comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eã nube̾ illi dubitabat timens ꝓͥuigũ̃
adultũ etate. ꝓcto credit᷑ necato filio ua¬
dus hoĩbꝰq infestus neq uigilus neq
in mentẽ exeitatã uerabat. Igitͣ color
cessus prsus in facie ultu ꝙ uecordia ĩe¬
rat s inuentutẽ quã supra diximꝰ eler¬
eat mulais modis mala facinora eddo¬
cebat ex illis n testes signatores q fal¬
sos ꝯmodae̾ fidem fortunas ꝑicula uilia
habe̾ postubi eoꝵ famãatq pudocẽ
actriuerat maiora alia imꝑabat si cã
peccandi ud pñs minꝰ sũppetebat nicħo
miꝰ insontes sicuti sontes c̾cãuenie ui¬

Expanded text:
ea nubere illi dubitabat timens privignum adulta aetate, pro certo creditur necato filio vas neque ia mentem excitam vastabat. igitur colos cessus: prorsus in facie voltuque vecordia inerat. Sed iuventutem, quam, ut supra diximus, illexerat, multis modis mala facinora edocebat. ex illis testis signatoresque falsos commodare; fidem fortunas pericula vilia habere; post ubi eorum famam atque pudorem adtriverat, maiora alia imperabat. si causa peccandi in praesens minus suppetebat, nihilo minus insontis sicuti sontis circumvenire iu
Abbreviated transcription (Latin):
p habueit ꝙͣtam q reliquerit paula¬
cim ĩmutata ex pulcherriã pessima
ronã sicuti ego cepi ꝯdide̾ atq habue̾
mitio troiam qͥ enea dute ꝓfugi sedibꝰ
nere dispari gene dispari dissiłi liugua
alii alio more uiuentes incredibile
memoratu est ꝙ̃ facile coabsuerit¬
aucta satis ꝓspera satisq pollens ui¬
de batur sicuti pleꝵq mortaliũ ha¬
bontͣ muidia exopulencia orta est.
Igit᷑ reges q populi funcũ bello tẽp¬
tare panei ex anncis auxilio eẽ. nam
cetiꝰ metu ꝑcussi a ꝑiculis abetũt dis
tomã don milicieq intenti festinae
parare aliꝰ aliũ hortai hestibꝰ olu¬
am ire libercatẽ prĩam parentes q
armis tege̾ postubi ꝑicula uirtute
populerant socus atq amicis aurilia
portabant magis q dandis ꝙͣ accipiẽ¬
piũ legutimũ nomẽ imperii pegiũ
hebant dilectis quibꝰ corpus anus
infirinũ ingemũ sapĩa ualidũeat
rei pub ͭ ͤ ꝯsultabant hii ał etate cił

Expanded text:
 habuerint quantamque reliquerint, ut paulatim inmutata ex pulcherruma atque opRomam, sicuti ego accepi, condidere atque habuere initio Troiani, qui Aenea duce profugi sedibus nere, dispari genere, dissimili lingua, alii alio more viventes, incredibile memoratu est, quam facile coalueriaucta, satis prospera, satisque pollens videbatur, sicuti pleraque mortalium habentur, invidia ex opulentia orta est. Igitur reges populique finitimi bello tentare; pauci ex amicis auxilio esse, nam ceteri metu perculsi a periculis aberant. At Romani domi militiaeque intenti festinare parare, alius alium hortari, hostibus obuiam ire, libertatem patriam parentesque armis tegere. Post ubi pericula uirtute propulerant, sociis adque amicis auxilia portabant magisque dandis quam accipien imperi regium habebant. delecti, quibus corpus annis infirmum, ingenium sapientia validum erat, rei publicae consultabant: hi vel aetate vel
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ bone artes desune dolis atq falla¬
cus ꝯtendit. Auaricia pecinẽ studu
ht̃ quã nemo sapiẽs acupuit ea quasi
denis malis imbuta corꝰ am̃mq uirilem
effenimat sꝑ infiuita insacrabilis est
nũ aliꝰ alis agros cupe neq modu
mq modestĩa uittores hr̃e feda cru
quẽ in asia ductauerat quo fisi fe¬
dũ face̾t ꝯ̃ moiẽ maioꝵ lupuriose u.¬
nus ꝙ liberalit habueãt loca amena uo¬
lupraria faa facile mocio asos feroces

Expanded text:
desunt, dolis atque fallaciis contendit. Avaritia pecuniae studium habet, quam nemo sapiens concupivit: ea quasi venenis malis imbuta corpus animumque virilem effeminat, semper infinita, insatiabilis est, mum alius alius agros cupere, neque modum neque modestiam victores habere, foeda crudquem in Asia ductaverat, quo sibi fidum faceret, contra morem maiorum luxuriose nimisque liberaliter habuerat. loca amoena volu
Abbreviated transcription (Latin):
lescens nobilis sũme audacie egens
factiosꝰ quẽ ad ꝑturbandã rẽ ꝑ ĩo
ꝑia atq mali mores stimulabãt cũ
hoc a catilma ⁊ antomꝰ c̾citer nou
decembris consilio ꝯrunicato parubant
pisonẽ eu ex̾citu ad optinendas duas his¬
panias mitte̾ ea re cognita rusꝰ ĩnonas
urbẽ ⁊ pessimũ facinus patratũ foret
q nondum freꝙ̃tes armati que nerãt.
ea res ꝯsiliũ disremet postra piss ĩ ext̾i¬
orem hyspamiã questor ꝓ pretore muissꝯ

Expanded text:
lescens nobilis, summae audaciae, egens, factiosus, quem ad perturbandam rem publicam inopia atque mali mores stimulabant. cum hoc Catilina et Autronius circiter Nonas Decembris consilio communicato parabant Pisonem cum exercitu ad optinendas duas Hispanias mittere. ea re cognita rursus in Nonurbem Romam pessumum facinus patratum foret. quia nondum frequentes armati convenerant, ea res consilium diremit. postea Piso in citeriorem Hisp
Abbreviated transcription (Latin):
me posuit me desolatã. Deleth. Tetendit artũ suũ. &
posuit me qͣsi signũ ad sagittã. he. Misit in renib meis fi¬
uas pharetre sue. he. Factus sũ inderisũ omĩ popłome¬
o. canticũ eoꝵ tota die he. Repleuit me amaritudinibi
inebriauit me absinthio. Uau. Et confregit ad mimerũ
dentes meos. cibauit mecinere. Uau. Et repulsa ẽ. ani¬
ma mea oblitus sũ bonoꝵ. Iau. Et dixi. Perut finis
meus ⁊ spes mea adnõ. Tai. Recordare pauꝑtatis ⁊ tͣnsgͥs¬
sionis mee. absinthii ⁊ fellis. Tai. Memoria memor ero.
⁊tabescet in me animamea. Tai. Hoc recolens in corde meo
indo sperabo. Hech. Miscdie dñi quia ñ sumꝰ consũpti.
quia non defecert̃ miserõnes eiꝰ. hech. Nouidiluculo:
multaẽ. fides tua. hech. Parsmea dñs.dexanima mea

Expanded text:
me posuit me desolatam DELETH tetendit arcum suum et me posuit me desolatam DELETH tetendit arcum suum et posuit me quasi signum ad sagittam HE misit in renibus meis filias faretrae suae HE factus sum in derisu omni populo meo canticum eorum tota die HE replevit me amaritudinibus inebriavit me absinthio VAV et fregit ad numerum dentes meos cibavit me cinere VAV et repulsa est anima mea oblitus sum bonorum VAV et dixi periit finis meus et spes mea a Domino ZAI recordare paupertatis et transgressionis meae absinthii et fellis ZAI memoria memor ero et tabescet in me anima mea ZAI hoc recolens in corde meo ideo sperabo HETH misericordiae Domini quia non sumus consumpti quia non defecerunt miserationes eius HETH novae diluculo multa est fides tua HETH pars mea Dominus dixit anima mea
Abbreviated transcription (Latin):
furoris tui. ꝑcussistinec misertꝰ es. Thau. Uocastiqͣsi addi¬
ẽ sollẽpnẽ qui t̾rerent me de circuitu. ⁊ ñ fuit in die furo¬
ris dñĩ qui effugeret ⁊ relinqueret᷑. Quos educaui ⁊ enu¬
triui. inimicus meus consũpsit eos. Aleph. Egouir uidẽs
pauꝑtatẽ meã in uirga indignationis eiꝰ Aleph. Meminau̾̃
&e ad dux̃ in tenebras. ⁊ ñ in lucẽ. Aleph. Tantũ inme u̾tit &
conu̾tit manũ suã tota die. Beth. Tetustã fecit pellẽ meã
& carnẽ meã. contriuit ossa mea. Beth. E dificauit ingi¬
romeo. ⁊ circundedit mefelle ⁊ labore. Beth. In tenebͦ¬
sis collocauit me qͣsi mortuos sẽpit̾nos. Gimel. Circũe¬
dificauit adu̾sũ me u ñ egrediar. aggͣuauit cõpedẽ meã
bimel. S ⁊ cũ clamau̾o. ⁊ rogau̾o. excludet or̃onẽ meam
Gimel. Conclusit uias meas lapidib quadris. semitas
meas subu̾tit. Deleth. Ursus insidians factꝰ ẽ.mͥ. leo in
ab conditis. Deleth. Semitas meas subu̾tit ⁊ confegit

Expanded text:
 es THAU vocasti quasi ad diem sollemnem qui terrerent me de circuitu et non fuit in die furoris Domini qui effugeret et relinqueretur quos educavi et enutrivi inimicus meus consumpsit eos ALEPH ego vir videns paupertatem meam in virga indignationis eius ALEPH me minavit et adduxit in tenebris et non in lucem ALEPH tantum in me vertit et convertit manum suam tota die BETH vetustam fecit pellem meam et carnem meam contrivit ossa mea BETH aedificavit in gyro meo et circumdedit me felle et labore BETH in tenebrosis conlocavit me quasi mortuos sempiternos GIMEL circumaedificavit adversum me ut non egrediar adgravavit conpedem meam GIMEL sed et cum clamavero et rogavero exclusit orationem meam GIMEL conclusit vias meas lapidibus quadris semitas meas subvertit DELETH ursus insidians factus est mihi leo in absconditis DELETH semitas meas subvertit et confregit
Abbreviated transcription (Latin):
ante faciem subsequentis. ⁊al. Recordata est hierusalẽ
dierum afflictionis sue. & p̃uaricationis omniũ deside¬
rabiliũ suoꝵ. que habuerat adieb antiquis. cum caderet
popłs eius in manu hostili: & non esset auxiliator. Uide¬
runt eã hostes: & derisert̃ sabbata eiꝰ. Heth. Peccatũ pecca¬
uit hierusalẽ: ꝓpt̾ea instabił facta ẽ. Omnes quiglorifica¬
bant eã sp̃uert̃ illam: quia uidert̃ ignominiã eiꝰ. Ipsa autem
gemens. & conu̾sa retͦrsum. Eheth Sordes eiꝰ mpedib eius:
nec recordata ẽ. finis sui. Deposita ẽ. uehem̃ter: non habens con-¬
solatorẽ. Wide dnẽ afflictionẽ meã: q̃m erectus ẽ. inimicus

Expanded text:
em dierum adflictionis suae et praevaricationis omnium desiderabilium suorum quae habuerat a diebus antiquis cum caderet populus eius in manu hostili et non esset auxiliator viderunt eam hostes et deriserunt sabbata eius HETH peccatum peccavit Hierusalem propterea instabilis facta est omnes qui glorificabant eam spreverunt illam quia viderunt ignominiam eius ipsa autem gemens et conversa retrorsum TETH sordes eius in pedibus eius nec recordata est finis sui deposita est vehementer non habens consolatorem vi
Abbreviated transcription (Latin):
& lamie nudau̾unt mãmã. lactau̾unt catulos suos. Filia
popłi mei crudelis. quasi strucio in deserto. Deleth.
Adhesit lingua lactentis ad palatũ eiꝰ insiti paruu¬
lipetiert̃ panẽ. ⁊ñ erat qui frangeret eis. he. Qui ues¬
cebantur uoluptuose int̾iert̃ inuiis. qui nutriebant᷑ in cro¬
ceis. ãplexati sunt st̾cora. Uau. Etmaioi effecta ẽ iniqui¬
tas ppłimei peccato sodomoꝵ. q̃ subu̾sa ẽ in mom̃to. ñ ceꝑunt
in eamanꝰ. Tai. Candidiores nararei eiꝰ niue. nitidiores
lacte rubicundiores ebore antiquo. saphiro pulcriores. heth
Denigͣta ẽ suꝑ carbones facies eoꝵ. ⁊ñ sunt cognitim plateis.
adhesit cutis eoꝵ ossib aru it ⁊ facta ẽ quasilignũ. Theth.
Meliꝰ fuit occisis gladio. qͣm int̾fectis fame. q̃misti ex tabu¬
ert̃. consũpti asterilitate t̾re. Ioth. Manꝰ mulierũ misc¬
dium cexert̃ filios suos. facti sunt cib earũ in contritione
filie popłimei. Caph. Conpleuit dñsfurorẽ suũ. ⁊ effu¬

Expanded text:
 lamiae nudaverunt mammam lactaverunt catulos suos filia populi mei crudelis quasi strutio in deserto DELETH adhesit lingua lactantis ad palatum eius in siti parvuli petierunt panem et non erat qui frangeret eis HE qui vescebantur voluptuose interierunt in viis qui nutriebantur in croceis amplexati sunt stercoraae populi mei peccato Sodomorum quae subversa est in momento et non ceperunt in ea manus ZAI candidiores nazarei eius nive nitidiores lacte rubicundiores ebore antiquo sapphyro pulchriores HETH denigrata est super carbones facies eorum et non sunt cogniti in plateis adhesit cutis eorum ossibus aruit et fact Melius fuit occisis gladio, quam interfectis fame: quoniam isti extabuerunt consumpti a sterilitate terrae.  Jod.  Manus mulierum misericordium coxerunt filios suos: facti sunt cibus earum, in contritione filiae populi mei.  Chaph  Complevit Dominus furorem suum, effu
Abbreviated transcription (Latin):
sũme. Ser. Audisti oppͥbria eoꝵ duẽ. om̃s cogitationes
eoꝵ adu̾sũ me. SeN. Labia in surgentiũ mͥ. ⁊ meditationes
eoꝵ adu̾sũ me tota die. Sen. Sessionẽ eoꝵ ⁊ resurrectionẽ
eoꝵ uide dnẽ. ego sũ psalmꝰ eoꝵ. Thau. Reddes eis uicẽ dnẽ
uixta oꝑamanuũsuarũ. Thau. Dabis eis scutũ cordis la¬
borẽ tuũ. Thau. Persequeris infurore. ⁊ cont̾es eos sub ce¬
lis dnẽ. Aleph. Quomͦ obscuratũ ẽ. aurũ mutat᷑ ẽ color
optimꝰ. disꝑsi sunt lapides sanctuarii in capite omĩũ place

Expanded text:
Sin. « Audisti opprobria eorum, Domine, omnes cogitationes eorum adversum me. » Sin. « Labia insurgentium mihi, et meditationes eorum adversum me tota die SEN sessionem eorum et resurrectionem eorum vide ego sum psalmus eorum THAU reddes eis vicem Domine iuxta opera manuum suarum THAU dabis eis scutum cordis laborem tuum THAU persequeris in furore et conteres eos sub caelis Domine ALEPH quomodo obscuratum est aurum mutatus est color opt
Abbreviated transcription (Latin):
quasi ortũ tentoriũ suũ: demolitꝰ ẽ. tab̾ naculũ suũ. Obliuio¬
nitͣdidit dñs insyon. festiuitatẽ. & sabbatũ. & opprobrio inin¬
dignationẽ furoris sui regẽ & sacerdotẽ. Tal Reppulit dñs al¬
tare suũ. maledixit sanctificacioni sue: tͣdidit in manu mimi¬
ci muros t᷑riũ eiꝰ. Wocẽ dedert̃ indomo dñi. sicut in die sollẽp

Expanded text:
 suum, demolitus est tabernaculum suum: oblivioni tradidit Dominus in Sion festivitatem et sabbatum; et opprobrio, in indignatione furoris sui, regem et sacerdotem.  Zain.  Repulit Dominus altare suum, maledixit sanctificationi suae: tradidit in manu inimici muros turrium ejus: vocem dederunt in domo Domini sicut in die sol
Abbreviated transcription (Latin):
lus &t lactans in plateis oꝑidi. Lamiec Matrib siuis dixerũt
u e triticũ ⁊ uinũ. cũ deficerent qͣsi uuln̾ati in plateis ciuita¬
tis cũ exalarent animas suas in sinũ matrũ suarũ. Mem.
Cuiconparabotẽ uł cui assimilaboce filia iherłm: Cui ex¬
equabote.  consolabor te uirgo filia syon: Magna enĩ uelt̾

Expanded text:
tribus suis dixerunt ubi est triticum et vinum cum deficerent quasi vulnerati in plateis civitatis cum exhalarent animas suas in sinu matrum suarum MEM cui conparabo te vel cui adsimilabo te filia Hierusalem cui exaequabo te et consolabor te virgo filia Sion magna enim vel
Abbreviated transcription (Latin):
uomodo sedet sola ciuitas plena ppło.
facta est quasi uidua dña gencium: pͥn¬
ceps prouinciarum facta est sub tributo
bet hł lorans plorauit in nocte: & lacrime
eius in maxillis eius. Non est qui consolet᷑ eam. ex omiu¬
bus caris eius. Omnes amici eius sp̃uerunt eam: & facti ft̾
ei inimici. bimel Migrauit uida ꝓpt̾ afflictionem. & mul¬
titudinem seruitutis: habitauit int̾ gentes. nec inuenit
requiem. Omnes ꝑsecutores eius app̃henderunt eam int̾
angustias. Deleth uiesyon lugent. eo quod non sint qui
ueniant ad sollẽꝑnitatẽ: omnes porte eius destructe. sa¬
cerdotes eius gem̃tes. uirgines eius squalide. & ip̃a opp̃s

Expanded text:
quomodo sedit sola civitas plena populo facta est quasi vidua domina gentium princeps provinciarum facta est sub tributo BETH plorans ploravit in nocte et lacrimae eius in maxillis eius non est qui consoletur eam ex omnibus caris eius omnes amici eius spreverunt eam et facti sunt ei inimici GIMEL migravit Iuda propter adflictionem et multitudinem servitutis habitavit inter gentes nec invenit requiem omnes persecutores eius adprehenderunt eam inter angustias DELETH viae Sion lugent eo quod non sint qui veniant ad sollemnitatem omnes portae eius destructae sacerdotes eius gementes virgines eius
Abbreviated transcription (Latin):
Inuocaui nom̃ tuũ dnẽ de lacis nouissimis. Coph. Uocem
meã audisti ne au̾tas aurẽ tuã a singultu meo. ⁊ clamoribus
Coph. Appinquastun die q̃n inuocauite. dixisti ne tineas
Res. Iudicastidnẽ causã anime mee. redẽptor uite mee.
Res. Uidisti dñe iniquitatẽ ad u̾sũ me. iudica iudiciũ meũ

Expanded text:
invocavi nomen tuum Domine de lacis novissimis COPH vocem invocavi nomen tuum Domine de lacis novissimis COPH vocem meam audisti ne avertas aurem tuam a singultu meo et clamoribus COPH adpropinquasti in die quando invocavi te dixisti ne timeas RES iudicasti Domine causam animae meae redemptor vitae meae RES vidisti Domine iniquitatem adversum me iudica
Abbreviated transcription (Latin):
Leuemus corda nr̃a cũ manib ad łm incelos Nun
Nos inique egimus.⁊ ad ira cundiã ꝓuocauimꝰ. idcr¬
cotu in exorabilis es. Samech. Operuisti in furore
e ꝑcussistinos. occidisti nec peꝑcisti. Samech. Oppo¬
siustinubẽ tibi: ne tͣnseat or̃o. Samech. Eradicationẽ. &
abiectionẽ posuisti me in medio populoꝵ. fẽ. Aperu¬
ert̃ suꝑ nos ossuũ om̃s inimici. fe. Formido ⁊ laqueus
factaẽ nob̾ uaticinacio. ⁊ contritio.fẽ. Oiisiones aquar̾
deduxit oculus meus in contritione filu populimei. din.
Sculus meus aflictus ẽ nec tacuit. eo qͦd non ess requiees
Ain. Donec respiceret ⁊ uideret dnẽ de celis. Ai. Dels
meus dep̃datus ẽ animã meã. incunctis filiab urbis mee:
Sacle. Uenacione cepert̃ me. quasi auẽ inimici meigͣtis
Sade. Lapsa ẽ in lacũ uita mea ⁊ posuert̃ lapidẽ sr̃ me
Sade. In undau̾unt aque super caput meũ. dixiꝑii. Coph.

Expanded text:
levemus corda nostra cum manibus ad Dominum in caelos NUN levemus corda nostra cum manibus ad Dominum in caelos NUN nos inique egimus et ad iracundiam provocavimus idcirco tu inexorabilis es SAMECH operuisti in furore et percussisti nos occidisti nec pepercisti SAMECH opposuisti nubem tibi ne transeat oratio SAMECH eradicationem et abiectionem posuisti me in medio populorum FE aperuerunt super nos os suum omnes inimici FE formido et laqueus facta est nobis vaticinatio et contritio FE divisiones aquarum deduxit oculus meus in contritione filiae populi mei AIN oculus meus adflictus est nec tacuit eo quod non esset requies AIN donec respiceret et videret Dominus de caelis AIN oculus meus depraedatus est animam meam in cunctis filiabus urbis meae SADE venatione ceperunt me quasi avem inimici mei gratis SADE lapsa est in lacu vita mea et posuerunt lapidem super me SADE inundaverunt aquae super caput meum dixi perii COPH
Abbreviated transcription (Latin):
anime querenti illũ. Thech. Bonũ ẽ. p̃stolari cũ silen¬
tiosalutare dñi. Theth. Bonũ ẽ uiro cũ por¬
tau̾it iugũ ab adolescencia sua. Ioth. Sedebit solitariꝰ
⁊ tacebit quia leuauit se suꝑse. Ioth. Ponet inpulu̾em
ossuũ. si forte sit spes. Ioth. Dabit ꝑcucientise maxillã.
saturabitur obꝓbriis. Caph. Quia ñ repellet in sẽpi¬
t̃nũ dñs. Caph. Quia si abietit. ⁊ miserebit᷑ scdm mł¬
titudinẽ miscdarũ suarũ. Caph. Non enim humi¬
liauit ex toto corde suo ⁊ abietit filios hominũ lamed
Ut cont̾eret subpedib sius om̃s iuinctos t̾re. Lamed.
Ut declinaret iudiciũ uiri inconpectu uultus altissi¬
mi. Iamed. Ut ꝑu̾teret hominẽ in iudicio suo dñs
ignorauit. Mem. Quis ẽ. iste qui dixit u fieret
dnõ non iubente: Mem. Ex ore altissimi non egre¬
dient᷑ nec mala nec bona. Mem. Quid murmu¬
rauit homo uiuens uir ꝓpeccatissuis:  Nun. Scru¬
tem᷑ uias nr̃as. ⁊ queramus ⁊ reu̾tam᷑ ad dñm. Nun.

Expanded text:
um est praestolari cum silentio salutare Domini TETH bonum est viro cum portaverit iugum ab adulescentia sua IOTH sedebit solitarius et tacebit quia levavit super se IOTH ponet in pulvere os suum si forte sit spes IOTH dabit percutienti se maxillam saturabitur obprobriis CAPH quia non repellet in sempiternum Dominus CAPH quia si abiecit et miserebitur secundum multitudinem misericordiarum suarum CAPH non enim humiliavit ex corde suo et abiecit filios hominis LAMED ut contereret sub pedibus suis omnes vinctos terrae LAMED ut declinaret iudicium viri in conspectu vultus Altissimi LAMED ut perverteret hominem in iudicio suo Dominus ignoravit MEM quis est iste qui dixit ut fieret Domino non iubente MEM ex ore Altissimi non egredientur nec mala nec bona MEM quid murmuravit homo vivens vir pro peccatis suis NUN scrutemur vias nostras et quaeramus et revertamur ad Dominum NUN
Abbreviated transcription (Latin):
Iccirco ego plorans. & oculus meus deducens aquã: quia longe
factus ẽ ame consolator. conu̾tens animã meã. Facti sunt filu me¬
iperditi: qm inualuit inumicus. Fe. Expandit syon manus su¬
as: & nonẽ. qui consolet᷑ eam. Mandauit dñs ad u̾sũ iacob: in cir¬
cuitu eius hostes eius. facta ẽ. hierusalem quasi polluta men¬
strius int̾ eos. EE SADE. Iustus ẽ. dñs. quia os eiꝰ ad ira¬
cundiã ꝓuocauit. Audite obsecro uniu̾si popłi: & uidete dolo¬
rẽ meũ. Uirgines mee. & iuuenesmei. abiert̃ in captiuitatẽ . Coph
uocaui amicos meos: & ipsi decepert̃ me. Sacerdotes mei. & se¬
nesmei. mnurbe consũꝑti sunt: quia quesiert̃ cibũ sibi. ut refo¬

Expanded text:
us meus deducens aquam quia longe factus est a me consolator convertens animam meam facti sunt filii mei perditi quoniam invaluit inimicus FE expandit Sion manus suas non est qui consoletur eam mandavit Dominus adversum Iacob in circuitu eius hostes eius facta est Hierusalem quasi polluta menstruis inter eos SADE iustus est Dominus quia os eius ad iracundiam provocavi audite obsecro universi populi et videte dolorem meu« Vocavi amicos meos et ipsi deceperunt me. Sacerdotes mei, et senes mei in urbe consumpti sunt, quia quaesierunt cibum sibi, ut refo
Abbreviated transcription (Latin):
losa ⁊ fraudulenta con¬
silia. tanqͣm curie locũ op¬
tinent. Cui pͥncipatui qͣ¬
si satellites ⁊ ministri. as¬
sunt officia quorũq mẽ¬
broꝵ. oculi ad curiositatẽ.
aures ad lascuuã. uł si qͥd
ẽ. aliud qđ inmalã partẽ
libent̃ audit᷑. manus ad ra¬
pinã. uł qͦdlibet aliud faci¬
nus. uł flagiciũ: Im̃bra ce¬
tera in hunc modũ tiran¬
nico principatiu. idest ꝑ¬
uersis consiliis militan¬
tia. huius ciuitatis qua¬
si pleps est oms delicate
affectiones. ⁊ turbulenti
motus animi. cotidianaᷤ
seditiones in homine agi¬

Expanded text:
losa et fraudulenta consilia tanquam curiae locum obtinent, cui principatui quasi satellites et ministri adsunt officia quorumque membrorum, oculi ad curiositatem, aures ad lasciviam, vel si quid est aliud quod in malam partem libenter auditur, manus ad rapinam vel quodlibet aliud facinus aut flagitium, et membra caetera in hunc modum tyrannico principatui, id est perversis consiliis militantia. Hujus civitatis quasi plebs est omnes delicatae affectiones et turbulenti motus animi, quotidianas seditiones in homine agi
Abbreviated transcription (Latin):
ait enim. Deponite et
uos omnia. iram. inclig¬
natioirem. maliciam.
blasphemiam. turpem
sermonem de ore ur̃o
ne emiseritis. De exitia¬

Expanded text:
autem deponite et vos omnia, iram, indignationem, malitiam, blasphemiam; turpem sermonem de ore vestro ne emiseritis. Nolit
Abbreviated transcription (Latin):
morbo interite uite parceret. Cecerũ abeodẽ mouitꝰ itti noctu. ꝓficisce¬
res bonsiliũ approbat. ac statĩ milites cenatos esse iubet in castris. g¬
nesq ereberrimos fieri. Dem pͥma uigilia silencio egredi iubet. Iamq noc¬
tarno itiiere fessis oibꝰ silla parit̃ cũ ortu solis castra metabat᷑. Cũ eqͥtes
ce ⁊ insidiis circũuentos. Ac fuere qͥ dicerent manu uindicandũ. neq ap̃
ili tantũ scelis in ultũ relinquendũ. At silla ꝗͣꝙͣ eadẽ estimabat tũ¬

Expanded text:
morbo interiturae vitae parceret. Ceterum ab eodem monitus, uti noctu proficiscemorbo interiturae vitae parceret. Ceterum ab eodem monitus, uti noctu proficisceretur, consilium approbat; ac statim milites cenatos esse in castris ignisque quam creberrimos fieri, dein prima vigilia silentio egredi iubet. Iamque nocturno itinere fessis omnibus Sulla pariter cum ortu solis castra metabatur, cum equitece et insidiis circumventos. Ac fuere qui dicerent manu vindicandum neque apud illum tantum scelus inultum relinquendum. At Sulla,
Abbreviated transcription (Latin):
Igit᷑ qͥsq se expediebat arma. atq tela temptare. ĩ tendere.Li.¬
mor aliquantus s spes amplior. quippe uictorib⁊ adu̾su̾ eos
qs sepe uicerant. nt̾im milites exploratũ p̃missi re uti erat qͥeta nua¬
qant. Uolur adueniens questorẽ appellat dieito se patre bacho ebriã
ali simus ⁊ psidio missũ. Seide ꝑeũ ⁊ ꝓximũ diẽ sine metu comuneti eus
post ubi castra locata erant ⁊ diei uesꝑ erat repente. Uolur incerto unli¬
foi pauens ad silla occurrit. dicitq sibi. aspeculatorib cognitũ iugurtã
haud ꝓcul ab eẽ. ⁊ simul uti noctu cłã secũ ꝓfugeret rogat acꝙ horta¬
tur. Ile feroci animo negat se tociens fusii numidã ꝑtimescere uirta¬
⁊i suoꝵ satis credere. & ia sicerta pestis ad esset. se potiꝰ mansurũ dicebat
qua pcitis illis quos ducebat curpi fuga in certe ac forsitort pꝰ paculoe

Expanded text:
Igitur se quisque expedire, arma atque tela temptare, intendere; tiIgitur se quisque expedire, arma atque tela temptare, intendere; timor aliquantus, sed spes amplior, quippe victoribus et aduersum eos, quos saepe vicerant. Interim equites exploratum praemissi rem, uti erat, quietam nuntiant. volux adveniens quaestorem appellat dicitque se a patre Boccho obviam illis simul et praesidio missum. Deinde eum et proximum diem sine metu coniuncti eunt. Post ubi castra locata et diei uesper erat, repente Maurus incerto uultu pauens ad Sullam accurrit dicitque sibi ex speculatoribus cognitum Iugurtham haud procul abesse. Simul, uti noctu clam secum profugeret, rogat atque hortatur. Ille animo feroci negat se totiens fusum Numidam pertimescere: virtuti suorum satis credere; etiam si certa pestis adesset, mansurum potius, quam, proditis quos ducebat. Turpi fuga incertae ac forsitan post paulo
Abbreviated transcription (Latin):
tis eiꝰ post ꝗͣ errasse rege̾. niugurthȩ scelere lapsũ dep̾cati samici.¬
tiã ⁊ fȩdus petentib hoc mͦ respodet᷑. Senatꝰ & popłs .R. beneficii¬
fȩdus & amicitia dabunt᷑ cu meruerit. Quib reb cognitis bdccus.
ꝑ litteras a mario petiuit: uti syllã ad eu̾ mitt᷑et. cuis arbitratu
cominib negotiis consoleret᷑. Is missus cuͣ p̾sidio ȩqͥtũ. atq peditum
funditoꝵ balearũ. Pret̾ea iere sagitarii. & cohors peligna. cum
uelitarib armis. itineris ꝓ ꝑandi causa. Neq his secus atq aliis ar¬
nus adu̾su̾ tela hostiu qd ea leuia sunt muniti. S initinere qͥnto
deniq die uolux filius bocci repente ĩ campis patentib c̃ nulle ñ
ampliꝰ ȩquitib se se ostendit. Qui temere ⁊ effusȩ ȩuntes syllȩ ali.¬
isq omnib ⁊ numeru̾ ampliorem uero. ⁊ hostile̾ mȩtũ efficieba̾t

Expanded text:
tis eius, postquam errasse regem et Iugurthae scelere lapsum deprecati sunt, amicitis eius, postquam errasse regem et Iugurthae scelere lapsum deprecati sunt, amicitiam et foedus petentibus hoc modo respondetur: "Senatus et populus Romane facit: foedus et amicitia dabuntur, cum meruerit." Quis rebus cognitis Bocchus per litteras a Mario petiuit, uti Sullam ad se mitteret, cuius arbitratu communibus negotiis consuleretur. Is missus cum praesidio equitum atque peditum funditorum Baliarium. Praeterea iere sagittarii et cohors Paeligna cum uelitaribus armis, itineris properandi causa, neque his secus atque aliis armis aduersum tela hostium, quod ea levia sunt, muniti. Sed in itinere quinto denique die Volux, filius Bocchi, repente in campis patentibus cum mille non amplius equitibus sese ostendit, qui temere et effuse euntes Sullae aliisque omnibus et numerum ampliorem vero et hostilem metum efficiebant.
Abbreviated transcription (Latin):
nificus nemo putabat᷑. nͥ parit uolens. dona omĩa ĩ benignitate
habebant᷑. Igit questori mandata bocci pate faciunt. Simulabeo pe.¬
tunt. uti fautor c̃sultorq sibi adsit. copias.⁊ fidẽ ⁊ magnitudinem
regis sui:⁊alia quȩ haut utilia. ad beniuolentiã. ẽẽ. credebant:
oratione extallunt. Dem silla om̃a pollicito docti quomͦ apudmͣ¬
u̾entu legatoꝵ certior factus e. illosq ⁊ sillã. ab utica uenire iubet.
Itẽ. Lbellianũ p̃torẽ utica p̃t̾ea om̃s undiq senatorii ordines quib¬
cuͣ mandata bocci cognoseit. ĩ quib legatis postestas roma euundifit
ꝯa ꝯsule indutiȩ. int̾ea postulabant᷑. Ea syllȩ ⁊ plerisq placuer̃t
pauci ferociꝰ decernunt. scilicet ignari humanaꝵ rerũ qͣ fluxȩ.¬
ĩ affricã portauerat. duo ad reg̾e redeunt. Ex his boccus tu cȩt̾a
cũ maxime benignitatẽ. ⁊ studiũ syllȩ libens accepit Remeq lega¬

Expanded text:
nificus nemo putabatur nisi pariter volens; dona omnia in benignitate nificus nemo putabatur nisi pariter volens; dona omnia in benignitate habebantur. Igitur quaestori mandata Bocchi patefaciunt; simul ab eo petunt, uti fautor consultorque sibi assit; copias fidem magnitudinem regis sui et alia, quae aut utilia aut beneuolentiae esse credebant, oratione extollunt. Dein Sulla omnia pollicito docti, quo modo apud Maventu legatorum certior factus est, illosque et Sullam ab Utica venire iubet, item L. Bellienum praetorem Vtica, praeterea omnis undique senatorii ordinis, quibuscum mandata Bocchi cognoscit. legatis potestas Romam eundi fit, et ab consule interea indutiae postulabantur. Ea Sullae et plerisque placuere; pauci ferocius decernunt, scilicet ignari humanarum rerum, quae fluxae ein Africam portauerat, duo ad regem redeunt. Ex iis Bocchus cum cetera tum maxime benignitatem et studium Sullae libens accepit. Romaeque lega
Abbreviated transcription (Latin):
tha ꝑfugas oͣs pͥsidiu̾ inposuerat. Tuͭ rursus bocchus felicit᷑ seu re¬
putando quȩ sibi duob pͣliis euenerant. sen ammonitꝰ ab aliis ami.¬
cis. quos i corruptos iugurtha liquerat. ex om̃i copia necessarioꝵ
.u. delegit. quoꝵ ⁊ fides eognita. ⁊ ingenia ualidissima erant. eos
admariũ. acdeinde si placeat roma legatos ire iubet. agendaꝵ reru̾
& quo cũq mͦ belli cõponendi licenciã ipsis ꝑmittit. Illi mature ad
hib̾na romanoꝵ ꝓficiscunt᷑. Deinde ĩ itinere agetulis latronibus
circũ uenti spoliatiq pauidi sine decore ad sillã ꝑfuguint. qu̾e
consul ĩ expeditionẽ. ꝓficiscens: ꝓp̾tore reliquerat. eos ille nͣ
ꝓuanis hostib utimeriti erant. s acuritate ⁊ lib̾alit᷑ habuit. Iua
re barbari ⁊ famã romanoꝵ auaritiȩ falsa. ⁊ syllã obmunificenti¬
am ĩ se se amicũ rati. Nã etiã tu largitio multis ignota erat. Ou.¬

Expanded text:
tha perfugas omnis praesidium imposuerat. Tum rursus Bocchus, seu retha perfugas omnis praesidium imposuerat. Tum rursus Bocchus, seu reputando quae sibi duobus proeliis venerant, seu admonitus ab aliis amicis, quos incorruptos Iugurtha reliquerat, ex omni copia necessariorum quinque delegit, quorum et fides cognita et ingenia validissima erant. Eos ad Marium ac deinde, si placeat, Romam legatos ire iubet, agendarum rerum et quocumque modo belli componendi licentiam ipsis permittit. Illi mature ad hiberna Romanorum proficiscuntur, deinde in itinere a Gaetulis latronibus circumventi spoliatique pauidi sine decore ad Sullam profugiunt, quem consul in expeditionem proficiscens pro praetore reliquerat. Eos ille non pro uanis hostibus, uti meriti erant, sed accurate ac liberaliter habuit. Qua re barbari et famam Romanorum auaritiae falsam et Sullam ob munificentiam in sese amicum rati. Nam etiam tum largitio multis ignota erat; mu
Abbreviated transcription (Latin):
tibi placuisset. ꝓfecto apopło .R. ad hoc tepꝰ multo plurabona ac¬
illam licet. festina. atq ut cepisti ꝑge. Multa oportuna habesqͦ faci.¬
placide.⁊ benigne simul pauca ꝓdelicto suo ueba facit. se n᷑hosti¬
li animo.s regnũ tutandũ arma cepisse. n᷑a nunudiȩ parte. unde
ĩ iugurtha expulerit. uire belli sua factã: eam uastari a mario pa¬
ti neqͥuisse. Pret᷑ea missis antea romã legatis. repulsũ ab amiticia. cȩ-¬
t᷑um ueta. omittere. ac tuͣ si ꝑ mariuͦ liceret legatos ad senatũ missu¬
rũ. Dein copia facta. animus barbari amicis flexꝰ. quos uigurtha cog¬
nita legatione syllȩ ⁊ manlii. metuens id qͦd parabat᷑. donis corru¬
ꝑat. Marius int̾ea exercitu ĩ hib̾nacłis coposito cũ expedifis cohor¬
tio. ⁊ parte ȩqͥtatꝰ ꝓficiscit᷑ ĩ loca sola. obsessũ turriꝰ regiã qͦ uigur¬

Expanded text:
tibi placuisset: profecto ex populo Romano ad hoc tempus multo plura bona actibi placuisset: profecto ex populo Romano ad hoc tempus multo plura bona acnc, quando per illam licet, festina atque, uti coepisti, perge. multa atque opportuna habes, quo faciplacide et benigne, simul pauca pro delicto suo verba facit: se non hostili animo, sed ob regnum tutandum arma cepisse. Nam Numidiae partem, unde vi Iugurtham expulerit, iure belli suam factam; eam vastari a Mario pati nequiuisse. Praeterea missis antea Romam legatis repulsum ab amicitia. Ceterum uetera omittere ac tum, si per Marium liceret, legatos ad senatum missurum. Dein copia facta animus barbari ab amicis flexus, quos Iugurtha, cognita legatione Sullae et Manli metuens id, quod parabatur, donis corruperat. Marius interea exercitu in hibernaculis composito cum expeditis cohortibus et parte equitatus proficiscitur in loca sola obsessum turrim regiam, quo Iugur
Abbreviated transcription (Latin):
consul haut dubie iã uictor ꝑuenit ĩ oppidũ cirthã. qͦ initio ꝓfectꝰ
hiueniunt. qͥ regis uerb̾ ab mario petinere duos ꝗͣ fidelissimos adeũ
zaulũ manliũ ire iubet. qͥ qͣ ꝗͣ acciti ibant. tñ placuit uerba apudre¬
ge̾ facere. ĩ geniũ aut auersu̾ flectere̾t: aut cupidũ pacis uehem¬
tius accendent. Itaq silla cuiꝰ facundiȩ ñ ȩtati amanlio concessum.
pauea nerba huiꝰ mͦi locutus ẽ. Rex bocche magna lȩticia nob̾ ẽ. cũ
te tałẽ uirũ dii mouere. uti aliquando pacẽ qũa bellũ malles. neu
te optimũ. cũ pessimo om̃ũ ugurtha. miscendo comaculares. simu
portunior nr̃a amiticia.: ꝓͥmũ qũa ꝓcul ab sumꝰ ĩ quo offensȩ mi¬
nimũ. gr̃a par: acsiꝓpe ad eẽmꝰ. Dem qi parentes habunde habemus:
amicoꝵ neq nob̾. neq ciuiꝗͣ om̃iu̾ satis fuit. atq hoc utinã a pͥncipio

Expanded text:
consul haud dubie iam victor pervenit in oppidum Cirtam, quo initio profectus consul haud dubie iam victor pervenit in oppidum Cirtam, quo initio profectus ho veniunt, qui regis verbis ab Mario petiuere, duos quam fidissimos ad eum e iubet. Qui quamquam acciti ibant, tamen placuit verba apud regem facere, ut ingenium aut auersum flecterent aut cupidum pacis vehementius accenderent. Itaque Sulla, cuius facundiae, non aetati a Manlio concessum, pauca verba huiusce modi locutus: "Rex Bocche, magna laetitia nobis est, cum te talem virum di monuere, uti aliquando pacem quam bellum malles neu te optimum cum pessimo omnium Iugurtha miscendo commaculares, simul portunior nostra amicitia, primum quia procul absumus, in quo offensae minimum, gratia par ac si prope adessemus; dein quia parentis abunde habemus, amicorum neque nobis neque cuiquam omnium satis fuit. Atque hoc utinam a principio
Abbreviated transcription (Latin):
ũ sua manĩ terfectũ simul sangiine gladdiu oblitu ostenae
que ĩ pugna satis impigre occiso nr̃o pendite crulentanerate
tuodu̾ milites accepe magis at rocitate. rei qua fice nuntũ
terrent᷑. Simula barbari animos tollere. ⁊ ĩ ꝑculsote ponia¬
nosacriꝰ ĩ cedere. Iamq paululũ affuga ab erant. et̃ cyura
pfugatis his quos ad ũsu̾ ierat : rediens ab latere mauros in¬
euerit. Boeeus statiꝰ auertit᷑ at iugurtha dũ sustentare suos:
oppe ulad eptã uetori a retinere cupit: cire ũ uentꝰ abȩqͥtibus
de rta funstra om̃ib occisis solus ĩ ter tela hosne nt adsmibus
pelir ia aeceꝑat. Demq hostes iã undiq fusi tñ spectaeulum
horiibile ⁊̃cãpis patentib seqͥ ugere occidi. capi elataiu
ri afflicti. aomulti uulnerib acceptis: neq fugere posse neq
qͥ et᷑e pati. niti mͦ. ac stat᷑i concid̾e. Postremo om̃a qua ususerat.

Expanded text:
um sua manu interfectum, simul gladium sanguine oblitum ostentans, um sua manu interfectum, simul gladium sanguine oblitum ostentans, quem in pugna satis impigre occiso pedite nostro cruentauerat. Quod ubi milites accepere, magis atrocitate rei quam fide nuntii terrentur, simulque barbari animos tollere et in perculsos Romanos acrius incedere. Iamque paulum a fuga aberant, cum Sulla profligatis iis, quos aduersum ierat, rediens ab latere Mauris incurrit. Bocchus statim auertitur. At Iugurtha, dum sustentare suos et prope iam adeptam victoriam retinere cupit, circumventus ab equitibus, dextra sinistraque omnibus occisis solus inter tela hostium vitabundus pelli iam acceperat. Denique hostes iam undique fusi. Tum spectaculum horribile in campis patentibus: sequi fugere, occidi capi; equi atque viri afflicti, ac multi uulneribus acceptis neque fugere posse neque quietem pati, niti modo ac statim concidere; postremo omnia, qua visus erat,
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ certus quo nã mͦ aciẽ instrueret᷑. nullo ordine commutato
adu̾sũ om̃a ꝑaratꝰ ibidẽ oꝑit᷑. lta iugurthȩ spes frustrata. qui
copias iii .iͦiͦi. partes distribuerat. ratus ex om̃ib eque aliquo
obtergo hostib uenturos Int̾m silla qu̾e pͥmũ hostesattri¬
uerant. c ohortatus suos tmatim ⁊ ꝗͣ maxime ꝯfertis eqͥs. hoste ᷤᷤ
mauros ĩ uadit. cȩt̾i ĩ loco manentes ab iaculis eminꝰ emissis: c̃or¬
pora tegere ⁊ si qui ĩmanꝰ uenerãt: obtruncare. Dũ eo mͦȩ qͥtes
pliant᷑ boccus cũ peditib quos uelux filiꝰ eiꝰ adduxerat neq
ĩpore pugna ĩ itinere morati fuerãt: postremã romanoru
aciẽ ĩ uadunt. Tũ mariꝰ apud pͥmos erat. qͦ d ibi ugurtha cum
plurimis erat. De m̾ numida cognito bocchi aduentu cłã cũ
pauers ad pedites conu̾tit. Ibi latine na apud numantiãloqͥ¬
ilidicerat exclamat. nr̃os frustra pugnare. paulo ante mari¬

Expanded text:
incertus, quonam modo aciem instrueret, nullo ordine commutato incertus, quonam modo aciem instrueret, nullo ordine commutato aduersum omnia paratus ibidem opperitur. Ita Iugurtham spes frustrata, qui copias in quattuor partis distribuerat, ratus ex omnibus aeque aliquos ab tergo hostibus venturos. Interim Sulla, quem primum hostes attigerant, cohortatus suos turmatim et quam maxime confertis equis ipse aliique Mauros invadunt, ceteri in loco manentes ab iaculis eminus emissis corpora tegere et, si qui in manus venerant, obtruncare. Dum eo modo equites proeliantur, Bocchus cum peditibus, quos Volux, filius eius, adduxerat neque in priore pugna, in itinere morati, affuerant, postremam Romanorum aciem invadunt. Tum Marius apud primos agebat, quod ibi Iugurtha cum plurimis erat. Dein Numida cognito Bocchi adventu clam cum paucis ad pedites conuertit. Ibi Latine—nam apud Numantiam loqui didicerat—exclamat nostros frustra pugnare, paulo ante Mari
Abbreviated transcription (Latin):
crepare merentes ipse armatus intentusq: ite milites eo¬
gebat. Neq secus atq iter facere. castra mimire excubitu. ĩ porta
cohortes exlegionib ꝓcastris ȩqͥtes auxiliarios mitte. pͣt̾a alios su.¬
ꝑ uallũ ĩ munim̾tis locare. uigilias ipse circnire. ñ t̾a diffidẽtia
fut᷑i. quȩ imꝑauisset. ꝗͣ uti militib ex eqͣtꝰ cuͦ imꝑatore labor uo¬
lentib ẽẽt.⁊ sane mariꝰ illo aliisq te̾porib iugurthim belli
pudore magis qu̾a malo exercitũ coercebat. Qđ multi ꝑ ambi¬
tion̾e fieri aiebant. Pars eo quod apuritia consueta duritiam.
& alia quȩ cȩt̾i miserias uocant. uoluptati habuisset. mͥ tñ.R .x.
deniq die haut longe ab appido cirta. undiq simul speculato¬
res citiꝰ se se ostendt᷑. Quiare hostis ad ee ĩ telligit᷑. S quia rede¬
untes diu̾si alius ab alia parte. atq õs idem significaba̾t. C̃ sul

Expanded text:
crepare merentis. Ipse armatus intentusque, item milites cocrepare merentis. Ipse armatus intentusque, item milites cogebat. Neque secus atque iter facere, castra munire, excubitum in porta cohortis ex legionibus, pro castris equites auxiliarios mittere, praeterea alios super vallum in munimentis locare, vigilias ipse circumire, non tam diffidentia futurum quae imperauisset, quam uti militibus exaequatus cum imperatore labor volentibus esset. Et sane Marius illoque aliisque temporibus Iugurthini belli pudore magis quam malo exercitum coercebat. Quod multi per ambitionem fieri aiebant: quod a pueritia consuetam duritiam et alia, quae ceteri miserias vocant, voluptati habuisse; nisi tamen resdenique die haud longe ab oppido Cirta undique simul speculatores citi sese ostendunt, qua re hostis adesse intellegitur. Sed quia diuersi redeuntes alius ab alia parte atque omnes idem significabant, consul
Abbreviated transcription (Latin):
riatq getuli. ignoto atq terribili sonitu repente excisineq
fugere. neq arma caꝑe. neq omnĩo facere. aut ꝓuidẽ qͥe qͣ
poterat. Ita cunctos strpitu clamore. nullo sub ueniente. ur
uinstantib tumultu. timore. formido qͣsi uecordia cepat
Deniq fusi om̃s fugatiq arma ⁊ signa militaria pleraq cap¬
ta plu̾resq eo plio ꝗͣ om̃ib suꝑiorib ĩ ter empti. nã sominoꝵ
uicto ria socors. aut ĩ solens facturꝰ. S parit᷑ atquȩ in con¬
spectubostiũ quadrato agmine ĩ cedere: Silla cũ eqͥtatu ap.¬
uo dextimos ĩ sinistra parte: Aulus manliꝰ eñ funditorib &
sagittariis. ptea cohortes ligurũ curabat. pͥmosz ertremos
eue peditis manipulis tribums locauerat . ꝑ fuge minime ea¬
ret pegionñ scientissum hostiũ it explorabãt Simul ꝯsul
qsi nuillo ĩposita om̃a ꝓudẽ. apud om̃s ad e̾e̾. laudare. & in

Expanded text:
ri atque Gaetuli, ignoto et horribili sonitu repente exciti, neque ri atque Gaetuli, ignoto et horribili sonitu repente exciti, neque fugere neque arma capere neque omnino facere aut prouidere quicquam poterant: ita cunctos strepitu clamore, nullo subueniente, nostris instantibus, tumultu formidine terrore quasi vecordia ceperat. Denique omnes fusi fugatique arma et signa militaria pleraque capta, pluresque eo proelio quam omnibus superioribus interempti. Nam somno et victoria socors aut insolens factus, sed pariter atque in conspectu hostium quadrato agmine incedere. Sulla cum equitatu apud dextimos, in sinistra parte A. Manlius cum funditoribus et sagittariis, praeterea cohortis Ligurum curabat. Primos et extremos cum expeditis manipulis tribunos locaverat. perfugae, minume carl et regionum scientissumi, hostium iter explorabant. simul consul quasi nullo inposito omnia providere, apud omnis adesse, laudare et i
Abbreviated transcription (Latin):
apud cũ ȩqͥtib noctẽ agitare iubet. ipse paulati disꝑsos milites.
neq minꝰ hostib c̃ turbatis. ĩ unũ c̃ trahit. de ĩ eunctis pleno gla¬
Heq tñ suos longiꝰ abire siñt s utroq colle multitudine circũ¬
d̾ato effusi c̃ seqͥunt. Deĩ erebris ignib factis. pleru̾q noctis bar.¬
bari more suolȩtari exultare streꝑe uocib ⁊ ipsi duces feroce
& editiorib locis. facilia uisu magnoq hortam̃to erat. Puri¬
mũ u mariꝰ imꝑitia hostũ c̃ firmatꝰ ꝗͣ max̾iũ silentiũ hab̾i iubet
ne signo qͥdẽ uti ꝑuigilias soleba̾t canere. Deĩde uͥ luxaduenta.¬
bat. de fesessis iã hostib ac paulo ante sõno captis. de ĩ ꝓuiso uec¬
digales i te cohortiũ tͣmarũ legionũ tibicines. simul o̾s signa
canere. milites elamor̾e tollere. aut portis eru̾ꝑe iubet. Mau¬

Expanded text:
Sullam cum equitibus noctem agitare iubet, ipse paulatim dispersos milites Sullam cum equitibus noctem agitare iubet, ipse paulatim dispersos milites neque minus hostibus conturbatis in unum contrahit, dein cunctos pleno grantur, neque tamen suos longius abire sinunt, sed utroque colle multitudine circumdato effusi consedere. Dein crebris ignibus factis plerumque noctis barbari more suo laetari, exultare, strepere vocibus; et ipsi duces feroceset editioribus locis facilia visu magnoque hortamento erant. Plurimum vero Marius imperitia hostium confirmatus quam maximum silentium haberi iubet, ne signa quidem, uti per vigilias solebant, canere. Deinde ubi lux adventabat, defessis iam hostibus ac paulo ante somno captis, de improuiso vigiles, item cohortium turmarum legionum tubicines simul omnis signa canere, milites clamorem tollere atque portis erumpere iubet. Mau
Abbreviated transcription (Latin):
circũ fusi erant. Peniq romam ueteres nouiq ⁊ obea scient¬
es belli siqͦs locus aut casus conumxerat orhẽ facere atq
ita ab om̃ib partib simul iecti ⁊ ĩ structi. hostiũ uim susten¬
tabãt Neq ineo tam aspero negotio mariꝰ tenritus. sut m¬
g̃ ꝙͣ antea demisso anuno fuit s cũ tͣmasna q̃ exfortissimis
mag̾ ꝗͣ ex familiarissimis parauerat. uagari passim. ac mͦ laboranti¬
b siuis suecͣrere. mͦ hostes ubi c̃ fortissimi astiterat. ĩ uad̾e matui c̃õ¬
sulere militib qͣm imꝑatore c̃t᷑batis om̃ib npot̾at. lãq dies cͣsũptꝰ
erat. cũ t᷑cibarbari nichil remitt᷑e atq utireges pͣceꝑant. nocte̾¬
ꝑsẽ rati. acriꝰ instare tc̾ mariꝰ excopia r̾eru̾ c̾silu trahit. atq uti su¬
is receptui locꝰ e̾ẽt colles duos ꝓpinquos ĩter se occupat. Qu&̾. ĩ uno

Expanded text:
circumfusi erant. denique Romani veteres novique et ob ea scientcircumfusi erant. denique Romani veteres novique et ob ea scientes belli, si quos locus aut casus coniunxerat, orbis facere atque ita ab omnibus partibus simul tecti et instructi hostium vim sustentabant. neque in eo tam aspero negotio Marius territus aut magis quam antea demisso animo fuit, sed cum turma sua, quam ex fortissumis magis quam familiarissumis paraverat, vagari passim ac modo laborantibus suis succurrere, modo hostis, ubi confertissumi obstiterant, invadere; manu consulere militibus, quoniam imperare conturbatis omnibus non poterat. iamque dies consumptus erat, quom tamen barbari nipro se rati acrius instare. Tum Marius ex copia rerum consilium trahit atque, uti suis receptui locus esset, collis duos propinquos inter se occupat, quorum in uno
Abbreviated transcription (Latin):
anis utrũq casu̾ ĩ tenebris difficilẽ fore. Igit᷑ c̾sul simul ex
multis de hostiu̾ aduentu cognouit.  ipsi hostes aderãt ⁊ pͥus
qͣ exercitꝰ aut sistrui aut saremas colligere. Deniq anteꝗͣ signu̾
ullũ aut ĩ ꝑiũ acciꝑe qͥuit. ȩqͥtes mauri atq getuili ñ acie neq
ullo more plii. s cat᷑uatĩ uti qͦsq sorsꝯglom̾auerat ĩnr̾os con
currunt. Qui om̃s trepidi ĩ ꝓuiso metu. at tnͣ urtutismemo¬
res. aut arma capiebant. aut capientes alios ab hostib defe̾¬
debant. Pars ȩqͦs ascende obuiã ire hostib pugnalatrotini.¬
o mag̃ qͣ p̾lio similis fieri. Sine signis. sine ordinib ȩqͥtes:
pedites ꝑmixti. Cedẽ alios alios obtruncare. multos cont᷑
aduersos acerrime pugnantes ab tͣgo circũ uenire. neq uͥ¬
tus. neq arma satis tegebat. qd̾ hostes numero plunes⁊ undiq

Expanded text:
anis utrumque casum in tenebris difficiliorem fore. Igitur simul consul ex anis utrumque casum in tenebris difficiliorem fore. Igitur simul consul ex multis de hostium adventu cognovit, et ipsi hostes aderant, et prius quam exercitus aut instrui aut sarcinas colligere, denique ante quam signum aut imperium ullum accipere quiuit, equites Mauri atque Gaetuli, non acie neque ullo more proeli sed catervatim, uti quosque fors conglobaverat, in nostros incurrunt. qui omnes trepidi inproviso metu ac tamen virtutis memores aut arma capiebant aut capientis alios ab hostibus defensabant; pars equos escendere, obviam ire hostibus; pugna latrocinio magis quam proelio similis fieri. sine signis, sine ordinibus equites peditesque permixti cedere alii, alii obtruncari, multi contra advorsos acerrume pugnantes ab tergo circumveniri; neque virtus neque arma satis tegere, quia hostes numero plures et undique
Abbreviated transcription (Latin):
reb ⁊artib breui mario militibq factꝰ ẽ karissimꝰ. At iugurtha
post ꝗͣ oppidũ capsã aliosq locos munitos ⁊ sibi utiles. simul &
magnã pecuniã amiserat. ad boccũ nuntios mittit. ꝗͣ pͥmu̾ ĩnu¬
midiã copias adduceret. pͣlii faciundi tepꝰ ade̾ẽt. Qũe uͥ euncꝰ¬
tari accepit dubiũ belli. atq pacis rationes tͣhere. rursus uti
antea ꝓximos eiꝰ donis corru̾pit. Ipsi bocco pollicet᷑ numidiȩ
tͣciã part̾e. si aut romani affrica expulsi. aut ĩ tegris suis fi.¬
nib bellũ cõpositũ foret. ẜ o pͥmio illectꝰ boccꝰ. cũ magna
multitudine iugurthã accedit. Ita a̾boru̾ exerciti ẽ iuncto.
mariũ ĩa ĩ hib̾na ꝓficiscente̾ uix decima parte diei reliqͣiua¬
dut. Rati nocte̾ quȩ ia̾ aderat. uictis sibi munim̾to fore.
⁊ si uicissent: nullo ĩpedim̾to qr locoꝵ scientes erãt. Cont᷑ rom.¬

Expanded text:
rebus et artibus brevi Mario militibusque carissimus factus. At Iugurtha, rebus et artibus brevi Mario militibusque carissimus factus. At Iugurtha, postquam oppidum Capsam aliosque locos munitos et sibi utilis simul et magnam pecuniam amiserat, ad Bocchum nuntios mittit: quam primum in Numidiam copias adduceret; proeli faciendi tempus adesse. Quem ubi cunctari accepit et dubium belli atque pacis rationes trahere, rursus uti antea proximos eius donis corrupit, ipsique Mauro pollicetur Numidiae partem tertiam, si aut Romani Africa expulsi aut integris suis finibus bellum compositum foret. Eo praemio illectus Bocchus cum magna multitudine Iugurtham accedit. Ita amborum exercitu coniuncto Marium, iam in hiberna proficiscentem, vix decima parte die relicua invadunt, rati noctem, quae iam aderat, et victis sibi munimento fore et, si vicissent, nullo impedimento, quia locorum scientes erant, contra Rom