comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
delectatione in effabili mulceremus : Non enĩ frustra
ꝑ prophetam qͥ haec diuinitꝰ inspirata didicerat dictũ es
de dõ qͥ profert numerose scłm. Vnde musica id ÷ scientia
sensusue modulandi ad monitionẽ magnȩ rei. etiam
mortalibus rationales habentibus animas dĩ largicate
concessa est. Unde si homo faciendi artiseꝵ cirminis
nouit. quis quibus moras uocibus cribuat. ut illud quod
quantomagis ds̃ cuius sipientia ꝑ quẽ fecit omnia. longe
om̃ibus artibus prȩferenda est. Nulla innaturis nascen¬
tibus &. occidentibus temporũ spatia. q̃ tamquã syllabȩ
ad uerba ad particulas hui scłi ꝑtinent in hoc labentiũ
rerũ tamquã mirabili cantico uel breuius uł produc¬
tius quam modulatio p̾cognita ec p̃finita deposcit
prȩterire permittit. Hoc cũ &iam de arboris folio
dixerim. & de nr̃orum numero capilloꝵ. quantoma¬
gis de hominis ortu & occafu cuius temporalis uita

Expanded text:
delectatione ineffabili mulceremur. non enim frustra delectatione ineffabili mulceremur. non enim frustra per prophetam, qui haec diuinitus inspirata didicerat, dictum est de deo: qui profert numerose saeculum. unde musica, id est scientia sensusue modulandi, ad admonitionem magnae rei etiam mortalibus rationales habentibus animas dei largitate concessa est. unde si homo faciendi artifex carminis nouit, quas quibus moras uocibus tribuat, ut illud, quodquanto magis deus, cuius sapientia, per quam fecit omnia, longe omnibus artibus praeferenda est, nulla in naturis nascentibus et occidentibus temporum spatia, quae tamquam syllabae ac uerba ad particulas huius saeculi pertinent, in hoc labentium rerum tamquam mirabili cantico uel breuius uel productius, quam modulatio praecognita et praefinita deposcit, praeterire permittit! hoc cum etiam de arboris folio dixerim et de nostrorum numero capillorum, quanto magis de hominis ortu et occasu, cuius temporalis uita
Abbreviated transcription (Latin):
honenũ sexto die fecerat hominẽ ad imaginẽ suam.
quod utiq scđm animam rationalẽ fecisse incelligit᷑
hoc et nunc facit. non instituendo quod non erat. sed multi¬
plicando quod erat. Vnde et illud uerũ ẽ. quod arebus
qua non erant instituendis requieuit. Et hoc uerũ est
quod non solũ gubernando quae fecit. uerũ etiã aliquid
non quod nondum. sed quod iam creauerat numerosius crean¬
do usquenunc operat᷑. Uł sic ergo uł alio quolib& modo
eximius ab eo quod nob obicit᷑ de requiedĩ ab operibus sens
Nȩ ꝓpterea non credamꝰ nunc usque fieri animas nouas. non
morituros. possumꝰ respondere parentũ hinc peccata uel
conuinci uel flagelliri. Possumus etiã recte illius moderati¬
oni ista relinquere. quem scimus om̃ib: transeuntibus rebus.
ubi sunt etiã animaliũ ortus & obitus. cursũ ornatissimum
dare. Sed nos ita sentire non posse . quae si sentiremus.

Expanded text:
iam enim sexto die fecerat hominem ad imaginem suam, iam enim sexto die fecerat hominem ad imaginem suam, quod utique secundum animam rationalem fecisse intellegitur. hoc et nunc facit non instituendo, quod non erat, sed multiplicando, quod erat. unde et illud uerum est, quod a rebus, quae non erant, instituendis requieuit, et hoc uerum est, quod non solum gubernando, quae fecit, uerum etiam aliquid, non quod nondum sed quod iam creauerat, numerosius creando usque nunc operatur. uel sic ergo uel alio quolibet modo eximus ab eo, quod nobis obicitur de requie dei ab operibus suis, ne propterea non credamus nunc usque fieri animas nouas non emorituros?\', possumus respondere parentum hinc peccata uel conuinci uel flagellari. possumus etiam recte illius moderationi ista relinquere, quem scimus omnibus temporaliter transeuntibus rebus, ubi sunt etiam animalium ortus et obitus, cursum ornatissimum atque ordinatissimum dare, sed nos ista sentire non posse, quae si sentiremus,
Abbreviated transcription (Latin):
nouas animas quȩ non erant facere. sed illam
unã quae iã erat eas creare. uł ex fonte aliquo
sine thesauro quodã. quẽ tamc fecit eas mitte¬
re facile respond&: etiã illis sex diebus dm̃¬
multa creasse. ex his natur is quas iã creauerat
sic̃ ex aquis alites & pisces. exterra aut̃ arbores.
foenũ. animalia. sed quod ea quȩ non erant
tunc fecerit manifestũ . ẽ. Nulla enĩ erat
iuis nullus piscis. nulla arbor. nullũ animal.
& bene intelligitur abhis creaturis requieuis¬
se quae non erant et creata sunt. Idem cessasse.
ne ultra quae non erant crearentur. Sed nunc
quod dicitur animas non in nescio quo fonte
am existentes mitterẽ. nec de ipso camquam
suas particulas in rorare. nec de una unam ori¬
ginaliter traliere. nec prodelictis ante carnẽ
commissis carneis uinculis compedire. sed
nouas ereare singulas singulis suã cuique
nascenti non aliquid facere dr̃ quod arte non fecerat.

Expanded text:
nouas animas, quae non erant, facere, sed ex illa nouas animas, quae non erant, facere, sed ex illa una, quae iam erat, eas creare uel ex fonte aliquo siue thesauro quodam, quem tunc fecit, eas mittere, facile respondetur etiam illis sex diebus multa deum creasse ex his naturis, quas iam creauerat, sicut ex aquis alites et pisces, ex terra autem arbores, faenum, animalia. sed quod ea, quae non erant, tunc fecerit, manifestum est. nulla enim erat auis, nullus piscis, nulla arbor, nullum animal et bene intellegitur ab his creatis requieuisse, quae non erant et creata sunt, 2 id est cessasse, ne ultra, quae non erant, crearentur. sed nunc quod dicitur animas non in nescio quo fonte iam existentes mittere nec de se ipso tamquam suas particulas inrorare nec de illa una originaliter trahere nec pro delictis ante carnem commissis carneis uinculis compedire sed nouas creare singulas singulis suam cuique nascenti, non aliquid facere dicitur, quod ante non fecerat.
Abbreviated transcription (Latin):
et septimo requieuit: si nouas ad huc ani¬
us creat : Quibus si dixerimꝰ qđ ex eugłio insupͥ
ita epła posiusti. pater m̃s usque nunc operatur
spondent. Operat᷑ dictũ ẽ. institutas adminis¬
pando. non nouas instituendo naturas. ne scrip¬
pre & geneseos contradicatur. ubi aꝑcissime le¬
tur consumassẽ dm̃ om̃ia opera sua. Nam
fuodeũ scriptũ .ẽ. requieuisse. utique acrean¬
dis nouis creaturis intellegendũ est nongu
ernandis. Qui tunc ea quȩ non erat fecit.
quibus faciendis requieuit. quia consum ma¬
erat om̃ia quae antequã eẽnt uidit facien¬
li. ut de inceps non ea quȩ non erant. sed ex his
que iam erant crearet et faceret quic quid fa¬
cer&. ita utrũque uerũ eẽ monstratur. Et
quod dictũ est requieuit ab operib suis. et quod
dictũ ẽ. usque nunc operat᷑. qm̃ genesi non potost
cugłm ẽẽ contrariũ. Uerum his qui haec ideo
dicunt ne credatur modo ds̃. sicut ex illa una

Expanded text:
et septimo requieuerit, si nouas adhuc aniet septimo requieuerit, si nouas adhuc animas creat. quibus si dixerimus, quod ex euangelio in supra dicta epistula posuisti: pater meus usque nunc operatur, respondent: \'operatur\' dictum est institutas administrando, non nouas instituendo naturas, ne scripturae Geneseos contradicatur, ubi apertissime legitur consummasse deum omnia opera sua. nam et quod eum scriptum est requieuisse, utique a creandis nouis creaturis intellegendum est, non a gubernandis, quia tunc ea, quae non erant, fecit, a quibus faciendis requieuit, quia consummauerat omnia, quae, antequam essent, uidit esse facienda, ut deinceps non ea, quae non erant, sed ex his, quae iam erant, crearet et faceret, quicquid faceret. ita utrumque uerum esse monstratur, et quod dictum est: requieuit ab operibus suis, et quod dictum est: usque nunc operat u r, quoniam Genesi non potest euangelium esse contrarium. Uerum his, qui haec ideo dicunt, ne credatur modo deus sicut illam unam
Abbreviated transcription (Latin):
Tot igitur animarũ milia quae in moraibis
piruulorũ sm̃e indulgentia xp̃ani sacrants
de corporib: exeunt. qua &equitate dames
si nouae creaturae nullo suo p̃cedenteps¬
to sed uoluntate creatoris singulae singuls
nascentibus ad hȩserunt. quibus eas anines¬
dis ille creauit &. dedit. qrii utique nouenis
quod una quaȩque earũ nulla sua culpa sines
baptismo xp̃i decorpore fuerat exitura
Qm̃ igitur neq: de dõ possumus dicere. qus
cogat animus fieri peccatrices: uel priniat
in nocentes. neque negare fas nobis est cas qe
sine xp̃i sacramento decorporibus exierint
etiam paruuloꝵ. non nisi indampnationẽ di
Obsẽtro te quomodo hac opiruo defenui
qua credunt᷑ animȩ non ex illa una primib
minis fieri om̃s. sed sicut illa una uni. ita se¬
gulis singulae. Ea quaȩ dicunt᷑ alia contralis
opinionẽ. facillime puto possẽ refellere. sicua
ilid. quod eam sibi quidam uidetur urgere.
omodo consumauerit ds̃ om̃ia opera sua sexto

Expanded text:
ae in mortibus paruulorum sine indulgentia Christiani sacramenti de corporibus exeunt, qua aequitate damnantur, si nouae creatae nullo suo praecedente peccato sed uoluntate creatoris singulae singulis nascentibus adhaeserunt, quibus eas animandis ille creauit et dedit, qui utique nouerat, quod unaquaeque earum nulla sua culpa sine baptismo Christi de corpore fuerat exitura? quoniam igitur neque de deo possumus dicere, quod uel cogat animas fieri peccatrices uel puniat innocentes, neque negare fas nobis est eas, quae sine Christi sacramento de corporibus exierint, etiam paruulorum, non nisi in damnationem trahi, obsecro te, quomodo haec opinio defenditur, qua creduntur animae non ex illa una primi hominis fieri omnes sed sicut illa una uni ita singulis singulae? Ea uero, quae dicuntur alia contra hanc opinionem, facile puto me posse refellere, sicuti est illud, quo eam sibi quidam uidentur urgere, quomodo consummauerit deus omnia opera sua sexto die
Abbreviated transcription (Latin):
unũ hominẽ resurrettiomortuoꝵ Ipsa ÷ qͣ in xp̃o om̃s
uiiuficabunt᷑. Qui aut̃ male eger in resurrectionem
iudicii Quidhic gͦ de illis infantib incelligendũ ÷ qui
pusꝙ possent agere bene ł male sine baptismo corpore
exutis. Nichil de talib dictũ ÷ Sedsi caro eoꝵ idõ non
resurge qr necboni aliꝗd eger̃ nec mali. nec illoꝵ
resurrectura ÷ qͥ ꝑcepta baptismi gr̃a in illa defimc¬

Expanded text:
nem resurrectio mortuorum; ipsa est qua in Christo omnes vivificabuntur: qui autem male egerunt, in resurrectionem judicii. Quid hic ergo de illis infantibus intelligendum est, qui priusquam possent agere vel bene vel male, sine Baptismo corpore exuti sunt? nihil hic de talibus dictum est. Sed si caro eorum ideo non resurget, quia nec boni aliquid fecerunt, nec mali; nec illorum resurrectura est, qui percepta Baptismi gratia, in illa ae
Abbreviated transcription (Latin):
inquachlodoueus residebat interritoriotr¬
cassino: adhuc antequã t̃minos burgundiae
burgundia p̃darent et incenderent: Quo
cũ ꝑmitte chlodoueo fuisset impl& ũ: diã
Tunc ad praesens chlodoueo ꝑducitur : ipsiq
in matrimonio chlod oueus accepit. quam
cultu regali ꝑfec todilęxit amore: habebe
iã tunc chlodoueus filiũ de concubina: Nom̃
theodoricũ: Chrotechildis cũ primogenitũ
filiũ habuiss&e. quẽ baptismo consecrare
uell&. Uirũ assiduae suadens xp̃ianum
efficere: Nullatenus ad consentiendum
regis animꝰ mouebatur dicens dẽiꝰ Nrẽ s¬

Expanded text:
in qua Chlodoveus residebat, in territorio Trein qua Chlodoveus residebat, in territorio Trecassino, adhuc antequam terminos Burgundiae Burgundia praedarent et incenderent. Quod cum permittente Chlodoveo fuisset impletum, dixit XX. Tunc ad praesens Chlodoveo perducitur, ipsamque in matrimonium Chlodoveus accepit, quam cultu regali perfecto dilexit amore . Habebat jam tunc Chlodoveus filium de concubina, nomine Theudericum. Chrotechildis cum primogenitum filium habuisset, 560 quem baptismo consecrare vellet, virum assidue suadens christianum efficere nullatenus ad consiliandum regis animus movebatur, dicens: Deorum
Abbreviated transcription (Latin):
equũ : festini adchlodo ueo pergunt:
Cumq aredius amassilia uelocissimocursuhȩc
audiens ad gunde.badũ uenis set: dixit ei
gunde badus: Audisti qđ amicitiã cũ francis
in uenimus. Neptemque meã chlodoueo tra¬
didi uxorem: Respondensq aredius di xit:
Non esthaec amicitiae cultus : sed initiũ discor¬
diae ꝑp& uae Reminis cere debueras dominẽ
mi. qđ genitorẽ chrocechilde germanotuo
chilperico gladio trucidasti: matremeius
ad eollo lapide ligata necare iussisti: duos
eidẽ germanos capite truncatũ: in putum
fecis ti picere. Si p̃ualuerit: iniuri a paren¬
cũ uindicabit. Dirige ꝓtinꝰ exereitũ postes̃
ut reuertatur. facilius unius feres iurgum
quã om̃i tẽpore tu & tui scandalizeris afrancis
haec audiens gundebadus. exercitũ posters
chrotethilde retentanda dirigit: qͥ consegaen¬
ter thesauros ⁊basternã cuncta retentan¬
Chroaechildes uero cũ ꝓpinquasset uilarico.

Expanded text:
aequum, festini ad Chlodoveo pergunt. aequum, festini ad Chlodoveo pergunt. 19. Cumque Aridius a Massilia velocisaudiens ad Gundobadum venisset, dixitque ei Gundobadus: Audisti quod amicitiam cum Francis inivimus, neptemque meam Chlodoveo tradidi uxorem? respondens Aridius dixit: Non est hoc amicitiae cultus, sed initium discordiae perpetuae. Reminiscere debueras, domine mi, quod genitorem Chrotechildae germanum tuum Chilpericum gladio trucidasti, matrem ejus lapide ad collum ligato necare jussisti, duos ejusdem germanos capite truncatos in puteum fecisti projicere. Si praevaluerit, injuriam parentum vindicabit. Dirige protinus exercitum post eam, ut revertatur. Facilius unius feres jurgium, quam omni tempore tu et tui scandalizemini a Francis. Haec audiens Gundobadus, exercitum post tergum Chrotechildae retentandum dirigit, qui consequentes thesauros et basternam cuncta retententChrotechildis vero cum appropinquasset Villariaco,
Abbreviated transcription (Latin):
legatos ad gundebadũ dirigit . petet¬
ut drotechilde neptemsuam ei coniugio soc ian¬
dĩ trader&: Qđ ille denegare metuens. et sperans
amicitiã cũchlodoueo in ire : eã daturꝰ sporoit:
Legati offerentes solido ⁊ denario ut mos erat francoꝵ:
eã partib chlod ouei sponsant. Plucitũ ad praeseas
petentes : ut ipsã ad c̃iugiũ traderd chlodo ueo:
Nulla instante mora inito placito: cauillono nup¬
tiae prae paruentur Uenientes cũ celeritate
franci: chrotechilde agundebado acceptã leuantes
in basternã . cũ multis thesauris adchlodo ueo
dirigunt: Chrotechildis cũ iam comperissẽt
aduentũ aredii reuertentẽ ab imꝑio: dixit ao
seniores fraencos. Si uoletis me domino ur̃o p̃¬
sentare : remouete me debas terna . suꝑ equum
leuute ł quantũ ꝓtinꝰ potueritis illis partibus
accelerate Inhancbasternã ad suũ ñ possũ ueni¬
re p̃sentiã: Francileuantes chrotechilde super

Expanded text:
legatos ad Gundobadum dirigit, petelegatos ad Gundobadum dirigit, peteut Chrotechildem neptem suam ei in conjugium sociandam traderet. Quod ille denegare metuens, et sperans amicitiam cum Chlodoveo inire, eam se daturum spondit. Legati offerentes solidum et denarium, ut mos erat Francorum, eam partibus Chlodovei sponsant, placitum ad praesens petentes, ut ipsam ad conjugium traderet Chlodoveo. Nulla stante mora, inito placito Cabillono, nuptiae praeparantur. Venientes cum celeritate Franci Chrotechildem a Gundobado acceptam levantes in basternam, cum multis thesauris ad Chlodoveum diregunt. Chlotechildis cum iam conperisset adventum Aridio, revertentem ab imperio, dixit ad seniores Francis: 'Si volestis me domino vestro presentare, removite nie de basternam, supra aequum levate et quantum protenus potueritis illis partibus caeleratae. In hanc basternam ad suam non posso venire presenciam'. Franci, levata Chrotechilde super
Abbreviated transcription (Latin):
Legatiqͥueniunt obtata ad p̃sens firment: placi¬
tũ sub celeritate instituant Nisi ad ꝑficiendum
festinent: aredii cuiꝰdã sapientis de constanti¬
nopolĩ aduentu uereor. cuiꝰ consiliosi prius uene¬
rit haec om̃ia dissipantur: Iureli anꝰ eodẽ habitu
quo uenerat : redit ad propriã: Cũ iã prope. iu¬
relianensẽ territoriũ nec procul a domo ꝓpe:
itineris sociũ habebat Iã securus aurelianus
sopore de pressis: acollega suũ pera cũ solidos
eius defuratos: Cũq a somno ex ꝑtꝰ fuisset: me¬
rore plenꝰcursu uel ociꝑrexit ad propria: Di¬
rigensq pueros ad querendũ mendicũ qͥperã
eius portabat: Quẽ ad praehensũ aurelianũ
prȩsentant : Cũq fortit᷑ triduo ceso. permisit
ire mendicũ: Protinus aurelianus chlodoue
o. regi ꝑ singula naruens: fuis se honestas
suggestiones nunciuuit: Quod cũ chlodoueo
utilitas ⁊ consilius chrote childe placuisset

Expanded text:
Legati 558 qui venient, obtenta ad praesens firmitate, placiLegati 558 qui venient, obtenta ad praesens firmitate, placitum sub celeritate instituant. Nisi ad perficiendum festinent, Aridii cujusdam sapientis de Constantinopoli adventum vereor, cujus consilio, si prius venerit, haec omnia dissipabuntur. Aurelianus eodem habitu quo venerat, rediit ad propria. Cum jam prope Aurelianense territorium, nec procul a domo propeecum itineris socium habebat, cum jam securus Aurelianus sopore depressus esset, a collega suo pera cum solidis eiusdem furatur. Cumque a somno expertus fuisset, maerore plenus eurso veloci perrexit ad propria; dirigensque pueros inquirendum mendicum, qui peram eius portabat. Quem adprehensum Aurilianum presentant, eumque fortiter triduo caeso permisit ire mendicum. Po regi per singula narrans successionem, suggestiones nuntiat. Quod cum Chlodoveo utilitas et consilium Chrotechildis placuisset,
Abbreviated transcription (Latin):
ueste deforme. illis ꝑrexit partibus: Anulũ
chlodouei quo pocius crederet᷑ secũ portat:
Cũq ad ianuã ciuitatis ubi crothechildis cũ
germana sede leuba sedebat ueniss&: & illas
hospitalitatẽ peregrinis sectantes eũ cause
mercedis suscepissent: i pedes eiꝰ crothechil¬
dis lauar&: Aurelianus uerbo secreto incli¬
nans ad eã dixit : Domina mi grandẽ uerbũ
tibi nunciaturiis sũ: si locodare dignas ubi
secretius suggerã Illa annuens. uerbo secre¬
to audiens: dixitq aurelianꝰ: Chlodoueus
ex francoꝵᷤ me direxit: si uoluntas di fuerit
te uult culminis sui sociare c̃iugiã : Vt certe
feceris hoc anulũ tibi direxit: Quem illa acci¬
piens gauisa gaudio magno: dixitq ad eũ:
Accipecentũ solidos ꝓlaborib tui munere : ianulũ
hoc meũ festinans reuertere ad dominũ tuũ &
dic ei:. Sime uult matrimonio sociare : ꝓtinus¬
ꝑlegatũ patruo meo gundeba do postuletur

Expanded text:
veste deforme, illis perrexit partibus, anolum veste deforme, illis perrexit partibus, anolum Chlodovei, quo pocius crederetur, secum portans. Cumque ad Ianuam civitatem, ubi Chrotechildis cum germana Saedeleuba sedebat, venisset, et illas hospitalitate peregrinis sectantes, eum causae mercides suscepissent, et pedis eius Chrotechildis lavaret, Aurilianum verbo secreto, inclinans ad eam, dixit: 'Domina mi; grande verbo tibi nunciaturus sum, si loco dare dignas, ubi secrecius suggeram'. Illa annuens, verbo secreto audiens, dixitque Aurilianus: 'Chlodoveus rex Francorum me direxit; si voluntas Dei fuerit, te vult culminis sui sociare coniugium. Ut certe ficeris, hoc anulum tibi direxit'. Quem illa accipiens, gaviso gaudio magno, dixitque ad eum: 'Accipe centum soledus pro laboris tui munere et anolum hoc meum. Festinans reverte ad dominum tuum et die ei: 'Siper legatos a patruo meo Gundobado postuletur.
Abbreviated transcription (Latin):
ibat. uenit adhostiȩ ꝑcussorẽ dicens adeũ
Inculta est armatua. Neq securis est utilis.
Ad p̃hensã secure eiꝰ terrȩ deiecit Et ille
cũ paululũ inclinatus fuisset : rex eleuatis
manibus secure capud eiꝰ dirigit: Sic inqͥd
& tu suessionas. urc eũ fecisti Magnar
sibi ꝑhanc causa. timorem statu ens
Nuit igitur gundiochus rexburgundionũ.
ex genere athanarici regis ꝑsecutoris. huic
fuer̃ .iiIIͦ. filii : gundobadus. godigisilus. chilpe¬
ncus & gode marus: Gundebadus chilpericũ fra¬
eẽ suũ int̾fecit gladio: uxorẽ eiꝰ ligato ad collo
lipide aquis in mersit: Duos filios eoꝵ. gladio
gucidauit: Duas filias: exilio condempnauit:
luarũ senior Nom̃ sedeleuba mutata ueste se
dũo deuouit: iunior. crothe childis uocabatur:
quendã exromanis. ingeno quo potebat cro¬
hechilde p̃uidendã direxit: At ille nisi sin¬
gulus ad instar mendico perõ dorso ferens.¬

Expanded text:
ibat venit ad urcei percussorem, dicens ad eum: ibat venit ad urcei percussorem, dicens ad eum: Inculta est armatura tua, neque securis est utilis. Apprehensamque securem ejus terrae dejecit. Et ille cum paululum inclinatus fuisset, rex elevatis manibus secure caput ejus defixit: Sic, inquit, et tu Suessionis urceo fecisti, magnum sibi per hanc causam timorem statuens. Fuit igitur Gundiochus rex Burgundionum ex genere Athanarici 557 regis persecutoris . Huic fuerunt quatuor filii, Gundobadus, Godegiselus, Chilpericus et Godemarus. Gundobadus Chilpericum fratrem suum interfecit gladio; uxorem ejus ligato ad collum lapide aquis immersit; duos filios eorum gladio trucidavit; duas filias exsilio condemnavit, quarum senior nomine Saedeleuba, mutata veste, se Deo devovit, junior Chrotechildis vocabatur. quemdam ex Romanis, ingenio quo poterat, ad Chrotechildem praevidendam direxit. At ille nisi singulus
Abbreviated transcription (Latin):
Igitur de aecelsia remisi ane urbis. urceur
magnũ hostis abstulerat cũ reliqua minister
urbis adchlodorieũ ueniens: postulans si ali¬
ud desacris uasis reciꝑe ñ mereret᷑. salti uł ur¬
ceũ illũ reciꝑet: Audiens rex. dixit: Mlicte
nuncios usq suessionis: Ibi quae adqͥsita sunt
diuidenda erunt: Si michi illũ sors dedens:
petitionẽ tuã implebo: Cũ p̃da inmedio diu¬
denda poneretur: ait rex: Rogo ut salt̃im
uas istud extra partem concedatis: hȩc rg
dicente : respondunt franci: Glose rex paxt.
quȩ cernmꝰ tuas sed & nos tui sumꝰ. domine
qđ tͥplacet fac: Tunc unꝰ leuis inuidus usici¬
lis uoce magna ostiũ intulit dicens: Nic hilha
accipies : Nisi qđ tͥ sors uera largitur: Rex
in iuriã hanc patientiae liniuit: Iortẽ posi¬
tã. acceptũ urceũ beati remedii transmi¬
sit: seruans abditũ subpectore uulnus:
Ralendas marcias iussit om̃s armatorũ
phalangiae ostensuros: Vbi cunctis circũ¬

Expanded text:
XVI. Igitur de ecclesia Remicianae urbis urceum XVI. Igitur de ecclesia Remicianae urbis urceum magnum hostis abstulerat cum reliquis ministerurbis ad Chlodoveum veniens postulans, si aliud de sacris vasis recipere non mereretur, saltem vel urceum illum reciperet. Audiens rex dixit: Mitte nuntium usque Suessionas, ibi quae acquisita sunt dividenda erunt. Si mihi illud sors dederit, petitionem tuam implebo. Cum praeda in medio dividenda poneretur, ait rex: Rogo ut saltem mihi vas istud extra partem concedatis. Haec rege dicente, respondent Franci: Gloriose rex, quae cernimus tua sunt; sed et nos tui sumus, domine, quod tibi placet, fac. Tunc unus levis, invidus et facilis, voce magna urceum impulit, dicens: Nihil hinc accipies, nisi quod tibi sors vera largitur. Rex injuriam hanc patientia lenivit. Sorte posita, acceptum urceum beato Remedio transmisit, servans abditum sub pectore vulnus. Kalendas Martias jussit omnes armatorum phalanges se ostensuros venire. Ubi cunctos circu
Abbreviated transcription (Latin):
mũ eius: Ibiq eos temporesterilitatis pasceas
a fame libauit: fueruntq plus quã quattu¬
or milia quos aluit usq tẽpre ubtatis: Post
quoꝵ discessu: uox decelis lapsa ꝑuenit dicexs
edicio: Qafecisti rẽhanc : tibi semini tuo
panis ñ indiget in sẽpit̾nũ Editius mire ue¬
locitatis fuit: pluris uicib multitudinẽ go¬
grauẽ ingalliis intulit persecutionẽ:. XU
e functo childerico: chlodoueus eius dẽ
filius regnauit ꝓeo: Anno aut̃ quinto regni
sui : siagrius romanoꝵ patricius apud ciui¬
tatẽ sexonas quam quondã pat̾ suus tenuerat
sedẽ habebat Quẽ chlodo ueus cũ ragnachario
in ruens. siagrius inlisũ cernens exercitum
t̃gauertit: et ad alricũ regẽ tholosx cursu
ueloci ꝑrexit Chlodoueus legatos ad alricũ
mittens ut eũ redderet: alioquin nouerit sibi
bellũ inferri: Atille metuens ut gothoꝵ pauere
mos est: siagriũ uinctũ legatis tradidit: Iuẽ

Expanded text:
mum ejus, ibique eos tempore sterilitatis pascens mum ejus, ibique eos tempore sterilitatis pascens a fame liberavit. Fueruntque plusquam quatuor millia, quos aluit usque tempore ubertatis, post quorum discessum vox e coelis lapsa pervenit, dicens Aedicio: Quia fecisti hanc rem, tibi et semini tuo panis non indigebit in sempiternum. Aedicius mirae velocitatis fuit, pluribus vicibus multitudinem Go gravem in Galliis intulit persecutionem . XV. Defuncto Childerico, Chlodoveus ejusdem filius regnavit pro eo . Anno autem quinto regni ejus Syagrius Romanorum patricius apud civitatem Sexonas, quam quondam pater suus tenuerat, sedem habebat: super quem Chlodoveus cum Ragnachario irruens, Syagrius illisum cernens 556 exercitum terga vertit, et ad Alaricum regem Tholosam cursu veloci perrexit. Chlodoveus legatos ad Alaricum mittit, ut eum redderet, alioquin noverit sibi bellum inferri. At ille metuens, ut Gotthorum pavere mos est, Syagrium vinctum legatis tradidit. Quem
Abbreviated transcription (Latin):
tor ꝑrexit: Mortuo eieio: reliqͥd filiũ suum
Nom̃ siagriũ. Eodẽ tẽpore brittones debituri
lũ gothis intulit: ⁊ p̃das egit: Childericꝰ odoria¬
cro suꝑato : paulũ comitẽ int̾fecit. Indegaius
obtinuit: HIS ACTIS. Intersi xones ⁊ roma¬
nos bellũ gestũ est. Sa xones t̃gauertentes
multis ex eis extinctis in solocoꝵ cũ multo
Ipso anno. terremotus fuit: Eoricus gochor
sc̃ĩ iuliani briuate colũnis ornatã mirifice
construxit Regnans eoricus. annos xx:
Inburgundia: nimia famis oppressĩo aduenit:
Cũq ppłs afame diuersis regionib dis ꝑge¬
retur. Nec ẽẽt qͥ alimoniã p̃ber& : ȩdificius
qͥdũ ex senatoribus. magnã tunc rem indõ fe¬
cisse ꝑhibetur: Misit pueros suos cũ eqͥtib
et plaustris ꝑ uicinas sibi ciuitates: ut eos
qui in opra uexabant᷑ sibi ad ducerent: Cunctos
paupes quos inuenire potuer̃: ad duxer̃ ad do¬

Expanded text:
tor perrexit. Mortuo Aegidio, reliquit filium, Syagrium tor perrexit. Mortuo Aegidio, reliquit filium, Syagrium nomine . Eodem tempore Brittones de Betorilum Gotthis intulit, et praedas egit. Childericus Odouacro superato Paulum comitem interfecit, Andegavis obtinuit . His actis, inter Saxones et Romanos bellum gestum est. Saxones terga vertentes, multis ex eis exstinctis, insulae eorum, cum multo  sunt. XIII. Ipso anno terraemotus fuit. Eoricus Gotthorum sancti Juliani Brivate columnis ornatam mirifice construxit. Regnans Eoricus annos viginti . XIV. In Burgundia nimia famis oppressio advenit . Cumque populus a fame diversis regionibus dispergeretur, nec esset qui alimoniam praeberet; Aedicius quidam ex senatoribus magnam tunc rem in Deo fecisse perhibetur. Misit pueros suos cum equitibus  id est equis et plaustris per vicinas sibi civitates; ut eos qui inopia vexabantur sibi adducerent. Cunctos pauperes quos invenire potuerunt, adduxerunt ad do
Abbreviated transcription (Latin):
mulieri : Compellit eũ gertio ut iret: ⁊ qđ uide¬
lit nunciaret: Cũq t̃tio exiss&: uidit bestias
minores similitudinẽ canis ⁊ minorib bestiis
aibinuicẽ detrahentes ⁊ uolutantes: Cũq basinȩ
hȩc uniuersa narras set : abstinentes se caste
usque incrastinũ. surgentes de stratu. dixit.
basina ad childericũ : que uisibilit̃ int̾p̃tatio
leonis signũ : et instar tenens unicornis: filis
uero eiꝰ leo pardis atq unicornis fortitudinẽ
signũ tenens: De inde generantur ex illis. qͥ
ursis & lupis fortitudinẽ ⁊ ferocitatẽ eorũ
similabunt: Tertioquȩ uidisti ad discessum
colũna regra huiꝰ erunt: quȩ regnauerit ad
trabentes uolutabunt: ppłs sine timore priuci
peric filiũ nom̃ chlodoueũ: Hic fuit magnus
ipugnator egregius ad instar leoni fortissimꝰ
ceteris regibus: Childericꝰ cũ odouachrũ rege
saxonoꝵ aurelianis pugnans: andegauis uic¬

Expanded text:
mulieri, conpellit eum tercio, ut iret et quod videmulieri, conpellit eum tercio, ut iret et quod videbat nunciaret. Cumque tercio exisset, vidit bisteas minores similitudinem canis et minoribus bistiis ab invicem detrahentes et volutantes. Cumque Basinae haec universa narrasset, abstinentes se caste usque in crastinum, surgentes de stratu, dixit Basina ad Childericum: 'Que visibiliter vidisti virleonis signum et instar tenens; filii viro eius leupardis et unicornis fortitudine signum tenent. Deinde generantur ex illis qui ursis et lupis fortitudinem et voracitatem eorum similabunt. Tercio que vidisti ad discessum columpna regni huius erunt, que regnaverint ad trahentes volutabant, populos sine timore principperit filium, nomine Chlodeveum. Hic fuit magnus et pugnator egregius, ad instar leonis fortissimus caeteris regibus. Childericus cum Odouacro rege Saxonorum Aurelianis pugnans, Andegabum vic
Abbreviated transcription (Latin):
cis in regno sublimatũ : cursu ueloci relia¬
quens basinũ. ad childericũ transii:
cũ ea sollicita in t̾rogar&. quade causae
ũ detã lorige ueniss& : respondisses
tur: Noui inquid utilitatẽ tuã qđ is
stenuus: Ideoq ueni uthabitẽ tecũ: Si utiliorẽ
sibcȩloscissẽ : ad eodẽ ex petissẽm Quẽ childericꝰ
gudens ⁊ diligens eius dẽ pulchritudinẽ: in c̃iu¬
giocopulauit. Cũ pͥmanocte iugit̃ stratu iunc¬
xissent : dicit ad eũ mulier: hac nocte acortu
urile abstinebimꝰ : surge secretius & qđ uideris
ante aulas palacii dices ancillȩ tue:. Cũq surre¬
xisset : uidit similitudinẽ bestiurũ leonis unicor¬
nis edeopardis ambulantib Reuersq dixit
mulieri quae uiderat: dicit adeũ mulier: Dñe
ni uade denuo: & qđ uideris narra ancillȩtuȩ :
lle uͦ cũ foris adisset: uidit bestiarũ similitudi¬
ies ursis & lupis de abulantib Narrans ⁊ hec

Expanded text:
ancis in regno sublimatum, cursu veloci relinancis in regno sublimatum, cursu veloci relinquens Bisinum ad Childericum transiit . Qui cum eam sollicite interrogaret, qua de causa ad eum de tam longe venisset, respondisse fertur: 'Novi', inquid, 'utilitatem tuam, quod sis strenuus, ideoque veni, ut habitem tecum. Si uteliorem sub caelo scissem, ad eodem expetissem'. Quem Childericus gaudens, et diligens eiusdem pulchritudinem, in coniugio copolavit. Cum prima nocte iugiter stratu iuncxissent, dicit ad eum mulier: 'Ac nocte a coitu virile abstenebimus. Surge secrecius, et quod videris ante aulas palaciae dicis ancillae tuae'. Cumque surrexisset, vidit similitudinem bisteis leonis, unicornis et leupardi ambolantibus. Reversusque, dixit muliere que viderat. Dicit ad eum mulier: 'Domini mi, vade dinuo, et quod videris narra ancillae tuae'. Ille vero cum foris adisset, vidit bysteas similitudinem ursis et lupis deambulantibus. Narrans et haec
Abbreviated transcription (Latin):
nopolrm ẽẽ. Cũlegatis eieii puer ad greditur
his uerbis instructus utlegatis p̃ceder& &
chil derico ꝓtinꝰ nunciaret. pͥus quã legati in co¬
pectu imꝑatoris uenirent : qđ eieius qͥ tribus
publicis aerariis solui debeat. tributa imꝑa¬
ris solus queͬreret: Quod cũ childericus m
ricio imꝑatore nuncias set. replet furore es
indignatione: Cũ legati eieio ei p̃sentat
fuissent his uerbis suggerentes: iubet eositn¬
di incarcerẽ: Dixq childericꝰ ad maurioũ
imꝑatorẽ: Iubeme seruotuo ire ingallus. q
furorẽ indignationis tuȩ suꝑ eieio ulciscos
Multis munerib: amauriciochildericdu
uui omadus nunciante puero cõperisse
castrobarro ad ipsũ uenit. & ab arrentb a
Deinde ad om̃s francos resublimat᷑ in rges
multaq p̃lia cũ eieio egit. pluress trags
ipso factac sunt iNromanis: XII.
Nasina qui basinũ regẽ inthoringia ius¬
lẽ habebat. cũ audisset childericũ a fe¬

Expanded text:
nopoli esse, cum legatis Aegidii puer aggreditur nopoli esse, cum legatis Aegidii puer aggreditur his verbis instructus, ut legatos praecederet, et Childerico protinus nuntiaret, priusquam legati in conspectum imperatoris venirent, quod Aegidius qui tributa publicis aerariis solvere debebat, tributa imperatori solvenda quaereret. Quod cum Chauricio imperatori nunciasset, repletus forore et indignationem, cum legati Eiegio ei presentati fuissent, his verbis suggerentes, iobit eos retrudi in carcerem. Dixitque Childericus ad Mauricium imperatorem: 'Iobe me servo tuo ire in Galleis ; ego fororem indignationis tuae super Eiegio ulciscor'. Multis munerebus a Mauricio Childericuscum Wiomadus, nunciante puero, conperisset, castro Barro ad ipsum venit et a Barrentibus Deinde ab omnibus Francis resublimatur in regno, multaque praelia cum Aegidio egit. Plures strages ab ipso factae sunt in Romanis. XII. Basina quae Bisinum regem in Thoringia jugalem habebat, cum audisset Childericum a Fr
Abbreviated transcription (Latin):
gẽ forsitan ꝑipsũ. dehis afflictionib: eripiebam᷑:
Quinc uin omadus ꝓtinꝰ ad eieiũ uadens dixit:
Modoẽ gens francoꝵꝰ tuȩ disciplinȩ ꝑdomita.
dars idẽq consilio: Legatos ad mauricio imꝑa¬
tore dirige. gentes quae uicinas erant possit ad¬
thradi. ut uł quinguaginta milia solidoꝵꝰ abi in¬
ꝑatore dirigerentur. Quo potius gentes accep¬
to in munere se imꝑio subicerent: Addensq
dix̃ adeũ: Aliquantulũ solidos tu& instantiae
locũ accipiens militaui : parũ seruus tuus
Argentũ i. abeo. Vellebã cũtuis legatis puerũ
dirigere : ut melius constantinopolĩ mͥargen¬
tũ mercar&: Tunc acceptis ab eieio quingentos
in munere aureos quos ad hoc opꝰ emendum
transmitterit : misit puerũ creditariũ sib
cũ mediã parte aureae quae cũ childerico diui¬
serat sacellũ plenũ plũbeis quos puer ꝓsolidis
secũ portaret comꝑtoiã childerico constanti¬

Expanded text:
gem, forsitan per ipsum de his afflictionibus eriperemur. gem, forsitan per ipsum de his afflictionibus eriperemur. Tunc Wiomadus protinus ad Aegidium vadens, dixit: Modo est gens Francorum tuae disciplinae perdomita. Dans idemque consilio, laegatus ad Mauricio imperatore dirigi, gentes que vicinas erant possi adtrahi, ut vel quiquaginta milia soledorum ab imp. dirigerentur, quo pocius gentes accepto in munere se imperio subiecerint. Addens dixitque ad eum: 'Aliquantulum solidos tuae instantiae locum accipiens militavi; parum servus tuus argentum habeo. Vellebam cum tuis legatis puerum dirigere, ut melius Constantinopole mihi argentum mercaret'. Tunc acceptis ab Eiegio quingentos in munere aureos, quos ad hoc opus emendum transmitteret, misit puerum cum media parte aurei quem cum Childerico diviserat, saccellum plenum plumbeis, quos puer pro solidis secum portaret. Comperto jam Childericum Constanti
Abbreviated transcription (Latin):
butauit: Ad qͥescentes impleuer̃: dicens itũ
ad eieio uiuomadus: Gens hȩc durssima quae
mͥ agendũ iussisti parũ ad tributan s̃. suꝑbra
seuiunt: lube. ut t̃nos solidos tribiitent᷑. Qđcũ
factũ fuisset: ad qͥescentes franci dixer̃: Melius¬
nobẽ t̃nos solidos tributa soluere: quãcũ childerico
grauissimã uitã ducere : Uui ꝓͥnadus iterum
ad eieio dicens Rebelles existunt tibi franci.
Nisi p̃ceperis exeis plurimos igulari : eorũ super¬
biã ñ mitigas: Electis a uiuomado centũ nitales
et in nẽtes sitatibus in congruos: ad ei eiodire¬
xit: Quos eieius consiliũ uiuomadi usus: int̃¬
ficere iussit: Vuiomadus secretius dicens ad
francos Non sufficit tributa qua soluitis.
Quã diuhoc malũ sustmere uolestis. ut paren¬
tes ur̃i sic̃ pecora iugulentur: Tunc franci uni¬
ammit̃dicentes: Si childericũ ubicũq potuisse¬
mꝰ comperire : libent̃ cũ suꝑnos recipiebamꝰ adre¬

Expanded text:
butavit. Adquiescentes inpleverunt. Dicens iterum butavit. Adquiescentes inpleverunt. Dicens iterum ad Eiegio Wiomadus: 'Gens haec durissima, que mihi agendum iussisti, parum adtributati sunt, superbiam saeviunt; iubae, ut ternos soledus tributentur'. Quod cum factum fuisset, adqnobis est ternos solidos tributa solvere, quam cum Childerico gravissimam vitam ducere. Wiomadus iterum ad Aegidium dicit: Rebelles existunt tibi Franci; nisi praeceperis ex eis plurimos jugulari, eorum superbiam non mitigas. Electos a Wiomado centum inutiles et in necessitatibus incongruos ad Aegidium direxit, quos Aegidius consilio Wiomadi usus interficere jussit. Wiomadus dixit secretius ad Francos: Non sufficiunt tributa quae solvitis? Quandiu hoc malum sustinere vultis, ut parentes vestri sicut pecora jugulentur? Tunc Franci unanimiter dixerunt: Si Childericum ubicunque potuissemus reperire, libenter eum super nos reciperemus ad re
Abbreviated transcription (Latin):
buadii fugiens. uitã amisit: XI.
nldericꝰ uͦ filius merouei cũ successit pa¬
tri in regno: nimia luxuria dissolutus.
indignantes: eũ de regno eiciunt: Uiuom adꝰ
francꝰ fidelissimꝰ ceteris childerico qͥeũ cũ achu¬
nis cũ matre captiuus duceret᷑. fugac iter
dens : dũ cerner& cũ franci int̾ficere eũ cona¬
rent᷑: dixq ei : fuge inthoringa. latita aliquan¬
tulũ ibi: Si pocuero tibi francos placare: istũ
aureũ mediũ tibi ad signã dirigo. Qsi ñ potue¬
ro: ubicũq ad gress̃ fueris. mͥ notã facias uiã
tuã. Quando qͥdẽ potuero. & istã partẽ tibi cdire¬
xero. partesq c̃iuncte. unũ efficerint solidĩ.
cunc securꝰ patriã repedabis: Childeric habi¬
tans inthoringia apud rege basino. uxorq: eiꝰ
Nomine basina. latuit francis: Cunc eixio uni¬
animit̃ regẽ ad sciscunt. Vui omadũ amicũ
childerici subregulis ab eieio franciinstituer̃.
Eiusq c̃silio om̃s francos singulos aureos tri¬

Expanded text:
ani fugiens vitam amisit . XI. Childericus vero filius Merovei cum successisset patri in regno, nimia luxuria dissolutus, indignantes, eum de regno ejiciunt. Wiomadus Francus fidelissimus caeteris Childerico, qui eum, cum a Chunis cum matre captivus duceretur, fugaciter dens, dum cerneret, eum Franci interficere conarentur, dixitque ei: 'Fugi in Toringia, latita aliquantulum ibi. Si tibi potuero Francos placare, istum aureum medium tibi ad signa dirigo; et si non potuero, ubicumque adgressus fueris, mihi notam facias viam tuam. Quandoquidem potuero et istam partem tibi direxero, partisque coniuncti unum efficerint solidum, tunc securus patri am repedabis'. Childericus habitans in Thoringia apud regi Bysino uxoremque eius Bysinam, latuit. Franci tunc Eieio unianimiter regem adsciscunt. Wiomadum amicus Childerici subregulus ab Eieio Francis instituetur, eiusque consilio omnes Francos singulos aureos tri
Abbreviated transcription (Latin):
tanta lues ꝑ uniuersam regionẽ factȩ sunt:
ut nimiũ mirũ fuis sec: Uniuersa flumina
terminis quos nũquã excesserant: praete¬
rierunt: depecorib excidiũ grande. aedifi¬
ciũ Naufragiũ. qđ cessantes pluuiae. Arbores
denuo floruerunt. Eratq msis septembris.
fulgur ꝑcaelũ cucurrisse uisus est. sonus
lensis. terre motu concussa est Deperineis

Expanded text:
tantae lues per universam regionem factae sunt, tantae lues per universam regionem factae sunt, ut nimium mirum fuisset . Universa flumina terminos, quos nunquam excesserant, praeterierunt; de pecoribus excidium, grande aedificiis naufragium. Sed cessantibus pluviis arbores denuo floruerunt. Erat mensis SeFulgor per caelo currise visus est. Sonus lensis terre moto concussa est. De Pereneis
Abbreviated transcription (Latin):
cuulonno insido abepiscopatu de gradant᷑:
chlpericus descriptiones grauissimas in omĩ
ppulo regni suifieri iussit: Marcus referen¬
lirius quihanc descriptionẽ faciebat. secum
onis polepticos ferens. hel. marcii alemodici¬
uis int̾fect ẽ: ⁊ om̃s poleptici incenduss̃ concre¬
ut: Tiberius arripuit imꝑiũ: Sophia augta
inmemor ꝓmissionissuȩ : aduers tiberiũ in¬
sdias moliebat᷑: iustinianũ ne potẽ iustini: in
imꝑio uoluit sublimare : Qđ tiberius cernens:
idp̃hensã sophiã ex poliatã thesauris. segrega¬
is abea pueris custodiã iussit recrudi:
istinianũ obiurgatũ. tantũ inposterũ amore
ilex it : ut filio eius filiã suã promitceret.
ortita effectio Ex ercitꝰ eius ꝑsas debellauit:
uiccorq regressus tanta molae praede
de tulit: ut crederecur cupiditati huma¬
ne posse sufficere: Uiginti elefanti. ex inde
adduct̾i sunt:
Iodem tempore anno .v. childeberti regis

Expanded text:
Cabilonno in synodo ab episcopatu degradantur . Cabilonno in synodo ab episcopatu degradantur . Chilpericus descriptiones gravissimas in omni populo regni sui fieri jussit . Marcus referendarius, qui hanc descriptionem faciebat, secum omnes polepticos ferens, kalendas Martias a Limodicinis interfectus est, et omnes poleptici incendiis sunt concre Tiberius arripuit imperium . Sophia Augusta, immemor promissionis suae, adversus Tiberium insidias moliebatur; Justinianum nepotem Justini in imperium voluit sublimare. Quod Tiberius cernens, apprehensam Sophiam, exspoliatam thesauris, segregatis ab ea pueris, in custodiam jussit retrudi. Justinianum objurgatum tanto in posterum amore dilexit, ut filio ejus filiam suam promitteret, ortita effectum res. Exercitus ejus Persas debellavit, victorque regressus tanta mole praedam detulit, ut crederetur cupiditati humanae posse sufficere. Viginti elephanti exinde adducti sunt. Eodem tempore anno quinto Childeberti regis,
Abbreviated transcription (Latin):
inclemosinis distribuit pauꝑũ. Samsor
silius chilpericimorit᷑: quẽ chilpericꝰ nmi¬
ũ luxit. Co anno stella in medio lunat
fulgens uisaest: Guntrãnus boso relicts
filiab suis in eccłsia scĩ helarn: adel¬
debertũ transiit: Anno quoq tertio
childeberti regis. qui erat chilperici et
colenus suꝑ eũ in ruit: Multis munerib
aguntrãno dracoleno offeruntur: sed
dracolenus ut erat elatus: dixit: Funicu¬
lũ unde alios ligare soleo paratũ habeo:
ubi guntramnus hodie liget᷑: Cũq fuis¬
set proeliũ coeptũ : guntraninus in uocat
nomen dñi et uirtutẽ sc̃ĩ martim. leuato
contra dracoleno mactat infaucibus:
Suspensũq: de equũ mortuũ interu
ꝓiecit: felicit̃ postea qđ coepit ex pleuit
Posthec pec taui. bagassinite rotmante
t andegaui cũ aliis multis inbrittania contra
iuaroco exercitũ mouent. suꝑ quos uuarocus
mocte ruens nimiã stragẽ de saxones baiga¬
snus fecit : Anno .IIIͦIͦ. childeberto qͥfuit xuiii.

Expanded text:
in alimoniis distribuit pauperum. Samson filius Chilperici moritur, quem Chilpericus nimium luxit . Eo anno stella in medio lunae fulgens visa est . Gunthramnus Boso, relictis filiabus suis in ecclesia sancti Hilarii, ad Childebertum transiit . Anno quoque tertio Childeberti regis, qui erat Chilperici et colenus super eum irruit . Multa munera a Gunthramno Dracoleno offeruntur; sed Dracolenus, ut erat elatus, dicit: Funiculum, unde alios ligare soleo, paratum habeo, ubi et Gunthramnus hodie ligatur. Cumque fuisset prilium ceptum, Gunthramnus, invocato nomen Domini et virtutis sancti Martini, levato conto, Dracoleno mactat in faucebus, suspensumque de aequm, mortuum in terra proiecit. Feliciter postea quod coepit explevit. Post haec Pectavi, Bagassini, Teromanni et Andegavi cum aliis multis in Brittania contra Waroco exercitum movunt; super quos Warocus per nocte ruens, nimia estragie de Saxonis Baigassinus fecit. Anno 4. Childeberto, qui fuit
Abbreviated transcription (Latin):
idest theudericus chlodemeres. childebertꝰ.
& chlotarius : regnũ eiꝰ interse ae quo ordine
diui serunt: Sortitus est sedẽ theudericus
matis. Chlodomeres aurelianis. Childeb̾tꝰ
parisius. Chlotarius suessionas: Theudericꝰ
Amalricus filius a larici sororẽ eorum
manni euecto naualȩ gallias appetunt : in
regno theo derico inruunt: A theo deberto
filio theoderici superantur : omnemque
Ermen fredus bertariũ interfecit. insti¬
gante uxorẽ ermenfredi nequissima nom̃
amalberga : et baderico germanũ suũ consi¬
lio theoderici interfecit: Ipse uero acheude¬
berco
filit̃ theoderici interfectus: Regnũ thorin

Expanded text:
id est Theudericus, Chlodomeres, Childebertus id est Theudericus, Chlodomeres, Childebertus et Chlotarius, regnum ejus aequo ordine inter se diviserunt . Sortitus est sedem Theudericus Mettis, Chlodomeres Aurelianis, Childebertus Parisius, et Chlotarius Suessionis. Theudericusrenuum. XXXI. Amalricus filius Alarici sororem eorum Dani evectu navali Gallias petunt, in regno Theuderici irruunt, a Theudeberto filio Theuderici superantur, omnemque pErmenfridus Bertharium interfecit, instigante uxore Ermenfridi nequissima, nomine Amalberga, et Badericum germanum suum cum solatio Theuderici interfecit. Ipse vero a Theudeberto filio Theuderici inter
Abbreviated transcription (Latin):
doueus habuerat: lic ini is uerbis dũ per
scalde nauigarent ad tractũ: Ipse uerop¬
tremsuũ sigibertũ. in burconia interfici
dolose: Ipse aꝑcussoribus chlodouei int̾fec łe
Regnũ sigiberti absq ullo pridie cũ thesaun
chlodoueus adsũpsit: Carrico regẽ parei¬
tem suũ chlodoueus in terfecit: et regnũ sui¬
xxuiisibi subdidit : Ragna chariũ regẽ atq suũ pat¬
tẽ chlodoueus dolis interfecit manu propris¬
& frẽm suũ richariũ similit̃ manu propru
iugulauit: Regnũ ragnacharii qui apio
camaracũ sedem habebat. suae ditionis subie¬
cit: Regnũ chlodouei maxime ꝑtotas gallus
cblatatur. Scudiose tractauit. ut nullus
desius parentibus suꝑ eã nisi de suo semineqͥ
regnaret. Mortuo chlodoueo sepultus est
inecełsia scĩpetri apostoli quã suo opere cons¬
cruxerat Obiit post uoglauensẽ bellũ anno
limina scĩ martini thoronus: orationib et
uigiliis ꝑ uacabat: Quat tuor filii chlodoue⁊

Expanded text:
odoveus habuerat, linicies verbis, dum per odoveus habuerat, linicies verbis, dum per Scalde navigarent, adtractum. Ipsi vero patrem suum Sygibertum in Bochonia interfecit dolose; ipse a percussoribus Chlodoviae interfectus est. Regnum Sigyberti absque ullo prilii cum thinsauris Clodovius adsumpsit. 26. Charirico rege, parentem suum, Chlodoveus interfecit et regnum suum sibi subdedit. 27. Ragnacharium regem adque suum parentem Chlodoet fratrem suum Richarium similiter manu propria 563 jugulavit . Regnum Ragnacharii, qui apud Camaracum sedem habebat, suae ditioni subjecit. Regnum Chlodovei maxime per totas Gallias dilatatur. Studiose tractavit, ut nullus suis parentibus superesset, nisi de suo semine, qui regnaret. XXIX. Mortuo Chlodoveo, sepultus est in ecclesia sancti Petri apostoli, quam suo opere construxerat . Obiit post Voglense bellum anno limina sancti Martini Turonis orationibus et vigiliis pervacabat. XXX. Quatuor filii Chlodovei,
Abbreviated transcription (Latin):
godegisilũ inuienna circũdat. ꝑ aqueductũ xxu¬
inciuitatẽ in grediens. godegisilũ int̾fecit.
francis ad gregatis in unã turrẽ ferro trucidã¬
uit: Nichilq postea: chlodoueo redderedispo¬
nens: Igit᷑ alaricꝰ rex gothoꝵ cũ amicitias¬
doueus discurrente paterno legatariosuo¬
cernens: aduers alaricũ arma cõmouet. &
incãpaniã uoglauensẽ dec imo aburbe pectaua
miliario alaricũ int̾fecit : ⁊ plurima manu
gothorꝰ trucidata. regnũ eiꝰ amare t̾reno¬
& ligere fluuio & montes perineos usq
oceanũ mare:. achlodoueo occupatũ est : Thes¬
aurũ alarici atholosa auferens. secũ parisius
duxit: Multis munerib ecłsã scĩ martim
et scĩ hylarii ditauit: Quorũ fultus auxilie
haec cernitur implesse: Cumque parisus
perrexis set: ibi que cathediã regni constitut
Theudericꝰ eius dẽ filius ciuitatib captis ciru
cũ exercitu in eius solatio contragothoscll¬

Expanded text:
Gudegyselus Vienna circumdat; per aquedoctu Gudegyselus Vienna circumdat; per aquedoctu n civitate ingrediens, Godegiselum interfecit. Francis adgregatis in unam turrem ferro trucidavit, nihilque postea Chlodoveo reddere disponens. 24. Igitur Alaricus rex Gothorum cum amiciciasdocernens, adversus Alaricum arma commovet, et in campania Voglavensi, decimo ab urbe Pictava milliario, Alaricum interfecit, et plurima manu Gotthorum trucidata, regnum ejus a mare Tyrrheno, Ligere fluvio, et montibus Pyrenaeis, usque Oceanum mare a Chlodoaurus Alarici a Tholosa auferens, secum Parisius duxit. Multis muneribus ecclesia sancti Marthini et sancti Helariae ditavit, quorum fultus auxilio haec cernitur implisse. Cumque Parius perrexisset, ibique cathedram regni constituit. Theudericus, eiusdem filius, civitatebus captis circa cum exercito in eius solatio contra Gotus Chl