comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bus apłoꝵ. curato ꝑpekũ & ioħem claudo ad ostium
tasi. id est admiratione. siue alienatione mentis. multi
de popło ꝓuocati sc̃ ad credendũ in año: seo capita po¬
tentiũ io est pͥncipes sac̾dotũ & seniores ꝓͣcisi st̃ non cre-

Expanded text:
urato per Petrum et Joannem claudo ad ostium urato per Petrum et Joannem claudo ad ostium videlicet exstasi, id est, admiratione sive alienatione mentis, multi de populo provocati sunt ad credendum Domino; sed capita potentium, id est, principes sacerdotum et seniores
Abbreviated transcription (Latin):
pites in manibꝰ eoꝵ. ad faciendã uindictã in nationi-¬
bꝰ increpationes in populis: ad alligandos reges eorũ
in cõpedibꝰ & nobiles eoꝵ in unculis ferreis: ferreis
uidelicet quia ȩt̃nis: qͥbꝰ semel irreciti. nunqͣ possint
absolui. Quod si qͥs numero plurali legendũ dixerit.
excitasti uincula usq ad ceruices: ioẽ sensus est. Dñs
enim iustus concidit ceruices peccatoꝵ. Precidisti ms
alienatione capita potentiũ: mouent᷑ m ea gentes. Pro
alienaione in greco scriptũ ẽ. in extasi: qͦd qͥdã in stu¬
pore. alii. n excessu mentis inc̃pͣtati sc̃. Siue aũt stupor
siue alienati. seu excessus mentis dicat᷑. unũ idẽq sig¬
nificat: cũ quis repentino miraculo turbatꝰ ac stupefa¬
ctus. a sensu suȩ nentis reddit᷑ alienꝰ. Qdͦ accidisse uide¬
is crebra eqͣgłii ꝓ dic historia: dicens qͦd stuperent &
mirarent᷑ in doctrina ac uirtutibꝰ iħi. dicentes unde
huic hȩc omĩa. cuiꝰ nouimꝰ patrẽ & matrẽ. Et in acti¬

Expanded text:
nationibus, increpationes in populis, ad alligandos reges eorum in compedibus, et nobiles eorum in vinculis ferreis ; ferreis videlicet, quia aeternis, quibus, semel tenti, nunquam possint absolvi. Quod si quis numero plurali legendum dixerit: Excitasti vincula usque ad cervices, idem sensus est. Dominus enim justus concidet cervices alienatione capita potentium, movebuntur in ea gentes. » Pro alienatione in Graeco scriptum est « in exstasi, » quod quidam « in stupore, » alii « in excessu mentis » interpretati sunt: sive, autem stupor, sive alienatio, seu excessus mentis dicatur, unum idemque significat, cum quis repentino miraculo turbatus ac stupefactus a sensu suae mentis redditur alienus, quod accidisse Judaeis crebra Evangelii prodit historia dicens: Quod stuperent et mirarentur in doctrina ac virtutibus Jesu dicentes: « Unde huic haec omnia, cujus novim
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s scĩ. Bene aũt cũ dixisset qͦd daret abyssꝰ uocẽ suã.
le scĩ pͣdicatores foras ꝓnunciant. ex eonimirũ fonce
sapientiȩ ꝓcedit. qͦ intꝰ ipsi mirabiliꝰ contẽplatis cȩlesti¬
bus gaudiis illustrant᷑. Abyssus magna dedit uocem
suam ab altitudine phantasie. cũ diceret apłs paulꝰ.¬

Expanded text:
s sancti. Bene autem cum dixisset quod daret abyssus vocem suam,le sancti praedicatores foras pronuntiant, ex eo nimirum fonte sapientiae procedit, quo intus ipsi mirabilius contemplatis coelestibus gaudiis illustrantur. Annon abyssus magna dedit vocem suam ab altitudine phantasiae suae, cum diceret apostol
Abbreviated transcription (Latin):
loquutionis. grece mechonomia id est tͣnsnominati¬
o uocat᷑: dũ ꝑ continentẽ id qͦd contine᷑ ostendit᷑.
Nun in fluminibꝰ ira tua dñe. aut in fluminibꝰ fu-¬
ror cuus: aut in mari impetus tuus: Fluminũ &
maris uocabulo. corda expͥmunt᷑ infideliũ. Quȩ
flumina recte uocant᷑: quia toto intentionis impetu
ad inferiora defluunt. Mare. quia turbidis amarisq
cogitationibꝰ intꝰ obscurant᷑: & suꝑ cȩteros sese tumi¬
dis iactantiȩ gurgitibꝰ excollunt. Nunqͥd gͦ ait tã gra-¬
uiter peccauert̃. hi qͥ mencẽ scelestibꝰ desideriis in ap¬
pecitum demergunt infimoꝵ. quaq fastu animi in¬
stabiles se contra ꝓximos erigunt. ut in talibus ira
quã merent᷑ nunquã soluenda ꝑseueret: an omĩbꝰ ꝑ
orbem siue leuiꝰ siue grauiꝰ peccantibꝰ. in mundo ap¬
parens grãm cue piecatis impendes: Nã cerno qͥdẽ
te apłos ad pͣdicandã gentibꝰ głiam cuam ẽẽ. missu¬

Expanded text:
locutionis Graece metonymia, id est, transnominatilocutionis Graece metonymia, id est, transnominatio vocatur, dum per continentem id quod continetur ostenditur. Nunquid in fluminibus ira tua, Domine, aut in fluminibus furor tuus, aut in mari impetus tuus? Fluminum et maris vocabulo corda exprimuntur infidelium, quae flumina recte vocantur, quia toto intentionis impetu ad inferiora defluunt; mare, quia turbidis amarisque cogitationibus intus obscurantur, et super caeteros sese tumidis jactantiae gurgitibus extollunt. Nunquid ergo, ait, tam graviter peccaverunt hi qui mentem a coelestibus desideriis in appetitum demergunt infimorum, quique fastu animi instabiles sese contra proximos erigunt, ut in talibus ira quam merentur nunquam solvenda perseveret? An omnibus per orbem sive levius sive gravius peccantibus in mundo apparens gratiam tuae pietatis impendes? Nam cerno quidem te apostolos ad praedicandam gentibus gloriam tuam esse missu
Abbreviated transcription (Latin):
exultare ei inciꝑent cũ cremore. Et bene ethiopes
primũ posuit. qui sc̃ in finibus mundi: ut insinuaret
xp̃i ꝑcepit. Madianitarũ aũt gens. ab uno filiors abra-¬
ham ex cethura qui uocabat᷑ madian. originẽ duxit:¬
& est in deserco sarracenoꝵ. contra orientẽ rubri ma-¬
ris in arabia. Paueant gͦ ad nomen xp̃i ȩbiopes. ut ad
fines orbis fides eiꝰ ꝑuentura signet᷑. Paueant & madia-¬
nite: ut mediterranes qͦq plebes ꝑhanc insinuent᷑ ẽẽ. sal¬
uande. Qs aũt ñ ait echiopes & madianite ex paues-¬
cent. sed tab̾nacula ȩthiopũ expauescent inquit. & tab̾¬
nacula t̾rȩ madian: illo loquutionis genere dicit᷑. quo
in euangłio diccũ est. & exiit tota ciuitas obuiã hu. &
in psalmo. & poculũ tuũ mebrians. dũ ñ ipsa ciui-¬
tas sed hi qͥ erant in ciuitate exierant: neq ipsũ po¬
culũ. seo qͦd est in poculo soleat mebriare. Quȩ fig᷑a

Expanded text:
exsultare ei inciperent cum tremore. Et bene Aethiopes exsultare ei inciperent cum tremore. Et bene Aethiopes primo posuit, qui sunt in finibus mundi, ut insinuaret Christi percepit. Madianitarum autem gens ab uno filiorum Abraham ex Cethura, qui vocabatur Madian, originem duxit, et est in deserto Saracenorum contra Orientem Rubri maris in Arabia. Paveant ergo ad nomen Christi Aethiopes, ut ad fines orbis fides ejus perventura signetur. Paveant et Madianitae, ut Mediterraneae quoque plebes per hanc insinuentur esse salvandae. Quod autem non ait: Aethiopes et Madianitae expavescent, sed tabernacula Aethiopum expavescent, inquit, et tabernacula terrae Madian, illo locutionis genere dicitur, quo in Evangelio dictum est: Et exiit tota civitas obviam Jesu; et in psalmo: Et poculum tuum inebrians , dum non ipsa civitas, sed hi qui erant in civitate exierant; neque ipsum poculum, sed hoc quod est in poculo soleat inebriare: quae figura
Abbreviated transcription (Latin):
atq exinde orbem totũ. germine sue fidei & ueri¬
tatis impleuit. Unde dicit isaias quia de syon exi
fundam̃ta posuert̾. qͦꝵ deinde sonꝰ in oẽm t̾rã exiit.
& in fines orbis t̾rȩ u̾ba eoꝵs: uerũ eciã ꝑ se ipsũ pͥmo
in eodẽ templo. fidei quȩ in se ẽẽt. habenda testimo¬
niũ dedit: cũ duo dennis in medio doctoꝵs residens. in-¬
terrogabat eos qͣsi homo paruulȩ etatis: sed responde-¬
bat docentibꝰ quasi d̃s ȩt̃nȩ maiestatis. Ubi quȩsitꝰ &¬
tas gentiũ ese populos qͥs nesciatꝰ Quoꝵs nominibus¬
om̃s insinuatȩ st̃ gentiũ naciones: quȩ audica pͣdicaci¬
one exangłica. salubri erant pauore concuciende. Nt
sicut ꝓpba futurũ adhuc auditũ dñi audiuit & timi¬
ioꝰ futura considerauit incarnationis eiꝰ oꝑa & expa¬
uit: ita gences annunciato sibi ꝑ apłos eodẽ auditir e¬
isoẽq oꝑibꝰ iã consũmatis. seruire dño in cimore. et

Expanded text:
atque exinde orbem totum germine suae fidei et veriatque exinde orbem totum germine suae fidei et veritatis implevit. Unde dicit Isaias quia de Sion exibfundamenta posuerunt, quorum deinde sonus in omnem terram exivit, et in fines orbiin eodem templo fidei, quae in se esset habenda, testimonium dedit, cum duodenis in medio doctorum residens, interrogabat eos, quasi homo parvulae aetatis; sed respondebat docentibus, quasi Deus aeternae majestatis. Ubi quaesits quis nesciat? quorum nominibus insinuatae sunt omnes gentium nationes, quae audita praedicatione evangelica salubri erant pavore concutiendae, ut sicut propheta futurum adhuc auditum Domini audivit et timuit, futura consideravit incarnationis ejus opera, et expavit, ita gentes, annuntiato sibi per apostolos eodem auditu, ejusdemque operibus jam consummatis, servire Domino in timore, et
Abbreviated transcription (Latin):
pocest indulgentia e̾ẽ. culparũ. C eterũ nr̃i reatꝰ qͣto
gauiores st̃ : tanco maiore ac diut᷑niore penitentia.
lacrimisq & elemosinis opus habent. Hucusq ꝓpb̾a
comp̃bendat breuit̾. qͦ timore animi sit ꝑculsus: audi¬
to ac sollertiꝰ considerato dnĩcȩ incarnationis ac pas¬
sionis euentu. Deinde latiꝰ extẽplo describit qui ille
auditus. quȩ oꝑa sint illa dñi. quibꝰ intendens in tan¬
tum fuerit cõmotꝰ. Seqͥt᷑. Ds a lybano ueniet: & sẽs
de monce ũbroso & condenso. Lybanꝰ est mons phe¬
arboribꝰ: de quibꝰ eciã tẽplũ dñi in ierosolymis factũ
scriptura testat᷑: unde solet in scripturis non nunqͣ
ipsũ quoq tẽplũ. ħrbani uocabulo designari. Hinc
est enĩ illud ⁊ achariȩ. de uenturo adu̾ss eũ exercitu
cbaldeoꝵs. Aꝑi lybane portas tuas: & comedat ignis
cedros tuas. Ds̃ gͦ alybano uenit: quia dñs in carne
apparens. in ipso tẽplo pͥma exangłii semina sꝑarsit:

Expanded text:
Caeterum nostri reatus quanto graviores sunt, tanto majore ac diuturniore poenitentia, lacrymisque et eleemosynis opus habent. Hucusque propheta comprehendit breviter quo timore animi sit perculsus, audito ac solertius considerato dominicae incarnationis ac passionis eventu. Deinde latius extemplo describit qui ille auditus, quae opera sint illa Domini quibus intendens in tantum fuerit commotus. Sequitur: Deus a Libano veniet et Sanctus de monte umbroso et condenso. Libanus est mons Phoearboribus, de quibus etiam templum Domini in Jerosolymis factum Scriptura testatur; unde solet in Scripturis nonnunquam ipsum quoque templum Libani vocabulo designari: hinc est enim illud Zachariae de venturo adversus eum exercitu Chaldaeorum: Aperi, Libane, portas tuas, et comedat ignis cedros tuas . Deus ergo a Libano venit, quia Dominus in carne apparens, in ipso templo prima Evangelii semina sparsit,
Abbreviated transcription (Latin):
ȩcclesiȩ. sexta sabbati qua eadẽ ꝑassio cõpleca est: solet
in laudibus matucinis ꝑ singulas ebdomadas. solẽmt̾ re-¬
peti. Sed & incarnationis ipsiꝰ. resurreccionis & ascen-¬
sionis in cęlo. fidei quoq gentiũ. & ꝑfidiȩ iudors. mystice de
sebit euentũ. Cont̃ platus enĩ ꝓpba statũ p̾sentis scł̃i. uderat
pacẽ peccators. & aslicciones ꝓboꝵ. Uiderat impios a¬
bundare diuiciis: & innocentes quotidianis ẽẽ. subiectos
flagellis. Uiderat in locũ iudicũ impietatẽ: & in loco ui¬
stitiȩ miquitatẽ. Uiderat lacrimas in nocentũ. & con¬
solatorẽ neminẽ: nec posse resistere calũpmatoꝵ uio¬
sentis. eultoꝵs auxilio destitutos. Sciens quoq qͦd hȩc
& huiꝰ̾modi innumera. neqͦquã absq anima ꝓuisione
potuissent accidere. turbat᷑ multũ animo: & intimo ex
corde grauit suspirans. exclamauit addñm. Usq qͦ dñe

Expanded text:
Ecclesiae sexta Sabbati, qua eadem passio completa est, solet in laudibus matutinis per singulas hebdomadas solemniter repeti. Sed et incarnationis ipsius, resurrectionis, et ascensionis in coelos, fidei quoque genteventum. Contemplatus enim propheta statum praesentis saeculi, viderat pacem peccatorum et afflictiones proborum, viderat impios abundare divitiis, et innocentes quotidianis esse subjectos flagellis; viderat in loco judicii impietatem, et in loco justitiae iniquitatem; viderat lacrymas innocentum et consolatorem neminem, nec posse resistere calumniatorum violentiae cunctorum auxilio destitutos. Sciens quoque quod haec et hujusmodi innumera nequaquam absque divina provisione potuissent accidere, turbatus multum animo et intimo ex corde graviter suspirans exclamavit ad Dominum: Usque
Abbreviated transcription (Latin):
& ñ saluabis: Et iterũ. Mundi st̃ oculi tui ne indeas
mala: & respicere ad miquitatẽ ñ poces. Quare ñ respi¬
cis suꝑ miqͣ agentes: & tacens deuoranti impio ĩciorẽ se.
& facies hoĩes quasi pisces maris. & quasi reptile ñ ha¬
bens principẽ.: Uerũ inter hȩc reduxit ex tẽplo ad me¬
moriã dispensationẽ dñicȩ incarnationis. ac passionis.
quã in sp̃u ꝓpħie cognouerat: intellexitq se atriꝰ multo
quam oportet questũ fuisse. ab affliccionibꝰ in hac uita
scõꝵs. quibꝰ ȩt̾na ee̾t ꝓmissa requies in futura: cũ nec
ipse dĩ filiꝰ in carne apparens. sine pena crucis ẽẽt. exi¬
turus de mundo: qui de sp̃u scõ ac uirgine matre nas¬
citurus. & absq om̃i peccato erat uenturꝰ in mundo.
Et ꝓ ignorationibꝰ suis faciens orationẽ dño: sic incipit.
uatoris est. quẽ audiuit a patre ut ueniret in carnẽ:

Expanded text:
e videas mala, et respicere ad iniquitatem non potes. Quare non respicis super iniqua agentes, et taces devoranti impio justiorem se, et facies homines quasi pisces maris et quasi reptile non habens principem ? Verum inter haec reduxit extemplo ad memoriam dispensationem dominicae incarnationis ac passionis, quam in spiritu prophetiae cognoverat, intellexitque se acrius multo quam oporteret questum fuisse de afflictionibus in hac vita sanctorum, quibus aeterna esset promissa requies in futura, cum nec ipse Dei Filius in carne apparens sine poena crucis esset exiturus de mundo, qui de Spiritu sancto ac Virgine matre nasciturus, et absque omni peccato erat victurus in mundo, et pro ignorationibus suis faciens orationem Domino, sic incipit. vatoris est quem audivit a Patre ut
Abbreviated transcription (Latin):
cebat. quia filiꝰ dĩ erat: dicente ad eũ de cęlis uoce pat̾na.
hic est filłꝰ meus dilectꝰ. in qͦ mͥ bene cõplacui: ipsũ audi¬
te. Potest ȩtiã in medio duorũ latronũ ñ inc̃uenient᷑ ac¬
cipi: int̾ qͦs crucifixꝰ moriendo innotescebat qͥa hõ exat.
Obscurato aũt sole. t̾ra cõmota. & cȩteris quȩ et̃głiũ
narrat cirta crucẽ factis miraculis: in notestebat quia
ds erat. Inc̾pellando ipse patrẽ ꝓ int̾fectoribꝰ suis: ꝙͣ piꝰ
eẽt in nocescebat. Quo ȩciã exẽpło. ꝓpħa qui hȩc pͣuiae¬
bat in sp̃ admonebat᷑. ñ solũ pacient̾ pressuras ferre
maloꝵ sed & eis ꝑsequentibꝰ. grãm suȩ benignitatis ĩpen¬
dere. Dũ apppiau̾int anni cognosceris: dũ aduen̾it tẽpꝰ¬

Expanded text:
cebat quia Filius Dei erat, dicente ad eum de coelis voce paterna: cebat quia Filius Dei erat, dicente ad eum de coelis voce paterna: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi bene complacui, ipsum audite . Potest etiam in medio duorum latronum non inconvenienter accipi, inter quos crucifixus moriendo innotescebat, quia homo erat. Obscurato autem sole, terra commota, et caeteris quae Evangelium narrat circa crucem factis miraculis, innotescebat quia Deus erat. Interpellando ipse Patrem pro interfectoribus suis, quam pius esset innotescebat. Quo etiam exemplo propheta qui hoc praevidebat in spiritu admonebatur non solum patienter pressuras ferre malorum, sed et eis persequentibus gratiam suae benignitatis impendere. Dum appropiaverint anni cognosceris, du
Abbreviated transcription (Latin):
timuit: quia questus fuerit de pressuris iꝰtoꝵ in mundo.
ẽe̾nt. mortis de mundo. timuit: quia de tribulationibꝰ¬
eruendi a dño. seo & ꝑpecuo st̃ coronandi cũ dño. Consi¬
deraui oꝑa tua & expaui. Illa nimirũ oꝑa qͥbꝰ mundum
redemit: factꝰ obediens patri usq ad mortẽ. mortẽ autem
crucis. Ut sicut iterũ idẽ dixit apłs ꝑ mortẽ destrueret
eũ qui habebat morcis imꝑiũ: io est diabolũ. Quȩ uide¬
licet oꝑa quanto qͥs intentiꝰ considerat: tanto de oꝑibus
suȩ fragilicatis ampliꝰ contremiscit. In medio duũ anima-¬
liũ innotesces. Potest in medio duũ animaliũ. in medio
moysi & heliȩ intelligi. Ibi enĩ innotescebat discipłis tri¬
bus in monte sco. quia moriturus eẽt: dicens eis quȩ paͦ¬
surus ẽet. in ierłm. Ibi innotescebat. quia resurrecturus
esset & ĩmortalis futurꝰ. clarificato uultu eiꝰ instaꝵ solis.
& uestim̃tis eiꝰ nitentibꝰ in similituainẽ niuis. Ibi in noteᷤᷤ¬

Expanded text:
imuit, quia questus fuerit de pressuris justorum in mundessent mortis de mundo. Timuit, quia de tribulationiberuendi a Domino, sed et perpetuo sunt coronandi cum Domino. Consideravi opera tua et expavi. Illa nimirum opera quibus mundum redemit factus obediens Patri usque ad mortem, mortem autem crucis: ut, sicut iterum idem dicit Apostolus, per mortem destrueret eum qui habebat mortis imperium, id est, diabolum . Quae videlicet opera quanto quis intentius considerat, tanto de operibus suae fragilitatis amplius contremiscit. In medio duorum animalium innotesces. PMoysi et Eliae intelligi. Ibi enim innotescebat discipulis tribus in monte sancto, quia moriturus esset dicentibus eis quae passurus esset in Jerusalem; ibi innotescebat, quia resurrecturus esset, et immortalis futurus, clarificato vultu ejus instar solis et vestimentis ejus nitentibus in similitudinem nivis. Ibi innotes
Abbreviated transcription (Latin):
aquas multas: popłos nationũ dicit. Immissis equis dĩ
in mare. turbatȩ st̃ aquȩ multȩ: quia disꝑsis in mun-¬
dum pͣconibꝰ uerbi. turbata sc̃ gentiũ corda: alia ad
eredendũ ac suscipiendũ sacͣm̃tũ fidei: alia uͦ ad c̃tradi¬
cendũ siue ȩciã ꝑsequendũ p̃cones eiꝰdẽ fidei. Unde be-¬

Expanded text:
aquas multas populos nationum dicit. Immissis equis Dei aquas multas populos nationum dicit. Immissis equis Dei in mare turbatae sunt aquae multae, quia, dispersis in mundum praeconibus verbi, turbata sunt gentium corda, alia ad credendum ac suscipiendum sacramentum fidei, alia vero ad contradicendum sive etiam persequendum p
Abbreviated transcription (Latin):
& mirate sc̃: ut anathematizatis abiectisq eis qͦs colue-¬
bus apte subdit᷑. Adaꝑient ora sua: sicut pauꝑ edens
in occulco. Sicut enĩ pauꝑ aliquandiu ieiunꝰ ꝑmanenᷤ.
si force alicubi cibos inuenerit. his se confestĩ in occul¬
to reficere satagit: neq eos in publicũ uult ꝓferre. ne
forte ab alio duiripiant᷑. & ipse fame ꝑeat: sic nimirũ.
sic populi gentiũ. oblaco sibi ꝑ apłos pane uerbi. a qͦ
aiutiꝰ ieiuni durauerant. mox aꝑuert̾ ora cordis sui.
& hunc om̃i auidicate gustare ceꝑunt: tanto ampliꝰ
audiendis siue legendis scriptur is ꝑam dances: qͣto
se meminert̃ auiciꝰ miserrimo genere pauꝑtatis. suꝑ-¬
uacuis ĩmo ȩciã noxiis. aures atq animũ mancipasse
doccrinis. Quo aũt ordine. pauꝑtas gentiũ ad ꝑcipi¬
endas uerbi epulas ꝑuenerit: insinuat᷑ cũ ꝓtinꝰ subin-¬
fert᷑. Nisisti in mare equos cuos: turbantes aqͦs mul¬
tas. Mare quippe: mundũ: equos dĩ: pͣdicatores scõs:

Expanded text:
et miratae sunt, ut, anathematizatis abjectisque eis quos coluerbus apte subditur: Adaperient ora sua sicut pauper edens in occulto. Sicut enim pauper aliquandiu jejunus permanens, si forte alicubi cibos invenerit, his se confestim in occulto reficere satagit, neque eos in publicum vult proferre, ne forte ab alio diripiantur, et ipse fame pereat: sic nimirum, sic populi gentium, oblato sibi per apostolos pane verbi, a quo diutius jejuni duraverant, mox aperuerunt ora cordis sui, et hunc omni aviditate gustare coeperunt, tanto amplius audiendis sive legendis Scripturis operam dantes, quanto se meminerunt diutius miserrimo genere paupertatis supervacuis, imo et noxiis aures atque animum mancipasse doctrinis. Quo autem ordine paupertas gentium ad percipiendas verbi epulas pervenerit insinuatur, cum protinus subinfertur: Misisti in mare equos tuos, turbantes aquas multas. Mare quippe mundum, equos Dei praedicatores sanctos,
Abbreviated transcription (Latin):
ostiũ ȩciã foris positi uiderent: quia nimirũ actꝰ
fideliũ in hoc scło & celebrationes sacram̃toꝵ. ȩtiã
reꝓbi posst̃ intueri: uerũ archana fidei. & intimȩ
grãm dilectionis. nullꝰ nisi qͥ ꝑ hȩc dño duce ad cȩle-¬
stia scandit. agnoscit. Qui enĩ dicit se nosse dm̃. &
mandata eiꝰ ñ custodit: m̃dax est. Notandũ sane. qͦd
triginta cubiti altitudinis de qͥbꝰ supͣlegit᷑ usq ad
mediũ cęnaculũ ꝑtingebant: deinde alii triginta
cubiti. usq ad c̾ciũ cȩnaculũ addebant᷑: qͦusq por¬
ticus quȩ erat circa tẽplũ. ab austro & aqͥlone &
occasu cectũ ꝑueniebat. ut iosepho narrante discimꝰ.
Deinde usq ad supͣmũ tẽpli tectũ. alii sexaginta
cubiti numerabant᷑: & sic tota altitudo domꝰ iuxta
librũ paralipomenon. in centũ uiginti cubitos con¬
sũmaca est. Porticꝰ quoq quȩ erat ante frontẽ tem¬
pli ad orientẽ. iuxca fidẽ p̃fati uoluminis. eandem

Expanded text:
imirum actus fidelium in hoc saeculo, et celebrationes sacramentorum, etiam reprobi possunt intueri. Verum arcana fidei, intimae gratiam dilectionis, nullus nisi qui per haec, Domino duce, ad coelestia scandit, agnmandata ejus non custodit, mendax est . Notandum sane quod triginta cubiti altitudinis, de quibus supra legitur, usque ad medium coenaculum pertingebant; deindcubiti usque ad tertium coenaculum addebantur, quousque ad porticum quae erat circa templum ab austro et aquilone et occasu tectum perveniebat, ut Josepho narrante discimus. Deinde usque ad supremum templi tectum alii 60 cubiti numerabantur, et sic tota altitudo domus juxta librum Paralipomenon in 120 cubitos consummata est. Porticus quoque quae erat ante frontem templi ad orientem, juxta fidem praefati voluminis, eamdem
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃i sp̃s accepit. Quindecĩ nanq quȩ ex septẽ & octo
constant. solent ñnunqͣ ad significationẽ referri
uitȩ. quȩ nunc in se baptismo gerit᷑ animarũ fide¬
liũ: ꝑficiet᷑ auit in fiie scłi. pꝰ resurrectionẽ corpoꝵs
ĩmorcaliũ. Ipsa aũt septẽ & occo ꝑ trigonũ ducca.¬

Expanded text:
cti accepit. Quindecim namque, quae ex septem et octo constant, solent nonnunquam ad significationem referri vitae, quae nunc in sacro baptismo geritur animarum fidelium: perficietur autem in fine saeculi, resurrectione corporum immortalium. Ipsa aut
Abbreviated transcription (Latin):
tur: qͥa pꝰ pͣsentes fideliũ labores. pꝰ acceptã in futo᷑
requiẽ animarũ. plena totiꝰ ȩccł̃iȩ felicitas in re¬
surrectionis gła cõplebit᷑. Ad qͦd mysteriũ ȩquȩ
pertinet ut diximꝰ. qͦd resurgens a mortuis dñs.
acq ad cȩlos ascendens. huic numero uiroꝵ sp̃m
guarũ abinuicẽ. cognitioneq loquelarũ. cõmunẽ
in laudẽ fecit habere sermonẽ. Nã & eccł̃ia suo tẽ
pore surgens a morte. atq ad cȩlos in carne incor¬
ruptibili ascendens. plene ac ꝑfecte dono sp̃s sc̃i il
omĩbꝰ ad pͣdicanda magnalia dĩ: quando consona
uoce ac mente. om̃s diuine głam maiestatis qͥa ỹ¬

Expanded text:
r, quia per praesentes fidelium labores, post acceptam in futuro requiem animarum plena totius Ecclesiae felicitas in resurrectionis gloria complebitur. Ad quod mysterium aeque pertinet, ut diximus, quod resurgens a mortuis Dominus atque ad coelos ascendens, huic numero virorum Spiguarum ad invicem cognitione loquelarum communem in laude fepore resurgens a morte, atque ad coelos in carne incorruptibili ascendens, plene ac perfecte dono sancti Spiritomnibus ad praedicanda magnalia Dei, quia consona mente ac voce omnes divinae gloriam majestatis, quam pr
Abbreviated transcription (Latin):
& om̃e ferram̃tũ ñ st̃ audita in domo. cũ ȩdificaret᷑.
ec ad illã ȩccł̃iȩ partẽ. quȩ pꝰ huiꝰ scl̃i labores & c̾¬
tamina. ad ȩt̾na p̃mia meruit introduci. ꝓpͥe ꝑti¬
nent. Ibi & enĩ aliqͥd comquinatũ. faciens abhomi¬
nationẽ & m̃daciũ. sic̃ in apocalẏpsi scripsit ioħes:¬
non erit. Malleus & securis & om̃e ferram̃tũ ñ au¬
dit᷑: quia hic tundim᷑ adu̾sitatibꝰ. & disciplina ueri¬
tatis exercem᷑. ut illic locis iuxta meritũ c̃gruis dis¬
ponam᷑: & castigatione cessante solo amoris glutino
ad inuicẽ copulem᷑. uno ĩpleti sp̃u ꝑfundam᷑. Cȩce¬

Expanded text:
cum aedificaretur. Haec ad illam Ecclesiae partem quae post hujus saeculi labores et certamina ad aeterna praemia meruit introduci, proprie pertinent; ibi etenim nemo aliquid coinquinatum faciet, vel abominationem et mendacium, sicut in Apocalypsi scripsit Joannes . Malleus et securis et omne ferramentum non auditur, quia hic tundimur adversitatibus, et disciplina veritatis exercemur, ut illic locis juxta meritum congruis disponamur, et castigatione cessante, solo amoris glutino quo ad invicem copulemur, uno impleti spiritu perfundamur; hic e
Abbreviated transcription (Latin):
in signum popłorum: ipsum gentes depͣ¬
cabuntur. Et iterum. Audite insule. et
ad tendite populi de longe. Et pꝰ paululũ.
Parum inquidẽ ut mͥ sis seruus ad susci¬
tandas tribꝰ iacob & feces isrł conuertendas: de¬
di te in lucem gentibus. ut sis salus meausq
ad extremum terre. Et rursum. Reges ui-¬
debunt et consurgent principes. & ad orabt᷑.
Et pꝰ pusillum. Dedi te infedus populi: ut
suscitares terram. & possid̾es herelitates
dissipatas. & diceres his qui iuncti sunt.

Expanded text:
in signum populorum, ipsum gentes deprin signum populorum, ipsum gentes deprecabuntur. Et iterum: Audite, insulae, et attendite, populi, de longe. Et post paululum: Parum, inquit, est ut mihi sis servus ad suscitandas tribus Jacob, et faeces Israel convertendas. Dedi te in lucem gentium, ut sis salus mea usque ad extremum terrae. Et rursum: Reges videbunt, et consurgent principes, et adorabunt. Et post pusillum: Dedi te in foedus populi, ut suscitares terram. et possideres haereditates dissipatas, et diceres his qui vincti
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽt catholica && apłica ȩcclã: asumpserunt cũ
electione &e consensii scẽ ȩccłȩ gentis angloꝵ.
serunit: Quatinus accepto ipse gradu archie¬
pat us: catholicos ꝑ omnem britannuani ȩccłiis
anglorum ordinare poss antistites. Uerũ
uighardus romam ꝑueniens pꝰquani con¬
et huiꝰ modi littere regis osuui britanniam
filio osuiu regi saxonum iutalianꝰ¬
ep̃s seruis seruorum dĩ. Desid̾abiles lnte¬
ras excenencieurȩ suscepimus: quas rele
ꝓtegente ad ueram & apłicam fidem sit
conuersus: sꝑans ut sicut in sua gente reg
Benedicta igit᷑ gens quȩ talem sapientissi¬
mum & dĩ cultorem ꝓmeruit hr̃e regem:
ad fidem catholicam atq apłicam ꝓ suȩ
animȩ redemptione conuerti. Quis enim
audiens hec suauia non letetur. Quis non
exultec & gaudeat in hiis piis oꝑibꝰ.: q̃uia
scd̾m diuinorum ꝓpħrum uoces. sicut scrip¬
tum ẽ inisaya. Indie illaradix iesse quistat

Expanded text:
esset catholica et apostolica Ecclesia, adsumpserunt cum esset catholica et apostolica Ecclesia, adsumpserunt cum electione et consensu sanctae Ecclesiae gentis Aserunt: quatenus accepto ipse gradu archiepiscopatus, catholicos per omnem Brittaniam Ecclesiis Anglorum ordinare posset antistites. Verum Uighardus Romam perveniens, priusquam conet hujusmodi literae regi Osuiu BrittaniamFilio Osuio regi Saxonum, Vitalianuepiscopus, servus servorum Dei. « Desiderabiles literas excellentiae vestrae suscepimus: quas relegprotegente ad veram ad apostolicam fidem sit conversus, sperans ut sicut in sua gente regnBenedicta igitur gens, quae talem sapientissimum, et Dei cultorem promeruit habere regem: ad fidem catholicam atque apostolicam pro suae animae redemptione converti. Quis enim audiens haec suavia, non laetetur? Quis non exultet et gaudeat in his piis operibus? Quia secundum divinorum prophetarum voces, sicut scriptum est in Isaia: In die illa radix Jesse, qui stat
Abbreviated transcription (Latin):
gente ep̃is: qui dominicum pasche diem ut
sepiꝰ dictum ẽ secꝰ morem canonicum a.iiͫͬi.xͣ.
tunc ullꝰ excepto illo uine: in tota britannia
tati curam impendere humilitati. continentie.¬
& lectioni oꝑam dare: oppida rura casas. uicos.
castella. ꝑꝑ euangelirandum non equitando.
s apłorum more pectibꝰ incendendo ꝑagrare
suos instituere curauit audicores. ueniensqͦ
britanniam ulfrid iam ep̃s factꝰ: & ipse ꝑ plu¬
ra catholice obseruationis moderamina eccłiis
anglorum suadoctrma contulit. Unͣ factũẽ:
ut crescente ꝑ dies insticutione catholica: scoti
omnes qui int̾ anglos morabantur. aut his
manus darent: aut suam redirent ad prĩam.
anglorum nobilissimi osuiu ꝓuincie
nõrdam himbrorum. & egbert cant uarioꝵ
habito int̃ se consilio. qͣd de statu ȩcclꝙ̧ͣ angloꝵ
eẽt agendum. Intellexerat enim uerasciter
osuui quamuis educatꝰ ascotis quia romana

Expanded text:
gente episcopis, qui Dominicum Paschae diem, ut gente episcopis, qui Dominicum Paschae diem, ut saepius dictum est, secus morem canonicum a tunc ullus, excepto illo Uine, in tota Brittania cae veritati et castitati curam impendere; humilitati, continentiae, lectioni operam dare; oppida, rura, casas, vicos, castella propter evangelizandum, non equitando, sed apostolorum more pedibus incedendo peragrare. suos instituere curavit auditores. Veniens quoque Brittaniam Uilfrid jam episcopus factus, et ipse perplura catholicae observationis moderamina Ecclesiis Anglorum sua doctrina contulit. Unde factum est, ut, crescente per dies institutione catholica, Scotti omnes qui inter Anglos morabantur, aut his manus darent, aut suam redirent ad patriam.Anglorum nobilissimi, Osuiu provinciae Nordanhymbrorum, et Ecgberct Cantuariorum, habito inter se consilio, quid de statu Ecclesiae Anglorum esset agendum, intellexerat enim veraciter Osuiu, quamvis educatus a Scottis, quia Romana
Abbreviated transcription (Latin):
ri faceret ep̃m: At ille misit eum ordinandũ
ad agilb̾tum de quo supra qui relicta bricannia
parisiace ciuitatis factꝰ erat ep̃s. & consecratꝰ ẽ
triam filii rex osuui. misit canciam uirum
scm̃. modestum moribꝰ. scripturarum iestiõe
sufficient̃ instructum: & ea quȩ inscripturis
agendadidicerat. oꝑibꝰ sollerter exequentem:
qui eburacensis eccłȩ orclinaret᷑ ep̃s. Erat autem
prb̃r uocabulo ceadda fr̃ reuerentissimi antisti¬
tis ceddi cinꝰ sepiꝰ meminimus: & abbas monas¬
terii illiꝰ quod uocatur lestigaen. Misitq cum¬
regnante egfrido. ripensis ȩccłs presul faltꝰẽ.
Uerumilli etiam cantiam ꝑuenientes. inue¬
nerunt archi ep̃m dĩ dedit iam migrasse de sclo:
& nec d̾um alium ꝓ eo consticurum fuisse
pontificem. Unde deuerterunt ad prouinciã
in societatem ordinationis duobꝰ de britonũ

Expanded text:
ri faceret episcopum DCCLXIV. At ille misit eum ordinandum ri faceret episcopum DCCLXIV. At ille misit eum ordinandum ad Agilberctum, de quo supra diximus, qui, relicta Brittania, Parisiacae civitatis factus erat episcopus; et consecratus est triam filii rex Osuiu  Al., regis Osui, misit Cantiam virum sanctum, modestum moribus, Scripturarum lectione sufficienter instructum, et ea quae in Scripturis agenda didicerat, operibus sollerter exequentem, qui Eboracensis Ecclesiae ordinaretur episcopus. Erat autem presbyter vocabulo Ceadda, frater reverentissimi antistitis Ceddi, cujus saepius meminimus , et abbas monasterii illius quod vocatur Laestingaeu. Misitquregnante Ecgfrido, Hrypensis Ecclesiae praesul factus est. Verum illi Cantiam pervenientes, invenerunt archiepiscopum Deusdedit jam migrasse de saeculo, et necdum alium pro eo constitutum fuisse pontificem. Unde diverterunt ad provinciam  adsumtis in societatem ordinationis duobus de Brittonum
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdocii gradum conclignis ornansac
desidabat: nuꝑ id est anno domini ce
incarnationis septiugesimo uicesimo nono:
cum eẽt ille anuorum nonaguita migra¬
uit ad regna cȩlestia. Duxit auͣt uitam: in
magna humilitatis. mansuecudinis. con¬
tinentiȩ simplicitatis. & iusticiȩ ꝑfectio̾e
lnde et gentis suȩ & illis in quib exulabat
ritate corripiendi. & pietate largiendi. de his quȩ
adiuitibꝰ acceꝑat: mulcum ꝓfuit. Addioit auĩt
uotis quȩ diximꝰ: ut semꝑ in quadragesima non
plus quam semel in die reficeret᷑: non aliud quam
panem aclac tenuissimum & hoc cum mensu.¬
ra gustaret. Quod indelicet lac pridie nouum
ficie crassiore ipse residium cum modico ut diximꝰ
pane bibebat. Cuniꝰ modum continencie etiam
xl. dieb ante uatale domini: totidem quoq post
pacta sorlempnia pentecostes. hoc ẽ quinquagesi¬
me semꝑ obseruare curabat.¬
regem galliarum: qui eum sibi suisq consecra¬

Expanded text:
sacerdotii gradum condignis ornans acsacerdotii gradum condignis ornans acdesiderabat, nuper, id est anno dominicae Incarnationis septingentesimo vicesimo nono, cum esset ipse annorum nonaginta, migravit ad regna caelestia. Duxit autem vitam in magna humilitatis, mansuetudinis, continentiae, simplicitatis et justitiae perfectione. Unde et genti suae, et illis in quibus exulabat ritate corripiendi, et pietate largiendi de his quae a divitibus acceperat, multum profuit. Addidit autem votis quae diximus, ut semper in Quadragesima non plus quam semel in die reficeret, non aliud quam panem ac lac tenuissimum, et hoc cum mensura gustaret: quod videlicet lac pridie novum em ablata superficie crassiore, ipse residuum cum modico, ut diximus, pane bibebat. Cujus modum continentiae etiamle  Al., natalem Domini, totidem quoque post peracta sollemnia Pentecostes, hoc est, Quinquagesimae, semper observare curabat.regem Galliarum, qui eum sibi suisque consecra
Abbreviated transcription (Latin):
cia commiserat. ꝑfectius ex temꝑe cogitaret.
castigaret uel in bonis se oꝑibꝰ habunclatius
exerceret. Uouit etiani uotum quia adõꝑe¬
grinus uiuere uellet: ut numquam in insu¬
lam inquanatus ẽ .i. britanniam rediret
Qui p̾ter sollempnem canonici temꝑis
psalmodiam. si non inualitudo corꝑis ob¬
sisteret. cotidie psalterium totum in me¬
septimana diem cum nocte ieuinus tran¬
siret. Cumq finitis lacrimis. precib et
uotis domum rediret: inuenit sodalem
dormientem. Et ipse quoq lestulum cons¬
cendens: cepit in quietem menbra laxare
Et cum paululum quiesceret: ex ꝑgefactͦ
sodalis respex̃ eum et ait: O fr̃ egberte. o
quid fecisti: sꝑabam quia parit᷑ ad uitam
eternam intraremus. uerumptamenscio
quia quȩ postulasti accipies. Diꝰcerat enu
ꝑ uisionem & quid ille petiss & quia peci¬
ta impetrass. Quid multa: ipse edilunh
ꝓxima nocte defunctꝰ ẽ. At uͦ egbert de¬

Expanded text:
tia commiserat, perfectius ex tempore tia commiserat, perfectius ex tempore castigaret, vel in bonis se operibus abundantius exerceret. Vovit etiam votum, quia adeo peregrinus vivere vellet, ut nunquam in insulam in qua natus est, id est, Brittaniam, rediret; quia praeter sollemnem canonici temporis psalmodiam, si non valetudo corporis obsisteret, quotidie Psalterium totum in meseptimana diem cum nocte jejunus transiret. Cumque finitis lacrymis, precibus et votis, domum rediret, invenit sodalem dormientem: et ipse quoque lectulum conscendens, coepit in quietem membra laxare. Et cum paululum quiesceret, expergefactus sodalis respexit eum, et ait: « O frater Ecgbercte, o quid fecisti? Sperabam quia pariter ad vitam aeternam intraremus. Verumtamen scito quia quae postulasti, accipies. Didicerat enim per visionem, et quid petiisset, et quia petita inpetrasset. Quid multa? Ipse Aedilhun proxima nocte defunctus est: at vero Ecgberct de
Abbreviated transcription (Latin):
& egbert: quorum pͥor. fr̃ fuit ediluini
uiri eqͣ dõ dilecti. qui et ipse euo sequente. hi¬
b̾niam gr̃ã legendi adint: & bene instruc¬
dissi factꝰ. multo ȩcclam temꝑe nobilissime
rexit. Hi gͦ cum eẽnt in monasterio quod
lingua scotorum rathinelsigi appellatur:
et omnes socii ipsorum uel mortalitate de
scło rapti uelꝑalia eẽnt loco disꝑsi: correpti
sunt ambo morbo eiusdem mortalitatis et
grauissime ad fucti. E quib egbere sicut mͥ
referebat quidam ueracissimꝰ & uenerande
caniciei prb̃r. qui se hec abipso audisse phibe¬
bat: cum se estimaret eẽ moriturum. egressꝰ
ẽ temꝑe matutino de cubili. in quo uifirmi
quies cebant: & residens solus in loco oportu¬
no. cepit sedulus cogitare deactibꝰ suis Et conpuẽ¬
tꝰ memoria peccatorum suorum faciem lacrimis
abluebat: atq intimo ex corde dm̃ precabatur
ne adhuc mori deberet. priusquam uel pͣteritas
negligentias quas in puericia siue in infan¬

Expanded text:
et Ecgberct, quorum prior frater fuit Aediluini, et Ecgberct, quorum prior frater fuit Aediluini, viri aeque Deo dilecti, qui et ipse aevo sequente Hiberniam gratia legendi adiit, et bene instrucdissi factus, multo Ecclesiam tempore nobilissime rexit. Hi ergo cum essent in monasterio quod lingua Scottorum Rathmelsigi appellatur, et omnes socii ipsorum vel mortalitate de saeculo rapti, vel per arta essent loca dispersi, correpti sunt ambo morbo ejusdem mortalitatis, et gravissime adflicti; e quibus Ecgbert, sicut mihi referebat quidam veracissimus et venerandae canitiei presbyter qui se haec ab ipso audisse perhibebat, cum se aestimasset esse moriturum, egressus est tempore matutino de cubiculo quo infirmi quiescebant, et residens solus in loco opportuno, coepit sedulus cogitare de actibus suis, et conpunctus memoria peccatorum suorum faciem lacrymis abluebat, atque intimo ex corde Deum precabatur, ne adhuc mori deberet, priusquam vel praeteritas neglegentias quas in pueritia sive infan
Abbreviated transcription (Latin):
die tertio mensis inaii. hora circit᷑ decimadiei.
Quo etiam anno subita pestilentie lues. de¬
populatis prius australibus britannie pla¬
gis nordam himbrorum quoq ꝓuinciã cor¬
ripiens. atq acerbaclade dutius longe la-¬
teq deseuiens: magnam hominum multi¬
tudinem strauit. Qua plaga p̾fat᷑a clñĩ sa¬
cerclos. tuda raptus ẽ de mundo: & in mo¬
nasterio quod dr̃ pegnalech honorifice sepul-¬
tꝰ: ħ autem plaga hib̾niam quoq insulam
pari clade p̃mebat. Erant ibidem eo temꝑe
multi nobilium simul & mediocrum de
gente anglorum: qui temꝑe finani et col¬
secesserant. Et quidam quidem mox se mo-¬
nastice conuersationi fidelit᷑ mancipaue¬
runt: alii magis circum eundo ꝓcellas ma¬
gistrorum. lestioni oꝑam dare gaudebant.
Quos om̃s scoti libentissime suscipientes: uic¬
tum eiͦ cotidianum. sine p̃cio. libros quoq
ad legendum. & magisterium gratuitum
p̃bere curabant. Erant int̾ hos duo iuuenes
magne indolis de nobilibꝰ anglorum. edilhun

Expanded text:
die tertio mensis Maii, hora circiter decima diei: quo etiam anno subita pestilentiae lues, depopulatis prius Australibus Brittaniae plagis, Nordanhymbrorum quoque provinciam corripiens, atque acerba clade diutius longe lateque desaeviens, magnam hominum multitudinem stravit. Qua plaga praefatus Domini sacerdos Tuda raptus est de mundo, et in monasterio quod dicitur Paegnalaech, honorifice sepultus. Haec autem plaga Hiberniam quoque insulam pari clade premebat. Erant ibidem eo tempore multi nobilium simul et mediocrium de gente Anglorum, qui tempore Finani et Colsecesserant. Et quidam quidem mox se monasticae conversationi fideliter mancipaverunt, alii magis circumeundo per cellas magistrorum, lectioni operam dare gaudebant: quos omnes Scotti libentissime suscipientes victum eis quotidianum sine pretio, libros quoque ad legendum, et magisterium gratuitum praebere curabant. Erant inter hos duo juvenes magnae indolis, de nobilibus Anglorum, Aedilhun
Abbreviated transcription (Latin):
congregati in unum uicami uerbum
uite ab illo expetere curbant. Nam neq¬
alia ipsis sacerdotibus aut clericis uicos ad eũdi
quam predicandi. baptirandi. infirmosuisi-¬
tandi: et ut breuit̃ dicam animas curandi cau-¬
sa fuit. Qui ii. tartuir erant ab omni auari¬
cie peste castigati. ut nemo territoria ac pos¬
sessiones ad construenda monast̾ia: nisi apo
omnia aliquanto pꝰ hec temꝑe in eccłiis nor¬
damhimbrorum seruata ẽ. S deis satis dictũ.

Expanded text:
congregati in unum vicani, verbum congregati in unum vicani, verbum vitae ab illo expectere curabant. Nam neqalia ipsis sacerdotibus aut clericis vicos adeundi, quam praedicandi, baptizandi, infirmos visitandi, et, ut breviter dicam, animas curandi causa fuit: qui in tantum erant ab omni avaritiae peste castigati, ut nemo territoria ac possessiones ad construenda monasteria, nisi a poomnia aliquanto post haec tempore in Ecclesiis Nordanhymbrorum servata est. Sed de his satis dictum.
Abbreviated transcription (Latin):
satio ciuilis ẽe nullatenꝰ poterat. nil pec
mox pauꝑibꝰ dabant. Nam neq ad sus¬
ceptionem tentium scłi uel peccunias
Rex ipse cum oportunitas exegisset. cum
bat: et expleta in eccła oratione discedebat.
Quod si forte eos ibi refici contigeret: sim¬
plici tantum & cotidiano frm̃ cibo conten¬
ti. nil ultra querebant. Tota enim fuit tc̃
sollicitudo doctoribꝰ illis. deo seruiendi
non scło: tota cura cordis excolendi non
uentris. Unde et in magna ueneratiõe
temꝑe illo religionis habitꝰ. ita ut ubicũq
clericus aliquis aut monachꝰ adueniret:
niret᷑ adcurrebant. & fiexa ceruice. uel
manu signari. uelore illiꝰ se benedici gau¬
debant. Uerbis quoq horum exhortato¬
riis diligent᷑ auditum p̾bebant: s et die¬
b dnicis ad eccł̃am siue ad monasteria
certatim non reficiendi corꝑis. s audiendi
sermonis dĩ grã confluebant. Et si qui sa¬
cerdotum in uicum forte deueniret: mox

Expanded text:
satio civilis esse nullatenus poterat. Nil pecusatio civilis esse nullatenus poterat. Nil pecumox pauperibus dabant. Nam neque ad susceptionem potentium saeculi, vel pecunias Rex ipse, cum opportunitas exegisset, cum bat, et expleta in ecclesia oratione discedebat. Quod si forte eos ibi refici contingeret, simplici tantum et quotidiano fratrum cibo contenti, nil ultra quaerebant. Tota enim fuit tunc solicitudo doctoribus illis, Deo serviendi, non saeculo; tota cura cordis excolendi, non ventris. Unde et in magna erat veneratione tempore illo religionis habitus; ita ut ubicumque clericus aliquis aut monachus adveniret, niretur, adcurrebant, et flexa cervice vel manu signari, vel ore illius se benedici gaudebant; verbis quoque horum exhortatoriis diligenter auditum praebebant. Sed et diebus Dominicis ad ecclesiam, sive ad monasteria certatim, non reficiendi corporis, sed audiendi sermonis Dei gratia confluebant: et si quis sacerdotum in vicum forte deveniret, mox
Abbreviated transcription (Latin):
fidem ac ueritatem ꝑtinent. & uerbo
cunctos docebat & oꝑe. Porro frĩb qͥ in
lindis farnensi ȩccła scotis abeuntibus
remanere maluerunt: p̃positꝰ ẽ abb̃is iure.
uir reuerentissimus. ac mansuetissimus.
eata. qui erat abbas in monast̾io qd̾ drͣ mail
tisse et impetrasse a rege ostun eoquod
eẽt idem eata unus de.xii. pueris aida¬
ni. quos pͥmo epãtus sui temꝑe de na¬
tione anglorum erudiendos in xp̃o acce¬
pit. M ultum namq eundem epm col¬
manum: rex ꝓinsita illi prudentia di¬
ligebat. Ipse ẽ eata qui non muito pꝰ idem
ȩcclȩ lindifernensi ep̃c factꝰẽ. Abiens au¬
tem domum colmam assumpsit secum
partem ossuum reuerentissimi prĩs aida¬
ni: partem si in ȩcclã cui preeratreliqͥt
& in secretario eus condiprecepit. Quan¬
rit ipse cum p̾decessorib suis: testabatur
ex cepta ȩccła paucissime domꝰ reꝑte sunt.
hoc ẽ ille solum modo sine quib conuer¬

Expanded text:
fidem et veritatem pertinent, et verbo fidem et veritatem pertinent, et verbo cunctos docebat et opere. Porro fratribus, qui in Lindisfarnensi Ecclesia, Scottis abeuntibus, remanere maluerunt, praepositus est abbatis jure vir reverentissimus ac mansuetissimus Eata, qui erat abbas in monasterio quod dicitur., abeuntem petiisse et impetrasse a rege Osuiu, eo quod esset idem Eata unus de duodecim pueris Aidani, quos primo episcopatus sui tempore de natione Anglorum erudiendos in Christo accepit. Multum namque eumdem episcomanum rex pro insita illi prudentia diligebat. Ipse est Eata, qui non multo post eidem Ecclesiae Lindisfarnensi episcopus factus est. Abiens autem domum Colman adsumpsit secum partem ossium reverentissimi Patris Aidani; partem vero in ecclesia cui praeerat, reliquit, et in secretario ejus condi praecepit. Quanrit, ipse cum praedecessoribus suis testabatur excepta ecclesia, paucissimae domus repertae sunt, hoc est, illae solummodo, sine quibus conver
Abbreviated transcription (Latin):
in omĩb obedire statutis. Ne forte meadue¬
niente ad fores regni celoꝵ nonsit qui rese
dicente rege. fauerunt ad sidentes quiq¬
siue ad stantes maiores una cũ medioe bꝰ.¬
et abdicata minus ꝑfecta insticutione ad
eam quam meliorem cognouerant. sese
transferre festinabant:¬
Nito conflictu. absoluta concione. agab̾tus
domum rediit. Colman uidens spretam su-¬
am doctrinam. sectamq eẽ dispectam. as-¬
sumptis his qui se sequi uoluerunt .i. qui
pascha catholicum & tonsuram corone. nã
et de hoc questio non minima erat. reciꝑe
nolebant. scotiam regressus ẽ tractaturus
cum suis quid de his facere deberet. Ced¬
da relictis scotorum uestigiis ad seclem su¬
am rediit: ut pote agnita obseruatione
catholici pasche. fãcta ẽ autem ħ questio
mulus & tuda quierat ap̃ scotos austrinos.
catholicam temꝑis paschalis regulam ob¬
seruans. Uir quidem bonus ac religiosus
catum colmano. & diligent᷑ ea quȩ ad

Expanded text:
in omnibus obedire statutis; ne forte me advein omnibus obedire statutis; ne forte me adveniente ad fores regni caelorum, non sit qui reserdicente rege sive adstantes, majores una cum medioet abdicata minus perfecta institutione, ad ea quae meliora cognoverant, sese transferre festinabantnitoque conflictu, ac soluta concione, Agilberctus domum rediit. Colman videns spretam suam doctrinam, sectamque esse despectam, adsumptis his qui se sequi voluerunt, id est, qui Pascha catholicum, et tonsuram coronae, nam et de hoc quaestio non minima erat, recipere nolebant, in Scottiam regressus est, tractaturus cum suis quid de his facere deberet. Cedd, relictis Scottorum vestigiis, ad suam sedem rediit, utpote agnita observatione catholici Paschae. Facta est autem haec quaestio mulus Christi Tuda, qui erat apud Scottos Austrinos ecatholicam temporis paschalis regulam observans: vir quidem bonus ac religiosus,catum Colmano, et diligenter ea quae ad
Abbreviated transcription (Latin):
quomͦ ea quȩ nouerant acdidicerant. dĩ
mandata ꝓbant᷑ fuisse secuti. Tu auteniet
socii tui si audita secreta sedis apłice. ĩ mo
uniuersalis ȩccłȩ & hec litteris sacris confir¬
mata sequi contempnitis. absq ulladubi
fuerunt. numquam uniu̾sali quȩ ꝑorbẽ
extreme insule pͣferenla: & si sanctus
erat ac potens uirtutibꝰ ille columba urͣ.
beatissimo apłorum principi qui dñs ait
rante uilfrido dixit rex. uerene colmane
ħ illi petro dicta sunt adomino: Qauait.
Lere rex. at ille. habetis inquit uos ꝓferie
aliquid tante potestatis urẽ columbe datũ
inquit in hoc sine ulla controuersia con¬
ta et ei claues regni cȩlorum sint date a¬
domino:. Responderunt. Etiam utriq
at ille tta conclusit. Et egouobis dico. quia
hic ẽ hostiariꝰ ille cui ego contradicere nolb.
s in quantum noui uelualeo: huiꝰ cupio

Expanded text:
quomodo ea quae noverant ac didicerant, Dei quomodo ea quae noverant ac didicerant, Dei mandata probantur fuisse secuti. Tu autem et socii tui, si audita decreta sedis apostolicae, immo universalis Ecclesiae, et haec literis sacris confirmata sequi contemnitis, absque ulla dubfuerunt, numquid universali quae per orbem extremae insulae praeferenda? Et si sanctus erat ac potens virtutibus ille Columba vestebeatissimo apostolorum principi, cui Dominus ait: rante Uilfrido, dixit rex: « Verene, Col. mane, haec illi Petro dicta sunt a Domino? » Qui ait; « Vere, rex. » At ille: « Habetis, inquit, vos proferre aliquid tantae potestatis vestro Columbae datrante Uilfrido, dixit rex: « Verene, Col. mane, inquit, in hoc sine ulla controversia conaliquid tantae potestatis vestro Columbae datuDomino? Responderunt: Etiam, utique. » At ille ita conclusit: « Et ego vobis dico, quia hic est ostiarius ille cui ego contradicere nolo; sed in quantum novi vel valeo, hujus cupio
Abbreviated transcription (Latin):
uicesima die dominico pasche annotaũ.
ut hac declinata eadem die ẽẽ .xx .i. crecdet.
Cuiꝰ regulam distincionis uos ignorasse
ꝓbat: quod aliquotiens pascha manifes¬
facitis. De patre autem ur̃o columba et
sequacibꝰ eius quorum sanctitatem uos
imitari. & regulam ac p̾cepta cȩlestibꝰ
signis confirmata sequi ꝑibetis: possẽ
tibus dño quod in nomine eiꝰ ꝓphetauerit
& demonia eiecerint. & uirtutes multas
feceriit: responsurus sit dominus quia nũ¬
quam eos nouierit. S absit ut hoc de patribꝰ
ur̃is dicam: quia iustiꝰ multo ẽ. de incognitis
honum credere quam malum. Unde et illos
dĩ famulos acdõ dilectos ẽẽ non nego: qui
simplicitate nistica s intencione pia. dm̃ͣ¬
multum dilexerunt. Neq illi s obeẽ reor.
talem pasche obseruantiam: quam dui nuillꝰ
aduenerat qui eis instituti ꝑfestioris decreta
quȩ sequerent᷑ ostenderet. Quos utiq cre¬
do si qui tunc ad eos catholicis calcłator
adueniet: sic eius monita fuisse secrtturos

Expanded text:
iem Dominico Paschae adnotavit, ut hanc declinata eadem die esse vicesimam primam crederet. Cujus regulam distinctionis vos ignorasse probat, quod aliquoties  Al., aliquotiens Pascha manifesfacitis. De Patre autem vestro Columba et sequacibus ejus, quorum sanctitatem vos imitari, et regulam ac praecepta caelestibus signis confirmata sequi perhibetis, possem tibus Domino, quod in nomine ejus prophetaverint, et daemonia ejecerint, et virtutes multas fecerint, responsurus sit Dominus quia nunquam eos noverit. Sed absit ut de patribus vestris hoc dicam: quia justius multo est de incognitis bonum credere, quam malum. Unde et illos Dei famulos, ac Deo dilectos esse non nego, qui simplicitate rustica, sed intentione pia Deum dilexerunt. Neque illis multum obesse reor talem Paschae observantiam, quandiu nullus advenerat, qui eis instituti perfectioris decreta quae sequerentur, ostenderet: quos utique credo, si qui tunc ad eos catholicus calculator adveniret, sic ejus monita fuisse secuturos,