comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
potuiss instruere. hũit ꝑꝑ¬
preceptio.ui uniu̾sus ꝓduce¬
retur ex̾citꝰ. At ille sola pug¬
nandi hortatione ꝯtentus:
ñ uidit ꝙ de ꝓducenda uni¬
u̾sitate p̾ceptum sit. Pret̾¬
missoq achille qui tunc
retenti lacessitꝰ inuiria ab
Armis cũ suo milice ferie¬
batur. rex ꝓgͥssus in p̾liũ⁊
casũ qui debebatur excep̃
⁊ absoluit somniũ inuidia
mentiendi. ñ om̃a de imꝑa¬
tis sequendo. parem obser¬
uantie diligentiã home¬
tice ꝑ om̃a ꝑfectionis maro¬
imitator: intalib quoq
reb obtinuit. Nam apudil¬
lum. eneas ad regionem ĩ¬
struendo regno fataliter
eligendã. satis abundeq de¬
lio instructꝰ oraculo: in er¬
rorem tñ uniꝰ u̾bi negligẽ¬
tia: relapsus ẽ. ñ quid̾ fue¬
rat locoꝵ que petere de¬
beret nomen insertũ s tñ
cũ origo uetꝰ parentũ seqͥn¬
da diceretur. fuit in u̾b ꝙ
ꝙ ꝓduxerant: magis ostẽ¬
deret ⁊ ꝙ aiunt digito de¬

Expanded text:
potuisset instruere. Habuit potuisset instruere. Habuit praeceptio ut uniuersus produceretur exercitus; at ille, sola pugnandi hortatione contentus, non uidit quid de producenda uniuersitate praeceptum sit, praetermissoque Achille, qui tunc recenti lacessitus iniuria ab armis cum suo milite feriabatur, rex progressus in proelium et casum qui debebatur excepit et absoluit somnium inuidia mentiendi non omnia de imperatis sequendo. Parem obseruantiae diligentiam Homericae per omnia perfectionis imitator Maro in talibus quoque rebus obtinuit. Nam apud illum Aeneas, ad regionem instruendo regno fataliter eligendam satis abundeque Delio instructus oraculo, in errorem tamen unius uerbi neglegentia relapsus est. Non quidem fuerat locorum quae petere deberet nomen insertum, sed, cum origo uetus parentum sequenda diceretur, fuit in uerbisproduxerant, magis ostenderet et, quod aiunt, digito de
Abbreviated transcription (Latin):
ut desinas de inserta uelud
dubitatione mirari. Ceterũ
in suo quoq opere artificis
erit signa querere. quib is¬
ta disc̾nat si ħ ius diuina ñ
inꝑed̾. Nam illd̾: ꝓhibent nã
cetͥa parte scire: maronis ẽ
ex intima discipline ꝓfun¬
ditate sententia. diu̾ulga¬
tis ⁊ docemur exemplis qͣm
pene semꝑ cum p̾dicuntur
futura: ita dubiis obserant᷑
ut tam̃ diligens nisi duuinttꝰ
ut diximꝰ impediat᷑: subeẽ
reperiat apphendende ues¬
tigia ueritatis. Ut ecce hom̃i¬
cum sonniũ a ioue ut dicit᷑
missũ ad ꝯserendã fut᷑o die
cum hostib manũ. subaꝑta
ꝓmissione uictorie speciĩ re¬
gus animauit. Iue diuinum
uelud secutꝰ oraculũ ꝯmisso
p̾lio. amissis suoꝵ plurim᷑
uix egreq in castra remea¬
uit. Num dicendũ ẽ dm̃ mã¬
dasse mendatiũ : ñ ita est.
S qr illũ casũ gͥcis fata decre¬
uerant. latuit in u̾b̃ sõmi.
ꝙ ani inadusũ ł ad uere uĩ¬
cendũ. ł ad cauendũ saltẽ

Expanded text:
ut desinas de inserta uelut ut desinas de inserta uelut dubitatione mirari; ceterum in suo quoque opere artificis erit signa quaerere quibus ista discernat, si hoc uis diuina non impedit. Nam illud ... prohibent nam cetera Parcae scire ... Maronis est ex intima disciplinae profunditate sententia. Diuulgatis etiam docemur exemplis quam paene semper, cum praedicuntur futura, ita dubiis obserantur ut tamen diligens — nisi diuinitus, ut diximus, impeditur — subesse reperiat apprehendendae uestigia ueritatis: ut ecce Homericum somnium a Ioue, ut dicitur, missum ad conserendam futuro die cum hostibus manum sub aperta promissione uictoriae spem regis animauit; ille, uelut diuinum secutus oraculum, commisso proelio, amissis suorum plurimis, uix aegreque in castra remeauit. Num dicendum est deum mandasse mendacium? Non ita est, sed quia illum casum Graecis fata decreuerant, latuit in uerbis somnii quod animaduersum uel ad uere uincendum uel ad cauendum saltem
Abbreviated transcription (Latin):
soł. ⁊ reditũ: annũ uocans. Am¬
fractũ ꝓpt̾ rodiari ambitũ
reditũ. quia eadẽ signa ꝑan
nos singłos c̾ta lege metit᷑.
Hic quidã mirant᷑ quid sibi
uelit ista dubitatõ si effuge¬
ris qͣi potuerit diuina flĩa
⁊ olim celo reddita atq hinc
maxime scientiã fucuri pro¬
fessa nescire: possit ne nepos
suus an ñ possit euad̾e. S ñ
adu̾tunt hanc ħre legem
oĩa ł signa ł somnia ut de
adu̾sis oblique aut denũciẽt
au̾ minentꝰ aut moneant
Et iõ quedã cauendo transimꝰ
alia exhortando ⁊ lutando ui¬
tantur. sunt in eluctabilia¬
alia alia. que nulla arte
nullo au̾tuntꝰ ingenio.Nã
lͥ ammonitio ẽ uigilantia
cautionis euaditur. ꝙ ad por¬
tant mine litatio ꝓpiciatõ¬
nis autit. nũquam᷑ denun¬
ciata uanescunt. Hic subi¬
cies ñ gͥ ista disc̾nim ut po¬
sit cauendũ ne an exorand̾
an ñ paciendũ sit dep̾hendi.
S psentil oꝑil fuerit: insi¬
nuare quał soleat in diuina¬
tionib ẽẽ affectata ꝯfusio

Expanded text:
reditum annum uocans: anfractum, propter zodiaci ambitum, reditum, quia eadem signa per annos singulos certa lege metitur. Hic quidam mirantur quid sibi uelit ista dubitatio, «si effugeris...». Quasi potuerit diuina anima et olim caelo reddita atque hinc maxime scientiam futuri professa nescire possitne nepos suus an non possit euadere! Sed non aduertunt hanc habere legem omina uel signa uel somnia, ut de aduersis oblique aut denuntient aut minentur aut moneant. Et ideo quaedam cauendo transimus, alia exorando et litando uitantur. Sunt ineluctabilia quae nulla arte, nullo auertuntur ingenio. Nam ubi admonitio est, uigilantia cautionis euaditur; quod apportant minae, litatio propitiationis auertit; numquam denuntiata uanescunt. Hic subicies: unde igitur ista discernimus, ut possit cauendumne an exorandum an uero patiendum sit deprehendi? Sed praesentis operis fuerit insinuare qualis soleat in diuinationibus esse affectata confusio,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ occasũ. Estu̾o uira queq
ꝯu̾sio quadriꝑtita ⁊ ira ꝯstat
da dem̃ calida. dem̃ sicca: ad
ultimũ frigida ⁊ maxina ꝯu̾¬
calida estiuo. sicca autunno:
u pͥma sit edomas humida
qr nascens luna humorẽ
assolet ꝯiectare. Scd̃a calida
adolescente in ea iã luce de
soł aspectu. Tercia sicca: qua¬
si plus ab ortu remota. qua¬
rta frigida deficiente iam
lumine. Tercia u̾o ꝯu̾sio q̃
ẽ diei scdm ortũ ⁊ occasum
ita disponitꝰ ꝙ humida sit
gida. Occeanꝰ quoq increm̃¬
do suo hunc nũm denet.
nam pͥmo nascentis lune
die. fit copiosior solito mi
nit. Rursus octauus dies
manet.uii. par ⁊ nonꝰ fit si

Expanded text:
et occasum. Est uero unaquaeque et occasum. Est uero unaquaeque conuersio quadripertita, et ita constat da, deinde calida, inde sicca et ad ultimum frigida. Et maxima conuecalida aestiuo, sicca autumno, ut prima sit hebdomas humida, quia nascens luna humorem adsolet concitare; secunda calida, adolescente in eadem luce de solis aspectu; tertia sicca, quasi plus ab ortu remota; quarta frigida, deficiente iam lumine. Tertia uero conuersio, quae est diei secundum ortum et occasum, ita disponitur quod humida sit gida. Oceanus quoque in incremento suo hunc numerum tenet. Nam primo nascentis lunae die fit copiosior solito, minit. Rursus octauus dies manet septimo par et nonus fit si
Abbreviated transcription (Latin):
ligendo: iam ꝯplet ⁊ plena
tunc dicitur. Terciis: dico¬
thomos rursus efficit᷑ cũ ad
medietatẽ decrescendo ꝯ it᷑
Quartis: ultima luminis
sui diminutõe denuatur
Septem quoq ꝑmutatõib
quos fasis uocant. toto m̃se
distinguit᷑. Cũ nascitꝰ cũ fit
cyrtoc. cũ plena ⁊ rursus
sui uniu̾sitate pͥuat᷑. Amp
diametrũ dicothomi. añ ꝗͣ
orb ꝯclusione cingatur ł
de orbeiam minuens inter
medietatẽ ac plenitudinẽ
insuꝑ mediam luminis cur¬
uat eminentiã. Sol quoq
ip̃e de quo uitam õa mutai¬
dur. septimo signo uice suas
uariat. Nam a solsticio hyena¬
li ad estiuum solsticium. sep¬
timo ꝑuenit signo. Et a tro¬
pico u̾no usq ad autũnale
tropicũ. septimi signi ꝑagͣ¬
tione ꝑducitur. tres quoq
ꝯu̾siones lucis etheree ꝑ
hunc nũm ꝯstant. Estã
pͥma maxima. scd̾a medra
minimã est .iiͦii. Et maxi¬
ma est anni scdm solẽm.
media m̃sis scd̃m lunam.
minima diei scdm̃ ortum

Expanded text:
ligendo iam complet, et plena ligendo iam complet, et plena tunc dicitur; tertiis διχότομος rursus efficitur cum ad medietatem decrescendo contrahitur; quartis ultima luminis sui diminutione tenuatur. Septem quoque permutationibus, quas φάσεις uocant, toto mense distinguitur: cum nascitur, cum fit κυρτος, cum plena, et rursus s uniuersitate priuatur. diametrum dichotomi antequam orbis conclusione cingatur uel de orbe iam minuens inter medietatem ac plenitudinem insuper mediam luminis curuat eminentiam. Sol quoque ipse, de quo uitam omnia mutuantur, septimo signo uices suas uariat. Nam a solstitio hiemali ad aestiuum solstitium septimo peruenit signo, et a tropico uerno usque ad auctumnale tropicum septimi signi peragratione perducitur. Tres quoque conuersiones lucis aetheriae per hunc numerum constant. Est autem prima maxima, secunda media, minima est tertia; et maxima est anni secundum solem, media mensis secundum lunam, minima diei secundum ortum
Abbreviated transcription (Latin):
ac denuo iñ ꝓcedens. rursus
dicitur nasci. In fere nasci¬
nunꝙͣ in eodẽ signo bis ꝯt¬
nuo nascitur nisi in gemi¬
dies in eo sol duos supra
xxx. altitudine signi mo¬
rante ꝯsumit rarissimoin
qͣnt̾ singłi nũi expͥmunt
tiñ asicedentib addendoꝓ
ad totã ⁊ odiari latitudinẽ
em̾tiendam remetiendã¬
extremitate septẽtrional
hore oblique ꝑ totũ mea¬
do ad medietatẽ latitudi¬
nis ꝑuenit. qui locꝰ appella¬
tur eclipticꝰ. Septẽ sequẽtib
a medio ad imũ australe
delabit᷑. Septẽ aliis: iurgꝰ
ad mediũ obliquata ꝯcẽ¬
dit. ultimis .uii. septẽtrio¬
nali redditur sũmitati. Ita
ifdẽ quat̾ septenis dieb
om̃em. zodiaci ⁊ longitu¬
dinẽ⁊ latitudinẽ circum
dispensationib ebdoma¬
dum luminis sui uices sẽ¬
pit̾na lege uariando dis¬
ponit. Primis a̾ .uii. usq
ad medietatẽ uelut diuisi
tunc uocatꝰ. Scd̾is: orbem
totũ renascentes ignes co¬

Expanded text:
ac denuo inde procedens, rursus ac denuo inde procedens, rursus dicitur nasci. Inde fere numquam in eodem signo bis continuo nascitur, nisi in Gemidies in eo sol duos supra triginta altitudine signi morante consumit; rarissimo inquantum singuli numeri exprimunt tantum antecedentibus addendo ad totam zodiaci latitudinem emetiendam remetiendamextremitate septentrionalis orae oblique per latum meando ad medietatem latitudinis peruenit — qui locus appellatur eclipticus —, septem sequentibus a medio ad imum australe delabitur, septem aliis rursus ad medium obliquata conscendit, ultimis septem septentrionali redditur summitati. Ita isdem quater septenis diebus omnem zodiaci et longitudinem et latitudinem circum dispensationibus hebdomadum luminis sui uices sempiterna lege uariando disponit. Primis enim septem usque ad medietatem uelut diuisi tunc uocatur; secundis orbem totum renascentes ignes col
Abbreviated transcription (Latin):
mundane anime origo
qͦ uagantiũ sperar̃ ordinẽ
illi sterllifere ⁊ om̃s ꝯtinẽti
subiecit artifex fabricato¬
nis ꝓuidentia. que ⁊ suꝑiores
rapidis motib obiuiarent
⁊ inferiora oĩa gub̃narent.
eiꝰ ip̃e dispensat. Qd̾ cũ mul¬
timodis ꝓbetur ab hoc in¬
cipiat ostendi. Luna .uiii.¬
dies a solem a quo ꝑfecta ẽ
in tota zodiaci cutuitione
ꝯsumit. Reliquis solem qͥde
loco in quo eũ reliquit ab¬
scesserat ꝯphend̾. Sob.ii. unũ
de .xii. signis integro m̃se
mentitũr. ponam gͦ sole ĩ
pͥma parte arietis ꝯstituto:
ab ipsius ut ita dicã orbe
em̃sisse lunã ꝙ eã nasciuo
tis reddit S illic ñ inuenit
solem. In terea .i. ⁊ ip̃e ꝓgͣs¬
sionis sue lege ulterius ab¬
scessit. ⁊ ĩo ip̃a nec dũ puta¬
tur eo uñ ꝑfecta fuerat
reu̾tissimẽ qr ocłi nr̃i tũc
ñ a pͥma parte anetis. s a
sole eam senserant ꝓcessis¬
se. Hc gͦ dieb reliquis .i.
duob plus minꝰ ue ꝯseqͥt᷑¬

Expanded text:
e origo quoque uagantium sphaerarum ordinem illi stelliferae et omnes continenti subiecit artifex fabricatoris prouidentia, quae et superioris rapidis motibus obuiarent et inferiora omnia gubernarent. eius ipse dispensat. Quod cum multis modis probetur, ab hoc incipiat ostendi: luna dies ad solem a quo profecta est in tota zodiaci circumitione consumit, reliquis solem, qui de loco in quo eum reliquit accesserat, comprehendit. Sol enim unum de duodecim signis integro mense metitur. Ponamus ergo, sole in prima parte Arietis constituto, ab ipsius, ut ita dicam, orbe emersisse lunam, quod eam nasci uotis redit. Sed illic non inuenit solem: interea enim et ipse, progressionis suae lege, ulterius accessit, et ideo ipsa necdum putatur eo unde profecta fuerat reuertisse, quia oculi nostri tunc non a prima parte Arietis, sed a sole eam senserant processisse. Hunc ergo diebus reliquis, id est duobus plus minusue, conseq
Abbreviated transcription (Latin):
inferri ł accessiri uetat. docẽs
expec̾tandã ẽẽ naturã Et has
cãs hꝰ aperiens sanctionis qͣs
ex usu rex̾ que in cotidiana ꝯ¬
u̾satiõe st̃ mutuant᷑ Ait it cos
qui potestatis imꝑio tͣdunt᷑
in carcerẽ ñ oportere m̃ dif

Expanded text:
inferri uel accersiri uetat, docens expectandam esse naturam, et has causas huius aperiens sanctionis quas ex usu rerum quae in cotidiana conuersatione sunt mutuatur. Ait enim eos qui potestatis imperio truduntur in
Abbreviated transcription (Latin):
iõ ⁊uu. motib õe corpꝰ agita¬
tur.au̾.ii. acc. essio au reces¬
sio: aũ in leuẽ dext̾am uede¬
flexio. aũ sursũ quis seu de¬
orsũ mouet᷑. aũ in orbe roca¬
tur. Tot uirtutib insignitꝰ
septenariꝰ quas ut de partib
suis mutuatꝰ ł totꝰ ex̾cet uire
plenꝰ ⁊ habet᷑ ⁊ d̾r. Et absolu¬
ta u arbitror rõe iam ꝯstitit
cur diu̾sis ex causis.uiii.⁊
uii. pleni nocent᷑ Sensus
aut̃ hic ẽ. Cũ etas tua qͥn¬
quagesimũ. ⁊ ui. annum
ꝯpleuerit que sũma tibi
fatał erit spes quidẽ salutis
publice re uidebit. ⁊ ꝓ reme¬
diis ꝯmunis bonoꝵ õium
statꝰ uirtutib tuis dictatura
debebitur s si euaseris in sidi¬
as ꝓpinquoꝵ. Dam ꝑ septenos
octies soł anifractꝰq ⁊ reditꝰ¬

Expanded text:
 motibus omne corpus agitatur: aut enim accessio est aut recessio, aut in laeuam dextramue deflexio, aut sursum quis seu deorsum mouetur, aut in orbem rotatur. Tot uirtutibus insignitus septenarius, quas uel de partibus suis mutuatur uel totus exercet, iure plenus et habetur et dicitur. Et absoluta, ut arbitror, ratione iam constitit cur diuersis ex causis octo et septem pleni uocentur. Sensus autem hic est: cum aetas tua quinquagesimum et sextum annum compleuerit, quae summa tibi fatalis erit, spes quidem salutis publicae te uidebit et pro remediis communis bonorum omnium status uirtutibus tuis dictatura debebitur, sed si euaseris insidias propinquorum. Nam per «septenos octies solis anfractus redit
Abbreviated transcription (Latin):
meatib sͥ adiacentib obse¬
cuntur. hoc obseruatum ẽ
uii. sñ cibi. ultra totidẽ dies
tuta ñ durat. Septem sunt
quoq gradꝰ in corpore qui¬
dim̃sionẽ altitudinis ab
io in suꝑficiẽ ꝯplent. Me¬
dulla. os. nexuꝰ. uena arteria
caro cutis. ħ de int̾iorib ina¬
tes. Caput. pectꝰ manꝰ. pede̾q
⁊ pudend̃. Itq diuidunt᷑ ñ nͥ¬

Expanded text:
meatibus sibi adiacentibus obsemeatibus sibi adiacentibus obsequuntur, hoc obseruatum estseptem, sine cibi, ultra totidem dies uita non durat. Septem sunt quoque gradus in corpore quidimensiοnem altitudinis ab imo in superficiem complent, medulla, os, neruus, uena, arteria, caro, cutis. Haec de interioribus. In ates, caput, pectus, manus pedesque et pudendum. Item quae diuiduntur n
Abbreviated transcription (Latin):
ad miliciã nemo cogat᷑ in
plurib datꝰ remissio iusta pꝰ
septimã. Notand̃ uero qd̾
cũ numerꝰ.uii. se multipli¬
cat. facit etatẽ que ꝓpue
ꝑfecta ⁊ habet᷑. ⁊ dr̃ a deo ut
illius etatis hõ ut pote qͥ ꝑ¬
fectionẽ ⁊ attig̾it iam ⁊ ñdͣ
p̾terierit. ⁊ ꝯsilio aptꝰ sit.
ties deni: ꝯputentur anni.
Haut̃ phisicis credit᷑ meta
uiuendi. ⁊ ħnũo uite huãe
quis excesserit ab oĩ offõ ua¬
cuus soli ex̾citio sapientie ua¬
cat.⁊ om̃em usũ sui in suadẽ
Idẽ nũs tociꝰ corporis m̃bradis¬
ponit. Septem sunt it intra
hominẽ que a g̾cis nigra m̃¬
bra uocitantur. lingua .cor.
pulmo. iecur. lieni. renes. duo
⁊ uii alia cũ uenis ac meatib
q̃ adiacent singłis ad ꝙbũ ⁊
spm̃ accipiendũ reddendũ¬
q sunt deputata. Gnttur
stomacꝰ aluus. resica ⁊ in tes¬
tina tͥa pͥncipalia quoꝵ unũ
desseptũ uocatꝰ ꝙ uentrẽ ⁊ c̃¬
in testina secerint. Alteruo
dis menbra que diximꝰ. cũ

Expanded text:
ad militiam nemo cogatur; in pluribus datur remissio iusta post septimam. Notandum uero quod, cum numerus septem se multiplicat, facit aetatem quae proprie perfecta et habetur et dicitur, adeo ut illius aetatis homo, utpote qui perfectionem et adtigerit iam et necdum praeterierit, et consilio aptus sit nties deni computentur anni, haec a physicis creditur meta uiuendi, et hoc uitae humanae quis excesserit, ab omni officio uacuus, soli exercitio sapientiae uacat, et omnem usum sui in suadendIdem numerus totius corporis membra disponit. Septem sunt enim intra hominem quae a Graecis nigra membra uocitantur: lingua, cor, pulmo, iecur, lien, renes duo; et septem alia, cum uenis ac meatibus quae adiacent singulis, ad cibum et spiritum accipiendum reddendumque sunt deputata: guttur, stomachus, aluus, uesica et intestina principalia tria, quorum unum dissiptum uocatur, quod uentrem et cintestina secernit, alterum mdis membra quae diximus cum
Abbreviated transcription (Latin):
gñatur. uñ uirgiliꝰ nulliꝰ dis¬
cipline expers. plene ⁊ ꝑ oĩa
beatos expͥm̾ uolens: ait.
Ot̃q quat᷑q beati. ħde par¬
tib septenarii nũi sectãtes
ꝯpendia: diximꝰ. De ip̃o qͦ
pauca dicemꝰ. Hic nũs eptas
nc̃ uocat᷑ antiquato usu pͥ¬
me litt̾e. Apud uet̾es .ii. sep¬
tas uocitabat᷑. qͥ gͥ̾co nomi¬
ne testabatur uẽn̾ationẽ
debitam nũo. Nam pͥmo oĩ¬
um ħ nũo anima munda¬
na gn̾ata ẽ sic̃ thymeꝰ pla¬
tonis edocuit. Monade .ni.
in u̾tice locatã tͥni nũi ab
ead̾ exut᷑q parte fluxerũt
ab hac pares. ab illa ĩpares
.i. pꝰmonadẽ a parte alt̾a .ii.¬

Expanded text:
atur; unde Vergilius, nullius disciplinae expers, plene et per omnia beatos exprimere uolens, ait: ... o terque quaterque beati. Haec de partibus septenarii numeri sectantes compendia diximus. De ipso quoque pauca dicemus. Hic numerus ἑπτάς nunc uocatur, antiquato usu primae litterae; apud ueteres enim σεπτάς uocitabatur, quod Graeco nomine testabatur uenerationem debitam numero. Nam primo omnium hoc numero anima mundana generata est, sicut Timaeus Platonis edocuit. Monade enim in uertice lοcata, terni numeri ab eadem ex utraque parte fluxerunt, ab hac pares, ab illa impares; id est post monadem a parte altera
Abbreviated transcription (Latin):
rõe ꝯstaret. n planitiẽ sũ tͥb
n soliditatẽ sñ .iiii. posse uin¬
ciri. Ergo septenariꝰ nũs gemi¬
nam iuĩ obtinet: uinciendi.
qr ambe partes eiꝰ uincła pͥma
sortite st̃. Tnariꝰ cũ una me¬
dietate qͣt̾nanꝰ cũ duab. hĩc
in alio loco eiꝰdem sominii cy¬
cero. de septenario dicit. Qui
nũs rer̃ omniũ fere nod est
It oĩa corpora matematica
sunt .i. alumpna germetͥe.
ari talia que uisũ tactũ ue
paciuntur. hoꝵ pͥora tͥb inc̾¬
m̃toꝵ gradib ꝯstant: Aut .ii.
linea eicit᷑ ex pũcto. au ex li¬
nea suꝑficies. Au ex planitie
soliditas. Alt̾a u̾o corpora .iͦi.
elem̃toꝵ collato federe in ro
siones. longitudo. latitudo.
ꝓfunditas. Tmini ad nu̾ato
linea suꝑficies ⁊ ip̃a solidi¬
tas. It̃ cũ .iiii. sint elem̃ta ex
quib ꝯstant corpora t̾ra.
aqͣ. aerꝰ ⁊ ignis. tͥb sñ dubio
int̾sticiis separantur. quoꝵ
unũ ẽ a t̾ra usq adaꝗͣ aba

Expanded text:
ione constaret neque planitiem sine tribus neque soliditatem sine quattuor posse uinciri. Ergo septenarius numerus geminam uim obtinet uinciendi, quia ambae partes eius uincula prima sortitae sunt, ternarius cum una medietate, quaternarius cum duabus. Hinc in alio loco eiusdem somnii Cicero de septenario dicit: «qui numerus rerum omnium fere nodus est.» Item omnia corpora aut mathematica sunt alumna geometriae aut talia quae uisum tactumue patiantur. Horum priora tribus incrementorum gradibus constant. Aut enim linea crescit ex puncto, aut ex linea superficies, aut ex planitie soliditas. Altera uero corpora quattuor elementorum collato tenore in robnsiones: longitudo, latitudo, profunditas; termini, adnumerato linea, superficies et ipsa soliditas. Item, cum quattuor sint elementa ex quibus constant corpora — terra, aqua, aer et ignis —, tribus sine dubio interstitiis separantur, quorum unum est a terra usque ad a
Abbreviated transcription (Latin):
colligõ ẽ cum due sũmitates
erit manifestius. si in medio
possuerimꝰ ip̃am ꝯtinentiam
sensꝰ de timeo platonis excep
postulabat talem fieri mũdũ
qui ⁊ uisũ pat̾etur. ⁊ ractũ.
ꝯstabat aut̃ n uid̾i aliquid
posse sine ignis bñficio. n
tangi sine solido.⁊ solidum
corpꝰ de igne. ⁊ t̾ra instituere:
fabricator incipiens uidit .uͦ.
ꝯuenire sñ medio colligãte
lum ꝙ⁊ se parit̾⁊ a se ligat¬
da deuuntiat.Unam u̾o
int̾iectõe tñ solũ posse suf¬
ficere cũ suꝑficies sine alti¬
tudine uincienda ẽ. Auty
artanda uincłis ẽ. alta duñ¬
sio ẽ ñ nͥ gemina int̾iectõe
conectitur. Ide aerem ⁊ aꝙͣ
inter ignẽ terrãq ꝯtexuit
⁊ ita ꝑ om̃ia una ⁊ sibi ꝯue¬
niens. iugabił ꝯpetentia
currit. elem̾̃toꝵ diu̾sitatẽ¬
ip̃a diffrãrũ eq̃litate ꝯsocians
Nam qͣnt̃ int̾est inter aqͣm
⁊ aerẽ cã densitatis. ⁊ pondis tm̃¬
dem int̾ aerẽ ⁊ ignem ẽ. Et rur¬

Expanded text:
colligatio est, cum duae summitates erit manifestius si in medio posuerimus ipsam continentiam sensus de Timaeo Platonis excerpttio postulabat talem fieri mundum qui et uisum pateretur et tactum. Constabat autem neque uideri aliquid posse sine ignis beneficio, neque tangi sine solido, et solidum corpus de igne et terra instituere fabricator incipiens uidit duo conuenire sine medio colligante quod et se pariter et a se liganda deuinciat; unam uero interiectionem tunc solum posse sufficere cum superficies sine altitudine uincienda est; at ubi artanda uinculis est alta dimensio, nodum nisi gemina interiectione non necti. Inde aerem et aquam inter ignem terramque contexuit, et ita per omnia una et sibi conueniens iugabilis competentia cucurrit, elementorum diuersitateipsa differentiarum aequalitate consocians.» Nam quantum interest inter aquam et aerem causa densitatis et ponderis, tantundem inter aerem et ignem est. Et rur
Abbreviated transcription (Latin):
in singuł qualitates unicui¬
q de duob alt̾am dedit. ut
in eo cui adhereret cognatã
sibi ⁊ similẽ repperitet. T̾ra
ẽ sicca ⁊ frigida. aqͣ u̾o frigida
⁊ humecta ẽ. Hu̾o elem̃ta
licet sibi ꝑ siccũ humectũq
ne iungunt᷑. der humectꝰ
⁊ calidꝰ est. Et cũ a que frigide
ꝯͣius sit calor ꝯciliatione tñ
socii copulantur humoris
Suꝑ ħc ignis cũ sit calidus
⁊ siccus. humorẽ quidẽ aerͦ:
respuit siccitate. s conechi¬
tur ꝑ societatẽ caloris. Et
ita fit. uͥ singula queq
elem̃toꝵ. duo s hinc inde
uicina singuł qualitatib
uelut quibdã amplectan¬
tur urnis. aqua t̾ram frigo¬
re. aqͣ aerem sͥ nectit humo¬
re.aer aque humore simi¬
lit̾ ⁊ igni calore sociatur
Inis aeri miscet᷑ cͣalido. t̾re
iungitur siccitate. Terra ig¬
nem sicco patitur. aqͣm fri¬
gore ñ respuit. ħ tñ uarietã
uincłoꝵ si elem̃ta duo tm̃ fo¬
rent nͥl int̾ ip̃a firmitatis ha

Expanded text:
in singulis qualitates, talem unicuiin singulis qualitates, talem unicuique de duabus alteram dedit ut in eo cui adhaereret cognatam sibi et similem reperiret. Terra est sicca et frigida, aqua uero frigida et humecta est. Haec duo elementa, licet sibi per siccum humectumque ne iunguntur. Aer humectus et calidus est, et cum aquae frigidae contrarius sit calore, conciliatione tamen socii copulatur humoris. Super hunc ignis, cum sit calidus et siccus, humorem quidem aeris respuit siccitate, sed conectitur per societatem caloris. Et ita fit ut singula quaeque elementorum duo sibi hinc inde uicina singulis qualitatibus uelut quibusdam amplectantur ulnis: aqua terram frigore, aerem sibi nectit humore; aer aquae humecto simili et igni calore sociatur; ignis aeri miscetur ut calido, terrae iungitur siccitate; terra ignem sicco patitur, aquam frigore non respuit. Haec tamen uarietas uinculorum, si elementa duo forent, nihil inter ipsa firmitati
Abbreviated transcription (Latin):
celestra ft usqad nos. aut t̃¬
rius rer̃ õium nũs impletꝰ.
de ẜa septenarii nuĩ ꝯiunctõe
dicta ħ ꝓ affectate kuitatis
necessitate sufficiunt. Tercia
corporis ab impati pͥma pla¬
nicies in trib lineis ꝯstat.
his .ii. trigonał forma ꝯcludi
nem id ẽ sm ip̃ius u̾itatis
archanũ. illa forti int̾ se uĩ¬
culo colligari qͥb int̾iecta
medietas p̾stat: uinculi fir
duo sũmã mediũ quo uin¬
ceretur acciperet. quat̾na¬
rius u̾o duas medietates pͥ¬
mꝰ om̃iũ nactꝰ ẽ. quas ab ħ
nu̾o d̾s m̾dane moł artifex
ꝯditorq mutuatꝰ. indissolu¬
bili int̾se uinculo elem̃ta de¬
uinxit. sic̃ in timeo platonis
assertum ẽ: ñ alit̃ qͣm ꝯtrou̾¬
sa sibi ac repugnantia ⁊ na
fed̾ari. nisi duob mediisaeris
⁊ aque nexib uincirent᷑. Ita
.N. elem̃ta int̾ se diu̾sissima
opifex tñ d̃s. ordinis oportu¬
nitate conexuit: ũ facile
iungerent᷑. sam ẽ bine ẽent

Expanded text:
caelestia sunt usque ad nos, aut tcaelestia sunt usque ad nos, aut trius rerum omnium numerus impletur. De secunda septenarii numeri coniunctione dicta haec pro affectatae breuitatis necessitate sufficiant. Tertia corporis ab impari prima planities in tribus lineis constat his enim trigonalis forma concluditnem, id est secundum ipsius ueritatis arcanum, illa forti inter se uinculo colligari quibus interiecta medietas praestat uinculi firmduo summa medium quo uinciretur acciperet; quaternarius uero duas medietates primus omnium nactus est. Quas ab hoc numero deus mundanae molis artifex conditorque mutuatus, insolubili inter se uinculo elementa deuinxit, sicut in Timaeo Platonis adsertum est, non aliter tam controuersa sibi ac repugnantia et nafoederari, nisi duobus mediis aeris et aquae nexibus uincirentur. Ita enim elementa inter se diuersissima opifex tamen deus ordinis opportunitate conexuit ut facile iungerentur. Nam cum binae essent
Abbreviated transcription (Latin):
parem feminã. suꝑius expͥs¬
simꝰ. Hoꝵ ut̾q si ꝑ senariũ
nũm multiplicet᷑. efficiunt
plicent᷑. Coeant .ii. nũi mas¬
Ita ẽ gͦ ñ fecundꝰ hic nũs ut
pͥmã humani partꝰ ꝑfec¬
dionẽ qͣi arbit̃ quidã matu¬
ritatis absoluat. Discretud
gͦ motꝰ quic̃q fuerit de duo
septenarii copulatione li¬
bata sũt Scd̾a de duob ⁊
Hab illa omĩpotentia so¬
litaria in corporis intelligi¬
bił lineam pͥma defltixit᷑
Io ⁊ ad uagas stellarũ ⁊ lumi¬
nũ speras refertur. quia qͦ
he ab illa que a planes dr̃
in nũm scisse⁊ in uarii mo¬
tus ꝯtͣrietatẽ retrorte sunt.
Hic gͦ nũs c̃quinanio aptis¬
sime iungit᷑ cũ hic ad errã¬
des uͥ diximꝰ. ad celi ronas il¬
nario nuo ꝓͥetas exceptapo
uid̾i ẽẽ: incorporalia om̃a
seu diuinũ corpꝰ hant seu
caducũ. hic gͦ nũs simuloĩa
⁊ suꝑa ⁊ subiecta designat
ex eo nata in qua rerũ spẽs
ꝯtinentur.aut m̃di aĩa q̃
anmiarũ om̃iũ fons ẽ. aut

Expanded text:
parem feminam superius expressimus. Horum uterque, si per senarium numerum multiplicetur, efficiunt plicantur. Coeant enim numeIta est ergo natura fecundus hic numerus ut primam humani partus perfectionem, quasi arbiter quidam maturitatis, absoluat. Discretio ergo motus, quicumque fuerit de duobseptenarii copulatione libata sint. Secunda de duobus et ab illa omnipotentia solitaria in corporis intellegibilis lineam prima defluxit, ideo et ad uagas stellarum et luminum sphaeras refertur quia hae quoque ab illa quae aplanes dicitur in numerum scissae et in uarii motus contrarietatem retortae sunt. Hic ergo numerus cum quinario aptissime iungitur, cum hic ad errantes, ut diximus, ad caeli zonas ilnario numero proprietas excepta pouideri esse corporalia omnia, seu diuinum corpus habeant seu caducum. Hic ergo numerus simul omnia et supera et subiecta designatex eo nata in qua rerum species continentur, aut mundi anima quae animarum omnium fons est, aut
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑiorib necessitate iun¬
guntꝰ. ita suꝑiora lutulentis
necessitate sociati efficiendis
utͥsq corporib ꝯsensu minis¬
tri fed̾is obsecuntur. ec solũ
explicandis corporib hi iͦ nũi
collatũ p̾stant fauorẽ s qua¬
ternarium quid̃ pytagorei¬
quasi ad ꝑfectionem anime
ꝑtinentẽ. int̾ archana uene¬
rantur. ut ex eo.⁊ iuris iurãdi
resigionẽ sibi fecerint oy ma
rius u̾o assignat animam
Tercia cupiditas. que ephyti¬
sapientũ aĩam ex simpho¬

Expanded text:
erioribus Necessitate iunguntur, ita superiora lutulentis nationis necessitate sociati, efficiendis utrisque corporibus consensu ministri foederis obsequuntur. Nec solum explicandis corporibus hi duo numeri collatiuum praestant fauorem, sed quaternarium quidem Pythagoreiquasi ad perfectionem animae pertinentem inter arcana uenerantur, ut ex eo et iuris iurandi religionem sibi fecerint: oὐ μὰ rius uero adsignat animam tertia cupiditas quae ἐπιθυsapientum animam ex s
Abbreviated transcription (Latin):
iniñua sola ex uno parente
nata ꝑibetur. Senariꝰ uero
qui cum uno ꝯiunctꝰ septe¬
nariũ facit. uarie ac multi¬
plicis religionis ⁊ potentie ẽ.
pͥrimum ꝙ solus ex õĩb nũis
qui int̾ decem sunt de suis
partib ꝯstat. ħt .ii. medieta¬
dem ⁊ t̾riam partem ⁊ sextã
partem ⁊ ẽ medietas trra:

Expanded text:
Minerua sola ex uno parente Minerua sola ex uno parente nata perhibetur. Senarius uero, qui cum uno coniunctus septenarium facit, uariae ac multiplicis religionis et potentiae est, primum quod, solus ex omnibus numeris qui intra decem sunt, de suis partibus constat. Habet enim medietatem et tertiam partem et sextam partem, et est medietas tria,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ sit ip̃a num̾abił. in nuãs
tñ generũ spẽs ⁊ de secreat
paululũ cogitationis incli¬
nans. hanc monadẽ reꝑies
ad aĩam posse refferri. Aĩa
N. illaliena a siluestris ꝯtagi¬
one mrat̾ie. tm̃ se auc̃tori sũo
ac sͥ debens. simplicẽ sortita
naturã. cũ se aĩande ĩm̾sita¬
tiuniu̾sitatis infundat. nul¬
lum init tm̃ cũ sua unita¬
de diuortiũ. uides ut ħ mo¬
nas orta a pͥma rer̃ ca usq
ad aĩam ubiq integra ⁊ sẽ¬
ꝑ indiuidua ꝯtinuatõe
potestatis obtineat. ħd mo¬
nade castigatiꝰ ꝙͣ se copia
sugg̾ebat. Nec te remordeat
tenarii p̃dicetur. Nullr.ni.
aptiꝰ iungitur monas in¬
corrupta qͣm uirgini. huic
opinio uirginitatis inole¬
uit. ut pallas qͦ uocitetur.
Nam uirgo creditur.qr nul¬
lum ex se parit nũm du¬
plicatus. qui intra denariũ
coarcetur.ꝗm pͥmũ limitẽ
ꝯstat ẽẽ nũoꝵ. Pallas ideo
qr ex soliꝰ monadis fetu⁊
multiplicatõe ꝓcessit. sicut

Expanded text:
non sit ipsa numerabilis, innumeras non sit ipsa numerabilis, innumeras tamen generum species et de se creat paululum cogitationis inclinans, hanc monada reperies ad animam referri. Anima enim, aliena a siluestris contagione materiae, tantum se auctori suo ac sibi debens, simplicem sortita naturam, cum se animandae immensitati uniuersitatis infundat, nullum init tamen cum sua unitate diuortium. Vides ut haec monas, orta a prima rerum causa, adusque ad animam ubique integra et semper indiuidua, continuationem potestatis obtineat. Haec de monade castigatius quam se copia suggerebat. Nec te remordeat tenarii praedicetur: nulli enim aptius iungitur monas incorrupta quam uirgini. Huic opinio uirginitatis inoleuit ut Pallas quoque uocitetur. Nam uirgo creditur quia nullum ex se parit numerum duplicatus qui intra denarium coartetur, quem primum limitem constat esse numerorum; Pallas ideo quia ex solius monadis fetu et multiplicatione processit, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
mueniet ⁊eñ añ mũdi fuisse. quib
illam ꝯtextam angͦtissimam
thimei ratio nature ipsius
ꝯscia testis exp̾ssit. Hinc ẽ
ꝙ ꝓnunciare ñ dubitauere
sapientes animam ẽẽ nułm
se mouentẽ. Nunc uideamꝰ
to plenꝰ habeatur. cꝰ ut exp̾ssiꝰ
plenitudo noscatur: pͥmum
m̾ita parcium de quib ꝯstat
tũ demũ qͥd ip̃e possit inues¬
tigemꝰ. Constat septenanus
ꝯpagum menbra tractemꝰ
ex quib facebimur nullũ
aliũ numerũ tam uaria ẽẽ
maiestate fecundũ. Ex uno
Unũ aut̃ ꝙ monas idẽst u¬
nitas d̾r. ⁊ mas idẽ ⁊ femina
nũs s fons ⁊ origo num̾oꝵ.
ħ monas inicui finisq om¬
nũ neq ip̃a pͥncipii aut
finis sciens ad sũmũ refert᷑
dm̃. eiꝰq intellectũ a sequẽ¬
tium nũo rer̃. ⁊ potestatem
sequestrat. nec in inferiore
pꝰ dm̃ gradu frustra eã desi¬
d̾aueris. ħ est illa m̾s ex sũmo
nata d̾o que uices tẽpoꝵ nes¬
ciens. in uno semꝑ ꝙ ad est
ꝯsistat euo.Cũq ut pote una

Expanded text:
nte animam mundi fuisse, quibus illam contextam augustissima Timaei ratio, naturae ipsius conscia testis, expressit. Hinc est quod pronuntiare non dubitauere sapientes animam esse numerum se mouentem. Nunc uideamus to plenus habeatur; cuius ut pressius plenitudo noscatur, primum merita partium de quibus constat, tum demum quid ipse possit inuestigemus. Constat septenarius compagum membra tractemus, ex quibus fatebimur nullum alium numerum tam uaria esse maiestate fecundum. Ex uno Vnum autem quod monas, id est unitas, dicitur, et mas idem et femina numerus sed fons et origo numerorum. Haec monas, initium finisque omnium neque ipsa principii aut finis sciens, ad summum refertur deum eiusque intellectum a sequentium numero rerum et potestatum sequestrat, nec in inferiore post deum gradu frustra eam desideraueris. Haec illa est mens ex summo enata deo, quae, uices temporum nesciens, in uno semper quod adest consistit aeuo, cumque, utpote una,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsuadeat. Ac pͥmũ ħ tͣnsire
sñ ãmiratõẽ ñ possumꝰ. ꝙ .uͦ.
nũi qui in se multiplicari
uitale spaciũ uiri fortis in¬
cluderent ex pari ⁊ĩpari ꝯsti¬
tuert̃. ħ.N. uere ꝑfectũ est ꝙ¬
Dam impar nũs mas ⁊ par
femina uocat᷑ arismetici itẽ¬
imparẽ prĩs ⁊ parem mu̾s
appellatõe uenerant᷑. Hinc
⁊ thumeꝰ platonis fabricato¬
rem mundane aĩe dm̃ par¬
des eiꝰ ex pari ⁊ impari .i. ex
duplari ⁊ triplari nũo int̾¬
dexuisse memorauit. ita ut
tio mutuandi. hi .ii. pͥmicu
ꝑficiem faciunt.bis bina bis:
a dispari u̾ro ter t̾na que st̃¬
terius partis efficui̾t. Uñ dat᷑
uenerunt. solos ydoneos ad
efficiendam mundi animã
iudicatos. ꝗͣ nͥl pꝰ auctorem
p̃ ẽe ꝑfectius. hoc quoq no¬
tandũ est ꝙ suꝑius asserẽtes
ꝯmunẽ num̾oꝵ om̃iũ dig¬
nitatẽ.antiquiores eos suꝑ¬

Expanded text:
suadeat. Ac primum hoc transire sine admiratione non possumus quod duo numeri qui in se multiplicati uitale spatium uiri fortis includerent ex pari et impari constiterunt. Hoc enim uere perfectum est Nam impar numerus mas et par femina uocatur. Item arithmetici imparem patris et parem matris appellatione uenerantur. Hinc et Timaeus Platonis fabricatorem mundanae animae deum partes eius ex pari et impari, id est duplari et triplari numero, intertexuisse memorauit, ita ut tio mutuandi. Hi enim primi cuattuor, superficiem faciunt, bis bina bis, a dispari uero ter terna, quae sterius partis efficiunt; unde inte uiri conuenerunt, solos idoneos ad efficiendam mundi animam iudicatos, qua nihil post auctorem potest esse perfectius. Hoc quoque notandum est quod, superius adserentes communem numerorum omnium dignitatem, antiquiores eos sup
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯcinnentiã h̾c num mag̾
aptũ ẽẽ ñ dubiũ ẽ: cũ spere
quib secuturus sermo ꝓce¬
det. Os quoq partes de quib
ꝯstat hic nũs tales sunt. ut ex
ear̃ ꝯpage plenitudo nascat᷑.
nerant demonade ⁊uui. que
qualia sint suo loco pleniꝰ
explicabitur. aut de duplica¬
do eo qui ⁊ gn̾atur ⁊ gn̾at .i.¬

Expanded text:
cinentiam, hunc numerum magis aptum esse non dubium est, cum sphaerae quibus secuturus sermo procedet. Οmnes quoque partes, de quibus constat hic numerus, tales sunt ut ex earum compage plenitudo nascatur.nerant, de monade et septem, quae qualia sint suo loco plenius explicabitur; aut de duplicato eo qui et generatur et generat, i
Abbreviated transcription (Latin):
ens aliem ẽ appetẽs: haur¬
endc. Que si metallicis corpo¬
rib ñ usu ueniunt. ñ tñ ple¬
na illa: s uasta dicenda sunt
b ad suꝑos meanti. occurrit
pͥma ꝑfectio in corporalita¬
tis in nũis. Int̾ ip̃os tam̃ ꝓͥe
pleni uocant᷑ scd̃m hos mõs
qui p̾senti tͣctatui necessa¬
rii st̃ qui au uĩ obtinẽt uĩ¬
culoꝵ. aũ corpora rursus ef¬
ficiunt᷑: au corpꝰ efficiunt s
corpꝰ ꝙ intelligendo ñ senti¬
endo ꝯcipias. Tot᷑ hoc u obscu¬
ritatis depͥuarẽ p̾cetur offen¬
sam: paulo altiꝰ repetita rer
luce pandendũ ẽ. Oĩa corꝑa
suꝑficie finiunt᷑⁊ in ip̃am
eoꝵ pars ultima t̾minat᷑. hi
aut̃ t̾mini cũ sint semꝑ circa
corpora quoꝵ t̾mini sunt:
inoorꝑei tñ intelliguntur.
Sam quousq corpꝰ eẽ dicet᷑
nͨ dũ t̾minꝰ intelligr̃. Cogi¬

Expanded text:
 alieni est appetens hauriendo. Quae si metallicis corporibus non usu ueniunt, non tamen plena illa, sed uasta dicenda sunt.bis ad superos meanti occurrit prima perfectio incorporalitatis in numeris; inter ipsos tamen proprie pleni uocantur secundum hos modos qui praesenti tractatui necessarii sunt, qui aut uim obtinent uinculorum aut corpora rursus efficiuntur aut corpus efficiunt, sed corpus quod intellegendo, non sentiendo concipias. Totum hoc, ut obscuritatis deprecetur offensam, paulo altius repetita rerum luce pandendum est. Omnia corpora superficie finiuntur et in ipsam eorum pars ultima terminatur. Hi autem termini, cum sint semper circa corpora quorum termini sunt, incorporei tamen intelleguntur. Nam quousque corpus esse dicetur, necdum terminus intelleg
Abbreviated transcription (Latin):
ri. lemꝑantie t̾renas cupidi¬
tates ñ repͥm̾e. s penitꝰ obli¬
uisci.fortitudinis passiones
ignorare ñ uinc̾e. ut nesciat
irasci cuprat nͥl. Iusticie. ita c̃
suꝑna .⁊ diuina m̃te sociariũ
seruet ꝑpetuũ cũ ea fedꝰ imitas¬
doͭ Quarte s̃. q̃ in ip̃a diuina
uocari. a quar̃ exemplo reliq̃
om̃s ꝑ ordinẽ defluunt. Dam
si rer̃ aliar̃ mł̾tomag̃ uirtutũ
yd̾as ẽẽ in m̃te c̾dendũ est. Illic
prudentia ẽ mens ip̃a diui¬
na. Temꝑantia ꝙ in se ꝑpe¬
tua intentiõe ꝯu̾sa ẽ. fortitu¬
do ꝙ semꝑ idem ẽ nec aliqñ
mutat᷑. Iusticia. ꝙ ꝑhennile¬
ge asempit̾na oꝑis sui ꝯtiny¬
atione ñ flectit᷑. Hec s̃ qͣt̾nar̾̃¬
.iiII. gn̾a uirtut̾ q̃ pret̾ cetera
maximã in passionib hñt dif¬
fr̃ãm sui. passiones aut̃ ut sci¬
cupiuntq dolentq gaudẽtq¬
has pͥme molliunt. scđe aufe¬
runt. t̃cie obliuiscunt᷑. In qͣr¬
tis nefas ẽ noĩari. Si gͦ h est

Expanded text:
ri; temperantiae, terrenas cupidiri; temperantiae, terrenas cupiditates non reprimere, sed penitus obliuisci; fortitudinis, passiones ignorare, non uincere, ut nesciat irasci, cupiat nihil...; iustitiae, ita cum supera et diuina mente sociari ut seruet perpetuum cum ea foedus imitando. Quartae sunt quae in ipsa diuina o reliquae omnes per ordinem defluunt. Nam si rerum aliarum, multo magis uirtutum ideas esse in mente credendum est. Illic prudentia est mens ipsa diuina; temperantia, quod in se perpetua intentione conuersa est; fortitudo, quod semper idem est nec aliquando mutatur; iustitia, quod perenni lege a sempiterna operis sui continuatione non flectitur. Haec sunt quaternar genera uirtutum, quae praeter cetera maximam in passionibus habent differentiam sui. Passiones autem, ut scicupiuntque, dolent gaudentqHas prime molliunt, secunde auferunt, tertie obliviscuntur; in quartis nefas est nominari . DE VIRT
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯstantiam.tolerantiam. fir¬
mitatem. Temꝑantie. nicħ
appetere. penitendũ. innul¬
lo legem mod̾ationis exced̾e
sub iugũ racionis cupidita¬
tem dõmare Temꝑanciaas
secuntur modestia. uerecũ¬
dia abstinentia. castitas.
honestas. mod̾ancia parcitã
sobrietas pudicitia. ¶us¬
ticie seruare unicuiq ꝙ suũ
ẽ. de iusticia ueniunt. in nocẽ¬
tia amicitia. ꝯcordia. pietas
religio. affectꝰ humanitas.
his uirtutib uir bonꝰ pͥmũ
sui atq inde rei .p. rector ef¬
ficitur. iuste ac ꝓinde gub̾¬
nans hũa non deserens: Se¬
cunde. quas purgatorias
uocant. hoĩs sunt qui diui¬
ni capax ẽ. solumq animũ
eiꝰ expeduint qui decreuit se
a corporis ꝯtagione purgare
⁊ quadã humanoꝵ fuga soł
se inserere diuinis. ħ sunt
uelint suꝑiꝰ exp̾ssimꝰ. cũ de
uirtutib phẏlosophantium
diceremus. quas solas quidã
catiq animia ab om̃i mũdihꝰ
asꝑgine p̾sse pureq decersi.

Expanded text:
constantiam, tolerantiam, firconstantiam, tolerantiam, firmitatem; temperantiae, nihil appetere paenitendum, in nullo legem moderationis excedere, sub iugum rationis cupiditatem domare; temperantiam sequuntur modestia, uerecundia, abstinentia, castitas, honestas, moderatio, parcitas, sobrietas, pudicitia; iustitiae, seruare unicuique quod suum est; de iustitia ueniunt innocentia, amicitia, concordia, pietas, religio, affectus, humanitas. His uirtutibus uir bonus primum sui atque inde rei publicae rector efficitur, iuste ac prouide gubernans, humana non deserens. Secundae, quas purgatorias uocant, hominis sunt qua diuini capax est, solumque animum eius expediunt qui decreuit se a corporis contagione purgare et quadam humanorum fuga solis se inserere diuinis. Hae sunuelint, superius expressimus cum de uirtutibus philosophantium diceremus, quas solas quidam catique animi et ab omni mundi huius aspergine presse pureque detersi.
Abbreviated transcription (Latin):
tos ꝑ ordinẽ dig̾it. quatu¬
or st̃ inqͥt quat̾na gn̾ar᷑
gnã untutũ. Ex his pͥme
politice uocant᷑. dcd̾e pur¬
gatorie. t̾tie animi iam p᷑¬
gari. quarte: exemplares
Et sunt politice hois qr
sociale animal ẽ. His bõi
uiri rei .p. ꝯsulunt urbes
tuentur. his parentes ue¬
ñant᷑ libos: amãt ꝓximos
diligunt. his ciuiũ salu¬
dẽ gub̃nant. his socios cir¬
cuinspecta ꝓuidentia ꝓ¬
tegũt. iusta libalitate de¬
uinciunt. hisq sui memo¬
res. alios fece̾ ꝓmorendo
Et ẽ politici ꝓuidentia
ad rõis normã q̃ cogitat q̃¬
q agit uniu̾sa dir̃g̾e. ac
nͥl p̾ter rectũ uelle ł fac̾e
humanisq actib tanqͣm
diuinis arbitriis ꝓuid̾e. pro¬
dentie insunt ratio. incłłs
circum spectio. ꝓuidentia.
docilitas. cautio. frortitudi¬
nis ẽ animũ supra ꝑiculi
metũ agere. nͥlq nͥturpia ti¬
mere.tolerare fortiter ⁊ ad¬
u̾sa ł ꝓspera. fortitudo p̾stat
magnanimitatẽ.fid ucrã
securitatẽ. magnificentiam

Expanded text:
uattuor sunt, inquit, quaternarum genera uirtutum. Ex his primae politicae uocantur, secundae purgatoriae, tertiae animi iam purgati, quartae exemplares. Et sunt politicae hominis, qua sociale animal est. His boni uiri rei publicae consulunt, urbes tuentur; his parentes uenerantur, liberos amant, proximos diligunt; his ciuium salutem gubernant; his socios circumspecta prouidentia protegunt, iusta liberalitate deuinciunt: hisque ... sui memores alios fecere merendo. Et est politici prudentiae ad rationis normam quae cogitat quaeque agit uniuersa dirigere ac nihil praeter rectum uelle uel facere, humanisque actibus tamquam diuinis arbitris prouidere; prudentiae insunt ratio, intellectus, circumspectio, prouidentia, docilitas, cautio; fortitudinis, animum supra periculi metum agere nihilque nisi turpia timere, tolerare fortiter uel aduersa uel prospera; fortitudo praestat magnanimitatem, fiduciam, securitatem, magnificentiam,
Abbreviated transcription (Latin):
sentis operis asseramꝰ. sicur
iam in pͥncipio hꝰ sermonis
astruximꝰ. ut aiãs bn de .r.p.
m̾itoꝵ pꝰ corpora celo reddi.⁊
illic frui beatitudinis ꝑpetu¬
itate nos doceat. Nã sċpionẽ
ip̃m ħ occasio ad narrandum
somniũ ꝓuocauit ꝙ longo ipẽ
se testatꝰ est silentio ꝯdidisse
cũ .ii. leliꝰ ꝯquereretur nullas
nasice statuas. in publico in
t̃fecti tẏranni remun̾atõe
locatas respondit scypio pꝰ¬

Expanded text:
aesentis operis adseramus, sicut aesentis operis adseramus, sicut etiam in principio huius sermonis adstruximm post corpora caelo reddi et illic frui beatitatis perpetuitate nos doceat. Nam Scipionem ipsum haec occasio ad narrandum somnium prouocauit, quod longo tempore se testatus est silentio condidisse. Cum enim Laelius quereretur nullas Nasicae statuas in publico in interfecti tyranni remunerationem locatas, respondit Scipio p
Abbreviated transcription (Latin):
nu ueris sit deputata:. inst̃¬
etur ab auctore porphyrio
qui in ꝯm̃tariis suis ħ me
undũ loc̃ dicit ab homero
sub ead̾ diuisioẽ desc̾ptum
Latet inquit om̃e uer̃. ħ tñ
aĩa cum ab officiis corporis
sõno eiꝰ paululũ liba ẽ. int̾¬
dũ aspicit ñ ñꝙͣ dendit aciẽ
libo ac directo lumine ñui¬
nat᷑e caligantis obducit.⁊
q̃ nc̃ obducta tuenti. Mor¬
tales ebetat uisus tibi ⁊ hu¬
mida crrcũ caligat. nubem
eripiã. ħ uelamen cũ inqͥe¬
de aduer̾ usq aciẽ anime
introspitientis admitit de
cornu c̃dit᷑. Cuiꝰ ista nͣ ẽ ⁊ ut
denuat᷑ uisui ꝑuiũ sit. Cũ
obtuitũ. ebur putat᷑. Cuiꝰ
corpꝰ ita nͥ densatũ ẽ u ad
qͣmuis extremitatẽ tenui¬
tatis erasũ. nullo uisu adul¬
deriora tendente penetret᷑.
¶Tractatis generib ⁊ mõis ad
quos somniũ scypionis refer¬
tur. nc̃ ip̃am eiꝰdem somnii
inspiciantur temptemꝰ a¬
ꝑire ⁊ eo ꝑtin̾e ꝓpositum p̾¬

Expanded text:
nu ueris sit deputata, instrnu ueris sit deputata, instruetur auctore Porphyrio, qui in commentariis suis haec in eundem locum dicit ab Homero sub eadem diuisione descriptum: «Latet, inquit, omne uerum. Hoc tamen anima cum ab officiis corporis sοmnο eius paululum libera est, interdum aspicit, nonnumquam tendit aciem libero et directo lumine uinexus naturae caligantis obducit.» quae nunc obducta tuenti mortales hebetat uisus tibi et umida circum caligat nubem eripiam. ... Hoc uelamen cum in quiete ad uerum usque aciem animae introspicientis admittit, de cornu creditur, cuius ista natura est ut tenuatum uisui peruium sit; cum obtutum, ebur putatur, cuius corpus ita natura densetum est ut ad quamuis extremitatem tenuitatis erasum nullo uisu ad ulteriora tendente penetretur. Tractatis generibus et modis ad quos somnium Scipionis refertur, nunc ipsam eiusdem somnii inspiciantur, temptemus aperire et eo pertinere propositum pr
Abbreviated transcription (Latin):
s. aũ q̃ de plebe ñ unꝰ s młti
similia somniassẽt. Ideo apd̃
homcrũ cũ in ocilio g̾coꝵ a
agamẽnon somniũ ꝙ de ĩ¬
stiuendo p̾lio uid̾at. publi¬
caret: Nestor qui ñ minus
ip̃e prudentia ꝙͣ oĩs uuen¬
ta uirib uiuit ex̾citũ ꝯcili¬
ans fidẽ relatis. de statu in¬
quit publico credendũ est¬
regio somnio: ꝙ si alit̾ uidise.¬
repudiaremꝰ ut futile. s ñ
ab re erat. ut syẏpio. ⁊ si nec¬
dũ adeptꝰ tunc fuerat ꝯso¬
latũ. nͨ erat rector ex̾citꝰ. car¬
taginis somniaret int̾itũ
cꝰ erat auctor futurꝰ. audi¬
retq uictoriam bñficio
suo publicandã. uideret
⁊̃ secreta nature. uir ñ minꝰ¬
pħia qͣm uirtute p̾cellẽs.
his assertis q suꝑius fassi¬
tatis in somnioꝵ uirgiliũ
destem citantes eiꝰ u̾sus feci¬
mꝰ m̃tionẽ. eruti de gemina¬
rũ sõmi descaptiõe portar̃
siqͥs forte querere uelit.cur
porta ex ebore falsis ⁊ ex cor¬

Expanded text:
set, aut quae de plebe non unus sed multi set, aut quae de plebe non unus sed multi similia somniassent. Ideo apud Homerum, cum in concilio Graecorum Agamemnon somnium quod de instruendo proelio uiderat publicaret, Nestor, qui non minus ipse prudentia quam omnis iuuenta uiribus iuuit exercitum, concilians fidem relatis: «De statu, inquit, publico credendum regio somnio, quod, si alter uidisserepudiaremus ut futile.» Sed non ab re erat ut Scipio, etsi necdum adeptus tunc fuerat consulatum nec erat rector exercitus, Carthaginis somniaret interitum cuius erat auctor futurus audiretque uictoriam beneficio suo publicam, uideret etiam secreta naturae, uir non minphia quam uirtute praecellens. His adsertis, quia superius falsitatis insomniorum Vergilium testem citantes, uersus fecimus mentionem eruti de geminarum somnii descriptione portarum, si quis forte quaerere uelit cur porta ex ebore falsis et e cor
Abbreviated transcription (Latin):
.N. oraculũ qr paulꝰ ⁊ affricamꝰ
ut̾q parens scĩ gͣuesq ambo
nec alieni a sac̾dotio ꝙ illi
euenturũ ẽẽt denunciaue¬
runt. Est uisio: qr loca ip̃a
in quib post corpꝰ ł qualis¬
ess futurus aspexit. Est sõ¬
niũ qr rerũ q̃ illi narrate ẽ
altitudo tecta ꝓfunditate
anime sortite sint dep̾hẽd̾
Cõmune. ꝙ ead̃ loca tams
ꝙͣ cet̾is eiꝰd̾ m̾iti didicit p̾pa¬
rari.Pͥublicũ. ꝙ uictoriam
uit. capitolunũ tum phũ
ac sollicitudinẽ fut᷑e sedici¬
ua ⁊ incognita stellarũ ⁊̃ ac
luminũ motꝰ terreq oĩs sitũ
suspiciendo ł despiciendo ꝯce¬
pit. Nec dici pͭ ñ aptũ fuisse
scypionis ꝑsone somniũ ꝙ
⁊ gñale e̾et ⁊ publicũ. qr nͨ¬
dũ illi ꝯtigiss amplissimꝰ
magistratꝰ. ĩmo cũ adhuou
ip̃e dicit pene miles ħret᷑. Ai¬
unt .ui. ñ habenda ꝓueris de
statu ciuitatis somnia nͥ q̃
rector eiꝰ magistratꝰ ue uidis¬

Expanded text:
enim oraculum, quia Paulus et Africanus enim oraculum, quia Paulus et Africanus uterque parens, sancti grauesque ambo nec alieni a sacerdotio, quid illi euenturum esset denuntiauerunt. Est uisio, quia loca ipsa in quibus post corpus uel qualis futurus esset aspexit. Est somnium, quia rerum quae illi narratae sunt altitudo, tecta profunditate animae sortitae sint deprehendit; commume, quod eadem loca tam sibi quam ceteris eiusdem meriti didicit praeparari; publicum, quod uictoriam et Capitolinum triumphum ac sοllicitudinem futurae seditiua et incognita, stellarum etiam ac luminum motus terraeque omnis situm suspiciendo uel despiciendo concepit. Nec dici potest non aptum fuisse Scipionis personae somnium quod et generale esset et publicum quia necdum illi contigisset amplissimus magistratus, immo cum adhuc, ut ipse dicit, paene miles haberetur. Aiunt enim non habenda pro ueris de statu ciuitatis somnia nisi quae rector eius magistratusue uidis