comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
de pecuniã crelidit isq nũmosace.¬
ptos ꝑdid̃.⁊ intra tp̃ra ĩ integr̃ ros¬
titutonis decessit hr̃de fideiussore
difficile ẽ dr̃e cãm iuras honoraris
q̃ potuit auxilio minori esse. retin̾e
fideiussionis obligõnẽ q̃ pͥncipalis
fuit. et cui obligatio fideuissoris
accessit sñ ꝯtempłone iuris p̃tori
auxiliũ gͥ restirutõrs fideiussori qͥ
adolescenti heres exstitat intͣ ꝯsti¬
tutũ tp̃s saluũ erit. ¶ Naturalis
obligõ ut petume nu̾atione. itatꝰ¬
to pacto. ł iure iurando ipo iure
tollitur. qr uinculũ equitatis qͦ so¬
lo sustinebaturꝰ ꝯuentionis eqͥtate
dissoluitur. Is quoc fideiussor qm̃
pupillus dedit ex istis cãsis lib̾ari

Expanded text:
uniam credidit isque nummos acceptos perdidit et intra tempora in integrum restitutionis decessit herede fideiussore, difficile est dicere causam iuris honorarii, quae potuit auxilio minori esse, retinere fideiussoris obligationem, quae principalis fuit et cui fideiussoris accessit sine contemplatione iuris praetorii. auxilium igitur restitutionis fideiussoris qui adulescenti heres extitit, intra constitutum tempus salvum erit. Naturalis obligatio ut pecuniae numeratione, ita iusto pacto vel iureiurando ipso iure tollitur, quod vinculum aequitatis, quo solo sustinebatur, conventionis aequitate dissolvitur: ideoque fideiussor, quem pupillus dedit, ex istis causis liberari
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Si mandato meo ticio pecuniam
credidisses eiusmi cͣtus. siłis est
tucori ⁊ debitori pupilli. et ideo
mandatore comuento ⁊ dampnato
qmͣqm pecunia soluta sit ñ lib̾ari
debitorem rõ suadet. s ⁊ pr̃are d

Expanded text:
 Si mandatu meo Titio pecuniam  Si mandatu meo Titio pecuniam credidisses, eiusmodi contractus similis est tutori et debitori pupilli: et ideo mandatore conuento et damnato, quamquam pecunia soluta sit, non liberari debitorem ratio suadet, sed et prae
Abbreviated transcription (Latin):
ussus seruo dediss ut dño daret. Ce¬
terũ qui seruo dare iussus ẽ dnõ dan¬
do. ñ alit̾ ĩplesse condicõnẽ inteligẽ¬
dus est. qmͣ si ex uoͭ ͤ. serui dedit. et¬
idem respondendũ ẽ in solone stipu
latus est a sempnio sibi aut sticho
menii seruo .x. dari debiror menio
dño pecuniã solu̾it. ¶Si creditor
debitoris hr̃ditatẽ ad se ñ ꝑtinen¬
tem possedit. et tm̃ ad eũ ꝑuenit. ꝙͣ¬
tũ si quilib alius bonoꝵ possor eis
solueret liberarent hr̃dem. ñ pos
dici fideiussores lib̃ari. n enĩ ip̃m
sibi soluisse petͣm credendũ est.
a quo hr̃ditas enĩ ritur. ¶ Dolo fe¬
cisti quomunꝰ possĩderes. qmͣ ex he¬
reditate ad alium ꝑtinente app̃hẽ¬
deras. si possor corpus aut litis ges¬
tatõnẽ p̾stiterit. ea res tibi ꝓd̾it
qr nicħ petitoris int̾est. Ceterũ
si tũ ante conuentꝰ ex p̾t̾ito dolo ĩ an¬
p̃stit̾is. nicħ ea res possõri ꝓderit.¬

Expanded text:
iussus dare seruo dedisset, ut domino daret. ceiussus dare seruo dedisset, ut domino daret. ceterum qui seruo dare iussus est, domino dando non aliter implesse condicionem intellegendus est, quam si ex uoluntate serui dedit. idem respondendum est in solutione, si stipulato Sempronio sibi aut Sticho Maeuii seruo decem dari debitor Maeuio domino pecuniam soluerit. Si creditor debitoris hereditatem ad se non pertinentem possedit et tantum ad eum per uenit, quantum, si quilibet alius bonorum possessor ei solueret, liberaret heredem, non potest dici fideiussores liberari: neque enim ipsum sibi soluisse pecuniam credendum est, a quo hereditas euincitur. Dolo fecisti, quo minus possideres quod ex hereditate ad alium pertinente adprehenderas: si possessor corpus aut litis aestimationem praestitit, ea res tibi proderit, quia nihil petitoris interest: ceterum si tu ante conuentus ex praeterito dolo praestiteris, nihil ea res possessori proderit.
Abbreviated transcription (Latin):
stipulari m possit. aut ticio filio
meo .x. dari. uł ita mͥ aut patri
s non ĩ ꝯmode pot̃ adiberi distinc¬
tio. ut filio qͥde̾ stipulante patris
tũc adiciatur ꝑsona cũ stipło ei ad¬
quiri ñ possit. Eccͣrio autẽ nicħ
ꝓhibt prẽ stipulante filii ꝑsonam
adici cum tociens ꝙ pas filio stipła¬
tur sibi stipulatus intelligit᷑. cũ
manifestũ est. non obligatõnis
s sołonis grã filii ꝑͣm adiectam.
¶Usũ fructũ mͥ au̾t ticio libara
rłscipulatus sũ ticõ capite dimi¬
mito facultas soluendi ticõ non
inf̾ridit. qr ⁊ sic stipulari possu¬
mus mͥ aut ticio cum capite mi¬
nitus erit dari. Nam si furtosi
.ł pupilli ꝑsona adiecta sit istaͭ
tutori uł curatori petunia rec¬
te daditur sic̃ ꝯdicõnis quoq
implende cã recte petunia tuto¬
ri uł curatori datur. Q quidẽ
labeo ⁊ pegasus putau̾nt utili¬
tatis cã recipiendum idꝙ ista re¬
capi pot̾. si pecunia ĩ rxm .ł. puł.

Expanded text:
stipulari quis possit: "mihi aut filio meo decem dari?" vel ita: "mihi aut patri?" sed non incommode potest adhiberi distinctio, ut filio quidem stipulante patris tunc adiciatur persona, cum stipulatio ei adquiri non possit: e contrario autem nihil prohibeat patre stipulante filii personam adici, cum totiens, quod pater filio stipulatur, sibi stipulatus intellegitur, cum manifestum est non obligationis, sed solutionis gratia filii personam adiectam. Usum fructum mihi aut Titio dari stipulatus sum: Titio capite deminuto, facultas soluendi Titio non intercidit, quia et sic stipulari possumus: 'mihi aut Titio, cum capite minutus erit, dari?' Nam si furiosi uel pupilli persona adiecta sit, ita tutori uel curatori pecunia recte dabitur, si condicionis quoque implendae causa recte pecunia tutori uel curatori datur. quod quidem Labeo et Pegasus putauerunt utilitatis causa recipiendum: idque ita recipi potest, si pecunia in rem uel pupilli
Abbreviated transcription (Latin):
ciuilis pp̾ hereditatẽ eius qͥ iure
tenebaturꝰ auxiliũ exceptionis
admutere.⁊ enĩ increditũ ẽ sub¬
uenire sexui muliebri eiuis que
suo noĩe ꝑiclitet᷑. ¶ Ꝙ uulgo
iactatur fidei᷑sorẽ qͥ debitori hr̃s
extit̾i̾t ex cã fid̾iussionis libe¬
rari tociens uerũ est quociens
tendi obligõ inuenitur. Nam
si rẽ dumtaxat fuit obligatus
fideinssor liberabit᷑. etͣtͣrio ñ porest
dici tolli fideuissoris obligõnẽ. si de¬

Expanded text:
iuilis propter hereditatem eius, qui iure tenebatur, auxilium exceptionis amittere: etenim inconditum est subuenire sexu‹i› mulieris, quae suo nomine periclitetur. Quod uolgo iactatur fideiussorem, qui debitori heres extitit, ex causa fideiussionis liberari, totiens uerum est, quotiens tendi obligatio inuenitur. nam si reus dumtaxat fuit obligatus, fideiussor liberabitur. e contrario non potest dici non tolli fideiussoris obligationem, si de
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ. heluti si creditor debitoris. uł
ccͣ debitor creditoris adierit hr̃¬
ditatẽ. aliqũ ꝓ solutione cedit.
si forte creditor qui pupillo sine
tutoris auctoritate nũmos cre¬
diderat. heres ei exstiterat. ston
enĩ qmͣto locupletior pupillus

Expanded text:
ionem, veluti si creditor debitoris vel contra debitor creditoris adierit hereditatem. aliquando pro solutione cedit, si forte creditor, qui pupillo sine tutoris auctoritate nummos crediderat, heres ei extitit: non enim quanto locupletior pu
Abbreviated transcription (Latin):
nere ista si legatũ. ccͣ placitũ
petẽt exceptionẽ pacti ñ ũiti¬
lit᷑ opponi: ¶Cum ĩ eodẽ tp̃r
pignora duob cctib obligan¬
tur. p̃cũ eoꝵ ꝓ modo pecunie
cuiꝰq ccͣtus. creditor accepto fa¬
cẽ dẽb. nec in arbitrio eius elec¬
tio erit. cũ debitor p̃ciũ pigno¬
ris consorti om̃i subiecerit. ꝙ
si tp̃rib discretis suꝑfluũ pig

Expanded text:
re itaque, si legatum contra placitum peteret, exceptionem pacti non inutiliter opponi. Cum eodem tempore pignora duobus contractibus obligantur, pretium eorum pro modo pecuniae cuiusque contractus creditor accepto facere debet nec in arbitrio eius electio erit, cum debitor pretium pignoris consortioni subiecerit: quod si temporibus discretis superfluum
Abbreviated transcription (Latin):
cisse ꝯꝑationẽ. Nam cũ tutor pu¬
pillo ten᷑. ob id c debitorẽ eiꝰ non
ꝯuenit. n iudicio cũ alt̾o accepto
lib̾at᷑. alt̾ nͨ si dampnatꝰ tutor sol¬
uerit ea res ꝓdid̾it debitori. qͥn
⁊̃ dici solet tutele ccͣia actione
agendũ ut ei pupillus adu̾sus
debitorẽ actionib cedat. ¶ Si
creditor a debitore culpa sua cau¬
sa cecid̾it ꝓpe est. ut actione mã¬
dati nicħ a mandatore ꝯseqͥ debe¬
at cũ ip̃ius uicio accid̾it. ne mã¬
datori possit actõnib ced̾e. ¶ S
solueretur ut ab emptõne disce¬
datur. fideiussor eo noĩe acceptus
soluto cͣcͣtu liberabitur. intore¬

Expanded text:
cisse comparationem: nam cum tutor pupillo tenetur ob id, quod debitorem eius non conuenit, neque iudicio cum altero accepto liberatur alter nec, si damnatus tutor soluerit, ea res proderit debitori: quin etiam dici solet tutelae contraria actione agendum, ut ei pupillus aduersus debitores actionibus cedat. Si creditor a debitore culpa sua causa ceciderit, prope est, ut actione mandati nihil a mandatore consequi debeat, cum ipsius uitio acciderit, ne mandatori possit actionibus cedere. Sisolueretur, ut ab emptione discedatur, fideiussor eo nomine acceptus soluto contractu liberabitur. 96 I
Abbreviated transcription (Latin):
dem. ł. S tichũ aũ pamphilum
ditrum ego uolam dare spondes.
alt̾o mortuo qui uiuit solus petet᷑
uisi si mora fcã sit ĩ eo mortuo.
ꝙͣ petitor elegit. Tunc enĩ pueri¬
ꝑinde solus illeqͥde cessit debr̃. ac
si solus in obligõne deductus fuis¬
set. Qd̾ si ꝓmissoris fuit electõ
de functo alt̾o qui suꝑest eq̃ peti
potu̾it. enĩuͦ si fc̃o debitoris alt̾
sit mortuus. cũ debitoris esset
electio. qmͣuis int̾im non alius
peti possit qmͣ qui solui ⁊̃ potest.
n defuncti offerri pot̾ estimatõ
si forte Ionge fuit uilior qm̃ id ꝓ
pettione in penam ꝓmissoris

Expanded text:
m. 'Stichum aut Pamphilum, utrum ego uelim, dare spondes?' altero mortuo qui uiuit solus petetur, nisi si mora facta sit in eo mortuo, quem petitor elegit: tunc enim perinde solus ille qui decessit praebetur, ac si solus in obligationem deductus fuisset. Quod si promissoris fuerit electio, defuncto altero qui superest aeque peti poterit. enimuero si facto debitoris alter sit mortuus, cum debitoris esset electio, quamuis interim non alius peti possit, quam qui solui etiam potest, neque defuncti offerri aestimatio potest, si forte longe fuit uilior, quoniam id pro petitore in poenam promissoris
Abbreviated transcription (Latin):
inde molitus ẽ ne ꝓhrĩ possit. ¶¬
tem labeo scribit si quẽ facienten
ꝓhibuero isq destiterit in p̃senti¬
eũ iuderi fẽtisse nͥ ꝑmissu meo fa¬
t̾e̾ ceꝑit. uł aqͣ alia iusta cã acceden¬
te.¶ Siquis tñ in becillitate ĩ¬
uł eũ qui te magni faciebat. sd̾o
nõ uenerit ad ꝓhibendum ñ uide¬
bitur adu̾saruis ium fecisse.⁊ ita
labeo scribit. Item ait. ⁊ si te uo¬
lentẽ ad ꝓhibendũ uenire deti¬
nuerit aliquis armis forte sine
ullo dolo malo meo. hac ꝓp̾hoc
non ueneris non uideri me uim fecisse.
condicõnẽ meam nicħ delinq̃ntis det̾io¬
rem facere

Expanded text:
im molitus est, ne prohiberi possit. Item Labeo dicit, si quem facientem prohibuero isque destiterit in praesentieum videri fecisse, nisi permissu meo facere coeperit vel qua alia iusta causa accedente. Si quis tamen inbecillitate imvel eum, qui te magni faciebat, ideo non uenerit ad prohibendum, non uidebitur aduersarius ui fecisse: et ita Labeo scribit. Idem ait et si te uolentem ad prohibendum uenire deterruerit aliquis armis forte sine ullo dolo malo meo ac propter hoc non ueneris, non uideri me uim fecisse, condicionem meam nihil delinquentis deteriorem facere
Abbreviated transcription (Latin):
fcm̃ aut clam factus sit iudeamꝰ.
⁊ mͥ uidetur plena ẽẽ qͥnti cautii dif¬
funtõ. S et sicͥs iactu uł minimi
lapilli ꝓhibitus fac̾e̾ ꝑseuerauit
facere. hunc quoq uim fecisse uide¬
ri. pediꝰ ⁊ põp. scribut. ⁊ hoc iuire u¬
timur. s et siquis contͣ testatõnẽ

Expanded text:
factum vel clam factum, videamus. factum vel clam factum, videamus. et mihi uidetur plena esse Quinti Mucii definitio. Sed et si quis iactu uel minimi lapilli prohibitus facere perseuerauit facere, hunc quoque ui fecisse uideri Pedius et Pomponius scribunt, eoque iure utimur. Sed et si contra testationem
Abbreviated transcription (Latin):
isse idem dicendũ ait. ut factam
cloacam purgare ⁊ restituere ꝑ¬
mutendum sit ꝑ int̾tlcm̃ nouam
u̾o face̾ is demũ conced̾e debeat
cui uiarũ pliblicarũ cura sit. Enod
Ip̃.l. Pretor ait.ꝙ ui aut clam ii¬
fcm̃ est qua de re agitur id cũ exe¬
ꝑiundi p̾as ẽ restituas. ¶ Hoc ĩter¬
dictũ restitutoriũ ẽ. ⁊ ꝑ hoc occur¬
sũ est calliditati eoꝵ qͥ ui aut clam
q̃dam moliuntur. Iubenturꝰ enĩ ea
restitũe.⁊ ꝑum refert uttũ ius faci¬
buerit siuĩ non. tñ tenetur. hos in
terclicio pp̃ ꝙ ui aut clam fecit. tu¬
erienĩ ius suũ debust ñ iniuriã com¬
mitt̾e. Deniq est q̃situm. an hoc ĩ¬
terclcõ utenti exceptõnẽ possit qͥs¬
obite̾ ꝙ non iirre meo fecerim. et
magis est ne possit. Nam adu̾sus mñ.
uł ꝙ clam fcm̃ est nulla iusta exte¬
ptione se tueri pot̾. ¶ Hoc int̃dic¬
tum ad ea sola oꝑa ꝑtinet q̃cũ
in solo ni aut clam fłunt. ꝙ si ui

Expanded text:
isse. ipse dicendum ait, ut ne factam isse. ipse dicendum ait, ut ne factam cloacam purgare et restituere permittendum sit per interdictum, novam vero facere is demum concedere debeat, cui viarum ictum Praetor ait: "Quod vi aut clam factum est, qua de re agitur, id cum experiendi potestas est, restituas". Hoc interdictum restitutorium est et per hoc occursum est calliditati eorum, qui vi aut clam quaedam moliuntur: iubentur enim ea restituere. Et parvi refert, utrum ius habubuit sive nter quod vi aut clam fecit: tueri enim ius suum debuit, non iniuriam comminisci. Denique est quaesitum, an hoc interdicto utenti exceptionem possit obicere: "quod non iure meo receperim". et magis est, ne possit: nam adversus vim vel quod clam factum est nulla iusta exceptione se tueri potest. Hoc interdictum ad ea sola opera pertinet, quaecumque in solo vi aut clam fiunt. Quid sit vi
Abbreviated transcription (Latin):
ut inuicini edes ueniat ⁊ rescindat.¬
cloacarũ pauimenta purgande cloace
grã. u̾endũ tñ ẽẽ pomp̃. scribit. ne
tiende tloace cã rescindat. ¶ Siquis
purganti michi cloacam uł reficiẽ¬
ti opus nouũ nũciaiũt rectissime
diceturꝰ cõtempta nũciatõne me poss
refit̾e idciam institueram. s et das̃p¬
uitio fcm̃ est. Nam sicut reficere
cloatas ⁊ purgare ꝑmittendũ fuit
ita dicendũ. ne dampnũ edili alie¬
quo usus eius det̾ior fit fiat restĩtu¬
atur. Itẽ ne quid fiat ĩmiitatur ue
int̾dicam. ¶ Hoc int̾dictũ ad pub¬
licas cloatas ꝑtinz. nequidad publi¬
tas cloatas inmittas neue facias
quo usus eiꝰ det̾ior sit neue fiat.
lica non etiam de noua facienda ħ
int̾clicto cõp̃hendaturꝰ. tñ ecĩ intdi¬
tendũ labeo ait. ne facienti cloa¬
cam uis fiat. q d eadem utilitas sit
p̃torẽ enĩ sic int̾clixisse. ne uis fiet
quominus cloacam publicã fat̾e
lice̾t. id ꝙ officilio ⁊ trebatõ platu¬

Expanded text:
ut in uicini aedes ueniat et rescindat pauimenta purgandae cloacae gratia. uerendum tamen esse Pomponius scribit, ne ciendae cloacae causa resciderat. Si quis purganti mihi cloacam uel reficienti opus nouum nuntiauerit, rectissime dicetur contempta nuntiatione me posse reficere iduitio factum est: nam sicuti reficere cloacas et purgare permittendum fuit, ita dicendum, ne damnum aedibus aliemissum habes, quo usus eius deterior sit fiat, restitua‹s›. item ne quid fiat immittaturue, interdicam'. Hoc interdictum ad publicas cloacas pertinet, ne quid ad cloacam immittas neue facias, quo usus deterior sit neue fiat. aca, non etiam de nova facienda hoc interdicto comprehendatur, tamen aeque interdicendum Labeo ait, ne facienti cloacam vis fiat, quia eadem utilitas sit: praetorem enim sic interdixisse, ne vis fieret, quo minus cloacam in publico facere liceret: idque Ofilio et Trebatio placu
Abbreviated transcription (Latin):
suũ uł ꝓcuratorẽ ꝓhibu̾it. recte ur᷑
phibitõ hec demonstrat te uĩm fa¬
cere quid mirum. cũ ⁊ si clam uĩ fec̃is
ftõ delinquentis. qmͣ ahieno michi¬
acqͥritur accõ. ¶Illud sciendũ est
ñ omĩb momentis uim ẽe faciendã
s semel int̾mitiati uis fc̃a ꝑseue¬
rat. s si ꝑmiseris adu̾sus eũ qͥ utaͤ¬
int̾clicto exceptõ erit neccĩa. ¶ Non
tm̃ aũ si ego permiserit s ⁊ si pro¬
curator meus uł tutor qui tutelam
ãmĩstrat. uł ꝓcurator puͣ. furiosi
sũ adolescentis dicẽdũ erit exceptõi
scribit exceptõnẽ locũ non hr̃e. qr
ratori rei. prampliꝰ concedat. S ⁊¬
si fuĩt ꝑmissũ a pͥncipe uł ab eo cui
pͥnceps hoc ius concedencli declerit
idem erit ꝓbandum. ¶ Siquis ꝑa¬
tus sit sẽ iudicio defend̾e adu̾sus
eos qui int̾rlicendũ putant ne opus
fiat. an uidet᷑ur desin̾e uĩ facẽ ⁊ ma¬
g̃ est ut desinat. si mͦ satis offerat
⁊ defend̾e ꝑatus est. siquis agat. et

Expanded text:
suum vel procuratorem prohibuerit, recte videtur prohibitio haec demonstrat vi te facere, quid mirum, cum et si clam tu me feceris, tuo delinquentis quam alieno adquiritur mihi actio. Illud sciendum est non omnibus momentis uim esse faciendam, sed semel inter initia facta perseuerat. Sed si permiserit, aduersus eum, qui utainterdicto, exceptio erit necessaria. Non tantum autem si ego permisero, sed et si procurator meus vel tutor qui tutelam administrat vel curator pupilli furiosi sive adulescentis, dicendum erit exceptioni scribit exceptionem locum non habere, quia ratori rei publicae amplius concedat. sed et si a principe vel ab eo, cui princeps hoc ius concedendi dederit idem erit probandum. Si quis paratus sit se iudicio defendere adversus eos, qui interdicendum putant, ne opus fiat: an videatur desinere vi facere? et magis est, ut desinat, si modo satis offerat et defendere paratus est, si quis agat: et
Abbreviated transcription (Latin):
ecles acciꝑe debes ꝓomiĩ eclifiriõ
hoc est ex eclificio eius ĩ meũ edi¬
ficiũ. hoc aũ amplius lab̾o puta¬
bat huic int̾licto locum ẽẽ.⁊ si are¬
a ab utralib ꝑte edliũ sit ⁊ si for¬
te inquid cloata ducta sit ex ur¬
bano eclificio in ꝓximũ agrum.
¶Item labeo etiam eũ qui pͥua¬
tam cloaclam ĩ publicam ĩ mftt̾e
uelit tuendũ. ne ei iũs fiat. S
et siguis talem uelit facẽ tloa¬

Expanded text:
c accipere debes pro omni aedificio, hoc est ex aedificio eius in tuum aedificium. hoc amplius Labeo putabat hoc interdicto locum esse et si area ab utralibet parte aedium sit et si forte, inquit, cloaca ducta sit ex urbano aedificio in proximum agrum. Idem Labeo etiam eum, qui privatam cloacam in publicam immittere velit, tuendum, ne ei vis fiat. sed et si quis velit talem cloa
Abbreviated transcription (Latin):
nus cloaca purgetur. ⁊ reficiat᷑.
cloate applłatione. ⁊ tubus ⁊ fistu¬
la contineturꝰ. ¶ Quia aũ cloaca¬
rum refectõ ⁊ purgatõ ad publicã
utilitatẽ spectare uidetur. Itirco
placuit non eẽ int̾clcõ adclendũ

Expanded text:
cere, quo minus cloaca purgetur et reficiatur. cere, quo minus cloaca purgetur et reficiatur. Cloacae appellatione et tubus et fistula continetur. Quia autem cloacarum refectio et purgatio ad publicam utilitatem spectare uidetur, idcirco placuit non esse in interdicto addendu
Abbreviated transcription (Latin):
dũ mͦ nĩ ꝑmittatur. cui nouas ue¬
na s q̃rere uł aꝑire. Hic enĩ ĩno¬
uat aliquid p̃teꝵ id qͣmͣ p̃ceden¬
ti anno usus ẽẽt⁊ de lacu puteo
puteo. piscina reficiendis purgã¬
dis int̾clictũ competit om̃ib ꝑso¬
nis dabitur quib ꝓmittitur
int̾altm̃ de aqua estiua. De cloacis̃
acam q̃ ex eclib eiꝰ in tuas ꝑtin¬
ecles quadeagitur purgare refic̾e
liceat. uim fieri ueto. dampni in¬
fecti. qr oꝑis uicõ fcm̃ sit caii iu¬
bebo sub hoc titulo duo int̾cltã
p̾tor subiecit unũ ꝓhibitorium
alt̾m restitutorsum. ⁊ p̾mũ ꝓhibi¬
toriũ curanit autẽ pretor ꝑ hec
unt̾cdca ut cloate. ⁊ purgentur. ⁊ re¬
ficiantur quoꝵ utrũꝙ. et ad salu¬
britatẽ ciuitatũ et ad tutelam ꝑ¬
tin. Nam ⁊ celũ pestilentias ⁊
ruinas minãtur ũmũdicie cloacha¬
rum. Itẽ si non reficianturꝰ hoc
uatis. Publice aũ cloace publi¬
cam cura merentur. ¶ Cloaca ã

Expanded text:
dummodo non permittatur cui novas qdummodo non permittatur cui novas quaerere vel aperire: hic enim innovat aliquid praeter id, quam praecedenti anno usus est. Sed et de lacu puteo eo piscina reficiendis purgandis interdictum competit. Et omnibus personis dabitur, quibus permittitur interdictum de aqua aestiua. DE CLOACIS 1acam quae ex aedibus eius in tuas pertinet, qua de agitur, purgare reficere liceat, uim fieri ueto. damni infecti, quod operis uitio factum sit, caueri iubebo'. Sub hoc titulo duo interdicta praetor subiecit, unum prohibitorium, alterum restitutorium: et primum prohibitorium. Curauit autem praetor per haec interdicta, ut cloacae et purgentur et reficiantur, quorum utrumque et ad salubritatem ciuitatium et ad tutelam pertinet: nam et caelum pestilens et ruinas minantur immunditiae cloacarum, si non reficiantur. Hoc uatis: Publicae enim cloacae publicam curam merentur. Cloaca autem
Abbreviated transcription (Latin):
da q̃ ad ꝑsonam attinent̾ q̃cũ  u
suꝑiorib int̾ilictis diximus.
int̾clictũ de cist̾na ñ cõpetit. Iam
cisf̾na non ht̃ ꝑpetuam cãm. nec bi¬
uam ht̃ acimͣ ex quo apparet in
hiis omib exigendum ut uiua
aqua sit. cysterne aũ ymbrib cõ¬
cipiuntur. Deniq constat int̾ cłcm
cessare. si lacus puteus piscina aꝙͣ¬
ad haustũ ire ꝓhibentur ecĩ int̃¬
dictũ sufficiat. ¶Denic ait p̃tor
qͦminꝰ fonteꝰ qͦ deagła purges re¬
ficias ut aqmͣ coherc̾e utiq ea
possis. dũ ne alt᷑ utaris atc nti
hoc anno. ñ ui. ñ clam si p̃cario
ab illo usus eẽsuim fi̾ ueto¶ Hpc
ht̃ int̾tlcm̃ de riuis reficiendis
nisi enĩ purgare ⁊ refice̾ fontẽ li¬
cuerit uullus usus eiꝰ er̃ purgandꝰ
aũ ⁊ reficiendꝰ ẽ ad aqmͣ cohercen¬
dam. ut uti quis aqͣ possit. dũ mͦ
alit̃ non utatur̾ ꝙͣ sicuti hoc an¬
no usus est. ¶Cohercẽ aqmͣ est ⁊¬
contin̾e sic ne dẽfluat uł dilãte᷑

Expanded text:
ae ad personam attinent, quaecumque in superioribus interdictis diximus. Hoc interdictum de cisterna non competit: nam cisterna non habet perpetuam causam nec uiuam aquam. ex quo apparet in his omnibus exigendum, ut uiua aqua sit: cisternae autem imbribus concipiuntur. denique constat interdictum cessare, si lacus piscina ad haustum prohibeatur, aeque interdictum sufficiet. Deinde ait praetor: "Quo minus fontem, quo de agitur, purges reficias, ut aquam coercere utique ea possis, dum ne aliter utaris, atque uti hoc anno non vi non clam non precario ab illo usus es, vim fieri veto". Hoc habet interdictum de rivis reficiendis: nisi enim purgare et reficere fontem licuerit, nullus usus eius erit. Purgandus autem et reficiendus est ad aquam coercendam, ut uti quis aqua possit, dummodo non aliter utatur, quam sic uti hoc anno usus est. Coercere aquam est continere sic, ne diffluat, ne dilabatur,
Abbreviated transcription (Latin):
cũ eo cuiꝰ noĩe fcm̃ quid erit. non
tũ eo quid tra iusserit. Et si tͥ mã¬
dau̾o ut opus fieri iuberes. ⁊ ĩ ea
re mͥ parueris. metũ inquid ñ tecũ
erit actio. ¶Et cũ int̃clictũ sit
scriptũ sit ꝙui aut elam fcm̃ est
Non ita ꝙꝑũ aut clam fecisti laciꝰ
porrigi qmͣ ad has ꝑsonas quas
supͣ nuãuimus. labeo putat¬
⁊ hoc iure utimur. ut siũ egofe¬
tissem siũ fieri iussi. hos interdiõ
ꝙ ui aut clam tenear.
opus nouũ facere tu alii: ñ pote¬
rit uid̾i meo iussu fcm̃. tenebe¬
ris ergo. ⁊ tu ille. an ⁊ ego tene¬
dr uideamus. ⁊ magis est. ⁊ medͥ

Expanded text:
cum eo, cuius nomine factum quid erit, non cum eo, cuius nomine factum quid erit, non cum eo, qui dauero, ut opus fieri iuberes et in ea re mihi parueris, mecum, inquit, non tecum erit actio.Et cum interdictum sic sit scriptum 'quod ui aut clam factum est', non ita 'quod ui aut clam fecisti', latius porrigi quam ad has personas, quas supra numerauimus, Labeo putat.Et hoc iure utimur, ut, siue ego fecissem siue fieri iussi, interdicto quod ui aut clam tenear. opus nouum facere, tu alii, non potest uideri meo iussu factum: teneberis ergo tu et ille: an et ego tenear, uideamus. et magis est et me
Abbreviated transcription (Latin):
landi cã fc̃m sit. michi int̾clcm̃ cõ¬
petere. ¶ Siquis cũ denũciasset
opus se fcũrũ. eiq denũciatum
ess ne facet ⁊ fecerit. utiliꝰ puto
ꝓbandũ uim eum fecisse. Hec uba
ꝙ ui aut clam fcm̃ est. ait mucius
aut tuo iussu fcm̃ est. labo ait pł
ures ꝑsonas cõtineri huis u̾bis. nã
ecce pͥmũ heredes eoꝵ quoᷤ enũat
Mutius contineri putat. Itẽ ait. ⁊¬
int̾clici posse. ¶ Siquid seriuis m̃s
facit non obid metũ actõ ẽ. s ob id¬
c meo noi̾e aut suo fecerit. Nam¬
si tuũ seruũ m̾cennariũ habuero.
id non tecũ. s metũ cuiꝰ iussu aut
noĩe id opus a seruo tuo factũ fu̾it
agendũ erit hoc int̾clicto. Similit̃
ꝙ iussu cuiꝰ fcm̃ erit obio ꝙ non
cũ eo cuius noĩe iusserit. ħ ac̃tio z
Nam si ꝓcurator. tutor uł curator
dĩim municipii. id eo ꝙ eius no¬
mine ageret cuꝰ negotiũ ꝓtura¬
ret fĩ iusserit. ob id agendũ erit

Expanded text:
landi causa factum sit, mihi interdictum comlandi causa factum sit, mihi interdictum competere. Si quis, cum non denuntiasset opus se facturum eique denuntiatum esset ne faceret, fecerit, utilius puto probandum vi eum fecisse. Haec verba "quod vi aut clam factum est" ait Mucius aut tuo iussu factum est". Labeo autem ait plures personas contineri his verbis. nam ecce primum heredes eorum, quos enumerat Muinterdici posse. Si quid servus meus fecit, non ob id mecum actio est, sed si id meo nomine aut suo fecsi tuum seruum mercennarium habuero, id non tecum, sed mecum, cuius iussu aut nomine id opus a seruo tuo factum fuerit, agendum erit hoc interdicto.Similiter quod iussu cuius factum erit, ob id non cum eo, sed cuius nomine iusserit, haec actio est. nam si procurator tutor curator duumvir municipii, quod eius nomine ageret, cuius negotium procuraret, fieri iusserit, ob id agendum erit
Abbreviated transcription (Latin):
ad quẽ percimuit ñ face̾. uł cõsulto
tuẽ denũciat adu̾sario cũ eũ scit nõ
posse ꝓhib̾e uł tam sero pronũtiat
ut obuiare ꝓhibiturꝰ pͥusqmͣ fiat
non posseit ⁊ hoc ita labeonem
ꝓbare aristo ait. ¶ Siquis denũ¬
clam fecisse si post denũciatõnẽ fec̾it
debebit enĩ ⁊ ica labeo.⁊ diẽ ⁊ horã
denũciatõne complecti. ⁊ ibi cy opus
aut obscure dice̾ aut denũciare. n
tam artare adu̾sariũ. ut intͣ diem
occurrere ad ꝓhibendũ ñ possit.⁊
si forte non sit cui denũtietur. necꝑ
dolo malo fcm sit. nec sit amitis de¬
niq aut ꝓcurator. aũ ad domum
denũciandũ est. S et seruius recte
ait suffice̾ femine uiro uotũ fac̾e
opus se facturũ uł demiq sciente
di aniniũ nron hr̃e. ¶ Itẽ ait sicͥis
ei siͣruratori rei .p. denũciet ¶ Et
sicrius dũ putat locũ tuũ esse
qui est meus celandi tui ñ mei cã
fec̾it. mͥ int̾clcm̃ cõpet̾e. Idẽ dicit
⁊ si serui mei uł ꝓcuratoris ce¬

Expanded text:
ad quem pertinuit non facere: vel consulto tum denuntiat adversario, cum eum scit non posse prohibere: vel tam sero pronuntiat, ut venire prohibiturus, prius quam fiat, non possit. et haec ita Labeonem probare Aristo ait. Si quis se denunclam fecisse, si post denuntiationem fecerit: debebit enim et ita Labeo et diem et horam denuntiatione conplecti et ubi et quod opus aut obscure dicere aut denuntiare: neque tam artare adversarium, ut intra diem occurrere ad prohibendum non possit. Et si forte non sit, cui denuntietur, neque dolo malo factum sit ne sit, amicis denique aut procuratori aut ad domum denuntiandum est. Sed et Servius recte ait sufficere feminae viro notum facere opus se facturum: vel denique sciente di animum non habere. Item ait, si quis ei, si curatori rei publicae denuntiet. Si quis, dum putat locum tuum esse, qui est meus, celandi tui, non mei causa fecerit, mihi interdictum competere. Idem dicit et si servi mei vel procuratoris ce
Abbreviated transcription (Latin):
dem . .ł. Nurtiuã ancillam bona
fide duoꝵ aureoꝵ emptã cũł p᷑si¬
derem surripuit. mͥ tic̾iꝰ cũ quo ⁊
tori duploͥ. qnͣti eius int̾est esti¬
mari debet. dño aũ duplo qnͣti ea
mulier fu̾it. nͨ nos mou̾e debet ꝙ
duob pena furti p̃stabit᷑. quippe
cũ euisde̾ rei noĩe p̃sretur empto

Expanded text:
m. Furtiuam ancillam bona fide duorum aureorum emptam cum possiderem, subripuit mihi Attius, cum quo et tori duplo, quanti eius interest, aestimari debet, domino autem duplo, quanti ea mulier fuerit. nec nos mouere debet, quod duobus poena furti praestabitur, quippe, cum eiusdem rei nomine praestetur, empto
Abbreviated transcription (Latin):
uiripotens cõtinetur. ¶Res adẽe
identur ut. sab̾.ait. et pecliꝰ pro¬
bat. ⁊ hee quarũ corpus man formͣ
mutata. Et id̾o si corrupte reddite
sist uł trͣafigurate. uidĩ ab ẽe qmͣ ple

Expanded text:
uiripotens continetur.Res 'abesse' uidentur ut Sabinus ait et Pedius probat etiam hae, quarum corpus manet, forma mutata est: et ideo si corruptae redditae sint
Abbreviated transcription (Latin):
adipiscatur. nec ea res facit uit
decurio ẽe desinat cum ficripꝰ¬
sit ut quis decurio quidem sit
ad honores autẽ non admutat᷑.
Nam ⁊ senator quis ẽẽ potest
trñm honores non repetere
pot est alicui ⁊ unus honor int̾̃¬
dici. sic tñ ut s cum uno honore
int̾clictum sit non tm̃ eum ho¬
norem petere possit. uerum nec
eos quoq qui eo honore maioreᷤᷤ
sunt. Est enĩ ꝑ qmͣ ridiculum
eum qui minoribus pene causa
ꝓhibitus sit ad maiores asspira¬
re maioribus tamen ꝓhibitus
minores petere non ꝓhibet᷑.
set mun̾ibus siquis pena caũa
fuerit ꝓhibitus nichil ualebit
senterctia. neque immistãre pe¬
na tribuere debet. ergo ⁊ si
honoribus quis in penam fue¬
rit prohibitus poterit dici¬
nisi honores isti habuerunt
mixtam muñis grauem ĩpen¬
sam infamiam illi ad hoc non
profuturam.
pendia debere prestare.

Expanded text:
adipiscatur: nec ea res facit, ut adipiscatur: nec ea res facit, ut decurio esit, ut quis decurio quidem sit, ad honores autem non admittatur. nam et senator quis esse potest et tamen honores non repetere. Potest alicui et unus honor interdici, sic tamen, ut, si cui honore uno interdictum sit, non tantum eum honorem petere non possit, uerum ne eos quoque, qui eo honore maiores sunt: est enim perquam ridiculum eum, qui minoribus poenae causa prohibitus sit, ad maiores adspirare. maioribus tamen prohibitus minores petere non prohibetur. sed muneribus si quis poenae causa fuerit prohibitus, nihil ualebit sententia: neque enim immunitatem poena tribuere debet. ergo honoribus quis in poenam fuerit prohibitus, poterit dici, si honores isti habuerunt mixtam muneris gravem impensam, infamiam illi ad hoc non profuturam: pendia debere praestare.
Abbreviated transcription (Latin):
indultum est. uti p̃sidibus siria¬
rum. Seti ⁊ dariarum constitutũ¬
est. ¶ Eum cui patria inter¬
dictum: etiam urbe abstinere
debere. Contra autem si cui urbe
fuerit interdictum patua sua mn¬
terdictum non uidetur. et ita
multis constitutõnibus cauetur.
Si cui plane non patria sua s
aliqua ciuitate interdicdum sit.
uidendum an etiam patria sua.
Itemq urbe interdictum dicamꝰ
quod magis est uerum. ¶ Hiis
qui legatur dies excedendi a pre¬
sidibus dari. et pot̾ ⁊ solet. et .a.
moris ita pronunciari illum pro¬
uincia illa insulisꝙ eis relego ex¬
cedere que debebit inter illum
diem relegatum plane libellũ
dare principis ⁊ diui fragres res¬
cripserunt. ¶Solẽt p̃t᷑a inter¬
diri sententia cbabusdam ue intͥͣ
patre t̾ritoꝵ uł muros morent᷑
ne excedant pat̾am. uel in uscis
quibusdam morent᷑. Solet de
curionibus ordine int̾tlici. uelad
tempꝰ. uel in perpetuũ. Itẽ pot̃
alicui pena iniungi ne honores

Expanded text:
indultum est: ut praesidibus Syriaindultum est: ut praesidibus Syriarum, sed et Daciarum. Constitutum eum, cui patria interdictum est, etiam urbe abstinere debere: contra autem si cui urbe fuerit interdictum, patria sua interdictum non uidetur. et ita multis constitutionibus cauetur. Si cui plane non patria sua, sed aliqua ciuitate interdictum sit, uidendum est, an etiam patria sua itemque urbe interdictum dicamus: quod magis est. His, qui relegantur, dies excedendi a praesidibus dari et potest et solet: etenim moris est ita pronuntiari 'illum prouincia illa insulisque eis relego excedereque debebit intra illum diem'. Relegatum plane libellum dare princi‹pi› posse diui fratres rescripserunt. Solet praeterea interdici sent‹ent›ia quibusdam, ne intra patriae territorium ne excedant patriam vel in vicis quibusdam morentur. curionibus ordine interdici uel ad tempus uel in perpetuum. Item potest alicui poena iniungi, ne honores
Abbreviated transcription (Latin):
tatũ est an interlic̾e quis alicui
possit prouincia inqua oriundꝰ
est. cum ipẽ ei ꝓuincie possit ꝙͣ
incolit. dur sua non int̾clicit. ut
solent ptali̾ci int̾clicere qui pr̃i¬
an non interdicunt. uel ã per
consequentias uideatur. etiam¬
ei prouincie interdixisse. cui p̃est
cꝑ magis erit probandum. per
contrariũ autem is qui originis¬
non est nactus ius infclicendi ea
prouincia qmͣ incolit is qui rele¬
gatur. ¶ Sicͥs eam sententiam
admiserit. ut is qui in alia ꝓuin¬
cia cõmisit possit relegari ab eo
qui ei prouincie preest eueni¬
et. ut relegatus iste tribus pro¬
uinciis precer ytaliam debet
abstinere. et in qua deliquid. et ꝙͣ
incolit et origius. ⁊ si ex diũsis
ꝓuinciis oriri uideat᷑ pp̃ condici¬
onem uł suam. uel parentis pa¬
tronorũ. uel pluribus prouinciis
consequenter int̃clictum ei dice¬
mus quibusdam tñ p̾sidibus ut
multis ꝓuinciis interdicẽ possĩt

Expanded text:
tatum est, an interdicere quis alicui tatum est, an interdicere quis alicui possit prouincia, in qua oriundus est, cum ipse ei prouinciae praesit, quam incolit, dum sua non interdicit, ut solent Italia interdicere, qui patria non interdicunt: uel an per consequentias uideatur etiam prouinciae interdixisse, cui praeest. quod magis erit probandum. Per contrarium autem is, qui originnon est nanctus ius interdicendi ea prouincia, quam incolit is qui relegatur. Si quis eam sententiam admiserit, ut is, qui in alia prouincia commisit, possit relegari ab eo qui ei prouinciae praeest: eueniet, ut relegatus iste tribus prouinciis praeter Italiam debeat abstinere, et in qua deliquit et quam incolit et originis. et si ex diuersis prouinciis oriri uideatur propter condicionem uel suam uel parentis patronorum: uel pluribus prouinciis consequenter interdictum ei dicemus. Quibusdam tamen praesidibus, ut multis prouinciis interdicere possint,
Abbreviated transcription (Latin):
late. ¶Est cdam genus qͣsi ĩ
usulã pelegatõis in ꝓuĩcie egip¬
& fiunti relegare in insulam qͥs¬
qmͣ q̃ non ẽ sub se ñ pot̃. ita
necͭ ꝓuinciã quidẽ relegandi iꝰ
hat᷑ q̃ non est sub se. forte p̃ses
syrie ĩ macedoniã ñ relegabit.
s uitra ꝓuinciam suã pot̃ re¬
legare. Itẽ in parte certa pro¬
uincie moraturum relegare po¬
test. ut forte non excedat ci¬
uitatem aliꝙͣ uł religionẽ aliꝙͣ
ñ egrediatur. set ⁊ partes pro¬
uincie q̃ sũt descrtõres. sꝑo p̃si¬
des solutos relegare. ¶Inter¬
dicere ã qͥs ea ꝓuincia potest qmͣ re¬
git. alia nõ pot̃. et ita diui fratres
rescripserũt. unde eueniebat. ut qͥ¬
relegatus. ut qui relegatus eẽt
ab eã prouincia in qua domitiliũ
cia interdici. unde quis oriundus
est ab eo qui regit eam ꝓuinciã
cilium habet. Set ⁊ eos qui cum
incole eẽnt ñ in ea prouincia qͥd
admiserunt equum est ad rescrip¬
ti auctoritatẽ pertinere. ¶Dubi¬

Expanded text:
. Est quoddam genus quasi in insulam relegationis in provincia Aegyput autem relegare in insulam quisquam, quae non est sub se, non potest, ita ne in provinciam quidem relegandi ius habet, quae non est sub se: forte praeses Syriae in Macedoniam non relegabit. Sed extra prouinciam suam potest relegare. Item in parte certa prouinciae moraturum relegare potest, ut forte non excedat ciuitatem aliquam uel r‹eg›ionem aliquam non egrediatur. Sed et in eas partes prouinciae, quae sunt desertiores, scio praesides solitos relegare. Interdicere autem quis ea prouincia potest quam regit, alia non potest: et ita diui fratres rescripserunt. unde eueniebat, ut, qui relegatus esset ab ea prouincia, in qua domicilium cia interdici, unde quis oriundus est, ab eo qui regit eam prouinciam, lium habet. sed et eos, qui, cum incolae non essent, in ea prouincia quid admiserint, aequum est ad rescripti auctoritatem pertinere. Dubi
Abbreviated transcription (Latin):
assignet᷑. ¶Ininsulã relegare
p̃sides ꝓuincie possũt. si tñ ut
siquidem insulam sub se habeant
.I. ad eius prouincie formam per¬
tinentẽ ꝙͣ administrant. ⁊̃ speci¬
aliter insulam assignari possũt
inꝙ eam relegare. sin uͦ non ha¬
beant ꝓnuncient qͥdẽ in insulã
se relegare. scribant aũt impr̃i
tit ip̃c insulam se relegare assig¬
re ⁊̃ eam insulam qmͣ in eam
prouinciam cui p̾ossunt ñ ha¬
assignet militi tradendus est
relegatus. ¶ Het ẽ differen¬
tia inter deportatos ⁊ relega¬
tos ꝙ in insulam relegari. et
ad tempus. et inꝑpetuũ quis po¬
deso. ¶ Siue ad tempus siue ⁊̃
perpetuũ quis fuerit relegat
tempus relegatꝰ. n totã bonã
n partẽ admi deb̾e scͥptꝰ qͥbus¬
dam manifestatur. rep̃hensi¬
q sunt sontentie eoꝵ qui ad tẽ¬
pus relegatꝰ a demert᷑ ꝑtẽ bõꝵ¬

Expanded text:
adsignetur. In insulam relegare praesides prouinciae possunt, sic tamen, ut, si quidem insulam sub se habeant id est ad eius prouinciae formam pertinentem, quam administrant, et eam specialiter insulam adsignare possint inque eam relegare, sin uero non habeant, pronuntient quidem in insulam se relegare, scribant autem imperatori, ut ipse insulam re in eam insulam, quam in ea provincia cui praesunt non haadsignet, militi tradendus est relegatus. Haec est differentia inter deportatos et relegatos, quod in insulam relegari et ad tempus et in perpetuum quis potest. Sive ad tempus sive in perpetuum quis fuerit relegatutempus relegatis neque tota bona neque partem adimi debere rescriptis quibusdam manifestatur, reprehensaeque sunt sententiae eorum, qui ad tempus relegatis ademerunt partem bo
Abbreviated transcription (Latin):
uł ł.n illa scipulatõne
expectandũ diẽ actõis putant ꝙ ẽ
uerius. tota enĩ obligatõ sud ꝯdcõ¬
ne. ⁊ in dnem collata est. ⁊ licet a
condicõne ꝯnuttit uideat᷑. dies tñ
suꝑẽ. s cũ eo qͥ ita promisit. si intͣ
kł. digito celũ non tetigerit agi
omp̃.ł. Ei ticiꝰ ⁊ seiꝰ seꝑatĩ ita
mpulati eẽnt fundũ illũ si illi ñ
dederis mͥ dare spondes fidem dan¬
di alt̾i fore ad iudiciũ acciperet᷑
⁊ Iõ occupantis fore actõne̾.
spondes. non aũ peti qͥcquam pos¬
sit ꝙͣ exploratũ sit añ eam diem
in italia uenire ticiũ non posse
no uenisse sul usuo sul mortuo id
Test ñ stipuletur prĩ reu̾so ab hostib
uidetur ad quisisse.

Expanded text:
um. In illa stipulatione: exspectandum diem actori putant, quod est uerius: tota enim obligatio sub condicione et in diem collata est et licet ad condicionem committi uideatur, dies tamen superest. sed cum eo, qui ita promisit: 'si intra kalendas digito caelum non tetigerit', agi m. Si Titius et Seius separatim ita stipulati essent: 'fundum illum, si illi non dederis, mihi dare spondes?', finem dandi alteri fore, quoad iudicium acciperetur, et ideo occupantis fore actionem. spondes?' non ante peti quicquam possit, quam exploratum sit ante eam diem in Italiam uenire Titium non posse neque uenisse, siue uiuo siue mortuo id est si stipuletur, patri reuerso ab hostibus uidetur adquisisse.
Abbreviated transcription (Latin):
terius ei qui nicħ fecit. ¶ Si plu¬
riũ dñoꝵ rei opus nouui noce¬
at utrũ sufficiat uniꝰ ex sociis
nũciatio. an u̾o̾ om̃s nũciare debe¬
ant ⁊ ẽ uerius umiꝰ nũciatõnẽ
or̃b non suffic̾e. s ẽe singuł nũ¬
ciare necc̃e qr et fieri pot̾ ut ñ
ciatoꝵ alt̾ habeat ius ꝓhiben¬
di. ¶Siquis ipi p̃tori uelit o¬
pus nouũ nũciare dꝰ ut int̾mi
testetur non posse se nũciare
si nũciauerit post en ⁊ ꝙ retro
edificatũ erit destruendũ erit qĩ
repetit o die ñciatõne fcã. ¶ Set
⁊ si in edes nrãs quis ĩmittit uł ĩ
loco nrõ edificet equũ est nos perꝰ

Expanded text:
terius ei qui nihil fecit. Si plurium dominorum rei opus noceat, utrum sufficiet unius ex sociis nuntiatio an uero omnes nuntiare debeant? et est uerius unius nuntiationem omnibus non sufficere, sed esse singulis nuntiare necesse, quia et fieri potter non habeat ius prohibendi. Si quis ipsi praetori velit opus novum nuntiare, debet, ut interim testetur non posse se nuntiare: et si nuntiavit postea, et quod retro aedificatum erit destruendum erit, quasi repetito die nuntiatione facta. Sed et si in aedes nostras quis immittit aut in loco nostro aedificet, aequum est nos oper
Abbreviated transcription (Latin):
qõnem. an contubnali quoq condco
iuncta sit ꝙ ihag̃ ẽẽt. Itãq si nul¬
ꝑmissũ cłb qui pͥncipalit̾ ꝓ sua ub¬
trte pecuniam dare iubentur.
ex heredib uenierit ⁊ traditus
fuerit pro parte alt̾i ex hr̃dib

Expanded text:
onem, an contubernali quoque condicio iuncta sit: quod magis esset. itaque si nulpermissum sit, qui principaliter pro sua libertate pecuniam dare iubentur. ex heredibus venierit et traditus fuerit, pro p
Abbreviated transcription (Latin):
seruũ ꝓpriũ ꝙ̃ rogatus erat a lib̾¬
to suo maniim̃te. ¶Si iscuiꝰ ser¬
uus est nolit eũ uende̾ mamimͣ¬
t̾eturꝰ nulle p̃toris ꝑtes sunt. Idẽ
E ⁊ si pliis iusto uend̾e uelit. Sm¬

Expanded text:
seruum proprium, quem rogatus erat a liberto suo manumittere.Si is cuius seruus est nolit eum uendere, ut manumitteretur, nullae praetoris partes sunt: idem est et si pluris iusto uendere uelit. s
Abbreviated transcription (Latin):
petꝰ. sine tutoris aucͤ. si q̃rat᷑ an doli
exceptõne sũmoueri debeat illud dẽ¬
pus inspicietur an pecuniam uel
potꝰ et aliis exceptõib uti cũ extep¬
tõne iutris iurandi. uł aliis solis
legatarius de dolo testatoris exai¬
pitur. Nam sicut heres qͥ ĩ uniũ¬
sũ ius succedit sũmonet᷑ exrepti¬
otre. ita ⁊ legatarius d sũmou̾i

Expanded text:
toris auctoritate, si quaeratur, an doli exceptione summoueri debeat, illud tempus inspicitur, an pecuniam uel potest et aliis exceptionibus uti cum exceptione iurisiurandi uel aliis solis:legatarius, de dolo testatoris excipitur: nam sicut heres, qui in uniuersum ius succedit, summouetur exceptione, ita et legatarius debet summoueri
Abbreviated transcription (Latin):
si is rontͣ quẽ iudicatũ est heres
e heditariam litem ei inferenti p̃s¬
cribi ex ea sña poss qmͣ ꝓpͥo noiẽ

Expanded text:
si is, contra quem iudicatum est, heres est, hereditariam ei litem inferenti praescribi ex ea sententia posse, quam proprio nomine
Abbreviated transcription (Latin):
coheret. ñ tnͣssont̃ ad ilias. ueluti
possit. uł parens prõnuꝰ. ue nõ
cõpetit fidciussori. sic mariti fide¬
uissoꝵ post solutũ m̃m̃. datꝰ ĩ so¬
lidum dotis noĩe condempnatur¬
¶ Rei autem coherentes exceptio¬
nes. ⁊̃ fideiussorib ꝯpetunt. ut
rei indicate doli mali uiris surã¬

Expanded text:
s, ueluti possit', uel parens patronusue, non competit fideiussori: sic mariti fideiussor post solutum matrimonium datus in solidum dotis nomine condemnatur.Rei autem cohaerentes exceptiones etiam fideiussoribus competunt, ut rei iudicatae, doli mali, iurisiuran
Abbreviated transcription (Latin):
ergo ⁊ si tutor dolo fec̾it in pupillũ
dabiniꝰ actiones. Si mͦ soluendo sit tuter
s et ip̃m tutorẽ posse oueniri iulia¬
nus scribit. ¶ Si dni uel prĩs uolũ¬
tate ꝓhibitus ͥs sit apossõne ĩ ipsos
dabitur actio q̃i ꝑaliũ hoc fecerunt:¬
¶Hanc actõnẽ accepta legatoꝵ mis¬
sione intͣ annũ cõpetẽ. ⁊ ñ postea
sciendũ ẽ cũ sit penalis nec ĩ heredeᷤᷤ
similesq ꝑsonas dabit᷑ nõ in id quod
ad eos ꝑuen̾it. s heredib similibus
q ꝑsonis dabitur. Nam cũ ꝓhibit᷑
quis eso legatoꝵ uł fid̾i cõmissorũ
rã possõne̾ adipisci tunc actio ⁊ ꝑpe¬
tua ẽ. ⁊ in heredem dabitur. qr est
ĩ pot̾ate successoꝵ euitare infflictum
sat̃datõne oblata.
Daus ł E uo cuis an alieno noĩe
phibitus sit n. int̾est. ħ enĩ u̾baqͣ¬
ti en res est referenda sut̃ ad ꝑsonã

Expanded text:
ergo et si tutor dolo fecerit, in pupillum dabimus actionem, si modo soluendo sit tutor: sed et ipsum tutorem posse conueniri Iulianus scribit.Si domini uel patris uoluntate prohibitus quis sit a possessione, in ipso‹s› dabitur actio, quasi per alios hoc fecerint.Hanc actionem excepta legatorum missione intra annum competere et non postea sciendum est, cum sit poenalis, nec in heredes similesque personas dabitur, nisi in id quod ad eas peruenit: sed heredi similibusque personis dabitur. nam cum prohibitus quis est legatorum uel fideicommissorum causa possessionem adipisci, tunc actio et perpetua est et in heredem dabitur, quia est in potestate successorum euitare interdictum satisdatione obum.Suo quis an alieno nomine prohibitus sit, nihil interest: haec enim uerba 'quanti ea res est' referenda sunt ad persona
Abbreviated transcription (Latin):
nexam. uł certe non e̾e debitoris conseq̃s
ẽ ut hoc edicto non teneatur. ¶ Hec
u̾ba qnͣti ea res erit ob cimͣ ĩ possõnem
missus erit ꝯtinent utilitatẽ credito¬
ris. ut qͣnͣtũ euis int̾est possõne̾ habere
tantũ ei isqui ꝓhibu̾it ꝯtempnetur
ꝓuide si ob falsum creclitũ uł ob falsã
peticõnẽ missus ẽ in possõnẽ. ur siex¬
ceptõne sũmou̾i potuit nichil ei debet.

Expanded text:
nexam uel certe non esse debitoris, consequens est, ut hoc edicto non teneatur.Haec uerba 'quanti ea res erit, ob quam in possessionem missus erit' continent utilitatem creditoris, ut quantum eius interest possessionem habere, tantum ei qui prohibuit condemnetur. proinde si ob falsum creditum uel ob falsam petitionem missus est in possessionem uel si exceptione summoueri potuit, nihil ei
Abbreviated transcription (Latin):
Siquis dolo malo fecent quo minus
quis ꝑmissu m̃o eius ue cuiꝰ ea re iu¬
risdictio fu̾i̾t in possõne bonoꝵ sit ⁊̃
eũ fcm̃ iudiciũ qnͣti ea res fuit obꝙͣ
in possõnem missus fuit dabo. ¶N
int̾tlictũ sũma ꝓuidentia p̃tor ꝓposu¬
it frustraenĩ in possõnẽ mut̾e̾t rei
seruande cansa nisi missos tueretur
⁊ ꝓhibentes uenire in possõnẽ coħ¬
ceret. ¶Est autẽ gn̾ale hoc edictũ
ꝑtin enĩ ad om̃s qui ĩ possõne̾ a p̃¬
tore missi sunt. Conuenit enĩ p̃tori
om̃s quos in possõnẽ ip̾e misit tue¬
rl. s sine rei seruande cã. siue legato

Expanded text:
'Si quis dolo malo fecerit, quo minus quis permissu meo eiusue, cuius ea iurisdictio fuit, in possessionem bonorum sit, in eum in factum iudicium, quanti ea res fuit, ob quam in possessionem missus erit, dabo'.Hoc edictum summa prouidentia praetor proposuit: frustra enim in possessionem mitteret rei seruandae causa, nisi missos tueretur et prohibentes uenire in possessionem coerceret.Est autem generale hoc edictum: pertinet enim ad omnes, qui in possessionem a praetore missi sunt: conuenit enim praetori omnes, quos ipse in possessionem misit, tueri. sed siue rei seruandae causa siue legato
Abbreviated transcription (Latin):
puto ueriꝰ ꝙ et sceuole ur ⁊ ipse
marcelł. tractat. Si quidẽ adeatur
horeditas oĩa ut in hereditario s̾¬
uo. Si u̾o adita non sit ut ĩ ꝓpͥo
patris ẽẽ spectanda er̃. ⁊ si nsus
fructus fu̾it huic seruo relictus
mͦ prĩ iuderi delatũ mͦ hr̃di. nec
dem distinctione quis utetur. ⁊̃ si
res fu̾it subtracta aut cessare aut
non furti actionẽ dicet. Si ex testõ
adierit qm̃ hr̃ditati furtũ non sit
aut si ñ adierit patͥ dabit᷑ furti
accio nam ⁊ condicõ. ¶ Quociẽs
seruns hereditariꝰ stipłatur. ut
ꝑ tradicionẽ accepit. ex ꝑsona de¬

Expanded text:
uod et Scaeuolae uidetur et ipse Marcellus tractat, si quidem adeatur hereditas, omnia ut in hereditario seruo, si adita non sit, ut in proprio patris esse spectanda: et si usus fructus fuerit huic seruo relictus, modo patri uideri delatum, modo heredi, nec dem distinctione quis utetur etiam, si res fuerit subtracta: aut cessare aut non furti actionem dicet, si ex testamento adierit, quoniam hereditati furtum non fit, aut, si non adierit, patri dabitur furti actio. Nam et condictio, quotiens servus hereditarius stipulatur vel per traditionem acc
Abbreviated transcription (Latin):
to posse agi. ¶ Generalit̾ sciend̾
ẽ ex quibus causis dixiꝰ tutele agi
datus non gesserit curam conseq̃ns
erit dr̃e scipłonẽ non cõmitti. Set
eadem hic erũt dicenda q̃ in tutore
diximꝰ. illud secus ẽ ꝙ hec scipło

Expanded text:
to posse agi. Generaliter sciendum to posse agi. Generaliter sciendum est: ex quibus causis diximus tutelae adatus non gesserit curam, consequens erit dicere stipulationem non committi: sed eadem hic erunt dicenda, quae in tutore diximus, illo secus, quod haec stipulatio