comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fectui tradi tota fidei integritate putabat. Nam celebre tunc asideli¬
busferebatur. quod mulier quȩ dam cuius filius quartanꝯtĩpo gra¬
uabatur . &. instratu antius decubabat: Accessit interturbaspopuli
usq ad tergum regis. abruptisq clam regalis indumenti simbriis in aqua posuit
filioq bibendum dedit statimq restincta febresanatus est. Quod non hab&
ame dubium. Cumego ipse sepius laruas inergia famulante nomen eius in¬
uocantes audieram. ac criminum propriorum gesta uirtutȩ ipsius discer
nno quoq: xiiii hil debertiregis ingoberga¬
Cregina. hariberti quondam relictamigrauit a saeculo. Mulier ualde cauta
ac uit arreligios & pͣdita. uigiliis & orationibus atq elemosinis non ignaua.
ua credo perprouidentiam dĩ commonita ad meusq nuntios dirigens
ut in his quȩ de uoluntate sua id ÷ proanimȩ remedio cogitabat. ad iutor

Expanded text:
fectui tradi tota fidei integritate putabat. Nam celebre tunc afectui tradi tota fidei integritate putabat. Nam celebre tunc abus ferebatur, quod mulier quaedam, cuius filius quartano tibo gravabatur et in strato anxius decubabat, accessit inter turbas populi usque ad tergum regis, abruptisque clam regalis indumenti fimbriis, in aqua posuit filioque bibendum dedit; statimque, restincta febre, sanatus est. Quod non habetur a me dubium, cum ego ipse saepius larvas inergia famulante nomen eius invocantes audieram ac criminum propriorum gesta, virtute ipsius discerto decimo Childeberthi regis Ingobergaregina, Chariberthi quondam relicta, migravit a saeculo, mulier valde cauta ac vitae relegiosae praedita, vigiliis et orationibus atque elymosinis non ignava. Quae, credo, per providentiam Dei commonita ad me usque nuntios dirigens, ut in his, quae de voluntate sua, id est pro animae remedium, cogitabat, adiutur
Abbreviated transcription (Latin):
pseautem rex ut sepe diximus inelemosinis magnus. inuigiluis atq
iriuniis prontus erat. Nam tunc ferebatur massiliam alue inguina¬
ria ualde uastari & hunc morbũ usq ad lugdonensim uicũ octauũ
nomine suisse celeriter propalatum. Sedrex ac sibonus sacerdos
prõuidens remedia quaci catrices peccatoreͥs uulgimederentur. iussit om¬
nem popłm adecclesiam conuenire & rogationes summa cum deuotio¬
ne celebrare & nihilaliud in usu uescendi nisi panem hordeaceum cũ
aqua munda sumi uigiluisq ad ẽẽ instanter omnes iub&. Quodeotẽpr
ita gestum est. Pertriduum enim ipsius elemosinis largius solito p̃currentib:
ita decuncto populo formidabat ut iamtunc non rextantum seda& iã
sacerdos dñi putar& ur totam spemsuam in dñi miseratione transfun¬
dens. & in ipso iactans cogitationes quȩ risuꝑ ueniebant. aquo easef¬

Expanded text:
pse autem rex, ut saepe diximus, in eleemosynis magnus, in vigiliis atque pse autem rex, ut saepe diximus, in eleemosynis magnus, in vigiliis atque jejuniis promptus erat. Nam tunc ferebatur Massiliam a lue inguinaria valde vastari, et hunc morbum usque ad Lugdunensem vicum, Octavum nomine, fuisse celeriter propalatum. Sed rex, ac si bonus sacerdos, providens remedia, quibus cicatrices peccatoris vulgi mederentur, jussit omnem populum ad ecclesiam convenire, et Rogationes summa cum devotione celebrari, et nihil aliud in usu vescendi, nisi panem hordeaceum cum aqua munda assumi, vigiliisque adesse instanter omnes jubet: quod eo tempore ita gestum est. Per triduum enim, ipsius eleemosynis largius solito praecurrentibus, ita de cuncto populo formidabat, ut jam tunc non rex tantum, sed etiam sacerdos Domini putaretur, totam spem suam in Domini miserationem transfundes, et in ipso jactans cogitationes, quae ei superveniebant, 447 a quo eas ef
Abbreviated transcription (Latin):
qũa priuatis. Quicũq uoluerit ambulare ꝑuiam. nullis temporib deneg&
Similiter conuenit ut nullus alterius leudes nec sollicit&. nec uenientes ex¬
cipiat Quaesi forsitan pro aliqua admissione partem alter̃a crediderit
ex petendam iuxta qualitate culpa ex cusatireddant᷑. Hoc & iã huic ad¬
diplacuit pactioni. ut siqua pars pͣsentia statuta sub quacũq calliditate
tempore quocumq transcenderit: om̃abenefitia tam promissa quͣa in p̃¬
senti conlata amittat & illi prositiat qui inui o labiliter om̃a supͣscripta
seruauerit & sit desacram̃torum obligatione in om̃ibus absoluta:
Hisitaq om̃ibus definitis. iurent partes ꝑdĩom̃i potentis nomen & insepara¬
bilem trinitatem uel diuinaom̃a ac tremendum diem uiditii. Sea om̃a
quȩ superuis scripta sunt: absq ullo dolo malo. uel fraudis ingenio inui¬
olabiliter seruaturos Facta pactio subdie IIIIRL ECEMBRIS

Expanded text:
quam privatis, quicunque voluerit ambulare, pervium nullis temporibus denegetur. quam privatis, quicunque voluerit ambulare, pervium nullis temporibus denegetur. Similiter convenit, ut nullus alterius leudes nec sollicitet, nec venientes excipiat. Quod si forsitan pro aliqua amissione partem alteram crediderit expetendam, juxta qualitatem culpae excusati reddantur. Hoc etiam huic addi placuit pactioni, ut si qua pars praesentia statuta sub quacunque calliditate, tempore quocunque transcenderit, omnia beneficia, tam repromissa quam in praesenti collata, amittat, et illi proficiat qui inviolabiliter omnia suprascripta servaverit, 444 et sit de sacramentorum obligatione in omnibus absoluta. His itaque omnibus definitis, jurant partes per Dei omnipotentis nomen et inseparabilem Trinitatem, vel divina omnia ac tremendum diem judicii, se omnia, quae superius scripta sunt, absque ullo dolo malo vel fraudis ingenio inviolabiliter servaturos. Facta pactio sub die quarto kalendis
Abbreviated transcription (Latin):
& srinaliam partem transtulerunt. simili modoremoueantur
Similiter quicquidante fatiregis: aecclesiis aut fidelibus suis con¬
tulerunt. aut adhuc conferre cum iustitia dõ propitiante uolu¬
erint stabiliter conseruaur. Et quic quidunicuiq sideliũ utriusq
regno ꝑlegem & iustitiam redibetur. nullũ p̾iu ditium patiatur
Sed lictatres debitas possidere atq recipere. & si aliquid cuicũq
ꝑ interregna sine culpatultum est audientia habita restaus acur
Et deidquod ꝑmunisicentias pͣcedentium regum unus quisq. usq tran¬
situm glorio sememoria domnilotharuregis possidit cũ securita¬
te possideat Et quod ex inde fidelibus ꝑsonis ab latum est. dep̃senti¬
recipiat. Et quia intes praefatos reges pura & simplex est indinomine concor¬
dia conligata. conuenit in utroq regno utriusq sidelibus tam pro causis publicis

Expanded text:
 in aliam partem transtulerunt, modo simili removeantur.  in aliam partem transtulerunt, modo simili removeantur. Similiter quidquid antefati reges ecclesiis aut fidelibus suis contulerunt, aut adhuc conferre cum justitia, Deo propitiante, voluerint, stabiliter conservetur; et quidquid unicuique fidelium in utriusque regno per legem et justitiam redhibetur, nullum ei praejudicium pariatur, sed liceat res debitas possidere atque recipere. Et si aliquid cuicunque per interregna sine culpa sublatum est, audientia habita restauretur. Et de eo quod per munificentias praecedentium regum unusquisque usque ad transitum gloriosae memoriae domni Chlothacharii regis possedit, cum securitate possideat, et quod exinde fidelibus personis ablatum est, de praesentrecipiat. Et quia inter praefatos reges pura et simplex est in Dei nomine concordia illigata, convenit ut in utroque regno utriusque fidelibus, tam pro causis publicis
Abbreviated transcription (Latin):
eius transitum in dominatione domnȩ brunthildȩ heredũq suorũ cũ
om̃i soliditate dõ propitio reuertantur. nec suꝑstite domnoguntr̃ano
neq ad omna brunihilde neq a filio suo hil debertoregi filusq: suis
quo lib& ingenio uel temporere p&antur. Similimodo conuenit
ut silua nectis domnus hildebertis in integritate tei. neat. & quantum
tertia domniguntrani ex indebita comp&it: deterciadomni hildebti
qua est in rosontinse domniguntramni partibus conpensetur. Similit᷑
conuenit ut scđm pactiones interdomnum guntr̃anũ & bonȩ memoriae
domnũ sigibertũ initasleudes illiqui domnoguntrano post transitũ
domni chlotharisa cramenta primitus pͣbuerunt. & si postra conuin¬
cuntur se in partẽ aliꝗua tradidisse delocis conmanere uidentur
conuenit ut debeant remoueri. Similit & qui post transitũ domni
lotharii conuincuntur domno sigiberto sacramenta primitus pͥbuisse

Expanded text:
eius transitum in dominatione domnae Brunichilde heredumque suorum cum eius transitum in dominatione domnae Brunichilde heredumque suorum cum omni soliditate Deo propitio revertantur nec super stite domno Gunthchramno neque a domnam Brunechildem neque a filio suo Childeberthum regem filiisque suis quolibet ingenio vel teut Silvanectis domnus Childeberthus in integritate teneat, et quantum tertia domni Gunthchramni exinde debita conpetit, de tertiam domni Childeberthi, quae est in Rosontinse, domni Gunthchramni partibus conpensetur. Similiter convenit, ut secundum pactionis inter domnum Gunthchramnum et bonae memoriae domnum Sigyberthum initas leudes illi, qui domnum Gunthchramnum post transitum domni Chlothari sacramenta primitus praebuerunt, et, si postea convincuntur se in parte alia trconvenit ut debeant removeri. Similiter et qui post transitum domni hacharii convincuatur domno Sigiberto sacramenta primitus praebuisse,
Abbreviated transcription (Latin):
uel spetiebus atq: p̃sidio pro arbitrusui uoluntate facere aut cui¬
quã conferre uoluerint. stxastabilitate in ꝑpauum conseruent᷑
nec aquibuscũq uoluntas illarũ ullo tempore conuellatur
eciuitatibus uero hoc est bur degale. lemouicas cadurcus benarno
& bigorra quaega il suinda germana domnȩ brunhildȩtã in dõrtẽ.
quam in morgungeba hoc ÷̃matut in ale donũ infrantia uenienscertuest
adquisisse: Quas &nam ꝑuditium gloriosissimi domni guntr̃aniregis.
uel francorũ suꝑstitibus. hilpericum & sigibertũ rege domna brunihil¬
dis noscitur ad quisisse. Ita cõnuenit ut cadurcusciuitatẽ cũ terminib:
& cuncto populosuo domna brunihildis dep̃senti in sua propria& ate
ꝑcipiat reliquas uero ciuitates e& hac conditione superius nominatas
domnus guntramnus dum aduiuit possideat. ita ut quando quide̾ past

Expanded text:
vel speciebus atque praesidio pro arbitrii sui voluntate facere aut cuivel speciebus atque praesidio pro arbitrii sui voluntate facere aut cuiquam conferre voluerint, fixa stabilitate in perpetuo conservetur, nec a quibuscumque voluntas illarum ullo tempore convellatur. De civitatibus vero, hoc est Burdegala, Lemovecas, Cadurcus, Benarno et Begorra, quae Gailesuinda, germana domnae Brunichilde, tam in dote quam in morganegyba, Aoc est matutinale donum, in Francia veniens certum est adquisisse, quas etiam per iudicium gloriosissimi domni Gunthchramni regis vel Francorum, superstitibus Chilpericum et Sigyberihum regem, domna Brunichildis noscitur adquisisse, ita convenit, ut Cadureus civitatem cum terminibus et cuncto populo suo domna Brunichildes de praesenti in sua proprietate percipiat, reliquas vero civitates ex hac conditione superius nominatas domnus Gunthchramnus, dum advivit, possedeat, ita ut quandoquidem post
Abbreviated transcription (Latin):
mitat nec ille uidere desiderat.si contigerit domnũ hildebertũ eo suꝑ¬
stite dehacluce migrari filiossuos theotbertum & theodoricũ regem
uel si adhuc aliosipsi ds̃dare uoluerit ut pius pater subsua tuitione
& defensione recipiat: ita ut regnum patris eorum sub omni soliditate
possideant & genetricem domni hil deberti domnã brunhildãm
reginã uel filiam eiuschlod su indã germana domni hildebertiregis:
ua diuintraregione̾ francorum fuerit. uel eius reginã fagileybam
tam qua sororem bonam & silias insuatuitione & defensione spiri¬
tali dilectione recipiãt & sub omni honore & dignitate cũ om̃ib
rebus earum. cum ciuitatibus. agris. reditibus uel cunctistĩtulis.
& omni corpore facultatis. tamquȩ pͣsenti uidentur tempore possi¬
dere: qua quȩ adhuc &xp̃op̃sule iuste potuerint augmentare sub
omni securitate & qui& e possideant. Ut siquid deagris siscalib

Expanded text:
mittat nec ille videre desiderat, si contigerit domnum Childeberthum eo supremittat nec ille videre desiderat, si contigerit domnum Childeberthum eo suprestite de hac luce migrari, filius suos Theodoberthum et Theodoricum reges, vel si adhuc alios ipsi Deus dare voluerit, ut pius pater sub sua tuitione et defensione recipiat, ita ut regnum patris eorum sub omni soliditate possedeant; et genetricem domni Childeberthi, domnam Brunichildem reginam, vel filiam eius Chlodosuindam, germanam domni Childeberthi regis, quamdiu intra regionem Francorum fuerit, vel eius reginam Faileubam tamquam sororem bonam et filias in sua tuitione et defensione spiritali dilectione recipiat, et sub omni honore et dignitate cum omnibus rebus earum, cum civiet omni corpore facultatis, tam 442 quod praesenti videntur tempore possidere, quam quod adhuc, Christo praesule, juste potuerint augmentare, sub omni securitate et quiete possideant: ut si quid de agris fiscalibus,
Abbreviated transcription (Latin):
dño audiliante relinquere Illud speti aliter placuit ꝑ om̃a in uio labiliter
conseruari ut quicquid domnus guntram nufrex siliae suae chluthildȩ con¬
tulit. aut adhuc dõ propitiante contuleritꝰ om̃ibus rebus atq corporib
tam inciuitatibus quam agris uel reditis. inire & dominatione ipsius
debeant ꝑ manere. & siquid deagris fiscalibus uel spetiebus atq: p̃sidioꝓ.
arbitru sui uoluntate facere aut cuiqu̾a conferre uoluerit. in ꝑp&uo au¬
xiliante dño conseruaur. Neq a quocumq ulloumq: tempore conuel¬
latur & subtuitione acdefensione domni hildeberti cum eđ om̃a quae
ipsaintransitii genitorissui inuenerit possidente subom̃ihonore & digni¬
tate secure debeat possidere. Pari conditione repromittit domnusrea
guntramnus. ut sicut hab& humana fragilitas quod diuina pi& as nonper¬

Expanded text:
Domino auxiliante, relinquere. Illud specialiter placuit per omnia inviolabiliter Domino auxiliante, relinquere. Illud specialiter placuit per omnia inviolabiliter conservari, ut quidquid domnus Guntchramnus rex filiae suae Chlothieldi contulit, aut adhuc Deo propitiante contulerit, in omnibus rebus atque corporibus, tam in civitatibus, quam agris vel reditibus, in jure et dominatione ipsius debeant permanere: et si quid de agris fiscalibus vel speciebus atque praesidio pro arbitrii sui voluntate facere aut cuiquam conferre voluerit, in perpetuo, auxiliante Domino, conservetur neque a quocumque ullo umquam tempore convellatur, et sub tuitione ac defensione domni Childeberthi cum ea omnia, quae ipsam transitus genitoris sui inveniret possedentem, sub omni honore et dignitate secura debeat possedere. Pari conditione repromittit domnus Gunthchramnus rex, ut, si, ut habet humana fragilitas, quod divina pietas non per
Abbreviated transcription (Latin):
ipsos constat sixa deliberatione sinitũ ut illã tertiã portionẽ de
parisius ciuitate cum terminib & populo suo quȩ ad domnũsigib¬
tum deregnohariberti conscriptione pactione ꝑuenerat cũ castellis
duno uel uindocino & quicquid depagostampinse. uel carnotẽno
Inperuio illo ante fatus rex cũ terminibus & populo suo ꝑeceperat i
iure & dominatione domniguntrini cũid quȩ suꝑstite domno sigibto
deregno hariberti antea tenint. debrant ꝑp&u aliter ꝑmanere
Pari conditione ciuitatis meldi .s. & duasportiones desilua nectis tu¬
roniis. pictauis abrincatas. uico uili consorannis. Lapurdo & albigȩ
domnus hildebertus rex cum terminibus a presenti die suȩ uindi¬
c&potestati: Paigitur conditione seruata. ut qũe ds deipsissegibus
suꝑstitt er̃ p̃crperat regniullius qui absq filiis dep̃senti iuce saculi
migrauerit ad se in integritate iure ꝑpa uo debeat reuocare. & posterissuis

Expanded text:
ipsos constat fixa deliberatione finitum, ut in illam tertiam portionem de Parisiensi civitate cum terminis et populo suo, quae ad domnum Sigibertum de regno Chariberti conscripta pactione pervenerat, cum castellis Duno et Vindocino, et quidquid de pago Stampensi vel Carnoteno in pervio illo antefatus rex cum terminis et populo suo perceperat, in jure et dominatione domni Guntchramni, cum eo quod superstite domno Sigiberto de regno Chariberti antea tenuit, debeant perpetualiter permanere. Pari conditione civitates Meldis, et duas portiones de Silvanectis, Turonis, Pictavis, Abrincatas, Vico-Julii, Consoranis, Lapurdo et Albige, domnus Childebertus rex cum terminis a praesenti die suae vindicet potestati. Ea igitur csse praeceperit, regnum illius, qui absque filiis de praesentis saeculi luce migraverit, ad se in integritatem jure perpetuo debeat revocare, et posteris suis,
Abbreviated transcription (Latin):
in regẽ in lauconi silua una cũ regina eiꝰ pregnante nomine bili¬
hilde qđ dicidolos ẽ int̃fecert. Uul foaldus quoq ꝑfugã lapsiis eua¬
sit. in auster reuersusẽ franci uero leudosiũ filiũ ercono aldino¬
bilẽ in maioris dominatũ statuunt ꝑ consilium beati leu degaru&
Ifrancos inuicẽ discordantes: con uocatis in auxiliũ sotiis ꝑsonis quam
plurimis. cũ multo comitatu Ac exercitu Aluxouio cornobio egres¬
sus infranciã regredit᷑ usq isram fluuiũ ueniens ꝑ accessit. Custo¬
dib dormientib interfecit. Ad scam maxentiã atq isrã fluuium¬
transiens quos ibi inuenit de insidiatorib suis occidit. Leudesius ma¬
ior domꝰ una cũ thes auris regis ꝑfugã dilapsis euasit: ab aciuo uilla e¬
uadens aufugit. ibiq adueniente ebroinds thes auros quos ibi reppe¬
rit adphendit Inde egressus crisceco uillã ueniens in pontio. leudesiũ

Expanded text:
in regem; in Lauconis silvam una cum regina eius praegnante nomine Belichilde, quod dici dolus cst, interfecit. Vulfoaldus quoque per fugam lapsus evasit; in Auster reversus est. Franci vero Leudesio, filio Erchonoldo, nobile in maiorum domatum statuunt per consilium beati Leudegarii eFrancos invicem discordantes, convocatis in ausilium sociis, personis quam plurimis, cum multo comitatum exercituum a Luxovio caenubio egressus, in Francia regreditur. Usque Isra fluvium veniens peraccessit, custodibus dormientibus interfecit ad Stransiens, quos ibi invenit de insidiatoribus suis occidit. Leudesius major domus una cum thesauris regis per fugam dilapsus evasit, a Bacivo villa evadens aufugit: ibique adveniente Ebruino, thesauros quos ibi reperit apprehendit. Inde egressus, Criscecum villam veniens in Pontio, Leudesi
Abbreviated transcription (Latin):
ESIPERIUS UERO INFRA CAS RRORUͣ MUIITIONẼ SCRES que
suas tutauit. Uuaddo maior domus rihgundis. ad brunihildem
est. Hariulfus basilicam scĩ martini ex p&iit
aotia hoc Antio famis lere GALLIAS PoLAS EXPRESS IT. NAM
plurimi uuarum seminarum: auellanorum. Non nulli radices
herbȩ filicis arefactas ardactasꝗinpulutrẽ ad miscentes parumꝑ
farine pane conficiebant. Multi enim herbas seg&um occidentes.
similit̾ faciebant. Plurimi ex inedia tabescentes mortuist. Grauit᷑ negotia
tores populũ spoliauer. ita ut uix uel modicũ annonȩ aut semi modium
ini uno triante uenundarent. Subdabant pauper¬
Sub dabant pauperes seruitio. Ut

Expanded text:
esiderius vero infra castrorum munitione se resque suas tutavit. Waddo maior domus Rigundis ad Brunichildem t demissus. Chariulfus basilicam sancti Martini expetiitagna hoc anno famis paene Gallias totas obpressit. Nam plurimi uvarum semina, flores avellanorum, nonnulli radices herbae filicis arefactas redactasque in pulvere, admiscentes parumper farinae, panem conficiebant. Multi enim herba segitum decidentes, similiter fatores populum spoliaverunt, ita ut vix vel modium annonae, aut semimodium vini uno triante venumdarent. Subdebant se pauperes servitio, ut
Abbreviated transcription (Latin):
egidin filius apudciuitatẽ sessionas quã quondã supra memoratus
egidius tenurrat sedem habebat. Suꝑquẽ hludo uuicus cũ ragenhario¬
coparente suo qui & ipse regaũ tenebat ueniens cãpũ ut pugnar&
prarpare sibi depossit. Sed nec iste distulit a cresistere me&uit.
taque interse utrisq: pugnantibus. siagrius elisum cernens exer
ꝑlabitur hlucdo uuicus uero ad a larichum mittit ut rum redder&

Expanded text:
Egidi filius, apud civitatem Sexonas, quam quondam supra memoratus Egidius tenuerat, sedem habebat. Super quem Chlodovechus cum Ragnechario, parente suo, quia et ipse regnum tenebat, veniens, campum pugnae praeparare deposcit. Sed nec iste distolit ac resistere metuit. Itaque inter se utrisque pugnarlabitur. Chlodovechus vero ad Alarico mittit, ut eum redder
Abbreviated transcription (Latin):
cum bene di: Brsitramnus autem ep̃s qui rrat maropolis. cauens
futura. palladiti sanctonicam iniungit. qui rum benr dicen
Vam &rius oculi eo tempore alippitudine grauabantur. Fuit aut̃
adhane ordinationẽ & orestis uasa tensis ep̃s. sed negaũ hoc coram arge
POSPHACC MISIT ITERUM GONDUALUUS DUOS LEGALOS ADREUEM
ut scilic& non contingerentur ab ullo : Sed ex posita legationei cũ respon¬
so aruerterentur. Sedhi in cauti priusquam regis presentiã cernerent
multis qui paebant explanauerunt : extimplo sermo cucurrit adregi
taque uincti catenis in regis presentiam oeducuntur. Tunc illi qiđ
qui Nuper aboriente ueniens dicit sefilium esse patris uri regis lothariis
non redditur. noutris cum in his partibus cum exercitu eese uentur
Omnes enim uiri fortissimi regionis illius quę ultra ooroniam. sed
ad gallias pertin& ri coniunctisunt: & itasit. ludicabit tunc os cũ¬

Expanded text:
eum benedici. Berthramnuss autem episcopus, qui erat metropolis, cavens eum benedici. Berthramnuss autem episcopus, qui erat metropolis, cavens futura, Palladium Santonicum iniungit, qui eum benedicerit. Nam et oculi ei eo tempore a lippitudine gravabantur. Fuit autem ad hanc ordinationem et Orestis Vasatinsis? episcopus; sed negavit hoc coram rege. Post haec misit iterum Gundovaldus duos legatos ad regem scilicet non contingerentur ab ullo, sed exposita legatione cum responsu reverterentur. Sed hi incauti, priusquam regis praesentiam cernerent, multis quae petebant explanaverunt. Extemplo sermo cucurrit ad regem; itaque vincti catenis in regis praesentiam deducuntur. Tunc illi quid qui, nuper ab Oriente veniens, dicit se filium esse patris vestri regis Chlothacharii, non redditur, noveritis, eum in his partibus cum exercitu esse venturum. Omnes enim viri fortissimi regionis illius, quae ultra Dorononiam sita ad Gallias pertinet, ei coniuncti sunt. Et ita infit: "Iudicavit tunc Deu
Abbreviated transcription (Latin):
depari&r pendebat o&ulit. Quam perscrutatã mummolus os oescõ
digito repperit. quod cultro ftrire nontimuit. Posito enim desuper
cultro & sie ocalio percutiebat. Cumque posł multos ictus uix fran¬
gi paituiss&: oiuisum intribus partibus ossiculũ diuersas in partes
oilabitur. Credo non erat acciptum uartrs. ut hace ille contingera
Sunc fleniti uehementius cufronio pro Sternuntirr omnes ingratio¬
ne: de precantes ut os̃ dignar&ur ostendere quȩ ab oculis futran
humanis ablata. Post oratione autem repertę sunt particulȩ.
ex quibus una mommolus ad sũpta abscessit. Sed non ut credo
cum gr̃a martrris. sicut insequenti oeclaratũ est. Dum autr̃
comes loci illius germanus rusticiuici uiliensis ep̃ĩ. pre ceptionem
ab helperico clicurrat ut tonsoratus. ciuitatis illius sacerdos dar&
ed gundualdus oestruire Nitens cius decreta. conuocatis ep̃is uissit

Expanded text:
de parieti pendebat, detulit. Quam perscrutatam, Mummolus os de sancti de parieti pendebat, detulit. Quam perscrutatam, Mummolus os de sancti digito repperit, quod cultro ferire non metuit. Posito enim desuper cultro, et sic de alio percutiebat. Cumque post multos ictos vix frangi potuissit, divisum in tribus partibus ossiculum diversas in partes dilabitur. Credo, non erat acceptum martyri, ut haec ille contigerit. Tunc flente vehimentius Eufronio, prosternuntur omnes in orationem, depraecantes, ut Deus dignaretur ostendere, quae ab oculis fuerant humanis ablata. Post orationem autem repertae sunt particulae, ex quibus una Mummolus adsumpta abscessit, sed non, ut credo, cum gratia martyris, sicut in sequenti declaratum est. Dum autem comes loci illius, germanus Rustici Vici Iuliensis episcopi, praeceptionem ab Chilperico elicuerat, ut tonsoratus civitati illi sacerdus daretur. Sed Gundovaldus distruere nitens eius decreta, convocatis episcopis, iussit
Abbreviated transcription (Latin):
Ait ergo ep̃s. Est hic quidã sirus rufronius norune qui dedomo sua yeelesiã
faciens huius scĩ reliquias collocauit & plurima exhis signa uirtute martiris
opitulante conspexit. Nam cum tempore quodam burdigalensis ciuitas maxi¬
mo flagrar&ur incendio. hare domus circumdata flammis nullatenus
est adusta. Ista co oicente. statim mummolus cursu rapido cum ip̃o
bertramno ad domũ siri accedit. uallatũq hominem pignora sibi scã prȩ¬
cepit ostendi Negat ille. Tamen cogitans quod pro malitia aliqua ri
ut sc̃as uider& reliquias oucentos aureos obtulit. Et sicꝰ nec obtinuit
cum ecederet nisi ipsa pignora uiderentur. Tunc mum molus deuarisca
sulam reconditȩ. Dia conũ suũ ascendere precepit. Qui pergradus scalȩ
ascendens. Ad prehendens capsam ita tremore concussus rsꝰt. ut nec uiuer
putar&ur ad terra reuerti. At tamen accepta ut oiximus capsulaquȩ

Expanded text:
Ait ergo episcopus: 'Est hic quidam Syrus Eufron nomine, qui de domo sua ecclesiam Ait ergo episcopus: 'Est hic quidam Syrus Eufron nomine, qui de domo sua ecclesiam faciens, huius sancti reliquias collocavit et plurima ex his signa, virtute martyris opitulante, conspexit. Nam cum tempore quodam Burdegalensis civitas maximo flagraretur incendio, haec domus circumdata flammis nullatenus est adusta'. Ista eo dicente, statim Mummolus cursu rapido cum episcopo Berthramno ad domum Syri accedit, vallatumque hominem, pignera sibi sancta praecepit ostendi. Negat ille. Tamen cogitans, quod pro malitia aliqua ei ut sanctas videret reliquias, ducentos aureos obtulit; et nec sic obtinuit eum recedere, nisi ipsa pignora viderentur. Tunc Mummolus elevari ad sula reconditae, diaconum suum scandere praecepit. Qui per gradus scandens scalae, adpraehendens capsam, ita tremore concussus est, ut nec vivens putaretur ad terram reverti. Adtamen accepta, ut diximus, capsula, quae
Abbreviated transcription (Latin):
rat cauatam codicis tabulam subcera recondidit. sed ad prehensus ab
hominibus regis gum trãni. repertis litteris in regis presentiã .t̃. oeductꝰ
qui cesus grauissimȩ incustodia est rerusus.
RAT TUNC TEMPORIS GUNDUALDUS INURBE BURDEG
prebere possint Marrauit quidam quod aliquis in partibus orientis
rex ablato scĩ sergu martiris pollice in dextro brachio corporis sui
inseruiss&. Cumque ei necessitas ad depellendũ inimicos obueniss&
in hoc confisus auxilio ubi gextri lacerti crexiss& ulnam. protinus
multitudo hostiũ quasi martiris obpressi uirtute labebãtur in fugã
Harc Audiens gundualdus in quirtre oiligentius coepit. quid nam ess&
loco qui reliquias sci sergu martiris miruiss& acci¬
proditur ab ep̃o bertramno cufroni negotiator per inimicitiam.
quia inuitum aliquando rum totonderat in hians facultatem eius.
Quod ille oespiciens. ad aliam urbem transiens. cȩsari& crescente regredit᷑.

Expanded text:
rat, cavata codicis tabula sub cera recondidit. Sed apprehensus ab hominibus regis Guntchramni, repertis litteris, in regis praesentiam est deductus: qui caesus gravissime, in custodiam est retrusus. XXXI. Erat tunc temporis Gundovaldus in urbe Burdegapraebere possent, narravit quidam, quod aliquis in partibus Orientis rex, ablato sancti Sergii martyris pollice, in dextro brachio corporis sui seruisset. Cumque ei necessitas ad depellendum inimicos obvenisset, in hoc 356 confisus auxilio, ubi dextri lacerti erexisset ulnam, protinus multitudo hostium, quasi martyris oppressa virtute, labeHaec audiens Gundovaldus, inquirere diligentius coepit, quisnam esset in eo loco, qui reliquias sancti Sergii martyris meruisset acciproditur ab episcopo Berthramno Eufron neguciator per inimicitiam, quia invitum aliquando eum totunderat, inhians facultatem eius. Quod ille dispiciens, ad aliam urbem transiens, caesariae crescente, regreditur.
Abbreviated transcription (Latin):
gandũ infaldõne sedebat. sagita saucius moritur.
nio XIII. regni theodrici cum
thcodbtus bilihildẽ habrbat uxore̾ quã bruni hildis
anegotiatoribus meetauerat. Cum r& bilihildis utilis. & acunc¬
tis austrasus uehementra diligrr&ur. Simplicitatẽ throđbtn
honeste conportans. nichilse minorem abrunihilde tẽ cer eꝓ¬
ner&. sed sepius ꝑ lagatos brunihildẽ osspicer&: Dum ibs
abipla increpabatur quod ancilla bruni hildes fuiss&: tanisi¬
dem his & Aliis uerbis legatis discurrentib ab inuicem es¬
urxarentur. placitus in colerenst & sogintense si&uꝵ inon
ut has ouas Reginas ꝓpacr intertheodericuꝰ & throduiter¬
bertũ conuingerent adloquendũ. Sed bilihildis
consiliis austrasiorũ inibi ueniRe distulit.
iam passim fama inuitate sua in uniuersas gallias.
url gerinanie ꝑuincias. Eratq omniũ rumore

Expanded text:
gandum in faldaone sedebat, saggitta saucius moritur. 35. Anno 13. regni Teuderici, cum Theudebertus Bilichildem habebat uxorem, quam Brunechildis a neguciatoribus mercaverat, et esset Bilichildis utilis et a cunctis Austransiis vehementer diligeretur, simplicitatem Teudeberti honeste conportans, nihil se menorem a Brunechilde esse censirit, sed sepius per legatus Brunechilde dispicirit, dum ab ipsa increpabatur, quod ancilla Brunechilde fuisset, tandem his et aliis exarentur, placitum inter Colerensem et Suentensem fitur, ut has duas reginas pro pace inter Theudericum et Theudebertum conjungerent ad colloquendum. Sed Bilichildis consiliis Austrasiorum inibi venire distulit. i creverat jam passim fama in civitatibus sive in universas Gallias et Germaniae provincias: eratque omnium rumore
Abbreviated transcription (Latin):
dictione robora. Ait ille. Ne qua quã inquid istos regalia scep¬
tra suscepturosscias. delu panarib: emer serunt. Illa furens
pariiulos ad ibi iub&. Egre diens uirdĩ regiã aulã dũ limi¬
te transili r& fragor exterrore in cussit. nec tẽ misere fe
mi nȩ furorẽ conpescuit. Parat qui dẽ in de insidias molire.
Uicinis monasterii ꝑ nuncios imperat. ut nulli eoꝵ extra mo¬
nasterii terminis it̃ pandat᷑. neq recepta cula mona chis
eius. uel cui lib&s ub sidia tribuatur. Cernens beatus co¬
lũbanus regios animos aduersũ se ꝑmotos. ad eos properat.
ut suis monitis miserȩ ꝑtinatia intentũ frangant. Frant enĩ

Expanded text:
dictione robora. At ille: Nequaquam, inquit, istos regalia scepdictione robora. At ille: Nequaquam, inquit, istos regalia sceptra suscepturos scias; de lupanaribus emerserunt. Illa furens parvulos abire jubet. Egrediens vir Dei regiam aulam, dum limitem transiliret, fragor ex terrore minae furorem conpescuit. Paratque deinde insidias molire: vicinus monastirii per nuntius imperat, ut nulli eorum extra monasterii terminos iter pandatur, neque receptacula monachis eius vel quaelibet subsidia tribuantur. Cernens beatus Columbanus regios animos adversum se permotus, ad eos properat, ut suis monitis misere pertinaciae intentu frangat; erat eni
Abbreviated transcription (Latin):
cepit uir dĩ tuꝰ increpare. cur concubinarũ adulterus misitine po¬
citur. & non potius letigimi conuigu solamin& fruer&ur. ut regali
prolis exhonorabili regina proceder&. et non pocius exlupanam r¬
bus uides&ur emergi. Cũq iam aduiridĩ imperium regis
sermo obtẽperar&. & se ab omĩb in licitis segregare responde¬
r& mentẽ bruni hildis auiue secundũ ut erat Re Tabelis
antiquus anguis adit: eamq contra uirũ di stimulatum
suꝑbiae aculeo excitat. Quia cernerent uiro dĩ theodericũ
obordire: uerebat᷑ enĩ nesiase ab iectis c̃ cubinis. reginã aulȩ p̾¬
feciss&: dignitatis atq honoris sui modis amꝑutass&. Tuent
ergo ut qua dã diebeatꝰ colũ banus adbruni hildẽ ueniret:
Erat eni tc̃ apud bru cariacũ uillã. Cumq illa eũ in aula ue
nire cerneret. filios theodrici quos de adulterinis ꝑ mixtion¬
b habebat aduirũdĩ adducit. Quoscũ uidisse& sciscitatur
quid sibi uellent. Bruni hildis ait. Regis sunt filii. tu eos bene¬

Expanded text:
epit vir Dei eum increpare, cur concubinarum adulteriis misceretur, et non potius legitimi conjugii solaminibus frueretur; ut regalis proles ex honorabili regina procederet, et non potius ex lupanaribus videretur emergere. Cumque jam ad viri Dei imperium regis sermo obtemperaret, et se ab omnibus illicitis segregare sponderet, mentem Brunichildis aviae, secunda ut erat Jezabelis, antiquus anguis adiit, eamque contra virum Dei stimulatam superbiae aculeo excitat, quia cerneret viro Dei Theudericum obedire. Verebatur enim ne, si abjectis concubinis reginam aulae praefecisset, dignitatis atque honoris sui modum amputasset. Evenit ergo ut quadam die beatus Columbanus ad Brunichildem veniret. Erat enim tunc apud Brucariacum villam. Cumque illa eum in aulam nire cerneret, filios Theuderici, quos de adulterinis permixtionibus habebat, ad virum Dei adducit; quos cum vidisset, sciscitatur quid sibi vellent. Cui Brunichildis ait: Regis sunt filii, tu eos bene
Abbreviated transcription (Latin):
tra auaros cognomento hunis & regẽ eorũ cogand. coeperant re¬
bellare. Uiunidibefulci. huni furrant lam abantiquites. et cũ
huni in exercitu contragentẽ quã lib & ad grediebant. h uni ueliti

Expanded text:
Avares, cognomento Chunos, et regem eorum Gaganum coeperant rbellare. Winidi Befulci Chunis fuerant jam ab antiquitus, ut cum Chuni in exercitu contra gentem quamlibet aggrediebant, Chuni
Abbreviated transcription (Latin):
a parte langobardorum cassauit. & amicitiam perp&uam cũ
Langobar dis sacramentis & pactis firma uit.
co amore dilexerat lotharius. & om̃s leudes bonitatẽ eiꝰ. uehe mentꝰ¬
xluii amauerant. Anno xxxvIIII regni lotharii dahobertũ filium
suum consor tem facit regni. eumq suꝑ austrasios regem insti
tuunt r&i nenssibi quod ardenna & uosagus. neuster & bua¬
gundiam exclo deban.
pago senrnago plures secum negotiantes ad duxit. ex orcendu¬

Expanded text:
a parte Langobardorum cassavit; et amicitiam perpetuam cum Langobardis sacramentis et pactis firmavit. Aco amore dilexerat Chlotharius, et omnes leudes bonitatem ejus cernentus roboravit.¶Anno XXXVIII regni Clotharii Dagobertum filium suum consortem regni facit; eumque Austrasiis regem, instituit, retinens sibi quod Ardenna et Vosagus versus Neuster et Burgundiam excludebant. pago Sennonago plures secum negotiantes ascivit, ad
Abbreviated transcription (Latin):
amore quã coeperat perficiendã dagobertus intentio dirigit postꝰ augusti¬
dunum autisio dord̃ pergens. perciuitatem senonas parisius uenit ibiq goma dru
dem reginam romelia couilla ubi ipsam in matri monium acceperat relinquens.
Mant hildem unam expuellis deministerio inmatrimonium accipiens.  reginam
sublimauit : usqͣ eodem tempꝰore ab inito quo regnare coeperat. consilio primitus

Expanded text:
amore quae coeperat perficienda ipsa intentione pergeret, post per Augustidunum Autisioderum dem reginam Romiliaco villa, ubi ipsam in matrimonium acceperat, relinquens, Nantechildem, unam ex puellis de ministerio accsublimavit. Usque ad illud tempus ab inicio quo regnare coeperat consilio primitus
Abbreviated transcription (Latin):
cepit acr&inuit. quorum unus theoebaldus. altes
OST TNEO DERICUS NON INMEMOR PER IURIAST ERFRI DI REGIS

Expanded text:
cipit ac tenuit; quorum unus Theudoaldus, alter Post Theudoricus non inmemor periurias Heimenefrede regis
Abbreviated transcription (Latin):
OS PHACO CNIETUM AUDICIBUS DaTUM eST ut eUI
IN hac expeditione tardi fuerant oamnarentur. Biturigus quoq
comes misit purros suos ut in oomo brati martini quȩ in hoc
trrmino sita est huius modi homines spoliare ꝯeberent. Sedagens.
domũs illius resistere fortiter coepit oicens. Scĩ martini homines
hni sunt. Nihil eis & martino tuo quisquam inferatis in iuriae.¬
hi sunt. Nihil eis
Iil nobis & martino tuo. quem semper in causis in aniter profers.
Sed& tuĩpsę praxia oisoluitis. pro ro quod regis imperiũ neglexistis
& harc oicens ingressus est atrium oomus. Protinus oolore ꝑ cussus
crcidit. & grauiter agrne corpit. Con uersusq ad agentem uoce
flrbilis ait. Rogo ut facias super me crucem dnĩ. & in uocrs nomͣ
brati martini. Nunc aut cognoui. quod magna est uirtus rius.
Nam in grediente. me atrium domus. uidi uirum senem. exhibentẽ
rborem in manu sua. Que max extensis ram
turbatus corrui. & innurns suis. Rogabat ut ricer&ur deatrio

Expanded text:
ost haec edictum a iudicibus datum est, ut qui in hac expeditione tardi fuerant damnarentur. Biturigum quoque comes misit pueros suos, ut in domo beati Martini, quae in hoc termino sita est, huiusmodi homines spoliare deberent. Sed agens domus illius resistere fortiter coepit, dicens: 'Sancti Martini homines hii sunt. Nihil eis quicquam inferatis iniuriaeii sunt. Nihil eis Nihil nobis et Martino tuo, quem semper in causis inaniter profers: sed et tu et ipsi, pretia dissolvetis, pro eo quod regis imperium neglexistis. Et haec dicens ingressus est atrium domus. Protinus dolore percussus cecidit, et graviter agere coepit. Conversusque ad agentem voce flebili ait: Rogo ut facias super me crucem Domini, et invoces nomen beati Martini. Nunc autem cognovi, quod magna est virtus ejus; nam ingrediente me atrium domus, vidi virum senem exhibentem arborem in manu sua, quae mox extensis ramiturbatus corrui. Et innuens suis rogabat, ut ejiceretur de atrio.
Abbreviated transcription (Latin):
iub& tos hieman ubaio uarios recipere.oũ modo ꝑtractar& cũ francis
qiđ exinde fier&. Cũq disꝑsi ꝑ domos baiohariorum adhirmandũ fuis¬
sent cũ consilio francoꝵ dagobertus ba iohariis iub& utbulgaros illoscũ
ux ores ec liberis unꝰ quisq indomo sua. in una nocte ba ioharii int ficereñ.
Qđ ꝓtinꝰ aba io hariis ẽ impl&ũ. Nec quic quã exillis remansit bulgaris
nisi tantum alticcus cum soptingentis uiris & uxores cum liberis. qui
in marca uuinidorũ saluatus est. Posthaet cum uualduco duce uiuni¬
oorũ. annis plurimis uixit cum suis:
No anno quid partibus hispaniae uel eorũ regibus contigerit non pr&ermittam.¬
De fune to sisebuto rege clementissimo. cui sintilla ante antũ circiter suc¬
cesserat in regnum. Cum e& sintilla nimiũ insuis iniquus &rũ om̃iũs reg¬
nisui primatibus odiũ incurrer&. cũ consilio caororũ słse nandus quidã

Expanded text:
ractaret cum Francis quid exinde fieret. Cumque dispersi per domos Bajoariorum ad biemandum fuissent, consilio Francorum Dagobertus Bajoariis jubet ut Bulgaros illos cum uxoribus et liberis unusquisque in domo sua in una nocte Bajoarii interficerent, quod protinus a Bajoariis est impletum. Nec quisquam ex illis remansit Bulgaris, nisi tantum Altioeus cum septingentis viris, et uxoribus cum liberis, qui in marca Winidorum salvatus est. Post haec cum Walluco duce Winidorum annis plurimis vixit cum suis. Eo anno quid partibus Spaniae, vel eorum regibus contigerit, non praetermDefuncto Sisibudo, rege clementissimo, cui Sintela ante annum circiter successerat in regnum, 646 cum esset Sintela nimium in suis iniquus, et cum omnibus regni sui primatibus odium incurreret, cum consilio caeterorum Sisenandus quida
Abbreviated transcription (Latin):
Omiseri & semꝑ ꝑsidi nihil in uobis urrũ habentes neq in promissis ꝑmani¬
tes tece om̃a quȩ michi polliciti estis reliquistis. Cũ hilperico rege
nouã pactione scripsistis ut me aregno depulso ciuitatrs mras inter
se oiuiderent: eccr pactiones ipsas ecce manuũ uestrarũ subserp

Expanded text:
O miseri et semper perfidi, nihil in vobis verum habentes, neque in promissis permaneO miseri et semper perfidi, nihil in vobis verum habentes, neque in promissis permanentes, ecce omnibus quae mihi polliciti estis relictis, cum Chilperico rege novam pactionem scripsistis, ut me a regno depulso, civitates meas inter se dividerent. Ecce pactiones ipsas, ecce manus vestrae subscr
Abbreviated transcription (Latin):
rarii leuauerunt & adhil debertũ regem qui tuno apud meldensem com¬
iemorabatur urbr̃ urlociter transierunt.
.iii. HREDEGUNDIS IOITUR RERINA ACCEPTO COnsilio LEUATOS ADODNTRAM¬
Inũ regem mittit oicens: utni&  oñs m̃s & suscipiat regnũ fris sui t̃ in qđ
lio ditioni. Conperto autẽ guntramnus Rex oefris excessu a marissime
fleuit. Modoratoq planctu : commotu exercitu parasius dirigit. Cũ que
ille infra muros susceptus fuiss& : hildebertus Rex nepus rius abali: a
tramnũ regẽ dirigit dicens. Scio pussime pater non latere pixatẽ
tua qualiter utrũq usq presens tempus pars oppresserit inimica.
ut nullus derebus sibi debitis possit inuenire iusticiã. ld circo
supplex nc̃ deprecoꝵ ut placita quȩ internos post patris mriobrũ
sunt innexa custodidntur. Tunc gentramnus rex legatis illius ait

Expanded text:
rarii levaverunt, et ad Childebertum regem, qui tunc apud Meldensem comrarii levaverunt, et ad Childebertum regem, qui tunc apud Meldensem commorabatur 335 urbem, velociter transierunt. V. Fredegundis igitur regina accepto consilio, legatos ad Guntchramnum regem mittit, dicens: Veniat dominus meus, et suscipiat regnum fratris sui. Est, inquit, lio ditioni. Comperto autem Guntchramnus rex de fratris excessu, amarissime flevit. Moderato quoque planctu, commoto exercitu Parisios dirigit. Cumque ille infra muros susceptus fuisset, Childebertus rex nepos ejus ab alia ahramnum regem dirigit, dicens: Scio, piissime pater, non latere pietatem tuam, qualiter utrumque usque praesens tempus pars oppresserit inimica, ut nullus de rebus sibi debitis possit invenire justitiam. Idcirco supplex nunc deprecor, ut placita, quae inter nos post patris mei obitum sunt innexa, custodiantur. Tunc Guntchramnus rex legatis illius ait:
Abbreviated transcription (Latin):
Qđd gundo aldus ciuitate circuit
Dt inuiriã agiNulfi episcopi.
Qđ eeercitꝰ in ante accessit.
De in teritu eberul fi
Delegatis gunde ualdi
Debasilica scĩ uincenti mart̃ aginensis uastata
De amlocutione gundo ualdicũ exercitu
Debello contra urbẽ
Deinteritu gundo ual di
Degigante
Deuirtute scĩmartini
nihil iidomibus ł extra domus rrlinquentes. Cumq ad huc interse iurgia
cõmouentes deseuirent . & aurelianenses contra hos arma concuterent.
intercedentibus comitibus. pax usq in audientiã data est. Scilic& ut
in dir quo iudiciũ erat futurũ pars quar contra partem in iuste ex ar¬
serat iustia mediante componer& & sic abello cessatum est.
NTERCA EREDE CUNDIS REGINA IAM UIDUATA PARISIUS ADURAIT ET
cua thesauris quos in fra murorũ septa conciuserat ad ȩccltsiã consugit adq
areginmodo fou&ur tp̃o. Reliquosuero thesauros qui apud uillam kalam
remanserat inquibus erat misstirium illud aureũ ꝗ nuper fecerat thesau¬

Expanded text:
d Gundovaldus civitates circuit. De iniuria Magnulfi episcopi. Quod exercitus inante accessit. De interitu Eberulfi. De legatis Gundovaldi. De basilica sancti Vincenti marthiris Agenninsis vastata. De conlocutione Gundovaldi cum exercitu. De bello contra urbem. De interitu Gundovaldi. De gigante. De virtute sancti Martini.nihil in domibus vel extra domus vel de domibus relinquentes. Cumque adhuc inter se iurgia commoventes desevirent et Aurilianensis contra hos arma concuterent, intercedentibus comitibus, pax usque in audientia data est, scilicet ut in die, quo iudicium erat futurum, pars, quae contra partem iniuste exarserat, iusticia mediante, conponerit. Et sic a bello cessatum est.nterea Fredegundis regina iam viduata Parisius advenit et cum thesauris, quos infra murorum septa concluserat, ad aeclesiam confugit adque a Ragnemodo fovetur episcopo. Reliquos vero thesauros, qui apud villam Calam remanserant, in quibus erat miss
Abbreviated transcription (Latin):
ninꝰ ad coruiuium in uitatus ad fuit: Cumque ego sollicitus require rr̃ quiclere¬
respondi. Si hcec ut asseris credis. Qux obstitit causa ut de sacrificus quae

Expanded text:
nus ad convivium invitatus adfuit. Cumque ego sollicitus requirerem quid credeCui ego respondi: Si haec, ut asseris, credis, quae obstitit causa ut de sacrificiis, quae
Abbreviated transcription (Latin):
uictorias. misit adeum legatione occulte dicens. Si michi ad perse¬
quendum fratrẽ meum praebueris auxilium utrum bello in ter
ficere. aut de regione uicere possim. tributum tibi quale tiupse
uelis in iungere aunis singulis dissoluã: quar ille libenter accipi¬
ens. auxilium ei ubicũ quar necessitas ꝑoposcer& repromisit. &
statuto tempr̃ contra gundobadũ exercitum commouit. Quo
audito gundobadus ignorans dolum fris. misit adeum dicens. Veni
in adiutoriũ meũ quia franci se commouent contranos & regionẽ nram
adeunt ut eã capians. Ideo q simus unanimes aduersus gentem
mimicã nobis. ne se parati inuicẽ quod aliar gentes passesuat ꝑferamꝰ.

Expanded text:
ictorias, misit ad eum legationem occulte, dicens: Si mihi ad persequendum fratrem meum praebueris solatium, ut eum bello interficere aut de regione eiecere possim, tributum tibi, quale tu ipse vellis iniungere, annis singulis dissolvam'. Quod ille libenter accipiens, auxilium ei, ubicumque necessitas poposcerit, repromisit, et statuto tempore contra Gundobadum exercitum commovit. Quo audito, Gundobadus ignorans dolum fin adjutorium meum, quia Franci se commovent contra nos, et regionem nostram adeunt ut eam capiant: ideoque simus unanimes adversus gentem inimicam nobis, ne separati ab invicem, quod aliae gentes passae sunt perferam
Abbreviated transcription (Latin):
taculis famulis dĩ aditũ denegat. his̃ dictis. uascula omĩa infrusta
disrupta st̃. uinaq: ac sicera sola diffusa: C&eraq separati dis¬
psa: paur facti ministri. rei gestę causã regi nunciant. Ille pa¬
uore ꝑculsus cũ auia diluculo ad uirũ di ꝓperant. Prȩcant᷑:
de comissci ueniã sẽ in post m̃o dũ em dare pollicent᷑. His pacatꝰ
pmis siorubus admonasteriũ rediit. Sed polliciti ua di monu¬
ius iuran dũ di useruatũ uiolent̾er exercent᷑ miseriaru incre

Expanded text:
taculis famulis Dei aditum deniget'. His dicta, vascula omnia in frustra disrupta sunt, vinaque ac sicera solo diffusa, ceteraque separatim dispersam. Pavifacti menistri rei geste causam regi nunciant. Illi pavore perculsus, cum avia delucolo ad virum Dei properant. Precantur de commisso veniam; se in postmodum emendare pollicentur. His pacatus promissis, ad monasterium rediit. Sed polliciti vadaemonii iura non diu servata violantur; exercentur miseriarum incr
Abbreviated transcription (Latin):
Quodii iculo relicto alboiniis disruptũ
piecit interrã. inuentus ẽ apuero uuarinharii. suꝑ tabulã cera
unitã  denuo solidat᷑. Quo indiculo relicto uilarna harius. cernens

Expanded text:
Quem indiculum relectum Alboenus disruptum projecit in terram. Inventus est a puero Warnacharii: super tabula cera linita denuo ipse solidatur. Quo indiculo relecto, Warnacharius cernens
Abbreviated transcription (Latin):
bus cõmissis inuicẽ principib ebromo. martindꝰ. atq pippind aduer¬
sus theuthericũ rege excitant᷑ adbellũ. Commoto exercitu ad locũ
cui uocabulũ ẽ locofico intrrĩ cõmissi ad pliũ iniunt. ibiq. magno cer

Expanded text:
principibus Ebroino, Martino adque Pippino, adversus Theudericum regem excitantur ad bellum. Commoto exercitu ad locum cui vocabulum est Lucofao, interim commissi ad praelium iniunt; ibique magno cer
Abbreviated transcription (Latin):
Quadecausi impenitor ualde molestus pollicitus est ulcisi mortem toꝵ Iuxta id qđ
hildebertiregis uiditium promulgar&. Tc̃ abimperatore munratus cum pace regressus c̃:

Expanded text:
Qua de causa imperator valde molestus, pollicitus est ulcisci mortem eorum, juxta id quod Childeberti regis judicium promulgaret. Tunc ab imperatore muneratus, cum pace regressus est