comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ne possit uend̾e uideamus auclici pꝰssit
huc usq tnͣsire ad euni iuspͥorisse.
ut clistrahere. pignus huic liceat. qd̃ ad¬
mirtend̃ existimo. Sepe enim idꝙ quis
ex sua ꝑsona non ht̃. hoc ꝑ exͣneum hr̃e
potest.
acciꝑe uellet a meuiocauit. ei ⁊ quas dã
res ypothece nomine dare. destinaurt. dem̃.
postqͣmͣ quas dam exhiis rebus uendidrᷤ¬
set. accep̃ pecimiam. q̃situm est an ⁊ pͥus
res uendite creclitori tenerentur.ix cũ
ĩ potestate fu̾it debitoris post cautionẽ
interpõitam pecuniam non accipere.
eatp̃r pignoris obligationem con¬
trastam uideri. quo pecunia numera¬
ta est. nõ inspitiendum. quas res ibo¬
nis debitor numerate pecunie tempore
habuenit.
La parente pignoriaccep̃ relagatuẜ¬
ꝓ muliere ꝓmisit pignus re uel ypo¬
siue ypothecam de restituẽda theca hñt᷑¬
eandẽ rem ꝑignoͣ alii declit mox datorũ¬
residue qnͣtitatis numeratio un locu su¬

Expanded text:
ne posset uendere, uideamus, an dici possit ne posset uendere, uideamus, an dici possit h‹u›c usque transire ad eum ius prioris, ut distrahere pignus huic liceat. quod admittendum existimo: saepe enim quod quis ex sua persona non habet, hoc per extraneum habere potest. accipere vellet a Maevio, cavit ei et quasdam res hypothecae nomine dare destinavit: deinde postquam quasdam ex his rebus vendidisset, accepit pecuniam: quaesitum est, an et prius res uenditae creditori tenerentur. respondit, cum in potestate fuerit debitoris post cautionem interpositam pecuniam noeo tempore pignoris obligationem contractam videri, quo pecunia numerata est, et ideo inspiciendum, quas res in bonis debitor numeratae pecuniae tempore habuerit. a parente pignori accepit, relegatu muliere promisit, pignus siue hypothecam de restituenda sieandem rem pignori alii dedit: mox residuae quantitatis numeratio im
Abbreviated transcription (Latin):
missum iideatur peculium adiiist᷑¬
re. ¶Camirem qim̃ quis emere non potꝰ
qr cõm̃cium eius non est. Iure pignoris
accipere non pͣ ut duiis pus claudiosa¬
turmno rescpsit. Quid gͦ sip̾clium qͥs
litigiosum pigñ acceꝑit. an exceptione
submouendussit. ⁊ odauenus putat ĩ
inpignorib locum hr̃e exceptionem. qd̃¬
licetur succurriei: sicuti fideiꝰsori huins
muliens eadem datur exceptio. S in eo
qui pro filio familias rem su amobliga¬
uit ead dicenda erunt que tractantur.
infideuissore eius.
aul .ł.   etĩamsiita contractum sit:
ut antecedems duttetur. ñ ałr in iꝰ
pignoris succedit. nͥ conuen̾it ut sͥea
denires eẽt obligata. neq enim in ius
pignoris succedere debet quuꝑẽ nichil
conuenit. depignore. quo ca emptoris
cã: melior efficitur. ¶ Deniq si an¬
tiquior creclitor depignore uendendo
cum debitore pacdum iuterposuit. pꝰte¬
rior autem creclitor declistrahendo omis.
non ꝑ obliuiouem s cum hoc ageretur

Expanded text:
missum uideatur peculium administrare. Eam rem, quam quis emere non potest, quia commercium eius non est, iure pignoris accipere non potest, ut diuus Pius Claudio Saturnino rescripsit. quid ergo, si praedium quis litigiosum pignori acceperit, an exceptione summouendus sit? et Octauenus putabat etiam in pignoribus locum habere exceptionem: qem suam, facilius dicetur succurri ei, sicuti fideiussori huius mulieris eadem datur exceptio. sed et in eo, qui pro filio familias rem suam obligauit, eadem dicenda erunt, quae tractantur et in fid etiamsi ita contractum sit, ut antecedens dimitteretur, non aliter in ius pignoris succedet, nisi conuenerit, ut sibi eadem res esset obligata: neque enim in ius primi succedere debet, qui ipse nihil conuenit de pignore: quo casu emptoris causa melior efficietur. denique si antiquior creditor de pignore uendendo cum debitore pactum interposuit, posterior autem creditor de distrahendo omisit non per obliuionem, sed cum hoc ageretur,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ impensas quas inculturam fece¬
rat. recipiat. ¶ Uniu̾sorum bono¬
rum ansingusarum rerumusus
fructus legeturꝰ actenus int̾eẽ pu¬
to. ꝙ. si edes incense fuerit usus fr¬
uctus sp̃aliter edium legatus. peti¬
legatus non potest. bonorum autẽ
usu fructu legato: aree usus fructus
petipotent. qm̃ qui bonorum suoꝵ
usum fructumn legat: non solumẽo
usumfructum legare uidetur. In sb̾a¬

Expanded text:
 impensas, quas in culturam fecerat, recipiat. Uniuersorum bonorum an singularum rerum usus fructus legetur, hactenus interesse puto, quod, si aedes incensae fuerint, usus fructus specialiter aedium legatus peti non potest, bonorum autem usu fructu legato areae usus fructus peti poterit: quoniam qui bonorum suorum usum fructum legat, non solum eorusum fructum legare uidetur: in s
Abbreviated transcription (Latin):
homis soluende que instipulatio¬
ueniuenit suscipere iufsit unułł
adu̾sus utrumq dirigat dotis pe¬
lesta date retinentur. in compendio
coheredis ẽẽ quid debito leuatur:
non oportet. uidelt ut coheres qͥ
honus eris aueni suscepit. offitio ui¬
licis legatum consoquatur. Et ue¬
rumest hoc nisi aliudtestator eclix̃¬
dem scribit. E uni ex cohĩlibus
statuliber oditionis implende no¬
mine dedit. depeculis. In lxõudi.¬
cium non uenire nec comimuni¬
caridebere.¬

Expanded text:
dotis soluendae, quae in stipulationem uenit, suscipere iussit et mulier aduersus utrumque dirigat dotis pelecta dote retinentur, in compendio, coheredis esse, qui debito leuatur, non oportet, uidelicet ut coheres, qui onus aeris alien‹i› suscepit, officio iudicis legatum consequatur. et uerum est hoc, nisi aliud testator edixit.Idem scribit, quod uni ex coheredibus statuliber condicionis implendae nomine dedit de peculio, in hoc iudicium non uenire nec communcari debere
Abbreviated transcription (Latin):
um teneri. ⁊ sicum exͣneo conscio
ꝑtitus at. ¶ Familie hxiscunde
uidex ita potest psib candemrem ad¬
uidicare. Si aut płib f̾it unuis
rei p̾ceptio relicta: iͥ ĩ ncãtatem fa¬
cere pomp̃ scrib̾. ut plurib adiu¬
dicetur. uł si certam ꝑtemunicuiꝙ
hc̃cum assignet s potest ĩ ucitatiõe
admiss̃a unipem adiudicare. s ire¬
gionib dinisum fundum possead¬
iudicare .ẜ. dunisionem posse nemo
clubitau̾it. s ĩ cum adindicat po¬
terit imponere alicm seruitutẽ:
utalium alii in serumfacialt
exbiis quos adiudicat. sed si pure
aui adiudicau̾it fundum: ais ad¬
uidicando amplius seruitutem ñ¬
potent imponere. ¶ Familie her¬
ciscunde uidicium exduob constat.
idest reb atq pr̃ationib que sũt

Expanded text:
um teneri, etsi cum extraneo conscio partitus sit.Familiae erciscundae iudex ita potest pluribus eandem rem adiudicare, si aut pluribus fuerit unius rei praeceptio relicta ubi etiam  scribit, ut pluribus adiudicetur vel si certam partem unicuique coheredum adsignet: sed potest etiam licitatione admissa uni rem adiudicare: Sed et regionibus divisum fundum posse adiudicare secundum divisionem nemo dubitaverit. Sed etiam cum adiudicat, poterit imponere aliquam servitutem, ut alium alii servum faciat ex iis quos adiudicat: sed si pure alii adiudicaverit fundum, alium adiudicando amplius servitutem imponere non poterit. Familiae erciscundae iudicium ex duobus constat, id est rebus atque pra
Abbreviated transcription (Latin):
Cum qui plures filios hr̃et unum
ex filisi. irios. ⁊̃ susceptur̃ profes¬
sum esse. et prisqͣm honore fũg̾et᷑
mortumu esse omnibus filiis here¬
clibus institutis. ⁊ quesitumesse
anis filius quod ineam rem impẽ¬
disset. familie h̾cis cunde consequa¬
tureiq ix disie. nulla actione idẽ
conseqii pone. ꝙ merito displicet.

Expanded text:
um, qui plures filios haberet, unum ex fili‹is› ἀγωνοθεσίαν suscepturum professum esse et priusquam honore fungeretur, mortuum esse omnibus filiis heredibus institutis, et quaesitum esse, an is filius, quod in eam rem impendisset, familiae erciscundae consequatur: eique respondisse nulla actione idem c
Abbreviated transcription (Latin):
dotem filium oportere. uerunr ĩ ip̃i
filio marcelł scribit. s filio datam. tã¬
uniqͣm dui peculium patitur. uł irẽ
pr̃ĩs u̾sum sit. ¶ Sipater inter filios
sine scͥpͥtura bonã diuisit. ihonera e¬
ris alieni pro modo possessionud
istribuit nonuideri simplicem dona¬
tionems potius suppͥmi iudicii dͥui¬
sionempap̃. ait. Planeiquit sicͤ¬
uitores eos ꝓportionib hr̃ditariis ane¬
niant uinus placitanondet. ⁊ iͨte
posse cum eo p̃scͥpͥtis u̾bis agi. qiͣ
certa lege ꝑmutationen fec̾it.s.¬
ħciscunde iuditium amplius qͣm se¬
mel agi non pot̾. nsi causa cogni¬
ta. Qsi queclam res in diuise relicte
sint. cõitiuidundode hiis agi pot̾.¬
etus alieminiunganu citra sp̃em
legati offo̾ idicis familie łriscundẽ
cognoscentis suscipere eumiidoꝑ t̾e
s uonultra dodrantem portiomis sue
ut quadrantem illibatunhẽat. In¬
demꝑnes gͥ cohr̃des suos pr̃are caue¬
¶bnt Id̾ scrib isi filius famił. in mutu̾¬

Expanded text:
dotem filium oportere, verum etiam ipsi filio Marcellus scribit, sed filio datam tamdiu, quamdiu peculium patitur vel in rem patris versum sit. Si pater inter filios sine scriptura bona divisit et onera aeris alieni pro modo possessionum distribuit, non videri simplicem donationem, sed potius supremi iudicii divisionem Papinianus ait. plane, inquit, si creditores eos pro portionibus hereditariis conveniant et unus placita detrectet, posse cum eo praescriptis verbis agi, quasi certa lege permutationem feceerciscundae iudicium amplius quam semel agi non potest nisi causa cognita: quod si quaedam res indiuisae relictae sunt, communi diuidundo de his agi potesaeris alieni iniungatur citra speciem legati, officio iudicis familiae erciscundae cognoscentis suscipere eum id oportere, sed non ultra dodrantem portionis suae, ut quadrantem illibatum habeat: indemnes igitur coheredes suos praestare cauebit.Idem scribit et si filius in muner
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃ ł .ix. His conseqñter iuł ait.
siex plurib hr̃dib umi. seruus sit ge¬
neraliter ꝑ optionem legatus ⁊ hides
stichum tabulas hr̃clitarias inter¬
inde optatus uendicetur. pot̾inttͥsi ab
militie h̾ciscunde iudicium de morte
testatoĩs ⁊ de morte uxoris. lib̾oꝵ q
suorum hẽbunt questionem hr̃clis

Expanded text:
.His consequenter Iulianus ait: si ex pluribus heredibus uni seruus sit generaliter per optionem legatus et heredes Stichum tabulas hereditarias interinde optatus uindicetur, poterunt, si ‹ab› miliae erciscundae iudicium de morte testatoris uel de morte uxoris liberorumque suorum habebunt quaestionem heredes
Abbreviated transcription (Latin):
d sequet᷑ a creditorib mandãis actiões.
S ĩ familie herriscunde. iudicium cũ
b logatum exsoluit ei ꝗ missus fu̾at
inpossessionẽ legatoꝵ seruandoꝵ cã.
putat pap̃. iuerum est familie her¬
ciscunde iu dicium ꝯpetere. ad u̾sus co¬
heredesqi non alias disced̾e̾t legata¬
ruis apossessione qͣmuice pignoris
erat osecutus. qͣm si totum ei legat̃
fuisset solutum. ¶ S ⁊ siciuis citio
debitum solu̾it ne pignus ueniret:
neratius scribit familie herciscunde
iudicio posse eum exꝑiri.

Expanded text:
i actiones: sed etiam familiae erciscundae iudicium cum bus legatum exsoluit ei, qui missus fuerat in possessionem legatorum seruandorum causa, putat Papinianus, et uerum est, familiae erciscundae iudicium ei competere aduersus coheredes, quia non alias discederet legatarius a possessione, quam uice pignoris erat consecutus, quam si totum ei legatum fuisset exsolutum.Sed et si quis Titio debitum soluerit, ne pignus ueniret, Neratius scribit familiae erciscundae iudicio eum posse experiri.
Abbreviated transcription (Latin):
lie hxiscuncud̾ ꝯtin̾i ut uoluntas de¬
functintercidãt. ¶S cum monu¬
mentum iussit testator fi̾ familie
ħ ciscunde agetur ut fiat. Id̃ tũ tr̃p¬
tat qr hr̃dũ inter est quos ius mo¬
num̃ti sequit᷑. p̾scͥptis u̾bre posseeoᷤ
exꝑiri: ut monumentum fiati sũp¬
tus quos unus ex hr̃clib bona fide
fecerit usuras qͦ ꝯsequipotest. a coh̾e¬
teradicit. cohĩdẽ ⁊ si non soluit hr̃e fa¬
milie hercis cunde iuditium. ut cogat᷑
co hr̃s soluere. cumalias non sit libe¬
raturus ieni creclitor insi insolidum
eisatis fiat. ¶ Sifilius familias pri he¬
resꝓ ꝑte exstisset. ia creditorib peculi¬
arib ouemiretur. cumꝑatus sit coluere

Expanded text:
icis contineri, ut uoluntas defuncti non intercidat. sed et cum monumentum iussit testator fieri, familiae erciscundae agent, ut fiat. idem tamen temptat, quia heredum interest, quos ius monumenti sequitur, praescriptis uerbis posse eos experiri, ut monumentum fiat.Sumptuum, quos unus ex heredibus bona fide fecerit, usuras quoque consequi potest a cohereter adicit coheredem et si non soluit habere familiae erciscundae iudicium, ut cogatur coheres soluere, cum alias non sit liberaturus rem creditor, nisi in solidum ei satisfiat.Si filius familias patri heres pro parte extitisset et a creditoribus peculiaribus conueniretur, cum paratus sit solue
Abbreviated transcription (Latin):
exhiis petit abaltero ut eumfundum¬
emeret. ita ut eapars que suo fundo
iunctacẽt sͥ cederetur. Mox ip̃e euni
fundum ignorante uicino emut. q̃¬
ritur analiqmͣ actionem cumeo ui¬
cinus heãt. Iuł. scͥpsit. implicitamẽẽ
fcĩciõnem. Nam si hoc solum actum
est ut fundum lutii titii uicinus eme¬
ret. ⁊ mecum communicaret adu̾sus¬
mequiemi. nullam actionem uici¬
no competere. diueroidactumest ũ¬

Expanded text:
ex his petit ab altero, ut eum funduemeret, ita ut ea pars, quae suo fundo iuncta esset, sibi cederetur: mox ipse eum fundum ignorante uicino emit: quaeritur, an aliquam actionem cum eo uicinus habeat. Iulianus scripsit implicitam esse facti quaestionem: nam si hoc solum actum est, ut fundum Lucii Titii uicinus emeret et mecum communicaret, adume qui emi nullam actionem vicino competere: si vero id actum est, u
Abbreviated transcription (Latin):
cu ab initio negauit petimiam susce¬
pisse. postesm fu̾it ꝯuictus eam accepisse
ꝓbõem non debii ab adu̾sario exigͥt. si
uero ab initio ꝯfiteatur quid̃ succepisse
petunias. clicat autem non indebitas ei
fuisse solitas. p̾sumptionem uidelicet
ꝑ eoeẽ qiui accepit nemo dubitat qͥ.fi.
soluit: numqm ita resupinꝰ ẽ. ut fauile
suas pecunias iactet. inidebitas effũdãt
⁊ max᷑. si ip̃e qͥ se indebitas declisse dicit.
eñ qui dit̃ indebitas soluisse ꝯpelli ad

Expanded text:
qui ab initio negauit pecuniam suscepisse, postquam fuerit conuictus eam accepisse, probationem non debiti ab aduersario exigere. sin uero ab initio confiteatur quidem suscepisse pecunias, dicat autem non indebitas ei fuisse solutas, praesumptionem uidelicet pro eo esse qui accepit nemo dubitat: qui enim soluit numquam ita resupinus est, ut facile suas pecunias iactet et indebitas effundat, et maxime si ipse qui indebitas dedisse dicit heum, qui dicit indebitas soluisse compelli ad
Abbreviated transcription (Latin):
nere ad debitorem eo tempore. quo can¬
uenit depignore. aut cuiiis uoluntate
hypotheca data sit.
tum fu̾it. licet p̾sumptõe debitor liberat᷑
qmm anifestis ꝓ bõnb creclitor sibiad¬
huc deb̾i oftend̾it: recte debitor conue
temꝑanda est. ut si quidem isqui acce¬
pisse clicitur rẽ ł pecuniam inidebitam.
hocͤ negauit. up̃e qui dedit legitimis ꝓ¬

Expanded text:
nere ad debitorem eo tempore quo conuenit de pignore, aut cuius uoluntate hypotheca data sit. tum fuerit, licet praesumptione debitor liberatus quam manifestis probationibus creditor sibi adhuc deberi ostenderit, recte debitor conventemperanda est, ut, si quidem is, qui accepisse dicitur rem vel pecuniam indebitam, hoc nega
Abbreviated transcription (Latin):
are .ł. A eriꝰ&̃ existimo ip̃m quiagiti
.i. legatarium ꝓbare oportere: scisse ali¬
enam remuel obligatam legare defũt.¬
tumnon heredem ꝓbare oport̾e ignoraᷤ¬
se. reni alienam uel obligatam. q sẽꝑ

Expanded text:
rius esse existimo ipsum qui agit, est legatarium, probare oportere scisse alienam rem vel obligatam legare defunctum, non heredem probare oportere ignorasse alienam vel obligatam, quia semper
Abbreviated transcription (Latin):
hxreclis ꝓbõest. locum hrẽ legem falcidiã.
ꝙ dum ꝓ bare nonpot̾. merito condemꝑ
tuntui: ꝓbõnes ab eo quise patronum dic̃
ditio possõr patronus uidetur eẽ. uerum
ꝑtib actoris non lib̾tum fungidebere. s
eun quise patronum eẽ ꝯtendit. ¶ q
dalodicit factum aliquid. licet iexcep¬
tione. dacere dolum eẽ admissum debet:
Int̾rogationis fcẽ ꝓbõnem actori
imponi debere .i. eiqui iniure int̾ragatũ
dicit. Rdisse. se solum heredem et̃. uel si ta¬
tuisse clicatur. int̾rogatus eque tanten¬
Idemerit clicenclum impõitam ꝓRonem

Expanded text:
heredis probatio est locum habere legem Falcidiam: quod dum probare non potest, merito condemnatuntur, probationes ab eo qui se patronum dicit udicio possessor patronus esse videtur, verum partibus actoris non libertum fungi debere, sed eum qui se patronum esse contendit. Qui dolo dicit factum aliquid, licet in exceptione, docere dolum admissum debet. Interrogationis factae probationem actori imponi debere, id est ei, qui in iure interrogatum dixit respondisse se solum heredem esse. uel si tacuisse dicatur interrogatus, aeque tantundem erit dicendum impositam in
Abbreviated transcription (Latin):
licet ratum nonhãt. tamen fimerari¬
a eum agere poss. labeo scrib. ¶ Da¬
tur autem hec acio adu̾suseos qui ad
quos fumus ꝑtuet. ut puta adu̾sus
heredem bonorimue possessoremceti¬
rosq successoes.

Expanded text:
licet ratum non habeat, tamen funeraria eum agere posse Labeo scribit. Datur autem haec actio adversus eos ad quos funus pertinet, ut puta adversus heredem bonorumve possessorem ceterosque successores.
Abbreviated transcription (Latin):
clurare q si̾a uera ẽ. Illud ĩ ineademco¬
uitione noĩe emptoris desiderabatur.
ut sumptus quos inunam ex hiis ꝙ̃
erudierat fecerat: restituerentur. Itẽ
quero a rethusa que recus auit empto¬
remprõnum hr̃e. cuuis sit lib̾ta can¬
stituta anpossituł legatariamcie ñ
liberauit. uł hr̃dem pr̃o nuinhr̃e. Nam
ceti duo abhr̃de manumissi sunt .R. sꝑ¬
ꝓlaui uiliani sentũtiam putantis man¬
uinissionem non admitti eo mͦ. de sumpͥtĩ¬
b u̾o quos incrudiendum houuuẽ fecit
empcor uidend̾ est. stam emptiiudicium
toris seruum non euinti. Plane si in tm
pretium excessisseꝓponas. ut nou sit cogi¬
tatum auenditore de tanta summ a ułuti¬

Expanded text:
entia uera est. illud etiam in eadem cognitione nomine emptoris desiderabatur, ut sumptus, quos in unum ex his quem erudierat fecerat, ei restitue‹re›ntur. idem quaero, Arescusa, quae recusauit emptorem patronum habere, cuius sit liberta constituta? an possit uel legatariam quae non liberauit uel heredem patronum habere? nam ceteri duo ab herede manumissi sunt. aui Iuliani sententiam putantis manumissione non amittitur eo modo. de sumptibus uero, quos in erudiendum hominem emptor fecit, uidendum est: nam empti iudicium quod interest emptoris seruum non euinci. plane si in tantum pretium excedisse proponas, ut non sit cogitatum a uenditore de tanta summa u
Abbreviated transcription (Latin):
missum reliquit. euis q fidei commisit:
ut om̃s ad lib̾tatem ꝑꝰ annum ꝑduce̾t.
cum legataria fidei comnussum ad se ꝑ¬
tinere noliusset. nec tñ hereden a sua pe¬
tione liberasset heres ea dem mautipia sẽ¬
ꝓnouenclidit. nulla commemoratd̃e
fidei cominisse libertatis fc̃a emptor cum
ui cognita uoluntate de functi fidei cõmis¬
sariam lib̾tatempetissent. hĩdemq ad p̾¬
torem ꝑduxissent. iussup̾toris abhr̃de c̃
manumissi. Arethusa quo nolle se emp¬
torem prõnum hr̃e. idebat. Cuici emptor
p̃cium auenclitore empti iuditio arethu¬
se quo: nomine repeteret. lectuimest. Re¬
sum domitii ul pianiquo cantinelatur.
drethusamquoꝙ ꝑtinere ad restͥptum
satrarum constititio munsi nollet ep̃¬
torem prõnum habere. Emptorem tu ni
chil posse pꝰ manumissionem a uendito¬
re consequi. Egocum meminissem uiuli¬

Expanded text:
missum rel‹i›quit eiusque fidei commisit, ut omnes ad libertatem post annum perduceret. cum legataria fideicommissum ad se pertinere noluisset nec tamen heredem a sua petitione liberasset, heres eadem mancipia Sempronio uendidit nulla commemoratione fideicommissae libertatis facta: emptor cum  ceteri quoque serui cognita uoluntate defuncti fideicommissam libertatem petissent et heredem ad praetorem perduxissent, iussu praetoris ab herede sunt manumissi. Arescusa quoque nolle se emptorem patronum habere responderat. cum emptor pretium a uenditore empti iudicio Arescusae quoque nomine repeteret, lectum est responsum Domi‹ti›i Ulpiani, quo continebatur Arescusam pertinere ad rescriptum sacrarum constitutionum, si nollet emptorem patronum habere: emptorem tamen nihil posse post manumissionem a uenditore consequi. ego cum meminissem et Iuli
Abbreviated transcription (Latin):
tiorem.
crium facultatirum sit. inonultra du¬
plum ꝑiculum subire eum oportet.
canus refert. ꝙ iustum est sicut minuit᷑
prãtio siseruus detĩor ap̃ emptorem fc̃s :
cum euincitur. ¶Ilud expeditius ur.
uincit. Naiq ͤ posum petentem clnm̃
simpensam eclifiti orum non soluat do
li mali exceptione submouere. magisẽ
tute non inlibertate euinc̾etur: ut dñs
mercedes iiepens as prãre debeat. Qđ si
emptor non posideat eclificium uł suũ
exempto hebit actionem. In omnib aũ
hiis casib siscient qins alienum nen did̾it
omnimꝰ tenĩdebet. ¶ Siꝑest tͥcia deli¬
lutio cuius debet ẽẽ libetata ee arechusa.
tionem non ht̃. ꝙ nich eius int̾est. cum
dam lib̾tam ht̃¬
d̾ .ł. Siquis alienam rem uentlid̾it. ⁊
melio tp̃r hĩs domino rei extrt̾it. implere¬
d̾.ł. Uutiusticius accepta petimia ad
materias uendendas subpena certa itauͭ
si non integras p̾stau̾it intra statuta
tpr̃a pena conueniatur. ꝑtim datis ma¬

Expanded text:
tionum crium facultatium sit: et non ultra duplum periculum subire eum oportet canus refert: quod iustum est: sicut minuitur praestatio, si servus deterior apud emptorem effectus sit, cum evincitur. Illud expeditius videvincit: nam quia possim petentem dominum, nisi impensam aedificiorum solvat, doli mali exceptione summovere, magis estutem, non in libertatem evinceretur, ut dominus mercedes et impensas praestare debeat. quod si emptor non possideat aedificium vel servum, ex empto habebit actionem. in omnibus tamen his casibus, si sciens quis alienum uendiderit, omnimodo teneri debet. Superest tertia deliberatio, cuius debet esse liberta Arescusa, tionem non habet, quia nihil eius interest, cum eam libertam h. Si quis alienam rem uendiderit et medio tempore heres domino rei exstiter. Lucius Titius accepta pecunia ad materias uendendas sub poena certa, ita ut, si non integras repraestauerit intra statuta tempora, poena conueniatur, partim datis ma
Abbreviated transcription (Latin):
uide ⁊ sipossessor ⁊ petitor possideant
hr̃ditatem ciui iniusquisq eorum ¶¬
ꝑtem dimidiam hr̃ditatis sibi asse¬
rit inuicem petere debebunt in ꝑtes
h̾rdem cohr̃s autem meus possideat
hr̃litatem cumetͣn eo cum non plꝰ
cahĩs hr̃et suaꝑte: utrum a solo exͦ¬
neo anu̾o iacohĩde: deberẽ petere hẽ¬
reclitatem queritur. ⁊ pegasus fert᷑
existiniasse a solo exͣneo me petere de

Expanded text:
et si possessor et petitor possideant hereditatem, cum unusquisque eorum partem dimidiam hereditatis sibi adserat, inuicem petere debebunt, ut partheredem, coheres autem meus possideat hereditatem cum extraneo, cum non plus coheres haberet sua parte, utrum a solo extraneo an uero et a coherede deberem petere hereditatem, quaeritur. et Pegasus fertur existimasse a sol
Abbreviated transcription (Latin):
tus secuiclum conditionenitestam̃tima¬
tris a diir hr̃ditatemcm pr̃ anteq̃mnfiliũ
cmanciparet possedit frutusq exea ꝑ¬
cepit. S er ogõnemin lynore filii cum
eẽt seuator fecit ⁊q̃situm esti cumpatus
sit pr̃ restitu̾e hĩditatem hĩta rõne eoꝵ
q̃ ineum er ogauit. anfilius nichomi¬
peretur satisꝑ offitiũ iudicis o suli. oco¬

Expanded text:
tus secundum condicionem testamenti matris adiit hereditatem, quam pater, antequam filium emanciparet, possedit fructusque ex ea possedit, sed erogationem in honorem filii cum esset senator fecit ex ea. quaesitum est, cum paratus sit pater restituere hereditatem habita ratione eorum quae in eum erogauit, an filius nihilo miperetur, satis per officium iudicis consuli.
Abbreviated transcription (Latin):
petit. & Ius non ex eomentur cid̾ po¬
sessor occupauit. s ex snouire: udeo
siue exasse hĩs sit. totamhr̃ditatem
ueidicab̾. licet tu unam rempossideaᷤ:
tatem ⁊ siluo suit: qui ad seꝑtes ꝑ¬
tinere clicant. non singuli a singislis
petere contemptiẽẽ debent. puta pͥmꝰ
aprmo uł sid̾s a scdo ł s ambo apͥmo
uł ambo ascd̾o. n emm alter pͥmi alt̾¬

Expanded text:
petit, is non ex eo metitur quod possessor occupauit, sed ex suo iure: et ideo siue ex asse heres sit, totam hereditatem uindicabit, licet tu unam rem possideas,tatem et duo sint, qui ad se partes pertinere dicant, non singuli a singulis petere contenti esse debent, puta primus a primo uel secundus a secundo, sed ambo a primo et ambo a secundo: neque enim alter primi, alt
Abbreviated transcription (Latin):
ratim. S sisimul illrulli siħ̾ actum ẽ: ut̾q
recte insolidum aget. Siminꝰ: aget unꝰ¬
quisq ꝑ parte. ¶Potest itafieri pigno¬
ris datio. ypothece ue. ut si intra certum
tempus nonsit: pecuma soluta. Iure ep̃to¬
ris possideat rem uisto p̾cio: tunc extiman¬
dam. hoc enu casu ur᷑ quodãmͦ conditio¬
nalis eẽ: uenditio. ⁊ itadiuusseu̾. ⁊ ant̃. re¬

Expanded text:
ratim: sed si simul illi et illi, si hoc actum est, uterque ratim: sed si simul illi et illi, si hoc actum est, uterque recte in solidum aget, si minus, unusquisque pro parte. Potest ita fieri pignoris datio hypothecaeue, ut, si intra certum tempus non sit soluta pecunia, iure emptoris possideat rem iusto pretio tunc aestimand‹a›m: hoc enim casu uidetur quodammodo condicionalis esse uenditio. et ita diuus Seuerus et
Abbreviated transcription (Latin):
tione possumꝰ iͥti cumfinita sit dum a
metu coactus adii hr̃ditatem puto
stas tribuatur. ¶ Si coactus hĩdlita¬
tẽ repudiem: dupliciuia mͥ p̾torsuccͣ¬
rit. aut utiles actões qi hereclidando
auactionem metus cãpr̃ando. ũ qͣm¬

Expanded text:
tione possimus niti, cum finita sit dum ammetu coactus adii hereditatem, puto stas tribuatur. Si coactus hereditatem repudiem, duplici via praetor mihi succurrit aut utiles actiones quasi heredi dando aut actionem metus causa praestando, ut q
Abbreviated transcription (Latin):
endo alletã: ⁊ ac̾taminib phibñdo
cau̾e ꝯpuł̾it ultra qͣntitatẽ debite pe¬
cũe. hiispbatis apetens iudex rẽ sue eqͥ¬
tati restiti decernat. ¶ Siq̃ ꝙ adu̾sa
rioñ debebat delegante eo ꝑ uim appi¬
tore p̾sidis int̾uemente sñ notõe iu¬
dicis coactꝰ ẽ c̾re. iudex iuciuilit̾ ex¬
torta restitui ab eo qui rei cdampnũp̾¬
stit̾it iubeat. ꝙ si debitis satisfecerit
simplici ĩ sione ⁊ ñ cognitõe hĩta qͣm¬
uis nõ exͣ ordĩem exactionẽ fĩ. s ciu

Expanded text:
endo athletam et a certaminibus prohibendo cauere compulerit ultra quantitatem debitae pecuniae, his probatis competens iudex rem suae aequitati restitui decernat. Si quis, quod aduersario non debebat, delegante eo per uim, apparitione praesidis interueniente, sine notione iudicis, coactus est dare, iudex inciuiliter extorta restitui ab eo, qui rei damnum praestiterit, iubeat. quod si debitis satisfecit simplici iussione et non cognitione habita, quamuis non extra ordinem exactionem fieri, sed ciu
Abbreviated transcription (Latin):
ingrata fc̃a: sciens se ingratam cũ
de suo statu ꝑiclitabatur: ad paiͦno
gat᷑. cessat edictum. qr hc̃sͥ metum
ip̃a infert. ¶ Q metus c̃ã gestũ est
nullo tp̃r p̾torratum hebit. ¶Q pꝰses¬

Expanded text:
ingrata facta sciens se ingratam, cum de suo statu periclitabatur, aliquid pagatur: cessat edictum, quia hunc sibi metum ipsa infert. Quod metus causa gestum erit, nullo t
Abbreviated transcription (Latin):
tem ꝙeam uendicare nou posse: egi¬
uerumusum fructum uendicaturũ. tin
at ꝓ hoc uicinum si nõ paniatur
eum ire iagere teneri ei qͣi non pa¬
patiatur utisim. ¶Usufructus le¬
gatus aminicuł eget. sine quib uti
frui quis non potest. nõ siusus fruct

Expanded text:
dem eum vindicare non posse, verum usum fructum vindicaturum ac per hoc vicinum, si non patiatur eum ire et agere, teneri ei, quasi non patiatur uti frui. Vsus fructus legatus adminiculis eget, sine quibus uti frui quis non potest: et ideo si usus fruct
Abbreviated transcription (Latin):
dem.ł. xix. Pilaue alicui legatꝰ
sit. usus fructus ⁊ odorum ⁊ a roma¬
iiustis: uire constitutus. S ad sena¬
tus consultum erit descendendum
tatitio ita . post mortem legatarii
ad me iuum rediret qͣmqͣm ascͥptũ
sit ut usumeius ticius hẽat. ꝓpͥeta¬
tem tñ ei legatam ⁊ mentionem us¬
frãm quia erat restituenda ab eo pe¬
cuma post mortem eius dauus se¬
uerus ⁊ antonmꝰ resp resqͥpserunt.

Expanded text:
m. Si lanae alicui legatus sit usus fructus uel odorum uel aromain istis iure constitutus, sed ad senatus consultum erit descendendum,ta Titio ita, ut post mortem legatarii ad Maeuium rediret, quamquam adscriptum sit, ut usum eius Titius haberet, proprietatem tamen ei legatam et usus mentionem factam, quia erat restituenda ab eo pecunia post mortem eius, diui Seuerus et Anton
Abbreviated transcription (Latin):
tum autemnon uanthominis s qͥ
m̾ito ⁊ in homine ꝯstantissimo cadat
ad hoc edistum pertinere licimus.
lp̃.ł .xi. acl. Nec timorem infamie
restitui. Prom̃ siquis menticuloꝰ. rẽ
ullar frustra timu erit. ꝑħ edict̃.
tio de prehensus uel in alio flagitio uł
dedit aliquid uł se obligauit. pop̃.ł.¬
.xxuiii. recte scribit posse eum adh
edictum ꝑtinere. timuit enĩ io
mortẽm uincula qmqͣm non omnẽ
adult̾umliceat᷑ occidere. ł furem nisi se
telodefendat. s pomeritł noniure oc¬
cidi: ⁊ ideoiustus fuit metus s ⁊ sine ꝓ¬
datur abeo qͥ dep̃sendit. alienau̾it
succuriei ꝑ hoc edictum. uidetur.
Qm̃ si proditꝰ eẽt: potu̾it ea patique
legem iuliam incidũt qui quid ꝓ
comꝑto stupro acceperunt. Pretor
tam̃ etiam ut restituat᷑ int̾ũre
debz. Nam et gestum est malo more
⁊ p̾tor non respicit an adult̾ sit qͥ
dedit. S ħ solum ꝙ. hic accep̃: me¬
tu mortis illato. ¶ Si tipiat pecu¬
niam qui instrum̃ta status meñ

Expanded text:
tum autem non uani hominis, sed qui merito et in homine constantissimo cadat, ad hoc edictum pertinere dicemus.ad edictum. Nec timorem infamiae restitui. proinde si quis met‹i›culosus rem nullam fterio deprehensus vel in alio flagitio vel dedit aliquid vel se obligavit, Pouo recte scribit posse eum ad hoc edictum pertinere: timuit enim uel mortem uel uincula. quamquam non omnem adulterum liceat occidere, uel furem, nisi se telo defendat: sed potuerunt uel non iure occidi, et ideo iustus fuerit metus. sed et si, ne prodatur ab eo qui deprehenderit, alienauerit, succurri e‹i› per hoc edictum uidetur, quoniam si proditus esset, potuerit ea pati qualegem Iuliam incidunt, quod pro conperto stupro acceperunt. praetor tamen etiam ut restituant interuenire debet: nam et gestum est malo more, et praetor non respicit, an adulter sit qui dedit, sed hoc solum, quod hic accepit metu mortis illato. Si is accipiat pecuniam, qui instrumenta status mei
Abbreviated transcription (Latin):
mulier: ħ edictura locuraht̃. ¶ Cũ
uiris bonis iste mnetũ maior: qm
mortiseẽ debet. ¶ Necq̃ diximus ad
edictum ꝑtiñe: nicħ iuter est mͣ se
quis ueritus sit an in lib̾is suic eñꝑ
affectuꝑentes: magis inliberis terre

Expanded text:
mulier, hoc edictum locum habet, cum uiris bonis iste metus maior quam mortis esse debet. Haec, quae diximus ad edictum pertinere, nihil interest in se quis ueritus sit an in liberis suis, cum pro affectu parentes magis in liberis terre
Abbreviated transcription (Latin):
auri ⁊ argenti. ⁊ sulphuris. ieris iferri :i
ceteroꝵ fodinas. uł quas pr̃ famił ĩsti¬
turt. exerrere pot̾it. uł ip̃e instituere. si
nicħ agriculture noceb̾: i si forte in hoc
ꝙ instituit plus reclditus sit. qͣ inus¬
tit᷑ meliorare ꝓprietatem. Si tamenq̃
iustimit usus fructuarius. autͣ celu
corrumpant agͥ aũ magnum appara¬
tum sĩt desiderat᷑a opificũ. forte uł f fi¬
gͦulorum que ũ pot̾ sustinere ꝓpͥetariꝰ

Expanded text:
puris et aeris et ferri et ceterorum fodinas vel quas pater familias instituit exercere poterit vel ipse instituere, si nihil agriculturae nocebit. et si forte in hoc quod instituit plus reditus sit quam in vtitur meliorare proprietatem. Si tamen quae instituit usufructuarius aut caelum corrumpant agri aut magnum apparatum sint desideratura opificum forte vel legulorum, quae non potest sustinere proprietarius,
Abbreviated transcription (Latin):
ystrionem balneatorẽ faciat. de suiu¬
phoniaco: atriensem. ł de palestra:ͤ st̾¬
corandislatrinis p̾ponat abuti inide¬
brt᷑ ꝓprietate. sufficienteraũ alere.
⁊ uestire debet. s ordinem ⁊ dign᷑itatẽ
rel mobiib mod̾ eum tenere deb̾e.
ne sua feritate ⁊ seuina en x corrũ¬
pat. alioꝗn ⁊̃ lege aquilia conueni¬
ri. ¶Et si uestĩtoꝵ usus fructus le

Expanded text:
strionem balniatorem faciat, vel de symphonia atriensem, vel de palaestra stercorandis latrinis praeponat, abuti videbitur proprietate. Sufficienter autem alere et vestire debet secundum ordinem et dignitatem rebus mobilibus modum eum tenere debere, ne sua feritate uel saeuitia ea corrumpat: alioquin etiam lege Aquilia eum conueniri. Et si uestimentorum usus fructus le
Abbreviated transcription (Latin):
reclacta actionem cã cognita daboĩ
id quod facere potest. ¶S ⁊cͥuta
emantipationem sin iuiris factussit.
uel in adoptionem datus deinde pa¬
ter naturalis decesserit. It siquis mi
nima ꝑte institutus equissim̃ est cãs
cognita etiam in hunc dari actioẽm
quod aliis debetur tractari potest. ⁊ si
quidem sint credit ores qui cum eẽt
aliene potestatis cum eo contraxerĩt
recte licetur occupantis meliorem eẽ

Expanded text:
t, actionem causa cognita dabo in quod facere potest.' Sed et si citra emancipationem sui iuris factus sit uel in adoptionem datus, deinde pater naturalis decesserit, item si quis ex minima parte sit institutus, aequissimum est causa cognita etiam in hunc dari actionem quod aliis debetur, tractari potest. et si quidem sint creditores, qui, cum esset alienae potestatis, cum eo contraxerunt, recte dicet
Abbreviated transcription (Latin):
ueniat. huius enim non sine rõne
postea qͣm siuiuris fc̃s est cum eocon¬
traxerint puto horum rõem hñdam
dica sit hr̃s scriptus filius in arbito
est  crelitoris utrum ꝓportione hr̃cli¬
taria aninsolidum eum cõuemat
S ihic iudex estimare debet ne forte
ñd quod facere pot̾ debeat conueniri¬
Interdum autem i si exhr̃clatus
filius uł emancipatus sit in solidum
actio adu̾sus eum dab̾r. Ut puta si pa¬
trem familias se mentitus est cumo᷑¬

Expanded text:
sine ratione posteaquam sui iuris factus est, cum eo contraxerunt, puto horum rationem habedica sit heres scriptus filius, in arbitrio est creditoris, utrum pro portione hereditaria an in solidum eum conueniat. sed et hic iudex aestimare debeat, ne forte in id quod facere potest debeat conueniri.Interdum autem et si exheredatus filius uel emancipatus sit, in solidum actio aduersus eum dabitur, ut puta si patrem familias se mentitus est, cum con
Abbreviated transcription (Latin):
xxu. amus. S in minore cã cognita
apretore sucturrendum. Inpupillo
fuius familias crecliderit c̃essare con¬
sultum senatus. quod mutua petu¬
ma non sit qͣmins liberam peculii ad¬
munistrationem habuit. Non eñĩ
ꝑdere ei peculium pr̃ concedit cum
peculii administrationem ꝑnuttit
offend̾ ꝙ mutuã pect̃. filio famił. ded̾.
nonq alias contraxit. puta uendid̾
locauit. uł aliomodo contraxit. Nã
pecc̃datio ꝑnitiosa pentib eoꝵ uisaẽ.¬

Expanded text:
ue annis. sed in minore, causa cognita et a praetore succurrendum: in pupillo  cessare senatus consultum, quod mutua pecunia non fit, quamuis liberam peculii administrationem habuit: non enim perdere ei peculium pater concedit, cum peculii administrationem permittioffendit, qui mutuam pecuniam filio familias dedit, non qui alias contraxit, puta uendidit locauit uel ali‹o› modo contraxit: nam pecuniae datio perniciosa parentibus eorum uisa
Abbreviated transcription (Latin):
subuenitur. Idem art si duos reos acce¬
pero filium famili ttitium cum ad
filium famił. eẽt ꝑuentura petunia.
iõ aũ reũtitium accepini n quasi fide¬
uissor auxilio senatus ꝯ sulto utentur

Expanded text:
subuenitur. Idem ait, si duos reos accepero filium familias et Titium, cum ad filium familias esset peruentura pecunia, ideo autem reum Titium acceperim, ne quasi fideiussor auxilio sena
Abbreviated transcription (Latin):
se oͣrrea conduxi sie imuitis soluisse
idemseriis ꝓbaretur prefectus annone
contra dominum decl̃ at sententiam.
dicebamus qiͣ fi deuissorem ẽẽ iuderi.
solere autemex ea causa in dominun
dari actionem. nec uidet᷑ hoc clñm mã¬
Dasse. s q uidelatur inomiib eum
suo nomne constituisse sententiam
confirmauit imperator. de senato¬

Expanded text:
ea conduxisse et multis soluisse idem seruus probaretur, praefectus annonae contra dominum dederat sententiam. dicebamus quasi fideiussionem esse uideri, solere autem ex ea causa in dominum dari actionem nec uidetur hoc dominum mandasse. sed quia uidebatur in omnibus eum suo nomine substituisse, sententiam conseruauit imperator. DE SENAT
Abbreviated transcription (Latin):
strensis petulii cum filii famił. in ca¬
strensi peculio uice patium famił.
deceptus nec uiris ignorantia. S qr¬
pͣ. pat̾ famił plurisq uidebatur. Sic
agebat. sic. contrahebat sic mim̾ib
fungebantur. cessabit señt. consul¬
me constitutum cessare seuatꝰ ꝯsultũ.
ꝓinde uneo qui scire nou potuit anfi¬

Expanded text:
strensis peculii, cum filii familias in castrensis peculii, cum filii familias in castrensi peculio uice patrum familiadeceptus nec iuris ignorantia, sed q pater familias plerisque uidebatur, sic agebat, sic contrahebat, sic muneribus fungebatur, cessabit senatus consulpe constitutum cessare senatus consultum. Proinde et in eo, qui scire non potuit, an fi
Abbreviated transcription (Latin):
dedit senatus consuitiuncess abit. prĩs
tñ res uon tenebitur. Plane si pr̃ĩ hĩs
extitit filius: ipignus ꝑsequatur. ex¬
ceptione doli submouebitur. ¶Mu¬
tui dationem non solum numerate
pecc̃. uerũ omnium que mutuo dari
possunt an acciꝑe debeamus uidẽd̾ est.

Expanded text:
us consultum cessabit. patris tamen res non tenebitur: plane si patri heres exstiterit filius et pignus persequatur, exceptione doli summovebitur. Mutui dationem non solum numeratae pecuniae, verum omnium, quae mutua dari possunt, an accipere debeamus, videndum.
Abbreviated transcription (Latin):
mandauit ut ei crederet. filius ex mi
cͤondidiss insolidum. anhr̃des pro
qua parte causquis successiss mal¬
let conuenire. s filius condempna᷑
sernum mutius pect̃. dandispͥignori¬
b accipiendis. S scriuis ĩ negotiato¬
rib ordei solebat ꝓenitore suscipere
debitum ⁊ soluere cum fugisset ser
cium ordei conuenet dominũ noĩe

Expanded text:
mandauit, ut ei crederet: filius ex mincredidisset, in solidum, an heredes, pro qua parte quisque successisset, mallet conuenire: sed filius condemnaturseruum mutuis pecuniis dandis et pignoribus accipiendis: i‹s› seruus etiam negotiatoribus hordei solebat pro emptore suscipere debitum et soluere. cum fugisset serutium hordei, conueniret dominum nomine
Abbreviated transcription (Latin):
facere p. Siuo post multos annos ñ
debeat indulgi̾. imͥuidetur rõnem
habendameẽ. In hoc enuncãe cog¬
nitiou̾titur. ¶Is qui depeculio egit
cumposset q ussumea causa est.
ne posũt quõ uissu postea agere. et
ita ꝓcuł existimat. S i si deceptus de
peculio egit putat celsus succurrend̾
auł. l .xxx. P ifilius familias niuo
pr̃e  conuentus i condempnatus sit
inemancipatum uł ex hr̃clatum pꝰea
iudicati actio inidquod facerepͭ
dandaest. ¶Si filio exhĩdato exsena¬
tus consulto treblło hr̃litas pr̃is re
stitutasit nondebebit inqͣntum fac̾e
pot̾. s in solilum condempnari. Ef¬
S si coactus inmiscu̾it se ut restitu¬
at hr̃litatem ꝑ inde obseruandum
simulauit. ⁊ mandante aliquo stipła¬
tus sit est: mandatiteni marcellus scͥ¬
bit crmͣuis rempr̃are non possit. et

Expanded text:
ero post multos annos, non debeat indulgeri? et mihi videtur rationem habendam esse: in hoc enim causae cognitio vertitur. Is qui de peculio egit, cum posset quod iussu, in ea causa est, ne possit quod iussu postea agere, et ita Proculus existimat: sed si deceptus de peculio egit, putat Celsus succurrendum um.Si filius familias uiuo patre conuentus et condemnatus sit, in emancipatum uel exheredatum postea iudicati actio in id quod facere potest danda est.Si filio exheredato ex senatus consulto Trebelliano hereditas patris rfacere potest, sed in solidum condemnari, Sed si coactus immiscuerit se, ut restituat hereditatem, perinde obseruandum,simulauit et mandante aliquo stipulatus est, mandati teneri Marcellus scribsit, quamuis rem praestare non poss
Abbreviated transcription (Latin):
secutam pr̃is casus non facit uxorẽ.
Nã q̃sita cligni tas liberis pp̾casum
patris remoti uihi a senatu auferẽ
natorum accipere de bm̃s ñ tm̃ sena¬
toꝵ filios ueꝵ ⁊ om̃s qͥ geniti ex ip̃is
uel ex liberis eoꝵ dicant᷑. sũ nͣles sũ
adoptiui sĩt: libisenatoꝵ exiluib:
nati dnͣr. s i si ex filia senatoris na¬
cet inurbe domicilium hr̃e uideant᷑
adiectionem potius declisse qm ꝑinu
aprincipe. qͣmuis ꝑraro ut nupte ite¬
rum minoris dignitatis uiro. nichomĩ¬
nus mosulari maneant dignitate:

Expanded text:
secutam patris casus non facit uxorem: nam quaesita dignitas liberis propter casum patris remoti a senatu auferendnatorum accipere debemus non tantum senatorum filios, uerum omnes, qui geniti ex ipsis exue liberis eorum dicantur, siue naturales siue adoptiui sint liberi senatorum, ex quibus nati dicuntur. sed si ex filia senatoris nacet in urbe domicilium habere uideantadiectionem potius dedisse quam perma principe, quamuis perraro, ut nuptae iterum minoris dignitatis uiro nihilominus in consulari maneant dignitate:
Abbreviated transcription (Latin):
ligatur qiͣ nepos tñ intelligi debe¬
at. ⁊ magis est ut debeat. ũ aui pociꝰ
cliguitas ei ꝓ sit. qmͣ obsit casus
narum apellatione continent᷑  cla¬
rissimaꝵ feminaꝵ nomine senatoꝵ
filie nisi que uiros clarissimos sortite
sunt ũ habent᷑. feminis eͥ dignitatem
clarissimam mariti tͥbru̾it. parentes
uͦdonec plebeii : nuptus sunt copła¬
te. Tain clui gͥ clarissima femina erit
qͣmdusen atori nupta est. uł claris¬
simo aut seꝑita abeo alii inferioris
dignitatis non impsit.

Expanded text:
legatur, quasi nepos tamen intellegi debeat: et magis est ut debeat, ut avi potius ei dignitas prosit, quam obsit casus narum appellatione continentur. clarissimarum feminarum nomine senatorum filiae, nisi quae viros clarissimos sortitae sunt, non habentur: feminis eniclarissimam mariti tribuunt, parentes uero, donec plebeii nuptiis fuerint copulatae: tamdiu igitur clarissima femina erit, quamdiu senatori nupta est uel clarissimo aut separata ab eo alii inferioris dignitatis non nupsit.
Abbreviated transcription (Latin):
emptoris erit dampnum modo rei uẽ¬
fusum uł uasis contusis uel qͣ mnim
alia ex causa. S si uenditor se ꝑicło nin
subiecit in id tp̃s ꝑiculum sustinebit.
quo. ad se subiecit. ꝙ si designau̾it tp̃s
eatenus ꝑiculum sustmebit. quo ad de¬
gͦtetur uinum uidelt qiͣ tunc plemis.¬
sime ueneat cum fu̾it degustatum.
aut gͥouenit quo adꝑtculum uimi sti¬
neat: ⁊ eatemis sustinebit aũ non c̃on¬
uenit. uiisꝙ ad degꝰtanonem sustinebͤ
S sinon siuit degustata. signata tñ
abemptore uasa uł dolia conseqͣñter
dicennis ad huc ꝑiculum eẽ uenditorᷤ
nisi ad aliud comuenit. ¶ S i cu̾sto¬
diam ad diem mensu̾re uenditor pre¬
stare debet. P cimͦ enim ad metiatur
uinum: ꝓpe qi nondumuenit. post m̃¬
suram factam uenditoris desinit eẽ ꝑi¬
culum ⁊ ante mensuram post degusta
tionem ꝑicło lib̾atur. siñ ad m̃suram
uendid̾it. si forte amphoras uł ĩ singu¬
la dolia. ¶ Si doliur signatum sit
ab emptore tre batus ait traditum id

Expanded text:
emptoris erit damnum, quefusum uel uasis contusis uel qua alia ex causa. sed si uenditor se periculo subiecit, in id tempus periculum sustinebit, quoad se subiecit: quod si non designauit tempus, eatenus periculum sustinere debet, quoad degustetur uinum, uidelicet quasi tunc plenissime ueneat, cum fuerit degustatum. aut igitur conuenit, quoad periculum uini sustineat, et eatenus sustinebit, aut non conuenit et usque ad degustationem sustinebit. sed si nondum sunt degustata, signata tamen ab emptore uasa uel dolia, consequenter dicemus adhuc periculum esse venditoris, nisi si aliud convenit. Sed et custodiam ad diem mensurae venditor praestare debet: priusquam enim admetiatur vinum, prope quasi nondum venit. post mensuram factam venditoris desinit esse periculum: riculo liberatur, si non ad mensuram uendidit, sed forte amphoras uel etiam singula dolia.Si dolium signatum sit ab emptore, Trebatius ait traditum id
Abbreviated transcription (Latin):
i donec nupt a sit dos ab eanon uetat ͦ
aut certam summam uiro prẽt. ⁊ abeo a¬
latur ⁊ hiis similia. alia adius ꝑtinent.
uelutiqñ dos petatur. quem ad̾m reddat᷑.
inquib ñ semꝑ uoluntas ꝯhentium ñ¬
seruant᷑. Cet̾m si conuen̾it ne om̃imͦdoᷤᷤ
petatur: indotata erit muliers. Simułr
pacta sit ne ampluis qm ꝑs dimidia do¬
tis a se petatur. ⁊ penam stipulata sit.
mela ait alterutro eã ꝯtentam eẽ: oꝑt̾e
ł exceptione pacti ⁊ acceptum facere pe
ne obligõemł siex stipulatu agat de¬
negandam exceptõem. ¶Si fundo e¬
stimato in dotem dato pacta sit mułr.
ut qnͣto pluris uenierit idindote sit
mela ait. id seruand̾ cum ex contͣriod
uenire posuit. ut siminoris uenierit ipͣ
debeat. ¶Si pacta sit mulierut siue
pluris siue minoris fundꝰ estimatus o¬
uenierit p̾cium qnͣto res uenierit in
datẽ sit. star eopactoidotem oꝑtet.
S siculpa maiti minoris uenierit:

Expanded text:
t donec nupta sit do ab ea non petatur, aut certam summam uiro praestet et ab eo alatur, et his similia: alia ad ius pertinent, ueluti quando dos petatur, quemadmodum reddatur, in quibus non semper uoluntas contrahentium seruatur. ceterum si conuenerit, ne omnino dos petatur, indotata erit mulier. Si mulier pacta sit, ne amplius quam pars dimidia dotis a se petatur et poenam stipulata sit, Mela ait alterutro eam contentam esse oportere: uel exceptione pacti et accnem, vel, si ex stipulatu agat, denegandam ei exceptionem. Si fundo aestimato in dotem dato pacta sit mulier, ut, quanto pluris venierit, id in dote sit, Mela ait servandum, cum et ex contrario convenire possit, ut, si minoris venierit, ipsa debeat. Si pacta sit mulier, ut sive pluris sive minoris fundus aestimatus venierit, pretium quanto res venierit in dote sit, stari eo pacto oportet: sed si culpa mariti minoris venierit, et
Abbreviated transcription (Latin):
asł pꝰ miptias ut ex fundi fructib quie
dedit indotẽ creclitor mulieris climitta¬
tur anualeat pactum dico siante nup¬
tias id conuenit ualere pactum eo qͦ
mͦ minorẽ dotẽ ostitutã. pꝰ nuptias u̾o
cũ hon̾a inũmonii fructꝰ releuaturi st̃.
iam de suomarito pasciscitur. ut dimit¬
tat creclitorẽ ⁊ erit meradonatõ.
indotem acceperat. manente m̾m̾o pac¬
tus ẽ circuiscͥb̾e de mułris grã ut pͥdia
inestimata eẽnt ut sine ꝑiculo suo ea
tales tabulas p̾clia estimatarenan̾ et̃¬

Expanded text:
uptias, ut ex fundi fructibus quem dedit in dotem creditor mulieris dimittatur, an ualeat pactum? dico, si ante nuptias id conuenerit, ualere pactum eoque modo minorem dotem constitutam: post nuptias uero cum onera matrimonii fructus releuaturi sunt, iam de suo maritus paciscitur ut dimittat creditorem, et erit mera donatio.in dotem acceperat, manente matrimonio pactus est circumscribendae mulieris gratia, ut praedia inaestimata essent, ut sine periculo suo ea tales tabulas praedia aestimata remane
Abbreviated transcription (Latin):
ł. Morib apud nos receptum est ne
int̾ uirum iuxorem donationes uałet̃.
hoc autem receptum est ue mutuo amo¬
re inuicem spoliarentur. donationib ñ
temꝑantes. s ꝓfusa erga se facilitate. agẽtes.
eclucendi sextus cecilius. ⁊illamcãm adi¬
ciebat q sepe futur̃ erat. eẽt ut discut̾en¬
tur. mrĩmoĩa sinondonaret. isqͥ posset.
atq ea rõe euenturunint uenalitia eẽnt
mrimoma.

Expanded text:
 Moribus apud nos receptum est, ne inter virum et uxorem donationes valerent. hoc autem receptum est, ne mutuo amore invicem spoliarentur donationibus non temperantes, sed profusa erga se facilitate: Paulus lieducendi. Sextus Caecilius et illam causam adiciebat, quia saepe futurum esset, ut discuterentur matrimonia, si non donaret is qui posset, atque ea ratione eventurum, ut venalicia essent matrimonia.
Abbreviated transcription (Latin):
nuit p᷑lit̾tas ad uxorem emissas cnub
dotis ñ fore p̾dium decla rau̾it. in ma¬
t̾moĩo defuncta mułre uirum retinere
fide longitemporis possidebat possõe po¬
terat sͥ querere nułr ut suũ marito ded̾
indotẽ. eumq petere neglexerit iur. cũ

Expanded text:
nuit post litteras ad uxorem emissas, quibus dotis non fore praedium declaravit, in matrimonio defuncta muliere virum retinere fide longi temporis possessione poterat sibi quaerere, mulier ut suum marito dedit in dotem eumque petere neglexe