comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
capuam redituros sequi se romam iussit.
Hac circumfusus multitudine simul sicu¬
ĩurbem adducentes. De re .p. tam̃ pͥmũ ac
de prouinciis ambo consules ad senatum
retulere. Ibi leuinus quo statu macedonia.
⁊ gretia etholi acarnanes locriq ẽent. quas¬
q ibi res ip̃e egisset terra mariq exposuit.
philippũ inferentem bellũ etholis in mace¬
doniam retro ab se compulsũ ad intima
penitus regni abisse. Legionẽq in deduci
posse. Classem satis ẽẽ ad arcemdum italia
regem. hec sedeq prouincia cui p̃fuerat.
consul. Tum de prouinciis cõmunis rela-¬
tio fuit. Decreuere patres ut altĩ consulũ
italia bellum q cum hannibale ꝓuiera
ec̃t alter classem cuit. otacilius presuislit
siciliamq prouinciam. cum .l. cintio. pr. ob¬
tineret. Exercitus eis duo decreti qͥ in etruria
galliaq ẽẽnt. ee .iiiͬ. erant. legiones urbane.
Due suꝑioris anni inetruriam due quib

Expanded text:
Capuam redituros, sequi se Romam iussit. Capuam redituros, sequi se Romam iussit. hac circumfusus multitudine, simul Sicuin urbem adducentis. de re publica tamen primum ac de prouinciis ambo consules ad senatum rettulere. ibi Laeuinus, quo statu Macedonia et Graecia, Aetoli, Acarnanes Locrique essent, quasque ibi res ipse egisset terra marique, exposuit: Philippum inferentem bellum Aetolis in Macedoniam retro ab se compulsum ad intima penitus regni abisse, legionemque inde deduci posse; classem satis esse ad arcendum Italia regem. haec de se deque prouincia, cui praefuerat, consul: tum de prouinciis communis relatio fuit. decreuere patres ut alteri consulum Italia bellumque cum Hannibale prouincia esset, alter classem cui T. Otacilius praefuisset Siciliamque prouinciam cum L. Cincio praetore obtineret. exercitus eis duo decreti qui in Etruria Galliaque essent; eae quattuor erant legiones; urbanae duae superioris anni in Etruriam, duae quibus
Abbreviated transcription (Latin):
conflecti possent ne se adultmũ ꝑditum
irent. nom̃q campanoꝵ. a .&. flaeco deleri si¬
nerent. flaccus sibipͥuatam simultatem cũ
campanis negare ullam ẽẽ publicas inimici¬
tias hostiles ⁊ ẽẽ ⁊ futuras quod adeo ammo
ẽẽ erga ppłm .r. sciret. Nullam em̃ in terris
gentem ẽẽ nullum infestiorẽ ppłm nomini
romano. Ideo se menib mclusos tenere eos.
quia sequi euasissent aliqua uelut feras be¬
stias ꝑ agrosuagari:⁊ laniare ⁊ trucidare qd̃¬
cumq obuium detur. Alios ad hannibalẽ
transfugisse. alios ad romam incendendam
profectos. inuenturũ in se mͥusto foro consu¬
lem uestigia scełis campanoꝵ ueste edem pe-¬
titam: ⁊ et̾nos ignes ⁊ conditum impenetra-¬
li fatale pignus imꝑii romani. Se minime
censere tutum eẽ. campanis potestatem in¬
trandi romana menia fieri. Leuinus cam-¬
panos uireuirando aflacco ad actos qͥnto
die qͣm asenatu responsum accepissent.

Expanded text:
flecti possent, ne se ad ultimum perditum flecti possent, ne se ad ultimum perditum irent nomenque Campanorum a Q. Flacco deleri sinerent. Flaccus sibi priuatam simultatem cum Campanis negare ullam esse: publicas inimicitias †hostilis† et esse et futuras, quoad eo animo esse erga populum Romanum sciret; nullam enim in terris gentem esse, nullum infestiorem populum nomini Romano. ideo se moenibus inclusos tenere eos, quia si qui euasissent aliqua, uelut feras bestias per agros uagari et laniare et trucidare quodcunque obuium detur; alios ad Hannibalem transfugisse, alios ad Romam incendendam profectos. inuenturum in semusto foro consulem uestigia sceleris Campanorum; Uestae aedem petitam et aeternos ignes et conditum in penetrali fatale pignus imperii Romani. se minime censere tutum esse Campanis potestatem intrandi Romana moenia fieri. Laeuinus Campanos, iure iurando a Flacco adactos quinto die quam ab senatu responsum accepissent
Abbreviated transcription (Latin):
locis ⁊ his diu̾sis ignes coorti eẽnt. Itaq
consul ex auctoritate senatus ꝓcontione
edixit. qui quoꝵ oꝑa id conflatum in¬
cendium profiteretur p̃mium fore. lib̾o
pecunam. Seruo. lib̾tatem. eo premio in¬
ductus campanoꝵ calauioꝵ seruus. manꝰ
ei nom̃ erat. Indicauit domino ᷤ ⁊ quinq
p̃terea uiuenes nobiles campanoꝵ quoꝵ
parentes.a .q. fulmo securi ꝑcussi erant id
incendium fecisse. Uulgoq facturos alia
ni comprehendant᷑. Comprehensi familieq:
eor ⁊ pͥmo eleuabantur index indiciumq.
pridie eum u̾b̃ib castigatõm ab dominis
discessisse ꝑ iram ac leuitatẽ. Ex re fortuita
crimen cõm̃tum. Ceterum ut coram co¬
arguebant᷑. ⁊ questio exministris facinoriᷤ
foro medio haberi cepta ẽ. fassi om̃s atq
le leuino capuam preteunti circum fusa
multitudo campanoꝵ ẽ obsecrantium
cum lacrimis ut sibi romam ad senatũ
ire liceret. oratum siqua miscłia tandem

Expanded text:
locis et iis diuersis ignes coorti essent. itaque locis et iis diuersis ignes coorti essent. itaque consul ex auctoritate senatus pro contione edixit qui, quorum opera id conflatum incendium, profiteretur, praemium fore libero pecuniam, seruo libertatem. eo praemio inductus Campanorum Calauiorum seruus—Manus ei nomen erat—indicauit dominos et quinque praeterea iuuenes nobiles Campanos quorum parentes a Q. Fuluio securi percussi erant id incendium fecisse, uolgoque facturos alia ni comprendantur. comprehensi ipsi familiaeque eorum. et primo eleuabatur index indiciumque: pridie eum uerberibus castigatum ab dominis discessisse; per iram ac leuitatem ex re fortuita crimen commentum. ceterum ut coram coarguebantur et quaestio ex ministris facinoris foro medio haberi coepta est, fassi omnes, atque aeris. consuli Laeuino Capuam praetereunti circumfusa multitudo Campanorum est obsecrantium cum lacrimis ut sibi Romam ad senatum ire liceret oratum, si qua misericordia tandem
Abbreviated transcription (Latin):
moresbelli diuturnitate euastatosagosᷤ
circa urbem quam infesto agmine isset.
hannibal exhaustam dilectib italiam⁊
ꝓre quod cannis cesus exercitus querebau¬
tur. ⁊ consules bellicosos ambos uiros acres¬
q nimis i feroces creatos qui uł in pace tͣm¬
quilla bellum excitare possent. nedum
in bello respirare cuuitatem forent pasu¬
ri.Intertupit hos sermones nocte que
pridie quintilic ⁊ fuit płib simullociᷤ
cirta forum incendium ortum. Codem tẽ¬
pore septem tab̾ne que postea quinq ⁊
argentarie que nunonoue appellantur
arsere. comprehensa postea priuata edi¬
ficatia. Neq eñĩ tum basilice erant com¬
prehense. lautumie. forumq piscatoriũ.
⁊ atrium regiuim. Edes ueste uix defen¬
sa ẽ. tredecim maxime seruoꝵ oꝑa qui
in publicum redempti ac manu missi
sunt. Nocte ⁊ die continuatum incendi¬
um fuit. nec ulli dubium erat humana
id fraurde factum ẽẽ. quod plurib simul

Expanded text:
mores. belli diuturnitatem et uastatos agros mores. belli diuturnitatem et uastatos agros circa urbem, qua infesto agmine isset Hannibal, exhaustam dilectibus Italiam et prope quotannis caesos exercitus querebantur, et consules bellicosos ambo uiros acresque nimis et feroces creatos qui uel in pace tranquilla bellum excitare possent, nedum in bello respirare ciuitatem forent pasri. interrupit hos sermones nocte quae pridie Quinquatrus fuit pluribus simul locis circa forum incendium ortum. eodem tempore septem tabernae quae postea quinque, et argentariae quae nunc nouae appellantur, arsere; comprehensa postea priuata aedificia—neque enim tum basilicae erant—comprehensae lautumiae forumque piscatorium et atrium regium; aedis Uestae uix defensa est tredecim maxime seruorum opera, qui in publicum redempti ac manu missi sunt. nocte ac die continuatum incendium fuit, nec ulli dubium erat humana id fraude factum esse quod pluribus simul
Abbreviated transcription (Latin):
omniũ romam uenit ¶. marcellus cũ
ydib martiis consulatũ inisset. senatum
eo die moris causa habuit. professus nicħ
uintiis acturum. stire se frequentes sicu¬
los ꝓpe urbem inuilł obtrectatoꝵ suorũ
eẽ. quib tm̃ ab ẽẽ ut ꝑ se ñliceat palam
rome crimina edicta. ficta ab inumicis uul¬
gare. ut in simularent aliquem sibi ti¬
morem absente collega dicendi de consu¬
le eẽ. ip̃e eis extimplo daturus senatum
fũit. Ubi quidem collega uenisset ñ pas¬
surum quicqͣm prius agi qͣm sicł̃i in se¬
natum introducant᷑. Odectum ꝓpe .a.
m. cornelios ꝑ totam siciliam habitum
ut qͣm płumi questum de se romam ue¬
nirent. eundem litteris falsis urbem im¬
plesse. bellum in sicilia ẽẽ ut suam lau¬
demminuat. Moderati amii glam eo
die adeptus consul senatum dimisit. Ac
ꝓpe iustitium omniũ rerum. futurũ u¬
debatur donec alter consul ad urbem ue¬
nisset. Otium ut solet excitauit plebis ru¬

Expanded text:
omnium Romam uenit. M. Marcellus cum omnium Romam uenit. M. Marcellus cum idibus Martiis consulatum inisset, senatum eo die moris modo causa habuit professus nihil ue de prouinciis acturum: scire se frequentes Siculos prope urbem in uillis obtrectatorum suorum esse; quibus tantum abesse ut per se non liceat palam Romae crimina edita ficta ab inimicis uolgare, ut ni simularent aliquem sibi timorem absente collega dicendi de consule esse, ipse eis extemplo daturus senatum fuerit. ubi quidem collega uenisset non passurum quicquam prius agi quam ut Siculi in senatum introducantur. dilectum prope a M. Cornelio per totam Siciliam habitum ut quam plurimi questum de se Romam uenirent; eundem litteris falsis urbem implesse bellum in Sicilia esse ut suam laudem minuat. moderati animi gloriam eo die adeptus consul senatum dimisit, ac prope iustitium omnium rerum futurum uidebatur donec alter consul ad urbem uenisset. otium, ut solet, excitauit plebis ru
Abbreviated transcription (Latin):
primo conuirationis fama a carnanice
quamqͣm ne oppͥmerent᷑ acarnanesiti¬
nerib magnis ierat. ultradium ẽ ꝓgres¬
sus. Iñ cum audisset reditum etholoꝵ ex
acarnana ⁊ ip̃e pellam rediit. Leuinus
iñs pͥncipio acorcira profectus nauib supe¬
rato leucatoa ꝓmuntorio cũ uenisset
naupactum anticirã. iñ se petiturũ e¬
oixit. ut presto ibi scopas etholiq ẽẽnt.
Sita anticira est in locide leua parte si¬
num corinthia cum intrantib reue ter¬
ra iter eo breuis nauigatio ab naupacto ẽ.
Tercio ferme post die utrimq oppugnars
cepta est. Grauiora mari oppugnatio erat.
quia ⁊ torm̃ta machineq omius genĩs
in nauib erant: ⁊ romani iñ oppugna¬
bant Itac intra paucos dies recpta uibs
ꝑ diditionem etholis tradit᷑. Preda ex nau¬
pacto romanis cessit. Littere leumo reddite
consulem eum absentem declaratum. ⁊
successorem uenire .p. sulpicium. Ceterũ
diuiturno ibi morbo implicitus seriuis spe

Expanded text:
primo coniurationis fama Acarnanicae; primo coniurationis fama Acarnanicae; quanquam ne opprimerentur Acarnanes itineribus magnis ierat, ultra Dium est progressus; inde cum audisset reditum Aetolorum ex Acarnania, et ipse Pellam rediit. Laeuinus ueris principio a Corcyra profectus nauibus superato Leucata promuntorio cum uenisset Naupactum, Anticyram inde se petiturum edixit ut praesto ibi Scopas Aetolique essent. sita Anticyra est in Locride laeua parte sinum Corinthiacum intranti; breue terra iter eo, breuis nauigatio ab Naupacto est. tertio ferme post die utrimque oppugnari coepta est; grauior a mari oppugnatio erat quia et tormenta machinaeque omnis generis in nauibus erant et Romani inde oppugnabant. itaque intra paucos dies recepta urbs per deditionem Aetolis traditur: praeda ex pacto Romanis cessit. litterae Laeuino redditae consulem eum absentem declaratum et successorem uenire P. Sulpicium ; ceterum diuturno ibi morbo implicitus serius spe
Abbreviated transcription (Latin):
nassumq amissa cernens romanaq in¬
super arma ingruere ira magis instruit
qͣm consilio bellũ. coniugib libensq ⁊ se
sis. ab quindecim. ad .lx. annos coniurãt
nͥ uictores señ redituro. Qm uictus acie exceᷤ¬
sisset. eum nequis urbe. tecto mensa lare.
reciperet. Diram execrationẽ in ppłares
obtestationem quam scissimam potue¬
tuerunt adu̾sus hospites composuerũt.
Precatiq simul epirotassunt. ut qui suoꝵ
in acie cetidissent. eos uno tumulo conte¬
gerent adhiberent.q humatis titulum.
Hic siti sunt acarnanes. qui adũsus ium
atq inuiriam etholoꝵ pro patria pugnã¬
tes mortem occubuerunt. Per hec incita¬
tis animis castra inextremis finib suis
obiua hosti posuerunt. Nuntiis ad phi¬
lippum missis quanto res in dicrimine
eẽtomtitere philippum id quod in mani¬
b erat. coegerunt bellum. Iamphorma
ꝑ deditionem recepta. ⁊ prosꝑo alio succe¬
su rerum etholoꝵ impetum tardauerat.

Expanded text:
Nassumque amissa cernens Romanaque inNassumque amissa cernens Romanaque insuper arma ingruere, ira magis instruit quam consilio bellum. coniugibus liberisque etsis, ab quindecim ad sexaginta annos coniurant nisi uictores se non redituros; qui uictus acie excessisset, eum ne quis urbe tecto mensa lare reciperet, diram exsecrationem in populares, obtestationem quam sanctissimam potuerunt aduersus hospites composuerunt; precatique simul Epirotas sunt ut qui suorum in acie cecidissent eos uno tumulo contegerent, adicerentque humatis titulum: 'hic siti sunt Acarnanes, qui aduersus uim atque iniuriam Aetolorum pro patria pugnantes mortem occubuerunt.' per haec incitatis animis castra in extremis finibus suis obuia hosti posuerunt. nuntiis ad Philippum missis quanto res in discrimine esset, omittere Philippum id quod in manibus erat coegerunt bellum, Iamphorynna per deditionem recepta et prospero alio successu rerum. Aetolorum impetum tardauerat
Abbreviated transcription (Latin):
leriter uertit iter. Iñ dardanoꝵ urbem si¬
tam in machedoniam transitum darda¬
nis facturam cepit. His raptim actis me¬
mor etholici iunctiq cum eo romani bel¬
li ꝑpellagoniamr ilyncum ⁊ boetiam in
thessaliam descendit. Ad bellum secum ad¬
uersus etholos capessendum meitari posse
homines credebat. Et relicto ad fauces thessa¬
lie ꝑseo cum . uͦii. milib armatoꝵ ad arcẽ¬
dos aditu etholos ip̃e priꝰꝗͣ maiorib occu¬
paretur reb in machedoniam atq iñ in
t̾raciam exercitum acui edos duxit. Incur¬
rere aa gens in macedonia solita erat. ubi
regem occupatum externo bello ac sine p̃¬
sidio ẽẽ regnum sensisset. ad frangendas
caput arcemq medice oppugnare cepit.
scopas ubi profectum in thraciam regem
occupatumq ibi bello audiuit armata
iuuentute etholoꝵ bellum inferre acar-¬
nanie parat. Aduersus quod se acarnanũ
gens. ⁊ uirib impar etiam menia das

Expanded text:
leritate uertit iter; inde Dardanorum urbem Sileritate uertit iter; inde Dardanorum urbem Sintiam, in Macedoniam transitum Dardanis facturam, cepit. his raptim actis, memor Aetolici iunctique cum eo Romani belli per Pelagoniam et Lyncum et Bottiaeam in Thessaliam descendit—ad bellum secum aduersus Aetolos capessendum incitari posse homines credebat—et relicto ad fauces Thessaliae Perseo cum quattuor milibus armatorum ad arcendos aditu Aetolos, ipse priusquam maioribus occuparetur rebus in Macedoniam atque inde in Thraciam exercitum ac Maedos duxit. incurrere ea gens in Macedoniam solita erat, ubi regem occupatum externo bello ac sine praesidio esse regnum sensisset. ad frangendas caput arcemque Maedicae, oppugnare coepit. Scopas ubi profectum in Thraciam regem occupatumque ibi bello audiuit, armata omni iuuentute Aetolorum bellum inferre Acarnaniae parat. aduersus quos Acarnanum gens, et uiribus impar et iam Oeniadas
Abbreviated transcription (Latin):
rant retentirome diutius legati etholoꝵ
nec tam̃ impedim̃to id reb gerendis fu¬
it. Et etholi extimplo mouerunt adu̾sus phi-¬
lippum bellum. Et leuinus ⁊acinthum par¬
ua insula est ꝓpinqua etholie uibem u¬
nam eodem quo ip̃a est nomine habet.
eam p̃ter arcem uicepit.⁊ holonia das. nas¬
sum q acarnanum captas etholis contri¬
biit Millipũ quoq satisimplicatũ belloli¬
nitimo. ratus ne italiam penosq ⁊ pacta cum
hannibale posset respicẽ coreyram ipse se re-¬
cipit. Philippo. etholoꝵ defectio pelle hiber¬
nanti allata est. Itaq qui apͥmo uere mo¬
turus ex̾citum ingretiam erat. illiricos fi¬
nitimasq eius urbes alterno metu quietaᷤᷤ.
macedonia haberet expeditionem subitã
in originoꝵ atq appollonatium fines fecit.
łgressosq appolloniatas cum magno ter¬
rore ac pauore compulit intra muros. Uasta¬
tis ꝓximis illiricis inpelagoniam eadem ce¬

Expanded text:
rant retenti Romae diutius legati Aetolorum; rant retenti Romae diutius legati Aetolorum; nec tamen impedimento id rebus gerendis fuit. et Aetoli extemplo mouerunt aduersus Philippum bellum, et Laeuinus Zacynthum—parua insula est propinqua Aetoliae; urbem unam eodem quo ipsa est nomine habet; eam praeter arcem ui cepit—et Oeniadas Nassumque Acarnanum captas Aetolis contribuit; Philippum quoque satis implicatum bello finitimo ratus ne Italiam Poenosque et pacta cum Hannibale posset respicere, Corcyram ipse se recepit. Philippo Aetolorum defectio Pellae hibernanti allata est. itaque quia primo uere moturus exercitum in Graeciam erat, Illyrios finitimasque eis urbes ab tergo metu quietas ut Macedonia haberet, expeditionem subitam in Oricinorum atque Apolloniatium fines fecit, egressosque Apolloniatas cum magno terrore ac pauore compulit intra muros. uastatis proximis Illyrici in Pelagoniam eadem ce
Abbreviated transcription (Latin):
iuim maiestatemq ppͥ .r. extollentes. Maxi¬
me tñ spes potiunde mouebat acarnanie
Igitur conscripte conditiones quib in ami¬
citiam societatemq pͥp .r. uenirent. addi¬
tumq ut si placeret uellentq eod̃ iure
amicitie. elei lacedemonii q ⁊ attalus. et
pleuratus. i scerdiledus eẽnt. Asie attalus.
hi tracum: u illirioꝵ reges. Sellum ut extim¬
plo etholicum philippo terra gererent. na
manus. urbium corcire tenus ab etholia
incipienti. solum tectaq ⁊ muri cũ agris
haberent. sĩ etboli pacem cum philippo
facerent federi adscriberent ita ratã eoꝵ
pacem. si philippus arma ab romanis sociiᷤ¬
q quiq eorum ditionis ẽẽnt abstinuissẽt.
ne ius ei belli inferendi etholiis sociisq eo¬
rum ẽẽt. hec conuenerunt conscriptaq
biennio postolimpie. ab etholiis. In capi¬
tolio ab romanis ut testata sacratis moni¬
mentis eẽnt sunt posita. More causa fue¬

Expanded text:
uim maiestatemque populi Romani extollentes. maxiuim maiestatemque populi Romani extollentes. maxime tamen spes potiundae mouebat Acarnaniae. igitur conscriptae condiciones quibus in amicitiam societatemque populi Romani uenirent; additumque ut, si placeret uellentque, eodem iure amicitiae Elei Lacedaemoniique et Attalus et Pleuratus et Scerdilaedus essent, Asiae Attalus, hi Thracum et Illyriorum reges; bellum ut extemplo Aetoli cum Philippo terra gererent; naumanus; urbium Corcyrae tenus ab Aetolia incipienti solum tectaque et muri cum agris haberent; si Aetoli pacem cum Philippo facerent, foederi adscriberent ita ratam fore pacem si Philippus arma ab Romanis sociisque quique eorum dicionis essent abstinuisset; ine ius ei belli inferendi Aetolis sociisque eorum esset. haec conuenerunt, conscriptaque biennio post Olympiae ab Aetolis, in Capitolio ab Romanis, ut testata sacratis monumentis essent sunt posita. morae causa fue
Abbreviated transcription (Latin):
ad id ip̃m concilium etoloꝵ classe expedita
uenit. ubi cum siratusas capuamq captam
tasset adiecisset q iam iñ amaiorib tradi¬
tum morem romanis colendisocios. ex qͥb
alios in ciuitatẽ atq equum secum uis ac¬
cepissent alios in ea fortuna haberent ut
socii ẽẽ quam ciues mallent. etoloseo in
maiore futuros honore. quod gentium tnͣs¬
marinarum in amicitiam pͥmi uenissent.
philippum eis ⁊ machedonas grauesaccolas
eẽ. quoꝵ seiuim acsp̃c etiam fregisse ⁊ eo re¬
dactum eẽ. ut ñ his mͦ urbib quas ꝑ uim
ad emisset etolis excedant. s ipsam mache¬
doniam infestam habebant.⁊ acarnanas
quos egre ferrent etholia corꝑe suo diremp¬
tos restituturum se in antiqͣm formulam
uurlq ac ditionis eoꝵ hec dicta pmisla
aromano imꝑatore. scopas qui tum ppłs¬
.i. gentiserat. ⁊ dorimachus pͥnceps etholoꝵ.
affirmauerunt auctoritatem suam in o¬
re cum uerecundia ⁊ maiorem cum fide.

Expanded text:
ad id ipsum concilium Aetolorum classe expedita ad id ipsum concilium Aetolorum classe expedita uenit. ubi cum Syracusas Capuamque captas tasset, adiecissetque iam inde a maioribus traditum morem Romanis colendi socios, ex quibus alios in ciuitatem atque aequum secum ius accepissent, alios in ea fortuna haberent ut socii esse quam ciues mallent: Aetolos eo in maiore futuros honore quod gentium transmarinarum in amicitiam primi uenissent; Philippum eis et Macedonas graues accolas esse, quorum se uim ac spiritus et iam fregisse et eo redacturum esse ut non iis modo urbibus quas per uim ademisset Aetolis excedant, sed ipsam Macedoniam infestam habeant; et Acarnanas quos aegre ferrent Aetoli a corpore suo diremptos restituturum se in antiquam formulam iurisque ac dicionis eorum; —haec dicta promissaque a Romano imperatore Scopas, qui tum praetor gentis erat, et Dorimachus princeps Aetolorum adfirmauerunt auctoritate sua, minore cum uerecundia et maiore cum fide
Abbreviated transcription (Latin):
ista decussaq ad uictorias que mante sre
erant. hesit neq iñ procidit. Et agnanie ⁊
fregellis nunciatum ẽ murumq portasq de
celo tactas. Et in foro sub̃tano sanguinisri¬
uos ꝑ diem totum fluxisse: ⁊ freti lapidib
pluuisse.⁊ reate mulam pepisse. Laꝑdigia
hostiis maiorib sunt ꝓcurata.⁊⁊ obsecratio
in unum diem ppło indicta:⁊ nouendiale
sacrum. Sacerdotes publici aliquot eo anno
eodem mortui sunt: nouiq suffecti. In locũ
.in. emili numide decemuiri sacroꝵ .in. emi¬
lius lepidus in locum .in. pomponĩ matho¬
nis pontificis .c. liuius in locum. s p̃. caruihi
maximi auguris . in. seruiluis . t. otacilius.
crassus. pontifex quia ex acto anno mortuuᷤᷤ
erat. id̃o nominatio in locum euis ñ est facta.
.c. claudius flam̃dialis. quod exta ꝑperam de¬
derat. flamonio abiit. Pidem tempus. in. ua¬
lerius leumꝰ. temptatis prius ꝑ secreta collo¬
quia pͥncipum animis ad indictum ante

Expanded text:
icta decussaque ad Uictorias quae in antefixis icta decussaque ad Uictorias quae in antefixis erant haesit neque inde procidit; et Anagniae et Fregellis nuntiatum est murum portasque de caelo tacta, et in foro Subertano sanguinis riuos per diem totum fluxisse, et Ereti lapidibus pluuisse, et Reate mulam peperisse. ea prodigia hostiis maioribus sunt procurata et obsecratio in unum diem populo indicta et nouendiale sacrum. sacerdotes publici aliquot eo anno demortui sunt nouique suffecti: in locum M'. Aemili Numidae decemuiri sacrorum M. Aemilius Lepidus , in locum M. Pomponi Mathonis pontificis C. Liuius , in locum Sp. Caruili Maximi auguris M. Seruilius . T. Otacilius Crassus pontifex quia exacto anno mortuus erat, ideo nominatio in locum eius non est facta. C. Claudius flamen Dialis quod exta perperam dederat flamonio abiit. per idem tempus M. Ualerius Laeuinus temptatis prius per secreta conloquia principum animis ad indictum ante
Abbreviated transcription (Latin):
pientium ciuitas qͣm docti fingunt magis
quam norunt. ut pͥncipes grauiores tem¬
ꝑation̾es q acupidine imꝑii. aut multitu¬
dinem melius moratam censeant fieri pos¬
se. senturiam uõ iunioꝵ semores consulere
uoluisse. quib imꝑium suffragio man-¬
daret. uix ut uĩsimile sit parentium qͦ ħ
scło uilis leuisq apud lib̾os auctoritas fec̃.
Pretoria iñ comitia habita .ẜ. manluis.
ualens.i .l. manluis acidinus. ⁊ .c. letoruis.
⁊ .i. cincuis halim̃tus creatisunt. forte ita
incidit. ut comitiis ꝑfectis nunciaret᷑ .t. ota¬
cilium ꝙ̃ t. manlii oĩs interpellatus ordo
comitioꝵ eẽt collegam absentem daturus
fuisse indebatur ppłs mortuum insicilia
eẽ. Ludi appollinares i priore anno fuerant.¬
⁊ eo anno ut fierent repente calpurnio
pretorisenatus decreuit ut inꝑpetuum uo-¬
uerentur. Codem anno prodigia aliquot
uisa nunciataq sunt. In ede concordie
uictoria que in culmine erat fulmine

Expanded text:
pientium ciuitas quam docti fingunt magis pientium ciuitas quam docti fingunt magis quam norunt, aut principes grauiores temperantioresque a cupidine imperii aut multitudinem melius moratam censeam fieri posse. centuriam uero iuniorum seniores consulere uoluisse quibus imperium suffragio mandaret, uix ut ueri simile sit parentium quoque hoc saeculo uilis leuisque apud liberos auctoritas fecit. praetoria inde comitia habita. P. Manlius Uolso et L. Manlius Acidinus et C. Laetorius et L. Cincius Alimentus creati sunt. forte ita incidit ut comitiis perfectis nuntiaretur T. Otacilium , quem T. Manlio nisi interpellatus ordo comitiorum esset collegam absentem daturus fuisse uidebatur populus, mortuum in Sicilia esse. ludi Apollinares et priore anno fuerant et eo anno ut fierent referente Calpurnio praetore senatus decreuit ut in perpetuum uouerentur. eodem anno prodigia aliquot uisa nuntiataque sunt. in aede Concordiae Uictoria quae in culmine erat fulmine
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ cogitatebellũ punicũ in italia.⁊ hostiũ
ducem hanmbalẽ eẽ. Tum centuria ⁊ auc¬
toritate mota uiri⁊ admirantiũ circa fre¬
mitu petiit a cõsule ueturiam semorũ
citaret. uelle sele cum maiorib natu collo¬
qͥ et exaucꝰtoritate eoꝵ sules dicere. citatis ue¬
turie semorib datum secreto in ouili cũ
his colloquendi tempus. Semores de trib
consulendum dixerunt ẽẽ. Duob plenis
iãbonoꝵ .C. fabio. ⁊. i. marcello. Et si utiq
nouum aliquem adu̾sus penos consulem
creari uellent: in. ualerium leuinum. egre¬
gie adũsus philippũ regem terra mariq reᷤ
gessisse. Itadetrib consultatione data seni¬
orib dimissis uiniores suffragium ineunt.¬
.M. marcellũ. claudium fulgentẽ tum sio¬
lia domita.⁊ . in. ualerium. absentes consu¬
les dixerunt. Auctoritatem prerogatiue.
om̃s centurie secute sunt. Eludant nunc
antiqͣm mirantes ñ equidem siquia sit sa¬

Expanded text:
et cogitate bellum Punicum in Italia et hostium et cogitate bellum Punicum in Italia et hostium ducem Hannibalem esse.' tum centuria et auctoritate mota uiri et admirantium circa fremitu, petiit a consule ut Uoturiam seniorum citaret: uelle sese cum maioribus natu conloqui et ex auctoritate eorum consules dicere. citatis Uoturiae senioribus, datum secreto in Ouili cum iis conloquendi tempus. seniores de tribus consulendum dixerunt esse, duobus plenis iam honorum, Q. Fabio et M. Marcello , et si utique nouum aliquem aduersus Poenos consulem creari uellent, M. Ualerio Laeuino ; egregie aduersus Philippum regem terra marique rem gessisse. ita de tribus consultatione data, senioribus dimissis iuniores suffragium ineunt. M. Claudium , fulgentem tum Sicilia domita, et M. Ualerium absentes consules dixerunt. auctoritatem praerogatiuae omnes centuriae secutae sunt. eludant nunc antiqua mirantes: non equidem, si qua sit sa
Abbreviated transcription (Latin):
cũ comitia consulib rogandis haberet. p̃ro¬
causa turba coiret. nec dubus ẽẽt consensuᷤ
ppłi magna circumfusus turisa turma ad
tribunal consuł uenit. petitq ut pauca su¬
a u̾ba audiret. centuriam q que tulissent
suffragium reuocari iubẽt. Prectis omnib
expectatione quidnam postulaturesiet.
ocłoꝵ ualitudinẽ excusauit. Impudentẽ
⁊gub̃natorem ⁊ imꝑatorem ẽẽ. qui cum
alienis ocłis. ei omnia agenda sint. postu¬
let sibi post alium capita ac fortunas com¬
mitti. Proide siuidetur ⁊ redire insusfra¬
gium uenturiam unioꝵ iuberet.⁊ me¬
minisset in consulib creandisbelli quod
paucos ante m̃sesar serint. ꝓpe menia roma¬
na. Post hec cum centuria frequens succla-¬
masset nichil se nutare sententie eosdem¬
q consules dicturos eẽ: tum torquatus. Ne-¬
q ego ur̃os inquit mores consul ferre potõ.
neq uosimꝑiũ meũ. Reddite insusfragiũ

Expanded text:
cum comitia consulibus rogandis haberet, praerocum comitia consulibus rogandis haberet, praerocausa turba coiret, nec dubius esset consensus populi, magna circumfusus turba ad tribunal consulis uenit, petitque ut pauca sua uerba audiret centuriamque quae tulisset suffragium reuocari iuberet. erectis omnibus exspectatione quidnam postulaturus esset, oculorum ualetudinem excusauit: impudentem et gubernatorem et imperatorem esse qui, cum alienis oculis ei omnia agenda sint, postulet sibi aliorum capita ac fortunas committi; proinde si uideretur ei, redire in suffragium Uoturiam iuniorum iuberet et meminisse in consulibus creandis belli quod paucos ante menses cesserint prope moenia Romana. post haec cum centuria frequens succlamasset nihil se mutare sententiae eosdemque consules dicturos esse, tum Torquatus 'neque ego uestros' inquit 'mores consul ferre potero neque uos imperium meum. redite in suffragium
Abbreviated transcription (Latin):
ligeni ꝑ quem inlectus ad transitionẽ moe
fectionẽ exsicilia marcelli punica classis.
uiii. peditum. tria numidarum equitũ
nobiliores quedam alie ⁊ numide p̃fec¬
to muttine uagi ꝑ totam siciliam socioꝵ
ppłi .r. agros urebant. Suꝑ hec exercitus ro-¬
manus iratus. partim quod cum imꝑatore
ñ deuectus exprouincia ẽẽt. partim quod
in oppidis hib̾nare uetiti erant. segni funge¬
bantur militia magisq eis auctor ad sedi¬
tionem quam animus deerat. Inter has
disficultates .m. cornelus pretor ⁊ militũ
animos. nunc consolando. nunc castigan¬
do sedauit: i ciuitatesoms que defecerant.
inditionem redigit. atq ex his murgentiã
hispanis quib urbs agerq debebatur. exs .c.
attribuit. Consules cum ambo appuliam
prouinciam haberent. minusq iam terro¬
ris apenis ⁊ hãnibale ẽẽt: sortiri uissi appu¬
liam machedoniamq prouintiam sulpi-¬
tio macedonia euenit. Isq leuino successit.
fuluius romam comitioꝵ causa accersitus.

Expanded text:
ligeni, per quem inlectus ad transitionem Moerprofectionem ex Sicilia Marcelli Punica classis octo milia peditum, tria Numidarum equitum ignobiliores quaedam aliae; et Numidae praefecto Muttine uagi per totam Siciliam sociorum populi Romani agros urebant. super haec exercitus Romanus iratus, partim quod cum imperatore non deuectus ex prouincia esset, partim quod in oppidis hibernare uetiti erant, segni fungebantur militia, magisque eis auctor ad seditionem quam animus deerat. inter has difficultates M. Cornelius praetor et militum animos nunc consolando nunc castigando sedauit, et ciuitates omnes quae defecerant in dicionem redegit; atque ex iis Murgentiam Hispanis quibus urbs agerque debebatur ex senatus consulto attribuit. consules cum ambo Apuliam prouinciam haberent, minusque iam terroris a Poenis et Hannibale esset, sortiri iussi Apuliam Macedoniamque prouincias. Sulpicio Macedonia euenit isque Laeuino successit. Fuluius Romam comitiorum causa arcessitus
Abbreviated transcription (Latin):
reguis. aut hostium ppłi .r. fuisset. ⁊ edes
siracusis cuiꝰ uellet eoꝵ in quos belli uire am¬
madũsum eẽt. Moericho hispanisq quicũ
eo transierant. urbs agerq insicilia exhis
qui appło .r. defecissent. uissa dari. Id .in.
cornelio mandatum ut uͥ ei uid̾e̾tur urbẽ
agrum que eis adsignaret: eodem agro sira¬

Expanded text:
regius aut hostium populi Romani fuisset et aedes regius aut hostium populi Romani fuisset et aedes Syracusis cuius uellet eorum in quos belli iure animaduersum esset, Moerico Hispanisque qui cum eo transierant urbs agerque in Sicilia ex iis qui a populo Romano defecissent, iussa dari. id M. Cornelio mandatum ut ubi ei uideretur urbem agrumque eis adsignaret. in eodem agro
Abbreviated transcription (Latin):
sum. ut ouans urbem iniret. Tr̃. pł. ex auo¬
toritate senatus ad ppłm tulerunt: ut mar¬
co. marcello quo die urbem ouans miret.
imꝑium eẽt. Pridie qͣm urbem iniret. in
monte albano triumphauit. Inde ouanͤ
multam p̃se predam inurbem intulit.
cum simulachro capturum siracusarum
catapulte ballisteq ⁊ alia omina instru¬
m̃ta belli lata.⁊ pacis duiturne regieq
oppulentie ornam̃ta argenti eris ꝙ sabe¬
facti uasa alia suppelser peciosaꝙ uestis.
⁊ multa nobilia signa. quib inter primas
gretie urbes siracuse ornate fuerant. Puni¬
ce qͦ uictorie signum octo ducti elephanti.
Et non minimũ fuere spectaculum cum
coronis aureis precedentes sosis siracusamis.
⁊ moerichus hispanus. Quoꝵ altõ ducente
nocturno siracusas introitum erat. alter
nassum quodq ibi presidii erat ꝓdiderat.
his ambob ciuitas data⁊ quingena iuge¬
ra agri sosidi. in agro siracusano. qui aut

Expanded text:
sum ut ouans urbem iniret. tribuni plebis ex aucsum ut ouans urbem iniret. tribuni plebis ex auctoritate senatus ad populum tulerunt ut M. Marcello quo die urbem ouans iniret imperium esset. pridie quam urbem iniret in monte Albano triumphauit; inde ouans multam prae se praedam in urbem intulit. cum simulacro captarum Syracusarum catapultae ballistaeque et alia omnia instrumenta belli lata et pacis diuturnae regiaeque opulentiae ornamenta, argenti aerisque fabrefacti uis, alia supellex pretiosaque uestis et multa nobilia signa, quibus inter primas Graeciae urbes Syracusae ornatae fuerant. Punicae quoque uictoriae signum octo ducti elephanti, et non minimum fuere spectaculum cum coronis aureis praecedentes Sosis Syracusanus et Moericus Hispanus, quorum altero duce nocturno Syracusas introitum erat, alter Nassum quodque ibi praesidii erat prodiderat. his ambobus ciuitas data et quingena iugera agri, Sosidi in agro Syracusano qui aut
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm uenerat classis dimissa ẽ. annona haud
multum laxauerat. quia remoto maritimo
p̃sidio. subuchi frum̃tũ ñ poterat. Piusdem
estatis exitii .in. marcellus ex sicilia ꝓuincia
cum ad urbem uenisset a. e calphurnio. p̃r
senatus ei ad edem bellone datus ẽ. Ibi cũ
de reb ab segestis disseruisset questus leni¬
ter ñ suam magis qͣm militum uicem. qd̃
prouinciam confecta exercitum deportare
non licuisset. postulauit ut trrũphanti ur¬
bem inire liceret. Id ñ impetrauit. Cũ mul¬
tis uerbis actum cẽt. utrum nuis conue¬
niret cuiꝰ nomine absentis obres prospere
ductu eiꝰ gestaᷤᷤ supplicatio decreta foret. et
diis ĩmortalib habitus honos: ei presenti
negare triumphũ: an quem tradere exerci¬
tum successori iusissent. quod nisi manente
in prouincia bello dscerneret᷑ eum qͣsi debel¬
lo triumphare. cum exercitus testis mertti
atq inmeriti triumphi abẽẽt. Medium ui¬

Expanded text:
quam uenerat classis dimissa est; annona haud quam uenerat classis dimissa est; annona haud multum laxauerat quia remoto maritimo praesidio subuehi frumentum non poterat. eiusdem aestatis exitu M. Marcellus ex Sicilia prouincia cum ad urbem uenisset, a C. Calpurnio praetore senatus ei ad aedem Bellonae datus est. ibi cum de rebus ab se gestis disseruisset, questus leniter non suam magis quam militum uicem quod prouincia confecta exercitum deportare non licuisset, postulauit ut triumphanti urbem inire liceret. id non impetrauit. cum multis uerbis actum esset utrum minus conueniret cuius nomine absentis ob res prospere ductu eius gestas supplicatio decreta foret et dis immortalibus habitus honos ei praesenti negare triumphum, an quem tradere exercitum successori iussissent—quod nisi manente in prouincia bello non decerneretur—eum quasi debellato triumphare cum exercitus testis meriti atque immeriti triumphi abesset, medium ui
Abbreviated transcription (Latin):
terat. oportet emere maiorẽ inferens me¬
tum. In hib̃na dicisi concesserant: hasdru¬
bal gisconis usq ad occeanũ ⁊ gades. Mago
in medit̾ranea maxime supͣ castulonẽsem
saltum. Hasdrubal hamilcaris siliꝰ ꝓximuᷤ
hib̾o circa saguntum hib̃nauit. Estatis
eius extremo quo capta ẽ capua: ⁊ scipio
in hispaniam uenit. punica classis ex sig¬
lia tarentũ accita ad arcendos comeatus.
presidii romani quod in arce tarentina e¬
rat. Clauserat quidem omnes ad arcem a
mari aditus s adsidendo ditius arti¬
orem annonam sociis qͣm hosti faciebat.
Non eñi tm̃ subuehi oppidanis ꝑ paccata
lntora aptosq portus presidio nauiũpuni¬
carum poterat quantum frum̃ti classis ip̃a
turba nauali mixta ex omni genere homi¬
num absumebat. ut arcis p̃sidium etiam si¬
ne inuecto quia paucierant ex ante p̃ꝑato
sustentari posset. tarentinis classiq ne inuec¬
tum quidem sufficeret. tandem maiore gr̃a

Expanded text:
terat oborti temere, maiorem inferens meterat oborti temere, maiorem inferens metum. in hiberna diuersi concesserant, Hasdrubal Gisgonis usque ad Oceanum et Gades, Mago in mediterranea maxime supra Castulonensem saltum; Hasdrubal Hamilcaris filius proximus Hibero circa Saguntum hibernauit. aestatis eius extremo qua capta est Capua et Scipio in Hispaniam uenit, Punica classis ex Sicilia Tarentum accita ad arcendos commeatus praesidii Romani quod in arce Tarentina erat, clauserat quidem omnes ad arcem a mari aditus, sed adsidendo diutius artiorem annonam sociis quam hosti faciebat; non enim tantum subuehi oppidanis per pacata litora apertosque portus praesidio nauium Punicarum poterat quantum frumenti classis ipsa turba nauali mixta ex omni genere hominum absumebat, ut arcis praesidium etiam sine inuecto quia pauci erant ex ante praeparato sustentari posset, Tarentinis classique ne inuectum quidem sufficeret. tandem maiore gratia
Abbreviated transcription (Latin):
suspensis uarietate tot casuum dare cepit. Ita
elato ab ingenti uirtutum suarũ fidutia a¬
nimo. ut nullum ferox uerbum excideret. in¬
gensq omnib que diceret cum maiestasin¬
eẽt. tum sides. Profectus ab tarracone ⁊ ciuita¬
tes sociorum ⁊ hib̃na exercitus adiit. collau¬
dauit q milites quod duab tantis deinceps
cladib icti prouintiam obtinuissent. nec
fructum sed̾arum rerum sentire hoste pas¬
si omnicis hib̃m agro eos arcissent. sociosq
cum fide tutati eẽnt. Marcium secum habe¬
bat cum tanto honore. ut facile appareret
nichil minus qͣm uereri. nequis obstaret
głe sue. Successit. iñ neroni silamis. Et in hi¬
berna milites noui deducti sc̃ipio omnib
q̃ adeunda agendaq erant maturare ad¬
itis ꝑactisq tarraconem concessit. Nicho
minor fama apud hostes scipionis erat qͣ
apud ciues sociosq. Et diuinatio quedam
futuri quo minus ratio timoris reddipo¬

Expanded text:
suspensis uarietate tot casuum dare coepit, ita suspensis uarietate tot casuum dare coepit, ita elato ab ingenti uirtutum suarum fiducia animo ut nullum ferox uerbum excideret ingensque omnibus quae diceret cum maiestas inesset tum fides. profectus ab Tarracone et ciuitates sociorum et hiberna exercitus adiit, collaudauitque milites quod duabus tantis deinceps cladibus icti prouinciam obtinuissent, nec fructum secundarum rerum sentire hostes passi omni cis Hiberum agro eos arcuissent, sociosque cum fide tutati essent. Marcium secum habebat cum tanto honore, ut facile appareret nihil minus uereri quam ne quis obstaret gloriae suae. successit inde Neroni Silanus, et in hiberna milites noui deducti. Scipio omnibus quae adeunda agendaque erant mature aditis peractisque Tarraconem concessit. nihilo minor fama apud hostes Scipionis erat quam apud ciues sociosque, et diuinatio quaedam futuri, quo minus ratio timoris reddi po
Abbreviated transcription (Latin):
fides est: quinpotius acta arte quadam nec
abnuendi tale quicqͣm nec palam adfirmã¬
di. Multa alia eiusdem genĩs. alia uera alia
adsimulata ãmirationis humane in eoui¬
uene excesserant modum quib freta nunt
ciuitas. etati haud quamqͣm mature. tan¬
misit. Adeas copias quas exuetere exercitu.
hispania habebat. queq aputeoł cum .c. ne¬
ad res gerendas datus ẽ. Ita cum .xxx. naui¬
um classe om̃s aũt quinq remes erant.¬
hostiis tib̾inis profectus preter horam tusci
maris alpes neq gallicum sinũ ⁊ deindepi¬
rinei circumuectus ꝓmuntoriũ emporiis
urbe greca oriundri ip̃i aphocea sunt co¬
pias exposuit. Inde sequi nauib uissis tar¬
raconẽ pedib profectus. conuentũ omĩũ
socioꝵ. ⁊ enim legationes ad famã eiꝰ ex
omni se ꝓuincia effuderant habuit. Na-¬
uelibilubaus uislit remissis iuĩ. trirenib
massiliensium que officii causa ab domo ꝓ¬
secute fuerant. Responsa inde legationib

Expanded text:
fides est; quin potius aucta arte quadam nec fides est; quin potius aucta arte quadam nec abnuendi tale quicquam nec palam adfirmandi. multa alia eiusdem generis, alia uera, alia adsimulata, admirationis humanae in eo iuuene excesserant modum; quibus freta tunc ciuitas aetati haudquaquam maturae tanmisit. ad eas copias quas ex uetere exercitu Hispania habebat, quaeque a Puteolis cum C. Nead res gerendas datus est. ita cum triginta nauium classe—omnes autem quinqueremes erant—Ostiis Tiberinis profectus praeter oram Tusci maris, Alpesque et Gallicum sinum et deinde Pyrenaei circumuectus promuntorium, Emporiis urbe Graeca—oriundi et ipsi a Phocaea sunt—copias exposuit. inde sequi nauibus iussis Tarraconem pedibus profectus conuentum omnium sociorum —etenim legationes ad famam eius ex omni se prouincia effuderant—habuit. naues ibi subduci iussit, remissis quattuor triremibus Massiliensium quae officii causa ab domo prosecutae fuerant. responsa inde legationibus
Abbreviated transcription (Latin):
compositus. pleraq apud multitudinem
aut ꝑ nocturnas iuisa sp̃es. aut uelut duu¬
nitus mente monita agens. siuie ⁊ ip̃e capti
quadam suꝑstitione a nimi siue ut impia
consilia q uelit sorte oraelimisla sint nec
cunctatione assequerent᷑ Adhoc iam iñ ab
mitio p̃parans animos. ex quo togam uirilẽ.
sumpsit nullo die priusullam publicam pͥ¬
uatamq rem egit: quam incapitoliũ iret.
Ingressusq edem consideret: ⁊ plerumq soluᷤ
in secretum ibi tempus tereret. hic mosꝑ om¬
nem uitam seruabat᷑. S̾eu consulto. seu teme̾
uulgate oppinioni fidem apud quosdam fec̃.¬
ut stirpis eum diuine uirum ẽẽ. retulitq fa¬
mam in alexandro magno prius uulgatam.
⁊ uanitate ⁊ fabula parem. anguis inmanis
concubitu conceptum.⁊ incubicło matriseiꝰ
uisam ꝑ sepe prodigii eusspẽm. interuentu¬
q hominũ euolutam repente atq ex oculis
elapsam. His miracł̃is numqͣm ab ip̃o elusa

Expanded text:
compositus, pleraque apud multitudinem compositus, pleraque apud multitudinem aut per nocturnas uisa species aut uelut diuinitus mente monita agens, siue et ipse capti quadam superstitione animi, siue ut imperia consiliaque uelut sorte oraculi missa sine cunctatione exsequerentur. ad hoc iam inde ab initio praeparans animos, ex quo togam uirilem sumpsit nullo die prius ullam publicam priuatamque rem egit quam in Capitolium iret ingressusque aedem consideret et plerumque solus in secreto ibi tempus tereret. hic mos per omnem uitam seruatus seu consulto seu temere uolgatae opinioni fidem apud quosdam fecit stirpis eum diuinae uirum esse, rettulitque famam in Alexandro magno prius uolgatam, et uanitate et fabula parem, anguis immanis concubitu conceptum, et in cubiculo matris eius uisam persaepe prodigii eius speciem interuentuque hominum euolutam repente atque ex oculis elapsam. his miraculis nunquam ab ipso elusa
Abbreviated transcription (Latin):
homines .p. scipioni imꝑium ẽẽ in hispani¬
a uisserunt. Ceterum postrem actam ut
iam ressderat. imperat impetus animorũ
ardorq. silentium subito ortum ⁊ tacita co¬
gitatio quid nam egissent noui fauor plus
ualuisset. qͣm ratio etatis maxime penitebat.
quidam fortunam etiam domus horrebãt.
nom̃q ex funestis duab familiis. in easpro¬
uincias ubi inter sepulchra patris patriuq
res gerende ẽẽnt proficisceret. Que ubi abre
tanto impetu acta insoͥlicitudinem curãq
hominũ animaduertit aduocata conti¬
one ita de etate sua. imꝑioq mandato et
bello quod gerendum ẽẽt magno elatoq
animo disseruit: ut ardorem eum qui re¬
sederat excitaret. rursus nouaret q imple¬
ret homines cercioris spei. quam quantum
fides promissi humani aut ratio exfidutia.
rerum. ubuacere solet. fu̾it enim scipio ñ
ueris tm̃ uirtutib mirabilis. s arte quoq
quandam abiuuenta. in ostentationẽ eaꝵ

Expanded text:
homines P. Scipioni imperium esse in Hispanihomines P. Scipioni imperium esse in Hispania iusserunt. ceterum post rem actam ut iam resederat impetus animorum ardorque, silentium subito ortum et tacita cogitatio quidnam egissent; nonne fauor plus ualuisset quam ratio. aetatis maxime paenitebat; quidam fortunam etiam domus horrebant nomenque ex funestis duabus familiis in eas prouincias ubi inter sepulcra patris patruique res gerendae essent proficiscentis. quam ubi ab re tanto impetu acta sollicitudinem curamque hominum animaduertit, aduocata contione ita de aetate sua imperioque mandato et bello quod gerundum esset magno elatoque animo disseruit, ut ardorem eum qui resederat excitaret rursus nouaretque et impleret homines certioris spei quam quantam fides promissi humani aut ratio ex fiducia rerum subicere solet. fuit enim Scipio non ueris tantum uirtutibus mirabilis, sed arte quoque quadam ab iuuenta in ostentationem earum
Abbreviated transcription (Latin):
tra ordinaria cura deligendum ẽẽ. Cum
alii alium nominarent. postremum eo
decursum est: ut popłs ꝓ. cõs. creando in
hispaniam comitia haberet. diemq comi¬
tiis consules edixerunt. Primo expectaue¬
rant. ut qui se tanto imꝑio dignos crede¬
rent nomina ꝓfiterentur. Que ut destitu¬
ta expectatio est: reintegratus luctus at¬
cepte cladis. desid̾ium q impatoꝵ amis¬
soꝵ. Mesta itaq ciuitas ꝓpe mops consilii
comitioꝵ die tñ in campum descendit.
atq in magistratusuedi cucumspectant
ora pͥncipum alioꝵ alios intuentium. fre¬
munt q adeo ꝑditas res desperatumq de re
.p. ẽẽ. ut nemo audeat. in hispaniam impe¬
me annos natus. professus se petere. insuꝑio¬
re ũn conspici posset loco constitit. In quẽ
postquam omniũ ora conũsa sunclamo¬
re ac fauore ominati extimplo sunt felix
faustumq imꝑium. Iussi demñ inire suffra¬
gium ad unum om̃s ñ centurie mͦ s etiam

Expanded text:
traordinaria cura deligendum esse. cum traordinaria cura deligendum esse. cum alii alium nominarent, postremum eo decursum est ut proconsuli creando in Hispaniam comitia haberentur; diemque comitiis consules edixerunt. primo exspectauerant ut qui se tanto imperio dignos crederent nomina profiterentur; quae ut destituta exspectatio est, redintegratus luctus acceptae cladis desideriumque imperatorum amissorum. maesta itaque ciuitas prope inops consilii comitiorum die tamen in campum descendit; atque in magistratus uersi circumspectant ora principum aliorum alios intuentium fremuntque adeo perditas res desperatumque de re publica esse ut nemo audeat in Hispaniam impeme annos natus, professus se petere, in superiore unde conspici posset loco constitit. in quem postquam omnium ora conuersa sunt, clamore ac fauore ominati extemplo sunt felix faustumque imperium. iussi deinde inire suffragium ad unum omnes non centuriae modo, sed etiam
Abbreviated transcription (Latin):
pecta fraus. Cum eẽt data uenia eiꝰ dici ex¬
timploq hasdrubal cum equitatu elepbã¬
tisq castris egressus sine ullo tumultu in
tutum euasit. Hora ferme quarta dispul¬
sa sole nebula aꝑuit diem. uacuaq hosti¬
um castra conspexerunt romani. Tum de¬
mum clauduis punicam fraudem agnoᷤ¬
cens. ut se dolo captum sensit proficiscentẽ
institit seqͥ paratus confligere acie s ho¬
stis detrectabat pugnam. Leuia tñ prelia
inter extremũ punicũ agm̃ precursoresq
romanoꝵ fiebant. Int̾ ħ hispanie popłi
nec qui post cladem acceptam defecerant.
rediebant ad romanos nec ulli noui defi-¬
ciebant. Et rome senatui ppłoq post re¬
ceptam capuam ñ italie iam maior qͣm
hispanie cura erat ⁊ exercitum augeri. et
imꝑatorem muti placebat. nec tam̃ quẽ
intiterent satis constabat. quam illud uͭ
ouo sumini imꝑatores intra dies .xxx. ceci¬
oissent. qui in locum duoꝵ succederet. ex¬

Expanded text:
pecta fraus cum esset, data uenia eius diei, expecta fraus cum esset, data uenia eius diei, extemploque Hasdrubal cum equitatu elephantisque castris egressus sine ullo tumultu in tutum euasit. hora ferme quarta dispulsa sole nebula aperuit diem, uacuaque hostium castra conspexerunt Romani tum demum Claudius Punicam fraudem adgnoscens ut se dolo captum sensit, proficiscentem institit sequi paratus confligere acie. sed hostis detractabat pugnam; leuia tamen proelia inter extremum Punicum agmen praecursoresque Romanorum fiebant. inter haec Hispaniae populi nec qui post cladem acceptam defecerant redibant ad Romanos, nec ulli noui deficiebant; et Romae senatui populoque post receptam Capuam non Italiae iam maior quam Hispaniae cura erat. et exercitum augeri et imperatorem mitti placebat; nec tam quem mitterent satis constabat quam illud, ubi duo summi imperatores intra dies triginta cecidissent, qui in locum duorum succederet ex