comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
trauerunt hospicium cuiusclã
transmitterentur ad satrapam qͥ
ferre. Non enim habent regem
itlem antiqui saxones: sel satrapã
plurimos sue genti prepositos. qui
ingruente belli articulo mittunt
equaliter sortes: ꝙ quencumq sors
ostencderit. hunc tempore belli
ducem omnes sequuntur: huic
obtemꝑant. ꝑacto autem bello: rur¬
sum equalis potencie fiunt omnes
satrape. Suscepit ergo eos uillicus
& ꝓmittens se mittere eos ad satͣ¬
pam qui super se erat ut petebant:
aliquot dieb secum retinuit. Qui
cum cogniti essent a barbaris quod
bant: habentes secum uascula sa¬
cra ꝙ tabulam scãm altaris uite
ddelicatam. suspecti sunt habiti: qr
si peruenirent ad satrapam ꝙ lo¬
querentur cum eo. auerterent illũ
a diis suis: ꝙ ad nouam xp̃iane
fidei religionem transferrent. sic¬
q paulatim omnis eoꝵ ꝓuincia
ueterem cogeretur in nouam mu¬
tare culturam. Itaq rapuerunt
eos ꝙ subito interemerunt: album
quidem heuualdum ueloci occisione

Expanded text:
ospitium cujusdam transmitterentur ad satrapam quiferre. Non enim habent regem iidem antiqui Saxones, sed satrapas plurimos suae genti praepositos, qui ingruente belli articulo mittunt aequaliter sortes, et quemcumque sors ostenderit, hunc tempore belli ducem omnes sequuntur, huic obtemperant; peracto autem bello, rursum aequalis potentiae omnes fiunt satrapae. Suscepit ergo eos villicus, et promittens se mittere eos ad satrapam qui super se erat, ut petebant, aliquot diebus secum retinuit. Qui cum cogniti essent a barbaris quod bant, habentes secum vascula sacra et tabulam altaris vice dedicatam, suspecti sunt habiti, quia si pervenirent ad satrapam et loquerentur cum illo, averterent illum a diis suis et ad novam Christianae fidei religionem transferrent, sicque paulatim omnis eorum provincia veterem cogeretur notare culturam. Itaque rapuerunt eos subito, et interemerunt: Album quidem Hewaldum veloci occisione
Abbreviated transcription (Latin):
sicut in libro numeroꝵ apertis¬
sime scribitur. Profecti igitur
de ramesse quintadecima die
Septem gͦ dies arimoꝵ in qͣrũ
prima eductus est populus dei
ex egipto. ab mitio ut cdirimꝰ
tercie septimane. hoc est a quin¬
tadecima die mensis primi us¬
q ad uicesimam primam eius¬
dem mensis cliem completam
computari oportet. Porro di¬
es quarta detimna extra hunc
numerum separatim sub pas
exodli sequencia patenter edo¬
cent. ubi cum lictum esset. in
cadem ipsa die educam excer¬
citum ur̃m de terra egipti.¬
dietis diem istum in generati¬
ones ur̃as ritu ꝑpetuo. Primo
mense. qͣrtadecima diẽ mensil¬
tum non inuenietur in domib
uestris. Quis enim non uicle¬
at a qͣrtaclecima usq ad uicesi¬
mam primam. non septem so¬
lummodo sed occo potuis esse
dies. si ꝙ ipsa qͣrtadetima an¬
numeretur: Sinaudem ut cli¬
ligentius esplorata scripture
uer

Expanded text:
sicut in libro Numerorum apertissicut in libro Numerorum apertissime scribitur. Profecti igitur de Ramesse quinta decima dieSeptem ergo dies azymorum, in quarum prima eductus est populus Domini ex Aegypto, ab initio, ut diximus, tertiae septimanae, hoc est, a quinta decima die mensis primi, usque ad vicesimam primam ejusdem mensis diem completam computari oportet. Porro dies quarta decima extra hunc numerum separatim  Al., sExodi sequentia patenter edocent; ubi cum dictum esset: In m ipsa die educam exercitum vestrum de terra Aegypdietis diem istum in generationes vestras ritu perpetuo. Primo mense, quarta decima die mensitum non invenietur in domibus vestris. Quis enim non videat, a quarta decima usque ad vicesimam primam, non septem solummodo, sed octo potius esse dies, si et ipsa quarta decima annumeretur? Sin autem, ut diligentius explorata Scripturae ver
Abbreviated transcription (Latin):
sis huus: mnolabit ꝙ eum uni¬
uersa multitudo filioꝵ isrł ad
uesperam. Quib uerbis mani¬
festissime constat quod ita in
obseruatione paschali mentio fit
eri pretipiatur: sed adueniente
um tertie septimane faciat in celi
faciem prodeunte. agnus immola¬
riiubeatur. ꝙ quod ipã sit nox
bis tota tercia septimana eiꝰdem
primi mensis decernitur solenns
esse debere. Sed ne putaremus
casdem septem dies a qͣrtadecima
das: contiuo subiecit. In die
primo non erit fermentatum in-
domib uestris. Quicumq cometle¬
rit fermentatum: ꝑibit anima
illa de isrł a die prima usq ad
septimam ꝙ cetera usq dlum ait.
In eadem enim ipsa die cclucam ex¬
aercitum ur̃m de terra egipti.
Primum ergo cliem arimoꝵ appel¬
lat eum: in quo excercitum eoꝵ
educturus esset de egipto. Con¬
stat autem qr non quarta clecima
die in cuiꝰ uesꝑa agnus est immo¬
latus. ꝙ que proprie pascha si¬
ue phase dicitur: sed quinta
decima sunt educti ex egipto.

Expanded text:
sis hujus. Immolabitque eum universa multitudo filiorum Israel ad vesperam. Quibus verbis manifestissime constat, quod ita in observatione paschali mentio fit eri praecipiatur; sed adveniente um tertiae septimanae faciat, in caeli faciem prodeunte, agnus immolari jubeatur: et quod ipsa sit nox bis tota tertia septimana ejusdem primi mensis decernitur sollemnis esse debere. Sed ne putaremus easdem septem dies a quarta decima das, continuo subjecit: In die primo domibus vestris: quicunque comederit fermentatum, peribit anima illa de Israel: a die prima usque ad septimum, et caetera, usquedum ait: In eadem enim ipsa die educam exercitum vestrum de terra Aegypti. Primum ergo diem azymorum appellat eum in quo exercitum eorum esset educturus de Aegypto. Constat autem quia non quarta decima die, in cujus vespera agnus est immolatus, et quae proprie Pascha sive Phase dicitur; sed quinta decima sunt educti ex Aegypto,
Abbreviated transcription (Latin):
agathonis que quondam ipso
presente in urbe atq in eodem
concilio inter ep̃os residente ut
prediximꝰ acta est. Cum enim
causa erigente sinodus eadem
coram nobilib ꝙ frequentia po¬
puli uibente apłico papa dieb
aliquot legeretur: uentum est
ad locum ubi scriptum erat.
W̾ilfridus deo amabilis ep̃s ehy¬

Expanded text:
riae papae Agathonis, quae quondam ipso riae papae Agathonis, quae quondam ipso praesente in urbe, atque in eodem concilio inter epraediximus acta est. Cum ergo, causa exigente, synodus eadem coram nobilibus et frequentia populi, jubente apostolico papa, diebus aliquot legeretur, ventum est ad locum ubi scriptum erat: Wilfridus Deo amabilis epis
Abbreviated transcription (Latin):
sedem de causasua appellans
q ab hac potestate de certis incer¬
tis q rebus absolutus. & cum
epĩs in sinodo in iudicu sede con
nieꝙ hibernie insulis. que ab au¬
gloꝵ ꝙ britonum necnon scottoꝵ¬
ueram & catholicam fidem con¬
fessus est: ꝙ cum subscͥptione
sua corroborauit. Post hec reuer
quoq insule uerbi mainstros desti¬
nauit. ꝙ seccło anno alfridli qui
post egfridum regnauit: seclem
suam ꝙ ep̃atum ipso rege inuitan
te recepit. Sed post quinq annos
denuo accusatus: ab eodem rege
ꝙ plurimis ep̃is presulatu pul¬
sus est. Ueniens q romam cum
presentib accusatorib acciperet
locum se defendendi. considentib
epĩs plurimis cum apłico papa
iohanne. omnium uditio ꝓbatũ :
act usatores eius non nulla in par¬
te falsas contra machinasse calũp
papa regib anglor edilretlo ꝙ al¬
frido. ut eum in ep̃atum suum
eo quod iniuste fuerit condemp¬
natus facerent recipi. Uit au

Expanded text:
sedem de sua causa appellantem sedem de sua causa appellantem et ab hac potestate de certis incertisque rebus absolutum et cum pis in sinodo in iudicii sede conniae et Hiberniae insulis, quae ab Anglorum et Brittonum necnon Scottorveram et catholicam fidem confessus est et cum subscriptione sua corroboravit. Itaque, quoque insulae verbi ministros destinavit: et secundo anno Aldfridi qui post Ecgfridum regnavit, sedem suam et episcopatum, ipso rege insitante, recepit DCLXXXVI. Sed post quinque annos denuo accusatus, ab eodem ipso rege et plurimis episcopis praesulatu pulsus est DCXCI: veniensque Romam, cum praesentibus accusatoribus acciperet locum se defendendi, considentibus episcopis pluribus cum Apostolico papa Johanne, omnium judicio probatum est accusatores ejus non nulla in parte falsas contra eum machinasse calumnipapa regibus Anglorum Aedilredo et Aldfrido, ut eum in episcopatum suum, eo quod injuste fuerit condemnatus, facerent recipi DCCIV.
Abbreviated transcription (Latin):
lestingaei curam secessit: acci¬
piente Wilfrido ep̃atum tociꝰ
norlanhymbroꝵ ꝓuincie. Qui
cdeinde regnante egfrido pul
meminimis. Romam ꝙ iturꝰ
& coram apłico papa causam dic¬
turus. ubi nauem conscenlit
flante fauomo pulsus est fre¬
siam: ꝙ honorifice susceptus
a barbaris ac rege illoꝵ aldgiᷤ¬
dib fonte saluatoris abluit.
opus euangelicum cepit. Ibi
ergo hyemem cum noua cdei
plebe feliciter exigens: sic
romam ueniendi iter repe¬
tut. Et ubi caula eiꝰ uẽtilata
crimne accusatus fuisse ꝙ ep̃atu
agatho cum sinodum
gongregaret rome cen
sus eos qui unam in dño saluato¬
re uoluntatem atq operationẽ
cloginatiz abant. uocari uissit
q Wilfrilum atq inter ep̃os con¬
fidentem clicere fidem suam sumł
ꝙ ꝓuincie sue insule de quaue¬
cum suis fuisset inuentus pla¬
ruit hoc inter cetera eiusdem
nodi gestis inseri. Scriptum
est hoc modo.
uilfridus cleo amabilis anti¬
stes eborace ciuitatis apłicam

Expanded text:
Laestingaei, curam secessit, acciLaestingaei, curam secessit, accipiente Uilfrido episcopatum totius Nordanhymbrorum provinciae. Qui deinde regnante Ecgfrido, pulsmeminimus: Romamque iturus, et coram apostolico papa causam dicturus, ubi navem conscendit, flante Favonio pulsus est Fresiam, et honorifice susceptus a Barbaris ac rege illorum Aldgildibus fonte Salvatoris abluit; opus evangelicum coepit. Ibi ergo hiemem cum nova Dei plebe feliciter exigens, sic Romam veniendi iter repetiit; et ubi causa ejus ventilata crimine accusatus fuisse  Al., fuAgatho cum synodum congregaret Romae cenm, adversus eos qui unam in Domino Salvatore voluntatem atque operationem dogmatizabant, vocari jussit et Vilfridum, atque inter episcopos considentem dicere fidem suam simul et provinciae sive insulae de qua vecum suis esset inventus, placuit hoc inter caetera ejusdem synodi gestis inseri, scriptumque est hoc modo: ilfridus Deo amabilis episcopus Eboracae civitatis, apostolicam
Abbreviated transcription (Latin):
iudelicet locũ declerat pridẽ
ad construendum monasteri¬
um inibi his qui scottos seque¬
bantur. Uerum qr illi postmo¬
dum optione data maluerũt
loco ceclere quam pascha cathi¬
licum ceteros q ritus canonicis
uxta romane ꝙ apłice eccłie e¬
cłie consuetudinem recipere.
dedit hoc illi quem meliorib
imbutum clisciplinis ac morib
uidit. Quo in tempore acłuis
natus est in eocdem monasteru
inlinluo comitatu sacerclos
esset ac doctor. Quem non
młto post dececta ꝙ̃ eliminata
ta galliam mittens. cum con¬
silio atq assensu patris sui
osuiii ep̃m sibi rogauit ordi¬
nari: cum esset annoꝵ cirti¬
ter triginta eodem agilbercti
tunc ep̃atum agente parisia
antistitis conuenientes: mul¬
tum honorifice ministerium
impleuerunt. Quo acdlhuc
in transmarinis partib demoran¬
te: consecratus est in ep̃atum
eboraci iubente rege oswio. cead¬
da uir sanctus ut supra meino¬
ratum est: ꝙ trib annis eccli¬
am sullimiter regens. dehinc
ad monasteru sui quod est in

Expanded text:
videlicet locum dederat pridem ad construendum inibi monasterium his qui Scottos sequebantur. Verum quia illi postmodum optione data maluerunt loco cedere, quam Pascha catholicum caeterosque ritus canonicos juxta Romanae et apostolicae Ecclesiae consuetudinem recipere, dedit hoc illi, quem melioribus imbutum disciplinis ac moribus vidit. Quo in tempore DCLXIVnatus est in eodem monasterio individuo comitatu sacerdos esset ac doctor. Quem non multo post detecta et eliminata,ta Galliam mittens, cum consilio atque consensu patris sui Osuiu, episcopum sibi rogavit ordinari, cum esset annorum circiter triginta, eodem Agilbercto tunc episcopatum agente Parisiacantistitis convenientes, multum honorifice ministerium impleverunt. Quo adhuc in transmarinis partibus demorante, consecratus est in episcopatum Eburaci, jubente rege Osuio, Ceadda vir sanctus, ut supra memoratum est, et tribus annis Ecclesiam sublimiter regens, dehinc ad monasterii sui, quod est in
Abbreviated transcription (Latin):
tam libenter tam q studiose
cor onatus. atq ad cum̃ audien¬
dum sepissime cum in illas
partes deuenisset accecleret.
Cui iudelicet monasterio t̃em¬
pore illo religiose ac modeste
uite abbas ꝙ prb̃r ediluual dus
preerat. qui nunc ep̃alem lin¬
disfarnensis eccl̃ie cathetlram
condignis gradu actib seruat.
nasterio locum mansionis se¬
cretiorem: ubi continus in
orationib famulatui conlito¬
locus ipse suꝑ ripam fluminis
erat situs: solebat huc creber
ris affectum ingretli. ac sepiꝰ
lin eo suꝑmeantib unclis im mer¬
gi: sic q ibidem quam diu susti¬
nere posse uicdebatur. psalmis
uel pretib insistere: fixus q
mancre ascendende aqua flumi
usq ad collum. atq inde egre¬
diens ad fefram numquam

Expanded text:
tam libenter, tamque studiose tam libenter, tamque studiose coronatus, atque ad eum audiendum saepissime cum illas in partes devenisset accederet. Cui videlicet monasterio tempore illo religiosae ac modestae vitae abbas et presbyter Aediluald praeerat, qui nunc episcopalem Lindisfarnensis Ecclesiae cathedram condignis gradu actibus servat nasterio locum mansionis secretiorem, ubi liberius continuis in orationibus famulatui sui Conditolocus ipse super ripam fluminis erat situs, solebat hunc creberris affectum ingredi, ac saepius in eo supermeantibus undis immergi; sicque ibidem quamdiu sustinere posse videbatur, psalmis vel precibus insistere, fixusque manere ascendente aqua fluminusque ad collum; atque inde egrediens ad terram nunquam
Abbreviated transcription (Latin):
coir loci illius quem intuebar: si mł
q consortio coꝵ quos in illo uide¬
bam. nec tamen aliquid ductorem
meum rogare audebam. Sed int̾
hec nescio quo ordine: repente me
inter homines uiuere cerno. Hec ꝙ
alia que uiderat idem uir dm̃ ñ
omnib passim desidiosis ac uite.
sue incuriosis referre uolebat. secl
illis soluminodo qui uel tormentoꝵ
metu perterriti. uel spe per henni
etatis ex eiꝰ uerbis haurire uolebãt.
Deniq in uicina celle illitis habita¬
bat quiclam monachus nomine engiͤ¬
lus presbiteratus etiam honore sul
quabat gradu preminens qui adhuc
superest. ꝙ in hibernia insula soli¬
tarius ultimam uite etatem pan̾e
cibario ꝙ frigida aqua sustentat.
hic sepus ad eundem urum̃ ingre-¬
diens audiuit ab eo repetita inter-¬
rogatione que ꝙ qualia essent que
exutus corpore uideret: ꝑ cuius
ca perstrinximus. Narrabat autẽ
uisiones suas etiam regi alfrido
uiro uncletumq doctissimo. ꝙͣ

Expanded text:
core loci illius, quem intuebar, simul core loci illius, quem intuebar, simul et consortio eorum, quos in illo videbam, nec tamen aliquid ductorem meum rogare audebam. Sed inter hęc, nescio quo ordine, repente me inter homines vivere cerno.' Hęc et alia, quę viderat, idem vir Domini non omnibus passim desidiosis ac vitę suę incuriosis referre volebat, sed illis solummodo, qui vel tormentorum metu perterriti vel spe gaudiorum etatis ex eius verbis haurire volebant.Denique in vicinia cellae illius habitabat quidam monachus, nomine Haemgils, presbyteratus etiam quem bonis  adornabat, gradu praeeminens, qui adhuc superest, et in Hibernia insula solitarius ultimam vitae aetatem pane cibario et frigida aqua sustentat. Hic saepius ad eumdem virum ingrediens, audivit ab eo repetita interrogatione, quae et qualia essent quae exutus corpore videret  Al., vica perstrinximus. Narrabat autem visiones suas etiam regi Aldfrido viro undecumque doctissimo; et
Abbreviated transcription (Latin):
ac fulgere conspicis: ipse est in quo
recipiuntur anime eoꝵ. qui in bonis
quidem oꝑib de corpore ȩceunt: nõ
tamen sunt tante ꝑfectionis ut reg¬
num celoꝵ statim mereantur intro¬
duci. qui tamen omnes in die iudi¬
cii ad uisionem xp̃i ꝙ gaudia reg¬
ni celestis intrabunt. Nam quicũꝙ
in omni uerbo ꝙ oꝑe ꝙ cogitatiõe
ꝑfecti sunt: mox de corpore egressi
ad regnun celeste ꝑueniunt. Ad
cuius uicima ꝑtinet locus ille ubi
sonum cantilene dulcis cum ocdo¬
re suauitatis ac splendore lucis au¬
cdisti. Tu autem ꝙr nunc ad corpꝰ
reuerti ꝙ rursum inter homines
iuiuere debes: si actus tuos curiosiꝰ
discutere. ꝙ mores sermones ꝙ tuoᷤᷤ
in reccitudine ac simplicitate ser¬
uare studueris: accipies & ipse pͦ
que cernis agmina let abunda spi¬
ut quid de te fieri deberet agnos¬
cerem.
set: multum detestatus
sum reuerti ad corpus. de¬
lectatus nimirum suauitate ac tle¬

Expanded text:
ac fulgere conspicis, ipse est in quo ac fulgere conspicis, ipse est in quo recipiuntur animae eorum qui in bonis quidem operibus de corpore exeunt, non tamen sunt tantae perfectionis, ut in regnum caelorum statim mereantur introduci qui tamen omnes in die judicii ad visionem Christi et gaudia regni caelestis intrabunt. Nam quicumque in omni verbo et opere et cogitatione perfecti sunt, mox de corpoad regnum celeste perveniunt. Ad cuius vicinia pertinet locus ille, ubi sonum cantilenę dulcis cum odore suavitatis ac splendore lucis audisti. Tu autem, quia nunc ad corpus reverti et rursum inter homines vivere debes, si actus tuos curiosius discutere et mores sermonesque tuos in rectitudine ac simplicitate servare studueris, accipies et ipse post que cernis, agmina letabunda spiut, quid de te fieri deberet, agnoscerem.' set, multum detestatus sum reverti ad corpus, delectatus nimirum suavitate ac de
Abbreviated transcription (Latin):
gressum retorquens: ipsa me qua
uenimꝰ uia recduxit. Cumq reuer¬
si ꝑueniremus ad mansiones illas
letas spũum canditoꝵ: dixit michi
Scis que sint ista omnia que udisti:
Respondi ego. Non. Et ait uallis
illa quam aspexisti flammis feruẽ¬
tib ꝙ frigorib horrenda frigidis:
ipse est locus in quo examinande
ꝙ castigande sunt anime illoꝵ.
qui differentes confiteri ꝙ emen¬
tlare scelera que fecerunt: in ip̃o¬
tandem mortis articulo ad pe¬
nitenciam confugiunt. ꝙ sic cle
corpore exeunt. Qui tamen quia
confessionem ꝙ penitenciam uł
in morte habuerunt: omnes in
uentium ꝙ elemosine ꝙ ieuinia
ꝙ maxime celebratio missarum
ut etiam ante diem udicii libe¬
rentur adiuuant. Porro puteus
ille flammiuomus ac puticlus quẽ
uidisti: ip̃m est os gehenne. in quo
quicumq semel inciderit. munqͣm
inde liberabitur in euum. Locus
uero iste florifer in quo pulcher¬
rimam hanc uiuentutem iocundari

Expanded text:
gressum retorquens, ipsa me, qua gressum retorquens, ipsa me, qua venimus, via reduxit. Cumque reversi pervenissemus ad mansiones illas lętas spirituum candidatorum, dicit mihi: 'Scis, quę sint ista omnia, quę vidisti?' Respondi ego: 'Non.' Et ait: 'Vallis ista, quam aspexisti, flammis ferventibus et frigoribus horrenda rigidis, ipse est locus, in quo examinandę et castigande sunt anime illorum, qui differentes confiteri et emendare scelera, quę fecerunt, in iptandem mortis articulo ad poenitentiam confugiunt, et sic de corpore exeunt: qui tamen quia confessionem et poenitentiam vel in morte habuerunt, omnes in ventium et eleemosynae et jejunia et maxime celebratio missarum, ut etiam ante diem judicii liberentur, adjuvant. Porro puteus ille flammivomus ac putidus quem vidisti, ipsum est os gehennae, in quo quicumque semel inciderit nunquam inde liberabitur in aevum. Locus vero iste florifer, in quo pulcherrimam hanc juventutem jocundari
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuaserat. effugaret admirancli hu¬
ius suauitas odoris. Tanta autem
lux cuncta ea loca ꝑfuderat: ut
omni splendore cliei siue solis me¬
ridiani radus uideretur esse pretla¬
rior. Erant namq in hoc campo
innumera hominum albatoꝵ con¬
uenticula: sedes ꝙ plurime agmi¬
num letantium. Cumq inter cho¬
ros felicium incolarum metlios me
se hoc esset regnum celoꝵ de quo
predicari sepius audiui. Respon¬
dit ille cogitatiu meo: non inqui¬
ens. non hoc est regnum celoꝵ qͦd
maiorem luminis grãm quam priꝰ
in qua etiam uocem cantancium
dulcissimam audiui: sed ꝙ ocloris
fragrantia miri tanta de loco ef¬
fundebatur. ut il quem antea
degustans quasi maximum rebar
iam ꝑmoclicus michi ocdor uidere¬
tur: sicut etiam lux illa campi
florentis eximia in comparatione
eius que nunc apparuit lucis
tenuissima ꝓrsus udebatur ꝙ
parua. In cuius amenitatem loci
cum nos intraturos sperarem: re¬
pente cluctor substitit. Nec mora

Expanded text:
pervaserat, effugaret ammirandi hupervaserat, effugaret ammirandi huius suavitas odoris. Tanta autem lux cuncta ea loca perfuderat, ut omni splendore diei sive solis meridiani radiis videretur esse preclarior. Erantque in hoc campo innumera hominum albatorum conventicula sedesque plurimę agminum lętantium. Cumque inter choros felicium incolarum medios me rtasse esset regnum celorum, de quo predicari sepius audivi. Respondit ille cogitatui meo: 'Non' inquiens 'hoc est regnum celorum, quod maiorem luminis gratiam quam prius. In qua etiam vocem cantantium dulcissimam audivi. Sed et odoris fraglantia miri tanta de loco effundebatur, ut is, quem ante degustans quasi maximum rebar, iam permodicus mihi odor videretur, sicut etiam lux illa campi florentis eximia in compa/ratione eius, quę nunc apparuit, lucis tenuissima prorsus videbatur et parva; in cuius amenitatem loci cum nos intraturos sperarem, repente ductor subsistit. Nec mora,
Abbreviated transcription (Latin):
si fulgor stelle micantis inter tene¬
bras: qui paulatim crescens ꝙ acd me
ocius festinans. ubi appropinqua¬
uit: dispersi sunt ꝙ aufugerunt
omnes qui me forcipib rapere que¬
rebant spiritus infesti.Ille autem
qui adueniens eos fugauit: erat ipfe
qui me ante clucebat. Qui mox con¬
uersus ad dextrum iter: quasi contͣ
ortum solis brumalem me clucere
cepit. Nec mora exemptum tene¬
bris: in auras serene lucis edurit.
Cumq me in luce aperta ilucret: ui¬
di ante nos murum permarimum.
cuiꝰ neq longitudini hinc uel inde
neq altitucdini ullus esse terminus
iuderetur. Cepi autem mirari qua¬
re ad murum acceilerem᷑ tum in eo
nullam ianuam uel fenestram
uel ascensum alicubi conspicerem.
Cum ergo peruenissemus acd mu¬
rum: statim nescio quo orcline
fuimꝰ in summitate euis. ꝙ esce ibi
campus erat latissimꝰ ac letissimꝰ:
tanta q fragrantia uernantium
flosculoꝵ plenꝰ. ut omnem mox
fetorem tenebrosi fornacis qui me

Expanded text:
si fulgor stellę micantis inter tenesi fulgor stellę micantis inter tenebras. Que paulatim crescens et ad me ocius festinans ubi appropinquavit, dispersi sunt et aufugerunt omnes, qui me forcipibus rapere querebant spiritus infesti. Ille autem, qui adveniens eos fugavit, erat ipse, qui me ante ducebat. Qui mox conversus ad dextrum iter quasi contra ortum solis brumalem ducere cepit. Nec mora, exemptum tenebris in auras me serene lucis eduxit. Cumque me in luce aperta / duceret, vidi ante nos murum permaximum, cuius neque longitudini hinc vel inde, neque altitudini ullus esse terminus videretur. Cępi autem mirari, quomodo ad murum accederemus, cum in eo nullam ianuam vel fenestram vel ascensum alicubi conspicerem. Cum ergo pervenissemus ad murum, statim – nescio quo ordine – fuimus in summitate eius. Et ecce ibi campus erat latissimus ac lętissimus, tantaque fraglantia vernantium flosculorum plenus, ut omnem mox fetorem tenebrosi fornacis, qui me
Abbreviated transcription (Latin):
rior retlditus ad me usq ꝑuenit:
ꝙ cachinnans melias illas trahebat
in tenebras. E quib udelicet homi¬
nib ut dinoscere potui quidam
attonsus erat ut clericꝰ: quilam
lauꝰ. quetlam femina. Trahentes
autem eos maligni spiritus: descen¬
derunt in metlium baratri illius
ardentis. Factum q est ut cum lon¬
gus subeuntib eis fletum homi¬
numł& risum demonioꝵ clare dis¬
Icernere mnẽquirem sonum
.tam̃ aohuc ꝓmiscuum in
aurib haberem. Interea
ascenderunt quidam spũum obscu¬
roꝵ de abisso illa flammiuoma ꝙ ac¬
currentes circumdederunt me: atq
oculis flammantib & cde ore ac narib
ignem putidum efflantes angebant.
forcipib quoq igneis quos tenebant
manib minitabantur me compre¬
hendere:nec tamen me ullatenus con¬
tingere tam & si terrere presumebant.
los circumferrem. si forte aliunde qͥd
auxilu quo saluarer adueniret: ap¬
paruit retro uia qua ueneram qua¬

Expanded text:
rior redditus ad me usque pervenit, rior redditus ad me usque pervenit, et cachinnans / medias illas trahebat in tenebras. E quibus videlicet hominibus, ut dinoscere potui, quidam erat attonsus ut clericus, quidam laicus, quedam femina. Trahentes autem eos maligni spiritus descenderunt in medium baratri illius ardentis. Factumque est, ut cum longius subeuntibus eis fletum hominum et risum demoniorum clare discernere nequirem, sonum tamen adhuc permixtum in auribus haberem. Interea ascenderunt quidam spirituum obscurorum de abysso illa flammivoma, et accurrentes circumdederunt me atque oculis flammantibus et de ore ac naribus ignem putidum efflantes angebaut. Forcipibus quoque igneis, quos tenebant in manibus, minitabantur me comprehendere, nec tamen me ullatenus contingere, tametsi terrere presumebant. los circumferrem, si forte alicunde quid auxilii, quo salvarer, adveniret, apparuit retro via, qua veneram, qua
Abbreviated transcription (Latin):
subito apparent ante nos tetri¬
crebri tetrarũ flammarum glo¬
bi ascendentes quasi de puteo
magno. rursum q decidentes
in eundem. Quo cum ꝑcluctꝰ
essem: repente cluctor. meus
disparuit. ac me solum in me¬
dio tenebrarum ꝙ horride insi¬
onis reliquit. At cum idem glo¬
bi ignium sine intermissione
modo alta peterent. modo ima
baratri repeterent: cerno omnia
que ascenclebant fastigia flam¬
marum plena esse spiritib ho¬
minum: qui instar fauillarũ
cum fumo ascencdentium nunc ad
sullimiora ꝓicerentur: nunc retͣe¬
tis ignium uaporib in ꝓfundum
rabilis cum eisdem. uaporib ebul¬
liens: omnia illa tenebrarum loca
replebat: ꝙ cum duitius ibidem
paiuidus consisterem. utpote incer¬
tus quid agerem. quo uerterem gres¬
sum. qui me finis maneret. audio
subito post terga sonitum imma¬
nissimi fletus ac miserrimi simul
ꝙ cachinnu̾m crepitantem quasi
uulgi indocti captis hostib insul¬
tantis. Ut. autem sonitus idem cla¬

Expanded text:
subito apparent nobis subito apparent nobis crebri flammarum tetrarum globi, ascendentes quasi de puteo magno, rursumque decidentes in eundem. Quo cum perductus essem, repente ductor meus disparuit ac me solum in medio tenebrarum et horrendę visionis reliquit. At cum ibi globi ignium sine intermissione modo alta peterent, modo ima baratri repeterent, cerno omnia, quę ascendebant, fastigia flammarum plena esse spiritibus hominum, qui instar favillarum cum fumo ascendentium nunc ad sublimiora proicerentur, nunc retractis ignium vaporibus rabilis cum eisdem vaporibus ebulliens omnia illa tenebrarum loca replebat. Et cum diutius ibi pavidus consisterem utpote incertus, quid agerem, quo verterem gressum, qui finis me maneret, audio subitum post terga sonitum inmanissimi fletus ac miserrimi, simul et cachinnum crepitantem quasi vulgi indocti captis hostibus insultantis. Ut autem sonitus idem cla
Abbreviated transcription (Latin):
possent: ꝓsiliebant misere in me¬
dium frigoris infesti. Et cum
neq ibi quippiam requiei inueni¬
re ualerent᷑: resiliebant rursus
urende in medium flammnarũ
in extinguibilium. Cumq hac
infelici uicissitudine longe late¬
q ꝓut aspicere poteram. sine
ulla quietis intercapeline inni¬
merabilis spirituum deformium
multitudo torqueretur: cepi cog
tare quodl hic fortasse esset
infernus de cuius tormentis
intolerabilib narrari sepuis au¬
diui. Respondit cogitacioni mee
ductor qui me ducebat: non hoc
inquiens suspiceris. Non enimꝰ
hic infernus est ille quem putas.
At cum me hoc spectaculo tam
horrendo ꝑterritum paulatim
in ulteriora ꝓduceret: uidi subito
ante nos obscurari incipere loca.
ꝙ tenebris omnia repleri. Quas
cum intraremus: in tantum pau¬
lisꝑ condensate sunt. ut nichil pre¬
ter ipsas aspicerem. excepta dum¬
taxat specie & ueste eius qui me
ducebat. Et cum ꝓgrederemur
sola sub nocte per umbras: ecce

Expanded text:
possent, prosiliebant misere in mepossent, prosiliebant misere in medium frigoris infesti, et cum neque ibi quippiam requiei invenire valerent, resiliebant rursus urendę in medium flammarum inextinguibilium. Cumque hac infelici vicissitudine longe lateque, prout aspicere poteram, sine ulla quietis intercapedine innumerabilis spirituum deformium multitudo torqueretur, cogitare cepi, quod hic fortasse esset infernus, de cuius tormentis intolerabilibus narrari sepius audivi. Respondit cogitationi meę ductor, qui me precedebat: 'Non hoc' inquiens 'suspiceris, non enim hic infernus est ille, quem putas.' At cum me hoc spectaculo tam horrendo perterritum paulatim in ulteriora perduceret, vidi subito ante nos / obscurari incipere loca et tenebris omnia repleri. Quas cum intrassemus, in tantum paulisper condensatę sunt, ut nihil preter ipsas aspicerem excepta dumtaxat specie et veste eius, qui me ducebat. Et cum progrederemur solo, sub nocte per umbras, ecce
Abbreviated transcription (Latin):
clauditur peruenit: acceptaq ton¬
sura locum secrete mansionis quã
preuiclerat abbas intrauit. ꝙ ibi
usq ad diem mortis in tanta men¬
tis ꝙ corporis contricione durauit.
ut multa illos que alios laterent
uel horrenda uel desideranda uidis¬
se. etiam si lingua sileret. uita loque¬
retur. Harrabat audem hoc mͦ.
que uiderat. Lucidus inquiens
aspectu ꝙ clarus erat inclumen¬
to qui me ducebat. Incetlebamꝰ
autem tacentes: ut udebatur mͥ
contra ortum solis solsticialem.
Cum q ambularemus: cleuenim
ad uallem multe latitucdinis ac
ꝓfunditatis. infinite autem lon¬
gitudinis. Que ad leuam nob̾
sita: unũ latus flammnis feruen¬
tib nimium terribile. al terum
furenti grandine ac frigore niui¬
um omnia ꝑflante atq uerrente
non minꝰ intolerabile preferebat
Utrumq autem erat animab ho¬
minum plenum: que uicissim
huc inde iudebantur quasi tem¬
pestatis impetu iactari. Cum enĩ
ium feruoris immensi dolerare ñ

Expanded text:
clauditur, pervenit, acceptaque tonclauditur, pervenit, acceptaque tonsura locum secretę mansionis, quam previderat abbas, intravit, et ibi usque ad diem mortis in tanta mentis et corporis contricione duravit, ut multa illum, quę alios laterent, vel horrenda vel desideranda vidisse, etiamsi lingua sileret, vita loqueretur. Narrabat autem hoc / modo, quod viderat: 'Lucidus' inquiens ' aspectu et clarus erat indumento, qui me ducebat. Incedebamus autem tacentes, ut videbatur mihi, contra ortum solis solsticialem. Cumque ambularemus, devenimus ad vallem multe latitudinis ac profunditatis, infinitę autem longitudinis. Que ad levam nobis sita, unum latus flammis ferventibus nimium terribile, alterum furenti grandine ac frigore nivium omnia perflante atque fervente non minus intolerabile preferebat. Utrumque autem erat animabus hominum plenum, quę vicissim hinc inde videbantur quasi tempestatis impetu iactari. Cum enim vim fervoris inmensi tolerare non
Abbreviated transcription (Latin):
danhymbroꝵ que uocatur in cune¬
ningum: religiosam cum clomo sua
gerens uitam. Qui infirmitate
corporis tactus: ꝙ hac crescente ꝑ
dies ad extrema ꝑductus. primo tem¬
pore noctis defunctus est: sed dilucu¬
lo reuiuiscens. ac repente residens: om¬
nes qui corpori flentes assecderant:
timore magno perculsos in fugam
conuertit. Uror tantum que ampliꝰ
amabat: quamuis multum tremens
ac pauida remansit. Quam ille
consolatus: noli inquit flere. quia
iam uere resurrexi a morte qua tene¬
bar: ꝙ apud homines iterum sum
uiuere ꝑmissus. Non tamen ea mͥ
qua ante consueueram conuersatio¬
ne: sed multum dissimili ex hoc tẽ¬
nem quam posserlerat substanciã
in tres diuisit portiones. E quib
unam coniugi. alteram filuis tradi¬
dit: terciam sibi ipsi retentans sta¬
tim pauꝑib distribuit. Nec multo
post seculi curis absolutus. ad mona¬
sterium mailros quod tuidi flumi¬
nis circumflexu maxima ex parte

Expanded text:
danymbrorum, quę vocatur Incunedanymbrorum, quę vocatur Incuneningum, religiosam cum domo sua gerens vitam, qui infirmitate corporis tactus et hac crescente per dies ad extrema perductus. Primo tempore noctis defunctus est, sed diluculo reviviscens ac repente residens omnes, qui corpori flentes assederant, timore inmenso perculsos in fugam convertit. Uxor tantum, quę amplius amabat, quamvis multum tremens et pavida remansit. Quam ille consolatus: 'Noli' inquit 'timere, quia iam vere surrexi a morte, qua tenebar, et apud homines sum iterum vivere permissus. Non tamen ea mihi, qua ante consueveram, conversatione, sed multum dissimili ex hoc temnem, quam possederat, substantiam in tres divisit portiones. E quibus unam coniugi, alteram filiis tradidit, terciam sibi ipse retentans statim pauperibus distribuit. Nec multo post seculi curis absolutus ad monasterium Mailro, quod Tuidi fluminis circumflexu maxima ex parte
Abbreviated transcription (Latin):
oppidum ultoꝵ: lingua autem
gallica traiectum uocatur. In quo
etlificata eccłia reuerentissimus ponti¬
fex longe late q uerbum fidei predicał.
multos q ab errore reuocans: plures
per illas regiones eccłias. secl ꝙ mo¬
nasteria non nulla construxit. Nam
non multo post alios quoꝙ in illis
regionib ipse constituit antistites.
ex eoꝵ numero fratrum: qui uel le¬
cum uel post se illo ad predicandũ
uenerant. ex quib aliquanti iam dor¬
mierunt in cdño. Ipse autem Wille¬
brod cognomento clemens adhuc
te tricesimum ꝙ̃ sextum in ep̃atu
mia remunerationis superne tota
mente suspirans.
is temporib miraculum
memorabile ꝙ. antiquoꝵ
simile inbritannia fac¬
tum est. Namq ad excitacionem
uiuentium de morte anime. qui.¬
cdam aliquandui mortuus ad uitã
resurrerit corporis: ꝙ multa me¬
moratu digna que ucderat narra¬
uit. e quib hic aliqua breuiter
ꝑstringenda esse putaui. Erat
enim pater familias in regione nor¬

Expanded text:
Oppidum Uiltorum, lingua autem Oppidum Uiltorum, lingua autem Gallica Trajectum vocatur; in quo aedificata ecclesia, reverentissimus pontifex longe lateque verbum fidei praedicans, multosque ab errore revocans, plures per illas regiones ecclesias, sed et monasteria nonnulla construxit. Nam non multo post alios quoque illis in regionibus ipse constituit antistites ex eorum numero fratrum qui vel secum, vel post se illo ad praedicandum venerant; ex quibus aliquanti jam dormierunt in Domino. Ipse autem Uilbrord, cognomento Clemens, adhucte tricesimum et sextum in episcopatu mia remunerationis supernae tota mente suspirans.is temporibus miraculum memorabile et antiquorum simile in Brittania factum est. Namque ad excitationem viventium de morte animę quidam aliquandiu mortuus ad vitam resurrexit corporis et / multa memoratu digna, quę viderat, narravit. E quibus hic aliqua breviter perstringenda esse putavi. Erat ergo pater familias in regione Nor
Abbreviated transcription (Latin):
antistes tum quibusdam pipinum
petiit. qui interpellante biltride
sionis in insula quadam rheni.
que lingua angloꝵ uocatur in lit¬
tore. In qua ipse constructo mona¬
sterio quocl hactenus heredes eius
possilent: aliquandiu continentis¬
simam gessit uitam. ibiq diem
clausit ultimum. Post quam
uero ꝑ annos aliquot in fresia qͥ
aduenerant docuerunt: misit pi¬
pinus fauente omnium consensu
uirum uenerabilem Wilbrodum
romam. cuius adhuc pontificatum
sergius habebat. postulans ut eicdẽ
fresonum genti archiep̃s orcdinare¬
tur. Quod ita ut petierat imple¬
tum est: anno ab incarnatione do¬
mini sexcentesimo nonagesimo sex¬
to. Ordinatus est autem in eccłia
sc̃e martiris cecilie die natalis eius.
imposito sibi a papa memorato
nomine clementis: ac mer remis¬
sus ad sedem ep̃atus sui. id est post
dies quatuordecim ex quo in urbẽ
uenerat. Donauit autem ei pipinꝰ
locum cathedre ep̃alis in castello
suo illustri. quod antiquo gentium
illarum uerbo ultaburg id est

Expanded text:
antistes cum quibusdam Pippinum petiit, qui interpellante Blithrydasionis in insula quadam Rheni, quae lingua eorum vocatur In littore: in qua ipse, constructo monasterio quod hactenus haeredes ejus possident, aliquandiu continentissimam gessit vitam, ibique diem clausit ultimum. Postquam vero per annos aliquot in Fresia, qui advenerant docuerunt DCXCVI, misit Pippinus, favente omnium consensu, virum venerabilem Uilbrordum Romam, cujus adhuc pontificatum Sergius habebat, postulans ut eidem Fresonum genti archiepiscopus ordinaretur. Quod ita ut petierat impletum est anno ab incarnatione Domini sexcentesimo nonagesimo sexto. Ordinatus est autem in ecclesia sanctae martyris Ceciliae, die natalis ejus, imposito sibi a papa memorato nomine Clementis: ac mox remissus ad sedem episcopatus sui, id est, post dies quatuordecim ex quo in Urbem venerat. Donavit autem ei Pippin locum cathedrae episcopalis in castello suo inlustri, quod antiquo gentium illarum verbo Uiltaburg, id est,
Abbreviated transcription (Latin):
opere apłico uerbum dei aliquib
earum que nondum audierant gen¬
tib euangłirando committere. quaꝵ
in germania plurimas nouerat esse
nationes. a quib angli uel sarones
qui nunc britanniam incolunt. genꝰ
& originem durisse noscuntur.
Unde hactenus a uicina gente bri¬
tonum corrupte germani nuncu¬
pantur. Sunt autem fresones. rugi¬
adhuc ritib seruientes. Ad quos ue¬
nue prefatus xp̃i miles circum na¬
uigata britannia disposuit: si qͦs
forte ex illis ereptos sathane ad rp̃m
tͣnsferre ualeret. uel si hoc fieri non
posset: romam uenire ad uicden¬
cla atq adoranda beatoꝵ apłoꝵ ac
martirum xp̃i limina cogitauit.
Sed ne aliquid hoꝵ ꝑficeret: super¬
na illi oracula simul ꝙ oꝑa restite¬
runt. Siquidem electis socus strenu¬
issimis ꝙ ad predicandum uerbum
idoneis. ut pote accione simul ꝙ eru¬
dicione preclaris. preparatis omnib
que nauigantib esse necessaria

Expanded text:
opere apostolico, verbum Dei aliquibus opere apostolico, verbum Dei aliquibus earum quae nondum audierant, gentibus evangelizando committere: quarum in Germania plurimas noverat esse nationes, a quibus Angli vel Saxones qui nunc Brittaniam incolunt, genus et originem duxisse noscuntur; unde hactenus a vicina gente Brittonum corrupte Garmani  Al., Germani nuncupantur. Sunt autem Fresones, Rugiadhuc ritibus servientes, ad quos venire praefatus Christi miles circumnavigata Brittania disposuit, si quos forte ex illis ereptos Satanae ad Christum transferre valeret, vel si hoc fieri non posset, Romam venire ad videnda atque adoranda beatorum apostolorum ac martyrum Christi limina cogitavit. Sed ne aliquid horum perficeret, superna illi oracula simul et opera restiterunt. Siquidem electis sociis strenuissimis et ad praedicandum verbum idoneis, utpote actione simul et eruditione praeclaris, praeparatisque omnibus quae navigantibus esse necessaria
Abbreviated transcription (Latin):
habebat: Cum carnis claustra spiritꝰ
egreditur. Alma noue scandens felix
consortia uite: Ciuib angelicis uinctus
in arce poli. Successit autem theodoro
sciencia scripturarum imbittus. secd
ꝙ eccł̃iasticis simul ac monasterialib
disciplinis summe instructus: tam ꝙ¬
si preclecessori suo minime comparan¬
dus. Qui electus est quidem in ep̃a¬
tum anno cdñce incarnationis sex¬
centesimo nonagesimo scdo. die pͥmo
mensis uilii. regnantib in cantia¬
& sedit in sede sua pridie kalenda¬
rum septembrium dñica. Qui inter
multos quos orlinauit antistites. eti¬
am gethinundo rofensis eccłie presu¬
le defuncto tobiam pro illo consecra¬
uit: uirum latina grecaq saxoni¬
ca lingua atq erudicione multipli¬
cum omni reuerentia
nominandus famulus
xp̃i & sacerdos ecbertus quem in
hibernia insula peregrinam du¬
cere uitam pro adipiscenda in
celis patria retulimus: ꝓposuit
animo plurib ꝓclesse. icl est in ito

Expanded text:
habebat, Cum carnis claustra spiritus habebat, Cum carnis claustra spiritus egreditur. Alma novae scandens felix consortia vitae, Civibus angelicis junctus in arce poli. Successit autem Theodoro scientia Scripturarum imbutus, sed et ecclesiasticis simul ac monasterialibus disciplinis summe instructus, tametsi praedecessori suo minime comparandus: qui electus est quidem in episcopatum anno Dominicae Incarnationis sexcentesimo nonagesimo secundo, die primo mensis Julii, regnantibet sedit in sede sua pridie Kalendarum Septembrium Dominica; qui inter multos quos ordinavit antistites, etiam Gebmundo Hrofensis Ecclesiae praesule defuncto, Tobiam pro illo consecravit, virum Latina, Graeca et Saxonica lingua atque eruditione multiplicum omni honorificentia nominandus famulus Christi et sacerdos Ecgberct, quem in Hibernia insula peregrinam ducere vitam pro adipiscenda in caelis patria retulimus, proposuit animo pluribus prodesse; id est, inito
Abbreviated transcription (Latin):
se numerum annoꝵ fuisse habiturũ
ip̃e iam dudũ sõpni reuelatione edoc¬
tus siuis predicere solebat. Mansit
autem in ep̃ãtu annis uiginti duob.¬
ꝙ sepultus est in eccłia scĩ petri: in
corpora deposita sunt. De quo una
cum consortib eiusdem sui graclus
recte ac ueraciter dici potest. qr cor¬
pora eoꝵ in pace sepulta sunt: ꝙ no¬
men eoꝵ uuet in generationes ꝙ ge¬
nerationes. Ut enim breuiter dicam.
tantum ꝓfectus sp̃ualis tempore pre¬
sulatus illius angloꝵ eccłie: quantũ
antea numquam potuere ceperunt.
Cuius personam. uitam. etatem ꝙ ha¬
bitum. epitaphium quoq monumẽ¬
ti ipsius uersib heroicis triginta &
quatuor. palam ac lucide cunctis
primi hii sunt.
ic sacer in tumba pausat cum
corpore presul: Quem nunc
theodoꝵ lingua pelasga uocat.
Princeps pontificum. felix sum mͦ¬
ꝙ sacerdos: Limpida discipulũ dog¬
mata disseruit. Ultimi autem hii
Namq cliem nonam decunam septẽ b̾

Expanded text:
se numerum annorum fuisse habiturum, se numerum annorum fuisse habiturum, ipse jamdudum somnii revelatione edoctus suis praedicere solebat. Mansit autem in episcopatu annis viginti duobus, sepultusque est in ecclesia sancti Petri, in sium sunt corpora deposita: de quo una cum consortibus ejusdem sui gradus recte ac veraciter dici potest, quia corpora ipsorum in pace sepulta sunt, et nomen eorum vivet in generationes et generationes. Ut enim breviter dicam, tantum profectus spiritalis tempore praesulatus illius Anglorum Ecclesiae, quantum nunquam antea potuere, coeperunt. Cujus personam, vitam, aetatem, et obitum, epitaphium quoque monumenti ipsius versibus heroicis triginta et quatuor palam ac lucide cunctis primi sunt hi: Hic sacer in tumba pausat cum corpore praesul Quem nunc Theodorum lingua Pelasga vocat. Princeps pontificum, felix, summusque sacerdos Limpida discipulis dogmata disseruit. Ultimi autem hi: Namque diem nonamdecimam September
Abbreviated transcription (Latin):
gentes. ꝑ freta perq uias: Urbẽ
romuleam uidit. templumq ue¬
rendum: Aspexit petri. mistica do¬
na gerens Candidus inter oues xp̃i
sociabilis ibit. Corpore nam tumu¬
lum: mente superna tenet: Com¬
mutasse magis sceptroꝵ in signia
credas: Quem regnum xp̃i prome
ꝙ petrus rex saxonum sub die duo¬
detimo kalendarum maiarum. in¬
dictione scd̃a. qui iuxit annos mi¬
Abeunte autem romam celuual
pe regia. Qui cum triginta septẽ
annis imꝑium tenuisset gentis il
apłoꝵ gregorio pontificatum tenen¬
te ꝑfeccus est: cupiens in uicinia
scoꝵ locoꝵ ad tempiis ꝑegrinari
in terris. quo familiarius a scĩs re¬
cipi mereretur in celis. Quod hus
temporib plures de gente angloꝵ
nobiles. ignobiles. laiti. clerici. uiri
ac femine certatim facere consueue¬
rome defunctus est ꝓrimo. il est sex¬
centesimo nonagesimo incarnationis
cdñice: theodorꝰ beate memorie archi¬
ep̃s. senex & plenus dierum id est an¬
noꝵ occogurta octo defunctus est: qͥm

Expanded text:
gentes, per freta, perque vias, Urbem Romuleam vidit, templumque verendum Aspexit, Petri mystica dona gerens. Candidus inter oves Christi sociabilis ibit: Corpore nam tumulum, mente superna tenet. Commutasse magis sceptrorum insignia credas, Quem regnum Christi promerCedual, qui et Petrus, rex Saxonum, sub die duodecimo Kalendarum Maiarum, indictione secunda; qui vixit annos plus miAbeunte autem Romam Caeduallpe regia; qui cum triginta et septem annis imperium tenuisset gentis illapostolorum Gregorio pontificatum tenente profectus est, cupiens in vicinia sanctorum locorum ad tempus peregrinari in terris, quo familiarius a sanctis recipi mereretur in caelis: quod his temporibus plures de gente Anglorum, nobiles, ignobiles, laici, clerici, viri ac feminae certatim facere consueruRomae defunctus est proximo, id est, sexcentesimo nonagesimo incarnationis Dominicae, Theodorus beatae memoriae archiepiscopus senex et plenus dierum, id est, annorum octoginta octo, defunctus est: quem
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ib annuntians cumultꝰ irruen¬
tium turbarum non facile ferret:
relictis omĩb que habere uidebatur.
ab ip̃a quoq insula patria discessit:
et paucis cũ frib ꝑ britones in ꝓuincia
anglorũ deuenit. ibiq predicans
uerbũ ut diximꝰ monasteriũ nobile
construxit. Quib rite gestis. cupiens
se ab omĩb scłi huiꝰ ⁊ ip̃ius quoq
monasterii negociis alienare: reli
et di et ip̃e abomĩb mundi
nũ: qui de monasterii ꝓbatione
diuturna ad heremiticam ꝑ uenerat uitã.
hunc ergo solus petens: annũ totum
cũ eo incontinentia ẜ orationib. ac
incotidianis manium uixit labori¬
bus. De in turbatam incursione gen¬
tilium ꝓuinciam uidens. ⁊ monas¬
teriis quoq ꝑiculum immnnere pre¬
fice susceptus. monasterium cõstru¬
xit in loco latineaco nominato. ac
non multo post infirmitate correp¬
tus diemclausit ultimum. Cinꝰ
corpus idem erconualdus patricius
accipiens: seruauit inporticu

Expanded text:
omnibus adnuncians, tumultus inruenomnibus adnuncians, tumultus inruentium turbarum non facile ferret, relictis omnibus quae habere videbatur, ab ipsa quoque insula patria discessit: et paucis cum fratribus per Brittones in provinciam Anglorum devenit, ibique praedicans verbum, ut diximus, monasterium nobile construxit. Quibus rite gestis, cupiens se ab omnibus saeculi hujus, et ipsius quoque monasterii negotiis alienare, reliqet Dicullo, et ipse ab omnibus mundi num, qui de monasterii probatione diuturna, ad heremiticam pervenerat  Al., perveniret vitam. Hunc ergo solus petens, annum totum cum eo in continentia et orationibus, in quotidianis manuum vixit laboribus. Dein turbatam incursione gentilium provinciam videns, et monasteriis quoque periculum imminere praefice susceptus, monasterium construxit in loco Latiniaco nominato, ac non multo post infirmitate correptus, diem clausit ultimum . Cujus corpus idem Ercunualdus  Al., Erchenaldus patricius accipiens, servavit in porticu
Abbreviated transcription (Latin):
signũ incendii qđ in anima ꝑtulit:
uisibile cunctis in humero maxillaq
portaiit. Mirũq in modũ qd̃ am¬
ma inocculto passa sit: caro palam
semꝑ sicut & antea facere consue¬
uerat : omib opus uirtutũ ⁊ exem¬
pus ostendere et predicare sermo¬
nibus. Ordinem autem uisionum
suarũ illis s olũ modo: qͥ ꝓpter deside¬
riũ conpunctionis in terrogabans
exponere uolebat. Suꝑ est ad huc
fr̃ quida senior monasterii nr̃i. qͥ
narrare solet dixisse sibi quencdam
multũ ueracem ac religiosũ homi¬
nem: qd ip̃m furseũ uiderit inpro¬
uincia orientaliũ anglorũ illasq
uisiones ex ip̃ius ore audierit. adici¬
ens quia tempus hyemis fuerit
acerrimũ & glacie constrictũ: cũ
sedens in tenui ueste uir. ita inter¬
dicendũ ꝓpter magnitudine memo¬
rati timoris uel suauitatis. quasi
in medie estatis caumate sudauerit.
Ium ergo ut ad
suꝑiora redeamꝰ. multis
annis inscotia uerbũ dei

Expanded text:
signum incendii quod in anima pertulit, signum incendii quod in anima pertulit, visibile cunctis in humero maxillaque portavit: mirumque in modum quod anima in occulto passa sit, caro palam semper, sicut et antea facere consuerat, omnibus opus virtutum et exemplis ostendere et praedicare sermonibus. Ordinem autem visionum suarum, illis solummodo qui propter desiderium compunctionis interrogabant, exponere volebat. Superest adhuc frater quidam senior monasterii nostri qui narrare solet, dixisse sibi quemdam multum veracem ac religiosum hominem, quod ipsum Furseum viderit in provincia Orientalium Anglorum, illasque visiones ex ipsius ore audierit: adjiciens quia tempus hiemis fuerit acerrimum, et glacie constrictum, cum sedens in tenui veste  Al., istedinem  Al., magnitudinem memorati timoris vel suavitatis, quasi in media aestatis caumate sudaverit Cum ergo, ut ad superiora redeamus, multis annis in Scotia verbum Dei