comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r. ¶n cecoram obsua¬
cõem in examinanda mau¬
um pub̾tate resecantes iube¬
mus qm̃admoduni femine
post impletos duodecii au¬
nos omnimodo pubescere iu¬
dicantur ita ⁊ mare̾ post ex¬
cessum quatuor decim aimo¬
rum puberes extimentur ĩ¬
agacõne corporis in honesta
cessante.
constituti filii ciuma
tͥs successerunt ueet ce
tam̃ nõ ꝑ ꝓcuratorem. s¬
ꝑ actͥorem decreto constitu¬
tum ate res cornm ce absen¬
de peti conuenit.

Expanded text:
p. Indecoram observationem in examinanda marum pubertate resecantes iubemus: quemadmodum feminae post impletos duodecim annos omnimodo pubescere iudicantur, ita et mares post excessum quattuordecim annorum puberes existimentur, indagatione corporis inhonesta cessante. Consttri successerunt, licet te tamen non per procuratorem, sed actorem decreto constitutum a te res eorum te absente peti convenit.
Abbreviated transcription (Latin):
putances ꝑ qͣm cestam̃tarii qͥ¬
dem uł ꝑ inquisicoẽm datitu¬
coris ⁊ inuius auctoritas suffi¬
ciebat l plures fuerant nou
tam̃ diu̾sis ꝓuinciis destinati.
legitimi autẽ uł simplicit᷑ da¬
ti omnes consentire compelle¬
bantur. sanctimus si plures
tucores fu̾int ordinati siue in
cestam̃to prõno siue ex lege uo¬
cati siune a iudice uł ex inqui¬
sicõne uł simplicit datiuiꝰ¬

Expanded text:
putantes, per quam testamentarii quidem vel per inquisitionem dati tutoris et unius auctoritas sufficiebat, licet plures fuerant, non tamen diversis regionibus destinati, legitimi autem vel simpliciter dati omnes consentire compellebantur, sancimus, si plures tutores fuerint ordinati, sive in testamento paterno sive ex lege vocati sive a iudice vel ex inquisi
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r. eEligere
debes utrum eui
ip̃is cutorib uł cura¬
coribr seu heredib co¬
rum an cum his qui pro
eis se obligau̾int agere de¬
beas ur si ita mał diuidere
accͥõm. nam iisolidum et
cuni reo. ⁊ cum si denissorib
agi uire non pot᷑.¬
electo reo ⁊ soluente fi de ius¬
sorem liberari. Et ideo sisim¬
plicitꝰ acceptꝰ ẽ fideiussor ⁊
ui id ꝙ cutor seucurator de
rem plane si stipulacõrem
saluam fore int̾posita ẽ uł
cautum ẽ in id ꝙ a cutore
seu
curacore seruari
nõ
mp̃r. e Sipro iudicato cõ¬
cũcore pecuniaui soliusti:
mulum iudicium tͥ contͣ
pupillum competit ut dele¬
ectur tͥadusus liberatum ac¬
cõ qd̾ si nomẽ emisti iurem
suam ꝓcurator datus here
mp̃r. e Sinõ ex ꝓpria culpa
solus pupille condempnatꝰ
es s absens ⁊u ndefensus acqui¬
eiusti cum ex cã iudicati satis¬
fac̾e ceperis actõnes ad u̾sus
concucores cuos mandari tͥ a

Expanded text:
. Eligere debes, utrum cum ipsis tutoribus vel curatoribus heredibusve eorum an cum his, qui pro eis se obligaverunt, agere debeas vel, si ita malis, dividere actionem. nam in solidum et cum reo et cum fideiussoribus agi iure non potelecto reo et solvente fideiussorem liberari. Et ideo si simpliciter acceptus est fideiussor in id, quod tutor seu curator debrem? Plane si stipulatio rem salvam fore interposita est vel cautum est in id, quod a tutore seu curatore servari non toni. Si pro iudicato contutore pecuniam solvisti, nullum iudicium tibi contra pupillum competit, ut delegetur tibi adversus liberatum actio. quod si nomen emisti, in rem suam procurator datus heremitivo. Si non ex propria culpa solus pupillae condemnatus es, sed absens et indefensus adquievisti, cum ex causa iudicati satisfacere coeperis, actionem adversus contutores tuos mandari tibi
Abbreviated transcription (Latin):
culare. pena ei ex offõ iudicis
imminente: qui ceͣ hanc sup¬
plicau̾it sanctõem. ab aliũ
suꝑ possone alium suꝑ prin

Expanded text:
lare: poena ei ex officio iudicis imminente, qui contra hanc supplicaverit sanctionem atque alium super possessione alium super prin
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r. Etiam inopus
ꝑerpetinm dampnatiũ
dissimił condicõnis sunt ab
his qui deportantur ininsulã.
lnpenamtͥ nõ potuit irrogare.
ac pp̃ ea frustra u̾eris siũam:
q̃ milla iuris rõne subuixa est.

Expanded text:
A. Etiam in opus perpetuum damnati non dissimilis condicionis sunt ab his qui deportantur in insulam.lii poenam tibi non potuit inrogare, ac propterea frustra vereris sententiam, quae nulla iuris ratione subnixa est.
Abbreviated transcription (Latin):
Deni. Fallacit incusantib
maxime post exibicõem accꝰa¬
ti. nullius iuris color. ueluti
deriuata excusacõne ꝓsicit. c̃
publica abolicõ uõ priuatata¬
nis nõ speciał indulgencia. nͦ
beneficium quidem gn̾ale cos

Expanded text:
. Fallaciter incusantibus, maxime post exhibitionem accusati, nullius iuris color velut derivata excusatione proficiat; non publica abolitio, non privata tanis, non specialis indulgentia, ne beneficium quidem
Abbreviated transcription (Latin):
q extra ordinariorimmime¬
nis molestia conͣquiescat.
rum ac liberi qͦr ⁊ minist̾ia.
idestinares pant̾ac femine.
semꝑ ab huiusmodi muu̾i¬
br ꝑscuerent.
dem. De his cłicis am pre¬
dia possident sublimis auc¬
coritas tua nõ solum eos alie¬
naiuga ncqͣqͣm satutust ex¬
cusare. s etͥam ꝓ his q̃ ab ip̃is
possidentin cosdem ad pensi¬
canda fiscalia ꝑurgere. Iini¬
u̾sosq nam cuicos possores
dumtaxat: ꝓuinciales pen¬
sitacõnes fiscalium tͣnsiacõ¬
nes q faciendas recognosc̾e
mbemns.
mp̃r. Officiales rõnales.
si exibicõue curluis. scuprm¬
cipalineccitate neglectaint̾
honorem putau̾int tmseim¬
duum: ad priorem condicõnẽ
retrahantur. Sinu̾o obnoxii
sub noxcõne iudicum offici¬
is consencientib si id ꝓbabił
uita ⁊ studium postulau̾it.
tͣnsferantur: nec cessiones
metuant facultatum. Qd̾ si
clamdestinis artib putau̾nt
irependum. duasconcedãt
liberis. aut siplos defu̾it: pro¬
pinqͥs ex ꝓpria sub̾a terciam¬

Expanded text:
 extraordinariorum a pnis molestia conquiescat. rum ac liberi quoque et ministeria, id est mares pariter ac feminae, semper ab huiusmodi munerib. De his clericis, qui praedia possident, sublimis auctoritas tua non solum eos aliena iuga nequaquam statuet excusare, sed etiam pro his, quae ab ipsis possidentur, eosdem ad pensitanda fiscalia perurgueri. Universos namque clericos possessores dumtaxat provinciales pensitationes fiscalium translationesque faciendas recognoscere iubemus.. Officiales rationales, si exhibitione cursus seu primipili necessitate neglecta, inthonorem putaverint transeundum, ad priorem condicionem retrahantur. Si vero obnoxii sub notione iudicum officiis consentientibus, si id probabilis vitae studium postularit, transferantur nec cessionem metuant facultatum. Quod si clandestinis artibus putaverint inrependum, duas concedant liberis aut, si proles defuerit, propinquis e propria substantia
Abbreviated transcription (Latin):
cores uł curatores
dati rei publice cã
abfuturi sunt ad cẽ¬
p᷑ se excusare debẽt a tu¬
cela. ne ⁊̃ medii temporis
ꝑiculo astringant᷑. qd̾ quitẽ si
⁊ cu fecisti eius incerualli qͦ ab¬
fuisti ꝑiculum nõ debes per¬
timescere. oꝵ si id pͥcinisisti u̾
priore loco is conuematur qͥ
aimiinstraut de iure postu¬
labis.

Expanded text:
tores vel curatores dati rei publicae causa afuturi sunt, ad tempus se excusare debent a tutela, ne etiam medii temporis periculo obstringantur. Quod quidem et tu si fecisti, eius intervalli quo afuisti periculum non debes pertimescere. quod si id praetermisisti, ut priore loco is conveniatur qui administravit, de iure postulabis.
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r. Dominii
irepignora pos¬
sidere desiderans. no¬
mina debitorum qͦs in
solucõe cessaredicis expri¬
m̾e ⁊ ansolempnia pegisti
significare cebuisti dimim
scias omniabona debitoris
q̃ pignori dedit ut uniu̾sa do¬
minio tuo generałr adician¬
tur. impetrare nõ posse.
donnuna nr̃a serenitate possi¬
derepeciit. ⁊ postformamres¬
cripti alio anno usuras auob̾
accepit. a beneficio recessisse¬

Expanded text:
. Dominii iure pignora possidere desiderans nomina debitorum, quos in solutione cessare dicis, exprimere et, an sollemnia peregisti, significare debuisti, dummodo scias omnia bona debitoris, qui pignori dedit, ut universa dominio tuo generaliter addicantur, impetrare te non posse. dominii a nostra serenitate possidere petiit et post formam praescripti alio anno usuras a vobis accepit, a beneficio
Abbreviated transcription (Latin):
uaccẽm q̃ nullademis in p̃is
rerum clamit docum̃tis pe¬
uitus cẽ duxiims amputã¬
dam. immo magis clanorib
remediis corngendam. Ig̃r ĩ
pignorib que iuire donnii
possid̾e aliquiscupiebat. pro¬
scͥptõ publica. ⁊ annus luicõ¬
uis antiquitꝰ iutroductisunt.
pignus autem publiceꝓscͥp
modo ex librorimi rocitacõne
audiuimus. Sanctimus itar
siquis rem creditori suopig¬
nor . si omdem in pacc̃one
cautui: q̃i admodum deb
pignus distrahi. siue intempo¬
re. siue in aliis conuencõnib.
ea obseruari. ꝓ quibintͥ credi¬
coreni ⁊ debitorem conuentũ
est¶ Sin autem nulla pac¬
cõ intercesserat. licencia dabr̃
fencraton ex demuni accõue
uł ex siña idiciali post bien¬
nura ex quo atestacõ missa ÷¬
uendere. ¶ꝯiu̾o nemo÷¬

Expanded text:
uae nullatenus in ipsis rerum claruit documentis, penitus esse duximus amputandam, immo magis clarioribus remediis corrigendam. igitur in pignoribus, quae iure dominii possidere aliquis cupiebat, proscriptio publica et annus luitionis antiquus introducti sunt, pignus autem publice proscmodo ex librorum recitatione audivimus. Sancimus itaque, si quis rem creditori suo pigneraverit, si quidem in pactione cautum est, quemadmodum debet pignus distrahi, sive in tempore sive in aliis conventionibus ea observari, pro quibus inter creditorem et debitorem conventum est. sin autem nulla pactio intercesserit, licentia dabitur feneratori ex denuntiatione vel ex sententia iudiciali post biennium, ex quo attestatio missa evendere.
Abbreviated transcription (Latin):
et necessarium sit creditore̾
saldem sͥ camiure donnini
possid̾e. In huismodi casib
ita eẽ obseruandum censemꝰ.
ut sũi pͥsens sit debitor. demin¬
ciacõ eiscil post biennium
aletribunal creditorpetat ⁊
indicem cerciorare festinet.
qͣtemis ille eum requisient
cercotempore suꝑ hoc abco
statuendo. ut fiat debitorina¬
nifestum per apparicõẽm iu¬
dicis qd̾ a credicore petitum
est. ⁊ certum tempus statuat᷑¬

Expanded text:
tori saltem sibi eam iure dominii possidere, in huiusmodi casibus causam esse observandam censemus, ut, sive praesens sit debitor, denuntiatio ei scilicet post biennium ale tribunale creditor petat et iudicem certiorare festinet, quatenus ille eum requisierit, certo tempore super hoc ab eo statuendo, ut fiat debitori manifestum per apparitionem iudicis, quod a creditore petitum est, et certum tempus statuat
Abbreviated transcription (Latin):
cur. creditorib quidem fenera¬
toris nõ suppoĩtum. aliis autẽ
debitoris creditorib. uł ip̃i de¬
bitori seruatum. sĩ ne iuexcõ¬
inmione fiat aliqua difficul¬
tas. licencia dabr̃ creditori. seu
domino estima cc̃eni suꝑflui.
debitoriul creditori debitoris
competenti candelamincum
exponenda offerre ¶Sinu̾o
creditorpost qͣm uire comimii
hocpossideat uend̾e hoc malu
t ri¶ ꝯin autem dubitacõ ex¬
ortafu̾it ꝓ uendicõne ut pote
uiliore p̾cõ fuctasacram̃ti re

Expanded text:
ur, creditoribus quidem feneratoris non suppositum, aliis autem debitoris creditoribus vel ipsi debitori servatum. Et ne ex communicatione fiat aliqua difficultas, licentia dabitur creditori seu domino aestimationem superflui debitori vel creditori debitoris cum competenti cautela in eum exponenda offerre. Sin vero creditor, postquam iure dominii hoc possideat, vendere hoc maluere. Sin autem dubitatio exorta fuerit pro venditione utpote viliore pretio facta, sacramenti
Abbreviated transcription (Latin):
tare ⁊ offerre pecunias ⁊ pig¬
mis apignoracõe uberare.
ꝯm autem iutempore statuto.
ditampecuniam cotam offer¬
renolu̾it. cunc creditor adeat
culmen principale. ⁊ p̾cib por¬
fu̾it subsccutum pietatis in¬
tuituhat dcbitorintratemp᷑
biemini in suam remhuma¬
uum regissum ex dic sacuiora¬
culi mumerandumi. liceat᷑ ci.
creditori quiiam cominus
fc̃d ÷ offerre debitum cumusu¬
ris ⁊ dampnis uicio eius cre¬
dicori illatis quorum quͣtita¬
tem creditor deb suo sacram̃¬
tomanifestare. ⁊ suumpign᷑
recuperare. Sin autembiẽn¬
um sut elapsum plenissĩe
l̾at rem creditor. idemq domi¬
mis iam inreuocabilemfc̃am.
ꝯ si quidem minus inpignore
plusin debito inueniatur. inħ
qd̾ noscitur habundare credi¬
tori sit omnis rõ integra. Sin
antem exutraq: pͣte qͣntitasin
ueniatur sine omni dubita cõe
cotamrem antea pignoratam
retineat. ¶ Smantem minus
quidemindebito. amplus aut̃
inpignore fiat. tunc inhoc qd̾
debitum excedit debitori omĩa

Expanded text:
pecunias et pignus ab oppigneratione liberare. Sin autem in tempore statuto ditam pecuniam totam offerre noluerit, tunc creditor adeat culmen principale et precibus porfuerit subsecutum, pietatis intuitu habeat debitor intra biennii tempus in suam rem humanum reversum ex die sacri oraculi numerandum, et liceat ei, creditori qui iam dominus factus est offerre debitum cum usuris et damnis vitio eius creditori illatis, quorum quantitatem creditor debet suo iuramento manifestare, et suum pignus recuperare. Sin autem biennium fuerit elapsum, plenissime habeat rem creditor idemque dominus iam inrevocabilem factam. Sed si quidem minus in pignore, plus in debito inveniatur, in hoc, quod noscitur abundare, sit creditori omnis ratio integra. Sin autem ex utraque parte quantitas aequa inveniatur, sine omni dubitatione totam rem antea pigneratam retineat. Sin autem minus quidem in debito, amplius autem in pignore fiat, tunc in hoc quod debitum excedit debitori omnia
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r. Predia rustica qĩ ceͣ
senatus consultum conaca
eẽ aut̃ imptias sponsalioꝵ
nonñe p̾cum cuarum con¬
fessio ostendit cumꝓprietas
nõ potuit in dĩo marici per¬
mansisse palamẽ.

Expanded text:
. Praedia rustica, quae contra senatus consultum donata esse ante nuptias sponsaliorum nomine precum tuarum confessio ostendit, cum proprietas non potuerit, in dominio mariti permansisse palam
Abbreviated transcription (Latin):
Dem. eEt si pͥses cecreu̾¬
uit alienandum u obligã¬
dum pupilli suburbanũ
uł rusticum p̾dium camẽ
acdõnem pupillo si falsis
religionem eiꝰ ꝓbari possit
senatus res̾u̾auit. qͣmex̾¬
cere cu quoq nõ uetaris.
lato ad p̾ͥcorem uł p̾sidem
ꝓuincie ubello sĩ nõ potu¬
it. cum ea resconsici recte
alit nõ pot̃. uisi ap̾ acta cau¬
sis ꝓbatis q̃ uendicõni neces¬
sitatem inferant decretum
sollempter int̾ponatur.

Expanded text:
. Etsi praeses decreverit alienandum vel obligandum pupilli suburbanum vel rusticum praedium, tamen actionem pupillo, si falsis religionem eius probare possit, senatus reservavit: quam exercere tu quoque non vetaris.lato ad praetorem vel praesidem provinciae libello, fieri non potuit, cum ea res confici recte aliter non potest, nisi apud acta causis probatis, quae venditioni necessitatem inferant, decretum sollemniter interponatur.
Abbreviated transcription (Latin):
se asfirmas curatoris offõ fũc¬
cus id fecit: uendicõ cam̃ ccͣ
duii seueri oronem fc̃a p̾si¬
dis siña nõ iniu̾ito rescissa ẽ.
q̃ ob euictõnis ꝑiculumidẽ
curator ex reb. ꝓpriis obliga¬

Expanded text:
uratoris officio functus id fecit, venditio tamen contra divi Severi orationem facta praesidis sententia non immerito rescissa est.  ob evictionis periculum idem curator ex rebus propriis ti
Abbreviated transcription (Latin):
uendiderint. oꝵ si creditores
id fecerĩt ita deiumiuxta for¬
mam edicti bñficium tibi
imꝑtietur. si frandulenta
uendicõne. parcicipante cõ¬
silium emptore cͥ dampnũ
ifictum ẽẽ doceatur.
mp̃r. e Qum emancipatis
uob̾ p̾dium ac quisitum fo¬
ret auienani apatre codemq
curatore sine p̾diis auctori¬
tate nõ potuit maxime sicã¬

Expanded text:
vendiderunt. Quod si creditores id fecerint, ita demum iuxta formam edicti beneficium tibi impertietur, si fraudulenta venditione, participante consilium emptore, damnum tibi inflictum esse doceatur.. Cum emancipatis vobis praedium adquisitum foret, alienari a patre eodemque curatore sine praesidis auctoritate non potuit, maxime si
Abbreviated transcription (Latin):
centis auenani ꝓhibentur.
s neq cͣnsact̾õnis ratõne n
donacõnis uec alio quo quo
co a donnino suo possunt.
cõem fundum dedisti uendi¬
care eumpotes. s siquid in¬
nicem ab eis ex codem pacto
consecutꝰ es id mutuo resti

Expanded text:
centes alienare prohibentur, sed neque transactionis ratione neque donatione nec alio quoquo  e dominio suo possunt. tionem fundum dedisti, vindicare eum potes. sed si quid invicem ab eis ex eodem pacto consecutus es, id mutuo resti
Abbreviated transcription (Latin):
negocia ꝑseqũdi. nisi capita¬
les inimncicie uł moribruel
alia necͣcͣia causa intercessĩt.
cunc enmetiaminuitis his
mp̃r. ¶ Iulla dubitacõ est
p᷑ cãm iniudicõ agitatamiit¬
potedominũ litis ꝓcurato¬
remeffectumetiam post ex¬
cessũm cͣis qͣm ad agendã
uł defendendamlitem man¬
dauerat. posse in choatam
cãm iurgiinu q finire. Qmip¬
pecum ⁊ ꝓcuratorem posse
eum instituere uet̾is iurisuo¬
luerunt conditores.
mp̃r. Licet in principio
q̃onis ꝑsonadebẽt inquiri
ꝓcuratͥoris ad agendum ne¬
gocium mandatum a domi¬
sus ꝓcur̾ator interneniat. nͦ
di controu̾sie solent nec pot̃
eẽiudicium.

Expanded text:
negotia persequendi, nisi capitales inimicitiae, vel morbus, vel alia necessaria causa intercesserit: tunc enim etiam invitis his, p. Nulla dubitatio est post causam in iudicio agitatam utpote dominum litis procuratorem effectum etiam post excessum eius, qui agendam vel defendendam litem mandaverat, posse inchoatam causam iurgiumque finire, quippe cum et procuratorem posse eum instituere veteres iuris voluerunt conditores.pu. Licet in principio quaestionis persona debet inquiri procuratoris, an ad agendum negotium mandatum a domisus procurator inveniatur, nec dici controversiae solent nec potest esse iudicium.
Abbreviated transcription (Latin):
limissime fastiguim. uelma¬
gistͥmm militare uł consisto¬
riane conitiᷤ ue insignib me¬
ru̾it dignitatis uł ꝓconsu¬
lare iuis dixͥit aut uicarii fuĩt
amininistracõne suffultus.
siquid ab eo uł infertur iur¬
gniꝰmuł refertur ꝓcuratoris
psonam innegociisiniura sb̃¬
stitu̾at. ¶oꝵ siquis sanctoĩs:
huius stacuta transgressus.
iudiciis se iurgaturus inges¬
serit. careat eius litis sorte. cꝰ
nõ ꝑ procuratores ꝓsonam
exꝑectauit euentumi iudex
nichilominus qui contra fe¬
cerit nou̾it a se. uignitiubraᷤ

Expanded text:
e fastigium vel magisterium militare vel consistorianae comitivae insignia meruerit dignitatis vel proconsulare ius dixerit aut vicarii fuerit administratione subfultus, si quid ab eo vel infertur iurgium vel refertur, procuratoris personam in negotii sui iura substituat. quod si quis sanctionis huius statuta transgressus iudiciis sese iurgaturus ingesserit, careat eius litis sorte, cuius non per procuratorem expectavit eventum. iudex nihilo minus, qui contra fecerit, noverit a s
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Mich̾ arbitramur
mt̾ eẽ. utrum ab inicõ ancep¬
ca iam lite. negocium ad per¬
sonam ꝓcuratoris cͣnͣsitu
fecerit.
mp̃r. n Daritus cͥca manda¬
cum ĩ reb urons solempin
satis dãcõne᷑ ⁊alia obserũatoe
imnteitedenti hat siberam facł¬
exequi deb qd̃ ꝓcuratõ emissa

Expanded text:
e. Nihil arbitramur interesse, utrum ab initio an coepta iam lite negotium ad personam procuratoris transitum fecerit.a mandatum in rebus uxoris cum sollemni satisdatione et alia observatione intercedendi habeat liberam faculexsequi debet, quod procuratio emissa
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Procuratoremuł ac¬
corem p̾di. si nõ sp̃ali distra.¬
hendi mandatum accepit. ius
rerum dominiumuendiñ
hr̃e certum acmanifestum

Expanded text:
e. Procuratorem vel actorem praedii, si non specialiter distrahendi mandatum accepit, ius rerum dominii vendendi non habere certum ac manifestum
Abbreviated transcription (Latin):
suscipere nemo cogitur. ue
causa extendere.ss nec defensio¬
nem abseptis subire compel¬
litur cumside suceptai uii¬
plere sufficiat.
Dem. A lienam suscipere
defensionem uirile officmm
est ⁊ ultra sexum miliebrem
ẽẽ constãt. filio itaq tuo si pu¬
pillus est cutorem petł.

Expanded text:
suscipere nemo cogitur nec causa, extendere. sed nec defensionem absentis subire compellitur, cum fidem susceptam implere sufficiat.e. Alienam suscipere defensionem virile officium est et ultra sexum muliebrem esse constat. filio itaque tuo, si pupillus est, tutorem pete.
Abbreviated transcription (Latin):
adu̾sus de lata iurs rõne subͥ¬
stitit. qd̃ adu̾saria tua minor
uiginti quinq amius consti¬
cuta cãm suammanto sine
curatore agendaniniandaur
minorib enim etas in dłmp¬
nis subuenire. nõ reb ꝓspere
gestis obẽẽ consueuit.

Expanded text:
adversus te lata iuris ratione substitit, quod adversaria tua minor viginti quinque annis constituta causam suam marito sine curatore agendam mandavit. minoribus etenim aetas in damnis subvenire, non in rebus prospere gestis obesse consuevit.
Abbreviated transcription (Latin):
sis: sicum prͣmno litem con¬
testareris. nõ ẽ tibi eo nomĩe
qmͫ appellacõ agͥ cibi obici
pot. Nam sinitegra res ẽ racõ
perpetui edicti accept᷑am tͥ
nõ ꝑmitcit alieno nomine
accõem intendere.

Expanded text:
o litem contestareris, non est tibi eo nomine cum appellatio agitur, tibi obici poterit. nam si integra res est, ratio perpetui edicti acceptam tibi non permittit alieno nomine actionem intendere.
Abbreviated transcription (Latin):
urcum alt̾ eorum nõ soluẽ¬
do esfectus sit uł suspectõ¬
uis cãm agendo sua sponte
rem suum nõ aministras¬
se pupillares res. ¶Sin
u̾o ip̃i inter se res ammistͣ¬
tur adolescens. unum ex
his in solidum conuenire
ita ut actõnes qͣs adu̾sus au¬
os ht̃ ad electum tnͣsferat.
mp̃r. Nicet tutorum con¬
nentione inutirm ꝑicuiũ
minime fuatur tam̃ eumi
qui amministrat si soluen¬
do sit n primo loco eiusq suc¬
cessores conueniendos eẽ nõ
ambigitur
ip̃r. Adu̾sus heredem
cutoris obtnͣsferendam tute¬
lam iudicem accipiens cem¬
pore litis ad pub̾em instrum̃¬
ca ꝑtinencia restitui desidera¬
bis. oꝵ si colo exibeantur n li¬
cem uiranditͥ facuitas erit.

Expanded text:
, cum alter eorum non solvendo effectus sit, vel suspicionis causam agendo sua sponte rem suum non administrasse pupillares res. Sin vero ipsi inter se res administrtur adulescens et unum ex his in solidum convenire, ita ut actiones, quas adversus alios habet, ad electum transferat.. Licet tutorum conventione mutuum periculum minime finiatur, tamen eum qui administravit, si solvendo sit, in primo loco eiusque successores conveniendos esse non ambigitur. Adversus heredem tutoris ad transferendam tutelam iudicem accipiens tempore litis ad puberem instrumenta pertinentia restitui desiderabis. Quod si dolo non exhibeantur, in litem iurandi tibi facultas
Abbreviated transcription (Latin):
carum ceterorumq hereticoꝵ
causa constuernit. ex hac.S¬
nr̃a lege confirmandis ⁊ in ꝑ¬
petininualituris.
dices indirimendis litigiis
nos interpellau̾nt indigentes
nr̃o oraculo ut eis resonetur.
quid de cestib hereticis statuẽ¬
accipiantur eorm cestimoĩa
an respuantur. Sancimus cõ¬
tra ortodoros litigantes quidẽ¬
nemini heretico uł eciam his
qui indaicam suꝑsticc̃enisine

Expanded text:
tarum ceterorumque haereticorum causa constituerunt, ex hac nostra lege confirmandis et in perpetuum valituris. dices in dirimendis litigiis nos interpellaverunt, indigentes nostro oraculo, ut eis reseretur, quid de testibus haereticis statuenaccipiantur eorum testimonia an respuantur, sancimus contra orthodoxos quidem litigantes nemini haeretico vel etiam his qui Iudaicam supers
Abbreviated transcription (Latin):
ris dcõnis qiua fidei cominis¬
si seruandi causa in posses¬
siouem rerum que in cau¬
sa hereditana sunt. aũ do¬
lo malo cẽ desierint iscui
legatiui ficei cmiiissino¬

Expanded text:
risdictionis, qua fideicommissi servandi causa in possessionem rerum, quae in causa hereditaria sunt aut dolo malo esse desierint, is, cui legati vel fideicommissi no
Abbreviated transcription (Latin):
dem.. Conͣtra eos sũsuc¬
cessores corum qui rem .p.
ãministrantes ꝑ officiiue¬
cessitatem ciuit᷑ati sub con
nõ ẽẽ duigendam cercu
poces centumdi¬
nõ exclu̾deris ad acqͥ co o¬
rendam hereditatem. co¬

Expanded text:
. Contra eos sive successores eorum, qui rem publicam administrantes per officii necessitatem civitati sub condnon esse, dirigendam certum potes, centum dinon excluderis ad adqrendam hereditatem.
Abbreviated transcription (Latin):
¶M aueat ex stipulatu actõ¬
nis ms ad successores ⁊ sine mo¬
ra gͥiͣsiissionis incoruptum.
¶Lateat in ea retencõmun
u̾bositas quid enim opꝰ ẽ indu¬
cere ob mors recentõntmi alio
auxilio ex constitucõnib intro¬
ducto. uł ex qua causa obres
donatas retentõ incroducat᷑.
cum sit conatori facultas per
iuri mederi. s nec redencio ob
res amotas neccͣia ẽ. cumpate¬
at ominib manitis rerum amo¬
tarum iudicium. ¶ Sileat
obliberos retentõ eimp̃e na¬
turał stimulus parentes ad
liberarum suarum educatõ¬
uem hortatur. Ne uarium
gemuis culpe mariti cõtraux¬
ores excogitent ut possint ea¬
dem retencõne contra eas uti.
cum iam ⁊̃ imꝑialib consti¬
cucõnib statutum sit. Si cł¬
pa mulieris dissolutum ma
nec ob impensas in res dotis
factas retentõ satis ẽẽ nob̾ ui¬
cetur ydonea. cum eĩ necc̃i a¬
rie quidem expense dotis mi
nuunt qnͣtitates. Iciles autẽ
expense nõ aliter in reiuxori¬
rie accõne detinebantur nisi

Expanded text:
Maneat ex stipulatu actionis ius ad successores et sine mora transmissionis incorruptum. Taceat in ea retentionum verbositas. Quid enim opus est inducere ob mores retentionem alio auxilio ex constitutionibus introducto 5a . Vel ex qua causa ob res donatas retentio introducatur, cum sit donatori facultas per iuri mederi? 5b . Sed nec retentio ob res amotas necessaria est, cum pateat omnibus maritis rerum amotarum iudicium. 5c . Sileat ob liberos retentio, cum ipse naturalis stimulus parentes ad liberorum suorum educationem hortatur. 5d . Ne varium genus culpae mariti contra uxores excogitent, ut possint eadem retentione contra eas uti, cum iam etiam imperialibus constitutionibus statutum sit, si culpa mulieris dissolutum fueortet. 5e . Sed nec ob impensas in res dotis factas retentio satis esse nobis videtur idonea. Cum enim necessariae qnuunt quantitates, utiles autem expensae non aliter in rei uxoriae actione detinebantur nisi
Abbreviated transcription (Latin):
de rudem figuram ex sapu¬
latu damus actõni. ut si ma¬
tͥmonium fu̾it dissolutum
nullo pacto adhibito. intã¬
cum quidem maritus cõd̾ep¬
netur. in qnͣtum facere pot̾.
ouia hoc equissimium ẽ ⁊
reu̾encie debitum maritali.
si nõ dolo malo u̾satus ẽ. tau¬
cione uidel ab eo exponenda

Expanded text:
arte rudem figuram ex stipuarte rudem figuram ex stipulatu damus actioni, ut, si matrimonium fuerit dissolutum nullo pacto adhibito, in tantum quidem maritus condemnetur, in quantum facere potest, quia hoc aequissimum est et reverentiae debitum maritali, si non dolo malo versatus est: cautione videlicet ab eo exponenda,
Abbreviated transcription (Latin):
actõ. Ꝙ si uoluntaue sunt.
licet uoluntate eius expense.
deductõ operis ꝙ fecit siue le¬
sione cañ prioris specieima¬
rito relinquiturut sit omui¬
um retencõnum expeditus
cractatus. ⁊ exstipulatu acdõ
iito secundum suam uatu¬
ram iillam accipiat recen nͥ¬
cõem. ¶ Ilo ꝓculdubiomi
exstipulatu acdõne seruando
ut si decessit inulier cõstante
miu̾o. dos nõ in lucrum ma¬
riti cedat. nisi ex quib dam pac¬
cõnibr s adheredes mulieris
ex stipulatu actõ secundum
sui naturam tnͣsinittatur.
siue expͥssa fu̾it. siue ex hac
lege mẽe intelligatur. Eumi
autẽ in exactõne cotis ex sti¬
pulatu quidem accõ uatu¬
rauter restitucõem dotis a ꝑ¬
ce mariti uxori illico ⁊ in so¬
lidum fi iubebat rei uxorie
amuia. bima. trima die
in hiscm̃i q̃ pondere num̾o
mensura consistunt exactõ¬
uem pollicebatur. ⁊ nõ in so¬
lidum s qnͣtum maritꝰ fac̾e̾
podest. sinõ dolo malo suã
diminuit sub̾am. in hac ꝑ¬

Expanded text:
actio. Quod si voluptariae sunt, licet voluntate eius expensae, deductio operis quod fecit, sine laesione tamen prioris speciei, marito relinquatur, ut sit omnium retentionum expeditus tractatus et ex stipulatu actio merito secundum sui naturam nullam accipiat retentionem. Illo procul dubio in ex stipulatu actione servando, ut, si decesserit mulier constante matrimonio, dos non in lucrum mariti cedat nisi ex quibusdam pactionibus, sed ad heredes mulieris ex stipulatu actio secundum sui naturam transmittatur, sive expressa fuerit sive ex hac lege inesse intellegatur. Cum autem in exactione dotis ex stipulatu quidem actio naturaliter restitutionem dotis a parte mariti uxori ilico et in solidum fieri iubebat, rei uxoriae autem annua bima trima die in his quae pondere numero mensura consistunt exactionem pollicebatur, et non in solidum, sed quantum maritus facere potest, si non dolo malo suam deminuit substantiam, in hac p
Abbreviated transcription (Latin):
stipulatõ ẽẽ subsecnta. codem¬
q modo ⁊ si inutilider facta ẽ
stipulacõ adiuuari enimma
gis qmͣ euanescere oportet.
Si enim cum una instrum̃¬
to stipulacõ ualida inueniat᷑
⁊ auis uintilib suam nosci¬
tur prare fortitudiuemi. qͣr e
nõ ex ur̃a lege lege huiusmo¬
di stipulacõuib robur acce¬
dat legitimum ẽ enim con¬
sentancum nob̾ qui censemꝰ
⁊ ubi suꝑpoĩta stipulatõ nõ
ẽ intelligi eam fuisse additani.
multo magis ⁊̃ si inutił ẽ ua¬
lidam eam effici. ¶ Et ut
plenius dotib subueniamꝰ
qm admodum iuadiuiuistra¬
cõne pupillariumrerum ⁊
in aliis multis iuris arcieuł¬
⁊ catitas hẏpotecas in eẽ acce¬
pimus. ita ⁊ in huiusmodi ac

Expanded text:
pulatio esse subsecuta. Eodemque modo et si inutiliter facta est stipulatio: adiuvari enim eam magis quam evanescere oportet. si enim, cum una in instrumento stipulatio valida inveniatur, et aliis inutilibus suam noscitur praestare fortitudinem, quare non ex nostra lege huiusmodi stipulationibus robur accedat legitimum? est enim consentaneum nobis, qui censemus, et ubi supposita stipulatio non est, intellegi eam fuisse adhibitam, multo magis etiam, si inutilis est, validam eam effici. Et ut plenius dotibus subveniatur, quemadmodum in administratione pupillarium rerum et in aliis multis iuris articulis tacitas hypothecas inesse accipimus, ita et in huiusmodi ac
Abbreviated transcription (Latin):
Euis enim senatus consulti
exceptõ cunc mulieri catur
cum principaliter ip̃a inchl
cebet: s ꝓ alio debitore apͥ cre¬
ditorem enis intercessit. ¶ Sĩ
audem ꝓ creditore suo alus
se obͥligau̾nt. uł ab cose uł
debitorem suum delegari par¬
se sunt. huiusmodi senatꝰ
consulti auxilium nõ hũt.¬
cuam pecuniam acciperes.
mat̾ tua contra amplissimi
ordinis consultum fidem su¬
am int̾posuit exceptõne tu¬
mp̃r.Benatus consultũ
locum hãt. siue eam obliga¬
cõem que in alterius ꝑsona
constitit mulier inse cͣnstu
alius pecuniami acciꝑet ip̃a
se constituit ab m̾icõ ream.
¶o ⁊ in rerum earum ꝓ
missum ẽ.¶ S si pͥdiatu
uq uendidisti. ⁊ ꝓmarito pe

Expanded text:
ius enim senatus consulti exceptio tunc mulieri datur, cum principaliter ipsa nihil debet, sed pro alio debitore apud creditorem eius intercessit: sin autem pro creditore suo aliis se obligaverunt vel ab eo se vel debitorem suum delegari passae sunt, huiusmodi senatus consulti auxilium non htuam pecuniam acciperes, mater tua contra amplissimi ordinis consultum fidem suam interposuit, exceptione tuSenatus consultum locum habet, sive eam obligationem, quae in alterius persona constitit, mulier in se transt sive, cum alius pecuniam acciperet, ipsa se constituit ab initio ream, quod et in rerum earum pro missum est. Sed si praedia tua quinque vendidis
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ miles filius fanilias
pecuniam creditam acceꝑit
siue sine mandato uel con¬
sensu ułuoluntate uł raci¬
hĩcõem patris stare oportet
contractum nulla differen¬
eia introducenda. Ob qͣm cau¬
sam pecume credite uł ubi
consumpte sunt. in plurib
enim iuris arcicuł fiui faim¬
lias milites nõ absimiles in¬
dentur hominib qui sui in¬
ris sunt. ⁊ ex pͥsumptõne
ommꝰ miles uõ credatur in ali¬
ud quicqͣm pecunias acciꝑe
⁊ expendere insi in causa cas¬
piu̾ut aut inse cͣnfferiunt. si
id contrahentes nõ iguorant
senatus consulto subuemt᷑.
D si ꝓ aliis cum obligate nõ
cẽnt pecuniam exsolunt iu¬
c̾cessione cessaute repeticõ nł¬

Expanded text:
ius familias pecuniam creditam acceperit, sive sine mandato vel consensu vel voluntate vel ratihabitione patris, stare oportet contractum, nulla differentia introducenda, ob quam causam pecuniae creditae vel ubi consumptae sunt. in pluribus enim iuris articulis filii familias milites non absimiles videntur hominibus qui sui iuris sunt, et ex praesumptione omnis miles non credatur in aliud quicquam pecunias accipere et expendere nisi in causas caspiunt aut in se transferunt, si id contrahentes non ignorant, senatus consulto subvenitur. sed si pro aliis, cum obligatae non essent, pecuniam exsolvunt, intercessione cessante repetitio n
Abbreviated transcription (Latin):
co fim cradentes scĩmus. ut si
quidem incħ addendum cẽ ex¬
istimau̾it. s simpliciter dotẽ
uł aute iptias donatõeni de¬
derit uł ꝓuuserit ex sualibera¬
litate hoc fecisse intelligi debi¬
co in sua figura remanente.
Neq eniuleges nicoguite sũt
quib cautum ẽ omimi modo pa¬
tͥnum cẽ officium dotes uł añ
nuptias donacõnes ꝓ sua dare
ꝓgenie. ⁊ lueralitas atq cał¬
iuancat uera ⁊ irrenocabił ⁊

Expanded text:
to fini tradentes sancimus, si quidem nihil addendum existimaverit, sed simpliciter dotem vel ante nuptias donationem dederit vel promiserit, ex sua liberalitate hoc fecisse intellegi, debito in sua figura remanente. neque enim leges incognitae sunt, quibus cautum est omnimodo paternum esse officium dotes vel ante nuptias donationes pro sua dare progenie. Et liberalitas itaque talis maneat vera et irrevocabilis
Abbreviated transcription (Latin):
i. uoͣciens certiquid
ex certare scͥptͥ sunt hereces.
ułcercis reb ꝓsua institutõe
condenti eẽ iussi sunt quos le¬
gatauiorum loco hri cecrtum
est. aliiu̾o ex cͥca ꝑte uł siue
ꝑte qui pro uet̾ͥorum legnin te¬
nore ad ccam unciarum insti¬
tutõem refcruntur. eostantũ¬
modo omnib hereditariis ac¬
cõnb uti uł conueniri decer¬
nim᷑. c ex certa ꝑte uł sine
ꝑte scͥpti fu̾int. nec aliqͣmdi¬

Expanded text:
Quotiens certi quidem ex certa re scripti sunt heredes vel certis rebus pro sua institutione contenti esse iussi sunt, quos legatariorum loco haberi certum est, alii vero ex certa parte vel sine parte, qui pro veterum legum tenore ad certam unciarum institutionem referuntur, eos tantummodo omnibus hereditariis actionibus uti vel conveniri decernimus, qui ex certa parte vel sine parte scripti fuerint, nec aliq
Abbreviated transcription (Latin):
noluisse facere dicis irritum
sit: portõnem hereditatis qͣmi
si adu̾sus q̃m supplicas uelũ
adoptatus frater heres iusti¬
tutus cenet: restituitibi iube
sp̃ali pͥmiegio subniximi sit
hereditatem capere nõ posse
dubium nõ est.
placuit.
tatem posse ad quirere iuiris

Expanded text:
voluisse facere dicis, irritum sit, portionem hereditatis, quam is adversus quem supplicas velut adoptatus frater heres institutus tenet, restitui tibi curae speciali privilegio subnixum sit, hereditatem capere non posse dubium non est. placuit. tatem posse quaerere dictat
Abbreviated transcription (Latin):
cumfi̾t donacõe largit᷑. ⁊ pꝰ¬
ea susceꝑit lileros. cotumqͥe¬
quidlargitus fu̾nt reu̾tatur
inenisden donatoris arbitrio
acdicione mansurum.

Expanded text:
uerit donatione largitus et postea susceperit liberos, totum quidquid largitus fuerit revertatur in eiusdem donatoris arbitrio ac dicione mansurum.
Abbreviated transcription (Latin):
Dem. Qum ad easctiam ob¬
ugacõnes q̃ ex mulicris ꝑsona
calliditate creditoris sumpse¬
runt primordium decretum
patrum qd̃ de intercessione
feminarum factum ẽ ꝑtin̾e
edcõ perpetuo declaratur. si ta¬
men creditor qui contrahere
cum alio ꝓposuerat mulieris
ꝑsonam elegit excepcõne ccͣ
pecitores secundum ea que
asseueras defendi potes.
eris adu̾sus creditores eadem
exceptõne q̃ ex senatꝰ consul¬
co introducta ẽ uti posse nõ¬
mp̃r. Iubemus licere mu
tecarum ꝯͥ comnp etentiper
consensum ꝓprium remin¬
ciare. Ꝙcumq ita gestum:
sit hac auctoricate nr̃a sir¬
muni illibatum q custodi¬
ri. Ita cam̃ ut si gn̾alit̾ tali
renunciacõne ꝓ uno ut die¬
cum ẽ contractu seu certis
contractib uł ad unamuł
certas res seu ꝑsonas consen¬
sum ꝓprium accõmodanteᷤᷤ
use sunt uł fuersint. eatẽ
renunciacõ in illos contrac
isquib dam contractib mi¬
nime mulieres consenserãt
uł consenserunt p̾tendentib

Expanded text:
e. Cum ad eas etiam obligationes, quae ex mulieris persona calliditate creditoris sumpserunt primordium, decretum patrum, quod de intercessione feminarum factum est, pertinere edicto perpetuo declaratur, si tamen creditor, qui contrahere cum alio proposuerat, mulieris personam elegit, exceptione contra petitores secundum ea quae adseveras defendi potes. eris adversus creditores eadem exceptione, quae ex senatus consulto introducta est, uti posse nom. Iubemus licere multhecarum sibi competenti per consensum proprium renuntiare, quodque ita gestum sit, hac auctoritate nostra firmum illibatumque custodiri: ita tamen, ut, si generaliter tali renuntiatione pro uno ut dictum est contractu seu certis contractibus vel ad unam vel certas res seu personas consensum proprium accommodantes usae sunt vel fuerint, eadem renuntiatio ad illos contractus is quibusdam contractibus, quibus minime mulieres consenserunt vel consenserint, praetendentibus
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r E ec siuolens scͥpsisses
serinm de ẽẽ nõ lierum. pre¬
iudicium iuri cuo aliquid com¬
parasses qnͣto magis nunc eas
scͥpturas aire compulsumce
ce cestaris.¬
fuisti manimissus es. frust
ubtatis controu̾siam sustines
ceh̾rditatis uoluntatem def¬
uucti suo consensu firmare¬
¶ debuit.
isse aͦndam comino cuoait ꝓte
⁊ filia tua. dato nũmo cerce ꝙͣ¬
citatis. uosmamimitẽet. ⁊ te
cm̃modo liberauit. ⁊ aditus rͤ¬

Expanded text:
 Nec si volens scripsisses servum te esse, non liberum, praeiudicium iuri tuo aliquid comparasses: quanto nunc magis, cum eam scripturam dare compulsum te esse testarisfuisti manumissus es, frustra libertatis controversiam sustines,tae hereditatis voluntatem defuncti suo consensu firmare debuit. isse quondam domino tuo, ut pro te et filia tua dato nummo certae quantitatis vos manumitteret, et te tantummodo liberaverit, aditus re
Abbreviated transcription (Latin):
Deu. um pͥcum tuarimi
ucepcio. licet eumceͣ qni sup¬
plicas er ancula natiun eẽ ex¬
pͥsserit. tamen nomini cogno¬
mẽ quo liberi dum taxat mim¬
cupantur ad diderit.⁊ eum nõ
asꝑsum comp̾henderit ccͣ enm
qui scruns non ẽ supplicasse de

Expanded text:
. Cum precum tuarum conceptio, licet eum contra quem supplicas ex ancilla natum esse expresserit, tamen nomini cognomen, quo liberi dumtaxat nuncupantur, addiderit et non adspersum comprehenderit, contra eum qui servus non es
Abbreviated transcription (Latin):
nuos aceuemindatos. S ꝯmi¬
a fcm̃ituum filiiscuis obeẽ nõ
deret. adi competentem iudicẽ.
si uis ut cansa agatur secunõ
tur. de statucorummore solito
q̃rioportet. Nec ennires iudi¬
cata quade ꝓprictate corum ꝓ¬
nunciatum ÷ opponicanse li¬
berali potest.
cille contub̾mum sequatur.
licet ei fu̾it denunciatimint
se abstin̾et. sermis cominimu
lieris nõ fit.
petebas liber qmuis absente
secunda inscrintutem peticio
cius dari tͥ nõ debet. S si postea¬

Expanded text:
nuos a te venumdatos. sed quia factum tuum filiis obesse non debet, adi competentem iudicem, si vis, ut causa agatur secundumtur, de statu eorum more solito quaeri oportet: nec enim res iudicata, qua de proprietate eorum pronuntiatum est, opponi causae liberali potest. cillae contubernium sequatur, licet ei fuerit denuntiatum, ut se abstineret, servus domini mulieris non fit. petebas, liber quamvis absente secunda in servitutem petitio eius dari tibi non debet. sed si, postea
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r. D e latronun famili¬
a descendentib ex largiciõe
principali. uł auctoritate fi¬
scali serins factis recro prin¬
cipes libertatem denegari
ꝓ clamau̾it id quod ap̾ se eẽ¬
eius qui se domimum dicit.
tur reddi. at referri iudex
citur sifi̾nt negacõne dubi¬
ac petico differeturut si fu̾it
est. gestarnm rerum ab codẽ
rõ atq omne qd̃ debetur repos
catur. ut seruitute depulsa
qui ꝓ domino qͦndam fuerat
ħat qd̃ ut seruo dominiiure
laroitus ⁊̃ ⁊ que ex earum re¬
rum q̃stu. ac fructib congre¬
rum eẽ nõ opordeat ap̾ quod
sermim domiups peculii noẽ
molumentis empta confec

Expanded text:
. De latronum familia descendentibus ex largitione principali vel auctoritate fiscali servis factis retro principes libertatem denegari proclamaverit, id, quod apud se eeius qui se dominum dicit ptur, reddi ac referri iudex titur, si fuerit negatione dubiac petitio differetur, ut, si fueest gestarum rerum ab eodem ratio atque omne quod debecatur, ut servitute depulsa qui pro domino quondam fuerat habeat, quod ut servo domini iure largitus est et quae ex earum rerum quaestu ac fructibus concilrum esse non oporteat, quod apud servum dominus peculii nominmolumentis empta confec
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Expeditam autea q̃o¬
nem. in pͥsenti autem exn¬
ostra lege qͣm de assercõne co¬
uenda posuimus in qͣndam
difficultatem incidere ꝓieli¬
tantem compendioso reme¬
dio sustiuendam oẽ censemꝰ.
suꝑ libertate iudicium agi¬
cabatur. Simmedio asserto¬
rentem agente assercus ab
hac ince fu̾nt subtractꝰ nec¬
essitas imponebatur nicħ̾o
minus assercort litem imp¬
lere. ⁊ emptor si uictus erat
⁊ ꝓlibertate fuerat ꝓminci¬
acum ħebat regressum ad¬
u̾sus uenditorem. ut ei qͣili
bere ꝑsone uenditor reddat
id qd̾ empcionali instrui¬
to continebatur uł nacura
contractus exigebat. Inpre
lis agitur mortua fi̾nt q̃m̃ad¬
modum iudicium pot̃ adim¬
pleri. una cancum modoper¬
sona iniudicio ueniente. Scĩ¬
mus ita ĩp̾senti cãu licenciã
ẽẽ emptori adu̾sus suum ac¬

Expanded text:
. Expeditam antea quaestionem, in praesenti autem ex nostra lege, quam de adsertione tollenda posuimus, in quandam difficultatem incidere periclitantem, compendioso remedio fulciendam esse censemus. super libertate iudicium agitabatur, si in medio adsertore litem agente adsertus ab hac luce fuerit subtractus, necessitas imlitem implere, ut emptor, si victus erat et pro libertate fuerat pronuntiatum, habeat regressum adversus venditorem, ut ei quasi liberae personae venditor reddat id, quod emptionali instrumento continebatur vel natura contractus exigebat. In pralis agitur, mortua fuerit, quemadmodum iudicium potest adimpleri una tantummodo persona in iudicium veniente? Sancimus itaque in praesenti casu licentiam esse emptori ad
Abbreviated transcription (Latin):
sus es status de controuer¬
siani pati. qua rõnepos¬
culas prinsam de condi¬
cione constaret cua accu¬
sandi cribui potestatem¬
cibi. contra eum quice ser¬
eas stacũti giis frecus¬

Expanded text:
sus es status controversiam pati, qua ratione postulas, priusquam de condicione constaret tua, accusandi tibi tribui potestatem contra eum, qui te seregas, statu g
Abbreviated transcription (Latin):
crues cuus quiance quar¬
cis sue cecessit.cum fãce nõ
potͣmt᷑ cestam̃tum. nichil
ex cius postremo mdicõ recte
postulatur. Nam si ad hanc
etatem egressus licet uigo¬
uis nec dum emisiss uestigia
sinmi oromanit sollemp

Expanded text:
ruelis tuus ante quarnnum suae decessit, cum facere non potuit testamentum, nihil ex eius postremo recte postulatur iudicio. Nam si hanc aetatem egressus, licet vigoris necdum emersissent vestigia, suum ordinavit so
Abbreviated transcription (French):
mp̃r. e E muchis uceat
facẽ cestam̃tum compon̾e
postremas exemplo omni¬
um uoliuitates conscribere
codicuios salua cestam̃toꝵ ob¬
seruancia.

Expanded text:
p. Eunuchis liceat facere testamentum, componere postremas exemplo omnium voluntates, conscribere codicillos salva testamentorum observantia.
Abbreviated transcription (Latin):
Censuał qui dempro¬
fessio domino p̾indicare nõ
solzs si incensunulut sua
mancipia deferendi pͥuigno
tuo cõsensistidonacõemmeũ
contulisse uideris.¬

Expanded text:
Censualis quidem professio domino praeiudicare non solet. Sed si in censum velut sua mancipia deferenti privigno tuo consensisti, donationem in eum contulisse videris
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Nec ignorans nec inui¬
tus quisquisdonat unde si de
hoc fundo nõ cogitasti. cuinsue¬
lud donacõm consensisse cõti¬
netur iustrim̃tomaiores in¬
tate reiqͣmscͥptura uires opti¬
nente intelligis de quo nõ cogi

Expanded text:
. Nec ignorans nec invitus quisque donat. Unde si de hoc fundo non cogitasti, cuius velut donationi consensisse continetur instrumento, maiores veritate rei quam scriptura vires obtinent
Abbreviated transcription (Latin):
accõ. s scimus hec quidemin
obscruari. s non sunilimodorẽ
tinsse obscruatamcͥca eas res
que a sacratissimis imꝑatorib
nõ afiscalib reb s ex prinata
corum suba ꝓcedunt. Q satis
croducitur. cum omina pri¬
cipiseẽ inteiligantur sine a su
asuasuba sine ex fiscalifint an¬
quid auenatum. codemq m̃o
⁊ si aserenissina augusta auie
natur quare nõ cademutatur
progatiua. s curatores imm̃per
uate utilitatis pacta empcõn¬
alibr nistrimentis a doere ue q̾s¬
danicalos obugationes mali¬
enacõnm instrumentis ag
est eorum qui nec maiestatem
imꝑiaiem cognoscunt. ⁊ qͣnt¬
uni int̾ pͥuatam fortuami
inniriis uł aampnis afficere
conantur. Ꝙ omma resecan
umiualituram legem se̾nmis

Expanded text:
actio. Sed scimus hoc quidem in observari, sed non simili modo rem fuisse observatam circa eas res, quae a sacratissimis imperatoribus non a fiscalibus rebus, sed ex privata eorum substantia procedunt. Quod satisintoducitur, cum omnia principis esse intellegantur, sive a sua substantia sive ex fiscali fuerit aliquid alienatum? eodemque modo et si a serenissima Augusta aliquid alienetur, quare non eadem utatur praerogativa? sed curatores nostri, per vatae utilitatis pacta emptionalibus instrumentis addere vel quasdam tales obligationes in alienationum instrumentis agnest eorum, qui nec maiestatem imperialem agnoscunt et quantum inter privatam fortunam et iniuriis vel damnis adficere conantur. Quae omnia resecantes um valituram
Abbreviated transcription (Latin):
competentos iudices impon̾e
compellentur. ꝯinantẽ imo
ex socns ub̾tatem siue nupo¬
u̾e. sine relinq̃re. seruo cuepi¬
ente ⁊ pͥcium dante. alter cił
alteri. ex his. ip̃i se uelle dix¬
int libertatem impon̾e. ⁊ pͥei¬
umdare. melior quidem cau¬
sa erit enis qui prinnis ad hãc
rõnem pietatis perueniet.
sitamen sub optentu liberta¬
tis ⁊ ip̃i ad hec ꝓsilu̾int cunc
idicem competentẽ omnes
compellere sine pͥcio. eiliber¬
tatenimpon̾e. peculio quidẽ
iomnes scd̃mptemdomim
distribuendo. Iura audempr̃õ¬
natꝰ secundum sin naturam¬
in omnib qu lib̾tatem impo¬
suerunt cquałr hũtib. Ius ⁊¬
enim accrescendi qd antiqua

Expanded text:
e compellentur. Sin autem, uno ex sociis libertatem sive imponere sive relinquere servo cupiente et pretium dante alter vel alteri ex his ipsi velle dixerint libertatem imponere et pretium dare, melior quidem causa erit eius, qui primus ad hanc rationem pietatis perveniet. Si tamen sub obtentu libertatis et ipsi ad haec prosiluerint, tunc iudicem competentem omnes compellere sine pretio ei libertatem imponere: peculio quidem in omnes secundum partem dominii distribuendo, iura autem patronatus secundum sui naturam omnibus qui libertatem imposuerunt aequaliter habentibus. Ius enim
Abbreviated transcription (Latin):
t largiano senatꝰ consuito ces¬
sante. sileat edc̃m diuitraia¬
n. ꝯͦduieam sequebatur. et
si qua aualex ur senat᷑ cõ¬
suitum ur ⁊̃ constitucõloqͣcur
delatinisea in efficax dntum
ineam ꝑtemremancat cripl¬
ex antea nia liberiinitatis que
multiplices incroducebat am¬
biges imo directotramite dis¬
cat᷑ ambuiare. Ꝙ si qua alialex

Expanded text:
t Largiano senatus consulto cest Largiano senatus consulto cessante, sileat edictum divi Traiani, quod ea sequebatur, et si qua alia lex vel senatus consultum vel etiam constitutio loquitur de Latinis, ea inefficax quantum in eam partem remaneat ex antea via libertatis, quae multiplices introducebat ambages, uno directo tramite discat ambulare. quod si aliqua lex