comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
li ꝓrsus aꝑti sunt: & ante scĩ corpusculum fere ꝑ
tres horas diuina luminaria cunctis uidentibus
patuerunt. Moxq in terra grande fluxit dilu¬
uium: ita ut multum plueret calida aqua de
nubilo. Cuius corporis sollenne pignus precel¬
lentissimi cocharii pͥncipis francorum uel de¬
uotione uel tempore suessionensium urbs: tan¬
timuneris premio ditata ꝓmeruit. Sed cum
om̃ium popłorum fides sollenni ambitione gra¬
tissima feretro tradenda sepulture membra con¬
ueherent. & unanimitate uel amore gestandi hon̾
leue sentirent: tunc obuiam abiit scõ dampnatis
aurium dudum aditib surdꝰ quidam occiurens:
Oreciosi uelaminis peplum osculans. psallentium
q ilico stupens melos audiuit: & fraudati sensus
usum retiꝑe mundatus fide ꝓmeruit. Postquam
igitur deuotione fidelium maximo decore preful¬
ta eius tumuli urna exornata surrexit: ꝓlixum ẽ
narrare quantis se uirtutib quantisq ꝑ debiliũ

Expanded text:
li prorsus aperti sunt et ante sancti corpusculum fere per li prorsus aperti sunt et ante sancti corpusculum fere per tres horas divina luminaria cunctis videntibus astiterunt; moxque in terra grande fluxit diluvium, ita ut plueret multum calida aqua de nubilo. 10. Cujus corporis solemne pignus, praecellentissimi Clotarii principis Francorum vel devotione vel tempore, Suessionensium urbs, tanti muneris praemio ditata, promeruit. Sed cum omnium populorum fides solemni ambitione, gravissimo feretro, tradenda sepulturae membra conveheret, et unanimitate vel amore gestandi onus leve sentiret, tunc obviam sanctum habuit, damnatis aurium dudum aditibus, surdus quidam occurrens; et pretiosi velaminis peplum osculans, psallentium illico stupens melos audivit, et fraudati sensus usum recipere mundatus fide promeruit. 11. Postquam igitur, devotione fidelium maximo decore praefulta ejus tumuli urna exornata surrexit, prolixum est enarrare quantis se virtutibus quantisque pro debilium
Abbreviated transcription (Latin):
ducti sunt. Lec hoc inter reliqua miranda signa
p̾tereat. Quidam homo tociꝰ nomine demonũ gra¬
uiter oppressus infestatione curari meruit: expres¬
so uiri dei signaculo. Sed cum iam multimodis
iurtutum fulgeret studiis. fama que ꝑ diu̾sa orbis
spacia gratia crescente precelleret. defuncto uero¬
mandensium urbis pontifice in eius loco consecra¬
tur ep̃s. Ubi conuersatione celesti ter qͥnis annoꝵ
cirtulis scĩmonia ipsius officii sacerdos extitit pre¬
ciosus. Et nisi qd̃ ꝑcussor corporis defuit: marty¬
rium confessor impleuit. Sustinuit iugiter dia¬
bolo preliante calumpniam: sed ꝑuenit uictor.
meritis ad coronam. Tunc pontifex beatissimꝰ
membrorum compage ꝓtenta longeuita¬
te defessus spiritum requiem deprecatus amisit.
& conuexa celi athleta triumphalis ascendit:
Inter reliquos etiam asseuerante ut uidit in
uilla chario presbitero quando sc̃s medardus ac¬
cepit corporis transitum. ipsius hore momento ce¬

Expanded text:
ducti sunt. Nec hoc inter reliqua miranda signa ducti sunt. Nec hoc inter reliqua miranda signa praetereat. Quidam, Tosio nomine, daemonis graviter oppressus infestatione, curari meruit expresso viri Dei signaculo. 9. Sed cum jam multimodis virtutum fulgeret studiis, famaque ejus per diversa orbis spatia gratia crescente praecelleret, defuncto Viromandensium urbis pontifice, in ejus locum consecratur episcopus. Ubi conversatione coelesti ter quinis annorum circulis in sanctimonia ipsius officii sacerdos exstitit pretiosus; et nisi quod percussor corporis defuit, martyrium confessor implevit. Sustinuit jugiter diabolo praeliante calumniam, sed pervenit victor meritis ad coronam. Tunc pontifex beatissimus, membrorum compage, protenta longaevitate defessus, spiritum requiem deprecatus emisit, et convexa coeli athleta triumphalis ascendit. Inter reliquos, etiam asseverante ut vidit Willacario presbytero, quando sanctus Medardus accepit corporis transitum, ipsius horae momento coe
Abbreviated transcription (Latin):
rabat ita demum reddito iure nature cepit
species manimata celare. nec sonitu nͥ pul¬
sa detegere. Sc̃s igitur medardꝰ athleta xp̃i
absq reatũ ꝓprio ꝓdelicto confuaditur alie¬
no. atq ideo mercedem reo ꝓ culpa tribuit
ne mnani ambitione t̾stior remaneret. Qadam
uice precelsus clothariꝰ rex in ꝓcinctu francorum
mouens exercitum. cum transisset fluuium cuiꝰ
est sũma uocabulum: omnia que inueniebant
loca predantes & pecora. Puenientes uero inter
castellum qd fertur nouiomagum & ysarã flu¬
uium qͥcquid fuit uehiculorum carra uł saumaᷤ
trahentium: pedes affigentes de loco nullatenus
mouerunt ꝑ triduum. Ad uillam sc̃i medardi
sellenciacum que dicit᷑: occurrunt iuro scĩssimo.
factum est. Cum porcarii sui in glande porcos de¬
ducerent. & ab iniquis hominib furto subducti
fuissent: diuina mox uirtute soli de longa regio¬
ne nullo hominum sequente ad sc̃m uirum re¬

Expanded text:
vabat. Ita demum reddita juri naturae, coepit vabat. Ita demum reddita juri naturae, coepit species se non animata celare, nec sonitu se nisi pulsa detegere. Sanctus igitur athleta Christi, absque reatu proprio, pro delicto confunditur alieno; atque ideo mercedem reo pro culpa tribuit, ne inani ambitione tristior remearet. 7. Quadam vice praecelsus Clotarius rex in procinctu, Francorum movens exercitum, cum transisset fluvium, cujus est Sumina vocabulum, omnia quae inveniebant loca praedantes et pecora, pervenientes inter castellum quod fertur Noviomagum, et Isaram fluvium, quidquid fuit vehiculorum, carra, vel summas trahentium, pedes affigentes, de loco nullatenus moverunt per triduum. Ad villam sancti Menardi, quae Sellentiacum dicitur, occurrunt viro sanctissimo; factum est. Cum porcarii sui in glandem porcos deducerent, et ab iniquis hominibus furto subducti fuissent, divina mox virtute soli, de longa regione, nullo homine sequente, ad sanctum virum re
Abbreviated transcription (Latin):
quem ipsa ultrix preda torquebat. Accidit
etiam simile sub hac ꝓditione mysterium. Dũ
iuator quidam iuxta domum eius agendi iti¬
neris copia preteriret. capiens illiꝰ callida frau¬
de iuuericum. furti scelere tintinnabulũ collo
p̃ripuit. atq ablatum ipsius impressi grami¬
nis fraude condempnans: nullius contẽpla¬
tione deprehensus abscessit. Et cum iam se
censeret uel criminis euasisse ꝑiculum. uel
soraitum compendia fuisse ꝑfurtum: obstacu¬
lo nullo serata ipsa dedit preda tinnitum. cu¬
piens domini redimi presidio. Que dũ licet
abditis penetralib studio diligenti locata ul̃
ferrata claustrorum obseratione retrusa ma¬
neret. tinniente ambitu scelus nullo modu¬
lante uulgante hiatum ingentem uomens:
auctorem criminis querela geminante confu¬
dit. Tunc latro p̃teritis memorans confusa
mente ꝑiclis: reduxit dño territus qd̾ abstu¬
lerat. Quo ueniam pietatis studio non er¬

Expanded text:
quem ipsa ultrix praeda torquebat. 6. Accidit quem ipsa ultrix praeda torquebat. 6. Accidit etiam simile sub hac proditione mysterium. Dum viator quidam juxta domum ejus agendi itineris copia praeteriret, capiens illius callida fraude juvencum, furti scelere tintinnabulum collo praeripuit; atque hiatum ipsius impressi graminis fraude condemnans, nullius contemplatione deprehensus abscessit; et cum jam se censuit vel criminis evasisse periculum, vel sortitum compendia fuisse per furtum, obstaculo nullo serata, ipsa dedit praeda tinnitum, cupiens domini redire praesidio: quae quamlibet abditis penetralibus studio diligenti locata vel ferrata claustrorum obsecratione retrusa maneret, tinniente ambitu scelus nullo modulante vulgabat, hiatu ingenti vomens, auctorem criminis querela geminante confudit. Tunc latro praeterita memorans, confusa mente perculsus, revexit domino territus quod abstulerat, quod etiam pietatis studio non ser
Abbreviated transcription (Latin):
deundi aditum ebrius ñ inuenit. Nec amittere
poterat qd̾ sumpserat: nec auferre habuit quod
ambiebat. Sed cum in pͥmo diluculo rei p̃scius¬
uinee dominator occurreret. furem reꝑit quẽ
sua iam preda preuinxerat: & uterq alium mu¬
tato iure seruabat. Tunc usq adeo sc̃i ultio rei
seuit in crimine. ut uuas ꝓpria manu discer¬
pens augmentum magis illi ꝓfusa oblatione
tribueret: & delicti obiuirgatione castigans re¬
meandi aditum indulgeret. Sari igit᷑ me¬
ruit pena ꝑcelli uel ꝑdurante insidia cohercẽ¬
ri. qui uasa eius domum nocturna obreptione
p̃ueniens: distenta melle furatus fuerat. Cu¬
stodes deceptione callida fallere potuit:pe¬
cus qd̾ rapuerat temerariꝰ non euasit̾.
Castrorum habitacula sublate apes cum indig¬
q latronis detesta confusio sc̃o medardo qd̾
fraudauerat reddidit. & ueniam ꝓstratus in¬
uenit. Sed nec immerito pia sacerdotis in¬
dulgentia reum ñ dampnabat ex crimine:

Expanded text:
deundi aditum ebrius non invenit; nec mittere deundi aditum ebrius non invenit; nec mittere poterat quod praesumpserat, nec auferre fas habuit quod ambiebat; sed cum inibi primo diluculo, rei praesciusvineae dominator occurreret, furem reperit, quem sua jam praeda praevinxerat, et uterque alium mutato jure servabat. Tunc usque adeo sancti ultio rei saevit in crimine, ut uvas propria manu discerpens, augmentum magis illi profusa oblatione tribueret, et delictum objurgatione castigans, remeandi aditum indulgeret. 5. Pari igitur meruit poena percelli, vel perdurante insidia coerceri, qui vasa ejus, domum nocturna obreptione praeveniens, distenta melle, furatus fuerat. Custodes deceptione callida fallere potuit, pecus quod rapuerat temerarius non evasit. Castrorum habitacula sublatae apes cum indigque latronis detecta confusio, sancto quod fraudaverat reddidit, et veniam prostratus invenit; sed nec immerito pia sacerdotis indulgentia reum non damnabat ex crimine,
Abbreviated transcription (Latin):
nus iam possessor dignus eẽt in celo. Itaq cres¬
centib singulis sacerdotii honorib interiecta
discretione temporum eccl̃iastici moris denorem¬
ꝑcurrens: presbiterii officium electus excepit.
ꝓbatus obtinuit. Et ita se deinceps scĩs cepit
publicare uirtitib: ut xp̃i merito putaretur
alumpnus. Contigit ergo ut autumpni tem¬
poris fructus mitescente botri succo uindemie
ubertas ostenderet: ꝑ quam latronis temeritas
eius gr̃am publicaret. Intempesta igitur nocte
cum potiꝰ in humanis corporib curarum diuer¬
sitate seclusa dominante silentio blandi soporis
sompnus incumbit. uineam suam cupidĩe frau-¬
dis impulsus latro capiendꝰ expetiit: tenendus
irrupit. Tunc predam gladio secante corripiens
ipse magis predatus: intra patentia septa con¬
stringitur. Et qd̾ effringere iuiolenter uoluit ne¬
quaquam euasit: inposterum suorum crimine
captiuatus. Gustare de fructu non meruit: & re¬

Expanded text:
t jam possessor esset in coelo. Tunc crest jam possessor esset in coelo. Tunc crescentibus singulis sacerdotii honoribus, interjecta discretione temporum, ecclpercurrens, presbyterii officium electus excepit, probatus obtinuit; et ita se deinceps sanctis coepit publicare virtutibus, ut Christi merito putaretur alumnus. 4. Contigit ergo ut, autumni tempore, fructus mitescente botri succo, varicantem vindemiam ubertas ostenderet, per quam latronis temeritas ejus gratiam publicaret. Intempesta igitur nocte, cum potius in humanis corporibus, curarum diversitate seclusa, dominante silentio, blandi soporis onus incumbit, vineam suam, cupiditate fraudis impulsus, latro capiendus expetiit, tenendus irrupit. Tunc praedam gladio secante corripiens, ipse magis praedatus, intra patentia septa constringitur; et quod effringere violentus voluit, nequaquam evasit. In posterum, suo crimine captivatus, gustum habere de fructu non meruit, et re
Abbreviated transcription (Latin):
tornaco ciuitate postea pastor est datus ecclesie.
ad templorum oracula fidei monitu ꝓmulgante
discurreret. & tenebrositatis annos libratis paci¬
entie morib temꝑaret: ꝓprie uoluntatis arbi¬
trio dum mundi illecebras uitando despiceret.
officium sacerdotis excepit. Pariter & animo
conũsus & habitu morum caritate precellens.
confestim claruit apud urbis pontificem con¬
uersatione p̃cipuus. apud cunctos mentis pu¬
ritate sincerus. Nunquam se leticie ubertate
plus extulit: nunquam meroris acerbitate tur¬
bauit. Quit semꝑ tolerans in aduersis. mitis
in ꝓsperis. cunctos sibi obedientie sedulitate pre¬
ferens: egentib larga miseratione succurrens.
Ex omnib calcato uiciorum fomite ang̾ti callis
tramitem sc̃e conuersationis gressu surgente
conscendens: qͥcquid aduersum est horruit. qͥc¬
quid p̾ciosum elegit. Quid plura: Id elegitꝰ¬
summoꝑe ut hospes cerneretur in seculo: quate¬

Expanded text:
Tornaco civitate pastor est datus Ecclesiae.Tornaco civitate pastor est datus Ecclesiae.ad templorum oracula fidei monitu promulgante discurreret, et tenerositatis annos, libratis patientia moribus, temperaret propriae voluntatis arbitrio, dum mundi illecebras vitando despiceret, officium sacerdotis excepit, pariter et animo conversus et habitu. Morum claritate praecellens, confestim claruit, apud urbis pontificem conversatione praecipuus, apud cunctos mentis puritate sincerus. Nunquam se laetitiae ubertate plus extulit, nunquam moeroris acerbitate turbavit. Fuit semper tolerans in adversis, mitis in prosperis, cunctos sibi obedientiae sedulitate praeferens, egentibus larga miseratione succurrens, et ex omnibus calcato vitiorum fomite, angusti callis tramitem, sanctae conversationis gressu surgente, conscendens, quidquid adversum est horruit, quidquid pretiosum elegit. Quid plura? Utid plura? Ut hospes cerneretur in saeculo, e
Abbreviated transcription (Latin):
bertate. Mater uͦ romana nomine ꝑtagia: ab¬
solutis claruit seruitute natalib. Que in xp̃i
tabernaculis uro censemus p̃cioso fecunda par¬
tu plus placuit: quam si uirginitate seruata
nequaquam se uinculis uirilib tradidisset. QR
in ueromandensi territorio: & habitatio fuisse
dinoscitur & origo. In qua urbe cũ adolescens
ad scolam recurreret: casululam quam ei sua
genitͥx fecerat ꝑ ipsum ad artificem cõponendã
direxit. Quam in itinere sc̃s medardꝰ ceco a se
inuento mox prebuit. Similiter qͥcquid ad
escam acciꝑe debebat dum suoꝵ parentum gre¬
gem pasceret si pauꝑem uidisset. cibos egeno
porrigebat: ipse ferens inopiam. diei longa¬
ducens ieiunia. Nec illud est reticendum rei
sc̃s paruus & innocens. predicit eleutherium
qd publica in actione comitiuam assumeret. Et
cum tͥginta annorum uite spacium cãꝑet ipsũ¬
dixio futurum sũmum dei pontificem. qui in

Expanded text:
bertate; mater vero Romana, nomine Protagia, abbertate; mater vero Romana, nomine Protagia, absolutis claruit servitute natalibus. Quae Christi tabernaculis ut censemus pretio fecunda partu, plus profuit quam si, integritate servata, nequaquam se vinculis virilibus tradidisset. Quorum in Veromandensi territorio, et habitatio fuisse dignoscitur et origo. In qua urbe cum adolescens ad scholam recurreret, casulam quam ei sua genitrix fecerat, per ipsum ad artificem componendam direxit; quam in itinere sanctus Medardus, caeco a se invento mox praebuit. Similiter quidquid ad escam accipere deberet, dum suorum parentum gregem pasceret, si pauperem vidisset, cibos egeno porrigebat, tamen ipse ferebat inopiam, diei ducens jejunia. Nec est illud reticendum rei sanctus, parvus et innocens, dicit ad Eleutherium qcum triginta annorum vitae spatium caperet, ipsudixit futurum summum Dei pontificem, qui in
Abbreviated transcription (Latin):
Eatissimi medardi antistitis ui¬
tam que ꝑ uniũsum mundum
uirtutum ꝓpalatur insignib
neqͥuimus silentio p̃terire: qͣm¬
ius non ualeamus gestorum eiꝰ¬
cuncta ꝑstringere. Et quia sollen¬
nitatis eius diem ueneratione ꝑspicuũ omnium
popłorum cateruas qͦt annis expetere depositioriᷤ
sue commemoratio pͥncipalis inuitat. crescat in
uniũ sorum pestorib ꝓ fidei ardore deuotio: dũ
ta rarus sit qui existat imitator oꝑis: cunctos
tamen faciat eius intercessio potiores. Quius
igitur originem ꝓpterea pͥmum suggestio nr̃i
sermonis insinuat. ut nullus forsitan desꝑatio¬
nis obstaculo magis culpandꝰ offendat: qm cdeꝰ
um integro amore diligere ñ facit gentium di¬
uisa discretio. sed unita fidei plenitũdo. Ne di¬
uina gratia que uolentib cunctis generalis
ostenditur: specialis eẽ udicio fallente credat᷑.
ater igitur huꝰ nomine nectardus de forti¬
existens francorm genere: ñ fuit infimus li¬

Expanded text:
eatissimi Medardi antistitis vitam quae per universum orbem virtutum propalatur insigniis, nequivimus silentio praeterire; quamvis non valemus gestorum cuncta perstringere. Et quia solemnitatis ejus diem veneratione perspicuam, omnium populorum catervas quotannis expetere, depositionis suae commemoratio principalis invitat; crescat in universorum pectoribus, pro fidei ardore devotio, dum hoc rarus qui existat imitator operis, cunctos tamen faciat ejus intercessio potiores. Hujus ergo originem, propterea primum suggestio nostri sermonis insinuat, ut nullum forsitan desperationis obstaculo magis culpandus offendat; quoniam Dominum integro amore diligere non facit gentium divisa discretio. Sed unita fidei plenitudo, ne divina gratia quae volentibus cunctis generalis ostenditur, specialis esse judicio fallente credatur. Pater igitur hujus nomine Nectardus de forti Francorum genere, non fuit infimus li
Abbreviated transcription (Latin):
uir dei petrus. Audi consilium meum artemi.
& crede unigenitum filium dei uiui dñm ihm
in se. Et si uere credideris: mox saluabitur filia
tua. Cui artemius respondit. Miror impru¬
dentiam consilii tui. Te deus tuus liberare non
potest cum in illum credas & cotidie ꝓeus nõie
plagas & uincula ꝑferas. & qͦmodo poterit me¬

Expanded text:
vir Dei Petrus dixit: Audi consilium meum, Artemi, et crede unigenitum Filium Dei vivi Dominum nm. Si credideris, salvabitur filia tua. Cui Artemius: Miror imprudentiam consilii tui. Te Deus tuus liberare non potest, cum illi credas, et quotidie pro ejus nomine plagas et vincula perferas, quomodo poterit
Abbreviated transcription (Latin):
longiꝰ duci in siluam nigram que hodie in ho¬
norem eorum silua candida dicitur: & in eadẽ
ambos pariter decollari. Cunq uentum fuisset
in mediam siluam: ipsi manib suis mundauer̃t
locum ab spinis. In quo orantes simul & dantes
sibi pacis osculum: genu posito decollati sunt. Is¬
autem qui eos decollauit testificabat᷑ se uidisse

Expanded text:
 duci in Silvam Nigram quae hodie in honore sanctorum Silva Candida appellatur, et in eadem ambos pariter decollari. Cumque ventum fuisset in media silva, ipsi sibi manibus suis mundaverunt locum ab spinis, ubi orantes simul, et dantes sibi pacis osculum, genu posito decollati sunt; et qui eos d
Abbreviated transcription (Latin):
resiugere: cuiꝰ nos serin simus. Secura estosmats
Congreg at poplm. osfensum se diotten potericis̃
relidturum urbem qͣm tueri solebat. Dem taai¬
celum peteret: conscendens in sua potestat con
Ac se de rape piciens uolare cepit. Chira si poplo
ac uenerar cepit. pleriq dicentes dei poten tiarn¬
eẽ non hominis. qui cum corpore uolaret ad ce¬
lum: nichilq tale xp̃m fecisse dicunt. Tunc pe¬
trus in medio stans: ait. Domine iħr xp̃e osten¬

Expanded text:
resurgere, cuius nos serui sumus. Secura esto, mater, congregat populum, offensum se dicit a Galilaeis relicturum urbem quam tueri soleret. Diem stacaelum pateret. Conscendit statuto c se de rupe deiciens uolare coepit. Mirari populus et uenerari plerique dicentes dei esse potentiam, non hominem, qui cum corpore uolitaret, nihil tale Christum fecisse. Tunc Petrus in medio stans ait: ‘Iesu domine, osten
Abbreviated transcription (Latin):
est. sed toto fractus corpore debilitatusq crurib:
uecessarium rei publice indignatus querere cepit
causas quib petrum occideret. Et iam dies ade¬
ferret. At ille resistebat dicens nequaquam hoc¬
se facturum ut tanq̃m metu mortis territus
Cumq hec & alia petrus obtexeret. plebs lacri
Proxima igitur nocte salutatis fratb: celebrata
oratione ꝓficisci solus cepit. Ubi uentum ẽ ad por¬
tam: uidit sibi xp̃m occurrere. Et adorans eum
surus eẽ iuderetur quem pati constat in singulis:¬

Expanded text:
o debilitatoque crure, necessarium reipublicae indignatus, quaerere coepit causas quibus Petrum occideret. Et jam tempus adeferret. Resistebat ille dicens, nequaquam se facturum, ut tamquam metu mortis territus et. Haec et alia Petrus obtexere, sed plebs lacrimis Proxima, nocte salutatis fratribus et celebrata oratione proficisci solus coepit. Vbi uentum ad portam, uidit sibi Christum occurrere et adorans eum surus uideretur qui pati
Abbreviated transcription (Latin):
na compendia. Nec multo post scothorum na¬
ues diuersis mercimoniis plene ad litus affu¬
erunt: que calciamenta ac uestim̃ta fratrib
larga copia ministrauerunt. Quid namq
pͥmum de eodicatur. qͥdue ultimum: non ẽ
nr̃e paruitatis explicare stilo. nͥ donante illo
opifice summo qͥ numerat multitudinem
stellarum. Tanta enim erat in eo sagacitas:
ut qͥcquid aliis predicaret: ipse prius implere
satageret. Erat pietate repletus. miscđia pre¬
ditus. in predicatione paratus. in intellectu ꝓ¬
iugore fortis. ꝑ omnia hospitalis. Captiuorũ
redemptor: dolentium consolator. Eccl̃iarum
constructor: abstinentie sestator.Non solum
autem ille: sed etiam in exemplum illiꝰ multi.
Ita uero fugiebat mendacium: tanqͣm morta¬
le uenenum. Castissimus. sobriꝰ: in omni oꝑe
bono ꝑfectus. Semꝑ in ore illius xp̃s: semper
in corde illius refulgebat sp̃s scs. Nam tercio¬
decimo kalendas septembris flentib populis.

Expanded text:
na conpendia'. Nec multum post Scothorum nana conpendia'. Nec multum post Scothorum navis diversis mercimoniis plena ad litus adfuit, qui calciamenta ac vestimenta fratribus larga copia ministravit. 43. Quid namque primum de eo dicatur, quid ultimum, non est nostrae parvitatis explicare stilo, nisi illi opifici summo, qui numerat multitudinem stellarum. Tanta enim erat in eo sagacitas, ut, quicquid aliis praedicaret, ipse prius implere satageret. Erat enim pietate repletus, misericordia praeditus, in praedicatione paratus, in intellectu pvigore fortis, per omnia hospitalis, captivorum redemptor, dolentium consolator, ecclesiarum constructor, abstinentiae sectator, non solum autem ille, sed etiam in exemplo illius multi. Ita fugiebat mendacium tamquam mortale venenum, castissimus, sobrius, in omni opere bono perfectus. Semper in ore illius Christus, semper in corde illius refulgebat Spiritus sanctus. Nam XIII. Kal. Septembris, flentibus populis,
Abbreviated transcription (Latin):
mari remanserunt in sicco. Unde & ꝑ totius
anni spacium fr̃es habuerunt consolationis
compendium: & plurima monasteria uł pau¬
ꝑes refectionis auxilium. Alio quoq tempore
aduenientes britones nautici: iuuencũ ipsius¬
monasterii surripuerunt in scelere furti. Dũ¬
q uellent ad ꝓpͥa remeare. cepit mare intu¬
mescere: & ip̃sis ꝑiculum minitari. Tunc qui¬
dam de nauticis sensu sani intelligentes naui¬
gium culpa ꝑiclitari: sollicite ꝑscrutantes in¬
uenerunt corium & carnẽ pariter boius. Reuer¬
tentesq impellente uento ad insulam mona¬
ues britannice morarent᷑ in littore: nautici ꝑi¬
clitabantur fame. Cumq uir dei pietate motꝰ
duo animalia & farinam uel panes precepis¬
set eis tͥbuere. orationem ꝓ eis cum fratͥb fa¬
ciens obtento uento a dño in crastinum eis im
die sedens cum fratrib sp̃u ꝓphetie repletus:
nobis a partib marinis aduenient oportu¬

Expanded text:
mare, remanserunt in siccum. Unde et per totum mare, remanserunt in siccum. Unde et per totum anni spatium fratres habuerunt consolationis conpendium et plurima monasteria vel pauperes refectionis auxilium. 40. Alio quoque tempore advenientes Brittones nautici iovencum monasterii subripuerunt in scelere furti, dumque vellent ad propria remeare, coepit inare intumescere et ipsis periculum minitare. Tunc quidam de nauticis sensu sani, intellegentes navigium culpa periclitari, sollicite perscrutantes invenerunt corium et carnem pariter bubi. Revertentes inpellente vento ad insulam,ves Brittanicae morarentur in littore, nauticis pereclitantibus fame, cum vir Dei, pietate cogente, duo animalia et farinam vel panes praecepisset eis tribuere, orationem pro eis cum fratribus faciens, obtentu ventu a Domino, in crastinum eis impdierum sedens cum fratribus, spiritu prophetiae repletus, nobis a partibus marinis advenient oportu
Abbreviated transcription (Latin):
uir dei precipiens illud in lampadib mitti:
cepit ei a dño lumen olei ad totiꝰ anm spaciũ
uenturum ꝓmittere. Et cum dies declinaret
ad uesꝑum. nuncius de portu maris aduenit.
qui ei adẽe nauem cum oleo nunciauto: que
a burdegalensi urbe ueniens directa seruo dei
ab amicis. quadraginta modios ipsius defe¬
minaria fratrum concuinanda. & a dño pe¬
teret oratione assidua ut eius munere eorum
suppleretur indigentia: mane facto monachꝰ
ueniens nunciauit. qd̾ magnum piscem mor¬
tiuuim musculũ nomine unda maris detulis¬
set in littore. Ex cuiꝰ carne tͥginta modios pin¬
guedinis fratres traxerunt ad luminaria.
Sed & alio tempore cũ territorium pictauense
cepisset grauis media angꝰtare. & uir dei solli¬
citus de necessitate fratrum attentiꝰ incubaret
orationis studio: mane facto multitudinem
piscium qͦs marsuppas uocant inuener̃t in
alueo. que ducente tͥginta & septem recedente

Expanded text:
vir Dei praecipiens illud in lampadibus mitti, vir Dei praecipiens illud in lampadibus mitti, coepit ei de Domino lumen olei ad totius anni spatium venturum promittere. Sed cum dies declinaret ad vesperum, nuntius de porto maris advenit, qui ei adesse navem cum oleo nuntiavit, quae, a Burdegalinse urbe veniens, directa servo Domini ab amicis quadraginta modia ipsius defeminaria concinnanda et a Domino peteret oratione adsidua, ut eius munere eorum subpleretur indigentia, mane facto, monachus veniens nuntiavit, quod magnum piscem mortuum, musculum nomine, unda maris detulisset in littore, ex cuius carne treginta modia pinguidinis fratres traxerunt in lumine. 39. Sed et alio tempore, cum terreturio Pectavinse coepisset gravis inedia angustare et vir Dei sollicitus de necessitatem fratrum adtentius incubaret orationis studium, mane facto, multitudo piscium, quas marsuppas vocant, invenerunt in alveum, quae ducentae treginta et septem, recedente
Abbreviated transcription (Latin):
panis eidem porrexisset: precepit u̾bo ut am¬
plius non egrotaret. Qui mox ut comedit
buccellam panis cum oleo:repente se sensto a
dño sanum fastum. Sed & alius frater dum
in coquina satageret casu decidit: & brachio
auulso de suo loco cum dolore surrexit. Sed
cum pene deficeret usq ad mortem. aduenien¬
te uiro dei: petiidut supra dolorem brachii
crucis signaculum faceret. Tunc ille humilita¬
tis gratia subtꝰ casulam qua erat indutꝰ contra
brachium egri uexillum crucis opposuit: & eũ
saluti pͥstine dicto citiꝰ reformauit. Dum aliqͣn
do uir dei claustra monasterii deambulans
curũiret. cellarariꝰ monasterii sedoniꝰ nomine
ei studiit indicare qd̃ liquorem olei non ha¬
beret: unde in eccłia lumen consuetum arde¬
ret. Interrogatusq si haberet adhuc uel ali¬
quid inde. amplius non habere se dixit qͣm
mediam libram: quam ꝑpter hospites uel
in usum illius temptauerat reseruare. Sed

Expanded text:
panis eidem porrexisset, praecepit verbo, ut ampanis eidem porrexisset, praecepit verbo, ut amplius non aegrotaret. Mox ut comedit bucellam panis cum oleo, repente se sensit a Domino sanum factum. 36. Sed et alius frater, dum in quoquina satageret, casu decidit et, brachium avulsum, de suo loco cum dolore surrexit. Sed cum paene deficerit usque ad mortem, adveniente viro Dei petiit, ut supra dolorem brachii crucis signaculum faceret. Tunc ille humilitatis gratia subtus casulam, qua erat indutus, contra brachium aegri vixillum crucis obposuit et eum saluti pristinae dicto citius reformavit. 37. Dum vir Dei claustra monasterii deambulans circuiret, cellararius monasterii, Sidonius nomine, ei studuit indicare, quod liquorem olei non haberet, unde in ecclesia lumen consuetum arderet. Interrogatus, si haberet aliquod olei, amplius non habere se dixit quam mediam libram olei, quam propter hospites vel in usum illius temptaverat reservare. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
pastorali officio illius subrogaret᷑ in loco. Et li¬
cet merentes monachi de pͥoris patͥs corporali
absentia. tamen presentes ꝑ gr̃am uiri sancti
impleuerunt decreta: & eidem aichadro pro¬
miserunt obedientiam. Sc̃s autem uir dei eoᷤ
ueniens uisitare. commonebat attentius: ut
semꝑ religionis ꝑseuerarent inope. Itaq cõ¬
mendans eos dño benedictione data. pace pre¬
missa herium est reuersus in insulam: &
quinciacum monachũ alten de suis mona.¬
chis tradidit ad regendum. Cumq herio in¬
insula demoraret᷑. quidam frater uasto dolo¬
re dentium torquebatur. Qui cum petisset ex
fide aquam sibi dari ubi scĩ pedes fuerant lo¬
ti. mox ut aqua illa locum doloris tetigit: pti¬
nus in uirtute xp̃i dentium dirus dolor reces¬
sit. frater quidam ibidem dum febris incõmo¬
dum sustineret: ad mensam scĩ pat̾s accessit.
Cumq uir dñi paululum olei cum fragmine.

Expanded text:
pastorale officium illius subrogaretur in loco. Et lipastorale officium illius subrogaretur in loco. Et licet merentes monachi de prioris patris corporale absentia, tamen praesentis per gratiam viri sancti impleverunt decreta et eodem Aichadro promiserunt oboedientiam. Sanctus autem vir Dei eos veniens visitare, commonebat adtentius, ut semper relegionis perseverarent in opere. Itaque commendans eos Domino, benedictione data, pace promissa, Herio est reversus insulam et Quinciaco monasterio alteri de suis monachis tradidit ad regendum. 34. Cumque Herio insula demoraretur, quidam frater vasto dolore dentium torquebatur. Qui cum petisset ex fide aquam sibi dare, ubi sancti pedes fuerant loti, mox ut aqua illa locum doloris tetigit, protenus in virtute Christi dentium dira dolor recessit. 35. Frater quidam ibidem , dum febris incommodum sustineret, ad mensam sancti patris accessit. Cumque vir Dei paulolum olei cum fraginen
Abbreviated transcription (Latin):
deberet: & in aliis de monasteriis suis locis deꝰ¬
sante gͥ illo gemmetico: ad uisitandum dei fa¬
mulum contigit aduenire presulem ansoaldũ.
Cumq simul uescerent᷑: nunciatum est eis qd̃
qͤndam monachum sp̃s malignus uexaret. In
gressiq domum qua eger iacebat cum pariter
orationem fudissent. malignus hostis statim
abscessit: & is qui captꝰ mente tenebatur sanꝰ
uuaratto nomine in calciuo territorio oppidũ
num construendũ iullare uocabulo: ubi usq
hodie religionis norma sacro fulget in loco.
Regressus gͥ pictaius territorium. a suprascͥp¬
to pontifice ansoaldo maximo receptus cum
gaudro ꝑrexit qͥnciacum monasterium: qd̾ &
ipsum nobili est construstum in loco. Unde idẽ
sacer ueterib deturbatis errorib ipsum reple¬
uerat monachis: ubi xp̃c iugiter ꝑ famulos
de discipulis suis electum aichadrum nomine
uirum idoneum direxit gemmeticum: ut ipse

Expanded text:
deberet et in alia de suis monasteriis loca dedeberet et in alia de suis monasteriis loca desante igitur illo Gemedico, ad visitandum Dei famulum contigit advenire praesulem Ansoaldum. Cumque simul convescerent, nuntiatum est eis, quod quendam monachum spiritus malignus vexaret. Cumque ingressi domum, in qua aeger iacebat, pariter orationem fudissent, malignus hostis statim abscessit, et his, qui captus mente tenebatur, sanuceps palatii Waratto nomine in Caltivo terreturio opidum num construendum, Villare vocabolo, ubi usque hodie relegionis norma fulgit in loco. 32. Regressus igitur Pictavo terreturio ad suprascripto pontificem Ansoaldum, magno receptus est cum gaudio. Perrexit Quinciago monasterio , qui et ipse nobili est constructus in loco, unde isdem sacer veteribus deturbatis erroribus ipsum impleverat monachis, ubi Christus iugiter per famulis de discipulis suis electum, Aichadrum nomine, virum idoneam direxit Gemedico, ut ipse
Abbreviated transcription (Latin):
laudib & reliquiis est egressa. Sicq sc̃m dei
infra ꝓprii receꝑunt claustra cenobii. Cumq
pariter duo sacerdotes incliti uelut duo lumi¬
naria mundi audoenus & philibertus conue¬
nissent in unum ueniam mutuo postulan¬
tes. ac inuicem colla & manus exosculantes:
ita conglutinati sunt in unculo caritatis: ut
nunquam postea fuissent diuisi a compage cor¬
dis. Ingressus est gemmeticum anno sue egressio¬
ius ꝑacto octauo. & incipiente nono: qd̾ antea
ita futurum a scõ predictum fuerat philiberto.
Nam cum quidam infelix diaconatus fungens
officio crucem monasterii inuolutam asportas
set inuentum : uir dei quib credidit uerbotenꝰ
dixit. qd̾ tot annis ipsum monasterium sine
pastore degeret. qͦt dieb crucis stigmata ꝑdidis¬
set. Deinde cum firma caritas inter ipsum &
domnum audoenum ꝑsisteret. conuenit inter¬
eos ut ubi domnus philibertꝰ uellet ꝑseuerare

Expanded text:
laudibus et reliquiis est egressa, sicque sanctum Dei laudibus et reliquiis est egressa, sicque sanctum Dei infra propriam reciperunt claustram caenubii. Cumque pariter duo sacerdotes incliti, velut duae lumina mundi, Audoinus et Filibertus convenissent in unum, veniam mutuo postulantes, invicem colla et manus exosculantes, ita glutinati sunt in vinculo caritatis, ut numquam postea fuissent divisi a conpage cordis. Ingressus est namque Gemedico anno peracto octavo, incipiente nono, quod ante ita futurum a sancto praedictum fuerat Filiberto. Nam cum quidam infelix, diaconatus officium fungens, crucem monasterii involutam argento aset inventum, vir Dei, quos credidit, verbo tenus dixit, quod tot annis ipsud monasterium sine pastore degeret, quod diebus crucis Stigmata perdidisset. 29. Deinde cum firma caritas inter ipso et domno Audoino persisteret, convenit, ut, ubi domnus Filibertus volebat, perseverare
Abbreviated transcription (Latin):
de sacris susceꝑat fontib. & ipse postea ꝓmis¬
sa obedientia regulari eius extiterat monachꝰ:
contrarusticie modulum ipsum monasterium
suscepit ad regendum: Eadem naniq die dãp¬
nationis ictu ꝑcussus in pede. tantum est cru¬
ciatus acerbissuma peste: ut illo uiuente ossa
de ipso deciderent. & miserabilem uitam mi¬
serrima morte consumeret. Sed cum in loco eiꝰ
rahemtrannus archidiaconꝰ fuisset a beato au¬
doeno antistite subrogatꝰ. inuento loco abrin¬
catine eccłie est cathedre prelatus: atq ebroi¬
nus apostata interfectus. Cepit interim sanctꝰ
spiritus scĩ audoeni precordia caritatis lampa¬
de inflammare. in tantum ut ipse ꝓpter bea¬
tum philibertum missos dirigeret: quatenus
simul in uere pacis concordia se uidere deb̾ent.
Quo facto: suum recẽpit cenobium. Gratula¬
batur namq tota neustria: de tanti iuri pre¬
sentia. Obiua namq monachorum turba cũ

Expanded text:
de sacris susciperat fontibus, et ipse postea, promisde sacris susciperat fontibus, et ipse postea, promissa oboedientia, eius extiterat monachus, contra iusticiae modolum ipsud monasterium suscepit ad regendum. Eadem namque die dampnationis ictu percussus in pede, tantum est cruciatus acervissima peste, ut, illo vivente, ossa de ipso deciderint et miserabilem vitam miserrima morte consumeret. Sed cum in loco huius Ragnetramnus archidiaconus fuisset a beato Audoino antestite subrogatus, invento loco, Abrincatinae ecclesiae cathedram est praelatus atque Ebroinus apostata interfectus . 28. Coepit interim sanctus Spiritus sancti Audoini praecordia caritatis lampade inflammare, in tantum ut ipse pro beato Filiberto missus diregeret, quatenus simul in verae pacis concordiam se videre deberent. Quo facto, suum recepit caenubium. Gratulabatur namque tota Neustria de tanti viri praesentia; obvia monachorum turba cum
Abbreviated transcription (Latin):
lem cepit inclinare potentiam. Cumq eum uel¬
let secum retinere in urbe. & sc̃s philibertus
semꝑ desideraret heremi uastitatem: largien¬
te domino herigmaris in insula locauit cenobi¬
um ansoaldꝰ oꝑe & elemosine largitate: phili¬
bertus religione. doctrina. oꝑe: & monachorura
congerie. In quem locum de geminato fauo gẽ¬
metici diuina mella ꝑrexerunt cum animar
q cominutatione uillarum cm eccł̃ia pictauen
si. Interim cum sc̃s philibertꝰ nec cum ebroino
cõmunionem ungere nec in neustriam redire
uellet. scõ audoenus cum in loco illiꝰ aliũ uel¬
lec constituere abbatem. & monachi fortissimi
absq ꝑmissu rectoris sui nullatenꝰ ad consen¬
sum potuissent minis acteriorib uel blandi¬
ciis flecti. ut sibi ddebuissent aliquatenꝰ consen¬
tire. & fidem quam datam habebant scõ in¬
fringere: quidam miser homunculꝰ uocabulo
chrodobertus cuꝰ filium in scło scs̃ philibertus

Expanded text:
lem coepit inclinare potentiam. Cumque eum vellem coepit inclinare potentiam. Cumque eum vellet secum retinere in urbe et sanctus Filibertus semper desideraret heremi vastitatem, largiente Domino, Herio maris insula locavit caenubium Ansoaldus opere et elymosinae largitate, Filibertus relegione, doctrina, opere et monachorum congerie. In quem locum de gemmato favo Gemedici divina mella perrexerunt cum animarucommutatione villarum cum ecclesia Pectavinse. 27. Interim cum sanctus Filibertus, ne cum Ebroino cummunione lungeret, in Neustriam redire non vellit, sanctus Audoinus, cum in loco illius vellet abbate constituere et monachi fortissimi absque permisso rectori sui nullatenus ad consensu potuissent minis hac terroribus vel blanditiis flecti, ut eum debuissent aliquatenus consentire et fidem quam datam habebant infringere, quidam miser homuncolus vocabulo Chrodobertus, cuius filium in saeculo sanctus Filibertus
Abbreviated transcription (Latin):
di uissit ergastulo. Qd̃ ille ingressus cũ gaudio.
dum organum ibidem cantaret dauiticũ. mul¬
titudo murium qui uolandi retinent usum. &
ibidem congregati erant ad cumulum: uiri dei¬
sunt fugati ad imꝑrum. & locum illum sordi¬
dum &e obscurum diuina uirtus conuertit in
odorem nectareum. Egressus itaq de carcere
ꝑ litteras beati audoeni abiit ad ansoaldum
uirum nobilem pictauoꝵ pontificem ob mona¬
sterii gr̃am construendi. qi multitudo hominum
qui ꝑ predicationem illiꝰ ad dñm confluebant:
uno in loco capi non poterat. Illis itaq diebus
in scłi potentia nimium fulgebat ansoaldus.
quem uir dei secreto corripuit: & multa ei uen¬
tura predixit. que postea rei euentus ꝓbauit.
Cognoscens igitur electus dei sacer ansoaldus
uirum cdei sp̃u ꝓphetie repletum. culmine sci¬
tatis erectum: eus se consilio commendauit ex
integro. & sub religionis illius norma episcopa¬

Expanded text:
di iussit ergastulo. Quem ille ingressus cum gaudio, di iussit ergastulo. Quem ille ingressus cum gaudio, dum organum ibidem decantaret Daviticum, multitudo murium, qui volandi retinet usum et ibidem erant congregata ad cumulum, Dei est fugata imperium, et locum illum sordidum et obscurum divina virtus convertit in odorem nectareum. 26. Egressus de carcere per litteras beati Audoini, adiit ad Ansoaldo viro nobile, Pectavorum pontifice ob monasterii gratiam construendi, quia multitudo hominum, qui per praedicationem illius ad Dominum confluebant, uno in loco capere non poterant. Illis itaque diebus in saeculi potentia nimium fulgebat Ansoaldus; quem vir Dei secreto corripuit et multa ei Ventura praedixit, quae postea rei eventus probavit. Cognoscens igitur electus Dei sacer Ansoaldus virum Dei spiritu prophetiae repletum, culmine sanctitatis erectum, in eius se consilio commendavit ex integro et sub relegionis norma episcopa
Abbreviated transcription (Latin):
sus apostata factus ac sp̃u malignitatis arma¬
tus cepisser rabidis dentib fremere suꝑ nobiles¬
xp̃i sacerdotes & francos: atq consentientib si¬
bi plurimis contra mandatum dei recepisset lo¬
cum honoris. Scs̃ ad eum philibertus abiit:
&e predicationis ũbum impendit. Et cum eida¬
re munera magna uellet. iur dei cuncta respu¬
ens ait apostatam eum eẽ. nec xp̃ianum ho¬
minem cum eo participare debere: estimans
qd potuisset hoc facto ꝑ acumen ferri palmã
mariyrii obtinere. Sed seruauit illum dñs ad
multorum ꝑfectum: qui ꝑ eum uocandi erant
animarum greges sius raꝑe dentib. & incitanᷤ
quosdam urbis rothomagensium dericos cepit
discordiam ingerere: & maliuola uerba sancto
audoeno pontifici de philiberto uiro domini
incantare. Et quia dicente apło corrumpunt
mores bonos colloquia mala. credens sc̃s audo¬
enus dericorum colloquia: uirum dei phili¬
bertum quem ante dilexerat nimium. retru¬

Expanded text:
sus, apostata factus, spiritu malignitatis armasus, apostata factus, spiritu malignitatis armatus, coepisset rapidis dentibus fremere super nobiles sacerdotes et Francos atque, consentientibus plurimis, contra mandatum Dei recepisset locum honoris, sanctus ad eum Filibertus abiit et praedicationis verba inpendit. Cumque ei ille dare munera magna vellet, vir Dei cuncta respuens ait, apostatam eum esse nec christianum hominem cum eo participare debere, exestimans, quod potuisset hoc facto per acumine ferri palma martyrii obtinere. Sed servavit illum Dominus ad multorum profectum, qui per eum vocandi erant animarum gregis ex suis rapere dentibus, incitans quosdam urbis Rodomagensium clericus, coepit discordiam ingerere et malivola verba sancto Audoino pontifice de Filiberto viro Domini incantare. Et quia, dicente apostolo, corrumpunt mores bonus conloquia mala, credens sanctus Audoinus clericorum conloquia, virum Dei Filibertum, quem ante dilexerat nimium, retru
Abbreviated transcription (Latin):
caritatem. Confluebant ad eum sacerdotes dm̃i
cupientes exemplum illiꝰ unitari: & de eiꝰ regu¬
la sua ornabant cenobia. Cumq & regio mune¬
re & fidelium largitate ei copia suꝑueniret argen¬
ti studebat omnes speties decimare. Sed cũ hoc
rotatu anni faceret. semꝑ plus ibi inuemebatur
additum: qd̾ ante fuerat decimatum. Ipsam gͥ
decimationem in captiuoꝵ redemptiõnẽ & pau¬
ꝑum alimoniam deputabat. intantum ut mo¬
nachos suos ꝓpter hoc cum onustis nauib par¬
tib transmarinis transmitteret: & greges cap¬
tiuorum ꝑ ipsum redempti laudarent potentiã
xp̃i. Sed & cum ꝓ fratrum compendio manda¬
ret exerceri negocia. amplius dare iubebat: qͣm
dari a scł̃arib consuetudo poscebat. Et propter
hoc gaudente uicino popło de labore iusto.
scm̃ exuberabat commercium. Cum gͥ pestifer
ebroinus qui a francorum genere pro nimia
crudelitate de palatino honore fuerat pulsus.¬
& coma detonsa cdlericꝰ effectus: luxouium egres¬

Expanded text:
ria -. Confluebant ad eum sacerdotes Domini, cupientes exemplum illius imitare, et de eius regulam sua ornabant cenubia. 23. Cumque et regio munere et fidelium largitate copia ei superveniret argenti, studebat omnes species decimare. Sed cum hoc rotatu anno faceret, semper plus ibi inveniebat additum, quod ante fuerat decimatum. Ipsa igitur decima in captivorum redemptione et panperum alimonia deputabat, in tantum, ut monachos suos propter hoc honustis navibus partibus transmarinis transmitteret, et greges captivorum per ipsum redempti laudarent potentiam Christi. Sed et cum pro fratrum conpendia mandaret exercere negotia, amplius dare iubebat, quam dare a saecularibus consuetudo poscebat. Et propter hoc, gaudente vicino populo, de labore iusto sanctum exuberabat commertium. 24. Cum igitur pestifer Ebroinus, qui a Francorum genere pro nimia crudelitate de palatino honore fuerat pulsus, coma detonsa, clericus Luxovium egres
Abbreviated transcription (Latin):
dientes uraificat: rebelles interficit. In cuius
confessione firma stabilitate duranti. tutum
mͥ est sempiterm regis magis tenere portum:
quam nortiferum diaboli seuientis intrare
nar fragium. ubi uidit iudex sc̃m symphoria¬
num iIssionib sius non prebere famulatũ.
uislucis de illo uestibuli feralis ergastu¬

Expanded text:
dientes uiuificat rebellis interfecit. In cuius dientes uiuificat rebellis interfecit. In cuius con| fessione firmissima stabelitate durante s tutum| mihi est sempiterni regis tenere portum quam mortiferum| diaboli seuientis intrare naufragium. Vbi uidit iudex| sanctum synforianum iussionibus suis non prebere famulatum| filius luces| de illo\\ uestibulo feralis . ergastu
Abbreviated transcription (Latin):
forsitan quid pͥncipum nr̃oꝵ scita sanxerint:
Officio recitante: pandatur. Ex officio recitatũ
est. Aurelianus imꝑator: singulis administran¬
tib suis atq rectorib. Comꝑimus ab his qui
cepta uolari. Hos comprehensos insi duis
cruciatib. quatinus habcat & districtio ꝓlata
iusticiam. & in resecandis criminib ultio termi¬
uata iam finem. Lectis imꝑatoris preceptis: iu¬
dex dixit. Quid ad hec symphoriane respondes:
Nunquid possumus decreta conuellere: Du¬
omnia sanguinis tui placabit effusio. Sympho
ginem nisi diabolice ꝑsuasionis infaustum si¬
mulachrum: & publice ꝑditionis execrandũ
demonium iudicabo. In chaos semita uergen¬
te collabrtur: quisquis xp̃ianus dampnatus
passionib. deterioris uite mala retrorsum as¬
neris gratia destitucus antiqui hostis retibus
patebit. Dcis nr̃ ut nouit remunerare meri¬
ta: ita nouit punire peccata. Nomini suo obe¬

Expanded text:
forsitan quid principum nostrum| scita sancxerunt. forsitan quid principum nostrum| scita sancxerunt. Officio recitante pandatur| ex officio recitatum est. Aurilianus imperatur| singulis administratoribus suis atque rectoribus| conperimus . ab his qui cepta uiolare. Hos con| praehensus nisi diis cruciatibus quatinus habeat et districtio| prolata iusticia et in resecandis crimenibus ultio| terminata iam finem lectis imperatorum praecep| tis. Iudex ait. Quid ad haec symforiani respondis| numquid possumus decreta conuellire. Duomnia san| guinis tui placabit effuio. Sanginem. Nisi diabolicis| persuasionibus infaustum simulacrum et puplice| perdicionis execrandum demonem iudicabo. Dixit in| chaos semper semita uergentem conlabitur quisquis| christianus damnatis passionibus derelictis uitae ma| la retrorsumuiris gratiam distitutus .| et antiqui ostis rectibus patit. Deus noster . ut nouit re| munerare merita ita nouit ponere peccata. Nomine| suo obi
Abbreviated transcription (Latin):
rata est. Ad berecintie gͥ matris demonum ꝓfa¬
Tnam solleunitatem: popłorura multitudo con¬
uenerat. Eraclius illius temporis consularis
uieãdem urbe seclebat: ad requirendos discii
endosq xp̃ianos sagaci inquisitione sollintus.
Cui scs sẏmphorianus asfuit. Et quia statuam
berecintic que carpento portabatur agminib
stipata popłorum despectam adorare noluto:
prhlice seditionis obtentu comprehensis tenet᷑.
& erailio consulari statim traditur. Cri ille ꝓ
Q ancur iudeõ: latiustinos Nominis huiꝰ:
uer iagna ⁊ fessio est. Cur des matris effigien
ꝓfaua ab iisione despiciens adorare noluisti:
in .dis. Sirailachi ura uero demoine ⁊anso¬
dixit. Ise non solum sacrilegus: uerum etiam
rebelhs conatur existere. An huius loci ciuis sit:
edicat officium. Ex officio dictum est. Hunic est:
& nol ilis familie. Iudex idixit. Iocarist̃ sym¬
phoriane gloriose indolis: Hec tͥ sub ambi¬
guo fama cepit suadere mendacium. Ignoras

Expanded text:
rati sunt. Ad birecinciae matres| daemonum . profana solemnitate populorum multitudo| conuenirat. Heraclius illius temporis consolaris in hac| urbe resedebat. Ad querendos discuciendusque christianos.| Sagaci inquesicione sollicitus sanctus symforianos adfuit| et quia statuam byrecenthiae quae carpento porta| batur agmenibus. Stipata populorum dispectam .| adorare noluisset publicae sedicionis obtentu con| praehensus tenetur et heracleo consolare statutus| ingeritur. Cui illi de quan| tum uideo latuisse nobis nominis huius . non magna| professio est cur deae matris effigiem . profana abusi| one despiciens adorare noluisti. in caelis . simulacrum uiro demonis| non sodixit.| Isti non solum sacrilegus . uirum etiam rebellis illum| conatur exsistere an huius loci ciues sit edicat offi| cium . ex officio dictum est hinc est et nobelis familie| Iudex dixit. Iocaris tibi synforiani gloriosa indolis| haec tibi sub ambiguae fame coepit suadere men| dacium . ignoras
Abbreviated transcription (Latin):
Incipit passio scĩ symphoriani
cella detonaret. & ad delendam religionem xp̃i¬
tholice legi imꝑii siui decreta conuerteret:erat
tunc in airgustudunensi urbe fausti nobilis
uiri filius ũimphorianus. Np̃iane familie litte¬
ris hene institutos & morib: rta ut pͥmene in¬
dolis florentes annos senum anticipans uitã
immaculate mentis sinceritate suꝑaret. Hic
robur uirile inigraret: tantam spem uirtutũ
suarum omnib bonis fecrt. ut illum omnes
bonii am cum suꝑnis uirurtib habere consor¬
tium meritoꝵ admiratione iudicarent. Illustra
bat enim eum celestis sapientie sp̃ualib gen¬
mis ornata simplicitas. Et iustum uite tramitẽ
naufragium mundi male blandientis elapsus
est. Erat tunc edua ciuitas antique nobilitaus
tytulis & sacrilege religionis referta cerimoniis:

Expanded text:
INCIPIT PASSIO| SANCTI SYMFORIANI nis dire procella detonaret| et ad delendam religionis catholicae legis| imperie suae decreta conuerterit. Erat| tunc in augustodinensi urbe fausti nubelis| uiri . filius symforianus christiane familiae litteris| bene institutus . et morebus ita ut primaeue indo| lis florentis annos sinsum anticipans . uitam| inmaculatae mentes sinceritate superaret. Hic robore uirile megraret tantum| spem uirtutem suarum omnibus bonis fecit ut illum omnis| boni iam cum supernis uirtutibus habere consorcium meritorum| admiracione iudicarent inlbat enim eum coelestis sapientia, et spiritualibus gemmis ornata simpl| megrauit. Naufragium mundi mali blandi elap| sus est. Erat tunc edua ciuitas antique nubilitatis titu| li et sacrelege relegionis referta caerimonies