comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
est. h̾ns in mõtibꝰ ex saxo stillantes
nec ferreum uas sustin̾e potest. sed
dissilit et dissipatur. nichil q aliud
tinetur. ned miscetur fluctibus.
fontes labuntur in fluuios. et flu¬
mina ĩ freta discurrunt. lacus u̾o¬
stat in loco. nec ꝓfluit. et dr̃ lacus.

Expanded text:
quae habet in montibus ex saxo stillantes nec ferreum vas potest sustinere, sed dissilit et dissipatur. conservare autetinetur, nec miscetur fluctibus, fontes labuntur in fluviis, flumina in freta discurrunt. Lacus stat in loco, nec profluit; et dictus lacus,
Abbreviated transcription (Latin):
de.nͣ. rr̃. plumbum temperate na¬
ture ÷ sicut stagnum: ponderosũ
sicut aurum. Ita ꝙ duplex h̾et pon¬
dus. argenti uł eris. ductile quor
est et tractabile: minus aut̃ stag¬
no liquabile. Ad horam quide liqͣ¬
tum nitescit. s postinodu natura¬
siniũ est: et lenificatiuũ. ⁊lec so¬
lum in se mutum est naturaliter.
sed etiam muta efficit alia metal¬
la quibus quibus ad miscetur. li¬
quefactum in igne: ceteris metal¬
lis plus minuitur. Scoria eius .i.
spuma continet argentu. Hoc at̃
ꝓprium est et speciale plumbo
Int̾ metalla ꝙ semper augm̾tat᷑.
et hoc sub diuo magis. et in aere.
ꝙͣ sub terra. Squalorẽ uero contͣ¬
hit. sed non rubiginem. Glosa su¬

Expanded text:
ensis Plumbum temperate nature est, sicut stannum, ponderosum sicut aurum, ita quod duplex habet pondus argenti, vel eris. Ductile quoque est et tractabile, minus autem stanno liquabile. Ad horam quidem liquatum nitescit, sed postmodum naturasivum est et lenificativum, nec solum in se mutum est naturaliter, sed et muta efficit alia metalla quibus admiscetur; liquefactum in igne ceteris metallis plus minuitur. Scoria eius, id est spuma, continet argentum. Hoc autem proprium est et speciale plumbo inter metalla, quod semper augmentatur et hoc sub divo magis et in aere, quam sub terra: squalorem vero contrahit, sed non rubiginem .
Abbreviated transcription (Latin):
aserebum .i. stagnum. frigidum ẽ.
et est in eo siccitas. Illud melius est:
qd̾ minime sub dentibus frendet. L
stridet. Et in eo sunt queda uirtu¬
tes aquose. Si fricetur ad lapidem
cum modico uino et oleo oliue. pro¬
derit apostematibo que circa et sr̃
uerenda fuerit. et in lumbis. Item
si cum eius frustro empli zetur auꝰ
inferiꝰ. sedat appetitum coitus. ¶xl.¬
dicitur eo ꝙ ex eo pͥmum pilis ftĩs
altitudo maris temptata est. Huiꝰ
didum. Sed candidum meliꝰ est: ꝙ¬
prius in insulis achlantici maris ĩ¬
uentum ẽ. Siquidem et in lusita¬
nia et in gallicia gignitur sũ matł¬
lus harenosa coloris nigri: et ponde
graui. Int̾ueniunt et minuti cal¬
culi: maxime e torrentibus sicca¬
et qd̾ subsidet coqut in fornacibus.
Inueniũtur et in aurariis metalt
aqua missa calculi nigri et graues:
et dum aurum colligr̃ cum eo re¬
manent. postea separatis conflã¬
tur. et in plumbum albũ resoliũi¬
tur. Inde et eadem est grauitas plũ¬

Expanded text:
Aserebrum, id est stannum, frigidum est et est in eo siccitas, illud melius est quod minime sub dentibus frendet et stridet; et in eo sunt quedam virtutes aquose. Si fricetur ad lapidem cum modico vino et oleo olive, proderit apostematibus, que circa et super verenda sunt et in lumbis. Item si cum eius frusto empulizetur anus inferius, sedat appetitum coitus.dictum quod ex eo primum pilis factis maris altitudo temptata est. Huius didum; sed melius candidum, quod prius in insulis Athlantici maris inventum est. Siquidem et in Lusitania et in Gallicia gignitur, summa terra harenosa et coloris nigri, et pondere gravis; interveniunt et minuti calculi, maxime torrentibus siccaet quod subsidit, quoquunt in fornacibus. Inveniuntur et in aurariis metallis aqua missa calculi nigri et graves, et dum aurum colligitur, cum eo remanent; postea separati conflantur et in plumbum album resolvuntur. Inde et eadem gravitas plum
Abbreviated transcription (Latin):
plumbum nigrum sine albo. nec
oleastrense. nec ulla est differẽtia.
scoria modo diligenter excocta. m¬
rum in his scil metallis. ꝙ ea de¬
relicta fertilius uiuiscunt. hoc
uidetur facere relaxatis spiram̃tis
fecundiores facit abortus. luper
id compertum est in betica metallo¬
modo: antonianum in eadem ꝓuĩ¬
cia pari locatione ꝓuenit. uase plũ¬

Expanded text:
plumbum nigrum sine albo non pplumbum nigrum sine albo non pOleastrense, nec differentia ulla scoria modo excocta diligenter. mirum in his solis metallis, quod derelicta fertilius revivescunt. 165 hoc videtur facere laxatis spiramentisfecundiores facere abortus. nuper id conpertum in Baetica modo Antonianum in eadem provincia pari locatione pervenit ad
Abbreviated transcription (Latin):
se ꝙ narratũ est in insulis athlanti¬
a maris peti. subtilibus ꝙ nauigiis
corio circumsutis aduhi. Nlunc aut̃¬
certum est in licia gigni. et ingal¬
licie sũma tellure harenosa coloris¬
ꝙ nigri. pondere tantum dep̾hendr̃¬
que alucia uocant. aqua si quidem¬
ĩmissa eluũt calculos nigros: pau¬
uilũ candore uariatos. quibus ead
grauitas. que auro. Et ideo in cala¬
this quibus aurum colligitur. cum
eo remanent. postea uero separãt᷑.
confiatiq in plumibum album resol¬
uuntur. Non fit in gallicia nigrũ.
cum in uicina cantabria nigruz
contra ꝙ nigri toto huida est. Ideoꝙ
album: milli rei sñ mixtura utile ẽ.
zlec argentum ex eo plumbatur.
ꝗ̃ prius liquestat argentu. Confir¬
mant q ꝙ si minꝯ albo nigri ꝙͣ sat̃
sit misceatur: argentũ ab eo arrođr.
album incoquitur. eris operibus
galliarum inuento: ita ut uix dis¬
bi experimentum ĩ carta est. ut liq̃¬
factum pondere uideatur concolor¬
erupisse. Iungi nõ potest inter se

Expanded text:
 in insulas Atlantici maris peti vitilibusque navigiis et circumsutis corio advehi. nunc certum est in Lusitania. gigni et in Gallaecia summa tellure, harenosa et coloris nigri. pondere tantum ea deprquae alutias vocant, aqua inmissa eluente calculos nigros paullum candore variatos, quibus eadem gravitas quae auro, et ideo in calathis, quibus aurum colligitur, cum eo remanent; postea caminis separantur conflatique in plumbum album resolvuntur. 158 non fit in Gallaecia nigrum, cum vicina Cantabria nigro tcontraque nigri tota umida est. ideo album nulli rei sine mixtura utile est. neque argentum ex eo plumbatur, quoniam prius liquescat argentum, 162 confirmantque, si minus albo nigri, quam satis sit, misceatur, erodi ab eo argentum. album incoquitur aereis operibus Galliarum invento ita, ut vix disbi experimentum in charta est, ut liquefactum pondere videatur, non calore, rupisse. India neque aes
Abbreviated transcription (Latin):
laria corpora ex aquis materialiter fcã
funt: certo argum̃to cõpbari potest. ⁊ lã
duo superiora elementa .i. ignẽ et aerẽ
ex fua natura ita absq spissitudine ẽẽ
manifestum est. ut nich̾ hoꝵ ex se. s¬

Expanded text:
laria ex aquis materialiter facta sunt isto argumento probari potest. Nam cum duo superiora elementa, ignem et aera ex sua natura, ita absque omni spissitudine esse manifestum est, ut nihil horum ex s
Abbreviated transcription (Latin):
purus est aet. cum aliquid uiride uel
indum se conspicere fingunt: illud fal¬
sissimum est. Nam ubi uisus deficit:
ibi error sensus dat ymaginationem
uidendi ꝙ nõ uidet. sicut aliquis clau¬
sis oculis uidetur sibi tenebras uidere.
xlam ꝙͣuis uisus ex luce oculoꝵ sumat
exordium: nicħ tamen ualet nisi ex
cutiatur. Si gͥ aet iste inferior qui est
ad sentiendum obstare: multominus
superior qui purior est. Uñ ꝓprie cer
celum dicitur: eo ꝙ a uisibus nostris
celatur. Constat ergo ꝙ omne corpus
nsibile alicuius densationis est: que
ex spissitudine aque uł terre contĩgit.
rlam mibes ex uapore aquarũ densate.
bibus biloso aere. uł in aliqua materia
que cõburitur fuerĩt. ex uaporibus aqͣꝵ¬

Expanded text:
purus est, cum aliquid videre se fingunt, conspicere illud falsissimum est. Nam ubi visus deficit, ibi error; sensus dat imaginationem videndi, quod non videt. Sicuti aliquis clausis oculis videtur sibi tenebras videre. Nam quamvis visus ex luce oculorum sumit exordium, nihil tamen valet, nisi excutiatur. Si vero aer iste inferior, qui est ad sentiendum obstare, multo minus qui superior et purior est, unde proprie aer coelum dicitur, eo quod a visibus nostris celetur. Unde constat quod omne corpus visibile alicujus densationis est quod ex spissitudine aquae vel terrae contingit. Nam nubes ex vapore aquarum densatae in nubiloso aere, vel in aliqua materia quae comburitur, fiunt ex vaporibus
Abbreviated transcription (Latin):
uit̾ mucrone quo percussit sic ho.¬
plest contra dolores laterum pector¬
ue subito qui puctioneᷤ afferant.
Quedam etiam ustione sanãtur.
p̾cipue canis rabidi morsus. qͥppe
tes: usta plaga ilico sanãtur. cale¬
fit quoq ferro candente potus in

Expanded text:
viter mucrone, quo percussus homo sit, contra dolores laterum pectorumque subitos, qui punctionem adferant. quaedam ustione sanantur, privatim vero canis rabidi morsus, quippe potum usta plaga ilico liberantur. calfit etiam ferro candente potus in
Abbreviated transcription (Latin):
longissimi dies sint: et maxie niues ta¬
genera. que iuptenubes et ĩ ꝓuum so¬
lute emittunt: hos greci ethnephias uo¬
cant: qui hoc m̃ ut puto fuĩt. Cum ma¬
gna equalitas ac dissilitudo corporum
que uapor t̾renus emittit ascendit. et
atq inter illas interualla relinqui: fi¬
stulosa ⁊ in modum tibie angusta. His
ergo tenuis ĩcluditur sp̃s. qui maius de¬
siderat spacium cum eu̾beratus cursu pa¬
rum liber incaluit. et ob hoc amplior fit.
scinditur q cingentia. et in uentũ erũpit.
qr receptacula nubiũ per que ferebatur

Expanded text:
longissimi dies sunt et cum maxime niues tauentorum quae ruptae nubes et in pronum solutae emittunt: hos Graeci uentos G–eknephias uocant. Qui hoc, ut puto, modo fiunt: cum magna inaequalitas ac dissimilitudo corporum, quae uapor terrenus emittit, in sublime eat nubes et interualla inter illas relinqui fistulosa et in modum tibiae angusta. His interuallis tenuis includitur spiritus, qui maius desiderat spatium, cum euerberatus cursu parum libero incaluit et ob hoc amplior fit, scinditque cingentia et erumpit in uentum, qui quia receptacula nubium, per
Abbreviated transcription (Latin):
te subsolamus: a meridie auster.ab
occidente fanouius. a septemtrione
eiusd̾ noĩs uentus aspirat. habentes
hinc inde geminos collaterales. sub¬
solanus alatere dextro uulturnum
habet. a leuo eurum. auster a dextris
euro austrum: a sinistris austro affri¬
tra affricum. a sinistra choꝵ. Porro sep¬
temtrio a dextris cirtiũ a sinistris aqͥlo¬
nem. Hii duodecĩ uenti globũ mũdi
flatibus c̾cuagunt: quoꝵ noĩa ꝓpriis
ex causis signata sunt. ⁊lam subsola¬
nus dicitur: eo ꝙ sub ortu solis nasca¬
tur. eurus: eo ꝙ ab eo flat .i. ab oriẽte.
do aquas. unde et crassum aerem fa¬
cit: et nubila nutrit. Hic grece nothꝰ
appellatur. eo qd̾ interdu aerem cor¬
rumpit. ⁊lam pestilentiã que exaere
corrupto nascitur: auster flans ĩ regi¬
ones reliq̃s transmittit. Sed sic̃ aust̃
pestilentiam gignit: sic aquilo repellit.
Curo auster dicitur: eo ꝙ ex una parte ht
curum. ex altera austru. austro affricus.
eo gt̾ iunctus sit hinc et inde austro et

Expanded text:
te Subsolanus, a meridie Auster, ab occidente Favonius, a septentrione ejusdem nominis ventus aspirat, habentes hinc inde geminos ventorum spiritus. Subsolanus a latere dextro Vulturnum habet; a laevo Eurum; Auster, a dextris Euroaustrum habet, a sinistris Austroafritera Africum, a laeva Corum. Porro Septentrio a dextris Circium, a sinistris habet Aquilonem. Hi duodecim venti mundi globum circumagunt, quorum nomina propriis ex causis signata sunt. Nam Subsolanus vocatur, eo quod sub ortu solis nascatur. Eurus, eo quod ab Eoo flat  M ss. ab eo do aquas vocatus, unde et crassum aerem facit, et nubila nutrit. Hic Graece νότος appellatur, propter quod interdum corrumpat aerem. Nam pestilentiam, quae ex corrupto quas regiones transmittit; sed sicut pestilentiam gignit, sic Aquilo repellit. Euroauster dictus quod ex una parte habeat Eurum, ex altera Austrum. Austroafricus, quod iunctus sit hinc et inde Austro et
Abbreviated transcription (Latin):
eo qdͥ uentoꝵ circulum claudat. et qua¬
si chorus faciat. Septemtrio eo: ꝙ a cira
gentes e mundo resupinato capite fer¬
ri uroentur. Gircius dictus: eo qd̾ thoro
et nubes dissipet. Est enĩ gelidus uent᷑
et siccus. Idem et boreas: eo qd̾ ab ỹper
zlatura enĩ oĩum septemtrionaliũ uen¬
toꝵ frigida et sicca est. australiũ. hum¬
da et sicca calida. Ex omnib autẽ uen¬
tis. duo cardinales sunt. septenitrio et¬

Expanded text:
e ventorum circulum claudat, et quasi chorum faciat. Septentrio dictus, eo qutente se mundo resupinato capite ferri videntur. Circius dictus, eo quod Coro et nubes dissipet; est enim gelidus ventus et siccus. Ideo et Boreas vocatur, quia ab HyperbNatura enim omnium septentrionalium ventorum frigida et sicca est, australium humida et calida. Ex omnibus autem ventis duo cardinales sunt: Aquilo
Abbreviated transcription (Latin):
illam sp̃s rump᷑: ałn aut̃ inclusi et in
exitum nitentis luctatio. nõ nũquã¬
u̾o calor: quem mͦ facit sol. mͦ ip̃a arie¬
tatio. man̾oꝵ inter se corpoꝵ act̾cus.
et qñ quidem nicħ obsistit: uires suas¬
uentus effundit. ubi aut̃ aliquo pro¬
montorio repercutit᷑. aut locoꝵ coeũ¬
tium .ii. incanalem deuerum tenuẽ¬
q collectus sepius m̃ se uolutatur. ac¬

Expanded text:
itus rumpit, nonnumquam inclusi et in exitum nitentis luctatio, nonnumquam calor, quem modo sol facit, modo ipsa arietatio uagorumque inter se corporum attritus.tus, quamdiu nihil obstitit, uires suas effundit: ubi aliquo promontorio repercussus est aut locorum coeuntium in canalem deuexum tenuemque collectus, saepius in se uolutatur
Abbreviated transcription (Latin):
yeme nõ sunt: qr breuissimis diebus sol
desinit anteꝙͣ frigus euincatur. Ideoq
niues et ponũtur ⁊ durant. Estate uͦ¬
flare incipiunt: cum in longiꝰ extendr̃
dies. ⁊ recti in nos radii diriguntur. ue
rissilẽ est ergo concussas calore magno
niues plus humidi efflare. Itemq t̾ras
ex hon̾atas niue retectas q spirare liberiꝰ.¬
et iterum plura ex septẽtrionali parte
celi corpora exire: atq in hec loca que sb̃
missiora sunt ac tepidiora deferri: et sic
impetum ethesias sumere. Et ob hoc ⁊
solstitio est illis initium. uͥtraq ortum
canicle non ualent: qr iam multum e
frigida celi parte in hanc coniectum est.
ac sol mutato cursu in nr̃a rectius ten¬
ditur. et alteram partem aeris attrahit.
aliam uero ĩpellit. hic ille ethesiarum
fiatus estatem frangit: et a mensiũ
feruentissimoꝵ grauitate defendit. At¬

Expanded text:
eme non sunt, quia breuissimis diebus sol desinit, priusquam frigus euincatur itaque niues et ponuntur et durant: aestate incipiunt flare, cum et longius extenditur dies et recti in nos radii diriguntur. Ueri ergo simile est concussas calore magno niues plus umidi efflare, item terras exoneratas niue retectasque spirare liberius: ita plura ex septemtrionali parte caeli corpora exire et in haec loca, quae sunt summissiora ac tepidiora, deferri; sic impetum etesias sumere. Et ob hoc a solstitio illis initium est ultraque ortum Caniculae non ualent, quia iam multum e frigida caeli parte in hanc egestum est ac sol mutato cursu in nostram rectior tendit et alteram partem aeris attrahit, alteram uero impellit. Sic ille etesiarum flatus aestatem frangit et a mensium feruentissimorum grauitate defendit.
Abbreviated transcription (Latin):
Seneca ubi s̾: placet autem .xii. uen¬
tos esse. nõ qr ubiq tot sĩt.quostã enĩ
ĩcdinatio terraru excludit. s qr nusꝙͣ

Expanded text:
st. CAPUT 17 Placet autem duodecim uentos esse, non quia ubique tot sunt quosdam enim inclinatio terrarum excludit, sed quia
Abbreviated transcription (Latin):
qui est de lubro herculis ꝓximꝰ fons in¬
clusus ad putei modum. aliaᷤᷤ sił cum
occeano augetur. minuitur q alias.
utram  contrariis temporibus. Codẽ
in loco: alter occeani motibus cõsẽcit.

Expanded text:
qui est delubro Herculis proximus fons, inclusus ad putei modum, alias simul cum oceano augetur minuiturque, alias utrumque contrariis temporibus; eodem in loco alter oceani motibus consentit.
Abbreviated transcription (Latin):
fontes aut̃ tam ĩ mari ꝙͣ in t̾ra dulcis
aque. lympidissimi reperiunt᷑. Itaq
in mari superioris partis tr̃rẽsis urbis
est fons. qui dulcissimis aquis tanta
ue hem̾tia ꝓsilit a fundo maris ut duobꝰ
aut tribus cubitis sr̃ mare saltet: et hoc
cum mare tranqͥllũ est. Cum autẽ in¬
undationes uento ferũtur. fons qͥdez
ab eis obruitur. Sed cum transierint:
statim ut pͥus eleuatur. Sic autem
eminet super aquas maris: ut hau¬
ri possit in uasis. ¶x

Expanded text:
Fontes autem tam in mari, quam in terra, dulcis aque limpidissimi reperiuntur. Itaque in mari superioris partis tyrensis urbis est fons, qui dulcissimis aquis tanta vehementa prosilit a fundo maris, ut duobus aut tribus cubitis supra mare saltet et hoc cum mare tranquillum est. Cum autem inundationes vento feruntur, fons quidem ab eis obruitur; sed cum transierint, statim ut prius elevatur. Sic autem eminet super aquas maris, ut hauriri possit in vasis.
Abbreviated transcription (Latin):
ytalia fons citeronis oculoꝵ uulna cu
hebetes fiunt. In boetia duo fontes:
alter memoriam. alter obliuionẽ afferc̃.
Cizici fons: amorẽ uen̾is tollit. In ethio¬
cus fit. lethuus fons archadie: abortꝰ
fieri nõ patitur. In sicilia duo fontes st̃:
groa saxa gerit: matbaya e saxis aqua
ꝓfluit. Stix est appellata: ꝙ ilico potata
hamonis: qui humoris nexibus hu¬
mũ stringit. fãcillas etiam in cespitẽ
lis medentur. fures arguĩt. ⁊ lam eoꝵ¬
fontem alium in quo faces ⁊ extĩgũt᷑
accẽse. et accendũtur extĩcte. ex libro¬
de narura rerũ. In partibus oriẽtis ut
dicit iatobus est fons quidã. ex cuiꝰ aqͥs
efficitur ignis: aliis quibꝰdam mix¬
tis. Qui postꝙͣ uehementer accensus
fuerit: uix aut nũquã extingui pot̾it.
nisi aceto et hois urina uł sabulo. In¬

Expanded text:
Italia fons Ciceronis oculorum vulnerahebetes fiunt. In Boeotia duo fontes: alter memoriam, alter oblivionem affert. Cyzici fons amorem Veneris tollit. 4. Boeocus fit. 5. Linus, fons Arcadiae abortus fieri non patitur. In Sicilia fontes sunt duo,gia saxa egerit. In Achaia aqua profluit e saxis Styx appellata, quae ilico potata Ammonis, qui humoris nexibus humum stringit: favillas etiam in cespitem lis medentur, fures arguunt, nam fontem, in quo faces exstinguuntur accensae, et accenduntur exstinctae. sulphurea fervidas. In partibus orientis, ut dicit Iacobus, est fons quidam, ex cuius aquis efficitur ignis grecus, aliis quibusdam mixtis, qui postquam vehementer accensus fuerit, vix aut nunquam extingui poterit, nisi aceto et hominis urina, vel sabulo.
Abbreviated transcription (Latin):
bit aut̃ aliquis. utrum si ñ sit aĩa: er̃
tp̃s. an non. Si enĩ impossibile sit nũã¬
tem esse: ĩpossibile erian erit aliquid
esse nũ abile. Quare neq nu̾us erit. Au¬
merus enĩ est: aut quo nu̾atur: aut nu¬
merabile. Si ergo nichil aliud est aptuz
natũ nũare ꝙͣ. aĩa et intellectus: impos¬
sibile esse tempus si nõ sit aĩa qr tp̃s est
nũus morus. et omne quidem tẽpus
licet que tempore m̾surantur. ⁊ lam ⁊¬
septem conũ. et qun equoꝵ idem est nu¬
merus. s tii i canes sunt. illi autem eqͥ.
s hic quidem foratissis uelex alle aute
non. etulius quid̾ loti mutatio estẽ hic
autem alteratis. Motus st̃aꝙ duin
seorsũ sunt: tempus at̃ ub̾i q item.
qr niius unus idem ubiq est. albtus¬

Expanded text:
bit autem aliquis, utrum si non sit anima, erit tempus an non: si enim impossibile sit numerante esse, impossibile etiam erit aliquid esse numerabile, quare neque numerus erit. Numerus enim est, aut quo numeratur, aut numerabile; si ergo nihil aliud est aptum natum numerare, quam anima et intellectus, impossibile est esse tempus, si non sit anima, quia tempus est numerus motus. Et omne quidem tempus licet que tempore mensurantur: Nam et VII canum et VII equorum idem est numerus, sed tamen hi canes sunt, illi autem equi: tempus. Sed hic quidem fortassis velox; ille autem non. Et alius quidem loci mutatio est, hic autem alteratio. Motus itaque diversi et seorsum sunt, tempus autem ubique idem: quia numerus unus
Abbreviated transcription (Latin):
ineuitabile ac publice noxium. Non
enĩ domos solum aũ familias. aut ur¬
bes singulas haurit: s gentes totas
regiones q subu̾tit. et modo ruinis
operit: modo etiam altam uoraginẽ
hoc genus mortis magis timeant:
quo in apruptum cum sedibus suis
eunt. et e uiuoꝵ nũo uiui auferun¬
inter magna mala non desipere. Itꝙͣ
leuissima fere ingenia ĩ tantum ue¬
nere formidinis. ut sibi exciderent:¬
.q. non omne fatum ad eundẽ ueni
nimus: omnes in equo sumus. Ai¬
chil itaq iterest utrum me lapis
uius elidat: an mons totius p̾mat.
utrum super me domus unius honꝰ
rum orbis abscondat. In pace et ĩ apto
dehiscentium. Solus in illud ferar ꝓ¬
fundum: an cum magno comitatu
terest quantus circa mortem meam
tumultus sit: ip̃a ubiq timenda est.
Proinde magnum sumamus aĩmuz
adu̾sus istam cladem: que nͨ euitari

Expanded text:
ineuitabile, auidum, publice noxium. Non enim domos solum aut familias aut urbes singulas haurit, gentes totas regionesque submergit et modo ruinis operit, modo in altam uoraginem hoc genus mortis magis timeant quo in abruptum cum sedibus suis eunt et e uiuorum numero uiui auferuninter magna mala consipere. Itaque leuissima fere ingenia in tantum uenere formidinis ut sibi exciderent non omne fatum ad eundem termintum est, omnes in aequo sumus. Nihil itaque interest utrum me lapis unus elidat, an monte toto premar; utrum supra me domus unius onus rum orbis abscondat; in luce hunc et in dehiscentium sinu; solus in illud profundum an cum magno comitatu terest mea quantus circa mortem meam tumultus sit: ipsa ubique tantundem est. Proinde magnum sumamus animum aduersus istam cladem, quae nec euitari
Abbreviated transcription (Latin):
lea dr̃ . in locis cultis nascit̾. flores ht̃¬
aurosos et albos. Coma eius tunsa ⁊
apposita nouis uulneriba. dolorem
tollit: et eadem glutinat. ꝓfluuiũ
sanguinis stringit. Eadem aqua po

Expanded text:
locis cultis. Habet flores aurosos et subalbidos. Coma eius tunditur et adposita novis vulneribus et dolorem tollit et eadem gluttinat et profluvium sanguinis stringit. Haec etiam
Abbreviated transcription (Latin):
liis. unde et nom̃ accep̃. Nascitur in
palustribꝰ magnifici usus. Ad uuln̾a
urine ac uesice. uł suspiria. p̾cipita¬
lat herbam ĩ pratis tenuem: a lateri¬
b capillam̃ti mͦ foliosam eximiiusꝰ

Expanded text:
liis, unde et nomen accepit. nascitur in palustribus, magnifici usus ad vulnera urinae et vesicae aut suspiria praecipitalat herbam in pratis tenuem, a lateribus capillamenti modo foliosam, eximii usus
Abbreviated transcription (Latin):
ht̃ a quodam puero: cuius membra
in hũc florem transierunt. qui e nc¬
m̾ narcisi in apellatione custelit. et
decus pulcritudinis in candore retinz
genera in usu medici recipiunt. unũ¬
flore p̃pureo: et alterum herbeaceu
hunc stomacho dicunt inutilẽ: e
ideo uomitoriũ. aluoq soluẽtem ner¬
angustis: sic et uulnerili et luxatis.
sic et infixa corpori extrahit ĩpolẽta
emaculat. Ex eius flore fit oleum n¬
narcisiuu ad emolliendas duricias
calefaciendũ. asserunt q auribꝰ uti¬
lissimũ. s capitis dolores facit. Dyasco¬

Expanded text:
t a quodam puero cuius membra in hunc florem transierunt, qui et nomen Narcissi in appellatione custodit et decus pulchritudinis in candore retinet genera in usum medici recipiunt, purpureo flore et alterum herbaceum, hunc stomacho inutilem et ideo vomitorium alvosque solventem, nersic et vulneribus et luxatis; sic et infixa corpori extrahit. in polenta emaculat. ex hoc flore fit narcissinum oleum ad emolliendas duritias, calfacienda quae alserint, auribus utilissimum, sed at capitis dolores facit.
Abbreviated transcription (Latin):
tini maurellam dñt. uis esꝰ frigida u̾ld̾.
Dicitur auricule mire sedare dolorez.
Allus succus. si sensim dr̃ intus fundr.
e gilopis stringi dicunt cathaplasma
una cu strigno si sal panisq teratur.
parotitas reprimet. cathaplasmatis
addita more. Stringi prurrigo depelli¬
tur illita sucto. Succus suppositꝰ fluxũ
stringit muliebrẽ. Contritis foliis eiꝰ¬
coniunge polentam. Hiis suꝑappo¬
sitis sacer ignis ⁊ herpete mordax. Dr̃
expelli. si uero iũxeris ististis. argẽti
spumam. cerulam. oleumq rosatũ.
fortius et melius p̾dictũ fit medicam̃.¬

Expanded text:
tini maurellam, dicunt vis ejus frigida valde est. Dicitur auriculae mire sedare dolorem illius succusn si sensim funditur intus; egilopis strigni dicunt cataplasma una cum strigno, si sal panisque terantur, parotidas reprimit cataplasmatis addita more; strigni prurigo depellitur·illita succo; succus suppositus fluxum stringit muliebrem. Contritis ejus foliis conjuge polentam, his superappositis sacer ignis et herpeta mordax dicitur expelli; si vero junxeris istis argenti spumam, cerussam, oleumque rosatum, fortius et melius praedictum fit medicam
Abbreviated transcription (Latin):
iectus: cuius eum succus spõte ł. iͦ.¬
fecundet. ab harea longe situs.⁊lam
puluerem palearum: patitur inimi¬
leuit̾ inclinata planicies. cursus aqͥ
fluentis per spacia discreta diriuat. Si
fons desit. aut ĩprimendus ẽ puteus
aquas illi pluuia conferente: hortus
per estiuos ardores rigetur. &si hac
omni facultate carueris. sꝑ alcius. tbꝰ.
uł quatuor pedibus ad siłitudirem¬
pastini fodias hortulũ. qui sic cultus
negligat sicsitates. At huic ꝙͣuis st̾

Expanded text:
iectus, cuius eum succus sponte fecundet; ab area longe situs. Nam pulverem palearum patitur inimileviter inclinata planicies, cursus aque fluentis per spatia discreta diluat. Si fons desit, aut imprimendus est puteus, aquas pluvia conferente, hortus per estivos rigetur ardores. Si hac omni facultate carveris, semper altius tribus vel quatuor pedibus, ad pastini similitudinem fodies hortulum, qui sic cultus negligat siccitates. Sed huic quamvis
Abbreviated transcription (Latin):
de
figurant. alii com᷑esta in ordinem saxa
componũt. rlon nulli quoq fossis spa¬
cia colenda p̾cingunt. Quiꝰd utiq uitã¬
dum est. qm̃ horto subducit humores:
nisi forte locus palustris colatur. Alii¬
u̾o spinarũ plantas et semina dispo
nunt in munitione. Sed melius erit
rubi semina et spine que rubus caui¬
nus uocatur. ad sepem ꝓcreãdam t̾re
de sunt. ut he quibus autũpno seminͣ¬
bitur. imo tempore pastinent᷑. Quas¬
u̾o seminibus ue complebimꝰ. autũp
coquetur pastinatio: algoris aut solis

Expanded text:
ue sine luto, congesta in ordinem saxa componunt; nonnulli fossis spatia colenda precingunt; quod vitandum est, quia horto subducit humores; nisi forte locus palustris colatur. Alii spinarum plantas et semina in munitione disponunt; sed melius erit rubi semina et spine que rubus caninus vocatur, ad sepem procreandam terre de sunt, ut he in quibus autumno seminabitur, verno tempore pastinentur; quas seminibus vere complebimus, autumncoquetur beneficio algoris, vel solis
Abbreviated transcription (Latin):
seminaria fodiuntur: ac locis pgeli¬
dis ⁊ pluuosis olee putantur. eisq
muscus abraditur. Idem in libro.uiii.¬
ac uespere iam calore deposito debent
effodi: et au̾so gramine puluerari. Hoc

Expanded text:
seminaria fodiuntur assidue et locis pregelidis et pluviosis olee putantur et eis muscus abraditur. Item hortoruet vespere iam calore deposito effodi debent et averso gramine pulverari. Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
da. ⁊lam frigis locis ut supradictum ẽ
aree porro faciende sunt angustiores
ac longe .s. duodecim pedum longitu¬
dine. ac sex latitudine: sic ꝓpt̾ spacla
utrmq purganda diuide. Margines
earum locis humidis. uł irriguis
duobus pedibus erigantur: siccis at̃¬
uno extulisse sufficiet. Inter areas

Expanded text:
e Aree faciende sunt angustiores et longe, id est duodecim pedum longitudine et sex latitudine, sic propter spatia utrinque purganda divise. Margines vero earum, locis humidis vel irriguis, duobus pedibus erigantur, siccis uno extulisse sufficiet. Inter areas
Abbreviated transcription (Latin):
sio. Egras aut̾ uͥtes. uł quibus fruc¬
tus arescit. conuenit circum fodi: et
urinam ueterem suffo̾ndi. Itemor ci¬
nerem sarmenti. uł querci aceto mix¬
tum subice: uł incisas circa terram
letamine refoue. et que g̾minant
fortiora dimitte. Idem in librõ. Men

Expanded text:
. Egras vites, vel quibus fructus arescit, circumfodies et utinam veterem suffundes. Item cinerem sarmenti, vel querci aceto mixtum, subiice; aut incisas circa terram, letamine refoveto et que germinant fortiora dimitte cum aut vitis biden
Abbreviated transcription (Latin):
est feni: cum spica deflorescere ceperit
semen maturũ sit. Q uidam p̾die ri¬
gant: ubi rigua sunt. Nloctibus rosci¬
dis secari: melius est. Sectum autem
consti ui. ni fuerit obseruatum hoc di¬
ligenter: matutino nebulã quãda
exalare. morq sole accendi ⁊ confla¬
grari certum est. Rursus de secta ri
gari oportet. ut secetur autũpnale fe¬

Expanded text:
s, cum spica deflorescere coepit s quam se- men maturum sit. quidam pridie rigant. ubi non sunt rigua, noctibus roscidis secari melius. quaedam construi oportet. ni fuerit observatum hoc diligenter, exhalare matutino nebulam quandam metas, mox sole accendi et conflagrare certum est. rursus rigari desecta oportet, ut secetur autumnale fe
Abbreviated transcription (Latin):
mense septembri locum pingue:
oscidum ⁊ planũ leuiter inclinatum.
.s. humor. nec statim p̾cipitari cogitur.
nec du d herere. Potest quidem etiã
soluto solo et gracili: prati forma si
rigetur imponi. Extirpandus ẽ ĩꝙ
locus hoc tempore: et liberãous ĩpe¬
dimentis omnibus.herbis ue latio¬
aratione resolutus. submotis lapidi¬
bus et glebis ubi q confractis. sterco¬
retur lima crescente: recenti letamie.
humescit. ne solum inequale reddant.
uerera muscus obdux̾it. est abradendꝰ.
est factus: exaretur. ac de nouo rurs
equetur. xlam pͣtum sterile plerumq¬

Expanded text:
est, locum pinguem roscidum planum; oderint inclinatum:  humor nec statim precipitari cogitur, nec diu debet herere. Potest quidem et soluto et gracili solo prati forma si rigetur imponi. Extirpandus est itaque locus hoc tempore et liberandus impedimentis omnibus, vel herbis latioa ratione resolutus, submotis lapidibus et glebis ubique confractis, stercoretur. Luna crescente recenti letamine: humescit, ne mequale solum reddant vetera muscus obduxerit, abradendus exaretur ac de novo rursus equetur. Nam prata sterilia plerumq
Abbreviated transcription (Latin):
opponitur. ⁊lam m̾sus aquis fit lapis
ꝓtimis: undisꝙ cotidie fortior effectus
⁊̃ saxum mutatur. sic argilla igne ĩ
eo qtͥ sit globus. pulueris enĩ collectio¬
ne cõpingitur: et in uno glom̾e adunͣ¬
tur. rlam terra ligata gleba est: solut᷑
quos pͥmum ex ea uasa confecta sũt.
Creta ab insula creta: ubi melior est.

Expanded text:
. Nam mersus aquis protinus lapis fit, undisque quotidie fortior effectus in saxum mutatur, sicut argilla igne in od sit globus; pulveris enim collectione conpingitur et in uno glomere adunatur. Terra autem ligata gleba est, soluta quos primum ex ea vasa confecta sunt. Creta ab insula Creta, ubi melior est.
Abbreviated transcription (Latin):
si quisq ordo ab illo dono noĩatur qd ple¬
nius possidet: ⁊ un cherubin in scĩa pre¬
eminent omĩbus. qr a scĩa noĩantur.
Sed qui magis diligit: plus cognoscit.
ut eni tradit auctoritas: tantum ibi qͥsꝗ¬

Expanded text:
Si quisque ordo ab illo dono nominatur quod plenius possidet, tunc cherubin in scientia praeeminent omnibus, quia a scientia nominatur. Sed qui magis diligit, plus cognoscit. Tantum enim, ut tradit auctoritas, cognoscit ibi q
Abbreviated transcription (Latin):
tes. per quos signa et miracula freq̃nt̾
fiunt. Archangeli: qui maiora nũtiat
stata sunt. Qui enĩ sibi nõ sũt cõtem¬
plat̾ione. nobis ĩnotescunt cognoĩatio¬
ne. et noiantur singuliordines adonis
graciarum que non singularit̾. s ex¬
cellenter sibi data sunt ĩ participatõe.
sublimiꝰ et perfectus dona ꝑceperit:
inferioribꝰ cetera relinq̾ntes ad cogno¬
minationẽ. Ut seraphin ordo excellentis¬

Expanded text:
tes, per quos signa et miracula frequentius fiunt. Archangeli, qui majora nuntiant. data sunt. Qui enim sibi noti sunt contemplatione, nobis innotescunt cognominatione. Et nominantur singuli ordines a donis gratiarum quae non singulariter, sed excellenter data sunt in participatione. sublimius et perfectius perceperint, inferioribus caetera relinquentes ordinibus ad cognominationem; ut seraphin, qui ordo excellentis
Abbreviated transcription (Latin):
s in scĩa. Ideq auctoritas illa sic uidet᷑
intelligenda: ut cõparatio nõ referatur
noĩatur quisq ordo ab oĩre quã pleniꝰ
aliis accepit: s ab aliqua reru quas ac¬
cepit. Uel potest cõꝑatio referri nõ ad ip̃os
ordines: s ad alia dona. nec ad omĩa:¬

Expanded text:
eminent. Ideoque auctoritas illa sic videtur intelligenda, ut comparatio non referatur nominatur quisque ordo ab omni re quam plenius aliis accepit, sed ab aliqua rerum quas accepit. Vel potest comparatio referri non ad ipsos ordines, sed ad alia dona; nec ad omnia
Abbreviated transcription (Latin):
⁊louissima cont᷑ serpentes ualet cu
melle. sic et apposita mat̾cem p̾gat. ⁊¬
sanguiuem tensatũ extrabit. Pota
futo⁊es facit: perunctis ea peculiarit
renibꝰ ẽ uist. fuit et ex illa ydropicis
pilule cum ficco trahentes lũboreũ

Expanded text:
novissima contra serpentes valet cum melle; sic et adpositu vulvas purgat. sanguinem densatum extrahit pota. sudores facit perunctis ea, peculiariter renibus utilis. fiunt ex ea et hydropicis pilulae cum fico alvum trahentes. lumborum
Abbreviated transcription (Latin):
q obrizũ uocant. Primum aut̃
bonitatis eius argum̾tum est: ꝙͣ¬
dificillime accendi. Preterea mirũ
uiolentissimi ligni pruna ĩdomi¬
tum. palea citissime sordescere. ꝑ¬
ardescere: atq ut purgetur cum
plumbo coqui. Altera uero causa
p̾cii maior est ꝙ minime usu de¬
terit: cum argento et ere ac plũbo
linee ducãtur. manusq sortescãt
auro laxius uł lacius dilatatur:
aut numerosius diuiditur. Hys¬
ri massas: ꝙ super omĩa solum ĩ
massa auramento capitur. cũq
cetera ĩ metallis reperta igni per¬
ficiantur. hoc statim aurum est.
consũmatamq materiam ꝓtinꝰ

Expanded text:
m; obrussam vocant. 60 primum autem bonitatis argumentum quam difficillime accendi. praeterea mirum, prunae violentissimi ligni indomitum palea citissime ardescere ardescere atque, ut purgetur, cum plumbo coqui. altera causa pretii maior, quod minimi usus deterit, cum argento, aere, plumbo lineae praeducantur manusque sordescant aliud laxius dilatatur aut numerosius dividitur, as massas. super omnia solum in massa aut ramento capitur. cum cetera in metallis reperta igni perficiantur, hoc statim aurum est consummatamque materiam suam
Abbreviated transcription (Latin):
mittamꝰ indicum. ⁊ a fornicis auĩ¬
scilicet fluminu ramẽtis: ut in ta¬
go hẏspanie. pato ytalie. hebreo tra¬
cie. pactolo asie. gange indie. Nec
ullum absolutis est aurum: ut ip̃o
cursu attritu q perpolitum. alio mͦ
dicatur aurum aquarum qui q̃rũt:
ante omĩa regulu tollut. Ita uocat᷑

Expanded text:
rmicis aus: fluminum ramentis, ut in Tago Hispaniae, Pado Italiae, Hebro Thraciae, Pactolo Asiae, Gange Indiae, nec ullum absolutius aurum est, ut cursu ipso attrituque perpolitum. alio moddicatur. Aurum qui quaerunt, ante omnia segutilum tollunt; ita vocatur
Abbreviated transcription (Latin):
rum hyspanie mõtes aridi steriles¬
q et in quibus nich̾ aliud gignit᷑.
Huic bono fertiles esse coguntur.
Qd̾ autem puteis foditur. caualici
herens.ĩ illo modo quo in oriente
lat. s micas amplexum marmoris
uagantur. hii canales per latera pu¬
teoꝵ ⁊ huc et illuc ĩtle noĩe ĩuento.
dellus q ligneis colũpnis suspen¬
ditur: et qd̃ effossum est tunditur.
lauatur.uritur. in farinã molitur.

Expanded text:
 aridi sterilesque et in quibus nihil aliud gignatur, huic bono fertiles esse coguntur. 68 Quod puteis foditur, canaliciuhaerens, non illo modo, quo in oriente lat, sed micas amplexum marmoris. vagantur hi venarum canales per latera puteorum et huc illuc, inde nomine invento, tellusque ligneis columnis suspenditur. 69 quod effossum est, tunditur, lavatur, uritur, molitur.
Abbreviated transcription (Latin):
num illusionibꝰ ⁊ phantasmatibus
seducte. credunt se et ꝓfitẽtur noctur¬
multitudine equitare. earum q uis¬
sibus ol. temperare. Ip̃e namq qui tnͣ
tem cuiusq muliercule ceperit. et hac
sibi per i fidelitatem subiugau̾it. ylico
transformat se in diu̾saꝵ personarum
speties ac silitudines. et mentẽ quam
captiuam tenet in sompnis deludẽs:
modo leta. modo tristia. modo cogni¬
tas modo in cognitas personas ostẽ¬
dens. perdeuia queq deducit. Et cum
solus sp̃s hoc patitur: infidelis nõ in
no s in corrore hoxc euenire opinatur.
rocirec nimis stultus est et ebes. qui
dere incorpore arbitratur: cum etiam

Expanded text:
num illusionibus et phantasmatibus seductae, credunt se et profitentur nocturmultitudine equitare, earumque jussionibus obtemperare. Ipse namque satanastem cujusque mulierculae coeperit, et hanc sibi per infidelitatem subjugaverit, illico transformat se in diversarum personarum species ac similitudines: et mentem quam captivam tenet in somnis deludens, modo laeta modo tristia, modo cognitas, modo incognitas personas ostendens, per devia quaeque deducit. Et cum solus hoc patitur spiritus infidelis, non in animo, sed in corpore evenire opinatur; idcirco nimis stultus et hebes est, qui rpore accidere arbitratur: cum Ezechi
Abbreviated transcription (Latin):
oppido carite. siphilum ĩ maguesia
et pͥus in eodem loco clarissimam
urbem que tantalis uocabatur.:¬
priram et antistam circa meotum
pontus abstulit: helicem et bura
sinꝰ chorintiꝰ. quarum in alto appa¬
trecenta milla passuum. abrupta
subito cum plimis mortalibus ra¬
puit.⁊ ĩ siciliam duniam tindaridã

Expanded text:
oppido Cariae, Sipylum in Magnesia oppido Cariae, Sipylum in Magnesia et prius in eodem loco clarissimam urbem, quae Tantalis vocabaturrram et Antissam circa Maeotim pontus abstulit, Helicen et Buram sinus Corinthius, quarum in alto vesttriginta milia passuum abrupta subito cum plurimis mortalium rapuit et in Sicilia dimidiam Tyndarida u
Abbreviated transcription (Latin):
inter eolias insulas item q rxͣ
tis passuum una cum calidis fonti
cum flatu. ꝓditur quoq memorie
tum planicie. In eadem et opidum
ꝓfundo haustum. alioq motu t̾re
stagnũ emersisse: et alio ꝓuolutis
se. lam et hoc modo: insulas fecit
ytalie: cẏprum sure. euboetam bo¬
etie: euboee acalantem ⁊ macrian.
besbicum bitine. leuscosiam syre¬
num ꝓmontorio. Rursus abstulit
insulas mari: Iũxitq terris. antis¬
sam besbo. zephirum alicarnaso:
ethusam nuntro. domiscors ac pernẽ
mileto artheneusam parthenio ꝓ¬
montorio. hybanda condã d insula
ionie: ducentis mĩc a mari stadiis¬
abest. magiresia. epidaunꝰ ⁊ oricori
insule esse desierunt. In totũ uero
athlanticum est mare si platoni cre¬
dimus ĩmenso spacio. mox ĩtermino.
Quo uidemus hodie m̾sam acarniã¬
sinu ambrachio: a chayam corĩthio.¬
europam asiam ꝙ ꝓpontide ac ponto.
ad hoc perupit mare leucadiam. an¬
tipirrum. helespontum. bofforos:
tum altissimũ montem cum opi¬

Expanded text:
inter Aeolias insulas, item iuxta passuum una cum calidis fontibcum flatu, proditurque memoriae,tum planitiei. in eadem et oppidum fundo, alioque motu terrae stagnum emersisse, et alio provolutis am. Namque et hoc modo insulas rerum Italiae, Cyprum Syriae, Euboeam Boeotiae, Euboeae Atalanten et Macrian, Besbicum Bithyniae , Leucosiam Sirenum promunturio. rursus abstulit insulas mari iunxitque terris, Antissam Lesbo, Zephyrium Halicarnaso, Aethusan Myndo, Dromiscon et Pernen Mileto, Narthecusam Parthenio promunturio. Hybanda, quondam insula Ioniae, ducentis nunc a mari a ei Magnesia. Epidaurus et Oricum insulae' esse desierunt. in totum abstulit Atlanticum mare est, si Platoni credimus, inmenso spatio, mox interno quoque: videmus hodie mersam Acarnaniam Ambracio sinu, Achaiam CoriEuropam Asiamque Propontide et Ponto. ad hoc perrupit mare Leucada, Antirrhium, Hellespontum, Bosporos dtum altissimum montem cum
Abbreviated transcription (Latin):
sit ac spissum. ⁊ macrum uł frigidũ
Qui uidelz ager: pestiferi more fu¬
uel emendo.considerandum est: ue
bonum naturał fecunditatis colen¬
neres surtulos. uber soli feracis expen¬
derit. Qd quãuis emendari possit
in satione meliorum: tamẽ haru
rerum sñ culpa melior usus est. qͣ
cum spe corrigendi serus inuentus.
Positio ip̃ius agri qui eligendus ẽ.
ea sit. In frigidis ꝓuĩciis. orienti et
meridiana lateri ager debet esse op¬
positus. ne alicuius magni mõtis
obiectu his duabuas partib exclu¬
sis algore rigescat. aut per partez
septemtrionis remoto. ant per ce¬
cidentis in uesperam sole dilato.
In calidis uero ꝓuĩciis pars potius sep¬
temtrionis optanda est: que et uqͣlii¬
tati ⁊ utilitati ⁊ saluti equa bonitate
usus ille punico bello bis consul aie¬
bat. neq feciudissimis locis in salu¬
urem agrum parandum: nec effec¬
tis saluberrimum. Salubritas loci nõ
semper incolarũ colore detegitur.: qͣm
tari mbet. ut solum sua uirtute alat

Expanded text:
pissum et macrum, vel frigidum; qui ager pestiferi more fuvel emendo, considerare debebis ne bonum naturalis fecunditatis, colenneres surculos, uber soli feracis expenderit. Quod quamvis emendari possit in satione, meliorum tamen harum rerum sine culpa melior usus est, quam cum spe corrigendi serus inventus. Positio ipsius agri qui eligendus est ea sit: in frigidis provinciis orienti et meridiano lateri debet esse oppositus, ne alicuius magni montis obiecta, his duabus partibus exclusis algore rigescat. Aut per partem septentrionis remoto, aut per occidentis in vesperam sole dilato. In calidis vero provinciis pars potius septentrionis optanda est, que et utilitati et voluptati et saluti, equa bonitate lus ille Punico bello bis consul aiebat neque fecundissimis locis insalubrem agrum parandum neque effetis saluberrimum. salubritas loci non semper incolarum colore detegitur, quonictari iubet, ut solum sua virtute valea
Abbreviated transcription (Latin):
tuli uase. dulci aqua mate factam. ii¬
dicio saporis explores. uineis quoq un¬
lia per hec signa cognosces. Si coloris
et corporis rari aliquatenus atq re¬
soluti est: si uirgulta que ꝓtulit. le¬
ta heat. neq sterilia. neq macra exili¬
tate languentia. Situs uero t̾rarum
n planus ut stagnet. n p̾ruptus
ut defluat. n obrutus ut intimo de¬
iecta ualle subsidat. neq arluus ut
tempestates ĩmodice sentiat et calores.
sed ex om̃ibus his utilis sꝑ et equata
mediocritas: et uel campus apertior
et humorem pluuium cliuo fallente

Expanded text:
tili vase dulci aqua madefactam, iutili vase dulci aqua madefactam, iudicio saporis explores. Vineis quoque utilia per hec signa cognosces si coloris nigri et corporis rari aliquatenus atque resoluti est, si virgulta que protulit leta habeat; neque sterilia, neque macra exilitate languentia. Situs vero terrarum neque planus, ut stagnet, neque perruptus, ut defluat; neque obrutus, ut in uno deiecta valle subsideat; neque arduus ut tempestates immodice sentiat et calores sed et ex omnibus his utilis semper et equate mediocritas et vel campus apertior et humorem pluvium clivo fallente
Abbreviated transcription (Latin):
Sola. ne harens scalentes: ne ieiuna
glarea. ne aurosi pulueris lapidosai nͣ¬
cies: ne salsa uł amara. ne uliginosa
terra. ne tophus harenosus atꝙ ie¬
uimis. ne uallis nimis opaca et soli¬
da. Sit gleba putris et fere nigra.⁊
ad fegentam se graminis sui create
suficiens aut mixti coloris. que et si
rara sit: tñ pinguis soli adiuc̃tione
glutinetur. Que ꝓtulerit nec scabra
sint nec torrida: nec suci naturalis
egentia. ferat ꝙ frumentis dandis
utile signum ẽ. ebulum. uĩcumi.
rubos pingues. pͥna sil uestria. Color ta¬
men nõ magnopere querendus est.
sed pinguedo atq dulcedo. ꝑinguem
sic agnosces. Glebam pariculã. dulci ac̃
conspargis et subigis. Si glutĩnosa est
et adheret: constat illi inesse pĩguedi¬
nem. Item scrobe effosta et repleta: si
superauerit terra pinguis est. si defue¬
rit exilis. si conuenit equata medioes.
Dulcedo autem cognoscitur. si ex ea par¬
te agri que magis displicet: glebam fic¬

Expanded text:
sola, ne arene squalentes, ne ieiuna sola, ne arene squalentes, ne ieiuna glarea, ne aurosi pulveris lapidosa macies, ne falsa vel amara, ne uliginosa terra, ne tophus arenosus atque ieiunus, ne vallis nimis opaca et solida. Sit gleba putris et fere nigra et ad tegendam se graminis sui crate sufficiens aut mixti coloris, que etsi rara sit, tamen pinguis soli adiunctione glutinetur. Que protulerit, nec scabra sint, nec torrida, nec succi naturalis egentia ferat quod frumentis dandis utile signum est ebulum, iuneum, rubos pingues, pruna sylvestria. Color tamen non magnopere querendus est, sed pinguedo atque dulcedo. Pinguem sic agnosces, glebam parvulam dulci aqua consperge et subige si glutinosa est et adheret, constat illi inesse pinguedinem. Item scrobe effossa et repleta si superaverit terra, pinguis est; si defuerit exilis; si convenerit equata mediocris. Dulcedo autem cognoscitur, si ex ea parte agri que magis displicet, glebam fic
Abbreviated transcription (Latin):
lubritatem delarant loca ab i fimis¬
uallibus libera. et nebularum noctiuꝰ
absoluta ⁊ hitatoꝵ considerata corpus¬
ciua: si eis color sanus. capitis firma
sinceritas.: in offensum lumen ocilo¬
rum purus auditus. fances cõmea¬
tum liquite uocis excercentes. oc
gne benignitas aeus apobatur. te
autem contraria: noxium illius celi
sp̃m confitentur. Aque uͦ salubritas.
sc agnoscitur. primum ne a lacunis
aut palude oucatur: ne de metallis
originem sumat: s sit ꝓspicui coloris
neqy ullo aut sapore aut cc̃ore uicie¬
tur. Aullus illi limꝰ insitat: fugus
tempore suo mulceat. estatis incen¬
dia moderetur. S qr solet his om̃ib
ad spetiem custodis occultiorem noxã
texior seruare natura: ip̃am quoꝙ
ex incolarum salubritate noscamꝰ.
si fances bibentiũ pure sunt: si saluo
capite in pulmonibus ac thorace. aut
uulla est aut rara causatio. saluii.¬
de terre fecunditate exploranda.
tas: ne alba et nuta sit gleba. ne oac
sabulo sñ admixtione tẽtreni ne cre

Expanded text:
lubritatem declarant loca ab infimisallibus libera et nebularum noctibus absoluta et habitatorum considerata corpuscula, si eis color sanus, capitis firma sinceritas, inoffensum lumen oculorum, purus auditus, fauces commeatus liquide vocis exercent; hoc genere benignitas aeris approbatur. His autem contraria noxium illius celi spiritum confitentur. Aque vero salubritas sic agnoscitur, primum ne a lacunis aut palude ducatur, ne de metallis originem sumat, sed si perspicui coloris, neque ullo, aut sapore, aut odore vitietur; nullus illi limus insideat, frigus tepore suo mulceat, estatis incendia moderetur. Sed quia solet, his omnibus ad speciem custoditis, occultiorem noxam tectior servare natura, ipsam quoque ex incolarum salubritate noscamus, si fauces bibentium pure sint, si salvo capite, in pulmonibus ac thorace, aut nulla est, aut rara causatio. DE TERRE FECUNDITATE EXPLORANDA Xtas, ne alba et nuda sit gleba, ne macer sabulo sine admixtione terreni; creta
Abbreviated transcription (Latin):
E
quatuo: rebus constat: aere. aqua. tra.
industria. Ex hiis tria sunt natura¬
la. unum facultatis ⁊ uolũtatis est.
rlature est enĩ ut eis locis que colere
destinabis. aer sit salutaris ⁊ clemẽs.
aqua salubris ⁊ facilis. uel ibi nastẽs.

Expanded text:
e quatuor rebus constat, ere, aqua, terra, industria. Ex his tria sunt naturalia, unum facultatis et voluntatis est. Nature est enim, ut eis locis que colere destinabis, aer sit salutaris et clemens, aqua salubris et facilis, vel ib
Abbreviated transcription (Latin):
sic erit uehem̾ter intense cause nigre¬
dinis. et ualde debił causar albedinis.
et sic erit t̾cia uia que est ab albo in ui
albo. deficientes erunt cause albi. et in¬
ualestentes ce nigri. Et ꝓpt̾ hoc album
erit subtus clarum: et de super nigrũ
obtinens nigrum. Et ex hoc resultat
pͥmo subrubeum. et postea rubeũ. ac
sic deinceps scd̃m causaꝵ albedinis

Expanded text:
sic erunt vehementer intensae causae nigredinis et valde debiles causae albedinis, et sic erit tertia via, quae est ab albo in viralbo, deficientes erunt causae albi et invalescentes causae nigri, et propter hoc album erit subtus clarum et supra nigrum obtinens nigrum, et ex hoc resultat primo subrubeum et postea rubeum et s
Abbreviated transcription (Latin):
rule: eo decepti: ꝙ ferula sñ dubio ẽ.
inani caule. nec baculi longitudinẽ¬
excedentẽ. semen .q. ferule: caudi
da radix. Incisa lac emanat: et cõtusa
succoneum corticem. albicant hec:
om̃ia uenena. Quippe fodientibus¬
etiam uocet. Si minima aspiret au¬
ra: intumescut corpora. faciẽq ig
xiliari dicunt medici permixtã aliis

Expanded text:
re, decepti quoniam ferula sine dubio est inani caule nec excedente baculi longitudinem. semen quale ferulae, radix candida. incisa lacte manat et contusa suco, nec corticem abdicant. omnia ea venena: quippe etiam fodientibus nocet, si minima aspiret aura; intumescunt corpora, faciemque inxiliari dicunt medici permixtam aliis