comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rilis tenebͦ. De excrtitorib ratiũ
oIt intͣriis nicħ cauetur. s idẽ ꝯstitui
oport̾e lab̾o scrib̾. ⁊ hoc uire utimͦ.
caupones aũ ⁊ stabularios eqiueeoᷤ
accipianꝰ qui cauponẽ ł stabulũ
exercent. institures ue eoꝵ. Cet̾¬
uni siquiᷤ oꝑa mecliastini fungit᷑
ñ ꝯtinetur. ut puta acrarii ⁊ focarii

Expanded text:
rcitoribus ratium, item lyntrariis nihil cavetur: sed idem constitui oportere Labeo scribit, et hoc iure utimur. Caupones autem et stabularios aeque eos accipiemus, qui cauponam vel stabulum exercent, institoresve eorum. ceterum si qui opera mediastini fungitur, non continetur, ut puta atriarii et focarii
Abbreviated transcription (Latin):
Ant si putau̾mt aliũ ẽẽ p̃torẽ.
ꝓ alio eque error ñded̾ iuirisdic¬
t̾ionem. Aut si c̃ restitissi qui uis
ex litigatorib. iurib p̃ture . pul¬
sus ẽ: fuilla uiris dictio ẽ.. Cõue¬
nire aut̃ utrũ int̾ priuatos suffi¬
ciat. an u̾o etiã ip̃ius p̾toris ꝯsẽ¬
sus necessarius ẽ: lex uilia uidi¬
tiorum ait. qͥuo minus init̾ priua¬
tos oueniat. Suficit ergo priuato
ꝵꝯsensus sproinde si priuati ꝯ sc̃ti¬
ant p̃tor aut̃ ignoret osentire:
⁊ putet suã uris dictõem: An legi
satisfactũ sit uidendum ẽ. ⁊ puto
posse defendieiꝰ iuris ẽẽ dictiõe.
ltigator es ꝯsentiant: nisi speciałr¬

Expanded text:
aut si putauerunt alium esse praetorem pro alio, aeque error non dedit iurisdictionem. aut si, cum restitisset quiuis ex litigatoribus, uiribus praeturae compulsus est, nulla iurisdictio est. Conuenire autem utrum inter priuatos sufficit an uero etiam ipsius praetoris consensus necessarius est? lex Iulia iudiciorum ait 'quo minus inter priuatos conueniat': sufficit ergo priuatorum consensus. proinde si priuati consentiant, praetor autem ignoret consentire et putet suam iurisdictionem, an legi satisfactum sit, uidendum est: et puto posse defendi eius esse iurisdictionem. litigatores consenserint, nisi specia
Abbreviated transcription (Latin):
S si in littore ꝑierint qͣs semel¬
hn receꝑit ꝑiculum ad ermm ꝑtine: u
Ait enĩ pͥtor insi restitu̾it ieos
uiditiuni. tłabo. ex hoc edicto ĩ
fact̃ actio ꝓficiscitur. s ansit ne¬
cessaria uitendũ quia agiciuili
accione ex hoc poterit. si quidẽ
merces int̾nen̾it ex locato ⁊ ꝯduc¬
to. S si tota nauis locata sit qͥ
oduxit exoduct̃o etiã de reb que
desunt agere pot̾. Siuero res ꝑfe¬
rendas nanta ꝯduxit. ex locato
uenitur. S si gratis res suscepte
sint ait pompoñ. depositi agi poͣtu¬
isse. Miratur igitur cur honora¬
ria acciosit inductã ciuiles. aisi
forte inquit ideo ut innotesc̾it
pretor curã agere reprimende
mpbitatis Noc genus hominũ
⁊ qͣuia inłocato educto culpa in
deposito dolus dũ tarat p̾statur:
at hoc edicto omnimꝰ qui recepit¬

Expanded text:
int, quas semel recepit, periculum ad eum pertinere. Ait praetor: 'nisi restituent, in eos iudicium dabo'. ex hoc edicto in factum actio proficiscitur. sed an sit necessaria, uidendum; quia agi ciuili actione ex hac causa poterit: si quidem merces interuenerit, e‹x› locato uel conducto: sed si tota nauconduxit ex conducto etiam de rebus quae desunt agere potest: si vero res perferendas nauta conduxit, ex locato convenietur: sed si gratis res susceptae sint, ait Pomponius depositi agi potuisse. miratur igitur, cur honoraria actio sit inducta, cum sint civiles: nisi forte, inquit, ideo, ut innotesceret praetor curam agere reprimendae improbitatis hoc genus hominum: et quia in locato conducto culpa, in deposito dolus dumtaxat praestatur, at hoc edicto omnimodo qui recep
Abbreviated transcription (Latin):
ditoriũ tenebitur. si nichil aliud
ꝯuenit qͣm ut hĩtatõnes scłm de¬
functi uoliuitatẽ suꝑ p̃ciũ lib̾tis
p̃starentur. ante p̃tiũ solutũ
dñii q̃one mota p̃tium emptor sol¬
u̾e ñ cogetur. nisi fideussores s donei
a uenditore noie euicionis offerã¬
enditori siemp tor inp̃tio soluẽ¬
do morã fec̾it usuras dum tarat
pr̃abit. ñ omnc omm̃d ꝙ uenditor
tuit. ueluti si negotiator fuit ⁊ p̃ti¬
o soluto ex m̃cib plusqͣm ex usu¬
ris querere potuit.

Expanded text:
nebitur, si nihil aliud conuenit, quam ut habitationes secundum defuncti uoluntatem super pretium libertis praestarentur.Ante pretium solutum dominii quaestione mota pretium emptor soluere non cogetur, nisi fideiussores idone‹i› a uenditore eius euictionis offeranenditori si emptor in pretio soluendo moram fecerit, usuras dumtaxat tabit, non omne omnino, quod uenditor tuit, ueluti si negotiator fuit et pretio soluto ex mercibus plus quam ex usuris quaerere potuit.
Abbreviated transcription (Latin):
cere qͣttun uendicori moram adhi¬
bitam. s uidendẽ ne post̾ior mora
dampnosa ei sit. Quid enim si inter¬
pellau̾o uenditorẽ ⁊ ñ decłit idꝙ
emerã de inde p̾ca offerente illo e¬
goñ acceꝑnii sane hoc casuꝰ noc̃e
michi deb̾e. s si ꝑemptorẽ mora
fuiss de inde cumomia minteg̾
ẽẽt morã uenditor ad hibu̾it c̃ pos¬
uenditori nocere. ap̃ .s. iii.d̾.

Expanded text:
cere quam venditori moram adhibitam, sed videndum est, ne posterior mora damnosa ei sit. quid enim si interpellavero venditorem et non dederit id quod emeram, deinde postea offerente illo ego non acceperim? sane hoc casu nocere mihi deberet. sed si per emptorem mora fuisset, deinde, cum omnia in integro essent, venditor moram adhibuerit, cum posvendito
Abbreviated transcription (Latin):
tor de iectas arbores uenditor aut̃
scit nec aimonuit: qͣnti emꝑto¬
ris int̾fu̾it rẽ estimandã ẽẽ si modo
ueniss ut res ꝑiculo emptoris ser¬
naretur puto pactum ualere. In
fundi nomine emptorag̾e ñ pot̾
casu ꝑs fundi interient.fenꝰ
iuendita insula ꝯbusta eẽt cũ ine¬
cendium sine culn ficri ñ p̾sit qͥd
iuris sit:. E di qr sinc pr̃is familias
culpi fieri pͥot̃. neq si seruoꝵ nogi¬
gentia factũ cẽtiꝯtinuo dominus
iuculpa erit. qͣmobremsi uenditor r
cliligentiãeã adhibiuss iuĩsula
custoclienda qͣm debent homnes
frugi ⁊ diligentes pr̃are. siquid acci¬
diss nichil adcum ꝑtinebit.

Expanded text:
tor deiectas esse arbores, uenditor autem scit nec admonuit, quanti emptoris interfuerit rem aestimandam esse, si modo onuenisset, ut res periculo emptoris seruaretur, puto pactum ualere. 11 Fundi nomine emptor agere non pocasu pars fundi interierit. AlfSi vendita insula combusta esset, cum incendium sine culpa fieri non possit, quid iuris sit? respondit, quia sine patris familias culpa fieri potest neque, si servorum neglegentia factum esset, continuo dominus in culpa erit, quam ob rem si venditor eam diligentiam adhibuisset in insula custodienda, quam debent homines frugi et diligentes praestare, si quid accidisset, nihil ad eum pertinebit.
Abbreviated transcription (Latin):
erulemptor si eũ ꝯcluctũ rogauiit
donec p̃cium soluet inchil ꝑ eum ser¬
uum ad quirere pot̾it. qm̃ ñ uidet᷑
traditus iscuius p̾sessio ꝑ locatõemͤ¬
gͥn retinetur auenditore. ꝑiculum ẽi
scrui ad emptorẽ ꝑtinet. ꝙ tñ sine do¬
lo uenditoris int̾uen̾it. Nomp̃ .ł.¬

Expanded text:
si eum conductum ‹rog›auit, donec pretium solueret, nihil per eum seruum adquirere poterit, quoniam non uidetur traditus is, cuius possessio per locationem retinetur a uenditore. periculum eius serui ad emptorem pertinet, quod tamen sine dolo uenditoris interuenerit. 18
Abbreviated transcription (Latin):
tor pr̃are deb. prius qͣm enĩ ad me¬
m̃surã factã uenditoris desinit
ẽe ꝑiculum. ⁊ añ ñ surã ꝑiculo li¬
b̾atur: si ñ ad m̃surã uendidit sed
forte amphoras ł eciã singula do¬
lia. Si dolium signatũsit ao
emptore trebratiᷤ ait traditũ id
mag̃ enĩ ne submittẽtur sig¬
nari sol ere. qͣm ut traclitũ uidea¬
t᷑. ¶Licet aũ uiderur uẽtlitori
ł effundere uinũ sicliẽ ad metiẽ¬
dum p̾stit̾cut nec intra diẽ ad ħ¬
m̃sum ẽ. effund̾e ant̃ ñ statiu
pot̾it prius ꝙͣ testato demĩnet ẽp

Expanded text:
tor praestare debet: priusquam enim admemensuram factam venditoris desinit esse periculum: et ante mensuram periculo liberatur, si non ad mensuram vendidit, sed forte amphoras vel etiam singula dolia. Si dolium signatum sit ab emptore, Trebatius ait traditum id magis enim ne summutetur, signari solere, quam ut traditum uideatur. Licet autem uenditori uel effundere uinum, si diem ad metiendum praestituit nec intra diem admensum est: effundere autem non statim poterit, pri
Abbreviated transcription (Latin):
ectos emptos cđilis c inuia publica
positi c̃ent oͥcidit. sitraditi eẽnt emp¬
torsaut ꝑcum scetiss quo munus
trad̾entur. emptoris ꝑiculñ cẽ. Iuł. ꝯ¬
flacet¬

Expanded text:
ectos emptos aedilis, cum in via publica positi essent, concidit: si traditi essent emptori aut per eum stetisset quo minus traderentur, emptoris periculum esse placet
Abbreviated transcription (Latin):
michinam priore casu ⁊ iam sista¬
tun morieris. mͣchlmͥ heres tuus
deb. heredi aut̃ in co debebitur
si tu uiuis pͣtiore casu heredi in co
cͣchetur arbores nen to deiecte sunt:
an hoẽ quoq emptori tracdi debcãt
querit᷑.⁊ responsũẽ ñ deb̾rqr eas ñ

Expanded text:
nam priore casu etiamsi statim morieris, nihil mihi heres tuus debebit, heredi autem meo debebitur, si tu uiuis: posteriore casu heredi meo nicontraheretur, arbores uento ‹de›iectae sunt, an ha‹e› quoque emptori tradi debeant, qu
Abbreviated transcription (Latin):
tori ut aut tollat uinum aut
sciat futuꝵ ut uinũ effruidet᷑.¬
si tñ c̃ p᷑s effund̾e ñ effudit: lau¬
dancdus ẽ potius. ca ꝑꝑ m̃cedẽ qͦq
fu̾it eius in ania ẽẽ uasa in quib
uinũ fuit. ueluti si locatur᷑ ea fuis¬
s. uł si necc̃e hũit alia cõdnce do¬
liaomodius ẽ aut̃ oduci uasa nͨ
reddi uinũ. nisi qͣnti odux̾it ab ẽp

Expanded text:
tori, ut aut tollat uinum aut sciat futurum, ut uinum effundemen, cum posset effundere, non effudit, laudandus est potius: ea propter mercedem quoque fuit eius inania esse uasa in quibus uinum fuit ueluti si locaturus ea fuisset uel si necesse habuit alia conducere dolia. commodius est autem conduci uasa nec reddi uinum, ni
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ uinũ toelłet: p̾ea nisiꝙ dolo malo
uenditoris inc̾ceptum cẽt ũ deb
ab eo p̾stariIsi ubi gr̃a amphore
centum ex eo uiuo qd̾ in cella eẽt
uenierint: siid admnsũ ẽ donec ad¬
metiatur omne ꝑiculũ uendi¬
toris ẽ nisi ꝑ emptorẽ fiat.

Expanded text:
 tolleret, postea, nisi quod dolo malo uenditoris interceptum esset, non debet ab eo praestari. si uerbi gratia amphorae centum ex eo uino, quod in cella esset, uenierint, si admensum est, donec admetiatur, omne periculum uenditoris est, nisi id per emptorem fiat.
Abbreviated transcription (Latin):
uitus ẽptor accipere ũ cogetur:
ĩiquũ cẽ ñ ꝑ mittiti uenditori ł
alii ea uendere. auł .l.ui.
nam ⁊ si totus agͥ p᷑emptõem flu¬
mine occupat᷑ ẽẽt ꝑiculũ eẽt emp¬
toris. sic igitur ⁊ꝯmodũ eius ẽẽ
deb.  Ꝙe ueulitur ĩ modum
agri ced̾e deb nisi sit Daptum ẽ
ueluti uie puplice. limites. luciqͥ
fudũ tangunt. c̃ u̾o ueutrũ dic¬
ctũ ẽ ced̾c ũ debent. ⁊ idõ nomina¬
tun cau̾i solet ut luci uie pu¬
blice q̃ infũdosint. tote ĩmodũ

Expanded text:
uitus emptor accipere non cogeretur, iniquum esse non permitti uenditori uel alii ea uendere. 7 Paulus linam et si totus ager post emptionem flumine occupatus esset, periculum esset emptoris: sic igitur et commodum eius esse debet. Quod venditur, in modum agri cedere debet, nisi si id actum est, ueluti uiae publicae, limites, luci qui fundum tangunt: cum uero neutrum dictum est, cedere non debet, et ideo nominatim caueri solet, ut luci, uiae publicae, quae in fundo sint, totae in ‹m›o‹d›um
Abbreviated transcription (Latin):
mucorẽ uenclitorẽ pr̃are deb̾e. s
omne ꝑiculũ ademptorẽ ꝑtine.
diffccile aut̃ ẽ ut quisqͣni sic emat.
ut nͥeqͣ degustet. q̃r sidies degu¬
statõui adiectus ñerit. qñq de¬
gustare emptor pot̾it.⁊ quo ad gͦ¬
tau̾it ꝑiculũ acoris ⁊ mucoris ad
uenclitor ẽ ꝑtinebit. dies enimoii
de gustatõis p̾stitutus. meliorẽ o¬
ã ꝑadu̾sionẽ uendito finis custo¬
dic ẽ aduehendi tempus quod ĩ
finitã custocdiã ñ debeat uenditor
⁊ ẽ uerius sccłm ea que supͣ osten¬
dimus aut int̃ eẽ quid de tẽpore
astum sitzaut demuntiare ei ut
tollat uinũ. certe añ qͣm ad uinde¬
uuã fũint dolia nocͣcia deb adue¬

Expanded text:
mucorem venditorem praestare debere, sed omne periculum ad emptorem pertinere: difficile autem est, ut quisquam sic emat, ut ne degustet. quare si dies degustationi adiectus non erit, quandoque degustare emptor poterit et quoad degustaverit, periculum acoris et mucoris ad venditorem pertinebit: dies enim degustationi praestitutus meliorem coautem per auersionem uendito finis custodiae est auehendi tempus. quod ita finitam custodiam non debeat uenditor. et est uerius secundum ea quae supra ostendimus, aut interesse, quid de tempore actum sit, aut denuntiare ei, ut tollat uinum: certe antequam ad uindemiam fuerint dolia necessaria, debet aue
Abbreviated transcription (Latin):
utrũ pͣtitũ dumtaxat ꝑiculũ
acoris ⁊ inucoris uenditor pr̃are
debeat. anuꝰ eciã die p̾t̾ito. ut si for¬
te corrupta sint p᷑ea qͣm dies de¬
gustandi p̃t̾iit. ꝑiculũ adnẽtli¬
torẽ pertineat. anu̾oniagis emp¬
tio sit soluta q̃isub ocdicõne ue¬
nicruit. hoc ẽ si añ dic̃ ulũ fuis¬
sent degustata ⁊ int̾ erit quid as¬
tũ sit. ego aũ arbitror si hoc ioc¬
culto sit debere dici emptõt ma¬
nere. ꝑiculũ aut̃ aduenditorẽ re¬

Expanded text:
utrum praeteritum dumtaxat periculum acoris et mucoris uenditor praestare debet, an uero etiam die praeterito ut, si forte corrupta sint posteaquam dies degustandi praeteriit, periculum ad uenditorem pertineat, an uero magis emptio sit soluta quasi sub condicione uenierint, hoc est si ante diem illum fuissent degustata? et intererit, quid actum sit: ego autem arbitror, si hoc in occulto sit, debere dici emptionem manere
Abbreviated transcription (Latin):
oc ita i̾uinẽ si is ẽ uenditor cui
sine noua iundenna ñ suit ista
uasa nectͣia. si u̾om̃cator ẽ qui
em̃e uina ⁊ uend̾e solet. is dies spͦ¬
tandus ẽ quo ex commͦ uendito¬
ris tolli possint. Custodiã aũ
añ ad metiendi diẽ qͣlem p̃rare
uenditorẽ oꝑteat: ntrũ plenã ut
⁊ diligentiã p̃stet anu̾o dolũ dũ¬
taxat uideamꝰ ⁊ puto cam dili¬
gentiã uenditorẽ ex hib̾e deb̾e:
ut fatale dampnũ uel uis mag¬
bet qͣm pr̃ant. hũ quib res omo¬
data ẽ. ut ⁊ diligentiã pr̃et exac
tũ degustanda dixerit: deide ꝑuẽ
ditorẽ stet̾it quo minus de gͦtarẽt᷑¬

Expanded text:
oc ita uerum est, si is est uenditor, cui sine noua uindemia non sint ista uasa necessaria: si uero mercator est, qui emere uina et uendere solet, is dies spectandus est, quo ex commodo uenditoris tolli possint.Custodiam autem ante admetiendi diem qualem praestare uenditorem oporteat, utrum plenam, ut et diligentiam praestet, an uero dolum dumtaxat, uideamus. et puto eam diligentiam uenditorem exhibere debere, ut fatale damnum uel uis magbet, quam praestant hi quibus res commodata est, ut diligentiam praestet exactrtum degustanda dixerit, deinde per venditorem steterit, quo minus degustarent
Abbreviated transcription (Latin):
hr̃s exhr̃dato filio solu̾it id ꝙ
ei p̃r debuiss. ¶ Legati satis ac¬
cepi ⁊ cum ficłi uissor mͥ soluiss ap¬
paruit in debitũ fuisse logatum
it qͣi indelutũ plus debito eum so¬
lutũ repet̾e posse diusseĩns ⁊ ani¬
rescͥpsunt.

Expanded text:
dato filio soluerit id, quod ei pater debuisset. Legati satis accepi et cum fideiussor mihi soluisset, apparuit indebitum fuisse legatum: rit, quasi indebitum plus debito eum solutum repetere posse diui Seuerus et Anrescripserunt.
Abbreviated transcription (Latin):
dempnẽ eẽpr̃anclũ. ¶ Desitũ ẽ si
p̃r filio cͥ didit isc emancipatus
turum. Nam mañe nͣlem obliga¬
tõẽ argum̃to ẽẽ ꝙ exͣ neo agente
iss cidẽ emancipato soluit: uam¬

Expanded text:
demnem esse praestandum. Quaesitum est, si pater filio crediderit isque emancipatus turum: nam manere naturalem obligationem argumento esse, quod extraneo agente isset eidem emancipato soluerit,
Abbreviated transcription (Latin):
mati ingressi simt. tilnc discessi
huic enun edicto locum fac̾e. Idẽ
ait. ⁊ si forte adhibita manu in
meo solo ꝑuim edifices ⁊ int̾clitũ
q. iil ant clam ⁊ hoc etfictum loc

Expanded text:
mati ingressi sunt, tunc discessi: huic enim edicto locum facere. idem ait, et si forte adhibita manu in meo solo per uim aedifices, et interdictum quod ui aut clam et hoc
Abbreviated transcription (Latin):
nos senatores cinctos uidim᷑ ora¬
ti oss ⁊ elius scrib̾ se uidisse in pa¬
latio ⁊ lib̾am mulierem que ab
alerandria ꝑduct̾a ẽ ut ad̾ano
ostencłetur cuum quinq lib̾is ex
quib qͣtuor eod tp̃r enixa in qͥd

Expanded text:
nos senatores cinctos vidimus Horatios. sed et Laelius scribit se vidisse in Palatio mulierem liberam, quae ab Alexandria perducta est, ut Hadriano ostenderetur, cum quinque liberis, ex qui
Abbreviated transcription (Latin):
ũ alia rõe qͣmꝙ st̃o eĩ intelligit᷑ ad
tum decłit ꝯsumpta ea ⁊ ip̃e pupil¬
lo obligat᷑ ł eũ asc lib̾anit ⁊ eum cͥ
decłit obligatũ hẽbit ł seab eo lib̾a¬
uit. Nã om̃ino qͣni alienã pecu¬

Expanded text:
ad tum dederit, consumpta ea et ipse pupillo obligatur vel eum a se liberabit et eum cui dederit obligatum habebit vel se ab eo liberabit. nam omnino qui aliena
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ ea fug̾it eũ qui cõmodatũ accep̃
ñ tetieri nisi fuge p̾stitit empã
Si de me petisses ut tͥdiniũ tͥ st̾ne¬
rem ⁊ argentũ ad minist̾iũ pre¬
berẽ ⁊ fecero deinde petisses ut idẽ
sequenti die fac̾em ⁊ c̃ cõmode ar¬
gentũ domi referre ñ possem ibi
hocꝰ r̾elinq̃ro ⁊ ꝑierit qͣ accõe agi
possit ⁊ cuius eẽ ꝑ iculum:. labo de
ꝑiculo scͥpsit multũ ĩteẽ custodẽ
posui anñ. si pofui ad me ꝑiculũ¬
pr̃are spectare. siminus ad eũ pe¬
nes ꝙͣ relictum ẽ. ego puto como¬
dati quid̃ agendum u̾um custo¬
diã eũ pr̃are dełe ꝓenesqͣmꝰ rẽs re¬
licte sunt nisi noͣiatim ꝯuenit.
Si duob uehiculũ ꝯmodatũ sit

Expanded text:
cum ea fugerit, eum qui commodatum accepit non teneri, nisi fugae praestitit culpam. Si de me petisses, ut triclinium tibi sternerem et argentum ad ministerium praeberem, et fecero, deinde petisses, ut idem sequenti die facerem et cum commode argentum domi referre non possem, ibi hoc reliquero et perierit: qua actione agi possit et cuius esset periculum? Labeo de periculo scripsit multum interesse, custodem posui an non: si posui, ad me periculum spectare, si minus, ad eum penes quem relictum est. ego puto commodati quidem agendum, uerum custodiam eum praestare debere, penes quem res relictae sunt, nisi aliud nominatim conuenit. Si du
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ nt stillicidium edific̃õꝵ meoꝵ reci
uito me altius tolle edificia tua
ꝙ ad stillicidium meũ attinet sic
statui debebit ut si altuis sublatis
edificiis tuis stillicidia in ea cad̾e
c are ñ liceat. Si ñ impediant᷑ stilli¬
cidia mea licoat tioi altis tolse.¬

Expanded text:
et ut stillicidium aedificiorum meorum reciet ut stillicidium aedificiorum meorum reciuito me altius tollere aedificia tua, quod ad stillicidium meum attinet, sic statui debebit, ut si altius sublatis aedificiis tuis stillicidia mea cadere icare non liceat: si non impediantur stillicidia mea, liceat tibi altius tolle
Abbreviated transcription (Latin):
sita sit. ñ licet dño s̾uentis areẽ
ibi edificare. ubi cassitare cepis¬
s stillic idium. Si aña ex te¬
gła cassitau̾it stillicidiũ p̾caex
tabislato ł ex aliqͣ m̃ria cassitare
mͦ acquisitum sit altius tolli pot̃.
leuior enĩ eofc̃o sit s̾uitus. c̃ quid̃
ex alto cadat leuus ⁊ intclum c̃¬
directum nec ꝑueniat ad locum
s̾iuentẽ iferius dimitti u ñ pot̃¬
.flum̃ ead t̃a retroduci pot̾ stillici¬
dium q innr̃o mag̃ incipiet cade
ꝓduti uero ñ pot᷑ nealio loco ca¬
dat stillicidium qͣm in quo posi¬
ta seruitus ẽ leui enim facere pot̾i¬
mus acrius ñ ⁊ oĩno sciendum ẽ
meliorẽ uicini conclicõem fĩ p̃se
det̾iorẽ ũ posse nisialiquid nom̃ia¬
tim ĩ s̾iitute ĩpoñda imittatũ fu̾.¬
¶Qui ĩarea inqͣstilliculiũ cadit
ectificat usq ad eũ loc̃ ꝑduc̾e edificiũ
pot̾ uñ stillicidiũ cadit. S ⁊ suĩ edi¬
ficio cacdit stillicidiũ supͣ edifica
q suitutẽ deb̾ nealtius tolłentur

Expanded text:
sita sit, non licet domino seruientis areae ibi aedificare, ubi cassitare coepisset stillicidium. Si antea ex tegula cassitauerit stillicidium, postea ex tabulato uel ex alia materia cassitare do adquisitum sit, altius tolli potest: leuior enim fit eo facto seruitus, cum quod ex alto, cadet lenius et interdum direptum nec perueniat ad locum seruientem: inferius demitti non potflumen. eadem causa retro duci potest stillicidium, quia in nostro magis incipiet cadere, produci non potest, ne alio loco cadat stillicidium, quam in quo posita seruitus est: lenius facere poterimus, acrius non. et omnino sciendum est meliorem uicini condicionem fieri posse, deteriorem non posse, nisi aliquid nominatim seruitute imponenda immutatum fuerit.Qui in area, in qua stillicidium cadit, aedificat, usque ad eum locum perducere aedificium potest, unde stillicidium cadit: sed et si in aedificio cadit stillicidium, supra aedificarque seruitutem deberet, ne altius tolleretur
Abbreviated transcription (Latin):
accõ mn competit. s ⁊ dampni nifec¬
cõi que arit ex castello aũ ex celo a¬
qͣm capit ñ iure hr̃i ꝓcuuꝰ ait. s nõ
posse ꝓhib̾i uicinũ quo minus bal
d̾e s nerati ait. si talł sit usus tͦẽp̾i¬
darii ut assicluĩs humorẽ hãt ⁊ id
noceat uicino posse ꝓhiberi eñ iuix
cõmunẽ ꝑietẽ cam̃am ex flignuo
oꝑe factã suta retincat᷑ ut ⁊̃ sub¬
lato pariete maneat si mͦ ñ ĩpedi¬
at refectio nem cõis parietis uire
hr̃i licet ¶Scalas posse me ad pari¬

Expanded text:
actio mihi competit: sed et damni infecuni, quae aut ex castello aut ex caelo aquam capit, non iure haberi Proculus ait: sed non posse prohiber‹i› uicinum, quo minus balideret. sed Neratius ait, si talis sit usus tepidarii, ut adsiduum umorem habeat et id noceat uicino, posse prohiberi eum.Iuxta communem parietem cameram ex figlino opere factam, si ita retineatur, ut etiam sublato pariete maneat, si modo non impediat refectionem communis parietis, iure haberi licet. Scalas posse me ad pari
Abbreviated transcription (Latin):
cruitutes que ĩ suꝑficit ꝯ sistunt
possõe retinentur. Nam si forte
ex elib meis ĩ hedes tuas tignum
tudine idẽ eneniet ⁊ simenianũ ĩ
tuũ uimissum hũero aut stillicidi¬
ũ uituũ ꝓit̾o quia intuo aliquid
utor ⁊ qͣi fasto quodam possideo ¶Si
domoinea altior area tua ẽẽt tuq
iuichi ꝑareã tuam indomũ meã
ire agere cessisti. nec exͣplano adicĩ¬
us ad domũ nicã ꝑaream tuã eẽt uł¬
⁊ gradus ł clutos ꝓpius ianuã meãui¬
re fac̾e possũ. dumne quid ultra qͣm
ꝗd̾ necͣcm ẽet itin̾is cã demolliar...
Si sublatũ sit edificium ex qͦ stillici¬
dium cadit ut oad̾ sp̃e ⁊ qͣlitate repo¬
dificiołnsus f. int̾iit qͣmuis arce ꝑs est ẽ¬
clificium. ¶Si suit᷑ stalicidii impo

Expanded text:
rvitutes, quae in superficie consistunt, possessione retinentur. nam si forte ex aedibus meis in aedes tuas tignum tudinem. idem eveniet et si menianum in tuum immissum habuero aut stillicidium in tuum proiecero, quia in tuo aliquid utor et si quasi facto quodam possideo. Si domo mea altior area tua esset tuque mihi per aream tuam in domum meam ire agere cessisti nec ex plano aditus ad domum meam per aream tuam esset, vel gradus vel clivos propius ianuam meam iure facere possum, dum ne quid ultra quam quod necesse esset itineris causa demoliar. Si sublatum sit aedificium, ex quo stillicidium cadit, ut eadem specie et qualitate repodificio usus fructus interit, quamvis area pars est aedificii. Si servitus stillicidii
Abbreviated transcription (Latin):
procuratoib ⁊ actorib ⁊ in regen¬
dis ꝯscilio. mandati ñ tem̾. s siqͥl
dolo fec̃it. ñ mandati si magis de
doloteneri. Si mandauero ꝑ¬
curatori meo ut ticio pecuma
meam tradat sine usuris tñ ñ
sine usuris crecłit. an ⁊̃ usuras
mͥ restituere debeat uideamus.¬

Expanded text:
rocuratoribus et actoribus et in regendis consilio, mandati non teneri, sed si quid dolo fecerit, non mandati, sed magis de dolo teneri.Si mandauero procuratori meo, ut Titio pecuniam meam credat sine usuris, isque non sine usuris crediderit, an etiam usuras mihi restituere debeat
Abbreviated transcription (Latin):
pap̃. ł codem refert. si fideussori
condempnato qui ideo fideius¬
sit qr dominꝰ ꝓcuratori manda
mandaui agere mandati: ut eũ
accepto lib̾⁊. Si hoc uelmi ł si
malĩ: in hoc agam ut eum dele¬
get michi. ł sicui alii uoluero.
⁊pap̃. ł codem scrib̾. si ñt ꝓ filia
dotem dedit eãq mandante fi
mandati eam tep̾i qͣmuis ip̃a
sit q̃ dotẽ decłit. s⁊ siquisea q̃
ꝓcurator sius ⁊seruigerebant
ita demũ rata ẽẽ mandau̾ siuit̾¬
uentu semꝑnii gesta ẽent. ⁊ ma¬
le pecunia credita sit. semꝑni¬
um qui nicħ̾ dolo fec̃ ñ teneri. ⁊ẽ
uerum cium qui ñ animo ꝓcu¬
ratoris int̾ueniat. s affeccd̃em

Expanded text:
 eodem refert fideiussori condemnato, qui ideo fideiussit, quia dominus procuratori mandaumandaui agere mandati, ut eum accepto liberet, si hoc uelim: uel, si malim, in hoc agam, ut eum deleget mihi uel si cui alii uoluero. eodem scribit, si mater pro filia dotem dederit eamque mandante filmandati eam teneri, quamuis ipsa sit, quae dotem dederit.Si quis ea, quae procurator suus et serui gerebant, ita demum rata esse mandauit, si interuentu Sempronii gesta essent, et male pecunia credita sit, Sempronium, qui nihil dolo fecit, non teneri. et est uerum eum, qui non animo procuratoris interuenit, sed affe
Abbreviated transcription (Latin):
ne sic̃ patre solo pactus su filius ñ
lib̾er filius maneat obligatus sicutisi
cum eo pactus ẽ nam ꝙ aristo dixit
posse ita pacisci ut unus maneat o
hentium abiri pacto ab emptõe  ñ
possit. ⁊ ideo si abuna ꝑte renouat᷑
sit ofͣctus dicitur ñuase eius modi
paccõcm s dicendum ẽ patre pacis¬
discessinius apriore empt̃oe. pot̾ enĩ
dum res integra ẽ ꝯuentione nr̃a in¬
fecta fieri emptio atq ita ꝯsistit pꝰ¬
t̾ior emptio qͣi nulla p̾cessit. s ñ po¬
t̾imus ead̾ r̃õe uti pꝰ p̃cium solutũ
inemptõe repetita. c̃ pͣ p̾tuun solu¬

Expanded text:
ne, si cum patre solo pactus sim, filius nliberer, filius maneat obligatus, sicuti, cum eo pactus est. nam quod Aristo dixi‹t› posse ita pacisci, ut unus maneat obrte contrahentium abiri pacto ab emptione non possit: et ideo si ab una parte renouatus sit contractus, dicitur non ualere eiusmodi pactionem. sed dicendum est patre pacisdiscessimus a priore emptione potest enim, dum res integra est, conuentione nostra infecta fieri emptio atque ita consistit posterio‹r› emptio, quasi nulla praecesserit. sed non poterimus eadem ratione uti post pretium solutum emptione repetita, cum p
Abbreviated transcription (Latin):
auctore emit. nichil actum ẽ pͣt̾io¬
re emptõe It̃ pot̾ q̃ri ⁊ si sine tutoris
auctoritate pactus fu̾it ut discedat᷑
ab emptõne an ꝑuide sit atq si ab
micio sine tutoris auctoritate emis¬
s ut scilicet ip̃e ñ t̾eneaturr. s agẽ¬
te eo ueͣtentiones ꝯ petant. s nec il¬
lud sine rõne dicetur. qm̃ inicio rec¬
te emptio sit ꝯtcta uix bone fidei

Expanded text:
auctore emit, nihil actum est posterioauctore emit, nihil actum est posteriore emptione. idem potest quaeri, si sine tutoris auctoritate pactus fuerit, ut discedatur ab emptione: an proinde sit, atque si ab initio sine tutoris auctoritate emisset, ut scilicet ipse non teneatur, sed agente eo retentiones competant. sed nec illud sine ratione dicetur, quoniam initio recte emptio sit contracta, uix bonae fidei
Abbreviated transcription (Latin):
habeatur ac si oueniss inter cos
ut neut̃ ab alt̾o quicqͣm peteret
sut fuit euidentuis appareat ac¬
ceptilatio inhaccã ñsuaa nat᷑an
s potestate ꝯuentionis ualct. Ep¬
tio nuda ouentõe dissoluit᷑ si res
secuta ñ fu̾it mortuo aũ homine
ꝑide hñdel ẽ uendicõ ac si tracdit᷑
fuiss ut puta c̃ uenditor lib̾etur
zemptori homo ꝑeat qr nsiui¬
sta cã ouentio intuenit accões ex
empto ⁊ uendito manebunt.
i oueuit ut res que uenit si intra
certũ temp᷑ displicuiss redderetur.
exempto actio ẽ ut sabimus putat
aut ꝓxima emꝑͣti inftindatur.
gn ¶Si id ꝙ pure emĩ sub ꝯditõe eurs
eniã nichil agitur p̾t̾iore emptoe.
Si pupilli ꝑsona int̾ucniat qui
ante sine tutoris auctoritate deĩde
tutore auctore cunt. qͣmius uendi¬
tor iam ei obligatus fuit. tñquia
pupillus ũ teneb at rnoiata
uendicio efficit. ut inuicẽ obliga
ti sũt. quod si ante tutoris aucto u¬
ritas int̾uen̾itidemde sinc tutore

Expanded text:
habeatur, ac si conuenisset inter eos, ut neuter ab altero quicquam peteret, sed ut euidentius appareat, acceptilatio in hac causa non sua natura, sed potestate conuentionis ualet.Emptio nuda conuentione dissoluitur, si res secuta non fuerit.Mortuo autem homine perinde habenda est uen‹ditio› ac si traditus fuisset, utpote cum uenditor liberetur et emptori homo pereat: quare nisi iusta conuentio interuenerit, actiones ex empto et uendito manebunt. uenit, ut res quae uenit, si intra certum tempus displicuisset, redderetur, ex empto actio est, ut Sabinus putat, aut proxima empti in factum datur. Si id quod pure emi sub condicione rursus emam, nihil agitur posteriore emptione. Si pupilli persona interuenit, qui ante sine tutoris auctoritate, deinde tutore auctore emit, quamuis uenditor iam ei obligatus fuit, tamen quia pupillus non tenebatur, renouata uenditio efti sint: quod si ante tutoris auctoritas interuenerit, deinde sine tutore
Abbreviated transcription (Latin):
uendicso. ⁊ nec ctũ tradito eo alii qͦ
uendido. p̃tium q accepero mortu¬
o co uideamus ne nichil tibi debeã
oco÷ exemnpto. qm̃ morã intradendo ñ fe¬
ci p̃tiũ enĩ hõis uencliti ñ ex re s ꝑͦꝑ¬

Expanded text:
uendidero et necdum tradito eo alii quoque uendidero et necdum tradito eo alii quoque uendidero pretiumque accepero, mortuo eo uideamus ne nihil tibi debeam ex empto, quoniam moram in tradendo non feci pretium enim hominis uenditi non ex re,
Abbreviated transcription (Latin):
i hereditatẽ lucii ticiimichi uencłi¬
cłis ac pꝰ debitori enisdẽ ħ̾es existas ac¬
cione exempto tenꝰebis quod simpli
ip̃e creditori suo heres extitit ⁊ here¬
ditatẽ uendicłit. auł. ł.¬
enditor ẽx hereclitate int̾posita
stipulatone: rẽ hereditariã ꝑsecu¬
tus alii uendiditqr quid̃ ex stipu¬
latõe p̃rare debeat. nam bis utiq
uñomittitur stipulatio ut rem ⁊ p̃¬
cuun debeat.⁊ e quide si pͥda qͣm rẽ
uendicd̾it heres inc̾cessit stipula¬
tio credimus p̾tium instipulatõe
uenisse. qͣuodᷤ antecessit stipulatio.
de inde rem nactꝰ ẽ : tunc reni de co¬
bebit si ergo hominẽ uendicłit.
⁊ is decessit anͣpcium eiusdẽ debeat:
ũ enĩ deb̾ stichi ꝓͣmissor si eum ͦ¬
uendidiss mortuo eo si nulla mo¬
ra ꝓͦcessiss. s ubi hereclitatẽ uendi¬
di ⁊ postea rem ex ea uendidrpat̃
uidi ut negotium eͣius agam pociꝰ ꝙͣ¬
hereditatis. s hoc iͦtre singulari ñ
pot̾ credi. nainsi enndẽ hominẽ tͥ

Expanded text:
i hereditatem mihi Lucii Titii uendideris ac post debitori eiusdem heres existas, actione ex empto teneberis.Quod simplicipse creditori suo heres exstitit et hereditatem uendidit. 21 enditor ex hereditate interposit‹a› stipulatione rem hereditariam persecut‹us› alii uendidit: quaeritur, quid ex stipulatione prae stare debeat: nam bis utique non committitur stipulatio, ut et rem et pretium debeat. et quidem si, posteaquam rem uendidit heres, intercessit stipulatio, credimus pretium in stipulationem uenisse: quod si antecessit stipulatio, deinde rem nactus est, tunc rem debebit. si ergo hominem uendiderit et is decesserit, an pretium eiusdem debeat? non enim deberet Stichi promissor, si eum uendidisset, mortuo eo, si nulla mora processisset. sed ubi hereditatem uendidi et postea rem ex ea uendidi, potest uideri, ut negotium eius agam quam hereditatis. sed hoc in re singulari non potest credi: nam si eundem hominem tibi
Abbreviated transcription (Latin):
fu̾it res secuta ideoq̃sitũ ẽ si ẽptor
fideuissorẽ acceꝑit. uel uenditor sti¬
pulanus fu̾iti an nuida noluntate re¬
cio exceptões pac̾ti in suntz an aũ fide¬
uisiori utilis sit exceptõ uidendum.
⁊ putolib̾ato reo ⁊ fide uissorẽ lib̾ari. it̃

Expanded text:
s secuta: ideoque quaesitum est, si emptor fideiussorem acceperit uel uenditor stipulatus fuerit, an nuda uoluntate recio exceptiones pacti insunt: an autem fideiussori utilis sit exceptio, uidendum: et puto liberato reo et fideiussorem liberari. it
Abbreviated transcription (Latin):
quid tamqͣm heres feci id p̾stem ep̃¬
tori qͣi illius negociũ agani ꝙͣ ad̾m
fundi uenditor fructus p̃stet bone¬
fidei rõne qͣnuis si neglexiss ut alie¬
nũ nicħ ei ĩputare possit uisi sicul¬
dicli alio possidẽte p̾tii ⁊ litis estima¬
tionẽ accepi utrum p̃ tium illi deb̃o
aurem utiq rem ñ enim accõẽ s rẽ¬
pr̃are debco ⁊ si ui deiectus ł ꝑꝑfurti
accõnẽ duplum abstuło nichil hoc
ademptorẽ ꝑtinebit. nam ⁊ si sine
culpa desiit possid̾e uenditor accões
fuas pr̃are debebit ũ rem ⁊ sic estima¬
tõem quoq nai ⁊ aream tradere de

Expanded text:
quid tamquam heres feci, id praestem esi illius negotium agam: quemadmodum fundi uenditor fructus praestet bo›, quamuis, si neglexisset ut alienum, nihil ei imputare possit, nisi si culdidi alio possidente petii et litis ationem accepi, utrum pretium illi debeo an rem? utique rem, non enim actiones eare debeo: et si ui deiectus uel propter furti actionem duplum abst‹ul›er‹o›, nihil hoc ad emptorem pertinebit. nam si sine culpa desiit detinere uenditor, actiones suas praestare debebit, non rem, et sic aestimationem quoque: nam et aream trade
Abbreviated transcription (Latin):
enctitor accõis qͣm adu̾sus .ii.¬
ip̃m principalem reum ht̃ om̃e ien
ꝙ ex ea cã ei ꝯpetit tam adu̾sus re¬
um ip̃m qͣm adu̾sus intercessores eiꝰ
debiti cedere deb nisi aliud actum ẽ.¬
rede cornelius legauerat. prius qͣm
legatũ ab emptore ꝑciperet te fẽcu
heredem recte puto ex uendito te
act itriun ut tibi p̃stetur. quia id̾o
eo iuinus ħ editas uenierit ut lega¬
tum praret emptor. noc quicqͣm in

Expanded text:
enditor actionis, quam aduersus principalem reum habet, omne ius, quod ex ea causa ei competit tam aduersus ipsum reum quam aduersus intercessores huius debiti, cedere debet, nisi aliud actum esrede Cornelius legaverat, priusquam legatum ab emptore perciperet, te fecit heredem: recte puto ex vendito te acturum ut tibi praestetur, quia ideo eo minus hereditas venierit, ut id legatum praestaret emptor, nec qui
Abbreviated transcription (Latin):
tori qͣm uenlitori ꝯsulitur dũ unũta
ñ seꝑantur. siłi mͦ si triqa uenierit:
redibenda erit tota ł si qͣdriga redi¬
beatur. s si cluo paria mulaꝵ sint ⁊¬
una mula uiciosa sit ẜ par solũ p̃ar.

Expanded text:
tori quam uenditori consulitur, dum iumenta non separantur. simili modo et si triga uenierit, redhibenda erit tota, et si quadriga, redhibeatur. sed si duo paria mularum sint et una mula uitiosa sit uel par, solum par
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. simula tał sit ut transiungi si p̾sit᷑
an sana sit. ⁊ ait põp̃. sanã cẽ pleras¬
q deuiq carrucarias tales cẽ uͥ ñp̃¬
sit tnͣsiuingi idẽ ait. Si nata sit eo ĩge¬
nio aũ corꝑe ut alt̾m uigũ ñ patiat

Expanded text:
est, si mula talis sit, ut transiungi non possit, an sana sit. et ait Pomponius sanam esse: plerasque denique carrucarias tales esse, ut non possint transiungi. Idem ait, si nata sit eo ingenio aut corpore, ut alterum iugum non patiatur,
Abbreviated transcription (Latin):
q cͤu deornam̃tis agit᷑ ⁊ mactõe ⁊ ĩ
elicto adiciend̾ ẽ uendendi cãorna¬
ta ducta ẽẽ pot̾it enĩ ium̃tum oruat᷑
itiñis cãduci deinde uenire sĩplura
uim̃ta uenierint ñ omnia ert̃ redi¬
benda ꝑꝑ umi ornam̃tũ. nã ⁊ si uitio
sit qͣr alt̾a uitiosa sit ẽ ñ ex p̃tio tm̃¬

Expanded text:
 cum de ornamentis agitur, et in actione et in edicto adiectum est: "vendendi causa ornata ducta esse": poterit enim iumentum ornatum itineris causa duci, deinde venire. Si plura iumenta venierint, non omnia erunt redhibenda propter unius ornamentum: nam et si vitiossit, quarum altera vitiosa est, non ex pretio t
Abbreviated transcription (Latin):
serit s moñdi ⁊ docendi causa
an ex locato dubitat quia leuis
dum taxat castigatio concessaẽ¬
u docenti s lege aquilia posse agi

Expanded text:
serit, sed monendi et docendi causa: an ex locato, dubitat, quia leuis dumtaxat castigatio concessa est docenti: sed Aquilia posse agi
Abbreviated transcription (Latin):
Di culpa ñ fraude quis possõuẽ a
ut adu̾sarius accõnes suas cedat.
sit quolib alio possidente ut mil
la captõe afficiat᷑ ip̃o quoq qui
lit̾is estrmationẽ ꝑcep̃ pꝰsidẽte de¬
b aduiuari nec fatile auiliendꝰ
erit ille. si uelit p̾ea pocuniã qͣm
ex sña indicis ꝑiculo uilicati re
exceptione uoli opposita ñ ałr
restitu̾e dño cogetur qͣm si pocu¬
uiam c̃ditori enis solutam qͥ pig¬
nori datũ p̃diũ hu̾it usuraꝵ q
si minus infruct̾ib añlitẽ ꝑcep¬
tis fu̾rt. Nameos usuris nouis
dñ tarat ꝯpensari sumptuũ in
p̾diuin fcoꝵ exemplo equũ ẽ.
Ancillam que ñ ẽ indotẽ data s
ĩpeculium filie ꝯtessa peculio fi¬

Expanded text:
i culpa, non fraude quis possessionemut aduersarius actione sua cedat: sit quolibet alio posside adficietur. ipso quoque, qui litis aestimationem perceperit, possidente debet adiuuari: nec facile audiendus erit ille, si uelit postea pecuniam, quam ex sententia iudicis periculo iudicati recexceptione doli posita non aliter restituere domino cogetur, quam si pecuniam creditori eius solutam, qui pignori datum praedium habuit, usurarumque si minus in fructibus ante litem perceptis fuit: nam eos usuris nouis dumtaxat compensari sumptuum in praedium factorum exemplo aequum est. Ancillam, quae non in dotem data, sed in peculium filiae concessa e
Abbreviated transcription (Latin):
inauis amale fidei possõre pe¬
tatur ⁊ fructus estimandi st̃ ut
ui tab̾na ⁊ area que locari solet
ras pr̃are ñ cogitur. Nã ⁊ si max̃ie
uestura sic̃ usura ñ nat᷑a ꝑueñit
s iͦure ꝑcipit᷑. tñ ĩo uectura desi
sõr petitori pr̃ari ñ deb c̃ pecuuia

Expanded text:
nauis a malae fidei possessore petatur, et fructus aestimandi sunt, ut in taberna et area quae locari solentras praestare non cogitur: nam etsi maxime uectura sicut usura non natura peruenit, sed iure percipitur, tamen ideo uectura desidsessor petitori praestare non debet, cum pecunia
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ parte licet dampnati hỹpotheca
mauet obligata ne ꝑ hoc ur᷑ satis¬
fc̃m creditori ꝙ ht̃ udicati ã ccoem.¬
Si sub conlicõe debiti nõe obligata
sit hypotheca dicend̾ ẽ añ cõdicõe
ñ recte agi c̃ nͣicħ int̾im debeat᷑. s
si condicõe debiti cõdic̃o. euen̾it rͣiꝰ
ag̾e pot̾it s si p̾sens sit debitum hy

Expanded text:
arte, licet damnati sint, hypotheca manet obligata nec per hoc uidetur satisfactum creditori, quod habet iudicati actionem.Si sub condicione debiti nomine obligata sit hypotheca, dicendum est ante condicionem non recte agi, cum nihil interim debeatur: sed si sub condicione debiti condicio uenerit, rursus agere poterit. sed si praesens s
Abbreviated transcription (Latin):
pigeia ꝑmittendum sit ⁊ ꝑuto danꝰ
ꝑtus ancille fetus petoꝵ ⁊ ea q̃ nas¬
ciuit᷑ sint hypothece obligata idq.
c̃nand̾ ẽ siue dñs fundi ꝯueñit ant
de usu fenctu aũ de his q̃ nascant᷑ su
is qui usum fructum ht̃ sic̃ fił. ltb̃.

Expanded text:
o dandapartus ancillae, fetus pecorum et ea quae nascuntur sint hypothecae obligata: idque seruandum est, siue dominus fundi conuenerit aut de usu fructu aut de his quae nascuntur siue is, qui usum fruct
Abbreviated transcription (Latin):
¶oicit᷑ c̃clitorẽ ꝓbare deb̾ẽ cͥl̃ cõ¬
ueniebat rem in bonis debitoris fuis
ncautõib ut sp̃alit̾ reb hipothece

Expanded text:
icitur creditorem probare debere, cum conueniebat, rem in bonis debitoris fuisscautionibus, ut specialiter rebus hypothec
Abbreviated transcription (Latin):
siñ int̃ c̃ditorẽ ⁊ eum ad q̃. usus
frnctus ꝑtinet ouem̾it ut usutu
fructus pigñai. sit. Nam ⁊cum
emptorẽ usus fructus tuetur p̃¬
tor cur ñ ⁊ t̾ditorẽ t uebit᷑ ead̾
rõne. ⁊ debitoriͥ obitietur excepta¬
¶ Iura p̾dioꝵ urbanoꝵ pigña da̾¬
ri ñ possunt. Igitur nec cõnenĩe
p̾sunt ũ hypothece sint. I ar

Expanded text:
orem et eum ad quem usus fructus pertinet conuenerit, ut usus fructus pignori sit': nam et cum emptorem usus fructus tuetur praetor, cur non et creditorem tuebitur? eadem ratione et debitori obicietur exceptio.Iura praediorum urbanorum pignori dari non possunt: igitur nec conuenire possunt, ut hypo
Abbreviated transcription (Latin):
ñ sit his seruitutib c̃ditor uta¬
si intra diẽ c̃tũ petunia ñsit
reditita uend̾e eas iurino liceat
tus pignori tenebit᷑.: Statu li¬
b̾ quoq dari hypothece pot̾it licet
Adicõe existente euenescat pignꝰᵈͦ
Cũ pigñi ꝓign̾atã accipi posse pla¬
eu̾it qͣt eniis utraq pecuni a deb̾et᷑
pigniis scdo creditori teuct᷑ ⁊ tã
exceptio qͣm actio itił ei dandaẽ

Expanded text:
or utasi intra diem certum pecunia soluta non sit, uendere eas uicino liceat:tus, pignori tenebitur.Statuliber quoque dari hypothecae poterit, licet condicione exsistente evanescat pignus. Cum pignori rem pigneratam accipi posse placuerit, quatenus utraque pecunia debetur, pignus secundo creditori tenetur et tam exceptio quam actio ut
Abbreviated transcription (Latin):
cdicere cogatur. ¶: Recepisse aũ
arburium uidetur ut pedius scͥb̾.
ł. uiiii. qui mͣdicis ꝑtes suscepit.
finẽq sña sua se contrꝑu̾siis im¬
positum polliceturr. ꝙͣ si inquid ac¬
tenus int̾uenit ut exꝑietur an cõ¬
scilio suo ł auctoritate discutili

Expanded text:
dicere cogatur. Recepisse autem arbitrium uidetur, ut Pedius libro nono dicit, qui iudicis partes suscepit finemque se sua sententia controuersiis impositurum pollicetur. quod si, inquit, hactenus interuenit, ut experiretur, an consilio suo uel auctoritate discu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯpmittere. Siuͦ ideo quia exalt̾a
Sum turat pare stipulatio int̾ue¬
nir ẽ ratio. qͣniqͣm sipetitor frnt qͥ
stipulatus ẽ pꝰsit dici plenũ cẽop¬
missum. quia is qui ⁊ uenitur tut
ẽ ueluti pacti exceptione. is qui cõ¬
uenit si arbitro ñ pareat᷑ ht̃ scipula¬
tionẽ. s id uerũ eẽ ñ puto. Neq enĩ

Expanded text:
ia ex altera dumtaxat parte stipulatio interuenit, est ‹ratio›. quamquam si petitor ‹fuit› qui stipulatus est, possit dici plenum esse compromissum, quia is qui conuenitur tutus est ueluti pacti exceptione, is qui conuenit, si arbitro non pareatur, habet stipulationem. sed id uerum esse non puto: neque enim
Abbreviated transcription (Latin):
bit᷑ his cdieb ñ cogitur sñã dicere:
quib uidex ñ cõg eretur nisidies
ꝓmissi exͣitura sit. uec ꝓferri pos¬
At. ꝓi de si forte urgeatur a p̃tore
ad sũ amꝰequissimnũ erit si uiret
sibi de cã ñ dnͣm liq̃re spaciũ ei

Expanded text:
his diebus non cogitur sententiam dicere, quibus iudex non cogetur, nisi dies compromissi exitura sit nec proferri possit. Proinde si forte urgueatur a praetore ad sententiam, aequissimum erit, si iuret sibi de causa nondum liquere, spatium ei
Abbreviated transcription (Latin):
exempto accõnem qͣuia pot̃ p̃¬
stare. : Si fideuissori duo heredes
extit̾int. ⁊ alter corñ acoherede x¬
m̾t hereditatem de in de ourne
ꝙ defuctus fide uisserat stipula¬
tori solu̾it. hẽbit aut exstipilatii
aut exempto obligatum cõhere¬
dem sim̃ idcirro mandan acc̃õem
iebit. Pauł.ł.¬
i mandassem tibi ut fundum
emeres pꝰeasipsissem ne emerestn
tu anteqͣm scias me uetuisse
emisses mandati tibi obligatus
ero ne dampno afficianir is qui
suscipit mandarum. Ulp̃.ł.
rauenue habebat inquos omnib
anuis se cedere solebat. pͥh etist̾i¬
um. ł ypotecasta ⁊ q̃ damip̃us
nalitudim apta fac̃et sua i¬

Expanded text:
quia potest praestare. Si fideiussori duo heredes extiterint et alter eorum a coherede emerit hereditatem, deinde omne quod defunctus fideiusserat stipulatori solverit, habebit aut ex stipulatu aut ex empto obligatum coheredem suum: idcirco is mandati actionem habebit. Paui mandassem tibi, ut fundum emeres, postea scripsissem, ne emeres, tu, antequam scias me vetuisse, emisses, mandati tibi obligatus ero, ne damno adficiatur is qui suscipit mandatum. VlpianusRavennae habebat, in quos omnibus annis secedere solebat, sphaeristerium et hypocausta et quaedam ipsius valetudini apta sua i
Abbreviated transcription (Latin):
i mandauero tibiuit aticio .x. exi¬
geres. ⁊ ante exacta mandati tecũ
egero si añ rem iudicatam exeg̾is.
datur. mandare intlłigitur. d̾¬
eruus mens side semetip̃o em̃do¬
mandaret ut reclimatur. põp̃.

Expanded text:
i mandavero tibi, ut a Titio decem exigeres, et ante exacta ea mandati tecum egero, si ante rem iudicatam exegeris,datur, mandare intellegitur. Idservus meus de semet emma
Abbreviated transcription (Latin):
cõnem secm nomine intdum
De petulio int̾dum noxalem da¬
ri. Nam si ca res ẽ inqua dol.
commissus ẽ ex qͣ depetulio da¬
retur accio ⁊ nunc inpeculio
dandam. siũio ea sit ex quasit
noxalis hoc quioq nõrale fu¬
turum. ¶ Mito caꝑse cogniᷤ¬
tionem p̃tor inserust᷑. ueq
da ẽ. Nam ecte in primis si mo¬

Expanded text:
nomine interdum de peculio, interdum noxalem dari. nam si ea res est, in quam dolus commissus est, ex qua de peculio daretur actio, et nunc in peculio dandam: sin vero ea sit, ex qua noxalis, hoc quoque noxale futurum.Merito causae cognitionem praetor inseruit: neque da est. nam ecce in primis, si mo
Abbreviated transcription (Latin):
i ołm tuũ qͣi suum defendat.
titius et inhocoleum deposĩns
aput seium ut is hoc uend̾et
et p̃tium s̾uaret. uonec int̾
nos diiucdicetur ciuus ołm ẽtt
neq titius uelut᷑ iudiciũ acciꝑ¬

Expanded text:
i oleum tuum quasi suum defendat Titius, et tu hoc oleum deposueris apud Seium, ut is hoc uenderet et pretium seruaret, donec inter uos deiudicetur cuius oleum esset, neque Titius uelit iudicium acci
Abbreviated transcription (Latin):
titur ꝙ possõr occupauit s ex suo
uire.⁊ ideo siueexasse ħrs sit. totã
hereditatẽ uaidicab̾. licet tu
unã rem possideas. sũi ex ꝑte. ꝑ¬
Qͥn immo si duo possidẽant here¬
oitatẽ et duo sint qui ad se ꝑ¬
tes ꝑtinere uicant. ñ singuli aͥ
singulis pet̾e ꝯtempti ẽẽ debent.
pͣsidet s ambo utriusq  prom̃¬
⁊ si possõr ⁊ peritor possideant hẽre¬
ditatẽ c̃ unus quisq eor ꝑtem di¬
micliã hereditatis sibi assit. inui¬
tur. aut si cõtrou̾siam sibi ñ fa¬
ciũt hereclitatis. familieͬrriscũde
exꝑiri cos oportẽbit. : Siego ex
ꝑte me Dicam herecem coh̾es ã
meus posudeat hereclitatẽ c̃ extͣ¬
neo c̃ ñ pluᷤᷤ cohes hr̃et sua ꝑte u¬
trum asolo extraneo anuͦ ⁊ acohe¬
de deb̾ẽ pet̾e hereditatẽ. q̃ritur. ⁊ pe¬
gasus refert existimasse a solo eͣx¬
nco me pet̾e deb̾e eũq restitutum
quicquid possidet ⁊ forrassis hoc
officõ iuidicis deb fieri. C et᷑m ra¬

Expanded text:
ssor occupavit, sed ex suo iure: et ideo sive ex asse heres sit, totam hereditatem vindicabit, licet tu unam rem possideas, sive ex parte, pm possideas. Quin immo si duo possideant hereditatem et duo sint, qui ad se partes pertinere dicant, non singuli a singulis petere contenti esse debent, possidet, sed ambo utriusque prossor et petitor possideant hereditatem, cum unusquisque eorum partem dimidiam hereditatis sibi adserat, inuitur: aut si controuersiam sibi non faciunt hereditatis, familiae herciscundae experiri eos oportebit. Si ego ex parte me dicam heredem, coheres autem meus possideat hereditatem cum extraneo, cum non plus coheres haberet sua parte, utrum a solo extraneo an uero et a coherede deberem petere hereditatem, quaeritur. et Pegasus fertur existimasse a solo extraneo me petere debere eumque restituturum quidquid possidet, et fortassis hoc officio iudicis debeat fieri: ceterum ra
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmitt̾et: an discedanir a priore ꝯtra¬
ctu᷑ ⁊ ait dissimilẽ ẽẽ hanc sp̃ẽm ꝑ¬
tus speciei. ⁊ ideo hic discedi apriore
emptione ⁊ ad sccł̾dm ꝑuenire.¬
dito ⁊ indiẽ addicto fundo: si melior
clicioauata sit rem pignori eẽ desi¬
nere. si emptor eum fundun pig¬
uori cetliss ex quo colligitur quod
emptor mecdio tp̃r dominus ẽẽt.
alioquin nec pignus teneret. Id̾
dicto ꝙ i aut clamuti posse. nã
hoc int̾dictum ei ꝯpetit: cuius int̾¬
ẽ opus ñ eẽ fc̃m. fundo aut̃ inquid
incdiem addicto⁊ omodũ ⁊ inamo¬
d̾ omne ademptorẽ ꝑtinet. anteq̃

Expanded text:
omitteret, an discedatur a priore contractu? et ait dissimilem esse hanc speciem partus specie et ideo hic discedi a priore emptione et ad secunda‹m› peruenirdito et in diem addicto fundo si melior condicio allata sit, rem pignori esse desinere, si emptor eum fundum pignori dedisset: ex quo colligitur, quod emptor medio tempore dominus e‹s›t: alioquin nec pignus teneret.Idem rdicto quod ui aut clam uti posse: nam hoc interdictum ei competit, cuius interest opus non esse factum. fundo autem, inquit, in diem addicto et commodum et incommodum omne ad emptorem pertin