei publicae causa afuit fundum petat, utilis possessori pro euictione competit actio. item si priuatus a milite petat, eadem aequitas est emptori restituendae pro euictione actionis. Si secundus emptor uenditorem eundemque emptorestituto eo damnatio fuerit secati praestiterit procurator ut in rem suam datus, ex stipulatu consequi non poterit: sed quia damnum euictionis ad personam pertinuit emptoris, qui mandati iudicio nihil percepturus est, non inutitionem agetur ex uendito. Diuisione inter coheredes facta si procurator absentis intetis praediis inin eum qui negotium absentis gessit, ut quanti sua interest actor consequatur, scilicet ut melioris aut deterioris agri facti caus‹a› finem pretii, quo fuerat tempore diuisionis aestimatus, deminuat
Abbreviated transcription (Latin):
uigo receptum ẽ ut quamuis ̃
ꝑsõnam actumsit postlitem tã
ꝯte statam cansa p̾stetur cuiiso¬
pinionis ro̾ redditur. qm̃i qualee¬
cum redditur petitur. taledarido¬
tet acꝓpt̾ea p̾ea captos fructus ꝑ¬
tumq editum restitm oportet.

Expanded text:
go receptum est, ut, quamuis in personam actum sit, post litem tamen contestatam caus‹a› praestetur: cuius opinionis ratio redditur, quoniam quale est, cum petitur, tale dari debet ac propterea postea capt‹o›s fructus partumque editum restitui oportet.
Abbreviated transcription (Latin):
dinonis coħ̾rdes iste ẜ nus h̾at
iniuicem bona side ẜiure uide¬
antire
elsus. lib̾ .ui. dig̾stor. Niego
decem stipłatus aticio de in ce¬
ꝑs stipuler a seio qnͣto minus
aticio consequi possim si dece̾
petiero atitio nõ lib̾abitur sei¬
us. alioqͥn nec quitqmͣ michi
cauetur: at si uidicatum feci̾t
titius nich ultra seius tenebrt᷑
s si cum seio egero qnͣtumq
ẽ quo minus atitio exige̾ potero
eo temꝑe qd udicium int̾ me et
seium acceptum ẽ. tanto minꝰ a
ticio post ea petere possum. la¬
beo ait cum decem tu dari stip¬
latus sis. id̾o no̾ posse re detem
lib̾ari possit qd̃. s significat n̾o
ẽẽ cogendum eum acciꝑe udi¬
cumꝑ si erum locupletem osfe¬
rat. De uire uirãdo
prouinciał. Maximum re¬
medium expediendaꝵ licii ĩ
usum uenit uir̾ uirandi religi¬
o qnͣa uł expactione ipor linga¬
tor uł ex auctoritate uidicis de
tinet maiorem que ht̃ ancto¬
ritatem quam res uidicata.
sis cum quo agetur cõclino¬

Expanded text:
ionis coheredes iste servus habeat, invicem bona fide servire videantur. Celsus libro sexto digestorum Si ego decem stipulatus a Titio deinceps stipuler a Seio, quanto minus a Titio consequi possim: si decem petiero a Titio, non liberatur Seius, alioquin nequicquam mihi cavetur: at si iudicatum fecerit Titius, nihil ultra Seius tenebitur. sed si cum Seio egero, quantumcumque est quo minus a Titio exigere potuero eo tempore, quo iudicium inter me et Seium acceptum est, tanto minus a Titio postea petere possum. Labeo ait, cum decem dari curari stipulatus sis, ideo non posse te decem liberari possit: quo scilicet significat non esse cogendum eum accipere iudicium, si reum locupletem offerat. II DE IVREIVRANDOprovinciale Maximum remedium expediendarum litium in usum venit iurisiurandi religio, qua vel ex pactione ipsorum litigatorum vel ex auctoritate iudicis dectinet maioremque habet auctoritatem quam res iudicata."Si is cum quo agetur condicio
Abbreviated transcription (Latin):
Nam ⁊ iilianus ait uidendũ
au dñs integram exempt ac¬
tõem hãt uenditor aũt condi¬
ce̾ possit bone fidei emꝑtori. sꝑ
ad peculiares m̾imos attiner
Si extant uenbitare eos dñs
pot. s actione depeculio tene¬
tur uenclitori ut p̾cium solu¬
at. s si ꝯsumpti sunt actio
te petulio euanescit. s a ditere
debuit ulianus: nõ aliter do¬
muino serm uenitorem exep¬
to tenĩ. qmͣ si ei p̾cium solidũ
et quecumq sicut libe̾ ccͣxiss
debe̾ntur dñs ẜ ui pͥstaiͣ. Idem
dici pot̾ debet sibone fidei possõri
tibi promitt̾e uisserim tu sti¬
płatus sis eum putares eũ ty¬
cii debitorem cẽ an mͥ obliga¬
ris: subsisto. si quidem nullũ
uegocium meum ceͣxisti. s¬

Expanded text:
idendum, ne dominus integram ex empto actionem habeat, uenditor autem condicere possit bonae fidei emptori. quod ad peculiares nummos attinet, si exstant, uindicare eos dominus potest, sed actione de peculio tenetur uenditori, ut pretium soluat: si consumpti sint, actio de peculio euanescit. sed adicere debuit Iulianus non aliter domino serui uenditorem ex empto teneri, quam si ei pretium et quaecumque, si cum libero contraxisset, deberentur, dominus servi praestaret. idem dici debet, si bonae fidei possessori tibi promittere iusserim, tu stipulatus sis, cum putares eum Titii debitorem esse, an mihi obligaris? subsisto, si quidem nullum negotium mecum contraxisti: s
Abbreviated transcription (Latin):
sent dum̃ decessisse. caꝵ aut̃ sum¬
mar noĩe que adstich̾ ꝑueĩsent
rum dari derere: quas noͣnͣ pecu
nias ip̃e crectidisset eas nõ ex maio¬
re parte quam ex qua ip̾e hrs sit
alienatas eẽ. Nam ⁊ si tibi inħ
deceru m̾imios ut eos sticho cre¬
das de uide mortuo me ignorans
dederis: accipientis nd̾ faties. Neq
em̃i situt illd̾ receptuun e̾ ut debr¬
tores soluentes ei libentur ita
hoc quo receptum ẽ ut credendo
nũmos auienaret qrͣ si ulła sti¬
pło int̾uenisset ireq ut credi¬
tam pecuniam ꝓꝑte cohrdis ꝑe¬
ti posse neq pignora teneri ꝙsi

Expanded text:
sent dominum decessisse. earum autem sumsent dominum decessisse. earum autem summarum nomine, quae ad Stichum pervenissent,rum dari debere. quas vero nias ipse credidisset, eas non ex maiore parte, quam ex qua ipse heres sit, alienatas esse: nam et si tibi in hoc dederim nummos, ut eos Sticho credas, deinde mortuo me ignorans dederis, accipientis non facies: neque enim sicut illud receptum est, ut debitores soluentes ei liberentur, ita hoc quoque receptum, ut credendo nummos alienaret. quare si nulla stipulatio interuenisset, neque ut creditam pecuniam pro parte coheredis peti posse
Abbreviated transcription (Latin):
¶pactum q id tm̃ad exceptõem ꝓ¬
deẽ et id̾o nõ soluta pocunia stani¬
tis pensionib ex die stipłonis us¬
uras deberi. atq si d noĩatim eẽt¬
ẽẽt exp̾ssumiss cum sortis dilano¬
petitio dilata sit consequens est
ut ⁊̃ usure ex eo tempore quo mo
a quo petunia pp̃ exceptõem pe¬
ti no po̾t. s qnͣtitatem que me¬
dio tp̃r colligitur stipł amurͤ cõ
dicio extitit sic̃ ẽ infructib id̃
et in nsuris po̾t exprimi. ut ad
tliem noͥ soluta peciuua qd comi¬
petit usurar noĩe ex clie int̾põite
stipłonis prestetur.
qui in ꝑrouintia stichum ẜuñ
kalendario ꝓposuerat rome testa¬
iuentum recitatum erat quo id̾
stichus liber ex ꝑte hr̃s erat scͥp¬
tus qui statꝰ sui ignarꝰ pecunias
desuncti aut ex egiti aut credi¬
dic. ut inc̾oum stipłaretur. et pi¬
gnora acuiꝑet. CConsulebatur qͥd
dehiis eẽt uiris placebat debito¬
res quidem qui ei soluissent li¬
b̾a̾tos ee̾ si modo ip̃i quo ignoras¬

Expanded text:
pactumque id tantum ad exceptionem prodesse et ideo non soluta pecunia statutis pensionibus ex die stipulationis usuras deberi, atque si id nominatim esset expressum. sed cum sortis petitio dilata sit, consequens est, ut etiam usurae ex eo tempore, quo mora quo pecunia propter exceptionem peti non potest. sed quantitatem, quae medio tempore colligitur, stipulamur, cum condicio exstiterit, sicut est in fructibus: idem et in usuris potest exprimi, ut ad diem non soluta pecunia quo competit usurarum nomine ex die interpositae stipulationis praestetur. qui in provincia Stichum servum kalendario praeposuerat, Romae testamentum recitatum erat, quo idem Stichus liber et ex parte heres erat scriptus: qui status sui ignarus pecunias defuncti aut exegit aut credidit, ut interdum stipularetur et pignora acciperet. consulebatur quid de his iuris esset. placebat debitores quidem ei qui solvissent liberatos esse, si modo ipsi quoque ignoras
Abbreviated transcription (Latin):
tit insurandum. quĩ defente se
cum ꝑatus e̾e̾t adñsarius uira¬
re grãm ei facit contẽptꝰ uolim¬
tate suscopti insurandi ꝙ si nõ
suscepit uis uirandũ licet post¬
ea ꝑato uirare actor nolit deferre
lo̾ uidebitur remissum. ⁊ am ꝙ
susceptum ẽ remicti d.¬
euis rei de qua uisuirandum de¬
latimm fu̾it neq in ip̾m neq ni
eum ad quem ea ros ꝑtinet ac¬
tionem dabo enis rei sic erit at¬
cipiendum sine de tota re sine
de ꝑte sit uiratum nani decoꝙ
iuratum ẽ pollicetur se accõnẽ
nõ daturum neq meum qui m¬
rauit ueq in eos qui locum eins
cui uisiramd̾ delatum ẽ succedt.

Expanded text:
tit iusiurandum, qui deferente se cum paratus esset adversarius iurare gratiam ei facit contentus voluntate suscepti iurisiurandi. quod si non suscepit iusiurandum, licet postea parato iurare actor nolit deferre, non videbitur remissum: nam quod susceptum est remitti d"Eius rei, de qua iusiurandum delatum fuerit, neque in ipsum neque in eum ad quem ea res pertinet actionem dabo". "eius rei" sic erit accipiendum, sive de tota re sive de parte sit iuratum: nam de eo quod iuratum est pollicetur se actionem non daturum neque in eum qui iuravit neque in eos qui in locum eius cui iusiurandum delatum est succe
Abbreviated transcription (Latin):
tum siũ penali actone uł qua¬
uis ał agatur siuĩ de int̃dc̃o s
⁊ si de condoone ꝑsone sui̾t iura¬
tum p̾tor id uisuirandum tue¬
bitur ut puta detuli tibi uisia¬
ndum. et uirasti in potestate m¬
ea rem nõ ẽẽ tuendum erit ius¬
uirandum. Uñ marcellus scri¬
bit etiam de co iurari posse an
nirando standum llemq ait. Si
re si forte qiͣ pͥgnans ire in posso̾e̾
uolebat et cum ei ccͣdiceret᷑ uł
ip̃a iurauit se p̾gnantem uł ctͣ
eum uiratiu est nam si ip̃a ibit
in pͣsessonem sũ metu si ccͣ eamñ
ibit quͣimis uere p̾gnaus fu̾it pio¬
derit que inquid marcellus mui¬
lieri uiranti insuirandũ ne con¬
ueniatur qiͣ calumpine cã uen¬
tris noĩe fu̾it inpossõne neue ĩ
patiatur inpossõnes an uisuirã¬
dum eo usq prosit ut post etlic¬
tum partum nõ queratur ex eo
etlitus sit annosit ciuꝰ ẽẽ dr᷑ max¬
cellus tractat ⁊ ait ui̾tatem eẽ
querendam. qr iunsuirandum al¬
tĩ neq ꝓdẽ neq nocet: matris gͥ

Expanded text:
ctione uel quauis alia agatur siue de interdicto. Sed et si de condicione personae fuerit iuratum, praetor iusiurandum tuebitur: ut puta detuli iusiurandum et iurasti in potestate mea te non esse: tuendum erit iusiurandum. Unde Marcellus scribit etiam de eo iurari posse, an rando standum: denique ait, si re, si forte quasi praegnas ire in possessionem uolebat et, cum ei contradiceretur, uel ipsa iurauit se praegnatem uel contra eam iuratum est: nam si ipsa, ibit in possessionem sine metu, si contra eam, non ibit, quamuis uere praegnas fuerit: proderitque, inquit Marcellus, mulieri iuranti iusiurandum, ne conueniatur quasi calumniae causa uentris nomine fuerit in possessionem neue patiatur in possessione. sed an iusiurandum eo usque prosit, ut post editum partum non quaeratur, ex eo editus sit an non sit cuius esse dicitur, Marcellus tractat: et ait veritatem esse quaerendam, quia iusiurandum alteri neque prodest neque nocet: matris igitur
Abbreviated transcription (Latin):
stipłatus ẽẽt. nam ⁊ si noi̾ati for¬
te ticio dño suo mortus iam da¬
ri stipłatus sit ꝓculdubio mnu¬
tilit̾ eẽt stipłanis ꝙ si sĩbi dari
stipłatus eẽt dñoum hr̾ditan eu̾
ad quisisse situt eni nob̾ met
ip̃is ex re nra ꝑ eos qui libĩ uł
aueni sui bona fide ẜuiant: ad¬
quiratur ita hẽclitati quo ex
re hĩditaria. adquiri. Post ad¬
eq idẽ dici po̾t utiq si scieriit
tunt n̾o̾ possunt ind̾i bone sidei
possores eẽ qui nec possidendr
des eiꝰ id ignorasse qd̾ forte tp̃i

Expanded text:
stipulatus esset: nam si nominatim forte Titio domino suo mortuo iam dari stipulatus sit, procul dubio inutiliter esset stipulatus. quod si sibi dari stipulatus esset, dicendum hereditati eum adquisisse: sicut enim nobismet ipsis ex re nostra per eos, qui liberi vel alieni servi bona fide serviant, adquiratur, ita hereditati quoque ex re hereditaria adquiri. post adem dici potest, utique si scierint tunc non possunt videri bonae fidei possessores esse, qui nec possidendi edes eius id ignorasse, quod forte ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
tum hn̾dum iusurandum. q si
ex egiut ꝑsalutem tuam uira¬
res et urasti stabit᷑ ome enĩ oio
licitum iusiurandũ ꝑ ꝙ uoluit
quis sibi iurari ydoneum ẽ ⁊ si
ex eꝯ fu̾it uiratum p̾tor id tue
tis ꝓbatum sit ure iurando. ¶ S¬

Expanded text:
tum habendum iusiurandum: quod si exegi, ut per salutem tuam iurares, et iurasti, stabitur. omne enim omnino licitum iusiurandum, per quod voluit quis sibi iurari, idoneum est et si ex eo fuerit iuratum, praetor id tuebtis probatum sit iureiurando. Se
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑõndente autem cã codobns: ide pe¬
tere no possit qm̃ cũ incertum sit
an ex ea stipłone debi possit ante
tempꝰ petere uideor
adpͥsens tempꝰ conditio conferat᷑
stupuło non suspentlitꝰ et si conclito
hentes conditdem ignorent ueli¬
tisirex parthor uĩi. o. dare spo¬

Expanded text:
pendente autem causa condicionis idem petere non possum, quoniam, cum incertum sit, an ex ea stipulatione deberi possit, ante tempus petere videorad praesens tempus condicio confertur, stipulatio non suspenditur et, si condicio hentes condicionem ignorent, ueluti 'si rex Parthorum uiuit, ce
Abbreviated transcription (Latin):
Ni pecu¬
mam militis procurator enis m¬
utuam decłit fideiꝰsorem q acce¬
ꝑit: exemplo eo quo si tutor pu¬
pilli aut curator uiuenis pecu¬
niam alt̾utrius eoꝵ creditam
stipłatus fuit actõem dari mi
utilitatem eiꝰ p̾etune u̾se sunt
alioqͥn ip̃i soli qui ccͣxerunt n̾c
ciuitas tenebuntur.
reditor qui nõ ydoneum pignus
accepit ud amittit exactõnẽ eĩ
debite qnͣtitatis inqmͣ ꝑignus
non susficit.
Iaulus. lib̾ .iiii. ad plautium i
institutorem ẜmini dũs habuit
posse dici uili anus ait ⁊ iam
co̾diti posse qi iussu eius contͣ¬
hatur a quo pp̃oĩtus sit.
peciunam creditam accepturus
spopondit creditori futuro inpͦ¬
a te ht̃ ne accipiende se ei obstn
titus ẽẽt puto hoc nos uire u¬
ti ut post iudicium acceptũ
cã omĩis restituenda sit .i. orñe
si litis contestate temꝑe solutꝰ
fuisset. E Sernum tuum
imprudens afure bõa fide emi
is ex pecło ꝙ ad te ꝑtiuebat.

Expanded text:
i pecuniam militis procurator eius mutuam dedit fideiussoremque accepit, exemplo eo quo si tutor pupilli aut curator iuuenis pecuniam alterutrius eorum creditam stipulatus fuerit, actionem dari milutilitatem eius pecuniae uersae sunt: alioquin ipsi soli qui contraxerunt, non ciuitas tenebuntur.Creditor, qui non idoneum pignus accepit, non amittit exactionem eius debiti quantitatis, in quam pignus non sufficit. Paulus libro quarto ad Plautium Si institorem servum dominus habuerit, posse dici Iulianus ait etiam condici ei posse, quasi iussu eius contrahatur, a quo praepositus sit. pecuniam creditam accepturus spopondit creditori futuro, in potestate habet, ne accipiendo se ei obstrititus esset, puto hoc nos iure uti, ut post iudicium acceptum causa omnis restituenda sit, id est omsi litis contestandae tempore solutus fuisset. Servum tuum imprudens a fure bona fide emi: is
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ mutuum datum erat ꝑu
dicem petitum ẽ. quesitum ẽ cĩ
temporis extrntatio fieret utr̃
cum datum ẽẽt: an cũ litem ꝯ¬
testatus fuisset: an cũ res uidi¬
t̾rogani cuiꝰ loci p̾cium sequio
redde̾tur qnͣti eo loco ẽẽt si dictu̾
no eẽt. qnͣti ubi eẽt petitum. S¬
qui tibi legatus sit qrͣ michi lega¬
tum posederim et uendid̾im mor¬
tuo eo posse te michi p̾cium cõ¬
dicere uilianꝰ ait. quasi ex retu¬
a. locuplecior factus sim
lp̃. lib̾. singłari pandectar.
quis certum stipłatus fu̾it exsti¬
płatu actõem nõ ht̃. s illa cõditio

Expanded text:
quod mutuum datum erat, per iudicem petitum est: quaesitum est, cuius temporis aestimatio fieret, utrum cum datum esset an cum litem contestatus fuisset an cum res iuditerrogavi, cuius loci pretium sequi oredderetur, quanti eo loco esset, si dictum non esset, quanti ubi esset petitum. Aqui tibi legatus sit, quasi mihi legatum possederim et vendiderim, mortuo eo posse te mihi pretium condicere Iulianus ait, quasi ex re tua locupletior factus sim. Vlpianus libro singulari pandectarum Si quis certum stipulatus fuerit, ex stipulatu actionem non habet, sed illa c
Abbreviated transcription (Latin):
peculiũ serui. res tñ in cã peculia¬
ria manent. Namsi aut seruo do¬
nall debitum dn̾s. aut nomine ser¬
ui alius dño intulils peculiũ sup¬
plet᷑ nec ⁊ noua concessione dñiop
¶Non solum id inpeculio iucarioꝵ

Expanded text:
peculium servi, res tamen in causa peculiapeculium servi, res tamen in causa peculiaria manent: nam si aut servo donasset debitum dominus aut nomine servi alius domino intulisset, peculium suppletur nec est nova concessione domini opus. Non solum id in peculio vicario
Abbreviated transcription (Latin):
familias nommne in id qd̃ ad patrem
ꝑuenit competit actio de peculio.
filiusfam̃. duũ uir puppillo rem saluã
mutare arbit᷑i. an uoluntate patͣs de¬
curio fẽs sit. qm̃ rem publica saluam
serui rõne discernens. Nam cum
serui peculium totum admi̾e it an¬
gere. ut mimuere dñs polłit anma¬
conslituendi seruilis peculu gra fe
uum lib̾are uoluit dñs ud etiam si
nuda uoluntate remisit dñs qd̃ de¬
bu̾t desinat seruis debitor ẽẽ Si
u̾o nominatim ita fec̾it dñs ut qͣi
debitorem se seruo face̾t. cum debito
um augendũ:. ¶Ex his apparet
ñ cd̾ seriuiis ignorante dño habu̾it
qd̾ surripuit seruus dño fiet. pecu¬
luĩ cd̾ ñ ÷ uerum. S sepe fit ut ig¬
nor ante dũo incipiat miui serui
peculum. Ueluti cum dampnũ dũo
dat seruus aut furtum faciat si opẽ
ferente seruo meo furtum fec̾is m̾
id ex peculio deducendum ÷ ciuom¬
nus ob rem subreptam conseqͥ pꝰ sũ
¶Si ere alieno dñ coexauriatur

Expanded text:
ne in id quod ad patrem peruenit competit actio de peculio.Si filius familias duumuir pupillo rem saluam mutare arbitror, an uoluntate patris decurio factus sit, quoniam rem publicam saluam serui rationem discernens: nam cum serui peculium totum adimere uel augere uel minuere dominus possit, animaconstituendi seruilis peculii gratiaruum liberare uoluit dominus, ut, etiamsi nuda uoluntate remiserit dominus quod debuerit, desinat seruus debitor esse: si uero nomina ita fecerit dominus, ut quasi debitorem se seruo faceret, cum re uerum augendum est.Ex his apparet quid servus ignorante domino habuerit quod subripuit servus domino, fiet peculii, quod non est verum. Sed saepe fit, ut ignorante domino incipiat minui servi peculium, veluti cum damnum domino dat servus aut furtum facit. Si opem ferente servo meo furtum mihi feceris, id ex peculio deducendum est, quo minus ob rem subreptam consequi possim. Si aere alieno dominico exhauriatur
Abbreviated transcription (Latin):
re senatus consulum ait.
dem. celsus. li. iii. Sed uilianus
adicit. si color q̃situs sit ut filius
fam̃. qui mutuam accepturꝰ erat fide¬
ib̾et alio reo dato fraudem senatꝰ cõ¬
sulto feãm nocere ⁊ dandam exceptio
sõ aũt reum ticium acceꝑimi ne qͣsi si c̃¬
denissor auxilio senatꝰ consulti utet᷑
utilem eẽt exceptionem aduersus fra¬
udem dandam. ¶Ped ⁊ si fuifam̃¬

Expanded text:
re senatus consultum ait. idem Celsus libro quarto. sed Iulianus adicit, si color quaesitus sit, ut filius familias, qui mutuam accepturus erat, fideiuberet alio reo dato, fraudem senatus cosulto factam nocere et dandam excepeo autem reum Titium acceperim, ne quasi fideiussor auxilio senatus consulti uteretur, utilem esse exceptionem aduersus fraudem dandam.Sed et si fi