comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mouet atꝙ iter ad oppidu sarsura ubi scipio nunudaru habuerat presidu
reumentu ꝙ tomportuerit ire contendit. Quod ubi labienus animaduee¬
fet ini equitatu leuiq ar matura aigmeneius extremu carpere cepit atq
it lixaxu mercatoruq qui plausteie mexces poxtabant intexcaptis sar¬
cnutes sũb onereat sub sirtinie defatigatos pugnare ño posse. Quȩ rie
esse uisserat. Itaq eos in equitatus labieni immissoe turmis suoꝵt suippe¬
sub sequi non destitit. Postꝗͣ Cesar ad oppidis sauslora uenit inspectantibus
aduersariis interfecto presidioscipioniseu sius uixiliu ferre non auderent for¬
titmr repugnante .P. euocato cornelio Scipionis qui ibi preerat᷑ alꝙ acurtatu dalło¬
postero dicopidu tisdra peruenit in quo considius perdtemeui fu ꝓ in opia tib¬

Expanded text:
movet atque iter ad oppidum Sarsuram, ubi Scipio Numidarum habuerat praesidium movet atque iter ad oppidum Sarsuram, ubi Scipio Numidarum habuerat praesidium frumentumque comportaverat, ire contendit. Quod ubi Labienus animadvertit, cum equitatu levique armatura agmen eius extremum carpere coepit atque ita lixarum mercatorumque qui plaustris merces portabant interceptis sarabat milites sub onere ac sub sarcinis defatigatos pugnare non posse. Quae res cenos milites esse iusserat. Itaque eos in equitatum Labieni immissos turmis suorum suppesubsequi non destitit. § 76 Postquam Caesar ad oppidum Sarsuram venit, inspectantibus adversariis interfecto praesidio Scipionis, cum suis auxilium ferre non auderent, fortiter repugnante P. Cornelio, evocato Scipionis, qui ibi praeerat, atque a multitudpostero die ad oppidum Thysdram pervenit; in quo Considius per id tempus fuerat
Abbreviated transcription (Latin):
sequiiquod uitare conueniret. Itaq quo hec celexius conciperent. dabut
opera ut lagione non uno loco continere sed per causa frumentandi huc
atq illuc raptare: ideo ꝙ hostiu copias ab se suoq uestigio non distessumaeo
struxerat propter hostiu castra pretergressus equo loco inuitat ad dimitã
imus uenunt petunt obseceat ut sibi presidiu mitat seres com¬
plunes quȩ utiles bello sine administeaturos Pex id tempus deoru uolunbite
Itudioq erga cesare transfuga suos ciues facit certiores iuba regiz celeri
opis sus anteꝗͣ fesaris presidiu eo peruoniret ad opp
sis copis proceis asius castris mil. passt .u. a Scipionis ciraiter duu milu arĩ¬
uecto spatio in acie constitit. Postꝗͣ satis diuq aduersariosab se addimicandum
inutatos supersedere pugnȩ anĩmaduertit redrie copius posterodie castra

Expanded text:
sequi, quid vitare conveniret. Itaque, quo haec celerius conciperent, dabat sequi, quid vitare conveniret. Itaque, quo haec celerius conciperent, dabat operam ut legiones non in uno loco contineret sed per causam frumentandi huc atque illuc rapsaret, ideo quod hostium copias ab se suoque vestigio non discessuras es copiis sicut instruxerat, propter hostium castra praetergressus aequo loco invitat ad dimicandonstravimus, veniunt; petunt, obsecrant, ut sibi praesidium mittat; se res compluris quae utiles bello sint sumministraturos. Per id tempus deorum voluntate studioque erga Caesarem transfuga suos civis facit certiores Iubam regem celeritopiis suis, antequam Caesaris praesidium eo perveniret, ad oppsis copiis progressus ab suis castris milia passuum V, a Scipionis circiter duum milium interiecto spatio, in acie constitit. Postquam satis diuque adversarios ab se ad dimicandum invitatos supersedere pugnae animadvertit, reducit copias posteroque die castra
Abbreviated transcription (Latin):
equitatiu leiuq armature eoru nullo modo par esse poter
Maccessissent. Accedebat eo etia hec causa ꝙ elephantoru magnitudo multi
aͣq &lephantos in Italia transportari uisserat quos et nules nosset specus¬
q ut iurtute bestie agnosceret et cui parti corporis eus telu facile adige
et oneratusq ac loricatus contra esset elephas que pars cor
tegmine nuda relinqueretur ut eo tela conicerentur. pretexer uimenta
bestiuaru odore stridone specie consuetudine capturus non formid ar
Quibus ex reburs largiter erat consecutues.Na et milites bestas manibus
pertractabant earuq tarditate cognoscebant equitesq in eospila prepi¬
tardiorq et consideratior exat factus ex pristina bellandi cõsuetudine cele
excesserat. Nimiꝵ Copias eni habebat in gallia bellaro¬
uirtute non per dolu dimicare consueuẽr. Tu aute erat ei laborandum
ut consuefaceret milites hostiu doloes insidias artifitia cognoscere quid

Expanded text:
equitatui levique armaturae eorum nullo modo par esse poteraquoque accessissent. Accedebat etiam haec causa, quod elephantorum magnitudo multitnamque elephantos ex Italia transportari iusserat, quos et miles nosset speciemque et virtutem bestiae cognosceret et cui parti corporis eius telum facile adigi posset, ornatusque ac loricatus cum esset elephas, quae pars corporis eius sine tegmine nuda relinqueretur, ut eo tela coicerentur; praeterea ut iumenta bestiarum odorem, stridorem, spiritum consuetudine capta non reformidarent. Quibus ex rebus largiter erat consecutus: nam et milites bestia manibus pertrectabant earumque tarditatem cognoscebant, equitesque in eos pila praepitardiorque et consideratior erat factus et ex pristina bellandi consuetudine celerexcesserat. Neque mirum: copias enim habebat in Gallia bellarvirtutem, non per dolum dimicare consuerunt; tum autem erat ei laborandum ut consuefaceret milites hostium dolos, insidias, artificia cognoscere et quid
Abbreviated transcription (Latin):
xsarios et in quantulo spatio resisterent. modo procur
recederent comminarenturq impetu at prope qui loco et quemadmodu
tela miterent preciperet. Mirifite eru hostiu leius ⁊ armatuꝵa anxium
exercitu nostru atq sollicitu habebat quia et equites detexrebat preliu
mire propter equoru interitu ꝙ eos iaculis interficiebant et legionarup
milite de fitigabat propter uelocitate. Grauis eni armaturȩ miles simul
atꝙ ab hii insectatus constiterat in eosq impetu fecerat illi ueloci cur si pre¬
ui facile utabant. Qiuibus ex rebus Exesar uehementer commouebatur ꝙ

Expanded text:
sariis et in quantulo spatio resisterent, modo procurrerent modo recederent comminarenturque impetum, ac prope quo loco et quem ad modum tela mitterent, praecipere. Mirifice enim hostium levis armatura anxium exercitum nostrum atque sollicitum habebat, quia et equites deterrebat proelium inire propter equorum interitum, quod eos iaculis interficiebat, et legionarium militem defatigabat propter velocitatem: gravis enim armaturae miles simul atque ab eis insectatus constiterat in eosque impetum fecerat, illi veloci cursu periculum facile vitabant. § 72 Quibus ex rebus Caesar vehementer com
Abbreviated transcription (Latin):
in ancoris eade nocte commoratus prima luce adrumentu accedit ibiq na¬
uibus onexariis quȩ exant extra cothone incensis omnibusq reliquis aliis
aut subductis aut in cothone compulsis paulisper commoratus si forte uellent
eq .x. et .P. Ligacuis Affranianus que Ctesar in hispania cu reliquis dimiserat¬
et postea se ad pompeiu contulerat inde ex prelio exfugerat in africaq ad
Saru uenerat : que ob pexuiriu pexfidiaq casar uissit netari. P. Uestrio
probauerat Caesari et a nassidi classe captu cu ad nece di
beneficio uari esse seruatis postea sibi facultate nulla data ignouit. Est in afei
frumenti condendi gratia clam habeant atq id propter bella maxime hostiumq
subitu aduentu preparent: quade re s&sar certior factus tertia uigilia legio¬
nos ouascu equitatu mittit ab tastris siuis mil pass .x. atq inde magnio nurne¬
rofcumenti onustis recepit in castra. quibus rebus cognitu Labienus progressus

Expanded text:
in ancoris ea nocte commoratus prima luce Hadrumetum accedit ibique navibus onerariis quae erant extra cothonem incensis omnibusque reliquis ab eis aut subductis aut in cothonem compulsis paulisper commoratus, si forte vellent et P. Ligarius, Afranianus, quem Caesar in Hispania cum reliquis dimiserate ad Pompeium contulerat, inde ex proeli effugerat in Africamque ad Varum venerat; quem ob periuri perfidiam Caesar iussit necari. P. Vestrio am causam probaverat Caesari, se a Nasidi classe captum, cum ad necem duceretur, beneficio Vari esse servatum, postea sibi facultatem nullam datam transeundi, ignovit. frumenti condendi gratia clam habeant atque id propter bella maxime hostiumque subitum adventum praeparent. Qua de re Caesar per indicem certior factus tertia vigilia legiones duas cum equitatu mittit a castris suis milia passuum X atque inde magno numero frumenti onustos recipit in castra. Quibus rebus cognitis Labienus progressus
Abbreviated transcription (Latin):
xi sionibus iter officere non intermittebat.Scipio ite munitioneso¬
contra facere et in iugo aCesare excluderetur adproperare. Ita ducee
utriq et in operibus occupati exant et nihilominus equestribus preliis inter
se quotidie dimicabant. Interi Uarrus classe qua antea utice hiemis gratia
erit cognito legionis .uii. et .uiii. aduentu celeriter deduc

Expanded text:
sionibus ita officere non intermittit. Scipio item munitioncontra facere et, ne iugo a Caesare excluderetur, approperare. Ita duces utrique et in operibus occupati esse et nihilo minus equestribus proeliis inter se cotidie dimicabant. § 62 Interim Varus classem, quam antea Uticae hiemis gratia erat, cognito legionis VII. et VIII.19 ex Sicilia adventu celeriter deduc
Abbreviated transcription (Latin):
omnibus uĩte barbaro potius obediente fuisse ꝗͣ aut Scipionis obtempẽ¬
xasse nuncio aut Caesaris eiusde portis cuubus incolume reuerti
malle atq etia et superbiue Iube factu nõmodoͭ. A. Aquiniu homi.¬
iouui nouu paruuq senatore sed in Scipione hom
familia cdignitate honoribu e prestante. Naq cu Scipio iagulo purpu:¬
reo ante regis aduentu uti solitus esset dicitur. Iuba cu eo egise non
oportere illu eode uestitu atq ipse uteretur. Ita facttas utes pue ad albu sese

Expanded text:
omnibus Iubae barbaro potius oboedientem fuisse quam aut Scipionis obtempeomnibus Iubae barbaro potius oboedientem fuisse quam aut Scipionis obtemperasse nuntio aut caesis eiusdem partis civibus incolumem reverti malle! Atque etiam et superbius Iubae factum non in M. Aquinum, hominem novum parvumque senatorem, sed in Scipionem, hominem illa familia, dignitate, honoribus praestantem. Namque cum Scipio sagulo purpureo atque regis adventum uti solitus esset, dicitur Iuba cum eo egisse non oportere illum eodem vestitu atque ipse uteretur. Itaque factum est ut Scipio ad album sese
Abbreviated transcription (Latin):
loquebantur. Quȩ res quid utilitatis haberet Cesaxe non fallebat. Nãq
getuli ex equitatu regio nobilior es equituq prefecti quoru patres cu
Mario ante meruerant eiusq beneficio agris finibusq donati post sylle
uictoria sub hiensalis regis erant dati potestate occasione accepta noc-
ia luminibuis actensie cu equis colonibusq sũis circite
Quos postꝗͣ Scipio et qui cu eo exant cognouerunt cu commoti ex tali in-¬
odo essent fere per id tempus .M. Aquuniu cu .C. Sarse
loquentes iuder̃.Scipio mittit ad Aquiniu nihil actitare eu cu ad¬
sed xestare ut reliqua que si uellet peragexet.Uiator preterea a iuba ad
eu est missus qui diceret audiente Saserna negat te rex colloqui. Quo
mano et ei qui ab .x.p. honores accepisset incolumi patria fortunisq

Expanded text:
 inter se colloquebantur. Quae res quid utilitatis haberet Caesarem non fallebat: namque  inter se colloquebantur. Quae res quid utilitatis haberet Caesarem non fallebat: namque Gaetuli ex equitatu regio nobiliores equitumque praefecti, quorum patres cum Mario ante meruerant eiusque beneficio agris finibusque donati post Sullae victoriam sub Hiempsalis regis erant dati potestatem, occasione capta nocte iam luminibus accensis cum equis calonibusque suis circiter § 57 Quod postquam Scipio quique cum eo erant cognoverunt, cum commoti ex tali incommodo essent, fere per id tempus M. Aquinum cum C. Saserna colloquentem viderunt. Scipio mittit ad Aquinum, nihil attinere eum cum adversapionem referret sed restare ut reliqua quae sibi vellet perageret, viator praeterea ab Iuba ad eum est missus qui diceret audiente Saserna: 'Vetat te rex colloqui.' Quomano et ei qui ab populo Romano honores accepisset, incolumi patria fortunisque
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ abesse ex afrita iubeo. Itaq tradidit eos centuxionibus et
non ampliue singulos additos seruos in naue imponendos seperatim
curauit. Getuli interi perfuge quos cu litteris mandatisq a Caria¬
xe missos supra documu ad suos ciues peruenuint. quoru autoritate
facile adducti Caesarisq nomine persuasi a rege Iuba desistunt celeriter q
arna capiunt contra que rege facere non dubitabant.
rebus cognitis Iuba distentus triplici bello necessitateq coactus de siues
copiis quas contra Caesare adduxerat sex cohortes in fines regni mittit
ssent presidio contra getuloes. Cãsar brachiis perfect
scorpionibusq crebxis ante fronte casteoru contraq oppidu collota¬
tis dufensores muri deterrere non intermittit. et quinque legiones ex
supexioribiis castris deducit. Qua facultate oblata illusticiores notissimiq

Expanded text:
pote abesse ex Africa iubeo.' Itaque tradit eos centurionibus et pote abesse ex Africa iubeo.' Itaque tradit eos centurionibus et singulis non amplius singulos additos servos in navem imponendos separatim curavit. § 55 Gaetuli interim perfugae, quos cum litteris mandatisque a Caesare missos supra docuimus, ad suos civis perveniunt. Quorum auctoritate facile adducti Caesarisque nomine persuasi a rege Iuba desciscunt celeriterque cuncti arma capiunt contraque regem facere non dubitant. Quibus rebus cognitis Iuba, distentus triplici bello necessitateque coactus, de suis copiis quas contra Caesarem adduxerat sex cohortis in finis regni sui mittit quae essent praesidio contra Gaetulos. § 56 Caesar bracchiis perfectiscorpionibusque crebris ante frontem castrorum contra oppidum collocatis defensores muri deterrere non intermittit eoque quinque legiones ex superioribus castris deducit. Qua facultate oblata inlustriores notissimique
Abbreviated transcription (Latin):
commeatu familia sua atq iumentis occupasset. neq milite
centurionibusq Quod maxime uelles inquit homines sũȩ petulantiei
nimieq libertatie aliquando sine fecissent meȩq lenitatis modestiȩ pati¬
entieq catione habiussent. Sed quonia ipsi sibi neq modu neq teti¬
minu constituunt quo ceteri dissimiliter se gerant egometipse docdan
tilis fiusti et pro militibue tua familia iumentaq in naues imposũistu
tuaq opera militibus tempore necessario res.p. caret. ob eas res ignomi¬
ue causa ab exercitu meo te remoueo. hodieq ex afric
 ordines in meo exercitu beneficio non iuxtute sitis consecuti
ita uos gesseritis ut neq bello fortis neq pace boni aut utiles fueritis
et magis in seditione concitandisq militib aduexsarioru nostrorum
imperatoris ꝗͣ pudoris modestieq fueritis studiosiores indignos uos esse
arbitror qui mõdo exercitu ordines ducatis. missosq facio et quantu

Expanded text:
commeatu familia sua atque iumentis occupavisset neque militcenturionibusque, 'Maxime vellem,' inquit, 'homines suae petulantiae nimiaeque libertatis aliquando finem fecissent meaeque lenitatis, modestiae patientiaeque rationem habuissent. Sed quoniam ipsi sibi neque modum neque terminum constituunt, quo ceteri dissimiliter se gerant egomet ipse documeublicae inutilis fuisti et pro militibus tuam familiam iumentamque in navis imposuisti tuaque opera militibus tempore necessario res publica caret, ob eas res ignominiae causa ab exercitu meo te removeo hodieque ex Africnas, cum ordines in meo exercitu beneficio non virtute consecuti ita vos gesseritis ut neque bello fortes neque pace boni aut utiles fueritis et magis in seditione concitandisque militibus adversum vestrum imperatorem quam pudoris modestiaeque fueritis studiosiores, indignos vos esse arbitror qui in meo exercitu ordines ducatis, missosque facio et quantum
Abbreviated transcription (Latin):
rio scelere contaminatos et cede cuuu saginatos. Sic extea uallu deducti sunt et
cruciabiliter interfecti. Tyrones aute iubet inter legiones dispartiri. et
um culicida in conspectu suu prohibet adduci. Qua ex re Caesar commotii
eos quos in stationibis cu longis nauibus ⁊ pued tapsu custodie causa in salo esse ius
us onexariis longisq naubus presidio essent ob neglientia ignominiȩ cau-¬
sa dimittendos ab ex encitu graussimuq in eos edictu proponendu cueauitue
Er id tempus fere cesaris exercitui xes accidit mere dibilis auditũ. Naq iusi¬
liaꝵ signo confecto circiter iugilia secunda noctis himbere cu saxea grandine
subito est exortiis ingins. Ad hoc aute incommodu accesserat ꝙ cȩsar non
more superioru imperatoru in hibernis exercitu continebat sed in teretio

Expanded text:
rio scelere contaminatos et caede civium saginatos.' Sic extra vallum deducti sunt et rio scelere contaminatos et caede civium saginatos.' Sic extra vallum deducti sunt et cruciabiliter interfecti. Tirones autem iubet inter legiones dispertiri et Cominium cum Ticida in conspectum suum prohibet adduci. Qua ex re Caesar commotus eos quos in stationibus cum longis navibus apud Thapsum custodiae causa in salo esse iusserat ut suis onerariis longisque navibus praesidio essent, ob neglegentiam ignominiae causa dimittendos ab exercitu gravissimumque in eos edictum proponendum curavit. § 47 Per id tempus fere Caesaris exercitui res accidit incredibilis auditu. Namque vergiliarum signo confecto circiter vigilia secunda noctis nimbus cum saxea grandine subito est exortus ingens. Ad hoc autem incommodum accesserat quod Caesar non more superiorum temporum in hibernis exercitum continebat, sed in tertio
Abbreviated transcription (Latin):
te imperatore appello ꝙ mihi iuta incolumitateq belli ure capto pollicexis. et
n isto uterer beneficiosi non ei summu scelus adiũgeretur. egone contea
Caesare imperatore meu apud que ordine duxi eiusq exercitu pro cuuuis digni¬
Neq ego istud facturus su et te magnopere ut de negocio desistas adhortor. Contra
cuius eni copias contendas si minus antea expertus es licet nunc cognosc̾as. elige
cohorte una qua putasesse firmissima et constitue contrame. ego autem
ex meis commilitonibus quos nunc in tua tenes potestate non ampluis .x. sumam
ex iuxtute nostra intelligas quid ex tius topiis spexare debeas. fo
presenti animo aduersus opinione eius el ocutus irea percitus Scipio atq animi dolo¬
re incensus anniuit centuxionibus quid fieri uellet: atq ante pedes ceñturione inter¬
tit: Reliquosq uetermos a ty ronibus iubet secerni. et abducite istos inquit nefa¬

Expanded text:
 imperatorem te appello — quod mihi vitam incolumitatemque belli iure capto polliceris, et forsan isto uterer beneficio, si non ei summum scelus adiungeretur. Egone contra Caesarem imperatorem meum, apud quem ordinem duxi, eiusque exercitum, pro cuius dignitusque consistam? Neque ego istud facturus sum et te magnopere ut de negotio desistas adhortor. Contra cuius enim copias contendas, si minus antea expertus es, licet nunc cognoscas. Elige ex tuis cohortem unam quam putas esse firmissimam, et constitue contra me; ego autem ex meis commilitonibus quos nunc in tua tenes potestate non amplius X sumam. Tunc ex virtute nostra intelleges quid ex tuis copiis sperare debeas.' § 46 Postquam haec centurio praesenti animo adversus opinionem eius est locutus, ira percitus Scipio atque animi dolore incensus innuit suis centurionibus quid fieri vellet, atque ante pedes centurionem interfecit reliquosque veteranos a tironibus iubet secerni. 'Abducite istos,' inquit, 'nefa
Abbreviated transcription (Latin):
igilli qua obsidebat deseruit atꝙ itinere pet pregnut iube fastao umpo¬
is li sciponi pattitue adrumentu se recepitin iiterea ex secundo
rt uento id tapson Virgilio scatis nauis aliisq actuariis excepta est
et ad Stipione deducta. Ite altera nauis tripemis ex eadoo elassarest¬
nda et tempestate delata ad egimuru ⁊ classe uari et .Mͥ. Octauii est
capti in qua milites ueterani cu uno centurione et nonnulli treone ẽ⁊
fuerxi quos uarus ad sexuatos sine contumelia deducendosq ciraiuit ad scipio¬
nes Qu postꝙ ad eu peruener et ante suggestu uus constiter: non uestra
inquit sponte terto scio sed illius scelerati uestri imperatoris impulsu et imperio
coactos ciues et optimu quenq nefacie consectari quosq foxrtuna in nostra po

Expanded text:
Acyllam, quam obsidebat, deseruit atque itinere per regnum Iubae facto copiAcyllam, quam obsidebat, deseruit atque itinere per regnum Iubae facto copias cum Scipione partitus Hadrumetum se recepit. § 44 Interea ex secundo set vento ad Thapson, a Vergilio scaphis naviculisque actuariis excepta est et adducta. Item altera navis trieris ex eadem classe errabunda ac tempestate delata ad Aegimurum a classe Vari et M. Octavi est capta, in qua milites veterani cum uno centurione et non nulli tirones fuerunt; quos Varus asservatos sine contumelia deducendos curavit ad Scipionem. Qui postquam ad eum pervenerunt et ante suggestum eius constiterunt, 'Non vestra,' inquit, 'sponte vos certo scio, sed illius scelerati vestri imperatoris impulsu et imperio coactos civis et optimum quemque nefarie consectari. Quos quoniam fortuna in nostram det
Abbreviated transcription (Latin):
quo pill tnte uents sinistruq cornu ubi elephanti exeatun conspep¬
tu patent aduersarioru constitiut. Cu ias prope solisoctasuz resar expe¬
tauisset neq ex coloco quo constiterit scipione preogredi propuripe
animaduertis set locoq se magio defenderesires coecisset qocodipao
comminuis consstere audere non est iisa ratio propius accedepdueo idie
iiquuoxe loco pugnare preserti cu milites a mane diea ieuuni subar¬
misistetusent defatigati Itaq reductis sus copis in cafta postero die pros¬
quia chilli et .uii cohortes st pendiarias nuumidas getulir orobiudebai ibe pe
nessiuichitohortibus preerit dui multuq expertuc magniasd operibus sepe
lemotis et his ab oppidanis incensis cus proficexet nihil subito oumciobuer
equostiephesio osuto connotuis feumento cuiis in tastris copras habuerit
iso umo oleo deterisq rebus quȩ ad uictu parari solent corruptcor

Expanded text:
oppido texit; dextrum sinistrumque cornu, ubi elephanti erant, in conspectu patenti adversariorum constituit.3 § 42 Cum iam prope solis occasum Caesar exspectavisset neque ex eo loco quo constiterat Scipionem progredi propius se animadvertisset locoque se magis defendere, si res coegisset, quam in campo comminus consistere audere, non est visa ratio propius accedendi eo die iniquiore loco pugnare, praesertim cum milites a mane diei ieiuni sub armis stetissent defatigati. Itaque reductis suis copiis in castra postero die proqui Acyllam VIII cohortibus et stipendiariis Numidis Gaetulisque obsidebat, ubi C. Messius cum III cohortibus praeerat,4 diu multumque expertus magnisque operibus saepe admotis et his ab oppidanis incensis cum proficeret nihil, subito nuntio de equestri proelio allato commotus, frumento cuius in castris copiam habuerat incenso, vino, oleo ceterisque rebus quae ad victum parari solent corruptis,
Abbreviated transcription (Latin):
fe uimuiduq hestius opinioni prebebat. neq ideieco copras qͣꝗͣ exant paucetconus¬
se rioedutobat inacie ꝙ iuctoriȩ suorus confideret. sed referre arbiltabalire cũ¬
usmnodi uctoria esset futura. Turpe enis sibi existimabat totreb gestistantisq exer¬
ditudeuuetrs tot in clarissimis uictoriis partis ab celiouis copus adra eutsariot suoras
citisude colletis secruenta adeptu existimara iuctoruaꝵ. itaꝙ cõstituerat glorias

Expanded text:
i praebebat. Neque idcirco copias, quamquam erant paucae tironumque, non educebat in aciem qui victoriae suae diffideret, sed referre arbitrabatur, cuiusmodi victoria esset futura; turpe enim sibi existimabat tot rebus gestis tantisque exercitibus devictis, tot tam claris victoriis partis, ab reliquis copiis adversariorum suorum ex fuga collectis se cruentam adeptum existimari victoriam. I
Abbreviated transcription (Latin):
reliquo exexcitu celexiter imponendo. Datis mandatis ipse naue con¬¬
scendit ad ui.kł.Ianͣ. et reliquas naues stati est cõsecutus. Ita uẽto ter¬
to celeriq nauigio uectus post die quartu cu longis paucis naiub ues
in conspectu africe feliciter uenit.Nanq honerariȩ reliquȩ prreter
paucas uento dispersȩ atq ex xabunde diuersa loca petiere. Clu peam
classe preteruchitur. deinde neapoli. complura preterea castella et oppida non
longe a mari relinquit.Postꝗͣ adrumetu accessit ubi presidiu exit aduersarioꝵ
au preerat .c. considius et aclupeis secundu ora maxitima cu eꝗtatu adxu-
anto portu commoratus dus reliquȩ naues conue nirentt ex poneoundu posi
muros axmris complent ante portus trequentes cosident dse detendendua
quo ros numeriis quple negionui iniuserit : Eesar circrs orenclieri des dusnatire

Expanded text:
reliquo exercitu celeriter imponendo. Datis mandatis ipse navem conreliquo exercitu celeriter imponendo. Datis mandatis ipse navem conscendit a. d. VI. Kal. Ian. et reliquas navis statim est consecutus. Ita vento certo celerique navigio vectus post diem quartum cum longis paucis navibus in conspectum Africae venit; namque onerariae reliquae praeter paucas vento dispersae atque errabundae diversa loca petierunt. Clupeam classe praetervehitur, dein Neapolim; complura praeterea castella et oppida non longe a mari reliquit. § 3 Postquam Hadrumetum accessit, ubi praesidium erat adversariorum cui praeerat C. Considius, et a Clupeis secundam oram maritimam cum equitatu Hadrante portum commoratus, dum reliquae naves convenirent, exponimuros armatis complent, ante portam frequentes considunt ad sese defendendum; quorum numerus duarum legionum instar erat. Caesar
Abbreviated transcription (Latin):
bexaret. hoc eo consilio fucit ne quis sibi more ꝗcꝗͣ spe-
ide tempus ut tempestates ad nauigandu idoneas non
haberet. nihilominus in nauib remiges militesq cõtinere et nulla
pretermittere occasione ꝓfectionis cu preserti ab incolis eius ꝓuntie
nũciarent᷑ aduersarioru copie equitatus infinitus legiones regiȩ .iiii. le¬¬
uis armaturȩ magna uis. Scipionis legiones .x. elephanti.c .xx. classesq
esse complures. Ita tam̃ nõ deter xebat᷑ aĩo q et spe cõfidebat. Interi in
dies et naues longe adaugeri et honerarie complures eode cõcurnere
et legiones tyronu conuenire in his ueterana legio .u. equites ad duo mi-
in naues longas imponebatur equites aute in honexarias. Ita maiore
parte nauiu antecedere ussit et insola petere aponiana que non¬
Deinde Alieno prȩtori qui sicilia obtinebat de om̃ib reb precipit et de

Expanded text:
beraret. Hoc eo consilio fecit ne quis sibi morae quicquam beraret. Hoc eo consilio fecit ne quis sibi morae quicquam id tempus ut tempestates ad navigandum idoneas non haberet; nihilo tamen minus in navibus remiges militesque continere et nullam praetermittere occasionem profectionis, cum praesertim ab incolis eius provinciae nuntiarentur adversariorum copiae equitatus infinitus, legiones regiae IIII, levis armaturae magna vis, Scipionis legiones X, elephanti CXX classesque esse complures; tamen non deterrebatur animoque et spe confidebat. Interim in dies et naves longae adaugeri et onerariae complures eodem concurrere et legiones tironum convenire IIII,1 veterana legio quinta, equitum ad II min navis longas imponebatur, equites autem in onerarias. Ita maiorem partem navium antecedere iussit et insulam petere Aponianam, quae deinde Alieno praetori, qui Siciliam obtinebat, de omnibus rebus praecipit et de
Abbreviated transcription (Latin):
Oducatiu: na eu uithuidates rex asis totius ꝑꝑ nobilitates pergamo paruui
secu asportauerat in castra multosq retinuerat annos rege bosphori
atq inimias regib intexposito amicissimo rege munierat. Eide tetrar¬
ia legib gallogrecoru uire gentis et cognationis adiudicauit occupata
et possessa paucis ante mnis Beiotaro. Neq tamen usꝙͣ diutius mora¬
tues est ꝗ necessitat urbanaꝵ seditionus pati iudebatur. Rebus felicos¬
sime celeriterq confectie  in italia celexius omniu opinione uenit.
AESAR. IT INERIBUS. NSTIS. CONEECTIS
nullo die intermisso ad .xiii. Rł. Ianͣ. lilibeu ꝑuenit.
statiq ostendit se naues uelle cõscendexe cu ño amplius
legione ty ronis haberet una equitesq uix. dc. Taber¬
naculu secũdu litus ipsu cõstituit ut prope fluctus uex¬

Expanded text:
educatum — nam eum Mithridates, rex Asiae totius, propter nobilitatem Pergamo parvulum educatum — nam eum Mithridates, rex Asiae totius, propter nobilitatem Pergamo parvulum secum asportaverat in castra multosque retinuerat annos — regem Bosphori atque inimicis regibus interposito amicissimo rege munivit. Eidem tetrarchian Gallograecorum iure gentis et cognationis adiudicavit occupatam et possessam paucis ante annis a Deiotaro. Neque tamen usquam diutius moratus est quam necessitas urbanarum seditionum pati videbatur. Rebus felicissime celerrimeque confectis in Italiam celerius omnium opinione venit.aesar itineribus iustis confectis nullo die intermisso a. d. XIIII Kal. Ian. Lilybaeum pervenit statimque ostendit sese navis velle conscendere, cum non amplius legionem tironum haberet unam, equites vix DC. Tabernaculum secundum litus ipsum constituit, ut prope fluctus ver
Abbreviated transcription (Latin):
loco superiori inermi proficere poterant. At nostri uictoria elati subixe
iquu locu munitionesq aggredi ñõ dubitarunt. defendentib
cohortib castra quas pharnaces presidio reliquerat celeriter castris hostiu
sunt potiti. Interfecta multitudine omni suoru aut capta pharnaces cum
paucis equitibus profugit: ciunisi castroru oppugnatio facult
bellu tanta celeritate confecerat. ꝙq subiti periculi recordatione letior
ꝙ uctoria facilis ex difficillimis reb acciderat. Pontho recepto preda om̃i
regia militib condonata postero die cu expeditis equitib ipse proficiscituꝵ¬
mho relinquit. Ita per gallogxecia bit bythy niaꝙ in ascaziter facit rchin
reges uutates disbribuĩt. Mithridate pergamu quo re felicitet celexate¬
ꝙ gesta in ecipto supras crpsimus regio generxe ortus discipliuis it exeus

Expanded text:
loco superiore inermi proficere poterant. At nostri victoria elati subire loco superiore inermi proficere poterant. At nostri victoria elati subire iniquum locum munitionesque aggredi non dubitarunt. Defendentibus autem eis cohortibus castra quas Pharnaces praesidio reliquerat, celeriter castris hostium sunt potiti. Interfecta multitudine omni suorum aut capta Pharnaces cum paucis equitibus profugit; cui nisi castrorum oppugnatio facultatbellum tanta celeritate confecerat, quodque subiti periculi recordatione laetior victoria facilis ex difficillimis rebus acciderat. Ponto recepto praeda omni regia militibus condonata postero die cum expeditis equitibus ipse proficiscitunto relinquit. § 78 Ita per Gallograeciam Bithyniamque in Asiam iter facit omnreges, civitates distribuit. Mithridaten Pergamenum, a quo rem feliciter celeriterque gestam in Aegypto supra scripsimus, regio genere ortum, disciplinis etiam regiis
Abbreviated transcription (Latin):
buodu tem tereruites ab speribus uocat aumna apere tubet lesiotel oips¬
tiu. nendis brdinibus instructus falcat ragie quadriee perrubot milites
perturerant. que tamen . celeriter multitudine tulorus peꝵ aduunt na
Insequit uo hasacies hostiu et clamore sublato confligis maltus aduuir ratebrt¬
Inseculeci plur iimus deoru immortaliu benignitate ut ommb casibus
sad atq perituloso presio cominus facto dextro cornu quo me teroa sexta
fegioex it collotata initu uictorie natu est. ab ea parte cusua preos linisero
tesiderent hostes muito tardius sed tamen eisdez diis adiuuantib sistto
ternui mediaq acie tote profligantu. copie regis quȩ o facile sibte stat
iniquu locu ta celeriter gradu pulsȩ premebantur loci iiquatate Itdꝙ
multis militibus parti inter fectis parti suoru xiuna oppresis qui uelocet¬
tate effugere poterant armis tamen prorectisualle transgxessi nibulex

Expanded text:
e milites ab opere revocat, arma capere iubet, legiones oppotris. Nondum ordinibus instructis falcatae regiae quadrigae permixtos milites perturbant; quae tamen celeriter multitudine telorum opprimuntur. Insequitur has acies hostium, et clamore sublato confligitur multum adiuvante natura loci, plurimum deorum immortalium benignitate; qui cum omnibus casibus Magno atque acri proelio comminus facto, dextro cornu, quo veterana legio sexta erat collocata, initium victoriae natum est. Ab ea parte cum in proclive detruderentur hostes, multo tardius, sed tamen isdem dis adiuvantibus sinistro cornu mediaque acie totae profligantur copiae regis. Quae quam facile subierant iniquum locum, tam celeriter gradu pulsae premebantur loci iniquitate. Itaque multis militibus partim interfectis partim suorum ruina oppressis, qui velocitate effugere poterant, armis tamen proiectis vallem transgressi nihil ex
Abbreviated transcription (Latin):
tione tanta sese multitudine auxilioru aduersariis Cȩsaris subministratuꝵ
ut etia cedendo in ipsa uictoria defatigati uincerentur atq asius superarẽt᷑:
nas dissentire/ neq in africa uelle transire.deinde quadriennio in africa suos
milites consuetudine retentos fideles sibi ia effecisset maxima aute auxilia
haberet numidaru equitu leuisq armature. preterea ex fuga pxelioq
pompeiano labienus quos secu abrundusio transportauerat eꝗtes rõmanos
equoq uti frenato condidicerat: preterea regia auxilia eleꝑhantes.c.xx. eꝗ¬
tatuse innumerabilis deinde legiones conscripte ex cuuisq modigeneries
implius .xii. mili. hac spe atq ea audacia inflanmatus labienuscu eꝗtib
gallis germanisq Mde. numidaꝵ sine frenis .uiii militib preteret pe¬
trelano auxilio a dhibito equitib .a. de. peditu ac leuis armatur& quaten tã

Expanded text:
tione, tantam se multitudinem auxiliorum adversariis Caesaris sumministraturum tione, tantam se multitudinem auxiliorum adversariis Caesaris sumministraturum ut etiam caedendo in ipsa victoria defatigati vincerentur atque a suis superarentuones veteranas dissentire neque in Africam velle transire; deinde quod triennio in Africa suos milites retentos consuetudine fidelis sibi iam effecisset, maxima autem auxilia haberet Numidarum equitum levisque armaturae, praeterea ex fuga proelioque Pompeiano Labienus quos secum a Buthroto transportaverat equites Germanos equoque uti frenato condocuerat, praeterea regia auxilia, elephantis CXX equitatuque innumerabili,9 deinde legiones conscriptas ex cuiusquemodi generis amplius XII milibus. Hac spe atque ea audacia inflammatus Labienus cum equitibus Gallis Germanisque MDC, Numidarum sine frenis VIII milibus, praeterea Petreiano auxilio adhibito equitibus MDC, peditum ac levis armaturae quater tanto,
Abbreviated transcription (Latin):
bet signa conuerti et medio campo remtegrari preliu. Cu ab cohortibus
eode modo pugnaretur nec cominus ad manus rediretur. Cȩsarisq eꝗtes
uimenta ex nausia recenti siti langore paucitate uulnerib defatigata ad
insequendu hoste perseueranduq cursu tardiora haberẽt diciq pars
uemitterent donec ĩ ultimos colles hostus repulissent atq coru essent potiti taꝙ
signo dato cis u hostes langude tela neglienterq mitterent subito immitit chor¬
tes turmasq suoris atq puncto tp̃rie hostib nullo negocio compulsis post colles de
nacti locu atq ibi paulisper commorat ita uti er̃at instructi lei¬
peditesq ex quibus cognitu est consiliu hostiu hac mente et conatu uenisse ut no¬
uo atq inusitato genere prelii tyrones legionaru pauciq perturbati Curionie
nplo ab eꝗtatu circumuenti opprimerenturiet ita fuba dix¬

Expanded text:
bet signa converti et medio campo redintegrari proelium. Cum ab hostibus bet signa converti et medio campo redintegrari proelium. Cum ab hostibus eodem modo pugnaretur nec comminus ad manus rediretur Caesarisque equites iumenta ex nausea recenti, siti, languore, paucitate, vulneribus defatigata ad insequendum hostem perseverandumque cursum tardiora haberent dieique pars remitterent, donec ultra ultimos collis hostis reppulissent atque eorum essent potiti. Itaque signo dato cum iam hostes languide tela neglegenterque mitterent, subito immittit cohortis turmasque suorum; atque puncto temporis hostibus nullo negotio campo pulsis post collemque deiectis nacti locum atque ibi paulisper commorati, ita uti erant instructi lepeditesque. Ex quibus cognitum est consilium hostium, eos hac mente et conatu venisse ut novo atque inusitato genere proeli tirones legionarii paucique perturbati Curionis exemplo ab equitatu circumventi opprimerentur, et ita Labi
Abbreviated transcription (Latin):
ante signatenderet. Ita corona hostiu dexhro sinisteoq cornu media dimi-¬
dia duudit. et una parte ab altexa exclusa equitesq intrinsecus adoxtue
i peditatu telis coniectis in fuga uertit. Neq longius ꝓgressus ueritus insi¬
diac se ad suoc recipit. ide altera pars equitu pedituq Cesaris fecit his
reb gestis et ꝓcul hostib repulsis conuulneratisq ad sua presidia sese sicũt erat
instructus recipexe cepit. Intexi .M. Petreuis et Gti.piso eu equitib nuni-¬
dis .ccc. electis peditatuq eiusde genexis satis grandi ex itinere recta subsi-¬
dio sis occirrrere. At hostessius ex terxore firmatis rursusq renoratis
animis legionarios conuersis equitib recipiẽtes nouissimos adoriri et impe¬¬
dixe ceper. quo minus in castra se reciperent. hac re animaduersa Cesar ui¬

Expanded text:
altera ante signa tenderet, ita coronam hostium dextro sinistroque cornu mediam dialtera ante signa tenderet, ita coronam hostium dextro sinistroque cornu mediam dividit et unam partem ab altera exclusam equitibus intrinsecus adortus cum peditatu telis coniectis in fugam vertit neque longius progressus veritus insidias se ad suos recipit; idem altera pars equitum peditumque Caesaris fecit. His rebus gestis ac procul hostibus repulsis convulneratisque ad sua praesidia sese, sicut erat instructus, recipere coepit. § 18 Interim M. Petreius et Cn. Piso cum equitibus Numidis MDC6 electis peditatuque eiusdem generis satis grandi ex itinere recta subsidio suis occurrunt. Atque hostes suis ex terrore firmatis rursusque renovatis animis legionarios conversis equitibus recipientes novissimos adoriri et impedire coeperunt quo minus se in castra reciperent. Hac re animadversa Caesar iu
Abbreviated transcription (Latin):
acie simia suos cohortari. nõnunꝗͣ legionarios cȩsarisita appellar&. quid tu
inquit miles tyrota feroculus es : Uos iste uerbis infatuauit in magnum me
Labiene sed de legione .x. ueteranus. Tu labienus non agnosco inquit signa
de cumanoru. tu ait miles ia ne quissi intelliges simul caside de capite
deiecit ut cognosci ab eo posset atq ita pilu uirib contortu du in labienum
mittere contendit eius equi grautex aduexso pectori affixit. et ait labiene
Setumanu milite qui te petit scito esse. Omniu tamen animi in terxore con¬
iecti et maxime ty ronu. Circunspicexe ẽi Cȩsare neq amplius facere nisi
hostiu iacula iutare. Cesax interi consilio hostiu cognito iubet acie in longi¬
tudine ꝗͣ maxima porrigi et altexnis conuersis cohortib ut una post

Expanded text:
acie; simul suos cohortari, non numquam legionarios Caesaris ita appellare: 'Quid tu,' acie; simul suos cohortari, non numquam legionarios Caesaris ita appellare: 'Quid tu,' inquit, 'miles tiro? Tam feroculus es? Vos quoque iste verbis infatuavit? In magnum mehercule ' inquit, 'tiro, Labiene, sed de legione X. veteranus.' Tum Labienus, 'Non agnosco,' inquit, 'signa decumanorum.' Tum ait miles: 'Iam me qui sim intelleges'; simul cassidem de capite deiecit, ut cognosci ab eo posset, atque ita pilum viribus contortum, dum in Labienum mittere contendit, equi graviter adverso pectori adfixit et ait: 'Labiene, decumanum militem qui te petit scito esse.' Omnium tamen animi in terrorem coniecti, et maxime tironum: circumspicere enim Caesarem neque amplius facere nisi hostium iacula vitare. § 17 Caesar interim consilio hostium cognito iubet aciem in longitudinem quam maximam porrigi et alternis conversis cohortibus, ut una post,
Abbreviated transcription (Latin):
eꝗtib prouriut et inter legio narios pedites iacula confũt hic que cesa eian
ineos impetu ficissent illoꝵ eꝗtes refugiebant pedites intexesxe sistebant dus
equites rursuscursu renouato peditibus sus succurrerẽt Cesar nouoebaelp
ꝑugtis oblato cu animaduerteret ordines suoru in procur rẽdo tebarn de¬
Nite senidu equites longius ab signis pexsequũt᷑ latexe nudato a ꝓximis nunudis
iaculis uulnerabantur. eꝗtes aũt hostius pilu militis cuxsu facile uitabant: edicit
ꝑ ordines ne quis miles ab signis .iiii.pedes longius procederet. Eꝗtatus interim
Ribieni suoꝵ multitudine confisus cesaris paucitate cixcumire conãt᷑ quia eꝗtes
uillani pauci multitudine hostiu defessi equis conuulnexatis paulati concedere.
iecti pugnare cogebantur. Labienus in equo capite nudato uersari in prima

Expanded text:
equitibus procurrunt et inter legionarios pedites iacula coiciunt. Hic cum Caesariani equitibus procurrunt et inter legionarios pedites iacula coiciunt. Hic cum Caesariani in eos impetum fecissent, illorum equites refugiebant; pedites interim resistebant, dum equites rursus cursu renovato peditibus suis succurrerent. § 15 Caesar novo genere pugnae oblato cum animum adverteret ordines suorum in procurrendo turbari — pedites enim, dum equites longius a signis persequuntur, latere nudato a proximis Numidis iaculis vulnerabantur; equites autem hostium pilum militis cursu facile vitabant — edicit per ordines ne quis miles ab signis IIII pedes longius procederet. Equitatus interim Labieni suorum multitudine confisus Caesaris paucitatem circuire conatur: equites Iuliani pauci multitudine hostium defessi equis convulneratis paulatim cedere; hosiecti pugnare cogebantur. § 16 Labienus in equo capite nudo versari in prima
Abbreviated transcription (Latin):
atq or dinatis signatis se leniter consequi:ipse antecedere cu paucis armatis
Ianq cu procul hostis conspici posset milites in campo iubet galeari et adea pus
giludise tnen peditu sud equitu conferta et inter eos leuis ax maturꝵ numidus
et sagutarios peditets interposuerant et ita cõdensauerant dexteri ace sinisteus
oniꝑ ta precipit ut ꝓuderet ne multitudine equitatus hostius erx cumueni
uertno ex petatio fieret neq casar se moueret et cus suorut papititate cõtra
magno uis hostiu artificio magis ꝗͣ uixib decertandus uidexeto sibes conipe¬
sarcouu: eꝗtati sese extendere et in latitudiner peemouere collesꝙ penplati
st cosaris cquuatis ex tenuari si mulq ad crcumeundus cemparare se duperitb
Cesarians eꝗuestorn mutitudimes egre sustinebant a eie senter ⁊ medre cuz con¬
pueni conarent subito ax condensis turmis numide leuis axmataseeun

Expanded text:
tris arcessi atque ordinatim signa se leniter consequi; ipse antecedere cum paucis armatis. tris arcessi atque ordinatim signa se leniter consequi; ipse antecedere cum paucis armatis. Iamque cum procul hostis conspici posset, milites in campo iubet galeari et ad pugnam gitudine non peditum sed equitum confertam, et inter eos levis armatura Numidas et sagittarios pedites interposuerant et ita condensaverant ut procul Caesariani penimio fieret neque Caesar sese moveret et cum suorum paucitate contra magnam vim hostium artificio magis quam viribus decernendum videret, subito adversariorum equitatus sese extendere et in latitudinem promovere collisque complecti et Caesaris equitatum extenuare simulque ad circumeundum comparsariani equites eorum multitudinem aegre sustinebant. Acies interim mediae cum concurrere conarentur, subito ex condensis turmis pedites Numidae levis armaturae cum
Abbreviated transcription (Latin):
et in euisscĩẽtia et cosilio dia sibi procluua om̃es fore sperabant: Cesat unte
nocte in nauib cõsumpta ia celo albente cu proficisti conarer subi
uus parsde qua timebat ex errore eode conferebatur. hac re cognita
desar celexi tende naubus imperat omnes egredi atq in litore xenia¬
tos relionos adueniẽtes milites spectare. Itaq sine mora nauibo eug impor¬
ted iteceptiset aduectis militu equituq copiis rursus ad oppidu rispina
ex rassent subsidio ire claz hostib uoliusse ne casu imprudentus suȩnane
inelasse aduersarioꝵ incidexent. Neq en rez cos uoliusse scire qui m pre¬
sidiis relieti siui milites fuissent uti nihil ꝑꝑ suoꝵ paucitate et hostiu multitu¬
haud longe ab sese uisas et hercule cu eo nũcio pulius ingens conspici aptus
est. hac re cognita caesar celeriter iubet equitatu unutex sugciius copiai

Expanded text:
et in eius scientia et consilio omnia sibi proclivia omnes fore sperabant. § 11 Caesar una et in eius scientia et consilio omnia sibi proclivia omnes fore sperabant. § 11 Caesar una nocte in navibus consumpta iam caelo albente cum proficisci conaretur, subito navium pars de qua timebat ex errore eodem conferebatur. Hac re cognita Caesar celeriter de navibus imperat omnis egredi atque in litore armatos reliquos advenientis milites exspectare. Itaque sine mora navibus eis in portum receptis et advectis militum equitumque copiis rursus ad oppidum Ruspinam e deerrassent subsidio ire clam hostibus voluisse, ne casu imprudentes suae naves in classem adversariorum inciderent, neque eam rem eos voluisse scire qui in praesidiis relicti sui milites fuissent, ne hi propter suorum paucitatem et hostium multituhaud longe ab sese visas. Et hercule cum eo nuntio pulvis ingens conspici coeptus est. Hac re cognita Caesar celeriter iubet equitatum universum, cuius copiam
Abbreviated transcription (Latin):
niret. Itaq ibi relicto .p. Si senna fratre eius que lepti proximo oppido reli¬
querit cu legione ubet comportari ligna in oppidu ꝗ̃ plurima : Ipse cohor¬
tib .uii. quȩ ex ueteranis legionib in classe cu gulpicio et uatinio rezgesse¬
rant ex oppido euspina egxessus proficiscitur ad portu qui abest ab oppido
citu inscus et requixentib impexatoris cosilius magno metu ac tristi sollicita¬
bant Parua eniicu copia et ea tyxonu neq om̃i exposita in africa concit
magnas copias et insidose nationis eꝗtatuq innumerabile se expositoe
uidebant. Neq quicꝗ solatiu in presentia neq auxilui in suoꝵ consilio
anim aduertebant nis in ipsiuc imperatoris uultu uigore mixabiliq hila¬
ritute. Animiu eĩ altu et exectu pre se gerebat. huit adqiue scebat hõĩes

Expanded text:
niret. § 10 Itaque ibi relicto P. Saserna, fratre eius quem Lepti in proximo oppido reliniret. § 10 Itaque ibi relicto P. Saserna, fratre eius quem Lepti in proximo oppido reliquerat, cum legione, iubet comportari ligna in oppidum quam plurima; ipse cum cohortibus VII, quae ex veteranis legionibus in classe cum Sulpicio et Vatinio rem gesserant, ex oppido Ruspina egressus proficiscitur ad portum, qui abest ab oppido citu insciis et requirentibus imperatoris consilium, magno metu ac tristimonia sollicitabantur. Parva enim cum copia et ea tironum, neque omni exposita, in Africa contra magnas copias et insidiosae nationis equitatum innumerabilem se expositos videbant neque quicquam solati in praesentia neque auxili in suorum consilio animum advertebant, nisi in ipsius imperatoris vultu, vigore mirabilique hilaritate; animum enim altum et erectum prae se gerebat. Huic adquiescebant homines