comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
yemis temꝑe idest a kalendis no¬
uembris usq in pascha iuxta cõ¬
siderationem rationis octaua hora no¬
ctis surgendum est: ut modice ampli¬
us de media nocte pausetur et iam
digesti surgant. Quod uero restat
post iugilias: a fr̃ibus qui psalterii
uel lectionum aliquid indigent me¬
ditationi inseruatur. Apascha aũt
usq ad supradictas kalendas nouem¬
bris sic temperetur hora uigiliarum¬
agenda. ut puissimo interuallo quo
fratres ad necessaria nature exeant
custodito: mox matutini qui incipi

Expanded text:
emis tempore, id est, a Kalendis Novembris usque ad Pascha juxta considerationem rationis octava hora noctis surgendum est; ut modice amplius de media nocte pausetur, et jam digesti surgant. Quod vero restat post vigilias a fratribus qui psalterii, vel lectionum aliquid indigent, meditationi inserviatur. usque ad supradictas Kalendas Novembris, sic temperetur hora vigiliarumagenda, ut parvissimo intervallo, quo fratres ad necessaria naturae exeant, custodito, mox matutini qui incipi
Abbreviated transcription (Latin):
est. sinon solum corde monachus
sed etiam corpore. humilitatem uidenti¬
bus se semper indicet: idest in opere. ini
oratorio. in monasterto. in horto. in uia
in agro. uel ubicunq sedens. ambulans
uel stans. inclinato sit semper capite
defixis in terram aspettibus: reum se
omni hora de peccatis sius existimans
iam se tremendo iudicio dei presentari
estimet. dicens semper illud quod publi¬
canus ille euuangelicus fixis in terram
oculis dixit. Domine non sum dignus
ego peccator leuare otulos meos adcelũ
Et item cum propheta. Incuruatus sum
⁊humiliatus sum usquequaq. Ergo
hiis omnibus humilitatis gradibus
ascensis monachus mox ad caritatem
dei pueniet. illam que ꝑfc̃a foras mittit
timorem: ꝑ quam uniuersa que prus ñ
sine formidine obseruabat: absq ullo
labore uelut naturaliter ex consuetu¬
dine incipiet custodire: non iam timo¬
re gehenne sed amore xp̃i. ⁊ consuetu.¬
dine ip̃a bona ⁊ delectatione uirtutũ
que dominus iam in oꝑario suo mũ¬

Expanded text:
est, si non solum corde monachus, sed etiam ipso corpore humilitatem videntibus se semper indicet; id est, in opere Dei, in oratorio, in monasterio, in horto, in via, in agro, vel ubicunque sedens, ambulans, vel stans inclinato sit semper capite, defixis in terram aspectibus, reum se omni hora de peccatis aestimans jam se tremendo judicio repraesentari aestimet. Dicens sibi in corde semper illud, quod publicanus ille evangelicus fixis in terram oculis dixit: Domine, non sum dignus ego peccator levare oculos meos ad coelos . Et item cum Propheta: Incurvatus sum et humiliatus sum usquequaque . Ergo his omnibus humilitatis gradibus ascensis monachus mox ad charitatem Dei perveniet illam, quae perfecta foris mittit timorem. Per quam universa, quae prius non sine formidine observabat absque ullo labore et velut naturaliter, et consuetudine incipiet custodire: non jam timore gehennae, sed amore Christi et consuetudine ipsa bona et delectatione virtutum, quae Dominus jam in oper
Abbreviated transcription (Latin):
lumbis nr̃is ꝑ ducatum euuange¬
lii ꝑgamus itinera eius: ut mẽ
bernatulo si uolumus habitare: ni¬
si illuc bonis attibus currendo mini¬
me ꝑuenitur. Sed interrogemus
cum propħa dominum: dicentes ei
Domine quis habitabit intab̾na¬
culo tuo: aut quis requiescet ĩ mon¬
te sancto tuo: Post hanc interroga¬
uam ip̃ius tabernatuli ⁊ dicentẽ.
Qui ingreditur sine matula ⁊ oꝑa¬
tem in corde suo: qui non egit dolũ
in lingua sua. qui non fecit proximo
suo malum. qui obprobrium non
accepit aduersus proximum suũ.
qui malignum diabolum aliqua
suadentem sibi. cum ip̃a suasione
sua aconspectibus cordis sui respu¬
ens deduxit ad nichilum: ⁊ ꝑuulos
cogitatus eius tenuit ⁊ alisit ad xp̃m

Expanded text:
lumbis nostris, per ducatum Evangelii pergamus itinera ejus; ut merebernaculo si volumus habitare, nisi illuc bonis actibus curratur, minime pervenitur. Sed interrogemus cum Propheta Dominum, dicentes ei: Domine, quis habitabit in tabernaculo tuo, aut quis requiescet in monte sancto tuo? Post hanc interrogaviam ipsius tabernaculi, dicendo: Qui ingreditur sine maculatem in corde suo; qui non egit dolum in lingua sua; qui non fecit proximo suo malum; qui opprobrium non accepit adversus proximum suum : qui malignum diabolum aliqua suadentem sibi cum ipsa suasione a conspectibus cordis sui respuens, deduxit ad nihilum, et parvulos cogitatus ejus tenuit, et allisit ad
Abbreviated transcription (Latin):
orent pro eo: ⁊ lamex illa dieincongre¬
gatione reputetur. Res si quas habet
aut eroget prius pauꝑibus: aut fc̃a
sollempniter donatione conferat mo¬
nasterio: nichil sibi reseruans ex omĩi¬
bus: quippe qui ex illa die net proprii
corꝑis potestatem sciat se habiturum
Mox ergo in oratorio exuatur rebus
tur rebus monasterii. Illa autem ue-¬
stimenta quibus exintur reponãtur
in nestiario conseruanda: ut si ali¬
quando suadente diabolo consenserit
ut egrediatur de monasterio quod ab¬
sit. tunt exutus rebus monasterii pro¬
iciatur. Illam tamen petitionem qmͣ
desuper altare abbas tulit nou recipi¬
at: sed in monasterio resernetur de

Expanded text:
orent pro eo. Et jam ex illa die in congreorent pro eo. Et jam ex illa die in congregatione reputetur. Res si quas habet, aut eroget prius pauperibus, aut facta solemni donatione conferat monasterio, nihil sibi reservans ex omnibus: quippe qui ex illo die nec proprii corporis potestatem se habiturum sciat. Mox ergo in oratorio exuatur rebus tur rebus monasterii. Illa autem vestimenta quibus exutus est reponantur in vestiario conservanda, ut si aliquando suadente diabolo consenserit, ut egrediatur de monasterio quod absit tunc exutus rebus monasterii projiciatur. Illam tamen petitionem, quam desuper altari abbas tulit, non recipiat, sed in monasterio servetur
Abbreviated transcription (Latin):
in congregatione. sciens lege regule
constitutum quod ei ex illa die non li¬
ceat de monasterio egredi. nec collum
excutere de sub iugo regule quem sub
tam morosa deliberatione litut excusa
ram omnibus promuttat de stabilita¬
te sua. ⁊ cõuersione morum suorum:¬
⁊ obedientia coram deo ⁊ sanctis eius:
ut si aliquando aliter fecĩt:adeo se dãp¬
nandum sciat. quem irridet. De qua
promissione sua fatiat petitionem ad
nomen sanctorum quorun reliquie
ibi sunt.⁊ abbatis presentis. Quam
petitionem manu sua scribat: aut c̾¬
te si non scit litteras alter ab eo rogatus
scribat: ⁊ ille nouitius signum faciat¬
⁊ manu sua eam super altare ponat
Quamdum posuĩt: incipiat ip̃e noui¬
cus moꝵ hunc uersum. Suscipe me
domine secundum eloquium tuum
⁊ uiuam: ⁊ non confundas me ab expe¬
ctatione mea. Quen uersum omnis
congregatio tercio respondeat. adiungẽ¬
tes gła patri. Tunc ip̃e frater nouicius
prosternatur singulorum pedibus ut

Expanded text:
in congregatione, sciens se lege Regulae constitutum, quod ex illa die non liceat egredi de monasterio, nec collum excutere de sub jugo Regulae, quam sub tam morosa deliberatione licuit ei excram omnibus promittat de stabilitate sua et conversione morum, et obedientia coram Domino et sanctis ejus; ut si aliquando aliter fecerit, a Deo se damnandum sciat quem irridet. De qua promissione sua faciat petitionem ad nomen sanctorum quorum reliquiae ibi sunt, et abbatis praesentis. Quam petitionem manu sua scribat, aut certe, si nescit litteras, alter ab eo rogatus scribat; et ille novitius signum faciat, et manu sua eam super altare ponat. Quam dum posuerit, incipiat ipse novitius mox hunc versum: Suscipe me, Domine, secundum eloquium tuum, et vivam: et non confundas me ab exspectatione mea. Quem versum omnis congregatio respondeat, adjungentes, Gloria Patri. Tunc ipse frater novitius prosternatur singulorum pedibus, ut
Abbreviated transcription (Latin):
propter pusillanimesaO
ka lendis autem octobris usq: ad
ca put quadragesime.usq ad ho¬
ram secundam plenam lectioniuacẽt
Hora secunda agatur tercta ⁊ usq ad
horam nonam omnes in opus suum
laborent quod eis inuingitur. Facto
autem primo signo hore none disiun¬
gant se ab opere suo singuli: ⁊ sint pa¬
rati dum secundum signum pulsa-¬
uerit. Post refectionem autem uacẽt
lectionibus sius aut psalmis
N quadragesime uero diebus a mane
usq ad terciam plenam lectioni ua
cent. ⁊usq ad decimam plenam ope¬
rentur quod eis inungitur. In qui¬
bus diebus quadragesime accipiant
omnes singulos codices de biblioteta
quos ꝑordinem ex integro legant. Qi
codites in caput quadragesime dan¬
di sunt. Ante omnia sane deputetur
unus aut duo semiores qui cireueant
monasterium horis quibus uatant
fr̃es lectioni. ⁊ uideant ne forte iniuent¬
atur frater accidiosus qui uacet otio
aut fabulis ⁊ non est intentus lc̃oni

Expanded text:
propter pusillanimes. A Kalendis autem Octobris usque ad caput quadragesimae usque ad horam secundam plenam lectioni vacent: hora secunda agatur tertia, et usque ad nonam omnes in opus suum laborent, quod eis injungitur. Facto autem primo signo horae nonae disjungant se ab opere suo singuli, et sint parati dum secundum signum pulsaverit. Post refectionem autem vacent lectionibus suis aut psalmis. In quadragesimae vero diebus, mane usque ad tertisuis: et usque ad undecimam plenam operentur, quod eis injungitur. In quibus diebus quadragesimae accipiant omnes singulos codices de biblotheca, quos per ordinem et integros legant. Qui codices in capite quadragesimae dandi sunt. Ante omnia sane deputentur unus aut duo seniores, qui circumeant monasterium horis, quibus vacant fratres lectioni: et videant ne forte inveniatur frater accidiosus, qui vacat otio, aut fabulis, et non est intentus lectioni
Abbreviated transcription (Latin):
tus fũit tempore hospitalitatis: non
solum non debet sotiari cor pori monas¬
terii: uerum etiam dicatur ei honeste
ut discedat: ne ens mseria etiam
alii uicientur. Quod si non fuit talis
qui mereatur proict: non solum si pe

Expanded text:
tus fuerit tempore hospitalitatis, non solum non debet sociari corpori monasterii, verum etiam dicatur ei honeste ut discedat, ne ejus miseria etiam alii vitientur. Quod si non fuerit talis qui mereatur projici, non solum, si pe
Abbreviated transcription (Latin):
qui quasi secrete consolentur fratrem
fluctuantem: ⁊ prouocent eum ad hu¬
militatis satiffactionem:⁊consolentur
eum ne abundantiori tristicia absorbe¬
atur: sed sicut ait idem apostolus: confir

Expanded text:
qui quasi secrete consolentur fratrem fluctuantem, et provocent eum ad humilitatis satisfactionem. Et consolentur eum, ne abundantiori 377 tristitia absorbeatur: sed, sicut ait idem apostolus, confir
Abbreviated transcription (Latin):
iquis frater contumax aut in¬
obediens:aut superbz aut mur¬
murans: uel in aliquo contrarius ex¬
istens sancte regule ⁊ preceptis senioꝵ
suorum contemptor reꝑtus fũit: hic se¬
cundum domini nr̃i preceptum animo
neatur semel ⁊ secundo secreto a seiuori¬
bus suis. Si non emendauit obuirge¬
tur publice coram omnibus. Siuero
neq sit correx̾it. si intelligit qualis pe¬
na sit excõicationi subiaceat. Sin aũt

Expanded text:
quis frater contumax, aut inobediens, aut superbus, aut murmurans, vel in aliquo contrarius exsistens sanctae Regulae, et praeceptis seniorum suorum, contemptor repertus fuerit, hic secunneatur semel et secundo secreto a senioribus suis; si non emendaverit, objurgetur publice coram omnibus; si vero neque sic se correxerit, si intelligit qualis poena sit, excommunicationi subjaceat; sin autem
Abbreviated transcription (Latin):
desideriorum uoluptas. cum quicquid
putauerint uel elegerint.hot ditunt¬
ẽẽ sanctum: ⁊ quod noluerint. hoc pu¬
rouagum: qui totam iutam suam per
diuersas prouincias ternis aut quater¬
nis diebus. ꝑ diuersorum cellalas hos¬
pitantur. semꝑ uagi ⁊ nunquam stables
⁊ propriis uoluptatibus ⁊ gule illecebus
seruientes. et per omma deteriores sara¬
baitis. De quorum omnium horũ mi¬
serrima conuersatione melius est sile¬
re quam loqui. Hiis ergo omissis ad
cenobitarum fortissimum genus dis¬

Expanded text:
desideriorum voluptas: cum quidquid desideriorum voluptas: cum quidquid putaverint, vel elegerint, hoc dicunt sanctum; et quod noluerint, hoc purovagum: qui totam vitam suam per diversas provincias ternis aut quaternis diebus per diversorum cellapitantur, semper vagi, nunquam stabiles et propriis voluptatibus et gulae illecebris servientes, et per omnia deteriores sarabaitis. De quorum omnium horum misera conversatione melius est silere quam loqui. His ergo omissis ad coenobitarum fortissimum genus dis
Abbreviated transcription (Latin):
nunquam magisterio discedentes
in eius doctrina usq ad mortem:
in monasterio ꝑseuerantes: passi¬
ombus xp̃i ꝑ parientiam partici¬
pemiur: ut regnieius mereamur
esse consortes. amen explicit pro¬
onachorum quatuor ẽẽ gña¬
manifestum est. Primum
ceuobitarum. hot est monasteria¬
le: militans sub regula uel albate
Deinde secundum genus est. ana¬
choretarum. idest heremitarum :
horum qui non conuersionis feruore
nouitio: sed monasterii probatione
diuturna. didicerunt concradiabolũ
multorum solatio iam docti pugnare
⁊ bene instructi fraterna exacie: ad
singularem pugnam heremi secu¬
ri iam sine consolatione alterius. so¬
la manu uel brachio contra uicia car
probati exꝑientia magr̃i situt aurũ
fornatis: sed in plumbi natura mol¬
liti: ad huc operibus seruantes setulo
fidem mentiri deo ꝑ tonsuram nostũ¬
tur. Qui bini aut terni. aut certe
singuli sine pastore. non dominitis s
sius inclusi ouilibus: pro lege eis est

Expanded text:
nunquam magisterio discedentes, nunquam magisterio discedentes, in eius doctrina usque ad mortem in monasterio perseverantes, passionibus Christi per patientiam participemur, ut regni eius mereamur esse consortes. Ex his Monachorum quatuor esse genermanifestum est: Primum coenobitarum, hoc est, monasteriale, militans sub regula vel abbate. Deinde secundum genus est anachoretarum, id est, eremitarum; horum qui non conversionis fervore novitio, sed monasterii probatione diuturna, didicerunt contra diabolum multorum solatio jam docti pugnare, et bene instructi fraterna ex acie ad singularem pugnam eremi, secuti jam sine consolatione alterius, sola manu, vel brachio contra vitia carnprobati, et experientia magistra, sicut aurum fornacis; sed in plumbi natura molliti, adhuc factis servantes saeculo fidem, mentiri Deo per tonsuram noscuntur. Qui bini aut terni, aut certe singuli, sine pastore non Dominicis, sed suis inclusi ovilibus, pro lege eis est
Abbreviated transcription (Latin):
natuli eius: auduuius habitandi
preceptum: Sed et si compleamus
hĩtatoris officium: erimus heredes
regni celorum. Ergo preꝑanda sunt
corda nr̃a ⁊ corꝑa: sancte preceptorum
obedientie militatura: ⁊ quod minꝰ
ht in nobis uatura possibile: rogemꝰ
dominum ut gresue mbeat nobis
aduitorium ministrare: Et si fugi
entes gehenne penas ad uitam per¬
petuam uolumus ꝑuenire. dum ad
rendum ⁊ agendum est modo: quod
in perpetuum nobis expediat. Con¬
stituenda est ergo a nobis dominici
scola seruitii: in qua ĩstitutione ni¬
chil asperum nichilq grane nos cõ¬
stituturos speramus: Sed ⁊ si quidi
paululum restrittuis dictante e¬
quitatis ratione propter emendati¬
onem uitiorum ⁊ conseruationem
caritatis processerit: non ilico pauo¬
re ꝑterritus refugiat uam salu¬
tis: que non est nisi angusto inicio
intipienda. Protessu uero conuersa¬
tionis ⁊ fidei dilatato corde meuar¬
rabili dilectionis dulcedine currit᷑
uia mandatorum dei: ut ab ipsius

Expanded text:
naculi ejus, audivimus habitandi praeceptum; sed, si compleamus habitatoris officium, erimus haeredes regni coelorum, ergo praeparanda sunt corda et corpora nostra sanctae praeceptorum obedientiae militatura; et quod minus habet in nobis natura possibile, rogemus Dominum, ut gratiae suae jubeat nobis adjutorium minisentes gehennae poenam ad vitam volumus perpetuam pervenire, dum adhrendum et agendum est modo, quod in perpetuo nobis expediat. Constituenda est ergo a nobis Doscola servitii, in qua institutione nihil asperum, nihil grave constituturos speramus; sed et si quid paululum districtius, dictante aequitatis ratione, propter emendationem vitiorum vel conversationem caritatis processerit, non ilico pavore perterritus refugias viam salutis, quae non est nisi angusto initio incipienda; processu vero conversationis et fidei dilatato corde, inenarrabili dilectionis dulcedine curritur via mandatorum Dei, ut ab ipsius
Abbreviated transcription (Latin):
situeri: etiam si qualibet consãgui¬
nitatis ꝓpinquitate iungantur. Nec
quolibet modo id a monachis presu¬
matur: quia exinde grauissima sc̃a-

Expanded text:
si tueri, etiam si qualibet consanguinitatis propinquitate jungatur; nec quolibet modo id a sororibus praesumatur, quia exinde gravissima occa
Abbreviated transcription (Latin):
ufficere credimus ad refecti rum¬
onem cotidianam tam sexte qũa
none omnibus mensibus cocta duo pul
mentaria pro diuersorum infirmitatib
ut forte qui ex uno non potuerit edere:
ex alio reficiatur. Ergo duio pulmenta¬
ria cocta frĩbus omiubus sufficiant.
Et sifuerint inde poma aut nascentia
leguminum: addatur ⁊ tercium. Pa¬
nis librauna propensa sufficiat in
die: siue una sit refectio: suie pranon
et cene. Quod si cenaturi sunt: de eadẽ
libra tercia pars a cellararto reserue¬
tur reddenda cenaturis. Quod si la¬
bor forte factus fiũt maior: in arbi¬
trio ⁊ potestate abbatis erit si expedi¬
at aliquid augere: remota pre om̃ib
piat indigeries: quia nichil sic contrari¬
um est omni xp̃iano: quomodo crapula

Expanded text:
ue credimus ad refectionem quotidianam tam sextae, quam nonae omnibus mensibus cocta duo pumentaria propter diversorum infirmitates, ut forte qui ex uno non poterit edere, ex alio reficiatur. Ergo cocta duo pulmentaria fratribus omnibus sufficiant. Et si fuerit unde poma aut nascentia leguminum, addatur et tertium. Panis libra una propensa sufficiet in die, sive una sit refectio, sive prandii, et coenae. Quod si coenaturi sunt, de eadem libra tertia pars a Cellarario reservetur reddenda coenaturis. Quod si labor forte factus fuerit major, in arbitrio et potestate abbatis erit, si expediat aliquid augere, remota præ omnibus acho indigeries, quia nihil sic contrarium est omni Christiano, quomodo crapula
Abbreviated transcription (Latin):
murmurationis malum pro qualioz
causa in aliquo qualicunq uerbo nel
significatione appareat. Quod si depie¬
hensus fũit quis: districtiori discipli¬
ne subdatur de septimanariis coquine

Expanded text:
murmurationis malum pro qualicunque causa in aliquo qualicunque verbo vel significatione appareat; quod si deprehensa quae fuerit, districtiori disciplinae subdatur. CAP
Abbreviated transcription (Latin):
quippe a temptationis uicio: iure iam
factus est uirtutum magister. Unde
⁊per moysem precipitur: ut leuite a
uginti quinq annis ⁊ supra ministͣ¬
re debeant: ab anno uero quinqua¬
ge simo custodes uasorum frant i.
am quidem prolati testimonii petrus¬
mithi aliquantulum intellectus inter¬
lucet: sed tamen hoc planius postulo¬
exponi. Gregorius

Expanded text:
quippe a tentationis vitio, jure jam quippe a tentationis vitio, jure jam factus est virtutum magister. Unde et per Moysen praecipitur , ut levitae a viginti quinque annis et supra ministrare debeant: ab anno vero quinquagesimo custodes vasorum fiant. Petrus. Jam quidem prolati testimonii mihi aliquantum intellectus interlucet: sed tamen hoc plenius exponi postulo. Gregorius
Abbreviated transcription (Latin):
ut capi manu posset:si hanc uir sanctꝰ
tenere uoluisset. Sed signo crutis edi¬
to: recessit auis.Tanta autem carnis
temptatio aui eadem retedente secuta
est: quantam uir sanctus nunquã
fuerat expertus. Quadam nanq ali¬
quando femrnam uiderat: quam ma¬
reduxit.Tantoqz igne serui dei aĩmũ
in spetiem illuuis accendit: ut sein eiꝰ
pectore amoris flamma uix caperet:
⁊pene iam deserere heremum uolup¬
tate iuictus deliberaret. Cum subito
superna gr̃a respectus: ad semetip̃m
reuersus est: atq urticarum ⁊ uepri¬
lis spinarum actuleis ⁊ urticarum
incendiis proiecit:ibiq du uoluta¬
tus toto ex eis corꝑe uulneratꝰ exiit
et per cutis uulnera: eduxit acorꝑe
uulnus mentis. quia uoluptatẽ tra¬
xit in dolorem. Cunq bene penalit̾¬
bebat: ita in illo est temptatio uolup¬
tatis edomta:ut tale in se aliquid mi¬
nime sentiret.Ceperunt multi post¬
modum iam mundum relinquere:atq
ad eius magisterium festinare. Liber

Expanded text:
ut capi manu posset, si hanc vir sanctus ut capi manu posset, si hanc vir sanctus tenere voluisset; sed signo crucis edito recessit avis, tanta autem carnis tentatio avi eadem recedente secuta est, quantam vir sanctus antea nunquam fuerat expertus. » Quamdam namque aliquando feminam viderat, quam maadduxit, tantoque igne servi Dei animum in specie illius accendit, ut se in ejus pectore amoris flamma vix caperet, ut etiam pene deserere eremum voluptate victus deliberaret; cum subito superna gratia respectus, ad semetipsum reversus est, atque urticarum et veprilis spinarum aculeis et urticarum incendiis projecit: ibique diu volutatus, toto ex eis corpore vulneratus exiit, et per cutis vulnera eduxit a corpore vulnus mentis; quia voluptatem traxit in dolorem. Cumque bene poenalitbebat, ita in eo est tentatio voluptatis edomita, ut tale aliquid in se minime sentiret. Coeperunt postmodum multi jam mundum relinquere, atque ad ejus magisterium festinare. Liber
Abbreviated transcription (Latin):
eẽt sollempnitas ignorabat. Uene¬
rabilis autem pb̃r rursus asseruit
dicens. Ueraciter hodie resurrettõnis
dommice paschalis dies est: abstine¬
re tibi minime congrint quia ⁊ ego
ad hoc nissus sum: ut dona omnipo¬
tentis domint pariter sumamus. Be¬
neditentes igitur deum: sumpserũt
cibum. Expletaitaq refectione ⁊ col¬
loquio: ad ectł̃iam presbiter rediit :
Eodem quoq tempore hunc in spetu
latitantem etiam pastores inuene¬
runt. Quem dum uestitum pellib
inter frntecta cernerent: aliquam
bestiam ẽẽ crediderunt. Ded cogno¬
scentes dei famulum: eorum multi ad
pietatis gratiam abestiali mente mu-¬
tati sunt. Nomen itaq eius: per uicina
loca cunctis innotuit. Factumq est ut ex
illo iamtempore a multis frequentari ce¬
pisset. Qui cum et cibos deferrent corꝑis
ab eus ore in suo pettore alimenta re¬
uadam uero die dum solus esset:
tur:circa eius faciem uolitare cepit.
etusq nultu importune insistere:ita

Expanded text:
 solemnitas esset ignorabat. Vene solemnitas esset ignorabat. Venerabilis autem presbyter rursus asseruit, dicens: Veraciter hodie Resurrectionis Dominicae Paschalis dies est; abstinere tibi minime congruit, quia et ego ad hoc missus sum, ut omnipotentis dona Dei pariter sumamus. Benedicentes igitur Dominum sumpserunt cibum. Expleta itaque refectione et colloquio, ad ecclesiam presbyter recessit. Eodem quoque tempore hunc in specu latitantem etiam pastores invenerunt: quem dum vestitum pellibus inter fruteta cernerent, aliquam bestiam esse crediderunt: sed cognoscentes Dei famulum, eorum multi ad pietatis gratiam a bestiali mente mutati sunt. Nomen itaque ejus per vicina loca innotuit cunctis: factumque est ut ex illo jam tempore a multis frequentari coepisset, qui cum ei cibum afferrent corporis, ab ejus ore in suo pectore alimenta reuadam vero die dum solus esset btur, circa ejus faciem volitare coepit, ejusque vultui importune insistere, ita
Abbreviated transcription (Latin):
tibus ministrare non desiit. Cum
comanum alabore quiescere ⁊ bñditi
utam in exemplum hominib demon¬
strare: ut posita suꝑ candelabium lu¬
cerna daresceret: quatinus oninib
qui in domo dei sunt luceret:cuidam
pbr̃o longius manenti qui refectionẽ
sibi in paschalifestiuitate parauerat
ꝑ uisum dominus apparere dignatus
est ditens. Tu tibi delicias preparas:
⁊ seruus mets illo in loco fame cruiti¬
aturͦ Qui protiuns sutrexit atq in
ip̃a sollempnitate paschalitum ali¬
mentis que sibi parauerat ad locum
tetenit: ⁊ uirum deiper abruta mõ¬
tium ꝑ concaua uallium ꝑ defossa
terrarum quesiuit eumq inspetula
tere repperit. Cunq orone fr̃a et bene¬
sedissent. post dulcia nite colloquta
ib qui aduenerat pbr dixit. Surge¬
⁊ sumamus cibum: quia hodie pas¬
cha est. Cii uir dei respondit dicens
Scio quod pascha est: quia uidere
te meru. Longe quippe ab hominib
positus: quia die eadem paschalis¬

Expanded text:
tibus ministrare non desiit. Cum tibus ministrare non desiit. Cum vellet a labore quiescere, et Benedicti vitam in exemplum hominibus demonstrare, ut posita supra candelabrum lucerna claresceret, quatenus omnibus qui in domo Dei sunt luceret, cuidam presbytero longius manenti, qui refectionem sibi in Paschali festivitate paraverat, per visum Dominus apparere dignatus est, dicens: Tu tibi delicias praeparas, et servus meus illo in loco fame cruciatur. Qui protinus surrexit, atque in ipsa solemnitate Paschali cum alimentis quae sibi paraverat, ad locum tetendit, et virum Dei per abrupta montium, per concava vallium, per defossa terrarum quaesivit, eumque latere in specu reperit. Cumque oratione facta, benesedissent, post dulcia vitae colloquia, is qui advenerat presbyter dixit: Surge, sumamus cibum, quia hodie Pascha est. Cui vir Dei respondit, dicens: Scio quia Pascha est, quia videre te merui. Longe quippe ab hominibus positus, quia die eodem Paschalis
Abbreviated transcription (Latin):
tenuit ⁊adintorium impendit:etq
sancte conuersationis habitum tra¬
didit: ⁊ quantum litint ministraiit
Uir autem dei ad eundem lotum per¬
ueniens: in artissimo spetu se tradi¬
dit: tribusq annis excepto romano
monacho hommuibus incognitus ma¬
sit. Qui uidelicet romanus non lon¬
ge in monasterio sub a deo dati patris
regula degebat. Sed pie eiusdem prĩs
si oculis fu rabatur horas: ⁊ quẽ sibi
ad mandutandum surripere poterat. di¬
ebus tertis bñdc̃o panem ferebat. Ad
enndem uero specum:a romani cella
iter non erat: quia excelsa desuꝑ rupis
eminebat. Sed ex eadem rupe in longi¬
simo fune. ligatum romanus deponere
panem consueuerat. Inqua etiam res¬
ti paruum tintinabulum inserint:
ut ad sonitum tintinabuli uir dei cog¬
nosceret:Quando sibi romanus panẽ
preberet: quem exiens actipet. Sed
rius refectioni inuidens eum quadam
die submitti panem conspiceret: iasta¬
ut lapidem. ⁊ tintinabulum fregit
Comanus tamen modis congruen¬

Expanded text:
tenuit, et adjutorium impendit, eique sanctae conversationis habitum tradidit, et in quantum licuit, ministravit. Vir autem Dei ad eumdem locum perveniens, in arctissimum specum se tradidit, et tribus annis, excepto Romano monacho, hominibus incognitus mansit: qui videlicet Romanus non longe in monasterio sub Adeodati patris regula degebat. Sed pie ejusdem Patris sui oculis furabatur horas, et quem sibi ad manducandum subripere poterat, diebus certis Benedicto panem ferebat. Ad eumdem vero specum a Romani cella iter non erat, quia excelsa desuper rupes eminebat; sed ex eadem rupe in longissimo fune religatum Romanus deponere panem consueverat; in qua etiam resti parvum tintinnabulum inseruit, ut ad sonum tintinnabuli vir Dei cognosceret quando sibi Romanus panem praeberet, quem exiens acciperet. Sed rius refectioni, cum quadam die submitti panem conspiceret, jactavit lapidem, et tintinnabulum fregit. Romanus tamen modis congruen
Abbreviated transcription (Latin):
dixi tibi. Qui septenarius sacratus nu¬
merus a nobis sit implebitur si matuti
pletoriiq tempore. nr̃e seruitutis offi¬
cia persoluamus: quia de hiis horis di¬
cit propheta. Septies in die laudem di¬
xi tibi. Nam de nocturnis uigiliis idẽ¬
ip̃e propheta ait. Media autem necte sur¬
gebam ad conficendum tibi. Ergo hiis
temporibus referamus laudes creatori
nr̃o suꝑ uditia iusticie sue. idest ma¬
tutinis. primer tertia. sexta. nona. ues¬
pera. completorio. ⁊ nocte surgamus ad
confitendum ei quanti psalmi ꝑ eas d̾e
uel matutinis digessimus ordinẽ psal¬
modie. nunc de sequentibus horis ui¬
deamus. Primahora dicantur psal¬
mitres singillatim: ⁊ non sub una gła
Hymnus eiusdem hore post uersum:
Deus in aduitorium meum intende:
antequam psalmi intipiantur. Post
expletionem trium psalmorum reti¬
tetur lectio una. uersus ⁊ lyrieleyson
⁊ misse sint. Tercia. uero sexta ⁊ nona¬

Expanded text:
dixi tibi . Qui septenarius sacratumerus a nobis sic implebitur, si matutipletoriique tempore nostrae servitutis officia persolvamus. Quia de his horis dixit Propheta: Septies in die laudem dixi tibi . Nam de nocturnis ipse Propheta ait: Media nocte surgebam ad confitendum tibi . Ergo his temporibus referamus laudes Creatori nostro, super judicia justitiae suae, id est, matutinis, prima, tertia, sexta, nona, vespera, completorio; et nocte surgamus ad confitendum es, vel matutinis digessimus ordinem psalmodiae: nunc de sequentibus horis videamus. Prima hora dicuntur psalmi tres singillatim, et non sub una gloria. Hymnus ejusdem horae post versum: Deus in adjutorium meum intende, antequam psalmi incipiantur. Post expletionem vero trium psalmorum recitetur lectio una, versus: et Kyrie eleison, et missae sint. Tertia vero, e
Abbreviated transcription (Latin):
bitur ⁊uane gł̾e non mercedi. Ergo
tum uoluntate abbatis omnia fati¬
bore ⁊non possunt octurrere hora
competenti ad oratorium: ⁊ abbas hoc
perpendit quia ita est: agant ibidem
opus dei ubi operantur cum tremore
diuino flectentes genua. Simiłr qui
in itinere sunt directi: non eos pretere¬
ant hore constitute: sed ut possunt a¬
gant sibi: ⁊ seruitutis pensum non ne¬

Expanded text:
bitur et vanae gloriae, non mercedi. Ergo bitur et vanae gloriae, non mercedi. Ergo cum voluntate abbatis omnia agbore, et non possunt occurrere hora competenti ad oratorium, et abbas hoc perpendit quia ita est, agant ibidem opus Dei ubi operantur, cum tremore divino flectentes genua. Similiter qui in itinere directi sunt, non eos praetereant horae constitutae; sed ut possunt agant sibi, et servitutis pensum non ne
Abbreviated transcription (Latin):
uita monachi quadra gesime:
gesime obseruationem debent habere:
tamen quia paucorum est ista uirtus: iõ
suademus istis diebus quadragesime. om¬
ni puritate iitam suam custodire: idest
porum hiis diebus sanctis diluere. Quod
tunc digne fit. si ab omnibus uitiis nos¬
temperemus: orationi cum fletibus:
lectioni ⁊ compunctioni cordis atq ab
stinentie operam demus. Ergohiis die¬
bus augeamus nobis aliquid ad solitũ
pensum seruitutis nr̃e: orationes
petuliares: ciborum ⁊ potus abstinẽ¬
tiam. Et unusquisq supra mensu¬
ram᷑ indictam. aliquid propria nolũ¬
tate cum gaudio sancti spiritus offe¬
rat deo: idest subtrahat corpou suo
de cibo. de potu. de somno. de loquaci¬
tate. de scurrilitate: ⁊ cum sp̃ualis
desideriz gaudio sanctum pascha ex¬
pettet. Hoc ipsum tamen quod unꝰ¬
quisq offert abbati suo suggerat.
⁊ cum eius fiat or̃one ⁊ uoluntate:
quia quod sine ꝑmissione patris spi
ritualis fit. presumptioni deputa¬

Expanded text:
ta monachae Quadragesimae debet observationem habere, tamen quia paucorum est ista virtus, ideo suademus istis diebus Quadragesimae omni puritate vitam suam custodire; omnes porum his diebus sanctis diluere. Quod tunc digne fit, si ab omnibus vitiis temperamus, orationi cum fletibus, lectioni et comstinentiae operam damus. Ergo his diebus augeamus nobis aliquid ad solitum pensum servitutis nostrae orationes peculiares, ciborum et potus abstinentiam: unusquisque super mensuram sibi indictam aliquid propria voluntate cum gaudio sancti Spiritus offerat Deo. Id est, subtrahat corpori suo de cibo, de potu, de somno, de loquacitate, de scurrilitate: et cum spiritalis desiderii gaudio sanctum Pascha exspectet. Hoc ipsum tamen quod unusquisque offert, abbati suo suggerat, et cum ejus fiat oratione et voluntate. Quia quod sine permissione Patris spiritualis fit, praesumptioni deputa
Abbreviated transcription (Latin):
Qui timentes dominum de bona ob¬
seruantia sua non se reddunt ela¬
tos: sed ip̃a in se bona nona se posse
sed adomino fieri existimantes: ope¬
rantem in se dominum magnificant
illud cum propheta dicentes. Non
nobis domine non nobis: sed nomini
tuo da gloriam. Sicut nec paulus
apostolus de predicatione sua sibi ali-¬
quid imputauit dicens. Gr̃a deisum
id quod sum. Et iterum ipse dicit:¬
Qui gloriatur: in domino glorietur
Unde ⁊ dominus in euuangelio ait
Qui au dit uerba mea hec et facit
ea: similabo eum uiro sapienti qui
edificauit domum suam supra pe¬
tram. Uenerunt flumina ⁊ flauert̃
uenti: ⁊ impegerunt in domum il¬
lam ⁊ non cecidit: fundata enĩ erat
supra petram. Hec complens dñs:
expectat cotidie hiis sius sanctis mo¬
itis: fc̃s nos respondere debere.
Ideo nobis propter emendationem
malorum. huius dies uite ad indu¬
cias relaxantur. dicente apło. An
nescis quia pacientia dei ad peniten¬
tiam teadducit: Nam pus dñs di¬

Expanded text:
Qui timentes Dominum de bona observantia sua non se reddunt elatos, sed ipsa in se bona non a se posse, sed a Domino fieri existimantes operantem in se Dominum magnificant, illud cum propheta dicentes: Non nobis, Domine, non nobis, sed nomini tuo da gloriam . Sicut nec Paulus apostolus de praedicatione sua sibi aliquid imputavit dicens: Gratia Dei sum, id quod sum . Et iterum, qui gloriatur, in Domino glorietur . Unde Dominus in Evangelio ait: Qui audit verba mea haec, et facit ea, similabo eum viro sapienti, qui aedificavit domum suam supra petram. Venerunt flumina, flaverunt venti, et impegerunt in domum illam, et non cecidit, quia fundata est supra petram . Haec complens Dominus exspectat nos quotidie his suis sanctis monitis, factis respondere debere. Ideo nobis propter emendationem malorum hujus vitae dies ad inducias relaxantur, dicente Apostolo: An nescis, quia patientia Dei ad poenitentiam te adducit . Nam pius Dominus di
Abbreviated transcription (Latin):
omnipotens deus etiam in illo montis
catumine aquam producere: nt uobis
laborem tanti itineris dignetur aufer¬
re. Qui euntes rupem montis quam be¬
nedictus predixerat: iam sudantem in¬
uenerunt. Cumq in ea concauũ locum
fetissent: statimi aqua repletus est. Que
tam sufficienter emanauit: ut nunc

Expanded text:
omnipotens Deus etiam in illo montis omnipotens Deus etiam in illo montis cacumine aquam producere, ut vobis laborem tanti itineris dignetur auferre. Qui euntes, rupem montis quam Benedictus praedixerat, jam sudantem invenerunt. Cumque in ea concavum locum fecissent, statim aqua repletus est, quae tam sufficienter emanavit, ut nunc
Abbreviated transcription (Latin):
⁊hiis auitem monasteriis que in
eodem loco construxerat tria sur¬
sum ui rupibus montis erant. ⁊ ualde
erat fratribus. laboriosum semꝑ ad lacum
descendere ut aquam haurire debuissent
maxime quia ex deuȩro montis latere
erat graue descendentibus intimore peri¬
culum. Tunc colletti frẽs ex eisdem trib
monastertis: ad dei famulum benedtm.
uenerunt ditentes. Laboriosum nobis ẽ
propter aquam cotidie usq ad latum des¬
centlere: ⁊ idcirto necesse est ex eodem lo¬
co monasteria mutari. Quos blande con¬
solatus dimisit. ⁊ nocte eademcum ꝑuo
puerulo nomine placido citius superuis
memoriam fect eiusdem montis ascendit¬
rupem: ibiq diutius orauit:⁊ oratione
completa tres petras in loco eodem pro
signo posinit atq ad suum cunttis illic
nestentibus monasterum rechit. Qume
die alio ad eum pro necessitate aque predicti
fratres redissent: dixit. Ite ⁊ rupem illam
in quatres suꝑiniicem positas petras in-¬
uenietis: in modico tauate. Ualet enim

Expanded text:
his autem monasteriis quae in eodem loco construxerat, tria sursum in rupibus montis erant, et valde erat fratribus laboriosum, semper ad lacum descendere, ut aquam haurire debuissent: maxime quia e devexo montis latere erat grave descendentibus in timore periculum. Tunc collecti fratres ex eisdem tribus monasteriis, ad Dei famulum Benedictum venerunt, dicentes: Laboriosum nobis est propter aquam quotidie usque ad lacum descendere, et idcirco necesse est ex eodem loco monasteria mutari. Quos blande consolans dimisit, et nocte eadem cum parvo puerulo nomine Placido, cujus superius memoriam feci, ejusdem montis rupem ascendit, ibique diutius oravit. Et oratione completa, tres petras in loco eodem pro signo posuit, atque ad suum cunctis illic nescientibus monasterium rediit. Cumque die alia ad eum pro necessitate aquae praedicti fratres rediissent, dixit: Ite, et rupem illam in qua tres super invicem positas petras inveneritis, in modico cavate: valet enim
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc eidem patri monasterii pompeiano
nomine: ⁊ mauro dei famulo secreto dixit
unquid non aspititis quis est qui istum
monachum foras trahit: Qui responden¬
tes dixerunt. Non. Quibus ait. Oremus
ut uos etiam uideatis: quemiste monacꝰ
sequitur. Lunq ꝑ biduum ẽẽt oratum:
maurus monathus nidit: pompeianus
autem eiusdem monasterii pater uidere
non potuit. Die igitur alia expleta or̃one
uir dei oratornm egressus: stantem mo
nachum foras repperit: quem ꝓcecitate
cordis sui uirga ꝑcussit. Qui ex illa die
nithil ꝑsuasionis ulterins anigro pue¬
rulo ꝑtulit: sed ad or̃onis studium im¬
mobilis ꝑmansit. Sicq antiquus ho¬
stis dominari non ausiis est in euis co¬
gitatione ac si ip̃e fuisset ꝑcussus ex uer¬

Expanded text:
Tunc eidem Patri monasterii Pompeiano nomine, et Mauro Dei famulo secreto dixit: Nunquid non aspicitis quis est qui istum monachum foras trahit? Qui respondentes dixerunt: Non. Quibus ait: Oremus ut vos etiam videatis quem iste monachus sequitur. Cumque per biduum esset oratum, Maurus monachus vidit; Pompeianus vero ejusdem monasterii Pater videre non potuit. Die igitur alia, expleta oratione vir Dei oratorium egressus, stantem foris monachum reperit, quem pro caecitate cordis sui virga percussit: qui ex illo die nil persuasionis ulterius a nigro jam puerulo pertulit, sed ad orationis studium immobilis permansit: sicque antiquus hostis dominari non ausus est in ejus cogitatione, ac si ipse percussus fu
Abbreviated transcription (Latin):
domini imitantur sententiam qua dicit
non ueni facere uoluntatem meam sed eiꝰ
qui misit me. Sedhec ip̃a obedientia tũt
acceptabilis erit deo ⁊ dulcis hominibus
si quod ibetur non trepide non tarde non¬
tepide aut cum murmure. uelcum respon¬
sione nolentis effitiatur: quia obedientia

Expanded text:
Domini imitantur sententiam, quae dicit: Non veni facere voluntatem meam, sed ejus qui misit me . Sed haec ipsa obedientia tunc acceptabilis erit Deo, et dulcis hominibus, si quod jubetur non trepide, non tarde, aut cum murmuratione, vel cum responsione nolentis efficiatur, quia obedientia
Abbreviated transcription (Latin):
presentem inueniant a quo respon¬
sum actipiant: ⁊ mox ut aliquis pul¬
sauerit: aut pauper clamauĩt. deo gra¬
tias respondeat aut benedicat. ⁊ cum

Expanded text:
praesentem inveniant, a qua responsum accipiant, et mox ut a aliquis pulsaverit, aut pauper clamaverit, Deo gratias respondeat, et benedicat cum
Abbreviated transcription (Latin):
ra ac dicente. hora est iamnos de
sompno surgere. Et apertis otulis
nr̃is ad deificum lumen: attonitis
auribus audiamus. diuina cotidie
clamans quid nos ammoneat uox¬
dicens. Hodie si uotem eius audie¬
ritis: nolite obdurare corda uestra
Et iterum. Qui habet alres audiẽ
di: audiat quid spiritus dicat. ec¬
desiis. Et quid dicit: Uenite filii¬
audite me:timorem domini doce¬
bo uos.Currite dum lumen uite
habetis: ne tenebre mortis uos cõ¬
prehendant. Et querens dominus
in multitudine populi sui cui hec
chamat oparium suum: iterum dicit
Quis est homo qui uult uitam et
cupit uidere dies bonos: Quod si tu
audiens respondeas. ego: dicit tibi de

Expanded text:
ra, ac dicente: Hora est jam nos de somno surgere . Et apertis oculis nostris ad deificum lumen, attonitis auribus audiamus divina quotidie clamans quid nos vox admoneat. Hodie si vocem ejus audieritis, nolite obdurare corda vestra . Et item: Quiiat, quid Spiritus dicat Ecclesiis . Et quod dicit: Venite, filiiaudite me, timorem Domini docebo vos . Currite, dum lucem vitae habetis, ne tenebrae mortis vos comprehendant . Et quaerens Dominus in multitudine populi, cui haec clamat, operarium suum iterum dicit: Quis est homo qui vult vitam, et cupit videre dies bonos ? Quod si tu audiens respondeas: Ego; dicit tibi De
Abbreviated transcription (Latin):
nium dedit uoluptati. Sed dum ĩ
hac terra adhuc eẽt quo temꝑalit̾
libere uti potuisset: despexit iam qͣiͣ
aridum mundum cum suo fiore. Qi
aberiori genere ex prouincia nurcie
exortus: rome liberalibus lr̃arum
studiis: traditus aparentibus fuerat
Sed ctim in eis multos ire ꝑ abruta ui¬
tiorum cerneret: eum quem quasi in
ingressum mundi posuerat retraxit
pedem: ne si quid de scientia eius attĩ¬
geret. ip̃e quoq postmodum in im¬
mane pretipicium cotus iret. Despet¬
tis itaq litterarum studiis relicta do¬
mo rebusq patris: soli deo placere de¬
siderans. sancte conuersationis hĩtum
quesunt. Retessit igitur scienterne¬
scius: ⁊ sapienter indoctus. Huins e¬
go omnia gesta non diditi: sed pauta q̃
narro quotrior discipulis illitis referẽ¬
tibus cognoui. constantino scilicet re¬
uerentissimo ualde uiro: qui et in mo¬
nasterii regimine successit: ualenti¬
niano quoq qui annis multis late¬
ranensi monasterio prefirt: simplitio¬

Expanded text:
voluptati dedit: sed dum in hac terra adhuc esset, quo temporaliter libere uti potuisset, despexit jam quasi aridum mundum cum flore. Qui liberiori genere ex provincia Nursiae exortus, Romae liberalibus litterarum studiis traditus fuerat. Sed cum in eis multos ire per abrupta vitiorum cerneret, eum quem quasi in ingressu mundi posuerat, retraxit pedem: ne si quid de scientia ejus attingeret, ipse quoque postmodum in immane praecipitium totus iret. Despectis itaque litterarum studiis, relicta domo rebusque patris, soli Deo placere desiderans, sanctae conversationis habitum quaesivit. Recessit igitur scienter nescius, et sapienter indoctus. Hujus ego omnia gesta non didici, sed pauca quae narro, quatuor discipulis illius referentibus agnovi: Constantino scilicet reverentissimo valde viro, qui ei in monasterii regimine successit; Valentiniano quoque, qui annis multis Lateranensi monasterio praefuit; Symplici
Abbreviated transcription (Latin):
conuersationis grãm a quanta ꝑfecti¬
one cepisset. Quod annis multis illic
hec lõgobardorum tempora suꝑ fores
eccłie pependit. Sed benedictus plus
appetens mala mundi perpeti qm laui
des pro deo laboribus fatigari quam
inte huius fanoribus extolli: nutricẽ
suam octuate fugiens de serti loci seces¬
sum petiit: cui sublatus uocabulum ẽ
Qui a romana urbe quadraginta fe¬
re milibus distans: frigidas atq ꝑspi¬
cuas emanat aquas. Que illit indelic
aquarum habundantia in extenso pri¬
us lacui colligitur: ad postremum uero
in amnem dirinatur. Auodum fu¬
giens pergeret: monachus quidam ro¬
manus nomine hunc euntem reppit
quo tenderet requisiuit. Quius cum
desiderium cognouisset: et secretum

Expanded text:
conversationis gratiam a quanta perfecticonversationis gratiam a quanta perfectione coepisset, quod annis multis illic haec Langobardorum tempora super fores ecclesiae pependit. Sed Benedictus plus appetens mala mundi perpeti quam laudes, et plus pro Deo laboribus fatigari quam vitae hujus favoribus extolli, nutricem suam occulte fugiens, deserti loci secessum petiit cui Sublacus vocabulum est, qui ab Romana urbe quadraginta fere millibus distans, frigidas atque perspicuas emanat aquas. Quae illic videlicet aquarum abundantia in extenso prius lacu colligitur, ad postremum vero in amnem derivatur. Quo dum fugiens pergeret, monachus quidam Romanus nomine, hunc euntem reperit, quo tenderet requisivit. Cujus cum desiderium cognovisset, et secretum
Abbreviated transcription (Latin):
qui effide dicitur:multisq hone¬
stioribus iuris caritate se illic detinen¬
tibus in beati petri ecclesiam demorarẽ¬
tur: predicta nutrix illius ad purgan¬
dum tritictun a uitinis mulieribus p̃¬
stari sibi capistermm petiit. Quod suꝑ
mensam incaute derelictum casu acci¬
dente confractum est. sicq ut induab
ꝑtibus inueniretur diusum. Qd̃ mox¬
ut rediens nutrix illius inuenit uehe¬
mentissime flere cepit:quia uas quod
prestitum atreꝑat fractum uidebat:
Benedictus autem religiosus et puis
puer: cum nutricem suam flere conspi¬
ceret. enus dolori compassus ablatis secũ
crunis in orationem dedit. Nui abor̃one
surgens ita iuxta se uas sanum rep
tritem suam blande consolatus ei sanũ
capisterium reddidit quod fractum tu¬
lerat. Que res in loco eodem a cunctis
est cognita: atq in tanta ammiratio¬
ne habita ut hoc ip̃m capisteruim eiꝰ
loci incole in ecclesie ingressu suspende¬
rent: quatinus ⁊ presentes ⁊ setuturi
omnes agnoscerent: bñdittus puer

Expanded text:
qui Enfide dicitur, multisque honestioribus viris charitate se illic detinentibus, in beati Petri apostoli ecclesia demorarentur, praedicta nutrix illius ad purgandum triticum a vicinis mulieribus praestari sibi capisterium petiit, quod super mensam incaute de relictum, casu accidente fractum est, sic ut in duabus partibus inveniretur divisum. Quod mox rediens nutrix illius, ut ita invenit, vehementissime flere coepit, quia vas quod praestitum acceperat, fractum vi debat. Benedictus autem religiosus et pius puer cum nutricem suam flere conspiceret, ejus dolori compassus, ablatis secumcrymis in orationem dedit: qui ab oratione surgens, ita juxta se vas sanum repetricem suam blande consolatus, et sanum capisterium reddidit, quod fractum tulerat Quae res in eodem loco a cunctis est agnita, atque in tanta admiratione habita, ut hoc ipsum capisterium ejus loci incolae in ecclesiae ingressu suspenderent: quatenus praesentes et secuturi omnes agnoscerent, Benedictus puer
Abbreviated transcription (Latin):
postulantes pro se orari.Egredientes
autem de septimana dicant huncuer¬
sum.Benedictus es domine deus qui
adiuiuisti me:⁊consolatus es me. Qͦ
dicto tertio accipiat benedictionem e¬
grediens. Subsequatur autem ingre¬
diens: ⁊ dicat. Deus in aduitorum me¬
um intende:domine ad aduiiadum
me festina. Et hoc idem tertio repeta¬
tur ab omnibus: Et acceptabenedic¬
tione ingrediatur de in firms fra¬
Nfirmorum cura ante omnia crib
⁊super omnia adhibenda est: utsicut
re uera xp̃o. ita eis seruiatur. quia ip̃e
dixit. Infirmus fui ⁊ insitastis me. Et
quod fecistis uni de hiis minimis meis
michi fecistis. Sed et ip̃i infirmi con¬
siderent in honorem dei sibi seruiri:⁊
⁊ non suꝑfluitate sua contristent
frẽs suos seruientes sibi. Qui tam̃e
pacienter portandisunt: quia deta¬
libus copiosior merces acquiritur.
Ergo cura maxima sit ab bati ne ali¬
quam negligentiam paciantur. Q¬
bus fr̃ibus infirmis sit cella suꝑ se

Expanded text:
postulantes pro se orari. Egrediens autem de septimana dicat hunc versum: Benedictus es, Domine Deus, quoniam adjuvisti me, et consolatus es me. Quo dicto tertio, accepta benedictione egrediens, subsequatur ingrediens et dicat: Deus in adjutorium meum intende; Domine, ad adjuvandum me festina. Et hoc idem tertio repetatur ab omnibus, et accepta benedictione ingrediatur. § II.--EX Rnfirmorum cura ante omnia et super omnia adhibenda est: ut sicut revera Christo, ita eis serviatur, quia ipse dixit: Infirmus fui, et visitastis me. Et: quod fecistis uni de his minimis, mihi fecistis . Sed et ipsi infirmi considerent in honorem Dei sibi serviri; et non superfluitate sua contristent fratres suos servientes sibi. Qui tamen patienter portandi sunt, quia de talibus copiosior merces acquiritur. Ergo cura maxima sit abbati, ne aliquam negligentiam patiantur. Quibus fratribus infirmis sit cella supe
Abbreviated transcription (Latin):
cretionem sancii iacob dicentis. Si
greges meos plus in ambulando fe¬
cero laborare: morientur cunctiuns
die. Hec ergo aliaq testimonia dis-¬
cretionis matr s iurtutum sumens
ant. Et pretipue ut presentem regu¬
lam in omnibus conseruet ut dum
bene ministranerit audiat a domino
quod sernus bonus qui eroganit tri¬
ticum conseruis sius in tempore suo
Amen dico nobis ait: suꝑ omnia bo¬
na sua constituet eun de preposito¬
Contingit: ut per ordinatõm
s̾positi scandala grania in monasteriis
oriantur. dum sint aliqui maligno

Expanded text:
cretionem sancti Jacob dicentis: Si cretionem sancti Jacob dicentis: Si greges meos plus in ambulando fecero laborare, morientur cuncti una die . Haec ergo et alia testimonia discretionis, matris virtutum, sumensant; et praecipue ut praesentem regulam in omnibus conservet. Et dum bene ministraverit, audiat a Domino quod servus bonus, qui erogavit triticum conservis suis in tempore suo: Amen dico vobis, ait, super omnia bona sua constituet eum . § Icontingit ut per ordinationem praepositi scandala gravia in monasteriis oriantur, dum sint aliqui maligno