comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
diuina corripuit. Nam febrium ueri¬
tione ꝑuasus. paulatim resoluto mende¬
rum uigore contrahi cepit. Sicq om̃b
menbris status sui amittentib reclitu¬
dinem uel formam. capite ad terram al¬
re quadrupedũ inclinato. non solum il¬
firmitate deformitate terribilis. uctũ l¬
am uiua uoce in scm̃ dei peccasse onl
otmarus apd̾ uillam potamũ palil̃
inclusus est. Quo cum nullus indl̃¬
al aolisii cum eo ꝑmitteretur. aliquot
as absꝙ corporalis sustentaculo uictus
anscait. Cumq diuturna uexatione
inb tius noctu aduenire solebat. et ei uic¬
tus solatia ministrare. Postmoelum ue¬
a grrbertus quidam uir potens dum si¬
bi uirum dei commendari ab iniquis pͥn¬
apib impetrasset. in quadam reni flu¬
minis insula nomine stem iuxta p̃diũ
uistod̾e illum deputauit.Ubi idem sc̃s
pater spiritali tantsi modo exercitio idest
nationib ac ieiuniis uacans eo liberius
dño deseruiuit quo ab humana freqñ¬

Expanded text:
divina corripuit. Nam febrium vexadivina corripuit. Nam febrium vexatione pervasus, paulatim resoluto membrorum vigore contrahi coepit. Sicque omnibus membris status sui amittentibus rectitudinem vel formam, capite ad terram more quadrupedum inclinato, non solum deformitate figurae terribilis, verum etiam viva voce in sanctum peccasse omni Othmarus apud villam Potamum palatio inclusus est. Quo cum nullus intrvel colloqui cum eo permitteretur, aliquot dies absque corporalis sustentaculo victus transegit. Cumque diuturna vexatione tribus ejus noctu advenire solebat, et ei victus solatia ministrare. Postmodum vero Gozbertus quidam, vir potens, dum sibi virum Dei commendari ab iniquis principibus impetrasset, in quadam Rheni fluminis insula nomine Stein juxta praedium suum custodiae illum deputavit: ubi idem sanctus Pater spirituali tantummodo exercitio, id est orationibus ac jejuniis vacans, eo liberius Domino deservivit quo ab humana freque
Abbreviated transcription (Latin):
teger uite aemiorũ maturitate gerdd
in miedio concilis collocatur. it htise
eusationeu lambertus falsitatis mnis¬
ter coram om̃ib presentatur. I trote¬
ey loquendi licentia ueritatis obituis ci¬
sitatis assertor. dixit se quandam fenre
nosse que a uiro beato ium pollutions
fuisset ꝓpessa. Ad qd fertur nullum ie¬
nitus dedisse responsum. Cũq plurmi
respondere cogeretur obiectis. huuism&
dicto temꝑauit eloquiũ. fatior inqui¬
ens me quidem supra modũ peccasse in
multis. de huuismodi autẽ obiectione
criminis. secreti mei inspectorem dm̃ in¬
uoco testem. Illis autem ut huius facti
se excusatione purgaret attentius eumn
sistentib. mente securus conscientia li¬
ber tacitus ꝑdurauit. Et quia accusan¬
dam licentiam apud iudices patere cog¬
nouit. maluit ꝓ sinceritate sui pectiuis
diuino quam humano ꝓ excusatione
criminis placere iuditio. Mox ergont
cunctis claresceret ipsius castimoniam
falso fuisse infamatã. lambertum ultio

Expanded text:
teger vitae ac morum maturitate grandaevus, in medio concilii collocatur, et in ejus accusationem Lambertus falsitatis minister coram omnibus praesentatur: acceptaque loquendi licentia veritatis oblitus, falsitatis assertor dixit se quamdam feminam nosse quae a viro beato vim pollutionis fuisset perpessa. Ad quod fertur nullum dedisse responsum. Cumque plurimis respondere cogeretur objectis, hujusmodi dicto temperavit eloquium: Fateor, inquiens, me supra modum peccasse in multis, de hujusmodi autem objectione criminis secreti mei inspectorem Deum invoco testem. Illis autem ut hujus facti se excusatione purgaret, attentius ei instantibus, mente securus, conscientia liber, tacitus perduravit. Et quia accusandi licentiam apud judices patere cognovit, maluit pro sinceritate sui pectoris divino quam humano pro excusatione criminis placere judicio. Mox ergo ut cunctis claresceret ipsius castimoniam falso fuisse infamatam, Lambertum ultio
Abbreviated transcription (Latin):
contemptum humiliaberis. Iusti a nia¬
nus uero egressus a turonis. uerzellis italie
ciuitatem aggressus iuditio dei ꝑcussus
obiit ꝑegrinus. Turonici eius obitum
audientes et in sua malicia ꝑseuerantes
armentiũ in eius loco constituunt. At
briccius ep̃c romã ueniens cuncta que ꝑ¬
tulerat pape refert. qui ad sedem apłicã
residens. plerumq mĩssarum sollempnia
celebrauit. ibi quicquid in scm dei delique¬
rat deflens. Septimo igitur regressus an
no cum auctoritate pape illius turonis
redire disposuit. Qeniens autem ad uicũ¬
sc̃s briccius eui nomen est laudiaco. sexto
ab urbe miliario mansionem accẽpit. Ar¬
mentius uero febre corripitur. media au¬
tem nocte sp̃m exalauit. qd̃ ꝓtinus briccio
ep̃o ꝑ uisum reuelatum est. Qui ait suis.
Surgite uelocius ut ad tumulandũ fratrẽ
nrm turonicũ pontificem occurramꝰ. Cũ¬
q illi uenientes portam ciuitatis ingre¬
derentur. ecce istum ꝑ alram portã mor¬

Expanded text:
contemptum humiliaberis. Justiniacontemptum humiliaberis. Justinianus vero egressus a Turonis, Vercellas Italiae civitatem aggressus, judicio Dei percussus, obiit peregrinus. Turonici ejus obitum audienArmentium in eius loco constituunt. At Brictius episcopus Romam veniens, cuncta quae pertulerat papae refert. Qui ad sedem apostolicam resedens, plerumque missarum solemnia caelebravit ibi, quicquid in sanctum Dei deliquerat deflens. Septimo igitur regressus anno a Roma, eum auctoritate papae illius Toronus redire disponit; et veniens ad vicum cui nomen est Laudiacum, sexto ab urbe miliario, mansionem accepit. Armentius vero febre corripitur, media autem nocte spiritum exalavit. Quod protinus Brictio episcopo per visum revelatum est; qui ait suis: 'Surgite velocius, ut ad tumulandum fratrem nostrum, Turonicum pontificem, occurramus'. Cumque illi venientes portam civitatis ingrederent, ecce! istum per aliam portam mor
Abbreviated transcription (Latin):
prunas ardentes in birro suo posuit. et ad
si stringens usq ad scm̃ sepulchrũ beati
martini una cum popłoꝵ turbis uadit
piectisq ante sepulchrum prunis. uestim̃¬
tum inustum apparuit. illo quoq sic ꝓseq̃n¬
te. Sicut istud uestimentũ ab his ignib ui¬
detis illesum: ita et corpus meũ a tactu mu¬
lieris scitote impollutum. Illis uero nõ
credentib s contradicentib. sc̃s briccius¬
trahitur calumpniatur. ei citur. ut sermo
scĩ martini ad impleretur. noueris te in e¬
piscopatu multa aduersa passurũ. Quo
eiecto: iustinianũ in episcopatu constitu
unt. Deniq briccius rome urbis papã
expeciit. flens et eiulans atq dicens. Me¬
rito hec patior quia peccaui in scm̃ dei. et
eun delyrum et amentẽ uocaui: cuius ui¬
dens uirtutes non credidi. Post cuius ab¬
scessum: aiunt turonici sacerdoti suo. Uade
post eum. et exerce negocium tuum. Qui si
eum ꝓsecutus non fueris. ad nr̃m om̃ium

Expanded text:
prunas ardentes in byrrum suum posuit, et ad prunas ardentes in byrrum suum posuit, et ad se stringens, usque ad sepulchrum beati Martini una cum populorum turbis accedit, proiectasque ante sepulchrum prunas, vestimentum inustum apparuit. Illo quoque sic prosequente: 'Sicut istud vestimentum ab his ignibus videtis inlesum, ita et corpus meum a tactu muliebris coiti est inpollutum', illis vero non credentibus, sed contradicentibus, trahitur, calumniatur, eicitur, ut sermo sancti adimpleretur: 'Noveris, te in episcopatu multa adversa passurum'. Hunc enim eiectum, Iustiniunt. Denique Briccius Romanae urbis papam expetiit. flens et ejulans, atque dicens: Merito haec patior, quia peccavi in sanctum Dei, et eum delirum et amentem saepe vocavi; cujus videns virtutes, non credidi. Post cujus abscessum, aiunt Turonici sacerdoti suo: Vade post eum, et exerce negotium tuum, quia si eum prosecutus non fueris, ad nostrum omnium
Abbreviated transcription (Latin):
sub specie religionis erat ueste mutata cõ¬
cepit et pẽperit. qua de re surrexit om̃is
popłs turonoꝵ in ira. et totum crimen su
ꝑ ep̃m referunt. uolentes eũ unaninutex
lapidare. Aiebant enim. Diu pietas sc̃t
tuã & celauit luxuriam. nec nos ds̃ diutiꝰ
sinet manus tuas indignas osculando pol¬
lui. Illo quoq econtrario uiriliter hec ne¬
gante. afferte inquit infantẽ ad me. Cũ¬
q oblatus fuisset infans triginta dies ab
ortu habens: ait ad eum briccius. Adiu
si ego te generaui: coram cunctis edicas.
pater m̃s. Popłis auten rogantib. ut quis
Non est hoc meũ qd̾ ad me ꝑtinuit solli¬
citus fui. Uobis si aliquid suppetit: ꝑ uos
rescite. Tunc illi magicis artib hoc fac¬
tum asseuerantes. insurgunt contra eum
in una conspiratione trahentes scm̃ bric¬
cium ep̃m et dicebant. Non diutius nob̾
falso pastoris noĩe dominaberis. Sc̃s bric
cius ep̃e ad satiffaciendum adhuc popło

Expanded text:
sub specie religionis erat veste mutata, consub specie religionis erat veste mutata, concepit et peperit. Qua de re surrexit omnis populus Toronorum in ira, et totum crimen super episcopum referunt, volentes eum unanimiter lapidare. Aiebant enim: 'Diu pietas sancti tuam celavit luxoriam, nec nos Deus diutius sinit manus tuas indignas osculando pollui'. Illo quoque e contrario viriliter haec negante: 'Adferte', inquid, 'infantem ad me'. Cumque oblatus fuisset infans, triginta dies ab ortu habens, ait ad eum episcopus: 'Adisi ego te generavi, coram cunctis edicas'. pater meus'. Populis autem rogantibus, ut quis Non est hoc meum. Quod ad me pertinuit, sollicitus fui; vobis si aliquid suppetit, per vos quaerite'. Tunc illi magicis haec artibus factum adseverantes, insurgunt contra eum in una conspiratione, et trahentes eum, dicebant: 'Non diutius nobis falso pastoris nomine dominaberis'. Ille autem ad satisfaciendo adhuc populo
Abbreviated transcription (Latin):
mecium archicdiaconũ in platea con¬
enit. eui simpliciter ait. Erce ego p̃¬
stolor beatũ uirum. et nestio ubi sit uł
quid oꝑis agat. Cui briccius. Si inqͥt
delirum illũ queris ꝓspice eminus ec
a elum solite sicut amens respicit. Cũ¬
s pauꝑ ille occursu reddito qd̃ petierat.
mpttrasset. briccioni diacono uir be¬
uairus tibi uideor: Cũq ille confusꝰ¬
audiens dixisse se denegaret: ait sc̃s
puartnus. Nonne aures niee ad os tuũ
fant. cum hec eminus loquebaris e
lme dico tibi quia obtinui apdꝰ dm̃¬
multa aduersa  passurum. Briccius hec
audiens irridebat eum dicens. Nonne ue
rum dixi istum delyra uerba ꝓferre: S
p̃sbiterii honore p̃ditus sepuis btatũ mar
tinum conuitiis lacessiuit. Ad eptus ergo
consentientib ciuib pontificatus offitiũ
orationi uacabat. quia quãquã eẽt suꝑ¬
b et uanus. castus tamen habebatur in
nam mulier ad quã cubicularii eius ues¬
timenta deferebant ad abluendum. que

Expanded text:
Briccium adhuc diaconum in platea convenit; cui simpliciter ait: Ecce ego praestolor beatum virum, et nescio ubi sit, vel quid operis agat? Cui Briccius: Si, inquit, delirum illum quaeris, prospice eminus: ecce coelum solito sicut amens respicit. Cumque pauper ille, occursu reddito, quod petierat impetrasset, Briccium diaconum vir belirus tibi uideor?». Et cum ille confusus hec dixisse se negaret, ait sanctus Martinus: «Nonne aures mee ad os tuum erant, quando hoc eminus loquebaris? Amen dico tibi, quia obtinui apud dete multa aduersa passurum». Britius hoc aurum dixi, istum delira verba proferre? Sed et presbyterii honore praeditus, saepius beatum virum conviciis lacessivit. Adeptus econsentientibus civibus pontificatus officium, orationi vacabat. Quia quamquam esset superbus et vanus, castus tamen habebatur in pro crimine. Nam mulier, ad quam cubicularii eius vestimenta deferebant ad abluendum, quae
Abbreviated transcription (Latin):
Qitalr otmarus genere alanamo e
undus. in erate puerili a statt sires¬
tiam curiensem ꝑcuctus est it ii fee¬
tio uictorisceundent partiũ comins ae¬
to tempor constitutus. et literatui sa¬
entia sublimatas. uirtutũ sectator. ni¬
rumq laudabilium possessor sutrdoni
gradum conscendit. et a supradito a¬
mite benigne retentus. cuidam titulo
scĩ florii confessoris p̃latus est. Cĩo
moꝵ eius ꝓbitas et sce uite muncdita
longe lateq plurimoꝵ aures rumore
dulci resꝑgeret. Ualtrãnus quidam
qui sibi uastitate heremi in qua ses pel¬
lus cellulam construxerat uelut a pari¬
tib hereditario ad se uire transmissan
uendicauit. eundem otmarum auitͥ¬
re supradicto ad p̃ficiendũ eidem alli¬
le impetrauit. et uoti compos esftretis
cellulam cũ om̃ib que ad eam ꝑtint

Expanded text:
itur Othmarus, genere Alamannorum oriundus, in aetate puerili a fratre suo Raetiam Curiensem perductus est, et in servitio Victoris, earumdem partium comitis, multo tempore constitutus, et litterarum scientia sublimatus, virtutum sectator morumque laudabilium possessor, sacerdotii gradum conscendit, et a supradicto comite benigne retentus, cuidam titulo sancti Florini confessoris praelatus est. Cumque morum ejus probitas et sanctae vitae munditia longe lateque plurimorum aures rumore dulci respergeret, Waltramnus quidam qui sibi vastitatem eremi, in qua sanctus Gallus cellulam construxerat, velut a parentibus haereditario ad se jure transmissam vindicavit, eumdem Othmarum a Victore supradicto ad praeficiendum eidem cellulae postulavit; et voti compos effectus, cellulam cum omnibus quae ad eam pert
Abbreviated transcription (Latin):
silica eum exire uidit. Erad ͥ¬
ail fust uirtus angelica. que et bea¬
a litum se uidisse ꝓnuntiauit. et
antes nulli comparuit. In quo lo
ꝯee sla die multe uirtutes facte sũt.
qut yngligentiam non sunt scripte.
im uidimus. aut factum certe cog¬
numus silere nequiuimus. Adiu

Expanded text:
exire vidisset. Credo auam fuisse virtutem angelicam, quae et beatum virum se vidisse pronuntiavit, et deinceps nulli comparuit. In quo loco ex illa die multae virtutes factae sunt, quae per negligentiam non sunt scriptae. fieri vidimus, aut factum certe cognovimus, silere nequivimus. CAPU
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit angło annuante translatum.
Anno sexagesimo quarto post transitũ
domini martini. beatus ꝑpetuus turoni¬
ce sedis cathedram sortitus est. Adeptus
uotoꝵ consensu fundamenta templi am¬
pliora quam fuerant suꝑ beata menbra
locare disposuit. Qd̃ sagaci insistens stu¬
dio mirifico mancipauit effectui. De
qua fabrica multum qd̾ loqueremur erat
s quia p̃sens est conticere ex inde melius
putauimus. Adueniente ergo optato tẽ¬
pore sacerdoti ut templum dedicaretur
et scm corpusculum a loco ubi sepultum
fuerat transferetur conuocat beatus ꝑ¬
petuus ad diem festũ uicinos pontifices
s et abbatum ac diuersoꝵ clericoꝵ non
minimã multitudinẽ. Et quia hoc in
kalendis iuliis agere uolebat. uigilata
una nocte facto mane accepto sarculo

Expanded text:
fuerit, angelo annuente, translatum. fuerit, angelo annuente, translatum. Anno sexagesimo quarto post transitum gloriosi domni Martini, beatus Perpetuus Turonicae sedis cathedram sortitus est dignitatirum consensu, fundamenta templi, ampliora quam fuerant, super beata membra locare disposuit; quod sagaci insistens studio, mirifice mancipavit effectui. De qua fabrica multum quod loqueremur erat; sed quia praesens est, conticere exinde melius putavimus. Adveniente ergo optato tempore Sacerdoti ut templum dedicaretur, et sanctum corpusculum a loco ubi sepultum fuerat transferretur, convocavit beatus Perpetuus ad diem festum vicinos pontifices, sed et abbatum ac diversorum clericorum non minimam multitudinem. Et quia hoc in Kalendis Julii agere volebat, vigilata una nocte, facto mane, accepto sarculo,
Abbreviated transcription (Latin):
p̃buisse. Pactoq ex more seruitio capitel¬
lum tantum uobis excitantib non exple¬
ui. Tunc illi stupefacti pariter et admi¬
rantes. tliem et tempus notant. sollicite
requirentes. Qui ip̃am diem tempusq
repperiunt. quo beatus confessor dixerat
se ctus exequiis deseruisse. O beatum ui¬
rum in cuius transitu scoꝵ canit nume¬
rus angłoꝵ exultat chorus. om̃iumq ce¬
lestium uirtutum occurrit exercitus. Dia
bolus p̃sumptione confunditur. eccłia uir¬
tute roboratur. sacerdotes reuelatione glo¬
rificantur. quem michael assumpsit cũ
angłis. maria suscepit cum uirginum
choris. paradisus retinet letum cũ scĩs.
S quid nos in laudem eius temptamꝰ.
qd̃ non sufficimus ad implere. Ip̃e est enĩ
laus illius cuius laus ab eius ore nunqmͣ
recessit. Nam nos utinam uel simplicẽ
possimus historiam explicare. Item
est enim etiam illd̾ inserere
lectioni. qualiter scm̃ eius cor¬
pusculum in loco aibi nunc adoratur

Expanded text:
praebuisse, peractoque ex more servitio, capitelpraebuisse, peractoque ex more servitio, capitellum tantum, vobis excitantibus, non explevi'. Tunc illi stupefacti pariter et admirantes, diem et tempus notant, sollicite requirentes. Qui ipsa die tempusque repperiunt, quod beatus confessor dixerat, se eius exsequiis deservisse. O beatum virum, in cuius transitu sanctorum canit numerus, angelorum exultat chorus, omniumque caelestium virtutum occurrit exercitusbolus praesumptione confunditur, Ecclesia virtute roboratur, sacerdotes revelatione glorificantur; quem Michael assumpsit cum angelis, Maria suscepit cum virginum choris, paradisus retinet laetum cum sanctis! Sed quid nos in laudem ejus tentamus, quod non sufficimus adimplere? Ipse est enim laus illius, cujus laus ab ejus ore nunquam recessit. Nam nos utinam vel simplicem possimus historiam explicare. CAPUTae pretium est enim etiam illud inserere lectioni, qualiter sanctum ejus corpusculum in locum ubi nunc adoratur
Abbreviated transcription (Latin):
beatus ambrosius cuius flores
eloquii ꝑ totam eccłiam redolent. mediola¬
nensi ciuitati p̃erat ep̃c. Cui celebranti
festa dominice diei. ista erat consuetudo¬
ut ueniens lector cum libro. non antea le¬
gere p̃sumeret. quam sc̃s nutu uississet.
factum est autem ut illa die dominica ꝓ.¬
phetica lectione iam lecta ante altare
stante qui lectionem beati apłi pauli ꝓfer¬
ret. beatissimus antistis ambrosius suꝑ
scm̃ altare obdormiret. Qd̃ uidentes mul¬
ti. cum nullus eum penitus excitare p̃su¬
meret. transactis fere duarum aut trium
horarum spaciis excitauerunt dicentes.
Iam hora p̃terit. iubeat domnus lectorẽ
lectionem legere. Expectat enim popłs
ualde iam lassus. Respondens autẽ bea¬
tus ambrosius. Nolite inquit turbari.
Multum enim ualet mͥ sic obdormisse:
cui tale miraculum dñs ostendisse digna¬
tus est. Nam noueritis fratrem meum
martinum sacerdotem egressum de corpo¬
re fuisse. me autẽ eius funeri obsequiũ

Expanded text:
beatus Ambrosius, cuius hodie flores eloquii per totam eclesiam redolent, Mediolanensi civitati praeerat episcopus. Cui celebranti festa dominici diei ista erat consuetudo, veniens lector cum libro non antea legere praesumeret, quam sanctus nutu iussisset. Factum est autem, ut illa die dominica, prophetica lectione iam lecta, ante altare stante qui lectionem beati Pauli proferret, beatissimus antistis Ambrosius super sanctum altare obdormiret. Quod videntes multi, cum nullus eum penitus excitare praesumeret, transactis fere duarum aut trium horarum spatiis, excitaverunt, dicentes: 'Iam hora praeterit. Iubeat domnus lectori lectionem legere; spectat enim populus valde iam lassus'. Respondens autem beatus Ambrosius: 'Nolite', inquid, 'turbari. Multum enim mini valet obdormisse, cui tale miraculum Dominus ostendisse dignatus sit. Nam noveritis, fratrem meum Martinum sacerdotem egressum fuisse de corpore, me autem eius funere obsequium
Abbreviated transcription (Latin):
talitis q uia post hine tridinista¬
talis spiscopatus eius cẽ consitiee
et forsitan in hac die se transfi e
duxerunt. Quarta autẽ dit ats¬
tes ponentesq manus. non ualetent
penitus mouere sepulchrũ. Pauce
tem om̃s exterriti. iam in hoc stante
ut terra uasculũ qd̃ detexerant eꝑti
apparuit eis ueneranda canitie sinc
ad instar niuis candorem efferens. ei¬
cens se eẽ abbatem. Et ait eis. Usce¬
quo conturbamini et tardatis: Non
uidetis domnũ martinũ stantem ubi
iuuare paratũ si manus apponitis:
Tunc iactans pallium quo utebate
posuit manũ ad sarcophagũ cumit̃¬
quis sacerdotib crucib paratis es
reis impositaq antiphona dedcris
cuncti uoces psallentium in extł
men ad senis conatum ꝓtinus seto¬
gum in sumnia leuitate cõmotut.
loco ubi nunc adoratur dño annes
uentum est ad conuiuiũ requisĩ
sollicite senem. nequaquã itpide

Expanded text:
itis quia post hoc triduum natalis episcopatus ejus esse consueverat: et forsitan in hac die se transferriduxerunt. Quarta autem die accedentes, ponentesque manus, non valebant penitus movere sepulcrum. Pavore autem omnes exterriti, jam in hoc stantes, ut terra vasculum quod detexerant operirent, apparuit eis veneranda canitie senex, ad instar nivis candorem efferens, dicens se esse abbatem, et ait eis: Usquequo conturbamini, et tardatis? Non videtis domnum Martinum stantem vos juvare paratum, si manus apponitis? Tunc jactans pallium, quo utebatur, posuit manum ad sarcophagum cum reliquis sacerdotibus, crucibus paratis, ac cereis, impositaque antiphona, dederunt cuncti 1009 voces psallentium in excelso. Tum ad senis conatum protinus sarcophagum cum summa levitate commotum, in loco, ubi nunc adoratur, Domino annut ventum est ad convivium, requirentes sollicite senem, nequaquam repe
Abbreviated transcription (Latin):
lm repiens confusus abscessit. Quid
I de nobis ptratorib ent. sitanto sa¬
cerdoti uoluit pars iniqua nocere. Hec sa¬
cerdote loquente notatum tempus archidi¬
aconus turonis misit uelociter qui hec di¬
ligenter inquireret.Qui ueniens eo die
horaq manifestissime cognouit transisse
beatum uirũ. quo sc̃s seuermus audiuit
psallentium chorum. S et si ad seueri re¬
curramus hystoriam ip̃a hora eum sibi

Expanded text:
dem repperiens, confusus abscessit. Quid dem repperiens, confusus abscessit. Quid ergo de nobis peccatoribcerdoti voluit pars inimica Al., iniqua nocere? Haec sacerdote loquente notavit tempus archidiaconus, et Turonos misit velociter, qui haec diligenter inquireret. Qui veniens, eo die et hora manifestissime cognovit transisse beatum Martinum, quo sanctus Severinus audivit psallentium chorum. Sed et si ad Severi recurramus Historiam, ipsa hora eum sibi
Abbreviated transcription (Latin):
eatus autem scĩ martini.¬
seuermus coloniensis crui¬
tatis ep̃c. uir honeste uite et ꝑ
ancta laudabilis. dum die dñico lo
tum suis clericis circumiret illa hora
qua uir beatus obiit. audiuit chorũ
canenentiũ in sublimi. Uocatoq ar¬
chndiacono interrogat si aures eius ꝑcu¬
mient uoces quas ille attentius audiret:
respondit nequaquam. Tunc ille. Dili¬
genter inquit ausculta. Archicliaconꝰ
autem cepit sursũ collum extendere. au¬
ns erigere. et suꝑ sũmos articulos baeu¬
b sustentante stare. S credo eum nõ
susse equalis meriti: aquo hec non me¬
nluntur audiri. Tunc ꝓstrati terre.
dir ut hoc ei diuina pietas audire ꝑ¬
niiterit. Erectus autem rursum inter¬
utat senex. Quid audis: Qui ait. uo¬
ospsallentiũ tanquã in celo audio. S
pud sit prorsus ignoro. Cui ille. Ego
puranendo eum deferunt in excelsum.
pur parumꝑ mora cẽt ut hec audiren¬
aor liabolus eum cum iniquis angłis
iere temptauit. nichilq suũ in eun¬

Expanded text:
eatus autem Severinus Colonensis civitatis episcopus, vir honestae vitae et per cuncta laudabilis, dum die dominico loca cum suis clericis circuiret, illa hora qua vir beatus obiit audivit chorum canentium in sublimi. Vocatoque archidiacono, interrogat, si aures eius percuterent voces, quas ille adtentus audiret. Respondit: 'Nequaquam'. Tunc ille: 'Diligenter', inquid, 'ausculta'. Archidiaconus autem coepit sursum collum extendere, aures erigere et super summis articulis, baculo sustentante, stare. Sed credo, eum non fuisse aequalis meriti, a quo haec non merebantur audiri. Tunc prostrati terrae deprecantur, ut hoc ei divina pietas audire permitteret. Erectis autem, rursum interrogat senes: 'Quid audis?' Qui ait: 'Voces psallentium tamquam in caelo audio, sed quid sit prorsus ignoro'. Cui ille: 'Ego geli canendo eum deferunt in excelsum. Et ut parumper mora esset, ut haec audirentur, diabolus eum cum iniquis angelis retenere temptavit, nihilque suum in eun
Abbreviated transcription (Latin):
his non consulere. quoꝵ ceruicibꝰ gladius
imminebat.Uerumptamen summa
ui ep̃is nitentib ut cõmunionẽ illam
subscriptionem firmaret s extorqueri
non potuit. Postero die se inde ꝓripiens
cum reuertens in uiã mestus ingemisce¬
ret.se uel ad horam noxie cõmunioni
fuisse ꝑmixtum. Haut longe a uico
cui nomen est andethanna qua uasta so¬
litudine siluarũ secreta patiuntur. pre¬
gressis paululũ comitib ille subsedit.
Causam doloris et facti accusante ac de¬
fendente inuicem cogitatione ꝑuoluens.

Expanded text:
his non consulere quorum cervicibus gladius his non consulere quorum cervicibus gladius imminebat; verumtamen summa vi episcopis nitentibus, ut communionem illam subscriptione firmaret, extorqueri non pocum reuerteretur in uiam et maestus ingemesceret, se uel ad horam noxiae communioni fuisse permixtum, haut longe a uico, cui nomen est Andethanna, qua uasta solitudine siluarum secreta t patiuntur, praegressis paululum comitibus ille subsedit, causam doloris et facti accusante ac defendente inuicem cogitatione peruoluens.
Abbreviated transcription (Latin):
itachii ceterorumq partis eius cõmuni¬
onetn putaret ẽẽ dampnandam. theog¬
nistum odio potius quam causam fecis¬
se discidium. Eundemq tamen solum
ẽẽ qui se a communione interim separa¬
rit a reliquiis nichil nouatũ quin etiã
ante paucos dies habita sinodus itachi¬
um ꝓnuntiauerat culpa non teneri.
Qu̾ib cum martinus parum mouere¬
tur rex ira accenditur. ac se de conspee¬
tu eius arripuit. et mox ꝑcussores his
ꝓ quib martinus rogauerat diriguntur.
Qd̾ ubi martino comꝑtũ iam noctis tẽ¬
pore est. palatium irrupit. spondit si
parceretur se communicaturum. dum¬
modo ut et tribuni iam in excidiũ ec¬
cłiarum ad hispanias missi retraherent᷑.
Nec mora iutercessit: maximus indul¬
get omĩa. Postridie felicis ep̃i ordinati¬
oparabatur. scĩssimi sane uiri et plane
digni qui meliore temꝑe sacerdos fieret.
Huius diei cõmunione martinus muit
sacius. estimans ad horam cedere quam

Expanded text:
Ithacii caeterorumque partis ejus communiIthacii caeterorumque partis ejus communionem putaret esse damnandam; Theognistum odio potius quam causa fecisse discidium; eumdemque tamen solum esse qui se a communione interim separarit, a reliquis nihil novatum; quin etiam ante paucos dies habita synodus Ithacium pronuntiaverat culpa non teneri. Quibus cum Martinus parum moveretur, rex ira accenditur, ac se de conspectu ejus abripuit: et mox percussores his pro quibus Martinus rogaverat, diriguntur. XIII. Quod ubi Martino compertum jam noctis tempore est, palatium irrupit; spondet, si parceretur, se communicaturum, dummodo ut et tribuni jam in excidium ecclesiarum ad Hispanias missi retraherentur. Nec mora: Maximus indulget omnia. Postridie Felicis episcopi ordinatio parabatur, sanctissimi sane viri, et plane digni qui meliore tempore sacerdos fieret. Hujus diei communionem Martinus iniit, satius aestimans ad horam cedere, quam
Abbreviated transcription (Latin):
pidi ad regem concurrunt. p̃dampnatos
se conquerentes actũ ẽẽ de suo om̃ium sta¬
tu. si theognisti ꝑtinaciam qui eos solos
palam lata sententia condempnauerat.
Martini armaret auctoritas non opor¬
tuisse hominẽ recipi menib illum. iam
non defensorem hereticoꝵ eẽ s uindicem.
Nichil actum morte priscilliani si mar¬
tinus exerceat illius ultionẽ. Postremo
ꝓstrati cum fletu et lamentatione potes¬
tatem regiam implorant. ut utatur ad¬
uersus unum hominẽ ui sua nec multũ
aberat quin cogeretur imꝑator marti¬
num cũ hereticoꝵ sorte misceri. S ille
licet ep̃is nimio fauore eẽt obnoxius. nõ
erat nescius martinus fide sc̃itate ac
uirtute cunctis prestare mortalib. Ali¬
a longe uia scm̃ iuncere parat ac primo
secreto accersitum blande appellat here¬
ticos uire dampnatos more iuditiorũ
publicanoꝵ potius quam in sectationi¬
b sacerdotum non ẽẽ causam quam

Expanded text:
pidi ad regem concurrunt, praedamnatos pidi ad regem concurrunt, praedamnatos se conquerentes: actum esse de suo omnium statu, si Theognisti pertinaciam, qui eos solus palam lata sententia condemnaverat, Martini armaret auctoritas: non oportuisse hominem recipi moenibus, illum jam non defensorem haereticorum esse, sed vindicem: nihil actum morte Priscilliani, si Martinus exerceat illius ultionem. Postremo prostrati cum fletu et lamentatione potestatem regiam implorant, ut utatur adversus unum hominem vi sua. Nec multum aberat, quin cogeretur imperator Martinum cum haereticorum sorte miscere. Sed ille, licet episcopis nimio favore esset obnoxius, non erat nescius, Martinum fide, sanctitate et virtute cunctis praestare mortalibus: alia longe via sanctum vincere parat: ac primo secreto accersitum blande appellat: haereticos jure damnatos more judiciorum publicorum potius quam insectationibus sacerdotum; non esse causam, qua
Abbreviated transcription (Latin):
dum est bas principales peticiones ha¬
cibat ꝓ marsete comite et leucadio p̃si¬
de. quoꝵ ambo gratiani partium fuerant
ꝑtinatiorib studiis que non est temporis
explicare iram uictoris emeriti. Illa p̃ci¬
pua cura ne tribuni cum iure gladioꝵ
ad hispanias mitterentur. Pia enim erat
sollicitudo martino. ut non solum xp̃ia¬
nos qui sub illa erant occasione uexan¬
di. s ip̃os etiam hereticos liberaret. Uerũ
primo die atq altero suspendit hominẽ
callidus imꝑator. siue ut rei pondus im¬
lis erat. seu quia ut pleriq tum arbitra¬
bantur auaricia repugnabat. siquidem
in bona eoꝵ inhiauerat. fertur enim ille
uir multis bonisq actib p̃ditus aduersus
auariciam parum consuluisse. nisi regni¬
necessitas quippe ex austo suꝑiorib princi¬
pib rei publice erario pene semꝑ in expeti¬
cione atq ꝓcinctu belloꝵ ciuiliũ constitu¬
quoꝵ cõmunionẽ martinus non ibat. tre¬

Expanded text:
gum est, has principales petitiones hagum est, has principales petitiones habebat: pro Narsete comite et Leucadio praeside; quorum ambo Gratiani partium fuerant, pertinacioribus studiis, quae non est temporis explicare, iram uictoris emeriti: illa praecipua, ne tribuni cum iure gladiorum ad Hispanias mitterentur. pia enim erat sollicitudo Martino, ut non solum Christianos, qui sub illa erant occasione uexandi, sed ipsos etiam haereticos liberaret. uerum primo die adque altero suspendit hominem callidus imperator, siue ut rei pondus inlis erat, seu quia, ut plerique tum arbitrabantur, auaritia repugnabat, siquidem in bona eorum inhiauerat. fertur enim ille uir multis bonisque actibus praeditus aduersus auarinecessitate, quippe exhausto superioribus principibus reipublicae aerario, pene semper in expeditione atque procinctu bellorum civilium constituquorum communionem Martinus non inibat, tre
Abbreviated transcription (Latin):
herticos inquirerent. dep̾hensis uitã
et bona adimerent. Nec dubium erat
quin scõꝵ etiam maximã turbam tẽ¬
pestas ista depopulatura eẽtparuo dis¬
crimine inter hominum genera. Etenĩ
solis oculis tum iudicabatur. cũ quis pal¬
lore potius aut ueste quam fide hereti¬
ius estimaretur. Hec nequaquã placi¬
tura. martino ep̃i sentiebant. S male
aonsciis illa uel molestissima erat cura
use ab eoꝵ communione adueniens
absineret. Non de futuris qui tanti ui¬
ti constantiam p̃missa auctoritate se¬
qurentur. In eunt cum imꝑatore con¬
silium. ut missis obuiam magistri of¬
suialib urbem illam ꝓpius uetaretur
uuedere. nisi se tum pace episcopoꝵ ibi
onsistentiũ affore fateretur. Quos ille
ullide est frustratus. ꝓfitetur se cũ pace
p̃ ẽẽ uenturum. P ostremo ingressus
nosturno tanꝑe adiit eccłiam tantum
bationis grã post pridie palatium pe¬
tit. Priter multas quas euoluere lon¬

Expanded text:
haereticos inquirerent, deprehensis uitam haereticos inquirerent, deprehensis uitam et bona adimerent. nec dubium erat, quin sanctorum etiam magnam turbam tempestas ista depopulatura esset, paruo discrimine inter hominum genera: etenim tum solis oculis iudicabatur, ut quis pallore potius aut ueste quam fide haereticus aestimaretur. haec nequaquam placitura Martino episcopi sentiebant, sed male consciis illa uel molestissima erat cura, ne se ab eorum communione adueniens abstineret, non defuturis qui tanti uiri constantiam praemissa auctoritate sequerentur. ineunt cum imperatore consilium, ut missis obuiam magistri officialibus urbem illam propius uetaretur accedere, nisi se cum pace episcoporum ibi consistentium adfore fateretur. quos ille callide frustratus profitetur, se cum pace Christi esse uenturum. postremo ingressus nocturno tempore adiit ecclesiam tantum orationis gratia. postridie palatium petit. praeter multas, quas euoluere lon
Abbreviated transcription (Latin):
mulatos. Xp̃mq in se monstralut
oꝑantem. qui scm̃ suum usq quaq gl¬
rificans diuersarũ munera gritum
in unum hominem conferebat. Tit¬
batur arborius ex p̃fecto uidisse sere¬
tin manũ sacrifitium offe̾ntis uelte
quodãmodo nobilissimis gemiis
cem micare purpuream. Et admod
dextere collisarum. inter se fragoit
lud est miraculi qd̾ facie ad fatra :
eo est angłs locutus. Maximus u¬
tor. alias sane bonus deprauansas¬
liis sacerdotum. Post priscillan d̃
a martinus multis grauibq laboran¬
um eausis ad comitatũ ire compulsꝰ
uullam ip̃am tocius tempestatis ineur¬
t. Congregati apd̃ treueros ep̃i tene¬
untur qui cotidie cõmunicantes ita¬
io cõmunem sibi causam fecerant.
His ubi nuntiatum est inopinanti¬
s adeẽ martinum. totis animis la¬
facti: musitare et trepidare cepert̃.
stiam pridie imꝑator ex eoꝵ senten¬
na decreuerat. tribunos sũma potesta¬
t armatos ad hispanias mittere. qui

Expanded text:
aemulator, Christum in se monstrabat aemulator, Christum in se monstrabat operantem, qui sanctum suum usquequaque glorificans diuersarum munera gratiarum in unum hominem conferebat. testatur Arborius ex praefecto, uidisse se Martini manum sacrificium offerentis uestitam quodammodo nobilissimis gemmis, luce micare purpurea, et ad motum dexterae conlisarum inter se fragoremillud est miraculi, quod facie ad faciem cum eo est angelus conlocutus. Maximus imperator, alias sane bonus, deprauatus consiliis sacerdotum post Priscilliani na Martinus multis grauibusque laborantium causis ad comitatum ire conpulsus procellam ipsam totius tempestatis incurrit. congregati apud Treueros episcopi tenebantur, qui cotidie communicantes Ithacio communem sibi causam fecerant. his ubi nuntiatum est inopinantibus adesse Martinum, totis animis labefactati mussitare et trepidare coeperunt. et iam pridie imperator ex eorum sententia decreuerat, tribunos summa potestate armatos ad Hispanias mittere, qui
Abbreviated transcription (Latin):
remus. altius ingemiscens ait. serpentes
me audiunt. et homines non audiunt:
Piscem pasche dieb edere consuetus pau¬
lo ante horam refecdionis interrogat. an
hab ret atem pomptui. Tum cat ei¬
pris ed stuemi monasteri adminse¬
diem sibi lam essise capiontis
neqz alios piscatores qui uender sa¬
bant eiuteeruã apere quiuise.
niet. Sontiguũ fumini ut silples
iste descripsit. habebamus habiitns
ꝓcessimus cuncti ut pote feriatis ast
uidere piscantem. om̃ium speb ins¬
tis non in cassum futura teptamina
b piscis martino auctore. martmi asi¬
b quereretur. Ad primũ iactum in
rete ꝑ modicum inmanẽ escem dͥiaco¬
nus extraxit. et ad monasteriũ letus a¬
currens. Nimirũ ut clixit poeta. nesca
quis utimur enĩ uersu scolastico quan
ter scolasticos fa bulamur. Captimins
suem mirantib intulit argis. Uer p̃
discipulus gestarũ a saluatore urrtutĩ
quas in exemplum scĩs suis edicdit

Expanded text:
remus, altius ingemiscens ait, Serpentes remus, altius ingemiscens ait, Serpentes me audiunt, et homines non audiunt. X. Piscem Paschae diebus edere consuetus, paulo ante horam refectionis interrogat, an haberetur in promptu. Tum Cato diaconus, ad quem monasterii adminidiem sibi ullam cessisse capturam, sed neque alios piscatores, qui uendere solebant, quicquam agere quiuisse. niet. contiguum flumini, ut Sulpicius iste descripsit, habebamus habitaculum. processimus cuncti, utpote feriatis diebus, uidere piscantem, omnium spebus intentis, non incassa futura temptamina, quibus piscis Martino auctore Martini usibus quaereretur. ad primum iactum in rete permodico immanem esocem diaconus extraxit et ad monasterium laetus accurrens, nimirum ut dixit poeta nescio quis - utimur enim uersu scholastico, quia inter scholasticos fabulamur - captiuumque suem mirantibus intulit Argis. uere Christi iste discipulus, gestarum a Saluatore uirtutum, quas in exemplum sanctis suis edidit,
Abbreviated transcription (Latin):
refrigerio astipulante ꝑhibeo. Columnã
in mense molis cui idolum suꝑstabat.
parabat euertere. S nulla erat facultas
qua id daretur effectui. Tum ad oratio¬
nem suo more conuertitur. uisam certũ
est parilem quodaminodo columnã rue¬
re de celo que in pacta idolo totam illam
in expugnabilẽ molem soluit in puluerẽ.
Parum scilicet si inuisibiliter celi uir¬
tutib uteretur. nisi ip̃e uirtutes uisibili¬
ter seruire. martino humanis etiã ocu¬
lis cernerentur. Idem autẽ refrigerus mͥ
testis est. mulierem ꝓfluuio sanguinis la¬
borantem. Cum martini uestem exẽplo
mulieris illius euangelice contigisset. sub
momento temporis fuisse sanatam. Ser¬
pens flumen secabat. et ripe in qua con¬
steteramus adnatabat. In nomine inqͥt
dñi iubeo te redire. Mox se mala bestia
ad uerbum sci retorsit: et in ulteriorẽ ri¬
pam nobis expectantib transmeauit.
Qd̾ cum om̃s non sine miraculo cerne¬

Expanded text:
Refrigerio astipulante perhibeo. Columnam Refrigerio astipulante perhibeo. Columnam immensae molis, cui idolum superstabat, parabat evertere: sed nulla erat facultas qua id daretur effectui; tum ad orationem suo more convertitur. Visam certum est parilem quodammodo columnam ruere de coelo, quae impacta idolo totam illam inexpugnabilem molem solvit in pulverem: parum scilicet, si invisibiliter coeli virtutibus uteretur, nisi ipsae virtutes visibiliter servire Martino humanis etiam oculis cernerentur. Idem autem Refrigerius mihi testis est, mulierem profluvio sanguinis laborantem, cum Martini vestem exemplo mulieris illius Evangelicae contigisset, sub momento temporis fuisse sanatam. Serpens flumen secabat, et ripae in qua constiteramus, adnatabat: In nomine, inquit, Domini jubeo te redire. Mox se mala bestia ad verbum Sancti retorsit, et in ulteriorem ripam nobis exspectantibus transmeavit. Quod cum omnes non sine miraculo cerne
Abbreviated transcription (Latin):
grassendi. Cum erubesceret minister
auctorẽ. nec ministrũ auctor urgeret.
In uico autẽ ambaciensi idest castello ue
teri qd̃ nunc frequens habitatur a frib
idolum noueratis grandi opere construc¬
tum. Politissimis saxis moles turrita
surrexerat que in quo collectio summi
tionem loci oꝑis dignitate seruabat. Hu¬
ius destructionem marcello ibidem con¬
sistenti prb̃ro. uir beatus sepe manda¬
uerat. Post aliquantum tempus regres¬
sus increpat prb̃rm cur ad huc ydoli stru¬
ctura consisteret. Ille causatus uix mi¬
litari manu et ui publice multitudinis
tantam molem posse subuerti. ne dum
id facile putaret. ꝑ in becillos clericos.
aut infirmos monachos qui uis secura¬
ri. Tunc martinus recurrens ad nota
presidia noctem totam in oratione ꝑui¬
gilabat. Mane orat. tempestas edem y¬
doli usq ad fundamentũ ꝓuoluit. Uerũ
hec marcello teste dicta sunt. Aliam eiꝰ
non dissimilem in simili oꝑe uirtutem

Expanded text:
grassandi, cum erubesceret minister grassandi, cum erubesceret minister auctore nec ministrum In vico autem Ambatiensi, id est, castello illo veteri quod nunc frequens habitatur a fratribus, idolium noveratis grandi opere constructum. Politissimis saxis moles turrita surrexerat, quae in conum tionem loci operis dignitate servabat. Hujus destructionem Marcello, ibidem consistenti presbytero, vir beatus saepe mandaverat. Post aliquantum tempus regressus increpat presbyterum, cur adhuc idolii structura consisteret. Ille causatus, vix militari manu et vi publicae multitudinis tantam molem posse subverti, nedum id facile putaret per imbecilles clericos aut infirmos monachos quivisse curari. Tum Martinus recurrens ad nota subsidia, noctem totam in oratione pervigilat: mane orta tempestas aedem idoli usque ad fundamentum provolvit. Verum haec Marcello teste dicta sint. IX. Aliam ejus non dissimilem in simili opere virtutem
Abbreviated transcription (Latin):
reseruatum. S ut ad auicianum recur¬
ram. qui cum in om̃ib locis cunctisq ur
bib ederet. crudelitatis sue infanda mo¬
nimenta turonis tamen innocens erat.
Et illa bestia que humano sanguine et
infelicium mortib alebatur. mitem se
atq tranquillum beato uiro presente
p̃stabat. Memini quodam die ad eum
uenisse martinũ. qui ubi secretariũ eius
ingressus est: uidet post tergum ipsius
demonẽ mire magnitudinis assidentẽ.
Quẽ eminus ut uerbo quia ita necesse
est parum latino loquamur exsufflans.
auitianus se exsufflari exestimans. Qd
me inquit sc̃e sic aspicis: Tum martinꝰ.
Non te inquit. S eum qui ceruici tue
teter incubuit. Ita recessit diabolus et
reliquit familiare subsellium satisq con¬
stat ab illo die auitianum mitiorẽ fuis¬
se seu qd̃ intellexerit egisse. se semꝑ assi¬
dentis sibi diaboli fecisse uoluntatẽ. seu
qd̃ immundus sp̃c ab illius consensu ꝑ
martinũ fugatus. priuatus est potestate

Expanded text:
reseruatum. Sed ut ad Auitianum recurreseruatum. Sed ut ad Auitianum recurram - qui cum in omnibus locis cunctisque in urbibus ederet crudelitatis suae infanda monumenta, Turonis tantum innocens erat: et illa bestia, quae humano sanguine et infelicium mortibus alebatur, mitem se adque tranquillum beato uiro praesente praestabat —: memini quodam die ad eum uenisse Martinum : qui ubi secretarium eius ingressus est, uidit post tergum ipsius daemonem mirae magnitudinis adsidentem. quem eminus, ut uerbo, quia ita necesse est, parum Latino loquamur, exsufflans, Auitianus se exsufflari existimans, quid me, inquit, sancte, sic accipis? tum Martinus, non te, inquit, sed eum, qui ceruici tuae taeter incumbit. cessit diabolus et reliquit familiare subsellium: satisque constat post ilium diem Auitianum mitiorem fuisse, seu quod intellexerit egisse se semper adsidentis sibi diaboli uoluntatem, seu quod inmundus spiritus ab illius consessu per Martinum fugatus priuatus est potestate
Abbreviated transcription (Latin):
sam penitus liberauit ab ingruenti pe¬
i regionem ut ꝑuiginti annos quib
pofea mansit in corpore. grandinẽ in
illis locis nemo ꝑtulerit. Qd̃ ne fortu¬
itum ẽẽ et non potius martino p̃stitũ
putaretur. eo anno quo ille defunctus¬
st: rursum incubuit rediuiua tẽpes¬
as. L deo sensit et muncdus uiri fide¬
isexcessum. ut cuius uita iure gaude¬
ut. eiusdem mortem lugeret. Ceterũ
iad hec ꝓbanda que diximus. testes e¬
lam infirmior auclitor exigeret. Non
ũ ego hominem s multa milia pro¬
ucam et totam in testimoniũ uirtu¬
is ixpte. senonũ aduocabo regionem.
ttamen tu refrigeri prb̾r credo memuini¬
sti nuꝑ nobis suꝑ hoc cum romulo auspi¬
cii illius filio honerato uiro et religioso
fuisse sermonem qui hec nobis tan¬
quam in comꝑta referebat. Et cum futu¬
ris ꝓuentib ꝑ assidua dampna trepida¬
ret ut ip̃e uidisti magno secum merore
lugebat. martinum non in hec tempora

Expanded text:
rsam penitus liberauit ab ingruenti persam penitus liberauit ab ingruenti peste regionem, ut per\' uiginti annos, quibus postea mansit in corpore, grandinem in illis locis nemo pertulerit. quod ne fortuitum esse et non potius Martino praestitum putaretur, eo anno, quo ille defecit, rursum incubuit rediuiua tempestas: adeo sensit et mundus uiri fidelis excessum, ut cuius uita iure gaudebat, eiusdem mortem lugeret. ceterum si ad haec probanda quae diximus testes etiam infirmior auditor exegerit, non unum ego hominem, sed milia multa producam, et totam m testimonium uirtutis expertae Senonum aduocabo regionem. et tamen tu, Refrigeri presbyter, credo, meministi, nuper nobis super hoc cum Romulo Auspicii illius filio , honorato et religioso. uiro, fuisse sermonem: qui haec nobis tamquam inconperta referebat, et cum futuris prouentibus per adsidua damna trepidaret, ut ipse uidisti, magno secum maerore lugebat, Martinum non in haec tempora
Abbreviated transcription (Latin):
ricos rotatur turbo uerboꝵ. s anbl
atũtaitus. cinere respsus. solus stratꝰ
pbas. Tum uero cerueres miseros di¬
itbpxitu ꝑurgeri. Hos sublatis in
sblims pedib quasi de nube pendere.
le tamen uestes defluerẽt fuꝑ faciem
nt fatret uerecundiani. nudata pars
oppoꝵ. At in parte alia uideres sine in¬
maratione uexatos et sua crimina
confitentes. nomina etiã nullo inter¬
ngante ꝓdebant. Ille se iouem: iste
nerturium fatebatur. Postremo cũc¬
s diaboli ministros cum ip̃o cerneres
unctore cruciari. ut iam in martino il¬
sud fateamur impletũ qd̃ scriptũ est:
quomam sc̃i de angłis iudicabunt.
Pagum quendam in senonico annis
singulis grando uastabat. compulsi ex¬
tremis malis incole a martino auxili¬
um poposcerunt. Missa ꝑ auspittum
p̃fectorium uirum satis fida legatio.
Cutus agros specialiter grauior quam
ceteroꝵ assueuerat ꝓcella populari. S
facta ibi oratione. martinus ita uniu̾¬

Expanded text:
clericos rotatur turba uerborum, sed adclericos rotatur turba uerborum, sed adcircumtectus, cinere respersus, solo stratus orabat. tum uero cerneres miseros diuerso exitu perurgueri: hos sublatis in sublime pedibus quasi de nube pendere, nec tamen uestes defluere in faciem, ne faceret uerecundiam nudata pars corporum: at in parte alia uideres sine interrogatione uexatos et sua crimina confitentes. nomina etiam nullo interrogante prodebant: ille se Iouem, iste Mercurium fatebantur. postremo cunctos diaboli ministros cum ipso cerneres auctore cruciari, ut iam in Martino illud fateamur inpletum quod scriptum est: quoniam sancti de angelis iudicabunt. Pagum quendam in Senonico annis singulis grando uexabat. conpulsi extremis malis incolae a Martino auxilium poposcerunt: missa per Auspicium praefectorium uirum satis fida legatio, cuius agros specialiter grauior quam ceterorum adsuerat procella populari. sed facta ibi oratione Martinus ita uniue
Abbreviated transcription (Latin):
sed redeat ad nr̃m sermo consensũ in
quo cum me tam studiose audiri u¬
deam fateor. Necesse est aprum frcissi
constanter qui reppulit infideles tre
tantum iudicans audire debere qui
crederent. Efferor siquidem creditis si¬
ritu et p̃ dolore totus insanio non er¬
dent martini uirtutib xp̃iani quis
demones fatebantur. Monasteriat
beati uiri duob a quitate erat mili¬
b disparatum. S si quotiens umn¬
turus ad eccłiam pedem extra cellul
sue limen extulerat. uideres ꝑtotam
eccłiam energuminos rugientes. it cr¬
si adueniente uidice agmina dampre¬
da trepidare ut aduentum ep̃i elerico
qui uenturũ tẽ nescirent. demonior
mitus indicaret. Uidi quendam
piante martino in aera raptum mi¬
b extensis in sublime suspendi. ui
quaquam solum pedib attingeit:
quando autem exorzirandoꝵ dense
martinus oꝑam recepisset. Neiil
manib attrectabat. neminem sites¬
nib increpabat. Sicut plerũs p

Expanded text:
sed redeat ad nostrum sermo consessum: in sed redeat ad nostrum sermo consessum: in quo cum me tam studiose audiri uideam, fatear necesse est Aprum fecisse constanter, qui reppulit infideles, eos tantum iudicans audire debere qui crederent. efferor, si quid creditis, spiritu et prae dolore totus insanio: non credunt Martini uirtutibus Christiani, quas daemones fatebantur? Monasterium beati uiri duobus a ciuitate erat milibus disparatum: sed si quotiens uenturus ad ecclesiam pedem extra cellulae suae limen extulerat, uideres per totam ecclesiam energumenos rugientes, et quasi adueniente iudice agmina damnanda trepidare, ut aduentum episcopi clericis, qui uenturum esse nescirent, daemoniorum gemitus indicaret. uidi quendam adpropiante Martino in aera raptum manibus extensis in sublime suspendi, ut nequaquam solum pedibus adtingeret. si quando autem exorcizandorum daemonum Martinus operam recepisset, neminem manibus adtrectabat, neminem sermonibus increpabat, sicut plerumque per