comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
conueniat ut haleatur ab ea dbẽp¬
uenditione: int̾ prẽm ⁊ fuiuz tõne¬
⁊ me conuenire debe ne sicumrez¬
prẽ solo pac̾tus sim filius non poᷤ ce¬
sit lib̾ari ã queratur utrumne de¬
nicb̾ agatur ex ea actione: auu̾o re¬
egõ puto quid̃ liber. filus maneat s¬
obligatus. si ẽ ũum quia prouna¬
ꝑte contrahentiũ abiri pacto ab ẽp̃¬
tione ñ possit. et idoo si abuna parͣie
rrnouatus sit contractus: dicitur
ñualẽ eiusmoĩ pactionẽ sdicend̾ ẽ¬

Expanded text:
eniat ut abeatur ab ea uenditione, inter patrem et filium et me conuenire debere, ne, si cum patre solo pactus sim, filius non possit liberari et quaeratur, utrumne nihil agatur ex ea pactione an uero ego quidem liberer, filius maneat obligatus, sicuparte contrahentium abiri pacto ab emptione non possit: et ideo si ab una parte renouatus sit contractus, dicitur non ualere eiusmodi pactionem. sed dicendum e
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ Si quararem ate emi. eadem
rursus ace pluris minoris ue emo:
cdliscessimus a priore emptione põt
enim dures integraẽ conuẽtõe
nr̃a infecta fieriemptio: atq ita cõ¬
sistit postĩor emptio quasi nuna p̾¬
cessĩt Sr ñ pot̾imus ead̾ iõneuti. pͭ
p̃tunm sõuituemptione repetita
cumpost pretum solutum ĩ fectã
emptionem facẽ non possim᷑ius.
consensu contrahitur. ita contrar¬
io consensu ix soluitur: ante quã
fũit. res secuta fidoq quesitumẽ
siemptor fideussorem acceperit.
ur uenditor stipulatus fũit an nu¬
dauoluntate resoluatur obligatõ.¬
uilianus aat scripsit exempto qui¬
tem agiñ posse. quia bone fidei ui¬
ditio exceptiones pactũ sũt. an au
fideussori utilis sit exceptõ: uiden¬
duma putoub̾ato reo. et fideuisso¬
rem lib̾ari. itẽ uenditorẽ exstipu¬
latu agentem exceptione sumnio¬
ueri oportet ĩdemq uiris eẽ si ep̃

Expanded text:
Si quam rem a te emi, eandem rursus a te pluris minorisue emero, discessimus a priore emptione potest enim, dum res integra est, conuentione nostra infecta fieri emptio atque ita consistit posterio‹r› emptio, quasi nulla praecesserit. sed non poterimus eadem ratione uti post pretium solutum emptione repetita, cum post pretium solutum infectam emptionem facere non possumus. consensu contrahitur, ita contrario consensu resoluitur, antequam fuerit res secuta: ideoque quaesitum est, si emptor fideiussorem acceperit uel uenditor stipulatus fuerit, an nuda uoluntate resoluatur obligatio.Iulianus scripsit ex empto quidem agi non posse, quia bonae fidei iudicio exceptiones pacti insunt: an autem fideiussori utilis sit exceptio, uidendum: et puto liberato reo et fideiussorem liberari. item uenditorem ex stipulatu agentem exceptione summoueri oportet, idemqu
Abbreviated transcription (Latin):
faciat uoluntas utriusq ostend¬
itur roagentis. ut a negicio disce¬
datiur. a ꝑĩde habeatur: ac sicõue¬
nisset ut̾ eos ut neuter ab altero
appareat. acceptuatõ inhac causa
ñ sua natura s potestate cõuentõĩs
ualet. ¶ emptio nuda cõuẽtõne.¬

Expanded text:
utriusque ostenditur id agentis, ut a negotio discedatur et perinde habeatur, ac si conuenisset inter eos, ut neuter ab altero us appareat, acceptilatio in hac causa non sua natura, sed potestate conuentionis ualet.Emptio nuda conuentione
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ Paulus notat. siempt̃o cõ cit¬
contracta sit coge putaz aut lan¬
cis. et pactus sit uẽclitor ne ait̾utr¬
ius emptio maneat. puto resolui
obligatoẽm hł rei nomine dũ ta

Expanded text:
 Paulus notat.Si emptio contracta sit togae puta aut lancis, et pactus sit uenditor, ne alterutrius emptio maneat, puto resolui obligationem huius rei nomine dumta
Abbreviated transcription (Latin):
omp Pla̾ne sibii qui sccui br̃des ex¬
tit̾unt animuminierint sccieta¬
tis mea hr̃ditate nouo consensu
quod postea gesserint. efficietur.
ut ĩprosccio actionem deducatur.
aulus Pro socio arbiter ꝓspic̾e
debet. cãutionib infuturo dam¬
ꝑno. uł lucro pendente er ea sccie¬
tate quod sabinus ĩ omnibus
bone fidei uiditis estimauit siueᷤ
gn̾alia sunt. ueluti prosccio ne¬
gociorum gestorum tutele siue
specialia: ueluti mandati comino¬
dati depũti. ¶ Si cecum sccietas
michi sit. ⁊ res ex sccietate comnui¬
nes quamimpensam ĩ eas fecõ
quos ue fructus ex hiis reb ceperis.
uł pro sociouł commnum diuid¬
undo me consecuturum ⁊ altãñ
inculeris agam tecumꝓ socio.

Expanded text:
m.Plane si hi, qui sociis heredes exstiterint, animum inierint societatis in ea hereditate, nouo consensu quod postea gesserint efficitur ut in pro socio actionem deducatur. um. Pro socio arbiter prospicere debet cautionibus in futuro damno uel lucro pendente ex ea societate. quod Sabinus in omnibus bonae fidei iudiciis existimauit, siue generalia sunt ueluti pro socio, negotiorum gestorum, tutelae siue specialia ueluti mandati, commodati, depositi. Si tecum societas mihi sit et res ex societate communes, quam impensam in eas fecero quosue fructus ex his rebus ceperis, uel pro socio uel communi diuidundo me consecuturum et altera intuleris, agam tecum pro socio.
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃ Piquis asccio penam stipula¬
secutus sit. postea pro sccio agendo
ħ minus accipiet pena ei ĩ sortem
imputata:
soio: et nominmmrationẽ baletͣ
ͥ adiudicatione non ad mmittit os

Expanded text:
Si quis a socio poenam stipulasecutus sit, postea pro socio agendo hoc minus accipiet poena ei in sortem imputata. socio et nominum rationem habet et adiudicationem non admittit. s
Abbreviated transcription (Latin):
mortua ĩ m̃m̃io filia potuit dotẽ
repetere. si euictus fundus non es¬
sct anne mħ cau ĩterẽ prĩs dotatã
fili amhr̃e. ut statim conuenire
atrem patña affectio ad ĩducit.

Expanded text:
mortua in matrimonio filia potuit dotem repetere, si evictus fundus non esset? an et hoc casu interest patris dotatam filiam habere, ut statim convenire aterna affectio inducit.
Abbreviated transcription (Latin):
lpianus. C nr̃a inoffitiosi q̃re¬
lam euenire plerumq ad solet
nt ĩ una ead̾q eausadiuĩse sen¬
tentie ꝓserãtur quid enim si
fr̃e agente hr̃dea scripti diu̾si

Expanded text:
inum.Circa inofficiosi querellam euenire plerumque adsolet, ut in una atque eadem causa diuersae sententiae proferantur. quid enim si fratre agente heredes scripti diuersi
Abbreviated transcription (Latin):
hrditatem quam quam meat¬
potestatesue prohib̾i prem
dyci ẽẽt iure fliꝰ accusare. nã¬
indignatio s iuẽ ei q̃rebatur¬
sinon obtiuis ĩ accusando.
an qd̾ pr̃i datmmẽ publicate¬
dum parat. et in hac cauia nͥ¬
temerius filis agitin: ⁊ ielinãs¬

Expanded text:
hereditatem, quamquam potestate: nec prohiberi patrem dixi iure filii accusare: nandignatio filii est. Et quaerebaturnon optinuisset in accusando, an quod patri datum est publicareiae parat et in hac causa nmeritis filii agitur. et inclina
Abbreviated transcription (Latin):
br̃dem institutium cẽ fisino po¬
potest contra filium suum te¬
statoris nepotem. petẽ bonorũ
posłionem queri autem deĩ¬
offitioso testamento npotit ꝙ
si exhr̃datiꝰs sit silius emanci¬
patus: potit queriaita uingetꝰ
filio spo a simucum eo brdita

Expanded text:
redem institutum esse: filius potest contra filium suum, testatoris nepotem petere bonorum possessionem, queri autem de inofficioso testamento non poterit. quod si exheredatus sit filius emancipatus, poterit queri et ita iungetur fi
Abbreviated transcription (Latin):
tur sisecundum testam̃tũ.
ꝓniuatum fiuiss multo¬
magis siraichi legatum testa¬
tor dedit qius de inoffitioso¬
testamento filius agens: de¬
cessit me hr̃de relicto ego q¬
tus sum: id quod michi ed te¬
stamento relicium ẽ non per¬
daniatiq siam defunctus a¬
gere ceperat. ¶itemsi ad roga¬
ui cum qui ĩ sntuerat ntem de
inoffitioso cestamento eius
quininchi legatum dedit litem̾¬
qr ꝑ egero nomine filiinec ob axͥ e:¬
tinuero: ꝑdere me.legatum nõͣ
oportet quia non simn ĩ digis.d
ut auferatur michi afisco: idrcst¬
qd̃ derelictum ẽ cumiñ ꝓprio
nomine. s iure cuiusdam suc¬

Expanded text:
tum, si secundum testamentum iatum fuisset. Multomagis si mihi legatum testtor dedit, cuius de inofficiosotestamento filius agens dcessit me herede relicto, egoqtus sum: id quod mihi eo tetamento relictum est, non persi iam defunctus agere coeperat. Item si adrogavi eum, qui instituerat litem de inofficioso testamento eius qui mihi legatum dedit, litemque peregero nomine filii nec optinuero: perdere me legatum non oportet, quia non sum indignus, ut auferatur mihi a fisco id quod derelictum est: cum non proprio nomine, sed iure cuiusdam suc
Abbreviated transcription (Latin):
degustau̾it. ꝑiculum acoris et
mucoris aduenditorẽ ꝑtinebit
dies enim degustationi p̃stitutis:
meliorem conditionẽ emptoris
facit ¶ uino autẽ padu̾sionem
uendito: finis custodie ẽ adue¬
hendi cempus quodita eritacci¬
piendum: si adiectum t̾empus
ecetum siũ sit adiectum uitens
ne ĩ finitam custodiam ñ debeat
de tempore actumsit. aut deni¬
tiare ei ut rollat uinum fc̾̃te qñ¬
quam adiundenniam fu̾int do¬
ieret posteanisi quod dolomalo
uenclitoris int̾ceptum eẽt. ñ de¬
bet ab doͣ pͣstarissiu̾bi grã ampho¬
re centum ex eonino quodĩ cella
eẽt uenierint. si admensum ẽ do¬
nec ad metiatur omne ꝑiculu
ueditoris ẽ nisi id ꝑemptorem

Expanded text:
degustauerit periculum acoris et mucoris ad uenditorem pertinebit: dies enim degustationi praestitutus meliorem condicionem emptoris facit.Uino autem per auersionem uendito finis custodiae est auehendi tempus. quod ita erit accipiendum, si adiectum tempus est: ceterum si non sit ad‹ie›ctum, uidendum, ne infinitam custodiam non debeat ude tempore actum sit, aut denuntiare ei, ut tollat uinum: certe antequam ad uindemiam fuerint doleret, postea, nisi quod dolo malo uenditoris interceptum esset, non debet ab eo praestari. si uerbi gratia amphorae centum ex eo uino, quod in cella esset, uenierint, si admensum est, donec admetiatur, omne periculum uenditoris est, nisi id per emptorem
Abbreviated transcription (Latin):
contra quodu̾um ẽ magis enim
ne sub imitẽtur signari solereuit
quam traditimuideatur. ¶licet
autem uenditoriur effunde uiu¬
um: sidiem ad metiẽdum p̾sti¬
tuit. nec iutra diem admiiunẽ.
effunde̾ autem ñ statim potĩt pri¬
us quam testato denuntiet emp¬
tori. ut aut tollat uinũ aut sciat
futurum ut uinm effund̾etur
sitamen cumposs effund̾e. ñ effu¬
dit. laudandus ẽ ꝑctius eapp̃ ñ
cedem quo tolioruꝰ potꝰ exigee

Expanded text:
contra, quod et uerum est: magis enim ne summutetur, signari solere, quam ut traditum uideatur.Licet autem uenditori uel effundere uinum, si diem ad metiendum praestituit nec intra diem admensum est: effundere autem non statim poterit, priusquam testando denuntiet emptori, ut aut tollat uinum aut sciat futurum, ut uinum effunderetur. si tamen, cum posset effundere, non effudit, laudandus est potius: ea propter mercedem quoque dolio
Abbreviated transcription (Latin):
tempus ꝑiculum sustinebit. qoad
se subiecit qd̾ si non designauit
tempus eatenus ꝑiculum su¬
stinere debet: quo ad degustetur
iunuim indelicet quasi tunc ple¬
nissime ueneat. cum fu̾it degu¬
statum saut igitur conuenit. Ñi¬
quo ad ꝑiculumuin sustineat
et eatenus sustinebit aut ñ conue¬
intͣ etlis ad tegustatcem sustineb¬
it. ¶ S si ñsunt degistata signata
tamen ab emptore uasaar doua.
sbnsequent᷑ dicemus ad huc per¬
iculum eẽ uenditoris nisi aluid
conuenit. ¶ s et custccsiam ad̾ clĩe
mensure uenclitor prãre debet. pri¬
us eniri quã admetiatur uinũ:
.ne ẽ. quasi ñdumuenit pꝰ mñsurã
uenditoris desinit eẽ ꝑicium et
ante mensuram ꝑiculo lib̾atur:
si non ad m̃suram uendidit: o for¬
ce amphoras uł singuladoua.sSi
toluiiiignanimut ab emptore
trebatius alf. traditũ durd̾i sato¬

Expanded text:
tempus periculum sustinebit, quoad se subiecit: quod si non designavit tempus, eatenus periculum sustinere debet, quoad degustetur vinum, videlicet quasi tunc plenissime veneat, cum fuerit degustatum. aut igitur convenit, quoad periculum vini sustineat, et eatenus sustinebit, aut non convenit et usque ad degustationem sustinebit. sed si nondum sunt degustata, signata tamen ab emptore vasa vel dolia, consequenter dicemus adhuc periculum esse venditoris, nisi si aliud convenit. Sed et custodiam ad diem mensurae venditor praestare debetusquam enim admetiatur uinum, prope quasi nondum uenit. post mensuram uenditoris desinit esse periculum: et ante mensuram periculo liberatur, si non ad mensuram uendidit, sed forte amphoras uel etiam singula dolia.Si dolium signatum sit ab emptore, Trebatius ait traditum id
Abbreviated transcription (Latin):
alia babuit conducẽ tolia cõmo¬
dũis ẽ autem conluci uasa. nec
recddi uinum nisi quantũ cõdu¬
xerͥt: ab emptore reddatur aut ñ¬
uentẽ uinum bona fidead e quãtũ
simpus iͥ commnodo fĩ pot̾ opera
dareut quãminimo detrim̃to
sit eares emptori. ¶ sidoliare ui¬
numienis. nec trabentoco quic¬
quam conuen̾it. iduid̾i actum ut
ante euacuarẽtum qua adiunde¬
miam opera eoriumͫ futura sit noceᷤ¬
saria q̃uod si ñ snt enacuata: faci¬
endum ẽ quod uet̾es putau̾ut᷑
cumemꝑtoriper ierit.
ditor cuisine noua uindemia ñ
sint ista uasa neccessaria. si uero
m̾catorẽ quiemere uina. ⁊ uen¬
dere soles. is di es sixctandus ẽ:
quo ex conmodo uenditoris toi¬
li possint. ¶custtnam aum¬

Expanded text:
it alia conducere dolia. commodius est autem conduci uasa nec reddi uinum, nisi quanti conduxerit ab emptore reddatur, aut uendere uinum bona fide: id est quantum sine ipsius incommodo fieri potest operam dare, ut quam minime detrimento sit ea res emptori.Si doliare uinum emeris nec de tradendo eo quicquam conuenerit, id uideri actum, ut ante euacuarentur quam ad uindemiam opera eorum futura sit necessaria: quod si non sint euacuata, faciendum, quod ueteres putauerunt, tum emptori perierit. ditor, cui sine noua uindemia non sint ista uasa necessaria: si uero mercator est, qui emere uina et uendere solet, is dies spectandus est, quo ex commodo uenditoris tolli possint.Custodiam au
Abbreviated transcription (Latin):
stare uenditorem oporteat. utrũ
nuo ⁊ puto eam diugentiam
uenditorem erhibe debx̾ ut fata¬
ie dompnumur uis magna
sit excusata.
ditor talemprãre delet quã pre¬
stant hii quib res commodata
e ut et diligẽtiam prestet et ex¬
actionẽ quam insius rebus ad¬
hiberet.
lo. Si quis uina uendid̃it. et
iutra diem ctum degustanda
didix̾it deuide ꝑuenditorem ñ¬
sterit quominus degustaretur.
utrump̾t̾itum dunitaxat ꝑi¬
culum acoris et mucoris uendi¬
tor p̾stare debeat anũo q̃ cue pͣ
postea quam dies degustandi
p̾ti̾it piculũ aduenditorẽ ꝑti¬
ncat anũo magis emptio sit
soluta: quasi sub conditione
uenierint ħ ẽ si ante diem illũ.
fuissent degustata int̾ierit ñ
quid acͭuiͣit egoautem arbi¬
tror siħ mcctulto sit. deẜe dici
emptionem manẽ piculum aũ
aduenditorẽ respicẽ q̃ uitra di¬
em degustando p̾finitum quia
num ueit ut deguitaretur neq
acorem neq mucorem uendiro¬
lum ademptorẽ ꝑtinẽ clifficup

Expanded text:
stare venditorem oporteat, utrum mus. et puto eam diligentiam venditorem exhibere debere, ut fatale damnum vel vis magna sit excusatum.ditor talem praestare debet, quam praestant hi quibus res commodata est, ut diligentiam praestet exactiorem, quam in suis rebus adhiberet..Si quis uina uendiderit et intra diem certum de‹g›ustanda dixerit, deinde per uenditorem steterit, quo minus degustarentur, utrum praeteritum dumtaxat periculum acoris et mucoris uenditor praestare debet, an uero posteaquam dies degustandi praeteriit, periculum ad uenditorem pertineat, an uero magis emptio sit soluta quasi sub condicione uenierint, hoc est si ante diem illum fuissent degustata? et intererit, quid actum sit: ego autem arbitror, si hoc in occulto sit, debere dici emptionem manere, periculum autem ad uenditorem respicere etiam ultra diem degustando praefinitum, quia num uenit, ut degustaretur, neque acorem neque mucorem uenditolum ad emptorem pertinere: difficile
Abbreviated transcription (Latin):
senatus consulti necessarias
illa sola boniuiri arbitractu⁊
usimise i fruiturum sugitur
tracdita sunt fruendi cã nemo
dubitat non sicrieius qui ac¬
çepitinon euimideo tra¬
duntur ut dominium recedas
ab eo qui traclidit. s utatur⁊
fruatur legatarius ẽrgo cum
ñfiat fructuarii uasa uendica¬
ri aꝓprictario possunt. cautoe
ñ ⁊  datasiũtendum ẽ decon

Expanded text:
senatus consulti necessaria, sed senatus consulti necessaria, sed illa sola "boni viri arbitratu usurum fruiturum". si igitur tradita sunt fruendi causa, nemo dubitat non fieri eius qui accepit: non enim ideo traduntur, ut dominium recedat ab eo qui tradit, sed ut utatur fruatur legatarius. ergo cum non fiant fructuarii vasa, vindicari a proprietario possunt cautione non data. videndum est de con
Abbreviated transcription (Latin):
mis cogendum eẽ fructuariu
cancre aut actiones suscipere ⁊
¶ꝑlane s. exͣ cłie ꝓprietas alicui le¬
gata sit usus fructus pie. dicẽ¬
dumẽe pomponius ait remiitẽ¬
damieẽ banc cautionem fruc¬
tuario quia certum sit adeum
ꝓprietatẽ ad hr̃dem eius ꝑuẽtur¬
am ¶ Siuestis usus fructus lega¬
tus sit scribit pomponius quam¬
quam hr̃s stipulatus sit finitou¬
su fractu nestem rectli at tñ nõ
obligari promssorem si cã sine
tolo malo aitritam rectud̾it ¶ Si
plures domini sint ꝓprietatisu
legauo necessaria crit ħ cautiohe¬
redi nico Iquanius enimd̾ ꝓpric¬
tata possit cominum diuuidũs¬
do ex periritam̃t am cã usus fruc¬
tus qui tuus ꝓprius ẽ ad offitiꝰ¬
um cõmum diuidimdo uicli¬
cis non ꝑtinebit.
ap̃.U su quaꝵ donus relito
nriboni arbitrata cantionet
int̾poni oportet nec mutat si
pr̃ br̃des filios sim̃ul hĩtaxe cũ
uxore legataria uoluit.
lp̃. Siuasorum ip̃orumusus
fructus sit relittus ñ erit cautẽ

Expanded text:
minus cogendum esse fructuarium cauere aut actiones suscipere. Plane si ex die proprietas alicui legata sit, usus fructus pure, dicendum esse Pomponius ait remittesse hanc cautionem fructuario, quia certum sit ad eum proprietatem uel ad heredem eius peruenturam. Si uestis usus fructus legatus sit, scripsit Pomponius, quamquam heres stipulatus sit finito usu frorem, si eam sine dolo malo adtritam reddiderit. Si plures domini sint proprietatis, legavero, necessaria erit haec cautio heredi meo: quamvis enim de proprietate possit communi dividundo experiri, tamen causa usus fructus, qui tuus proprius est, ad officium communi dividundo iudicis non pertinebit. u quoque domus relicto uiri boni arbitratu cautionem interponi oportet: nec mutat, si pater heredes filios simul habitare cum uxore legataria uoluit. Si vasorum ipsorum usus fructus relictus sit, non erit cautio
Abbreviated transcription (Latin):
ichrum priuatimiuris man
qido remuti domino seruien¬
post religionem sepulchri ħ¬
seruitus potest. ¶ ꝓublico lo
ut ꝑ mampublicam aquomiꝰ
ducere sine ĩ conmodo pub¬
lico liceat. ¶Sacri et religiosi¬
loci int̾uentus etiamitiñis ẜ¬
numnec prediorum scrui¬
tutes sunt. quia nicħ uitino
rum int̾est n̾ualet uclutine
ꝑfundum tuum eas aut¬
ne ibi cõsistas / ⁊ ideo simichi cõ¬
cedas ius tibiñ ẽẽ fundo tuonti
frui nicħ̾ agitur alit̾atq si
conced as michiius tibi ñ eẽ¬
ĩ fundotuo aquam querẽ mi¬
nuende aque mee grã. ¶ Ser̃¬
iututum nonea natura ẽ ut
uiridiaria tollat aut ameni¬
orem prospectum prestet aut
ihͣnt in suopinguat s itpa
natur aliquid aut non faciat¬
dum acceꝑit ñ ẽ imquim
lempetitionem serintutis da¬
risicut ip̃ius fundintilis peti¬
tio dabitur id̃ seruari comie¬
nat. ĩ meo ad quemuectiga¬
lis sundus ꝑtinett¬
omp̃o. Dieitineris acͣfus
aqueductus pars ĩ obligan¬
onem deducinon potest quia

Expanded text:
rum privati iuris manet et ideo remitti domino fundi servienpost religionem sepulchri servitus potest. Publico locut per viam publicam aquam ducere sine incommodo publico liceat. sacri et religioloci interventus etiam itineris nec praediorum servitutes sunt, quia nihil rum interest, non valet, veluti ne fundum tuum eas aut ibi consistas: et ideo si mihi cocedas ius tibi non esse fundo tuo uti frui, nihil agitur: aliter atque si concedas mihi ius tibi nin fundo tuo aquam quaerere minuendae aquae meae gratia. Servitutium non ea natura est, ut viridia tollat aut amoeniorem prospectum praestet, aut in hoc ut in suo pingat, sed patiatur aut non faciatdum accepit, non est iniquum utilem petitionem seruitutis dari, sicuti ipsius fundi utilis petitio dabitur. idem seruari conuenit et in eo, ad quem uectigalis fundus pertinetm: Vie, itineris, actus, aqueductus pars in obligonem deduci non potest, quia
Abbreviated transcription (Latin):
sundum cuius piam conͣceta¬
tur. uł relinquatiurs infinito
iudelicet ꝑ quamuret cius ꝑ¬
temue agerelicebit ciuilit᷑ñs
modo Inamque danuĩ sermõe
cacite excipunitur uonemi
ꝑullamip̃am nec ꝑ mecias
uineas ire age̾ simendus ẽ¬

Expanded text:
undum cuiuspiam cedatur uel relinquatur, in infinito, uidelicet per quamlibet eius partem, ire agere licebit, ciuiliter modo: nam quaedam in sermone tacite excipiuntur. non enim per uillam ipsam nec per medias uineas ire agere sinendus e
Abbreviated transcription (Latin):
qui argumentoriuiutebatu
quem᷑ primo in qualbet ducere
liciuss postea quam ductus ẽẽt
transferre non licẽt quoda ĩ
eniua seruandumẽẽ u̾um ẽ¬

Expanded text:
qui argumento riui utebatur, quem primo qualibet ducere licuisset, posteaquam ductus esset, transferre non liceret: quod et in uia seruandum esse uerum e
Abbreviated transcription (Latin):
tutem ad quiri ñ posse uulgo
traditur a ideo siquis fumdu
habens inam stipuletur ꝯ ꝑtẽ
fundi sui postea alicnet. corrũ¬
ꝑit stipulationem ĩ eum ca¬
sum deducendo a quo stipula¬
tio incipere non possit ꝓꝑte qͦ¬
abolenus H onͣ dubito quin
fundo municipum ꝑ serliu
mͣostratione facta uaconce¬
di ssa fu̾it. ut neq uehiciuͣsum
¶ haucq iumentum ea uti possit.

Expanded text:
tutem adquiri non posse volgo traditur: et ideo si quis fundum habens viam stipuletur et partem fundi sui postea alienet, corrumpit stipulationem in eum casum deducendo, a quo stipulatio incipere non possit. ularum Non dubito, quin fundo municipum per servumonstratione facta via concessa fuerit, ut neque vehiculum neque iumentum ea inire possi
Abbreviated transcription (Latin):
cruitutes aut ꝑ¬
sonarum sunt
ntusus ausus fr̃¬
uctus aut reriiz.
nt seruitutes ru¬
sticorum̃ p̾diorum inrbanorũ.

Expanded text:
ruitutes aut personarum sunt, ut usus et usus fructus, aut rerum, ut seruitutes rusticorum praediorum et urbanorum.
Abbreviated transcription (Latin):
aulus. Ut poͣmum decerꝑe
liceat. ut spatiarrant cenare ĩ
alieno possimus seruitus iii¬
poni non potest. ¶ Si p̃dinm¬
¶ etuuminichi scriuat. siue ego
partis prediitui dominus eẽ
ceperosiuetu mei ꝑꝑtes seꝑ¬
uitus retinetur licet abinitio
ꝑꝑtes ad quiri non poterat

Expanded text:
Plautium. Ut pomum decerpere liceat et ut spatiari et ut cenare in alieno poss‹i›mus, seruitus imponi non potest. Si praedium tuum mihi seruiat, siue ego partis praedii tui dominus esse coepero siue tu mei, per partes seruitus retinetur, licet ab initio per part‹e›s adquiri non poterat
Abbreviated transcription (Latin):
at comininariã et terrere filium
a pr̃e oblatum qui ñ ut oportet
comĩsaridicatur potĩt de planosi
i  emendare aut u̾bis aut fustuiz¬
es castigatõne. ¶ obscruare itaq eũ¬
ul õportet ut sit ordo aliquis postul¬
ationuim. scilicet ut omniumꝰ
desid̃ia audiantur ne forte dis
bonoripostulantiui datur uł
imꝓbiti crelitur mediccres desi¬
D̾ia sua non ꝓferant. quia aut
omnino ñ adhibuert aut mi¬
nus frequentes neq ĩ aliqua di¬
gnitate poĩtos ad uocatos sibi pro¬
spet̾unt ¶ ad uocato quoq petens¬
tib debebit ĩ clulgrꝰ pleruiq fcĩs
ur pupillis. uralias debilib uel
biis qui sue mentis ñ sunt siqͥs
eis petat. uł sinemo sit qui petat
ultro cis dare debebitis si quis ꝑssa
potentiam adu̾saru ñ ĩuenre sẽ
aduocatum dicat eque oportebit
ei aducratum darescct̾um oporis̃¬
mi aliqm ꝑ adu̾sari sui potẽtiã
non oportet ħ eniniã adiudia
cus qͥ proiuntie preest spectat
si quis tamimpadent᷑. segat. ut

Expanded text:
at: comminari etiam et terrere filium a patre oblatum, qui non ut ‹o›portet conuersari dicatur, poterit de plano:  emendare aut uerbis aut fustium castigatione. Obseruare itaque eum oportet, ut sit ordo aliquis postulationum, scilicet ut omnium desideria audiantur, ne forte dum honori postulantium datur uel improbitati ceditur, mediocres desideria sua non proferant, qui aut omnino non adhibuerunt, aut minus frequentes neque in aliqua dignitate positos aduocatos sibi prospexerunt. Aduocatos quoque petentibus debebit indulgere plerumque: feminis uel pupillis uel alias debilibus uel his, qui suae mentis non sunt, si quis eis petat: uel si nemo sit qui petat, ultro eis dare debebit. sed si qui per potentiam aduersarii non inuenire se aduocatum dicat, aeque oportebit ei aduocatum dare. ceterum opprimi aliquem per aduersarii sui potentiam non oportet: hoc enim etiam ad inuidiam eius qui prouinciae praeest spectat, si quis tam impotenter se gerat, ut
Abbreviated transcription (Latin):
non solum eis quos diximus com¬
petere ad exhibendum accc̃em u¬
um eiquoq cuius int̾est exhibene¬
uidex igitur sũmatim debebit coͤ¬
gnoscere aneiuis inr̾sit. an ño ani¬
ex hib̾i uł non quia nichilĩt᷑ꝰ¬

Expanded text:
non solum eis quos diximus competere ad exhibendum actionem, uerum ei quoque, cuius interest exhibudex igitur summatim debebit cognoscere, an eius intersit, non aexhiberi, uel non, quia nihil
Abbreviated transcription (Latin):
ei sufficere ħ enim ẽ siscĩa rem
cõmunem eõ ignorem auteme
cuius scciineq enim negocia ⁊̃¬
scciigero: si ꝓpri amrem cueor:
et magis ex re ĩquan ĩpendi¬
tur. quam ex ꝑsona sccii: acc̃o¬
nascitur demiq ea accõne pu¬
pillumteni dicimus ut impen¬
dia restituat offõ udicis siũ¬
sa cansaẽ eius quiputat se ĩrẽ
ꝓpriam impend̾e. cumsit coĩs:
hiuc enimnec cõi diuidundo
iuditium competit nec utile ẽ¬
dandum: ille enim quiscitrẽ
ẽẽ cõmuem ur alienomne¬
gccia eo animo gerit ut aliꝙ̃
fibi obliget ⁊ ĩpsonã labitur.

Expanded text:
ei sufficere: hoc enim est, si sciam rem communem esse, ignorem autem cuius socii: neque enim negotia cii gero, sed propriam rem tueor et magis ex re, in quam impenditur, quam ex persona socii actionascitur. denique ea actione ppillum teneri dicimus, ut impedia restituat officio iudsa causa est eius, qui putat se in rem propriam impendere, cum sit communis: huic enim nec communi diuidundo iudicium competit nec utile dandum est. ille enim qui scit rem esse communem uel aliena negotia eo animo gerit, ut aliquem sibi obliget, et in persona labitur.
Abbreviated transcription (Latin):
neq int̾dicturus: et fur uł rap¬
tor potĩt. qd̾ nequamquam ue¬
rumẽ elegant̾ igitur definit ne¬
ratius uidicem ad exhibendum
hactenus congnoscẽ. an iustam
q probabilem cãm hãt accõnis.
pp̃ quam ex hib̾i sibi desideret.
¶ pomp̃scribit eiufõ hominis rͣec¬

Expanded text:
interdicturus sit, et fur uel raptor poterit: quod nequaquam uerum est. eleganter igitur definit Neratius iudicem ad exhibendum hactenus cognoscere, an iustam et probabilem causam habeat actionis, propter quam exhiberi sibi desideret. Pomponius scribit eiusdem hominis
Abbreviated transcription (Latin):
aulus Ex hił̾e ẽ facere ĩ publi¬
copotestatemut ei qui agat exꝑᷤ
iundi fit copia.
ommia noscẽ debet. adicẽ argũ¬
mentarei de qua agitur. ¶ qui
ad exhibendum agit ñ utiq do¬
minum se clict nec delit ostende̾.
cummulte sunt cause ad ex hi¬
rendum agendi. ¶ p̃tea in hac
accõne notandume quod reus
tontumax ꝑilitem iurandũ
epetitori dampnaripossit ei in

Expanded text:
um. Exhibere est facere in publico potestatem, ut ei qui agat experiundi sit copia. omnia nosse debet et dicere argumenta rei de qua agitur. Qui ad exhibendum agit, non utique dominum se dicit nec debet ostendere, cum multae sint causae ad exhibendum agendi. Praeterea in hac actione notandum est, quod reus contumax per in litem iusiurandum petitoris damnari possit ei i
Abbreviated transcription (Latin):
nĩ ad exceptiones exstimare quas possee¬
mnosor obicit a si quatam euidens sit
nut facile repellat agentẽ. debere p¬
c sessoremabsoluia si obscurior. uel
que bãt altiorem questionẽ. dif¬
fẽndam ĩ directum iuditium re
exhib̾i uissa / de quibdam tamẽ
ecceptiõib omnimodo ip̃m debe̾
discep̃tare. qui ad exhibendum

Expanded text:
iam exceptiones aestimare, quas possessor obicit, et si qua tam euidens sit, ut facile repellat agentem, debere possessorem absolui, si obscurior uel quae habeat altiorem quaestionem, differendam in directum iudicium re exhiberi iussa: de quibusdam tamen exceptionibus omnimodo ipsum debere disceptare, qui ad exhibendum
Abbreviated transcription (Latin):
dere. auctor u̾o destinare ñ possit.¬
nisi ex p̃sentib quod aut seruũ¬
non recognoscit aut nomen non
tenet nonne equunẽ ei famliã
ex bibĩ: ut noxium seruum con¬
gnoscat. quod ex causa debet fien
ad designandum euniciuus no te plures ad exhibendum a

Expanded text:
or uero destinare non possinisi ex praesentibus, quia aut seruunon recognoscit aut nomen non tenet? nonne aequum est ei familiam eri, ut noxium seruum gnoscat? quod ex causa debet fieri ad designandum eum, cuius nomine
Abbreviated transcription (Latin):
ex hibendum me agrre posse con¬
stat. ut ex hibitis possim uendi¬
care. ¶Si quis noxali uiditio ex¬
periri uelit. ad exhibendum ciest
acc̃o necessaria: quid emm si do¬

Expanded text:
exhibendum me agere posse constat, ut exhibitis possim uindare. Si quis noxali iudicio experiri uelit, ad exhibendum ei actio est necessaria: quid enim si do
Abbreviated transcription (Latin):
minem dominorum iure fã¬
cere quicquam inuito altero
posse unde manifestumẽ ꝓ
hibenduus es̃ ĩ re enim pari
portiorem cãm eẽ ꝓbibentisͣ.¬
secuis a sccio ne quiꝰ faciat pof̾¬

Expanded text:
minem dominorum iure facere quicquam inuito altero posse. unde manifestum est prohibendi ius esse: in re enim pari potiorem causam esse prohibentis csocius a socio ne quid faciat po
Abbreviated transcription (Latin):
petit. quuĩ rem accurus ẽ quã¬
ucumq initm accõne etiam q̃¬
pignoratitia serinana siue yp̃¬
thecaria que treditorib compe¬
tunt. sr suisun frucium pe¬
tituro: comitt̾e ad exhibendũ
pomponius ait o et siquis int̾¬
dicturuo rem exhib̾i desiteret:
audictur itemsi obtare uelim

Expanded text:
petit qui in rem acturus est qualicumque in rem actione, etiam pigneraticia Seruiana siue hypothecaria, quae creditoribus competunt. Sed et usum fructum petituro competere ad exhibendum Pomponius ait. Sed et si quis interdicturus rem exhiberi desideret, audietur. Item
Abbreviated transcription (Latin):
erat antelitem contestatam ut e¬
ad u̾sarius suus iuditio sistat.⁊
commissa scipulatẽe snortuus
est ñ competẽ hr̃di cͥlus stipulaꝰ.¬
tu actionem placuit quia stitale
puiationes ꝓp̃ rẽm ipͣam dare¬
tui. iuiriarum autem actio
br̃li ñ competit quamius em̃

Expanded text:
erat ante litem contestatam ut sarius suus iudicio sistat: commissa stipulatione mortuus est. non competere heredi eius ex stipultu actionem placuit, quia tales stipulationes propter rem ipsam darentur, iniuriarum autem actio heredi non competit. qu
Abbreviated transcription (Latin):
c̃a pupillus ad oleu̾it. aut mortẽ¬
obicrit. aut ⁊̃ abstẽntus sit abhrdi¬
tate. nc deneg̾abitur. ex stipulatu
aitio nam⁊ ip̃ius reique peteba¬
tur si tutor iudicatus fu̾it a eorũ.
quid accid̾it ñ cẽ dandam incũ

Expanded text:
doleuerit aut morteobierit aut etiam abs‹t›entus sit heredtate: denegabitur ex stipulatu am et ipsius rei, quae petebur, si tutor iudicatus fuerit et eorum quid acciderit, non esse dandam in
Abbreviated transcription (Latin):
tiue sororis filiam possum ducẽ
filia eius quia auinculus nẽo
sit p oͦptionenset hee demum co¬
gnatiõnes contrahuntur in ad¬
optionib que legitiie cent .i. que
ius agnatorum hatetur. pari
ratione q sororem prĩs mei ad¬
optiui possum ducere siñ fu̾it
ut ei honeste sint. uł saitem lib̾ti
sui nuptie. ex offitio iudicis suꝑ
ħ cognoscentis hee prohib̾iñ debt̃.

Expanded text:
tiuae sororis filiam possum uxorem filia eius, quia auunculus nemo fit per adoptionem et eae demum cognationes contrahuntur in adoptionibus, quae legitimae essent, id est quae adgnatorum ius haberent. pari ratione et sororem patris mei adoptiui possum ducere, si non fuit eut ei honestae sint uel saltem liberti sui nuptiae, officio iudicis super hoc cognoscentis hae prohiberi non deb
Abbreviated transcription (Latin):
tatem ñ recte uendicasshic
si obtiiuit. ntetur reuudi¬
cate auctoritate quasiuiri
centim huuc solu filiumĩ
reb humanis ẽẽ nunc cum
face̾t ĩ testatum credrõunt.
¶cumcontra testam̃tum⁊
unͣt ĩ offitiosum iudicatur. te¬
stam̃ti factionẽ habuisse de¬
functus ñ creditur ñ id̾ ꝓbã¬
dum ẽ si hrͣde ñ respondẽt e se

Expanded text:
hic si optinuerit, uteretur rei iudicatae auctoritate, quasi centumuiri hunc solum filium in rebus humanis esse nunc, cum facerent intestatum, crediderint. Cum contra testamentum ut inofficiosum iudicatur, testamenti factionem habuisse defunctus non creditur. non idem probandum est, si herede non respondente se
Abbreviated transcription (Latin):
amplexus esisem ñ uidecur bon̾¬
norura possiõnem contra haman¬
ulas repucias ĩe ¶ exqͣuibus
apparet ñ rec recte totamhrcli
ratem pret̾itaniuendicare cũ
rescisso cestamento: q̃ ĩ statute
aiͣ debet acmipere rõtiens enimeã
ĩ diu̾genda ẽ quotiens siuere
fulius cẽt hr̃s cẽtiant bonorumꝰ
possõr ut irerii possiteat: et
ñ patiatiur qiuo de ĩoffitioso
dicit. nec acitiones mouere deb
nec ꝗuamuuam quari hr̃dita¬
tis petino ne ex ħcere nec alia ᷤ
umquam melioris sit cõlictõis.
quanisi consiteretur ad u̾sarius
stamenti querelam ĩ scitiit. et
fraude hr̃dis scripti quasi t̾tiam
ꝑtem hr̃ditatis tacite regatus
eẽt ei restitu̾e. reliquid eam ac¬
tionem: ñ idi de seruisse que¬
relam/ ⁊ ideo ñ ꝓhib̾i eũm repet̾e
situmẽ an hr̃s audienchus ẽ. ap
demoffitioso q̃relam acadet.¬
siderãs iestitui sibiea que soluit
respondit. qui sciens ĩ debitum
fidei cominissum soluit nullã
repetitionem ex ea causa cõptrẽ ide

Expanded text:
enim non uidetur bonorum possessionem contra tabulas repudiasse. ex quibus apparet non recte totam tatem praeteritam uindicare, cum rescisso testamento etiam institutae non debet accipere totiens enim ea indulgenda est, quotiens, si uere filius esset, heres esset aut bonorum possessor, ut interim et possideat et non patiatur: qui uero de inofficioso dicit, nec actiones mouere debet nec aliam ullam quam hereditatis petitionem exercere nec ali, ne umquam melioris sit condicionis, quam si confitetur aduersariusstamenti querellam instituit et fraude heredis scripti, quasi tertiam partem hereditatis tacite rogatus esset ei restituere, reliquit eam actionem, non uideri deseruisse querellam et ideo non prohiberi eum repetere aesitum est, an heres audiendus est, ante de inofficiosi querellam acts restitui sibi ea quae soluit. respondit ei, qui sciens indebitum fideicommissum soluit, nullam repetitionem ex ea causa competere.Idem
Abbreviated transcription (Latin):
dolum set a culꝑam irem hr̃d¬
tariam prãre debet cohr̃s qm̃
tum cohr̃de ñ contrahimus s
ĩ didimus ĩ eum ñ tamenn di¬
ugentiam talem pr̃are debet
gẽndi ⁊ ideo negitiorum gestoꝵ
ei acc̃o ñ compent talem igitur
diligentiam pr̃ãre debet qua¬
lẽ ĩ sius reb. sead̾ sunt si dnob
res legata sit nam et hos coniu¬
rxit ad sccietatem ũ cõsensus
s res. ¶ Siincto homine legͣat᷑o
postea defunctolegatario aliꝗs
ex ħrdib legatarii ũ consẽtien¬
do impedierit legatu: is qui
impedit. ħuiditio cetĩs quãti
int̾sit corum: condempnabit ͦ
idemest si econtrario unus ex
expediebat. aidẽo comienti ale¬
gatario iuditio pluris condẽpa¬
ti fũint. ¶ itemculpe nomine
feͣnetur. qui cum ante alios ip̃e
adiss hr̃ditatem seruitutes pre¬
cliis hr̃ditariis debitas passus
diuisum relisquere itẽ curare
debet ut de euictr̃e caueatur hiis
quib adiudicat. ¶ Si pecunia
que dominu irlictañ est ꝑ p̾cepti¬

Expanded text:
dolum, sed et culpam in re hereditaria praestare debet coheres, quoniam cum coherede non contrahimus, sed incidimus in eum: non tamen diligentiam praestare debet, gerendi et ideo negotiorum gestorum ei actio non competit: talem igitur diligentiam praestare debet, qualem in suis rebus. eadem sunt, si duobus res legata sit: nam et hos coniunxit ad societatem non consensus, sed res. Si incerto homine legato et postea defuncto legatario aliquis ex heredibus legatarii non consentiendo impedierit legatum, is qui impedit hoc iudicio ceteris quanti intersit eorum damnabitur. idem est, si e contrario unus ex expediebat, et ideo conuenti a legatario iudicio pluris damnati fuerint. Item culpae nomine tenetur, qui, cum ante alios ipse adisset hereditatem, seruitutes praediis hereditariis debitas passus diuisum relinquere. Item curare debet, ut de euictione caueatur his quibus adquae domi relicta non est, per praecepti
Abbreviated transcription (Latin):
dicis cautiones int̾poni debere.
ut siquis ex hiis coꝑuentus litis
iia quoq stipulatione ꝓspiciẽ¬
diẽ cohr̃dib sitestator ꝓmise¬
rat. neq ꝑ se neq ꝑhr̃dem suu¬

Expanded text:
dicis cautiones interponi debere, ut, si quis ex his conuentus litis illa quoque stipulatione prospiciendum est coheredibus, si testator promiserat 'neque per se neq
Abbreviated transcription (Latin):
aliolenus. In estunatiõib
hr̃ditatisitauenit p̃turm ħ¬
ditatis uendite: ut id quoq
acceda a uod plus funit ĩ hr̃di¬
tate si eͣa negiriatõis ca ueter
sm aut ex fidei cõmissi cauia
nicħ amplius quam qd̾ bo¬
na fi de accepit.

Expanded text:
io. In aestimationibus hereditatis ita uenit pretium uenditae hereditatis, ut id quoque accedat, quod plus fuit in hereditate, si ea negotiationis causa ueniit: sin autem ex fideicommissi causa, nihil amplius quam quod bona fide accepit.
Abbreviated transcription (Latin):
nem impensarumsñ debet
enira petitor ex abiena iactu¬
ra luctrum facẽ et id ip̃m ossõ
exceptio doli mali desid̾atur.
plane sic potest meo diffentia̾¬
eẽ ut bone fidei quidem posses¬
sor. ommmodo impensas de¬
ducẽt. licet res non extet. in ꝙͣ¬
fecit. sicut tutor uł curator cõ¬
sequitur predonon autem
non alit̾. quam sires meli¬

Expanded text:
nem impensarum non enim debet petitor ex aliena iactura lucrum facere et id ipsum officio exceptio doli mali desideratur. plane potest in eo differense, ut bonae fidei quidem possessor omnimodo impensas de›t, licet res non exstet in qfecit, sicut tutor uel curator cosequuntur, praedo autem non aliter, quam si res meli
Abbreviated transcription (Latin):
abolenus. Cumis quilega¬
tum ex testamento ꝑcepit ħr̃¬
ditateni pent. si legatum quo¬
cuniq modo redlitumnon
sit. iudicis offitio continetur
ut uiccori decducto eo quod
accepit restituatur hr̃ditas
celsus Qui se liti obtuł̾it eu
tminon possid̾et. conꝰdepna¬
tur msi euidentissimis ꝓba¬
tionib possit ostent̾e actore
abinitiolitis: scire eum non
possid̾e̾ actor quippe istomodo
non ẽ deceptus ⁊ qui se brdita¬
tis petitioni obtulit ex dolid
ausula tenetur. estimari scil
dus ẽ is qui tacitam fidem ĩ¬
ꝓ̃posũit. ut ñ capienti restim¬

Expanded text:
o. Cum is, qui legatum ex testamento percepit, hereditatem petit, si legatum quocumque modo redditum non sit, iudicis officio continetur, ut uictori deducto eo quod accepit restituatur hereditasoptulit, cum rem non possideret, condemnatur, nisi si evidentissimis probationibus possit ostendere actorem ab initio litis scire eum non possidere: quippe isto modo non est deceptus et qui se hereditatis petitioni optulit ex doli clausula tenetur: aestimari scilicet ndus est is, qui tacitam fidem interposuerit, ut non capienti restit
Abbreviated transcription (Latin):
guntur cheductis ĩpensis. que
querẽdorum coͥgendorum q eoꝵ
qd ñ solum in bone fid̾ posses¬
sorib uaturalis ratio postulat:
uerum etiam in p̾donib sicut
fecit nicb̃ autem ꝑceꝑit fructuũ¬

Expanded text:
guntur deductis impensis, que querendorum conservandorumque non solum in bone fidei possessoribus naturalis ratio expostulat, uerum etiam in praedonibus, sicut fecit, nihil autem fructuu
Abbreviated transcription (Latin):
lum se prestauit. ¶Si possõr
rditaru seruum cccid̾it. s
quoꝵ rahr̃ditatis petitione ui¬
met s pompounis ait actorem
debere cligẽ utrum uelit sibieũ
condempnari. ut caueat se nor
acturum iege aquilia apma¬
ut integram sibi ẽẽ actionem
legis aquilie. omissa eis crti
existimationema auidice que
clectioigum ħt si aute adita
hr̃ditatem cccissus sit seruus nã
sipostea. ipius acco ꝓpria effecta
c̃. nec uemet ĩ br̃ditatis petitõe.¬
¶ Si predo dolo desiss possidere
res autem eo moto interierit.
quo eẽt int̾itura ⁊ ni ĩ ead causa.
possiõnis mansiss quantum
ad uerba senatus consuiti meli.¬
or ẽ causa predonis. quam cau¬
sa bone fites possessoris quia p̾¬
do si dolodesierit possit̾e̾. ita con¬
tempnaturatq si possid̾et nec
adiectum eẽt sires int̾ierit set
non ẽ dubium qͣ umũ debeat
melioris cẽ condictiõis quam
pone sidripossõꝵ ĩtaq si pluris
uenieritꝰ res electio dehebit eẽ
accoris ut p̃tiuim consequatur

Expanded text:
um se praestauit. Si possessor hereditarium seruum occiderit, id quoque in hereditatis petitione ueniet: sed Pomponius ait actorem debere eligere, utrum uelit sibi eum condemnari, ut caueat se non acturum lege Aquilia, an malit integram sibi esse actionem legis Aquiliae omissa eius rei aestimatione a iudice. quae electio locum habet, si ante aditam hereditatem occisus sit seruus: nam si postea, ipsius actio propria effecta est nec ueniet in hereditatis petitionem. Si praedo dolo desisset possidere, res autem eo modo interierit, quo esset interitura et si eadem causa possessionis mansisset: quantum ad uerba senatus consulti melior est causa praedonis quam bonae fidei possessoris, quia praedo, si dolo desierit possidere, ita condemnatur atque si possideret, nec adiectum esset, si res interierit. sed non est dubium, quin non debeat melioris esse condicionis quam bonae fidei possessor. itaque et si pluris uenierit res, electio debebit esse actor
Abbreviated transcription (Latin):
quisꝰ .¶demuihanus ait etia
¶smondum p̾tiareri comec¬
nutus sit seruus: posse adomino
quasi aiuris possõre hr̃ditatem
petr: quia ht accõnem qua eam
pecumam consequatur q̃ quidẽ
acc̃o etiamignoranti ad quireret᷑.¬

Expanded text:
nciale. Idem Iulianus ait etiam si nondum pretia rerum consecutus sit seruus, posse a domino quasi a iuris possessore hereditatem peti, quia habet actionem, qua eam pecuniam consequatur, quae quidem actio etiam ignoranti adquireret
Abbreviated transcription (Latin):
dum ei auferre quod sine damp¬
no dommisiat. nisirõnẽ istius sũ
ꝓtus dominus admitti᷑ ¶Fi druisso¬
res et mandatores et sitie si uiditõ
iolu̾nt. hñt accionꝰemͣmandati:
¶ gñalit̾ uilianus ait. si fideuissor ex
sua ꝑsona omisĩt exceptionem qͣ
ius utireus ñ potuit. si quidminus
honestamhr̃e cum mandati acti¬
onemf quod si comqua reus uti
potuit. si sciens id fecit. non hĩtur̃
mandati actionem si modo habuit.
facultatem rei conueniendi de sider¬
andi q ut ip̃e susciperet potius iudi¬
tium: uł suouł prccuratorio nomĩe.
¶Sifideuissori donatõis causa acceꝑ¬
cum factum sit aerctlitore: puto sifia¬
deuissorem renim̾are uoluit crediꝰ¬
torhr̃e eum mandati actionem:
muico magis si mortis cã accepto mñ¬
tuliss crecuitor uł si ei lib̾ationez
legauit.

Expanded text:
dum ei auferre, quod sine damno domini fiat, nisi rationem sumptus istius dominus admittit. Fideiussores et mandatores et si sine iudicio solverint, habent actionem mandati. Generaliter Iulianus ait, si fideiussor ex sua persona omiserit exceptionem, qua reus uti non potuit, si quidem minus honestam, habere eum mandati actionem: quod si eam, qua reus uti potuit, si sciens id fecit, non habiturum mandati actionem, si modo habuit facultatem rei conveniendi desiderandique, ut ipse susciperet potius iudicium vel suo vel procuratorio nomine. Si fideiussori donationis causa acceptum factum sit a creditore, puto, si fideiussorem remunerari voluit creditor, habere eum mandati actionem: multo magis, si mortis causa accepto tulisset creditor vel si eam liberationem legavit.
Abbreviated transcription (Latin):
accipienti. s ex ai causa ex qua de pe¬
culioul de iremuersour quod
uissu pr̃tenẽtur erit licitum man¬
datum ł amplius dico sicum du¬
bitare mutrum contra senatus cõ¬
turus contrasenatus cõsutimi
occipienti intc̃cssit qui ddicet noͣ
accipere contra senatus consuitũ
⁊ piculo meo crede dicat. tenecre ꝗ̃ sit¬
dis arbitoror locum eẽ mandato
et mandatieum tencri: ¶ Si post
creditam pecuniam mandaũo cre¬
ditori credẽdam/ ñullum eẽ man¬
datum rectissime pap̾ aitᷤ plane si
ut expectares : nec urge̾s debitorẽ
ad solutionemmandanotibiũt
ei des in t̾uallums ꝑiculoq meo pe¬
cult am sore dicansũum puto
omne nomimis ꝑiculum delẽ ad
mandatorem ꝑtine id̾ ait. si tutoꝵ
qd̾ fecerat stenerieum mandati sci ͤ¬
licet quondampupilo suour curas¬
toricius. ¶ Simandau̾o exigen¬
dam pocumã de inde uoluntatem
mutuau̾o. qnͣsit mandati actioł
michiul hr̃dimeo etait marcesiꝰ
cessare mandati actionẽ. qiua ex¬

Expanded text:
accipienti, sed ex ea causa, ex qua de peculio uel de in rem uerso uel quod iussu pater teneretur, erit licitum mandatum. hoc amplius dico, si, cum dubitarem, utrum contra senatus conturus contra senatus consultum accipienti, intercesserit qui diceret non accipere contra senatus consultum, et 'periculo meo crede', dicat, 'bene credis': arbitror locum esse mandato et mandati eum teneri. Si post creditam pecuniam mandauero creditori credendam, nullum esse mandatum rectissime Papinianus ait. plane si, ut exspectares nec urgueres debitorem ad solutionem, mandauero tibi, ut ei des interuallum, periculoque meo pecuniam fore dicam, uerum puto omne nominis periculum debere ad mandatorem pertinere. Idem ait, si tutor quod fecerat, teneri eum mandati, scilicet quondam pupillo suo uel curatori eius. Si mandauero exigendam pecuniam, deinde uoluntatem mutauero, an sit mandati actio uel mihi uel heredi meo? et ait Marcellus cessare mandati actionem, q
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾tus consensĩs trientis precium¬
an lib̾tus possit repetẽ. ⁊ ait si man¬
datum suscepͣit i mitiolib̾tus nõ
donatum accepit. contrario uiditõ
posse eum pretium repxtẽ. quod de¬
ductis m̾cedib quas medio t̾̃pe ꝑ
cepit. suꝑc̃ quod si donationẽ patre¬
nus ulibcumcontulit. idi et pꝰ¬
ea lib cimͦ pronoͣ tonasse ¶ Si michi
mandaũs ut rentibi auquam
emamregoq em̃o mcop̃tio hate¬
bo mandati actionem de pretio re¬
cuperando ss et si pretiotuo: im¬
pendero tamen aliquid bona fide
ad ẽptionẽ reit erit contraria as¬
tio mandati aut si rem emptam

Expanded text:
libertus consenslibertus consensan libertus possit repetere. et ait, si mandatum suscepit initio libertus, non donatum accepit, contrario iudicio posse eum pretium repetere, quod deductis mercedibus, quas medio tempore percepit, superest: quod si donationem patronus in libertum contulit, videri et postea libertum patrono donasse. Si mihi mandaveris, ut rem tibi aliquam emam, egoque emero meo pretio, habebo mandati actionem de pretio reciperando: sed et si tuo pretio, impendero tamen aliquid bona fide ad emptionem rei, erit contraria mandati actio: aut si rem emptam
Abbreviated transcription (Latin):
plane si seruus fideuissor solui do¬
minummandati accurum ¶Idem
marcellus ibid̃ ait. si filius famil
noniussu prĩs fideuissĩt. cessat man¬
dati actio: sinicħ sit ĩ peculio solutũ¬
q̃ quod suussnur ex peculio solutũ
ẽ. multomagis ħt pr̃ mandati ac¬
tionem. ¶Si filio familias manda¬
uiut pro me solueret. prc̃m sine ip̃e
solu̾it. siue filius ex peculio manda¬
ti actio acturumneratius ait. qd̃
quis soluat. ¶ Si filio familias mã¬
dauerout prome solu̾et. a emanci¬
patus soluat. u̾um ẽ infactum acti¬
onem filio dandam prẽm autem
post emancipatc̃em soluentem ne¬
gcciorum gestorum actionẽ habe̾.
¶contrario uidicio experiuntur
qui mandatu susceꝑimt ut piit¬
ta quirerumul. rei unius prccu¬
rationem susceperunt. ¶ i de pap̃
querit.si patronus p̾dium quod
Dememt pro quo pretu bessem ex ͣ¬
ꝑ solu̾t. iussĩt lib̾to suo tradi ut ille
iesiduum pretui redd̾et. drinde red¬
dito p̃tio uendenti fundum prõno

Expanded text:
Plane si seruus fideiussor soluerit, dominum mandati acturum idem Marcellus ibidem ait. Si filius familias non iussu patris fideiusserit, cessat mandati actio, si nihil sit in peculio quod si iussu, uel ex peculio solutum est, multo magis habet pater mandati. Si filio familias mandaui, ut pro me solueret, patrem, siue ipse soluerit siue filius ex peculio, mandati acturum Neratius ait, quod quis soluat. Si filio familias mandauero, ut pro me solueret, et emancipatus soluat, uerum est in factum actionem filio dandam, patrem autem post emancipationem soluentem negotiorum gestorum actionem habere. Contrario iudicio experiuntur qui mandatum susceperunt, ut puta qui rerum uel rei unius procurationem susceperunt. Inde Papinianus quaerit, si patronus praedium quod emerat, pro quo pretii bessem exsoluerat, iusserit liberto suo tradi, ut ille residuum pretii redderet, deinde reddito pretio uendenti fundum patrono