comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quam insemn& ipso ciuquã relictã spem de agistro equitum nouoq exerctu militẽ cȩlauit & tã quã nulla nisi
ineruptione sp&e&̃ loci s inquit angustis miltes dephensi nisi quam uictoria pate sarerimus uiã nullã habenus
statiuanñt̃ munimento satistuta sunt sed inopia eadem in festa nã &cirta om̃a defecerunt unde sub uehi cõmeatus
poterant. & iom̃s iuuare uelint iniqua loca sunt itaq non frustrabor egouos castra hic relinquendo inq: infecta uic¬
toria sicut pristino die uosrecipiatis armis munimenta non munimentis armatuta ẽẽ debent casta habeant repo¬
cat̃q: quib: operae ÷ trahee bellũ nos omnium reũ repectũ p̃tequã uictoriȩ nobis abscidamus fertesigna in hostẽ
ubi extre uallum agme ex ceserit castra quib: imperatũ ÷ incendant damna uñt milites omnium cirta quidefecer̃

Expanded text:
quam in semet ipso cuiquam relictam spem de magistro equitum nouoque exercitu militem celauit et, tamquam nulla nisi quam in semet ipso cuiquam relictam spem de magistro equitum nouoque exercitu militem celauit et, tamquam nulla nisi in eruptione spes esset, 'locis' inquit 'angustis, milites, deprehensi, nisi quam uictoria patefecerimus uiam nullam habemus. statiua nostra munimento satis tuta sunt sed inopia eadem infesta; nam et circa omnia defecerunt unde subuehi commeatus poterant et, si homines iuuare uelint, iniqua loca sunt. itaque non frustrabor ego uos castra hic relinquendo, in quae infecta uictoria sicut pristino die uos recipiatis. armis munimenta, non munimentis arma tuta esse debent. castra habeant repetantque quibus operae est trahere bellum: nos omnium rerum respectum praeterquam uictoriae nobis abscidamus. ferte signa in hostem; ubi extra uallum agmen excesserit, castra quibus imperatum est incendant; damna uestra, milites, omnium circa qui defecerunt
Abbreviated transcription (Latin):
ptum samuis potitͥ mitata in debelli sads adiorã &samnio apuliaq traduta lgione ora adsanntes defaetat
lnte fatas colonis tomanorũ quocũprior romanus exetitus adulaiscendam nciuiũ nat̃ raupetandamq oloniã
magnis tanetib p̃uenes & spars̃ puias speculatores sequilegiones samnitium neriam ꝓcul abeõ ali supalios nun¬
uti uictore nessiatt direnit inueg no apud quosdam adue sam eam pugnam romanis fuise atq in ca cetidise
tiosꝯ sulto dictatore ubi s ubsister& quoue tempore & qua ex parte hostemad grederest᷑ subfertit ocultus adom̃o¬
satis exploratis ꝯniluis dictator cũpaliquot dies postpugnam itinuis & suosintrauallum obsessi magisquã obsiden¬
tis modo signum repeite pugnȩ ꝓposuit . & efficatus ratus ad accendendos uirorum fortium animos nullã a libi

Expanded text:
per uim Samnis potitur. mutata inde belli sedes est; ad Soram ex Samnio Apuliaque traductae legiones. Sora ad Samnites defecerat per uim Samnis potitur. mutata inde belli sedes est; ad Soram ex Samnio Apuliaque traductae legiones. Sora ad Samnites defecerat interfectis colonis Romanorum. quo cum prior Romanus exercitus anisset et sparsi per vias speculatores sequi legiones Samnitium nec iam procul abesse alii super alios nunvicti victoresne essent diremit. invenio apud quosdam adversam eam pugnam Romanis fuisse atque in ea cecidisse tios consulto dictatore ubi subsistersatis exploratis consiliis. dictator cum per aliquot dies post pugnam continuisset suos intra uallum obsessi magis quam obsidentis modo, signum repente pugnae proposuit et efficacius ratus ad accendendos uirorum fortium animos nullam alibi
Abbreviated transcription (Latin):
fuegni que onteico ar tandodo eduitos elium serauet in quem inis gnem inter suo scientem pugia nagister
pculbsa magis quam inrpauos multtudo omnis quicnta erant iauliũ temere hnuatũ phostium turnartela
enuitumi plenus maetoris atq irȩguci dauit ne multũ a fut quin corpore&iam quia intet hostilis de ci cefat tumus
somrare ueturert̃ slex tẽplo adpeles deiscensum ab rominis ÷ coacte idem somintes facers &tepd tona nei s artas
corronu dicũ pedestre proelium inut quoaid duibie superat romanus racupeatũq aulicor pusmixta cũ do lore
letcta uitoreꝰ incastra reserunt samnites ducs amisso & pe arueftre ce tamen tẽfatis uiribus omissa saticula quã
ne nuuquam defendirebant᷑ adplistce obsidonẽ redeunt intraq paucos diessaticula romanis ꝑdedtionẽ plstca

Expanded text:
fugarique, orando hortandoque equites proelium iterauit; in quem insignem inter suos cientem pugnam magister fugarique, orando hortandoque equites proelium iterauit; in quem insignem inter suos cientem pugnam magister ucis casum perculsa magis quam inritata est multitudo; omnes qui circa erant in Aulium temere inuectum per hostium turmas telaequitum plenus maeroris atque irae trucidauit, nec multum afuit quin corpore etiam, quia inter hostiles ceciderat turmas, Samnites potirentur. sed extemplo ad pedes descensum ab Romanis est coactique idem Samnites facere; et repentina acies circa corpora ducum pedestre proelium iniit, quo haud dubie superat Romanus, reciperatumque Auli corpus mixta cum dolore laetitia uictores in castra referunt. Samnites duce amisso et per equestre certamen temptatis uiribus, omissa Saticula, quam nequiquam defendi rebantur, ad Plisticae obsidionem redeunt intraque paucos dies Saticula Romanus per deditionem, Plistica
Abbreviated transcription (Latin):
sinnita ad plistiam manserant sedacitis ab domo nouos militib: multitudine fret castra eodeaqͣ ante a loco posu¬
erunt la&s seitsq pͣlio romanos auetere ab obsidionẽ conabant᷑ eo intentius dictator inmoenia hoftiumue sus
idbellũ tanti ducere quo durben oppugnabat securior ab samnitibus agere stationib: modoo ppositis ne qua in
castra iuisfier& oferocius adequitare samnites ualloneq otiũ pati &cũi am ꝓpe in portis castrorum & hostis .ni¬
hil ꝯsulto dictatore. mag̃ auitum q̃ dulius &retanus magnotumultu cũ omnib turmis equitũ euatus sub mouit
hostan cũinminime ꝑtina cigenere pugnae sic fortunae exercuit opes ut in signis utrimq clades &dara ipsorũ
ducũ ederent funera prior samnitium imperator aogre patiens quodtam ferociter adaequitass& indese fundi

Expanded text:
Samnites ad Plisticam manserant sed accitis ab domo nouis militibus multitudine freti castra eodem quo antea loco posuSamnites ad Plisticam manserant sed accitis ab domo nouis militibus multitudine freti castra eodem quo antea loco posuerunt lacessentesque proelio Romanos auertere ab obsidione conabantur. eo intentius dictator in moenia hostium uersus id bellum tantum ducere quod urbem oppugnabat, securior ab Samnitibus agere stationibus modo oppositis ne qua in castra uis fieret. eo ferocius adequitare Samnites uallo neque otium pati; et cum iam prope in portis castrorum esset hostis, nihil consulto dictatore magister equitum Q. Aulius Cerretanus magno tumultu cum omnibus turmis equitum euectus summouit hostem. tum in minime pertinaci genere pugnae sic fortuna exercuit opes ut insignes utrimque clades et clara ipsorum ducum ederet funera. prior Samnitium imperator aegre patiens, quo tam ferociter adequitasset, inde se fundi
Abbreviated transcription (Latin):
quamuirib: fretasuis iustomox pelio inito romanos urguent & quã quã anceps dimicatioerat. tamenuttimque
tutam acie dictator habuit quia haudlo cũ haud facilem ad circũ ueni eundem cepit &diuersa statuit signa
infestior tam̃ in erũpentes incessit ne magnocet tamine intramoenia ꝯpulit tũ totã aciem in samnites obuer¬
at ibiplus cetaminis fuit uictoria sicut sera itane dubia netuaria fuit fusi in castra samnites extincas nocte
lgnib tacto agmine abcunt & spe abieta satriculae tuendȩ postlam ipsis socios romanorum ut parem dolorẽ hosti
reddeent artũ sidunt an nourtum acto bellum danceps abdictatoreq fabio gestum ÷ cõs noui sicut superio¬
res romae manserunt fabius adaccipiendum abemilio exerutum. ad saticulam cũsubplimento uenit naq enim

Expanded text:
quam uiribus freta suis, iusto mox proelio inito Romanos urgent et quamquam anceps dimicatio erat, tamen utrimque quam uiribus freta suis, iusto mox proelio inito Romanos urgent et quamquam anceps dimicatio erat, tamen utrimque tutam aciem dictator habuit, quia et locum haud facilem ad circumueniendum cepit et diuersa statuit signa. infestior tamen in erumpentes incessit nec magno certamine intra moenia compulit; tum totam aciem in Samnites obuertit. ibi plus certaminis fuit; uictoria sicut sera ita nec dubia nec uaria fuit. fusi in castra Samnites exstinctis nocte ignibus tacito agmine abeunt et spe abiecta Saticulae tuendae Plisticam ipsi, socios Romanorum, ut parem dolorem hosti redderent, circumsidunt. anno circumacto bellum deinceps ab dictatore Q. Fabio gestum est. consules noui, sicut superiores, Romae manserunt; Fabius ad accipiendum ab Aemilio exercitum ad Saticulam cum supplemento uenit. neque enim
Abbreviated transcription (Latin):
quamros capuae stabilitas romanedis ciplina fama ꝑsocios uulgauit antiaaib qq̃ quise sine loribus artisuĩne
mazistreabus agee queebant᷑. dati absenatu adiunt statuenda ipsius colomi&ȩ patronine armamado sediura
&iam romana latae pollebant .c. iunius bubulcus &q̃ aemilius barbula cõss exituanni non sulibus ab se cratus
sp̃ mautio &m̃ popilio ceceũ dictatori l emilio legiones tradiderunt iscũ l: fuluo magistro equitũ satriculã
appugiare adortus ebellandi ausam samnitibus dedit duplex indecerror in latis romanis hinc samnis magno
gerutu coacto adeximgidos obsidione socos haud ꝓculcastris romanorũ castra posuit hinc satricanim agnocũ
tumult patefaca s repeite portis instationes hostium incurrerunt indeparsutraq spealieni magis auxilii

Expanded text:
quam res Capuae stabilitas Romana disciplina fama per socios uolgauit, Antiatibus quoque, qui se sine legibus certis, sine quam res Capuae stabilitas Romana disciplina fama per socios uolgauit, Antiatibus quoque, qui se sine legibus certis, sine magistratibus agere querebantur, dati ab senatu ad iura statuenda ipsius coloniae patroni; nec arma modo sed iura etiam Romana late pollebant. C. Iunius Bubulcus et Q. Aemilius Barbula consules exitu anni non consulibus ab se creatis, Sp. Nautio et M. Popilio , ceterum dictatori L. Aemilio legiones tradiderant; is cum L. Fuluio magistro equitum Saticulam oppugnare adortus rebellandi causam Samnitibus dedit. duplex inde terror inlatus Romanis: hinc Samnis magno exercitu coacto ad eximendos obsidione socios haud procul castris Romanorum castra posuit; hinc Saticulani magno cum tumultu patefactis repente portis in stationes hostium incurrerunt. inde pars utraque, spe alieni magis auxilii
Abbreviated transcription (Latin):
facti eamno abfrequentib samnitium populis defoedere renouando legat cums enatum humistrati mo¬
uissant mreetai adpopulum hauti quami quam tãẽffiaces habȩ bart p̃ies taq adefoeders nexatũ induce iu sanuu¬
ui ꝑaliquẽ dies sitigasiont ingulos p̃cib impeanite & ex apuliues enses canus iniq populetaorib fenob sidibus
lipautuo dos eatis ineetitionem uenerunt codem anno prinum p̃fati capis̃ crari coeta legibus ablfuetio
ac salarna in cdinatis semel mapulia reb teates qq apuli ad nouos cõs. c̃. iunium bubulcum ꝙ̃ aemilium barbu
utsoedus daret. nes utequo tamen foedere. sedut in dicione pr̃ essent apulia ꝑ domita namflorarto q̃ qualido
or pidoiunus petitus erat inlucanos ꝑractum in derpentino aduentu aemili cõ nerulum ui captũ & post¬

Expanded text:
facti. eo anno ab frequentibus Samnitium populis de foedere renouando legati cum senatum humi strati mofacti. eo anno ab frequentibus Samnitium populis de foedere renouando legati cum senatum humi strati mouissent, reiecti ad populum haudquaquam tam efficaces habebant preces. itaque de foedere negatum; indutia aliquot dies fatigassent singulos precibus, impetratae. et ex Apulia Teanenses Canusinique populationibus fessi obsidibus L. Plautio consuli datis in deditionem uenerunt. eodem anno primum praefecti Capuam creari coepti legibus ab L. Furiac Falerna. inclinatis semel in Apulia rebus Teates quoque Apuli ad nouos consules, C. Iunium Bubulcum Q. Aemilium Barbulut foedus daretur neque ut aequo tamen foedere sed ut in dicione populi Romani essent. Apulia perdomita—nam Forento quoque, ualido oppido, Iunius potitus erat—in Lucanos perrectum; inde repentino aduentu Aemili consulis Nerulum ui captum. et post
Abbreviated transcription (Latin):
rib: uecustis iuntares punica romanȩ &&̃ &timor paraduersus cõmunẽ hostem duas potentissimas armis uris
urbis armar& & simulpunico romanoq obrĩtus bello e&̃ non quidem alexandro duce ne integris macedonũ rebus
sed ex ꝑti tamen sunt romani macedonem hostem aduersus anthiochum philippũ ꝑsen non modo cumdade ulla
sed necũ periculo quidem suo ab sit inuidia uerbo &cuiliabella sillant nũ quã abequite hostenũ quam a pedite
nũquam aꝑte acie nũ quã equis utiq nũ quã nr̃is locis laborauimus equitẽ sagittas saltõs in peditos auia cõme¬
atib: locagrauis armis miles timere pot ÷ mille acis grauiores quã macedonũ atq alexandri auertit auert&q modosit
ꝑpetuus huius quam uquimus pacisamor. & ciuilis cura ꝯcordiȩ m̃ ollius flaccina inde & l. plautius uenox ⁊sules

Expanded text:
ribus uetustis iuncta res Punica Romanae esset et timor par aduersus communem hostem duas potentissimas armis uirisque ribus uetustis iuncta res Punica Romanae esset et timor par aduersus communem hostem duas potentissimas armis uirisque urbes armaret, et simul Punico Romanoque obrutus bello esset. non quidem Alexandro duce nec integris Macedonum rebus sed experti tamen sunt Romani Macedonem hostem aduersus Antiochum Philippum Persen non modo cum clade ulla sed ne cum periculo quidem suo. absit inuidia uerbo et ciuilia bella sileant: nunquam ab equite hoste, nunquam a pedite, nunquam aperta acie, nunquam aequis, utique nunquam nostris locis laborauimus: †equitem†, sagittas, saltus impeditos, auia commeatibus loca grauis armis miles timere potest. mille acies grauiores quam Macedonum atque Alexandri auertit auertetque, modo sit perpetuus huius qua uiuimus pacis amor et ciuilis cura concordiae.— M. Folius Flaccina inde et L. Plautius Uenox consules
Abbreviated transcription (Latin):
miles ordine seruans sebilla phalanx inmobilis &unius generis romana aces distinctior explurib partaib: istans
facilis pastiarti quacũq opus a&̃ facilis iungenti laminopere quis parromanomiles quis at tollerandum laborem
melior uno plio uictus alexander bello uitus e& romanũs quem caudium quamn cannae non fregerunt qua fre¬
giss& acies nelle sepe&iam si prima prospere euenissent ꝑsas &indos & in bellium asiam quesissent &cũ feminis
sibibellũ fuisse dixiss& quod epiri regem alexandrum mortifero uulnere ictũ dixisse ferunt sortẽ bellorum
in asia gestorũ ab hoc ipso iuuene cũsua ⁊ferentẽ equidem cũ pannos quattuor &uiginti primo puni cobello clas¬
sibus cetatũ cũ poenis reordor uixaetatẽ alex andi suffaturam fuisse rẽos adunũ bollum & forsitancũ & foede¬

Expanded text:
miles, ordines seruans; sed illa phalanx immobilis et unius generis, Romana acies distinctior, ex pluribus partibus constans, miles, ordines seruans; sed illa phalanx immobilis et unius generis, Romana acies distinctior, ex pluribus partibus constans, facilis partienti, quacumque opus esset, facilis iungenti. iam in opere quis par Romano miles? quis ad tolerandum laborem melior? uno proelio uictus Alexander bello uictus esset: Romanum, quem Caudium, quem Cannae non fregerunt, quae fregisset acies? ne ille saepe, etiamsi prima prospere euenissent, Persas et Indos et imbellem Asiam quaesisset et cum feminis sibi bellum fuisse dixisset, quod Epiri regem Alexandrum mortifero uolnere ictum dixisse ferunt, sortem bellorum in Asia gestorum ab hoc ipso iuuene cum sua conferentem. equidem cum per annos quattuor et uiginti primo Punico bello classibus certatum cum Poenis recordor, uix aetatem Alexandri suffecturam fuisse reor ad unum bellum. et forsitan, cum et foede
Abbreviated transcription (Latin):
nicãpania & parte umbriae &rurieq &picentib: & marsis pelignisq ac uestinis att apulis adiunta omnis oyt
greorum inserimaris athuris neapolim &iũ as & indeantio atq hostis tenuis samnites aut socios ualidos romanis
aut fncctos bello inueniss& hostes ipse trixiais s& mare cũ ueteranis macedonibus non plus xxxmilib: hominũ
& Vii milib: equitũ maxime thesalorũ hocenim roboris erat ꝑsas indos aliasq si adiuncsiss& gentes in pedlim̃tum
maius quã auxilium tnther& ad de quod romanis ad manũ domi supplimentũ e& alexandro quod postea
ham nibali accidit alieno inagrobellanti exercitus consenuiss& arma clupeus sari sequeillis id ÷ hastȩ romano scu¬
tũ maius corpori tegumentũ &pilum haud paulo quã hasta uehementius ictũ issumq tdum statarius uterque

Expanded text:
omni Campania et parte Umbriae Etruriaeque et Picentibus et Marsis Paelignisque ac Uestinis atque Apulis, adiuncta omni ora omni Campania et parte Umbriae Etruriaeque et Picentibus et Marsis Paelignisque ac Uestinis atque Apulis, adiuncta omni ora Graecorum inferi maris a Thuriis Neapolim et Cumas et inde Antio atque Ostiis tenus †Samnites† aut socios ualidos Romanis aut fractos bello inuenisset hostes. ipse traiecisset mare cum ueteranis Macedonibus non plus triginta milibus hominum et quattuor milibus equitum, maxime Thessalorum; hoc enim roboris erat. Persas Indos aliasque si adiunxisset gentes, impedimentum maius quam auxilium traheret. adde quod Romanis ad manum domi supplementum esset, Alexandro, quod postea Hannibali accidit, alieno in agro bellanti exercitus consenuisset. arma clupeus sarisaeque illis; Romano scutum, maius corpori tegumentum, et pilum, haud paulo quam hasta uehementius ictu missuque telum. statarius uterque
Abbreviated transcription (Latin):
ducib bellagessiss& & eadem fortunȩ pignent in discrimen deculiss& immo&iã eoplus periculi subiss&
quod macaiones unum a l exandrum habuissent multis casibus nonsolũ obnoxiũ sed&iã offerentq̃eromani
multi fuissent alexandro ł groria uelrerũ magnitudine pares quorũ suo quis que fato sinepublico discrimine
uiua& moreetur quȩr estat ut copiae copiis pparent᷑ łnumero ł militũ genere ł mulatudine auxiliorum
censebant᷑ ausaetatis lustris ducena quin qua genamilia capitũ itaq inomnidefatione sociorũ latini nominis
urbano ꝓpadilatu de ẽ scribebant᷑ legiones quaterni quiniq execitus sape pes annos inetruria inumbria
gallis hostib ad iunctis in samnio inlucanis gerebant bellũ latium d ande omine cũ sabinis &uolscs &etius &om

Expanded text:
ducibus bella gessisset et eadem fortunae pignora in discrimen detulisset; immo etiam eo plus periculi subisset ducibus bella gessisset et eadem fortunae pignora in discrimen detulisset; immo etiam eo plus periculi subisset quod Macedones unum Alexandrum habuissent, multis casibus non solum obnoxium sed etiam offerentem se, Romani multi fuissent Alexandro uel gloria uel rerum magnitudine pares, quorum suo quisque fato sine publico discrimine uiueret morereturque. restat ut copiae copiis comparentur uel numero uel militum genere uel multitudine auxiliorum. censebantur eius aetatis lustris ducena quinquagena milia capitum. itaque in omni defectione sociorum Latini nominis urbano prope dilectu decem scribebantur legiones; quaterni quinique exercitus saepe per eos annos in Etruria, in Umbria Gallis hostibus adiunctis, in Samnio, in Lucanis gerebat bellum. Latium deinde omne cum Sabinis et Uolscis et Aequis et
Abbreviated transcription (Latin):
quintu hominis cum homine & ducis cũ duce fortunã cũ fortuna qͦpres quot roma nos duces nominem quib: nũquã
aduersa fortunȩ pugna fuit paginas in annalib magistratuum fastisq ꝑcurrere lic& sulum dietatorũq: quorũ
ne uirtutis ne fartunae ullo die populũ r̃. penituit & quod sint minabiliores quam a lexander aut quis quã
rex denosuice nosq dies quidam dictatunem nemoplusquam annum ꝯsulatũ gessit abtr̃ p̃l dilatus in pediti sur
In ipsoconatu rerum cirtum egit seannus post tempus adbella ierunt ante tẽpus comitiorũ causa reuocati sunt : col
legȩ nunctemeritas nunc pnxuitas in pedimento aut damno fuit malogestis rebus alterius successũ ÷ tironem
autmala disciplina institutum exercitũ acceperunt athercule reges non liberi solũ in pedimertis
omnib: sel domini rerũ tẽporũ que trahunt nsilus cunta non senint᷑ inuictus ergo alexander ã inuictis

Expanded text:
quin tu homines cum homine, et duces cum duce, fortunam cum fortuna confers? quot Romanos duces nominem quibus nunquam aduersa fortuna pugnae fuit? paginas in annalibus magistratuumque fastis percurrere licet consulum dictatorumque quorum nec uirtutis nec fortunae ullo die populum Romanum paenituit. et quo sint mirabiliores quam Alexander aut quisquam rex, denos uicenosque dies quidam dictaturam, nemo plus quam annum consulatum gessit; ab tribunis plebis dilectus impediti sunt; post tempus ad bella ierunt, ante tempus comitiorum causa reuocati sunt; in ipso conatu rerum circumegit se annus; collegae nunc temeritas, nunc prauitas impedimento aut damno fuit; male gestis rebus alterius successum est; tironem aut mala disciplina institutum exercitum acceperunt. at hercule reges non liberi solum impedimentis omnibus sed domini rerum temporumque trahunt consiliis cuncta, non sequuntur. inuictus ergo Alexander cum inuictis
Abbreviated transcription (Latin):
uictoriam in manibus eẽ in gentimilitum a lacritate moenia undiq ad gressus scalis oppidumcepit : uolsti abiec¬
tis armissese dediderunt: cȩterum animus ducis reimaiori antio inminebat id caput uulscorum eam fuisse ori¬
ginem ꝓximibelli : sed quianisi magno appanitu tormentis machinis quȩ tam ualida urbs capi non poterat : re¬
listo adexercitum collega romamest ꝓfetus ut senatum adexcidendum antium hortaretur : Inter sermonẽ
aus credoran antiatem diuturniorem manere dus cordifuisse : legati ab nepete ac sutrio auxilium aduersus
etruscos petentes adueniunt. breuem occassionem ẽferendi auxili memonintes : Couimcamilli ab antio fortuna
auertit: nam quecum ea loca oppisita etruriae &uelut daustre indeportȩque essent &illis occupandi a eacũ quid

Expanded text:
uictoriam in manibus esse, ingenti militum alacritate moenia undique adgressus scalis oppidum cepit. Uolsci abiecuictoriam in manibus esse, ingenti militum alacritate moenia undique adgressus scalis oppidum cepit. Uolsci abiectis armis sese dediderunt. ceterum animus ducis rei maiori, Antio, imminebat: id caput Uolscorum, eam fuisse originem proximi belli. sed magno apparatu tormentis machinisque tam ualida quia nisi urbs capi non poterat, relicto ad exercitum collega Romam est profectus, ut senatum ad excidendum Antium hortaretur. inter sermonem eius—credo rem Antiatem diuturniorem manere dis cordi fuisse—legati ab Nepete ac Sutrio auxilium aduersus Etruscos petentes ueniunt, breuem occasionem esse ferendi auxilii memorantes. eo uim Camilli ab Antio fortuna auertit. namque cum ea loca opposita Etruriae et uelut claustra inde portaeque essent, et illis occupandi ea cum quid
Abbreviated transcription (Latin):
maximeid euidens fuit : cumin laeum cornu ꝓpeiampulsum arreptorepente equocum scuto pedestri aduectus
conspectusuo proelium restituit. ostentans uincentem cȩteram aciem : lam inclinatareserat sed turba hostium
& fuga in pediebat. & longacaede conficiendamultitudo tanta fesso militierat. Cum repente ingentibus ꝓcel¬
lis fusus imber certam magis uictoriam quam proelium diremit : signodande receptuidato. nex insecuta quietis roma¬
nis ꝑfait bellum : latininam que & herni relictis uolscis domos ꝓfetisunt malis consilus pares adepti euentus:
adortus : quae postquam nulla eruptione in pediriuid& minus esse animi inxtus in hoste quamut ineo tam lentȩ
spei uictoriam exspetar& : cohortatus miltes ne tam quam ueios oppugnantes in opere longin quo sese terrerent

Expanded text:
maxime id euidens fuit, cum in laeuum cornu prope iam pulsum arrepto repente equo cum scuto pedestri aduectus maxime id euidens fuit, cum in laeuum cornu prope iam pulsum arrepto repente equo cum scuto pedestri aduectus conspectu suo proelium restituit, ostentans uincentem ceteram aciem. iam inclinata res erat, sed turba hostium et fuga impediebatur et longa caede conficienda multitudo tanta fesso militi erat, cum repente ingentibus procellis fusus imber certam magis uictoriam quam proelium diremit. signo deinde receptui dato nox insecuta quietis Romanis perfecit bellum; Latini namque et Hernici relictis Uolscis domos profecti sunt, malis consiliis pares adepti euentus; adortus. quae postquam nulla eruptione impediri uidet, minus esse animi ratus in hoste quam ut in eo tam lentae spei uictoriam exspectaret, cohortatus milites ne tamquam Ueios oppugnantes in opere longinquo sese tererent,
Abbreviated transcription (Latin):
que didicit acconsueuit faci&uos uincetis illifugient : datodeinde signo exequo consilit & ꝓximum signiferum¬
manuarreptum secum in hostem rapit : infermiles clamitans signum : quod ubiuidere ipsum camillum ia madmu¬
nent corporissenata in ualidum uadentem in hostes ꝓcurrunt pariteromnes clamore sublato sequere imperatorẽ
ꝓsequisque clamantes : emisum &iam signum camillius sui in hostȩmaciem ferunt : id quȩrepeteretur concitatos
ante signanos ibi primum pulsum antiatem terroremque non in primam tantum acem sed&iam ad subsidiarios
perlatum necuis tantum militum mouebat excitata presentia ducis sed quoduulscorum amimis nihilterribilius erat
quamipsius camilli forteoblata speties : Ita quocumque seintuliss& uictoriam secum haud dubiamtrohebat:

Expanded text:
que didicit ac consueuit faciet: uos uincetis, illi fugient.' dato deinde signo ex equo desilit et proximum signiferumque didicit ac consueuit faciet: uos uincetis, illi fugient.' dato deinde signo ex equo desilit et proximum signiferummanu arreptum secum in hostem rapit 'infer, miles' clamitans, 'signum.' quod ubi uidere, ipsum Camillum, iam ad munera corporis senecta inualidum, uadentem in hostes, procurrunt pariter omnes clamore sublato 'sequere imperatorem' pro se quisque clamantes. emissum etiam signum Camilli iussu in hostium aciem ferunt idque ut repeteretur concitatos antesignanos; ibi primum pulsum Antiatem, terroremque non in primam tantum aciem sed etiam ad subsidiarios perlatum. nec uis tantum militum mouebat, excitata praesentia ducis, sed quod Uolscorum animis nihil terribilius erat quam ipsius Camilli forte oblata species; ita quocumque se intulisset uictoriam secum haud dubiam trahebat.
Abbreviated transcription (Latin):
obuersus in aciem ordinis inte aequitans. qua e tristtia milites hȩquȩ in solita cunctatio est : hostem anne me an
uos ignonttis hostis est quid aliud quam perpetua materia uirtutis gloriaeque ur̃e : Vos contnatme duce ut falerios
ueiosque captos &incapta patria gallorum legiores caesas taceam modotrigeminȩ uictoriae Triplicem triumphĩ
exhiis ipsis uolscis & equis &exegruria egistis anme quod nondictator uobis sediribunus signumdedi nonagnoscitis
ducem ne que egomaxima imperia inuosde sidero & uosinme nihilpraeter meipsum intueride& : ne que enimdicta¬
tunt mihumquam animos fecit. ut ne exilium quidem ademit : idem igitur omnes sumus. &cum eadem omnia in
hocbellum adfenamus quoemn priori attulimus eundem euentum belliexs petemus simul con curreritis. quod quis¬

Expanded text:
obuersus in aciem ordines interequitans: 'quae tristitia, milites, haec, quae insolita cunctatio est? hostem an me an obuersus in aciem ordines interequitans: 'quae tristitia, milites, haec, quae insolita cunctatio est? hostem an me an uos ignoratis? hostis est quid aliud quam perpetua materia uirtutis gloriaeque uestrae? uos contra me duce, ut Falerios Ueiosque captos et in capta patria Gallorum legiones caesas taceam, modo trigeminae uictoriae triplicem triumphum ex his ipsis Uolscis et Aequis et ex Etruria egistis. an me, quod non dictator uobis sed tribunus signum dedi, non agnoscitis ducem? neque ego maxima imperia in uos desidero, et uos in me nihil praeter me ipsum intueri decet; neque enim dictatura mihi unquam animos fecit, ut ne exsilium quidem ademit. iidem igitur omnes sumus, et cum eadem omnia in hoc bellum adferamus quae in priora attulimus, eundem euentum belli exspectemus. simul concurreritis, quod quis
Abbreviated transcription (Latin):
fore rap̃ sitales uiros in magis tratu habeat tam concordibus unctosanimis. parere atq imperare iuxta para¬
tos laudemque conferentes potius in mediũs quam ex̧ communi ad setrahentes : iustitio indicto dilatuque
habito furius acualerius adsatricum pro fati. quo non uulscoram modio iuuentutem antiates ex noua subole
lectam sa l ingentem latinorum hernicorumque conciuerant. ex inte gerrin¬
ex inte gerrimis diutina pace populis: Itaque
nouus hostis ueteri adiunctus commouit animos militis romani
quo dubiaciem iaminstruenti
camillo centuriones nuntiauerunt turbatas militum mentes
esse. segniter arma capta. cuncta¬
bundos que &resis tentes egresos castrisesse. quin uoces quoque auditas cumcentenis hostibus singules pugnaturos
& aegre inermẽ tantam multitudinem nedum armatam sustineri posse in equum insilit . & ante in signa

Expanded text:
fore rei publicae, si tales uiros in magistratu habeat, tam concordibus iunctos animis, parere atque imperare iuxta parafore rei publicae, si tales uiros in magistratu habeat, tam concordibus iunctos animis, parere atque imperare iuxta paratos laudemque conferentes potius in medium quam ex communi ad se trahentes. iustitio indicto dilectuque habito Furius ac Ualerius ad Satricum profecti, quo non Uolscorum modo iuuentutem Antiates ex noua subole lectam sed ingentem Latinorum Hernicorumque <uim> conciuerant ex integerrimis diutina pace populis. itaque nouus hostis ueteri adiunctus commouit animos militis Romani. quod ubi aciem iam instruenti Camillo centuriones renuntiauerunt, turbatas militum mentes esse, segniter arma capta, cunctabundosque et resistentes egressos castris esse, quin uoces quoque auditas cum centenis hostibus singulos pugnaturos et aegre inermem tantam multitudinem, nedum armatam, sustineri posse, in equum insilit et ante signa
Abbreviated transcription (Latin):
bere intentum siue etruria seinterim utnuper siuenoua hȩc curac latini atque hernici mouerint. ꝓcerto
habeo itarem gesturum ut patre a uotoque ipso acsex tribunatibus dignumest : Tertius exerutus excausa¬
rus senioribusque atito quinctio scribatur . qui urbi moenibus que praesidiosit : I. honctius armatela frum̃¬
tum quae que belli alia temporr poscent prouideatte serui corneli praessidem huius publiciconsilii
custodem religionum comitiorum legumrerum omnium urbanarum. collegȩ facimus : cunctis in partes
muneri sui benigne pollicentibus operam. ualerius socius imperulectus. adiecit .m̃ furium sibi ꝓdictatore
sequeei ꝓmagistro euitum futurum: ꝓ inde quamopinionem deunico impenrtore. eam spem debello haberent: :¬
seuero benesperare patres & debello &depace uniuersaque rẽp erectigaudio fremunt : nec dictatore umquam opus

Expanded text:
bere, intentum siue Etruria se interim, ut nuper, siue noua haec cura, Latini atque Hernici mouerint; pro certo bere, intentum siue Etruria se interim, ut nuper, siue noua haec cura, Latini atque Hernici mouerint; pro certo habeo ita rem gesturum ut patre auo teque ipso ac sex tribunatibus dignum est. tertius exercitus ex causariis senioribusque a L. Quinctio scribatur, qui urbi moenibusque praesidio sit. L. Horatius arma, tela, frumentum, quaeque alia belli tempora poscent prouideat. te, Ser. Corneli , praesidem huius publici consilii, custodem religionum, comitiorum, legum, rerum omnium urbanarum, collegae facimus.' cunctis in partes muneris sui benigne pollicentibus operam Ualerius, socius imperii lectus, adiecit M. Furium sibi pro dictatore seque ei pro magistro equitum futurum; proinde, quam opinionem de unico imperatore, eam spem de bello haberent. se uero bene sperare patres et de bello et de pace uniuersaque re publica erecti gaudio fremunt nec dictatore unquam opus
Abbreviated transcription (Latin):
moesse camillo submit tere imperium ne quic quam demauestatesua detraectatum credere. quod maiestatiei:
uiri concessissent : conlaudatis absenatu tr̃ &ipse camillus confusus animo gnatias egit : Ingens indeait onus
a p.r. sibi qui sedictatorem iam quartum creass& magnum a senati talibus dese iudicus eius ordinis maxumũ
tam honoratum collegarum obsequio iniungi : Itaq siquid laboris uigiliarumque adicipassit : ce tantemsetũ
ipsum adnisurum ut tanto dese consensuciuitatis opinionem quȩ maximasit &iamconstantem efficiat qđ
adbellum atque antiates attineat. plusibiminarum quam periculiesse. setamen ut ni hil timendi sic nihil
contemnendi auctorem eẽ : circum sederi urbem romanam ab inuidia & odio finitimorum : Itaq & ducibus
aduersus antiatem hostem ducere plac& : tequeseruili altero exetitu instructo paratoque in urbe castre ha¬

Expanded text:
mo esse Camillo summittere imperium nec quicquam de maiestate sua detractum credere quod maiestati eius mo esse Camillo summittere imperium nec quicquam de maiestate sua detractum credere quod maiestati eius uiri concessissent. conlaudatis ab senatu tribunis et ipse Camillus confusus animo gratias egit. ingens inde ait onus a populo Romano sibi, qui se dictatorem iam quartum creasset, magnum ab senatu talibus de se iudiciis eius ordinis, maximum tam honoratorum collegarum obsequio iniungi; itaque si quid laboris uigiliarumque adici possit, certantem secum ipsum adnisurum ut tanto de se consensu ciuitatis opinionem, quae maxima sit, etiam constantem efficiat. quod ad bellum atque Antiates attineat, plus ibi minarum quam periculi esse; se tamen, ut nihil timendi, sic nihil contemnendi auctorem esse. circumsederi urbem Romanam ab inuidia et odio finitimorum; itaque et ducibus aduersus Antiatem hostem ducere placet; te, Q. Seruili , altero exercitu instructo paratoque in urbe castra ha
Abbreviated transcription (Latin):
uere : de agro pomptino ab l. si cinio tr̃p̃łactum ad frequentiorem iam populum mobilioremque adcupidita¬
tem agriquam fuerat & delatino
hernico que bello mentio facta in senatu maioris bellicunr qđ
etruria in armis erat: dilatata est
que seruius cornelius maluginensis quintus seruilius fidenas sextum lucius quintius cincinnatus .l. horatius¬
puluillus p̃ualerius principio anni auersae curae hominum sunt abello etrusco. quod fugientium ex
agro pomptino agmen repente in latum inurbem attulit antiates in armis esse latinorumq populus iun¬
tutem summisisse adidbellum eo abnuentes publicum fuisse consilium quod non ꝓhibittis tantum modo
gratias quod camillus in magis tnatuesse : dictatorem quippe dicendum eum fuisse sipriuatus ess& & colle¬
gȩfateri regimen omnium rerum ubi quidbellici terroris ingruat in uiro unoesse. sibique destinatum in ani¬

Expanded text:
uere. de agro Pomptino ab L. Sicinio tribuno plebis actum ad frequentiorem iam populum mobilioremque ad cupiditauere. de agro Pomptino ab L. Sicinio tribuno plebis actum ad frequentiorem iam populum mobilioremque ad cupiditatem agri quam fuerat. et de Latino Hernicoque bello mentio facta in senatu maioris belli cura, quod Etruria in armis erat, dilata est. que, Ser. Cornelius Maluginensis Q. Seruilius Fidenas sextum L. Quinctius Cincinnatus L. HoratiusPuluillus P. Ualerius . principio anni auersae curae hominum sunt a bello Etrusco, quod fugientium ex agro Pomptino agmen repente inlatum in urbem attulit Antiates in armis esse Latinorumque populos iuuentutem suam summisisse ad id bellum, eo abnuentes publicum fuisse consilium quod non prohibitos tantummodo gratias quod Camillus in magistratu esset: dictatorem quippe dicendum eum fuisse si priuatus esset; et collegae fateri regimen omnium rerum, ubi quid bellici terroris ingruat, in uiro uno esse sibique destinatum in ani
Abbreviated transcription (Latin):
quam omnia praecipiant diuisussit locum ibi plebi fore : haud magno opere plebem mouerat : & infrequentẽ
inforo ꝓpter aedificandi cunam & eodem ex haustam in pensis eque agri inmemorem ad quem intruendum
uires nonessent : inciuitate plena religionum tunc &iam abreenticlade suꝑstitionis principibus utrenouarent᷑
auspicia res ad inter regnum rediit : Interreges deinceps m̃ manlius capito linus. set̃ sulpicius camerinus .L.
ualerius putitus hic demum tribunorum militum consulari potestate comitia habuit: .l. papirium cñ sergiũ
l. aemilium iterum licinium menenium .l. ualerium publicolam tertium creati: huex interregno mãg
occepere : eo anno aedis martis gallico bello uota dedicata est. adito quintilo duum uiro sacris faciendis trib
iiii ex nouis ciuibus additȩ stellatinatromentina sabatina : arniensis easque xxvtribuum numerum exple¬

Expanded text:
quam omnia praecipiant diuisus sit, locum ibi plebi fore. haud magno opere plebem mouerunt et infrequentem quam omnia praecipiant diuisus sit, locum ibi plebi fore. haud magno opere plebem mouerunt et infrequentem in foro propter aedificandi curam et eodem exhaustam impensis eoque agri immemorem, ad quem instruendum uires non essent. in ciuitate plena religionum, tunc etiam ab recenti clade superstitiosis principibus, ut renouarentur auspicia res ad interregnum rediit. interreges deinceps M. Manlius Capitolinus Ser. Sulpicius Camerinus L. Ualerius Potitus ; hic demum tribunorum militum consulari potestate comitia habuit. L. Papirium Cn.† Sergium L. Aemilium iterum Licinium† Menenium L. Ualerium Publicolam tertium creat; ii ex interregno magistratum occepere. eo anno aedis Martis Gallico bello uota dedicata est a T. Quinctio duumuiro sacris faciendis. tribus quattuor ex nouis ciuibus additae, Stellatina Tromentina Sabatina Arniensis; eaeque uiginti quinque tribuum numerum exple
Abbreviated transcription (Latin):
eos demin tegro sempercertamini paucitas fessos obicer& cessere tandem. locus que inuadendi urbem romanis da¬
tus est: publicari prȩdam tribunis placebat sedimperium quam consilium segnius fuit dumcunctantur iammib¬
tum praeda erat . nec nisi ꝑ inuidiam adimi poterat : Eodem anno nepriuatis tantum operibus crescer& urbs conspi¬
uentium capitolium quoque saxo quad rato substructum est opus uelinhac magnificentia urbis conspiciendum:
lam & tr̃ p̃l ciuitate aedificando occupata contentiones suas frequentare legimus a grariis conabantur : ostenta¬
batur inspem põptimus ager tum primum postaccisas a camillo uolscorum respossessiones haudam biguȩ
criminabantur multo eum infestiorem a grum ab nobilitate eẽ quamuuls as fuerit: ab illis enim tantum quo¬
aduqͥres & arma habuerunt incursiones eofactas. nobiles homines in possessionem publici graessari. nec nisi ante¬

Expanded text:
eosdem integro semper certamini paucitas fessos obiceret, cessere tandem locusque inuadendi urbem Romanis daeosdem integro semper certamini paucitas fessos obiceret, cessere tandem locusque inuadendi urbem Romanis datus est. publicari praedam tribunis placebat; sed imperium quam consilium segnius fuit; dum cunctantur, iam militum praeda erat nec nisi per inuidiam adimi poterat. eodem anno, ne priuatis tantum operibus cresceret urbs, Capitolium quoque saxo quadrato substructum est, opus uel in hac magnificentia urbis conspiciendum. iam et tribuni plebis ciuitate aedificando occupata contiones suas frequentare legibus agrariis conabantur. ostentabatur in spem Pomptinus ager, tum primum post accisas a Camillo Uolscorum res possessionis haud ambiguae. criminabantur multo eum infestiorem agrum ab nobilitate esse quam a Uolscis fuerit; ab illis enim tantum, quoad uires et arma habuerint, incursiones eo factas; nobiles homines in possessionem agri publici grassari nec, nisi ante
Abbreviated transcription (Latin):
urbs stecit exitu anicomitia tribunorum militum consulari potes tate habita: creatititus quintius cincinnatus q̃
seruilus fidenas quintum iulius .l. lucius aquilius coruus lucius iucretius tricipitinus seruilius sulpicius rufus
exerutum alterum inaequos non adbellum uictos nam que se fatebantur. sed abodio ad ꝑuastandos fines nequidadno¬
ua consilia relinquerent uirium duxere : Alterum in agrum tarquiniensem ibioppida etrus corum cortuosa & con-¬
tenebnt uicapta : ad cortuo sam nihilcer taminis fuit : In ꝓuiso adortiprimo clamore atque impetu caepere direptum
oppidum atque incensumest : contenebnt paucos dies oppugnationem sustinuit : labor que continuus nondie non noc¬
te reis sus subegit eos cum insex partes diuisus exercitus romanus seniforis in orbem succeder& prodio oppida nos

Expanded text:
urbs stetit. exitu anni comitia tribunorum militum consulari potestate habita. creati T. Quinctius Cincinnatus Q. urbs stetit. exitu anni comitia tribunorum militum consulari potestate habita. creati T. Quinctius Cincinnatus Q. Seruilius Fidenas quintum L. Iulius Iulus L. Aquilius Coruus L. Lucretius Tricipitinus Ser. Sulpicius Rufus exercitum alterum in Aequos, non ad bellum—uictos namque se fatebantur—sed ab odio ad peruastandos fines, ne quid ad noua consilia relinqueretur uirium, duxere, alterum in agrum Tarquiniensem; ibi oppida Etruscorum Cortuosa et Contenebra ui capta. ad Cortuosam nihil certaminis fuit: improuiso adorti primo clamore atque impetu cepere; direptum oppidum atque incensum est. Contenebra paucos dies oppugnationem sustinuit, laborque continuus non die, non nocte remissus subegit eos. cum in sex partes diuisus exercitus Romanus senis horis in orbem succederet proelio, oppidanos
Abbreviated transcription (Latin):
incensum in iouis cella constat antepedes iuinonis pasitas fuisse eo anno inciuitatem accepti quiueentium cape¬
natiumque acfalis corum postea bella transfugenant ad romanos. agerque ins nouis aiuibus ad signatus
reuocati quoque inurbem .s .c. aueis qui aedificandi romaepigritia occupatisibi uacius tatis uelosse contule¬
ntnt & primo fremitus fuit aspernantium imperium dies deinde prȩftit ut acapitalisquȩ poena qui non¬
quinon romigrass& romam: exferocibus uniuersis singulos metusuo quemque oboedientes fecit & roma fre¬
quentia crescere tumtota simul exsurgere aedificiis & rẽp inpensas a diuuante & aedilibus uelut publicum exigen¬
tibus opus &ipsis priuatis ad monebat enim desiderium usus festinantibus adeffectum operis : Iintrtquam annum noua

Expanded text:
incensum in Iouis cella constat ante pedes Iunonis positas fuisse. eo anno in ciuitatem accepti qui Ueientium Capeincensum in Iouis cella constat ante pedes Iunonis positas fuisse. eo anno in ciuitatem accepti qui Ueientium Capenatiumque ac Faliscorum per ea bella transfugerant ad Romanos, agerque his nouis ciuibus adsignatus. reuocati quoque in urbem senatus consulto a Ueiis qui aedificandi Romae pigritia occupatis ibi uacuis tectis Ueios se contulerant. et primo fremitus fuit aspernantium imperium; dies deinde praestituta capitalisque poena, qui non remigrasset Romam, ex ferocibus uniuersis singulos, metu suo quemque, oboedientes fecit; et Roma cum frequentia crescere, tum tota simul exsurgere aedificiis et re publica impensas adiuuante et aedilibus uelut publicum exigentibus opus et ipsis priuatis—admonebat enim desiderium usus—festinantibus ad effectum operis; intraque annum noua
Abbreviated transcription (Latin):
conuocaresuos ut proelium inirent : quod accensum ab desperatione hostium fuiss&. niprecones perurbem dimissi
poniarma & parti inhermi iussissent nec prȩter armatos quem quam uio lari : tum&iam quibus animi inspe
ultima obstinati ad decertandum fuerant postquamdata spes uitae est :i actare passim arma inermes que
quod tutius fortuna feceratse hostiofferre : magnamultitudo incustodias diuis a oppidum ante noctem reddi¬
tum sutrinis inuiolatum integrumque ab omniclade belli quia nonui captum sedtraditum pertondixianes
fuerat : camillus inurbem trium phans rediit trium simulbellorum uictor longe plurimos captiuos exetruscis
antec urrum duxit : quibus subhasta uenundatis tantum aeris redactum est ut pretio proauro matronis ꝑso¬
luto exeo quod supererat trespaterae aureae factae sunt : quascumtitulo nominis camilli ante capitolium

Expanded text:
conuocare suos ut proelium inirent; quod accensum ab desperatione hostium fuisset, ni praecones per urbem dimissi conuocare suos ut proelium inirent; quod accensum ab desperatione hostium fuisset, ni praecones per urbem dimissi poni arma et parci inermi iussissent nec praeter armatos quemquam uiolari. tum etiam quibus animi in spe ultima obstinati ad decertandum fuerant, postquam data spes uitae est, iactare passim arma inermesque, quod tutius fortuna fecerat, se hosti offerre. magna multitudo in custodias diuisa; oppidum ante noctem redditum Sutrinis inuiolatum integrumque ab omni clade belli, quia non ui captum sed traditum per condiciones fuerat. Camillus in urbem triumphans rediit, trium simul bellorum uictor. longe plurimos captiuos ex Etruscis ante currum duxit; quibus sub hasta uenumdatis tantum aeris redactum est ut, pretio pro auro matronis persoluto, ex eo quod supererat tres paterae aureae factae sint, quas cum titulo nominis Camilli ante Capitolium
Abbreviated transcription (Latin):
onem necessitate ultima ex pressam. flecus mulierum acpuerorum quiexilii comites trahebantur excepiss&.
partere lamentis sutrinos iussit et ruscis selutum lacrimas que ferre : sartinas inde deponi sutrinosque ibi con¬
sidere modico presidio relicto arma secum militem ferre iub& : Ita expedito exertitu profetus ad sutrium : id
quod rebatur soluta omnia rebus ut fit secundis inuenit : nullam stationem an temoenia patentes portas
uictoremuagum praedam exhostium tetis egerentem : Iterum igitur eodem die suttium capitur uictores
etrusci passim trucidantur ab nouo hoste. nequese conglogbandi coeundique in unum aut arma capiundi datar
spatium cum pro sequis que tenderent ad portas siqua fortese in agros cicere possent. clausas idenimprimum
dictator impentuerat porta sinueniunt inde alii arma capere. aliiquos forte armatos tumultus occupauerat

Expanded text:
onem necessitate ultima expressam fletus mulierum ac puerorum qui exsilii comites trahebantur excepisset, onem necessitate ultima expressam fletus mulierum ac puerorum qui exsilii comites trahebantur excepisset, parcere lamentis Sutrinos iussit: Etruscis se luctum lacrimasque ferre. sarcinas inde deponi Sutrinosque ibi considere modico praesidio relicto, arma secum militem ferre iubet. ita expedito exercitu profectus ad Sutrium, id quod rebatur, soluta omnia rebus, ut fit, secundis inuenit, nullam stationem ante moenia, patentes portas, uictorem uagum praedam ex hostium tectis egerentem. iterum igitur eodem die Sutrium capitur; uictores Etrusci passim trucidantur ab nouo hoste, neque se conglobandi coeundique in unum aut arma capiundi datur spatium. cum pro se quisque tenderent ad portas, si qua forte se in agros eicere possent, clausas—id enim primum dictator imperauerat— portas inueniunt. inde alii arma capere, alii, quos forte armatos tumultus occupauerat,
Abbreviated transcription (Latin):
uictor exuolscis inequos transut : &ipsos bellum molientes exercitumerum adbolas oppressit nec castra modo
sedurbem &iam aggressus impetu primocepit : cumin ea parte in quaca put rei romanae camillus erat eafortuna
ess& aliam in partem terror ingens ingruerat : etruria propeomnis armata sutrium socios pr̃ obsidebat :
quorum legati opemrebus ad fectis orantes cumsenatum adissent : de retumtu lere ut dictator primo quoque
tempore auxilium sutrinis ferr& : cuiusspe monem cumpatifortuna obsesorum non potuiss& confata que
pauutas oppidanorum opereuigiliis uulneribus quȩsemper eosdem urgebant : perpactionem urbe hostibus
traedita inermes cum singulis emissa uestimentis miserabili agmine penates relinquer&. eoforte tempore
comillus cumexertituromano interuenit: cuicumse mesta turba adpades prouoluiss& principum quȩ orati¬

Expanded text:
uictor ex Uolscis in Aequos transiit et ipsos bellum molientes; exercitum eorum ad Bolas oppressit, nec castra modo uictor ex Uolscis in Aequos transiit et ipsos bellum molientes; exercitum eorum ad Bolas oppressit, nec castra modo sed urbem etiam adgressus impetu primo cepit. cum in ea parte in qua caput rei Romanae Camillus erat ea fortuna esset, aliam in partem terror ingens ingruerat: Etruria prope omnis armata Sutrium, socios populi Romani, obsidebat; quorum legati opem rebus adfectis orantes cum senatum adissent, decretum tulere ut dictator primo quoque tempore auxilium Sutrinis ferret. cuius spei moram cum pati fortuna obsessorum non potuisset confectaque paucitas oppidanorum opere, uigiliis, uolneribus, quae semper eosdem urgebant, per pactionem urbe hostibus tradita inermis cum singulis emissa uestimentis miserabili agmine penates relinqueret, eo forte tempore Camillus cum exercitu Romano interuenit. cui cum se maesta turba ad pedes prouoluisset principumque orati