comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
munire. ⁊ extͣ genalia dec̾ta q̃dã sp̃uali bñficio indulgere. consi¬
d̾ata tñ rõnis eqͥtate. ut q̃ mat̾ iustiie ÷ innullo ab ea dissentire
inueniat᷑. ut pͥuilegia indei q̃ ob religionis. ł necessitatis. ł exhi¬
bit obsequii grã concedunt᷑. neminẽ releuando ita diuitẽ fa¬
Cui sacͥ lex pͥncipiũ cõcordans ait. Resc̾pta c̃ uis illicita ab om̃ib¬
iudicib p̃cipimꝰ refutari. nͥ forte aliqͥd ÷ qd̾ ñ ledat aliũ. ⁊ ꝓsit pe¬

Expanded text:
munire, et extra generalia decreta quaedam speciali beneficio indulgere, considerata tamen rationis aequitate, ut quae mater justitiae est in nullo ab ea dissentire inveniatur, ut privilegia videlicet, quae ob religionis, vel necessitatis, vel exhibiti obsequii gratiam conceduntur, neminem relevando ita divitem faCui sacra lex principum concordans ait: Rescripta contra iudicibus precipimus refutari, nisi forte aliquod quod non ledat alium et prosit pe
Abbreviated transcription (Latin):
cib qͦs ꝯmunis ꝯsensꝰ elegi̾t: ñ liceat ꝓuocari. Qd̾ de arbitͥs intel¬
ligendũ ÷. Iudices enĩ alii st̃ arbit̾rii. alii ordinarii. Or dinarii
gitimã licentiã: potestatẽ accipiunt. Arbit᷑rii st̃ qͥ nullã potesta¬
cẽ hñtes cũ consensu litigantiũ in iudices eligunt᷑. in qͦs ꝯꝓmittit᷑
ut eoꝵ sententie stet᷑. Hoꝵ alii. st̃ ordinarii. ⁊ arbit᷑rii. alii arbi¬
tͣrii cm̃. Ordinarii. ⁊ arbit᷑rii st. qͥ legittimã pocestatẽ hñtes ab

Expanded text:
nis consensus elegerit, non liceat provocare quod de arbitris intelligendum est. Iudicum enim alii sunt arbitrarii, alii ordinarii. Ordinarii vgitimam potestatem accipiunt. Arbitrarii sunt, qui nullam potestatem habentes, cum consensu litigantium in iudices eliguntur, in quos compromittitur ut eorum sententie stetur. Horum alii sunt ordinarii et arbitrarii et alii arbit
Abbreviated transcription (Latin):
uidicib quoꝵ int̾ est offerri. siue magui. siue minores sint. ex cepa
uideł sublimissima p̃toriana p̃fectura. Ubi liceat hoĩ int᷑ spatiũ
plenissime delib̾are siue appelland̾ ei sit. siue ad qͥescend̾. ne timoꝵ
instante opꝰ appelłoñ frequentet᷑. Si sit in omibꝰ insꝑectioniᷤ co¬
pia. q̃ ⁊ indiscussoᷤ hoĩũ calores pot̾ refrenare. ¶ad ħ sancimꝰ li¬

Expanded text:
is quorum interest offerri, sive magni sive minores sunt excepta videlicet sublimissima praetoriana praefectura: ut liceat homini intra id spatium plenissime deliberare, sive appellandum ei sit sive quiescendum, ne timore instante opus appellatorium frequentetur, sed sit omnibus inspectionis copia, quae et indiscussos hominum calores potest refrenare. Caput II
Abbreviated transcription (Latin):
genalit̾. ¶ Puilegia q̃ religiosis domib cõcedunt᷑ ł in eo casu acci¬
pienda st̃. in qͦ ita eis consulit᷑. qd̾ nulli aliqͥd derogat᷑. Uidelicet
ut ex noualib quoꝵ decimationes nulli assignate fuerant. pͥuile¬
gioꝵ auetoritate deciias aliqͥb ꝑsoluẽ ñ cogant᷑. ⁊ si pp̃ instan¬
legioꝵ auctoritas uidet᷑ eẽ seruanda. ut eoꝵ subueniat᷑ in opie
ñ ut suar̃ diuitiaꝵ augm̃to ⁊ possessioñ ñ modica extensioẽ
porrecta. baptismales seu parrochiane eccłie penitꝰ destr uant᷑.¬

Expanded text:
eruit. Privilegia ergo que religiosis domibus conceduntur, vel in eo casu accipienda sunt, in quo eis ita consulitur, quod nulli aliquid derogatur, videlicet ut ex novalibus, quorum decimationes nulli assignate fuerant, privilegiorum auctoritate decimas nulli persolvere cogantur, vel si propter instanuctoritas videtur esse servanda, ut eorum subveniatur inopie, non ut suarum divitiarum augmento et possessionum non modica extensione porrecta, baptismales seu parochiane ecclesie penitus destruant
Abbreviated transcription (Latin):
ut qͥ negociis suis aliquo ꝑpetuo morbo suꝑ eẽ ñ posst̃. Om̃s aũ
qui ñ sponte. s necessario fungunt᷑ officio sine offensa postula¬
ire. ullã paccionẽ conferre. c̃eo litigatore quẽ ĩ ꝓpͥã recip̃ fidẽ
nec ex industria uirgiũ ꝑtrah̃e. Si uͦ inuno auditorio duo
cuic̃q parti pat̾ciniũ denegauĩt. careat foro. sciat ⁊̃ sibi ñꝗͣ agen¬
di copiã posse restitui. Siqͥs aut̃ exlitigatorib decectꝰ fũit seꝑatim
tͣitasse c̃ płib. ⁊ ad u̾sario suo subctaxisse paris defensionis copiam
ostendet᷑: ꝓculdubio nũꝗͣ. a se licẽ fouĩ. ⁊ actoritatẽ iudiciariã a

Expanded text:
et qui negotiis suis aliquo perpetuo morbo superesse non possunt. Omnes autem qui non sponte, sed necessario funguntur officio, sine offensa postulaire, ullam pactionem conferre cum eo litigatore, quem in propriam recipit fidem, nec ex industria jurgium protrahere. § cuicumque parti patrocinium denegaverit, careat foro, sciat etiam numquaotrahere. Si quis autem ex litigatoribus detectus fuerit separatim tractasse cum pluribus et adversario suo subtraxisse paris defensionis copiam, ostendit proculdubio iniquam se litem fovere et auctoritatem iudiciariam a
Abbreviated transcription (Latin):
ciis ł publicis remote st̃. ⁊ iõ nec
iudices ẽẽ posst̃. nec magistratũ¬
gerere. nec postulare. nec ꝓ abio in¬
tͣuenire. nec ꝓcuratores existere.
Itẽ impub̃es õib officiis ciuilib¬

Expanded text:
vel publicis remotae sunt et ideo nec iudices esse possunt nec magistratugerere nec postulare nec pro alio inec procuratores existere. Item impubes omnibus officiis civilib
Abbreviated transcription (Latin):
di ⁊i ũ tp̃s in gesto adicid credĩ¬
dũ ẽ ꝓ herede adiectn. nisi allia
mens fuerit testatoris. sic̃ in sti¬
hr̃dẽ nr̃m tͣnseunt: eoꝵ cõmodũ
ꝑ nos his in quoꝵ potestate sumꝰ
eod̾ casu adꝗrimꝰ. alit̾ atq c̃stipła

Expanded text:
adicitur, credendum est pro herede adiectum, nisi alia mens fuerit testatoris: sicuti in stiheredem nostrum transeunt, eorum commodum per nos his, quorum in potestate sumus, eodem casu adquirimus: aliter a
Abbreviated transcription (Latin):
auł. In negotiis cͣcͣhendis: alia
c̾a habita ẽ furiosoꝵ. abia eoꝵ¬
qui fari posstꝰ. quis actũ rerñ ĩ¬
tellig̾ent. Nã furiosus nullũ ne¬
gotiũ cͣchere pot̃. pupillus oĩa¬
negotia tutore auctore ag̾e pot̾
ũ tͣnsferre uolu̾it hereditatẽ.

Expanded text:
um.In negotiis contrahendis alia a habita est furiosorum, alia eoqui fari possunt, quamuis actum rei non intellegerent: nam furiosus nullum negotium contrahere potest, pupillnia tutore auctore agere poteum transferre uoluit hereditatem.
Abbreviated transcription (Latin):
Ułp. Qui cũ alio contͣhit:
uł ẽ. uł debet ẽẽ ñ igna¬
rus conditionis eiꝰ. ¶hĩbi
aũ ħ imputari ñ potest.
cũ ñ sponte cũ legatariis
cͣchit. ¶ Nõ solet exceptio
p̾tatio ẽ lib̾tatis: scd̾m
lib̾tatẽ redᷤͤdendũ ẽ.¬
licere.
nulla cadit obligatio.¬
in bone ficl̃i iudiciis con¬
fert᷑ in arbitͥũ dñi. uł ꝓ¬
curatoris eiꝰ conditio. ꝓ
uiri boni arbitrio hoc
habendum ẽẽ.
qͥdã dolũ ⁊ culpã: dolum

Expanded text:
um.Qui cum alio contrahit, uel est uel debet esse non ignarus condicionis eius: heredi autem hoc imputari non potest, cum non sponte cum legatariis contrahit.Non solet exceptio pretatio libertatis est, secundum libertatem respondendum elicere. nulla cadit obligatio.in bonae fidei iudiciis confertur in arbitrium domini uel procuratoris eius condicio, pro boni uiri arbitrio hoc habendum esse. quidam et dolum et culpam. dolum
Abbreviated transcription (Latin):
u ĩ arto lib̃ator. tu ĩ lapsu releuator.
etũ p̃staᷤ ĩꝓuectu. spẽ c̃seruanꝰ ĩ defectu.
iqͥs ledit turependiᷤ. si minat᷑ tu qͥefendis.
đr anceps tu dissoliuᷤ. qͣ tegendũ tu ĩuoluis
uĩtre me nesinaᷤ. ĩ fernaleᷤ osticinas.
bi meror. uͥ metꝰ. uͥ fetor u̾fletus.
bi ꝑbra detegunt᷑. u̾ rei c̃funduntus
e receptet syon illa. syon dđ urbs tͣnqͥlla
uiꝰ faber auctor. cuiꝰ porte ligñ crucis.
uiꝰ claues lingua petri cuiꝰ ciueᷤ sẽꝑ leti
uiꝰ muri. lapis uuius. cuiꝰ cꝰtoᷤ: rex festius.
nhac urbelux solennuᷤ uer ȩt̃nũ

Expanded text:
u in arcto liberator, Tu in lapsu revelator. Motum praestas in provectu, Spem conservas in defectu. Si quis laedit, tu rependis; Si minatur, tu defendis. Quod est anceps tu dissolvis 1340 Quod tegendum tu involvis. Tu intrare me non sinas Infernales officinas, Ubi moeror, ubi metus. Ubi fetor, ubi fletus, Ubi probra deteguntur, Ubi rei confunduntur, Me receptet Sion illa, Sion David urbs tranquilla, Cujus faber auctor lucis, Cujus portae lignum crucis, Cujus claves lingua Petri, Cujus cives semper laeti, Cujus muri lapis vivus, Cujus custos Rex festivus, In hac urbe lux solemnis, Ver aeternum,
Abbreviated transcription (Latin):
Claret itaq qm̃ diuinissime eucharistie assũpcio sacm̃tũ ẽ
pcipimus signu ẽ qd ei sp̃italit uniri debemꝰ Ipsa aũl eua¬
charistia io ẽ bona gcia. ipsa scł hostia sacͦ diuinissima
uocat᷑ qm̃ diumos facit. & participes oiuinitatis eos
qͥse digne parcicipant. ⁊ q ipsa signũ e & ueritas qͥi
ua carot sub sp̃e panis sumit᷑. ⁊ ĩ carne eiꝰ digne sup
ea ipsius & diumitatis sus cepcio ⁊ partipacio &ẽ cõsorciũ
condonat᷑ ꝓptea diuinissima iscissima & seĩficans ser¬

Expanded text:
Claret itaque, quando divinissimae eucharistiae assumptio sacramentum est,  visibiliter percipimus signum est, quod ei spiritaliter uniri debemus. Ipsa autem eucharistia, id est bona gratia, ipsa scilicet hostia sacra divinissima vocatur, quoniam divinos facit et participes divinitatis eos qui se digne participant, et quia ipsa signum est et veritas, in qua caro Christi sub specie panis sumitur, et in carne ejus digne sumpta, et ipsius etiam divinitatis susceptio et participatio et consortium condonat
Abbreviated transcription (Latin):
Salomon est xp̃s. lectutꝰ salomonis cor contemplantiᷤ.
erculũ salomonis cor ꝑ bonã oꝑationẽ se cucuferentis
s erercentis. Qñ de lecfulo salomonis locita est scriptã.
nonduirit unde factꝰ sit. qr in effabiles st̃. ispirationes
contẽplationis que cor illuminant. De ferculo autem
elomonis dicit unde sit. & mat̾iam niꝰ describit. qr
enarrari posst̃ & dici erercitia uirtutũ. que uitã oꝑan¬
tis edificant. Quor mͦis noticia dei cordi hurna

Expanded text:
ontemplantis, ferculum Salomonis cor per bonam operationem se circumferentis et exercentis. Quando de lectulo Salomonis locuta est Scriptura , non dixit unde factus sit, quia ineffabiles sunt aspirationes contemplationis, quae cor illuminant. De ferculo autem Salomonis dicit unde sit, et materiam ejus describit , quia enarrari possunt et dici exercitia virtutum, quae vitam operantis
Abbreviated transcription (Latin):
tis sacs sanã i cp̃tacionis formã ten̾e ꝯtepñt ⁊i fraur ipse
sermo uitatis amoliꝰ eos caligare faciat. dũ ñ recte in¬
tellectus errorem ꝓu̾itate ministrat. Qd tñ scripture ui¬
di᷑ fusio. s p̃sumciũ pͣuitas. hic aũ ꝑicłose errauerunt tot
manifestis sentenciis ⁊ assercionib ñ dubiis q̃dam ambi¬
gua p̃ferentes. & ĩ ipsis mag̾mendaciũ ꝗͣ u̾itatem eligenres

Expanded text:
is sacris sanam interpretationis formam tenere contemnunt: et fit ut sermo veritatis amplius eos caligare faciat, dum non recte intellectus errorem per veritatem ministrat. Quod tamen Scripturae culDei confusio, sed praesumentium pravitas. Hic autem perniciose erraverunt tot manifestis sententiis et assertionibus non dubiis quidam ambigua praeferentes, et in ipsis magis mendacium quam veritatem eligentes,
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ꝓpͥã uolucitatẽ ⁊ ꝓpͥã c̃siliũ sub uoluntate ⁊ imꝑio magistriflect̾e debeat. Longe gͦ
tea attendendũ : ꝗ subiectꝰ ẽ errores magitrĩ sic cau̾e debeat. u̾ sẽꝑ magistrũ ue¬
neret᷑. qñꝙ odeo seducit᷑¬
errores cauendo
magistro fubdi dedignet᷑. Quippe dũ magistri accꝰ
⁊ uba curiosa fubtilicate aceendit ⁊ semec ipsũ ñ ꝗͣł apt̃ selateat seduetꝰ ignorat. ⁊ dũ
mala sua nec magna nec minima attende uult ẜ bona si qͣs̃. nec de occultd bñ mã

Expanded text:
propriam voluntatem et proprium consilium sub voluntate et imperio magistri flectere debeat. Longe ergo pulum. 28. Praeterea attendendum est, quod subjectus errores magistri sic cavere debeat, ut semper magistrum veneretur: quodque adeo seducituerrores cavendo magistro subdi dedignetur. Quippe dum magistri actus vel verba curiosa subtilitate attendit, et semetipsum qualis apud se lateat, seductus ignorat; et dum mala sua nec magna, nec minima attendere vult, sed bona, si qua sunt; nec de occultis magistr
Abbreviated transcription (Latin):
nt aliga lapł urget .s si iubes hic resurget.
ube lapł rruoluet᷑. iube ũnta dirũpet᷑.
xitus nesc̃ mora.: pꝗͣ clamaᷤ exi foras.
nħsalo mea ratiꝰ infestat᷑ apiratis
me assultꝰ iñ fluctꝰ. hinc ⁊ iñ mors ⁊ luetꝰ.
:tubone nauta ueni p̃me uentoᷤ mare leni.
ac abscedant liiĩ pirate duic ad portũ salua rate.
nfecunda nrea fcꝰ. cuiꝰ ramꝰ. ramꝰ si ceus.
ncidet᷑. incendet᷑ si ꝓmulgaᷤ q meretur.

Expanded text:
hic resurget. Jube, lapis revolvetur; Jube, vita dirumpetur. Exiturus nescit moras Postquam clamas: Exi foras. In hoc salo mea ratis Infestatur a piratis; Hinc assultus, inde fluctus, Hinc et inde mors et luctus; Sed tu, bone nauta, veni, Preme ventos, mare leni; Fac abscedant hi pyratae, Duc ad portum salva rate. Infecunda mea ficus, Cujus ramus ramus siccus Incidetur, incen
Abbreviated transcription (Latin):
ligat᷑a. sic ut᷑q stat ñat᷑a. ũ c̃seruet qͥcqͥs erat.
facta qͥddã qđ ñ erat. r̃iste mediator. iste
nr̃ legiꝰ lator. irc̃cisꝰ. baptizatꝰ. crucifirꝰ tu¬
ecfit minor potestate ł discretꝰ qualitate.
uanti illi tantꝰ iste. qͣleᷤ illi talis iste.¬
at̃ alt̃ s gignendo. natꝰ alt̃ s na̾cendo.
lam̃ ab hĩ ꝓcedendo tͦs s̃ unũ subsistendo.
uisq: tũ plenꝰ d̾s. ñ treᷤᷤ tñ dĩi s deus.¬

Expanded text:
ligatura Sic utraque stat natura, Ut conservet quidquid erat, Facta quiddam quod non erat: Noster iste mediator, Iste noster legis dator Circumcisus, baptizatus, Crucifixus, tuNe sit minor potestate, Vel discretus qualitate. Quanti illi, tantus iste; Quales illi, talis iste.d gignendo; Natus alter, sed nascendo, Flamen ab his procedendo, Tres sunt unum subsistendo. Quisque trium plenus Deus, Non tres t
Abbreviated transcription (Latin):
tura exꝑlicer. que creatura ꝓbat. primũ dm̃. ec̃ . deide
ienũ . eẽ. Deinde & trinũ. & contestat᷑ ipse ds fidei ne
testimoniũ hominis minꝰ firmũ foret. Ante legẽ dixt
se eẽ sub lege unũ sub gr̃a trinũ. ut paulati erescet
cognitio ueritatis. Anteꝰ lege̾ dixit. ego sũ & icm. ego

Expanded text:
licat quae creatura probat. Primum Deum esse, deinde unum esse, deinde et trinum. Et contestatur ipse Deus fidei, ne testimonium hominis minus firmum foret. Ante legem dixit se esse, sub lege unum, sub gratia trinum, ut paulatim cresceret cognitio veritatis. Ante legem dixit: Ego sum . Et
Abbreviated transcription (Latin):
annuere. Qđ utraq inqͣntũ fieri posset. sine diminutio¬
ne noĩs & dignitatis suȩ concedente : d̾s dixit. equui sibi ui¬
deci. ut peccatũ hõis exparte ꝓpt̾ ueritatem puniat᷑. & ꝓpt̾¬
mĩam ex parte dimittatur. In hoc gͦ ambab consentientib
ueritas adiecit dicens. ustũ. ẽẽ. ut sicut priꝰ mĩa cũ ho¬

Expanded text:
annuere. Quod utraque inquantum fieri possit, sine diminutioannuere. Quod utraque inquantum fieri possit, sine diminutione nominis et dignitatis suae concedente, dixit Deus aequum sibi videri ut peccatum hominis et ex parte ppter misericordiam ex parte dimittatur. In hoc ergo ambabus consentientibus, veritas adjecit dicens justum esse ut, sicut prius
Abbreviated transcription (Latin):
debere dãpnari. mia respondit. eos ut boni fierent spor¬
tanea ã pietate debere reuocari. Uitas dixit qͥa ds ma¬
lis om̃io parcere non deberet. Mi̾a dixit si nemin par¬
ceret de. quia nunꝗͣ bonos hab̾et. Ueritas dixit. se nol¬
le nec posse tot scelera hominũ tolerare. mia respondit
homo magis conu̾tat᷑ ad dñm et uiuat. his gͦ tea sibi obuian¬
tib & ad diu̾sa uoluntatẽ dei inclinare desid̾antib uid ens d̾s
tam diu̾sas sentencias ad effectũ simul ꝓced̾e ñ ꝑosse ait. Scriptyͣ
ꝑ p̃sto eẽ. et qͥa rursus d̾r de deo. in pace factꝰ est locus eiꝰ. ñ pot
tor pacis sũ compellai ur̃am societatẽ relin̾qͣre. necesse est ut uõ
studeatis utr̃ĩq ur̃as uoluntates ad unuͣ consensũ inclinare.
Mĩa dixit. se minꝰ amabilẽ. si non totũ gͣcuita pietate solua¬
arbitrio pon̾e̾. & qd̃ ipse inde discerneret. sine contͣdictione

Expanded text:
debere damnari. Misericordia respondit eos, ut boni fierent, spondebere damnari. Misericordia respondit eos, ut boni fierent, spontanea etiam pietate debere revocari. Veritas dixit quod Deus malis omnino parcere non deberet. Misericordia dixit: si nemini parceret Deus quod nunquam bonos haberet. Veritas dixit se nolle nec posse tot scelera hominum tolerare. Misericordia rhomo magis convertatur ad Dominum, et vivat. His ergo ita sibi obviantibus, et ad diversa voluntatem Dei inclinare desiderantibus, videns Deus tam diversas sententias ad effectum simul procedere non posse, ait: Scriptumpraesto esse; et quia rursus dicitur de Deo: In pace factu est locus ejus , non potest tor pacis sum, compellar vestram societatem relinquere, necesse est ut vos studeatis utrinque vestras voluntates ad unum consensum inclinare. ur. Misericordia dixit se minus amabilem si non totum gratuita pietate solvaarbitrio ponere, et quod ipse inde discerneret sine contradictione
Abbreviated transcription (Latin):
unu̾sȩ uiȩ dñc. Quare gͦ que pͥma eẽ. debui. nc̃ pꝰtrena
& qd̾ uiagis me gͣuat u adcomitatũ tuũ ñ uocata accedos
contrario: ueritas respondit: in hacuia micd̾iam comitẽ
dñi nec ẽẽ. posse. nec debere. tũ qͥa consiliũ uoluutati
eiꝰ contͣriũ ordinatũ sit. & id circo meiꝰ oꝑe p̃sens ipsa. ẽẽ.¬
ñ possit. tũ &̾ qr cũ ipso dño egressa non sit. Dixit s̃ ipsã
mĩam magis opportere ro̾nẽ redde̾ quare ipsa egredienti
se nec mala intencione̾ egressam. nec malo oꝑe occupatam
s. magis se honori & utilitati dñi sui consułe. que ñ ꝑdere
studeat & destruere. sicut ipsa ueritas. s saluare. Iuã¬
eẽ notandã potiꝰ & accusandã que et famulos & mini¬
stros dñi tantum uelit ĩminui. ut cũ oms abierint: nullũ
patiat᷑ ꝑ indulgentiã aliꝗ leuari et reuocari. Ueritas
autẽ respondit. ñ esse decens bonũ dñm. e iustũ. malo ᷤ
tustris eẽ non debe. Ui̾tas affirmauit neꝗͣ hoies merito

Expanded text:
ini. Quare ergo quae prima esse debui, nunc postrema, et quod magis me gravat ad comitatum tuum non vocata accedo? E contrario veritas respondit in hac via misericordiam comitem Domini necesse posse nec debere, tum quia consilium voluntatis ejus contrarium ordinatum sit, et idcirco in ejus opere praesens ipsa nonon possit: tum etiam quia cum ipso egressa non sit. Dixit etiam ipsa misericordiam magis oportere rationem reddere quare ipsa egredienti rdia respondit se nec mala intentione egressam, nec malo opere occupatam, sed magis se honori et utilitati Domini sui consulere, quae non perdere studeat et destruere, sicut ipsa veritas, sed salvare: ie notandam potius, et accusandam, quae famulos, et ministros Domini tantum velit imminui, ut cum omnes abierint nullum patiatur per indulgentiam aliquam levari, et revocari. Veritas autem respondit non esse decens bonum Dominum et justum malosnistris esse non debere. Veritas affirmavit, nequam homines merito
Abbreviated transcription (Latin):
eus sursũ erat. et homo deorsũ. Ueritas erat
riem uenturã sciebat. et de illiꝰ aduentu metuebat.
sũpia ueritate descendit d̾s. ut ronem poneret eũ
placcatũ adducere. Cernens autẽ ueritatẽ obłinato
uultu urcedente̾.primũ occurrit illi. rogans ut gradũ
sistet. nec nimis ꝓꝑaret. donec fund̾et oronẽ suam ad
clem̃ti cau̾satione q̃relam corã deo deposuit. dicens
egre se ferre qd̃ ad hoc negociũ socia aduocata non fue¬
ratt.i p̾sertim cum nunꝗͣ deus sine utraq hac comite iter
aliquod facece consueuerit. Cũ enĩ inqͥt scriptũ sit. Uniui¬

Expanded text:
eus sursum erat et homo deorsum. Veritas erat inem venturam sciebat, et de illius adventu metuebat. ssumpta veritate descendit Deus ut rationem poneret cum placatum adducere. Cernens autem veritatem obstinato vultu incedentem primum occurrit illi rogans ut gradum sisteret, nec nimis properaret, donec funderet orationem suam ad clementi causatione querelam coram Deo deposuit, dicens aegre se ferre, quod ad hoc negotium socia advocata non fuerat, praesertim cum nunquam Deus sine utraque hac comite iter aliquod facere consueverit. Cum enim, inquit, scriptum sit: Unive
Abbreviated transcription (Latin):
tento hꝰ ⁊ illiꝰ effectũ retm̾etꝰ. s ho hsolũ qͥ potint fec̃. ⁊ qr appecitũ iꝰͦti sponte dereliqͥt. ic cͥco
iꝰte ⁊ iꝰticiã ⁊ c̃mod̾ ꝑdidit. soł appecitũ c̃modi ad augm̃tũ ĩfelicitatiᷤ retinendo q sic̃ augm̃-¬
tũ głe fuiss ĩ iꝰticia ꝑseu̾anti ñ posse ab amore habiti honi tepesc̾e.ita mͦ cumuł miserie . ẽ.
ab appetitu boni ñ posse se ꝗͣuiꝰ illud adipi̾ci neq̃at cohibe. A. Nt̾m uolenᷤ aut nolenᷤ deseruit hõ
appetitũ iꝰticie. R. Si noles deseruit. uiolentia potiꝰ appellanda ÷ ꝗͣ culpa. Si aũ ĩeo uołtaᷤ p̃cessisse dr̃ iã

Expanded text:
tento hujus et illius effectum retineret. Sed homo hoc solum quod potuit fecit; et quia appetitum justi sponte dereliquit, idcirco juste et justitiam et commodum perdidit; solum appetitum commodi ad augmentum infelicitatis retinendo; quia sicut augmentum gloriae fuisset in justitia perseveranti non posse ab amore habito boni tepescere, ita modo cumulus miseriae est ab appetitu boni non posse se quamvis illud adipisci nequeat cohibere. D. Utrum volens an nolens deseruit homo appetitum justitiae? M. Si nolens deseruit,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ uera ⁊̃ ab ħetico celebͣta. S qr cũ illicite dantib ꝑsidis sĩt ad uidi¬
ciũ. illicite ab eis accipientib ñ ꝯfert̃ sp̃m̃. s: irrita ⁊ ñ uera dicũt᷑.¬
qr qd̵ ꝓmitũt ⁊ ꝯferre credũt᷑. ñ tͥbiiũt. ⁊ iõ dãpnanda. ũ ea da¬
ri ł recipi ab ħeticis ñ aꝑꝓbet᷑. s ĩtdicat᷑. nõ n ꝗͣtũ ad se polluta
ñ qd̾ ita ĩse sit. s qr male dantib łaccipientib id efficiũt. Sicĩ¬

Expanded text:
 ab haereticis celebrata, sed quia, quum illicite dantibus perfidis sint ad judicium, illicite ab eis accipientibus non conferunt Spiritum sanctum. Irritn tribuunt, et ideo damnanda, ut ea dari vel recipi ab haereticis non approbetur, sed interdicatur. Non enim quantum ad se polluta non quod ita in se sint, sed quia male dantibus vel accipientibus id efficiunt. Sic
Abbreviated transcription (Latin):
an sit ꝑsoluenda. Terrio: an ĩgressũ ł p̾bendas eaie
emere sit simoniacũ Quarto: ansit istereꝰ cͥminis qd̾ eo ig¬
norante pat̾ admisit. Quinto: an liceat ei ẽẽ ĩ eccła. ł fungi
ea ordinatiõe quã pat̾na pecunia ÷ assecut᷑. Sexto: an illi qui
ab eo iã simoniaco ignorant̾ ordinati st̃: sit̃ abitiendi. an ñ.
Septimo: si renũtians sue ħesi sit recipiendꝰ in ẜp̃ali dignitate

Expanded text:
an sit persolvenda? Tertio, an ingressum vel praebendas ecclesiae emere sit simoniacum? Quarto, an iste sit reus criminis, quod eo ignorante pater admisit! Quinto, an liceat ei esse in ecclesia, vel fungi ea ordinatione, quam paterna pecunia est assecutus? Sexto, an illi, qui ab eo jam simoniaco ignoranter ordinati sunt, abjiciendi sint, an non? Septimo, si renuncians suae haeresi sit recipiendus in epicopali dignitate
Abbreviated transcription (Latin):
eg̃ii legͥ. Qb exẽplis ⁊ p̃missis auctoritatib liqͥdo colligͥ. Taicos
ñ eẽ excludendos ab electiõe. neq pͥncipes ẽẽ reitiendos ab ordi¬
natiõe eccłarũ. S d̃ poplis uibet᷑ electiõi ĩtetꝰ. ñ pͥcipit᷑ ad uocati
ad clecfionẽ faciendã. s ad ꝯsensũ electioĩ adhibendũ. S ac̾dotũ ⁊
ũ ĩ fine suꝑioris capituli stepħi p̃p legͥ: ẽ electio. ⁊ fideł ppłi ẽ hu¬
milit̾ ꝯsentire. desid̾iũ gͦ pleb regͥrit᷑. an cłicoꝵ electioĩ ꝯcordet.
łc̃ n ĩ eccła d̾i rite p̾ficiet᷑ antistes: cũ ppłs parit᷑ ĩ eũ acclamau̾it.¬

Expanded text:
egorii legitur. Quibus exemplis et praemissis auctoritatibus liquido colligitur, laicos non esse excludendos ab electione, neque principes rejiciendos ab ordinatione ecclesiarum. Sed quod populus jubetur electioni interesse, non praecipitur advocari ad electionem faciendam, sed ad consensum electioni adhibendum. Sacerdotum enim ut in fine superioris capituli Stephani Papae legitur est electio, et fidelis populi est humiliter consentire. Desiderium ergo plebis requiritur ut clericorum electioni concordet. Tunc enim in ecclesia Dei rite praeficietur antistes,
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ suffragio eccłam obtiu̾et: anathematis ũicło ĩnodaret᷑.
Sic̃ scͥpta qͦ diuina dic̃. qo̾ pꝰꝗͣ ezechias dissipauit excelsa ⁊ c̃tͥ
uit statuas. ⁊ succidit lucos. ꝯfreg̃q serpentẽ eheũ quẽ fecit
mor ses. uideł qr illũ serpentẽ ds fieri uisserat. neserpenti¬
namorte ppłs ĩt̾iret. iõ ipse ppłs colere ⁊ uen̾ari eũ ceꝑat: ⁊ iccͥco
destrux̃ iste: qd iubente dõ fec̾at ille. ac ꝑ ħ magna auctoritas
fecert̾ aliqͣ q̃ illo tp̾r potuert̃ eẽ sñ culpa. ⁊ pꝰea u̾tunt᷑ ĩ erro¬
rẽ ⁊ suꝑstitionẽ: sñ carditate aliqͣ.⁊ cũ magna auctoritate
a pꝰteris destruant᷑. P ostremo p̾sentib legatis ĩꝑatoꝵ ⁊ ĩ ꝯsul¬
tis: electioẽs romanoꝵ pontificũ legũt᷑ celebͣte.⁊ io̾ tandẽ idẽ
ĩꝑatores religioso m̃tis affectu p̾fatis p̾uilegiis renuntiauer̃t.
tis legatis ĩꝑatoris: agͥrianꝰ ad pontificatũ eugͣ. Itẽ Electio¬

Expanded text:
eorum suffragio ecclesiam obtineret anathematis vinculo innodaretur, sicut scriptura quoque divina dicit, quod Ezechias dissipasuccidit lucos, et fregit serpentem aeneum, quem fecit Moyses; videlicet, quia illum serpentem Deus fieri jusserat, ne serpentina morte populus interiret, ideo ipse populus colere et venerari eum coeperat, et idcirco destruxit iste, quem jubente Deo fecerat ille. Ac per hoc magna auctoritas  culpa, et postea vertuntur in errorem et superstitionem, sine tarditate aliqua et cum magna auctoritate a posteris destruantur. Postremo praesentibus legatis imperatorum et inconsultis electiones Romanorum Pontificum leguntur celebratae, et tandem iidem imperatores religioso mentis affectu praefatis privilegiis renunciaverunt, tis legatis imperatoris Hadrianus II, ad Pontificatum eli
Abbreviated transcription (Latin):
cepit dñs filũs isrł. ut spoliarẽt egy ptios auro.⁊⁊ argͣnto. moralit̾
ĩstruens. ut siue aurũ sapi̾e. siue argñtũ eloq̃tie apd poeta ĩ ue¬
nerimꝰ: ĩ usũ salutifere erudicioĩs ũtamꝰ. In leuitico ⁊ pͥmicias
mellis .i. dulcedinẽ humane eloqͥtiȩ dño uibem᷑ offerre. Magi qͦ
dor rethorice elaq̃tie. õs modi poetice locutiõis. q̃libet uarietas decore
ꝓnũtiatiõis. a diuinis scͥpt᷑is sũpsit exordiũ. Hĩc ⁊̃ ambr aitsuꝑ epłã¬

Expanded text:
cepit dominus filiis Israhel, ut spoliarent Egipcios auro et argento moraliter instruens, ut sive aurum sapiencie sive argentum eloquencie apud poetas invenerimus, in usum salutifere erudicionis vertamus. In Levitico eciam primicias mellis, id est dulcedinem humane eloquencie domino iubemur offerre. Magi quodor rethorice eloquentie, omnes modi poetice locutionis, quelibet varietas decore pronunciationis a divinis scriptoribus sumpsit exordium, quos auctor hic p
Abbreviated transcription (Latin):
ł hnͣtis. ł dantis. ł accipientis. Qd gͦ ꝓdest qd̾ uera ⁊ sc̃a st̃. cũ
usurpatores suos eq̃ ꝑimãt. acsi e̾e̾nt mala ⁊ neria: Crassus
aurũ sitiuit. aurũ bibit. eq̃ ꝑiit uero auro. sic̾ uero ueneno
ppon̾r aũ huic sententie aug̾̃. Potestas dandi bap̃t. ⁊ uis
runt. Suspenso it ł deposito sac̾dote: nulla ei relinqͥt᷑ potestaᷤᷤ
sacͥficandi. sacͣm̃tũ tñ bapt̃i ñ solũ a sac̾dote deposito. ł alaico
catholico: uerũ ⁊̃ ab ħetico ł pagano siministͣtũ fu̾it. nulla
reit̾atioẽ uol abit᷑. Nulla au̾ ro̾ sinit. uͥ ĩt̾ sac̾dotes hãnt᷑. qͥ de
manib laici ł pagani oleũ sacͤ ĩmo execͣnde untioĩs assum̃tit
potestas ⁊̃ distͥbuendi sacs ordines eis relinqͣt᷑. qͣuis utrũq ꝯserͣ¬

Expanded text:
ntis, vel dantis, vel accipientis. Quid ergo prodest, quod vera et sancta sunt, quum usurpatores suos aeque perimant, ac si essent mala et noxia? Crassus aurum sitivit et aurum bibit: aeque periit vero auro, sicut vero venenopponitur autem huic sententiae Augustini: Potestas dandi baptismum, etrunt. Suspenso enim vel deposito sacerdote, nulla ei relinquitur potestas sacrificandi. Sacramentum tamen baptismi non solum a sacerdote deposito vel laico catholico, verum etiam ab haeretico vel pagano si ministratum fuerit, nulla reiteratione violabitur; nulla autem ratio sinit, ut inter sacerdotes habeantur, qui de manibpotestas etiam distribuendi sacros ordines eis relinquatur, quamvis utrumque
Abbreviated transcription (Latin):
Om̃is aũ lex aut ꝑmittit aliqͥd ut uir fortis petat p̾miũ.
aut uetat. ut sacrũ uirginũ nuptias nulli pet̾e liceat. aut
punit: ut qͥ cedẽ fec̾it capite plectat᷑. Eiꝰ enĩ p̾mio aut pena.
acte st̃ aũ leges: ut earũ metu. humana coherc̾et᷑ audatia.
tutaq sit it̾ ĩpbos ĩ nocentia ⁊ ĩ ipsis ĩ ꝓbis formidato supplicio
refrenet᷑ nocendi facultas. Erit aũ lex honesta. iusta. pos

Expanded text:
Omnis autem lex aut permittit aliquid, ut vir fortis petat premium, aut verat, ut sacrarum virginum nuptias nulli petere liceat, aut punit, ut qui cedem fecerit, capite plectatur. Eius enim premio aut pena, autem leges, ut earum metu humana coerceatur audacia, tutaque sit inter improbos innocentia et in ipsis improbis, formidato supplicio, refre
Abbreviated transcription (Latin):
petͥ marti ris solẽpnia celebret. pꝰ expleta missarũ solẽpmia. uidit
suꝑ horã maris pueroꝵ ludũ imitantiũ ufieri solet ep̃m. ⁊ gerentiũ
ea q̃ ĩ eccła geri mos ÷. Mex eos ad se ꝑduci iubet. qͥd egissẽt ꝑcuntat᷑.
uidit scdm religioĩs nr̃e ritũ cuncta ꝯstare: statuit illis qͥb ĩ tegͥs
ĩ t̾rogatiõib ⁊ respõsiõib aqͣ su̾at ĩ fusa. it̾ari baptismũ ñ deb̾e. s ad

Expanded text:
Petri Martyris solennia celebraret, post expleta missarum sacramenta vidit super oram maris puerorum ludum, imitantium, ut fieri solet, episcopum, et gerentium ea quae in Ecclesia geri mos est. Mox eos ad se jubet perduci, quid egissent percunctatur. videt secundum religionis nostrae ritum cuncta constare, statuit illis quibus integris interrogationibus et responsionibus aqua fuerat infusa, iterari baptismum non debere; sed ad
Abbreviated transcription (Latin):
pͥncipũ. & edictis. siue prudentiũ responsis. L ix est
constitutio popłi qͣ maiores natu simul cũ plebib aliqͥd san¬
xerũt. Plebiscita st̃. q̃ plebes tm ꝯstituunt. Senat᷑¬
consultũ ÷. qd tm̃mꝰ senatores popłis ꝯsulendo decernunt.
Constitutio ł edictũ ÷. qd tm̃ rex ł ĩꝑator ꝯstituit. ł edicit.
Nesponsa prudendũ st̃. q̃ niris ꝯsulti respond̾e dicunt᷑ ꝯsulen¬
tib. Gñ ⁊ responsa pauli dnsta st̃. fuert̃ it qͥdã prudentes &
arbitͥ eqͥtatis. qͥ ĩstitutioẽs uiris cuuł cõpositas edidert̃. qͥb
dissidentiũ lites ꝯtentioẽsq sopirent᷑. Quedã aũ leges
dñr ab his qͥ ꝯdidert̃. ut ꝯsulares. tͥbunitie. uilie. cornelie.
⁊ qͣi uaria ã satͣitate. Uñ ⁊ satyrã scͥbez. poemata uaria
cond̾e. ut oratiĩ. iuuenał ⁊ꝑsii. Rodie leges st̃ nauali

Expanded text:
principum sive prudentium responsis. Lex est constitutio populi, quando maiores natu simul cum plebibus aliquid sanxerunt. Scita sunt que plebes tantum constituunt. Etsconsultum est quod tantum senatores populis consulendo decernunt. Constitutio, vel edictum, quod rex vel imperator constituit vel edidit. Responsa sunt que iurisconsulti respondere dicuntur consulentibus: unde et responsa Pauli dicta. Fuerunt enim quidam prudentes et arbitri equitatis qui institutiones civilis iuris compositas ediderunt, quibus dissidentium lites contentionesque sopirent. Quedam etiam leges dicuntur ab his qui condiderunt, ut consulates, Tribunitie, Iulie, Cornelie, et quasi a saturitate: Unde et satyram scribere est poemata varia condere, ut Horatii, Iuvenali
Abbreviated transcription (Latin):
us militare ÷ belli ĩferendi solennitas. fed̾is faciendi nexus
signo dato: eg̾ssio ĩ hostẽ. ł pugne tõmissio. It̾e signo da¬
to teceptio. It̃ flagitii militaris disciplina: si locꝰ deserat᷑.
It̃ stipendioꝵ modꝰ. dignitatũ qͣdꝰ. p̃mioꝵ honor. uelut cũ
corona ł torques danant᷑. It̾ p̃de decisio ⁊ ꝓꝑsonarũ qͣlita

Expanded text:
us militare est belli inferendi solennitas, foederis faciendi nexus, signo dato egressio in hostem vel pugnae commissio; item signo dato receptio; item flagitii militaris disciplina, si locus deseratur; item stipendiorum modus, dignitatum gradus, praemiorum honor, veluti quum corona vel torques donant
Abbreviated transcription (Latin):
Ip̃ .ł. Is qui reatu decedit in te¬
gri status deced̾it. Exstingͥtur. enĩ
crimen mortalitate. nͥ forte qͥs mars¬
tatis reus fu̾it. Nam hoc cͥmen nͥ a
successorib pingetur hr̃ditis fisco
uendicatur. plane ñ qͥsqͥs legis. p¬
ł maiestatis reus ẽ in eisdẽ ꝯdicõ¬
ne. s est qui ꝑ duelliñs reus ẽ hos¬

Expanded text:
Is, qui in reatu decedit, integri status decedit: extinguitur enim crimen mortalitate. nisi forte quis maiestatis reus fuit: nam hoc crimine nisi a successoribus purgetur, hereditas fisco uindicatur. plane non quisque legis Iuliae maiestatis reus est, in eadem condicione est, sed qui perduellionis reus est, hos
Abbreviated transcription (Latin):
homines in unsulam relegari
rescripsit.
atos fauore populi preses di¬
mutere non debet. Set si etꝰ
roboris. uel artificii sint. ut
digne populo romano exibe¬
ri possint principem consulere
debet. ¶Ex prouincia autẽ
in prouintiam transduci damp¬
natos sine ꝑmissu p̾ncipis
non licere diuus seuerus. et
axtonius restͥpserunt
lp̃ .ł. Si p̃sides uł iudex in
terlotutus sit uim fecisti siqͥdẽ
ex int̾clicto non erit notatus.
nec pena .l. iuł. sequetur. Si
uero ex crimine aliuid est ꝙ
si non distixerit presens uñ
iulia publicoꝵ aut Iulia pͥua¬
toꝵ. tunc ex crimine erit esti¬
mandũ. s utrrusq legis cͥmina
obiecta sunt. mitior lex idem

Expanded text:
homines in insulam relegari rescripsit. atos fauore populi praeses dimittere non debet: sed si eius roboris uel artificii sint, ut digne populo Romano exhiberi possint, principem consulere debet. Ex prouincia autem in prouinciam transduci damnatos sine permissu principis non licere diuus Seuerus et Antoninus rescripserunt. Si praeses uel iudex ita interlocutus sit 'uim fecisti'; si quidem ex interdicto, non erit notatus nec poena legis Iuliae sequetur: si uero ex crimine, aliud est. quid si non distinxerit praeses, utrum Iulia publicorum an Iulia priuatorum? tunc ex crimine erit aestimandum. sed si utriusque legis crimina obiecta sunt, mitior lex, id
Abbreviated transcription (Latin):
cũ utric parit̾ testõ suo seruo fuii li¬
bertatem dediss qͥ ad eũ ex tesfim̃oĩo
filii ꝑtin̾e ceꝑit uidendũ ẽ nũcy ei com¬
ꝑari debeat qui cũ manumͣtẽtur alienꝰ
erat deinde postea acquisitus est. s fa¬
uorabiliꝰ ẽ lib̾tatẽ aprẽ relictam admͣ¬
tere. ⁊ ab initio pris ẽẽ eũ uideri ex
hoc ꝙ postea ꝯtigerit ostendit᷑.De¬

Expanded text:
ii libertatem dedisset, qui ad eum ex testamento filii pertinere coeperit, videndum est, numquid ei comparari debeat, qui, cum manumitteretur, alienus erat, deinde postea adquisitus est. sed favorabile est libertatem a patre relictam admittere: et ab initio patris esse eum videri ex hoc, quod postea contigit, ostendit
Abbreviated transcription (Latin):
retur ex testiõ filii liberum ẽe eũ. s¬
et in suꝑiori casu ꝓ ubertate a prẽ
data illa dici possunt num quiꝰ qͦ adutaᷤ
iure concesso filiꝰ in castrensi petulio
eo usq ius patris cessau̾it ꝙ si ĩtesta¬
tus si decesserit filius post liminii cu¬
ius dam similitudine pat̾ antiquo iu¬
te ht̃ petuliũ retrocẜ udeatur hũisse
rerũ dnĩa. ñ tñ si ut heres uiuo filio
uindictam seruo imposuit dicatur
eũ post mortẽ intestati filii ex illa
adita hr̃ditas. non tam facile ẽ drẽ
cõtinuatũ prĩ post mortẽ filii rerũ
peculii onĩum cũ mediũ tẽpus ꝙͦ de¬

Expanded text:
retur ex testamento filii liberum eum esse. sretur ex testamento filii liberum eum esse. sed in superiore casu pro libertate a patre data illa dici possunt, numquid, qu‹o›ad utatur iure concesso filius in castrensi peculio, eousque ius patris cessauerit, quod si intestatus decesserit filius, postliminii cuiusdam similitudine pater antiquo iure habeat peculium retroque uideatur habuisse rerum dominia. Non tamen ut heres uiuo filio uindictam seruo imposuit, dicatur eum post mortem intestati filii ex illa adita hereditas? non tam facile est dicere continuatum patri post mortem filii rerum peculii dominium, cum medium tempus, quo de
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ dũ ignorat pater se suũ hr̃dem
exstitisse decessit. ñ p᷑ uid̾i de castren¬
sib bonis testatus ꝓ pat̾nis urtesta¬
tus cecessisse qmͣuis id in milite. ⁊̃.¬
nũc rescriptũ sit. qr miles ab initio
ꝓ parte testatus. ꝓ parte ĩtestatus po¬
terat mori cimͣuis iste ñ huĩt ñ ma¬
gis qmͣ sine obseruatione legis facere
testiõnium. necc̃io ergo castrensis pe¬
culii heres scriptus bona uniu̾sa ha
bebis. ꝑinde ac si pauꝑimus fcõ testõ
decessiss ignorans se locupletatũ per
seruos alio loco agentes. Pat̾ pe¬
culii castrensis filii seruũ testiõ libm̃
ẽe iussit intestato defuncto filio fam̃.
mox pr̃e quare. an lib̾tas seruo ꝯpe¬
tat occurrebat. ⁊ enĩ non posse dnĩũ
apud dnos ꝓ solido fuisse deniq filiũ
posse manumt̾e. talis petulii seruum
adrianus constituit.⁊ si testõ tam filii
qmͣ patris idẽ seruus accepiss lib̾tatẽ
⁊ utriq parit̾ decessissent ñ dubita¬

Expanded text:
m extitisse, decessit. non potest uideri pro castrensibus bonis testatus, pro paternis intestatus decessisse, quamuis id in milite etiamnunc rescriptum sit, quia miles ab initio pro parte testatus, pro parte intestatus potuerat mori, quod ius iste non habuerit, non magis quam sine obseruatione legum facere testamentum. necessario ergo castrensis peculii heres scriptus uniuersa bona habebit, perinde ac si pauperrimus facto testamento decessisset ignorans se locupletatum per seruos alio loco agentes. Pater peculii castrensis filii seruum testamento liberum esse iussit: intestato defuncto filio familias, mox patre quaeritur, an libertas seruo competat. occurrebat enim non posse dominium apud duos pro solido fuisse: denique filium posse manumittere talis peculii seruum Hadrianus constituit: et si testamento tam filii quam patris idem seruus accepisset libertatem et utrique pariter decessissent, non dubita
Abbreviated transcription (Latin):
s̾uũ donatũ manumtẽdi gr̃a accepit
ex hũndanti ꝓbat cũ post diui mar
cõmissaria libertatẽ iuris est cuiꝰ
manumisso non opetit. ¶ Puellã
ea lege uendidit ut pꝰ annũ ab ep̃¬
tore manumte̾t᷑. qr si ñ manumifiss
ꝯuenit uti manũ inice̾t aut .x. aureos
emptor daret nõ seruata fide nicħo
ferendi cã int̾uenit itaq nec petu¬
nia petetur cũ emolum̃tũ legis uolũ¬
tatem uenditoris secutũ sit. ¶ Tem¬
ꝑe alienatõnis ouenit ut homo lib̾¬
tatis cã traclitus pꝰ .u. annũ imple¬
m̃struam pb̾et condicõnẽ lib̾tati m̾¬
cedes nõ fac̾e. s obsequio tp̃arie

Expanded text:
seruum donatum manumittendi gratia accepit, ex abundanti probat post diui Marccommissaria libertate iuris est, cuius manumisso non competit. Puellam ea lege uendidit, ut post annum ab emptore manumitteretur: quod si non manumisisset, conuenit, uti manum iniceret aut decem aureos emptor daret. non seruata fide nihiloferendi causa interuenit: itaque nec pecunia petetur, cum emolumentum legis uoluntatem uenditoris secutum sit. Tempore alienationis conuenit, ut homo libertatis causa traditus post quintum annum implemenstruam praercedes non facere, sed obsequio temporariae
Abbreviated transcription (Latin):
dem. ł. Nepos ex filio uolũtate
aui ut filius uolũtate prĩs potest
manu. S manumissus patris uel
aui libertus ẽ¬
Ał setꝰ pamphilã hac lege emit
ut intͣ annũ manumitt̾e̾tur. deiñ
intra annũ seuis seruus ꝓnũciatus
est q̃ro an ex lege uendnionis fini¬
to anno pamphua lib̾tatẽ ꝯsecuta

Expanded text:
num.Nepos ex filio uoluntate aui ut filius uoluntate patris potest manumittere, sed manumissus patris uel aui libertus eeius Pamphilam hac lege emit, ut intra annum manumitteretur: deinde intra annum Seius seruus pronuntiatus est: quaero, an ex lege uenditionis finito anno Pamphila libertatem consecuta
Abbreviated transcription (Latin):
dult̾ diem suũ obierit cõstitutũ
ne mulierẽ posse accusari. s si nõ
mors. s pena alia reũ subtraxĩt
ad huc dmm̃s posse ad muliorẽ ueni¬
ueri. ¶Si eo temꝑe quo eligebat᷑
reus adulf̾a impta ñ fu̾it quo ant̃
absoluatur nupta inuenitur di¬
cendũ est hnͣc absoluto quoꝙ ad¬
ulto posse accusari. qr eo tp̃r quo
adulter eligebatur nupta ñ fu̾it.
¶Nupta non pot̾ accusari ñ tiñ
ab eo qui ad ulteriũ accusaũ si op¬
tinuit. s nec ab alio quidẽ si adul¬
ter absolutus est. ꝑinde si ꝑ collisi¬
onẽ cũ adult̾o cõsct̾cũit. fu̾it ꝙ ab¬
solutus. dedit mulieri guꝑte adu̾¬
sus om̃s securitatẽ. ¶ Plane si
nupte ẽe desierit accilsari pot̾it
n enĩ aliam lex tuetur ꝙͣ quen
nupta est. ꝙͣ diu pupta erit.¬
adultũ cũ filia qmͣ in pot̾ate ht̃
itat nemo alius ex parentibus

Expanded text:
dulter diem suum obierit, constitutum ne mulierem posse accusari. Sed et si non mors, sed poena alia reum subtraxerit, adhuc dicimus posse ad mulierem ueniri. Si eo tempore, quo eligebatur reus, adultera nupta non fuit, quo autem absoluatur, nupta inuenitur: dicendum est hanc absoluto quoque adultero posse accusari, quia eo tempore, quo adulter eligebatur, nupta non fuit. Nupta non potest accusari, non tantum ab eo, qui adulterum accusauit nec optinuit, sed nec ab alio quidem, si adulter absolutus est. proinde si per collusionem cum adultero constituerit fueritque absolutus, dedit mulieri nuptae aduersus omnes securitatem. plane si nupta esse desierit, accusari poterit: neque enim aliam lex tuetur quam eam, quae nupta est, quamdiu nupta erit.adulterum cum filia quam in potestate habet: itaque nemo alius ex patribus
Abbreviated transcription (Latin):
ĩp̃ .ł. Qui dolõ fecerit qͦmiis
uidicia tuto ex̃ceantur. aut iudi¬
ces ut oꝑ udicẽt uł is qui pot̾atẽ
imꝑium ue hẽbit qmͣ ei ius eõ
decernat. imꝑet faciat. ¶Q lu¬
dos pecuniam ue ab aliquo inuito
polliceri puͤ. pͥuato ue ꝑ iniuriam
exegerit. Item qui cũ telo do . m.
in continenti fu̾it. aut nͥ iudicium
puͭ. ex̃cebitur exceptus est .q. pp̃
uenatõnẽ hat̃ hoĩes qui cũ bestiis
pugnent mutrosq ad eas hr̃e cõ¬
ceditur. ¶Hac lege tenetur. et
qui cõuotatis hoĩb uim feceritꝰ
quoquis u̾b̾etur. ⁊ pulsetur. ⁊ siuir
q hõ occisus sit. ¶ Pamꝑnato
luillas expilauerint ⁊ fregerint.
expugnauerint siqͥd in turba cũ
telis fec̾int capite puniũtur. te¬
loꝵ aũ applłone omĩa ex quibus
singłi hoĩes nocẽ possũt accipiũt᷑.

Expanded text:
ictum. Qui dolo malo fecerit, quo minus iudicia tuto exerceantur aut iudices ut oportet iudicent uel is, qui potestatem imperiumue habebit, quam ei ius erit, decernat imperet faciat: qui ludos pecuniamue ab aliquo inuito polliceri publice priuatimue per iniuriam exegerit: item qui cum telo dolo malo in contione fuerit aut ubi iudicium publice exercebitur. exceptus est, qui propter uenationem habeat homines, qui cum bestiis pugnent, ministrosque ad ea habere conceditur. Hac lege tenetur et qui conuocatis hominibus uim fecerit, quo quis uerberetur et pulsetur, neque homo occisus sit. Damnato as aut uillas expilauerint expugnaverint, siquidem id turba cum telis coacta fecerint, capite puniantur. Telorum autem appellatione omnia, ex quibus saluti hominis noceri possit, accipiuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃. L. Et cũ qui puerũ ĩgenu¬
um rapuit puniendũ diuꝰ piꝰ rescp¬
sit in hec u̾ba exemplũ libelli dati
mͥ a domiciano siluano noĩe domicii
siluani patrui subici iussi motus
q̃rela eius qĩ sigͥficauit filũ suũ
ingenuũ iuuenẽ ad modũ raptu¬

Expanded text:
puerum ingenuum rapuit, puniendum diuus Pius rescripsit in haec uerba: 'Exemplum libelli dati mihi a Domitio Siluano nomine Domitii Siluani patrui subici iussi, motus querella eius, qua significauit filium suum ingenuum, iuuenem admodum, rapt
Abbreviated transcription (Latin):
ciuẽ romanũ adu̾sus ꝓuocatõnem
netau̾it. u̾berau̾it. iusserit ue ꝙ¬
ĩniec̾it. aut quid in collũ ut tor¬
queatur. Itẽ cꝑ ad legatos orato¬
res comites ue attinebit siquis
quẽ eoꝵ pulsass. et seu iniuriã
fecisse arguatur.
art̃ .ł. Lege iulia de ui pu.
cauetur ne quis reum uinciat in¬
eos intellig̾e debemus qr tela huit¬

Expanded text:
ciuem Romanum aduersus prouocationem necauerit uerberauerit iusseritue quid fieri aut quid in collum iniecerit, ut torqueatur. item quod ad legatos oratores comitesue attinebit, si quis eorum pulsasse et siue iniuriam fecisse arguetur.rum. Lege Iulia de ui publica cauetur, ne quis reum uinciat imeos intellegere debemus, qui tela h
Abbreviated transcription (Latin):
dem .ł. Si procurator cesaris rem
ꝓ euictione ꝓmiserit tiñ fiscꝰ simplũ
prãbit ꝙ abeo cui ius distrahendi res
fisci datũ est fu̾it distractam ꝙ fisci¬
fuit statim fit exemptoris p̃cio nõm̃

Expanded text:
s rem pro evictione promiserit, tamen fiscus simplum praestabit. Si ab eo, cui ius distrahendi res fisci datum est, fuerit distractum quid fisci, statim fit emptoris, pretio tam
Abbreviated transcription (Latin):
titur quo tenetur is cuiꝰ oꝑa dolo
.m.cõsiliũ inritũ erit quo obsides in¬
iussu pͥncipis inf̾ciderit. qͦ armati
hoĩes cũ telis lapidib. ue ĩ urbe st̃
ꝯueniantur. ue adri̾sus rem .p. lo¬
ca ue occupẽt .ł templa q̃ ue cetus
ꝯuentus ne fiat. hoĩes ue ad sedits¬
ne̾ ꝯuocent᷑. cuiꝰ oꝑa cõsilio dolo .m.¬
cõciliũ initũ erit̃. qmͣuis magr̃atus
mani nũciũ litt̾as ue miserit:
signũ ue ded̾it. fec̾it ue dolo .m.
qͦ hostes ppłi ro. cõsilio inuentur
adu̾sus rẽ .p. q̃ ue milites sollici¬
tau̾it cõcitau̾it ue quo sedicõ ni¬
multus ue. adu̾sus rẽ .p. fiat.¬
dẽ .ł. Qui ue de ꝓuincia. cũ ei
surcessũ eẽt. ñ dicessit. aut qͥ ex̃ci¬
tũ deseruit. uł p̾matꝰ ad hostes
meratur.
eũ qui hostẽ concitaũit qui ne e¬
upẽ hosti tradid̾it capite puniri.
qui in bellis cesserit. aut airem
teraũt. aut castra concesserit. e¬
adem lege tenetur. Et qͥ ĩ ius¬
su pͥncipis bellũ gesserit delatũ¬

Expanded text:
titur. quo tenetur is, cuius opera dolo malo consilium initum erit, quo obsides iniussu principis interciderent: quo armati homines cum telis lapidibusue in urbe sint conueniantue aduersus rem publicam, locaue occupentur uel templa, quoue coetus conuentusue fiat hominesue ad seditionem conuocentur: cuiusue opera consilio malo consilium initum erit, quo quis magistratus mani nuntium litterasue miserit signumue dederit feceritue dolo malo, quo hostes populi Romani consilio iuuentur aduersus rem publicam: quiue milites sollicitauerit concitaueritue, quo seditio tumultusue aduersus rem publiincia, cum ei successum esset, non discessit: aut qui exercitum deseruit uel priuatus ad hostes meratur.eum, qui hostem concitauerit quiue ciuem hosti tradiderit, capite puniri. qui in bellis cesserit aut arcem tenuerit aut castra concesserit. eadem lege tenetur et qui iniussu principis bellum gesserit dilectum
Abbreviated transcription (Latin):
uariis causis descendit in gh̃a di¬
uidi facile non pot̾.¶Non sum¬
matim diuidatur nus ergo agni¬
tionũ in quatuor fere gen̾a diui¬
di pot̃ aut enĩ de hoñorib. sui mu¬
pitali crimine q̃ritur. ¶ Existim¬
atio est dignitatis ille se status le¬
gib. ac morib comppbatur q̃ ex
delicto nr̃o auctoritate legũ. aut
minuitur. aũ cõsumitur. minuit᷑
existimatio quociens manente li¬
bertate circa statũ dignitatis pe¬
na plectimur. sicuti cũ delegatur
quis uł cũ ordine mouetur. uel
cũ ꝓhibetur hon̾orib .p. fungi
ur cũ plebeius fustib cedr᷑. uel ĩ
magna capitis diminutio inter¬
uenit .i. cum ub̃tas aͣmittitur
ueluti cũ aqua et igni int̾cedit᷑¬

Expanded text:
uariis causis descendat, in genera diuidi facile non potest, nisi summatim diuidatur. numerus ergo cognitionum in quattuor fere genera diuidi potest: aut enim de honoribus siue muapitali crimine quaeritur. Existimatio est dignitatis inlaesae status, legibus ac moribus comprobatus, qui ex delicto nostro auctoritate legum aut minuitur aut consumitur. Minuitur existimatio, quotiens manente libertate circa statum dignitatis poena plectimur: sicuti cum relequis uel cum ordine mouetur uel cum prohibetur honoribus publicis fungi uel cum plebeius fustibus caeditur uel in magna capitis minutio interuenit, id est cum libertas adimitur: ueluti cum aqua et igni interdi
Abbreviated transcription (Latin):
b̾atur. ⁊ tñ si cũ nactus dñs ip̃ius
ueniss ͤ ad illos reu̾tentur seruũ
retin iure post luinii qd ĩ lib̾is
alr̃ erat. ñ enĩ post lunimo reu̾te¬
batur. nͥ quis hoc annõ ad suos

Expanded text:
amen si e‹u›m nanctus dominus ipsius uenisset, ut ad illos reuerte‹re›tur, seruum retineret iure postliminii. quod in liberis aliter erat: non enim postliminio reuertebatur, n
Abbreviated transcription (Latin):
aũ int̾im sũ pena sua qui redemit. gͦ
de metallo captꝰ redemptus ĩ penã
suam reu̾̃tetur. nͨ tñ ut tnͣsfuga me¬
talli punendꝰ erit. s redemptor a
fisco p̃ciũ recipiet ꝙ ⁊̃ cõstitutũ ẽ
ab imꝑatore nr̃o ⁊ diuo seu̾o.¶Si
natũ ex pamphilia legatũ tibi fu

Expanded text:
autem interim sine poena sua qui redemit.Ergo autem interim sine poena sua qui redemit.Ergo de metallo captus redemptus in poenam suam reuertetur, nec tamen ut transfuga metalli puniendus erit, sed redemptor a fisco pretium recipiet. quod etiam constitutum est ab imperatore nostro et diuo Seuero.Si natum ex Pamphila legatum t