comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
simodo.id quod exiisii.f.¬
⁊ receptum eet reiei p̾stand
uit. quinos aureos ⁊ uest
ari nominemsingulos ã¬
nos quinquagenos si cur
filio eius moreretur oie¬
ro filio defuncto.i alim̃ta
mortemOlp̃.

Expanded text:
si modo id, quod ex usu fructu receptum esset, ei rei praestandae uiarii in singulos annos quinquagenos, si cum filio eius moretur: quaero, filio defuncto an alimenta mortem.
Abbreviated transcription (Latin):
missum ẽẽ cauebit si licet le¬
gatario. et qui fidei comissũ
accipiet nisi forte mallet.
legatarius circuitu sublato
misso recinere ei concedend
est qͣm ius tm̃ ex legato ap̃
eum erit remausurum. ut
suffice̾ possita. dum fi

Expanded text:
missum esse: cavebit scilicet legatario et is, qui fideicommissum accipiet, nisi forte malet legatarius circuitu sublato commisso retinere ei concedendum est, quamvis tantum ex legato apud eum erit remansurum, ut sufficere possit ad
Abbreviated transcription (Latin):
dolo fecit quo inuius possi¬
deat. hec si aute motam con¬
tiou̾siam soluat. Quod si
post ea. tenebitur culpe noĩe
s cũ de nomine int̾ duos q̃¬
stio est nuquid non sit cauẽ¬
dum qui b̃rditariam remtͣ¬
dat quia om̃inodo unus li¬
b̾atur. quemadmodum si es
alienum hrditarium solua¬
tur. S si petitor suam peccu¬
niam soluat. aut rem suam
tradat non b̃t uñ retineat
i deo neccia est ei cautio.¬
atio qua amplius perfalci¬
diam ceperis licuerit dã
adũsus eum non sufficit qͥ
legatum alii reititue ex f¬
dei comissi. causa debet suf¬
ficiet aũt dici nich ei fide cõ¬

Expanded text:
dolo fecerit, quo minus possideat. hoc si ante motam controversiam solvat: quod si postea, tenebitur culpae nomine. Sed cum de nomine inter duos quaestio est, numquid non sit cavendum ei, qui hereditariam rem tradat, quia omnimodo unus liberatur: quemadmodum si aes alienum hereditarium solvatur? sed si petitor suam pecuniam solvet aut rem suam tradat, non habet unde retineat et ideo necatio 'qua amplius per Falcidiam ceperis licuerit dari' aduersus eum non sufficiat, qui legatum alii restituere ex fideicommissi causa debet. sufficiet autem dici nihil eius fidei co
Abbreviated transcription (Latin):
con. locum ẽẽ et ne duplicit᷑.
fidei ꝯmissarius hoeretur cu
h̾es es.alienum .l. legatum de¬
ducit et cum conueniretur.
acredicoribus: ł legatarius:
restituta sibi extrebelliano hr
ditate debere aut deductionẽ
eum non pati. ab brde aut ca¬
uere illi u̾rdem defensum in eũ
aduersus legatarios cetosq.¬
¶Si quis urs institutus roga¬
tus fuerit b̾rditatem. non to¬
tam: s ꝑtem restituere. ł si duo¬
bus resticuere sit rogatus et
alcer exbis uelit sibi restiti

Expanded text:
o locum esse et, ne dupliciter fideicommissarius oneretur, et cum heres aes alienum vel legatum deducit et cum convenitur a creditoribus et legatariis, resteditate debere aut deductionem eum non pati ab herede aut cauere illi heredem defensum iri eum aduersus legatarios ceterosque.Si quis heres institutus rogatus fuerit hereditatem non totam, sed partem restituere, uel si duobus restituere sit rogatus et alter ex his uelit sibi restit
Abbreviated transcription (Latin):
meis des singulis denos aure¬
os eandemq sinam penes
te eẽ nolo ciius exmẽmen¬
trahere bona gauis senis he¬
rede alio scriptonon possit
tameneumalumpnis re¬
lictam peccumiam ut pnet
ac restituat intra falcidia
recte petiturum qd̾ deinper
fluo proban non pot.Eum
quoq libertum int̾ eos qbꝰ
cibana. Item uestiariũ patro¬
na quenina prestabat relio

Expanded text:
meis des singulis denos aureos eandemque summam penes te esse volo, cuius ex incrementrahere bona Gaius Seius alio scripto herede non possit, tamen eum, alumnis relictam pecuniam ut servet ac restituat, intra Falcidiam recte fluo probari non potest.Eum quoque libertum inter eos, quibus cibaria, item uestiarium patrona, quae uiua praestabat, reliquit,
Abbreviated transcription (Latin):
eccume sortem alim̃tis
libertorum destinatam
unum exhr̃dibus ẜuolim
tatem defuncti pripientem
cauerenon ẽe cogendum
exꝑsona deficienc̾nm ꝑtes
cohr̃dibus restin placinit.
oberigitur spem post mor¬
tem omnium libeitorum
indebiti non compet̾ accio
nec utilis dabitur di̾isa ca
ẽ cin legatorum dunsio ma¬
datur. nam ers res presentẽ
ac momentaram curam in¬
ningit alimentorum uero
prebendorum necessitas ho¬
neribus menstrins acqan¬
mus uerecondiam quor
pulsantibus astringit. dez
lio br̃de instituto ita scri¬
ꝑsit ate peto gan sen.
quicquit exhroitate mea
redigeris illis alum pnis

Expanded text:
ecuniae sortem alimentis libertorum destinatam unum ex heredibus secundum uoluntatem defuncti praecipientem cauere non esse cogendum ex persona deficientium partes coheredibus restitui placuit: ob eam igitur speciem post mortem omnium libertorum indebiti non competit actio nec utilis dabitur. diuersa ca cui legatorum diuisio mandatur: nam ea res praesentem a‹c› momentariam curam iniungit, alimentorum uero praebendorum necessitas oneribus menstruis atque annuis uerecundiam quoque pulsantibus adstringitur. 9 Idem lio herede instituto ita scripsit: "a te peto, Gai Sei, quidquid ex hereditate mea redegeris, illis alumnis
Abbreviated transcription (Latin):
legata coħ̾rdibus soluerẽt
incontributionem ueĩre.¬
¶Ouobus impub̾ib
substiturm utriq hr̃dẽ
existentem in alt̾ius br̃di¬
tate falcidia non uti cõ

Expanded text:
et coheredibus soluerent. in contributionem uenire.Duobus impube ribus substitutum utrique heredem existentem in alterius hereditate Falcidia non uti co
Abbreviated transcription (Latin):
fimntatib iegan pot̾. etia qd
lad honorẽ ornatinq cuntati
ꝑtinad hornatum prita qd
ad instruenctu forum theaꝵ¬
trum stacdium legatirm fũit.
¶Ad honorẽ puta qd̾ad munꝰ
edendum uenationẽ ue ludos
seuicos. ludos criscencos relic¬
tum fu̾it. ad ꝙ adcliuisione
singuloru cuum uł epulũ
irlictu fu̾it. Coc ampli ꝙ

Expanded text:
itatibus legari potest etiam quod ad honorem ornatumque ciuitatis pertinet: ad ornatum puta quod ad instruendum forum theatrum stadium legatum fuerit: ad honorem puta quod ad munus edendum uenationemue ludos scenicos ludos Circenses relictum fuerit aut quod ad diuisionem singulorum ciuium uel epulum relictum fuerit. hoc ampli
Abbreviated transcription (Latin):
uir. marito quinquenino et
quatu or mensibus quero an
brdibus ens serti mnlegatũ
integrum debertur. codestiiat
unuam
mam in ludos cititis
reliquid quibus preside hrdo
nolint successores ħroum ne¬
guit se debere quasi testutorta¬
di prestari uolnisset quãdui
presiterent hrdes quero igitir
an cum presidendi mentoe
intestamento itascripsit
filii.filieq mee ibi sumpto
Orhĩs mens mannos singulos
mq pueros puellasq singulas
dampnis esto dareci bari noie
aureos.u. si tutores eim peccui¬
am dare nolunͣt ei apud quem
ea res eo pertinet uti tutores fi¬
ant que nolutas testatoris fu¬
it uti possunt eam pectimiam
sine periculodare pop. ait testa¬
mentis quedam stribunt que
ad auccoritatem scribentis dũ¬

Expanded text:
eruixit marito quinquennio et quattuor mensibus: quaero, an heredibus eius sexti anni legatum integrum debeatur. Modestinus uniam ad ludos civitati reliquit, quibus praesidere heredes voluit: successores heredum negant se debere, quasi testator tamdiu praestari voluisset, quamdiu praesiderent heredes: quaero igitur, an, cum praesidendi mentionem in testamento ita scripsit: "filii filiaeque meae ibi sunto, meus in annos singulos inque pueros puellasque singulas damnas esto dare cibarii nomine aureos decem': si tutores eam pecuniam dare nolunt ei, apud quem e possit: nam ea res eo pertinet, uti tutores sciant, quae uoluntas testatoris fuit, uti possint eam pecuniam sine periculo dare. Pomponius. In testamentis quaedam scribuntur, quae ad auctoritatem
Abbreviated transcription (Latin):
singulos annos abim
fruccus legatus ẽ. inllã
ĩposuit eam minto fructua¬
no demolirenon potest m
comims magis quam.
si quam arborem possusset¬
ip̃e ex fundo enellere. uellet
S si antequam ususfructua¬
rius prohibuert de molie¬

Expanded text:
singulos annos ab infructus legatus est, uillam posuit: eam inuito fructuario demolire non potest, nihilo magis quam si, quam arborem posuisset, ex fundo is euellere uellet: sed si antequam usufructuarius prohibuerit, demolie
Abbreviated transcription (Latin):
I.ALIME¬
nta fuerint
legata dicipot̃¬
aquam legato
messe si ĩ ca
REGIO¬
ne fuerint
gaci fuerint ẜm et rogati
legatarii mamimitteread
fid̾ei cõ. ad mittuntmr. ut
rescripsenint licet ad fiscũ¬

Expanded text:
i alimenta fuerint legata, dici potaquam legato inesse, si in ea regione fuerint gati fuerint servi et rogati legatarii manumittere, ad fideicommissum admittuntur, ut rescripserunt. Et licet ad fiscu
Abbreviated transcription (Latin):
ponem pet̾e pot̾. bonoꝵ pos¬
ẜonem acciꝑe non posse qm̃
succed̾e qiͣ legittime sꝑetur.¬
¶Si bonoꝵ posẜone accepta
filius emancipatus abstimue¬

Expanded text:
onem petere potest, bonorum possessionem accipere non posse, quoniam succedere quasi legitima speraretur.Si bonorum possessione accepta filius emancipatus abstinue
Abbreviated transcription (Latin):
qui ꝓpt̾ pr̃ditate hac actione
egit scilicet ut fidei ꝯmissaras
cogatur is pr̾aie qui p̾ciu uti¬
q ctiam cor ꝯsequitur. s et diui¬
tis credo p̃torem sucturirre opo

Expanded text:
qui propter hereditatem hac actione egit, scilicet ut fideicommissarias cogatur is praestare, qui pretium utique etiam eorum consequitur: sed et directis credo praetorem succurrere opo
Abbreviated transcription (Latin):
ea cunde hrde ĩ alio testõ ĩuti¬
lit fcõ ĩstitu̾at. scripto hr̃s cum
pudiasse eũ ex priore h̃rditate
expostiore aũt nõ posse adiredi¬
ceba nõ repudiare eũ qui puta
dianũ ĩtestatu decessisse.  ceuol
e neptis suenoĩe ꝙͣ ex seia ha¬
ebat sempnio tot dotis noĩe
spopõderat. et ꝓ usuris ĩ ex hi¬
bicione cͥta suma p̃stabarde¬
cefsit relicta seia filia et alushr̃¬
dibo cũ quibꝯ sẽpmiꝰ iudicio
egit ꝯdẽpnatiq ꝓportionibꝰ
srditans singłi hr̃des ĩtͥquo

Expanded text:
ea eundem heredem in alio testamento inutiliter facto instituerat: scriptus heres cum pudiasse eum ex priore hereditatem, ex posteriore autem non posse adire. dicebam non repudiare eum, qui putardianum intestatum decessisse. 98 Scaeuole n‹e›ptis suae nomine, quam ex Seia habebat, Sempronio tot dotis nomine spoponderat et pro usuris in exhibitionem certam summam praestabat, decessit relicta Seia filia et aliis heredibus: cum quibus Sempronius iudicio egit condemnatique pro portionibus hereditariis singuli heredes, inter quo
Abbreviated transcription (Latin):
Ucins ticius lib̾tis sin
cibaria et uestiaria an¬
nuacertorum mimerorũ
rliquid et postenore paite
.t. ita cauit. obligatos eis
dos meos illum. ⁊ illum ut
ex redditu eorum alimenta
suprascripta papiant. Que¬
sicum ẽ ansi quanto minoreᷤ
redclitus puenerunt qua
ẽ quantitas cibariorum et
uescianorum h̃rdes ad sup¬
plendam eam honerari non
debeant uł si alio anno eyceᷤᷤ¬
serint. an supplendum sic
quod su piore anno minus
redditu eorum alimenta p¬
cipent mimuisse eum uel
tos aureos legauit ut
exusuns eius sumelibtis
cibana et uestiana prestaret
q̃ statuerat codicillis autẽ
eandem sũmam uetint dmi

Expanded text:
ucius Titius libertis suis cibaria et vestiaria annua certorum nummorum reliquit et posteriore parte testamenti ita cavit: "obligatos eis dos meos illum et illum, ut ex reditu eorum alimenta supra scripta percipiant". quaesitum est, an, si quan‹d›o minores reditus peruenerint, quam est quantitas cibariorum et uestiariorum, heredes ad supplendam eam onerari non debeant, uel, si alio anno excesserint, an supplendum sit, quod superiore anno minus reditu eorum alimenta perciperent, minuisse eum uel tos aureos legauit, ut ex usuris eius summae libertis cibaria et uestiaria praestaret, quae statuerat: codicillis autem eandem summam uetuit dari
Abbreviated transcription (Latin):
io du̾ntaxat sit in qͦ
bibi possit meciam id quod
ad preparationem bibendi
cinsa ꝑatum ẽ. ueluti colu
nariumet urceoli mimidu¬
bitar pot̾ari s ꝓrius ẽ. ut hec
quoq insint hUngentis lega¬
tis nontantum calegata u̾i¬
dentur quibus migim.
noluptatis cansa s et uau¬
cudinis qualia sunt cõmagi¬
na claucinaria.trinarosa.
eciam quont elegancioro
sint et imincliores ungant
femine ¶S de aquiminoi¬

Expanded text:
taxat sit, in quo bibi possit, an etiam id, quod ad praeparationem bibendi comparatum est, ueluti colum niuarium et urceoli, dubitari potest. sed propius est, ut haec quoque insint. Unguentis legatis non tantum ea legata uidentur, quibus unguimur uoluptatis causa, sed et ualetudinis, qualia sunt commagena glaucina crina rosa etiam quo elegantiores sint et mundiores, unguuntur femin
Abbreviated transcription (Latin):
tabulas h̾ebat qͣitum est. an ꝑ
aditionẽ: et tabule secunde fir¬
marentur quod indebatur eua¬
uuisse. non adita pacris hrdi
tabulas confirm. arl que sm̃a
uerissima est nemo enim dubi¬
tat ⁊ legata prestari. et lib̾tates
sponte hr̃s hrditatem adisset.
¶Qui conpulsus b̾rditatem¬
adit sicuti ceteris comodis carz
ita hoc quoq casu careat ne pos¬
sit penitendo quartam retinͣe et
ita in uemio ab imperatore nr̃o.
et diuo patre euls rescriptum.
¶Non omnis aũt suspectam
urditatem repudiatione amis¬
sam: coge pot̾ adire: et sibi resti¬
cui. s is demum ad quem actiões
transsire possunt neq enim e¬
quum est ad hoc quem cõpelli

Expanded text:
tabulas habebat, quaesitum est, an per aditionem et tabulae secundae firmarentur, quod videbantur evanuisse non adita patris heredtabulas confirmari: quae sententia verissima est: nemo enim dubitat etiam legata praestari et libertates sponte heres hereditatem adisset. Qui compulsus adit hereditatem, sicuti ceteris commodis caret, ita hoc quoque casu careat, ne possit paenitendo quartam retinere: et ita invenio ab imperatore nostro et divo patre eius rescriptum. Non omnis autem suspectam hereditatem repudiatione amissam cogere potest adiri et sibi restitui, sed is demum, ad quem actiones transire possunt: neque enim aequum est ad hoc quem compelli
Abbreviated transcription (Latin):
hãt iidendum est. Qñiui
enu substitutus que a pu¬
pillo relicta sunt. cum filiꝰ
leres extitit. ut es alienu
quodlibet debeat camen ꝓpt

Expanded text:
at, uidendum est: quamuis enim substitutus quae a pupillo relicta sunt, cum filius heres exstitit, ut aes alienum quodlibet debeat, tamen p
Abbreviated transcription (Latin):
uti togetumce paltiola ue¬
timenta stragula an nitapa
⁊ saga et reliqua similia pu¬
crila sunt quead nullum
aliunisumꝑtinent nisi
puerilem. ueluti toge p tex¬
des palia que filus mrĩs cõp¬
anus. Mulebria sum que
matris fa. causa sunt cõꝑata

Expanded text:
uti togae tunicae palliola uestimenta stragula amfitapa et saga reliquaque similia. puerilia sunt, quae ad nullum alium usum pertinent nisi puerilem, ueluti togae praetexdes pallia quae filiis nostris comparamus. muliebria sunt, quae matris
Abbreviated transcription (Latin):
tr̃ cura ꝑcum custodiendum
inu dignitas familiaꝵq sal¬
ua siesideoq etia ẜmis istecũ
sit ĩspe ꝯstitutꝰ. successionis
quał quał q sit debet audir.

Expanded text:
 partum custodiendum inum dignitas familiarumque salua sit: ideoque etiam seruus iste, cum sit in spe constitutus successionis, qualisqualis sit, debet
Abbreviated transcription (Latin):
se. asex m̃sibo quo ad annicu¬
lus fiãt alt̾rus inẽsibo ab anm¬
culo quo affar possit semel ĩ
sex mesibo ubi si uolet osten¬
dat. Sic̾ uentrẽ inspici. cus¬
nõcrit. ft̾m ue quid erit quo
minꝰ ita ea fiant uti supͣ cõp̃¬
hensum est ei ꝙ natu erit pos¬
sessionẽ cã cognita nõ daro.
siue ꝙ natu e̾rit ut supͣ cautũ
est. inspici nõ licu̾it quas uti¬
q acciones me daturum pol¬
liccor.hu quibo ex edcõ meo
cã udebr eẽ ei nodabo. Quã¬

Expanded text:
se, a sex mensibus quoad anniculus fiat, alternis mensibus, ab anniculo quoad fari possit, semel in sex mensibus ubi uolet ostendat. si cui uentrem inspici cusnon erit factumue quid erit, quo minus ea ita fiant, uti supra comprehensum est: ei quod natum erit possessionem causa cognita non dabo. siue quod natum erit, ut supra cautum est, inspici non licuerit, quas utique actiones me daturum polliceor his quibus ex edicto meo causa uidebitur esse, ei non dabo'. Qua
Abbreviated transcription (Latin):
ditatẽ manentibus ¶Is qui
in bonis unum dum tarat ẜ¬
uum habe̾at legauit eum ti¬
triennium manumttẽt debet
ex eo qd̾ int̾im exopis ẜui ad
ticium peruenire pot̾ quarta
apud brdem remanere quein¬
admodum si directo post trien¬
uium seruo libertatem dediss
euisq. u sumfrue. ei legasset ⁊
aut ei proprietatem ꝑfidei cõ¬
missum reli quit stichum tibi
lex falcidia minuit legata redi¬
mere abhr̃de ꝑtem debet quem¬
admodum. si tibi utrumq ie¬
gass. ¶Sepuis euenit ne
emolum̃tum eius legis hr̃s cõ¬
sequatur. Nam sic .c. aureoꝵ¬
xxu. dñs alicui dedisset.⁊ eum
institũit h̃rdem et dodrantez
legau̾it mehil aliud sub orca

Expanded text:
ditate manentibus.Is, qui in bonis unum dumtaxat seruum habebat, legauit eum Titriennium manumitteret: debet ex eo, quod interim ex operis serui ad Titium peruenire potest, quarta apud heredem remanere, quemadmodum si directo post triennium seruo libertatem dedisset eiusque usum fructum ei legasset, aut ei proprietatem per fideicommissum relinquit. Stichum tibi,lex Falcidia minuit legata: redimere ab herede partem debes, quemadmodum si tibi utrumque legasset. Saepius evenit, ne emolumentum eius legis heres consequatur: nam si centum aureoue alicui dedisset et eum instituerit heredem et dodrantem legaverit, nihil aliud sub occa
Abbreviated transcription (Latin):
inde testator uiius eum
manumiserit ad filium
libertus quasi assignatus
pertinet. hoc ita est suie ex¬
pressum est. ul certe ĩtelle¬
xit non quasi ẜuum eum
legasse set quasi legatum¬
libertum assignasse.

Expanded text:
vivus testator eum manumiserit, ad filium libertus quasi adsignatus pertinet. hoc ita est, sive expressum est vel certe intellexit non quasi servum eum legasse, sed quasi libertum adsignasse.
Abbreviated transcription (Latin):
uerius ẽ. omnesbrdes
sieis eleccio data ẽ. eninder
dare debere. et si non consẽ¬
ciant hr̃des ertestamento
eosteneri. Danlus

Expanded text:
verius est omnes heredes, si eis electio data est, eundem dare debere: si non consentiant heredes, ex testamento eos teneri. Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
set. idaurum quodaurifi¬
cifacienclum declit aut ꝙ
ei deberetur siabaunfice ei
repensum non ẽet. mulie¬
ri non debeturr. põp. et hoc
ex parteuerum est. et ex ꝑ¬
te falsum. namideeo quod
debetursmedubio ut pnta
siaurilibras scipulatus fu¬
erit hoc aurum ꝙ debetur
exstipulatu non partinet
ad urorem cum illius fac¬
tum ad huc nonsit id eĩ ꝙ
suum eẽt non qd̃ maccio¬
ne haberet legauit. inaun¬
fice falsum ẽ. siaurumde¬
dit ita ut ex eoand aliqͥd
sibi faceret. namtẽ licet ꝓͣ
aurificem sit aurum dñi¬
ii.tamen nõ mutant
Maritum eius qui dedit
et tantum indetur mer¬
cedem prestaturus ꝓopa
ut icħomimus uroride¬
beatur qd siainum dedit
aurifici ut non tamen ex
eo auro fieret sibialiqõe
corpusculum s exalio t̾c
quatenus dominiũtran¬
sit eius annadamrificen
quippe quasi ꝑmutacce
fecisse uideatur. et ħaurũ
nontransibit aduxore
Item scribit quintus .i.
simaritus uxoricum bret¬
cum b̃ret quinq pundo

Expanded text:
set, id aurum, quod aurifici faciundum dedisset aut quod ei deberetur, si ab aurifice ei repensum non esset, mulieri non debetur. Pomponius. hoc ex parte uerum est, ex parte falsum. nam de eo, quod debetur, sine dubio: ut puta si auri libras stipulatus fuerit, hoc aurum quod ei deberetur ex stipulatu, non pertinet ad uxorem, cum illius factum adhuc non sit: id enim, quod suum esset, non quod in actione haberet, legauit. in aurifice falsum est, si aurum dederit ita, ut ex eo auro aliquid sibi faceret: nam tunc, licet apud aurificem sit aurum, dominium tamen non mutauit manet tamen eius qui dedit et tantum uidetur mercedem praestaturus pro opera ut nihilo minus uxori debeatur. quod si aurum dedit aurifici, ut non tamen ex eo auro fieret sibi aliquod corpusculum, sed ex alio, tunc, quatenus dominium transit eius auri ad aurificem quippe quasi permutationem fecisse uideatur, et hoc aurum non transibit ad uxorem. Item scribit Quintus Mucius, si maritus uxori, cum haberet quinque pondo
Abbreviated transcription (Latin):
sit obligatus uenmisci¬
testacor inde libram ꝙ mi
miere neslet exlegato uxo¬
ris sue timemutata nolũ¬
tas defuncti locum faciet
dolo mali excepciom ut si
dis .u. libris exceptioni doli
mali submoneatur s si ex
ntitate. aliqua cõpulsus
t stator non quoduellet
climinu re eylegato tunc
mulieri ipõ uire quinq li¬
breauri debeb uitur necdo¬
li mali excepcionocebit ad¬
u̾sus petentem. qd̾ si ita le¬
gasset uroriaurum quod
eius causa paratumẽet tr̃
rectissime scribit. quint
mucius ut hec scriptura
h inse et demonstraciõe
legati et argumentum:
idecq ⁊põ mre alienata libͣ
auriamplius .iiii. pondo
non remanebunt mobli¬
gacionem necerit ntend
distractione qua eycansa
alienauerit testator. auł¬

Expanded text:
sit obligatus. uerum scitestator inde libram, quod deminuere uellet ex legato uxoris suae, tunc mutata uoluntas defuncti locum faciet doli mali exceptioni, ut, si dis quinque libris, exceptione doli mali submoueatur. sed si ex necessitate aliqua compulsus testator, non quod uellet deminuere ex legato, tunc mulieri ipso iure quinque librae auri debebuntur nec doli mali exceptio nocebit aduersus petentem. Quod si ita legasset uxori 'aurum quod eius causa paratum erit', tunc rectissime scribit Quintus Mucius, ut haec scriptura habeat in se et demonstrationem legati et argumentum: ideoque ipso iure alienata libra auri amplius quattuor pondo non remanebunt in obligatione, nec erit utendum distinction‹e›, qua ex causa alienauerit testator.
Abbreviated transcription (Latin):
soluitur sieut is cui lega¬
cum est satisdare debet qd̾
amplius cepit quam ꝙ ꝑ
legem fal. ei licuit reddi ue¬
luti cum ꝓpt̾ conditõm ali¬
orum fidei cõmissorum uł
legatorum. legis fal. cam
pillo fideicomissa capian¬
tur ꝓpt̾ ea que a substitu¬
to erunt reliet a cauere de¬
bebitur is cui soluantur.

Expanded text:
oluitur sicut is cui legatum est satisdare debet, quod amplius ceperit, quam per legem Falcidiam ei licuerit, reddi: ueluti cum propter condicionem aliorum fideicommissorum uel legatorum legis Falcidiae causa pillo fideicommissa capiuntur, propter ea, quae a substituto erunt relicta, cauere debebit is cui soluatur.
Abbreviated transcription (Latin):
uel medicine lanarum atpel¬
latione ꝯtinentur. s et pelles¬
lanate ꝯtineatur. et ħ lane
cedere manifestum est Il ana
legata eciam lepomiam ⁊ anẜ
appellant linum autemlana
legata utiq non ꝯtinebitim.
lino autem legato tam ftin
in lino quam inlana ẽ ⁊ quid
si tictum linum sit credo lino
ꝯtinebitur diuersi coloribus
uidendum ẽ. et ꝯstabat apud
ueteres lane appessone usi cilia
den legata que tincta sunt ne
arbitror ea que tincta non sũt
usi coloribus non annuaria
ideo neq album neq natura¬
nt̃ ngrum ꝯtineri nec alt̾nis
coloris natirralibus. purpu¬
rimi autem quocumq qui ni¬
arbitror nisi aliud sensit testa¬
tor purpure autem appellone¬

Expanded text:
uel medicinae, lanarum appellatione continentur. Sed et pellecontineantur? et hoc lanae cedere manifestum est. Lana legata etiam leporinam lanamappellant. Linum autem lana legata utique non continebitur. Lino autem legato tam factum in lino quam in lana est. et quidem si tinctum linum sit, credo lino continebitur. Versicoloribus videndum est. et constabat apud veteres lanae appellatione versicoloria deri legata, quae tincta sunt, etarbitror ea, quae tincta non sunt, versicoloribus non adnumerari et ideo neque album neque naturaliter nigrum contineri nec alterius coloris naturalis: purpuram autem et coccum, quoniam niarbitror, nisi aliud sensit testator. Purpurae autem appell
Abbreviated transcription (Latin):
sumina dotis noĩe legata ã¬
pliꝯ est quã indote prinçipa¬
ui ꝯpensacio fiat usq ad eand
simima que cõcurrit et id tã¬
tum modo. et qd̾ excedit in se
duplici p̾stacione dotis filiũ¬
eundezq pr̃dem honorare uo¬
luisse. pret̾ea crm putau̾t se
efficacit᷑ licet nõ consentic̃tt
filia instituisse adu̾sus gen¬
um de dote acc̃oem. ¶Luciis
ticius relictis duob filiis su¬
is h̃rdib diu̾sis sexꝰ institu
tis addidit capd̃ gen̾ale utis
legata et lib̾tatis abhis br¬
dib sius p̃starentur. Quadã
ronꝰ legatoꝵ in se sustiñet ĩ
hunc modu ea quecũq ĩ le¬
gatis relm qui uł dan p̾cipi.
abanciano filio meo et hrde
subiecit in pͣccptione relinq̃n¬
panline filie mec duicissime
si qua meumo dedi. cõpam
sipi hre iureo cui rei q̃stionẽ
fi̾ueto et peto ate filia karissi¬
ma ne uelis irasci qd̾ amplio¬

Expanded text:
summa dotis nomine legata amplius sit quam in dote principali, compensatio fiat usque ad eandem summam quae concurrit et id tantummodo, quod excedit in seqduplici praeundemque heredem onerare uoluisse, praeterea cum putauerit se efficaciter licet non consentiente filia instituisse aduersus generum de dote actionem.Lucius Titius relictis duobus filiis suis heredibus diuersi sexus instittis addidit caput generale, uti legata et libertates ab his heredibus suis praestarentur: quadam onus legatorum in se sustineret, in hunc modum: "ea quaecumque in legatis reliqui vel dari praecepi, ab Attiano filio meo et herede subiecit in praeceptione relinquen"Paulinae filiae meae dulcissimae si quid me vivo dedi csibi habere iubeo: cuius rei quaestionem fieri ueto. et peto a te, filia carissima, ne uelis irasci, quod amplio
Abbreviated transcription (Latin):
uigionẽ pͥtoris ĩstruxͣit. ¶Si al
iscui afferri hr̃ditas pot̾ aliqd
possideat de br̃̾ditate et posside
desierit sine dolo malo magis
e ut desmat cõuenir. ¶Qd̃ cigo
tp̃s spectabum possideat necne
litis ꝯtestate tp̃s spectari d. Cer¬
te siuacancia bona quis posse¬
derit et quadriennuu p̾t̾ient
indubietate ꝯuenir pot̾it ex
hac ꝑte edictiqr et omisit cãz
testĩ et qr abintestato possoclit
et qd̾ si ut p̾stripcione quadriẽ¬
mituto sit. ¶ Si patronꝰ ex de¬
bita sibi portõe hẽs scriptodato
sibi cohrdecralia pte comiẜiti
gitima hrditate totam dandã
in eũ legatoꝵ acc̃oe. Cels .ł. xui.¬

Expanded text:
etoris instruxerit. Si autem is, cui auferri hereditas potest, aliquid possideat de hereditate et possidere desierit sine dolo malo, magis est, ut desinat conueniri. Quod ergo tempus spectabimus, possideat nec ne? litis contestatae tempus spectari debet. Certe si uacantia bona quis possederit et quadriennium praeterierit, indubitate conueniri poterit ex hac parte edicti, quia et omisit causam testamenti et quia ab intestato possedit et quidem sic, ut praescriptione quadriennii tutus sit. Si patronus ex debita sibi portione heres scriptus dato sibi coherede ex alia parte omiserigitimam hereditatem totam, dandam in eum legatorum actionem Celsus li
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓponitur quanto ampl¬
us accepit reddi.¶Id
quod natura hereditati
debetur et peti quidem ñ
pot̾. solutum ueio non

Expanded text:
ponitur 'quanto amplius accipit reddi'.Id, quod natura hereditati debetur et peti quidem non potest, solutum uero non
Abbreviated transcription (Latin):
ul. Cicius ex hr̾dato filio extrͣ¬
neum hr̾dem subcondictione
iustituit quesitum est si post mõ¬
tem patris pendente condictio¬
ne filius uxorem direiss et fili¬
um pro creasset et decessiss dem¬
de condictio instituti hrdis de¬
cessiss an ad hunc postumum
nepotem iegictima hrditas aui
pertineret.R. qui post mortem
aui sin concipitur. is neq legit¬
tinam borditatem ens tanqͣm

Expanded text:
um Titius exheredato filio extraneum heredem sub condicione instituit: quaesitum est, si post mortem patris pendente condicione filius uxorem duxisset et filium procreasset et decessisset, deinde condicio instituti heredis defecisset, an ad hunc postumum nepotem legitima hereditas avi pertineret. respondit: qui post mortem avi sui concipitur, is neque legitimam hereditatem eius tam
Abbreviated transcription (Latin):
¶Nam et ad huius legittimiã
brditatem admittitur. et si do¬
talem quis ẜuum manumi¬
sit ip̃e patronus habetur adh̃
¶Isplane quem hac lege enn ut
manumictam et si ex constitu¬
tione dun m arci peruenerit ad
lib̾tatem tamen ut eadem cos¬
titucione expressum est meus¬
est lib̾tus et legittime euis br¬
ditas in defertur ¶uod si necẽ
deum detexit et exsenatus con¬
sulto lib̾tatem merint si quid
assignauit pretio cinus lib̾tus
sit sine dubio ens erit et ei.
legictima hrditas defertur ꝙ
si non assignauit efficietur qͥ¬
dem cuus romanus sz eius eiͣt
lib̾tus cunus proxime fuerit.
fuus et ad legictimam brdita¬
cem ip̃e admittetur nͥ sic ubi
quasi indigno deneganda fue¬
rit hrditas. ¶Siquis liber¬
tam deuire uirando ad egit ne
illicite nubat non debere mel¬
dere in legem elisetiam. S si in¬
tra c̾tum tempus ne ducat.ne¬
ue aliam quam de qua patronꝰ
consenserit. uł non nͥ ꝯlib̾tam
uł patrom cognatam dicendũ

Expanded text:
nam et ad huius legitimam hereditatem admittitur. Si dotalem quis servum manumisit, ipse patronus habetur et adtur. Is plane, quem hac lege emi, ut manumittam, etsi ex constitutione divi Marci pervenerit ad libertatem, tamen, ut eadem constitutione expressum est, meus libertus est et legitima eius hereditas mihi deferetur. Quid si necem domini detexit et ex senatus consulto libertatem meruerit? si quidem adsignavit praetor, cuius libertus sit, sine dubio eius erit et ei legitima hereditas deferetur: quod si non addidit, efficietur quidem civis Romanus, sed eius erit libertus, cuius proxime fuerit servus et ad legitimam hereditatem ipse admittetur, nisi sicubi quasi indigno deneganda fuerit hereditas. Si quis libertam sic iureiurando adegit "ne illicite nubat", non debere incidere in legem Aeliam Sentiam. sed si "intra certum tempus ne ducat' 'neue aliam, quam de qua patronus consenserit' uel 'non nisi conlibertam' aut 'patroni cognatam', dicendu
Abbreviated transcription (Latin):
dicione sub qua h̃rs ĩstituto ẽ
nõ ignorat si tm̃ erstitit ꝯdicio
subqua substitutꝰ est. ¶Ad
tñ si ignorat ꝯdicione extitis¬
se puto possead ur hr̃dicater
ꝙ̃admod̾ si ignoret ancob¬
dis c sostituto ẽ rpudiacio

Expanded text:
dicionem, sub qua heres institutus est, non ignorat, si tamen exstitit condicio, sub qua substitutus est. quid tamen si ignorat condicionem exstitis? puto posse adire hereditatem, quemadmodum si ignoret, an coheredis, c
Abbreviated transcription (Latin):
inta bona iri arbrtratu ueta¬
rꝯmerita p̾tor ĩpedit intidimi¬
nutcem quãdu noĩc pupilli
petitur tps addelib̾and. ꝙd sit
.ui.tdiminui uetabo. uideam.
hut ubis ptor nõtm̃ alienatõ¬

Expanded text:
nita boni uiri arbitratu uetabo'. Merito praetor impedit interim deminutionem, quamdiu nomine pupilli petitur tempus ad deliberandum. Quid sit autem 'deminui uetabo' uideamus. his uerbis praetor non tantum alienat
Abbreviated transcription (Latin):
dum ei cui alienatio ĩtͥclicit᷑ ꝑ
mitti acciones ext̾e. et ita labeo
scub̃. In cause aũt cognit̾de hoc
u̾tituran iusta cã sit᷑ ut denim¬
ue p̾tor ꝑmittat ergo. et funis
ꝗ sine piaculo nõ possũt p̾t̾iri.
uescendicã cque diminui ꝑin¬
ittet. S et ubi urget ex alũ q¬
sarciantur ne agri inculti sint.
Si qͣ peccuĩa subpena debetur ut
restituatur nec pignora distra¬
hantur exalus quoq iuistisca¬
usis p̃tor additꝰ diminuttem

Expanded text:
i alienatio interdicitur, permitti actiones exercere, et ita Labeo scribit. In causa‹e› autem cognitione hoc uertetur, an iusta causa sit, ut deminuere praetor permittat. ergo et funeris quae sine piaculo non possunt praeteriri. uescendi gratia aeque deminui permittet. sed et ubi urguet, ex aliis qsarciantur, ne agri inculti sint, si qua pecunia sub poena debetur ut restituatur, ne pignora distrahantur. ex aliis quoque iustis causis praetor aditus deminutionem
Abbreviated transcription (Latin):
tere qr i possit c̃tiam ea quem
mium sõptuosa sint. Uelutiui¬
menta.aut uenalicia. Itẽ eaqr
moradetiora fiant uend̾e qui¬
q p̾tea curatum sit ut es mne¬
pignoribꝰ debeatur. soluatur.
ribo hrditans erigenda peorn
ma ꝙ sinullisint ⁊ ebitores aut
postuiabitur tp̃s id delib̾andan
expediat eũ icuncbr̃ditater.et

Expanded text:
dere: qui possit etiam ea, quae nimium sumptuosa sint, ueluti iumenta aut uenalicia, item ea quae mora deteriora fiant, uendere, quique praeterea curaturus sit, ut aes aliepignoribus debeatur, soluatur. ribus hereditariis exigenda pecunia. quod si nulli sunt debitores aut postulabitur tempus ad deliberandum, an expediat eum hereditatem ret
Abbreviated transcription (Latin):
quis fac̾e pot̾ et ip̃m manu¬
n scribi nsignan necte est.¬
¶licet in ꝯfirmacione codicil¬
loꝵ pat familias adiec̾it ur¬
signatos et sõscriptos tñ uał¬
ent fc̃ abeo codicilli licet nca¬
abeo signati neq manuer¬
scripti fu̾nt. Na eaque prea
gerunt᷑ prioribꝯ derogat .m.¬

Expanded text:
quis facere potest et ipsius manu scribi neque signari necesLicet in confirmatione codicilm pater familias adiecersignatos et subscriptos, taent facti ab eo codicilli, licet ab eo signati neque manuscripti fuerint: nam ea quae geruntur prioribus derogant.
Abbreviated transcription (Latin):
testm̃ fcm mortuo codicilłqs
legauit licet testõ cõfirmatis
ꝓ no scripto legatum fit. Ipõ.
est si aliquo modo iuscen fici¬
endi desient hr̃e. ¶ ꝓͥtea iulł¬

Expanded text:
tum factum mortuo codicillis quis legaverit licet testamento confirmatis, pro non scripto legatum fit. Idem lest, si aliquo modo ius testamenti faciendi desierit habere. Praeterea i
Abbreviated transcription (Latin):
tunit fecit. tã et si dñs int̾ fecto
õucluiti siquis clamauit ut
auxiliũ cõncĩret̃ ut terru̾t
aggssores atq si quis urbam
ꝯuocauit. aut si corp sĩ ob¬
iecit uł ał corꝑe suo auxiliũ tu¬

Expanded text:
tuit fecit, tametsi dominus interfectus est: ueluti si quis clamauit, ut ad auxilium conueniretur, aut terruit adgressores atque si quis turbam conuocauit aut si corpus suum obiecit uel alias corpore suo auxilium tu
Abbreviated transcription (Latin):
ut ĩpubes nõ corq̾ant᷑. terien
tñ solẽt et habenauł fcruuila
auxilium culert sinc dolom¬
alo. Nã si fĩxit qs auxiliũ ferre.
uł ditis gr̃atulit nicħ ħ com̃¬

Expanded text:
ut impuberes non torqueantur: terreri tantum solent et habena uel ferula auxilium tulerunt sine dolo malo: nam si finxit s‹e› quis auxilium ferre uel dicis gratia tulit, nihil ho
Abbreviated transcription (Latin):
amarito puelle uiratus scri¬
psit patrem eamdem quan¬
citutem in dotem accipere. ⁊
imorem filiam quam
maior accepisset. quero
an eãdem sumam docis no¬
mie cohr̃des extra partẽ
quantitas ex cõmum p̾ci pua

Expanded text:
marito puellae iuratus scripsit uoluisse patrem eandem quantitatem in dotem accipere etiam minorem filiam, quam maior accepisset. quaero, an eandem summam dotis nomine coheredes extra partem quantitas ex communi praecipua
Abbreviated transcription (Latin):
s etiam ut doli exceptione
tantum sarciat quantum
de est ne plus hãt. quam
falcidia desiderat. ut tunc
solum uia intercidat quo¬
ciens faicidia desiderat ut¬
me precium.

Expanded text:
 etiam, ut doli exceptio tantum sarciat, quantum deest, ne plus habeat, quam Falcidia desiderat: ut tunc solum uia intercidat, quotiens plus Falcidia desiderat uiae pretium.
Abbreviated transcription (Latin):
essorii. non huͣit. cum prior
ex propria parte possõnem
accepisset. Nec ad rem ꝑtinz
quod ab stinendi facuitatem
ab auxilumi etatis prior cog¬
natus acceperat. Igitur fiscõ
uacantia bona recte deferri
placuit. De gridibus et

Expanded text:
essorii non habuit, cum prior ex propria parte possessionem accepisset: nec ad rem pertinuit, quod abstinendi facultatem ob auxilium aetatis prior cognatus acc‹e›perat. igitur fisco uacantia bona recte deferr‹i› placuit. DE GRADIBUS ET
Abbreviated transcription (Latin):
natio. nec nocet ei nota ex¬
hrdationis qnͣtũ adius pa¬
tronatus. S si p̾t assignatõ
fu̾it ex hr̃datus non semꝑ¬
ex hrdatio adimet assignati¬
onem uisi hoc aĩo feã sit. S
si is cui assignatus est repu¬
dauerit. puto uerius quod
marcellus scripsit posse ad¬
mtti fẽs eius. ¶Si sit ex u¬
no patrono filius unus ex
altero duo et uni eorum li¬
bertus assignatus est. uiden¬
dum est. quot ꝑtes fiant hr¬
ditatis nberti. utrum tres
aut duas hane is cui assig¬
uatus est .i. sũa. ⁊ fr̃is an uero
equa les partes flant. qm̃ ꝑ
assignatõm aluid excludit᷑

Expanded text:
natio, nec nocet ei nota exheredationis quantum ad ius patronatus. Sed si post adsignationem fuerit exhexheredatio adimet adsignationem, nisi hoc animo facta sit.Sed si is cui adsignatus est repudiauerit, puto uerius, quod et Marcellus scripsit, posse admitti fratres eius.Si sit ex  patrono filius unus, ex altero duo et uni eorum libertus adsignatus est, videndum, quot partes fiant hereditatis liberti, utrum tres, ut duas habeat is cui adsignatus est, id est suam et fratris, an vero aequales partes fiant, quoniam per adsignationem alius excluditur.
Abbreviated transcription (Latin):
exprimatur effectur nullũ hñt.
que si ũbis tegantur candem
significatĩem bñt. quã hnt er¬
p̾ssa. et momentũ aliq hẽbunt.
Sic crĩ filu ex hrdacio aui o uali.
siquuis hr̃s existat. Er tñ nemo du¬
bitat. quin sista auqs filrm

Expanded text:
exprimantur, effectum nullum habent, quando, si uerbis tegantur, eandem significationem habeant quam haberent expressa, et momentum aliquod habebunt. sic enim filii exheredatio cum eo ualet, si quis heres existat: et tamen nemo dubitat, quin, si ita aliquis filium
Abbreviated transcription (Latin):
instituto pure legatimuss
conditione admutur sub
contraria condicione datũ
intelligitur et ideo consi¬
ti mutilis ẽ ex husdẽ cas
ecumad emptio meffiere
habetur neluti simam pro
pte adima ant ꝓ ꝑte lib̾m¬
Umseruus legatus
atestatore et alienatus
risus redemptus ut ate¬
tatore non debetur legatano
dane si probet legatarins
uonam noluntatẽ testato¬
ris nõ submonebitur d

Expanded text:
nam pure legatum si sub condicione adimatur, sub contraria condicione datum intellegitur et ideo confiti inutilis est, ex isdem causis etiam ademptio inefficax habetur, ueluti si uiam pro parte adimas aut seruus legatus a testatore et alienatus rursus redemptus sit a testatore, non debetur legatarioi. sane si probet legatarius nouam uoluntatem testatoris, non submouebitur
Abbreviated transcription (Latin):
grã coslata dicend̾ erit locu
eẽ utili accioni adũsꝯ eum
qui possidet hrditate et recte
dicetur ubi cũq quis dum
uult p̾stitũ ei qui se repudiã¬
te uentumꝰ est nõ repudiatis

Expanded text:
a collata, dicendum erit locum esse utili actioni adversus eum qui possidet hereditatem. Et recte dicetur, ubicumque quis, dum vult praestitum ei, qui se repudiante venturus est, non repudiat
Abbreviated transcription (Latin):
liberis dantur intra au¬
num dantur. s oporte¬
uit hunc qui se filium
dicit non solum carbo¬
nianum bonorum po¬
nem accipere uerum ⁊
ordinariam aguoscere
Currunt autẽm tp̃ra
ad utranq bonorum po¬
ssõnem separatun ordi

Expanded text:
liberis dantur, intra annum dantur. Sed oportebit hunc, qui se filium dicit, non solum Carbonianam bonorum possessionem accipere, uerum etiam ordinariam agnoscere. Currunt autem tempora ad utramque bonorum possessionem separatim, ordi
Abbreviated transcription (Latin):
aułmenia manto suo inter
Alias res dotis.etia instrinse
eide meine cau̾at daturũ se
cum nuptu ire cepiss .x. ero¬
instrumento marito nicher
egit qr nec potuit. Quesitu
est sidos amarito petãturan
copellend sit eciam illam sũ¬
mam que instro cõtinctur it¬
funderr. R. poͣtuisse quidem
cum cui acciones mandatest
debitore ꝯuenure. S si smne
dolomalo ui culpa crige pa¬
cumam nõ potuit nrdotis
noĩe cum cõueniri pofst neq
mandati iudicio. ¶fundus
exstimatus indoterdatus a
cditore ante cedente exc̃aꝓ
ignoris aplatus est. Qucsit
est an mułr sicrtimatoe doti
irpctat exceptione suomonẽ¬
da sit. ait cnĩ ꝓpt̾ea señoten̾i

Expanded text:
aevia marito suo inter alias res dotis etiam instrumenteidem Maeviae caverat daturum se, cum nuptum ire coepisseinstrumento maritus nihil exegit, quia nec potuit: quaesitum est, si dos a marito petatur, an compellendus sit etiam illam summam, quae instrumento continetur, refundere? respondi potuisse quidem eum, cui actiones mandate sunt, debitorem conuenire: sed si sine dolo malo vel culpa exigere pecuniam non potuit, neque dotis nomine eum conveniri posse neque mandati iudicio. Fundus aestimatus in dotem datus a creditore antecedente ex causa pignoris ablatus est: quaesitum est, an mulier, si aestimationem dotis repetat, exceptione summovenda sit: ai
Abbreviated transcription (Latin):
quens erit ut ab intestato
posse peti incipiat. S et si
ex carboniano edicto bonoꝵ
po.data sit. Mag̃. est ut di¬
cere debeamus ab intestato
nichilominus posse peti.ut
cnum suo loco õdimus non
impedit. uonorum. pos. edic¬
ta est carboniana. bonorum
pos. ¶Nec te aũt pretor a
uberis uicium fecit ab in¬
testato successionis ut sicu¬
ti contra cabulas ip̃is defert
ita et ab intestato ipos uocet
t.am naturales quam ad¬
optiuos. Sedad optiuos
hactenus admutimus si
fuerut unpotestate. Cet̾u
si sui uiris fueruit ad .bo.
possõnem non inuitantur
quia adoptionis uira dis¬
soluta sunt emancipatio¬
que. ¶Siquis filium su¬
um emanci p̾atum in locũ
nepos adoptauit et emã¬
cipauit cum h̾e̾ret in pote¬
tatera nepotem ex eo quar¬
tum est apud mrͣ̃allum an
ad optio recissa impediat
nepotem. Sec cum solet e¬
mancipato patri ungi ne

Expanded text:
quens erit, ut ab intestato posse peti incipiat. Sed et si ex Carboniano edicto bonorum possessio data sit, magis est, ut dicere debeamus ab intest‹at›o nihilo minus posse peti: ut enim suo loco ostendimus, non impedit bonorum possessionem edictalem Carboniana bonorum possessio. Recte autem praetor a liberis initium fecit ab intestato successionis, ut, sicuti contra tabulas ipsis defert, ita et ab intestato ipsos uocettam naturales quam adoptiuos. sed adoptiuos hactenus admittimus, si fuerint in potestate: ceterum si sui iuris fuerint, ad bonorum possessionem non inuitantur, quia adoptionis iura dissoluta sunt emancipatione. Si quis filium suum emancipatum in locum nepotis adoptauit et emancipauit, cum haberet et nepotem ex eo, quaesitum est apud Marcellum, an adoptio rescissa impediat nepotem. sed cum soleat emancipato patri iungi ne
Abbreviated transcription (Latin):
Ed ergo siẜuus er cum in bet̾
adire hr̃ditatatez dicto audi¬
ens nõ fuit. S cõpellend est
ẜuus hoc face id curo dñs abi¬
restato uemẽs incidit ĩedictũ.¬
smaut nec certioratꝰ ẽ dñs a
ẜuo et prea ip̃e abĩtestato pos¬
sedit pr̃ditatẽ nõ d ĩcide in
edictũ nisi fingit ignorãtia.

Expanded text:
d ergo si seruus eius cum iuberetur adire hereditatem, dicto audiens non fuit? sed compellendus est seruus hoc facere ideoque dominus ab intestato ueniens incidit in edictum.Sin autem nec certioratus est dominus a seruo et postea ipse ab intestato possedit hereditatem, non debet incidere in edictum, nisi si fingit
Abbreviated transcription (Latin):
familia patroni alius
esset quamꝙͣ enim e hoc
ip̃o uire. quippe suus hr̃s
deprehendatur. si tamen
se non in miscuerit b̃rdi¬
tati ut patris. set absti¬
nuit. quasi patromi tam̃

Expanded text:
familia patroni alius esset: quamquam enim hic ipso iure, quippe suus, heres deprehendatur, si tamen se non immiscuit hereditati ut patris, sed abstinuit, quasi patroni tam
Abbreviated transcription (Latin):
posse testem ẽẽ mulie argum̾
ia adhibi nõ pot̾ cum uinsci¬
uił ꝯmumionem nõ hãt ĩto¬
tum. nec p̃toris quidem edic

Expanded text:
posse testem esse mulierem argumia adhiberi non potest, cum iuris ciuilis communionem non habeat in totum, ne praetoris quidem edic
Abbreviated transcription (Latin):
pottatt ea fu̾it. scilic si dolo
apoꝵ aliꝰ inpossõe fu̾it admi¬
sus acconẽ q in tm̃ policetũ
meos quanti int̾ fu̾it cio q
expitur ¶Nccectano p̾tor ad¬
iccit. ut qui ꝑdolum uenit ĩ
possc̃e cogatur dicede. Coget
aũt eum decedere nõ p̾toriͫ
potestate uł manu mĩstrorũ
S melius et ciilius facit si
cum ꝑ int̾clictum adius ordi¬
nanum remifitint̾ est autẽ
cius qui exꝑitur ad missimi
alium in posscc̾m nõ fuisse cũ
forte uona fide fructo ꝑceptos
ꝯsũpẜit. aut si p̾̃do uer̾t in
possce̾m a quo fructo cõsequi
nõ possit. qr souiendo nõ est.¬
¶Hec accio etiar pr ãmu da

Expanded text:
tate ea fuerit, scilicet si dolo ipsorum alius in possessionem fuerit admissus, actionemque in tantum pollicetur in eos, quanti interfuerit eius qui experitur.Necessario praetor adiecit, ut, qui per dolum uenit in possessionem, cogatur decedere: coget autem eum decedere non praetoria potestate uel manu ministrorum, sed melius et ciuilius faciet, si eum per interdictum ad ius ordinarium remiserit.Interest autem eius qui experitur admissum alium in possessionem non fuisse, cum forte bona fide fructus perceptos consumpserit, aut si praedo uenerit in possessionem, a quo fructus consequi non possit, quia soluendo non est.Haec actio etiam post annum da
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓspexit. nedum in fauo¬
irm ꝑtus possc̾em polli¬
ceatur alus p̾de occasione p̃¬
beãt. id cuco ꝯstituit accionẽ
in mulierẽ. que mauum hãc
posscem dolo malo transtulit.

Expanded text:
spexit, ne, dum in fauorem partus possessionem polliceatur, aliis praedae occasionem praebeat: Idcirco constituit actionem in mulierem, quae in alium hanc possessionem dolo mal
Abbreviated transcription (Latin):
Plo facit mulrno que in posso¬
nem nemente nõ ꝓhibet. s q̃
circum scribendi alicun cã clar
et ꝑquadãm machinacionẽ
in possc̃em introdiicat.Sit
pagris et filic fcm̃ arguetur ĩ

Expanded text:
lo facit mulier, non quae in possessionem uenientem non prohibet, sed quae circumscribendi alicuius causa clam et per quandam machinationem in possessionem introducat.Si et patris et filiae factum arguetur, i
Abbreviated transcription (Latin):
nium debeatir. et puto nc
cipiendum qua si pat fimilia
de anmia bima trina die iensis¬
se proponitur. ¶Si cincerta q̃¬
titas legetur et quo ad p̾stetir
insingulos mnos certum ali¬
quid ueluti usiras uisserit:
testacor prestan. legatum uniet
quatenus modum probabi

Expanded text:
puto sic accipiendum, quasi pater familias de annua bima trima die sensisse proponatur. Si cui certa quantitas legetur et, quoad praestetur, in singulos annos certum aliquid velut usuras iusserit testator praestari, legatum valet: quatenus modum probabi
Abbreviated transcription (Latin):
Ilegatim sit relictum ã¬
mia bima trimadie.trin¬
na ꝑsinguios detentur annos
licet non fiñnt adiectum eqͥ
pensionibus. licet nonsit. ad¬
iectum pensionibus dicendũ
erit equas fieri s siadiectu
sit pensiombus mequis. ꝓ.¬
equales debebuntur.que ergo
debeatur. indeamus et putoaa
deberi nisi s p̃alit̾ testator eletoe
hrdi dedit quam uir bonus
fuerit arbitratus ut ꝓfacus¬
tatibus defuncti. et depoĩcioĩ¬
bus patrimomi debentur.s
et si fuerit ad iectum uin bom
fiat Qucl suta pensionibus
quas putam̃t legatarus ans
totum petere possit uitennus
et puto totum non petetedu
simiul sicut ecum mħidiselec¬
tione.fieri enim pensiones de¬
beretestator uolint qumtitate¬

Expanded text:
legatum sit relictum anua bima trima die, trir singulos debentur annos, licet non fuerit adiectum 'aequis pensionibus'. iectum 'pensionibus', dicendum erit aequas fieri. Sed si adiectum 'pensionibus inaequis', inaequales debebuntur: quae ergo debeantur, uideamus. et puto eas deberi nisi specialiter testator electionem heredi ded‹i›t, quas uir bonus fuerit arbitratus, ut pro facultatibus defuncti et depositione patrimonii debeantur. Sed et si fuerit adiectum 'uiri boni fiat. Quid si ita 'pensionibus, quas putauerit legatarius'? an totum petere possit, uideamus. et puto totum non petendum simul, sicut et in heredis electione. fieri enim pensiones debere testator uoluit, qu
Abbreviated transcription (Latin):
puto. ut et demonstrit
Sit ꝓpria demonstratioe.
et portio ad scripta ei in¬
ueniri possit licet sine ꝑte¬
hr̃s insticutus sit .uam
qui sine ꝑte hr̃s iustitut¬
sit est uac. intem portionẽ
uł alium assem occupat
quod si ita hĩs sit. scriptꝰ
ut int̾dum exctudatur
testam̃to. eo quod non ĩ¬
uenitur portio exqua in

Expanded text:
puto, ut et demonstratus sit propria demonstratione et portio adscripta ei inueniri possit, licet sine parte institutus sit: nam qui sine parte heres institutus est, uacantem portionem uel alium assem occupat. quod si ita heres scriptus sit, ut interdum excludatur a testamento, eo quod non inuenitur portio, ex qua in
Abbreviated transcription (Latin):
ierit hr̃ditatem. dum ig¬
nor aret libertum aliqͣm ĩ¬
fraudem suam alienasse
uideamus. an suocurri ei¬
ignoranti.ius debeat. ne
decipiatur. liberti fraudi
que auienata sunt id cĩco
ꝙ pr̃onum sibi imputare
debere. qui cum poss.bo. po.¬

Expanded text:
tatem, dum ignorat aliqua libertum in fraudem suam alienasse, videamus, an succurri ignorantiae eius debeat, ne decipiatur liberti fraudibquae alienata sunt, idcircoque patronum sibi imputare debere, qui, cum posset bo
Abbreviated transcription (Latin):
h.em testatore nentrum hr̃¬
s. ao reffeitur in quo putores¬
ta toris mete respiciendam.
aut eum nõ scripsit nec adhr¬
ditatẽ eh admirti. Lp̃.l.¬

Expanded text:
em testatorem, neutrum heresermo refertur: in quo puto testatoris mente‹m› respiciendam. autem eum non scripserit, nec ad hereditatem eius admitti. 30 Ul