comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtineret᷑. siue in diu̾sas figuraᷤᷤ
sp̃alesq neqͥtias se transtulisset:
qualibet ab eo sub magine uid̾e¬
tur. Qd̃ cum diabolus sciret se
effug̾e non posse. ꝯuiciis eum
non possit insidiis.
uodã aũt tp̃re cormi bouis
cruentũ in manu tenens. cum
ingenti fremitu cellulam eiꝰ irru¬
pit: cruentãq ostentans dext̾¬
am.⁊ admisso recens scełe con¬
uirtus tua:. Unum de tuis
modo int̾feci. Tunc ille ꝯuoca¬
tis fr̃ib. refert qͥt diabolus
indicasset. Sollicitos eẽ p̾cepit
ꝑ cellulas singuloꝵ: quisnam
hoc causa fuisset affectus.Ne¬
minẽ quidẽ de monachis deeẽ:¬
s unũ rusticũ mercede ꝯductũ.
ut ueiculo ligna deferret isse
ad siluã nuntiant. Iubet statim
aliqͦs ire ei obuiã: ita haud lon¬
ge a monast̾io iam pene exanz¬
mis inuenit᷑. Extremũ tamen
sp̃m agens: indicat fr̃ib casum
mortis ⁊ uuln̾is. Iunctis scilicet
bub dum dissoluta arciꝰ lora

Expanded text:
contineret, sive in diversas figuras contineret, sive in diversas figuras spiritualis nequitiae transtulisset, qualibet ab eo sub imagine videretur, quod cum diabolus sciret se effugere non posse, conviciis eum non posset insidiis. Quodam autem tempore cornu bovis cruentum in manu tenens cum ingenti fremitu cellulam ejus irrupit, cruentamque ostentans dexteram, et admisso recens scelere convirtus tua? unum de tuis modo interfeci. Tunc ille convocatis fratribus refert quid diabolus indicasset; sollicitosque esse praecipit per cellulas singulorum, quisnam hoc casu fuisset affectus. Neminem quidem deesse de monachis, sed unum rusticum mercede conductum, ut vehiculo ligna deferret, isse ad silvam nuntiant. Jubet igitur aliquos ire ei obviam. Ita baud longe a monasterio jam pene exanimis invenitur. Extremum tamen spiritum trahens, indicat fratribus causam mortis et vulneris: junctis scilicet bubus dum d
Abbreviated transcription (Latin):
bibit: pat̾am pbro suo tradidit.
Hullum scilicet estimans digni¬
orem: qͥ post se bibe pͥor deb̾et.
Nec integrũ sibi fore: si aut regẽ
ipsum aut eos qͥ a rege erant ꝓri
admirati s̃: ut hoc ipsum eis in
quo ꝯtẽpti fuerant plac̾e̾t. seleb̾¬
rimũq ꝑ omne palatiũ funit. se¬
cisse martinũ in regis prandio :
ximo longe ante p̾dixit futurũ.
ut si ad italiam ꝑgeret quo ire
cupiebat. bellum ualentini ano
ĩꝑatori inferens: sciret se quideo
primo ĩpetu fut᷑um eẽ uictorem.
s paruo post tpre ẽẽ ꝑiturum:
qd̵ quidẽ ita uidimꝰ. Nam primo
aduentu eiꝰ. ualentimanꝰ in fugã
uersus ẽ. Dehinc post annũ fere.
resũptis uirib captũ intͣ aqui
leiȩ muros. maximũ int̾fecit.
onstat aũt etiã angłos
ab eo plerũq uisos: ita ut ꝯser¬
to inuicẽ apud eum sermone
loquerent᷑. Diabolum uͦ ita ꝯspi¬
cabilem ꝙ subiectũ ocłis habe¬
bat: ut siue in ꝓpͥa substantia

Expanded text:
ebibit, pateram presbytero suo tradidit, ebibit, pateram presbytero suo tradidit, nullum scilicet existimans digniorem, qui post se prior biberet, nec integrum sibi fore, si aut regem ipsum aut eos, qui a rege erant proxadmirati sunt, ut hoc ipsum eis, in quo contempti fuerant, placeret. celeberrimumque per omne palatium fuit, fecisse Martinum in regis prandio, qximo longe ante praedixit futurum ut, si ad Italiam pergeret, quo ire cupiebat, bellum Valentiniano imperatori inferens, sciret se primo quidem impetu futurum esse uictorem, sed paruo post tempore esse periturum. quod quidem ita uidimus. nam primo aduentu eius Valentinianus in fugam uersus est: deinde post annum fere resumptis uiribus captum intra Aquileiae muros Maximum interfecit. XXI. Constat autem etiam angelos ab eo plerumque visos, ita ut conserto invicem apud eum sermone loquerentur: diabolum vero tam conspicabilem et subjectum oculis habebat, ut sive se in propria substantia
Abbreviated transcription (Latin):
abstinuit. dicens se mense eius
participẽ eẽ non posse: qͥ imꝑa¬
dores unum regno. alterũ uita
eppulisset. Postremo cũ se ma¬
ffrmaret. set ĩpositam sibi
amilitib diuio nutu necessi¬
llcẽ armis deffendisse. Et non
adienã ab eo dei uoluntatẽ uid̾i.
beues quẽ tam incredibili eien¬
l uetoria fuisset. ce milum ex
adu̾sariis nisi matiem subcubu¬
isset: his deuictus. uel ratione.
uł p̾cib ad ꝯuiuium uenit.
Mirũ in modũ gaudente rege
qd̾̃ impetrasset. Comiue autẽ
aderant. uelut ad diẽ festum
euocati: sũmi atq illustres uiri.
Prefectus idẽq ꝯsul eiuiodiꝰ ur
quo nichil unquã iustius fuit.
comites duo sũma potestate
p̾diti fr̃ regis ⁊ patruus: mediꝰ
int̾ hos martim pbr accubuerat.
Ipse aũt sella uixta rege posita
consed̾ãt. Ad mediũ fere ꝯuiiũ.
obtulit. Ille scõ admodũ ep̃o po
cuis dari iubet: expectans atq
ambiens. ut ab illius dext̾a po¬
culũ sum̃et. Sed martinus ubi

Expanded text:
abstinuit, dicens se mensae eius abstinuit, dicens se mensae eius participem esse non posse, qui imperatores unum regno, alterum uita expulisset. postremo, cum Madfirmaret, sed inpositam sibi a militibus diuino nutu regni necessitatem armis defendisse, et non alienam ab eo Dei uoluntatem uideri, penes quem tam incredibili euentu uictoria fuisset, nullumque ex aduersariis nisi in acie occubuisse, tandem uictus uel ratione uel precibus ad conuiuium uenit, mirum in modum gaudente rege, quod id impetrasset. conuiuae autem aderant, uelut ad diem festum euocati, summi adque inlustres uiri, praefectus idemque consul Euodius, uir quo nihil umquam iustius fuit, comites duo summa potestate praediti, frater regis et patruus: medius inter hos Martini presbyter accubuerat, ipse autem in sellula iuxta regem posita consederat. ad medium fere conuiuium, obtulit. ille sancto admodum episcopo potius dari iubet, expectans adque ambiens, ut ab illius dextera poculum sumeret. sed Martinus ubi
Abbreviated transcription (Latin):
modicis dolorib cruciaret᷑. nocte
ei a. anglłs uisus ẽ eluere uuln̾a:
et nr salubri ungimine contusi
corporis suꝑlinire liuores. Atq
ita postõ die restitutꝰ sanitati:
sufficiant hȩc pauca de pluri¬
mis. Satisq nob sit ꝙ in excel¬
lentib ñ subtrahere u̾itatem: ꝙ¬
x in multis uitare fastidiũ. Atq
ut iinora tantis inferã. qͣmitis
deprauata omĩa atqr corrupta s̃.
pene p̾cipuũ sit adulationi regie
sacerdotalẽ ñ cessisse ꝯstantiam.
um ad imꝑatorem
maximũ ferocis ingenii uirũ.
& belloꝵ ciuiliũ uictoria elatũ.
plures ex diu̾sis orbis partibus
ep̃i ꝯuenissent: x feda circa pͥn¬
cipẽ omniũ adulatio notaretur.
seq degen̾s iꝯstantia regie cli¬
entele sacerdotalis dignitas sub¬
didisset: in solo martino apłica
auctoritas ꝑmanebat. slam ⁊ si
paliquib supplicandũ regi fuit :¬
mpauit pocius quã rogauit.
aconuiuio eiꝰ frequent᷑ rogatꝰ

Expanded text:
modicis doloribus cruciaretur, nocte modicis doloribus cruciaretur, nocte ei angelus uisus est eluere uulnera et salubri unguedine contusi corporis superlinire liuores: adque ita postero die restitutus est sanitati, sufficiant haec uel pauca de plurimis, satisque sit, nos et in excellentibus non subtrahere ueritatem et in multis uitare fastidium. Adque ut minora tantis inseram — quamuisdeprauata omnia adque corrupta sunt, paene praecipuum sit, adulationi regiae sacerdotalem non cessisse constantiam —, cum ad imperatorem Maximum, ferocis ingenii uirum et bellorum ciuilium uictoria elatum, plures ex diuersis orbis partibus episcopi conuenissent et foeda circa principem omnium adulatio notaretur seque degenere inconstantia regiae clientelae sacerdotalis dignitas subdidisset, in solo Martino apostolica auctoritas permanebat. nam et si pro aliquibus regi supplicandum fuit, imperauit potius quam rogauit, et a conuiuio eius frequenter rogatus
Abbreviated transcription (Latin):
scĩ ad modũ ꝙ fidelis ingenii cũ
filia eiꝰ grauissimis qͣrtane febri¬
bus ureret᷑. epłam martini quȩ
casu ad eũ delata fuerat. pectori
puellȩ in ipso accessu ardoris in¬
seruit: statmq fugata febris ẽ.
Quȩ res apud arboriũ tantum
ualuit. ut statim puellam deo
uou̾et: ꝙ ppetue uirgiitati
dicaret. Profectusq ad marti¬
nũ. puellam ei p̾sens ob u̾tutũ
erꝰ testimoniũ qd̾ ꝑ absentẽ lici
curata eẽt obtulit: neq ab alio
eam quã a martino habitu uͥg¬
nitatis ĩposito passus ẽ ꝯsecrari
modũ magni futurus exẽpli.
cũ ocłm grauit̾ dolere cepisset.
ꝙ iam pupillam eiꝰ crassior nubi
suꝑducta texisset. oculũ eiꝰ mar¬
tinus panniculo ꝯtigit: pͥstinãs
ei sanitatẽ fugato omni dolore
restituit.Ipse aũt¬
cum casu quodã ẽẽt de cenacło¬
deuolutus. ⁊ ꝑconfragosos scala
gradus decidens multis uuliib
eẽt affectus: cum exan
mis iaceret in cellula ⁊ ĩ¬

Expanded text:
sancti admodum et fidelis ingenii, cum sancti admodum et fidelis ingenii, cum filia ejus gravissimis quartanis febribus ureretur, epistolam Martini quae casu ad eum delata fuerat, pectori puellae in ipso accessu ardoris inseruit, statimque fugata febris est. Quae res apud Arborium in tantum valuit, ut statim puellam Deo voverit, et perpetuae virginitati dicarit; profectusque ad Martinum, puellam ei, praesens virtutum ejus testimonium, quae per absentem licet curata esset, obtulit, neque ab alio eam quam a Martino, habitu virginitatis imposito, passus est consecrari. modum futurus exempli, cum oculum graviter dolere coepisset, et jam pupillam ejus crassior nubes superducta texisset, oculum ei Martinus peniculo contigit, pristinamque ei sanitatem sublato omni dolore restituit. Ipse autcum casu quodam esset de coenacdevolutus, et per confragosos scalae gradus decidens, multis vulneribus esset affectus, cum exanmis iaceret in cellula et in
Abbreviated transcription (Latin):
barbaroꝵ. subito ciuitatẽ fama
turbasset. demonacũ ad se ex¬
hibẽti iubet: imꝑaͭ ut an uerꝰ
cẽt hic nuntiꝰ fateret᷑. Lunc cõ¬
isse. qͥ rumorẽ hunc ꝑ ppłm dis¬
ꝑsissent: ut hoc saltem metu
ex illo martinꝰ oppido fugaret᷑.
barbaros nichil minꝰ quã irrupti¬
onẽ cogitare. Ita cũ hec ĩmundꝰ
sp̃s in media eccłia fateret᷑. me¬
tu ex turbatione p̾senti ciuitas
liberata est.
pud parisiũ uero dum portam
ciuitatis illius magnis secum
turbis euntib introiret. leꝓsũ
miserabili facie horrentibus¬
cunctis osculatus ẽ atq bñdix̃.
Statumq om̃i malo emundatus¬
est. Postera die ad ȩccłiã uenies
nitenti cute: gr̾as ꝓ sanitate
quã receꝑat agebat. Nec p̾tere¬
undũ est: qd̾ fimbrie uestunẽ¬
toꝵ eiꝰ cilicioq detracte crebraᷤᷤ
suꝑ infirmantib egẽre uͥtutes.
Nam aut digitis illigate aut
collo indite. ꝑsepe ab egrotan¬
tib morbos fugauerunt.

Expanded text:
barbarorum subita ciuitatem fama barbarorum subita ciuitatem fama turbasset, daemoniacum ad se exhiberi iubet: imperat ut, an uerus esset hic nuntius, fateretur. tum conisse, qui rumorem hunc per populum dispersissent, ut hoc saltim metu ex illo Martinus oppido fugaretur: barbaros nihil minus quam de irruptione cogitare. ita cum haec inmundus spiritus in media ecclesia fateretur, metu et turbatione praesenti ciuitas liberata est. Apud Parisios uero, dum portam ciuitatis illius magnis secum turbis euntibus introiret, leprosum miserabili facie horrentibcunctis osculatus est adque benedixit, statimque omni malo emundatus. postero die ad ecclesiam ueniens nitenti cute gratias pro sanitate, quam receperat, agebat. nec praetereundum est, quod fimbriae uestimento eius cilicioque detractae crebras super infirmantibus egerenam aut digitis illigatae, aut collo inditae persaepe ab aegrotantibus morbos effugaverunt.
Abbreviated transcription (Latin):
sẽꝑq martinũ salutis suȩ au¬
ctorem miro coluit affectu.
er idẽ tempꝰ in eodẽ oppido
ingredins patrisfamilias cuiꝰdã
domũ in limine ipso restitit:
dicens horribile in atrio domꝰ
demoniũ se uidisse. Cui cũ ut
discederet ĩꝑaret cocũ patrisfa¬
milias qui int̾iore parte domuᷤᷤ
morabat᷑ arripuit. Seuire den¬
tib miser cepit & obuios qͦsq
lamare. Cõmota domꝰ familia
turbata: ppłs in fugã uersus.
Martinꝰ se furenti obiecit: ac
pͥmũ stare imꝑat. Sed cũ denti¬
bus frem̾et. hiantiq ore mor¬
sum minaret᷑. digitos ei marti¬
nus in os intulit. Si habes inqͥt
acsi candens ferrũ faucib acce¬
pisset: longe reductis dentibꝰ.
digitos beati uiri uitabat attin¬
gere. Et cum fug̾̃e de obsesso
corpore. penis ⁊ cruciatib cog̾¬
etur. nec tam̃ exire ꝑ os lic̾et
feda relinquens uestigia fluxu
uentͥs egressus ẽ.
nt̾ea cum de motu atq ip̃etu

Expanded text:
semperque Martinum salutis suae ausemperque Martinum salutis suae auctorem miro coluit affectu. Per idem tempus in eodem oppido ingressus patrisfamilias cujusdam domum, in limine ipso restitit, dicens, horribile in atrio domus daemonium se uidere. cui cum ut discederet imperaret et patrem familias, qui in interiore parte aedium morabatur, arripuisset, saeuire dentibus miser coepit, et obuios quosque laniare. commota domus, familia turbata, populus in fugam uersus: Martinus se furenti obiecit, ac primum stare ei imperat. sed cum dentibus fremeret hiantique ore morsum minaretur, digitos ei Martinus in os intulit: si habes, inquiac si candens ferrum faucibus accepisset, longe reductis dentibus digitos beati uiri uitabat attingere: et cum fugere de obsesso corpore poenis et cruciatibus cogeretur nec tamen exire ei per os liceret, foeda relinquens uestigia fluxu uentris egestus est. Interea cum de motu adque impetu
Abbreviated transcription (Latin):
Dnam di seruus eẽt actus.
Ac pͥmum quȩ erant illi familia¬
ria in eismodi reb arma: so¬
lo ꝓstratꝰ orauit. Inde ecgram
intuens: dari sibi oleũ ibet.
Qd̾ cum benedixissẽt: in og
puelle uim scĩ liquoris infudit.
dita est. T̃uncꝰ singula p̾aulatĩ
uiuisce̾. donec firmatis gre
odem tp̃re tetradiĩ
cuiusdã ꝓconsularis uiri ser¬
uus demonio arreptꝰ. dolendo
exitu cruciabat᷑. Rogatus gͦ
martinꝰ ut ei manũ impon̾et:
deduci eũ ad se iubet. S neqͣo
erat cellula potuit: ita ut inad¬
uenientib rapidis dentib
seuiebat. Tum uero tetradius
ad genua beati uiri ad uoluit᷑:
rogans ut ad domũ in qͣ demo¬
macus habebat᷑ ipse descend̾et.
gentilis domũ adire posse. Nã
re implicitus tenebat᷑. Spondet
gͦ se si de puero demon fuisser
eictus. xͥanũ futurũ. Ita mar¬
tinꝰ imposita manu puero in¬
mundũ ab eo sp̃m eiecit.A uo
uiso tetradiꝰ in dñm iħm c̃didit.
statimq cathecuminꝰ factus.
non multo post baptizatꝰ est:

Expanded text:
et facturus. ac primum quae erant illius familiaria in istius modi rebus arma, solo prostratus orauit. deinde aegram intuens dari sibi oleum postulat: quod cum benedixisset, in os puellae uim sancti liquoris infundit, dita est. tunc paulatim singula uiuescere, donec firmatis eresEodem tempore Taetradii cuiusdam proconsularis uiri seruus daemonio correptus dolendo exitu cruciabatur. rogatus ergo Martinus, ut ei manum inponeret, deduci eum ad se iubet: sed nequam erat, potuit: ita in aduenientes rabidis dentibus saeuiebat. tum Taetradius ad genua beati uiri aduoluitur, orans ut ad domum, in qua daemoniacus habebatur, ipse descenderet. gentilis domum adire posse: nam re iigitur se, si de puero daemon fuisset exactus, christianum fore. Ita Martinus imposita manu puero, immundum ab eo spiritum ejecit: quo viso Tetradius Dominum Jesum credidit; statimque catechumenus factus, nec multo post baptizatus est,
Abbreviated transcription (Latin):
pebant. uere non nullos exꝑti
sumꝰ muidos uirtutis uiteq enis:.
qui in illo oderant qd̾ in se ñ uide¬
Onefas dolendũ. & ingemiiscẽdũ.
Non alii fuere insectatores eiꝰ.
licet pauci admodũ: non alii ta¬
men quã ep̃i ferebant᷑. Nec nos
quẽquã nominare necesse ẽ: lic
nos met ipsos pleriq circũlatrẽt.
hufficit ut siqͥs ex his hec legerit
x agnou̾it: erubescat. Nam si i¬
rascit᷑. de se lictũ fatebit᷑: cum
fortasse nos de aliis senserimꝰ.
Non refugimꝰ aũt ut siqͥ eiꝰmodi
sunt. nos quoq cũ tali uiro od̾¬
int: illud facile ꝯfido. oĩb scĩs
opusculũ istud gratũ fore. De
cet̾o siquis hȩc infidelit̾ legerit:
ipse peccabit. Ego mͥ ꝯscius sũ:
me rerũ fide. ⁊ amore xͥ ĩpulsũ
ut scribem. manifesta exposu¬
isse: uera dixisse. Paratũq ut
sꝑo habebit a deo p̾mium. non
quicũq leg̾it. s quicũq c̾did̾it.

Expanded text:
pebant. et uere nonnullos experti pebant. et uere nonnullos experti sumus inuidos uirtutis uitaeque eius, qui in illo oderant, quod in se non uideo nefas dolendum et ingemescendum, non alii fere insectatores eius, licet pauci admodum, non alii tamen quam episcopi ferebantur. nec uero quemquam nominari necesse est, licet nosmet ipsos plerique circumlatrent: sufficiet ut, si qui ex his haec legerit et agnouerit, erubescat. nam si irascitur, de se dictum fatebitur, cum fortasse nos de aliis senserimus. non refugimus autem, ut, si qui eius modi sunt, nos quoque cum tali uiro oderint. illud facile confido, omnibus sanctis opusculum istud gratum fore. de cetero si qui haec infideliter legerit, ipse peccabit. ego mihi conscius sum me, rerum fide et amore Christi inpulsum ut scriberem, manifesta exposuisse, uera dixisse: paratumque, ut spero, habebit a Deo praemium, non quicumque legerit, sed quicumque crediderit.
Abbreviated transcription (Latin):
ud leagebat: nĩquã animũ ab
or̾one laxabat. Nimirũ ut fabris
ferrariis moris est qͥ int̾ opandũ
ꝙ quodã laboris leuamine incudẽ
suam feriunt: ita martinꝰ etiam
dum aliud ag̾e uidebat᷑ sẽꝑ orabat.
Ouere uir beatus: in qͦ dolus nõ
fuit. Ileminẽ iudicans neminẽ
damnans: nulli malũ ꝓ malo red
dens. Tantũ quippe adu̾sus om̃s
iiurias pacientiȩ assũpserat: ut
cũ eẽt sũmus sacerdos. impune
etiã ab infimiis clericis lederet᷑.
Nec ꝓpt̾ id eos aut loco ũquam
amouerit: aut a sua quantum
in ipso fuit caritate repulerit.:
Nemo ũquam illũ uidit iratum.
neq cõmotũ. nemo merentẽ. ne¬
mo ridentẽ. Unus idemq semꝑ
celestẽ quodã modo leticiã uul¬
tu p̾ferens: extͣ nat᷑am hominis
uidebat᷑. Numqͣm in illius ore nͥ
etas. nͥ pax. nͥ miscd̾ia merat..
res illius uidebant᷑. solebat fle¬
re peccatis: qui remotũ ⁊ qͥetũ
uenenatis lingͥs ꝙ uiꝑeo ore car¬

Expanded text:
ud forte agebat, numquam animum ab ud forte agebat, numquam animum ab oratione laxabat. nimirum ut fabris ferrariis moris est, qui inter operandum pro quodam laboris leuamine incudem suam feriunt, ita Martinus etiam, dum aliud agere uideretur, semper orabat. o uere uir beatus, in quo dolus non fuit: neminem iudicans, neminem damnans, nulli malumdens. Tantam quippe adversum omnes injurias patientiam assumpserat, ut, cum esset summus sacerdos, impune etiam ab infimis clericis laederetur: nec propter id eos aut loco umquam amoverit, aut a sua, quantum in ipso fuit, charitate repulerit. XXVII. Nemo umquam illum vidit iratum, nemo commotum, nemo moerentem, nemo ridentem: unus idemque semper, coelestem quodammodo laetitiam vultu praeferens, extra naturam hominis videbatur. Numquam in illius ore nisetas, nisi pax, nisi misericordia inerat. res uidebantur, solebat flere peccatis, qui remotum et quietum uenenatis linguis et uipereo ore car
Abbreviated transcription (Latin):
ntib quantula ẽ ista laudatio.
¶ qd mirũ est homini illit̾ato
ehanc qͥdem gr̃am deffuisse.
eqͥa etiam finẽ liber postulat:
extremo in oꝑe necligentes. uicti
mat̾ie mole subcũbimus. Ham
ꝙ si facta illius explicari uerbis
utcũq potuerint: int̾iorem uitã
x anmũ cęlo seꝑ̃ intentũ. milla
unquã uere ꝓfiteor. nulla expli¬
cabit oratio: illam scilicet ꝑseue¬
rantiã. ⁊ tẽꝑamentũ in abstinen¬
cia. in ieuiniis potentiã. in uigi¬
liis ⁊ or̃omb noctesq ab eo pͥmde
ac dies actas. nullũq uacuum
ab oꝑe dĩ tempꝰ. quo uł oratiom
indulserit uel negotio. s ne cibo
necessitas cogebat: uere fateor
non si ipse ut anint ab inferis ho¬
merus emerg̾et:posset expon̾e
Adeo omĩa in martino maiora s̃.¬
quã ut uerb̃ ꝯcipi queant. Nũqm
hora illa momentũq p̃teriit. qͣ
non aut or̃om incũberet. aut in¬
sistet lectiom. Quãquam etiam
int̾ legendũ. aut siquid forte ali¬

Expanded text:
rtutibus quantula est ista laudatio! rtutibus quantula est ista laudatio! nisi quod mirum est, homini illiterato ne hanc quidem gratiam defuisse. XXVI. Sed jam finem liber postulat, poetae, extremo in opere negligentes, victi materiae mole succumbimus. Nam etsi facta illius explicari verbis utcumque potuerunt; interiorem vitam t animum caelo semper intentum nulla umquam — uere profiteor — nulla explicabit oratio. illam scilicet perseuerantiam et temperamentum in abstinentia et in ieiuniis, potentiam in uigiliis et orationibus, noctesque ab eo perinde ac dies actas nullumque uacuum ab opere Dei tempus, quo uel otio indulserit uel negotio, sed ne cibo necessitas cogebat, uere fatebor, non si ipse, ut aiunt, ab inferis Homerus emergeret, posset exponere: adeo omnia maiora in Martino sunt, quam ut uerbis concipi queant. numquam hora ulla momentumque praeteriit, quo non aut orationi incumberet aut insisteret lectioni, quamquam etiam inter legendum aut si quid ali
Abbreviated transcription (Latin):
ipse abluit : nec reniti aut ꝯtradic̾e
constantia fuit. Ita auctoritate illiꝰ
opp̾ssus sum: ut nefas putarem
si non acqͥeuissem. Sermo aũt illiꝰ
sequerem᷑. Prestantissimũq nob
p̾sentium tẽpoꝵ illustris uirͥ pau¬
exẽplum ing̾ebat: qui sũmis oꝑi¬
bus abiectis xp̃m secutus. solus
pene his tp̃rib eugłica p̾cepta cõ¬
plesset. Illum nob sequendũ. illũ
clamabat imitandũ. beatũq eẽ¬
uendendo omma & dando pauꝑibꝰ
qd̾ erat factu ĩpossibile. fecisset
am uͦ in uerb̃ ⁊ ꝯfabulatione eiꝰ
quanta grauitas qͣnta dignitas
erat.qͣm alacer quã efficax. qͣm
iabsoluendis scripturaꝵ questi¬
onib ꝓnitus ⁊ facilis. Et quia
multos ad hanc partẽ incredulos
sio. qͥppe quos uiderĩ me ipso etiã
eferente non cred̾e: iħm testor
lpẽq cõmunẽ. me ex nulliꝰ unqͣm
e tantũ scientie. tantũ ingemi.
am bom.⁊ tam puri sermonis
udisse. Quamquã in martim u̾¬

Expanded text:
nobis abluit. nec reniti aut Contra ire nobis abluit. nec reniti aut Contra ire constantia fuit: ita auctoritate illius oppressus sum, ut nefas putarem, si non adquieuissem. sermo autem illiusequeremur: praestantissimumque nobis praesentium temporum inlustris uiri Pauexemplum ingerebat, qui summis opibus abiectis Christum secutus solus paene his temporibus euangelica praecepta conplesset: illum nobis sequendum, illum clamabat imitandum: beatumquevendendo omnia et dando pauperibus, quod erat factu impossibile, possibile fecisset Jam vero in verbis et confabulatione ejus quanta gravitas, quanta dignitas erat! quam acer, quam efficax, et quam in absolvendis Scripturarum quaestionibus promptus et facilis! Et quia multos ad hanc partem incredulos scio, quippe quos viderim me ipso etiam referente non credere, Jesum testor spemque communem, me ex nullius umquam ore tantum scientiae, tantum ingenii, tam boni et tam puri sermonis audisse. Quamquam in Martini vi
Abbreviated transcription (Latin):
habitu formaq qua passus est.
nisi crucis stigmata p̾ferentem
uenisse ñ credam. Ad hane ille
uocem statim ut fumꝰ euanuit.¬
⁊ cellulam tanto fetore cõpleuit
ut indubia indi. cia relinqueret
diabolũ fuisse. Hoc ita gestum eẽ¬
ut supͣ retulimus ex ipsiꝰ martini
ore cognoui:. neqͥs forte existima
fabulosum.
am cum olim audita fide enis
uita atq uirtutib desid̾io illius
estuaremꝰ. gr̾a nob̃ eum uidendi
quia iam ardebat animꝰ uitã ipsi
scrib̾e. partĩ ab ipso in quantũ
ipse interrogari potuit sciscitat
sumꝰ: partĩ ab his qui int̾fueram
uel sciebant cognouimꝰ.
uo quidẽ tp̃re credi non porest
qua me humanitate qͣ benignita¬
te susceꝑit. Congͣtulatus plurim
qr gauisus in dño. qd̾ tanti esset
habitus a nob̃: quẽ ꝑegrinanion
suscepta expetissemus. Miserun
me pene non audeo confit̾i cu
nos scõ ꝯuiuio sud dignatus est
adhib̾e aquã manib nr̃is ipse
obtulit. ad uesꝑũ aũt̃ pedes nr̃os

Expanded text:
habitu formaque qua passus est, nisi crucis stigmata praeferentem, venisse non credam. Ad hanc ille vocem statim ut fumus evanuit, et cellulam tanto fetore complevit, ut indubia indicia relinqueret, diabolum se fuisse. Hoc ita gestum ut supra retulimus, ex ipsius Martini ore cognovi, ne quis forte existimet fabulosum. XXV. Nam cum olim audita fide ejus, vita atque virtutibus, desiderio illius aestuaremus, gratam nobis ad eum videndum quia iam ardebat animus uitam illius scribere, partim ab ipso, in quantum ille interrogari potuit, sciscitati sumus, partim ab his, qui interfuerant uel sciebant, cognouimus. quo quidem tempore credi non potest, qua me humilitate, qua benignitate susceperit, congratulatus plurimum et gauisus in Domino, quod tanti esset habitus a nobis, quem peregrinatione suscepta expeteremus. miserum me — paene non audeo confiteri — cum me sancto conuiuio suo dignatus esset adhibere, aquam manibus nostris ipse obtulit, ad uesperum autem pedes ipse
Abbreviated transcription (Latin):
euigilantibꝰ eic. łlas. octobris.
scifsimo corpore. sepulehrĩ
tũ ẽ angłicis manibꝰ positur u
fossa criptȩ retro altare factel
taq euigilantes oboris suau
repleti sunt õs qui affuerun
humana linga hoc effari nu¬

Expanded text:
evigilantibus eis, Kalendas Octobris cum sanctissimo corpore sepulchrum inventum est angelicis manibus positum in fossa cripte retro altare facte; tantaque evigilantes odoris suavitate repleti sunt omnes qui adfuerunt, ut humana lingua hoc effari n
Abbreviated transcription (Latin):
saq die translationis eiꝰ cũ dur
laudibꝰ sũpte sunt reliqͥe a
re illiꝰ. de capillis urdelicet ei u¬
la ac tunica ipsius. ⁊ inuolim
brandeo rubro. Processu demo.
poris pipinꝰ rex karoli magni
uolens episcopii laudunense
lam quȩ amsiacꝰ dicit᷑ accipis
si sub censu. sic̃ ⁊ alias quasois
rat: uenit in ea manere. Uhi
dormiret. uenit ao eũ sc̃s reti
dicens. Tu qͥd hic faciec: Quam
trasti in hãc uillam quã mͥ he
deuotior debit. quãq ego en¬
Et flagellauit eũ satis durtꝰ
ut postea liuores in corpores
parerent. U cũ disparuit be
remigiꝰ. pipinꝰ surrex̃ ac cortꝰ
ualida febre. quantociꝰ ab is
uilla recessit. De qua febre ꝰ
paruo tp̃re laborauit.U deros
princeps regni usq ad in od¬
na tp̃ra ibi non ꝑmansit. sis
stina turpit̾ ante ipsum
In suũ fugiens uix euasit:

Expanded text:
saque die translationis eius cum divinis laudibus sumpte sunt reliquiae a corpore illius, de capillis videlicet eius et casula ac tunica ipsius, et involutum brandeo rubeo. Processu denique temporis Pippinus rex, Karoli Magni pater, volens episcopii Laudunensis villam que Anisiacus dicitur accipere quasi sub censu, sicut et alias quasdam fecerat, venit in ea manere. Ubi cum dormiret, venit ad eum sanctus Remigius, dicens: 'Tu, quid hic facis? Quare intrasti in hanc villam, quam mihi homo te devotior dedit, quamque ego Et flagellavit eum satis duriter, ita ut postea livores in corpore eius parerent. Et cum disparuit beatus Remigius, Pippinus surrexit, ac correptus valida febre, quantotius ab ipsa villa recessit; de qua febre non parvo tempore laboravit. Et deinceps princeps regni usque ad moderna tempora ibi non mansit, sicut de in crastina turpiter ante ipsum fratrem suum fugiens, vix evasit
Abbreviated transcription (Latin):
catholicam confiteri feeit
enescente aũt sc̃o remigio. ⁊ di
sp̃u sibi reuelante qm̃ abundan¬
tiam ipsiꝰ anni secut᷑a eẽt fames:. se¬
cutus sci ioseph ꝓuidentiã. de anno¬
na que in uillis episcopii nata fue¬
rat uł quã ab aliis comparau̾at: acer¬
uos quos metas dicimꝰ fecit. ut ppło
fame in pꝰmodũ laborat᷑o incle sub¬
uenire ualeret. Unde ⁊ inuilla quȩ
celtus dicit᷑. plures metas fieri iꝰffit:
Ipsi aũt hoĩes celtenses semꝑ rebelle.
et sebitiosi fuerunt. Qui quadã die
dnĩca inẽbriati. ceperunt int̾ se dice¬
re quid ille iubeleus. sic eñi appella¬
batur ꝓpt̾ etatis ꝓlixitatẽ sc̃s remi¬

Expanded text:
catholicam confiteri fecit. 22. Senescente autem sancto Remigio et Dei spiritu sibi revelante, quoniam habundantiam ipsius anni secutura esset fames, secutus sancti Ioseph providentiam, de annona, quae in villis episcopii nata fuerat, vel quam ab aliis comparaverat, acervos quos metas dicimus fecit, ut populo fame in postmodum laboraturo inde subvenire valeret. Unde et in villa que Celtus dicitur plures metas fieri iussit. Ipsi autem homines Celtenses semper rebelles et sediciosi fuerunt. Qui quadam die dominica inebriati ceperunt inter se dicere, quid ille iubeleus, – sic enim appellabatur p
Abbreviated transcription (Latin):
Obligatur lingua quȩ locuta fuerat
campũ tolli. claubunt᷑ ocłi qui coi¬
cupierant: manꝰ contrabunt᷑ quȩ
app̾hend̾ant. Tunc balbuciens. et
uix sermonẽ explicare int. qualens.
ait. Deferte me ad basilicãm sc̃i. &
sepulchrũ eł ꝓicite. Peccaui enim
auferendo res eiꝰ. Accipiens aũt da¬
tor campi hunc cũ mueribꝰ deferri.
ait. Ne accipias queso sc̃ȩ dĩ mun̾a
eiꝰ: quȩ nũquam cupide accipe con¬
fueugsti. Ne sis dep̃cor abiutor eiꝰ.
qui flãmante concupiscentia. rerũ
tum nequã possessor extitit. Nec
distulit sc̃s aubire uocẽ pauꝑiꝰsii
Nam homo ille licet clari ussisset mu¬
nera. ostendit sc̃s dñi se illa ñ accep¬
tasse. Unde rediens ꝑuasor domũ.
amisit sp̃m. recepitq eccłi res fuas:
epulco siquidẽ ut p̃dirimꝰ corꝑe
beati remigii in eccła sc̃i xp̃opho¬

Expanded text:
obligatur lingua, quae locuta fuerat, obligatur lingua, quae locuta fuerat, campum tolli; clauduntur oculi, qui concupierant; manus contrahuntur, que apprehenderant. Tunc balbutiens et vix sermonem explicare valens, ait: 'Deferte me ad basilicam sancti et sepulchrum eius proicite. Peccavi enim auferendo res eius'. Aspiciens autem dator campi hunc cum muneribus deferri, ait: 'Ne accipias, queso, sancte Dei, munera eius, quae numquam cupide accipere consuevisti; ne sis, deprecor, adiutor eius, qui, inflammante concupiscentia, rerum tuarum nequam possessor extitit'. Nec distulit sanctus audire vocem pauperis sui. Nam homo ille licet dari iussisset munera, ostendit sanctus Domini, se illa non acceptasse; unde rediens pervasor domum, amisit spiritum, recepitque aecclesia res suas. 25. Sepulto siquidem, ut prediximus, corpore beati Re
Abbreviated transcription (Latin):
cipio ꝑuaserat. huiꝰ uirtutis repulsu
reliquit. Qui beatissimꝰ pontifex ⁊ in
uita corporis ⁊ pꝰ obitũ. sic̃ infirmiis
sanitatũ gr̃am cledit. sic ⁊ in ꝑuasores
sepissime ultor extitit. Erat eñ hauo
ꝓeul abasiliea. campꝰ tellure fecuntꝰ:
T̃ales enĩ incole. olchas uocant.  hic
datus basilice sc̃i fuerat. uẽ unus
e eiuibꝰ ꝑuadit. despiciens hommẽ
qui eũ loco sc̃o contulerat. Qͥ cum
ab ep̃o ac loci ꝓposito crebro conuentꝰ
fuisset. ut quȩ intuste ꝑlaserat red¬
deret. parurpendens u̾ba quȩ audi¬
erat ꝑtnaci direpta defensabat in¬
tentione. Deniq causa extitit: ⁊ ñ
deuorib: ut ꝓperaret ao sc̃i basilicã:
Arguit̾ itum a loci p̃posito ꝓ ꝑuasiõe
campr. sed nichil dignũ ratione res¬
pondet. Explicitisq negociis. accen¬
so equo ad domũ redire disponit:
sed obstat nsui eiꝰ sacerdotis inuria
Nam sauciatꝰ a sangumne: dituit ĩ trã

Expanded text:
cipio pervaserat huius virtutis repulsu cipio pervaserat huius virtutis repulsu reliquit. Qui beatissimus pontifex et in vita corporis et post obitum, sicut infirmis sanitatum gratiam dedit, sic et in pervasores sepissime ultor extitit. Erat enim haut procul a basilica campus tellure fecundus, – tales anim incolae olcas vocant, – et hic datus basilice sancti fuerat; quem unus e civibus pervadit, despiciens hominem, qui eum loco sancto contulerat. Qui cum ab episcopo ac loci preposito crebro conventus fuisset, ut que iniuste pervaserat redderet, parvi pendens verba que audiebat, pertinaci direpta defensabat intentione. Denique causa extitit et non devotio, ut properaret ad sancti basilicam. Arguitur iterum a loci preposito pro pervasione campi; sed nichil dignum atione respondit. Explicitisque negotiis, ascenso equo, ad domum redire disponit; sed obstat nisui eius sacerdotis iniuria. Nam sauciatus a sanguine, diruit in terram;
Abbreviated transcription (Latin):
itur auditu. concurrit re¬
liuiꝰ cause flagitare remedi
Acensis cerei ligisq. non
paucis. yminis psalmisq celestibꝰ ꝑ
totam excubant noctem. Mane aũt
facto: quid adhuc p̾catui desit in tͣc¬
tatu rimat᷑. R eppererunt ⁊ enĩ reue¬
lante dõ qui scm̃ suũ mirificari apud
homines uoluit. quẽ apud se mirifi¬
catũ habebat: qualit̾ oratione p̾missa
abhuc maiori ꝓpugnacło̾. urbis pug¬
nacula muirent᷑. Assũpta gͥ palla
de suꝑi inq̃beati sepulchro: compom̃t
eam in mõdũ feretri. Accensisq super
cruces cereis atq suꝑ ceroferariis: cãt
uoces in canticis. circũeunt urbẽ cũ
uicis. nec p̾tereunt ullũ hospitium:
quẽ ñ ac circuitione conclubant luit
plura: Non post multos clies. fines
huiꝰ ciuitatis lues aggrebit᷑ memorata:
Ueruntam̃ usq ad eum locũ accebens.
quo beati pignus accessit: acsi consti¬
tutũ cerneret t̾mmũ. introgredi ul¬
lo mͦ ñ est cͥausa: sed etiam que in pͥn¬

Expanded text:
tur auditu, concurrit Rehuius causae flagitare remedium. Accensis cereis lichnisque non paucis, ymnis psalmisque caelestibus per totam excubat noctem. Mane autem facto, quid adhuc precatui desit, in tractatu rimatur; reppererunt etenim, revelante Deo, qui sanctum suum mirificari apud homines voluit, quem apud se mirificatum habebat, qualiter, oratione premissa, adhuc maiori propugnaculo urbis propugnacula munirentur. Assumpta igitur palla desuper beati sepulchro, componunt eam in modum feretri; accensisque super cruces cereis atque super ceroferariis, dant voces in canticis, circumeunt urbem cum vicis. Nec pretereunt ullum hospicium, quem non hac circuitione concludant. Quid plura? Non post multos dies fines huius civitatis lues aggreditur memorata. Veruntamen usque ad eum locum accedens, quo beati pignus accessit, acsi constitutum cerneret terminum, intro ingredi ullo modo non est ausa, sed etiam que in prin
Abbreviated transcription (Latin):
erent. ampliata ⁊ exaltata ẽ ipsa ex¬
clesia. & facta eripta retro altare in
qua transferaet᷑ corpꝰ sc̃issimũ. effos¬
sum ẽ de loco tquo erat utt in fos¬
sam factã in memoruꝵ cupta lepo¬
neret᷑: sed nullo mͦ mbuttptut:.

Expanded text:
erent, ampliata et exaltata est ipsa aecclesia. Et facta cripta retro altare, in qua transferretur corpus sanctissimum, effossum est de loco, in quo erat, ut in fossam factam in memorata cripta deponeretur; sed nullo modo moveri potuit.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ peccata in nob̾ contracta ẽ in seꝑ¬
tuagnita. uł si multũ in annis octogin
ta.itaut septuagenarii longeui.
et octogenarii dicant᷑ decrepiti. ⁊ quod
de illiꝰ etatis eiq similiũ ꝓliritate: camt
psalmista. Adhuc multiplicabunt᷑ in
torum. B̾ene aũt patientes sunt ut
annuntient: quia celestia p̾dicantes.
tanto robustiꝰ adu̾sa tolerant: quanto
& ꝑtolerantĩã suã animat cõmod̾ locu¬
officio. mr̃ qͦq studio: inuictꝰ certamie.
necesse fuit etiã longiora carnis et
diaboli ac prauoꝵ hominũ tempta¬
m̃ta tolerare. Quia enĩ adruuante se
dño uͥtutem patientiȩ fortit̾ seruare
contendit:⁊ in pace eccłe uixit: ⁊ tam̃¬
palmã mĩrii tenuit. Duo quippe sunt
nr̃ii genera. U̾nũ inm̃te: aliud in m̃te
simul ⁊ actione. Itaq m̃r etrã sine fer¬
ro ꝑcutientiũ extirit. Uori quippe
a ꝑseguente: martiriũ in aꝑto oꝑe ẽ:
Ferre uͦ contumelias. odientẽ diligere.
illicita desiberia in se mactare: mar C¬

Expanded text:
ta in nobis contracta est in septuaginta, vel, si multum, in annis LXXX, ita ut septuagenarii longevi et octogenarii dicantur decrepiti, et quod de illius aetatis eiusque similium prolixitate canit psalmista: Adhuc multiplicabuntur in torum. Bene autem patientes sunt, ut adnuntient, quia caelestia praedicantes tanto robustius adversa tolerant, quanto et per tolerantiam suam animarum commoda locuoffitio, martyr quoque studio, invictus certamine, vivere, necesse fuit etiam longiora carnis et diaboli ac pravorum hominum temptamenta tolerare; quia enim, adiuvante se Domino, virtutem patientiae fortiter servare contendit, et in pace aecclesiae vixit et tampalmam tenuit. Duo quippe sunt martyrii genera, unum in mente, aliud in mente simul et actione: itaque martyr etiam sine ferro percutientium extitit. Mori quippe a persequente martyrium in aperto opere est; ferre vero contumelias, odientem diligere, illicita desideria in se mactare mar
Abbreviated transcription (Latin):
quia passionẽ qũa ñ fuscepit
corpore. seruauit in m̃te. dic
atus remigiꝰ hoc exemplo sin
ro m̃r extitit. quia patientiã
uita. u̾bo ⁊ exemplo. urã salim
humane ominib̾ se audienti
uibentibꝰ patent̾ ostendit: in¬

Expanded text:
a passionem, quam non suscepit in corpore, servavit in mente. Sic et beatus Remigius hoc exemplo sine ferro martir extitit, quia patientiam vita, verbo et exemplo viam salutis humanae omnibus se audientibus et videntibus patenter ostendit,
Abbreviated transcription (Latin):
ad eam ꝑtingere: Sed quia causa
ꝓtum ⁊ iacinctum: dicit eis: Ac¬
cĩgimini ad militiam: ad quã
Fit itaq uiꝰ muneris gr̃a. et sus¬
cepit eos basilla quasi famulos:
quos quasi apłos adorabat. ua¬
cabat aũt cum eis om̃ hora. et
cornelius cum eẽt in urbe roma¬
na sacre legis antistes: ꝑuenit
ad eum latent̾. quod beata basilla

Expanded text:
ad eam pertingere Sed quia causa protum et hyacintum . et dicit eis | Adcingimini ad militiam ad quam fit itaque huius muneris | gracia Et suscepit basilla quasi famulos . quos quasi | apostolos adorabat. Vacabat autem . cum eis omni ho| ra et cornilius | cum esset in urbe roma sacrae legis . antestis peruenit ad | eum latenter . et baptiza
Abbreviated transcription (Latin):
sum dñam nr̃am basillã noũ¬
mus ab inꝑatore meruisse: Sex¬
stus aũt et eo amplius annuᷤ est:
quod tu intenero etatis tue flo
num. et hanc ab eugenza ita factã
xp̃ianã. ut tͥ omnino ñ nubat.
tum simulauit se dono illi offer
re. quos illa uelut dños excolit:
et cotidie pedes eoꝵ acsi deorũ
inmortalium osculatur: qua ipsi
auctores s̃ artis magice quam
penis cucurrit statim ad elenũ
patruelem eiꝰ qͥ et nutritor eiꝰ et
turor erat. et dicit ei: Intra hoc
taduum nuptias meaᷤ celebrare
dsposui. Quare fac me uidere
spensam meam: quã mͥ dñ rerũ
muictissim pͥncipes fieri con¬
iugem p̾ceperunt: Ille his aubi¬
lis agnouit ꝓditum fuisse negoci¬
uiii et ait ad eum: Quousq ann
a sun cepit eẽ arbitris in sua
penis. uehementiꝰ cepit ardere.
et ꝑgens ad basillȩ domum: ut nun¬
tiaretur a iantoribꝰ imꝑat: Cuz ista
sunt a basilla responsa: Causam me
uidendi penitus nullam te habere
cognoscas. neq uidendi: neq sa¬

Expanded text:
minam nostram Basillam novimus ab Imperatore meruisse, sextus et eo amplius est annus, quam tu in tenero aetatis anno, num, et hanc ita factam Christianam, ut tibi omnino non nubat. thum simu quos illa quasi dominos excolit, et quotidie pedes eorum ac si deorum immortalium osculatur, quia ipsi auctores sunt artis magicae, quam peius . cucurrit | statim ad helenum patruelem eius . qui et nutritor eius | erat et tutor et dicit ei Intra hoc triduo nuptias meas | celebrare disposui Quare fac me uidere sponsam| meam quam mihi domini rerum inuictissimi fieri coniu| gem praeciperunt Ille his auditis . cognouit proditum | fuisse negotium Et ait ad eum Quousque anni quia sui coepit esse arbrii et in suaaec uehementius . coepit | ardere Et pergens ad basillae domum . ut nuntiaretur | ianitoribus imperabat . cui ista sunt a basilla mandata | Causam te uidendi me paenitus nullam habere cognus| cas Neque uidendi . Neque sa
Abbreviated transcription (Latin):
magister in officiis quȩ intra
atium exhibebantur. doro¬
ieus erat: cubiculi regii p̃po¬
situs. habens secum officio
fidei et magnanimitate parẽ
gegonium: Quorũ instituti¬
onbus optimis. omnes pene cu-¬
biculi ministri: in fide uigilã¬
tenac libere ꝑsistebant: Doro¬

Expanded text:
magister in officiis quae intra palatium exhibebantur, erat cubiculi regii praepositus, habens secum officio, fide, et magnanimitate parem Gorgonium. Quorum institutionibus optimis omnes pene cubiculi ministri in fide Dei vigilanter et libere persistebant.
Abbreviated transcription (Latin):
lig concibere inmundicias
Mere: In eo deniq loco habi¬
taulum sibi fecit. ubi ostiariꝰ
Nł ipso se suꝑiorem osten
Sane refectionem fr̃m¬

Expanded text:
ligna concidere, munditias adhibere. In eo denique loco habitaculum sibi elegit, ubi ostiarius el ipso se superiorem ostenderet. Sane refectionem fr
Abbreviated transcription (Latin):
um iussit humari corpusculum
In quo loco beatissima claudia xe¬
rent instituit. Ipsa aũt cũ auito
insergio filii suis. et eũ beata
engenra remeauit romã: Igitun
filios philippi cum omni gaudio
.scaatus rebepit romanoꝵ. ⁊ unũ
Qum africe dirigunt: Itaq
rent: et quascumq sibi no¬

Expanded text:
um iussit collocari corpusculum In quo loco | beatissima claudia xerent Ipsa autem cum auito et sergio filiis . et cum | beata eugenia repedauit ad romam Igitur filios fylip| pi . cum omni gaudio senatus recepit romanorum Et unucarium africae | dirigunt. Ad uenirent Et pa
Abbreviated transcription (Latin):
Lcrudelibꝰ atq ĩ manibuᷤ sup¬
plidiis uiderent cruciari: constã¬
inis cademq sententia. Quos
.similibꝰ pene ut priores su¬
is affectos: ad ultamima
laqueo appensis necari iussit:
Tunc. ⁊ antimꝰ ipsius urbis ep̃s.¬
martirii głam capitis obtrunca¬
tione suscepit. Hunc aũt tanqͣm
bonum u̾e pastorem. urã marti¬
rii preeuntem: unuersa pene
ggis sui multitudo ꝓsecuta ẽ. Explicit:¬

Expanded text:
crudelibus atque immanibus suppliciis cruciari, constanimis eademque sententia. Quos ille similibus poenae, ut priores, suppliciis affectos, ad ultimam laqueo appensos necari jussit. Tunc et Anthymus ipsius urbis epismartyrii gloriam capitis obtruncatione suscepit. Hunc autem tanquam vere bonum pastorem, viam martyrii praeeuntem, universa pene gregis sui multitudo prosequitur. It
Abbreviated transcription (Latin):
mine. honore ⁊ dignitate scł̃i illu¬
stris. simul ut uibit adu̾sus culto.¬
res dei inforo crudelia edicta pen¬
dere: calore nimio fidei ignitus.
publice ppło spectante. iniecta ma¬
nu. librum inq̃ legis deccxit:
ac mnuitatĩ discerpsit: dioclecia¬
no neademlurbe simal cum
maximiano constituto. Ad qͦs
blim relatũ eẽt religiosi ⁊ illus¬
tris. iuri factum: continuo ĩ eum
emi crudelitatis gen̾e seiuente
ne hoc quidem solum quiuerũt
efficere: ut eũ mestum aliquiᷤ
iuderet in penis: seb leto aitꝑ u
lan uultu. dum iam uiscera in
supplicus defecissent. sp̃s tamen
lerabatur in uultu:.Ex quo ior¬
res sui grauiꝰ eruciabantur
quod omnra supplicior ge¬
nera confiimebant in eum
quẽ ne tristem quidẽ ex his

Expanded text:
rtus honore et dignitate illustris, ut vidit adversus cultores Dei in foro crudelia edicta pendere, calore nimis fidei ignitus, publice populo inspectante injecta manu, librum iniquae legis detraxit, ac minutatim discerpsit, Augusto Diocletiano in eadem urbe simul cum Maximiano Caesare constituto. Ad quos cum relatum esset religiosi et illustris viri factum, continuo omni in eum crudelitatis genere desaevientes, ne hoc quidem solum efficere quiverunt, ut eum moestum aliquis videret in poenis: sed laeto atque hilari vultu, cum jam viscera in suppliciis defecissent, spiritus tamen laetabatur in vultu. Ex quo tortores sui gravius cruciabantur, quod omnia suppliciorum genera consumebant in eum, quem ne tristem quidem ex his
Abbreviated transcription (Latin):
qui funt adeo: U conuersus ad za¬
ream: cepat u̾bor ingens habere
Sed quia u̾sutus erat nimiis. ⁊ con¬
dudere eum sermonũ ratione. ñ
poterat ⁊ respiciens ad ppłm for¬
titer ledi. quod zapeas quasi su¬

Expanded text:
qui sunt a deo Et conuersus ad zeream coepit uerborum | ingens habere luctamen Sed quia uersutus erat nimis | et concludere eum sermonum ratione non poterat respiciens | populum fortiter ledi quod zereas quasi su
Abbreviated transcription (Latin):
do uͥginitatis p̾mium: ⁊ p̾sentiᷤ
temꝑis blandimenta fallacia res¬
puendo: Scito aũt te ꝓcastitate
multa passuram Sed ñ te deᷤcͤet
ille: cui te ex integro tradidisti:
ait: In corpore seruͥtutis positi.
ingenuam clignitatem animi
tenuistĩ fortit̾: ⁊ tenetis Unde
Unde ⁊ uos beatos annuntio.
quia concordastis sp̃ui sc̃õ: ⁊ una

Expanded text:
do virginitatis praemium, et praesentis temporis blandimenta fallacia respuendo. Scito autem, te pro castitate multa passuram: sed non te deseret ille, cui te ex integro tradidisti. ait: In corpore servitutis positi, ingenuam dignitatem animi tenuistis fortiter et tenetis. UndeUnde et vos beatos annuntio, quia concordastis Spiritui sancto, quia
Abbreviated transcription (Latin):
timens ne om̃s unanimit̾ de pie¬
cantes sꝑneret. ait ad eos: Obse
adhibeatur: Cumq fuisset al¬
latum: dixit: Suotienscumq
a xp̃ianis aliquid eligendũ est:
rĩs iussionibus: ⁊ ipsiꝰ monitiᷤ
tendamus. Y reuoluens codicẽ.
uit ad locum: ⁊ cepit legere

Expanded text:
timens ne omnes un| animiter depraetimens ne omnes un| animiter depraecantes sperneret ait ad eos obsecradhibeatis Quod cum fuisset adlatum | dixit Quotienscumque christianis aliquid elegendum est |uestris| iussis et ipsius monitis adtendamus Et reuoluens codicem| uenit ad locum et cepit legere
Abbreviated transcription (Latin):
uimis eruditionibꝰ ꝓfecit: ut intͣ
scd̾m annũ om̃s pene scripturas
dm̃cas memoria retineret: Tantaq
tierat tranquillitas anrmi: ut unuĩ
eam dicerent ex numero angłorũ:
Quis enĩ dep̾hendet. qͦd eẽt femmas
Quã ita u̾ͥtus xp̃i et uͥgmitas in ma¬
culata ꝓtegebat: ut imitabilis eẽt¬
etĩa uiris Sermo aũt eiꝰ erat humi¬
lis in castitare. clarus in mediocrita.¬
te. uicio carens: et facundiã fugi¬
ens. Om̃s in humilitate suꝑabat:
Nullus illi ad orationem inuenzeba
congaudebat: irascentẽ pio sermo
ne mitigabat: Suꝑbientemita su
edificabat exemplo: ut ouẽ subito
Tantã a deo consecuta ẽ gr̃am: ut
quemcũq indolore positũ uisita.¬
ret. statim om̃is dolor receberet:
et omniᷤ salubritas adueniret: Co
comu̾sionis eiꝰ. abbas qui preerat
fr̃ibꝰ inmonasterio. migrauit ab
uifum ẽ ut beatam eugeniam
eligerent abbatem: Tunc beata
eugenia metuens se feminam
contra regulam uiris p̃poni: itẽ

Expanded text:
s erudicionibus profecit Vt in| tra secundum annum omnes paene scripturas domi| necas memoriter reteniret Tanta in ea inerat tranquil| litas animi ut unam illam omnes dicerent ex numero . an| gelorum Quis enim depraehenderet quod esset femina. | quam ita uirtus christi et uirginitas inmaculata pro| tegebat ut inimitabilis . esset et uiris sermo enim eius . | erat humilis in caritate clarus in mediocritate . uiciis | carens et facundiam fugiens omnes in humilitate supe| rat Nullus illi ad orationem inueniebatcongaudebat . irascentem uno sermone suo miti| gabat Superbientem . ita suo aedificabat exemplo | ut ouem subito Tantam autem a deo consecuta est gratiam ut quem| cumque in dolorem positum uisitasset . Statim omnes | dolor discenderet et omnis salubritas adueniret comconuersionis eius abbas qui praeerat | fratribus in monastherio migrauit ad uisum est ut beatam sibi eugeniam ele| gerent abbatem Tunc beata eugenia metuens se feminam . | contra regulam uiris praeponi item
Abbreviated transcription (Latin):
tismatis sc̃ificatione instructos:
monasterio ad qͦd festinauerant
sociarent: Redeamꝰ ad illud t̃epꝰ:
tes eugeniam abierunt: Uasterna
eris qui p̾ibant: uacua ꝑuenit
ꝓperantes pueros. ⁊ uasternam
derunt: Eit repente totiꝰ ciuita¬
Erat itaꝙ planctꝰ mestimabilis.
fletus in mensus. lugebantq u¬
niu̾si in confuse. parentes filiã.
sororẽ fr̃s. serui dñam: ⁊ tenebat
uniu̾sos meror ⁊ infinita animi
inquiruntur phitones Sacͥficiis
set engenra indicarent Hoc solũ
dicebant om̃s: qͦd eam dii de cȩlo
rapuissent Credidit factũ pat̾:
et fletũ ad consolationem reuocã.
dat festa responsis: ⁊ deoꝵ illã nu-¬
mero consetrans. ex auro puro eiꝰ¬
iussit fieri simulachrũ: Quod ita
cepit excolere: ut ñ minorẽ bono

Expanded text:
tismatis gracia instructo monastherio ad quod | festinauerant sociaret Redeamus nunc ad illud tempus | tes eugeniam abierunt | bastereris qui | praehibant uacua peruenit minus properantes pueros . et basternam derunt Fit repente | totius ciuitaErat itaque planctus instimabilis fletus inmensus | Lugebant uniuersi inconfuso Parentes filiam sororem | fratres serui dominam et tenebat uniuersos meror ot | Infinita animi inquiruntur phi| tones sacrificiis set eugenia indi| caret Hoc solum dicebant omnes quod eam dii de caelo | rapuissent Credit factum pater . et fletum ad consola| cionem reuocans dat festa responsis Et deorum illam | numero consecrans ex auro puro . eius fecit fusile | simulachrum Quod ita coepit excoli ut no+ minorem illi hono|
Abbreviated transcription (Latin):
aliquos qui.se fingerent. xanos.
serunt eum in oratione dñica cõ¬
titutum: Post hec tradunt᷑ ꝑcu¬
ssores p̾fecto ꝑhennio: Ille aur
conscius iussionis suet quasi audi¬
enbos custodiȩ mancipauit: Põt
aucos aut̃ dies: dicit eos pͥnci¬
pum indulgentia relaxatos:
Beatissimus aũt philippus post
cussuram tribꝰ diebus incorꝑe
sse ꝑmissus est: non ob aliud
isi ob corda dubia confortanda.¬

Expanded text:
i qui se fingerent Christianos, serunt eum in oratione Dominica constitutum. Post traduntur percussores praefecto Perennio. Ille autem conscius jussionis suae, et quasi audiendos, custodiae mancipavit: post paucos autem dies principum indulgentia relaxatos dimisit. Beatissimus autem Philippus, post cussuram tribus | diebus in corpore esse permissus est Non ob aliud nisi | ad corda dubia confortanda