comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
animantiũ.: ut ipsealiis testatur uersibus quibus abstinere oporte¬
seriens & animalibus. Mutatos iũbolis mactat pat̾ impius artꝰ.
disepulum libans. sȩua p̃ce territ᷑ amens hostia luctifica funes¬
tatur dape mc̃ sanatus ltem Ut pecudes: caedit matrẽqi pa¬
tremqi r ec sentit caros mandens subdentib artus: Itẽ alioloco
Cõprimite ogentes homicidia. nonne uidetis. mandere uos pro¬
prios artus aluscera urã: Sed plato nonputat rationabilẽ animã
uultũ atq osratione carentis animalis induere. sed aduitioꝵ
reliquias ascendente corporale incorporationis auctis animȩ
uitus qfferari. exinstituto uitae prioris: & iracundũ quidem
hominẽ. eumdemiq fortẽ prouehiusq ad feritatẽ leonis. Ferũ
uero & cundẽ rapacem. ad pximã luporũ naturae similitudi
puenuire. eȩteroꝵ itẽ. sed cumsit reditus animis ad forturiam
priorem. hocuero fieri non potest. nisiprius redditus factuserit purus

Expanded text:
 animantium formas transeuntes, ut ipse aliis testatur uersibus quibus abstineri oportere censet animalibus: Mutatos subolis mactat pater impius artus dis epulum libans. Saeua prece territa mente hostia, luctifica funestatur dape mensa. Natus item ut pecudes caedit matremque patremque nec sentit caros mandens sub dentibus artus. Item alio loco: Comprimite, o gentes, homicidia! Nonne uidetis mandere uos proprios artus ac uiscera uestra? Sed Plato non putat rationabilem animam uultum atque os ratione carentis animalis induere, sed ad uitiorum reliquias accedente corpore incorporationem auctis animae uitiis efferari ex instituto uitae prioris, et iracundum quidem hominem eundemque fortem prouehi usque ad feritatem leonis, ferum uero et eundem rapacem ad proximam luporum naturae similitudinem peruenire, ceterorum item. Sed cum sit reditus animis ad fortunam priorem — hoc uero fieri non potest nisi prius reditus factus erit purus
Abbreviated transcription (Latin):
quã & cuius modi debeant excolere uirtutẽ: Uulgus uero impe¬
ritum: pro ignorantie rerum ꝓhonore głam. popular ẽq existi¬
mationem colunt: Prouir tute uero: uitã consectant᷑ uoluptatib
delibutam potestatẽ faciendi quȩ uelint regiam quandã ẽẽ eminenti¬
am existimantes Natura siquidem regium animal: est homo: Et
quia regnũ semꝑ comitatur potestas. potestati quoq regnũ obsequi
suspicatur. cum regnũ iustasit tutela pareNtium. simulqui abeatũ
necesse est libent̃ uiuere Putant &iã eos qui cũ uoluptate uiuant
beatos fore: Ialis error est opinor: qui ex reb ortus. animos homi¬
num possidet: Eu diuulgatione aut̃ succedit errori supͣ dicto.
exmatrum & nutricũ uotisi Dedi uitiis. głaq & cȩteris falsoputa

Expanded text:
quam et cuius modi debeant excolere uirtutem, uulgus uero impequam et cuius modi debeant excolere uirtutem, uulgus uero imperitum pro ignoratione rerum pro honore gloriam popularemque existimationem colunt, pro uirtute uero uitam consectantur uoluptatibus delibutam, potestatem faciendi quae uelint regiam quandam esse eminentiam existimantes. Natura siquidem regium animal est homo et quia regnum semper comitatur potestas, potestati quoque regnum obsequi suspicantur, cum regnum iusta sit tutela parentium. Simul quia beatum necesse est libenter uiuere, putant etiam eos qui cum uoluptate uiuant beatos fore. Talis error est, opinor, qui ex rebus ortus hominum animos possidet. Ex diuulgatione autem succedit errori supra dicto ex matrum et nutricum uotis de diuitiis gloriaque et ceteris falso puta
Abbreviated transcription (Latin):
rum delectatur & quiescit Ergo exutroq sensu tam doloris quã
delec tationes. Opinio quȩdã naturalis exoritur. omne suaue
ac delectabile bonum. contraq quoddolorẽ afferat malum esse
atq uitandũ par atq par atq eadem habetur sententia Deindi¬
gentia quoq & exsaturatione blanditiis & obiurgationib cum
aetatis fuerint auctioris. propter eaq conformata eadem ȩ̨tate
inanticipata sententia ꝑmanent. omne blandum bonum. &iam
sisit inutile: Omne &iã laboriosum & iã sicõmoditatẽ afferat
malum existimantes Consequent̃ diuitias. quod presentissimum
sit in his instrumentũ uoluptatis eximiae diligunt. głamq pro
honore amplexant᷑ Natura quippe omĩs homo laudis atq ho¬
noris ÷ appetens Est enĩ honor: uirtutis testimonium: Sed pru¬
dentes quidem uersatiq insciscitatione sapientiȩ uiri: sciuNit

Expanded text:
rum delectatur et quiescit. Ergo ex utroque sensu tam doloris quam rum delectatur et quiescit. Ergo ex utroque sensu tam doloris quam delectationis opinio quaedam naturalis exoritur omne suaue ac delectabile bonum, contraque quod dolorem afferat malum esse atque uitandum. Par atque eadem habetur sententia de indigentia quoque et exsaturatione, blanditiis et obiurgationibus, cum aetatis fuerint auctioris, proptereaque confirmata eadem aetate in anticipata sententia permanent omne blandum bonum, etiam si sit inutile, omne etiam laboriosum, etiam si commoditatem afferat, malum existimantes. Consequenter diuitias, quod praestantissimum sit in his instrumentum uoluptatis, eximie diligunt gloriamque pro honore amplexantur. Natura quippe omnis homo laudis atque honoris est appetens — est enim honor uirtutis testimonium —, sed prudentes quidem uersatique in sciscitatione sapientiae uiri sciunt
Abbreviated transcription (Latin):
porro non spontanea. eẽ. delicta. id eo quod omĩs anima particeps
diuinitatis. Naturali appetitu bonũ quod semꝑ. ẽ. expetit: Errat
tamen aliquando iniudicio bonoꝵ & maloꝵ: Nam que aliinrm̃.
sum mũ bonum uoluptatẽ putant : Diuitias. alii: Pleriq . głam.
& omã magis quã ipsum uerũ bonum: Est erroris causa multiplex.
prima quã stoici duplicem ꝑuersionẽ uocant haec aut̃ nascitur
tam ex rebus ipsis. quã ex diuulgatione famȩ. quippe mox tͥiatis ex¬
quo materno uiscere decidentibus ꝓuenit ortus cũ aliquanto dolo¬
re: Propt̃ ea quod ex calida. atq humida sede ad frigus & sic citatem
aeris circũ fusi migrent : Aduersum quẽ dolorem. fetusq pueroꝵ.
opposita ÷ medicinȩ loco artificiosa obste tricũ ꝓuisio. ut aquacali¬
da confoueant᷑ recenter nati. adhibeant᷑q uices & similitudo ma¬
terna gremu excale factione atq fotu. quolaxatum corpꝰ tene¬

Expanded text:
porro non spontanea esse delicta, ideo quod omnis anima particeps porro non spontanea esse delicta, ideo quod omnis anima particeps diuinitatis naturali appetitu bonum quidem semper expetit, errat tamen aliquando in iudicio bonorum et malorum; namque alii nostrum summum bonum uoluptatem putant, diuitias alii, plerique gloriam et omnia magis quam ipsum uerum bonum. Est erroris causa multiplex: prima quam Stoici duplicem peruersionem uocant; haec autem nascitur tam ex rebus ipsis quam ex diuulgatione famae. Quippe mox natis exque materno uiscere decidentibus prouenit ortus cum aliquanto dolore, propterea quod ex calida atque humida sede ad frigus et siccitatem aeris circumfusi migrent; aduersum quem dolorem frigusque puerorum opposita est medicinae loco artificiosa obstetricum prouisio, ut aqua calida confoueantur recens nati adhibeanturque uices et similitudo materni gremii ex calefactione atque fotu, quo laxatum corpus tene
Abbreviated transcription (Latin):
quiarec te iuuendi optio paenes nos ÷: Sugitur eoꝵꝰ que sut uit
pleraq nr̃i uirissunt. alia extra nram̃ potestatẽ. nrã quidẽ appe¬
titus. iudicium uoluntas. consensus. p̃paratio. electio. declinatio:
Aliena uero : diuitiae. gloria. species. fortitudo. cȩteraq quȩpotiꝰ
aͦptare possumus quã uindicare. recte dicit᷑: siquis forte uelit quȩ
non sunt in potestate nr̃a. nri iuris eẽ. presumere. nihilsapit: Con¬
sequent̾ ergo & iã isquique nrã propriasunt presumit aliemdar
tiibil opinor sapit : Deniq nullus laudatur obad optionẽ secund oxꝰ
quȩ in hominis potestate non sunt si forte putatur beatus Prospe¬
ritas enĩ: Non ÷ in eius arbitrio: At uero iniusticiae contractib
tẽperantiaeq Negotiis. & in ceterarum uirtutũ obseruantia
iure laudamur: Siquidẽ uirtus libera ẽ. contra que agentes re¬
prȩhendimur. quod dare operam ut peccemus existimamur: Dicur

Expanded text:
quia recte uiuendi optio penes nos est. Si igitur eorum quae sunt quia recte uiuendi optio penes nos est. Si igitur eorum quae sunt pleraque iuris nostri sunt, alia extra nostram potestatem, nostra quidem appetitus, iudicium, uoluntas, consensus, praeparatio, electio, declinatio; aliena uero diuitiae gloria, species, fortitudo, ceteraque quae potius optare possumus quam uindicare, recte dicitur, si quis forte uelit quae non sunt in potestate nostra nostri iuris esse praesumere, nihil sapere; consequenter ergo etiam is qui quae nostra propria sunt praesumit aliena nihil, opinor, sapit. Denique nullus laudatur ob adeptionem secundorum, quae in hominis potestate non sunt, nisi forte putatur beatus — prosperitas enim non est in eius arbitrio. At uero in iustitiae contractibus temperantiaeque negotiis et in ceterarum uirtutum obseruantia iure laudamur, siquidem uirtus libera est, contraque agentes reprehendimur, quod dare operam ut peccemus existimamur. Dicunt
Abbreviated transcription (Latin):
quã pro eorũ quȩ sciunt᷑ substantia: At uero incertorũ necessariam
quidem scientiam. quod incertasint. & in euentu ambiguo posita.
nec enĩpossunt aliter. ẽẽ. quã ẽ natura eorũ. ipsa tamen in utrãq
partẽ possibiliasint potius. quã necessitatibus subiugata: Nonergo
& iam dubia exinitio rigide disposita atq decretasunt. Nisi
forte idipsum quod incerta. eẽ. & exancipiti euentu pendere debe¬
ant : Quare : quod si anima quoq hominis natura talissit. ut int̃dũ
aduir tutem se applicet. int̾ dum admalitiam p̃ponderet ꝑinde
ut corpus modo sospitati. modo egritudini ꝓximũ. fixum plane est
& decretum ex origine quis porro malussit futurus aut bonussit
neq decretum neq imperatum. propt̾ eaq legessunt magisteria.
deliberationes. exortationes. reuocationes. institutio nutrimen¬
torum. certa obseruatio. laus. uituperatio. quȩq his similantur.

Expanded text:
quam pro eorum quae sciuntur substantia; at uero incertorum necessaria quam pro eorum quae sciuntur substantia; at uero incertorum necessaria quidem scientia, quod incerta sint et in euentu ambiguo posita — nec enim possunt aliter esse quam est natura eorum —, ipsa tamen in utramque partem possibilia sunt potius quam necessitatibus subiugata. Non ergo etiam dubia ex initio rigide disposita atque decreta sunt, nisi forte id ipsum quod incerta esse et ex ancipiti euentu pendere debeant. Quare quod animae quoque hominis natura talis sit ut interdum ad uirtutem se applicet, interdum ad malitiam praeponderet perinde ut corpus modo sospitati modo aegritudini proximum, fixum plane est et decretum ex origine. Quis porro malus sit futurus aut bonus, neque decretum neque imperatum, proptereaque leges, magisteria, deliberationes, exhortationes, reuocationes, institutiones, nutrimentorum certa obseruatio, laus, uituperatio, quaeque his simulantur,
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa sedunum quodq pronatura sua ipsoꝵ sciat necessitati quidẽ subiuga¬
tum. ut necesitati obnoxium Ancepsuero. ut quodeasit Natura p̃ditum.
cui consilium uiam pandat. neq enĩ ita scit ambigui naturã ds̃. ut qđ¬
incertum & Naecessitate constric tum: Sic enĩ falletur & nesciet:
sedita ut ꝓnatura sua uere dubium sciat: qr ergo dicimus dm̃scire
omiã scientiã quȩ eius ex aet̾nitate solidari ẽ dicendum: Porro quae
sciuntur: partim diuina eẽ. & immortalia. partem occidua. & ad
tempus: Immortalium rerum substantiam: fixam & stabilemfore :
Mortalium: mutabilem & dubiam. aliasq aliter se habentem obna¬
turae inconstantiam: Ergo & iã dĩ scientia dediuinis quidem quoꝵs
est certa & necessitate ꝑpetua munita felicitas. certa & necessa¬
ria scientia ÷. tam propt̃ ipsuis scientiae certã comp̃hensionem.

Expanded text:
omnia, sed unumquidque pro natura sua ipsorum sciat: necessitati quidem subiugaomnia, sed unumquidque pro natura sua ipsorum sciat: necessitati quidem subiugatum, ut necessitati obnoxium, anceps uero, ut quod ea sit natura praeditum cui consilium uiam pandat; neque enim ita scit ambigui naturam deus ut quod certum et necessitate constrictum sic enim falletur et nesciet, sed ita, ut pro natura sua uere dubium sciat. Quid ergo dicimus? Deum scire omnia scientiamque eius ex aeternitate solidari, porro quae sciuntur partim diuina esse et immortalia, partim occidua et ad tempus; immortalium rerum substantiam stabilem et fixam fore, mortalium mutabilem et dubiam aliasque aliter se habentem ob naturae inconstantiam. Ergo etiam dei scientia de diuinis quidem, quorum est certa et necessitate perpetua munita felicitas, certa et necessaria scientia est, tam propter ipsius scientiae certam comprehensionem
Abbreviated transcription (Latin):
deniq fieri frequent̃. ut non amethto. sed ab imperito curetur ȩger
cũtaliserit conditio decreti: ISimilis ratio ÷ laudũ. uituperati¬
onum. animaduersionum. premiorũ Eit enĩ frequent̃. ut ad uer¬
sante fato: q̃ recte gestasunt non modo Nullam laudem. s contra
rep̃hensionẽ suppliciaq afferant: At uero diuinationẽ : dicunt
clare demonstrare prouentus. iamdudũ esse decretos: Neq eNm
nisi decretũ p̃cederet: adrationẽ eius accedere potuisse p̃sagos
Animorũ uero Nrõꝵ motusNihil aliud eẽ : quã ministeria decretoꝵ
fatalium: Si qui demnecessesit agipernos agente fato. ita homines
uitã optinere. eorũ quedicunt᷑: sine quib agi non potest. sic̃ sine loco
eẽ non potest motus aut statio Aduersum quȩ tam pugnacit᷑ & ipso
fato uiolentius instituta quidrespondebimis: e ddcussciat quidem¬

Expanded text:
denique fieri frequenter ut non a medico sed ab imperito curetur aeger, denique fieri frequenter ut non a medico sed ab imperito curetur aeger, cum talis erit condicio decreti. Similis ratio est laudum, uituperationum, animaduersionum, praemiorum; fit enim frequenter ut aduersante fato quae recte gesta sunt non modo nullam laudem, sed contra reprehensionem suppliciaque afferant. At uero diuinationem dicunt clare demonstrare prouentus iam dudum esse decretos; neque enim, nisi decretum praecederet, ad rationem eius accedere potuisse praesagos. Animorum uero nostrorum motus nihil aliud esse quam ministeria decretorum fatalium, siquidem necesse sit agi per nos agente fato. Ita homines uicem obtinere eorum quae dicuntur «sine quibus agi non potest», sicut sine loco esse non potest motus aut statio. Aduersum quae tam pugnaciter et ipso fato uiolentius instituta quid respondebimus? Quod deus sciat quidem
Abbreviated transcription (Latin):
dicuntur. quam fartuita. nec non subiecta casibus: Porro cũ haec omã
iam dudum decretasint: cuncta que ꝓueniunt. exfato prouenire
concludunt: Leges & iã. & exortationes. & oburgationes. & disci¬
plinas. quaeq huius modi sunt omiã teneri fatalibus conditionib.
quando sicuiquid accidere decretũ ÷ una &iã illud decretũ sit.
cuius ope uł bene ficio debeat prouenire: Ut sicuisalus pro¬
uentura erit innauigando. ꝓueniat ei non alio quoquã. sed illo
gubernatore nauim regente: uelsicui ciuitate prouenturum
erit ut bonis utatur institutis & moribus ut sparta ÷ lygurgi
legibus hoc debeat prouenire: Itẽ siquis erit iustus futurus ut aris¬
tides. huic ducatio parentũ adiumentosit. iustitiae atq ȩquitatis
optentu : Iartes quoq: subfatidecretũ cadere manifestũ. ẽẽ. aiunt
Nã & hĩc iã dudum ẽẽ ordinatũ. quis eger quomedente eualescat:

Expanded text:
dicuntur quam fortuita nec non subiecta casibus». Porro cum haec omnia dicuntur quam fortuita nec non subiecta casibus». Porro cum haec omnia iam dudum decreta sint, cuncta quae proueniunt ex fato prouenire concludunt, leges etiam et exhortationes et obiurgationes et disciplinas quaeque huius modi sunt omnia teneri fatalibus condicionibus, quando, si cui quid accidere decretum est, una etiam illud decretum sit cuius ope uel beneficio debeat prouenire, ut si cui salus prouentura erit in nauigando, proueniat ei non alio quoquam sed illo gubernatore nauim regente, uel si cui ciuitati prouenturum erit, ut bonis utatur institutis et moribus, ut Spartae, Lycurgi legibus hoc debeat prouenire, item si quis erit iustus futurus, ut Aristides, huic educatio parentum adiumento sit in iustitiae atque aequitatis obtentu. Artes quoque sub fati decretum cadere manifestum esse aiunt, nam et hinc iam dudum esse ordinatum quis aeger quo medente reualescat;
Abbreviated transcription (Latin):
simul atq una accedentiũ sine ratione causarũ inurta carenti¬
bus uel mutis animalibus: ut cumcluse ferae. stabulis euasisrursũ
ad eadem stabula reuertuntur ultro. cũq ultro dicimus saxum
concidisse. Acde fato quidem. deq hisq in hominis potestate sunt.
fortuna quoq & casibus satis dictũ: sed quia sunt aliquanta quae
contra haec ediuerso dicunt᷑. proponenda sunt &e diluenda. Tunc
dȩmum enĩ firmis erit fundamentis locata platonis sententia:
Aiunt ergo. Sideus cuncta exinitio scit ante quã fiant. nec sola
caelestia quȩ felici necessitate perpetuȩ beatitudinis quasi quo¬
dam fato tenentur. sedille & ĩã nrãs cogitationes & uoluntates scit
quoq dubiam illamNaturã. tenetq & preterita. & presentia. &
futura: & hoc ex initio: nec potest fallids̃. Omĩa certe exinitio
disposita atq discretasunt: tam ea quae innr̃a potestate. ẽẽ. posita

Expanded text:
simul atque una accidentium sine ratione causarum in uita carentisimul atque una accidentium sine ratione causarum in uita carentibus uel mutis animalibus, ut cum clausae ferae stabulis euasis rursum ad eadem stabula reuertuntur ultro cumque ultro dicimus saxum concidisse. Ac de fato quidem deque his quae in hominis potestate sunt, fortuna quoque et casibus, satis dictum. Sed quia sunt aliquanta quae contra haec e diuerso dicuntur, proponenda sunt et diluenda; tunc demum enim firmis erit fundamentis locata Platonis sententia. Aiunt: «Ergo, si deus cuncta ex initio scit, antequam fiant, nec sola caelestia, quae felici necessitate perpetuae beatitudinis quasi quodam fato tenentur, sed illas etiam nostras cogitationes et uoluntates, scit quoque dubiam illam naturam tenetque et praeterita et praesentia et futura, et hoc ex initio, nec potest falli deus, omnia certe ex initio disposita atque decreta sunt, tam ea quae in nostra potestate posita esse
Abbreviated transcription (Latin):
agricola propositum habens. uitẽ aliamue quã stirpẽ ꝓpagare
thes aurũ illum dum scrobem molitur inueniqͣe. certeneq qui
condidit ut alius inueniret. sed ut ipse cũ prolato op eã repor¬
taret. Nec agricola ut thesaurũ inueniret. sedut scroben face¬
ret laborauerat. & tamen uterq fortuna ÷ usus inopina. Qua¬
re: sic &iam fortuna rec te definiri potest Fortuna ÷ concur¬
sus simulcadentium causarũ duum: originẽ ex proposito traben¬
tium. Ex quo concursu: prouenit aliquid p̃ter spem cũ ammi¬
ratione. ut sicreditor ob diufrustra repetitum debitũ ꝓcedat
adforũ instruendorũ gratia patronorũ. eo undẽ &iã debitor
mercandicausa. dehinc conuentus debitoe arbitris patronis.
diu tractũ debitũ de presentet. Diuersa quippecausa: utrisq
procedeNdifuit. Et . ẽ. illud potius actũ quod propositũ ñ erat:
quodquã iampȩne agebatur. Frit ergo & iã causus concursus

Expanded text:
agricola propositum habens uitem aliamue quamlibet stirpem propagare agricola propositum habens uitem aliamue quamlibet stirpem propagare thesaurum illum, dum scrobem molitur, inueniat; certe neque qui condidit, ut alius inueniret, sed ut ipse, cum prolato opus esset, reportaret, nec agricola ut thesaurum inueniret, sed ut scrobem faceret, laborauerat, et tamen uterque usus fortuna est inopina. Quare sic etiam fortuna recte definiri potest: fortuna est concursus simul cadentium causarum duarum originem ex proposito trahentium, ex quo concursu prouenit aliquid praeter spem cum admiratione, ut si creditor ob diu frustra repetitum debitum procedat ad forum instruendorum gratia patronorum, eodem etiam debitor mercandi causa, dehinc conuentus debitor arbitris patronis diu tractum debitum depraesentet; diuersa quippe causa utrisque procedendi fuit, et est illud potius actum quod propositum non erat quam quod iam paene agebatur. Erit ergo etiam casus concursus
Abbreviated transcription (Latin):
tionis causa iter fuerat institutum. Cõmunit̾ ergo tamfortunã
quã casum. principali causae accidentes causaᷤ. eẽ. dicemus. ur sit
causa quidẽ principalis infato. inforeuNa uero & casibus causa
accidens. & quia q̃ fiunt partim exnecessitate habent auctori¬
tatẽ. partim usitati & frequentis exemplisunt. partim exraro
accidunt . & fortuna et casus in his inueniunt᷑ queraro accidunt
Et fortunȩ qͥdem inrationabilis . & cũ ammiratione prouentus in o¬
pinus: ex hominũ proposito sumit originẽ. Casus uero citra pro¬
positum hominis fit. si quidẽ quod casu accidit uł in rebus uita caren¬
tibus uel in mutis animalibus inuenitur. Breuit̃ ergo cum duȩ
cause initium habentes exꝓposito nr̃o ita concurrunt. ut non
quod propositumest. & longe secus pret̾q opinionẽ accidat. for¬
tune ludus ÷ ut siquis occultę thesaurũ t̾re mandet. De hinc

Expanded text:
tionis causa iter fuerat institutum. Communiter ergo tam fortunam tionis causa iter fuerat institutum. Communiter ergo tam fortunam quam casum principali causae accidentes causas esse dicemus, ut sit causa quidem principalis in fato, in fortuna uero et casibus causa accidens. Et quia quae fiunt partim ex necessitate habent auctoritatem, partim usitati et frequentis exempli sunt, partim ex raro accidunt, et fortuna et casus in his inueniuntur quae raro accidunt; et fortunae quidem inrationabilis et cum admiratione prouentus inopinus ex hominum proposito sumit originem, casus uero citra propositum hominis fit, siquidem quod casu accidit uel in rebus uita carentibus uel in mutis animalibus inuenitur. Breuiter ergo, cum duae causae initium habentes ex proposito nostro ita concurrunt ut non quod propositum est at longe secus praeterque opinionem accidat, fortunae ludus est, ut si quis occulte thesaurum terrae mandet, dehinc
Abbreviated transcription (Latin):
uidentia. quidue fatũ insubstantia positũ. & item qđ in munere
atq actu inuenrtur. quidue in hominis potestate sit. quid item
quodiuxta fati decretum prouenit ꝓsecirti sumus: De fortuna
deq his que casu proueniunt disseremus. Fortune potestatem
omnẽ: in reb hominũ dicit. eẽ. Casus: aliam quandã uiris dictio¬
nen Quȩ enĩ uelinreb uita carentib uł sine ratione uiuen¬
tibus animalib accidunt. Nonex natura uel arte: hȩc omã casu
facta dicunt᷑. Quȩ uero hominib accidunt. uel fauentia negotus
eoꝵ. uł aduersantia. fortuita. & ex fortune arbitrio putantur Cau¬
sarum uero altera principalis ÷: altera accidens. principalis cansa
est. itineris faciendi. uel negotiatio. uel ruris inspectatio. ł aliqua
generis huius. Accidens ut cum iter ingressus. solatq aestus ad¬
urunt. quae sequtur infectio uultus & coloratio: quippe non infec¬

Expanded text:
uidentia quidue fatum in substantia positum et item quod in munere uidentia quidue fatum in substantia positum et item quod in munere atque actu inuenitur quidue in hominis potestate sit, quid item quod iuxta fati decretum prouenit prosecuti sumus, de fortuna deque his quae casu proueniunt disseremus. Fortunae potestatem omnem in rebus hominum dicit esse, casus aliam quandam iurisdictionem. Quae enim uel rebus uita carentibus uel sine ratione uiuentibus animalibus accidunt non ex natura uel arte, haec omnia casu facta dicuntur, quae uero hominibus accidunt uel fauentia negotiis eorum uel aduersantia, fortuita et ex fortunae arbitrio putantur. Causarum uero altera principalis est, altera accidens. Principalis causa est itineris faciendi uel negotiatio uel ruris inspectatio uel aliqua generis huius; accidens ut cum iter ingressos sol atque aestus adurunt, quae sequitur infectio uultus et coloratio; quippe non infec
Abbreviated transcription (Latin):
que ui aut uolentis delenimentis potius quã uoluntate peccare di¬
cimus. Quae cũ itasint. salua ÷ opinor diuinatio ne p̾sagio derogaret᷑
auctoritas. Potest quippe pręscius tali facta informatione fati con¬
siliũ dare aggrediendi uel aggrediendi: Recteq & rationabili ter¬
mathe mathicus originẽ captauit instituendi actus exprosperitate
siderum atq signoꝵ : ut si hoc factũ erit proueniat illud. Hec porro
t huius modi remedia sunt dubioꝵ prouentuum. in quib consilii
salubritas medicina÷. habent &iã discipline locũ maximeq le¬
gum latio. Quid ÷ enĩ lex. nisi uissum sciscens honesta ꝓhibens
contraria: id circo quia horum electio in potestate nrã ÷ laudisq
honor & uituperationis nota premiiq gratia & sub pliciorum
an im aduersio. cetera itẽ exortamenta uirtutis malitiaeq
retinacula iure prospecta sunt. Nunc qm̃ quid rerumsit pro¬

Expanded text:
que ui aut uiolentis delinimentis potius quam uoluntate peccare dique ui aut uiolentis delinimentis potius quam uoluntate peccare dicimur. Quae cum ita sint, salua est, opinor, diuinatio, ne praesagio derogetur auctoritas; potest quippe praescius tali facta informatione fati consilium dare aggrediendi uel mathematicus originem captabit instituendi actus ex prosperitate siderum atque signorum, ut, si hoc factum erit, proueniat illud. Haec porro et huius modi remedia sunt dubiorum prouentuum, in quibus consilii salubritas medicina est. Habent etiam disciplinae locum maximeque legum latio; quid est enim lex nisi iussum sciscens honesta, prohibens contraria? Idcirco, quia horum electio in potestate nostra est, laudisque honor et uituperationis nota praemiique gratia et suppliciorum animaduersio, cetera item exhortamenta uirtutis malitiaeque retinacula iure prospecta. Nunc, quoniam quid rerum sit pro
Abbreviated transcription (Latin):
differentiae quaedã enĩ frequentia sunt. quaedã ꝑaquȩ frequen¬
tia ut barbare. ut scire litteras. uelagere causas. Aduersant᷑
porro frequentib quȩ quidẽ rari exẽplisunt. Hisporro que peque
uocat adrationẽ atq consilium. Ratioporro & consilium: motꝰ ÷
intimus eius quod÷ in anima principale. Hocuero exse mouetur
motusq eius assensus ÷ uel appetitus. Igitur assensus & appetitus
ex se mouentur. Nec tamen sine imaginatione. quã fanta¬
sian greciuocant. Ex quo fit: ut ꝑsȩpe fallente imaginatione.
motusille principalis animȩ potestatis uel consensus de prauetur:
&eligat uitiosa prxoptimis. Cuius rei multiplex causa ÷ uł agres¬
tis in consultando ineligantia. uł ignorantia. uł nimiũ deditamens
inportuno fauori. uel false opinionis anticipatio. uel consuetiro o¬
praua. ł certe alicuius uitii tyrannica quedã dominatio: propt̃ ea¬

Expanded text:
differentiae: quaedam enim frequentia sunt, quaedam peraeque frequendifferentiae: quaedam enim frequentia sunt, quaedam peraeque frequentia, ut barbire utque scire litteras uel agere causas. Aduersantur porro frequentibus quae quidem rari exempli sunt, his porro quae peraeque uocat ad rationem atque consilium. Ratio porro et consilium motus est intimus eius quod est in anima principale; hoc uero ex se mouetur motusque eius assensus est uel appetitus. Igitur assensus et appetitus ex se mouentur nec tamen sine imaginatione, quam phantasian Graeci uocant. Ex quo fit ut persaepe fallente imagine motus ille principalis animae potestatis uel consensus deprauetur et eligat uitiosa pro optimis. Cuius rei multiplex causa est, uel agrestis in consultando inelegantia uel ignoratio uel nimium dedita mens importuno fauori uel falsae opinionis anticipatio uel consuetudo praua, certe alicuius uitii tyrannica quaedam dominatio; propterea
Abbreviated transcription (Latin):
dehis agemus: quȩ in hominis potestate sunt. Omĩa quesunt: intres
partes aueteribus diuisasunt
Possipire
Necessarium & dubi¬
ambiguum. Possibile ut genꝰ
porro dicit᷑. quod
pleraq obstari quominus ꝓueniant Nonpossunt. queda pro¬
hbentur declinant᷑q consilis. definitionibus adumbrant᷑. huius
modi Necessarium ÷ possibile. cuius contrarium impossibila. D
omia orta occidere. & auc ta senescere. Necesse ÷ enĩ om̃e qđ
sit natume mori: & qđusq ad senec tutẽ ꝓuectũ senescere.nec est
contrarietati locusscilicet qđ ortũ sit nonoccidere. ¶Dubiorũ
uero : definitio talis ÷: dubiũ ÷ possibile: cuius & iam contrariũ¬
in possibile. ut hodie pꝰoccasũ solis pluuiam futuram hoc erum
possibile : Aequae ciã contrarium eius in possibile. ut post oc¬
casum solis om̃ino nonpluat. lamuero dubioꝵ ꝓuentuum plures

Expanded text:
de his agemus quae in hominis potestate sunt. Omnia quae sunt in de his agemus quae in hominis potestate sunt. Omnia quae sunt in partes a ueteribus diuisa sunt: possibile, necessarium, ambiguum; possibile ut genusporro dicitur quod pleraque obstari quo minus proueniant non possunt, quaedam prohibentur declinanturque consiliis, definitionibus adumbrantur huius modi: necessarium est possibile cuius contrarium est impossibile, ut est omnia orta occidere et aucta senescere; necesse est enim omne quod sit natum emori, et quod usque ad senectutem prouectum senescere, nec est contrarietati locus, scilicet, quod ortum sit non occidere. Dubiorum uero definitio talis est: dubium est possibile cuius etiam contrarium possibile, ut hodie post occasum solis pluuiam futuram. Hoc enim possibile, aeque etiam contrarium eius possibile, ut post occasum solis omnino non pluat. Iam uero dubiorum prouentuum plures
Abbreviated transcription (Latin):
quidagendũ sibieet sciscitabat᷑: seuit aut̃ non fato elieretilio.
sediuictus intẽperantia Fodemq modo thetis p̃dixerat filio
sibellaret apud traiam amicitia opratretur necẽ matu¬
rum exitium cũ ingenti fama futurũ.sirediret adpatriam
longa uitae spacia portencli sine gła. Bellauit tam̃ raulla¬
fati cogente uolentia. Nullaquippe inoptione. ancipiti s uiolen
nis. causa penes optantẽ. ds̃ extra culpam. Itemliberã. eẽ. uirtutẽ.
riec ulli obnoxiam necessitati. cũ ait de animis lachesis nullã eoꝵ
sortito sub dicionẽ demonibus. eẽ. uenturam. sedipsas sponte lecturas
sibi demonẽ quẽ quaeq putauerit diligendum. iuxtaq mno̾sea deus
primigenis int̾dixit. Ne edulibus arborũ ex quibus noticia boni
potestas poenes eos. e&. quid consultũ his uellet ds. quid cauendũ eo
ostendit ꝓ hibiturus frustra sud fieri esset necesse. INunc iam

Expanded text:
quid agendum sibi esset sciscitabatur, seuit autem non fato eliciente quid agendum sibi esset sciscitabatur, seuit autem non fato eliciente sed uictus intemperantia. Eodemque modo Thetis praedixerat filio, si bellaret apud Troiam, amicitia sibi paratura necem, maturum exitium cum ingenti fama futurum; si rediret ad patriam, longa uitae spatia portendi sine gloria. Bellauit tamen nullfati cogente uiolentia, nulla quippe in optione ancipiti, sed tamqunis: «causa penes optantem, deus extra culpam», item «liberam esse uirtutem nec ulli obnoxiam necessitati» uel cum ait animis Lachesis «nullam earum sortito sub dicionem daemonibus esse uenturam, sed ipsas sponte lecturas sibi daemonem quem quaeque putauerit deligendum». Iuxtaque Moysea deus primigenis interdixit ne edulibus arborum, ex quibus notitia boni potestas penes eos esset, qui consultum his uellet deus quid cauendum esset ostendit, non prohibiturus frustra, si id fieri esset necesse. Nunc iam
Abbreviated transcription (Latin):
do̾se comitẽ p̃buisse. propriũ socratis opus porro quods umipa
uueret socrates anima eius usq ad alterius cireuitus tempus
in columis ꝑ seuerat. iuxta fatale decretũ ꝓuenit. acsisẽꝑ hoo
laiosdua tũn sbapolline. caueuetatos liberũ sulcosseras. gene¬
ratus ille te mactabit impie. & omĩs aula resꝑgetur sanguine.
Hlisquippe oraculis. ostendit pęnes laium fuisse Nesereras. que
p̃cessio ÷ Qđ porro insecutũ ÷. iã non in potestate lai. sed potuis
in necessitate fatali uxta meritũ p̃cessionis. Qđsinecesse esset
laio sortẽ illam incurrere. aut iamdudũ immineret clades
illa ex ineuitabili Necessitate. uacaret sciscitatio uacaret miã
pꝰdictio: sedille quidẽ ut pote p̾fius quȩ sequerent sement n
uixta fatũ fieriuetabat. sciens in potestate eius posteu siabsti¬
nere uellet: Laius uͦ ut homo nescius futurorũ abeo ͥscirot

Expanded text:
deo se comitem praebuisse proprium Socratis opus; porro quod, cum ita deo se comitem praebuisse proprium Socratis opus; porro quod, cum ita uiueret Socrates, anima eius usque ad alterius circuitus tempus incolumis perseuerat, iuxta fatale decretum prouenit ac si semper hLaio praedictum est ab Apolline: Caue uetatos liberum sulcos seras: generatus ille te mactabit impie et omnis aula respergetur sanguine. His quippe oraculis ostendit penes Laium fuisse ne sereret, quae praecessio est; quod porro insecutum est, iam non in potestate Laii sed potius in necessitate fatali iuxta meritum praecessionis. Quod si necesse esset Laio sortem illam incurrere aut iam dudum immineret clades illa ex ineuitabili necessitate, uacaret sciscitatio, uacaret etiam praedictio. Sed ille quidem, utpote praescius quae sequerentur, sementem iuxta fatum fieri uetabat sciens in potestate eius positum, si abstinere uellet; Laius uero, ut homo nescius futurorum, ab eo qui sciret,
Abbreviated transcription (Latin):
lgit᷑ in hac rerũ ordinatione atq lege antiquissima quȩq exp̃ces¬
sione dicunt᷑ fore. sunt rraẽ potestatis: Quȩ uͦ post illasunt. seđm
p̃cessionẽ & necessitatẽ constricta: Atq ut aliualex aliud ađ
legem sequit᷑ ide legitimũ sic aliud fatũ & alia quefatũ sequint᷑
ex in eiitabili recessitate fatalia: Est igit᷑ uniuersȩ reianima
fatũ in substantia positũ. Est itẽ data hiuc informat᷑a remomnẽ
rete regendilex. Quȩ in munere atq actu positã dicit᷑. fatũ
continet habitum textũ & consequentiã taleni. saho ciere. seque¬
omte dõ fecerit amma eorꝙ ali quid iuderntis quȩ uses cespet
usq ađ alterius circuitus tempus erit incolumos. hosi semper
hos faliet scmꝑincolumis manebit Est igit torũ hoel uer
dis tũ quod facũ ꝓpͥe uocat᷑ secutũ uͦ socratẽ legis edie enita

Expanded text:
Igitur in hac rerum ordinatione atque lege antiquissima quaeque ex praecesIgitur in hac rerum ordinatione atque lege antiquissima quaeque ex praecessione dicuntur fore et sunt nostrae potestatis, quae uero post illa sunt secundum praecessionem et necessitate constricta. Atque ut aliud lex, aliud quod legem sequitur, id est legitimum, sic aliud fatum et alia quae fatum sequuntur ex ineuitabili necessitate, id est fatalia. Est igitur uniuersae rei anima fatum in substantia positum, est item data huic informatio rem omnem recte gerendi lex, quae in munere atque actu positum fatum continet et habet textum et consequentiam talem: «si hoc erit, sequeomitem deo fecerit anima eorumque aliquid uiderit quae uere sunt, usque ad alterius circuitus tempus erit incolumis, ac si semper hoc faciet, semper incolumis manebit». Est igitur totum hoc lex et edictum quod fatum proprie uocatur, secutum uero Socratem legis edictum
Abbreviated transcription (Latin):
ut ingeom& ria initia exp̃cessionesunt. theare mata uero. scđm
p̃cessionẽ. concessis quippe initis ut note & ĩtẽ linea ceteroꝵq
huius modi uelut originib elementisq theore mata. scđm conces¬
sionẽ aperiunt᷑. quasique habeant consequentiã concesse p̃cessionis.
Sic & iã sanctio ordinatio existens & lex om̃ia cõplexa causas p̾ce¬
dentes. exmeritis nri habet. ut initia quędã: Queporro necessi¬
tatibus constricta ꝓueniunt. uxta p̾cessionẽ necessitatẽq eius
consequent̃ eueniunt. Ergountiũ diuinȩ legis. idẽ fati: ꝓuidentia
Fatũ uero qđ & parendi sibi obsequiiuim. & nõ parendi contumatiã
uelut edicto cõplectit᷑ Animaduersiones porro uel p̃mia ex ori¬
iudiciũq & consensus earũ. & appetitus. ł declinatio. que sunt in nobis
posita: qm̃ tã hoꝵs quã eoꝵ quȩ his contraria sunt optio penes nos est

Expanded text:
ut in geometrica initia ex praecessione sunt, theoremata uero secundum ut in geometrica initia ex praecessione sunt, theoremata uero secundum praecessionem; concessis quippe initiis, ut notae et item lineae ceterorumque huius modi uelut originibus elementisque, theoremata secundum praecessionem aperiuntur, quasi quae habeant consequentiam concessae praecessionis. Sic etiam «sanctio» ordinatio existens et lex omnia complexa causas praecedentes ex meritis nostris habet ut initia quaedam; quae porro necessitatibus constricta proueniunt, iuxta praecessionem necessitatemque eius consequenter eueniunt. Ergo initium diuinae legis, id est fati, prouidentia, fatum uero quod et parendi sibi obsequium et non parendi contumaciam uelut edicto complectitur. Animaduersiones porro uel praemia exoriiudiciumque et consensus earum et appetitus uel declinatio, quae sunt in nobis posita, quoniam tam horum quam eorum quae his contraria sunt optio penes nos est.
Abbreviated transcription (Latin):
uariaate accidentium. & exinfinito in infinitũ tẽpus que accidunt.
ipsũ tam̃ eẽ. de t̾minatũ & immutabili. semꝑq eadẽ ꝓprietate Ut
enĩ circularis motus & itẽ qđ dimetit᷑ eũ tẽpus utraq sunt circuli
sic ea omĩa quȩ ingiros circũ ferunt᷑ circulisint necesse ÷. Ergo sci¬
tum in euitabile: uocat ille fatũ In euitabilẽ uimpotentiãq intelli¬
gens. principalem causam omniũ quȩ in mundo consequent̃ continue¬
q fiunt Haec porro anima ÷ mundi triꝑtita. Quod insubstan¬
tiapositũ fatũ insuꝑiorib diximus: Scitũ porro dĩ lex ÷. quã in ex¬
cusabilẽ fore asseruimus obineuitabilem causã. Haec porro lexora
tior & sanctio quã sancxit ds̃ animȩ mundi adꝑpetuã rerum
omniũ gubernationẽ. neq enĩ ut ee mundus modo sđ ut ȩt̃nꝰ
& indissolubilis. eti. curauerat. Quȩ sanctio. cuncta intrase

Expanded text:
uarietate accidentium et ex infinito in infinitum tempus quae accidunt, uarietate accidentium et ex infinito in infinitum tempus quae accidunt, ipsum tamen esse determinatum et immutabili semperque eadem proprietate. Vt enim circularis motus et item quod dimetitur eum tempus utraque sunt circuli, sic ea omnia quae in gyros circumferuntur circuli sint necesse est. Ergo «scitum ineuitabile» uocat ille fatum, ineuitabilem uim potentiamque intellegens principalem causam omnium quae in mundo consequenter continueque fiunt. Haec porro anima est mundi tripertita, quod in substantia positum fatum in superioribus diximus. Scitum porro dei lex est, quam inexcusabilem fore asseruimus ob ineuitabilem causam. Haec porro lex et «oratio» est et «sanctio», quam sanxit deus animae mundi ad perpetuam rerum omnium gubernationem, neque enim ut esset mundus modo, sed ut aeternus et indissolubilis esset curauerat. Quae sanctio cum cuncta intra se
Abbreviated transcription (Latin):
ratio. neq qͥd omino diuinitate p̃ditũ in de t̾minatũ: idq ipsũ
manifestatur exstatu & confirmatione caeli subidtẽpus qđ per¬
fectũ annũ uocant. De quo platosic ait. Est tam̃ intellec tu
facile qđ ꝑfectus tẽporis numerus. ꝑfec tũ annũ cõpleat: tunc
demũ cũ omniũ octo circũ actionũ cursus ꝑacti. uelut adorigis¬
nem & caput circũ actionis alterius reuertent᷑. quã semꝑ idem
atq uni formis motus dimetiet᷑. hoc quippe om̃ĩ tempore finito.¬
ut cuius det̾minatio. certi circuitus spacio considere t᷑. omiã quȩ uel
incęlo uel int̾ris ꝓueniunt. rursum dein tegro adp̃teritas conditi¬
ones redeant necesse:. ut puta qui nunc ÷ habitus constellationis.
pꝰplixã tẽporis seriem restaurabitur. eodemq modo qui sequitur
deinceps ÷ hoc semꝑ. Ex quo apparet inactupositũ fatũ infirata

Expanded text:
ratio neque quid omnino diuinitate praeditum indeterminatum — idque ipsum ratio neque quid omnino diuinitate praeditum indeterminatum — idque ipsum manifestatur ex statu et conformatione caeli sub id tempus quod perfectum annum uocant. De quo Plato sic ait: «Est tamen intellefacile, quod perfectus temporis numerus perfectum annum compleat tunc demum, cum omnium octo circumactionum cursus peracti uelut ad originem atque exordium circumactionis alterius reuertentur, quam semper idem atque uniformis motus dimetietut cuius determinatio certi circuitus spatio consideretur, omnia quae uel in caelo uel in terris proueniunt rursum de integro ad praeteritas condiciones redeant necesse est, ut puta qui nunc est habitus constellationis post prolixam temporis seriem instaurabitur eodemque modo qui sequitur deinceps est hoc semper. Ex quo apparet in actu positum fatum infinita
Abbreviated transcription (Latin):
uehiculis cõp&e̾ntib suꝑ impositas. uniuersȩ rei Naturã spcta¬
re ussit legesq immutabilis decreti docuit. mundi quippe
machinã absoluere. ddegere animas stellarũ riumero pares.
Dehiculis aptis suꝑimponere. uniuersȩ rei monstrare riaturã
leges immutabilis decretidocere. cunc ta haec officia ꝓuiden¬
tiae sunt Ipse uero leges que dic tae sunt. fatum ÷ idq diuina
lex ÷ mundi animȩ insinuata. salubre rerũ omniũ regimen.
sic fatũ quidẽ exꝓuidentia ÷. Nec tamen exfato prouidenti a.
Nunc iã defato quodinmunere atq ac tupositũ ÷ loquem. Quip¬
pe: dehoc plurimȩ disceptationes habent᷑ morales. naturales. lo¬
gicȩ. Nã cũ om̃ia quȩ fiunt infinita sint. & exinfinito ꝑimm̃ sũ
tempus infinitũq proueniant cuncta undiq cõplec tens fa¬
tum apsum tamen finitum ÷ acde t̃minatũ. Neq enĩ lex. neq

Expanded text:
uehiculis competentibus superimpositas uniuersae rei naturam spectauehiculis competentibus superimpositas uniuersae rei naturam spectare iussit legesque immutabilis decrmachinam absoluere, deligere animas stellarum numero pares, uehiculis aptis superimponere, uniuersae rei monstrare naturam, leges immutabilis decreti docere, cuncta haec officia prouidentiae sunt. Ipsae uero leges quae dictae sunt fatum est idque diuina lex est mundi animae insinuata, salubre rerum omnium regimen. Sic fatum quidem ex prouidentia est nec tamen ex fato prouidentia. Nunc iam de fato, quod in munere atque actu positum est, loquemur, quippe de hoc plurimae disceptationes habentur morales, naturales, logicae. Nam cum omnia quae fiunt infinita sint et ex infinito per immensum tempus infinitumque proueniant, cuncta undique complectens fatum ipsum tamen finitum est ac determinatum — neque enim lex neque
Abbreviated transcription (Latin):
casu ꝓ uenire dicuntur. quae cuncta manifestius intimeo dige¬
rit itadicens: Quibus ita ordinatis. cũ in ꝓposito rerũ creator:
maneret.: quae nã ordinauerat scilicet quod uniuersi rei anis¬
mam. corpꝰq omne modulamine apto iugauerat: Intelligentes
inquit iussionẽ patris iuxta mandatam informationẽ urmot¬
tali sumpto initio mortalis animantis. exmundi materuis ignutra¬
q a aqua. cũspu faenius elementarium mutuati quo dredderetur
cũ opus foret: eaquȩ acceꝑant cãglutinabant. Non indissolubilib
llis nexib ex quib ipsi coheserant. Et enĩ dĩ iussum cui parent di
secundi. Ratio÷ opinor continens ordinationẽ perpetuã quae
fatum uocatur idq trahit originẽ exꝓuidentia. Qdcũ dicit
coagnientata quae mox uniuersȩ reimachine delegit animas¬
stellarũ numeropares. singulasq singulis cõparauit easdemq

Expanded text:
casu prouenire dicuntur. Quae cuncta manifestius in Timaeo digecasu prouenire dicuntur. Quae cuncta manifestius in Timaeo digerit ita dicens: quibus ita ordinatis «cum in proposito rerum creator maneret...» Quaenam ordinauerat? Scilicet quod uniuersae rei animam corpusque omne modulamine apto iugauerat. «Intellegentes, inquit, iussionem patris tali sumpto initio mortalis animantis ex mundi materiis igni terraque et aqua cum spiritu faenus elementarium mutuati, quod redderetur cum opus foret, ea quae acceperant conglutinillis nexibus ex quibus ipsi cohaeserant. Etenim iussum dei, cui parent dii secundi, ratio est, opinor, continens ordinationem perpetuam, quae fatum uocatur, idque trahit originem ex prouidentia. Quid cum dicit: «Coagmentataqustellarum numero pares singulasque singulis comparauit easdemque
Abbreviated transcription (Latin):
fatũ sunt & iam exprouidentia sint Eodemq modo que se¬
tundũ ꝓuidentiam exfato: ut putat chrysippus Alii uͦ
quequidẽ exꝓuidentiae auctoritate fatalit̾ quoq pro¬
uenire. Mec tamen que fatalit̾ exprouidentia. ut cle an¬
thes Sedplatomplacet neq omia exprouidentiafore. neq
enĩ uniformem Naturã. ẽẽ. rerũ quae dispensant᷑. ltaquae¬
dam exꝓuidentia tantum quȩdam ex decreto. Non nulla
exuoluntate nrã. ñ nulla & ĩã exuarietate fortune. pleraq
casu. que ut libet accidunt & diuina quidẽ atq intelligibi¬
lia quaeq hisproxuma sunt. sedm ꝓuidentiã solam. Natu¬
ralia uero & corporea: iuxta fatum. Eaporro quae riri
arbitrii nriq iurissunt: sponte nr̃a. Porro quae extraNos
posita sineratione atq inopinatȩ accidunt. siquidẽ ex nr̃o
usposito coeptaerunt fortuita. si sine prã institutione raee

Expanded text:
fatum sunt etiam ex prouidentia sint, eodemque modo quae sefatum sunt etiam ex prouidentia sint, eodemque modo quae secundum prouidentiam ex fato, ut putat Chrysippus; alii uero, quae quidem ex prouidentiae auctoritate, fataliter quoque prouenire, nec tamen quae fataliter ex prouidentia, ut Cleanthes. Sed Platoni placet neque omnia ex prouidentia fore, neque enim uniformem naturam esse rerum quae dispensantur; ita quaedam ex prouidentia tantum, quaedam ex decreto, non nulla ex uoluntate nostra, non nulla etiam ex uarietate fortunae, pleraque casu quae ut libet accidunt. Et diuina quidem atque intellegibilia quaeque his proxima sunt secundum prouidentiam solam, naturalia uero et corporea iuxta fatum; ea porro quae nostri arbitrii nostrique iuris sunt, sponte nostra; porro quae extra nos posita sine ratione atque inopinate accidunt: si quidem ex nostro disposito coepta erunt, fortuita, si sine nostra institutione,
Abbreviated transcription (Latin):
orationẽ nos tragice. Sedmore theo logorum possumus in eui¬
tabile quidem scitum. int̾p̃tari legem: minime muta bilem ex in¬
euitabili causa. Leges uͦ quas de uniuersȩ rei natura dix̃ animis
as̃ legem que mundi naturã sequit᷑. & qua regunt᷑ mundania
quap̃teritis & item presentib conec tunt᷑ futura. At uero in
substantia positũ fatũ. mundi anima ÷ triꝑtita. in aplantsphȩ¬
ram. inque eam quae putat᷑ erratica. & in sublunarem tertiam.
Quarũ elatã quidem ad suꝑna: dici atropon. Mediam. chlothon.
lmam: lachesin. a tropon: quod aplanes innullasit deflexione.
Clotho ꝓpt̾ uarie perplexam tortuosamq uertiginẽ. quapro¬
ueniunt ea que diuersa naturae deuius motus importat. La¬
chesimuͦ: tã quã sortitam idmunus utomiã p̃dictarũ oꝑa effec¬
tusq suscipiat. Itaq non pulli putant p̾sumi differentiã pro¬
uidentiae fatiq cũre apudse unas. Quippe prouidentiã dĩ
causarum ÷ fatũ cognominatam. Ex quo fieri. ut que sc đm

Expanded text:
orationem», non tragice sed more theologorum. Possumus ergo «ineuitabile» quidem «scitum» interpretari legem minime mutabilem ex ineuitabili causa, leges uero, quas de «uniuersa natura» dixit animis deus, legem quae mundi naturam sequitur et qua reguntur mundana qua praeteritis et item praesentibus conectuntur futura. At uero in substantia positum fatum mundi anima est, tripertita in aplanem sphaeram inque eam quae putatur erratica et in sublunarem tertiam. Quarum elatam quidem ad superna dici Atropon, mediam Clotho, imam Lachesin: Atropon quod aplanes in nulla sit deflexione, Clotho propter uarie perplexam tortuosamque uertiginem, qua proueniunt ea quae diuersae naturae deuius motus importat, Lachesin uero tamquam sortitam id munus ut omnia praedictarum opera effectusque suscipiat. Itaque non nulli putant praesumi differentiam prouidentiae fatique, cum reapse una sit: quippe prouidentiam dei causarum est, fatum cognominatam. Ex quo fieri ut quae secundum
Abbreviated transcription (Latin):
trici appellant: Consequenter etiam planas quadraturas par¬
allela gramma Pro positum est probare quẽ am modum par¬
allelo gram maͦrũ similium unum medium inueniatur quod
ratione non careat: Sint igitur duo similia par allelo grãma.
quib assistant grecȩ litterȩ at e habentia aequales angulos. unũ
qͥẽ sub. St.A. ei qui ẽ sub et.z: Porro ubi aequales angulislatera
pro cõpetenti er̃ ut enĩ ÷ b.s. latus. uixta .ł.t. ita as. latus: iuxta
s.n. latus: Dico duum horum similium par allelo grãmorum.
inueniri medium aliud rationabile: Sit quippe diectum .s.I.
latus : s.z. lateri: erit igituretiam: A .T. latus s . lateri directũ
& directis lineis aa & et. agantur extimae lineae & .e. et .ze. comple¬
atur que hoc pacto omĩs figura: ut igitur . B .s̃. latus iuxta. sT. latus:
ita .s.a. par allelo grãmũ. iuxta. At par allelo gramiũ: Sunt itẽ

Expanded text:
trici appellant, consequenter etiam planas quadraturas partrici appellant, consequenter etiam planas quadraturas parallelogramma. Propositum est probare quem ad modum duum parallelogrammorum similium unum medium inueniatur quod ratione non careat. Sint igitur duo similia parallelogramma, quibus assistunt Graecae litterae ΑΓΔ habentia aequales angulos, unum qui est sub ΒΓΔ et qui est sub ΗΓΖ. Porro ubi aequales anguli, latera pro competenti erunt; ut enim est ΒΓ latus iuxta ΓΖ latus, ita ΔΓ latus iuxta ΓΗ latus. Dico duum horum similium parallelogrammorum inueniri medium aliud rationabile. Sit quippe directum ΒΓ latus ΓΖ lateri: erit igitur ΔΓ latus ΓΗ lateri directum, et directis lineis ΑΔ et ΘΖ agantur extimae lineae ΔΕ et ΖΕ compleaturque hoc pacto omnis figura. Vt igitur ΒΓ latus iuxta ΓΖ latus, ita ΒΔ parallelogrammum iuxta ΔΖ par