comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& corã me participa in c̃taminatorũ misteriorũ. & sic satis¬
facta ero. Tunc co actus dix̃ ei sententiã capituli.
continuo ergo deponens illa mulieherem in firmitatẽ : & consiliũ bonũ
consiliens illi currit ad pastorẽ & discipulũ xp̃ibasiliũ aduersus
impietatẽ clamans. miserere mihi miserere scẽdĩ. miserere mihi
discipule que cũ demonib: causa egi. Misereremihi. miserere
ꝓpriũ patrẽ non ob audientẽ . & docet ei rerũ gestarũ ordineni
sc̃s aut̃ dĩ uocans puerũ sciscitat᷑ est ab eo susta in hunc modum
sehabent. qui ad sc̃m cũ lacrimis ait. et iam scr̃dĩ siego silue¬
ro oꝑamea clamabunt. Et enarrat ei &iã ipse a principio usq
Scripto ad negaui xp̃m. Et ꝓfessus su diabolo dicitei. & sit tibi cure
Benignus ẽ dĩ nr̃ & recipiette penitentẽ. compatitur enim
malitus nr̃ is. Et iectans se puelle ad pedes sc̃i euuangelice dep̃

Expanded text:
et coram me participa incontaminatorum mysteriorum, et sic satiset coram me participa incontaminatorum mysteriorum, et sic satisfacta ero. Tunc coactus dixit ei sententiam capituli. Continuo ergo deponens illa muliebrem infirmitatem, et consilium bonum consilians illi, currit ad pastorem et discipulum Christi Basilium, adversus impietatem clamans: Miserere mihi miserae, sancte Dei, miserere mihi, discipule Domini, quae cum daemonibus causam egi; miserere mihi miserae proprium patrem non obaudienti. Et docet ei rerum gestarum ordinem. Sanctus autem Dei vocans puerum, sciscitatus est ab eo si ista in hunc modum se habent. Qui ad sanctum cum lacrymis ait: Etiam, sancte Dei, si ego siluero, opera mea clamabunt, et enarrat ei etiam ipse a principio usque Scripto abnegavi Christum, et professus sum diabolo. Dicit ei: Non sit tibi curae, benignus est Deus noster, et recipiet te poenitentem; compatitur enim malitiis nostris. Et jactans se puella ad pedes sancti, evangelice depre
Abbreviated transcription (Latin):
trans eunte tẽpore. designatꝰ ÷ a qͥbusdã puer non uitro ire
ecclesiã Neque ad ꝓpinquare in mortalib: et uiuificis miste¬
riis. et dicunt miserere c̃iugieius. scis uircuus quẽ elegisti
non est xp̃ianus. sed ꝑ egrinus fidei et alienus: Tenebrarũ
ergo et doloro seplage repleta ꝓsternit se in humũ: Et coe¬
pit dis cerpere seipsã ungulis & ꝑcutere pectꝰ acclamare.
Nemo ñ obediens parentib saluus fuit un quã qͥs adnun¬
tiauit patrimeo. meã c̃fusionẽ.  heu mihi misere: ÷ inquan¬
tã ꝓfunditatẽ ꝑditionis descendi. Curnatasũ: & nata
continuo rapta non fui ist aergo lam̃tari eã discens erra¬
tissimus uir ei. accurrit ad eã contendens ñ haberi ita
ueritatẽ Illa aũt in c̃solationẽ ueniente suadilibus eiꝰ
sermonib dix̃ adeũ siuissatis mihi facere. et miserere
animemeae er astina ego ec tuunanimit̃ eam ad eccla

Expanded text:
transeunte tempore, designatus est a quibusdam puer non introire transeunte tempore, designatus est a quibusdam puer non introire in ecclesiam, neque appropinquare immortalibus et vivificis mysteriis. Et dicunt miserae 660 conjugi ejus: Scis quia vir tuus, quem elegisti, non est Christianus, sed peregrinus fidei et alienus? Tenebrarum ergo et dolorosae plagae repleta, prosternit se in humum, et coepit discerpere seipsam ungulis, et percutere pectus ac clamare: Nemo non obediens parentibus salvus fuit unquam. Quis annuntiabit patri meo meam confusionem? Heu mihi miserae, in quantam profunditatem perditionis descendi! Cur nata sum, et nata continuo rapta non fui? Ista ergo lamentari eam discens erratissimus vir ejus, accucurrit ad eam contendens non haberi ita veritatem. Illa autem in consolationem veniente suadibilibus ejus sermonibus, dixit ad eum: Si vis satis mihi facere et miserae animae meae, crastina ego et tu unanimiter eamus ad ecclesiam,
Abbreviated transcription (Latin):
astretia ne & icpsalenis & hemnis et canticis spiritalib canere
dofestinabã & ꝑte saluari sꝑabã tuaũt in amorẽ lasciuia atis
insanisti. sine me sicut uolo desponsare tedo. non ducas senec¬
tutẽ meã catribulatione ad inferos. Neque nobilitatẽ paren¬
tũtactiũ c̃ fusione oꝑias. illa aut ad nihilũ repatans quae apa¬
tre dicebant᷑ instabat clamans. pat̃mi aut fac desiderium
neũ aut post modicũ morientẽ uidebis me. Pat ergo in magna
defectione factꝰ hac inm̃surabilitate tristitiae ab scrtus & am¬
corũc̃siliis eredulus ortantiũ ei differre uoluntatẽ eius
aut se ipsam. exponere. c̃credens pat̃ p̃cepit fieri desideriũ
puelle ineexitialise traderet morti. Et addux̃ que sitũ puerũ.
acꝓpriam filiã dans que eis omnẽ substantiã suã dix̃ filie suae
Vale filia ueremisera. multũ enĩ planges penitens in no¬
uissimo quando nibil habes ꝓficere. Iniquo ergo coniungio
facto et diabolica facinoro sitate c̃pleta. acmodico

Expanded text:
hymnis, et canticis spiritalibus canere Deo festinabam, et per te salvari sperabam, tu autem in amorem lascivietatis insanisti? Sine me, sicut volo, desponsare te Deo, non ducas senectutem meam cum tribulatione ad inferos, neque nobilitatem parentum tuorum confusione operias. Illa autem, ad nihilum reputans quae a patre dicebantur, instabat clamans: Pater mi, aut fac desiderium meum, aut post modicum morientem videbis me. Pater ergo in magna defectione factus, ac immensurabilitate tristitiae absorptus, et amicorum consiliis credulus, hortantium ei deferre voluntatem ejus, aut seipsam exponere, concredens pater praecepit fieri desiderium puellae, ne exitiali se traderet morti. Et adduxit quaesitum puerum ad propriam filiam, dansque eis omnem substantiam suam dixit filiae suae: Vale, filia vere misera; multum enim planges poenitens in novissimo quando nihil habes proficere. Iniquo ergo conjugio facto, et diabolica facinorositate completa, ac modico
Abbreviated transcription (Latin):
mibor a multa eetenses habente mas incorlu Escenta nosetlpta
puens paeneia delata & ab omnib iusauenit. cim posita sest
manib memer abilis nr̃is patris &spastoris suscipieris anst e aen
sgratias agensdo gauisus fact̃ ÷ ualde & corã omnipopulo dixit ad pue¬
ro cognoscis literulas has frater : quiait adeũ. et iam scẽdĩ manu¬
sripta mea est. Et disrũ pens manu scriptã. sc̃s basilius. ꝑdux̃ eum
adecclesiã & dignũ fecit scõ ministerio: & communio tuministerioꝵ
a munerũ xp̃i : Et faciens susceptionẽ magnã. refre̾ gerauut omnẽ
populũ Et ducens puerũ: ac instruens. secidans regulam dicentẽ
reddidit᷑ łũ mulieri ei. intacibiliore glorificantẽ & laudantẽ dm̃ Aoni

Expanded text:
pta pueri per aerem delata, et ab omnibus visa venit, et imposita est manibus memorabilis nostri Patris et pastoris. Suscipiens autem eam, et gratias agens Deo, gavisus factus est valde, et coram omni populo dixit ad puerum: Cognoscis litterulas has, frater? Qui ait ad eum: Etiam, sancte Dei, manuscripta mea est. Et disrumpens manuscriptam sanctus Basilius, perduxit eum ad ecclesiam, et dignum fecit sancto ministerio, et communione mysteriorum et munerum Christi. Et faciens susceptionem magnam, refrigeravit omnem populum, et ducens puerum ac instruens, seu dans ei regulam decentem, reddidit eum mulieri ejus intacibili ore glorificantem et laudantem Deum. Amen.
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ amo. Si aut̃ hoc ñuis facere uidebis me postmodicũ morien¬
tẽ anara morte & sermonẽ dabis ꝓme indie uadicui dõ P ater
auĩt cĩilaerunis dicebat. heu mihi peccatori qui eo uenit mise

Expanded text:
quem amo. Si autem hoc non vis facere, videbis me post modicum morienquem amo. Si autem hoc non vis facere, videbis me post modicum morientem amara morte, et sermonem dabis pro me in die judicii Deo. Pater autem cum lacrymis dicebat
Abbreviated transcription (Latin):
eũ ubierat diabolus. & ostenderant ei ipsũ. sedentẽ in sede alta
& incircuitu eiꝰ malignitatis sp̃sstantes. & suscipiens missos amale¬
fico literasidix̃ ad miserũ. Credis in me: qui ait credo & ab negas.
Xp̃tituũ: qui res pondit ab nego. Dicit ei diabolus ꝑfidiestisuos
xpiani & quando quidẽ opus melabetis. uenitis adme quando qͥdẽ
pit uosi sed facmibi manuscriptum xp̃itui & baptis matis ab te¬
nuntiatione uoluntaria & que in me est in scła uoluntaria ꝓfes¬
sione & quia mecũ sis indie iudici. c̃ delectans mili in pparatis
Cernis torm̃tis et egostatim desideriũ tuũ adimpleo. quidis posuit
ꝓpria manu scriptũ sic que situs fuit statim aũt animarũ cor¬
ruptor dra cotortuosus misit quist suꝑfornicationẽ dertones.
& in flammauer̃ pullã in amorẽ iuuenis que piciensse intrã
coepit clamare ad patrẽ. misere remuhi miserere pater quia

Expanded text:
eum ubi erat diabolus, et ostenderunt ei ipsum sedentem in sede alta, eum ubi erat diabolus, et ostenderunt ei ipsum sedentem in sede alta, et in circuitu ejus malignitatis spiritus stantes, et suscipiens missas a malefico litteras dixit ad miserum: Credis in me? Qui ait: Credo. Et: Negas Christum tuum? Qui respondit: Nego. Dicit ei diabolus: Perfidi estis vos Christiani, et quando quidem opus me habetis, venitis ad me; quandoquidem pit vos. Sed fac mihi manuscriptam Christi tui et baptismatis abrenuntiationem voluntariam, et quae in me est in saecula voluntariam professionem, et quia mecum sis in die judicii condelectans mihi in praeparatis aeternis tormentis, et ego statim desiderium tuum adimpleo. Qui disposuit propria manu scriptum sicut quaesitus fuit. Statim autem animarum corruptor draco tortuosus misit qui sunt super fornicationem daemones, et inflammaverunt puellam in amorem juvenis, quae prospiciens in terram coepit clamare ad patrem: Miserere mihi, miserere, pater, quia
Abbreviated transcription (Latin):
faciã & ait adeũ. abrenuntias xp̃o inscripto.: Dix̃ ei &iã
iniquitatis aut̃ operator dicitei si in isto paratus extiteris. quo¬
oꝑator tibi faciã qui ait ad eũ. paratus sũ tantũ cse quar deside¬
festinareme axp̃ianorũ relegione abstrahere. & tue ad du¬
cere uoluatati. Vt multi plicetur parstua misitibi hunc quip¬
sentes meas defert literas cupiditate in puellã ex arsũ & postu¬
lo eũ actionẽ istã c̃sequi ut& in isto glorier &cũmulta alacri¬
tate c̃gregẽ placitorest uos. &dans ei epłam dix̃. Vade scđm
talẽ orã noctissta suꝑ monũ m̃tũ gentilis. et exalta carta in aere¬
& ad stabunt ibi quidebent ducere tediabolo qui a lacriter hoc
faciens. iactauit miseram uoceminuocans diaboli. auxiliũ
& c̃tinue adstiter̃ ei pͥncipes potestatis tenebrarũ. spiritalia
nequitiae. Et ad p̃hendentes errantẽ cũ gaudio magno. duxer̃

Expanded text:
faciam. Et ait ad eum: Abrenuntias Christo in scripto? Dixit ei: Etiam. faciam. Et ait ad eum: Abrenuntias Christo in scripto? Dixit ei: Etiam. Iniquitatis autem operator dicit ei: Si in isto paratus exstiteris, cooperator fiam. Qui ait ad eum: Paratus sum, tantum consequar desidefestinare me a Christianorum religione abstrahere, et tuae adducere voluntati, ut multiplicetur pars tua, misi tibi hunc qui praesentes meas defert litteras, cupiditate in puellam exarsum, et postulo eum actionem istam consequi, ut et in isto glorier, et cum multa alacritate congregem placitores tuos. Et dans ei epistolam dixit: Vade secundum talem horam noctis, sta super monumentum gentilis, et exalte chartam in aere, et astabunt tibi qui debent ducere te diabolo. Qui alacriter hoc faciens, jactavit miseram vocem invocans diaboli auxilium. Et continuo astiterunt 659 ei principes potestatis tenebrarum spiritalia nequitiae, et apprehendentes errantem cum gaudio magno, duxerunt
Abbreviated transcription (Latin):
Dlladius aut ipsius sc̃ĩs sime memauias uisor eminit
factus abeo ꝑ fectorũ mir aculorã &successor sedis
Spost obitũ iadicte memorie apostolice basili. ui
mirabilis & in omne uirtute de corat᷑ enarrauit
ꝗmibi quia seneceor quidã fidelis nomine: prote¬
Orius. abut ad scã & uener abilia loca et ibi
samiliã suã c̃secrare ac in uno debene actionabilib: domibus
monasteriorũ mittere atq sacrificiũdõ offerre uolens. sed ab
initio homicida diabolus. inuidens diuina uoluntati. mouit
unũ desuis seruis. & incendit ad puelle amorẽ. is aũt cũ fuissec
hũi modi inchoactionis indignus. & ñ audiens adꝓpinquare
adppositũ. Alloquitur unũ ab ominandorũ incantantorum
promittens sesimeruerit dominari ipsiui puelle multam
& tribuere auri quantitatẽ maleficus uero dixit ad eũ homo
ego in istud ñ p̃ualeo. sed siuis mit tote ad meũ ꝓcura torẽ diabolũ
& ipse ꝑficiet tuã uoluntatẽ qui ait adeũ . quicũq dixeris mihi

Expanded text:
lladius autem, ipsius sanctissimae memoriae visor et minister factus ab eo perfectorum miraculorum, et successor sedis post obitum jam dictae memoriae apostolicae Basilii, vir mirabilis, et in omni virtute decoratus, enarravit mihi quia senator quidam fidelis, nomine Proterius, abiit ad sancta et venerabilia loca, et ibi filiam suam consecrare, ac in uno de bene actionalibus domibus monasteriorum mittere, atque sacrificium Deo offerre volens. Sed ab initio homicida diabolus, invidens divinae voluntati, movit unum de servis suis, et incendit ad puellae amorem. Is autem cum fuisset hujusmodi inchoationis indignus, et non audens appropinquare ad propositum, alloquitur unum abominandorum incantatorum, promittens se, si meruerit dominari ipsius puellae, multam ei tribuere auri quantitatem. Maleficus vero dixit ad eum: O homo, ego in istud non praevaleo, sed si vis mitto te ad meum procuratorem diabolum, et ipse perficiet tuam voluntatem. Qui ait ad eum: Quaecunque dixeris mihi
Abbreviated transcription (Latin):
tuã sicut et est. Et dic mihi uirtutestuas. dicit eprbr. Non
Tunedicit ei cõmunis noster pater: Surge & ab eamus simul
& duxit tũ adunã decellulis domus ei dicitq ei aꝑimihi hostuata.
et dicit ei prbt. Non scẽdĩ. non iubeas introire. quia necessariast
domus. dicit ei sc̃s & ego in ista necessariaueni. Nolente ergo prbi
et nemoeũ sciebat ibi esse. nisi prbit et eiꝰ soror. Dicit sc̃s pater nr̃ prło
Cur uoluisti occultare thes aurũtuũ istũ Dicit ei prbt. furiosus
est dãe et in iurios as. ideoq timui. nefortasse labatur insermonem.
dicit sc̃s. Benecertasti in illũ sedsineme nocte ista ministrare eu

Expanded text:
juxta quod et est, et dic mihi actus tuos. Dicit ei presbyter: Non Dicit ei communis Pater noster: Surge et eamus simul; et ducit illum in unam cellulam domus ejus, et dicit ei: Aperi januam. Et dicit ei: Sancte Dei, ne jubeas ingredi, quoniam necessaria est domus. Dicit ei sanctus: Et ego ad hoc opus veni. Nolente ergo presbytero et nullus eum sciebat illic esse, nisi presbyter et hujus soror. Dicit ei sanctus Pater: Quare voluisti abscondere thesaurum istum? Dicit ei presbyter: Furiosus est, domine, et injuriosus, et timui ne forte caderet in verbo. Dicit ei pater: Bene certasti in illum, sed dimitte me nocte ista ministrare illi,
Abbreviated transcription (Latin):
colũbã quetũ sacram̃to dominico. pendebat suꝑ alta¬
re sẽꝑ ad exaltationẽ sci sacrificii moueriter solens
& cogitante eo qd hoc ess&. uidit unũ uentilantiũ dicconẽ
inuentẽ mulieri indinate deorsũ. Et trans ponens eum
de altari infra eccłã usit custo dire. &ita uidens sc̃i sp̃s
aduentũ hortatus .ẽ. omnẽ populũ sẽptẽ dieb: ibi dẽ ingra¬

Expanded text:
columbam, quae cum sacramento Dominico pendebat super altare, semper ad exaltationem sancti sacrificii moveri ter solens. Et cogitante eo quid hoc esset, vidit unum ventilantium diaconem innuentem mulieri inclinatae deorsum; et transponens eum de altari, infra ecclesiam jussit custodiri; et ita videns sancti Spiritus adventum, hortatus est omnem populum septem diebus ibi
Abbreviated transcription (Latin):
scripsit principi hec muliercula pauꝑ acces¬
D sit ad medicens posseme apudte siergo pos¬
sũ ostende & dedit mulieri cartã que abiens dedit epistola pͥncipi
uolui nisereri mulier cule sed non potui ꝓ coqđ tributis subia cet
scsuer oreser ipsit ei si quidem uolens ñ potiuisti. bene utcũq seł ab et
si aut̃ potens ñ uolusti ducet te xp̃s ad indigentiũ chorũ ut quando

Expanded text:
scripsit principi: « Paupercula haec accessit ad me, dicens, posse me apud te. Si ergo possum, ostende. » Et dedit mulieri chartam. Quae abiens dedit epistolam principi;r sancte, volui misereri mulierculae, sed non potui, pro eo quod tributis subjacet. » Sanctus vero rescripsit ei: « Siquidem volens non potuisti, bene utcunque se res habet; si autem potens noluisti, ducet te Christus ad indigentium chorum, ut quando
Abbreviated transcription (Latin):
ds cule easco halitaculotuo & utni ad scui ficandunos :sur sũ patri
t sedes &e hic nobis in uisibilit̃ co ẽs. Dignare potenti manutua
tradere nob̃. &ꝑnos ort̃u populo scascis populas unius sc̃s unius dñs
pdius ibis epscũ scosp̃u ingloriadi patris amen. Et diuidenis
panẽ intres partes un a quidẽ cõmunicauit timore multo alterã
aũt reseruauit ẽsepelire sibi tertiã uero in poriens colabe

Expanded text:
 ex sancto habitaculo tuo, et veni ad sanctificandum nos, qui sursum Patri  ex sancto habitaculo tuo, et veni ad sanctificandum nos, qui sursum Patri consedes, et hic nobis invisibiliter coes. Dignare potenti manu tua tradere nobis, et per nos omni populo sancta sanctis. Populus respondit: Unusus cum sancto Spiritu in gloria Dei Patris, Amen. Et dividens panem in tres partes, una quidem communicavit cum timore multo; alteram autem reservavit consepeliri sibi; tertiam vero imponens columbae
Abbreviated transcription (Latin):
proprus sermonib: offerre isanguineũ sacrificiũ illi &uenire
suꝑ eũ sc̃i sp̃s aduentũ postdies uero sex sicut in extasi factus ad¬
uentu sei sp̃s septima die ad p̃hendente. coepit ministrare dõ ꝑ sin¬
gulosdies. Et post aliquod tẽpus fide &oratione coepit ꝓpria maru
scribere ministrationis misteria. Atq in una nocte aduenietis
eidñs in uisionẽ cũ apłs ꝓpositionẽ panis faciens in sco alta rei.
sgxcitauit basiliũ dicensei Scđi tuã postulationẽ repleatur
ostuulauide utꝑꝓprios sermones offeras in sanguineũ sacrificiũ
qui ferens oculis uisionẽ surrex̃ cũ tremore & accedens ad sen altari
cepadicere scribens in carta sic. Repleat᷑ osmeũ laude ut ramũ
dicat gloria&tiae dñc ds̃ qui creastinos & addiaxisti in uita hanc
Ee cater as or a taones sc̃ĩ ministerii. et post fine orationũ : exal¬
to ure paoł sine int̃ iisiorie orans &e dicens Respice dñe ilia xp̃c¬

Expanded text:
propriis sermonibus offerre insanguineum sacrificium illi, et venire super eum sancti Spiritus adventum. Post dies vero sex sicut in exstasi factus, adventu sancti Spiritus septima die apprehendente, coepit ministrare Deo per singulos dies. Et post aliquod tempus fide et oratione coepit propria manu scribere ministrationis mysteria; atque in una nocte adveniens ei Dominus in visione cum apostolis, propositionem panis faciens in sancto altari, excitavit Basilium dicens ei: Secundum tuam postulationem repleatur os tuum laude, ut per proprios sermones offeras insanguineum sacrificium. Qui non ferens oculis visionem, surrexit cum tremore, et accedens ad sanctum altare, coepit dicere, scribens in charta sic: Repleatur os meum laude, ut hymnum dicat gloriae tuae, Domine Deus, qui creasti nos et adduxisti in vitam hanc, et caeteras orationes sancti ministerii. Et post finem orationum exaltavit panem, sine intermissione orans et dicens: Respice, Domine
Abbreviated transcription (Latin):
iuino qdẽ miusterio illo agente hebreus quidã se sũ xpiaũ
populo cõ enis cuut offici mitusteriũ & nuneris explorore
uolens. uidit infantẽ partiri inmanib basilu & cõma¬
nicantib omanib uenit & ipse data que : ei uere caro
facta in de accessit ad calicẽ sanguine repletũ ut uere :
cipsuus fact ÷ particeps atqdeutrisq seruans reliquias abiens¬
que in domĩ suã. ostendit uxori sue adcfirmationẽ doc torũ & narra¬
ait quepprus oculis uiderat. Credens ergo ut uere quia cẽbi li
& adimirabile ⁊ xps anoru misteriũ in erastino uenit adbasiliũ postu¬
uit cũ cũ omni domo eredenti dͥno. DE SERIł T esRA qrie¬

Expanded text:
ivina mysteria publice agente, Hebraeus quidam se sicut Christianus populo commiscuit, officii ministerium et muneris explorare volens; vidit infantem partiri in manibus Basilii, et communicantibus omnibus, venit et ipse, dataque est ei vere caro facta. Inde accessit ad calicem sanguine repletum, ut vere est, et ipsius factus est particeps, atque de utrisque servans reliquias, abiensque in domum suam, ostendit uxori suae ad confirmationem dictorum, et narravit quae propriis oculis viderat. Credens ergo ait: Vere quia horribile et admirabile est Christianorum mysterium. In crastino venit ad Basilium, postuzavit eum cum omni domo sua credentem Domino. 3. Sed et i
Abbreviated transcription (Latin):
uorionaru lagitate ꝓfusior: incorpore honestior incorde siaceriea : in mansue¬
uine moder atior inc̃punctione feruentior: in caritate iocundior potuit

Expanded text:
, in lacrymarum largitate profusior, in corpore honestior, in corde sincerior, in mansuetudine moderatior, in compunctione ferventior, in charitate jocundior potuit
Abbreviated transcription (Latin):
uitute: colmartrres & ger manos. er is pinũ & criginianũ ex quadã eripta platos
irifice composuit: eorũq memoriã in signi or nam̃todecorauit. Necñ ethello acus
qunicipio beatũ martyrẽ luciũ collegã quondã sc̃i quintini inauentũ: similiter
ibricauit atq conposuit. Sed etalias quam multas memoriis scõrũ inpendit
iligentias quae nunc non sufficit narrantis euoluere lingua. Niũ.
ut multosq erroneos sue uos conuertit. Fana non nulla xp̃i dipeo ꝓtectus
uapostolica auctoritate destruxit id olatria quoq diuersi generis ubi cũq in¬
enit funditus subruit. Interhaec aut̃ cũ sẽꝑ sobriã. religiosis uirtutib
teneret dis cuplina qt equenstet ab ingrato et ꝑsido populo laceisitus et peno usmador¬
supne patrias ascoms eh litaesic as o festis pce uoioentn que et  alano¬

Expanded text:
civitate, sanctos martyres et germanos Crispinum et Crispinianum ex quadam crypta prolatos civitate, sanctos martyres et germanos Crispinum et Crispinianum ex quadam crypta prolatos mirifice composuit, eorumque memoriam insigni ornamento decoravit. Necnon et Belvacus municipio, beatum martyrem Lucianum, collegam quondam sancti Quintini inventum similiter fabricavit atque composuit: sed et alias quam multas memoriis sanctorum impendit diligentias, quae nunc non sufficit narrantis evolvere lingua. CAPUT vit, multosque erroneos Suevos convertit; fana nonnulla Christi clypeo protectus cum apostolica auctoritate destruxit; idololatriam quoque diversi generis ubicunque invenit, funditus subruit. Inter haec autem cum semper sobriam religiosis virtutibus teneret disciplinam, frequenter ab ingrato et perfido populo lacessitus, et pene usque ad consupernae patriae accendere; praedicans infestis pacem, violentis quiet
Abbreviated transcription (Latin):
stractos: sibi ꝓliquus sequestr auit. Capillos etiã pulcherrimos. reliquuis sepa¬
os delegauit. Deinde olosirico p̃tiosissimo ob uolutũ. conpositũqi honestis sim
r pus: sumumia cadiligentia citra altare trans posuit. Tumbaidenique exauro
gertoq et gemmis: miro oꝑedesuꝑ fabricauit. Ecclesiã quoq quac exigua conuentib
puli uidebat᷑: ex imio opificio ampliatam decorauit. Ipsedemũ ex reliquiis quaea sc̃a
rpore sequestrauerat multa loca condiuit : multimodãq: edelã diuersis aegri¬
dinũ in comodis easdẽ in ꝑtiendo praebuit.
ost haec similimodo grandilabore atqi instantia: inuenit interriturio mede¬
unrten se uico sacilino. semmarterẽ piatonẽ. Cuisi militer elauos ꝓlixos excor
re ab latos: populis in argum̃tũ monstrauit. Corpus deniq sicut martrre dacat
ugaater conposuit: atq mausoleũ urbane desuꝑ̧ fabricauit. Suessionis quoqus

Expanded text:
stractos, sibi pro reliquiis sequestravit. Capillos etiam pulcherrimos reliquiis sepastractos, sibi pro reliquiis sequestravit. Capillos etiam pulcherrimos reliquiis separatos delegavit. Deinde olosirico praetiosissimo obvolutum conpositumque honestissime corpus summa cum diligentia citra altare transposuit ; tumbam denique ex auro argentoque et gemmis miro opere desuper fabricavit. Ecclesiam quoque, quae exigua conventibus populi videbatur, eximio opificio ampliatam decoravit. Ipse demum ex reliquiis, quae a sancto corpore sequestraverat, multa loca condivit multimodamque medelam diversis aegritudinum incomodis easdem inpertiendo praebuit. 7. Post haec simili modo grandi labore atque instantia invenit in territurio Medenantense vico Sacilinio sanctum martyrem Piatonem, cui similiter clavos prolixos ex corre ablatos populis in argumentum monstravit. Corpus denique, sicut martyrem decuit, eleganter composuit; atque mausoleum urbane desuper fabricavit. Suessionis quoque
Abbreviated transcription (Latin):
indoris qui ȩtu mulo adictũ ferientis ꝓcessit tantã uim sue claritatis. spar sit
une terã adstantiũ optutibus oculorũ retunsis. partem maximã regionis illius
ei daritatẽ mutaret. Vnde om̃is quos eadem horo uigilare c̃tigerat: quiq re
usam ignorabant: magnũ quoddam datũ calitus. signũ aestinabant. Ecat
erans acta media nox & nax quidem obscur a ualde eccaligosa. Sed ꝓcedente fulgtae
silux dici ad tẽpus tesplenduit: & intẽpore claritas retessit: Tunc ergo sacra iu
ppus. eligius cũg audio lacrimabili exos culatur: acdeꝓfunda tellare deuato. reliquias
n undecũq concupiuit segregauit. Dentes etiã ꝓ languentiũ medela exmaxilla sc̃ã
it : atq inradice dentis guita sanguitus exiuit. Elauos quoq mirae magnitu¬
h. quos tẽpore passionis ci ꝑ secutores corpori infixerant. excerebroceteris qi artub:¬

Expanded text:
splendoris, qui ex tumulo ad ictum ferientis processit, tantam vim suae claritatis sparsit, splendoris, qui ex tumulo ad ictum ferientis processit, tantam vim suae claritatis sparsit, ut, cunctorum adstantium obtutibus oculorum retunsis, partem maximam regionis illius in diei claritatem mutaret. Unde omnes, quos eadem hora vigilare contigerat, quique rei causam ignorabant, magnum quoddam datum caelitus signum aestimabant. Erat enim transacta media nox et nox quidem obscura valde et caligosa, sed procedente fulgore quasi lux diei ad tempus resplenduit et in tempore claritas recessit. Tunc ergo sacrum inventum corpus Eligius cum gaudio lacrimabili exosculatur, ac de profunda tellure elevato, reliquias sibi undecumque concupivit segregavit, dentes etiam pro languentium medella ex maxilla sancta abstulit, atque in radice dentis gutta sanguinis exivit. Clavos quoque mirae magnitudinis, quos tempore passionis eius persecutores corpori infixerant, ex cerebro ceterisque artubus ab
Abbreviated transcription (Latin):
leniter ille om̃s c̃pes cens unũ eis loqa quonulla esse suscipio poterat
inposteriora ecclesie parte effodiendũ designat. Tunc omniũ labore bi
ẽuetso libent̃ iussis optẽ peraat. De fossa quae iama in altũ ultra pedes ded
seu amplius terra: abspeiterũ inueniendi corporis destituunt᷑. Etcũtera
iam nox media fluxisset: arrepto eligius sarculo: teiectoq anfibalo:
corpit totis uiribus cãce reis. &cũlã padibus : trã scĩ effodere manibu
in pulolã ima fossae decliniatis in latꝰ cabernȩ scabare bumũ caepisset: maxreperit
ui sane ueterrimũ: tegentẽ corpus sacratũ. Tunc gaudio magno repletus c̃ sar culo
oris flagrantia. cũ in m̃solumine exeomanauit: ut etiã ipse ses digius fulgore
manu gestabat auidissime lat̾ferisset sepulchri: c̃festim forato tumulo tani¬
mnuus odoreq inen narrabili perculisus: uix subsistere potiuisset. Nã & gloribi

Expanded text:
leniter ille omnes conpescens, unum eis locum, quo nulla esse suspicio poterat, leniter ille omnes conpescens, unum eis locum, quo nulla esse suspicio poterat, in posteriora ecclesiae parte effodiendum designat. Tunc omnium labore ibi converso libenter iussis obtemperant, defossaquae iam in altum ultra pedes decem seu amplius terram, ab spe iterum inveniendi corporis destituuntur, et cum tertia iam nox media fluxisset, arrepto Eligius sarculo reiectoque amfibalo coepit totis viribus cum cereis et cum lampadibus terram sanctis effodere manibus. Cumque paulolum ima fossae declinans, in latus cabernae scabare humum coepisset, mox repperit cumbum sanae veterrimum, tegentem corpus sacratum. Tunc gaudio magno repletus, cum sarculooris fragrantia cum immenso lumine ex eo manavit, ut etiam ipse sanctus Eligius fulgoremanu gestabat, avidissime latus ferisset sepulcri, confestim forato tumulo, tanis odoreque inenarrabili perculsus vix subsistere potuisset. Nam et globus
Abbreviated transcription (Latin):
Quid tamen fiet frater:
Quod michi ipse sum con¬
sc̃ius: conscendere ar¬
duum illud ac penitra¬
re non potero: ita sar¬
cina molesta me prae¬
grauat: & peccati mole
de pressum. negato iN
astra conscensu. saeua
miserabilem ducit in
tartara. Spes tamen
super .ẽ. illa sola. illa
postrema : ut quod per
nos optinere non possu¬
mus. saltem pro nobis
orante martinio me¬
reamur. Sed quid te
frater diutius occupo
epistola tam loquaci:
demororq uenturum :
Simul iam pagina im¬
pleta non recipit. Mi¬
chi tamep haec fuit ra¬
tio sermonem istũ longi¬
us proferendi: ut quia
doloris nuncium episto¬
la deferebat : eadẽ tibi
ex quadam nr̃i confabula¬
tione praestaret carta
solacium¬

Expanded text:
quid tamen fiet, frater? quid tamen fiet, frater? quod mihi ipse sum conscius, conscendere arduum illud iter ac penetrare non potero: ita sarcina molesta me praegrauat et peccati mole depressum, negato in astra conscensu, saeua miserabilem ducit in tartara. spes tamen superest, illa sola, illa postrema, ut quod per nos obtinere non possumus, saltim pro nobis orante Martino mereamur. sed quid te, frater, diutius occupo epistula tam loquaci demororque uenturum? simul iam pagina inpleta non recipit. mihi tamen haec fuit ratio, sermonem istum longius proferendi, ut quia doloris nuntium epistula deferebat, eadem tibi ex quadam nostri confabulatione praestaret charta solacium
Abbreviated transcription (Latin):
michi post haec homine
similis requies : Incuius
erit caritate solatium :
Me miserum: me infe¬
licem. Poterone unquam
si diutius uixero. non do¬
lere quod imartino super¬
stes sum : Frit post haec
uita iocunda: Frit dies
aut hora sine lacrimis :
Aut tecũ frater dilectis¬
sime potero illius menti¬
onem habere sine fletu :
Aut unquam loquens
apud te. aliud quã de
illo loqui potero: Sed
quid te in lacrimas fle¬
tusq comioueo: Ecce
nunc consolatum esse te
cupio : qui me consolari
ipsẽ non possum. Non
deerit nobis ille : michi
crede non deerit In ter¬
erit de se sermocinanti¬
bus : a stabit orantibus.
Quodq iam hodie prȩ¬
st̃are dignatus . ẽ. uiden¬
dum se ingloria sua sae¬
pe praebebit: & assidua
sicut ante paululum
fecit. benedictione nos pro¬
teget Inde scđm ordinẽ
uisionis. qua caelũ sequen¬
tibus se patere monstra¬
uit : quo sequendus esset
edocuit : quo spes nr̃a
tendenda. quo animus
dirigendus instruxit

Expanded text:
mihi post haec homine mihi post haec homine similis requies, in cuius erit caritate solacium? me miserum, me infelicem! poterone umquam, si diutius uixero, non dolere, quod Martino superstes sum? erit post haec uita iucunda, erit dies aut hora sine lacrimis? aut tecum, frater dilectissime, potero illius mentionem habere sine fletu? aut umquam loquens apud te aliud quam de illo loqui potero? sed quid te in lacrimas fletusque commoueo P ecce nunc consolatum esse te cupio, qui me solari ipse non possum. non deerit nobis ille, mihi crede, non deerit: intererit de se sermocinantibus, adstabit orantibus: quodque iam hodie praestare dignatus est, uidendum se in gloria sua saepe praebebit, et adsidua, sicut ante paululum fecit, benedictione nos proteget. inde secundum ordinem uisionis caelum se sequentibus patere monstrauit et quo sequendus esset edocuit: quo spes nostra tendenda, quo animus dirigendus, instruxit.
Abbreviated transcription (Latin):
uit tamen etiam sine
cruore martrrium.¬
Nam quas ille prospe
aeternitatis humanorũ
dolorum non pertulit pas¬
siones : fame : uigiliis:
nuditate : ieiuniis : oppro¬
briis inuidorum inse¬
ctationibus improborũ.
cura ꝓ infirmantibus
sollicitudine ꝓperieli¬
tantibus Quo enĩ ille
dolente non doluit :
Quo scandalitante non
ustus est: Quo pereunte
non gemuit: Praeter
illa quotidiana illius
aduersum humanae
spiritualisq nequitiae
diuersa certamina:
dum in eo uariis tempta¬
tionibus appetito. semꝑ
exliperat fortitudo uin¬
cendi: patientia expe¬
ctandi: aequanimitas
sustinendi. Ouere in¬
effabilem uirum. pieta¬
te. misericordia: cari¬
tate. Quae quotidie
etiam in sc̃is uiris saeculo
frigente frigescit: in illo
tamen usq ad finem. au¬
cta indies per seuerauit
Quo ego illius bono uel
specialiter fruitus sum.
cum me indignũ & non
merentem unice dilige¬
bat Inrursus lacrimae
fluunt: imoq de pectore
gemitus erumpit. In quo

Expanded text:
vit tamen etiam sine vit tamen etiam sine cruore martnam quas ille pro spe aeternitatis humanorum dolorum non pertulit passiones, fame, uigiliis, nuditate, ieiuniis, opprobriis inuidorum, insectationibus inproborum, cura pro infirmantibus, sollicitudine pro periclitantibus? quo enim ille dolente non doluit? quo scandalizante non ustus est? quo pereunte non gemuit? praeter illa cotidiana illius aduersum uim humanae spiritalisque nequitiae diuersa certamina, dum in eo uariis temptationibus adpetito semper exsuperat fortitudo uincendi, patientia expectandi, aequanimitas sustinendi. o uere ineffabilem uirum, pietate, misericordia, caritate, quae cum cotidie etiam in sanctis uiris saeculo frigente frigescat, in illo tamen usque ad finem aucta in dies perseuerauit! quo ego illius bono uel specialiter fruitus sum, cum me indignum et non merentem unice diligebat. en rursus lacrimae fluunt imoque de pectore gemitus erumpit. in quo
Abbreviated transcription (Latin):
caeli atq terrȩ. sponte
eculeum ascendisset.
ultro sẽ ignibus intulissec :
ebreisq pͥueris a equandus.
inter flammarũ globos.
media licet rmnum dñi
infornace cantasset.
Quod si isaianum illud
suppliciũ persecutori for¬
te placuisset: nunquam
profecto impar prophetȩ
serris & lamminis desecari
membra timusset. Ac si
praecisis rupibus. abruptisq
montibus. agere felicem.
furor impius malusset :
per hibeo confisus testi¬
monium ueritatis : spon¬
te cecidisset. Si uero gen¬
tium doctoris exemplo
gladio deputatus. inter
alias ut sȩpe prouenit ui¬
ctimas duceretur: primꝰ
om̃ium carnifice compul¬
so palmã sanguinis occu¬
passet : Iam uero aduer¬
sus omnes pęnas atq sup¬
plicia. quibus plerunq
humana cessit infirmitas:
ita a confessione dm̃i non
recedens immobilis obsti¬
tisset : ut laetus ulcerib
congaudensq cruciatib.
quaelibet inter tormen¬
ta risisset Sed quan qͣa
ista non tulerit: imple¬

Expanded text:
caeli atque terrae, sponte caeli atque terrae, sponte eculeum ascendisset, ultro se ignibus intulisset.. Hebraeisque pueris aequandus inter flammarum globos media licet hymnum Domini in fornace cantasset. quodsi Esaianum illud supplicium persecutori forte placuisset, numquam profecto inpar profetae serris et lamminis desecari membra timuisset ac si praecisis rupibus abruptisque montibus agere felicem furor impius maluisset, perhibeo confisus testimonium ueritati, sponte cecidisset. si uero gentium doctoris exemplo gladio deputatus inter alias, ut saepe prouenit, uictimas duceretur, primus omnium. carnifice conpulso, palmam sanguinis occupasset. iam uero aduersus omnes poenas adque supplicia quibus plerumque humana cessit infirmitas, ita a confessione Domini non recedens, inmobilis obstitisset, ut laetus ulceribus congaudensque cruciatibus quaelibet inter tormenta risisista non tulerit, imple
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃atim: ut pariter luge¬
amus quẽ pariter amamꝰ.
quam quã sc̃iam uirum
illum non esse lugendum:
cui post̃ euictum trium¬
phatumq scłm. nunc de¬
mum reddita est corona
iustitiae. Sed tamen. ego
non possum michi impera¬
re: quindoleam Prae¬
misi quidem patronum:
sed solacium uitae prae¬
sentis amisi. Et si rationẽ
ullam dolor ad mitteret:
gaudere deberem. Est
enim ille. ut est consertos
apłis ac prophetis : et
quod pace scõrum omni¬
um dixerim in illo iusto¬
rum grege. nulli secundus.
ut spero. credo. confido.
Illis potissimũ qui stolas
suas insanguine lauerint
agaregatus : agnum du¬
cem ab omni integer labe
comitatur. Nam licet
ei ratio temporis non po¬
tuerit praestare marty¬
rium: gloria tamen mar¬
trris non carebit: quia
uoto atq uirtute. & po¬
tuit esse martyr & uo¬
luit. Quod si ei neronia¬
nis decianisq tempori¬
bus. in illa quae tunc ex¬
titit dimicare congressi¬
one licuisset: testor dm̃

Expanded text:
statim, ut pariter lugestatim, ut pariter lugeamus, quem pariter amamus: quamquam sciam uirum illum non esse lugendum, cui post euictum mundum triumphatumque saeculum nunc demum reddita est corona iustitiae. sed tamen ego non possum mihi imperare, quin doleam. praemisi quidem patronum, sed solacium uitae praesentis amisi: etsi, si rationem ullam dolor admitteret, gaudere deberem. est enim ille consertus apostolis ac profetis, et, quod pace sanctorum omnium dixerim, in illo iustorum grege nulli secundus: ut spero, credo et confido, in illis potissimum, qui stolas suas in sanguine lauerunt, adgregatus agnum ducem ab omni integer labe comitatur. nam licet ei ratio temporis non potuerit praestare martyrium, gloria tamen martyris non carebit, quia uoto adque uirtute et potuit esse martyr et ueluit. quodsi ei Neronianis Decianisque temporibus in illa. quae tunc extitit, dimicare congressione licuisset, testor Deum
Abbreviated transcription (Latin):
in eũ luminibus intentis.
cum exatiari uultu illius
conspectuq non possem:
subito michi in sublime
sublatus eripitur: donec
emensa aeris istius ua¬
stitate. cum tamen rapida
nube subuectũ. acie seque¬
remur oculorum : paten¬
ti caelo receptus. uideri
ultra non potuit. Nec
qui nuper excesserat. ui¬
deo eandem quã magi¬
strum uiam scandere.
Ego impudens sequi cupi¬
ens dum altos gressus mo¬
lior & conitor : euigilo.
Somnoq excitus. EoN¬
gratulari coeperã uisio
miliaris ingreditur. solito
tristior: uultu loquen¬
tis pariter & dolentis
Quid tu in quam tã tristis
loqui gestis : Duo inquit
monachi a turonis affue¬
runt: domnũ marti¬
Num obisse nunciant
Concidi fateor : obortisq
lacrimis fleui uberrime
Quin etiam dum haec
adte frater scribimus
fluunt lacrimae: nec
ullum impatientissimi do¬
loris admitto solatium
Te uero ubi hoc nunciatũ
est participem esse uolui
luctus mei : qui eras socius
amoris. Ueni ergo adme

Expanded text:
in eum luminibus intentis, in eum luminibus intentis, cum exsatiari uultu illius conspectuque non possem, subito mihi in sublime sublatus eripitur: donec emensa aeris istius uastitate, cum tamen rapida nube subuectum acie sequeremur oculorum, patenti caelo receptus uideri ultra non potuit. nec qui nuper excesserat, uideo eadem qua magistrum uia scandere. ego inpudens sequi cupiens, dum altos gressus molior et conitor, euigilo: somnoque excitus congratulari coeperam uisionmiliaris ingreditur, solito tristior uultu loquentis pariter et dolentis. quid tu, inquam, tam tristis loqui gestis? at ille duo' inquit cmonachi modo a Turonis adfuerunt: domnum Martinum obisse nuntiant\'. concidi, fateor, obortisque lacrimis fleui uberrime. quin etiam dum haec ad te, frater, scribimus, fluunt lacrimae, nec ullum inpatientissimi doloris admitto solacium. te uero, ubi hoc mihi nuntiatum est, participem esse uolui luctus mei, qui eras socius amoris. ueni ergo ad me
Abbreviated transcription (Latin):
meorũ recordatio. tristẽ
me confectumq reddide¬
rat. Deinde cum fatigata
membra posuissem : ut
plerunq ex mȩstitudine
solet. somnus obrepsit:
qui ut semper matutinis
horis leuior incertusq
ita suspensus ac dubius per
membra diffunditur ut
quod in alio sopore non
euenit. pȩne uigilans dor¬
mire tesentias : cum
repente sc̃m martinum
ep̃m uidere michi uide¬
or. praetextum toga
candida : uultu igneo:
stellantibus oculis: crine
purpureo. Atq: ita mi¬
chi in ea habitudine cor¬
poris. formaq: qua no¬
ueram uidebatur: ut
quod eloqui nobis pȩne
difficile. ẽ. non possit as¬
pici. cum possit agnosci
Arridensq michi pau¬
lulum: libellum quem
de uita illius scripseram
dextera praeferebat
igo scã genua eius comple¬
xus. benedictionẽ pro
consuetudine flagitabã:
superpositamq capiti
meo manum tactublan¬
dissĩmo sentiebam
cum inter benedictionis
uerba solemnia. famili¬
are illud ori suo crucis
nomen iteraret. Mox

Expanded text:
meorum recordatio tristem meorum recordatio tristem me confectumque reddiderat. deinde cum fatigata membra posuissem, ut plerumque ex maestitudine solet, somnus obrepsit — qui ut semper matutinis horis lenior incertusque, ita suspensus ac dubius per membra diffunditur, ut quod in alio sopore non euenit, paene uigilans dormire te sentias —: cum repente sanctum Martinum episcopum uidere mihi uideor, praetextum toga candida, uultu igneo, stellantibus oculis, crine purpureo: adque ita mihi in ea habitudine corporis formaque, qua eum noueram, uidebatur, ut, quod eloqui nobis paene difficile est, non posset aspici, cum posset agnosci. adridensque mihi paululum libellum, quem de uita illius scripseram, dextera praeferebat. ego sancta genua eius conplexus benedictionem pro consuetudine  flagitabam, superpositamque capiti meo manum tactu blandissimo sentiebam, cum inter benedictionis uerba sollemnia familiare illud ori suo crucis nomen iteraret. mox
Abbreviated transcription (Latin):
mis martinum auferuNT
cum iam penitus esse
consumptus. tam diutur¬
no incendio putaretur
Cȩterum ut uerbis meis
dñs est testis: michipse
referebat. & non sine ge¬
mitu fatebatur in hoc
sẽ diaboli arte deceptũ:
ut excussus a somno consi¬
lium non haberet. quo
per fidem & orationem
periculo repugnaret.
Deniq tam diu circa se
sȩuisse ignem: quam diu
erumpere ostium turbatus
mente temptauerit. Vbi
uero auxilium crucis et
orationis arma repetissẽt:
medias cessisse flammas :
seq tum sensissẽ rorantes.
quas male esset expertus
urentes. Vnde intelligat
quisquis haec legerit: tem¬
ptatum quidem illo
martinum periculo.
sed probatum. EX PLEPTA¬
liom diaconta¬
OSTEA QuAmacoe
mane digressus es: eram
residens solus incellula :
subieratq me illa quae
sẽpius occupat cogitatio
spes futurorum. presenti¬
umq fastidium : iudicu
metus: formido pȩnañ
Et quod consequens erat.
atq unde cogitatio tota
descenderat᷑ : peccatorũ

Expanded text:
mis Martinum auferunt, mis Martinum auferunt, cum iam penitus esse consumptus tam diuturno incendio putaretur. ceterum — uerbis meis Dominus est testis — mihi ipse referebat et non sine gemitu fatebatur, in hoc se diaboli arte deceptum, ut excussus e somno consilium non haberet, quo per fidem et orationem periculo repugnaret: denique tam diu circa se saeuisse ignem, quamdiu erumpere ostium turbatus mente temptauerit. ubi uero uexillum crucis et orationis arma repetisset, medias cessisse flammas, seque tum sensisse rorantes, quas male esset expertus urentes. unde intellegat quisquis haec legerit, temptatum quidem illo Martinum periculo, sed uere probatum. EPILIVM DIACOosteaquam a me mane digressus es, eram residens solus in cellula, subieratque me illa quae saepius occupat cogitatio, spes futurorum praesentiumque fastidium, iudicii metus, formido poenarum, et, quod consequens erat adque unde cogitatio tota descenderat, peccatorum
Abbreviated transcription (Latin):
super fornaculam partẽ
paleae illius quã remo¬
uerat aggessĩt. Ipse ut
erat moris : nuda humo.
lissitudine it ineris urgen¬
de. requieuit. Ad mediã
fere noctem. per inter¬
ruptum ut supra diximꝰ
paumentũ ignis aestu¬
ans: arescentes paleas
apprehendit. Marti¬
Nus somno excitus : re
inopinata. ancipiti peri¬
culo. & maxime ut refe¬
rebat diabolo insidiante
atq urgente praeuentus.
tardius quam debuit ad
orationis confugit auxi¬
lium. Nam erumpere
fores cupiens: cũ pessulo
quod ostio obdiderat.
diu multumq luctatus.
grauissimum circa se
sensit incendiũ : ad eo.
ut uestem qua indutus
erat ignis ab sumpserit
Tandem inse reuersus.
& orationis arripiens.
medus flammis totus
ad dñm conuersus incu¬
buit. Tum uero diuini¬
tus igne summoto : IN¬
noxio sibi orbe flamma¬
rum orabat. Mon achi
autem qui proforibus
erant. crepitante & col¬
luctante incendi sono¬
obseratas effringunt fores :
demotoq igni. mediis flã¬

Expanded text:
super fornaculam partem super fornaculam partem paleae illius, quam remouerat, aggessit. ipse, ut erat moris nuda humo ex lassitudine itineris urguente requieuit. ad mediam fere noctem per interruptum, ut supra diximus, pauimentum ignis aestuans arentes paleas adprehendit. Martinus somno excitus re inopinata, ancipiti periculo et maxime, ut referebat, diabolo insidiante adque urguente praeuentus, tardius quam debuit ad orationis confugit auxilium. nam erumpere foras cupiens, cum pessulo, quem ostio obdiderat, diu multumque luctatus, grauissimum circa se sensit incendium, ita ut uestem, quam indutus erat, ignis absumpserit. tandem in se reuersus, et orationis arripiens mediis flammis totus ad Dominum conuersus incubuit. tum uero diuinitus igne submoto, innoxio sibi orbe flammarum, orabat. monachi autem, qui pro foribus erant, crepitante et conluctante incendii sonoobseratas effringunt fores, demotoque igne de mediis flam
Abbreviated transcription (Latin):
fessus. me non omnia illius
facta complexum: quia
si persequi uniuersa uolu¬
issem: immensum uolumen
legentibus edidissem
Neq sunt tam parua quȩ
gessit : ut omnia potue¬
rint comprehendi. Sed
tamen hoc de quo questio
incidit latere non patiar.
& rem omnem ut gesta. ẽ.
referam: ne forte consulto
hoc quod aduituperatio¬
nem beati uiri poterat op¬
poni. praeter misissẽ ui¬
deamur
um ad diocesimeuxe¬
dam prosolemni consue¬
tudine. sicut episcopis uisi¬
tare ecclesias suas moris est.
media fere martinus hie¬
me uenisset: mansionem
ei insecretario ecclesiae
clerici parauerunt: mul¬
tumq ignem scabro iam
per tenui pauimento sub¬
diderunt : lectum ei plu¬
rimo stramine extru.¬
xerunt. Dem. cum se
martinius cubitum col¬
locasset : insuetam molli¬
ciem stratimale blandi¬
entis horrescit: Quippe:
qui nuda humo. uno tan¬
tum cilicio super iecto.
occubare consueuerat
caq quasi accepta per¬
motus in iuria: stramen¬
tum omne proiecit. Casu

Expanded text:
fessus me non omnia illius fessus me non omnia illius facta conplexum: quia si persequi uniuersa uoluissem, inmensum uolumen legentibus edidissem. neque enim sunt tam parua, quae gessit, ut omnia potuerint conprehendi. sed tamen hoc, de quo quaestio incidit, latere non patiar et rem omnem, ut gesta est, referam, ne forte consilio hoc, quod ad uituperationem beati uiri poterat opponi, praetermisisse uideamur. Cum ad dioecesim quandam pro sollemni consuetudine, sicut episcopis uisitare ecclesias suas moris est, media fere hieme Martinus uenisset, mansionem ei in secretario ecclesiae clerici parauerunt, multumque ignem scabro iam et pertenui pauimento subdiderunt: lectum ei plurimo stramine extruxerunt. dein, cum se Martinus cubitum conlocasset, insuetam mollitiem strati male blandientis horrescit, quippe qui nuda humo, uno tantum cilicio superiecto cubare consueuerat. itaque quasi accepta permotus iniuria stramentum omne proiecit. casu
Abbreviated transcription (Latin):
fundo unda restituit.
Atq haud scio anpęne
plus fuerit uixisse in
profundo: an supra maris
profunda transinẽ. Sed
haec tu ut arbitror stul¬
te non legeras: aut lecta
non audieras. Neque
enim absq diuino consi¬
lio. istius modi exemplũ
beatus euangelista sacris
litteris protulisset: nisi
ut ex his humanamens
erudiretur : naufragio¬
rum atq serpentiũ casus.
& sicut apłs refert. qui
nuditate. fame. latronũq
periculis gloriatur : om̃ia
om̃ibus. ad perpetiendũ
quidem esse communia :
sed his tolerandis atq uin¬
cendis. prȩcipuam semper
iustorum fuisse uirtutem:
dum per om̃ia tempta¬
menta patientes. semper
inuicti. tanto fortius uin¬
cerent: quanto grauius
pertulissent. Vnde hoc
quod ad martini infir¬
mitatem uocatur. plenũ
est dignitatis & gloriae :
si quidem periculosissimo
casu temptatus euicerit
Cȩterum omissum a me
in libello illo quem de uita
illius scripsimus nemomi¬
retur: cũ ibidem sim pro¬

Expanded text:
fundo unda restituit. fundo unda restituit. adque nescio an paene plus fuerit uixisse in profundo an supra maris profunda transisse. sed haec tu, ut arbitror, stulte, non legeras aut lecta non audieras. neque enim absque diuino consilio istius modi exemplum beatus Euangelista sacris litteris protulisset, nisi ut ex his humana mens erudiretur naufragiorum adque serpentium casus, et, sicut Apostolus refert, qui nuditate et fame latronumque periculis gloriatur, omnia ibus ad perpetiendum quidem esse communia, sed his tolerandis adque uincendis praecipuam semper iustorum fuisse uirtutem, dum per omnia temptamenta patientes et semper inuicti tanto fortius uincerent, quanto grauius pertulissent. unde hoc, quod ad Martini infirmitatem uocatur, plenum est dignitatis et gloriae, siquidem periculosissimo casu temptatus euicerit. ceterum omissum hoc a me in libello illo, quem de uita illius scripsimus, nemo miretur, cum ibidem sim pro