comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
oyiles oppetẽ morte ⁊ qũa illa ꝑpeti maluisset que ꝯte plantes expende opor¬
tebit. quid ꝯso heãt sui/ ea q moderaĩ. nec uelle expiri ꝙͣtum se aliena dece¬
ant. Id ei maxĩe quẽq decet: quod est suũ cuĩo maxĩe. Quisq igit᷑ suũ noscat

Expanded text:
milies oppetere mortem quam illa perpeti maluisset. Quae contemplantes expendere opormilies oppetere mortem quam illa perpeti maluisset. Quae contemplantes expendere oportebit, quid quisque habeat sui, eaque moderari nee velle experiri, quam se aliena deceant; id enim maxime quemque decet, quod est cuiusque maxime suum. Suum quisque
Abbreviated transcription (Latin):
attinet nature repugnare nec quicꝙ̃ sequi. quod assea nõ queas ex quo mag̃
emat quale sit decoꝵ illud. iõ qr ut aiũt nchil decet ⁊̃ uita mmerua ob̾stante
idest adu̾sante ⁊ repugiate natura. Oio si queꝙͣ est decor nichil est ꝓfecto
imitaris. omittas tua. ut ei ẜmone eo debem uti qui notus est nobis. ne ut
quida greça uerba ĩculcantes iure optimo irridam᷑. sic ĩ actones omnẽq uita
qui se ĩ ꝯffrica Cesari tradidem̃t. At qui ceteis forsita uicio datũ eẽt si se in¬
temissent ꝓꝑ ea ꝗa leuior eoꝵ uita et mortes fuerãt faciliores. Catoni uo
semꝓ q ĩ ꝓposito susscepto q consilio ꝓmansisset moriendũ ei potius ꝙͣ tyrani
uultus aspiciendus fuit. Ezͣ multa passus est ulixes nullo errore diuturno
cũ ⁊ mulienbus. si Circe ⁊ Calipso mulieres appłlande sũt ĩ ẜuirete et ĩ di
sit. ut ad id ali quando quod cupiebat ꝓueniret. ¶At ecia Aiax quo aio tradĩt̃

Expanded text:
attinet naturae repugnare nec quicquam sequi, quod assequi non queas. Ex quo magis emergit, quale sit decorum illud, ideo quia nihil decet invita Minerva, ut aiunt, id est adversante et repugnante natura. imiteris, omittas tuam. Ut enim sermone eo debemus uti, qui notus est nobis; ne, ut quidam, Graeca verba inculcantes, iure optimo rideamur; sie in actiones omnemque vitam qui se in Africa Caesari tradiderunt? Atqui ceteris forsitan vitio datum esset, si se interemissent, propterea quod lenior eorum vita et mores fuerant faciliores, Catoni cumsemperque in proposito susceptoque consilio permansisset, moriendum potius quam tyranni vultus aspiciendus fuit. Quam multa passus est Ulixes in illo errore diuturno, cum et mulieribus, si Circe et Calypso mulieres appellandae sunt, inserviret et in omni s servorun ancillarumque pertulit, ut ad id aliquando, quod cupiebat, veniret. At Aiax, quo animo traditur,
Abbreviated transcription (Latin):
Impetu ferunt᷑. Hoĩs aut mens discendo alit᷑ ⁊ cogitando semꝑ aliꝗd aut ĩ quirit
aut agͣ̃it. uidendi et audiendi ratõne ducit᷑. Qͥn ecĩa si ꝗs est paulo ad noluptate
ꝓpensior ne sit ex pecudũ gnẽ. Sũt eĩ quida hoĩes nõ re s noĩe. s siꝗs est paulo
erectior ꝙͥnuis uoluptate capiat᷑. occultat ⁊ dissimulat appetitũ uoluptatis ꝓp¬
uerecundiã. ex quo intelligit᷑ corpoĩs uoluptatẽ nõ satis esse digiã hõĩs pr̃atia ẽã¬

Expanded text:
impetu: hominis autem mens discendo alitur, et cogitando semper aliquid, aut inquirit, aut agit, videndique et audiendi delectatione ducitur, quin etiam, si quis est paulo ad voluptates propensior, ne sit ex pecudum genere sunt enim quidam hominesnon re sed nomine sed si quis est paulo erectior, quamvis voluptate capiatur, occultat, et dissimulat appetitum voluptatis, pverecundiam, ex quo intelligitur, corporis voluptatem non satis esse dignam hominis prae
Abbreviated transcription (Latin):
singulans seuẽztas. et i c. lelio mlta ulantas. In cd fanuliari scipione maior
goram ⁊ ꝑiele sumam auctõr tatẽ secutos sine ulla ularitate. Calidũ Ambałe ex
penor ex mĩs ducibus mariiu accepiu facile cclare tacere dissinnlare ĩsidiaĩ
pnpere hostũ consilia. In qͦ qĩẽ greci Cemistode ⁊ ftren Iasoñe ctis ante pomit.
⁊ aꝑti qui nichil ex occulto nichil de Insidus agendũ putat ueritatis cultores
frandis Inrmici. ¶ Item aliꝗ ꝗ siquid ĩiuiste ꝓpetiatur cuinis deẜuiant / dũ quod
¶udiui exmaionib natu hoc idẽ fuisse ĩ ꝙ. scipide Nasica ꝯtrarpatre ed illũ
qui Titi grachi cõnatus ꝑditos uiidicauit: nulla coĩtatem habuisse sermõis. Nec
xenocrate ouidẽ seu̾ssinũ phoꝵ ob eã ꝙ r̃e ip̃am magiũ ⁊ claꝵ fuisse. Inmi̾a¬

Expanded text:
singularis severitas, in C. Laelio multa hilaritas, in eius familiari Scipione ambitio goram et Periclem summam auctoritatem consecutos sine ulla hilaritate. Callidum Hannibalem ex Poenorum, ex nostris ducibus Q. Maximum accepimus, facile celare, tacere, dissimulare, insidiari, praeripere hostium consilia. In quo genere Graeci Themistoclem et Pheraeum Iasonem ceteris anteponunt; et aperti. qui nihil ex occulto, nihil de insidiis agendum putant, veritatis cultores, fraudis inimici, itemque alii, qui quidvis perpetiantur, cuiviaudivi et ex maioribus natu hoc idem fuisse in P. Scipione Nasica; contraque patrem eius illum qui Ti.Gracchi conatus perditos vindicavit, nullam comitatem habuisse sermonis, ne Xenocratem quidem, severissimum Philo
Abbreviated transcription (Latin):
uplex est om̃o iocandi genus. unũ illiberale petulas flagitiosũ obsconui.
facete deta ut ea que a sene Catone collecta sut que uocãt Apothemata facilio
igit᷑ est distinctio ingenui ⁊ illiberalis ioci. Alter est si tempͣe fit ut sit re
obscentas.
udendi etia est ꝗdam modus retinendus ut ne nimis oĩa profundamus elati¬

Expanded text:
uplex est omnino jocandi genus, unum illiberale, petulans, flagitiosum, obscenum; facete dicta, ut ea, quae a sene Catone collecta sunt, quae vocant apofqe/gmata. Facilis igitur est distinctio ingenui et illiberalis ioci. Alter est, si tempore fit, ut si robscenitas. Ludendi etiam est quidam modus retinendus, ut ne nimis omnia profundamus, elati
Abbreviated transcription (Latin):
ta et ꝓmissa semꝑ ne ẜuanda sũt q̃ nec ui nec dolo malo ut ptores sosent
feta sint. Siquis medicamentũ cuipiã dedeit. ad aqua ĩtia cute pepigeit ꝙ si
eo medicamĩto sanus factus sit. ne illo ũ ꝙͣ postea utet᷑ et añis aliquor post¬
incedeĩt deundẽ morbñ nec abeo qui cũ pepigerat ĩpetret ut iteꝵ eo nti li
ceat quid faciendũ sit cũ sit id ihũanus qui no concedit/ nec ei quicꝙ̃ fiat
dune. uite et saluti pord osulendũ. Quid si sapic̃s igatus sit ab eo qui eũ
heredẽ faciat cũ ei testo sextertiũ milies reliquat᷑ ut ante ħ hereditãte ade¬
gauuitatis. qr̃ ꝓnusit. Si saltare ĩ foro turpe ducet honesib mentiet᷑: sier
henditate nichil copit ꝙͣ si cepit nͥ forte eã peciũa drei p m̃agiu aliquod

Expanded text:
ta et promissa semperne servanda sint, QUAE NEC VI NEC DOLO MALO, ut praetores solent, FACTA SINT. Si quis medicamentum cuipiam dederit ad aquam intercutem pepigeritque, si eo medicamento sanus factus esset, ne illo ncident in eundem morbum nec ab eo, quicumpepigerat, impetret,ut iterum eo liccat uti, quid faciendum sit. Cum sit is inhumanus, qui non concedat, nec ei quicquam fiat iniuriae, vitae et saluti consulendum. Quid? si qui sapiens rogatus sit ab eo, qui eum heredem faciat, cum ei testamento sestertium milies relinquatur, ut, ante quam hereditatem adegravitatis; quoniam promisit, si saltare in foro turpe ducet, honestius mentietur, si ex hereditate nihil ceperit, quam si ceperit, nisi forte eam pecuniam in rei publicae
Abbreviated transcription (Latin):
patrs añponet. Quent ⁊ si sapiẽs adultinos numos acceꝑit ĩ prudẽs ꝓboĩs
cũ id resciẽit Soluturi ne eos sit scit sic debeat ꝓ boĩs. Diogenes ait ^ Anti¬
pat̾ negat/ cui poti assentior. Qui uenenũ fugiẽs uendat sciẽs. debeat ne id¬
dicẽ nou necesse putat᷑ Diogenes. Ancipat᷑ uim boĩ ex iscimãt. hec sũt qͣi ꝯtro¬
uersie et iura stoicoꝵ. In mancipio uendendo dicenda ne uicia : nõ nͥ ea q̃ nͥ

Expanded text:
adulterinos nummos acceperit imprudens pro bonis, cum id rescierit, soluturusne sit eos, si cui debeat, pro bonis. Diogenes ait, Antipater negat, cui potius assentior. Qui vinum fugiens vendat sciens, debeatne dicere. Non necesse putat Diogenes, Antipater viri boni existimat. Haec sunt quasi controversa iura Stoicorum. In mancipio vendendo dicendane vitia, non ea, quae nisi
Abbreviated transcription (Latin):
moĩoꝵ opes cõrueu̾it. ¶ Quanto maxim meliu̾s de quo Ennius unus homo
nobis tando restituit rẽ. non ponebat ei rumores ante salutẽ. Ergo post q
magisq uii m̃c gloria caret. Quod genus peccandi uitandum est ⁊ ĩ reb
urbanis. Sũt eĩ qui quod ⁊ si optimũ sit tñ ĩuidie metu non audent id dice¬
suoꝵ. ¶Alter ut totu corpus rei pu ͤ sie ꝓcurent ne dũ aliqu̾a ꝑtem tueant
reliquas deserãt. ut eĩ tutela. sie ꝓcuratio rei pu ͤ ad eoꝵ utilitate qui ꝯmissi
sunt non ad eoꝵ qͥbus ꝯmissa est gerenda est. ¶ Qui aũt ꝑti cuuum ꝯsulut¬
ꝓtem neqligũt re ꝓnitiosissina ⁊̃ Cinitatẽ inducut seditõem atq discordio
Er qͣuo euenit ut alii poplares alii scudiosi optimi cusq udeant᷑ pauci um¬
cipatu fugei̾t atq oderit. tradet q se totũ rei pu. Neq opes aut potentiã¬

Expanded text:
m opes corrucrunt. Quanto Q. Maximus melius: de quo Ennius: Unus homo nobis cunctando restituit rem: Non ponebat enim rumores ante salutem. Ergo magisque magisque viri nunc gloria claret. Quod genus peccandi vitandum est etiam in rebus ui, quod sentiunt, etsi optimum sit, tamen invidiae metu non audeant dicesuorum, alterum, ut totum corpus rei publicae curent, ne, dum partem aliquam tuentur, reliquas deserant. Ut enim tutela, sic procuratio rei publicae ad eorum utilitatem, qui commissi sunt, non ad eorum, quibus commissa est, gerenda est. Qui autem parti civium consulutem negligunt, rem perniciosissimam in civitatem inducunt, seditionem atque discordiam. Ex quo evenit, ut alii populares; alii studiosi optimi cuiusque videantur; pauci uncipatu, fugiet atque oderit, tradetque se totum reip neque opes, aut potentia
Abbreviated transcription (Latin):
aũt diguitas coloĩs bonitate tuenda est  color exͦcitatõibus corspois.
Ribenda p̃terea mũditia est non odiosa neq exquisita nimis.
tantu q fugiat Agreste ⁊ i humaña negligentia. De modo uesti¬
Adem ratio est hnda uescitus: ĩ quo sicut ĩ płimis tus.¬
q rebus mediocritas optĩa est.
Auendum aut ne aut tarditatib utam᷑ ĩ gressu moliõib ut popaꝵ
feiculis siniles ee iuideam᷑. Ant i festinatoĩb suscipiam n pnas
celei̾tates: que cũ fuit Anelitus mouent᷑ uultus mutant᷑. ora torquentiu
ex qbus magna significatio fit/ nõ adee ꝯstantia. S mlto ⁊ magis elabora¬
dum est/ me ãi motus anatura recedãt. quod assequem. si cauebins. ne in
ꝓturbatones atq exaĩationes incidamus. ⁊ si attentos aĩos ad decõis consi¬
Otus aũt aĩoꝵ sũt duplices alteri cogitatois alteri appetit. Cog¬
tatio ĩ uero exquirendo maxĩe uersatur. Appetitus ĩ pellit adage¬

Expanded text:
autem dignitas coloris bonitate tuenda est, color exercitationibus corporis. eterea munditia est non odiosa neque exquisita nimis, tantum quae fugiat agrestem et inhumanam neglegentiam. Eadem ratio est habenda vestitus, in quo, sicut in plerisque rebus, mediocritas optima est. avendum autem est, ne aut tarditatibus utamur in ingressu mollioribus, ut pomparum ferculis similes esse videamur, aut in festinationibus suscipiamus nimias celeritates, quae cum fiunt, anhelitus moventur, vultus mutantur, ora torquentur; ex quibus magna significatio fit non adesse constantiam. Sed multo etiam magis elaborandum est, ne animi motus a natura recedant; quod assequemur, si cavebimus, ne in perturbationes atque exanimationes incidamus, et si attentos animos ad decoris conseotus autem animorum duplices sunt, alteri cogitationis, alteri appetitus; cogitatio in vero exquirendo maxime versatur, appetitus impellit ad agen
Abbreviated transcription (Latin):
ra ubenor oio. L Crassi. nec miñ faceta s bñ loquedi de Catulis opi¬
nio nõ minor. Sale nõ ꝯditus Cesar eatuli patrs frat̾ om̃es uicit s ut

Expanded text:
ra. Uberior oratio L. Crassi nec minus faceta, sed bene loquendi de Catulis opinio non minor. Sale vero et facetiis Caesar, Catuli patris frater, vicit
Abbreviated transcription (Latin):
cernamus utnq. uos ne uelit an me regnare hera quid ue ferat fors
uirtute expiamur ⁊ hoc siml Accipe dictũ. Quoꝵ uirtuti belli fortuna
pepercit Foꝵdem me lib̃tati pare̾e certũ est. dono ducite do q uoletib
cũ retinẽtur a ꝓpinquis ⁊ amicis ad supplitiũ redire maluit ꝙͣ fidem ho¬
scidata fallẽ. Ac de bellicis quidem officiis satis dic̾tu est. De ꝯẜuatõne iusticie¬

Expanded text:
cernamus utrique. Vosne velit an me regnare era, quidve ferat Fors, cernamus utrique. Vosne velit an me regnare era, quidve ferat Fors, Virtute experiamur. Et hoc simul accipe dictum: Quorum virtuti belli fortuna pepercit, Eorundem libertati me parcere certum est. Dono, ducite, doque volentibcum retineretur a propinquis et ab amicis, ad supplicium redire maluit quam fidem hosti datam fallere.
Abbreviated transcription (Latin):
nũ dicimus. Indicat xiiᵃ tabule aut scitutus dies cũ hoste. Itq adu̾sus
hostẽ eterna auctoitas. Quid ad hane mansuetudine addi pot eũ qui cũ
uellum geras tã molli noĩe appllare : ꝙͣꝙͣ id nomen dunͤ efficit ĩa uetu¬
stas/ a ꝓegrino enui recessit ⁊ ꝓpͥe ⁊̃ eo qui arma ꝯͣt ferret remansit.¬
oportet easdem quas dixi paulo ante iustas causas ẽẽ bellori.
S ca bella quibus Inꝑii ꝓpoita glona est minus a cerbe gerenda sũc.
ut eĩ cũ ciiuliter ꝯtendimus aliter si est inm̃icus aliter si est ꝯpetiu¬
tor. eu alter certamen honõis ⁊ diguitatis est cũ alteruclpitun le het¬
me Sic cũ celtiberis cũ Cimbris ut cũ inmicis bellum gd rebat᷑. nter
eẽt nõ nter imꝑaret. Cũ latĩs sabimis Sãnitibus penis pirro de Imꝑio
dimicabat᷑. Pcui fedifragi crudelis Aibal reliqui iustiores. pirri quider
p̃ciũ dederitis. Non caupoñates bellu ẜ belligerates ferro nõ auro uitam

Expanded text:
num dicimus. Indicant duodecim tabulae: aut status dies cum hoste, itemque: adversus hostem aeterna auctoritas. Quid ad hanc mansuetudinem addi potest, eum, quicum bellum geras, tam molli nomine appellare? Quamquam id nomen durius effect iam vetustas; a peregrino enim recessit et proprie in eo, qui arma contra ferret, remansit.oportet easdem, quas dixi paulo ante iustas causas esse bellorum. Sed ea bella, quibus imperii proposita gloria est, minus acerbe gerenda sunt Ut enim cum civi aliter contendimus, si est inimicus, aliter, si competitor cum altero certamen honoris et dignitatis est, cum altero capitis et famae, sic cum Celtiberis, cum Cimbris bellum ut cum inimicis gerebatur, uter esset, non uter imperaret, cum Latinis, Sabinis, Samnitibus, Poenis, Pyrrho de imperio dimicabatur. Poeni foedifragi, crudelis Hannibal, reliqui iustiores. Pyrrhi quidem pretium dederitis, Nec cauponantes bellum, sed belligerantes Ferro, non auro vitam
Abbreviated transcription (Latin):
ac liberalite dicamus/ Qua ꝗdem nichil est nature hoĩs accomodaᷤᷤ¬
tius ẜ habet mltas caltiones uidendum ei pͥmũ ne obsit bñgnitas / et
his ipis quibus benique uidetur fieri ⁊ ceteris. Deinde ne maior bm guitas
sic ꝙ facultates. tũ ut ꝓ digmtate ceuiq tribuatur id ustitie fundam̃etici

Expanded text:
e hominis accommodatius, sed habet multas cautiones. Videndum est enim, primum ne obsit benignitas et iis ipsis, quibus benigne videbitur fieri et ceteris, deinde ne maior benignitas sit quam facultates, tum ut pro dignitate cuique tribuatur; id enim est i
Abbreviated transcription (Latin):
ficatiõe nr̃ar prõpta ac ꝑata uiroꝵ prantium sapia ac uirtute excitant᷑.
⁊ ẽi untus oibus tubus ⁊ rebus fere u̾ticur quaꝵ una est ĩ pspitiendo quid
patinos noĩant/ appetitioẽs q quas illi ormas nocãt obedientes effc̃e rõni.
Terciũ hie quibus cũ ꝯgregamͣ uti moderate et scient̃ quoꝵ scudus ea que
nã desiderat expleta cumulataq habeam  ꝓ cocde q si ꝗd ĩ portet᷑ nobio ĩco¬
possim ut hoium scudia cõplectam̃ eaq teneanius dicem  neq ista multo

Expanded text:
erum prompta ac parata virorum praestantium sapientia et virtute excitantur. Etenim virtus omnis tribus in rebus fere vertitur, quarum una est in perspiciendo, quid raeci pa/qh nominant, appetitionesque, quas illi orma/s, oboedientes efficere rationi, tertium iis, quibuscum congregemur, uti moderate et scienter, quorum studiis ea, quae natura desiderat, expleta cumulataque habeamus, per eosdemque, si quid importetur nobis incopossimus, ut hominum studia complectamur eaque t
Abbreviated transcription (Latin):
agricultura neq fingũ fiuctuũ q reliquoꝵ ꝓceptio ⁊ ꝯseruatio sine hoiũ oꝑa
ratõne nec la pides e terra exciderent necessañ ad usu hoũz/ nec ferru¬
es auꝵ argentu penit abdita sine hoiĩm labere ⁊ manui. Cetera uõ quibus
⁊fugoꝵ us pelletur et caloꝵ molestie sedarent unde aut ũtio gñ humano
dari potiussẽt sant postea souemͣ./ si aut ĩ tempestatib aut t̾e̾ re motu ant ue¬
tustate cecdoieset nisi ad cõmoda uite ab hoibus haꝵ reꝵ auxilia petẽ didi¬
cessent. Ar deductus aquaꝵ deriuatones ftiuun agroꝵ renigatões moles

Expanded text:
agri cultura neque frugum fructuumque reliquorum perceptio et conservatio sine hominum operatione nec lapides ex terra exciderentur ad usum nostrum neceeretur penitus abditum sine hominum labore et manu. Tecta vero, quibus et frigorum vis pelleretur et calorum molestiae sedarentur, unde aut initio generi humano dari potuissent aut postea subveniri, si aut vi tempestatis aut terrae motu aut vetustate cecidissent, nisi communis vita ab hominibus harum rerum auxilia petere didicisset? Adde ductus aquarum, derivationes fluminum, agrorum irrigationes, moles
Abbreviated transcription (Latin):
di discipliua. quas res ⁊ m̃asuetudo a nimoꝵ ꝯsecuta et uere cudia est. effecta¬
⁊ est ut eẽt uita muimͣtior / atq ut dando ⁊ accipiendo mũtandis facultati¬
bus ⁊ comodis/ nulla re egertmus. Longiores hese loco sum qͣr  neteẽ est
sine hoĩz scudis gerere potuisse. Comemorat᷑ ab eo Te mnistodes pides
cinis. Agesilaus Alex quos negat sine adiumentis hoñim tatas res effe̾
petuisse. utitur ⁊ re nõ dubia testibus nõ necessanis. Atq ut magnas nilitaẽs
adipiscunt hoiẽs ꝯspiratõe hois atq consensu. sic milla ta detestabłis pe¬

Expanded text:
ndi disciplina; quas res et mansuetudo animorum consecuta et verecundia est effectundi disciplina; quas res et mansuetudo animorum consecuta et verecundia est effectumque, ut esset vita munitior, atque ut dando et accipiendo mutuandisque facultatibus et commodandis nulla re egeremus. Longiores hoc loco sumus, quam necesse est. sine hominum studiis gerere potuisse? Commemoratur ab eo Themistocles, Pericles, Cyrus, Agesilaus, Alexander, quos negat sine adiumentis hominum tantas res efficere potuisse. Utitur in re non dubia testibus non necessariis. Atque ut magnas utilitates adipiscimur conspiratione ho
Abbreviated transcription (Latin):
sũt ĩauãte ꝓcipiant᷑ eae nullo mõ sine hom̃ manu at q oꝑa nos caꝑe potuis¬
se. Qui demo ex bestus fructus aut qͥ comoditas nͥ hoĩes adinuarẽt ꝑcpi
possẽt : nã ⁊ qui pͥncipes ĩ uemendi fuerũt ꝙͣ ex quaq bellua usũ hr̃e pos¬
sunus. hoies corte fuerũt. nec ħ tpr̃e sine hoĩi oꝑa aut pastere cas aut
domare aut tueri aut te pestinos fiuctus ex his cape possenab enode q¬
et ea que nocet ĩ terficiunt ⁊ que usui possũt ee capiunt᷑. Quid enume¬
rem artiu mltitudine sine abus iuta oiõ nulla eẽ potuisset. Quis eĩ egus
subueriet que ecia oblectatio ualentiũ quis uictus aut cultus. nͥ tã multe
nobis artes nũstrarent: quibus rebus exculta hoĩi uita cm destitit a cultu
uictu belluaꝵ. Uibes nõ sinie hom̃m cetui no potuisset nec edifican nec fre¬
quentari ex qͣno leges mores q ostituti/ cũ iuno equa descriptio/ certa q nule¬

Expanded text:
imae,percipiantur,eas nosnullo modo sine hominum manu atque opera capere potuisse. Qui denique ex bestiis fructus aut quae commoditas, nisi homines adiuvarent, percipi posset? Nam et qui principes inveniendi fuerunt, quem ex quaque belua usum habere possemus, homines certe fuerunt, nec hoc tempore sine hominum opera aut pascere eas aut domare aut tueri aut tempestivos fructus ex iis capere possemus; ab eisdemque et, quae nocent, interficiuntur et, quae usui possunt esse, capiuntur. Quid enumeine quibus vita omnino nulla esse potuisset? Qui enim aegris subveniretur, quae esset oblectatio valentium, qui victus aut cultus, nisi tam multae nobis artes ministrarent? quibus rebus exculta hominum vita tantum distat a victu et cultu bestiarum. Urbes vero sine hominum coetu non potuissent nec aedificari nec frequentari; ex quo leges moresque constituti, tum iuris aequa discriptio certaque vive
Abbreviated transcription (Latin):
uino igit ꝓpoitis ratoibus officũ ꝓsequẽi quaꝵ dune ad cultus hone¬
state q ꝓtinent / due ad cõmoda uite/ copias oypee facultates qũita
ad eligendi iudiciũ si quãdo ea q̃ dixi pugnare int̾ se uideant᷑ honestatis
ꝓs confecta est qua tibi cupio esse notissima. ħ aũt de quo ñe agim idip̃m
est quod utile appllatur. ⁊̃ quo ncrbo lapsa consuetudo deflexit deuia. sensis¬
phs seuere  sane satq honeste: hec tria gña confusa cogitatoe distĩngunt.
Qu̾icqd eĩ iustum sit id ⁊ utile esse censent. Ite q quod honestu id ẽẽ iustũ-
ex quo efficit ut quicꝗd honestũ sit ide sit utile quod qͣu paꝵ ꝑspicuĩt hi
seye uersutos hoĩes/ et callidos admirantes malicia sapia iuidicãt / quoꝵ
error erripiendus ẽ / opino q oĩs ad eã spe traducenda ut honestis ꝯsi¬
liis iusstis q factis/ nõ fraude et malicia se ĩcelligãt ea q̃ uelit ꝯsea posse.¬

Expanded text:
equendi, quarum duae ad decus honestatemque pertinerent, duae ad commoda vitae, copias, opes, facultates, quinta ad eligendi iudicium, si quando ea, quae dixi, pugnare inter se viderentur, honestatis pars confecta est, quam quidem tibi cupio esse notissimam. Hoc autem, de quo nune agimus, id ipsum est, quod utile appellatur. In quo verbo lapsa consuetudo deflexit de via sensimphilosophi severe sane atque honeste haec tria genera confusa cogitatione distinguunt. Quicquid enim iustum sit, id etiam utile esse censent, itemque quod honestum, idem iustum; ex quo efficitur, ut, quicquid honestum sit, idem sit utile. Quod qui parum perspiciunt, ii saepe versutos homines et callidos admirantes malitiam sapientiam iudicant. Quorum error eripiendus est opinioque omnis ad eam spem traducenda, ut honestis consiliis iustisque factis, non fraude et malitia se intellegant ea, quae velint, conse
Abbreviated transcription (Latin):
ta deceat/ ꝙͣd om̃i i⁊ gerendã capiendo q cinsilio ẜuare constantia. S q̃ni de coꝵ
illud ĩ eib factis dictis ĩ corpoĩs demo motu ⁊ statu cernitur. idq positũ est
in trib reb formositate or dine ornatu a dactore apto difficiluis adlepuen¬
dũm. si satis erit intelligi. In his aũt tribus otinet᷑ cura ⁊ illa ut p̃robem̃ hĩs ꝗ¬
bus cũ apud quosq inuim. his quoq de reb panca dicant᷑. Ꝙmebra anatuã¬

Expanded text:
o servare constantiam. Sed quoniam decorum il!id in omnibus factis, dictis, in corporis denique motu et statu cernitur idque positum est in tribus rebus, formositate, ordine, ornatu ad actionem apto, difficilibus ad eloquendum, sed satis erit intellegi, in his autem tribus continetur cura etiam illa, ut probemur iis, quibuscum apud quosque vivamus, his quoque de rebus pauca dicantur. Prin
Abbreviated transcription (Latin):
luta. Scenicor ꝗdem mos tanta habet uet̾is discipline uerecundĩa ut ĩ scen̾a
sine subli gacło ꝓdeat nemo. Gerent᷑ eĩ ne si quo casu eueneĩt/ corpoĩs quedã¬

Expanded text:
luta. Scaenicorum quidem mos tantam habet vetere disciplina verecundiam, ut in scaenam luta. Scaenicorum quidem mos tantam habet vetere disciplina verecundiam, ut in scaenam sine subligaculo prodeat nemo; verentur enim, ne, si quo casn evenerit, ut corporis pa
Abbreviated transcription (Latin):
applletur. Quod q face non turpe est / modo octulte id dr̃e est obscenu. Itaq
nec actio illaꝵ rer aꝑta petulantia uacat/ nec oro obscenitate. Nec u̾o audi¬
endi sũt ciiti aut siqui fuent stoici pene cinici qui rep̃hendũt nos ⁊ m¬
dent. ꝙ ea q̃ turpra non sit uerbis flagitiose dicam. Illa aũt que turpia sit¬
suis noĩbus appllem. latrocinan fraudare adulterare re turpe est. s dicĩt
non obscene/ liberis dare oꝑan. r⁊ honestũ est noĩe obscenu. pluraq ĩ ẽa sen¬
tentiam ab eisdẽ citica uerecundia disputant̃. Nos aut nã sequam̃ et ab or̃
qd aboreͣt occuloꝵ auium q approbatõne fugiam. scatus incessus sessio accubi¬
tatio uultus oculi manũq motus teneãt illud decoꝵ. Quibus irebus duo
maxie sũt fugienda. nequid effemiatũ aut molle et nequid durũ aut iusticu
sit. Nec uo ustrionibus oratoibus ꝯcedendũ/ ut his hec apta sunit nobis dissd¬

Expanded text:
. Itaque nec actio rerum illarum aperta petulantia vacat nec orationis obscenitas. Nec vero audiendi sunt Cynici, aut si qui filerunt Stoici paene Cynici, qui reprehendunt et irrident, quod ea, quae turpia non sint, verbis flagitiosa ducamus, illa autem, quae turpia sint, nominibus appellemus suis. Latrocinari, fraudare, adulterare re turpe est, sed dicitur non obscene; liberis dare operam re honestum est, nomine obscenum; pluraque in ear sententiam ab eisdem contra verecundiam disputantur. Nos autem naturam sequamur et ab omni, quod abhorret ab oculorum auriumque approbatione, fugiamus; status incessus, sessio accubitio, vultus oculi manuum motus teneat illud decorum. Quibus in rebus duo maxime sunt fugienda, ne quid effeminatum aut molle et ne quid durum aut rusticum sit. Nec vero histrionibus oratoribusque concedendum est, ut iis haec apta sint, nobis disso
Abbreviated transcription (Latin):
tinçipio corpor̃s nostr magna natura ip̃a iudetur hiusse ratioñe: que
for m̃a nram reliquã q figura ĩ qua eẽt spes honesta eã posuit ĩ prõptu
Que ꝑtes aũt corpoĩs ad natue necessitate date aspectũ essent deform̃e hiture
atq forma. eas ꝯterit atq abdidit. hanc nature ta diligente fabrica imitata
hoĩz uerecũdia est. qu̾e eĩ natura occultauit. eadem om̃es qui sana mente sũt
remouẽt ab oculis. Ip̃iq necessitati dant opera: ut ꝙͣ occultissime parcat.Qila¬

Expanded text:
nostri magnam natura ipsa videtur habuisse rationem: quae formam nostram, reliquamque figuram, in qua esset species honesta, eam posuit in promptu, quae autem partes corporis, ad naturae necessitatem datae, aspectum essent deformem habiturae, atque turpem, eas contexit atque abdidit. Hanc naturae tam diligentem fabricam imitata est hominum verecundia. Quae enim natura occultavit, eadem omnes quisana mente sunt, removent ab oculis, ipsique necessitati dant operam, ut quam occultissime pareant.
Abbreviated transcription (Latin):
um aut pulctudĩs duo gi̾a sint. quoꝵ ĩ altero uenustas sit ĩ altero di¬
guitas uenuscãtt muliebr̃ẽ dic̃e debem  dignitatẽ uiile. gͦ ⁊ aforma
remoueatur oĩs uiro non dignus ornatus. ⁊ huie simile uiciũ ĩ gestu motuq
caueat᷑. Na et palestrici motus sũe seye odiosiores et ystrionũ nõ nulli gestus

Expanded text:
ltero dignitas, venustatem muliebrem ducere debemus, dignitatem virilem. Ergo et a forma removeatur omnis viro non dignus ornatus, et huic simile vitium in gestu motuque caveatur. Nam et palaestrici motus sunt saepe odiosiores, et histrionum non nulli gestus
Abbreviated transcription (Latin):
coꝵ ⁊ ita ꝑtinet ut nõ recadita quada ratone cernat᷑ sed si ĩ promptu. Est em̃
qddam qd intelligit ĩ oĩ uirtute quod deceat. quod cogitatõne magis po̾t a uirtute

Expanded text:
corum, et ita pertinet, ut non recondita quadam ratione cernatur, sed sit in promptu. Est enim corum, et ita pertinet, ut non recondita quadam ratione cernatur, sed sit in promptu. Est enim quiddam, idque intellegitur in omni virtute, quod deceat; quod cogitatione magis a virtute
Abbreviated transcription (Latin):
latine de coꝵ dici potest. hui uio  est ut ab honesto non queat sꝑari. Nam et quod
decet honestũ esc. et quod honestũ est decet. Qualis dr̃a sit honesti ⁊ decori
facilius intelligi ꝙͣ explanar potest. Quicꝗd est eĩ quod deceat id tũ apparet
cũ angressa est honestas. itaq non sola ⁊ hac ꝑte honestatis de qua hor lo co dise¬
rendũ est ẜ ⁊̃ ĩtribus suꝑiobus ꝗd deceãt᷑ apparet. Na ⁊racoñe uti atoꝵ orõne¬
u prndent ⁊ agere que agas consciderate om̃iq ĩre ꝗd sit ueu uider  toen
decet. Contra q falli errare labi decipi dedecet ꝙ̃ delirare ⁊ m̃te captu esse.¬
Et iusta oĩa decora sũt ñiusta contra. ut eĩ turpia sĩ indecora. Silis este rat
fortitudis. Quod eĩ uirlit̾ aĩo q magno fit. id digĩ uiro ⁊ decoꝵ uidet. quod nõ¬
contra  ut curpe sic indecoꝵ. Quare ꝑtinet ꝗde ad om̃em honestãte hoc q̃d dico de¬

Expanded text:
im pre/pon dicitur. Huius vis ea est, ut ab honesto non queat separari; nam et, quod decet, honestum est et, quod honestum est, decet; qualis autem differentia sit honesti et decori, facilius intellegi quam explanari potest. Quicquid est enim, quod deceat, id tum apparet, cum antegressa est honestas. Itaque non solum in hac parte honestatis, de qua hoc loco disserendum est, sed etiam in tribus superioribus quid deceat apparet. Nam et ratione uti atque oratione prudenter et agere, quod agas, considerate omnique in re quid sit veri videre et tueri decet, contraque falli, errare, labi, decipi tam dedecet quam delirare et mente esse captum; et iusta omnia decora sunt, iniusta contra, ut turpia, sic indecora. Similis est ratio fortitudinis. Quod enim viriliter animoque magno fit, id dignum viro et decorum videtur, quod contra, id ut turpe, sic indecorum. Quare pertinet quidem ad omnem honestatem hoc, quod dico, de
Abbreviated transcription (Latin):
rũ gratiora teatru portitus noua tẽpla. ueiecudius rephendo ꝓp Pom¬
perum s doctissinũ n̾o pbant nt hic ip̃e Panetius  quẽ multũ ĩ his
libris secutus sũ nõ ĩter ptatus. Et phalerius demet̾us qui periclẽ
pͥncip̃e grecie uituꝑat. ꝙ tanta pecuia ĩ pelara illa ꝯieceĩt ꝓphyseo
Oz de hoc quͣe toto ⁊̃ his libus quos de re ꝓuͣ scupsimꝰ diligent ẽ dis¬

Expanded text:
pla verecundius reprehendo propter Pompeium, sed doctissimi non probant, ut et hic ipse Panaetius, quem nultum in his libris secutus sum, non interpretatus, et Phalereus Demetrius, qui Periclem, principem Graeciae, vituperat, quod tantam pecuniam in praeclara illa pro de hoc genere toto in iis libris, quos de re publica scripsi, diligenter est dis
Abbreviated transcription (Latin):
Nillo aut que laigiendi quod aliberalitate ꝓficiscit nõ uno mõ
⁊ dispaibus causis affecti eẽ debemus. Alia ẽ eĩ ca eĩ qui cala
Propensior bniguitas esse debebit ĩ calanuitosos/ nisi force emũt diqui
calamitate. In h̃is tñ qui se adinar nołet ne afligant s ad altiorem
gradũ ascendant/ restucti oiõ nullo mõ esse debemus/ sed ĩ delegendis
ydoneis inditũ ⁊ diligencia adhibere. na pclare trnius bñfacta male
locata malefacta arbitror. Quod au̾t tributũ bono uno et grato ẽ ̃ eo ii

Expanded text:
o genere largiendi, quod a liberalitate proficiscitur, non uno modo in disparibus causis affecti esse debemus. Alia causa est eius, qui calPropensior benignitas esse debebit in calamitosos, nisi forte erunt digni calamitate. In iis tamen, qui se adiuvari volent, non ne affligantur, sed ut altiorem gradum ascendant, restricti omnino esse nullo modo debemus, sed in deligendis idoneis iudicium et diligentiam adhibere. Nam praeclare Ennius: Bene fácta male locáta male facta árbitror. Quod autem tributum est bono viro et grato,
Abbreviated transcription (Latin):
yt̾missio edilitatis ꝯsulatus attulit repulsã. Quare et si posculet᷑
a ypło boĩs uiris si nõ desiderãtib/ At tam̃ aꝓꝓbantibus. faciendũ
est modo ꝓ facultatibus/ nos ut ip̃i fecimus et si qͣuado aliqͦres
maior atq utilior ppłan largitõne acquint. Ut horesti nuꝑ prandia
ĩsemitis de cuiu magno honori fuere. ne. Mͦ. quide̾ seniuicio datu
est aut utile. In his aut ip̃is mediocritatis regula optima est Nuci¬
nai solebat se sineullo mun̾e adeptũ esse oĩa que hrẽntur ampłis¬
sima. Dicebat idẽ Cocta cuno /nobis lacet qͦ ĩ hoc quodam̃o gliar. nã
y ãplitudine honoꝵ quos cuctis suffeagus adepti sum sũptus edilita

Expanded text:
praetermissio aedilitatis consulatus repulsam attulit. Quare et, si postulatur a populo, bonis viris si non desiderantibus, at tamen approbantibus faciundum est, modo pro facultatibus, nos ipsi ut fecimus, et, si quando aliqua res maior atque utilior populari largitione acquiritur, ut Oresti nuper prandia in semitis decumae nomine magno honori fuerunt. Ne M. quidem Seio vitio datum est aut utile. In his autem ipsis mediocritatis regula optima est. Lriari solebat se sine ullo munere adeptum esse omnia, quae haberentur amplissima. Dicebat idem Cotta, Curio. Nobis quoque licet in hoc quodam modo gloriari; nam pro amplitudine honorum, quos cunctis suffra
Abbreviated transcription (Latin):
risu ex locũtone/ ex rẽticencia ex ꝯtentione uocis ex sumissione/ ex
cetis simlibus face iudicabim/ quid eoꝵ apte fiat. quid ab officio nã

Expanded text:
risu, ex locutione, ex reticentia, ex contentione vocis, ex summissione, ex ceteris similibus facile iudicabimus, quid eorum apte fiat, quid ab officio na
Abbreviated transcription (Latin):
ex quo ellucet oĩs constancia. omuis q moderatio Pã qui appctitus longiuo
euagant᷑ ⁊ caꝙͣ ex ultantes siue cupiendo siue fugiendo nõ sacis a itõe tesent.
hi sine dubio foĩe ⁊ modũ transeñt. et relinquit atq abitiuit̃ obedientiã. nͨ
rationi parent cui sut subiecti lege nature. aquibus ño modo aĩ ꝓtirbant̃ s ecĩa

Expanded text:
ex quo elucebit omnis constantia omnisque moderatio. Nam qui appetitus longius vevagantur, et tamquam exulantes, five cupiendo, sive fugiendo, non satis a ratione hi, sine dubio, finem et modum transeunt, relinquunt enim et abiciiunt oboedientiam, nec rationi parent, cui sunt subiecti lege naturae, a quibus non modo animi perturbantur, sed etia
Abbreviated transcription (Latin):
lem satis coquita esset nr̃a sententia.nõ ei sumus hr quoꝵ uaget alis
urres nec habeat ũꝙ̃o quid sequat᷑. q̃ eĩ esset ista mens iulł q̃ uita
poti ñõ modo disputandi s ⁊ uiuendi ratone sublatas nos aũt ut
çeter alia certa alia ĩcerta ẽe dicũt sie abhis dissentiente s alia probalia ͣ

Expanded text:
lem satis cognita esset nostra sententia. Non enim sumus ii, quorum vagetur animus errore nec habeat umquam, quid sequatur. Quae enim esset ista mens vel quae vita potius non modo disputandi, sed etiam vivendi ratione sublata? Nos autem, ceteri alia certa, alia incerta esse dicunt, sic ab his dissentientes alia probabi
Abbreviated transcription (Latin):
tutis inmica. Ae de piudentia ꝗdẽ : qu̾a imitari malicia uult. Iteq de
matõne et moderatõe ꝯtinẽtie et teꝑantie/ ¶ utile uidebat᷑ ulixi ut
quidã phy traici ꝑdideũt. nã apud homeꝵ optimũ auctorẽ talis de
ulixe nulla suspitio est l s ĩsimulãt eñ tragẽdie simulatoe iusanie
militiã sõt̾ fugẽ uoluisse. nõ honestũ ꝯsiliũ. At utile sut aliꝗs fortasse

Expanded text:
tutis inimica. Ac de prudentia quidem, quam vult imitari malitia, itemque de rnatione et moderatione continentiae et temperantiae. Utile videbatur Ulixi, ut quidem poëtae tragici prodiderunt nam apud Homerum, optimum auctorem, talis de Ulixe nulla suspicio est, sed insimulant eum tragoediae simulatione insaniae militiam subterfugere voluisse. Non honest
Abbreviated transcription (Latin):
En semp depeita reddenda sut: Ei gladĩ quis sana mẽte apud t depo¬
suerit ⁊e petat ĩsanus: redde̾ sit pecatũ : officiũ nõ redde̾. ¶Qd̃ si is
qui ap̃ te peciũa deposueĩt bellũ pat̾e ĩferat/ pactũ ne reddas depo¬
situ non t̾redo. facies ei ꝯtra rẽ.p. que debet ẽẽ kĩma. Sic multa
tis redde̾ depoĩta coũtata utilitate fuit nõ honesta. Ne de his quidez¬

Expanded text:
e semper deposita reddenda sunt. Si gladium quis sana mente apud te depet repetat insanus, reddere peccatum, officium non reddere. Quod si quis qui apud te pecuniam deposuerit, bellum inferat patriae, pactumne reddes depositum? non credo. Facies enim contra rempub., quae debet esse charissima. Sic multa ntis, reddere deposita commutata utilitate fiunt non honesta. Pervertu
Abbreviated transcription (Latin):
dum est. Et qͣ̃m offã non cadẽ disparib tribuunt᷑ etatib alia que sũt in
st igit᷑ adolescentis maiores natu uerei. ex his q deligẽ optimos et

Expanded text:
dum est. Et quoniam officia non eadum est. Et quoniam officia non eaEst igitur adolescentis maiores natu verei, ex hisque eligere optimos et
Abbreviated transcription (Latin):
tatio. Fa igit mutationẽ si tpra adiuuabũt facilius ꝯmodiusq faciem. Sin
mn. sensi ent pedetetĩq faciendu. ut amicitias q̃ m in delectẽt᷑ et minus
ꝓbentur magis decere censent sapientes sensim diluere ꝙ̃ re pente pre¬
cidere. Comutato aũt gĩe uite oĩ est ratõne curandũ ut id bono consilio fe¬
cisse indeam̃. E qm̃ paulo andictum est ymitandos esse maiores pͥnũ
illud exceptu sit ne uicia sit xmitanda. Deinde si ña non fert ut qdaz
imitari possit. ut suꝑioris filius Affucam qui hũc paulo natũ adoptalut
ꝓp ĩfirmitate ualitudis nõ t̾a potuit patri similis esse ꝙͣ ille fuit suis.
Di gͦ nõ potent siue cãs defensitare siue ypłm ꝯcionibus tenẽ siue
bella gerere illa tñ p̃stare debebit que erũt ĩ ip̃ius potãte Iustitiam
fidem liberalitatẽ madescia temꝑantiã quo minᶜ ab eo id quod desit e
stantior gla uirtutis reꝵ q gestaꝵ. cui dedecoĩ esse ne phas ⁊ uicĩui Iudican¬

Expanded text:
modiusque faciemus; sin minus, sensim erit pedetemptimque facienda, ut amicitias, quae minus delectent et minus probentur, magis decere censent sapientes sensim diluere quam repente praecidere. Commutato autem genere vitae omni ratione curandum est, ut id bono consilio fecisse videamur. Sed quoniam paulo ante dictum est imitandos esse maiores, primum illud exceptum sit, ne vitia sint imitanda, deinde si natura non feret, ut quaedam imitari posit ut superioris filius Africani, qui hunc Paulo natum adoptavit, propter infirmitatem valetudinis non tam potuit patris similis esse, quam ille fuerat sui; si igitur non poterit sive causas defensitare sive populum contionibus tenere sive bella gerere, illa tamen praestare debebit, quae erunt in ipsius potestate, iustitiam, fidem, liberalitatem, modestiam, temperantiam, quo minus ab eo id, quod desit, imonio praestantior gloria virtutis rerumque gestarum, cui dedecori esse nefas et vitium iudican
Abbreviated transcription (Latin):
quod optim eet iudicare. Naq herculem prodigu dicũt᷑ ut est apud xeno
uendi sit ingressuris datũ est exisse ĩ sollitudine: Atq ibi sedentẽ diu
secũ multũ q dubitasse cũ duas cernẽt uias uña uoluptatis altera uir¬
tutis utra ingredi melius eẽt. hoc herculi iouis sato potuit fortasse
contigere. nobis no idem qui imitamur quos cuio insum est . atq ad eoꝵ in
rem ꝙ deducim̃. alii mltitudĩs iudicio ferunt᷑ que maiori parti pulceĩmna
uident᷑ ea maxĩe exopt̾at. Non nulli tñ siue felicitate quadã siue bonita¬
ditione atq doctrina aut utiaq re ornati spatiũ eciã deliberandi huerint
quẽ potissimũ uite cursum sequi uellent. ĩ qua deliberatoe ad sua cuiq natir̃a
ꝯsiliũ est ome reuocandum. nã cũ ĩ oĩbus que agunt᷑ ex eo modo quo qsq
natus est ut s dictu est quid deceat exquirim t̾u ⁊̃ cota uita ꝯstituenda

Expanded text:
quod optimum esset, iudicare. Nam quodHerculem Prodicus dicit, ut est apud Xenopquod optimum esset, iudicare. Nam quodHerculem Prodicus dicit, ut est apud Xenop quam quisque viam vivendi sit ingressurus, datum est, exisse in solitudinem atque ibi sedentem diu secum multumque dubitasse, cum duas cerneret vias, unam Voluptatis, alteram Virtutis, utram ingredi melius esset, hoc Herculi Iovis satu edito potuit fortasse contingere, nobis non item, qui imitamur, quos cuique visum est, atque ad eorum remque deducimur; alii multitudinis iudicio feruntur, quaeque maiori parti pulcherrima videntur, ea maxime exoptant; non nulli tamen sive felicitate quadam sive bonitaditione atque doctrina aut utraque re ornati spatium etiam deliberandi habuerunt, quem potissimum vitae cursum sequi vellent; in qua deliberatione ad suam cuiusque naturam consilium enatus est, ut supra dictum est quid deceat, exquirimus: tum in tota vita constituenda,
Abbreviated transcription (Latin):
uelim a nr̃a ꝓficiscit uoluntate. Itaq se alius ad phiyam alius ad ns ci¬
uile aliqui ad eloquentiã applicãt. ip̃aꝵ q uirtitũ ĩ ałia alius manult ex¬
cellere. Quoꝵ nͣo patres aut maiores aliqua glona p̃stiterũt. hi stident ple¬
moq eodẽ ĩ gn̾e saudis excellere. Ut .ꝙ. ꝯucius filius ĩ iure ciuili. paulis
filius Afficam iue gulitai. Quidam aũt ad eas laudes quas a patribus
mulauit. Quod idem fecit Thymotens cauois filius qui cũ belli laude
non ĩfenior fuisset ꝙͣ pater ad ea landẽ doctune ⁊ ĩgenii głiam adiecit. Fit
debem In pͥmis aũt osttuendũ est quos nos ⁊ quales esse uelim . et ĩ qͦ grẽ
uite. que deliberatio est oĩiz difficilima. Inente ei adolostentia tũ ĩest na¬
xima ĩbecillitas osilii. cũ id sibi ꝗo ꝙ genus etatis degende ꝯstituit: quos
maxie ad amauit. Itaq añ ĩ pligãt aliquo certo gne cuisuq uiuendi ꝙ̃ potuit¬

Expanded text:
e proficiscitur. Itaque se alii ad philosophiam, alii ad jus civile, alii ad eloquentiam applicant, ipsarumque virtutum in alia alius mavult excellere. Quorumque eodem in genere laudis excellere, ut Q. Mucius P. f. in iure civili, Pauli filius Africanus in re militari. Quidam autem ad eas laudes, quas a patribus llicam gloriam; quod idem fecit Timotheus Cononis filius, qui cum belli laude non inferior fuisset quam pater, ad eam laudem doctrinae et ingenii gloriam adiecit. Fit debemus; in primis autem constituendum est, quos nos et quales esse velimus et in quo genere vitae, quae deliberatio est omnium difficillima. Ineunte enim adulescentia, cum est maxima imbecillitas consilii, tur id sibi quisque genus aetatis degendae constituit, quod maxime adamavit; itaque ante implicatur aliquo certo genere cursuque
Abbreviated transcription (Latin):
grece enceia latine appllatur occasio. sie fit ut modestia h qu̾a ita ĩter p̃¬
tione ⁊ gepantia. et haꝵ simlib uirtutib qrimus. Itaͦque erãt pindẽtie
ꝓtinẽt ad uere cundĩa et ad eoꝵ aꝑꝓbatõem/ quibus cũ uinim̃. ñc dice¬
da sũt. Qualis ĩ agendis sit ordo ẜuandus.
Alis est igit ordo actouz adhibendus/ ut ꝙͣadmodũ ĩ orone costanti-
sie ĩ uita oĩa sũt apta ĩter se ⁊ cõueientia. Turpe ei ualde q ui¬
ciosum est ⁊ re seuera ꝯuiuio digoña / aut delicatu aliꝙ ĩ ferre ẜmon̾e.
piele. As h ipe: p̃tore inquit sofode decet nõ solũ manꝰ s eciã oculos ab¬
stinentes habere. Atq ħ idẽ sofodes si ĩ atletaꝵ ayꝓbatõne dixisset iusta
rephensione caruisset. Tanta uis est et loci ⁊ ratois tpris: ut siꝗs causa
cũ sit acturus ĩ Itine  aut ĩ abulatõne secũ ip̃e meditet᷑ aut siꝗd aliud
attenti cogitet nõ rephendat᷑. At hoc ideo si ĩ ꝯuiuio faciat. ihũanus uide¬

Expanded text:
Graece eukairi/a Latine appellatur occasio. Sic fit, ut modestia haec, quam ita interpretione et temperantia et harum similibus virtutibus quaerimus. Itaque, quae erant prudentiae pertinent ad verecundiam et ad eorum approbationem, quibuscum vivimus, nunc dicenda sunt. Talis ealis est igitur ordo actionum adhibendus, ut, quem ad modum in oratione constanti, sic in vita omnia sint apta inter se et convenientia; turpe enimn valdeque vitiosum in re severa convivio digna aut delicatum aliquem inferre sermonem. Pericle! At enim praetorem, Sophocle, decet non solum manus, sed etiam oculos abstinentes habere. Atqui hoc idem Sophocles si in athletarum probatione dixisset, iusta reprehensione caruisset. Tanta vis est et loci et temporis. Ut, si qui, cum causam sit acturus, in itinere aut in ambulatione secum ipse meditetur, aut si quid aliud attentius cogitet, non reprehendatur, at hoc idem si in convivio faciat, inhumanus vide
Abbreviated transcription (Latin):
multi ⁊̃ uillaꝵ. magͥficentia sũt imitati. quaꝵ quidẽ certe adsibendus est¬
modus ad mediocritate reuocandus: eade mediocritas ad oẽm usu cultũcr
uite tr̃asferenda est: Sz h aetenus.¬
Nom̃i actone suscipienda tria sut tenenda pͥmũ ue appetitus rom¬
obediat ul pareat. quo nichil est ad offiçia obuanda accõmodatius.
De inde ut aĩadũtatur q̃ta sit iͣ res qua effiçe̾ uelinus. ut ne ue maĩo ne¬
ue minor cura ⁊ opa suscipiat ꝙ causa e postulet. Terciu est ut cauea¬
mus ut ga q̃ ꝓtine̾t ad liberale sp̃ez ⁊ digͥtate moderata suit. modus ẽ
aut optim decus ip̃m teñe. de quo ante diximi. nec progredi longi¬
us. hoꝵ tn triũ prantissimũ est/ appetitũ obtẽ pare rac̃om. Binceps de
ordiñe reꝵ/ ⁊ de opotunitate tprũm dicendũ est

Expanded text:
multi villarum magnificentiam imitati! quarum quidem certe est adhibendus modus ad mediocritatemque revocandus. Eademque mediocritas ad omnem usum cultumque vitae transferenda est. Sed haec hactenus.em actione suscipienda tria sunt tenenda, primum ut appetituoni pareat, quo nihil est ad officia conservanda accommodatius, deinde ut animadvertatur, quanta illa res sit, quam efficere velimus, ut neve maior neve minor cura et opera suscipiatur, quam causa postulet. Tertium est, ut caveamus, ut ea, quae pertinent ad liberalem speciem et dignitatem, moderata sint. Modus autem est optimus decus ipsum tenere, de quo ante diximus, nec progredi longius. Horum tamen trium praestantissimum est appetitum optemperare rationi. Deinceps de ordine rerum et de opportunitate temporum dicendum est
Abbreviated transcription (Latin):
henãti pͥncipis domũ placeat esse cus funs ⁊ usus ad ꝙ̃ edificandã
est accomodanda descuiptio. et tu adhibenda cõmoditatis diqͥtatio q dilige¬
⁊ uulgo niẜetur.. sufRagata dño nouoi hoi ad consulatu putabãt.hanc Scha¬
mus demolit accessione ad auxit edibus. Itaq ille ĩ sũa dom̃u osulatũ pͥnus
attulit. hic sumi ⁊ clarissimi filius uiii ĩ domũ multiplitata no solũ repul
sam attulit. s iguominiã ⁊ et calamitate. Ernanda cĩ est diguitas domo¬
At nõ ex domo totaͬ qrenda. Nece domo dñs. s dño domꝰ est honestanda. Et¬

Expanded text:
et principis domum placeat esse, cuius finis est usus, ad quem accommodanda est aedificandi descriptio et tamen adhibenda commoditatis dignitatisque diligem vulgo viseretur, suffragata domino, novo homini, ad consulatum putabatur; hanc Scaurus demolitus accessionem adiunxit aedibus. Itaque ille in suam domum consulatum primus attulit, hic, summi et clarissimi viri filius, in domum multiplicatam non repulsam solum rettulit, sed ignominiam etiam et calamitatem. Ornanda enim est dignitas domo, non ex domo tota quaerenda, nec domo dominus, sed domino domus honestanda e
Abbreviated transcription (Latin):
Ed cũ ĩ hoĩbus inuandis aut mores spectaĩ aut fortuna soleat dic¬
tu quidẽ est pcliue Itaq nulgo locuñt se ĩ bñficus collocandis
mores houim nõ fortunia se qui honesta orõ estsi quis est tande qui ĩ opis
et optimi uin cãe/ nõ añponat ⁊̃ opa danda gram fortunati et potentis. a
quo ei expeditior ⁊ uelocior siue celeĩor remuneratio fore uidetͣ/ ĩ eo est
Atq qui se locupletes honoratos beatos putant hi ne obligan quidem
nͣo se usos aut clientes appllar mortis instar putãt. At uõ ille tenuis
cũ qd factu sit se spectatu nõ fortuna ꝓutat. Nec modo illi qui est meitus
illud ꝙ si opuleñtu fortunatũ q defenderis ĩ uno illo aut forte ⁊̃ liberis

Expanded text:
ed cum in hominibus iuvandis aut mores spectari aut fortuna soleat, dictu quidem est proclive, itaque volgo loquuntur, se in beneficiis collocandis mores hominum, non fortunam sequi. Honesta oratio est; sed quis est tandem, qui inopis et optimi viri causae non anteponat in opera danda gratiam fortunati et potentis? a quo enim expeditior et celerior remuneratio fore videtur, in eum feAt qui se locupletes, honoratos, beatos putant, ii ne obligari quidem vero se usos aut clientes appellari mortis instar putant. At vero ille tenuis, cum, quicquid factum sit, se spectatum, non fortunam putet, non modo illi, qui est meritumque illud est, quod, si opulentum fortunatumque defenderis, in uno illo aut, si forte, in liberis
Abbreviated transcription (Latin):
ad bnficis obscngendos hor̃es accomodata. Atq huie arti fiintima est dicedi
grauior facultas et gracior ⁊ ornatior. quid ẽi eloquẽtia pr̃abilius/ nł admi¬
ratione audientiũ uł spe indigentiũ⁊ ulł eoꝵ qui defensi sũt grͣa ̃ huiẽ gͦ
laborãtis q̃dq ĩ patis est mõibus multoꝵ cas nõ grauate/ et gratuito defen¬
dentis unficia ⁊ pat̾cima late patẽt. Admonebat me res / ut hoc loco int̾ mis¬
sioñe eloquetie ne dica ĩcei̾tus de plorante/ i uererer / ne de me ip̃o aliꝗd
uiderer q̃ri. s tu uidemus quibus excic̃tis oratoĩbus ꝙͣ ĩ paucis spes ꝙͣto
⁊ pariciõibus facultas ꝙ ⁊̃ multis sit audacia. Cũ aũt nõ possit omẽs̃ ne młti
qde aut iu̾is ꝓiti esse aut diẜti. Licet bĩ oxͣa prodesse mltis. bnficia petentẽ¬

Expanded text:
ad beneficiis obstringendos homines accommodata. Atque huic arti finitima est dicendi gravior facultas et gratior et ornatior. Quid enim eloquentia praestabilius vel admiratione audientium vel spe indigentium vel eorum, qui defensi sunt, gratia? Huic qulaborantis, quodque in patriis est moribus, multorum causas et non gravate et gratuito defendentis beneficia et patrocinia late patent. Admonebat me res, ut hoc quoque loco intermissionem eloquentiae, ne dicam interitum, deplorarem, ni vererer, ne de me ipso aliquid viderer queri. Sed tamen videmus, quibus exstinctis oratoribus quam in paucis spes, quanto in paucioribus facultas, quam in multis sit audacia. Cum autem omnes non possint, ne multi quidem, aut iuris periti esse aut diserti, licet tamen opera prodesse multis b