comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Alio quoq tempore dumĩdie ua¬
thalicio eiusdem apłi iam meridi¬
anis horis fres requiescerent. subi¬
to quidam frater apertis oculis ce¬
catur. cepit tremere: uoces ĩgẽtes
emittere. Quibꝯ uocibus testabat᷑.
ferre se non posse quid patiebatur.
Cucurrerunt fratres underunt cecũ¬
oculis apertis oculis trem̾tem et
cdamantem. et a p̾sentibꝯ alienuz.
nichil q foris agi poterat se nesciẽ¬
te. hũc in manibꝯ leuauerunt
atq ad altare scĩ andree apli ius¬
su g̾goriano ꝓiecerunt. ip̃oiq pro
eo in oratione ꝓstrati sunt. qui sta¬
tim ad se reuersus: confessus est
qr senex quidam apparuit. et canẽ
nigrum ad lacerandum misit di¬
cens. Quare fugere uoluisti de mo¬
nasterio isto ꝯ cumq euadere de
canis morsibus nullomodo potu¬
isset: uenerunt quidam mͦ et eun¬
dem senem prome rogau̾ũt. Qui
statim iussit canenem abscedere.

Expanded text:
Alio quoque tempore dum in die natalitio ejusdem apostoli jam meridianis horis fratres quiescerent, subito quidam frater apertis oculis caecatus coepit tremere, voces ingentes emittere, quibus vocibus testabatur ferre se non posse quod patiebatur. Concurrerunt fratres, viderunt caecum apertis oculis trementem, et clamantem, et a praesentibus alienum, nihilque quod foris agi poterat sentientem. Hunc in manibus levarunt, atque ante altare sancti Andreae apostoli, jussu Gregorii, projecerunt, ipsique pro eo in orationem prostrati sunt. Qui statim ad se reversus, confessus est quia senex quidam ei apparuit, et canem nigrum ad eum dilacerandum dimisit, dicens: Quare fugere voluisti de monasterio isto? Cumque evadere de canis morsibus nullo modo potuissem, venerunt quidam monachi, et eumdem senem pro me rogaverunt, qui statim jussit canem abscedere
Abbreviated transcription (Latin):
quidem in ea passus est scs̃
tus in laude uirginum cum beato¬
rum martiru qui de toto orbe ad
Albanum egregium: fecunda b¬
brittãnia ꝓfert. qui uidel albanꝰ
paganꝯ adhuc. cum ꝑfidoꝵ prin¬
cipũ mandata aduersus xͥanos
seuirent: clericũ quendã ꝑsequto¬
res fugientem hospicio recepit.
ceret: subito diuia gr̃a respectus exꝰ
fidei ac pietatis illius cepit ennuila¬
ri. ac salutanbo eius exortationibꝰ
paulatĩ edoctus. relictis ydolatrie

Expanded text:
quidem in ea passus est sancttus in Laude virginum, cum beatorum martyrum qui de toto orbe ad Albanum egregium fecunda Britania profert. Qui videlicet Albanus paganus adhuc, cum perfidorum principum mandata adversum Christianos saevirent, clericum quemdam persecutores fugientem hospitio recepit: ceret, subito divina gratia respectus exemplum fidei ac pietatis illius coepit aemulari, ac salutaribus ejus exhortationibus paulatim edoctus, relictis idolatri
Abbreviated transcription (Latin):
stitutis. queq erant oportuna
transmitt̾et. rlam alii quidem
antistites: in construendis ornã¬
disq auro uł argento eccliis ope¬
ram dabant. Hic autem et his
insistebat: et qͣiͣ his obmissis. to¬
tus erga am̃aꝵ lucra uacabat.
Et quicquid peccum hẽre poterat.
sedulus deispergere et dare pauꝑi¬
bus curabat. ut iusticia eius ma¬
neret in seculum seculi et cornu
eius exaltaretur in gloria. Ita u̾
illiro beati iob ueraciter dicere pos¬
s. Nenedictio perituri suꝑme
ueniebat. et coruidue consolatus
sum. Iustiticia indutus sum: et
uestiui are me sicut uestimentu
et dỹademate iuditio meo. ad cuiꝰ¬

Expanded text:
stitutis quaeque erant opportuna stitutis quaeque erant opportuna transmitteret. Nam alii quidem pontifices construendis ornandisque auro vel argento ecclesiis operam dabant; hic autem et his insistebat, et quasi his omissis totus erga animarum lucra vacabat, et quidquid pecuniae habere poterat, sedulus dispergere, et dare pauperibus curabat , ut justitia ejus 8 maneret in saeculum saeculi, et cornu ejus exaltaretur in gloria; ita ut illud beati Job veraciter dicere posset: Benedictio perituri super me veniebat, et cor viduae sum; iustitia indutus sum, et vestivi me sicut vestimento et diademate iuditio meo. Ocu
Abbreviated transcription (Latin):
tibꝯ duriꝯ premebatin: eo de et̾na
certius p̾sũptione respirabat. fa¬
tigabat eum preterea de ordinã¬
dis urbis uiglliis. ne ab hostibꝯ¬
caperetur sollicitudo continua. ure¬
bant quoq incessanter eius aĩ¬
muni. filiorum hinc inde discri¬
mina mntiata. sedtamen ille
inter tot et talia dep̾hensus ĩcomo¬
da: nũꝙͣ ocio indulgebat. quin
aut filiorũ utilitatibo inseruiret.
aut aliquid dignum ecclẽ scribe¬
ret. aut per contemplatiõis grãz
celis secretis interesset. Deniq cũ
de tota pene ytalia langobardoꝵ
gladios metuentes płimi undi¬
q ad romanã urbẽ confluerent.
solerter ꝓ oĩbus curam gerebat.
et uniusis cum uerbi pabulo cor¬
poris subsidia ministrabat. In
tantum namq eius animũni
misericordie amor deuinxat: ur
non solum horum quos p̾sentes
hẽbat necessitatibꝯ succurreret:
sed insuper longe positis opemisue
bearitatis impenderet. adeo ut ⁊
in monte sinay dei famulis con¬

Expanded text:
tibus durius premebatur, eo de aeterna tibus durius premebatur, eo de aeterna certius praesumptione respirabat. Fatigabat eum praeterea de ordinandis Urbis vigiliis, ne ab hostibcaperetur, sollicitudo continua. Urebant quoque incessanter ejus animum filiorum hinc inde discrimina nuntiata. Sed tamen ille inter tot et talia deprehensus incommoda, nunquam otio indulgebat, quin aut filiorum utilitatibus inserviret, aut aliquid dignum Ecclesiae scriberet, aut per contemplationis gratiam coeli secretis interesset. 16. Denique cum de tota pene Italia Langobardorum gladios metuentes plurimi undique ad Romanam urbem confluerent, solertem pro omnibus curam gerebat, et universis cum verbi pabulo corporis subsidia ministrabat. In tantum namque ejus animum misericordiae amor devicerat, ut non solum horum quos praesentes habebat necessitatibus occurreret, sed insuper longe positis opem suae largitatis impenderet; adeo ut etiam in monte Sinai Dei famulis con
Abbreviated transcription (Latin):
scõrum quos in ytalia clariores
nosse uel audire poterat: ad exẽ¬
plum uiuentium posteris cõlle¬
git. ut sicut in libris expositio¬
nũ suarum quibus sit uirtuti¬
bus insudandum edocuit: ita etiã
de scriptis scõrum miraculis que
uirtutes eoꝵdẽ sit claritat osten¬
deret. Primam quoq et ultimã
ezechielis ꝓphetes partem que
uidebantur inferiores. per.xxii.
homelias qnͣtum lucis intus hẽ¬
ant demõstrauit. Scripsit preter¬
ea et alia non nulla. Sed et epłas
ꝙ̃plures: q̃ sigillatim cuncta edi¬
cere breuitatis studio obmisi. Qd̾
eo magis mirum est ut eum tan¬
ta condere potuisse uolumina. qui
omi fere iuuentutis sue tempore
ut uerbis ip̃iꝰ loquar. crebris uisce
uirtute lassescebat. Lentis quid̾:
s tñ contimuis febrib hanelabat:
frequens etiam gressuũ eum do¬
lor uehement̾ affligebat. Uerum
inter hec dum sollicitus pensare:
qr scriptura teste omnis filiꝰ qui
recipitur flagellatur: q̃ malis p̾sẽ¬

Expanded text:
sanctorum, quos in Italia clariores sanctorum, quos in Italia clariores nosse vel audire potuerat, ad exemplum viventium posteris collegit; ut sicut in libris Expositionum suarum quibus sit virtutibus insudandum edocuit, ita etiam descriptis sanctorum miraculis, quae virtutum earumdem sit claritas ostenderet. Primam quoque et ultimam Ezechielis prophetae partes, quae videbantur obscuriores, per homilias eant demonstravit. Scripsit praeterea et alia nonnulla, sed et epistolas complures, quae singulatim cuncta edicere, brevitatis studio, omisi. 15. Quod eo magis mirum est, tot cum ac tanta condere volumina potuisse, qui omni fere juventutis suae tempore, ut verbis ipsius loquar, crebris viscervirtute lassescebat, lentis quidem, sed tamen continuis febribus anhelabat, frequens etiam eum gressuum dolor vehementer affligebat. Verum inter haec dum sollicitus pensaret quia, Scriptura teste, omnis filius qui recipitur, flagellatur, , quo malis praesen
Abbreviated transcription (Latin):
clesia. ymo ip̃m dei templum in¬
ibi esse absconditum: exclamaũ.
Tandemq electus et dilectus dñi
inuenitur: capitur. trahitur. et
ad beati petri apostoli basilicam
ducitur. Ibiq ad pontificalis gra¬
tie officium consecratus: papa ur¬
bis efficitur. Quo in tempore dũ
a iohanne rauẽnatis urbis ep̃o
rep̾hensus fuisse cur a pastorali
officio de litiscendo se subducere uir
tam ydoneus uoluiss. Hac occasio¬
ne cõpulsus uolumen egregiu
Qd̾ pastoralis appellatur cõposuit.
In quo manifesta luce patefecit:
Quales ad eccle regimẽ assumi:
Qualiteͬ ip̃i rectores uiuere: qua
discretione singulas quasq au¬
dientium personas instruere.:
quantaq consideratione ꝓpͥa
cotidie debeãt fragilitatem con¬
siderare. Sed̾ omelias euange¬
liorum numero .xl. cõposuit.
quas in duobꝰ codicibus equa sor¬
te distĩxerunt. Libros etiam dyalo¬
gorum quatuor edioit: in quibo
rogatu petri discipuli sui uirtutes

Expanded text:
clesia, imo ipsum Dei templum inclesia, imo ipsum Dei templum inibi esse absconditum exclamavit. Tandemque electus ac dilectus domini invenitur, capitur, trahitur, et ad beati Petri apostoli basilicam ducitur; ibique ad pontificalis gratiae officium consecratus, papa urbis efficitur. 14. Quo in tempore cum a Joanne Ravennatis urbis episcopo reprehensus fuisset, cur a pastorali officio delitescendo se subducere vir tam idoneus voluisset, hac occasione compulsus volumen egregium, 7 quod Pastoralis appellatur, composuit: in quo manifesta luce patefecit qualis ad ecclesiae regimen assumi, qualiter ipsi rectores vivere, qua discretione singulas quasque audientium personas instruere, quanta consideratione propriam quotidie debeant fragilitatem pensare. Sed et homilias Evangeliorum numero quadraginta composuit, quas in duobus Codicibus aequa sorte distinxit. Libros etiam Dialogorum quatuor edidit, in quibus rogatu Petri diaconi sui, virtutes
Abbreviated transcription (Latin):
tum. monachorum diu̾siq sexus
mi patris gregorii die constituta
dñm rogatura ueniss: in tantũ
lues ip̃a diuino iudicio deseuit.
ut intra unius ore spatium dũ
donec miseratione diuina pestis
ip̃a quiesceret. Cumq adhuc fu¬
turus antistes fuge latibula p̾pa¬
raret: urbi sollicitudo et portis ui¬
gilie deputantur: donee oportune
et gloriose ut ordo sacerdotii expo¬
scit. in eo diui numia cõplerent᷑
Optinuit aut̃ a negotiatoribus:
ut inerat̾a eccultatus educeretur
ab urbe. Sicq latẽbris triduo se
accultauit. doñ illum ieiuniis
et orationibꝰ: populus romanus
colup lucis t̾cia super eum nocte ce¬
litus emissa optinuit. Que non
paruo noctis spatio a sũmo celi usq
ad eundem ip̃m linea recta efful¬
gens: querentibꝰ uotum obrta¬
bile demonstraũ. Sed et cuidam
anachorete u̾bi contiguo angeli
ascendentes et descendentes per
Qui mox felix sacrũq sumens
fore: rectorẽ domus dei que est ec¬

Expanded text:
tum, monachorum, diversique sexus tum, monachorum, diversique sexus vitae Gregorii, die constituta, Dominum rogatura venisset, in tantum lues ipsa judicio divino desaevit, ut intra unius horae spatium, dum donec miseratione divina pestis ipsa quiesceret. 13. Cumque adhuc futurus antistes fugae latibulum praepararet, Urbi sollicitudo et portis vigiliae deputantur, donec opportune et gloriose, ut ordo sacer exposcit, in eo divina munia complerentur. Obtinet is a negotiatoribus ut in cratera occultatus educeretur ab Urbe, atque ita latebris triduo se occultavit, donec illum jejuniis et orationibus, populus Romanus, columna lucis, tertia super eum nocte coelitus emissa, obtinuit: quae non parvo noctis spatio a summo coeli usque ad eumdem ipsum linea recta effulgens, quaerentibus votum optabile demonstravit. Sed et cuidam anachoretae Urbi contiguo angeli ascendentes et descendentes per si. Qui mox felix sacrumque sumens mum Domini dixit fore, rectorem domus Dei, quae est ec
Abbreviated transcription (Latin):
nidex flectitur: si a prauitate sua pe¬
titor corrigitur. Imminẽte ergo
tante aĩmi adu̾sionis gladio: nos
ĩportimis fletibꝰ insistamꝰ. Ca nãq
que in grata esse hõĩbus ĩportimitas
sol. iudici ueritatis placet. quia piꝰ
ac misericors deus uult a se p̾cibus
exigi: qui qͣntum meretur nõ uult
irasci. Hinc et enim per psalmistã
dicitur. Inuoca me in die tribula¬
tionis tue. et eripiam te: et mag̾fi¬
cabis me. Ipe ergo sibi testis est qi
ĩuocantibꝰ qr misereri desiderat. qͥ
admonet ut innocetur. Proinde
fratres bearissimi contrito corde et
correctis operibo: ab ip̃o ferie quar¬
te diluculo septiformis letanie:
nostras punire considerat: ipse
a sententie ꝓposite dãpnationis
parcat. quam exortationẽ bene¬
dicti uiri G̃regorii. ideo huic opuscu¬
lo inserendam putuuimꝰ. ut a qͣn¬
ta perfectione p̾dicationis initiũ
supserit: demonstraremus. Igr̃
dum magna multitudo sacerdo¬

Expanded text:
iudex flectitur, si a pravitate sua peiudex flectitur, si a pravitate sua petitur corrigatur. Imminente ergo tantae animadversionis gladio, nos inportunis fletibus insistamus. Ea namque, quae ingrata esse hominibus inportunitas solet, iudicio veritatis placet, quia pius ac misericors Deus vult a se praecibus veniam exigi, qui quantum meremur non vult irasci. Hinc etenim per psalmistam dicit: 'Invoca me in die tribulationis tuae et eripiam te, et magnificabis me'. Ipse ergo sibi testes est, quia invocantibus miserere desiderat, qui ammonet, ut invocetur. Proinde, fratres karissimi, contrito corde et correctis operibus, ab ipso feriae quartae dilucolo septiformis laetaniaenostras nos punire consia sententia propositae damnationis parcat. » Quam exhortationem beati Gregorii ideo huic opusculo inserendam putavimus, ut a quanta perfectione praedicationis initium sumpserit, monstraremus. 12. Igitur dum magna multitudo sacerdo
Abbreviated transcription (Latin):
trahuntur:s pariter corruunt¬
Domus uacue relinqũtur. filioꝵ
fuera parentes aspitiũt: et sui
eos ad interitũ hr̃des p̾cedunt. añ¬
percussionem uacat. Reuocemus
ante oculos mentis quicquid errã¬
do cõmisimus. et qd̾ uequiter egi¬
mus. flendo puniamus. Preue¬
miãmus faciem eius in confessio¬
ne. et sicut ꝓph̃a admonet: leue¬
mus conda nrã cum manibꝰ ad
dñm. Ad deum quippe corda cum
manibus leuare est: orationis no¬
stre studium cum merito bone ope¬
rationis erigere. Dat ꝓfecto dat
tremori nr̃o fidutiam: qui ꝓpter ꝑ¬
ꝓphetam clamat: nolo mortẽ pecca¬
toris: sed ut conu̾tatur et uiuat.
Nullus aut̃ de iniquitatũ suarũ
ĩmanitate desperet. Hetnosas
nãꝙ niniuitarum culpas tridua¬
na penitentia abstersit. Et conu̾sus
latro: uite p̾mia iam in ip̃a sentẽ¬
tia sue mortis emeruit. Mutemꝰ
gͥ corda. et p̾sumamus nos ĩam ꝑ¬
cepisse qd̾ petimꝰ. Cicius ad p̾cem

Expanded text:
trahuntur, sed pariter corruuntrahuntur, sed pariter corruundomus vacuae relinquuntur; filiorum funera parentes aspiciunt, et sui eos ad interitum haeredes praecedunt. Unpercussionem vacat. Revocemus ante oculos mentis quidquid errando commisimus, et quod nequiter egimus, flendo puniamus. Praeveniamus faciem ejus in confessione , et, sicut propheta admonet, levemus corda nostra cum manibus ad Deum . Ad Deum quippe corda cum manibus levare, est orationis nostrae studium cum merito bonae operationis erigere. Dat profecto, dat tremori nostro fiduciam, qui per prophetam clamat: Nolo mortem peccatoris, sed ut convertatur et vivat . Nullus autem de iniquitatum suarum inmanitate disperet; veternosas namque Ninnivitarum culpas triduana paenitentia abstersit, et conversus latro vitae praemia etiam in ipsa sententia suae mortis emeruit. Mutemus igitur corda et praesumamus nos iam percepisse, quod petimus. Citius ad praecem
Abbreviated transcription (Latin):
stolis. consensum quem populus
fecerat imperatori direxit. At
ille gratias agens deo ꝓ amicitia
dyachoni eo ꝙ locum deferendi¬
es honorem ut cupierat reperiss.
data ilico perceptione. ip̃m insti
benediceretur. et lues populum
deuastaret: uerbum ad plebem
pagenda penitentia hoc modo
exorsus est.
portet fratres diłctissimi.
ut flagella dei que metu̾e
uentura debuimꝰ: saltim p̾sen¬
tia experta timeamus. Conuer¬
sionis nobis a ditum dolor aperi¬
at: cordis nr̃i duritiam ip̃a qua
patimur pena dissoluat. ut enĩ
ppheta teste p̾aictum est:perue¬
nit gladius usq ad animam.
Ecce et enĩ cuncta plebs celestis
ire inucrone pertutitur: et repẽ¬
tina singuli sede uastantur. ⁊lec
langor mortẽ preuenit. s lango¬
ris moras ut cernitis: mors ipsa
p̾currit. Percussus quisq ante
rapitur: ꝙͣ ad lamenta penitentie
conuertatur. Pensate ergo quał
ad conspectũ districti iudicis per¬
uenit: cui non uacat flere qd̾ fecit
hĩtatores quippe nõ exparte sub¬

Expanded text:
stolis, consensum quem populus fecerat imperatori direxit. At ille gratias Deo agens pro amicitia diaconi, eo quod locum ei deferendi honoris ut cupierat reperisset, data illico praeceptione, ipsum institbenediceretur, et lues populum devastaret, verbum ad plebem pro agenda poenitentia hoc modo exorsus est: « Oportet, fratres dilectissimi, ut flagella Dei, quae metuere ventura debuimus, saltem praesentia et experta timeamus. Conversionis nobis aditum dolor aperiat, et cordis nostri duritiam ipsa quam patimur poena dissolvat. Ut enim propheta teste praedictum est: Pervenit gladius usque ad animam . Ecce etenim cuncta plebs, coelestis irae mucrone percutitur, et repentina singuli caede vastantur. Nec languor mortem praevenit, sed languoris moras, ut cernitis, mors ipsa praecurrit. Percussus quisque ante rapitur, quam ad lamenta poenitentiae convertatur. Pensate ergo, qualis ad conspectum districti judicis pervenit, cui non vacat flere quod fecit. Habitatores quique non ex parte sub
Abbreviated transcription (Latin):
dit uir dni ecberecht. quia
nec ip̃e ad predicandu in gẽtibus
uenire permittebatur: retentus
uitberecht illas deueniens ĩ par¬
tes quicꝙͣ ꝓficiebat. Teptauĩt
ad huc in opus uerbi mittere ui¬
ros scõs et industros in quibue
merito p̾fulgebat. Qui cum illo

Expanded text:
dit vir Domini Ecgberct, quia nec ipse ad praedicandum gentibus venire permittebatur, retentus Uictberct illas deveniens in partes, quicquam proficiebat, tentavit adhuc in opus verbi mittere viros sanctos et industrios, in quibus efulgebat. Qui cum illo
Abbreviated transcription (Latin):
regum ac pͥncipum. amititia p̾ͥpo¬
neret. ip̃i ea ferrent libẽr᷑ assensit.
Cumq uenerabiles legati ingen¬
tia dona martirũ scilicet reliquias
ferentes. lam et bñ sperati marti¬
capud etiam gloriosi martius pan¬
taleonis secum cumbtĩs ossibꝰ cipͥa¬
ni ħentes reuerterent᷑ ꝓsperis usi uelis
tandem peruenunt celaten. Ibi ꝙ¬
sacra membra martirũ signata re¬
suam glorioso imperatori renũtia¬
runt. Et ut aĩm regis amplio sibi
delegatione strenue ꝑfecta cõcilia¬
rent: Inter alia de scõrum reliqͥis
ab affrca deportatis eius aĩoᷤ attol¬
lunt. Unde ille płumĩ ietus. eas
tamoiu apud arelathen dignaue¬
neratione reẜuarl nissit. donec ip̃o
magno opere in regno suo templũ
conceteret ũbi tam p̾ciosum pig¬
nus ingenti cultu et ornatu repo¬
neret. Ses em̾gentib cairsis dũ
opus tardius construitur: occasio¬
ossa martiru mei liceret. Annuit
imꝑater. Sed et isdem ocius uotuz

Expanded text:
regum ac principum amicitiae praeporegum ac principum amicitiae praeponeret, ipsi ea ferrent, libenter assensit. Cumque venerabiles legati ingentia dona, martyrum scilicet reliquias ferentes nam et beati Sperati martycaput etiam martyris gloriosi Pantaleonis secum cum beatis ossibus Cypriani habebant reverterentur, prosperis usi velis, tandem pervenerunt Arelaten. Ubi sacra martyrum membra signata intesuam glorioso imperatori renuntiarunt, et, ut animum regis amplius sibi de legatione strenue perfecta conciliarent, inter alia de sanctorum reliquiis ab Africa deportatis ejus animos attollunt. Unde ille plurimum laetus, eas tam diu apud Arelaten digna veneratione reservari jussit, donec ipse magno aliquo opere in regno suo templum conderet, ubi tam pretiosum pignus ingenti cultu et ornatu reponeret. Sed, emergentibus causis, dum opus tardius construitur, occasioossa martyrum ei liceret. Annuit imperator. Sed et isdem ocius votum
Abbreviated transcription (Latin):
nia uiroꝵ ab ecc̃a sc̃ĩ martirrs m̃rcelli.
letania moͣchoꝵ ab eccła scõꝵ marti¬
rum ioħis ⁊ pauli. Letaniã ancillaꝵ
dei ab eccła bt̃oru. martirũ
cosine et damani. Letania feĩarum
Nullus uestrum ad terrena opera
in agros exeat. Aullus qdͥl negoti
districtus iudex dum culpas nras
ost multoꝵ curricula annoꝵ.
oriosissimo bearolo francis ĩperã¬
te contigit legationem francoꝵ
ferentibus illustres ac sapientia
cntũspectos legatos transitũ per
affricam fetisse. hi cũ cartaginem
dirutã et loca uenerabilia scõrum
martirũ reu̾tentes arege ꝓsaruz
aarorl qui exceptõ india totũ peste¬
tenebat. orientẽ tenebat facile sibi cõ¬
siliato principe. ac fauorẽ in re tali
p̾stante pro magno mun̾e rogauer.
ut ossa beati cipriani mtis eis ferẽ¬
dam permittent. Qd̾ ille nõ mͣgno
ducens continuo postulata conces¬
sit: ut que pio ĩperatore cuius gr̃a
oĩum qui in toto orbe terrarũ erat

Expanded text:
a virorum ab ecclesia beati martyris Marcelli, litania monachorum ab ecclesia martyrum Joannis et Pauli, litania ancillarum Dei ab ecclesia beatorum martyrum Cosmae et Damiani, litania feminarum Nullus vestrum ad terrena opera in agros exeat, nullus quodlibet negotiudistrictus judex dum culpas nostras ost multa vero curricula annorum, gloriosissimo Carolo Francis imperante, contigit, legationem Francorum ferentibus, illustres ac sapientia circumspectos legatos transitum per Africam fecisse. Hi cum Carthaginem dirutam et loca venerabilia sanctorum martyrum revertentes a rege Persarum Aaron, qui, excepta India, totum penetenebat Orientem, vidissent, facile sibi conciliato principe, ac favorem in re tali praestante, pro magno munere rogaverunt, ut ossa B. Cypriani eis ferenda permitteret. Quod ille, non magni ducens, continuo postulata concessit; utque pio imperatori, cujus gratiam omnium qui in toto terrarum orbe erant
Abbreviated transcription (Latin):
ter operante: et impr̃e iam uotũ
suum de edificatione templi non
longe ab̾ alia transferente. sc̃s ep̃s
beatissimas reliquias głosorum
martirum in pͥdicta eecła post
uenerabile et sacrum altare decẽ¬
tissima sepultura recondidit. ac
posteris ciuibꝰ suis ꝓfutura̾m ho¬
norabilit̾ cõmendauit. ⁊ lonmł

Expanded text:
e, et imperatore jam votum suum de aedificatione templi in longe alia transferente, sanctus episcopus beatissimas reliquias gloriosorum martyrum in praedicta ecclesia post venerabile et sacrum altare decentissima sepultura recondidit, ac posteris civibus suis profuturas honorabiliter commendavit. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
tũ in lectulo corpus deo sacre uir¬
ginis qĩ dormientis silẽ. Sed et
disco operto uultus indum̾to. mõ

Expanded text:
tum in lectulo corpus sacrae Deo virginis quasi dormientis simile. Sed et discooperto vultus indumento, mo
Abbreviated transcription (Latin):
sesans equitatus. pͥmo congressu
a britãnis uictus. ibiq labienus
tribunꝯ occisus est. Secundo plio
cũ magno suoꝵ discrimine uic¬
tos britãnos in fugam uertit. In¬
in huiꝰ ulteriore ripa. crassobella¬
uno duce. i mensa hostium multi¬
tudo consederat. ripam qͥue sudi
sudiũ ibidẽ usq hodie uisuntur:
et uidetur inspectantibo. ꝙ sĩgule
earum admodũ humani femo¬
ris grosse et cutũfuse plumbo: im¬
mobiliter sint in ꝓfundũ flumi
pͥhensum acuitatum est. barbari
legionum ĩpetum non ferẽtes:
siluis se se abdidere. Unde crebris
eruptionibꝰ. romanos grauit
arsepe lacerabant. Int̾ea trino¬
uantũ firmissia ciuitas cum an¬
dragia duce. Datis .xl. obsidibus.
cesari sese dedit. qd̃ exemplum
secute alie urbes c̃plures in fced̾
romanoꝵ uenerunt. hisdẽ de
mõstrantibꝰ: cesar oproũ crasso¬
bellauni inter duas paludes sitũ.
obtentu insuꝑsiluarum muni¬
confertissimum: Tandẽ graui cã¬
pugnacepit. Ex in cesar abrita¬

Expanded text:
esaris equitatus primo congressu a Brittanis victus, ibique Labienus tribunus occisus est: secundo praelio cum magno suorum discrimine victos Brittanos in fugam vertit: inIn hujus ulteriore ripa Cassobellauno duce, immensa hostium multitudo consederat, ripamque fluminisudium ibidem usque hodie visuntur, et videtur inspectantibus quod singulae earum ad modum humani femoris grossae, et circumfusae plumbo immobiliter erant in profundum fluminhensum ac uitatum est, barbari legionum impetum non ferentes siluis sese abdidere, unde crebris eruptionibus Romanos grauitaepe lacerabant. Interea Trinovantum firmissima civitas cum Adrogorio duce, datis quadraginta obsidibus, Caesari sese dedit. Quod exemplum secutae urbes aliae complures, in foedus Romanorum venerunt, iisdemque demonstrantibus Caesar oppidum Cassouellauni inter duas paludes situm, obtentu insuper siluarum munionfertissimum tandem graui pugna cepit. Exim Caesar a Brita
Abbreviated transcription (Latin):
deritis tempestas uobis et uentus
contrarius suꝑueniet. Sed tu me¬
mento ut hoc oleum qd̃ tibi do mit̃¬
tas in mare. Et statim quiescen¬
tibus uentis serenitas maris uos
leta ꝓsequetur. accipito itinere do¬
num remittet. Que cuncta ut
p̾dixerat antistes: exordine com¬
pletasunt. Et quide in primis
furentibus undis pelagi. tẽpta¬
bant naute anchoris in mare
missis naui retinere. ⁊eq hoc a¬
gentes aliquid ꝓficiebant. Cumꝙ
tem sibi omines ĩminere.⁊ iam ia¬
ꝙ a desse uiderent: tandem p̾sbĩ
reminiscens uerba antistitis. assũ¬
pta ampulla misit deoleo in pon¬
tum et statim ut p̾dictum erat.
uerit. C uius ordinem miraculi ñ
quilibet dubius relator s fidelissi

Expanded text:
deritis, tempestas vobis et ventus deritis, tempestas vobis et ventus contrarius superveniet: sed tu memento ut hoc oleum quod tibi do, mittas in mare; et statim quiescentibus ventis, serenitas maris vos aeta prosequetur, ac cupito itinere domum remittet. » Quae cuncta ut praedixerat antistes, ex ordine completa sunt: et quidem inprimis furentibus undis pelagi, tentabant nautae anchoris in mare missis navem retinere, neque hoc agentes, aliquid proficiebant: cumque tem sibi omnes imminere, jamjamque adesse viderent, tandem presbyter reminiscens verba antistitis, adsumpta ampulla, misit de oleo in pontum, et statim, ut praedictum erat, verit. Cujus ordinem miraculi non quilibet dubius relator, sed fideliss
Abbreviated transcription (Latin):
gua patria quẽ r ex et domestici
eius nõ nouerant qͣr la crimaret᷑
uita rapiendum. Non enĩ digna ẽ
hec gens talem here rectorem. tlec
multo post dira antistitis p̾sagiatͥs¬
ti regis funere de quo supra diximꝰ
impleta sunt. Sed et ip̃e antistes ay¬
tan. non plus q̃. xii. post occisionem
regis quem amabat dies .i. pridie
tua laborum suorum a dño pͥmiã
miraculoꝵ signis internus
arbiter edocuit. E quibus tria me¬
morie pandere satis sit. Presbiter
bilis: cum mitteretur canahan ob
adducendam inde coniugem Regi
osuui. filiã uidelicet heduini regis
eanfledam. que occiso patre illuc
fuerat adducta. qui terrestri qui¬
dem itinere illo uenire. sed nanigio
cũ uirgine redire disponebat: Acces¬
sit ad ep̃m aydanũ obsecrans eumi
pse suisq qui tantum iter erant
adgressuri dno supplicaret q iube¬
nedicens illos. ac domino cõmẽ¬
dans dedit etiam oleum scĩficatũ.
Scis inqͥens qr ubi nauem ascen¬

Expanded text:
sua patria, quem rex et domestici sua patria, quem rex et domestici ejus non noverant, quare lacrymaretur vita rapiendum: non enim digna est haec gens talem habere rectorem. » Nec multo post, dira antistitis praesagia tristi regis funere, de quo supra diximus, impleta sunt. Sed et ipse antistes Aedan non plus quam duodecimo post occisionem regis quem amabat die, id est, pritua laborum suorum a Domino praemia miraculorum signis internus arbiter edocuit DCXLIII-DCLI, e quibus tria memoriae causa ponere satis sit. Presbyter bilis, cum mitteretur Cantiam ob adducendam inde conjugem regi Osuio, filiam videlicet Aeduini regis Eanfledam , quae occiso patre illuc fuerat adducta: qui terrestri quidem itinere illo venire, sed navigio cum virgine redire disponebat, accessit ad episcopum Aidanum, obsecrans eum, pro se suisque qui tantum iter erant adgressuri, Domino supplicare. Qui benedicens illos, ac Domino commendans, dedit etiam oleum sanctificatum: « Scio, inquiens, quia ubi navem ascen
Abbreviated transcription (Latin):
rimos uel alias species que ad pau¬
perum dona sufficerent ꝙͣuis illũ
eis equm non dares: quemtibi
spetiałr possidendum elegi ꝯ Cui
statim ep̃s. Quid loqueris inqͥt
filius equi. ꝙͣ ille filius dei: Qui¬
bus dictis intrabant ad prandend̾.
Et ep̃s quidem residebat ui loco suo.
cum ministris. Et repente calefa¬
ciendum recordans uerbum qd̃
dixerat ille antistiti: discinxit se
gladio suo et dedit illum ministͦ.
festinusq accedens ante pedes
ep̃i corruit. postulans ut sibi pla¬
catus esset qr nunꝙ̃ inquit dein¬
ceps aliquid loquar de hoc aut iu¬
dicabo. quid uel ꝙͣtum de pectiña
nrã filiis dei tribuas. Quod uidẽs
ep̃s. multum pertinuit. ac statim
exsurgens: leuauit eum ꝓmit¬
tens se multum illi esse placatũ:
Dum mͦ ille residens ad epulas
tristitiam deponet. Dumꝙ Rex
iubente ac postulante ep̃o letitiã
reciperet: Cepit econtra ep̃s tris¬
tis usq ad lac rimarũ ꝓfusionez
effici. Quenrdum p̾sbr suus lin

Expanded text:
rimos, vel alias species quae ad pauperum dona sufficerent, quamvis illum eis equum non dares, quem tibi specialiter possidendum elegi? » Cui statim episcopus. « Quid loqueris, inquifilius equae, quam ille filius Dei? » Quibus dictis, intrabant ad prandendum. Et episcopus quidem residebat in suo loco. cum ministris: et repente inter calefaciendum recordans verbum quod dixerat illi antistes, discinxit se gladio suo, et dedit illum ministro, festinusque accedens ante pedes episcopi conruit, postulans ut sibi placatus esset, « Quia nunquam, inquit, deinceps aliquid loquar de hoc, aut judicabo quid vel quantum de pecunia nostra filiis Dei tribuas. » Quod videns episcopus, multum pertimuit, ac statim exsurgens levavit eum, promittens se multum illi esse placatum, dummodo ille residens ad epulas tristitiam deponeret. Dumque rex, jubente ac postulante episcopo, laetitiam reciperet, coepit e contra episcopus tristis usque ad lacrymarum profusionem effici. Quem dum presbyter suus lingua
Abbreviated transcription (Latin):
ti qui hec audire potuerunt ẽxorã¬
dam in adũsis diuinam clemẽ¬
tiam. et ad salutaria ieiunioru
remedia subeunda. sut mirabili
accensi: et ex eotempore non solum
in eddem monasterio: sed et inple¬
risq locis aliis. cepit ãnuatim eiusd̾

Expanded text:
ti qui haec audire potuerunt, ad exoranti qui haec audire potuerunt, ad exorandam in adversis divinam clementiam, et ad salutaria jejuniorum remedia subeunda sunt mirabiliter accensi; et ex eo tempore non solum in eodem monasterio, sed et in plerisque locis aliis, coepit annuatim ejusd
Abbreviated transcription (Latin):
uultus erant letissimi ac pulch̾¬
ris ac uenustatis esse posse crede¬
bani. Unus quidem attonsus
erat ut clericus: alius hebat bar¬
bam ꝓlixam. Dicebantq qr unꝰ
eorum petrus. alius uocaretur
paulus. Et ip̃i essent ministri do¬
mini et saluatoris nr̃i ihu xp̃i.
ad tuitionẽ nr̃i monasterii missi
ab ip̃o de celis. Credidit ergo uer¬
bis pueri p̾sb̃r. ac statim egressus
nit eadem ip̃a die osualdum re¬
gem fuisse pereptum. bocatisꝙ
fratrib. parari prandiũ. missas
fieri. atq omnes coĩcare more
solito. p̾cepit sił. et infirmanti pu¬
ero de eodem sacrificio dnĩce obla¬
tionis particulam deferri manda¬
uit. Quibus ita gestis: nõ mł¬
topost eadeam ip̃a die puer defc̃¬
tus est. suaq morte probauit ua
fuisse uerba que ab apłis xpisti
audierat. Sed et hoc eius uerbũ
testimonium perhibuit qd̾ nẽo
p̾ter ip̃m tempore illo ex eodem
est monasterio raptus de mun¬
do. Ex qua nimirum uisione młͥ¬

Expanded text:
vultus erant, laetissimi ac pulchervultus erant, laetissimi ac pulcherris ac venustatis esse posse credebam. Unus quidem attonsus erat ut clericus, alius barbam habebat prolixam: dicebantque quod unus eorum Petrus, alius vocaretur Paulus: et ipsi essent ministri Domini et Salvatoris nostri Jesu Christi, ad tuitionem nostri monasterii missi ab ipso de caelis. » Credidit ergo verbis pueri presbyter, ac statim egressus nit eadem ipsa die Osualdum regem fuisse peremptum: vocatisque fratribus, parari prandium, missas fieri, atque omnes communicare more solito praecepit: simul et infirmanti puero, de eodem sacrificio dominicae oblationis particulam deferri mandavit. Quibus ita gestis, non multo post, eadem ipsa die puer defunctus est, suaque morte probavit vera fuisse verba quae ab apostolis Christi audierat. Sed et hoc ejus verbis testimonium perhibuit, quod nemo praeter ipsum tempore illo ex eodem est monasterio raptus de mundo; ex qua nimirum visione mul
Abbreviated transcription (Latin):
te solũ qui hodierna es die liberã¬
dus a morte. et ad uisionem dii
xp̃i cui fidelr seruisti. perducendus
osu aldi. qui qͦndam genti norda¬
nhymbrorum. et regni tempora
ad regnum perhẽpne ducit de¬
uotione sublimiter prefuit. confer¬
re dignata est. Hac et enĩ die idẽ
Rex ab indelbꝰ in bello corporałr
extinctus: mox ad sempiterna a¬
nimarum giudia assũp̃tus in
celum et elecorum est sociatus
agminibus. Querant in suis
codicibus in cuibus defunctorũ
est ad notata xpositio. et inueni¬
ẽt illum hacut diximus dixe
raptum esse e scło. Celebrent
ergo missas ꝑr cuncta monaste¬
orabat ad dñm et cuc̃tis cuͣm ue¬
nientibus ad cc̃am fratribus. cõ¬
municent ones sacrificiis cele¬
stibus. et ita solto ieiunio corpus
quoq suis refiant alimentis.
Que cum omiuocato ad se pre¬
sbitt̾o puer u̾ba arrasset: interro¬
tus. quales essent hãbitu uł spetie.
uiri qui sibi apparuissent. Res¬
pondit. preclari omĩno hĩtus. et

Expanded text:
te solum qui hodierna es die liberandus a morte, et ad visionem Domini Christi cui fideliter servisti, perducendus Osualdi, qui quondam genti Nordanhymbrorum et regni temporalad regnum perenne ducit devotione sublimiter praefuit, conferre dignata est. Hac etenim die idem rex ab infidelibus in bello corporaliter exstinctus, mox ad sempiterna animarum gaudia adsumptus in caelum et electorum est sociatus agminibus. Quaerant in suis codicibus in quibus defunctorum est adnotata depositio, et invenient illum hac, ut diximus, die raptum esse de saeculo. Celebrent ergo missas per cuncta monasteorabat ad Dominum: et cunctis convenientibus ad ecclesiam fratribus communicent omnes sacrificiis caelestibus, et ita soluto jejunio corpus quoque suis reficiant alimentis. » Quae cum omnia vocato ad se presbytero puer verba narrasset, intertus quales essent habitu vel specie viri qui sibi apparuissent. Respondit: « Praeclari omnino habitus et
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ ea que per stultitiã colui. nunc
ad exemplum omĩum aptiꝯ ꝙͣ ip̃e
per sapientiam michi a deouero do¬
natam destruam ⁊ Statimq abiecta
superstitione uanitatis: rogauit sͥ
regem arma dare. et quin emissari
ergo gladio accepit lanceam ĩ manu.
et ascendens enuissarium regis ꝑge¬
bat ad ydola. Qd̾ aspitiens nulgus.
estimabat eum insanire. Nlec distu¬
quam tenebat. Multumꝙ gaui¬
sus deagnitione uerl deicultus: ius¬
sit socus destruere ac succendere fanũ
cum omĩbus ceptis suis. Ostendr̃
autem locus ille quondam ydoloruz
non longe a beburaco ad orientem
ultra amnem deruuentionẽ. et uccã
hodie gocdmundin gaham uibi põtifer

Expanded text:
enim ea quae per stultitiam colui, nunc enim ea quae per stultitiam colui, nunc ad exemplum omnium aptius quam ipse per sapientiam mihi a Deo vero donatam destruam? » Statimque abjecta superstitione vanitatis, rogavit sibi regem arma dare et equum emissariuergo gladio accepit lanceam in manu, et ascendens emissarium regis, pergebat ad idola. Quod aspiciens vulgus, aestimabat eum insanire. Nec distuquam tenebat: multumque gavisus de agnitione veri Dei cultus, jussit sociis destruere ac succendere fanum cum omnibus septis suis. Ostenditur autem locus ille quondam idolorum non longe ab Eburaco ad orientem, ultra amnem Dorwentionem, et vocatur hodie Godmunddingaham, ubi pontifex
Abbreviated transcription (Latin):
ceteri maiores natu ac regis consi¬
liarii diuinitus admoniti ꝓseque¬
bantur. Adiecit aut̃ coͬfi qr uellet
ip̃m paulinum diligentius audire:
de ded quem predicabat uerbum fa¬
cientem. Qd̾ cum iubente rege fa¬
ceret: exclamauit auditis ẜmoni
bus eius dicens. Iam olim intelle¬
xeram nicħ esse qd̾ colebamus qr ui¬
delicet quanto studiosius in eocul¬
tu ueritatem querebã tantominꝰ
ĩueniebam. Nunc autem aperte
ꝓfiteor.qr in hac predicatione ueri¬
tas claret illa que nobis uite salutis
ac beatitudinis eterne dona ualet tri¬
buere. Unde suggero Rex ut tem¬
plaet altaria que sine fructuntilita¬
tis sacrauimꝰ: otius a nathemati
et igni contradamꝰ. Quid plira ꝯ
lizandi beato paulmo Rex. et abre¬
nuntiata ydolatria. fidem se xp̃i sus¬
cipere confessus est. Cumq apfa¬
to pontifice sacrorum suorum q̃rerz
quis aras et fanas ydoloꝵ cũ septis
quibus erant circundata pͥmus
ꝓfanare deberet: ille rendit. E goqͥs

Expanded text:
caeteri majores natu ac regis consicaeteri majores natu ac regis consiliarii divinitus admoniti prosequebantur. Adjecit autem Coifi, quia vellet ipsum Paulinum diligentius audire de Deo quem praedicabat, verbum facientem. Quod cum jubente rege faceret, exclamavit, auditis ejus sermonibus, dicens: « Jam olim intellexeram nihil esse quod colebamus: quia videlicet quanto studiosius in eo cultu veritatem quaerebam, tanto minus inveniebam. Nunc autem aperte profiteor, quia in hac praedicatione veritas claret illa, quae nobis vitae, salutis et beatitudinis aeternae dona valet tribuere. Unde suggero, rex, ut templa et altaria quae sine fructu utilitatis sacravimus, ocius anathemati et igni contradamus  Al., tradamlizandi beato Paulino rex, et abrenunciata idolatria, fidem se Christi suscipere confessus est. Cumque a praefato pontifice sacrorum suorum quaereret, quis aras et fana idolorum cum septis quibus erant circumdata, primus profanare deberet; ille respondit: « Ego. Quis
Abbreviated transcription (Latin):
predicantur. meliora esse et fortio¬
ra hita ex aminai perspexis. absq
ullo cunctamine suscpere illa fe¬
stinemus. Cuius suasioni uerbis¬
q priusq prudentib alius optimͣ¬
tum tubuens assensum continuo
subdidit. Talis inquiens mͥ uidet᷑
Rex uita hominũ presens in terris.
ad comparationẽ ꝙ nobis incertũ
est temporis: quale cum te residẽ¬
te adcenam cum ducibo ac mini¬
stris tuis tẽpore brumali. accenso
quidem foco in medio et calido ef¬
fecto cenaculo. furentibus autem
foris per omĩa turbinibus hyema¬
lium pluuiarum uel niuiuz adue¬
uiens unus passerum domũ citissiẽ
hostium ingrediens mox per aliũd
exierit: ip̃o quidem tempore quo ĩtꝯ
est hyemis tempestate non tangr̃.
ad momentum excurso: mox de
hyeme in hyemẽ regrediens tuis ocu¬
lis elabr. Ita autem uita hominũ
ad modicum apparet: Quid autẽ
sequatur qui due p̾cesserit. ꝓrsus
ignoramus. EInde si hec noua doe

Expanded text:
praedicantur, meliora esse et fortiopraedicantur, meliora esse et fortiora, habita examinatione, perspexeris, absque ullo cunctamine suscipere illa festinemus. Cujus suasioni verbisque prudentibus alius optimatum regis tribuens assensum, continuo subdidit: « Talis, inquiens, mihi videtur, rex, vita hominum praesens in terris, ad comparationem ejus quod nobis incertum est temporis, quale cum te residente ad coenam cum ducibus ac ministris tuis tempore brumali, accenso quidem foco in medio et calido effecto coenaculo, furentibus autem foris per omnia turbinibus hiemalium pluviarum vel nivium, adveniensque unus passerum domum citissime ostium ingrediens, mox per aliud exierit. Ipso quidem tempore quo intus est, hiemis tempestate non tangiturad momentum excurso, mox de hieme in hiemem regrediens, tuis oculis elabitur. Ita haec vita hominum ad modicum apparet; quid autem sequatur, quidve praecesserit, prorsus ignoramus. Unde si haec nova doct
Abbreviated transcription (Latin):
uibus auditis Rex susciꝑe¬
quidem se fidem quã dccebatꝰ.
et uelle ⁊ debere respondebat. Uerũ
adhuc cum amicis principibꝰ &
rum esse dicebat: ut si et illi eadẽ
cũ eosentire uellẽt: omnes pariter
in fonte uite xp̃o consecrarentur.
Et ãmuente paulino fecit ut di¬
xit. Habito enĩ cum sapientib
consilio: sciscitabatur sigillatim
ab hominibus. qualis sibi doctri¬
na heceatenus inaudita. & nouus
diuinitatis qui predicabatur cł¬
tus uideretur. Cui pͥmꝰ pontifi
Tu uide Rex quale sit hoc qd nob̾
qr nicħ om̃ino uirtutis habet. ni¬
cħ̾ utilitatis. religio illa quã huc
studiosius ꝙͣ ego culture deorum
nrorum se subddidit: et nichoꝰ mł
ti sunt qui ampliora ⁊ te beneficia
ꝙ̃ ego. et maiores accipiunt digni¬
tates: ꝯMagisq ꝓsperantur ĩ oĩbꝰ
que agenda uel acquirenda dispo¬
nunt. Si autẽ dii aliquid ualent
me potiꝯ iuuare uellent. qui ill̾
ĩ pensuis ẜuire curaui. Unde res¬
tat ut si ea que nunc nobis noua

Expanded text:
uibus auditis, rex suscipequidem se fidem quam docebat, et velle et debere respondebat. Verum adhuc cum amicis principibus rum esse dicebat, ut si et illi eadem cum illo sentire vellent, omnes pariter in fonte vitae Christo consecrarentur. Et annuente Paulino, fecit ut dixerat. Habito enim cum sapientibus consilio, sciscitabatur singillatim ab omnibus, qualis sibi doctrina haec eatenus inaudita, et novus divinitatis qui praedicabatur cultus videretur. Cui primus pontific« Tu, vide, rex, quale sit hoc quod nobis quia nihil omnino virtutis habet, nihil utilitatis religio illa  Al., hastudiosius quam ego culturae deorum nostrorum se subdidit; et nihilominus multi sunt qui ampliora a te beneficia quam ego, et majores accipiunt dignitates, magisque prosperantur in omnibus quae agenda vel adquirenda disponunt. Si autem dii aliquid valerent, me potius juvare vellent, qui illis impensius servire curavi. Unde restat, ut si ea quae nunc nobis nova
Abbreviated transcription (Latin):
ei custodia nocte illa erat delegata.
s sopori: astitit ei quidam per sõp¬
nium. eumq salutans ac suo ap¬
pellans noĩe: cedion inquid cã¬
ta michi aliquid. At ille respondit.
Nescio inquit cantare. Nam et id̾o
de conuiuio egressus hͥc se cessi qr
cantare non poteram. Eursum
ille qui cum eo loquebatur. At tñ
ait michi cantare habes. Quidin¬
quit debeo cantare ⁊ Et ille. san¬
ta inquit principium creaturaꝵ.
Quo accepto responso: statim ip̃e
cepit cantare iu laudem dei condi¬
toris.uersus quos nuꝙͣ audierat.
Quoꝵ iste est sensus. Nuc̃ lauda¬
re debemus auctorẽ regni celestis.
potentiam creatoris et consiliũ
illius. facta patris glorie. Quanͦ
ille cum sit eternus deus oĩum mi¬
raculoꝵ auctor extitit. Qui pͥmo
filiis hominum celum ꝓ crimi
culmine tecti. de hinc terrarũ custos
humani generis op̃s creauit. h
est sensus. Non aut̾ ordo ip̃e u̾boꝵ.
que dormiens ille canebat. Neq
enĩ possunt carmina ꝙͣuis optĩe

Expanded text:
ei custodia nocte illa erat delegata, set sopori, adstitit ei quidam per somnium, eumque salutans, ac suo appellans nomine: « Caedmon, inquit, canta mihi aliquid. » At ille respondens, « Nescio, inquit, cantare; nam et ideo de convivio egressus huc secessi, quia cantare non poteram. » Rursum ille qui cum eo loquebatur, « Attamen, ait, mihi cantare habes. » « Quid, inquit, debeo cantare? » At ille, « Canta, inquit, principium creaturarum. » Quo accepto responso, statim ipse coepit cantare in laudem Dei conditoris versus, quos nunquam audierat, quorum iste est sensus: « Nunc laudare debemus auctorem regni caelestis, potentiam creatoris, et consilium illius facta Patris gloriae. Quomodo ille cum sit aeternus Deus, omnium miraculorum auctor exstitit, qui primo filiis hominum caelum pro culmine tecti, dehinc terram custos humani generis omnipotens creavit. » Hic est sensus, non autem ordo ipse verborum quae dormiens ille canebat; neque enim possunt carmina, quamvis optime
Abbreviated transcription (Latin):
set baugustaldensis eccle receptꝰ.
et idem ioħes defucto bosa uiro mł¬
te sc̃itatis et huilitatis ep̃s ꝓ eo
eburati substitutus uenerit ipse
tempore quodam ad monast̾n
uirginum in loco qui uocatur ue¬
tadimn. cuitunc ereburgi albatis¬
sa prefuit. Ubi cum uenissemꝰ
inquit et magno uniu̾sorum gau¬
dio suscepti essemus: iudicauit nob̾
abbatissa. qr quedam de nuo uirginũ

Expanded text:
set Hagustaldensis Ecclesiae receptus, set Hagustaldensis Ecclesiae receptus, et idem Joannes, defuncto Bosa viro multae sanctitatis et humilitatis, episcopus pro eo Eboraci substitutus, venerit ipse tempore quodam ad monasterium virginum in loco qui vocatur Uetadun, cui tunc Heriburg abbatissa praefuit. « Ubi cum venissemus, inquit, et magno universorum gaudio suscepti essemus, indicavit nobis abbatissa, quod quaedam de numero virginu
Abbreviated transcription (Latin):
nchaͥ sue cogitationis ac uolunta¬
tis. qd̾ nunꝙͣ autea potuit aliis on¬
dere. In siłitudinem illius diuclau¬
di qui curatus ab apłis petro et io
ambulabat. et intrauit cum illis
intemplum. ambulans et exili¬
ens et laudans deum. Gaudens
nimirum uti officio pedum. quo
tanto erat tempore destitutus. Cu¬
ius sanitati congaudens ep̃s p̾ce¬
pit medico etiam sanande scabre¬
dini capitis eius curam adhibere.
fecit ut iusserat. et inuiante benedcõ¬
ne ac p̾cibꝯ antistitis: nata est cum
sanitate cutis uenusta species ca¬
pilloꝵ. factus ꝙ est iuuenis lim¬
prous uultu et loquela ꝓmptus.
capillis pulchertime crispis. qñte
fuerat deformis pauꝑ et mutus.
sicq de percepta letatus sospitate.
offerenti ei etiam ep̃o ut in sua fa¬
milia manendi locum acciperet.
magis domum reuersus est.¬
idem berectus et aliud de p̾¬
fato antistite miraculum. qr cum
reu̾entissimꝰ uir iulfridꝰ post lo¬
ngum exilium in episcopatum es¬

Expanded text:
arcana suae cogitationis ac voluntaarcana suae cogitationis ac voluntatis, quod nunquam antea potuit, aliis ostendere; in similitudinem illius diu claudi qui curatus  Al., add. est ab ambulabat; et intravit cum illis in templum ambulans, et exsiliens, et laudans Dominum; gaudens nimirum uti officio pedum, quo tanto erat tempore destitutus. Cujus sanitati congaudens episcopus praecepit medico, etiam sanandae scabredini capitis ejus curam adhibere. Fecit ut jusserat, et juvante benedictione ac precibus antistitis nata est cum sanitate cutis venusta species capillorum, factusque est juvenis limpidus vultu et loquela promptus, capillis pulcherrime crispis, qui ante fuerat deformis, pauper et mutus. Sicque de percepta laetatus sospitate, offerente etiam ei episcopo ut in sua familia manendi locum acciperet, magis domum reversus est.idem Bercthun et aliud de praefato antistite miraculum. Quia cum reverentissimus vir Uilfrid post longum exilium in episcopatum es
Abbreviated transcription (Latin):
ei insuperiore parte capitis nasci
ualeret. tamen in circuitu horridi
crines stare uidebantur. Hunc
ergo ad duci p̾cepit ep̃s. et ei in con¬
septis eiusdẽ mansionis paruum
tugurium fieri in quo manens co¬
ĩpleta septimana. sequẽti dnĩca
iussit ad se intrare pauꝑem ĩgres
so linguam ꝓferre exore ac sibi
ostendere iussit. Et apprehendẽs
eum dem̾to. signum scẽ crucis lĩ¬
gue eius imp̾ssit. quam signatã
reuocare inos. et loqui illum p̾cepͭ.
u̾bum affirmandi et consentien
di .i. etiam. Dixit ille statĩ soluto
uintulo lingue qd̾ iussus erat.
cũq singula lĩarum noĩa dicen¬
te ep̃o responderz/ ad dioit et silla¬
bas et uerba dicenda illi ꝓponere.
Et cuminoñbo consequẽter
responderet. Precepit eum sen¬
tentias longiores dicere. et fecit.
neq ultra cessauit tota die illa
et nocte sequente quãtum uigi¬
lare potuit ut ferunt qui pre¬
sentes fuere loqui aliquid. et

Expanded text:
ei in superiore parte capitis nasci ei in superiore parte capitis nasci valeret, tantum in circuitu horridi crines stare videbantur. Hunc ergo adduci praecipit episcopus, et ei in conseptis ejusdem mansionis parvum tugurium fieri in quo manens quoimae esset impleta septimana, sequente Dominica jussit ad se intrare pauperem, ingresso eo linguam proferre ex ore ac sibi ostendere jussit; et adprehendens eum de mento, signum sanctae crucis linguae ejus impressit, quam signatam revocare in os, et loqui illum praecepit: verbum adfirmandi et consentiendi, id est etiam. Dixit ille statim, soluto vinculo linguae, quod jussus erat. Cumque singula litterarum nomina dicente episcopo responderet, addidit et syllabas ac verba dicenda illi proponere. Et cum in omnibus consequenter responderet, praecepit eum sententias longiores dicere; et fecit: neque ultra cessavit tota die illa et nocte sequente, quantum vigilare potuit, ut ferunt qui praesentes fuere, loqui aliquid, et