comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
misit custodiã ꝙ ͤᷤ ab futus tra¬
didit. ¶si agri noĩe ñ cancat᷑
in eam ꝑtem agri mittẽdꝰ
ẽ ex qua ꝑi culum timea¬
in edifĩciis ꝑtes quoꝙ retiq¬

Expanded text:
isit custodiamque ei afuturus tradidit.Si agri nomine non caueatur, in eam partem agri mittendum est, ex qua periculum timeain aedificiis partes quoque reliq
Abbreviated transcription (Latin):
pre cum inturba dolo .m. dãpnũ
datum sic tͥñ ͤ si ut campnũ daret
id̾o ceꝑat ccd̾e. cet̾um si alia cã uer¬
bandi fint cessat hec accõ s si quis¬
d̾ ip̃e turbam mnocasset ut coramo

Expanded text:
pe cum in turba dolo malo damnum datum sit: sic tamen, si, ut damnum daret, ideo coeperat caedere. ceterum si alia causa uerberandi fuit, cessat actio.Sed et si quis ipse turbam conuocasset, ut turba
Abbreviated transcription (Latin):
facinorib ⁊̃ crimiml executõnes
at tñ recte p̾tor fecit qui forẽso ꝙ
accõnes criminib istis p̾posuit. ¶ex
ince̾dio ꝙ̃adm accipimꝰ utrũ ex
ip̃o igne an ño ex loco ubi incea¬
dium sit ⁊ meliꝰ sic accipiet᷑ pp̃
incẽdium hec ẽ p̃p̃ tumultũ mõdii
uł trepidationein incẽdũ rapit.¬

Expanded text:
facinoribus etiam criminum executiones, attamen recte praetor fecit, qui forenses quoque actiones criminibus istis praeposuit. 'Ex incendio' quemadmodum accipimus, utrum ex ipso igne an uero ex eo loco, ubi incendium fit? et melius sic accipietur propter incendium, hoc est propter tumultum incendii uel trepidationem ince
Abbreviated transcription (Latin):
eñ. Q uod ni possessum raptũ ue
ꝑueniat usucapi iex uetat de ni¬
Pietorait cendio ruina nã¬
in eum qui ex incẽdio fragio¬
runa nanfragio ratenaue q¬
expugnata quid rapuisse recepis¬
se dolo .ii. danpui ue quid in hus
reb dedisse dicet in quadruplum
in amo quo primum de eare ex¬
ꝑiundi potestas fu̾it post amim
in sinplum iudiciũ dabo. It ⁊ inai  ᷤ¬

Expanded text:
onum.Quod ui possessum raptumue sisue eius perueniat, usucapi lex uetat. DE INCENDIO RUINA NAIn eum, qui ex incendio ruina naufragio rate nave expugnata quid rapuisse recepisse dolo malo damnive quid in his rebus dedisse dicetur: in quadruplum in anno, quo primum de ea re experiundi potestas fuerit, post annum in simplum iudicium dabo. item in
Abbreviated transcription (Latin):
urc̃ Di hr̃di meo .x. ꝓmiserit sti¬
rit lib̾ esto ꝑotest ex pleri ꝯdi¬
tio si ꝓmiserit nã se spopũdis¬¬
se aliqua significatõe dici pot̾
⁊ si ñ sit secuta obligõ.¬

Expanded text:
us, si heredi meo decem 'promiserit rit, liber esto'. potest expleri condicio, si promiserit: nam spopondisse aliqua significatione dici potest, etiamsi non sit secuta oblig
Abbreviated transcription (Latin):
ht̃ Cs qui ad maius audito¬
rium nocatus est si litẽ inco¬
tenciam dixit post ea iudex
eẽ desinit ⁊ ħ iuire ntimur
ut iudex qui se mel uł płis uł
minoris edẽꝑnanit amplius
corig̾e siñam sua nͭ possit

Expanded text:
habet. Is, qui ad maius auditorium uocatus est, si litem inchtentiam dixit, postea iudex esse desinit: et hoc iure utimur, ut iudex, qui semel uel pluris uel minoris condemnauit, amplius corrigere sententiam suam non possit
Abbreviated transcription (Latin):
luis dicenti ñ dͥpteꝑant utis dã¬
pno cohercetur ¶contuinax
catus p̾senciam sui fac̾e ꝯtẽp¬
auẽ adu̾sa nalitudo nł maio¬
ris canse occupacio defendit

Expanded text:
qui ius dicenti non obtemperant, litis damno coercetur. Contumax ecatus praesentiam sui facere contemquem aduersa ualetudo uel maioris causae occu
Abbreviated transcription (Latin):
sit sũma adiecta. si tñ is qui
petit sũmam ex p̾sserit et
idex ait solue ꝙ petitimꝰ
ͦ sn̾iam. ¶ qui sortis quidẽ
⁊ dẽpnatõnem faciunt de
usuris aut̾ ita ꝓmĩciant
usre si que petunt pres¬
tẽtur ñ recte xnũciant
debent enĩ de usuris quo
edc̃o ꝑemptorio pꝰ mortẽ
sit cdẽpnatuis ñ ualet sĩia¬

Expanded text:
sit summa adiecta, si tamen is qui petit summam expresserit et iudex ait: 'solue, quod petitum sententiam. Qui sortis quidem condemnationem faciunt, de usuris autem ita pronuntiant 'usurae si quae competunt' uetentur', non recte pronuntiant: debent enim de usuris quoquedicto peremptorio post mortem sit condemnatus, non ualet s
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ ꝑ ost rem indicatã nł iu¬
renirãdo decissam nł ⁊ fes¬
sionem uinire fc̃am nicħ
q̃ritin post orone diui mar¬
ci qr in iure confessi pro
iudicatis hñtur.

Expanded text:
 Post rem iudicatam uel iureiurando decisam uel confessionem in iure factam nihil quaeritur post orationem diui Marci, quia in iure confessi pro iudicatis habentur
Abbreviated transcription (Latin):
quoiiuns illi eloacam que ex
edibus eiꝰ in tuas ꝑtinet edes qua
¶ Sub hoc intdẽo du titulo duo
int̾dc̃a p̃tor subieccit imũ pro¬
hibitornm ẽ alt̾um restitutori¬
um ⁊ primium ꝓhibitorim.
curauit ant̃ p̾tor ꝑ ħ int̾dc̃a ut¬

Expanded text:
minus illi cloacam quae ex aedibus eius in tuas pertinet, qua . Sub hoc titulo duo interdicta praetor subiecit, unum prohibitorium, alterum restitutorium: et primum prohibitorium. Curavit a
Abbreviated transcription (Latin):
ht̃ int̾dc̃m deriuis reficiendiͤ
nisi .ir. pingare ⁊ reficere fon¬
tem licuit nullus eius ususerit.
purgandus aũt ⁊ reficiendus
est. ad aquam coheitendam
ut uti quis aqua possit dum¬
mͦ ñ ałr utatur ꝙͣ sicuti hoc
anno usus est. ¶Goherc̾e aut̃
aquam est ⁊ tiu̾e sic ne difflu¬
tat᷑ cui nouas uenas q̃rere uel
id ꝙ p̾cedenti ano nins est s et

Expanded text:
t interdictum de rivis reficiendis: nisi enim purgare et reficere fontem licuerit, nullus usus eius erit. Purgandus autem et reficiendus est ad aquam coercendam, ut uti quis aqua possit, dummodo non aliter utatur, quam sic uti hoc anno usus est. Coercere aquam est continere sic, ne difflutatur cui novas quaerere vel i
Abbreviated transcription (Latin):
tatem cuntatum ⁊ ad tutelam
ꝑtinent nam ⁊ celum pestileus
⁊ rumas minant᷑ ⁊ inmondici¬
e cloacaꝵ ¶t̃ si ñ reficientur
hoc añt int̾dẽm ꝓrositum est. de
ace pis ͫ curam merent᷑. cloa¬
ca aut est locus cõcamus ꝑ qũe
coluines quedam fluat. hoc in

Expanded text:
tatem civitatium et ad tutelam pertinet: nam et caelum pestilens et ruinas minantur immunditiae cloacarum, si non reficiantur. Hoc autem interdictum propositum est de acae publicam curam merentur. Cloaca autem est locus cavus, per quem colluvies quaedam fluat. Hoc in
Abbreviated transcription (Latin):
xit ad huc dicemꝰ posse ad mulie¬
rem ueniri S eo tp̃r quo elige¬
bat᷑ reus adult̾a nupta ñ fu̾it
quo aut̃ absolnat᷑ ipta inuenit᷑
dicẽd̾ ẽ hanc ab soluto quo adult̾¬
o posse acc̾ari quia eo tẽpore quo
adult̾ eligebat npta ñ fu̾it¬
qui adult̾um accusauit nͨ op¬
tinuet s nec ab alio quid̾ set
si adult̃ absolutꝰ est. ꝓm̃ ꝑ collu
q absolutus dedit imulieri imꝑ¬
te adu̾sus om᷑et  recuritatemi
plane si mipta ẽe desient acc̾ari
pot̾it n .n. aliã lex tuetur qu̾a
ult̃um cũ filia ꝙͣ in pot̾ate ht̃
ita nemo aluis ex patrib idẽ
uire faciet s nec filus fa. pat̾

Expanded text:
rit, adhuc dicimus posse ad mulierem ueniri.Si eo tempore, quo eligebatur reus, adultera nupta non fuit, quo autem absoluatur, nupta inuenitur: dicendum est hanc absoluto quoque adultero posse accusari, quia eo tempore, quo adulter eligebatur, nupta non fuitqui adulterum accusauit nec optinuit, sed nec ab alio quidem, si adulter absolutus est. proinde mulieri nuptae adversus omnes securitatem. plane si nupta esse desierit, accusari poterit: neque enim aliam lex tuetur quam ulterum cum filia quam in potestate habet: itaque nemo alius ex patribus idem iure faciet: sed nec filius fa
Abbreviated transcription (Latin):
csẽ ꝯdẽpnata S aget cãm suã
fortasic uł optin̾e uel gr̃a uł iusti¬
cia uel legis auxilio possit quid
.II. si adult̾ inucitiis op̃ssus ẽ
uł faliis aiginñtis destibq sub¬
ornatis apud p̾sidẽ grauatꝰ qui
aut noluit aut ñ potuit ꝓ uoca¬
re muilier nero iudicẽ religio sũ
sortita suam pudiciciam defeq¬
det ẜ ⁊ si añte ꝙͣ ꝯdẽpnet᷑

Expanded text:
condemnata, sed aget causam suam, fortassis et optinere uel gratia uel iustitia uel legis auxilio possit. quid enim, si adulter inimicitiis oppressus est uel falsis argumentis testibusque subornatis apud praesidem grauatus, qui aut noluit aut non potuit prouocare, mulier uero iudicem religiosum sortita pudicitiam suam defendet?Sed si a
Abbreviated transcription (Latin):
te possit ut ꝙͣuis ab eod̾ anbo si¬
mul postulan non possint adiu̾sis
tr snguli possunt ⁊ ñ abreẽ
hoc ꝓ bare diu̾sos accͥatores admit¬
ti posse dinisi ante deuũciatonẽ
npsit pͥor mulier acc̾ari ñ potest
expectabit gͥ mulier sinam de
adult̾io latã ñ absolutꝰ fu̾it muli¬
er ꝑ eum uincet uec ultra eñ ac

Expanded text:
e possit, ut, quamuis ab eodem ambo simul postulari non possint, a diuersis tamen singuli possint. sed non ab re est hoc probare diuersos accusatores admitti posse, dum, si ante denuntiationem nupserit, prior mulier accusari non possit. exspectabit igitur mulier sententiam de adultero latam: si absolutus fuerit, mulier per eum uincet
Abbreviated transcription (Latin):
hĩdes añ ad itam hr̃ditatẽ pacti
sunt cum creditorib ut parte di¬
midia cõtenptieẽnt ⁊ ita decre¬
to a p̾core int̾posito hr̃ditatem
tator fraudandi cõsiliũ ñ habu¬
iss cõpetͥe lib̾tates

Expanded text:
heredes ante aditam hereditatem pacti sunt cum creditoribus, ut parte dimidia contenti essent, et ita decre‹to› a praetore interposito hereditatem tator fra‹u›dandi consilium non habuisset, competere libertates
Abbreviated transcription (Latin):
d̾im cistãte matͥmonio fu̾it deporta¬
ta dot̃e penes maritum reman̾e pꝰ¬
ea u̾o soluto inatinnonio posse cam
agͥc quasi humanitatis in tuutuho¬
rescripsit pannicularie cã qñcad̾m
indelligi debeat ex ip̃o uoĩe appant
nĩ .ii. bona dapnatoꝵ pamucularia
significari quis ꝓbedixit nec si
ronam circa se hũnit ꝓ tiuus aliquis
sibi uendicare debebit s uestẽ q ia
is fin̾t inductus ant nuim nlos  ru
uet̾ales quos uictus sui cã inꝓnitũ
hũit aut leues anulos .i. quod nõ¬

Expanded text:
im constante matrimonio fuerit deportata, dotem penes maritum remanere: postea uero dissoluto matrimonio posse eam agere, quasi humanitatis intuitu horescripsit: 'Panniculariae causa quemadmodum intellegi debeat, ex ipso nomine apparet. non enim bona damnatorum pannicularia significari quis probe dixerit, nec, si zonam circa se habuerit, protinus aliquis sibi uindicare debebit: sed uestem qua is fuerit indutus, aut nummulos in ue‹n›tralem, quos uictus sui causa in promptu habuerit, aut leues anulos, id
Abbreviated transcription (Latin):
calist̃ Supplicii dãpnatione bon a
publicãt ᷑ cum aut uita admutur
ant cuutas aut sinlis cõdicio irroga¬
t ¶Ctiam hũ qui aũ cõcepti ⁊ post
dãpnationẽ natisunt porcion̾e ex
benis patrũ dãpnatoꝵ accipunit
hb̾r aũt itademũ portio tribute ᷤ
si cͥtii nupesis nati sunt. lib̾is eius
cui pars dimidia dinitarat bonoꝵ
ablata ẽ paris ñ dat᷑ idq ⁊ diui fi¬
attes rescripserunt

Expanded text:
ci et populi. Damnatione bona publicantur, cum aut uita adimitur aut ciuitas, aut seruilis condicio irrogatur. Etiam ‹si› qui ante concepti et post damnationem nati sunt, portiones ex bonis patrum damnatorum accipiunt. Liberis autem ita demum portio tribuitur, si iustis nuptiis nati sint. Liberis eius, cui pars dimidia dumtaxat bonorum ablata est, partes non dantur: idque et diui fratres rescripserunt
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃ Erẽs nꝑatores rescripserunt
suos int̾eperaria uincula dãpnatos
libstatẽ ⁊ hr̃ditat̾ẽ siue legatũ post¬
quam dẽpiis expleuerint  sequiq¬
iuiris ⁊ u̾ba istitutẽnis lib̾tati refra¬
gant᷑ plane si testõ lib̾tas data sit¬
⁊ eo tenpore quo aditur hr̃ditas dẽ¬
pus uinculoꝵ saluũ sit recte ma¬
nuimissus intelligit᷑ ũ stcus ac sipi¬
gnori datum suñ debitor maunm¬
siss eius q post lib̾atum pignus ad¬
ita fuisset hereditas

Expanded text:
peratores rescripserunt seruos in temporaria uincula damnatos libertatem et hereditatem siue legatum, postquam tempus expleuerint, consequiiuris et uerba constitutionis libertati refragantet eo tempore, quo aditur hereditas, tempus uinculorum solutum sit, recte manumissus intellegetur, non secus ac si pignori datum seruum debitor manumisisset eiusque post liberatum pignus adita fuisset hereditas
Abbreviated transcription (Latin):
ligõnem ponitur neluti .c. da¬
re sp̃odes mili naus ex asia ne¬
nerit. s hoc casu existẽte cõdi¬
tõne locus erit exceptõni pac¬
ti cõuenti uł doli .in. ¶ Modus
obligõis ẽ cũ stipłam᷑ .x. aut hom¬
inẽ nam alt̾nis solutõ totã oblig¬
a tõnẽ int̾imit nec altłim ͤ peti

Expanded text:
m ponitur, veluti "centum dare spondes, nisi navis ex Asia vesed hoc casu existente condicione locus erit exceptioni pacti conventi vel doli mali. Modus obligationis est, cum stipulamur decem aut hominem: nam alterius solutio totam obligationem interemit nec alter
Abbreviated transcription (Latin):
sunt in ex solutõe fundus S¬
⁊ si nanẽ fĩ stipulatꝰ sum ⁊ si ñ
feceris .c. uidend̾ utrũ duesti¬
pulatõnes sint pura ⁊ cõdicio¬
nalis ⁊ ex istens seꝙ̃s cõditõ ñ
tollat puorem. an u̾o tr̃asferat
in se ⁊ quasi nouatõ. pͥoris fia.
⁊ y mãgis neruine

Expanded text:
exsolutione fundus. Sed si navem fieri stipulatus sum et, si non feceris, centum, videndum, utrum duae stipulationes sint, pura et condicionalis, et existens sequentis condicio non tollat priorem? an vero transferat in se et quasi novatio prioris fiat? quod magis verum e
Abbreviated transcription (Latin):
tus soluit. sicut instipłone dãp¬
ni infcĩ acced̾e̾ pot̾ ut is qmili¬
płatus sub nde agat canet em̃
si ꝙ ibi ruet cindetur fodietur
edificabitur finge enĩ eo sub ĩ¬
de amipnũdari ñ erit dubium
qnim ag̾e possit nãsitoto dãp¬
no cõputato tũc agẽd̾ ẽ ꝓpe mo¬

Expanded text:
cut in stipulatione damni infecti accidere potest, ut is qui stipulatus sit subinde agat: cauet enim 'si quid ibi ruet scindetur fodietur aedificabitur'. finge ergo subinde damnum dari: non erit dubium, quin agere possit: nam si toto damno computato tunc agendum e
Abbreviated transcription (Latin):
mitt̃et ⁊ is eque regatꝰ erat
ut cum mamiut t̾et ⁊ si ñ
manui mississ lib̾ cẽ iussus erat
Sab̾ dicit mutiłr legatũ fore
⁊ ex testo cum cõtinuo libe¬
rum

Expanded text:
t et is aeque rogatus erat, ut eum manumitteret: si non manumississet, liber esse iussus erat. Sabinus dicit inutiliter legatum fore et ex testamento eum continuo liberum
Abbreviated transcription (Latin):
nam ⁊ si in ẜnitutẽ pecierit
aut capitis accnsai̾̾t ⁊ per
Si is cui ẜuus legatus c̃ si ro¬
gatus fuit ut cum mamim¬
itt̾et ⁊ nolit cũ accipere cõ¬
penendus est ita ut acciones

Expanded text:
nam et si in servitutem petierit aut capitis accusaverit, perdSi is cui servus legatus est rogatus fuerat, ut eum manumitteret, et nolit eum accipere, compellendus est au
Abbreviated transcription (Latin):
Marẽ Militum delicta siue admissa
aut ꝓpra sunt aut cum cet̾is con¬
ntinua uñ ⁊ persecut̃õ aut ꝓpͥa Ait
cõis est ꝓpriuui militare est delictũ
ꝙ quis uti mules admitit dare se
militẽ cuiñ licet graue crimen
dice̾ cum elogio pͥses mitcet pͥder¬
ꝙͣ si quid grauius de sertor ille in
ea ꝓunicia in qua reꝑtꝰ est admi¬
seritibi enĩ eum plecti pena deb̾e
nbi faciiuis adnissu est diuisen̾⁊¬

Expanded text:
ari. Militum delicta siue admissa aut propria sunt aut cum ceteris communia: unde et persecutio aut propria aut communis est. proprium militare est delictum, quod quis uti miles admittit. Dare se militem, cui non licet, graue crimen ducem cum elogio praeses mittet, praeterquam si quid grauius ille desertor in ea prouincia, in qua repertus est, admiserit: ibi enim eum plecti poena debere, ubi facinus admissum est, diui Se
Abbreviated transcription (Latin):
dignitate p̾positi ¶ contimiacia
om̃is adu̾sus ducẽ p̾sidẽ militis
capitepumienda est ¶qui m aci
em fugam fec̃̾it spectantibus
militib pp̃ exẽplum capite puni¬
endus est ¶ex ploratores qui sec¬
capitis renas liuit. s ⁊ caligãtꝰ
qui metu hostrun langorem si
milicia reicit᷑ si gladio capud ami¬
tat ¶qui se nuluerant uł rost ali¬
as mortẽ sibi cõsciuit imꝑator a¬
drianꝰ rescripsit ut modus eius rei
status at ut si in paciẽcia doloris
aut tedio inte aut morbo aũt fir

Expanded text:
gnitate praepositi. Contumacia omnis aduersus ducem uel praesidem militis capite punienda est. Qui in acie prior fugam fecit, spectantibus militibus propter exemplum capite puniendus es‹t›. Exploratores, qui seccapitis poenas luunt. Sed et caligatus, qui metu hostium languorem simmilitia reicitur, si gladio, capital admittit. Qui se uulnerauit uel alias mortem sibi consciuit, imperator Hadrianus rescripsit, ut modus eius rei statutus sit, ut, si impatientia doloris aut taedio uitae aut morbo aut fur
Abbreviated transcription (Latin):
aue obtisen V ben in desertone fũit
diit ꝓ tranfuga hẽtur ¶t eum qu
ip̃sidia captus est in ead̾ cõdicione
ẽẽ certũ est si tñ ex in ꝓuisso duui it̃
facit ant epistolan fert capiat᷑ cuns
uemam meret᷑ Ia barbaris remissos
milites ita reilitui oꝑte adrianus
rescripsit si ꝓbabunt᷑ se captos eua¬
sisse ñ trãssugisse s hoc licet cõstare
ñ possit liquido argum̃tis drĩ cogno¬
scend̾ est ⁊ si bonus miles añ exͥ tiia¬
tus fu̾it ꝓpe ẽẽ ut asfirmatõnu eiꝰ
credatur ¶Si emansor aut negli¬
gens suoꝵ au segnis aut exͣ cõtubꝰ¬
nium agens ñ credit᷑ ei si post mul¬
tum tẽporis redut ¶Qui ab bosti¬
bus captus est ⁊ eum captũ ñ trãtfu¬
gisse cõstitit ut uet̾anus erit res¬
tituendꝰ ⁊ pͥuinum meritum capit¬
¶ qui trasfugit ⁊ muldos post ea latro¬
nes apphendit ⁊ trasfugas demon¬
strauerit posse ei ꝑci diuus traianꝰ
rescpsit ⁊ tñ pollicẽti ea nichil ꝑ¬

Expanded text:
us est. Qui in desertione fuit, diit, pro transfuga habetur. item euidio captus est, in eadem condicione esse certum est: si tamen ex improuiso, dum iter facit aut epistulam fert, capiatur quis, ueniam meretur. A barbaris remissos milites ita restitui oportere Hadrianus rescripsit, si probabunt se captos euasisse, non transfugisse. sed hoc licet liquido constare non possit, argumentis tamen cognoscendum est. et si bonus miles antea aestimatus fuit, prope est, ut adfirmationi eius credatur: si remansor aut neglegens suorum aut segnis aut extra contubernium agens, non credetur ei. Si post multum temporis redit qui ab hostibus captus est et captum eum, non transfugisse constiterit: ut ueteranus erit restituendus et praemia et emeritum capit. Qui transfugit et postea multos latrones adprehendit et transfugas demonstrauit, posse ei parci diuus Hadrianus rescripsit: ei tamen pollicenti ea nihil
Abbreviated transcription (Latin):
ilio ⁊ bonoꝵ ꝑte multandꝰ eit ¶Eina
pace futibus croi iubet᷑ ⁊oui requis¬
tis nuienis uł aprẽ eius post ca exibi¬
tus in det̾iorẽ miliciam dandus est
qui .n. se sollicitauit ab alio ueniã
non meret᷑ Ceum qui filium debi¬
litanit dilectũ ꝑ bellum in dictam
Ut in habilis milicie sit p̾ceptum dini
traiani deportanit ¶edictum germa¬
nici cesaris milidem desertorẽ faciebat¬
qui dur asfagisset ut is intͤmanso¬
res hretur S ⁊ siue hãt ad eat qf
⁊ offerat se set siue dephẽsus offera¬
tur penam desertõnis euictat nec
int̾ est cui se offerat nel aquo dep̃¬
hendat᷑ lemuc ita delictũ emansoris
hetͣ ut erronis in ẜuis desertonis gͣ¬
uius ut in fugitiuis. examinant᷑ ant
cãe senper emainsoris ⁊ cur ⁊ ubi fi̾it
⁊ quid egͥit ⁊ datur uenia ualitu¬
dinis affectonis parẽt᷑ ⁊ asfiniũ ⁊ si
.seruũ sugreudem ꝑsecutꝰ est uł si qua

Expanded text:
te multandus est: si in pace, fustibus caedi iubetur et requisitus iuuenis uel a patre postea exhibitus in deteriorem militiam dandus est: qui enim se sollicitauit ab alio, ueniam non meretur. Eum, qui filium debilitauit dilectu per bellum indicto, ut inhabilis militiae sit, praeceptum diui Traiani deportauit. Edicta Germanici Caesaris miliqui diu aufugisset, ut is inter emansores haberetur. Sed si quis adeat et sese offerat sive deprehensus offeratur, poenam desertionis evitat nec interest cui se offerat et a quo comprehendatur. Levius itaque delictum emansionis habebatur ut erronis in servis, desertionis guius, ut in fugitiuis. Examinantur autem causae semper emansionis et cur et ubi fuerit et quid egerit: et datur uenia ualetudini, affectioni parentium et adfinium, et si seruum fugientem persecutus est uel si qua
Abbreviated transcription (Latin):
sunt recipiendi ñ om̃is qui lite̾̃
hu̾nt ⁊ ideo militau̾̃it ex auctora¬
ri ibet᷑ s qui eo aĩo milicie se
ded̾it ut sub obtẽtu mlicie pre¬
ciosiorẽ se adu̾sario fac̾et nͨ tũ fa¬
tonis qui negocium ante hũert̃
s si in tracsatonẽ recid̾int indul¬
gẽd̾ est sex auctoratus eo uoĩe ñ
utiq infainis erit uec ꝓhibendꝰ
lide finita nulicie eiusdꝰ ordinis se
dare alioquim ⁊ si remiquerit
lidẽ uł transsigat retinẽ dus eit
¶qui post desertõnẽ in aliam nuli¬
ciam se ded̾unt legi ne passi sũt

Expanded text:
sunt recipiendi. Non omnis, qui litem sunt recipiendi. Non omnis, qui litem habuit et ideo militauerit, exauctor‹ar›i iubetur, sed qui eo animo militiae se dedit, ut sub optentu militiae pretiosiorem se aduersario faceret. nec tamen fationis qui negotium antehabuerunt: sed si in transactione reccidit, indulgendum est. exauctoratus eo nomine non utique infamis erit nec prohibendus lite finita militiae eiusdem ordinis se dare: alioquin et si relinquat litem uel transigat, retinendus est. Qui post desertionem in aliam militiam nomen dederunt legiue passi sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
est qui ne anusit iuremilitabit
scdm diui adriani rescriptum nã
⁊ dnces alla ⁊ coita memorantur
eo hĩtu fuisse nature ¶ ad bestias
datus si ꝓfugit ⁊ milicie se dedit
qũꝙ iuẽtus capite puniendus
lauit capite ꝑumẽdus esti tẽpo¬
rarium exiliũ nolũtario militi in¬
sule relegatõnẽ assignat dissimula¬
tio ꝑpetuũ exiliumsãd tẽpus rele¬
gatus si explecto spacio fuge muili¬
cie se dedit cã dãpnationis seqũe¬
miam Id̾ obseruatur si tracsatin
de futo fit ⁊ in ordinẽ redire potest¬
⁊ honores pet̾e milicie ñ ꝓhibet᷑¬
criminis uolũtarnus miles sed̾m
due est nec remitẽdus est coubi
reus postulatꝰ est s ut accedẽte cã
milicie audiẽdus est si dtã cã sit
nł require̾dus ad notatus. igno¬
nimia missus ad iudice̾ sium re¬
mitẽdus est nec recipiendus est pꝰ¬
ca militare uolens li cet fu̾it ab¬
solutussadult̾ĩ uł aliquo iudicio
publico dãpnati int̾ milides nõ

Expanded text:
est quiue amisit, iure militabit secundum diui Traiani rescriptum: nam et duces Sulla et Cotta memorantur eo habitu fuisse naturae. Ad bestias datus si profugit et militiae se dedit, quandoque inuentus capite puniendus lauit, capite puniendus est. Tempor‹a›rium exilium uoluntario militi insulae relegationem adsignat, dissimulatio perpetuum exilium. Ad tempus relegatus si expleto spatio fugae militem se dedit, causa damnationis quaereetuam, idem obseruetur, si transactum de futuro sit et in ordinem redire potest et honores petere, militiae non prohibetcriminis uoluntarius miles secundpuniendus est, nec remittendus est eo, ubi reus postulatus est, sed, ut accedente caus‹a› militiae, audiendus: si dicta causa sit uel requirendus adnotatus, ignominia missus ad iudicem suum remittendus est nec recipiendus postea uolens militare, licet fuerit absolutus. Adulterii uel aliquo iudicio publico damnati inter milites non
Abbreviated transcription (Latin):
quo in descit̃one fu̾it ⁊ eoꝵ que post¬
ca gesta fuerunt s ⁊ si fu̾it ultro rener¬
sus ũ cum necessitate ñ erit eiusdem
sortis ¶ ui n pace deseruit eques
gradu milicie pellendus est. pedes mi¬
liciam iutat. in bello id admissumi
capite pumiend̾ ẽ qui desercioni ali¬
ud crnñ adiungit grauius punuendꝰ
est ⁊ si furtum fcm̃ sit ueluti aliade¬
uł agressus abieatus uł quid fami¬
ne accesserit ¶Desertor si n urbe

Expanded text:
n desertione fuerit: et eorum, quae postea gesta fuerint. sed et si fuerit ultro reuersus, non cum necessitudine, non erit eiusdem sortis. Qui in pace deseruit, eques gradu pellendus est, pedes militiam mutat. in bello idem admissum capite puniendum est. Qui desertioni aliud crimen adiungit, grauius puniendus est: et si furtum factum sit, ueluti alia deuel adgressura abigeatus uel quid simile accesserit. Desertor si
Abbreviated transcription (Latin):
picietepus i desercione in ꝑle¬
uit em̾to pͥnat᷑ ¶ Si plures si¬
mul pͥmo deseruerint demnde intra
certam dẽpus sint reu̾si gradu pul¬
si in diu̾sa loca distribuendi sunt
S tyronib parce̾d̾ est qui si itato
hoc admiserint pena cõtẽpti asfici¬
unt᷑ ¶ is qui ad hostem cõfugit ⁊
rediit dorquebit᷑ ad bestias ꝙ uł
in furcam dãpnabitur quanuis mi¬
lites nichil hoꝵi paciant᷑ ¶⁊ is qui
uoiens transfng̾e aprehensus est ca¬
pite punimit ᷑ s si ex in ꝓuisso dũ
iter quis facit capit᷑ ab hostibus
inspecto nide eius p̾cedenti actu
uemia ei dabit᷑ ⁊ si ex plecto tẽpo¬
re milicie redeat ut net̾amis res¬
tituet᷑ ⁊ eu̾ta accipiet ¶ Miles
qqui in bello arma amifit ntalie¬
nauit capite pimit᷑ buiiie mi¬
liciam mutat ¶qui aliena ar¬
ma surxi puit gradu milicie pellẽ¬
dꝰ est ¶In bello qui rẽ aduce ꝓhibi¬
tam fecit aut mandatañ ẜuat ca¬
pite ꝑunit᷑ ⁊̃ si res bñgesserit. ħ

Expanded text:
iae tempus in desertione impleuit, emerito priuatur. Si plures simul primo deseruerint, deinde intra certum tempus reuersi sint, gradu pulsi in diuersa loca distribuendi sunt. sed tironibus parcendum est: qui si iterato hoc admiserint, poena competenti adficiuntur. Is, qui ad hostem confugit et rediit, torquebitur ad bestiasque uel in furcam damnabitur, quamuis milites nihil eorum patiantur. Et is, qui uolens transfugere, adprehensus est, capite punitur. Sed si ex improuiso, dum iter quis facit, capitur ab hostibus, inspecto uitae eius praecedentis actu uenia ei dabitur, et, si expleto tempore militiae redeat, ut ueteranus restituetur et emerita accipiet. Miles, qui in bello arma amisit uel alienauit, capite punitur: humane militiam mutat. Qui aliena arma subripuit, gradu militiae pellendus est. In bello qui rem a duce prohibitam fecit aut mandata non seruauit, capite punitur, etiamsi res bene gesserit. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
nꝰ est cͥasligacio. peccumaria mul¬
ta mun̾um int̾dictõ. uulicie mu¬
tacio gradus deiecto ignominio¬
sa missio nam in metalũ uł i opꝰ
metalli ñ dabunt᷑ nec torquẽtur
¶emansorẽ qui diu uagatꝰ ad cas¬
tra reg̃ dit᷑ desertor est qui per
ꝓlexum tẽpus euagatus reducit᷑
is qui exploratõne emanet hos¬
tib insistẽtib aut qui a fossato re¬
cedit capite puniẽdus est ¶ qui
stationis inmnis relin quid plusꝙͣ
emãsoreit ¶taz ꝓ modo delicti ant
castigat᷑ aut gͥradu nulicie de¬
icit᷑ ¶ Si p̾sidis ait̃cuiꝰ uis pre¬

Expanded text:
nt: castigatio, pecuniaria multa, munerum indictio, militiae mutatio, gradus deiectio, ignominiosa missio. nam in metallum aut in opus metalli non dabuntur nec torquentur. Emansor est, qui diu vagatus ad castra regreditur. Desertor est, qui per prolixum tempus vagatus reducitur. Is, qui exploratione emanet hostibus insistentibus aut qui a fossato recedit, capite puniendus est. Qui stationis munus relinquit, plus quam emansor est: itaque pro modo delicti aut castigatur aut gradu militiae deicitur. Si praesidis uel cuiusuis pr
Abbreviated transcription (Latin):
sol nam a hibitõ ħ demõstrat
te uim fac̾e ꝗd mirum cum et
quirit᷑ michi actõ. ¶ illud
sciend̾ ẽ ñ om̃ib mom̃tis nm
ẽẽ faciendam s semel int̾ ini¬
tia fcã iis ꝑseuerat. Set si

Expanded text:
solet: nam prohibitio haec demonstrat vi te facere, quid mirum, cum et quiritur mihi actio. Illud sciendum est non omnibus momentis vim esse faciendam, sed semel inter initia facta perseverat. Sed si
Abbreviated transcription (Latin):
accom dari adu̾sus eum qui ꝑ¬
uenit ad ub̾ tatẽ ¶Si ẜuuꝰ pure
legatꝰ asi ad itam hĩditatẽ quid
admmiserit in hĩditate dicẽdum
ẽ quia dñium in eo mutat᷑ huic
actioni locum ẽẽ ⁊ gn̾ałr dicimꝰ
que casu in ẜno dñuĩ ul mutat᷑
ul auntit᷑ ul lib̾tas ꝯpetit post
int̾uallũ modic̃ adite hĩditatis
eo casu hanc actõem indulgẽtã

Expanded text:
m dari adversus eum, qui pervenit ad libertatem. Si servus pure legatus ante aditam hereditatem quid admiserit in hereditate, dicendum est, quia dominium in eo mutatur, huic actioni locum esse. Et generaliter dicimus, quo casu in servo dominium vel mutatur vel amittitur vel libertas competit post intervallum modicum aditae hereditatis, eo casu hanc actionem indulgendam.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ possunt hr̃e furti actionem
cum ẜuo suo quãius post ea ad li¬
b̾tatẽ ꝑueñit uł alicuatus sit.
nisi post ea quo cam rem ꝯͣctau̾it¬
Itaqr. ecium esse pͥtor putauit calidi¬
tatem ⁊ ꝓt̾nitatem hoꝵ qui ħr̃di¬
tates de populant᷑ duplici actionc
cohercere Non aũt alias tenebrͣ
iste lib̾tus ꝙͣ si dolo quid dissipasse ꝓ
ponat᷑ culpa aũt negligẽtia Rui
post lib̾tatẽ ercusata ẽ. S culpa
dolo ꝓxima dolum rep̾sentat ꝓ¬
inde s̃ quid aapni dedit sũ dolo
cessabit ista acc̃o ꝙxuis alias a¬
quilia tenet᷑ ob hoc ꝙ dãpuĩ¬

Expanded text:
n possunt habere furti actionem cum seruo suo, quamuis postea ad libertatem peruenerit uel alienatus sit, nisi si postea quoque contrectauerit. e re itaque esse praetor putauit calliditatem et proteruitatem horum, qui hereditates depopulantur, dupli a‹c›tione coercere. Non alias tenebitur iste libertus, quam si dolo quid dissipasse pro ponatur. culpa autem neglegentiaque serui post libertatem excusata est, sed culpa dolo proxima dolum repraesentat. proinde si quid damni dedit sine dolo, cessabit ista actio, quamuis alias Aquilia tenetur ob hoc, qu
Abbreviated transcription (Latin):
ñĩrus ticio dedisset cos repet̾e he¬
redem ñ posse iab̾ existimat qͥ a
ticius eos a ẜ̃uo acceperit ñ ab
heredis ẜuo cum aũt statu lib̾m
putant. Seruiꝰ ⁊ ofilius ũ cẽsu
ut potẽ cum legatum statua tt̃a¬
te tollat᷑ in ch̾ominus liber esto
qnͣ est alicuũ ncum solutũ c̾dito¬
hr̃ iocuplex exstitus tam̃ ñ pͥus
stic libͥum futur̃ ꝙͣ cditores pe¬
culium ant sat̃ accepissent alio¬
⁊ iab̾ Rnderunt. ¶Si hr̃s ẜ̃uo

Expanded text:
s Attio dedisset, eos repetere heredem non posse Labeo existimat, quia Attius eos a seruo suo acceperit, non ab heredis seruo. eum autem statuliberum putant: Seruius, Ofilius non esse.utpote cum legatum statulibertate tollatur. 'Stichus liber esto, quando aes alienum meum solutum creditoheres locuples extitisset, tamen non prius Stichum liberum futurum, quam creditores pecuniam aut satis accepissent alios responderunt. Si heres seruo
Abbreviated transcription (Latin):
nec est nonũ ut ex post fc̃o aliquis
successorẽ habuisse ideat᷑ nam ⁊
si filius eiis qui abhostibus captꝰ
est decesserit patre captino inuo
si cund̾ pater reũteret᷑ qͣi filius fa
peculium hẽbit .ii. uero si ibidem
pat̾ decesserit quasi pat̾ fa. legi

Expanded text:
nec est nouum, ut ex postfacto aliquis nec est nouum, ut ex postfacto aliquis successorem habuisse uideatur. nam et si filius eius, qui ab hostibus captus est, decesserit patre captiuo uiuo, si quidem pater regrederetur, quasi filius familias peculium haberet: enimuero si ibidem pater decesserit, quasi pater familias
Abbreviated transcription (Latin):
desto fr̃o extraneũ hr̃dẽ scripsicde
ꝑatie dem̃ suꝑstite decessisse pat
delib̾ante br̃de. instituto ⁊ ip̃eᷤᷤ diem¬
suũ functus dem̃ hr̃s instiontus repu¬
diasse hr̃ditat̾e desimcti querebatur
ad quem castrẽse peculiũ ꝑtinet dice¬
bam castrẽs e reculiũ filii fa. si qui¬
d̃ testatus decessit ꝯuasi hr̃ditatẽ
deferri hr̃di scripto siue extraneũ
scripsit hr̃dem siue patem s cum
filiuc non mũc obuenisse patri s ũ
ẽe ab eo ꝓfcm̃ credit᷑ demq si ser¬
uo filii castrẽsi lib̾tatẽ pat̾ ascrip¬
serat mer qr filius uine patre de¬
functus sit non inpedit᷑ hb̾tasc
lib̾tas unde martell ꝓutat ne¬
cukarẽ patri exist̾e posse si filio
pat̾ suꝑuix̾it. id referebam ⁊ si re̾
peculi arẽ filii pat̾ legau̾it nam
cod̾ casu quo lib̾tatem cõpet̾e dix¬
muis legatum qio uł debelnit᷑
uł inpediet᷑. quib ita p̾missis in
ꝓposito dicebam cum hĩs ñ adiit
adiit hr̃ditatẽ rectro peculium

Expanded text:
ento facto extraneum heredem scripsisse, patre deinde superstite decessisse, pater deliberante herede instituto et ipse diem functus, deinde heres institutus repudiasse hereditatem. quaerebatur, ad quem castrense peculium pertineret. dicebam castrense peculium filii familias, si quidem testatus decessit, quasi hereditatem deferri heredi scripto, sive extraneum scripsit heredem sive patrem. sed cum filius, non nunc obvenisse patri, sed non esse ab eo profectum creditur. denique si servo filii castrensi libertatem pater adscripserit moxque filius vivo patre defunctus sit, non impeditur libertas, libertas. unde Marcellus putat neculiarem patri existere posse, si filio pater superuixerit. idem referebam et si rem peculiarem filii pater legauerit: nam eodem casu, quo libertatem competere diximus, legatum quoque uel debebitur uel impedietur. quibus ita praemissis et in proposito dicebam, cum heres non adiit hereditatem, retro peculium
Abbreviated transcription (Latin):
de peculio actom pati ⁊ si spõte
paciat᷑ ut quisb defensor satis¬
dato insolid̾ filium non peculio
tenus defend̾e debeat s ⁊ euis fi¬
lii uoĩe non alit̾ mou̾e actões pͭ
ꝙͣ si satis quis dederit eum ratã
militone data sceũ nr̃ dubitat
quia potuit ⁊ ant̾ uotꝰ amicus
dare potuit ⁊ ñ dare nisi cõmili

Expanded text:
de peculio actionem pati: et, si sponte de peculio actionem pati: et, si sponte patiatur, ut quilibet defensor satisdato filium in solidum, non peculio tenus defendere deb‹e›t. sed et eius filii nomine non aliter mouere ac si satis dederit eum ratam militone data Scaeuola noster dubitabat, quia potuit et ante notus et amicus dare, potuit et non dare, nisi commili
Abbreviated transcription (Latin):
pr̃e hr̃s institui non pot̾ ⁊̃ filium
nccessarium hĩdem patris facit¬
⁊ in sũma eus rei ea res actus pa¬
tris qui ad psclis alienatõnem
alicurus uir̃ de castresi peculio p̾s¬
tant inpedͥt hii uero qui non
agat᷑ ¶i añ decessesent actas pa¬
tris ñ inpediat᷑. Itaꝙ negabimꝰ
prẽm filio saluo cõi dundñdo agẽ¬
tẽ ꝓprietatẽ alienate ex enplo do¬
talis p̾diĩ s nec socius nltro cũ eo
feriis cet̾is suitutib ꝑat̾ lib̾are
pot̾it S ⁊ fuitutes hus ad qui¬
r̾e id .n. ⁊ eum eui bonis int̾dc̃m
est uerum est cõsequi posse neq
añ ẜiuis ex eo peculio n p̾diis usũ
fructumuł seruitutẽ in pon̾e
pat̾ pot̾. ¶ Si qñ ex eo peculio fi¬
lius fam̾. rẽ alienam bona fide te¬
cum hoc peculiũ a prĩs bonis seꝑ¬
aret᷑ defensionis necessitatẽ patii
non inponẽdam ¶S nec cogen¬
dus est pat̾ pp̃ es alienum quod
quod silius reculii nole ꝙ in cas¬
tris adquisnnt ⁊ tr̃asisse dicetur

Expanded text:
e heres institui potest et filium necessarium heredem patri facit.Et in summa ea res hi actus patris, qui ad praesens alienationem alicuius iuris de castrensi peculio praestant, impediuntur: hi uero, qui non agatur, si ante decesserit, actus patris non impediatur.Itaque negabimus patrem filio saluo communi diuidundo agentem proprietatem alienaturum, exemplo dotalis praedii. sed nec si socius ultro cum eo ater liberare poterit: sed et seruitutes his adquirere. id enim et eum, cui bonis interdictum est, uerum est consequi posse. neque autem seruis ex eo peculio neque praediis usum fructum uel seruitutem imponere pater potest.Si quando ex eo peculio filius rem alienam bona fide ted uerius est, cum hoc peculium a patris bonis separetur, defensionis necessitatem patri non inponendam.Sed nec cogendus est pater aes alienum, quod filius peculii nomine, quod in castris adquisiit, fecisse dicetur,
Abbreviated transcription (Latin):
at̾ qm castrẽse peculũ in tes¬
tãtifilũ recinebit es alicuũ in¬
tra mod̾ eins ⁊ annũ c ugilem iu¬
re p̾torio solu̾e cogit᷑ ¶Id̾ si testo
scriptus hĩs extrdit ꝑpetuo ciui¬
lit̾ ut hr̃s cõnenietursspat̾ a fili¬
o milide uł qui militauit hr̃s in¬
sticutꝰ in testam̃ti cãm omisit ⁊
castrẽse peculimi possidet legiti¬
mi hĩdis exenplo coget᷑ ad finẽ
peculii ꝑretuo legata pr̃are quod
si filius pꝰ annũ ꝙͣ nilitare desi ẽ¬

Expanded text:
castrense peculium intestati filii retinebit, aes alienum intra modum eius et annum utilem iure praetorio soluere cogitur: idem, si testamento scriptus heres extiterit, perpetuo ciuiliter ut heres conuenietur.Pater a filio milite uel qui militauit heres institutus testamenti causam omisit et castrense peculium possidet: legitimi heredis exemplo cogetur ad finem peculii perpetuo legata praestare. quod si filius post annum quam militare desie
Abbreviated transcription (Latin):
aul. Quod si in uiro iniria fac¬
ta sit uxor ũ agit quia cefe¬
di uxores auiris ñuiros ab u¬
xorib cquin est
qp i nud relatum ꝑeque est
coc qui inuiriam pati possunt
⁊ fac̾e rosse Saue sunt quidã
qui fac̾e ñ possiuit ut puta f̾u
q hii rati inuiriam solent ñ
face̾ cum .ii. iiuurza ex affeũ
facientis ꝯsistat ꝯseque̾s erit
dic̾e hos siue pulsent siue cũ¬
in cuup dicant iuiriam fecułe
ũ uderi ¶ Ita pati quis inũ
tat inuiria ñ tenet᷑. ¶Si quis
hõienꝰ lib̾um ceciderit dum pi¬
tat ẜnũ suũ in ea c̾a ꝰ ne iniuri¬
rrauł s ⁊ cum suo inco pignumꝰ
eteduc̃̾e ułle̾ in xximo testan¬
tem in uitus ꝑ cusserim inuiri
tit ei qui imuriaꝵ agͥc uolet
ob eam rem ꝓ sepulsatimiuer¬
beratum ne domũ nesuam ui
introitam ẽẽ dicat/ qua lege¬
cauetur ut non pͥ iudicet ei
cami agit gence socer uitricus
eoꝵ aͥ qͦ in ea cognatione
asfmutate ne atinget aui nẽ
coꝵ enis parẽtis ne ciuins eoꝵ

Expanded text:
um. Quod si uiro iniuria facta sit, uxor non agit, quia defendi uxores a uiris, non uiros ab uxoribus aequum est Illud relatum peraeque est, eos, qui injuriam pati possunt et facere posse. Sane sunt quidam, qui facere non possunt, utputa furique hi pati iniuriam solent, non facere. cum enim iniuria ex affectu facientis consistat, consequens erit dicere hos, siue pulsent siue conuicium dic‹a›nt, iniuriam fecisse non uideri. Itaque pati quis iniurtat, injuriarum non tenetur. Si quis hominem liberum caeciderit, dum putat servum suum, in ea causa est, ne injurium Si, cum servo meo pugnum ducere vellem, in proximo te stantem invitus percusserim, iniuritit ei, qui iniuriarum agere volet ob eam rem, quod se pulsatum verberatumve domumve suam vi introitam ecauetur, ut non iudicet, qui agit gener socer, uitricus emquem ea cognatione adfinitateve attinget, quive eorum eius parentisve cuius eorum
Abbreviated transcription (Latin):
St offilius semoit uerberare
S cum toio laecete uulsare n¬
non a prietatẽ domus s domi¬
cilnuim. quare siue inapria do¬
nio quis hĩtauerit siuem ꝯ
ducta uel gratis siue hospitõ
receptus hec lex locum hẽbit
quid si quis in uilla hĩtet uel
mortis id̾ erit ꝓband̾ ⁊ si dñs
fund̾ locaũit inq eum in petus
leb atur introitũ sit labeo
negat eẽ acconẽ dño fundi le
ge cornelia qr ñ poillt ubiq
domiciliũ hr̃e hoc ẽ ꝑ om̃s illas
suas ego puto ad om̃em hĩta

Expanded text:
rare est cum dolore caedere, pulsare snon proprietatem domus, sed domicilium. quare siue in propria domu quis habitauerit siue in conducto uel gratis siue hospitio receptus, haec lex locum habebit. Quid si quis in uilla habitet uel in hortis? idem erit probandum. Et si dominus fundum locauerit inque eum impetus lebatur, introitum sit, Labeo negat esse actionem domino fundi ex lege Cornelia, quia non possit ubique domicilium habere, hoc est per omnes villas suas. e
Abbreviated transcription (Latin):
meritoria uł stabula ñ ꝑtine¬
bit. cet̾um ad eosꝑtinebit qui
inhabitant ñ mom̃ti cã l ibido¬
pat̾ filio. fa. miiuriam passo ex
lege cornelia. unuiriaꝵ ag̾e poss
int̾ om̃s ꝯstat s patri quid̃ uͥ¬
toria inunriaꝵ acc̃o c̃opetit. filio
uero legis cornelie ¶In legecor¬
nelia filius familias ag̾e pot̾ exͣ
om̃i cã nec cau̾e debet ratam
rẽ prẽm hĩturũ naui nec alias
agẽtem filiũ imuriaꝵ ad cau¬
tionẽ de rado ꝯpellend̾ iuł scri¬
b. ¶hac lege ꝑmittit᷑ actari

Expanded text:
meritoria vel stabula non pertinebit: ceterum ad hos pertinebit, qui inhabitant non momenti causa, licet ibi dopater filio familias iniuriam passoe possit: inter omnes constat. sed patri quidem praetoria iniuriarum actio competit, filio uero legis Corneliae. In lege Cornelia filius familias agere potest ex omni causa nec cauere debet ratam rem patrem habiturum: nam nec alias agentem filium iniuriarum ad cautionem de rato compellendum Iulianus scribit. Hac lege permittitur actori
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtes dãdes ñ hb̾abũtur s si eiꝰ¬
ri hominẽ dariticio si homo
ego .x. pet̾e rossum ¶si sticũ
oñib neggociis meis preposue¬
ro deindeuetuero eñ ignorã¬
tib debitorib administre ne¬
gociamea ei debitores selnẽdo

Expanded text:
i eiuut hominem Titio dari: si homo ego decem petere possum. Si Titium omnibus negotiis meis prae posuero, deinde uetuero eum ignorantibus debitoribus administrare negotia mea, debitores ei soluendo
Abbreviated transcription (Latin):
bitorib mãdare ut ꝓcurat ori
soluatur ¶ẜ nuillo mãdatoin¬
t̾cedẽte debitor falso estiman̾
offerẽti soluẽdo nemo lib̾a¬
br᷑. ⁊ cũ sugitimis qui pron
b̾o se g̾ebat remuẽdidissẽt
rinsum ẽ. emptores fugita¬
uo soluẽtes a dño nb̃ados non
ec̃ ¶ Digener soc̃o ignorãte
filia dote soluts n eit ub̾atus

Expanded text:
bitoribus mandare, ut procuratori soluant. Si nullo mandato intercedente debitor falso existimauoffert, soluendo nemo liberabitur: et cum fugitiuus, qui pro libero se gerebat, rem uendidisset, responsum est emptores fugitiuo soluentes a domino liberatos non esse. Si gener socero, ignorante filia, dotem soluisset, non es
Abbreviated transcription (Latin):
ly Nec magistratib l aliꝗd̃
inuriose facere si quid gͥꝑ in
iuriam fecerit magistͣtus uel qͣi
pͥuatus uł fiducia magistratus
deposito magistratu an uero

Expanded text:
Nec magistratibus licet aliquid iniuriose facere. si quid igitur per iniuriam fecerit magistra‹tus› uel quasi priuatus uel fiducia magistratus, rum posito magistratu an uero
Abbreviated transcription (Latin):
Ily Eeruo aũt manuimisso non
pere actionẽ ob miuriam qmͣ
in ẜuitutẽ passus ẽ quis dubitet
filio si fc̾a sit imuria cnm utri¬
q tã filio ꝙͣ patri ad quisita acc̃d

Expanded text:
eruo autem manumisso non competere actionem ob iniuriam, quam in seruitute passus est, quis dubitet?Si filio iniuria facta sit, cum utrique tam filio quam patri adquisita actio
Abbreviated transcription (Latin):
snr̃ s. quis stiplatiis fũit .x.in
tum sit. nͣt retita x fu̾it anp¬
lius mel solui ñ potest. item si
michi aut ticio stirulatus fu¬
ero dari demnde pͥetam᷑ anplins
ticiosolm ñ pot̃. ꝙͣuisante li¬
tei qtestitam posset.

Expanded text:
 Si quis stipulatus fuerit 'decem in tum sit et petita decem fuerint, amplius mel solui non potest. Item si mihi aut Titio stipulatus fuero dari, deinde petam, amplius Titio solui non potest, quamuis ante litem contestatam posset.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑu  ¶Que añt singłoꝵ sũt aut
ad unn̾isitatem pertinẽt ut int̾¬
dcm̃ quoꝵ bonoꝵ. aut ad sigłas
res ut ẽ int̾dẽm uti possidetis. de
tutoria ꝓhibitoria. ¶Sunt tñ
quedam int̾dc̃a ⁊ mixta que ⁊¬
de aqua estiua ¶Intdc̃a omĩa l

Expanded text:
sunt, aut ad uniuersitatem pertinent, ut interdictum quorum bonorum, aut ad singulas res, ut est interdictum uti possidetis, de bitoria restitutoria: sunt tamen quaedam interdicta et mixta, quae ede aqua aestiua.Interdicta omnia licet
Abbreviated transcription (Latin):
ne ꝑicłm maris effugiat qͣ
de cãsi quis eas̃ fluctib excus¬
sas uł ⁊̃ in ip̃o mari iactatas
iucrãdi aĩo abtułit furtum ⁊¬
mittt.
posideiis. de quib singħas dili¬

Expanded text:
ve periculum maris effugiat. qua de causa si quis eas fluctibus expulsas vel etiam in ipso mari nanctus lucrandi animo abstulerit, furtum committit.possidemus: de quibus singulis dili
Abbreviated transcription (Latin):
tabule inferat aliꝗͣnnocebit
res que traditone nr̃e siunt
nire gẽtium nobis ad quirũt᷑
nnch̾ enĩ tam queniens est nat᷑¬
ali equitati ꝙͣ uolũtatẽ dñiuo
ientis rem suã in aliũ trãffrira

Expanded text:
um inferat: alioquin nocebit res, quae traditione nostrae fiunt, iure gentium nobis adquiruntur: nihil enim tam conveniens est naturali aequitati quam voluntatem domini volentis rem suam in alium transferre
Abbreviated transcription (Latin):
quis dinuni fundi hat an non. It circo
is tenebitur nut̾dc̃o nam ⁊ si ẜm¬
dicari ¶Si int̾ riuales .i. qm per
eund̾ riuum aquam ducunt
sit cõtencio de aque usir utro
suũ usum ẽẽ  dendende duplex
ꝑ hoc int̾dcm ꝓ hibĩ quem ne quid
in illo fundo faciat fodiat serat
succindat putẽ edificet qna ex
re ea aquam qmͣ ille hoc auno
ꝑ fundum tuum sũ tuo uicio du¬
xit inquinctur incietur corniu¬
patur did̾ior ne fiat ⁊ sili de es¬
tiua a q̃ debere eñ int̾dici ait
¶Si quis noc cesserit ne liceat
sibi aquam ꝯuerere eͥa cessio
ualet ¶XInd̾e ait ptor. utipri¬
ore estate aqũã de qua agitur
nec ui nec clam nec p̾cario ab
eo duxisti quomiuꝰ ita ducas nĩ
⁊ ponoꝵ possessores nntdicatuł¬
¶ hoc int̾dem̃ de a qua estina
aponit᷑ quad aut̃ diximꝰ estiuã
aqũã aliquid distare ab aqua.
intͥdicit ita int̾dicit uti hoc an¬
no a quam duxisti at qui de
estiua s icuti priore estate nͨ in¬
m̾ito nam qͥ hyeme ñ ntitur

Expanded text:
fundi habeat an non. idcircoque is tenetur interdicto: nam et si sedicari. Si inter riuales, id est qui per eundem riuum aquam ducunt, sit contentio de aquae usu, utroque suum usum esse contendente, duplexper hoc interdictum prohiberi quem, ne quid in illo fundo faciat fodiat serat succidat putet aedificet, quare ex re ea aqua, quam ille hoc anno per fundum tuum sine uitio duxit, inquinetur uitietur corrumpatur deteriorue fiat: et similiter de aestiua aqua debere interdici ait. Si quis hoc cesserit, ne liceat sibi aquam quaerere, ea cessio ualet. Deinde ait praetor: 'Uti priore aestate aquam, qua de agitur, nec ui nec clam nec precario ab illo duxisti, quo minus ita ducas, uim ssessores interdicam'. Hoc interdictum de aqua aestiua proponitur. Quia autem diximus aestiuam aquam aliquo distare ab aqua interdicit, ita interdicit: 'uti hoc anno aquam duxisti', at qui de aestiua, sic: 'uti priore aestate', nec immerito: nam quia hieme non utitur,
Abbreviated transcription (Latin):
ego si denũciant ad iudicem sus¬
sic̾e creco si adult̾ũ se adcusatir̃
denũtiauerit. quid gͦ si ñ quidẽ
denũtiau̾it uerũ libellos acc̾ati¬
onis dedit añ quã nub̾et eac
cui id agnouiss impsit uel ig¬
norans puto ñ uideri denũciatũ
idcirco ñ posse acc̾atorẽ ab ea in¬

Expanded text:
it ad iudicem, sufficere credo, si adulterii se acturum denuntiauerit.Quid ergo, si non quidem denuntiauit, uerum libellos accusatorios dedit, antequam nuberet, eaque, cum id cognouisset, nupsit, uel ignorans? puto non uideri ei denuntiatum: idcirco non posse accusatorem ab ea in
Abbreviated transcription (Latin):
nindicanti ¶Sane si iunemili fa¬
cilitate ductus nel ⁊̃ feruore eta¬
tis audonsus ad accusat̃onẽ ꝓfilie¬
rit accusanti ei non facile calm̃p¬
nie pena irogadur ¶m morẽ ⁊x¬

Expanded text:
indicanti. sane si iuuenali facilitate ductus uel etiam feruore aetatis accensus ad accusationem prosilit, accusanti ei non facile calumniae poena irrogabitur. minorem
Abbreviated transcription (Latin):
etatis agtos p̾sscipt̃ones que obici
solent accusantib adult̃ii ante
uiduita te mulier ꝑ seu̾at i acc̾a¬
toris ẽ arbitrio a quonelit inci¬
ꝑe utrũ ab adult̾o ati ab adult̾a¬
¶ Si quis adult̾um ⁊ adult̾am simul
detulit nicħ agit pot̾itq quasi
nentrũ detulit rursus a quo uelit

Expanded text:
etatis agit.Praescriptiones, quae obici solent accusantibus adulterii, ante uiduitate mulier perseuerat, in accusatoris est arbitrio, a quo uelit incipere, utrum ab adultero an ab adultera.Si quis et adulterum et adulteram simul detulit, nihil agit poteritque, quasi neutrum detulerit, rursus a quo uelit
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ massam argẽte ny dr̃e ⁊ po¬
dus debebit ponere signadiar¬
genti num̾my debebit cõplec¬
ti ueluti aureos tot płei fur¬
to ei abẽe. de neste queritur
an color eins dicẽdꝰ sit. ⁊ n̾m
est colorẽ eins dici oꝑt̾e ut ꝙͣ
⁊ in ueste color dicatur. plane
si quisniret ꝓ cto se colorem
dr̃e ñ posse remittiei huiꝰ rei
necesfitas d ¶Qui rem pigno¬
ri dat eãq surripit furti ac¬
td̃ne tenet᷑ furtũ aut̾ reipi¬
cet᷑. cũ possidẽti siue tenẽti
sico tp̃r abtułit quoñ posside¬
at utputa si rem pignoratam
uendidit nam ⁊ hic furtũ eñ

Expanded text:
 massam argenteam dicere et pondus debebit ponere. Signati argenti numerum debebit complecti, ueluti aureos tot plur‹e›sue furto ei abesse. De ueste quaeritur, an color eius dicendus sit. et uerum est colorem eius dici oportere, utera aurea, ita et in ueste color dicatur. plane si quis iuret pro certo se colorem dicere non posse, remitti ei huius rei necessitas debet. Qui rem pignori dat eamque subripit, furti actione tenetur. Furtum autem rei pidetur, cum possidenti siue tenenti si eo tempore abstulerit, quo non possidebat, ut puta si rem pigneratam ue
Abbreviated transcription (Latin):
stipulemur ũ pnto obligati¬
onc̃ nim̾atione ari ⁊ de¬
inde eam stipłos nonari. qr id
agit᷑ ut sola stipło tencat et
magis in plende stipulationis
gr̃a m̾̃atõ intelligẽda est fi̾.¬

Expanded text:
stipulamur, non puto obligationem numeratione nasci et deinde eam stipulatione nouari, quia id agitur, ut sola stipulatio teneat, et magis implendae stipulationis gratia numeratio intellegenda est fi