comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
priuataru. p̾sente. quoq ⁊
ꝑcp̃ra magnificẽtissimo ca¬
rum qui cochicillis his ap̾ noᷤᷤ
nu̾strat. ius uir̾adum darc. iii¬
chilpenitꝰ nec qd̃ libr sepͥbc¬

Expanded text:
privatarum, praesente quoque et per tempora magnificentissimo charrum, qui codicillis his apud nos ministrat, iusiurandum dare, nihil penitus nec quodlibet se
Abbreviated transcription (Latin):
cos qui uocant loci ẜuacor¬
es scientibiquia sigudca¬
ie fec̾int ipĩcadr ãmiistracoe
p̾sumetes alios insuũ offi
tis. et clarissimo iudice. ⁊ il¬
lic em̾ una ãministratõe
utrãq facnuo habentẽ aliꝙͥo¬
quidm ⁊ spectabitis comitiᷤ

Expanded text:
os qui vocantur loci servatores: scientibus quia, si quid tale fecerint, ipsi cadent administratione, praesumentes alios in suum offitis et clarissimo iudice. Et illic enim unam administrationem utramque facimus, habente qui
Abbreviated transcription (Latin):
pliꝯ eccasione ꝯmoradmi¬
strato̾e ciꝯ aut dantib aus
spondetib ⁊ sic uno pͥncip¬
io illicito dato płimas necc̃e
ce p̾bere. s mutuatu ⁊ mu
cuare possit dãpinficatũ. et

Expanded text:
plius occasione commodi administrationem aut dantibus aut spondentibus? et iam uno principio illicito dato plurimas neceste praebere, sed mutuatum, et ut mutuare possit, damnificatum, et
Abbreviated transcription (Latin):
pcere ip̃i. siue ⁊̃ officium tui
ultra ea que occasione cõsucᷤ¬
tudineũ a uob̾eis diuimata
sunt. que scilic ⁊ sufficere sõ¬
la putantes dari d̾citiumoꝰ
non inparins pea fict.s ma¬
tiut quid̾m idices accipe
aliquid p̾fumentes abhiis
qui ad̾ mistratoe accedunt

Expanded text:
 officium tuum, ultra ea quae occasione consuetudinum a nobis eis definita sunt quae scilicet et sufficere sola putantes dari decrevimus, non in parvis poena fiet: sed maximi quidem iudices accipere aliquid praesumentes ab his qui ad administrationes accedunt,
Abbreviated transcription (Latin):
re ppt̾ca festinammꝯ gratis
eos quiañ nos imꝑauerunt
qui peccumis ordinab̾at ã¬
innustratoes sibi metip̾is
auferentes licẽtia aminĩs¬
tratotb uocencib increp¬
andi iuste⁊ ip̃i ea que pcipi¬
ebant celaudo iusti putatia
ꝓprios colatores ꝓpt̾ h ampe¬

Expanded text:
re, propterea festinavimus gratis eos qui ante nos imperaverunt, qui pecuniis ordinabant administrationes, sibimet ipsis auferentes licentiam administratoribus nocentibus increpandi iuste, et ipsi ea quae percipiebant celando iusti putati, et proprios collatores prop
Abbreviated transcription (Latin):
occasione fiscalium ⁊ cͥmi
iudicibꝰ non sine reampliꝰ
aliquid quam sacra nr̃a co¬
sticutde dispõitũ ẽ ꝓcipe spor¬
tularim scientiba siħ qr
negleterunt de dãpnũ ex

Expanded text:
occasione fiscalium et crimiudicibus non sinere amplius aliquid quam sacra nostra constitutione dispositum est percipere sportularum, scientibus quia, si hoc neglexerint
Abbreviated transcription (Latin):
añ ip̃m ⁊ in alt̾utro pridem
incario de finiumiꝰ dicimꝰ
aũt eñ qui ẽ inpontica dioce¬
si.ut non duo consistant de
cetos iiꝯ comes quid̾m
gallatie prime non minand
.et habiturꝯ ⁊ suꝑ mmilites po
non tm̾ foris pͥma gallicia
nulla enĩaliam eiꝰ penitu
damꝰ h̾re pot̾ater nussaz pon¬
tica regioe. s insolagalatia
nando.nulloq pe̾itꝰ eorũ ad
oĩ similiter officio imacu

Expanded text:
 ipsum et in alterutro pridem vicario definivimus dicimus autem eum qui est in Pontica diocesi, ut non duo consistant de cetero, sed unus, comes quidem Galatiae primae nominandus et habiturus etiam super milites potnon tamen foris primam Galatiam. Nullam enim ei aliam penitus damus habere potestatem in ulla Pontica regione, sed in sola Galatia nando, nulloque penitus eorum ad omni similiter officio una cum
Abbreviated transcription (Latin):
ter accessisse ⁊ hos m̃os subco
ad mopiam cõpulise ut ad
nouissam ip̃i pemiriar dene¬
mre fluctuarecur ⁊ neq co¬
sueca ⁊ legittima cributa ⁊
publicum censum possint
ꝯme maria neccͣitate pͣsol¬
u̾e quõ mõ eĩ ualere colla¬
tores̾cumex aliquo tpͥre im¬
patores seip aliquid lucra¬
ri expucctu indicũ cogitar¬
enta merito hos sequerent᷑
uno actucõi ad meliora mi¬
citdimꝰ sip̾sides geutiu
quicũq cuules adĩstratoe

Expanded text:
nter accessisse et nostros subiectos ad inopiam compulisse, ut ad novissimam ipsi penuriam devenire fluctuarentur et neque consueta et legitima tributa et publicum censum possint sine maxima necessitate persolvere. Quomodo enim valerent collatores, cum ex aliquo tempore imperatores semper aliquid lucrari ex provectu iudicum cogitarent, et merito hos sequerenturuno actu communi ad meliora micredimus, si praesides gentium, quicumque civiles administr
Abbreviated transcription (Latin):
agitur nob̾ reputatsquaca
inpie talia fint.adi oximi fũ¬
torum merito relataeccasi¬
ouđ miistrattes nãqr habe¬
tes puicialc. ad hanc acce¬
ptoe iespicietes multos
quid̾m reoꝵ dimittunt ne¬
dentes cis delctũ plimos
noxii p̾stent. ⁊ hoc non solũ

Expanded text:
agitur, nobis reputat. Quanta impia et alia fiunt, ad horum furtorum merito relata occasionem! Administrationes namque habentes provinciales ad hanc acceptionem respicientes multos quidem reorum dimittunt, vendentes eis delictum, plurimos noxiis praestent: et hoc non
Abbreviated transcription (Latin):
patronerentib ¶ Septimo. uiro. ⁊ uxon.
Octauoutrocognatis manumissons.
S tas quid p̃tona in duxit uins clictio. a¬
nob tintum nichil incuriosum p̃t̃ missũ
c̃. S nostris ꝯstitutionib omĩa comgen¬
tes. cẽ tabulas quid̃. ⁊ sođm tabulas bono¬
rum. possessiones admisimus. ut pote ne¬
cessanas ꝯstitutas. ¶Nec ñ ab intestato
uñ libi. ⁊ uñ legitimi bonoꝵ possessionẽ.
¶Que aũt mp̃tons eclicto quinto locõ posi¬
ti fuerat idc̃ uñ dccem ꝑsone eampio ꝓ¬
posito et ꝯpendiososmone suꝑuacuam o¬
stendimus. Cum n p̃fata bonoꝵ possessio
decem ꝑsonas p̃ponctut. extraneom anu¬
missori. nr̃a constitutio quam de emancipa¬
tione ub̃oꝵ fitimus. om̃ib parentib cis

Expanded text:
parentibus: septimo viro et uxori: octavo cognatis manumissoris. Sed eas quidem praetoria induxit iurisdictio. nobis tamen nihil incuriosum praetermissum est, sed nostris constitutionibus omnia corrigentes, contra tabulas quidem et secundum tabulas bonorum possessiones admisimus utpote necessarias constitutas, nec non ab intestato unde liberi et unde legitimi bonorum possessiones. Quae autem in praetoris edicto quinto loco posita fuerat, id est unde decem personae, eam pio proposito et compendioso sermone supervacuam ostendimus: cum enim praefata bonorum possessio decem personas praeponebat extraneo manumissori, nostra constitutio, quam de emancipatione liberorum fecimus, omnibus parentibus
Abbreviated transcription (Latin):
tum. ł similem uins ꝯstitutiont̃ ħrdes
siunt. ułuti ꝑscnatus ꝯsultu̾m ⁊ ꝯstitu¬
tiones principales. S cum cis p̃tor dat
bonoꝵ possessionẽ locoħrclum ꝯstituun¬
tur. et uocantur bonoꝵ possessores. ¶ Ad¬
huc aũt et alios conples gradus p̃tor
fec̃ in bõoꝵ possessionib duudis. dum id
agebat nequis suñ successiore moriatur. Nã
angus ussimis sinib ꝯstitutũ plegem.
xii. tabularum ius ꝑcipiendarum hrelita¬
tump̃tor ⁊ bono exequodil auͣit. ¶ Sunt iu
boꝵ possessiones extestam̃to quid. hoe.
¶prima q̃ pretitis ubis latur. uocatur¬
q cc̃ tͣabulas. ¶ Sccła quam omnib iure
scͥptis ħrdib pͣtor pollicetur. ideoq uoca
et his qui execlictopretors int̾ suos nu¬

Expanded text:
em iuris constitutionem heredes fiunt, veluti per senatus consultum et constitutiones principales: sed cum eis praetor dat bonorum possessionem, loco heredum constituuntur et vocantur bonorum possessores. adhuc autem et alios complures gradus praetor fecit in bonorum possessionibus dandis, dum id agebat, ne quis sine successore moriatur: nam angustissimis finibus constitutum per legem duodecim tabularum ius percipiendarum hereditatum praetor ex bono et aequo dilatavit. Sunt autem bonorum possessiones ex testamento quidem hae. prima quae praeteritis liberis datur vocaturque contra tabulas. secunda quam omnibus iure scriptis heredibus praetor pollicetur, ideoque vocaet his qui ex edicto praetoris suis
Abbreviated transcription (Latin):
q decessent ꝑboc tps requintur. quomor tuus ẽ
is cuius de brclitate quertur. Quod sifactotesta¬
m̃toquis quaim decessert. ꝑ hoc tpo requiretur.
quoccitum ẽt ceꝑit. nullum extestam tobrdẽ
extiturum. tunc upe quisq intelugitur inte¬
stato decessisse. Quod quid aliquadolongo tpr¬
p̃t declaratur inquospacio tp̃is sepe accidit. ut
ꝓcimiore moituo ꝓximus ẽẽ incipiat. quimor¬
riente cestatore non crat ꝓxmus. ¶Plicelut
aũt in eogne ꝑcipiendaꝵ hrlitatum fuccessi¬
oci non ẽt. idẽ ut quãuis ꝓximus qui sccłmea¬

Expanded text:
 decesserit, per hoc tempus requiritur quo mortuus est is cuius de hereditate quaeritur. quodsi facto testamento quisquam decesserit, per hoc tempus requiritur quo certum esse coeperit, nullum ex testamento heredem extaturum: tum enim proprie quisque intellegitur intestatus decessisse. quod quidem aliquando longo tempore declaratur: in quo spatio temporis saepe accidit, ut proximiore mortuo, proximus esse incipiat qui moriente testatore non erat proximus. Placebat autem in eo genere percipiendarum hereditatum successionem non e
Abbreviated transcription (Latin):
successionẽ. ł patris. ł matris ueniant.
gronatus uire in hac parte sopito.
us eñi libos ñ solum insuoꝵ parentũ
successionẽ. S ⁊̃ alt̾um inalt̾ius mũtuã
successionẽ uocauimus. exilla loge sp̃ali¬
t̃ cos suos uocãtes slue soli inueniantur
ꝗ inẜuitute nati et pꝰtea manuimissi sũt.
suie una cum aliis ꝗ p̾t lib̾tatẽ paren¬
tum ꝯceptisunt. suit ex ea dem matre:
ł excod̾patre. siue ex aliis nuptius ad si¬
militudinẽ coꝵ ꝗ exiustis nuptus ꝓere¬
atisunt. ¶ Repẽtitis itaq oĩb q̃iam t᷑¬
didirꝰ apparet. ñ semꝑ eos ꝗ parẽ g̃dũ
cognationis obtinent. pant̃ uocan eo¬

Expanded text:
successionem vel patris vel matris veniant, patronatus iure in hac parte sopito: hos enim liberos non solum in suorum parentium successionem, sed etiam alterum in alterius mutuam successionem vocavimus, ex illa lege specialiter eos vocantes, sive soli inveniantur qui in servitute nati et postea manumissi sunt, sive una cum aliis qui post libertatem parentium concepti sunt, sive ex eadem matre vel eodem patre sive ex aliis nuptiis, ad similitudinem eorum qui ex iustis nuptiis procreati sunt. Repetitis itaque omnibus quae iam tradidimus apparet non semper eos, qui parem gradum cognationis optinent, pariter vocari eo
Abbreviated transcription (Latin):
possessionẽ que un iuir.⁊ uxor appellatur. ⁊
nonoloco int̾ uetes bonoꝵ possessiones po¬
sita fuãt. ⁊ insuouigore resuaumus ⁊ alti¬
orilocoidc̃ sexto eam posuimꝰ. ¶ Pecuna ue¬
ttri bõꝵ possessione que erat un cognatima
ut sextantu modobonoꝵ possessiones orcdina¬
nie ꝑmaneant suo uigore pollentes. septima
cas secuta quã obtima ratione p̃tores intro¬
duxeꝵ. Nouissime u ꝑmittitur. eclictohis
ctiam bõoꝵ possessio quibut d̾ctur lege. ł se¬
natus ꝯsulto. ł ꝯstiuitione ꝯp̃hensum ẽ. Qã
neq bõo possessionib q̃ abintestato ueniuĩt
neq hisqui extestam̃tosunt p̃torstabili
iure conumerauit. S q̃i ultimũ et ext̃ ordi¬
narium auxiliumm ꝓut res ꝯxigit accõmoda¬
uit. scił his qui exlegib senatus ꝯ sulto ꝯsti¬
tumonib principum exnõuo iure. ł exte¬
stam̃to. ł abintestatoueniunt. ¶Cum g¬
easq ꝑ ordinẽ disposuisset Elina quaq¬

Expanded text:
possessionem, quae unde vir et uxor appellatur et possessionem, quae unde vir et uxor appellatur et nono loco inter veteres bonorum possessiones posita fuerat, et in suo vigore servavimus et altiore loco, id est sexto, eam posuimus, decima veteri bonorum possessione, quae erat unde cognati maito sublata: ut sex tantummodo bonorum possessiones ordinariae permaneant suo vigore pollentes. 8 7. Septima eas secuta, quam optima ratione praetores introduxerunt. novissime enim promittitur edicto his etiam bonorum possessio quibus ut detur lege vel senatus consulto vel constitutione comprehensum est, quam neque bonorum possessionibus quae ab intestato veniunt, neque eis quae ex testamento sunt, praetor stabili iure connumeravit, sed quasi ultimum et extraordinarium auxilium, prout res exigit, accommodavit scilicet his qui ex legibus, senatus consultis, constitutionibus principum ex novo iure vel ex testamento vel ab intestato veniunt. 9 easque per ordinem disposuisset et in unaq
Abbreviated transcription (Latin):
demq m anumissonb contracta fiducia
manumissionẽ facere declit. ut ipsama¬
numissio coo hoc inse hãt pruulegium
et suꝑuãcua fiaͥt preclicta bonooꝵ posses¬
sio ¶Sublata gͥ prefata quinta bonoꝵ
possessione. ingradum cius sextã antta
bonoꝵ possessione cduximus et quintam
fecimus. quã p̃tor ꝓximis cognatis polli¬
cctur. ¶Cumq antea septimolocosuãt
bonoꝵ possessio qua exfimilia ⁊ octauo
cooꝵ utramq ꝑꝯstitutionẽ nr̃am quam
de iure patronatus fecimus peninuis uacu¬
auimus. ¶ sum n ad similitudinẽ succes¬
sionis ingenuoꝵ libtinoꝵ successiones po¬
siumus. quas usq ad quintum tm̃ modo
g̃clum cohartauimus. ut sit. aliqua int̃
ingenuos ⁊ libos. ⁊ libtos differentia suffi¬
cit cis tam̃ cẽ tabulas bonoꝵ possessio. quã
un legutimi ⁊ un cognati. Ex quib pofst̃
su a uirauindicare. oĩstrupulositate. ⁊ in¬
ꝯxincabili crrore duarum istarum bonoꝵ
possessionu resoluta. ¶ aliam uerobonorũ

Expanded text:
anumissoribus contracta fiducia manumissionem facere dedit, ut ipsa manumissio eorum hoc in se habeat privilegium et supervacua fiat praedicta bonorum possessio. sublata igitur praefata quinta bonorum possessione, in gradum eius sextam antea bonorum possessionem reduximus et quintam fecimus, quam praetor proximis cognatis pollicetur. 6 5. Cumque antea septimo loco fuerat bonorum possessio, tanquam ex familia et octavo  per constitutionem nostram, quam de iure patronatus fecimus, penitus vacuavimus: cum enim ad similitudinem successionis ingenuorum libertinorum successiones posuimus, quas usque ad quintum tantummodo gradum coartavimus, ut sit aliqua inter ingenuos et libertos differentia, sufficiunt eis tam contra tabulas bonorum possessio quam unde legitimi et unde cognati, ex quibus possint sua iura vindicare, omni scrupulositate et inextricabili errore duarum istarum bonorum possessionum resoluta. 7 6. Aliam vero bonorum
Abbreviated transcription (Latin):
Ne quantitas scipionis in incertasit. acne¬
cesso sit actonꝓbare qd cus int̃ sit. Itãq sl
quisut fiat aliquidstipulctur ita adicipona
debet. si itafactum ñent tẽ pene nomine d̾¬
cem aurtos dare spondes. Si si quedamfien
quedã non ficriuna eadq ꝯceptione stipu¬
letur. Nausula ent huiusmoi adicienda
si adusus ea factum ent. suic qu̾idita factũ
id ent. lunc pent nomine decẽ aurtos da¬
t stipulandi et ꝓmittendi tendi.
duopluresut reisieri possunt. Stipulandi
ita si p̾t oĩum in t̾rogationẽ ꝓmissor respon

Expanded text:
ne quantitas stipulationis in incerto sit ac necesse sit actori probare, quid eius intersit. itaque si quis ut fiat aliquid stipuletur, ita adici poena debet: ‘ si ita factum non erit, tum poenae nomine decem aureos dare spondes? ’ sed si quaedam fieri, quaedam non fieri una eademque conceptione stipuletur, clausula erit huiusmodi adicienda: ‘ si adversus ea factum erit sive quid ita factum non erit, tunc poenae nomine decem aureos daS STIPULANDI Eduo pluresve rei fieri possunt. stipulandi ita si post omnium interrogationem promissor respon
Abbreviated transcription (Latin):
scue sn yoc. dicitur. amita ẽ patris sdror.
Mattera uero. matris soror. utraq s tia. ł
ap̃quosdam. ¶ Et sic. appellatur. ¶ Quar¬
to gradu supra. alinus. aluua. Infra ab ne¬
nepos. ab neptis. Extñsucrso. frĩs. soronsq
nepos. neptis. ⁊ ꝯuenient̃. patruus magnus.
amita magna .i. auifr̃. et soror. Item aium¬
cłs magnus. et mastera magna .i. auie

Expanded text:
scue θεἵος dicitur. amita est patris soror, matertera vero matris soror: utraque θεἵα vel apud quosdam τηθἰς appellatur. Quarto gradu supra abavus abavia, infra abnepos abneptis, ex transverso fratris sororisque nepos neptis et convenienter patruus magnus amita magna id est avi frater et soror, item avunculus magnus matertera magna id e
Abbreviated transcription (Latin):
cores libis noñ pccie̾nnt. łinlocum remoti.
ł excusati. intra annum petere neglet̃ne
abcoꝵ inpubum morentium. successiõe
mentorepellentur. ¶ Licet aũt uulgo. q̃¬
situs sit filius. filiaue. põt ad bona eꝰ mater.
extertullianosenatus ꝯ sulto admitti. de¬
trꝯ traĩum aũt senatus ꝯsulto orfitiano.¬
ut libi ad bona matrum intestato admit¬
tantur senatus ꝯsulto orphiciano quo or¬
tes. ⁊ neptes. uocentur. ¶ Sciendũ aũt ẽ
huiusmõi successiones. que exitulli ano

Expanded text:
ores liberis non petierint vel in locum remoti vel excusati intra annum petere neglexerint, ab eorum impuberum morientium successione merito repellentur. Licet autem vulgo quaesitus sit filius filiave, potest ad bona eius mater ex Tertulliano senatus consulto admitti. TIT. 4 DE SENATUS CONSULTO ORPHITIANOut liberi ad bona matrum intestatarum admittantur, senatus consulto Orphitianotes et neptes vocentur. Sciendum autem est huiusmodi successiones, quae a Tertulliano
Abbreviated transcription (Latin):
tnpurtib s cum aliqua deminutione quã
facile ẽ. exipsius ꝯstitũtionis uerb coluigẽ
alus uero. ignatis inferions g̃clus. licet cap¬
pius deminutionẽ passi nonsunt. tñ cos
añ ponit procullubio cognatis. ¶ hos¬

Expanded text:
partibus, sed cum aliqua deminutione quam facile est ex ipsius constitutionis verbis colligere, aliis vero adgnatis inferioris gradus, licet capitis deminutionem passi non sunt, tamen eos anteponit et procul dubio cognatis. 2
Abbreviated transcription (Latin):
nutione filioꝵ suoꝵ successionẽ. acciꝑe. Ex¬
ceptasrĩs et sororis ꝑsoña. siuẽ ꝯsanguinei
sunt. siue siue sola cognationis. ur hñtes.
Et quẽ. ad modum cam toti alio ordinile¬
gitimo p̃posiumus ita om̃s fr̃s ⁊ sorores. si¬
ue legittusint. siue ñ ad capiendas hreli¬
tates simul uocemus. ita tñ ut siquid sole soro¬
res. agnate. ł cognate. ⁊ mat̃ defuncti. ł¬
de functe suꝑsint. dunidiam quidinater.¬
alterã uerodumndiam partẽ omnes sorores
lis. uel ctiam cum sororib siue legittima si¬
sola cognationis iurahũtib intestatus quis
uel intestata moriatur. incapita distribu¬
atur cius hereclitas. ¶ S quem admodũ¬
nos matrib prospeximus. ita eas oportet

Expanded text:
nutione filiorum suorum successionem accipere,nutione filiorum suorum successionem accipere,a fratris et sororis persona, sive consanguinei sint sive sola cognationis iura habentes, ut quemadmodum eam toto alio ordini legitimo praeposuimus, ita omnes fratres et sorores, sive legitimi sint sive non, ad capiendas hetates simul vocemus, ita tamen ut, si quidem solae sorores cognatae vel adgnatae et mater defuncti defunctae supersint, dimidiam quidealteram vero dimidiam partem omnes sorores  vel etiam cum sororibus sive legitima ssola cognationis iura habentibus intestatus quis vel intestata moriatur, in capita distribuatur eius hereditas. Sed quemadmoduos matribus prospeximus, ita eas oportet
Abbreviated transcription (Latin):
bat. coĩ aũt crat ħrclitas exequis pãtib fñ. ⁊
soron.s. nos ꝯstitutione quam in codice nr̃o
nomine decorato posuimus matn suibueniẽ¬
clum ẽẽ. existimauinus. Respicientes ad
naturam ⁊ puerperium ⁊ adꝑiculum ⁊ se¬
pe admortem ex hoc casu manib illatã. Ide¬
oq impium eẽ creclimus. casum fortuitum¬
in eus admiti demm̃tum. Si enim ingenu¬
a.ł libta q̃t̃ non peꝑit. in merto de frauda¬
batur successione. suoꝵ liboꝵ. Quidu pecta
uit. siñ ples ser paucos peꝑit. declimus eis
cum tantum. ł cam quiqueue demore int̾¬
ceptisunt. ur hee sic uocentur inliboꝵ suors
legitimã successionẽ. ¶ Scum antta ꝯsti¬
tes partim matrem adiuualunt. partim
cam p̃grauabant ⁊ ñ in solidum cam uoca¬
lunt. S inquibdam casib t̃tiam partem
ci abstrahentes. cͥtis legatimis dabant ꝑ¬
sonis. In alus aũt ꝯ trarium facietunt nos¬
iusum ẽ recta et simpliciuia matre oĩb le¬
gatimis ꝑsonis ante poni ⁊ sine ulla demi¬

Expanded text:
bat, communis autem erat hereditas ex aequis partibus fratri sorori. Sed nos constitutione, quam in codice nostro nomine decorato posuimus, matri subveniem esse existimavimus, respicientes ad naturam et puerperium et periculum epe mortem ex hoc casu matribus illatam. ide impium esse credidimus, casum fortuitumin eius admitti detrimentum: si enim ingenuvel libertina quater non pepererit, immerito defraudabatur successione suorum liberorum; quid enim si non plures sed paucos pepererit? et dedimus ius eum tantum vel eam qui quaeve morte intercepti sunt, ut et sic vocentur in liberorum suoram legitimam successionem. Sed cum antea constites partim matrem adiuvabant, partim eam praegravabant et non in solidum eam vocabant, sed in quibusdam casibus tertiam partem ei abstrahentes certis legitimis dabant sonis, in aliis autem contrariam faciebant: noisum est, recta et simplici via matrem omgitimis personis anteponi et sine ulla demi
Abbreviated transcription (Latin):
stirpes. diuidatur successio. cod modo et in
de his lib̾tinis hodit clicendasunt qui in
sublatis cumlatinoꝵ legitune successioẽs
nulle penitus erant. Quilicet ut libi uitã
su am ꝑagebant. At tñ ip̃o ultimospũ simł
anima atq lib̾tatem amittebant. ⁊ q̃isuo¬
rum ita bona coꝵ iure quodam modopetu¬
lii ex lege uinia manumissores detinebãt.
¶Postea utro stnatus ꝯsulto largianoca¬
utum fuerat. ulibi manumissons ñ noma¬
natim exħrclatifacti ex trancis hrdib e
cor inbonis latinooꝵ p̃ponerentur. ¶Qui¬
b suꝑuenit etiam diui traiara eclictum.¬

Expanded text:
stirpes dividatur successio, eodem modo et in de his libertinis hodie dicenda sunt, qui isublatis, cum Latinorum legitimae successiones nullae penitus erant, qui licet ut liberi vitam suam peragebant, attamen ipso ultimo spiritu simul animam atque libertatem amittebant, et quasi servorum ita bona eorum iure quodammodo peculii ex lege Iunia manumissores detinebant. postea vero senatus consulto Largiano cautum fuerat ut liberi manumissoris, non nominatim exheredati facti, extraneis heredibus eorum in bonis Latinorum praeponerentur. quibus supervenit etiam divi Traiani edictum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ licebat lib̾to patronum suum impunt
losuobrde relicto. Itiq intestatoquoq mor
inquũ trat. nicħ̾ uiris patrono suꝑ ẽt̃.
testam̃tum lib̾tus. uidebatur ita testan. ui
tis dimidia reliquerat. dabatur patrono
clam die bonoꝵ possessio. ¶ Prodet aũ
ubto solebat̃ ad excludendum patronum
et iadoptiont̃ dati. Si modo exaliqua
locupleciores libtos habebant. ¶Cautũ
re quã tres libos habebat. suc his testem̃¬
Ac sihis sinc ullo silio fili aue intestatus¬
decessisseasum duos duasut breles re¬
uquerat. t̾tiapars debebatu prirgno. Etre
reliqrat repellebatre patronus. ¶ Snr̃a
constituno quã ꝓhominu nocione greca
linguaꝰ pẽclioso tc̃tatu habito ꝯposumus.
Itas huius modi causas diffinuit. usiꝙ
i. minus centum aureichãnt ilibum. Nen

Expanded text:
 licebat liberto patronum suum impune llo suo herede relicto. itaque intestato quoque moiniquum erat nihil iuris patrono superesse.testamentum libertus, iubebatur ita testari ut tis dimidiae reliquerat, dabatur patrono dimidiae bonorum posliberto solebant ad excludendum patronum et in adoptionem dati, si modo ex aliqualocupletiores libertos habebant. cautum eres quam tres liberos habebat, sive is testamac si is sine ullo filio filiave decessisset: cum duos duasve heredes reliquerat, tertia pars debebatur patrono: si tres reliquerat, repellebatur patronus. Sed nostra constitutio, quam pro omnium notione Graeca lingua compendioso tractatu habito composuimus, ita huiusmodi causas definivit, ut siid est minus centum aureis habeant substan
Abbreviated transcription (Latin):
presuc liłos mpotestate habuĩt. ut eis quos
cui adsig̃uit. p̾tea emancipauĩt. Num eua
Quod ⁊ uili ano. et alus plerisq uisum est.
Nec mt̃ eit cestam̃to quis ad signet. ansi
sulto . ꝙ claudiam tp̃ib factum ẽ. subillo

Expanded text:
pluresve liberos in potestate habebit, ut eis, quoscui adsignaverit, postea emancipaverit num evaquod et Iuliano et aliis plerisque visum est. Nec interest, testamento quis adsignet an sinsulto quod Claudianis temporibus factum est Suillo
Abbreviated transcription (Latin):
t̃cio gradu sit cognationis. ⁊ ab nepos
feminno sexu. ꝓpagatus ẽ. ¶ a mõ¬
uocan diiamꝰ. agnatus qui integrum
ĩ agnationis ht. Etiam silongissimo
gradusit.piẽrũq pocior habetur. quã
pximior cognatus. Nam patriunepos.
orem hab̾i eum quiꝓximiorẽ gradũ
cognationis optineat. aut part̃ uocan
cos qui cognatisunt. Quociens neq suo
brclumuire. quiq int̃ suos hrdes sunt.
neq agnationis aliquis p̃ferri deb̾at. scd̾or
ea que tradidimus. Exceptis fr̃e. et soro¬
re.emancipatis. qui ad fuccessionem fr̃o.
ł soroꝵ uocantur. qui ⁊ si capite diminu¬
tisunt. tñpreferuntur ceteris ult̾ioris g̃¬
dus agnatis. d̾ fuccessione lib̾torum.¬

Expanded text:
tio gradu sit cognatus et abnepos feminino sexu propagatus est. Amoocari diximus, adgnatus, qui integrum ius adgnationis habet, etiamsi longissimo gradu sit, plerumque potior habetur quam proximior cognatus: nam patrui nepos orem haberi eum qui proximiorem gradum cognationis obtinet, aut pariter vocari eos qui cognati sint, quotiens neque suorum heredum iure quique inter suos heredes sunt, neque adgnationis iure aliquis praeferri debeat secumdum ea quae tradidimus, exceptis fratre et sorore emancipatis, qui ad successionem fratrum vel sororum vocantur, qui et si capite deminuti sunt, tamen praeferuntur ceteris ulterioris gradus adgnatis. TIT. 7 DE SUCCESSIONE LIBERTORUM
Abbreviated transcription (Latin):
bini. ⁊ ꝯsobrine. amitini. et amitine. fili.
filia. ꝓp̾or sobrinus sobina. Hisunt petiu¬
imagna. amite magna. auunclima¬
gni. mat̾tere magne.filius. filia ¶ Sex̃¬
togradusunt. supra. entauus. tritauia.
abpatruus. abamita .i. abianie fr̃. ⁊ soror.
Abauunculus. ab mattera .i. abaiuie fr̃. et
gnationis. numerentur. Namq exhis
pellãtione quendam denotare. ¶agni
res animis homarũ infigaur. Iõ necessin¬
um duximus. pꝰt nãtionẽ graduum ec e¬
tiam eos p̃senti lbro in scrbi. quatenus
possint. ⁊ exautib. et exͣ inspectione ado¬
scentes ꝑfectissimam graduum docin¬
nam. adipisci. ¶ Illud certum ẽ ad sui¬
les cog̃tiones illam partem eclicti. qua ꝓ
ge tal cognatioꝯ putabatir. ¶S nr̃a ꝯͣ¬
stitutione qua ꝓ uire patronatus fecimꝰ.¬

Expanded text:
i et consobrinae, amitini et amitinae, filius, filia, propior sobrinus, sobrina. Hi sunt patrui magni, amitae magnae; avunculi magni, materterae magnae filius, filia. Sexto gradu sunt supra, tritavus tritavia, abpatruus abamita id est abaui frater et soror, abauunculus abmatertera id est abauiae frater et gnationis numerentur. namque ex hipellatione quemquam denotare. Adgnatres animis hominum infigitur, ideo necessarium duximus post narrationem graduum etiam eos praesenti libro inscribi, quatenus possint et auribus et inspectione adulescentes perfectissimam graduum doctrinam adipisci. Illud certum est ad serviles cognationes illam partem edicti, qua proge talis cognatio computabatur. sed nostra constitutione, quam pro iure patronatus fecim
Abbreviated transcription (Latin):
os dare spondes. idq confestim pecipot.
Indiẽ. cum adiectodie d quopeccuma soi¬
uatirstipłauosit. uluti decẽ aureos pͥmis
halendis marcu dare spondens. Idaũt ꝙ¬
in dic̃ stipulam̃ strum quid debetur. s
peti prius quã dies ueniat ñ pot̃. Ac ne
eo quid ip̃o die in quostipulatiofacta ẽ.
petipõt. quia totus is dies arbitriosol.¬
uentis tribui debet. Neq ucertum ẽ in eo
die in quẽ ꝓmissum ẽ clatum non ẽc
priusquam is pret̾eat. ¶ At suta stipu¬
leris decem aurcos annuos quo aduiiã
dare spondens et pure facta obligano¬

Expanded text:
os dare spondes? ’ idque confestim peti potest. os dare spondes? ’ idque confestim peti potest. in diem, cum adiecto die, quo pecunia solvatur, stipulatio fit: veluti ‘ decem aureos primis kalendis Martiis dare spondes? ’ id autin diem stipulamur, statim quidem debetur, sed peti prius quam dies veniat non potest: ac ne eo quidem ipso die in quem stipulatio facta est peti potest, quia totus ille dies arbitrio solventis tribui debet. neque enim certum est eo die in quem promissum est datum non esse, priusquam is praetereat. At si ita stipuleris ‘ decem aureos annuos quoad vivam dare spondes? ’, et pure facta obliga
Abbreviated transcription (Latin):
tur accõnes tã condstiosi c̾tasit stiplatio.
quã exstiplatu sl inc̾ta que hoc nomine
inde uritur. quiastipulum ap̃uet̾es fir¬
mũ appellabatur forte astipire descen¬
dens. ¶n hac re olim talia uerba tradi¬
ta fuerunt. spondes. spondeo. ꝓmittis.
ꝓmitto. fidi ꝓmittis. fid̾i ꝓmito. fidiube
uibo. dabis. dabo. facies.faciã utrũ.aũt
ꝙ stiplantium intellectum. huius lĩgue
bãt. nec necesse ẽ cadlingua utrũꝙ un. S
sufficit ꝯgruent ad int̃ rogita respondere.
Qumcriam duo grecilatmalingna obli¬
gationẽ contrabere possunt. S hec sallẽp¬
nia uerba olim quid musu fucrunt. p̾tca
aũt leomana ꝯstrtunolata c̃. Que sollẽp¬
nitate uerbooꝵ sublatasensum ⁊ ꝯsonatẽ
intellectum abutraq parte solum deside¬
rat. licet quib cumq uerb̾ exp̃ssum c̃.
Dĩsstiptatio. aut pure.aut indiem ausub
conditionẽ sit. Pure: uluti quinq aure¬

Expanded text:
tur actiones, tam condictio, si certa sit stipulatio, tur actiones, tam condictio, si certa sit stipulatio, quam ex stipulatu, si incerta. quae hoc nomine inde utitur, quia stipulum apud veteres firmum appellabatur, forte a stipite descendens. In hac re olim talia verba tradita fuerunt: spondes? spondeo, promittis? promitto, fidepromittis? fidepromitto, fideiubes? fideiubeo, dabis? dabo, facies? faciam. utrum autem t si uterque stipulantium intellectum huius linguae habeat: nec necesse est eadem lingua utrumque uti, sed sufficit congruenter ad interrogatum respondere: quin etiam duo Graeci Latina lingua obligationem contrahere possunt. sed haec sollemnia verba olim quidem in usu fuerunt: postea autem Leoniana constitutio lata est, quae, sollemnitate verborum sublata, sensum et consonantem intellectum ab utraque parte solum desiderat, licet quibuscumque verbis expressus est. Omnis stipulatio aut pure aut in diem aut sub condicione fit. pure veluti ‘ quinque aure
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ẽ commodatum. ¶ Preterea is et a¬
p̃quẽ res aliqua deponitur. re obliga¬
tur. et actione depostti qui et ipse de
eare quã accepit restimenda tenciur.
sis exeosolo tenetur siquid dolo ꝯmi¬
serit. culpe aũt nomine. ⁊dẽ desidie at¬
q negligentie nontenetur. Itaq securus
cst quiparum diligent custoditam rem
furto amisit: qr qui negligeii amicor̃em
custodiendam tradidit. sue facilitati id
imputare debet. ¶Creditor quoq quipi¬
gnus accep̃re obligatur. qui ⁊ ipse de ea
ip̃are quã accep̃. restituenda tenetui accõ¬
ne pigneraticia. S q pignus utriusq grã
datur. ⁊ debitoris quomag̾ ci pecuma cre¬
d̾etur. et creclitoris quomagis ei intutosit
creditum. Placuit sufficere ꝙ ad eamrẽ
custodiendam exactam diligenti am ad¬
bibe quãsi prestaret. et aliquo fortuitu casu
rem amiserit. securum c̃ẽ nec inpecdir cre
ne. et responsione cum quid danfieri¬
ue nob̾stipulam̃ ex quadue ꝓficiscun¬

Expanded text:
esse commodatum. Praeterea et is, aesse commodatum. Praeterea et is, apud quem res aliqua deponitur, re obligatur et actione depositi, qui et ipse de ea re quam accepit restituenda tenetur. sed is ex eo solo tenetur, si quid dolo commiserit, culpae autem nomine, id est desidiae atque neglegentiae, non tenetur: itaque securus est qui parum diligenter custoditam rem furto amisit, quia, qui neglegenti amico rem custodiendam tradidit, suae facilitati id imputare debet. Creditor quoque qui pignus accepit re obligatur, qui et ipse de ea ipsa re quam accepit restituenda tenetur actione pigneraticia. sed quia pignus utriusque gratia datur, et debitoris, quo magis ei pecunia crederetur, et creditoris, quo magis ei in tuto sit creditum, placuit sufficere, quod ad eam rem custodiendam exactam diligentiam adhiberet: quam si praestiterit et aliquo fortuito casu rem amiserit, securum esse nec impediri credne et responsione, cum quid dari fierive nobis stipulamur. ex qua duae proficiscun
Abbreviated transcription (Latin):
re ip̃a restuuenda tenctur et isquidem
qui mutuum accep̃. si quolibet fortui¬
to casu ꝙ accep̃ amiscrit. ułuti incendio.
ruina. naufragio. aut latronum bostiũ¬
ue incursu. nichilominus obligatus ꝑ¬
manet. at is quiutendum accep̃sane
quid̃ exactam diligentiã custodiende
reip̃start iubetur. Nec suffic̃ ci tantã
diligc̃tiam adhibiuisst quã tam insuis
reb adhib̾e solitus ẽ. simodo aliu diligẽ¬
tior potĩt eam rem custodire. S ꝓpt̃ ma¬
iorem bĩ maioresue casus ñ tenetur si
modoñ bꝰ ip̃ius culpa is casus int̃uenĩt.
alioquin si d qd t̾ domi ꝯmodatum ẽ..
ꝑegre tecum ferre maluens. et łincur¬
su hostium. p̃donumue naufragio ami¬
scris dubium non ẽ quind restituẽda
ea re tencans. ¶Comodata aũt res.
tũc ꝓc intelligitur. si nulla mercede ac¬
cepta uel ꝯstituta res tͥ utenda data est.
alioꝗn mercede int̾ueniente. locatus tͥ
rcuissis uidetur. Gratutum eiũ debet

Expanded text:
re ipsa restituenda tenetur. et is quidem re ipsa restituenda tenetur. et is quidem qui mutuum accepit, si quolibet fortuito casu quod accepit amiserit, veluti incendio, ruina, naufragio aut latronum hostiumve incursu, nihilo minus obligatus permanet. at is quixactam quidem diligentiam custodiende rei prestare iubetur, nec sufficit ei tantam diligentiam adhibuisse, quantam in suis rebus adhibere solitus est, si modo alius diligentior poterit eam rem custodire. Sed propter maiorem vim maioresve casus non tenetur, si modo non ipsius culpa is casus intervenerit. Alioquin si id quod tibi commodatum est, peregre tecum ferre malueris et incursu hostium predonumve vel naufragio amiseris, dubium non est quin de restituenda ea re tenearis. commodata autem res tunc proprie intellegitur, si nulla mercede accepta vel constituta res tibi utenda data est. alioquin mercede interveniente locatus tibi usus rei videtur: gratuitum enim debet
Abbreviated transcription (Latin):
quas res. aut numtrando. aut mencit̃¬
clo. aut apendendom hoc damus u acci¬
picniium fiant. Et qñq nob ñ cedẽ res.
b alie ci uodem nature et qualitans red¬
cdantur. uñ ctiam mutuum appellatũ
sit. qr ita ame t̾ datur. ut exinco tuum
fiat. Et ex coꝯtractu nascitur accõ que uo¬
catur᷑ ꝯ ditio. ¶Is quoq qui ñ debitum
accep̃ ab coqui ꝑcrrorem soluit re ob¬
ligatur. Daturq agenti cẽ cum ꝓpt̃ re¬
tere acsimutuum accepisset. uñ pupil¬
lus si cisine tutons auctontate ñ debitũ
ꝑerroremdatum ẽ ñ tenetur in debiti
conditione. magis quã murui datione
ne. S ħ spẽs obligõnis ñ uidetur exꝯtrac¬
tu consistere. Cum is quisoluendi animo
dat magis distrabere uoluit negotium
quã contrahere. ¶It is cui res aliquam
utenda datur. Ide comodatur. re obliga¬
tur et tenctur comodati accõne.s is abe¬
oquimutuum accep̃longe distat. nãq
ñ ita res datur ut cius fiat. et obidde ca

Expanded text:
quas res aut numerando aut metiendo aut adpendendo in hoc damus ut accipientium fiant, et quandoque nobis non eaedem res, sed aliae eiusdem naturae et qualitatis reddantur. unde etiam mutuum appellatum sit, quia ita a me tibi datur, ut ex meo tuum fiat. ex eo contractu nascitur actio quae vocatur condictio. Is quoque, qui non debitum accepit ab eo qui per errorem solvit, re obligatur: daturque agenti contra eum propter rem dare oportere ’ ac si mutuum accepisset. unde pupillus, si ei sine tutoris auctoritate non debitum per errorem datum est, non tenetur indebiti condictione, non magis quam mutui datione. sed haec species obligationis non videtur ex contractu consistere, cum is qui solvendi animo dat magis distrahere voluit negotium quam contrahere. Item is cui res aliqua utenda datur, id est commodatur, re obligatur et tenetur commodati actione. sed is ab eo qui mutuum accepit longe distat: namque non ita res datur ut eius fiat, et ob id de ea
Abbreviated transcription (Latin):
ci. Qui ex cluab soronb ꝓgenerantur. qua¬
cdes. appellantur. At cos qui exfrẽ. ⁊ soro¬
re ꝓpagantur. amuitinos pp̾e dici. Anni¬
te tut silu ꝯ sobimum te appellãtur. Tuil¬
los amitrinos. ¶ Quinto s. atauus. atiui¬
a. infra. atnepos. arneptis. Extransuerso

Expanded text:
ci, qui ex duabus sororibus progenerantur, quaeles appellantur: at eos, qui ex fratre et sorore propagantur, amitinos proprie dici amitae tuae filii consobrinum te appellant, tu illos amitinos. Quinto supra atavus atavia, infra adnepos adneptis, ex transverso
Abbreviated transcription (Latin):
hoc queratur. utrum infraude credito¬
rum annonfactumsit. Idc̾ircoulint ad¬
dicisibibona anaudiendisunt: et ma¬
gis ẽ. ut iudiri debe int et si deficiant
tio inqũa multe species collatesunt. Ꝙ¬
bius huĩmodi successionis plenissimũ
ẽ effectum quas exip̃a lectione ꝯstitutio¬

Expanded text:
hoc quaeratur, utrum in fraudem creditorum an non factum sit, idcirco velint addici sibi bona, an audiendi sunt? et magis est, ut audiri debeant, etsi deficiant tio, in quam multae species collatae sunt, ius huiusmodi successionis plenissimum est effectum: quas ex ipsa lectione constitutio
Abbreviated transcription (Latin):
ne bona con acrelitonb possidantur.⁊
ueneant. scrit si fuint exhac cãbõ adicta
cessat bonoquenditio. Exritit n defuncti
defensor et quididentus ꝗ de solido credi¬
corbycauet. ¶In primis hrescͥptum to¬
ciens locum ht̃ quociens gxuestam̃tolibta¬
ter date sunt. ¶ Quid gͦ siquis intesta¬
tus decedens codicił libtates acclit. Ne¬
ꝙ idita sit ab intestato brclitas fauor cõ¬
stuunonis debebit locumhiłe: Certe Nĩ
testatus decessit. ⁊ codicał dedtrat libe̾r¬
tatem comped̾e eam nemini dubium ẽ.
łunc uconstitutiom locum ẽẽ uerba osten¬
dunt. Cum nemosuccessor ab intestato e¬
ristat. ¶Ergo quã diu incertum sit. utrũ
existat. an non cessabit ꝯstiutio. Si c̾tum
erit ꝯstitutiomi locus. ¶ S̾i his qui in inte¬
grum restitui pͭ. abstinuit se ab hrclita
Quidergo. Si pꝰt addictionẽ libtatũ ꝯser¬
uãdarum cã factam in integrũsitresti¬
tutus. utiq non erit dicendum reuocan

Expanded text:
ne bona eorum a creditoribus possideantur et ne bona eorum a creditoribus possideantur et veneant. certe si fuerint ex hac causa bona addicta, cessat bonorum venditio; extitit enim defuncti defensor, et quidem idoneus, qui de solido creditoribus cavet. Inprimis hoc rescriptum totiens locum habet, quotiens testamento libertates datae sunt. quid ergo, si quis intestatus decedens codicillis libertates dederit neque adita sit ab intestato hereditas? favor constitutionis debet locum habere. certe si testatus decedat et codicillis dederit libertatem, competere eam nemini dubium est. Tunc constitutioni locum esse verba ostendunt, cum nemo successor ab intestato existat. ergo quamdiu incertum sit, utrum existat an non, cessabit constitutio: si certum erit constitutioni locus. Si is, qui in integrum restitui potest, abstinuit se ab hereditaquid ergo, si post addictionem libertatum conservandarum causa factam in integrum sit restitutus? utique non erit dicendum revocari
Abbreviated transcription (Latin):
b dam ascripsit nemine successiore ab in¬
di comissi relicie sunt. Tuendarum gr̃a ad¬
cdicant̃ t̃. si idonee crelitorib caueris de
solidoꝙ. cuiq debetue soluendo. ¶Et hi qd̾
quib directalib̾tas data t̃ ꝑinde libi erunt.
ac si ħrclitas adita eet. Hu aũt quor b̾rs ro¬
gatus ẽ manumuĩt ate lib̾tate ose quãtu
ita ut siñ alia ꝯditione uelis boã t̾ ad dici
quã ut enã quidirectam lib̾tatem acce¬
ꝑunt. tui libti fiant. nam huic ⁊̃ uolun¬
tm tue si hi de quoꝵ statu agitu ꝯ stntiãt
Auctontat̃e nr̃am ad cõmodauimus.
Et ne buius rescrptionis nr̃t emolum̃tũ
alia ratione initumfiat. Sifiscus bona agͦ¬
scere uoluĩt. Et bi quireb nr̃is attendunt
scient quomodo pecum mo p̃ferendã libͥta¬
tis cãm. Et itabona cogendaut lib̾tas his
saluasit. quieam adipiscit potuerũt si he¬
reclita extestam̃to adita cẽt. ¶ Hoc rescͥp¬
tosubuentumc̃. ⁊ lib̾tatib et defunctis.

Expanded text:
busdam adscripsit, nemine successore ab ineciem fideicommissi relictae sunt, tuendarum gratia addicantur tibi, si idonee creditoribus caveris de solido quod cuique debetur solvendo. et hi quidem quibus directa libertas data est perinde liberi erunt ac si hereditas adita esset : hi autem quos heres rogatus est manumittere a te libertatem consequantur : nisi si non alia condicione velis bona tibi addici quam ut etiam qui directo libertatem acceperunt tui liberti fiant; nam huic etiam voluntati tuae, si ii de quorum statu agitur consentiant, auctoritatem nostram accommodamus. et ne huius rescriptionis nostrae emolumentum alia ratione irritum fiat, si fiscus bona agnoscere voluerit, et hi qui rebus nostris attendunt scient, commodo pecuniario praeferendam libertatis causam, et ita bona cogenda ut libertas his salva sit qui eam adipisci potuerunt si hereditas ex testamento adita esset. ’ Hoc rescripto subventum est et libertatibus et defunctis,
Abbreviated transcription (Latin):
naturalium parentum. Nichil enĩ aliudñ
im̃ modousus fructus tã naturalib patrib qͣm
ad optius ꝑfilios familias ad quintur.Inbis
reb que extrinsccus filus obueniunt. dnĩo
cis m̃tegro ẜuato. Mortuo aũt filio adnga¬
to madoptiua familia ⁊̃ cdm̃um ciꝰ adroga¬
torem ꝑtransit. nͥ suꝑsint alĩe ꝑsonẽ q̃ exnr̃a
constitutione patre inhis que ad quinnõ
possunt ante ceclunt. ¶S ex diuersopeo
ꝙ his debuit quise in adoptionẽ dedit. I p̃o
successionis exꝯstitutione diui
marci. ¶Nam si hi quilidtatem acce¬
ꝑunt adno intestam̃to ex quoñ aditur
hrclitas sibona lint sibi addici lib̾tatum
conẜuandarum cã audiantur. et ita rescͥp

Expanded text:
naturalium parentum: nihil etenim aliud nisi naturalium parentum: nihil etenim aliud nisi tantummodo usus fructus tam naturalibus patribus quam adoptivis per filiosfamilias adquiritur in his rebus quae extrinsecus filiis obveniunt, dominio eis integro servato: mortuo autem filio adrogato in adoptiva familia etiam dominium eius adrogatorem transit, nisi supersint aliae personae quae ex nostra constitutione patrem in his quae adquiri non possunt antecedunt. Sed ex diverso pro eo, quod is debuit qui se in adoptionem dedit, ipso successionis ex constitutione divi Marci. nam si hi qui libertatem acceperunt a domino in testamento, ex quo non aditur hereditas, velint bona sibi addici libertatium conservandarum causa, audiuntur. et ita rescrip
Abbreviated transcription (Latin):
inceps certus ꝑiide bonooz possessiont ex
successorio edicto pollicerꝵ ac si is qui p̃ce¬
debat excomimero ñ cẽt¶ Si quisitaꝙ de la¬
tam sibi bdꝵ possessionẽ repudiauĩt. ñ quo¬
usq tp̃s bõo possessiom p̃situm excessert ex¬
pectatur. S statim ceten oxeodeclicto admit¬
tumur. ¶ Inpetenda aũt bonõꝵ possessione
lege .xii. tabularum neq p̃toris edicto.
scd couire ꝙ ꝯ sensu receptum ẽ introducta ẽ.
ecce ncum pat̃ familias sese. in ad rogationẽ
dat. Om̃s res eius corꝑales et incorꝑales q̃ꝙ ei
debite sunt ad rogaton ante quid plenouiẽ
ad ꝗrebanͣtur. Exceptis his q̃ ꝑcapitis d̾imanu¬
tionẽ ꝑcunt quales sunt õꝑrꝵ obligines et¬
ius agtion̾is. usus ⁊ n. ⁊ uslis fructus licet bis
añ ꝯnumerabatur. attñ capitis diminutiõe
minima. eos tolli nr̃a ꝓhibuit ꝯstitutio.
Nuc aũt nͥos candt̃ ad quisttionẽ que ꝑadro¬
gationẽ fiebat coartaumꝰ ad similitudinẽ

Expanded text:
inceps ceteris proinde bonorum possessionem ex successorio edicto pollicetur ac si is qui praecedebat ex eo numero non esset. si quis itaque delatam sibi bonorum possessionem repudiaverit, non quousque tempus bonorum possessioni praefinitum excesserit, expectatur, sed statim ceteri ex eodem edicto admittuntur. 11 6. In petenda autem bonorum possessione lege duodecim tabularum neque praetoris edicto, sed eo iure quod consensu receptum est, introducta est. Ecce enim cum paterfamilias sese in adrogationem dat, omnes res eius corporales et incorporales quaeque ei debitae sunt adrogatori ante quidem pleno iure adquirebantur. exceptis his quae per capitis deminutionem pereunt, quales sunt oius adgnationis. usus etenim et usus fructus, licet his antea connumerabantur, attamen capitis deminutione minima eos tolli nostra prohibuit constitutio. Nunc autem nos eandem adquisitionem, quae per adrogationem fiebat, coartavimus ad similitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
cantur¶Hoc loco ⁊ illudnecess mnoadmo¬
nendi sumus agnationis quid uire admit¬
ti aliquẽ adħrclitatem. et si dctimo gradu
sit. siue exlege .xi. tabulapq queramus¬
gradum cognationis sunt. et exseptuo
exponẽ quem ad modum gradus cogna¬
tionis numerentur. Quai inre in primis
uerso que ctiam alatert dicitur. ¶ Suꝑior

Expanded text:
5 4. Hoc loco et illud necessario admonendi sumus adgnationis quidem iure admitti aliquem ad hereditatem et si decimo gradu sit, sive de lege duodecim tabularum quaeramusgradum cognationis sunt, et ex septimo exponere, quemadmodum gradus cognationis numerentur. qua in re inprimis verso, quae etiam latere dicitur. superior
Abbreviated transcription (Latin):
spectatur. ¶Nam agnati capite deminu¬
ti. quiq̃ ue exhis ꝓgenitisunt. exlege .xii.
tabularum int̾ legatimos ñ bñtur. S apre¬
tore tcioordine uocantur exceptis soł tm̃¬
p̃is coꝵ quosiex. inastasi. m̾a cum fr̃ĩb in¬

Expanded text:
spectatur. nam adgnati capite deminuti quique ex his progeniti sunt, ex lege duodecim tabularum inter legitimos non habentur, sed a praetore tertio ordine vocantur, exceptis solis tanberis eorum quos lex Anastasiana cum fr
Abbreviated transcription (Latin):
ñspecialit ꝯtracta fiducia parens eua manu¬
misisset. De senatus ꝯ fuito tottiliano.
ex .xii. tabulaꝵ itastrictouirt utebutur et
p̾ponebat mascloꝵ ꝓgeniẽ et eos quiꝑstmi¬
ninstxu necessitudinit sibiuinguntur ad¬
eo expellebut ut st quidint matrem et filiũ
filiamut ultro citroꝙpħrelitau capiende uis
cdaret nisi qd p̃torts exꝓximitate cognato¬
rum tas ꝑsonas adsuictessionẽ bonoꝵ posst¬
sione un cognati adcomodata uotalũt.

Expanded text:
isi specialiter contracta fiducia parens manuisi specialiter contracta fiducia parens manumisisset. TIT. 3 DE SENATUS CONSULTO TERTULLIANO Lex duodecim tabularum ita stricto iure utebatur et praeponebat masculorum progeniem, et eos qui per feminini sexus necessitudinem sibi iunguntur adeo expellebat, ut ne quidem inter matrem et filium filiamve ultro citroque hereditatis capiendae ius daret, nisi quod praetores ex proximitate cognatorum eas personas ad successionem bonorum possessione unde cognati accommodata vocabant.
Abbreviated transcription (Latin):
chuomagis legatimo uire sequentez admit¬
tuntur. Quoditum p̃tores in ꝑfecto uirt com¬
gr̃tes ñ intotum sine adminidorelinquetũt.
S. ex cognatoꝵ orcline cos uocalũt. ut pote a¬
gnationis iure eis recluso. ¶ S nos nicb de ẽẽ
ꝑfectissimoum cupientes. nr̃a ꝯstitutione sic̃¬
uimus. quã de iure patronatus humanitate
suggente ꝓtulimus. successioem inagnatoꝵ
brclitatib non ẽe ci denegandam cum satis
absurclum crat ꝙ cog̃tis ap̃tore aptum ẽ. s
agnat eẽ reclusum. maxime cum inhonere
quid iuteloꝵ. et prmogradi deficiente. st q̃¬
tes succedunt. et ꝙ in honẽ oꝑtinctut. si crat
inlucro ꝑmissum. ¶ ad legatimã successi¬
ont̃ nuchil ominus uocatur c̾tiam parens̾. qͥ
cc̃ctã fiducia. filium. ł filiam. nepotem. ł nep¬
tem. et indeinceps emancipat. ꝙ exnt̾iosti
stitutione oimodoinducitur. ut cmancipati¬
oneo liłoꝵ semꝑu̾ideantur ꝯtẽta fiducia fie¬
ri. cum apud antiquos ñ alit̾ hoc optinebut :¬

Expanded text:
ihilo magis legitimo iure sequentes admittuntur. quod iterum praetores imperfecto iure corrigentes, non in totum sine adminiculo relinquebant, sed ex cognatorum ordine eos vocabant, utpote adgnationis iure eis recluso. sed nos nihil deesse perfectissimo iuri cupientes, nostra constitutione sanximus quam de iure patronatus, humanitate suggerente, protulimus, successionem in adgnatorum hereditatibus non esse eis denegandam, cum satis absurdum erat quod cognatis a praetore apertum est hoc adgnatis esse reclusum, maxime cum in onere quidem tutelarum et primo gradu deficiente, sequens succedit, et quod in onere obtinebat non erat in lucro permissum. Ad legitimam successionem nihilo minus vocatur etiam parens qui contracta fiducia filium vel filiam, nepotem vel neptem ac deinceps, emancipat. quod ex nostra constitutione omnimodo inducitur, ut emancipationes liberorum semper videantur contracta fiducia fieri, cum apud antiquos non aliter hoc obtinebat n