comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mimani dampnatõns suo bello ultiscẽ¬
deuscis nastatisq plebeoꝵ ut discor¬
diam monẽt qui qͥsẜus Romanorum
distiuguẽt hanibal fabiũ cui n ͨ uir¬
tute uͨ arte bellandi par erait ut in¬
familia distingue̾t agris en abstimut
cetos populatꝰ contra ille ne suspet¬
ta cuubꝰ fides eẽt mag̾tudme añu
effecit publicatit᷑ possitꝰ suis legᵗ¬
Romanor cũ missi essent ad anthio¬
cũ regeni qui secũ hamtalẽ uictis iã
carthagnnẽsitꝰ hẽbat cõsiliũ eius ad¬
uersꝯ romanos instruebat crebris cũ
hanitale colloqͥus effecert̃ ut hus re¬
gi fieret suspectus au gratissumꝰ

Expanded text:
miniam damnationis suae bello ulciscerdeustis vastatisque plebeiorum, ut discordiam moveret, qua consensus Romanorum distringeretur. Hannibal Fabium, cui neque virtute neque artibus bellandi par erat, ut infamia distringeret, agris eius abstinuit, ceteros populatus. Contra ille, ne suspecta civibus fides esset, magnitudine animi effecit, publicatis possessad Antiochum regem, qui secum Hannibalem victis iam Carthaginiensibus habebat consiliumque eius adversus Romanos instruebat, crebris cum Hannibale colloquiis effecerunt, ut is regi fieret suspectus, cui gratissimus
Abbreviated transcription (Latin):
stantẽ tablumi nobłem clare opere eq¬
tem notari ad se uissit eiq excusanͭ
q̃ ĩ iudia qunlitonũ ũtutes illius ad
mutteret et ex dubio ĩ reliquũ non
minꝙ fidelem ꝙ̃ fortẽ hrẽt equitẽ¬

Expanded text:
tilium, nobilem clarae operae equitem, vocari ad se iussit eique excusavit, quod invidia commilitonum virtutes illius ad mitteret et ex dubio in reliquum non minus fidelem quam fortem haberet equite
Abbreviated transcription (Latin):
ignarꝮ gallos et sang̾tas p̾mo ĩpetu
preualer suor ante iifatigabiles
sp̃s inter moras decertãdi q ĩcalesc̾e̾
inperauit milititꝰ qtẽti p̾mo ꝯgressu
sustine̾ ut hostẽ mora fuguret quod
ubi successit admotoq subsidio sius ĩ
pͥma atie uniu̾ s uiitꝰ oppressie Stdit
hostens
philipus al theromia menor sibi ẽẽ mili

Expanded text:
ignarus, Gallos et Samnites primo impetu praevalere, suorum autem infatigabiles spiritus inter moras decertandi etiam incalescere, imperavit militibus, contenti primo congressu sustinere hostem mora fatigarent. Quod ubi successit, admoto etiam subsidio suis in prima acie, universis viribus oppressum fudit hostem. Philippus ad Chaeroneam memor, sib
Abbreviated transcription (Latin):
tu nõ tiũ obsidione literunt suos
mũ etia post eruptc̃e quã opportuno
loco et tp̃re fecerat cestẽ adcastellũ
ꝙ duplici munitõe instructũ exat aui¬
de nrũpente exterior ip̃e ctũspectus¬
fusso corona obligauit ut ille ut̾eoᷤᷤ
quos obsidetant et eos qui ertra cir¬
cũ nenerat medius nõ leue ꝑitulũ
et det̾mẽtũ senserit .il .x. et fi.c.ii.
stipio in lilia cũ die at nacte y̾mbre
ꝯtiuuo uexatũ ex̾citũ antiochi uidẽt
religioso die ꝯmitte̾t ꝑreliũ qͣ quidẽ¬
sina secuta uictoria ẽ¬

Expanded text:
um non tantum obsidione liberavit suos, verum etiam post eruptionem, quam opportuno et loco et tempore fecerat, Caesarem ad castellum, quod duplici munitione instructum erat, avide irrumpentem exterior ipse circumfusus corona obligavit, ut ille inter eos, quos obsidebat, et eos, qui extra circumvenerant, medius non leve periculum et dScipio in Lydia, cum die ac nocte imbre continuo vexatum exercitum Antiochi videret religioso die committeret proelium; quam sententiam secuta victoria e
Abbreviated transcription (Latin):
senectutis om̃ibus dionisũ tirãm excitiu
ꝓpter miniani morũ acerbitatẽ et ĩtolle¬
iabilia onera uotis expetentiba sola co¬
tidie matutmo tp̃re deos ut incolnnis
at sibi superestei eẽt orabat ꝙ ubi is ceg¬
nouit nõ debitam sibi admiratꝰ beniuole¬
ciam arcessit eã et quid ita hec aut quo
merito faceret interrogauit nc̃ illa cer
etam quo interfecto aliqñ deterior arcẽ
occupanit eiꝰ ẜ quoq fimii dñattem
magna eristimatã terciũ te superioriba
inportumorẽ hr̃e cepinꝯ rectorẽ Itaq
ne si tu fueris assumptꝰ deterior ĩ locũ
tuñ succedit caput meũ pro tua salu¬
te denoueo tamfaceta audaciã punire
dyonisiꝯ erubuit

Expanded text:
Syracusis omnibus Dionysii tyranni exitium propter nimiam morum acerbitatem et intolerabilia onera uotis expetentibus sola cotidie matutino tempore deos ut incolumis ac sibi superstes esset orabat. quod ubi is cognouit, non debitam sibi admiratus beniuolentiam arcessiuit eam et quid ita hoc aut quo merito suo faceret interrogauit. tum illa 'cerebam. quo interfecto aliquanto taetrior arcem occupauit. eius quoque finiri dominationem magni aestimabam. tertium te superioribus inpne, si tu fueris assumptus, deterior in locum tuum succedat, caput meum pro tua salute devoveo». Tam facetam audaciam Dyonisius punire erubuit
Abbreviated transcription (Latin):
uit et moriet ᷑ / si seduxerit quis birgi¬
nẽ ne dũ desponsatã cormierit cũ ea do¬
tabit eam et ħẽbit cã inuxotẽ si pater
uirgius daire nolu̾t reddẽt pertũiq ytt¬
iuxta modũ dotis qua uirgines accipere

Expanded text:
non compellet. « Si seduxerit quis virginem nondum desponsatam, dormieritque cum ea, dotabit eam, et habebit eam uxorem. Si pater virginis dare noluerit, reddet pecuniam juxta modum dotis, quam vir
Abbreviated transcription (Latin):
i. aĩam pro aĩa qui er rogau̾it iacla
ciul cinũ suoꝵ sicut fecit sit fiet ei
fracturã pro frattura ottulũ ꝓ occulo
deutẽ ꝑro dente restituet quelez fecerit
matulã talẽ sustine̾ cogeti¬

Expanded text:
id est animam pro anima qui inrogaverit maculam cuilibet civium suorum sicut fecit fiet ei fracturam pro fractura oculum pro oculo dentem pro dente restituet qualem inflixerit maculam talem sustinere coget
Abbreviated transcription (Latin):
octiderit ꝓximũ suũ et per insidias ab al¬
tar mõ euelles eũ ut moriatur qui per¬
cusẜit patiẽ suu aut matr̃e morte moriã
qui fuititꝰ fuit̾ hõie et uendiderit cũ cõ¬
uictꝰ nore morte moriat᷑ qui male dixe

Expanded text:
occiderit proximum suum et per insidias ab altari meo evelles eum ut moriatur qui percusserit patrem suum et matrem morte moriatur qui furatus fuerit hominem et vendiderit eum convictus noxae
Abbreviated transcription (Latin):
regno desiderabilis d ẽẽ traquilitaz ⁊ q
et ppłi ꝓroficiũt / et utilitas genciũ custo
tiplicans facultates protendit mores
ertollit et tantar rer iguarq aguosa
qui eã mime quesisse sentit .4.c.¬

Expanded text:
regno desiderabilis debet esse tranquillitas, in qua et populi proficiunt et utilitas gentium custodtiplicans, facultates protendit, mores excolit, et tantarum rerum ignarus agnoscitur, qui eam minime quaesisse sentitur.
Abbreviated transcription (Latin):
de serta africe itiuera grauissima siti
cũ ex̾citu affectus oblatã sibi amilite
ĩgalea aqua spectãtibꝰ uinu̾sis effudit
utili exemplo temperãtie quãi cõicare
boluiss¬

Expanded text:
deserta Africae itinera gravissima siti cum exercitu affectus oblatam sibi a milite in galea aquam spectantibus universis effudit, utilior exemplo temperantiae, quam si communicare potuiss
Abbreviated transcription (Latin):
taget que sunt mtro tato facilia
resposu et que sit illa sedula ĩtẽ¬
tc̃e didicisse gandet unꝰ quisq cu
prouocatur ad doct̾nã suã ĩmediũ
pferẽda qr nemo uult late ꝙ didis¬
cit maxĩe si scia quã laborẽ acq̾siuit
cũ pauicis illa famiuaris et płmus sit
ĩ cognita ut de astrononua uł dia ͭͣ ce
teris ꝙ siłibus tuc eñ uidet᷑ ꝯsequi
qui nõ ingerit s ut pro ferat

Expanded text:
terrogat quae sunt interrogato facilia responsu, et quae scit illum sedula exercitatione didicisse. Gaudet enim quisquis provocatur ad doctrinam suam in medium proferendam, quia nemo vult latere quod didicit, maxime si scientia quam labore quaesivit cum paucis illi familiaris et plurimis sit incognita, ut de astronomia vel dialectica ceterisque similibus. Tunc enim videntur consequi qui non ingerit sed invitat
Abbreviated transcription (Latin):
suo studio ferẽt᷑ progiessũq extra
mema auaxamem preceptorẽ suum
uidiss qr manifestũ erat futurũ ut pre¬
ces suas ire enis conponẽt insi factu¬
rũ se quid petiss iurauit tuẽ auarime¬
ires peto inquĩ ut lausatũ duruas h̃
uelocitas sagacitatis oprdimi uetusta
nobilitate inclitũ exicio cui destinatũ
erat subtraxit

Expanded text:
der ferretur progressumque extra moenia Anaximenen praeceptorem suum uidisset, quia manifestum erat futurum ut preces suas irae eius opponeret, non facturum se quod petisset iurauit. tunc Anaximenes 'peto' inquit 'ut Lampsacum diruas'. haec uelocitas sagacitatis oppidum uetusta nobilitate inclytum exitio, cui destinatum erat, subtraxit
Abbreviated transcription (Latin):
Cotrates hnane sapiencie quai quodda
trestre oraculũ nichil ultra petedũ
adus in mortalibus arbitratur. quam
ut bona tribuerẽt quia hu demũ sciret
quid uiicuiq eet utile .t. dc̃a aut fca

Expanded text:
ocrates humane sapientie quasi quoddam terrestre oraculum, nichil ultra petendum a diis immortalibus arbitrabatur quam ut bona tribuerent, quia hii demum scirent quid unicuique esset utile. Et subdit Va
Abbreviated transcription (Latin):
passibus arobignis fortima uolubrĩs
errat et manet ĩ nullo certa tenͦꝓ¬
q loco s modo leta manet uultus
modo simuit a certos/ et tñi ꝯstans ĩr
potençia longa est Idem deponto.l.¬
dencia filo/ et subito caũ q̃ ualuere
meas et que tibi leta fatentur dũ
loqueris fieri tristicia posse pura

Expanded text:
passibus ambiguis Fortuna volubilis errat et manet in nullo certa tenaxque loco, sed modo laeta venit, vultus modo sumit acerbos, et tantum constans in errat et manet in nullo certa tenaxdentia filo, et subito casu quae ualuere meas, et quae tibi laeta videntur dum loqueris, fieri tristia posse puta
Abbreviated transcription (Latin):
isto qui eũ deuouerat s hunc cuiꝰ
selicitas semꝑ plenis uł prosperuz
cursũ tenuĩt emites daru regis
pͥfectus in exceltissĩna micalensis
montis uertice cruce efficit diom¬

Expanded text:
ui eum deuorauerat. sed hunc, cuius felicitas semper plenis uelis prosperum cursum tenuit, Orontes Darii regis praefectus in excelsissimo Mycalensis montis uertice cruci adfixit
Abbreviated transcription (Latin):
collabi solet mentis usurpatio nul¬
lũ tristioris fortume retipit itrrsũ¬
lG.c.9. et fi. caduca niiiũ et fra¬
gilia płibꝯ q cõsentanea trepudus
sunt istaq uires atq opes humãe
nocãt᷑ affinũt subito repẽte dilabũ¬
tur nullo ĩ loco nulla ĩ ꝑsona insta¬
bilitꝰ iuxta radicitꝰ ꝯsistunt s i¬
certissimo flatu for ᷠ ͤ huc atq illuc
acta quos ĩ sublime ex tuler̃t̃ inꝓuiso
retursimi destitutos ꝓfundo gładiũ
tant᷑ itiueꝰ spes certũ cupide rei fructũ
opp̾hendebant uota uñcupatantu
sił et soluetant᷑ uelle ac posse ĩ equo
positu erat semel uł dũtaxat naltur
mutauit fortuma ꝑ ꝙͣ bruitristitie ce¬
lebratur succussu tut cũ admon gia

Expanded text:
collabi solet bone mentis usurpatio; nullum tristioris fortune recipit incursucubuit. Caduca nimirum et fragilia puerilibusque consentanea crepundiis sunt ista, quae uires atque opes humanae uocantur. adfluunt subito, repente dilabuntur, nullo in loco, nulla in persona stabilibus nixa radicibus consistunt, sed incertissimo flatu fortunae huc atque illuc acta quos sublime extulerunt inprouiso recussu destitutos profundo cladium bantur itinere, spes certum cupitae rei fructum adprehendebant, uota nuncupabantur simul et soluebantur, uelle ac posse in aequo positum erat. semel dumtaxat uultum mutauit, perquam breui tristitiae salebra succussum, tunc cum adm
Abbreviated transcription (Latin):
modice occasio febris dissoluit toto que
est cui nõ suffecerat orbis sufficit
excissa defosso marmore petra/ Quĩq
pedum fabrica domus qua nobile corꝰ
exigna requient humo

Expanded text:
modicaeque occasio febris Dissolvit, toto quaest; cui non suffecerat orbis, Sufficit exciso de fossa marmore terra, Quinque pedum fabricata domus, ubi nobile corpus Exigua requievit humo
Abbreviated transcription (Latin):
tona q̃ nos speçiosci et fallaçi uoluptati de¬
lectãt pecciinia digintas potençia aliaq
qũa plura ad que guis hũar seca cupidi¬
tas obtupestit cum latore possidẽtur
cũ ĩiudia ꝯspiciũt᷑ eosq ipos quos ex¬

Expanded text:
bona, que nos speciosa set fallaci voluptate delectant, pecunia, dignitas, potencia alia que quamplura, ad que generis humani ceca cupiditas obstupescit, cum labore possidentur, cum invidia conspiciuntur, eosdem ipsos, quos ex
Abbreviated transcription (Latin):
precipiti mersa profundo mes hr et
ppͥa siuice Relicta tendit ĩextre mas ire
tenebrat terrenis quot flatibꝰ acta yt¬
trestit ĩ ĩ mẽsum noxia cura .l.x.c.sx.
qua exparte cũ status sui qualitate ri¬
ꝙͣ tota ꝑpetua subsistat huit sensꝰ ex¬
ubernt s ẽ sibi pudore degene sangui
hunc nobilitas notũ facit/ s angustia
rei familiaris inclusꝰ mallet ee igno¬
tus ille utroq c̾cũfluus uitam celitem
deflet Ille nuptus folie om̃ibꝰ liboris
alieno sensum nutrit hĩdi alius ꝓle
letatur silu filie ne dilictꝰ mestꝰ illatriũt
Pcco nemo sane cũ fortime sue cõditoe

Expanded text:
praecipiti mersa profundo mens hebet et propria luce relicta tendit in externas ire tenebras terrenis quotiens flatibus aucta crescit in immensum noxia cura! Hic qua ex parte cum status sui qualitate riquam perpetua subsistat. Huic census exuberat, sed est pudori degener sanguis; hunc nobilitas notum facit, sed angustia rei familiaris inclusus esse mallet ignotus. Ille utroque circumfluus uitam caelibem deflet; ille nuptiis felix orbus liberis alieno censum nutrit heredi; alius prole laetatus filii filiaeue delictis maestus illacrimat. Idcirco nemo facile cum fortunae suae condi
Abbreviated transcription (Latin):
cia quitꝰ metella celtibi cũ in ỹspaniage¬
rens belluni cũ urbem celcibita obsidẽt
et iã auimota machĩa parte muri que
bussenses mathiẽ ictibꝰ obiecissẽt ne pu̾i
nnicospectu pris crudeli gene̾ mortis con¬
sumeretin. quã ꝙͣ ip̃e iechoienes negaret
ee inpedimẽto quo minꝰ etꝭ ꝑ exitũ san¬
giũs sui expugnatcẽs ꝑagẽt ab obsidio¬
redigengdas eas indeditoẽ populi Ro¬
maimi nõ multas sibi obsidionitꝰ opus

Expanded text:
 uero Metellus Celtibericum in Hispania gerens bellum, cum urbem Centobrigam obsideret et iam admota machina partem muri, quae bigenses machinae ictibus obiecissent, ne pueri in conspectu patris crudeli genere mortis consumerentur, quamquam ipse Rhoetogenes negabat esse inpedimento quominus etiam per exitium sanguinis sui expugnationem perageret, ab obsidioredigendas eas in dicionem populi Romani non multis sibi obsidionibus opus
Abbreviated transcription (Latin):
dep̾hendi metunt semper in probas defen¬
tt̃es querũt semper paindis supplicaitõi¬
bus agitentur nichil aute est ad de¬
fondendum puritate tucius uł ad ditẽd
ueritate facilius

Expanded text:
deprehendi metuunt, semper improbas defensiones quaerunt, semper pavidis suspicionibus agitantur. Nihil quippe est ad defendendum puritate tutius, nihil ad dicendum veritate facilius
Abbreviated transcription (Latin):
ei .c. et si. pecora ip̃a iitare ueꝵ que
se legisse eis nostunt itiuera illa non
repetunt ubi ĩ fonẽa corruert̃ tena¬
ces laqueos auis capta decliuet herẽ¬
tem uiscum alis susceptã nõ insidet

Expanded text:
didit neci. Pecora ipsa vitare norunt, quae se laesisse cognoscunt; itinera illa non repetunt, ubi in foveam corruerunt. Tenaces laqueos avis capta declinat, haerentem viscum alis suspecta non insidet
Abbreviated transcription (Latin):
culturũ benmiolẽcia reciꝑent bias ita¬
ri ut meissent eã ĩgranissimad ĩ¬
micicias posse cõuertĩ ꝙ quide preceptũ
pͥma sp̃ẽ mũs fortaspe callidum indeatur
ĩmicũ st simplicitati qua pͨcipue amnicicia

Expanded text:
culturum beniuolentia reciperent. hasciculturum beniuolentia reciperent. hasciri, ut meminissent eam ad grauissimas inimicitias posse conuerti. quod quidem praeceptum prima specie nimis fortasse callidum uideatur inimicumque simplicitati, qua praecipue familia
Abbreviated transcription (Latin):
cutũ sine ulla cuctatõe crĩatõe respuit
instabat c̾t̾o ułtu index tñ quere̾ cur sibi
fides nõ adhibetatur adiecit nõ esse
credibile ut qũe tam oꝑe amaret ab
eo ĩuitẽ nõ dilige̾tur põstremo cũ ad
insiurãd̾ ĩmucias serentes malignitas
cõ fugiss ne deperiurio eius dispͥntaret
affirmanit mĩꝙͣ reuocatõe illa dicturu
fuisse nbi ea dici expedire sibi iudicasset
cum alterũ ex hiis dyonisius siracusanq
int̾ fite̾ uellet atq id tp̃s abeo quo p̾usꝙ̃¬
dyonisnis noue atq ancipitis rei exitũ
speculatant᷑ appinquãte deinde futura
dĩe nec illo redeũte uiiusquisq stulticie
tã tetũanũ sponsorẽ dãpnatat ac is nł
se de amici ꝯstancia metũt p̾dicatat
Eodẽ aut̃ momẽto et hira adyonisio cõs¬
tituta qui eã acceꝑat suꝑueit admica¬
tus amboꝵ am̃i grãtianꝰ supliciũ fidei
remisit In suꝑq nos rogauit ut se inso¬
cietatẽ amici ͤ terciũ sodalicii gradũ ultia

Expanded text:
cutum: sine ulla cunctatione criminationem respuit. instabat certo uultu index causam quaerens, cur sibi fides non haberetur: adiecit non esse credibile ut, quem tantopere amaret, ab eo inuicem non diligeretur. postremo, cum ad ius iurandum inimicitias serentis malignitas confugisset, ne de periurio eius disputaret, adfirmauit numquam Xenocratem illa dicturum fuisse, nisi ea dici expedire sibi iudicassetcum alterum ex his Dionysius tyrannus interficere uellet, atque is tempus ab eo priusDionysius nouae atque ancipitis rei exitum speculabantur. adpropinquante deinde finita die nec illo redeunte unus quisque stultitiae tam temerarium sponsorem damnabat. at is nihil se de amici constantia metuere pto et hora a Dionysio constituta et eam qui acceperat superuenit. admiratus amborum animum tyrannus supplicium fidei remisit insuperque eos rogauit ut se in societatem amicitiae tertium sodalicii gradum mutua
Abbreviated transcription (Latin):
feli multos nume itbis amicos tpra
si fucuũ uala. solus eris a ape sipcet¬
it fuluũ expectat᷑ ĩ iguita auus tp̃re
sic duro ẽ inspiciẽda fides dũ iuat et
bultu ridet fortima scc̃o indeliteratas
ciucta secuunit opes ac iẽ intonnis figui
nec nostitur usqũa agnutꝰ comuitũ qͥuon¬

Expanded text:
sospes, multos numerabis amicos : tempora si fuerint nubila, solus eris. asput fulvum spectatur in ignibus aurum, tempore sic duro est inspicienda fides, dum iuvat et vultu ridet Fortuna sereno, indelibatas cuncta sequuntur opes: at simul intonuit, fugiunt, nec noscitur ulli, agminibus com
Abbreviated transcription (Latin):
con silĩ trũ aduersarius proditũ dispõem
mutare te couenit ꝙ fieri debeat tractato
cum multis cũ uero factiꝰ sis cũ paucis

Expanded text:
cognoveris adversariis proditum, dispositionem mutare te convenit. Quid fieri debeat tractato cum multis; quid vero facturus sis, cum paucis
Abbreviated transcription (Latin):
secundũ deuni gem hua no diligeda est
et colenda/ nam mꝑatori cũ angusti no¬
mẽ accepit tanꝙͣ pñti et corpõrali deo
fidelis ẽ prescãda deuocio iupẽdendus
per iugil famulatꝰ deo em̃i uł p̾uatuns
uł militaris ẜuit cũ fidełi eñ diligit
qu deo regnat auctore .q.c ad prefet¬

Expanded text:
secundum Deum generi humano diligenda est et colenda. Nam imperator cum Augusti nomen accepit, tamquam praesenti et corporali Deo fidelis est praestanda devotio et impendendus pervigil famulatus; Deo enim vel privatus vel militans servit cum fideliter eum diligit qui Deo regnat auctore. Iur
Abbreviated transcription (Latin):
fides nulla caritas nulla stabilis beniuo¬
lencie pt̾ ẽẽ fiducia onna sꝑ suspecta at¬
q sollicita nullꝰ lotꝰ anucitie quis ein
eñ ant diligit quẽ metuit aut eñ aquo
cicie dumi taxat ad tps¬

Expanded text:
fides, nulla caritas, nulla stabilis benevolentiae potest esse fiducia, omnia semper suspecta atque sollicita, nullus locus amicitiae. quis enim aut eum diligat, quem metuat, aut eum, a quo atione dumtaxat ad t
Abbreviated transcription (Latin):
remissum ab inferis atemen siũ pycħe
uaticinãte nõ opportẽ ĩ urbe nutrii⁊ leo¬
nẽ sun aũt sit alitinꝰ obsequi ei cõueire
monet eñĩ ut p̾cipue noblitat᷑ et con¬
tinati ingemi iuuenes refrenẽtur nimo
uero fauore ac profusa indulgẽcia pas

Expanded text:
remissum ab inferis † Atheniensium Periclen uaticinantem non oportere in urbe nutriri leonem, sin autem sit altus, obsequi ei conuenire: monet enim ut praecipuae nobilitatis et concitati ingenii iuuenes refrenentur, nimio uero fauore ac profusa indulgentia pas
Abbreviated transcription (Latin):
Tnob̾ stons libera ut alioꝵ possinqeimẽ¬
et iõ dissimilis ab accusato d ẽẽ qui iu¬
qualitas pissionũ sic qui populis iudicat
mã sueti cuunliter amonẽdi dolosi cante.
simplices sublentate tractandi subcõtiẽ¬

Expanded text:
nobis frons libera, ut aliorum possimus emenet ideo dissimilis ab accusato debet esse qui iuqualitas passionum: sic qui populis praeessemansueti civiliter admonendi; dolosi caute, simplices sub lenitate tractandi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
magistratꝰ legesq amoribꝰ nr̃is acce¬
punꝰ ne sui quisq doloris iuideẜ sit et
assidue ⁊ sceler cause se refellant si
tui᷑ perniciosa nocẽdi cõtencio et ĩ ince
leges ira fuccedat piunetur quidẽ ĩ nona
ĩ firmitas et paucor dĩio subiecta plebᷤ
triste ẜuiciũ perforet

Expanded text:
magistratus legesque a maieribus nostris accepimus, ne sui quisque doloris vindex sit: et assiduae scelerum causae se refellant, si tuitur perniciosa nocendi contentio, et in vicem legis ira succedit, premetur quidem obnoxia infirmitas, et paucorum dominio subiecta plebes triste servitium perferet
Abbreviated transcription (Latin):
te iudice dirige librã iudicu nec flectat
amor nec munã palpent net moueat
stabilez persone accepͦ mẽtez muueris
aigui᷑ accepti cẽsor iiquus iiuigcẽi añoͣ
recti distor quet a cumẽ ndicis et tetra uo¬
luit caligiuẽ mẽtẽ cũ semel obtunut ui¬
cior mater ĩ aula pestis amcicie quo
sola incarcerat oñis uirtutũ spẽs spre¬
to moderaiñe uiris. currit᷑ infacinus
nec leges aua curat

Expanded text:
te judice, dirige libram Judicii, nec flectat amor, nec munera palpent, Nec moveat stabilem personae acceptio mentem. Muneris arguitur accepti censor iniquus; Munus enim a norma recti distorquet acumen Judicis, et tetra involvit caligine mentem. Cum semel obtinuit vitiorum mater in aula Pestis avaritiae, quae sola incarcerat omnes Virtutum species, spreto moderamine juris, Curritur in facinus, nec leges curia curat
Abbreviated transcription (Latin):
oratore .l.2. plura multo hõĩes iudicãt
odio aut amore aut cupiditate aut ira¬
cundia aut dolore aut leticia aut spe
aut tumore aut arrore aut aliqua ꝓ
ris norma aliqua aut iudicii fornu¬
la aut letrita¬

Expanded text:
gatur: plura enim multo homines iudicant odio aut amore aut cupiditate aut iracundia aut dolore aut laetitia aut spe aut timore aut errore aut aliqua peipto aut iuris norma aliqua aut iudici formula aut legib
Abbreviated transcription (Latin):
¶Terra t̾ fruges mare tibi deueqz undas
¶ Destituant occulos si dera clara tnos
¶ Nec se uulcanꝰ n ͨ se tibi p̾beat aer
Net tibi det tellus n ͨ tibi portꝰ iter
¶ Enil ĩopr erres abenaq siua lustres
¶Exignu ꝙ petas ore tremẽte cibũ
nec corꝰ q̃rulo nͨ mẽs uatz egui dolore
Nos q dies gramor sit tibi notte dier
sis q unser semp nͨ sis imẜabił uilli
¶Saudeat ad uersis femĩa uir q tuis
Fortime facies ĩ indiosa te
Tonste que nõ desit desit tͥ copia mortis
Optatã fugiat inta coacta necẽ.

Expanded text:
Terra tibi fruges , amnis tibi deneget undas , Destituant oculos sidera clara tuos . Nec se Vulcanus , nec se tibi praebeat aer, Nec tibi det tellus nec tibi pontus iter . Exul , inops erres , alienaque limina lustres , Exiguumque petas ore tremente cibum . Nec corpus querulo , nec mens vacet aegra dolore, Noxque die gravior sit tibi , nocte dies . Sisque miser semper , nec sis miserabilis ulli : Gaudeat adversis femina virque tuis Fortunae facies invidiosa tuae . Causaque non desit , desit tibi copia mortis : Optatam fugiat vita coacta necem :
Abbreviated transcription (Latin):
tristiciã uoxiam iocũdat tumidos fu¬
rores attennat eruetẽ seuiciã effic̃
blandã excitat ignauia soporͭ ͣ lan¬
gore iugiliͭꝰ reddat saluberrissiã
quietã matã tuipia amore ad honer¬
tum scudiũ reuotat castitatẽ sauat
mẽtis tediũ bonis cogitatõ nibꝰ semꝑ
adu̾sũ ꝑ nitio sa odia cõuertit ad au¬
re blanda resultatõ huic etꝭ appella¬
tã existimamiꝰ coidã ꝙ fatile corda
mone at

Expanded text:
tristitiam noxiam iucundat, tumidos furores attenuat, cruentam saevitiam efficit blandam, excitat ignaviam soporantem languore, vigilantibus reddit saluberrimam quietem, vitiatam turpi amore ad honestum studium revocat castitatem, sanat mentis taedium bonis cogitationibus semper adversum, perniciosa odia corae blanda resultatio. Hinc etiam appellatam existimamus chordam, quad facile corda moveat
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ꝙ plerũq contra liberos amant᷑ broreꝰ
et sequẽtiũ mat̾monioꝵ nõ aliũde ꝙͣ
dedampno pietatis effectus est genq
ĩ firmissime u̾tutis ẽ sener marĩtus
et urore caritatis ardorẽ flagratin fir¬

Expanded text:
est, quod plerumque contra liberos amantur uxores, et sequentium matrimoniorum non aliunde quam de damno pietatis affectus est. genus infirmissimae servitutis est senex maritus, et uxoriae caritatis ardorem flagrantius fri
Abbreviated transcription (Latin):
sequit᷑¬
c.iio. ẽ mulier lingosa uno ꝑs mor¬
tis amare nocte dieq mõĩs m̃ille
fatigat euu cũ bene prande pota¬
re quiescẽ secũ optat tunc illa uirgia

Expanded text:
equitreit. Est mulier linguosa viro pars mortis amare, Nocte dieque modis mille fatigat eum; Cum bene prandere, potare, quiescere secum Optat, tunc illi iurgia
Abbreviated transcription (Latin):
aut pro ee hõie in quo offenditur ali¬
ani rẽq probat aut pro re hõĩeni.
aut prohõiẽ rẽ aut ab eo ꝙ odit ad id
ꝙ diligit auditoris am̃iꝰ traducatur
et dissimalare te id defensurrũ ꝙ existi¬
meris defensurꝰ deinde cũ iani mtor
factus fueris auditor ĩgredi pededẽtiq
indefencionẽ et dice ea que indigẽt ad

Expanded text:
aut pro re, in qua offenditur, aliam rem, quae probatur; aut pro re hominem aut pro homine rem, ut ab eo, quod odit, ad id, quod diligit, auditoris animus traducatur; et dissimulare te id defensurum, quod existimeris; deinde, cum iam mi- tior factus erit auditor, ingredi pedetemptim in defen- sionem et dicere
Abbreviated transcription (Latin):
endñ .4.c. attẽtos hẽ bñuꝰ si pollicem
nos derebus magnis nonis ĩ usitatis
uerta facturos aut delus q̃ ad rẽ pucã
pertineat/ aut ad eos ip̃os qui andiẽt
aut deorꝰ ĩ mortaliũ religione et se
rogabimꝰ aut attẽte andiat/ et si nũo¬

Expanded text:
audire. Attentos habebimus, si pollicebimur nos de rebus magnis, novis, inusitatis verba facturos aut de iis, quae ad rem publicam pertineant, aut ad eos ipsos, qui audient, aut ad deorum inmortalium religionem; et si rogabimus, ut attente audiant; et si num
Abbreviated transcription (Latin):
ẽnt ei athemẽẜ reguũ imꝑiũ orõne
caꝑiti promitterẽt cũ pñti ecõtraria
mẽte amãtissimꝰ patrre solon interetr
s alteriꝯ salubriores erant cõscioneᷤ
alteria disertõres quo euenit ut alio¬
qͥu prindẽtissima crnntas libertati serui¬
sit mala uite representatat ut coꝵ
miserãda ymagine andie ciũ pectorita
niserra multis uolũtarie mortis opetẽ¬
de cupiditatẽ ĩ generaret sõq arege
tholomeo ulteriq̃ hac dere disserere

Expanded text:
one capti permitterent, cum praesertim e contraria parte amantissimus patriae Solo niteretur. sed alterius salubriores erant contiones, alterius disertiores. quo euenit ut alioqui prudentissima ciuitas libertati seruisic mala uitae repraesentabat, ut eorum miseranda imagine audientium pectoribus inserta multis uoluntariae mortis oppetendae cupiditatem ingeneraret: ideoque a rege Ptolomaeo ulterius hac de re disserere
Abbreviated transcription (Latin):
lencia parua captatur si res ab hus
fortiter sapiẽter mãsuete geste ꝓferũ¬
tur ut nequa assentatio nĩnia signi¬
ficetur si de hus quã honesta existima¬
tio qua itaq eoꝵ indici et auctorita¬
tis expectatõ sic ostendat᷑ attẽtos fa
cienus si demostranimꝰ ea que dicturi
aut asuña rei pu ͨ ͤ attine̾ et si pollice¬

Expanded text:
benivolentia captabitur, si res ab iis fortiter, sapienter, mansuete gestae profe- rentur, ut ne qua assentatio nimia significetur, si de iis quam honesta existimatio quantaque eorum iudicii et auctoritatis exspectatio sit ostendetur; ab rebus, si nostraut ad summam reipublicae pertinere: et si pollice
Abbreviated transcription (Latin):
destia ac temperancia loguu cepit cum
grouitatẽ ẜmonis respite coactꝰ pole
no corona capitis detractã pidiẽcit
paurto post brachiũ intra palliu redux
procedente tp̃re oris ꝯuiualis y larita¬
tẽ deposuit ad ultimũ torã iuxmaniti
exiuit unusq or̃onis salubrima medi¬
cua sanatꝰ ex in fami gaueone mayi¬
mus pħs euasit peregrinati hiiq¬

Expanded text:
ia loqui coepit. cuius grauitate sermonis resipiscere coactus Polemo primum coronam capite detractam proiecit, paulo post brachium intra pallium reduxit, procedente tempore oris conuiualis hilaritatem deposuit, ad ultimum totam luxuriam exuit uniusque orationis saluberrima medicina sanatus ex infami ganeone maximus philosophus euasit. peregrinatus
Abbreviated transcription (Latin):
iriuus asiroꝵ regnnia cũ ei c̾ta cultũ
capitis sui occupate nũciatũ eẽt ba¬
bilomã deferisse altera parte trimũ
adhuc soluta protiuꝰ ad eam expug¬
uandam cucurrit / nec p̾us detoren
capillor ĩ ordinẽ quã cñtã urbẽ ĩ po¬
testatẽ redegit quo cc̾a statua ẽ ita¬
bilone poĩta illo hĩtu quo adultonez
exigendã sceleritate p̾cipiti tetẽdit

Expanded text:
iramis Assyriorum regina, cum ei circa cultum capitis sui occupatae nuntiatum esset Babylona defecisse, altera parte crinium adhuc soluta protinus ad eam expugnandam cucurrit nec prius decorem capillorum in ordinem quam urbem in potestatem suam redegit. quocirca statua eius Babylone posita est illo habitu, quo ad ultionem exigendam celeritate praecipiti tetendit
Abbreviated transcription (Latin):
pientia per me leges reguã et leguni
doctores iuste decernũ ꝑtiꝵ p̾ncipes ĩ¬
perant et potẽtes decernũt iusticiã ego
diligẽtes me diligo et qui mane uigi¬
lant adme ĩ nemẽt me mecũ st̾ diuicie
et gloria opes superne et iusticia beata hõ¬

Expanded text:
itudo. Per me reges regnant, et legum conditores justa decernunt: Per me principes imperant, et potentes decernunt justitiam. Ego diligentes me diligo: et qui mane vigilant ad me, invenient me. Mecum sunt divitiae, et gloria, opes superbae, et justitia. Melio
Abbreviated transcription (Latin):
ut quẽ trafformatũ uitus iudeas hoiẽ
eristimarr nõ possis auaricia fernet
alie narũ opumi uiolentꝰ ereptor lupi si¬
milem dixerĩs feroratq inquietꝰ lĩ¬
ga litigus excercet can cõparab insi¬
diator occultꝰ subripuisse frandibus
gandet uulpeculis excequet᷑ Iu re in¬
tempercins fremnt le omis ami gesta¬
re credatur. pauido atq fugas nõ me¬
tuenda formutit serius siłis hẽat᷑ seg¬
uis ac scup idus torpet a suũ inut
lenis atq nicõstans scudia pernuitat
nichil ab auibꝰ differt/ fedis ĩniudis libi¬
dinitꝰ in mergitur soidide suns uolupta¬
titꝰ detinet᷑ ita fit ut qui probitate de¬
seita hõ ẽẽ desierit. cũ in dñia cõditone
trãsire nõ possit uertat᷑ ĩ beluã ca .ui¬

Expanded text:
ut quem transformatum uitiis uideas hominem aestimare non possis. Auaritia feruet alienarum opum uiolentus ereptor? Lupi similem dixeris. Ferox atque inquies lingnam litigiis exercet? Cani comparabis. Insidiator occultus sugaudet, vulpeculis exequetur. ira intemperans fremit, leonis animum gestare credetur; pavidus ac fugax non metuenda formidat, cervis similis habeatur. segnis ac stupidus torpet, asinus vivit, levis ac inconstans studia permutat. nichil avibus differt, fedis inmundisque libidinibus immergitur? Sordidae suis uoluptate detinetur. Ita fit ut qui probitate deserta homo esse desierit, eum in diuinam condicionem transire non possit, uertatur in beluam.
Abbreviated transcription (Latin):
facta hasdrubal aiuilio pre cosule nouali
prelio uictus tuuẽsq classis amisse pe¬
uas dari offensani astucia auertit nã
ex illa infelici pugna pͥusꝙͣ cladus nã¬
cus domũ perueniret queda ex micis cõ¬
positũ et formatũ cartagniẽ qui post¬

Expanded text:
 Hannibal a Duilio consule nauali proelio uictus timensque classis amissae poenas dare, offensam astutia mire auertit: nam ex illa infelici pugna prius quam cladis nuntius domum perueniret quendam ex amicis conpositum et formatum Karthaginem mis
Abbreviated transcription (Latin):
fratri et amico nõ des pt̃atẽ suꝑ te
ĩ uita tna nõ dederis alias possessioneᷤᷤ
tuas ne forte peniteat te et depͤce¬
ris ꝑro illis dũ adhrut suꝑes et aspuri
nẽ ĩ mutabit te om̃̃is caro melius ẽ
em̃ ut filii tui te roget ꝙͣte respicere
ĩ manus filioꝵ tuor

Expanded text:
fratri et amico non des potestatem super te in vita tua non dederis alio possessionem tuam ne forte paeniteat te et depreceris pro illis dum adhuc superes et adspiras non inmutabit te omnis caro melius est enim ut filii tui te rogent quam te respicere in manus filiorum tuor
Abbreviated transcription (Latin):
heuricꝯ samariẽẜ .l.i. contra mero¬
rẽ caꝑe gandia uelle reftena atq ma¬
li finẽ semꝑ ad ee puta geata suꝑ ue¬
miet q̃ nõ suꝑabr hora que cõpeñ sab
fellea prista fauis una serena dies
multor nbila pensat et luteñ ter¬

Expanded text:
a merorem cape gaudia, velle refrena, atque mali finem semper adesse puta. Grata superveniet que non sperabitur hora, que compensabit fellea prisca favis. Una serena dies multorum nubila pensat, et luteum ter
Abbreviated transcription (Latin):
culinis iisi tempestas mẽtis ĩiqua cogi¬
tutõ uũ semꝑ procellis nauis cõdistiat᷑
hut illus q ĩ cessanter ĩpellitur ut per
repentinos ercessus oris et opis quasi
ꝑobuiancia saxa frangãtur.¬

Expanded text:
culminis, nisi tempestas mentis, in qua dum cogitationum semper procellis navis cordis quatitur, huc illucque incessanter impellitur, ut per repentinos excessus oris et operis, quasi per obviantia saxa frangatur
Abbreviated transcription (Latin):
me senectutis om̃ibꝰ dỹonisu tirãni
exiciũ ꝓp̾ nimia moꝵ aterbitatẽ et
intollerabilia onera notis ex petẽtibꝯ
sola cotidie matutino tp̃re deos aut
ubi is cognouit nõ debita sibi admi¬
ratus benuolẽtiã arcessit eã et ꝙͣ
ita hoc aut quo ñto suo face̾t inter¬
siti mei puella eĩ cũ grauẽ tirãnũ
hẽremꝰ carere eo cupietam quo intͥ¬
fecto aliqñ deterior arcẽ occupauit
enis quoq fiuiri dñatõe magnã exis¬
tumaiba tertiũ te suꝑioribꝰ ĩ portuuo

Expanded text:
m Syracusis omnibus Dionysii tyranni exitium propter nimiam morum acerbitatem et intolerabilia onera uotis expetentibus sola cotidie matutino tempore deos utabat. quod ubi is cognouit, non debitam sibi admiratus beniuolentiam arcessiuit eam et quid ita hoc aut quo merito suo faceret intersiti mei: puella enim, cum grauem tyrannum haberemus, carere eo cupiebam. quo interfecto aliquanto taetrior arcem occupauit. eius quoque finiri dominationem magni aestimaba
Abbreviated transcription (Latin):
c cii. aslibditis uenerari magis ꝙͣ tuue¬
ri stude subiecti plus te reuereãt ᷑ quã
tuueant plus te officio dilectõnis quã
ꝯditõnuis nccitate ad hereant talem te
redde subiectis ut magis ameris quan

Expanded text:
 76. A subditis venerari magis quam timeri stude, subjecti plus te revereantur quam metuant, plus tibi officio dilectionis quam conditionis necessitate adhaereant; talem te redde subditis, ut magis ameris quam
Abbreviated transcription (Latin):
charũ suspecta hr̃et que uidetantin
urbem direptura mẽtitus ẽ paucas.
hostiũ noues ꝓxnno ltori applicuisse
eas qz diripi posse quã spe simulata
trahas enusit ac deinde clansis portis
nõ recepit

Expanded text:
cum suspecta haberet, quae videbantur urbem direptura, mentitus paucas hostium naves proximo litori applicuisse easque diripi posse; qua spe stimulatos Thracas emisit ac deinde clausis portis non recepit
Abbreviated transcription (Latin):
sauuco ex acie refugientibꝰ ĩ castra mi¬
n ꝰ atiẽ suoꝵ opposuit affirmas secũ
et bonis cuutꝰ dnnituros eos ñ cũ hos¬
petũ sitaꝵ sui sustiueret̃ fide lissioe
equitũ atergo posuit pͦceꝑitq neqͣ
cũ feciss ut otꝭ tumdissiim mallent
aib hostitꝰ qũa a sus int̾fici uictoriã

Expanded text:
Samnitico ex acie refugientibus in castra militibus aciem suorum opposuit, affirmans secum et bonis civibus dimicaturos eos, nisi cum hospetum Scytharum sui non sustinerent, fidelissimos equitum a tergo posuit praecepitque, ncum effecisset, ut etiam timidissimi mallent ab
Abbreviated transcription (Latin):
diis de cede tonor de itun̾e hostiu senatum
docet p̾terea semissũ amarcho t̾sso qr
catilie nũciaret ne eñ leculꝰ et cetega
aliiq ex cõumatcẽ dephensi terrerent
eoq magis ꝓperaret ad urbem accedere
quo et ceteror aĩes refice̾t et illi faai¬
luis exꝑitulo eriperentin. s ubi torq̃us
tssimi noĩa int hoĩem nobilem maximi
diui cus sũma potentia alii rem ĩcrediᷝ ͤ
quia uitali tpr̃e tanta uis hõis magꝭ lemi¬
ratur itaq cõsulẽte cicerone frequens
cenatus decrenit tarqun indiciũ fłm esse¬
eiide q ĩ uniculis retinẽd̾ neq amplia
ptate faciendi. insi de eo indicaret tũ ꝯti ͦ¬

Expanded text:
diis, de caede bonorum, de itinere hostium senatum docet; praeterea se missum a M. Crasso, qui Catilinae nuntiaret, ne eum Lentulus et Cethegus aliique ex coniuratione deprehensi terrerent eoque magis properaret ad urbem accedere, quo et ceterorum animos reficeret et illi facilius e periculo eriperentur. Sed ubi Tarquinius Crassum nominavit, hominem nobilem, maxumis divitiis, summa potentia, alii rem incredibilem quia in tali tempore tanta vis hominis magis leniratur. itaque consulente Cicerone frequens senatus decernit Tarquini indicium falsum videri eumque in vinculis retinendum neque amplius potestatem faciundam, nisi de eo indicaret, quoi
Abbreviated transcription (Latin):
abexcitu medila senatu ne tui mltũ mo¬
uet si solos euocass parentes nuxtis eis
qui extra delictum erant uenire iussit ita
et noxu ituõre ai metu quia nõ segre¬
gati iõq uõ excã culpe uidetant excerti¬
adparuert̃ et illiquib integra erał ꝯscĩa¬

Expanded text:
ab exercitu Mediolani senatu, ne tumultum moveret, si solos evocasset nocentes, mixtos eis qui extra delictum erant, venire iussit. Ita et noxii minore cum metu, quia non segregati ideoque non ex causa culpae videbantur arcessiri, paruerunt et illi, quibus integra erat c
Abbreviated transcription (Latin):
silii uicoluuitas ꝑata ẽ cũ emi crebꝰ rebel¬
latõnibꝰ ietuissent ut eorũ urtem fũ¬
ditꝯ Roman ener tere uellent atqi ad idẽ
exequendum furia canillꝰ maximꝰ dux
ualidissimo instructus excitu ueniss une¬
uersi ei cogati obinã ꝓcesserũt cometiq
et cetera pacis mumna beingnissime
prestitert̃ armatũ et iutra m̃enia pas¬
si sunt n ͨ ultu n ͨ hĩtu mutato qua
ꝯstancia trãquilitatis nõ solũ ad amici ͤ
ciuitatꝭ usq penetranert̃ sagati ercle usi

Expanded text:
silii incolumitas parta est: cum enim crebris rebellationibus meruissent ut eorum urbem funditus Romani euertere uellent, atque ad id exequendum Furius Camillus maximus dux ualidissimo instructus exercitu uenisset, uniuersi ei togati obuiam processerunt commeatusque et cetera pacis munia benignissime praestiterunt. armatum etiam intrare moenia passi sunt nec uultu nec habitu mutato. qua constantia tranquillitatis non solum ad amicitiae ciuitatis usque pe
Abbreviated transcription (Latin):
G.c. si ad holostẽs marcio opetri de¬
putandus uigilãtitꝰ occulis erecta
ceruice lato pectore huiq mustuolos
ualentilꝰ digitis longiorita brachos
ꝯuricia coltis cũ ħ intyr̃one signa de¬
p̾hienderis ꝓceritacer nõ magno oꝑe
desideres utilius ẽ eñi fortes milites

Expanded text:
go adolescens martio operi deputandus, vigilantibus oculis, erecta cervice, lato pectore, humeris musculosis, valentibus digitis, longioribus brachiis, duricia collectis, cum hec in tyrone signa deprehenderis, proceritatem non magnopere desideres: utilius est enim fortes es
Abbreviated transcription (Latin):
hec natuitłr euent̾ ut trepident cũ
ad cõflictũ hostiũ uenert̃ sit̾ duo ar̃
inferiores st̃ quor mẽtes ip̃e ꝯfũdit
aspectꝰ ẜ hoc remedio formido siante
tutioritꝰ ordines uñ et bidere hostẽ
et cognoste̾ cõ suestat interdũ audiat
aliquio ex occasione ex occasione aut
fugient aut termiuãt ĩ uuitoꝵ more
adu̾sarioꝵ arma equos recoguoscant

Expanded text:
t cum ad conflictum hostium venerint. Sine dubio autem infirmiores sunt quorum mentes ipse confundit aspectus; sed hoc remedio formido leniturtutioribus ordines, unde et videre hostem et agnoscere consuescant. Interdum audeant aliquid ex occasione: aut fugent aut interimant inimicos; mores adversariorum, arma, equos recognoscant.
Abbreviated transcription (Latin):
cũ urbem p̾nalidam obsideret suadẽtita
quibusdam ut sup̃ menia eius ferreos
murices spargeret om̃iaq uada plũ
in p̾sidia nr̃a ĩ petũ face̾ possent res¬
pondit nõ esse emsdez et caꝑe aliquoᷤ
uelle et timere

Expanded text:
cum urbem praeualidam obsideret, suadentibus quibusdam ut circa moenia eius ferreos murices spargeret omniaque uada plumin praesidia nostra impetum facere possent, respondit non esse eiusdem et capere aliquos uelle et timere
Abbreviated transcription (Latin):
tibi nõ habuudat meliꝰ ẽ aciẽ hr̃e
bremorẽ dñ mõ in sub sidiis collote
et psimos nã c̾ca medias portes
campi expedititꝰ bñ armatis de bes
hr̃e letissimos dequibꝰ cieu facie ᷤᷤ

Expanded text:
copia non abundat, melius est aciem habere breviorem, dummodo in subsidiis colloces plurimos; nam circa medias partes campi, ex peditibus bene armatis debes habere lectissimos, de quibus cuneum facias
Abbreviated transcription (Latin):
libus et sagitis pͥmio loto semꝑ exi¬
nebatur interdũ carotalista et momi
tis ẽ longus peditꝯ quatuor cui per
mediũ sigatur funda de corio et ut q¬
manu inpulsꝰ ad nistar ouagri di¬
rigit sara fuinditores st̃ is fundis
liuo uł cetis factis has eñĩ dicunt
meliores ẽẽ cũ certo ct̃a caput bia¬
chio dirigãt saya quibꝰi scuta deibrãt
sine lapidita manu iactis siue missi¬
libꝰ ĩ ordine duicabut Sertus ordo¬
post hos afirmnissinus et statutꝭ cũ
omigne̾ armoꝵ munitis bellatori¬
tibarios appellabat̾/ hu uõ requieti
post ultimas acies seder ꝯsueuert̃
si quid ẽĩ p̃mis ordintq accidissi de
eoꝵ uiribꝰ reꝑa toĩs spẽs tota pende¬
nin puguẽi ꝙͣ longius seꝑatĩ namsi
nimĩ fui̾ acies attenuãta cito ab
adu̾sarus fc̃a inp̾ssione dirũpitur
et nullũ potest postea ẽẽ remediũ¬

Expanded text:
libus et sagittis primo loco semper exiebantur interdum carobiliste et manubtis est longus pedibus quatuor, cui per medium manu impulsus prope ad instar onagri dirigit saxa. Funditores sunt qui fundis lino vel setis factis—has enim dicunt esse meliores—contorto circa caput brachio dirigunt saxa. Quibus scuta deerant, sive lapidibus manu iactis sive missibilibus in hoc ordine dimicabpost omnes a firmissimis et scutatis et omni genere armorum munitis bellatoriiarios appellabant. Hi, ut requieti post ultimas acies sedere consueverant. Si quid enim primis ordinibus accidisset, de horum viribus reparationis spes tota pendeti pugnent, quam longius separati. Nam si nimium fuerit acies tenuata, cito ab adversariis acta impressione rumpitur et nullum postea potest esse remediu
Abbreviated transcription (Latin):
quo uis ĩpetu uenit nõ frequenter
niter ficit cũ et ariuis intalia de fon¬
deratar et ossitꝰ ac contra pñcturaᷤ
inde cũ cessura infert᷑ brachiũ deytrũ
latusq nudat᷑ pũctura nͨ recto cor

Expanded text:
tu veniat, non frequenter interficit, cum et armis vitalia defendantur et ossibus; at contra puncta inde, dum caesa infertur, brachium dextrum latusque nudatur; puncta autem tecto cor
Abbreviated transcription (Latin):
bus cũ uicariis comittibꝰ t̾binus q
narãtitꝰ hanc dux post aciem pͥ¬
paratos alios csrta cormua et ali¬
os cda mediũ ut sicubi host uchenẽt
nisistit ne rũpatur acies prouolent
subito et suppleant loca additaq u̾ tu¬

Expanded text:
bus, cum vicariis, comitibus, tribunisque vacantibus, habeat dux post aciem preparatos, alios circa cornua, alios circa medium, ut sicubi hostis vehementer insistat, ne rumpatur acies, provolent subito et suppleant loca; additaque virtu
Abbreviated transcription (Latin):
tu unuu̾sa ꝯfudi si intercisa acie ad
dimicandͥ integra hostis accessiit ꝑ
et secimd̾ ad mat̾tule ordinẽ ĩ acie
dirigendi ita ut in p̾mo simplex
extensa sit acres ne quo suiꝰ ne
gitimo spacio miles discat amilite¬
tuit tunc pͤcipiẽdũ ut subito dupli¬
cent aciem ita ut ĩ ip̃o ipetu ẽẽ
ad quẽ respondere solent ordo ẜuẽt
tercio p̾cipiendũ ut quadrꝗtã acie re¬
tente ꝯstituãt quo st̃o intgonũ quam
ciuueũ uocant acies ip̃a iuutãdi est
que ordinato płimiũ prodesse cõ sue¬
uit inanio bello Interetur etꝭ ut ins¬
tiuant urlt̃ quo gene̾ cũ uis hostiu
interrũpit aciem resistit ab excͤtita¬
tis milititꝰ cõsuenit ne omis multitu
riut facilius et ĩ ip̃a dimicatõe ẜua¬

Expanded text:
tu universa confundi si intercisa acie ad dimicantium terga hostis accesserit. et secundum matriculae ordinem in aciem dirigendi, ita ut primo simplex extensa sit acies, ne quos sinus, ne gitimoque spatio miles distet a milite. Tunc praecipiendum ut subito duplicent aciem, ita ut in ipso impetu is ad quem respondere solent ordo servetur. Tertio praecipiendum ut quadratam aciem repente constituant, quo facto in trigonum, quem cuneum vocaodesse consuevit in bello. Iubetur etiam ut instruant orbes, quo genere, cum vis hostium interruperit aciem, resisti ab exercitatis militibus consuevit, ne omnis multitudrint facilius in ipsa dimicatione
Abbreviated transcription (Latin):
simꝑite ꝙͣuis optimi bellatores suit
mala ordinatõe frũgũt᷑ instrrictõ ius
lex est ut ĩp̾mo excercittiti et ueteͤs
milites collocẽtur quos ante p̾ncipeᷤ
uocabant in scdo ordine c̾tũdati ca¬
cha fiactis satagarri et optum mili¬
tes cũ speculis uł lanceis ordinantur
quos p̾us astatos uocabant suigl̃i at̃
arͭ i indirectũ t̾nos pedes int̾ se occu¬
pore cõsueuert̃ hoc ẽ ĩmille passibꝰ
nulle sex centi sexaginta ser pedites
spatiũ sit arma tractãdi/ int̾ ordine
aũt et oroiẽ a tergo illatũ sex pedes
distare uoluert̃ ut hr̃ent spatiũ pug
nantes accedendi atq recedẽdi uehe¬
mẽtius emicũ salta et cursu tela in¬
maturi et usu cõfidẽtes et muniti
et grauioriba armis collo᷑ huad ni¬
uicem / nͭ sedeᷤᷤ n ͨ seq ui aliqñ cogẽdi
sunt nec or ͣ turtent s demẽtes al¬
uersarios exciꝑe q̃ stando pugnandoq
repellẽ uł fagere/ tertius ordo dispoi¬
tur de oruaturis uelocissims de sagi¬

Expanded text:
mvis optimi bellatores sint mala ordinatione franguntur. Instructionis lex est ut in primo exercitati et veteres milites collocentur, quos antea principes vocabant, in secundo ordine circumdati catafractis sagittarii et optimi milites cum spiculis vel lanceis ordinentur, quos prius hastatos vocabant. Singuli autem armati in directum ternos pedes inter se occupare consuerunt, hoc est, in mille passibus mille sexcenti sexaginta sex pedites spatium sit arma tractandi. Inter ordinem autem et ordinem a tergo in latum sex pedes distare voluerunt, ut haberent pugnantes spatium accedendi atque recedendi; vehementius enim cum saltu cursuque tela mitmaturi et usu confidentes et muniti etiam gravioribus armis collocanvicem muri nec cedere nec sequi aliquando cogendi sunt, ne ordines turbent, sed venientes adversarios excipere et stando pugnandoque repellere vel fugare. Tertius ordo disponitur de armaturis velocissimis, de sagi
Abbreviated transcription (Latin):
auxilioꝵ nec nõ et equitũ ad generã¬
dumi tellũ multitudo collecta hq̃ mous
et magris queritir armoꝵ nami ex
certis et daru mitridatis cet̾oꝵ q
reguni q̃ ĩmimerabiles armauerut
ppłos exemꝑlara relegunt᷑ eidẽt
appet nimũ coprosos eectitꝰ magis
pprie multi tudiis qua hostiũ utute
de pressos na plita caita sub iac aplior
multitudo ĩ itmuitꝰ pro mole sua sꝑ
ẽ tardior ĩ lougiore aut̃ tiõ aguimie¬
sel pati ilotis autẽ asꝑio uł flm̃bus

Expanded text:
auxiliorum nec non etiam equitum ad gerendum bellum multitudo collecta. Huius modus a magistris quaeritur armorum. Nam cum Xersis et Darii vel Mitridatis ceterorumque regum qui innumerabiles armaverant populos exempla releguntur, evidenter apparet nimium copiosos exercitus magis propria multitudine quam hostium virtute depressos. Nam pluribus casibus subiacet amplior multitudo. In itineribus pro mole sua semper est tardior; in longiore autem agmiadsolet pati; in locis aut