comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
reait nisi ut uilianꝰ ait. cã cogni¬
ta .i. ⁊ si nominatu ei manda¬
tum sit. ⁊ pat ualitudiue ł alia ĩ¬
ta causa impediatur. ¶ Si stipłe¬
tur ꝓcurator dampniinfectił le¬
gatorum cebeb̾ derãto cauere.
S ⁊ his qui q̃i defensor in rem ac¬
cione ouenitur p̃t̾ solitam satis¬
dationem iudicatum solui ⁊̃ de ra¬
to deb can̾e qͥ de m̃ si in hoc uilicio
rem meã ẽẽ ꝓmuncict᷑ reu̾sus ille
cuius defensor extiterat. uelit
rator extitiss ł ip̃e p̾sens cãm suã
egiss ⁊ uictus c̃et si ame uendica¬
ret. exceptõem rei iudicate sũ mo

Expanded text:
lianus ait, causa cognita, id est si et nominatim ei mandatum sit et pater valetudine vel alia iusta causa impediatur. Si stipuletur procurator damni infecti vel legatorum, debebit de rato cavere. Sed et is, qui quasi defensor in rem actione convenitur, praeter solitam satisdationem iudicatum solvi etiam de rato debet cavere. quid enim si hoc iudicio rem meam esse pronuntietur, reversus ille, cuius defensor extiterat, velit rator extitisset vel ipse praesens causam suam egisset et victus esset: si a me vindicaret, exceptione rei iudicatae summo
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ s ad dñi c̾ noĩe tutele ratio p̾¬
tus etur a dolescens uero si uelit
fit nutla erit religio necullũ i¬
uirand̃ ⁊ itacõstitutõib exp̃ssũ ẽ
imperatoris nẽi ⁊ dui pr̃ifens
Iurare ã ⁊ ĩ ĩfinitũ licet s an ui
dex modũ uiriuirado statu̾e pos¬
sit ut intra certam qͣntitatẽ ui¬
tetur ne arrepta occõne ĩ ĩ fiui¬
udicis deferre ĩuirãd̾ hocͥ ꝯͣstat
re idẽ p̾sit ⁊ tarcatiõem uiri u¬
rando adic̃e q̃ritur a rbitͥo tũ bo¬
ne fidei uidicis ⁊̃ hocꝰ cõgriut. It̃
udend̾ anpꝰsit iudex qui detuł
ĩurand̃ ñ sequi id s ł prsus ab

Expanded text:
ed ad domini, cuius nomine tutelae ratio postulatur. adulescens uero si uelit sit, nulla erit religio nec ullum iusiurandum: et ita constitutionibus expressum est imperatoris nostri et diui patris eius. Iurare autem in infinitudex modum iuriiurando statuere possit, ut intra certam quantitatem iuretur, ne arrepta occasione in immensiudicis deferre iusiurandum nec ne constat: re, idem possit et taxationem iuriiurando adicere, quaeritur: arbitrio tamen bonae fidei iudicis etiam hoc congruit. Item videndum, an possit iudex, qui detulit iusiurandum, non sequi id, sed vel prorsus ab
Abbreviated transcription (Latin):
ht̃ sufficiet eam accõeni pr̃are. s
si uendidit ⁊ euicta re restituit¬
qd accepit. ñ iudebitur ad eum ꝑ¬
uenisse. qͣm qͣm p̾s clici nec ab ini¬
tio p̃ciũ uenire quia ñ fuit here¬
ditaria res q̃ distͣctaẽ. s ⁊si sena

Expanded text:
 sufficiet eum actiones praestare.Sed si uendidit et euicta re restituod accepit, non uidebitur ad eum enisse: quamquam possit dici nec ab initio pretium uenire, quia non fuit res hereditaria quae distracta est: sed etsi sena
Abbreviated transcription (Latin):
iadebitũ exegit restitũe eũ nõ
deb̾e. nec imputat᷑ũ ꝙ ñ debitũ sol¬
uit. s ⁊ si res sit relibita hic uti
q herelitari a ẽ.⁊ p̾ciũ ñ ueniet
ꝙ refusum ẽ. s ⁊si obuendicõe
obstrictꝰ sit em̃ptori p̾sor̃ hedita¬
tis: dicenctũ erit ꝓspiciẽi cͤautõe.
Restitu̾e aũ p̾cia debebit possor
⁊ si de ꝑclite surit res ł diminute.
s utrũ ita demũ restituat si bõe
fidei p̾sor ẽ an ⁊ si male fidei.⁊ si
quidẽ res ap̃emptorẽ extit̾ĩt ncrͣ¬
diminute sunt: sine dubio ẽas res
deb pr̃are male fidei possõr. aut
si recipere camrem ab emptore nł¬
lo modo p᷑ossit tr̃ qͣntũ in litt in¬
eẽt uirant̃. at ubi de ꝑdite sunt
ł diminute. ñm p̃tiũ deb pr̃are.¬

Expanded text:
indebitum exegit restituere eum non debere nec imputaturum quod non debitum solvit. Sed si res sit redhibita, hic utique et hereditaria est et pretium non veniet quod refusum est. Sed et si ob venditionem obstrictus sit emptori possessor hereditatis, dicendum erit prospici ei cautione. Restituere autem pretia debebit possessor, etsi deperditae sunt res vel deminutae. sed utrum ita demum restituat, si bonae fidei possessor est, an et si malae fidei? et si quidem res apud emptorem exstent ndeminutae sunt, sine dubio ipsas res debet praestare malae fidei possessor aut, si recipere eas ab emptore nullo modo possit, tantum quantum in litem esset iuratum. at ubi deperditae sunt et deminutae, verum pretium debet prae
Abbreviated transcription (Latin):
Dł dotẽ ꝓmuliere ꝓmisit pignus
siue hiipothecam de restimenda san
dotẽ accepit. subsecuta deiñ ꝓ par¬
te nuͣacõe maritus eand iempigꝰ¬
nor alii dectit mox residue q̃nti¬
ltitis nũatio impleta ẽ q̃relutur.
de Ptgnore. c ex causa ꝓmisdionis .¬
ad uniũse qͣntitanis ex solutionẽ
cilidotẽ ꝓmisit cõpellitur ñ utiq
solutione obseruanda simt tẽpora

Expanded text:
 dotem pro muliere promisit, pignus sive hypothecam de restituenda sibi dote accepit: subsecuta deinde pro parte numeratione maritus eandem rem pignori alii dedit: mox residuae quantitatis numeratio impleta est: quaerebatur de pignore. cum ex causa promissionis ad universae quantitatis exsolutionem qui dotem promisit compellitur, non utique solutionem observanda sunt tempora
Abbreviated transcription (Latin):
sit ut añcedens aumit̾etur ñ ałr
inius pigm̾s succe̾dat nisi ꝯue̾it
ut sibi ead̾res ẽẽt obligata neq
enĩ inius pigñissnctede deb qui ip̃e
uichil oueñ de pignore quocasu ẽp̃¬
toris cã melior efficit᷑.  Demq
si antiquior creditor de pignore uẽ¬
dĩdo c̃ debitore pactum ĩt̾posinit p̾¬
terior aut̃ creditor de distrahendo
rnomisit ñ ꝑobliuiouẽ s c̃hoc agͥet᷑
ne poss uend̾e uidcam᷑ au dicipos¬
sit huc usq transite adeum cus uͥo¬
ris possit ut clistraħ̾e pign ꝯuic li¬
ceat qd̃ admittend̾ existimo sepeeñ¬
id qd̾ quus ex sua ꝑsona ñ ht̃ hoc p ͦ
cẽ noĩc dare destinauit dem̃ p̾qͣm
qͣsdam ex his reb nendidiss accepit
pecuiã q̃situm ẽ an ⁊ prius res uẽ¬
tã pecuniã nͣacciꝑe. Eo tp̃r pigñis
obligatõem cͣctã uidi quo pocuni¬
a nũata ẽ ⁊ ideo inspicienctum q̃t
a parente pignori accepit. relega¬
tur. Qui potiores ĩ pigne isrone

Expanded text:
sit, ut antecedens dimitteretur, non aliter in ius pignoris succedet, nisi convenerit, ut sibi eadem res esset obligata: neque enim in ius primi succedere debet, qui ipse nihil convenit de pignore: quo casu emptoris causa melior efficietur. denique si antiquior creditor de pignore vendendo cum debitore pactum interposuit, posterior autem creditor de distrahendo omisit non per obliuionem, sed cum hoc ageretur, ne posset uendere, uideamus, an dici possit h‹u›c usque transire ad eum ius prioris, ut distrahere pignus huic liceat. quod admittendum existimo: saepe enim quod quis ex sua persona non habet, hoc per cae nomine dare destinauit: deinde postquam quasdam ex his rebus uendidisset, accepit pecuniam: quaesitum est, an et prius res uentam pecuniam non accipere, eo tempore pignoris obligationem contractam uideri, quo pecunia numerata est, et ideo inspiciendum, quas a parente pignori accepit, relegatur. QUI POTIORES IN PIGNORE
Abbreviated transcription (Latin):
i ad lib̾tatem ꝓclamau̾it is cꝰ
nomine noxaie uidicium sus¬
ceptum ẽ sustini deb id iudici¬
um quo at destatu eius iudi¬
cetur. Et siquid̃ s̃ uus fu̾it ꝓnũ¬
tiatus ẽ noxale uidicium exex¬
cebitur si lib̾ inũtue ẽ iudicrũ.
Siquis ꝓseruo mortuo ignorãs
cum decississe noxale uidicium
acceꝑit absolui deb. Na desiit
uerum ẽẽ ꝑꝑeum dare oꝑtere.
Heẽ accões ꝑpetue sunt locum¬
q hebunt tamdui qͣm diui siu
dedendi facultatem fahabenrus
Nec tantũ nob̾ uerum ⁊̃ succes¬
sorib nr̃is competunt. It adu̾¬
sus successores s ñ qͣr insucces¬

Expanded text:
i ad libertatem proclamauerit is cuius nomine noxale iudicium susceptum est, sustineri debet id iudicium, quoad de statu eius iudicetur: et sic, si quidem seruus fuerit pronuntiatus, noxale iudicium exercebitur, si liber, inutile uidebitur. Si quis pro seruo mortuo ignorans eum decessisse noxale iudicium acceperit, absolui debet, quia desit uerum esse propter eum dare oportere. Hae actiones peque habebunt tamdiu, quamdiu servi dedendi facultatem habemus: nec tantum nobis, verum etiam successoribus nostris competent, item adversus successores
Abbreviated transcription (Latin):
nus arbitretur: pena ꝯmittẽtur. ꝓpͦ¬
ñ sña quid̃ dc̃a ñ corã litigatorib
ũ ualebit. nisi in oꝓmissis hocspeti
fc̃m ẽ quõminus arbitret᷑: Cora
aũ dic̾ẽ sñãm uidetur qui cam sa¬
piẽtib dic̃. set̾m coram furioso ł de¬
m̃te ñ ũdetur dici. Itẽ coram̃ p᷑upil
cere᷑ ꝓhibuit pena omutit᷑ ¶ S si
penã ñ fuiss adiecta opmisso: sed
simplicit̾ senͣtie stari quis ꝑmisit:
incerti adu̾sus eũ foret accioͣ. Paus̾.¬

Expanded text:
nus arbitretur, poena committetur. proinde sententia quidem dicta non coram litigatoribus non valebit, nisi in compromissis hoc specifactum est quo minus arbitretur. Coram autem dicere sententiam videtur, qui sapientibus dicit: ceterum coram furioso vel demente non videtur dici: item coram pupillo cere prohibuit, poena committetur. Sed si poena non fuisset adiecta compromisso, sed simpliciter sententia stari quis promiserit, incerti adversus eum foret actio. Pau
Abbreviated transcription (Latin):
ex re emptoris id accessit dicẽd̾ ẽ ap̃
ĩp̃m relĩq̃ndũ si aliũ dcc̃uit uẽt¬
tori restituẽd̾ ẽ.: Siplures hr̃des
atorẽ ne forte uenditor ĩ uiriã pa¬
tiat᷑ dũ abalio ꝑtẽ r᷑ecẽp̃ hõis alii

Expanded text:
 accessit, dicendum est apud ipsum relinquendum, si aliunde creuit, uenditori restituendum est. Si plures heredes ratorem, n‹e› forte uenditor iniuriam patiatur, dum ab alio partem recipit hominis, alii
Abbreviated transcription (Latin):
fundus euncatur au nłus fruc¬
tus eius quedam ita demum si
dicta sint. ueluti uiam iter accũ.
aque ductum p̃stitum iri. Idẽ int̾
uitutib ubanor p̾dioꝵ. Sicũ
seruitus uenditis p̾diis deb̾etur
nec omemorau̾it uenditor. s sciẽsr
ẽẽ reticuerit: ⁊ob id ꝑ ignor antiam rei
emptor ñ utenco ꝑstatutum᷑ eã ser
uitutẽ amiserit: quidam recte pu¬
tant uenditorem tem exempto ob
dolum. Quuitus mutius scribit.

Expanded text:
fundus euincatur aut usus frucfundus euincatur aut usus fructus eius, quaedam ita demum, si dicta sint, ueluti uiam iter actum aquae ductum praestatu iri: idem et in seruitutibus urbanorum praediorum. Si cum seruitus uenditis praediis deberetur nec commemorauerit uenditor, sed sciens esse reticuerit et ob id per ignorantiam rei emptor non utendo per statutum tempus eam seruitutem amiserit, quidam recte putant uenditorem teneri ex empto ob dolum. Quintus Mucius scribit,
Abbreviated transcription (Latin):
ñualet. Idem uiris inlib̾a ꝑsona
c̾ cum ꝑfici uenditio ñ potuit In
euis ꝑsona cui domunius uenire
eam noluit.: De monstratõe
fundi facta fines nominari su¬
ꝑ uacuum ẽ. si nõmincinur etiã
ip̃m uenditorem nominare oꝑtet.
si forte alium agrum ꝯfin̾e p̾sicet. e
iuidus ille ẽ michi ⁊ ticis empt᷑.
q̃ro utrum in ꝑtem an intotũ uẽ¬
dicioꝯ sistat: an nicħ actun sit. re¬
spondi ꝑsonam ticii ꝓ suꝑnacuo
accipiendam puto ice̾o ꝙ tͦtins fũ¬
di empt̃onẽ ad me ꝑtinere. d̾.ł.¬
onuenit michi tec̃ ut certũ nũm
regulaꝵ michi darescerto p̃cio qͣs
tu faceres ũtrũ emptiosit an lo¬
catlo respondit si ex meo fundo
tegulas tibi factas ut darẽ tibi ꝯ¬
uenit: emptõ  em puto ẽẽ ñ oducti¬
onẽ. tociens enĩ ꝯductio alitinus
rei ẽ. quotiens mat̾ia in q̃ aliquid
pr̃atur in codem statu eiusdẽ ma¬
net quotiens uero ⁊ in mutatur ⁊
alienatur emptio inagis qͣm lo
dicantur pranda sunt. ueluti nec

Expanded text:
n ualet: idem iuris in libera persona est: cum perfici uenditio non potuit in eius persona, cui dominus uenire eam noluit. Demonstratione fundi facta fines nominari superuacuum est: si nominentur, etiam ipsum uenditorem nominare oportet, si forte alium agrum confinem possidet. 64 Fundus ille est mihi et Titio emptus: quaero, utrum in partem an in totum uenditio consistat an nihil actum sit. respondi personam Titii superuacuo accipiendam puto ideoque totius fundi emptionem ad me pertinere. onuenit mihi tecum, ut certum numerum tegularum mihi dares certo pretio quod ut faceres: utrum emptio sit an locatio? respondit, si ex meo fundo tegulas tibi factas ut darem conuenit, emptionem puto esse, non conductionem: totiens enim conductio alicuius rei est, quotiens materia, in qu‹a› aliquid praestatur, in eodem statu eiusdem manet: quotiens uero et immutatur et alienatur, emptio magis quam locdicantur, praestanda sunt, ueluti ne
Abbreviated transcription (Latin):
ib̃i hominis emꝑtõem cͣchi posse
pleriq existimau̾unt: si modo inter
ignorantes idfiat. quod idem placet
łͣ si uenditor sciat emptor autẽ ig¬
ignorat. quod si ẽptorscĩe ᷤ ub̾ m eẽ e¬
merit: nulla emptio dtrahit᷑.¬

Expanded text:
i hominis emptionem contrahi posse i hominis emptionem contrahi posse plerique existimauerunt, si modo inter ignorantes id fiat. quod idem placet etiam, si uenditor sciat, emptor autem ignoret. quod si emptor sciens liberum esse emerit, nulla emptio contrahit
Abbreviated transcription (Latin):
et̾ ex istimo te in exigendo ñ solum
bonam fidem s ⁊ diligentiã pr̃are q¬
deb̾e idest ⁊ ñ solum ut ate colus
malus absit s ut culpa: fere aliqͥ
solent ħ uerba adicere. dolus ma¬
lus auenditore ab erit. quod etiã si
adiectum ñ ẽ.: ab eẽ deb nec uidet᷑
abeẽ siꝑ eumft̃m ẽ aut fieti quo
mius fundum emptor pꝰsideat.
Erit argo exempto actio ̃ ut uen¬
ditor uacuam possessionẽ tradat:
cum multis modis accide poterit
ne tradere possit: s ut siquia dolo
malo fecit auit facit: dolus malus
angularium ⁊ curaeum lacum pe¬
des decem. quero numquid ⁊ docem
pedes qui tunc accesserint ͤ sub aqͣ
suit quia lacus creuit: an ꝑrimi
pedes decem ab aciua ruptilie pol¬
le uiris sunt ꝓculus respondit ego
existimo eathenis lacumquẽ emut
ruptili a polla uenisse qͣtenus tc̃
fuit. ⁊ ciraeum docem pedes qui tt̃
fu̾int. nec ob eam rem ꝙ lacus p᷑ ea
creuit latiuselum possid̾e deb qͣm
cinit.itinonus rufinus ł octauo

Expanded text:
e, existimo te in exigendo non solum bonam fidem, sed etiam diligentiam praestare debere, id est non solum ut a te dolus malus absit, sed etiam ut culpa. Fere aliqui solent haec uerba adicere: 'dolus malus a uenditore aberit', qui etiam si adiectum non est, abesse debet. Nec uidetur abesse, si per eum factum est aut fiet, quo minus fundum emptor possideat. erit ergo ex empto actio, non ut uenditor uacuam possessionem tradat, cum multis modis accidere poterit, ne tradere possit, sed ut, si quid dolo mangularium et circa eum lacum pedes decem: quaero, numquid et decem pedes, qui tunc accesserunt, sub aqua sint, quia l‹a›cus creuit, an proximi pedes decem ab aqua Rutiliae Pollae iuris sint. Proculus respondit: ego existimo eatenus l‹a›cum, quem emit Rutilia Polla, uenisse, quatenus tunc fuit, et circa eum decem pedes qui tunc fuerunt, nec ob eam rem, quod lacus postea creuit, latius eum possidere debet quam emit. 70 Licinnius Rufinus libro octauo
Abbreviated transcription (Latin):
cum qui satis idoneũ fidenisso¬
rẽ dat. S ⁊ ip̃e fide uissor qui nõ
dicatur ħ̾re fori p̾scͥptõem⁊ m̾etu¬
at petitor ne iure foriutatur.
uidẽd̾ quid iuiris sit ⁊ duus pius

Expanded text:
eum, qui satis idoneum fideiussorem det. sed et ipse fideiussor, qui non dicatur habere fori praescriptionem et metuat petitor ne iure fori utatur: uidendum quid iuris sit. et diuus Pius
Abbreviated transcription (Latin):
pene ꝯpesceret cõsquimius uoca
toeripuũt deniq pomponius scͥb̾.
Sui quoq noĩc noxale iudicum
reodend̾ isisciẽnte dño id fecit. Tc̃
enĩ sine nore dedicõne indicurm
suscipiet.¶ Offilius putat locũ
hinc elicto ũ eẽ. si ꝑsonaque ĩ ius

Expanded text:
ius uocatos ui erip‹i›unt. Denique Pomponius scribit serui quoque nomine noxale iudicium reddendum, nisi sciente domino id fecit: tunc enim sine noxae deditione iudicium suscipiet. Ofilius putat locum hoc edicto non esse, si persona, quae in ius
Abbreviated transcription (Latin):
cͣereã quis ꝑ hanc exempcõem fa¬
ctum. quominus inuis ꝓduce¬
tur. Cet̾m si nich̾lominꝰ ꝓductus
ẽ. cessat pena. qͣm u̾ba cͥum affec¬
tu sunt accipiẽda hocͤ indicium
infc̃m ÷ ⁊ si płres delinq̃rint in
singulos dabitur ⁊ nicħlominus
manet. qui exemptus ẽ obligat᷑
¶ħedib aut̃ ita dabitur si coꝵ int̾¬
sit. n aut̃ in ħ̾odẽ neq p̃ annũ

Expanded text:
em factum quo minus in ius produceretur. ceterum si nihilo minus productus est, cessat poena: quoniam uerba cum effectu s‹u›nt accipienda. Hoc iudicium in factum est: et si plures deliquerint in singulos dabitur, et nihilo minus manet qui exemptus est obligatus: Heredibus autem ita dabitur, si eorum intersit
Abbreviated transcription (Latin):
dict̃onis cius sit. ¶ Sĩquis in uis
uocatus ñ ierit ex cã a cõpetemi
iudice m̃usta ꝓ urisdlictõe iudi¬
cis dampnabitur. Rusticitati enĩ
hõis ꝑcẽd̾ erit It̃ si nicħ intͣsit ac¬
toris eo temꝑe inius adu̾sarium
luenisse remuittit penã p̾cor puta
qr feriatus dĩes fuit. U. ip̃ .ł. lx¬

Expanded text:
dictio eius sit. Si quis in ius uocatus non ierit, ex causa a competenti iudice multa pro iurisdictione iudicis damnabitur: rusticitati enim hominis parcendum erit: item si nihil intersit actoris eo tempore in ius aduersarium uenisse, remittit praetor poenam, puta quia feriatus dies fuit. 3 Ulpianus l
Abbreviated transcription (Latin):
Satis datio cod̾ modo applłata ẽ. qͦ
satisfactõ. Namut satisfac̾e di¬
cimur ei cuiꝰ desid̾iũ imple¬
mus. ita ⁊ satisdare dicimꝰ dare
ciamus datis fideuissorib.lp̃.

Expanded text:
Satisdatio eodem modo appellata est quo satisfactio. nam ut satisfacere dicimur ei, cuius desiderium implemus, ita satisdare dicimur adueciamus datis fideiussoribus.
Abbreviated transcription (Latin):
atisq pene noĩe subire cum si ñ
defendatur. ⁊ laticet ⁊ certum ẽ ꝙ
mutit᷑ adu̾sarius inpossessõnem
bonornueiꝰ. S si aditum ad se
q p̾ret. aut expublico cõnͣspiciatur
recte inuis uocarieum uił ait.¬
Ded ⁊̃ ab uinca ⁊ balneo ⁊ theatro
ri ĩuis pot̾. tũ de domo sua nẽmo

Expanded text:
ubire eum, si non defendatur et latitet, certum est, quod mittitur aduersarius in possessionem bonorum eius. sed si aditum ad se praestet aut ex publico conspiciatur, recte in ius uocari eum Iulietiam ab ‹ianua› et balineo et theatro ri in ius potest, tamen de domo sua nemo
Abbreviated transcription (Latin):
occid̾it qm̃ peiꝰ q. fc̃s sit legatarii
int̾emptus sit tessat legis aqͥlie
accõ. de dolo autem actio qͦ uoc̃¬
q tempore eum occid̾it cessat
quia ex testam̃to acciocompe¬
tit. ¶ Si quadrupes tua dolo
alt̾uis dampnum mͥ d̾et̾it q̃r¬

Expanded text:
oniam priusquam factus sit legatarii, interemptus est, cessat legis Aquiliae actio: de dolo autem actio, quocumque tempore eum occiderit, cessat, quia ex testamento actio competit.Si quadrupes tua dolo alterius damnum mihi dederit, q
Abbreviated transcription (Latin):
t eseganter ponip̃. ħ ũba si alia
acco ñ sit. sic extipit quasi res a¬
lio modo ei adquem ea ressal¬
ua eẽ ñ pot̾it. stec uidetur huc
peculio ẽptorq eum manumi sit
dandam in manumissũ de dolo
accõneni hoc enim sic accipimus
tabere dolo emptorem nt excmp¬
to teñi ñ possit aut nullam eẽ
uendicõnem smhoc ip̃out nẽ¬
deret cutuns criptus est et quod
minor ꝓponit ñ intluc̃ mnt re

Expanded text:
t eleganter Pomponius haec uerba 'si alia actio non sit' sic excipit, quasi res alio modo ei ad quem ea resua esse non poterit. nec uidetur huic peculio emptorque eum manumisit, dandam in manumissum de dolo actionem hoc enim sic accipimus carere dolo emptorem, ut ex empto teneri non possit aut nullam esse uenditionem, si in hoc ipso ut uenderet circumscriptus est. et quod minor proponitur, non inducit in
Abbreviated transcription (Latin):
dicendos placuit quib uestiarii
ł untcarii dant uestẽ cͥ c̃fe̾ndã ⁊ di¬
strahendam quos uulgo curatores

Expanded text:
dicendos placuit, quibus uestiarii uel lintearii dant uestem circumferendam et distrahendam, quos uolgo circitores
Abbreviated transcription (Latin):
mq ꝑꝑmorbosã mancipiaq̃ ñ
morbosa redhibent᷑ si seꝑari ñ
p᷑s̃ sine magno ĩ ꝯmodo ład pin¬
etatis uoe᷑ offensam quid enĩ si
filio retento parentes retlib̾e maᷤ¬

Expanded text:
 morbosa mancipia etiam non morbosa redhibentur, si separari non possint sine magno incommodo uel ad pietatis rationem offensam. quid enim, si filio retento parentes redhibere ma
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Ei qui ꝑhibitus ẽ inferre ĩ eũ
locuin quo eiiis refe̾ndi ẽẽt.
ĩ factum actio competit. Et in¬
t̾dictum ⁊̃ si ñ ĩpe ꝓhibitus sit.
s ꝓcurator eius quia intellec¬
tũ aliquo ip̃e ꝓhibit᷑ indetur.
ꝓhibetur ossa ne mortui infer¬
re aut statim int̾dicto uti quo
ꝓhibetur ei uis fĩ aut alio infer¬
re ⁊ p̾ ea infactum ag̾̃e ꝑ qͣm con¬
seqͣtur actor qͣnto euis int̾fuit
ꝓhibitum ñeẽ. In qͣm computa

Expanded text:
.Ei, qui prohibitus est inferre in eum locum, quo ei ius inferendi esset, in factum actio competit et interdictum, etiamsi non ipse prohibitus sit, sed procurator eius, quia intellectu aliquo ipse prohibitus uidetur.mortuum ossaue mortui inferre aut statim interdicto uti, quo prohibetur ei uis fieri, aut alio inferre et postea in factum agere: per quam consequetur actor, quanti eius interfuerit prohibitum n
Abbreviated transcription (Latin):
ssa que ab alio illata sunt ł cor¬
pus an licefit dño loci effode. ł
erriere sine detreto pontific̃ seu
uissu principis qõnis ẽ. Et ait la¬
beo ex pettandum ł ꝑmissum põ¬
tificalẽ seu uissionẽ principis ali¬
oquin iniuriaꝵ fore accionẽ ad̾¬
ũsus eum quid eiet̃. ¶ Si locus
religiosus ꝓpuro ueuisse dicetur
Dretor infactuni accõẽ in cum
dat inetun ei adquẽ ea res ꝑti¬
net. Que ac̃tio ⁊ in heredem cõ¬
perit cum qͣi exempto accõem
ꝯtineat. : Si in locũ priblicis
usĩb destinatũ intułit quis mor¬
tuũ fu̾it p̃tor in eum iudiciũ
dat si dolõ fec̾it. Et er̃ exͣ ordinẽ
plectendus modica tm̃coħciõe.
soluendꝰ ẽ.¶ In hancã accõẽ
locipuri applło zadedificiũ pro

Expanded text:
ssa quae ab alio illata sunt uel corpus an liceat domino loci effodere uel eruere sine decreto pontificum seu iussu principis, quaestionis est: et ait Labeo exspectandum uel permissum pontificale seu iussionem principis, alioquin iniuriarum fore actionem aduersus eum qui eiecit.Si locus religiosus pro puro uenisse dicetur, praetor in factdat ei ad quem ea res pertinet: quae actio et in heredem competit, cum quasi ex empto actionem contineat. Si in locum publicis usibus destinatum intuler‹i›t quis mortuum, praetor in eum iudicium dat, si dolo fecerit et erit extra ordinem plectendus, modica tamen coercitione: soluendus est. In hac autem actione loci puri appellati
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗͣ inre sua fãc̾et. Recte aut̃ faci¬
ent ⁊ heres ⁊ legatarius qͣlis res sit
c̃ frui incip̃ legatar᷑i si intestatũ
redeg̾uit ut mñ possit appar̾e an ⁊ qͣ¬
tenus rem peiorẽ legatarus fecerit
o⁊utiliꝰ aũ uisum ẽ stipulatõe de hoc
cau̾̃i ut siquis ñ bom uiri ͤarbitͣtu ꝗ.¬
utatur cõmittat᷑ stipulatio statim
uec expectabiñs. ut amittat᷑ usust̃.
aliam de usu fructii restituẽdo qͣꝵ pͥ
or. statim cõmittet᷑ ꝙ. alit̾ fu̾it
usus ⁊ sepi us cõmittet᷑ finito usu¬

Expanded text:
 in re sua faceret.Recte autem facient et heres et legatarius, qualis res sit, cum frui incipit legatarius, si in testatum redegerint: ut inde poss‹i›t apparere, an et quatenus rem peiorem l stipulatione de hoc caueri, ut, si quis non uiri boni arbitratu utatur, committ‹a›tur stipulatio statim, nec expectabimus, ut amittatur usus fraliam de usu fructu restituendo: quarum prior statim committetur, quam aliter fuerit usus, et saepius committetur, s
Abbreviated transcription (Latin):
Illud sciendũ ad fidei commissa ⁊̃
aptari cam deb̾e. Planc ⁊ si ex mor¬
tis cã douatione usut᷑. constituat᷑
exemplo leg̾atoꝵ debebit cautio p̃¬
stari. s ⁊si exalia qͣcq cã cõstitut᷑ fu̾

Expanded text:
t.Illud sciendum est ad fideicommissa etiam aptari eam debere. plane et si ex mortis causa donatione usus fructus constituatur, exemplo legatorum debebit haec cautio praestari: sed et si ex alia qua
Abbreviated transcription (Latin):
an s̃uus. ꝓpͥꝰ. ẜ alienus. It quisq
ue p̃posuit. Nã ⁊ si nuilier p̃posuit
conpetit institoria exemplo ext̃¬
stitorie accõis ⁊ si mulier sit p̾po¬
cum qui eñ p̾osuit institoria.
i acc̃ qmĩ. sibi imputare debet qui
eum p̃posuit. auis .ł.¬

Expanded text:
uis praeposuit: nam et si mulier praeposuit, competet institoria exemplo exercitoriae actionis et si mulier sit praepoeum, qui eum praeposuit, institoria actione, quoniam sibi imputare debet, qui eum praeposuit. 8
Abbreviated transcription (Latin):
datũ ei fu̾it p̃senti pecũta uend̾e
Qr si forte pignꝰ iustitor ob p̾tiũ
acceꝑit. institorie loc᷑ erit. It̃ fide¬
ĩ sori qui pro institore ĩt̾uen̾it ĩ¬
stitoria competit eus enr̃ rei sẽci¬
laẽ.: Si ab alio iustitor sit p̾po
teñi eũ oꝑtebit. uͨ ñ si añ aditã

Expanded text:
enti pecunia uendere. quare si forte pignus institor ob pretium acceperit, institoriae locus erit. Item fideiussori, qui pro institore interuenerit, institoria competit: eius enim rei sequella est. Si ab alio institor sit praepteneri eum oportebit. nec non, si ante aditam
Abbreviated transcription (Latin):
i exͣneus ꝓ muliere dotẽ decliss
⁊ pactus ẽgut quo quom finit᷑ eẽt
mr̃imõiũ dos ei redd̾etur nec fũ¬
int nuptie secute. Q dehiscasi¬
b solũmodo fuit cõuentũ qui
nr̃imõiũ secunt᷑. Nuptie antẽ
secute ñ sint q̃rẽdũ erit utrum
inłieri condictio a nei qui dotẽ
dedit competat ⁊ uerisimũ ẽ
e÷ in huncquoq casũ cũ quidat sibi
ꝓspic̾e. Nam qͣi c̃a ñ secuta hr̃e
pot̾ condicõẽ qui ob m̃rimõiũ de¬
dit m̃rĩonio ñ copulato nisi for

Expanded text:
i extraneus pro muliere dotem dedisset t pactus esset, ut, quoquo modo finitum esset matrimonium, dos ei redderetur, nec fuerint nuptiae secutae, quia de his casibus solummodo fuit conuentum qui matrimonium sequuntur, nuptiae autem secutae non sint, quaerendum erit, utrum mulieri condictio an ei qui dotem dedit competat. et uerisimile est in hunc quoque casum eum qui dat sibi prospicere: nam quasi causa non secuta habere potest condictionem, qui ob matrimonium dedit, matrimonio non copulato
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑ si ampliore pecumia fundus c̃ẽt
faciend̾ ita ut ꝓoꝑe redẽptõi c̾tã
m̃cedẽ udies singulos darem opꝰ
euis tibi aconductore a ꝓbaret᷑ tãm̃¬
ductore deb si iel opꝰ uiciosũ factũ
ẽ ñ enĩ quicqͣm int̾ ẽ utr̃ uno p̃tio
opͣ an insingłã oꝑas locaret᷑ si mͦ
rẽ ꝑtiuiũt pot̾it ĩq ex locato c̃ eo
agi qui uiciosũ opꝰfec̾it. nisi idco
ĩ operas singłas m̃ces ꝯstituta erat
ut arburio dñi opꝰ ꝑ̾ficeret᷑. tũc

Expanded text:
 si ampliore pecunia fundus esset lfaciendum ita, ut pro opere redemptori certam mercedem in dies sieius tibi a conductore adprobaretur, tamductore debet, si id opus uitiosum factum est: non enim quicquam interest, utrum uno pretio opus an in singulas opertinuit. poterit itaque ex locato cum eo agi, qui uitiosum opus fecerit. nisi si ideo in operas singulas merces constituta erit, ut arbitrio domini opus efficeretur: tum
Abbreviated transcription (Latin):
eum dandũq diem cum ꝯͣpetenti
cautela ad soluendam pecuniã.
Neq enim magnum dampnum
ẽ inmora modici ip̃is. Modicũ
aut̃ tempus hic intelligendũ ẽ
ciumͣ pati supse ibi agat cogit᷑ ex¬
cipere actiones.⁊ ad eundem uidi¬

Expanded text:
eum, dandumque diem cum competenti cautela ad solvendam pecuniam: neque enim magnum damnum est in mora modici temporis. modicum autem tempus hic intellegendum estcium pati, si ipse ibi agat, cogitur excipere actiones et ad eundem iudi
Abbreviated transcription (Latin):
o alias incos quos princeps eucca¬
uit. rome ꝯpetit actio qͣn
tium rome pati. siune ip̃i amise¬
ruit siue suieor.  s si postula¬
tur mrem actio adu̾sus le̾gatũ
numquid danda sit qm̃ ex p̾sẽ¬
ti possessione h̾ecꝰ actio ẽ: cassius
R. Sic seruandum ut si subdu¬
catur minist̾m̃ei ñ sit ꝯcedenda
actio. Si u̾o ex miritis seruis de
uno agͦatur ñ sit inhibenda. Iu¬
lianus sine distinctione de negan¬
dam accõnem m̃ito. ideo etum ũ
datur actio nͦe ab offõ suscepto
legationis auocetur.ulianꝰ.
liam rem em̾it. aut ex alia cã p
sidere cepetit. ñ mnique cogetur eiꝰ
nomine iudicium acciꝑe. Alit̾

Expanded text:
 alias in eos, quos princeps evocavit, Romae competit actio, quam cium Romae pati, sive ipsi admiserunt sive servi eorum. Sed si postulatur in rem actio adversus legatum, numquid danda sit, quoniam ex praesenti possessione haec actio est? Cassius respondit sic servandum, ut si subducatur ministerium ei, non sit concedenda actio, si vero ex multis servis de uno agatur, non sit inhibenda: Iulianus sine distinctione denegandam actionem: merito: ideo enim non datur actio, ne ab officio suscepto legationis avocetur. Iulianuliam rem emerit aut ex alia causa possidere coeperit, non inique cogetur eius nomine iudicium accipere: alit
Abbreviated transcription (Latin):
hũdum acq si c̃ domino cͣcͣctum
siti qͣre ibi sedebebit defend̾e.
Ilud sciend̾ ẽ eum qui ita fint o¬
bligatus ut initalia solu̾et: si in
ꝓuin᷑cia hũit domicilium utͦq
posse ꝯueniri ⁊ hic ⁊ibi ⁊ ita ⁊ uili¬
ano ⁊ multisaliis uidetur. Paulꝰ¬

Expanded text:
habendum atque si cum domino contractum habendum atque si cum domino contractum sit: quare ibi se debebit defendere. Illud sciendum est eum, qui ita fuit obligatus ut in Italia solueret, si in prouincia habuit domicilium, utrubique posse conueniri et hic et ibi: et ita et Iuliano et multis aliis uidetur. 20 Paul
Abbreviated transcription (Latin):
micilium ũ hũit ui se debebit defẽ.¬
dere. ⁊ siũ defendit neq ibi domici¬
liũ habcat bona possid̾eri patiet᷑.
Dinde ⁊ si m̃ces uendidit certo loct
ł diposuit ł oꝑauit u̾idetũr nisi als¬
lio locout defend̾er sauenitubi
se defendere. Numquid dicimus e¬
um quia mercatore quid ꝯꝑauit
aduena łei uentidit quẽ scit ĩ¬
de ꝯfestim ꝑfecturũ ñ oꝑtet ĩoĩbo¬
na p̃sideri s domicilium sequi eiꝰ.
Q at siquis ab eo qui tab̾nas ł
officinas certo loco eductas hũit
inca causa ẽ ut illic oueniatur.
de magis ht̃ roẽm. Nam ubisic ue¬
uit ut ofestim discedat q̃i auiato
quis nauigat siter faciẽs datus
e tot locis se defeni.At si quo
ostitit ñ dico iuire domicilu secl
tab̾nulas pergulan orreum arf¬
iarium officinã odurit. ibi di¬
strarit egit. defendere se co locõde¬
bebit. ¶. Apud labeonẽ q̃ritur
si homo ꝓuincialis seruũ iustito¬
rẽ uendendaꝵ m̾cium gr̃a ronie
hẽbit: ꝙ c̃ co seruo otractum ẽ ita

Expanded text:
micilium non habuit, ibi se debebit defendere et, si non defendat neque ibi domicilium habeat, bona possideri patietur. Proinde et si merces uendidit certo loci uel disposuit uel comparauit: uidetur, nisi alio loci ut defenderet conuenit, ibidem se defendere. numquid dicimus eum, qui a mercatore quid comparauit aduena, uel ei uendidit quem scit inde confestim profecturum, non oportet ibi bona possideri, sed domio qui tabernam uel officinam certo loci conductam habuit, in ea causa est ut illic conueniatur: quod magis habet rationem. nam ubi sic uenit ut confestim discedat, quasi a uiatoquis nauigans uel iter faciens delatus est, tot locis se defendi. at si quo constitit, non dico iure domicilii, sed tabernulam pergulam horreum armarium officinam conduxit ibique distraxit egit: defendere se eo loci debebit. Apud Labeonem quaeritur, si homo prouincialis seruum institorem uendendarum mercium gratia Romae habeat: quod cum eo seruo contractum est, ita
Abbreviated transcription (Latin):
dicem solũ heredem ł ex ꝑte fec̾it:
alus index necͣtio sum̃dus ẽ qui a
iniquũ ẽ aliquẽ sue rei iudicẽ
cem ũ patiatur oꝑã iudicio dare.
incidente infirmitate. ł necessari
a ꝓfectione. ł rei sue familiaris
ꝑitui o. ¶ Si filius familias ex
aliqua noxa ex q̃ patri accõ ꝯ petit
ei agẽ si fi sit qui patris nomĩe
agat. Nam ⁊ uiliano placet.
Si .f. familias legatione uelstu¬
dioꝵ gr̃a abieritꝭ⁊ uel furtũ uł
dampnum inuiria passus sit. p¬
se eum utili iudicio agere. ne dũ
pat᷑ expectatur m̃pimita sint
nraleficia: quia p̃r uentur᷑ ñ ẽ. ł
dum uenit se subtrahat is qui
noxã ꝯmisit. Unde ego semꝑ pro¬
Qatili iuiditio. forte depositũ repe¬
tens. ł mandati agens. ł pecrimã
qͣm credidit petenssi forte pat̾
inpuintia sit Ip̃e aut̃ forte rome:
łsfudioꝵ causa ł alia iusta ex cã:
agat. nesiei ñ decsimus accõnem:
futurũ sit ut inpunc fraudẽ patia¬
tur.⁊ egestate rome laboret inati¬

Expanded text:
dicem solum heredem vel ex parte fecerit, alius iudex necessario sumendus est, quia iniquum est aliquem suae rei iudicem cem non patiatur operam iudicio dare, incidente infirmitate vel necessaria profectione vel rei suae familiaris periculo. Si filius familias ex aliqua noxa, ex qua patri actio competit, ei agere, si non sit qui patris nomine agat. nam et Iuliano placet, si filius familias legationis vel studiorum gratia aberit et vel furtum vel damnum iniuria passus sit: posse eum utili iudicio agere, ne dum pater exspectatur impunita sint maleficia, quia pater venturus non est vel dum venit, se subtrahit is qui noxam commisit. unde ego semper proutili iudicio, forte depositum repetens vel mandati agens vel pecuniam quam credidit petens, si forte pater in provincia sit, ipse autem forte Romae vel studiorum causa vel alia iusta ex causa agat: ne, si ei non dederimus actionem, futurum sit, ut impune fraudem patiatur et egestate Romae laboret viati
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ impendiorum noĩe utile iudiciũ
dare deb̾e michi uisocim ⁊̃ in anẽ¬
te rei cõione du̾isum ẽ enim cum
qͣi in rem meam impendo q̃ sit
alien a łcõmunis ħ enim casu
ubi quasi inrem meam impendo
obligars uolui. at c̃ puto rem ticii
que sit menii aut ẽẽ mͥ cõmunẽ c̃¬
b̾et. danda michierit ut uił. q̃qͥ¬
ueniat ne omnino cliuisio fiat
huiꝰ mͦi pactum nullas uires hr̃e
manifestissime ẽ. Sin ã intra
certum tempus ẽ ꝙ ⁊̃ ip̃ius reiqͣ¬
litati ꝓ dest ualet. ¶: Si int̾ so¬
cios conueniss ne intͣ c̾tũ tp̃s so¬
cietas diuidetur quin uend̾e lice¬
at ei qui tali conuentõe tenet᷑
one submouebitur qua actor
enis sub moueret᷑. Si pacisca¬
i socius serui cõmunis nõie cõ¬
uentus ⁊ condempnat᷑ sit aget
cõmirai diuidundo ⁊ ante qͣm
p̃stet. nam ⁊ si noxali iudicio c̃
uno actum sit statim aget cũ
socio ut ei parstradetur cautiõi¬
societatẽ de eo ꝙ sub conlicõe de¬

Expanded text:
utile iudicium dari debere mihi in socium etiam manente rei communione. diversum est enim, cum quasi in rem meam impendo, quae sit aliena aut communis: hoc enim casu, ubi quasi in rem meam impendo, obligare volui. at cum puto rem Titii esse, quae sit Maevii, aut esse mberet, danda mihi erit, ut Iueniat, ne omnino diuisio fiat, huiusmodi pactum nullas uires habere manifestissimum est. sin autem intra certum tempus, quod etiam ipsius rei qualitati prodest, ualet. Si inter socios conuenisset, ne intra certum tempus societas diuideretur, quin uendat ei, qui tali conventione tenetuone summovebitur, qua auctor eius summoveretur. Si paciscai socius serui communis nomine conuentus et condemnatus sit, aget communi diuidundo et antequam praestet: nam et si noxali iudicio cum uno actum sit, statim aget cum socio, ut ei pars traderetur, cautionisocietatem, de eo, quod sub condicione de
Abbreviated transcription (Latin):
nuidicium communi .ł.¬
diuidundo res omnes uenuĩt
nisi quid fu̾it ex cõi consensu
agi debiit ab eo qui scit se socui
hr̃e.¶ Impendia aut̃ que dũ
ꝓprium mein fundum existĩo
feci. que scilicet si uendicaretur
fundi ꝑs ꝑexceptõem doli retiu̾e
possem an ⁊̃ sicominum diuidũ¬
do iudicio mecũ aget᷑. equitate
ĩp̃sius iudicii retinere possim cõ¬
siderand̾ ẽ. Ꝙ quid̃ mag̃ puto
qr bone fide fidei uiclicium ẽ cõi
diuidundo. s hec ita si metum
agatur. cet̾m si alien aũo ꝑtemi
meam ñ erit unde retinere pos¬
sim s is qui ame eu̾ut an retiñe
possit uidendum. ẽ. Nam ⁊ si uẽ¬
dicaretur ab eo ꝑs impendioꝵ nõ ie

Expanded text:
In iudicium communi diuidundo omnes res ueniunt, nisi si quid fuerit ex communi consensu agi debuit ab eo, qui scit se socium habere. Impendia autem, quae dum proprium meum feci, quae scilicet, si vindicaretur fundi pars, per exceptionem doli retinere possem, an etiam, si communi dividundo iudicio mecum agetur, aequitate ipsius iudicii retinere possim, considerandum est. quod quidem magis puto, quia bonae fidei iudicium est communi diuidundo: sed hoc ita, si mecum agatur. ceterum si alienauero partem meam, non erit unde retinere possim. sed is, qui a me emerit, an re tinere possit, uidendum est: nam et si uindicaretur ab eo pars, impen
Abbreviated transcription (Latin):
siquis fũd̾ locau̾it ut etiam
siquid̾ ui maiore accectiss hocͤ er p¬
starctur pasto standũ cẽ.. Sico¬
lonis p̾diorũ in lege locatõnis ut ĩ¬
nocentẽ iguẽ hc̃ant deuũciatũ sit
siquid̃ fortuitus casus incendii c̃am
Si uͦ culpalocatoris ꝙͣ pr̃are necẽe ẽ
dampnũ fec̾it tenebit᷑. ¶ Imꝑator
antotmus c̃ pr̃e cñ grex ẽẽt ab actꝰ
ꝙ̃ quis oduxerat ita rescͥpsit. Si capr¬
as latͦnescit᷑ tuã fraudẽ ab egisse p¬
bari pot̾. udicio locati casũ pr̃areͦ ñ
cogeris. atq tp̃ris qd̾ ĩ secutũ ẽ mer¬
cauit culpã eẽ quippe ut artifer ĩqͥa¬

Expanded text:
si quis fundum locauerit, ut etiam si quid ui maiori accidisset, hoc et praestaretur, pacto standum esse. Si colonis praediorum lege locationis, ut innocentem ignem habeant, denuntiatum sit, si quidem fortuitus casus incendii causam si uero culpa locatoris, quam praestare necesse est, damnum fecerit, tenebitur. Imperator Antoninus cum patre, cum grex esset abactus quem quis conduxerat, ita rescripsit: 'Si capras latrones citra tuam fraudem abegisse probari potest iudicio locati, casum praestare non cogeris atque temporis quod insecutum est mercauit, culpam esse: quippe ut artifex, inq
Abbreviated transcription (Latin):
acduxit. ¶ Sialienã domũ michi
locaĩus eaq mͥ legata ł donata sit
ñ ten̾i me tibi ex locato ob pẽsionẽ
S detemꝑe p̾t̾ito uideam᷑ siquidã¬
te legati diempensiõis deb̾ẽ puto

Expanded text:
duxit. Si alienam domum mihi locaueris eaque mihi legata uel donata sit, non teneri me tibi ex locato ob pensionem: sed de tempore praeterito uideamus, si quid ante legati diem pensionis debetur: et puto
Abbreviated transcription (Latin):
iꝰ ager exemptionis cã ad aliꝙ̃
ꝑtineat. ñ recte hac accõe agi po¬
t̾it añ qͣm traditꝰ sit ager ⁊ tunc
possõ amissa sit. s heres deco quł
hereditati obreñit rͣecte agit ⁊ si

Expanded text:
i ager ex emptionis causa ad aliquem pertineat, non recte hac actione agi poterit, antequam traditus sit ager tuncque possessio amissa sit. Sed heres de eo quod hereditati obvenerit recte aget, etiamsi
Abbreviated transcription (Latin):
tam ꝑceptoꝵ suminã. excedant.
ũ sumptũ meliore p̾dio fc̃o dñs
restitũe togitur. Celsus. ł .uiii.
alioquin subiac̾e uti mare na¬
uib. M eũ ẽ qł cxͣ re mea
suꝑẽ cuuis nendicaudi ius. hẽo.⁊¬

Expanded text:
ummam excedant: um sumptum meliore praedio facto dominus restituere cogitur. Celsus libro octaalioquin subiacere uti mare navibus. Meum est, quod ex re mea superest, cuius vindicandi ius habeo.
Abbreviated transcription (Latin):
undus michi tec̃ omunis ÷ ꝑtẽ
tuam mͥ tradidisti ⁊ ad enudẽ iuã
ꝑuicinum tuum ꝓprium. recte eo mͦ
s̾uitutẽ ait cõstitutam neq ꝙ dici
solet ꝑ partes nec acquiri nec impo¬
ni suitutes posse isto casu locum
hr̃e. hic enim nocͭ ꝑtem s̾uitutem
acquiri ait. Ut pote c̃ iatempꝰ ac¬
quirat᷑. quo ꝓpͥus m̃s fut᷑us sit fũ¬
dus.d̾.ł.
um eẽnt mithi ⁊ tibi duofundi ꝯ¬
munes titian᷑ ⁊ seiams ⁊ indiuisi¬
one oueniss ut michi ticianus ⁊tͥ.
ait maxime si pacto stipuło. subli¬
tem duci quoqͦ mͦ imposita siuitute
nisi part᷑ ł scipulatio ⁊ de hoc sub
secuta ẽ ⁊̃ nͣeq eoꝵ cui ius neq alii
incino pot̾is haristum de riuo ced̾e
pacto enĩm dcͣstipłone int̾cedentib
⁊ hoc concedi solet qͣmuus nullũ sibi¬

Expanded text:
undus mihi tecum communis est: partem tuam mihi tradidisti et ad eundem uiam per uicinum tuum proprium. recte eo modo seruitutem constitutam ait neque quod dici soleat per partes nec adquiri nec imponi seruitutes posse isto casu locum habere: hic enim non per partem seruitutem adquiri, utpote cum in id tempus adquiratur, quo proprius meus fundus futurusum essent mihi et tibi fundi munes Titianus et Seianus et in diuisione conuenisset, ut mihi Titianus, tibi ait, maxime si pacto stipulatio subdiam ducis quoquo modo imposita seruitute: nisi pactum uel stipulatio secuta est, neque eorum cuivis neque alii vicino poteris haustum ex rivo cedere: pacto enim vel stipulatione intervenientibus et hoc concedi solet, quamvis nullum pr
Abbreviated transcription (Latin):
dig̃. defensorẽ uirare ñ compellisuf¬
ficere ꝙ ad plenã defensionẽ siꝑat᷑
randum defert prios de calũpnia
deb uirare si hoc exigatur de mñ sic
ei uirabit᷑. ¶hoc ĩund de calĩp¬
uia eque patͦno parentib ꝙ remit¬
titur. si de qͥlitate pira̾ti fu̾it iit̾
ꝑtes dibitatũ cõceptõ eiꝰ arbitͥo i¬
dicantis ẽ.Artp̃tor eũ aquoĩ¬

Expanded text:
 defensorem iurare non compelli sufficereque ad plenam defensionem, si paratus urandum defert, prior de calumnia debet iurare, si hoc exigatur, deinde sic ei iurabitur. hoc iusiurandum de calumnia aeque patrono parentibusque remittitur.Si de qualitate iuramenti fuerit inter partes dubitatum, conceptio eius arbitri iudi cantis est.Ait praetor: 'eum, a quo
Abbreviated transcription (Latin):
cumht̃. Eet de oꝑil. usiurandũ
deferri pot̾. uec de inuria q̃ri adu̾¬
saruis pot̃ cumpossit uꝰuranclĩre¬
ferre. Oe tñ si ido dicat reus fe lib̾¬
atum qm̃ stichũ quẽ ꝓmiserat pu¬
tat decessisse ñ erit tutus ꝑrelatio¬
nẽ. ⁊ idõ ex cã putat marcelł rect̃e.
ant̾ remutend ei iusiurand aut
spaciũ dand̾ ut c̾rioretur ⁊ sic urrz.¬
De fẽsor municipũ ł cuiꝰ uis corporis.

Expanded text:
urandum deferri potest. nec de iniuria queri aduersarius potest, cum possit iusiurandum referre. quid tamen, si ideo dicat reus se liberatum, quoniam Stichum, quem promiserat, putat decessisse? non erit tutus per relationem. et ideo ex hac causa putat Marcellus, et recte, aut remittendum ei iusiurandum aut spatium dandum, ut certioretur et sic iuret.Defensor muni
Abbreviated transcription (Latin):
actorẽ abiicio litis scire eum ñ
p̃ sid̾e actor quippe isto mͦ ñ ẽ docep¬
tus ⁊ qui te herectitatis peticõ ni op¬
tulit doliꝰ ex clansua tenetur. ex¬
timari stiłs oꝑtebit qͣntieius in¬
t̾fu̾it ñ decipi. Wodest̾. ł .ui.

Expanded text:
actorem ab initio litis scire eum non possidere: quippe isto modo non est deceptus et qui se hereditatis petitioni optulit ex doli clausula tenetur: aestimari scilicet oportebit, quanti eius interfuit non decipi. Modestinu
Abbreviated transcription (Latin):
utrus ticius cum ĩ falsi testĩ ꝓpĩqͥ
accufatõe ñ optinũit. q̃ro an de
ñ uire fc̃o nec signato testõ q̃rela
li abintentiõe ñ iuire ft̃testam̃ti
uenit ita uenit pͣtrũ heredi¬
tatis uendite: ut id qͦs accedat
ꝙ pł fuit ĩnͣħereditate sica ueꝰ¬
gotiatõis causa uenit. Sin aũ

Expanded text:
ucius Titius cum in falsi testamenti propinqui accusatione non optinuerit, quaero, an de non iure facto nec signato testamento queli ab intentione non iure facti testamenti, uenit pretium uenditae hereditatis, ut id quoque accedat, quod plus fuit in hereditate, si ea negotia
Abbreviated transcription (Latin):
Di bone fidei possor hereditatis
uelit c̃ debitorib hereditarns
autͣ qͣui res hereditarias occupa¬
u̾int ꝯsistere andietur. utiq si ꝑi¬
culum erit ueiit̾ moras accões
int̾tidant: petitor autẽ heredita¬
tis circ̃a impedim̃tum exceͣptõis
in rem agere pot̾it quid enĩ si p̃¬
sessor hereditatis nẽgligat: quid
defuncto m̃õiitũtũ ꝯlicõis im¬
plende gr̃a bone fidei possor fet̾it:
potͤ dici q uolũtas defuncti uł
ui hoc seruanda ẽ. utiq si ꝓbaby¬
lem modũ faciendi monũti sũp¬
tus ł qͣntũ testator uisserit ñ exce¬
datieum cui aufertur hereditas
impentas racione doli exceptõnis¬

Expanded text:
i bonae fidei possessor hereditatis uelit cum debitoribus hereditariis aut qui res hereditarias occupauerint consistere, audietur, utique si periculum erit, ne inter moras actiones intercidant. petitor autem hereditatis citra metum exceptionis in rem agere poterit: quid enim si possessor hereditatis neglegat? quid defuncto monumentum condicionis implendae gratia bonae fidei possessor fecerit, potest diin hoc seruanda est, utique si probabilem modum faciendi monumenti sumptus, uel quantum testator iusserit, non excedat, eum, cui aufertur hereditas, impensas ratione doli excepti
Abbreviated transcription (Latin):
siue quid ex ncc̃itate soluendi¬
plus impendit qͣmẽ p̃cium solu¬
terei siuie stichũ soluit. isq deces¬
sit. aut debilitate flagitio ue ad
ulłm p̃ciũ sui redactus ẽ id man¬
uIIII. ex cassio.¬
idenissor qͣmius ꝑ errorẽ añdiẽ
pecuniã solu̾it repet̾e tam̃ ab
eo ñpot̾ ac ne mandati quid̾ ac¬
cõen añ qͣm lies soluendi ueni
nitatis tritici ꝓ altero tritic̃ spos¬
pondit qd̾r lib triticũ dando eñ
liu̾aepꝰse existimo areo aut̃ ũ a¬
liud tritic̃ repet̾e pot̾it qͣm qͦ
pessimo tritico lib̾are se ascipit¬
latore licuit. itaq si paratus
ꝓfłnt rens qd̃ dando ip̃e c̃ditori
lib̾ari potuit fidenissori dare.
⁊ fideuissor id qł decłit idest
melius tritic̃ condicet᷑ exceptiõe
eum doli mali simmon̾i existi¬
ui fide alt̾uis proalio fidenissit.
p̾sente ⁊ ñ recusante utrosqo
bligatos ht̃ iure mandati quod
si ꝑimuito łignorante alt̾iusmã¬
datum secutus fideuissit᷑ solum ꝯ¬

Expanded text:
siue quid ex necessitate soluenplus impendit quam est pretium solutae rei, siue Stichum soluit isqu‹e› decessit aut debilitat‹e› flagitioue ad nullum pretium sui redactus est, id man ex Cassio.Fideiussor quamuis ‹per› errorem ante diem pecuniam soluerit, ‹re›petere tamen ab eo non potest ac ne mandati quidem actionem, antequam dies soluendi uenianitatis tritici pro altero triticum spopondit, quodlibet triticum dando reum liberare posse existimo: a reo autem non aliud triticum repetere poterit, quam quo pessimo tritico liberare se a stipulatore licuit. itaque si paratus fuerit reus, quod dando ipse creditori liberari potuit, fideiussori dare et fideiussor id quod dederit, id est melius triticum condicet, exceptione eum doli mali summoueri existiui fide alterius pro alio fideiussit praesente et non recusante, utrosque obligat‹o›s habet iure mandati: quod si pro inuito uel ignorante alterutrius mandatum secutus fideiussit, eum solum c
Abbreviated transcription (Latin):
uiiitus mutius sceuola ait. si
quis sub usuris c̃ditã pecuni¬
am fideississ ⁊ rens inud icio
ꝯuentus cum retusare uell sb
usuris creclitã ẽẽ pecuniã ficei¬
sor soluendo usuras pͭtatẽ recu¬
saudi eas reo sustulisset eam pe¬
cuniã areo ñ petiturum. S sireͤ¬
qn fidenissori denũciass ut rocusa¬
ret sub usuris debitam cẽ nocis
p̃p suamexistimationẽ rocusa¬
re uoluiss quid ita solu̾it areo
petiturũ hoc bene censuit. sce¬
uola.Parũ enĩfiliter fac̃ fideiis¬
sor insuꝑiori casu quid p̾tatẽ ex¬
im̾e reo uideatur suolure utice¬
tm̃ inpͣt̾ioricasu nõ oportet ẽẽ
noxie fideuissori si ip̃e peꝑciss
opudorisuo.: Cum mãdan̾otͥ
ñc̃dendo pecuniã negiciũ mͥ ge
tomandatum posse ꝯsistere. Cet̾
in ut negociũ tͥ g̾as tui arbitrii
sit nom̃. idẽ ut cui uis crecas
⁊ possideo. mandato meo eũ ticius.
uendidit cum ignoraret suũ
dato. c̃ forte is cui hr̃sextit̾it eñ

Expanded text:
uintus Mucius Scaeuola ait, si quis sub usuris creditam pecuniam fideiussisset et reus in iudicio conuentus cum recusare uellet sub usuris creditam esse pecuniam et fideiussor soluendo usuras potestatem recusandi eas reo sustulisset, eam pecuniam a reo non petiturum. sed si reus fideiussori denuntiasset, ut recusaret sub usuris debitam esse nec is propter suam existimationem recusare uoluisset, quod ita soluerit, a reo petiturum. hoc bene censuit Scaeuola: parum enim fideliter facit fideiussor in superiore casu, quod potestatem eximere reo uidetur suo iure uti: ceterum in posteriore casu non oportet esse noxiae fideiussori, si ‹pe›percisset pudori suo.Cum mando tibi, ut credendo pecuniam negotium mihi gto mandatum posse consistere.Ceterum ut tibi negotium geras, tui arbitrii sit nomen, id est ut cuiu‹i›s credas, et possideo: mandatu meo eum Titius uendidit, cum ignoraret suum datu, cum forte is, cui heres exstiterit, eum
Abbreviated transcription (Latin):
Iui mutuã pecuniã darimanda¬
uit ommisso reo ꝓmittendi ⁊
pignorib ñ distractis elegi pot̾.
quod utiliceat Silit̾is exprima¬
t clistractis quoq pignorib ad eũ
creditor redire pot̾it. ⁊ ctũ que ou¬
bitationis tollende cã cͣcͣctib uꝰ Io¬
serunt᷑. ius omuue ñ ledunt.¬
fideuissor qui petuniã iuuire op¬
tulit ⁊ ꝓpt̾ etatẽ eius qui petebat
obsignauit ac publice deposuit ꝯ¬
festim agere mandatĩpot᷑ Nõ
ideo minus onnus temporis bonã

Expanded text:
ui mutuam pecuniam dari mandauit, omisso reo promittendi et pignoribus non distractis eligi potest: quod uti liceat si litteris exprimatur, distractis quoque pignoribus ad eum creditor redire poterit: etenim quae dubitationis tollendae causa contractibus inseruntur, ius commune non laedunt.Fideiussor qui pecuniam in iure optulit et propter aetatem eius qui petebat obsignauit ac publice deposuit, confestim agere mandati potest.Non ideo minus omnis temporis bonam