comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Uixdum ꝑfunctum eo bello atrocior
domi seditio excepit. & ꝑ ingencia certamĩa dictator senatusq uictus. ut
rogationes tribuntie acciperent᷑ ut comitia consulum adu̾sa nobilita
num fuit. quia pr̃tii se auctores futuros negabant. ꝓpe ad secessionẽ pleb̃
es terribilesq aliasq minas ciuilium tertaminum uenit: cum tñ ꝑ
torem conditionib sedare discordie sunt. concessumq ab nobilitate plebi
de consule plebeio. aplebe nobilitati dep̃tore uno qui uis murbe diceret
xpatribus creando. Ita abdiutina ira tandem in concordiam reda
ordinibus: tum dignam eam rem senatus tenseret ẽẽ meritoq id si quãdo
unq alias deum immortalium causa libenter facturos fore ut ludi maxĩ
ierent: & dies unus ad triduum adiceretur. Recus antibus id munus
lib pleb̾ cõclamatũ apr̃tiis est iuuenib se id honoris deum immortalium
causa libenter acturos ut ediles fierent. quib cum abuniu̾sis gr̃e acte es-¬

Expanded text:
uixdum perfunctum eum bello atrocior domi seditio excepit, et per ingentia certamina dictator senatusque uictus, ut rogationes tribuniciae acciperentur; et comitia consulum aduersa nobilitanum fuit. quia patricii se auctores futuros negabant, prope secessionem plebis res terribilesque alias minas ciuilium certaminum uenit cum tandem per dictatorem condicionibus sedatae discordiae sunt concessumque ab nobilitate plebi de consule plebeio, a plebe nobilitati de praetore uno qui ius in urbe diceret ex patribus creando. ita ab diutina ira tandem in concordiam redactis ordinibus, cum dignam eam rem senatus censeret esse meritoque id, si quando unquam alias, deum immortalium causa libenter facturos fore ut ludi maximi fierent et dies unus ad triduum adiceretur, recusantibus id munus aedilibus plebis, conclamatum a patriciis est iuuenibus se id honoris deum immortalium causa libenter facturos ut aediles fierent. quibus cum ab uniuersis gratiae actae es
Abbreviated transcription (Latin):
Numitor inter pri¬
mum tumultum hostes inuasisse urbem atq adortos regiam dictitans cum
ibem albanam in artem presidio armisq obtinendam aduocasset. Posi
iuuenes ꝑpetrata cede pergere ad se gratulantes uidit. ex templo conuocato
concilio scelera inse fratris origmem nepotum. ut geniti: ut educati: ut
niti ee̾nt. cedem deinceps tiranni seq eius auctorem ostendit Iuuen
permediam concionem agmini ingressi. cum auum regem salut assent. sequu¬
ta ex omni multitudine consentiens uox ratum nomen imꝑiumq regi ef¬
ficit¬

Expanded text:
Numitor inter primum tumultum, hostes inuasisse urbem atque adortos regiam dictitans, cum pubem Albanam in arcem praesidio armisque obtinendam auocasset, postquam iuuenes perpetrata caede pergere ad se gratulantes uidit, extemplo aduocato concilio scelera in se fratris, originem nepotum, ut geniti, ut educati, ut cogniti essent, caedem deinceps tyranni seque eius auctorem ostendit. iuuenes per mediam contionem agmine ingressi cum auum regem salutassent, secuta ex omni multitudine consentiens uox ratum nomen imperiumque regi efficit
Abbreviated transcription (Latin):
ribun militum mentione nulla conitiorum consalarium hĩta credo obirã
dictatoris creati tribunorum militũ comitia edixerunt. tum u̾õ grauior cura pa¬
ribus incessit. quia ip̃i cum ꝓdi cam̃ absuis ternerent. Itaq sicut᷑ priore ai
per indignissimos explebeis candidatos omniũ etiã dignorum cedium fecerant
sic tum primoribus prũm splendore gratiaq ad petendum preparatis. omnia
loca obtinuere ne cui plebeio aditus ẽẽt. quatuor creati sunt omnes iã functi
honõẽ lfurius medulinus Cualerius potitus. C. fabius iubilanus e Seruilius
hala. hic refectus continuato honore tum ob alias uirtutes. tum obrecentem
fauorem unica moderatione partum. Ges¬

Expanded text:
ribuni militum, mentione nulla comitiorum consularium habita, credo, ob iram dictatoris creati, tribunorum militum comitia edixerunt. tum uero grauior cura patribus incessit, quippe cum prodi causam ab suis cernerent. itaque sicut priore anno per indignissimos ex plebeiis candidatos omnium, etiam dignorum, taedium fecerant, sic tum primoribus patrum splendore gratiaque ad petendum prloca obtinuere, ne cui plebeio aditus esset. quattuor creati sunt, omnes iam functi eo honore, L. Furius Medullinus C. Valerius Potitus Num. Fabius Vibulanus C. Servilius Ahala, hic hie re fectus continuato honore cum ob alias virtutes, tum ob recentem favorem unica moderatione partum. e
Abbreviated transcription (Latin):
subsignis iam alii xu. ordines locabantur. Ex quib ordo unus quisq tres ꝑtes
hebat earum unam quãq pͥmũpillum uocabant. Depͥmipillo Trib¬
Tribus exuellis
Neuexillo. Primum uexillum triarios
ducebat ueteranum militem spectate u̾tutis. Secandum triarios minus robo
etate factisq Tertum accensos minime fidutie manu eo & inpostres
atiem reiciebant᷑. Ubi his ordinib ex̾citus instructus eẽt hastati omnium
pͥmi pugnam inibant. Si hastati profligare hostem non possent pede presso
retrocedentes interualla ordinum pncipes recipiebant interualla ordi¬
Tum pn̾cipum pugna erat. hastati sequebantur. triarii subuexillis cosistebãt
sinstro crure porrecto scuta innixa humeris. hastas suberecta cuspide in
ra fixas. haud secus ꝗ uallo septa inhereret aties tenentes. Si apud p¬
cipes quoq haud satis ꝓspere ee̾t pugnatum apͥma atie ad triarios sensim¬

Expanded text:
sub signis iam alii quindecim ordines locabantur, ex quibus ordo unusquisque tres partes habebat—earum unam quamque primam pilum uocabant. tribus ex uexillis . primum uexillum triarios ducebat, ueteranum militem spectatae uirtutis, secundum rorarios, minus roboris aetate factisque, tertium accensos, minimae fiduciae manum; eo et in postremam aciem reiciebantur. ubi his ordinibus exercitus instructus esset, hastati omnium primi pugnam inibant. si hastati profligare hostem non possent, pede presso eos retro cedentes in interualla ordinum principes recipiebant. tum principum psinistro crure porrecto, scuta innixa humeris, hastas subrecta cuspide in terram fixas, ut haud secus quam vallo septa inhorreret acies, tenentes. Si apud principes quoque haud satis prospere esset pugnatum, a prima acia ad triarios sensim
Abbreviated transcription (Latin):
locorum non exploratorem fuisse belluarum mõ cecos in foueam lapsos
II alios intueri. contemplari arma mox tradenda & in hermes futa
dextras: obnoxiaq corpora hosti ꝓponere sibimet ip̃i ante oculos iugũ
hostile inludibria uictoris & uultus suꝑbos & per armatos in ermium
iter. Inde fedi agminis miserabilem uiam ꝑsotiorum urbes reditum in
patriam ac parentes quo sepe ip̃i maioresq eorum triumphantes uenis
.se solos sine uulnere sine ferro sine atie uictos sibi non stringere
licuisse gladios non manum cum hoste conferre: sibi nequicꝗͣ aĩos datos-¬

Expanded text:
locorum, non exploratorem fuisse; beluarum modo caecos in foueam missos. locorum, non exploratorem fuisse; beluarum modo caecos in foueam missos. alii alios intueri; contemplari arma mox tradenda et inermes futuras dextras obnoxiaque corpora hosti; proponere sibimet ipsi ante oculos iugum hostile et ludibria uictoris et uoltus superbos et per armatos inermium iter, inde foedi agminis miserabilem uiam per sociorum urbes, reditum in patriam ad parentes, quo saepe ipsi maioresque eorum triumphantes uenissent: se solos sine uolnere, sine ferro, sine acie uictos; sibi non stringere licuisse gladios, non manum cum hoste conferre; sibi nequiquam a
Abbreviated transcription (Latin):
sules ꝓfecti ad pontium incolloquium cum de federe uictor agitaret nega¬
runt in uissu ppłi fedꝰ fieri posse nec sine fecialibus cerimoniaq alia so-
Itaq non ut uulgo credunt. Claudius quoq etiam scribit. federe
pax caudina sed per sponsionem fc̃a est. Quid enim aut sponsorib ĩfedẽ
pus eẽt aut obsidibus ubi trepidatĩone res transigit᷑: ꝑ quem ppłm
quo minus legib dictis stetur ut eum ita iupiter feriat quemad modum
a fecialib portus feriat᷑. Spoponderant consules legati questores tribuni
militum nomĩaq omnium qui spoponderunt extant. Ubi si exfed
ideris dilationem obsides etiam ac equites imꝑati. qui capite luerent. si
cto non staret᷑. Tempus inde statutum tradendum obsidionibus ex̾cituq in¬
ermi inmittendo. Redintegrauit luctum inCastris consulum aduentus
t uix abstinerent abillis manus quorum temeritate in eum locũ dei¬
cti eeñt quorũ ignauia fedius inde ꝗͣ uenissent abituri Illis non ducem

Expanded text:
sules profecti ad Pontium in conloquium, cum de foedere uictor agitaret, negarunt iniussu populi foedus fieri posse nec sine fetialibus caerimoniaque alia sollemni. itaque non, ut uolgo credunt Claudiusque etiam scribit, foedere pax Caudina sed per sponsionem facta est. quid enim aut sponsoribus in foedere opus esset aut obsidibus, ubi precatione res transigitur, per quem populum fiat quo minus legibus dictis stetur, ut eum ita Iuppiter feriat quemadmodum a fetialibus porcus feriatur? spoponderunt consules, legati, quaestores, tribuni militum, nominaque omnium qui spoponderunt exstant, ubi, si ex fofoederis dilationem obsides etiam sescenti equites imperati, qui capite luerent, si pacto non staretur. tempus inde statutum tradendis obsidibus exercituque inermi mittendo. redintegrauit luctum in castris consulum aduentus, ut uix ab iis abstinerent manus, quorum temeritate in eum locum deducti essent, quorum ignauia foedius inde quam uenissent abituri: illis non ducem
Abbreviated transcription (Latin):
iuit anno post reges exactos a consulib postea ad dictatões quia maius imi
erat solleni claui figendi translatum. Int̾misso deinde more digna a perse
nde ac non soluẽde religionis gr̃a creatus ẽẽt: bellum hernicum affect
delecta a cerbo iuuentutem agitauit tandemq om̃ib ineum tribunum
plebis cohortis seu ui seu uerecũdia iuctus dcãtara abiit.

Expanded text:
cauit anno post reges exactos; a consulibus postea ad dictatores, quia maius imperium cauit anno post reges exactos; a consulibus postea ad dictatores, quia maius imperium erat, sollemne claui figendi translatum est. intermisso deinde more digna etiam per serendae ac non soluendae religionis gratia creatus esset, bellum Hernicum adfectans dilectu acerbo iuuentutem agitauit; tandemque omnibus in eum tribunis plebis coortis seu ui seu uerecundia uictus dictatura abiit.
Abbreviated transcription (Latin):
Itaq c Genutio lucio emilio mamerto secũdo cõsulib
cum piaculorũ magis conquisitio aios ꝗ̃ corpora morbi afficerent repetitũ
seniorum memoria dicit᷑ pestilentiã quondam clauo abdictatore fixo si¬
datam. in eaq religione adductus senatus. dictatorẽ claui figendi causa
dici uissit. dictus ł manlius impiosus ł pinariũ magrum equitũ dixit. Lex
usta est p̾scis lr̃is u̾bisq scͥpta ut qui p̃tor maxius sit idib septembs cla
pangat. fixus fuit dextro lateri edis iouis optimi maximi eaq ꝑte minue
teplum ẽ. cũ clauum quia rare pea tpr̃a littere erant notam numeri an¬
norũ fuisse ferũt eo quia minerue tẽplo dicatam legem. quia numerus
minerna inuentus sit. Uolscinis quoq clauos indices numeri annorin
fixos in templo noritie etrusce dee comparere diliges taliũ monim̃toꝵ audtor
cintius affirmat. Mhoratius consul exlege templũ iouis optimi maximi dedi¬

Expanded text:
itaque Cn. Genucio L. Aemilio Mamerco iterum consulibus, cum piaculorum magis conquisitio animos quam corpora morbi adficerent, repetitum ex seniorum memoria dicitur pestilentiam quondam clauo ab dictatore fixo sedatam. ea religione adductus senatus dictatorem claui figendi causa dici iussit; dictus L. Manlius Imperiosus L. Pinarium magistrum equiusta est, priscis litteris uerbisque scripta, ut qui praetor maximus sit idibus Septembribus clauum pangat; fixa fuit dextro lateri aedis Iouis optimi maximi, ex qua parte Mineruae templum est. eum clauum, quia rarae per ea tempora litterae erant, notam numeri annorum fuisse ferunt eoque Mineruae templo dicatam legem quia numerus Mineruae inuentum sit.—Uolsiniis quoque clauos indices numeri annorum fixos in templo Nortiae, Etruscae deae, comparere diligens talium monumentorum auctor Cincius adfirmat.— M. Horatius consul †ex lege templum† Iouis optimi maximi dedi
Abbreviated transcription (Latin):
Sed cure fuit consulibus & senioribus priim
ut imꝑium sua ñã uehemens mansueto ꝑmitteretur ingenio. Marcum ualeruã
lictatorem uolesi filium creant. plebs & si adu̾sus se creatum dictatorẽ uid
tamen cum prouocationem fratris lege heret nihil exea familia triste nec su¬
pbum timebat edictum de inde adictatore propositum confirmauit aiõs ẜuilii
fere consulis edicto conueniens. sed & hoĩ & põti melius rati credi omisso cer¬
tamine nomina dedere. ꝗͣtus nunꝗ̃ ex̾citus legiones decem effecte terne inde
date consulibus quattuor dictator usus

Expanded text:
sed curae fuit consulibus et senioribus patrum, ut imperium sua ui uehemens mansueto permitteretur ingenio: M'. Ualerium dictatorem Uolesi filium creant. plebes etsi aduersus se creatum dictatorem uidebat, tamen cum prouocationem fratris lege haberet, nihil ex ea familia triste nec superbum timebat; edictum deinde a dictatore propositum confirmauit animos, Seruili fere consulis edicto conueniens; sed et homini et potestati melius rati credi, omisso certamine nomina dedere. quantus nunquam ante exercitus, legiones decem effectae; ternae inde datae consulibus, quattuor dictator usus
Abbreviated transcription (Latin):
Ubi cum omnẽ
culpam incollegam inclinaret arciri uirginium ex castris interea p̃eẽ legatos
cuit. acta deinde insenatu res est. certatumq inter collegas maledictis pa
rei publice multi. huic atq illi: ut quosq studium pͥuatim aut gratia occupa-¬
uerat. ad sunt pͥmores prũm siue culpa siue infelicitate imꝑatorum tamigno¬
mimosa clades accepta eẽt censuere non expectandum iustum tp̃us comitioꝵ
sed extemplo nouos tribunos militum creandos eẽ qui kl̃ octobris magrãtum
acciperent. In quam sententiam cum pedibus iretur ceteri tribuni militum
nihil contra dice̾. at enim uero Serius uirginiusq ꝑꝑ quos penite̾ magratuũ
eius anni senatum appebat pͥmo deprecari ignominia. deinde intercedere
iatus consultum negare se ante idus decembris sollemne in eundis magis¬
tibus diem honore habituros ẽẽ. Inter hec tribuni plebis cum in concordia
hominum secundisq reb auitatis inuiti silentium tenuissent. feroces repente

Expanded text:
ubi cum omnem culpam in collegam inclinaret, acciri Uerginium ex castris, interea praeesse legatos placuit. acta deinde in senatu res est certatumque inter collegas maledictis. pauci rei publicae, <plerique> huic atque illi ut quosque studium priuatim aut gratia occupauerat adsunt. primores patrum siue culpa siue infelicitate imperatorum tam ignoniosa clades accepta esset censuere non exspectandum iustum tempus comitiorum, sed extemplo nouos tribunos militum creandos esse, qui kalendis Octobribus magistratum occiperent. in quam sententiam cum pedibus iretur, ceteri tribuni militum nihil contradicere; at enimuero Sergius Uerginiusque, propter quos paenitere magistratuum eius anni senatum apparebat, primo deprecari ignominiam, deinde intercedere senatus consulto, negare se ante idus Decembres, sollemnem ineundis magistratibus diem, honore abituros esse. inter haec tribuni plebis, cum in concordia hominum secundisque rebus ciuitatis inuiti silentium tenuissent, feroces repente
Abbreviated transcription (Latin):
absente agere: uetuerim ne signa cum hostib conferre: quo tu meo im
pio spreto in certis auspitiis turbatis religionib ad u̾sus morem milit a
disciplinamq maiorũ & numen deorum ausus es cum hoste confligere:
Ad hec interrogatus es rñdeas extra ea caue uocem ne mittas accede lictor
capitis sui ac iudicem ẽe̾ modo uitam sibi eripi citius ꝗͣ gloriã rerũ gesta¬
m posse uociferaret᷑ purgaretq se inuicem atq ultro accusaret. Proce

Expanded text:
absente agere, uetuerimne signa cum hostibus conferre? quo tu imperio absente agere, uetuerimne signa cum hostibus conferre? quo tu imperio meo spreto, incertis auspiciis, turbatis religionibus, aduersus morem militarem disciplinamque maiorum et numen deorum ausus es cum hoste confligere. ad haec quae interrogatus es responde; at extra ea caue uocem mittas. accede, lictorcapitis sui ac iudicem esse, modo uitam sibi eripi citius quam gloriam rerum gestarum posse uociferaretur purgaretque se in uicem atque ultro accusaret, tunc
Abbreviated transcription (Latin):
haud
lto post ctictator aduenit classicoq ex templo ad contionem aduocar
Tum silentio fc̃o p̃co quintum fabium magrũm equitum citauit. ꝗ simul
nferiori loco ad tribunal accessit. Tum dictator quero ĩquit de te ꝗni
fabii. cam sũmum imꝑium dictatoris sit pareantq ei consules regia põtas
p̃tores. hisdem auspitiis ꝗbus consules creati sunt equum censeas nec ne
magistrum equitum dicto audientem e̾e̾: Itemq illud interrogo cum me
incertis auspitiis profectum abclomo scirem utrum mͥ turbatus religionib
pu ͭ ͣ indiscrimen comittẽda fuerat an auspitia repetenda nequid dub
diis agerem. Simul illud que dictatori religio impedimẽto adrem gerẽdã
fu̾it num ea magr̃ equitum solutus ac liber potũit ẽe̾. Sed quid ego hec
t̾rogo cum si ego tacitus abiissem tñ tibi aduoluntatis in terp̃tationer
mee. dirigenda tua snia fu̾it: quin tu rñdes uetuerim ne te quicꝗͣ me

Expanded text:
haud multo post dictator aduenit classicoque extemplo ad contionem aduocauit. tum silentio facto praeco Q. Fabium magistrum equitum citauit; qui simul ex inferiore loco ad tribunal accessit, tum dictator 'quaero' inquit 'de te, Q. Fabi , cum summum imperium dictatoris sit pareantque ei consules, regia potestas, praetores, iisdem auspiciis quibus consules creati, aequum censeas necne magistrum equitum dicto audientem esse; itemque illud interrogo, cum me incertis auspiciis profectum ab domo scirem, utrum mihi turbatis religionibus res publica in discrimen committenda fuerit an auspicia repetenda ne quid dubiis dis agerem; simul illud, quae dictatori religio impedimento ad rem gerendam fuerit, num ea magister equitum solutus ac liber potuerit esse. sed quid ego haec interrogo, cum, si ego tacitus abissem, tamen tibi ad uoluntatis interpretationem meae dirigenda tua sententia fuerit? quin tu respondes uetuerimne te quicquam rei me
Abbreviated transcription (Latin):
quinto seruilio consulib & abseditione & abello quietis rebus ne qñ ametu
& ꝑiculis uacarent. pestilentia ingens orta. Censorem edilem currulem tertio¬
bunũ pł. mortuos ferunt: proportione & exmultitudine multa alia fune
fuisse. M aximeq eam pestilentiam insignem mors quã nemo sic maturã tam
aterbam fleuit M. furii fecit. Fu̾it enim uir uere unicus in omni fortũa pnceps
te belloq pͥusꝗ̃ exulatum iret. clarior in exilio uel de siderio ciuitatis: qr
capta absentis implorauit opem uel felicitate. qua restitutus in priam secum
nte głie fuit: digmisq hĩtus quẽ secũdum a romulo cõditorẽ urb̃ romane
rent.

Expanded text:
Q. Seruilio consulibus et ab seditione et a bello quietis rebus, ne quando ericulis uacarent, pestilentia ingens orta. censorem, aedilem curulem, tres tribunos plebis mortuos ferunt, pro portione et ex multitudine alia multa funera fuisse; maximeque eam pestilentiam insignem mors quam matura tam acerba M. Furi fecit. fuit enim uere uir unicus in omni fortuna, princeps pace belloque priusquam exsulatum iret, clarior in exsilio, uel desiderio ciuitatis quae capta absentis implorauit opem uel felicitate qua restitutus in patriam secum tantae gloriae fuit dignusque habitus quem secundum a Romulo conditorem urbis Romanae ferrent.
Abbreviated transcription (Latin):
M fabio ambusto Lualerio potito tribunis militum. consulari pot̾ate ueiens
bellum motũ obsupbum rñsum ueientis. qui senatus legatis repetentib res in¬
Id prẽs egre passi decreuere ut tribum militum debello indicendo ueientib
pͥmo quoq die ad ppłm ferrent. Quod ubi pͥmo promulgatum ẽ fremere iuuẽtꝰ
ondum debellatum cum uolscis ẽẽ duo modo presidiã octidione occisa cũ
tulo retineri: nullum annum ẽẽ quo non atie dimicet᷑ & tamꝙ̃ peniteat la¬
boris nouum bellum cum funtimo ppło & potentissimo parari qui omnẽ etru¬
riam sit concitaturus. Hec sua sponte agitata in suo tribani plẽb accendunt
maximum bellum pr̃ib cum plebe ẽe̾ dictitant. eam de industria uexandam
alitia tracidandamq hostibus obici: eam procul urbe brĩ atq ablegari
domi otium memor libertatis coloniarum q aut agri publici aut suffragii
libere ferendi consilia agitet prensantes ueteranoi stipendia cuiusq & uulnẽa¬

Expanded text:
 Fabio Ambusto L. Ualerio Potito tribunis militum consulari potestate, Ueiens bellum motum ob superbum responsum Ueientis senatussponderi iussit. id patres aegre passi decrevere ut tribuni militum de bello indicendo Veientibus primo quoque die ad populum ferrent. quod ubi primo promulgatum est, fremere iuventus nondum debellatum cum Volscis esse; modo duo praesidia occidione occisa, cetera cum periculo retineri; nullum annum esse quo non acie dimicetur; et tamquam paeniteat laboris, novum bellum cum finitimo populo et potentissimo parari qui omnem Etruriam sit concitaturus. haec sua sponte agitata insuper tribuni plebis accendunt. maximum bellum patribus cum plebe esse dictitant; eam de industria vexandam militia trucidandamque hostibus obici; eam earn procul urbe haberi atque ablegari, ne domi per otium memor libertatis coloniarumque aut agri publici public aut suffragii libere ferendi consilia agitet. prensantesque veteranos stipendia cuiusque et volnera a
Abbreviated transcription (Latin):
In faliscos
eodem noxios crimĩe uis belli conu̾sa est sed hostes nusꝙͣ iuenti. cum ppła¬
ne ꝑagrati fines eẽnt. ab oppugnatione urbium temꝑatum. legionil¬
q romam redictis reliquũ annum muris turribusq refitiendis cõsuptũ
& edes apolinis dedicata ẽ¬

Expanded text:
in Faliscos eodem noxios crimine uis belli conuersa est; sed hostes nusquam inuenti. cum populatione peragrati fines essent, ab oppugnatione urbium temperatum; legionibusque Romam reductis reliquum anni muris turribusque reficiendis consumptum et aedis Apollinis dedicata e
Abbreviated transcription (Latin):
hos ubi nocturnos
uisus interse consules contulerunt placuit au̾tende causa deum ire ui¬
mas cedi simul ut si extis eadem que somno uisa fuerant portendei
alterutrum consulum ifata impleret. Ubi rñsa aruspicum insidenti iam
aĩo tacite religioni congruerant. Tum ad hibitis legatis tribunisq & im¬
perii deum propalam expositis ne mors uoluntaria consulum excitum
matiem tereret. comꝑant interse ut ab utraq ꝑte cedere romanus ex̾citus
repisset. Inde se consul deuoueret ꝓppło roͦ. Quintibusq agitatum et
inconsilio ẽ ut si qñ unꝗͣ seuero ullum imꝑĩo bellum ad niistratũ ee̾t
tunc uti disciplina militaris ad p̾scos reduceret᷑ mores. Curam acuiebat
ꝥ ad u̾sus Latinos bellandum erat. lingua morib armorum gn̾e inst
ante ominia militarib congruentes milites militib centurionib cẽturiones
tribuni tribunis. compares collegeq. hissdem presidiis sepe hisdem manipuł
ꝑmixti fuerant.

Expanded text:
hos ubi nocturnos uisus inter se consules contulerunt, placuit auerruncandae deum irae uictimas caedi; simul ut, si extis eadem quae somnio uisa fuerant portenderentur, alter uter consulum fata impleret. ubi responsa haruspicum insidenti iam animo tacitae religioni congruerunt, tum adhibitis legatis tribunisque et imperiis deum propalam expositis, ne mors uoluntaria consulis exercitum in acie terreret, comparant inter se ut, ab utra parte cedere Romanus exercitus coepisset, inde se consul deuoueret pro populo Romano Quiritibusque. agitatum etiam in consilio est ut, si quando unquam seuero ullum imperio bellum administratum esset, tunc uti disciplina militaris ad priscos redigeretur mores. curam acuebat quod aduersus Latinos bellandum erat, lingua, moribus, armorum genere, institutis ante omnia militaribus congruentes: milites militibus, centurionibus centuriones, tribuni tribunis compares collegaeque iisdem <in> praesidiis, saepe iisdem manipulis permixti fuerant.
Abbreviated transcription (Latin):
rei noue atq indignitate homines prose quisq scelus regium ac uu
queruntur. Mouet tum patres mestitia. tum brutus castigatorꝰ lacrimarũ
ac in hertium querelarum auctorq ꝙ uiros romanos deceret arma capien
du̾sus hostilia ausos. ferocissimus quisq uiuenum cum armis uolunta¬
rus adest sequitur & cetera iuuentus. Inde pari presidio relicto collatie
portas custodibusq datis ne quis eum motum regibus nuntiaret cȩi
armati duce bruto romam profecti: ubi eo uentum ẽ quatumq incedit ar-¬
mata multitudo pauorem ac tumultum facit. Rursus ubi anteire pͥmoe̾s
itatis uident quicquid sit haud temere ee̾ rentur. Nec minorem moti¬
animorum rome tam atrox res q̃ collatie fecerat. ergo exomnibus locis urb̃¬
inforum curritur: quo simul uentum est: preco ad tribunin
tum magistratu forte brutus erat populum aduocauit¬

Expanded text:
rei nouae atque indignitate homines. pro se quisque scelus regium ac uim queruntur. mouet cum patris maestitia, tum Brutus castigator lacrimarum atque inertium querellarum auctorque quod uiros, quod Romanos deceret, arma capiendi aduersus hostilia ausos. ferocissimus quisque iuuenum cum armis uoluntarius adest; sequitur et cetera iuuentus. inde patre praeside relicto Collatiae ad portas custodibusque datis ne quis eum motum regibus nuntiaret, ceteri armati duce Bruto Romam profecti. ubi eo uentum est, quacumque incedit armata multitudo, pauorem ac tumultum facit; rursus ubi anteire primores ciuitatis uident, quidquid sit haud temere esse rentur. nec minorem motanimorum Romae tam atrox res facit quam Collatiae fecerat; ergo ex omnibus locis urbiin forum curritur. quo simul uentum est, praeco ad tribunum celerum, in quo tum magistratu forte Brutus erat, populum aduocauit
Abbreviated transcription (Latin):
Haec ferme romulo
regnante domi militieq gesta: quorum nihil ab sonum fidei diuine origi
ondende urbis consilium. non bello ac pace firmande. Ab illo enim pi
uiribus datis. tantum ualuit ut inquadraginta deinde annos. tutam pacẽ
haberet. multitudini tumꝰ gratior fuit ꝗ̃ patribus longe ante alios acceptis

Expanded text:
haec ferme Romulo regnante domi militiaeque gesta, quorum nihil absonum fidei diuinae origincondendae urbis consilium, non bello ac pace firmandae. ab illo enim profecto uiribus datis tantum ualuit ut in quadraginta deinde annos tutam pacem haberet. multitudini tamen gratior fuit quam patribus, longe ante alios acceptis
Abbreviated transcription (Latin):
Papirius nuncio irisso
emplo contionem habuit multa deuniu̾so gn̾e belli multa depñti hos¬
um apparatu uana magis spe ꝗͣ efficaci ad euentum diseruit. Non enim
cristas uulnera facere. & ꝑpicta atq aurata scrita transire romanũ pilũ
andore tunicarum fulgentem atiem ubi res ferro geratur cruentar
auream olim atq argenteam samnitium atiem aparente suo occipione oc¬
cisam spoliaq ea honestiora uictori hosti ꝗͣ ipsis arma fuisse. Qatum hoc
forsan nomini familieq sue ut adu̾sus maximos conatus sarntiũ oppo¬
nerentur duces spoliaq referrent que insignia publicis etiam locis deco¬
andis ee̾nt. deos ĩmortales ad esse propter totiens petita feddera: to
rupta tum si qua coniectura mentis diuine sit nulli unꝙͣ excitui fuisse
infestiores ꝗͣ qui nefando sacro mixta hominũ pecudumq tede respersus
cipiti deum ire deuotus. hinc federum cum romanis ictorum tectes

Expanded text:
Papirius nuntio misso extemplo contionem habuit; multa de uniuerso genere belli, multa de praesenti hostium apparatu, uana magis specie quam efficaci ad euentum, disseruit: non enim cristas uolnera facere; et per picta atque aurata scuta transire Romanum pilum et candore tunicarum fulgentem aciem ubi res ferro geratur cruentari. auream olim atque argenteam Samnitium aciem a parente suo occidione occisam spoliaque ea honestiora uictori hosti quam ipsis arma fuisse. datum hoc forsan nomini familiaeque suae ut aduersus maximos conatus Samnitium opponerentur duces spoliaque ea referrent quae insignia publicis etiam locis decorandis essent deos immortales adesse propter totiens petita foedera, totiens rupta; tum si qua coniectura mentis diuinae sit, nulli unquam exercitui fuisse infestiores quam qui nefando sacro mixta hominum pecudumque caede respersus, ancipiti deum irae deuotus, hinc foederum cum Romanis ictorum testes deos,
Abbreviated transcription (Latin):
suscepit. Me albani geñdo bello ducem treauere. Illud te tulle monitum ue-¬
lim etrasca res ꝗͣta circa nos teq maxime sit quo proprior es uolsis. hoc ma¬
gis scis. multum illi terra mari plurimum pollent. Memor esto iam᷑ signũ
dabis. has duas aties spectaculo fore ut fessos confectosq simul uictorem
uictum agrediantur. Itaq si dii nos amant non contenti libertate cer
indubiam imꝑii seruitiiq aleani imus ineamus aliquam uiã qua utri utris
imperent sine magna clade sine multo sanguine utriusq ppłi decerni pos-¬
sit.

Expanded text:
suscepit: me Albani gerendo bello ducem creauere. illud te, Tulle, monitum uelim: Etrusca res quanta circa nos teque maxime sit, quo propior es Uolscis hoc magis scis. multum illi terra, plurimum mari pollent. memor esto, iam cum signum pugnae dabis, has duas acies spectaculo fore ut fessos confectosque simul uictorem ac uictum adgrediantur. itaque si nos di amant, quoniam non contenti libertate certa in dubiam imperii seruitiique aleam imus, ineamus aliquam uiam qua utri utris imperent sine magna clade, sine multo sanguine utriusque populi decerni possit.
Abbreviated transcription (Latin):
me ego aram inquit pudicitie plebeie dedico: uosq hortor ut qđ cer¬
men uirtutis uiros pares in hac ciuitate tenet hoc pudicitie inter matro¬
nas sit. detis oꝑam ut hec ara ꝗͣ illa si quid põt santius & acastioribus
oli dicatꝰ Eodem ferme ritu &x hec ara quo illa antiquior cultu est. u
nulla nisi spectate pudicitie matrona & que uni uiro nupta fuisset uis
sacrificandi hrẽt uulgata deinde religio apolutis nec matronis solum sed
omnis ordinis feminis postremo in coluuione uenit

Expanded text:
'hanc ego aram' inquit 'Pudicitiae Plebeiae dedico; uosque hortor ut, quod cer'hanc ego aram' inquit 'Pudicitiae Plebeiae dedico; uosque hortor ut, quod certamen uirtutis uiros in hac ciuitate tenet, hoc pudicitiae inter matronas sit detisque operam ut haec ara quam illa, si quid potest, sanctius et a castioribus coli dicatur.' eodem ferme ritu et haec ara quo illa antiquior culta est, ut nulla nisi spectatae pudicitiae matrona et quae uni uiro nupta fuisset ius sacrificandi haberet; uolgata dein religio a pollutis, nec matronis solum sed omnis ordinis feminis, postremo in obliuionem uenit
Abbreviated transcription (Latin):
Eo anno prodigia multa fuerunt quorũ
adutendorum causa supplicationes in biduumꝰ senatus decreuit publice
inum ac tus biduum supplicatum ire frequentes uiri femineq. Insigi
supplicationem fecit certamen in sacello pudicitie pritie. quod in foro boiaro
est ad edem rotundam herculis inter matronas ortum. Uirginiam auli
liam patritiam plebeio nuptam ł uolumnio consuli in atrone qđ e
enupsisset sacris arguerant breuis alt̾catio inde exiracundia muliebri in
contemptionem animorum exarsit. cum se uirginia & patritiam a pu¬
lacam ĩ patritie pudicitie templum ingressam uni nuptam ad quem e
deducta sit nec se uiri honorumue euis ac rerum gestarum penite̾ uero
gloriaretur. ftõ de inde egregio magnifica u̾ba ad auxit inuico longo
ubi hitabat exꝑte edium qđ satis eẽt loci medioeri sacello exclusit arãq
ibi posuit. Et cõuocatis plebeis matrimoniis conquesta inuiria patritiarum

Expanded text:
eo anno prodigia multa fuerunt, quorum auerruncandorum causa supplicationes in biduum senatus decreuit; publice uinum ac tus praebitum; supplicatum iere frequentes uiri feminaeque. insignem supplicationem fecit certamen in sacello Pudicitiae Patriciae, quae in foro bouario est ad aedem rotundam Herculis, inter matronas ortum. Uerginiam Auli filiam, patriciam plebeio nuptam, L. Uolumnio consuli, matronae quod e patribus enupsisset sacris arcuerant. breuis altercatio inde ex iracundia muliebri in contentionem animorum exarsit, cum se Uerginia et patriciam et pudicam in Patriciae Pudicitiae templum ingressam, ut uni nuptam ad quem uirgo deducta sit, nec se uiri honorumue eius ac rerum gestarum paenitere <ex> uero gloriaretur. facto deinde egregio magnifica uerba adauxit. in uico Longo ubi habitabat, ex parte aedium quod satis esset loci modico sacello exclusit aramque ibi posuit et conuocatis plebeiis matronis conquesta iniuriam patriciarum,
Abbreviated transcription (Latin):
Egregie dictature tristem memoriam fatiunt ꝗ
filium a postumio ꝙ occasione bene pugnandi captus iniussu dissesserit pre¬
lio uictorem securi ꝑcussum tradunt nec libet credere. & licet inuariis
nionibus atq argumento ẽ ꝙ imꝑia maliana non postumana appellata sint
quoniã qui prior auctor tam seui exempli foret occupaturoͥs insignem tumultũ
udelitatis fu̾it. impioso quoq malio cognomẽ inditum. Postumius nulla ti
nota est insignitus. Gti. Iuluis consul edem apollinis absente collega sine sorte
dedicauit. egra ea passus quintuis cum dimisso ex̾citu urbem rediisset ne¬
quicq̃ insenatu est conquestus.

Expanded text:
egregiae dictaturae tristem memoriam faciunt, qui filium ab A. Postumio , quod occasione bene pugnandi captus iniussu decesserit praesidio, uictorem securi percussum tradunt. nec libet credere, et licet in uariis opinionibus; et argumento est quod imperia Manliana, non Postumiana appellata sunt, cum qui prior auctor tam saeui exempli foret, occupaturus insignem titulum crudelitatis fuerit. Imperioso quoque Manlio cognomen inditum; Postumius nulla nota est insignitus. Cn . Julius consul aedem Apollinis absente collega sine sorte dedicavit. aegre id passus Quinctius cum dimisso exercitu in urbem redisset, nequiquam in senatu est conquestus.
Abbreviated transcription (Latin):
Uaria fortuna belli atroci. discordia
domi foricisq annum exactum insignem conitia tribunitia effitiunt. res ma-¬
or uictoria suscepti certaminis ꝗ̃ usu plus enim dignitatis comitiis ipsi
tractum ẽ patrib & consilio submouendo ꝗ̃ uirium aut plebi additum ẽ aut
demptum patribus.¬

Expanded text:
uaria fortuna belli, atroci discordia domi forique annum exactum insignem maxime comitia tributa efficiunt, res maior uictoria suscepti certaminis quam usu. plus enim dignitatis comitiis ipsis detractum est patres ex concilio submouendo, quam uirium aut plebi additum est aut demptum patribus.
Abbreviated transcription (Latin):
pedissent occidione occisi hostes. signa unum extriginta capta atq inde ad
castra postumi perrectum. Ibi duo uictores ex̾citus ꝑcassum iam fame hostẽ
d horti fundunt fugantq signa militaria sex & uiginti capta & imꝑ
s annitium statius cellius multiq alii mortales & castra utraq capta. Et bo¬
uianum ubi postero die cepta oppugnari breui capitur magnaq gloria rerũ
gestarum consules triumpharunt. Municium consulem cum uuluere graui
relatum in castra mortuum quidam auctores sunt. & Mfuliuum in locum
us consulem suffectum & ab eo cum ad ex̾citum munitii missus eeͬt be¬
anum captum.¬

Expanded text:
praepedissent, occidione occisi hostes, signa unum et uiginti capta, atque inde ad praepedissent, occidione occisi hostes, signa unum et uiginti capta, atque inde ad castra Postumi perrectum. ibi duo uictores exercitus perculsum iam fama hostem adorti fundunt fugantque; signa militaria sex et uiginti capta et imperator Samnitium Statius Gellius multique alii mortales et castra utraque capta. et Bouianum urbs postero die coepta oppugnari breui capitur magnaque gloria rerum gestarum consules triumpharunt. Minucium consulem, cum uolnere graui relatum in castra, mortuum quidam auctores sunt, et M. Fuluium in locum eius consulem suffectum et ab eo, cum ad exercitum Minuci missus esset, Bouianum captum.
Abbreviated transcription (Latin):
Eodem anno in cam¬
pum stellatem agri campani sanmitium incursiones facte. Itaq ambo con¬
ules insannium missi cum duisas regiones tiffurmum postumius be¬
num munitius petissent cum postumio pͥus ductu ad tiffinim pugnant
alii baud dubie sannites uictos ac xxx. milia hominiĩ capta tradunt¬
alii marte equo discessum. & postumium metum simulantem noctarno itinẽ
clam in montes copias abduxisse. hostes secutos duo milia inde locis mimitis
& ipsos consedisse. Consul ut statiua tuta copiosaq & ita erant petisse uide¬
ir. Postq & munimentis castra firmauit & omni apparatu rerum utili
instruxit. relicto firmo presidio deuigilia tertia q̃ duci ꝓxime põt expedi¬
tas legiones ad collegam & ipsum adusus alios sedentem ducit. Ibi auctoẽ
postamio munitius cum hostibus signa confert. Et cum anceps p̃lium ĩ mul¬
tum diei processisset: tum postumius integris legionibus defensam iam atiẽ
ostium improuiso inuadit. Itaq cum lassitudo ac uulnera fugam qͦ

Expanded text:
eodem anno in campum Stellatem agri Campani Samnitium incursiones factae. itaque ambo consules in Samnium missi cum diuersas regiones, Tifernum Postumius, Bouianum Minucius petisset, Postumi prius ductu ad Tifernum pugnatum. alii haud dubie Samnites uictos ac uiginti milia hominum capta tradunalii Marte aequo discessum et Postumium metum simulantem nocturno itinere clam in montes copias abduxisse, hostes secutos duo milia inde locis munitis et ipsos consedisse. consul ut statiua tuta copiosaque—et ita erant—petisse uideretur, postquam et munimentis castra firmauit et omni apparatu rerum utilium instruxit, relicto firmo praesidio de uigilia tertia, qua duci proxime potest, expeditas legiones ad collegam, et ipsum aduersus alios sedentem, ducit. ibi auctore Postumio Minucius cum hostibus signa confert; et cum anceps proelium in multum diei processisset, tum Postumius integris legionibus defessam iam aciem hostium improuiso inuadit. itaque cum lassitudo ac uolnera fugam quoque
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ. Creati consules l postumius T mimitius hos consules piso & fabio & p
etio suggerit biennio exempto quo claudium uoluminiumq & Corr
cum martio consules factos tradidimus memorie ne fugerit mannalibus
erendis an consulto binos consules falsos ratus transcenderit incertum ẽ¬

Expanded text:
esse. creati consules L. Postumius Ti. Minucius . hos consules Piso Q. Fabio et P. esse. creati consules L. Postumius Ti. Minucius . hos consules Piso Q. Fabio et P. Decio suggerit biennio exempto, quo Claudium Uolumniumque et Cornelium cum Marcio consules factos tradidimus. memoriane fugerit in annalibus digerendis an consulto binos consules, falsos ratus, transcenderit, incertum e
Abbreviated transcription (Latin):
insannio relictus martius de hernicis triumphans iurbem rediit
statuaq equestris inforo decreta est que ante templum castoris posita est
Hernicorum tribus ppłis aletrinati uerulani. ferentinati: quia nihil malue¬
runt ꝗͣ ciuitatem sue leges reddite. connubiumq int̾ ipõs qđ aliꝗͣ diu soli
hernicorum habuerunt ꝑmissum. Anagninis queq arma romanis intulerãt
ciuitas sine suffragii legione data. concilia connubia adempta & magrãtib
preterꝗ̃ sacrorum caratione interdictum. Eodem anno edes salutis a Caio¬
uimo bubulco censore locata est quam consul bello sannitiũ uouerat.
Ab eodem collegaq euis. M Ualerio maximo uie ꝑagros publica impensa ftẽ
Et cum carthaginensibus eodem anno fedus tertio renouatum. legatisq eoꝵ
qui ad id uenerant comit̾ munera missa. Dictatorem idem annuis huit
cornelium scipionẽ cum magr̃o equitum ꝑ detio mure. ab hiis ꝓꝑ qr
creati erant comitia consularia hita quia neuter consul potuerat bello ab¬

Expanded text:
in Samnio relictus: Marcius de Hernicis triumphans in urbem rediit statuaque equestris in foro decreta est, quae ante templum Castoris posita est. Hernicorum tribus populis, Aletrinati Uerulano Ferentinati, quia maluerunt quam ciuitatem, suae leges redditae conubiumque inter ipsos, quod aliquamdiu soli Hernicorum habuerunt, permissum. Anagninis quique arma Romanis intulerant ciuitas sine suffragii latione data: concilia conubiaque adempta et magistratibus praeter quam sacrorum curatione interdictum. eodem anno aedes Salutis a C. Iunio Bubulco censore locata est, quam consul bello Samnitium uouerat. ab eodem collegaque eius M. Ualerio Maximo uiae per agros publica impensa factae. et cum Carthaginiensibus eodem anno foedus tertio renouatum legatisque eorum, qui ad id uenerant, comiter munera missa. dictatorem idem annus habuit P. Cornelium Scipionem cum magistro equitum P. Decio Mure . ab his, propter quae creati erant, comitia consularia habita, quia neuter consulum potuerat bello ab
Abbreviated transcription (Latin):
anceps certamen. dictator legionibus fugatis instat & ad castra cõpulsos
edit. fidenatum plurimi locorum notitia effugere in montes Cossus tib
cum equitatu transuectus ex agro ueientano ingentem detulit predam ad ur¬
bem Interprelium & ad castra pugnatum ẽ adu̾sus ꝑtem copiarum ab Tolunia
it ante dictum ẽ: ad castra miissam. Fabius iubilanus corona primum de
dit. intentos deinde hostes inuallum egressus dextra principali cum triariis
repente inuadit quo pauore iniecto cedes minor quia pautiores erant: fuga
non minus trepida ꝗͣ matie fuit.

Expanded text:
anceps certamen. dictator legionibus fugatis instat et ad castra compulsos anceps certamen. dictator legionibus fugatis instat et ad castra compulsos caedit. Fidenatium plurimi locorum notitia effugere in montes. Cossus Tiberim cum equitatu transuectus ex agro Ueientano ingentem detulit praedam ad urbem. inter proelium et ad castra Romana pugnatum est aduersus partem copiarum ab Tolumnio, ut ante dictum est, ad castra missam. Fabius Uibulanus corona primum uallum defendit; intentos deinde hostes in uallum, egressus dextra principali cum triariis, repente inuadit. quo pauore iniecto caedes minor, quia pauciores erant, fuga non minus trepida quam in acie fuit.
Abbreviated transcription (Latin):
.Equitum
longe fortissimus ip̃e rex abomni ꝑte effuse sequentibus obequitans romanis
trahebat certamen. Erat tum inter equites tribunus militum A Cornel
Cossus eximia pulchritudine corporis animo ac uiribus par memorq gn̾is
quod acceptum amplissimum mauis auctiusq reliquit posti̾s. Is cum ad
tum Tolunii quatũq se intendisset trepidantes romanas uidet turmas. in¬
signemq cum regio hitu uolitantem tota cognouisset atie. huccine ẽ inquit
timam si modo sancti quicꝗͣ int̾ris esse dii uolunt. Legatorum manibus da¬
bo. Calcaribus equo subditis infesta cuspide inunum fertur hostem quem
tum ictum equo deiecisset confestim & ip̃e hasta inixus se inpedes exte
Assurgentem ibi regem umbone resupinat repetitoq sepius cuspide ad t̾ram
fixitꝰ. Tum exangui detracta spolia caputq abscisum uictor spiculo gerens
errore cesi regis hostes fudit. Ita equitum qͦ fusa aties. quȩ una feci

Expanded text:
equitumque longe fortissimus ipse rex ab omni parte effuse sequentibus obequitans Romanis trahebat certamen. erat tum inter equites tribunus militum A. Cornelius Cossus , eximia pulchritudine corporis, animo ac uiribus par memorque generis, quod amplissimum acceptum maius auctiusque reliquit posteris. is cum ad impetum Tolumni, quacumque se intendisset, trepidantes Romanas uideret turmas insignemque eum regio habitu uolitantem tota acie cognosset, 'hicine est' inquit, uictimam, si modo sancti quicquam in terris esse di uolunt, legatorum manibus dabo'. calcaribus subditis infesta cuspide in unum fertur hostem; quem cum ictum equo deiecisset, confestim et ipse hasta innixus se in pedes excepit. adsurgentem ibi regem umbone resupinat, repetitumque saepius cuspide ad terram adfixit. tum exsangui detracta spolia caputque abscisum uictor spiculo gerens terrore caesi regis hostes fundit. ita equitum quoque fusa acies, quae una fecerat
Abbreviated transcription (Latin):
n̾cipum inpplis accepere nequa inter colloquia insigni nota hesi¬
tes degrehendi possent iere pastorali hitu agrestib telis falcibus gesis
binis armati. Sed neq comertium lingue nec uestis armorum ue hĩtus¬
ic eos texit ꝗ̃ ꝙ abhorrebat a fide quẽꝗͣ externum cuminios saltus
tracturum usq ad camertes umbros penetrasse dicuntur. ubi qui ee̾nt
fateri romanum ausum introductumq insenatum consulis u̾bis egisse
de sotietate amicitiaq atq inde comi hospitio acceptum nuntiare romais
uisstim comeatum ex̾citui dierum xxx. p̃sto fore si ea loca intrasset. iu¬
uentutemq camertium umbrorum in armis ꝑatam imꝑio futuram. Detransiti¬

Expanded text:
principum in populis accepere, ne qua inter conloquia insigni nota haesiprincipum in populis accepere, ne qua inter conloquia insigni nota haesitantes deprendi possent. iere pastorali habitu, agrestibus telis, falcibus gaesisque binis armati. sed neque commercium linguae nec uestis armorumue habitus sic eos texit quam quod abhorrebat ab fide quemquam externum Ciminios saltus intraturum. usque ad Camertes Umbros penetrasse dicuntur; ibi qui essent fateri Romanum ausum; introductumque in senatum consulis uerbis egisse de societate amicitiaque atque inde comi hospitio acceptum nuntiare Romanis iussum commeatum exercitui dierum triginta praesto fore, si ea loca intrasset, iuuentutemque Camertium Umbrorum in armis paratam imperio futuram. ha
Abbreviated transcription (Latin):
Tum de
ꝑsequendo hoste agitari ceptum silua erat ciminia magis tñ inuia atq
herrenda ꝗ̃ nuꝑ fuere germanici saltuas nulli ad eam diem ne mercatoꝵ
uidem abdita ea intrare haud fere quisꝗ̃ preter ducem ip̃m̃ audel
aliis omnibus cladis caudine nonlum memoria aboleuerat. Cum ex
ipsis qui aderant consulis frem̃ M fabium Cesonem alii C claudiũ ꝗđã
natre eadem qua consulem genitum tractunt speculatum se iturum ꝓt
breuiq omnia certa alaturum Certe educatus apud hospites etruscis inde
litreris eruditus erat linguamq etruscam ꝓbe nouerat. habeo auctores
lgo tum romanos pueros sicut nunc grecis ita etruscis litteris erudiri
litos. sed ꝓpius est uero precipuum aliquid fuisse in eo qui se tam audaci
simulatione hostibus in miscuerit seruusq ei dicitur comes unis fuisse
nutritus una: eoq haud ignarus lingue eiusdem: nec quicꝗͣ aliuid pro¬
ficistentes ꝗͣ summatim regionis. que intranda erat naturam ac noĩa

Expanded text:
tum de persequendo hoste agitari coeptum. silua erat Ciminia magis tum inuia atque horrenda quam nuper fuere Germanici saltus, nulli ad eam diem ne mercatorum quidem adita. eam intrare haud fere quisquam praeter ducem ipsum audebat; aliis omnibus cladis Caudinae nondum memoria aboleuerat. tum ex iis qui aderant, consulis frater— M. Fabium , Caesonem alii, C. Claudium quidam matre eadem qua consulem genitum, tradunt—speculatum se iturum professus breuique omnia certa allaturum. Caere educatus apud hospites, Etruscis inde litteris eruditus erat linguamque Etruscam probe nouerat. habeo auctores uolgo tum Romanos pueros, sicut nunc Graecis, ita Etruscis litteris erudiri solitos; sed propius est uero praecipuum aliquid fuisse in eo qui se tam audaci simulatione hostibus immiscuerit. seruus ei dicitur comes unus fuisse, nutritus una eoque haud ignarus linguae eiusdem; nec quicquam aliud proficiscentes quam summatim regionis quae intranda erat naturam ac nomina
Abbreviated transcription (Latin):
agere Arma habemus non adusus eam etatem cui etĩã captis urbib ꝑcitur
Sed adu̾sus armatos a ip̃os qui nec lesi nec lacessiti abnobis castra romana
eios oppugnarunt Eos tu ꝗͣtum inte fuit nouo scele̾ uicisti. Ego romãi
artibus uirtute. opere armis sicut ueios uincam. Denudatum cũ de inde
manibus post tergum ligatis: reducendumq falerios. pueris tradidit uirgasq
eis quibus proditorem agerent inurbem uerberantes dedit De eode spectacul

Expanded text:
gerere. arma habemus non aduersus eam aetatem cui etiam captis urbibus parcitur, gerere. arma habemus non aduersus eam aetatem cui etiam captis urbibus parcitur, sed aduersus armatos et ipsos qui, nec laesi nec lacessiti a nobis, castra Romana ad Ueios oppugnarunt. eos tu quantum in te fuit nouo scelere uicisti: ego Romanis artibus, uirtute opere armis, sicut Ueios uincam'. denudatum deinde eum manibus post tergum inligatis reducendum Falerios pueris tradidit, uirgasque eis quibus proditorem agerent in urbem uerberantes dedit. ad quod spectacul