comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mine tencri si sciebat. enam qd̾¬
dampni ex eocontingit quem¬
admodum siuas auricalchi ꝓ
auro uendidiss ignorans : tene¬
ministrat quis em̾e quidur ꝑ¬

Expanded text:
mine teneri, si sciebat, etiam damni quod ex eo contingit: quemadmodum si uas aurichalcum pro auro uendidisset ignorans, teneministrat quis, emere quid
Abbreviated transcription (Latin):
respondit. acbciuteri id accum e. et
ideo iter qͦqͣ uenditorem trade oporte.
¶qui agrumuendebat. dicĩ fundi¬
ugera decem ⁊ octo eẽ et quod eꝰ ad¬
mensumerit. ad singuia ugera
certum pretium stipulatus erat.
iugintisuenta sunt p̃roiuginti de¬
beri pecuniam. se. ¶ fundi uendi¬
tor frumenta manu saca ex ceperat
ineo fundo ex stipula seges erat nata.
quesitumẽ an pactocontinẽtur r̃e¬
spondimaxime referre quid actum:
cet̾um secundum u̾ba noneẽ Aliod¬
si quid ex sacteo sarrarii cedicidiss
aut er eo quod auibus ex ore cecidi¬
sset. natum eẽt. ¶ cum fundum ñ¬
quis uendid̾at. et omnem fructũ
exceperat: et arumdinem ceduam
ai siluaminfructu eẽ respondi. ¶ do¬
lia que infundo cbãi irẽnt. accessi¬
radixit etiam eaque seruus qui
fundum coluerat emiss peculiar¬
ia: emptori cessura. r rotaquoq¬

Expanded text:
respondit sibi uideri id actum esse, et ideo iter quoque uenditorem tradere oportere. Qui agrum uendebat, dixit fundi iugera decem et octo esse, et quod eius admensum erit, ad singula iugera certum pretium stipulatus erat: uiginti inuenta sunt: pro uiginti deberi pecuniam respondit. Fundi uenditor frumenta manu sata receperat: in eo fundo ex stipula seges erat enata: quaesitum est, an pacto contineretur. respondit maxime referre, quid est actum: ceterum secundum uerba ‹non› si quid ex sacco saccarii cecidisset aut ex eo quod avibus ex aere cecidisset natum esset. Cum fundum quis vendiderat et omnem fructum receperat, et arundinem caeduam et silvam in fructu esse respondit. Dolia, quae in fundo domini essent, accessura dixit: etiam ea, quae servus qui fundum coluerat emisset peculiaria, emptori cessura respo
Abbreviated transcription (Latin):
uruł frum̃tum. uł argentũ.
qͣuantum cum eẽt uo pretio
uenierit itemiuris ẽ quodĩ ce¬
teris irbus ¶ quod si uniuita¬
uenierit. ut ĩ singuias amphor¬
as: itemoleum ut ĩ singulas
metretas. ¶ item frumentum.
ut ĩ siugulos modios. ¶ item ar¬
gentumut ĩ singulas libras. ce¬
ictumut p̃tium dicẽtur. q̃ritur¬
quando iudeatur emptio ꝑficiꝙ̃
similit̾ scuicet queritur ⁊ te biis
que numiero constat. siꝑmimo
corporumm pretium fu̾it statutũ:
Sabimus et cassius tunc ꝑ fici ꝙͣ¬
tionem existimant. cum ad p¬
numerata: ad mensa. appensa¬
ue sint quiauenditio quasi sb̃
hac conclitione uidetur fieriait
ĩ singulas metretas: aut ĩ singu

Expanded text:
um uel frumentum uel argentum quantumcumque esset uno pretio uenierit, idem iuris est quod in ceteris rebus. quod si uinuuenierit, ut in singulas amphoras, item oleum, ut in singulos metretas, item frumentum, ut in singulos modios, item argentum, ut in singulas libras certum pretium diceretur, quaeriturquando uideatur emp scilicet quaeritur et de his quae numero constant, si pro numero corporum pretium fuerit statutum. Sabinus et Cassius tunc perfici emptionem existimant, cum adnumerata admensa adpensaue sint, quia uenditio quasi sub hac condicione uidetur fieri, ut in singulos metretas aut in singu
Abbreviated transcription (Latin):
molis quo quas ue ad mensuo
eno autĩ singulas libras quas
ꝯuended̾is: aut in singniacorpora
que annumeraĩus. ¶ ergo et si
grex uenierit. nquitꝰ uniusaliter
umo pretio ꝑ fecta uidetur post̃¬
quaite pretio conuenerit. si u̾o
i singalla corpora certo pretio eas
erunt que proxime tractauim᷑
u et si exdoliario parsium ueĩe¬
rit. ũluti metrete centum: ueris¬
simumẽ. quod a constare uidetur
ancequam ad metiatur omne
ꝑiculum aduenditorem ꝑtin̾e.
nec interẽ ium p̃tium omi¬
um centum metretarum ĩ simui
dictumsit. aut ĩ singulas cas ¶Si
quis ĩuentendo p̃dio confinem
celau̾it. quem emptor si auclici

Expanded text:
modios quos quasue admensus eris, aut in singulas libras quas adpenderis, aut in singula corpora quae adnumeraueris. Ergo et si grex uenierit, si quidem uniuersaliter uno pretio, perfecta uidetur, postquam de pretio conuenerit: si uero in singula corpora certo pretio, eadem erunt, quae proxime tractauimus. Sed et si ex doleario pars uini uenierit, ueluti metretae centum, uerissimum est quod et constare uidetur antequam admetiatur, omne periculum ad uenditorem pertinere: nec interest, unum pretium omnium centum metretarum in semel dictum sit an in singulos eos. Si quis in uendendo praedio confinem celauerit, quem emptor si
Abbreviated transcription (Latin):
uuanus Cum ab eo qui fundũ
aui obligatum habebat. quidam
sic emptum rogass ut eẽt is sibi cp̃¬
tus si eumlb̾ass duminodo ante
ralendas uilias lib̾asset. q̃uesitũ
ẽ anucilit agere posset exemptoin

Expanded text:
 Cum ab eo, qui fundum alii obligatum habebat, quidam sic emptum rogasset, ut esset is sibi emptus, si eum liberasset, dummodo ante kalendas Iulias liberaret, quaesitum est, an utiliter agere possit ex empto in
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ Sĩquis funduiure hr̃dita¬
rio sibi delatum itauendiclisset.
erit tibiemptus tanti quanti a
cestatore emptus ẽmox ĩuenia¬
tur nonemptus s donatus cesta¬
torr uidetur quasi sine p̾tio facta
uenditio. ideoq similis erit sub
conditione facte uenditiom nuu

Expanded text:
 Si quis fundum iure hereditario sibi delatum ita uendidisset: 'erit tibi emptus tanti, quanti a testatore emptus est', mox inueniatur non emptus, sed donatus testatori, uidetur quasi sine pretio facta uenditio, ideoque similis erit sub condicione factae uenditioni,
Abbreviated transcription (Latin):
scilicet uenclicationẽ rer a con¬
dictionem xͣbibeat emptori.
sunde iudebimus in ꝑsona eius
qui alienam remuendid̾it. s¬
cumis nullamuendtionem
aut conditionem bͦrẽ possit et ete
obid ip̃m dampnandus q̃qr
si suam remuendidiss potiuuss
eas actiones ad emptorem trans¬
ferre ¶ in hiis pond̾e. numeror
mensuraue constant ueluti
frumento nino. oleo. argẽto.
moco ea seruantur que ĩ ce¬
teris᷑ ut simul ad tͦq de ꝑretõ¬
conuenit iudeatur ꝑfecta uẽ

Expanded text:
em rei et condictionem exhibeat emptori. unde videbimus in personam eius, qui alienam rem vendiderit: cum is nullam vindicationem aut condictionem habere possit, ob id ipsum damnandus est, quia, si suam rem vendidisset, potuisset eas actiones ad emptorem transferre. In his quae pondere numero mensurave constant, veluti frumento vino oleo argento, modo ea servantur quae in ceteris, ut simul atque de preticonvenerit, videatu
Abbreviated transcription (Latin):
ns de peculio ultra qͣnmuiinon
te sit magrĩum nauis bãs: micħ
quoqs inte competit actio: si quid
cumeo contrax̾o. id̾ ẽ sicõmuis
seruus nob̃ erit ex iccato tamen
mecinnages: quod operas ẜui
mei condix̾is quia ⁊ cum aliosi
contrariss.: ageres mecum ut ac¬
tiones quas eo nomine habui:
tibi pr̃arems quem ad molumcũ
nbo si quid̾ conduxisses experiens
quod sigratuite opere fũ̾nt. man¬
datiages: ¶ item si sernus meus
nauem ex̾cebit. ⁊ cimimagrõ ciꝰ
contrax̾o: nicħ obstabit quomi¬
nus adu̾sus magr̾m experiar
accõne que michi ubuur cuuliꝰ
uł honorario compent nã i cuius
alii ñ obstat ħ cclictũ quominus

Expanded text:
s de peculio ultra annum non dte sit, magistrum nauis habeas, mihi quoque in te competit actio, si quid cum eo contraxero: idem est, si communis seruus nobis erit. ex locato tamen mecum ages, quod operas serui mei conduxeris, quia et si cum alio contraxisset, ageres mecum, ut actiones, quas eo nomine habui, tibi praestarem, quemadmodum cum libero, si quidem conduxisses, experieris: quod si gratuitae operae fuerint, mandati ages. Item si seruus meus nauem exercebit et cum magistro eius contraxero, nihil obstabit, quo minus aduersus magistrum experiar actione, quae mihi uel iure ciuili uel honorario competit: nam et cuiuis alii non obstat hoc edictum, quo minus
Abbreviated transcription (Latin):
debet. ita euicto enim homine. utiłr¬
de peculio age̾ pot̾i̾t. sin autenser¬
uus decessĩt. tunc domino dentĩ¬
tiandumẽ ¶ Siame besseͤ fun¬
inde partem fundi dimidiam
ate qiuis petierit siquid̃ ex besse.¬
.quem a me acceꝑis semis petitu̾¬
t fu̾it.titius nontenebitur siu̾otr
iens q̃ititius cibi tradidit. et sex¬
tans ex besse q̃mame acceperas pe¬
titus fu̾it. titius quid̃ ꝓtriente ego¬
pro sextante: eiuctionẽ cibi pr̃abi¬

Expanded text:
debet: ita enim evicto homine utilde peculio agere poterit: sin autem servus decesserit, tunc domino deniandum est. Si a me bessem finde partem dimidiamte quis petierit: si quidem ex bessquem a me acceperas semis petitut, Titius non tenebitur, si uem Titius tibi tradiderat et sextans ex besse quem a me acceperas petitus fuerit, Titius quidem pro triente, egpro sextante euictionem tibi pra
Abbreviated transcription (Latin):
daudo eis bu̾catem: ĩ offitiosi q̃¬
relamͣ exclucla ia forte hic filiuᷤ
sixcnfuit ĩ pocestate a pr̃e hr̃s in¬
stititus: m̾ito omittit hr̃ditatẽ
i ad sudstitutum transimttens:
q̃relam ĩ officiosi instituei  ab ĩ¬

Expanded text:
dando eis libertatem inofficiosi qudando eis libertatem inofficiosi querellam excludat: nisi forte hic filius, si non fuit in potestate, a patre heres institutus merito omittit hereditatem et ad substitutum transmittens querellam inofficiosi instituet, u
Abbreviated transcription (Latin):
mortis censafilio uonaurt quar¬
tam ꝑtem eius quot ad eun
eẽt ꝑuenturum siͥntestatus pr
familias decessiss ꝑuto secure e¬
untestari ¶ Siqͣuis impub̾i
filio substiuuit. secunpas tabul¬
as faciendo: non obħ ad m̃tti¬
pur̃tinis ip̃m impuberem ad in¬
officiosi querelam ¶qͣmͣ autẽ
qͥuarta debite portionis sufficit
ad excludendam querelam:
iutendum erit auhr̃datus ꝑi¬
tem faciat ꝙ ñ queritur ut pu¬
ta sumus duo silii ex br̃dati et
petere proinde si sint ex duobus
filiis nepotes: ex uo plures tres
puta: ex imo unuslimicum sex¬
cuitia unius ex illis semiuitia
querelam excludit. ¶ quarta ã
accipietur scilicet deducto ere ali¬
¶ e et aise hr̃s insiiuitus ẽ iteo non
¶e . pot̾ dicere ĩ offitiosum quia habet
faltidiam: falcidia autem liber¬
tates nonininuit potest dici de¬
ductis lib̾tatib quartam ĩ ẽum¬
damn s cumigitur placet quartã
minui ꝑlib̾tates: eueniet ut qui
seruos tantum ħc pr̃imonio suo.

Expanded text:
t quartam partem eius quod ad eum esset perventurum, si intestatus pater familias decessisset, puto secure eum testari. Si quis impuberi filio substituit secundas tabulas faciendo, non ob hoc admittemus ipsum impuberem ad inofficiosi querellam. Quoniam autem quarta debitae portionis sufficit ad excludendam querellam, uidendum erit an exheredatus partem faciat qui non queritur: ut puta sumus duo filii exheredati. et petere. proinde si sint ex duobus filiis nepotes, ex uno plures, tres puta, ex uno unus: unicum sescuncia, unum ex illis semuncia querella excludit.Quarta autem accipietur scilicet deducto aere aliuis ex asse heres institutus est, ideo non potest dicere inofficiosum, quia habet Falcidiam, Falcidia autem libertates non minuit: potest dici deductis libertatibus quartam ineundam. cum igitur placet quartam minui per libertates, eueniet ut, qui seruos tantum habet in patrimonio suo,
Abbreviated transcription (Latin):
stituas eius scilicet temporis quo
fruitus ñ fũim nec ultra actione.¬
e ex conducto pr̃are cõgis nam et si
colonus cuus fundo frui: ate aut

Expanded text:
stituas, eius scilicet temporis, quo fruitus non fuerim, nec ultra actione ex conducto praestare cogeris. nam et si colonus tuus fundo frui a te ‹a›ut
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃ Pomp̃ait maricumũposse
pacisci ut dolum solum modo ĩ dotẽ
pr̃et. iuidelicet pp̃utilitatem nuben¬
tium: quamius pacisci possit. ue sit
piculoeius nomĩ debitoris quieido¬

Expanded text:
 ait maritum non posse pacisci, ut dolum solummodo in dotem praestet, videlicet propter utilitatem nubentium: quamvis pacisci possit, ne sit periculo eius nomen debitoris qui ei do
Abbreviated transcription (Latin):
latio uberam mulierem que ab
alexandria ꝑducta ẽ. ut adriano
ostend̾etur cum quinq lib̾is ex
quib quatiror eos̃ tempore e¬
qͥ nixaẽinquit dicebantur. quin¬
ꝯtum post diem quadragesimũ
quid̃ ergo prudentissimi iuris
anctores medietatẽ quamdã
sequuti sunt ut qd̾ fĩ non raro
ad mnedum pot̾. intuerentur d
ẽ quia fĩ potãt ut cres gemini
nasc̾e̾ntuar: quartam ꝑtem sr̃¬
stiti filio ad signau̾int catapa¬

Expanded text:
latio mulierem liberam, quae ab latio mulierem liberam, quae ab Alexandria perducta est, ut Hadriano ostenderetur, cum quinque liberis, ex quibus quattuor eodem tempore enixa, inquit, dicebatur, quintum post diem quadragensimum. quid est ergo? prudentissime iuris auctores medietatem quandam secuti sunt, ut quod fieri non rarum admodum potest, intuerentur, id est quia fieri poterat, ut tregemini nascerentur, quartam partem superstiti filio adsignauerint
Abbreviated transcription (Latin):
adierint sipetent hr̃ditatem nõ
maiorem ꝑtem petere deb̾e qua
hituri ẽẽnt cet̾ĩs ad runtib nec
eis prod̾it si ceti non ad ierint ñ
ad eiitib añt cetis pot̾unt tũc
ꝑtes corum petẽ simoto ad cos
pertinent.
auius õ Añtiquinbo ucmri
ita prospex̾unt. ut ĩ tempus na¬
scendi omina ci uira integrare¬
seruarent sicut apparet inurr
hr̃ditatum ĩ quib qui post cum
gradum sunt ad gnatõis quo
ẽ is qui inuero ẽ non ad mittun¬
tur. dumĩ certumẽ annascipos¬
sit ũbi autem eod̾ sunt gractu.
cct̾quo et uent᷑ tunc que rortio
ĩsuspenso eẽ dereat quesierunt
ideo quia ñ pot̾art scire quot na¬
sai possunt ideoq muita de buiuᷤ¬
modi reuaria et incredibilia c̃ aͣsa¬
dunturut fabulis annimienꝰ¬
tursnamẽ traditum ⁊ quatuor
parit puellas a mr̃e familias
leues auctores quin quies qua¬
tas ep gypti: imoutero septen¬
nos ꝙ ss a tres geminos senato¬
res cunttos iudimus oratiores
s et elius scribit se uidisse in pa¬

Expanded text:
adierint, si petant hereditatem, non maiorem partem petere debere, quam habituri essent ceteris adeuntibus: nec eis proderit, si ceteri non adierint. non adeuntibus autem ceteris poterunt tunc partes eorum petere, si modo ad eos pertinerent.autium. Antiqui libero uentri ita prospexerunt, ut in tempus nascendi omnia ei iura integra reseruarent: sicut apparet in iure hereditatium, in quibus qui post eum gradum sunt adgnationis, quo est id quod in utero est, non admittuntur, dum incertum est, an nasci possit. ubi autem eodem gradu sunt ceteri quo et uenter, tunc quae portio in suspenso esse debeat, quaesierunt ideo, quia non poterant scire quot nasci possunt: ideo nam multa de huiusmodi re tam uaria et incredibilia creduntur, ut fabulis adnumerentur. nam traditum est et quattuor pariter puellas a matre familias leues auctores quinquies quatas Aegypti uno utero septenos. sed et tregeminos sena- tores cinctos uidimus Horatios. sed et Laelius scribit se uidisse in Pa
Abbreviated transcription (Latin):
tantis exiriente q̃ m polisrehã.
ã iden offitio uidicis ĩ ncera cõ¬
pensatio erit admutenida eius¬
quod possiteo si forte cobrdes sĩt.¬
a quib hr̃ditatempeto ¶interz¬
dum pretor uc̾de ꝑtis hr̃ditatis
pentõem indulget. ydoneis caĩs
int̾uenientib ut puta ẽ desũcti

Expanded text:
tantis ex triente quem possidebam. t ideo officio iudicis inuicem cpensatio erit admittenda eiusuod possideo, si forte coheredes sia quibus hereditatem peto. Interdum praetor incertae partis hereditatis nem indulget idoneis causis interuenient
Abbreviated transcription (Latin):
tex ꝑte ꝑtemlicet cotam br̃dita pͣ¬
tem possideas. ¶ quin mimo si ł¬
duo possit ant br̃clitaten: aduo
aprimo. ⁊ ambo a secundo neqa
enim alt̃ primi. alt̾ secͣundi: par.¬
cem possidet. s amboutriusq:⁊
¶proinde ⁊ si possor ⁊petitor pꝰ¬
sitent hr̃ditarem: cuimnus ꝗs¬
q corum ꝑtem dimidiaͣm hr̃ore¬
ratis sibi asserat inicempetere de¬
bebunt ut ptem ĩtrum cõseqͣn¬
tur aut si contrgisiam sibinõa
faciut ħrclitatis: familie her¬
sciscunde ex piri ees oportebit.¬
¶ Si ego ex ꝑte me dicamhrdem.
cohr̃s antemmcus possideat hr̃¬
ditatem cumꝰ extrancocumno.
plus cor̃rs habet sua ꝑte utrumͤ¬
asolo extraneo anu̾o ⁊ a cohr̃de
debe̾m pet̾ẽ hrclitatem: queritur. ⁊¬
ĩ pegassus fertur existimasse aͥ
solo ex tranco mne petẽ deke̾. eumi¬
q restitutuorum quic quid pose¬
łt sicet ⁊ fortassis ħ offitio indicis
debeat᷑ fĩcetim ratio facit ut a
duob petam hr̃ditatem ħ ẽ ⁊ a

Expanded text:
te, partem, licet tu totam hereditatem possideas. Quin immo si duo possideant hereditatem et duo primo et ambo a secundo: neque enim alter primi, alter secundi partem possidet, sed ambo utriusque pro herede. et si possessor et petitor possideant hereditatem, cum unusquisque eorum partem dimidiam hereditatis sibi adserat, inuicem petere debebunt, ut partes rerum consequantur: aut si controuersiam sibi non faciunt hereditatis, familiae herciscundae experiri eos oportebit. Si ego ex parte me dicam heredem, coheres autem meus possideat hereditatem cum extraneo, cum non plus coheres haberet sua a solo extraneo an vero et a coherede deberem petere hereditatem, quaeritur. et Pegasus fertur existimasse a solo extraneo me petere debere eumque restituturum quidquid possidet, et fortassis hoc officio iudicis debeat fieri: ceterum ratio facit, ut a duobus petam hereditatem, hoc est et a
Abbreviated transcription (Latin):
factaẽ quicumq michi nati
esunt ⁊ lutius citius ꝓuirilib
portionib hr̃des michi sunto:
habebit hesitationem. num ꝗd
ad ire noͣnͣ po ssit atͥq qͥuiin ce¬
stamento portionem suam
nescit s utiluis eͣposse eiurad¬
ire qui nescit quartam portio¬
nemncetã que oportet eum
bus quatuor inbonis mr̃is eẽ.
placunit quinta portio ꝓportio¬
nib qͣue ad eos ptinuit᷑ cedet.
itaut singuli ĩ quartam quã
ante hac hr̃e credebantur. nõ
amplius ei quinta conferant.
¶Sumptus quipp̃ hon̾a tocius
hr̃ditatis iusti fiunt. ei qui pa¬
troniiure portionem euicit. ꝓ
sequi ꝑhr̃ditatis petitõẽm id ꝙr
familie herriscunde iuditio co¬
sequimur. ut a cõmunione di¬
escedamus cum ad offitium:
uudicis mcħ amplius ꝑtine¬
at. quamut ꝑtem hr̃ditatis ꝓ
ĩ diso restitui nicħ uilrat.
sessori hr̃ditatis ꝑtem quideni
br̃ditatis defend̾e ꝑtemuero
ꝓhibet᷑ aliquem totam hr̃di¬
tatem possid̾e. et ꝑteniscire di¬

Expanded text:
ihi nati erunt et Lucius Titius pro uirilibus portionibus heredes mihi sunto', habebit haesitationem, numquid adire non possit, atque qui in testamento portionem suam nescit. sed utilius est posse eum adire qui nescit portionem, si cetera, quae oportet eum atribus quattuor in bonis matris esse placuit, quinta portio pro portionibus quae ad eos pertinuit cedet, ita ut singuli in quarta, quam antehac habere credebantur, non amplius ei quintam conferant. Sumptus, qui propter onera totius hereditatis iusti fiunt, ei, qui patroni iure portionem sequi per hereditatis petitionem id quod familiae erciscundae iudicio consequimur, ut a communione discedamus, cum ad officium iudicis nihil amplius pertineat, quam ut partem hereditatis pro indiuiso restitui mihi iubeat.sessori hereditatis partem quidem hereditatis defendere, parte uero ohibet aliquem totam hereditatem possidere et partem scire di
Abbreviated transcription (Latin):
quoduenditor hr̃dicatis petere a
quolibet extrancobr̃de potiusset.¬
et id abhr̃ditatis emptore conse¬
quatur et certe si seiohr̃s institu¬
fus anus extitiss quicquidue̾¬
litor ineuiane hr̃ditatis noĩe
p̾stitiss id ex uendito acrõe con¬
sequirab eo potuiss. nam et siñ
duplam hõĩs a seio stipulatꝰ fius¬
sem: cttͣihr̃s extitissẽ eamq he¬
relitatẽ citio uendidissẽ. euicto
boĩe ĩr aticio seruarẽ. ¶ Si quid

Expanded text:
quod uenditor hereditatis petere a quod uenditor hereditatis petere a quolibet extraneo herede potuisset, id ab hereditatis emptore consequatur: et certe si Seio alius heres exstitisset, quidquid uenditor Maevianae hereditatis nomine praestitisset, id ex vendito actione consequi ab eo potuisset: nam et si duplam hominis a Seio stipulatus fuissem et ei heres exstitissem eamque hereditatem Titio vendidissem, evicto homine rem a Titio ser
Abbreviated transcription (Latin):
tusq te peculio prestit̾ĩt:ł es¬
arcelius Don repetere eumno
fcripsit. si modo idactumẽ ut qd̾
suꝑfiuss ex peculio ħ hare̾ti ac si
contra actume. iecte rixte ẽum
posse ait. siuĩonicn ex pressimint
ets comienit. sedd tantumimodo pe¬
culii mentio facta ẽ cessare exuẽ¬
dito atiõnem. constat. ¶Si uenli¬
tor hr̃ditãs edes sibiex ceperit. no¬
promissimituat. inte quid acs¬
cum sit. namsuta ex cepit dapĩ
quoq infecti scipulationis ho¬
nus sustin̾et nich ab emptore
conseqͣuetur. siueroid actum
erit. ut emptor ħ es alienum ex¬
solueret. ad illum honus scipula¬
tionis ꝑtinebit sinon apparebit.
quid accum situcrisimile erit id
actumut eius quid̃ dampnino¬
mine qd̾ ante uenditionẽ data¬
łif. fũit homus ademptorem. alteͣ¬
rius cemporis ad hr̃dem ꝑtineat.¬
¶Sititius menibr̃ditatem scio
uendio̾it. et asciohr̃s ĩstͥitutus⁊ e¬
eam hrditatem ciciouen drõit
anex priore uenclitõe hr̃litatis
cutitio agłpossit. ⁊ ait uiuan

Expanded text:
estorum non repetere eum scribsit, si modo hoc actum est, ut, quod superfuisset ex peculio, hoc haberet: at si contra actum est, recte repetere eum posse ait: si vero nihil expressim inter eos convenit, sed tantummodo peculii mentio facta edito actionem constat.Si uenditor hereditatis aedes sibi exceperit, qupromissum fuerat, interest quid acti sit: nam si ita excepit, ut damni quoque infecti stipulationis onus sustineret, nihil ab emptore consequeretur: si uero id actum erit, ut emptor hoc aes alienum exsolueret, ad illum onus stipulationis pertinebit: si non apparebit quid acti sit, uerisimile erit id actum, ut eius quidem damni nomine, quod ante uenditionem datum fuerit, onus ad emptorem, alterius temporis ad heredem pertineat.Si Titius Maeui hereditatem Seio uendiderit et a Seio heres institutus eam hereditatem Attio uendiderit, an ex priore uenditione hereditatis cum Attio agi possit? et ait Iulianus:
Abbreviated transcription (Latin):
ut neq amplius neq minus
uiris emptor hãt. quam aput he¬
redem futurum eẽt p̃lane de fis
suo uenditor satis dare cogenduᷤ
e ¶Chr̃ditate uendita: utrum
eaquantitas spe̾ctaͣtur que mor¬
tis fint cempore. an ea que fuit
cum aditur hr̃ditas ut an eaque
suit cumbr̃clitas uenundatim:
uandum quod accumẽ plerũ¬
q autem ł agi uidetur ut quod
ex br̃ditate ꝑuenit. ĩ id tempus
quouenditiosit. iduiteatur ueiꝰ¬
sse. ¶ulud pot̾̃ queri si etiam in¬
pͣuberi sit substitutus is guuien¬
didit hr̃ditatemtem testatoris.
anetiani id. quod ex impubis hr̃¬
ditate ad eum qui uendidit he¬
reclitatem ꝑuent. exempto actõi
iocum faciatt magis ẽ neueniat.

Expanded text:
ut neque amplius neque minus iuris emptor habeat quam apud heredem futurum esset: plane de facto suo uenditor satisdare cogendus est.In hereditate uendita utrum ea quantitas spectatur, quae fuit mortis tempore, an ea, quae fuit cum aditur hereditas, an ea quae fuit cum hereditas uenumdatur, vandum quod actum est: plerumque autem hoc agi videtur, ut quod ex hereditate pervenit in id tempus quo venditio fit, id videatur venisse. Illud potest quaeri, si etiam impuberi sit substitutus is qui vendidit hereditatem testatoris, an etiam id, quod ex impuberis hereditate ad eum qui vendidit hereditatem pervenit, ex empto actioni locum faciat. et magis est, ne ven
Abbreviated transcription (Latin):
aiuis Quniiam dere pris dici¬
tur filium familias arbigrim
eẽ posse. uam auidicem enmee
posse plerisq placet.
ui refferie ĩ geninius quis an
lib̾tinus sit integre fame quis
acarbit̾rum anignomini osus
¶i seruum labeo compromitti
mon posse. lib̾. xi. scribit a ẽu̾um¬
sunde iulianu̾o ait. siintͣitium q
seruum compmissummsit. nec
titium cogendum sententiam
dicero quiacum alio recẽpit. ꝙͣ¬
⁊ius serui inquit arbitrium un¬
lumsit/ quid tñ si dic̾it su̾ian
ntiͣtius: pena ñ commttitur qr
nonut rẽceꝑit dicit sinam¬

Expanded text:
uin etiam de re patris dicitur filium familias arbitrum esse posse: nam et iudicem eum esse posse plerisque placet. rui referre, ingenuus quis an libertinus sit, integrae famae quis sit arbiter an ignominiosus. in seruum Labeo compromitti non posse libro undecimo scribit: et est uerum.Unde Iulianus ait, si in Titium et seruum compromissum sit, nec Titium cogendum sententiam dicere, quia cum alio receperit: quamuis serui, inquit, arbiterium nullum sit. quid tamen si dixerit sententiam Titius? poena non committitur, quia non, ut receperit, dixit sen
Abbreviated transcription (Latin):
arbitrumlitigatores noneẽ
cogendum suam dicẽ labeo
scribit. ¶ itensiplures sũt qui
arpitrium receperunt nemo
iimiis cogendus erit sentetiã ab¬
dicere. s aut onͣmes aut nullusoe
ut qđ titio disceptatori placet .⁊
ioseius promintiet quis sit m xͣ .i.¬
cogendus ⁊ putotale arbitriũ
non ualẽ in quolib̾a facultas
arbitri sententie nonẽ futura
ẜ suta sit compromissum ar¬
bitratucitii aut seu fĩ. pomponiꝰ
scribit ⁊ nos putamus compro¬
missum ualero s is erit cogen¬
dus sin̾am dicece ĩ quem utiga¬
tores cõsenserint. ¶Si ĩ duos fu¬
erit sic compromissumut dis i¬
sentuent. t̾tium assumant pu¬
tõtale compromissumnon ua¬
lere uanũ aumendo possunt
dissentire s siita sit ut eis trius
assuimet᷑ symphronius ualet
cõꝓmissum qm̃i ĩ assumendo dis¬
sentire ñ possunt ¶ pͣrincipałr
tñ queramus sũ ducs arbitr¬
o sit cõꝓiissumm: an cog̾e eo pꝰ¬
tor debeat seutentiam dice̾. qr
res fere sine exitu futuraẽ pp

Expanded text:
arbitrum litigatores, non esse cogendum sententiam dicere Labeo scribit. Item si plures sunt qui arbitrium receperunt, nemo unus cogendus erit sententiam dicere, sed aut omnes aut nullus. Isum, ut quod Titio disceptatori placet, id Seius procogendus? et puto tale arbitrium non ualere, in quo libera facultas arbitri sententiae non est futura.Sed si ita sit compromissum arbitratu Titii aut Seii fieri, Pomponius scribit et nos putamus compromissum ualere: sed is erit cogendus sententiam dicere, in quem litigatores consenserint.Si in duos fuerit sic compromissum, ut si dissentirent, tertium adsumant, puto tale compromissum non ualere: nam in adsumendo possunt dissentire. sed si ita sit, ut eis tertius adsumeretur Sempronius, ualet compromissum, quoniam in adsumendo dissentire non possunt.Principaliter tamen quaeramus, si in duos arbitros sit compromissum, an cogere eos praetor debeat sententiam dicere, quia res fere sine exitu futura est propter
Abbreviated transcription (Latin):
ulp. Ded ⁊ si ĩseruum compro¬
mutatur. ꝗlib sententiam dix̾it
puto silib̾ factus receperit cõsenti¬
enͣtͣib ꝑtib ualeress neq ĩpupi¬
lum ueq infuriosum aut surdũ
ant mucumi compronuttetur
ut pomponiuo lib̾ criscesimo .iii.
scribit. ¶ Siquis uidex sit arbitr̃
uim ixcipero euis rei de quauitex
bibetur iege uilia: ⁊ si sententia
dix̾it: non ẽ dandã pene ꝑ secutõ¬
¶ sunt ⁊ alii qui non coguntur.
sententiam dicere ut puta si sor¬
des aut curpitudo arbitri mnam.¬
festasit. ¶ uilianus ait si cũ mͣ¬
fãm̃au̾unt litigatores. ñ omin¬
modo p̾torem debe̾ enͣm excusa¬
ie s carisa cognitasid̾ ait. ⁊ si spreta
auctoritate euis ad iuditium:¬

Expanded text:
um Sed si in servum compromittatur et liber sententiam dixerit, puto, si liber factus fecerit consentientibus partibus, valere. Sed neque in pupillum neque in furiosum aut surdum aut mutum compromittetur, ut Pomponius libro trigensimo tertio scribit. Si quis ium recipere ejus rei, de qua judex hibetur lege Iulia: et si sententiam dixerit, non est danda poenae persecutio. Sunt et alii, qui non coguntur sententiam dicere, ut puta si sordes aut turpitudo arbitri manifesta sit. Iulianus ait, si eum infamaverunt litigatores, non omnimodo praetorem debere eum excusare, sed causa cognita. Idem et si spreta auctoritate eius ad iudicium
Abbreviated transcription (Latin):
trium finiat. s de preparatione
cause ut puta siuissit utigatores¬
Ralendis ad cẽ. mox id ib iube¬
at. nam mutare eum diem p᷑oͤ.¬
se cet̾um si condempnauit uel
ab soluit dũm arbit̾ eẽ desierit
mutare sententiamũ posse
aius. Quia arbit᷑ ꝯsierrai̾ut
ĩ senteͣnͣtia dicenda: corrige̾ ea
controu̾esus sumptꝰ ẽ nichil sͥ
xit. de aliis nondum: numquid
de sut eẽ arbit. uideamus igitur
aninprima controu̾sia possit ñ¬
mutare sententiam de quã iã
simul ut dicat sententiam compro¬
potãt niutare. uondum enim di¬
xit sententiam quodsi separatĩ.
quasi plura sunt compromissa.
aideo quantum ad illam contro

Expanded text:
trium finiat, sed de praeparatione trium finiat, sed de praeparatione causcalendis adesse, mox idibus iubeat: nam mutare eum diem posse. ceterum si condemnauit uel absoluit, dum arbiter esse desierit, mutare ‹se›ntentiam non posseale quia arbiter, etsi erraverit in sententia dicenda, corrigere eamcontroversiis sumptus est nihil sibi xit, de aliis nondum, numquid desiit esse arbiter? videamus igitur, an in prima controversia possit mutare sententiam, de qua iam simul ut dicat sententiam compropoterit mutare nondum enim dixit sententiam: quod si et separatim, quasi plura sunt compromissa, et ideo quantum ad illam contro
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃nsum s si presens fu̾it. ⁊ terci¬
us. alioquin ab sente eo licet cõ
osentiant duo: arbitrium non
ualere quia implures fuit cõm¬
pͣromissumi  potuit presentia.
tis quod duo ex consensu ab¬
sente cr̃io uidicau̾unt nichil
ualet quia id demum qd ma¬
ior ꝑs ominum iudicauit ra¬
tumꝰ ẽ. cumi. ⁊ omnes iudicas
tiam dicat arbit. ad p̾torem
non ꝑtinere labeo ait. dumino¬
doclicat quod ip̃i uidetur. a i deo
sisic fuit ĩ arbitrum compromi¬
ssumut c̃tam sinam dicat: esse¬
nullum arbitrium nec cogen
s sententiãm ex istimamus eum
qui camente quid prõnuntiat.
ut sccundum id discedẽ eos ato¬
ta controu̾siauelit. ¶ S si de plu
ribͣ sit arbitrium receptumm
si omnes controu̾sias fimerit. ñ
apretore cogendus. sunte uiden᷑:¬
dum eritan mutare sñam posꝰ¬
sit ⁊ alias quid̾ est agitatum si
arbit̾ iussit dari mox uetuit u
posse caisius sententiam magistri
sui bene excusat ⁊ ait sabinumã
de ea senssisse sententia que arbͣi¬

Expanded text:
nsum, se‹d si› praesens fuerit et tertius: alioquin absente eo licet duo consentiant, arbitrium non ualere, quia in plures fuit compromissum et potuit praesentia etis quod duo ex consensu absente tertio iudicauerunt, nihil ualet, quia id demum, quod maior pars omnium iudicauit, ratum est, cum et omnes iutiam dicat arbiter, ad praetorem non pertinere Labeo ait, dummodo dicat quod ipsi videtur. et ideo si sic fuit in arbitrum compromissum, ut certam sententiam dicat, nullum esse arbitrium, nec cogend sententiam existimamus eum, qui ea mente quid pronuntiat, ut secundum id discedere eos a tota controuersia uelit. sed si de pluribus rebus sit arbiterium receptum, nisi omnes controuersias finierit, non a praetore cogendus. Unde uidendum erit, an mutare sententiam possit. et alias quidem est agitatum, si arbiter iussit dari, mox uetuit, uposse. Cassius sententiam magistri sui bene excusat et ait Sabinum non de ea sensisse sententia, quae arbi
Abbreviated transcription (Latin):
dumueq eonomine commisse
pentio dabitur ¶ tamͣ ͣ si ucmi¬
uem p̃tor cogat arbitrium irci
extra necessitatom iurisdictõis
poĩta: at tamienubi semel quis
inse receperit arbitrium: ad cu¬
ram a sollicitudiuem suam hãc
rem ꝑtiuere p̾corput᷑at. nͣ cantũ
quod stłidet lites fiuiri siumqͣm¬
non deb̾ent decipi: qui eum quasi
iurum bonuin: disceptatorem
nitse elegerunt. finge enin pos
ta negirii aperta: arbitrum uel
gr̾e dclitum ur sordib corruup¬
tum ul aliaqua ex causa nolle sẽ¬
tentiam dicere: quis quam non
pot̾ negaie equissimum fore: p̾¬
torem int̾ pouere se debuisse ut
officium quod quis ĩ se recepit
impłet. ¶ ait pretor qui apbitrun.
pecunia comproniissa receperit. .
¶tractemus de ꝑsonis arbitrannͣ
gͣet offitio qd̾ susceperit. ꝑsungi
⁊ iam si sit consularis nisi forte
sit ĩ aliquo magistratu poĩtusł
potestate consui forte pretori q̃mꝰ¬

Expanded text:
e eo nomine commissae petitio dabitur. Tametsi neminem praetor cogat arbitrium recipextra necessitatem iurisdictionis posita, attamen ubi semel quis in se receperit arbitrium, ad curam et sollicitudinem suam hanc rem pertinere praetor putat: non tantum quod studeret lites finiri, verum‹non› debere‹n›t decipi, qui eum quasi uirum bonum disceptatorem inter se elegerunt. finge enim postta negotii aperta, arbitrum uel gratiae dantem uel sordibus corruptum uel alia qua ex causa nolle sententiam dicere: quisquamne potest negare aequissimum fore praetorem interponere se debuisse, ut officium quod in se recepit impleret? Ait praetor: "Qui arbitrium pecunia compromissa receperit". Tractemus de personis arbitrantiuget officio quod susceperit perfungi, etiam si sit consularis: nisi forte sit in aliquo magistratu positus vel potestate, consul forte vel praetor, q
Abbreviated transcription (Latin):
tentie arbitri non pariu̾nt ¶ It̾
uiliamis scribit. non cogend̾
arbitrum sũiam dicere si alter
condictione fu̾it pena compro¬
missa ueluti sinauis ex asia
uen̾it tot nni a n cnͦͥ prius
arbitrum non cogendum sẽ¬
tentiam dicere quam condicc̃o
extitit ne sit in efficax sĩna de¬
ficiente condictione ⁊ ita poni

Expanded text:
tentiae arbitri non paruit. Item tentiae arbitri non paruit. Item Iulianus scribit non cogendum arbitrum sententiam dicere, si alter condicione fuerit poena compromissa, ueluti 'si nauis ex Asia uenerit, tot milia': non enim prius arbitrum cogendum sententiam dicere, quam condicio exstiterit: ne sit inefficax deficiente condic
Abbreviated transcription (Latin):
ulp̃. Litigatores ierunt mox
ad cundem arbitrium redie¬
runt pretorem non debe cum
cogere int̾ eos disceptare qui ei
contumeliam hanc fec̾unt. ut
eum speru̾ent a ad alum irent
¶arbitrium aũt cogendinn
promissum int̾uen̾it. ¶ quod
ait᷑ pretor reclinam compro¬
missam: accipere nos debere. ñ
si utrimq pena m̃maria: s
si et alia res uͣce pene si quis
arbitri sententie nonstetĩt. ꝓ¬
missa sit ⁊ ita pomponius scri¬
bit qͥd ergo si res aput arbir¬
um depõite sint eopacto. ut ei .¬
daret quiuincitur ita eamiẽ
daret sion pareatur sentẽtie
ancogendus sit sententiam
dico a pnͣto cogendum cantũ¬
dem asi quantitas c̾ta ad ħ ap̃
eum deponatur.¶ prouide ⁊ si alt̾
rem. alt̃ pecumam scipulãti
pͣromiñt. picnum comprom¬
iͤsum ẽ. ⁊ cogetur sententiam
dicere. ¶nnttlumut pomponiꝰ
scribit. recte nudo paeto fiet cõ¬
promissum ut putasi ambo de¬
bitoreõ fu̾unt ⁊ pacti sut ne pe¬
tat quod sibi debetur:. qui sen¬

Expanded text:
um litigatores ierint, mox ad eundem arbitrum redierint, praetorem non debere eum cogere inter eos disceptare, qui ei contumeliam hanc fecerunt, ut eum spernerent et ad alium irent. Arbitrum autem cogendum promissum interuenerit.Quod ait praetor: 'pecuniam compromissam', accipere nos debere, non si utrimque poena nummaria, sed si et alia res uice poen‹ae›, si quis arbitri sententia non steterit, promissa sit: et ita Pomponius scribit. quid ergo, si res apud arbitrum depositae sunt eo pacto, ut ei daret qui uicerit, uel ut eam rem daret, si non pareatur sententiae, an cogendus sit sententiam dicere? et puto cogendum. tantundem et si quantitas certa ad hoc apud eum deponatur. proirem, alter pecuniam stipulanti promiserit, plenum compromissum est et cogetur sententiam dicere. Interdum, ut Pomponius scribit, recte nudo pacto fiet compromissum, ut puta si ambo debitores fuerunt et pacti sunt, ne petat quod sibi debetur qui sen
Abbreviated transcription (Latin):
ut arbit̾ siñ ai dicẽ cogatui .¶ re¬
cepisse aũt arbitrium udetur
dicis ꝑtes suscepit finemq se sẽ
tentia sua controu̾sus imposi¬
turum: pollicet᷑ur q̃liod sũ ꝗd
acceͣnus int̾uenit ut expietur.
an consilio suouł auctoritate
discuti litte paterentur. ñ uide¬
cur arbit᷑ arbitrium recepisse.¬
¶ ex compromisso arbit̾ hiis di
cb n cogitur suĩam dicẽ quib
mncͥex noncogeretur. insi dies cõ¬
ꝓmissi exitura sit. nec profr̾i
possit prointe si forte urgueat᷑.¬

Expanded text:
ut arbiter sententiam dicere cogatur.Recepisse autem arbitrium uidetur, dicis partes suscepit finemque se sua sententia controuersiis impositurum pollicetur. quod si, inquit, hactenus interuenit, ut experiretur, an consilio suo uel auctoritate discuti litem paterentur, non uidetur arbitrium recepisse.ter ex compromisso his diebus non cogitur sententiam dicere, quibus iudex non cogetur, nisi dies compromissi exitura sit nec proferri possit. Proinde si forte urgueat
Abbreviated transcription (Latin):
ponius lib̾ criscesimo .iii. ad edic¬
cum scribit.
aulus. Quo cãu ad pretorem ꝑ¬
tinebit in eo torsitan solo ut si po̾¬
sit dies compromissi proferri

Expanded text:
 ad edictum scribit. ctum Quo casu ad praetorem pertinebit in eo forsitan solo, ut si possit dies compromissi proferri,
Abbreviated transcription (Latin):
uenitur pars cuius maior arbi¬
trio stabitur su̾sitatumẽ etiã
ĩ duos compromitti ⁊ debet pre¬
tor coge̾ arbitros si non consen¬
tiant. t̾tiam c̃tam elig̾e ꝑsonã
cuius auctoritati paieatur.

Expanded text:
venitur pars maior, cuius arbitrio stabitur. sed usitatum est etiam in duos compromitti, et debet praetor cogere arbitros, si non consentiant, tertiam certam eligere personam, cuius auctorita
Abbreviated transcription (Latin):
de claraturs seruos qui at statuas
confug̾int ur suapẽcuma emptes
ut manuittãtur de diñs querẽ¬
tes audiet. s a patronos egentes de
sius uħtis querẽtes audieri
aximeꝰ se egros eẽ dicant desid̾ent¬
̃ ͣ q alib̾tis ex hib̾irelegandi de por¬
sttandiq ĩ nisulam qmͣ imperator¬
re assĩgnau̾it licentiamh isutntio¬

Expanded text:
declaratur. Servos qui ad statuas confugerint, vel sua pecunia emptos ut manumittantur, de dominis querentes audiet. Sed et patronos egentes de suis libertis querentes audiet, maxime si aegros se esse dicant desiderentque a libertis exhiberi. Relegandi deportandique in insulam, quam imperator adsignaverit, licentiam habet
Abbreviated transcription (Latin):
sulis ẽ consuium preb̾e manumi᷑¬
ttere separate uolentib cõsies eta
seorsum ⁊ singuli manumittũtꝰ
seꝑate enim sunt manͣummissi c̃es
sanesi qua ercã collega manum¬
utere n potĩt. ĩ firmitate uraliqua
causa iusta impeditus collegam
posse manuinissic̃em ex pelire. se¬
natus cẽsuit ¶cõnͣsules aput se ser¬
ues sucs manumitt̾e posse nulla
clubitatio s̃ ẜsi euen̾it ut minor ⁊¬
.xx. amis consul sit: ap̃se manum¬
attere non pot̾ĩt cum ip̃e sit qui ex
senatus consuito consilii cãm exa¬
mmat aput collegam uero cã pro¬
bata pot̾ de officio p̃fecti p̃tario.

Expanded text:
st consilium praebere manumittere volentibus. Consules et seorsum singuli manumittunt: separatae enim sunt manumissiones. sane si qua ex causa collega manumittere non poterit infirmitate vel aliqua iusta causa impeditus, collegam posse manumissionem expedire senatus censuit. Consules apud se servos suos manumittere posse nulla dubitatio est. sed si evenerit, ut minor viginti annis consul sit, apud se manumittere non poterit, cum ipse sit, qui ex senatus consulto consilii causam examinat: apud collegam vero causa probata potest. XI DE OFFICIO PRAEFECTI PRAETORIO
Abbreviated transcription (Latin):
eratius Etaristoni et celso prĩ
placuit. posserem hac conditione
deponi: mandatumq suscipi.ut
res ꝑiculo eius sit. qui depoĩtum.
uł mandatum susceꝑpit. quod et
nec negociorum gestorumẽ.¶ set
quidam utuem putont secundũ¬
darioporte. quib ñ consentio. secũ
dari: nam siis qui mandatum
suscepit egresus fu̾it mandatu
ip̃i quid̃ mandati uiditium non
competit at ei qui mandatiau̾it:
aduersus eum competit.

Expanded text:
rum Et Aristoni et Celso patri placuit posse rem hac condicione deponi mandatumque suscipi, ut res periculo eius sit qui depositum vel mandatum suscepit: quod et nec negotiorum gestorum est: sed quidam utilem putant dari oportere: quibus non consentio, secunddari: nam si is qui mandatum suscepit egressus fuerit mandatum, ipsi quidem mandati iudicium non competit, at ei qui mandaverit adversus eum comp
Abbreviated transcription (Latin):
¶i paulus pignoris quid obligan¬
onem p̃cliorum gaiamsciamque
iuro ꝓfila communsĩ dotem ead̃
danti consensit. cum cõmuns aue
nomiu e parentur irmisisse iudĩ
dbiigationcm autem ꝑsonaiem ꝑ¬
seuerasseis adius cam que prĩs he

Expanded text:
it pignoris quidem obligationem praediorum Gaiam Seiam, quae uiro pro filia communi in dotem eadem danti consensit, cum communis filiae nomine darentur, remississe uideri, obligationem autem personalem perseuerasse: sed aduersus eam, qu
Abbreviated transcription (Latin):
cuis de quo queritur consensit
minime eum retinere posse.
gnus debitor uendidit et postea
placuit int̾ enmnͣ ⁊ emptorem
ut auenditione dlisced̾ent ius pi¬
gnorum saluumerit crelitori:
nam sicut debitori. ita et creclitori
pristinuius restituitur. neq oĩ
modo creditor pignus irmssit. szita
demum si emptor rem irtineat. nec
rͣldat ue nelitori ⁊ ideo si iudition
quoꝵ accepto uenditor ab solutus
sit᷑ .iiiͫ. qͣuia ñ tradebat. ĩ id qd̾ intest
condempnatus: sauium fortepi¬
gnus creclitori dicendum ẽ ħ eñ
accide̾ potussent. etiam siñ uolun

Expanded text:
is de quo quaeritur consensit, minime eum retinere posse. gnus debitor uendidit et postplacuit inter eum et emptorem, ut a venditione discederent. ius pignorum salvum erit creditori: nam sicut debitori, ita et creditori pristinum ius restituitur, neque omni modo creditor pignus remittit, sed ita demum, si emptor rem retineat nec reddat venditori. et ideo si iudicio quoque accepto venditor absolutus sit vel quia non tradebat in id quod interest condemnatus, salvum fore pignus creditori dicendum est: haec enim accidere potuissent
Abbreviated transcription (Latin):
tor quoq sipignus distraxit. et ex
uenditione recessumfu̾it.ut homo
redibituo: dominiũ ad debitore
uenditione.
d̾ Lutius ticius cumeẽt uppori¬
sue gaie seie debitor subpignore si¬
ue ypotheca p̃diorum: cad̾ preclia
cumurxore sua: seie septitie cõmu¬
nis filie nomine: sempronio mari¬
to eius futuro ĩ dotem dedit. postea
abstimut se hr̃ditate pat̾ña quero

Expanded text:
oque si pignus distraxit et ex uenditione recessum fuerit uel homo redhibitus, dominium ad debitorem uenditione. Lucius Titius cum esset uxori Gaiae Seiae debitor sub pignore siue hypotheca praediorum, eadem praedia cum uxore sua Seiae Septiciae communis filiae nomine Sempronio marito eius futuro in dotem dedit: postea abstinuit se hereditate paterna: quaero
Abbreviated transcription (Latin):
carum que moł¬
iles aut se mouẽ¬
tes¶ aiunt ediles
qui mancipiauẽ¬
lunt certiores faciant emptoreᷤ.
quid morbi uitiiue cuiq sit qs
fugitiuus erroue sit nox aue soͣ¬
lutus non sit ead̃q omnia cum
ea mancipiaueneunt. palam ac¬
si adu̾sus ea ueniss siue adu̾sus÷
quod dictum ꝓmissu ue fu̾it.
cum uenret. fuiss qd̃ eus ‸ pran¬
oportẽ clicetu emptori onũib ꝙ
ad quos earrs ꝑtinet ui aniii
dabimus: ut id mancipium re¬
dibeatur si qͣlͣd aũt post uenli¬
tionem traditionẽq det̾ius ẽp̃¬
toris opera: familie⁊ prcrurato¬
ris ne eius faccumerit siue quid
ex eo post uenditionem uatum̃
ad quisitum fu̾it. et si quid aliud
ĩuenditione ei accessit siue ꝗd
exir ea fructus ꝑuen̾it ad emꝑ¬
torem:ut ea om̃ia restituat it eni
si quis quas accessignes ip̃e pre¬
stitit. ut rec ipiagĩ te m ñ quas ꝙ¬
mancipium capitalem franide
admisst. mortis couciscende sibi
cã quid fecĩt. siue ĩ arenam te pu

Expanded text:
arum quae mobiles aut se moventes. Aiunt aediles: "Qui mancipia vendunt certiores faciant emptores, quid morbi vitiive cuique sit, quis fugitivus errove sit noxave solutus non sit: eademque omnia, cum ea mancipia venibunt, palam um adversus ea venisset, sive adversus quod dictum promissumve fuerit cum veniret, fuisset, quod eius praoportere dicetur: emptori omnibusque ad quos ea res pertinet iudicium dabimus, ut id mancipium redhibeatur. si quid autem post uenditionem traditionemque deterius emptoris opera familiae procuratorisue eius factum erit, siue quid ex eo post uenditionem natum adquisitum fuerit, et si quid aliud in uenditione ei accesserit, siue quid ex ea re fructus peruenerit ad emptorem, ut ea omnia restituat. item si quas accessiones ipse praestiterit, ut recipiat. item si quod mancipium capitalem fraudem admiserit, mortis consciscendae sibi causa quid fecerit, inue harenam depu
Abbreviated transcription (Latin):
dam solent manifestari uitia:
potest diciedictum cessaresher
enim tantum ĩ tuendũ ẽ ne ep̃¬
cordecipiatur ¶ S sciendum
ẽ morbum aput sabinum sic
definitum eẽ. hĩtum cuius cũ¬
q porporis contra natuin qui¬

Expanded text:
dam solent demonstrare uitia, potest dici edictum cessare: hoc enim tantum intuendum est, ne emptor decipiatur. Sed sciendum est morbum apud Sabinum sic definitum esse habitum cuiusque corporis contra natu
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ Tempronium antiquiorem
crelitoremconsent̾iente. cum debi¬
cor eamd̾ rem titio creditori obliga¬
res ius suum pignoris ixmisisse
susccessisse. ⁊ ideo medis aeditoris
meliorem cãm effectain ftccuuiei¬
seruandum ẽ ꝯsires pubuca tc̃io
crecdiditicro: ¶ qui pignoris iure
remꝑsecuntim auendicatoẽ rei co
remou̾i solere. si qualiscumq pos¬
sessor offerre ueuet nec enim deb
queri de iure possõris: cumius pe¬
citoris ixmoueatur souito pignore
atuzquia ꝑinde haretur atq si ui¬
ditio ab solutus ec̃quam et si a
iudice quaniuis ꝑiuriam abso¬
lutus debiroꝵ tam̃pignus ubatur
ut ĩ uectar importata pignorieẽnt.
donec mertes tibi souita aut satis¬
factum ẽẽt. de inde mercedis nouũe
fideussorem acoiono accepistissatis¬
factum tibi uidi existimoq et ideo:
illata: pignori eẽ desiisse.sisturm¬
ori p̾dia acceperar. et postĩoris cui ꝗ¬
dam ex hiisd̾ funidis datierant. ad
eamd̾ ꝑsonam hr̃dĩtas deuenat. de¬

Expanded text:
 Sempronium antiquiorem creditorem consentientem, cum debitor eandem rem tertio creditori obligaret, ius suum pignoris remississe successisse, et ideo medii creditoris meliorem causam effectam. idem obseruandum est et si res publica tertio loco crediderit. Qui pignoris iure rem persequuntur, a uindicatione rei eos remoueri solere, si qualiscumque possessor offerre uellet: neque enim debet quaeri de iure possessoris, cum ius petitoris remoueatur soluto pignore.eratur, quia perinde habetur, atque si iudicio absolutus esset: nam et si a iudice quamuis per iniuriam absolutus sit debitor, tamen pignus liberaturut inuecta importata pignori essent, donec merces tibi soluta aut satisfactum esset: deinde mercedis nomine fideiussorem a colono accepisti. satisfactum tibi uideri existimo et ideo illata pignor‹i› esse desisse. 15 Scdia acceperat, et posterioris, cui quidam ex isdem fundis dati erant, ad eandem personam hereditas deuenerat: de
Abbreviated transcription (Latin):
guandi causa adrestias introm¬
issus fu̾it. ea omnia ĩuencditõe
ꝓnuntient ex hus enim causis
siquis adu̾sus ea sciens dolo malo
uendidisse dicetur auditium da¬
bimus. causahuiusmõi edicti ꝓ¬
ponendi ẽ ut arturratur facultas¬
fallatiis uendentium: et empto¬
ribus succurratur. quicumq de¬
ceꝑti auenclitorib faint . qum¬
modo sciamus uenditorem q̃ si
ignorauit ea que ediles pr̃ãrĩ
iurent: tamenteneri deberenec
hr̃e uendicor ñeq enim interẽ
emptoris: cur fallatur. ignoran
uenditiones fiscales: Si camen⁊
stͣs publica auiquam faciat uen

Expanded text:
gnandi causa ad bestias intromissus fuerit, ea omnia in uenditione pronuntianto: ex his enim causis si quis aduersus ea sciens dolo malo uendidisse dicetur, iudicium dabimus'. Causa huius edicti proponendi est, ut occurratur fallaciis uendentium et emptoribus succurratur, quicumque decepti a uenditoribus fuerint: dummodo sciamus uenditorem, etiamsi ignorauit ea quae aediles praestari iubent, tamen teneri debere. nec ere uenditor: neque enim interest emptoris, cur fallatur, ignorantuenditiones fiscales. Si tamen res publica aliqua faciat uen
Abbreviated transcription (Latin):
alias incoto corpore auas ĩ parte
accit̾e. tiamq tecius corporis in¬
orbus ẽ puta quid̾ eẽ frbris ꝑtis:
ueluti cecitas. licet homoita na¬
cus sit uitiumq a morbomultũ
differre. ut puta si quis balbus sit.
namhunc uitiosum magis ẽẽ ꝙͣ¬

Expanded text:
ias in toto corpore, alias in parte accidere namque totius corporis morbus est puta φθίσις febris, partis ueluti caecitas, licet homo itaque natus sit: uitiumque a morbo multum differre, ut puta si quis balbus sit, nam hunc uitiosum magis esse