comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓut fuerit receptum. ¶ Sy ppm̾
cem seruus iste intabernam hẽat in¬
strumentum an hoc quo tribuatuz
ilabeo ait. ⁊ hoc tribui. ⁊ est equissim̃
Plerumq enim hic apparatus ex
merce est immo semꝑ cetera tñ q̃
extra hec inpeculium hũit. non trib¬
uentur ut puta argentumhabiit
ex merce comꝑata etiamħ tribuent᷑.¬
¶Si plures habuisiet seruns crecli¬
tores.s quoidam in m̾cib c̾tis anom̃s
in hisdem confundendieit̃. iom̃s in
tributum uocandi u̾puta duas nego¬
tiationes ex̾cebat. puta signariã ili¬
neariam ⁊ seꝑatos hũit creditores:
puto seꝑatim eos intributum uocãi.
diclit. S si cluas tab̾nas eiud̃ nego¬
tiationis exertuit. ⁊ ego fuitab̾ne. u̾bi
grã. qmͣ ad bucinim hũit rõtinator
Talius euis transtiberim equissimum
puto seꝑatim tributionẽ faciendam
ne ex alteruis re merce ue. alii undẽp¬
nes fiant. alii dampnun sentiant.
piane si ineadem ta berna mertes de¬
ferebantur. licz hee que existent ex u¬

Expanded text:
ut fuerit receptum. Si praeter mercem servus iste in tabernam habeat instrumentum, an hoc quoque tribuatur? et Labeo aiplerumque enim hic apparatus ex merce est, immo semper. cetera tamen, quae extra haec in peculium habuit, non tribuentur, ut puta argentum habuitex merce parata, etiam haec tribuentur.Si plures habuit seruus creditores, sed quosdam in mercibus certis, an omnes in isdem confundendi erunt et omnes in tributum uocandi? ut puta du‹a›s negotiationes exercebat, puta sagariam et linteariam, et separatos habuit creditores. puto separatim eos in tributum uocari: edidit. Sed si duas tabernas eiusdem negotiationis exercuit et ego fui tabernae verbi gratia quam ad Bucinum habuit ratiocinator, alius eius quam trans Tiberim, aequissimum puto separatim tributionem faciendam, ne ex alterius re merceve alii indemnes fiant, alii damnum sentiant. Plane si in eadem taberna merces deferebantur, licet hae quae exstent ex u
Abbreviated transcription (Latin):
aua.ł .ui. In hic iuditium ħ uenit¬
ꝙ cũ cõi noĩe actum est aũ agi de¬
buit ab eo qui scit se socium hr̃e. Im¬
pentlia autẽ que clum ꝓprium meũ
fund̾ existimo feci. que .s. si uendi¬
caretur funcliꝑs ꝑ exceptioneidoli
retinere. possem. an ĩ si aũi dĩcłs̃do
iulicio necum agetur. equitate ip¬
sius indicii retinere possim. dsid̾and̾
agatur. Cet̾m si alienau̾o̾ ꝑteni
meam non erit unde retinere pos¬
sim. S is ciu ame em̾it an retin̾e
possit uidendum est. sam isi nen¬
dicaretur abeoꝑs impendioꝵ noĩe
queegofecissem. itaut ego poterã
retentionem fac̾e iuerius est. it ⁊
in hac sp̃e expense retineantur. q̃
cum i stat rectissime dr̃. ĩ impendioꝵ
nomine. utile iulicium dãi debere
mͥ insocium ĩ manente rei coĩõe.
Diu̾sũ est .N. cum qiinrẽ meã ĩpẽ¬
uo. que sit aliena aut cõis. ħ enum
cãu ũqiͣ inrẽ meam impendo. tĩn re¬

Expanded text:
autium.In hoc iudicium hoc uenit, quod communi nomine actum est aut agi debuit ab eo, qui scit se socium habere.Impendia autem, quae dum proprium meum fundum existimo feci, quae scilicet, si uindicaretur fundi pars, per exceptionem doli retinere possem, an etiam, si communi diuidundo iudicio mecum agetur, aequitate ipsius iudicii retinere possim, considerandum agatur. ceterum si alienavero partem meam, non erit unde retinere possim. sed is, qui a me emerit, an retinere possit, videndum est: nam et si vindicaretur ab eo pars, impendiorum nomine, quae ego fecissem, ita ut ego poterat retentionem facere: et verius est, ut et in hac specie expensae retineantur. quae cum ita sint, rectissime dicitur etiam impendiorum nomine utile iudicium dari debere mihi in socium etiam manente rei communione. diversum est enim, cum quasi in rem meam impendo, quae sit aliena aut communis: hoc enim casu, ubi quasi in rem meam impendo, tan
Abbreviated transcription (Latin):
aut amnumeius corrumpendo . i
arhores ex fundo excidendo. ¶Si cm̃ᷤᷤ
seruigrã noxe nomĩe plus pͥffit̾it
estim abitur seriuis ienis ꝑtemose¬
quetur. Itemsiumus in solidum de
peculio ꝯuentus ⁊ dampnatus sit:
est cum socio eu cõid̾. actõ. ut ꝑtẽ

Expanded text:
aut animum eius corrumpendo aut arbores ex fundo excidendo.Si communis serui gratia noxae nomine plus praestiterit, aestimabitur seruus et eius partem consequetur.Item si unus in solidum de peculio conuentus et damnatus sit, est cum socio
Abbreviated transcription (Latin):
su̾i coĩs nomine depeculio in solid̾
dampnatusest. si apud sotiumres
peculiaric intercidat. nichominus
utile erit iuditium cõid̾. ad recu
euis qui iudicium accep̃ ꝑtineat. cũ
utriusq domini ꝑ itulum in reb pe¬
culiarib eẽ debeat. Nam ieum qui
mandato domini defensionem ser¬
uisuscep̃. omne qd̾ bon a fide pͥsitt̾it
seruaturum. qmuis pecuium pastra
itercid̾it. ħita si neutrius culpa i¬
teruenerit. Et .Ni. dñm cũ quo de pe¬
cuuo agitur. siꝑatus sit rebus pecu¬
larib petitori ced̾e. ex causa audiẽ¬
stratione id faciat.
actio in heredem non competat tũ ħ
inclicio hĩs socii: preste̾t. siquid defũc¬
tus ĩ re dͥ admisit. quonꝗpũe legis
aculie actõnascitur. ¶ Siusustã
tum nr̃ sit quin uenire n locaripu¬
terit quemad̾in diuisio potest fieri
ĩ cõiduud̃do iudiciouideamus. S p̾¬
tor ut̾ueniet. irememendabit ut
si iudex alteri usum adiudicau̾it ñ
uideatur alter qui mercedera accep̃

Expanded text:
serui communis nomine de peculio in solidum damnatus esset, si apud socium res peculiares intercidant, nihilo minus utile erit iudicium communi diuidundeius qui iudicium acceperit pertineat, cum utriusque domini periculum in rebus peculiaribus esse debeat. nam et eum, qui mandatu domini defensionem serui suscepit, omne quod bona fide praestiterit seruaturum, quamuis peculium postea interciderit. haec ita, si neutrius culpa interuenerit: etenim dominum, cum quo de peculio agitur, si paratus sit rebus peculiaribus petitori cedt frustratione id faciat. actio in heredem non competat, tamen hoc iudicio heres socii praestet, si quid defunctus in re communi admisit, quo nomine legis Aquiliae actio natum noster sit, qui neque uenire neque locari potest, quemadmodum diuisio potest fieri in communi diuidundo iudicio, uideamus. sed praetor interueniet et rem emendabit, ut, si iudex alteri usum adiudicauerit non uideatur alter qui mercedem accipit
Abbreviated transcription (Latin):
rium ihr̃dem dͥd̾agi pot̾. aut inc̾te
ꝑtis uendicatio datur. Siłr fit i si
peculium legatum sit q inqnͣtũ ros
petuliares liminuit: id quod dñode¬
irin fecerit forte seruum uulu̾ãdo

Expanded text:
 aut incertae partis uindicatio datur. similiter fit et si peculium legatum sit, quia in quantum res peculiares deminuit id quod domino derem fecerit, forte seruum uulnerando
Abbreviated transcription (Latin):
uenditori accessit. quinĩmo ⁊̃ ex uen¬
piat dotum. solum illu dspectandũ
erit nͦui forte fraͬs aliqͣ uenditoris
interuenit.S isi clistracta ꝑteces¬
serit uictus licitatione iudus. uendi¬
tor eque precium ut restituat exemp¬
totenebitm. ħ eadem ⁊ in maudato
ceterisꝙ huiꝰ gn̾is iudiciis serua̾tur.

Expanded text:
venditori accessit: quin immo etiam ex venpiat totum: solum illud spectandum erit, num forte fraus aliqua venditoris intervenit. sed et si distracta parte cesserit victus licitatione venditor, aeque, pretium ut restituat, ex empto tenebitur. haec eadem et in mandato ceterisque huius generis iudiciis servantur.
Abbreviated transcription (Latin):
ifisturoᷤ. ħ ẽ ut ap̃singłos mutua iu¬
ce certo tempore sit usus fructus. ¶ n
colonis. n eis qui depõium susceꝑe¬
runt: ħ iudicium ꝯpetit. qmͣuis nͣlit̾
posũdeant. ¶Iuter eos qui pignori
acceperunt talis climisio fi̾ debet. uͭnõ
u̾o p̾cio estimetur pars: s intantũ
clmnitaxat qntum ꝓ ea ꝑte debetur.
isi assignetur quidempignus uii
excreditorib. licentia tam̃ i nõde¬
negetur debitori debitum offere ⁊pig¬
mis suum luere. Idemq dĩr ⁊ si posses¬
sor pignoꝵ litis estimationẽ pignora¬
ticia. inrẽa gentiofferat. ¶ Si debitor
commimis preclii ꝑtempignorided̾.
iadomino alteruis ꝑtis ꝓuocatur cͦ¬
clitor eiꝰ cui res fu̾it adiiuidicata uelit
ip̃e debuit. elegauter clr̃ non ẽẽ audi¬
enlun. nͥ ⁊ eam ꝑtemꝑatus sit re¬
cuperare qͣm creditor ꝑ adiulicati
onememit. Nam i si ꝑtemuendid̾is

Expanded text:
ituros, hoc est ut apud singulos mutua uice certo tempore sit usus fructus.Neque colonis neque eis qui depositum susceperunt hoc iudicium competit, quamuis naturaliter possideant.Inter eos, qui pignori acceperunt, talis diuisio fieri debet, ut non uero pretio aestimetur pars, sed in tantum dumtaxat, quantum pro ea parte debetur, et adsignetur quidem pignus uni ex creditoribus, licentia tamen non denegetur debitori debitum offer‹r›e et pignus suum luere. idemque dicitur et si possessor pignoris litis aestimationem pigneraticiam in rem agenti offerat.Si debitor communis praedii partem pignori dedit et a domino alterius partis prouocatus critor eius cui res fuit adiudicata velit ipse debuit: eleganter dicitur non esse audiendum, nisi et eam partem paratus sit reciperare, quam creditor per adiudicaonem emit. nam et si partem uendideris
Abbreviated transcription (Latin):
missus iussus sit possidere ñ erit huic u¬
tili iudicio locus cumuendicationẽ
cdiriget. ut uł regionib eis uti frui per¬
nuitat. ł locet usum fructum uni ex
ilt. uł tercie ꝑsone ut hii pensiones
sine ulla controu̾sia ꝑcipiant uł si
res mobilies sint ĩ sic poterit. inter

Expanded text:
missus iussus sit possidere, non erit huic umissus iussus sit possidere, non erit huic utili iudicio locus, cum uindicationem icium suum ita diriget, ut uel regionibus eis uti frui permittat: uel locet usum fructum uni ex illis: uel tertiae personae, ut hi pensiones sine ulla controuersia percipiant: uel si res mobiles sint, etiam sic
Abbreviated transcription (Latin):
causis uendicatio cesisat. si t̃ñ iustacã
puta si ex cã in debm soluti res possidea¬
rhtur. Inter p̾dones autem hoc iuliciũ
iusta est. Precaria uero iusta quidẽ ẽ.
s que non ꝑgat ad huius iudicii iu¬
gorem᷑. Iuł. scrib̾. Si alter possessor
prouocet i aiter clicat eum ui possi¬
dere non debere hoc uiliciuundãiner
postannum quid̃ quia placuit. ĩ post
aunum ĩ eum qui nideiecit. int̾dc̃m
recleli. ⁊ si p̾cario inquit dicat eum poᷤ¬
de precario interlictumdatur. S siclã
dicatur possidere qui prouocat. clicẽ¬
dumeẽ ait cessare hoc iudicium. Nã
dec landestina possessione competere.
interclictuminquit. ¶Si duo sint
qui rempignori acceperunt eqͥssim̃
ẽẽ utile cõidiuidundo iudicium dãs
S isi deusu fructu sit intercluosꝯtͦu̾¬
sia dari debet. Idem silus apietore
nussi sunt in possessione legatoꝵ. Est
enimiustacã possidendiusticiegr̃a. gͦ
i siluouentres id̾ erit dicendum. qd̃
ht̃ rõnem plane si iam dampni infecti

Expanded text:
causis vindicatio cessat, si tamen iusta causa mpetit, ut puta si ex causa indebiti soluti res possideatur. Inter praedones autem hoc iudicium ista, precaria uero iusta quidem, sed quae non pergat ad iudicii uigorem. Iulianus scribit, si alter possessor prouocet, alter dicat eum ui possidere, non debere hoc iudicium dari nec post annum quidem, quia placuit etiam post annum in eum qui ui deiecit interdictum reddi. et si precario, inquit, dicat eum posuia et de precario interdictum datur. sed et si clam dicatur possidere qui prouocat, dicendum esse ait cessare hoc iudicium: nam de clandestina possessione competere interdictuqui rem pignori acceperunt, aequissimum esse utile communi diuidundo iudicium dari.Sed et si de usu fructu sit inter duos controuersia, dari debet.Item si duo a praetore missi sint in possessionem legatorum: est enim iusta causa possidendi custodiae gratia. ergo et si duo uentres, idem erit dicendum: quod habet rationem.Plane si iam damni infecti
Abbreviated transcription (Latin):
aute legatario legatum hĩuis cst
actio. ꝑ pide acsilegatus non eẽt.
ita huiisͤ attio est. ac si soli legatꝰ
eẽt. ¶ Si dominus sernum ciuem¬
titius mortifere uulnerauerat.
liberum ⁊ hr̃demẽẽ iussert: ẽiq pea
menius extit̾it hr̃s. non hẽb̾ ineuiꝰ
scd̾msabini opinonem qui putabat
adhr̃demactionem non tnͣsmitti.
que de functo compet̾e non potuit.
Namsane absurclum accidet. ut
hr̃s p̾tium qiͣ occisi conscquatur
eus cuius hr̃s exstitit. ꝙ siex ꝑte
eum dominus hr̃dem cum lib̾tate

Expanded text:
ante legatario legatum heredis est actio perinde ac si legatus non esset, ita huius actio est ac si soli legatus esset. Si dominus servumTitius mortifere uulnerauerat, liberum et heredem esse iusserit eique postea Maeuius ‹exstiterit heres, non habebit Maeuius› ilicet secundum Sabini opinionem, qui putabat ad heredem actionem non transmitti, quae defuncto competere non potuit: nam sane absurdum accidet, ut heres pretium quasi occisi consequatur eius, cuius heres exstitit. quod si ex parte eum dominus heredem cum libertate
Abbreviated transcription (Latin):
mum cuideiecerit uł machinarinᷤ
hominem pretereuntemocadit ĩ
tructur. Siis inpublicum decidat nͨ
ille ꝓclamauit ut casus eius enita¬
ri possit: S mutius dixit. ĩ si in pri¬
uato idem accidiss posse de culpaagi
Cuipam autem ẽẽ ꝙ cum digenter¬
ꝓuideri potuit nõneẽt ꝓuisum aut
tunc demnciatum ẽẽ cum ꝑiculum
euitari non possit. Scd̃m qͣm rõnem
non multum refert ꝑ publicum an
priuatum iter fieret. cum plerumq.
ne inumiitat in eum quemuiderit:
tnseuntem. sam culpa ab eo exigens
daest. cum diuinare non potu̾it an
ꝑcum locum aliquistnͣsiturus erit

Expanded text:
mum cum deiceret uel machinarius hominem praetereuntem occidit, ita tenetur, si is in publicum decidat nec ille proclamauit, ut casus eius euitari possit. sed Mucius etiam dixit, si in priuato idem accidisset, posse de culpa agi: culpam autem esse, quod cum a diligente prouideri poterit, non esset prouisum aut tum denuntiatum esset, cum periculum euitari non possit. secundum quam rationem, non multum refert, per publicum an per priuatum iter fieret, cum plerumque ne immittat in eum, quem uiderit transeuntem: nam culpa ab eo exigenda non est, cum diuinare non potuerit, an per eum locum aliquis transiturus sit
Abbreviated transcription (Latin):
tusqͦ pedius ait. pretia rerum non
ex affectione nec utilitate singłoꝵ
s cominunt̾ furgi. itaq eum qui
filium nͣlem possidet. non eolocuple¬
tioremeẽ quo eum plurmo si aliuᷤᷤ
possid̾et rebempturus. fuit. nec illũ
qui filium alieñ posseat possideat.
tantum hr̃e qͣnti eum prĩ uend̾e pos¬
sit. In lege enim aquilia dampñ
consequimur. ⁊ a misisse dicemur.
ꝙ ail osequi pntuimꝰ auerrogare co¬
gimur. ¶Indampnis que lege aqͥ¬
lia nontenẽtur infr̃m actio datur.¬
legaui. deliberante seio. cum ticus
uendicass legatum stichus occisꝰ:
deiñ seius repucliauit logatum.
ꝑ indeticus agere possit ac si soli

Expanded text:
quoque Pedius ait pretia rerum non quoque Pedius ait pretia rerum non ex affectione nec utilitate singulorum, sed communiter fungi: itaque eum, qui filium naturalem possidet, non eo locupletiorem esse, quod eum plurimo, si alius possideret, redempturus fuit, nec illum, qui filium alienum possideat, tantum habere, quanti eum patri uendere posset. in lege enim Aquilia damnum consequimur: et amisisse dicemur, quod aut consequi potuimus aut erogare cogimur. In damnis, quae lege Aquilia non tenentur, in factum daturlegavit: deliberante Seio, cum Titius vindicasset legatum, Stichus occisus est: deinde Seius repudiavit legatum. perinde Titius agere possit, ac si soli
Abbreviated transcription (Latin):
osul infurto obseruat. ꝙ a fa milia
fcm̃ sit. idest ut non in singuios det᷑
pene ꝑ secutio. s sufficeret id pr̃ari.
quod pr̃ãndum foret. si id fuitum¬
uniis liberfecisset. debeat ⁊ in actio¬
ne dampmꝰ iniurie obseruar. S
magis insum est idem ẽẽ obseruan¬
dum. un̾ito. Cumenim circa fur¬
ti actionem ħ rõ sit: ne ex uno delicto
tota familia dominꝰ careat. eaq rõ si¬
militer ⁊ inactionem dampui ĩ¬
iurie int̾ueniat. Scqt̃ ut id̾ debeat
estumnari. Presextim cuminterclum
leuior sit. ħ cã deucti ueluti si culꝑa
mon dolo dampnum daretur. ¶Si
idem eundemseruum uuln̾au̾it. p̾¬
terea demde ⁊ occciderit. tenebitur
⁊ de uuln̾ato ⁊ de occiso. Duo enim
sunt delicta. aliter. atq siguis uno
impetu plurib uuln̾b aliquem
occident. tunc imarrit actõ de ooi¬
occidisti non affectonẽ estimãdã eẽ
puto. ułuti si filiũtuũ nͣlem quis
occid̾it quem tu magno en ptum
uelles. s añti omnb ualeret ¶Sex

Expanded text:
sul in furto obseruat quod a familia factum sit id est ut non in singulos detur poenae persecutio, sed sufficeret id praestari, quod praunus liber fecisset, debeat et in actione damni iniuriae observari. sed magis visum est idem esse observandum, et merito: cum enim circa furti actionem haec ratio sit, ne ex uno delicto tota familia dominus careat eaque ratio similiter et in actionem damni iniuriae interveniat, sequitur, ut idem debeaaestimari, praesertim cum interdum leuior sit haec causa delicti, ueluti si culpa et non dolo damnum daretur.Si idem eundem seruum uulnerauerit, postea deinde etiam occiderit, tenebitur et de uulnerato et de occiso: duo enim sunt delicta. aliter atque si quis uno impetu pluribus uulneribus aliquem occiderit: tunc enim una erit actio de ooccidisti, non affectiones aestimandas esse puto, ueluti si filium tuum naturalem quis occiderit quem tu magno emptum uelles, sed quanti omnibus ualeret.Sextus
Abbreviated transcription (Latin):
cum arhit᷑ria sit: ht̃ reus licentiam uͤ¬
ꝙ ad sũiam ab arbit᷑ datam: restitutio¬
rem̾itoq qͣdrupli ꝯdempnatẽem pacieꝰ¬
Caliq̃ntñ ⁊ simetus adhibitus ꝓpon᷑a.
arbitrium absolutionem afferat. Qͥb
erum si metũ quidtitius adhibuit me
ne iudicis offõ abioluar. aũ sisuꝰ infu¬
ga ẽ eq: si cau̾oiudicis offõ me sũ meã

Expanded text:
cum arbitraria sit, habet reus licentiam, usque ad sententiam ab arbitro datam, restitutiore meritoque quadrupli condemnationem patieamen et si metus adhibitus proponatur, arbitrium absolutionem adfert. quid enim si metum quidem Titius adhibuit me ne iudicis officio absoluar? aut si seruus in fuga est, aeque, si cauero iudicis officio me, si in meam
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ: ñ teñi. neceũqͥ dono accep̃: ⁊ cuires
legata est. s retissime uiliano uidet᷑.
osus sit ¶Pelius qͦ lib. unii scrib̃. Arbit̾¬
um iudicis in restituenda retale eẽ d
ut eumquid̃ qͥũ admisit iubeat resti
Namin alt̾ius p̾miũu̾ti alienum met̃
uerit. n ip̃e: i fideiꝰsor liberatur. Si solus
fideuissor metu accesserit: non ĩ reꝰ.
solus fideisor lib̾at᷑. ¶ Quadruplat᷑ ã
id: qͣnti ea res erit .i. cum fructib: iõi

Expanded text:
dono accepit uel cui res legata est. sed rectissime Uiuiano uidetur osus sit. Pedius quoque libro octauo scribit arbitrium iudicis in restituenda re tale esse, ut eum quidem qui uim admisit iubeat restitnam in alterius praemium uerti alienum metumderit, et ipse et fideiussor liberatur: si solus fideiussor metu accessit, non etiam reus, solus fideiussor liberabitur. Quadruplatur autem id quanti ea res erit, id est cum fructibus
Abbreviated transcription (Latin):
hãm ⁊ ait labeo nonced̾e. Ego aũ
puto ħ ita uerum ẽẽ. siis reuo¬
candi domũ adu̾sãius hũit. si mi¬
posseñiones nacto uendicent.
In actõe reciũoria c̃ adu̾sus
militem competit. equissimũ eͤ
puto pomp̃. dit. eius quoq tꝑ̃is
qͥ abs ens defensus non est. fruc¬

Expanded text:
am? et ait Labeo non cedere. ego autem puto hoc ita uerum, si ius reuocandi domum aduersarius habuit: si mipossessionem nancto uindicentur. In actione rescissoria, quae aduersus militem competit, aequissimum esse Pomponius ait eius quoque temporis, quo absens defensus non est, fruc
Abbreviated transcription (Latin):
¶ qͣ meliorem utaitimur. quid tñ
si hoc erat nominatun actumut liceret
resilire emptori meliore conditõe al¬
lata dicendumerit dissolutampͥorem
ad mittat.
nus indiem addictum non pt̾ uideri
bonafide negotium agi. nisi adiͨtiore¬
cipiatur. Qiuid gͦ est: A inops emptor
⁊ impecliende tm̃mͦ uenditionis cã int̾¬

Expanded text:
 meliorem, et ita utimur. quid tamen, si hoc erat nominatim actum, ut liceret resilire emptori meliore condicione allata? dicendum erit dissolutam priorem  admittat. nus in diem addictum, non potest videri bona fide negotium agi, nisi adiectio recipiatur. quid ergo est, si inops emptor et impediendae tantummodo venditionis causa inte
Abbreviated transcription (Latin):
ffrc̃.ł. Qum indiemduol sociis fũ¬
due sit addictus. uno ex hiis p̾cium a dici
discedi rectuis existimatur.
postea p̾cium addictum ẽ. iuenditor
alio fundo applicito. ip̃m fund̃ pꝰteriori
emptori addiat. ⁊ id sine dolo malo fẽc̃.
pͥori emptori obligatus non ent. Nã
erat fecit. s aliud qͦ cum eouenierit
tĩnsi uenditor dolo caret: pͥoris emp¬
toris cã absoluta est. Id enunsolum in
tuendumest. au pͥoriuenditori boua
fide fc̃a sit adiectio.
mexordio uenditon cep̾lo tolutam: õ¬

Expanded text:
Cum in diem duobus sociis fundus sit addictus, uno ex his pretium adiciendiscedi rectius existimatur. postea pretium adiectum est et venditor alio fundo applicito eum ipsum fundi posteriori emptori addixit et id sine dolo malo fecit, priori emptori obligatus non erit: namerat, sed aliud quoque cum eo venierit, tamen, si venditor dolo caret, prioris emptoris causa abstuendum est, an priori uenditori bona fide facta sit adiectio. in exordio uenditori de pretio solutam co
Abbreviated transcription (Latin):
em addicto fundo. si melior conditio al¬
latasit. rem pignori eẽ desine̾: siemp¬
tor eum fund̾ pignori declisset. ex quo
.xluiii. d̾. scribit. Cum quiemit fundũ
inliem interdicto ꝙ ui aut clamuti
posse. Nam hoc int̾cdictum ei competit.
cuiꝰ int̾est opꝰ non eẽ fc̃m. fundo autem
inquit in diem addi̾cto. ⁊ cõmod̾ ⁊ ĩ cõmo¬
dum om̃e ad emptõrem ꝑtinet. ãteꝙͣ
uenditio tnͣsferatur. nõ siquidiunc̃¬

Expanded text:
em addicto fundo si melior condicio allata sit, rem pignori esse desinere, si emptor eum fundum pignori dedisset: ex quo um scripsit eum, qui emit fundum in diem, interdicto quod ui aut clam uti posse: nam hoc interdictum ei competit, cuius interest opus non esse factum. fundo autem, inquit, in diem addicto et commodum et incommodum omne ad emptorem pertinet, antequam uenditio transferatur, et i
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃.ł. Nbi autem uẽdic̾o condito est.
negat pomp̃. usu caꝑe eum posse. noc
ancilla decessit. anpartus uł fructus eiꝰ
nomine adicctio adinttti possit. ⁊ ne¬
gat admittendam c̃ẽ a diectionẽ. qr al¬
teruis rei qͣmeiꝰ q̃ distracta est non solet

Expanded text:
 Vbi autem condicionalis venditio est, negat Pomponius usucapere eum posse nec ancilla decesserit, an partus vel fructus eius nomine adiectio admitti possit. et negat admittendam adiectionem, quia alterius rei quam eius quae distracta est non solet
Abbreviated transcription (Latin):
matutino tempore indet neq uesꝑtino
cationem eam ẽẽ quidam putarit. uͥ hõ
luine adhibito nich undet. ¶ Quesit
est anbalb ⁊ blesus. ⁊atipus. isq quitar¬
dius loquitur ⁊ uaͬrus. uatitus sanus
sit. iopuior eos sanos eẽ.
bosus. magna enim ꝑs hominum a liqͦ
dente caret. neq ideo morbosisunt. p̃ser¬
tuncum sine dentib nascamur. nec iõ
minus sanisumus donec dentes hẽantꝰ.
aliqquin nullus senex sanꝰ est esser.
poluposus eum cimui alterum oculum aut
arteram maxillam maioremht̃ suecte uta¬

Expanded text:
et neque uespertino, citionem eam esse quidam putant, ubi homo lumine adhibito nihil uidet.Quaesitum est, an balbus et blaesus et atypus isque qui tardius loquitur et uarus et uatius sanus sit: et opinor eos sanos esse.bosus: magna enim pars hominum aliquo dente caret neque ideo morbosi sunt: praesertim cum sine dentibus nascimur nec ideo minus sani sumus donec dentes habeamus: alioquin nullus senex sanus esset. 12 polyposus.Eum, qui alterum oculum aut alteram maxillam maiorem habet
Abbreviated transcription (Latin):
daul .L. Queritur de ea muliere: q̃ semꝑ
mortuos parit. anmorbosa sit. ⁊ ait sab̾. si
Quulue uitio: hoc contingit morbosam eẽ.¬
¶ Simulier pregnans uenierit: inter
onines conuenit.sauam eẽ cam. Maxim̃
.xi. ac p̾cipuũ munus fercisaꝵ ẽ concipere.
ac tueri conceptum. puerperam quoq:
sanam cẽ. si modo nich̾ extrinsecus accid̾.
ꝙ corpus eiꝰ in aliꝙͣ ualiidinem ĩmitt̾et.
desterili cecsinumm distinguere trebatius
dixit. ut si natura sterilis sit: sanasit. si¬
uitio corporis contra eẽ. ¶ De co qͥ uri¬
nam facit queritur: ⁊ peclius ait: non ob
eam remi sanum non eẽ. ꝙ inlecto sompno
uinoq p̾ssus. aut ⁊̃ pigritia surgendi: iui¬
nam facit. Sin autem uinouesice: collec¬
tum humorem contine̾ non potest. non
qr huriã in lecto facit. s qs initiosã uesicã
sit tolłe magis qm prãre reclhibitionẽ.
ꝙ morb minuitur. egoputo si morbus
tesinit uon eẽ redhibitioni locum. Si aũ¬

Expanded text:
ulium Quaeritur de ea muliere, quae semper mortuos parit, an morbosa sit: et ait Sabinus, si vulvae vitio hoc contingit, morbosam esse. Si mulier praegnas venierit, inter omnes convenit sanam eam esse: maximum enim ac praecipuum munus feminarum est accipere ac tueri conceptum: Puerperam quoque sanam esse, si modo nihil extrinsecus accidit, quod corpus eius in aliquam valetudinem immitteret. De sterili Caelius distinguere Trebatium diuitio corporis, contra.Item de eo qui urinam facit quaeritur. et Pedius ait non ob eam rem sanum non esse, quod in lecto somno uinoque pressus aut etiam pigritia surgendi urinam faciat: sin autem uitio uesicae collectum umorem continere non potest, non quia urinam in lecto facit, sed quia uitiosam uesicam sit, tollere magis quam praestare redhibitionem, quod morbus minuitur: ego puto, si morbus desinit, non esse redhibitioni locum, sin au
Abbreviated transcription (Latin):
nemeẽ s ilatꝰ ł cru᷑ bͣuiꝰ pot̾ adferre im¬
peclĩtum gͦ ihic erit reclhibendus ¶ Si
quis natura guituysus sit aut oculos
emiuentes hẽat s anissidetur. Item sciẽd̾
quam si inbecillitate dextre ualiclius sim¬
strautatu: s hunc non scen̾ã s mancũ
eẽ. ¶ Is cuios oleat ansanussit q̃ situm
est. trebams ait non eẽ morbosum os autͥ
olere. Ruti hyrrosumstrabonem. ħ eͥ exil¬
luiuͤ orie accidere solere. sitamen ex cor¬
poris uitio id accidit. ł uti ꝙ iecur. ꝙ puli
pnio aut aluid ꝙͥ simile doli: morbosꝰ est.

Expanded text:
ed et latus uel crus breuius potest adferre impedimentum; ergo et hic erit redhibendus.Si quis natura gutturosus sit aut oculos eminentes habeat, sanus uidetur.Item sciendum quam si inbecillitate dextrae ualidius sinistra utitur: sed hunc non scaeuam, sed mancum esse.Is cui os oleat an sanus sit quaesitum est: Trebatius ait non esse morbosum os alicui olere, ueluti hircosum, strabonem: hoc enim ex illuuie oris accidere solere. si tamen ex corporis uitio id accidit, ueluti quod iecur, quod pulmo aut aliud quid similiter dolet, morbosus est.
Abbreviated transcription (Latin):
auct .ł. Pmi autẽ quis sͣ spado ẽ uͭ tamine¬
cessaria pars corꝑis ei penitus absit. mor
atti Morbosum eͥ eẽ. sisme uoce eẽ appa¬
ret. s qui grauit̾ loqͥtur morbosus nõ
sit occisus abcisus membriue cuud lac̾a¬
tum qsͣmius consanau̾it sitñ obeam rẽ
eo minus uti possit non uideri sanum et.¬
catonem quoq scribere lego. cui digitꝰ
de manuaut pede p̾cisus est. eum morbo¬

Expanded text:
um.Sin autem quis ita spado est, ut tam necessaria pars corporis et penitus absit, morbait: morbum enim esse sine uoce esse apparet. sed qui grauiter loquitur, morbosus non s sit abscisus membriue quid laceratum, quamuis consanauerit, si tamen ob eam rem eo minus uti possit, non uideri sanum esse.Catonem quoque scribere lego, cui digitus de manu aut de pede praecisus sit, eum morbo
Abbreviated transcription (Latin):
culpa: fieri potest. n si su̾oꝵ neggli¬
gentia fc̃m esset ꝯtinuo doniiis ĩ
culpaerit. qm abrem si uenditor eam
aisigentiam adhibuisset. iuinsula
custodienda qͣm debent homines tͥ
gudiligentes pr̃are. siquid accidiss

Expanded text:
culpa fieri potest neque, si seruorum neglegentia factum esset, continuo dominus in culpa erit, quam ob rem si uenditor eam diligentiam adhibuisset in insula custodienda, quam debent homines frugi et diligentes praes
Abbreviated transcription (Latin):
¶Quociens autem faciendum au¬
quid datur: lacatio est. ¶Cum
insulam edificandam locauo ut su¬
a impensa conductor omna fatiat:
ꝓpͥetatem qiuid̃ eoꝵ ad me transft̾.
⁊ tñ locatõẽ. locat eñĩ artifex operam
ris sit pluns uendere. ⁊ ita inuicen
se cirtum scribere. ita in locatiomb
quoz ⁊ conductionib iuris est.

Expanded text:
Quotiens autem faciendum aliQuotiens autem faciendum aliquid datur, locatio est. Cum insulam aedificandam loca impensa conductor omnia faciat, proprietatem quidem eorum ad me transfert et tamen locatio est: locat enim artifex operam ris sit pluris vendere et ita invicem se circumscribere, ita in locationibus quoque et conductionibus iuris est:
Abbreviated transcription (Latin):
deinde innaue infans natus fuisset
ꝓbandum est ꝓ infante nicħ deberi.
cumneq uectura eius magna sit.n
hiis omnib utatur. q̃ ad nauigan¬
uiusum parantur. ¶ Exconducte
artionem i ab hrde tñsire palam esti¬
¶ Cimi quidam exceptor operas ̃uas
locasset. deinde il qui eas conduxerat
u̾ba. cum ꝑte non stetisse ꝓponas.
quo minus lo catasoꝑas autonino
aquilio solueres. si eodemanno mer¬
cedes abalio solueres. non accepisti.
fidem contractus impleri equium ẽ
fructo legato cesaris salarium conuiti¬
b resi diutp̃ris prãndum. modo sinõ
aur .ł. Sicut empt̃õ ita ilocatio
sub conditione fieripotest. sed donatio¬
iscã contrahi non potest. ¶Interd̃
locator non obligatur concluctor ob¬
ligatur. neluti cum emptor fundum
conduxerit. donet p̾tium ei soluat.
ꝑ soiueretur. certa m̾cede emptor fund̾
s non amplusprãt is uenditori.ꝙͣ
ꝓportione eius tp̃ris quo petunia nu¬
merata non eẽt.

Expanded text:
deinde in naue infans natus fuisset, deinde in naue infans natus fuisset, probandum est pro infante nihil deberi, cum nequehis omnibus utatur, quae ad navigantium usum parantur. Ex conducto actionem etiam ad heredem transire palam est. Cum quidam exceptor operas suas locasset, deinde is qui eas conduxerat uerba: 'Cum per te non stetisse proponas, quo minus locatas operas Antonio Aquil‹ae› solueres, si eodem anno mercedes ab alio non acfidem contractus impleri aequum estfuncto legato Caesaris salarium comitibus residui temporis praestandum, modo si non um. Sicut emptio ita et locatio sub condicione fieri potest: sed donationis causa contrahi non potest. Interdum locator non obligatur, conductor obligatur, ueluti cum emptor fundum conducit, donec pretium ei soluat. persolueretur, certa mercede emptor fundumsed non amplius praestat is uenditori, quam pro portione eius temporis, quo pecunia numerata non esset.
Abbreviated transcription (Latin):
forte frui nonpatiatur: uł cumip̃e locas¬
adhoc ex locato agetur. ut quus loca¬
hĩde  instituto decessit. ⁊ crinitutoro¬
stituisset abstinere pupillum ab̾ here¬
clitate. ego fundum pluris locaui. de¬
inde pupitlus restitutus est in bonapa¬
terna. exconducto nicħ eum ampliꝰ
ꝯsecituirum: qm ut locatione lib̾et᷑¬

Expanded text:
dominus frui non patiatur, vel cum ipse locasdominus frui non patiatur, vel cum ipse locasad hoc ex locato agetur, ut quis locaherede instituto decessit et, cum tutor constituisset abstinere pupillum hereditate, ego fundum pluris locaui: deinde pupillus restitutus est in bona paterna. ex conducto nihil amplius eum consecuturum, quam ut locatione libe
Abbreviated transcription (Latin):
s inte grampensionem ieius anni quo
remiserit exigendam. hoc idem inuestis
dominus obstenlitatem anniremisit.
i dement dicendum quasi non sit do¬
natios tnͣsactio. Quidtamen si nou¬
issimus eratannus sterilis inquo eire¬
miserit uerius dacetur isisuꝑores uib̾es
fu̾int. ⁊ scit locator nondebere eum ad
computationemuocari. ¶Cumqͥ¬
dam defructuun exignitate quere ret᷑
nonec̃ rationem eiꝰ hñdam rescͥpto dim
adrianicontinetur. Itẽ alio rescͥpto ita
continetur. Nouamrem desideras. ut
pp̃ uetustatem uinearum remissio tibi
detur. ¶ Item cum quidam naue a¬
inm̾ito ꝓcuratorem cesaris hanc ab
eo uectiuan repetere cimimime.
uehendifũctus nonsit. ꝙ in omnib
ꝑ soins similiter obseruandumest.¬
¶ U̾ cuniq tantum remissionis rõha
retur. ex causis supͣ relatis nonid qd̃
sua interest concluctor consequitur.
S merceclis exhoneratione in ꝓrata su¬
pra deiiq dampnumseminis ad colo¬
num ꝑtinere. delaratur. plane si dñs q

Expanded text:
 integram pensionem etiam eius anni quo remisit exigendam. hoc idem et in uecdominus ob sterilitatem anni remiserit, idem erit dicendum, quasi non sit donatio, sed transactio. quid tamen, si nouissimus erat annus sterilis, in quo ei remiserit? uerius dicetur et si superiores uberes fuerunt et scit locator, non debere eum ad computationem uocari. Cum quidam de fructuum exiguitate quereretur, non esse rationem eius habendam rescripto diui Antonini continetur. item alio rescripto ita continetur: 'Nouam rem desideras, ut propter uetustatem uinearum remissio tibi detur.' Item cum quidam naue aimmerito procuratorem Caesaris ab eo uecturam repetere, cum munere uehendi functus non sit: quod in omnibus personis similiter obseruandum est. Ubicumque tamen remissionis rabetur ex causis supra relatis, non id quod sua interest conductor consequitur, sed mercedis exonerationem pro rata: supra denique damnum seminis ad colonum pertinere declaratur. Plane si forte
Abbreviated transcription (Latin):
Apa. Sed addes hoc iulianism̃e. ut si
calusi ego cumtictore ex conducto tenea
inidꝙ pupilli interfuit. Siquis dalia uiti¬
osa ignarus locau̾it deiide uinumefflut̾¬
it tenebitur in idꝙ int̾est. nec ignoranti¬
a eius extusata: uita cassuis scͥpsit. Aliter
atꝙ si saltum pascmimlocasti: in qͦħ̃lu
seruioi abeoni sabino placuit. ¶ Illud
nobis udendum est si quis fund̾ locau̾it.
q̃soleat instrumenti nomine conductori
pr̃are. qͦ si non praret ex locatotenetur.
⁊ est epła neratii ad aristonem. doĩgau
dominũ refeicere debere. Qd̃ sicłpaco¬
loni quideorum corruptumsit. exlosa¬
to eumteñi. fisdos aũ quib ad p̾menda
prelum i suguiam iregłas itẏmpanũ
⁊tracleas quib releuatur p̾lum dñm
prare oꝑt̾e. It cneũ inquo aleacalida aqͣ
lauantur. ut cet̾a uasa olearia dñm p̾¬
stare aport̾e. sicuti dolea uinaria q̃ adp̾sẽ¬
ex temusũ colono pr̃are oportebit. ħ om̃i a
sit sunt accipꝑienida. nͥ cund auind sp̃ałr ai¬

Expanded text:
 Sed addes hoc Iuliani sententiae, ut, si collusi ego cum tutore, ex conducto tenear in id quod pupilli interfuit. Si quis dosa ignarus locauerit, deinde uinum effluxerit, tenebitur in id quod interest nec ignorantia eius erit excusata: et ita Cassius scripsit. aliter atque si saltum pascuum locasti, in quo herba Seruio Labeoni Sabino placuit. Illud nobis uidendum est, si quis fundum locauerit, quae soleat instrumenti nomine conductori praestare, quaeque si non praestet, ex locato tenetur. et est epistula Neratii ad Aristonem dolia utidominum reficere debere. quod si culpa coloni quid eorum corruptum sit, ex locato eum teneri. fiscos autem, quibus ad premendam praelum et suculam et regulas et t‹y›mpanum et ‹c›ocleas quibus releuatur praelum dominum parare oportere. item aen‹u›m, in quo olea calda aqua lauatur, ut cetera uasa olearia dominum praestare oportere, sicuti dolia uinaria, quae ad praesentem usum colonum picare oportebit. haec omnia sic sunt accipienda, n
Abbreviated transcription (Latin):
mento potnis qm̃inpecuma saluere pen¬
sionis exceptam portionem s imiluodo
⁊ si ex conducto agatur. id̾ erit dicend̾.
¶Si inquilinis õstiumuł quedam
aua edifitio ad icc̾it que astiolocum

Expanded text:
mento potius quam in pecunia soluere pensionis exceptam portionem. simili modo et si ex conducto agatur, idem erit dicendum. Si inquilinus ostium uel quaedam alia aedificio adiecerit, quae actio locum
Abbreviated transcription (Latin):
iia debeatur fructuario legato ei
utilitatec uł seruitutes prãre ei
hr̃s debeat. puta lumiuum ⁊ aqͣꝵ
an uero non.iputo eassolas pr̃are.
compellendum sine quib omnino
uti non potest. S si cum aliquo in¬
fundi usus fructris petitus sit. qui ar¬
bores deiecisset aũ edifitium demolituᷤ
teriorem feciss aut seruitutes in po¬
nendo aut uicinoꝵ p̾clia liberando
adiudicis religionemꝑtinet. ut ĩspi¬
tiat qͣł añ iuditium acceptum fundꝰ
fu̾it ut nsuftudnario ħ ꝙ int̾est ab¬

Expanded text:
a debeatur fructuario legato ei utilitates et servitutes ei heres praestare debeat, puta luminum et aquarum, an vero non? et puto eas solas praestare compellendum, sine quibus omnino uti non potest: sed si cum aliquo infundi usus fructus petitus sit, qui arbores deiecisset aut aedificium demolitus m fecisset aut seruitutes imponendo aut uicinorum praedia liberando, ad iudicis religionem pertinet, ut inspiciat, qualis ante iudicium acceptum fundus fuerit, ut usufructuario hoc quod interest ab
Abbreviated transcription (Latin):
legetur neccẽe est tamen ut sequa¬
tur. eum aditus. usq ad eo ut siqͥs
usũ fructur loci leget. ita ne heres
cogatur uiam p̾stare inutiliter
ħ etũmuideatur Item si usufiuc¬
tu legato iter ademptumsit. inutił
est ademptõ.qr semꝑ sequitur usũ
fructum. d si usus fructus estlega¬
tus: ad quem aditus nõ ẽ ꝑ herecłita

Expanded text:
legetur, necesse est tamen ut sequatur eum aditus, usque adeo, ut, si quis usum fructum loci leget ita, ne heres cogatur uiam praestare, inutiliter hoc adiectum uideatur: item si usu fructu legato iter ademptum sit, inutilis est ademptio, quia semper sequitur usum fructum. Sed si usus fructus sit legatus, ad quem aditus non e
Abbreviated transcription (Latin):
uenire. ꝙ sciebat uͥq pignus sͥ durare.
S si subsꝙͥserit forte intabuł emptiõis
consensise uidebitur. nisi maifeste appare¬
at deceptum eẽ. qd̃ obseruari oportet. ⁊ si
sine scriptis ꝯienserit. ¶Si debitorio¬
cessunisit ⁊ heres eius uendiderit. pͭ fr̃ qõ
se dicend̾ ẽ: hee enim subtaitates a uidi¬
itib non adintitunt᷑ ¶ Si debitor forte

Expanded text:
ueniri, quod sciebat ubique pignus sibi durare. ueniri, quod sciebat ubique pignus sibi durare. sed si subscripserit forte in tabulis emptionis, consensisse videtur, nisi manifeste appareat deceptum esse. quod observari oportet et si sine scriptis consenserit. Si debitori concessum sit et herse dicendum est: hae enim suptilitates ab iudicibus non admittuntur.Si debitor forte
Abbreviated transcription (Latin):
accipere ab eoquirem empturꝰ erit. ut
preciũ rei uendite usq ad sumnam debi
sitiꝙ ĩ intelligenus. ut ⁊ si legatum re¬
pucdiatum fũt conualescat pignus ¶ Si
debitor uendiderit rem nec tradiderit.
annͥon repellatur cretlitor cum adhuc
res ĩ bonis sit debitoris anuo cumteneat᷑
si ꝑmiserit creditor uendere. debitor uero
quo cãu non uocebit consensus. ꝙ si in
dotẽ declit uendidisse in hoc cãu recte ur᷑.
pp̃honera mr̃imoniiinctͣrium si concessit
donare ⁊uendaderit debitor repelletur
creclitor. nisi quis clicat ideo concessisie
donari: ꝙ amicus erat creclitoris cui do¬
nabatur. ꝙ si consenserit .x. uendere. il¬
le quinq uendiderit. dicend̾ ẽ ñ ẽẽ re¬
płłend̾ creditorem. ĩ contrarium non
erit querend̾: quin recte uendi t. si plie
uendent qͣm concesserit croclitor ¶Nõ
uidetur aũ osensisse creclitor. sisciente
eo debitor remuenclid̾it. cum ideo passꝰ:

Expanded text:
accipere ab eo, qui rem empturus erit, ut accipere ab eo, qui rem empturus erit, ut pretium rei uenditae usque ad summam debitquod ita intellegemus, ut, si legatum repudiatum fuerit, conualescat pignus.Si debitor uendiderit rem ne tradiderit, an non repellatur creditor, quasi adhuc res in bonis sit debitoris, an uero, cum teneatur si permiserit creditor uendere, debitor uero quo casu non nocebit consensus. quodsi in dotem dederit, uendidisse in hoc casu recte uidetur propter onera matrimonii. in contrarium, si concessit donare et uendiderit debitor, repelletur creditor, nisi si quis dicat ideo concessisse donari, quod amicus erat creditori is cui donabatur.Quod si concesserit decem uendere, ille quinque uendiderit, dicendum est non esse repellendum creditorem: in contrarium non erit quaerendum, quin recte uendit, si pluris uendiderit, quam concessit creditor.Non uidetur autem consensisse creditor, si sciente eo debitor rem uendiderit, cum ideo passus est
Abbreviated transcription (Latin):
li suspitio merit tͣslata ad p̾sẽs tpo ut
pꝰ sit crecditor replicatõem doli mali obice.¬
Ilrs uideamꝰ Si ti ciuꝰ debitor uolũ¬
tate creclitoris sui uendiderit meuio. ł
ei aquo meuiusem̾it ⁊ p̾ea meuius titio
heres extit̾it ⁊ crelitorab eopetat qͥdus¬
sit. S ĩ iqͣid̃m ẽ iufr̾i ei rem a creclitore
qui ñ successionis uire. s alio modo rem
nactus est. pͭtñ dici cũ titii dolus inre u̾¬
saretur. ne creclitor a possõre pecuniam
recipiat. inquissimum eẽ ludificari e¬
um. ꝙ si is fudꝰ a meuio alicin obliga¬
tus possideatur. cui ñdum satisfactum
erit. tunc rursus equum erit excipi. si ñ
uoliuitate creditoris uenit. licet enun do¬
lus maluis debitorii interueniat. qͥ non¬
soluit tũ sccłs crelitor qii pignori acce¬
pit potior est. tutius tñ ẽ si debitor a cre¬
pitorͤpetat. ũ ei ꝑmatatur pignꝰ uendere.
quomagis satiffaciat ante cautionem

Expanded text:
li suspicio inerit translata ad praesens tempus, ut li suspicio inerit translata ad praesens tempus, ut possit creditor replicationem doli mali obicere.Illud uideamus, si Titius debitor uoluntate creditoris sui uendiderit Maeuio uel ei, a quo Maeuius emerit, et postea Maeuius Titio heres exstiterit et cresit. sed iniquum est auferri ei rem a creditore, qui non successionis iure, sed alio modo rem nactus est. potest tamen dici, cum Titii dolus in re versaretur, ne creditor a possessore pecuniam recipiat, iniquissimum esse ludificari eum. Quod si is fundus a Maevio alicui obligatus possideatur, cui nondum satisfactum erit, tunc rursus aequum erit excipi "si non voluntate creditoris veniit": licet enim dolus malus debitoris interveniat qsoluit, tamen secundus creditor qui pignori accepit potior est.Tutius tamen est, si debitor a creditore petat, ut ei permittat pignus uendere, quo magis satisfaciat, ante cautionem
Abbreviated transcription (Latin):
dumi. Il am inter nos hoc actumut exꝑ
apud inelam queritur. si mulas tibi dedero
ut exꝑiaris isi placuissent em̾es: si displi¬
cuissent: ut inclies singulos aliquid prã¬
res. dem̃ mule a grassatorib fu̾int abla¬
utrumẽp̃tio iamerat contracta an fut᷑a.
ut si fc̃a: p̾cium petat᷑. si futura: m̾ces pe¬
tatur. d non expͥmit de actionib puto aũ
siquid̾ ꝑ fc̾a fuit emptio: ꝯpetere exuendi¬
to actionem. Siueronondum ꝑ frãeẽt:
actionemtalem qualem aduersus de¬
sustoremdari: ¶Sicumemere argẽ¬
tum uelles. uascularius ad te deculerit
ireliquerit. ⁊cum displicuisset tͥ: seruo
tuo referendum declisti. ⁊ sñ do ͦ. i aͥ ͦ i cul¬
eoꝵ quib custodiend̃ ꝑferend̾ue decłis
prãre te oportere laboait. ⁊ puto p̾scͥpͥ¬
tis u̾b̾ actionem in hoc competẽ.
tis hanc operam te suscipiente: man
dati est obligõ. Siuero merce de data
aut constituta locationis conductioĩs¬
q negotium geritur. ꝙ sin gͣtis hãc

Expanded text:
dum: nam inter nos hoc actum, ut exapud Melam quaeritur, si mulas tibi dedero ut experiaris et, si placuissent, emeres, si displicuissent, ut in dies singulos aliquid praestares, deinde mulae a grassatoribus fuerint ablautrum emptio iam erat contracta an futura, ut si facta, pretium petatur, si futura, merces petatur: sed non exprimit de actionibus. puto autem, si quidem perfecta fuit emptio, competere ex uendito actionem, si uero nondum perfecta esset, actionem talem qualem aduersus desultorem dari.Si, cum emere argentum uelles, uascularius ad te detulerit et reliquerit et, cum displicuisset tibi, seruo tuo referendum dedisti et sine dolo malo et culeorum, quibus custodiendum perferendumve dederis, praestare te oportere Labeo ait, et puto praescriptis verbis actionem in hoc competere.atis hanc operam te suscidati est obligatio, si uero mercede data aut constituta, locationis conductionisque negotium geritur. quod si neque gratis hanc
Abbreviated transcription (Latin):
opĩo qui ꝯditi ⁊ furti agi ex hac cã putat.
ne si in honesta cã sponsionis fuit. sui anu¬
li cdiuntaxat repetitia erit.
darestitio: si fugitiuũ meutu reduxtss
necdederis. qr nõ recluat. si pecimiã mͥ
ñ reddas: melius est p̾scpͥtis u̾bis ag̾e.
ñ eͥ ambopecuniam ego ⁊fugitiu arius
.t. Rogasti me ur tibiimmmos mu¬
tuos darem ego cum non hr̃em declitibi
remuendendam ut p̾tiout̾ens. si non uẽ¬
diclisti. aut uendidisti quid̃. Pecuniam
autem non accepisti mutuam. utiluis ẽ.
ita ag̾e. ut labeo ait. p̾stpͥtis u̾bis. qĩ nego¬
tio quodam internos ge ^ spͥi contractus.¬
¶Si pͥdium ꝓte obligau̾o deinde pla¬
cuit internos ut mͥ fideuissorem presta¬
res. neo facias. melius eẽ dico. p̾scͥtis uͥb̾.
agi. nisi m̾ces interuenit: slamsinit̾ueñ:
ex locato actionemeẽ.
eques uenales ex ꝑiendos de derout sim
triduo displicuissent. redderes. tuꝙ de¬

Expanded text:
opinio, qui condici et furti agi ex hac causa putatopinio, qui condici et furti agi ex hac causa putatne si inhonesta causa sponsionis fuit, si anuli dumtaxat repetitio erit. dares Titio, si fugitivum meum reduxisset, nec dederis, quia non reduxit: si pecuniam mihi non reddas, melius est praescriptis verbis agere: non enim ambo pecuniam ego et fugitivarius .Rogasti me, ut tibi nummos mutuos darem: ego cum non haberem, dedi tibi rem uendendam, ut pretio utereris. si non uendidisti aut uendidisti quidem, pecuniam autem non accepisti mutuam, tutius est ita agere, ut Labeo ait, praescriptis uerbis, quasi negotio quodam inter nos gesto proprii contractus.Si praedium pro te obligauero, deinde placuerit inter nos, ut mihi fideiussorem praestares, nec facias, melius esse dico praescriptis uerbis agi, nisi merces interuenit: nam si interuenit, ex locato esse actionem. equos uenales experiendos dedero, ut, si in triduo displicuissent, redderes, tuque de
Abbreviated transcription (Latin):
simus: teni te hactenus ut dolum ⁊ culpã
michi prestes. actio aũ ex hac eausa uti¬
scribit. Siremtͥ inspiciendam decli. ⁊ dicas
te ꝑdidis̃e. ita demum mͥ p̾scͥptis rierbis
actio ꝯpetit. signorem uͥ sit. Nam si mͥ
d̾ decli. siue ip̃ius cã sũ utͥusq ⁊ dolum ⁊
culpam mͥ pr̃andam cẽ dico. pp̃utilitatẽ.
ꝑiculum: non. Siu̾omei clumtaxat cã:
datumẽ. dolum solum. q ꝓpe depõitum
hoc accio. ¶ Sizuma unum bouem ha¬
berem iuicinus unum placu̾it internos
ut ꝑ denos dies ego ei ulle mͥ bouem cõ¬
modaremus ut opus facerent. ⁊ apudal¬
terumbos ꝑiit. commodatiũ competit ac¬
tio. ciua ñ fuit gratuitum commodat̃
ħꝑierunt: ui ignis. aut alia uimaiore.
ꝑiculum me minime prãturum. ex quo
apparet utiq tustodiã ad me ꝑtinere.¬
¶Siquis spͥonuionis cã anulos accepit.
nec reddit uictori: p̾scpͥtis u̾bis actioin
eum campetit. nec eͥ recipienda ẽ sabini

Expanded text:
simus, teneri te hactenus, ut dolum et culpam simus, teneri te hactenus, ut dolum et culpam mihi praestes. actio autem ex hac causa utiscripsit, si rem tibi inspiciendam dedi et dicas te perdidisse, ita demum mihi praescriptis uerbis actio competit, si ignorem ubi sit: nam si mihi um dedi siue ipsius causa siue utriusque, et dolum et culpam mihi praestandam esse dico propter utilitatem, periculum non: si uero mei dumtaxat causa datum est, dolum solum, quia prope depositum hoc accedit.Si, cum unum bouem haberem et uicinus unum, placuerit inter nos, ut per denos dies ego ei et ille mihi bouem commodaremus, ut opus faceret, et apud alterum bos periit, commodati non competit actio, quia non fuit gratuitum commodatumperierint ui ignis aut alia maiore, periculum me minime praestaturum: ex quo apparet utique custodiam ad me pertinere.Si qui‹s› sponsionis causa anulos acceperit nec reddit uictori, praescriptis uerbis actio in eum competit: nec enim recipienda est Sabini
Abbreviated transcription (Latin):
ante obligatus. Secundus creditor pe¬
cuniam rei publice ex solint. s meinus
extitit qui dicebat ante rempublicã
sibifundum obligatum fusĩe. inuemeba᷑
autem meuius instrum̃to cautionis cũ
re publica frõ a seio interfuisse:⁊ subscͥsis¬
se. quocauerat seuis fiurdum nului alii
ẽẽ obligatum. qiuero an actio aliqͣ iirẽ
meuio competere potest. mod .R. pignꝰ
cuiis de quoqueritur consensit minime
eum retinere posse.

Expanded text:
ante obligatus, secundus creditor peante obligatus, secundus creditor pecuniam rei publicae eam soluit: sed Maeuius exstitit, qui dicebat ante rem publicam sibi fundum obligatum fuisse: inueniebatur autem Maeuius instrumento cautionis cum re publica facto a Seio interfuisse et subscripsisse, quo cauerat Seius fundum nulli alii esse obligatum: quaero, an actio aliqua in rem Maeuio competere potest. Modestinus respondit pignus, cui is de quo quaeritur consensit, minime eum retinere posse.