comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
data fu̾it oꝑum publicormir
pocuma ad extructõem sonto
more creditaus ad annosquin¬
decim ab opere ꝑfecto cusuis
lũdib teneantur obnoxii. ita ũ
b qui s f ortuitire formetur.

Expanded text:
data fuerit operum publicorum vel pecunia ad extructionem solito more credita, usque ad annos quindecim ab opere perfecto cum suis heredibus teneantur obnoxii, ita ut,bus, qui sunt fortuiti reformetur.
Abbreviated transcription (Latin):
hec obseruaui dec̾uimus ut
ap quilibet iudicem uł ĩ ap̃
duuiniros quarcumq dẽsta¬
toͣ amplectende hereditatis
ostendatur statutis pͥsco iure
cemporib cohartanda eo ad
r ati nichominus cam̃ effi¬
caciam parem cnͣ suis sitam
tũrricuł couscqͣtur. Qndoũ¬

Expanded text:
decernimus, ut apud quemlibet iudicem vel etiam apud duumviros qualiscumque testatio amplectendae hereditatis ostendatur, statutis prisco iure temporibus coartanda, eo adratur, nihilo minus tamen efficaciam parem, quasi suis sita curriculis, consequatur. CO
Abbreviated transcription (Latin):
sus sit is qũi ex uo¬
luntate prĩs cum so¬
rore tua ce manumis¬
isse ꝓponis cam̃ si extͣne¬
os scͥꝑsit heredes partis le¬
gitͤune ͤ contra cabulas eius
bonorum possõm petendo uł
contra nuncuꝑatõnẽ si testam̃¬
tum sine scͥptis conditum ẽ mt

Expanded text:
sus sit, quem ex voluntate patris cum sorore te manumisisse proponis, tamen, si extraneos scripsit heredes, partis legitimae contra tabulas eius bonorum possessionem petendo, vel contra nuncupationem, si testamentum sine scriptis conditum est,
Abbreviated transcription (Latin):
nõ uisi secundum eas cabulaᷤᷤ
a septem cestumi sigͣñis signa¬
te sunt peti posse indubum
atfuisse sine scͥptis cestaĩto ꝯ¬
dito doͣceri pot.: iure ciuilices¬
numcupacõem bonorum pꝰ¬
soͣnem oeferri explorati iuris ẽ.¬

Expanded text:
non nisi secundum eas tabulas, m testium signis signae sunt, peti posse in dubium adfuisse sine scriptis testamento condito doceri potest, iure civili tesnuncupationem bonorum possessionem deferri explorati iuris e
Abbreviated transcription (Latin):
dem. P oͣstumo nato quine¬
ꝙ hr̃es institutꝰ a pr̃e necq uo¬
mmatin ex heredatꝰ ẽ cestam̃¬
tum rumpitur. ⁊ si contra ca¬
bulas bonorum possõ infantis
nomine cuͣtore petita c̃ secun¬

Expanded text:
. Postumo nato, qui neque heres institutus a patre neque nominatim exheredatus est , testamentum rumpitur: et si contra tabulas bonorum possessio infanti a tutore petita est, secun
Abbreviated transcription (Latin):
pupillus bonorimi posso̾misi¬
ne tutoris auctoritate ampłe¬
tutoris auctorcate hoc postu¬
lanti sciens hoc competens
iudex dederit bonorum posso̾¬
nem. Tunc enim emolumẽ¬
tum successi̾onis iidetur pͥ¬
torio iure c̃situni eẽ.
inp̃r. Quicumq res ex pa¬
rentium uł ꝓrimorum suc¬
cessione iuire s compet̾e cõfi¬
dit: sciat sͥ nõ obeẽ. si ꝑrus¬
ticitatemur iguorantiam fẽĩ
aliam rõnem intra pͥfuntũ
ceipii  conorum possonem
minme pecisse noscatur q̃m
hec sanctõ huiusmodi consu¬
ecudinis neceitatem mutauit.

Expanded text:
pupillus bonorum possessionem sine tutoris auctoritate ampletutoris auctoritate hoc postulanti sciens hoc competens iudex dedit bonorum possessionem: tunc enim emolumentum successionis videtur praetorio iure quaesitum esse. inus . Quicumque res ex parentum vel proximorum successione iure sibi competere confidit, sciat sibi non obesse, si per rusticitatem vel ignorantiam facti aliam rationem intra praefinitum tempus bonorum possessionem minime petisse noscatur, quoniam haec sanctio huiusmodi consuetudinis necessitatem mutavit.
Abbreviated transcription (Latin):
at uł qui pubuce adult̾iodãt¬
natam ht̃. uł adultͥam sciẽs
ut ignoracõem simlare nõ
possit retinet uxoͦrem.
hũit u̾xores sine dubitacõe
comitatur infainia. In eanã
re nõ iis effectus quo ciuos

Expanded text:
at, qui vel publice adulterio damnatam habet vel adulteram sciens, ut ignorationem simulare non possit, retinet uxorem. Phabuit uxores sine dubitatione comitatur infamia. in ea namque re non iuris effectus, quo cives
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r. Aboliccemadultͥric
minis postulans p̾sidemiu
cuus offõ accusacõfi̾nt in¬
stituta adire debes. cet̾umerr¬
astumante existimansetiã si
simpłrid ⁊÷ sine abolicõe desti¬
tistisenat᷑ consuito in ꝑsona
pe sanxerut. Qm̃ ampliusu
scias millamfuisse ulternis
pot̾ateminstituende biuismõi
⁊ lege petronia ci quiiure.
uiridelatum adult̾ium ñ
ꝑegit. numqͣm poͣstea id cri¬
men deferre ꝑmictitur.
Dem. Sine meculogisiulie
de adulteriis cobercendis re¬
uocare uxorem in m̾m̃potes
cumnichil amplius qͣmli¬
bellos accusacõnis obtulisti
ama postea comꝑisse ce affir¬
mas. qd̾ uana indignacõne

Expanded text:
. Abolitionem adulterii criminis postulans praesidem in cuius officio accusatio fuerit instituta adire debes. Ceterum erras tu marite existimans, etiam si simpliciter, id est sine abolitione, destitisses, senatus consulto in persona amplius scias nullam fuisse tibi ulterius potestatem instituendae huiusmodi et lege Petronia ei, qui iure viri delatum adulterium non peregit, numquam postea id crimen deferre permittitur.ino. Sine metu legis Iuliae de adulteriis coercendis revocare uxorem in matrimonium potes, cum nihil amplius quam libellos accusationis obtulisti, quia postea comperisse te adfirmas, quod vana indignatione
Abbreviated transcription (Latin):
parasti uendicõ obsellemp¬
nes pͥstatõnes necessitate fc̃a
conuellinõ debet. ¶Sin a̾
uendicõ uulla iusta auctori¬
cade p̾ sidis pͥcedente fr̃a ẽ :
hanc ratam liaberi iura nõ
concedunt. idq. ꝙ frustra
gestum ẽ reuocau oportet.
ita ut indempnitatitribu¬
corum omnib modis cõsula¬
tur. q̃ omnia cractari conue
pͥsente eo quẽ emp. ¶nit.¬

Expanded text:
parasti, venditio ob sollemnes praestationes necessitate facta convelli non debet. Sin autem venditio nulla iusta auctoritate praesidis praecedente facta est, hanc ratam haberi iura non concedunt, idque quod frustra gestum est revocari oportet, ita ut indemnitati tributorum omnibus modis consulatur. Quae omnia tractari convenit praesente eo, quem empt
Abbreviated transcription (Latin):
ei argenti seumancipioꝵ co¬
emdorim. si cinͣdo apriuatis
ur̃is ea contigit uenimidau.
palatiui sciant sͥ copiam de¬
negatam. pena in cos amissi

Expanded text:
et argenti seu mancipiorum coemendorum, si quando a privatis nostris ea contigerit venumdari, palatini sciant sibi copiam denegatam: poena in eos amissi
Abbreviated transcription (Latin):
met᷑. ne sub nomine sub asta¬
cõiis publice locꝰ fraudib re¬
linquatur. ut possõnib unlio¬
re distractis plus eractor ex gͣ¬
cia qmͣ debitor ex p̾cõ conseqͣ¬
cur. hii postremo sub emp¬
ti titulo perpecui dominii iu¬
repociantur. qui tantumi ã¬
num̾au̾int fisco qnͣtum ex¬
eg̾it utilitas priuatorum. ⁊¬
ius sub gracõsa auctionedis¬
cractis parum accedat pub¬
lico nomini cum cotumper¬
eat debitori.

Expanded text:
metur nec sub nomine subhastationis publicae locus fraudibus relinquatur et possessionibus viliore distractis plus exactor ex gratia quam debitor ex pretio consequatur. Hi postremo sub empti titulo perpetuo dominii iure potiantur, qui tantum adnumeraverint fisco, quantum exegerit utilitas privatorum. enis sub gratiosa auctione distractis parum accedat publico nomini, cum totum pereat debitori.
Abbreviated transcription (Latin):
eius iure ypothece scupig¬
nori s . prior est enim causa
tͥbutorum quib priore loco
ominia cessantis bona obliga¬
ta sunt.

Expanded text:
eius iure hypothecae sive pignoris. potior est enim causa tributorum, quibus priore loco omnia cessantis obligata sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
to posse disslui constat. ergo
si quidem arre nomine aur̃
dacum sit. potest hoc solum
secundum fidem pacti recuꝑ¬
ari. si u̾o parcem p̾cii soluis¬
tr ad ea queuenditorem opor¬
cet exuendicõne pͥstare ma¬
gis actõem qmͣ ad pͥciqnͣtita¬

Expanded text:
osse dissolvi constat. Ergo si quidem arrae nomine aurum datum sit, potes hoc solum secundum fidem pacti recuperare. Si vero partem pretii persolvisti, ad ea, quae venditorem oportet ex venditione praestare, magis actionem quam ad preti
Abbreviated transcription (Latin):
litate fcĩnõ qntitate p̾ciiex¬
istimatur qm̃ si fu̾it interces¬
sisse ꝓbatum adu̾sus enm ĩ
q̃ui empdor dominium tͣns¬
tulit rei uendicacõ uendico¬
ri. s contra illum cum quo
contraxit in integrum resti¬
tũtõ competit.
enditor fc̃mi emp¬
coris ꝙ eum cempore contrac
scierit quo id ageretur ⁊ consẽ¬
sit de dolo q̃n pot̃. ¶Igitur cũ
pacrem tuum ut magis com¬
p̾henderetur instrum̃to pͥciũ
qͣmͣ rei q̃ distrahebatur eẽ con¬
uen̾at consensisse ꝓsitearis.¬

Expanded text:
itate facti, non quantitate pretii aestimatur. quem si fuerit intercessisse probatum, non adversus eum, in quem emptor dominium transtulit, rei vindicatio venditori, sed contra illum cum quo contraxerat in integrum restitutio competit.enditor factum emptoris, quod eum tempore contractus scierit, quo id ageretur, et consensit, de dolo queri potest. Igitur cum patrem tuum, ut maius comprehenderetur instrumento pretium, quam rei quae distrahebatur esse convenerat, consensisse
Abbreviated transcription (Latin):
citum p̾cnm nõ ꝓͣbetur solu¬
tum. uł in qͣntitatem debiti
ꝑ errorem facti compensari
cautum sit hoc reddi recte ꝓ¬
betur postulatur.
cib necessanis urgentib nõ
uilioris p̾ciiur urgente debito
ce distraxisse contendis: rata
manere debet. Illicitisq peti¬
cõnib abstinendo. ac p̾ͥcium
sinõ indegrum solutum ẽ pe¬
cendo facies consultius.
amiis fundum distraxisti. ꝓp̃
hoc soluui ꝙ einti᷑ ne compa¬
raret socer tuuis de nuiciauit
emptoẽm a te rescuidi boua
fides nõ patitur.

Expanded text:
citum pretium non probetur solutum vel in quantitatem debiti per errorem facti compensari cautum fuit, hoc reddi recte postulatur. tibus necessariis urguentibus non vilioris pretii vel urguente debito te distraxisse contendis, rata manere debet. Illicitis itaque petitionibus abstinendo ac pretium, si non integrum solutum est, petendo facies consultius quinque fundum distraxisti, propter hoc solum, quod ementi, ne compararet, socer tuus denuntiavit, emptionem a te rescindi bona fides non patitur.
Abbreviated transcription (Latin):
su concractum ẽ contrarie
uoliuitatis ãminiculo dissol¬
incur. ¶ at enim post cra¬
d̾iconcm inc̾positam nudauo¬
luitas non resoluit emptõnẽ.
si nõ actus quo prori suir
retro agens uendicõnem inter
nem atcs uendicõnem reinte

Expanded text:
su contractum est, contrariae voluntatis adminiculo dissolvitur. at enim post traditionem interpositam nuda voluntas non resolvit emptionem, si non actus quoque priori similis retro agens venditionem intercnem atque venditionem re inte
Abbreviated transcription (Latin):
cam̃ ex mascur ꝓgeitisũt.
s quia aliud uicium fu̾at sb̃
opcentu differentie introdue¬
tum. ⁊ alia iira exheredatõ¬
ins inpostumis alia miam
cesse fucrat postunã int̾ cet̾o ᷤ
fuam autẽ iam ꝓgenitam ĩ si¬
ne datõne ⁊ hoc breuissimo ĩ¬
crem̃to u̾borum ad plenissimã
diffimcõem eduxinus sanc¬
tientes candem iura optine.
⁊ inpostumis ex hr̃aandis suĩ
masculim siue feminini sexͦ
sunt que infiliis ⁊ infiliab iã
ininatim exhrdentur ioeit pꝰ¬

Expanded text:
tamen ex masculis progeniti sunt. Sed quia et aliud vitium fuerat sub obtentu differentiae introductum et alia iura exheredationis in postumis, alia in iam cesse fuerat postumam inter ceterosfiliam autem iam progenitam et sine datione, et hoc brevissimo incremento verborum ad plenissimam definitionem deduximus sancientes eadem iura obtinere et in postumis exheredandis, sive masculini sive feminini sexus sint, quae in filiis et filiabus iam minatim exheredentur, id est p
Abbreviated transcription (Latin):
obscruacõnem colere mani¬
festissimi sunt. scius ⁊ enĩ
antea simili modo ⁊ filium ⁊¬
filiam ⁊ alios omines int̾ ce¬
cͥos exheredatos scribere ẽẽ ꝯ
ferentiam iutroduntrunt¬
⁊ ex hac iniquitate uicium
em̾sit quale ex libris ulpia
b iuris enucleati ad nr̃aᷤᷤ au¬
res reiacum ẽ. Nam cumul¬
cimum adiutorium de inof¬
ficiosi quereia poĩtum ẽ ⁊
oꝑtꝰ nemo ex alioꝵ p̃sidio adhãc
decurrere possit. inuenta fu̾at
filia p̾c̾ita minus hñs qͣm fi¬
la exheredata. cum enim ꝑ
contͣ cabulas bonorum pos¬
sõnem uł ius acreficendi
ad tot᷑ antem sue portõnis re¬
manebat ei sexcũtia cantum¬
modo insua successione. ꝙ
si fuffet exheredata quarca
ꝑs omnim̃o cocius sub e ei
relĩqui debbat. ⁊ qͣm iuiuria
dignam pr existimabat am¬
pliuis habebat. ea qm tacitur¬
secuidum nr̃e constitucomiᷤ
diffimcõem qͣm de suplemto

Expanded text:
observationem colere manifestissimi sunt. scimus etenim antea simili modo et filium et alios omnes inter ceteros exheredatos scribere esse coferentiam introduxerunt. Et ex hac iniquitate vitium emersit, quale ex libris Ulpianibus iuris enucleati ad nostras aures relatum est. Nam cum ultimum adiutorium de inofficiosi querella positum est et nemo ex alio ortus praesidio ad hanc decurrere possit, inventa fuerat filia praeterita minus habens quam filia exheredata. cum enim per contra tabulas bonorum possessionem vel ius adcrescendi ad dodrantem suae portionis, remanebat ei sescuncia tantummodo in sua successione. Quod si fuisset exheredata, quarta pars omnimodo totius substantiae ei relinqui debebat, et quam iniuria dignam pater existimabat, amplius habebat ea, quam tacitursecundum nostrae constitutionis definitionem, quam de supple
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Exillotempore quo
inciuilib causis q̃ inter pͥna¬
cosmouentur. consultatur̃
uł relaturum ce ẽẽ ꝓmiseris
uł appllonisate interpoĩte
sollempnia compleca fu̾int.
nich post hactͥ qd̾uret specia¬
le. acrequisitumuł quibcũ¬
q modis fauoris gr̃a ꝑferens
audiendum ÷ s obsuandum ẽ
ut iusta priora statuta sollẽp¬
nitatis more expleto gesta ad
comitatumomnia redigant᷑¬

Expanded text:
em. Ex illo tempore, quo in civilibus causis, quae inter privatos moventur, consultaturum vel relaturum te esse promiseris vel appellationis a te interpositae sollemnia completa fuerint, nihil posthac tibi quodlibet speciale ac requisitum vel quibuscumque modis favoris gratiam praeferens audiendum est, sed observandum, ut iuxta priora statuta sollemnitatis more expleto gesta ad comitatum omnia dirigant
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r. Minime fas ÷ ut in ciui¬
li neg̃o ubene applłatoriis obla¬
tis aut carceris cruciat᷑ aut cꝰ¬
libet inumne genus seu torm̃¬
ta uł etiam contumelias per¬
ferat appsłator abs his cͥmiua¬
librcansis in quib etiaisipos¬
debec optin̾e ut post ꝓuocacõ¬
nemincustodiamsifideius

Expanded text:
 Minime fas est, ut in civili negotio libellis appellatoriis oblatis aut carceris cruciatus aut cuiuslibet iniuriae genus seu tormenta vel etiam contumelias perferat appellator; absque his criminalibus causis, in quibus, etiamsi posdebent obtinere, ut post provocationem in custodia pers
Abbreviated transcription (Latin):
donacõ est. cc ip̃am uenire
pietatemriex cansisq̃ legib
continentur fuisse constabit
ingratam.
ommnes donacõnes lege confec¬
tas f̾mas illibatasq reman̾e
sinõ donacõnis acceptor ingͣ¬
tꝰ cͥca donatoreminueniaturr
ita ut iniurias atroces meũ
effundat. uł mamis impias
infecat. uł iacture molemex
insidiis suis ingerat. q̃ non
leuemsensum sub̾e donato¬
risimponit. uł nire ꝑiculum
aliqd̾ eintił̾it uł quasdam
comuencões siue inscͥptis do¬
nacõnib poĩtas. siue sine
scͥptis hĩtas qͣs conacõnis ac¬
ceptor spopondit minime
inplere nolu̾it. ex his enim
tantimnodo cansis sifu̾int
iniudicium dilucidis argu¬
m̃tis cognicionałr approbate
⁊ alienas res capere. ⁊ fragili
grato donacõns acceptore af¬
sici. ħ tamenus ad primas
ꝑsonas cantinnmoto stare
censeimis. Nulla liña conce¬
denda conatoris successorib.
hunsmodi q̃rimoniam̃pri¬
mordium institu̾e ⁊ enimsi
ip̃e qui hee passus ÷ cacuit.

Expanded text:
donatio est, contra ipsam venire pietatem et ex causis, quae legibus continentur, fuisse constabit ingratam.omnes donationes lege confectas firmas illibatasque manere, si non donationis acceptor ingratus circa donatorem inveniatur, ita ut iniurias atroces in eum effundat vel manus impias inferat vel iacturae molem ex insidiis suis ingerat, quae non levem sensum substantiae donatoris imponit vel vitae periculum aliquid ei intulerit vel quasdam conventiones sive in scriptis donationi impositas sive sine scriptis habitas, quas donationis acceptor spopondit, minime implere voluerit. Ex his enim tantummodo causis, si fuerint in iudicio dilucidis argumentis cognitionaliter adprobatae, et alienas grato donationis acceptore adfici. Haec tamen usque ad primas personas tantummodo stare censemus, nulla licentia concedenda donatoris successoribus huiusmodi querimoniarum primordium instituere. Etenim si ipse qui haec passus est tacuit,
Abbreviated transcription (Latin):
suisse nos pallam ẽ. quib sa
ne neq cestaitarii defensores.
necꝵ legitum utaetate facł¬
tatib subpetunt. slam ubi
forte huris ocmodi homines
offeriuitur. Si uicħ ad defẽ¬
sionem sins priuilegiis com
legib canta sunt inauere in¬
cemerata decͥnimꝰ. ¶ In pro¬
uinciis autẽ curiales in uo¬
rumandis tucorib ⁊ curato¬
rib clarissimarum ꝑsona¬
rum exhibeant debitam cau¬
ciouem ⁊ discriminis sui me¬
mores cognoscant indemp¬
nitatiminorum obiioxias
etiam suas de inceps eẽ facł¬
tãtes.

Expanded text:
palam est, quibus neque testamentarii defensores neque legitimi vita aetate facultatibus suppetunt. Nam ubi forte huiuscemodi homines offeruntur, si nihil ad defensionem suis privilegiis complegibus cauta sunt, manere intemerata decernimus.  3 in provinciis autem curiales in nominandis tutoribus et curatoribus clarissimarum personarum exhibeant debitam cautionem, et discriminis sui memores cognoscant indemnitati minorum obnoxias etiam suas deinceps esse facultates.
Abbreviated transcription (Latin):
res negocia tua admi¬
nistrari deberẽt. liberta¬
cis contre uͥsiam fieri alle¬
ges: nõ oportuit impediri.
quo magis uberali causa ordi¬
nata qua int̾im ꝓ libero habe¬
baris curacor cͥ daretur ꝑ q̃mi
defendi cansa cua pot̃.¬

Expanded text:
res negotia tua administrari deberent, libertatis controversiam fieri adleges, non oportuit impediri, quo magis liberali causa ordinata, quia interim pro libero habebaris, curator tibi daretur, per quem defendi causa tua pot
Abbreviated transcription (Latin):
st̾ium frcantari penitus con
peritos hoc placitum ⁊̃ ut ser¬
uus cominuns apͥ unnumq̃mz
dominꝰ ꝑtim sit ꝓprius ꝓtii
aliemis ut ex hac causa possit.
up̃e legato honer ari ⁊ p̃eie¬
gari huiusmodi incidit questi¬
oduo ue plures domini cõmu¬
nem seruuim ħebant. s inuis
ex hiis ip̃i scruo suam ꝑtem ꝙͣ
inco h̾elat. legauit ⁊ semel a¬
ccepta dubitacõnis occ̃one ħ
uetiistas inmagnum extollit
c̾camen. Eumigr nos sensumi
huiusmodi legari crebra inda¬
gacone aggredientes duplicẽ
c̃ẽ cum opmnamur. aut enim
putauit cestator lib̃m fĩpos¬
se ex parte seruum: qui huiꝰ¬
modilegatum eidereliquid.¬

Expanded text:
sterum frequentari penitus concperitos hoc placitum est, ut servus communis apud unumquemque dominum partim sit proprius partim alienus, ut ex hac causa possit et ipse legato honorari et ipse legari, huiusmodi incidit quaestio. Duo vel plures domini communem servum habebant, sed unus ex his ipsi servo suam partem quam in eo habebat legavit. et semel accepta dubitationis occasione hoc vetustas in magnum extollit certamen. Cum igitur nos sensum huiusmodi legati crebra indagatione adgredientes duplicem esse eum opinamur: aut enim putavit testator liberum fieri posse ex parte servum, qui huiusmodi legatum ei reliqui
Abbreviated transcription (Latin):
miserimis animis hĩiudic̃
innasci potest. litem cẽ ip̃e
ausus fu̾it ꝓtelare ⁊ ꝓp̃ hoc
tͥennium fi̾nt tnsactum. ui¬
cex si quid̾em magistratu po¬
situs est. uł iu maiori digni¬
tate. usq ad illustratus gra¬
dum decem libras auri pͥua
tis largicõnib nris inferre
ꝑ scolam palatinam comp¬
ellatur. ¶Sui autẽ iudex
minor fu̾it. tͥum librarumm
auri mulcta plectetur.: ean¬
dem scolam exigenda⁊ nr̃õ
errario applicandoar eo re¬
mouendo. alter ndex in lo¬
cum cius subrogetur. subsi¬
mił pene formdine his omĩ¬
b locum hũtib. cumunus
iudex ominẽ cãm ab inicõ per¬
agãt. ¶ Sin autẽ in medio
alia irrecusabili occõne. iudi¬
cium fu̾it mutatum. tunc
siquidem ex tͥemno anuale
tempꝰ. uł amplius residet. in
quo alius udex cause impo¬
natur. intra reliquum tempꝰ
causa fnnatur. ¶Sin autẽ¬

Expanded text:
miserrimis animis huiusmodi iudicum innasci potest, litem ipse ausus fuerit protelare et propter hoc triennium fuerit transactum, iudex, si quidem in magistratu positus est vel in maiore dignitate usque ad illustratus gradum, decem libras auri privatis nostris largitionibus inferre per scholam palatinam compellatur: sin autem iudex minor fuerit, trium librarum auri multa plectetur per eandem scholam exigenda et nostro aerario applicanda, et eo removendo alter iudex in locum eius subrogetur sub similis poenae formidine: his omnibus locum habentibus, cum unus iudex omnem causam ab initio peragat. 8a . Sin autem in medio alia inrecusabili occasione iudicium fuerit mutatum, tunc, si quidem ex triennio annale tempus vel amplius residet, in quo alius iudex causae imponitur, intra reliquum tempus causa finiatur: sin aute
Abbreviated transcription (Latin):
tur.i eorum desidia crienmi¬
um fu̾it elapsinn⁊ acͤausa
cecidexint: lidem quidem m¬
chilonimus suum hr̃e iugͣore᷑
Omnem augem iacturam q̃
exͣ causa oritur ad cutores uł
curatores ⁊ fideuissores eoꝵ he¬
desq ⁊ res eorum ⁊ ad omner᷑
quorum in hac causa legitĩẽ
ind̾est redundare. ¶Sin a. &
nõ sufficiat pupillisuł mi¬
qd̃ fu̾int detͥmentum ꝑpessi.¬

Expanded text:
iennium fuerit elapsum et causa ceciderint, litem quidem nihilo minus suum habere vigorem, omnem autem iacturam, quae ex hac causa oritur, ad tutores et curatores et fideiussores eorum heredesque et res eorum et omnes, quorum in hac causa legitime interest, redundare: sin autem non sufficiat pupillis vel miquo fuerint detrimentum perpessi
Abbreviated transcription (Latin):
minis qͣm annale sit: cuue
omne qd̃ deest replcat᷑ur. ut
nõ in minore ꝑfecti aunitẽ¬
pore litem possit subrogatꝰ
iudex cam discutere qͣiter¬
miare. Illud ꝓculdubio ob¬
suando ut sincq ꝑ alterutrã
litigantium parcem uł per
iudicem stecerit quo minus
lis suo marce dicurrat. s per
patronos causarum: lin̾a de¬
cur iudici ⁊ eos duarum libͣ¬
rum auri pena afficere per
scolam palatinam exigen¬
da ⁊ simiłr publicis rõnib
aggreganda. ip̃o uidel uudi¬
cẽ insua sm̃a hoc ip̃m mani¬
festante qd ꝑpatronos cause.
uł fugientis uł agentis dil a¬
qͦsdam ex his. neccĩtate aduo¬
catis imponenda ex quolitẽ
ꝑ agendam susceꝑint cam
usq ad tͥmium insilex uł
iusta causa impediat adim¬
plere. ne ex euis recusacõne
fiat cause dilacõ. honoranis
scil a clientib qui daripos¬
sunt disertissinis cogatisoĩ¬
modo p̾standis. ⁊ si cessau̾int
ꝑ executores nogõrum exigẽ¬

Expanded text:
minus quam annale sit, tunc omne quod deest repleatur, ut non in minore perfecti anni tempore litem possit subrogatus iudex tam discutere quam terminare. Illo servando, ut si neque per alterutram litigantium partem nec per judices steterit, quo minus lis suo Marte decurrat, sed per patronos causarum licentia detur iudici et eos duarum librarum auri poena adficere per scholam palatinam exigenda et similiter publicis rationibus adgreganda, ipso videlicet iudice in sua sententia hoc ipsum manifestante, quod per patronos causae vel fugientis vel agentis dilaquosdem ex his: necessitate advocatis imponenda, ex quo litem peragendam susceperint, eam usque ad terminum, nisi lex vel iusta causa impediat, adimplere, ne ex eius recusatione fiat causae dilatio: honorariis scilicet a clientibus, qui dare possint, disertissimis togatis omnimodo praestandis et, si cessaverint, per exsecutores negotiorum exigen
Abbreviated transcription (Latin):
dem. N emnõ nouamne¬
q insolitaui aggredimur. s
antiquis quidem legum la¬
corib placitam. Cum u̾o ꝯ¬
tempta sit. nõ leue detͥmñ¬
cum causis inferentem. cui
euimnõ est cognitum anti¬
quos iudices non aliter iu¬
dicialem calcuilumn accipere
nisi prius sacramtum p̾sito¬
tissent: ommmodo se se seẽ¬
cem obsernacõemiudiciũ
disposituros: Eum gͣuiant
ambulandam. ⁊ anteriores
leges nr̃e q̃ de iuram̃tis po¬
sidẽ simͣt. nõ minimanisue
utilitatis exꝑienciam liti¬
gantib p̾buerunt. ⁊ õ ab

Expanded text:
pp. Rem non novam neque insolitam adgredimur, sed antiquis quidem legislatoribus placitam, cum vero contempta sit, non leve detrimentum causis inferentem. cui enim non est cognitum antiquos iudices non aliter iudicialem calculum accipere, nisi prius sacramentum praestitissent omnimodo sese m observatione iudicium esse disposituros? Cum igitur eambulandam et anteriores leges nostrae, quae de iuramentis positae sunt, non minimam suae utilitatis experientiam litigantibus praebuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
alio patronum elig̾e inalu̾it.
.¶hec autẽ omnia in his
hominib cauta sunt. quib
ꝑfecte etatis constitutis arbi
alioꝵ sub cura agentium. maᷤ¬
culoꝵ uł feminarimunt per
tut᷑ores uł curatores uł ac

Expanded text:
lio patronum eligere maluerit. Haec autem omnia in his nobis cauta sunt, quibus perfectae aetatis constitutis arbitaliorum sub cura agentium masculorum vel feminarum, ut per tutores vel curatores vel ac
Abbreviated transcription (Latin):
causa actor mictatur. nec si
reu̾sus fu̾it. ⁊ uolu̾it fide iusso¬
res dare ⁊ possoẽm recupera¬
re audͣiatur. In huiusmodi
et enim cãib ennem ei con¬
cradicõem excludimius.
Eum autẽ hermodiciumuẽ¬
tĩlatur. siue ꝓ acͣcore siue
ꝓrco ex aminacõ sine ullo
obstacuło celebretur. Eumi
enim c̾ribilos in medio ꝓpo¬
nuntur scͥpt᷑ure. litigacoris
absencia deipͥsencia replea¬
tur. nec ꝑtimescat iudex ap¬
pellacõnis obstaculumcim
ei qui contumacit᷑ ab ẽẽ nos
iuris est. ¶ Huiusmodĩ aͣ¬

Expanded text:
causa actor mittitur: nec si reversus fuerit et voluerit fideiussiones dare et possessionem recuperare, audiatur: in huiusmodi etenim casibus omnem ei contradictionem excludimus. Cum autem eremodicium ventilatur sive pro actore sive pro reo, examinatio sine ullo obstaculo celebretur. cum enim terribiles in medio proponuntur scripturae, litigatoris absentia dei praesentia repletur, nec pertimescat iudex appellationis obstaculum, cum ei, qui contumaciter abesse nosciuris est. Huiusmodi a
Abbreviated transcription (Latin):
nacõem non cess q̃ ad effec¬
tum ꝑducatim ⁊ perres et
facultates fugientis uictori
satis fiat. suie ip̃e uidex ex sua
iuris dcõue hoc facere potest h.
siue ꝑrelacõem ad maiorẽ
iudicem hoc referatur. ⁊ ex co
legitima uia contra res con .i.¬
tumacis aꝑiacur. nulla lip̃ia

Expanded text:
nationem non cesset, quae ad effectum perducatur: et per res et facultates fugientis victori satisfiat, sive ipse iudex ex sua iurisdictione hoc facere potest, sive per relationem ad maiorem iudicem hoc referatur et ex eo legitima via contra res contumacis aperiatur: nulla licentia
Abbreviated transcription (Latin):
ratur ꝓ quo ⁊ pͣsentem legẽ
absenti relicta fu̾it reu̾ten¬
di. alterutra pars cessau̾it:
nsola expensariun dacõne
⁊ absolucõne forsitan pͥste¬
cõ in absentem introducat᷑
q̃ in his cantumodo casib
accidit in quib tͥemm efflu¬
entis inininet formido.
Siue autẽ alterut᷑ra parte
absente siue utraq p̾sen¬
te. lis fu̾it decisa: omnesiu¬
dices qui sub imperio nr̃o¬
sunt constitutiseiant iuex¬
pensarum causa uictum
mctori ẽẽ condempnantlũ.
quͣtum ꝓ solitis expensis u¬
tium nirau̾it. nõ ignorantes
qd̾ si hoc p̾t̾iuiserint: ip̃i de
suoꝓprio huꝰmodi pene sub¬
iacebunt. ⁊ reddere eam prr¬
ti lesecoartabuntur. Et hoc
dẽ alterutra parte litiganciũ.¬
⁊ contumacit̾ absente. nob̾
statuere uisum est ad equita¬
tis racõem ounia cõrrentib.¬

Expanded text:
praesentem legem  spes absenti relicta fuerit revertendi, alterutra pars cessaverit, in sola expensarum datione et absolutione forsitan praestetio in absentem introducatur, quae in his tantummodo casibus accidunt, in quibus triennii effluentis imminet formido. Sive autem alterutra parte absente sive utraque praesente lis fuerit decisa, omnes iudices, qui sub imperio nostro constituti sunt, sciant in expensarum causa victum victori esse condemnandum, quantum pro solitis expensis litium iuraverit, non ignorantes, quod, si hoc praetermiserint, ipsi de proprio huiusmodi poenae subiacebunt et reddere eam parti laesae coartabuntur. Et haec de alterutra parte litigantium contumaciter absente nobis statuere visum est ad aequitatis rationem omnia corrigentibus
Abbreviated transcription (Latin):
moretur. ⁊ pͥsentem reuiu
absenti actori condempna¬
re. expensis tantummodoli¬
cis quas reus legitime se ex¬
pendisse uirau̾it a condemp¬
nacõne excipiendis. Quia
nullo penitus ei regressu ad
eãdem litem conseruando.
si actor contumax cadat oĩ¬
modo alite i reus absołuat.
¶Sinu̾o aliqua condemp¬
nacõ contra reumꝓ absente
actore ꝓferatur qui forsitã
nõ sufficientem sͥ actor pu¬
cau̾it fugituuuis. nullo mõ
iterum eandem litem resus¬
citare concedimus. ⁊ hec qͥ¬
dempena actori fiat impoĩ¬
ca. ¶Sin auten reus ab¬
fu̾it. ⁊ simił eius ꝓcessit re¬
quisicõ qm̃ admodum pro
ꝑsona actoris duiximus. ĩ¬

Expanded text:
moretur et praesentem reum absenti actori condemnare, expensis tantummodo litis, quas reus legitime se expendisse iuraverit, condemnatione excipiendis, quia Nullo penitus ei regressu ad eandem litem conservando: sed actor contumax cadat omnimodo lite, si reus absolvetur: sin vero aliqua condemnatio contra reum pro absente actore proferatur, quam forsitan non sufficientem sibi actor putaverit fugitivus, nullo modo iterum eandem litem resuscitare concedimus. et haec quidem poena actori fiat imposita. Sin autem reus afuerit et similis eius processerit requisitio, quemadmodum pro persona actoris
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Emancipacõne fac¬
ca ⁊ si actͥorum cenor nõ exis¬
tat. sitam̃ aliis in dubiis ꝓ¬
ex instrum̃torum incorrup¬
ta fide fc̃am ẽẽ emanciꝑacõ¬
nem ꝓbari possit actosinte¬
rituu̾itas conueili nõ sol.¬
euam inductꝰ p̾diidonacõ¬
nis causa possõnem ꝙy eius
facti pͥtermissum instrĩ¬
tum asseueratur. hanc ob¬
tinere pot̃.¬

Expanded text:
. Emancipatione facta, etsi actorum tenor non existat, si tamen aliis indubiis pex instrumentorum incorrupta fide factam esse emancipationem probari possit, actorum interitu veritas convelli non solcuam inductus praedii donationis causa possessionem, quod eius facti praetermissum instrumentum adseveratur, hanc obtinere pot
Abbreviated transcription (Latin):
cominemoresordinarium
est. prius sollempnib inter¬
poitis si hociuris amiserit ra¬
co cãmiueralem ap̃ pͥsidemi
cinccibi iure debita restitri
ibeat. cum hoc incerconte¬
u ne tibiurero constituto
andomino tuo. si seruu de
siua declarau̾it dereatur ab
soluodem debitorem tuim
urgere nõ oporteat.

Expanded text:
emores, ordinarium est prius sollemnibus interpositis, si hoc iuris admiserit ratio, causam liberalem apud praesidem tunc tibi iure debita restitui iubeat, cum hoc incerto, utrumne tibi libero constituto an domino tuo, si servum te sententia declaraverit, debeatur, ad solutionem debitorem tuum urgueri non oporteat.
Abbreviated transcription (Latin):
Semi. Si status controuer¬
siam paceris. lte prius b̾¬
alicerminata. si ꝓ de fi̾t ꝓ
sus eum qui se cominum
tuim ẽẽ contendit nonꝓ
hibetis. ¶ & sudeote ab ac¬
cisacõne elidet quasi seruũ
betaieamde indicimces¬
sat canse autem examina¬

Expanded text:
s . Si status controversiam pateris, lite prius liberali terminata, si pro te fuerit sus eum, qui se dominum tuum esse contendit, non prohiberis. Quod si ideo te ab accusatione elidet, quasi servum berale quidem iudicium cessat, causae autem examina
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r. Dispar causa ÷ enis qͥ
dissimulata condicõne sua
distrahi se passus ⁊ ⁊ eius qui
pͥcium participatus ⁊ slam
suꝑiori quidem nõ denegat᷑
libertatis defensio. post̾iori ã
⁊ siciuis romanus sit. ⁊ par¬
ticipatus ÷ p̾ciumi. libertas de¬
uegatur candemq meodist
inctõem adhibendam cuifi

Expanded text:
. Dispar causa est eius, qui dissimulata condicione sua distrahi se passus est, et eius qui pretium participatus est. Nam superiori quidem non denegatur libertatis defensio, posteriori autem, et si civis romanus sit et participatus est pretia, libertas denegatur Eandemque et in
Abbreviated transcription (Latin):
mis ⁊ incorum successionib
nec nõ lib̾is obsu̾andam cẽ
existimauit. uullo discͥmẽ
insuccessiouib hĩto. cum na¬
tura utrumq corpꝰ edid̾it
ut maueat sius uicib ĩ mor¬
tale ⁊ alt̾um alt̾ius aurilio
egeat. ⁊ uno semoto alt̾um
corrimpatur. s posteritas dũ
nimia utitur subtilitate nõ
piam induxit diffr̃am sicut
iulius paulus in ip̃o principio
libri singularis q̃m ad sena¬
tꝰ consulcum cercullianum
fecit. aꝑtissime docuit: cui
enim ferendum ẽ ab iutes¬
cato successionib suas quid̃
filias ad similitudinẽ mnas¬
culine soboł inparentis uo¬
cau successionemait̾rin
g̾manas iure consanguita¬
tis candem sͥ uendicare pre¬
rogatinam. de inceps aut̃
legitimas feminaꝵ ꝑsonas
si iura consanguinitatis nõ
possident a successione legi¬
cuna repelli. cũinmanb
eadem successio pateat. or ͫ¬
re enim pacris soror nõ ad
successionem filii frĩs sui
una cum mascuł uocat᷑. s
aliudius in amitis auud ĩ

Expanded text:
in eorum successionibus nec non libertis observandam esse existimavit, nullo discrimine in successionibus habito, cum natura utrumque corpus edidit, ut maneat suis vicibus immortale et alterum alterius auxilio egeat, ut uno semoto et alterum corrumpatur. Sed posteritas, dum nimia utitur subtilitate, non piam induxit differentiam, sicut Iulius Paulus in ipso principio libri singularis, quem ad senatus consultum Tertullianum fecit, apertissime docuit. Qui enim ferendum est ab intestato successionibus suas quidem filias ad similitudinem masculae subolis in parentis vocari successionem et iterum germanas iure consanguinitatis eandem sibi vindicare praerogativam, deinceps autem legitimas feminarum personas, si iura consanguinitatis non possident, a successione legitima repelli, cum maribus eadem successio pateat? Quare enim patris soror non ad successionem filii fratris sui una cum masculis vocatur, sed aliud ius in amita, aliud in
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Comenticulamilli¬
citam cxͣ ecͥcliamm priuatis
edibr oclebran ꝓhibems pro¬
scͥpcõnis domus ꝑiculo ĩui¬
nente. si domiinis enis in ca
cłicos nouã ac tĩmniltuosami
conuenticulamexͣ eccł̾iam
celebrantes susceꝑit.
annotatus inuito agri domiuo
ab omni cemperet clericatu
adco ut ĩ simco uico in quo
noscitur mansitare cłicus fu̾it
sub hac lege religiosum as¬
sumat sacerdocium ut ⁊ capi¬
tacõnis sarcinam ꝑ ip̃m do¬
minum agnosc̾e compellat᷑.
⁊ ruralib obsequiis quoma¬
lu̾it subrogato fungatur. ea
scł inmmumitate indulta. q̃ cͥte

Expanded text:
Conventicula illicita extra ecclesiam in privatis aedibus celebrari prohibemus, proscriptionis domus periculo imminente, si dominus eius in ea clericos nova ac tumultuosa conventicula extra ecclesiam celebrantes susceperit. adnotatus, invito agri domino ab omni temperet clericatu, adeo ut etiam, si in eo vico, in quo noscitur mansitare, clericus fuerit, sub hac lege religiosum adsumat sacerdotium, ut et capitationis sarcinam per ipsum dominum agnoscere compellatur et ruralibus obsequiis quo maluerit subrogato fungatur, ea scilicet immunitate indulta, quae
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r. S i codicillos
maior iugintiquin¬
ꝙ annis feciss confir¬
macõnis tempus libͥta¬
tinõnocͥe cercum ÷ nec e¬
inimi potestas niris. s iudien¬

Expanded text:
. Si codicillos maior viginti annis fecisset, confirmationis tempus libertati non nocere certum est: nec enim potestas iuris, sed iudi
Abbreviated transcription (Latin):
dem xtestamento de fimic¬
t. ub̾tates pr̃ari ñõ possunt.
heditate nõ adita. uł si reime¬
monapp̃ cͥmen qd mortenon
intͥcioit dampnata ÷¬

Expanded text:
Ex testamento defuncti libertates praestari non possunt hereditate non adita, vel si rei memoria propter crimen quod morte non intercidit damnata
Abbreviated transcription (Latin):
initacensior seu cumeis ue¬
sinuare debebis ut cognos¬
cant cum aucnus fint reb
humanis exemptus accpi
cestatus sine iegituo here¬
de decessit: ad uexillacõnen
inqua militaint res eius ne¬
cessano ꝑuenire.
dem. Si quis cohortaliꝰ
dicõne grauatus sinecesta¬
intour colib successore quo¬
ultimum diem obierit sue¬
cessionem cius nõ ad fiscum
s ad ceceros coartales eiusdẽ

Expanded text:
mitatensibus seu cuneis insinuare debebis, uti cognoscant, cum aliquis fuerit rebus humanis exemptus atque intestatus sine legitimo herede decesserit, ad vexillationem, in qua militaverit, res eiusdem necessario pervenire. . Si quis cohortali condicione gravatus sine testamento vel quolibet successore ultimum diem obierit, successionem eius non ad fiscum, sed ad ceteros cohortales eiusdem
Abbreviated transcription (Latin):
colas actritis quas ad eͥ lium
canqͣm principalem fecerat.
ritum deuocari. ac de iugemi¬
itate euis cemeli requiti. Nioe
mulieri io obẽe quod ad cnm
tanq̃m oecurionem ac princi¬
paslem scripserit uł id quodi¬
dem se fiuxit decurionemus
prncipalem. maximecum
nõ solum cestium professi. o¬
seruiie cognoscitur ĩmii etiã
citur inatrumi condicõui¬
uns uti. quarum moxinsce¬
ub expomintur ante utem
ueronati. suo ommes nom
omnem fortinam matrum
complecti oportet ⁊ aut iust¬
is cradi cominis. ant uberta¬
de cum iuens auctorib frui.
mp̃r. Nites suꝑser¬
unli condicionemon¬
endas ad demencioremi
tam examinacõem qͣmt̾¬
minum cͣnsferimus. Iuben¬
ces si quis. ux adhuc sermiẽs
tate cominorans ad seruitu¬
temuocatus fu̾it. assertoris
difficultatem. inutroq cãu
cessare ip̃mq ꝓsead inten¬
cõem eius am dominm se se

Expanded text:
olas actricis, quas ad Aelium tanquam principalem fecerat, ritum devocari; ac de ingenuitate ejusdem Aelii requiri, nec mulieri id obesse, quod ad eum tanquam decurionem ac principalem scripserit, vel id, quod idem se finxerit decurionem, vel principalem; maxime cum non solum testium professioservile agnoscit, verum etiam cuntur matrum condicionibus uti, quarum mox visceribus exponuntur. ante litem vero nati suo omnes nomiomnem fortunam matrum complecti oportet et aut iustis tradi dominis aut libertate cum lucis auctoribus frui.p. Lites super servili condicione movendas ad clementiorem tam examinationem quam terminum transferimus iubentes, si quis vel adhuc serviens tate commorans ad servitutem vocatus fuerit, adsertoris difficultatem in utroque casu cessare ipsumque per se ad intentiones eius qui dominum sese
Abbreviated transcription (Latin):
eia stipula cõnum multasq
ambages scrupulososq cͥcui¬
uet̾is iuris amputamus: ut
nõ contradicat. s utͣ ĩ eaim¬
ꝑleat adu̾sus q̃ obniam ire ñ
potest.
Dem.. Cumantea sanctitũ
suerat in arbitus eligendis
qͦs neq pena comꝓmissi ual¬
labat neq iudex dederat. s uł¬
la pͥcedente siña cominunis
ꝓereabat. si quidem ꝓ parte
pisata forma arbitrał ꝓced̾et.
excepcõem eiieluti pactige¬
nerari. Sin autẽ ꝓ actore cal¬
cułꝰ poneretur nicħ ex eo ꝓce¬
dere ei p̾sidu sancimus in eos
arbitros qͦs p̾diximus ⁊ qͦs ca¬
lis consensus eleg̾it sub eo pac¬
bito ut eoꝵ diffinicõni stet᷑.
siquidem subscͥpserunt post

Expanded text:
tia stipulationum multasque ambages scrupulososque circuiveteris iuris amputamus, ut,non contradicat, sed ut etiam ea impleat, adversus quae obviam ire non potest.. Cum antea sancitum fuerat in arbitris eligendis, quos neque poena compromissi vallabat neque iudex dederat, sed nulla praecedente sententia communis etur, procreabat, si quidem pro parte pulsata forma arbitralis procederet, exceptionem ei veluti pacti generari, sin autem pro actore calculus poneretur, nihil ex eo procedere ei praesidii: sancimus in eos arbitros, quos praediximus et quos talis consensus elegerit sub eo pacbito, ut eorum definitioni stetur, si quidem subscripserint, post
Abbreviated transcription (Latin):
secimidum demp᷑ efflurit. nl¬
loͣ tam̃ eilicencia concedatur.
nec ad defẽsionis uenire p̾sidi¬
um. s ominimodo penam con¬
ferat. nisi intͣ primum cempꝰ
qd̃ statutum ⁊̃ reus principał
ab hac luce fu̾it subtractꝰ. cẽ
enimpenit᷑ ab ex acdõne pene

Expanded text:
secundum tempus effluxerit, nulsecundum tempus effluxerit, nullo modo ei licentia concedatur nec ad defensionis venire praesidium, sed omnimodo poenam conferat, nisi intra primum tempus quod statutum est reus principalis ab hac luce fuerit subtractus: tunc enim penitus ab exa
Abbreviated transcription (Latin):
sentare. nõ statimpecunias
pro eo postulatas inferre. s cõ¬
petere quidem post cemporis
lapsum. omnimodo penalem
accõem. non autemstatimsum¬
mamꝓ qua fideiussor admissus
ẽ. ꝓfligari. s siquidemnsq ad
sex mensiunspaciumn tempꝰ
statutum sit. aliud tantumei
indulg̾i. Intra qd̃ sipossit perso¬
namexibere ⁊ cam tradere pena
sit lireratus. ¶ ꝯmautem am¬
plius qmsex mensium temp᷑ ab
inicõ consticutum ÷ inmc qͣnͣ
indicias. intrasit licencia per¬
sonam m õ pecunias reddere.
sin autem ⁊ secunda ad¬
iectõ temporis excedat cunc
omnimodo pecuniarum pe¬
post statutum abinicõcem¬
puscompletum malu̾it re
umꝓ quo conuenitur defẽ¬
derelic̾emei hoc facͥensi pac¬
ticenor adhoc reclam au̾nt
si forsitansine defensione fa¬
cienda ꝓ eofide iussit. s si defẽ¬
sionemꝓ cosubiecit eamus
ad finem adimp᷑lere. nulla ei
licencia concedenda. in medio
ꝓsonam cradere ⁊ pecimiarimi
dacc̃ẽm effugere. Sin autem ⁊

Expanded text:
sentare, non statim pecunias pro eo stipulatas inferre , sed competere quidem post temporis lapsum omnimodo poenalem actionem, non autem statim summam, pro qua fideiussor admissus est, profligari. Sed si quidem usque ad sex mensuum spatium tempus statutum sit, aliud tantum ei indulgeri, intra quod si possit personam exhibere et eam tradere, poena sit liberatus. Sin autem amplius quam sex mensuum tempus ab initio consindutias, intra quas sit ei licentia personam et non pecunias reddere. Sin autem et secunda adiectio temporis excedat, tunc omnimodo poenam pepost statutum ab initio tempus completum maluerit reum pro quo convenitur defendere, licere ei hoc facere, nisi pacti tenor ad hoc reclamaverit, si forsitan sine defensione facienda pro eo fideiussit: sed si defensionem subierit, eam usque ad finem adimplere, nulla ei licentia concedenda in medio personam tradere et pecuniarium dationem effugere. Sin autem et
Abbreviated transcription (Latin):
ex qno netens iuris conditoreᷤ
introducetant uouacõnes.
nicħpenit᷑ prioris cautele inno¬
uati. s anteriorastare ⁊ pꝰteri¬
ora increm̃tum ilł accedere.
nsi ip̃ispeciałr remiserint
quidem priorem obligacoẽni
s hoc expͥssint. ⁊ secuudã ma¬
gis ꝓ autenorib eleg̾int. et
solum eẽ nõ lege nouandũ.
⁊ sinõ uͥbis exprimaturut
sine nouacõe qd̃ solito uoca¬
causa ꝓcedat. hoc enimnatu¬
ralib in ẽe reb uolumus ⁊
mp̃r. Inpotestate eiis est
qui ex plurib contractib pe¬
cumam debet tem¬
pore solucõis ex pri¬
m̾e. in qͣm cãmireddat.
qd̾ sidebidorid nõ fecit cõ¬
u̾titurelectõ ad eumaui
accep̾sic noluntatem suam
exp̃ssit. prius ne musuras idq
solu̾it ceinde in sortem accep
ciens fiscus cam debitori qͣm¬

Expanded text:
ex quo veteris iuris conditores introducebant novationes, nihil penitus priori cautelae innovari, sed anteriora stare et posteriora incrementum illis accedere, nisi ipsi specialiter remiserint quidem priorem obligationem et hoc expresserint, quod secundam magis pro anterioribus elegerint. Et solum esse, non lege novandum, etsi non verbis exprimatur, ut sine novatione, quod solito vocacausa procedat: hoc enim naturalibus inesse rebus volumus et . In potestate eius est, qui ex pluribus contractibus pecuniam debet, tempore solutionis exprimere, in quam causam reddat. Quod si debitor id non fecit, convertitur electio ad eum qui acexpressit, prius in usuras id quod solvitur, deinde in sortem acceptotiens fiscus tam creditori q
Abbreviated transcription (Latin):
cencia corrigentes uolunina.
mͣnuet̾is iuris ambignitates re¬
sccantes sanctimus. si quis ł
aliam ꝑsonam adhibu̾it. uł
mutau̾it. uł pignis acceꝑit.
uł qnͣtitatem augendam uel
minuendam ẽẽ crediderit uł
cõdicõm sencempꝰ addiderit

Expanded text:
centia corrigentes volumina et veteris iuris ambiguitates resecantes sancimus, si quis vel aliam personam adhibuerit vel mutaverit vel pignus acceperit vel quantitatem augendam vel minuendam esse crediderit vel condicionem seu tempus addiderit
Abbreviated transcription (Latin):
pał intercessores eligendicͤ¬
ditori potestas nõ adimitur.
sores creditorht pot̾atemita
int̾cessorem postulantem ce
disͥ ẏpochece. siue pignori
obligatanrte nõ prius ad so¬
lucõem nisi mandata super
hac re fu̾it ꝓsecucõ conueit
urgeri.
dem. Siuicra hoc qd̾ accep̃
eam ꝓ quate mandatorio no¬
mine intercessisse cominemo¬
ras. daturii te scͥpsistipͥses
ꝓuincie e ⁊ hoc qd̃ iitramanda¬
tumciummim̾atum est a
de nich exigipacietur.
dem. Reos principalos ur
mandatores simpłr acceptoᷤ
satis nõ faciente cͤontͣ ꝯ̃mege¬
rasprimo postuladalum re¬
u̾ͥti. cum millus de his electõ¬
neliberetur. licet
res exemplo reiprincipal ce¬
netur. s si idem utrisq succe¬
dat. intercessionis obligacõe
finita i principar tantũmde¬
bitoris hr̃s conueninpotest.
principali distractis. nec post
longitemporis int̾uallum re¬
siduum afide iussore creditor
alio spoponderit qͣtemis eum
intra certum tempꝰ tradat. aũ
c̾tam qͣntitatempecumaꝵ pro

Expanded text:
 intercessores eligendi creditori potestas non adimitur. sores creditor habet potestatem, ita intercessorem postulantem cedi sibi hypothecae sive pignori obligata iure non prius ad solutionem, nisi mandata super hac re fuerit persecutio, convenit urgueri.. Si ultra hoc, quod accepit ea, pro qua te mandatorio nomine intercessisse commemoras, daturum te scripsisti, praeses provinciae ex hoc, quod ultra mandatum tuum numeratum est, a te nihil exigi patietur. o. Reos principales vel mandatores simpliciter acceptos satis non faciente contra quem egeras primo, post ad alium reverti, cum nullus de his electione liberetur, licet.res exemplo rei principalis tenetur. sed si idem utrisque succedat, intercessionis obligatione finita velut principalis tantum debitoris heres conveniri potest. principali distractis nec post longi temporis intervallum residuum a fideiussore creditor alio spoponderit, quatenus eum intra certum tempus tradat vel certam quantitatem pecuniarum pro
Abbreviated transcription (Latin):
carias donec ꝑ omnia eisatis fi¬
at. sicut enim pactisconuen
no semp hoc adu̾san aspicimꝰ
anare nõ ip̃a legis auctoritate
hoc ꝑmittaturut nec simpli¬
tas suscipiencium contractꝰ
ex quacin parte possit ius cͤ¬
ditoris mutilare.¬

Expanded text:
carias, donec per omnia ei satisficarias, donec per omnia ei satisfiat. Si enim pactis conventno semper hoc versari adspicimus, quare non ipsa legis auctoritate hoc permittatur, ut nec simplicitas suscipientium contractus ex quacumque parte possit ius creditoris mutilare
Abbreviated transcription (Latin):
res liberarinisi indemp᷑ certũ
data ⁊ fideiussio. cunc enimii
cantumeam extendi in qͣntum
licas neccĩtates publiconiripͥs¬
titis nõ abee ⁊ nos huiusmodi
pͥrogatiuam ei condonare.
adinodum inmandacorib cõ
unum ex his fc̃a. alternon libe¬
retur. ita ⁊ insidenissorib ob¬
seruari. Inuenimus ⁊ enim
infidenssorum caucõnib ple¬
rumq expacto huiusmodi
cause ẽẽ ꝓspectum ⁊ ideogn̾a¬
li lege sanctimus. nullo modo
electione unius ex fide iussori¬
ip̃ius rei alterum liberani uł
ip̃um reum side iussorib uel
uno ex his electoliberacõem
mereri. nͥsatͥ fc̃m fiat creditori.
s man̾e ius in degrui donee in
solidum ei pecunie ꝓsoluant᷑.
ur alio modo ei satͥfiat. Idem
induob reis ꝓmittendi consti¬
tuminis ex imius reielectione
pͥiudicium creditori adu̾sus
alium siͥnõ condendentes. s
remau̾e ⁊ p̃icreditori acdõnes
integras. ⁊ ꝑsonalos ⁊ ẏpothe¬

Expanded text:
res liberari, nisi in tempus certum res liberari, nisi in tempus certum data est fideiussio: tunc enim in tantum eam extendi, in quantum licas necessitates publico iuri praestitis non ab re est et nos huiusmodi praerogativam ei condonare.admodum in mandatoribus unum ex his facta alter non liberetur, ita et in fideiussoribus observari. Invenimus enim et in fideiussorum cautionibus plerumque ex pacto huiusmodi causae esse prospectum, et ideo generali lege sancimus nullo modo electione unius ex fideiussoriius rei alterum liberari, vel ipsum reum fideiussoribus vel uno ex his electo liberationem mereri, nisi satisfiat creditori, sed manere ius integrum, donec in solidum ei pecuniae persolvantur vel alio modo satis ei fiat. Idemque in duobus reis promittendi constituimus, ex unius rei electione praeiudicium creditori adversus alium fieri non concedentes, sed remanere et ipsi creditori actiones integras et personales et hypothe