comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
de numerose ꝓlis sãciã. dolor¬
umciosa prole p̃grauatus sum. Rõ. Auto eciam atq opib¬
imbeciles humeri premi possunt/ nemo tamen queritur
sed sic premi gandet acqui prima int̾ uestre felicitas
dona numerantur filii/ his ne ce igitur pregrauatum e
non pocius subleuatum dicis. D. m ultos inter filios mops sum. llo¬
y mo uero filii diuitie tue sunt/ quo modo inter diuitias pauꝑ sis
filiorum in turba egestate sordida laboro/. Rõ. Filii non labor sed ie¬
quies sunt parentum / lenimen laborum et omnis solatium fortune
si boni sunt/ Alioquin non de numero sed de moribus est querella¬
.D. Filiorum acie cohartatus sum/. Rõ. Cur non pocius comitatus
et uallatus et ornatus. certe non tantum parresi sed matres or na¬
menta s ua filios uocant/ Non audisti ut corpelia africani magni
filia. dum prediues mulier campana / que forte in.domum eius hos¬
pitii iure deuerterat muliebriter gloriabunda sua illi longe pre¬

Expanded text:
DE NUMEROSE DE NUMEROSE osa prole pregravatus sum. Auro etiam atque opibuimbecilles humeri premi possunt: nemo tamen id queritur sed sic premi gaudet; at qui prima inter vestre felicitatis dona numerantur filii, hisne te igitur pregravatum et non potius sublevatum dicis? Multos inter filios inops sum. Immo vero filii divitie tue sunt: quo modo inter divitias sis pauper dit. Filiorum in turba egestate sordida laboro. Filii non labor, sed requies sunt parentum, lenimen laborum, atque omnis solatium fortune si boni sunt; alioquin non de numero sed de moribus est querela. Filiorum acie coartatus sum. Cur non potius comitatus et vallatus et ornatus? Certe non tantum patres, sed et matres ornamenta sua filios vocant. Non audisti ut Cornelia, Africani magni filia, dum predives mulier Campana, que forte in domum eius hospitii iure diverterat, muliebriter gloriabunda, sua illi longe pre
Abbreviated transcription (Latin):
lam quid queso pipureum cubile quid funeralis lectus autous ⁊
et quecunq sub ip̃m iaut post ip̃m uite finem mortalis ambitio medi¬
tata est quid ad febrem/. quid̃ ad mortem ip̃am q dequa loqui mue mo¬
rientiũm nuditatem/. An ut equum falere sic pariecem aurea dellec¬
tant mul cere occulos ista possant intuentium/ sensu carentibus delecta¬
bile aliquid. in esse potest /. dellectatio autem nulla. d. Nudus mops na¬
tus sum/ .Rõ. Res humanas peneomnes humana sors uariat eaden
quasdam equat quo ieliquarum solerur imparitatem harum pͥma erm¬
xima est ip̃a hec originis ac mortis equalitas / multi ac uarii uiuentiui
sunt amictus/ nuditas una nascentium atq morientium / nisi ꝙ illi
multa reperiunt ignauĩ hi omnia deserunt scientes / ut exigui damni
sensum debeat ip̃a reium ꝑeuntium lenire cognitio/ .d. Nudus in hãc
mi seiam uitam ueni / Ro. Id recolens anime ꝗor abilis nudus n

Expanded text:
Nam quid, queso, purpureum cubile, quid funeralis lectus aureus, Nam quid, queso, purpureum cubile, quid funeralis lectus aureus, et quecunque sub ipsum vite finem mortalis ambitio meditata est, quid ad febrem, quid ad mortem ipsamque de qua loquimur morientium nuditatem? An ut equum phalere, sic parietem aule delectant? mulcere ista oculos possunt intuentium; sensu carentibus delectabile aliquid inesse potest, delectatio autem nulla. Nudus inops natus sum. Humanas res pene omnes alterna sors variat, eadem quasdam equat, quo reliquarum soletur imparitatem. Harum prima et maxima est ipsa hec originis ac mortis equalitas. Multi et varii viventium sunt amictus, nuditas una nascentium atque morientium, nisi quod illi multa reperiunt ignari, hi omnia deserunt scientes, ut exigui damni sensum debeat ipsa rerum pereuntium lenire cognitio. Nudus in hanc miseram vitam veni. Id recolens, animo equiore abibis nudus. 12
Abbreviated transcription (Latin):
urrant sic in dies creuit ebriorum sitis/.d⁊ de laueto uictu ad cen¬
um sum redactus. Rõ. Bene quod modestia neglexit timꝑlet in¬
opia optimum est sponte agere quod debeas/. proximum uł coacte :
de originali inopia. dolor.¬
N paupertate eciam natus sum. Rõ. Quis non nudus ex utero
matris legreditur nil hic precipuum hñt reges/. d. Ante q ⁊
nascerer paciipea fui . Rõ. Rone memorie es si meministi de¬
licatissimus si sensisti. de. In paupertate sum genitus.kõ.
In tue tibi quetimonie parum sunt/ hec non tua quidem / sed parentum
fuerit. D. In ꝑ aupertate sum natus/. Rõ. In p auꝑtate. moricinus simi¬
is. principio fiuisi manet muisi forte morientis angoribus medori auꝵ
censes quod in arcule fundo est/ . D. In ꝑqupertate uite michi principiũ
fuit .. Rõ. m edium false sepe diuicie/ at prncipium et finem uera pa¬
upeitas tenet nudum nasci nudum mori humana fere conditio est/ ⁊¬

Expanded text:
erant. Sic in dies crevit ebriorum sitis. De lauto victu ad tenerant. Sic in dies crevit ebriorum sitis. De lauto victu ad tenuem sum redactus. Bene habet: quod modestia neglexit, implet inopia. Optimum est sponte agere quod debeas, proximum vel coacte. 11 DE ORIGINALI INOPIA In paupertate etiam natus sum. Quis non nudus utero matris egreditur? Nil hic precipuum habent reges. Antequam nascerer pauper fui. Bone memorie es si meministi, delicatissimus si sensisti. In paupertate sum genitus. An tue tibi querimonie parum sunt? Hec non tua quidem, sed parentum fuerit. In paupertate natus sum. In paupertate moriturus. Similis principio finis manet. Nisi forte morientis languoribus mederi aurum censes quod in arcule fundo est. In paupertate vite michi principium fuit. Medium false sepe divitie, at principium et finem vera paupertas tenet. Nudum nasci, nudum mori, humana vere conditio est.
Abbreviated transcription (Latin):
.io. Uictum tenuem et uirtutis et uoluptatis amatores ac patroni laudãt
riquam heresim sis amplexus nescio plato syracusias mensas damn¬
ar nec ullo modo sibi placere ait bis in ꝓ die saturum fieri / Epicurus
n oleribus suis uoluptatem ac dolitias ponit / et hunc quem cu fegis uic¬
am rebus ac uerbis probat deniq ut ait cicero nemo de tenui uictu ⁊¬
olara dixit tu duarum notissimos si uiarum duces sperns quid est
eliquum nisi ut ineptũtui erioris et uirtutis hostem/ nec amicam uolup¬
cans onero sam sequaris ingluuiem/ fedum finem neq tam hominis
q̃ uimenti quod q idignanter atq dolenter dixerim. Iumenta mł¬
tum quidem sed ꝓ captu suo uentri ingerunt soli uos ani mantium
domini mensuram urãm et noscitis et frangitis/. neq de nichilo est
quod multi mirantur quia patrum et auorum memoria / uinee multo
putiores essent homines aut totidem aut plures uina tamen iulio

Expanded text:
. Victum tenuem et virtutis et voluptatis amatores ac patroni laudant: . Victum tenuem et virtutis et voluptatis amatores ac patroni laudant: tu quam heresim sis amplexus nescio. Plato Syracusias mensas damnat, nec ullo modo sibi placere ait bis in die saturum fieri. Epicurus in oleribus suis voluptatem ac delitias ponit, et hunc quem tu fugis victum, rebus ac verbis probat. Denique ut ait Cicero: “nemo de tenui victu plura dixit”. Tu duarum notissimos si viarum duces spernis, quid est reliquum nisi ut impetu tui erroris et virtutis hostem, nec amicam voluptatis onerosam sequaris ingluviem, fedum finem nec tam hominis qui iumenti; quodque indignanter ac dolenter dixerim, iumenta multum quidem, sed pro captu suo ventri ingerunt, soli vos, animantium domini, mensuram vestram et nescitis et frangitis. Neque de nichilo est quod multi mirantur, quia patrum et avorum memoria, vinee multo pauciores essent, homines autem totidem aut plures, vina tamen viliora
Abbreviated transcription (Latin):
rabitur. frenabit q Et quid igitur tam multa corporis atq animi bona
paruo cibi desiderio/ ac momentaneo gustus incomodo tibi parta conque¬
ieus / dignus his perditis gustui deseuure. D. Lenuis iuictus me fatigat ⁊¬
.Rõ. Contrarius farigarer nisi forte onus quietem uocas. Num legisti laurio¬
ris uite tedia magna esse / itt ut quinq diebus continuis non possit sin
fastio tollorari ab homi nib temperaris et altiora spectantibus q̃ palatũ
it uentiem /. D. Supra modum uictus est tenuis. Rõ. fuit etas quã¬
do hic fuisset/ et est ad huc gens aliqua ubi esset uictus amplissimus/
uerum mũdo in deterius lapso uos det̾erimi omnium esse nitimim
publice semper Principes iuine/ ut qui optimi omnium fuistis / uersis
usq quaq uestigiis sitis omnium pessimi / et in temporum uiciis ac loco¬
um precipuum teneatis gradum. D. bictus cenuis michi non placet¬

Expanded text:
rabitur frenabitque. Et quid igitur: tam multa corporis atque animi bona, rabitur frenabitque. Et quid igitur: tam multa corporis atque animi bona, parvo cibi desiderio ac momentaneo gustus incommodo tibi parta conquereris? Dignus, his perditis, gustui deservire. Tenuis victus me fatigat. Contrarius fatigaret, nisi forte onus requiem vocas. Num legisti lautioris vite tedia magna esse, ita ut quinque diebus continuis, non possit sine fastidio tolerari ab hominibus temperatis et altiora spectantibus quam palatum et ventrem. Supra modum victus est tenuis. Fuit etas, quando hic fuisset, et est adhuc gens aliqua, ubi esset victus amplissimus. Verum mundo in deterius lapso, vos deterrimi omnium esse nitimini, publice semper prinicipes ruine, ut, qui optimi omnium fuistis, versis usquequaque vestigiis, sitis omnium pessimi et in temporum vitiis ac locorum precipuum teneatis gradum. Victus tenuis michi non placet
Abbreviated transcription (Latin):
placata s indignantibus animis tam gule alium obsequentem/ qͥu
esse gtoriamini / inde laudem sperantes unde pudor metuendus eie
h ac postremo suꝑbia. dum inflatus nec se capiens uenter/ animo
ambrosia et nectare pastus sit u ides ait uicium unum est omnib
additus/ neq huñc si aliter nequit mopie uectibus clausum cupib
o. paupertas a mabilis que continentie cibi sumis officium / utile est
cogi ad id ad quod facere tua sponte debueras. D. Eenuis me uicrus
extenuat. Rõ. Malles ne igitur tumefieri / hec tenuitas podagram
tuis peller e finibus/ dolorem capitis aufferet cerebri q uerrigind
uomitum q et ructum et nauseam et sudorem/ cedium q et fastili¬
um tui ip̃uis palorem q alternum et iuborem ocorem quoq et oris
et corporis tibi acq aliis importunum sistet preterea pedes in stabiles
manus cremulas mutans capud quod q est optimum animum ip̃m mode¬

Expanded text:
mplacata indignantibus animis: tam gule alium obsequentem, quam vos mplacata indignantibus animis: tam gule alium obsequentem, quam vos esse gloriamini, inde laudem sperantes, unde pudor metuendus erat; hac postremo superbia, dum inflatus, nec se capiens venter animo , quod ambrosia et nectare pastus sit. Vides ut vitium unum est omnibus aditus, neque hunc, si aliter nequit, inopie vectibus clausum cupis. O paupertas amabilis, que continentie tibi sumis officium! Utile est cogi ad id quod facere tua sponte debueris. Tenuis me victus extenuat. Malles ne igitur tumefieri? Hec tenuitas podagram tuis pellet e finibus, dolorem capitis auferet, cerebrique vertiginem, vomitumque et ructum et nauseam, et sudorem tediumque et fastidium tui ipsius, pallorem alternum ac ruborem, odorem quoque et oris et corporis, tibi atque aliis importunum; sistet, preterea pedes instabiles, manus tremulas, nutans caput, quodque est optimum, animum ipsum mode
Abbreviated transcription (Latin):
quam in delitiis habuere/ An uero uoluptati quemquam sic obno¬
xium oppinemus/ ut non illam ualde oderit / si ad iunetum illi iele¬
cus occulis intueri possit sed funesta suauitas uirtutum hostis
aceuima. et citilatio bestialis quam qui soquit᷑ bomo quidem uiden
potest/ uere autem ani mal brutum ost ad hec et familiaritas cõtra¬
cra cum uiciis/ et consuetuio rerum pexima/ mortalem porstring¬
it ob tuitum ut discerni nequeat quam decorum sit quod torqueat
fedum q quod mulcet /. d. Nimis argustiis est uictus. Rõ. ymo
nimis ampla/ nimium q capax gula est unum uisu anguscũ
re autem unum omnibus in animam irruentibus uitiis patens
iter /. hac flama libidinum/ hac torpor ingenii. hac irarim et iui¬
giorum feruor in greditur/ hac imperiosa cupiditas/ o mnia pati
iubens atq facere dum necessaria creditis que damnosa sunr et mun¬
men uite. dicitis quod ruina est hac in uidie faces et emulatio i¬

Expanded text:
quam in delitiis habuere! An vero voluptati quenquam sic obnoquam in delitiis habuere! An vero voluptati quenquam sic obnoxium opinemur, ut non illam valde oderit, si adiunctum illi dedecus intueri oculis possit? Sed funesta suavitas, virtutum hostis acerrima et titillatio bestialis, quam qui sequitur, homo quidem videri potest, vere autem animal brutum est. Ad hec et familiaritas contracta cum vitiis, et consuetudo rerum pessima, mortalem prestringit obtuitum, ut discerni nequeat, quam decorum sit quod torqueat, fedumque quod mulceat. Nimis angustus est victus. Immo nimis ampla, nimiumque capax gula est, unum visu angustum, re autem, unum omnibus in animam irruentibus vitiis patens iter. Hac flamma libidinum, hac torpor ingenii, hac irarum et iurgiorum fervor ingreditur, hac imperiosa cupiditas, omnia pati iubens atque facere, dum necessaria creditis que damnosa sunt, et munimen vite dicitis quod ruina est; hac invidie faces et emulatio i
Abbreviated transcription (Latin):
qͣ pio re querela est/ quam / in te mirarer nisi olim ferme in omnib
notassem nullum grauius nullum crebrius lamentum adeo nichil
inter homi nes paupertate melius/ ni chil odiosius.d. p auperior
sum in uita /. Rõ. Eris letior in morte/ nemo tam pauper uixit
ut moriens nollet uixisse pauperior/⁊
de tenui uictu . dolor¬
Enuis uictus est michi /. Rõ. Et tenuis uoluptas / et mũda
sobrietas. An cu gulle studio contrarium malles . d. Asper
est uictus/. Rõ. Equanimis fer gulle illecebris carusse
cum ad manum sint alie dulciores/ et queri faciliores et
seiuari habet et suas uirtus illecebras ciceronis utor uerbo has gusta¬
ie et iuminare cum ceperis illas magnopeie non requi ⁊es . d. durus est
uietus. Rõ. Durities amica uirtutibus molities uoluptati quot aute¬
magni uiri ultio se uoluptatibus abdicantes. hunc quem tu iefugis ue¬
tum ellegere quorum aliqui cum possent laute uesci/ panem et a¬

Expanded text:
quam pro re querela est, quam in te mirarer, nisi olim ferme in omnibus quam pro re querela est, quam in te mirarer, nisi olim ferme in omnibus notassem nullum gravius, nullum crebrius lamentum, adeo nichil inter homines paupertate melius, nichil odiosius. Pauperior sum in vita. Eris letior in morte: nemo tam pauper vixit, ut moriens nollet vixisse pauperior. 10 DE TENUI VICTU Tenuis victus est michi. Et tenuis voluptas et munda sobrietas: an tu gule studio contrarium malles? Asper est victus. Equanimis fer gule illecebris caruisse, cum ad manum sint alie dulciores, et queri faciliores et servari. Habet et suas virtus illecebras Ciceronis utor verbo: has gustare et ruminare cum ceperis, illas magnopere non requires. Durus est victus. Durities amica virtutibus, mollities voluptati. Quot autemagni viri, ultro se voluptatibus abdicantes, hunc quem tu refugis victum elegere? quorum aliqui, cum possent laute vesci, panem et a
Abbreviated transcription (Latin):
dominos relictirrus adolescens pauꝑ fuit tu hac calium comiciua/ nõ
pores/ aut sperare opes aut concemneie. D. Solito paupenor sum.¬
.lõ. Bene habet et solito eris humilior/ expeditior liberior. Uacui am¬
ant incedere/. qui arduum iter agunt Carebis solitis opibus simł¬
q solitis muribus . ac furibus et proteruis seruis his q quibus solẽt
babundare. diuitie fictis. amiticiis/ sequatibus atq tenacibus parasi¬
iis. coto q illo grege d̾o mestico. arudentium tibi teq ridentium atq
rodentium/ deniq si amissas opes cum amissis cediis conferas lu¬
crum uoces certe ut securitatem scileam humilitatem/ sobrietate in
equiem modestiam pauꝑtatis comites si nichil boni aliui illa secum
seuiet q̃ ꝙ et fallacium gregibus adulantum/ et seruorum tyram nide
superloium liberet haliunde eiat cause ut non ferenda modo esser sed
optanda/ ymo et arcescenda pauperies sed iam satis sit maior eĩm

Expanded text:
nos mundi relicturus, adolescens pauper fuit. Tu hac talium comitiva non nos mundi relicturus, adolescens pauper fuit. Tu hac talium comitiva non potes aut sperare opes, aut contemnere? Solito pauperior sum. Bene habet: et solito eris humilior, expeditior, liberior. Vacui amant incedere, qui arduum iter agunt. Carebis solitis opibus, simulque solitis muribus ac furibus et protervis servis, hisque quibus solent abundare divitie, fictis amicitiis, sequacibus atque tenacibus parasitis, totoque illo grege domestico arridentium tibi teque ridentium atque rodentium. Denique si amissas opes, cum amissis tediis conferas, lucrum voces. Certe, ut securitatem sileam, humilitatem, sobrietatem, requiem, modestiam paupertatis comites, si nichil boni aliud illa secum afferret, quam quod et fallacium gregibus adulantium, et servorum tyrannide superborum liberat, abunde erat cause, ut non ferenda modo esset, sed optanda, immo etiam arcessenda pauperies. Sed iam satis sit. Maior enim
Abbreviated transcription (Latin):
cum curtium histaricum ut abdalonimus quidam alex andri iussu
seu permissu/. ex ortulano mopi sidonis rex/ et contemptu iegra
maior est habitus. q̃ regno/. Certe quod non legisse non putes. et ro¬
mulus e pastorali tigurio tante uibis conditor iomanum primus
diadema suscepit/ et regum sextus ex humilima utq alii crediderunt
ox suuili fortuna. ad ip̃ius regni culmen asceadit/ Nec alexandri pͥ¬
amide neo cyri illius inter persarum reges famosissimi/ opulentiora
pii mordia aut alia fere sunt iudimentaq romuli baiuis marius qui
fuisset et fururus sepe osset rome consul et ante qi bonorum gradus ul¬
los attingeret mercenarius arator primos in arius uite annos egerat
ex deinde post tot uictorias ac triamphos int̾ q illos suos septem con¬
silatus . prerea latebras palustres et carcerem/ exignum quoq mendica¬
uit panem . Iulius cesar futurus mondi dominus et testamento mũdi¬

Expanded text:
intum Curtium historicum, ut Abdolominus quidam Alexandri iussu intum Curtium historicum, ut Abdolominus quidam Alexandri iussu seu permissu, ex hortulano inopi Sidonis rex, et contemptu regni maior est habitus quam regno. Certe, quod non legisse non potes, et Romulus e pastorali tugurio, tante urbis conditor Romanum primus diadema suscepit, et Regum sextus ex humillima, utque aliqui credidere e servili fortuna ad ipsum regni culmen ascendit; nec Alexandri Priamide, nec Cyri illius, inter Persarum reges famosissimi, opulentiora primordia, aut alia fere sunt rudimenta, quam Romuli. Gaius Marius qui fuisset, et futurus sepe esset Rome Consul et, antequam honorum gradus ullos attingeret, mercenarius arator, primos in arvis vite annos egerat, et deinde post tot victorias ac triumphos, interque illos suos septem Consulatus, preter latebras palustres ac carcerem exiguum quoque mendicavit panem. Iulius Cesar, futurus mundi dominus, et testamento domi
Abbreviated transcription (Latin):
pergeretur/. Ipe inq por quem reges regnant ꝑ auper natus pauper
uixit nudus obiit/ cui cuneta interim obsequebantur imperia elem̃ta
tu homũtio domini cui sortem fers moleste/ nec inepte pudet insolẽ¬
tre certe quisquis illum cogitans / se uirtute ualauerit / in ip̃a pauꝑ¬
tate ditissi mus/ nulliusq egens rei opes regias non requiret/. d.¬
Nulla michi opum copia. Rõ. Ut animo / mopia ac deiecto nulle su¬
fficiunt opes / sic diuiti atq eiecto nulla non sufficit pauꝑtas nẽpe
ille. alieno nititurihic proprio fidit hedificare in alieno iactura est
questus in proprio.⁊ d. pͥ auperimus sum. Rõ.oSi necesitatibus ob¬
sequeris pauper esse nunq potes si cupiditatibus nunquam diues .d.
hactenus ꝑ aupee imo mendicus sum/. Rõ. Fortuna hominum non
stat / et ut summis ex opibus ad.inopiam extremam / sic apauꝑtate
ultima/. ad di uitias magnas creber est transitus legisti reor apud qu¬

Expanded text:
pergeretur. Ipse, inquam, per quem reges regnant, pauper natus, pauper pergeretur. Ipse, inquam, per quem reges regnant, pauper natus, pauper vixit, nudus obiit, cui cuncta interim obsequebantur elementa: tu, homuncio, domini tui sortem fers moleste, nec inepte pudet insolentie. Certe quisquis, illum cogitans, se virtute vallaverit, in ipsa paupertate ditissimus nulliusque egens rei, opes regias non requiret. Nulla michi opum copia est. Ut animo inopi ac deiecto nulle sufficiunt opes, sic diviti atque erecto nulla non sufficit paupertas. Nempe ille alieno nititur, hic proprio fidit. Edificare in alieno iactura est, questus in proprio. Pauperrimus sum. Si necessitatibus obsequeris, pauper nunquam esse potes, si cupiditatibus, nunquam dives. Hactenus pauper, imo mendicus sum. Fortuna hominum non stat, et ut summis ex opibus ad inopiam extremam, sic a paupertate ultima ad divitias magnas creber est transitus. Legisti reor apud Qu
Abbreviated transcription (Latin):
rie. debitas quieci canta animi uis erat pħicis ille uigiliis dedicans/
hic scribendis quas uenderet co mediis/ lactantius formianus uir doctri¬
ne multiplicis raii q incer suos elo quii filii quoq sumi principis
magistexi. idem summa rerum omnium eciam comuntum egostate ui¬
tam egis. ꝑ auper natus est flaceus. Inops iuxit paccunius mops
statius uterq uictus causa fabulas uenditauit I nops demum aliqͣn
igilius/. donec preter suum morem opes ingenio accessere/ ꝯ uita sẜ
taliã quolibet hominum. in statu et omitto illos quo niam nimis mł¬
ti sunt iqui celestium opum desiderio non mopiam modo sed fame
sicim nuditatem/ et extrema. omnia in cerris/. non equis tantum fedle¬
risatq exultantibus ani mis elegerunt Si his quasi exemplis humil¬
bus atq cerrestribus non moueris Ipe celi dominus hie pauper fuit / ut
ex emplo docerer / hanc mopiam uiam esse qua cn ad ueras diuitias

Expanded text:
rie debitas quieti, tanta animi vis erat, philosophicis ille vigiliis dedicans, rie debitas quieti, tanta animi vis erat, philosophicis ille vigiliis dedicans, hic scribendis quas venderet Comediis. Lactantius Firmianus vir doctrine multiplicis, rarique inter suos eloquii, filii quoque summi principis magister, idem summa rerum omnium etiam communium egestate vitam egit. Pauper natus est Flaccus, inops vixit Pacuvius, inops Statius, uterque victus causa, fabulas venditavit. Inops demum aliquando Virgilius, donec, preter suum morem, opes ingenio accessere. Multa sunt talia quolibet hominum in statu. Et omitto illos, quoniam nimis multi sunt, qui celestium opum desiderio, non inopiam modo, sed famem, sitim, nuditatem et extrema omnia in terris non equis tantum, sed letis atque exultantibus animis elegerunt. Si his quasi exemplis humilibus atque terrestribus non moveris, ipse celi dominus hic pauper fuit, ut exemplo doceret hanc inopie viam esse, qua tamen ad veras divitias
Abbreviated transcription (Latin):
non nisi auro excipi dignabatur cum non superiorum modo taliu
uiiorum cenas/ sed deorum sacra fictilibus agi solere memi nisset
uibs misera / ad tam tupes manus fatis lapsa uoluentibus/. S ed
o aurum auaritie uotũm in gens / o spes ultima et laborum termi¬
nus humanorum/ in quos usus / ccculorum scupor ac mentium uer¬
tebaris: laudarem factum aut certe non arguerem/ quod eriori ho¬
minum atq obsceno nulla aptior esset iuisio si ab homine sane mẽ¬
tis id fieiet N unc precdaras optandasq d̾a uicias quis negare
audoat que se feuo ac scelere peti uelinit dum sic spiete optimis / sic poy¬
imis afflurnt/.d. p̾auperem in laubus uitam duco. Rõ. Eleantes ha¬
uriende aque et rigandis oleubus /. plautius alpinas mole manuai̾e
locare operas. urgente o mopia coactus est. quautus ille phs hic poeta.
simulq q̃ pauꝑ ille ortulamis hic pastor ueliquias temporum necessa¬

Expanded text:
non nisi auro excipi dignabatur, cum non superiorum modo talium non nisi auro excipi dignabatur, cum non superiorum modo talium virorum cenas, sed Deorum sacra fictilibus agi solere meminisset. O urbs misera, ad tam turpes manus fatis lapsa volventibus! Sed o aurum avaritie votum ingens! O spes ultima et laborum terminus humanorum! in quos usus, oculorum stupor ac mentium, vertebaris? Laudarem factum, aut certe non arguerem, quod errori hominum tam obsceno nulla aptior esset irrisio, si ab homine sane mentis id fieret. Nunc preclaras optandasque divitias, quis negare audeat, que se ferro ac scelere peti velint, dum sic sprete optimis, sic pessimis affluunt? Pauperem in laboribus vitam duco. Cleantes hauriende aque et rigandis oleribus, Plautus Sarsinas mole manuarie locare operas, urgente inopia coactus est: quantus ille philosophus, hic poeta? simulque quam pauper ille hortulanus, hic pistor? reliquias temporum necessa
Abbreviated transcription (Latin):
senatus rei publice consulens optimorum ciuium succirisset inopie
Quintio autem quaterna agri iugera. aranti senatus et populi consẽsu
rebus in extremis / summum imperium defeuetur his accedant cariꝰ
ortulo diues. et fabricius paruo potens/ qui oblatas contempsere d̾iui¬
cias et nichil pieter ferium dextrasqr et animum habentes. ditissimũ
gocie iegem/. ac potentissimum italie populum domuere auro ip̃re¬
que ac ferro. in expugnabiles et in uieti et loquimur ciues cum et
ip̃e populus romanus ornis eximie fons atq exemplar historie/.
tam diu bonus fuerit ut dicere ceperam/ qͣ diu p auper fuit/ At libidi¬
nibus probrisq nero obrutus/ opes suas metui acdinumerars nõ
poterat/ At uartus heliogobalus/ effemi natissimus tupissimus q ho¬
minum ac suppremus ur̃i pudor imperi / uentris honus dictu fedu
et auditũ/. sed pro feda cupiditate mortalium forsitan non silendum

Expanded text:
Senatus, Reipublice consulens, optimorum civium succurisset inopie. Senatus, Reipublice consulens, optimorum civium succurisset inopie. Quintio autem quaterna agri iugera aranti, Senatus et Populi consensu, rebus in extremis summum imperium deferretur. His accedant Curius hortulo dives, et Fabritius parvo potens, qui oblatas contempsere divitias, et nichil preter ferrum dextrasque et animum habentes ditissimum, Grecie regem ac potentissimum Italie populum domuere, auro ipsi eque ac ferro inexpugnabiles et invicti. Et quid loquimur cives? cum et ipse Populus Romanus omnis eximie fons atque exemplar historie, tamdiu bonus fuerit, ut dicere ceperam, quamdiu pauper fuit. At libidinibus probrisque Nero obrutus, opes suas metiri ac dinumerare non poterat: at Varius Heliogabalus effeminatissimus turpissimusque hominum ac supremus vestri pudor imperii, ventris onus dictu fedum et auditu, sed pro feda cupiditate mortalium forsitan non silendum,
Abbreviated transcription (Latin):
sed omnia uobis desint / et que habetis et que cupitis ꝙ illa tange̾
non audetis/. et hec assequi non ualetis utrobiq par uel miseria uł
erestas/. Da Nimium pauper dego /. Rõ. Solare animum comitibui
magnis et illustribus. Ualerius publicola. amus e romane libertatis
auctoribus / Menẽnius agrippa iomane sequester pacis unde sepe¬
luentur quia de proprio non etat de publico habuere paulus emi¬
liis macebonum regum uictor  finitorq regni fa mosissimi et anti¬
qui / tam diues glorie tam peccunie in ops fuit / ut nisi agello tan¬
ti uiri uendito restitui coniugi dos non posset/ Acillius regulus bne¬
is scipio. Quĩcius cĩcinatus. romani ĩmperii defeussores tanta rei
samiliaris inopia fuerunt ut primus in affrica maximas res geiẽs
secund us in hispania / ille propter uilici mortem/ hie propter filie
dotem/. missio nem a senata petere cogerencur. et obtinuissent nifi

Expanded text:
sed omnia vobis desint, et que habetis, et que cupitis, quod et illa tangere sed omnia vobis desint, et que habetis, et que cupitis, quod et illa tangere non audetis, et assequi hec non valetis: utrobique par vel miseria vel egestas. Nimium pauper dego. Solare animum comitibus magnis et illustribus: Valerius Publicola, unus e Romane libertatis auctoribus, Menenius Agrippa, Romane sequester pacis, unde sepelirentur, quia de proprio non erat, de publico habuere. Paulus Emilius, Macedonum regum victor, finitorque regni famosissimi et antiqui, tam dives glorie, tam pecunie inops fuit, ut nisi agello tanti viri vendito, restitui coniugi dos non posset. Attilius Regulus, Gneus Scipio, Quintius Cincinnatus, Romani imperii defensores, tanta rei familiaris inopia fuere, ut primus in Africa maximas res gerens, secundus in Hispania, ille propter villici mortem, hic propter filie dotem, missionem a Senatu petere cogerentur; et obtinuissent, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
sillii.capiaui. Rõ. paternum p atrimonium duplex/ alterum ex re¬
bus pereuntibus quod fortuna moderatur ex uirtutibus ac doetrinis
alcerum quod extra fortine iegñam iꝓcul in cuto positum ledi nequit
hoc est illudꝰ quod in primis  amantissimi . p atres filiis trad̾unt quod
nisi repudierur/ illos in finem et post finem uiteq exicum exornet
possessoribus suis non equeuum modo sed uiuatius multoq perhem¬
nius/ Iᵈq attendens illa nobilis morum et eloquentie et legumt
parens athenarum ciuitas cum grecorum omnium leges urbium ĩ¬
distincte filios ad prostanda parentibus alimenta compellerent eos
solos staruit alli oportere qui filios instruxissent/ ꝙ hisoli patrimoni¬
um certum suis ac stabile relicturi essent .d. m ulta michi ad uitam
de sunt. Riõ. Cui pauca sufficiunt quo modo desuir multa nõ iudeo ⁊
sed leesse uite dicitis quod auaritie deest ita fit ut non multa tm̃

Expanded text:
nsilii capiam? Patrimonium paternum duplex: alterum ex rensilii capiam? Patrimonium paternum duplex: alterum ex rebus pereuntibus, quod fortuna moderatur; ex virtutibus et doctrinis alterum, quod extra fortune regnum procul in tuto positum, ledi nequit. Hoc est illud quod, in primis, amantissimi patres filiis tradunt; quod nisi repudietur, eos in finem et post finem viteque exitum exornet, possessoribus suis non equevum modo, sed vivacius multoque perennius. Idque attendens illa nobilis morum et eloquentie et legum parens Athenarum civitas, cum Grecarum omnium leges urbium indistincte filios ad prestanda parentibus alimenta compellerent, eos solos statuit ali oportere, qui liberos erudissent, quod hi soli patrimonium certum suis ac stabile relicturi essent. Multa michi ad vitam desunt. Cui pauca sufficiunt, quomodo desint multa non video. Sed deesse vite dicitis, quod avaritie deest. Ita fit ut non multa tantum,
Abbreviated transcription (Latin):
secundum plane in opem facit ac miserum / sed ut ariscippi consiliu
sie. et theo frasti dictum telegisse arbitror/ quid ueio loctio sola ꝓ fucut
et meminisse opportet et in usus tuos lecta conuerrere/.d. domo fa¬
nilia necessariis atq ornamentis omnibus spoliatus / quid agam quo
me uertam/. Rõ. Ad eas opes quibus spoliari nequeas/ que te undiq
comitatum diuitem et ornãtum prestent et quoniam ut udeo excu¬
da memoria est theo frasti quod memorabam dictum/ ad hunc si
habet modum. Actum ex omnibus solum / neq in alienis peregrinu
neqi amissis familiaubus et necessariis inopẽm amicorum/ sed in om̃
ci uitate esse ciuem. difficiles q fortunesine cimore posse despicere ca¬
sus. At qui non doetrinorum sed felicitatis presid iis ꝑ utaret se esse
uallatum labidis itinerbus uadentem non stabili sed infirmacõ¬
flictari uita . D. patrimonium paternum habui peididi/ quid co¬

Expanded text:
secundum plane inopem facit et miserum. Sed ut Aristippi consilium, secundum plane inopem facit et miserum. Sed ut Aristippi consilium, sic et Theophrasti dictum te legisse arbitror; quid vero lectio sola profuerit! Et meminisse oportet, et in usus tuos lecta convertere. Domo, familia, necessariis atque ornamentis omnibus spoliatus, quid agam, quo me vertam? Ad eas opes quibus spoliari nequeas, que te undique comitatum divitem et ornatum prestent; et quoniam, ut video, excitanda memoria est, Theophrasti quod memorabam dictum, ad hunc se habet modum: “Doctum ex omnibus solum, neque in alienis peregrinum, neque amissis familiaribus et necessariis, inopem amicorum, sed in omni civitate esse civem, difficilesque fortune sine timore posse despicere casus: at qui non doctrinarum, sed felicitatis presidiis putaret se esse vallatum, labidis itineribus vadentem, non stabili sed infirma conflictari vita”. Patrimonium paternum habui, perdidi; quid co
Abbreviated transcription (Latin):
naufragio eiectus aristippus et ip̃e nudus inopsq rerum om̃ium
quas dare potest fortuna uel auferie dum locorum nouitate captus
utfit occulos q circumferens/ forte illos in quasdam descriptiones
gemetricas defixisset ex clamans consolatus est comites et bono auimo
esse iussit᷑. neq enim desertis locis applicuisse cernẽ se homi num uesti¬
gia inde opidum introgressus ad gignasium litterarum recto calle cõ¬
rendit atq ibi pħicis disputationibus ad mirationem primo / dehme
amicicias optimatum ac munera meruit quibus non tantum sibi sed
scciis uietum et uestitum / et profectio ni necessaria mi nistraiet cum q
digresuri quererent quid ille nuntiari lomi uellet hoc unum iussit
nuntiarent eas opes filiis parandas/ que naufragio non peuirent ⁊
quas nec maritima nec urbana nec bellica tempestas erperet pie¬
clare ⁊ d. Rerum atq animi mops sumt Rõ. primum te expeditum

Expanded text:
naufragio eiectus Aristippus, et ipse nudus inopsque rerum omnium, naufragio eiectus Aristippus, et ipse nudus inopsque rerum omnium, quas dare potest fortuna vel auferre, dum locorum novitate captus, ut fit, oculosque circumferens, forte illos in quasdam descriptiones Geometricas defixisset, exclamans consolatus est comites, et bono animo iussit esse, neque enim desertis locis applicuisse: cernere se hominum vestigia. Inde oppidum introgressus, ad gymnasium literarum recto calle contendit, atque ibi Philosophicis disputationibus admirationem primo, dehinc amicitias optimatum et munera meruit, quibus non tantum sibi sed etiam sociis victum ac vestitum, et profectioni necessaria ministraret; cunque digressuri quererent quid ille nuntiari domi vellet, hoc unum iussit, nuntiarent eas opes filiis parandas, que naufragio non perirent, quas nec maritima, nec urbana, nec bellica tempestas eriperet preclare. Rerum atque animi inops sum. Primum te expeditum,
Abbreviated transcription (Latin):
omnibus fortuna. Rõ. Fallit te oppinio malum comune mortali¬
in nam profecto non bonis. et ut bona ꝑmiserim/ non tuis sed
que tua forsitan uulgi more credideris/ miror q si nundum inte¬
lgis aliena. D: Fortuna me nud̾um liquit atq ino pem. Rõ. uir¬
tus te uestier ni resplus ac dittabit nisi forre pluris aurum et pui¬
puram q̃ decorum generose mentis habitum facis quod si faceres
tunc uere inopem nudumq tedicerem/.d. Contra fortune impe¬
tum inopieq molestias nullo satis artificio tutus sum. Rõ. ꝗd
miraris. Artificium tuum ome et arma. quibus te tueri cogitas
in manibus hostis sunt illa. capulum tenet in te cuspis obu̾sa
est si consilium queris his omifsis age aliud artibus q illis
mnimum applica in quibus fortuna ius ł non ht̃ non diuitiis
uirrus/. sed uirtute diuitie queruntur uirtus una contra fortuna
omnem/. contra q pauperiem ars optima/ legisti ut ad litus et odiũ

Expanded text:
omnibus fortuna. Fallit te opinio, malum commune mortaliomnibus fortuna. Fallit te opinio, malum commune mortalium: nam profecto non bonis et, ut bona permiserim, non tuis, sed que tua forsitan vulgi more credideras; mirorque si nondum intelligis aliena. Fortuna me nudum liquit atque inopem. Virtus te vestiet, ni respuis, ac ditabit, nisi forte pluris aurum et purpuram quam decorum generose mentis habitum facis; quod si faceres, tunc vere inopem nudumque te dicerem. Contra fortune impetum et inopie molestias nullo satis artificio tutus sum. Quid miraris? artificium tuum omne et arma quibus te tueri cogitas, in manibus hostis sunt; illa capulum tenet, in te cuspis obversa est. Si consilium queris, his omissis, age aliud, artibusque illis ingenium applica, in quibus fortuna ius non habet: non divitiis virtus, sed virtute divitie queruntur. Virtus una contra fortunam omnem, contraque pauperiem ars optima. Legisti ut ad litus Rhodium
Abbreviated transcription (Latin):
uel manus artificio comparandis collitur aut lenitur necessitas na¬
tiralis/ sic uirtuti modicum/ uicio nil est satis. D. Uietum uestitũ¬
q necessarium auara sors negat/. Rõ. Aliunde petendum/ uirtus
lleialior q̃ fortuna est nichil negat nisi quod̾ et ꝑmissum noce
et negatum prosit nichil eripit nisi quod habusse damnosum
misisse utile sit non differt non improperat non retrahit manũ
ion rugat frontem non attolit supercilium nullum despicit nullũ
destituit: nullum fallit non seuit non irascitur non mutatue una
simꝑ et ubiq esti nisi ꝙ magis magis degustata dultior in dies/ et
piopius conspecta fit pulcrior ut sis igitur uerus diuesrab bac
poste non te fastidiet nec repellet q̃ us exerceat/ difficiles haber
add̾itus primos cetera prona iocunda facilia semel ubi ad illã
por ueneris non sencies pauꝑtatem/.D. Spoliauit me bonis meis

Expanded text:
vel manus artificio comparandis, tollitur aut lenitur necessitas navel manus artificio comparandis, tollitur aut lenitur necessitas naturalis: sic virtuti modicum, vitio nil sufficit. Victum vestitumque necessarium avara sors negat. Aliunde petendum. Virtus liberalior quam fortuna est: nichil negat, nisi quod et permissum noceat et negatum prosit; nichil eripit nisi quod habuisse damnosum, amisisse utile sit. Non differt, non improperat, non retrahit manum, non rugat frontem, non attollit supercilium, nullum despicit, nullum destituit, nullum fallit, non sevit, non irascitur, non mutatur, una semper et ubique est, nisi quod magis magisque degustata dulcior in dies, et propius conspecta fit pulchrior. Ut sis igitur verus dives, ab hac posce: non te fastidiet nec repellet, quamvis exerceat; difficiles habet aditus primos, cetera prona, iucunda, facilia. Semel vero ubi ad illam perveneris, non senties paupertatem. Spoliavit me bonis meis
Abbreviated transcription (Latin):
fabulentur ornatius / non ut meliurͣ uiuant/. nichil ad bonestatẽ
omnia ad scientiam atq eloquentiam referentes quo nichil est
uanius/ .d. Opes cunctas trux fortuna preupuit. Rõ. Non tibi
fecit in iuiriam suum tulit sed uetus et nota hec ingratitudo est
dati immemores meministis ablati . itaq rare ac repentes gracie
crebre ac feruide sunt querelle/. d. Fortuna ferax fortune uite
quoq necessaria subtrahit/ . Rõ. Necessaria subtrbaere põt nemo
quaneo quidem uere necessauum est nichil dico sine quo bone
uiuitur dico autem bene non uoluptuose non in solenter non spl¬
endide sed prudenter sed̃ sobrie sed honeste: in quibus nullum sibiius
esse quãuis in solens fortuna fatebitur/ et corte cum nec toto quod est
isꝙ auto neq omni gẽmarum pompa / atq omnigenum rerum co¬
pia cupiditas expleatur paucis ad modum et si desint leui lingue

Expanded text:
fabulentur ornatius, non ut melius vivant, nichil ad honestatem, fabulentur ornatius, non ut melius vivant, nichil ad honestatem, omnia ad scientiam atque eloquentiam referentes, quo nichil est vanius. 9 DE DAMNO PASSO Opes cunctas trux fortuna preripuit. Non tibi fecit iniuriam: suum tulit. Sed vetus et nota hec ingratitudo est: dati immemores, meministis ablati, itaque rare ac tepentes gratie, crebre ac fervide sunt querele. Fortuna, ferox, vite quoque necessaria subtrahit. Necessaria subtrahere potest nemo, quandoquidem vere necessarium est nichil sine quo bene vivitur. Dico autem bene, non voluptuose, non insolenter aut splendide, sed prudenter, sed sobrie, sed honeste, in quibus nullum sibi ius esse, quamvis insolens, fortuna fatebitur. Et certe cum nec toto quod est usquam auro, neque omni gemmarum pompa atque omnigenum rerum copia, cupiditas expleatur, paucis admodum et, si desint, levi lingue
Abbreviated transcription (Latin):
bus nec damnorum metui/ nec suspitio nobus mle nec insidiss ne
nausee nec podagre d iuitum hospitibus quibus exclusis habiti¬
tũca cecum latius /. quies er tranquilitas et uirtus cui eo plis los
erit/ quo fortune minus/ .D. lares meos dura subiit paupertas¬
.Rõ. Quid queraris scio. mollius diuicie subiissent sed paupertas.
tutius Nulle opes sunt quibus non sit anceponenda securitas Cui
ad felicitarem enii omniaquecunq agunt cupiuntq homines
disponantur esse illa sine opibus quidem potest si ne securitate nõ
potest .D. paupertate diu premor importuna.łiõ. ut nichil impor¬
rabile diu fertur/ sic nichil breue difficile sed hoc dicis graui ex¬
cute aũt illam animi diuiciis an plus auro tribuis q̃ uirtutiꝰ in
ot hoc in parabbris stoicis non legisti/ ꝙ solus sapiens diues eͥ
An legisti forsitan sed spreuisti: quod pleriq faciunr legentes u

Expanded text:
bus, nec damnorum metui, nec suspitionibus mille, nec insidiis, nec bus, nec damnorum metui, nec suspitionibus mille, nec insidiis, nec nausee, nec podagre, divitum hospitibus: quibus exclusis habitatura latius tecum quies et tranquillitas et virtus, cui eo plus loci erit, quo fortune minus. Lares meos dura subiit paupertas. Quid queraris scio: mollius divitie subiissent, sed paupertas tutius. Nulle autem opes sunt, quibus non sit anteponenda securitas. Cum ad felicitatem enim omnia quecunque agunt cupiuntve homines disponantur, esse illa sine opibus quidem potest, sine securitate non potest. Paupertate diu premor importuna. Ut nichil importabile diu fertur, sic nichil breve difficile. Sed hoc dicis gravius: excute autem illam animi divitiis; an plus auro tribuis quam virtuti? an et hoc in Paradoxis Stoicis non legisti, quod “solus sapiens dives est”? An legisti forsitan, sed sprevisti? quod plerique faciunt legentes, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ac facilis hospes erir. d. Foribus meis pauꝑtas. insultat .Ro. Aperi
octius ante q̃ uectes subita ui confringat᷑ atq hostiis uulsis acar¬
dine/ uictrix introeat ut enim resistentibus ꝑ molesta/ sie cudenti¬
bus peciocunda est . D. Domum meam pauꝑtas irrupit .Rõ. Ad¬
uersus fures er peiores furibus uoluptates piugil ex cubitrix adu¬
sus uulgi morsus et insulsa iuditia atq auaritie seu prodigalitati
in famiam/. que taro alibi q̃ locupletum sedet in limine. Ab his ma¬
lis nullo melius ingenio custodiri potuit d̾omus tua / q̃ illam custo¬
dier paupertas/ ut diues et si largus sit/ si quid tamen sibi reẜuat
auarus uulgo dici solet sic pauꝑ cupidus quoq largus habebitur In¬
uider opibus uicina pauꝑiem miseratur. Illas cupit ac uituperat
hanc horiet et laudat /. D. doium meam occupat paupertas. Rõ.¬
Iam nallus ibi suꝑbie locus erit nec in uidie nec daninis insigni¬

Expanded text:
ac facilis hospes erit. Foribus meis paupertas insultat. Aperi ac facilis hospes erit. Foribus meis paupertas insultat. Aperi ocius antequam vectes subita vi confringat atque, ostiis vulsis a cardine, victrix introeat: ut enim resistentibus permolesta, sic cedentibus periucunda est. Domum meam paupertas irrupit. Adversus fures et peiores furibus voluptates, pervigil excubitrix, adversus vulgi morsus et insulsa iudicia, atque avaritie seu prodigalitatis infamiam, que raro alibi quam locupletum sedet in limine. Ab his malis nullo melius ingenio custodiri potuit domus tua, quam illam custodiret paupertas. Ut dives, etsi largus sit, si quid tamen sibi reservat, avarus vulgo dici solet, sic pauper, cupidus quoque largus habebitur. Invidet opibus vicinia, pauperiem miseratur: illas cupit ac vituperat, hanc horret et laudat. Domum meam occupat paupertas. Iam nullus ibi superbie locus erit, nec invidie, nec damnis insigni
Abbreviated transcription (Latin):
est desperandum si cuncta defuerint/ mors aderit/ que te in uito do¬
mino dissoluat ac liberet
de pauꝑtate et damno. dolor.¬
Aupertate pressus assirgere nequeo. Rõ. Sepe quidem pau¬
pertas modestiam peisuasit reluctanti animo quodq nec
um limen obsider. Rõ. Non ob sidet sed custodit. neq
hec illi nouum atq in solitum ut que urbem romam multis olim se¬
culis custo diuit Inter tentoria equidem paupertatis sobrie atq solicite
uxus in hers sopor marcidus ac uitia languida et eneruata nõ sub¬
cunt. D. dbmum meam paupertas in uasit .Ro. ultro illi ut occuras
onsulo uenientem lero animobipatentibus ualuis ex cipiens arq am¬
plectens puma enim fronte rigidula ac subtristis nec im merito uia¬
truil ac uiro armato exequata/ eo ꝙ celer minax ꝙ sit ad uentus elus¬
at cum in familiaritarem ad missa fuerit et minime sumtuosa et secua

Expanded text:
est desperandum: si cuncta defuerint, mors aderit, que te, invito doest desperandum: si cuncta defuerint, mors aderit, que te, invito domino, dissolvat ac liberet. 8 DE PAUPERTATE ET DAMNO PASSO Paupertate pressus sum, assurgere nequeo. Sepe quidem paupertas modestiam persuasit reluctanti animo, quodque neum limen obsidet. Non obsidet sed custodit, neque hoc illi novum aut insolitum, ut que urbem Romam multis olim seculis custodivit. Inter tentoria equidem paupertatis sobrie atque sollicite, luxus iners, sopor marcidus, ac vitia languida et enervata, non subeunt. Domum meam paupertas invasit. Ultro illi ut occurras consulo, venientem leto animo bipatentibus valvis excipiens atque amplectens. Prima enim fronte rigidula ac subtristis nec immerito viatori ac viro armato exequata, eo quod celer minaxque sit adventus eiusat cum in familiaritatem admissa fuerit, et minime sumptuosa et secura
Abbreviated transcription (Latin):
patroni iocis libium posteris liquit Non potest seruus imperator exer¬
auisi aut senator esse at pb̾s at orator at uir bonus potest. Aliquando
eiam discusso seruicio imperator et rex quoq / neq ad regnum modo
i imperium ab hoc gradu ꝑuenisse aliquos nouimus sed ad celum ip̃
non potest seruus militare homini deo potest/ eiusq militie scipen¬
dium est regnaie dey seruus rex hominum est secius angelorum ho¬
uor d̾emonum / dei autem seuius et suus hominis esse pocest acq
ita celesti felicitati ceuena seruitus nichil nocet . D. Seuius sumat¬
lõ. S i semper fuisti consuetudo luctum leniat si minus spera posse
te iterum non esse/ quod quandoq non fueris .D. s eruus sumr¬
illo̾. Si speras mali finem/ minuat spes dolorem si desperas paciẽ¬
u Neq malum malo cumules neq te angas suꝑuacue. sciens
uolensq que tocius humane dementie sũ ma est Sed̾ certe nichil

Expanded text:
patroni iocis librum posteris liquit. Non potest servus imperator exerpatroni iocis librum posteris liquit. Non potest servus imperator exercitus aut senator esse, at Philosophus, at Orator, at vir bonus potest; aliquando etiam discusso servitio imperator et rex quoque. Neque ad regnum modo et imperium ab hoc gradu pervenisse aliquos novimus, sed ad celum ipsum. Non potest servus militare homini? Deo potest, eiusque militie stipendium est regnare. Dei servus rex est hominum, socius angelorum, horror demonum. Dei autem servus et servus hominis esse potest, atque ita celesti felicitati, terrena servitus nichil nocet. Servus sum. Si semper fuisti, consuetudo luctum leniat; si minus, spera posse te iterum non esse, quod quandoque non fueris. Servus sum. Si speras mali finem, minuat spes dolorem; si desperas, patientia, neque malum malo cumules, neque te angas supervacue sciens volensque que totius humane dementie summa est. Sed certe nichil
Abbreviated transcription (Latin):
gnum quãuis et in hoc statu/ nec honestis artibus operam dare nec
sperare meliora sit uecitum/ et terrentius soruus. fuit et dididiat
ħ aud seruili quidem ingenio et comedias scripsit baud seuui¬
li stillo quo et libertatem/ et in ter poetarum duces meruit loqͥ
Q uo modo eigo uirtutem solidum anime bonum seruitus im pedi
que nec ad uenticia studia / nec eternam gloriam impedire potest pla¬
to ipẽ in seruicium delatus tamen ut scriptum est quia pħs maior
emente se fuit generosa professio que maiorem domino seruum fa¬
at et est baudꝰ d̾ubie seuius eiuditus eo maior inbcto domino quo
fortuna qualibet maior est animus et in libero corpore serua mens
babitat. et in seruo libera obstare seruitus potest fori actibus nõ aĩmi
curia seruum rospuit at non uirtus non industria non fides Liton
acrionis seuuis fuit sed bis artibus libertatem adeptus elegantem d̾e

Expanded text:
gnum, quamvis et in hoc statu nec honestis artibus operam dare, nec gnum, quamvis et in hoc statu nec honestis artibus operam dare, nec sperare meliora sit vetitum. Et Terentius servus fuit et didicit, haud servili quidem ingenio, et Comedias scripsit, haud servili stilo, quo et libertatem et inter Poetarum duces meruit locum. Quomodo ergo virtutem, solidum anime bonum, servitus impediet, que nec adventitia studia, nec externam gloriam impedire potest? Plato ipse, in servitium delatus, tamen ut scriptum est, quia Philosophus, maior emente se fuit. Generosa professio que maiorem domino servum facit. Et est haud dubie servus eruditus eo maior indocto domino, quo fortuna qualibet maior est animus. Et in libero corpore serva mens habitat, et in servo libera. Obstare servitus potest fori actibus, non animi: curia servum respuit, at non virtus, non industria, non fides. Tyro Ciceronis servus fuit, sed his artibus libertatem adeptus: elegantem de