comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
.P. detiꝰ senatus iniuria querebat᷑. quo ad po¬
tuerint patres adnsos ne plebis aditusad
magnos honores eẽt. postqm ipsa uirtus ꝑ¬
uicerit. ne mullo genere hominum in ho¬
norata ẽẽt queri quemadmodum irrita
sint non suffragia mͦppł̃i s arbitria etiam
fortunȩ ⁊ inpaucoꝵ potestatem uertant᷑.
Omnes ante se cõs. sortitos ꝓuintias eẽ. nũc
extra sortem fabio senatum ꝓiuntiã dare.¬
Si honoris eius causa ita eum de se. deq re
p. m̾itum eẽ. ut faueat. quintii. sabii glȩ
q̃ mͦ non sua contumelia splendeat. Cui
autẽ dubium eẽ ubi unum bellum sitas.¬
ꝑum ac difficile. cui id alteri extra sortem
mandetur. quin alt̾ cõs. ꝓ suꝑuacaneo
atq inutili habeatur: głari fabium reb
in etruria gestis uelle. ⁊ p. decium głari.
Et forsitan quem ille obrutum ignem re¬
liquerit ita ut totiens nouum exinpuiso
incendium daret. eum se extincturum.
postremo college honores p̃miaq con¬

Expanded text:
P. Decius senatus iniuriam querebatur: quoad poP. Decius senatus iniuriam querebatur: quoad potuerint, patres adnisos ne plebeiis aditus ad magnos honores esset; postquam ipsa uirtus peruicerit ne in ullo genere hominum inhonorata esset, quaeri quemadmodum inrita sint non suffragia modo populi sed arbitria etiam fortunae et in paucorum potestatem uertantur. omnes ante se consules sortitos prouincias esse: nunc extra sortem Fabio senatum prouinciam dare,—si honoris eius causa, ita eum de se deque re publica meritum esse ut faueat Q. Fabi gloriae quae modo non sua contumelia splendeat. cui autem dubium esse, ubi unum bellum sit asperum ac difficile, cum id alteri extra sortem mandetur, quin alter consul pro superuacaneo atque inutili habeatur? gloriari Fabium rebus in Etruria gestis; uelle et P. Decium gloriari; et forsitan, quem ille obrutum ignem reliquerit, ita ut totiens nouum ex improuiso incendium daret, eum se exstincturum. postremo se collegae honores praemiaque con
Abbreviated transcription (Latin):
se clari. Que neꝑpetua eẽt: ordinum magis
qͣm ipsorum int̾ se certamen int̾uenisse reor.
Patritiis tendentib ut fabuis in etruriã
extra ordinem ꝓuintiam hab̾et. plebeis
auctorib decio ut ad sortem reuocaret. fir¬
it certe contentio in senaty. Et postqm ibi fa-¬
biuis plus poterat reuocata res adppłm ĩ con
tentionem. ut int̾ militaresiuros ⁊ factispo¬
tius qͣm dictis fretos pauca uerba habita.
fabius quam arborem conseruiss sub ea le-¬
gere alium fructum indignum eẽ. diceret.
se aꝑuisse ciminiam siluam uiamq ꝑ de-¬
uios saltus romano bello fecisse: quid se id
etatis sollicitassent. Si alio duce gesturi bel¬
lum eẽnt: nimirũ adũsarium se sotiũ nõ
imꝑii legisse. Sensimex ꝓbrat.⁊ inuidisse
decium concordib collegiis trib. postremo
se tendere nicħ ultra. quam ut si dignũ pro¬
untia duicerent. in eammitterent. in senatꝰ
arbitrio se fuisse: inpotestate ppłi futurũ.

Expanded text:
se clari. quae ne perpetua esset, ordinum magis se clari. quae ne perpetua esset, ordinum magis quam ipsorum inter se certamen interuenisse reor, patriciis tendentibus ut Fabius †in† Etruriam extra ordinem prouinciam haberet, plebeiis auctoribus Decio ut ad sortem rem uocaret. fuit certe contentio in senatu et, postquam ibi Fabius plus poterat, reuocata res ad populum est. in contione, ut inter militares uiros et factis potius quam dictis fretos, pauca uerba habita. Fabius, quam arborem conseuisset, sub ea legere alium fructum indignum esse dicere; se aperuisse Ciminiam siluam uiamque per deuios saltus Romano bello fecisse. quid se id aetatis sollicitassent, si alio duce gesturi bellum essent? nimirum aduersarium se, non socium imperii legisse—sensim exprobrat—et inuidisse Decium concordibus collegis tribus. postremo se tendere nihil ultra quam ut, si dignum prouincia ducerent, in eam mitterent; in senatus arbitrio se fuisse et in potestate populi futurum.
Abbreviated transcription (Latin):
na. ⁊ que uniuiro nupta fuisset: us sacri¬
ficandi hr̃et. Uulgata dein religio apossu¬
tis nec matronis solum. s omnis ordinis p̃o
stremo feminis in obliuonem uenit. Eod̾
anno. cĩ.⁊.q. ogulnii ediles curules. aliqͦt
feneratorib diem dixerunt. Quoꝵ bonis
multatis. ex eo quo din publicum recdactõ
ẽ. en ea incapitolio limina. ⁊ trium m̃saꝵ
argentea uasa incella iouis. iouemq ĩ cul¬
mine cumquadrigis. ⁊ ad ficum ruminalẽ
simulacra infantium conditoꝵ urbis sub
ub̃ib lupe posuerunt. semitamq saxo qͣd¬
rato a capena porta admartisstrauerunt.
⁊ abedilib plebeis .l. elio. peto. ⁊ cñ. fuliuo
curuo. ex multatitia item petunia qmͣ exe¬
gerunt pecuariis damnatis ludi facti pate-¬
req aureȩ ad cereris posite.¶. iñ fabuis .uͦ. ⁊
.p. decius quarto consulatum ineunt. Trib
consulatib censuraq college. nec gla magis
rerum que ingenserat quamconcordiaint̾

Expanded text:
na et quae uni uiro nupta fuisset ius sacrina et quae uni uiro nupta fuisset ius sacrificandi haberet; uolgata dein religio a pollutis, nec matronis solum sed omnis ordinis feminis, postremo in obliuionem uenit. eodem anno Cn. et Q. Ogulnii aediles curules aliquot feneratoribus diem dixerunt; quorum bonis multatis ex eo quod in publicum redactum est aenea in Capitolio limina et trium mensarum argentea uasa in cella Iouis Iouemque in culmine cum quadrigis et ad ficum Ruminalem simulacra infantium conditorum urbis sub uberibus lupae posuerunt semitamque saxo quadrato a Capena porta ad Martis strauerunt. et ab aedilibus plebeiis L. Aelio Paeto et C. Fuluio Curuo ex multaticia item pecunia, quam exegerunt pecuariis damnatis, ludi facti pateraeque aureae ad Cereris positae. Q. inde Fabius quintum et P. Decius quartum consulatum ineunt, tribus consulatibus censuraque collegae, nec gloria magis rerum, quae ingens erat, quam concordia inter
Abbreviated transcription (Latin):
matrone quod epatrib enupsiss sacris ar-¬
cuerant. Breuis alt̾catio iñ ex iracundia mu¬
liebri ĩ ꝯtentionem aĩoꝵ exarsit. cum se uir-¬
ginia ⁊ pat̾ciam ⁊ pudicam inpatritiȩ pu¬
dititiȩ templum ingressam. ut uninuptã
adquem uirgo deducta sit. nec se uiri hono¬
rumue eius ac rerum gestarum penitere
uͦ głaretur. facto deinde egregio: magnifica
uerba adauxit. Inuico longo ubi habita¬
bat ex parte edium. qd̃ satis ẽet locimodico
sacello exclusit. aramq ibi posuit. ⁊ conuo¬
catis plebeis matrimoniis conquesta iniu¬
riam patritioꝵ. Hanc ego aram inquit
pudicitiȩ plebeie dedico: uosq hortor ut
quod certamen uirtutis iuiros inhac cuita¬
te tenet: hoc pudicitiȩ int̾ matronas sit. de¬
tisq oꝑam ut hec ara quam illasiquid po¬
testis sanctiꝰ a castiorib coli dicatur. Eodem
ferme ritu ⁊ hec ara quod illa antiquior cul¬
ta ẽ. ut nulla nisi spectate pudicitiȩ matro-¬

Expanded text:
matronae quod e patribus enupsisset sacris armatronae quod e patribus enupsisset sacris arcuerant. breuis altercatio inde ex iracundia muliebri in contentionem animorum exarsit, cum se Uerginia et patriciam et pudicam in Patriciae Pudicitiae templum ingressam, ut uni nuptam ad quem uirgo deducta sit, nec se uiri honorumue eius ac rerum gestarum paenitere <ex> uero gloriaretur. facto deinde egregio magnifica uerba adauxit. in uico Longo ubi habitabat, ex parte aedium quod satis esset loci modico sacello exclusit aramque ibi posuit et conuocatis plebeiis matronis conquesta iniuriam patriciarum, 'hanc ego aram' inquit 'Pudicitiae Plebeiae dedico; uosque hortor ut, quod certamen uirtutis uiros in hac ciuitate tenet, hoc pudicitiae inter matronas sit detisque operam ut haec ara quam illa, si quid potest, sanctius et a castioribus coli dicatur.' eodem ferme ritu et haec ara quo illa antiquior culta est, ut nulla nisi spectatae pudicitiae matro
Abbreviated transcription (Latin):
uiuerent. eẽ. ꝓpterea uiros natos militiȩ
factis magnos ad uerboꝵ lingueq certa¬
mina rudes eaingenia consularia ẽẽ. cal¬
lidos sollertesq iuris atq eloquentiȩ con¬
sultos quał. app̃. claudiis eẽt urbi ac fori
p̃sides habendos. p̃toresq ad reddenda
iura creandos eẽ. Hisagendis dies ẽ. con¬
sumptus. Postridie ad p̃lictum cõs. ⁊ con¬
sularia ⁊ pretoria comitia habita. Coñs.
creati. qͥn. fabiꝰ.⁊ p. deciꝰ ap. claudiꝰ. pretor.
plebis ꝓrogatum in annum imꝑium est.
boanno ꝓligia musta fuerunt. quoꝵ uer¬
runcandorum causa supplicationes inbidu¬
um senatus decreuit. publice uinum actꝰ
ꝑbiduum supplicatum iere frequentes uiri
femineq. Insignem supplicationem fec̃ cer¬
tamen. in sacello pudicitiȩ patritieq̃ in foro
bouario ẽ. ad edem rũtundam hercuł inter
matronas ortum. uerginiam. auli . f. patri-¬
tiam plebeio. nuptam .l. uolumnio. consuli.

Expanded text:
uiuerent esse praeterea uiros natos militiae, uiuerent esse praeterea uiros natos militiae, factis magnos, ad uerborum linguaeque certamina rudes. ea ingenia consularia esse: callidos sollertesque, iuris atque eloquentiae consultos, qualis Ap. Claudius esset, urbi ac foro praesides habendos praetoresque ad reddenda iura creandos esse. his agendis dies est consumptus. postridie ad praescriptum consulis et consularia et praetoria comitia habita. consules creati Q. Fabius et P. Decius , Ap. Claudius praetor, plebis prorogatum in annum imperium est. eo anno prodigia multa fuerunt, quorum auerruncandorum causa supplicationes in biduum senatus decreuit; publice uinum ac tus praebitum; supplicatum iere frequentes uiri feminaeque. insignem supplicationem fecit certamen in sacello Pudicitiae Patriciae, quae in foro bouario est ad aedem rotundam Herculis, inter matronas ortum. Uerginiam Auli filiam, patriciam plebeio nuptam, L. Uolumnio consuli,
Abbreviated transcription (Latin):
it. iamtum cum ipse ibi cum collegarẽ pa¬
riter gesserit. fuisse tantum bellum: ut nec
duce uno nec ex̃titu geri potuerit. Accessisse
postea dr umbros. ⁊ ingentem excitum gal-¬
lorum adũsus .iiii. ppłos duces cõs. illo die de-¬
ligi meminissent se nisi confideret eum confi¬
iri: qui haud dubie tumpͥmꝰ omniũ ductor
habeatur consensuuerso postremo ad colle
gam . p. decium poscendum id senectuti
sue adminiculum fore: censura duobq
consulatib simul gestis exꝑtum. se nichil
concordi collegio firmus adrem .p. tuendã
eẽ: nouo imꝑi sotio uix iam adsuescere se¬
nilem animum posse. cum morib notis
facilius se coĩcaturum consilia. Subscͥpsit
orationi eius cõs. cumm̃itis .p. decii laudi¬
b. tumq ex concordia consulum bona q̃
ex discordia mala ĩ administratione rerũ
militarium euenirent memorando. qmͣ
ꝓpe ultimum discrim̃ suis ⁊ college certa¬
minib nuꝑuentum foret. admonendo
decium fabiumq ut uno aĩo una mente

Expanded text:
it: iam tum, cum ipse ibi cum collega rem pariter gesserit, fuisse tantum bellum ut nec duce uno nec exercitu geri potuerit; accessisse postea dici Umbros et ingentem exercitum Gallorum; aduersus quattuor populos duces consules illo die deligi meminissent. se, nisi confideret eum coniri qui haud dubie tum primus omnium ductor habeatugam P. Decium poscendum: id senectuti suae adminiculum fore. censura duobusque consulatibus simul gestis expertum se nihil concordi collegio firmius ad rem publicam tuendam esse. nouo imperii socio uix iam adsuescere senilem animum posse; cum moribus notis facilius se communicaturum consilia. subscripsit orationi eius consul cum meritis P. Deci laudibus, tum quae ex concordia consultum bona quaeque ex discordia mala in administratione rerum militarium euenirent memorando, quam prope ultimum discrimen suis et collegae certaminibus nuper uentum foret admonendo: Decium Fabiumque qui uno animo, una mente
Abbreviated transcription (Latin):
haberent minusq laxam̃ti daret᷑ his auxi¬
lia hannibali summittenda. Ab senatu ita
responsum regisẽ. Uirum bonum. egregium¬
q socium hieronem ẽẽ. atq uno tenore ex qͦ
romanam omni temꝑe acloco munifice ad¬
iuuisse. Id ꝑinde ac debẽt gratum. pr̃. eẽ. stu

Expanded text:
haberent minusque laxamenti daretur iis ad auxihaberent minusque laxamenti daretur iis ad auxilia Hannibali summittenda. ab senatu ita responsum regi est: uirum bonum egregiumque socium Hieronem esse atque uno tenore, ex quRomanam omni tempore ac loco munifice adiuuisse. id perinde ac deberet gratum popu
Abbreviated transcription (Latin):
attulerunt. hiis sicut ne apolitanis gre acte.
aurum ñ acceptum. Peosdem dies ab hierone
classis hostia cum magno cõmeatu accessit
Legati in senatũ introducti. nunciarui : cedem
.c. flaminiꝰ consuł exercitusq aLlatam adeo e¬
gre tulisse regem hieronẽ ut nulla suappria
regem q sui dade. moueri magis potuerit.
bella iuuari soleant. Que ne accipere ab nu
mum ominis causa uictoriam aureã .p. ccs.
⁊ haberent ꝓpͥam ⁊ ꝑpetuam. ad uexisse etiam
.ccc. mił. modium tritici: cc. ordei ne cõmea¬
tus deeẽnt: ⁊ quantum p̃terea opusẽẽt. quo
nississent subuecturos. Milite atq equite sci¬
se in castris romanis. Itaq misisse mille sagi¬
tarioꝵ ac funditoꝵ aptã manũ adu̾s baliares
ac mauros pugnacesq alias missili telo gen¬
tes. Ad ea dona consilia qͦ addebant: ut p̃tor
cui prouimncia sicils euenisset. dalsem in affi¬
cam traiceret: ut i hostes in terra sua bellum

Expanded text:
attulerunt. iis, sicut Neapolitanis, gratiae actae, attulerunt. iis, sicut Neapolitanis, gratiae actae, aurum non acceptum. per eosdem dies ab Hierone classis Ostia cum magno commeatu accessit. legati in senatum introducti nuntiarunt caedem C. Flamini consulis exercitusque allatam adeo aegre tulisse regem Hieronem ut nulla sua propria regnique sui clade moueri magis potuerit. bella iuuari soleant misisse; quae ne accipere abnuanmum ominis causa Uictoriam auream pondo ducet haberent propriam et perpetuam. aduexisse etiam trecenta milia modium tritici, ducenta hordei, ne commeatus deessent, et quantum praeterea opus esset quo iussissent subuecturos. milite atque equite scise in castris Romanis. itaque misisse mille sagittariorum ac funditorum, aptam manum aduersus Baliares ac Mauros pugnacesque alias missili telo gentes. ad ea dona consilium quoque addebant ut praetor, cui prouincia Sicilia euenisset, classem in Africam traiceret, ut et hostes in terra sua bellum
Abbreviated transcription (Latin):
equitumq legiones auctas. milib pedicũ
⁊ centenis equitib in singłas adiectis. ut qui¬
na milia peditum trecenti equites eẽnt. so¬
cii dupplicem numerum equitũ darent pe
ad cannas ẽquidam auctores sunt. Ilud haud¬
qͣmqͣm discrepat. maiore conatu atq impe¬
tu. rem acdtam: qͣm pͥorib annis quiaspempos¬
se uinci hostem dictator p̾buerat. seterum pͥus¬
quam signa ab urbe noue legiones mouerẽt:
decem iuiri libros adire atq inspicere iussi ꝑꝑ
territos uulgo homines nouis prodigiis. Nam
⁊ rome in auentino ⁊ aritie nuntiatum erat.
subidem tempus lapulib pluuisse ⁊ multo
cruore signa. in sabinis cedes aquas fonte ca¬
lidas manasse. id quidem ⁊ iam quod sepuis
accid̾at magis terrebat.⁊ inuia formitata q̃
ad campum erat. aliquot homines de celo tac¬
ti exanimatiq suerant. Fa ꝓdigia ex librisꝓp¬
curata. Legati apesto pateras aureas romam

Expanded text:
equitumque legiones auctas milibus peditum equitumque legiones auctas milibus peditum et centenis equitibus in singulas adiectis, ut quina milia peditum, treceni equites essent, socii duplicem numerum equitum darent, pead Cannas est quidam auctores sunt. illud haudquaquam discrepat maiore conatu atque impetu rem actam quam prioribus annis, quia spem posse uinci hostem dictator praebuerat. ceterum priusquam signa ab urbe nouae legiones mouerent, decemuiri libros adire atque inspicere iussi propter territos uolgo homines nouis prodigiis. nam et Romae in Auentino et Ariciae nuntiatum erat sub idem tempus lapidibus pluuisse, et multo cruore signa in Sabinis, Caeretes aquas fonte callidos manasse; id quidem etiam, quod saepius acciderat, magis terrebat; et in uia fornicata, quae ad Campum erat, aliquot homines de caelo tacti exanimatique fuerant. ea prodigia ex libris procurata. legati a Paesto pateras aureas Romam
Abbreviated transcription (Latin):
comitiali die. concedentib omnib qui cũ uar¬
rone certauerant pars magis in adũsandũ qͣm
collega datur consulilinde p̃torum comititia.
nio inter ciuie ᷤᷤ romanos⁊ peregrinos euenit ad¬
diti duo p̃tores .m. claudiꝰ. marcellus. insiciliã
.a. postumiꝰ albinus ingalliam om̃s absenteᷤ.
creatisunt. Nec cuiqͣm eoꝵ p̃ter terentio. cõs.¬
consulem mandatꝰ honos. quem iam ñ ante¬
agessisset. preteritis aliquot fortib ac strenu¬
is uitis quia in tali temꝑe nulł nouuᷤ magi¬
stratꝰ uidebatur mandandus. Fxercitus quo¬
q multiplicati sunt. Quante autẽ copie pedi¬
tum equitumq addite sunt. ad eo ut nũo
⁊ genere copiarum uariant auctores. utuix
quicqͣm satis certum ad firmare. ausus sim.
Decẽ. m̃. nouoꝵ militũ aliis scͥpta in supple-¬
m̃tum alii nouas .iiii. legionesii .uiiii. legi¬
onib rem gererent. Numero qͦ peditum

Expanded text:
comitiali die concedentibus omnibus, qui cum Uarcomitiali die concedentibus omnibus, qui cum Uarrone certauerant, par magis in aduersandum quam collega datur consuli. inde praetorum comitia nio inter ciues Romanos et peregrinos euenit; additi duo praetores, M. Claudius Marcellus in Siciliam, L. Postumius Albinus in Galliam. omnes absentes creati sunt nec cuiquam eorum praeter Terentium consulem mandatus honos quem non iam antea gessisset, praeteritis aliquot fortibus ac strenuis uiris, quia in tali tempore nulli nouus magistratus uidebatur mandandus. exercitus quoque multiplicati sunt; quantae autem copiae peditum equitumque additae sint adeo et numero et genere copiarum uariant auctores, ut uix quicquam satis certum adfirmare ausus sim. decem milia nouorum militum alii scripta in supplementum, alii nouas quattuor legiones ut octo legionibus rem gererent; numero quoque peditum
Abbreviated transcription (Latin):
se. id postea quia inuictis is dictator eẽt dic¬
tus comitioꝵ causa expugnantum eẽ ut uiti-¬
osus dictator ꝑaugures fieret haberet igͥ int̾¬
regnum eos consulatum unũ certe plebisro¬
mane eẽt ppłm lib̃m habiturũ ac daturum
ei qui magis uere uincere quam dui imꝑare
mallit. Cum his orõnib accensa plebs ẽẽt trib¬
bunis patritiis petentib .p. cornelio. meren-¬
da .l. manlio. uolsone. in. emilio. lepido. duobꝰ
nobilib iam famibariũ plebei.c. atilios sertano.
⁊ .q. atilio peto. quoꝵ alter pontifex. alter augur
erat .c. terrentius. cõns. ciciꝰ creat᷑. ut in manu eiꝰ
eẽnt comitia rogando college tum exꝑta nobili-¬
tas parum fuisse uirium inconspetitorib eiꝰ .l.
emilium paulũ qui cum .in. luno consul fue¬
rat: ⁊ dampnatione college ⁊ sua ꝓpe ambustus
euaserat. infestum plebei dui ac multum re-¬
cusantẽ ad petitionem compellit. Is proximo

Expanded text:
se; id postea, quia inuitis iis dictator esset dicse; id postea, quia inuitis iis dictator esset dictus comitiorum causa, expugnatum esse ut uitiosus dictator per augures fieret. habere igitur interregnum eos; consulatum unum certe plebis Romanae esse; populum liberum habiturum ac daturum ei qui magis uere uincere quam diu imperare malit. cum his orationibus accensa plebs esset, tribus patriciis petentibus, P. Cornelio Merenda L. Manlio Uolsone M. Aemilio Lepido , duobus nobilium iam familiarum plebeiis, C. Atilio Serrano et Q. Aelio Paeto , quorum alter pontifex, alter augur erat, C. Terentius consul unus creatur, ut in manu eius essent comitia rogando collegae. tum experta nobilitas parum fuisse uirium in competitoribus eius, L. Aemilium Paulum , qui cum M. Liuio consul fuerat et damnatione collegae sui prope ambustus euaserat, infestum plebei, diu ac multum recusantem ad petitionem compellit. is proximo
Abbreviated transcription (Latin):
bat. Ab hominib nobilib ꝑ multos annos
bellum querentib hannibalem in italiam
ad ductum. ab hisdem cum debellari possit.
fraude in bellum trahi cum. iiiͦi mił legioibꝰ
uniu̾sis pugnariposset. apparuisse eo ꝗ .mi. mi¬
nutius absente fabio prospere pugnasset:
duas legiones hosti ad cedem adiectas. dem̃
ex ipsa cede erettas ut pater patronusq ap-¬
pellaret᷑. qui prius uincere prohibuisset ro¬
manos quam uinci consules dem̃ fabianis ar¬
tib cum debellare possẽt bellum traxisse. id
fedus inter omnes nobilis ictum. Nec finem
ante belli habituros qͣm consulem uere ple-¬
beium .i. hominẽ nouum fecissent. Nam
plebeios nobiles. iam eisdem initiatos ẽẽ sa-¬
crif ⁊ contempnere plebem ex quo contẽp¬
ni patrib desierint cepisse. cuiñ id apparẽ
id actum ⁊ quesitum ẽẽ u interregnũ inire¬
t᷑. ut in patrum potestate comitia ẽẽnt: id
consules ambos ad ex̾citum morando quesiͤ¬

Expanded text:
bat: ab hominibus nobilibus, per multos annos bat: ab hominibus nobilibus, per multos annos bellum quaerentibus, Hannibalem in Italiam adductum; ab iisdem, cum debellari possit, fraude bellum trahi. cum quattuor legionibus uniuersis pugnari posse apparuisset eo quod M. Minucius absente Fabio prospere pugnasset, duas legiones hosti ad caedem obiectas, deinde ex ipsa caede ereptas ut pater patronusque appellaretur qui prius uincere prohibuisset Romanos quam uinci. consules deinde Fabianis artibus, cum debellare possent, bellum traxisse. id foedus inter omnes nobiles ictum nec finem ante belli habituros quam consulem uere plebeium, id est, hominem nouum fecissent; nam plebeios nobiles iam eisdem initiatos esse sacris et contemnere plebem, ex quo contemni patribus desierint, coepisse. cui non apparere id actum et quaesitum esse ut interregnum iniretur, ut in patrum potestate comitia essent? id consules ambos ad exercitum morando quaesis
Abbreviated transcription (Latin):
quam consul alter abello auocaret᷑. Patͥb
rectius uisum ẽ dictatorem a consule dici co-¬
mitioꝵ habẽdoꝵ cã dictus .i. ueturius. philo:
mn. pomponiũ mathonẽ. mag̃. equitum. dix̃.
abdicare ad int̾regnum rediit. Consulib ꝓro¬
gatum inannum imꝑiũ. Interreges proditi
uilꝰ apatrib. cr̃. claudius appifilius cento in
.p. cornelius asma. In eius inter regno comitia
habita magno certamine patrum ac plebiᷤ¬
.c. terentio uarrone. Quem sui gn̾is homĩe
plebes in sectatione pͥncipum ppłarib q ar-¬
tib contiliatum. abq fabio oppib ediftãnio
mꝑio concussum aliena mindiasplendentẽ.
uulgus iextrahere ad consulatum ntebatur.
patres summa opa obstabant: ne se insectando.
sibi equari ad suescerent homines. & bebius he
oo. ñ senatum mͦ s etiam augures quod dic¬
tatorem ꝓhibuissent comitia ꝑficeret: ꝑin¬
uidiam eoꝵ fauorem candidato suo concilia¬

Expanded text:
quam consul alter a bello auocaretur. patribus quam consul alter a bello auocaretur. patribus rectius uisum est dictatorem a consule dici comitiorum habendorum causa. dictus L. Ueturius Philo M. Pomponium Mathonem magistrum equitum dixit.  magistratu abdicare, ad interregnum res rediit. consulibus prorogatum in annum imperium. interreges proditi sunt a patribus C. Claudius Appi filius Cento , inde P. Cornelius Asina . in eius interregno comitia habita magno certamine patrum ac plebis. C. Terentio Uarroni , quem sui generis hominem, plebi insectatione principum popularibusque artibus conciliatum, ab Q. Fabi opibus et dictatorio erio concusso aliena inuidia splendentem uolgus extrahere ad consulatum nitebatur, patres summa ope obstabant ne se insectando sibi aequari adsuescerent homines. Q. Baebius Hernon senatum modo sed etiam augures, quod dictatorem prohibuissent comitia perficere, per inuidiam eorum fauorem candidato suo concilia
Abbreviated transcription (Latin):
lippum machedonum regem missi ad depos¬
cendum demetum pharium qui bello uictu.
ad eum sugisset. ⁊ alii ligures ad expostulan¬
dum quod penum opib auxiliisq suis ui¬
uissent. simul ad uisendum exꝓpinquo que
inbonᷤᷤ atq in subrib gererent᷑. ad pineum
qͦ regem in illirios legati missi. ad stipendiũ
in ceruicib erat. nulliꝰ ũqͣm terrarum reicu¬
raromanosnͨ longinqua quidem effugie-¬
bat. In religionẽ etiam uenit. edem concordi¬
e qͣm ꝑseditionẽ militariẽ biennio. añ .l. mã¬
lus p̃tor ingallia uouisset: locatam ad id tẽpꝰ
ñ eẽ. Itaq duum uiri ad eam rem creati ab
flaminiꝰ edem in arce faciendam locauerũt.
ut sihis uidetur. alter eoꝵ ad consules creandoᷤ
romam ueniret. se in eam diem qͣm uisissent
comitia edicturum. Ad hecꝰ consulib rescͥptũ.
sine detrim̃to. rei . p: abscedi ñ posse ab hoste.
Itaq ꝑ int̾regem comitia habenda ẽẽ potiuiᷤ.

Expanded text:
lippum Macedonum regem missi ad deposlippum Macedonum regem missi ad deposcendum Demetrium Pharium, qui bello uictus ad eum fugisset, et alii <in> Ligures ad expostulandum quod Poenum opibus auxiliisque suis iuuissent, simul ad uisendum ex propinquo quae in Boiis atque Insubribus gererentur. ad Pinnem quoque regem in Illyrios legati missi ad stipendium, in ceruicibus erat, nullius usquam terrarum rei cura Romanos, ne longinquae quidem effugiebat. in religionem etiam uenit aedem Concordiae, quam per seditionem militarem biennio ante L. Manlius praetor in Gallia uouisset, locatam ad id tempus non esse. itaque duumuiri ad eam rem creati a M. Flamininus, aedem in arce faciendam locauerunt. ut, si iis uideretur, alter eorum ad consules creandos Romam ueniret; se in eam diem quam iussissent comitia edicturum. ad haec a consulibus rescriptum sine detrimento rei publicae abscedi non posse ab hoste; itaque per interregem comitia habenda esse potius
Abbreviated transcription (Latin):
constitisset bellum: ne apolitani legati romã
uenere. Ab his .xl. patere auree. magni pon¬
deris incuriãm late. atq ita u̾ba. facta ut
riri. Et cum iusta pre urbib agrisq sotioꝵ.
ac ꝓcapite atq arce italie urbe romana at¬
q imꝑio gerant᷑: equum censusse ne apoli¬
litanos qd̃ auri sibi cum ad tempͥoꝵ orna
tum: ad subsidium fortune amaiorib re¬
lictum foret: eo iuuare ppłm .r. si quam opẽ
in sese credent: eodem studio fuisse oblatu¬
ros. Gratum sibi patres romanos ppłmq
facturum: siom̃s res ne apolitanoꝵ suas du¬
xissent. dignosq iuidicauerint ab quib do¬
num animo ac uoluntate eoꝵ qui libent̃
darent. qͣm rem maiꝰ ampliꝰq actirent le¬
gatis gr̃e acte ꝓmunificentia curaq. Patria
q̃ pondis minim fuit accepta. ꝑeosdem
dies spectator carchaginiensis qui ꝑbienni¬
um fefellerat. rome dep̃nsus pretssisq ma¬
acti quod in campo martio coniuraslent. In¬

Expanded text:
constitisset bellum, Neapolitani legati Romam constitisset bellum, Neapolitani legati Romam uenere. ab iis quadraginta paterae aureae magni ponderis in curiam inlatae atque ita uerba facta ut lo exhauriri et, cum iuxta pro urbibus agrisque sociorum ac pro capite atque arce Italiae urbe Romana atque imperio geratur, aequum censuisse Neapolitanos, quod auri sibi cum ad templorum ornatum tum ad subsidium fortunae a maioribus relictum foret, eo iuuare populum Romanum. si quam opem in sese crederent, eodem studio fuisse oblaturos. gratum sibi patres Romanos populumque facturum si omnes res Neapolitanorum suas duxissent, dignosque iudicauerint ab quibus donum animo ac uoluntate eorum qui libentes darent quam re maius ampliusque acciperent. legatis gratiae actae pro munificentia curaque; patera, quae ponderis minimi fuit, accepta. per eosdem dies speculator Carthaginiensis, qui per biennium fefellerat, Romae deprensus praecisisque marucem acti, quod in campo Martio coniurassent; in
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmum appło creatum dictatorem scribit.
S et celium iceteros fugit uni consuli. c̃i
seruilio qͥ tum procul in gallia prouintia
aberat. iuis fuisse dicendi dictatoris. Qm morã
quia expectare territa iam clade cuutas ñ
poterat. eodem cursum ẽ. ut appło creatur.
qui ꝓdictatore ẽẽt. Res iñ gestas głam q in
signem ducis⁊ augendis citulũ ymagnes
ut nͥ cum fuge spẽm ab eunditimuisset gal¬
liam repetiturꝰ fũit. nulla relicta spe alendi
ex̾citus in eis locis si in sequentes consules eis¬
dem artib bellum gererent. Consules atiliꝰ
fabiano geminus seruilianus minunano ex¬
citu acrepto. hib̃nacłis mature cõmunitis ex
inter se concordia bellum gesserunt. frum̃ta¬
tum exeunti hannibali diu̾sis locis oportu¬
ni aderant carpentes agm̃. palatosq excipi¬
entes in sasum uniu̾se ilimicationis quam
omnib artib petebat hostis ñ ueniebant.
cum ad gereonium iam hieme impediente

Expanded text:
primum a populo creatum dictatorem scribit. primum a populo creatum dictatorem scribit. sed et Caelium et ceteros fugit uni consuli Cn. Seruilio , qui tum procul in Gallia prouincia aberat, ius fuisse dicendi dictatoris; quam moram quia exspectare territa iam clade ciuitas non poterat, eo decursum esse ut a populo crearetur qui pro dictatore esset; res inde gestas gloriamque signem ducis et augentes titulum imaginis ut, nisi cum fugae specie abeundum timuisset, Galliam repetiturus fuerit nulla relicta spe alendi exercitus in eis locis, si insequentes consules eisdem artibus bellum gererent. Fabiano, Geminus Seruilius Minuciano exercitu accepto, hibernaculis mature communitis, <qinter se concordia bellum gesserunt. frumentatum exeunti Hannibali diuersis locis opportuni aderant, carpentes agmen palatosque excipientes; in casum uniuersae dimicationis, quam omnibus artibus petebat hostis, non ueniebacum ad Gereonium iam hieme impediente
Abbreviated transcription (Latin):
ne et ip̃oꝵ ureret᷑ deripet᷑q ager .x. talentiᷤar¬
genti accepti. ad litora affrice accessit. copias¬
q exposuit. Inde ad ppłandum agrum duc-¬
ti milites. naualesq socii uixta effusi ac si in
suł cultoꝵ agentib p̃darẽt᷑. Itaq in insidiaᷤᷤ
temere inlati: cum afrequentib palantes et
cede ac feda fuga. retro ad naues compulsi
sunt. ad mille hominũ cum hiis semproni¬
obleso questore amissom. Classis ab litorib
hostium plenis trepide soluta in siciliam
circumtenuit. Traditaq lilibeicura otaciliop̾¬
tori ut ab legato euis .p. circa romã reducẽt᷑.
ip̃e ꝑsiciliã pedib profectus freto in italiã
traiecit. Luterisq fabii accitus :⁊ ip̃e et colle-¬
gaeuis. in. atiliꝰ. ut exẽrcius ab se ex acto iã
ꝓpe semestri imꝑio acciꝑent. Omniũ ꝓpe an¬
nales. fabium dictatorem ad u̾sus hanniba¬
lem rem gessisse tradunt. Coeluis etiam. eũ

Expanded text:
ne et ipsorum ureretur diripereturque ager, decem talentis arne et ipsorum ureretur diripereturque ager, decem talentis argenti acceptis ad litora Africae accessit copiasque exposuit. inde ad populandum agrum ducti milites naualesque socii iuxta effusi ac si <in> insulis cultorum egentibus praedarentur. itaque in insidias temere inlati, cum a frequentibus palantes et  cum multa caede ac foeda fuga retro ad naues compulsi sunt. ad mille hominum cum Ti. Sempronio Blaeso quaestore amissum, classis ab litoribus hostium plenis trepide soluta in Siciliam cursum tenuit, traditaque Lilybaei T. Otacilio praetori, ut ab legato eius P. Cincio Romam reduceretur. ipse per Siciliam pedibus profectus freto in Italiam traiecit, litteris Q. Fabi accitus et ipse et collega eius M. Atilius , ut exercitus ab se exacto iam prope semenstri imperio acciperent. omnium prope annales Fabium dictatorem aduersus Hannibalem rem gessisse tradunt; Caelius etiam eum
Abbreviated transcription (Latin):
diesex ad modũ tristi paulo ante ac ꝓpe execͣ¬
bile factus. Rome ut ẽ plata fama rei geste.
dem̃ litt̾is ñ magisip̃oꝵ imꝑatoꝵ: sequam
uulgo militum ex utroq exertitu adfirma¬
ta ꝓ se quisq maximũ laudib ad celum
ferre. Par gła apud hannibalẽ hostisq pe¬
noserat. Actum demũ sentire cum roma-¬
nis atq̃ italia bellum ẽẽ. Nam biennio
añ adeo ⁊ duces romanos ⁊ milites sp̃uerũt.
ut uir cum eadem gente bellum eẽ crederent.
cuiꝰ terribilem eam famam apatͥb accepissẽt
Hannibalẽ quoq exacie redeuntẽ dixisse fe-¬
runt. Tandem eam nubem que sedẽt in uigiᷤᷤ
montiũ sollicitam procelle imbrem dedisse.
Dum hec geruntur in italia. cr̃i seruilius ge-¬
sardinie :⁊ corsice oram. ⁊ obsidib utrimq
acceptis in affricam transmisit. Et pͥusqͣm
in contionantem escensiones faceret. meni¬
ge insula uastata: et ab incolentib tirca eam.

Expanded text:
dies ex admodum tristi paulo ante ac prope exsecrdies ex admodum tristi paulo ante ac prope exsecrabili factus. Romae, ut est perlata fama rei gestae, dein litteris non magis ipsorum imperatorum quam uolgo militum ex utroque exercitu adfirmata, pro se quisque Maximum laudibus ad caelum ferre. par gloria apud Hannibalem hostesque Poenos erat; ac tum demum sentire cum Romanis atque in Italia bellum esse; nam biennio ante adeo et duces Romanos et milites spreuerant, ut uix cum eadem gente bellum esse crederent cuius terribilem eam famam a patribus accepissent. Hannibalem quoque ex acie redeuntem dixisse ferunt tandem eam nubem, quae sedere in iugis montium solita sit, cum procella imbrem dedisse. dum haec geruntur in Italia, Cn. Seruilius GeSardiniae et Corsicae oram, et obsidibus utrimque acceptis in Africam transmisit et, priusquam in continentem escensiones faceret, Menige insula uastata et ab incolentibus Cercinam,
Abbreviated transcription (Latin):
uos milites eos qͣ uos mͦ arma dextere texe¬
runt.: patronos salutabitis. Et si nichil aliud
gratoꝵ certe nobis animoꝵ głam dies hic de¬
derit. Signo dato conclamat᷑ mñ ut colligã¬
t᷑ uasa ꝓfecti ⁊ agmine incedentes dictatoriᷤ
castra in admirationẽ ⁊ ip̃m ⁊ om̃s qui cͥca
erant conu̾terunt. It constituta sunt ante
tͥbunal signa ꝓgressus añ alios magist̾ equi¬
tum. cum patremfabium appellasset: circũ¬
fusosq militum eius totum agm̃ patronos
consalutasset: parentib inquit mediis dic-¬
tator quib te mͦ nomine quo fando noĩe¬
quo honeratus magis quam honoratus. pͥ¬
lix: sub imꝑium auspitium q tuũ redeo.
⁊ signa hec legionesq restituo. Tuq̃so placa¬
tusme mag̃. equitum. hos ordinib suis quẽ¬
q teneri iubeas. Tunc dextre interiuncte.
militesq. contione dimissa ab notis ignotis¬
q benigne atq hospitalit̾ inuitati. letusq

Expanded text:
uos, milites, eos quorum uos modo arma dexterae texeuos, milites, eos quorum uos modo arma dexterae texerunt patronos salutabitis, et, si nihil aliud, gratorum certe nobis animorum gloriam dies hic dederit.' signo dato conclamatur inde ut colligantur uasa. profecti et agmine incedentes in dictatoris castra in admirationem et ipsum et omnes qui circa erant conuerterunt. ut constituta sunt ante tribunal signa, progressus ante alios magister equitum, cum patrem Fabium appellasset circumfusosque militum eius totum agmen patronos consalutasset, 'parentibus' inquit, 'meis, dictator, quibus te modo nomine quod fando quo oneratus <sum> magis quam honoratus, prlix, sub imperium auspiciumque tuum redeo et signa haec legionesque restituo. tu, quaeso, placatus me magisterium equitum, hos ordines suos quemque tenere iubeas.' tum dextrae interiunctae militesque contione dimissa ab notis ignotisque benigne atque hospitaliter inuitati laetusque
Abbreviated transcription (Latin):
derant conu̾si in hostem uoluentesq orbem:
nunc sensim referre pedem. nunc conglobati
restare aciam ꝓpe una acies facta erat uictiat¬
q integri exercitus. inferebantq signa in ho-¬
stem: cum penus receptui cecinit. palã ferẽte hã¬
nibale. absemni̾ciũ. seab fabio uictum Ita ꝑ
uariam fortunam diei maiore parte exacta:
Cum in castra redditum eẽt. minutius conuo-¬
catis militib. sepe ego inquit audiui milites
eum pͥmũ eẽ uirũ qui ip̃ẽ consulat qͥd in re
sit. Scdm eum. qui bene monenti obediat.
Qͥ nec ip̃e consułe nec altĩ parere sciat eũ extre¬
miingenii cẽ. Nobis qm̃ pͥma animi inge¬
nii q negata sors ẽ. scd̾am ac mediam tenea¬
amius. Et dum imꝑare discimnus parerepru¬
denti in animum inducamus. Castra cũ fabio
uingamus. Ad p̃torium eius signa contulerimꝰ.
ubi ego eum parentem appellauero qͦd bene¬
ficio eius erga nos ac maiestate eius dignũ ẽ.

Expanded text:
derant conuersi in hostem uoluentesque orbem derant conuersi in hostem uoluentesque orbem nunc sensim referre pedem, nunc conglobati restare. ac iam prope una acies facta erat uicti atque integri exercitus inferebantque signa in hostem, cum Poenus receptui cecinit, palam ferente Hannibale ab se Minucium, se ab Fabio uictum. ita per uariam fortunam diei maiore parte exacta cum in castra reditum esset, Minucius conuocatis militibus 'saepe ego' inquit, 'audiui, milites, eum primum esse uirum qui ipse consulat quid in rem sit, secundum eum qui bene monenti oboediat; qui nec ipse consulere nec alteri parere sciat, eum extremi ingenii esse. nobis quoniam prima animi ingeniique negata sors est, secundam ac mediam teneamus et, dum imperare discimus, parere prudenti in animum inducamus. castra cum Fabio iungamus. ad praetorium eius signa cum tulerimus, ubi ego eum parentem appellauero, quod beneficio eius erga nos ac maiestate eius dignum est,
Abbreviated transcription (Latin):
insidiatores eum tumultũ terroremq in latera
utͥmq abtergoꝙ incursantes fecerunt. ut nec¬
tit animus ad pugnam. neq ad fugam spes
cuiqͣm suꝑeẽt. Tunc fabius pͥmo clamore pa¬
uentium audito. dein conspecta procultur¬
bata acie. ita ẽ inquit. Non celerius qͣm tim¬
in dep̃ndit fortuna temitatem. fabio equatuᷤ
imꝑio hannibalem ⁊ urtute ⁊ fortuna suꝑiorẽ
uidet. S aliud uirgandi succensendiq tempꝰ
erit. nunc signa extra uallum proferte uicto¬
riam hosti extorqueamꝰ confessione erroris. Ci¬
uib iam magna exparte cesis aliis cutumspec-¬
tantib fugam. fabiana seacies repente uelut
celo dimissa ad auxilium ostendit. Itaq priꝰ¬
quam ad comecꝰtum teli ueniret aut manũ
consereret:. suos afuga esfusa ⁊ ab animis feroci
pugna hosteᷤᷤ continuit. qui solutis ordinib
uage dissipati erant. undiq confugerunt.
ad integram aciem. quipłes simul terga de¬

Expanded text:
insidiatores eum tumultum terroremque in latera insidiatores eum tumultum terroremque in latera utrimque ab tergoque incursantes fecerunt ut neque animus ad pugnam neque ad fugam spes cuiquam superesset. tum Fabius, primo clamore pauentium audito, dein conspecta procul turbata acie, 'ita est' inquit; 'non celerius quam timui deprendit fortuna temeritatem. Fabio aequatus imperio Hannibalem et uirtute et fortuna superiorem uidet. sed aliud iurgandi suscensendique tempus erit: nunc signa extra uallum proferte; uictoriam hosti extorqueamus, confessionem erroris ciuibus.' iam magna ex parte caesis aliis, aliis circumspectantibus fugam, Fabiana se acies repente uelut caelo demissa ad auxilium ostendit. itaque priusquam ad coniectum teli ueniret aut manum consereret, et suos a fuga effusa et ab nimis feroci pugna hostes continuit. qui solutis ordinibus uage dissipati erant undique confugerunt ad integram aciem; qui plures simul terga de
Abbreviated transcription (Latin):
statim conspectu contempta paueitas. ac sibi
quisq deposcere pellendos. iñ hosteh ad locũ
capiendum dux ip̃ int̾ stolidissimos ferocisli¬
mosq ad armauocat:⁊ uanis animis i miis
increpat hostem. Principio leuẽ armaturã.
dimitit. deĩ conserto agmine muti eqͥtes.
Postremo cũbostib qͦ subsidia muti idẽt.
instructis legionib ꝓcedit:⁊ hannibal labo¬
rantib suis. alia atq alia ut crescente certa¬
mine mutens auxilia peditum equitumꝙ
iam iustam expleuerat aciem. ac totis ittͥmꝙ
iuirib certat᷑. Prima leuis armatura romanoꝵ
p̃occupatum infi̾ore loco succedens tumulũ
pulsa detrusaq terrorem insuccedentẽ intu¬
lit equitẽ ⁊ ad signa legionũ refugit. Peditũ¬
acies inter pculsos in pauiuda sola erat Uidebat᷑¬
q siuista acsi recta pugna ẽẽt: Haud quaqͣm
impar futura. Tantum ammoꝵ fecerat pros¬
pere ante paucos dies resgesta. S exortirepente

Expanded text:
statim conspectu contempta paucitas ac sibi statim conspectu contempta paucitas ac sibi quisque deposcere pellendos inde hostes ac locum capiendum; dux ipse inter stolidissimos ferocissimosque ad arma uocat et uanis minis increpat hostem. principio leuem armaturam emittit, deinde conferto agmine mitti equites; postremo, cum hostibus quoque subsidia mitti uideret, instructis legionibus procedit. et Hannibal laborantibus suis alia atque alia accrescente certamine mittens auxilia peditum equitumque iam iustam expleuerat aciem, ac totis utrimque uiribus certatur. prima leuis armatura Romanorum, praeoccupatum <ex> inferiore loco succedens tumulum, pulsa detrusaque terrorem in succedentem intulit equitem et ad signa legionum refugit. pedituacies inter perculsos impauida sola erat uidebaturque, si iusta ac directa pugna esset, haudquaquam impar futura; tantum animorum fecerat prospere ante paucos dies res gesta; sed exorti repente
Abbreviated transcription (Latin):
inter castra minutii:⁊ penorũ quem qui occu¬
passet. Haud dubie in quiorẽ erat. hostilocũ
facturus. Cum ñ tam capere sine certamine
uolebat hannibal: quamqͣm id oꝑe p̃tium e¬
rat: quam causam certaminis cum minutio
quem semꝑ occursurum ad obsitendũsatis
sciebat. et contralierez ager omnis mediꝰerat.
prima specie. inutił insidiatori quia ñ mͦ silue¬
stre quicqͣm s ne ueprib quidem uestitum
habebat. re ip̃anatus de tegendis insidiis eo
magis quod in nuda ualle nulla talis fraus
timeripoterat. Et erant in anfractib caueru
rupes ut quelam earũ duce nos armatos pos¬
sent capere. In has latebras quod quemq lo-¬
cum apte insidere poterãt.u. milia condun¬
tͣ peditum equitum q necubi tñaut motꝰ
alicuiꝰ temere egressi aut sulgor armorum.
fraudem in ualle tam aꝑta detegeret. misis
paucis pͥma luce ad capiendum quem ante
diximus tumulũ. Au̾tit ocłos hostium. pͥmo

Expanded text:
inter castra Minuci et Poenorum, quem qui occuinter castra Minuci et Poenorum, quem qui occupasset haud dubie iniquiorem erat hosti locum facturus. eum non tam capere sine certamine uolebat Hannibal, quamquam id operae pretium erat, quam causam certaminis cum Minucio, quem semper occursurum ad obsistendum satis sciebat, contrahere. ager omnis medius erat prima specie inutilis insidiatori, quia non modo siluestre quicquam sed ne uepribus quidem uestitum habebat, re ipsa natus tegendis insidiis, eo magis quod in nuda ualle nulla talis fraus timeri poterat; et erant in anfractibus cauae rupes, ut quaedam earum ducenos armatos possent capere. in has latebras, quot quemque locum apte insidere poterant, quinque milia conduntur peditum equitumque. necubi tamen aut motus alicuius temere egressi aut fulgor armorum fraudem in ualle tam aperta detegeret, missis paucis prima luce ad capiendum quem ante diximus tumulum auertit oculos hostium. primo
Abbreviated transcription (Latin):
haud quaqͣm id placare. omnia fortunam eñ
habituram que cumq temeritas college habu¬
isset. sibi cõmunicatum cum alio. ñ ademptũ
imꝑium eẽ. Itaq sinum qͣm uolentem parte
qua posset rerum consilio gerendarum ceissu¬
rum: nec se tempora apud dies imꝑii cum eo
ex̾citu diuisurum. suisq consiliis qm̃ omnia
ñ liceret que possẽ seruaturum. Ita obtinu¬
it. ut legiones sicut consulib mosẽẽt int̾ se
diuiderent. Prima et qͣrta minutio. scda et
tercia. fabio euenerunt. Item equitespari
numero. socium. et latini nominis auxilia
diuiserunt. Castris se quoq seꝑari mag̃. eqͥtũ
uoluit. Duplex m̃ hannibali gaudium fuit.
Neq em̃iquicqͣm eoꝵ que apud hostes age¬
rentur eum fallebat.⁊ ꝑfugis multa ñ indi¬
cantibi ꝑsuos explorantem Nanr ilibam
minuti temeritatẽ se suo mͦ captaturum:⁊ sollq¬
tie fabii dimidiũ uiriũ decessisse. Tumulus erat

Expanded text:
haudquaquam id placere: omnia fortunam eam haudquaquam id placere: omnia fortunam eam habitura quamcumque temeritas collegae habuisset; sibi communicatum cum alio, non ademptum imperium esse; itaque se nunquam uolentem parte, qua posset, rerum consilio gerendarum cessurum, nec se tempora aut dies imperii cum eo, exercitum diuisurum suisque consiliis, quoniam omnia non liceret, quae posset seruaturum. ita obtinuit ut legiones, sicut consulibus mos esset, inter <se> diuiderent. prima et quarta Minucio, secunda et tertia Fabio euenerunt. item equites pari numero sociumque et Latini nominis auxilia diuiserunt. castris quoque separari magister equitum uoluit. duplex inde Hannibali gaudium fuit; neque enim quicquam eorum quae apud hostes agerentur eum fallebat et perfugis multa non indicantibus et per suos explorantem: nam et liberam Minuci temeritatem se suo modo captaturum et sollertiae Fabi dimidium uirium decessisse. tumulus erat
Abbreviated transcription (Latin):
q ñ hannibalẽ magis uictũ ab sequã. ꝙ. fabiũ.
głari. illum inreb asꝑis unitum ducem ac pa-¬
rem. quesitum hannibali maior minori. dic¬
tator magister equitum quod nulla memoria
habeat an alium uissu ppłi equatum in eadẽ
ciuitate. in qua magistri equitum uirgas acse¬
cures dictatoris tremere atq horrere soliti sit in
tãtũ suam felicitatem uirtutẽq enituisse. Ergo
secuturumq se fortunam suam si dictatoris
cunctationi acsegnitie doꝵ hominũq iuditio
dampnate ꝑstaret. Itaq quoc die pͥmum con¬
gressus ẽ. cũ .in. fabio. statuendum omiium
pͥmum ait eẽ. quemadmodũ imꝑio equato
utantur se optimum ducere. aut dieb alt̾mᷤ
aut si maiora interualla placerent partitis tẽ¬
porib alt̾ius sũmum us imꝑiumq eẽ ut par
hostisolum ñ consilio s uirib etiam ẽẽt. si qͣm
occasionem rei gerende habuisset. Q fabio

Expanded text:
que non Hannibale magis uicto ab se quam Q. Fabio que non Hannibale magis uicto ab se quam Q. Fabio gloriari: illum in rebus asperis unicum ducem ac parem quaesitum Hannibali, maiorem minori, dictatorem magistro equitum, quod nulla memoria habeat annalium, iussu populi aequatum in eadem ciuitate, in qua magistri equitum uirgas ac secures dictatoris tremere atque horrere soliti sint; tantum suam felicitatem uirtutemque enituisse. ergo secuturum se fortunam suam, si dictator in cunctatione ac segnitie deorum hominumque iudicio damnata perstaret. itaque quo die primum congressus est cum Q. Fabio , statuendum omnium primum ait esse quemadmodum imperio aequato utantur: se optimum ducere aut diebus alternis aut, si maiora interualla placerent, partitis temporibus alterius summum ius imperiumque esse, ut par hosti non solum consilio sed uiribus etiam esset, si quam occasionem rei gerendae habuisset. Q. Fabio
Abbreviated transcription (Latin):
q adu̾sus remr ⁊ famam bonoꝵ pͥmum in no¬
ticiam ppłi. deiñ ad honores ꝑuenit. Questura¬
quoq ⁊ duab edilitatib plebeia icuruli pꝰtre¬
mo ⁊ p̃tura ꝑfunctus iam ad consulatus spem
cum aitollet ammos. Haud parum callide au¬
ram fauoris ppłaris ex dictatoria inindia petit.
scitiq pleb imus gr̃ãm tulit. Om̃s eam rogati¬
onẽ quiq rome quiq in ex̾citu erant. eqͥ atq
iniqui. preter ip̃m dictatorẽ in contumeliã eiꝰ
latam acceperunt. Ip̃e qͣ grauitate ammi
criminantis se ad multitudinẽ inimicos tule¬
rat: eandemr i ppłi in se seuientẽ iniuriãtulit.
Acceptisq in ip̃o itinere littĩs. se. de equato im¬
ꝑio satisfidens haud qͣquam cum imꝑii uire
artẽ imꝑandi equatam. cumq inuicto a cuubꝰ
hostib ꝙ ammo adex̾citum redit. Mimituiᷤ
n̾ cum iam ante ux tolerabił fuisset sedis reb
acfauore uulgi: tum utiq in modice ĩmo deste¬

Expanded text:
que aduersus rem et famam bonorum primum in noque aduersus rem et famam bonorum primum in notitiam populi, deinde ad honores peruenit, quaesturaque et duabus aedilitatibus, plebeia et curuli, postremo et praetura, perfunctus, iam ad consulatus spem cum attolleret animos, haud parum callide auram fauoris popularis ex dictatoria inuidia petit scitique plebis unus gratiam tulit. omnes eam rogationem, quique Romae quique in exercitu erant, aequi atque iniqui, praeter ipsum dictatorem in contumeliam eius latam acceperunt. ipse, qua grauitate animi criminantes se ad multitudinem inimicos tulerat, eadem et populi in se saeuientis iniuriam tulit; acceptisque in ipso itinere litteris s. c. de aequato imperio, satis fidens haudquaquam cum imperii iure artem imperandi aequatam, cum inuicto a ciuibus hostibusque animo ad exercitum rediit. Minucius uero cum iam ante uix tolerabilis fuisset rebus secundis ac fauore uolgi, tum utique immodice immodeste