comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
E Q UIT UR duplicis promissi pars adoꝑtis
illustriũ uirorum ymagimbus reddenda.
Qm̃ quidem sunt referẽdi qui ab earum splendor̃
degenerauerunt teterranis ignauie ac nequicie
sordibus ĩbuta nobilia portenda.¬
¶ Quid .n. monstro similius ꝗ̃ superioris affricani
filius scipio qui intanta domestica gloria ortus a
paruulo admodum regis anthiochi presidio capi
substinuit cũ n. uolũptaria morte absumi satiꝰ
fuerit ꝗ̃ int̾ duo fulgentissima agriomina pris
et patrui altero maiori oppressa affrica alttro iã
maiore exparte recuperata a sia surgere ĩcipiente
manus uinciedas hosti traders eiulq bñticio p̾ca¬
rium ip̃m obtnere. dequo mox s. scaipio speci¬
osissimũ deorũ hominumq oculis subiecturus
erat triũphum.
¶Idem precure petitor candidam togam adeo turpi¬
tudimii maculis obsolefactã incampũ detulit
ut nisi gracia aicerei qui pr̃is eius scriba luerat
aduitus ẽẽt honorẽ apopulo inpetraturus non

Expanded text:
equitur duplicis promissi pars adopertis inlustrium uirorum imaginibus reddenda, quoniam quidem sunt referendi qui ab earum splendore degenerauerunt, taeterrimis ignauiae ac nequitiae sordibus inbuta nobilia portenta. Quid enim monstro similius quam superioris Africani filius Scipio, qui in tanta domestica gloria ortus a paruulo admodum regis Antiochi praesidio capi sustinuit, cum ei uoluntaria morte absumi satius fuerit quam inter duo fulgentissima cognomina patris et patrui, altero maiori oppressa Africa iam parto, altero maiore ex parte recuperata Asia surgere incipiente, manus uinciendas hosti tradere eiusque beneficio precarium spiritum obtinere, de quo mox L. Scipio speciosissimum deorum hominumque oculis subiecturus erat triumphum. Idem praeturae petitor candidam togam adeo turpitudinis maculis obsolefactam in campum detulit, ut, nisi gratia Cicerei, qui patris eius scriba fuerat, adiutus esset, honorem a populo impetraturus non
Abbreviated transcription (Latin):
uento classe uehexeture ridens arnicis uidetis ne
ait ꝙ bona nauigatio ab ip̃is diis inmortalibus sacci¬
legis tribuatur.¬
¶ Detracto ẽt Ioui olimpio magrii ponderis aures is cataginõsp
ãmictulo quo eũ tirapnus hyero emanubiiscrt¬
ꝯmensium ornauerat iniecto ei palio laneo dixit
estate grauẽ esse aureũ ãmictułũi yeme frigidum
laneum aũt. ad utrũq tempus anni aptius
Idrm epidarii ex scrlapio barbam auream demi iussit/.

Expanded text:
uento classe ueheretur, ridens amicis 'uidetisne' ait 'quam bona nauigatio ab ipsis dis inmortalibus sacrilegis tribuatur?' detracto etiam Ioui Olympio magni ponderis aureo amiculo, quo eum tyrannus Gelo e manubiisiensium ornauerat, iniectoque ei laneo pallio dixit aestate graue esse aureum amiculum, hieme frigidum, laneum autem ad utrumque tempus anni aptius. idem Epidauri Aesculapio barbam auream demi iussit
Abbreviated transcription (Latin):
uenisset non solum tum inde nõ submouit.
s insupec locum ei intribunali assignauit nec
ulla dere mnsi eo iconsilium adhibito oognouit.
itaq acer et uehemens carbo. mhil aliuo gallica
peregrinatione consecutus est. ꝙ̃ ut ammaduteret
sontem prem sium ab integerrimo uiro ĩ exiliũ
missum¬
¶ Cato uero superior seps numero abmimitis ad ca
use dictionẽ uocatus net ullo unꝙͣ orimine cõ¬
tus. Iy. graccũ a quo madminstracionẽ rei p.
admultum odium discidebat iudicem deposceret.
QQua quidem animi prestantia pertinatiã eor
insectandi se ĩhibuit.
Etadem . M. scauri fortuna eque senectus lõga
ac robusta. idem anirnus. qui cum pro Nostris
accusaretur. ꝙ arege mitridate obrem pi pro¬
dendam pecumam accepisse causam suã ita
xerim apud alios mt rõem uite redders sed
tñ audebo uos quorũ maior pars honoribus et
actis meis interesse nõ potuit interrogare
Uerius searus uerone emilium scaurũ. regia

Expanded text:
uenisset, non solum eum inde non summouit, uenisset, non solum eum inde non summouit, sed insuper locum ei in tribunali adsignauit nec ulla de re nisi eo in consilium adhibito cognouit. itaque acer et uehemens Carbo nihil aliud Gallica peregrinatione consecutus est quam ut animaduerteret sontem patrem suum ab integerrimo uiro in exilium missum. Cato uero suse dedicionem vocatus nec umquam ullo crimine contus est, Gracum, a quo in administracione rei publice ad multum odium dissidebat, iudicem deposceret; qua quidem animi praestantia pertinaciam eorum insectandi se inhibuit. Eadem M. Scauri fortuna, aeque senectus longa ac robusta, idem animus. qui cum pro rostris accusaretur, quod ab rege Mitridate ob rem publicam prodendam pecuniam accepisset, causam suam ita xerim, apud alios me rationem uitae reddere, sed tamen audebo uos, quorum maior pars honoribus et actis meis interesse non potuit, interrogare: Varius Seuerus Sucronensis Aemilium Scaurum regia
Abbreviated transcription (Latin):
ex acie sine cucibus et signis sparsos ac palantes
parua manu ꝯprimi posse Respondit in hot cis
oportere parci ne hostibus tante cladis domestici
nuncii deessent. Bellica hec pñtia anmi.
¶Togata illa. s nõ minus laudabilis. quã .p. furius
philus consul insenatu exhibuit. Q. tĩ metellu.
Qq põpey consulares uiros uehementes mimicos
suos cupidam sibi profectionem inproĩcia yspamã
quam sortitus erat identidem exprobantes legatos
secum illuc ire coegit. fiduciam nõ solum forte
led pene ẽt temfrariam que duobus acerrimis odus
lacera sua cingexe ausa est. usumq ministerii uix
tutum mamicis exsmu immicorum petere sub¬
stinuit.
¶Cuius factum si cui placet neccesse est. L. E cras¬
si qui apud maiores eloquentia larissimus fuit
propositum nõ displiceat. Nam cũ exconsul pro-¬
uintiam asiam obtinent atq ineam. G. carbo
cuius p̃rt᷑m dapnauerat ad speculanda acta sua

Expanded text:
ex acie sine ducibus et signis sparsos ac palantes ex acie sine ducibus et signis sparsos ac palantes parua manu opprimi posse, respondit in hoc eis oportere parci, ne hostibus tantae cladis domestici nuntii deessent. Bellica haec praestantia animi, togata illa, sed non minus laudabilis, quam P. Furius Philus consul in senatu exhibuit: Q. enim Metellum Quintumque Pompeium consulares uiros, uehementes inimicos suos, cupidam sibi profectionem in prouinciam Hispaniam, quam sortitus erat, identidem exprobrantis, legatos secum illuc ire coegit: fiduciam non solum fortem, sed paene etiam temerariam, quae duobus acerrimis odiis latera sua cingere ausa est usumque ministerii uix tutum in amicis e sinu inimicorum petere sustinuit! Cuius factum si cui placet, necesse est L. etiam Crassi, qui apud maiores eloquentia clarissimus fuit, propositum non displiceat: nam cum ex consulatu prouinciam Galliam obtineret atque in eam C. Carbo, cuius patrem damnauerat, ad speculanda acta sua
Abbreviated transcription (Latin):
¶In quãcũq memorabiliu partẽ exemplorum
conuertor uelim nollimue incognomine sci¬
pionum hereã neccesse ẽ. Cui .ni. licet hoc loci
nascicã preterire. fidentis animi dictiq clari¬
snnũ auctore. annone caritate increbrescente
S. curiatius . tr . pl. procluctos cõtiõe ꝯsules ꝯ¬
pellebãt. ut defrum̃to emendo atq add id ne¬
gotiũ explicandu mictendis legatis ĩcuriã re¬
ferrent. Ciuus instituti minimi utilis int̾¬
pellandi grã. nascica contrariã accõnem ordiri
cepit. obstrepente deinde plebe. Tacete queso
quirites inquit. plus .n. ego q̃ uos quic rei pͣ. expẽdiaͭ
intelligo. qua uoce aucita om̃s pleno uenerationis
silentio maiorem auc toritatis tius ꝙ̃ suorũ alim̃toꝵ
respectum egerunt.
¶Luui qua saliatoris eterne memorie tradendus
auĩs qui cũ hascrubalem exercitumq penorum ĩ
umbria delesset et ei diceretur. gallos ac ligures

Expanded text:
In quamcumque memorabilium partem exemplorum In quamcumque memorabilium partem exemplorum conuertor, uelim nolimue, in cognomine Scipionum haeream necesse est: qui enim licet hoc loci Nasicam praeterire, fidentis animi dictique clarissimum auctorem? annonae caritate increscente C. Curiatius tr. pl. productos in contionem consules conpellebat ut de frumento emendo adque id negotium explicandum mittendis legatis in curia referrent. cuius instituti minime utilis interpellandi gratia Nasica contrariam actionem ordiri coepit. obstrepente deinde plebe 'tacete, Quirites', inquit: 'plus ego enim quam uos quid rei publicae expediat intellego'. qua uoce audita omnes pleno uenerationis silentio maiorem auctoritatis eius quam suorum alimentorum respectum egerunt. Liui quoque Salinatoris aeternae memoriae tradendus animus. qui cum Hasdrubalem exercitumque Poenorum in Vmbria delesset et ei diceretur Gallos ac Ligures
Abbreviated transcription (Latin):
cartaginem magna sperantem leges nr̃as accipȩre
iussi proinde equũ est uos meoumire incapitoliũ
supplicatum. Opeciosissimam deinde eius uoem eque
dariis tuentus sequutus est. Siquidem et senatũ
& uniuersum e questrem ordinem et cunctam
plebem ioius optimi maxii pulumaria petens
comitem habuit. Restabat ut tribunus apuo
populum srne populo ageret desertusq ĩ foro cũ
magno calũpnie sue ludibrio solus moraretur
Cuius deuitandi ruboris causa ĩ capitoliũ processit
deq accusatore scipionis ueneratoꝵ ẽ factus.
¶ Nuiti sp̃ũs egregius successor scipio emmilianus cu
urbem prfualida obsideret suadentibus quibusda
ut circa menia t̾ius ferreos murices spargeret
oĩaq uada plũbatis tabulis ꝯsterneret habentibꝰ
clauoꝵ cacumina ne subita eruptiõe hostęs ĩp̃sidia
nr̃a impetum facert possent. Respondit. non
esse fiusdem & aliquos captrt uelle & timere.

Expanded text:
Karthaginem magna spirantem leges nostras accipere Karthaginem magna spirantem leges nostras accipere iussi: proinde aecum est uos mecum ire in Capitolium supplicatum'. speciosissimam deinde eius uocem aeque clarus euentus secutus est, si quidem et senatum totum et uniuersum equestrem ordinem et cunctam plebem Iouis optimi maximi puluinaria petens comitem habuit. restabat ut tribunus apud populum sine populo ageret desertusque in foro cum magno calumniae suae ludibrio solus moraretur. cuius deuitandi ruboris causa in Capitolium processit deque accusatore Scipionis uenerator factus est. Auiti spiritus egregius successor Scipio Aemilianus, cum urbem praeualidam obsideret, suadentibus quibusdam ut circa moenia eius ferreos murices spargeret omniaque uada plumbatis tabulis consterneret habentibus clauorum cacumina, ne subita eruptione hostes in praesidia nostra impetum facere possent, respondit non esse eiusdem et capere aliquos uelle et timere.
Abbreviated transcription (Latin):
de mea ĩnocencia querendum sit. Nam cum af¬
fricam totam potestati ur̃e subiecerim. mhil ex ea.
reddiderunt. s uterq nr̃m inuidia magis ꝗ̃ pe¬
cuma locupletior ẽ tam constantem deferssiõem
scipiõis uniuersus senatus cõprobauit.¬
¶ Sicut illud fctm quod ẽ ad neccessariũ rei. pͤ¬
usum cum pecuma exerario prori opus esset idq
questores quia lex obstare uideretur aperire nõ
auderẽt pͥuatus claues poposcit patefactoq trario
legem utilitati ceders argit Quã quidem ei fidu¬
tia consieritia illa dedit. quia meminerat om̃s
leges ase esse seruatas.
¶Nõ fatigabor eiusdem facta identidẽ refferre.
qm̃ nec ille quidẽ inconsmmli genere uirtutis
edenda fatigatis est diem illi ad populum. M.
menius tr .pl. aut ut quidam memorant
duo petilii dixerãt. qui ingenti brequẽtia ĩforum
deductus rostra conscendit. capitiq suo coronia
triũphali ĩposita hac ego inquit quirites die

Expanded text:
de mea innocentia quaerendum sit: nam cum Ade mea innocentia quaerendum sit: nam cum Africam totam potestati uestrae subiecerim, nihil ex ea, reddiderunt, sed uterque nostrum inuidia magis quam pecunia locupletior est'. tam constantem defensionem Scipionis uniuersus senatus conprobauit, sicut illud factum, quod, cum ad necessarium rei publicae usum pecuniam ex aerario promi opus esset, idque quaestores, quia lex obstare uideretur, aperire non auderent, priuatus claues poposcit patefactoque aerario legem utilitati cedere coegit. quam quidem ei fiduciam conscientia illa dedit, qua meminerat omnes leges a se esse seruatas. Non fatigabor eiusdem facta identidem referendo, quoniam ne ille quidem in consimili genere uirtutes edendo fatigatus est. diem illi ad populum M. Naeuius tr. pl. aut, ut quidam memorant, duo Petilii dixerant. quo ingenti frequentia in forum deductus rostra conscendit capitique suo corona triumphali inposita 'hoc ego' inquit, 'Quirites, die
Abbreviated transcription (Latin):
¶Cui facto par illa fiducia qui postꝙ̃ affricam actigit
speculatores hanibalis ĩ castris deprehensos & adse
perductos nec supplicio affecit. nec decõsiliis ac
uiribus penorũ ꝑcunctatus est. s circa ommes
mampulos diligentissime ducendos curauit.
Intecrogatosq an satis ea consicerassent. que spe¬
culari iussi erant. prandio dato ip̃is iumentisq
eorum iolumes diilit. quo tam pleno fiducit
spũ prius animos hoñi ꝗͣ arma ꝯtudit
EUtrum ut ad domestica exinie tius fiducie acta
tercii quatragies ratio incuria reposceretur ꝓlato¬
ab eo libro quo accepte expensarum suẽme continebãtur
refelliq mimicorum accusatio poterat discessit indi¬
gnatus de eare dubitari. que sub ip̃o legato admin¬
strata fuerat. Quin ẽt inhunc modum egit. nõ
reddo pr̃es conscripti erario ur̃o sextercii quadragies
r̃õem aliem impecii minister. ꝓ meo ductu mẽ¬

Expanded text:
Cui facto par illa fiducia, quod, postquam Africam attigit, Cui facto par illa fiducia, quod, postquam Africam attigit, speculatores Hannibalis in castris deprehensos et ad se perductos nec supplicio adfecit nec de consiliis ac uiribus Poenorum percontatus est, sed circa omnis manipulos diligentissime ducendos curauit interrogatosque an satis ea considerassent, quae speculari iussi erant, prandio dato ipsis iumentisque eorum incolumes dimisit. quo tam pleno fiduciae spiritu prius animos hostium quam arma contudit. Verum ut ad dotercii quadragies racio in curia reposceretur, prolatoab eo libro, quo accepte et expense summe continebantur refellique inimicorum accusacio poterat, discessit indignatus ab ea re dubitare que sub ipso legato administrata fuerat. Quin eciam in hunc modum egit: “Non reddo, patres conscripti, erario vestro sextercii quadragies racionem, alieni imperii minister, quod meo dictu me
Abbreviated transcription (Latin):
p. aũt et .gn. sapionibus ĩ hispama cũ maiore
parte exercitus acis punica oppressis om̃busq pro¬
uintie eius nationibus carthaginensiu annaciã
sequutis nullo ducũ nr̃oꝵ illuc ad cõrigenda
rem proficsci audente .p. scipio quartum et uicesimũ
agens annum iturum se pollicitus est. qua quidẽ
fiducia populo romano salutis ac uictorie spem
dedit¬
E Eademq in ipsa hispamia usus ẽ namcũ oppidum
badiam circũsederet. tribunal suum adeuntes i
edem que intra menia hostium trat uadimoniu
inposterum diem facert iussit. continuoq urbe potitꝰ
& tp̃ore et loco quo predixerat sella posita ius eis
dixit. mhil hac fiducia generosius mhil predinone
uerius nihil celecitate efficatius. nihil &̃ dignitate
dignius.
¶Nec minus amimosus minusue prosperus illius
inaffricam transitus ĩquam exsicilia exercitum se¬
natu uetante transcduxit. qr nisi plus inea re
suo ꝙ̃ patrum cõsilio conscriptoꝵ credidiss scdi pu¬
m̾ci belli finis inuentus nõ esset.

Expanded text:
Publio et Gnaeo Scipionibus in Hispania cum maiore parte exercitus acie Punica oppressis omnibusque prouinciae eius nationibus Karthaginiensium amicitiam secutis, nullo ducum nostrorum illuc ad corrigendam rem proficisci audente, P. Scipio quartum et uicesimum agens annum iturum se pollicitus est. qua quidem fiducia populo Romano salutis ac uictoriae spem dedit. Eademque in ipsa Hispania usus est: nam cum oppidum Badiam circumsederet, tribunal suum adeuntis in aedem, quae intra moenia hostium erat, uadimonia in posterum diem facere iussit continuoque urbe potitus et tempore et loco, quo praedixerat, sella posita ius eis dixit. nihil hac fiducia generosius, nihil praedictione uerius, nihil celeritate efficacius, nihil etiam dignitate dignius. Nec minus animosus minusue prosperus illius in Africam transitus, in quam ex Sicilia exercitum senatu uetante transduxit, quia, nisi plus in ea re suo quam patrum conscriptorum consilio credidisset, secundi Punici belli finis inuentus non esset.
Abbreviated transcription (Latin):
mid opiis ingẽti peaũa nõ Inuenire quo pacto ministerii
uoẽs redderet/ atq ideo ꝯflictari. Ergo inquit / quere po¬
tius ꝙ̃admodum uõe nõ reddas Itaq uir amplissimus
et prudentissimus suo ꝯscilio defectus puerili usus ẽ
atq id̾ egit ut athenienses finitimo implicati bello
rõnibus exigendis nõ uacarent. S uiderunt athe¬
menses utrum alcibiadem lamẽtentur an gloriẽt
qm̃ ad huc intͦ execratioẽm hominis et admiratiõe
dubio m̃tis iuditio fluctuature. Nos quia iã mina procur¬
susq uirtutis patefecimus actũ ip̃m prosequemur cũ
ponderosissima uis et efficatissimi la certi infortitudiẽ¬
ꝯsistunt.

Expanded text:
id opus ingenti pecunia non inuenire quo pacto ministerii id opus ingenti pecunia non inuenire quo pacto ministerii rationem redderet atque ideo conflictari, 'ergo' inquit 'quaere potius quemadmodum rationem non reddas'. itaque uir amplissimus et prudentissimus suo consilio defectus puerili usus est atque id egit, ut Athenienses finitimo inplicati bello rationibus exigendis non uacarent. sed uiderint Athenae utrum Alcibiadem lamententur an glorientur, quoniam adhuc inter execrationem hominis et admirationem dubio mentis iudicio fluctuatur. DE FORTITVDINE Nos quia iam initia procursusque uirtutis patefecimus, actum ipsum persequemur, cuius ponderosissima uis et efficacissimi lacerti in fortitudine consistunt.
Abbreviated transcription (Latin):
bilius puero ĩ officia ciudelitatis dep̾hensus uictorem
nõ extimuit tũ cu maxĩe ꝯsules muniapia legiones
equesteis ordinis maiorẽ ꝑtẽ trutidasset. Ip̃m mariu¬
siquis illo loci statiusset celerius aliquid defuga ꝙ̃ desille
nece cogitass.
Cuius filiu fauscũ.E. cassius ꝯdiscipulum suum ĩscola
proscͥptiõe pat̾nã laudantẽ sp̃mq cũ ꝑetatẽ potiuiss ide
factuꝵ minitantẽ colapho ꝑcussit. dignã manũ. que se
puplico pataidio nõ ꝯtaminaret.
Ut & agrecis aliquid alcibiades ille cuius nescio uteũ
bona an uitia prie ꝑnitosiora fuerãt. Illic eĩ aiues
suos decepit. hic afflixit. cũ ad huc puer adpielem
auũculum suũ uenisset. eũq sgoreto tristẽ sedentẽ
uidisset int̾ragauit/ quid ita tantã ĩuultu ꝯfusioẽ
gerẽt. at illo dioente mandato se ciuitatis propillea
minerue que sunt iatue aras edificasse ꝯsĩptaq

Expanded text:
bilius: puer in officina crudelitatis deprehensum uictorem bilius: puer in officina crudelitatis deprehensum uictorem non extimuit tum maxime consules, municipia, legiones, equestris ordinis maiorem partem trucidantem. ipsum Marium illo loci statuisses, celerius aliquid de sua fuga quam de Sullae nece cogitasset. Cuius filium Faustum C. Cassius condiscipulum suum in schola proscriptionem paternam laudantem ipsumque, cum per aetatem potuisset, idem facturum minitantem colapho percussit. dignam manum, quae publico parricidio se non contaminaret. Et ut a Graecis aliquid, Alcibiades ille, cuius nescio utrum bona an uitia patriae perniciosiora fuerint—illis enim ciues suos decepit, his adflixit—, cum adhuc puer ad Periclen auunculum suum uenisset eumque secreto tristem sedentem uidisset, interrogauit quid ita tantam in uultu confusionem gereret. at illo dicente mandatu se ciuitatis propylaea Mineruae, quae sunt ianuae arcis, aedificasse consumptaque
Abbreviated transcription (Latin):
se euz inde ni p̃abus obtẽperaret minatꝰ e nec hat re
ab incepto mouere potuit. Exp̃ssa ẽ itaq illa uox hoĩum
geatulem̃ nobis latini et sotii hunc esse tam paruum
quo senatore ne spare quide nob ciutatem li cuisset. Tenero
ergo aĩo cato curie grauitatẽ ꝑcepit ꝑseuerãtiaq sua
latinos iura nr̃e ciuitatis app̃bendere cupientes reppulit.
Itẽ cũ salutandi gra p̃textatus ad sillã uenisset et capita
proscriptoꝵ ĩatriu allata udisset atrocitate uei ꝯmotꝰ
pedagogũ suũ sarpedonẽ noĩe int̾rogauit qua ꝑꝑ nemo¬
inueniret᷑ qui tã crudelẽ tirapnum atideret Cumq
is nõ uoluntatẽ homimibus. s facultatẽ deesse/ ꝙ salus
eius magno p̃sidio militũ custodiret᷑ respondiss. ut fer¬
ru sibi daret obsecrauit/ affirmando ꝑfacile se eum ĩ
catonis agnouit et exhorruit propositũ. cũq postea
ad sillam excussum semꝑ adduxit. Enihil hoc mira¬

Expanded text:
um inde se, nisi precibus obtemperaret, minatus est: nec hac re um inde se, nisi precibus obtemperaret, minatus est: nec hac re ab incepto moueri potuit. expressa est itaque illa uox homini: 'gratulemur nobis, Latini et socii, hunc esse tam paruum, quo senatore ne sperare quidem nobis ciuitatem licuisset'. tenero ergo animo Cato totius curiae grauitatem percepit perseuerantiaque sua Latinos iura nostrae ciuitatis adprehendere cupientes reppulit. Idem, cum salutandi gratia praetextatus ad Sullam uenisset et capita proscriptorum in atrium adlata uidisset, atrocitate rei commotus paedagogum suum nomine Sarpedonem interrogauit quairetur, qui tam crudelem tyrannum occideret: cumque is non uoluntatem hominibus, sed facultatem deesse, quod salus eius magno praesidio militum custodiretur, respondisset, ut ferrum sibi daret obsecrauit, adfirmando perfacile se eum intCatonis agnouit et propositum exhorruit eumque postea ad Sullam excussum semper adduxit. nihil hoc admira
Abbreviated transcription (Latin):
Milius lepidus puer et̃ tũc progressus ĩ acie
hostem intererit / ciuẽ suauit/ cuus tam me¬
morãbłis operis index ẽ incapitolio statua bullata et
inciota p̃texta senatus cõsulto posita Iniquui eĩ putaui
eũ honori ne dum tẽpestiuũ uideri qui Iã uirtuti ma
fortit̾ faciendi celeritate duplicẽq laude ep̃lio retulit
eũ cuius uix spectatorẽ anni esse paciebant᷑. Arma
.n. infesta/ et distetigladii et discursus telorum et ad¬
uẽtantis equitatus fragor et ꝯurxẽtiu ex̾cituũ impetꝰ
Udic spus nͨ marci quide catonis pueritie defuit. Nam cũ
indomo. M. drusi auũcali siu educaret᷑ et adeu̾ tribunũ¬
tũc plebis. latini deciuitate ĩpetrãda ꝯuenissent aꝗnto
popedio latinor pͥncipe dicusi at hospite rogatus ut
socios apud auũcalu aduitaret ꝯstanti uultu nõ facturs
se respondit. Ite deinde ac sepius int̾pellatus ĩ proposito
psistit/ tũe popedius ĩ excelsa ediu ꝑtẽ leuatus abiectur¬

Expanded text:
milius Lepidus puer etiam tum progressus in aciem hostem interemit, ciuem seruauit. cuius tam memorabilis operis index est in Capitolio statua bullata et incincta praetexta senatus consulto posita: iniquum enim putauit eum honori nondum tempestiuum uideri, qui iam uirtuti matfortiter faciendi celeritate duplicemque laudem e proelio retulit, cuius eum uix spectatorem anni esse patiebantur: arma enim infesta et destricti gladii et discursus telorum et aduentantis equitatus fragor et concurrentium exercituum impetus Hic spiritus ne M. quidem Catonis pueritiae defuit: nam cum in domo M. Drusi auunculi sui educaretur, et ad eum tribunum pl. Latini de ciuitate inpetranda conuenissent, a Q. Poppedio Latii principe, Drusi autem hospite, rogatus ut socios apud auunculum adiuuaret, constanti uultu non facturum se respondit. iterum deinde ac saepius interpellatus in proposito perstitit. tunc Poppedius in excelsam aedium partem leuatum abiectur
Abbreviated transcription (Latin):
minam elut hostibus arcẽ expropĩquo saluti
eorũ ĩminentem recuꝑauit. qui pisistrati trra¬
pindem pͥmus uidit orientẽ et solus armis
oppͥmi cͥebere pala dictare ausus ẽ. senectutẽ cipri
profugus exegit. n .n. ĩpatria deqͣ opt̾ie meruerat
humari contigit.
Bene egissent athemierses cu milciade.si eũ pest
Ut puto hactenus seuire adu̾sus optĩe meritũ habu̾de
duxerũt. ymo nͨ corpus quidem eius sic expirare
coacti sepulture pͥus mandari passi sunt. ꝙ̃ tirori en¬
filius eisd̃e iuĩculis se ꝯstrĩgendum traderet. hãc he¬
reditate paternam maximi ducis filius et futurus
ip̃e etatis sue dux maximus solã se creuisse cathe¬
nas et cathenas et carcerẽ gloriari potuit
Pristides et quo tocius grecie iusticia cerisetur
continẽtie quoq exinnium specim̃ pata uissus
excedere felices athenas que post illiuo exilium
inuenire aliquẽ aut bonũ uirũ aut amãtem

Expanded text:
minam uelut hostilem arcem ex propinquo saluti minam uelut hostilem arcem ex propinquo saluti eorum inminentem recuperauit, qui Pisistrati tyrannidem primus uidit orientem, solus armis opprimi debere palam dictitare est ausus, senectutem Cypri profugus exegit, neque ei in patria, de qua optime meruerat, humari contigit. Bene egissent Athenienses cum Miltiade, si eum post puto, hactenus saeuire aduersus optime meritum abunde duxerunt. immo ne corpus quidem eius sic expirare coacti sepulturae prius mandari passi sunt quam Cimo filius eius eisdem se uinculis constringendum traderet. hanc hereditatem paternam maximi ducis filius et futurus ipse aetatis suae dux maximus solam se creuisse, catenas et carcerem, gloriari potuit. Aristides etiam, quo totius Graeciae iustitia censetur, continentiae quoque eximium specimen, patria iussus excedere est. felices Athenas, quae post illius exilium inuenire aliquem aut uirum bonum aut amantem
Abbreviated transcription (Latin):
Quid alis faciãt urbes. ubi ẽt illa que conscantie
et moderatiõis et grauitatis sibi laudẽ exrimam
uendicat tam ingrata adu̾sus tam bñmeritu
extint. detrahs athemensibus thesea nulle
aut nõ ta clare athene erũt. Si quidẽ ille lo¬
catum disꝑsos ciues suos ĩsuam unã urbe ꝯtraxit
seperatĩq et aggresti more uiuẽti popło ãplissime
ciuitatis formã atq yraginẽ ĩposiut. Ide seua
potẽtissimi regis minoxis imꝑia uye du etate
pubescente repulit. Idẽ effrenatã thebarum
insolentiam domuit. Idem op̃ẽ liberis herculis
tulit. et quicquid ubiq mõseri aut sceliris fuit
uirtute animi ac robore dextere cominuit.
Nuius tñ submoti ab athemiersibus tyros exulis
minor insula ossa mortu habuit.
lam solon. qui tam pclaras tamq utiles liges¬
athemensibus tulit. ut si hiis ꝑpetuo uti uoluissẽt
sempit̾nu habituri fuerint imperiũ. qui sala¬

Expanded text:
quid aliae faciant urbes, ubi etiam illa, quae constantiae quid aliae faciant urbes, ubi etiam illa, quae constantiae et moderationis et grauitatis eximiam sibi laudem uindicat, tam ingrata aduersus tam bene meritum extitit? Detrahe Atheniensibus Thesea, nullae aut non tam clarae Athenae erunt, si quidem ille uicatim dispersos ciues suos in suam unam urbem contraxit, separatimque et agresti more uiuenti populo amplissimae ciuitatis formam atque imaginem inposuit. idem saeua potentissimi regis Minois imperia uixdum aetate pubescente reppulit: idem effrenatam Thebarum insolentiam domuit: idem opem liberis Herculis tulit et quidquid ubique monstri aut sceleris fuit uirtute animi ac robore dexterae comminuit. huius tamen summoti ab Atheniensibus Scyros, exule minor insula, ossa mortui cepit. Iam Solon, qui tam praeclaras tamque utiles Atheniensibus leges tulit, ut, si his perpetuo uti uoluissent, sempiternum habituri fuerint imperium, qui Sala
Abbreviated transcription (Latin):
debeat memini. S tñ nobis qͦ tacẽtibus. Gn.car¬
tonis aqͦ admodum adolescẽs depat̾nis boms
iforo dimicans protectus es/ iussu tuo int̾empti
ꝙ̃ prope indulsisti uerecundie
At ne nr̃a ꝯfessis alienigene urbes insultent.
Carthaginẽses hanibałe qui pilloro ĩ columitatꝭ
et uictoria tot ĩꝑatores totq ex̾citus nr̃os trucida¬
uerat. quot gregarios milites hosciu si occidisset
magne gloris foret. e ꝯspectu suo submouere
ĩ aĩũ iduxerũt
Nleminẽ ligirego ut maiorẽ aut utiliore
uirũ lacedemon genuit. ut pote cui appollo
phitiuis oraculũ petendi respondisse fert᷑. nescire¬
se utrum illu hominum an deoro numero aggre¬
garet. huic tñ neq uite suma sinceritas neq ꝯstã¬
cissimus tega pria amor/ n leges salutarit᷑ ex¬
cogitite auxilio esse potuerãt / quo minus ĩfestos
ciues exꝑiret᷑. sepe .n. lapidibus petitus aliquando
ip̃a pr̃ia pulsus ẽ.

Expanded text:
debeat memini. sed tamen nobis quoque tacentibus Cn. Cardebeat memini. sed tamen nobis quoque tacentibus Cn. Carbonis, a quo admodum adulescens de paternis bonis in foro dimicans protectus es, iussu tuo interempti quam propriae indulsisti uerecundiae. Ac ne nostra confessis alienigenae urbes insultent, Karthaginienses Hannibalem, qui pro illorum incolumitate et uictoria tot imperatores totque exercitus nostros trucidauerat, quot gregarios milites hostium si occidisset magnae gloriae foret, conspectu suo summouere in animum induxerunt. Neminem Lycurgo aut maiorem aut utiliorem uirum Lacedaemon genuit, utpote cui Apollo Pythius oraculum petenti respondisse fertur nescirese utrum illum hominum an deorum numero adgregaret. huic tamen neque uitae summa sinceritas neque constantissimus erga patriam amor neque leges salutariter excogitatae auxilio esse potuerunt quo minus infestos ciues experiretur: saepe enim lapidibus petitus, aliquando foro ipsa patria pulsus est.
Abbreviated transcription (Latin):
ultro. M. antomiñ rogauit. ut adillun
proscriptũ prosequendum et iugulandum mi¬
cteretur. impetratisq detestabilis ministeri i
partibus gaudio exultãs caietã cucurrit. et
uirũ omicto ꝙ̃ amplissime dignitatis certe
salubritatis eius auctorẽ studio p̃stantis offitii pͥuatĩ
sibi uenerandum iugulũ p̃bere iussit/ ac protinus
caput romine eloquẽtis et pacis clarissimã dexteram
ꝑsiimũ et securũ ociu amputauit. eaq sarcina tamꝙ̃
opimis spoliis alacer inurbẽ reuersus est. Nec
ã scelestum portandi honus succurrit. illud se capͭ
seore q̃d procapite cius ꝯdam porauerat. Inualide
ronis casum satis digne deplorasse possit. alius ai¬
cero nõ extat.
Nuo te nũc modo magne põpey actiga nescio. Nã
cu amplitudinẽ fortune tus q̃ ꝯdam om̃s terras
et onña maria fulgore suo atupauerat itueror.
xuina tuis maiorẽ eẽ. ꝙ̃ ut manu mã actẽptari

Expanded text:
ultro M. Antonium rogauit ut ad illum ultro M. Antonium rogauit ut ad illum proscriptum persequendum et iugulandum mitteretur, impetratisque detestabilis ministerii partibus gaudio exultans Caietam cucurrit et uirum, mitto quod amplissimae dignitatis, certe † salubritate studio praestantis officii priuatim sibi uenerandum, iugulum praebere iussit ac protinus caput Romanae eloquentiae et pacis clarissimam dexteram per summum et securum otium amputauit eaque sarcina tamquam opimis spoliis alacer in urbem reuersus est: neque enim scelestum portanti onus succurrit illud se caput ferre, quod pro capite eius quondam perorauerat. inualidae ronis casum satis digne deplorare possit, alius Cicero non extat. Quo te nunc modo, Magne Pompei, attingam nescio: nam et amplitudinem fortunae tuae, quae quondam omnes terras et omnia maria fulgore suo occupauerat, intueor et ruinam eius maiorem esse quam ut manu mea adtemptari
Abbreviated transcription (Latin):
fipum infundo tarquinensi cladis ꝯditiõe implorare
benefitii uira repetere coactũ a sacris ꝑfide mense
et altaribus nephandorũ penatũ a uulsum trucu¬
lento uictori iugulandum tradere nõ exorruit.
finge accusatorẽ eius fortuna puplica ĩsupplitiss
nom̃ conutrsum tam luctuosam illã op̃e genibu
anixum orasse crudelit̾ tñ repulsus uideretur.
quin ẽt quos insurie iuisos faciunt graciosos mi¬
serie redeͥunt. Uecũ sextilius nõ accusatorẽ s patro¬
num seuissime mimic uiolenne suis manibus
obiecit. Si metu mortis uita ĩdignus.si p̃mii spe
dignissimus morte.
S ut aliũ ꝯsentancũ huic actũ ingrati animi tr̃as¬
grediar .M. cicero. G. popiliũ lenatem picene
regionis rogatu. M. celii nõ minore cuara ꝙ̃
eloquentia defendit eũq causa admodum dubia
Pluctuantẽ saluũ adpenates suos remisit. hic
popilius postea nec re nec uerbo. acicerone lesus

Expanded text:
um in fundo Tarquiniensi cladis condicione inplorare, um in fundo Tarquiniensi cladis condicione inplorare, beneficii iure repetere coactum, a sacris perfidae mensae et altaribus nefandorum penatium auulsum truculento uictori iugulandum tradere non exhorruit? finge accusatorem eius fortuna publica in supplicis nomen conuersum tam luctuosam illam opem genibus adnixum orasse, crudeliter tamen repulsus uideretur, quia etiam quos iniuriae inuisos faciunt, gratiosos miseriae reddunt. uerum Sextilius non accusatorem, sed patronum saeuissimae inimici uiolentiae suis manibus obiecit, si metu mortis, uita indignus, si praemii spe, dignissimus morte. Sed ut ad alium consentaneum huic ingrati animi actum transgrediar, M. Cicero C. Popilium Laenatem Picenae regionis rogatu M. Caeli non minore cura quam eloquentia defendit eumque causa admodum dubia fluctuantem saluum ad penates suos remisit. hic Popilius postea nec re nec uerbo a Cicerone laesus
Abbreviated transcription (Latin):
uentũ.g. gracti nepharios conatus et atiẽ pia
ac forti pugna magnis uulneribus exceptus fu¬
gasset. prelii illius quo leges pacẽ libertitemq
in suo statu retinuerat. hãt mercedem tulit
ns innr̃a quide urbe moraretur. Siquidem
iniudia et obtrrectatiõe ꝯpulsus legatiõe a senatu
tarii. haala uõ cũ ingrequitum spuriũ meliũ
regnũ affectantẽ occidisset/ custodite libertatis
ciuiu epilio suo penas pependit Cetero ut
senatus populiq mens inmodum subite tẽpe¬
statis ꝯcitata leui querela prosequenda est. Ita
singloꝵ ingrata fitã liberiore indignatione
proscindenda sunt. qr potentes ꝯsilii cũ utenq
rõe ꝑpendere liceret scelus pietati p̃tulerũt.
Quo .n nimbo qͥ procella uerboꝵ impiũ sextilii
caput obrui meretur .ꝙ. u. cesarẽ. aquo tñ studiose
tum felicter grauissimi crimini reus defensus fu̾at
Cĩazue proscriptiõis tp̃ore profugũ et presidiũ sur̃¬

Expanded text:
Auentino C. Gracchi nefarios conatus et aciem pia Auentino C. Gracchi nefarios conatus et aciem pia ac forti pugna magnis uulneribus exceptis fugasset, proelii illius, quo leges, pacem libertatemque in suo statu retinuerat, hanc mercedem tulit ne in urbe nostra moreretur: si quidem inuidia et obtrectatione conpulsus legatione a senatu tari: Ahala uero, cum magister equitum Sp. Maelium regnum adfectantem occidisset, custoditae libertatis ciuium exilio suo poenas pependit. Ceterum ut senatus populique mens in modum subitae tempestatis concitata leni querella prosequenda est, ita singulorum ingrata facta liberiore indignatione proscindenda sunt, quia potentes consilii, cum utrumque ratione perpendere liceret, scelus pietati praetulerunt: quo enim nimbo, qua porcella uerborum impium Sextili caput obrui meretur, quod C. Caesarem, a quo cum studiose am feliciter grauissimi criminis reus defensus fuerat, Cinnanae proscriptionis tempore profugum, praesidium su
Abbreviated transcription (Latin):
hic uerecundia deq̾re nͨ queri quidẽ tanta uere
pietatis constantia/ nisi post fata substinuit.
Talia passo credo que frĩ sius accideri solatio ẽẽ
potuerãt. Cui rex anthiochus deuictus et asia
impio populi romani adiecta speciosissimusq
truũphus. ut peculatus rtus fieret et marcerẽ
duci iuberetur cã p̃buit
Nichilo uirtute postirior affricanus minor
s ne exitu quidẽ felicior. duabus eĩ urbibus
numantia atq cartagine ĩ perio romano ĩmi¬
nentibus exrerũ natura depulsas/ raptorẽ sp̃s
domiinuenit mortis punitorem inforo
nõ reꝑpit
Quis ignorat tantũ laudis scipionẽ nascica toga
ꝙ̃tu armis utrũq affricanu merusse. qui pe¬
stifera tiberii gracti manu fancibus oppssa rẽ¬
ꝑgamũ secessit. et quod uite suꝑfuit ibi sine ullo ĩ¬
grate patrie desiderio ꝑegit
Ineadẽ noĩe uersor. nec dum cornelis gentis querelas
exhausi. Namq.p. lentulus clarissimus et

Expanded text:
hic uerecundia. de qua re ne queri quidem—tanta uerae hic uerecundia. de qua re ne queri quidem—tanta uerae pietatis constantia—nisi post fata sustinuit. Talia passo, credo, quae fratri eius accidere solacio esse potuerunt. cui rex Antiochus deuictus et Asia imperio populi Romani adiecta speciosissimusque triumphus ut peculatus reus fieret et in carcerem duci iuberetur causam praebuit. Nihilo uirtute posterior Africanus auo minor, sed ne exitu quidem felicior: duabus enim urbibus, Numantia atque Karthagine, imperio Romano inminentibus ex rerum natura depulsis raptorem spiritus domi inuenit, mortis punitorem in foro non repperit. Quis ignorat tantum laudis Scipionem Nasicam toga quantum armis utrumque Africanum meruisse, qui pestifera Ti. Gracchi manu faucibus conprePergamum secessit et quod uitae superfuit ibi sine ullo ingratae patriae desiderio peregit. In eodem nomine uersor necdum Corneliae gentis querellas exhausi: namque P. Lentulus clarissimus et
Abbreviated transcription (Latin):
sentẽtiis ĩ exiliu missus ẽ. Et quidẽ to tp̃ore quo
optĩo iuuene filio spoliatus solatiis mag̃ alleuiandꝰ̃
q̃ cladibus honerandus erat . S ĩmemor pr̃ia
tanti uiri maxĩoꝵ meritoꝵ/ exequiis filii dãpnatiõe
.xu. milia eris. tanti nãq pena finita ẽ Indignam
Pxiore ad huc querela iubrante alia deinceps
exsurgit. affricanus suꝑior nõ solum ꝯtusam et
fractã belli punici armis rẽ pͣ s pene iam exsague¬
atq morientem cartaginis dominã reddidit. auus
clarissima optra insuriis persando ciuitatis ignobilis
eum ac deserte paludis accoła fecerũt eiusq uołũ¬
tarii exilii accerbitatẽ nõ tacitus adinferos tulit.
sepult᷑ suo instribi iubendo. ĩgrata pr̃ia. nec quidẽ
aut querela iustius aut ultiõe moderatius ei¬
animi urbs romana sensit. maiorem me hecde
coriolani uoolentia: Ile .n. metu pr̃ia pulsanit.

Expanded text:
sententiis in exilium missus est, et quidem eo tempore, quo sententiis in exilium missus est, et quidem eo tempore, quo optimo iuuene filio spoliatus solaciis magis adleuandus quam cladibus onerandus erat. sed inmemor patria tanti uiri maximorum meritorum exequiis filii damnationem xv milia aeris: tanti namque poena finita est. indignaPriore adhuc querella uibrante alia deinceps exurgit. Africanus superior non solum contusam et confractam belli Punici armis rem publicam, sed paene iam exsangueatque moclarissima opera iniuriis pensando cives vici ignobilis eum ac deserte paludis accolam fecerunt. Eiusque voluntariam exilii acerbitatem non tacitus <ad> inferos tulit, sepulcro suo inscribi iubendo: “Ingrata patria, ne quidem aut querela iustius aut ulcioanimi urbs Romana sensit, maiorem me hercule Coriolani uiolentia: ille enim patriam metu pulsauit,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑqͦs uiuandi et emerendi cupiditate flagrat. ⁊¬
sane amplissime et speciosissime diuicit sunt
felicit̾ erogatis bñfitiis late posse censeri. quorũ qr̃
religiosum cultum ĩstituimus nũc neglectũ sugillãdi
ssimo dignitatis gracu ab eo collocatus
ĩ curia lacęxauit. nee duxit nephas
ei uitã adimere/ qui et̾nu romano imꝑio spm̃ ĩge¬
necauerat. Rude nimiꝵ illd̃ et ferox seculum
quod ꝯditoris sii cruoris fede maculatũ est. nt
sũma quide posteritas dissimulare pietas põt.
Hũc ingratum lapse intis errortmn ꝯsentanea
ciuitatis nr̃e pñtia sequit᷑ uiriũ romanoꝵiet
increm̃tu letissimũ et tutela fortissima furius ca¬
millus inurbe ĩ columitatẽ sua tueri nõ ualuit.
cuius ip̃e salutẽ stabilierat felicitatẽ auxerat. a
lutio .n. apuleio tr .pł. tamẽ peculator ueientane
p̾de reus factus duris atq ut ita dica ferreis

Expanded text:
quos iuuandi et emerendi cupiditate flagrat. et quos iuuandi et emerendi cupiditate flagrat. et sane amplissimae et speciosissimae diuitiae sunt feliciter erogatis beneficiis late posse censeri. quorum quoniam religiosum cultum instituimus, nunc neglectum suggillandi ssimo dignitatis gradu ab eo conlocatus in curia lacerauit, nec duxit nefas ei uitam adimere, qui aeternum Romano imperio spiritum ingenerauerat. rude nimirum illud et ferox saeculum, quod conditoris sui cruore foede maculatum ne summa quidem posteritatis dissimulare pietas potest. Hunc ingrate lapsae mentis errorem consentanea ciuitatis nostrae paenitentia sequitur. uirium Romanarum et incrementum laetissimum et tutela certissima, Furius Camillus, in urbe incolumitatem suam tueri non ualuit, cuius ipse salutem stabilierat, felicitatem auxerat: a L. enim Apuleio tribuno pl. tamquam peculator Veientanae praedae reus factus duris atque, ut ita dicam, ferreis
Abbreviated transcription (Latin):
Ille cũ iam etate deficiente magnas regni opes
quatuor et quĩquagĩta filioꝵ nũo reliquens in
lectulo laberet᷑. M. mãliu qui procõsulatĩ ĩ asia
obtinebat beĩs obsecrauit. ut adse scpiõe emili¬
anũ sb̾ eo tũc militantẽ mictgret feliciorem
mortem suam futurã ratus si ĩꝯplexu dextere
eius sup̃mum sp̃m ac mãdata posuisset. ille ad¬
uentũ sapiõs fatis sius p̃currẽtib uxoriq liberisq
p̃ceꝑat unũ int̾ris popł romanũ ⁊ unã ĩ popło
romano scipionis domũ noscere integra om̃ĩa¬
emiliano reseruare fu diuidendi regni arbitrũ
hrẽe. qd is statuisset ꝑinde ut testõ cautũ ĩmu¬
tabile ac scm̃ obtinere totũq uariis reh se masi¬
nssa ĩ fatigabłis pietatis seris adcẽtessimũ extẽdit
annui.
Hiis et hoꝵ similibus exẽplis benificẽtia gm̃is hũani
nutrit᷑ atq auget᷑. hee sunt tius faces hii sairauli al famui

Expanded text:
ille, cum iam aetate deficiente magnas regni opes ille, cum iam aetate deficiente magnas regni opes quattuor et quinquaginta filiorum numero relinquens in lectulo laberetur, M'. Manilium, qui pro consule Africam obtinebat, litteris obsecrauit ut ad se Scipionem Aemilianum sub eo tunc militantem mitteret, feliciorem mortem suam futuram ratus, si in conplexu dexterae eius supremum spiritum ac mandata posuisset. ille aduentum Scipionis fatis suis praecurrentibus haec uxori liberisque praeceperat, unum in terris populum Romanum et unam in populo Romano Scipionis domum nossent, integra omnia Aemiliano reseruarent, eum diuidendi regni arbitrum haberent: quod is statuisset perinde ac testamento cautum inmutabile ac sanctum optinerent. tot tamque uariis rebus se Masinissa infatigabili pietatis serie ad centesimum extendit annum. his et horum similibus exemplis benificientia generis humani nutritur atque augetur: hae sunt eius faces, hi stimuli, propter
Abbreviated transcription (Latin):
testam̃ti equitate gratus. qui eande asiam popło
romano legauit. Itaq nec huius munificẽtia.
nec illius tam memoꝵ bñfini añis tot uerbis
laudari põt ꝙ amplissime ciuitates. uel anuce¬
uł pis reddite sunt.
Ceterũ nescio anp̃cipus masiisse regis pectus
grati animi pignoribus fuerit refertũ. bñfinio
t̃i scipiõis et ꝑsuasu regni modo liberius auctus
memoriã inclitimueris adultimũ uite finẽ
longa ẽt adiis inmortalibus senectute donatus
ꝯstantissima fide ꝑduxit/ adeo ut tũ nõ solunr
affrica. s et̃ cuncte gentes scirẽt amiciciorẽ cornelie¬
familie atq urbi romant ꝙ̃ sibi met si suꝑesset.
Ile cu graui cartaginẽsium bello pmeretur. ac
uix tutele sui imperii sufficeret tñ scipioni en¬
liano. quia nẽpos affricani erat bonã magnamq
partem numidici exercitus quã luculo consuli aq
ad auxilia petenda missus fuerat inyspania ducẽt
pristini beneficii ante posuit.

Expanded text:
etiam testamenti aequitate gratus, qui eandem Asiam populo etiam testamenti aequitate gratus, qui eandem Asiam populo Romano legauit. itaque nec huius munificentia nec illius tam memor beneficii animus tot uerbis laudari potest, quot amplissimae ciuitates uel amiceel pie redditae sunt. Ceterum nescio an praecipue Masinissae regis pectus grati animi pignoribus fuerit refertum: beneficio enim Scipionis et persuasu regni modo liberalius auctus memoriam inclyti muneris ad ultimum uitae finem, longa etiam a dis immortalibus senectute donatus, constantissima fide perduxit, adeo ut eum non solum Africa, sed etiam cunctae gentes scirent amiciore. ille cum graui Karthaginiensium bello premeretur ac uix tutelae imperii sui sufficeret, tamen Scipioni Aemiliano, quia nepos Africani erat, bonam magnamque partem Numidici exercitus, quam ad Lucullum consulem, a quo ad auxilia petenda missus fuerat, in Hispaniam duceret, pectum pristini beneficii anteposuit.
Abbreviated transcription (Latin):
aut nõ actingendus aut nõ multima ꝑte
domesticoꝵ exzo collocandus fuit. S dum ho¬
nesti actus ab infimis estis editi memoria nõ
intercidantur licet seporatũ locũ obtineant ut nͣ
hiis adiecti nec illis p̃lati uideant᷑.
Darius pͥuate achuc fortuns amictulo silofontis
samii delectatus curiosiore ꝯtemplaciõe fecit. ut
ultro sibi equidẽ acupido daretur. cuius muneris
ꝙ̃ grata extimatio aĩo tius esset lapsa regno potitus
ostendit totã namq urbem et insulã samiorp
si lofanti fruendam tradidit Nõ .n. p̃tiu rei extimatũ.
Mitridates quoq rex magnifice gratus. qm̃ pro
leonico accerrimo salutis suis deferisore arodiis
nauali pugna excepto om̃s hostiũ captiuos ꝑmutauit.
Satius esse existimans ab ĩuilissimis circiũri. ꝙ̃ al arãmunnir
bñ merito gr̃as nõ referre.
Liberalis populus romanus magnitudine mu¬
neris. ꝙ actalo regi asiam dedit dono. s actalus

Expanded text:
aut non adtingendus aut non in ultima parte aut non adtingendus aut non in ultima parte domesticorum exemplorum conlocandus fuit. sed dum honesti etiam ab infimis istis editi memoria non intercidat, licet separatum locum obtineant, ut nec his adiecti nec illis praelati uideantur. Darius priuatae adhuc fortunae amiculo Sylosontis Sami delectatus curiosiore contemplatione fecit ut ultro sibi et quidem a cupido daretur. cuius muneris quam grata aestimatio animo eius esset adlapsa regno potitus ostendit: totam namque urbem et insulam Samiorum Sylosonti fruendam tradidit: non enim pretium rei aestimatum, Mitridates quoque rex magnifice gratus apparuit, quoniam pro Leonico, acerrimo salutis suae defensore, a Rhodiis nauali pugna excepto omnes hostium captiuos permutauit satius esse existimans ab inuisissimis circumiri quam bene merito gratiam non referre. Liberalis populus Romanus magnitudine muneris, quod Attalo regi Asiam dono dedit. sed Attalus
Abbreviated transcription (Latin):
ad aperit et sella assurrexit et equo descendit
eaq se libent̾ facere inꝯciõe predicauit. Memor
abeo duo deuiginti anos nato partes suas exatu
pat̾no adiutas młta insignia põpeyo. s nescio an
hoc quicꝙ̃ admirabilius ꝯtigerit. ꝙ magnitudine
bñfitii nõ obliuusci sillã coegit.
Sit aliquis insimio splendore et sordibus gratis
locus. M. cornuto populi romani funus reti
et panse iussu senaties locante. qui trie libitinã
exdrroebãt tu recũ suaꝵ psum tũ itrinisteriũ
suũ gratiutũ polliciti sunt. quia hii pro re pa
dimicantes occiderant ꝑseuerantiq postulatiõe
excuderũt/ ut exequiaꝵ aꝑꝑatus septercio niĩmo
ip̃is prebentibus ad diceret̃. quoꝵ laudẽ adiecta
lege ꝯdicio auget mag̃ ꝙ̃ extenuat. qm̃ quidem
questũ ꝯtempserunt. nulli alii rei ꝙ̃ questui
uiuentes.
Pace cinero suor reges gentiu exteraro sm hũc
tam ꝯtentu gregem referri se pacientrr ꝗ

Expanded text:
adaperuit et sella adsurrexit et equo descendit adaperuit et sella adsurrexit et equo descendit eaque se libenter facere in contione praedicauit, memor ab eo duo de xx annos nato partes suas exercitu paterno adiutas. multa insignia Pompeio, sed nescio an hoc quicquam admirabilius contigerit, quod magnitudine beneficii sui obliuisci Sullam coegit. Sit aliquis in summo splendore etiam sordibus gratis locus. M. Cornuto praetore funus Hirti et Pansae iussu senatus locante qui tunc libitinam exercebant cum rerum suarum usum tum ministerium suum gratuitum polliciti sunt, quia hi pro re publica dimicantes occiderant, perseuerantique postulatione extuderunt ut exequiarum apparatus sestertio nummo ipsis praebendus addiceretur. quorum laudem † adiecta lege condicio auget magis quam extenuat, quoniam quidem quaestum contempserunt nulli alii rei quam quaestui uiuentes. Pace cinerum suorum reges gentium exterarum secundum hunc tam contemptum gregem referri se patientur, qui
Abbreviated transcription (Latin):
Mȩtellus uõ pius ꝑtinaci erga exule pre̾m amore tam
cdarũ lachrimis ꝙ̃ alii uictoriis cognor̃ assecitus
nõ dubitauit ꝯsul proqiũto calido p̃tore candidato
et familit sue seꝑ dictitauit. nec hac re depͥnci¬
patu quẽ procul dubio obtintbat / quicꝙ̃ arcesat
quia nõ humili s grato aĩo longe inferioris hõĩs
maximo merito epimia submictebat dignitatẽ.
tens gratẽ m̃tis fuit ĩpetus. duas .n. camertiu
cohortes mira uirtute uim cmbrors sbstinẽtes
imip̃a acie adu̾sus ꝯditiõen federis cĩuitate donauit.
quod quidem factũ et uere et egregie excusauit nñ al tantũ
int̾ armorũ strepitũ uerba se uiris caulis exandire
nõ potiusse. dicendo. Et sane id tp̃s tunt erat. qͦ
magis defendere. ꝙ̃ audire leges oportebat.
.T marii uestigia ubiq .l. scilla certarinne laudis
subsequiturr. dictator. eĩ pͥuato põpeyo. et caput

Expanded text:
Metellus uero Pius pertinaci erga exulem patrem amore tam Metellus uero Pius pertinaci erga exulem patrem amore tam clarum lacrimis quam alii uictoriis cognomen adsecutus non dubitauit consul pro Q. Calidio praeturae candidato et familiae suae semper dictitauit. nec hac re de principatu, quem procul dubio obtinebat, quicquam decerpsit, quia non humili, sed grato animo longe inferioris hominis maximo merito eximiam summittebat dignitatem. tens gratae mentis fuit impetus: duas enim Camertium cohortes mira uirtute uim Cimbrorum sustinentis in ipsa acie aduersus condicionem foederis ciuitate donauit. quod quidem factum se iuris ciuilis exaudire non potuisse. et sane id tempus tunc erat, quo magis defendere quam audire leges oportebat. C. Marii uestigia ubique L. Sulla certamine laudis subsequitur: dictator enim priuato etiam Pompeio et caput