comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nos dicere q̃ eum minus recte agentẽ:
ñoporteat audire: prudent̃ eum debe¬
mus eludere.Nam nichil oĩo respõde:
auditoꝵ causa utile ñuidetur. Ne f¬
forte estim̃ nos responsionis penuru
declinare certamen.⁊ fides eor ledat᷑.
multos obid infestare doctores. hant.
ta ad impleant ñ ꝓpterea tñdoctores
inquantũ uires suppetunt. Arecta e¬
mulatione:⁊bona intentione receđe
debent. scientes quia beati qui ꝑsecutio¬
ep̃o. Non est mundus a sanguine subie¬
ctoꝵs: qui dei consilium illis ñ annũtiã.
phesus paulus dicit. Munde s̃ manus
silium uobis dei. Mundus ergo asang¬
uine eor ñẽet: si eis dei consilium pro
nuntiare noluiss. ꝗcum increpare de¬
linq̃ntes noluerit: eos ꝓculdubio tacẽ¬
do pastor occidit. Itemnicolaus pp̃. Et̃¬

Expanded text:
nos dicere quae eum minus recte agentem nos dicere quae eum minus recte agentem non oporteat audire, prudenter eum debemus eludere. Nam nihil omnino respondere, auditorum causa, utile non videtur, ne forte existiment nos responsionis penuria declinare certamen, et fides eorum laedatur, multos ob id infestare doctores, ut eostis adimpleant. Non propterea tamen doctores in quantum vires suppetunt a recta aemulatione et bona intentione recedere debent, scientes, quia beati, qui persecutioC. IV. Non est mundus a sanguine subjectorum, qui Dei consilium illis non annunciat.Ephesiis Paulus dicit: mundae sunt hodsilium Dei vobis. Mundus ergo a sanguine eorum non esset, si eis consilium Dei annuntiare noluisset; quia cum increpare delinquentes noluerit, eos procul dubio tacendo pastor occidit. Ideoque et
Abbreviated transcription (Latin):
nmandatis habemus:ut uenientes ad
ciuitatem: discamus prius quis inea
dignus sit: ut ap̃ cum cibum sumamu̾
quantomag̃ nosse oportet:ꝗs qualis ue
sit: is cui mortalitatis uerba credenda
margaritas nr̃as mittamus ante por¬
cos. s obalias causas: utile ẽ uiri huiiͦ¬
modi habere notitiam. Si enĩ scientiã ꝗ
amhis dequib ñpot̃ dubitari quod
bona sint emendatus ẽ. ⁊ inculpabilis
noc est si sobrius. simisericors. si iustus.
simitis.⁊ humanius ẽ. q̃ utiq bona nł
lus ambigit: tunc consequens uidebr̃.
ut ei qui õptim bona uirtutum ⁊̃ qđ
deest fidei conscientie conferatur. ⁊ ̃
quib maculari eius uita uidebatur:
q̃ est inreliquis probabilis emende¬
tur: Siuõ in his quȩ palam s̃ peccatiᷤᷤ.
inuolutus ꝑman.⁊ inquinatus: nõ
me oportet aliquid desecratiorib ⁊
remotis diume scientie proloqui. f
magis ꝓtestari. ⁊ conuenire ut pecca¬
re desin̾at.⁊ actus suos auitus emen¬
det quod sungesserit se: ⁊ ꝓuocabit

Expanded text:
mandatis habemus, ut venientes ad civitatem discamus prius, quis in ea dignus sit, ut apud eum cibum sumamus; quanto magis nosse convenit, quis qualisve sit is, cui immortalitatis verba credenda margaritas nostras mittamus ante porcos. Sed et ob alias causas utile est viri hujus habere me notitiam. Si enim sciam, quia in his de quibus non potest dubitari quod bona sint, emendatus est et inculpabilis hoc est, si sobrius, si misericors, si justus, si mitis, et humanus, quae utique bona esse nullus ambigit, tunc consequens videbitur, ut ei, qui obtinet bona virtutum, etiam quod deest fidei et scientiae conferatur, et in quibus maculari ejus vita videtur, quae est in reliquis probabilis, emendetur. Si vero in iis, quae palam sunt, peccatis involutus permanet et inquinatus, non me oportet ei aliquid de secretioribus et remotis divinae sententiae proloqui, sed magis protestari et convenire eum, ut peccare desinat et actus suos a vitiis emendet. Quod si ingesserit se, et provocaverit
Abbreviated transcription (Latin):
matum int̾ra. inuenn coi fus onem
incelo. nec inter seruos xp̃i cõputabr
Qui deprimatu tractauit. nec unus¬
quisq eorum festim quomõ aliis ma¬
ior appareat: s quomõ omnib in¬

Expanded text:
matū in terra, inueniet confusionem in cœlo, nec inter seruos Christi computabitur qui de primatu tractauerit. Nullusque eorum festinet quomodo aliis maior appareat, sed quomodo omnibus in
Abbreviated transcription (Latin):
aotis ueste iuxta diuinam uocem cintĩrei¬
bulis mala punica coniunguntur. Quid
etũ pmala punica: nisi fidei unitas desi¬
gnatur: nam sicut inmalo punico uno
erterus cortice. multa interius granam
unitas fidei contegit: quos intus diuersi¬
tas mĩtors tem. Ne igitur rector incautĩ
adloquendum proruat. hoc quod iam
premisimus psem ipam ueritas clamit¬

Expanded text:
dotis veste 18 juxta divinam vocem tintinnabulis mala punica conjunguntur . Quid enim per mala punica, nisi fidei unitas designatur? Nam sicut in malo punico, uno exterius cortice multa interius grana unitas fidei contegit, quos intus diversitas meritorum tenet. Ne igitur rector incautus ad loquendum proruat, hoc quod jam praemisimus, per semetipsam Veritas di
Abbreviated transcription (Latin):
egrediens moritur. si deco sonitu ña
ditirdiianram contrase occultiiu¬
dicie erigit si siuie predicatioie sonitui¬
cedit. apꝰte aute tintinnabula uestim¬
tes uliuo deseribuntur inserta uestimta
eiũ sacerdotis: quid aliud: quam recta
tuiiuantur iustitiã uestim̃tis itaq
ulius tintinmn abula inierent ut uite ui¬
Aucrcurilingue sonitu: ip̃a quoq opa
sacordotis clament. S⁊ cum rector seao
loq̃ndum prepat: subquanto eautelesto¬
ddio loquatur: attendat. Ne si in ordin¬
te adloquendum rapitur. erroris uia¬
mere didientium corda feriantur. ⁊ec̃
fortasse sapientem. se uidi de siderat. uir¬
tas cõragem insi pienter abscidat. hir
namꝙ ueritas dicit in marco. salemin
dobis.⁊ pacem habete inter uos. persui

Expanded text:
nitus non auditur, quia iram contra se occulti Judicis exigit, si sine praedicationis sonitu incedit. Apte tintinnabula vestimentis pontificis describuntur inserta. Vestimenta etenim sacerdotis quid aliud quam recta tui induantur justitiam . Vestimentis itaque illius tintinnabula inhaerent, ut vitae viam cum linguae sonitu ipsa quoque sacerdotis opera clament. Sed cum rector se ad loquendum praeparat, sub quanto cautelae studio loquatur attendat, ne si inordinate ad loquendum rapitur, erroris vulnere audientium corda feriantur, et cum fortasse sapiens videri desiderat, unitatis compagem insipienter abscidat. Hinc namque Veritas dicit: Habete sal in vobis, et pacem habete inter vos . Per sal
Abbreviated transcription (Latin):
ulli sacerdotum liceat canones ig
sit patrum regulis obuiare. Que enĩ
anobis res digna reseruabitur: si de¬
eretalium uorma constitutorum. ꝓ
aliorum libitu licentia ppłis ꝑmissa
uȩ ipĩs sacerdotibus. necessaria s̃ sint.
ad discendum. idest. sacram̃tors. lib.
lectionarius. antiphonarius. baptiste
rium. compotus. cañ. penitentialis. p¬
psalterium. omelie. Pcirculum anni
dominicis diebus.⁊ singłis festiuitati¬
bus aꝑte ex quib omnibus si unum
defuerit. sacerdotis nomenuix in eo c̃¬
stabit. Quia ualde ꝑiculose euangłice
mine sunt quibus dicitur. Si cecus ceco
ducatum prestet ambo infoueam ca¬

Expanded text:
ulli sacerdotum liceat canones ignsit Patrum regulis obviare: quae enim a nobis res digne servabitur, si decretalium norma constitutorum pro aliquorum libitu, licentia populis permissa, Quae ipsis sacerdotibus necessaria sint ad discendum, id est: liber sacramentorum, lectionarius, antiphonarius, baptistrium, compotus, canon penitentialis, psalterium, homeliae per circulum anni dominicis diebus et singulis festivitatibus aptae, ex quibus omnibus si unum defuerit sacerdotis nomen vix in eo constabit. Quia valde periculose sunt evangelicae minae quibus dicitur: Si cecus caeco ducatum praestet, ambo in foveam ca
Abbreviated transcription (Latin):
et legemexquirunt ex .o.ẽ. quia ang¬
nelus domini exercituum ẽ. hincps̃
saiam dominus ammon dicens. cla¬
ma necesses. sicut tuba exatta uocem
tuam preconis arpe officium suscipit
qen id sacerdotium accedit. ut anad
uentum uidicis. qui terribnliter seqt
si predicationis est nescius: quãclamo¬
risuocem daturus ẽ precomutus hiẽ
rec pͥmos. in linguarum specie spas. in¬

Expanded text:
et legem requirunt ex ore ejus, quia angelus Domini exercituum est . Hinc per Isaiam Dominus admonet, dicens: Clama, ne cesses, sicut tuba exalta vocem tuam . Praeconis quippe officium suscipit, quisquis ad sacerdotium 511 accedit, ut ante adventum judicis, qui terribiliter sequisi praedicationis est nescius, quam clamoris vocem daturus est praeco mutus? Hinc res primos in linguarum specie Spi
Abbreviated transcription (Latin):
docendi habere qui aut ier. ait. Innocen
absq sermone conuersatio: quantum
eremplo prodest.: tm̃silentio noci. nam
Inip̃a aactem d octrina discretum oror¬
tet eẽ rectorem. ne aut tacenda ꝓferat

Expanded text:
docendi habere, quia ut Hieronymus ait: Innocens et absque sermone conversatio, quantum exemplo prodest, tantum silentio nocet. Nam In ipsa autem doctrina discretum oportet esse rectorem, ne aut tacenda proferat,
Abbreviated transcription (Latin):
scendere ẽ. prodefensione gregi llluo.¬
ce: huu mundi noteitatib contrahire
⁊ undie domini in prelio stare ẽ prluis
deserrantibus: ex iustiti& amore resistẽ
pastorem enĩ rectatimuisse dicere. Adte
alud: quam tacendo terga prebuisse:
mid nimirusi progrege se obicit. mu¬
rum ꝓdomo isrł hostib opponit. ħinc
rursus delinquenti ppło. dicitur mie¬
remia ꝓpłe tui uiderunt tibi falsa et
stulta. nec apielant iniquitatem tuã
ut te Adpenitentam ꝓuocarent. ꝓpħe
⁊pre insacro doquio. ñ nunquam do¬
niores uecantur quidum fugitiua eẽ
presentia indicant. q̃ uentura sint ma
nifestant. quos diuinus sermo falsa ui¬
dere reddarguit. quia dum culius com¬
pere metuunt. in casum delinqͥntis. ꝓ¬
mussa securitate blandiuntur. qui inio¬
titem pec uitum nequaquã apiunt. ꝗ
labincrepatioius uoce conticescunt
a merepando culpam detegit: qiam

Expanded text:
scendere est pro defensione gregis voce libera hujus mundi potestatibus contraire. Et in die Domini in praelio stare est pravis decertantibus ex justitiae amore resistere. Pastorem enim recta timuisse dicere, quid est aliud quam tacendo terga praebuisse? qui nimirum, si pro grege se objicit, murum pro domo Israel hostibus opponit. Hinc rursus delinquenti populo dicitur: Prophetae tui viderunt tibi falsa et stulta, nec aperiebant iniquitatem tuam, ut te ad poenitentiam provocarent. Prophetae quippe in sacro eloquio nonnunquam doctores vocantur, qui dum fugitiva esse praesentia indicant quae sunt ventura manifestant; quos divinus sermo falsa videre redarguit, quia, dum culpas corripere metuunt, incassum delinquentibus pmissa securitate blandiuntur, qui iniquitatem peccantium nequaquam aperiunt, quia ab increpationis voce conticescunt:is est, qui increpando culpam detegit, quam
Abbreviated transcription (Latin):
tate. ⁊ diabolica:⁊ ꝑemptoria. Si enĩ in
clerum clectum se eẽ dicat: si sacerdotẽ
se nomini: scrutare: nonenĩ sine ꝑiculo
intalibus indisscussa coĩcatione circa
maiora ꝑiculum uertitur. non cm̃das.:
si accipis. Si uõ ꝓnutrimento postulat
ospitalrm se circa om̃s ostendebat. Si
scrutator eẽt cnrta refugientes ad se:n
S⁊ ucet ip̃a comuuia despicienda ñ
sint: tñ hec nec ineccłus celebrari: nec
clicos adea conuocatos: partes exeiss
catos: partes tollere ꝓpt̾ iniuriam q̃ ex
hac occasionȩ eccłastico ordini potest
deputari Item. In locis deo sacratis.
ñ cõmede nec accubitus sternere
in eccłiis agapenfacere:⁊intus mandu¬
care. uł accubitus sternere. Item exc̃. car¬

Expanded text:
tate, et diabolica, et peremtoria. Si enim in tate, et diabolica, et peremtoria. Si enim in clero se electum esse dicat, si sacerdotem se nominet, scrutare: non enim sine periculo in talibus indiscussa communicatio est; circa majora periculum vertitur: non enim das, sed accipis. Si vero pro nutrimento postulat, ospitalem se circa omnes ostendebat. Si scrutator fuisset circa refugientes ad se, Sed licet ipsa convivia despicienda non sint, non tamen in ecclesiis celebrari, nec clericos ad ea convocatos ex eis partes sibi catos partes tollere, propter injuriam, quae ex hac occasione ecclesiastico ordini possit deputari. C. IV. In locis Deo sacratis nec comedere, nec accubitus sternere in ecclesiis agapem facere et intus manducare, vel accubitus sternere. C.
Abbreviated transcription (Latin):
ture. abhac quisquis alienus fuĩt: in
sacerdotem ordinari ñ potĩt. Sienĩ ui¬
dua inec̃cła recipi promibetur. q̃ pau¬
peres ñ recipit hospitio q̃ pedes sc̃oꝵ ñ
lauit: q̃ omne opus bonum nẽ execu¬
ta: multomagis sunt ꝓhibendi asacer¬
dotio: qui aboꝑe pietatis probantur
auem. Unde quidam hospitalitatis
oꝑa lespicientes ingangrensi concili¬
o excoĩcatur. Hinc enimꝰ in eo statutỹ
qui fideliter agapas. idest. conuiuia pa¬
uperum exhiberet.⁊ ꝓpt̃ honorem do¬
mini conuocant fratres. ⁊ noluĩnt coĩ¬
care huiuscemodi uocationib parui¬
pendens quodgeritur: anatħa sit. hic̃
diotrepen excoĩcat. qui nec pauperes
recipiebat: ⁊ recipientes de eccła eici¬
ebat. In hospitalitate autem ñ est habẽ¬
dus delectus ꝑsonarum: sed indifferẽ¬
ter quibuscumq sufficimus. hospitales
nos exhibere debemus. Unde ioħs eri¬
sostomus inepła adhebreos. In recipi¬
uiescamus ab hac absurda curiosictio.¬

Expanded text:
 in sacerdotem ordinari non poterit. § 3. Si enim vidua in ecclesia recipi prohibetur, quae pauperes non recepit hospitio, quae pedes sanctorum non lavit, quae omne opus bonum non est exsecuta: multo magis sunt prohibendi a sacerdotio, qui ab opere pietatis probantur alieni. § 4. Unde hospitalitatis opera despicientes in Gangrensi Concilio excommunicantur. Sic enim in eo statutum  eos, qui fideliter agapas, id est convivia, pauperibus exhibent et propter honorem Dei convocant fratres, et noluerit communicare hujuscemodi vocationibus, parvipendens quod geritur, anathema sit. GraDiotrephem excommunicat, qui nec pauperes recipiebat, et recipientes de ecclesia ejiciebat. In hospitalitate autem non est habendus delectus personarum, sed indifferenter quibuscunque sufficimus hospitales nos exhibere debemus. Unde Joannes Chrysostomus in epist. ad Hebraeos, hom. XIuiescamus ab hac absurda curiosi
Abbreviated transcription (French):
busnincessu. n recipimus pietatem in
puntis domib n concudentes. oemio¬
cam un nole domini edificatum hono¬
ramu⁊ congregationem ineeclam fa¬
⁊bam a dittlnatem cõem recipimus

Expanded text:
utiles recipimus, pietatem in privatis domibus non concludentes, et omnem locum in nomine Dei aedificatum honoramus, et congregationem in ecclesia factam ad utilitatem communem 128 recipimus
Abbreviated transcription (Latin):
Inudieb acnoctib indialetica arie
lo transcelum ieuat. ⁊ uttia ꝑfidum
terrinim.⁊ abyss quoda m nane de
de distinguit. et congerit ⁊ in attern
partem transeam qui diutias ꝑfas etn
nefas querit. qui adulatur regibus here¬
ditates captat alienas .⁊ opes congregit
quas inmoniento cui sit relicturus igno¬

Expanded text:
arte los trans coelum levat, et ultra profundum terrarum et abyssi quoddam inane demde distinguit et congerit: et ut alteram partem transeam qui divitias per fas et nefas quaerit: qui adulatur regibus, haereditates captat alienas, et opes congregat, quas in momento cui sit relicturus, igno
Abbreviated transcription (Latin):
de indumtis intelligendum ẽ. Vt enĩ
alibi dicitur quisqsᷤ contẽptic hĩ̧et
quib uiuit. iautiora sibi. ut austeri¬
ori pceteris indumentia ut alimerna
querat. aut intemperans sui est aut
suꝑstrtiosus. Incessu autẽ debet sacer¬
dos eẽ ornatus ut grauitate ninerie
meritis maturitatem ostendat. Incõ¬
ile cum eius mutabilitatem describe¬
ret: cuius conscientia: excitam curis ua¬

Expanded text:
de indumentis intelligendum est. Ut enim alibi dicitur: Quisquis contemtis his cum quibus vivit, lautiora sibi vel austeriora prae caeteris indumenta vel alimenta quaerit, aut intemperans sui, aut superstitiosus est. In incessu autem debet esse sacerdos ornatus, ut gravitate itineris mentis maturitatem ostendat. Incomille, quum ejus mutabilitatem describeret, cujus conscientia excita curis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfectum abstinentie. dauid enĩa¬
quiam concupitam effudit. ⁊ el ras car¬
iruni. contra sue infirmitatis consa¬
pauperumciis uesci: utantur consu¬
atid re infirmitatis sue. s doleant
aliter se nposse. Si consuetudinẽ marit
opibus necessaria. itantur pretiosi
randinusus ut abstmentia &i be¬

Expanded text:
profectum abstinentiae. David enim aprofectum abstinentiae. David enim aquam male concupitam effudit, et Helias carIII. Contra suae infirmitatis consuperum cibis vesci, utantur consuetudine infirmitatis suae; sed doleant aliter se non posse: si consuetudinem mutantopibus necessaria; utantur pretiosis, randi, non usus, vel abstinentia cib
Abbreviated transcription (Latin):
usquis rebu. pretereuntib restrimuᷤ.¬
ctius utitur. quam sese hñt mores
eors cum quib uiuit. aut. intꝑans. a¬
ut suꝑstitiosus ẽ: quisquis uõ fic eis
utitur: ut metas consuetudinis bo¬
norum int̃ quos uersatur excedat
aut aliꝗd significat. aut flagitiosyᷤ
est. i nomnib enĩtalib niusus rerum
rumꝑ
sed ubido iculpa est. Quid ergoio
a reprebendamus. fieri eiĩ potet
ut sine aliquo uitio cupidinic. uel
uoraciratis. pretiosisimo cibo sape¬
ens utatur insipiens autẽ fetidisimi
gsue flamma: iinlissimu ardescat
Et sanius quisq maluit moreanipi
sce uesci quam lenticula more esiu
nepons habranam. aut hordeo more
iumentorum. non eniꝓptea conture¬
tiores nobis sunt plereq bestie. aa
mliorib Aluintur escis. nam in rebus
huiusmoĩ õib nex earum rerumnat
qubutimar. s ex causautenuina
ꝓbandum. quod facimus Noncibit
elitie quelib si absq de inculpae¬
siderio pcipiantur. nofficuntt u
les cibi appetent accepti. impediunꝰ

Expanded text:
m rebus praetereuntibus restrictius utitur, quam sese habent mores eorum cum quibus vivit, aut temperans aut superstitiosus est: quisquis vero sic eis utitur, ut metas consuetudinis bonorum inter quos versatur, excedat, aut aliquid significat, aut flagitiosus est. In omnibus enim talibus non usus rerumrum, s in culpa est. Quid ergo loa reprehendamus. Fieri enim potest ut sine aliquo vitio cupidinis vel voracitatis pretiosissimo cibo sapiens utatur, insipiens autem foedissima gulae flamma in vilissimum inardescat, et sanius quisque maluerit more Domini pisce vesci , quam lenticula more Esau nepotis Abraham , aut hordeo more jumentorum. Non enim propterea continentiores nobis sunt pleraeque bestiae quod vilioribus aluntur escis. Nam in omnibus hujusmodi rebus, non ex earum rerum natura quibus utimur, sed ex causa utendi et probandum, quod facimus. CAP. eliciae quaelibet, si absque desiderio percipiantur, non officiunt, et viles cibi appetenter accepti impediunt
Abbreviated transcription (Latin):
oporteat sacerdotem eẽ ornatum
morib scit preterea oportet illum
eẽ ornatum in exteriorib habitu ui¬
delic. ⁊ incessii. habitu. ut nec fulgi¬
dis. nec sordibꝰ  se uestib ornet. Ut
erũ ait ier̃ nec affectate sordes. nec ex¬
ꝗsite delitie laudem pariunt quod
tam deuestib quam decibis intelli¬
gendumẽ. ¶Inde aug̃ait. inł. de¬

Expanded text:
oporteat sacerdotem esse ornatum moribus. Sed praeterea oportet illum esse ornatum in exterioribus, habitu videlicet et incessu: habitu, ut nec fulgidis, nec sordidis se vestibus ornet. Ut enim ait Hieronymus, nec affectatae sordes, nec exquisitae deliciae laudem pariunt, quod tam de vestibus, quam de cibis intelligendum est. Unde Augustinus
Abbreviated transcription (Latin):
quonr̃ imꝑator iubet. Quis autẽ
sit modus nec apueritia. nec abadole¬
scentia mea didici.⁊ eo tp̃r quo discẽ
ceꝑam uis michi facta ẽ: mĩto peccato¬
rum meoꝵ.Nam quid aliud extimere
nescio. ut scđ: locus gubernaculoꝵ m
traderȩtur. qui remum tenere ñnoue¬
ram. Item ysidorus. Corrempitur
et ad terram sacerdotium trahitur
cit matrimoniũ: ⁊ sicut duoꝵ copu¬
iatio unum ꝑficit corpus: ntacłicatus
⁊ facerdorium unum faciunt pb̃rm⁊
citius corrumpitur. ⁊ ad terram tra¬
hitur: nisi legaliter conseruetur. nsi
iuste uiuendo laudetur. Item ambr.
extraꝑadisum uir factus ẽ. mulier in¬
tra ꝑadisum. ut auertas quod ñ loci. ñ
generis nobilitate: s uirtute: unus¬

Expanded text:
quo noster imperator jubet. Quis autem iste quo noster imperator jubet. Quis autem iste sit modus, nec a pueritia, nec ab adolescentia mea didici: et eo tempore quo discere coeperam, vis mihi facta est, merito peccatorum meorum nam quid aliud existimem nescitraderetur, qui remum tenere non noveram. C. VIII. Corrumpitur et ad terram sacerdotium trahitur,cit matrimonium, et sicut duorum copulatio unum perficit corpus, ita clericatus et sacerdotium unum faciunt presbytcitius corrumpitur et ad terram trahitur, nisi legaliter servetur, nisi juste vivendo laudetur. C. IX.paradisum uir factus est et mulier intra paradisum, ut aduertas quod non loci, non generis nobilitate, sed uirtute unus
Abbreviated transcription (Latin):
terne salutis uegligens reprehendit᷑
inutilis.⁊ remisiu in oꝑib suis. ⁊ in sr̃
abono tacituriius. quod magis officit
sibi. ⁊ omiub nichilominus innumerabi¬
les ppłos cateruatim secum ducit. pm¬
mo mancipio gehcrne cum ppłoipo pli¬
gis multis ineternum uapulaturus
Munus culpãs istic redarguere: presu¬
mit mortalium nullus ꝗa cunctos ip¬
se iudicaturos: anemine ẽ iudican¬
dus. nisi deprehendatur a fide deciuus
ꝓcuius ꝑpetuo statu. uniuersitas fide¬
lium tanto instantius orat. quanto
suam salutem postdeum ex illius in¬
colomitate animaduerterint. ꝓpensi¬
non ordine s uite merita nos deo
tet religiosa prudentia tua: nichil
eẽ in hac uita ⁊ maxime in hoc tpr. fa¬
epi. aut pb̾ri. aut diacomi officio si ꝑ¬
functorie. atq adulatorie res agatur
st finichil ap̃deum miserabilius.⁊ tri¬
stius. ⁊ dannabilius. Item nichil eẽt ĩ
hac uita: ⁊ maxime in hoc tp̃r diffici¬
nichil beatius. si eomodo militetur.

Expanded text:
ternae salutis negligens deprehenditur inutilis et remissus in operibus suis, et insuper a bono taciturnus, quod magis officit sibi et omnibus, nihilominus innumerabiles populos catervatim secum ducit, primo mancipio gehennae cum ipso plgis multis in aeternum vapulaturus. Hujus culpas istic redarguere praesumit mortalium nullus, quia cunctos ipse judicaturus a nemine est judicandus, nisi deprehendatur a fide devius; pro cujus perpetuo statu universitas fidelium tanto instantius orat, quanto suam salutem post Deum ex illius incolumitate animadvertit propensiNon ordines, sed vitae merita nos Deo tet religiosa prudentia tua, nihil esse in hac vita et maxime hoc tempore fapresbyteri, aut diaconi officio, si perfunctorie atque adulatorie res agatur: sed nihil apud Deum miserius, et tristius, et damnabilius. Item nihil esse in hac vita, et maxime hoc tempore diffici apud Deum nihil beatius, si eo modo militetur
Abbreviated transcription (Latin):
uelibet occulta lo animam saluat.
ca sine grã. animam saluare ñ possũt
quod aliqn in ipis quoq conspicimꝰ
erratib electors. Nam loth in ipa ꝑũ
saciuitate iustus fuit. inmonte pecca¬
uit. Si ista cur dicimus. cum maiorano¬
uerimus: Quid enim paradiso io¬
cundius: Quid celo securius: Et tñ
dam primus homo ꝓpeccato depa¬
radiso eiectus est. hoc est quia nobi¬
litatem dei ase deiecit. nobilitate lo¬
non est uere sacerdos omnis quino¬
panci. sacerdotes młti noĩe. ꝯ pauci in¬
opere. Nideatis ergo quomõ sedeatis
fuꝑ cathedram. quia ñ cathedra facit
sacerdotem: s sacerdos cathedram
ñ locus scĩficat hominem sedhomolo¬
cũ. Non omnis sacerdos sc̃s. s omnis
Nomius sc̃s̃ ẽ sacerdos. qui bene seđit
sr̃ cathedram: honorem accipit cathe¬
dre qui male sederit: iniuriam facit
cathedre. Idõq malus sacerdos de sa¬
cerdotio suo crimen acquirit. ñdig
tinsolius condempnator eris. nam be¬
ne uiuendo. ⁊ bene docendo: polmin¬

Expanded text:
elibet occulta loca sine Dei gratia animam salvare non possunt; quod aliquando in ipsis quoque conspicimus erratibus electorum. versa civitate fuit justus: in monte peccavit. Sed ista cur dicimus, quum majora noverimus? Quid enim paradiso jucundius? quid coelo securius? et tameAdam primus homo pro peccato de paradiso ejectus est: hoc est, quia Dei nobilitatem a se dejecit, nobilitate loNon est verus sacerdos omnis, qui noci sacerdotes; multi nomine, pauci opere. Videte ergo quomodo sedetis super cathedram, quia non cathedra facit sacerdotem, sed sacerdos cathedram; non locus sanctificat hominem, sed homo locum; non omnis sacerdos sanctus, sed omnis sanctus sacerdos. Qui bene sederit super cathedram, honorem accipit ab illa; qni male sederit, injuriam facit cathedrae; ideoque malus sacerdos de sacerdotio suo crimen acquirit, non di vixeris, tui solius condemnator eris. Nam bene vivendo et et bene docendo populum in
Abbreviated transcription (Latin):
uic elestam asseritis. oĩo ut dicitur:. sr̃¬
plex est.⁊ nostis quia hoc teniore ta¬
us i regiminis deb arce constitui: ꝗ¬
reprates. Debent intellig. q̃ adnõ eic
repromittuntur. cum dicitur. sacer¬
dotescius induant salutari. Nnde in
ureteri testamento uarus uestib e p¬
cepto domini sacerdotes ornati legũ¬
ter quia multi modis uirtutibus a¬
deb splendere uita pontificis. ut ꝙͣ¬
diee conferat decorem: quem abeon
accepit. non eni losa. s uita.⁊ mores
scm̃ faciunt sacerdotem. Vñ exoffo
suscepto ñlicentiam peccandi. s nacs

Expanded text:
electum asseritis, omnino quantum dicitur simplex est. Et nostis quia talis hoc tempore in regiminis debrtutes debent intelligi, quae a Domino eis repromittuntur, quum dicitur: Sacerdotes ejus induam salutari. Unde in veteri testamento variis vestibus ex praecepto Domini sacerdotes ornati leguntur, quia multimodis virtutibus debet splendere vita pontificis, ut gradui conferat decorem, quem ab eo non accepit. Non enim loca, sed vita et mores sanctum faciunt sacerdotem. Unde ex suscepto officio
Abbreviated transcription (Latin):
inter uos.ac si figurate ꝑhabitum sac̃¬
dotis dicat. Mala punica: tintinna¬
bulis iungite.ut ꝓomnem quod di¬
citis: unitatem fidei:cauta obseruati¬
one tencatis ꝓuidendum quoq ẽ sol¬
licita intentione rectorib ut ab eis ñ
solum praua nullomõ. si nec recta qͥẽ:
nimie ⁊ mordinate p roferantur. qa se
pe dictorum uirtus ꝑditur: cum ap̃cor¬
da audientium loquacitas incauta o¬
portunitate leuigatur: ⁊ auctorem su¬
um hec eadem loquactas inquinat.
que seruire auditoribus: adusum ꝓ¬
fectus ignorat. Vñ bene ꝑmoysendi¬
nis patitur immundus erit. In mente
ꝗppe audientium: semen secuture cogi¬
tationis: ẽ audita equalitas locutionis.
Quia dum ꝑaurem sermo concipit᷑
cogitatio inmente generatur. Uñ ⁊ab
p̃dicator egregius: seniuerbius ẽ uoca¬
tus. Qui ergo fluxum seminis sustinet.
immundus asseritur quia multiloꝗo
subditus: exeo sese inquinat. quod sior¬
dinate ꝓmeret: prolem recte cogitatiõi

Expanded text:
inter vos . Ac si figurate per habitum sacerdotis dicat: Mala punica tintinnabulis jungite, ut per omne quod dicitis, unitatem fidei cauta observatione teneatis. Providendum quoque est sollicita intentione rectoribus ut ab eis non solum prava nullo modo, sed ne recta quidem nimie pe dictorum virtus perditur, quum apud corda audientium loquacitatis incauta importunitate levigatur, et auctorem suum haec eadem loquacitas inquinat, quae servire auditoribus ad usum profectus ignorat. Unde bene per Moysen dinis patitur, immundus est. In mente quippe audientium semen secuturae cogitationis est qualitas auditae locutionis, quia, dum per aurem sermo concipitur, cogitatio in mente generatur. Unde et ab aedicator egregius seminiverbius est vocatus. Qui ergo fluxum seminis patitur, immundus asseritur, quia multiloquio subditus ex eo se inquinat; quod si ordinate promeret, prolem rectae cogitationis
Abbreviated transcription (Latin):
rudibus ait. non contempnant scola¬
edulo monenstici eccła sticam simplici
induti xp̃iana: discant ñ contempnere.
quos cognouint morum uitia: quam
uerborum amplius deuitare. s cordi
casto linguam ex̃citatam ñ conferre a¬
uendam uerbis sententiam: ut p̃pom¬
tur animus corpori. ex quo fit ut ita
inalle debeant ueriores quam disserti¬
ores audire sermones.sicut malle deb̃
prudentiores quam formosiores haẽ
dei nisi animi affectum. Ita enũ ñ irri
debunt. si aliquos antistites: ⁊ minist¬
tros eccłe forte animadũtunt. uł cum
barbarisinis . ⁊ soloecismis deum inuo¬
care. uł cadem uerba quȩ pronuntut
non intelligere: ꝑturbateq disting¬
uere. ñ quia ista minime corrigenda
sint: ut ppłs ad id quod plane̾ intel¬
ligit. dicat amen.s quia pie tolleran¬
da sunt abeis qui didicerint. ut sono

Expanded text:
 XII. Non contemnant schola XII. Non contemnant scholastici ecclesiasticam simplicitinduti Christiana, discant non contemnere quos cognoverint morum vitia quam verborum amplius devitare, et cordi casto linguam exercitatam nec conferre anendas verbis sententias, ut praeponitur animus corpori. Ex quo fit, ut ita malle debeant veriores quam disertiores audire sermones, sicut malle debent prudentiores quam formosiores haberDei, nisi animi afdebunt si aliquos antistites et ministros Ecclesiae forte animadverterint, vel cum barbarismis et solaecismis Deum invocare, vel eadem verba quae pronuntiant non intelligere, perturbateque distinguere, non quia ista minime corrigenda sunt, ut populus ad id quod plane intelligit, dicat amen, sed tamen pie toleranda sunt ab eis qui didicerint, ut sono
Abbreviated transcription (Latin):
ui ea que dei sunt sapiunt adeo sapi¬
untur. ⁊ quiea dĩ que sunt nesciunt. a
deo nescumtur paulo auestante qui
ant.Siquis ignorat ignorabitur. Idẽ
quicumq stultus ẽ inculpa. sapiens
quid nescit. s quiputat se scire qd̾¬
quanta possumus cura cauendum sit.
norib rebus nec nnsi rerum ignoranti¬
a possit errari ñ ẽ tñ consequens. ut ẽ¬
tinuo erret quisꝗs aliquid nescit. s siꝗ
se existum scire quod nescit. prouõꝗ
ppe approbat falsum quod erroris ẽ¬
ꝓprium.uerum tñ inquare quisq et¬
ret. interest plurimum. nam muna
eademq re.⁊ nescienti sciens.⁊ erran¬
ti nonerrans.recta ratione preponit᷑.
Indiuersis autem rebus idest cumiste
seit alia. ille alia⁊iste utiliora. ille mi¬
nus utilia. uel etiamnoxia: quic ñ in
eis que ille scit. ei preferat nescienitem.
sunt enĩ quedam que nescire meliuᷤ¬
gramatice artis aliquod iutiosum pro
sticis sunt despiciendi.quia morumui¬
tia. magis quam uerborum sunt preca¬

Expanded text:
ui ea, quae Dei sunt, sapiunt, a Domino sapiuntur, et qui ea, quae Dei sunt, nesciunt a Deo nesciuntur, Paulo attestante, qui ait: Si quis ignorat, ignorabitur. Idem. Quicunque stultus est in culpa, erit sapiens quid nescit, sed qui putat se scire qquanta possumus cura cavendus sit, noribus rebus, nec nisi rerum ignorantia possit errari; non est tamen consequens ut continuo erret quisquis aliquid nescit, sed quisquis se existimat scire quod nescit: pro vero quippe approbat falsum, quod est erroris proprium. Verumtamen in qua re quisque erret, interest plurimum. Nam in una eademque re et nescienti sciens, et erranti non errans, recta ratione praeponitur. In diversis autem rebus, id est, cum iste sciat alia, ille alia; et iste utiliora, ille minus utilia, vel etiam noxia: quis non in eis quae ille scit, ei praeferat nescientem? Sunt enim quaedam quae nescire grammaticae artis aliquid vitiosum profsticis sunt despiciendi, quia morum vitia magis quam verborum sunt praeca
Abbreviated transcription (Latin):
notitam. uel pitiam. hanc prelatio e
uecessiria multis ratiorub probatur
ebentnamq prelati subditis ñ solũ
spualta: sed ⁊ carnalia subsidia minist̃¬
te. exemplo xp̃i. qui turbas seq̃ntes ñ
solum uerbo docebat. Sed ⁊ uirtute
piitate repellitur ne euis occasione
res ecełe dilapidarentur. nde ior

Expanded text:
elatis esse necessariam, multis rationibus probatur. Debent namque praelati subditis non solum spiritualia, sed etiam carnalia subsidia ministrare, exemplo Christi, qui turbas sequentes non solum verbo docebat, sed etiam virtplicitate repellitur, ne ejus occasione res ecclesiae dilavidarentur. Sic enim
Abbreviated transcription (Latin):
ec lastica interpretatio ⁊ si hab eloq̃ntie
uenustatem. dissimulare eam debes ⁊
fugere. ut ñotiosis philosophor scoli
ꝑ ũiusq disciplis sed uniuersa ioqua¬
tur hominum generi. I tem elemens
Epe ppter obprobrium senectutis apã¬
uulis minimis discere ñerubeset¬
ullus eũs ꝓꝑter obprobrium senectutis
uł nobilitatem generis. a pariiulis uel
miumis eruditis. siquid forte ẽ utilita¬
tis alit salutis in quirere negligat. Qui
eñ rebelliter uiuit. ⁊ discere. atq agere
poma recusit. magis diaboli: quamx
ue quam eẽ fidelis monstratur.  Ecc
tes oportet ltterarum. tam sacrarũa
pam se lartum eẽꝑitos. Tunc qr an¬

Expanded text:
esiastica interpretatio etiamsi habet eloquii venustatem, dissimulare eam debet et fugere, ut non otiosis philosophorum scholis paucisque discipulis, sed universo loquatur hominum generi. » C. XVI. Propter opprobrium senectutis a parvulis et a minimis non erubesus propter opprobrium senectutis vel nobilitatem generis a parvulis vel minimis eruditis, si quid forte est utilitatis aut salutis, inquirere negligat. Qui enim rebelliter vivit, et discere atque agere bona recusat, magis diaboli quam Chlis quam fidelis monstratur. DISTItes oportet literarum tam sacrarum quam saecularium esse peritos. Nunc qua
Abbreviated transcription (Latin):
noratorio preter orandi⁊ psallendi
cultum penitus nichil agatur. ut noĩ
huic ⁊ oꝑa iugiter impensa concord
dos. ut et moribus ⁊ uerbis pudorem in¬
desinenter exhibeat. Uñ incanticis canti¬
corum: gene sponse. idest predicatores
turturi comparantur debent q̃ gratum

Expanded text:
oratorio praeter orandi et psallendi cultum penitus nihil agatur, ut nomini huic et opera jugiter impensa concordedos, ut et moribus, et verbis pudorem indesinenter exhibeat. Unde in Canticis Canticorum genae sponsae, id est praedicatores, turturi comparantur. § 1. Debet etiam
Abbreviated transcription (Latin):
mnes ꝑsallentes. repromitumus deo:
iniustificationib tuis meditabor nõ
obliuiscar sermones tuos. quod om̃s ꝗ¬
dem xp̃ianos obseruare siluberrimũ
est. S⁊ Precipue h̾os qui ecclasticam cõ¬
secuti sunt dignitatem. Unde diffim¬
nius onmem qui adepãtus prouehen¬
dus ẽ gradum: modis õĩb p̾salterium
posse. ut ex hoc ⁊̃ oninis clerus qui sub
eo fuerit: ita moneatur ⁊ imbuatur
inquitatur autẽ diligent̃ a metropoli¬
tano. si impromptu hat legem scruta¬
biliter ⁊ tñtransitorie. tam saeros cano¬
õem diumã script̃am atq sođm mandata
conseruare. ⁊ docere ppłm sibi comissum
Suba enim summi sacerdotii nrĩ. Selo¬
quia diumitus tradita .i. uera diumaꝵ
dum magnus ꝑhib dionisius. Quoo
sidisceptauerit. ⁊ita libent facere. ⁊ do¬
cere minime spoponderit. nullatenus
consecratur. Ait eium ꝓphe deus. tusci¬
entiam repulisti.⁊ ego repellam te. ne
sacerdotio fungaris michi. Ite mex cõ¬

Expanded text:
mnes psallentes repromittimus Deo: In justificationibus tuis meditabor, non obliviscar sermones tuos. Quod omnes quidem Christianos observare saluberrimum est, sed praecipue hos qui hierarchicam consecuti sunt dignitatem. Unde definimus omnem qui ad episcopatus provehendus est gradum, modis omnibus psalterium nosse, ut ex hoc et omnis clerus, qui sub ipso fuerit, ita moneatur et imbuatur. Inquiratur autem diligenter a metropolitano, si in promtu habeat legere scrutabiliter et non transitorie tam sacros canoomnem divinam Scripturam; atque secundum mandata conversari, et docere populum sibi commissum: substantia enim summi sacerdotii nostri sunt eloquia divinitus tradita, id est, vera dum magnus perhibet Dionysius. Quod si disceptaverit, et ita libenter facere et docere minime spoponderit, nullatenus consecretur. Ait enim prophetice Deus: Tu scientiam repulisti, et ego repellam te, ne sacerdotio fungaris mihi.
Abbreviated transcription (Latin):
tum enĩ distat de xp̃i aduentu in ter
predicationem angłor.⁊ confessionẽ
demonum. tm̃ interauctoritatem pro¬
pħarum.⁊ curiositatem sacrilegorum¬
tem clemens Adintelligentiam saẽ¬
rum scripturarũ scłarium ꝑitia est¬

Expanded text:
tum enim distat de Christi adventu inter tum enim distat de Christi adventu inter praedicationem angelorum, et confessionem daemoniorum, tantum inter auctoritatem prophetarum, et curiositatem sacrilegorum. C. XIV. Ad intelligentiam sacrarum Scripturarum saecularium peritia
Abbreviated transcription (Latin):
scant ergo eamente doginata:⁊ doctri¬
nam caldaicam. qua⁊ morses omem sa¬
pientiam egyptiorũ didicerat. Idem
ri. ⁊ aliqua exhis discere. q̃ olim omisimꝰ.
ñ nr̃e ẽ uoluntatis. s ut ita dicam grauis¬
sime necessitatis. ut probemus ea quȩ a
scĩs ꝓpħis ante scła multa predictas tam
grecorum quam latmnorum. ⁊ aliarũ gen¬
t̾ium litteris contineri. Item ex synodo¬
magistros: neq curam inueniri ꝓstu¬
diolitterarum.Idarco abuniuersis e¬
ep̃is subiectis plebibus ⁊ aluis locis inꝗ
bus necessitas occurrit: dĩo cura ⁊ dili¬
gentia habeatur: ut magistria docto¬
rec constituantur qui studia littera¬
Assidue doceant. quia in his maxime
diuna manifestantur. atq declaran¬
eorum uanitas retunditur atq cõ
pheus. uelalii gentilium uates aut phi¬
iosophi predixisse phibentur Ualetꝗ
dem aliquid ad paganorum uanita¬
tem reuęricendam. non tñ adistorum
auctoritatem complectendam. Quan¬

Expanded text:
scunt ergo ea mente doctriscunt ergo ea mente doctrinam Chaldaeorum, qua et Moyses omnem sapientiam Aegyptiorum didicerat. Idem:dari, et aliqua ex his discere, quae olim omisimus, non nostrae est voluntatis, sed, ut ita dicam, gravissimae necessitatis, ut probemus ea, quae a sanctis prophetis ante saecula multa praedicta sunt, tam Graecorum, quam Latinorum et aliarum gentium literis contineri . C. magistros neque curam inveniri pro studio litterarum. Idcirco in universis episcopiis subjectisque plebibus et aliis locis in quibus necessitas occurrerit, omnino cura et diligentia habeatur, ut magistri et doctores constituantur, qui studia litteraassidue doceant, quia in his maxime divina manifestantur atque declaraneorum vanitas retunditur atque conpheus, aliive gentium vates aut philosophi praedixisse perhibentur, valet quidem aliquid ad paganorum vanitatem revincendam, non tamen ad istorum auctoritatem amplectendam. Quan
Abbreviated transcription (Latin):
egimus aliqua ne neglegant᷑: le rentur.¬
gimus: ne ignoremus. legimus ñ ut te¬
neamus. s ut repudiemus. Item ier̃.¬
da est. ut ꝑeam sacra intelligatur seͥ¬
iquis gramaticam artem no ꝑtura.¬
uerit. uł dialeticam. ut recte loquendi
rationem hat. ut inter uera ⁊ falsa
diiudicet. ñ improbamus geometͥa
autẽ ⁊ arimetica .⁊ musica. habent in
sua scientia ueritatem. si nẽ scientia
illa pietatis. Scientia pietatis ẽ nosse
legere scripturas ⁊ intelligere ꝓpħas
ineuangłio credere. apłos ñignorare
Gramaticorũ autẽ doctrina pot ⁊̃ ꝓfi
cere aduitam: dum fuit in meliores
nielis ꝓbatur nẽe peccatum scłarũ¬
babilioniorũ scirent eẽ peccatum.
mnquã adquiescerent discere. qdñ
licebat. discunt autẽ ñ ut sequantur. si
iudicent. atq conuincant. Quomodo
siquispiam aduersus mathematicos.
uelut scribere: imꝑitus matheseos risui
pateat: ⁊ aduersus philosophas disputa
siignorat dogmata philosophorii. Di¬

Expanded text:
egimus aliqua ne negligantur; legimus ne ignoremus; legimus non ut teneamus, sed ut repudiemus. CAP.da est ut per eam sacrae Scripturaequit, gramaticam artem noverit vel dyaleticam, ut recte loquendi racionem habeat et inter vera et falsa diiudicet, non improbamus. Geometria autem et arismetica et musica habent in sua sciencia veritatem, sed non est sciencia illa pietatis. Seiencia autem pietatis est: nosse legere scripturas et intelligere prophetas, in ewangelio credere, apostolos non ignorare. Gramaticorum autem doctrina potest eciam proficere ad vitam, dum fuerit in meliores nielis probatur, non esse peccatum saecBabyloniorum scirent esse peccatum, nunquam acquiescerent discere quod non licebat. Discunt autem, non ut sequantur, sed ut judicent atque convincant, quomodo si quispiam adversus mathematicos velit scribere imperitus mathematis, risui pateat, et adversus philosophos disputans, si ignoret dogmata philosophorum. Di
Abbreviated transcription (Latin):
ones. simul ⁊ delitias orrebant. nec ⁊̃¬
ipe magistergentium aliquot uersus
poetarum suis uł scripturis indidiss
uel dictis. ¶ Cur ergo legi ꝓhibent᷑.
que tñ rationabiliter legenda ꝓbant̃.
S scłares litteras quidam legunt a duo¬
luptates poetarum figmentis. ⁊ uerbo¬
rumornatu delectati. quidamuo ade¬
ruditionem eas addiscunt. ut errorẽ
gentilium legendo detestentur. futili¬
aquȩ in eis inuenint: adusum sacre
eruditionis deuoti inue̾tant. Tales la¬
udabiliter scłares litteras ad discunt
prehendit. quiacas didicerat s quia
contra ep̃ale officium prolectione e¬
uangłica gramaticam ppło exponebat.
hinc et̾iam ambr scribit suꝑlucam Scła

Expanded text:
ones quam delicias horrebant, nec ones quam delicias horrebant, nec ipse magister gentium, aliquot versus poetarum, suis vel scriptis indidisset, vel dictis. quae tam rationabiliter legenda probantur? Sed saeculares literas quidam legunt ad voluptatem, poetarum figmentis et verborum ornatu delectati; quidam vero ad eruditionem eas addiscunt, ut errores gentilium legendo detestentur, et utilia, quae in eis invenerint, ad usum sacrae eruditionis devote convertant. Tales laudabiliter saeculares literas addiscunt. prehendit, quia eas didicerat, sed quia contra episcopale officium pro lectione evangelica grammaticam populo exponebat. Hinc etiam Ambrosius scribit super Luca
Abbreviated transcription (Latin):
tes phylosophie uolunt intelligi. Deni¬
q si inexpositioẽ psalterii cassiodorus
testatur. Omius splendor rethorice elo
quentie. Omnes modi poetice locuti
onis quelib uarietas decore ꝓnuntiati¬
onis. Adiuinis scripturis sumpsit exor¬
terrene creature ineo ẽ. qui ẽ cap̃ earũ
⁊auctor: ut qui nouit hunc. nichil ul¬
tra querat quia hic ẽ ꝑfecta uirtus⁊ sa¬
pientia. ꝗcquid alibi quetit̃. hic ꝑfecte
inuenitur. indamele.⁊ Cilomone ostedit¬
infidelib se auctorem totius sapientie.
quod infideles nputant. ꝗa n iegunt in
euangłiis. ⁊ propłns astrologiam. ⁊ alu¬
huiusmodi que despecta sunt quia ni¬
int regum. Non ꝓhibeantur clicise
dus scłarib ubris omni modis ex sti¬
mant promibendos. Inquibus siqua
inuenta s̃ utilia. quasi sua sumere uio
auoꝗn morses. ⁊ daniel sapieritia. et
utteris egsptiorum.⁊ chaldcorum nõ
paterentur erudiri. quors tñ suꝑstiti¬

Expanded text:
tes philosophiae volunt intelligi § 5. Denites philosophiae volunt intelligi § 5. Denique, ut in expositione Psalterii Cassiodorus testatur, omnis squentie, omnes modi poetice locutonis, quelibet varietas decore pronunciacionis a divinis scripturis sumpsit exorterrene creature in eo est, qui est caput earum et auctor, ut qui hunc novit, ultra nichil querat. Quia hic est perfecta virtus et sapiencia; quicquid alibi queritur, hic perfecte ininfidelibus se totius auctorem sapientiae. Quod infideles non putant, quia non legunt in evangeliis et prophetis astrologiam, uae Deo despecta sunt, quia niI. Non prohibeantur clerici dis saecularibus litteris omnimode aestimat prohibendos, quibus ubi librorum inventa sunt utilia, quasi sua sumere licet. Alioquin Moyses et Daniel sapientia vel litteris Aegyptiorum, Chaldaeorumque non paterentur erudiri, quorum tam superstiti
Abbreviated transcription (Latin):
nmus Abangło uerberatur qua cicero¬
abanglo ẽ correctus. coquod uir xp̃u¬
nus paganorum figmentis intẽnder
Pinc etiam filius ille prodigu ineuan¬
glio reprhenditur qui desiliquis quiꝰ
pom manducabant uentrem suum im¬
phes ⁊ rinas. quibus egyptu sunt ꝑcus
si. uinam dialcticorum garrulitatẽ.
⁊ sophistica argumenta intelligit. ex
quib omnib colligitur. quod ñ ẽ ab
ecclasticis scłariũ literarum querendã
peritial ded econtra legitur quod mo¬
yses. et danici. omm scientia egsptioꝵ
et chaldeorum eruditi fuĩnt. legitur
quod precepit dominus filiis isrł ut s¬
spoliarent egyptios auro. ⁊ argento.
moraliter instituens. ut siue aurum
sapientie. siue argentum eloquentiae
apud poetas inueniremus. inusu salu¬
tifere eruditionis uertamus. In leuiti¬
co ⁊̃ primitias mellis: idest dulcedine
humane eloquentie domino iubemur
offerre. Magiquoq tria munera obty¬
lerunt dommno. inquib ñ nulli tres pã¬

Expanded text:
nymus ab angelo verberatur, quod Ciceronymus ab angelo verberatur, quod Ciceroab angelo est correptus, eo quod vir Christianus paganorum figmentis intenderet. Gratian. Hinc etiam filius ille prodigus in evangelio reprehenditur, qui de siliquis, quas porci manducabant, ventrem suum reiphes et ranas, quibus Egipcii percussi sunt, vanam dyaleticorum garrulitatem et sopquibus omnibus colligitur, quod non est ab ecclesiasticis saecularium literarum quaerenda peritia. § 2. Sed contra legitur, quod Moyses et Daniel omni scientia Aegyptiorum et Chaldaeorum eruditi fuerunt. Legitur etiam, quod praecepit Dominus filiis Israel, ut exspoliarent Aegyptios auro et argento, moraliter instruens, ut sive aurum sapientiae, sive argentum eloquentiae apud poetas invenerimus, in usum salutiferae eruditionis vertamus. § 3. In Levitico etiam primitias mellis, id est dulcedinem humanae eloquentiae Domino jubemur offerre. § 4. Magi quoque tria munera obtulerunt Domino, in quibus nonnulli tres par
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ dileticorum tendiculis quȩ ñtam uĩ¬
cula sunt appellanda quam fantasmi
ta .i. umbre quedim ⁊ imagines que
cito pereunt.⁊ resoluuntur Idem. Seđ¬
metropologiam pseudo ꝓpħas eos dele¬
mus accipere: qui aliter seripturarũue¬
ua accipiunt. quam sp̃s sc̃s sonit. et di¬
umos eos. qui coniectura mentis sue. in¬
certa futurorum. quasi uera pronunti¬
ant. absq diuinorum auctoritate uer¬
borum.Idem quicumq scripturas nõ
ita intelligunt. ut reiueritas habet
uuam acerbam commedunt.  demi
epĩ qui filios suos scłaribus erudiunt
Isuos sclaribus literis eruoiunt ⁊ faciũt
illos comedias legere ⁊ mmorum turpi¬
a scripta cant.ire. de eccłasticis sumpti¬
bus for sitan eruditos. ⁊ quod in corbo
pauper obtulerat. hoc hylarum stren
rum snurtalium sportulam. ⁊ mine¬
ruale muius. gramaticus. ⁊ oritor. aut
insumptus domesticos. aut immpli
el ꝓ sucerdos ip̃e sc̃ fuit. s quia filios suo
nerudiuit in omni disciplina. correctio

Expanded text:
 dialecticorum tendiculis quae non tam vincula sunt appellanda quam phasmata, id est umbrae quaedam et imagines, quae cito pereunt atque solvuntur. Idem: m tropologiam pseudoprophetas eos debemus accipere, qui aliter scripturarum verba accipiunt, quam Spiritus sanctus sonat, et divinos eos, qui conjectura mentis suae incerta futurorum quasi vera pronunciant absque divinorum auctoritate verborum. Idem: § 2. Quicunque scripturas non ita intelligit, ut rei veritas habet, uvam acerbam comedit. C. piscopi, qui filios suos saecularibus crudiuntsuos saecularibus literis erudiunt, et faciunt illos comoedias legere et mimorum turpia scripta cantare, de ecclesiasticis forsitan sumtibus eruditos. Et quod in corbonpauper obtulerat, hoc kalendariam strenam, et Saturnalitiam sportulam et Minervale munus Grammaticus, et Orator, aut in sumptus domesticos, aut in templi Eli sacerdos ipse sanctus fuit, sed quia filios suos non erudivit in omni disciplina et correptione,
Abbreviated transcription (Latin):
mentem excitant. adincentiua lbidim̃.
non enĩ solum thura offerendo demo¬
nibus immolant. s etiã eorum dicta li¬
cecati. aliis ducatum prãre ceꝑint am¬
bo infoueam cadunt. uñdr̃ in psalmo
obscurentur oculi eorum neuideant.
dorsum eorum semꝑ incurua. Cum enĩ
obscurantur illi qui preeunt adferen
dam pestem abiciant. lici enĩ seruus
nesciat uoluntatem domini sui.⁊ ñ
faciens dicatur uapulare paucis. ñ tñ
hoc de omnib generalit̃ intelligitur
Ait enĩ apłs.qui ignorat ignorabit̃.
Quod de eo intelugendum ẽ qui no¬
luit intelligere ut bene ageret. Nñ a
rans immunis ẽ apena. Ille enĩ igno¬
rans potest excusari apena. ꝗc quid
disceret ninuenit. Illis autẽ hoc igno¬
sci ñ poterit qui habentes aquo disce¬
rent. oꝑa non dederunt. ¶ Tum itaq

Expanded text:
mentem excitant ad incentiva libidinum. mentem excitant ad incentiva libidinum. Non enim solum thura offerendo daemonibus immolatur, sed etiam eorum dicta licaecati aliis ducatum praestare coeperint, ambo in foveam cadunt; unde dicitur in Psalmo: Obscurentur oculi eorum ne videant, et dorsum eorum semper incurva. Quum enim obscurantur illi qui praeeunt, ad feredam pestem abjiciant. Licet enim servus nesciens voluntatem domini sui, et non faciens, dicatur vapulare paucis, non tamen hoc de omnibus generaliter intelligitur. Ait enim Apostolus. Qui ignorat, ignorabitur. Quod de eo intelligendum est, qui noluit intelligere, ut bene ageret. Unde Arans immunis est a poena. Ille enim ignorans potest excusari a poena, qui a quo disceret non invenit. Istis autem hoc ignosci petit qui, habentes a quo discerent, operam non dederunt. Hujusmodi