comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uiũ intrant. ibiq c̃sederunt. Quorũ creber¬
rimas in cursiones cũ carlomannꝰ sustinere
ñ posset.pecuniã pollicet᷑ si a regno eius
recederent. Mox auide mentis animi ad
optinendã pecuniã exardescunt et xii.
milia pondera argenti puri atꝙ ꝓbati ex¬
igunt. totidẽq annis pacẽ ꝓmittunt. Ao¬
cepta tã ingenti pecunia. funes alitore sol¬
uunt. naues c̃scendunt. et marina litora
repetunt. Interea carlomannus uenatũ ꝑ¬
rexit. ubi ab apro grauit uulneratꝰ. post
modicũ uitã cũ regno amisit. sepultusq ẽ
apud scm̃ dionisiũ. Aiunt aut̃ quidã qđ
a quodã suo satellite in ꝓuide arma feren¬
ti uulneritus fuerit. et quia ñ sponte sed
inuitꝰ hoc facinꝰ cõmiserat. id circo a rege ce¬
latũ sit. ne in noxius morti traderet᷑. CAP¬
ortmanni cognita morte regis. ꝓtinꝰ in reg¬
nũ reuertunt᷑. Itaq hugo abba. et cęteri

Expanded text:
vium intrant ibique consederunt. Quorum crebervium intrant ibique consederunt. Quorum creberrimas incursiones cum Garlomannus sustinere non posset, pecuniam pollicetur, si a regno eius recederent. Mox avidae gentis animi ad optinendam pecuniam exardescunt et XII milia pondera argenti puri atque probati exigunt totidemque annis pacem promittunt. Accepta tam ingenti pecunia funes a litore solvunt, naves conscendunt et marina litora repetunt. Interea Carlomannus venatum perrexit, ubi ab apro graviter vulneratus post modicum vitam cum regno amisit; sepultusque est apud sanctum Dionisium. Aiunt autem quidam, quod a quodam suo satellite inprovide arma ferenti vulneratus fuerit et, quia non sponte, sed invitus hoc facinus commiserat, idcirco a rege celatum sit, ne innoxius morti traderetur. Nortmanni cognita morte regis protinus in regnum revertuntur. Itaque Hugo abba et ceteri
Abbreviated transcription (Latin):
dus abstinerent. Sic sic ds̃ om̃p̃s iratus reg¬
no lotharii aduersabat᷑. et talib intrem̃to¬
rũ cladib. uires eiusdẽ regni radicitꝰ ext̃¬
minabat. ut ꝓphetia sẽissimi nicolai pa¬
pȩ. simul et maledictũ qđ suꝑ eundẽ reg¬
nũ ꝓtulerat adimpleret᷑. CAPIT UA.
oc etiã tẽpore. idẽ hugo uuicb̾tũ comitẽ.
qͥ ab in cunte ętate sibi fauerat int̾fecit.
Paucis dehinc int̾positis dieb bernariũ no¬
bilẽ uirũ sibiq fidelissimũ dolo trucidari
iussit. pulchritudine illius captus uxoris.
Quã absq mom̃to sibi in matrimoniũ iungit.
Vocabat᷑ aut̃ mulier friderada. quȩ ante quã
bernario sociaret᷑. copulata fuerat engilran¬
do potenti uiro ex qͦ filiã peperit. quã post¬
modũ rihuuinus comes in c̃iugiũ accepit.
Quã etiã ꝓpt̃ stuprũ cõmissũ idẽ comes decol
manni qͥ ab haslon recesserant. somnã flu¬

Expanded text:
diis abstinerent. Sic sic Deus omnipotens iratus regdiis abstinerent. Sic sic Deus omnipotens iratus regno Lotharii adversabatur et talibus incrementorum cladibus vires eiusdem regni radicitus exterminabat, ut prophetia sanctissimi Nicholai papae simul et maledictum, quod super eundem regnum protulerat, adimpleretur. Hoc etiam tempore idem Hugo Wicbertum comitem, qui ab ineunte aetate sibi faverat, interfecit; paucis dehinc interpositis diebus Bernarium, nobilem virum sibique fidelissimum, dolo trucidari iussit, pulchritudine illius captus uxoris, quam absque momento sibi in matrimonium iungit. Vocabatur autem mulier Friderada. Quae, antequam Bernario sociaretur, copulata fuerat Engilramno potenti viro; ex quo filiam peperit, quam postmodum Richwinus comes in coniugium accepit, quam etiam propter stuprum commissum idem comes decollortmanni, qui ab Haslon recesserant, Somnam flu
Abbreviated transcription (Latin):
lia aduersariorũ gladio ꝓstrauit. Carlomamꝰ
fr̃ regnũ illius obtinuit. Codẽ tẽpore bertul¬
electionẽ deri et totius plebis radbodus reue¬
rentissimꝰ antistes. uIio ayr̃. Nis etiã dieb. ruot¬
bertus p̃sul ab eodẽ archi ep̃o radbodo in meten¬
irca hȩc tẽpora. hugo filius lotharii inspẽ re¬
cuperandi pat̾ni regni ab aliquib discordia¬
rũ ac litiũ sectatorib introducit᷑. om̃sq qui
iustitiã ac pacẽ exetrabant᷑. ad eũ c̃fluxerunt
ita ut in paucis dieb innumera multitu do
p̃donũ eiꝰ dominationi se submiserit. Int̃
quos etiã ñ nulli ex primorib regni. uana
spe seducti. manib datis aceedunt. uide¬
licet stephanus. ruobtus. uuicb̾tus. tietbal¬
dus. comites albricus. et fr̃ ciꝰ stephanus.
tantaq. rapina et uiolentia in regno abhis¬
fiebat. ut int̾ horũ et nortmannorũ mali¬
tiã nil differrit. pret̾ qđ acędib et incen¬

Expanded text:
lia adversariorum gladio prostravit. Carlomannus lia adversariorum gladio prostravit. Carlomannus frater regnum illius obtinuit. Eodem teelectionem cleri et totius plebis Ratbodus reverentissimus antistes VI. Idus Aprilis. His etiam diebus Ruotbertus presul ab eodem archiepiscopo Ratbodo in Metenirca haec tempora Hugo filius Lotharii in spem recuperandi paterni regni ab aliquibus discordiarum ac litium sectatoribus introducitur; omnesque, qui iusticiam et pacem execrabantur, ad eum confluxerunt, ita ut in paucis diebus innumera multitudo predonum eius dominationi se submiserit. Inter quos etiam nonnulli ex primoribus regni vana spe seducti manibus datis accedunt, videlicet Stephanus, Ruotbertus, Wicbertus, Thietbaldus comites, Albricus et frater eius Stephanus; tantaque rapina et violentia ab his in regno fit, ut inter horum et Nortmannorum malitiam nil differret, preter quod a cedibus et incen
Abbreviated transcription (Latin):
titudo c̃fluxisset in unũ. indignatione cęlesti
suꝑ populũ xp̃ianã religionẽ ꝓfanantẽ deseui¬
ente. Nouissime godo fridus rex nortmannorũ
ea c̃ditione xp̃ianũ se fieri pollicet᷑. si ei mune¬
re regis fresia ꝓuintia ẽcederet᷑. et gisla filia
lotharii inuxorẽ daret᷑. Quȩ ut optauit adeptꝰ.
baptihatus ẽ. et ex sacro fonte ab imperato re
susceptꝰ. Sigifrido et reliquis nortmannis in¬
mensũ pondus auri atq argenti expositũ est.
Et tali tenore. fines regni excedunt. CAPIT.
ibiq honorabilit tumulat᷑. Quẽ om̃s galliarũ
populi nimio planctu lamentati sunt. Euiti enĩ
uiruirtutis. regnũq sibi subditũ a paga norũ
infestatione potent̃ uirilit̃q defendit. int̃
cętera quȩ strenue gessit. illud p̃ciput ꝓeliũ
cõmendat᷑. qđ aduersũ nortmannos in loco
qui uocat᷑ sodatcure sũmis uirib exercuit.
n qͦ certamine. ut ferunt. plus quã oetomi

Expanded text:
titudo in unum confluxisset, indignatione caelesti titudo in unum confluxisset, indignatione caelesti super populum christianam religionem profanantem deseviente. Novissime Godefridus rex Nortmannorum ea conditione christianum se fieri pollicetur, si ei munere regis Fresia provincia concederetur, et Gisla filia Lotharii in uxorem daretur. Quae, ut optavit, adeptus baptizatus est et ex sacro fonte ab imperatore susceptus. Sigifrido et reliquis Nortmannis inmensum pondus auri et argenti expositum est, et tali tenore fines regni excedunt. 883 Annibique honorabiliter tumulatur, quem omnes Galliarum populi nimio planctu lamentati sunt. Fuit enim vir virtutis regnumque sibi subditum a paganorum infestatione potenter viriliterque defendit. Inter cetera, quae strenue gessit, illud precipue prelium commendatur, quod adversum Nortmannos in loco, qui vocatur Sodaltcurt, summis viribus exercuit; in quo ce
Abbreviated transcription (Latin):
to sibi bertulfo ep̃o. et ad alrado comite. ul¬
tro illis obuiã ad pugnã ꝓcedit. Inito certa¬
mine. nortmanni uictores extiter̃. isdẽ uua¬
la ep̃s in prodio cetidit. cx̧teri fuger̃. paga¬
ni iter qđ coeperant deserentes. cũ ingenti p̾¬
da sũma celeritate ad classẽ retunt. CAP̃.
Ia tẽpestate. carolus imperator in italia mora¬
bat̃. Ubi diuersis legationib germaniȩ acgal¬
liȩ pulsat᷑. ut ad suscipienda regna sibi heredi¬
tario iure cõpetentia festinaret. et periclitan¬
ti imperio suo succurreret. qđ capite amisso.
ludibrio hostib erat. Qui nihil tardatꝰ. cũ om¬
nib copus infranciã uenit. cũ langobardis. ba¬
ioariis. alamannis. turingis. saxonib. fresonib
et omnib regni suiditioni subditis. nortmanno
insupradicto loeo obsidere exorsus ẽ. Sed cona¬
tus eiꝰ parũ effectũ optinuit. quã quã ut diximꝰ.
ex diuersis regnis et gentib inestimabilis mul¬

Expanded text:
to sibi Bertulfo episcopo et Adalardo comite ulto sibi Bertulfo episcopo et Adalardo comite ultro illis obviam ad pugnam procedit. Inito certamine Nortmanni victores extiterunt. Isdem Wala episcopus in prelio cecidit, ceteri fugerunt. Pagani iter, quod cęperant, deserentes cum ingenti preda summa celeritate ad classem revertuntur. Ea tempestate Carolus imperator in Italia morabatur, ubi diversis legationibus Germaniae ac Galliae pulsatur, ut ad suscipienda regna sibi hereditario iure competentia festinaret et periclitanti imperio succurreret, quod capite amisso ludibrio hostibus erat. Qui nihil tardatus cum omnibus copiis in Franciam venit et cum Langobardis, Baioariis, Alamannis, Thuringis, Saxonibus, Fresonibus et omnibus regnis suae ditioni subditis Nortmannos in supradicto loco obsidere exorsus est; sed conatus eius parum effectum obtinuit, quamquam, ut diximus, ex diversis regnis et gentibus inestimabilis mul
Abbreviated transcription (Latin):
trimoniũ copulatã. ex qua filiũ unicũ sust¬
cepit. quẽ nomine suo ludouuicũ appella¬
uit. Sed cũ ut p̾misimus post obitũ fratris
ad obtinendũ regnũ eiꝰ baioariã intrasset.
et reganespure moraret᷑. idẽ puerulus de
fenestra palatii decidit. et c̃fractis ceruicib
statĩ expirauit. Quȩ ñ tantũ inmatura quã
in honesta mors ñ solũ regi et regginȩ. uerũ
etiã omni domui regiȩ: maximũ luctũ ĩgessit.
oremanni audita morte regis. CAPIT¬
nimio exultant tripudio. et iã ñ c̃flictu.ẜ
de p̃da cogitant. Igit᷑ cũ omnib uirib amu¬
nitione exeunt. et treuerorũ nobilissimã
ciuitatẽ galliarũ. NOÑ AΡR̃. die sacratissimȩ
paschȩ fessa ab itinere corpora recreantes.
omne territoriũ urbiscircũquaq usq ad
solũ demolitis. Deinde ciuitatẽ flãmis ex¬
urentes medio matrico dirigunt aciẽ. Qđ
cũ cõperisset eiusdẽ urbis antistes. ad iunc¬

Expanded text:
trimonium copulatam, ex qua filium unicum sustrimonium copulatam, ex qua filium unicum suscepit, quem nomine suo Ludowicum appellavit. Sed cum, ut premisimus, post obitum fratris ad optinendum regnum eiusBaioariamintrasset et Reganasburh moraretur, idem puerulus de fenestra palacii cecidit et confractis cervicibus statim expiravit; quae non tantum inmatura quam inhonesta mors non solum regi et reginae, verum etiam omni domo regiae maximum luctum ingessit. Nortmanni audita morte regis nimio exultant tripudio et iam non de conflictu, sed de preda cogitant. Igitur cum omnibus viribus a munitione exiliunt et Trevirorum nobilissimam civitatem Galliarum Nonas Apr. die sacratissimae paschae fessa ab itinere corpora recreantes omne territorium urbis circumquaque usque ad solum demoliti sunt; deinde civitatem flammis exurentes Mediomatrico dirigunt aciem. Quod cum comperisset eiusdem urbis antistes, adiunc
Abbreviated transcription (Latin):
nasteria in fauillã redigunt. CXPATM
ꝑ currentes. prumiã monasteriũ ingrediunt᷑.
ipso die epiphaniȩ dñi. Ubi triduo cõmoran¬
tes. omnẽ in circuitu regionẽ depopulatis.
n qͦloco innumera multitudo peditũ ex agris
et uillis in unũ agm̃ ẽglobata. eos quasi im¬
pugnatura aggredit᷑. Sed nortmanni cer¬
nentes ignobile uulgus ñ tantũ in orme. quan¬
tũ disciplina militarinudatũ. suped cũ cla¬
more irruunt. tantaq cede ꝓstrenunt: ut
bruta animalia ñ homines mactariuideren¬
tur. Hisitaq patratis. onerati p̃da. ad castra
redeunt . Illis discedentib ignis qͥ indiũsis
habitaculis accensus remanserit. cũ nullus
eet qͥ eũ extingueret. monasteriũ c̃sũpsit.
um hec agunt᷑. ludo uuicus rex morbo gra¬
uatꝰ. apud francono furt morit᷑ .xiii. Rt ẽt¬
b̾. sepultusq ẽ iuxta patrẽ in lorashã mona¬
sterio. Habuit aut̃ liutga rdẽ reginã in ma¬

Expanded text:
nasteria in favillam redigunt. 882 Annnasteria in favillam redigunt. 882 Annpercurrentes Prumiam monasterium ingrediuntur ipso die epiphaniae Domini, ubi triduo commorantes omnem in circuitu regionem depopulati sunt. In quo loco innumera multitudo peditum ex agris et villis in unum agmen conglobata eos quasi pugnatura adgreditur. Sed Nortmanni cernentes ignobile vulgus non tantum inerme, quantum disciplina militari nudatum, super eos cum clamore irruunt tantaque caede prosternunt, ut bruta animalia, non homines mactari viderentur. His itaque patratis, honerati preda ad castra redeunt. Illis discedentibus ignis, qui in diversis habitaculis accensus remanserat, cum nullus esset, qui eum extingueret, monasterium consumpsit. Dum haec aguntur, Ludowicus rex morbo gravatus apud Franconofurt moritur XIII. Kal. Febr. sepultusque est iuxta patrem in Lorasham coenobio. Habuit autem Liutgardem reginam in ma
Abbreviated transcription (Latin):
uus ductus. Quẽ postea mat̾ euesa magna
p̃tio dato in colomẽ recepit. Postremo rex
accepta pollicitatione. qđ si ab obsidione
cessaret. nortmanni c̃tinuo regno ei decede¬
rent. cũ omnib copus recessit. Illo recedente.
pagani palatiũ una cũ munitione flamis ex¬
urentes. nauib ascensis. ostia rheni repetunt.
Itẽ eodẽ anno. mense nouebrio. duo reges
nortmannorũ. godefridus et sigifridus cũ
in estimabili multitudine peditũ et equitũ
c̃seder̃ in loco qͥ dr̃ haslon iuxta mosã. Et
primo quidẽ impetu finitima loca depopu¬
lantes. leo diũ ciuitatẽ. treiectũ castrũ. tun¬
grensẽ urbẽ incendio cremant. Secunda
incursione. ribuariorũ finib effusi. cedibus.
rapinis. ac incendiis cuncta deuastant. Colo¬
niã agrippinã. bunnã ciuitates. cũ adiacen¬
tib castellis. scilicet tulpiacũ. uiliatũ. et
niusa igne cõburunt. Post hec aquis palati¬
um. indã. malmundarias. et stabultus mo¬

Expanded text:
vus ductus; quem postea mater Evesa magno vus ductus; quem postea mater Evesa magno pretio dato incolumem recepit. Postremo rex accepta pollicitatione, quod, si ab obsidione cessaret, Nortmanni continuo regno eius decederent, cum omnibus copiis recessit. Illo recedente pagani palatium una cum munitione flammis exurentes navibus ascensis hostia Rheni repetunt. Item eodem anno mense Novembrio duo reges Nortmannorum, Godefridus et Sigifridus, cum inestimabili multitudine peditum et equitum consederunt in loco, qui dicitur Hasion, iuxta Mosam. Et primo quidem impetu finitima loca depopulantes Leodium civitatem, Traiectum castrum, Tungrensem urbem incendio cremant; secunda incursione Ribuariorum finibus effusi cedibus, rapinis ac incendiis cuncta devastant, Coloniam Agrippinam, Bunnam civitates cum adiacentibus castellis, scilicet Tulpiacum, Iuliacum et Niusa, igne comburunt; post haec Aquis palatium, Indam, Malmundarias et Stabulaus mo
Abbreviated transcription (Latin):
Concessit aut̃ idẽ rex arnulfo carantanũ. qđ ei
pat̃ iã pridẽ c̃cesserat. in qͦ sitũ ẽ castrũ muni¬
tissimũ qđ mosabure nuncupat᷑. eo qđ palu¬
de in penetabili locus uallatꝰ. difficillimũ
ad euntib p̃beat accessum. CAPIT UK.
ala mannia egressus. lango bardorũ fines oc¬
cupauit. ac in paucis dieb totã italiã indedi¬
tionẽ accepit. et romã ꝑueniens. a p̃sule se¬
dis aplicȩ iohanne et senatu romanorũ fa¬
latio regio applicuit. ibiꝙ castra posuit
Qđ factũ cũ ad noticiã ludouuici ꝑlatũ eẽt.
absq dilatione cũ exercitu uenit. et muniti¬
onẽ obsidione clausit. Conserto ñ nullis di¬
eb certamine. ñ adeo p̃ualuit. quia palati¬
ũ ingentis magnitudinis. miriq: operis. hos¬
tib tutissimũ p̃bebat receptaculũ. inqua c̃¬
gressione. captus ẽ ab aduersarus euehar¬
dus saxo filius meginradi comitis. et capti¬

Expanded text:
Concessit autem idem rex Arnulfo Carantanum, quod ei Concessit autem idem rex Arnulfo Carantanum, quod ei pater iam pridem concesserat, in quo situm est castrum munitissimum, quod Mosaburh nuncupatur, eo quod palude inpenetrabili locus vallatus difficillimum adeuntibus prebeat accessum. 881 Anno dAlamannia egressus Langobardorum fines occupavit ac in paucis diebus totam Italiam in deditionem accepit; et Romam perveniens a presule apostolicae sedis Iohanne et senatu Romanorum falatio regio applicuit ibique castra posuit. Quod factum cum ad notitiam Ludowici perlatum esset, absque dilatione cum exercitu venit et munitionem obsidione clausit. Conserto nonnullis diebus certamine non adeo prevaluit, quia palatium ingentis magnitudinis mirique operis hostibus tutissimum prebebat receptaculum. In qua congressione captus est ab adversariis Everhardus Saxo, filius Meginardi comitis, et capti
Abbreviated transcription (Latin):
sed qͦdã p̃sagio portentoq futurorũ actita¬
tũ uidet᷑. Si quidẽ ab illo genealogia regũ
cditꝰ ꝓuisa. ꝑ int̾ualla tẽporũ secundis in¬
crem̃torũ successib eoepit exuberare qͦusq
in magno carolo sũmũ imperii fastigium.
ñ solũ francorũ. uerũ etiã diuessarũ gentiũ
regnorũq obtineret. Post cuiꝰ decessũ uarian¬
te fortuna rerũ gła quȩ sup uota fluxerat.
eodẽ qͦ accesserat modo coepit paulatĩ difflu¬
ere . donec deficientib ñ modo regnis. sed eti¬
am ipsa regia stirpe. partĩ inmatura ȩtate
pereunte. partĩ sterilitate c̃uigũ marcescente.
hic solus de tã numerosa regũ posteritate ido¬
neus inueniret᷑ . qͥ imperii francorũ scepta sus¬
ciperet. Qđ in subsequentib suo loco lucidius
Iudouuicus cõꝑto qđ frat̃ obisset. baioariam
ingressus. reganaspurc uenit. ubi om̃s optima¬
tes regni. ad eũ c̃fluentes. eiꝰ ditioni se subdider.

Expanded text:
sed quodam presagio portentoque futurorum actitased quodam presagio portentoque futurorum actitatum videtur. Siquidem ab illo genealogia regum caelitus provisa per intervalla temporum secundis incrementorum successibus coepit exuberare, quousque in magno Carolo summum imperii fastigium non solum Francorum, verum etiam diversarum gentium regnorumque obtineret. Post cuius decessum Variante fortuna rerum gloria, quae supra vota fluxerat, eodem, quo accesserat, modo cępit paulatim diffluere, donec deficientibus non modo regnis, sed etiam ipsa regia stirpe partim inmatura aetate pereunte partim sterilitate coniugum marcescente hic solus de tam numerosa regum posteritate idoneus inveniretur, qui imperii Francorum sceptra susciperet; quod in subsequentibus suo in loco lucidius Ludowicus comperto, quod frater obiisset, Baioariams ingressus Reganasburh venit, ubi omnes optimates regni ad eum confluentes eius ditioni se subdiderunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ro istt p̃eellentissimusfex. litteris erudittis.
xp̃iant religioni deditus. iustus. pacificus.
et omni morũ honestate decorus. Pulchritu¬
do ei corporif insignis. uires qͦq in homine
admirabiles fuere. nec instrior animi mag¬
nitudine. Plurima quoq bella cũ patre. plu¬
ri sint patre in regnis sclauorũ gessit. sẽꝑq
uictoriȩ triumphum reportauit. Term ino
imperii sui ampliando ferro dilatauit.
suis mitis. hostib terribilis apparuit. alloqͥo
blandus. humilitate ornatus. in ordinan
dis regni negotiis singulari sollertia p̃ditꝰ.
prorsus ut nibil ei deeẽ regiȩ maiestatis cõ¬
petens uideret᷑. Huic ex legitimo matrimo¬
nio ñ ẽ nata soboles ꝓpt̾ infecunditatẽ con¬
iugis. sed ex quadã nobili femina. filiũ ha
nominari iussit. obrecordationẽ reueren¬
tissimi arnulfimetensis ȩccłȩ ep̃i. decuius
sco germine sua aliorũq regũ francorũ
ꝓsapia pullulabat. Qđ ñ casu accidisse.

Expanded text:
ro iste precellentissimus rex litteris eruditus, ro iste precellentissimus rex litteris eruditus, christianae religioni deditus, iustus, pacificus et omni morum honestate decoratus; pulchritudo eius corporis insignis, vires quoque in homine admirabiles fuere; nec inferior animi magnitudine. Plurima quippe bella cum patre, pluriora sine patre in regnis Sclavorum gessit semperque victoriae triumphum reportavit; terminos imperii sui ampliando ferro dilatavit; suis mitis, hostibus terribilis apparuit; alloquio blandus, humilitate ornatus, in ordis regni negotiis singulari solertia praeditus, sic prorsus, ut nihil ei deesse regiae majestatis competens videretur. Huic ex legitimo matrimonio non est nata soboles propter infoecunditatem conjugis, sed ex quadam nobili femina filium eleg nominari jussit, ob recordationem reverentissimi Arnolfi, Metensis ecclesiae episcopi, de cuius sancto germine sua aliorumque regum Francorum prosapia pullulaverat; quod non casu accidisse,
Abbreviated transcription (Latin):
gladio ꝓstrauit. Reliqͥ fuga dilapsi. in supra¬
dictũ fiscũ regiũ se cõmuniunt. Ibi hugo
filius regis ex pelice natꝰ. cũ in cautꝰ dimicaret.
grauit̃ uulneritꝰ ab hostib rapit̾. et int̃ ad¬
uersariorũ manꝰ animã reddit. Rex exist¬
mans qđ adhue filius uiuus ab inimicis scrui¬
ret. exercitꝰ ab impugnationis infestatione
iubet cessare. ut qͦcũq pacto illũ in colomẽ
retipere posset. Interea nox suꝑueniens. ie¬
gc̃oũ suis redire ad casera cõpulit. Noro¬
manni cadauera suorũ flãmis exurentes.
noctu diffugiunt. et ad classẽ dirigunt gressũ
Cexdiluculo c̃surgens. cũ filiũ extinctũ repe¬
fisset inimio dolore afficit᷑. corpus ciꝰ in locu¬
lo cõpositũ ud loresam monasteriũ imperit
deferri. ibiq̃ ttimulari. CAΡIT UI UI
mannus rex dissolutꝰ. diẽ clausit extremũ
.iIII. NeÑ axxit. sepaltussẽ cũ dobito honore
inbaioaria in loco qͥ dicit᷑ hodingas. Fuit ue¬

Expanded text:
si in supradictum fiscum regium se communiunt. Ubi Hugo, filius regis ex pelice natus, cum incautius dimicaret, graviter vulneratus ab hostibus rapitur et inter adversariorum manus animam reddit. Rex existimans, quod adhuc filius vivus ab inimicis servaretur, exercitum ab impugnationis infestatione iubet cessare, ut quocumque pacto illum incolumem recipere posset. Interea nox superveniens regem cum suis redire ad castra compulit. Nortmanni cadavera suorum flammis exurentes noctu diffugiunt et ad classem dirigunt gressum. Rex diluculo consurgens, cum filium extinctum reperisset, nimio dolore afficitur; corpus eius in loculo compositum ad Loresheim monasterium imperat deferri ibique tumulari. 880 Anno dissolutus diem clausit extremum VII. Non. Apr. sepultusque est cum debito honore in Baioariam in loco, qui dicitur Hodingas. Fuit ve
Abbreviated transcription (Latin):
filiũ euerhardi. qͥ ducatũ forouilanorũ te¬
nebat regẽ sibi statuunt. quȩdã xiuidonẽ
filiũ lambti ducẽ spolitanorũ eque regia
dignitati stblimandã decernunt.
Ex qua dissensionũ t̃trob uersia. tan¬
ta strages exutraq parte a postinodũ fac¬
ta ẽ. tantusq humanus sandguis effusus. ut
iuxta dominicã uocẽ. regnũ inse ipsũ di¬

Expanded text:
atum Foroiulanorum tenebat, regem sibi statuunt, quaedam Widonem filium Lanberti, ducem Spolitanorum, aeque regia dignitate sublimandum decernunt; ex qua dissensionum controversia tanta strages ex utraque parte postmodum facta est tantusque humanus sanguis effusus, ut iuxta dominica
Abbreviated transcription (Latin):
ingenti arinatorũ multitudine langobar¬
dorũ terminos introisse. Mox pauore so¬
lutus. ticianũ padũq transit. et sũmo an¬
nisu ingallias repedare ẽtendit. Sed prius¬
quã alpiũ p̃ęminentia iuga. atq angusta
itinera atungeret. egritudine pulsat᷑ quã
ꝓtinus mors subsecuta ẽ. finẽq uitȩ imposuit.
Est aut̃ fama . qđ a quodã iudeo qͥ uocat᷑ sede¬
chias. poculũ mortis ei ꝓpinatũ sit qͥ ei fami¬
larius adherebat eo qđ in medindis corporũ
passionib singularẽ experientiã habere di¬
ceret᷑. Porro hic sicophanta erat. et magicis
p̃stigus in cantationibq mentes hominũ delu

Expanded text:
ingenti armatorum multitudine Langobaringenti armatorum multitudine Langobardorum terminos introisse. Mox pavore solutus, Ticianum Padumque transit et summo annisu in Gallias repedare contendit. Sed priusquam Alpium preminentia iuga angustaque itinera adtingeret, aegritudine pulsatur, quam protinus mors subsecuta finem vitae imposuit. Est autem fama, quod a quodam Iudeo, qui vocabatur Sedechias, poculum mortis ei propinatum sit, qui ei familiarius adherebat, eo quod in medendis corporum passionibus singularem experientiam habere diceretur; porro hic sicophanta erat et magicis prestigiis incantationibusque mentes hominum delu
Abbreviated transcription (Latin):
partẽ cessit. et aliquę ciuitates ex regno lo¬
Nno dom̃ iNcar dccclxxuiii. Ca rolusse¬
nior romã secundo ꝓfectus ẽ. ubi iam pridẽ
imperatoris nom̃ a p̃sule sedis apłice iohan¬
ne ingenti p̃tio emerat. regnũq italię magis
intranseundo uidit. quã fruendo potitus est.
Ab urbe roma in langobardiã reuersus. boso¬
ni germano richildis reginȩ hirmingardem
filiã ludouuici imperatoris in matrimoniũ
iunxit. Dies nuptiarũ tanto apparatu. tantaq
ludorũ magnificentia celebratꝰ ẽ. ut huius ce¬
lebrationis gaudia. modũ excessisse ferantur.
Hedit insuꝑ eidẽ bosoni ꝓuinciã. et corona
inuertice capitis imposita. eũ regẽ appellari
iussit ut more priscorũ imperatorũ regib
uideret᷑ dominari. Cuolutis deinde paucis
dicb. papiã ingredit᷑. In qua cũ in disponen¬
dis publicarũ rerũ negotiis animũ intende¬
ret. repente nuntiatũ ẽ ei. carlomannũ cum

Expanded text:
partem cessit et aliquae civitates ex regno Hlopartem cessit et aliquae civitates ex regno Hlonationis DCCCLXXVII. Carolus senior Romam secundo profectus est, ubi iam pridem imperatoris nomen a presule sedis apostolicae Iohanne ingenti pretio emerat; regnumque Italiae magis in transeundo vidit, quam fruendo potitus est. Ab urbe Roma in Langobardiam reversus, Bosoni germano Richildis reginae Hirmingardem filiam Ludowici imperatoris in matrimonium iungit. Dies nuptiarum tanto apparatu tantaque ludorum magnificentia celebratus est, ut huius celebritatis gaudia modum excessisse ferantur. Dedit insuper eidem Bosoni Provintiam, et corona in vertice capitis imposita eum regem appellari iussit, ut more priscorum imperatorum regibus videretur dominari. Evolutis deinde paucis diebus Papiam ingreditur; in qua cum in disponendis publicarum rerum negotiis animum intenderet, repente nuntiatum est ei, Carlomannum cum
Abbreviated transcription (Latin):
isirrũpunt᷑. et sic̃ ignisinstipulã immissus
furit. et in mom̃to cuncta deuorat. ita uires
aduersariorũ ferro ẽterunt᷑. terre ꝓsternunt᷑.
Exercitꝰ caroli grauit̾ cęsus terga uertit. et lu¬
douuiei uictoria fuit. Carolus uidens suo fu¬
gere. et ipse fuga uitã seruauit. sero secũ re¬
uoluens. quantũ discriminis sit ęquitatis iupa
diuinarũ humanarũq legũ institutionibus
roborata. immoderate cupiditatis ambitione
uiolare uelle. Acta ẽ aut̃ hec strages.uiii.ĩ.
octob̃. Post hȩc c̃uener̃ supradicti fratres tres¬
in loco qͥ dicit᷑ sualifelt. et ibi diuiserunt pat̾¬
nũ regnũ. Carlomannus sortitus ẽ baioari¬
am. pannoniã. et carnutũ. qđ corrupte ca¬
rantanũ dicit᷑. nec ñ et regna sclauorũ behe¬
mensiũ et marahensiũ. Ludo uuicus orienta¬
lẽ franciã. turingiã. saxoniã.fresiã. et par¬
tẽ regni lotharii. Porro carolo alamannia in

Expanded text:
is irrumpuntur, et, sicut ignis in stipula immissus is irrumpuntur, et, sicut ignis in stipula immissus furit et in momento cuncta devorat, ita vires adversariorum ferro conterunt, terrae prosternunt. Exercitus Caroli graviter caesus terga vertit, et Ludowici victoria fuit. Carolus videns suos fugere et ipse fuga vitam servavit, sero secum revolvens, quanti discriminis sit, aequitatis iura divinarum humanarumque legum institutionibus roborata immoderatae cupiditatis ambitione violari velle. Acta est autem haec strages VIII. Idus Octobris. Post haec cin loco qui dicitur Sualifelt , et ibi diviserunt paternum regnum. Carlomannus sortitus est Bajoariam, Pannoniam et Carnutum, quod corrupte Carantanum dicitur, nec non et regna Sclavorum, Behemensium et Marahensium; Hludowicus orientalem Franciam, Thuringiam, Saxoniam, Fresiam, et partem regni Hlotharii: porro Carolo Alamannia in
Abbreviated transcription (Latin):
cũ nepotib pepigisse. Interĩ ludouuicus ex¬
ertitũ ex saxonia. turingia. et orientali fran¬
cia c̃gregat. et ut in filio ñ tantũ pat̾nos uul¬
tus. quantũ animi subtilitatẽ. artiũq in ge¬
nia recognosceres. castra eregione colonie
ẽtra castra caroli suꝑ ripã fluminis magno
andrenacũ rhenũ transit. Nec defuit qui
ad aures caroli ꝑferret. ne potẽ cũ omnib
copiis rhenũ transisse. Iunc primũ anim¬
aduertit carolus. se a castris ludouuici et̃
illusũ. Mouit ergo absq mora exercitũ.
et cũ quinquaginta et eo amplius ut fer̃
milib in pago meginensi. ñ longe ab an¬
drenaco castello aduersus eũ ad pugnam
procedit. Sed ñ saluat᷑ rex in multa uirtu¬
te. Fallax enĩ equus ad salutẽ. Siquidẽ in¬
ito certamine. reginarius comes qͥ regiũ
uexillũ ferebat. primo impetu extingui¬
tur. Confertissime acies aludouuci soci¬

Expanded text:
cum nepotibus pepigisse. Interim Ludowicus excum nepotibus pepigisse. Interim Ludowicus exercitum ex Saxonia, Turingia et orientali Francia congregat et, ut in filio non tantum paternos vultus, quantum animi subtilitatem artiumque ingenia recognosceres, castra e regione Coloniae contra castra Caroli super ripam fluminis magno Andrenacum Rhenum transit. Nec defuit, qui ad aures Caroli perferret, nepotem cum omnibus copiis Rhenum transisse. Tunc primum animadvertit Carolus, se a castris Ludowici esse illusum. Movit vero absque mora exercitum et cum quinquaginta et eo amplius, ut ferunt, milibus in pago Meginense non longe ab Andrenaco castello adversus eum ad pugnam procedit; sed 'non salvatur rex in multa virtute, fallax enim equus ad salutem'. Siquidem inito certamine Reginarius comes, qui regium vexillum ferebat, primo impetu extinguitur; confertissimae acies a Ludowici soci
Abbreviated transcription (Latin):
cupatis circa rheni fluenta castra posuisset.
nimio furore accendit̾. statĩq legatos ad
eũ dirigit. orans ut memor ẽẽt germani
nullis testib facientes ipse et frat̃ regnũ int̃
cẽ adinuicẽ pacto polliciti. et ꝑtimescens
tantũ nom̃ inuanũ accipere. redderet dñõ
iuramenta sua. foedus qđ ad ad terutrũ pepi¬
gerant. inuio labile maneret. parceret gli¬
dio. et humanũ fundere sanguinẽ.tam di¬
ra cupiditate infectus formidolosius exhor¬
resceret. foret sua sorte contentꝰ. et funiculo
hereditatis diuinitꝰ sibi collato pacifice fru¬
eret᷑. aliena iura ñ inuadens. ñ subtrahens. non
ꝑturbans. ñ eẽt in tanto uiro uanȩ gła tiphus.
ñ suꝑcilii fastus. ñ alterius usurpandi termi¬
nos ambitio. sed iustitia. caritas et c̃cordia
regnaret. ac sũmũ pax int̾ illũ et nepotes te¬
neret fastigiũ omnino. Sed huiuscemodi mo¬
nita carolus spreuit. asserens se cũ fratre. non

Expanded text:
cupatis circa Rheni fluenta castra posuisset, cupatis circa Rheni fluenta castra posuisset, nimio furore accenditur statimque legatos ad eum dirigit, orans, ut memor esset germanitanullis testibus facientes ipse et frater, quando regcem adinvicem pacto polliciti, et pertimescens tantum nomen in va,num accipere redderet Domino iuramenta sua, foedus, quod ad alterutrum pepigerant, inviolabile maneret; parceret gladio et humanum fundere sanguinem tam dira cupiditate infectus formidolosius exhorresceret; foret sua sorte contentus et funiculo hereditatis divinitus sibi collato pacifice frueretur, aliena iura non invadens, non subtrahens, non perturbans; non esset in tanto viro vanae gloriae tiphus, non supercilii fastus, non alterius usurpandi terminos ambitio; sed iusticia, caritas et concordia regnaret, ac summum pax inter illum et nepotes teneret omnino fastigium. Sed huiuscemodi monita Carolus sprevit, asserens se cum fratre, non
Abbreviated transcription (Latin):
nimia ut aiunt exultatione ꝑfususẽ. arbi¬
tratꝰ portionẽ regni lotharii quã isdẽ frat̃
tenuerat. in suos libitꝰ c̃cessurĩ. Exercitũ er¬
go quanta potuit celeritate adunauit. et
cũ omnib uirib regnũ ingressus. ad aquis
palatiũ uenit. Ubi paucis dieb moratꝰ. colo¬
niã profectus ẽ. Dũ hȩc agunt᷑ in memorato
regno. carlomannus primogenitꝰ ludo uuici.
italiȩ fines intrauerat. cupiens eã pat̾no suoq
subiugare dominatui. Si quidẽ ludouuicus
imperator ut iam dixim. ab hac luce subtra¬
ctus fuerat. et carolus imperatoris nom̃ repor¬
tans. exitalia recesserat. Larolus uero frater
eiꝰ. in ala mannia morabat᷑. Porro ludo uui¬
cus qui ad patris obitũ fuerat. funerisq eius
obsequia ẽdigno honore celebrauerat. apud
francono furt principalẽ sedẽ orientalis reg
ni residebat. Cui cũ nuntiatũ ẽẽt. qđ carobs
auunculus eius iã regni pat̾ni terminis oc¬

Expanded text:
nimia, ut aiunt, exultatione perfusus est, arbinimia, ut aiunt, exultatione perfusus est, arbitratus portionem regni Hlotharii quam idem frater tenuerat, in suos libitos concessuram. Exercitum ergo quanta potuit celeritate adunavit, et cum omnibus viribus regnum ingressus, ad Aquis palatium venit; ubi paucis diebus moratus, Coloniam profectus est. Dum haec aguntur in memorato regno, Carlomannus, primogenitus Hludowici, Italiae fines intraverat, cupiens eam paterno suoque subjugare dominatui. Siquidem Hludowicus imperator jam, ut diximus, ab hac luce subtractus fuerat, et Carolus imperatoris nomen reportans ex Italia recesserat Carolus vero, frater ejus, in Alamannia morabatur. Porro Hludowicus, qui ad patris obitum fuerat funerisque ejus obsequia condigno honore celebraverat, apud Franni residebat. Cui cum nuntiatum esset, quod Carolus avunculus eius iam regni paterni terminis oc
Abbreviated transcription (Latin):
cuiuiorũ apparatib studiosior. Cui maxi¬
mȩ opes erant instrum̃ta bellica. plus dili¬
gens ferri rigorẽ. quã auri fulgorẽ. Apud
quẽ nemo inutilis ualuit. in cuius oculis.
ꝑ raro utilis displicuit. quẽ nemo munerib
corrũpere potuit. apud quẽ nullus ꝑ pecu¬
niã ȩxclasticã siue mundanã dignitatẽ ob¬
tinuit. sed magis excłasticã ꝓbis morib. et
scã c̃uersatione. mundanã deuoto seruicio.
et sincera fidelitate. Habuit aut̃ hic glorio¬
sissimus rex. cuius memoria in benedictionẽ
ẽ. reginã nomine hẽmam sibi in matrimoniũ¬
iunctã. quȩ nobilis genere fuit. sed qđ magis
laudandũ. nobilitate mentis multo p̃stantior.
Ex qua tres filios suscepit. excellentissimȩ indo¬
lis. uidelicet carlomannũ. ludouuicũ. et ca¬
rolũ. Qui felici sorte post decessũ patris. im¬
perii moderatis gubernacula. CAPIT.¬
arolus audito qđ frat̾ eiꝰ a sęculo recessisset.

Expanded text:
conviviorum apparatibus studiosior, cui maxiconviviorum apparatibus studiosior, cui maximae opes erant instrumenta bellica, plus diligens ferri rigorem quam auri fulgorem. Apud quem nemo inutilis valuit, in cuius oculis perraro utilis displicuit, quem nemo muneribus corrumpere potuit, apud quem nullus per pecuniam ecclesiasticam sive mundanam dignitatem obtinuit, sed magis ecclesiasticam probis moribus et sancta conversatione, mundanam devoto servitio et sincera fidelitate. Habuit autem hic gloriosissimus rex, cuius memoria in benedictione est, reginam nomine Hejunctam, quae nobilis genere fuit, sed, quod magis laudandum, nobilitate mentis multo praestantior; ex qua tres filios suscepit excellentissimae indolis, videlicet Carlomannum, Hludowicum et Carolum, qui felici sorte post decessum patris imperii moderati sunt gubernacula. Carolus, audito quod frater a seculo recessisset,
Abbreviated transcription (Latin):
poi regis natꝰ. et alanus frat̾ memorati pas¬
quitani. brittanniã int̾ se partiti s. Int̾ quoᷤ
etiã multa iuria et bella fuer̃. Sed uidiche¬
ile in pelio qđ ẽtra nortmannos magis auda¬
cter quã ꝓuide gesserat int̾empto. indici¬
onẽ a lani omnis brittannia c̃cessit. qͥ et hane
strenue hactenus gubernat. FAΡIq unb¬
odẽ anno carolus romã ꝑrexĩt. et datis apłi¬
co iohanni. et romanis magnis munoribus.
cus rex apud franconofurt palatiũ. diẽ clau
Fuit aut̃ iste princeps xp̃i anissimus. fide catho¬
licus. non solũ sęcularib. uerũ etiã ecclasticis
disciplinis sufficient᷑ instructus. quȩ religio¬
nis sunt. quę pacis. que iustitie ardentissimꝰ
executor. In genio callidissimꝰ. c̃silio ꝓuiden¬
tissim. indandis siue subtrahendis publicis
dignitatibus. discretionis moderamine tẽ¬
peratꝰ in peliis uictoriosissimꝰ armorũ quã

Expanded text:
poi regis natus et Alanus frater memorati Paspoi regis natus et Alanus frater memorati Pasquitani Brittanniam inter se partiti sunt; inter quos etiam multa iurgia et bella fuerunt. Sed Vidicheile in prelio, quod contra Nortmannos magis audacter quam one Alani omnis Britannia concessit, qui et hanc strenue hactenus gubernat. Eodem anno Carolus Romam perrexit, et datis apostolico Johanni et Romanis magnis muneribus, cus rex apud Franconofurt palatium diem clausiFuit autem iste princeps Christianissimus, fide catholicus, non solum secularibus, verum etiam ecclesiasticis disciplinis sufficienter instructus; quae religionis sunt, quae pacis, quae justitiae, ardentissimus executor. Ingenio callidissimus, consilio providentissimus, in dandis sive subtrahendis publicis dignitatibus discretionis moderamine temperatus: in preliis victoriosissimus, armorum quam
Abbreviated transcription (Latin):
tores ipsius bello aggredi parat. Qui timo¬
re ꝑterriti. ad ducẽ c̃fugiunt. et cũ lacrimis
ci minas pasquitani aperiunt. petentes ẽtra
imininens periculũ c̃siliũ. At ille hortat᷑. ut
aduersus hostẽ audacter ꝓcedant. suũ uexil¬
lũ ferentes. pollicetq uictoriã Qui cũ respon¬
dissent. sine eius p̃sentia ñ audere cũ aduer¬
sariis cgredi spm̃ qui una cũ uirib corporis
iam poene effugerit resumens. quia nec pedi¬
b neq equo poterit ire. iubet se inlecto por¬
tari. et ante acie inimicorii exp̃oni. et sic sub¬
ire certam̃. Qđ cũ satellites fecissent. mox hos¬
tes infugã uersis. Patrata uictoria. cũ eũ re¬
portare uellent addomũ. int̾ manus mili¬
tũ. sp̃m qui tantũ modo in pectore palpita¬
bat. exalauit. Laucis int̾positis dieb. pasqui¬
tanus et ipse defunctus ẽ. Post horũ duorũ
continuas mortes. uidi cheil ex filia heris¬

Expanded text:
tores eius bello adgredi parat. Qui timotores eius bello adgredi parat. Qui timore perterriti ad ducem confugiunt et cum lacrimis ei minas Pasquitani aperiunt, petentes contra imminens periculum consilium. At ille hortatur, ut adversus hostem audacter procedant suum vexillum ferentes polliceturque victoriam. Qui cum respondissent, sine eius presentia non audere cum adversariis congredi, spiritum, qui una cum viribus corporis iam pene effugerat, resumens, quia nec pedibus neque equo poterat ire, iubet se in lecto portari et ante aciem inimicorum exponi et sic subire certamen. Quod cum satellites fecissent, mox hostes in fugam versi sunt. Patrata victoria cum eum reportare vellent ad domum, inter manus militum spiritum, qui tandummodo in pectore palpitabat, exalavit. Paucis interpositis diebus Pasquitanus et ipse defunctus est. Post horum duorum continuas mortes Vidicheil ex filia Heris
Abbreviated transcription (Latin):
lis absoluit. et eũ ad uurfandũ direxit. man¬
dans. ut sibi aduadũ cuiusdã torrentis. in¬
ter tertiã et secundã suꝑuenientis diei ho¬
rã occurreret. ut mutuis colloquiis frue¬
rent᷑. Qui nihil cunctatus. arma corripere
sociis imperat. et adẽdictũ locũ absq mora
ꝑgit. ꝑspiciensq uadũ torrentis int̾ suos et ad¬
uersarios quasi limitẽ fore. nullo modo ibi
c̃sistere uoluit. sed transuadato gurgite.
ultro obuiã hostib ꝓcedit. Nortmanni ad¬
mirantes animositatẽ atq audaciã uiri. ab
eo declinar. nec eũ bello lacessire ausi sunt.
Ille usq sextã horã intrepidus expectans.
cũ neminẽ aduersȩ partis uenire cerneret.
cũ suis ad ꝓpria reũsus ẽ. Nec illi animꝰ mi¬
nus inmortẽ inuictus. quã in hostẽ fuit.
Deniq post ꝑactã uictoriã. morbo grauatus.
ad extremũ deducit᷑. Cuius inualitudinẽ
cũ ꝑsensisset pasquitanꝰ. resũptis uirib fau¬

Expanded text:
lis absolvit et eum ad Vurfandum direxit, manlis absolvit et eum ad Vurfandum direxit, mandans, ut sibi ad vadum cuiusdam torrentis inter tertiam et secundam supervenientis diei horam occurreret, ut mutuis colloquiis fruerentur. Qui nihil cunctatus arma corripere sociis imperat et ad condictum locum absque mora pergit; prospiciensque vadum torrentis inter suos et adversarios quasi limitem fore, nullo modo ibi consistere voluit, sed transvadato gurgite ultro obviam hostibus procedit. Nortmanni admirantes animositatem atque audatiam viri ab eo declinarunt nec eum bello lacessere ausi sunt. Ille usque sextam horam intrepidus expectans, cum neminem adversae partis venire cerneret, cum suis ad propria reversus est. Nec illi animus minus in mortem invictus quam in hostem fuit. Denique post peractam victoriam morbo gravatus ad extremum deducitur; cuius invalitudinem cum persensisset Pasquitanus, resumptis viribus fau
Abbreviated transcription (Latin):
desiderat notitiã habere. Int̾rogatꝰ aut̃ uur¬
fandus a rege. utrũ tale aliꝗd ꝓfessus eẽt. re¬
spondit se talia dixisse. et hȩc eadẽ factis uelle
ꝓbare. ꝓtinusq licentiã ibi remandi petit.
Cũ a principe obiurgaret᷑. cur tam fatua ob¬
stinatione detentꝰ: ꝓ uerbis in anit̾ inuentũ
platis uelle mori. suosq morti tradere. nul¬
latenꝰ acquieuit. asserens nisi manendi licen¬
tiã daret. nequaquã illi fidelis in reliquũ et̃.
Sed cũ salomon in reuocabilẽ eiꝰ animũ ꝑspex¬
isset. dare ei solaciũ ex suis satellitib uoluit.
Qđ renuit suscipere. affirmans. si alios quã su¬
os secũ haberet. ñ iam ẽent uera quę spopon¬
derat. Rex cũ omnib copiis in regnũ recessit.
et uurfandus in eodẽ loco cũ ducentis fere ui¬
ris remansit. ibiꝙ. quinq dieb expectauit.
Sexta nocte. hastingus quendã captiuũ auincu¬

Expanded text:
desiderat notitiam habere'. Interrogatus autem Vurdesiderat notitiam habere'. Interrogatus autem Vurfandus a rege, utrum tale aliquid professus esset, respondit se talia dixisse et haec eadem factis velle probare; protinusque licentiam ibi remanendi petit. Cum a principe obiurgaretur, cur tam fatua obstinatione detentus pro verbis inaniter in ventum prolatis vellet mori suosque morti tradere, nullatenus adquievit, asserens, nisi manendi licentiam daret, nequaquam illi fidelis in reliquum foret. Sed cum Salomon inrevocabilem eius animum perspexisset, dare ei solatium ex suis satellitibus voluit; quod rennuit suscipere, affirmans, si alios quam suos secum haberet, iam non essent vera, quae spoponderat. Rex cum omnibus copiis in regnum recessit et Vurfandus in eodem loco cum ducentis fere viris remansit ibique quinque diebus expectavit. Sexta nocte Hastingus quendam captivum a vincu
Abbreviated transcription (Latin):
ibiq multis dieb resideret. quadã die cum
sermo int̾ socios teneret᷑. de audacia et duri¬
tia nortmannorũ. p̃dictus uurfandus ultra
uires p̃sumens. arrogant̃ iactauit. si rex cum
exercitu recederet. se audere tantũ modo cũ
suis in eodẽ loco remanere. et trib dieb post
discessũ regis immorari. Distabant uͦ castra
brittonũ a nortmannorũ classe tantũ octo
milib. Nuntiata s̃ uerba quȩ xiurfandus qͣsi
leuit̃ ꝓtulerat nescio a quo hastingo paganorx
duci. Non multo post intiecto tẽpore. datis
quingentis uaccis salomon pacẽ cũ nortman¬
nis fecit. Et acceptis obsidib cũ redire in reg¬
nũ disponeret. legatꝰ hastingi cũ talit̾ allo¬
quit᷑. Nuntiatũ ẽ domino meo te tantũ uirũ
habere. qͥ se iactet. qđ te recedente solus cũ
suis hoc in loco audeat remanere. Siergo tantꝰ
ẽ quantus sibi uidet᷑. in cunctant̃ remaneat.
quia dñs meus uult eũ uidere. audacisq uiri

Expanded text:
ibique multis diebus resideret, quadam die cum ibique multis diebus resideret, quadam die cum sermo inter socios tereretur de audatia et duricia Nortmannorum, predictus Vurfandus se ultra vires presumens arroganter iactavit, si rex cum exercitu recederet, se andere tantummodo cum suis in eodem loco remanere et tribus diebus post discessum regis immorari. Distabant vero castra Brittonum a Nortmannorum classe tantum octo milibus. Nunciata sunt verba, quae Vurfandus quasi leviter protulerat, nescio a quo, Hastingo paganorum duci. Non multo post interiecto tempore datis quingentis vaccis Salomon pacem cum Nortmannis fecit; et acceptis obsidibus cum redire in regnum disponeret, legatus Hastingi eum taliter alloquitur: 'Nuntiatum est Domino meo, te tantum virum habere, qui se iactet, quod te recedente solus cum suis hoc in loco audeat remanere. Si ergo tantus est, quantus sibi videtur, incunctanter remaneat, quia dominus meus vult eum videre audacisque viri
Abbreviated transcription (Latin):
seuiente ꝓsternunt᷑. ita ferro cȩdit sternitq
omnia. Raro in illo regno in ullo ꝓelio tan¬
tũ sanguinis effusũ ẽ. Pasquita nus ut mactac
tari suos more pecudũ uidit. cũ pautis quos
gladius necdũ c̃sũpserat. fugit. Porro nort¬
manni qͥ in auxiliũ fuerant euocati. mona¬
steriũ sc̃ĩ melani ep̃i ingressis. ibiq se more
solito cõmuniunt. et succedente nocte fuga
dilapsi. ad naues reuertunt᷑. Euit uͦ gestum
hoc ꝓeliũ. in cãpis iuxta ciuitatẽ redonis.
Crat hic uurfandus genere int̾ suos clarus.
s uirtutũ experim̃tis nobilitate clarior.
quȩ tanta in illo fuit. ut animi magnitudi¬
ne. uiriũq gła int̃ suo sut diximꝰ nulli uides
et̃ secundus. Ad cuius audaciã. mentisq con¬
stantiã demonstrandã. unũ emultis ponere
placuit. Nã cũ rex salomon hiemis tẽpore
aliquando ẽtra nortmannos castra posuisset.
ut ab eorũ in cursione fines regni sui tueret᷑.

Expanded text:
desaeviente, prosternuntur, ita ferro caedit sternitque desaeviente, prosternuntur, ita ferro caedit sternitque omnia. Raro in illo regno in ullo proelio tantum sanguinis fusum est. Pasquitanus, ut macttari suos more pecudum vidit, cum paucis, quos gladius necdum consumpserat, fugit. Porro Nortmanni, qui in auxilium fuerant evocati, monasterium sancti Melanii episcopi ingressi sunt ibique se more solito communiunt et succedente nocte fuga dilapsi ad naves revertuntur. Fuit vero gestum hoc pręlium in campis iuxta civitatem Redonis. Erat hic Vurfandus genere inter suos clarus, sed virtutum experimentis nobilitate clarior, quae tanta in illo fuit, ut animi magnitudine viriumque gloria inter suos, ut diximus, nulli videatur esse secundus; ad cuius audatiam mentisque constantiam demonstrandam unum e multis ponere placuit. Nam cum Salomon rex hiemis tempore aliquando contra Nortmannos castra posuisset, ut ab eorum incursione fines regni sui tueretur,
Abbreviated transcription (Latin):
runt ab eo diffugere. ut uix mille cũ eo in
acit remanerent. Qui et ipsi coeper̃ sua dere
ut secederet. mortisq periculũ declinaret. se
cũ paucis innumerã multitudinẽ sustinere ñ
posse. Adhec ille respondit. Absit inquit op¬
timi commilitones. ut hodie faciã qđ nũquã
feci. scilicet ut inimicis meis terga uertã. et
gła nominis nr̃i infamet᷑. melius ẽ nobilit̃ mo¬
ri. quã ignominia uitã seruare. nec diffiden¬
dũ de uictoria. fortune uires cũ hostib expe¬
ramur. Neq enĩ salus ẽ in multitudine. sed potiꝰ
indõ. Huiuscemodi exhortationib animatis
socus. suꝑ triginta et eo amplius ut referunt.
aduersariorũ milia irruit. Clamor incelũ
tollit᷑. pugna sũma uirtute c̃serit᷑. Iurfandus
cũ suis c̃fertissimã hostiũ aciẽ irrupit. et ue¬
luti herba pratorũ recisa ante acum̃ faleis
cadit. et uberrimȩ segetes ꝓcella tẽpestatis

Expanded text:
runt ab eo diffugere, ut vix mille cum eo in runt ab eo diffugere, ut vix mille cum eo in acie remanerent, qui et ipsi coeperunt suadere ut secederet mortisque periculum declinaret; se cum paucis innumeram multitudinem sustinere non posse. Ad haec ille respondit: Absit, inquit, optimi commilitones, ut hodie faciam quod nunquam feci, scilicet ut inimicis meis terga vertam, et gloria nominis nostri infametur. Melius est nobiliter mori, quam ignominia vitam servare; nec diffidendum de victoria; fortunae vires cum hostibus experiamur. Neque enim salus est in multitudine, sed potius in Deo. Hujuscemodi exhortationibus animatis sociis, super triginta et eo amplius, ut ferunt, adversariorum milia irruit; clamor in coelum tollitur, pugna summa virtute conseritur. Vurfandus cum suis confertissimam hostium aciem irrumpit, et veluti herba pratorum recisa ante acumen falcis cadit, et uberrimae segetes, procella tempestatis