comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pertenoralet mons iubemꝰ
diuena uoluntate conpleatu.
nam docere ⁊ iubere diuerser
mortalibꝰ actiones idem sti d̾o
qs simplicites uelle. Cu igit᷑.
obtemperante illi uniu̾sa nͣa
neqͣ ꝙͣ oporteat doce̾ qd̾ uelit.
s tantũmodo uelle qd fiat. do
ma nũcupatur ¶Delecta¬
sci me uehemẽter tũ eleganti
ẜie naracionis: tũ ip̃a multo
magis u̾tate snĩe. quã alias
exagitata nusꝙͣ audiui ⁊ du.¬
bitauisse oꝑe ope preciũ fuit
qm̃ indiscusse rei m̾a luine.
cõnu meis. ⁊ siqui forte lect᷑i
sunt oculis illustrasti. Ceteꝵ
qr usq huc propicia ueritate
meis q̃onibus satisfactu est.
qͣtenus reliquie antelate am¬
biguitatis/ nulle resideant. cu¬
pio exoluas qd̾ nisi admira¬
bũdꝰ pensare nequeo qͥd am¬
tus ille tiuis ab eo uite statu.
qͦ satis cdarus satis ⁊̃ carus tũ
ciuihꝰ tũ ext̾i̾s ducebat᷑ ad uni¬
tute hꝰͦ cemodi scolastica ma¬
ioribꝰ functus se se ꝯtraxit.¬
P haud tu quide imꝰ uerum

Expanded text:
bemus divina voluntate compleatur. Nam docere et iubere, diverse mortalibus actiones, idem sunt Deo quod simpliciter velle. Cum igitur, obtemperante illi universa natura, nequaquam oporteat docere quod velit, sed tantummodo velle quod fiat, Domma nuncupatur. Delectasti me vehemener tum eleganti serie narrationis, tum ipsa multo magis veritate summe, quam alias exagitatam nusquam audivi; et dubitavisse opere pretium fuit, quoniam indiscusse rei materiam lumine rationum meis, et si qui fortelecturi sunt, oculis illustrasti. Ceterum, quia usque huc propitia veritate meis questionibus satisfactum est, quatenus reliquie antelate ambiguitatis nulle resideant, cupio exolvas quod nisi admirabundus pensare nequeo, quid amicus ille tuus ab eo vite statu, quo satis clarus, satis etiam carus, tum civibus, tum exteris ducebatur, ad imitatem huiuscemodi scholasticam maioribus functus sese contraxerit. Haud tu quidem unus, verum
Abbreviated transcription (Latin):
tus quilib dñs uocat᷑. magist̾.
tinuo dici nequit. Seruire pre¬
terea ommes feliciori possum.
ecudiri aũt apti nõ sumͦ. Nar
calones lanii. ceptarii cuntaq
Iam uo ꝙͣta ingri honos excel¬
leat dignitate ecia inde liqͣt
ꝙ ome sapĩe studiu prasi ant
theoritia respicit qͦr alterum
mn cognitione altu iyeritat

Expanded text:
tus quilibet dominus vocatur, magister tus quilibet dominus vocatur, magister continuo dici nequit. Servire preterea omnes feliciori possumus, erudiri autem apti non sumus. Nam calones, lanii, ceptarii, cunctaque Iam vero quanta magistri honos excelleat dignitate etiam inde liquet quod omne sapientie studium prasim aut theoricam respicit, quorum alterum in cognitione
Abbreviated transcription (Latin):
⁊eĩs quippe ua indicanoa salu¬
tis magisii ueer implebat. et
omipotentẽ nucatła fatiendo
cui oĩa ad ntĩs parerent dñ
osteridrbat Ilt rarsus si ego in¬
quit lam pedes ur̃os dñs et
magisi nos debens altꝰ altio
lauare pedes sat ydns ante
us actione nelt oiti ut
cuius arbiters cura tom ulareẽ¬
uir usiy ad larandu peces fuus
corspicati substeim fostiguim
pietatis exemplu disceret enui¬
lari. Ideo saue mge ab upłb
imperio dirigebat. Ab his autẽ
quos imꝑio nõ medicina sana¬
bat. dñs nocabat᷑. Ideo uecum¬
q sibi dignissime attribuit qui
uissime utriusq mnto potens
fuit. nec idarco in hac sibi quis¬
qua uanitate conplaceat ꝙ ĩ
quibꝰ splendor ullus dignitatis
salutamꝰ. Id eĩ euenit non ut
laudacio ingͣri premat̾. s ꝙ de¬
magistio ambigi. de suꝑiorita¬
te q̃ ore uł cultu referat᷑ nõ põt
uł ꝙ latius dñi uocabulũ pro¬
tenditur. qnͣquider teme fortua¬

Expanded text:
etenim.” Quippe viam indicando salutis magisterii vicem implebat; et omnipotenter miracula faciendo cui omnia ad nutum parerent, dominum ostendebat. At rursus, “Si ego,” inquit, “lavi pedes vestros, Dominus et Magister, vos debetis alter alterius lavare pedes.” Hic autetis actionem voluit adverti ut cuius arbitrio cuncti famularentur, usque ad lavandum pedes, servis conspicati substerni fastigium, pietatis exemplum discerent emulari. Ideo sane magister ab trina potius quam imperio dirigebat. Ab his autem quos imperio non medicina sanabat, dominus vocabatur. Ideo utrumque sibi dignissime attribuit qui verissime utriusque merito potens fuit. Nec idcirco in hac sibi quisquam vanitate complaceat, quod in quibus splendor ullus dignitatis salutamus. Id enim evenit non ut laudatio magistri prematur, sed quod demagisterio ambigi de superioritate que ore vel cultu referatur non potuod latius domini vocabulum protenditur; quandoquidem temere fortuna
Abbreviated transcription (Latin):
ne libellos dextre septeaz leue
collocando monstrauit. ꝑ qd̾ in¬
telligi dat᷑ sinistra politica dex¬
tra studiosam uocatione de¬
signari. s politita dñ. studio¬
sa nomĩari ingr̾m efficit. quo
satis magisth pͥmatus daret.
Amplius incelestium gloria
premioꝵ. qui alios docuere ñ
qui imparau̾e aureole. qͣ p̾ter
iurgines martiresq ĩ beatoꝵ
nẽo regia letat᷑ radiãt dai̾tate
quos damelis qͦ uatitimũ cõ¬
parat stellis eternitatis. quid
ꝙ satis ẽ ud cumulanda tax¬
andamq magistn prestantia
ꝙ dñatio tercia sede a cherubi
sub sidet: nosti aũt cherubni
stie plenitudinẽ importare qͣ
gr̃a magistii corona sustipinir¬
.I. nũc ⁊ p̃pone dñacoĩs uocabu¬
lu ei ꝑ qd̾ scĩe lum̃ accipit. cũ
a deo presistere dñacõi cheru¬
bin audias in celo. Ceteru qr
terra sumꝰ. trenaq mole opa¬
camur ⁊ p̾mim. aspiritalũiq
intellectiõe defitimꝰ celabam.
ad sensibilia. de qͥbꝰ ẽ mortali¬

Expanded text:
ne libellos dextre, sceptrum leve collocando monstravit. Per quod intelligi datur sinistra politicam, dextra studiosam vocationem designari; sed politica dominum, studiosa nominari magistrum efficit. Quo satis magisterii primatus claret. Amplius in celestium gloria premiorum qui alios docuere, non qui imperavere, aureole qua preter virgines martiresque in beatorum nemo regia letatur, radiant claritate, quos Danielis quoque vaticinium comparat stellis eternitatis. Quid quod satis est ad cumulandam taxandamque magisterii prestantiam, quod dominatio tertia sede a cherubin subsidet? Nosti autem cherubin scientie plenitudinem importare, qua gratia magisterii corona suscipitur. Nunc et postpone dominationis vocabulum ei per quod scientie lumen accipitur, cum a Deo preexistere dominationi cherubin audias in celo. Ceterum quia in terra sumus terrenaque mole opacamur etpremimur a spiritaliumque intellectione deficimus, relabamur ad sensibilia, de quibus est mortali
Abbreviated transcription (Latin):
celitesq imsi aliquẽ ĩꝑantẽ
moderantẽq cet̾a. quo sit feli¬
cior uita recogͦ stunt. ⁊ tñ huic
anlata uidat᷑ refragari sm̃a¬
P gorte patula minꝰ luce
spectantihꝰ. Interdu eĩ uel
plario calle plante crcutien¬
tũ offendunt᷑ ua qui reru
qualitates mebrata u̾itate
cecipiũt plerũ adinratõe
pulsant᷑. At siqua dñs rone

Expanded text:
celitesque unum aliquem imperantem celitesque unum aliquem imperantem moderantemque cetera, quo sit felicior vita, recognoscunt; et tamen huic antelata videtur refragari sententia. Forte patula minus luce spectantibus; interdum enim vel plano calle plante cecutientium offenduntur. Ita qui rerum qualitates, umbrata veritate, recipiunt plerumque admiratione pulsan
Abbreviated transcription (Latin):
ingri appellario tento selendi¬
dior ꝙͣ dñi. quippe legid eri¬
dimur qͦmoce printipatꝰ feli¬
at armatur ferri terrore ste¬
lestor colxrret andaris Adde
ꝙ inocens qͥ so nascit. ac per
hoc nĩme indigens tͥbimał.
nob̾ au̾t error setiei com¬
nati cathedram rgxcoscin
Seda puerilibꝰ studiis ad
assurgamiꝰ. Complectam in
quarnã orb plaga mrea Saf¬
no Rege seculu degẽtibus sme
auaricia sine ambaciõs sine
tolo itu mortalib si qd ob
imũ deo ꝓuidente suꝑior pote¬
stus maxie instituta cceditur
inorie pacificeq umatirr
um titulus frustra sit magi¬
sterii dixectoris ue utilitas ñ
sit. Unde qui ppłos ad ciuile
fedus forinãue cõponerẽt. ne¬
qͣꝙͣ diñ ut diximꝰ sed reges et
gubernatores ac prẽs dc̃i sunt
haud testate satis ꝯsequi
uidet᷑. qd̾ asseu̾as. qr rere ordo
uidet᷑ obstare. nã si ad sua
ab imis collatio demigret
una domus.ima ciuitas. imũ
regnu. ip̃e orb̾. demũ celum

Expanded text:
istri appellatio tanto splendidior quam domini. Quippe legibus erudimur quomodo principatus feliciter armatur. Ferri terrore scelestorum coercetur audacia. Adde quod innocens quisque nascitur ac per hoc minime indigens tribunalis. Nobis autem error et inscitia connati cathedram mox exposcunt. Sed a puerilibus studiis ad hominum assurgamus, complectamur in quapiam orbis plaga aureum, Saturno rege, seculurm degentibus sine avaritia, sine ambitione, sine dolo vitam mortalibus. Si quod ob unum, Deo providente, superior potestas maxime instituta creditur innoxie pacificeque iuvatur, domini titulus frustra sit, magisterii directorisve utilitas non sit. Unde qui populos ad civile fedus formamve componerent, nequaquam domini, ut diximus, sed reges ac gubernatores ac patres dicti sunt. Haud testate satis consequi videtur quod asseveras, quia rerum ordo videtur obtestare. Nam si summa ab imis collatio demigret, una domus, una civitas, unum regnum, ipse orbis, demum celum
Abbreviated transcription (Latin):
uilou. P Sic pant᷑
iora porio it̃a iistitie sai¬
telies us nͤ nnabilis qua
hario dius cendele ueltiscend.¬
ue libido sed recti zelus emen¬
indiq disciplma coĩtat᷑. qͣlis
indignacio moysis. qua ydo¬
latra ppł cecidit. qͣlis phine¬
S cui deseuisse isatrilegos re¬
putatum est ad iusticia usq
insempiternuz. Age hoi ira¬
scibile detrahe. inbellis et cõ¬
rmelic mãceps erit. neq itẽ
ocae Iquid ẽ homo dempta
aisi insensibile aĩal ad no¬
entia en dolus itaqn scelus
penar nee disciplmar negli¬

Expanded text:
 Sic pariter reliqua. Porro ira iustitie satelles est, nec damnabilis quam aut odium crudele ulciscendive libido, sed recti zelus emendandique disciplina comitatur. Qualis indignatio Moysis qua ydolatram populum cecidit, qualis Phinees, cui desevisse in sacrilegos reputatum est ad iustitiam usque in sempiternum Age, homini irascentiam detrahe; imbellis et contumelie manceps erit. Neque itemprocedet. Quid est homo, dempta ira, nisi insensibile animal ad nocentia? Si tollis iram, nec scelus penam, nec disciplinam negli
Abbreviated transcription (Latin):
sent. qͥd tande: erigũt q̃ omis
curaqs ommu gestet et ex¬
tans imperii ue potestatis ex¬
pers nõ mm dignitatis s nna¬
gine referat. S mꝯtͣriũ sepe
cedit. uã ꝙͣtum fu̾it autoi̾tas
cõminuta gerendi mimeris tã¬
to minuit᷑ affectus natos pẽs
iussa detractantes eliminat
Comitus reniges nõ tm̃ abnu¬
entes. s lente qͦ obeuntes mi¬
peria dimitit. nullus artifex
nequit obteꝑantẽ opariũ re¬
imet. Atqui si unus ĩ ciuitate
quispia si duo. si decẽ si demq
uitꝰ ab ordine ⁊ obediẽtia rei

Expanded text:
aruissent. Quid tandem? Erigunt qui onus aruissent. Quid tandem? Erigunt qui onus curamque omnium gestet, et, extans imperii ac potestatis expers, non vim dignitatis sed imaginem referat. Sed in contrarium sepe cedit, nam quanto fuerit autoritas comminuta gerendi muneris tanto minuitur effectus. Natos parens iussa detractantes eliminat. Comitus remiges non tantum abnuentes sed lente quoque obeuntes imperia dimittit. Nullus artifex nequiter obtemperantem operarium retinet. Atquisi unus in civitate quispiam, si duo, si decem, si denique vicus, ab ordine et obedientia rei
Abbreviated transcription (Latin):
siquide płibus molesti. festi
⁊̃ plibus sunt. ut obst̃ plerũ¬
q sic prosunt. In coĩ uo dñatu
singłs quisq cum defert.cͥmẽ
At nisi consonet multitudo ne¬
quitꝙͣ probitas ꝙͣuis p̾dicata
uuat᷑. Aĩadute igit̾ q̃ nã sit
sporanda fortuna ubi ꝑ se offi¬
cere singuli. ꝓdesse nemo ua¬
les. qͣr ut nec in demesticis
malis mox ad arma s potius
ad paciencia uixtus aĩ retor¬
quenda. ita ubi suꝑior põtus
improbe dominat᷑. Prestat eiz
inuria tolerare ꝙͣ płiu exici¬
O. qd in nece tiranni ferme sꝑ
euemat uindicore qd̾ turbet.
Sed fare qͥd ẽ uꝰ soliũ dedig¬
nari. ꝙͣ fugeze qd̾ iubem̃ꝰ obe¬
dire dm̃s carnalibus et rbici
omni cecature ꝓpter deu: qd̾
At cense ꝙͣ se diua lex prouat
illi ip̃i qui suꝑioris illiꝰ ordĩs
regule obtemꝑare intolerat¬
li superbia reniumt ultro cõ¬
stitulis legibus substernunt᷑.¬
regio famulatu sub ditap¬

Expanded text:
siquidem pluribus molesti, festi siquidem pluribus molesti, festi etiam pluribus sunt. Ut obsunt plerumque, sic prosunt. In communi vero dominatu singulis quisque cum defert, crime trahitur. At nisi consonet multitudo, nequiquam probitas, quamvis predicata, invatur. Animadverte igitur quenam sit speranda fortuna: ubi per se officere singuli, prodesse nemo valet. Quare ut nec in domesticis malis mox ad arma, sed potius ad patientiam virtus animi retorquenda, ita ubi superior potestas improbe dominatur. Prestat enim iniuriam tolerare quam plurium exitio, quod in nece tiranni ferme semper eveniat, vindicare quod turbet. Sed fare, quid est unius solium dedignari quam fugere quod iubemur, obedire dominis carnalibus et subici omni creaturAt cense quam se divina lex prodat. Illi ipsi qui superioris illius ordinis regule obtemperare intolerabili superbia renuunt, ultro constitutis legibus substernunt esi regio famulatu subditi p
Abbreviated transcription (Latin):
passo mitũ cumulat᷑. Omĩs ꝓ¬
uite molestia uixtutẽ eeudit
uitiũ afficit. ac ꝑ hoc ĩ penam
aut meritu cedit. Da q̃so si ha¬
bes meraz illaz dñacor in qua
inferior non reperiat unde q̃rã
msi fortasse florentina. ur̃a.
p̃teo q̃ tã ⁊ si cetis libertate de¬
gentib prestet tñ a minime
pautis ne dum ext̾is. s abhis
ip̃is quide quos alimatis me¬
dio sinu qua nescio fortuna nͨ
amat᷑ nec laudat᷑. Age porro
quid plus offensant dñantes:
rapiunt tua.ui inferũt. fa¬
mulari cogunt. inuiriant. Nͦ
pacto quis tiranno sb̾ ñ ẽ: ħ
eĩ fasti ꝯtumeliãq uxoris. ħ
liberoru cõtumatia ⁊ rapi¬
nani dolos iste ac tedici famci¬
lantiu. ille uitim supeibio
souor alius fraudo ⁊ telera¬
re cõpellitur. ⁊ iutare nõ põt.
n uleisti. unc qd̾ adu̾sius esti
quos sentit infestes alere et
curare necesse ẽ. dños autem
sorte cõmum supportat. quii

Expanded text:
passo meritum cumulatur. Omnis ppasso meritum cumulatur. Omnis pvita molestia virtutem erudit, vitium efficit, ac per hoc in penam aut meritum cedit. Da, queso, si habes, meram illam dominationem in qua inferior non reperiat unde queratur, nisi fortasse florentem vestram pretereo, que tametsi ceteris libertate degentibus prestet, tamen a minime paucis, nedum exteris, sed ab his ipsis quidem quos alumnatis medio sinu qua nescio fortuna, nec amatur nec laudatur. Age porro, quid plus offensant dominantes? Rapiunt tua, vim inferunt, famulari cogunt, iniuriant hoc pacto. Quis tiranno sub non est? Hic enim fastum contumeliamque uxoris, hic liberorum contumaciam et rapinam; dolos iste ac tediafamulantium, ille vicini superbiam, sociorum alius fraudem et tolerare compellitur et vitare non potest nec ulcisci. Imo, quod adversius est, quos sentit infestos alere et curare necesse est! Dominos autem sorte communi supportat, qui
Abbreviated transcription (Latin):
superior deseuiat sanctiꝰ tolat᷑
ꝙͣ cede subruit᷑. Id gen̾ ille sc̃s
regis / exͦ ostendit. cũ eĩ socere
hostem ⁊ perseq̃nte.seq ⁊ obsi¬
dentez pun̾e potuiss scuduit
placare ꝙͣ ꝑd̾e. tur ita: qm̃ dei
ẽẽ opus regẽ nouit. ⁊ regis in¬
iquitatẽ dei iudiciũ extĩauit.
recte quidẽ. qr ut ait apłs. mi¬
nistri dei sũt. in hoc ipm serui¬
entes. eisq ob hoc tͥbuta p̾̃stãt᷑.
quid ig agendu infensis p̃po¬
sitorum miuria: neqͣꝙͣ mox ĩ
exicii ꝯiurare. nõ struere in¬
sidias. nõ ferro insurgere. s uł
cederc fieri si queat. uł eqͣnimi¬
t̾ diuinũ iudiciũ tolerare dẽnt.
pieq precari. ut dñanti iusti¬
ciã colere.⁊ grauatis paciẽcie.
arma largiri dignet᷑. Impleãt
om̃ibus debita. cui honorẽ ho¬
norez. cui uectigal. uectigal. cui
teibutu. tributũ. cui timorem
timorem. Ex hꝰmodi humili
paciencia. ⁊ humilitate paciẽti

Expanded text:
superior deseviat, sanctius toleratur superior deseviat, sanctius toleratur quam cede subruitur. Id gener ille sanctus regis exemplo ostendit, cum enim socerum, hostem et persequentem seque etiam obsidentem, perimere potuisset, studuit placare quam perdere. Cur ita? Quoniam Dei esse opus regem novit, et regis iniquitatem Dei iudicium extimavit. Recte quidem, quia ut ait apostolus: “Ministri Dei sunt in hoc ipsum servientes eisque ob hoc tributa prestantur.” Quid igitur agendum infensis prepositorum iniuria? Nequaquam mox in exitium coniurare, non struere insidias, non ferro insurgere, sed vel cedere, fieri si queat, vel equanimiter divinum iudicium tolerare debent, pieque precari ut dominanti iustitiam colere et gravatis patientie arma largiri dignetur. Impleant “omnibus debita, cui honorem honorem, cui vectigal vectigal, cui tributum tributum, cui timorem timorem.” Ex huiusmodi humili patientia et humilitate patienti,
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd gͦ: an nõ laudabiliꝰ tiranus
octiditur ꝙͣ saluat᷑. Pliber¬
tatẽ utiq probo. ⁊ tetũ pariter.
⁊ qͥsquis idem sapit tiranidem
funditus odio. s ea libertatem
quã unius. nõ multoꝵ iusticia
dispenset. qm̃ solidior quidez et
tranquillior. Nam ubi unꝰ domi¬
natur. suo quisq negotio ꝓrsus
publici securus uatat. In mul¬
titudĩs aũt imꝑio. dñs quisq
ab ordinis sinceritate ab sistat
dubitari nequit. Atqui fateor
priscorum institutis tirãmtidi¬
a laudibus celebrata. s nec nũc
quẽꝙͣ ita coniecto desipere. ut¬
nõ malit tiranũ tolli ꝙͣ uiuere
Sane cum unnus regim̃ probo
eꝰ intelligo qui subiectos regat
non premat. Quia ratio eligen¬
di principis est ut eligat᷑ non
qui opibꝰ sou potentia imagi¬
nũq uetustate s sapĩa iusticia
aĩ ue magnitudine p̃stet. ꝙͣq
rõ magis agat ꝙ̃ cupido: ꝙͣ tu
loco cet̾os tm̃ morib añcedens
Cect̾u lex tiranicidis illa fauẽs

Expanded text:
go? An non laudabilius tirannus occiditur quam salvatur? Libertatem utique probo et tecum pariter. Et quisquis idem sapit, tirannidem funditus odit, sed eam libertatem prefert quam unius, non multorum, iustitia dispenset, quoniam solidior quidem et tranquillior. Nam ubi unus dominatur, suo quisque negotio prorsus publici securus vacat. In multitudinis autem imperio dominus quisque ab ordinis sinceritate absistat, dubitari nequit. Atqui fateor priscorum institutis tirannicidia laudibus celebrata; sed nec nunc quemquam ita coniecto desipere ut malit tirannum tolli quam vivere. Sane cum unius regimen probo, eius intelligo qui subiectos regat, non premat, quia ratio eligendi principis est ut eligatur non qui opibus seu potentia imaginumque vetustate, sed sapientia, iustitia, animive magnitudine prestet, quemque ratio magis agat quam cupido, quantum loco ceteros tantum moribus antecedens. Ceterum lex tirannicidis illa favens
Abbreviated transcription (Latin):
quo dat᷑ intelligi p̃posito genti¬
bus strenuitatẽ ⁊ sapĩa que¬
inte. idcixco lex armat pͥncipẽ
qr iures sine prudecia frencti¬
cant. e regione splendet aͣmatꝰ
qr ꝓbitatis mams ẽ pronitas
si uirib defat᷑. lex itẽ effitit
ut printeps amet᷑ armatꝰ. ar¬
ma uo ut timeat᷑ mermis. ꝙ¬

Expanded text:
Quo datur intelligi preposito gentiQuo datur intelligi preposito gentibus strenuitatem et sapientiam convenire, idcirco lex armat principem, quia vires sine prudentia freneticant. E regione splendet armatus quiaprobitatis inanis est pronitas, si viribus deseratur. Lex item efficit ut princeps ametur armatus, arma vero ut timeatur inermis.
Abbreviated transcription (Latin):
au̾t discipuli nũcupãt᷑. ex quo
liquet ꝙͣ subest discipulo ẜuus
auditoribꝰ tãꝙͣ rõ superior sen¬
s.hus regalit̾ hͥ despotite uelt
aĩa corm suppoĩtis miꝑat. Ad
ħ ingr̃alis tura qͥ subiiciant᷑.
efficere inoliores ammñtit᷑. et
cei faher erter luna doctrine
coligrais ntis deriigiat spler¬
dida q reddit. ac penitus e¬
nutete saulatu uous di¬
st forine insigiliat. Indul¬
gerua uo dnantis qͥ secunda
he elatos insolentesq rennt¬
nt. etia qͥtqͥd erogat᷑ a domĩs
formsctus instruit. ⁊ deꝑire
errpiq ualet. At mag̃ri mimꝰ
intror sus ornot. ⁊ confert ad
extͥne iuolentie nõ formidet ĩ¬
tursu quid sibr uut sapiens
impator insutu cõnii suoor li¬
mine dũ impatoriã maiesta¬
tẽ armat legibus decorat ar
se inconsulta ferocitas. uelut
ad uictoria erudita uirtꝰ ex¬
tollit. Ideo rei publice fortitudo
armat᷑ sapientibꝰ fortibꝰ ornat᷑.
qm̃ ca demũ speciosa st bella
q̃ armant᷑ cohortãte insticia.

Expanded text:
autem discipuli nuncupantur. Ex quo liquet quam subest discipulo servoauditoribus, tamquam ratio superior sensibus, regaliter, hic despotice velut anima corpori suppositis imperat. Ad hec magistralis cura qui subiciantur efceu faber erarius lima doctrine caliginem mentis deruginat splendidamque reddit; ac penitus enutritam famulatu vocis discenti formam insigillat. Indulgentia vero dominantis quo secunda, hoc elatos insolentesque remittit. Etiam quicquid erogatur a dominis forinsecus instruit et deperire eripique valet. At magistri munus introrsus ornat et confert quod externe violentie non formidet incursum. Quid sibi vult sapiens imperator, institutionum suarum limine, dum imperatoriam maiestatem armat legibus, decorat armse inconsulta ferocitas, velut ad victoriam erudita virtus, extollit. Ideo rei publice fortitudo armatur sapientibus, fortibus ornatur, quoniam ea demum speciosa sunt bella que armantur cohortante iustitia.
Abbreviated transcription (Latin):
gu idester mtitus faliare
tenuit ad ꝓpria. qua quidẽ re
liquet sũma rer sedulo mag
turori. ppł q sedatius agere
uno pres dente qui nallo alio
munere disitahet᷑. Eo planie
scudio qui precront neqͣꝙͣ
acclamori hr̃i plenas perisq
laudibus exultabãt.Nã aui¬
gustus felitissimꝰ idẽ ⁊ pͥntipũ
maxmiꝰ nõ ab extis m appel¬
lati do ᷤ. s ne ab ip̃a qͦ familia
uoluit. et eũ sibi aitulũ prorso
interdixit. Eant nũc ⁊ extorq̃¬
ant sidi tiranuli. ꝙ orb regna¬
cor sibi arrogandu no putii.

Expanded text:
grandescere nititur, familiare tepnit ad propria. Qua quidem re liquet summam rerum sedulo magis curari populumque sedatius agere, uno presidente, qui nullo alio munere distrahatur. Eo plane studio qui preerant nequaquacclamari et haberi plenis verisque laudibus exultabant. Nam Augustus, felicissimus idem et principum maximus, non ab exteris modo appellari dominus sed ne ab ipsa quidem familia voluit, et eum sibi titulum prorsus interdixit. Eant nunc et extorqueant sibi tirannuli quod orbis regnator sibi arrogandum non putavi
Abbreviated transcription (Latin):
itos suoquisq sensu abũ¬
UT ⁊ Coicus. quot capita tot
suttie sec neo quidẽ dum¬
tut qua distet a politico mo¬
nortiꝰ atilitate. sed ifere cũtis
mxebus sententie ꝓcapabili¬
tute hoim yariat. Audis ip̃e ꝙͣ
his in uuabus uouius domiꝰ¬

Expanded text:
o quisque sensu abundat.” Et comicus : “Quot capita, tot sententie.” Nec in eo quidem dumtaxat, qua distet a politico monarchus utilitate, sed fere cunctis in rebus sententie pro capabilitate hominum variant. Audis ipse quam his in duabus voculis, domi
Abbreviated transcription (Latin):
MICIIS quepia ex pritioꝵ or¬
dine nonuit. Scdo nis beuo
cuguriensi cũ ueneta multi¬
fureppressa res puᶜ labo ca¬
ret iugila infit patritie urm
ne imꝑiu subsidat. ur̃a płimũ
refert. nã si exulare cogaris
nusꝙͣ gentiuĩ. oñs Andreas eis.
iderat prĩtio nom. At quo quo
transferar gentiũ magr ha
pusuere. sepe riesus nura de¬
tinuere. Nemo un mgr exiit¬

Expanded text:
meus, quempiam ex patriciorum ordine monuit. Secundo namque bello Euganiensi, cum Veneta multifarie oppressa res publica laboraret, “Vigila,” infit, “patricie, vestrum ne imperium subsidat. Vestra plurimum refert. Nam si exulare cogaris, nusquam gentium dominus, Andreas, eris.” Id erat patricio nomen. “At quoquo transferar gentium, magister habposuere, sepe rursus inviti detinuere. Nemo unde magi
Abbreviated transcription (Latin):
nuundariree urbiũ multi¬
duinis ditione felicitas pre¬
ditet ꝙ illud imulatrur liber¬
tatis ꝑtinax arrogancia non
pariat. ⁊ unꝰ equi presidentis
custodia non extellat. nempe
putari ualet nisi uelut ex̾citus
sine du ce. nauis smne rectore
sine aĩa corpus: Optimꝰ em
princeps ꝓ om̃ibus extubat
cets securis unus ordinem
trã quilli tatẽ aber orertuna¬
rum reꝵ pudencia ingili pro¬

Expanded text:
quarundam licet urbium multitudinis dicione felicitas predicetur, quod illud simulacrum libertatis pertinax arrogantia non pariat et unius equi presidentis custodia non excellat. Nempe, putari valet nisi velut exercitus sine duce, navis sine rectore, sine anima corpus? Optimus enim princeps pro omnibus excubat. Ceteris securis, unus ordinem, tranquillitatem, uber opportunarum rerum providentia vigili pro
Abbreviated transcription (Latin):
plerumq abroget. urbes entat.
Magri u̾o erudicioĩs utilitate
puchant P Recte quidẽ ce̾sẽt.
qr muilla trutulentior pestis ci¬
inbus ꝙͣ ubi sũmu lotũ neqͥ¬
cia sortituz. Se aĩadute xursuz¬

Expanded text:
plerumque abroget, urbes evertat, magistri vero eruditionis utilitate provehant. Recte quidem censent, quia nulla truculentior pestis civibus quam ubi summum locum nequitia sortitur. Sed animadverte rursu
Abbreviated transcription (Latin):
abrupta caput superba ꝯtẽnit.
ꝙadmodũ at̾ illa sic ex latiis
reiecto umꝰ principis solio suꝑ¬
bam sibi arrogant libertatem
Ista molixi uidet᷑ assertio ã¬
teferre tirãmdem libertati. Ap̃
ueteres aut nullũ infestiꝰ ꝙͣ no¬
men tirãm susceptu ẽ. Legibus
qͦ non modo ĩpunitas / uerũ ⁊̃¬

Expanded text:
abrupta caput superba contemnit. Quemadmodum autem illa, sic ex Latiis, reiecto unius principis solio, superbam sibi arrogant libertatem. Ista moliri videtur assertio anteferre tirannidem libertati. Apud veteres autem nullum infestius quam nomen tiranni susceptum est. Legibus quoque non modo impunitas veru
Abbreviated transcription (Latin):
q ꝯstructa: alio fossis mulisq
miunta tos deniq ⁊ tanta feut
ut mĩme etatis iius hominis
s multoꝵ epera nescius iudi¬
curet. beauq nõdũ senex eor
decoris ⁊ amplitudinis rẽ pro¬
uexit euganea i ppłs toto se¬
cuło nõ implesẜ. nũ abigis: ad
uos parũper oculu retrahe ⁊
intaeb̾is rueri cluse magnifi¬
centio uenetica. Qi cessante obite
lustro non exacta. claustraq
pelagi lustris pluribꝰ coherteri
cepta ad i infecta sictari. a
lenta lut ppłorum negocia so
gunt ad futura. haud me tẽpo
cipez esterise nicolaũ. ñ hunc
ephebu.s penultimũ ex g̾ma¬
ms subiicia. nã ceno ĩmeabi¬
lem. ⁊ grauẽ odore ferariaz ⁊lu¬
mem ac salubrera reddidit ui¬
cos lateribus ac saxo strauit.
domos asẜitias lapidas dimisit
castra ⁊ turres erexit. opida mu¬
niuit. sic deniq prudentia et
tircũspectione augm̃to urbis
ornam̃toq indulsit. ut ꝓm̃su¬
ra nulla uicinaꝵ opulentior

Expanded text:
structa, alia fossis murisque munita? Tot denique et tanta fecit, ut minime etatis unius hominis sed multorum opera nescius iudicaret. Brevique, nondum senex, eo decoris et amplitudinis rem provexit Euganeam, ut populus toto seculo non implesset. Num ambigis? Ad vos parumper oculum retrahe et intueberis turrim Cluse a magnificentia Venetica, omni cessante obice, lustro non exactam, claustraque pelagi, lustris pluribus coerceri cepta, adhuc infecta spectari. Adeo lenta sunt populorum negotia, sogunt ad futura. Haud me tempero cipem Estensem, Nicholaum, non hunc ephebum sed penultimum exgermanis, subiciam. Nam ceno immeabilem et gravem odore Ferariam illimem ac salubrem reddidit, vicos lateribus ac saxo stravit, domos asseritias pro lapideis dimisit, castra et turres erexit, oppida munivit. Sic denique prudentia et circumspectione augmento urbis omamentoque indulsit, ut pro mensura nulla vicinarum opulentior
Abbreviated transcription (Latin):
cuos prona n regis aue logis
qͣr ambiguatete detisa ꝯducibi¬
uas ac dimius urbes ac regna
metũ fateare oportet umꝰ ꝙͣi
multitudĩs ducatu ꝯpom. qd̾
hĩc qͦ aĩadu̾tas licet. Creator
nẽpe deus hoĩe ꝯtinuo sb obe¬
diencie lege ꝯstituit. qͥd ita: qr
nimir intelligi uoluit ut posti¬
tas insi sub cadem lege felix ce
non posset. Id ꝓpe oĩa cõfitentur.
a nobis pͥmũ exempla captemꝰ.
Si rõni sensus nõ obtẽpent. in¬
decora hoĩs uita pusaq ac dan¬
nabilis fuit. que domꝰ apla lic
⁊ opulens prĩfaĩlias detractã¬
te familia ꝯstit̾it: ynũ guber¬
natorem cui pareat᷑. ad nutu
nauigantiũ salus efflagitat.
In officina uulgariũ. unꝰ inim¬
sti̾a sortit᷑ obtẽꝑant singłi. Ect̃a
militans reuerentiã uni ⁊ obe¬
dientiã profitet᷑. Claustrales.
unius discipline qis fructuos¬
or existat ranquilliorq spũa¬
lis religi subdiuit ꝙͣ dona¬
biliter suphiret impendecetop
ruine. si medrean supetiocis

Expanded text:
s prona, nisi regis aut legis Quare, ambiguitate decisa, conducibilius ac divinius urbes ac regna mecum fateare oportet unius quam multitudinis ducatu componi. Quod hinc quoque animadvertas licet. Creator nempe Deus hominem continuo sub obedientie lege constituit. Quid ita? Quia nimirum intelligi voluit ut posteritas nisi sub eadem lege felix esse non posset. Id prope omnia confitentur. A nobis primum exempla captemus. Si rationi sensus non obtemperent, indecora hominis vita perversaque ac damnabilis fuerit. Que domus, ampla licet et opulens, patrifamilias detractante familia, constiterit? Unum gubernatorem, cui pareatur ad nutum, navigantium salus efflagitat. In officina vulgarium unus ministeria sortitur, obtemperant singuli. Ecclesia militans reverentiam uni et obedientiam profitetur. Claustrales unius discipline, quatenus fructuosior existattranquilliorque spiritualis religio, subduntur. Quam damnabiliter superbiret impenderetque ruine, si, moderamen superioris
Abbreviated transcription (Latin):
tem magis adoleuisse. Urã uti¬
q urbem loci cõmoditas ⁊ secu¬
ritas opulentã freꝙ̃tẽq reddͭ.
Cui tam̃ si detrax̾is excrem̃ta
adiacentiũ regionũ ⁊ urbiũ eu̾¬
saru quid ciuiuz suꝑerit: Atq
ad hanc ip̃ã amplitudĩe ⁊ de¬
cerem lustris. seculoꝵ uix ꝑua¬
sit. At satis ẽ inius principis.
etas urbem ac ppł in decus opes¬
q prouchere. yrbem romã cesar
Augtus taceo signa ab hostibus
recepta. uictas gentes. ultroq
deditos reges. directos legibis
ppłos. ab incendiis restauratas
urbes. stratas silicibꝰ uias. prin¬
cipibus ⁊ facultatibꝰ exauxit. il¬
lustrauitq ornam̃tis ut obiens
gloriaretur. inuenisse la teritiaz
marmoream relinquere. Plus
glorie maiestati romane augꝰ¬
to moderante ꝙͣ multis añ secu¬
lis accreuisse memorat᷑. nostra
demq etate ludouicꝰ Rex hĩmo¬
ꝵ regnũ illud discissu. ĩ huma¬
nũ sine lege. sine more. cultuq

Expanded text:
tem magis adolevisse. Vestram utitem magis adolevisse. Vestram utique urbem loci commoditas et securitas opulentam frequentemque reddit. Cui tamen si detraxeris excrementa adiacentium regionum et urbium eversarum, quid civium supererit? Atque ad hanc ipsam amplitudinem et decorem lustris seculorum vix pervasit, at satis est unius principis etas urbem ac populum in decus opesque provehere. Urbem Romam Cesar Augustus taceo signa ab hostibus recepta, victas gentes, ultroque deditos reges, directos legibus populos, ab incendiis restauratas urbes, stratas silicibus vias principio et facultatibus exauxit illustravitque ornamentis, ut obiens gloriaretur invenisse latericiam, marmoream relinquere. Plus glorie maiestati Romane, Augusto moderante, quam multis ante seculis accrevisse memoratur. Nostra denique etate Ludovicus, rex Hunnorum, regnum illud discissum inhumanum, sine lege, sine more cultuque
Abbreviated transcription (Latin):
sia. regna duxũt. ꝓtexũt auxe¬
runt. Atqͥ athemensui ⁊ lacede¬
momor predicata res publica
opesq ⁊ bellis ext̾nis ⁊ ciuili se¬
dicione semper turbulentissĩe fa¬
tigate sunt. sub regibꝰ respira¬
runt. qͥd longis ꝑegrinor: qͥd
externa uexo: qͥd maius: qͥd mi¬
periosius nostra urbe ciuiliter
gub̾nata: s uelut cet̾aꝵ multi¬
tudo ⁊tinuo se nõ ferens odio
atq ambitu nequissimo uicissiz
imipetere ⁊ morsare sese ac ce¬
dibꝰ ⁊ rapiis deuorare cepit. qͦ¬
usq ꝑnitiosi ciues factiomibus
tirannos ext̾os induxerũt. Tã¬
dem plebe dissipata cesa fundi¬
tus nobilitate suoꝵ tirãmdem
exexerũt quib dñantibꝰ pax
uiguit. ⁊ ciuitas caltats potẽ¬
tiorũ motibus tiranca potesta¬
te respirauit. S. gͦ mubuudimͤ
imꝑiu adiusti umꝰ dĩi confe¬
ras edituq utrĩq ꝯeitũ me¬
tiare tute fatebere umꝰ etate
regentis ꝙͣ secło pͥ urb̾ felicita¬

Expanded text:
sia regna duxerunt, protexerunt, auxesia regna duxerunt, protexerunt, auxerunt. Atqui Atheniensium etLacedemoniorum predicata res publica opesque et bellis externis et civili seditione semper turbulentissime fatigate sunt, sub regibus respirarunt. Quid longius peregrinor? Quid externa vexo? Quid maius, quid imperiosius nostra urbe civiliter gubernata? Sed, velut ceterarum multitudo, continuo se non ferens, odio atque ambitu nequissimo vicissim impetere et morsare sese ac cedibus et rapinis devorare cepit, quousque perniciosi cives factionibus tirannos exteros induxerunt. Tandem plebe dissipata, cesa funditus nobilitate, suorum tirannidem erexerunt. Quibus dominantibus, pax viguit, et civitas, calcatis potentiorum motibus, tirannica potestate respiravit. Si ergo multitudinis imperium ad iusti unius domini conferas editumque utrimque provectum metiare, tute fatebere unius etate regentis quam seculo populi urbi felicita
Abbreviated transcription (Latin):
actestante striptura. qͣlis ẽ rec¬
tor cuutatis. tales hĩtantes in
ea. q̃z in uero ꝯtranitam᷑. Regi¬
bus pͥmuz gnͣs hoñ corisse. et
ꝯias urdes extretasq licet af¬
fiememꝰ per reges romanum
fundatũ est ⁊ iures cepit ĩꝑiũ.
deinde ubi regi superbo superbi
ciues parere cõtepfũt pplarit̾
res acta ẽ. deus bone quanto
fluctu ⁊ turbine ciuitatis. pͥmo
tribums plebis deinde militari¬
bus mox insolentia decẽiurali
popilu urbeq uexantibꝰ. In¬
ficiari nõ possumus romanum
ppł sub consulibus magnages¬
sisse licet despectum sepe atq de¬
risuz. S ꝙͣ tulur ẽ ad eã collata
magnitudinẽ imperii ⁊ digni¬
tatis ad quã sub cesaribꝰ ex auc¬
ta sublimatãq legimꝰ. An tm̃
forsan romanor ⁊ nõ akiaruz
gentiũ regib regna floruerũt.
imo ecia regnns imꝑantibus
ad increm̃tu ⁊ gl̾ia ꝑuenerũt.
Semiramis. Thamaris. Marpe¬

Expanded text:
attestante scriptura qualis est recattestante scriptura qualis est rector civitatis, tales habitantes in ea. Quare ne vero contranitamur. Regibus primum genus hominum coiisse et ortas urbes excretasque licet affirmemus. Per reges Romanum fundatum est et vires cepit imperium. Deinde, ubi regi superbo superbi cives parere contempserunt, populariter res acta est, Deus bone, quanto fluctu et turbine civitatis, primo tribunis plebis, deinde militaribus, mox insolentia decemvirali populum urbemque vexantibus! Infitiari non possumus Romanum populum sub consulibus magna gessisse, licet despectum sepe atque derisum. Sed quantulum est ad eam collatum magnitudinem imperii et dignitatis ad quam sub Cesaribus exauctam sublimatamque legimus. An tamen forsan Romanorum et non aliarum gentium regibus regna floruerunt? Imo etiam reginis imperantibus ad incrementum et gloriam pervenerunt. Semiramis, Thamaris, Marpe
Abbreviated transcription (Latin):
q adoratione ⁊ reuerentisa rõ
septro ꝙ pluria seliciꝰ acair
urbium gub̾nacula reor ¶
Et si qd fers de regage singa¬
lazi tua suadere mtt᷑ or̃o ⁊ u
situ sic totius uite rõne a cet̾is
uariat. Olĩgaͬchicus principatꝰ
ẽ. diligenti pene tirãide conpar.
pp̃ qd̾ frantiscus prior tirãnoꝵ
urbem noĩare solebat. quesi.i
umus ductoris clauo gauisa
fusset iã maria oĩa terras q
suspiceret. uicine profecto urbes
que pluribus subesse fastidiunt
Regi uenetiaꝵ ultro parussent
Itaq minime ꝙ tenor ille pͥn¬
cipansor soliꝰ regimi pregrauet.
s detiorum collatiõe precellitis.
nam uetus dictũ ẽ. cui caput.
languet cat̾a membra dolẽt. cir¬
cũsitaru nibiu cui non doluit
imio cũ non dolet caput: ex quo
rabe ⁊ macie cernũt᷑ exhauste
nã ꝙ admodu in capite uires
resident aĩales. indeq cerebri
uirtute sensus corꝑi mĩstrant᷑
sic ex u̾tute presidentis ordo ac
modus fingit᷑ ciuitatis. diuĩa

Expanded text:
adoratione et reverentia non sceptro quam plurium felicius agi urbium gubernacula reor. Etsi quod fers de regnante singulari tua suadere nititur oratiositu, totius vite ratione a ceteris variat. Oligarchicus principatus est diligenti pene tirannidi compar, propter quod Franciscus prior tirannorum urbem nominare solebat. Que si unius ductoris clavo gavisa fuisset, iam maria omnia terrasque susciperet. Vicine profecto urbes que pluribus subesse fastidiunt regi Venetiarum ultro paruissent. Itaque minime quod tenor ille principandi solius regimini pregravet, sed deteriorum collatione precellitis. Nam vetus dictum est: cui caput languet, cetera membra dolent. Circumsitarum urbium cui non doluit, imo cum non dolet, caput? Ex quo tabe et macie cernuntur exhauste. Nam quemadmodum in capite vires resident animales indeque cerebri virtute sensus corpori ministrantur, sic ex virtute presidentis ordo ac modus fingitur civitatis, divina
Abbreviated transcription (Latin):
calliduisq aput nos fortuna
ꝓuehitur. His aut qui seqͥstte
seducta uirtutis oꝑa. seq feui
intutur. laus forte cotingere
fructus uͦ uix poss Pnec mi¬
nus aput nos sinilas optioꝵ
sp̾ca cura studioꝵ custrẽsibꝰ i¬
cenariis impensus eit fauor
ac p̾tium. ⁊ a sapĩe studiosis tũ¬
ꝙͣ ignauibꝰ belloq mał auersus.
Sed eoꝵ ꝙͣuis sinĩ ociũ a rei
publice negociis procul agũt
haud ẽut arbitrant᷑ mutilis
⁊repudianda uocatio. nͨ iactu¬
re deputandur qͥtqͥd eis impẽ¬
dit᷑. Cum em nichil agere ui¬
dent᷑ plus sepenu̾o ꝙͣ turbulẽ¬
ti pleriq ⁊ qui curiosissimi in
re ppłari iudicant᷑ ad coe uti¬
litutẽ ꝯfexunt. Magna nãq ⁊
suluturia bona diutiꝰq ostitu¬
ra ꝑtractant ⁊ sine inuidia si¬
ne ambicione sme q̃rela de¬
gentes presentib recte uiuedo
rutilia scribendo postĩs ꝯsuli̾it.
tã meh̾cile opinor ad bñ uii.¬
uendu ututis exeniplu ꝙͣ ad

Expanded text:
callidiusque apud nos fortuna callidiusque apud nos fortuna provehitur; his autem qui sequestres seducta virtutis opera seque frui nituntur, laus forte contingere fructus vero vix posset. Nec minus apud nos. Simulac optimorum spreta curastudiorum castrensibus mercenariis impensus est favor et pretium et a sapientie studiosis tamquam ignavis belloque malis aversus. Sed eorum, quamvis suum otium a rei publice negotiis procul agunt, haud est, ut arbitrantur, inutilis et repudianda vocatio, nec iacture deputandum quicquid eis impenditur. Cum enim nichil agere videntur, plus sepenumero quam turbulenti plerique et qui curiosissimi in re populari iudicantur ad communem utilitatem conferunt. Magna namque et salutaria, bona diutiusque constitura, pertractant; et sine invidia, sine ambitione, sine querela degentes presentibus recte vivendo et utilia scribendo posteris consulunt Tam mehercule, opinor, ad bene vivendum virtutis exemplum quam ad
Abbreviated transcription (Latin):
ex uoluptate laus. ex laude fa¬
ma prodeat. Illud p̾t̾ea m̾itis
laudibꝰ officit ꝙ ea siqui lucu¬
bracõ cupessunt ur̃igene sc̃.
⁊ abrogut᷑ reꝵ fides. Har sicut ꝓ.ii¬
pria luus indecent exprimit᷑
sie ꝓpͥe gentis honor sine meu¬
dacii suspitione aut ulpa iac¬
tantie non excollit᷑. Uñ Roma
ab extius striptoribꝰ gestarur
rerum gloria pluximũ muta¬
ata ẽ. qͦr ocia principes fortiia
ul aĩo plenis fuuoribus alus¬
runt. quippe xaꝵ ac celeste..
tus prodeat absolutus uolup¬
tate nccͣe ẽ ⁊ lib̾tate ferat᷑. qd̾
monarcha dũante sepe poli¬
tica raro ꝯugisse memoratur
¶Neqͣꝙͣ falleris. qr tacitis
raro scudiis erogat᷑ epublico.
ꝙadmodu eni plus sentit
ita plus utili ꝙͣ głie annunt
multitudo. Hic m̾catura nobis
ꝙͣ poesis aut phia pondus h̃t.
licetq amplius qͥ uias maris
ꝙͣ celrant uͥtutis t nauis
airco ommu qui opas ꝓstitu.¬
unt. eoq rehenitius qͦ ĩstũte

Expanded text:
ex voluptate laus, ex laude faex voluptate laus, ex laude fama prodeat. Illud preterea meritis laudibus officit, quod eam si qui lucubrationem capessunt vestrigene sunt et abrogatur rerum fides. Nam sicut propria laus indecenter exprimitur, sic proprie gentis honor sine mendacii suspicione aut culpa iactantie non extollitur. Unde Roma ab externis scriptoribus gestarum rerum gloriam plurimum mutuata est, quorum otia principes fortuna vel animo, plenis favoribus aluerunt. Quippe, rarum ac celeste mutus prodeat absolutus, voluptate necesse est et libertate fruatur, quod monarcha dominante sepe, politia raro, contigisse memoratur. Nequaquam falleris, quia tacitis raro studiis erogatur e publico. Quemadmodum enim plus sentit, ita plus utili quam glorie annuit multitudo. Hinc mercatura nobis quam poesis aut philosophia pondus habet, licetque amplius qui vias maris quam celi aut virtutis, et navis circo omnium qui operas prostituunt eoque vehementius quo instantius
Abbreviated transcription (Latin):
sapie ita ꝓremnit. ⁊ in auult ca
enrope felicitate reꝵq aplitu¬
dine equiꝑat uno dũtaxat ur¬
bis noĩe ꝑuagat᷑. Cũ ãt cluxis¬
simis uiris speciosissimis .s ex¬
emplis fulẜit ꝑ tot secda donni
ac milicie illiustria futmora
quis nouit: quis legit: qͣs me¬
minit: sus nota tẽꝑib. obduc¬
ta nuc obliuioms nube laudi¬
buacant᷑ ¶Infiuiari nequit
⁊ absq nota cuboris audiri. O
lo gessit: qꝵ quidẽ si florerẽt hi¬
storie uix peno romarioq mre¬
mus. ueꝵi instudeniꝰ suã quisq
domũ auro lonspletare ꝙͣ fa¬
ma. ꝙͣ ꝙͣ minime desũt arbit᷑r.
qͥ gesta annalibꝰ cogãt PCa¬
duca profecto ꝯuiuioꝵq simi¬
lnna predicatio. nã mat̾nis aui
nudis uonbus alliga̾t᷑. qͥ fitut
qͥ admodur endes putare spec¬
tent᷑ ac illicet p̾t̾eant᷑. At u̾ sci¬
ta ac diues or̃o splendorez in¬
dit xebus ⁊ ipͥmit maiestate.
effic̾q ut ex lectione uoluptas.

Expanded text:
sapit ita contemnit, et mavult cansapit ita contemnit, et mavult canEurope felicitate rerumque amplitudine equiperat, uno dumtaxat urbis nomine pervagatur. Cum autem clarissimis viris speciosissimisque exemplis fulserit per tot secula, domi ac militie illustria facinora quis novit? Quis legit? Quis meminit? Suis nota temporibus, obducta nunc oblivionis nube, laudibus vacant. Infitiari nequit et absque nota ruboris audiri. Qulo gessit? Quorum quidem si florerent historie, vix Peno Romanoque cederemus, verum insudamus suam quisque domum auro locupletare quem fama; quamquam minime desunt,arbitror, qui gesta annalibus cogant. Caduca profecto conviviorumque simillima predicatio; nam maternis aut nudis vocibus alligantur. Quo fit ut, quemadmodum rudes picture, specientur ac ilicet pretereantur. At vero scita ac dives oratio splendorem indit rebus et imprimit maiestatem, efficitque ut ex lectione voluptas,
Abbreviated transcription (Latin):
one ꝑ coluit sucblaus i super
MMarctio esterisis luis plusq
militarit᷑ indulgene. qui poetaᷤᷤ
⁊ historias nossent munifice
liberalitatẽ suꝑgressus est. nõ
dico portas ⁊ oratores qͥ rarissi¬
mi cõparent. s medicos ⁊̃ ⁊ iuro¬
consultos qͥ p̃diccnẽtur ad elici¬
endur feuendũq indistussa ero¬
gacione munfi qͥd: ꝓducta
nimis ẜies sieuz priscos tum
nostros/ euolue pergum. qui ĩ¬
tredibili uoluptate studiosos
asciiere. ⁊ ascitos benignissimiᷤ
suffragiis sunt prosecuti. qd̾
ub imꝑet multitudo raro le¬
ges fcm̃. rariꝰ cernes. profecto
cronographia. cettiq sublimis
oꝑe studia dempta pͥncipãtiũ
lrberalitate ⁊ cura es decoris.
incrementiq ꝑueuissent. quot
itẽ uixi militares rei sumilia¬
ris angustia ꝯteacti qͦt nobili¬
tate singłariq aliqͣ dote landa¬
biles principuz gracia recepti
cespiie i enanas tecipit. oci¬
osas aspernat᷑ dũ eĩ qͥsq uel
tiorur licetur poetis ut uon

Expanded text:
one percoluit. Nicolaus insuper, Marchio Estensis, litteris plusquam militariter indulgens, qui poeticam et historias nossent, munifice liberalitatem supergressus est, non dico poetas et oratores, qui rarissimi comparent, sed medicosetiam et iurisconsultos qui predicarentur ad eliciendum fruendumque indiscussa erogatione munificum. Quid? Producta nimis series si tum priscos tum nostros evolvere pergam, qui incredibili voluptate studiosos ascivere. Et ascitos benignissimis suffragiis sunt prosecuti, quod, ubi imperet multitudo, raro leges, factum rarius cernes. Profecto cronographia, ceteraque sublimis opere studia, dempta principantium liberalitate et cura, eo decoris incrementique pervenissent. Quot item viri militares, rei familiaris angustia contracti, quot nobilitate singularique aliqua dote laudabiles, principum gratia, receptirespicit, mercenarias recipit, otiosas aspernatur. Dum enim quisque vel riam non licetur, poetas ut non
Abbreviated transcription (Latin):
grauia debuit alienant. P¬
Auaricia pͥmu. hoc nãq genꝰ
hõmi ceu nullo dignũ e sic
nullo precis famulat᷑. Atee ꝓ
licentius obsequiis utitͥ nno
eos licet quos ab mns so.dibꝰ
erexisset. concubinor qr horis
federatos ⁊ collato antoratos
honore sibi tenaius astringit.

Expanded text:
gratia debuit, alienant. gratia debuit, alienant. Avaritia primum. Hoc namque genus hominum, ceu nullo dignum est, sic nullo pretio famulatur. Adde quod licentius obsequiis utitur, imeos licet quos ab imis sordibus erexisset. Concubinarum quoque thoris federatos et collato autoratos honore sibi tenacius
Abbreviated transcription (Latin):
des urtutis. iopes. nequitie
dicites morum auiliu igna
ei pemptidiles uita preterita
odisiles q pn̾ti accepta autoiͣ¬
tate superhũit. ⁊ reu̾encia at¬
qr honore dignissimos calcant.
Condiunt cunta mendatio. ar¬
rogantia deprauant. qͥd ꝯcipi¬
at mente qui ei quẽ m̾ito cõ¬
tenuit supplicare cõpellit̾:s¬
sueti honorib magratibꝰ fũc¬
impurissimur ephebu qͥ xau¬
lo añ concubinus mox emissa¬
rius cõcubine pͥmatu collatis¬
q priuatuni supͣ modũ opibiis
antecellit. ⁊ omĩa sub se uidet:
quis ferat: quis nõ rubeat. qͥs
non indignetur. ⁊ in ardescat ꝑ
eͦmodi monstra subit̾m. stux̃¬
dia iter ꝓuisiones ac prenna
supplex postulare ¶ I t̃ de q̃so
qͣmobrem eͦmosi utatꝰ p̃poĩtis.
Nam pars optima glie printi¬
pantis de p̾fectoru u̾tute sin¬
tillat. uelut igromina fustat᷑
Qui enĩ miinsterii pondus igͦ¬
rant ipa que tractant᷑ danna¬
bilx matulant. quosq mexi

Expanded text:
des, virtutis inopes, nequitie des, virtutis inopes, nequitie divites, morum civilium ignari, contemptibiles vita preterita odibilesque presenti, accepta autoritate superbiunt et reverentia atque honore dignissimos calcant. Condiunt cuncta mendacio, arrogantia depravant. Quid concipiat mente qui ei quem merito contemnit supplicare compellitur? Assueti honoribus, magistratibus funcimpurissimum ephebum qui paulo ante concubinus, mox emissarius concubine, primatu collatisque privatum supra modum opibus antecellit et omnia sub se videt. Quis ferat? Quis non rubeat? Quis non indignetur et inardescat per eiusmodi monstra substerni, stipendia item, provisiones, ac premia supplex postulare? Ede, queso, quamobrem eiusmodi utatur prepositis. Nam pars optima glorie principantis de prefectorum virtute sintillat,velut ignominia fuscatur. Qui enim ministerii pondus ignorant ipsa que tractantur damnabiliter maculant, quosque mereri
Abbreviated transcription (Latin):
rime freꝙͥtata ⁊ celebratasre¬
qͣnter li xaꝵ ne ac uillanoruz
imperio cesserit. Mumaq au¬
lica a prestantibus solita du¬
dum ex urbe cimbꝰ laudabilit̾
ministrari. ẜui ac ẜuiles tur¬
pit̾ occupãt. Collata nimiꝵ
concubinarum maritis. quis
impuarum expensis dispen.t¬
sandis: thesauro quis cogẽdo:
quis stipendiis exoluẽdis : qͥs
oberndis miniibus: quis ne¬
gociis imparandis nuc p̾fec¬
tus: O pudenda tempoꝵ racio
o. iactura p̾terite maiestatis.
qui porro mumibꝰ gerendis a
printipibꝰ destmnat᷑ decet antẽ
onuria qͦ admirabilior adeũti
cenpariat forma presture qt̾s
rursum autoritate preciuq
onori suscepto uendiort fu¬
ma clarus hri ⁊ nomĩe integ̾
debet. Ut aũt postremo accipi¬
endis aptius reddendis qr re¬
sponsis satisfiat futundie ele¬
guncia prepollere. At isti tra
pene pueri ⁊ pridem om̃s aut
rustici aut curbe forensis ru
intultiq sermone. turdicor¬

Expanded text:
rime frequentata et celebratafrerime frequentata et celebratafrequenter, lixarum nunc ac villanorum imperio cesserunt. Muneraque aulica, a prestantibus solita dudum ex urbe civibus laudabiliter ministrari, servi ac serviles turpiter occupant, collata nimirum concubinarum maritis. Quis impresentiarum expensis dispensandis, thesauro quis cogendo, quis stipendiis exolvendis, quis obeundis muneribus, quis negotiis imperandis nunc prefectus? O pudenda temporum ratio! O iactura preterite maiestatis! Qui porro muneribus gerendis a principibus destinatur, decet ante omnia, quo admirabilior adeunti compareat, forma prestare, quatenus rursum autoritatem pretiumque honori suscepto vindicet. Fama clarus haberi et nomine integer debet; ut autem postremo accipiendis aptius reddendisque responsis satisfaciat, facundie elegantia prepollere. At isti contra, pene pueri et pridem omnes aut rustici aut turbe forensis rudes incultique, sermone tardicor