comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
galliarũ nobilissimus intyrannidẽ mox
ut ad surrexit & cecidit Sebastianus fr
eiꝰdem. hoc solũ ut tẏrannus moreret᷑ eleg̃.
Nam continuo ut creatus occisus est. Quid
de infelicissimo attalo loquar qui occidi in¬
ter tyrannos honor & mori lucrũ fuisset
In hoc alaricus imperatore facto. ꝙ inter¬
fect refecto. ac de facto citius. his omnib
actis pene quã dic tis ininimũ risit. &
ludũ expectauit imperii: Nec mirum
si pͥare ac pompa miser lusus est: Cuius
ille umbratilis consul. tertull us ausus ẽ.
incuria dicere: Loquar uobis patres con¬
scripti. consul & pontifex. quorũ alterum
teneo. alterũ spero Sperans ab eo qui spẽ
ñ habebat: Et maledictus utiq qui spẽ
suã posuerit in hominẽ: Attalus itaq
tanquã inane imperu sui simulachrũ
cum gothis usq ad hispanias portatus
est: U nde discendens naui inccrta mo¬
uens in mari captus. & ad constantiũ comi¬

Expanded text:
Galliarum nobilissimus in tyrannidem mox Galliarum nobilissimus in tyrannidem mox ut adsurrexit et cecidit. Sebastianus frater eiusdem hoc solum, ut tyrannus moreretur, elegit: nam continuo ut creatus occisus est. quid de infelicissimo Attalo loquar, cui occidi inter tyrannos honor et mori lucrum fuit ? in hoc Alaricus imperatore facto infecto refecto ac defecto, citius his omnibus actis paene quam dictis, mimum risit et ludum spectauit imperii; nec mirum si iure hac pompa miser lusus est, cuius ille umbratilis consul Tertullus ausus est in curia dicere loquar uobis, patres conscripti, consul et pontifex, quorum alterum teneo, alterum spero, sperans ab eo qui spem non habebat et maledictus utique quia spem suam posuerat in homine. Attalus itaque tamquam inane imperii simulacrum cum Gothis usque ad Hispanias portatus est, unde discedens naui incerta moliens in mari captus et ad Constantium comi
Abbreviated transcription (Latin):
quinto honorius imperator uidẽs
tot ob positis tyrannis nichil ad¬
uersus barbaros agi posse. ipsos prius
trannos delere iubet. Constantio comiti
huuis belli sumna commissa est. Sensit tẽ
demũ res publica & quã utilitatẽ in romano
tandẽ ducere ceperit: Et quã eatenus per ni¬
cicm ꝑ longa tempora barbaris subiecta to¬
leraret. Igitur constantius comes ingalliã
cum exercitu. ꝓfectus. constantinũ impera¬
torem apud arelatũ ciuitatẽ clausit. cȩpit.
occidit: Iam hinc ut de cathaogo tyrauno¬
rum quã breuissime loquar. constantẽ con-¬
stantini filium. gerontius comes suus uir
nequã. magisquã inꝓbus apud uiennam
interfecit: Atq ineius locum maximũ quen¬
dam substituit. Ipse uͦ gerontius asuis mi¬
litibus occisus ẽ. Maximus exutus purpu¬
ram destitutusq amilitib gallicanis qͥ
in africã transiecti: De inde initalia reuo¬
cati sunt: Nunc inter barbaros in hispa¬
niȩ gentis extulit: Iouianus postea uir

Expanded text:
 Honorius imperator, uidens tot oppositis tyrannis nihil aduersus barbaros agi posse, ipsos prius tyrannos deleri iubet. Constantio comiti huius belli summa commissa est. sensit tunc demum respublica et quam utilitatem in Romano tandem duce receperit et quam eatenus perniciem per longa tempora barbaris comitibus subiecta. tolerarit. igitur Constantius comes in Galliam cum exercitu profectus, Constantinum imperatorem apud Arelatem ciuitatem clausit cepit occidit. lam hinc, ut de catalogo tyrannorum quam breuissime. loquar, Constantem Constantini filium Gerontius comes suus, uir nequam magis quam probus, apud Viennam interfecit atque in eius locum Мaximum quendam substituit. ipse uero Gerontius a suis militibus occisus est. Maximus exutus purpura destitutusque a militibus Gallicanis, qui in Africam traiecti, deinde in Italiam reuocati sunt, nunc inter barbaros in Hispania egens exulat. Iouinus postea uir
Abbreviated transcription (Latin):
iemn pretorẽ sylla iugulauit. Inde prȩ¬
id ꝓfectus. Onis orarians milriş princi.¬
shioc est legatos questores. prefectos & tri¬
el usit occidi. Pompeuis carbonẽ acos
sura insula inegiptum fugere conantẽ insici¬
liam ad se retractum compluresq cum eo socos
eius occidit. Sylla dictator creatus est ut do
minationis & crudelitatis libido. honesti prȩ¬
cipuiq nominis reuerentia. & armatur. & ue¬
laretur. Pompeius in africã transgressus. erup¬
tione curta uticam facta. Decem & octo nulia
hominũ inder fecit. Quo bello domitius dux
marianus dum inter primores repugnat oc¬
cisus est Idemq pompeius hiertam numidiȩ
regem ꝑsecutus fugientẽq abogude bocchi
Maurorum regis filio. spoliari omnib copiis
fecit. Quẽ continuo bullã reuersũ tradito
sibi opbido interfecit Capłm .xxx.¬
REarIS itaq publio. scruilio. &
oppio. claudio. consulib uisu est
tandẽ sylla priuatus. hoc fine

Expanded text:
natem praetorem Sulla iugulauit. inde Praennatem praetorem Sulla iugulauit. inde Praeneste profectus omnes Marianae militiae principes, hoc est legatos quaestores praefectos et tribunos iussit occidi. Pompeius Carbonem a sura insula in Aegyptum fugere conantem, in Siciliam ad se retractum conpluresque cum eo socios eius occidit. Sulla dictator creatus eminationis et crudelitatis libido, honesti praecipuique nominis reverentia et armaretur et velaretur. Pompeius in Africam transgressus, eruptione circa Uticam facta, decem et octo millia hominum interfecit. Quo bello Domitius, dux Marianus, dum inter primores repugnat, occisus est. Idemque Pompeius Hiertam, Numidiae regem, persecutus, fugientem, Maurorum regis filio spoliari omnibus copiis fecit. Quem continuo Bullam reversum, tradito sibi opreatis itaque P. Seruilio et Appio Claudio consulibus uisus est tandem Sulla priuatus. hoc fine
Abbreviated transcription (Latin):
terfectus est. S ne in ipsis quidẽ tabu.
sides ac finis malorũ uidebatur. Namq
lis quos ꝓscripserant ugulabant. Alios
uẽ postqͥuã iugulauerant ꝓscribebant.
It ipsius mortis erat uia simplex aut
ua conditio. ut in nece ciuium saltemius
ostium seruaretur. Qui nichil uictis prec
utam exigunt. Martum mariũ siquidẽ de
prilicasa extractum uinciri sylla uissit.
uetumq transtiberim ad lutatiorũ se.¬
ulchrum. effossis oculis membrisq minu¬
en desectis uel ȩtiã fractis trucidari.
b hunc publius litorius senator & ue¬
leus tritim uir occisi. Marci mariĩ capud
meste missũ. Quo uiso gaius maruis ul¬
na desperationt correptus. ubi alucretio
udebatur ne in manus incideret inimicoꝵ
im telesino mutua morte concurrit. Dumq
iolentius ipse in concurrentũ manus ade
.uirca suum uulnus manũ ꝑcutientis
uauit. Ita eo interfecto ipse leuiter uul.¬
tratus. ceruices seruo suo prebuit. Carri¬

Expanded text:
interfectus est. sed ne in ipsis quidem tabulis interfectus est. sed ne in ipsis quidem tabulis fides ac finis malorum uidebatur. namque alios quos proscripserant iugulabant, alios autem postquam iugulauerant proscribebant. nec ipsius mortis erat nia simplex aut una condicio, ut in nece ciuium saltem ius hostium seruaretur, qui nihil a uictis praeter uitam exigunt. M. Manum siquidem de caprili casa extractum uinciri Sulla iussit ductumque trans Tiberim ad Lutatiorum sepulchrum effossis oculis membrisque minutatim desectis uel etiam fractis trucidari. post hunc P. Laetorius senator et Venuleius triumuir occisi. M. Marii caput Praeneste missum: quo uiso C. Marius ultima. desperatione correptus, ubi a Lucretio obsidebatur, ne in manus incideret inimicorum, cum Telesino mutua morte concurrit. dumque uiolentius ipse in concurrentem manus adigit, circa suum uulnus manum percutientis hebetauit. ita eo interfecto, ipse leuiter uulneratus coruices seruo suo praebuit. Carri
Abbreviated transcription (Latin):
U yIA mox ut urbem iuctor u¬
trauit tria milia hominũ qu¬
se ꝑ legatos dediderant omtras
contraq fidem datam inerme
securosq inter fecit. Olurunil
quoq ut non dicam in nocentȩs sed ȩtuis
sius syllane partis occisi sunt. Ques fusse
plusquã nouẽ milia ferunt. Ita libere
tabantur. Igitur cunctis iam quod siugs¬
tinebant.. apertȩ frementib. quintus. catu¬
lus. palam syllȩ dixit. Oum quib tandem
uicturi sumus. si in bello armatos. in pace in.¬
ermes occidimus : Tunc sylla auctore lucio
sursidio primi pilari primus in famen illã
tibulã ꝓscriptionis induxit. Prima ꝓscͥp.¬
mo octoginta hominũ fuit. inquib quat¬
mor consulares erant. Carbo marius: nor.¬
unus & scipio. & inter eos sertorius. tunc
murimȩ ꝑtimsscendus. Idem alia cum quin¬
gntis nominib ꝓposita est Quam cum lol.¬
lus quippe securus. nichilq sͥ conscius le.¬
guret ubi suũ repente nomen offendit. dũ
repidus ad operto capite foro subtrahit.

Expanded text:
ulla mox atque Vrbem uictor intrauit, tria milia hominum, quse per legatos dediderant, contra fas contraque fidem datam inermes securosque interfecit. plurimi tunc quoque, ut non dicam innocentes, sed etiam ipsius Sullanae partis occisi sunt, quos fuisse plus quam nouem milia ferunt. ita liberaeagitabantur. igitur cunctis iam quod singtimebant aperte frementibus Q. Catulus palam Sullae dixit: cum quibus tandem uicturi sumus, si in bello armatos, in pace inermes occidimus? tunc Bulla auctore L. Fursidio primipilari primus infamem illam tabulam proscriptionis induxit. prima proscriptio octoginta hominum fuit, in quibus quattuor consulares erant Carbo Marius Norbanus et Scipio et inter eos Sertorius tunc maxime pertimescendus. item alia oum quingentis nominibus proposita est, quam cum Lollius, quippe securus nihilque sibi conscius. legeret, ubi suum repente nomen offendit, dum se trepidus adoperto capite. foro subtrahit,
Abbreviated transcription (Latin):
picentes duxit exercitum. Et cum directa intri
iactum teli utraq acies constitisset. repentae sa
cum horrendo fragore terra tremuit. ut stupes¬
re miraculi: utrumq paue factum agnen hꝰbi¬
ccret. Dui attoniti utrimq popłi hesitauero i¬
iudicata incepti conscientia. tandẽ ꝓcursu con a¬
To uere certamen: Triste adeo id bellum fult
ut merito dicatur tantũ humanũ sanguinẽ
susceptura ętiam cum gemitu horri sono tuns¬
terta titmuisse. Romani pauci ad modum eo pre-¬
lio qui euasere uicerunt. Capitulum .Ui.

Expanded text:
Picentes duxit exercitum. Et cum directa intra jactum teli utraque acies constitisset, repente ita cum horrendo fragore terra tremuit, ut stupore miraculi utrumque pavefactum agmen hebesceret. Diu attoniti utrimque populi haesitavere, praejudicata incepti conscientia. Tandem procursu concito iniere certamen. Triste adeo id bellum fuit, ut merito dicatur tantum humanum sanguinem susceptura etiam cum gemitu horrisono tunterra tremuisse. Romani pauci admodum, eo praelio qui evasere, vicerunt. CAPUT V.
Abbreviated transcription (Latin):
cantia indesment̃ psallant. Hec sacerdos dixit &
adiecit. fr̃s & domini mei. nolite discredere¬
mee paruitati. qm̃ fictis non loquor. ambagib
nec fantasticis elusus¬
fallo uos imaginati¬
nib. Si uultis etiam hn iusce rei faciam ex¬
ꝑimentum. ne forte quod absit contempnatis
quod uob̃ edixi redemptoris mandatum. uel
de turris ciuius libet suminitate me p̃cipita¬
te. ł in ignem picite. & dum uobis illesuͤ
uidebor. tunc demũ adquiescite. Alioquin:
me figmenta locutũ scitote. Podiensis ep̃e eũ¬
głim & crucẽ coram afferri mandauit. suꝑ
que prb̃r satiffaciens ppło iurauit ita usio¬
nem seriatim se uidisse. sicut testatus fuerat in ea

Expanded text:
cantia, indesinenter psallant. » Haec sacerdos dixit, et adjecit: « Fratres et domini mei, nolite meae discredere parvitati: quoniam non fictis loquor ambagibus; nec fantasticis elufallo vos imaginationibus. Si vultis, etiam hujusce rei faciam experimentum, ne forte, quod absit, contemnatis quod vobis edixi, Redemptoris mandatum. Vel de turris cujuslibet summitate me praecipitate, vel in ignem projicite; et dum vobis illaesus videbor, tunc demum acquiescite. Alioquin, me figmenta locutum scitote. » Podiensis Evangelium et crucem coram afferri mandavit: super quae presbyter, satis faciens populo, juravit ita visionem seriatim se vidisse, sicut testatus fuerat in ea
Abbreviated transcription (Latin):
aise intuimusts. & tanqͥm ex adipe iniquit&ᷤs iu̾a
ꝓcdiit. ieq gens iniuriosa gentilit̾ exar eer basti
cdum cũ mulierib uł alienigenis. uł ur̃e ꝓfessio¬
nis .s. illicitis fornicati estis. Iste siquidem singła¬
ris pedor celos actigit. & oe eulos meos anob̾ aũ¬
tit. R etribuani gͥ ego ur̃e ingratitudim. nec
parcam ꝑstitute & luppananti multituditu.
in miscdie mat᷑. petrinsq beat᷑ ad pedes miłe¬
ccłis ceciddunt redemptoris. & lris supplicatiomb
urm mitigabant minitantis. Nomine tot amils
gens pagana domũ istam que domus erat oratiõis

Expanded text:
me intumuistis; et tanquam ex adipe iniquitas vestra me intumuistis; et tanquam ex adipe iniquitas vestra prodiit; meque, gens injuriosa, gentiliter exacerbastis, dum cum mulieribus vel alienigenis, vel vestrae professionis, sed illicitis, fornicati estis. Iste siquidem singularis paedor coelos attigit, et oculos meos a vobis avertit. Retribuam igitur ego vestrae ingratitudini, nec parcam prostitutae et lupananti multitudini.icordiae mater Petrusque beatus ad pedes misericordes ceciderunt Redemptoris; et his supplicationibus iram mitigabant minitantis: « Domine, tot annis gens pagana domum istam, quae domus erat orationis,
Abbreviated transcription (Latin):
uidi uec tar̃ agnoui. Aderat etiam sc̃isima
sua genitrix maria. & pͥnceps apłorum petrus
sc̃isstinus. Hos om̃s aspiciebam ueq ut dietum
est homo dementatus dominũ meum scm̃q
illud collegium agnoscebam. Dixit mͥ dñs.
A gnoseis neme : Cui ego. Uocem quape ꝑeune¬
tantis itelligebam. ẜ. ꝑsonam int̾ro gantis nõ¬
cͥum cdmoscebam. Nequagin domine ni. Intefi
crux splendida suꝑ capudd eiꝰ resplendunit apposi¬
ta. Iterum interrogaut me eimdem sermonẽ.
Et ego. Si bene domine im ꝑcipio. ex signo cru¬
cis capiti tuo imposite. crucifirum & redemptorẽ
nr̃m te intelligo. Qui dixit. Ita ẽ. plane ut dicis.
eiꝰ singultuosus cecidi &̃ achieci. Dñe misercre
nr̃i. dñe memor esto ppłi tui domine adiuua nos.
& nicheam uos obtmere ꝑmisi. & inmultis uo
ꝓteri urelus. me ducẽq uicistis. &. ant̾ oclne
p̃uasinsti. & in ipsa obsidione multa ꝓ uoto ur̃s
uob indulsi. uosq beneficus meis ingrati. contra

Expanded text:
idi, nec tamen agnovi. Aderat etiam sanctissima sua Genitrix, et princeps apostolorum Petrus sanctissimus. Hos omnes aspiciebam, neque, ut dictum est, homo dementatus, Dominum meum sanctumque illud collegium agnoscebam. Dixitque mihi Dominus: Agnoscisne me? » Cui ego, vocem quippe percunctantis intelligebam, sed personam interrogantis nondum agnoscebam: « Nequaquam, Domine mi. » Interim crux splendida super caput ejus resplenduit apposita. Interim interrogavit me eumdem sermonem, et ego. « Si bene, Domine mi, percipio, ex signo crucis capiti tuo impositae crucifixum et Redemptorem nostrum te intelligo. Qui dixit: Ita est plane ut dicis.  singultuosus cecidi, et adjeci: « Domine, miserere nostri. Domine, memor esto populi tui, Domine Deus, adjuva nos. e vos permisi, et in multis vos protexi praeliis; meque duce vicistis, et Antiochiae praevaluistis, et in ipsa obsidione multa pro voto vestro vobis indulsi: vos, beneficiis meis ingrati, contra
Abbreviated transcription (Latin):
pedetentim conualint. &. ut equos &. asinoᷤ
& si quis aliud̃ minimdum erat deuorare compul¬
si sunt xpĩani. In magna constituti miseria ple¬
suspirabant. Necessitatem enĩ qualit euadat:
eir eiispectꝰ homo cogitare non desinit. Nec faci¬
Ilius quilibet euadit. quam qͥs dm̃ coadiutorem
eis sermocinanteni. fr̃s & amici mei. au¬
dite uisionem qm uidens uidi. qmͦ ne putetis fan¬
casiam uel somnior ludificationem. si mentior.
meam uolo deleatis impudentiam. Dum in ee¬
cła scẽ dei genitͥcis marie ꝑnoctare decreuissẽ.¬

Expanded text:
edetentim convaluit: et ut equos et asinos, et si quid aliud immundum erat, devorarent, compulsi sunt Christiani. In magna constituti miseria, plesuspirabant. Necessitatem enim qualiter evadat, circumspectus homo cogitare non desinit. Nec facilius quilibet evadit, quam qui sibi Dominum coadjutorem  sermocinantem: « Fratres, et amici mei, audite visionem quam videns vidi: quam ne putetis phantasiam, vel somniorum ludificationem, si mentior, meam volo deleatis impudentiam. Dum in ecclesia sanctae Dei Genitricis pernoctare decrevisse
Abbreviated transcription (Latin):
NNO ab urbe condita dccc lxxuiii
Antoninus cognomento pus. tertius
decimus ab augusto imperator crea¬
tus. cum liberis suis aurilio & lucio
xx. & non plenis trib annis rem¬
publicang̾uibernauit: Adeo tranquille & sc̃e.
ut merito pius ꝙ pater patriȩ nominatus
sit. H uius tamen temporib ualentinus he¬
resi arches & cerdo magister marcionis. ro¬
mam uentrunt. Iustinus philosophus librũ
de xp̃iana religione compositũ. antonino
tradidit. Benignumq eum erga xp̃ianos
homines fecit. A ntoninus adduo decimũ ab

Expanded text:
nno ab Vrbe condita DCCCLxxxvm Antoninus cognomento Pius tertius decimus ab Augusto imperator creatus cum liberis suis Aurelio et Lucio uiginti et non plenis tribus annis. rempublicam gubernauit adeo tranquille et sancte, ut merito Pius et pater patriae nominatus sit. huius tamen temporibus Valentinus haeresiarches et Cerdo magister Marcionis Ront. uerum Iustinus philosophus librum pro Christiana religione compositum Antonino tradidit benignumque eum erga Christianos homines fecit. Antoninus ad duodecimum ab
Abbreviated transcription (Latin):
re religionis alienos: ut merito hac
scrutatione claruerit. regnasse mor¬
tem auidam sanguinis.: dum igno¬
raretur religio quȩ prohiberet a san
guine. Ista illucescente. illam con¬
stupuisse. illam concludi cũ ista pre¬
ualet illampenitus nullam futurã
cum hȩc sola regnabit. Exceptis in¬
delicet semotisq illis dieb nouissi¬
mis subfine sectili. & sub apparitio¬
ne antichristi. uel eciam sub con¬
clusione uidicii. quib futuras angu¬
stias quales ance ñ fuerant. dñs xp̃s ꝑ¬

Expanded text:
rae religionis alienos: ut merito hac rae religionis alienos: ut merito hac scrutatione claruerit regnasse mortem auidam sanguinis, dum ignoratur religio quae prguine: ista illucescente, illam constupuisse: illam concludi, cum ista jam praevalet; illam penitus nullam futuram, cum haec sola regnabit. Exceptis videlicet semotisque illis diebus novissimis sub fine saeculi, et sub apparitione Antichristi, vel etiam sub conclusione judicii: quibus futuras angustias, quales ante non fuerint, Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
inundationib aquarũ insolita. aut erup¬
tionib ignium metuenda. aut ictib ful¬
minum. plagisq grandinũ seua. uel eciã
parricidiis flagitis q misera. per transac¬
ta retro secula repperissem. ordinatobreuit
uoluminis textu explicarẽ. maxime cum
reuerentiam tuam perficiendo aduer¬
sum hos ipsos paganos undecĩꝰ sibro in¬
sistentẽ. quoꝵ iam cdecem orientes radii
mox ut de specła ȩccłiasticȩ claritatis elati
sunt. toto orbe fulsert̃. leui opusculo oc¬
cupari ñ oporteret. & sc̃s filius tuus ui¬
lianus cartaginensis seruus dei. satisfie¬
ri sr̃ hacre peticionisuȩ eadem fiducia
qua poposcit exigeret: dedi operam &
meipsum in pͥmis confisione prefi. Cui
plerumq reputanti super modum ex¬
estu auisse presentium clades temporũ.
idebatur. Naetus sum eium p̃teri¬
tos dies. non solum eque ut hos gra¬
ues. uerum eciam tanto atrocius mi¬
seros. quanto longius a remadioue¬

Expanded text:
inundationibus aquarum insolita aut erupinundationibus aquarum insolita aut eruptionibus ignium metuenda aut ictibus fulminum plagisque grandinum saeua uel etiam parricidiis flagitiisque misera per transacta retro saecula repperissem, ordinato breuiter uoluminis textu explicarem. maxime cum reuerentiam tuam perficiendo aduersum hos ipsos paganos undecimo libro insistentem — quorum iam decem orientes radii mox ut de specula ecclesia- sticae claritatis elati sunt toto orbe fulserunt - leui opusculo occupari non oporteret et sanctus filius tuus, Iulianus Carthaginiensis, seruus Dei, satisfieri super hac re petitioni suae eadem fiducia qua poposcit exigeret: dedi operam et me ipsum in primis confusione pressi. cui plerumque reputanti super modum exaestuauisse praesentium clades temporum uidebantur. nanctus sum enim praeteritos dies non solum aeque ut hos graues, uerum etiam tanto atrocius miseros quanto longius a. remedio ue
Abbreviated transcription (Latin):
re. ce dñs non fastidiuit audire. Beatus
eciam tobias duicem angelum sequens
canẽ comitem habere non spreuit. Igit᷑
generali amori. tuo speciali amore conȩxꝰ
uoluntati tuȩ uolens parin. Nametim
subiectio mea p̃cepto paternitatis tuȩ fac¬
tũ debeat. totum ꝙ tuũ sit quod ex
te ad te redit. opus meũ hoc solum cu¬
mulatius reddidi. quod libens feci.¬
receperas michi utis ad¬
uers uaniloquã pra¬
uitatem eoꝵ qui alle¬
ni a ciuitate dei exlo¬
coꝵ agrestium cõpitis
ce pagis. paganiuocantur
siue gentiles quia terrena sapiunt:
Qui cum futura non quęrant. p̃terita au¬
tẽ aut obliuiscant᷑ aut nesciant. p̃sentia
tñ tẽpora ueluti malis extra solitum infe¬
famant. Praxperas ergo.mͥ. ut ex om̃ib
qͥu̾e haberi ad p̃sens possunt historiarum.
atq annaliũ fastis. quęcũq aut bellis gra¬
itia. aut corrupta morbis. aut fame tͥs¬
tia. aut terrarum motib terribilia. aut

Expanded text:
re et Dominus non fastidiuit audire. beatus re et Dominus non fastidiuit audire. beatus etiam Tobias, ducem angelum sequens, canem comitem habere non spreuit. igitur generali amori tuo speciali amore conexus uoluntati tuae uolens parui. nam cum subiectio mea praecepto paternitatis tuae factum debeat totumque tuum sit, quod ex te ad te redit, opus meum, hoc solo meo cumulatius reddidi, quod libens feci.eceperas mihi, uti aduersus uaniloquam prauitatem eorum, qui alieni a ciuitate Dei ex locorum agrestium conpitis et pagis pagani uocantur siue gentiles quia terrena sapiunt, qui cum futura non quaerant, praeterita autem aut obliuiscantur aut nesciant, praesentia tamen tempora ueluti malis extra alitum infefamant: — praeceperas ergo, ut ex omnibus qui haberi ad praesens possunt historiarum atque annalium fastis, quaecumque aut bellis grauia aut corrupta morbis aut fame tristia aut terrarum motibus terribilia aut
Abbreviated transcription (Latin):
luntate conatuq decoraui: testimonio
contentus sum. Namce in magna magͤ¬
in patriffamilias domo. cum sint multa
diuersi generis animalia adiumentorei
familiaris cõmoda: non. ẽ. tam̃ canum cu¬
ra postrema: quib solis natura insitũ est..
uolitarie ad iq quod p̃parant᷑ urgeri. &e peringe¬
nitam quancdam obȩdientiȩ formulã
sola cdisciplinatĩ tremoris expectatione
suspendi. donec ad peragepdi licentiã
nutu signoue mittantur. Habent e¬
nim proprios appetitꝰ quantum brutĩs
excellentiores. tantum rationabilibus
ꝓpinquantes. hoc ẽ. discernere. amare.
seruire. Nam discernentes inter domi¬
nos. atq extraneos. non eos quos insectan¬
tur oderunt. secd his quos amant zelãt.
Etamantes domimum ac domum. nõ
quasi ex natura apti corporis uigilant.
s ex conscientia solliciti amoris inurigilant
Unde eciam mistico sacram̃to in euuan¬
głii s ͤ quodedant micas catelli sub men¬
sa dominoꝵ. & chananea ñ erubuit dice¬

Expanded text:
luntate conatuque decoraui, testimonio contentus sum. am et in magna magni patrisfamilias domo cum sint multa diuersi generis animalia adiumento rei familiaris commoda, non est tamen canum cura postrema; quibus solis natura insitum est, uoluntarie ad id quod praeparantur urgueri et per ingenitam quandam oboedientiae formulam sola disciplinati timoris exspectatione suspendi, donec ad peragendi licentiam nutu signoue mittantur. habent enim proprios appetitus, quantum brutis excellentiores tantum rationabilibus propinquantes, hoc est discernere amare seruire. nam discernentes inter dominos atque extraneos non eos quos insectantur oderunt sed iis quos amant zelant, et amantes dominum ac domum noni quasi ex natura apti corporis uigilant, sed ex conscientia solliciti amoris inuigilant. unde etiam mystico sacramento in Euangeliis, quod edant micas catelli sub mensa dominorum, et Chananaea non erubuit dice
Abbreviated transcription (Latin):
RECEPTIS
TUIS PARUI
beatissime pater au¬
gustine atque utinã
tam efficaciter quam libenter. quã¬
quam et ego inutram uis partem parũꝑ¬
rumn de explicito mouear rectene
an secus egerim. Tu enum iam is¬
sto iudicio laborasti utrumne hoc
quod preceperas possem. Ego aũt
soluis obȩdlientie. si tamen eam uo

Expanded text:
eceptis tuis parui, beatissime pater Augustine: atque utinam tam efficaciter quam libenter! Quamquam ego in utramvis partem parum de explicito movear, rectene an secus egerim: tu enim jam isto judicio laborasti, utrumne hoc, quod praeciperes, possem; ego autem solius obedientiae, si tamen eam vo
Abbreviated transcription (Latin):
pradixit. cũ scd̾m ipsum quidẽ qui &
nunc ce semper ẽ. modũ. uerũ aper-¬
tiori acgrauiori discrimine perintõ¬
lerabiles tribulationes tẽpoꝵ illorĩe
scõs ꝓbatio. impios perditio consequet᷑. s ⁊¬
Et qm̃ om̃s propemodũ. tam aptid g̃¬
cos quã apud latinos studiosi ad seri¬
bendum uiri qui res gestas regumpo¬
puloꝵq ob duiturnam memoriam
uerb̃ propagauerunt. initiũ scriben¬
mi di a nino beli filio rege assyrioꝵ fecere.
Qui cũ opinione ceca mundi originẽ.
creaturãq hominũ sine utio credi
uellent. cepisse tam̃ ab hoc regna bel¬
laq desiniunt. Quasi uͦ eatenus hu¬
manum genus ritupecudum uxerit.
et tunc pͥmum ueluti ad nouam pro¬
uidentiam concussũ suscitatumq uigi¬
lauerit. Ego initium miseriȩ hominũ
ab iitio peccati ħominis docere tnstitul.
paueis dumtaxat. hisdẽq breuit̃ delibatis.

Expanded text:
praedixit, cum secundum ipsum quidem qui et nunc et semper est modum uerum apertiore ac grauiore discrimine, per intolerabiles tribulationes temporum illorum sanctos probatio. impios perditio consequetur. et quoniam omnes propemodum tam apud Graecos quam apud Latinos studiosi ad scribendum uiri, qui res gestas regum populorumque ob diuturnam memoriam uerbis propagauerunt, initium scribendi a Nino Beli filio, rege Assyriorum, fecere — qui cum opinione caeca mundi originem creaturamque hominum sine initio credi uelint, coepisse tamen ab hoc regna bellaque definiunt, quasi uero eatenus humanum genus ritu pecudum uixerit et tunc primum ueluti ad nonam prouidentiam concussum suscitatumque uigilarit —: ego initium miseriae hominum ab initio peccati hominis ducere institui, paucis dumtaxat isdemque breuiter de
Abbreviated transcription (Latin):
Interea romani qui per septuaginta annosa
ab urbe uuscoꝵ p̃terea faliscoꝵ. equoꝵ et su¬
trinoꝵ subacti et adtrici assiditis bellis confici¬
ebant᷑. tandem in suprascriptis dieb cum ca¬
millo duce easdem cȩpere ciuitates. et redi¬
unio finem delere certamini. Prenestinos enĩ¬
eciam eodem tempore qui usq ad portam
romȩ bellando et cedendo peruenerant.
ad flumen alba helio tito quintio pugnan¬
nno ab urbe condita trecentesi

Expanded text:
Interea Romani, qui per septuainta annos Interea Romani, qui per septuainta annos ab urbe Vulseoram, praeterea Faliscorum Aequorum et Sutrinorum subacti et adtriti adsiduis bellis conficiebantur, tandem in supra scriptis diebus Camillo duce easdem cepere ciuitates et rediuiuo finem dedere certamini. Praenestinoa etiam eodem tempore, qui usque ad portam Romae bellando et caedendo peruenerant, ad flumen Haliam T. Quintio pugnannno ab Vrbe condita CCCLXXXI
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa sordere p̾sentia noititates rerum actu
audituq ꝓruentib ipsa eciã uita fastidio ẽ.
nno aburbe condita Capitulũ. ial¬
uissimo terremotu achaia umuersad
concussa. ẽ. et duȩ tunc ciuitates. id
ẽ. heborã. ⁊ helyse abruptis locoꝵ hiatib
deuorate sunt. At ggo nune econtrario po¬
teram similia in dieb nr̃is apud constanti¬
noposu eque modo principeni gentiũ p̃clie¬
ta ⁊ facta. s non perfecta narrare. eumpost
terribilem denuntiationẽ conscientiamq
mali sui p̾sciam fubter comnota funditus t̃¬
ratremeret desuꝑfusa. celitꝰ flamma pen¬
deres donec oratiomib archactii principis
et populi xp̃iani. p̃sentem perditionẽ ds̃
eroratꝰ auerteret. probans se solum. eẽ. cre¬
atorem ⁊ conseruatorem humilium. & punito¬
rem maloꝵ. S h& ut commemorata sint
magis quani explicata. uerecundie concesserĩ
ut ÷ qui scit recolat. et qui nescit inquirat:

Expanded text:
omnia sordere praesentia — nonitates rerum acta omnia sordere praesentia — nonitates rerum acta audituque prurientibus ipsa etiam uita fastidio est. Anno ab Vrbe condita CCCLXXVInissimo terrae motu Achaia uniuersa concussa est et duae tunc ciuitates, id est Ebora et Helice, abruptis locorum hiatibus deuoratae. At ego nunc e contrario poteram similia in diebus nostris apud Constantinopolim, aeque modo principem gentium, praedicta et facta sed non perfecta narrare, cum post terribilem denuntiationem conscientiamque mali sui praesciam subter commota funditus terra tremeret et\' desuper fusa caelitus flamma penderet, donec orationibus Arcadii principis et populi Christiani praesentem perditionem Deus exoratus auerteret, probans se solum esse et conseruatorem humilium et punitorem malorum. sed haec ut commemorata sint magis quam explicita uerecundiae concesserim ut et qui scit recolat et qui nescit inquirat.\'
Abbreviated transcription (Latin):
athenienses. lacedemonii. archades boetii.
thebani. postremo grecia. asia persisatq e¬
gipthis cum libia insulasq maximis nauales
simus pedestresq conflictus. indiscretis gere
discursib. Referre &e sa hominum milia non
possem. eciam si bella numerarem. At nunc
inc̾pet hec tempora atq illa conlaudet qui¬
cumq nescit hosce om̃s istarũ urbrum pro¬
untiarumq popłos. ita nunc insolis ludis¬
bolũ saas ac theatris consenescere. ficuti cunc in castris
maxime preliisq tabuisse. Forentissima ila
et totius cunc imꝑium orientis affectans lace¬
demonioꝵ eiuitas. uix centum habere po¬
u tuit senes. ita incessabilib circum uenta
malis umaturas muisere ex pendebat etates
et querunt᷑ inme hominos quoꝵ refertȩ pu¬
eris et senib ciuitates sccura uiuenum ꝑe¬
grinatione ditancur. pacificisq exercitits sti¬
pencdia domestice uoluptatis adquirunt:
nsi forte ut assolent humanę mutabilicati

Expanded text:
Athenienses Lacedaemonii Arcades Boeotii Athenienses Lacedaemonii Arcades Boeotii Thebani, postremo Graecia Asia Persis atque Aegyptos cum Libya insulisque, maximis nauales simul pedestresque conflictus indiscretis egere discursibus. referre caesa hominum milia non possem, etiam si bella numerarem. At nunc increpet haec tempora atque illa conlaudet, quicumque nescit hosce omnes istarum urbium prouinciarumque populos ita nunc in solis ludis ac theatris consenescere, sicuti tunc in castris maxime proeliisque tabuisse. florentissima illa et totius tunc imperium Orientis adfeotans Lacedaemoniorum ciuitas uix centum habere potuit senes; ita incessabilibus circumuenta malis inmaturas misere expendebat aetates: et queruntur nunc homines, quorum refertae pueris et senibus ciuitates secura. iuuenum peregrinatione ditantur pacificisque exercitiis stipendia domesticae uoluptatis adquirunt? nisi forte — ut adsolent humanae mutabilitati
Abbreviated transcription (Latin):
icesum ẽ. Epaminondas autẽ grauit̃¬
saucius cum de uctoria suoꝵ cõꝑisset. scutũq
exosculatꝰ. cẽt: remota manu qua uulnus
obcluserat egressu sanguinis ac mortis pate¬
fecit. introitum. Cuius mortẽ sic thebanoꝵ
perditio subsequuta. ẽ. ut non perdidisse dricẽ
s ipsi cumeo tunc ꝑisse uiderent᷑. Contexui
indigeste hutorie in extricabilem cratem. atq
incertos belloꝵ orbes huc atq iluc lympha¬
tico furore gestoꝵ. uerbis euestigio secutus
implicui. Quoniã tanto ire itideo morctina¬
tius scripsi. quantomagis or dinem eistoduti.
Improba dominandi lacelemomoꝵ cupidi¬
tas quantis populis. qualib urbib quib
prouintiis cuiusmodi odioꝵ motꝰ quan¬
tas causas certatuinuni fuscitarit. quis uł
numero uel ordine uel ratione disponat.
cum ipsi quoq non plus afflicti bellis quã
belloꝵ confusione referaut᷑. Siquidem
tracto peraliquot etates hoc continuo bello.

Expanded text:
discessum est. Epaminondas autem grauitdiscessum est. Epaminondas autem grauitsaucius cum de uictoria suorum conperisset scutumque exosculatus esset, remota manu, qua uulnus occluserat, egressum sanguinis ac mortis patefecit introitum: cuius mortem sic Thebanorum perditio subsecuta est, ut non perdidisse ducem sed ipsi cum eo tunc perisse uiderentur. Contexui indigestae histeriae inextricabilem cratem atque incertos bellorum orbes huc et illuc lymphatico furore gestorum uerbis e uestigio secutus inplicui, quoniam tanto, ut uideo, inordinatius scripsi, quanto magis ordinem custodiui. improba dominandi Lacedaemoniorum cupiditas quantis populis, qualibus urbibus, quibus prouinciis cuiusmodi odiorum motus, quantas causas certaminum suscitarit, quis uel numero uel ordine uel ratione disponat? cum ipsi quoque non plus adflicti bellis quam bellorum confusione referantur: siquidem tracto per aliquot aetates hoc continuo bello
Abbreviated transcription (Latin):
to parcendi signo finem dedere certamini.
Paucis deuide interuenientib induciarũ
dieb lacedemoniis ad alia bella conuerfis.
thebani cum epaminonda duce de inuadẽ¬
da laceclemonia. quasi secura ⁊ destituta ce¬
pere ficdticiam. Taciti in tẽpesta nocte lace¬
demoniam uenunt. s non ita insccustam
uel indefensam sicut arbittant᷑ offendunt.
Armati enim senes cũ reliqua turba im¬
bellis ȩtatis p̃cognito aduentu hostium. in
psis se portarumꝰ atigustiis obiecerunt. et
aduersus quindecim mlia militum uix
centum confeciti homines ȩuo ꝓruperũt.
His itaq tantam belli molem sustinentibꝰ
iuuentꝰ suꝑueniens congredi aduersus
thebanos aperto certainine incunctauter
decreuit. Commisso p̃lio cũ laccdemonii
uincerent᷑. repente paminondas dux the¬
banoꝵ incautꝰ dimicans uulnerat᷑. Quare
dum his ex dolore metꝰ. illis exgaudio stupor
ascitur. ueluti ex consensu tacito utr̃ĩq.

Expanded text:
to parcendi signo, finem dedere certamini. to parcendi signo, finem dedere certamini. paucis deinde interuenientibus indutiarum diebus, Lacedaemoniis ad alia bella conuersis, Thebani cum Epaminonda duce de inuadenda Lacedaemona quasi secura et destituta cepere fiduciam. taciti intempesta nocte Lacedaemonam ueniunt; sed non ita incautam uel indefensam, sicut rebantur, offendunt: armati enim senes cum reliqua turba inbellis aetatis, praecognito aduentu hostium, in ipsis se portarum angustiis obiecerunt et aduersus quindecim milia militum uix centum confecti aeuo homines proruperunt. his itaque tantam belli molem sustinentibus iuuentus superueniens congredi aduersus Thebanos aperto certamine incunctanter decreuit. commisso proelio cum Lacedaemonii uincerentur, repente Epaminondas dux Thebanorum incautius dimicans uulneratur. quare dum his ex dolore metus, illis ex gaudio stupor nascitur, ueluti ex consensu tacito utrimque
Abbreviated transcription (Latin):
ses rex ꝑsarum sicut principio dictum a
utniuersis greciȩ populis. ꝑ legatos ur
ab armis disceclerent et paci adquiescerẽ
imꝑauit. non qi misericorditer fessis consi¬
leret. s ne se in egipto bellis occupato aliqo
in regnum suum. temptaret᷑ irruptio. Gĩ¬
tis gͥ grecis optatisima quiete resolutis. di¬
mesticoq otio torpentib lacedemonii m¬
quieti magis quam strenui. et furore p¬
tuus quam urtute intolerabiles post bella
deposita tẽptant furta belloꝵ. Nam specu¬
lati absentiam archadum castellum coꝵ re¬
pentina irruptione ꝑfriugunt. Archades
u̾ ercitati inuriam iuncto sibi thebanoꝵ
auxibio amissa fur ta bello repetunt. In eo
p̃hio archeclamus dux lacelemonioꝵ uulne¬
ratus cum eciam cedi suos lamuune tos ui¬
deret. occisoꝵ corpora per preconem ad
scpulturam poposcit. quod signum uic¬
torie traditȩ inter grecos haberi solet.
Thebani autem hac consensione contenti. da¬

Expanded text:
xes rex Persarum, sicut principio dictum est, xes rex Persarum, sicut principio dictum est, uniuersis Graeciae populis per legatos, ut ab armis discederent et paci adquiescerent, imperauit: non quia misericorditer fessis consuleret, sed ne se in Aegypto bellis occupato aliqua in regnum suum temptaretur inruptio. Cunctis igitur Graecis optatissima quiete resolutis domesticoque otio torpentibus Lacedaemonii, inquieti magis quam strenui et furore tius quam uirtute intolerabiles, post bella deposita temptant furta bellorum. nam speculati absentiam Arcadum castellum eorum repentina inruptione perfringunt. Arcades uero exciti iniuria, iunoto sibi Thebanorum auxilio amissa furto bello repetunt. in eo proelio Archidamus dux Lacedaemoniorum uulneratus cum iam caedi suos ut uictos uideret, occisorum corpora per praeconem ad sepulturam poposcit: quod signum uictoriae traditae inter Graecos haberi solet. Thebani autem hac confessione contenti, da
Abbreviated transcription (Latin):
tis de qua tune respirare iam uyx ceperant.
trepidi metu exercitum contrahunt eumq
boetiis in auxilium adiungunt. cõmisso infi¬
erati diici. qui adolescens admodum uixdum
annos uiginti natꝰ. infirmitatem ȩtatis ma¬
turitate atium munebat. Conon quoq uin
qitidem athenensis dux autem persici exerci¬
tus. audito agesilai reditu. ad populandos
lacedemonioꝵ agros reuertitur. Ita sparta¬
n strepitii circumsonantium undiq hosti¬
um clausi atq exterriti. ultima ꝓpemodũ
desperatione tabcierunt. S conon post¬
quam uasta hostilis soli populatione saciatꝰ
ẽ. athenas pergit in maximo gaudio ciuiũ
ipte tristis. quippe cum uideret urbempi¬
pulo quondam cultuq ornatisuimam. nc̃
miserabili runarum ac desolationis squa¬
lore confectam. Itaq magnum pietatis
miserationisq monimentum in reꝑacionẽ
eius operatꝰ. ẽ. Namq eam alacedemonis
exinanitam. laceclemonioꝵ p̃dis repleuit.:

Expanded text:
tis, de qua tunc respirare uix coeperant, tis, de qua tunc respirare uix coeperant, trepidi metu exercitum contrahunt eumque Boeotiis in auxilium adiungunt, commissum Iphicrati duci, qui adulescens admodum, uixdum annos uiginti natus, infirmitatem aetatis maturitate animi muniebat. Conon quoque, uir quidem Atheniensis, dux autem Persici exercitus, audito Agesilai reditu ad populandos Lacedaemoniorum agros reuertitur. ita Spartani, strepitu circumsonantium undique hostium clausi atque exterriti, ultima propemodum desperatione tabuerunt. sed Conon postquam uasta hostilis soli populatione satiatus est, Athenas pergit, in maximo gaudio ciuium ipse tristis, quippe cum uideret urbem populo quondam cultuque ornatissimam, nunc miserabili ruinarum ac desolationis squalore confectam. itaque magnum pietatis miserationisque monumentum in reparatione eius operatus est. namque eam a Lacedaemoniis exinanitam Lacedaemoniorum praedis repleuit, P
Abbreviated transcription (Latin):
tium trudicur. Thebani autem uictoria
potiti. collecta umuersi exercitꝰ manii spar¬
tam contendunt. ꝓutantes. eẽ. uacuamp̃¬
sidio ciuitatem. nullo intraturos negotiõ
cuius iam om̃s ꝑ enecopias cũ ipso rege de¬
lessent. atq ab om̃ib sociis destitutos uide¬
rent. Lacedemonii ꝑiculo ciuitatis impul¬
si habito in erercitati militis qualicumq ancenoen si¬
deleto obuam hosti procelunt. S: dictis
semel aduersus uictores obsistendi. nec uirꝰ¬
tꝰ. nec aninꝰ erat. Cum igitur cedes unius
tantum pene partis ageretur. repente rex
agesilaus accersitꝰ ex asia imꝓ uiso bellosu¬
peruenit. thebanos iam successu duplicis
uictoriȩ lȩtiores segnioresq aggreditur.
nec difficile superat. maxune cũ adhuc a¬
pud ipsum pene integre uires haberent᷑.¬
ipse tamen agefilaus grauiter uulnerat᷑:
At uͦ athemenses cum cõꝑissent insperata lace¬
demonios uictoria subleuatos pͥstinȩ seruitu¬

Expanded text:
lium traditur; Thebani autem uiotoria lium traditur; Thebani autem uiotoria potiti, collecta uniuersi exercitus manu, Spartam contendunt, putantes se uacuam praesidio ciuitatem nullo intraturos negotio, cuius iam omnes paene copias cum ipso rege delessent atque ab omnibus sociis destitutos uiderent. Lacedaemonii periculo ciuitatis inpulsi habito inexercitati militis qualicumque dilectu obuiam hosti procedunt. sed uictis semel aduersum uictores obsistendi nec uirtus nec animus erat. oum igHur oaedes tantum unius paene partis ageretur, repente rex Agesilaus arcessitus ex Asia inprouisus bello superuenit; Thebanos iam successu duplicis uictoriae laetiores segnioresque adgreditur nec difficile superat, maxime cum adhuc apud ipeum paene integrae uires haberentipse tamen Agesilaus grauiter uulneratur. at uero Athenienses eum conperissent insperata Lacedaemonios uictoria subleuatos, pristinae seruitu
Abbreviated transcription (Latin):
men impenderet. pugnaret aduersꝰ
insolentissimos hostes ꝑicło regis. p̃mio
patriȩ. Conseruerunt itaq nauale cer¬
tamen. ꝑse conone. spartam lisandrodu¬
ct. mnilites remiges. ipsiq doctores ti¬
no pariter in mutuam cedera ardore
rapiunt᷑. E agnitudinem atq atrocita¬
tem belli istius inclinatus ex hoc semper
in posterum lacedemotnoꝵ status prodit:
Namq ex illo fluere ac sublapsa retrofer
ri spartanoꝵ spes uisa donec assurgendo
egre ac misere recidendo confecta et poces¬
bani auxilio athemensium fulci suꝑiore cla¬
de saucios ac trepidos aggrediuntur. mul¬
ta animati fiducia ꝓpter uirtutem acq in¬
dustriam. epumnionde ducis sui cumqͦ
sibi facile optinere posse imꝑium tocius
greciȩ iudebant᷑. Fit itaq terrestre p̃¬
luam thebanis minimo negotio iuncenti¬
b. Uincitur enim eciam hoc conflictulisan¬
der et occidit᷑. Pausanias quoq dux alter
lacedemonioꝵ insimulatꝰ ꝓditionis mexi¬

Expanded text:
men impenderet, et pugnaret adversus men impenderet, et pugnaret adversus insolentissimos hostes periculo regis, praemio patriae. Conserunt itaque navale certamen Persae Conone, Spartani Pisandro duce: milltes, remiges, ipsique ductores, uno pariter in mutuam caedem ardore rapiuntur. Magnitudinem atque atrocitatem belli 150 istius, inclinatus ex hoc semper in posterum Lacedaemoniorum status, prodit. Namque ex illo fluere ac retro sublapsa referri spes Spartanorum visa, donec assurgendo aegre, ac misere recidendo, confecta, et potesbani, auxilio Atheniensium fulti, superiore clade saucios ac trepidos adgrediuntur, multa animati fiducia propter uirtutem atque industriam Epaminondae ducis sui, cum quo sibi facile obtinere posse imperium totius Graeciae uidebantur. fit itaque terrestre proelium, Thebanis minimo negotio uincentibus. uincitur enim etiam hoc conflictu Lysander et occiditur; Pausanias quoque dux alter Lacedaemoniorum insimulatus proditioni sin exi
Abbreviated transcription (Latin):
per seipsum arege magno stipendio. reuer¬
sus ad classem inuadit hostiles agros. turres.
castella. cȩteraq p̃sidia. expugnat. et uelu¬
ti effusa tempestas quacumq incubuit.
cuncta ꝓsternit. Lacedemonii uͦ domesti¬
cis malis cirrumuenti. ex ternis inhiare
desistunt. abiciuntq spem dominationis
imminente ꝑiculo seruitutis. agesilaum
quem cum exercitu in asiam miserant.
ad subsidium patriȩ reuocant. Interea li¬
sander dux apud spartam ꝑ agesilaum
regem relictus maximam munttissimãq
classem tunc instruxerat: motꝰ emulatio¬
ue uirtutis agesilai ut illo pedestreri
expeditionem agitante ipse quoq na-¬
uali discursu oram maritimam peruagea¬
retur. Conen uͦ susceptum negotium du¬
plici cura impendebat debens sociis sol¬
licitudiuem. patriȩ fidem. ut huic ex¬
hiberet naturam. illis preberet industri¬
am. in hoc propensior cuuib quod quie¬
ti lib̾tatiq eoꝵ alieni sangitus discri¬

Expanded text:
per se ipsum a Rege Magno stipendio reuerper se ipsum a Rege Magno stipendio reuersus ad classem inuadit hostiles agros, turres castella ceteraque praesidia expugnat et ueluti effusa tempestas quacumque incubuit cuncta prosternit. Lacedaemonii uero domesticis malis circumuenti externis inhiare desistunt ahiciuntque spem dominationis inminente periculo seruitutis; Agesilaum, quem cum exercitu in Asiam miserant, ad subsidium patriae reuocant. interea Pisander , dux apud Spartam regem relictus, maximam munitissimamque tunc classem instruxerat, motus aemulatione virtutis Agesilai, ut, illo pedestrem expeditionem agitante, ipse quoque navali discursu oram maritimam pervagaretur. Conon vero susceptum negotium duplici cura intendebat, debens sociis sollicitudinem, patriae fidem: ut huic exhiberet naturam, illis praeberet industriam: in hoc propensior civibus, quod quieti libertatique eorum alieni sanguinis discri
Abbreviated transcription (Latin):
cũ hoste belli tempore de federis conditio¬
ne pepigiss. hortaturq regem ut in locũ
eiꝰ cononem atheniensem uirum quitũc
forte apud cyprum exulabat. ducem na¬
uali bello constituat. Acceptis igiturquin¬
gentis argenti talentis conon ꝑfarnabu¬
tum euocatur classiq p̃ficitur. Quib
cõꝑtis laceclemonii. et ipsi aicili a naua¬
lis belli. arege egipti hirtimone ꝑlegatos
petunt. A quo centũ instructas triremes
et sexcen ta milia mocdioꝵ frumenti ac¬
ceperunt. a sociis eciam uudiq mag¬
na contraxere subsicdia. Cui militiȩ con¬
sens om̃ium agesilaum ducẽ clecre¬
uerunt. uirũ pede claudum. S qͥa
n difsieillimo rerum statu mallent
fibi regem claudicare. quam regnum. raro
umquam. ita pares omium duces industria
in unum coiere bellum. qui acerbissimis
inuicem p̃liis inuicem fatigati. et multo
sanguine obliti uelut inuicti. ab alteru¬
tro recesserunt. Igitur conon accepto iterũ

Expanded text:
cum hoste belli tempore de foederis condiciocum hoste belli tempore de foederis condicione pepigisset; hortaturque regem, ut in locum eius Cononem Atheniensem uirum, qui tunc forte apud Cyprum exulabat, ducem nauali bello constituat. acceptis igitur quingentis argenti talentis Conon per Farnabazum euocatur classique praeficitur. quibus conpertis Lacedaemonii et ipsi anxilia naualis belli a rege Aegypti Hereynione per legatos petunt, a quo centum instructas triremes et sescenta milia modium frumenti acceperunt; a sociis etiam undique magna contraxere subsidia. cui militiae consensu omnium Agesilaum ducem decreuerunt, uirum pede claudum, sed qui in difficillimo rerum statu mallent ibi regem claudicare quam regnum. raro umquam ita pares omni industria duces in unum coiere bellum, qui acerbissimis inuicem proeliis fatigati et multo sanguine obliti uelut inuicti ab alterutro recesserunt. igitur Conon accepto iterum
Abbreviated transcription (Latin):
uturnas laboꝵ uigilias oscitantes ac sui¬
pefactos quies inopinata laxaret. pͥusg
ipsam quietem uoluntas pacta cõponeret
Untle autem tanta fatigatio om̃iũ per
totam graciam populoꝵ corda corporass¬
oppresserit. quȩ efferos animos ignoto adqͥ¬
escere otio tam facile persuasit. quam bre¬
uussime ostendam. Laceclemo nii ut pote
homines et greci homines quo plitra ha¬
bebant. eo ampliora cupientes. postquã
atheniensim reb potiti sunt. uniuersã
asiam spe dominationis auxerunt. Itaq
toto orienti beslum mouentes. hyrcili¬
den ducem. in hanc miliciam legunt.
Qui cum sibi aduersus duos potentis¬
simos artarxersis persarum regis p̃fectos
farnabuzum ⁊ tissarfernen pugnan¬
dum uideret. ꝓuiso ad tempus consilio
ut pondus geminȩ congressionis eluder&.
unum denuntiato bello appetit. alterum
facta pace suspendit. Farnabuzus tissar¬
farnen apud artaxersen cominunẽ tuncre¬
gem defert ut proditorem. presertim qͥ

Expanded text:
uturnas laborum uigilias oscitantes ac stuuturnas laborum uigilias oscitantes ac stupefactos quies inopina laxasset, priusquam ipsam quietem uoluntas pacta conponeret. unde autem tanta fatigatio omnium per totam Graeciam populorum corda corporaoppresserit, quae efferos animos ignoto adquiesoere otio tam facile persuasit, quam breuissime ostendam. Lacedaemonii, utpote homines et Graeci homines, quo plura habebant, eo ampliora cupientes, postquam Atheniensium potiti sunt, uniuersam Asiam spe dominationis hauserunt. itaque toto Orienti bellum monentes Hircyliden ducem in hanc militiam legunt. qui eum sibi aduersus duos potentissimes Artaxerxis Persarum regis praefectos Farnabasum et Tissafernen pugnandum uideret, prouiso ad tempus consilio, ut pondus geminae congressionis eluderet. unum denuntiato bello adpetit, alterum pacta pace suspendit. Farnabazns Tiasafernen apaud Artaxerxen, communem tunc regem, defert ut proditorem, praesertim qui