comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ: atq inde lacedemonios sparchanõ
dici. Igit᷑ inde reuocati lacedemonii.
ad messeniorũ bellum: ne mediũ tẽpꝰ ocio¬
sũ atheniensibꝰ relĩquerent. cũ chebanis¬
pactũ paciscuntur: ut boetiorũ impiũ
eis resticuerent. qđ cemporibꝰ belli ꝑsici¬
illi ammiserant. si atheniensium bella
susciꝑent. ¶antꝰ furor sparchanorum
erat: ut duobꝰ bellis impliciti. susciꝑe t̾¬
ciũ ñ recusarent: dũ mͦ uimicis suis hosteᷤ
adquirerent. I thenienses tanta belloꝵ
tẽpestate ꝑmoti: duos duces eleger̃. peridem
spectate uirtutis uirũ. & sophoclen scripto¬
rem tragedie. Qͥ diuso exxercitu. sparcha¬
noꝵ fiues late populati st̃. & multas asie cuu¬
tates. atheuiensiũ imꝑio adiecer᷑. Minc por¬
ro ꝑ annos quinquaguita incerta semꝑ uic̃¬
toria. t̾ra mariq pugiratũ est: donec spar¬
tani & opibꝰ imminittis. & fide ꝑfligata:
sociis quoq probro fuẽre. S hȩc ꝑtot

Expanded text:
tatem dicunt, atque inde Lacedaemonios Spartanos tatem dicunt, atque inde Lacedaemonios Spartanos dici. Igitur inde revocati Lacedaemonii ad Messeniorum bellum, ne medium tempus otiosum Atheniensibus relinquerent, cum Thebanis paciscuntur, ut Boeotiorum imperium eis restituerent, quod temporibus belli Persici amiserant, si illi Atheniensium bella susciperent. Tantus furor Spartanorum erat, ut duobus bellis impliciti, suscipere tertium non recusarent, dummodo inimicis suis hostes acquirerent. Athenienses, tanta bellorum tempestate 84 permoti, duos duces delegerunt: Periclem spectatae virtutis virum, et Sophoclem scriptorem tragaediarum: qui diviso exercitu, et Spartanorum fines late populati sunt, et multas Asiae civitates Atheniensium imperio adjecerunt. Hinc porro per annos quinquaginta, incerta semper victoria terra marique pugnatum est, donec Spartani, et opibus imminutis et fide profligata, sociis quoque probro fuere. Sed haec per tot
Abbreviated transcription (Latin):
seruoꝵ manu suppleuer̃. e d cũsic qͦq
desistendũ certamine ꝓpt̾ metũ piculi ar¬
bitrarentur: thirrei poete ducis cõposito
carmine & ꝓconcione recitato rursus ae¬
censi. mox incertamenruunt. Ianta
aũ ui animoꝵ concursũ est: ut raro umq̾
cruentius prelium exarserit. ad postre¬
mũ tam̃ uictoria lacedemonioꝵ fuit.
ercio messenii reparauere certamen: nec
lacedemonis morati. multas in aucilium
copias utrĩq duxcer.  thenienses aũ¬
missa in egyptum parua classe. impares
uiribꝰ nauali congressu facile uincuntur.
De hinc recepta classe: aucti eciã mili¬
tum robore. uictores inp̃liũ uocant.
I. acedemonii qͦ omissis messeniis: mathe¬
nienses arma conũtunt. Pui uarie &
graues pugne. & anceps iuctorie statꝰ.
ac postremũ pendente euentu utrĩq dis¬
cessum est. S cienclum cam̃ est mraximã
ipsã ẽẽ spartã. qͣm & lacedemoniã ciui¬

Expanded text:
seruorum manu suppleuerunt. sed cum sic quoque seruorum manu suppleuerunt. sed cum sic quoque desistendum certamine propter metum periculi arbitrarentur, Tyrrei poetae et ducis conposito carmine et pro contione recitato rursus accensi mox in certamen ruunt; tanta autem ui animorum concursum est, ut raro umquam cruentius proelium exarserit; ad postremum tamen uictoria Lacedaemoniorum fuit. tertio Messenii reparauere certamen, nec Lacedaemoniis mora, multas in auxilium copias utrimque duxerunt. Athenienses umissa in Aegyptum parua classe inpares uiribus, nauali congressu facile uincuntur. dehinc recepta classe, aucti etiam militum robore, uictores in proelium uocant. Lacedaemonii quoque omissis Messeniis in Athenienses arma conuertunt. diu uariae et graues pugnae et anceps uictoriae status ac postremum pendente euentu utrimque discessum est. Sciendum tamen est maxime, ipsam esse Spartam quam et Lacedaemona
Abbreviated transcription (Latin):
centes agens: inuenit aliquando qͣm iuste pu¬
nir& iniustꝰ. Hã perillꝰ quidã ȩris opifex af¬
fectans tyrantui amiciciã: aptũ nunꝰ crudeli¬
tati illius ratꝰ. taurũ encũ fecit. Qui fabre
ianuã elatere cõposuit: quȩ ad contrudendos
dampnatos receptui for&: ut cũ melusus ibi
gis hac ꝑseuerantia qͣm messenis ꝑditio nu¬
triretur. delectos in exercitu eos qui pꝰuis¬
iurandũ in supplem̾tum milicie uenerant.
spartã remiccunt. Quibꝰ ꝓmiscuos om̃ium
feminarũ combitꝰ ꝑmiscere: infami satis. nec
tam̃ utililicentia ꝑmiser᷑. I psi aũ ꝓposito in¬
sistentes: expugnant fraude messenios. iuc̃¬
tos seruitio p̃munt. Nt illi diu eruenta ddo¬
minationẽ  int̾ uerba & uincla ꝑpessi: u¬
gũ excutiunt. arma sumunt. bellũ instau¬
rant. Iacedemoni: thirreũ atheniensem
poetã ducẽ p̃lio legunt. qui tribꝰ conflic̃¬
tibꝰ fusi amissum excereitũ uocata inlib̾tate

Expanded text:
centes agens, invenit aliquando quem juste pucentes agens, invenit aliquando quem juste puniret injustus. Nam Perillus quidam aeris opifex affectans tyranni amicitiam, aptum munus crudelitati illius ratus, taurum aeneum fecit, cui fabricae januam 78 e latere composuit, quae ad contrudendos. damnatos receptui foret: ut cum inclusus ibimagis hac perseuerantia quam Messeniis perditio nutriretur, selectos in exercitu eos qui post iusiurandum in supplementum militiae uenerant Spartam remittunt, quibus promiscuos omnium feminarum concubitus permisere, infami satis nec tamen utili licentia. ipsi autem proposito insistentes expugnant fraude Messenios, uictos seruitio premunt. at illi, diu cruentam dominationem inter uerbera et uincla perpessi, iugum excutiunt, arma sumunt, bellum instaurant. Lacedaemonii Tyrreum, Atheniensem poetam, ducem proelio legunt. qui tribus conflictibus fusi, amissum exercitum uocata in libertatem
Abbreviated transcription (Latin):
uiribꝰ animisq cõmissum est. In quo mutuiꝰ
cedibꝰ adhoc coacti sc̃: ut uelut uicti se ab
alterutro sub derent. bellaq desererent. Te
etiã amatonũ gentis & cimmeriorũ in asiã
repentinꝰ incursus: plurimã late uastationẽ
stragemq edidit.
uicesimo ante urbem conditã: lacede¬
nonii contra messenios ꝓpt̃ stupratas uir¬
gines suas in sollẽpni messemorũ sacrificio
ꝑ annos. ⁊cͣx. in defesso furore bellantes:
ruinȩ suȩ totas greciȩ iures impleuer̃.
Qͥ cũ se magnis execrationibꝰ deuouis¬
sent: sacramentisq obstrinxissent. do¬
mũ nisi messena expugnata. nũqͣm eẽ re¬
dituros: ac ꝑ decẽ annos longa fatigati ob¬
sidione. nec tam̃ aliquem uincendi fructũ
adepti. orro aũ & querelis uxorũ suꝑ lon¬
ga uiduitate & ꝑiculo sterilitatis contestin¬
cuum ꝑmoti: reuocarentur. consultatione
habita: ne intercepta spe sobolis. sibi ma
m̃te: cõmentis crudelior. om̃ia nefarie iuinuo¬

Expanded text:
viribus animisque commissum est, in quo mutuis caedibus ad hoc coacti sunt, ut velut victi se ab alterutro subtraherent bellumque detiam Amazonum gentis et Cimmeriorum in Asiam repentinus incursus plurimam late diu uastationem stragemque edidit. Anno xx ante Vrbem conditam Lacedaemonii contra Messenios propter spretas uirgines suas in sollemni Messeniorum sacrificio, per annos uiginti indefesso furore bellantes, ruinae suae totas Graeciae uires inplicuerunt. qui cum se magnis exsecrationibus deuouissent sacramentisque obstrinxissent domum nisi Messena expugnata numquam esse redituros, ac per decem annos longa fatigati obsidione nec tamen aliquem uincendi fructum adepti, porro autem et querellis uxorum super longa uiduitate et periculo sterilitatis contestantium permoti reuocarentur, consultatione habita ueriti, ne intercepta spe subolis sibi maente, commentis crudelior, omnia nefaria in inno
Abbreviated transcription (Latin):
tunt: eo confestĩ carchaginienses cũ pari
classe uener̃ Mec differri potuit nauale
certanien: .c. & quattuor naues carthagi
lices Consules apud clipeã castra posuer̃.
Quo hannones imper̾ penoꝵ eo rursus cũ
magno exercitu conuener̃: p̃lioq cõmisso
nouẽ milia miltiũ ꝑdider̃ So ut t̾e apud
romanos nũqͣm duiturna felicitas erat: &
qͣliscũq successꝰ. magnis continuo maloꝵ
nusta remear&: infando naufragio etersa

Expanded text:
tunt. Eo confestim Carthaginenses cum tunt. Eo confestim Carthaginenses cum classe uenerunt; nec differri potuit nauale certamen. centum et quattuor naues Carthaginlites. consules apud Clipeam castra posuerunt. duo Hannones imperatores Poenorum eo rursus cum magno exercitu conuenerunt proelioque commisso nouem milia militum perdiderunt. sed — ut tunc apud Romanos numquam diuturna felicitas erat et qualescumque successus magnis continuo malorunusta remearet, infando naufragio euersa
Abbreviated transcription (Latin):
miseros uiuere. p̃cio ñ solũ hispanoꝵ uł gal¬
xer̃. Itaq exantippũ lacedemonioꝵ regẽ
cũ auxiliis accitũ. ducẽ bello p̾fecer̃ Nau¬
tippꝰ inspectis penoꝵ copiis atq in campũ
deductis: longe melius mutato apparatu.
pugnã cũ romanis couseruit. Ingens ibi ru¬
ina romanarũ uiriũ fuit: Ma .xeccx. milia
militũ romonoꝵ in illa t̾e congressione ꝓs¬
tratast̃. Iegulꝰ ille dux nobilis cũ quin¬
gentis uiris captꝰ est: & incachena coniectꝰ.ẽ.¬
.xͦ. demũ anno pͥmi punici belli nobilẽq
triũphũ carchaginiensibꝰ p̾buit dxantip¬
pꝰ tam̃ audacis facti conscius: r̾erũ iustabi¬
liũ mucationẽ quiens. ilico ex africa migͣ¬
uit in greciã. git᷑ emiliꝰ paulꝰ & fuluis
nobilior consules.: audita captiuitate reguli
& clade exercitus romani: transire in afri
cã cũ classe. eccͣ. nauiũ ussi st̃. clipeãq pe¬

Expanded text:
miseros uiuere, pretio non solum Hispanorum uel Galmiseros uiuere, pretio non solum Hispanorum uel Galxerunt. Itaque Xanthippum, Lacedaemoniorum regem, cum auxiliis accitum, ducem bello praefecerunt. Xanthippus, inspectis Poenorum copiis atque in campum deductis, longe in melius mutato apparatu, pugnam cum Romanis conseruit. Ingens ibi ruina Romanarum virium fuit: nam triginta millia Romanorum in illa tunc congressione prostrata sunt. Regulus ille dux nobilis cum quingentis viris captus est, et, in catenas conjectus, decimo demum anno Punici belli nobilem triumphum Carthaginiensibus praebuit. Xanthippus, tam audacis facti conscius, rerum 239 instabilium mutationem timens, illico ex Africa migravit in Graeciam. Igitur Aemilius Paulus et Fulvius Nobilior consules, audita captivitate Reguli et clade exercicam cum classe trecentarum navium jussi, Clupeam pe
Abbreviated transcription (Latin):
natura ad summnũ erectis: sc amarũ ungu¬
las figit. Q d uicisim & celerit᷑ agendo
non solũ plana ꝑ labit᷑. s eciã conueda
conscendit: toc uestigiis instructa. qͦt
costis. Ihuiꝰ itaq rei causa est: uto si inaͥ¬
lib& corporis parte ab aluo usq adcapit
ictu aliquo collidat᷑. debilis reddita. cur
pedes & motꝰ corꝑis agebant᷑. Unde eciã
hec serpens que tãdiu tot iaculis in iuil¬
nerabilis excitit: ad uniꝰ faxi ictũ debilis
cessit: ac mox circumuenta celis. facile op¬
pressa est. C ortũ aũ eiꝰ. roitiã dencctũ Et.
quandliu eruictis muraculo fuit. Negulꝰ
aduersus .iii. imperatores. id est haschruba¬
les duos. & accitũ ex sicilia amilcarem.
atro cisumũ bellum gessit. N ti quo cartha
archaginienses fracti bellis: & cladibꝰ exx¬
inaniti : pacẽ aregulo poposcer̃. e cũ
intolerabiles ⁊ duras conditiones pacis audis¬
sent: adiurai sese armatos mori. qͣͥm

Expanded text:
natura ad summum rectis squamarum ungunatura ad summum rectis squamarum ungulas figat; quod uicissim et celeriter agendo non solum plana perlabitur, sed etiam conuexa conscendit, tot uestigiis instructa quot costis. huius itaque rei causa est, ut, si in qualibet corporis parte ab aluo usque ad caput ictu aliquo conlidatur, debilis reddita cursupedes et motus corporis agebantur. unde etiam haec serpens, quae tamdiu tot iaculis inuulnerabilis obstitit, ad unius saxi ictum debilis cessit ac mox circumuenta telis facile oppressa est. corium aitem eiue Romam deuectum — quandiu cunctis miraculo fuit. Regulus adversum tres imperatores, id est, Hasdrubales duos, et accitum ex Sicilia Hamilcarem, atrocissimum bellum gessit: in quo caesaCarthaginienses fracti bellis et cladibus exinaniti pacem Regulo poposcerunt. sed cum intolerabiles et duras condiciones pacis audissent, tutius rati sese armatos mori quam
Abbreviated transcription (Latin):
cratẽ quasi ꝑ obliqua scutoꝵ testudinem
labebant᷑: mirũq in modũ ne cors lede¬
rent ipso corpore pellebantur.: cũ insup
magnã multitudine̾ morsu cõmimu. imp¬
ta proteri. alteu eci ã pestifero exanimari
uiꝰder&: balistas deferri imꝑauit. ꝑ qͥs mũ¬
rale saxũ spitiȩ eiꝰ incussũ. cõpagẽ totiꝰ copis
soluit. Talis siquidem ẽ natura serpetis.
ut cũ pedibꝰ carere uideat᷑. coftis tam̃ t
squamis quas a summo gucture usq adimũ
aluũ parili modo dispositas hab& : ita ui¬
struitur. ut quasi sunguibꝰ. costis qu̾asi erũ¬
ribꝰ imetatur. Mon enĩ it uermis cu sp̃i¬
ne rigor non est: & indirectũ corpusculi
sui partes gradatĩ porrigendo contrictas
contrahendo porrectas motũ explicat. s
alt̾nis intenta conatibꝰ. latera sinuosa circũ¬
fert. ut ꝑ excteriorem spine curuaturã:
rigente costarũ aciẽ tendat᷑. C ostis autẽ

Expanded text:
cratem quasi per obliquam scutorum testudinem cratem quasi per obliquam scutorum testudinem labebantur mirumque in modum, ne corp??s laederent, ipso corpore pellebantur, cum insuper magnam multitudinem morsu conminui, impetu proteri, halitu etiam pestifero exanimari uideret, ballistas deferri imperauit, per quas motare saxum spinae eius incussum conpagem totius corporis soluit. talis siquidem est natura serpentis, ut, oum pedibus carere uideatur, costis tamen et squamis, quas a summo gutture usque ad imam aluum parili modo dispositas habet, ita instruitur, ut squamis quasi unguibus, costis quasi cruribus innitatur. non enim at uermis, oui spinae rigor non est, et in directum corpusculi sui partes gradatim porrigendo contractas, contrahendo porrectas motum explicat, sed alternis intenta conatibus latera sinuosa circumfert, at per exteriorem spinae curuaturam rigentem costarum aciem tendat, costis autem
Abbreviated transcription (Latin):
seditione orta lapidibꝰ cooptꝰ interit.
Itiliꝰ consul lypparam meletãq młu¬
las sicilie nobiles ꝑuagatꝰ euertit i¬
onsules in affricã usser transferre bellũ.
p̃fectꝰ occurr̃. Conserto nauali p̃lio car
indeditionem receper̃. Inde carchagi¬
ne̾ petentes: cccͣ. & eo amplius castella
populati sc̃: infesta carthiginis signa cu¬
cuntuler̃. Manliꝰ consul adafricã eũiue¬
trici classe secetdens: acd .uii&. xͨte. mi¬
lia captuoꝵ cũ ingentibꝰ spoliis roma̾
reuexit. Megulus carthaginiensum¬
bellum sortitꝰ. iter cũ exxereitu faci¬
ens haite ꝓcul aflumine bagrada castra
constituit. Ubi cũ plurimos militũ ⁊¬
quandi necessitate ad flumen desceti¬
dentes: serpens nire maguitudinis cle¬
uorar&e: reguł acd expugnandã bestiã
cũ exercitu ꝓfectꝰ est. S nehil it
cergo eiꝰ ꝓficientibꝰ iaculis: atq om̃i te¬
loꝵ ictu irrito que ꝑ horrendã scamarũ

Expanded text:
seditione orta lapidibus coopertus interiit. seditione orta lapidibus coopertus interiit. Atitius consul Liparam Melitamque insulas Siciliae nobiles peruagatus euertit. consules, in Africam iussi transferre bellum, praefectus occurrit. conserto nauali proelio Cain deditionem receperunt. inde Carthaginem petentes trecenta ant eo amplius castella populati srcumtulerunt. Manlius consul ab Africa cum victrici classe decedens, viginti septem millia captivorum cum ingentibus spoliis Romam revexit. Regulus, bellum Carthaginiense sortitus, iter cum exercitu faciens, haud procul a flumine Bagrada castra constituit, ubi cum plurimos militum, aquandi necessitate ad flumen descendentes, serpens mirae magnitudinis deuoraret, Regulus ad expugnandam bestiam cum exercitu profectus est. sed nihil in tergo eius proficientibus iaculis atque omni telorum ictu inrito, quae per horrendam squamarum
Abbreviated transcription (Latin):
pstea carthaginienses gaio. aquilio. fles
cornelio. scipione. consulibꝰ. hannonẽ
in locũ haniubalis subrogatũ. ꝓsardis & cor¬
sis defensandis. nauali plio p̃fecer᷑: qͥ ab
scipione consule uictꝰ : amisso exereitu
ipse cũ fortissimis hostibꝰ se miscuit. ibiq
int̾fectꝰ est. E o dem anno adtria milia
seruoꝵ. & ad quattuor milia noualium
socioꝵ inurbis romȩ excidiũ. coniurar.
Et nͥ maturata ꝓditio consiliũ p̾uenisso.
cdestituta p̾sidio ciuitas seruili manu ꝑis¬
sce. Anno ab hoc prcuno: ealatinꝰ consul
camerinã ficiliȩ urbẽ petens. temere in
angustias dedux̃ exereitũ. quas penoꝵ
copie ia dudũ ꝑstruxerant. Gui cũ omĩ¬
no nulla uł fugiendi uł obsistetidi facultas
eet. carpurnis flaminis uirtut ⁊ope lt¬
romanꝰ excercitꝰ obsessas angustias hoste
euasit. Ih annibal semor acarchagiuensibꝰ
iterũ classi p̃positꝰ: infelicit᷑ cũ romatus nã¬
uali p̃lio congressus & uictꝰ. ab ex erettu suo

Expanded text:
stea Carthaginienses C. Aquilio Floro L. Cornelio Scipione consulibus Hannonem in locum Hannibalis subrogatum pro Sardis et Oorsis defensandis nauali proelio praefecerunt, qui a Seipione consule uictus, amisso exercitu ipse confertissimis hostibus ae inmiscnit ibique interfectus est. eodem anno tria milia seruorum et quattuor milia naualium sociorum in urbis Romae excidium coniurarunt et, nisi maturata proditio consilium praeuenisset, destituta praesidio ciuitas seruili manu . perisset. Anno ab hec preximo Calatinus consul Camerinam Siciliae urbem petens. temere in angustias deduxit exercitum, quas Poenorum copiae iam dudum praestruxerant. cui cum omnino nulla uel obsistendi uel euadendi facultas esset, Calpurni Flammae uirtute et opera liRomanus exercitus obsessas angustias hoste ensibus iterum classi praepositus, infeliciter cum Romanis nauali proelio congressus et uictus, ab exercitu suo
Abbreviated transcription (Latin):
toq magis hauserit: tanto magis pficit la¬
pidũ magnitudo. Eꝯi repente emicauerit
choruscatio: intẽpestiuo metu cõpͥmuntur.
clauseq subita formiditie. uicia contrahũt.
ab ortiua. Nut enim ꝑ paruili fiunt scru¬
puli. aut in anes. Conchis ipsis in est sensꝰ.
Partꝰ suos maculari timent. Cũq ftagͥti¬
tioribꝰ raddiis ex canduit dies. ne fuscent᷑
lapides solis calore. subsidunt in ꝑfiuidũ.
& se gurgitibꝰ ab estu uindieant. I uic
tamen ꝓuidentiȩ. etas opitulat᷑. Nam
candor senecta disꝑit. & grandesces
conchis flauesci margarita. Laphi¬
iste inaqua mollis est: uiuo durat᷑ ex̃e
Nuniqͦm duo simul repꝑuntur: Andes

Expanded text:
 tanto magis proficit lapidum magnitudo. Si repente micauerit coruscatio, intempestiuo metu conprimuntur clausaeque subita formidine uitia contrahunt abortiua; aut enim perparuuli fiunt scrupuli aut inanes. Conchis ipsis inest sensus: partus suos maculari timent cumque flagrantioribus radiis excanduit dies, ne fucentur lapides solis calore, subsidunt in profundum et se gurgitibus ab aestu uindicant. Huic tamen prouidentiae aetas opitulatur; nam candor senecta disperit et grandescentibus conchis flauescit margarita. In aqua mollis est unio, duratur exemptus. Numquam duo simul reperiuntur: inde
Abbreviated transcription (Latin):
achemenis sedes fuerͣ. Inter carma¬
niȩ ꝓmuntoriũ & arabiã: qͥnqͥguita
milia passuũ int̾iaceut. Deinde tres
iusulȩ. C irca qͦs hydri marini egre¬
diunt᷑. uicenũ eubitũ longitudine
Dicendũ hoc loco  quatenꝰ ab alexandria
egypti ꝑgatur : usq mindiã. nilo
uehente. C opton usq ethesiis flatibꝰ
cursus est. Deuide ii terrestre iter
hidreum tenꝰ. Post transactis aliquot
mansionibꝰ: berenucen ꝑ uenitur: ubi

Expanded text:
actu sedes fuerunt. Inter Carmaniae promunturium et Arabiam quinquaginta milia passuum interiacent; deinde tres insulae, circa quas hydri marini egrediuntur uicenum cubitum longitudinem. Dicendum hoc loco, quatenus ab Alexandria Aegypti pergatur in usque Indiam. Nilo uehente Copton usque etesiis flantibus cursus est. Deinde terrestre iter Hydreum tenus. Post transactis aliquot ma
Abbreviated transcription (Latin):
carmanie: centũ milia. Cuiꝰ pars: non
paroe uitibꝰ. Ip reterea hab&e genꝰ homi¬
nũ. qͥ non alta qͣm testudinis carne ui¬
luint. ħ yrsicti om̃a facietenꝰ. quȩ sola
lenis est. I dem coriis pisciũ uestitintur.
chelcenofagi cognominati
Arubru̾ mare. atq in duos sinꝰ scuditur.
qͦrũ qui aboriente est sinꝰ ꝑsicꝰ appellat᷑.
q̃ni quidem orã illã habitauere popłi
ꝑsidis. Uicies & secuies centũ nulia cir¬
cuitu patens ex aduerso: unde arabia ẽ
¶Iter arabicꝰ uocat᷑ O ceanũ uero qͥ ibi
influit: azanium nominauer̃. Sarma¬
uiȩ ꝑsis aduectitur. quȩ incipit ab insula
afrodisia. & ariarum opũ diues. Trans¬
lata quondã in particũ nomen. liccore
quo occasui subiac&. porrecta in milia
passuu̾i: quinqͣ guita. Oppidam eiꝰ nobi

Expanded text:
Carmaniae centum milia, cuius pars non caret uitibus. Praeterea habet genus hominum, qui non alia quam testudinis carne uiuunt, hirsuti omnia facie tenus, quae sola laeuis est; iidem coriis piscium uestiuntur, Chelonophagi cognominati. Rubrum mare idque in est Persicus appellatur, quoniam quidem oram illam habitauere Persidis populi, uicies et sexagies centena milia circuitu patens; ex aduerso, unde Arabia est, alter Arabicus uocatur; Oceanum uero qui ibi influit Azanium nominauerunt. Carmaniae Persis adnectitur, quae incipit ab insula Aphrodisia uariarum opum diues, translata in Parthicum nomen, litore quo occasui obiacet porrecta milia passuum quinquag
Abbreviated transcription (Latin):
archia quanta om̃is est. de parthia.
Ameridie: rubrũ mare. Aseptem¬
trione: hircanũ salum claudit. R eg¬
na inea: duo de iuginti. Desecantur
in duas partes. Undecĩ quȩ dicuntur
suꝑiora : incipiunt ab armenico lunite.
& caspio liite litore porrecta adtrã

Expanded text:
arthia quanta omnis est a meridie Rubrum mare, a septemtrione Hyrcanum salum claudit. Regna in ea duodeuiginti dissecantur in duas partes. Vndecim quae dicuntur superiora incipiunt ab Armenico limite et Caspio litore, po
Abbreviated transcription (Latin):
¶leccudo ubi uadosissimꝰ est: iensurã cen¬
cũ pedũ deuorat.  angarides excci¬
mꝰ est indie popłs. s iiꝰ rex eqͥtes mill
el efautos septingentos. pedicũ sexagin¬
tamilia in apparatu hesli haboꝵ. In¬
docũ qͥ d̾a agros ex cercene: militiã pli¬
iniq rẽ public̃a curant. reddunt uicli¬
cta. adsident regibꝰ. Quietũ ibi emi¬
uentissime sapientia genꝰ est: uita re¬
pletꝰ. cũ incensis rogis mortẽ aicessiri¬
iubentur. Uui uͦ ferociori secte se
dedideruit: & filueftrem autt ag̾t
uita. elefantos uenantur: Quibꝰ ꝑ¬
domitis a d mansuetudiuẽ : aut arrt
aut uehuntur. In grange. ⁊nsul
est. populosissimã amplissimaq con¬
tinens gencẽ. D uoꝵ rex: peditũ
qͥnqͣguita nulia. equitũ qͥteuor iub
it arinis haber. m̃s sane quicũq p̃¬
ditist̃ regia pocestate: uon sine iuaxi¬
mo elephantoꝵ. eqtũ eciã peditũq
numero. mlitare̾ agitatte disciplina

Expanded text:
altitudo, ubi uadosissimus est, mensuram cenaltitudo, ubi uadosissimus est, mensuram centum pedum deuorat. Gangarides extimus est Indiae populus; cuius rex equites mille, elephantos septingentos, peditum sexaginta milia in apparatu belli habet. Indorum quidam agros exercent, militiam pluimique res publicas curant, reddunt iudicia, adsident regibus. Quietum ibi eminentissimae sapientiae genus est uita repletos incensis rogis mortem accersere. Qui uero ferociori sectae se dediderunt et siluestrem agunt uitam, elephantos uenantur, quibus perdomitis ad mansuetudinem aut arant aut uehuntur. In Gange insula est populosissima, amplissimam continens gentem, quorum rex peditum quinquaginta milia, equitum quattuor milia in armis habet. Omnes sane, quicumque praediti sunt regia potestate, non sine maximo elephantorum, equitum etiam peditumque numero militarem agitant disciplinam.
Abbreviated transcription (Latin):
paria ꝓdidte. I radunt gͦ in india
fuisse quinq milia oppidorum p̃cipua
capacitate. ppłoꝵ nouẽ milra. N ui
etiã cuedita est. t̾ca pars t̾rarum.
s ec mirũ sit uel de honiuũi uł de ur¬
biũ copra. cũ soli indi tiũquã a natali
solo recesserint. Indiã lib pat̾ pͥmꝰ
in gressus est: ut pote qui indissub ac¬
tis pͥmꝰ omui̾ eriũphauit. ¶b hoc ad
alexandru magnũ numerantur an¬
noꝵ sexe milia quadringentoꝵ. qͥnqͣ¬
ginta unti. abdicis eo amplius cr  m̃sib
habita ꝑ reges cõparatione. qui centum
qͥn qͣginita tres tenuisse mediũ euũ dep̾¬
hetduntur. Maximi in ea amnes. gan¬
ges & ind̾. Quoꝵ gangeti quidã fontib
incertis tasci & tuli modo exuncdare
contendunt. alii mods uolunt asciticis
montibꝰ exoriri. ¶s ippanis etĩa ibi nobilis¬
simꝰ fluuiꝰ. ꝗͥ alexandri magni iter ⁊ei¬
minauit: sicuti are in ripa eiꝰ posite ꝓ¬
bant. Oinima gangis laticudo. ꝑ octo
milia passuũ: maxima ꝑ . xx. pate.

Expanded text:
paria prodidit. Tradunt ergo in India fuisse quinque milia oppidorum praecipua capacitate, populorum nouem milia. Diu etiam credita est tertia pars esse terrarum. Nec mirum sit uel de hominum uel de urbium copia, cum soli Indi numquam a natali solo recesserint. Indiam Liber pater primus ingressus est, utpote qui omnium primus triumphauit. Ab hoc ad Alexandrum Magnum numerantur annorum sex milia quadringenti quinquaginta unus additis et amplius tribus mensibus, habita per reges conputatione, qui centum quinquaginta tres tenuisse medium aeuum deprehenduntur. Maximi in ea amnes Ganges et Indus. Quorum Gangen quidam fontibus incertis nasci et Nili modo exultare contendunt; alii uolunt a Scythicis montibus exoriri. Hypanis etiam ibi nobilissimus fluuius, qui Alexandri Magni iter terminauit, sicuti arae in ripa eius positae probant. Minima Gangis latitudo per octo milia passuum, maxima per uiginti patet;
Abbreviated transcription (Latin):
conchis flauesci margarita. Lapis¬
iste in aqua mollis est : uiuo durat᷑ ex̾eptꝰ.
Nuniqͥm duo simul repꝑiuntur: Inde
unionibꝰ nom̃ datũ. U̾nde semi uncrales
inuentas negant. PPiscantiũ insidias
timent conche. Unde est: ut aut inter
scopulos. aut inter marinos canos plu¬
rimũ delitescant. Gregatĩ natant.
sit : etiã quȩ euaserint in plagas reuer¬
tuntur. Dat & india margaritas.
dat & litus brictannicũ: sic̾ut diuus
iuliꝰ thoracẽ quẽ ueneri intẽplo genitrici
intẽplo eius dicauit. ebrittannicis mar¬
garitis factum. subiecta inscriptione
intelligi uoluit. Iollia paulina
gaii principis coniugem: uulgatui
est habuisse tunica ex margaritis: sester

Expanded text:
his flauescit margarita. In aqua mollis est unio, duratur exemptus. Numquam duo simul reperiuntur: inde unionibus nomen datum. Vltra semiunciales inuentos negant. Piscantium insidias timent conchae; unde est, ut aut inter scopulos aut inter marinos canes plurimum delitescant. Gregatim natant; sit, etiam quae euaserint in plagas reuertuntur. Dat et India margaritas, dat et litus Brittannicum: sicut diuus Iulius thoracem, quem Veneri Genetrici in templo eius dicauit, ex Brittannicis margaritis factum subiecta inscriptione intellegi uoluit. Lolliam Paulinam Gaii principis coniugem uulgatum est
Abbreviated transcription (Latin):
inuexit. t̾ra. mari. uiris. equis. armis. be¬
luis. ad postremiũ uiribꝰ suis dolisq t̾ribilis.
nisi qđ delphici illiꝰ uanissut sp̃s & meucha¬
cissimi neb ulonis. qͣm magnũ ipsiuatẽ fer̃.
responso eirͤuentꝰ ambiguo. exitũ fecte eius
qͥ ñ consuluissce. I taq apd eracleã campa¬
nię ciuitatẽ. fluuiu̾q lirim. pͥma inter
perrũ rege̾ ⁊ leuinũ consule̾. pugna cõ¬
missa ẽ. E onsũpta est grauissimo certa¬
mine dies utrĩq omibꝰ mori uttentis. fugere
nesciis. Introductosau̾ int̾ concurrentia
agmina. elefautos forma truces. odore gͣ¬
ues. mole t̾ribiles. ut uidere roma. houo pug¬
naudi genere circiũuenti & t̾riti. eqͥs manei¬
me pauitantibꝰ. diffuger̃. es pꝰqͥm minutiꝰ
quartȩ legionis pͥmꝰ hastatꝰ ꝓtentã inse manũ
beluȩ gladio desecuit. & conturbata dolore
dolore uulneris auerti bello. atq insuos
seuire conpulit. eiꝰ immoderato discursu.

Expanded text:
inuexit: terra mari, uiris equis, armis beinuexit: terra mari, uiris equis, armis beluis, ad postremum uiribus suis dolisque terribilis, nisi quod Delphici illius uanissimi spiritus et mendaoissimi nebulonis, quem magnum ipsi uatem ferunt, responso circumuentus ambiguo exitum fecit eius, qui non consuluisset. itaque apud Heracleam, Campaniae urbem, fluuiumque Lirim prima inter Pyrrhum regem et Laeuinum consulem pugna commissa est. consumpta est grauissimo certamine dies, utrimque omnibus mori intentis, fugere nesciis. introductos autem iflter -conourrentia agmina elephantos forma truces, odore graues, mole terribiles ut uidere Romani, nouo pugnandi genere circumuenti et territi, equis maxime pauitantibus, diffugerunt. sed postquam Minucius quartae legionis primus hastatus protentam in se manum beluae gladio desecuit et conturbatam dolore uulneris auerti bello atque in suos saeuire conpulit eiusque inmoderato discursu
Abbreviated transcription (Latin):
.ẽ. Iomanos qͥ qͣntiq hostes cir en̾streperent
ꝑmetientes. ulcina a degit uecessitas ꝓlitarios
qͦq marma cogere hoc ẽ eos qui murbe semꝑ
sufficiende ꝓlis causa uacabant nulicie ascri¬
bere. quippe cũ frustra de ꝓle cura ẽ. nisi rebꝰ
p̾sentibꝰ consulat᷑. I taq irruit in unu̾sos ta¬
rentinoꝵ fines cũ entulio consule romanꝰ exer¬
eitꝰ. igni. ferroq uastat omia. plurmia ex¬
pugnat oppida. inuriã insolent̾ accepta.
crudelit̾ undicat. E ontinuo tarentinos
plurinis finitimoꝵ p̾sidiis fultos. maxime
pẏrrꝰ auxit. Qui etiã inse obmagaitudi¬
nẽ uiriũ consiliorũq summa belli nomͣq
transduxit. Na tharentũ ut pote exlace¬
demoniis conditã cognitãq grecie ciuuita¬
tẽ uindicaturꝰ totas iuires epiri. tessaliȩ &
macedonie. elephantos etiã usq mnid tempꝰ
inuisos Romanis. numero.xxx. initaliã pͥmꝰ

Expanded text:
est. Romanos, qui quantique hostes circumstreperent est. Romanos, qui quantique hostes circumstreperent permetientes, ultima adegit necessitas proletarios quoque in arma cogere, hoc est eos qui in Vrbe semper sufficiendae prolis causa uacabant, militiae adscribere: quippe cum frustra de prole cura est, nisi rebus praesentibus consulatur. itaque inruit in uniuersos Tarentinorum fines cum Aemilio consule Romanus exercitus, igni ferroque uastat omnia, plurima expugnat oppida, iniuriam insolenter acceptam crudeliter uindicat. continuo Tarentinos, plurimis finitimorum praesidiis fultos, maxime Pyrrhus angit, qui etiam in se ob magnitudinem uirium consiliorumque summam belli nomenque transduxit. nam arentum, utpote ex Lacedaemoniis conditam cognatamque Graeciae ciuitatem, uindicaturus totas uires Epiri Thessaliae et Macedoniae, elephantos etiam usque in id tempus inuisos Romanis numero xx in Italiam primus
Abbreviated transcription (Latin):
monstrarera. ut uerbosa nugacitas de¬
licatis uitiata nutriͣtis. ñ intͣepore uolen¬
tiã.s inse ee̾ segniciem doceret᷑. & in com¬
paracione rerum diidicanda. non maiores
parua tolerasse. s se nec parua colerare suf¬
ficere ꝓbaret᷑. Qđ euidentuis ipsis in memo¬
riã reuolutis p̾teritoꝵ cladibꝰ approbabo. pxx¬
ri bello in primis sic̃ ordo est ꝓdito. etuꝰ causa
& origo hec fuit.
NNIo ab urbe condita ccͦc. lre .iiii. ta
rcucuii romanã classem forte p̾cereuntẽ.
spectãculo theatri ꝓspectã. hostilit̾ inuaser̃.
quitq tantũ nauibꝰ uixx ꝑsugã elapsis. cetera
retracta in portum cdassis ⁊ ꝓfligata est .¶P re¬
fecti nautũ crucidati: om̃s bello uciles cesi. reli¬
qͥ p̾cio uenditi st̃ Continuo missi tharentum.
aromanis legati: ut de illatis quererentur.
iniuriis. ptilsati ab hisdem auctas instoꝑ inui¬
rias reculer̃. I is eausis bellum ingens excortũ

Expanded text:
monstrarem, ut uerbosa nugacitas demonstrarem, ut uerbosa nugacitas delicatis uitiata nutrimentis non in tempore uiolentiam sed in se esse segnitiam doceretur et in conparatione rerum diiudicanda non maiores parua tolerasse sed se nec parua tolerare sufficere probaretur. Quod euidentius ipsis in memoriam reuolutis praeteritorum cladibus adprobabo Pyrrhi bello in primis, sicut ordo est, prodito. cuius causa et origo haec fuit. Anno ab Vrbe condita CCCCLXIIII Tasunt, Romanam classem forte praetereuntem e spectaculo theatri prospectam hostiliter invaserunt, quinque tantum navibus vix per fugam elapsis: caetera retracta in portum classis, et profligata est, praefecti navium trucidati, omnes bello utiles caesi, reliqui pretio venditi sunt. Continuo missi Tarentum a Romanis legati, ut de iliniuriis, pulsati ab isdem auctas insuper iniurias rettulerunt. his causis bellum ingens exortum
Abbreviated transcription (Latin):
cerbius accipiat se uigilare sanũ. qͣm dor¬
nure ñ potuisse moriturũ: Que cũ sint
tta delicatis istis & querulis nr̃is. ut cuq
concedo. ut hec quibꝰ nc̃ qr sic exepedit
int̾dũ ammonenur. senciendo grauia
putent. ñ tam̃ choibeo. ut etiã asserant cõ¬
parando grauiora. Que ad modũ si qͥsemol¬
limis stratis cubiculoq ꝑ cõmodo matutinꝰ e¬
grediens. nocturuo gelu lacunarũ dorsa
obriguisse. herbasq incanuisse ꝓspicerde. &
inopitato uisu amonitꝰ dicer&. frigꝰ est ho¬
die. hic mͥ nequaquã rep̃hendendus mͥ uide¬
tubal elephantos. eqͦs. plurmiaq exercitꝰ sui
parte̾ niuibꝰ clausus atq oppressus anusit.
I unc gͦ puerilibꝰ licenciis nausiante. non mo¬
do dicente̾ ista non ferrem. s eciã ab ipsis
stracis ocii sui testibꝰ inpopłm publieuq pro¬
traherem. eiq foras ꝓducto. infantes ineo &
exeo gelii ludentes. iocundantes sudantesq

Expanded text:
cerbius accipiat se uigilare sanum quam dorcerbius accipiat se uigilare sanum quam dormire non potuisse moriturum? quae cum ita sint, delicatis istis et querulis nostris utcumque concedo, ut haec, quibus nune, quia sic expedit, interdum admonemur, sentiendo / grauia putent, non tamen coniueo, ut etiam adserant conparando grauiora. quemadmodum si quis e mollissimis stratis cubiculoque percommodo matutinus egrediens nocturno gelu lacunarum dorsa obriguisse herbasque incanuisse prospiceret et inopinato uisu admonitus diceret ‛frigus est hodie\': hic mihi nequaquam reprehendendus uidenibal elephantos equos plurimamque exercitus sui partem niuibus clausus atque oppressus amisit: hunc ego puerilibus licentiis nausiantem non modo dioentem ista non ferrem, sed etiam ab ipsis stratis, otii sui testibus, in populum publicumque protraherem, eique foras producto infantes in eo atque ex eo gelu ludentes iucundantes sudantesque
Abbreviated transcription (Latin):
egre socios
semꝑ tiĩ sui triplicẽ diuersissimis effectibꝰ re¬
fert. cũ & p̃cerita tanto gratiosiora habent᷑.
inu̾̃bis: quanto grauiora referunt᷑ ingellis.
& futura dũ desidabilia fastidio p̾sentium
fuint. semꝑ meliora credunt᷑. n
ipsis aut̃ p̃sentibꝰ ob hoc nulla in parte mi¬
seriarũ iusta cõparatio adhiberi pot̾. qr
multo maiora molestia assiciunt qͣntula¬
cũq sint ista que st̃. quã illa ͤ siue trans¬
acta siue uentura & si magna dicunt᷑.
interĩ ommo t̾e nĩst̾. Ueluti siquis noct᷑¬
nis pulicibꝰ eicillatꝰ. atq exeo uigiliis an¬
deiꝰ. alias forte quas aliquaudo exarden¬
tissimis febribꝰ ddiu sustinuit. uigilras re¬
cordet᷑. ꝓculdubio impacientiꝰ. fert is¬
tarũ inquietudinẽ. quã illarũ recorda¬
tionem. E qͣm ius apud onͣuũ sensus ꝑ
captu tẽpoꝵ ita uideri queat. nu̾quid tam
aliquis excistae. qͥ uł inpsa atrcietate pnu¬
ti& grauiores pulices ẽẽ qͣm febres. aut a¬

Expanded text:
egre socios semper uim sui triplicem diuersissimis effectibus refert, cum et praeterita tanto gratiora habentur in uerbis quanto grauiora referuntur in gestis et futura dum desiderabilia fastidio praesentium fiunt semper meliora creduntur, ipsis autem praesentibus ob hoc nulla in parte miseriarum iusta conparatio adhiberi potest, quia multo maiore molestia adficiunt quantulacumque sint ista quae sunt quam illa quae siue transacta siue uentura, etsi magna dicuntur, interim omnino tunc non sunt. ueluti si quis nocturnis pulicibus titillatus atque ex eo uigiliis anxius alias forte, quas aliquando ex ardentissimis febribus diu sustinuit, uigilias recordetur, procul dubio inpatientius feret istarum inquietudinem \t quam illarum recordationem. sed quamuis apud omnium sensus pro captu temporum ita uideri queat, numquid tamen aliquis exsistet, qui uel in ipsa anxietate pronuntiet grauiores pulices esse quam febres? aut a
Abbreviated transcription (Latin):
ciũq id bellum contra epirotas apud lu¬
cauiã iti arussinis ca̾pis gestũ ẽ. Itaq pͥ¬
mo concursu pirri milites romanoꝵ impres¬
sione trepidarent. & cir cu̾spectantes fu¬
gã bello cedere molirent᷑. pirrꝰ elephan¬
tos ex subsidiis iussit uidici. Nomani as¬
sueti ia pugnare eũ beluis: cũ malleolos
stuppa inuolutos. ac pice ob litos. uncis in¬
suꝑ aculeis tenaces p̃parauissent. eosq im
flaminatos intt̾ga belualũ turresq uibra¬
rent. ñ clisficile furentes ar dentesq beluas¬

Expanded text:
tiumque id bellum contra Epirotas apud Lutiumque id bellum contra Epirotas apud Lucaniam in Arusinis campis gestum est. itaque primo concursu eum Pyrrhi milites Romanorum inpressione trepidarent et circumspectantes fugam bello cedere molirentur, Pyrrhus elephantos ex subsidiis iussit induci. Romani, adsueti iam pugnare cum beluis, cum malleolos stuppa inuolutos ac pice oblitos uncis insuper aculeis tenaces praeparauissent eosque flammatos in terga beluarum turresque uibrarent, non difficile furentes ardentesque beluas
Abbreviated transcription (Latin):
ferentes. exitio sui fuere. Tesa ft̃ mea
pugna .u. milia romanoꝵ: de exercitu
uero pyrri.ec. milia ꝓstraca st̾ Ne¬
noꝵ .xi. amussa st̃. N yrrꝰ bello fractꝰ.
agathode mortuo rege se racusano. ad
siciliȩ arcessitꝰ imꝑiu̾ siracusas concessit.
ꝯ: romanoꝵ miseria. nullis cessat ind̾ ciis.
Consumit᷑ morboꝵ malis. utt̾ capedo belloꝵ
Et cũ foris cesfat᷑ a p̾lio. agit᷑ introrsꝰ ira de
celo. Mã gaio fabio gurgite iterũ. ẽ: ge¬
nutio elesina consulibꝰ: pestilentia grauis
urbem ac fines eiꝰ inuasit. Que cũ oms
tũ p̃cipue mulieres pecudesq corripiens.
necatis inutero fecibꝰ futura ple etiacuabat.
⁊ inmaturis partubꝰ eũ ꝑiculo matrũ
execorti: ab orsus piciebant᷑. adeo ut de¬
fectura successio. & defuturũ animantiũ
genꝰ. ad empto uitalis partꝰ legitimo or¬
dine crederetur. ¶Nterea reuersũ
ex sicilia pirrũ : consicuriꝰ excepit. Ter¬

Expanded text:
ferentes exitio suis fuere. caesa sunt in ea ferentes exitio suis fuere. caesa sunt in ea pugna v milia Romanorum, de exercitu uero Pyrrhi xx milia prostrata sunt. reundecim amissa sunt. Pyrrhus bello fractus, Agathocle mortuo rege Syracusano ad Siciliae arcessitus imperium Syracusas concessit. Sed Romanorum miseria nullis cessat indutiis; consumitur morborum malis intercapedo bellorum et, cum foris cessatur a proelio, agitur introrsum ira. de caelo. nam Fabio Gurgite iterum C. Genucio Clepsina consulibus pestilentia granis Vrbem ac fines eius inuasit; quae cum omnes tum praecipue mulieres pecudesque corripiens necatis in utero fetibus futura prole uacuabat, et immaturis partubus cum periculo matrum extorti abortus proiciebantur, adeo ut defectura successio et defuturum animantum genus adempto uitalis partus legitimo ordine crederetur. Interea reuersum ex Sicilia Pyrrhum Curius consul excepit, ter
Abbreviated transcription (Latin):
tris miserabilis regni cladem grauioribꝰ
monstris auctã accumulataq ꝑsensit.
Mã pabulatores forte ꝓgressos. uelut hosti¬
lis quedã oborta tempestas. cũ horribili.
fragore celi correptos. diris fulininbꝰ exe¬
ces relicti. ium̾ta exanimata. & capta
cõpluruna. ut merito contigisse. ñ signũ
uastationis future. s uastato ipsa referat᷑.
Scda uit̾ pyrrum & romanosconsules
pugna: inapulie finibꝰ fuit. Ubi elades
belli adutrosq s maxime ad pirrũ. uicto¬
ria ad romanios concessit. Nã cũ diu obni¬
xe cuncus mͣucuã cedem rtientibꝰ anceps
ł elli pender& euentꝰ: pyrrꝰ cransfioo bra¬
chio saucius. pͥor cessit dep̾lio. S & fabri¬
cĩ legatꝰ. tunc uulneratꝰ est E lephante
pͥma pugna uulnerari. atq infugã cogi
posse dep̾hensi: deinde subiectis int̾ pos¬
teriora ac mollia igibꝰ exagitati. arden¬
tes insuꝑ machinas fur ore trepido circũ¬

Expanded text:
tris, miserabilem belli cladem gravioribus tris, miserabilem belli cladem gravioribus monstris auctam accumulatamque persensit. Nam pabulatores forte progressos, velut hostilis quaedam oborta tempestas, cum horribili fragore coeli correptos, diris fulminibus exces relicti, jumenta exanimata et capta quam plurima, ut merito contigisse non signum vastationis futurae sed vastatio ipsa referatur. Secunda inter Pyrrhum et Romanos consules pugna in Apuliae finibus fuit: ubi clades belli ad utrosque, sed maxime ad Pyrrhum, victoria ad Romanos concessit. Nam cum diu 218 obnixe cunctis in mutuam caedem ruentibus, anceps belli penderet eventus, Pyrrhus, transfixo brachio saucius, prior cessit e praelio. Sed et Fabricius legatus tunc vulneratus est. Elephanti prima pugna vulnerari, atque in fugam cogi posse deprehensi; deinde subjectis inter posteriora ac mollia ignibus exagitati, ardentes insuper machinas furore trepido circum
Abbreviated transcription (Latin):
morię tradituui ñ est : maxime qr scrip¬
toꝵ ueterũ mos est exea parte quȩ uicerit
occisoꝵ n cõmemorare numerũ. ne uictorie
glam maculent dãpna uictoris. nͥ forte cũ
adeo pauci cadunt. ut mirationẽ t̾rorẽq¬
uirtutis augeat paucitas ꝑditoꝵ. Eꝯ icut
in pͥma ꝑsici belli congressione apul ale¬
deandrũ magnũ fuit. cui int̾.xl. fere mi¬
lia hostiũ int̾fecta. noue̾ tantũmͦ in exer¬
citu eiꝰ pedites defusse referunt᷑. E: pirrꝰ¬
atrocitatẽ cladis quã hoc bello exceꝑat.
diis suis hominibꝰq testatꝰ ẽ. adfigens titu¬
lũ intẽplo tarentini iouis. in qͦ hec scripsit.
Q ui ante hac inuicti fuere pat̾ optume olĩ¬
pi. hos ego in pugna uici. uictꝰq sum ab
eisdem & cũ asociis increparetur. curse
uictũ dicer&. qui uiciss&: respondisse
fert᷑. Ne ego si iterũ eodemimͦꝰ uicero. sine
ullo milite epirun reuertar. Interea
ronianꝰ exercitꝰ pꝰ quã uictꝰ clã fugit ecas¬

Expanded text:
moriae traditum non est: maxime quia scriptorum veterum mos est, ex ea parte quae vicerit, occisorum non commemorare numerum, ne victoriae gloriam maculent damna victoris: nisi forte cum adeo pauci cadunt, ut admirationem terroremquirtutis augeat paucitas perditorum, sicut in prima Persici belli congressione apud Alexandrum Magnum fuit: cui inter cccc fere milia hostium interfecta nouem tantummodo in exercitu eius pedites defuisse referuntur. atrocitatem cladis, quam hoc bello exceperat, diis suis hominibusque testatus est, affigens titulum in templo Tarentini Jovis, in quo haec scripsit: Qui ante hac invicti fuvere viri, pater optime Olympi, Hos ego in pugna vici, victusque sum ab isdem. Et cum a sociis increparetur, cur se victum diceret qui vicisset, respondisse fertur: Ne ego, si iterum eodem modo vicero, sine ullo milite Epirum revertar. Interea Romanus exercitus, postquam victus clam fugit e cas
Abbreviated transcription (Latin):
apud romanos conflagrauit Euiꝰ atroci¬
tatẽ significare contemptꝰ sũ. qr uerbis
ĩplere ñ possũ. Si enĩ spatcũ temporis quo
mansit inquirit᷑. ultra bientuũ uastando
porrecta est. Si depopulatio qͥm egerit
census dictus est. qui ñ quantũ hominũ
deꝑiss&. s quantũ suꝑ fuisso inqͥreroe. Si
iuolentia qua affecerit. sibillin libri testes
ne queqͣm quasi tẽptate usurpatio caulla¬
tionis offendat. qđ cũ sibilla iratos dos di

Expanded text:
ravit, cujus atrocitatem significare contentus sum, quia verbis explicare non possum. Si enim spatium temporis, quo mansit, inquiritur, ultra biennium vastando porrecta est: si depopulatio quam egerit, census indictus est, qui non quantum hominum deperisset, sed quantum superfuisset, inquireret: si violentia, qua affecerit, Sibyllini libri testes ne quemquam quasi tempestate cavillationis
Abbreviated transcription (Latin):
tissimũ confuger̃: uͥ obsidionis famȩ ad ex¬
tremũ pene consũpti st̃. Raciliũ deinde
oppidũ magnaui ac du repugnans. postre¬
mo captũ ac dirutũ est. Preterea ulterio¬
res galliciȩ partes. q̃ inontibꝰ siluisq consite.
occano t̃minant᷑. antistiꝰ ac firmiꝰ legati. mag¬
nis grauibꝰq bellis ꝑ domuer̃. Nam & me¬
dulliũ montem minio flumini ĩminente̾.
in quo se magna multitudo hominũ tuebat᷑
ne cindeer̃. Itaq ubi sese genis hominũ atrore¬
natura & ferox. neq tolerande obsidionis
sufficientẽ. neq suscipiendi belli parem utcel¬
ligit. ad uolunt ariã mortẽ seruitutis tumo¬
re concurrit. Hã sepene omͣs certatĩ
igni. ferro. ac ueneno necauer̃.

Expanded text:
tissimum confugerunt, ubi fame obsidionis ad extissimum confugerunt, ubi fame obsidionis ad extremum pene consumpti sunt. Tracilium deinde oppidum magna vi ac diu repugnans, postremo captum ac dirutum est. Praeterea ulteriores Gallaeciae partes, quae montibus silvisque consitae Oceano terminantur. Antistius et Firmius legati magnis gravibusque bellis perdomuerunt. Nam et Medullium montem Minio flumini imminentem, in quo se magna multitudo hominum tuebaturne cinxerunt. Itaque ubi se gens hominum trux enatura et ferox neque tolerandae obsidioni sufficientem neque suscipiendo bello parem intellegit, ad uoluntariam mortem seruitutis timore concurrit. nam se paene omnes certatim igne ferro ac ueneno necauer
Abbreviated transcription (Latin):
sit. ipso meliꝰ ordine ꝓferetur.
INo aburbe condita.dͦ. cc.xxx.uͦi. im¬
ꝑatore augnsto cȩsare sercies. & bis mar¬
atq astures duas fortissimas hispanie gentes.
suis uti legibꝰ sinera. aꝑuit iani portas atq
in hispatuã ipse cũ exercitu ꝓfectꝰ est. Can¬
tabri & astures galliciȩ ꝓuintiȩ portio sẽ.
qͤ ꝑ exxtentũ perinei ugũ haut ꝓcul scdo
oceano sub feptẽtrione deducit᷑. Hii non
solũ ꝓpͥa lib̾tatẽ tueri parati. uerũ etiã
finitunoꝵ p̾riꝑe ausi. uacceos & turmagos.
& autrigonas assiduis eruptionibꝰ popłaban¬
tur. Igit᷑ cęsar apud segisinia castra posut.
tͥbꝰ agnunibꝰ totã pene cõplexꝰ cantabrra
Nu fatigato frustra atq in ꝑiculũ sepe de
ducto exercitu: tãdem ab aquitanico sinii
ꝑ oceanũ in cautis hostibꝰ ad moueri classem.
atq exponi copias. iub&.Iunc demũ
cantabri sub menibꝰ atticȩ maximo congres¬
si bello & uicti: in uinniu̾ monte natura tu¬

Expanded text:
ordine proferetur. Anno ab Vrbe condita DCCXXVI imperatore Augusto Caesare sexies et bis Mntabros atque Astures, duas fortissimas Hispanisuis uti legibus sineret, aperuit Jani portas atque in Hispanias ipse cum exercitu profectus est. Cantabri et Astures Gallaeciae provinciae portio sunt, qua extentum Pyrenaei jugum haud procul secundo oceano septentrione deducitur. Hi non solum propriam libertatem tueri parati, verum etiam finitimorum praeripere ausi, Vacceos, et Turmogos, et Aurigonas assiduis eruptionibus depopulabantur. Igitur Caesar apud Segissamam castra posuit, tribus agminibus totam pene amplexus Cantabriam. Diu fatigato frustra atque in periculum saepe ducto exercitu, tandem ab Aquitanico sinu per Oceanum incautis hostibus admoveri classem atque exponi copias jubet. Tum demum Cantabri sub moenibus Atticae maximo congressi bello, et victi, in Vinnium montem natura tu
Abbreviated transcription (Latin):
p̃terita. s gessis gesta cõꝑent. & ittraq ex
auditu uelut alienoꝵ arburi uidicent.
Puiguiti & quiiq annos incendia ciuitatũ.
eoccidia belloꝵ. subiectiones ꝓuintiarũ. ce¬
de ᷤᷤ hominũ opũ rapinas. p̃das peccoꝵ. mor¬
tuoꝵ uenditiones. captiuitatesq uiroꝵ. uiiꝰ
regis fraus. ferocia & dominatꝰ agitauit.
ES ufficerent ista ad exemplũ miseriarum
insinuata memorie nr̃e. gesta ꝑphilippũ.
etiã si alexander ei ñ successiss& ĩ regnũ.
Quiꝰ bella unmno sub cuiꝰ bellis mundi mala
erdine sequentia. suspendo paulisꝑ. ut in

Expanded text:
praeterita sed gestis gesta conparent et utraque ex praeterita sed gestis gesta conparent et utraque ex auditu uelut alienorum arbitri indicant. per uiginti et quinque annos incendia ciuitatum, excidia bellorum , subiectiones prouinciarum, caedes hominum, opum rapinas, praedas pecorum, mortuorum uenditiones captiuitatesque uiuorum unius regis fraus ferocia et dominatus agitauit. sufficerent ista ad exemplum miseriarum insinuata memoriae nostrae gesta per Philippum, etiamsi Alexander ei non successisset in regnum. cuius bella immo sub cuius bellis mundi mala ordine sequentia suspendo paulisper, ut in