comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
o homo culpabilis extiti. qͥd me in hac hu¬
militate redactũ. cum tali iussisti in iuria
accersiri: Uere dicã tibi : quia ñ effugies
iudicium dei. At ille ex ꝑgefactus cons¬
ternatusq metu: exclamat suis. IN¬
quirite si pueri quos nemauso direximꝰ
iã uener̃. Int̾rogantesq de muro urbis:
responder̃ se ad eẽ cum homine. Renuci¬
ant nuncii que audierant. Confestumq
dux ait. Exhibete ad me hominẽ quẽ ad¬
duxistis. Qd cum factũ fuisset: aspiciens
eum dux timore ꝑt̾ritus ait. Archipb̃rm
ego ad duci p̃ceꝑam : ñ archidiaconẽ. Et
ꝓstratus ad pedes eiꝰ : ait. Indulge queso
in iuriã delicti huiꝰ : quia ñ ẽ inconscientia
mea ut hec passus fuisses. Et statim dignꝰ
honoratum munerib remisit ad urbem.
Quem in tanto amore ꝓipsa martiris reue¬
rentia dilex̃ inposterum: ut decedente ur¬
bis illius sacerdote. illum sacerdotem
mandaret institui. S nec archipb̃rm am¬

Expanded text:
o homo, culpabilis exstiti, quod me in hanc huo homo, culpabilis exstiti, quod me in hanc humilitatem redactum cum tali jussisti injuria accersiri? Vere dicam tibi, quia non effugies judicium Dei. At ille expergefactus, consternatusque metu, exclamat suis: Inquirite si pueri quos Nemausum direximus jam venerunt. Interrogantesque de muro urbis responderunt se adesse cum homine. Renuntiant nuntii quae audierant. Confestimque dux ait: Exhibete ad me hominem quem adduxistis. Quod cum factum fuisset, aspiciens eum dux, timore perterritus, ait: Archipresbyterum ego adduci praeceperam, non archidiaconem. Et prostratus ad pedes ejus, ait: Indulge, quaeso, injuriam delicti hujus, quia non est in conscientia mea, ut haec passus fuisses. Et statim dignis honoratum muneribus remisit ad urbem, quem in tanto amore pro ipsa Martyris reverentia dilexit in posterum, ut decedente urbis illius sacerdote, ipsum sacerdotem mandaret institui. Sed nec archipresbyterum am
Abbreviated transcription (Latin):
in arelatensi urbe resideret: extitit ei qͥdam
archiprbr parechie nemausensis muisus. Tc̃
feruens felle contra eum: misit pueros dicẽs.
lte quantocius ⁊ ligatis pedib ac manibus
ad ducite eum ui : ut cognoscat quod sun
dũs regionis illius. At illi ñ intelligen¬
tes archipb̃rm: putauer̃ qͦd archidiaconẽ
nississet ad duci. Et ascensis equis: uener̃
ad urbem. Int̾rogantesq de archidiacono:
digito eis ostensus ẽ. Frat enun hic ioħs
nomine ualde religiosus: ⁊ archidia conatu
suo studium docendi paruulos habens.
app̾hensumq pueri ducis: ligatis manib
ac pedib sub aluo equi. ad dirxer̃ eũ. Sed
ñ desiit uirtus martiris aluumno ꝓprio sub¬
uenire. Pueri uͦ iuxta ipsam portam cũ eo
mansionẽ habuer̃: quia iam obseratis ꝓ
nocte portarũ ualuis in gredi ñ potuer̾.
In ipsa uero nocte duce obdormiente : asti¬
tit ei archidiaconꝰ ꝑuisum dicens. Quid tͥ

Expanded text:
in Arelatensi urbe resideret, exstitit ei quidam in Arelatensi urbe resideret, exstitit ei quidam archipresbyter parochiae Nemausensis invisus. Tunc fervens felle, contra eum misit pueros, dicens: Ite quantocius, et ligatis pedibus ac manibus, adducite eum cum 809 vi, ut cognoscat quod sim dominus regionis hujus. At illi non intelligentes archipresbyterum, putaverunt quod archidiaconem jussisset adduci. Et ascensis equitibus venerunt ad urbem, interrogantesque de archidiacono, digito eis ostensus est. Erat enim hic Joannes nomine, valde religiosus, et in archidiaconatu suo studium docendi parvulos habens: apprehensumque pueri ducis ligatis manibus ac pedibus sub alvo equi adduxerunt eum. Sed non desiit virtus Martyris alumno proprio subvenire. Pueri vero juxta ipsam portam cum eo mansionem habuerunt, quia jam obseratis pro nocte portarum valvis, ingredi non potuerunt. In ipsa vero nocte, duce obdormiente, astitit ei archidiaconus per visum, dicens: Quid tibi,
Abbreviated transcription (Latin):
nemausensis urbis opidum baudilii bea¬
ti martiris głosum sepulcrũ: de quo sepius
uirtutes multe manifestantur. Ex quo sepul¬
ero laurus orta.⁊ ꝑparietẽ egressa : arborẽ
foris fecit. salubri coma uernante. Quo sepe
loci incole in multis infirmitatib habere celes¬
te remediũ sunt exꝑti. Pro quib uirtutum
beneficiis cum plerumq nudaretur afoli is
ł ipsa quodã modo cortice : arida ẽ effecta.
Unde quia morbos abea multarũ in firmita¬
tum diximꝰ de pelli: longũ fuit singulos qͦs¬
q memorari. Ideo hec sufficere putaui: quod
eam medicam̃ta largiendo aridam effectã dixxi.
Nam fertur celebre anegociatoꝵe quodã in
oriente de his foliis de portatũ pignꝰ fuisse.
S priusquã portum negociator attingeret :
in erguminꝰ in eccła ad ire baudiliũ mrẽm ori¬
entalem plagam stupentib popłis declamauit.
Ostendit autẽ beatus mr̃ ⁊ in ali is uirtutẽ
suam. ara uͦ theoderici regis italici dux. dũ

Expanded text:
Nemausensis urbis oppidum Baudillii beati martyris gloriosum sepulcrum, de quo saepius virtutes multae manifestantur . Ex quo sepulcro laurus orta et per parietem egressa, arborem foris fecit salubri coma vernantem. Quod saepe loci incolae in multis infirmitatibus habere coeleste remedium sunt experti. Pro quibus virtutum beneficiis, cum plerumque nudaretur a foliis vel ipsa quodammodo cortice, arida est effecta. Unde quia morbos ab ea multarum infirmitatum diximus depelli, longum fuit singulos quosque memorari: ideo haec sufficere putavi, quod ea medicamenta largiendo aridam effectam dixi. Etiam fertur celebre a negotiatore quodam in Oriente de his foliis deportatum pignus fuisse: sed priusquam portum negotiator attingeret, energumenus in ecclesia adire Baudillium martyrem Orientalem plagam, stupentibus populis, declamavit. Ostendit autem beatus Martyr et in aliis virtutem suam. Aram vero Theodorici regis Italici dux, dum
Abbreviated transcription (Latin):
dux̃ astutia sua. sic ⁊ ur̃i sensus corrum¬
pant᷑ a castitate que ẽ in xp̃o. Id ẽ. que ẽ
infide xp̃i. Habitare enim inquit xp̃m ꝑ
fidẽ incordib urĩs. Diabolus gͦ ñ corrum
cõparatur. Spes enim : ñ dũ ꝑuenit adrẽ.
Et ouĩi ẽ aliqͥd: s ñ dũ ẽ pullus. Quadru¬
pedes gͦ : filios pariũt. Aues autẽ: spẽ
filioꝵ. Spes ergo ad hoc nos hortat᷑: ut
p̃sentia contẽnamꝰ. futura expectemꝰ. ea
que retro sunt obliuiscentes. cũ apło in an

Expanded text:
astutia sua, sic et vestri sensus corrumpantur a castitate quae est in Christo ; id est, quae est in fide Christi. Habitare enim, inquit, Christum per fidem in cordibus vestris . Diabolus ergo non corrumpcomparatur. Spes enim nondum pervenit ad rem: et ovum est aliquid, sed nondum est pullus. Quadrupedes ergo filios pariunt, aves autem spem filiorum. Spes ergo ad hoc nos hortatur, ut praesentia contemnamus, futura exspectemus; ea quae retro sunt obliviscentes, cum A
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ nob̾. S hec itidem tria aliquantulũ diuer¬
sa: s oĩa dei dona. Manent enim tria hec :
fides. spes. caritas. Maior aũ hoꝵ: cari¬
tas. In illis panib ñ ẽ dictꝰ aliqͥs panis
maior aliis: s simplicit̾ petite.⁊ dat tres
tit filiꝰ suus panẽ. nũqͥd lapidẽ porrigit

Expanded text:
 nobis . Sed haec itidem tria aliquantulum sunt diversa; sed omnia Dei dona. Manent enim tria haec, fides, spes, charitas: major autem horum charitas . In illis panibus non est dictus aliquis panis major aliis: sed simpliciter petiti, et dati tres quo filius suus panem petit, numquid lapidem porrigit
Abbreviated transcription (Latin):
ti : ꝓpagata miseria nr̃a. ꝑsuccessionẽ fragi¬
litatis humane. Et dicit᷑ nob̾. Fatemini pec¬
cata. Serpens autẽ ille qͦm tẽ institit ut ñ
seruaret homo q̃d illi dictũ ẽ ne peccaret:
sic nc̃ instat. ut ñ seruet homo qͦdͦ ei dictũ
ẽ confitere peccatũ. Quomꝰ enim tẽ fecit ut
cadet qui stabat : sic nc̃ agit ne surgat qͥ
cecidit. Itaq aduersus in cantationes eius
⁊ insidias. quib nc̃ impedire uult reditũ
nr̃m : suscipiamꝰ p̃cepta saluberrima. ad¬

Expanded text:
ta est miseria nostra per successionem fragilitatis humanae; et dicitur nobis, Fatemini peccata. Serpens autem ille quomodo tunc institit, ut non servaret homo quod illi dictum est, ne peccaret : sic nunc instat, ut non servet homo quod ei dictum est, Confitere peccatum. Quomodo enim tunc fecit, ut caderet qui stabat; sic nunc agit, ne surgat qui cecidit. Itaque adversus incantationes ejus et insidias, quibus nunc impedire vult reditum nostrum, suscipiamus praecepta saluberrima ad
Abbreviated transcription (Latin):
atissimꝰ pontifex desiderius cum suis sacer¬
dotibus uł ceteris ciuib de muro clamabat :
ꝑ quod dei potentiã contra uos in iracundiã
inde simul ciues õs unus inuaserat: nec se
ulla uirtutis audatia defende conabantur. s
retro redacti infra menia fugientes qͦ quisq
lis oppositis in muros diuersa de parte ruentẽ
bant. Nulli sua ꝓfuit etas : nulli sexui uł euo
peꝑcit impietas. Hatos pendentes ad ubera:
cum matrib impia uigulabat crudelitas. Unꝰ
genutus ⁊ planctus morientiũ. in totis menib

Expanded text:
atissimus pontifex Desiderius, cum suis saceratissimus pontifex Desiderius, cum suis sacerdotibus, vel caeteris civibus, de muro clamabat di, per quod Dei potentiam contra vos in iracundiam inde simul cives omnes unus invaserat, nec se ultra ulla virtutis audacia defendere conabantur, sed retro redacti infra moenia fugientes, quo quisqlis appositis in muros diversa de parte ruentes bant: nulli sua profuit aetas, nulli sexui vel aevo pepercit impietas: natos pendentes ad ubera cum matribus impia jugulabat crudelitas: unus gemitus et planetus morientium in totis moenibus
Abbreviated transcription (Latin):
urbib infestacione publica plurimũ deuas¬
taret.⁊ in rapina p̃de crudelissime cuncta
de popularet cupiditatis instinctu : nutu
dei euentꝰ etiam rei atq itineris gentẽ ipsã
nefandã cũ rege eoꝵ croco ad eiuitatẽ lingo¬
nas usq ꝑduxit. Tunc uͦ beatissimꝰ desi¬
derius in eadem urbe pontificali officio
fungebatur: sacerdos uirtutib p̾stantissi¬
mus. Et licet opposita monti in sublime
magna ex parte firma sit naturalis cõpo¬
fitionis munitio. ⁊ quadroꝵ studiose sub¬
iuncta cõpago muros ciuitatis efficiat tu¬
ciores: s ad ꝓbandã fidẽ p̾fati antistitis.¬
confessione manentes. cum eodem ad epti
fuisse noscuntur: circũ fusa uuandalorum
multitudo urbem undiq conuallat. et
obsidione ꝑditionis acunctis partib ei¬
uitas cireudat᷑. Nec mora missilibus
fundis. sagitis. diuersisq telis eu̾tere
menia aerius pugnantes uuandali ceru¬
delitatis instancia ꝑurgebant. E contra be¬

Expanded text:
urbes infestatione bellica plurimum devastaret, et in rapina praedae crudelissime cuncta depopularetur cupiditatis instinctu; nutus Dei, eventus etiam rei atque itineris, gentem ipsam nefandam cum rege eorum Crosco ad civitatem Lingonas usque perduxit. Tunc vero beatissimus Desiderius in eadem urbe pontificali officio fungebatur, sacerdos virtutibus praestantissimus. Et licet opposito monte in sublime firma sit ex parte maxima naturalis expositionis munitio, et quadrarujuncta compago muros ipsius civitatis efficiat tutiores, ad probandam tamen fidem praefati antistitis,confessione manentes, cum eodem adepti fuisse dignoscuntur; circumfusa Wandalorum multitudo urbem undique circumvallat et in obsidione perditionis a cunctis partibus civitas circumdatur. Nec mora missilibus, fundis, sagittis diversisque telis evertere moenia, acrius impugnantes Wandali, crudelitatis instantia perurgebant. E contra be
Abbreviated transcription (Latin):
UANTE SIFIT IT
pontificis lingonice urb̃
rediuiua anmi circulo fes
gesta ipsius rusticitas ꝑordinẽ publicare
ñ ualet: ipse se suis p̃claris uirtutib deo
opitulante manifestare ñ cessat. Licet enim
in numera sint boni oꝑis eius uirtutũ iN¬
signia : pauea tam̃ potest dicendi in opia¬
nre tenuitatis facundia ut condecet deflo¬
rare. Quanto p̃dictus martir diuino rite¬
pfertur munere gloriosus: tanto magis
dictator erat ad narrandũ eiꝰ uirtutes ꝑigno¬

Expanded text:
uantae sint in pontificis Lingonicae urbis, cujus redivivo anni circulo festgesta imperita loci rusticitas per ordinem publicare non valet; ipse tamen suis claris virtutibus Deo opitulante sese manifestare non cessat. Innumera enim sunt bonitatis ejus virtutum insignia, pauca tamen potest dicendo nostrae tenuitas facundiae ut condecet deflorare. Quanto namque praedictus martyr divino praefertur munere gloriosus, tanto magis dictator apparet ad narrandas ejus virtutes per igno
Abbreviated transcription (Latin):
multis sacerdotib ⁊ serus dei. iipso loco
germanioꝵ ubi cellulã suam construxit obi¬
uilii. Cuiꝰ corpus agripinus & eusebius ep̃i.¬
⁊ alii cum eis multi sacerdotes ⁊ serui dei
cum sũmo honore sepelier. ieo loco ubi flu¬
uiolus uuoraca nominat᷑ suꝑ ripã reni flu¬

Expanded text:
multos sacerdotes et servos Dei, in ipso oppido Germaniorum ubi cellolam suam construxit obiIulias. Cuius corpus Agrippinus et Eusebius et alii multi sacerdotes et servi Dei cum summo honore sepelierunt in ipso loco ubi fluviolus Wocara nominatur supra ripa Reno flu
Abbreviated transcription (Latin):
lam uiri dei goaris ad uenissent quasi spe¬
culatores : ut ibi aliquã rem nouam uł in¬
ut aliquam accusationẽ inseruo dei mue¬
nire possent: dicebant se luminaria ad par¬
tem scĩ petri treuerici querere. s magis
tenebras insemet ipsis conquirebant quã

Expanded text:
lulam viro Dei Goaro advenissent quasi speculatores, ut ibi aliquam rem novam vel inut aliquam accussationem in servo Dei invenire potuissent, dicebant se luminaria ad partem sancto Petro Treverico quaerere, sed magis tenebras semet ipsos conquęrebant quam
Abbreviated transcription (Latin):
eam ad duei cum filiis suis. sui ⁊ dixit
Miserere filiis tuis uuenib bonis: et
flore primeue uiuentutis florentibus.
etas ẽ: & ex hortacio crudelitas ẽ. Et
conuersa ad filios suos dix̃. Uidete fili
celum: & sursum aspicite ubi uos ex¬
pectat xp̃c cum scĩs sius. Pugnate ꝓ¬

Expanded text:
eam adduci cum filiis suis; cui et dixit: Miserere filiis tuis, juvenibus bonis, et flore primae juventutis florentibus. etas est, et exhortatio tua crudelitas est. Et conversa ad filios suos dixit: Videte, filii, coelum, et sursum aspicite ubi vos exspectat Christus cum sanctis suis. Pugnate
Abbreviated transcription (Latin):
duci: & blando colloquio adsacrificiũ eã
ꝓuocans. minatur penarũ interitũ. Cui fe¬
sicitas dixit. Nec blandim̃tis tuis solui
potero. nec t̾roribus frangi. Habeo enĩ
sp̃m scm̃ qui me ñ ꝑmittit iuinci adiabolo:
et ideo secura sum quia uiua te suꝑabo.
Et si int̾fecta fuero: melius te uincã ocei¬

Expanded text:
ui blando alloquio ad sacrificium eam provocans, minatur poenarum interitum. Cui beata Felicitas: Nec blandimentis tuis resolvi potero, nec terroribus frangi; habeo enim Spiritum sanctum, qui me non permittet vinci a diabolo, et ideo secura sum quia viva te superabo; et si interfecta fuero, melius te vincam occi
Abbreviated transcription (Latin):
atq dicente uniuersa miracula que facta
fuerant : popłs totus clamabat ad regẽ.
ut ipsum uirũ dei constitueret ep̃m treue¬
rice ciuitati. Hec audiens rex: gratanti a
una cum consensu sacerdotũ. dix̃ ad beatũ
quam suꝑ ep̃m adhuc uiuentẽ officiũ illius
acciꝑe. ⁊ peccare in conspectu dñi. Consida
nunc rex sententiã diuinã que dicit. Hoa
est discipłs suꝑ magistrũ : nec seruus suꝑ
dicente. Dimittite ⁊ dimittetur uob̾. Et
site ds̃ regẽ scli constituit: scias te regẽ
sempit̾num habere in celis. Ideo dimitte rus¬
ticum penitere sua facinora : sic ut uis ut
ñ ostendisset. Et dixit. U ere alius ñ fiet.
audisset uir dei : suspirauit grauit̾ ⁊ dix̃.¬

Expanded text:
atque dicente universa miracula quae facta fuerant, populus totus clamabat ad regem, ut ipsum virum Dei Goarum constitueret episcopum Treveris civitate. Quo haec audiens rex, gratuitu anuna cum consensu sacerdotum dixit ad beatum quam super episcopum adhuc viventem ministerium illius accipere et peccare in conspectu Domini. Considera nunc, rex, sententia divina, quia non est discipulus super magistrum neque servus super dicente: Dimittite, et demittetur vobis. Et si Deus te regem seculi constituit, scies te regem sempiternum habere in caelis. Ideo dimitte Rusticum paenitere facinora sua, sicut vis, ut non ostendisset'; et dixit: Vere aliud non fiat, audisset vir D
Abbreviated transcription (Latin):
anis. rememoratꝰ rex de eo p̾cepit lega¬
tis suis ut eum sub oĩ festinatione ad se
bilia munera deo offerebat: & orationes
uł postulationes faciebat ꝓoĩb homini¬
bus. ꝓregibus. ⁊ ꝓoĩbus qui insublum¬
tate positi erant. ut tranquillã ⁊ quie¬
tam uita agerent in oĩ pietate ⁊ pace.¬
sidue uir dei : quia sciebat diẽ mortis sue
dicite regi ur̃o sigeb̾to. Hec mandat tibi¬
goar ultimꝰ seruus seruoꝵ dei : quia faci¬

Expanded text:
annis, rex memoratus de eo, praecepit legatariis suis, ut ipsum omnino ad se bilia munera Deo offerebat et orationes vel postulationes faciebat pro omnibus hominibus, pro regibus et omnibus qui in sublimitate positi erant, ut tranquillam et quietam vitam agerent in omni pietate evir Dei, quia sciebat diem finis sui dicite regi vestro Sigiberto: Haec tibi mandat Goar ultimus omnium servorum Dei, ut faci
Abbreviated transcription (Latin):
redimeres & exaltares : miserere mͥ quã uis
indigno. tam̃ de tua miscdia non desꝑanti.
It accedens ad regẽ dix̃. Quid uis ut dicam
uł quale responsũ tibi reddã: Ait rex. De
hoc qđ audiui de te quȩ tibi uł legatis ep̃i
treuerorũ. uł ipsi ep̃o contigerunt. Dix̃q uin¬

Expanded text:
redemeres et exaltares, miserere mei, quamvis indigno, tamen de tua misericordia non disperantem'. Et accedens ad regem, dixit: 'Quid vis, ut tibi dicam aut quale responsum tibi reddam?' Qui dixit: 'De hoc quod audivi de te, quae tibi vel legatariis episcopo Treverorum seu ipso ep
Abbreviated transcription (Latin):
scã te iuoco. atq te infans in nomine tri¬
nitatis coniuro: ut genitorẽ tuũ ꝑ nom̃
denomines:⁊ genitrice tuã similiter. Tunc
ipse infans dixit. Iste ẽ pater ms̃ rustieus
ep̃s: ⁊ mater mea flagia nuncupat᷑. Quo
quia ista scelera que sic absconsa putaui ut
goar stabat stupefactus: atq in exces¬
peccatorẽ ⁊ miserũ depublicatus es: Meliꝰ
fiisset antea abscondita confessio: quã hec
tentiã sacerdotũ. talẽ penitentiã ut ñ solũ
sit inuerbis. s etiam firmã radicẽ teneat
in corde tuo: ut diabolus qui de absconso
oꝑe tuo malo gaudebat. de tua publica es⁊¬
fessione ⁊ digna penitentia in gemiscat. Et̾
noli eẽ. desꝑatus: s fident̾ attende domi¬
nica p̃cepta qui dignatꝰ est dicere. Non ue¬
m uocare ustos: s peccatores ad peniten¬
ciam. Ideo tu sic fac. Considera sententiam
oꝑa tua priora fac: & subteriora dimitte

Expanded text:
sancta, te invoco atque te, infans, in nomine trinitatis coniuro, ut genitorem tuum per nomen denominis et genetricem tuam similiter facias'. Ipseque infans dixit: 'Iste est pater meus Rusticus episcopus, et mater mea Aflagia nuncupatur'. Quo quia ista scelera sic absconsa putavi, utGoar, stabat stupefactus atque in excesper me misero depuplicatus devenisti? Melius fuisset antea absconsa confessio quam ista udicio sacerdotum, talem penitentiam, ut non solum sit in verbis, sed etiam firmam radicein teneat in corde tuo, ut diabulus, qui de absconsa opera tua mala gaudebat, de tua puplica confessione et digna penitentia satis ingemescat. Et noli esse disperatus, sed fidenter adtende dominica praecepta, qui dignatus est dicere: Non veni vocare iustos, sed peccatores ad penitentiam. Ideo tu sic fac. Considera sententiam,opera tua priora fac et subteriora dimitte
Abbreviated transcription (Latin):
gisis. portans inbrachio suo infantẽ tres
noetes habentẽ. qui fuit iactatus inconca
marmorea sicut consuetudo ẽ treueroꝵ. ubi
pauꝑcule mulieres ifantes suos solent iac
nutricarios uocant ab ipsis matriculariis
tem p̃sentare deberent: ⁊ postea ep̃i aueto¬
ritas ipsum hominẽ de illo nutricario co¬
firmabat. Qd uidens rusticus ep̃s. infan
sumus. si ex deo ẽ. huiꝰ prbi sapientia: et
Si ex deo ẽ. faciat nob̾ cognitũ qui sit pa

Expanded text:
bgisus, portans in brachio suo infantem tres bgisus, portans in brachio suo infantem tres noctes habentem, qui fuit iactatus in illa conca marmorea, sicut est consuetudo Treverorum, ut pauperculas feminas infantes eorum solent iactnutricarios vocant ab illis matriculariis tem praesentare deberent, et postea episcopo auctoritas ipso homine de illo nutricario confirmabat. Quod videns Rusticus episcopus ilsumus, si ex Deo est Goar sapientia aut Si ex Deo est, faciat no
Abbreviated transcription (Latin):
ex deo opus eius an ex aduersario. Qui
goar intrauit indomũ ubi ep̃s sedebat.
quo cum intrasset : cepit ꝓuidere ubi fa¬
mulus suus stare posset. uł ubi cappam
suam pendere ł abscondẽ licuisset. Et ui¬
debat inangulo domꝰ. quasi ꝑticã albican
erat radius solis ꝑ quandã fenestellã ueni¬
cappam suam suꝑ eum : & ministrum suũ
ibidem stare p̾cepit. Qd cum uidisset rus¬
ticus eps una cum clero suo: dix̃.yide
deo. Si ex deo fuisset : tã mane ñ come¬
disset uł bibisset. quia anteriores scĩ ꝑele
⁊ bibit. bestias mulget : cappã suam inra¬
dio solis appendit. Accedat ꝓpius ⁊ reddat
rationẽ: si ex dei parte facit hec an ex ad¬
uersarii. Qui cum int̾rogatus fuisset: dix̃.
Os̃ iudex iustus et fortis. tu scis om̃ia:
tu nosti qd ex aduersariĩ parte nichil cor¬
sentio. Neq consentire cupio. neq meam
cappam inradio solis pendentẽ scio. nisi
infuste roboreo : & bestias illas ꝑnulla ma¬
uenit puer de clero treueroꝵ nomine leo¬

Expanded text:
ex Dei parte fit, an ab adversario'. Qui Goar intravit in domo ubi episcopus sedebat! Qui cum intrasset, caepit providere, ubi discipulus suus stare potuisset, vel ubi cappam suam pendere vel abscondere licuisset, et videbat in angulo domi quasi fustem, ei erat radius solis per fenestilla venicappam suam super ipsum et ministrum suum ibidem stare praecępit. Quod cum haec vidisset Rusticus episcopus una cum clero suo, dixit: 'ViDeo. Si ex Deo fuisset, tam mane non commedisset vel bibisset; quia anteriores sancti per bibit, bestias mulgit, cappam suam in radio solis pendit. Accedat propius et reddat rationem, si ex Dei parte haec facit an ex adversario'. Qui cum interrogatus fuissets iudex iustus, fortis, tu scis omnia, tu nosti, quod de adversario parte nihil consentio neque consentire cupio neque cappam meam in radio solis pendentem scio nisi in fuste roboreo et bestias illas per nulla mavenit puer de clero Treverorum nomine Lio
Abbreviated transcription (Latin):
tem. Quanto ergo nunc meluis: tanto ordi¬
natius. Pruis erexit de t̾ra in opem. et
ret eum cum principibus popłi sui : ut mu¬
nus intelligentie atq doctrine non solum
dei eẽ. s etiam ex deo ẽẽ appareret. Cum
quanta itaq leticia ⁊ quanta dei gła contu¬
emur ab amo piscatoris collum trahi imꝑato¬
piscatoris : ut nec ille ex eo quod ñ habuit
iaceret. nec iste exeo quod habuit suꝑbiret.
lam uero illud qͦd paulũ exꝑsecutore suo p̃¬
dicatorẽ suũ xp̃e oꝑatus ẽ. quid ualeat ad
salutẽ hominũ: ne quisquã magnarum
sibi conseus iniquitatũ. de miscdia dĩ desꝑ¬
sum. Quis enim sub manu omnipotentis me¬
dici desꝑet de salute. tanto informatus exem¬
plo: sonsidera euangelizantẽ fidẽ quã ali¬
quando uastabat: ut non solum euasisser
pena psecutoris. uerũ etiã coronã meriusse¬
seuiendo fundere cupiebat. ꝓeius nomine
suum sanguie credendo fudisset. Habet gͦ
roma caput gentiũ duo luminaria: ab illo¬

Expanded text:
t. Quanto ergo nunc melius, quanto ordinatius, prius erexit de terra inopem, et ret eum cum potentibus populi sui ; ut munus intelligentiae atque doctrinae non solum ex Deo esset, sed etiam ut ex Deo esse appareret? Cum quanta itaque laetitia et quanta Dei gloria contuemur ab animo piscatoris contemni opiscatoris? ut nec ille ex eo quod non habuit, jaceret; nec iste ex eo quod habuit, superbiret. Jamvero illud quod Paulum ex persecutore suo praedicatorem suum Christus operatus est, quid valeat ad salutem hominum, ne quisquam magnarum sibi conscius iniquitatum de misericordia Dei debe. Quis enim sub manu omnipotentis medici de salute desperet tanto informatus exemplo, considerans evangelizantem fidem quam aliquando vastabat, non solum evasisse poenasaeviendo fundere, pro ejus nomine suum sanguinem credendo fudisse? Habet ergo Roma caput gentium, duo lumina gentium ab illo
Abbreviated transcription (Latin):
iam latere ñ poterant. Qui dix̃ ad iuirum
dimus. ñ ego solus: s ⁊ tota plebs hic
congregata. Modo ostende nob̾ ministeri¬
um tuum : si uerũ sit an falsum. Si uerũ
ẽ: ꝑobedientiã uerã impero tibi ut facias
⁊ uirtutib tuis. Sin autẽ: nichil tibi cre
bat grauit᷑: & lacrimas sine cessatione fun¬
debat dicens. Ut quid domne pontifex tã¬

Expanded text:
iam latere non poterant. Qui dixit ad virum vidimus, non ego solus, sed et tota pleps hic congregata. Modo ostende nobis ministerium tuum, si verum sit an falsum. Si verum est, per oboedientiam veram demando tibi, ut facias et tuas virtutes; sin autem, nihil tibi credbat graviter et lacrimis sine cessatione fundebat, dicens, ut quid pontifex
Abbreviated transcription (Latin):
Filii. recordari oportet quia ds̃ caritas ẽ:
& qui manet in caritate in deo manet. ⁊ dẽ
distis caritatẽ facere : ñ debueratis ex¬
cusare. Nunc autẽ ad corripiendũ uos
facit dñs ista. Inter hec loquentib illis:
uener̃ tres cerue mire forme. steteruntq¬
alonge. Quas cum uidisset uir dei :⁊ in
Que cum stetissent: apphendit uasculum
suũ ⁊ mulsit eas. Qd cum factũ fuisset:
uissit eas abire. ⁊ de earũ lacte luuebat¬

Expanded text:
Fili, recordare oportet, quia Dem caritas est, et qui manet in caritate, in Deo manet et Deus digno caritatem facere, non debueratis excussare. Nunc autem ad corripiendum vos facit Dominus ista'. Inter haec sibi loquentibus venerunt tres cervias mire ma longe. Quas cum vidisset vir Dei sanctuQuae cum stetissent, conprehendit vasculum suum et mulsit illas. Quod cum factum fuisset, iussit eas ir
Abbreviated transcription (Latin):
sius cum eo: ⁊ ceper̃ ambulare. Cũ autẽ
ambularent: uir dei psalmis ⁊ imnis op¬
am dabat. Cũq milario sexto iã ãbulat
ubi paulo campus nuncupat᷑ : dix̃ albomꝰ
tis me occupat. Et aluuinꝰ dix̃.Si ego
celerit̾ ñ bibam : forsitan mori habeo. Tẽ

Expanded text:
ambulare. Cum autem ambularent, vir Dei in psalmis et ymnis meditabatur. Cumque miliario sexto perambulassent, ubi Paulo campus nuncupatur, dixit Alboinus tis me occupat'; et Adalwinus dixit: 'Si ego cęleriter non bibam, forsitan morire habeam';
Abbreviated transcription (Latin):
aliquẽ pauꝑem uł ꝑegrinũ ad ducet. ut
nob̾eũ similit̾ faciat. Qd audientes qui
liciã quã gerebant in corde amplius celare
dicentes ei. Nec tu bene facis qui sic di¬
cis: nec nos tibi hec consentire uolumus.
Ses̃ goar dixit. Mala domꝰ est: in qua
añs non timetur. Si dñm timeretis: for¬
sitan caritatẽ ñ recusaretis. Inter hec si¬
bi colloquentib : uenit puer beati uiri.¬
⁊ dixit. Ecce ꝑegrinus stat ad ostiũ nr̃m
qs cum audisset: cum gaudio dix̃. Fili
uoca illum. Qui cũ uocatus fuisset: drx.
Ecce quã bonũ ⁊ quã iocundũ : habitare
cum eo fecit caritatẽ. Hec indentes lega¬
ti ep̃i: cum magna leticia strauer̃ equos
suoc dicentes ad inuicẽ. Nunc manifes¬
Et ceper̃ rogare sibi aliquid insaceulis
donari ad manducandũ uł bibendũ. Qd
cum gaudio ipse uir dei p̃cepit fieri. Qdđ¬

Expanded text:
ut nobiscum similiter faciat'. Quo audientes illi qui litiam quam gerebant in corde abscondere, dicentes ei: 'Nec tu bene facis qui sic facis, nec nos tibi haec consentire volemus'. Sanctus Goar dixit: 'Mala domus est, in qua Dominus non timetur. Si Deum timuissetis, forsitan caritatem non recussaretis'. Inter haec sibi conloquentibus venit puer et dixit: 'Ecce peregrinus stat ad regiam nostram!' Qui cum audisset, cum gaudio dixit: 'Fili, voca illum'. Qui cum vocatus fuisset, dixit: 'Ecce quam bonum et quam iucundum habitare num et fecit sibi caritatem. Haec videntes illi legatarii, cum magna laetitia straverunt ęquos suos, dicentes intra se dolose: 'Nunc manifesEt caeperunt rogare, sibi aliquid in sacculis eorum donare ad manducandum vel ad bibendum; quod cum gaudio ipse vir Dei facerę
Abbreviated transcription (Latin):
FdiesUS cHILDeSERRI ReGiS
francoꝵ filii dodouei : erat uir ue¬
nerabilis nomine goar homo aquita¬
nicus. Cuiꝰ pater uocabatur georgiꝰ.
et mat̾ eius ualeria. hic erat uir glo¬
riosus. aspectuq decorus. m̃te hu¬
milis. corpore castus. ꝑfectus fide e¬
gregius inoꝑe. inuirtute sũmꝰ. ꝓdigi
clarus. mirabilis cognitor secretoꝵ celes
ieuiniis ⁊ orationib instans: futura p̾nos¬
cere meruit sacram̃ta. Isq ingermanioꝵ
oppidis. conueniens suꝑfluuium renũ: in¬
fra t̾minũ quasaliacinse suburbano treue¬
rico. ubi fluuiolus uuocara uocat᷑. Ibiq
ipse uir dei cum consensu epĩ qui tunc tẽ¬
poris treueroꝵ psul eẽ. dinoscebat᷑ uoca¬

Expanded text:
diebus Childiberti regis Francorum, filio Chlodoveo, erat vir venerabilis nomine Goar, homo Aquitanicus, cuius pater vocatur Georgius et mater eius Valeria. Hic erat vir gloriosus aspectuque decorus, mente humilis, corporę castus, perfectus in fide, egregius in opere, in virtute summus, prodigiis clarus, terribilis cognitor secretorum caelieiuniis et orationibus instans futura praenoscere meruit sacramenta. Hicque in Germaniorum oppedis conveniens super fluvium Reno infra terminum Wasaliacinse suburbano Treverico, ubi fluviolus Wocara vocatur, ibique ipse vir Dei una cum consenso episcopo, qui tunc temporis Treverorum presul e
Abbreviated transcription (Latin):
uiema p̃dicare exorsus ẽ. Euersisq si.¬
mulacroꝵ ritibus: repleta iam creduli¬
tate dei urbem migrauit ascło. Frant
tunc temporis cum eo duo p̾sbiteri. quos
secum ab oriente ad dixit ingallias. ue¬
rum ubi completi sunt dies eoꝵ ut ⁊ ip¬
si uocarentur de hoc scło: conuinetis sar¬
sunt sepulti. Et unus quidem parieti ꝓ¬
ximus: alter uero huic contiguus erat.
Suꝑ t̾ram tam̃ ut̾q stabat. s non pot̾at
alteri ꝓpter illum qui primꝰ erat honor im¬
pendi : hoc ẽ non sibi palla expandi pote¬
rat. ñ lum̃ accendi. Qd cum incole loci mo¬
leste ferrent. quodã mane accedentes ad
criptã. inuener̾ se pulera diuersis parie¬
tibus eẽ. locata : & sic accessus liber ad
utrumq sepulcrum patuit. ExPLiCIT

Expanded text:
dicare exorsus est; eversisque simulacrorum ritibus, repleta jam credulitate Dei urbe, migravit a saeculo. Erant tunc temporis cum eo duo presbyteri, quos secum ab Oriente adduxit in Galliam: verum ubi completi sunt dies eorum, ut et ipsi vocarentur de hoc saeculo, conjunctis sarepiscopus sunt sepulti; et unus quidem parieti proximus, alter vero huic contiguus erat. Super terram tamen utrique stabant: sed non poterat alteri propter illum qui primus erat honor impendi, hoc est non ibi palla expandi poterat, non lumen accendi. Quod cum incolae loci moleste ferrent, quodam mane accedentes ad cryptam, invenerunt sepulcra diversis parietibus esse locata; et sic accessus liber ad utrumque sepulcrum patuit, et
Abbreviated transcription (Latin):
dix̃. Nos si transitorium tumuerimꝰ inte¬
ritum:: et̾num in curremus suppliciũ. Et
qͣm̃ uere nouimus que p̃mia sunt parata
iustis.:⁊ que pena sit constituta iniustis &e¬
contemnimꝰ. ut iussa diuina seruemꝰ idola¬

Expanded text:
dixit: Nos, si transitorium timuerimus interitum, aeternum incurremus supplicium; et quoniam vere novimus quae praemia sunt parata justis, et quae poena sit constituta contemnimus, ut jussa divina servem
Abbreviated transcription (Latin):
Ibidemq ipse uir dei sc̃s̃ goar die noctuq
deo seruiens: inieuniis. inuigili is.
multa pacientia. in longanimitate. in casti¬
tate. in pura p̃dicatione. moratione assidua
in caritate ñ ficta : uixta apłica p̃cepta ꝑ
arma iusticie ad extris & asinistris inuirtu
ti deo auxiliante ⁊ ipsi scõ int̾cedente pris¬
tinã sanitatẽ ibidẽ inuenire. Qd assidue
manifestũ ẽ. ubi ipse uir dei scs̃ goar iN
corpore quiescit. quia ibi ceci illuminant᷑.
surdi audiunt. demonia effugantur. ⁊ afe¬
bribus uel aliis infirmitatib multi euran¬
tur: ł mistieas ⁊ magnas alias uirtutes¬
oꝑabat᷑ quas dñs dignatꝰ est facere ꝓser¬
suetudinẽ oĩ die excepto parasceuen missa¬

Expanded text:
Ibidemque ipse vir Dei sanctus Goar die noctuque Deo serviens in ieiuniis, in vigiliis, in multa patientia, in longanimitate, in castitate, in pura praedicatione, in oratione assiduę, in caritate non ficta, iuxta apostolica praecepta per arma iustitiae a dextris et a sinistris, in virtutti, Deo auxiliante et ipso sancto intercedente, pristinam sanitatem ibidem invenerunt. Quod adsiduae manifestum est, ubi ipse vir Dei sanctus Goar in corpore requiescit, quia ibi ceci inluminantur, surdi audiunt, demonia effugantur et a febribus vel ab aliis infirmitatibus multi curantur, vel mysticas et magnas alias virtutes, quae Dominus dignatus est facere pro sersuetudinem omniquę dię, excepto parasceuen, missa
Abbreviated transcription (Latin):
nos reficit petrus. Cum enim uidemꝰ
gentiliũ turbas adfidẽ xp̃ĩanitatis ac¬
currere : simul cũ apostolis gratulamur.
Non enim mortui sunt quorum curamꝰ
natalẽ hodie : s renati. Uiuunt plane:
quia participes effecti sunt xp̃i qui uita
est omniũ. Quãius enum corpora passio¬
ne cesa sint : in t̾ruptus tam̃ ñ ẽ ordo ui¬
uendi. Iugiter enim ⁊ deo gratias agunt:¬
⁊ laudes saluatori referunt. Nisi quod
dicenda mors. que xp̃o mortuũ socians.
lucrum efficit morientis. sicut ait beatus

Expanded text:
nos reficit Petrus; cum enim videmus nos reficit Petrus; cum enim videmus gentilium turbas ad fidem christianitatis accurrere, simul cum apostolis gratulamur. Non enim mortui sunt, quorum curamus natalem hodie: sed renati vivunt plane; quia participes effecti sunt Christi, qui vita est omnium. Quamvis enim corpora passione caesa sint, interruptus tamen non est ordo vivendi; jugiter enim et Deo gratias agunt, et laudes Salvatori referunt; nisi quod dicenda mors, quae Christo mortuum socians, lucrum efficit morientis, sicut ait beatus
Abbreviated transcription (Latin):
sustinebat. Famem enim patitur : qͥ mi¬
nime fructũ sui laboris assequit᷑. In ce¬
naculum igitur ad orationẽ festinus asces¬
dit. Bene ait in cenaculũ ad orationẽ ascen¬
disse petrũ: quia omnis sc̃s quando erat.
reluquens humiba uel t̾rena in altũ m̃ais
ecetolłitur: ⁊ insublime suspensus rapitu.
⁊ cogitatione scã celo uicinor efficituꝵ.
Atq ibi esurienti illi. hoc ẽ. incordis siu
tanti. offertur uas diuersoꝵ generũ an¬
mantibus plenũ: uelut duima uoce dicd¬
te illi. Tu mudeos solos esuris: Foce fi¬
nem fidei tue cunctarũ gentiũ diuersitat
reficio. Nam utiq ꝑ diuersa animalia colla¬
ta mnumno uasculo: diuersarũ gentiũ conge¬
gatio collecta muna eccła demonstratuei
Que eecła in illo uasculo splendidissimo au¬
ñ habet maculã neq rugam: lintei ntõe
resplendet. In qua primum animal deo
exgentibus. centurio cornelius immo¬
latur. De hoc ergo uasculo suo hodie

Expanded text:
sustinebat. Famem enim patitur, qui misustinebat. Famem enim patitur, qui minime fructum sui laboris assequitur. In coenaculum igitur ad orationem festinus ascendit. Bene ait, in coenaculum ad orationem ascendisse Petrum, quia omnis sanctus, quando orat relinquens 575 humilia, vel terrena in altum mentis extollitur, et in sublime suspensus rapitur, et cogitatione sancta coelo vicinus efficitur. Atque ibi esurienti illi, hoc est cogitanti puli, offertur vas diversorum generum animalibus plenum, velut divinitate dicente illi: Tu in Judaeos solos esuris, ecce famem fidei tuae cunctarum gentium diversitate reficio. Nam utique diversa animalia collecta in uno vasculo, diversarum gentium congregatio collecta in una Ecclesia demonstratur: quae Ecclesia in illius vasculo splendido, dum non habet maculam neque rugam, lintei nitore resplendet. In qua primum animal Deo ex gentibus centurio Cornelius immolatur. 6. De hoc ergo vasculo suo hodie
Abbreviated transcription (Latin):
quoꝵ apparatus. desunt obsequia famulo¬
rum. S quod ẽ multo melius: ministeria
diuma ñ desunt. Et utiliori cõmutatiori e
scõ uiro. quod de ẽ int̾ris abundat incelis.
Ut reficiat enim petrus. ñ cellariũ sollici¬
te reseratur: s celum ipsum ꝓtinꝰ aꝑitur.
Leginus inscripturis: sc̃m eliam indeser¬
to coruis ministrantibus pastum. Quanto
meluis petrus: cui ñ paruã escam tetra
auis porrigit. s integrũ conuuiũ multi¬
tudo angeliea sũministrat. Post orationẽ
ergo esurit petrus. Mirandũ eur scm̃ in
rum post orationẽ fames sequatur: cum
soleat fames oratione de pelli. ⁊ esuriens
anima ñ nisi obsecrationib saginari. Q
puto petrũ post orationẽ ñ cibũ esurise
hominũ s salutẽ: nec in edia uexatum
et̃ : corporis. s in opia credentiũ laborase
Cum enim iudaicus popłs ꝑfidus ⁊ iba¬
gratus illo p̃dicante xp̃o non erederet:
famem quodã modo petrus sui offici ĩ

Expanded text:
quorum apparatus, desunt obsequia famuloquorum apparatus, desunt obsequia famulorum; sed quod est melius ministeria divina non desunt, et utiliori commutatione sancto viro, quod deest in terris, abundat in coelis; ut se reficiat enim Petrus, non cellarium sollicite reseratur, sed coelum ipsum protinus aperitur. Legimus in Scripturis sanctum Eliam in deserto corvis ministrantibus pastum; quanto melius Petrus, cui non parvam escam terrena avis porrigit, sed integrum convivium multitudo angelica subministrat! Post orationem ergo esurit Petrus. Mirandum cur sanctum virum post orationem fames sequatur, cum soleat fames oratione depelli, et esuriens anima nonnisi observationibus saginari. Sed puto Petrum post orationem, non cibum esuriisse hominum, sed salutem; nec inedia vexatum esse corporis, sed inopia credentium laborasse. Cum enim Judaicus populus perfidus et ingratus, illo praedicante, Christo non crederet, famem quodammodo Petrus sui officii
Abbreviated transcription (Latin):
atalem beatissimoꝵ apłoꝵ petri et
pauli hodie celebrantes fratres bem̃i:
diuersis epulis nos reficere debemurae
tantã festiuitatẽ magna cũ leticia celebrare.
Quis enim taliũ uiroꝵ solemni tempore¬
plus expenderit. plus se apostolos amare
confirmet: Uerumtam̃ non opus ẽ. ꝓ¬
prio sumptu ad refectionẽ nrãm. Nam
natali suo sos̃ petrus ipse nos refient.
Rst enum õĩbus copiis refertũ uas eius.
quos illi decelo esurienti delatũ ẽ. Igitur
qui esurit sicut petrus: reficitur ipse cum
Cur nob̾ inquiramus t̾renas epulas. cũ eẽ¬
lestes copias habeamus: Dicit enim sc̃e
lucas. in actibus apostoloꝵ: post orationẽ
esurienti petro cirea horam sextã. aꝑto celo
uas quoddam splendidũ uelut linteũ fuisse
aelatum. in quo erant omnia quadrupedia.¬
⁊ reptilia. ⁊ uolatilia celi. & dixisse dñm ad
petrus qui dicit alibi. aurũ ⁊ argentũ nẽ
michi : nunc coniuni eius uasculũ splen¬
ditatur. Pransuro igitur petro: desunt co¬

Expanded text:
atalem beatissimorum apostolorum Petri et Pauli hodie celebrantes, fratres carissimi, diversis epulis nos reficere debemus, et tantam festivitatem magna cum laetitia celebrare.  Quis enim talium virorum solemnitatem noplus expenderit, plus se apostolos amare confirmet? Verumtamen non opus est proprio sumptu ad refectionem nostram. Nam natali suo S. Petrus ipse nos reficit; est enim omnibus copiis refertum vas ejus, quod illi de coelo esurienti delatum est. Igitur qui esurit sicut Petrus, reficitur ipse cum Cur nobis inquiramus terrenas epulas, cum coelestes copias habeamus? Dicit enim S. Lucas in Actibus apostolorum , post orationem esurienti Petro circa horam sextam, aperto coelo vas quoddam splendidum, velut linteum fuisse delatum, in quo erant omnia quadrupedia terrae et volatilia coeli; et dixisse Dominum ad Petrus, qui 574 dicit alibi: Aurum et argentum non est mihi , nunc convivii ejus vasculum splennitore ditaretur. Pransuro igitur Petro desunt co
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓxp̃o torm̃ta. Tunc scs̃ laurentius corro¬
borans etatis eius infantiã : ait ad eũ. Mar¬
celle: genitor tuus: egiathas noluit xp̃m
credere. Nam mater tua marcellina. ⁊ frat̾
tuus saturnmnus ⁊ dionisius: iubente scõ
clem̃te papa urbis rome. partibus gal¬
liarum ad fidem xp̃ianam gentes instru¬
endas directi sunt. Uade ad eos : ut non

Expanded text:
pit timere. Tunc sanctus Laurentius corroborans aetatis ejus infantiam, ait ad eum: Marcelle, genitor tuus Aegeas noluit Christum credere, nam mater tua Marcellina, et fratres tui Saturninus et Dionysius, jubente sancto Clemente papa urbis Romae, partibus Galliarum, ut ad fidem Christianam gentes instruerent, directi sunt. Vade ad eos, ut non
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Timor autẽ ⁊ tremor magnus inuasit du
Qui cum inp̃sentia ens uenisset: ꝓsternens
se dux ad pedes eius. cum magno fletu ce¬
pit dicere ad eũ. Peccaui ouir scissime fundẽs
sangumẽ iustũ: s p̾cor te ut resuscites hunc
armigerũ meũ. ⁊ me facias credere indm̃ tuũ.

Expanded text:
it. Timor autem et tremor magnus ducem et cuQui cum in praesentia ejus venisset, prosternens se dux ad pedes ejus, cum magno fletu coepit dicere: « Peccavi, o vir sanctissime, fundens sanguinem justum; sed precor te ut resuscites hunc armigerum meum, et me facias credere in Deum tuum.
Abbreviated transcription (Latin):
iecit dicens. Duo angeli ad me uener̃ cũ
magno impetu: dicentes quod p̾cibus be¬
ati marcialis suscitandus eẽm. Infernus
nullam habet m̃surã. Ibi ẽ fletus ⁊ ama¬
ritudo. ibi sunt tenebre. mugitus ⁊ planc¬
tus: ac tristicia magna. Frigus ⁊ ignis
magnus ⁊ horribilis. numꝗͣ deficiens :
morsus serpenciũ ⁊ fetor intolerabilis. et¬
putredo atq miseria.⁊ uermis qͥ ñ morit᷑.
lbi sunt carcerarii in fernales : qui animas
quas rapiunt. diris flagellis cruciant.
Cumq hec ⁊ his similia diceret : cunctus
munera beato uiro obtuler̃: que oĩa iussit
mulaeroꝵ. ⁊ innichilũ redegit. Deinde¬
colebant. diaboli errore decepti. Inquẽ ingres

Expanded text:
jecit: « Duo angeli ad me venerunt cum magno impetu, dicentes quod precibus beati Martialis suscitandus essem. Infernus nullam habet mensuram. Ibi est fletus et amaritudo; ibi sunt tenebrae, mugitus et planctus et tristitia magna; frigus et ignis magnus et horribilis, nec unquam deficiens; morsus serpentium et fetor intolerabilis, putredo et miseria, et vermis qui non moritur. Ibi sunt carcerarii infernales, qui animas quas rapiunt diversis flagellis cruciant. » Cumque haec et his similia diceret, cunctus munera beato viro obtulerunt, quae omnia jussit onfregit et in nihilum redegit. Deindeolatris diabolico errore deceptis veram
Abbreviated transcription (Latin):
p̃stabant ñ modicã nob̾ humanitatẽ. Accen¬
lo aute igne ⁊ pira: reficiebant nos om̃s
ꝓpter mmibrem qui immiiebat iifriguo. suͥ
Ccongregasset autẽ paulus sarm̃toꝵ aliqͣn¬
tam multitudinẽ. ⁊ imposunsset suꝑ ignẽ:
inpera acalore cũ ꝓcessisset muasit manũ
eius Nt uero uider̃ barbari pendentem
bestiã inmanu eiꝰ: ad inincẽ dicebant. Utq
homicida ẽ homo hic: quia cũ euaserit de
mari ultio eum ñ ꝑmittit uiuere. Et ille

Expanded text:
stabant non modicam humanitatem nobis. Accensa enim pyra reficiebant nos omnes, propter imbrem, qui imminebat, et frigus. Cum congregasset autem Paulus sarmentorum aliquantam multitudinem, et imposuisset super ignem; vipera a calore cum processiset, invasit manum ejus. Ut vero viderunt Barbari pendentem bestiam de manu ejus, ad invicem dicebant: Utique homicida est homo hic, qui cum evaserit de mari, ultio
Abbreviated transcription (Latin):
inquam petrus int̾ris positus obtinuit
qd petebat: quã simon ꝑueniret ad celes¬
tia quo tendebat. Tunc igitur petrus ue¬
lut uinetũ illũ de sublimi aere deposunt
⁊ quodã p̃cipitio in saxo elidens eius erura
confregit. Et hoc mohꝓbriũ facti illius. ut
qui paulo ante uolare temptauerat. subrto
ambulare ñ posset. ⁊ qui pennas assumpse¬
rat . plantas amitteret. S ne forte hoc m
ꝑaerem aliquandiu uolauerit: hoc pacien¬
tia petri fecit. ꝑ misit enim illũ sublunius
ascendere: ut altius caderet. Uoluit eum
i excelsum leuari ad conspectũ oĩum: ut
ruentẽ illum de excełso ocłi omniũ ꝑuident
hec igitur ẽ. imquitatis elatio: ut in altũ
se ferat. insublune se erigat. S scã oratio
onine humiliat suꝑbiam. unuersam deicit

Expanded text:
inquam, Petrus in terris positus obtinuit inquam, Petrus in terris positus obtinuit quod patebat, quam Simon perveniret ad coelestia quo tendebat. Tunc igitur Petrus velut vinctum illum de sublimi aere deposuit, et quodam praecipitio in saxo elidens ejus crura confregit; et hoc in opprobrium facti illius: ut qui paulo ante volare tentaverat, subito ambulare non posset; et qui pennas assumpserat, plantas amitteret. Sed ne forte hoc mipostolo per aerem aliquandiu volitaverit, hoc patientia Petri fecit. Permisit enim illum sublimius ascendere, ut altius caderet: voluit eum in excelsum levari ad conspectum omnium, ut ruentem illum de excelso oculi omnium perviderent. Haec igitur est iniquitatis elatio, ut in altum se ferat, in sublime se erigat: sed sancta oratio omnem humiliat superbiam, universam dejicit
Abbreviated transcription (Latin):
caput suꝑsticionis erat: illic caput quies¬
ceret scĩtatis. Qubi gentiliũ principes ha¬
petrus ⁊ paulus. hinc possumus intelli
trauerit passione : occidentis plagã neqͥd
minus eẽt uice sui apostoloꝵ sanguine illu¬
minare dignatus ẽ. Et licet illius passio
nob̾ sufficiat ad salutẽ: tam̃ etiã horũ mar¬
igitur die beati apłi sanguinẽ ꝓfuderunt:
s uideamus causam cur ista ꝑpessi sunt.
Scilicet quod int̾ cetera mirabilia etiã ma¬
gum illum simonẽ orationibus suis de ae¬
ris uacuo p̃cipitii ruma ꝓstrauerint. Cũ
enim idem simon se xp̃m diceret. ⁊ tanquã
filiũ ad patrẽ assereret uolando se posse con¬
scendere. atq elatus subito magicis arti¬
bus uolare cepisset: tunc petrus fixis ge¬
nibus p̃catus ẽ dñm ⁊ pcatione scã uieit
magicam leuitatẽ. Prior enim ascendit ad
dm̃ oratio : quã uolatus. Et ante ꝑuenit
iusta peticio: quã iniqua p̾sumptio. Ante

Expanded text:
caput superstitionis erat, illic caput quiescaput superstitionis erat, illic caput quiesceret sanctitatis; et ubi Gentilium principes hai Petrus et Paulus, hinc possumus intelligtraverit passione, Occidentis plagam, ne quid minus esset, vice sui Apostolorum sanguine illuminare dignatus est. Et licet illius passio nobis sufficiat ad salutem, tamen etiam horum marigitur die beati Apostoli sanguinem profuderunt: sed videamus causam quare ista perpessi sunt: scilicet quod inter caetera mirabilia etiam magnum illum Simonem orationibus suis de aeris vacuo praecipiti ruina prostraverint. Cum enim idem Simon se Christum diceret, et tanquam filium ad Patrem assereret volando se posse conscendere, atque elatus subito magicis artibus volare coepisset; tunc Petrus fixis genibus precatus est Dominum, et precatione sancta vicit magicam levitatem. Prior enim ascendit ad Dominum oratio quam volatus, et ante pervenit justa petitio quam iniqua praesumptio. Ante,
Abbreviated transcription (Latin):
Scientie iste: ille potentie. diuitias im¬
mortalitatis ille dispensat: scientie the¬
sauros iste largitur. Sunt enim scientie
thesauri: sicut scriptũ ẽ. In quo sunt
onnes thesauri sapientie ⁊ scientie abs¬
conditi. Ergo beati petrus ⁊ paulus emi
quis cui p̃ponatur. incertũ ẽ. Puto enim
illos equales eẽ meritis: qui equales sunt
passione. Et simili eos fidei deuotione ixis¬
se : quos simul uidemus ad martirii głam
ꝑuenisse. Non enim sine causa factũ putemꝰ:
quod uno die. uno in loco unius tirann tole¬
rauere sententiã. Una die passi sunt: ut ad
xp̃m parit̾ ꝑuenirent. Uno in loco: ne altĩ
roma de eẽt. Sub uno ꝑsecutore: ut equalis
crudelitas utrũq constringeret. Dies ergo
ꝓmerito. locus ꝓgła : ꝑsecutor decretus ẽ.
ꝓuirtute. Et in quo tandẽ loco martiriũ ꝑ¬
tulerunt. In urbe roma. que principatum
⁊ caput obtinet nationũ. Scilicet ut ubi

Expanded text:
scientiae iste, ille potentiae; divitias imscientiae iste, ille potentiae; divitias immortalitatis ille dispensat, scientiae thesauros iste largitur; sunt enim scientiae thesauri, sicut scriptum est, In quo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi . Ergo quis cui praeponatur incertum est. Puto enim illos aequales esse meritis, quia aequales sunt passione, et simili eos fidei devotione vixisse, quos simul videmus ad martyrii gloriam pervenisse. § 1. Non enim sine causa factum putemus, quod una die, uno in loco, unius tyranni toleravere sententiam. Una die passi sunt, ut ad Christum pariter pervenirent; uno in loco, ne alteri Roma deesset; sub uno persecutore, ut aequalis crudelitas utrumque constringeret. Dies ergo merito, locus pro gloria, persecutor decretus est pro virtute. Et in quo tandem loco martyrium pertulerunt? In urbe Romana, quae principatum et caput obtinet nationum: scilicet, ut ubi