comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
atq inter duos uallos quo preferctum opus nõ erat: ꝑmare naui¬
bus expositis in aduersos nr̃os impetum fecerunt. atq ex utraq
munitione eiectos terga uertere coegerunt. Hoc tumultu nunti¬
ato marcellinus cohortes subsidio nr̃is laborantibꝰ summitit. q̃
ex castris fugientes conspicate. neq illos suo aduentu confirmare
potuerunt. neque ipse hostium tulerunt impetum. Itaq qđ cũq
addebatur subsidio: id corruptum timore fugientium terrorem
et ꝑiculum augebat. hominum enim multitudine receptus im¬
pediebatur. in eo prelio cum graui uulnere ẽẽt affectus aquilifer
et a uiribus deficeret. conspicatus eqͥtes nr̃os. hanc ego inquit et
uiuus multos ꝑannos magna diligentia defendi. et nunc moriẽs
eadem fide cȩsari restituo. Holite obsecro committere ꝙ ante
n exercitum Cȩsaris non accidit: ut rei mili taris dedecus admit¬

Expanded text:
atque inter duos vallos, qua perfectum opus non erat, per mare naviatque inter duos vallos, qua perfectum opus non erat, per mare navibus expositi in aversos nostros impetum fecerunt atque ex utraque munitione deiectos terga vertere coegerunt. Hoc tumultu nuntiato Marcellinus cohortes subsidio nostris laborantibus submittit ex castris. quae fugientes conspicatae neque illos suo adventu confirmare potuerunt neque ipsae hostium impetum tulerunt. itaque quodcumque addebatur subsidio, id corruptum timore fugientium terrorem et periculum augebat; hominum enim multitudine receptus impediebatur. in eo proelio cum gravi vulnere esset adfectus aquilifer et a viribus deficeretur, conspicatus equites nostros hanc ego, inquit et vivus multos per annos magna diligentia defendi et nunc moriens eadem fide Caesari restituo. nolite, obsecro, committere, quod ante in exercitu Caesaris non accidit, ut rei militaris dedecus admit
Abbreviated transcription (Latin):
taq contra mare transuersum uallum: qui has duas muni¬
tiones contingeret non dum ꝑfecerat. quae res nota erat pom¬
peio delata per allobroges perfugas: magnumq nostris attu¬
lerat in commodum. Nam ut ad mare nr̃ae cohortes nouȩ
legionis excubauerant: accessere subito pͥma luce pompeia¬
ni exercitus. nouosq eorum aduentus extitit simul nauibꝰ
circũuenti milites in exteriorem uallum tela iaciebant.
fossaeq aggere complebant᷑. et legionarii interioris muni¬¬
tionis defensores scalis admotis: tormentis cuiꝰq gnis te¬
lisq terrebant. Magnaq multitudo sagitariorũ ab utͦq
parte circunfundebatur. Multi autem ab ictu lapidum qđ unũ
nostris erat telum uimineo tegumento galeis imposito se defende¬
bant. Itaq cum omnibꝰ rebus nostri p̃merentur. atq aegre resister̃
animaduersum est uitium munitionis qđ supra demonstratũ est.

Expanded text:
itaque contra mare transversum vallum, qui has duas muniitaque contra mare transversum vallum, qui has duas munitiones contingeret, nondum perfecerat. quae res nota erat Pompeio, delata per Allobroges perfugas, magnumque nostris attulerat incommodum. nam ut ad mare nostrae cohortes nonae legionis excubuerant, accessere subito prima luce Pompeiani exercitus adventus exstitit; simul navibus circumvecti milites in exteriorem vallum tela iaciebant, fossaeque aggere complebantur, et legionarii interioris munitionis defensores scalis admotis tormentis cuiusque generis telisque terrebant, magnaque multitudo sagittariorum ab utraque parte circumfundebatur. multum autem ab ictu lapidum, quod unum nostris erat telum, viminea tegimenta galeis inposita defendebant. itaque cum omnibus rebus nostri premerentur atque aegre resisterent, animadversum est vitium munitionis, quod supra demonstratum est,
Abbreviated transcription (Latin):
Fodem naues quas demonstrauimus aggere et leuis armature
militibus completas: quasq ad dyrachium naues longas hẽbat¬
immittit: et qͥd a quoq fieri uellet praecipit. Ad eas munitio¬
nes caesar. Lentulum Marcellum questorem cum legione
ix positum habebat. Huic quod ualitudine minus commoda
utebatur: fuluium postu mium ad iutorem summiserat. Erat
eo loco fossa pedum xu. et uallum contra hostem in altitudinẽ
pedum .x. tantundemq eius ualli agger in altitudinem pate¬
it. ab eo intermisso spatio pedum. de. Alter conuersus in con¬
traĩam partem erat uallus humiliore paulo munitione.Hoc
enim suꝑioribus diebus timens cȩsar ne nauibus nostri circũ¬
uenirentur: duplicem eo loco fecerat uallum: ut si ancipiti plio
dimicaretur posset resisti. Sed operum magnitudo et cõtinẽs
omnium dierum labor quo mille passuum in circũitu .XUIi.
munitiones erat complexus: ac perficiendi spatium nõ dabat.

Expanded text:
eodem naves quas demonstravimus aggere et levis armaturae eodem naves quas demonstravimus aggere et levis armaturae militibus completas, quasque ad Dyrrachium naves longas habebat, mittit et quid a quoque fieri velit praecipit. ad eas munitiones Caesar Lentulum Marcellinum quaestorem cum legione viiii positum habebat. huic, quod valetudine minus commoda utebatur, Fulvium Postumum adiutorem submiserat. Erat eo loco fossa pedum xv et vallum contra hostem in altitudinem pedum x, tantundemque eius valli agger in latitudinem patebat. ab eo intermisso spatio pedum dc alter conversus in contrariam partem erat vallus humiliore paulo munitione. hoc enim superioribus diebus timens Caesar, ne navibus nostri circumvenirentur, duplicem eo loco fecerat vallum, ut si ancipiti proelio dimicaretur, posset resisti. sed operum magnitudo et continens omnium dierum labor, quod milia passuum in circuitu xvii munitione erat conplexus, perficiendi spatium non dabat.
Abbreviated transcription (Latin):
ti milites: earumq regionum omnium quae a cesare tenebãt᷑.
ed hi cognitis omnibus rebus: seu quod inmunitionibꝰ ꝑfectũ
non erat. seu quid aperitioribꝰ rei militaris desiderari uide¬
batur: temporibꝰq rerum: et spatiis locoꝵ et custodiaꝵ uaĩa di-¬
ligentia animaduersa prout cuiusq eorum qui negociis p̃erãt:
aut natura: aut studium ferebat. Haec ad pompeium omnia
detulerunt. Quibus ille cognitis eruptionisq iam ante cap¬
to consilio ut demonstratum est tegmenta galeis milites ez
uiminibus facere. atq aggerem iubet comportare. Nis pa¬
ratis rebꝰ magnum numerum leuis armaturae et sagutaĩoꝵ
aggeremq noctu in scaphas: et naues actuarias imponit. et
de media nocte cohortes. Lx. ex maximis castris praesidi¬
isq deductas ad eam partem munitionum deducit. q̃ ꝑtine¬
bat ad mare: longissimeq a maximis castris caesaris aberant.

Expanded text:
ti milites earumque regionum omnium quae a Caesare tenebantur. ti milites earumque regionum omnium quae a Caesare tenebantur. sed hi cognitis omnibus rebus, seuquid in munitionibus perfectum non erat, seuquid a peritioribus rei militaris desiderari videbatur, temporibusque rerum et spatiis locorum et custodiarum varia diligentia animadversa, prout cuiusque eorum, qui negotiis praeerant, aut natura aut studium ferebat, haec ad Pompeium omnia detulerunt. Quibus ille cognitis eruptionisque iam ante capto consilio, ut demonstratum est, tegimenta galeis milites ex viminibus facere atque aggerem iubet conportare. his paratis rebus magnum numerum levis armaturae et sagittariorum aggeremque omnem noctu in scaphas et naves actuarias inponit et de media nocte cohortes lx ex maximis castris praesidiisque deductas ad eam partem munitionum ducit, quae pertinebat ad mare longissimeque a maximis castris Caesaris aberat.
Abbreviated transcription (Latin):
conati sunt prefectum equitum .c. uolusenum interficere: ut
postea bello perfecto cognitum est. ut cum munere aliqͦ ꝑfuge
ad pompeium transisse uiderentur. Post id difficiliꝰ uisum est
neq facultas ꝑficiendi dabatur. ꝗͣmaximam potuerũt pecuni¬
am mutuati. proinde ac suis satisfacere: et fraudata restituẽ
uellent. multis emptis equis ad pompeium transierunt: cũ iis
quos sui consilii participes habebant. Quos pompeiꝰ quod erant
honesto loconati: et instructi liberaliter: magnoq comitatu et
multis iumentis uenerant: uiriq fortes habebantur: et in hono¬
re apud cȩsarem fuerunt. quodq nouum et p̃ter consuetudi¬
iem acciderat: omnia sua praesidia circũduxit. atq ostentaiui
Iam ante id tempus nemo: aut miles aut eques a cęsare ad pom¬
peium transierat: cum pene quotidie a pompeio ad cȩsarem ꝑ¬
fugerent. Uulgo ueto uniuersi in epyro: atq etholia cõscrip¬

Expanded text:
conati sunt praefectum equitum C. Volusenum interficere, ut conati sunt praefectum equitum C. Volusenum interficere, ut postea bello confecto cognitum est, ut cum munere aliquo perfugisse ad Pompeium viderentur; postquam id difficilius visum est neque facultas perficiendi dabatur, quam maximas potuerunt pecunias mutuati, proinde ac suis satisfacere et fraudata restituere vellent, multis coemptis equis ad Pompeium transierunt cum iis quos sui consilii participes habebant. Quos Pompeius, quod erant honesto loco nati et instructi liberaliter magnoque comitatu et multis iumentis venerant virique fortes habebantur et in honore apud Caesarem fuerant, quodque novum et praeter consuetudinem acciderat, omnia sua praesidia circumduxit atque ostentavit. nam ante id tempus nemo aut miles aut eques a Caesare ad Pompeium transierat, cum paene cotidie a Pompeio ad Caesarem perfugerent, vulgo vero universi in Epiro atque Aetolia conscrip
Abbreviated transcription (Latin):
illi rebus permoti: uniuersi ad caesarem adierunt. palamq de eo¬
rum iniuriis sunt questi: et ad cȩtera addiderunt: falsum ab his
equitum numerum deferri: quorum stipendium auerterẽt. ca&¬
sar neq tempus illud aĩ aduersionis eẽ existimans: et multa uir¬
tuti eorum concedens rem totam distulit: illos secreto castigauit.
quod questui equites hr̃ent: monuitq equites ut omnia ex sua ami
cicia expectarent. et ex preteritis suis officiis reliqua sperarent.
Magnam tamen haec illis offensionem et contemptionem id omnes at¬
tulit: idq ita eẽ: tum ex aliorum obiectationibꝰ: tum etiam ex do¬
adducti: et fortasse non se liberari: sed in aliud tempus reseruari
arbitrari discedere a nobis: et nouam tentare fortunam:nouasq:
amicicias experiri constituerunt. et cum paucis collocuti: clien¬
tibus suis. quibus tantum facinus cõmittere audebant. pͥmum

Expanded text:
illi rebus permoti universi Caesarem adierunt palamque de eoilli rebus permoti universi Caesarem adierunt palamque de eorum iniuriis sunt questi et ad cetera addiderunt falsum ab iis equitum numerum deferri, quorum stipendium averterent. Caesar neque tempus illud animadversionis esse existimans et multa virtuti eorum concedens rem totam dispulit; illos secreto castigavit, quod quaestui equites haberent, monuitque ut ex sua amicitia omnia expectarent et ex praeteritis suis officiis reliqua sperarent. magnam tamen haec res illis offensionem et contemptionem ad omnes adtulit, idque ita esse cum ex aliorum obiectationibus tum etiam ex doadducti et fortasse non se liberari, sed in aliud tempus reservari arbitrati discedere ab nobis et novam temptare fortunam novasque amicitias experiri constituerunt. et cum paucis collocuti clientibus suis, quibus tantum facinus committere audebant, primum
Abbreviated transcription (Latin):
defecta: sed etiam fructus de arboribꝰ deficiebat: corruptis eqͥs¬
in acie conandum sibi aliqͥd pompeius de eruptione existima¬
uit. Erant apud caesaris equitatum numero allobroges duo fratres
roucillus et egeus abucilli filii qui principatum in ciuitatem młtis
annis optinuerant singulari uirtute homines: quoꝵ oꝑa caesar omnibꝰ gal¬
licis bellis optima fortissimaq erat usus. His domi obhas causas amplis¬
simos magistratus mandauerat: atq eos extra ordinem in senatũ
legendos curauerat. agrosq in gallia ex hostibus captos: premiaq
rei pecuniaĩe magna tribuerat. Locupletesq ex egentibꝰ fecerat
Hi ꝑꝑ uirtutem non solum apud cȩsarem in honore erant: sed etiam
apud exercitum cari habebantur. Sed freti amicicia cȩsaris et stul¬
ta ac barbara arrogantia elati despiciebant suos: stipendiumq eqͥ¬
tum fraudabant: et predam omnem domum auertebant. Qͥbus

Expanded text:
desectae, sed etiam frons ex arboribus deficiebat, corruptis equdesectae, sed etiam frons ex arboribus deficiebat, corruptis equis macie conandum sibi aliquid Pompeius de eruptione existimavit. Erant apud Caesarem in equitum numero Allobroges ii fratres, Roucillus et Aecus, Adbucilli filii, qui principatum in civitate multis annis obtinuerat, singulari virtute homines, quorum opera Caesar omnibus Gallicis bellis optima fortissimaque erat usus. his domi ob has causas amplissimos magistratus mandaverat atque eos extra ordinem in senatum legendos curaverat, agrosque in Gallia ex hostibus captos praemiaque rei pecuniariae magna tribuerat locupletesque ex egentibus fecerat. hi propter virtutem non solum apud Caesarem in honore erant, sed etiam apud exercitum cari habebantur; sed freti amicitia Caesaris et stulta ac barbara adrogantia elati despiciebant suos stipendiumque equitum fraudabant et praedam omnem domum avertebant. quibus
Abbreviated transcription (Latin):
colloqͥum non admittitur. castigato scipione: a fauonio ut po̾ea
confecto bello reperiebamus. infectaq re sese ad cȩsarem recepit.
C esar quo facilius equitatum pompeianum ad dyrachium conti¬
neret: et pabulatione prohiberet aditus duos quos eẽ angustos
demonstrauimus magnis operibus praemuniuit. Castellaq his
locis posuit. Pompeius ubi nihil proficere equitatum cognouit
ucis intermissis diebus rursus eum nauibus intra munitioẽs¬
lse recepit. Erat summa in opia pabuli: adeo ut foliis ex arbo¬
ribus strictis et teneris arundinum radicibꝰ contusis eqͦs alerent.
Frumenta enim qu& fuerant intra munitiones sata consumpse¬
rant. et cogebantur corcyra achanania longo interiecto naui¬
gationis spatio pabulum supportare. quoq erat eius rei minor
copia ordeo ad augere: atq his orationibꝰ equitatum tolerare
Sed postꝗͣ non modo ordeum: pabulumq omnibꝰ Locis herbaq

Expanded text:
colloquium non admittitur castigato Scipione a Favonio, ut postea colloquium non admittitur castigato Scipione a Favonio, ut postea confecto bello reperiebamus, infectaque re sese ad Caesarem recepit. Caesar quo facilius equitatum Pompeianum ad Dyrrachium contineret et pabulatione prohiberet, aditus duos, quos esse angustos demonstravimus, magnis operibus praemunivit castellaque his locis posuit. Pompeius ubi nihil profici equitatu cognovit, paucis intermissis diebus rursus eum navibus ad se intra munitiones recepit. erat summa inopia pabuli, adeo ut foliis ex arboribus strictis et teneris harundinum radicibus contusis equos alerent; frumenta enim, quae fuerant intra munitiones sata, consumpserant. et cogebantur Corcyra atque Acarnania longo interiecto navigationis spatio pabulum subportare, quodque erat eius rei minor copia, hordeo adaugere atque his rationibus equitatum tolerare. sed postquam non modo hordeum pabulumque omnibus locis herbaeque
Abbreviated transcription (Latin):
Scipionemq in macedoniam uenisse constaret: nõ oblitus pͥ¬
stini instituti. Caesar mittit ad eum clodium suum atq illiꝰ
familiarem: quem ab illo traditum initio et cõmendatũ in
suorum necessaĩoꝵ numero hr̃et instituerat. Nuic dat lrãs
mandataq ad eum. quarum haec erat summa. sese omnia de pace ex¬
pertum: nihil adhuc arbitrari uitio factum eorum quod auctores
esse eius uoluisset rei. quod sua mandata ꝑferre: non opportuno tpͣe
ad pompeium uereret᷑. Scipionem ea ẽẽ auctoi̾tate: ut non mei li¬
bere quae probasset exponere. sed etiam magna exparte compel¬
lare atq errantem regere posset. praeesse autem suo noĩe exerci¬
tui: ut praeter auctoritatem uires qͦ ad cohercendum haberet.
Q uod si fecisset quietem italiae pacem prouinciarum salutem imꝑio
uni omnes acceptam relaturos. Haec ad eum mandata clodiꝰ
refert: ac pͥmis diebus ut uidebatur Libenter auditus reliqͥs ad

Expanded text:
Scipionemque in Macedoniam venisse constaret, non oblitus priScipionemque in Macedoniam venisse constaret, non oblitus pristini instituti Caesar mittit ad eum Clodium, suum atque illius familiarem, quem ab illo traditum initio et commendatum in suorum necessariorum numero habere instituerat. huic dat litteras mandataque ad eum, quorum haec erat summa: sese omnia de pace expertum; nihil adhuc arbitrari vitio factum eorum quos esse auctores eius rei voluisset, quod sua mandata perferre non opportuno tempore ad Pompeium vererentur. Scipionem ea esse auctoritate, ut non solum libere, quae probasset, exponere, sed etiam ex magna parte compellare atque errantem regere posset; praeesse autem suo nomine exercitui, ut praeter auctoritatem vires quoque ad coercendum haberet. quod si fecisset, quietem Italiae, pacem provinciarum, salutem imperii uni omnes acceptam relaturos. haec ad eum mandata Clodius refert ac primis diebus, ut videbatur, libenter auditus, reliquis ad
Abbreviated transcription (Latin):
mus receptis tentandam sibi achaiam: ac paulo longiꝰ progre¬
et cassium cum cohortibꝰ adiungit. Erum cognito aduentu ru¬
tiliꝰ lupus qui achaiam missus a pompeio optinebat: stumum
praemunire instituit: ut achaia fusium prohiberet. Calenus del¬
phos. thebas.et orcomeneum uoluntate ip̃aꝵ ciuitatum recepit.
saris reconciliare studebat. Et in us rebus fere erat fusius occupa¬
tus omnium deinceps cȩsar exercituum aciem equum in locũ
produxit. si pompeius prelio decertare uellet et pene castris
pompeii legiones ponere: tantumq a uallo eius prima acies
aberat. ut in eam telo tormentoue adigi posset. Pompeius aũt
ut famam opinionemq hominum teneret: sic pro castris exerci¬
tum consti tuebat: ut tertia acies uallum contingeret: ut oĩs
quidem instructus exercitus telis ex uallo abiectis ꝓtegi pos¬
sent. Haec cum in achaia atq apud dyrachium gererentur.

Expanded text:
mus, receptis temptandam sibi Achaiam ac paulo longius progremus, receptis temptandam sibi Achaiam ac paulo longius progreet Cassium cum cohortibus adiungit. quorum cognito adventu Rutilius Lupus, qui Achaiam missus a Pompeio obtinebat, Isthmum praemunire instituit, ut Achaia Fufium prohiberet. Calenus Delphos, Thebas et Orchomenum voluntate ipsarum civitatium recepit, saris conciliare studebat. in his rebus fere erat Fufius occupat. Omnibus deinceps diebus Caesar exercitum in aciem aequum in locum produxit, si Pompeius proelio decertare vellet, ut paene castris Pompei legiones subiceret; tantumque a vallo eius prima acies aberat, uti ne telum tormento adigi posset. Pompeius autem, ut famam opinionemque hominum teneret, sic pro castris exercitum constituebat, ut tertia acies vallum contingeret, omnis quidem instructus exercitus telis ex vallo abiectis protegi posset.
Abbreviated transcription (Latin):
xxx. in castellum cõiecta Caesari numerauerunt. Scutoq ad
eum relato sceuae centurionis inuenta sunt in eo foramina cxx.
quem caesar ut erat de se meritus et de re.pu. donatũ milibus
cc. atq ab octauis ordinibus ad primipilum se traducere ꝓnũ¬
tiauit. Eius enim oꝑe castellum magna ex parte conseruatum
esse constabat. Cohortemq postea duplici stipendio frumento
ue speciariis militibꝰ donis amplissime donauit. Pompeiꝰ nocto
ad ditis magnis munitionibus reliquis diebꝰ turres extruxit.
et in altitudinem pedum.xu. effectis oꝑibus uineis eam partem
castroꝵ obtexit: et .u. intermissis diebꝰ alteram noctem subnu¬
bilam nactus ostructis omnibꝰ castroꝵ portis: et ad impediẽdũ
obiectis tertia inita uigilia silentio exercitum eduxit: et se ĩ
antiquas munitiones recepit. Etholia acarnania amphilocis¬
ꝑ cassium longinum: et caluisium sabinum ut demonstraui¬

Expanded text:
xxx in castellum coniecta Caesari renumeraverunt, scutoque ad xxx in castellum coniecta Caesari renumeraverunt, scutoque ad eum relato Scaevae centurionis inventa sunt in eo foramina cxx. quem Caesar, ut erat de se meritus et de re publica, donatum milibus cc atque ab octavis ordinibus ad primum pilum se traducere pronuntiavit — eius enim ope castellum magna ex parte conservatum esse constabat — cohortemque postea duplici stipendio, frumento, veste, cibariis militaribusque donis amplissime donavit. Pompeius noctu magnis additis munitionibus reliquis diebus turres extruxit et in altitudinem pedum xv effectis operibus vineis eam partem castrorum obtexit, et quinque intermissis diebus alteram noctem subnubilam nactus obstructis omnibus castrorum portis et ad impediendum obiectis tertia inita vigilia silentio exercitum eduxit et se in antiquas munitiones recepit. per Cassium Longinum et Calvisium Sabinum, ut demonstravi
Abbreviated transcription (Latin):
plura castella pompeius pariter distinend& manus causa tenta¬
uerat. ne ex proximis presidiis succurri posset. Uno loco uolea¬
tius tulliꝰ impetum legionis sustinuit cohortibꝰ tribꝰ. atq eam lo¬
co depulit. altero germani munitiones nr̃as egressi compluribꝰ
interfectis sese ad suos incolumes receperunt. Ita uno die sex p̃¬
liis factis: tribus ad dyrachium. tribus admunitiones. Cum
horum omnium ratio haberetur ad duorum milia numero ex
pompeianis cecidisse reperiebamus et manipulares: centurioñsq
complures. in eo loco fuit numero ualerius flaccus. L. filiꝰ eius
qui pretor asiam obtinuerat: signaq sunt militaĩa sex relata.
Nostri non ampliꝰ ꝗͣ xx. omnibꝰ sunt praeliis desiderati. Sed ĩ castel¬
lo nemo fuit omnino militum qͥn uulneraretur. quatuorq ex
una cohorte centuriones oculos amiserunt. Et cum labois sui
et ꝑiculi testimonium afferre uellent. milia sagittaꝵ circiter

Expanded text:
plura castella Pompeius pariter distinendae manus causa temptaplura castella Pompeius pariter distinendae manus causa temptaverat, ne ex proximis praesidiis succurri posset. uno loco Volcacius Tullus impetum legionis sustinuit cohortibus tribus atque eam loco depulit; altero Germani munitiones nostras egressi compluribus interfectis sese ad suos incolumes receperunt. Ita uno die sex proeliis factis, tribus ad Dyrrachium, tribus ad munitiones, cum horum omnium ratio haberetur, ad duo milia numero ex Pompeianis cecidisse reperiebamus, evocatos centurionesque complures; in eo fuit numero Valerius Flaccus L. filius eius, qui praetor Asiam obtinuerat; signaque sunt militaria sex relata. nostri non amplius xx omnibus sunt proeliis desiderati. sed in castello nemo fuit omnino militum quin vulneraretur, quattuorque ex una cohorte centuriones oculos amiserunt. et cum laboris sui periculique testimonium adferre vellent, milia sagittarum circiter
Abbreviated transcription (Latin):
alter agere ad praescriptum: alter libere ad summam rerum consu¬
lere debet. Sylla a caesare castris relictus liberatis sius hoc fuit: cõ¬
tentus fuit: neq praelio decertare uoluit: quae tamen res fortasse
aliquem reciperet casum: ne imꝑatorias sibi partes sumpsisse uidere¬
tur. Pompeianis magna res ad receptum difficultatem afferebat.
nam ex iniquo progressi loco: in summo constiterant: si per decliue
sese recipere nr̃os suꝑiore insequentes loco uerebantur. Neq mul¬
tum ad solis occasum temporis supererat. ipse enim conficiendi
negocii prope in noctem rem duxerant. ita necessaĩo atq tẽpore
capto consilio: pompeius tumulum quendam occupauit: qui tantum
aberat a nostro castello: ut telum tormento missum adigi nõ posset.
hoc consedit loco atq eum communiuit: omnesq ibi copias conti¬
nuit. Fodem tempore propterea duobus locis pugnatum ẽ. Nã

Expanded text:
ris; alter omnia agere ad praescriptum, alter libere ad summam rerum consuris; alter omnia agere ad praescriptum, alter libere ad summam rerum consulere debet. Sulla a Caesare castris relictus liberatis suis hoc fuit contentus neque proelio decertare voluit, quae res tamen fortasse aliquem reciperet casum, ne imperatorias sibi partes sumpsisse videretur. Pompeianis magnam res ad receptum difficultatem adferebat. nam ex iniquo progressi loco in summo constiterant; si per declive sese reciperent, nostros ex superiore insequentes loco verebantur; neque multum ad solis occasum temporis supererat; spe enim conficiendi negotii prope in noctem rem deduxerant. ita necessario atque ex tempore capto consilio Pompeius tumulum quendam occupavit, qui tantum aberat a nostro castello, ut telum tormento missum adigi non posset. hoc consedit loco atque eum communivit omnesque ibi copias continuit. Eodem tempore duobus praeterea locis pugnatum est; nam
Abbreviated transcription (Latin):
frumentoꝵ proponi uidebant. in nouo genere belli nouae abutrisq
bellandi rationes reperiebantur. Illi cum aĩaduertissent ex ignibus
nocte cohortes nostras ad munitiones excubare. silentio aggressi uni¬
uersam in multitudinem sagittas coniiciebant. et se confestim ad suos
recipiebant. Quibus rebus nostri usu docti: haec reperiebant remedia.
ut alio loco ignes facerent. Interim certior factus. P. Sylla: quem di¬
scedens castris praefecerat caesar auxilio cohorti uenit cum legionibꝰ
duabus. cuius aduentu facile sunt repulsi pompeiani. neq uoͣ con¬
spectum aut impetum nr̃oꝵ tulerunt: pͥmisq deiectis. reliqui seuer¬
terunt et loco cesserunt. Sed insequentes nr̃os ne longius proseq̃¬
rentur sylla reuocauit. At pleriq existimant si acrius insequi
uoluisset bellum eo die potuisse finiri. Cuius consilium reprehen¬
dendum non uidetur. Aliae enim sunt partes legati atq imꝑatois

Expanded text:
frumentorum proponi videbant. In novo genere belli novae ab utrisque frumentorum proponi videbant. In novo genere belli novae ab utrisque bellandi rationes reperiebantur. illi cum animum advertissent ex ignibus nocte cohortes nostras ad munitiones excubare, silentio adgressi universas inter multitudinem sagittas coiciebant et se confestim ad suos recipiebant. quibus rebus nostri usu docti haec reperiebant remedia, ut alio loco ignes facerent. Interim certior factus P. Sulla, quem discedens castris praefecerat Caesar, auxilio cohorti venit cum legionibus duabus; cuius adventu facile sunt repulsi Pompeiani. neque vero conspectum aut impetum nostrorum tulerunt, primisque deiectis reliqui se verterunt et loco cesserunt. sed insequentis nostros, ne longius prosequerentur, Sulla revocavit. at plerique existimant, si acrius insequi voluisset, bellum eo die potuisse finiri. cuius consilium reprehendendum non videtur. aliae enim sunt legati partes atque imperato
Abbreviated transcription (Latin):
ta interiisse: uti autem ip̃os ualitudine non bona: angustiis lo¬
ci et odore tetro ex multitudine cadauez: et quotidianis labo¬
ribus insuetos operum. tum aquae summa in opia affectos: omĩa
enim flumina: atque omnes riuos qui ad mare pertinebant:
cesar aut auerterat. aut magnis operibus obstruxerat. Atque
ut erant loca montuosa: et ad specus angustia& uallium has
sublitis interram demissis prae se sperat. terramq aggesserat. ut
aquam continerent. ut illi necessario loca sequi demissa ac pa¬
lustria: et puteos fodere cogebantur. Atque hunc laborem:
quotidiana ad opera ad debant. Qui tamen fontes a quibusdã
praesidiis aberant longius: et celeriter aestibꝰ exarescebant. At cae¬
saris exercitus: optima ualitudine summaq aquae copia utebat᷑
um commeatus omni genere praeter frumentum abundabat
quibus quotidie melius succedere tempus. maioremq spem maturitate

Expanded text:
ta interisse; uti autem ipsos valetudine non bona cum angustiis lota interisse; uti autem ipsos valetudine non bona cum angustiis loci et odore taetro ex multitudine cadaverum et cotidianis laboribus, insuetos operum, tum aquae summa inopia adfectos. omnia enim flumina atque omnes rivos, qui ad mare pertinebant, Caesar aut averterat aut magnis operibus obstruxerat, atque ut erant loca montuosa et ad specus angustiae vallium, has sublicis in terram demissis praesepserat terramque adgesserat, ut aquam continerent. ita illi necessario loca sequi demissa ac palustria et puteos fodere cogebantur atque hunc laborem ad cotidiana opera addebant; qui tamen fontes a quibusdam praesidiis aberant longius et celeriter aestibus exarescebant. at Caesaris exercitus optima valetudine summaque aquae copia utebatur, tum commeatus omni genere praeter frumentum abundabat; quibus cotidie melius subterere tempus maioremque spem maturitate
Abbreviated transcription (Latin):
ri patientia haec milites ferebant. Recordabantur enim eadem se
uaricum maximaꝵ se gentium uictores discessisse. Non illis or¬
deum cum daretur non legumina recusabant. pecus uõ cui sum¬
ma erat ex epyro copia magno in honore habebatur. Est etiam
genus radicis inuentum abiis qui fuerant cum ualeiͬo qđ ap¬
pellant catha: quod admixtum lacte multum inopiam leuabat.
id similitudinem panis efficiebat: eius erat magna copia. Ex hoc
factos panes: cum incolloquiis pompeiani famem nr̃is obiicent.
uulgo in eos iaciebant: ut spem eorum minuerent. lamq frum̃ta
maturescere incipiebant: atque spes inopiam sustentabat: quod
celeriter se habituros copiam confidebant: craebrae uoces militũ
in uigiliis colloquusq audiebantur prius se cortice ex arboribꝰ
uicturos ꝗͣ pompeium e manibus dimissuros. libenter etiam ex
perfugis cognoscebant equos eorum tolerari: reliqua uero iumẽ¬

Expanded text:
ri patientia milites ferebant. recordabantur enim eadem se ri patientia milites ferebant. recordabantur enim eadem se varicum, maximarum se gentium victores discessisse. non illis hordeum cum daretur, non legumina recusabant; pecus vero, cuius rei summa erat ex Epiro copia, magno in honore habebant. Est etiam genus radicis inventum ab iis qui fuerant ab alebribus, quod appellatur chara, quod admixtum lacte multum inopiam levabat. id ad similitudinem panis efficiebant. eius erat magna copia. ex hoc effectos panes. cum in colloquiis Pompeiani famem nostris obiectarent, vulgo in eos iaciebant, ut spem eorum minuerent. Iamque frumenta maturescere incipiebant atque ipsa spes inopiam sustentabat, quod celeriter se habituros copiam confidebant. crebraeque voces militum in vigiliis colloquiisque audiebantur prius se cortice ex arboribus victuros, quam Pompeium e manibus dimissuros. libenter etiam ex perfugis cognoscebant equos eorum tolerari, reliqua vero iumen
Abbreviated transcription (Latin):
morati aliis compraehensis collibus munitiones ꝑfecerunt.
Frat noua et in usitata belli ratio: cum tot castelloꝵ nume.¬
ro. tantoq spatio. et tantis munitionibus: et tanto obsidio¬
nis genere: tum etiam reliqͥs rebus. Nam quicunq alterũ
obsidere conati sunt. perculsos atq infirmos hostes adorti:
aut praelio suꝑatos. aut aliqua offensione ꝑmotos continue¬
runt. cum ip̃i militum numero equitumq praestarẽt. Casus
autem obsidionis hic fere ẽẽ consueuit: ut frumento hostes
prohibeant᷑. At contra integras: atq incolumes copias cȩsar
inferiore militum numero continebat. cum illi omnium re-¬
rum copia abundarent. Quotidie enim undiq magnus na¬
uium numerus conueniebat: qui commeatum supporta¬
rent. neq ullus flare uentus poterat. quin aliqua exparte
secundum cursum haberet. Ipse autem consumptis omnibꝰ
longe lateq frumentis: summis erat in angustiis. Sed tam̃ singula¬

Expanded text:
m aliis comprehensis collibus munitiones perfecerunt. m aliis comprehensis collibus munitiones perfecerunt. Erat nova et inusitata belli ratio cum tot castellorum numero tantoque spatio et tantis munitionibus et toto obsidionis genere, tum etiam reliquis rebus. nam quicumque alterum obsidere conati sunt, perculsos atque infirmos hostes adorti aut proelio superatos aut aliqua offensione permotos continuerunt, cum ipsi numero equitum militumque praestarent; causa autem obsidionis haec fere esse consuevit, ut frumento hostes prohiberent. at tum integras atque incolumes copias Caesar inferiore militum numero continebat, cum illi omnium rerum copia abundarent; cotidie enim magnus undique navium numerus conveniebat, quae commeatum supportarent, neque ullus flare ventus poterat quin aliqua ex parte secundum cursum haberent. ipse autem consumptis omnibus longe lateque frumentis summis erat in angustiis. sed tamen haec singula
Abbreviated transcription (Latin):
idoneis locis funditores instruxit: ut presidio nr̃is se recipi¬
entibus ẽẽnt. His rebus completis legiones reduci ussit Pom¬
peiani hoc insolentius atq audacius nr̃os premere et instare
caeperunt: cratesq praemunitione obiectas propulerũt ut fos¬
sas transcenderent. Quod cum aĩaduertisset caesar ueritus
ne non reducti: sed deiecti uiderent᷑: maiusq detrimentum
caperetur: a medio fere spatio suos ꝑantonium qui ei legioĩ
praeerat cohortatus tuba signum dari: atq in hostes impetũ
fieri iussit. Milites legiones non ae subito conspicati: pila
coniecerunt. et ex inferiore loco aduersum pilum incitati
cursu praecipites pompeianos egerunt. Quibꝰ ad recipiendũ
impedimento fuerunt. Nostri uero qui satis habebãt: sine
detrimento discedere compluribus interfectis.u. omnino suoꝵ
amissis: quietissime se receperunt. pauloq circa eum locũ¬

Expanded text:
idoneis locis funditores instruxit, ut praesidio nostris se recipiidoneis locis funditores instruxit, ut praesidio nostris se recipientibus essent. his rebus conpletis legionem reduci iussit. Pompeiani hoc insolentius atque audacius nostros premere et instare coeperunt, cratesque pro munitione obiectas propulerunt, ut fossas transcenderent. quod cum animadvertisset Caesar, veritus, ne non reducti, sed deiecti viderentur maiusque detrimentum caperetur, a medio fere spatio suos per Antonium, qui ei legioni praeerat, cohortatus tuba signum dari atque in hostes impetum fieri iussit. milites legiones viiii subito conspirati pila coniecerunt et ex inferiore loco adversus clivum incitati cursu praecipites Pompeianos egerunt et terga vertere coegeimpedimento fuerunt. nostri vero, qui satis habebant sine detrimento discedere, compluribus interfectis, v omnino suorum amissis quietissime receperunt, pauloque citra eum locu
Abbreviated transcription (Latin):
ex parte prope equum aditum hr̃et. pͥmum sagittariis fundi¬
toribus circumiectis: postea leuis armaturae magna multitu¬
dine missa tormentisq prolatis. munitiones impediebat. Neq
erat facile nostris uno tempore propugnare et munire. Caesar
cum suos ex omnibus partibus uulnerari uideret. recipere se
statuit: et loco excedere. Erat perdecliue receptum: illi ãt
acrius instabant: neq regredi nostros patiebantur: qđ timo¬
re adducti locum relinquere uidebantur. Dicitur eo
tempore gloi̾as apud suos pompeius dixisse non recusare se
qͥn nullius usus imperator estimaretur. si sine maximo det¬
mento legiones cȩsaris sese recepissent. inde quo temere es¬
sent progressae. caesar receptui suorum timens crates ad ex¬
tremum tumulum contra hostem ꝓferri: et aduersas loca¬
ri. Inter has mediocri latitudine fossam tectis militibꝰ obdu¬
ci iussit. locumq in omnes partes ꝗͣ maxĩe impediri. ipse

Expanded text:
ex parte prope aequum aditum haberet, primum sagittariis fundiex parte prope aequum aditum haberet, primum sagittariis funditoribusque circumiectis, postea levis armaturae magna multitudine missa tormentisque prolatis munitiones impediebat. neque erat facile nostris uno tempore propugnare et munire. Caesar cum suos ex omnibus partibus vulnerari videret, recipere se iussit et loco excedere. erat per declive receptus. illi autem hoc acrius instabant neque regredi nostros patiebantur, quod timore adducti locum relinquere videbantur. dicitur eo tempore glorians apud suos Pompeius dixisse, non recusare se, quin nullius usus imperator existimaretur, si sine maximo detrimento legiones Caesaris sese recepissent inde, quo temere essent progressae. Caesar receptui suorum timens crates ad extremum tumulum contra hostem proferri et adversas locari, intra has mediocri latitudine fossam tectis militibus obduci iussit, locumque in omnis partes quam maxime impediri. ipse
Abbreviated transcription (Latin):
et quod numero militum praestabant: et in timore sꝑantes mi¬
norem circũitum habebant. quae tum erant loca cȩsari capi¬
enda: et si prohibere pompeius totis copiis et dimicare nõ cõsti¬
tuerat: tamen suis locis sagittarios: funditoresq mittebat: qͦꝵ
magnum habebat numerum: multiq ex nostris uulneraban¬
tur. magnusq incesserat timor sagittaꝵ: atq omnes fere mi¬
lites aut ex subactis: aut ex centonibꝰ aut ex coriis tunicas aut
tegumenta fecerant. quibꝰ tela uitarent: non occupandis praesi¬
dus: magnaq ui uterq utebatur. Caesar ut ꝗͣ angustissime põ¬
peium contineret. pompeius ut ꝗͣplurimos colles: qi maxĩo
circũitu occuparet. crebraq ob eam causam praelia fiebãt. in
nis cum legio caesaris noua praesidium quoddam occupauisset.
U munire cepisset locum propinquum et contrarium collem
pompeius occupauit: nostrosq opere prohibere cepit. Et cũ una

Expanded text:
, quod et numero militum praestabant et interiore spatio mi, quod et numero militum praestabant et interiore spatio minorem circuitum habebant. quae cum erant loca Caesari capienda, etsi prohibere Pompeius totis copiis et dimicare non constituerat, tamen suis locis sagittarios funditoresque mittebat, quorum magnum habebat numerum, multique ex nostris vulnerabantur, magnusque incesserat timor sagittarum, atque omnes fere milites aut ex coactis aut ex centonibus aut ex coriis tunicas aut tegimenta fecerant, quibus tela vitarent. In occupandis praesidiis magna vi uterque nitebatur: Caesar, ut quam angustissime Pompeium contineret, Pompeius, ut quam plurimos colles quam maximo circuitu occuparet; crebraque ob eam causam proelia fiebant. in his cum legio Caesaris nona praesidium quoddam occupavisset et munire coepisset, huic loco propinquum et contrarium collem Pompeius occupavit nostrosque opere prohibere coepit, et cum una
Abbreviated transcription (Latin):
peuis neq a mari dyrachioq discedere uolebat: quod omnem ap¬
paratum belli tela. arma. tormenta ibi collocauerat. frumẽtumq
exercitui nauibꝰ supportabat. neq munitiones caesaris prohibere
poterat: nisi praelio decertare uellet: quod eo tempore statueãt
ones presidiis teneret. caesaris copias ꝗͣ latissime posset distinẽt.
Idq accidit castellis enim xxiiii. effectis .xu. milia passuum ĩ cir¬
cumitu amplexxus. hoc spatio pabulabatur. Multaq exant intͣ
eum locum manufracta: quibus interim iumenta pasceret. Atq
ut nostri perpetuas munitiones uidebant ꝑductas ex castellis
in proxima castella: ne quo loco erumperent pompeiani: et nr̃os
post tergum adorirentur: timebant. Ita illi intimore sperantes
perpetuas munitiones efficiebant: ne quo loco nostri intrarent.
atq ip̃os a tergo circũuenire possent. Sed illi oꝑibus uincebãt¬

Expanded text:
peius neque a mari Dyrrachioque discedere volebat, quod omnem adpeius neque a mari Dyrrachioque discedere volebat, quod omnem adparatum belli, tela arma tormenta ibi collocaverat frumentumque exercitui navibus subportabat, neque munitiones Caesaris prohibere poterat, nisi proelio decertare vellet; quod eo tempore statuerat ones praesidiis teneret Caesarisque copias quam maxime posset distineret; idque accidit. castellis enim xxiv effectis xv milia passuum circuitu amplexus hoc spatio pabulabatur; multaque erant intra eum locum manu sata, quibus interim iumenta pasceret. atque ut nostri perpetuas munitiones videbant perductas ex castellis in proxima castella, nequo loco erumperent Pompeiani ac nostros post tergum adorirentur timebant, ita illi interiore spatio perpetuas munitiones efficiebant, nequem locum nostri intrare atque ipsos a tergo circumvenire possent. sed illi operibus vincebant
Abbreviated transcription (Latin):
mentumq omne conquisitum: spoliatis: effossisq eorum domibꝰ ꝑ
equites comportarat. Quibꝰ rebꝰ cognitis consilium capit ex loci
natura: erant enim circum castra pompeii ꝑmulti editi atq asꝑi
colles. hos pͥmum presidus tenuit. castellaq ibi cõmuniuit. inde
ut loci cuiusq natura ferebat. de castello in castellum deducta
munitione circumuallare pompeium instituit. haec expectans
ꝙ angusta re frumentai̾a utebatur: quodq pompeius multitu¬
dine eqͥtum ualebat. quo minore ꝑiculo undiq frumentũ com¬
meatumq exercitui supportare possent: simul uti pabulatione põ¬
peium prohiberet. equitatumq eius ad rem gerendam inutilem
efficeret. tertio ut auctoritatem qua ille maxime apud exteras
nationes uti uidebatur minueret. Cum fama ꝑorbem t̾raꝵ ꝑcre
sset illum a cȩsare obsideri: neq audere praelio dimicare. pom¬

Expanded text:
mentumque omne conquisitum spoliatis effossisque eorum domibus pmentumque omne conquisitum spoliatis effossisque eorum domibus per equites in Petram comportarat. Quibus rebus cognitis Caesar consilium capit ex loci natura. erant enim circum castra Pompei permulti editi atque asperi colles. hos primum praesidiis tenuit castellaque ibi communiit. inde, ut loci cuiusque natura ferebat, ex castello in castellum perducta munitione circumvallare Pompeium instituit. haec spectans, quod angusta re frumentaria utebatur, quodque Pompeius multitudine equitum valebat, quo minore periculo undique frumentum commeatumque exercitui supportare posset, simul uti pabulatione Pompeium prohiberet equitatumque eius ad rem gerendam inutilem efficeret, tertio ut auctoritatem, qua ille maxime apud exteras nationes niti videbatur, minueret, cum fama per orbem terrarum percrebruisset illum a Caesare obsideri neque audere proelio dimicare. Pom
Abbreviated transcription (Latin):
diocrem: atq eas a quibꝰdam protegit uentis: castra cõmunit: eo
partem nauium longarum conuenire frumentum: cõmeatũq
ab asia omnibus regionibus quas tenebat comportari imperat.
Cesar longius bellum ducturum existimans: et de italicis cõmea¬
tibus desperans. quod tanta diligentia omnia littora a pompe¬
ianis tenebantur.: classesq ipsius quas hyeme insicilia: gallia i¬
talia fecerat morabantur. in epyrum rei frumentaiae causa qͥi
tilium. et. L. canuleium legatum misit. quodq eae regiones ab¬
erant longius locis certis orrea constituit. uecturasq frumen
finitimis ciuitatibus descripsit. Item Liso partinisq hisq oibus
castellis quod esset frumenti conquiri iussit. Id erat ꝑ exiguum
cum ip̃ius agri natura: ꝙ sunt loca aspera: atque montuosa: ac
plerunq frumento utitur importato: tum ꝙ pompeiꝰ hoc proui¬
debat: ac suꝑioribus diebus prede loco partinos habuerat: fru¬¬

Expanded text:
diocrem atque eas a quibusdam protegit ventis, castra communit. eo diocrem atque eas a quibusdam protegit ventis, castra communit. eo partem navium longarum convenire, frumentum commeatumque ab Asia atque omnibus regionibus, quas tenebat, conportari imperat. Caesar longius bellum ductum iri existimans et de Italicis commeatibus desperans, quod tanta diligentia omnia litora a Pompeianis tenebantur classesque ipsius, quas hieme in Sicilia Gallia Italia fecerat, morabantur, in Epirum rei frumentariae causa Q. Tillium et L. Canuleium legatos misit, quodque hae regiones aberant longius, locis certis horrea constituit vecturasque frumenti finitimis civitatibus discripsit. item Lisso Parthinisque et omnibus castellis, quod esset frumenti, conquiri iussit. id erat perexiguum cum ipsius agri natura, quod sunt loca aspera ac montuosa ac plerumque frumento utuntur inportato, tum quod Pompeius haec providerat et superioribus diebus praedae loco Parthinos habuerat fru
Abbreviated transcription (Latin):
lium capiundum existimauit. Itaq postero die omnibꝰ co¬
piis magno circũitu. difficili angustoq itinere dyrachiũ
ꝓfectus est. sperans pompeium aut dyrachium compelli: aut
ab eo intercludi posse. quod omne commeatum totumq is
belli apparatum eo contulisset: ut accidit. pompeius pͥmo i¬
gnorans eius consilium. quod diuerso ab ea regione itinere
ꝓfectum uidebat. angustiis rei frumentaiae compulsum
discessisse existimabat. Postea per exploratores certior fac¬
tus. postero die castra mouit breuiore itinere se occurre
ei posse sperans. Quod fore suspicatus cȩsar milites adhortatꝰ:
ut aequo animo laborem ferrent. parua parte noctis itinere
intermisso. mane dyrachium uenit. Et cum pͥmum agmen pom¬
peii procul cerneretur: tum ibi castra posuit. pompeiꝰ interclusus
dẏrachio ubi propositum tenere non potuit: secundo usus ẽ con¬
silio. edito loco qui appellatur petra aditumq habet nauibꝰ me¬

Expanded text:
lium capiendum existimavit. itaque postero die omnibus colium capiendum existimavit. itaque postero die omnibus copiis magno circuitu difficili angustoque itinere Dyrrachium profectus est sperans Pompeium aut Dyrrachium compelli aut ab eo intercludi posse, quod omnem commeatum totiusque belli adparatum eo contulisset: ut accidit. Pompeius enim primo ignorans eius consilium, quod diverso ab ea regione itinere profectum videbat, angustiis rei frumentariae compulsum discessisse existimabat; postea per exploratores certior factus postero die castra movit breviore itinere se occurrere ei posse sperans. quod fore suspicatus Caesar militesque adhortatus, ut aequo animo laborem ferrent, parva parte noctis itinere intermisso mane Dyrrachium venit, cum primum agmen Pompei procul cerneretur, atque ibi castra posuit. Pompeius interclusus Dyrrachio, ubi propositum tenere non potuit, secundo usus consilio edito loco, qui appellatur Petra aditumque habet navibus me
Abbreviated transcription (Latin):
naues longas aggressus quae erant delat&e ad terram. atꝙ
innaues iiii. ex his adduxit. reliquas incendit. Hoc confecto
negocio . D. laelium ab asiatica classe adductum reliqͥt qui
commeatus iblid& atq mantinea importari in oppidum pro¬
hibebat. Ipse Lisum profectus: naues onerarias.xxx.aM.
Antonio relictas intra portum aggressus omnes incendit.
tus erant militibus quos praesidii miserat cȩsar triduum
moratus paucis in oppugnatione amissis re infecta inde d¬
scessit. Cesar postꝗͣ pompeium ad asparagum ẽẽ cognouit eo¬
lem cum exercitu profectus. et expugnato in itinere oppic
partinoꝵ in quo pompeius praesidium habebat tertio mace¬
doniam ad pompeium ꝑuenit: iuxtaq eum castra posuit: et
post triduum eductis omnibus copiis: et acie instructa: de¬
cernendi potestatem pompeio fecit. Ubi illum suis locis se
tenere aĩaduertit. reducto in castra exercitu aliud consi¬

Expanded text:
naves longas adgressus, quae erant deligatae ad terram atque naves longas adgressus, quae erant deligatae ad terram atque inanes, iiii ex his abduxit, reliquas incendit. hoc confecto negotio D. Laelium ab Asiatica classe abductum reliquit, qui commeatus Byllide atque Amantia inportari in oppidum prohiberet. ipse Lissum profectus naves onerarias xxx a M. Antonio relictas intra portum adgressus omnes incendit;  eius conventus erant, militibusque, quos praesidii causa miserat Caesar, triduum moratus paucis in oppugnatione amissis re infecta inde discessit. Caesar postquam Pompeium ad Asparagium esse cognovit, eodem cum exercitu profectus expugnato in itinere oppido Parthinorum, in quo Pompeius praesidium habebat, tertio die Macedoniam ad Pompeium pervenit iuxtaque eum castra posuit et postridie eductis omnibus copiis acie instructa decernendi potestatem Pompeio fecit. ubi illum suis locis se tenere animum advertit, reducto in castra exercitu aliud sibi consi
Abbreviated transcription (Latin):
opposuit: et militibus compleuit. tuendamq ad omnes repen¬
tinos casus tradidit. Quibus cognitis rebus. cn pompeisi¬
lius: qui classi aegyptiae praeerat ad oricum uenit. summer¬
samq nauim romuleo multisq contendens funibus abdu¬
xit: atq alteram nauim quae erat ad custodiam ab accilio
positam plurimis aggressus nauibus in quibus ad libram fe¬
cerat turres: ut ex suꝑiori pugnans loco: integrosq semper defa¬
tigatis summittens: et reliqͥs partibus simul ex terra scalis ex
classe moenia oppidi tentans uti aduersaĩorum manus dedu-¬
ceret. labore et multitudine teloꝵ nr̃os uicit. Defectisq de¬
fensoribus qui omnes scaphis excepti refugerãt. etiam nauẽ
expugnauit: eodemq tempore: et al teram partem molem
tenuit naturalem. obiectumq pene insulam contra oppi¬
dum effecerat .iiii. biremes. subiectis scutulis impulsas uec¬
tibus in interiorem partem traducit. Ita ex utraq parte

Expanded text:
opposuit et militibus conplevit tuendamque ad omnis repenopposuit et militibus conplevit tuendamque ad omnis repentinos casus tradidit. Quibus cognitis rebus Cn. Pompeius filius, qui classi Aegyptiae praeerat, ad Oricum venit submersamque navem remulco multisque contendens funibus abduxit atque alteram navem, quae erat ad custodiam ab Acilio posita, pluribus adgressus navibus, in quibus ad libram fecerat turres, ut ex superiori pugnans loco integrosque semper defatigatis submittens et reliquis partibus simul ex terra scalis et classe moenia oppidi temptans, uti adversariorum manus diduceret, labore et multitudine telorum nostros vicit deiectisque defensoribus, qui omnes scaphis excepti refugerunt, eam navem expugnavit. eodemque tempore ex altera parte molem tenuit naturalem obiectam, quae paene insulam oppidum effecerat, iiii biremes subiectis scutulis inpulsas vectibus in interiorem portum transduxit. ita ex utraque parte