comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
spectu rectitudĩs ẽ in plibus locis sic̃ satruo
qui ni uno tpr̃e est iuĩctus cũ ariete. in aho
tpre cũ tauro. et sic de sole. qui in uno to
ẽ in uno loco celi. et in alio tp̃re in alio. et
in imo loco cãt dies artificiales. et ĩ alio
quõ est celuni. et iñdendũ est ꝙ celũ est mo¬

Expanded text:
am ignis, respectu rectitudinis est in pluribus locis. Sicut Saturnus, qui in | uno tempore est iunctus cum ariete, in alio tempore cum tauro; et sic de sole, qui in uno tempore est in uno loco caeli, et in alio tempore in alio; et in uno loco causat dies artificialiter, et in alio o est caelum? Et respondendum est, quod caelum est mo
Abbreviated transcription (Latin):
sanitates ꝙͣ infirinitates. pła cufortunia ꝙͣ
ĩ fortuna. et frequẽtius orit᷑ homo cũ duo¬
bus ocłis ꝙͣ cũ uno. et sic de aliis. ¶ Ce¬
lum ht̃ sua pͥncipia ĩnata ut dcm ẽ cum
ꝗbus pͥncipiat ĩferiora effectiue median¬
tib entib nata̾lib inferiorib sic̃ sũt elle¬
nĩta qualitates ꝓp̾etates eoꝵ. et sic do elle

Expanded text:
infirmitates, plura eufortunia, quam infortunia, et frequentius | oritur homo cum duobus oculis, quam cum uno; et sic de aliis. 13. Caelum habet sua principia innata, ut dictum est. Cum quibus principiat inferiora effectiue, mediantibus entibus naturalibus inferioribus, sicut sunt elementa, qualitates et proprietates eorum ; et sic de ele
Abbreviated transcription (Latin):
finẽ absolutũ. et nõ ꝑꝑ aliũ. ꝗlibet eĩñi core¬
latiuus suaꝵ digͥtatũ ẽ ꝑp aliũ corelatuũ.
ꝗa quilibet est ut alt̾ sit. alioqn nullũ poss
deus ẽ ut sua agentia eẽ possit et eꝯ ͦ almpliꝰ
ĩ deo ꝗdem sue cocẽntiales rõnes sũt. ut ip̃e cũ
ip̃is possit hẽre actus ĩt̾nseco et ĩfinitos.
ut sua agẽtia in tm̃ infinita sit sic̃ sua exi¬
stentia. et ĩ isto passu cognoscit ĩtellectꝭ er
ut agat funte cũ ip̃is extͥnsece sic̃ efficiens
ĩ sb̾o alieno. et ꝑ accidens talis qde error ẽ
euidens. deus cim absq coẽontialib nalib¬
rõnib habẽtib actus ĩtimsecos et ĩfiuitos
turales ad quos se hñt ut cẽ possunt hoc qd̾ st̃¬

Expanded text:
finem absolutum, et non propter alium. Quilibet enim correlatiuus suarum dignitatum est propter alium correlatiuum, quia quilibet est, ut alter sit; alioquin nullus posset mplius: In Deo quidem suae coessentiales rationes sunt, ut ipse cum ipsis possit habere | actus intrinsecos et infinitos, ut sua agentia in tantum infinita sit, sicut sua existentia. Et in isto passu cognoscit intellectus erut agat finite cum ipsis extrinsece ; sicut efficiens in subiecto alieno, et per accidens. Talis quidem error est euidens. Deus enim absque coessentialibonibus, habentibus actus intrinsecos et infinitos, turales. Ad quos se habent, ut esse possint hoc, quod s
Abbreviated transcription (Latin):
le ĩconueniẽs est rale quale posinmꝰ in
ꝑafo de .b. d. ¶b.h. si celũ est et̾nũ ab et̾¬
no fuerũt nͥ tutes et uitia. et ĩ quãtitate
uitia sũt maiora ꝙͣ nͥtutes. et diuina boĩ¬
tus et caritas sũt rõ deo ꝙ uͥtutes sũt ma¬
iores ꝙͣ uitia. et deus ad hoc nõ ꝯsentit.
et sic ẽ imuriosus cõtra suã caritatem.
et iustitiã qd̾ est impoᷝ ͦ et suũ oppositu
ẽ necessariũ. b.i. si celũ est et̾nũ sua
et̾uitas est equalis in durõne ef̾uitati dei
u̾itas et iñdaciũ patĩa et impatĩa sũt eqͣ¬
lit̾ et̾ue. et ꝗa oĩa ista sũt ꝯ̃ boĩtatẽ diuinã
iusticiã et u̾itatẽ seꝗt᷑ q celũ est nouũ. et¬

Expanded text:
nueniens est, quale posuimus in capitulo B D. B H: Si caelum est aeternum, ab aeterno fuerunt uirtutes et uitia. Et in quantitate uitia sunt maiora, quam uirtutes. Et diuina bonitas et caritas sunt ratio Deo, quod uirtutes sunt maiores, quam uitia. Et Deus ad hoc non consentit; et sic est iniuriosus et contra suam caritatem | et iustitiam; quod est impossibile, et suum oppositum est necessarium. B I: Si caelum est aeternum, sua aeternitas est aequalis in duratione aeternitatis, et ueritas et mendacium, patientia et impatientia sunt aequaliter aeternae. Et quia omnia ista sunt contra bonitatem diuinam, iustitiam et ueritatem, seq
Abbreviated transcription (Latin):
est in om̃i loco. et exͣ om̃ei locũ ĩmẽsiue et
ĩfinite. ab om̃i quãtitate et suꝑficie denu¬
datus. et hoc ꝓbant regłe .b.c. et.k.
De deo ꝑ regła modalitatis deducto.
Er regłam. k. querit᷑ quom̃o deus
est. et quo agit. Ad pͥmũ sic rñdẽ
dum est ꝙ deus habet modũ eẽndi hoc
qd̾ est ꝑ illum modũ quẽ hñt sue coẽentia¬
lez et nãles rõnes. et hoc figãt᷑ in capitło
loci. iii quo querit᷑ ubi deus sit. et qũo d̃
ꝓducit in sius corelatĩs ut supͣdcm̃ est. Ad¬
huc maĩfeste apꝑet scienti hãt artẽ ꝙ ds
habet modũ in agendo in suis relatĩs sic̃
sua boĩtas q̃ i quantũ ẽ rõ bono ꝙ agat

Expanded text:
est in omni loco et extra omnem locum immensiue et est in omni loco et extra omnem locum immensiue et infinite, ab omni quantitate et superficie denudatus. Et hoc probant regulae B C D K. 9. De Deo, per regulam modalitatis deducto | Per regulam K quaeritur: Quo modo Deus edum est, quod Deus habet modum essendi hoc, quod est, per illum modum, quem habent suae coessentiales et naturales rationes. Et hoc figuratur in capitulo loci; in quo quaeritur, ubi Deus sit, et quo modo Deus producit in suis correlatiuis, ut supra dictum est. Adhuc manifeste apparet scienti hanc Artem, quod Deus habet modum in agendo in suis correlatiuis. Sicut sua bonitas, quae in quantum est ratio bono, quod agat
Abbreviated transcription (Latin):
et̾nũ hñs actũ et̾nũ nõ põt ẽẽ in tp̃re. sic̃
ĩfuntũ ens. qd̾ in quãtitate nõ põt ẽẽ. et sic̃
uũs senarius in nũo ꝗnario. neq eẽntia
mala in eẽntia bona. neq uide̾ in cecitate.
neq audire in uidẽ. ueq ĩtelligeͬ in igno¬
rare.⁊c. et oĩa ista sũt maĩfesta. ꝑ regła
c.d. k. hoĩ sb̾tilit̾ ĩ tuenti. cui dimittimꝰ
declarari ꝑꝑ ꝓlixitate. De deo ꝑ regła .i. discło
Uerit᷑ utꝵ deus sit in loco. et mĩden¬
dum est ꝙ deus ꝓp̾e nõ est in loco. s
ꝑ accidens. nã sic̃ et̾nitas nõ põt cẽ in tp̃r.
neq boĩtas in malitia. neq ĩ tellectꝭ ĩtelli¬
gens uere ĩ ignorãtia. sic ꝗde deut rõ¬
ne sue ĩfinitatis et ĩmẽsitatis nõ põt col¬
locari in aliquo loco. ĩfinitas eĩm et ĩmẽ¬
sitas sunt id ꝑ qd̾̃ deus ꝯp̃hendit et ꝑtrã¬
sit om̃e locũ. unde patet maĩfeste ꝙ ip̃e

Expanded text:
actum aeternum, non potest esse in tempore. Sicut infinitum ens, quod in quantitate non potest esse. Et sicut numerus senarius in numero quinario, neque essentia mala in essentia bona, neque uidere in caecitate, neque audire in non audire, neque intelligere in ignorare. Et omnia ista sunt manifesta per regulam C D K homini subtiliter intuenti; cui dimittimus declarari propter prolixitatem. 8. De Deo, per regulam I deducto Quaeritur: Vtrum Deus sit in loco? Et respondendum est, quod Deus proprie non est in loco, sed per accidens. Nam sicut aeternitas non potest esse in tempore, neque bonitas in malitia, neque intellectus intelligens uere in ignorantia, sic quidem Deus ratione suae infinitatis et immensitatis non potest collocari in | aliquo loco. Infinitas enim et immensitas sunt id, per quod Deus comprehendit et pertransit omnem locum. Vnde patet manifeste, quod ipse
Abbreviated transcription (Latin):
b. l. si celũ est et̾nũ ab et̾uo fuerũt artes
libales et mechanice. et sic nõ fuit quies
sic ista uica nõ est ut sit alia co ꝗa una et¬
nitas nõ cãt aliã. neq alia quiescit. et
ẽ ũoritas ctͣ uichil. et nũꝙͣ transit usq

Expanded text:
B K: Si caelum est aeternum, ab aeterno fuerunt artes liberales et mechanicae. Et sic non fuit quies sic ista uita non est, ut sit alia, eo quia una aeternitas non causat aliam, neque in alia quiescit. Et st minoritas
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗdem id qd̾ agit ꝑ suã spẽ agit ñałr sue
moralit᷑. in hoĩo boĩtus spũalis et cõporalis
ꝯiungunt᷑ rõne sue aĩc et cõpons et ideo ista
num. obiectando. ĩ telligẽdo. amãdo. atq re¬
colendo. corporalit aũt sic̃ gu̾ando hoĩe. et
sentiẽdo et ymagĩando. et ab ambab exe¬
unt bone oꝑatioõs ut appet ĩ artib libalib
et mechancis. In hoĩe sua mag est sic
duplex sic̃ sua boĩtas. et ideo qñ hp̃ agit bo¬
uũ cũ mag̾tudĩe agit ip̃m magnũ sicut
cũ boĩtate ip̃m agit bonũ. ¶In hoĩe ẽ sua
duratio et ipã ẽ ratio sue boĩtati et magni¬
In hoĩe sua potãs est duplex sic̃ de boĩtate
dc̃m est. ⁊ dc̾co ꝗa põt existẽ et agẽ ꝑ suã po¬

Expanded text:
iter siue moraliter. In homine bonitas spiritualis et corporalis coniunguntur ratione suae animae et corporis. Et ideo ista num obiectando, intelligendo, amando atque recolendo. Corporaliter autem, sicut generando hominem, et sentiendo et imaginando; et ab ambobus exeunt bonae operationes, ut apparet in artibus liberalibus | et mechanicis. 1. In homine sua magnitudo est sichomo agit bonum cum magnitudine, agit ipsum magnum, sicut cum bonitate agit ipsum bonum. 2. In homine est sua duratio, et ipsa est ratio suae bonitati et magniIn homine sua potestas est duplex, sicut de bonitate | dictum est. Et idcirco, quia potest existere et agere
Abbreviated transcription (Latin):
oportet dare ens in coĩ de necc̾itate ꝯpoĩtũ
sic̃ dicit᷑ q. ꝯpõita aĩa cũ cõpore sequit᷑ hõ
de necc̃itate. et poĩtu elem̃tatina cũ uege¬
tatiua soquit nogetatm̃ elemĩtatũ de nectͣi¬
tate. P scd̾am spõ regłe .e. querit᷑ quare

Expanded text:
oportet dare ens | in | communi, de necessitate compositum. Sicut dicitur, quod iuncta anima cum corpore sequitur homo de necessitate; et coniuncta elementatiua cum uegetatiua sequitur uegetatum et elementatum de necessit
Abbreviated transcription (Latin):
et c̃ magnũ ꝑ suã mag̾tudiẽ nat᷑ale. et id̾o
sua bõĩtus et sua mag  sũt ci rõnec ut be¬
ne agat. magne. et nat᷑alit̾ in istis ĩfrriorb
mouẽdo se et alia. et si dicat᷑ ꝙ qñ agit
sit illud cogẽ neq suũ motũ impedire. Ce¬
luni ẽ durabile ꝑ se eo ꝗa duratio est ei qͣ¬
litas ĩnata. ¶ Celũ at ꝑ se potens eo quia
sua potãs est qualitas sibi ĩnata. et sic̃ sua
duratio õ magna et bona. sic sua potãs ẽ
bona et magna. et ĩ isto passu appet q. ce¬
lum põt se ip̃m moue̾. ut sua bõitas. magͣ¬
et duratio nõ deficiãt potãti.neq potãs eis.

Expanded text:
magnum per suam magnitudinem naturalem; et ideo sua bonitas et sua magnitudo sunt ei rationes, ut bene agat et magne et naturaliter | in istis inferioribus, mouendo se et alia. Et si dicitur, quod quandoque agit sit illud cogere, nec suum motum impedire. Caelum est durabile per se, eo quia duratio est ei qualitas innata. 3. Caelum est per se potens, eo quia sua potestas est qualitas sibi innata. Et sicut sua duratio | est magna et bona, sic sua potestas est bona et magna. Et in isto passu apparet, quod caelum potest se ipsum mouere, ut sua bonitas, magnitudo, duratio non deficiant p
Abbreviated transcription (Latin):
est rõ deo ꝙ agat bonũ mala pd̃ca destruẽ¬
do. et ds̃ ad hoc nõ ꝯsentit. et sic sua sapĩã
scit ip̃m uuriosu. et pigꝵ malũ. et qm̃
uolũtatib hoĩum ex qua onĩs alie ꝑticula¬
rec mat̾iałr deriuant᷑. aut deus creat uolũ¬
tates ꝑticulares hoñim. et si est una gnalis
ip̃a uolũtas gn̾alis ẽ diuisibilis. et uolũtatos
ꝑticulares sũt cõruptibiles et gn̾abiles et̾¬
nalit̾. et sic ĩuiria est fca istis uolũtatib
ꝑticularib. q̃ diligũt deũ. et iustitia dei
nõ ht̃ iudiciũ in et̾uũ in ipĩs. neq ĩ uo
lũtatib q̃ odiũt deun. et spem. et diligũt
ĩuidiam. et ista sũt impossibilia. et ꝯͣ iusti¬
tiã dei et boĩtatẽ. suppoĩto ꝙ uolũtates ꝑticu¬
lares nõ coͬrumpant᷑ quĩ gn̾alis uolũtas ad
hoc nõ poss suffice̾ tãꝙ̃ mat̾ie. gͦ est impo ᷝ¬

Expanded text:
est ratio Deo, quod agat bonum, mala praedicta destruendo. Et Deus ad hoc non consentit; | et sic sua sapientia scit ipsum iniuriosum et pigrum et malum. Et quia uoluntatibus hominum, ex qua omnes aliae particulares materialiter deriuantur, aut Deus creat uoluntates particulares hominum. Et si est una generalis, ipsa uoluntas generalis est diuisibilis, et uoluntates particulare sunt corruptibiles et generabiles aeternaliter; et sic iniuria est facta istis uoluntatibus particularibus, quae diligunt Deum. Et iustitia Dei non habet iudicium in aeternum in ipsis neque it inuidiam. Et ista sunt impossibilia et contra iustitiam Dei et bonitatem, supposito quod uoluntates particulares non corrumpantur. Quoniam generalis uoluntas ad hoc non posset sufficere tamquam materia; ergo est impo
Abbreviated transcription (Latin):
modũ extͥnsece rõne ꝯu̾sioĩs suaꝵ digͥta¬
tũ. nõ qñ deus creauit niũdũ ĩ tellectus
ip̃ins intellexit croare eũ. et sua uolũtas
noluit. et sua potãs possificauit. et suabe¬
nitas illũ bõĩficauit. nã bonũ fuit creare
niũdum. et hoc fuit in ĩstanti sine suctes¬
siõẽ suaꝵ rõnũ. et hũc eundẽ modũ habet
deus in faciẽdo miracula. et ĩ iudicãdo et
ꝑcendo. et grãs dando. et huĩmõi. qa uult
obiectĩe agere. et scit ip̃m age̾. et sua potãs
possificat illũ. et sua u̾itus facit illũ uer.
et ad talẽ agere sb̾iectũ creatũ est obediens.
ens eim̃ finitũ enti ĩfinito resistẽ nõ põt

Expanded text:
modum extrinsece ratione conuersionis suarum dignitatum. | Nam quando Deus creauit mundum, intellectus ipsius intellexit creare eum, et sua uoluntas uoluit, et sua potestas possificauit, et sua bonitas illum bonificauit. Nam bonum fuit creare mundum. Et hoc fuit in instanti, sine successione suarum rationum; et hunc eundem modum habet Deus in faciendo miracula, et in iudicando et parcendo et gratias dando, et huiusmodi, quia uult | obiectiue agere. Et scit ipsum agere; et sua potestas possificat | illum; et sua ueritas facit illum uerum; et ad tale agere subiectum creatum est oboediens; ens enim finitum enti infinito resistere non pot
Abbreviated transcription (Latin):
celum. et rũdendũ est ꝙ celũ est pri¬
nũ mobile. et ẽ corpus hñs maiorẽ ma¬
guitudĩe maiorẽ motũ. et ultra ip̃m nõ
est mobile. et ẽ corpus ꝑ se monẽs eo ꝗa
nuilla mobilitas est maior sua. et ido mo¬
tus ab ip̃o incepit natałr loq̃ñdo. et ĩ ip̃o
remanet et est fons a quo mot alii deri¬
nant᷑. sic̃ riuuli a fonte. P ẜam spẽm re¬

Expanded text:
elum est primum mobile. Et est corpus, habens maiorem magnitudinem, maiorem motum; et ultra ipsum non est mobile. Et est corpus, per se mouens, eo quia nulla mobilitas est maior sua; et ideo motus ab ipso incepit, naturaliter loquendo, et in ipso remanet; et est fons, a quo motus alii derivantur sicut riuuli a fonte. Per se
Abbreviated transcription (Latin):
et sua potãs ꝑficit hoc qd̾ uolũtas uult.
et hoc qd̾ suuns ĩtelloct ĩcelligit. et sua
memoria recolit. et hoc siue successione
passio est sibi salus et ꝑfectio. angelus ue¬
ro maliguꝰ recipit ab exͣ passioẽs. et qũ uõ
põt pectata ĩpetrare. et ht̃ passioẽs ꝗa deus
abest ei ꝑ gr̃am. et euacuat est suo fine
ꝑ quartã spẽm regle de .c. quent᷑ ꝗd habet
angelus ĩ alio. et rñdendũ est ꝙ angelus ht̃¬

Expanded text:
Et sua potestas perficit hoc, quod sua uoluntas uult; et hoc, quod suus intellectus intelligit, et quae sua memoria recolit. Et hoc sine successione Et ista salus est sibi salus et perfectio. Angelus uero malignus recipit ab extra passiones, quando non potest peccata impetrare; et habet passiones, quia Deus abest ei per gratiam, et euacuatus est suo fine. Per quartam speciem regulae C quaeritur: Quid habet | angelus in alio? Et respondendum est, quod angelus hab
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ boĩtatẽ. et stagneitatẽ. et diã Ioueitatẽ
ot sic de aliis. ¶Celum ht̃ instiuctũ ut
sup̃dcm est. et ht̃ apetitũ ꝗa cũ apetitu
suo mouot se et ĩfeniora ut haboãt apetitĩ
ad ip̃m. et unũ apetitũ cũ uno planeta. et
aliũ cũ alio. sic̃ supͣ ꝑ instinctũ exẽplifica¬
tũ est. Celum ht̃ appetitũ . et ht̃ uͥtutẽ
et sic̃ siuis apetitꝭ est sibi nat᷑alis et coes

Expanded text:
 et diaiouitatem; et sic de aliis. 5. Caelum habet instinctum, ut supra dictum est. Et habet appetitum, quia cum appetitu suo mouet se et inferiora, ut habeant appetitum ad ipsum; et habet unum appetitum cum una planeta, et alium cum alia, sicut supra per instinctum exemplificatum est. 6. Caelum habet appetitum, et habet uirtutem. Et s
Abbreviated transcription (Latin):
bõitas durõ ⁊c.et sic de suis stellis et reuo¬
lutiõib. et ita cito fuit uiuria et gula sic̃
uina boĩtas. et nõ est rõ deo ꝙ iuste boĩtas
p̃codat malitiã. et ot̾nitas dei et̾nitatẽ celi.
stitia dei eẽt defectina et impedita ad remu¬
u̾andũ iustos et pumẽdũ ĩ iustos in et̾imm.
et ĩ uiria et malitia eẽnt cãe huiꝰ. ⁊̃ fortitudo
dei ẽẽt debilitata. et luxuria eẽt et̾na. et ꝗa
oĩa ista eent impossibilia sequit᷑ ꝙ colũ sit
nouũ. et ĩceptũ. b. e. si celũ est et̾inĩ. ꝑ se

Expanded text:
o, et cetera; et sic de suis stellis et reuolutionibus. Et ita cito fuit iniuria et gula, sicuuina bonitas, et non est ratio Deo, quod iuste bonitas praecedat malitiam, et aeternitas Dei aeternitatem caeli. stitia Dei esset defectiua, et impedita ad remunerandum iustos et puniendum iniustos in aeternum; et iniuria et malitia essent causa huius; etiam fortitudo Dei esset debilitata, et luxuria esset aeterna. Et quia omnia ista essent impossibilia, sequitur, quod caelum sit nouum et inceptum. B E
Abbreviated transcription (Latin):
spẽ regłe.c. querit᷑ ꝗd est deus ĩ alio. ad qd̾
dicẽdum ẽ ꝙ ẽ in offecta suo pͥma causa
pͥmus motor et dñator. et gub̾uator.
agens in effoctu suo ad placirũ et absolu¬
te sine aliqua resistẽtia sui effect. ¶Ex¬
tͥnsece ꝗdem deus ht̃ dm̃iu et potãte ad
placitũ. sic̃ causa absoluta in effectu suo.
habet ⁊̃ in croatis ius ultimũ. eo ꝗa crra¬
tor et gub̾uator est rõne cuiꝰ deus ẽ dis¬
posit ad iudicandũ peccatores ẜm oꝑa eoꝵ¬

Expanded text:
e C quaeritur: Quid est Deus in alio? Ad quod dicendum est, quod est in effectu suo prima causa, | primus motor, dominator et gubernator, agens in effectu suo ad placidum et absolute, sine aliqua resistentia sui effectus. Extrinsece quidem Deus habet dominium et potestatem ad placitum, sicut causa absoluta in effectu suo. Habet etiam in creaturis ius ultimum, eo quia creator et gubernator est. Ratione cuius Deus est dispositus ad iudicandum peccatores se
Abbreviated transcription (Latin):
est ꝑ cãs suꝑ iores ꝙ angelus est. ꝓba¬
uimꝰ angelos dẽ ꝑ tres rõnes supͣdcãs et
ꝗa euitaniꝰ ꝓlixitatẽ sufficiat qd̾ dcm̃ est.
et ĩ isto passu oñsum est ꝙ mixtio pͥncipio¬
rum ẽ sb̾iectũ. et ii mat̾i̾a ĩ quo artista põt
multa ad placitũ ĩnenire et ad ꝓpositũ ap¬
plicare. ¶P pͥmã sp̃em regłe de .c. q̃rit᷑
ꝗd est angelus. et rũdendũ est ꝑ istã pri
ctus. et agit de ĩferiorib sine organo cor¬

Expanded text:
bauimus angelos esse per tres rationes supra dictas. Et quia euitamus prolixitatem, sufficiat, quod dictum est. Et in isto passu ostensum est, quod mixtio principiorum est subiectum et materia, in quo artista potest multa ad placitum inuenire et ad propositum applicare. Per primam speciem regulae C quaeritur: Quid est actus, et agit de inferioribus sine organo cor
Abbreviated transcription (Latin):
huc unꝰ angelus cũ alio habet bona u̾ba.
s mirat᷑ intellectꝰ cũ nõ habeãt lingnas
et organa. et huiꝰ moĩ quõ hec locutio põt
cẽ. quousq recordat᷑ ꝙ locutio eoꝵ uichil
aliud est ꝙͣ bonũ intellige̾ amare. et reco¬
lere ad ĩuicẽ. nã ꝑ eoꝵ boĩtatẽ totũ hoc est
bonũ. ¶Mag̾tudo angeli est ratio q bõĩtas
et duratio illius sint magne. unde sequit᷑
ꝙ boĩtas sit magna ꝑ suos corelatiuo sine
ꝗͥbus nõ eẽt magna. s hic mirat᷑ intellect
ꝗd boĩficat angelũ postꝙͣ ip̃e nõ ꝓducit siue
nõ gn̾at aliũ angelũ donec recordat᷑ actũ
alioꝵ pͥncipioꝵ boĩficatoꝵ in suo ꝓpͥo bõi¬
li alia pͥncipia ĩtelligibilia siue ĩtellecta fac̃
Duratio angeli ẽ ei ratio qua ip̃e durat.
et ⁊̃ durãt sua pͥncipia et coꝵ actus ĩ iistã

Expanded text:
huc: Vnus angelus cum alio habet bona uerba. huc: Vnus angelus cum alio habet bona uerba. Sed miratur intellectus, cum non habeant linguas et organa, et huiusmodi, quomodo haec locutio potest fieri, quousque recordatur, quod locutio eorum nihil aliud est, quam bonum intelligere, amare et recolere ad inuicem. Nam per eorum bonitatem totum | hoc est bonum. 2. Magnitudo angeli est ratio, quod bonitas et duratio illius sint magnae. Vnde sequitur, quod bonitas sit magna per suos correlatiuos, sine quibus non esset magna. Sed hic miratur intit siue non generat alium angelum, donec recordatur actus aliorum principiorum bonificatorum in suo proprio bonili | alia principia intelligibilia siue intellecta facit. 3. Duratio angeli est ei ratio, qua ipse durat; et etiam durant sua principia et eorum actus
Abbreviated transcription (Latin):
mus de ip̃o explicite põt artista dicẽ de deo
ꝑ pͥncipia ĩplicita reducta ad pͥncipia expli¬
cata sic̃ no facimꝰ ¶De pͥmosbiecto largo
niõ tractauimꝰ ꝗa sua mat̾ĩa est ualde dif¬
susa. de aliis aũt sbiectis nõ ita loquemur.
ꝗa eoꝵ mat̾ia nõ est tm̃ diffusa. et qm̃ no¬
titia põt haberi de ipĩs sbiectis. ꝑ hoc qd̾ de
pͥmo sbiecto dicit᷑. et hoc ꝗde figãtũ est
in patria. nã sancti obiectãdo deũ oĩa co¬
Onitas angeli ẽ ei ratio ꝑ pͥnꝰ᷑ deducto¬
ꝙ agat bonũ. et ĩ quantũ talis ratio
ẽ magna est ei ratio ut agat magnũ bo¬
num. et in quantũ est durabilis est ei ra
angelum. ꝗa si sic eẽt iani euacuaret se ip̃
rõne suc fiuitatis. nouitatis. idiisibilitatis.
quas ht̃ a longitudĩe. et latitudĩe remotas.
lld̾ ꝗdemi qd angelus ht̃ ĩse est bonũ iitel¬
lige̾. aniaro. et recolẽ. et pͥnçipia nãlia. Ad¬

Expanded text:
mus de ipso explicite, potest artista dicere de Deo mus de ipso explicite, potest artista dicere de Deo per principia implicite, reducta ad principia explicita, sicut nos facimus. De primo subiecto largo modo tractauimus, quia sua materia est ualde diffusa. De aliis autem subiectis non ita | loquimur, quia eorum materia non est tantum diffusa, et quoniam notitia potest haberi de ipsis subiectis per hoc, quod de primo subiecto dicitur. Et hoc quidem figuratum est in patria; nam sancti obiectando Deum omnia coonitas angeli est ei ratio, quod agat bonum. Et in quantum talis ratio est magna, est ei ratio, ut agat magnum bonum. Et in quantum est durabilis, est ei raangelum. Quod si sic esset, iam euacuaret seipsum ratione suae | finitatis, nouitatis, indiuisibilitatis, quas habet, a longitudine et latitudine remotas. Illud quidem, quod angelus habet in se, est bonum intelligere, | amare et recolere, et principia naturalia. Ad
Abbreviated transcription (Latin):
tialib rõnib sine ꝗbus nõ põt c̃ẽ hoc qd̾ est.
neq ẽẽ sũmũ ens. sic̃ hõ qui nõ poss ẽẽ hõ
sine aĩa et cõpore. et capite. nã si deus eẽt
sũmꝰ absq ͥ bõitate. iã nõ hẽret nãm cũ qua
ẽẽt disꝑatꝭ a malitia. et sic iã nõ eẽt sũmus
absq ĩmẽsitate iã nõ hẽret cũ quo distaret
a quãtitate. et si nõ eẽt et̾nus iã nõ poss
segregari atpr̃e. et si nõ eẽt ꝑ se potẽs iã
nõ eẽt ꝑ se. et sic de aliis. et ꝗa est ꝑ se ut
sup̃ ꝓbatur. gͦ patet ꝙ est ex̃ns cũ suis co¬
ẽẽntialib rationib sinc ꝗbus nõ eẽt sumiꝰ
Adhuc deus agit ĩtrinsece cũ suis rõnib
et relatĩs extͥnsece effectiue nõ aũt naͣlit̾
nã ip̃e indinat se moralit̾ ad suũ effectũ
sĩc̃ ustus ad iudicãdũ cũ iustitia. et logicus
ad sillogisinũ cũ rõue. et huiꝰmõi. Diximꝰ
de deo ꝑ regłam.k. deducto. et ꝑ ea que dixi¬

Expanded text:
us non potest esse hoc, quod est, neque esse summum ens; sicut homo, qui non posset esse homo sine anima et corpore et capite. Nam si Deus esset summus absque sua bonitate, iam non haberet naturam, cum qua esset disparatus a malitia. Et sic iam non esset summus, absque immensitate, iam non haberet, cum quo distaret a quantitate. Et si non esset aeternus, iam non posset segregari a tempore. Et si non esset per se potens, iam non esset per se; et sic de aliis. Et quia est per se, ut supra probatur, ergo patet, quod est existens cum suis coessentialibus rationibus; sine quibus non esset summus. Adhuc: Deus agit intrinsece cum suis rationibus, et relatiuis extrinsece effectiue, non autem naturaliter. Nam ipse inclinat se moraliter ad suum effectum; sicut iustus ad iudicandum cum iustitia, et logicus ad syllogizandum cum ratione, et huiusmodi. Diximus de Deo, per regulam K deducto. Et per ea, quae dixi
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ sic̃ planta ĩ uegetãdo ht̃ aliquã dele¬
ctatioẽ natalem. sic celũ in mouẽdo se
ip̃m et inferiora. et sic̃ delectatio uege tu¬
tine nõ attingit᷑ ꝑ sensimi nec ꝑ ymagĩa¬
tioẽ.sic de delectatiõe celi. s solũ intelle¬
ctus hoc attingit. ¶ Celũ ht̃ delectatio¬
nẽ ut dcm est. et sua de lectatio ẽ ĩcõfusa
ꝑ diffrĩam q̃ est sibi pͥncipiũ ĩnatũ ĩ quo
agit et cãt multas diffriãs dolectãdo.
ip̃a uero diffrĩa ẽ insensibilis co ꝗa est
pͥncipiũ gu̾ale. Celũ est ex płib diffe¬

Expanded text:
uegetando habet aliquam delectationem naturalem, sic caelum in mouendo se ipsum et inferiora. Et sicut delectatio uegetatiuae non attingitur per sensum nec per imaginationem, sic de delectatione eius; sed solus intellectus hoc attingit. 9. Caelum habet delectationem, ut dictum est. Et sua delectatio est inconfusa per differentiam; quae est sibi principium innatum, in quo agit et causat multas differentias delectando. Ipsa uero differentia est insensibilis, eo quia est principium generale. 10. Caelum est ex p
Abbreviated transcription (Latin):
ĩnata eo ꝗa creatꝭ. finnt. et nouns est.
nã deus creauit ip̃m ex nichilo qd̾ nõ
est aliꝗd. et de illa nũoritate angelus malus
ẽ habituat ad agẽdum peccatũ ĩclinãdo se li¬
bere ad agendũ peccata. s mirat᷑ intellectus
q̃ est cã quare ĩclinat se ad pectatũ. usq qͦ
recordat᷑ ꝙ angelus malus sic uolendo ĩcli¬
nat se ad peccatũ sĩc angelus bonꝰ ad uͥtutes
diligendo illas. De angelo ꝑ reglas deducto
Er regłas de .b. querit᷑ ntꝵ angelus
sit siue angeli sint. et rospõdendũ est
ꝑ regłam de .b. ꝙ sic. ut patet in muxtiõe
pͥncipioꝵ. s in hac ꝑte intõdinꝰ hoc expli

Expanded text:
a creatus, finitus et nouus est; nam Deus creauit ipsum ex nihilo, quod non est aliquid. | Et de illa minoritate angelus malus est habituatus ad agendum peccatum, inclinando se libere ad agendum peccata. Sed miratur | intellectus: Quae est causa, quare inclinat se ad peccatum? Vsquequo recordatur, quod angelus malus sic uolendo inclinat se ad peccatum, sicut angelus bonus ad uirtutes, diligendo illas. 2. De angelo, per regulas deducto Per regulam de B quaeritur: Vtrum angelus sit siue angeli sint? Et uidetur per ipsam | regulam de B, quod sic, ut patet in mixtione principiorum. Sed in hac parte i
Abbreviated transcription (Latin):
coeentialo. sic ht̃ instĩctu natãle sibi co¬
eeñtiale cũ quo gub̾nat sum̃ ordĩe. et suũ
motũ. et actus suor pͥncipior. sine quo
ĩstinctu hoc nõ poss face̾ sic̃ leo qui cum
satn̾o ht̃ unũ ĩstinctũ ꝑ calidũ et siccũ.
et siccũ et frigidũ. et ꝑ noct intatẽ. mascu¬
limitatẽ. et diu t̾nitatẽ. malitiã. plũbita

Expanded text:
ialem, sic habet instinctum naturalem et sibi coessentialem, cum quo gubernat suum ordinem et suum motum et actus suorum principiorum. Sine quo instinctu hoc non potest facere; sicut leo, qui cum Saturno habet unum instinctum per calidum et siccum, | et siccum et frigidum, et nocturnitatem, masculini
Abbreviated transcription (Latin):
uolũtas et memoria in altiori fine ꝙͣ
ista maioritate et nũoritate exũtib ĩ eo
cũ in sua eẽntia oia sua pͥncipia suit eqͣ¬
lia. don recordat᷑ de suo illud qd̾ dcm̃ est
de suo obiecto suꝑuis. ¶Maioritas quã
habet angelus quo ad suã spẽ ẽ maior
pͣ maioritas hoĩs quo ad suã spẽ. et
ideo sic̃ adamas trahit ferrũ ꝑ spẽm.
sic angolus ꝑ maioritatẽ sue spẽi habet
sciãm de ĩforiorib absq organo. et ⁊̃ po

Expanded text:
uoluntas et memoria in altiori fine, quuoluntas et memoria in altiori fine, quista maioritate et minoritate, existentibus in eo, cum in sua essentia omnia sua principia sint aequalia, donec recordatur illud, quod dictum est de suo obiecto superius. 16. Maioritas, quam habet angelus quo ad suam speciem, est maior, quam maioritas hominis quo ad suam speciem. Et ideo, sicut adamas attrahit ferrum per speciem, sic angelus per maioritatem suae speciei habet sc
Abbreviated transcription (Latin):
s recordat solem ee indiusibilẽ et i alt̾abi¬
leni eo ꝗa amotu et succesiõẽ est remota
¶Angelus ẽ mediũ siue sb̾iectũ in quo su¬
us finis ĩfluit suis pͥncipiis. et pͥncipia ie¬
fluut̃ fini quolib pͥncipio m̃ẜante se ip̃m
cũ alio tantũ quantũ ip̃m est. ut ex eis sic
una sb̾a ꝯpleta. s mirat᷑ intellectꝭ cũ ange¬
lus nõ habeat quãtitatẽ cũ linca ꝑ quem
modũ põt hẽre mẽẜ̾atioẽs aut si posh ẽẽ
ꝯpõĩt ex płibus pͥncipiis don recordatur
quãtitatẽ spũalem ex̃ lineã et pũctos su¬
stentatã i sb̾o. sine qua unꝰ angelus poss
hẽre maiorẽ cẽntia et actũ ꝙͣ alus. neq
ctiã unꝰ angelus poss reciꝑe a deo maio¬
rẽ głiam ꝙͣ alius. Finis angoli ꝯsistit
intelligibile amabile et honorabile. et
ꝗa deus ꝑ angelũ intelligit᷑ amatꝰ et
recolit᷑. nõ aũt ꝑ angolũ bonꝰ et maguꝰ
fit. ⁊cꝭ. Sũt in eencia angeli ĩtelloctꝭ

Expanded text:
isibilem et inalterabilem, eo quia a motu et successione est remotus. 14. Angelus est medium siue subiectum, in | quo suus finis influit suis principiis, et principia | refluunt fini, quolibet principio mensurante se ipsum cum alio tantum, quantum ipsum est, ut ex eis sit una substantia completa. Sed miratur intellectus: Cum angelus non habeat quantitatem cum linea, per quem modum potest habere mensurationes, aut si posset esse compositus ex pluribus principiis? Donec recordatur quantitatem spiritualem extra lineam et punctos sustentatam in subiecto; sine qua unus angelus non posset habere maiorem essentiam et actum, quam alius. Nec etiam unus angelus posset recipere a Deo maiorem gloriam, quam alius. 15. Finis angeli consistit intelligibile, amabile et honorabile. Et quia Deus per angelum intelligitur, amatur et recolitur, non autem per angelum bonus et magnus fit, etc., sunt in essentia angeli intellectus et
Abbreviated transcription (Latin):
quũ. De deo ꝑ ininoritatem deducto.
Ndeo nõ est mĩoritas ꝗa ip̃e est
maioritas ĩfinita et et̾na. nã alias
et ob hoc deo ꝯpetit maiorificare nõ añt
mr̃orifi care. s ꝗa nũdus absq nũori¬
tatib minime ẽẽ põt idcͥco deus dispo¬
uit se ad creandũ mĩoritates in mũdo.
ut ꝑ mĩoritates funtas sua maioritas
ĩfiuita cognoscat᷑. uiũ ei oppõĩtũ ma¬
gis cognoscit᷑ ꝑ reliquũ. Uñ intellectꝭ
cagnoscit ꝙ deus ẽ maior absolute rõne
et̾iutatis. mundus aũt minor rõne sue no¬
uitatis. Deus sic se cognoscẽs disposi¬
tũ ad creandũ maioritatẽ magis ꝙͣ nũo¬
ritatẽ ideo creat mĩoritates pꝑ maiorita¬

Expanded text:
deducto In Deo non est minoritas, quia ipse est | maioritas infinita et aeterna. Nam aliter ibile. Et ob hoc Deo competit maiorificare, non autem minorificare. Sed quia mundus absque minoritatibus minime esse potest, idcirco | Deus disponit se ad creandum minoritates in mundo, ut per minoritates finitas sua maioritas infinita cognoscatur. Vnum enim oppositum magis cognoscitur per reliquum. Vnde intellectus cognoscit, | quod Deus est maior absolute ratione aeternitatis, mundus autem minor ratione suae nouitatis. Deus sic se cognoscens dispositum ad creandum maioritatem magis, quam minoritatem, ideo creat minoritates propter maiorita
Abbreviated transcription (Latin):
hñs actũ infinitũ et et̾nũ. s in isto passu
dubitat ĩtellectꝭ cũ deus sit ĩfiuita xõdã¬
hoĩe pectatorẽ ut iustitia dei possit ex̾cẽ
suũ actũ in pectatore. nã sic̃ speculũ est
dispositũ ad recipiẽdũ oñis figãs ei repre¬
sentaras. sic deus ẽ disposit ad cruciãdũ
peccatores. Amplius nisi deus crearet in
mũdo qͣrietates nãles. iã mũdus nõ eẽt
talis qualis est. Adhuc dubitat hic in¬
tellectꝭ cũ in diuina uolũtate sit uelle
ĩfutũ quare igͥ deus hẽt nolle. et ut
hoc ĩtelligat adiuuat se cũ exẽplo supiꝰ
dato. nã sic̃ speculũ recipit sisitudĩe al¬
bedĩs et ingredĩs. sic deus ꝗde diligit¬

Expanded text:
ns actum infinitum et aeternum. Sed in isto passu dubitat intellectus: Cum Deus sit infinita concordanhominem peccatorem, ut iustitia Dei possit exercere suum actum in peccatore. Nam sicut speculum est dispositum ad recipiendum omnes figuras, ei repraesentatas, sic Deus est dispositus ad cruciandum peccatores. Amplius: Nisi Deus crearet in mundo contrarietates naturales, iam mundus non esset talis, qualis est. Adhuc dubitat hic intellectus: Cum in diuina uoluntate sit uelle infinitum, quare igitur Deus habet nolle? Et ut hoc intelligat, adiuuat se cum | exemplo superius dato. Nam sicut speculum recipit similitudinem albedinis et nigredinis, sic Deus
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ratio duplicata bono ꝙ ꝓducat magnũ
bomuĩ. et hoc scit diuina sapĩa. q̃ bona ma
gna est. et ꝗa diuina nolũtas eꝯparatur
nitas ꝑ sapĩam est scibilis.⁊c. et idoo diui¬
na boĩtas est scibilis. et sic̃ est scibilis ẽ ama¬
sue scibilitatis et amabilitatis. gͦ est scibi
est effect magis bonꝰ et magis magnus
qui ẽẽ possit in creatis. et si nõ oẽt effectus di¬
uine boĩtatis est scibilis ĩ maiore mag̾tudĩe
possibilitatis. s. in potẽtia et diuina nolũtas
nõ uult ꝙ uẽĩat in actũ qd̾ est impoᷝ ͤ et ꝯtra

Expanded text:
od producat magnum bonum. Et hoc scit diuina sapientia, quae bona et magna est. Et quia diuina uoluntas aequiparatur nitas per sapientiam est scibilis, et per uoluntatem est amabilis. Et est scibilis et amasuae scibilitatis et amabilitatis; ergo est scibest effectus magnus, bonus, et magis magnus, qui esse possit in creatis. Et si non est effectus diuinae bonitatis, est scibilis in maiori magnitudine possibilitatis, scilicet in potentia, et diuina uoluntas non uult, quod ueniat in a
Abbreviated transcription (Latin):
qiͣ ꝑ modũ inst̾ror. et ĩ isto passu cogͦscit
ĩtelloct que ẽ rõ quare angelus ẽ in altio¬
ri gradu ꝙͣ encia ĩferiora. Incellect an¬
geli ẽ ei rõ qua ip̃e ĩtelligit cũ suis core¬
latĩs. et cũ suo ĩtellectiuo est intelligẽs u
ĩ quo alia entia ĩtelligit. ꝗd nuꝵ si hoc
facit. ignis nãq ꝗ nõ ht̃ ita altã u̾tute
sic̃ angeluis in suo ignibili alia eleiñta ca¬
le facit. Ad huc ꝗdem mirat᷑ iutellect nost̾
ꝑ quẽ modũ intellect angeli cũ nõ faciat

Expanded text:
quasi per modum instrumentorum. Et in isto passu cognoscit intellectus, quae est ratio, quare angelus est in altiori gradu, quam entia inferiora. 5. Intellectus angeli est ei ratio, qua ipse intelligit cum suis correlatiuis. Nam cum suo intellectiuo est intelligens, uiigibili, in quo alia entia intelligit. Quid mirum, si hoc facit. Ignis namque, qui non habet ita altam uirtutem, sicut angelus, in suo ignibili alia elementa calefacit. | Adhuc quidem miratur intellectus noster: Per quem modum intellectus angeli, cum non faciat
Abbreviated transcription (Latin):
g. dens ẽ qualis ꝑ desc̾ptioẽ. ꝗa est creator
et gub̾nator. et saluator. et huiꝰ moĩ. sic̃
deus qui se dispoĩt ad ẽẽ iustũ et miẜicordẽ.
piũ et benignũ. tanꝙͣ efficiẽs cã in effectu
suo. distĩcto ab ea ꝑ cẽntia et naturam.
de deo ꝑ reglam h. discurso sine deducto¬
Derit᷑ utꝵ deus sit in tp̃re. et ad hoc

Expanded text:
G Deus est qualis per descriptionem, quia est creator et gubernator et saluator, et huiusmodi. Sicut Deus, qui se disponit ad esse iustum et misericordem, pium et benignum tamquam efficiens causa in effectu suo, distincto ab eo per essentiam et naturam. 7. De Deo, per regulam H discurso | Quaeritur: Vtrum Deus sit in
Abbreviated transcription (Latin):
ficante. boĩficato.et boĩficare. et om̃s isti
tres sũt de ip̃a boĩtate. sic̃ cõcretũ qd̾ est de
sua eẽntia. et sic̃ homo de sua hũanitate.
ꝑuitas et nouitas ẽẽ põt. ꝑ t̾tiam spẽ
regłe .d. q̃rit᷑ deus cuiꝰ est. et huic m̃detur
ꝙ nõ est alicui sb̾dit. nã infuitꝭ et et̾uus¬

Expanded text:
bonificare. Et omnes isti tres sunt de ipsa bonitate. Sicut concretum, quod est de sua essentia; et sicut homo de sua humanitate, paruitas et nouitas esse potest. Per tertiam speciem regulae D quaeritur: Deus cuius est? Et huic respondetur, quod non est | alicui subdit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ uolũtatẽ est amabilis.⁊ꝙ. si angeliis est
totũ uinu̾su ꝑfectũ est. ꝗa in uniu̾so uoc ha¬
bemiꝰ corpus in aiãtũ nõ ꝯiũctũ sic̃ lapis.
et habeniꝰ corpus aĩatũ ꝯĩctũ sic̃ planta
leo. homo. et ideo debemꝰ hẽre sp̃m̃ nõ ꝯuĩ¬
ctũ qui est suꝑior et magis siłis deo et hoc
scit diuina sapĩa. Si sp̃m ꝯiũctũ nõ hẽ¬

Expanded text:
lus est, totum uniuersum perfectum est, quia in uniuerso nos habemus corpus inanimatum, non coniunctum, sicut | lapis. | Et habemus corpus animatum coniunctum, sicut planta, leo, homo. Et ideo debemus habere spiritum non coniunctum, qui sit superior et magis similis Deo. Et hoc scit diuina sapientia. Et si spiritum non
Abbreviated transcription (Latin):
patet ꝑ regłam . b. et ꝑ tales diffini¬
tioẽs neccias ĩtellect ꝗdemi hũanꝰ est
multũ clarificatꝰ ad cognoscendũ diui¬
nã eẽntiam. et suoc actus ĩtrĩsecos et
natãles. De deo aũt possũt fieri descͥptio¬
nes ꝑ accidens. sic. Deus ẽ crrator et
gubernator et pͥma cã et pͥmus motor
et saluator et huiꝰmõi. ꝑ tales autẽ
descͥptioẽs intellectꝭ nõ tm̃ clarificat᷑
sic ꝑ diffintioẽs ib̾ales sup̃dcãs. ¶ P¬

Expanded text:
es definitiones necessarias intellectus quidem humanus est multum clarificatus ad cognoscendam diuinam essentiam et suos actus intrinsecos et | naturales. De Deo autem possunt fieri descriptiones per accidens sic: Deus est creator et gubernator, prima causa et primus motor, et saluator, et huiusmodi. Per tales autem descriptiones intellectus non tantum clarificatur, sicut per definitiones
Abbreviated transcription (Latin):
re ipĩ ad ĩuicẽ sũt ꝯͣrii. doñ recordatꝭꝰ est
ꝙ angelus bonꝰ est habituatꝭ de fine pͥ¬
mo. angelus aũt malus euacuatꝭꝰ ẽ illo.
qͣrietas est ualde admirabilis in euo sem¬
pit̾no. Angelus ꝑ suũ pͥncipiũ est effi¬
ciens effectiue. et sua forma est de suis
ceñtia sibi ꝯiũcta. s est unꝰ alius fiunis sup¬
p̃imus indelicet deus bñdictꝭꝰ in quo qe¬
scit ĩtelligendo amãdo et recolẽdo suũ
ĩtelligẽ et amare. et recolore. boĩficãdo

Expanded text:
ad inuicem sunt contrarii? Donec recordatus est, quod angelus bonus est habituatus fine primo, angelus autem malus euacuatus est illo. illa contrarietas est ualde admirabilis in aeuo sempiterno. 13. Angelus per suum principium est efficiens effectiue, et sua | forma est de suis essentia, sibi coniuncta. Sed est unus alius finis supremus, uidelicet Deus benedictus, in quo quiescit intelligendo, amando et recolendo suum intelligere, amare et recolere, bo
Abbreviated transcription (Latin):
tes actus ĩfuutos nõ põt ẽẽ de aliquo alio
p̃iatẽte. s ip̃o ꝗdem ẽ p̃iacens oĩbus aliis
ẽtibus difforõtib ab eo ꝑ eẽntiam. ut diui¬
na bõĩtas q̃ est pͥmitĩa oĩ alii boĩtati. sic̃
ens ĩfinitũ qd̾ est pͥmitiuũ enti finito. ot
sic põt dici de diuma magͥtudĩe et̾ni¬

Expanded text:
e de aliquo alio praeiacente. Sed ipsa quidem est praeiacens omnibus aliis entibus, differentibus ab eo per essentiam, ut diuina bonitas, quae est primitiua omni alii bonitati. Sicut ens infinitum, quod est principium enti finito. Et sic potest dici de diuina magnitudine, aeterni
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ quo sue rõnes ꝯũtunt᷑ est deus. ¶ Dens
est ens ĩ quo diuine rõnes habẽt actus
ĩfintos. sic̃ boĩtas ĩfinita habet bõĩfica¬
re ĩfiuitũ. et mag ͦ magͥficare ĩfinitu.¬
⁊cꝭ. Ens aũt in quo est boĩtas hũs actũ
ĩfinitũ ⁊cꝭ. ẽ deus. Deus ẽ ens cui sua
coẽentialis bõĩtas ẽ rõ ꝙ agat bonũ ĩfin¬
tũ et et̾nũ. Ens ꝗdẽ cui sua coẽentialis
bõĩtas ẽ ratio ꝙ agat bonũ infinitũ et

Expanded text:
onuertuntur, est Deus. Deus est ens, in quo diuinae rationes habent actus infinitos. Sicut bonitas infinita habet bonificare infinitum, et magnitudo magnificare infinitum; ens autem, in quo est bonitas, habens actum infinitum, est Deus. Deus est ens, cui sua coessentialis bonitas est ratio, quod agat bonum infinitum et aeternum; ens quidem, cui sua coessentialis bonita
Abbreviated transcription (Latin):
ĩnata
et sic de magͥtudĩe et aliis ht̃ in se ui
natas actiones et passioẽs. et cũ suis actio¬
nib agit uitus et extra. et in suis passio¬
uib ĩnatis recipit ĩtra qd̾ ueĩt ab extra.
sic̃ cũ sua ĩtelligibilitate recipit ĩtelligi¬
bilicaces peg̾nas. ꝑ t̾tiam spẽ regłe de
.c. querit᷑ ꝗd ẽ angelus in alio. et iñden

Expanded text:
a et sic de magnitudine, et aliis, habet in se suas | innatas actiones; et cum suis actionibus agit intus et extra, et in suis passionibus innatis recipit intra, quod uenit ab extra, sicut cum sua intelligibilitate recipit intelligibilitates peregrinas. Per tertiam speciem regulae C quaer
Abbreviated transcription (Latin):
et iniuriosa qd̾ est impoᷝ ͦ et tale ent et̃¬
num et uͥtuosu uocamꝰ deum. Et̾nitas
est. et ꝗa est ĩfinita ideoͤ ens ĩfinitũ et
gliosum. ẽ gͦ infunta głia sine qua ons
et̾iũ ĩfiuitũ et głiosum minime ẽẽ põt.
ĩ quo eute et̾naro et głiari sũt infinite.
siuo ꝗbus ens et̾nũ hẽret et̾na penam.
qd̾ est falsimmi et impoᷝ ͤ et tale ens ĩ quo
sũt et̾nare et głiari uocaniꝰ deũ. ¶ Et̾m¬
tas est. et in ip̃a sue cocentiales rõnes st̃
claro et nõ cõfuse. uidelicet suũ ꝯretum

Expanded text:
et uitiosa; quod est impossibile. Et tale ens uirtuosum et aeternum uocamus Deum. Aeternitas est. Et quia est infinita, ideo est ens infinitum et gloriosum; est ergo infinita gloria, sine qua ens aeternum infinitum et gloriosum minime esse potest. In quo ente aeternare et gloriari sunt infinite. Sine quibus ens aeternum haberet aeternam poenam; quod est falsum et impossibile. Et tale ens, in quo sunt aeternare et gloriari, uocamus Deum. Aeternitas est, et in ipsa coessentiales rationes sunt | clare et non confuse, uidelicet, suum concretum,
Abbreviated transcription (Latin):
um mediũ. co ꝗa infinitũ est. cũ quo
deus m̃surat se intanto ꝙ sit sic ĩfiuit
ꝑ suũ intͥnsecũ age̾. sic̃ ꝑ suũ existe̾. in
quo mediare se ꝯuingũt mediãs et me¬
diatus. ut sint unũ mediũ ꝯtunũ et ab solu¬
tum ¶Dum deus sic se cognoscit ẽẽ modi¬
um deinde trãsit ad cãs ab ip̃o cãtas ut pa¬
tet ĩ medii diffinitioẽ.et ⁊̾ iu scala modii
in scd̾a figã poĩta. sic̃ age̾ qui est mediũ

Expanded text:
um medium, eo quia infinitum est. Cum quo um medium, eo quia infinitum est. Cum quo Deus mensurat se in tanto, quod sic sit infinitus per suum intrinsecum agere, sicut per suum existere; in quo mediare se coniungunt medians et mediatus, | ut sint unum medium continuum et absolutum. Dum Deus sic se cognoscit esse medium, deinde transit ad causas ab ipso creatas, ut patet in medii definitione, et etiam in scala medii, in secunda figura po
Abbreviated transcription (Latin):
nolendo. De deo ꝑ pͥncipium discurso.
Eus ẽ pͥncipiãs. et ⁊̃ est suũ pͥncipiũ.
sic̃ in sua bõĩtate in qua deus est
pͥncipiãs pͥncipiatũ .s. boĩficatũ. et est
pͥncipiãs nõ hñs ali ꝗd aliud sibi p̃iacens
sic̃ siuis cocentialis bõĩficare qui non
ẽ in natã sue bõĩtatis pͥncipiãs. s tm̃ ⁊
pͥncipiatꝭ est apͥncipiãte. et pͥncipiato
sic̃ amare pͥncipiat est ab amãte et ama¬
to. Qum deus cõsiderat ꝙ ẽ tale pͥn¬
cipiũ ꝑfc̃m transit ad creandũ mũdũ de
uichilo tali mõ ut unũ indunduũ ge¬
nẽt aliud ĩdiuiduũ. sic̃ unꝰ homo aliu
ho ĩcm. et una planta aliam plantam.
sibi siłem. et hoc cũ pͥncipiare sb̾ali et
natãli. ad huc etoat aliud pͥncipiũ sic̃
ĩtelligẽs qui cãt intelloctũ obiectiue.
et ĩtelligẽs et intellect cãnt intelligẽ
accidentałr. ut ĩtellect scĩam possit aꝗ¬
rere. et sic de uolũtate põt dici. ut de

Expanded text:
lendo. 13. De Deo, per principium discurso Deus est principians, et etiam est suum principium. Sicut in sua bonitate, in qua Deus | est principians principiatum, scilicet bonificatum. Et est principians, non habens aliquid aliud sibi praeiacens, sicut suus coessentialis bonificare, qui non est in natura suae bonitatis principians, sed tantum principiatus est a principiante et principiato; sicut amare principiatus est ab amante et amato. Et dum Deus considerat, quod est tale principium perfectum, transit ad creandum mundum de nihilo, tali modo quod unum indiuiduum generet aliud indiuiduum, sicut unus homo alium hominem, et una planta aliam plantam sibi similem. Et hoc cum principiare substantiali et naturali. Adhuc creat aliud principium. Sicut intelligens, qui cet intelligens et intellectus creant intelligere accidentaliter, ut intellectus scientiam possit acquirere; et sic de uoluntate potest dici, ut de
Abbreviated transcription (Latin):
angelus est głiosus. postꝙͣ nõ ht̃ delectatio¬
nem ꝑ sensum et ymagiãtioẽ. donec recõ¬
dat᷑ hoĩem habentẽ maiorẽ delectatioe et
gliam obiectãdo sumũ obiectũ ĩtelligẽdo
amãdo et recolendo. ꝙ̃ obiectando entia in¬
feriora sentiẽdo et ymagiando. Un an¬
gelo sua diffrĩa coeẽntialis est ratio ei ꝙ
sit ex płibus pͥncipiis differẽtib nnͣo. s
mirat᷑ intellectꝭ que causa ẽ illius diffrĩe¬

Expanded text:
angelus est gloriosus, postquam non habet delectatioangelus est gloriosus, postquam non habet delectationem per sensum et imaginationem? Donec recordatur hominem, habentem maiorem delectationem et gloriam, obiectando summum obiectum, intelligendo, amando et recolendo, quam obiectando entia inferiora, sentiendo et imaginando. 10. In angelo sua differentia coessentialis est ratio ei, quod sit ex pluribus principiis, differentibus numero. Sed miratur intellect
Abbreviated transcription (Latin):
dencẽ et caritatiuũ agere ip̃ĩs adumiãti¬
b nobis cõtra poccata et malos angelos.
nobis denũtiatioẽs faciẽdo a supp̃mo pͥua¬
pio. et nrãs orõnes ad cũ reportãdo. et ꝓ
nobis rogando. ¶Angelus ꝑ suã uerita¬
tẽ est uerus intelligẽs. amãt. et recolens.
sic̃ hõ et multo melus qui ꝑ suã aĩa
uere ĩtelligit. diligit et recolit. et ꝑ suã
ymagiatioẽ uere xinagĩat᷑. et ꝑ suñ sen¬
sum uere sentit. In isto aũt passu mirat᷑
ĩtellect quare angelus uere ĩ telligit ho¬
mĩe coloratũ iustũ aut innstũ. cũ non
habrat oculos quo usq recõdat᷑ quẽdã rusti¬
cum ꝗ murabat᷑ quare rex habebat diui¬
tias et honores postꝙͣ ip̃e rustit pauper
erat. et absq honore. Iu angelo sua
głia est ei qiͣ instrum̃tũ cũ quo ẽ głiolus.
sic̃ sua uolũtas est ei qiͣ instruñtũ cũ qua
diligit se. et sua boĩtas cũ qua ẽ bonꝰ sed
hic mirat᷑ intellect querẽdo q̃ est causa qͣre

Expanded text:
dentem et caritatiuum agere, ipsis adiuuantibus nobis contra peccata, et contra malos angelos, nobis | denuntiationes faciendo a supremo principio, et nostras orationes ad eum reportando, et pro nobis rogando. 8. Angelus per suam ueritatem est uerus, intelligens, amans et recolens. Sicut homo, et multo melius, qui per suam animam uere intelligit, diligit et recolit, et per suam imaginationem uere imaginatur, et per suum sensum uere sentit. In isto autem passu miratur intellectus: Quare angelus uere intelligit hominem coloratum, iustum aut iniustum, cum non habeat oculos? Quousque recordatur quendam rusticum, qui mirabatur, quare rex habebat diuitias et honores, postquam ipse rusticus pauper erat et absque honore. 9. In angelo sua gloria est ei quasi instrumentum, cum quo est gloriosus. Sicut sua uoluntas est ei quasi instrumentum, cum qua | diligit se; et sua bonitas, cum qua est bonus. Sed hic miratur intellectus, quaerendo: Quae est causa, quare
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ignẽ ignito et calefacto. ꝑ aerez aeri¬
ficato. et hũefacto. ꝑ aquã aquificato.
et frigefacto. et ꝑ t̾ram terreificato et de
ex̾ punctos n̾o.figãs. et huiꝰ moi. s mi¬
rat᷑ intellect cũ angeli boni et mali non

Expanded text:
 ignitum et calefactum, per aerem aerificatum et humefactum, per aquam aqueificatum et frigefactum, et per terram terreificatum et deextra punctos, numeros, figuras, et huiusmodi. Sed miratur intellectus; Cum ange
Abbreviated transcription (Latin):
et̾ium est. in quo ente et̾no sue coeẽntia¬
les boĩtas et magᵈ ͦ sũt of̾nitati equales.
ut sua boĩtas ⁊ c sic sit ĩfinita quo ad bõĩ¬
ficatioẽ. sic̃ et̾nitas quo ad duronẽ. et ta¬
le ens etnũ dicimꝰ ẽẽ deum. Et̾nitus ẽ
et ꝗa est ĩfinita duratio distat ꝗde ĩfini

Expanded text:
aeternum est. In quo ente aeterno suae coessentiales bonitas et magnitudo sunt aeternitati aequales, ut sua bonitas, et cetera, sic sit infinita quo ad bonificationem, sicut aeternitas quo ad durationem. Et tale ens aeternum dicimus esse Deum. Aeternitas est. Et quia est, infinita duratio distat quidem inf