comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
illustre martrriũ ꝑtulit. Nam aꝑsis multa pro
xp̃o ꝑpessus. ad extremũ achosroe rege eorum
decollat᷑. cũ aliis. Lxx. In frantia int̾ theodori¬
cũ et theodobertũ fr̃s instigante bruni childe
auia. grauissimũ oritur bellũ. eo qđ theo dobts
ñ legitimus heres regni diceret᷑. quia de pelice
erat natus. et apud talpiacũ castrũ sũmis uirib
detertatũ. theo dobertus terga uertit. et coloniã
fugit. In de abstractus. et afratre attonsus. cleri¬
cus efficit᷑. et ñ post multũ ab eodẽ fratre tru¬
cidat᷑. et duo filii eiꝰ interficiunt᷑. Post hȩc p̃fatꝰ
theodoricus fraude brunichildis. ueneno ꝑit.
Duo filii eiꝰ abrunichilde int̾ficiunt᷑. Regna quę
p̃fati reges tenuerant. in potestatẽ clotharii
transeunt. Brunichildis ꝓpt̃ multa maleficia
quȩ ꝑpetrarat. iussũ clotharii regis. equorum
indomitorũ caudis religata discerpit᷑. Agilul¬

Expanded text:
inlustre martirium pertulit. Nam a Persis multa pro inlustre martirium pertulit. Nam a Persis multa pro Christo perpessus ad extremum a Chosdroe rege eorum decollatur cum aliis LXX. In Francia inter Theodericum et Theodobertum fratres instigante Brunichilde avia gravissimum oritur bellum, eo quod Theodobertus non legitimus heres regni diceretur, quia de pelice erat natus; et apud Tulpiacum castrum summis viribus decertatum: Theodebertus terga vertit et Coloniam fugit. Inde abstractus et a fratre attonsus clericus efficitur et non post multum ab eodem fratre trucidatur et duo filii eius interficiuntur. Post haec prefatus Theodericus fraude Brunichildis veneno periit, duo filii eius a Brunichilde interficiuntur. Regna, quae prefati reges tenuerant, in potestate Clotharii transeunt. Brunichildis propter multa maleficia, quae perpetrarat, iussu Clotharii equorum indomitorum caudis religata discerpitur. Agilul
Abbreviated transcription (Latin):
rio et constantino a focate qui fuit strator prisci
migrauit ad dñm. Cui inpontificatu sabinianꝰ¬
succedit. Quo defuncto. bonifacius p̃p c̃stituit᷑.
Hic optinuit apud focatẽ principẽ. ut sed es apłi¬
ca caput eẽt omniũ ȩccłarũ. quia eccła c̃stan¬
tino  politana primã se omniũ eccla¬
rũ scribebat . Hic menses.viiii. et dies xx. in cathe¬
dra residens. ꝑrexit ad dñm. in cuius loco itẽ
bonifacius conseerat᷑. Nic petut focatẽ. in ueteri
fano qđ pantheonꝰ uocabat᷑. qđ ad omiciano ce¬
sare fuerat constructũ. ut ȩccłam sibi c̃secrari
liceret. Qđ annuit imperator. Post hunc deus¬
dedit inpontificatu sublimat᷑. Cleutherius patri¬
cius et cubicularius imperatoris in neapoli ciui¬
tate interfecit iohannẽ tyrannũ. CAΡIT̃¬
erse aduersus rem publicã grauissima bella
gerunt. et hierosolimã intrantes. uexillũ do¬
minicę crucis asportant. Anastasius monachs̃

Expanded text:
rio et Constantino, a Focate, qui fuit strator Prisci rio et Constantino, a Focate, qui fuit strator Prisci migravit ad Dsuccessit. Quo defuncto Bonifacius papa constituitur. Hic optinuit apud Focatem principem, ut sedes apostolica caput esset omnium ecclesiarum, quia ecclesia Constantinopolitana primam se omnium ecclesiarum scribebat. Hic menses VIII et dies XX in cathedra residens perrexit ad Dominum. In cuius loco iterum Bonifacius consecratur. Hic petiit Focatem, ut in veteri fano, quod Pantheon vocabatur, quod a Domitiano caesare fuerat constructum, ecclesiam sibi consecrari liceret; quod annuit imperator. Post hunc Deusdedit in pontificatu sublimatur. Eleutherius patricius et cubicularius imperatoris in Neapoli civitate interfecit Iohannem tirannum. Persae adversus rempublicam gravissima bella gerunt et Ierososolimam intrantes vexillum dominicae crucis absportant. Anastasius monachus
Abbreviated transcription (Latin):
liã transiens. monasteriũ qđ bouio dicit᷑ ȩdifi¬
cauit. ubi et multorũ pat̾ extitit monachorũ.
Pidẽ tempus rex otharius morit᷑. et agilulfus
dux taurinatiũ accepta thes delinda regina
in c̃iugiũ. suꝑ langobardos in regẽ eleuatur.
Quib gregorius pp̃de pace int̃ langobardos
et romanos c̃seruanda. mulnasta seribit.
P redicte ctiã reginȩ quatuor libros quos de ui¬
ta scorũ cõposuit transmisit. Quẽ codicẽ dia¬
logorũ. iđ duorũ locutionẽ. quia eũ colloquenꝰ
cũ suo diacono petro ediderat appellauit. Per
hanc reginã. multũ utilitatis eccła dĩ c̃secuta ẽ.
gilulfus cũ theodorico rege francorũ. ꝑpetuam
oenobiũ sc̃i benedicti abbatis a langobardis noc¬
tu inuadit᷑. monachi romã petierunt. secũ codicẽ
sc̃ȩ regule. necñ pondus panis. et mensurã ui¬
ni deferentes. CAIT ULU¬
auricius imperator cũ filiis suis theodosio. tibe¬

Expanded text:
liam transiens monasterium, quod Bovium dicitur, aedifiliam transiens monasterium, quod Bovium dicitur, aedificavit, ubi et multorum pater extitit monachorum. Per idem tempus rex Otharius moritur, et Agilulfus dux Taurinatium accepta Theudelindaregina in coniugium super Langobardos in regem elevatur. Quibus Gregorius papa de pace inter Langobardos et Romanos conservanda multa scribit. Predictae etiam reginae quatuor libros, quos de vita sanctorum composuit, transmisit. Quem codicem dialogorum, id est duorum locutionem, quia eum colloquens cum suo diacono Petro ediderat, appellavit. Per hanc reginam multum utilitatis ecclesia consecuta est. Agilulfus cum Theodorico rege Francorum perpetuam oenobium sancti Benedicti abbatis a Langobardis noctu invaditur, monachi Romam petierunt, secum codicem sanctae regulae nec non pondus panis et mensuram vini deferentes. Mauritius imperator cum filiis suis Theodosio, Tibe
Abbreviated transcription (Latin):
citus childeberti grauit̃ cesus fugit. Post idẽ
childebertus morit᷑. Nabebat aut̃ duos filios.
unũ ecubina nomine theodobertũ. qͥ maior
natu erat. Alterũ ex regina nomine theodo¬
ricus regnũ guntrãni. iđ burgundiã cũ auia
sua brunichilde habuit. Post hȩc bellũ int̾ clo¬
thariũ et theodoricũ orit᷑. suꝑ fluuiũ a roana.
quã aquã fundere uideret᷑. In p̃dicto ut aiunt
certamine. uisus ẽ angelus dñi. euaginatũ gla¬
diũ suꝑ populũ tenens. His tẽporib. sc̃s pat̾ eo¬
lumbanus exhibernia cũ beato gallo. et aliisꝓ
batissimis discipulis inburgundiã uenit ibiq
ꝑmittente theodorico rege. monasteriũ qđ lux¬
ouiũ dicit᷑. edificauit. Post sc̃m columbanũ.
in luxouiũ attalus abba efficit᷑. Exinde abru¬
nichilde fugatus. alamanniã ingressus ẽ. ubi
sc̃mgallũ discipulũ suũ reliquit. ipse uͦ in ita¬

Expanded text:
citus Childeberti graviter cesus fugit. Post idem citus Childeberti graviter cesus fugit. Post idem Childebertus moritur; habebat autem duos filios, unum ex concubina, nomine Theodobertum, qui maior natu erat, alterum ex regina, nomine Theodoricus regnum Guntramni, id est Burgundiam, cum avia sua Brunichilde. Post haec bellum inter Clotharium et Theodericum oritur super fluvium Aroana quam aquam fundere videretur. In predicto, ut aiunt, certamine visus est angelus Domini evaginatum gladium super populum tenens. His temporibus sanctus pater Columbanus ex Hibernia cum beato Gallo et aliis probatissimis discipulis in Burgundiam venit ibique permittente Theoderico rege monasterium, quod Luxovium dicitur, aedificavit. Post sanctum Columbanum in Luxovium Attalus abba efficitur. Exinde a Brunichilde fugatus Alamanniam ingressus est, ubi sanctum Gallum discipulum suum reliquit. Ipse vero in Ita
Abbreviated transcription (Latin):
in eadẽ basilica sepelitur. Regnũ eius childeb¬
tus et filii eius optinuerunt. CAΡ ITN¬
eridẽ tempus. uenit sc̃s pbrgoar ex aquitania.
et in territorio treuerensi. inpago trigorio suꝑ
ripã rheni et rutolũ qui uuocha padicit᷑. orato¬
riũ in honore sc̃ę dĩ genitricis c̃struens. oratio¬
nib. elemosinis. et p̃dicationi uerbi insistens. ple¬
nus uirtutib. in eodẽ loco quieuit. CAPa¬
irta hec etiã tẽpora. helpricus rex insidus suȩ c̃¬
iigis fredegundis. cũ deuenatione rediret. in¬
terficit᷑. et parisius in basilica scĩ uincenti sepe¬
litur. Votharius ad huc puera matre. et landri¬
co qui tunc maior domus erat. in regnũ subli¬
mat᷑. Audiens childebertus auunculũ mor¬
tuũ. regnũ illius occupare nitit᷑. et cũ imm̃¬
so exercitu francorũ et burgundionũ iuxta
sessiones ciuit̃ uenit. Ubi eis fredegundis cũ lan¬
drico duce occurrit. et pugna cõmissa. exer¬

Expanded text:
in eadem basilica sepelitur. Regnum eius Childebin eadem basilica sepelitur. Regnum eius Childebertus et filii eius optinuerunt. Per idem tempus venit sanctus presbiter Goar ex Aquitania et in territorio Treverensi in pago Trigorio supra ripam Rheni et rivulum, qui Wochara dicitur, oratorium in honore sanctae Dei genitricis construens orationibus, elemosinis et predicatione verbi insistens plenus virtutibus in eodem loco quievit. Circa haec etiam tempora Helpricus rex insidiis suae coniugis Fredegundis, cum de venatione rediret, interficitur et Parisius in basilica sancti Vincentii sepelitur. Clotharius adhuc puer a matre et Landrico, qui tunc maior domus erat, in regnum sublimatur. Audiens Childebertus avunculum mortuum, regnum illius occupare nititur et cum inmenso exercitu Francorum et Burgundionum iuxta Suessionis civitatem venit, ubi eis Fredegundis cum Landrico duce occurrit; et pugna commissa exer
Abbreviated transcription (Latin):
is in cuius gremio quiescebat. spatã suã eduxt
eiq ex ea pontẽ fecit. ꝑquẽ ad partẽ aliã trans¬
iuit. et in qđdã foram̃ montis ingredit᷑. et post
paulolũ reuertit᷑. et ꝑ eandẽ spata riuulum
transiens. in o̾s guntramni ingredit᷑. Statĩq a
somno excitatus. mirã se uisionẽ uidisse testat᷑.
asserens sequendã fluuiũ ꝑpontẽ ferreũ trains¬
isse. et in quadã spelunca multũ pondus auri
aspexisse. Is in cuius gremio dormierat. cũ rẽ
ꝑordinẽ retulisset. effosus ẽ locus. et in estima¬
biles thesauri reꝑti sunt. De quo auro. ciboriũ
solidũ mire magnitudinis. et magni ponderis
fecit. et supra corpus sc̃i marcelli martyris in
ciuitate caballonis poni fecit. nec est usquã ul¬
lũ opus ex auro effectũ qđ ei ualeat cõparari.
on post multũ tempus. idẽ rex cũ thesauros
suos ecclesus ac pauperib erogasset. morit᷑. et

Expanded text:
is, in cuius gremio quiescebat, spatam suam eduxit is, in cuius gremio quiescebat, spatam suam eduxit eique ex ea pontem fecit. Per quem ad partem aliam transivit et in quoddam foramen montis ingreditur; et post paululum revertitur et per eandem spatam rivulum transiens in os Guntramni ingreditur. Statimque a somno excitatus miram se visionem vidisse testatur, asserens se quendam fluvium per pontem ferreum transisse et in quadam spelunca multum pondus auri aspexisse. Is, in cuius gremio dormierat, cum rem per ordinem retulisset, effossus est locus et inaestimabiles thesauri reperti sunt. De quo auro ciborium solidum mirae magnitudinis et magni ponderis fecit et supra corpus sancti Marcelli martiris in civitate Caballonis poni fecit; nec est usquam ullum opus ex auro effectum, quod ei valeat comparari. Nec post multum tempus idem rex, cum thesauros suos ecclesiis ac pauperibus erogasset, moritur et
Abbreviated transcription (Latin):
multitudinẽ captiuorũ inde abduxer̃. Regem
aut̃ othariũ nocere ñ potuer̃. qui intra citinensẽ
urbẽ se cõmunierat. Exercitus quia tẽpus ȩsti¬
uũ erat. propt̃ in consueti aeris in cõmoditatẽ
dissinteriȩ morbo grauit̃ fatigat᷑. et obid in pa¬
triã redire cõpellit᷑. Passilo suꝑ baio amã achil¬
deberto dux c̃stituit᷑. Otharius rex ad gunt¬
ramnũ regẽ patruũ childeberti legatos diri¬
git. ut ꝑ eiꝰ nutũ pax int̾ childebertũ. et eun¬
dẽ othariũ firmaret᷑. Erat aut̃ iste guntrans
rex pacificus. omni bonitate ornatꝰ. Is cũ quo¬
dã die uenatũ insiluã isset. ut solet fieri. hac
illaco. discurrentib sociis. ipse cũ uno fideli
suo solus remansif. et graui somno de pressus¬
.g. caput ingenib eiꝰ reclinauit et obdormiuit.
De cuius ore paruũ animal egressũ. tenuẽ riuu¬
lũ qͥ ꝓpe discurrebat transire moliebat. Tuno

Expanded text:
multitudinem captivorum inde abduxerunt. Regem multitudinem captivorum inde abduxerunt. Regem autem Otharium nocere non potuerunt, qui intra Ticinensem urbem se communierat. Exercitus, quia tempus aestivum erat, propter inconsueti aeris incommoditatem dissinteriae morbo graviter fatigatur et ob id in patriam redire compellitur. Tassilo super Baioariam a Childeberto dux constituitur. Otharius rex ad Guntramnum regem, patruum Childeberti, legatos misit, ut per eius nutum pax inter Childebertum et eundem Otharium firmaretur. Erat autem iste Guntramnus rex pacificus, omni bonitate ornatus. Is, cum quodam die venatum in silvam isset, ut solet fieri, hac illacque discurrentibus sociis ipse cum uno fideli suo solus remansit; et gravi somno depressus caput in genibus eius reclinato obdormivit. De cuius ore parvum animal egressum tenuem rivulum, qui prope discurrebat, transire moliebatur. Tunc
Abbreviated transcription (Latin):
corũ baptihatur. Gregorius p̃p libros regulȩ
pastoralis. quos in episcopatus sui exordio scrip¬
serat. libros etiã quos in expositione beati iob
iam dudũ c̃stantinopolĩ fecerat. supradicto
leandro ep̃o mittit. Cui etiã palliũ ex bene¬
dictione sc̃ĩ petri dirigit. CAPIT ULNI¬
auricius imperator legationẽ ad childebtũ
regẽ dirigit. mandans ei. ut qđ prius ñ fece¬
rat. nunc adimpleret. ut langobardos ab ita¬
lia remoueret. Qui exercitũ in italiã direxit
et cõmissa pugna cũ langobardis. francorum
acies grauit̃ attritȩ sunt. Abrincatus paterns
ep̃s nitescit. ciuis pictauensis. Plauius rex othariꝰ
teodolindã gerhardi baioariorũ ducis filiã in
hildebertus iterato in italiã exercitũ francorũ
cũ xx. ducib ad debellandã langobardorum
gentẽ direxit. Qui ꝑ tres menses italiã ꝑuagan¬
tes. plurima castra deposuer̃. et innumerabilẽ

Expanded text:
eorum baptizatur. Gregorius papa libros Regulae eorum baptizatur. Gregorius papa libros Regulae pastoralis, quos in episcopatus sui exordio scripserat, libros etiam quos in Expositione beati Job jamdudum Constantinopoli fecerat, supradicto Leandro episcopo mittit, cui etiam pallium ex benedictione sancti Petri dirigit. Mauritius imperator legationem ad Childebertum regem dirigit, mandans ei, ut, quod prius non fecerat, nunc adimpleret, ut Langobardos ab Italia removeret; qui exercitum in Italiam direxit, et commissa pugna cum Langobardis Francorum acies graviter attritae sunt. Abrincatis Paternus episcopus nitescit, civis Pictaviensis. Flavius rex Otharius Theodolindam Gerbaldi Baioariorum ducis filiam in hildebertus iterato in Italiam exercitum Francorum cum XX ducibus ad debellandam Langobardorum gentem direxit. Qui per tres menses Italiam pervagantes plurima castra deposuerunt et innumerabilem
Abbreviated transcription (Latin):
prratis tenetur. atq insiciliã deducit᷑ ubi et
moritur. Filius ꝰ imperatori ẽ transmissus. ERP¬
o tempore fuit aquȩ diluuiũ infinib: uenetiarũ
et liguriȩ. seu inceteris regionib italte. quale pꝰ
noe tempus credit᷑ ñ fuisse. Subsecuta ẽ statĩ pes¬
tis inguinaria. quȩ tanta strage populũ deuastauit.
ut de in estimabili multitudine pauci remanerent.
N ac peste pelagius p̃p extinctus ẽ. in hac tribulatio¬
ne gregorius a cunctis generalit̃ p̃p electus ẽ. et in
pontificali cathedra sublimatus. CAPITUL̃¬
er idem tempus isdẽ gregorius p̃p. augustinũ mel¬
litũ. et iohannẽ cũ aliis plurib monachis tim̃tibus
dm̃ in bratanniã missit eorũq p̃dicatione. ad xp̃m
anglos conuertit. Racharedus rex gothorũ frater
herminigildis martrris ꝑ p̃dicationẽ leandri ep̃i
ud fidẽ catholicã conueratur. CA PITUR
sens anglorũ ad xp̃m c̃uertitur. edilbertus rex

Expanded text:
piratis tenetur atque in Siciliam deducitur, ubi et piratis tenetur atque in Siciliam deducitur, ubi et moritur. Filius eius imperatori est transmissus. Eo tempore fuit aquae diluvium in finibus Veneciarum et Liguriae seu in ceteris regionibus Italiae, quale post Noe tempus creditur non fuisse. Subsecuta est statim pestis inguinaria, quae tanta strage populum devastavit, ut de inaestimabili multitudine pauci remanerent. Hac peste Pelagius papa extinctus est. In hac tribulatione Gregorius a cunctis generaliter papa electus est et in pontificali cathedra sublimatus. Per idem tempus isdem Gregorius papa Augustinum, Melitium et Iohannem cum aliis pluribus monachis timentibus Deum in Brittanniam misit eorumque predicatione ad Christum Anglos convertit. Racharedus rex Gothorum, frater Herminigildis martyris, per predicationem Leandri episcopi ad fidem catholicam convertitur. Gens Anglorum ad Christu
Abbreviated transcription (Latin):
tribuunt. ut eẽ posset. unde rex ipse. siue qͥ
ei aderant ꝑ diuersa officia alerent᷑. Tempori
ricius imperator childeberto regi francorũ
quinquaginta milia solidos ꝑ suos legatos
direxit petens. ut langobardos de ttalia ex¬
terminaret. Qui cũ francis italiã intrat. lan¬
gobardi munera tribuunt. et pacẽ cũ eo faci¬
unt. Imperator solidos requirit. sed ille sua¬
rũ uiriũ potentia fretus. ꝓ hac re net respon¬
sũ reddidit. Idem childebertus bellũ contra
hispanos gerens. eorũ acies superauit. Causa
huius certaminis ista fuit. Childebertus ingun¬
dã sororẽ suã herminigildo leuigildi hispa¬
norũ regis filio in coniugiũ tradiderat. Qui
herminigildus p̃dicatione lrandri ep̃i hispa¬
lensis. atq adhortatione sue c̃iugis. ad catholicã
fide c̃uersus fuerat. Quẽ pat̾ impius in ipso sa¬
trato paschali die. securi ꝑcussit. Ingundis post
maria mortẽ. cũ ingallias repedare uellet. a

Expanded text:
tribuunt, ut esse posset, unde rex ipse sive qui tribuunt, ut esse posset, unde rex ipse sive qui ei aderant, per diversa officia alerentur. Mauriricius imperator Childeberto regi Francorum quinquaginta milia solidos per suos legatos direxit, petens, ut Langobardos de Italia exterminaret. Qui cum Francis Italiam intrat, Langobardi munera tribuunt et pacem cum eo faciunt. Imperator solidos requirit, sed ille suarum virium potentia fretus pro hac re nec responsum reddidit. Idem Childebertus bellum adversus Hispanos gerens eorum acies superavit. Causa huius certaminis ista fuit. Childebertus Ingundam sororem suam Herminigildo Levigildi Hispanorum regis filio in coniugium tradiderat; qui Herminigildus predicatione Leandri episcopi Hispalensis atque adhortatione suae coniugis ad catholicam fidem conversus fuerat. Quem pater impius in ipso sacrato pascali die securi percussit. Ingundis post mariti mortem, cum in Gallias repedare vellet, a
Abbreviated transcription (Latin):
modiũ unũ. Unde populus ualde oppressus.
uociferabat᷑ ad dñm. Immisit aut̃ dñs plagam
in domũ regis. et ipse ȩgrotare coepit. et duo
fu slii eius mortui sunt. Rex ꝑterritus. descriptio
nes cõbussit. et tributũ indulsit. Posthȩc cognoũ
uxorẽ suã. quȩ peperit filiũ. quẽ appellauit
clothariũ. Hic fuit postea rex magnus. qui ge¬
xXxI. Hunc tiberius sentiens sibi diẽ mortis immine¬
re. una cũ c̃silio sophiȩ augustę ad imperiũ elegit.
ornataq filia sua regalibus ornamentis. eã sibi¬
tradidit. et cũ ea omne imperiũ. CAΡIT UE¬
angobardi cũ ꝑ annos.x. sub potestate ducum
fuissent. regẽ suꝑse statuunt. othariũ filiũ ele¬
phonis. quẽ etiã obdignitatẽ flauiũ appellauer̃.
Quo p̃nomiine lango bardorũ reges usi sunt. Ducdᷤ
qui tunc erant. ob restaurationẽ regni. omnẽ
substantiarũ suarũ medictatẽ. regalib usib

Expanded text:
modium unum. Unde populus valde oppressus modium unum. Unde populus valde oppressus vociferabatur ad Dominum. Inmisit autem Dominus plagam in domo regis, et ipse egrotare coepit et duo filii eius mortui sunt. Rex perterritus descrnes combussit, et tributum indulsit. Post hoc cognovit uxorem suam, quae peperit filium, quem appellavit Clotharium. Hic fuit postea rex magnus, qui ge0. Hunc Tiberius, sentiens sibi diem mortis imminere, una cum consilio Sophiae Augustae ad imperium elegit, ornataque sua filia regalibus ornamentis eam tradidit, et cum ea omne imperium. Langobardi cum per annos 10 sub potestate ducem fuissent, regem super se statuunt Otharium filium Clephonis, quem etiam ob dignitatem Flavium appellaverunt, quo pronomine Langobardorum reges usi sunt. Duces qui tunc erant, et ob restaurationem regni omnem substantiarum suarum medietatem regalibus usibus
Abbreviated transcription (Latin):
dhunc helpricus rex francorũ suos legatoᵒ
dirigens. multa ab eo ornam̃ta. aureos etiã
singularũ librarũ suscepit. habentes ab una
parte effigiẽ imperatoris. seriptũ in circulo.
ł iberius c̃stantinus. ꝑpetuus augustus. Ab alia
parte habentes quad rigã et ascensorẽ. in cir¬
cuitu scriptũ. gła romanorũ. Hluius dieb gre¬
gorius dia conus cũ eẽt apocrisiarius. in urbe
c̃stantino politana morales libros cõposuit.
euticiũq eiusdẽ urbis ep̃m. de resurrectione er¬
rantẽ. in c̃spectu augusti superauit. Pelagius p̃p̃
romanã regit ȩccłam. Qui absq iussione prin¬
cipis ordinatꝰ ẽ eo qđ langobardi romã obsi¬
derent. nec posset quisquã ꝓgredi. Helpericus
rex descriptiones nouas ꝑ c̃siliũ fredegundis
in omni regno suo facit. ut unusquisq possessor
de propria terra. de uno arpenne. unã ampho¬
ram uini ad partt̃ regis reddat. et de iugere

Expanded text:
hunc et Helpericus rex Francorum suos legatos hunc et Helpericus rex Francorum suos legatos dirigens, multa ab eo ornamenta, aureos etiam singularum librarum suscepit, habentes ab una parte effigiem imperatoris, scriptum in circulo Tiberius Constantinus perpetuus Augustus, ab alia parte habentes quadrigam et ascensorem, in circuitu scriptum Gloria Romanorum. Hujus diebus Gregorius diaconus cum esset apocrisarius in urbe Constantinopolitana, Morales libros composuit, Eutychumque ejusdem urbis episcopum de resurrectione errantem, in conspectu Augusti superavit. Pelagius papa Romanam regit ecclesiam, qui absque jussione principis ordinatus est, eo quod Langobardi Romam obsiderent, nec posset quisquam progredi. Helperex descriptiones novas per consilium Fredegundis in omni regno suo facit, nt unusquisque possessor de propria terra de uno arpenne unam amphoram vini ad partem regis reddat et de iugere
Abbreviated transcription (Latin):
tas cottidie elęmosinas faceret. magnã ei dñs
copiã auri sũm inistrauit. Nã deambulans
ꝑ palatiũ. uidit in pauimento tabulã mar¬
moreã. in qua erat crux dominica sculpta.
Quã inde leuare iubens. inuenit defossũ mag¬
nũ thesaurũ. habentẽ supra mille auri centena¬
ria. Huic etiã thesaurus narsetis aquodã sene
qui eũ cũ aliis terrȩ mandauerat manifestatꝰ
est. Qui tantus fuit. ut uix ꝑ multos dies cister¬
na in qua iacuerat ad eportantib potuisset e¬
uacuari. Nuic sophia augusta insidias tẽptauit
ingerere. Procedente enĩ illo ad uillã. ut iux¬
ta ritũ imperialẽ .xxx. dieb aduindemiã
iocundaret᷑. uocato iustiniano nepote iustini
mariti. uoluit eũ in regno sublimare. Quo
thesauris spoliauit. solũ ei uictũ relinquens.
I uius exercitꝰ ꝑsas debellauit. tantãq p̃dã cũ
xx. parit̃ elefantis detulit. ut humanȩ crede¬
ret᷑ posse sũfficere cupiditati. CAPIT UL¬

Expanded text:
tas cotidie eleemosynas faceret, magnam ei Dominus copiam auri subministravit: nam deambulans per palatium vidit in pavimento tabulam marmoream, in qua erat crux Dominica sculpta, quam inde levari jubens, invenit defossum magnum thesaurum, habentem supra mille auri centenaria. Huic etiam thesaurus Narsetis a quodam sene, qui eum cum aliis terrae mandaverat, manifestatus est, qui tantus fuit, ut vix per multos dies cisterna in qua jacuerat, a deportantibus potuisset evacuari. Huic Sophia Augusta insidias temptavit ingerere. Procedente enim eo ad villam, ut juxta ritum imperialem 30 diebus ad vindemiam jocundaretur, vocato Justiniano nepote Justini mariti, voluit eum in regno sublimare; quo thesauris spoliavit, solum ei victum relinquens. Hujus exercitus Persas debellavit, tantamque praedam cum 20 pariter elephantis detulit, ut humanae crederetur posse sufficere cupiditati. Ad
Abbreviated transcription (Latin):
cede ꝓstrauit. Anno xxͦiiiiꝰ regni sui. iterato
sarraceni gallorũ fines ingressi. usq ad ꝓuinci¬
am uenerunt. et capta arelato. omnia circum¬
quaq demoliti s̃. Iunc carolus ad liutb randũ
regẽ mittens. auxiliũ ẽtra sa rracenos exposcit.
Qui nihil moratꝰ. cũ omni langobardorũ exercto
in eius auxiliũ ꝓperauit. Quo cõꝑto. gens sarra¬
cenorũ mox ab illis regionib aufugit. An no

Expanded text:
caede prostravit. Anno XXIIII. regni sui iterato caede prostravit. Anno XXIIII. regni sui iterato Sarraceni Gallorum fines ingressi usque ad Provintiam venerunt et capta Arelato omnia circumquaque demoliti sunt. Tunc Carolus ad Liutbrandum regem mittens auxilium contra Sarracenos exposcit; qui nihil moratus cum omni Langobardorum exercitu in eius adiutorium properavit. Quo comperto gens Sarracenorum
Abbreviated transcription (Latin):
ti ex eis capite truncati. alii parte corporis
mubtati s̃. Cuius errori germanus patriarcha
ñ c̃sentiens. a ꝓpria sede depulsus ẽ. et eius in
loco anastasius pbr ordinato. EAPI¬
irca hec tẽpora. caro lus princeps pippinũ fili¬
um suũ ad luitbrandũ regẽ direxit. ut eius
iuxta morẽ capillũ incideret. Qui eiꝰ cesariẽ
incidens. ei pat̃ effectus ẽ. multisq eũ ditatũ
regiis munerib. genitori remisit. ERPI¬
arolus octauo decimo anno regni sui. cũ ex¬
ercitu in vuistracha uenit. eãq suȩ ditioni sub¬
iecit. Anno uero xx. regni sui iterũ cũ uali¬
da manu uiuasconiã ingressus est. et eudonẽ
regno simul et uita priuauit. Sequenti anno
ẽqra filios eiusdẽ eudonis dimicauit. CP¬
nno uicesimo scđo regni sui. sarracenorũ ex¬
ercitus rursũ in galliã introiens. multã deuas¬
tationẽ fecit. Contra quos carolus ñ longe a nar¬
bona bellũ cõmittens. eossic̃ et prius maxima

Expanded text:
ti ex eis capite truncati, alii parte corporis ti ex eis capite truncati, alii parte corporis multati sunt. Cuius errori Germanus patriarcha non consentiens a propria sede depulsus est et eius in loco Anastasius presbiter ordinatus. Circa haec tempora Carolus princeps Pippinum filium suum ad Liutbrandum regem direxit, ut eius iuxta morem capillum incideret: qui eius cesariem incidens ei pater effectus est multisque eum ditatum regiis muneribus genitori remisit. Carolus octavo decimo anno regni sui cum exercitu in Wistracha venit eamque suae ditioni subiecit. Anno vero XX regni sui iterum cum valida manu Wasconiam ingressus est et Eudonem regno simul et vita privavit. Sequenti anno contra filios eiusdem Eudonis dimicavit. Anno vicesimo secundo regni sui Sarracenorum exercitus rursum in Galliam introiens multam devastationem fecit; contra quos Carolus non longe a Narbona bellum committens eos sicut et prius maxima
Abbreviated transcription (Latin):
a tẽpestate. leo imperator sc̃orũ imagines depo¬
sitas incendit. romanoq pontifici gregorio.
similia facere. si suã uellet habere gr̃am man¬
dauit. Sed pontifex hoc facere c̃tempsit. Om¬
nis qͦq rauenne exerciti. ł uenetiarũ talibus
iussis uno animo restiterunt. et nisi eospon¬
tifex ꝓhibuisset. imperatorẽ suꝑse c̃stituerent.
er idẽ tẽpus. liutbrandus rex CΑΡITVł¬
castra emilię. feronianũ. et montẽ belliũ. lux¬
eta et ꝑticeta. bononiã. et penta polĩ. auximũs
inuasit. Sed post aliquos dies. romano pon¬
tifice elaborante. romanis reddita s̃. CA P.¬
eo augustus ad peiora ꝓgressus ẽ. ita ut cõ¬
pelleret om̃s c̃stantinopolĩ habitantes. tamui
quã blandimentis sc̃orũ imagines deponere.
et quascũq inuenire potuit. in media ciui¬
tate incendio c̃cremauit. Et quia pleriq ex
populo tale scelus fieri ꝓhibebant. aliquan¬

Expanded text:
a tempestate Leo imperator sanctorum imagines depoa tempestate Leo imperator sanctorum imagines depositas incendit Romanoque pontifici Gregorio similia facere, si suam vellet habere gratiam, mandavit. Sed pontifex hoc facere contempsit. Omnis quoque Ravennae exercitus vel Venetiarum talibus iussis uno animo restiterunt et, nisi eos pontifex prohibuisset, imperatorem super se constituerent. Per idem tempus Liutbrandus rex castra Emiliae, Feronianum et Montembellium, Buxeta et Perticeta, Bononiam et Pentapolim Auximumque invasit, sed post aliquos dies Romano pontifice elaborante Romanis reddita sunt. Leo Augustus ad peiora progressus est ita, ut compelleret omnes Constantinopolim habitantes tam vi quam blandimentis sanctorum imagines deponere, et, quascunque invenire potuit, in medio civitatis incendio concremavit. Et quia plerique ex populo tale scelus fieri prohibebant, aliquan
Abbreviated transcription (Latin):
alorus princeps decimo anno regni sui cũbaio¬
ariis pugnauit. eosq uicit. Idẽ rex quinto deci¬
mo anno regni sui alamanniã ingressus. c̃tra
lantfridũ dimicauit. et sibi eandẽ gentẽ subie¬
cit. Sexto decimo anno regni sui. uuasconiam
ingressus. eudonẽ ducẽ aquitaniȩ bello ꝑterruit.
eptimo decimo anno. sarraceni ex hispa CAP¬
nia cũ uxorib et paruulis uenientes. aquitani ã
galliȩ ꝓuinciã. quasi in ea habitaturi intrant.
larolus quidẽ ut dictũ ẽ. cũ eudone aquitanię
principe tune discordiã habebat. Qui tamen
in unũ se c̃iungentes. ẽtra eo sdẽ sarracenos. pari
c̃silio dimicarunt.Nlam irruentes franci super
eos .cCtͣLxxxv. milia ex eis interfecer̃. Cudo qͦq
suꝑ eorũ castra irruens. pari modo multos int̃fici¬
ens. omnia deuastauit. Mille quingenti tantũ
ex francis cerider̃. ut in epła ab eudone missa
gregorio pape de eadẽ uictoria c̃tinet᷑. CA P¬

Expanded text:
arolus princeps X.anno regni sui cum Baioarolus princeps X.anno regni sui cum Baioariis pugnavit eosque vicit. Idem rex quintodecimo anno regni sui Alamanniam ingressus contra Lantfridum dimicavit et sibi eandem gentem subiecit. Sexto decimo anno regni sui Wasconiam ingressus Eudonem ducem Aquitaniae bello perterruit. Septimo decimo anno Sarraceni ex Hispania cum uxoribus et parvulis venientes Aquitaniam Galliae provinciam quasi in ea habitaturi intrant. Carolus quidem, ut dictum est, cum Eudone Aquitaniae principe tunc discordiam habebat; qui tamen in unum se coniungentes contra eosdem Sarracenos pari consilio dimicarunt. Nam irruentes Franci super eos CCCLXXV milia ex eis interfecerunt. Eudo quoque super eorum castra irruens pari modo multos interficiens omnia devastavit. Mille quingenti tantum ex Francis ceciderunt, ut in epistola ab Eudone missa Gregorio papae de eadem victoria continetur. E
Abbreviated transcription (Latin):
inundauit. ut ultra alueũ suũ egressus. mul¬
ta romanę fecerit excidia ciuitati. ita ut uia
lata ad unã et semis staturã excresceret. atq a por¬
ta sc̃ĩ petri. usq ad pontẽ moluiũ aquę se de¬
scendentes coniungerent. CAPIT U LU.
Huius tẽporib sarracenorũ gens cũ inm̃so exer¬
citu ueniens. c̃stantinopoli circũ dedit. ac ꝑc̃ti¬
nuũ trienniũ obsedit. donec ciuib ꝓpt̾ mala in¬
stantia ad dm̃ clamantib. plurimi eorũ. fame.
frigore. bello. pestilentiaq ꝑirent. ac sic ꝑtesi
obsidionis. abscederent. Corũ maxima mubt¬
tudo tẽpestate in mari periit. Intra c̃stantino¬
polĩ uero tẽpore obsidionis .cceͣ. milia homi¬
nũ pestilentia interierunt. CA PIT N LU.¬
uitbrandus rex ossa sc̃i augustini ep̃i a sardima
transtulit. et inurbe ticinense cũ debito honore
sepeliuit. Idẽ rex rauennã obsedit. classẽ inua¬
sit atq destruxit. CAPIT U LUM¬

Expanded text:
inundavit, ut ultra alveum suum egressus mulinundavit, ut ultra alveum suum egressus multa Romanae fecerit excidia civitati, ita ut in Via lata ad unam et semis staturam excresceret atque a porta sancti Petri usque ad pontem Molvium aquae se descendentes coniungerent. 655–718 AnnoHuius temporibus Sarracenorum gens cum inmenso exercitu veniens Constantinopolim circumdedit ac per continuum triennium obsedit, donec civibus multa instantia ad Deum clamantibus plurimi eorum fame, frigore, bello pestilentiaque perirent ac sic pertesi obsidionis abscederent. Eorum maxima multitudo tempestate in mari periit; intra Constantinopolim vero tempore obsidionis trecenta milia hominum pestilentia interierunt. Liutbrandus rex ossa sancti Augustini episcopi a Sardinia transtulit et in urbem Ticinensem cum debito honore sepelivit. Idem rex Ravennam obsedit, Classem invasit atque destruxit. C
Abbreviated transcription (Latin):
rum pater ibi extitit. CAPI¬
regorius p̃p c̃stituit᷑. Hic bonifaciũ exbrittaniia
ortũ epm ordinauit. et ꝑ eũ in germaniam
uerbũ salutis p̃dicauit. et gentẽ illã seden¬
tẽ intenebris. eugłica luce illustrauit. CA¬
arolus princeps. c̃tra ratbotũ regẽ fresonũ
multa certamina c̃serit. Qui tyrannus diui¬
nonutu ꝑcutit᷑. anno p̃fati principis quarto.
Anno uero regni sui pugnauit idẽ carolus
aduersũ saxones. eosq uicit. CA PIT UI¬
nastasius imperator. classẽ in alexandriam
ẽtra sarracenos direxit. Exercitus de medio
itinere reuersus. theodosiũ ad imperatorẽ
digit. atq coactũ in solio imperii c̃firma¬
uit. Qui theodosius. apud micenas ciuitatẽ
anastasiũ graui plio uicit. Septẽ milia de
annũ unũ. Hic postquã regnũ accepit. mox
in regia urbe imaginẽ illã in qua scã sinodus
erat depicta. et aphilippico fuerat deiecta pris¬
tino in loco erexit. His dieb ita tiberis fluuius

Expanded text:
rum pater ibi extitit. Grum pater ibi extitit. Gregorius papa constituitur; hic Bonifacium ex Brittannia ortum episcopum ordinavit et per eum in Germaniam verbum salutis predicavit et gentem illam sedentem in tenebris evangelica luce illustravit. Carolus princeps contra Ratbodum regem Fresonum multa certamina conserit. Qui tyrannus divino nutu percutitur anno prefati principis quarto. Anno V regni sui pugnavit idem Carolus adversum Saxones eosque vicit. Anastasius imperator classem in Alexandriam contra Sarracenos direxit. Exercitus de medio itinere reversus Theodosium ad imperatorem elegit atque coactum in solio imperii confirmavit. Qui Theodosius apud Micenas civitatem Anastasium gravi prelio vicit; septem milia de annum I. Hic postquam regnum accepit mox in regia urbe imaginem illam, in qua sancta sinodus erat depicta et a Philippico fuerat deiecta, pristino in loco erexit. His diebus ita Tiberis fluvius
Abbreviated transcription (Latin):
nitate c̃firmatus ẽ. ciro de pontificatu abiec¬
to. ad gubernandũ monasteriũ suũ inpontũ
redire p̃cepit. Hic c̃stantino papę litteras praui
dogmatis direxit. quas ille respuit. Statuitq
populus romanus. ne heretici imperatoris no¬
men. aut cartas. aut figurã solidi susciperent.
Contra hunc anastasius qͥ et arthemius dictus est
insurgens. eũ regno expulit. oculisq priuauit.
reg̃ anñ .iii. hlic litteras c̃stantino papę ꝑscolas¬
ticũ patriciũ. et exarcũ italię direxit. quibus
se fautorẽ catholicę fidei. et .UIͦ. c̃cilii p̃dicato¬
rẽ eẽ declarauit. Defuncto gisulfo duce bene¬
uentano. rumaldus filiu s eilocũ ei optinuit.
irta hec tẽpora. petronax ciuis CAΡIT V¬
brixiane urbis. diuino amore cõpunctus. cas¬
trũ cassinũ petit. et monasteriũ scĩ benedic¬
ti qđ iam tunc centũ et decẽ annos destructũ
manebat. reedificauit. multorũq monacho¬

Expanded text:
nitate confirmatus est, Giro de pontificatu abiecnitate confirmatus est, Giro de pontificatu abiecto ad gubernandum monasterium suum in Pontum redire precepit. Hic Constantino papae litteras pravi dogmatis direxit, quas ille respuit; statuitque populus Romanus, ne heretici imperatoris nomen aut cartas aut figuram solidi susciperent. Contra hunc Anastasius, qui et Artemius dictus est, insurgens eum regno expulit oculisque privavit. avit annos III. Hic litteras Constantino papae per Scolasticum patricium et exarcum Italiae direxit, quibus se fautorem catholicae fidei et sexti concilii predicatorem esse declaravit. Defuncto Gisulfo duce Beneventano Romaldus filius eius locum eius optinuit. Circa haec tempora Petronax, civis Brixianae urbis, divino amore compunctus castrum Cassinum petiit et monasterium sancti Benedicti, quod iam tunc centum et decem annos destructum manebat, reaedificavit multorumque monacho
Abbreviated transcription (Latin):
eũq uicit. Quidũ in franciã fugere uellet.
ticinũ fluuiũ ingressus. eũ cũ equo transna¬
tire conatus ẽ. Sed quia auro grauato erat.
aquis suffocatus. extinctus ẽ. Ansbrandus reg¬
nũ optinuit. tres tantũ modo menses. Post cuiꝰ
interitũ. liutbrandusfilius eius in regali con¬
stituitur solio. CA ΡIT ULUI¬
pud francorũ quoq gentẽ pippino uita ex¬
empto. filius eiꝰ carolus in principatu succes¬
sit. licet ꝑmulta bella et certamina. de ma¬
nu reginfridi eundẽ principatũ sustulerit.
lam cũ incustodia teneret᷑. diuino nutu erep¬
tus aufugit. ac primũ ẽtra reginfridũ cum
pauci sbis terq certam̃ inut. ad extremũ eũ
apud uinciacũ magno certamine superauit.
Cui tam̃ unã ut ferunt hoc ẽ andegauensẽ ciui¬
tatẽ adhabitandũ c̃cessit. Cunctã uero franco¬
rũ gentẽ ipse gubernandã suscepit. C
anñ .i. et menses.vII. Hic postquã imperiali dig¬

Expanded text:
eumque vicit; qui dum in Franciam fugere vellet, eumque vicit; qui dum in Franciam fugere vellet, Ticinum fluvium ingressus eum cum equo transnatare conatus est, sed quia auro gravatus erat, aquis suffocatus extinctus est. Ansbrandus regnum optinuit tres tantummodo menses. Post cuius interitum Liutbrandus filius eius in regali constituitur solio. Apud Francorum quoque gentem Pippino vita exempto eius filius Karolus in principatu successit, licet per multa bella et certamina de manu Reginfridi eundem principatum sustulerit. Nam cum in custodia teneretur, divino nutu ereptus aufugit ac primum contra Reginfridum cum paucis bis terque certamen iniit, ad extremum eum apud Vinciacum magno certamine superavit. Cui tamen unam, ut ferunt, hoc est Andegavensem civitatem ad habitandum concessit, cunctam vero Francorum gentem ipse gubernandam suscepit. 64annum I et menses VI. Hic postquam in imperiali dig
Abbreviated transcription (Latin):
se uenire iubens iustinianus. honorifice suscept
ac remisit. Quẽ ꝓstratus in terrã. ꝓsuis peccatis
intercedere rogans. cuncta ȩxcłe priuilegia re¬
nouauit. Qui cũ exercitũ in pontũ mitteret ad cõ¬
p̃hendendũ philippicũ quẽ ibi relegauerat. mal¬
tũ eũ isdẽ p̃p ꝓhibuit. sed tam̃ inhibere ñ potuit.
Exercitus qͥ missus ẽtra philippicũ fuerat. ad part
liario duodecimo pugnauit. et eũ occidit. res¬
nũq eiꝰ ad eptus ẽ. Imperauit aut̃ ut p̾misimus
hac scđa uice .ui. anñ. Quẽ leo in expulsione
ipsius narib detruncauit. Qui post iterũ assũpo
imperio. quotiens defluentẽ guttã reumatis
manu detersit. poene totiens aliquẽ ex his
qui c̃tra eũ fuerant. uigula re p̃cepit. CAP¬
um hec in oriente agunt᷑. ansbrandus qͥa pud
baioariã.uiiii. exulauerat annos. cũ baioa¬
rus italiã uenit. pugnauitq cũ heribto rege.

Expanded text:
se venire iubens Iustinianus honorifice suscepit se venire iubens Iustinianus honorifice suscepit ac remisit; quem prostratus in terram pro suis peccatis intercedere rogans cuncta ecclesiae privilegia renovavit. Qui cum exercitum in Pontum mitteret ad comprehendendum Philippicum, quem ibi relegaverat, multum eum isdem papa prohibuit, sed tamen inhibere non potuit. Exercitus, qui missus contra Philippicum liario duodecimo pugnavit, et eum occidit, regnumque adeptus est. Imperavit autem, ut praemisimus, hac secunda vice 6 annos, quem Leo in expulsione ipsius naribus detruncavit; qui post iterum assumpto imperio, quotiens defluentem guttam rheumatis manu detersit, pene totiens aliquem ex his, qui contra eum fuerant, jugulari praecepit. Dum haec in oriente aguntur, Ansprandus qui apud Bajoariam 9 exulaverat annos, cum Bajoariis Italiam venit pugnavitque cum Heriberto rege
Abbreviated transcription (Latin):
uigilii pape contra heriticos. qͥ beatã mariã
solũ hominẽ. ñ dm̃ et hominẽ genuisse affir
mabant. In qua si nodo catholicȩ insntutũ
ẽ. ut maria semꝑ uirgo. theotocos diceretur.
quia ñ solũ hominẽ. sed uere dm̃ethominẽ
genuit. Caȩtate claruit lambtus tungren
onis accensus increpasset. ab iniquissimo
dodone. et aliis uiris de palatio missis in ꝓ¬
uise c̃clusus. intra domũ ecclesie in leodio.
iaberio filio regnauit anñ.vi. Nic regnum
rursus recipiens. eos qͥ se expulerant patricios
occidit. Leonẽ quoq et tiberiũ. qͥ locũ eiꝰ usur¬
parant coepit. et in medio circo corã omnipo¬
pulo iugulari p̃cepit. Gallicinũ uero patriar¬
chã c̃stantinopolitanũ erutis oculis romã misit.
Cirũsabbatẽ qͥ eũ in ponto exulẽ aluerat. ep̃m in
loco gallicini c̃stituit. Sisinnius et c̃stantinus.
romanã regunt ȩccłam. Nunc c̃stantinũ ad

Expanded text:
Vigilii papae, contra haereticos qui beatam Mariam Vigilii papae, contra haereticos qui beatam Mariam solum hominem, non Deum et hominem, genuisse affmabant. In qua sinodo catholice institutum est, ut Maria semper virgo theotocos diceretur, quia non solum hominem, sed vere deum et hominem genuit Ea aetate claruit Lanbertus Tungrensonis accensus increpasset, ab iniquissimo Dodone et aliis viris de palatio missis inprovise conclusus intra domum ecclesiae in Leodio  secundo cum Tiberio filio regnavit annos VI. Hic regnum rursus recipiens eos, qui se expulerant, patricios occidit; Leonem quoque et Tiberium, qui locum eius usurparant, cępit et in medio circo coram omni populo iugulari precepit. Gallicinum vero patriarcham Constantinopolitanum erutis oculis Romam misit Cirumque abbatem, qui eum in Ponto exulem aluerat, episcopum in loco Gallicini constituit. Sisinnius et Constantinus Romanam regunt ecclesiam. Hunc Constantinum ad
Abbreviated transcription (Latin):
cognom̃to clemens de brittannia gentis an¬
glorũ ob gr̃am eugłii in gallias transiens.a
sergio p̃p ep̃s fresonũ c̃secrat᷑. atq in eandem
gentẽ ad predicandũ dirigit᷑. CA UIT.
ino dom̃ inicxẽ dexxxu. liberius reg̃ anñ¬
VII. Hic ẽtra leonẽ insurgens. regnũ eiꝰ inuasit
cũq toto quo ipse regnauit tẽpore in eadẽ eiui¬
tate in custodia tenuit. bi sulfus dux beneuen¬
tũ et cãpaniã igne. gladio. et captiuitate uasu¬
uit. Iohannes romanã regit excłam. ic uni¬
uersos captiuos quos gisulfus coeperat redems¬
atq langobardos domũ redire fecit. cui sueddꝰ¬
sit alius iohannes. EAΡIT UA UI¬
ens. minus religiose. licet cupide. os brachu¬
eiꝰ fregit et rapuit. Confestiq stupefactus. in
amentiã incidit. et post duos annos. uitã cũ
oc tempore sinodus aquileie facta. ob impe¬
ritiã fidei. quintũ uniuersale c̃ciliũ suscipert
diffidit. Quę si nodus facta fuerat tẽporibus

Expanded text:
cognomento Clemens, de Brittannia gentis Ancognomento Clemens, de Brittannia gentis Anglorum ob gratiam evangelii in Gallias transiens a Sergio papa episcopus Fresonum consecratur atque in eandem gentem ad predicandum dirigitur. 635–641 Anno dominicVII. Hic contra Leonem insurgens regnum eius invasit eumque toto, quo ipse regnavit, tempore in eadem civitate in custodia tenuit. Gisulfus dux Beneventum et Campaniam igne, gladio et captivitate vastavit. Iohannes Romanam regit ecclesiam: hic universos captivos, quos Gisulfus catque Langobardos domum redire fecit, cui successit alius Johannes. Ludovicus reens minus religiose, licet cupide, os bracchii fregit et rapuit, confestimque stupefactus in amentiam incidit, et post duos annos vitam cum oc tempore synodus Aquileiae facta ob imperitiam fidei, quintum universale concilium suscipere diffidit, quae synodus facta fuerat temporibus
Abbreviated transcription (Latin):
ranus sepultũ ẽ. Porro sẽę scolasticę in partibus
cenomanensiũ religiosorũ deuotione c̃ditũ. Ca¬
ege cunichbto mortuo. de regno langobardo¬
rũ inter principes magna fit ẽtrouersia. plu¬
rimi interficiunt᷑. ñ nulli excecant᷑. mulieres
etiã quȩ se reginas fore iactauerant. naso et au¬
rib abscisis deturpant᷑. Ad extremũ heribtus
dux taurinensiũ regnũ optinuit. CAPIT.
dignitatẽ arripiens. iustinianũ regno priua¬
uit. eũq exulẽ in ponto seruauit. regnũꝙ
romanorũ trib annis rexit. Sergius p̃p̃ insa¬
crario beati petri apłi. inagnã portinẽ ligni
dominice crucis reperit. quȩ ex tẽpore illo
ab omni populo in basilica c̃stantiana die ex¬
altationis eiꝰ osculatꝰ ac adorat᷑. In brittannia
ngallis audoenus rotomagensis. eligius nouio¬
mensis. sulpicius bituriacensis ep̃i. clari haber
His etiã tẽporib. uenerabilis uir uu illibrordo

Expanded text:
riacus, sepultum est. Porro sanctae Scolasticae in partibus riacus, sepultum est. Porro sanctae Scolasticae in partibus Cenomanensium religiosorum devotione conditum. Rege Cunichberto mortuo de regno Langobardorum inter principes magna fit controversia, plurimi interficiuntur, nonnulli excecantur; mulieres etiam, quae se reginas fore iactaverant, naso et auribus abscisis deturpantur: ad extremum Heribertus dux Taurinensium regnum optinuit. 632–634dignitatem arripiens Iustinianum regno privavit eumque exsulem in Ponto servavit regnumque Romanorum tribus annis rexit. Sergius papa in sacrario beati Petri apostoli magnam portionem ligni dominicae crucis reperit, quae ex tempore illo ab omni populo in basilica Constantiniana die exaltationis eius osculatur ac adoratur. In Brittannia us habetur; in Galliis Audoenus Rotomagensis, Eligius Noviomensis, Sulpicius Bituriacensis episcopi clari habentur. His etiam temporibus venerabilis vir Willibrordus
Abbreviated transcription (Latin):
suũ discessũ denominauit. Post het idẽ dagob¬
tus morit᷑. et inbasilica sc̃i dionisui sepelit̾. Sui
aut̃ ꝓuidus in c̃silio. cautus in iudicio. strenaus
in militari disciplina. largus in demosinis. stu¬
diosus in cõponenda pace ȩccłarũ. et p̃cipui
deuotus inditandis sc̃orũ coenobis. Qui quãuis
omnia loca sc̃a ex coluisset. tam̃ p̃cȩteris mona¬
sttria sc̃orũ dionisii. martini. atq mauricues¬
coluit. et omni ȩccłastica dignitate nobilitaui
Regnũ eiꝰ sic̃ ipse uiuens diuiserat. filii eiꝰ tenuerunt.
Ega maior domus cũ nantilde regina regnũ ludo¬
uuici administrat.P
irca hec tempora. cũ in castro cassino uasta solitudo
existeret. uenientes de celmanicorũ ł aurelianen¬
siũ regione franei. uenerabilis patris benedicti.
eiꝰq germane scolastice corpora auferunt. et in
suã patriã asportant. Corpus sc̃i benedicti in ter¬
ritorio aurelianensi in monasterio qđ uocat᷑ flo¬

Expanded text:
minavit. Post haec idem Dagobertus moritur et in basilica sancti Dionisii sepelitur: fuit autem providus in consilio, cautus in iudicio, strenuus in militari disciplina, largus in elemosinis, studiosus in componenda pace ecclesiarum et precipue devotus in ditandis sanctorum coenobiis. Qui quamvis omnia loca sancta excoluisset, tamen pre ceteris monasteria sanctorum Dionisii, Martini atque Mauricii excoluit et omni ecclesiastica dignitate nobilitavit. Regnum eius, sicut ipse vivens diviserat, filii eius tenuerunt. Ega maior domus cum Nantilda regina regnum Ludowici administrat. Circa haec tempora, cum in castro Cassino vasta solitudo existeret, venientes de Celmanicorum vel Aurelianensium regione Franci venerabilis patris Benedicti eiusque germanae Scolasticae corpora auferunt, et in suam patriam absportant. Corpus sancti Benedicti in territorio Aurelianensi in monasterio, quod vocatur Flo
Abbreviated transcription (Latin):
mis psonis ñ solũ c̃tumlis afficiat᷑ uerũ etiã
uerberib affligat᷑. Quo audito tremefacti a sc¬
dib surgunt. pedib eius se ꝓsternunt. ueniã
postulant de c̃temptu. ignorantiã c̃fitent᷑. Ille
et̃tra in terrã ꝓuolutꝰ. cũ lacrimis negare cepit.
hec ñ et̃ uera ñ se et̃ carlomannũ sed hominẽ
petcatorẽ et homicidã. collegã suũ timore

Expanded text:
mis personis non solum contumeliis afficiatur, verum etiam mis personis non solum contumeliis afficiatur, verum etiam verberibus affligatur'. Quo audito tremefacti a sedibus surgunt, pedibus eius se prosternunt, veniam postulant de contemptu, ignorantiam profitentur; ille econtra in terram provolutus cum lacrimis negare coepit, haec non esse vera, non se esse Carlomannum, sed hominem peccatorem et homicidam, collegam suum