comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lio u̾olegata pr̃anda sunt.
ut ecce duos gradus. hrdum
fecit emancipatum p̾t̾iit. ab
utroꝙ tam̾ gradu liberis et p̃¬
rentibus legata ascripsit.
ait iuł̃ siquidem aliquid er pͥ¬
mo gradu uiuit. ea legata p̾s¬

Expanded text:
lio uero legata praestanda sunt: ut ecce duos gradus heredum fecit, emancipatum praeteriit, ab utroque tamen gradu liberis et parentibus legata adscripsit. ait Iulianus: si quidem aliquis ex primo gradu uiuit, ea legata pra
Abbreviated transcription (Latin):
tabit que libis et parentibus
a primo gradu data sunt. Si
uero uemo uruit eorum ea
ꝙa sequenti. Oid̃ si neq ex
pͥmo gradu. neq ex secũdoqͥs¬
que in rebus fuerit humaĩs
cum testator moritur tunc
ab intestato magis.bo. po. p̃
t̾ito filio competere. nec lega¬
ta cuiqͣm pr̃andã. Qd̃ si post
mortem testatoris ante adi¬
tam hrditatem instituti de¬
cesẜunt. c̃c. ip̃os qui dem uidi
petitam uerumtñ ab eis reli¬
ta legata non ẽẽ pranda. Set
que a substitutis relicta sũt

Expanded text:
tabit, quae liberis et parentibus a primo gradu data sunt: sin vero nemo vivit eorum, ea quae a sequenti: quod si neque ex primo gradu neque ex secundo quisquam in cum testator moritur, tunc ab in testato magis bonorum possessionem praeterito filio competere nec legata cuiquam praestanda: quod si post mortem testatoris ante aditam hereditatem instituti decesserint, contra ipsos quidem uideri petitam, uerumtamen ab eis relicta legata non esse praestanda, sed quae a substitutis relicta sunt
Abbreviated transcription (Latin):
Ip̃. Eet et si pro dote exꝑte
aliqua eandem hrdem scripsit
tuendum esse puto. ¶Esse
au̾t uxorem mortis tp̃r. exigi¬
mus. ¶Si mirum in dotẽ p̃¬
legau̾it eaq mortis tp̃r nup¬
ta sit. nullum legatum sit qr
dos nõdum debebatur. s ⁊ cũ
ꝯstante matrimonio adũsus
hrdes soceri dabr᷑ actio dicend̾
est etiam prelegate dotis acti¬
onem dari debere. ¶Nond.
oninia que ab omnibus gradi¬
bus relicta sunt legata. prare
cum oportet. qui. cc̃. ta. petit. s
ea sola q̃ in eo gradu data sũt

Expanded text:
. Sed et si pro dote ex parte aliqua eandem heredem scripserit, tuendam esse puto. Esse autem uxorem mortis tempore exigemus. si nurui dotem praelegauerit eaque mortis tempore nupta sit, nullum legatum est, quia dos nondum debeatur: sed cum et constante matrimonio aduersus heredes soceri dabitur actio, dicendum est etiam praelegatae dotis petitionem dari debere. Non omnia, quae ab omnibus gradibus relicta sunt, legata praestare e‹u›m oportet qui contra tabulas petit, sed ea sola, quae in eo gradu ‹d›ata sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
quamuis emancipatum
ad euntem uberti hr̃ditate
ip̃m patroñ heberet. cum
omnia que nr̃ai sunt lib̾is
nostris ex uoto patronus. si

Expanded text:
quamuis emancipatum adeuntem liberti hereditatem ipsum patronum habere, cum omnia, quae nostra sunt, liberis nostris ex uoto paremus. Si
Abbreviated transcription (Latin):
ei legau̾o quãtitate nõ adiec¬
si .x. que ticio de bebam legaue¬
ro nec quicquam ticio debeã
falsa demostracio nõ ꝑimit
legatum ut in legato dotis
nich erit in legato.Nam ĩter
falsam demostracoem siue cãr¬

Expanded text:
e non adiecsi decem quae Titio debeo legauero nec quicquam Titio debeam, falsa demonstratio non peremit legatum, ut in legato dotis nihil erit in legato: nam inter falsam demonstrationem e
Abbreviated transcription (Latin):
legatum et fidercõ. debebitur¬
quĩ qiͣ iiro poꝯ bono ei comis¬
sum ẽ. nõ in meram uolunta¬
tez h̃rdis collatu.Simͥ qd
ticius. d funt legatum n tici¬
debeat scienclum est nullũ eẽ
legatum. et quide si quanti¬
tas nõsit adiecta cuidenti r̃e¬

Expanded text:
atum et fideicommissum debebiturquasi uiro potius bono ei comsum est, non in meram uoluntatem heredis collatum. Si Titius debet fuerit legatum nedebeat, sciendum est nullum esse legatum. et quidem si quanttas non sit adiecta, euidenti r
Abbreviated transcription (Latin):
nem hĩturo utrum stichum.
an .x. ꝑsequi malit. ¶pro inde
sistichum legau̾it cum ille ei
eistichu aut .x. deberet ĩ certi
accio legatano adusus br̃dem

Expanded text:
nem habituro, utrum Stichum an decem persequi malit. Proinde si Stichum legaverit, cum ille ei Stichum aut decem deberet, incerti actio legatario adversus heredem
Abbreviated transcription (Latin):
cõ. Quentur non derp̃is fi¬
deicom. alimentis nin bor
arbitratu filie relictis. ab hr̃¬
defilio promodo legate doti
quam solam pat̾ exbrdate

Expanded text:
 quaeritur, non de ipsis fideicommissis. Alimentis uiri boni arbitratu filiae relictis ab herede filio pro modo legatae dotis, quam solam pater exheredat
Abbreviated transcription (Latin):
entis aque posita a. si
quid aliquid magis delici¬
arum quam usus cansa
paratum ẽet. non eẽ sup¬
pellectilis labeo et trebaciu
putant. minrrea aut uasa
ꝗ intrea que adusum edẽ¬
di et bibendi cansa ꝑata
ẽẽnt insuppellectili esse di¬
nus serims ⁊ rusticus
distingintur non loco si
genere usus ita urbana pe¬
mis et suppellexadusim
urbanum non ad locum
urbamumant pegrimim
dirigenda ẽ . multumq ĩ¬
test pems et suppellex exca
que mmurbe sit anurbana

Expanded text:
entis aquae posita, item si quid aliud magis deliciarum quam usus causa paratum esset, non esse supellectilis Labeo Trebatius putant. murrea autem uasa et uitrea, quae ad usum, edendi et bibendi causa, parata essent, in supellectili dinus seruus et rusticus distinguitur non loco, sed genere usus, ita urbana penus et supellex ad usum urbanum, non ad locum urbanum aut peregrinum dirigenda est, multumque interest, penus et supellex ea quae in urbe sit an urbana
Abbreviated transcription (Latin):
gradatun. Haoc est eos qui
Sui sunt scilicet nepotes
si sunt. Si munus. eos
qui funt inferioris grã¬
dus nec eos miscebimꝰ.
plane si sit exemanci¬
paco nepos et ex nepo

Expanded text:
gradatim, hoc est eos, qui sui sunt, scilicet nepotes, si sunt, si minus, eos qui sunt inferioris gradus: nec eos miscebimus. plane si sint ex emancipato nepos et ex nepo
Abbreviated transcription (Latin):
sit omisso postumo. filicq sp̃¬
stitutꝰ nepos exeo sit. simr¬
tim mor̾at᷑ filius postumo
nõ nato nepote tam pr̃i qͣm
nem ꝯfilio sõstitutꝯ fit qr tẽ

Expanded text:
sit omisso postumo filioque substitutus nepos ex eo sit, si interim moriatur filius, postumo non nato nepotem tam patri quam nemo f
Abbreviated transcription (Latin):
missi ab herede cum eo mo¬
ratis dinsint. s ob gramo¬
rem serintutem ab eo disce¬
sserint analimenta his de¬
bemtur que negant ĩe us¬
tare isi ince fintutis his

Expanded text:
missi ab herede cum eo morati diu sint, sed ob graviorem servitutem ab eo discesserint, an alimenta his debeantur, quae negat se praestare, nisi vice servitutis is
Abbreviated transcription (Latin):
peti possit. imum uir
et uxor iustum matͥ
Ceterum si inuistum fuerit ma¬
trimonium nequa ꝙͣ bonorum
posẜo peti poterit quem admodũ¬

Expanded text:
peti possit unde uir et uxor, iustum esse ceterum si iniustum fuerit matrimonium, nequaquam bonorum possessio peti poterit, quemadmodu
Abbreviated transcription (Latin):
Ilib̾tꝰ moram inoꝑis fec̾it
fidenissor tenetur. mora fide¬
uissoris ulli extat in homĩe
debito fidenissor etiam ex su¬
a mora mobligatone retine¬

Expanded text:
libertus moram in operis fecerit, fideiussor tenetur: mora fideiussoris nulla est. at in homine debito fideiussor etiam ex sua mora in obligatione retine
Abbreviated transcription (Latin):
nitradet ita cumtibilegau̾at
fundũ meu ulido. negamã¬
plius ꝑtem uli debe ꝯduerisi¬
mile nõ eẽt itatestatum ẽe pa¬
trem familias utmãdati br̃s
endãpnarecur. Ooxorimee
dium cum filio meo cãpureit
fremigiauit. si ampo cpne
habitassent. legatum matri
debitu irputaui. quaius u¬
na nõ habitass.Smante

Expanded text:
traderet, ita eum tibi legauerat 'fundum meum illi do'. negaui amplius partem deberi, quia uerisimile non esset ita testatum esse patrem familias, ut mandati heres eius damnaretur. 'Uxori meae, dum cum filio meo Capuae eritre migrauit. si ambo Capuae habitassent, legatum matri debitu iri putaui, quamuis una non habitassent:
Abbreviated transcription (Latin):
ñsicolorum. Quesitumẽ
an ħ omnna mundo conti
gentum balueare mundo
res inquibus due margan¬
te clenchis et sinargoiꝰ duo
legasset. et poster elenchos
eudem detraxisset. et quere¬
retur ncħominus decrac¬
tis elenchis maures deben¬
tur.M.deberi si maneant in¬
aures quamis margante
decractesuint dealio. idem

Expanded text:
coloriam: quaesitum est, an haec omnia mundo contingentum balneare mundo res, in quibus duae margaritae elenchi et smaragdi duo, legasset et postea elenchos eisdem detraxisset et quareretur, an nihilo minus detractis elenchis inaures debet deberi, si maneant inaures, quamuis margarita eis detracta sint. De alio idem
Abbreviated transcription (Latin):
omp. Heres cum debuerat
quartam retinere totam br̃di¬
tatem restitint nec cait sibi
stipulacionem ꝓpoĩta similem
eum esse. aristo ait. itis: qui re¬
tentiones quas solas hñt. omit¬
tunt. s posse eum rerum brditar¬
rium possessiones uł repetere l
nam cissi ec aduersus agentẽ.
doli mali exceptione uti posse

Expanded text:
m.Heres cum debuerat quartam retinere, totam hereditatem restituit nec cauit sibi stipulatione proposita. similem eum esse Aristo ait illis, qui retentiones, quas solas habent, omittunt: sed posse eum rerum hereditariarum possessionem uel repetere uel n‹a›ncisci et aduersus agentem doli mali exceptione uti p
Abbreviated transcription (Latin):
omp̃. Nuleta testam̃to
non cõmittitur ab here de
ul legatario uł eoqui ex
ultima uoluntate aliquid
iucratur qui alicuius arbi¬
tratu monum̃tũ facere ui¬
ssus sit si id cuius arbit¬
um est non uiuat. uł ad es¬
se non possit aut eius rei

Expanded text:
m Multa testamento non committitur ab herede vel legatario vel eo qui ex ultima voluntate aliquid lucratur, qui alicuius arbitratu monumentum facere iussus sit, si is cuius arbitrium est non vivat vel adesse non possit aut
Abbreviated transcription (Latin):
fint debitor placinit utile lega¬
tum c̃ẽ. Ceita enim mĩmoꝵ
quantitas similis ẽ.sticho
legato cum demonstratione
falsa. Idq et duius rescripsit
certa pectuna dotis accepted

Expanded text:
it debitor, placuit utile esse legatum: certa enim nummorum quantitas similis est Sticho legato cum demonstratione falsa: idque et diuus Pius rescripsit certa pecunia dotis accept
Abbreviated transcription (Latin):
culnsigere utroq enim
modo libandus est debitor
et utioq ea su cõpetit ultro
si nichil debeat potest diciqͣi
falsa demonstrationeadiecta
etiam peti quod cõprehensũ
ẽ posse. S pocent hoc dici si
ita legauerit.c.aureos quo
as esto non petere. & si sic di¬
uit hr̃s meus .e. aureos qͦs
michi ticius debet dam pã
es̃to michidire etum ilud
temptare possit ut petere
possit qan falsa demõstia¬
naquaquamplarit. cum
dandi u̾bunn ad desoitim
referre setestator cyatima¬
uent. consra ant̃ si e̾dicor
debitor ieget millam ucili¬
tatem uideo si sine quanti
utilitas ẽ. nisi mnhis s̃peb
inquibus emolimentũ
debitiam pliantu. qd̃ sic
c. mireos quos sedebere drẽ.
legauit .s. quidem deb mu
tue legatum quod si non.

Expanded text:
eum exigere: utroque enim modo liberandus est debitor et utroque casu competit ultro si nihil debeat, poterit dici quasi falsa demonstratione adiecta etiam peti quod comprehensum est posse. sed poterit hoc dici si ita legauit: 'centum aureos, quos as esto non petere'. quod si sic dixit: 'heres meus centum aureos, quos mihi Titius debet, damnas esto ei dare', etiam illud temptari poterit, ut petere possit quasi falsa demonstranequaquam placet, cum dandi uerbum ad debitum referre se testator existimauerit. contra autem si debitor creditori leget, nullam utilitatem uideo, si sine quantitutilitas est nisi in his speciebus, in quibus emolumentum debiti ampliatur. quod si centum aureos, quos se debere dixit, legauit, si quidem debet, inutile est legatum, quod si non
Abbreviated transcription (Latin):
egam ticio qd̾ m debet᷑
ueladiecta quantitate¬
ccrta siue specie uel nõ ad iec¬
ta aut excontrario uolunta¬
tinctione uelutiticio quocl
ei debeo uł ita ticio .c. q̃ ei de¬
beo. Quero an ponima re¬
qurendum putes andebi¬
tum fit. et plemius rogo.
queas ho spectent attingat
cotidiaua enmn sunt .Rͦ. si¬

Expanded text:
egaui Titio quod mihi debetur uel adiecta certa quantitate siue specie uel non adiecta, aut ex contrario astinctione, ueluti 'Titio quod ei debeo' uel ita 'Titio centum quae ei debeo': quaero, an per omnia requirendum putes, an debitum sit. et plenius rogo quae ad haec spectant attingas: cottidiana enim sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
mancipato filio ab auo
hĩdes instituti quid de
bonorum pos. iuris sit
et quid inter sit. si eman¬
cipatum quoq ex quo e

Expanded text:
mancipato filio ab auo heredes instituti, quid de bonorum possession‹e› iuris sit? et quid intersit, si emancipatum quoque, ex quo
Abbreviated transcription (Latin):
nam quod huͣit ex iuditõ
fuerit hr̃s in stitutaa alia qͥ¬
dam in eam contulerit. com
uere eam fungi nisi forteꝯ
tenta fu̾it portione ex qua
instituta est. tunc eium di¬
cendum est. ex iudicio ꝑen¬
tis eam uenientem non de¬
bere munus collationis sub¬
stinere.

Expanded text:
nam quod habuit ex iudicio, fuit heres instituta et alia quaedam in eam contulit contra nere eam fungi, nisi forte contenta fuerit portione, ex qua instituta est: tunc enim dicendum est ex iudicio parentis eam uenientem non debere munus collationis sustinere.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ seie prodo ceu̾.
te .c. fimdus legatus
sit idq meino. quod me¬
uo falcidia anfert pro eo
quasi concursus ñ fuerit
mulier. plus uendicet qr
amplius sit indote muli

Expanded text:
Si Seiae pro dote centum fundus legatus sit idemque Maevio: quod Maevio Falcidia aufert, pro eo quasi concursus non fuerit, mulier plus vindicet, quia amplius sit in dote muli
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Quamius rationes
reddere nehil aluid sit qua:
ieli qua soluere tñ et si statu¬
libi et heredis culpa sine
fraude cũ ẜui. minus solu¬
tum sit. et bon.a fide reddit.i ᷤ¬
esse rationes existim.atũ fu¬
erit liberum fore. et nisi ita
obseruetur nenuĩem qui sub
conditione ita manumissus
esset unqͣm ad lib̾tatem ꝑ¬
uenturum. Si per mpridẽ¬
tiam nunus solutum ẽẽt ħ

Expanded text:
m.Quamuis rationes reddere nihil aliud sit quam reliqua soluere, tamen si et statuliberi et heredis culpa, sine fraude tamen serui minus solutum sit et bona fide redditas esse rationes existimatum fuerit, liberum fore: et nisi ita obseruetur, neminem, qui sub condicione ita manumissus esset, umquam ad libertatem peruenturum, si per inprudentiam minus solutum esset
Abbreviated transcription (Latin):
Item. Quesitum ẽ. an ex hiᷤ
u̾bis reliqua racionurt q̃
legata retinere possint ant
si res dm̃icas apud se huit
aut siquid corum colom
prediorum fuent pensicẽs

Expanded text:
Item quaesitum est, an ex isdem uerbis reliqua rationum quasi legata retinere possint, aut si res dominicas apud se habuerint, aut, si qui eorum coloni praediorum fuerunt, pensiones.
Abbreviated transcription (Latin):
s fideiconiissa adii. possũt
et quid̃ nuda noluntate n¬
nde quentur an eciam mu¬
niciis init̾positis fideicõmis¬
sum debeatur et si quidem
capitales uel granes mumni¬
cicie int̾cessenm ad emptũ
inderi qd̃ relictum ẽ.sin at
doli mali exceptione o ppoĩta¬

Expanded text:
 fideicommissa adimi possunt et quidem nuda uoluntate. unde quaeritur, an etiam inimicitiis interpositis fideicommissum non debeatur: et si quidem capitales uel grauissimae inimicitiae intercesserint, ademptum uideri quod relictum est: sin autem doli exceptione opposita
Abbreviated transcription (Latin):
defimcti libertis alio iure
utimur. ¶ ticio genero
meo heres meus dotis se¬
ie filie.. mee nomine .c.
dato. legati quidem emo¬
lumentum ad seiam que
dotem hr incipit pertine¬
bit s quia non tm mulie¬
rl set ticio quoq cui peccu

Expanded text:
defuncti libertis alio iure utimur. 'Titio genero meo heres meus dotis Seiae filiae meae nomine centum dato.' legati quidem emolumentum ad Seiam, quae dotem habere incipit, pertinebit, sed quia non tantum mulieri, sed Titio quoque, cui pecu
Abbreviated transcription (Latin):
uilla agentes uolnisse tes¬
tatorem legato contoreri
neq enimͦduram sepatuo¬
nem inumrisse c̾dendiuẽ
sialiqua parte anmiinfim
do pascuntur peccoruali

Expanded text:
uilla agentes uoluisse testatorem legato contineri: neque enim duram separationem iniunxisse credendus est. Si aliqua parte an‹ni› in fundo pascantur pecora
Abbreviated transcription (Latin):
lemens patrom I auł tet.¬
testõ cauerat ut si sibi filiꝯ na¬
tꝯ fuiss hr̃s eet. siduo filii ex
equis ꝑtirꝯ h̃rdes eẽnt si due
filie simłr si filiꝯ.⁊ filia filio
asduobo filus et filia natis.
q̃rebat᷑ ꝙ̃admod̾ in ꝓposi tas
sp̃e ꝑtes faciam. cu filiis de¬
beant pares eẽ uł ⁊̃ sĩgłi dup
nas masculi.unã femĩa acci¬
piat. ¶Si ita scripẜit testator
quãta expte ame ticiu hr̃d̃
ĩstitutu recitassẽ ex ea ꝑ te sẽ¬
recitato testõ ab ip̃o testatore
ĩanis uidebatur ĩstitucio. etre¬
mota suspt̾ce captatorie in¬
stitucionis. ceuoł.¬

Expanded text:
lemens Patronus testamento cauerat, ut, si sibi filius natus fuisset, heres esset, si duo filii, ex aequis partibus heredes essent, si duae filiae, similiter: si filius et filia, filio duobus filiis et filia natis quaerebatur, quemadmodum in proposita specie partes faciemus, cum filii debeant pares esse uel etiam singuli duplnas masculi, unam femina accipi‹a›t. Si ita scripserit testator: 'Quanta ex parte me a Titio heredem institutum recitassem, ex ea parte Semrecitato testamento ab ipso testatore inanis uidebitur institutio remota suspicione captatoriae institutionis.
Abbreviated transcription (Latin):
E cripto hr̃de deliberate
Euius ex hr̃datus morte a¬
but atq ita scriptus hr̃s
omiserat h̃rditatem. nepos
ex illo filio susceptus auo
suus hr̃s erit. neq pater ui¬
debitur obstitisse cuuis post
suum nepotem fore quod p¬
ximum gradum numqua
tenuerit. cum et ip̃e fuerit ĩ
potestate uec pat̾ eum ĩ hac

Expanded text:
cripto herede deliberante filius exheredatus mortem obit atque ita scriptus heres omis‹i›t hereditatem nepos ex illo filio susceptus auo suus heres erit neque pater uidebitur obstitisse, cuius postsuum nepotem fore, quod proximum gradum numquam tenuerit, cum et ipse fuerit in potestate neque pater eum in hac
Abbreviated transcription (Latin):
legata fideicõm
comissum posse ielinquat qͥ
testandi uis hñt¶ Dem.¬
Et uba testatoris quisquis
michi ex suprascriptis ħ es er¬
at aut si h̃rs crit sehur si hr̃¬
ditatem adicrit subiectum
rau̾it et cornelianum ꝓsem¬
pniano nomĩauent debebi¬
tur sempronianꝰ. ¶Sr sum
corpore enauit uodclebit.
Qd si quiscum uellet uestem
legur suueulecale ascipst¬

Expanded text:
legata fideicommiicommissum posse relinquere, qui testandi ius habent. Idemtestatoris: 'quisquis mihi ex supra scriptis heres erit' aut 'si heres erit Seius' uel 'si hereditatem adierit' subiectum rauit et Cornelianum pro Semproniano nominauit, debebitur Sempronianus: sed si in corpore errauit, non debebitur. quod si quis, cum uellet uestem legare, suppellectilem adscribs
Abbreviated transcription (Latin):
Auł. Si patronum ex debi¬
ta portione hr̃dem ĩstituas.
et pure roges fundum dare ei¬
q sub condictõe tantumdem
ieges incondictione fidei¬
missum redigitur. Erit tñ
⁊ hic quod moueat hõe abit
enim patromis in satisdatõe
fideiꝯ missi. S dicendum ẽ
ab eo fidei ꝯmissario cauend̾
a quo patrono legatum est.
ut undiq patronus suum
ius hãt in mnunitum. ¶pa¬
tromis hr̃s institutus lega¬
to ei ẜuo ꝑquem suppletur
debita ei portio non petet.¬

Expanded text:
um. Si patronum ex debita portione heredem instituas et pure roges fundum dare eique sub condicione tantundem leges, in condicionem fideicommissum redigitur. erit tamen et hic quod moueat: onerabitur enim patronus satisdatione fideicommissi. sed dicendum est ab eo fideicommissario cauendum, a quo patrono legatum est, ut undique patronus suum ius habeat imminutum. Patronus heres institutus legato ei seruo, per quem suppleretur debita ei portio, non petet
Abbreviated transcription (Latin):
dem aut pen ꝑsona incuiꝰ
dies legati cedit qm̃ ꝓ ĩpleta
hẽtur. ut puta si uissus sim
br̃di darc .x. et ille accipe no¬
lit. s ⁊ si ita michi iegatũsit
dies legati ced̾e ĩciꝑet alien
quis uiris est debi hus lega¬
tum quor uiri fuit subiecto
⁊iõ si purum legatu fuit ⁊ pr
diem legati cedentem lib̃ fcs¬

Expanded text:
eius personam, in cuius dies legati cedit, quoniam pro impleta habetur: ut puta si iussus sim heredi decem dare et ille accipere nolit. sed et si ita mihi legatum sit,dies legati cedere inciperet, alieni quis iuris est, deberi his legatum, quorum iuri fuit subiectus. et ideo si purum legatum fuerit et post diem legati cedentem liber f
Abbreviated transcription (Latin):
Iprdiem legati cedẽtt̃ lega¬
tarius deçefẜit ad hr̃dem su¬
um tranffeit legatum.itaqr
si ꝑimum legatu sit exdic
mortis dies eo cedit suĩo pꝰ
diem sint legata relicta sili
modo atq in punis dies ce¬
dit msi forte id fuit legatũ
qd̃ ad hr̃dem nõ crãsit. nã hio¬
modi dies nõ añ cedit uti
puta si usus fructꝰ prãnu¬

Expanded text:
cedentem legatarius decesserit, ad heredem suum transfert legatum.Itaque si purum legatum sit, ex die mortis dies eius cedit: si uero post diem sint legata relicta, simili modo atque in puris dies cedit, nisi forte id fuit legatum, quod ad heredem non transit: nam huius dies non ante cedit, ut puta si usus fructu
Abbreviated transcription (French):
opurt datũ est si subꝯditõe ad¬
imatur qͣi subcõdig̾de legatũ
hẽtur Eat si extrinsecꝰ suspenda
dem trãsmifisse legatũ dicim̃
ueluti si rem dotalez maritꝰ¬
inde delibante uxore de electo¬
ne dotis decesẜit legatanꝯ at¬
q legatu eleg̾it mlr adhrder
trãsire legatu dictũc̃. Iõq et

Expanded text:
pure datum est si sub condicione adimatur, quasi sub condicione legatum habetur. At si extrinsecus suspendatedem transmississe legatum dicimus: veluti si rem dotalem maritinde deliberante uxore de electione dotis decesserit legatarius atque legatum elegerit mulier, ad heredem transire legatum dictum est. idque et
Abbreviated transcription (Latin):
e ope quas lib̾tus ꝓmit¬
tit multũ distãt a fabriliba
uł pictoriis opis. deinde si
lib̾tꝰ fab̾. aut pictor fu̾it qͣ¬
diu id artificium ex̾cebit hã
oꝑas patrono p̾stare cogit̾
qͣre sĩc fabriles opas quis
potest sibi aut tito stipłari.
ita patronus alib̾to operaᷤ
sibi aut sempnio recte stipu¬
latur.⁊ lib̾tus obligat᷑oe sol¬
uetur. si tales oꝑas extͣneo
ded̾it quales pãtrono p̾stan¬
do lib̾atur. ¶Si pr̃om płes
consulto in du̾sas regionẽ
discesẜit. ⁊ lib̾to simul opas
indixint. potest dici diem o¬
portere cedere. S lib̾tum no
obligari qr nõ ꝑeum s per
patronos stare quominꝰ oꝑe
dentur. sic̃ accidis cum egro¬
tanti lib̾to opere indicunt.
nisint et in sua quisq mo¬
retur consentire debent in
opis ab eo accipiendis.¶du¬
libare potest .x. diclo opan¬
do sinul oꝑis indictis si in
accipiendis nõ consenciãt
compelli ad prestam alteri

Expanded text:
e, quas libertus promittit, multum distant a fabrilibus uel pictoriis operis. denique si libertus faber aut pictor fuerit, quamdiu id artificium exercebit, has operas patrono praestare cogitur. quare sicut fabriles operas quis potest sibi aut Titio stipulari, ita patronus a liberto operas sibi aut Sempronio recte stipulatur: et libertus obligatione soluetur, si tales operas extraneo dederit, quales patrono praestando liberaretur. Si patroni plures consulto in diuersas regiones discesserint et liberto simul operas indixerint, potest dici diem operarum cedere, sed libertum non obligari, quia non per eum, sed per patronos staret, quo minus operae dentur, sicut accidit, cum aegrotanti liberto operae indicuntur. ni sint et in sua quisque moretur, consentire debent in operis ab eo accipiendis: duliberare potest decem diebus operando, simul operis indictis, si in accipiendis non consentiant, compelli ad praestandam alteri
Abbreviated transcription (Latin):
silentio sopita.
culli anum comodum. ¶A¬
liumm autem uł filiam acciꝑe
debemus siie iuste sint proca¬
ti sine uulgo quesici. idq in
uulgo quesitis. ec uł .i.l.uiii.

Expanded text:
silentio sopita. ertullianum commodum. Filium autem uel filiam accipere debemus, siue iuste sint procreati uel uulgo quaesiti: idque in uulgo quaesitis et Iulianus
Abbreviated transcription (Latin):
¶Nam et ad huius legittimiã
brditatem admittitur. et si do¬
talem quis ẜuum manumi¬
sit ip̃e patronus habetur adh̃
¶Isplane quem hac lege enn ut
manumictam et si ex constitu¬
tione dun m arci peruenerit ad
lib̾tatem tamen ut eadem cos¬
titucione expressum est meus¬
est lib̾tus et legittime euis br¬
ditas in defertur ¶uod si necẽ
deum detexit et exsenatus con¬
sulto lib̾tatem merint si quid
assignauit pretio cinus lib̾tus
sit sine dubio ens erit et ei.
legictima hrditas defertur ꝙ
si non assignauit efficietur qͥ¬
dem cuus romanus sz eius eiͣt
lib̾tus cunus proxime fuerit.
fuus et ad legictimam brdita¬
cem ip̃e admittetur nͥ sic ubi
quasi indigno deneganda fue¬
rit hrditas. ¶Siquis liber¬
tam deuire uirando ad egit ne
illicite nubat non debere mel¬
dere in legem elisetiam. S si in¬
tra c̾tum tempus ne ducat.ne
ue aliam quam de qua patronꝰ
consenserit. uł non nͥ ꝯlib̾tam
uł patrom cognatam dicendũ

Expanded text:
nam et ad huius legitimam hereditatem admittitur. Si dotalem quis servum manumisit, ipse patronus habetur et adtur. Is plane, quem hac lege emi, ut manumittam, etsi ex constitutione divi Marci pervenerit ad libertatem, tamen, ut eadem constitutione expressum est, meus libertus est et legitima eius hereditas mihi deferetur. Quid si necem domini detexit et ex senatus consulto libertatem meruerit? si quidem adsignavit praetor, cuius libertus sit, sine dubio eius erit et ei legitima hereditas deferetur: quod si non addidit, efficietur quidem ciuis Romanus, sed eius erit libertus, cuius proxime fuerit seruus et ad legitimam hereditatem ipse admittetur, nisi sicubi quasi indigno deneganda fuerit hereditas. Si quis libertam sic iureiurando adegit 'ne illicite nubat', non debere incidere in legem Aeliam Sentiam. sed si 'intra certuue aliam, quam de qua patronus consenserit' uel 'non nisi conlibertam' aut 'patroni cognatam', dicendu
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃. Sicuti bonorum eorũ
qui iam in rebus humanis
sunt curam pretor hũit. ita
ettam etiam eos qui non dũ
nati sunt ꝓpt̾ spem nascen¬
di non neglexit. nam et hac
parte edicti eos tutus est
dum uentrem mittit i põe
uice. contra .ta. bonorum

Expanded text:
. Sicuti liberorum eorum, qui iam in rebus humanis sunt, curam praetor habuit, ita etiam eos, qui nondum nati sint, propter spem nascendi non neglexit. nam et hac parte edicti eos tuitus est, dum uentrem mittit in possessionem uice contra tabulas bonorum
Abbreviated transcription (Latin):
igerent ꝙ exratione tuteie
quamipesimꝑhronius ad¬
mmistrauerat abanrelus
sibi deberetur Gestamẽto
facto debitoribus libatione

Expanded text:
igerent, quod ex ratione tutelae, quam ipse Symphorus administrauerat, ab Arelliis sibi deberetur. Testamento facto debitoribus liberatione
Abbreviated transcription (Latin):
prehenditur. an non ei qui t̾e
fuit cum filio defertur ut pu¬
ta ꝓponamus fuisse defuncte
consangumeum eiusq filiuz
deliberante filio defimete con¬
sanguineum obisse mox filiũ
repudiasse matris hr̾ditatẽ
an consanguinei filius admi¬
ti pessit et uił recte pucat cir¬
ca t̾culli. anum locum ẽẽ suc¬
cedendi agnato. ¶D ait se¬
natus que uidieat cransacta
finita ue sunt rata maneant

Expanded text:
prehenditur, an uero ei, qui tunc fuit, cum filio defertur? ut puta proponamus fuisse defunctae consanguineum eiusque filium, deliberante filio defunctae consanguineum obisse, mox filium repudiasse matris hereditatem: an consanguinei filius admitti possit? et Iulianus recte putat circa Tertullianum locum esse succedenti adgnato.Quod ait senatus: 'quae iudicata transacta finitaue sunt, rata maneant
Abbreviated transcription (Latin):
cipationem ita admittuntur
si ex liberis nacuralibus fuerĩt
ut puta nepos naturalis ab a¬
uo ad optatus ¶Nam licet sic
ta matri obstabit. ¶Siuo
ap̾ hostes est filius. uł nasci
sꝑatur pendet ins mris donec
redierit uł nascat̾iS si sint
sin hrdes uerum borditas ad
eos nõ ꝑtineat. uide amus an
mat̾ admittatur. ut puta.
abstinut se hrditate. ¶af¬
fticanꝰ et publiciꝰ tẽptam di¬
c̾e caũ in quo cau se abstinẽt
fui. mr̃em uenire et tũc ei obs¬
tẽt quociens rem haberẽt ne nu¬
dum nomen sin bordis noceat
adoptionem legittime dederit
creuit cessare senatus . s. t̾tul¬
lianum et simul ẽẽ admitten

Expanded text:
cipationem ita admittuntur, si ex liberis naturalibus fuerint, ut puta nepos naturalis ab auo adoptatus: nam licet sit ta matri obstabit. Si uero apud hostes est filius uel nasci speratur, pendet ius matris, donec redierit uel nascatur. Sed si sint sui heredes, uerum hereditas ad eos non pertineat, uideamus, an mater admittatur, ut puta abstinuit se hereditate. Africanus et Publicius temptant dicere in casum, quo se abstinent sui, matrem uenire, et tunc ei obstent, quotiens rem haberent, ne nudum nomen sui heredis noceat adoptionem legitime dederat, creuit cessare senatus consultum Tertullianum et simul e
Abbreviated transcription (Latin):
tuo eo intra annũ. et iõ si br̃¬
di filio sb̃stituit nich̃ int̾ ist ꝙͣ¬
dofilius moriatur sufficit ei

Expanded text:
tuo eo intra annum. et ideo si heredi filio substituerit, nihil interest, quando filius moriatur: sufficit enim
Abbreviated transcription (Latin):
¶Quero quam habeansigni¬
ficationem utrum ut exp̾¬
dus alimenta ipi accipiant
anuero ut propt᷑ plia et ⁊¬
bana et uestiara abhr̃de ꝑ¬
cipiant ⁊ ucrum ꝓprietas.
anusus .f. sit relictus et si
ꝓprietas relicta fit aliored
tamen suꝑflimim inem¬
atur in redditibus quam
et uestianornm ad hr̃dem:

Expanded text:
quaero, quam habeant significationem, utrum ut ex praediis alimenta ipsi capiant an vero ut praeter praedia et cibaria et vestiaria ab herede percipiant? et utrum proprietas an usus fructus relictus est? et si proprietas relicta sit, aliquid tamen superfluum inveniatur in reditibus, quam e
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑte brde insticuto: apãphilotes¬
tatore legatus est eumq thodo¬
tus postquam adierit brditatẽ
priusquam aquo brde eiusdem
pamprili adiretur p̃rditas ad
urstam lib̾tatem ꝑdirxit et ob
boc in eum cãum res ꝑducta ẽ
ut bis qui legauit in testatus
ẽe non possit herima postulante
metitius eu aristus compellendꝰ
est pecculio eius adieͣ excausa fi¬
deicõmissi brditatem restituere.
an. ꝑfidĩ cõmissum rogari possit
ut aliquem b̾rdem faciat et se¬
nacus censiit: regari quidem ꝙ̃¬
quam ut aliquem b̾rdem faciat
non posse uerum uideri. ꝑhoc ro¬
gasse ut brditatẽ suam ei restitu¬
at id est quicquid ex Rrditate suͣ
consecutus est ut ei restitueret.

Expanded text:
ed‹i› instituto a Pamphilo testatore legatus est eumque Theodotus, postquam adierit hereditatem, prius quam a coherede eiusdem Pamphili adiretur hereditas, ad iustam libertatem perduxit et ob hoc in eum casum res perducta est, ut is qui legauit intestatus esse non possit, Hermia postulante mihi id Euarestus compellendus est pericul‹o› eius adire et ex causa fideicommissi heredian per fideicommissum rogari quis possit, ut aliquem heredem faciat. et senatus censuit rogari quidem ‹quem›quam, ut aliquem heredem faciat, non posse: uerum uideri per hoc rogasse, ut hereditatem suam ei restituat, id est quidquid ex hereditate sua consecutus est ut ei restitueret.
Abbreviated transcription (Latin):
iturali filio cui ich̾ irlictũ
est trtor frustra datur apatre.
nec sine in quisitc̃e cõfirma¬
tur: si queratur anex inqsito¬
dais potunt et ille acceꝑit cur
fũit dandum etis detur cuia
dandi facultas erat et ꝓtrib¬
nali decretum int̾positun
p̾tor in qui reit debet andura¬
ũit patris nolunta. ꝙ in fa¬
cile est. si inprimo mortis tp̃r
cutores. nõ iurc uł curatore
scripẜit pat̾. Nãsi ante ãno
ut spacio medis potũit facul¬
tatum dati apatre nõ iuixtu

Expanded text:
turali filio, cui nihil relictum est, tutor frustra datur a patre nec sine inquisitione confirmatur. Si quaeratur, an ex inquisitiodare potuit, et ille acceperit cui fuerat dandus, et is datur cuius dandi facultas erat, et pro tribunali decretum interpositum.praetor inquirere debet, an duraverit patris voluntas: quod in facili est, si proximo mortis tempore tutores non iure vel curatores scripserit pater. nam si ante annos, ut spatio medio potuerit faculta
Abbreviated transcription (Latin):
cendum c̃. Nisi cum de portatꝰ
nuo testatore alienaint ur fũ¬
it reccitutꝰ. tunc enĩ idix̃m de¬
bebit ꝑtine. ¶Simues deporta
te exceptionis timore uł siq
indiem debitum fu̾it uł sub

Expanded text:
um deportatus uiuo testatore alienauerit uel fuerit restitutus: tunc enim ad ipsum debebit pertinere.Si miles deportatte exceptionis timore uel si quod in diem debitum fuit uel sub
Abbreviated transcription (Latin):
sihrditas einõqueratur abe¬
mancipato filio uł ẜuo mãn¬
misso utilibꝯ acciompo post¬
ulatu: penes eos enĩ q̃sitehr
tum relictum abhis quire.¬

Expanded text:
si hereditas ei non quaeratur, ab emancipato filio uel seruo manumisso utilibus actionibus postulatur: penes eos enim quaesitaetum relictum, ab his qui re
Abbreviated transcription (Latin):
capite nõ ꝑmictit institiu. s
uetat. rũpi neue obea rc̃mi¬
n ratũ eet ꝙ succedit. porrop

Expanded text:
capite non permittit institui, sed uetat rumpi neue ob eam rem minus ratum esset, quod succedit. porro p
Abbreviated transcription (Latin):
eorum deportatus sit niehilomi¬
nus hos inter se consanginneoᷤᷤ¬
eẽ licet patri sin hrdes non exti¬
cisset. et qui num quam in potes¬
tate fuerunt. erunt sibi consan¬
gumei ut puta qui post capti¬
uitatem patris nascuntur. ł q

Expanded text:
um deportatus fuerit, nihilo minus eos inter se esse consanguineos, licet patri sui heredes non extitissent: et qui numquam in potestate fuerunt, erunt sibi consanguinei, ut puta qui post captiuitatem patris nascuntur
Abbreviated transcription (Latin):
er. Cum ita datur liber¬
tas siticio qui non est. bereᷤ
. dederit certa ꝑsona demõ¬
stratur. ac ꝓpt̾ ea inpersona
eius tantum conditio imple¬
ri pot̾. Sane. si cum cesserit dies
peccͬam condiciomi comp̾hen¬
sam. statu liber habuerit
uue coustituto nulli dando
consequitur libertatem. Di¬
u̾sa cansa est. legatarii. in
cuius persona placuit con¬
ditionem deficere.Si anteqmͣ
dederit legatarius peccu̾iam¬
u̾bis. si hr̃di uł si heredi ticio

Expanded text:
tur libertas: si 'Titio' qui non est heres 'decem dederit', certa persona demonstratur ac propterea in personam eius tantum condicio impleri potest. sane si cum cesserit dies pecuniam condicioni comprehensam statuliber habuerit, iure constituto nulli dando consequitur libertatem. diuersa causa est legatarii, in cuius persona placuit. condicionem deficere, si, antequam dederit legatarius pecuniamuerbis 'si heredi' uel 'si heredi Titio
Abbreviated transcription (Latin):
quid fc̃m sit. tunc etiam ee do¬
liclausula que uusta stipula¬
tione continetur. cenebitur ⁊
replicatione repelli potit.
¶Hec cautio que ꝓpt̾ legez
falcidiam int̾ponitur fideiu¬
ssorum h̃t prationem sim
plures dies peccĩna legata
est. cum certum sit legem fal¬
cidiam locum ħere non stipł¬
ationi. s computationi locũ
eẽ. pedius ait. ut extimetur

Expanded text:
tiam ex doli clausula, quae in ista stipulatione continetur, tenebitur et replicatione repelli poterit. Haec cautio, quae propter legem Falcidiam interponitur, fideiussorum habet praestationem. Si in plures dies pecunia legata est, cum certum sit legem Falcidiam locum habere, non stipulationi, sed computationi locum esse Pedius ait, ut aestimetur
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ palam hrs nũcupato sit le¬
gata aũt in tabuł collati fu¬
eunt iuł ait tabulas testĩno
intelligi quib hrs scupto
nõ est et magis codicilli qͣ
testm̃ existimand̾ sit et h̃ pu¬

Expanded text:
 palam heres nuncupatus sit, legata autem in tabulis collata fuerint, Iulianus ait tabulas testamenti non intellegi, quibus heres scriptus non est, et magis codicilli quam testamentum existimandae sint: et h
Abbreviated transcription (Latin):
dis nemo dix̾it codiculos e¬
uamusse. ¶Igitur si nicħ tĩe
depostumis spauit et codial¬
lis nõ enanescant et que ielic¬
ta sunt ꝓꝑte dimidra filior

Expanded text:
dis nemo dixerit codicillos euanuisse: igitur si nihil tum de postumis sperauit, et codicilli non euanescent et quae relicta sunt, pro parte dimidia filius,
Abbreviated transcription (Latin):
nõ dum sit spetur. ¶In tucelis.
tectam̃tarus id sequimuir qdn
onissimũ est et si sepnis tutor
datus sit nouissima scriptura
intuemur quifiliũ et exeo ne¬
potem habebat. si nepoti tuto

Expanded text:
lis testamentariis id sequimur quod novissimum est, et si saepius tutor datus sit, novissimam scripturam intuemur. Qui filium et ex eo nepotem habebat, si nepoti tuto
Abbreviated transcription (Latin):
eaqo per errorem omisa uł so¬
luta sunt condici posunt.
Et hic eigo quasi plus so¬
lutum uidetur ex eo qd̃ cau¬
tio int̾missa est et ait pom

Expanded text:
e per errorem omissa uel soluta sunt, condici possunt et hic ergo quasi plus solutum uidetur ex eo, quod cautio intermissa est. et ait Pom
Abbreviated transcription (Latin):
Egatanius qui roga Carus.¬
tus est aui onine segatum re¬
tituc si mauut se extusarx aui¬
tela. legatum ꝓpt̾ fidei comis¬
sum cõsecutꝰ cui simił ẽ qui
defalso egit noc obtinuit. ap̃

Expanded text:
egatarius, qui rogatus est alii omne legatum restituere, si maluit se excusare a tutela, legatum propter fideicommissarium consequitur: cui similis est, qui de falso egit nec optinuit.
Abbreviated transcription (Latin):
Equaquam cretend estei apͥ¬
iulegium excusacionis abia¬
tum cui fidei comissana liber¬
tas soluta est. Nam intoto fe¬
re uire manumissor ei modi
nich̾ uiris ut patronus. ⁊du¬
sus lib̃ti ꝑsonam ꝯsequitur
excepto ꝙ ius nocare patron¬
um nisi iussu p̾toris nõ deb.¬

Expanded text:
equaquam credendum est ei priuilegium excusationis ablatum, cui fideicommissaria libertas soluta est: nam in toto fere iure manumissor eiusmodi nihil iuris ut patronus aduersus liberti personam consequitur, excepto quod in ius uocare patronum ini
Abbreviated transcription (Latin):
Nm lantꝰ seruo quẽ
tibi segaueram fundum
legauit a tillicinus uerna
sab̾.pͥmum in seruo ratio¬
nem legis falcidie hñda
et quota pars ex eo deced̾et
eani ꝑtem in fundo legato
inutilem futuram deinde
ex reli quis ꝑtib fundi. le¬
gis falcidie portionem de¬
cessuram sicut exomnibuᷤ
legatis cassius qd̾ ẜuo ꝑs
lege falcidia decedat.Inci

Expanded text:
lautius.Seruo, quem tibi legaueram, fundum legaui.Atilicinus Nerua Sabinus primum in seruo rationem legis Falcidiae habendam et quota pars ex eo decederet, eam partem in fundo legato inutilem futuram, deinde ex reliquis partibus fundi legis Falcidiae portionem decessuram, sicut ex omnibus legatis.Cassius, quod seruo pars lege Falcidia decedat, inci
Abbreviated transcription (Latin):
si nouam iulla: necessano ei¬
truxit uł u̾itirm totaz sine
culpa sua collapsar restitĩit
erit cuis inpense peticio. Siłi
modo et si pastina instituitlx
e eñ in pense aut inres neca¬
as aut inutiles cedunt pan¬

Expanded text:
essario exstruxit uel ueterem totam sine culpa sua conlapsam restituerit, erit eius impensae petitio: simili modo et si pastina instituit. hae enim inpensae aut in res necessarias aut utiles cedunt par
Abbreviated transcription (Latin):
fructꝰ cedere. simim quasi deti¬
orem fundum feccxit man
nictũ ced̾e. Nõ magisꝙͣ si the¬
saumo fu̾it inuentus infruct̾
enĩ nõ ꝯputabitur. s ꝑscĩ di¬
midia iestituctur qi i alicno
anucnti.  Si tur infundonil¬
ieris dotali lapidicmnas mar

Expanded text:
fructu cedere, si minus, quasi deteriorem fundum fecerit, marructum cedere non magis, quam si thensaurus fuerit inuentus: in fructum enim non computabitur, sed pars eius dimidia restituetur quasi in alieno inuenti. Si uir in fundo mulieris
Abbreviated transcription (Latin):
Dem. In ratione legis
fal. morte seruorum cet̾oꝵ¬
q animalium furta. rapiñ
incendia.riuna. naufragia.
uis hostium p̾donum latro¬
num debitoꝵ fc̃a peiora no

Expanded text:
m. In ratione legis Falcidiae mortes seruorum ceterorumque animalium, furta, rapinae, incendia, ruinae, naufragia, uis hostium praedonum latronum, debitorum facta peiora no
Abbreviated transcription (Latin):
to hr̃s meus clare neq ascri¬
ptimẽ mannos singulos¬
Labeo trebacius presens leg¬
tum deberi putat. S rectius
dicetur id legatum mãnos
singulos deberi Umifaier¬
inqͦ domi nascetur quot a¬
mus mannos singulos bi

Expanded text:
to heres meus dare', neque adscriptum est 'in annos singulos'.Labeo Trebatius praesens legatum deberi putat, sed rectius dicetur id legatum in annos singulos deberi. 'Uini Falerni, quod domi nasceretur, quotannis in annos singulos bi
Abbreviated transcription (Latin):
exdie mortis domini lmnos
quidem annorum quibus
liber erit legatum debebit᷑.
Incerim autem hr̃s eialim̃¬
ta prestare cõpellitur abo.

Expanded text:
ex die mortis domini in quidem annorum, quibus iam liber erit, legatum debebitur: interim autem heres ei alimenta praestare compellitur.
Abbreviated transcription (Latin):
cemus et si sine dolo malo e¬
mancipauerit. stipło ãtis̃
collationis. tunc comititur
cum in t̾pellaturcum aliqͦ
spatio quo conferre pot̾it nõ
facit in aximetum uom ui¬
ri arbitratu collationem fi¬
e dicto p̾toris incertum est
siue ergo in totum fc̃a non ẽ
dit hec stipulatio. Et siue
quis conferat ex hac stipła¬
tione siue dolo fec̾it quomi¬
nus conferat. qnͣti ea res e

Expanded text:
cemus, si sine dolo malo emancipauerit. Stipulatio autem collationis tunc committitur, cum interpellatus cum aliquo spatio, quo conferre potuit, non facit, maxime cum boni uiri arbitratu collationem fieri edicto praetoris insertum est. Siue ergo in totum collatio facebit haec stipulatio: et siue quis non conferat ex hac stipulatione siue dolo fecerit, quo minus conferat, quanti ea res e
Abbreviated transcription (Latin):
tur. plane eodem rescripto ⁊¬
ad lectum est sic. nisi forte .a¬
uus nullum ex his bonis fruͤ¬
tum acquirere uult paratus¬
q est de potestatẽ dimittere
nepotem ut ad emancipatu
oẽ. emolum̃tum bonorum. po.¬

Expanded text:
tur. plane eodem rescripto adiectum est sic: 'nisi forte auus iste nullum ex his bonis fructum adquirere uult paratusque est de potestate nepotem dimittere, ut ad emancipatum omne emolum
Abbreviated transcription (Latin):
litauerat decedens patris
sui fi dei comissit pecodicillis.
ut peccłium suum castiẽse
ticio post mortem restitũet.
Querebatur an ut hr̃s
qrͣtam de duce possit. Dixi

Expanded text:
litauerat decedens patris sui fidei commisit codicillis, ut peculium suum castrense Titio post mortem restitueret: quaerebatur, an ut heres quartam deducere possit. dixi
Abbreviated transcription (Latin):
quas ꝑtes inssi fuerint
dare connemens uideri
et etiam exfidei.com. e
quas ꝑtes ei restitin o ꝑ¬
tere. si uero disparos in
ea peccuma distribuenda
significauerit testator ut
indeatur b̾rclitariis porcio¬
inbus congruere cosen¬
tancum eẽ et fideicõ. ꝓ

Expanded text:
quas partes iussi fuerint dare, conueniens uideri esse etiam ex fideicommisso aequas partes eis restitui oportere, si uero dispares in ea pecunia distribuenda significauit testator, ut uideantur hereditariis portionibus congruere, consentaneum esse etiam fideico
Abbreviated transcription (Latin):
at. sextãs itaq qui sub ꝯ ditoc
dato michiẽ adine solu ꝑtinz
Iter si tu sextantis ex quo ĩsti¬
tutꝰ h̾rs eẽs omisis adicionẽ
nũꝗd dubitas quĩ exsbcitutõe

Expanded text:
at: sextans itaque, qui sub condicione datus mihi est, ad me solum pertinet. Item si tu sextantis, ex quo institutus esses heres, omiseris aditionem, numquid dubitas, quin ex substitutione
Abbreviated transcription (Latin):
erunt .xui. enumeratione sic duc¬
ta ut in .u. graducum patrinm
maiorem demonstremus fecimꝰ
adiecto dum taxat filio filia qr
filius patri maioris totidem.
necͣce est ꝑsonas complectitur
quod pat̾rinis maior .i. octo toti¬
dem ex filie ꝑsonas computatis
is numerus efficietur quem supͣ
posumius amite maioris filius
filia hu sunt proaui sororis filiꝰ
filia abaina ꝑ ꝓainm nepos nep¬

Expanded text:
erunt sedecim, enumeratione sic ducerunt sedecim, enumeratione sic ducta ut in quinto gradu, cum patruum maiorem demonstraremus, fecimus, adiecto dumtaxat filio filia, quia filius patrui maioris totidem necesse est personas complectatur, quot patruus maior, id est octo. totidem ex filiae person‹a› computatis is numerus efficietur, quem supra posuimus. amitae maioris filius filia: hi sunt proaui sororis filius filia, abaui a
Abbreviated transcription (Latin):
ab aui. pater. auia pro ainis ab¬
pro auia.ab au totidem erunt
matris applłone ppoĩta. ¶Auũ¬
culus maximus est ab aine fr̃.
patris uł matris auimeulus
maior et numerus idem et ꝑ¬
sonarum expositio eadem q̃
supra hec dum tarat in mu¬
tato. ut proau frater ab amͦ
frem poãs amita maxima est
ab aui soror soror patris uel ma¬
tris maior cetera ut in prũo
maximo in uitato ħ tantum
ut ubi est abam fr̃ ꝑon atur ab¬
ain soror. ¶Matertera ma¬
xima est ab aine soror patris
uel matris mat̾tera maior. Ce¬
tera ut supra ad extremum.
apatruo maximo ꝓposinmus
quidam bis nominibus desig¬
nant obpatruus ab auicu¬
lus ab amita ob matertera.
¶Itaq et nos differenter hos po¬
nemus quos autem ego appello
ab patruos ab aui ab auiiculoᷤᷤ
ab amitas ab matteras illi de
mõstrant me fratris sororisq ab¬
nepotem. ¶Patrui maioris flliꝰ
filia hu sunt pro aili fratris fili
filia ab ain. ab aine per proauũ
nepos neptis exfilio ꝑsone sub h̾

Expanded text:
abaui› paterauiaproauiaabbaui totidem erunt matris appellatione proposita. auunculus maximus: is est abauiae frater, patris uel matris auunculus maior: et numerus idem et personarum expositio eadem quae supra hoc dumtaxat immutato, ut pro abaui fratre abauie fratrem ponas. amita maxima: ‹ea› est abaui soror, patris uel matris amita maior: cetera ut in patruo maximo immutato hoc tantum, ut ubi est abaui frater ponatur abaui soror. matertera maxima: ea est abauiae soror, patris uel matris matertera maior: cetera ut supra ad extremum a patruo maximo posuimus, quidam his nominibus designant: abpatruus abauunculus, abamita abmatertera: itaque et nos indifferenter hos ponemus. quos ego autem appello abpatruos abauunculos, abamitas abmaterteras, illi me demonstrant fratris sororisque abnepotem. patrui maioris filius filia: hi sunt proafilia, abaui abauiae per proauum nepos neptis ex filio: personae sub hoc
Abbreviated transcription (Latin):
pattui neptis eiusdem ex filia
pronepos exnepte filia nata.¬
Item proueptis. ¶Amite
prouepos proneptis cotidem.
personas eadem ratione et is
continet tantum pro pattuo
amita sumpta. ¶ Item a¬
uunculi pronepos proneptis
item pro patruo auumculo.
posito. ¶ Mat̾tere pronepos
truus positus est mat̾tere nu¬
merata eundem numierum
eius deciinis cognatione queri¬
tur consobrinoꝵ nepotes nep¬
tes ue frater fracris sororis q
ab nepos ab neptis efficiunt per
apparere pot. ¶Trinepos trinep
cis ab nepote enim nummierus qͣ¬
ip̃o nepote duas sig̾cam te prone¬
pote .iiii. ab nepote .uiii. at nepote
xui. hiis accedunt trinepos tri¬
neptis una exanepote nati alti
persingulos autem gradus ido
geminatio fit quia maribus adi¬
tiun tur semmne exquibus proxi¬
mus quisq progenitus. et enu¬
merabuntur. sic fllius nepos. ꝓ

Expanded text:
iusdem ex filia pronepos ex nepte filia nataitem proneptis amitae pronepos proneptis: totidem personas eadem ratione et is continet, tantum pro patruo amita sumpta. item auunculi pronepos proneptis, item pro patruo auunculo posito. materterae pronepos truus positus est, matertera enumerata eundem numerum eius, de cuius cognatione quaeritur, consobrinorum nepotes neptesue sunt. fratris sororisque abnepos abneptis: efficiunt persapparere potest. trinepos trineptis. ab nepote enim numerus quipso nepote duas significante, pronepote quattuor, abnepote octo, adnepote sedecim: his accedunt trinepos trineptis, una ex adnepote nati, per singulos autem gradus ideo geminatio fit, quia maribus adiciuntur feminae, ex quibus proximus quisque progenitur, et numerabuntur sic: filiusnepos
Abbreviated transcription (Latin):
fuius nepos eiusdem ex filio. Item
neptis pateramis proaiia frater
ai qui est patrinis magnus filꝰ
enis nepos enisdem exfilia. Item
neptis totidem et eadem ratione
exponuntur matris nomine añ¬
põ̾ito .i. aut aui mat̾m fratres ne¬
potes neptes computemus.⁊tẽ
iamita magna .i. aui sorori ne

Expanded text:
item neptis› paterauusproauiafrater aui qui est patruus magnusfili‹a› eius nepos eiusdem ex filiaitem neptis totidem et eadem ratione exponuntur matris nomine anteposito, id est ut aui materni fratr‹i›s nepotes et neptes computemus. item in amita magna, id est aui soror