comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
magistri militum ad iuite
tedium perductus: laqueo
uitam fimuit. Eugemus
auxilio armogastis tyran¬
mzat. Corpora abacuc et
michee prophetarum reue¬
lantur. Didimus ab oculis
et armogastem in bello
permnt: et ip̃e non multo
post. obit. Post quẽ. filii
eius archadius. et honorius.
imperant annis trideci. Cor¬
pora nazarii et celsi martirũ:
mediolam ab ambrosio re
super nubem terribiliter ful¬
gente: ad penitenciam con¬
uersa. euasit. Rufmus ma¬
gister militie orientalis. re¬
bellans. astilicone magistro
milicie occidentalis ꝑimitur.
Gildo comes affrice. rebel¬
lans consueta stipendia ro¬
manis subtraxit: quẽ. nõ
multo post stilico interfici¬
ens: affricam. ad iꝰ pristi¬
num redegit. Duiligothi.
rupto. cum romanis federe:
alaricum super se regem cre¬
ant. qui regnauit amnis

Expanded text:
magistri militum ad vitae magistri militum ad vitae taedium perductus, laqueo vitam finivit. Eugenius auxilio Arbogastis tyrannizat. Corpora Abacuc et Micheae prophetarum revelantur. Didimus Ab Oculis et Arbogastem in bello perimit, et ipse non multo post obiit. Post quem filii ejus Archadius et Honorius imperant annis 13. Corpora Nazarii et Celsi martirum Mediolani ab Ambrosio repsuper nubem terribiliter fulgente, ad penitentiam conversa evasit. Rufinus magister militiae orientalis rebellans, a Stilicone magistro militiae occidentalis perimitur. Gildo comes Africae rebellans, consueta stipendia Romanis subtraxit, quem non multo post Stilico interficiens, Africam ad jus pristinum redegit. Wisigothi rupto cum Romanis federe, Alaricum super se regem creant, qui regnavit annis
Abbreviated transcription (Latin):
militans: exsenatore: fit mo¬
nachus et per annos quinqͣ¬
ctitatis exemplo. ommib
mirabilis enicuit. Ieronimo
stamenti de hebraica uerita¬
te in latinam linguam uer¬
interpretum que tenebatur
acunctis grecis et latimis: ce¬
pit insecundis haberi. Quod¬
contra mueteratum ecclelie
ulum lieri. quãuis lanctiet
doc ti uiri egre ferrent: pre¬
ualuit tamen auctoritas
hebraice ueritatis: postꝙͣ
patuit. quantum abea disce
uidee emmans natus
Cest puer. perfectus ab umbi¬
culo. et sursum diuilus. ita
Ut haberet duo pectora. et
duo capita. et unus quisqz
sensus proprios. et unus e¬
debat. et bibebat. et alter nõ
edebat. Unus dormiebat. et
alter uigilabat nonniũꝙͣ ue¬
ro in simul dormebant. In¬
simul tamen ludebant ad al¬
terutrum et llebat uterq
et percutiebant inuicem.
Porro uixerunt amus fer¬
me duobus. et unus quidẽ
mortuus est: alter uero suꝑ¬
uxit diebus quatuor. Da¬
lentimanus imperator mi¬
ma austeritate armogastis

Expanded text:
militans, ex senatore fit momilitans, ex senatore fit monachus, et per annos ctitatis exemplo omnibus mirabilis enituit. Hieronimo stamenti de Hebraica veritate in Latinam linguam verinterpretum, quae tenebatur a cunctis et Grecis et Latinis, coepit in secundis haberi. Quodcontra inveteratum aecclesiae usum fieri quamvis sancti et docti viri egre ferrent, prevaluit tamen auctoritas Hebraicae veritatis, postquam patuit, quantum ab ea discrJudeae Emaus natus est puer perfectus, ab umbilico et sursum divisus, ita ut haberet duo pectora et duo capita, et unusquisque sensus proprios; et unus edebat et bibebat, et alter non edebat; unus dormiebat, et alter vigilabat; nonnumqu insimul dormiebant, insimul tamen ludebant ad alterutrum, et flebat uterque, et percutiebant invicem. Porro vixerunt annis ferme duobus, et unus quidem mortuus est, alter vero supervixit diebus quatuor. Valentinianus imperator nimia austeritate Armogastis
Abbreviated transcription (Latin):
in quo sanctum caput fere
colunne per omma si¬
mile: apparuit. In hyspaĩa.
prudencius lyricus pocta
illustrium uiroꝵ hic finit.
Gennadius abhinc ĩcipit.
Alexandrie iussu theodosii:
martirium ibi consecrat᷑.
et in eo ossa iohannnis bapte
reconduntur. que hoc mõ
alexandriam translata fue¬
rant. Apostata uiliano i¬
perante: et contra xp̃m fu¬
rentem: pagan. ossa iohĩs
baptiste in urbe samaria sepul¬
ti effrac to sepulcro extrahen¬
tes dispergebant: per agros.
caq rursus collecta. igm
cremabant. et sanctos cyne¬
res pulueri ĩnuxtos: per aera
dispergebant sed quidam
monachi ex ierosolimis ĩ¬
mixti furentibus paganis
quotquot potuerut ossa
collegerunt. et ad abbatem
suum phillippum ihrlm
detulerunt. Phillippus ca
athanasio epõ alexandrie
milit. Sanctus patricius
scottus. in hyberma cum
sius sororibus uenditur.
ubi cum esset regis porca¬
rius: angeli sepe colloquio
fruitur
gesimum etatis annũ in au¬
la imperatorum gloriose

Expanded text:
in quo sanctum caput ferebin quo sanctum caput ferebcolumnae per omnia simile apparuit. In Hispania Prudentius lyricus poeta illustrium virorum hic finit; Gennadius abhinc incipit. Alexandriae jussu Theodosii tmartyrium ibi consecratur, et in eo ossa Johannis baptistae reconduntur; quae hoc modo Alexandriam translata fuerant. Apostata Juliano imperante et contra Christum furente, pagani ossa Johannis baptistae in urbe Samaria sepulti effracto sepulcro extrahentes dispergebant per agros eaque rursus collecta igni cremabant, et sanctos cineres pulveri immixtos per aera dispergebant. Sed quidam monachi ex Hierosolimis immixti furentibus paganis, quotquot potuerunt ossa collegerunt et ad abbatem suum Philippum Hierusalem detulerunt. Philippus ea Athanasio episcopo Alexandriae misit. Sanctus Patricius Scottus in Hibernia cum suis sororibus venditur; ubi, cum esset regis porcarius, angeli sepe colloquio fruitur.40u m aetatis annum in aula imperatorum gloriose
Abbreviated transcription (Latin):
ctitate. et prophecie spiritu
claret
thasii martirum me¬
diolam abambrosio reper¬
ta sunt. Ostrogothis regͣt
tor maximũ fugiens
constantinopolim uenit. et
atheodosio paterne suscipit᷑
esset. per ambrosium. ad re¬
ctam fidem conuertitur. ⁊
relictis scolis baptizatur.
Aximus tyrannus
ib ambrosio excõica¬
tus. quia corrigi noluit. a
theodosio aquileie. in bello
permutur. et ualẽtimanus
imperio restituitur. Ostrogo¬
thi sine rege fuerunt amnuis
ce. septẽ milia ciiũ fecit.
occidi. in ulcionẽ iudicum.
insedicione occisoꝵ. muta
diluit: ab ambrosio ecdesia.
exclusus et humili satiffa¬
cione reconsiliatus. Grego¬
rius epũs nazanzemis obiit.
Ambrosius post hylarium
pictauensem. Hyminos in
ecclesia canendos. primus
composuit. Claudiamis gẽ¬
tilis poeta: rome claret.
Aput iohannis bapte
a theodosio imperato¬
re. constantinopolim trans¬
latum est Quod cũ ualens
imperator olim illuc uoluis¬
set transferre. Uehiculum.

Expanded text:
ctitatae et prophetiae spiritu ctitatae et prophetiae spiritu claret.thasii martirum Mediolani ab Ambrosio reperta sunt. Ostrogothis regnat tor, Maximum fugiens, Constantinopolim venit, et a Theodosio paterne suscipitur. icheus, per Ambrosium ad rectam fidem convertitur, et relictis scolis baptizatur.aximus tirannus ab Ambrosio excommunicatus, quia corrigi noluit, a Theodosio Aquileiae in bello perimitur; et Valentinianus imperio restituitur. Ostrogothi sine rege fuerunt annis 4cae septem milia civium fecit occidi in ultionem judicum in seditione occisorum, imidiluit, ab Ambrosio aecclesia exclusus et humili satisfactione reconciliatus. Gregorius episcopus Nazanzenus obiit. Ambrosius post Hilarium Pictavensem ymnos in aecclesia canendos primus composuit. Claudianus gentilis poeta Romae claret. aput Johannis baptistae a Theodosio imperatore Constantinopolim translatum est. Quod cum Valens imperator olim illuc voluisset transferre, vehiculum,
Abbreviated transcription (Latin):
tur: ab episcopis: nefas
esse dicentib cuiuscũq mo¬
di hominem epõꝵ accusa¬
tione necari. maximo mi¬
peratore. cum aliquibus
epĩs. itachiũ et ursatium
defendentibus: et hac de
causa. Canctus martinus
amaximo molestabatur:
quia nolebat cõmunicare
itachians. uix tamen ob¬
tinuit ut prisciliamste nõ
occiderentur. Paula rome
preponens bethleem. ibi
cumfilia eustochio ancil¬
latur. xp̃o. et sancte uiuẽdo
multas ad emulationem
sanctitatis incitat.
Aritius romane ec¬
tus presidet. Hic consti¬
tuit hereticum penitentẽ.
per impositionẽ mamis
lacerdotalis. ab ecclĩa esse
recipiendum. Hic mani
tum antiphonas in eccliã
canendi. primus ad latinos
transtulit a grecis. apud
quos. hic ritus iamdudũ
moleu̾at.ex instituto igna
per antiphonarũ reciproca¬
cionem hynmos sancte tri¬
itati canebant. Franci qͥn¬
ticiũ. et eraclium. romanoꝵ
duces cum omnibz pene suis
iuxͣ treuerim delent. In egip¬
to iohannes anachoreta san¬

Expanded text:
tur ab episcopis, nefas tur ab episcopis, nefas esse dicentibus, cujuscunque modi hominem episcoporum accusatione necari, Maximo imperatore et aliquibus episcopis Itachium et Ursatium defendentibus. Et hac de causa sanctus Martinus a Maximo molestatur, quia nolebat communicare Itachianis. Vix tamen obtinuit, ut Priscillianistae non occiderentur. Paula Romae preponens Bethleem, ibi cum filia Eustochio ancillatur Christo, et sancte vivendo multas ad emulationem sanctitatis incitat.ricius Romanae ec presidet. Hic constituit, hereticum poenitentem per impositionem manus sacerdotalis ab aecclesia esse recipiendum. Hic Manictum antiphonas in aecclesia canendi primus ad Latinos transtulit a Grecis, apud quos hic ritus jamdudum inoleverat, ex instituto Ignatper antiphonarum reciprocationem ymnos sanctae Trinitati canebant. Franci Quintinum et Eraclium Romanorum duces cum omnibus paene suis juxta Treverim delent. In Egypto Johannes anachorita san
Abbreviated transcription (Latin):
cipe. per diuerla carns corpo¬
ra semmnari. homines uero.
fatalib stellis colligatos. cor¬
pusꝙ nr̃m. lecundum. duo
decim celi signa composi¬
tum elle dicebat. constitu¬
ens arietem incapite.tau¬
rum in ceruice. gemimos ĩ
humeris cancrum i pectore.
leonem in manibus uirgi¬
nem in uentre. libram in ũ¬
bilico. scorpiũ in costis. sa¬
gitarium in uirili. aquariũ
in uesica. capricormum in
tibiis. pisces in plantis.
Super his auditus in con¬
ciliis epõꝵ romam petit.
ibiꝙ a sanctis damaso et
ambrosio repudiatus: in
gallis quoq in synodo
burdegalense. a sancto
martino aliisq. hereticus
iudicatus: Ubi se damp¬
nandum intellexit. impe¬
ratorem maximum appel¬
lat. a quo auditus. et epi¬
scopatu pulsus: treueris
ab euodio prefecto punitꝰ
cum multis sius sequacib:
edicente imperatore. in
huius secte complices m
hyspania ꝑmierentur. qta¬
chius et ursatius episcopi
accusatores prisciliam: cõ¬
mumone ecclesie priuan¬

Expanded text:
cipe per diversa carnis corpocipe per diversa carnis corpora seminari; homines vero fatalibus stellis colligatos, corpusque nostrum secundum 12 caeli signa compositum esse dicebat, constituens Arietem in capite, Taurum in cervice, Geminos in humeris, Cancrum in pectore, Leonem in manibus, Virginem in ventre, Libram in umbilico, Scorpium in coxis, Sagittarium in virili, Aquarium in vesica, Capricornum in tibiis, Pisces in plantis. Super his auditus in conciliis episcoporum, Romam petit, ibique a sanctis Damaso et Ambrosio repudiatus, in Galliis quoque in synodo Burdegalense a sancto Martino aliisque hereticus judicatus, ubi se damnandum intellexit, imperatorem Maximum appellat. A quo auditus et episcopatu pulsus, Treveris ab Evodio prefecto perimitur cum multis suis sequacibus, edicente imperatore, ut hujus sectae complices in Hispania perimerentur. Itachius et Ursatius episcopi accusatores Priscilliani communione aecclesiae privan
Abbreviated transcription (Latin):
else condempnans: con¬
substancialem patri et
filio spm̃ sctm̃ esse docuit.
dans simboli formani.
quam tota latmorum et
grecorum confessio in ec¬
clesia admissas sollemp¬
mbus diebus decantat.
Hic decretum est. ut cõstã¬
tinopolis tanqͣm noue ro¬
me episcopus: post ro¬
manum pontificem. ha¬
beat priuilegium. Pris¬
cillianus in hyspama ep̃s.
condens heresim sui nõis
ecclesiam perturbat. Hic
personas sancte trinitatis
confundebat. dicens eñdez
escas. pro mum̃dis habe¬
bat. cõuiges uiros. a no¬
lentib femmnus feminas
a nolentib uiris seꝑabat.
opificium omnis carnis
non deo bono et uero sed
malis angelis assignabat:
ammas eiusdem nature
et substancie cuius est dõ.
esse dicebat. et cas ad ago¬
nem quendam spontane¬
um. non tamen interris
exercendum. per septem
celos. et per quosdam prin¬
cipatus gradatim descen¬
dere. et in malignũ prin¬
cipem incurrere̾ a quo mũ¬
dum istum factum esse
dicebat:᷑ atq ab hoc prin¬

Expanded text:
esse condemnans, conesse condemnans, consubstantialem Patri et Filio Spiritum sanctum esse docuit, dans symboli formam, quam tota Latinorum et Grecorum confessio in aecclesia ad missas sollemnibus diebus decantat. Hic decretum est, ut Constantinopolis tanquam novae Romae episcopus post Romanum pontificem habeat privilegium. Priscillianus in Hispania episcopus condens heresim sui nominis, aecclesiam perturbat. Hic personas sanctae Trinitatis confundebat, dicens eumdem escas pro immundis habebat; conjuges, viros a nolentibus feminis, feminas a nolentibus viris separabat; opificium omnis carnis non Deo bono et vero, sed malis angelis assignabat; animas ejusdem naturae et substantiae, cujus est Deus, esse dicebat, et eas ad agonem quendam spontaneum, non tamen in terris exercendum, per septem caelos et per quosdam principatus gradatim descendere et in malignum principem incurrere, a quo mundum istum factum esse dicebat, atque ab hoc prin
Abbreviated transcription (Latin):
constantinopolim refertur
cum gloria a theodosio mi
romanus blauien¬
sis obiit. Theodosius archa¬
dium filium suum : augu¬
stum facit. Iustina mater
ualentimani arriana: in
ambrosium et omnem
sanctam ecclesiam catholi¬
cam. execrabili odio deseuit.
Francis post priamum. pͥ¬
ami filius marco mirus.
et sonno filius antenoris
principantur amnus trigĩ¬
ta sex Quorum ducatu
franci sicambria egressi cõ¬
sedere secus rhemim. mopi¬
dis germame. Teuunc ha¬
rius hunos in bello supe¬
rat.
Aximus ingallias
transit. et gratianũ
imperatorem: lugdum ꝑi¬
mit. Fratrem uero eius
ualentimanum. simlato
pacis. federe per trienniuz.
ytalia expellit. Theodosiꝰ
perat. Balamber rex hu¬
norum uiumtharium in
bello perimit. Post quẽ
ledũs apud ostrogothas
regnauit hunimundus
amins duob. Secunda
synodus uinuersalis. cẽ¬
constantinopõlim cõgre¬
gatur iubente theodosio.
et amntente dama so pa¬
pa: que macedonum ne¬
gantem spm̃ sanctũ deũ

Expanded text:
Constantinopolim refertur Constantinopolim refertur cum gloria a Theodosio impRomanus Blaviensis obiit. Theodosius Archadium filium suum augustum facit. Justina mater Valentiniani Arriana in Ambrosium et omnem sanctam aecclesiam catholicam execrabili odio desevit. Francis post Priamum Priami filius Marcomirus et Sunno, filius Antenoris, principantur annis 36. Quorum ducatu Franci Sicambria egressi, consedere secus Rhenum in oppidis Germaniae. Winitharius Hunos in bello superat. aximus in Gallias transit, et Gratianum imperatorem Lugduni perimit; fratrem vero ejus Valentinianum simulato pacis foedere per triennium Italia expellit, Theodosius perat. Balamber rex Hunorum Winitharium in bello perimit; post quem secundus apud Ostrogothas regnat Hunimundus annis 2. Secunda synodus universalis Constantinopolim congregatur, jubente Theodosio et annitente Damaso papa; quae Macedonium negantem Spiritum sanctum Deum
Abbreviated transcription (Latin):
tores uero eius: ab ecclesia
ex pelluntur. Appolmaris
la odicie episcopus conuer¬
sus inheresim sui nominis:
adamaso papa dampnatꝰ.
quia dicebat. quod xpus
natus. Colem carnem. nõ
ammam susceperitaut
si suscepit. nõ rationalez.
sed tantum uiuificabilem
aminam susceperit: sed po¬
tencia deitatis. suscepte
carm pro amma fuerit.
et ipã caro. non de maria
luscepta lit: led caro et uer¬
bum. unius substancie fu¬
erintz¬
Amasius papa decre¬
uit. ne quid contra
episcopos presumant archi¬
diacom qui dicuntur etia
corepiscopi: id est regio¬
num uel uillarum episco¬
pi. Chore enim grece: uil¬
la uel regio latine. Maxi¬
mus pictos et scottos bri¬
tanniam incursantes. su¬
perat: Uuisigothi sine rege.
Dumitharius ostrogot ho¬
rum rex prolibertate con¬
tra hunos rebellat angothi¬
a.Ambrosius epũs. libros
de spiritu sancto. ad gra¬
tianum imperatorem scri¬
bit. Corpus pauli constã¬
tmopolitam episcopi sub
constançio in exilio ad he¬

Expanded text:
tores ejus vero ab aecclesia tores ejus vero ab aecclesia expelluntur. Apollinaris Laodiceae episcopus, conversus in heresim sui nominis, a Damaso papa damnatur, quia dicebat, quod Christus natus solam carnem, non animam susceperit, aut si suscepit non rationalem, sed tantum vivificalem animam susceperit, sed potentia deitatis susceptae carni pro anima fuerit, et ipsa caro non de Maria suscepta sit, sed caro et verbum unius substantiae fuerintamasus papa decrevit, ne quid contra episcopos presumant archidiaconi, qui dicuntur etiam corepiscopi, id est regionum vel villarum episcopi. Chore enim Grece, villa vel regio Latine . Maximus Pictos et Scottos Brittanniam incursantes superat. Wisigothi sine rege Winitharius rex Ostrogothorum pro libertate contra Hunos rebellat in Gothia. Ambrosius episcopus libros de Spiritu sancto ad Gratianum imperatorem scribit. Corpus Pauli Constantinopolitani episcopi, sub Constantino in exilio ab he
Abbreviated transcription (Latin):
naricus anno uno. qui cõ¬
federatus theodosui. et ab
eo constantinopolim ĩui¬
die ex quo uenerat ibidẽ
obiit. Basilius cesariẽsis.
qui gemna philosophia
ac sanctitate claruerat. cui
deus apparens ad precez
eius. eum docuit. ut propͥs
uerbis sanctum sacrificiũ
consecraret: cui reuelatũ
est quod mercurius miles
et martir uilianũ impera¬
torem peremerit: qui iuue¬
nem. qui ob amorem uir¬
ginis per drabolum sibi cõ¬
ciliate. negauerat xpm̃. re¬
consiliauit xpristo. Palam
altercans cum dyabolo: qͥ
impetrauit a deo. ut sanctꝰ
effrem syrus. grece loque¬
retur. qui peccata peccatri¬
cis scripta et signata. orã¬
do obliterauit. hus ac mul¬
tis aliis clarus dum medi¬
cus hebreus uiimere sibi¬
statim mortem. per tactũ
uene reuera prenunciaret:
mortem. orando incrasti¬
num distulit. Et ita medi¬
cum cum suis ad xpristũ
conuertens: feliciter mori¬
tur. Damasus papa. m¬
iudiose adulteru accusatꝰ.
quatuor episcopis: accusa¬

Expanded text:
naricus anno uno; qui, connaricus anno uno; qui, confoederatus Theodosio, et ab eo Constantinopolim invidie ex quo venerat ibidem obiit. Basilius Cesariensis, qui gemina philosophia et sanctitate claruerat; cui Deus apparens ad precem ejus eum docuit, ut propriis verbis sanctum sacrificium consecraret; cui revelatum est, quod Mercurius miles et martyr Julianum imperatorem peremerit; qui juvenem, qui ob amorem virginis sibi per diabolum conciliatae negaverat Christum, reconciliavit Christo, palam altercans cum diabolo; qui impetravit a Deo, ut sanctus Effrem Syrus Grece loqueretur; qui peccata peccatricis scripta et signata orando oblitteravit : his et multis aliis clarus, dum medicus Hebreus imminere sibi mortem per tactum venae revera pronuntiaret, mortem orando in crastinum distulit, et ita medicum cum suis ad Christum convertens, feliciter moritur. Damasus papa invidiose adulterii accusatus, 44 episcopis, accusa
Abbreviated transcription (Latin):
et ad tercium quod uocat᷑
hebraicum. Pro eo quod
rogatu lophromi uiri sa¬
pientis transtulit illud de
hebraica ueritate in lati¬
num. uerbo ad uerbum.
Quod psalterium et alia
i heromimi opuscula. idem
lophronius. de latino in
grecum transtulit. Theo¬
philus. alexandrie epũs.
cidum de obseruatione pas¬
che. per centum annos di¬
gestum. quem laterculum
uocauit: ab hoc anno ncho¬
auit: hoc est a primo con¬
solatu theodolii. Damalius
papa rogatu iheromimi in¬
stituit. dicere in ecclesia ĩ
fine plalmorum. gloria
patri. et filio. et spiritui scõ.
etiam psalmos in ecclesia
nocte die q cantari. Ut
autem chori in duas par¬
tes duusi ip̃os psalmos al¬
ternatim cantarent: iam
tempore constantu impera¬
toris. in ecclesia anthi ochẽa
instituerant primi. flauianꝰ
et diodorus. uiri probate ui¬
te et doctrine: quod inde ad
terminos tocius orbis us
nia per trramdem
imperium arripit. Post
fritigernum. secundus apõ
uuiligothas regnat atha¬

Expanded text:
et tertium, quod vocatur et tertium, quod vocatur Hebraicum, pro eo quod rogatu Sophronii viri sapientis transtulit illud de Hebraica veritate in Latinum verbo ad verbum. Quod psalterium et alia Hieronimi opuscula idem Sophronius de Latino in Grecum transtulit. Teophilus Alexandriae episcopus cyclum de observatione paschae per centum annos digestum, quem laterculum vocavit, ab hoc anno incohavit, hoc est a primo consulatu Theodosii. Damasus papa rogatu Hieronimi, instituit dicere in aecclesia in fine psalmorum: Gloria Patri et Filio et Spiritui sancto; etiam psalmos in aecclesia nocte dieque cantari. Ut autem chori in duas partes divisi, ipsos psalmos alternatim cantarent, jam tempore Constantii imperatoris in aecclesia Anthiocena instituerant primi Flavianus et Diodorus viri probatae vitae et doctrinae; quod inde ad terminos totius orbis usqnia per tyrannidem imperium arripit. Post Frithigernum secundus apud Wisigothas regnat Atha
Abbreviated transcription (Latin):
nobiles romanorũ matro¬
nas pre nobilis: ab renũ¬
ciat mundo. Psalterium
quod secundum septua¬
gnnta inter preces in om¬
nbus ecclesus cantaba¬
tur: iherominus correxit.
quo iterum uiciato psal¬
terium nouum composu¬
inter pretum editione.
non multum discordaret.
et cum hebraico multum
concordaret: iuxta theo
plalterium distinxit per
asteriscos id est stellã
et per obelos. id est. uirgã
iacentem docens ea.
que continentur lub al¬
terisco usq ad duo
Puncta: in hebreo habe¬
missa esse ea ueto que cõ¬
tmentur sub obelo.
ułq ad duo puncta: in he¬
breo haberi. sed aseptua
terium damasus papa ro¬
gatu iheromini. ingalica¬
ins ecclesiis cautari consti¬
tuit. et propter hoc galica¬
num uocatur romanis.
psalterium secundum sep¬
propter quod romanũ uo¬
catur. Hec duo psalteria.
cum non susficerent. ad ꝓ¬
ponenda testimonia de
xpristo. contra uideos. qui
non recipiunt insi que ha¬
bentur in hebreo. addidit

Expanded text:
nobiles Romanorum matronobiles Romanorum matronas prenobilis, abrenunciat mundo. Psalterium quod secundum LXX interpretes in omnibus aecclesiis cantabatur, Hieronimus correxit. Quo iterum vitiato, psalterium novum composuinterpretum editione non multum discordaret, et cum Hebraico multum concordaret. Quod ut psalterium distinxit per asteriscos, id est stellam +, et per obelos, id est virgam jacentem ÷, docens ea quae continentur sub asterisco + usque ad duo puncta .. in Hebreo habemissa esse; ea vero quae continentur sub obelo ÷ usque ad duo puncta: in Hebreo non haberi, sed a terium Damasus papa rogatu Hieronimi in Gallicanis aecclesiis cantari instituit, et propter hoc Gallicanum vocatur; Romanis psalterium secundum propter quod Romanum vocatur. Haec duo psalteria cum non sufficerent ad proponenda testimonia de Christo contra Judaeos, qui non recipiunt nisi ea quae habentur in Hebreo, addidit
Abbreviated transcription (Latin):
anus. et ualentimanus. la
por priamus. britanni. ma
digisilus fritigerns uui
initharius balamber.
heodosius a gratiano
magister militum
ordinatus. incredibili cele¬
ritate. et mira felicitate de¬
uictis multis barbaris gẽ¬
tibus lassam rem publicã
in orientis partib repara¬
uit. Clarebant eo tẽpore.
cimum papatus annum
agens didimus alexandri¬
mis. qui. a quarto etatis
anno lumine captus quã¬
uis ellet elementorum igͣ¬
rus: tamen in litterarum
sciencia. etiam philosophꝰ
erat mirabilis. ieromimus.
totus diuine scripture m¬
cumbens. gregorius nisẽ¬
nus. gregorius nazanre¬
nus. martinus turonesis
episcopus. ambrosius
mediolanensis. rufinus
aquilciensis pbr̃. In egip¬
to: pachonius abbas. mi¬
letius antiochenus epũs.
per hoc clarior. quod theo¬
dosius in somins preuidit.
se ab eo moui clamide mi¬
periali et dyademate coro¬
Ratianus ualde re¬
ligiom fauet. et per
omina rei publice prom¬
ptus. theodosium consortẽ
imperii facit. Paula inter

Expanded text:
NUS ET VALENTINIANUS. 1. SAPOR. 1. PRIAMUS. 1. BRITANNI. 1. MODIGISILUS. 1. FRITIGERNUS. 1. WINITHARIUS. 1. BALAMBER. Theodosius a Gratiano magister militum ordinatus, incredibili celeritate et mira felicitate devictis multis barbaris gentibus, lassam rem publicam in orientis partibus reparavit. Clarebant eo tempore 13u m papatus annum agens; Didimus Alexandrinus, qui a quarto aetatis anno lumine captus, quamvis esset elementorum ignarus, tamen in litterarum scientia etiam philosophis erat mirabilis; Hieronimus, totus divinae scripturae incumbens; Gregorius Nisenus, Gregorius Nazanzenus, Martinus Turonensis episcopus, Ambrosius Mediolanensis, Rufinus Aquileiensis presbiter; in Aegypto Pachomius abbas, Meletius Antiocenus episcopus, per hoc clarior, quod Theodosius in somnis previdit, se ab eo indui clamide imperiali et diademate cororatianus valde religioni favet, et per omnia rei publicae promptus, Theodosium consortem imperii facit. Paula inter
Abbreviated transcription (Latin):
relaxat longobardis. per¬
petuo sibi confederatis.
Laurencius. secundus an
pacem cum roma¬
ms facere. nullomodo ad¬
mictit. Anastasius persa
ex mago xpĩanus. et mona¬
chus ⁊ a persis captus: post
Uerba: Uincula et carceres:
post diutmam appensionẽ.
per unam manum : tandẽ
absciso capite cum aliis
Dirgo xp̃i fara: claret in
francia: E us etiam sanc¬
titatem imitatus frater eiꝰ
faro: ex comite clericus: ex
derico uero meldensium
fortiter agit: prouciam
aliasq cuutates: a francis
extortas ad uuisigothorũ
Uus redigit

Expanded text:
relaxat, Langobardis perrelaxat, Langobardis perpetuo sibi confoederatis. Laurentius secundus Angpacem cum Romanis facere nullo modo ammittit. Anastasius Persa ex mago christianus et monachus, a Persis captus, post verbera, vincula et carceres, post diutinam appensionem per unam manum, tandem absciso capite, cum aliis  Virgo Christi Fara claret in Francia. Ejus etiam sanctitatem imitatus frater ejus Faro, ex comite clericus, et ex clerico Meldensium fortiter agit; provinciam aliasque civitates a Francis extortas ad Wisigothorum jus redigit
Abbreviated transcription (Latin):
O nefacius romane
sextus presidet. Hic decre¬
uit. Ut nullus trahatur
uiolenter de ecclesia. Hic
decreuit. Ut monachi m
officio sacerdotalis gradꝰ.
utantur potestate ligandi
atq soluendi. T̃heodericꝰ
rex francorum moritur
Ealdebaldus rex ydolat̾e
ab renunciat. Lothariu ẜ
rex filius theoderici regis
mn bello captos. occidit.
bruichildem quoq re¬
gmam uno pede et bra¬
chio multatam. ad cau¬
cam eque in donnte reli¬
gatam. membratim dis¬
cerpi fecit: imputans ei.
quod decem reges per eam
fuillent extincsti: et sic mo¬
narchia regni francorum.
ad eum redit. Eleucherius
patricius. affectans ro¬
manorum imperium ro¬
me permutur. Hoc tẽpore.
terre motus maior fuit¬
omense augusto. et secuta est
clades in populo. percussio
scilicet scabierum: ita ut
nullus posset agnoscere
⁊mortuum suum Iohannes
elemosinarius obiit. Perse
egiptum incursantes: alexã¬
driam capiunt
santes:carthagniẽ
Ecapunit. Locharius rex tri¬
solidorum. quod longo¬
bardi francis soluerant

Expanded text:
onefacius Romanae s presidet. Hic decrevit, ut nullus trahatur violenter de aecclesia. Hic decrevit, ut monachi in officio sacerdotalis gradus utantur potestate ligandi atque solvendi. Theodericus rex Francorum moritur. Ealdbaldus rex idolatriae abrenuntiat. Lotharius rex filios Theoderici regis in bello captos occidit. Brunichildem quoque reginam uno pede et brachio multatam, ad caudam equae indomitae religatam, membratim discerpi fecit; imputans ei, quod decem reges per eam fuissent extincti. Et sic monarchia regni Francorum ad eum redit. Eleutherius patricius affectans Romanorum imperium, Romae perimitur. Hoc tempore terremotus major mense Augusto; et secuta est clades in populo, percussio scilicet scabierum, ita ut nullus posset agnoscere mortuum suum. Johannes Elemosinarius obit. Persae Aegyptum incursantes, Alexandriam capiunt.santes, Carthaginem capiunt. Lotharius rex trisolidorum, quod Langobardi Francis solverant,
Abbreviated transcription (Latin):
onorius romane
septimus presidet. Sanc tus
latus. in effusione
humam sanguimis: et ma¬
xine xp̃ĩanorum:. Ultra
modum grassatur: Herach
de bellandos profi¬
cissens. Uirilem dei figurã
in mambus accipiens : quã
manus non depinxerũt.
sco nn ycona uerbum quod
omnia format atq com¬
ponit. smne pictura formã
Uelut sine semme partum
eduxit: presidam aggredi¬
tur: camqz per sex conti¬
nuos annos. potenter depo¬
pulatur. Eustasus abbas
luxouiensis: et attilla bobi¬
ensis post columbanum
clarent

Expanded text:
onorius Romanae s presidet. Sanctus latus, in effusione humani sanguinis et maxime christianorum ultra modum grassatur. Heraclidebellandos proficiscens, virilem Dei figuram in manibus accipiens, quam manus non depinxerunt, sed in icona verbum, quod omnia format atque componit, sine pictura formam velut sine semine partum eduxit, Persidam aggreditur, eamque per sex continuos annos potenter depopulatur. Eustasius abbas Luxoviensis et Attila Bobiensis post Columbanum clarent
Abbreviated transcription (Latin):
do fessus dum ingrenio
arimigeri sui dorm̃iret.
iuxta riuũ aque: uidit ar¬
miger de ore regis. Paruũ
ammal exire: Cui uolenti
riuum transire. nec Ualẽti.
arimger gladio transriuũ
posito. Uiam ei eundi et re¬
deundi parauit. Quo iteꝵ
mos eius intrante ÷ rex ex¬
perrectus. et stupefactus.
oixit. se per somnum per
pontem ferreum transisse:
et sub monte quodam. mł¬
tos thesauros uidisse. Ubi
eum fodisset: lecundum
fidem sõnii. thesauros ma¬
gnos muenit. eosq accep¬
tos. lanc te ecclelie usibus
delegauit:
regem sibi statuert:
eumq obdignitatem. Flaui¬
um appellauerunt. a quo õs¬
deinceps longobardorum
reges: flauii sunt appellati
Leuigildus rex uuisigocho¬
xum. filium suum ermim¬
gildum. hostili persequens
animo: eum dampnat car¬
cere. Hoc tempore etiam
myro rex galicie moritur:¬

Expanded text:
do fessus, dum in gremio do fessus, dum in gremio armigeri sui dormiret juxta rivum aquae, vidit armiger de ore regis parvum animal exire; cui volenti rivum transire nec valenti, armiger, gladio trans rivum posito, viam ei eundi et redeundi paravit. Quo iterum in os ejus intrante, rex experrectus et stupefactus dixit, se per somnium per pontem ferreum transisse, et sub monte quodam multos thesauros vidisse. Ubi cum perrexisset secundum fidem somnii, thesauros magnos invenit, eosque acceptos sanctae aecclesiae usibus delegavit. regem sibi statuerunt, eumque ob dignitatem Flavium appellaverunt, a quo omnes Langobardorum reges Flavii sunt appellati. Levigildus rex Wisigothorum filium suum Erminigildum hostili persequens animo, eum damnat exilio. Hoc tempore etiam Miro rex Galliciae moritur
Abbreviated transcription (Latin):
uertitur: hoc modo. Quidã
ciuis illius. a deo elemosi¬
nis et hospitalitati dedit᷑.¬
Ut nullo umꝙͣ die. sine pau¬
pere aut holpite comederet
cum uno die ulq ad uespe¬
ram urbeni circuisset. Ut
pauperem uel hospitem in¬
ueniret : offendit uirum
lemorem in ueste alba. cũ
duobus sociis stantem ĩ
medio ciuitatis. Et miu¬
tans eum ad hospicium:
hoc responsum accepit ab
co. Non poteras o homo
dei. cum uestro lymeone.
hanc urbem saluare. ne
lubuerteretur: Et hoc dic¬
to. sudarium quod in ma¬
nu tenebat. exculsit luꝑ
unam medietatem urbis:
statim ꝙ ipla medietas.
cum habitaculis et habi¬
tatoribus lubuerla est.
Et uolens ad huc excutere
sudarium super aliam. me¬
dietatem urbis. uix ab il¬
lis duobus sociis sius ml¬
ta prece flexus est. ut par¬
ceret residue urbis medie¬
tati. Sicq uirum qui hec
aspiciebat attonitum con¬
solatus: ex saluatione sue
domus discessit. et ultra
non comparuit.
Unciannus fran¬
corum rex in uenã¬

Expanded text:
vertitur hoc modo. Quidam vertitur hoc modo. Quidam civis illius adeo elemosinis et hospitalitati dedituut nullo unquam die sine paupere aut hospite comederet, cum uno die usque ad vesperam urbem circuisset, ut pauperem vel hospitem inveniret, offendit virum seniorem in veste alba cum duobus sociis stantem in medio civitatis; et invitans eum ad hospitium, hoc responsum accepit ab eo: Non poteras, o homo Dei, cum vestro Symeone hanc urbem salvare, ne subverteretur? Et hoc dicto, sudarium, quod in manu tenebat, excussit super unam medietatem urbis; statimque ipsa medietas cum habitaculis et habitatoribus subversa est. Et volens adhuc excutere sudarium super aliam medietatem urbis, vix ab illis duobus sociis suis multa prece flexus est, ut parceret residuae urbis medietati. Sicque virum, qui haec aspiciebat, attonitum consolatus ex salvatione suae domus, discessit, et ultra non comparuit. Guntramnus Francorum rex in venan
Abbreviated transcription (Latin):
franci. nunc longobardi. in¬
ter se colliduntur Hospiciꝰ
famulus dei. in galliis claret:
qui et longobardorum ad¬
uentum predixerat
dentes: et terras suas mger¬
mana repetere intentes :
a gentibus asigiberto ad¬
huc imissis. Usq ad ui¬
gniti milia eorum cesis : se¬
ro destiterunt a bellis:
Umochus bricto. Uenens
debritanna: sanc titate cla¬
rebat ingallia. Lupi. burde¬
galem urbem ingressi: nemi¬
nem metuentes. deuoraue
amentiam incurrẽte.
et non multo post mortuo:
mauricius imperat. amns¬
leuigildi regis uuisigothoꝵ
filius: filiam sigiberti regis
Uxorem ducit ⁊ per quam.
ad orthodoxam fidem con¬
uersus: iram patris sui le¬
iugildi arriam. in rccupera¬
biliter neurrit. Turoms
uerus defracto pane san
cem cum mauricio impera¬
tore soluit. Perse armemã
predis. incendiis captii¬
tate epõrum ac populorũ
perturbant: ecclesiam tamẽ
apud armemam sublici¬
mo passorum ⁊ nullomõ
incendere potuerunt:
Anthiochia diumitus sũb¬

Expanded text:
Franci, nunc Langobardi inFranci, nunc Langobardi inter se colliduntur. Hospitius famulus Dei in Gallia claret, qui etiam Langobardorum adventum predixerat.dentes, et terras suas in Germania repetere nitentes, a gentibus a Sigeberto illuc inmissis usque ad viginti milia eorum caesis, sero destiterunt a bellis. Winochus Britto veniens de Britannia sanctitate clarebat in Gallia. Lupi Burdegatam urbem ingressi, neminem metuentes, devoraverArmeniam incurrente et non multo post mortuo, Mauricius imperat anLevigildi regis Wisigothorum filius, filiam Sigiberti regis uxorem duxit, per quam ad orthodoxam fidem conversus, iram patris sui Levigildi Ariani inrecuperabiliter incurrit. Turonis verus de fracto pane sangcem cum Mauricio imperatore solvit. Persae Armeniam predis, incendiis, captivitate episcoporum ac populorum perturbant; aecclesiam tamen apud Armeniam sub Licinio passorum nullo modo incendere potuerunt. Antiochia divinitus sub
Abbreviated transcription (Latin):
Igins per celum discurrere
uilus est:¬
Elagius romane ec¬
sidet. Hic obsidentibus ro¬
mam longobardis ordina¬
tur absꝙ iussione princi¬
pis. Hic decreuit. cottidia¬
nam sacramentorum pre¬
facionem. admissas. nouẽ
tantũ modo prefacionibꝰ
secundum antiquum ro¬
manorum ordinem esse
commutandam: scilicet ĩ
natiuitate dnĩ: in appari¬
cione: in pascha. mascen¬
sione ⁊ inpenthecoste: de apo¬
stolis. de lancta trinitate. de
Uera cruce. de ieuimio quadra¬
gelimali. Ab hoc gregorius
constantinopolim. apocrisia¬
rius directus: hortatu lean¬
dri hylpalensis episcopi.li¬
bros moralium in iob cõ¬
posuit: et ibidem cuticium
constantinopolitanum epm̃.
male de resurrectione dog¬
matizantem: corpus nrm̃.
in illa resurrectionis gliã
ĩpalpabile: uentis aereq
subtilius esse futurum: in
ris confucauit: et illo nõ
multo post mortuo. penitus
extinxit. Ouces longobardoꝵ.
gallias aggrediuntur: et ua¬
rio bellandi euentu minc

Expanded text:
Ignis per celum discurrere Ignis per celum discurrere visus estelagius Romanae aecsidet. Hic obsidentibus Romam Langobardis, ordinatur absque jussione principis. Hic decrevit cotidianam sacramentorum prefationem ad missas novem tantummodo prefationibus secundum antiquum Romanorum ordinem esse commutandam; scilicet in natale Domini, in apparitione, in pascha, in ascensione, in pentecoste, de apostolis, de sancta trinitate, de sancta cruce, de jejunio quadragesimali. BEDA Ab hoc Gregorius Constantinopolim apocrisiarius directus, hortatu Leandri Hispalensis episcopi libros Moralium in Job composuit, et ibidem Eutitium Constantinopolitanum episcopum male de resurrectione dogmatizantem, corpus nostrum in illa resurrectionis gloria impalpabile ventis aereque suptilius esse futurum, in rii confutavit, et illo non multo post mortuo penitus extinxit. Duces Langobardorum Gallias aggrediuntur,, et vario bellandi eventu nunc
Abbreviated transcription (Latin):
childeberto uel chil deberti
filiis. regnum gubernans:
propter insolaciam morũ.
adeo intollerabilis erat frã¬
cis. Ut merito crederetur. sy¬
billam de ea uaticinatam ẽẽ
Demet ait bruma de parti¬
bus hyspanie: ante cuius
conspecstum. gentes. uel gẽ¬
cium reges. peribunt. Ipã
uero. calcibus equorum
disrupta: peribit. Que quã¬
us ita esset in solens: tame
ecclesias dei honorabat: plu¬
ra: etiam sanctorum ceno¬
bia fundauit: et edificia
mirandi operis construxit:
Ut miraculo fuerit. tanta
ab ea fieri potuisse. Sancta
germanus parisiensis epũs
õbiit. Duces longobardoꝵ
urbes et ecclesias. exterminã¬
tes indiscrete: subiugant
pauperes fuit: liberalitatem
eius. deus uiuit ⁊ oum mul¬
tos thesauros ei muenire de¬
dit. Chilpericus rex. brum¬
childem relictam sigiberti.
cum filiis exiliat: Menas. so
incursans proiuncias
romanorum: ignomimose
uictus a romanis. Propo¬
suit edictum : ne rex persaꝵ.
per le ultra exeat ad prelium:

Expanded text:
Childeberto vel Childeberti Childeberto vel Childeberti filiis regnum gubernans, propter insolentiam morum, adeo intolerabilis erat Francis, ut merito crederetur, Sibillam de ea vaticinatam esse: « Veniet, ait, Bruma de partibus Hispaniae, ante cujus conspectum gentes vel gentium reges peribunt; ipsa vero culcibus equorum dirupta peribit. » Quae quamvis ita esset insolens, tamen ecclesias Dei honorabat. Plura etiam sanctorum cenobia fundavit, et edificia ammirandi operis construxit, ut miraculo fuerit, tanta ab ea fieri potuisse. Sanctus Germanus Parisiensis episcopus obiit. Duces Langobardorum urbes et aecclesias exterminantes indiscrete, subjugant pauperes fuit, liberalitatem ejus Deus juvit, dum multos thesauros ei invenire dedit. Chilpericus rex Brunichildem relictam Sigeberti cum filiis exiliat. Menas soliincursans provincias Romanorum, ignominiose victus a Romanis, proposuit edictum, ne rex Persarum per se ultra exeat ad prelium.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑimi fecit. Cleb. subrogatus
regno longobardorum: ue¬
Enedictus. romane
mus noms presioet. Ab
hoc gregorius ad predican¬
dum anglis. abire permis¬
sus: sed populo tumultuã¬
te retracstus. Ceptimus leiita
est ordinatus. Athanagildo
rege uuisigothorum mortuo
leuigildus. cum fratre suo
leuua. et post solus. regna¬
natus poeta uemiens ab y¬
talia: claret ingallia.
bardi subducibus
fuerunt amus decem. Fame
romam urgente : multi
romanorum se longobar
mortuo: thyberius
Fregnat annis sex. hic missa
ab egypto. frumenti copia: ro¬
mam liberat ab media: Chil¬
pericus rex francorum fratrẽ
suum sigibertum. nnus et per
le. et per fratrẽ luum theode¬
bertum urget: plusquam ci
greditur : ibiq theodebertus.
filius chilperici permitur
strancis uero. pro chilperico
sibi exolo. ligibertum super
se regem leuare uolentibus:
aduobus pueris. a fredegũ¬
de chilperici uxore. mmnissis:
sigibertus ꝑmutur. Brũ¬
childis uxor eius. cum filio

Expanded text:
perimi fecit. Cleb subrogatus perimi fecit. Cleb subrogatus regno Langobardorum, reenedictus Romanae 9u s presidet. Ab hoc Gregorius ad predicandum Anglis abire permissus, sed populo tumultuante retractus, septimus levita est ordinatus. Athanagildo rege Wisigothorum mortuo, Levigildus cum fratre suo Leuva et post solus regnanatus poeta veniens ab Italia, claret in Gallia.bardi sub ducibus fuerunt annis 10. Fame Romam urgente, multi Romanorum se Langobardmortuo, Tiberius regnat annis 6. Hic, missa ab Aegypto frumenti copia, Romam liberat ab inedia. Chilpericus rex Francorum fratrem suum Sigebertum nimis et per se et per filium suum Theodebertum urget plus quam civgreditur, ibique Theodebertus filius Chilperici perimitur. Francis vero pro Chilperico sibi exoso Sigebertum super se regem levare volentibus, a duobus pueris, a Fredegunde Chilperici uxore immissis, Sigebertus perimitur.  Brunicildis uxor ejus cum filio
Abbreviated transcription (Latin):
Regorius turonẽsiũ
ordinatus episcopꝰ.
clarus habetur in omnib
longobardi. papia post tri¬
ennii obsidionem. per dedi¬
cionem accepta. et preter
romam. et rauennam tota
pene potiti ytalia dominã¬
tur ibi cum potencia:
persas. pugna com¬
missa: romains cedit uicto¬
ria: Heribertus rex morit᷑.
Hyspani et franci. de pas¬
cha celebrando discẽtiunt:
hyspanis .xii. łr̾. aprilis.
francis uero. xiiii. Er maii
pasca celebrantibus: Sed
trancos recste celebrasse.
per hoc duunitus. claruit:
quod fontes in hyspania.
qui in sancto sabbato pas¬
che. ad baptizandum di¬
iuntus sponte repleri so¬
lent: non in hyspanoꝵ
leo infrancorum pascha
repleti sunt:
armigero suo periitur.
fraude uxoris sue: cuius pa¬
trem cummundum. gepida¬
rum regem. ipẽ olim inbello.
pemerat: et extesta capitis
eius. sibi pateram adbiben¬
dum fecerat: quam. cũ uno
die. ei porrgeret dicens. bi¬
be cum patre tuo: illa femi¬
neo furore attensa. illum.
ab armigero ip̃ĩus. in lecsto

Expanded text:
regorius Turonensium ordinatus episcopus, clarus habetur in omnibus. Langobardi, Papia post triennii obsidionem per deditionem accepta, et praeter Romam et Ravennam pene tota potiti Italia, dominantur ibi cum potentia. Persas pugna commissa, Romanis cedit victoria. Heribertus rex moritur. Hispani et Franci de pascha celebrando dissentiunt, Hispanis 12 Kal. Aprilis, Francis vero 14 Kal. Maii pascha celebrantibus. Sed Francos recte celebrasse per hoc divinitus claruit, quod fontes in Hispania, qui in sabbato sancto paschae ad baptizandum divinitus sponte repleri solent, non in Hispanorum, sed in Francorum pascha repleti sunt. armigero suo perimitur, fraude uxoris suae, cujus patrem Cunimundum Gepidarum regem ipse olim in bello peremerat, et ex testa capitis ejus sibi pateram ad bibendum fecerat; quam cum uno die ei porrigeret dicens: Bibe cum patre tuo! illa femineo furore accensa, illum ab armigero ipsius in lecto
Abbreviated transcription (Latin):
nus rex aruerincum pagũ
depopulando premit : et
multa castella ip̃amq auer¬
nis capit: blandinum quo¬
q urbis comitem cũ multis
ab ducit. Sanctus gengul¬
fus claret mnburgundia:
qui etiam martirii daruit
pͥngus auernensis et am¬
ingus pictiuensis. congres¬
si militibus pippim: peri¬
muntur cum septingentis

Expanded text:
nus rex Arvernicum pagum nus rex Arvernicum pagum depopulando premit, et multa castella ipsamque urbem Arvernis capit, et Bladinum urbis comitem cum multis abducit. Sanctus Gengulfus claret in Burgundia, qui etiam martyrii claruit pingus Arumnensis, et Amingus Pictaviensis comites congressi militibus Pippini, perimuntur cum multis
Abbreviated transcription (Latin):
sancto petro queq sui uiris
erant. restitui fecit. Iful radꝰ
abbas sancti dyonisii parisiẽ¬
sis: corpus sancti uiti mar¬
tiris a roma parisius trans
lo suo pippmo regi
reconciliatur. Haistulfus
rex longobardorum uidicio
dei percussus moritur cui
desiderius substituitur et
prelidet. Habdalas. Princi¬
fortiter laxonum municio¬
nes irrumpit. et post mul¬
tam stragem eos sub tributo
redigit.
Orpus lancte petro¬
nille. petri apostoli
filie: a paulo papa transpo¬
intur. In cuius marmorco
sarcophago. ip̃ius apostoli
petri manu sculptum lege¬
batur: auree petromle dilec¬
tissime filie. Dualpertus
abb̃s nn ytalia erhodegangꝰ
mettenli episcopus pippi¬
in regis ex landrada sorore
nepos clarent ingallia. Hic¬
nobium fundauit in met¬
tensi parrochia. Uuahiferꝰ
filius eudomis dux aquita¬
me. rex francorum miuste
uexando. iram pippim in¬
currit ⁊ eoqz aquitamam
ecclesia dei grauit¬
perturbatur. Ouahifero a
pacis federe auerso: pippi¬

Expanded text:
sancto Petro quaequae sui juris sancto Petro quaequae sui juris erant, restitui fecit. Fulradus abbas de sancti Dionisii Parisiensis corpus sancti Viti martyris a Roma Parisius transtlo suo Pipino regi reconciliatur. Haistulfus rex Langobardorum judicio Dei moritur; cui Desiderius substituitur, etclesiae presidet. Habdallas princifortiter Saxonum munitiones irrumpit, et post multam stragem eos sub tributo redigit.orpus sanctae Petronillae, Petri apostoli filiae, a Paulo papa transponitur; in cujus marmoreo sarcofago ipsius apostoli Petri manu sculptum legebatur: Aureae Petronillae dilectissimae filiae. Walpertus abbas in Italia, Chrodegangus Mettensium episcopus, Pipini regis ex Landrada sorore nepos, clarent in Gallia; nobium fundavit in Mettensi parochia. Waiferus, filius Eudonis, dux Aquitaniae, res Francorum injuste vexando, iram Pippini incurrit; eoque Aquitaniam aecclesia Dei perturbatur. Waifero a pacis foedere averso, Pipi
Abbreviated transcription (Latin):
tempore. terre motus terri¬
bilis factus est: quo urbes
alie quidem ex toto. alie ex
parte subuerse sunt: alie au¬
tem amontans ab subiecta
campestria. cum muris et
habitaciombus siuis inte¬
gre et salue plusꝙͣ ultra sex
miliaria transimgrauerũt.
In mesopotanna etiam ter¬
ra disrupta usq ad duo mi¬
liaria alia terra uimis albi
et harenosa. deprofundo eiꝰ
ascendit. et ex ea auimal mu¬
linum ascendit in contami¬
natum humana uoce loquẽs:
pronuncians incursionem
gentis abheremo. aduersus
arabes:
moritur. Sanctus bonefa¬
cuis magoncie archiepisco¬
pus. cum sociis sius ĩ tresia.
ab minncis fidei martirizatur:
et in fulda cenobio quod iple¬
in qua edicto promulgato
de ymagibus dei et sctõꝵ
eus deponendis ecclesiam
dei minis scandalizat: et cõ¬
tra ortodoxos tyrannizat.
Haistulfus rex. rupto pacis
federe romam obsidet. Pip¬
pinus rex ytaliam repetens.
cum papie inclusum obsidet:
et inuitum ad fedus pacis
repetendum compellit: et

Expanded text:
tempore terremotus territempore terremotus terribilis factus, quo urbes aliae quidem ex toto, aliae ex parte subversae sunt, aliae autem a montanis ad subjecta campestria cum muris et habitationibus suis integrae et salvae plus quam ultra sex miliaria transmigraverunt. In Mesopotamia etiam terra disrupta usque ad duo miliaria, alia terra minus alba et arenosa de profundo ejus ascendit; et ex ea animal mulinum ascendit incontaminatum, humana voce loquens pronuntians incursionem gentis ab heremo adversus Arabes. moritur. Sanctus Bonefacius Moguntiae archiepiscopus cum sociis suis in Fresia ab inimicis fidei martyrizatur; et in Fulda coenobio, quod ipin qua edicto promulgato de imaginibus Dei et sanctorum ejus deponendis, aecclesiam Dei nimis scandalizat, et contra orthodoxos tyrannizat. Haistulfus rex rupto pacis foedere Romam obsidet. Pipinus rex Italiam repetens, eum Papie inclusum obsidet, et invitum ad foedus pacis repetendum compellit, et
Abbreviated transcription (Latin):
a parte australi : declinans
a gallie fimbus in partes
longobardoum. Mittitur
etiam karlemannus mona¬
chus ab hustulfo. ad fratre
suum pippinum regem:
ad perturbendam a postoli¬
cam peticionem. Pippinus
a stephano papa. cum filiis
sius karlomanno et karolo.
in regem ungitur: et per eos¬
corum generatio. in heredi¬
tatem regalis successionis
imperpetuum benedicitur:
et omins aliemgena ab euis
muasione apostolico ana¬
themate inter dicitur. An¬
selmus uir illustris. cuius
loror erat uxor haistulfi re¬
gis: transfert corpus sctĩ
siluestri pape ad cenobium
monantulam a se fundatũ
tus haistulfi a uincis uinci¬
tur. Haistulfus pacem face
cum romanis admitum frã¬
corum copellitur. karlomã¬
mis monachus. ossa sctĩ
benedicti abbatis ab eccliã
floriacensi. Ubi olu trans¬
lata fuerant. tollere intitur:
Ut ea ad castrum cassinum re¬
ferret: sed miraculis a deo ex¬
tensis. et francis oblistentib
ab incepto prohibetur. Hoc

Expanded text:
a parte australi, declinans a parte australi, declinans a Galliae finibus in partes Langobardorum. Mittitur etiam Karlomannus monachus ab Haistulfo ad fratrem suum Pipinum regem, ad perturbandam apostolicam petitionem. Pipinus a Stephano papa cum filiis suis Karlomanno et Karolo in regem ungitur, et per eos generatio eorum in hereditatem regalis successionis in perpetuum benedicitur, et omnis alienigena ab ejus invasione apostolico anathemate interdicitur. Anselmus vir illustris, cujus soror erat uxor Haistulfi regis transfert corpus sancti Silvestri papae ad coenobium Nonantulam a se fundatum.tus Haistulfi a Francis vincitur. Haistulfus pacem facere cum Romanis ad nutum Francorum compellitur. Karlomannus monachus ossa sancti Benedicti abbatis ab aecclesia Floriacensi, ubi olim translata fuerant, tollere nititur, ut ea ad castrum Cassinum referret. Miraculis a Deo ostensis et Francis obsistentibus, ab incepto prohibetur. Hoc