comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
excepit. dampnippus quidam laccdemonius missus ab siracusis ad filippũ
regem. captus ab romanis nauib erat. Huius utiq redimendi et
cura erat ingens: nec abnuit Marcellus. Iam tum etholaꝵ cuiꝰ gentis
stai lacedemonii erant amicitiam affectantib romanis/ ad collariuium de
ptione eius missis medius maxime atq uteusq oportunus lots qud po
traguloꝵ ꝑꝑt̾ turrim quam uotant galeagram est uisus. Quo cum sepius ꝯroaret
unus ex romanis ex propinquo murum contemplatus nĩanerando lapides exti¬
mando q ip̃e senim qui ĩ fronte patent: simul altitudine muri quantu pxie
conectura poterat ꝑmensus humilioremq aliquanto pristina opinione suan
et ceteroꝵ om̃u ratus esse: et uł mediatib scalis superabilem. Ad macellum
rem defert. ħ aud spernenda res uisa est. S cum adiri licus qr ob id ip̃m
intentius custadiebat nõ posset: otasio querebãt. quani obtulit transsũga.

Expanded text:
excepit. Damippus quidam Lacedaemonius, missus ab Syracusis ad Philippum excepit. Damippus quidam Lacedaemonius, missus ab Syracusis ad Philippum regem, captus ab Romanis nauibus erat. huius utique redimendi et Epicydae cura erat ingens, nec abnuit Marcellus iam tum Aetolorum, quibus socii Lacedaemonii erant, amicitiam adfectantibus Romanis. ad conloquium de redemptione eius missis medius maxime atque utrisque opportunus locus ad portum Trogilorum propter turrim, quam uocant Galeagram, est uisus. quo cum saepius commearent, unus ex Romanis, ex propinquo murum contemplans, numerando lapides aestimandoque ipse secum quid in fronte paterent singuli, altitudinem muri quantum proxime coniectura poterat permensus humilioremque aliquanto pristina opinione sua et ceterorum omnium ratus esse et uel mediocribus scalis superabilem, ad Marcellum rem defert. haud spernenda uisa; sed cum adiri locus, quia ob id ipsum intentius custodiebatur, non posset, occasio quaerebatur; quam obtulit transfuga
Abbreviated transcription (Latin):
tamen ncquid mexꝑtum ⁊ clinque̾t transfugris siratusanos erant aute
apud roitianos aliqui nobilissimi uiri int̾ factione ab romanis/ quia ab
noiuis consiliis abhorrebant pulsi. colloquiis sue partis/ temptare animos
minu uissit/ et fidem dare si tradite forent siracuse. liberq eos.
legib uicturos esse. Non erat collaqi copia: quia multoꝵ animi suspecti
omiũ curam oculosq conũterant nequid falleret tale admissu. Seruus
sexulum ꝓ transtuga intromissus ĩ uebem/ conuentis paucis in
collaruendi de tali re fecit. deindc piscatoria quidã naue retib operti
circumuectiq ita ad castra romana collaquuti cum transsugis/ et idem
pius codem modo alii atq alii. Postremo ad cauaginta facti. E
iam composita onĩa ad ꝓditione essent/ inditio delegato ad Epicidem
ꝑ attalum quemdam in dignante sibi rem crcditam nõ esse. necati om̃s
concruciati sunt. Alia sub inde spes. poscꝙ̃ her uana spes eua

Expanded text:
tamen, ne quid inexpertum relinqueret, transfugas Syracusanos—erant autem apud Romanos aliqui nobilissimi uiri, inter defectionem ab Romanis, quia ab nouis consiliis abhorrebant, pulsi—conloquiis suae partis temptare hominum animos iussit et fidem dare, si traditae forent Syracusae, liberos eos ac suis legibus uicturos esse. non erat conloquii copia, quia multorum animi suspecti omnium curam oculosque eo uerterant ne quid falleret tale admissum. seruus unus exsulum, pro transfuga intromissus in urbem, conuentis paucis initium conloquendi de tali re fecit. deinde in piscatoria quidam naue retibus operti circumuectique ita ad castra Romana conlocutique cum transfugis et iidem saepius eodem modo et alii atque alii; postremo ad octoginta facti. et cum iam composita omnia ad proditionem essent, indicio delato ad Epicyden per Attalum quendam indignantem sibi rem creditam non esse, necati omnes cum cruciatu sunt. alia subinde spes, postquam haec uana euaserat,
Abbreviated transcription (Latin):
modo defendenda satis aĩoꝵ esset. sed ctiam ad lacessendũ hoste p̃lio
umpunt igit᷑ agmine ecastris tripudiantes more suo. repentina.
eoꝵ audacia terrorẽ hosti paulo ante ultro lacessenti incussit. Itaq ⁊
ip̃e has drubal ĩ collem satis arduum tutum flumine etia obiecto tum
copias subducit/ et p̃mussam leuem armatura equitesq palatos cõdem
ecepit. Nec aut colli aut flumini satis fidens uallo castra ꝑmuni
hic alter no pauore certamina aliquot sunt contracta. Net numida

Expanded text:
modo defendenda satis animorum esset sed etiam ad lacessendum proelio hostemodo defendenda satis animorum esset sed etiam ad lacessendum proelio hostem. erumpunt igitur agmine e castris, tripudiantes more suo, repentinaque eorum audacia terrorem hosti paulo ante ultro lacessenti incussit. itaque et ipse Hasdrubal in collem satis arduum, flumine etiam obiecto tutum, copias subducit et praemissam leuem armaturam equitesque palatos eodem ecipit, nec aut colli aut flumini satis fidens, castra uallo permunit. in hoc alterno pauore certamina aliquot sunt contracta; nec Numida
Abbreviated transcription (Latin):
In ipo impetu mouendaꝵ de intogro reꝵ ꝑculit eum p̃fectoꝵ nauiu transitio
Qui post classem ad hiberum ꝑ pauorem deẜtam grauiter in crepiti/ nũ ꝙͣ
deinde satis fidi aut duci aut cartaginẽsiu reb fuerant. Fecerant ũ
una ctiam ab ip̃ĩs ui capta fuerat. In eam gentem uersum a romanis bellũ
est. Infestoq excitu has drubal ingressus agrum hostium ꝓ capte ante
dies pauces urbis menib Chalbum nõblem tartesioꝵ ducem cum ualido
excitu castris se detinentem aggrodi statuit. P̃missa igĩt leui armatura
e cliceret hostes ad pugnam peditum partem ad depopulandũ ꝑ ag
passim dimisit. ut palatites exciperent. Simul ad castra tumultus erat
et ꝑ agros fugaq ⁊ cedes. Deinde undiq diuersis itinẽib cum ĩ castra se
recepissent. adeo repente decessit auimis pauar ut nõ admunimenta

Expanded text:
in ipso impetu mouendarum de integro rerum perculit eum praefectorum nauium transitio, in ipso impetu mouendarum de integro rerum perculit eum praefectorum nauium transitio, qui post classem ad Hiberum per pauorem desertam grauiter increpiti nunquam deinde satis fidi aut duci aut Carthaginiensium rebus fuerant. fecerant hi es aliquot; una etiam ab ipsis ui capta fuerat. in eam gentem uersum ab Romanis bellum est, infestoque exercitu Hasdrubal ingressus agrum hostium pro captae ante dies paucos urbis moenibus Chalbum, nobilem Tartesiorum ducem, cum ualido exercitu castris se tenentem, adgredi statuit. praemissa igitur leui armatura quae eliceret hostes ad certamen, equitum partem ad populandum per agros passim dimisit ltetgt ut palantes exciperent. simul et ad castra tumultus erat et per agros fugaque et caedes; deinde undique diuersis itineribus cum in castra se recepissent, adeo repente decessit animis pauor ut non ad munimenta
Abbreviated transcription (Latin):
donec ⁊̃ italia bellum esset placuit. Eodem exinde dictatõis legionib reiti
suffectus esset. deccete sunt. eumq cum pͥmũ saluis hauspitiis posset crcari
placuit. legiones p̃t̾ca duas pͥmo quaq tp̃e ex sicilia aciri atq inde consul cu.
giones urbane euenissent militũ sum eret quãtum opus esset. G.l.
Hret quicꝙͣ minui Dum hec ĩ italia geruntur apparant᷑q nichilo
segnius ĩ hispania bellum erat. s ad eam diem magis ꝓsttrum romãis¬
.P. et Gñ scipionib int̾ se partitis copiis ut. Gñ. terra. P. mari nauibq
rem gereret. Has drubal penoꝵ imperator. neutri parti uiriu satis fidẽs
ꝓnil ab heste interuallo ac locis tutis tenebat se quo id multu ac diu
africa sunt. Tum refecta tandem spe castra ꝓprus hostem mouit. dassẽ
et ip̃e iñstriu parariq iubet ad insulas maritunamq oram tutandum.

Expanded text:
donec in Italia bellum esset placuit; eodem ex dictatoris legionibus reici donec in Italia bellum esset placuit; eodem ex dictatoris legionibus reici suffectus esset, decretae sunt eumque, cum primum saluis auspiciis posset, creari placuit; legiones praeterea duas primo quoque tempore ex Sicilia acciri, atque inde consulem, cui legiones urbanae euenissent, militum sumere quantum opus esset; C. Tehaberet quicquam minui. dum haec in Italia geruntur apparanturque, nihilo segnius in Hispania bellum erat sed ad eam diem magis prosperum Romanis. P. et Cn. Scipionibus inter se partitis copias ut Gnaeus terra, Publius nauibus rem gereret, Hasdrubal, Poenorum imperator, neutri parti uirium satis fidens, procul ab hoste interuallo ac locis tutus tenebat se, quoad multum ac diu Africa sunt. tum refecta tandem spe, castra propius hostem mouit classemque et ipse instrui pararique iubet ad insulas maritimamque oram tutandam.
Abbreviated transcription (Latin):
senatum hũit consolatusq patres est et adhortatus ne qui canensi riune
nõ sucrubuissent adminores calamitates animos submitẽnt. Qd̃ ad
Cartaginenses hostos hannibalemq actinet ꝓspera modo essent sicut speraret
futura. Gallicum bellum et omicti tuto et differri posse. ultionemq eam
fraudis ĩ deoꝵ ac ppłi romani potestate fort. De hoste peno ex̾citibq ꝑ quos
bellum gereretur consultandum atq agitandum. Ip̃e pͥmu quid pedi
equitumq quid ciuiu quid sccioꝵ ĩ ex̾citu esset dictatori disseruit. Tum
i artelłus copiaꝵ suaꝵ sum̃a exposuit. quid ĩ apulia cum. Ci. Toren
consule esset aperitis quesitum est nc scdo consulares excitus satis firmati
tantum bellum efficerent inibat ratio . Itaq galliam quãꝙͣ stimulabat
uista ira omicti eo anno placuit. Exercitus dictatõis consuli decretus est

Expanded text:
senatum habuit consolatusque patres est, et adhortatus ne qui Cannensi ruinae senatum habuit consolatusque patres est, et adhortatus ne qui Cannensi ruinae non succubuissent ad minores calamitates animos summitterent: quod ad Carthaginienses hostes Hannibalemque attineret, prospera modo essent, sicut speraret, futura, Gallicum bellum et omitti tuto et differri posse ultionemque eam fraudis in deorum ac populi Romani potestate fore: de hoste Poeno exercitibusque, per quos id bellum gereretur, consultandum atque agitandum. ipse primum quid peditum equitumque, quid ciuium, quid sociorum in exercitu esset dictatoris, disseruit; tum Marcellus suarum copiarum summam exposuit. quid in Apulia cum C. Terentio consule esset a peritis quaesitum est nec unde duo consulares exercitus satis firmi ad tantum bellum efficerentur inibatur ratio. itaque Galliam, quamquam stimulabat iusta ira, omitti eo anno placuit. exercitus dictatoris consuli decretus est.
Abbreviated transcription (Latin):
numero captis qui fluminis pontem petentes obsesso ante ab hostibus
ponte int̾ausi sunt. Ibi postumius om̃i ui ne caperetur onbuit. Spoli
corporis caputq p̃dusum duas. Boii ouantes templo qd̾ sanctissimu
est apud ess intulerunt. purgato inde capite ut mos est iis caluam
auro celauerunt. Idq sacrum uas erat quo solemib libarent paulũ ꝙ
inde. saccrdotis esst ac templi antistib .p̃da quoq haud minor gallis ꝙᷤᷤ
uictoriã fuit. Nam et si magna pars aĩalium strage silue oppressa era
tamen cetere res qr uichil dissipatum fuga ẽ strate ꝑ om̃e iacentis agm̃is
ordine inuente sunt. Hac nuntiata clade cum ꝑ multos dies ĩ tanto paiuẽ
fiusset ciuitas: ut tabernis clausis udut nocturna solitudine ꝑ urbem
acta senatus edilib negotium daret ut urbem cirtumirent apeririq
tabernas et ꝑ mestitie publice spetie urbi demi iulerent. Tum. litus sempi

Expanded text:
numero captis, qui pontem fluminis petentes obsesso ante ab hostibus numero captis, qui pontem fluminis petentes obsesso ante ab hostibus ponte interclusi sunt. ibi Postumius omni ui ne caperetur dimicans occubuit. spolia corporis caputque praecisum ducis Boii ouantes templo quod sanctissimum est apud eos intulere. purgato inde capite, ut mos iis est, caluam auro caelauere, idque sacrum uas iis erat quo sollemnibus libarent poculumque idem sacerdoti esset ac templi antistitibus. praeda quoque haud minor Gallis quam uictoria fuit; nam etsi magna pars animalium strage siluae oppressa erat, tamen ceterae res, quia nihil dissipatum fuga est, stratae per omnem iacentis agminis ordinem inuentae sunt. hac nuntiata clade cum per dies multos in tanto pauore fuisset ciuitas ut tabernis clausis uelut nocturna solitudine per urbem acta senatus aedilibus negotium daret ut urbem circumirent aperirique tabernas et maestitiae publicae speciem urbi demi iuberent, tum Ti. Sempronius
Abbreviated transcription (Latin):
Lutium postumiu consule designatũ ĩgallia. ip̃m atq ex̾citu deletos
Silua erat uasta litunam galli uotant qua excitum traductur̾ eratrꝰ
eius silue destra leuaq circa uam grllli ita arbores m̃cĩderanta tomar¬
monte starent moniento leui impulse. anderent. legiones duas romanas
habebat postumius sccũq a supero mari tantum conscripserat ut uigintĩ
quinq millia armatoꝵ ĩ agtas hostium induxisset. Galli ora extreme
silue cum crcum sedissent: ubi intrauit agmen saltum tum extrema
arboꝵ suctisaꝵ impellunt: aliam ĩ aliam instabilem ꝑ se ac male hente
m̃cidentes antipiti strage arma uiros equos obruerunt ut iux decem
homines effugerent. Nam cum exanimati pleriq essent arboꝵ truncis
fragmentisq ramor ceteram multitudine mopmato malo trepidam
galli saltum om̃e armati cirtumsedentes int̾fecerunt: pautis e tanto

Expanded text:
L. Postumium consulem designatum in Gallia ipsum atque exercitum deletos. L. Postumium consulem designatum in Gallia ipsum atque exercitum deletos. silua erat uasta—Litanam Galli uocabant— qua exercitum traducturus erat. eius siluae dextra laeuaque circa uiam Galli arbores ita inciderunt ut immotae starent, momento leui impulsae occiderent. legiones duas Romanas habebat Postumius, sociumque ab supero mari tantum conscripserat ut uiginti quinque milia armatorum in agros hostium induxerit. Galli oram extremae siluae cum circumsedissent, ubi intrauit agmen saltum, tum extremas arborum succisarum impellunt; quae alia in aliam, instabilem per se ac male haerentem, incidentes ancipiti strage arma, uiros, equos obruerunt, ut uix decem homines effugerent. nam cum exanimati plerique essent arborum truncis fragmentisque ramorum, ceteram multitudinem inopinato malo trepidam Galli saltum omnem armati circumsedentes interfecerunt paucis e tanto
Abbreviated transcription (Latin):
et cum magro equitu et p̃ł .N. Marcello: ut ex iis p̃sentib no
patres possent quo statu respublica eẽt consiliaq ex reb caperent. Qui
acriti erant om̃s uenere: rlictis legatis qui legionib p̃essent. Drctatoꝵ
de se pauca ac modice lariuitus ĩ magrum cquitum . I. sem proniti
gracchum magna parte glorie uertit comitiaq edixit . quib .I. postumi
fertuim absens qui tum galliam ꝓuinciam obtincbant et .T. sempniꝰ
Pretores inde creati. M. Ualerianus leuinus. Appius claudiꝰ pulcer
fuliuus laudius flactus. Minutuisq Seeuola. Dictator creatis ma¬
gistratib theanum ĩ hiberua ad cx̾citum redit. relicto magro cꝯtũ rome.
qui aui post pauca dies magrãtum initurus cc̃t de c̃xcitib sceibendis
comparandis ꝙ ĩ annu patres consuleret. Cum hee res maxĩe agentur
pouu clades nunctiata alia suꝑ aliam cumulante ĩ cum annus fortuna

Expanded text:
niret cum magistro equitum et praetore M. Marcello , ut ex iis praesentibus noscere niret cum magistro equitum et praetore M. Marcello , ut ex iis praesentibus noscere patres possent quo statu res publica esset consiliaque ex rebus caperent. qui acciti erant, omnes uenerunt relictis legatis qui legionibus praeessent. dictator de se pauca ac modice locutus in magistrum equitum Ti. Sempronium Gracchum magnam partem gloriae uertit comitiaque edixit, quibus L. Postumius tertium absens, qui tum Galliam prouinciam obtinebat, et Ti. Sempronius les creantur. praetores inde creati M. Ualerius Laeuinus iterum, Ap. Claudius Pulcher , Q. Fuluius Flaccus , Q. Mucius Scaeuola . dictator creatis magistratibus Teanum in hiberna ad exercitum redit relicto magistro equitum Romae, qui, cum post paucos dies magistratum initurus esset, de exercitibus scribendis comparandisque in annum patres consuleret. cum eae res maxime agerentur, noua clades nuntiata aliam super aliam cumulante in eum annum fortuna,
Abbreviated transcription (Latin):
sent.Nec dum ĩ senatu lecti essent ut quisq eoꝵ senatus prim
creatus erat : tum legit qui ediles / Tribum/. pretores/ questoresue fuãnt
Tum exiis qui magratꝰ cepissent/ qui spolia ex hoste romano fixa domi
it aut cuuca rom auã accepissent ita centum septuaginta septe
cum ingenti approbatione hominũ ĩ senatu lecti. ex templo magratu se
cauit priuatusq de rostris descendit lictorib abire uissis turbe q
ĩ muscuit priuatas agentiu res tꝑ̃s hic sedulo terens ne deducendi sui
cauã ppłui de foro abduceret. Neq tamen clanguit cura horũ ea mora
frequentesq domum eum deduxerunt. Consul nate insequenti ad ex̾citun
rediit. non facto artiore senatu ne comitioꝵ causa ĩ urbe retineretur.
Dostero die consultus a.AL. pomponio prctore senatus decreuit dictato
scribendum uti si e re publica censeret ẽẽ. ad consules subrogandos ue¬

Expanded text:
epissent necdum in senatum lecti essent, ut quisque eorum primus epissent necdum in senatum lecti essent, ut quisque eorum primus creatus erat; tum legit, qui aediles, tribuni plebis, quaestoresve fuerant; tum ex iis qui magistratus non cepissent, qui spolia ex hoste fixa domi haberent aut civicam coronam accepissent. ita centum septuaginta septem cum ingenti adprobatione hominum in senatum lectis, extemplo se cauit priuatusque de rostris descendit lictoribus abire iussis, turbaeque se immiscuit priuatas agentium res, tempus hoc sedulo terens ne deducendi sui causa populum de foro abduceret. neque tamen elanguit cura hominum ea mora frequentesque eum domum deduxerunt. consul nocte insequenti ad exercitum redit non facto certiore senatu ne comitiorum causa in urbe retineretur. postero die consultus a M. Pomponio praetore senatus decreuit dictatori scribendum uti, si e re publica censeret esse, ad consules subrogandos ue
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓno dicto habendum c̃ẽ. Ita cius rei opp̃ssa mentio est. Dictatoẽin ꝗ cẽsor
aute fuisset/ uetustissimus q ex iis qui uiuerent censoriis esset ceari placuit
qui senatũ legeret. a cariq . C. Terentium ad dictatõe dicendũ iusserũt.
ui eo ex apulia relicto ibi p̃sidio cum magnis itinerib romã red¬
cquitum dictatõe ĩ sex menses dixit. Ubi cum littorib ĩ rostra ascendit
neq dictatorem se sine magr̃o equitum nec censoriam uim promissam
unii et idem iteri nec dictatori nisi rei gerende cau̾a creato ĩ sex mens es
imposituꝵ Nam neq senatum quem ꝙ motur. ex quo .C. flaminius
uissurum. ne penes unũ hominem iudicium arbitriũq de fama ac mõib
senatoris fuerit. et ita ĩ demortuoꝵ laum subuectuꝵ ut ordo ordiui nõ
homo homini p̃latus uderet᷑. Recitato uetere senatu inde pͥmus ĩ dem̃otuoꝵ

Expanded text:
pro non dicto habendum esse. ita eius rei oppressa mentio est. dictatorem, qui censor pro non dicto habendum esse. ita eius rei oppressa mentio est. dictatorem, qui censor ante fuisset uetustissimusque ex iis qui uiuerent censoriis esset, creari placuit qui senatum legeret, accirique C. Terentium consulem ad dictatorem dicendum iusserunt. qui ex Apulia relicto ibi praesidio cum magnis itineribus Romam rede magistro equitum dictatorem in sex menses dixit. is ubi cum lictoribus in rostra escendit, neque dictatorem sine magistro equitum, nec censoriam uim uni permissam et eidem iterum, nec dictatori, nisi rei gerendae causa creato, in sex menses impositurum; nam neque senatu quemquam moturum ex iis quos C. Flaminius iussurum, ne penes unum hominem iudicium arbitriumque de fama ac moribus senatoris fuerit; et ita in demortuorum locum sublecturum ut ordo ordini, non homo homini praelatus videretur. recitato vetere senatu, inde primos in demortuorum
Abbreviated transcription (Latin):
solitudine curie paucitatemq cõuenientiu ad publicum consiliu respex erũt.
Neq enimꝰ post .l. emilium et. G. flami niu censores / senatus electus fuãt
cum tantum senatoꝵ aduerse pugte ad hoc su quemq cãus ꝑ quinquenium
sissent. Cum de ca re. M. Emilius pro dictutore post casilimĩ amiss
ꝓfecto iam ad ex̾citum exposcentib cunctis rectulisset: Tum Spuriꝰ carniliꝰ
cum longa oratione nõ solum inopiam sed paucitate etiã ciuium ex quib
in patres legerentur. conquestus esset explendi senatus cau̾a et iungendi
uirum dicer et: qua quondã ĩ capitolio minatus esset quẽ latiuum in
tamq fidem ĩ tactũ qd̾ insuꝑ solicitaret animos eam uniꝰ homims temeraĩa
uocem silentio oium extinguenda ẽẽ. Et siquid umꝙͣ archani sancti ue
ad silendum ĩ cũa fuerit id oũi inaxime tegendum citulendũ obliuiscendũ

Expanded text:
solitudinem curiae paucitatemque conuenientium ad publicum consilium respexerunt; solitudinem curiae paucitatemque conuenientium ad publicum consilium respexerunt; neque enim post L. Aemilium et C. Flaminium censores senatus lectus fuerat, cum tantum senatorum aduersae pugnae, ad hoc sui quemque casus per quinquennium absumpsissent. cum de ea re M. Aemilius praetor, dictatore post Casilinum amissum profecto iam ad exercitum, exposcentibus cunctis rettulisset, tum Sp. Caruilius cum longa oratione non solum inopiam sed paucitatem etiam ciuium ex quibus in patres legerentur conquestus esset, explendi senatus causa et iungendi uirum diceret ex qua quondam in Capitolio consul minatus esset quem Latinum in tamque fidem id iactum quod insuper sollicitaret eos; eam unius hominis temerariam uocem silentio omnium exstinguendam esse et, si quid unquam arcani sanctiue ad silendum in curia fuerit, id omnium maxime tegendum, occulendum, obliuiscendum,
Abbreviated transcription (Latin):
neq frumentũ. ad diem dari . ncq unde det̃ cẽ. magno ꝑsuadere ut ꝙͣ pͥmĩ
scripta. Responsum utrisq nõ esse unde micteret᷑ iussiq ip̃i classibus
atq excctib suis consulerent. Otacilius ad unica subsidius ppłi ro
hieronem legatas cum misisset. in stipendiu quanti argenti opus fuit
et sex monsuim frum entu accepit. Cornelio ĩ sardina ciuitrtes socie
et .M. attilius regulus qui bis consul fuerat. 2.l. scribonius libo ꝗ tum
quam .l. Manlius p̃tor uouerat dedicauerunt. et tres pontifices creati.
Q. Cerilius metellus. Q. fabius maximus. et. Q. fuluiꝰ flactus ĩ laũ
P. stantini demortui et .l. Emilii pauli consulis.2. Q. clipetii ꝗ ceciderãt
pugna cannensi. Cum cet̾a que continud cladib fortuna minuerat ꝙͣ̃tu
consiluis humanis assequi pot̾ant patres explessent.: tandem se qͦ et̃

Expanded text:
neque frumentum ad diem dari neque unde detur esse; magno opere suadere ut quam primum neque frumentum ad diem dari neque unde detur esse; magno opere suadere ut quam primum scripta. responsum utrique non esse unde mitteretur, iussique ipsi classibus atque exercitibus suis consulere. T. Otacilius ad unicum subsidium populi Romani, Hieronem, legatos cum misisset, in stipendium quanti argenti opus fuit et sex mensum frumentum accepit; Cornelio in Sardinia ciuitates sociae et M. Atilius Regulus , qui bis consul fuerat, et L. Scribonius Libo , qui tum rdiae, quam L. Manlius praetor uouerat, dedicauerunt; et tres pontifices creati, Q. Caecilius Metellus et Q. Fabius Maximus et Q. Fuluius Flaccus , in locum P. Scantini demortui et L. Aemili Pauli consulis et Q. Aeli Paeti , qui ceciderant pugna Cannensi. cum cetera quae continuis cladibus fortuna minuerat, quantum consiliis humanis adsequi poterant, patres explessent, tandem se quoque et
Abbreviated transcription (Latin):
tincbant. sed brutii quaꝵ ceteri obseparata a se consilia oppugnaban
petendum miẜunt. quoꝵ p̃ces laccimeq ĩ questus enim flebiles cumsib¬
met ip̃i consulere uissi sunt: sese ĩ uestibulo curie ꝓfuderunt ingentem
missicordiam patrib ac populo mouerunt. Consultiq iteꝵ. Al. Emilio
p̾tore patres cir̃canspectis om̃ib imꝑii uirib fateri cohacti nichil iam
t̾is brutiis ac ꝑ eos dedendos hanubali. Uicit tam̃ ea pars que me
raptim ac temere agendum consulendumq de integro tensuit. Re laxata
postero die ꝑ minore trepidatione retinuert optimates ut ꝯuectis om̃ib
ugris urbem ac muros firmarẽt. Per idem fere tp̃s littere ex sitil
sardunaq romain allate priores ex sicilia otatilu ꝓp̃toris ĩ senatu reni¬
tate sunt .I. furiũ p̃torem cum classe ex Africa lilibeam uenisse ⁊ctũ grauit̾
uĩ ĩ discrimine iuite esse ultimo militie naualib sitiis ncq stipendii

Expanded text:
tinebant, sed Bruttii quoque ceteri ob separata ab se consilia oppugnabanpetendum miserunt. quorum preces lacrimaeque—in questus enim flebiles, cum sibimet ipsi consulere iussi sunt, sese in uestibulo curiae profuderunt—ingentem misericordiam patribus ac populo mouerunt, consultique iterum a M. Aemilio praetore patres circumspectis omnibus imperii uiribus fateri coacti nihil iam ceteris Bruttiis ac per eos dedendi Hannibali. uicit tamen ea pars quae nihil raptim nec temere agendum consulendumque de integro censuit. relata postero die per minorem trepidationem re tenuerunt optimates ut conuectis omnibus ex agris urbem ac muros firmarent. per idem fere tempus litterae ex Sicilia Sardiniaque Romam allatae. priores ex Sicilia T. Otacili propraetoris in senatu recitatae sunt: P. Furium praetorem cum classe ex Africa Lilybaeum uenisse; ipsum grauiter saucium in discrimine ultimo uitae esse; militi ac naualibus sociis neque stipendium
Abbreviated transcription (Latin):
fide accepta se se tradiderunt donec om̃e aurũ ꝑsolutu ẽ ĩ uinculis habiti.
Tum remissi cumas cum fide. Id uerius est. ꝙͣ ib equite ĩ abcunte ĩ misso
ectos. p̃nestini maxima pars fuere. Ex quingentis septuaginta.
ĩ p̃sidio fuerunt minus dimidiu ferrum famesq absumpsit: cet̾i ĩ columes
p̃neste cura p̃tore suo Manicio scriba is ante fuerat  redierũt. Statua
eius inditio fuit p̃neste ĩ foro statuta loricata amicta tgra uelato capite¬
et tria signa cum titulo lamine enee inscͥpto. Alanicium pro militibus
qui casilim̃ ĩ p̃sidio fuerint uotum uouisse. Idem titulus trib signis in ede

Expanded text:
fide accepta tradiderunt sese. donec omne aurum persolutum est, in uinculis habiti; fide accepta tradiderunt sese. donec omne aurum persolutum est, in uinculis habiti; tum remissi summa cum fide. id uerius est quam ab equite in abeuntes immisso interfectos. Praenestini maxima pars fuere. ex quingentis septuaginta qui in praesidio fuerunt, minus dimidium ferrum famesque absumpsit: ceteri incolumes Praeneste cum praetore suo M. Anicio —scriba is antea fuerat—redierunt. statua eius indictio fuit, Praeneste in foro statuta, loricata, amicta toga, uelato capiteet tria signa cum titulo lamnae aeneae inscripto, M. Anicium pro militibus qui Casilini in praesidio fuerint uotum soluisse. idem titulus tribus signis in aede
Abbreviated transcription (Latin):
uani quam hostes seruabant. Ibi herentia int̾ obnata ripis salut
conspiciunt᷑. nũctiatumq hannibali t̃: et de inde intentiori custodia cautũ
nequid falleret uolturus ad urbem missum. Nuces tãm effuse aromanis :¬
castris cum medio anini ad casilinu defluerent cratib excipiebant᷑. postͤmo
adid uentum in opie est ut lora detractasq scutis pelles ubi feriuda mollissẽt
aqua mandere conarent᷑. net murib alioue animali abstinent et om̃e
herbaꝵ radicumq genus aggerib infimis niuri eruerent. Et cũ hostes
obarassent quicquid herbidi terreni ex muxu erat. tapaꝵ semen ĩietere
ut hannubal co ne usq dum ea nascunt᷑ ad Casilinu sessurꝰ sum exlam̃ae
qui nullam antea pactioe aurib admiserat. tum demũ agi secũ ẽ passus
de redemptione liberoꝵ capitum septunces auri ĩ singulos p̃tiũ conuenit.

Expanded text:
ripam quam hostes seruabant. ibi haerentia inter obnata ripis salicta ripam quam hostes seruabant. ibi haerentia inter obnata ripis salicta conspiciuntur, nuntiatumque Hannibali est et deinde intentiore custodia cautum ne quid falleret Uolturno ad urbem missum. nuces tamen fusae ab Romanis castris, cum medio amni ad Casilinum defluerent, cratibus excipiebantur. postremo ad id uentum inopiae est, ut lora detractasque scutis pelles, ubi feruida mollissent aqua, mandere conarentur nec muribus alioue animali abstinerent et omne herbarum radicumque genus aggeribus infimis muri eruerent. et cum hostes obarassent quidquid herbidi terreni extra murum erat, raporum semen iniecerunt, ut Hannibal 'eone usque dum ea nascuntur ad Casilinum sessurus sum?' exclamaret; et qui nullam antea pactionem auribus admiserat, tum demum agi secum est passus de redemptione liberorum capitum. septunces auri in singulos pretium conuenit.
Abbreviated transcription (Latin):
tenebant᷑ campanꝙ timentes si p̃sidium romanum abscssestetis ntichus
assiad tantum casilino quia p̃dictum erat dictatoris ncenid sliserent
ossi arixitetnm ul mouebat: quã ꝙͣ que facile om̃e patientiae uncerent
nuntiabatt masilino Nam ⁊ pcipitasse se auesdam ño tolerantes famẽ
constabat Et stare ĩ ermes ĩ muris nuda corpora adiiss ibmñ teloꝵ dittatois
pbentesaFa egrapatiens Gracchus cu nex pugnam consertre dictator
dosia anplcisset nuntiu ad magistratu Casiluu msetudet epsument
dolia que aninis deferret. Insequenti nacte intentis eme uifliunt nalic
spera anunctio romano factam dolia medio anini missa defluxerũt cãlit
int᷑ om̃s frucnentu diusum Id postero quaꝵ dic ac tertio factam ẽ. pocte
ct muebant et ꝑueniebant co custodias hostium fallebant. Imbribus
demide continius citatior solito auinis teansuerso uertice dolia impulit ad

Expanded text:
tenebant, Campanos timentium si praesidium Romanum abscessisset. Gracchus tenebant, Campanos timentium si praesidium Romanum abscessisset. Gracchus adsidens tantum Casilino, quia praedictum erat dictatoris ne quid absente eo rei gereret, nihil mouebat, quamquam quae facile omnem patientiam uincerent nuntiabantur a Casilino; nam et praecipitasse se quosdam non tolerantes famem constabat et stare inermes in muris, nuda corpora ad missilium telorum ictus praebentes. ea aegre patiens Gracchus, cum neque pugnam conserere dictatoris dolia complesset, nuntium ad magistratum Casilinum misit ut exciperent dolia quae amnis deferret. insequenti nocte intentis omnibus in flumen ac spem ab nuntio Romano factam dolia medio missa amni defluxerunt; aequaliter inter omnes frumentum diuisum. id postero quoque die ac tertio factum est; nocte et mittebantur et perueniebant; eo custodias hostium fallebant. imbribus deinde continuis citatior solito amnis transuerso uertice dolia impulit ad
Abbreviated transcription (Latin):
stalisse modo uitoriam iuderi potuit. hic error uires ademisse ad uinc
Itaq hertule uelut si cum alio ex ercitu acapua exiret chil usꝙ pͥstme
disapliue tenut. Nan et redierunt pleriꝙ scortis impliciti. eł ubi pͥmus
sub pellib hr̃i cepti sunt: iuaq ⁊ alius militaris lalor excorit tio aqna
modo corporib aninusq deficiebant. et de uide ꝑ om̃e estiuoꝵ g̃s magna
pars sine cõmeatib asigis dilabebantur. neq alie latebre ͦ ra i lite
de sertorib erant. Ceteu mitescente iam hyeme duto exhibernis mlite
casilimus edit. ubi quamꝙͣ ab oppugnationeccos atos erat ⁊ ebsidrs tam̃
contimiata opidanos p̃sidiumq ad ultimu inopiẽ adduxerat.⁊enstris
romanis tune Sempronius p̃erat. dictatore hauspitior ⁊epetendo łssi¬
roma pfecto tom̃am Marcellum et ip̃m cupiente ferre auxiliũ ubsessin
uollurmis amnis inflatus aquis et p̃ces nolanor atardanotis

Expanded text:
stulisse modo uictoriam uideri potuit, hic error uires ademisse ad uincendum. stulisse modo uictoriam uideri potuit, hic error uires ademisse ad uincendum. itaque hercule, uelut si cum alio exercitu a Capua exiret, nihil usquam pristinae disciplinae tenuit. nam et redierunt plerique scortis impliciti et, ubi primum sub pellibus haberi coepti sunt, uiaque et alius militaris labor excepit, tironum modo corporibus animisque deficiebant, et deinde per omne aestiuorum tempus magna pars sine commeatibus ab signis dilabebantur neque aliae latebrae quam Capua desertoribus erant. ceterum mitescente iam hieme educto ex hibernis milite Casilinum redit, ubi, quamquam ab oppugnatione cessatum erat, obsidio tamen continua oppidanos praesidiumque ad ultimum inopiae adduxerat. castris Romanis Ti. Sempronius praeerat dictatore auspiciorum repetendorum causa profecto Romam. Marcellum et ipsum cupientem ferre auxilium obsessis et Uolturnus amnis inflatus aquis et preces Nolanorum Acerranorumque
Abbreviated transcription (Latin):
in eas statuere/ transuersis curacalis hostium cuniculos excip
et palam et clam ceptis obiuam irẽ donec pudor etiã hauinbalem ab
in cepto auertit. castris q cõmunitis ac p̃sidio modico impoĩto ne omissa
res uideretur. ĩ hiberna capuam concessit. Ibi parte maiore hiemis ẽxcit
ĩ tectis habuit/ aduersus onũa humana inala sepe ac diu durante
bonis in exꝑtum atq insuctum Itaq quos nulla mali uicerat ui
ninua bona ac uoluptater inmodice. et eo impensius quo auiduis ex
iñsolentia ĩ eas sese merserant. som nus eium et uinu et epule et
scorta lineaq et ocuim consuctudĩe ĩ dies blandius ita eneruauert corpas
animosq ut magis deide p̃t̾ite uictorie eos ꝓͣ p̃̾sentes tutarent᷑ iures.
iauisq id peccatum ducis apud peritas artiu milittiriũ haberet᷑ q̃
non ex cannensi atiẽ ꝓtinus ad urbem romanam duxisset. Illa eĩ cũctatio

Expanded text:
uineas statuere, transuersis cuniculis hostium cuniculos excipere, uineas statuere, transuersis cuniculis hostium cuniculos excipere, et palam et clam coeptis obuiam ire, donec pudor etiam Hannibalem ab incepto auertit, castrisque communitis ac praesidio modico imposito, ne omissa res uideretur, in hiberna Capuam concessit. ibi partem maiorem hiemis exercitum in tectis habuit, aduersus omnia humana mala saepe ac diu duratum, bonis inexpertum atque insuetum. itaque, quos nulla mali uicerat uis, perdidere nimia bona ac uoluptates immodicae, et eo impensius quo auidius ex insolentia in eas se merserant. somnus enim et uinum et epulae et scorta balineaque et otium consuetudine in dies blandius ita eneruauerunt corpora animosque ut magis deinde praeteritae uictoriae eos quam praesentes tutarentur uires, maiusque id peccatum ducis apud peritos artium militarium haberetur quam quod non ex Cannensi acie protinus ad urbem Romanam duxisset; illa enim cunctatio
Abbreviated transcription (Latin):
Maharbal cuam maiore robore uiror missus. nec ip̃e cruptionẽ cohortiũ
substinuit. Postremo hanmbal castris ante menia oppositis paruam
irbem paruumq p̃sidium sum̃a ui atq om̃ib ropiis oppugnare par
dum instat lacessitq corona undiq circumdatis menib aliqͦt milites
et ꝓmptissimum quemq emuro turribq ictos amisit. Semel ultro
pentes agiine elefantoꝵ opposito ꝓpe int̾clusit trepidose ꝯpulit i
urbem. satis multis ut extanta paucitate int̾fectis plures cecidissent
i nox p̃lio int̾uenisset. Postero die om̃iũ animi ad oppugnand
accendunt᷑: utiq postꝙ̃ corona aurea niuralis ꝓpoĩta / statq ip̃e dux castelli
plano loco positi segnem oppugnatione sagunti exprgnatorib exꝓbrabat
uince quoꝵ. cepte agi cuniculiq nec ad uariq conatus hostu aut
uis ulla aut conatus deerat. Sccii romanori ꝓpugnacula aduersus

Expanded text:
Maharbal cum maiore robore uirorum missus nec ipse eruptionem cohortium Maharbal cum maiore robore uirorum missus nec ipse eruptionem cohortium sustinuit. postremo Hannibal castris ante ipsa moenia oppositis paruam urbem paruumque praesidium summa ui atque omnibus copiis oppugnare parat, ac dum instat lacessitque corona undique circumdatis moenibus, aliquot milites et promptissimum quemque e muro turribusque ictos amisit. semel ultro erumpentes agmine elephantorum opposito prope interclusit trepidosque compulit in urbem satis multis ut ex tanta paucitate interfectis; plures cecidissent ni nox proelio interuenisset. postero die omnium animi ad oppugnandum accenduntur, utique postquam corona aurea muralis proposita est atque ipse dux castelli plano loco positi segnem oppugnationem Sagunti expugnatoribus exprobrauineae quoque coeptae agi cuniculique; nec ad uarios conatus hostium aut uis ulla aut ars deerat sociis Romanorum. propugnacula aduersus
Abbreviated transcription (Latin):
urbis que cirta uolturmĩ est. eo enim diuidunt᷑ amni acupauẽ. idq
p̃sidium casilini habebant romani. Addit̾ ⁊ perusina cohors homines.
Et satis ferme aͬmatoꝵ et tam exigua menia et flumiue altera parte
cincta tuenda erat. penuria frumenti nimiu etiã ut uiderẽt hominũ
cbat. Hannibal cum iam inde haud ꝓtul esset. Getulos cum p̃fec
nomtine Isisalca p̃mictit ac pͥmo si fiat colloquii copiã uerbis beniguis
portas aperiendas p̃sidiumq accipiendum ꝑ licere iubet. Sin ꝑte
ꝑstent. rem gerere. ac temptare si qua parte inuadere urbem possit. Ubi
ad menia actessere/ quia silentium erat solitudo iusa metuq cõcessu
arbarus ratus moliri portas et seras claustraq effringẽ parat᷑
patefactis repente portis cohortes due ad id ip̃m instructe intui ingẽti
uma tumultu erumpunt stragemq hostium faciunt. Ita pͥmis rep

Expanded text:
urbis, quae cis Uolturnum est—eo enim diuiditur amni—occupauere idque urbis, quae cis Uolturnum est—eo enim diuiditur amni—occupauere idque praesidii Casilini habebant Romani. additur et Perusina cohors, homines et satis ferme armatorum ad tam exigua moenia et flumine altera parte cincta tuenda erat: penuria frumenti, nimium etiam ut uideretur hominum, efficiebat. Hannibal cum iam inde haud procul esset, Gaetulos cum praefecto nomine Isalca praemittit ac primo, si fiat conloquii copia, uerbis benignis ad portas aperiundas praesidiumque accipiendum perlicere iubet: si in pertinacia perstent, ui rem gerere ac temptare si qua parte inuadere urbem possit. ubi ad moenia accessere, quia silentium erat, solitudo uisa; metuque concessum barbarus ratus moliri portas et claustra refringere parat, cum patefactis repente portis cohortes duae, ad id ipsum instructae intus, ingenti cum tumultu erumpunt stragemque hostium faciunt. ita primis repulsis
Abbreviated transcription (Latin):
silentio natis dilapsi ꝑ iuas iuiasq qua quẽq aut consiliu aut terror
fudit ĩ urbes campanie quas satis certum erat nõ mutassẽ fide ꝑfuger̃t
Haimibal acerris direptis atq incensis cum aCasilmo dictatorem¬
romanus logionesq nintiis accipi nuntiassent nequis ĩ tã propinquis
eo trẽ p̃nestii habebant cum romanis pautcis latutiq nomituis quas
m audita caunensis clades contulerat. hii nõ confecto p̃neste ad
delectu serius ꝓfecti domo cum casilinu ante aduerse pugne famam
uenissent/ et aliis aggregarent se se romanis stais q ꝓfecti acasilino¬
cum satis magno agmine irent. auertit ets retro casilinũ nũtius cannẽsis
pugne. Ibi cum dies aliquot suscepti campanis timendisq cauendis ac
stcuendis inuicem insidiis traduxissent ita de tapue defectione agi
accipiq hanrbalem satis ꝓcerto habere. Int̾fectis nocte oppidauis pã te

Expanded text:
silentio noctis dilapsi, per uias inuiaque qua quemque aut consilium aut error silentio noctis dilapsi, per uias inuiaque qua quemque aut consilium aut error tulit, in urbes Campaniae, quas satis certum erat non mutasse fidem, perfugerunt. Hannibal Acerris direptis atqRomanum legionesque novas acciri nuntiassent, ne quid tam propinquis  Praenestini habebant cum paucis Romanis Latinique nominis, quos eodem audita Cannensis clades contulerat. hi, non confecto Praeneste ad diem dilectu, serius profecti domo cum Casilinum ante famam aduersae pugnae uenissent et aliis adgregantibus sese Romanis sociisque, profecti a Casilinocum satis magno agmine irent, auertit eos retro Casilinum nuntius Cannensis pugnae. ibi cum dies aliquot, suspecti Campanis timentesque, cauendis ac struendis in uicem insidiis traduxissent, ut de Capuae defectione agi accipique Hannibalem satis pro certo habuere, interfectis nocte oppidanis partem
Abbreviated transcription (Latin):
apposita ut paucitate maxinie spernentib penis ingentis repente e̾xcit᷑
S̾uue tanta siue minore uictoria fuit ingens eo die ros/ ac nestio an
maximna illo bello gesta sit. N on uinci enim ab hamubale iuñ centibus
difficilus fuit ꝙ̃ postra uincere. Haniuibal spe potiunde nole adempta
cum A cerras recessiss. Marcellus extemplo clausis portis custodibusq
dispositis nequis egrederet᷑ questionem ĩ foro de hiis qui clam ĩ collaquiis
istium fuerant huit supra septuaginta dam natos ꝓ ditionis serari
om̃i ꝓfectus sup̃ sessulam castris positis consedit. Penus acerras pͥmum
obsidere atq oppugnare parat. Ceteꝵ accrranis plus aĩmi ꝙͣ uriu erat.
Itaq desata tutela urbis: ut ciraimuallari menia uiderunt priusꝙͣ con¬
tinuarent᷑ hostium opera ꝑ int̾missa mummenta negletasq custodias

Expanded text:
adposita, ut paucitatem maxime spernentibus Poenis ingentis repente exercitus adposita, ut paucitatem maxime spernentibus Poenis ingentis repente exercitus m amissis; sed, siue tanta siue minor uictoria fuit, ingens eo die res ac nescio an maxima illo bello gesta sit; non uinci enim ab Hannibale uincentibus difficilius fuit quam postea uincere. Hannibal spe potiundae Nolae adempta cum Acerras recessisset, Marcellus extemplo clausis portis custodibusque dispositis ne quis egrederetur quaestionem in foro de iis qui clam in conloquiis hostium fuerant habuit. supra septuaginta damnatos proditionis securi omni profectus supra Suessulam castris positis consedit. Poenus Acerras primum , obsidere atque oppugnare parat. ceterum Acerranis plus animi quam uirium erat; itaque desperata tutela urbis, ut circumuallari moenia uiderunt, priusquam continuarentur hostium opera, per intermissa munimenta neglectasque custodias
Abbreviated transcription (Latin):
in acie stanti primo miratulo ẽẽ ꝙ nec ex̾citus romauus porta egredetar
nec armatus quisꝙͣ ĩ tuiris ẽe̾t. Ratus dem̃de ꝓdita collequia ẽe. metuꝙ
resides factos partem militum ĩ castra remitit uissos ꝓpe apparatũ cẽm
oppugnande urbis ĩ primami aciem afferre: satis̃ fidens si auictãtib ĩ staret
tumultum alique in urbe plebem moturam. mox ĩ sua quisq ministeria
discursu trepidat ad prima signa sucreditq ad muros acies. Patefacta
repente porta Marcellus signa canere clamoremq tolli ad pedites pͥmũ
demde cuntes quanto maximo possent imĩpetu ĩ hostem erumpere nibet.
satis terroris. tumultusq ĩ aciem mediam intulerant. cum duab circa
.tis . P. Ualcruis flactus et . G. aurelius legati ĩ cornua hostiũ ex
Addidere clamorem lixe calonesq et alia turba custodie impedimentoꝵ

Expanded text:
diei in acie stanti primo miraculo esse quod nec exercitus Romanus porta egrederetur diei in acie stanti primo miraculo esse quod nec exercitus Romanus porta egrederetur nec armatus quisquam in muris esset. ratus deinde prodita conloquia esse metuque resides factos, partem militum in castra remittit iussos propere apparatum omnem oppugnandae urbis in primam aciem adferre, satis fidens, si cunctantibus instaret, tumultum aliquem in urbe plebem moturam. dum in sua quisque ministeria discursu trepidat ad prima signa succeditque ad muros acies, patefacta repente porta Marcellus signa canere clamoremque tolli ac pedites primum, deinde equites, quanto maximo possent impetu in hostem erumpere iubet. satis terroris tumultusque in aciem mediam intulerant, cum duabus circa portis P. Ualerius Flaccus et C. Aurelius legati in cornua hostium erupere. addidere clamorem lixae calonesque et alia turba custodiae impedimentorum
Abbreviated transcription (Latin):
naturna collaquia int̾ plebem ac penos fieri. statutũq esse ut cum
mana acies egressa portis iret impedimenta eoꝵ ac sarcinas di
clauderent dein de portas murosq ociparent/ ut potientes reꝵ suoꝵ atq
urbis penum inde ꝓ romano acciperent. Hec ubi nuntiata sunt macello
collaaudatis senatorib nolanis pͥus ꝙ̃ aliquis ntotus ĩ uiris oriretur
fortima pugne experiri statuit. Ad tres portas in hostes uersas tripattito
extitu instruxit: impedimenta subsequi ussit. calones lixasq ⁊ ĩualidos
milites uallum ferre: media porta robora legionum et romanos equites
duab cirta portis nouos milites leuemq armatutam ac sitioꝵ equides
sratuit Nolani muros portas ꝙ adire uetiti subsidiaq destinata ĩ pedims
data ne ampatis p̃lio legiorub ĩ ea impetus fieret. Ita instructi intra põtas
bant. hannibali sub signis id qd̾ ꝑ aliquot dies fecerat admultũ

Expanded text:
nocturna conloquia inter plebem ac Poenos fieri statutumque esse ut, cum nocturna conloquia inter plebem ac Poenos fieri statutumque esse ut, cum Romana acies egressa portis foret, impedimenta eorum ac sarcinas diriperent, clauderent deinde portas murosque occuparent, ut potentes rerum suarum atque urbis Poenum inde pro Romano acciperent. haec ubi nuntiata Marcello sunt, conlaudatis senatoribus Nolanis, priusquam aliqui motus in urbe oreretur, fortunam pugnae experiri statuit. ad tres portas in hostes uersas tripertito exercitum instruxit; impedimenta subsequi iussit, calones lixasque et inualidos milites uallum ferre. media porta robora legionum et Romanos equites, duabus circa portis nouos milites leuemque armaturam ac sociorum equites statuit. Nolani muros portasque adire uetiti subsidiaque destinata impedimentis data, ne occupatis proelio legionibus in ea impetus fieret. ita instructi intra portas stabant. Hannibali sub signis, id quod per aliquot dies fecerat, ad multum
Abbreviated transcription (Latin):
tib dignitati atq emolum̃to esse. letaq iuueni ꝓmissis cqum exinuũ¬
ex dono dat/ bigatosq quingentos questore numerare iubet. lictõib
imꝑat ut eiut se adire quotiens uelit patiantar. Hac comitate
narcelli ferocis uiuenis animus adeo ẽ mollitus ut nemo dei
sccioꝵ rem romanã feraius ac fidelius iuuerit. Cum hannibal
ad portas cẽt nolanũ rursus atiuceria mouit castra pletsq nolana
eñtegro ad defectione spectare. Marcellus sub aduentu hostiũ
muros se recepit. non castris metuens/ s ne ydende urbis acasione
nimis multis ĩ eam iminentib daret. Instriu deinde utrimq aciẽs
epte / romanoꝵ ꝓ menib nole/ penoꝵ ante castra sua. p̃lia hn
int̾ urbem castraq/ et uario euentu fiebant. quia duces net ꝓhibere
paucos temere ragantes nec signum dare uniu̾se pugne uolebant. In hac
conutiaria duoꝵ ex̾cituũ statione pͥncipes nolanoꝵ̾ nũtiant marcello

Expanded text:
tibi dignitati atque emolumento esse.' laetoque iuueni promissis equum eximium dono dat bigatosque quingentos quaestorem numerare iubet; lictoribus imperat ut eum se adire quotiens uelit patiantur. hac comitate Marcelli ferocis iuuenis animus adeo est mollitus ut nemo inde sociorum rem Romanam fortius ac fidelius iuuerit. cum Hannibal ad portas esset—Nolam enim rursus a Nuceria mouit castra—plebesque Nolana de integro ad defectionem spectaret, Marcellus sub aduentum hostium intra muros se recepit, non castris metuens sed ne prodendae urbis occasionem nimis multis in eam imminentibus daret. instrui deinde utrimque acies coeptae, Romanorum pro moenibus Nolae, Poenorum ante castra sua. proelia hinc parua inter urbem castraque et uario euentu fiebant, quia duces nec prohibere paucos temere prouocantes nec dare signum uniuersae pugnae uolebant. in hac cotidiana duorum exercituum statione principes Nolanorum nuntiant Marcello
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. adeo ꝙ totam urtem oppleuit luctus ut sacrum añiuers ariũ cereris
in̾t̾missum sit. quia nec lugentib id facẽ fas ẽ: nec ulla ĩ illa tẽpestałe
matrona expers luctus fuerat. Itaq ne ob eamde causam alia quas
sacca publica aut pͥuata descrerentur. senatus consulto dich trignta
suctus est finitus. Ceteꝵ cum sedato urbis tumultu reuctati ĩ curiam
regnum hieronis classe piinica uastari. Cui dum implor anti ferre uelierat
ut iba seaduersum siratus anã insulam oram peri sensissent uliltũ
ixtemplo ꝓuintiamq aliam romana aggrederent. Itaq dasse opus
osie nploem situm sutiliãq tueri uellent ltteris consulis rtorisq¬

Expanded text:
sunt adeoque totam urbem oppleuit luctus ut sacrum anniuersarium Cereris sunt adeoque totam urbem oppleuit luctus ut sacrum anniuersarium Cereris intermissum sit, quia nec lugentibus id facere est fas nec ulla in illa tempestate matrona expers luctus fuerat. itaque ne ob eandem causam alia quoque sacra publica aut priuata desererentur, senatus consulto diebus triginta luctus est finitus. ceterum cum sedato urbis tumultu reuocati in curiam propraetore, regnum Hieronis classe Punica uastari; cui cum opem imploranti ferre uellent <ut, ubi se uersum ad tuendam Syracusanam oram Poeni sensissent, Lilybaeum extemplo prouinciamque aliam Romanam adgrederentur; itaque classe opus esse, si regem socium Siciliamque tueri uellent. litteris consulis praetorisq