comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ litigatores quid ꝓnuncietur. non
ras usurarum condemnauit contra
leges ⁊ sacras constitutiones. Ideoq lu¬
cuis tieius contra ꝓlatam sententiam
exigi possit pecunia scđm condemna.¬

Expanded text:
inter litigatores, quid pronuntietur, non ras usurarum condemnavit contra leges et sacras constitutiones ideoque Lucius Titius contra prolatam senteexigi possit pecunia secundum condemna
Abbreviated transcription (Latin):
ex eadem causa debetur. occupantis me¬
lior conditio est. nec deducitur quod eiꝰ¬
dem conditionis hominib debetur. si¬
cuti fit inde peculio accioꝵe. Nam ⁊ ħ
occupantis est mehor ea causa. sed ⁊ si
cum patre patronoue agetur: nonẽ
deducendum es alienum. Maxime q̃
eiusdem conditionis ꝑsonis debebitur.
ut libis lib̾tis. Is quoq qui ex causa
donationis conuenitur: in qͣntum
facere potest condemnatur. et quid̃
is solus deducto ere alieno. Et incetos
quibus ex simili causa pecunia debet᷑.
occupantis potior erit causa. Immo
nec id tam quod habet extorquendũ
ei puto.sed ⁊ ipsius habenda ẽ ne egeat.
maritus in qͣntum facere possit condẽ¬
natur. sed ex aliis quoq contractibus
ab uxore udicio conuentus. in qͣntum
facere potest condemnandus est. ex
diui piz constitutione quod ⁊ in ꝑsona
mulieris equa lance seruari eꝗtatis
suggerit ratio.
cum marito agitur. ita et cum socio: ũ
non ultra facultates domnentur an

Expanded text:
ex eadem causa debetur, occupantis melior condicio est nec deducitur, quod eiusdem condicionis hominibus debetur, sicuti fit in de peculio actione: nam et hic occupantis melior est causa. sed et si cum patre patronoue agetur, non est deducendum aes alienum, maxime quod eiusdem condicionis personis debebitur, ut liberis libertis.Is quoque, qui ex causa donationis conuenitur, in quantum facere potest condemnatur et quidem is solus deducto aere alieno: et inter eos, quibus ex simili causa pecunia debetur, occupantis potior erit causa. immo nec totum quod habet extorquendum ei puto: sed et ipsius ratio habenda est, ne egeat.maritus in quantum facere possit condemnatur, sed ex aliis quoque contractibus ab uxore iudicio conventus in quantum facere potest, condemnandus est ex divi Pii constitutione. quod et in persona mulieris aequa lance servari aequitatis suggerit ratio. cum marito agitur, ita et cum socero, ut non ultra facultates damnetur. an
Abbreviated transcription (Latin):
di status questionem facere temptabat.
quasi de serua sua nata sit qui iam
testamento conuentus a procula nu¬
trice thetidis in soluendis alimentis
R. non se habe unde alim̃ta ea exsol¬
uat. sed deb̾e eam patri suo restituere
lucio ticio. Idq cum illa intestatione
redigisset ut postea nullam questionẽ
pateretur ab eodem semꝓnio lucius ti¬
cius seie ꝓdere solutis alim̃tis puellam
uindicta manumisit. quero an possit
rescindi lib̾tas thetidis. paulus.m.
thetidem pro delicto habuisse iudet᷑.
potusse xam a lucio ad lb̾tatẽ ꝓduci.¬

Expanded text:
di status quaestionem facere temptabat, quasi de serua sua nata sit. qui iam testato conuentus a Procula nutrice Thetidis in soluendis alimentis respondit non se habere, unde alimenta eiusdem exsoluat, sed debere eam patri suo restituere Lucio Titio: idque ex illa in testationem redegisset, ut postea nullam quaestionem pateretur ab eodem Sempronio, Lucius Titius Seiae Proculae solutis alimentis puellam uindicta manumisit: quaero, an possit rescindi libertas Thetidis.Paulus respThetidem pro derelicto habuisse uidetur, potuisse eam a Lucio Titio ad li
Abbreviated transcription (Latin):
certiorem dñm facere. aut si potueris quoꝙ
⁊ fec̾is certiorem usucaꝑes. Sin uͦ cum scireᷤ
et posses non fec̾is certiorem: contra ẽẽ.
Tunc enim clam possedisse uideb̾is. neq
idem.⁊ pro suo ⁊ clam posside potest.¬
¶Si cum pater filiis bona que habebat
partitus sit:iex ea causa post mortem
patris ea teneant quod int̾̃ eos conueni¬
ret ut ea diuisio rata eẽt: usucapio his
ꝓcedet pro suo. in his rebus que aliena
in bonis patris coͥmieniuntur. ¶ Iuod
legatum non sit ab hr̃de. tñ ꝑperam tra¬
ditum sit: placet a legatario usucapi.qr
ex aliis causis concessa interum ꝓpt̃ea q̃
existimantes possidemus constituta est.
ut aliquis litium finis ẽẽt. sed id quod ꝗ
cum suum ẽẽ estimaret possedit usu capi
et.⁊̃ si falsa fuit eius estimatio. Quod tñ
ita interp̃tandum est ut ꝓbabilis error
possidentis usucapioni non obstet. ułuti
si obid aliquid possideam quod ẜuũ

Expanded text:
certiorem dominum facere, aut si potueris quoque certiorem dominum facere, aut si potueris quoque et feceris certiorem, usucaperes: sin uero, cum scires et posses, non feceris certiorem, contra esse: tum enim clam possedisse uideberis, neque idem et pro suo et clam possidere potest.Si pater cum filiis bona quae habebat partitus sit et ex ea causa post mortem patris ea teneant, quod inter eos conueniret, ut ea diuisio rata esset: usucapio his procedet pro suo in his rebus, quae aliena‹e› in bonis patris inueniuntur.Quod legatum non sit, ab herede tamen perperam traditum sit, placet a legatario usucapi, quex aliis causis concessa interim, propter ea, quae nostra existimantes possideremus, constituta est, ut aliquis litium finis esset. sed id, quod quis, cum suum esse existimaret, possederit, usucapiet, etiamsi falsa fuerit eius existimatio. quod tamen ita interpretandum est, ut probabilis error possidentis usucapioni non obstet, ueluti si ob id aliquid possideam, quod seruum
Abbreviated transcription (Latin):
onis que uocatur pro suo. hoc enim
modo possidemiis om̃ia que mari.terra.
celo. capiamus. aut que alluinoneflu¬
minum mũ fiunt. Item que ex rebus
alieno nomine possessis nata possidemũ.
uluti partum hr̃ditarie aut empte an¬
cille: pro possidemus. Similit̃ frucdtus rei
ex stipulatione te michi debe falso estima¬
bas tradidisti mnichi. Si scissem michin¬
chil deberi usu eum non capiam. Quod
si nescio: uiris est ut usucapiam. quia
ipsa traditio ex causa quam ueram eẽ
estimo: sufficit ad efficiendum. ut iaqͥ
michi traditum esꝰt pro meo possideam.
⁊ ita neractus scribit. idq u̾um eẽ puto.
d.ł.xi. ađ .s. ⁊ ancillam furtiuam
emisti bona fide. quod ex ea natum n
apiiũ te conceptum est ita possedisti ut
infra constitutum usucapionis tempus
cognoscens matrem eius furtuiam ẽẽ tre¬
bacius om̃i modo quod ita possessum est
usu captum eẽ. Ego sic puto distinguendũ
ut si nesciesis intra statatum tempus cuiꝰ
id mancipium ẽẽt. aut si scieris. aut pot̾is

Expanded text:
onis, quae uocatur pro suo. hoc enim modo possidemus omnia, quae mari terra caelo capimus aut quae alluuione fluminum nostra fiunt. item quae ex rebus alieno nomine possessis nata possidemus, ueluti partum hereditariae aut emptae ancillae, pro nostro possidemus: similiter fructus rei ex stipulatione te mihi debere falso existimabas, tradidisti mihi: si scissem mihi nihil debere, usi nescio, uerius est, ut usucapiam, quia ipsa traditio ex causa, quam ueram esse existimo, sufficit ad efficiendum, ut id quod mihi traditum est pro meo possideam. et ita Neratius scripsit idque uerum puto. d Sabinum.Si ancillam furtiuam emisti fide bona ex ea natum et apud te conceptum est ita possedisti, ut intra constitutum usucapioni tempus cognosceres matrem eius furtiuam esse, Trebatius omni modo, quod ita possessum esset, usucaptum esse. ego sic puto distinguendum, ut, si nescieris intra statutum tempus, cuius id mancipium esset, aut si scieris neque potueris
Abbreviated transcription (Latin):
ptiarum: an u̾o ⁊ ante nuptias. Est q̃stio
uulgata an sponsus possit usucaꝑe. hoc
est qui nondum maritus est: pro dote
nso ea mente tradidit res ut non ante
eus fieri uellet quam nuptie secute sus.
quod actum fu̾it credendum eẽ: idagi
uił ait. ut statim res eius fiant. ⁊ si alie¬
ne sint: usucapi possunt. que sententia
michi ꝓbabilis uidetur. ante nuptias aũt:
non pro dote usucapit. sed pro suo cons¬
tante aũt matrimonio ꝓ dote int̃ eos u¬
sucapio locum habet. int̾ quos est mat̾.¬
monium. Cet̃m si cessit matrimonium :
cassius ait cessare usucapionem. qina dos
nulla sit. Idem scribit. ⁊ si putauit ma¬
ritus ẽẽ matrimonium. sibi cum non
eẽt. usucaꝑe eum non posse. quia nul¬
la dos sit: que sentñtia ht̃ rõnem.
nuptias tradita sit: nec pro emptore nec
ꝓ suo ante nuptias usucapietur.

Expanded text:
ptiarum an uero et ante nuptias. est quaestio ptiarum an uero et ante nuptias. est quaestio uolgata, an sponsus possit hoc est qui nondum maritus est rem pro dnso ea mente tradiderit res, ut non ante eius fieri uellet, quam nuptiae secutae sint, r id actum fuerit, credendum esse id agi Iulianus ait, ut statim res eius fiant et, si alienae sint, usucapi possint: quae sententia mihi probabilis uidetur. ante nuptias autem non pro dote usucapit, sed pro suo.Constante autem matrimonio pro dote usucapio inter eos locum habet, inter quos est matrimonium: ceterum si cesset matrimonium, Cassius ait cessare usucapionem, quia e‹t› dos nulla sit.Idem scribit et si putauit maritus esse sibi matrimonium, cum non esset, usucapere eum non posse, quia nulla dos sit: quae sententia habet rationem.nuptias tradita sit, nec pro emptore nec pro suo ante nuptias usucapietur.
Abbreviated transcription (Latin):
i possideam aliqͣm
rem quam putabam michi legatam cũ
non eẽt pro legato non usucapiam.
tatoris quidem sit. sed adempta. in hoꝵ
ficit ad usucapionem. idem potest dici ⁊
si in nomine erit dubitatio. ułuti si ticio
legatum sit. cum sint duo ticii. ut alt̃
eorum de se cogitatum existimau̾it.
emo potest lega¬
torum nomine usticaꝑe. nisi is cum quo¬
testam̃ti facio est quia ita possessio ex iure
sionem in grediatur sine uicio legatariꝰ:
legate rei usucapio competit.
sucapit. cui legatum recte legatum est¬
recte relictum. Sed ⁊ si non uire legatũ
relinquatur. ł legatum est ademptum:
pro legato usucapi post magnas uarie
usucapionis:⁊ quidem uistissimus qui
appellatur ꝓdote. ut qui in dotem rẽ
accipiat: usucaꝑe possit. spatio solemm.
quo solent qui ꝓ emptore usucapiunt.⁊
nichil refert singłe res an pariter umi¬
uerse in dotem dentur. Et pͥnum de
tempore uideamus. qͣndo pro dote quis
usucaꝑe possit. utrum post tempora ni¬

Expanded text:
i possideam aliquam rem, quam putabam mihi legatam, cum non esset, pro legato non usucapiam: tatoris quidem sit, sed adempta codicillficit ad usucapionem. idem potest dici et si in nomine erit dubitatio, veluti si Titio legatum sit, cum sint duo Titii, ut alter eorum de se cogitatum existimaverit.emo potest legatorum nomine usucatestamenti factio est, quia ea possessio ex iure sionem ingrediatur sine uitio legatarius, legatae rei usucapio competit. sucapit, cui recte legatum relictum est: sed et si non iure legatum relinquatur uel legatum ademptum est, pro legato usucapi post magnas uarietusucapionis et quidem iustissimus, qui appellatur pro dote, ut, qui in dotem rem accipiat, usucapere possit spatio sollemni, quo solent, qui pro emptore usucapiunt.Et nihil refert, singulae res an pariter uniuersae ‹in› dotem darentur.Et primum de tempore uideamus, quando pro dote quis usucapere possit, utrum post tempora nu
Abbreviated transcription (Latin):
iles qui sub armata mili¬
tia stipendia meruit. condeminatus ea¬
tenus quatinus facere potest cogitur sol¬
uere. ¶ Decem aut noxe dede condem¬
natus. uidicati in .x. tenetur. Faculta¬
tem enim noxe dedende ex lege accepit.
¶Is qui stipulatus est.x. aut noxe dede.
non potest decem petere. Quia instipula
tione ꝑ se ueniunt ea que singula seꝑa¬
tim stipulari possumus. at uidicium so¬
liis noxe dedicionis nullum est. sed pe¬
cumariam condeninationem sequitur.
⁊ idõ idicati in .x. agitur. his enim soł ꝯ
demnatur. Noxe deditionisolutione est
que ex lege tribitur. ¶ Qui uidicati bo¬
na auctoritate distraxit furti actione ut
ui bonoꝵ raptoꝵ teneair: UIudicati ac¬
tio ꝑpetua est ⁊ rei ꝑsecutionem continoe:
item hr̃di ⁊ in hr̃dem compeat.

Expanded text:
qui sub armata militia stipendia meruit, condemnatus eatenus, qua facere potest, cogitur solvere. Decem aut noxae dedere condemnatus iudicati in decem tenetur: facultatem enim noxae dedendae ex lege accipit. at is, qui stipulatus est decem aut noxae dedere, non potione singula per se ueniunt ea, quae singula separatim stipulari possumus: at iudicium solius noxae deditionis nullum est, sed pecuniariam condemnationem sequitur. et ideo iudicati decem agitur, his enim solis condemnatur: noxae deditio in solutione est, quae e lege tribuitur.Qui iudicati bona auctoritate sua distraxit, furti actione et ui bonorum raptorum ei tenetur.Iudicati actio perpetua est et rei persecutionem continet: item
Abbreviated transcription (Latin):
habitum posfidebas. ego sciens in ea cã
eẽ abs te emerim: me usucapturũ ꝯstat.
Nec obstare quod in bonis tuis non fu̾it.
Nam ⁊ si tͥ rem ab uxore donatam sciẽs
emerd. quia quasi uolente ⁊ concedñte
dño id faceres idem uris est. Id quod
quisq pro delicto dimisit habu̾it. con¬
timio meum sit. sicuti cum quis spar¬
serit es. aut aues emiserit. quamius
incerte ꝑsone uolu̾it eas eẽ. tñ eius fi¬
erent qui eas sustułit. Easq cum quis
pro delicto habeat. similis intelligit᷑ uo¬
luisse alicunis fieri.
it rem ꝓ delicto habatam ẽẽ.
d.ł. ex minutio.
iquis merces ex
naue iactas muenisset. non ideo usu¬
caꝑe non possit. quia non uidentur

Expanded text:
habitum possidebas, ego sciens in ea causa esse abs te emerim, me usucapturum constat nec obstare, quod in bonis tuis non fuerit: nam et si tibi rem ab uxore donatam sciens emero, quia quasi uolente et concedente domino id faceres, idem iuris est.Id, quod quis pro derelicto habuerit, continuo meum fit: sicuti cum quis aes sparserit aut aues amiserit, quamuis incertae personae uoluerit eas esse, tamen eius fierent, cui casus tulerit ea, quae, cum quis pro derelicto habeat, simul intellegitur uoluisse alicuius fieri. rit rem pro derelicto habitam esse. do ex Minicio. Si quis merces ex naue iactatas inuenisset, num ideo usucapere non possit, quia non uiderentur
Abbreviated transcription (Latin):
habitam si sciamus: possumus acqui¬
rere. Sed ꝓculus non desin̾e eam rem
dñi eẽ: nisi ab alio possessa fu̾it. Iuł
desmere quidem omittentis ẽẽ noN
fieri alt̾ius añ: nisi possessa fuerit
et reCT e

Expanded text:
habitam si sciamus, possumus adquirere.Sed Proculus non desinere eam rem domini esse, nisi ab alio possessa fuerit: Iulianus desinere quidem omittentis esse, non fieri autem alterius, nisi possessa fuerit, et
Abbreviated transcription (Latin):
d. ł.lx.u. dig̃. Cõmuni lib̾to c si ex du¬
ob patͦns alt̃ usuirandũ exeg̃it ne uxoiẽ
ducat. ł uiuo libto decessert̃. is qui extra
hano culpã fũit ł sup̃ uix̃it partis utriq
debite bõꝵ possessionẽ solus habebit.

Expanded text:
uni liberto si ex duobus patronis alter iusiurandum exegerit ne uxorem ducat, uel uiuo liberto decesserit: is qui extra hanc culpam fuerit uel superuixerit partis utrique debitae bonorum possessionem solus habebit.
Abbreviated transcription (Latin):
est. Sed si qua distributio eiꝰ reifacta ẽ: tunc int̾¬
ẽ. quom sit legatũ.. Si factũ auꝵ legatũ est
om̃e adeũ ꝑtinet cui legatũ est ex quo auro ali¬
quid ẽ effectũ siuĩ id sue siue alt̾uis usioĩs causa
ꝑatsĩ eẽt. ułuti uasa aurea emblemata signa au¬
rum muliebre. ⁊ c̾. que his reb sunt similia. S.
si infectũ legatũ ẽ. qđ eiꝰ ita factũ est. Ut eo qđ ad

Expanded text:
distributio eius rei facta est, tunc interest, quomodo sit legatum. si factum aurum legatum est, omne ad eum pertinet cui legatum est ex quo auro aliquid est effectum, sive id suae sive alterius usionis causa paratum esset, veluti vasa aurea emblemata signa aurum muliebre et cetera, quae his rebus sunt similia. sed si infectum legatum est, quod eius ita factum est, ut eo
Abbreviated transcription (Latin):
ampliꝰ quã .iiii. lbre ñ dep̃hendent᷑. in toti
quinq libris hr̃dem obligatũ ẽẽ. qm̃ arti
culus ÷ p̃sentis tp̃is demonstratione in se con¬
tinet. qđ ipse in qnͣtũ ad ip̃am uñis obligatio.¬
testator inde libram ꝗͣ diminuere ullet ex
legato uxori sue. Tunc mutata uoluntas de¬
functi locũ faciet doli mali exceptioẽ ut si ꝑ¬
seũaũit muler impetͣndis.u. libris excepti¬
one doli.m. sũm oueat᷑. Sed si ex necessitate
ere ex legato. tẽ mulieri ip̃o uire .u. libree
auri debebunt᷑. nec doli.M. exceptio noce¬
bit adu̾sus petentẽ. qđ si ita legasset. uxori¬

Expanded text:
amplius quam quattuor librae non deprehendentur, in totis amplius quam quattuor librae non deprehendentur, in totis quinque libris heredem  praesentis temporis demonstrationem in se continens. quod ipsum quantum ad ipsam iuris obligatiotestator inde libram, quod deminuere uellet ex legato uxoris suae, tunc mutata uoluntas defuncti locum faciet doli mali exceptioni, ut, si perseuerauerit mulier in petendis quinque libris, exceptione doli mali submoueatur. sed si ex necessitate ere ex legato, tunc mulieri ipso iure quinque librae auri debebuntur nec doli mali exceptio nocebit aduersus petentem.
Abbreviated transcription (Latin):
eri non debet᷑. põp̃. hoc ex parte uerumẽ. ⁊ ex
parte falsum. Nam de eo quod debet᷑ sine dubio
ut puta si auri libras stipłatus fuĩt. ħ aũt qđ ei
debet᷑ exstipłatũ fuĩt ñ ꝑtinet ad uxorẽ. cũ illius
hr̃⁊ legauit. In aurifice falsum ẽ. si aurũ dedĩt.
ita ut ex eo auro aliquid ⁊ͥ facẽt. Nam tc̃ licet ap̃
aurificẽ sit aurum: dm̃um aũt non mutauit.
turũ ꝓ oꝑa aurifici .R. ꝑ qd eo ꝑducim᷑: ut nchil¬
ominus uxori debeat᷑. Qd siam dedit autrifi¬
ci. ut ñ tñ exeo aurofieret. Sͥ aliqđd corpuscłm.
sed ex alio tc̃ quatinꝰ dñium tͣnsit eiꝰrei ad au¬
rificẽ. qͥppe quasi ꝑmutationẽ fecisse uidea¬
tur. et ħ auꝵ ñ tͣnsiuit aduxorem.
tem scrib quintus.M.Si maritus uxori cum
hrr̃ .u. pondus auri legasset. ita aurum qđ¬
cũq uxoris causa ꝑatum eẽt. uti hr̃s uxori
daret: ⁊̃ silibra auri iñ uenisset ⁊ mortis tp̃r

Expanded text:
eri non debetur.Pomponius. hoc ex parte uerum est, ex eri non debetur.Pomponius. hoc ex parte uerum est, ex parte falsum. nam de eo, quod debetur, sine dubio: ut puta si auri libras stipulatus fuerit, hoc aurum quod ei deberetur ex stipulatu, non pertinet ad uxorem, cum illius od in actione haberet, legauit. in aurifice falsum est, si aurum dederit ita, ut ex eo auro aliquid sibi faceret: nam tunc, licet apud aurificem sit aurum, dominium tamen non mutauit a aurifici: per quod eo perducimur, ut nihilo minus uxori debeatur. quod si aurum dedit aurifici, ut non tamen ex eo auro fieret sibi aliquod corpusculum, sed ex alio, tunc, quatenus dominium transit eius auri ad aurificem quippe quasi permutationem fecisse videatur, et hoc aurum non transibit ad uxorem. Item scribit Quintus Mucius, si maritus uxori, cum haberet quinque pondo auri, legasset ita: "aurum quodcumque uxoris causa paratum esset", uti heres uxori daret, etiamsi libra auri inde venisset et mortis tempore
Abbreviated transcription (Latin):
nilia.in quib gemine. ⁊ margarite. insuꝑ ⁊
situm ẽ anhec oĩa mundo continent᷑. Seũ. R
nearie mundo muliebri contimi. Item cum
maures inquib due margaite e lenchis et
smaragdi duo legasset: et postea eletichoseisd
aures. ꝗͣuis margarite. his decͣcte sunt eis de
chelindris cĩ sex ex margaritis detraxisset.
tis. sed ⁊ ipse solitus. fuit uti qͣdam ueste. que
̃ mulierib conueniens ẽ. Itaq ante om̃ia
dicendũ est ea legata eẽnt qͥe qua senserit
testator. ñ que reuera aut muliebris aut uirił
sit. Nam i quintus .m. ait scire sequendam
senatorẽ muliebrib senatoris uti solitũ qui si
legaret muliebrẽ uestẽ. non uidẽtꝰ de ea sensis¬
se qͣ ip̃ quasi uirili utebat᷑.¬
aurũ suĩ om̃e pat̃ .f. uxori sue legasset: id au¬
rum quod aurifisci faciendũ dedisset. aut qđ er
deb̾et᷑. si ad aurifice ea rep̃hensum non eẽt muli¬

Expanded text:
nilia, in quibus gemmae et margaritae insunt, et nilia, in quibus gemmae et margaritae insunt, et situm est, an haec omnia mundo continentur. Scaeuolneare mundo muliebri contineri. Item cum inaures, in quibus duae margaritae elenchi et smaragdi duo, legasset et postea elenchos eisdem aures, quamuis margarita eis detracta sint. De cylindris, etiam sex de margaritis detraxisset. tis, si et ipse solitus fuerit uti quadam ueste, quae etiam mulieribus conueniens est. itaque ante omnia dicendum est eam legatam esse, de qua senserit testator, non quae re uera aut muliebris aut uirilis sit. nam et Quintus Titius ait scire se quendam senatorem muliebribus cenatoriis uti solitum, qui si legaret muliebrem uestem, non uideretur de ea sensisse, qua ipse quasi uirili utebataurum suum omne pater familias uxori suae legasset, id aurum, quod aurifici faciundum dedisset aut quod ei deberetur, si ab aurifice ei repensum non esset, muli
Abbreviated transcription (Latin):
eo sensisset is qui petat ꝓbet. eraciꝰ ꝓculum
refert. ita respondisse. uasis electrinis legatis in¬
chil int̃ est qͣnta ea uasa de quib qr̃ argenti aut
electri habebant. S utrũ arg̃ntum electro anele¬
ctrũ an argento cedat. is ex aspectu uasoꝵ faciliꝰ
intelligi posse. qđ si in obscuro sit inspiciendũ
est in neutro nũo ea uasa is qui testam̃tum fe¬
cit habiũint. ab̾o testõ suo neratie uxori
suȩ noĩatim legauit. uestẽ mundũ muliebrẽ
om̃em. ornam̃taq muliebria om̃ia. lanam.
linum. purpuram. uersi coloria facta. infecta¬
q om̃ia ⁊ cet̾a. Sed ñ mutat substantiã rerum
ñ necessaria uerboꝵ multiplicatio. quia lab̃
testõ lanam ac de iñ u̾sicoloria scͥpsit. qͣsi de¬
sit lana tincta. lana eẽ detͥctoq uerbo uersi¬
colorio. nichilominꝰ uersicoloria debebunt᷑.
si non appareat aliam defuncti uoluntatem
fuisse.
sse.Utia mundũ muliebrem septicie
legauit. ea putabat sibi legata. i ornam̃ta ⁊ mo¬

Expanded text:
e sensisse is qui petat probet. Neratius Proculum refert ita respondisse uasis electrinis legatis nihil interesse, quantum ea uasa, de quibus quaeritur, argenti aut electri habebant, sed utrum argentum electro an electrum argento cedat? id ex aspectu uasorum facilius intellegi posse: quod si in obscuro sit, inspiciendum est, in utro numero ea uasa is, qui testamentum fecit, habuerit. Labeo testamento suo Neratiae uxori suae nominatim legauit 'uestem mundum muliebrem omnem ornamentaque muliebria omnia lanam linum purpuram uersicoloria facta infectaque omnia' et cetera. sed non mutat substantiam rerum non necessaria uerborum multiplicatio, quia Labeo testamento lanam ac deinde uersicoloria scripsit, quasi desit lana tincta lana esse, detractoque uerbo 'uersicolorio' nihilo minus etiam uersicoloria debebuntur, si non appareat aliam defuncti uoluntatem fuisse. Titia mundum muliebrem Septiciae legauit: ea putabat sibi legata et ornamenta et mo
Abbreviated transcription (Latin):
us matĩe. auri nũo non habñda.¬
rgento potorio uł escario legato in his quae
dubiũ ẽ ciuus gm̃s sint consuetudinem patͥs
.f.spectandam non ĩ in his que certũ ẽ eiꝰ gñĩs
non eẽ. Guidam ppłaris uxoris sue argñ-¬
tum escãĩum legauãt. quesitũ ẽ cum pater .E.
in argento suo uasa habũat quib ⁊ potabat.
filia mea dulcissima emedio sumitto. tͥq habeto
ornam̃tum om̃e m̃ĩ muliebre. cũ auro :⁊ si qͣ
alia muliebria appariũnt. cũ testatͥe ⁊ negocia¬
trix fuĩt anñ solũ argentum qđ in domo łitra

Expanded text:
us materiae auri numero non habenda.us materiae auri numero non habenda.Argento potorio uel escario legato in his, quae dubium est cuius generis sint, consuetudinem patris familias spectandam, non etiam in his, quae certum est eius generis non esse.Quidam primipilaris uxori suae argentum escarium legauerat: quaesitum est, cum pater familias in argento suo uasa habuerat, quibus et potabat filia mea dulcissima e medio sumito tibique habeto ornamentum omne meum muliebre cum auro et si qua alia muliebria apparueri‹n›t', cum testatrix negotiatrix fuerit, an non solum argentum, quod in domo vel intra
Abbreviated transcription (Latin):
auł. Si quis ita legaũit. uxori mee mun¬
dum ornam̃ta seu queq eiꝰ causa ꝑaui do lego
placet om̃ia debi sicun cũ ita legat᷑ ticio uina
que in urbe habeo seu in portu dolego. Om̃ia
debi. ħ i uerbũ. seu ampliꝰ uandi legati gr̃a po
minimã relinquebat. ita legaũat. lancem mi¬
norem illi lego. medie magnitudinis uidi lega¬
tam lancẽ. ꝑ sũ ẽ si ñ apparent. quã lancem
sa enea. cẽtãq om̃ia que ad eandem similitu¬
dinem redigi possunt. argento facto cedunt.¬
auro facto ad nũant᷑. gemime anuł incluse q̃¬
ꝓ anuloꝵ sunt argentea cinibia crustis aureis
illigata margarite que ita oanam̃tis muliebri¬
bris contexte sunt.U̾. ⁊ his aspectus auri poten¬
tior sit. auro facto annũant᷑. aurea emblema¬
ta que in lapidib absidib argenteis eent ⁊ re¬
plũbari possunt. deb̃i gallꝰ ait. Sed lab̃o impro¬
bat. tub̃o aut qđ testatõ auri nũo hũisset. lega¬
tum deb̃i ait. alioqͥn aurata unclusa uasa abẽi¬

Expanded text:
um.Si quis ita legauerit: 'uxori meae mundum ornamenta seu quae eius causa paraui, do lego', placet omnia deberi, sicuti cum ita legatur: 'Titio uina, quae in urbe habeo seu in portu, do lego', omnia deberi: hoc enim uerbum 'seu' ampliandi legati gratia pminimam relinquebat, ita legauerat: 'lancem minorem illi lego'. mediae magnitudinis uideri legatam lancem responsum est, si non appareret, quam lancem la aenea ceteraque omnia, quae ad eandem similitudinem redigi possunt, argento facto cedunt.Auro facto adnumerantur gemmae anulis inclusae, quippe anulorum sunt, cymbia argentea crustis aureis illigata. margaritae, quae ita ornamentis muliebribus contextae sunt, ut in his aspectus auri potentior sit, auro facto adnumerantur. aurea emblemata, quae in lapidibus apsidibus argenteis essent et replumbari possent, deberi Gallus ait: sed Labeo improbat.Tubero autem, quod testator auri numero habuisset, legatum deberi ait: alioquin aurata et inclusa uasa alteri
Abbreviated transcription (Latin):
forma ẽ exp̃ssum. ułuti que philippis s̃. itẽq nũ¬
mismata i similia argãto legato non puto uentͥs
causa habita mundũ si asia continĩ quia argñ¬
ti nũo non habent᷑. Ergñtum factũ recte ꝗ
ita diffiniẽit qđ neq inmassa neq in lamina.
neq in signata neq in suppellectili. neq iN
mundo. neq in ornam̃tis sit.

Expanded text:
forma est expressum, ueluti quae filippi sunt itemque nomismata et similia.Argento legato non puto uentris causa habita scafia contineri, quia argenti numero non habentur. Argentum factum recte quis ita definierit quod neque in massa neque in lamna neque in signato neque in supellectili neque in mundo neque in ornamentis insit.
Abbreviated transcription (Latin):
trationẽ legati ⁊ argum̃tum. Idõq ip̃o uire
alienata libra auri ampliꝰ.iiii. pondo. nec re¬
manebunt in obligationẽ nec erit. ut non¬
dũ distinctione. qua ex cã alienauit testatõ.
itie amice mee cũ qua sine m̃¬
dacio uixi. auri pondo .u. dari uolo quero
an hr̃des ad p̃stacionẽ inte grã mat̾ie auri.
an ad p̃ctum ⁊ qͣntũ pr̃andũ cõppellendi st̃.¬
pauł .R.aut aurũ ei de qua queritur pr̃ari
oportere. aut p̃ciũ auri qͣntũ cõꝑari potest.
Itẽ quero silite contestata p̃tor ita ꝓnuncia¬
uit. ut matia prẽtur. an tutores audiendis
pondis mat̾iam pr̃ari uissit. recte ꝓnuncias¬

Expanded text:
trationem legati et argumentum: ideoque ipso iure alienata libra auri amplius quattuor pondo non remanebunt in obligatione, nec erit utendum distinctione, qua ex causa alienaverit testator.itiae amicae meae, cum qua sine mendacio uixi, auri pondo quinque dari uolo': quaero, an heredes ad praestationem integrae materiae auri an ad pretium et quantum praestandum compellendi sint. aut aurum ei, de qua quaeritur, praestari oportere, aut pretium auri, quanti comparari potest. Item quaero, si lite contestata praetor ita pronuntiavit, ut materia praestetur, an tutores audiendi sint ponderis materiam praestari iussit, recte pronuntias
Abbreviated transcription (Latin):
que pat̾ obligauat dimisso hr̃ditario creditoẽ
nũmis noui creditoris apͥore inseq̃ntẽ credito
creditores distraxissetan emptores qui fidĩ cõ¬
entur recte cͣctũ: si ñ erat. aliud inhr̃ditate uñ
debitũ exoluisset. ¶: Duob libtis stico ihero¬
te hr̃dib institutis ita cauit. fundũ cornelia¬
nũ de noĩe meoꝵ exire ueto. Unus ex hr̃dib
stichus ancillã aretusã testõ lib̾am ẽẽ iussit. ei¬
q partẽ suã fundi legauit. Quero: aneros
icet̃ ꝯlib̾ti stichi ancillã ex cã fidĩ cõmissi euiꝰ
fundi parte ab hr̃de stichi petẽ possint.R. ñ¬

Expanded text:
querat, dimisso hereditario creditore nummis noui creditoris, a priore in sequentem creditorcreditores, distraxisset, an emptores, qui fideicomentur recte contractum, si non erat aliud in hereditate, unde debitum exsoluisset.Duobus libertis Sticho et Erote heredibus institutis ita cauit: 'fundum Cornelianum de nomine meorum exire ueto': unus ex heredibus Stichus ancillam Arescusam testamento liberam esse iussit eique partem suam fundi legauit: quaero, an Eros et ceteri conliberti Stichi ex causa fideicommissi eius fundi partem ab herede Stichi petere possint.
Abbreviated transcription (Latin):
itia honestissima femina cũ in negotiis ss̃
oꝑa callimachi semꝑ utẽtur. que ex testõ caꝑe ñ
pot̾at testam̃to facto manu sua ita cauit.
dib titie exigi possit.R. ñ id circo qͥ scͥꝑtum est:
iexigi posse infraudẽ legis relictum Ex his

Expanded text:
Titia honestissima femina cum negotiis suis opera Callimachi semper uteretur, qui ex testamento capere non poterat, testamento facto manu sua ita cauit: dibus Titiae exigi possit. respondi non idcirco quod scriptum est exigi posse in fraudem legis relictum.Ex
Abbreviated transcription (Latin):
⁊exinde usuras non pr̃abit: ⁊ si ante imp̃n-
irem pupillarem: mox inusus suos
nan uidebitur uertisse qͣntitatem
ncurrit. cũ qͣntitate sibi debita: u
post finitam tutelam uideamus an
emora tantum:l magis ẽ ut quo ad rei ad¬
datur pecunia: consequatur. nec enĩ debet
ei sterilis eẽ pecunia: Si tantum fuit in sub¬
stantia pupilli. Unde consequenter dicendũ
est non oportere eumusuras apupillo exige.
Ꝙd ergo: Si dere pupillari non pdtuit sibi so¬
luere. quia erat deposita ad p̃dioꝵ compatio¬
nem. Si quidem non postulauit a p̃toie: ut
ꝓmatur pecunia ł hoc munus deponatur ÷ͥ
imputet: si uero hoc desidauit. nec impetrauit.
dicendum ẽ non deꝑire ei usuras. incontiario
iudicio. ufficit tutoris bñ ⁊ diligenter
negotia gessisse. ⁊ si euentum adũsum habi¬
it quod gestum est.

Expanded text:
exinde usuras non praestabit. et si ante impendit in rem pupillarem, mox in usus suos uertit, non uidebitur uertisse quantitatem, quae concurrit cum quantitate sibi debita, utpost finitam tutelam, uideamus, an ex mora tantum. et magis est, ut, quoad ei reddatur pecunia, consequatur: nec enim debet ei sterilis esse pecunia. Si tamen fuit in substantia pupilli unde consequetur, dicendum est non oportere eum usuras a pupillo exigere. Quid ergo, si de re pupillari non potuit sibi soluere, quia erat deposita ad praediorum comparationem? si quidem non postulauit a praetore, ut promatur pecunia uel hoc minus deponatur, sibi imputet: si uero hoc desiderauit nec impetrauit, dicendum est non deperire ei usuras in contrario iudicio. Sufficit tutori bene et diligenter negotia gessisse, etsi euentum aduersum habuit quo
Abbreviated transcription (Latin):
imp̃ssum ẽ siuie ꝓ tutore negotia gessit. ⁊ post¬
ea turõi constiuitus ẽ uł uentris erat curator.
tẽdei ũ non ꝓ̃cutore negotia gerebat debet qd̾¬
uenire ⁊ ante impensum ẽ. deducunt᷑ enim
in tucele uidiciu sumptus quoscumq fec̾it
nirem pupilli. sic tñ: si ex bona fide fecit.
anc actionem ppetuam eẽ palam est
⁊i hr̃di in heredem dari. cetosq successores: ⁊
ad quos eas res ꝑtinet ⁊ in eos.

Expanded text:
egotia gessit et postea tutor constitutus est, vel ventri erat curator: sed et si non pro tutore negotia gerebat, debet venire quod ante impensum est: deducuntur enim in tutelae iudicium sumptus, quoscumque fecerit in rem pupilli, sic tamen, si ex bona fide fecit. Hanc actionem perpetuam esse palam est, et heredi et in heredem dari ceterosque successores et ad quos ea res pertinet et in eos.
Abbreviated transcription (Latin):
co̾ habi debet. quo eẽt finita cutela. ⁊ sicut
accusationes patitur. ꝑinde hanc si pupillꝰ
pubes factus eẽt. ita cc̾io uidicio siquid ei ab¬
erit. ꝓsequi debebit. Nichil enim ꝓhibet sus¬
pecstum ditorem eẽ. quãuis cõpliũa in rempu¬
uib impendit: que eum admtitere non
oportet.
ls. ł .i.t. Heredem tutoris si eã fũmam¬
soluerit inquam obligati pupilli fuerunt.
accusationem contrariam adũsus eos ha¬
be posse respondi.¬
ad plaunt᷑. Si tutor pro
pupillo se obligauit. habet contrariam
accusationem antoquam soluat.
De cõ
qui ꝓ tutore uł cõmuna negocia gessit

Expanded text:
inita tutela, et sicut actiones patitur perinde ac si pupillus pubes factus esset, ita contrario iudicio, si quid ei aberit, persequi debebit: nihil enim prohibet suspectum tutorem esse, quamvis complura in rem pupilli impenderit, quae eum amittere non oportet.sponsorum Heredem tutoris, si eam summamsolverit, in quam obligati pupilli fuerunt, actionem contrariam adversus eos habere posse respondi.ad Plautium. Si tutor pro pupillo se obligauit, habet contrariam actionem et antequam soluat. DE EO QUI PRO TUTORE PROUE CURATORE NEGOTIA GESSIT
Abbreviated transcription (Latin):
pes ꝑsonas ułuti meretiicẽ. aparente eman¬
cipatus ⁊ manumissus hr̃des fecisset totoꝵ
uite partis. si ñ turpis hr̃s eẽt institutus.
¶Si filius emancipatus testam̃to suo patrem
suũ p̃terierit. siue hr̃dem institiũt. fidĩ com¬
missa ñ coget᷑ pat̃ prare ex sua parte que eide¬
bet̾. ⁊̃ si adieĩt hr̃ditatẽ. s isi filia uł neptis
manumissa sit.⁊ pat̃ uł auus p̃titus petat bo¬
noꝵ possessionẽ. eadq in filio dicenda st̃
cipauit de his que lib̾tatis cã ĩposita fiũint.
p̃tor nicħ edicit. ⁊ iõ frustra pat̾ oꝑas stipła¬
bit᷑ de filio.
filiũ quẽ
pat̃ male cc̃pietatẽ afficiebat
cogit emancipa¬
re. quo postea defunc¬
to. pat̾ ut ma-¬
numissor bõꝵ
possessionem
⁊ͥ cõpetẽ dicebat.
neratii pͥsci. ⁊ aristonis
ei ꝓpt̃ necessitatẽ soluende piecatis denega¬
ta e
De bõꝵ sossessione ex testam̃to milias

Expanded text:
pes personas, ueluti meretricem, a parente emancipatus et manumissus heredes fecisset, totortutae partis, si non turpis heres esset institutus. Si filius emancipatus testamento suo patrem suum praeterierit siue heredem instituerit, fideicommissa non cogetur pater praestare ex sua parte, quae ei debetur, etiamsi adierit hereditatem. sed et si filia uel neptis manumissa sit et pater uel auus praeteritus petat bonorum possessionem, eadem quae in filio dicenda suntcipauit de his, quae libertatis causa imposita fuerint, praetor nihil edicit, et ideo frustra pater operas stipulabitur de filfilium, quem pater male contra pietatem adficiebat, coegit emancipare. quo postea defuncto, pater ut manumissor bonorum possessionem sibi competere dicebat: Neratii Prisci et Aristonis ei propter necessitatem soluendae pietatis denegata est. DE BONORUM POSSESSIONE EX TESTAMENTO MILI
Abbreviated transcription (Latin):
sionẽ uenire ñ posse. lib̾os aut manumissoĩs
ñ euenire ad cc̃ tabulas bõꝵ possessionẽ filis
ꝯstat. ꝗͣuis patͦni ueniant. Patrẽ aũt accepta
cͥcͣ tabulas bõꝵ possessione. ⁊uis antiquũ
qͥ i sme manumissione habebat. posse sͥ de¬
fende: uilianꝰ scͥpsit. nec ii ei noc̃e debet qđ
iura patͦnatus habebat cũ sit ⁊ pater.

Expanded text:
sionem uenire non posse.Liberos autem manumissoris sionem uenire non posse.Liberos autem manumissoris non uenire ad contra tabulas bonorum possessionem filii constat, quamuis patroni ueniant.Patrem autem accepta contra tabulas bonorum possessione et ius antiquum, quod et sine manumissione habebat, posse sibi defendere Iulianus scripsit: nec enim ei nocere debet, quod iura patronatus habebat, cum sit et pate
Abbreviated transcription (Latin):
plo patͦni adcc̃ tabulas bõꝵ possessionẽ ad¬
initat᷑. enum̾ant᷑ gͥ edicto ꝑsone manumis¬
soꝵ sio in eo ꝗ apatre auoue pat̃no. ꝓ auo¬
ue pat̾ñi aui patre¬
nepos ab auo
manumissus¬
dedit se ad ro¬
gandũ patͥ suo.
siue manens
in potestate pat̾s decesserit
siue manu¬
missus diẽ suũ obeat. solus admiitetur. auus
ad eiꝰ successionẽ. ex int̃p̃tatione edica. quia
ꝑuĩ p̃tor defert bõꝵ possessionẽ. atq si ex ẜ¬
uitute manumissus ẽẽt. porro si ħeẽt aut ñ
eẽt arrogatus. qr arrogatio lib̾ti ad mittũ¬
da ñ est. aut si obrepserit patͦm tm̃ nichilo
minꝰ uis integrũ maneret. Si parens ł accep̃
pecuniã ut emanciparet. ł postea unus in
eũ filius qͣntũ satis ẽ ꝯtulit. ne uidicia eius
inquietet. exceptione doli repellet᷑. Est ⁊ aliũ
casus quo boꝵ possessionẽ cc̃ tabulas parens ñ
accipit si forte filius militare ceꝑit. Nã diuus
pius rescͥpsit patrẽ ad ccͣ tabulas bõꝵ posses¬

Expanded text:
tra tabulas bonorum possessionem admittatur.Enumerantur igitur edicto personae manumissorum sic: 'in eo, qui a patre auoue paterno proauoue paterni aui patre'.Nepos ab auo manumissus dedit se adrogandum patri suo: siue manens in potestate patris decesserit siue manumissus diem suum obeat, solus admittetur auus ad eius successionem ex interpretatione edicti, quia possessionem atque si ex seruitute manumissus esset: porro si hoc esset, aut non esset adrogatus, quia adrogatio liberti admittenda non est, aut si obrepserit, patroni tamen nihilo minus ius integrum maneret.Si parens uel accepit pecuniam, ut emanciparet, uel postea uiuus in eum filius quantum satis est contulit, ne iudicia eius inquietet, exceptione doli repelletur.Est et alius casus, quo bonorum possessionem contra tabulas parens non accipit, si forte filius militare coeperit: nam diuus Pius rescripsit patrem ad contra tabulas bonorum posses
Abbreviated transcription (Latin):
fessus pro uidicato erit. incertum: ñ
erit. Si quis incertum confiteatur.
ułuti si corpus sit confessus. sticum
uł fundum dare se oportere fateatur:¬
urgeri debet ut certum confiteatur.
Item is qui rem confessus est: ut cer¬
dum uendicem meum ẽẽ. tuꝙ con¬
fessus sis: ꝑ inde habebis. atq si do¬
mini mei fundum ꝓnunciatum eẽt.
¶ Si alia quacumq actione ciuili uel
honoraria. uł int̾dicto exhibitorio uel
ꝓhibitorio dum quis conuenitur confi¬
est: pro uidicato hab̾e. dabitur igitur
ex his actionib ex quibus dies datur
ad restituendam rem: confesso tempu̾
ad restitutionem. Et si non restituatur:
lis estimabitur. ¶ Si quis absente aduer¬
sario confessus sit. uidendum nunqͥd
non debeat ꝓuidicato habi. quia nec
qui uirat de oꝑis obligatur. nec solet
quis absenti condemnari. Certe ꝓcu¬
sed an ⁊ ipsos ꝓcuratores. uł tutores uł
curatores fateri sufficiat: uideamus.
⁊ non puto sufficere. In pupillo tutoris
auctoritatem exigimus. ¶ Minorem a

Expanded text:
fessus pro iudicato erit, incertum non erit. Si quis incertum confiteatur uel corpus sit confessus Stichum uel fundum dare se oportere, urgueri debet, ut certum confiteatur: item eum, qui rem confessus est, ut cerdum vindicem meum esse tuque confessus sis, perinde habeberis, atque si dominii mei fundum esse pronuntiatum esset. et si alia quacumque actione civili vel honoraria vel interdicto exhibitorio vel restitutorio vel prohibitorio dum quis convenitur, confiest, pro iudicato habere. dabitur igitur ex his actionibus, ex quibus dies datur ad restituendam rem, confesso tempus ad restitutionem et, si non restituatur, lis aestimabitur. Si quis absente adversario confessus sit, videndum, numquid non debeat pro iudicato haberi, quia nec qui iurat de operis, obligatur nec soleat quis absenti condemnari. certe procuSed an et ipsos procuratores uel tutores uel curatores fateri sufficiat, uideamus: et non puto sufficere. In pupillo tutoris auctoritatem exigimus. Minorem a
Abbreviated transcription (Latin):
pro udicato est qui quodammo¬
do sua sententia damnatur.
errat: nisi uis ignorau̾it.
fessum certum se deb̃e legatum
om̃imodo damnandum. ⁊̃ si iN
rerum natura non fuisset: ⁊ si iã
a natura recessit. ita tñ ut inesti¬
matione eius damnetur. quia
confessus ꝓ uidicato habet᷑.
sus est seruum occidisse: licet nori
occidit: si cum occisus homo sit: ex
confesso tenetur.
erat. siue post litis contestationem
decesserit: condeninandus ẽ.¬

Expanded text:
pro iudicato est, qui quodammodo sua sententia damnatur. errat, nisi ius ignorauit. 3fessum certum se debere legatum omnimodo damnandum, etiam si in rerum natura non fuisset et si iam a natura recessit, ita tamen, ut in aestimationem eius damnetur: quia confessus pro iudicato habetur.sus est seruum occidisse, licet non occiderit, si tamen occisus sit homo, ex confesso tenetur. erat siue post litis contestationem decesserit, condemnandus e
Abbreviated transcription (Latin):
admittunt᷑ ad bonoꝵ possessionẽ. u̾um ⁊̃ hi quoq
qui ex his nati st̃. ¶ Si duos hñt nepotes. alt̾um
emancipatũ fili loco ad optaũit. uidñdũ ansolꝰ
ille qͣsi filꝰ admmitat᷑. qd ita scilicet ꝓcedit. si qͣsi
dic̃e ñ admitti eũ qͣsi filiũ. hic enĩ qͣsi filiꝰ non ÷
ex lib̃is. cũ uira adoptioĩs emancipatione fini¬
ta sint. ¶ Si filiũ hñs ⁊ ex eo nepotẽ. in locum
filii nepotẽ adoptau̾o. ambo admitĩet᷑. Planesi
fũit emancipatiis. nepos ñ admittet᷑:. quia pat̾

Expanded text:
admittuntur ad bonorum possessionem, uerum etiam hi quoque, qui ex his nati sunt.Si duos habens nepotes alterum emancipatum loco filii adoptauerit, uidendum, an solus ille quasi filius admittatur: quod ita scilicet procedit, si quasi dicere non admitti eum quasi filium: hic enim quasi filius non est ex liberis, cum iura adoptionis emancipatione finita sint. Si filium habens et ex eo nepotem in locum filii nepotem adoptavero, ambo admittentur: plane si fuerit ema
Abbreviated transcription (Latin):
de aui remansit ꝯtͣ tabrlas patͥs sui bonoꝵ
possessionẽ petẽ potit.quis nunꝗͣ in potesta¬
te sũit huiꝰ. i dõ nec debuisse in potestote ẽẽ
uidetur. Nam si alit̃ obseruat᷑. nec si emanci¬
patus filiꝰ sũt. nepos ex eo qui in potestate
aui remansit. bonoꝵ possessionẽ ꝯtͣ tabulaᷤ
pet̃e poũt. Idẽq uiris ẽ si emancipato filio
nepos ex eompotestate aui remanserit:⁊

Expanded text:
te aui remansit, contra tabulas patris sui bonorum te aui remansit, contra tabulas patris sui bonorum possessionem petere poterit, quamuis numquam in potestate huius fuerit. ideo nec debuisse in potestate esse uidetur. nam, si aliter obseruatur, nec si emancipatus filius fuerit, nepos ex eo, qui in potestate aui remansit, bonorum possessionem contra tabulas petere poterit.Idemque iuris est, si emancipato filio nepos ex eo in potestate
Abbreviated transcription (Latin):
tre exhr̃datus. ap̃tore ad bonoꝵ possessionem
ꝯtͣ tabulas ñ uocatus. s occasione omisse hr̃¬
ditatis ascͥpto hr̃de nicħ habituro ꝓpt̃ dela¬
tam emancipato ap̃tore ꝯtͣ tabulas bonorum
possessionẽ nom̃ sui hr̃dis adeptus ẽ legata tm
ex parte suaiste emancipatus lib̾is ⁊ parentib
pr̃are coget᷑ ñ solida. s deminuta indimidiũ.
q̃ relinquit᷑ manenti inpotestate. S nec adu̾¬
sus eũ ꝯstituende actionis legatoꝵ rationẽqui
mero uĩe intestato hr̃s extitit. Si qui accipit
ꝯtͣ tabulas bonoꝵ possessionẽ. ĩ si ñ fuĩt adita
hr̃ditas ascͥpto. prãt legata ea parte testam̃ti
melior ħ casu ꝯditio infamilia relica filii quã
foret. si exhr̃datus non eẽt.
yiex eõnepotẽ in potestate habebat. siliũ in adop¬
tionẽ dedit. nepote retento in potestate. postea
filius emancipatus apatre ad optiuo decessit.
extͣneis hr̃dib institutis filius huiꝰ qui in potesta¬

Expanded text:
tre exheredatus, a praetore ad bonorum possessionem tre exheredatus, a praetore ad bonorum possessionem contra tabulas non uocatus occasione omissae hereditatis a scripto herede nihil habituro propter delatam emancipato a praetore contra tabulas bonorum possessionem nomen sui heredis adeptus est.Legata tamen ex parte sua iste emancipatus liberis et parentibus praestare cogetur non solida, sed deminuta in dimidium, quod relinquitur manenti in potestate. sed nec aduersus eum constituendae actionis legatorum ratio est, qui mcontra tabulas bonorum possessionem, etiamsi non fuerit adita hereditas a scripto, praestat legata ea parte testamentimelior hoc casu condicio in familia relicti filii, quam foret, si exheredatus non esset. ex eo nepotem in potestatem habebat, filium in adoptionem dedit nepote retento in potestate, postea filius emancipatus a patre adoptiuo decessit extraneis heredibus institutis: filius huius, qui in potesta
Abbreviated transcription (Latin):
tur caueri de collatione ab emancipato iubet.
Iste ii qui mansit in potestate qui exhr̃datus
nõĩatĩ fuit ñ ÷ uocatus adbonoꝵ possessionem
ꝯtͣ tabulas. neq ex illa parte edicti. quia inte¬
stato patre mortuo. emancipatus ad bonoꝵ
possessionẽ admissus. ad collationẽ cõpellit᷑.
quia i si fr̃ ab intestato hr̃s sit. emancipatus
tam̃ ñ inde accepit bonoꝵ possessionẽ. ⁊ uereor
ne actenus filio suo ꝓfiũt factũ hr̃dis scͥpti nõ
adeuntis. ut eũ ad porcionẽ admittẽt bonoꝵ¬
pat̾̃noꝵ ñ ĩ eoꝵ que emancipatus ꝓpͥo habuit.
⁊ ħ sit ꝯsequens illi. qđ cũ exminore parte scͥptus
apatre hr̃s relictus in potestate. admisso fr̃eeman¬
cipato ad ꝯtͣ tabulas bonoꝵ possessionẽ eiꝰ bñficio
plus ꝯsequat᷑. qͣuis edicti u̾bis collatio inducatur.
ex m̃te p̃toris denegandã eam respondetur. mu-¬
ltomagis aũt huic ꝯferri ñ oportet. quia ei apa¬

Expanded text:
tur, caueri de collatione ab emancipato iubet: tur, caueri de collatione ab emancipato iubet: iste enim qui mansit in potestate quod exheredatus nominatim fuit, non est uocatus ad bonorum possessionem contra tabulas: neque ex ill‹a› parte edicti, qua intestato patre mortuo emancipatus ad bonorum possessionem admissus ad collationem compellitur, quia etsi frater ab intestato heres sit, emancipatus tamen non inde accepit bonorum possessionem. et uereor, ne hactenus filio suo profuerit factum heredis scripti non adeuntis, ut eum ad portionem admitteret bononon etiam eorum, quae emancipatus propria habuit, et hoc sit consequens illi, quod, cum ex minore parte scriptus a patre heres relictus in potestate, admisso fratre emancipato ad contra tabulas bonorum possessionem, eius beneficio plus consequatur, quamuis edicti uerbis collatio inducatur, ex mente praetoris denegandum eam respondetur. multo magis autem huic conferri non oportet, quia ei a pa
Abbreviated transcription (Latin):
hr̃dationis solã ꝓfecisse uideatur: red̾itres
ad intestati exitũ. ut a du̾sus filiũ suũexasse
hr̃dẽ ab intestato patre emancipatũ p̃tor
in parte dimidia tueatur. Erat gͦ uenale be¬
neficiũ scͥpti hr̃dis extͣnei. ut cũ ipse uĩe hr̃¬
ditatis ncħ sit ꝯsecuttirus. ad eundo repel¬
lat filiũ inpotestate relictum. p̃t̃q assem
emancipato filio uĩe ꝯtͣ tabulas bonoꝵ pos¬
sessionis. Si aut omiserit hr̃ditatẽ in por¬
cionẽ bonoꝵ exhr̃datũ effectũ admitat.
iũe factũ solũ suũ hr̃dẽ. S quẽad modũ
p̃tor emancipatũ tueatur. si adita ñ fiũit
hr̃ditas. ita nec filius qui in potestate remansit
aditione adibita: in totũ expellendus erit. s
ad hr̃ditatis petitionẽ admitendus ẽ. Ex cã
mofficiosi querele ꝯtͣ emancipatũ mouende.¬
uideamus tm̃ isto casu quo utriq ad bona
patͥs ueniunt. an ei ꝯferre debeat emancipa

Expanded text:
heredationis solam profecisse uideatur, redit res heredationis solam profecisse uideatur, redit res ad intestati exitum, ut aduersus filium suum ex asse heredem ab intestato patr‹i› emancipatum praetor in parte dimidia tueatur. erit ergo uenale beneficium scripti heredis extranei, ut, cum ipse iure hereditatis nihil sit consecuturus, adeundo repellat filium in potestate relictum praestetque assem emancipato filio iure contra tabulas bonorum possessionis: si autem omiserit hereditatem, in portionem bonorum exheredatum effect‹u› admittet, iure factum solum suum heredem. sed quemadmodum praetor emancipatum tueatur, si adita non fuerit hereditas, ita nec filius qui in potestate remansit aditione adhibita in totum expellendus erit, sed ad hereditatis petitionem admittendus est ex causa inofficiosi querellae contra emancipatum mouendae.Uideamus tamen isto casu, quo utrique ad bona patris ueniunt, an ei conferre debeat emancipat