comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
potestate mansit unã partẽ dabit. t̾ciam
ip̃e habebit. Nec qd nepotib ꝯfert᷑ apatru¬
o emancipato. ip̃i pat̾ ꝯferent. H i non de
boĩs aui. s ꝓpt̾ bona postea eis accessit. e
nepotib i. filiis suis ꝯferat. aut si unũ ne¬
potẽ hat̃. ⁊ duos ex alio ꝓnepotes sint. di¬

Expanded text:
potestate mansit unam partem dabit, tertiam ipse habebit: nec quod nepotibus confertur a patruo emancipato, ipsi patri conferent: hoc enim non de bonis avi, sed propter bona postea eis accessit. Evnepotibus, id est filiis suis conferat, aut si unum nepotem habeat et duos ex alio pronepotes, ita di
Abbreviated transcription (Latin):
illi adiurilẽ partẽ hr̃ditatis. sic̃ ĩ imꝑator
tos quis filio. retnuit exeo nepotes in potes¬
tote filiꝰ emancipat᷑. susceptis postea libis de¬
cessit. Placuit in aui potestate manentes. si¬
mul cũ his ꝗ post emancipationẽ nati st̃
decreto bõꝵ possessionẽ acciꝑe. manente eo
ut si ułit auiis sͥ ꝑnepotes adꝗri bona sua
ꝯferat. aut nepotes emancipet. ut sibi
emolum̃tũ pat̾ne hr̃ditatis ad ꝗrant. idq diuꝰ
marcus rescͥpsit.

Expanded text:
illi ad uirilem partem hereditas, sicut etiam imperat‹o›r mancipato quis filio retinuit ex eo nepotes in potestate: filius emancipatus susceptis postea liberis decessit. placuit in aui potestate manentes simul cum his, qui post emancipationem nati sunt, decreto bonorum possessionem accipere, manente eo, ut, si uelit auus sibi per nepotes adquiri, bona sua conferat aut nepotes emancipet, ut sibi emolumentum paternae hereditatis adquirant: idque ita diuus Marcus rescripsit.
Abbreviated transcription (Latin):
his quib bõꝵ possessionẽ p̃tor pollicet᷑ in pote¬
state parentis cũ morit᷑ ñ fuĩt. ei libisq quos
in eiꝰdẽ familia hũit. si ad eos hr̃ditas suo
noĩe ꝑtinebit. Neq notã exhr̃dationis
meruer̃. bõꝵ possessio eiꝰ partis datũ q̃ ad¬

Expanded text:
his, quibus bonorum possessionem praetor pollicetur, in potestate parentis, cum is moritur, non fuerit, ei liberisque quos in eiusdem familia habuit, si ad eos hereditas suo nomine pertinebit neque notam exheredationis meruerunt, bonorum possessio eius partis datu
Abbreviated transcription (Latin):
filios. alt̃ cres hãt. q̃drans unus int̃ duos. aliꝰ
int̾ tres diuidit᷑. ¶ Si quis ex nepotib sua por¬
cionẽ omiserit eueniet. ut ñ ad patrẽ eius
s mag̃ ad frẽm ꝑtineat. S ⁊ si om̃s nepotes
omitant patruo nicħaccrescet s soli pat̾.
qͥ ⁊ si pat̃ omisei̾t. tc̃ patruo accrescet.¬
¶ Emancipatꝰ filius si ꝗdẽ nepotes i aui
potestate ñ hãt. fr̃ib suis ꝯferret. s ed si
sint nepotes. uoluit eũ p̃tor filiis suis ꝗs̃
inpotestate solus ꝯferre. merito qr ueniẽ¬
do ad hõꝵ possessionẽ illiꝰ solus inuiriam
fac̃. ¶ Nc̃ uideamꝰ ꝙͣntũ eis ꝯferat ⁊ quidẽ

Expanded text:
filios, alter tres habeant, quadrans unus inter duos, alius filios, alter tres habeant, quadrans unus inter duos, alius inter tres diuiditur. Si quis ex nepotibus portionem suam omiserit, eueniet, ut non ad patrem eius, sed magis ad fratrem pertineat. sed et si omnes nepotes omittant, patruo nihil adcrescet, sed soli patri: quod et si pater omiserit, tunc patruo adcrescet. Emancipatus filius si quidem nepotes in aui potestate non habeat, fratribus suis conferet: sed si sint nepotes, uoluit eum praetor filiis suis qui sunt in potestate solis conferre, merito, quia ueniendo ad bonorum possessionem illis solis iniuriam facit. Nunc uideamus, quantum eis conferat. et qui
Abbreviated transcription (Latin):
adoptatꝰ. illud ñ. int̃ ÷ quota porcio hr̃ditati
ad nepotẽ ꝑtineat. an ꝑ quã modicã. Nã ⁊ si
modica sit at tm̃ dicemꝰ locũ ẽẽ huic parti
edicti. int̾ ip̃m filiũ ⁊ libos eiꝰ dundit᷑ hr̃ditas
ita ut ip̃e dimidiũ. libi dimidiũ hãnt. Prom̃
pone solũ ẽẽ filiũ emancipatũ eẽ. ⁊ nepotes
in potestate duos. neminẽ p̃tea ex libis habeb
emancipatꝰ dimidiã partẽ hr̃ditatis ̃ dimidiã
duo nepotes ut qͣdrantes ferant. S si sit p̃tea
aliꝰ filiꝰ euemiet ut filiꝰ hat dimidiã parcẽ hr̃¬
ditatis ex quo nepotes ñ sunt aliꝰ filiꝰ semissem
cũ filiis suis. ita ut qͣdrantẽ hr̃ditatis ip̃a ferat.
qͣdrans in libos eiꝰ diuidat᷑. S si ambo fili
sint emancipati.⁊ hañt filii singłi nepotes.
euemiet ut singłi in singłos semisses cũ nepo¬
tis s̃s̃ diuidant. ita ut ip̃i ꝗͥ qͣdrantes ferant
nepotes aũt residuos qͣdrantes: ⁊ si alt̃ duos

Expanded text:
adoptatus. Illud non interest, quota portio hereditatis ad nepotem pertineat, an perquam modicam: nam et si modica sit, attamen dicemus locum esse huic parti edicti. Inter ipsum filium et liberos eius diuiditur hereditas ita, ut ipse dimidium, liberi dimidium habeant. proinde pone solum esse filium emancipatum, esse et nepotes in potestate duos, neminem praeterea ex liberis: habebit emancipatus dimidiam partem hereditatis et aliam dimidiam duo nepotes, ut quadrantes ferant. sed si sit praeterea alius filius, eueniet, ut filius habeat dimidiam partem hereditatis, ex quo nepotes non sunt, alius filius semissem cum filiis suis ita, ut quadrantem hereditatis ipse ferat, quadrans inter liberos eius diuidatur. sed si ambo filii sint emancipati et habeant singuli nepotes, eueniet, ut singuli singulos semisses cum nepotibus suis diuidant ita, ut ipsi quidem quadrantes ferant, nepotes autem residuos quadrantes: et si alter duos
Abbreviated transcription (Latin):
pot̃ sͥ aut titiostipłari. ita patͦnus alibto oꝑaᷤᷤ
÷ a sẽpnio recte stipłat᷑. i libtus obligationes
soluet᷑. Si tales oꝑas extͣneo dedit. quales pa¬
tͦno pr̃ande lib̾et᷑. Si patm plures ꝯsulto indi¬
ũsas regiones discesserint: ⁊ lib̾to simł oꝑas
oꝑe dent᷑. Sic̃ accidit cũ egrotanti lib̃to oꝑe
indicunt᷑. Qđ si diu̾saꝵ cuutatũ patͦm sint:i
in sua quisq moret᷑. ꝯsentire cb̃et᷑ in oꝑis ab
accipiendis ñ ꝯsentiunt cõpelli ad pr̃andã

Expanded text:
potest sibi aut Titio stipulari, ita patronus a libpotest sibi aut Titio stipulari, ita patronus a lib Sempronio recte stipulatur: et libertus obligatione soluetur, si tales operas extraneo dederit, quales patrono praestando liberaretur. Si patroni plures consulto in diuersas regiones discesserint et liberto simul opeoperae dentur, sicut accidit, cum aegrotanti liberto operae indicuntur. quod si diuersarum ciuitatium patroni sint et in sua quisque moretur, consentire debent in operis ab accipiendis non consentiant, compelli ad praestandam
Abbreviated transcription (Latin):
patͦnus oꝑas stipłatus sit. tẽ scił cõmiti¬
tur sttpłatio. cũ poposcerit nec lib̾tus p̃¬
stt̃ãt. nec int̾ est adiecta sint ħ u̾ba. cum
poposcero. an ñ sint adiecta. aliud ẽ u
surdũ ẽ credẽ alio die debi officiũ quam
quois uellet cui pr̃andũ ẽ. ¶Cũ libͥtus ꝓ.¬
inserit pat̾no oꝑas sedatuꝵ. neq adie¬
cerit libisq eiꝰ ꝯstat libis eiꝰ ita demũ debi si patͥ¬
hr̃des exatint. hr̃des tñ extitisse libos parenti ita
demũ ꝓdẽe ad oꝑaꝵ petitionẽ uiliano plac
si ñ ꝑ aliũ hr̃dẽ exater̃.itaq si s exhr̃dato
ĩposusset. ł quas ĩposint reuendidisset. In õĩb
oꝑib p̃cipue obseruandũ ẽ ut tp̃is spatia que
ad curã corꝑis necessaria s̃ lib̃to relinqͣntur.
nuttit multũ distant a fabrilib ł pictoriis
oꝑis. deniq silib̾tus faber aut pictor fũit.
ꝗͣdiu id artificiũ exercebit. has oꝑas pa¬
trono pr̃are cogͥ. qr̃ sic̃ fabriles oꝑas quis

Expanded text:
as stipulatus sit, tunc scilicet committitur stipulatio, cum poposcerit nec libertus praestiterit. nec interest, adiecta sint haec uerba 'cum poposcero' an non sint adiecta: aliud enim surdum est credere alio die deberi officium, quam quo is uellet, cui praestandum est. Cum libertus promiserit patrono operas se daturum neque adiecerit 'liberisque eius', constat libnti ita demum prodesse ad operarum petitionem Iuliano placet, si non per alium heredes extiterunt. itaque si quis exheredato imposuisset uel quas imposuit reuendidisset. In omnibus operis praecipue obseruandum est, ut temporis spatia, quae ad curam corporis necessaria sunt, liberto relinquantur.romittit, multum distant a fabrilibus uel pictoriis operis. denique si libertus faber aut pictor fuerit, quamdiu id artificium exercebit, has operas patrono praestare cogitur. quare sicut fabriles operas quis
Abbreviated transcription (Latin):
fore ratũ arbitũ patm. ꝗͣ si equũ arbittͥus
sit. ⁊ fere ea mens ẽ ꝑsonã arbitͥo substitue¬
ntiũ. ut qr sꝑent eũ recte arbitͣtuꝵ id faciãt.¬
ñ q ł in modice obligaĩ pͥossint. In lib̾tam

Expanded text:
fore arbitrium patroni, quam si aequum arbitratus sit. et fere ea mens est personam arbitrio substituentium, ut, quia sperent eum recte arbitraturum, id faciant, uel immodice obligari uelint. In libertam
Abbreviated transcription (Latin):
patronꝰ qͥ putaret si lib̾ti sui mediemã non
fac̾ent. multo plures ĩꝑantes sͥ habituꝵ pos¬
ab eis exiget᷑. Hoc ẽ ut ad quiescere eos me¬
ridiano tp̃r. ⁊ ualitudinis ⁊ honestatis sue
rationẽ hab̾e sin̾et. It̃ rogaui si has oꝑas¬

Expanded text:
od putaret, si liberti sui medicinam non facerent, multo plures imperantes sibi habiturum, posab eis exigeret, hoc est ut adquiescere eos meridiano tempore et ualetudinis et honestatis suae rationem habere sineret. Item rogaui, si has o
Abbreviated transcription (Latin):
da. ads̃. abriles oꝑe cete queq que
qĩ inpeciunia pr̃atione ꝯsistunt ad hr̃dẽ
gatio cc̃ hat᷑. libtũ eẽ oportet qui iuret. ⁊
lib̾tatis cã uirare. plane q̃ritur si quis lib̾to
suo legaiũt. si filio suo uiraũit se .x. oꝑaꝵ
uibentius obligaĩ eũ ait. paruiq referre.
ꝗͣ ob causã de oꝑis lib̾tus uinaũit. ⁊ ego
celso acꝗesco. Iurare aũt debet pꝰmanuini¬
sionẽ ut obliget᷑. ⁊ siue statĩ. siue post tp̃s
uiraũit. obligat᷑. Iurare aũt debet oꝑas.

Expanded text:
. Fabriles operae ceteraeque, quae quasi in pecuniae, praestatione consistunt, ad heredem gatio contrahatur, libertum esse oportet qui iuret et libertatis causa iurare. Plane quaeritur, si quis liberto suo legauerit, si filio suo iurauerit se decem Iuuentius obligari eum ait paruique referre, quam ob causam de operis libertus iurauerit: et ego Celso adquiesco. Iurare autem debet post manumissionem, ut obligetur: et siue statim siue post tempus iurauerit, obligatur. Iurare au
Abbreviated transcription (Latin):
edentis ꝑ soã ⁊ in eiꝰ cui edunt᷑ ꝯsistit.
¶fabriles aut̃ alieue eiꝰ gñis s̃ ut a quoc̃q
cuicũq solui possint. Sane ti si martificio
sint: iubñte patͦno ⁊ alii edi possunt.
noĩe ita uinando patͦno aut lutio atio sol¬
ũe lucio titio ñ pot᷑. ut apatͦno lib̾etur

Expanded text:
edentis persona et in eius cui eduntur constitit: fabriles autem aliaeue eius generis sunt, ut a quocumque cuicumque solui possint. sane enim, si in artificio sint, iubente patrono et alii edi possunt. nomine ita iurando 'patrono aut Lucio Titio' soluere Lucio Titio non potest, ut a patrono li
Abbreviated transcription (Latin):
.ł .xiii.ads̃.Si qͣndo duobus
pͥat᷑nis uiraũit lib̾tus oꝑas sedatuꝵ labe¬
oni placet ⁊ debi. ⁊ peti posse partẽ oꝑe. cũ
eoꝵ seruo. ł cũ plures hr̃des uin patrono
existant. . Plib̾to uirante fidĩ iub̃e quẽuis
posse p

Expanded text:
Si quando duobus patronis iurauerit libertus operas se daturumoni placet et deberi et peti posse partem operae, c seruo uel complures heredes uni patrono existant. Pro liberto iurante fideiubere quemuis posse p
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑaꝵ actio. S int̃dũ ⁊ qͣmdui ĩpubes ẽ.
nã huiꝰ quoq ẽ minist̾iũ. si forte ł librariꝰ
uł nũmiculator. ł calculator sit. ł ystrio.
ł alt̾uis uoluptatis artifex. ¶. Si lib̾i patͦ.¬
ni ex inequalib partib eẽnt instrauti u¬
trũ ꝓ parte dimidia. an ꝓ hr̃ditariis hãnt
oꝑaꝵ actionẽ. ⁊ puto uerius libos ꝓ equa¬
lib partib habituros actionẽ. Parui aũt

Expanded text:
interdum et quamdiu impubes est: nam huius quoque est ministerium, si forte uel librarius uel nomenculator uel calculator sit uel histrio uel alterius uoluptatis artifex. Si liberi patroni ex inaequalibus partibus essent instituti, utrum pro parte dimidia an pro hereditariis habeant operarum actionem? et puto uerius liberos pro aequalibus habituros actionem. P
Abbreviated transcription (Latin):
Quotiens certa spẽs oꝑaꝵ in
stipłatione deducit᷑. ułtiti pictorie fabriles
inẽ obligatioĩ tractus tp̃is. Si cuti cũ ephesi
des. cedunt tñ oꝑe exdie int̃posite stipłatioĩs.
S oꝑe quas pat̾nis alibto postulat. ꝯfestim
ñ ꝯcedunt. qr id agi int̾ eos uidet᷑ ne antece-¬
dent. ꝗͣ indicte fuissent scilicet qr ex cõmodo
pat᷑ni libtꝰ oꝑas ede deb̾et qͥ infabio ł pictore
dici non conuenit.
statĩ intelligñdus ẽ mercedẽ ab eo caꝑe. s ħ¬
exgñe oꝑaꝵ ex ꝑsona patͦni atq lib̃ti colligi
debet. Nã si es pantomimũ. ł archimimũ li¬
b̃tũ hãt : ieiꝰ mediocris pat̾moni sit. ut ñ
alit̃ oꝑis eiꝰ uti possit. ꝗͣ lo cauĩt eas. exigẽ
magis oꝑas ꝗͣ mercedẽ caꝑe existimandũ
ẽ. It̃ pleꝵq medici. ẜuos eiꝰdẽ artis lib̃toᷤ
ꝑducunt. quoꝵ oꝑis ꝑpetuo ut ñ aliter
possint. ꝗͣ ut eas locent. ea ⁊ in cetis arti¬
ficib dici possunt. S ꝗ oꝑis lib̾ti sui uti

Expanded text:
Quotiens certa species operarum in stipulationem deducitur, ueluti pictoriae fabriles,inest obligationi tractus temporis, sicuti cum Ephesi des?' cedunt tamen operae ex die interpositae stipulationis. sed operae, quas patronus a liberto postulat, confestim non cedunt, qerent quam indictae fuissent, scilicet quia ex commodo patroni libertus operas edere debet: quod in fabro uel pictore dici non conuenit. statim intellegendus est mercedem ab eo capere: ex persona patroni atque liberti colligi debet. Nam si quis pantomimum uel archimimum libertum habeat et eius mediocris patrimonii sit, ut non aliter operis eius uti possit quam locauerit eas, exigere magis operas quam mercedem capere existimandus est. Item plerumque medici seruos eiusdem artis libertos perducunt, quorum operis perpetuo uti non aliter possunt, quam ut eas locent. ea et in ceteris artificibus dici possunt. Sed qui operis liberti sui uti
Abbreviated transcription (Latin):
neq ꝓmitti neq solui. neq deb̃. nec peti
ꝓparte potit oꝑa. Idõ papinianꝰ subicit.
siñ una s plures oꝑe sint. ⁊ plures hr̃dẽ
existant paͦno ꝗ oꝑas stipłatus ẽ. ueꝵ
ẽ obligationẽ oꝑaꝵ nũo diuidi. Deniq

Expanded text:
 nec peti  nec peti pro parte poterit opera. ideo Papinianus subicit: si non una, sed plures operae sint et plures heredes existant patrono qui operas stipulatus est, uerum est obligationem operarum numero diuidi. denique
Abbreviated transcription (Latin):
ads̃. Nicħ aũt int̃ est extͥneus
ꝓmittat lib̾tus egenti patͦno. aut titio oĩmͦ¬
adiectio titi ualet.
one diui marci ꝑueñit ad lib̾tatẽ. oꝑe ei
ĩposite nullũ effectũ habebunt. s nec
his cui bona adita s̃ ex ꝯstitutione diui ma¬
rci lib̾tatũ ꝯseruandaꝵ cã pot̾it oꝑas pe¬
t̾e neq ab his ꝗ directas neq ab his qui
fidĩcõmissaĩas acceꝑunt. qͣuis fidĩ cõmis¬
quos nulla necessitate cogñte manumi¬
sisti. ¶ ludiciũ de oꝑis tc̃ locũ ht̃. cum
incipiant cedẽ: ⁊ incipiunt postea quã
fiũnt indicte ⁊̃ si uxorẽ hat̃ libtus. non
ꝓhibet᷑ patͦnus oꝑas exig̃e. SSi ĩpubes sit
pat̾nus uoluntate eiꝰ ñ uidet᷑ lib̾ta nupta
nͥ tutoris auctoritas uoluntati accesseĩt.
Rati qͦ abicio paͦno obẽ innuptus
i papiã. Plane cũ desieĩt nupta eẽ.
dit᷑ quominꝰ prẽt oꝑas. ñ tenet᷑. nec enĩ
pot̾ uidĩ ꝑ eũ stare. qͦmi nꝰ oꝑas prẽt. et¬

Expanded text:
. nihil autem interest, extraneus promittat libertus egenti patrono aut Titio, omadiectio Titii ualet. one diui Marci peruenerit ad libertatem, operae ei impositae nullum effectum hana addi‹c›ta sunt ex constitutione diui Marci libertatium conseruandarum causa, poterit operas petere neque ab his, qui directas, neque ab his, qui fideicommissarias acceperunt, quamuis fideicommist sunt proprii, quos nulla necessitate cogente manumisimus. Iudicium de operis tunc locum habet, cum cipiunt, posteaquam fuerint indictae. Etiam si uxorem habeat libertus, non prohibetur patronus operas exigere. Si impubes sit patronus, uoluntate eius non uidetur liberta nupta, nisi tutoris auctoritas uoluntati accesserit. Rati quoque habitio patrono obest in nuptiis et Papiam. Plane cum desierit nupta esse, ditur, quo minus praestet operas, non tenetur: nec enim potest uideri per eum stare, q
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sine ꝑicło uite pr̃ant᷑. nec semꝑ hee que
manumissioĩs tp̃e pr̃ari debuer. s si cur¬
pes oꝑas postea exerc̃e ceꝑit. prare debe¬
bit eas quas manumissiois tpr̃ pr̃abat
¶tales patno oꝑe dant᷑ quales exetite. dig¬
nitate: ualitudine. necessitate. ꝓposito ce¬
tisq eiꝰd gñis inutraq ꝑsona estimaride¬

Expanded text:
 sine periculo uitae praestantur, nec semper hae, quae manumissionis tempore praestari debuerunt. sed si turpes operas postea exercere coeperit, praestare debebit eas, quas manumissionis tempore praestabat. Tales patrono operae dantur, quales ex aetate dignitate ualetudine necessitate proposito ceterisque eius generis in
Abbreviated transcription (Latin):
iii.ł.u. scribit. qd si ałe se ñ possit pran¬
da ei apatrono alim̃ta.
ita exigende s̃ ab eo oꝑe. ut ħis qͦ dieb
quib oꝑas edat. satis tp̃s ad questũ facien¬
suo ĩpendio dare debet. qͣmdiu id qd deb
inreꝵ natura ẽ. ¶ Ex ꝑuincia lib̾tũ romã
uenire deb̾e ad reddendas oꝑas ꝓculꝰ nit.
S qui dies int̾ea cesserint. dũ romã ueñit
ac diligens pat̾familias rome moraretur:¬

Expanded text:
libro quinto scribit: quod si alere se non possit, praestanda ei a patrono alimenta:ita exigendae sunt ab eo operae, ut his quoque diebus, quibus operas edat, satis tempus ad quaestum faciensuo impendio dare debet, quamdiu id quod debet in rerum natura est. Ex provincia libertum Romam uenire debere ad reddendas operas Proculus ait: sed qui dies interea cesserint, dum Romam uenit, diligens pater familias Romae moraretur
Abbreviated transcription (Latin):
ex destam̃to frĩs patruelis gauis seuis titio debe
bat. ab hr̃dibus seii titius accepit. Iuesitum
est cum necem gaii seii hr̃des eius non iundic¬
auerint: an titius nichilominus eos hr̃des ut
indignos accusare possit. ob id quod necẽ eius
non uindicauerint. nec obsit ei qđ ab eisdem
fidei cõmissum ex testam̃to patruelis frĩs con¬

Expanded text:
ex testamento fratris patruelis Gaius Seius ex testamento fratris patruelis Gaius Seius bat, ab heredibus Seii Titius accepit: quaesitum est, cum necem Gaii Seii heredes eius non vindicaverint, an Titius nihilo minus eos heredes ut indignos accusare possit ob id, quod necem eius non vindicaverint, nec obsit ei, quod ab isdem fideicommissum ex testamento fratris patruelis con
Abbreviated transcription (Latin):
ex publico accipiat. Iuod p̃mium non õs
seruos qui sub eodem tecto locoue fuerint.
sed in eos solos qui cedem admisissent: ac¬
cusatori tribuitur. Pret̾ea cauetur ut de
his qui ante questionem habitam fugerint.
si aꝑto testam̃to libri scͥpti inueniantur. lege
de siccarizs uidicium fiat. ita ut ex uincłis
causam dicant. ⁊ conuicti ꝑinde ac seruipu¬
mantur ⁊ ei qui conuicerit deni aurei p̃miz
nomine dentur ex bonis dampnati. Ex hoc
edicto actio ꝓficiscitur contͣ eum qui adũsuᷤ
edictum p̃toris tabulas testam̃ti aꝑuisse. uł¬
si quid aliud fecisse dicetur. Nam ut ex supͣ
dictis apparet. plura sunt ꝓpter que pena e¬
dicti constituta ẽ. Palam ẽ aũt popłarem ac-¬
cusationem ẽẽ cuius pena incentum ex aureõ
ex bonis damnati extenditur. ⁊m̃ partem di¬
midiam ei ciuus oꝑa conuictus erit premi
nomine se daturum p̃tor pollicetur. partem
in publicum redacturum.

Expanded text:
ex publico accipiat. quod praemium non in omnes ex publico accipiat. quod praemium non in omnes seruos, qui sub eodem tecto locoue fuerint, sed in eos solos, qui caedem admisissent, accusatori tribuitur.Praeterea cauetur, ut de his, qui ante quaestionem habitam fugerint, si aperto testamento liberi scripti inueniantur, lege de sicariis iudicium fiat ita, ut ex uinculis causam dicant et conuicti perinde ac serui puniantur et ei qui conuicerit deni aurei praemii nomine darentur ex bonis damnati.Ex hoc edicto actio proficiscitur contra eum, qui aduersus edictum praetoris tabulas testamenti aperuisse si quid aliud fecisse dicetur: nam ut ex supra dictis apparet, plura sunt, propter quae poena edicti constituta est. palam est autem popularem actionem esse, cuius poena in centum aureos ex bonis damnati extenditur: et inde partem dimidiam ei, cuius opera conuictus erit, praemii nomine se daturum praetor pollicetur, partem in publicum redacturum.
Abbreviated transcription (Latin):
hr̃ditatem auferri non oportere uisum est.
questus ẽ. se ueneno occidi a seruo suo:⁊ sic ex¬
pirauit. cui hr̃s extitit. lucia titia soror. et
mortem eius exequi neglexit: upsa posł¬
annum decimum decessit extitit qui bona
nunciaret gai seiz: quero. an morte titie ex¬
tinctum sit crimen. Paulus .R. causam de
qua queritur. cum sit pecuniaria morte inte¬
gritate hr̃dis extinctam non uideri.
eret testatorem occisum. tabule testamenti
aꝑte eẽnt. deinde in notuisset id admissumẽẽ.
causa cognita puto cõpellendum institutũ
adire hr̃ditatem. quã suspectam diceret.
⁊ ex trebelliano se .c. restituere.¬
ip̃.ł. ad̾.Si quis quasi suspectam
nr̃ditatem coactus adit: non tenet᷑ edicto.
p̃mio accus atoris qui requisiuit ⁊ renu¬
ciauit eos seruos qui ex ea familia ante que¬
stionem fugerit̃ ut in singłos seruos quos
conucerit quinq aureos exbonis occisi.
aut si inde redigi ea quantitas non possit.

Expanded text:
hereditatem auferri non oportere visum est. hereditatem auferri non oportere visum est. questus est se veneno occidi a servo suo et sic exspiravit: cui heres exstitit Lucia Titia soror et mortem eius exsequi neglexit annum decimum decessit: exstitit qui bona nuntiaret Gaii Seii: quaero, an morte Titiae extinctum sit crimen.Paulus respondit causam, de qua quaeritur, cum sit pecuniaria, morte ingratae heredis extinctam non uideri. eret testatorem occisum, tabulae testamenti apertae essent, deinde innotuisset id admissum esse, causa cognita puto compellendum institutum adire hereditatem, quam suspectam diceret, et ex Trebelliano senatus consulto reictum.Si quis quasi suspectam hereditatem coactus adit, non tenetur edicto.praemio accusatoris, qui requisiuit et renuntiauit eos seruos, qui ex ea familia ante quaestionem fugerint, ut in singulos seruos quos conuicerit quinque aureos ex bonis occisi aut, si inde redigi ea quantitas non possit,
Abbreviated transcription (Latin):
Id.t. Cum adñs occiditur: auxiliũ ei familia¬
ferre debet:⁊ armis:⁊ manu.⁊ clamoribus. et
obiectu corꝑis. Quod si cum posset non tułit:
merito supplicium de ea sumitur.
re. res hr̃dicarias urgentes ordinare solius ꝓba¬
tionum indiciis non ꝓhibetur.
petende possessionis non ꝓfertur. cum eo qͦq
suspenso cͥmine recte petatur. Aliud senatin
placuit cũ a familia dñs necatus dr̃. seruorũ
ui delicoe causa quoꝵ libtate questionis hñde
grã negligi necesse est.N eptis quȩ pos¬
sessionem auie petierat. mortem eiꝰ int̾fectã
auia testam̃to nepti debuit. in resticuendis fisco
bonis non eẽ deducendum placuit. dolus enĩ
hr̃dis punitus ẽ. Sin aut̃ negligentia mulier
emolum̃tum bonoꝵ amiserit fidĩ .c. ẽẽ retiñ¬
dum. Integrato iure debiti rationis est.¬
residis iniquitate. reis illatȩ cedis abso¬
lutis hr̃dib qui non defunctorie debitum of¬
ficium impleuerant. quãuis non ꝓuocassers

Expanded text:
arum.Cum dominus occiditur, auxilium ei familiaferre debet et armis et manu et clamoribus et obiectu corporis: quod si, cum posset, non tulerit, merito de ea supplicium sumitur.res hereditarias urguentes ordinare saluis probationum indiciis non prohibeture possessionis non profertur, cum eo quoque suspenso crimine recte petatur. aliud senatui placuit, cum a familia dominus necatus dicitur, seruorum uidelicet causa, quorum libertatem quaestionis habendae gratia neglegi necesse est.Neptis, quae possessionem auiae petierat, mortem eius interfectaia ex alio testamento nepti debuit, in restituendis fisco bonis non esse deducendum placuit: dolus enim heredis punitus est. si autem neglegentia mulier emolumentum bonorum amiserit, fideicommissum esse retinendum integrato iure debiti rationis est.Praesidis iniquitate reis illatae caedis absolutis heredibus, qui non defunctorie debitum officium impleverant, quamvis non provocassent,
Abbreviated transcription (Latin):
hoc. Nam pena illiis: huius p̃mium ẽẽ non deb.¬
Cum ex parte hr̃de instituto legatum quoq erat.
ante rescͥpserunt. tam hr̃ditatis porcionem quã
legatum ei auferendum. hr̃dib aũt qui in ul¬
ciscenda morte defunca cessauerat̃. testamento
quam ab intestato auferuntur bona forte. ⁊ si qͣsi
patronus uenit. quãuis hii suo ure admutant᷑
communis necem̃ eius detexit fauore lib̾tatis.
lib quidem fieri debet. p̃ci aũt partem sibi con¬
tingentem socium consequi oportet.
est ⁊ si confiteantur tunc int̾rogetur. quo man¬
dante flagitium admissum sit.

Expanded text:
hoc: nam poena illius huius praemium esse non debet.hoc: nam poena illius huius praemium esse non debet.Cum ex parte escripserunt tam hereditatis portionem quam legatum ei auferendum.Heredibus autem, qui in ulciscenda morte defuncti cessauerant, tam testamento quam ab intestato auferuntur bona: forte et si quasi patronus uenit, quamuis hi suo iure admittantucommunis necem eius detexit: fauore libertatis liber quidem fieri debet, pretii autem partem sibi contingentem socium consequi oportet. et, si confiteatur, tunc interrogetur, quo mandante flagitium admissum sit.
Abbreviated transcription (Latin):
sus senatus .c. destam̃tum eius quia familia sua
occisus dicatur quinquenni tp̃s consaitutum ẽ
senatus .c. tauro. ⁊ lepido consulib quod tantũ
ad extͣneos ꝑtinet. Namq eos qui parricidi pe¬
na teneri possunt. Semꝑ accusare ꝑmitatur.
senatus .c. sillaniano in pub̃es serui. Trebatius
aut̃ germanus legatus: ĩ inpub̾e sumi uissit
supplicium.⁊ tam̃ non sine ratione. Namis puer
non multum a pub̾tate habeãt.⁊ ad pedes dñi cu¬
buerat. cum occidetur. nec postea cedem eius
ꝓdid̾at. ut enim opem ferre eum non potuisseẽ¬
stabat ita silentium p̃stitisse: ⁊̃ postea certum erat.¬
ci. qui tantum sub eodem tecto fuissent. Cau uero
ministri uł participes cedis fiussent. ieius etati̾
quamquam non dum pubis ut rei intellectum
caꝑe possent: is non magis incede dñi quam in
nulla alia causa parci oportere.
grãdus ultus fuerit necem testatoris. anpͥor hr̃ditas
adillum transferatur. & ait papinianus non esse

Expanded text:
us consultum testamenti eius, qui a familia sua occisus dicatur, quinquennii tempus constitutum est senatus consulto Tauro et Lepido consulibus: quod tamen ad extraneos pertinet. namque eos, qui parricidii poena teneri possunt, semper accusare permittitur esenatus consulto Silaniano impuberes serui. Trebius autem Germanus legatus etiam de impubere sumi iussit supplicium et tamen non sine ratione: nam is puer nec multum a puberi aetate aberat et ad pedes domini cubuerat cum occideretur nec postea caedem eius prodiderat. ut enim opem ferre eum non potuisse constabat, ita silentium praestitisse i credebat, qui tantum sub eodem tecto fuissent: qui uero ministri uel participes caedis fuissent et eius aetatis, quamquam nondum puberis, ut rei intellectum capere possent, his non magis in caede domini quam in ulla alia causa parci oportere. gradus ultus fuerit necem testatoris, an priore hereditas ad illum transferatur? et ait Papinianus non esse
Abbreviated transcription (Latin):
loco scͥpsit hr̃dem: cum a familia diceretur tes
tator occisus. uxor diem suum obierat. hr̃des mu¬
liepis accusationes ex constitutione sibidari postu¬
labant. eos ita demum audiendos ẽẽ.R. Si
mulier quã mutuo nichil gestare constabat. ꝑꝑ
gnante ea defuncta: nullam iniuirie querelam
interuenisse.
to comp̃hendi. si se immisceant hr̃ditati. nec
bona publicantur. quam si constabit occisum¬
eẽ patrem familias. ⁊hr̃dem ante questionem de
familia habitam suppliciumq sũptum. adisse hr̃di¬
⁊bi quis incuria necatus ẽ. uł¬
medici insidnis. adiri quidem hr̃ditas potest. sed
hr̃di defensio mortis incumbit.

Expanded text:
loco scripsit heredem: cum a familia necatus loco scripsit heredem: cum a familia necatus diceretur, uxor diem suum obierat: heredes mulieris actiones ex constitutione sibi dari postulabant. eos ita demum audiendos esse respondi, si mulier, quam in utero nihil gestare constabat, proaegnate ea defuncta nullam iniuriae querellam interuenisse. to comprehendi, si se misceant hereditati.Nec bbona publicantur, quam si constabit esse occisum patrem familias et heredem ante quaestionem de familia habitam suppliciumque sumptum adisse hereditatem.Ubi quis incuria necatus est umedici insidiis, adiri quidem hereditas potest, sed heredi defensio mortis incumbit.
Abbreviated transcription (Latin):
eadem seruanda ⁊̃ dehis que ad causam substi¬
tutionis ꝑtinent. Si pupillus pupillaue oc¬
cisus occisaue ẽẽ diceretur. si alius aꝑuit alius
recitauerit. alius descͥpserit. om̃s in edictum in¬
cidunt: qui singła eorumfecerunt.
on tantum ex testam̃to sed etiã ab intestato
bonoꝵue possessionem petat anteꝗͣ questio de
familia habeatur. ne hr̃s ꝓpter compendium fa
milie facinus occultaret. e leganter sceũait. ut
quis adhr̃dem suum accusationes utiles transmit¬
tit. si forte ante aditionem decesserit: exploratum
ẽẽ debet idcirco eum non adire. qui senatus .c. edi¬
ctoq treatur. Di condition¬
paruerunt. Si idcirco ignoratum ẽ quia metu
senatus .c. aꝑire tabulas non potuerunt. succur¬
ritur eis adimplendam conditionem. ⁊ si aliud
impedim̃tum sit. de non ad eunda hr̃ditate. uił
ti si p̃gnans uxor occiso fuit. uł etiam putabat᷑.
instituerat. nominatis postumis uxorem scđo

Expanded text:
.Eadem seruantur et de his, quae ad causam substi.Eadem seruantur et de his, quae ad causam substitutionis pertinent, si pupillus pupillaue occisus occisaue esse dicetrecitavit, alius descripserit, omnes in edictum incident, qui singula eorum fecerunt. Non tantum ex testamento, sed etiam ab intestato bonorumue possessionem petat, antequam quaestio de familia habeatur, ne heres propter compendium suum familiae facinus occultaret.Eleganter Scaeuola ait, ut quis ad heredem suum utiles actiones transmittat, si forte ante aditionem decessit, exploratum esse debere idcirco eum non adire, quod senatus consulto edictoque terreatur.Si condicionparuerunt, si idcirco ignoratum est, quia metu senatus consulti aperiri tabulae non potuerunt, succurritur eis ad implendam condicionem.Si et aliud impedimentum sit de non adeunda hereditate uel ati si praegnas uxor occisi fuit uel etiam putabatur instituerat, non natis postumis uxorem secundo
Abbreviated transcription (Latin):
c. habita suppłiciumq de noxus sũptumfuerit.¬
Aꝑire aũt ille hic uidecur qui naturalit̃ aꝑit.
siue sint signate siue nonsint ligate. sed tam̃
nos ułpalam. uł publice. uł secreto. om̃is enĩ
aꝑtura ꝓhibita est. Siquis ignorans occisũ
aꝑuerit. non debet hoc edicto deneri. ⁊ si sciens
non tm̃ dolo aꝑuit. ȩque non denebitur. si forte
ꝑimpitiam uł ꝑrusticitatem ignarus edicti
Siquis tabulas quidẽ non aꝑuit naturaliter.
lignum aũt incidit. excusatus erit. quia dolo
caret: qui ipsas tabulas non aꝑuit. Si autem
non totum testam̃tum. sed pars eius aꝑta sit.
dicendum ẽ in edictum ineidisse eum qͥ aꝑuit.
parui enĩ refert utrum totum an pars aꝑiatur.¬
⁊ quis codicillos aꝑuit. testam̃tum non aꝑ¬
uit: medictum incidit. Nam ⁊ codicilli ad cãm
testam̃ti ꝑtinent. Item siue iure uaeat id quod
aꝑtum ẽ. siue non ualeat artm̃ edicto locus. ẽ:¬

Expanded text:
consulto habita suppliciumque de noxiis sumptum fuerit.consulto habita suppliciumque de noxiis sumptum fuerit.Aperire autem hic ille uidetur qui naturaliter aperit, siue sint signatae siue non sint legatae, sed tantum nos uel palam publice uel secreto: omnis enim apertura prohibita est.Si quis ignorans occisum aperuerit, non debet hoc edicto teneri.Et si sciens, non tamen dolo aperuit, aeque non tenebitur, si forte per imperitiam uel per rusticitatem ignarus edicti Si quis tabulas quidem non aperuit naturaliter, linum autem inciderit, excusatus erit, quia dolo caret, qui ipsas tabulas non aperuit.Si autem non totum testamentum, sed pars eius aperta sit, dicendum est in edictum incidisse eum qui aperuit: parui enim refert, utrum totum an pars aperiatur.Si quis codicillos aperuerit, testamentum non aperuerit, in edictum incidit: nam et codicilli ad causam testamenti pertinent.Item siue iure ualeat id quod apertum est siue non ualeat, attamen edicto locus est
Abbreviated transcription (Latin):
qui cum accus aretur ipse detorsit in alium cͥm̃.
i magis ẽ ut ille hoc p̃mio dignus sit. qui ułtro qͥ¬
ad accusationem ꝓsilit. his quoq qui non potuer̃
alias ad libtatem ꝑuenire ut puta si hac lege dis¬
tractus erat. quis nemanumitteret᷑. poterunt ꝑꝑ
hoc qđ in com̃une utile ẽ adlibtatem ꝑuenire.¬
de his quoq seruis qui testam̃to manumissi suis.
ꝑinde: atq de seruis suppliciũ sum̃dum est.
sent. posteaq testam̃to aꝑto libiscripti inueniren¬
tur: ꝑinde acq si de seruis questio habenda sup¬
pliciumq sum̃dum ẽ. Nam est equissimũ dño¬
rum ultioni non obstare indulgentiam ipsorũ
quam quisq pleniorem ex ꝑtus: eo grauiorem
sceli suo penam merebitur.¬
Uod ad causã
testam̃ti ꝑtuiens relictum erit ab eo qui occisũ
ẽẽ dicetur. id nequis sciens dolo malo aꝑiendũ.
recitandum describendumq curet: edicto ca¬
uetur pͥusquam de ea familia questio ex senatus

Expanded text:
qui, cum accusaretur ipse, detorsit in alium crimen? qui, cum accusaretur ipse, detorsit in alium crimen? et magis est, ut ille hoc praemio dignus sit, qui ultro ad accusationem prosilit.Hi quoque, qui non potuerunt alias ad libertatem peruenire, ut puta si h‹a›c lege distractus erat quis, ne manumitteretur, poterunt propter hoc, quod in commune utile est, ad libertatem peruenire.De his quoque seruis, qui testamento manumissi sunt, perinde atque seruis supplicium sumendum est.sent posteaque aperto testamento liberi scripti inuenirentur, perinde ac si de seruis quaestio habenda suppliciumque sumendum est: nam est aequissimum ultioni dominorum non obstare indulgentiam ipsorum, quam quisque pleniorem esset expertus, eo grauiorem sceleri suo poenam merebitur.Quod ad causam testamenti pertinens relictum erit ab eo qui occisus esse dicetur, id ne qui‹s› sciens dolo malo a‹p›eriendum recitandum describendumque curet, edicto cauetur, priusquam de ea familia quaestio ex senatus
Abbreviated transcription (Latin):
luerint se ita includi. neopem ferre possint
defecti sunt. Surdus quoq int̾ ubecillos nu¬
merandis ẽ. autint̃ eos qui sub eodem tecto ñ
sunt. quia ut illi ꝑspatium: ita hic ꝑ morbiun
nichil audit. cecus quoq ueniam mereri debet.¬
mutum simili mͦexcipimus. Sed ibi ubi uocis
tantum auxilium fr̃ fuit. fũriosos excipi nequa¬
quam dubium est. Si quisquã eoꝵ seruum
seruamue ex ea familia qui eius facinoris noxiuᷤ
eritreceꝑit uł celauerit sciens dolo malo: inea
causa ẽ ac si lege que sicarus iata ẽ facioris no
xiiis fuerit. Si excipulati seruus debeatur.
⁊ cedem dm̃i arguerit. ⁊ ꝓ hoc p̃mio liber eẽ iuis¬
sus sit. excipulati accusatio stipulatori non dat᷑.
Nam ⁊ si supplicio affectus fuisset non daretur.
quod si sub eodem tecto nonfuit. excipulatu ac¬
cusatio inestimatione serui utilis erit creditori.¬
trum aũt is solus uindicasse uidetur uel
arguisse. qui ad hoc ꝓsiluit ultro. anetiam is

Expanded text:
luerint se ita includi, ne opem ferre possint.luerint se ita includi, ne opem ferre possint.defecti sunt.Surdus quoque inter inbecillos numerandus est aut inter eos qui sub eodem tecto non sunt, quia ut illi per spatium, ita hic per morbum nihil audit.Caecus quoque ueniam mereri debet.Mutum simili modo excipimus, sed ibi, ubi uocis tantum auxilium superfuit.Furiosos excipi nequaquam dubium est.Si quis quem eorum seruum seruamue ex ea familia, qui eius facinoris noxius erit, receperit uel celauerit sciens dolo malo, in ea causa est, ac si lege quae de sicariis lata eruus debeatur et caedem domini arguerit et pro hoc praemio liber esse iussus sit, ex stipulatu actio stipulatori non datur: nam et si supplicio adfectus fuisset, non daretur. quod si sub eodem tecto non fuit, ex stipulatu actio in aestimatione serui utilis erit creditori.Utrum autem is solus uideatur indicasse uel arguisse, qui ad hoc prosilit ultro, an etiam is,
Abbreviated transcription (Latin):
ignoscitur ei: dicendum ẽ non tantum marit s ĩ
uxoris seruos libandos. si iustum dolorem exe¬
quenti dño non restiterunt.¬
i cum om̃s dñi aggressuram paterentur.
unĩ seruus opem tulit. ansit excusandis. an uͦ
quia om̃ib non tulit plectendus et magis ẽ. ut
siquidem om̃ib ferre potuit. quãuis quib dã
tułit: supplicio afficiendum. Si uͦ simul om̃ibus
non potuit. excusandum: quia quib dam opem
tułit. Nam illud ẽ durum dicere. si cum duob
auxilium ferre non possit. elegit alt̃i ẽẽ auxilio.
electione crim̃ eum contraxisse. quia isi seruuꝰ
mulieris marito dñe magis auxilio fuit quã dñe:
uł contͣdicendum ẽ ignosci deb̾e ei¬
ubuenitur eis qui eo tp̃r quo dñs dñ aue oc¬
cisa ẽ clam si ita fuerunt sine dolomalo. ut erũ¬
ꝑe succurrendi causa. uit comp̃hendi eos qui
cedem fecerunt. non potuerunt. nec int̾. ẽ aquo
clausi tenebuntur. sic tm̃si non data oꝑa uo¬

Expanded text:
ignoscitur ei, dicendum est non tantum mariti, ignoscitur ei, dicendum est non tantum mariti, uxoris seruos liberandos, si iustum dolorem exsequenti domino non restiterunt.Si cum omnes domini adgressuram paterentur, uni seruus opem tulit, an sit excusandus, an uero quia omnibus non tulit plectendus? et magis est, ut, si quidem omnibus ferre potuit, quamuis quibusdam tulit, supplicio adficiendum: si uero simul omnibus non potuit, excusandum, quia quibusdam opem tulerit. nam illud durum est dicere, si, cum duobus auxilium ferre non possit, elegit alteri esse auxilio, electione crimen eum contraxisse.Quare et si seruus mulieris marito dominae magis auxilio fuit quam dominae uel contra, dicendum est ignosci ei debere.Subuenitur eis, qui eo tempore quo dominus dominaue occisa est clausi ita fuerunt sine dolo malo, ut erumpere succurrendi causa aut comprehendendi eos, qui caedem fecerint, non potuerint: nec interest, a quo clausi continebuntur: sic tamen, si non data opera uo
Abbreviated transcription (Latin):
i dñs morti fere uulueratus suꝑuixit. nec
de quoquã seruoꝵ suoꝵ conquestus sit ⁊̃ si sub
eodem tecto fuerunt: tam̃ parcendũ illis erit.
rescͥpsit in hȩc uerba. Cum constit̾it apud te¬
piso bem̃e ulium. donatum. postea quã constitu¬
tusẽ ad aduentum latronum ꝓfugeratiullã suam
uulñatum eẽ. mox testam̃to facto purgasse officiũ
seruoꝵ suoꝵ. nec pietas ꝓseruis. nec sollicitudo hr̃.¬
dis optinere dedet. ut ad penam uocentur quos
opem dño ferre non potuerit: subueniendum ẽ
iquis marieus caxisset aseruo uim ei.¬
mortis illatam ẽẽ sibi: dicendum ẽ non ẽẽ creden¬
dum dño si moriens hoc dixerit nisi potuerit ⁊
cubicłm secum cubantem necauerit. uł ũxor ma¬
ritum. serui pena senatus .c. libabuntur. Sed siex¬
audissent ⁊i opem non intulissent: plectendi erunt.
non tantũ si ꝓprii eent mulieris. sed ⁊̃ si mariti.
Si marittis in adult̾io dep̃hensam occidat. quia

Expanded text:
Si dominus mortifere uulneratus superuixerit nec Si dominus mortifere uulneratus superuixerit nec de quoquam seruorum suorum conquestus sit, etiamsi sub eodem tecto fuerunt, tamen parcendum illis erit. rescripsit in haec verba: "Cum constitPiso carissime, Iulium Donatum, posteaquam conterritus aduentu latronum profugerat uillam suam, uulneratum esse, mox testamento facto purgasse officium seruorum suorum, nec pietas pro seruis nec sollicitudo heredis optinere debet, ut ad poenam uocentur, quosopem domino ferre non potuerit, subueniendum est ei.Si quis moriens dixisset a seruo uim mortis allatam esse sibi, dicendum est non esse credendum domino, si moriens hoc dixit, nisi potuerit etculum secum cubantem necaverit vel uxor maritum, servi poena senatus consulti liberabuntur. sed si exaudissent et opem non tulissent, plectendi erunt, non tantum si proprii essent mulieris, sed tamen maritus in adulterio deprehensam occidat, quia
Abbreviated transcription (Latin):
tułunt sine dolo malo. Nam si finxit quis auxi¬
lium ferre. ł dictis gr̃am contulit: nichil hoc cõ¬
m̃tum ei ꝓdit. Tulisse aũt auxilium non tm̃
is udetur qui seruauit dñm. hoc ẽ qui potuit
ita opem ferre ut saluus dñs ẽẽt. Uerum is qͦq
qui quicquid potuit fecit. tanri sidñs int̾fectus
est uluti si quis clamauit ut ad auxilium con
ueniretur. aut t̾ruit aggressores atq siquis tur¬
bam conuocauit. aut si corpus suum obiecit.
aut alias ccupore suo auxilium culit. non tantũ
semꝑ qui clamore usus ẽ auxilium tulisse uidet᷑
Quid enim si cum posset manu depellere ado¬
minoꝑicłm. ille clamorem inanem elegit. ꝓle¬
ctendus utiq erit. Iuod si uulnerati sunt serui
cum ꝓteg̾ent dñm. dicendum ẽ parci deb̾e ei.
nisi aut sibi ipsi uulnera ista fecerunt. data oꝑa
ne punirentur. aut talia uulnera isti acceꝑunt:
ut possent nichilominus opemferre si uoluissens.¬

Expanded text:
tulerunt sine dolo malo: nam si finxit se quis auxitulerunt sine dolo malo: nam si finxit se quis auxilium ferre vel dicis gratia tulit, nihil hoc commentum ei proderit. Tulisse autem auxilium non tantum is videtur qui servavit dominum, hoc est qui potuit ita opem ferre, ut salvus esset dominus, verum is quoque, qui quidquid potuit fecit, tametsi dominus interfectus est: veluueniretur, aut terruit adgressores atque si quis turbam conuocauit aut si corpus suum obiecit uel alias corpore suo auxilium tulit.Non tamen semper qui clamore usus est, auxilium tulisse uidetur: quid enim, si, cum posset manu depellere a domino periculum, ille clamorem inanem elegit? plectendus utique erit.Quid si uulnerati sint serui, cum protegerent dominum? dicendum est parci eis debere, nisi si aut ipsi sibi uulnera ista fecerunt data opera, ne punirentur, aut ‹t›alia uulnera isti acceperunt, ut possent nihilo minus opem ferre, si uoluissent.
Abbreviated transcription (Latin):
inĩquum ẽ ĩ forte diffusa late p̃dia habeat. de
om̃ib qui n ea regione fuerunt seruis. ⁊ que¬
stionem hani: ⁊i suppliciũ sumi. Sufficit gͦ eos
qui cũ ipso qui occisus dr̃ fuerunt: ⁊ qui suspi¬
cione cedis. aut conscientia aitingi debebunt᷑.
de his questionem hab̃i. Cum dñs in itinere eẽt
occisus. de his qui unacum eo fuerunt cũ ocoi¬
detur. ułcum una fuissent ꝓfugerunt: suppliciũ
sum̃dum ẽ. Quod si cum dño nemo fuerit cũ
occidetur: cessant ista senatus consilia.¬
mpubes seruus uł ancilla nondum iuiri po¬
tens: non meadem causa fuerunt. Aetas enim:
excusationem meret᷑. In pub̃i aũt utrum in
supplicio cantũ parcimus. anuero. ĩ in questiõe:
et magisut de inpube nec questio habeatur.
⁊ alias solet in hoc usu obseruari ut inpubes
non torqueantꝰ t̾reri tm̃ solent :⁊ abena ułfe.¬
rula cedi. Excusantur aũt serui qui auxiliũ

Expanded text:
iniquum est, si forte diffusa late praedia habeat, de iniquum est, si forte diffusa late praedia habeat, de omnibus qui in ea regione fuerint seruis et quaestionem haberi et supplicium sumi: sufficit ergo eos, qui cum ipso qui occisus dicitur fuerunt et qui suspicione caedis aut conscientia attingi uidebuntur, de his quaestionem haberi.Cum dominus in itinere esset occisus, de his, qui una cum eo fuerunt cum occideretur uel, cum una fuissent, profugerunt, supplicium sumendum est. quod si cum domino nemo fuit cum occideretur, cessant ista senatus consulta.Impubes seruus uel ancilla nondum uiripotens non in eadem causa erunt: aetas enim excusationem meretur.Impuberi autem utrum in supplicio tantum parci‹m›us an uero etiam in quaestione? et magis est, ut de impubere nec quaestio habeatur: et alias solet hoc in usu obseruari, ut impuberes non torqueantur: terreri tantum solent et habena uel ferula caedi.Excusantur autem serui, qui auxilium
Abbreviated transcription (Latin):
sepe ẽẽ udicatum. ut quic̃q eo loci fuerunt un¬
de uoces exaudiri potuerunt. hi puniantur
quasi sub eodem tecto fuerunt. licet ⁊ alii ualidi¬
oris uocis: ali exiguioris sint nec om̃s undiq exau¬
diri possint. uixta hec tam̃ uidetur. idiuus adri¬
amis scͥpsisse uidetur in hȩc uerba. Serui quo¬
tiens dñis suis aucilium ferre possunt: ñ debent
saluti eoꝵ suam ante ponere. Potuisse aũt ancillã
que in eodem conclaui cũ dña sua fuerat auxi¬
lium ei ferre. sine corpore suo aut certe uoce
plorantem. ut hi qui indomo fuerant aut uici¬
ni audirent hocipsum. Manifestum ẽ quod
dicit ꝑcussorem sibi mortem minatum s ꝓcla¬
masset. ultimum itaq supplicium pati debet. ł
Namei non parcit qui in eodem conclaui fuit.i
ei qui timuit mori: non ignoscit: ⁊ quod luoce
oporteat seruos dñis auxilium ferre ostendit.¬
iquis inuillam agens occisus sit: plusꝗͣ

Expanded text:
esse saepe iudicatum, ut quicumque eo loci fuerunt, unesse saepe iudicatum, ut quicumque eo loci fuerunt, unde uocem exaudire potuerunt, hi puniantur, quasi sub eodem tecto fuerunt, licet alii ualidioris uocis, alii exiguioris sunt nec omnes undique exaudiri possunt.Iuxta hoc tamen uidetur et diuus Hadrianus rescripsisse in haec uerba: 'Serui quotiens dominis suis auxilium ferre possunt, non debent saluti eorum suam anteponere: potuisse autem ancillam, quae in eodem conclaui cum domina sua fuerat, auxilium rei ferre, si non corpore suo, at certe uoce plorantem, ut hi, qui in domo fuerant aut uicini audirent, hoc ips‹o› manifestum est, quod dixit percussorem sibi mortem minatum, si proclamasset. ultimum itaque supplicium pati debet uel nam ei non parcit, qui eodem conclaui fuit: et ei, qui timuit mori, non ignoscit: et quod uel uoce oporteat seruos dominis auxilium ferre, ostendit.Si quis in uilla agens occisus sit, plus quam
Abbreviated transcription (Latin):
runtq euminse seiuentem ꝓhib̾e. pena affician¬
tur. Si uero non potuerunt. lib̾entur:
i quis non metu criminis imminentis. s
tedio uite uł impatientia doloris sibi manus in
tulit. eius testam̃tum aꝑiri ułrecitari mortis ca¬
sus non impedit. Item illud sciendum ẽ nͥ con¬
stet aliquem ẽẽ occisum. non habi de familia q̃s¬
tionem. linq̃ uere gͥ debet scełe int̾emtum ut se¬
natus .c. lociis sit. Questionem aũt sic accipimus.
non torm̃ta tantum. sed om̃e inquisitione ⁊ de¬
fensione mortis. hoc aũt senatus .c. eos quidem
qui sub eodem tecto fuerunt omimodo punit:
eos uero qui nonfuerunt sub eodem s in eadem
regione: non alit̾ nisi consci fuissent. Codem au¬
tem tecto qualit̾ accipiamus uideamus utrum
intra eosdem parietes. an ⁊ ultra. intra eandem
dietam uł cubicłm. uł eandem domum uł eos¬
dem ortos: uł totam ullam. &ait sextus. sic

Expanded text:
runtque eum in se saevientem prohibere, poena adficianruntque eum in se saevientem prohibere, poena adficiantur, si vero non potuerunt, liberentur. Si quis non metu criminis inminentis, sed taedio vitae vel inpatientia tulit, eius testamentum aperiri et recitari mortis casus non impedit.Item illud sciendum est, nisi constet aliquem esse occisum, non haberi de familia quaestionem: liquere igitur debet scelere interemptum, ut senatus consulto locus sit.Quaestionem autem sic accipimus non tormenta tantum, sed omnem inquisitionem et defensionem mortis.Hoc autem senatus consultum eos quidem, qui sub eodem tecto fuerunt, omnimodo punit, eos uero, qui non sub eodem tecto, sed in eadem regione, non aliter, nisi conscii fuissent. 'Eodem' autem 'tecto' qualiter accipiatur, uideamus, utrum intra eosdem parietes an et ultra intra eandem diaetam uel cubiculum uel eandem domum uel eosdem hortos uel totam uillam. et ait Sextus sic
Abbreviated transcription (Latin):
quis puta ueneno uł etiam quo alio qđ clam
necare soleat int̾emtus sit: ad hoc senatus .c.
uindicta mortis eius non ꝑtinebit. Hoc idcirco:
quia totiens puniendi sunt serui qui auxiliũ
dño ñtułunt: quotiens potuerunt ei aduersus
uim opem fer̃e ⁊ non tułunt. Cederum quidpo¬
tuerunt facere adu̾sus eos qui ueneno uel quo
alio modo insidiantur: plane si uenenũ ꝑuim¬
gͥ uis adhibita ẽ que intimere solet. ibi dicñdũ
erit factum: nullo modo licet enĩ cessat sena¬
tus .c. sillanianum. nec questio suppliciumq
de his qui sub eodem tecto fuerunt habeat᷑:
tm̃ si cͣonsci ul fauctores scełis fuerunt. hi
demũ supplicio afficiuntur. ⁊ adiri hr̃ditas aꝑi¬
riq tabule ĩ ante questionem habitã possunt.
i sibi manus quis intulit senatus .c. quidem
sillaniano non locus ẽ: sed mors eus uindicatur.
scilicet ut si in conspectu seruoꝵ hoc fecit. potue¬

Expanded text:
quis puta ueneno uel etiam quo alio quod clam quis puta ueneno uel etiam quo alio quod clam necare soleat interemptus sit, ad hoc senatus consultum uindicta mortis eius non pertinebit: hoc idcirco, quia totiens puniendi sunt serui, quia auxilium domino non tulerunt, quotiens potuerunt ei aduersus uim opem ferre et non tulerunt: ceterum quid potuerunt facere aduersus eos, qui ueneno uel quo alio more insidiantur: Plane si uenenum pigitur uis adhibita est quae interemere solet, ibi dicendum erit factum? nullo modo: licet enim cessat senatus consultum Silanianum nec quaestio suppliciumque de his qui sub eodem tecto fuerunt habeatur, tamen si qui conscii uel factores sceleris fuerunt, hi demum supplicio adficiuntur: et adiri hereditas aperirique tabulae etiam ante quaestionem habitam possunt. Si sibi manus quis intulit, senatus consulto quidem Silaniano locus non est, sed mors eius vindicatur, scilicet ut, si in conspectu servorum hoc fecit potue