comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
particulae indefinitaesunt hoc modo
homo non homo animal non animal
Etideo in definitumẽ. quia negastam̃
hoceẽ. nondicis quidsit Cumengo
dico omnis homo animal. siuelim
recte conuertere. adhibeo regatio¬
nesut fiant particulae definitas
Sienim euerum omne animal lomoẽ
et uerume omne non animal non
homo haec conuersione ususẽ init
thoricis cicero Deinde si construc¬
tio et ipsa et parscus qualibet in¬
tentionis depulsio ẽ quae inten¬
tionis depulsio nonẽ eanet consti¬
tutio ẽ nec parsco nstitutionis
Item particularis ab dicatiua po¬
test hocmodo conuerti Sienim
quoddamanimal homononẽ quad¬
dimnon homo animalẽ. Et inhac
conuersione obseruandumẽ. ubi
non est negutio cum derecto propo¬
nimus sidum conuertimus hanc
uicissim conuersionem recipiunt
duo proloquia quae illam primam
non recipibant solumuni uersale
abdicatiuum non illam re cipit
Voceturergo dicendic ausa illa

Expanded text:
particulae indefinitae fiunt hoc modo: «homo», «non homo»; «animal», «non animal» et ideo indefinitum est, quia negas tantum hoc esse, non dicis quid sit. Cum ergo dico «omnis homo animal», si uelim recte conuertere, adhibeo negationes ut fiant particulae indefinitae. Si enim est uerum omnis homo animal est, et uerum est «omne non animal non homo». Hac conuersione usus est in Rhetoricis Cicero: «Deinde si constitutio et ipsa et pars eius quaelibet intentionis depulsio est, quae intentionis depulsio non est, ea nec constitutio est nec pars constitutionis». Item particularis abdicatiua potest hoc modo conuerti: si enim «quoddam animal homo non est», «quoddam non homo animal est», et in hac conuersione obseruandum est, ut ubi non est negatio cum directo proponimus sit dum conuertimus. Hanc uicissim conuersionem recipiunt duo proloquia quae illam primam non recipiebant; solum uniuersale abdicatiuum non illam recipit. Vocetur ergo dicendi causa illa
Abbreviated transcription (Latin):
quis ista contraria putauerit cogit᷑
consiteri unam eandemq: remuno
atquecodom tempore posse sibi eẽ
contraria. siquidem maior minori
comparatus maior ẽ. idemq maiori
comparatus minor. atq: eodem tem¬
pore quoco ntrarus euenire nul¬
lomodo potest Nam quo tempore

Expanded text:
quisquis ista contraria putauerit cogitur quisquis ista contraria putauerit cogitur confiteri unam eandemque rem uno atque eodem tempore posse sibi esse contrariam. Siquidem maior minori comparatus maior est, idemque maiori comparatus minor est uno atque eodem tempore, quod contrariis euenire nullo modo potest. Nam quo tempore
Abbreviated transcription (Latin):
roscientia cum sitrelatiua alicuius
enim rei soibili scientiaẽ. in conuersio¬
ne id ad quod refertur ca sum mutat
Nam quod dicimus scientia scibilisrei
ẽ non possumus dicere scibilis resscien¬
non utquie supra dicta sunt seruati sidem
casib sed casib sed mutatis. Conuertunt᷑
quaedam relatiuał atq referuntur et
intempore concordant ea quacsimuleẽ
incipiunt simul desinunt. ut seruus cẽ
Non potest nisi cum eẽ ceperit dominus
Et cumdominus desierit seruuscẽ desinit
Etitem dominus cum seruum nonhdue¬
rit. dominus dicinon potest. Atuero ñ¬
scibilis res priorẽ. natura quamnotio
Nam sinossibia tollas notio non erit
atuero si notionem tollas. potestali¬
quid eẽ nossibile quamuis desit ille qui
nouit. Relatiua possunt habere con¬
trarium sednonomnia. Namq: insci¬
entiaescientia contrariae inimrtitue
amititia. Atuero duplonichil contra¬
rium nequemaion uelminori quae

Expanded text:
ro scientia cum sit relatiua - alicuius ro scientia cum sit relatiua - alicuius enim rei scibilis scientia est -, in conuersione id ad quod refertur casum mutat. Nam quod dicimus «scientia scibilis rei est», non possumus dicere: «scibilis res sciennon ut quae supra dicta sunt seruatis isdem casibus, sed mutatis conuertuntur. Quaedam relatiua his, ad quae referuntur, et in tempore concordant, eaque simul esse incipiunt, simul desinunt ut seruus esse non potest, nisi cum esse coeperit dominus, et cum dominus esse desierit, seruus esse desinit. Et item dominus, cum seruum non habuerit, dominus dici non potest. At uero noscibilis res prior est natura quam notio. Nam si noscibilia tollas, notio non erit; at uero si notionem tollas, potest aliquid esse noscibile, quamuis desit ille qui nouit. Relatiua possunt habere contraria, sed non omnia; namque inscientiae scientia contraria, amicitiae inimicitia. At uero duplo nihil contrarium, neque maiori uel minori, quia,
Abbreviated transcription (Latin):
simile atq dissimile quamuis indi¬
uersis reb utrũq liceat ab usiue
usurpari¬
alicuiꝰ ẽ : ł ad aliquid quo libet mo¬
do referri potest. ut filius ñ sine
patre uel matre. & seruus ñ sine¬
domino potest in telligi neque sinchis
illi uicissim Dicuntur aut̃ relati¬
uatrib modis. aut alicuius filius aut
alicuius uicinus. aut ad aliquid ut
duplum qm̃ duplum ad aliquidsim¬
plumẽ. Ommarelatiua inhisadq̃.
referunt᷑ uicemutua respondeNT
Namquemad modum filius patris filiꝰ
sic pater filii alicuius pater ẽ. & res¬
pondit ita ut aliqua hisdem casib
respondeaN alica casusmutent
Nam defilio dixi ita deseruo dicere¬
possumus. qm̃ seruus dominiseruu sẽ
Dominus serui dominus haec ita
sibi respondent ut cosdem casus in con¬
uersione custodiant. ita quoque
duplum simpliẽ. Ita muior minore
aliquo maior ẽ. et minor maiore ali¬
quominor ẽ Manifestumẽ ergoita
casus in conuersione seruare . At ue¬

Expanded text:
simile atque dissimile, quamvis in disimile atque dissimile, quamvis in diversis rebus utrumque liceat abusive usurparialicuius est vel ad aliquid quolibet modo referri potest, ut filius non sine patre vel matre, et servus non sineomino potest intellegi, neque sine his illi vicissim. 375 dicuntur autem relativa tribus modis: aut alicuius, ut filius, aut alicui, ut vicinus, aut ad aliquid, ut duplum, quoniam duplum ad aliquid simplum est. omnia relativa his, ad quae referuntur, vice mutua respondent; nam quemadmodum filius patris filius est, sic pater filii alicuius pater est. et respondent ita, ut aliqua isdem casibus respondeant, aliqua casus mutent. nam de filio dixi; itpossumus quoniam seruus domini seruus est, dominus serui dominus. Haec ita sibi respondent ut eosdem casus in conuersione custodiant. Ita quoque duplum ad simplum est; item maior minore aliquo maior est et minor maiore aliquo minor est. Manifestum est ergo ista casus in conuersione seruare. At ue
Abbreviated transcription (Latin):
enim bapedali tripedaliue contra¬
rium et si quis diaxerit contrariacẽ
magis et minus quae uidentureẽ
uerba quantitatis sciatñ eẽ defini¬
tã quantitatẽ. Itaq sidicat aliquid
maius eẽ uidetur ei contrariũ qđ
minusẽ. si certum quesiuero quo
mausẽ & responderit qđ tripeda¬
liapparet nihilet̃. contrariũ ipsa
sibiaut̃ quedicuntur maiora et mino¬
rarelatiue dicimanifestũ ẽ. qd libet
Siigiturmaius etminus contrarias.
cogimur consiteri quod ualde absur¬
dũ ẽ posse alicui rei uno tempore
simul euenire contraria rursus
aliud ab surdum cogim᷑ intellegere
unã eandemqirem sibi mercẽ con¬
trariam siquidem resuna diuersis
quantitatib comparata potest
eodẽ tempr̃ maior et minorçẽ quanti¬
tas non recipit maius et minꝰ Non
enĩ quinq magis quixq: s̃ quã duo
duo aut idemdualis duob magis
duo s̃ aut magis cras duo er̃ quam
hodies̃ Est aut̃ propriũ quantita¬

Expanded text:
enim bipedali tripedaliue contraenim bipedali tripedaliue contrarium ? Et si quis dixerit contraria esse magis et minus, quae uidentur esse uerba quantitatis, sciat non esse definitam quantitatem. Itaque, si dicat aliquid maius esse, uidetur ei contrarium quod minus est; si «certum» quaesiuero «quo maius est», et responderit «quod tripedali», apparet nihil esse contrarium. Ipsa sibi autem quae dicuntur maiora et minora, relatiue dici manifestum est. Quodlibet Si igitur maius et minus contraria sunt, cogimur confiteri, quod ualde absurdum est, posse alicui rei uno tempore simul euenire contraria. Rursus aliud absurdum cogimur intellegere, unam eandemque rem sibimet esse contrariam, siquidem res una diuersis quantitatibus comparata potest eodem tempore maior et minor esse. Quantitas non recipit magis et minus; non enim quinque magis quinque sunt quam duo, aut idem duo aliis duobus magis duo sunt, aut magis cras duo erunt quam hodie sunt. est autem proprium quantita
Abbreviated transcription (Latin):
illaẽ Dicitamen possit magis hic
sanus quamilleẽ ex quofit ut substan¬
tia non recipiat magis et minus
qualitas quidẽ ꝑ ipsas substantias
possint recipert. Item contrarium
qualitas habet nectam enomnis
Nam sanitati cum sit in becillitas
contrarianihilẽ. quadro rotundo¬
ue contrarium. Videndũ ẽaut̃
Dulcedo aut̃ qualitas. qualitas
igitur amaritudo etsimilia¬
uantitas biꝑtita c̃ quod alia discre¬
tã est alia continua. Discreta ut
ris. Itemalio quantiras diuisio ẽ qđ
alia situm quendam partium habet
alia non habet. Nam linea situ quodã
partium in telligitur siquidẽ dicipo¬
test quae pars eius quod loco sitdex¬
tramq ac sinistram uidebitur habe¬
re at uero numerus autoratio.
aut tempus nichil horum habent
quamuis ordinẽ habere possint ut
sit in his aliquid primum et secun¬
dum et ultimum et medium. nhil
tam̃ quod inloco intellegatur quan¬
titas omniscaret contrario Quid

Expanded text:
illa est», dici tamen possit «magis hic illa est», dici tamen possit «magis hic sanus quam ille est». Ex quo fit ut substantia non recipiat magis et minus, qualitates quidem per ipsas substantias possint recipere. Item contrarium qualitas habet, nec tamen omnis; nam sanitati cum sit imbecillitas contraria, nihil est quadro rotundoue contrarium. Videndum est autdulcedo autem qualitas; qualitas igitur amaritudo et similiauantitas bipertita est quod alia discreta est, alia continua: discreta ut ae ac temporis. Item alia quantitatis diuisio est, quod alia situ quendam partium habet, alia non habet. Nam linea situ quodam partium intellegitur, siquidem dici potest quae pars eius quo loco sit dextramque ac sinistram uidetur habere. At uero numerus aut oratio aut tempus nihil horum habent, quamuis ordinem habere possint ut sit in his aliquid primum et secundum et ultimum et medium, nihil tamen quod in loco intellegatur. Quantitas omnis caret contrario. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
&amq: ut bonum dicimus ab onita¬
te non ita obtimum adoptimitate
ltaergo palestricum quod intelli¬
gimus exto quod percipere possit
palestram non habet certũ qualita¬
tis nomen ex quodictum uidetur
constattam̃ qualitate eẽ dictũ.
Quarta spetiesẽ. earum qualitatũ
secundum quas formã figurasq
in telligimus. ut quadrum rotun¬
dum pulcrum de forme & similia reci¬
pit qualitas magis etminus. Nec tam̃
omĩs nichilenim quadrum magisal¬
tero quad roquadrum ẽ. magisaut̃
aliquid candido candidum dicipotest
et questio ẽ in plerisq utrum magisius¬
tus altero dicipossit Pleriq aut̃ sub¬
tilitor uidentur ad tendisse quiqua¬
litates ipsas nondicunt recipere magis
&minus sedea quae abhis denominant᷑
utiustitia sit ipsa uaquaedã ꝑ fecta
notio ut nondicipossit magis haec
iustitia quamilla ẽ. dicitam̃ potest
magis hic iustus illeẽ. Item dici
non potest magis haec santas quã

Expanded text:
Namque ut «bonum» dicimus a «bonitaNamque ut «bonum» dicimus a «bonitate», non ita «optimum» ab «optimitate». Ita ergo palaestricum quod intellegimus ex eo quo percipere possit palaestram, non habet certum qualitatis nomen ex quo dictum uidetur. Constat tamen a qualitate esse dictum. Quarta species est earum qualitatum secundum quas formas figurasque intellegimus, ut quadrum, rotundum, pulchrum, deforme et similia. Recipit qualitas magis et minus, nec tamen omnis. Nihil enim quadrum magis altero quadro quadrum est. Magis autem aliquid candido candidum dici potest. Et quaestio est in plerisque utrum magis iustus altero dici possit. Plerique autem subtiliter uidentur attendisse qui qualitates ipsas non dicunt recipere magis et minus, sed ea quae ab his denominantur ut iustitia sit ipsa una quaedam perfecta notio ut non dici possit «magis haec iustitia quam illa est», dici tamen potest «magis hic iustus quam ille est ». Item dici non potest « magis haec sanitas quam
Abbreviated transcription (Latin):
causa uel pallet uel rubet . Nam ip¬
sepassiones rectius non qualitates
apellantur siquidem secundum
has nondicimur quales non enim
sequitur ut quipallet sit pallidus
aut quiamac amator. aut qui
ẽ ebrius ebriosus. Ille igitur
passiones sunc acqualitates
Tertias petiese caium qualita¬
tum quia non ex co quodiamquisqueẽ
sed exco quod ec̃ poult in telligitur ut
dicimus fragile lignum Non quodiã
fractum sit. sed frangi possit. Namet
palestricum corpꝰ duob modis dicimꝰ
& idquod palestra compositumẽ et co
quod natura ita formatum et huic
arti accomodatum sit. quamuis casit
imbutus illud tam̃ a palestra recte
dicitur palestricum quodipsus
artis habot effectum. Non aut̃ in ue¬
nitur ipsius qualitatis nom̃ unde
sit de nominatum et diriuatum
palestricũ illud quod nondumẽ
sedeẽ potest. Quaro cognoscendũ
ẽ diciquasdam substantias ex qualita¬
tibus quarum noninueniuntur

Expanded text:
causa uel pallet uel rubet. Nam ipcausa uel pallet uel rubet. Nam ipsae «passiones» rectius, non «qualitates» appellantur, siquidem secundum has non dicimur quales. Non enim sequitur ut qui pallet sit pallidus, aut qui amat amator, aut qui est ebrius ebriosus. Illae igitur passiones sunt, hae qualitates. Tertia species est earum qualitatum quae non ex eo quod iam quicque est, sed ex eo quod esse potest, intelleguntur ut dicimus fragile lignum, non quod iam fractum sit, sed quod frangi possit. Nam et palaestricum corpus duobus modis dicimus, et id quod palaestra compositum est, et id quod natura ita formatum ut huic arti accommodatum sit, quamuis ea non sit imbutum. Illud tamen a palaestra recte dicitur palaestricum, quod ipsius artis habet effectum, non autem inuenitur ipsius qualitatis nomen, unde sit denominatum et deriuatum palaestricum illud quod nondum est, sed esse potest. Quare cognoscendum est dici quasdam substantias ex qualitatibus quarum nomina non inueniuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
ro eẽ non desinit
Iualiratemeẽ diximus secundum
quam dicimus quales qualitatum
forma unaẽ in qua dispositio qua¬
dam et habitus mentiseẽ intelligt᷑
in omnib preceptis artib sapien¬
ta grammatica rethorica cete¬
risq quaeita haerent animo. ut
difficileamitti possint. sed inhis ali¬
qua perfecta sunt aliqua in ꝑfecta¬
ut siquigrammaticac arti opera mde¬
derit in plerisque tamen fallatur
nondum potest dicihabitus. sedta¬
mendicitur dispositio. ita nonomĩs
dispositio habitus. omĩs aut̃ habitꝰ
dispositio eẽ intelligitur
Secundaspetiesẽ earum qualitatũ
quas recte passibiles et̃ dixerimus
ue dulcea marum calidũ ł frigidũ
Ñam quod exhis eadem substantiş
aliquid patiantur. sed quod sen¬
sus nr̃õs aliquid pati cogant
Cogitenim aliquid pati et tangentẽ
calor et dulcedo gustantem Itẽq
nob exaliqua passionenaturae in¬
oleuerint. secundum quas palli¬
dus quisque uł rub̵ dicitur Non
tam̃ita ut quis aliqua repentina

Expanded text:
ro esse non desinit. ro esse non desinit. m esse diximus, secundum quam dicimur quales. qualitatum forma una est, in qua dispositio quaedam et habitus mentis esse intellegitur, ut in omnibus perceptis artibus, sapientia, grammatica, rhetorica ceterisque, quae ita haerent animo, ut difficile amitti possint. sed in his aliqua perfecta sunt, aliqua imperfectaut si qui grammaticae arti operamderit, in plerisque tamen fallatur, nondum potest dici habitus, sed tantum dicitur dispositio. Ita non omnis dispositio habitus, omnis autem habitus dispositio esse intellegitur. Secunda species est earum qualitatum quas recte «passibiles» dixerimus ut dulce atque amarum, calidum uel frigidum, non quod ex his eaedem substantiae aliquid patiantur, sed quod sensus nostros aliquid pati cogant. Cogit enim aliquid pati et tangentem calor et dulcedo gustantem. Item quae nobis ex aliqua passione naturae inoleuerint, secundum quas pallidus quisque uel ruber dicitur, non tamen ita ut quis aliqua repentina
Abbreviated transcription (Latin):
prima quam secunda. Primaenim
renideclarat. sec unda uero habec
quandam communionem ambi¬
guitatum. &amelico cicero ⁊am
quidem indiinduum certumq
significo cumdicohomo qm̃cuncti
sumꝰ huic apellatione subditi in¬
certum : quem significem it aengo
fic ut magis sit sub stantia prima
quam secunda quia rem certius
ostendic magis ergo etminus subs¬
stantia non recipit. inter consor¬
tossuas. ita substantia contrarum
nichilhabet . Namnichil homini
aut equo contrarium. sedsiquis dixe¬
rit clodium ciceroni fusse contrariũ
intelligit non ipsas substantias fiuste
contrarias setd qualitates quaeinip¬
sis erant ut malitiam bonitati. aut
uiaum uirtuti aut in iustitiã iusti¬
tiae. Uidetairautem substantiae
proprium quod una eademq capare
contrauorum. quadamsui ꝑmuta¬
tione ut lapis cumidem sit potest
nunc albuseẽ nunc niger idemtam̃
lapiseẽ non desinit. & picero primo
stultus postea sapiens. id eotam̃ eice¬

Expanded text:
prima quam secunda. prima enim prima quam secunda. prima enim rem magis declarat, secunda vero habet quandam communionum ambiguitatem. nam cum dico Cicero, iam quiddam individuum certumque significo; cum dico homo, quoniam cuncti sumus huic appellationi subditi, incertum est, quem significem. ita ergo fit, ut magis sit substantia prima quam secunda, quia rem certius ostendit. 366 magis ergo et minus substantia non recipit inter consortes suas. item substantia contrarium nihil habet; nam nihil homini aut equo contrarium. sed si quis dixerit Clodium Ciceroni fuisse contrarium, intelligit non ipsas substantias fuisse contrarias, sed qualitates, quae in ipsis erant, ut malitiam bonitati aut vitium virtuti aut iniustitiam iustitiae. videtur autem substantiae proprium, quod una eademque capax est contrariorum quadam sui permutatione, ut lapis, cum idem sit, potest nunc albus esse, nunc niger, idem tamen lapis esse non desinit: et Cicero, primo stultus, postea sapiens, idem tamen Cice
Abbreviated transcription (Latin):
in separabiliter . Nam siuero i psa
si ue cogitatione separari a corpore
nr̃o brachium potest at uero recho¬
rica ẽ in animociceronis ut etiam
si alico casu eẽ destiterit. non tam̃
intellegatur migrare qm̃ neccumet᷑
cepit intelligitur aduenis se
DESECUNDA SOBSTANTIA
maut dictumẽ p̃dicatur ut homo
decicerone & animal de homiine et
cicerone et quicquid genus ẽ
Prime substantiae. secunda substan¬
tia eẽ intelligitur. ita ergo substantus
omnib communeẽ non eẽ in sub¬
iecto. prima uero nec desubiecto
et substantia. Nec intendi neore¬
mitti potest. idẽ recipere maius
eminus. et siquidem nemo homi¬
ne alio magis homo ẽ. et nec ipse
unus homo magis craserit homo
quam hodie fuit & indiuersis non
magis equus equus ẽ. quam homo
hoc autemobseiuandumẽ in subs¬
tantiis inter consortes suas id est
ut primam primae compares. securo¬
dam secundae. Nam si secundã pri¬
mae compares magis substantiuẽ

Expanded text:
inseparabiliter; nam sive re ipsa inseparabiliter; nam sive re ipsa sive cogitatione separari a corpore nostro bracchium potest. at vero rhetorica ita est in animo Ciceronis, ut etiam si aliquo casu esse destiterit, non tamen intellegatur migrare, quoniam nec cum esse coepit, intellegitur advenisse. 365 Secunda substantia ma, ut dictum est, praedicatur, ut homo de Cicerone, et animal de homine et Cicerone. et quicquid genus est primae substantiae, secunda substantia esse intellegitur. ita ergo substantiis omnibus commune est non esse in subiecto; prima vero nec de subiecto est. substantia nec intendi nec remitti potest, id est recipere magis et minus, et siquidem nemo homine alio magis homo est, et nec ipse unus homo magis cras erit homo quam hodie fuit, et in diversis non magis equus equus est quam homo homo. hoc autem observandum est in substantiis, inter consortes suas, id est ut primam primae compares, secundam secundae. nam si secundam primae compares, magis substantia est
Abbreviated transcription (Latin):
Selatiuumẽ quod adaliquid uocan
Nam necesse ẽ ut haec omnia aliquid
sunter non nulli sunt dequib dicant᷑
illa quaedicuntur in anima uidebunt᷑
idẽ quod dicimus romae roma substan¬
Itiae ipsi romae haec accidit
eUIO TEM PORIS
Vt eri. nuper uesperi quarum motu
tempus intelligitur
Vt solcuius cursutem pdris intelligimꝰ
et quie aliquam intellegentam in orem
nobis faciunt CUIBꝰ SITOS
It pote iacet sedet
OUIO HIA BITUS
alciatus armatus substantia est
homo et haec illi accidunt¬
C UID FACERE
It secare urert C UID EAT.
t secani uri
ITPML. DE SUBSTANTIA
Iubstantia ẽ. quaenec in subiecto ẽ
insepa rabiliter nequedeullo sub¬
iecta p̃dicatur. in sepirabiliter aut̃
ad hoc definitioni adiectum ẽ. qđ
omnis prima substantia quamuis
in loco alicosit tamen abeo separat
&migraripotest ut cicero ita incu¬
naẽe intellegatur ut inde possit¬
alicodiscedere et pars prime substan¬
tiae quamuis intoto sit non tam̃

Expanded text:
est quod ad aliquid uocantest quod ad aliquid uocantnam necesse est ut haec omnia ad aliquid sint, et nonnulla sunt de quibus dicantur: illa quae dicuntur in anima uidebunturt. id est quod dicimus «Romae»: Roma substantia est; ipsi Romae hoc accidit. Quid tempore ut «heri», «nuper», «uesperi»: quarum motu tempus intellegitur, ut sol, cuius cursu tempus intellegimus, et quae aliquam intellegentiam morae in nobis faciunt. Quid situs ut puta «iacet», «sedet». Quid habitus ut «calceatus», «armatus»; substantia est homo et haec illi accidunt. Quid facere ut «secare», «urere». Quid pati ut «secari», «uri». Substantia prima est quae nec in subiecto est inseparabiliter neque de ullo subiecto praedicatur. «Inseparabiliter» autem ad hoc definitioni adiectum est quod omnis prima substantia, quamuis in loco aliquo sit, tamen ab eo separari et migrare potest ut Cicero ita in curia esse intellegaliquo discedere; et pars primae substantiae, quamvis in toto sit, non tamen
Abbreviated transcription (Latin):
laesinitionemdat subiecto sedrori
possit ue rethorioa. Nam mec eroroien
eius potest subiec tum recipere neo desi¬
nitionem neque enimaut rethoriea
cicero aut benedicendi sciertia cicero
ineo autem intelleguntur cumidipsi
uocari non possit euid desosiec¬
Quod aliud desubiecto aliud insib¬
iecto ẽ disciplina nameadem rechorice
de subiecto ẽ ciceroni in subiecto prima
ergo substancia subiectumẽ Secunda
qua e deipsa prima dicitur ut sicicero
prima substantia homo et animal
Secunda iam insubiecto omnesconse¬
quentes p̃dicationes eẽ intelleguntur.
Itaque desingulis uideamus quid qualitas
qualitase secundum quam dicimus qualeẽ
utcandor. et ex hoc intelligi licet ex qua¬
litatem in subiecto eẽ. cumcandor neces¬
sario in aliquofit sinequo eẽ nom possit
utiqueipsum aliquid in quo ẽ. subiectũ c̃¬
Quantita sẽ secundum quam dicimnus
quantum ẽ ut bipedale etiam ista in
subiecto in telligi necesse est¬

Expanded text:
definitionem dat subiecto, sed in ipso definitionem dat subiecto, sed in ipso possit ut rhetorica, nam nec nomen eius potest subiectum recipere nec definitionem. Neque enim aut rhetorica Cicero aut bene dicendi scientia Cicero: in eo autem intellegitur, cum id ipse uocari non possit. « De subiecquod aliud « de subiecto », aliud « in subiecto » est ut disciplina; nam eadem rhetoricae de subiecto est, Ciceroni in subiecto. Prima ergo substantia subiectum est, secunda quae de ipsa prima dicitur ut, si «Cicero» prima substantia, «homo» et «animal» secunda. Iam in subiecto omnes consequentes praedicationes esse intelleguntur. Itaque de singulis uideamus. Qualitas est secundum quam dicimur quales ut candor et ex hoc intellegi licet et qualitatem in subiecto esse cum candor necessario in aliquo sit sine quo esse non possit. Vtique ipsum aliquid in quo est subiectum est secundum quam dicimus quantum est ut bipedale. Etiam istam in subjecto intellegi necesse est
Abbreviated transcription (Latin):
placuit includi percontrarium uerbad nr̃
quando contra quam dicimus accipiunt᷑
ut parcas dicimus fata cum nom parcant
et lucum cumum luceat. hoc gnimmiti¬
tiam aliena uerba sunt cumsi neulla ratio¬
ne exaliis adsumuntur. ut si bominem
neque corpore durum neque in genio
stolidum lapidem dicamus sed his
uti non conuenit. stultumẽ enim aut
nichil significantia uerba autminus alie¬
na prostrit proprus autem similib et
contrarus utifas est
Socenda sunt omne quic quid dicimus
quo dipsum nuli accidit alii in separalit̃
ertamen alu accidunt ut cicero ẽ. non
nomen sed quodeo nomen significatur
Desubiecto ẽ quod deipso subiecto dicrtur
et datei et definitionem et nom̃ ut homo
Namet homo cicero et animal rationule
mortule itaet nomen et definitio quȩ
ẽ de subiecto eidem subiecto a ccebĩt
ideo que hoc quod de subiecto diciti r
ingenerib uł informis inuenitur¬
Insubiecto ẽ. quod neque nomeninep

Expanded text:
placuit includi. per contrarium verba dicuntur, placuit includi. per contrarium verba dicuntur, quando contra quam dicimus accipiuntur, ut Parcas dicimus Fata, cum non parcant, et lucum, cum non luceat. hoc grammatitiam aliena verba sunt, cum sine ulla ratione ex aliis assumuntur, ut si hominem neque corpore durum neque ingenio stolidum lapidem dicamus. sed his uti non convenit; stultum est enim aut nihil significantia aut nimis aliena proferre. propriis autem, similibus et contrariis uti fas est. docenda sunt. omne quicquid dicimus quod ipsum nulli accidit alii inseparabiliter, ei tamen alia accidunt, ut Cicero - non nomen sed quod eo nomine significatur. de subiecto est, quod de ipso subiecto dicitur et dat ei et definitionem suam et nomen, ut homo; nam et homo Cicero et animal rationale mortale. ita et nomen et definitio, quae est de subiecto, eidem subiecto accessit; ideoque hoc, quod de subiecto dicitur, in generibus vel in formis invenitursubiecto est, quod neque nomen neque
Abbreviated transcription (Latin):
Enib una resdicitur. ut gladius
Namet ensis et mucro idem significat¬
quae naturalia atque etiam propria
dicimus. ut lupis lignum et crã.¬
quae aliena aliena sunt quaeratione
aliqua mutantur ud ppt̾ necessitatẽ
uel proptorde corem. Propt̃ nec cssitatem
ut dicimus uites gemmare. lactas segeas
hicenim qm̃ proprium defecit alienoris
sumus. Neque enim aut uites aliud quã
gemare. aut segetes aliud quam lactas
possumus dicere. Propter decorem aut̃
dicimus fluctuare segetes. possumꝰ
enimaliud moueri dicere sed qm̃ or¬
natum non est. alieno utitur¬
liena uerba tribus modis func. aut per
Msimilitudinem aut percontanam
aut differentiam. Persimilitudinem
ut sunt quae in grammaticae intropis mu¬
merantur ut hoc ipsum quod dixit fluc¬
tuare segetes ex hocgenere sunt etiam
illa quae extoto partem aut ex parte
totum significant in huncmodum ut
detenter uerborum habeant propinqui¬
tatem haec enimsi militudines gencre

Expanded text:
nibus una res dicitur, ut gladius; nibus una res dicitur, ut gladius; nam et ensis et mucro idem significatquae naturalia atque etiam propria dicimus, ut lapis, lignum et cetera. 359 Aliena sunt, quae ratione aliqua mutuamur vel propter necessitatem vel propter decorem: propter necessitatem ut dicimus vites gemmare, laetas segetes. hic enim, quoniam proprium deficit, alieno usi sumus; neque enim aut vites aliud quam gemmare, aut segetes aliud quam laetas possumus dicere; propter decorem autem dicimus fluctuare segetes. possumus enim aliud moveri dicere, sed quoniam ornatum non est, alieno utimurliena verba tribus modis fiunt, aut per similitudinem aut per contrarium aut per differentiam: per similitudinem, ut sunt quae in Grammaticae tropis numerantur, ut hoc ipsum, quod dixi, fluctuare segetes. ex hoc genere sunt etiam illa, quae ex toto partem aut ex parte totum significant in hunc modum, ut decentem verborum habeant propinquitatem; haec enim similitudinis genere
Abbreviated transcription (Latin):
centem senem & puerum diuiderto
uoluerimus genusẽ & formae ciꝰ quẽ
si incaput pedes et manus partiri par¬
uoluerimus totum partes eius quod
maseẽ diximus et nomen homius
recipiunt & definitionem uee senes
dicatur homo animal ratiomale mor¬
tale. et puer. et adolescens. Ca put¬
uero e pedes quas parte s cẽ diximus. neque
definitionem hominis. neque nomen accipe¬
re possunt. quia nec caput potest dici homo
animalrisibile nec pedes nec manus¬
rerum unum ẽ Nomen sed non cadera
definitio uedeo. Nam quantum ad nom̃
pertinet. uerus cepictus etcaelestis leo
dicitur . quantum ad definitionem
aliteruerus definitur. aliterpictus
aliter caelestis¬
Iniuo cumẽ. quando duaium aut
plurium rerum unum nomonẽ : et
definitio ut uestis. Nam et birrus et
tunica et nomen uestis et definitio¬
nem possunt accipere. Ergo hoc uni¬
uocum in generis serie intelligitur qđ
et nomen et definitionem dint for¬
Pluriuocumẽ quando multis nomi¬

Expanded text:
centem, senem et puerum diuidere centem, senem et puerum diuidere uoluerimus, genus est et formae eius, quem, si in caput, pedes et manus partiri uoluerimus, totum est et partes eius quia mas esse diximus, et nomen hominis recipiunt et definitionem, ut et senex dicatur homo, animal rationale, mortale, et puer et adulescens. caputvero et pedes, quas partes esse diximus, neque definitionem hominis neque nomen accipere possunt, quia nec caput potest dici homo, animal risibile, nec pedes nec manusrerum unum est nomen, sed non eadem definitio, ut leo. nam quantum ad nomen pertinet, verus et pictus et caelestis leo dicitur; quantum ad definitionem, aliter verus definitur, aliter pictus, aliter caelestisum est, quando duarum aut plurium rerum unum nomen est et definitio, ut vestis. nam et byrrhus et tunica et nomen vestis habent et definitionem possunt accipere. ergo hoc univocum in generibus esse intellegitur, quae et nomen et definitionem dant forPlurivocum est, quando multis nomi
Abbreviated transcription (Latin):
tascausae quod si causa non sic obscura
diuisionis quidem rationes eẽ. ettrac¬
tari debet. sed multum apparere non
endi differentiae Non frequenter oc¬
currunt atqueita sine his in finita pocestcẽ
putitio siusque adindiuiduam uolugr m
ꝑuenire Nam siccertum homine pio
toto dicamus & eius putes breuiter colla¬
gert uoluerimus differentiae non subpe¬
tunc partium et ceterarum partium no¬
minibus uti cogemus utdicamus capus
pedes. etrłq Quacsi complecti bitutier
uoluerimus quonium disstrentiae de sund
Non possumus singula colligere quila nu¬
tasune et aut in possibile erit aue longui
ltem ẽ auc̃ interdiuisionem & paititio¬
nem quodindiuisione performasceur¬
rimus in partitiones perpautes. forris
autem sunt quae generi subieruntur ec
enis desinitionem tenere possuntet nom̃
partes sunt quae in toto sunt et dẽsim¬
tioneni numquam nomen interdunt
nere et prototo accipere. sed alia qua¬
dam .ui. ut ẽ homo quem sunadoles¬

Expanded text:
tas causae. Quod si causa non sit obscura, tas causae. Quod si causa non sit obscura, diuisionis quidem ratio inesse et tractari debet, sed multum apparere non i differentiae non frequenter occurrunt, atque ita sine his infinita potest esse partitio, si usque ad indiuiduum uoluerimus peruenire. Nam si certum hominem pro toto dicamus et eius partes breuiter colligere uoluerimus, differentiae non suppetunt partium et certarum partium nominibus uti cogemur ut dicamus caput, pedes et reliqua. Quae si complecti breuiter uoluerimus, quoniam differentiae desunt, non possumus nisi singula colligere; quia multa sunt, et aut impossibile erit aut longum. Interest autem inter diuisionem et partitionem quod in diuisione per formas currimus, in partitione, per partes. Formae autem sunt quae generi subiciuntur et eius definitionem tenere possunt et nomen. Partes sunt quae in toto sunt et definitionem numquam, nomen interdum tnere et pro toto accipere, sed alia quadam ui ut est homo quem, si in adules
Abbreviated transcription (Latin):
ineo totus intelligitur homo aut̃ quia
imperitus et artisea est et uir et milier ẽe
potest melius omnem accipimus¬
Dartes sunt quae in toto eẽ inalloguont
domodus diuidere usque co debemus
donec ad indiuiduum ueniatur. Et
hoc sit cumperdifferentias ad paucitatẽ
genera redigimus. et eisi ca sormas su¬
bicimus utetipsi singuli aliis subsepo¬
sitis etiam genera ee possint ut animal¬
sibreuiter primo diuidere uoluerimꝰ
perdifserentias possumus quod alia sc̃
gradientia. alia serpentia alia natantia
alia uolantia. hincitem. hocẽ desingu¬
lis formis possumus gencre facere. ut
dicamus animalia grahentia genuscẽ
etei formas subi cimus. quodalia st̃
humana alio strina. et exhis possunt eẽ
aliae formae perquas sinecesse fucrit
adindiuiduum poterit peruenin sed
hocnon i nomni assertione facere oportet
sed in subtili quadam disputatione
Tunc autem in oratione hoc modo pos¬
sumus diuidere. cumidexigit obseuri¬

Expanded text:
ideo totus intellegitur; 'homo' autem, quia ideo totus intellegitur; 'homo' autem, quia imperitus et artifex et vir et mulier esse potest, melius omne accipimusartes sunt, quae in toto esse intelleguntur 352 Dividere usque eo debemus, donec ad individuum veniatur; et hoc fit, cum per differentias ad paucitatem genera redigimus et eis ita formas subicimus, ut et ipsae singulae aliis sub se positis etiam genera esi breuiter primo diuidere uoluerimus, per differentias possumus quod aria sunt gradientia, alia serpentia, alia natantia, alia uolantia. Hinc item, hoc est de singulis formis, possumus genera facere ut dicamus animalia gradientia genus esse et ei formas subiciamus, quod alia sunt humana, alia ferina. Et ex his possunt esse aliae formae, per quas, si necesse fuerit, ad indiuiduum poterit perueniri. Sed hoc non in omni assertione facere oportet, sed in subtili quadam disputatione. Tunc autem in oratione hoc modo possumus diuidere cum id exigit obscuri
Abbreviated transcription (Latin):
e hoc enimquamuis breuiter dictumsit
plustamenẽ quod adomnia anim&ia per¬
tinet minus significatur hoc modo homo ẽ
animal grammaticum quamuisenĩ nonsic
nisi bomo animal gmnimaticum. nontañ
ominis homogrammaticus¬
ticus
Definitio plena est Ehoc moto homo
eanimalrationale mortale adden¬
do enum mortale separauimus adis: addem¬
donitionale sepiriuimus aferis cuid sittotũ
Forumest quod duab plurib ue in sepuctib
positis non semꝑ nomen definitionem tam
faeramus intellegimus id ipsum cotumer
quia certum hominem constituimus et dde¬
fenitionem et nomea ipsius totius non pos¬
sern partescadere Non enimaut brachum
solum. aut caput hominem dicore potermꝰ
aut ipsius definitionem singulamenbra
recipiunt sed anim aduertendum ẽ quod
aliquando omme prototo dicere possimꝰ
sedaio quodam intellectu Namtotum
et iom unsingulis. onne in multis aꝓioseit᷑
Namcui dicimus homocicero quia unise

Expanded text:
ex hoc enim, quamvis breviter dictum sit, ex hoc enim, quamvis breviter dictum sit, plus tamen est, quod ad omnia animalia pertinet. minus significatur hoc modo: 'homo est animal grammaticum'; quamvis enim non sit nisi homo animal grammaticum, non tamen omnis homo grammaticus. definitio plena est hoc modo: 'homo est animal rationale mortale'; addendo enim 'mortale' separavimus a diis, addendo 'rationale' separavimus a feris. 350 Totum est, quod duabusve in se partibus positis non semper nomen, definitionem tamen faciamus. intellegimus id ipsum totum esse, quia certum hominem constituimus, et definitionem et nomen ipsius totius non posse in partes cadere. non enim aut bracchium solum aut caput hominem dicere poterimus, aut ipsius definitionem singula membra recipiunt. sed animadvertendum est, quod aliquando omne pro toto dicere possumus, sed alio quodam intellectu. nam totum etiam in singulis, omne in multis agnoscitur. nam cum dicimus 'homo Cicero', quia unus est,
Abbreviated transcription (Latin):
Propriume quod eteidem etita sep
Laccidit ut unam quam que rem ab
hominum communione discriminet¬
uelut in hominerisus Namridere
quis quam nisi homo potest. net homo
cum uoluerit quantum in eius natura
ẽ rdere pͥotest. et differentia a proprio
eodistat quod differentia unamquã
que rem ab cotamen distinguit unde
questio ẽ propriumuero abomnibus
non cumhominum aleone perdisfe¬
rentiam uolentes discernere dutrimꝰ
quodleo ferusẽ . homo autemmitis
Id solum uidemur discernent quod
ad susceptum negotium pertinet
Dicendo enimleo serusẽ homomitis:
neo hominem ab alus mitib animalib
nec leonema ceteris bestus se iunximꝰ
Cum uero hominem animal risibile
dixerimus. ed acc terorum animan¬
tium generalitate discribimus¬
Desinitio ẽ. cum in uoluta unio scuiꝰq
rei nociia aperte acbrtuiter expli¬
catur in hac tria uitanda sunt. nequid falsũ
nequid plus Nequid minus significetur
falsumẽ. hoc modo homo e ammal mortalo¬

Expanded text:
est, quod et eidem et ita semper est, quod et eidem et ita semper accidit, ut unamquamque rem ab omnium communione discriminet, ut in homine risus. nam nec ridere quisquam nisi homo potest, nec homo, cum voluerit, quantum in eius natura est, ridere non potest. et differentia proprio eo distat, quod diffque rem ab eo tantum distinguit, unde quaestio est, proprium uero ab omnibus. Nam cum hominem a leone per differentiam uolentes discernere dixerimus, quod leo ferus est, homo autem mitis, id solum uidemur discernere quod ad susceptum negotium pertinet. Dicendo enim «leo ferus est, homo mitis», nec hominem ab aliis mitibus animalibus nec leonem a ceteris bestiis seiunximus; cum uero hominem animal risibile dixerimus, eo a ceterorum animantium generalitate discreuimusest cum inuoluta uniuscuiusque rei notitia aperte ac breuiter explicatur. In hac tria uitanda sunt: ne quid falsum, ne quid plus, ne quid minus significetur. Falsum est hoc modo: «homo est animai immortal
Abbreviated transcription (Latin):
tite modus qualia sunt gadientidun
alia serpentia alianatantia. posium
ħabita culorum diuersitates qualia
a quatilia. alia terrena . alia aertu
aluut non nulli dicunt ignea possumꝰ
in linguac sonum  od alia sunt lo¬
quentia. alia gementa alalatr¬
tias alia ululantia. Sciamustamet
singulas perfecta seẽ diuisi omes e
ommnesin singilis inueniri. Nam misco¬
lina anim alia et ab orturecentia et go
dientia et terrestria etbipedia et lo¬
quentiaeẽ. Ergo quamuis utibieet ea
tamer debesquaeẽ apto suscepta nega¬
tio N amsi tibi sit de hominum laude
dicendum in rationabila et stobda
diuidere oportebit ut cofacil possit
intellegi inter ominia animalia rerum
natura quanti homines habuerit
quibus solis adse cognoscendam ratioci¬
nare permisit¬
ccidens ẽ. quod non nisi cidem formac
sed non semper euenit ut ethorica non
nisi homini accidit sedei potest et non
accedere ut quoduis sit aliquid homo
Nonsit tamen orator

Expanded text:
tatem motus, quia alia sunt gradientia, tatem motus, quia alia sunt gradientia, alia serpentia, alia natantia; possumus in habitaculorum diuersitates, quia alia aquatilia, alia terrena, alia aeria, alia ut nonnulli dicunt, ignea; possumus in linguae sonum, quod alia sunt loquentia, alia gementia, alia latrantia, alia ululantia. Sciamus tamen et singulas perfectas esse diuisiones et omnes in singulis inueniri. Nam masculina animalia possunt, et ab ortu recentia, et parua et gradientia, et terrestria, et bipedia, et loquentia, esse. Ergo quauis uti licet. Ea tamen debes quae est apta suscepto negotio. Nam, si tibi sit de hominum laude dicendum, in rationabilia et stolida diuidere oportebit ut eo facile possit intellegi, inter omnia animalia rerum naquibus solis ad se cognoscendam ratiocinari permisitccidens est, quod non nisi eidem formae, sed non semper evenit, ut rhetorica non nisi homini accidit, sed ei potest et non accidere, ut quamvis sit aliquis homo, non sit tamen orator.
Abbreviated transcription (Latin):
idcatamitum alit alium quem pramcei¬
te ꝑsonae puerum non est genus qubeu
iamadun diuiduum peruenit Illiud auĩ
agene dobemus quodẽ p̃sertamgotio
necessitatem superfluum¬
Hormascas dem dicims quas speties
Hormue engosunt quae soblete genet
tenent definitionem eiuset nome ut
aomisalis potese et homo eteuis et
les mum aldici et corpus amo noose cor¬
cipans aaomen de sinitio generiset̃ cog¬
uoscitur
sutsiquaeratur quod interbamunei
intersit et equum suffioit ut dicmus
quia homo bi pesẽ. equius qua hrapes anim¬
ad uertere autem dedemus quod quas
multae sunt in reb singulis differertioc
iuila quam qua erendis simliter nos pos¬
se diuidere quotiens in ea poterimis
alia satque alias differentias i nuerare
Nanisi animal uoluerimus diuider
na possumus in aetates qualias ortiua
aliaiuuentutis alia senilia. possumus
in quantitatis qualia sunt pat uualio
magna. abameda. possumus in uarie¬

Expanded text:
in Catamitum aut alium quempiam cerin Catamitum aut alium quempiam certae personae puerum, non est genus quod iam ad indiuiduum peruenit. Vti autem eo genere debemus quod est praesenti negotio necessitatem, superfluumasdem dicimus quas species. Formae ergo sunt quae, subditae generi, tenent definitionem eius et nomen, ut animalis, potest et homo et equus et leo «animal » dici et «corpus anima participans»: nomen et definitio generis esse cognosciturquaeratur quid inter hominem intersit et equum, sufficit ut dicamus quod homo bipes est, equus quadrupes. Animaduertere autem debemus, quod quia multae sunt in rebus singulis differentiae, unamquamque rem dissimiliter nos posse diuidere, quotiens in ea poterimus alias atque alias differentias inuenire. Nam si animal uoluerimus diuiderefeminina; possumus in aetates, quia alia sunt ortiua, alia iuuenilia, alia senilia; possumus in quantitates, quia alia sunt parua, alia magna, alia media; possumus in uarie
Abbreviated transcription (Latin):
& siteneat quae sit eidem ordinisratio.¬
& quod modus habeãt singula. et utrũ
hi modi certum ordinem teneant.
& sutaẽ quaesit eiusdem ordinisratio
Deinde conditionules syllogismi qt̃
primimodi acnecessariisintꝰ quictiam
istorum ordo sic. quid interse disseraNT
haeo sunt quae p̃senti arbitror comix¬
tione asserendis sufficere Quidergo
genus sic exordia repetens quo unu¬
uersa percurram primitus intimabo
Genusẽ multaium formarum ꝑunum
Nomen complȩxio. ut animal formaeiꝰ
ut homo seu equus & crã sed numquam
aliquae formae ita genori subitiuntur
ut etiam ipse aliis subsepositis gemuseẽ
possiat. ut omnium genus quod anima¬
lis formaẽ. barbaris et romanis genus
usque eo genuseẽ potest donec eius for¬
mas diuidens ad indiuiduum aliquid
uenias. ut si homines diuides in masculos
et feminas. Itemmisculos in pueros acdb les¬
centes et senes. Item pueros ininfanteset
loquentes Item puerum siuelis duudees

Expanded text:
et, si tenent, quae sit eiusdem ordinis ratio,et, si tenent, quae sit eiusdem ordinis ratio, quot modos habeant singulae et utrum hi modi certum ordinem teneant et, si ita est, quae sit eiusdem ordinis ratio, deinde condicionalis syllogismi quot primi modi ac necessarii sint, qui etiam istorum ordo sit, quid inter se differant. Haec sunt quae ptioni asserendisque sufficere. Quid ergo genus sit, exordia repetens, quo uniuersa discurram, primitus intimabo. Genus est multarum formarum per unum nomen complexio ut animal. Formae eius ut homo, leo, equus et cetera. Sed nonnumquam aliquae formae ita generi subiciuntur ut etiam ipsae aliis sub se positis genus esse possint ut hominum genus, quod animali forma est, barbaris et Romanis genus, usque eo genus esse potest donec eius formas diuidens ad indiuiduum aliquid uenias; ut si homines diuidas in masculos et feminas, item masculos in pueros, adulescentes et senes, item pueros in infantes et loquentes, item puerum si uelis diuidere
Abbreviated transcription (Latin):
uero quam deeloquerdodiai quae¬
ritur quid sit nomen quid uerbum
quid ex his uinctum. quae exhis sub¬
iectiua parssenteNiae sit. quaede¬
claratiua. quid subiectiuae modussit
quid declaratiuae quatenus nomen
accipiatur . quatenus uerbum qua¬
tenus sit perfecta sententia possit
eẽ proloquium. excipit hanc pars
t̃cia deproloquendo in ea quaerit᷑
quantum ad propositum hodiernae
suficiat breuitatis quae sint diffe¬
rentiae prolo quiorum in quantita¬
te quae in qualitate. quid situai¬
uersale. quid partiorlart quid indi¬
finitum. quaesintalentia. quae
negantia quamuim habeant sin¬
gula quemad modum interseadfecta si&
hinc progreditur ad quaitam partem
quam eẽdicimus deproloquiorum sum
mamea queritur quid sic sumptum
quid illatio quid sy llogismis quid sim¬
perasma quid sit praedicatiuus syllo¬
gismus quid conditionalis & quidint̃ sit
quid formae sint p̃dicatiui generis. et
quae sint utrum certum ordinem teneam

Expanded text:
uero, quam de eloquendo dixi, quaeuero, quam de eloquendo dixi, quaeritur quid sit nomen, quid uerbum, quid ex his iunctum, quae ex his subiectiua pars sententiae sit, quae declaratiua, qui subiectiuae modus sit, qui declaratiuae, quatenus nomen accipiatur, quatenus uerbum, quatenus perfecta sententia possit esse proloquium. Excipit hanc pars tertia de proloquendo. In ea quaeritur, quantum ad propositum hodiernae sufficiat breuitatis, quae sint differentiae proloquiorum in quantitate, quae in qualitate, quid sit uniuersale, quid particulare, quid indefinitum, quae sint aientia, quae negantia, quam uim habeant singula, quemadmodum inter se affecta sint. Hinc progreditur ad quartam partem quam esse diximus de proloquiorum summa. In ea quaeritur quid sit sumptum, quid illatio, quid syllogismus, quid symperasma, quid sit praedicatiuus syllogismus, quid condicionalis et quid intersit, quot formae sint praedicatiui generis et quae sint utrum certum ordinem teneant
Abbreviated transcription (Latin):
uippe inditione meiureq coa¬
sistunt sex norme qui constan
ceterae disciplinae. Namprima est
deloquendo secunda deelo quendo
tertia de proloquendo quarta de
proloquiorum summa altera deiu¬
dicando quae pertinet adiudica¬
tionem poetarum et carminum
seactaquȩ dicenda rethoribus cõ¬
modataẽ in prima autem paite
quaeritur quid sitgenus. quid for¬
ma quid differentia quid accidens
quiduero proprium quiddesinitio
quid totum quid pars. qui indiui¬
dendo modus qui in partiendo
quidequi uocum quid uniuocũ
quiducita dica pluriuocum
debetis quipre in solentiam proferre
sermonis quigraram deserta relatia¬
liter compulistis. qua eergo reb uer¬
ba suasi& quae aliena et quot modis
aliena sint quidsinc quid sic substan¬
a quid qualitas quid quaantas.
quid relatiuum. quid loci quidtẽ¬
poris. quid situs. quid habitus quid
facere quid pati. qua e sibi opposita
et quoc modis sibi oppomantur haec
in prima nr̃i parte censentur. Inscđa

Expanded text:
uippe in dicione mea iureque consistunt sex normae quis constant ceterae disciplinae. Nam prima est de loquendo, secunda de eloquendo, tertia de proloquendo, quarta de proloquiorum summa, quinta de iudicando quae pertinet ad iudicationem poetarum et carminum, sexta quae dicenda rhetoribus commodat. In prima autem parte quaeritur quid sit genus, quid forma, quid differentia, quid accidens, quid uero proprium, quid definitio, quid totum, quid pars, qui in diuidendo modus, qui in partiendo, quid sit aequiuocum, quid uniuocum, quid, ut ita dicam, pluriuocum, — debetis quippe insolentiam perferre sermonis, qui Graiam dissertare Latialiter compulistis. Quae ergo rebus uerba sua sint quae aliena et quot modis aliena sint, quid sit substantia, quid qualitas, quid quantitas, quid relatiuum, quid loci, quid tempore, quid situs, quid habitus, quid facere, quid pati, quae sibi opposita et quot modis sibi opponantur, haec in prima nostri parte censentur. In secunda
Abbreviated transcription (Latin):
scilic& quia relictum ẽ aliquid in
declaratiua propositionis quod ñ
euenerit in declaratiua assũptionis
unde possic ficri condusio hocẽ me¬
ditandaẽ. Nam si uellem sicassume¬
re Rethorica aute marsẽ totum ser¬
uabatur ad conclusionem. retho
munia quae possent uel subiecti¬
ue uel declaratiue adiungi. itcsiha¬
buerit assumptiotalib insistente
dialectica ad quaedam Nonminꝰ
in extricabilia quam caligosa pro¬
perante pallas nutum maiugenȩ
festinantis interuenit¬

Expanded text:
Scilicet quia relictum est aliquid in Scilicet quia relictum est aliquid in declaratiua propositionis quod non euenerit in declaratiua assumptionis unde possit fieri conclusio, hoc est «meditanda est». Nam si uellem sic assumere, «rhetorica autem ars est», totum seruabatur ad conclusionem, «rhetomunia quae possint uel subiectiuae uel declaratiuae adiungi prout se habuerit assumptio.» Talibus insistente Dialectica et ad quaedam non minus inextricabilia quam caligosa properante, Pallas nutu Maiugenae festinantis interuenit