comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ pigeri ducis ignoratibꝰ huc
egenabeses nocte diffugerent
rei eycubitrices duas armatas
ito effractis ĩ defe̾sũ capit opidũ
tũ drupit diriptũ ĩcẽdit p̃da m
M ꝯcessa suul exita obserari om̃s
hiuc trãsligerim ducto excitu ĩbituriges
tẽdit qͦ cũ ueisset u̾gnigetorix ubi id sẽsit
gorgobine obsidione derelicta ꝯͣ eũ ygit
ĩ eos p̃t̾ suũ morẽ seniat neue protam
leui cã desua celeritate aliqͥd ĩ t̾mittat
q̃ tot illi uictorias peperiss ¶ S eis ĩte
diuussis felitit̾ progrediat᷑ ad reliqua
pie preces uidebat ¶ Flectiti itaq ⁊ his
arma equosq obsidesq imꝑat et iam.
pars obsidũ data erat ⁊ cẽturiones aliqͦt
cũ paucis nulitibꝰ opidũ ĩtͦgressi cetera
ꝯquirebat. dũ repete delonginqͦ eqͥtatus
aũciugetorige ymissis aꝓpuit oppidanos
sye tẽpestiue opis erectos deditõis cerat
penitere uelut gͦ. excõdicto clamorem
tollũt arma coripuit muros scãdunt

Expanded text:
impigerrimi ducis ignorarent. Hucne Genabenses noctu diffugerent, huic rei excubitrices duas armatas  et, portis subito effractis, indefensum capit oppidum, captum diripit, direptum incendit, preda mcessa; simul exitus obserari omneshinc, trans Ligerim ducto exercitu, in Bituriges tendit. Quo quum venisset, Vercingetorix, ubi id sensit, Gorgobine obsidione derelicta, contra eum in eos preter suum morem seviat, neve pro tam levi causa de sua celeritate aliquid intermittat, que tot illi victorias peperisset, sed, eis vite dimissis, feliciter progrediatur ad reliqua. Pie preces videbantur: flectitur itaque, et iis arma, equos obsidesque imperat. Et iam pars obsidum data erat, et centuriones aliquot cum paucis militibus oppidum introgressi cetera conquirebant, dum repente de longinquo equitatus a Vercingetorige premissus apparuit: oppidanos spe tempestive opis erectos deditionis ceperat penitere. Velut igitur ex condicto clamorem tollunt, arma corripiunt, muros scandunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpius admouiss et ab exploiatoribꝰ per
hugłas horas quid ĩ romais castas
ageret᷑ edoctus oe iter eoꝵ obserularet
ronianos ctũ om̃bꝰ ex ustis igente
necessitate lõgius pabulates caebas

Expanded text:
propius admovisset et ab exploratoribus per singulas horas, quid in romanis castris ageretur, edoctus omne iter eorum observaret, et Romanos, circum omnibus exustis, urgente necess
Abbreviated transcription (Latin):
balida ac munta st̃ eyureda censco ne ał
nr̃is ĩ eitie aut hostibꝰ offense diuerticula.
suit. Siquis ẽ cui hec acria uideantur co¬
gitet quãto sit acrius liberos ac uyores in
ẜuitute trahi cuere crarmatũ hoste iugu¬
lum prebe̾ et alia iułta pati q̃belloꝵ iure
incti auictoribs patiantur ¶Persuasit
hns ułis inguiti et eo am pliꝰ opnda
uua luce ꝯbusta sũt n solu ĩfiuibus
biturigũ. s ĩ teliquis has illas queq
ocłos flecteres ĩcendia uidebant̾ non
siue õium dolore quẽ ea syes leualar
ꝙ parta iuctoria cito õs ꝑdita restan¬
tarẽt ¶¶ De auarico ĩ ꝯsilio agitatu
c̃ an ĩcendi illud an ĩ tactũ linqͥ. iueld
fores eĩ uõ ad hͦ u̾bũ adũcingetorigis
galliaꝵ opidũ deco ꝓuncie biturgẽsis
ac p̾sidi fłamis ĩ meritis deleat᷑ ꝯdeẜ
di possit loca pene ĩ eypugnabłis uͣa
cui sidefentõ mulitaris accesẜit iale¬
dici possit nõ nocer ¶ Neuebãt hx pcel¬

Expanded text:
valida ac munita sunt, exurenda censeo, ne aut nostris inertie, aut hostibus offense diverticula sint. Si quis est, cui hec acria videantur, cogitet quanto sit acrius liberos atque uxores in servitutem trahi cernere, exarmatum hosti iugulum prebere et alia multa pati, que bellorum iure victi a victoribus patiantur. Persuasit his verbis: viginti et eo amplius oppida una luce combusta sunt. Neque solum in finibus Biturigum, sed in reliquis hac illac, quocumque oculos flecteres, incendia cernebantur, non sine omnium dolore; quos ea spes lenibat, quod, parta victoria, cito perdita omnes restaurarent. De Avarico in consilio agitatum est, an incendi illud, an intactum linqui melius foret. Enimvero ad hoc verbum ad Vercingetorigis Galliarum oppidum, decus provincie biturigensis ac presidium, flammis immeritis deleatur, quum defendi possit locus pene inexpugnabilis natura, cui, si defensio militaris accesserit, maledici possit, non noceri. Movebant he pre
Abbreviated transcription (Latin):
fine facturi. S ĩ mãm nece̾ illico ut uos
aniꝰ. et qua dat ᷑ ĩ pñs ulciscaniur occisos
Erãt ĩ comitatu rõaui ciues magnam.
uimi frumẽti et ꝯmeatuum reliquoꝵ ad
casca. Ce. defere̾tes qui ut tutiꝰ profici¬
scerẽt  o mes houi ceca ⁊ fut̾i ĩ scia sese
illis adiu̾ẏaũt ees litauictꝰ ostẽdes digito
occidãꝯ ĩ quit hos latrones paret ᷑ statun
ipiis p̾ceptis iur dũ uͥba finicrat ꝯcursu¬
q mlicũ crudeliter ĩt̾fcĩ st̃ et direpta q̃
fercbãt oia ¶Ieq hõc ꝯtẽtꝰ flagitio lit¬
tauutꝰ ꝓ os heduoꝵ fiunes hũc rinuorẽ
sygit suadetq oĩbꝰ idẽ face̾ qd̾ iye fec̾it
ut celere nplicitos uł euore uuꝑio aiõa¬
na disimigat aiuticia ¶E iãt cũ Ce.

Expanded text:
m necem illico, ut nos amus, et, qua datur in presens, ulciscamur occisos. Erant in comitatu romani cives magnam vim frumenti et commeatuum reliquorum ad castra Cesaris deferentes, qui, ut tutius proficiscerentur o mens hominum ceca et futuri inscia! sese illis adiunxerant: eos Litavitus ostendens digito: Occidamus, inquit, hos latrones. Paretur statim impiis preceptis. Vixdum verba finierat, concursuque militum crudeliter interfecti sunt et direpta, que ferebant, omnia. Neque hoc contentus flagitio Litavitus per omnes Eduorum fines hunc rumorem spargit, suadetque omnibus idem facere, quod ipse fecerit, ut scelere implicitos vel errore impio a romana disiungat amicitia. E
Abbreviated transcription (Latin):
sius sehe iungeret ¶Laĩ sine nyx ad illos pro¬
ficisci uellet nõ sat toto fieri posse cogitabat
ut ĩtãta rebellione regionũ oiuĩ ĩ t̾ eos ⁊ qui
amici credebat᷑ cũ paucis securꝰ ĩ cederet tam
uocare malet hesirabat. Ne itiuere ĩ ip̃o suꝑ¬
uentu hosciuui se abseunte ꝙ uolebat pugnare
cogerẽtu.Tas mnt̾ cuias lutherius caduicꝰ
aucingetorige missꝰ ruthenos aliinis att̾yerat
nec madatũ nuplesse ꝯtẽtꝰ alias quo ur̃bes
extienia ꝓuintie hostibꝰ ebiecta distribuit et
pãte supplemẽti nuꝑ exitalia adducti inha
quo se ali̾i qi muro ualido cͥcu̾sertos ar¬
bitrabat᷑ ea maxie ꝓte aniui qua nõ dica
ex̃citui. S ne matori qui de ꝓmeabił fuisse

Expanded text:
suis sese iungeret. Nam, sive ipse ad illos prosuis sese iungeret. Nam, sive ipse ad illos proficisci vellet, non sat tuto fieri posse cogitabat, ut, in tanta rebellione regionum omnium, inter eos etiam, qui amici credebantur, cum paucis securus incederet tamvocare mallet; et sic hesitabat, ne itinere in ipso superventu hostium, se absente, quod nolebat, pugnare cogerentur. Has inter curas Lutherius Cadurcus a Vercingetorige missus Ruthenos Alvernis attraxerat, nec mandatum implesse contentus alias quoque urbes,extrema provincie hostibus obiecta distribuit, et parte supplementi nuper ex Italia adducti premiquo se Alverni quasi muro valido circumseptos arbitrabantur, ea maxime parte anni, qua non dicam exercitui, sed ne viato
Abbreviated transcription (Latin):
feror/ et regio tuuida fastigio lucherio ca¬
dureo audacissimo uiro cũ yte eycitꝰ ĩ ruthe¬
nos misso petit ip̃e bituriges ¶łi aduentu.
subito ꝑmnoti ab anucis rõauoꝵ hedius auxi¬
lui y legatos petũt ¶Iediũ ren ad legatos. Ce.
drragũt anxilia qui cũ ad ligimi auiueni he¬
duoꝵ tũs et biturigum imꝑn limitẽ ꝑuẽisset
aliquot ibi diee mora exacta rediert¶Iac
cãm reditꝰ p̾tedẽtes qũi si trãsissẽt huic ab
alueris hĩc abiturigilꝰ oppͥmẽdi cent¶ Id eĩ
anibab gẽtibꝰ fuisse ꝓpoĩtũ au id sanc.
tali metu egerĩt an fraude nedicã hodie
Sedtũ qͦ dubiui fuit tñ huic heduoru
secuta defectio huic ꝙ statim ieu̾sis auxi¬
lis heduoꝵ se auerius bitiriges ad iũsete
rem suspecton fatuit ¶ Cesat hec audics
et urbanis motib põreiy magni uirtute cõ¬
positis non se cuc ãpliꝰ italie necessariũ ⁊atꝰ
ĩgallia redit lugens illu eỹtebat cuia qualr̾

Expanded text:
ferox et regio tumidus fastigio, Lutherio Caferox et regio tumidus fastigio, Lutherio Cadurco, audacissimo viro, cum parte exercitus in Ruthenos misso, petit ipse Bituriges. Illi adventu subito permoti ab amicis Romanorum Eduis auxilium per legatos petunt. Edui rem ad legatos Cesardirigunt auxilia. Qui quum ad Ligerim amnem, Eduorum tunc et Biturigum imperii limitem, pervenissent, aliquot ibi dierum mora exacta, redierunt, hanc causam reditus pretendentes, quoniam, si transissent, hinc ab Alvernis, hinc a Biturigibus opprimendi essent: id enim ambabus gentibus fuisse propositum. An id sane tali metu egerint, an fraude, ne dicam hodie, sed tum quoque dubium fuit: tamen hinc Eduorum secuta defectio, hinc, quod statim reversis auxiliis Eduorum, se Alvernis Bituriges adiunxere, rem suspectam faciunt. Cesar hec audiens, et urbanis motibus Pompeii Magni virtute compositis, non se tunc amplius Italie necessarium ratus in Galliam redit. Ingens illum exercebat cura, qualiter
Abbreviated transcription (Latin):
iabłis turba ẽ ad hiic tłez ducẽ ꝯflunt
ubꝰ fietꝰ et ĩ niric menior gͥgonia redit
truũq et reliquos aquibꝰ explłꝯ fuat
ellit et crescẽte uano fauore nłtitudis
quod optasse pat̾ morte emerot rey dicitin
Iamiq insamie auctoritate addita legates
y diu̾la trasmictit ⁊ reuerentius auditur
⁊ yromptiꝰ ex audit ͦ tãtũq bicui ꝓfecerat
ut secũ senones ꝑisii pitones cadruci turioneᷤᷤ
aulerci lemonices audes et ceteri q ad gecanũ
ꝯsẽsu regnũ ei atq impiũ defertur sic ea.
tẽpestate galloꝵ aĩ ⁊ ꝯsilia uoluebãt᷑ ¶Sic
romam nõis oiui alte aĩs ĩsederat et quisq
se illis oppone ausꝰ eet regno dignissiꝯ hẽet ͤ
solebat. s obsides s arma s milites imꝑat
et paret᷑ nuiꝑiũq ip̃ seneritate t̾ribłe efficͭ.
tis ex caiciat leuiõa ausos effossis oculis a.
auribꝰ resectis iute relinquit ad ludibrium¬
⁊ ad cyẽplu ia potes iaq hoctẽdus et natͥa

Expanded text:
ilis turba est, ad hunc talem ducem confluunt. Quibus fretus, et iniurie memor, Gergoniam redit, patruumque et reliquos, a quibus pulsus erat, expellit: et, crescente vano favore multitudinis, quod optasse pater morte emerat, rex dicitur. Iamque insanie auctoritate addita, legatos per diversa transmittit, et reverentius auditur et promptius exauditur, tantumque brevi profecerat, ut secum Senones, Parisii, Pictones, Cadurci, Turones, Aulerci, Lemonices, Andes et ceteri, qui ad Oceanum consensu regnum ei atque imperium defertur. Sic ea tempestate Gallorum animi et consilia volvebantur, sic romani nominis odium alte animis insiderat, ut, quisquis se illis opponere ausus esset, regno dignissimus haberesolebat, sed obsides, sed arma, sed milites imperat et paretur, imperiumque ipsum severitate terribile efficit. tis excruciat; leviora ausos, effusis oculis aut auribus resectis, vite linquit ad ludibrium, ad exemplum. Iam potens atque horrendus et natura
Abbreviated transcription (Latin):
agios hostui ppłari. Ip̃e ne suspicãtlꝰ
citur Inde equitatu que illut pͥmisat
accepto ꝑheduos ꝑgit ĩ ligones tataq
ibi uelocitate ut nõ tãtũ hostes pauore
s amicos stupore ꝓfunderet sis ĩopmat¬
ibi aderat Illic due legiões ĩ hib̾nis.
erãt illis eductis octo ⁊eliuqͣs huic ĩb
disysas euocat priusq ꝙͣ hostes quo.
iussiss auc qͥd ageret noscẽt õe eya¬
tũ ꝯgregauit atq ut florus ide ait
eydistãtibꝰ hib̾ius castra cũ tiaxit ⁊ an
yi media gallia fuit ꝙͣ ab ultia tnneutꝰ¬
¶ Deicingetorix audito. Ce diga¬
Iu retro inbituriges reu̾sꝯ atq hiuc
oppido nonien gorgobina gliosũ sibi ens¬
timas si he heduoꝵ iecertacłim siułq
cesareũ opus cũteret. Ce. an̾um res h
balde solicitũ h̾ebat nea ͭ. ueglecta anuo
tũ sͥaͭ suscerta ani tp̃re adiiso diffid¬
tantẽ rei frumetarie legiõibꝰ ĩportart
potuut subuectione ꝯuieatim in.
s ducit. Erat uie mediouelandi

Expanded text:
agros hostium populari, ipse, ne suspicantibus citur; inde equitatu, quem illuc premiserat, accepto, per Eduos pergit in Lingones, tanta ubique velocitate, ut non tantum hostes pavore, sed amicos stupore perfunderet; sic inopinantibus aderat. Illic due legiones in hibernis erant. Illis eductis, octo reliquas hinc inde dispersas evocat, priusque, quam hostes, quo ivisset aut quid ageret, nossent, omnem exercitum congregavit: atque, ut Florus idem ait, ex distantibus hibernis castra contraxit, et ante in media Gallia fuit, quam ab ultima timeretur. Vercingetorix, audito Cesaris digressu, retro in Bituriges reversus atque hinc oppido nomen Gorgobina gloriosum sibi estimans, si Eduorum receptaculum simulque cesareum opus everteret. Cesaris animum res hec valde tum sibi, aut suscepta anni tempore adverso, difficultatem rei frumentarie legionibus imponeretpotuit, subvectione commeatuum, in Boios ducit. Erat vie medio Velladunum
Abbreviated transcription (Latin):
cio. duces offerũt et quĩ siluestabꝰ i lociẽ
ubi h fiebat coria obsidũ nõ sit nͨ agra
queãt qn res aptũ exeat ꝙͣ reliogiosisse
se uicissim saccamẽto obligat nequis
gallus belli duces metu aut sye d. qͣti¬
cã deẜat sis firnuatis zebꝰ młtis cũ laudo¬
bꝯ ĩ getes gre̾ carnutibꝰ acte st̃ atq ita
demũ qͣi maiore parte negocii ꝯfecta d
sua quisq digredit᷑. dies aderat claro.
pfira facino: ¶Carmites tãte rei dual¬

Expanded text:
in locis, ubi hec fiebant, copia obsidum non sit, nec acciri queant quin res in apertum exeat, quam religiosissimo se vicissim sacramento obligant, ne quis Gallus belli duces metu aut spe auterat. Sic firmatis rebus, multis cum laudibus ingentes gratie Carnutibus acte sunt, atque ita demum, quasi maiore parte negotii confecta, ad sua quisque digreditur. Dies aderat claro prefixa facinori. Carnutes, tante rei du
Abbreviated transcription (Latin):
sit iuͦ facłtas libent̾. nũc et̾ utũt̾ lacte car¬
ue caleo iuccitabãt õmusso ĩ certo rursus ĩ
gallia ren̾ti scacuit ¶ Sed ut metu sui reditꝰ
barlaroꝵ ĩ petũ frenaret nõ pontẽ fiegit ut
pͥus inisi ab ea parce qͣ germaniam ꝯtigcbat
Illa quide parte extrema ĩ dertera ⁊heni ⁊ppa
desmẽte dutẽtoꝵ pedii spatio rescisa et curr
lignea suꝑ impoita et ilti modis ctũuallata
munteĩbꝰ duodecim cohortes ad tutelã potis
ĩ poite et uulcatiũ tullui is p̾posuit cui et põtꝭ
et cohortiuu cura dedit ¶ Ip̃e uõ adu̾sus
ambiorige ꝓficisces y arduena silu a galli

Expanded text:
 nunc etiam utuntur; lacte, carne, caseo victitabant, omisso incepto, rursus in Galliam statuit reverti; sed ut metu sui reditus barbarorum impetum frenaret, non pontem fregit, ut prius, nisi ab ea parte, qua Germaniam contingebat. Illa quidem parte extrema in dextram Rheni ripam desinente ducentorum pedum spatio rescissa et turri lignea superimposita et multimodis circumvallata munitionibus, duodecim cohortes ad tutelam pontis imposuit et Vulcatium Tullum eis preposuit, cui et pontis et cohortium curam dedit. Ipse vero adversus Ambiorigem proficiscens per Arduennam silvam, maxi
Abbreviated transcription (Latin):
uinꝰ hõĩs nom cotꝰ orbis exhotiei ¶ U¬
sub patins armis mori ꝙͣ sub ert̾uo ug
uiuere Młtoq collerabilius har pñton
uitã breuẽ ⁊ caducã ꝙͣ antiqua głia et
uita ꝑdere libertatẽ ¶Llis. it snmisbis¬

Expanded text:
unius hominis nomen totus orbis exhorreat. unius hominis nomen totus orbis exhorreat. sub patriis armis mori, quam sub externo iugo vivere, multoque tolerabilius hanc presentem vitam brevem et caducam, quam antiquam gloriam et avitam perdere libertatem. His ac simili
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯcusat recasuꝵ suui ĩ capt illiꝰ supplitium
cogitabat/ Accedebat ꝯmiẜatio cõis patris
et ĩ dignatio gliose olim gallic tũs romano
igo subdite et rõano imꝑio ẜuietẽ. multe
cause ad unu fiie aĩos uigebat ¶Cesar cilil¬
pia ĩ galliã cũ ueiss mox ad eli rumor:
de cdedii cede platꝯ ẽ. huis amicũ Ce. nulo:
anucꝰ marci ciceronis occiderat de qͦ pre¬
cdara eius ertat or̃o q̃ nuloniana dr eius
occasio data erat lnistorias nouas ĩ Cesarez
fingedi dicelit uulgoq ꝓcebuciat
urbanis detẽtũ simultatibꝰ nõ posse de¬
ĩceps ĩ ꝓuĩciã ⁊eũti tãto illi acrius ĩs¬
tare tãto allacus gallia oĩs ꝯsprrare
nichil ex ꝯtingẽtibꝰ omssũ p̾ces polic¬
tis cumulat᷑ et qui se rebellionis ĩ roma
nos ac gallice libertatis auctores ꝓfita
ausi eent Nis iugẽcia pͥmia ꝓponĩtus
neq ad eas dux ĩ conutata agede̾ modo
sit aliquis q illuis iter nupediat nec

Expanded text:
concusserat; recasurum suum in caput illius supplicium concusserat; recasurum suum in caput illius supplicium cogitabant. Accedebat commiseratio communis patrie et indignatio gloriose olim Gallie, tunc romano iugo subdite et romano imperio servientis. Multe cause ad unum finem animos urgebant. Cesar cisalpinam in Galliam quum venisset, mox ad eum rumor de Clodii cede perlatus est. Hunc, amicum Cesaris, Milo, amicus Marci Ciceronis, occiderat, de quo preclara eius extat oratio, que Miloniana dicitur. Eius occasio data erat historias novas in Cesarem fingendi. Dicebant, vulgoque percrebuerat, urbanis detentum simultatibus non posse deinceps in provincias reverti. Tanto illi acrius instare, tanto alacrius Gallia omnis conspirare. Nichil e contingentibus omissum; preces pollicitis cumulauctores profiteri ausi essent, his ingentia premia proponuntur. neque ad eas dux incomitatus accedere, modo sit aliquis, qui illius iter impediat, nec
Abbreviated transcription (Latin):
taret nõ nisi quatuor conitibꝰ cũ salutẽ
sua płibꝰ cõnittere nõ auderet sit multu
sẽp ambiorigi cͥmen fuit ꝙͣuis fuga iugis
et ꝑpetuuꝰ pauor et latebre lõgũ supplicii
genus ẽẽ potuert ¶ ẜande Ce. fugitiuum
unũ sequi et difficile sͥ. uidẽs et ĩ gloriũ oibꝰ
ĩ circuitu uastatis in remoꝵ fiues rediit ibi
ꝯsilui gallie uidixit et de ꝯuiratõe rebelliũ
senonũ an alios et carmitũ qͥstionẽ hu̾it
De actone ãt pͥncipe ꝯuiratõis rõano more
supplitiu eregit cuiꝰ euẽtu qͥdã sͥ male cos¬
cii effugere. aqua et igni ꝯtumacibꝰ inter¬
dictũ e̾: sic ꝯpõitis ⁊elii decẽ legiones ita.
ꝑtitus ẽ ut due treueroꝵ totidẽ liugonum.
esar ut er gallia discessit ecce noua¬
undiq mota noue ⁊ ebelliones ubi
ꝯututur ubiq ꝯcilia nõ murbibꝰ modo¬
po s ĩsiluis locisq abditis młtos odiilantiqu
ĩ cibat mltos pauer nouus acthonis morte

Expanded text:
taret, nonnisi quatuor comitibus, quum salutem suam pluribus committere non auderet. Sic inultum semper Ambiorigi crimen fuit, quamvis fuga iugis et perpetuus pavor et latebre longum supplicii genus esse potuerint. Tandem Cesar fugitivum unum sequi et difficile sibi videns et inglorium, omnibus in circuitu vastatis, in Remorum fines rediit. Ibi concilium Gallie indixit, et de coniuratione rebellium Senonum ante alios et Carnutum questionem habuit, de Acthone autem, principe coniurationis, romano more supplicium exegit, cuius eventu quidam sibi male conscii effugere; aqua et igni contumacibus interdictum est. Sic compositis rebus, eis decem legiones ita partitus est, ut dure Treverorum, totidem Lingonum, esar ut ex Gallia discessit, ecce novundique motus, nove rebelliones; ubicilia, non in urbibus modo, sed in silvis locisque abditis. Multos odium antiquum incitabat, multos pavor novus Acthonis morte
Abbreviated transcription (Latin):
nata et legati huiꝰ eẽt amãtissimꝰ qd̾ exfa¬
nuliaribꝰ ad eũ frĩs epłis euident̃ elicitur
¶Iec cũ suis. Ce. at adu̾sa hostes natior ĩ os
ꝑtes diffũdit eycitu abigunt᷑ peccora con¬
uectãt᷑ p̃de ꝯsumuĩt᷑ fiumẽta eyurutur.
hedificia oĩa demiq ꝑuastãt᷑ tãtoq ĩpetu
huic ide discursũ ẽ ut ambiorigez ase iusũ
młti dicerẽt atq ad eũ ꝯphendẽdui ĩ credibłi
celeritate ꝯtẽderẽt oĩ labore peti dignum:
extimãtes qͦ ĩ mẽsã. Ce. grãm mere rẽtur
et canis ĩ morẽ leporẽ captãtis sepe ab ef¬

Expanded text:
natura, et legati huius esset amantissimus, quod ex fanatura, et legati huius esset amantissimus, quod ex familiaribus ad eum fratris epistolis evidenter elicitur. Hec cum suis Cesar; aconvectantur prede, consumuntur frumenta, exuruntur edificia, omnia denique pervastantur, tantoque impetu hinc inde discursum est, ut Ambiorigem a se visum multi dicerent, atque ad eum comprehendendum incredibili celeritate contenderent, omni labore peti dignum existimantes, quo immensam Cesaris gratiam mererentur; et, canis in morem leporem captantis, minimum ab
Abbreviated transcription (Latin):
hostiln digressis abuit pauor Sis
fixis aĩs nocte qͥ hũc casũ ĩ secuta.
omissus a Ce. gauis uolusenus cũ
uitatu aducies et nuꝑatorẽ cum
citu aduẽcare nuiciãs fide nõ ĩ ben̾it
s oibꝰ ꝓsuasũ eiat deleto exercitu:
agisse equites neq oĩs alĩ barlaros
ĩcliuati amini mirũ ualde unde ea ꝯster¬
uatio in tanfortes uiros nisi opiuari.
aliquas horas q̃ ꝯstãtes quoq aiõs sui
oblitos emoliãt ac ꝑtũbet Neq uero hic
iuetꝰ altissime ⁊adicatꝰ ulla re alia extupa
aspectu ĩ iquo iiuquo õ̾ĩũ securitas hĩcabat
¶Ce.gͦ. redies et fortue uimi casuuiq et uarie¬
tatẽ ab erꝑto sͥ. notissimã recognouit. In
eo maxĩe et ꝙ eo p̃ter õĩu oymionẽ barba¬
ros adduxiss. et ĩde eos pene ia uoti cõpo¬
tes abstiaxiss ¶ Hec ũt coĩa nõ admirans.
unũ nõ poterat non unrari unde het bar¬
baris tãta mutatio ut qͥ ĩ gra ⁊õanoꝵ ad¬
obediẽtia leuit᷑ arguit ut qui ⁊ nutissizꝰ:

Expanded text:
hostibus digressis, abiit pavor sic affixus animis, ut nocte, que hunc casum insecuta est, premissus a Cesare Gaius Volusenus cum equitatu adveniens, et imperatorem cum exercitu adventare nuntians, fidem non invenerits persuasum erat, deleto exercitu, fugisse equites, neque omnino aliter barbaros inclinati animi. Mirum valde, unde ea consternatio in tam fortes viros, nisi opinari aliquas horas, que constantes quoque animos sui oblitos emolliant ac perturbent. Neque vero hic metus altissime radicatus ulla re alia extirpaaspectu, in quo uno securitas habitabat. Cesar ergo rediens et fortune vim casuumque varietatem, ab experto sibi notissimam, recognovit, in eo maxime, et quod eo preter omnium opinionem barbaros adduxisset, et inde eos pene iam voti compotes abstraxisset. Hec, ut communia, non admirans, unum non poterat non mirari, unde hec barbaris obedientiam leniter arguit, ut qui et mitissimus
Abbreviated transcription (Latin):
plur̃s int̾fectis sero reditũ ĩ casta
eut erat ĩ uulgus effusa eburoues
liq alii qͥ inditiomari ortatu coe
it in armis ciãt t̾iti dilabuit¶ Et
illo aliꝙͣ diu pacatior gallia Rõa¬

Expanded text:
plurimis interfectis, sero reditum in castra. Re, ut erat, in vulgus effusa, Eburones populique alii, qui Indiciomari hortatu coierant et in armis erant, territi dilabuntur; et ex illo aliquandiu paca
Abbreviated transcription (Latin):
dio nhiatis cũ ꝑueiendi ad sumas opes:
tanto facilior breuiorq sit uia trul spatui
horaꝵ aduatucam uos ꝑducet ¶ Ibi ⁊omanut
exy̾citꝰ opes suas fortuasq reposuit ꝑ etiguu
p̃sidiũ loco ẽ. Ce. longe ab est hic dies iỹe iui
respiutis opuletos nullo faciet negotio Pre¬
ceps hõiuz gẽa et ꝯsilii moys et sũt plane
proui õs ad quescere ꝯscilus qͥdelectãt mu¬
tato repete ꝓposito predaq oñi qua ceyat
recõdita eodẽ ip̃o ꝯsultore et duce aduatuca
breui calle ꝑuemũt. Citero cui legionis
lociq custodia cõmissa erat totis septẽ diebꝰ
cesarei memor nupern suos ẽs ĩtra uallum
sic tenucrat ut nec militu nec calonũ qͥde¬

Expanded text:
dio inhiatis, quum perveniendi ad summas opes dio inhiatis, quum perveniendi ad summas opes tanto facilior breviorque sit via? Trium spatium horarum Aduaticam vos perducet. Ibi romanus exercitus opes suas fortunasque reposuit. Perexiguum presidium loco est. Cesar longe abest. Hic dies ipse, ni respuitis, opulentos nullo faciet negotio. Preceps hominum genus et consilii inops. Ut sunt plane proni omnes acquiescere consiliis, que delectant! Mutato repente proposito predaque omni, quam ceperant, recondita, eodem ipso consultore et duce Aduaticam brevi calle perveniunt. Cicero, cui legionis locique custodia commissa erat, totis septem diebus, cesarei memor imperii, suos omnes intra vallum sic tenuerat, ut nec militum nec calonum quide
Abbreviated transcription (Latin):
hostui ultione renitteret ꝙͣ de utili militu
cautela ne tũ ultione ip̃a negligeret nuctit
edicta ꝑ ꝓximas ciuitates ut qui luccari cu¬
maxie iugere soliti neq pautiores cupi¬
ditas attraxit sic utilius fieri dux ꝓuiden¬
tissiꝯ extimabat ut galloꝵ oꝑa galli diri
eburonũ ur̃bẽ ita meritam cũ fuditus opta¬
ret euerti ¶Iis editis hoc ꝯsequi siue suor
discͥmũe iudebat᷑. iam dies septiꝰ. aderat re¬
ditiui cesareo p̃firꝰ nec iỹe redierat ñ legati
collectis duobꝰ nulib equitũ thenũ naugo
traseũt eburones fines ĩ nadt̃ p̾da nõ tũi
cũ ĩ punitate. s etiã ⁊ õanoꝵ ꝯgr̃a relaturi.
¶am hõuĩ pecudũ q magna uimi collegerãt
et iugẽte lucri dulcedine ꝓcedebat nec eundi
nec predandi fine sͥ cupiditas faciebat. sic
euntes captiuoꝵ unꝰ adu̾tit et qd̵ inquit
luus prede laboriose atq mopi tanto stu¬

Expanded text:
hostium ultione remitteret, quam de utili militum hostium ultione remitteret, quam de utili militum cautela. Ne tamen ultionem ipsam negligeret, mittit edicta per proximas civitates, ut, qui lucrari cumaxime vigere solitum, neque pauciores cupiditas attraxit. Sic utilius fieri dux providentissimus estimabat, ut Gallorum opera Galli diripEburonum urbem, ita meritam, quum funditus optaret everti, his edictis hoc consequi sine suorum discrimine videbatur. Iam dies septimus aderat, reditui cesareo prefixus, nec ipse redierat nec legati. collectis duobus millibus equitum, Rhenum navigio transeunt, eburonicos fines invadunt, predam non tantum cum impunitate, sed etiam Romanorum cum gratia relaturi. Iam hominum pecudumque magnam vim collegerant, et, urgente lucri dulcedine, procedebant, nec eundi nec predandi finem sibi cupiditas faciebat. Sic euntes captivorum unus avertit: Et quid, inquit, huic prede laboriose atque inopi tanto stu
Abbreviated transcription (Latin):
legioni p̃ficit qutũ tulliũ cice
tum ppłatũ ĩ menapios tbꝯ cum
legionilꝰ labienũ et cagiĩ treboniu cũ tonde
i aduaticis adiacẽtẽ regionẽ drrigit. Ipx cũ
totide ad arduẽna et fluuũ scaldẽ qͥ eburonũ
ĩ fiuibꝰ mose illabit᷑ ꝑgit ꝙ eo ambiorigem
q nõdũ ⁊henii trãsicrat cõfugisse audiebat¬
et digredies se ad die septimũ rediturũ spõdet¬
¶ Idem legati duo quos nuctebat ut faciãt si
liceat monet ciceromi p̾cipit ut castioꝵ cus¬
todie ĩtentꝰ nullium portis egredi sinat et
tũc qͥde aties hostui q̃ timeri posset ĩ cͥruitu
nulla erat sparsi se siluis ac paludibꝰ atiudut
quos ꝓsequi et lacebris eriuere oposũ as diffi¬
cile nami si snuł eycita ducciet᷑ loca eraut
legieniba ac signis ĩ ꝑuiꝰ ¶ S in ãt srgerẽt᷑
locis ĩ cognitis delicebat. Nuis duci magna
orta erat auibiguitas ꝗd ꝯsilii caret tade
illud elegerat ut pociꝰ aliquid de iustissima

Expanded text:
tum Tullium Ciceronem. Tum populatum in Menapios tribus cum legionibus Labienum et Gaium Trebonium cum totidem in Aduaticis adiacentem regionem dirigit. Ipse cum totidem ad Arduennam et fluvium Scalden, qui Eburonum in finibus Mose illabitur, pergit, quod eo Ambiorigem, qui nondum Rhenum transierat, confugisse audiebat. Digrediens se ad diem septimum rediturum spondet; idem legati duo, quos mittebat, ut faciant, si licet, monet; Ciceroni precipit, ut castrorum custodie intentus nullum portis egredi sinat. Et tunc quidem acies hostium, que timeri posset, in circuitu nulla erat: sparsim se silvis ac paludibus continebant; quos persequi et latebris eruere operosum erat ac difficile. Nam, si simul exercitus duceretur, loca erant legionibus ac signis impervia, sin autem spargeretur, locis incognitis delitescebant. Hinc magna duci orta erat ambiguitas, quid consilii caperet. Tandem illud elegerat, ut potius aliquid de iustissima
Abbreviated transcription (Latin):
obsidiom nõ ab siuule murmurabat nõ esse
eĩ timedi ca̾r ulla proyniquo. Ce. salius le¬
giõibꝰ ĩ tegio eqͥtatu uictisq ubiq hoscibus
ac dissipatis et p̾timore latitãtibꝰ parũꝑ et
p̃certũ ducis ĩflexerat et appetitiu nillitũ
fiena layauerat et quinq cohortes ĩ uisinas
segetes frumẽtatũ nõ tam nuiẜat ꝙͣ reꝑ¬

Expanded text:
non esse enim timendi causam ullam propinquo Cesare, salvis legionibus, integro equitatu, victisque ubique hostibus ac dissipatis et pre timore latitantibus, parumper et preceptum, ducis inflexerat et appetitui militum frena laxaverat et quinque cohortes in vicinas segetes frumentatum non tam mise
Abbreviated transcription (Latin):
unt eaq nõ oppugnare s recta iu
eodẽq qͦ uenerãt iupetu ĩgredi iudi¬
unt᷑ cãtaniq formidinẽ mopim hosis
ĩ cursꝰ totis castris effuderat ut uix pa¬
te defenderetͣ et freqͥntare illa soliti ⁊¬
catores qui tũ forte portis excesẜaus
subita re terati et oppressi nec fuge
nec se ĩtra uallu referedi spatiã hau
Semp quidẽ mestissimus uates tra
oĩa sibi tristia et ꝑiculosa fiugelat
quida fusis copus ac deletis et ĩꝑtd̃
pesundato uerre barbaros ad reliquas
faustũ ⁊omanis legionibꝰ locũ ã it
paulo aute legio altera legatiq peie
Eln hestes ĩtia ualli es̃ ⁊ carta un
cascia ueciferari nenio ulla solit se¬
tutis ymagine aut actu forti ala
riatoe discũitũ ¶Euã rre pidatr̃e so¬
bri suiducis dicto magis magisq fb
erat in uir unꝰ isqi eger adfinsera¬

Expanded text:
a via eodemque, quo venerant, impetu ingredi moliuntur; tantamque formidinem inopini hostis incursus totis castris effuderat, ut vix porte defenderentur, et frequentare illa soliti mercatores, qui tum forte portis excesserant, subita re territi et oppressi nec fugiendi nec se intra vallum referendi spatium haberent. Semper quidem mestissimus vates timor omnia sibi tristia et periculosa fingebat. Quidam, fusis copiis ac deletis et imperatore pessumdato, venire barbaros ad reliquias infaustum Romanis legionibus locum esse, ubi paulo ante regio altera legatique perierint; alii hostes intra vallum esse et capta iam castra vociferari, nemo ullam solite virtutis imaginem aut actu forti aut ratione discurritur. Qua trepidatione Sicambri sui ducis dicto magisque fidei herat, ni vir unus, isque eger, affuisse
Abbreviated transcription (Latin):
ierat qͦ na res ueniss ĩ telligẽs
trandeuus et laboris impatios nec
re uales nec pugnare ausus suaꝵ¬
atos pacẽ aCe. petieit quã eis.
uet se si hos facerẽt tẽꝑaturrũ ab

Expanded text:
iscuerat, quonam res venisset intelligens, iam grandevus et laboris impatiens, nec fugere valens nec pugnare ausus, suagatos pacem a Cesare petierunt, quam eis hac adducerent; se, si hoc facerent, temperaturum ab
Abbreviated transcription (Latin):
tu de qi alia hostũ ĩ suluas fuga elle¬
gans ac succuita flori brenitas huic se
loco iuẜat hiscorie te o lector nõ solum
patiente sz plaudente. Archanis inquit
hoste quesiuit ĩ silius s ĩsaltus ac paludes
ge̾s oe diffugerat tatũ panoris ĩcussit ut¬
tra riꝑa subito romana uis nec se uł renuf
et iteꝵ qͦ ⁊ quidẽ põte fc̃o penetiatus est
Sed maior aliquãto crepidatio qdẽ cum
⁊henũ suii sit ponte qͣi iugo captũ uderẽt
fuga uirsꝯ ĩ siluas ⁊ palude¶ Sec qd̾ acebis¬
sunui. Ce fuit nõ fuere qui iuncerẽt hec

Expanded text:
tu deque alia hostium in silvas fuga, elegans ac succincta Flori brevitas huic se loco inserat historie, te, o lector, non solum patiente, sed plaudente. Hirciniis, inquit, hostem quesivit etiam silvis; sed in saltus ac paludes genus omne diffugerat: tantum pavoris incussit intra ripam subito romana vis. Nec semel Rhenus, et iterum quoque, et quidem, ponte facto, penetratus est; sed maior aliquanto trepidatio. Quippe quum Rhenum suum sic ponte quasi iugo captum viderent, fuga rursus in silvas et paludes; sed quod acerbissimum Cesari fuit, non fuere, qui vincerentur. Hec
Abbreviated transcription (Latin):
n aliũ ad efft̃m uba illa ĩ ꝯsilio.
dixerat¶ Morgͥ. clam accitis tͥbuus
nulitũ ⁊ pͥmis ex̃citꝰ sui ꝯsilii iõe
paudit ꝙ ĩ efficax sit simulare pa¬
uorez et oĩa tiuułtuosius fieri ubet
paret᷑ fiunt singła an tr̃s trepidatãe
fugere nõ ab re ꝯclauiãt hostes leti
eẽ g̾nianoꝵ expectatõe nec prisce gd
nõ audere¶ Iec iũt. magno nupxtu
cascris erũpũt flumiẽ trãseu̾̃t ⁊ uque
copias exponũt loco. labienꝰ ut pud¬
rat ⁊em succed̾e ĩ telligẽs ꝑ ĩ ceptm
simulatõe lento tñ procedebat gressi.
lites facultate pugne ꝓspioris uriui.
Hẽtis hoste̾ ⁊ ũqͥtate loci et suo cuas
sua q demencia circũuẽtũ prestati
michi semel quod nuyatori nr̃o tal
rrestitistis agite ut soletis et ad ad
giẽ hoc dices celsiore loco se posi
parup impedinẽtis appositisq p̃¬
s totã atie̾ ĩ hosces ob uertit ⁊ hor¬

Expanded text:
neque alium ad effectum verba illa in concilio neque alium ad effectum verba illa in concilio dixerat. Mox igitur clam accitis tribunis militum et primis exercitus, sui consilii rationem pandit, quod ne inefficax sit simulari pavorem, et omnia tumultuosius fieri iubet. Paretur: fiunt singula ante tempus trepidatione fugere, non abire. Conclamant hostes lentam esse Germanorum expectationem, nec prisce galnon audere. Hec inter magno impetu castris erumpunt, flumen transeunt et iniquo copias exponunt loco. Labienus, ut previderat, rem succedere intelligens, per inceptam simulationem, lento tamen procedebat gressu, lites, facultate pugne prosperioris utimini. Habetis hostem et iniquitate loci et suo errore suaque dementia circumventum. Prestate michi semel, quod imperatori nostro totiens prestitistis: agite ut soletis, et adessegregie. Hec dicens, celsiore loco sepositis parumper impedimentis appositisque presidiis, totam aciem in hostes obvertit et hor
Abbreviated transcription (Latin):
legiones suyuenisse sẽtiẽtes subscitere et
exrectare g̾manoꝵ auxilia de cieuere
labienus detemeritate hostui spans dĩsso
p̃sidio hib̾uis illis obuã procedit ⁊ ꝓpe.
eos nulle passuũ spatio ꝯcedit flumen
erat ĩ medio ⁊apidũ uipis extãtibꝰ quod
ne s̾ tãsire ꝓpoitũ nec trãsitũ rri ab hostiꝰ.
spes erat ¶tescebat ĩ teri iudies auxilii
fama g̾miauici Dic nactꝰ occasionẽ ꝯsiliũ
aduocar et claia uoce cora oibꝰ audio:
inquit ĩ gẽtes gnianoꝵ copias adiẽ¬
tare nõ ẽ aĩꝯ meq ex̃citũ ĩdiscͥnĩe
mittere/ cras pͥma luce castra mou̾e
et huic abrre disposui. estote gͥ. ad of¬
fitiũ ꝑati¶ Erat galli ĩ ex̾citu qui
ꝙͣ ꝙͣ sub roauis siguis nulitarent
uat᷑ali tñ pr̃ie amore tenebãt᷑ nec
certe alit̾ fieri poterat qu extam
młtis aliqui sic affecti eẽnt ut mat̾
scatim ⁊es hostibii ĩnotuit neq labi¬
enꝯ aliud euẽturũ arbitratꝰ fuerat

Expanded text:
legiones supervenisse sentientes substitere, et legiones supervenisse sentientes substitere, et expectare Germanorum auxilia decrevere. Labienus de temeritate hostium sperans, dimisso presidio hibernis, illis obvium procedit, et prope eos mille passuum spatio consedit. Flumen is exstantibus, quod nec sibi transire propositum, nec transitum iri ab hostibus spes erat. Crescebat interim in dies auxilii fama germanici, hinc nactus occasionem consilium advocat, et clara voce coram omnibus: Audio, inquit, ingentes Germanorum copias adventare. Non est animus meque et exercitum in discrimen mittere. Cras prima luce castra movere et hinc abire disposui: estote igitur ad officium parati. Erant Galli in exercitu, qui, quamquam sub romanis signis militarent, naturali tamen patrie amore tenebantur. Neque certe aliter fieri poterat, quin ex tam multis aliqui sic affecti essent, ut magis s statim res hostibus innotuit; neque Labienus aliud eventurum arbitratus fuerat,
Abbreviated transcription (Latin):
suiũ procõꝑto hu̾s hos auxiliares s p̾ripe
censebat utiliuꝯ ꝙͣ ip̃ illũ bello aggredi
ne sit eũ ĩ fuga atq ĩ lacebras cogeret.
quod uolebat / duabꝰ gͥ. legiõibꝰ cũ oibus
nupediuietis ex̃citꝰ missis ad labienũ tre¬
ueroꝵ tũc ĩ finibꝰ ut dixĩa hibernãtẽ ip̃e
cũ reliqͥs ¶ Erãt at quinq expeditissime
legioes ĩ menapios ꝑgit atq illis pugnaui
de tractãtibꝰ siluaꝵ obitibꝰ ac paludũ oĩa
ppłatꝰ nicħ ferro flansq liꝗt intactu
donec malis coacti datis obsidibꝰ pacem
p̃cibꝰ impetrarẽt hͦ p̃cepto ne uł aiibio¬
rigen uł eiꝰ nũtios ĩtra suos fines ad¬
mitterẽt alioqu pace̾ p̃stitã nulla fore¬
¶ Interea treueri quiete yosi labienũ
ĩ uadere de creuerãt magno equitũ ac
peditũ apparatu turpe sͥ pude̾dũq cẽsẽtes
unica legione eis iuitis castra suis in
fimbꝰ hr̃e ¶ Sed du eunt me medio duas

Expanded text:
surum pro comperto habens hos auxiliares sibi preripere surum pro comperto habens hos auxiliares sibi preripere censebat utilius, quam ipsum illum bello aggredi, ne sic eum in fugam atque in latebras cogeret, quod nolebat. Duabus igitur legionibus cum omnibus impedimentis exercitus missis ad Labienum, Treverorum tunc in finibus, ut diximus, hibernantem, ipse cum reliquis erant autem quinque expeditissime illis pugnam detrectantibus silvarum obicibus ac paludum, omnia populatus nichil ferro flammisque liquit intactum, donec malis coacti, datis obsidibus, pacem precibus impetrarent, hoc precepto, ne vel Ambiorigem vel eius nuntios intra suos fines admitterent: alioquin pacem prestitam nullam fore. Interea Treveri, quietem perosi, Labienum invadere decreverant magno equitum ac peditum apparatu, turpe sibi pudendumque ducentes unicam legionem, eis invitis, castra suis in finibus habere. Sed dum eunt, vie medio duas
Abbreviated transcription (Latin):
treueros et senones et carmutes Horu̾ ille
ꝯtumacia qi quãda belli ariam accipiẽs
ne hac rem negligere uideret᷑ ꝯsiliũ ad
lucetiam pariseoꝵ ⁊ ursus indicit hn seuo¬
tã repẽte ut nec fuge illis nec defẽtõuis
copia daret resipiscẽtes et ylegatos ueniaz
postulãtes heduoꝵ p̾cibꝰ motꝰ admisit cen¬
tum datis obsidibꝰ qͦs ẜuandos hediuis dedͭ
¶Secuti carmites deditõis exerlu et obsides
misert et remoꝵ ỹtibꝰ uenia meruert. Sit
ĩ aĩs tũs galloꝵ odiũ metusq certabant
His incident eyactis ad ꝯsiliũ . Ce. redit
federatis ciuitatibꝰ equitatu ĩdco et parte
senonũ eqͥtibꝰ cauarinũ regẽ getis secũ
duxit ne si eũ donu reliuq̃ret uł ex odio ppłi
u eu uł ex ira eiꝯ ĩ ppł aliqͥs ĩ urbe motꝰ
orrretur Erãt sane meuayii ꝯfines eburonũ
ambiorigis hospites amici etiã gmanoꝵ
Cesar ambiorigem se plio ꝯmittere nõ au¬

Expanded text:
Treveros et Senones et Carnutes. Horum ille Treveros et Senones et Carnutes. Horum ille contumaciam quasi quamdam belli arrham accipiens, ne hanc rem negligere videretur, concilium ad Lucetiam Parisiorum rursus indicit. Hi Senotam repente, ut nec fuge illis nec defensionis copiam daret, resipiscentes et per legatos veniam postulantes, Eduorum precibus motus, admisit, centum datis obsidibus, quos servandos Eduis dedit. Secuti Carnutes deditionis exemplum et obsides miserunt, et Remorum precibus veniam meruerunt. Sic in animis tunc Gallorum odium metusque certabant,His incidenter exactis, ad concilium Cesar redit, et federatis civitatibus equitatu indicto, et parte Senonum equitibus Cavarinum regem gentis secum duxit, ne, si eum domi relinqueret, vel ex odio populi in eum vel ex ira eius in populum aliquis in urbe motus oriretur. Erant sane Menapii confines Eburonum, Ambiorigis hospites, amici etiam Germanorum. Cesar Ambiorigem se prelio committere non au
Abbreviated transcription (Latin):
nasum et gallie et mundo tantas
nies italie ut nõ soli dayna bellis
accerta subito restaurari s copie ⁊ duplica¬
ri possẽt Quod ip̃e tũc et breuitate tp̃ris
⁊ magnitudine copiaꝵ liquido motu fec
Et indicioniari quid morte galliaꝵ rebellio
nõ quieuit ꝓpiqui eiꝰ ut imꝑni sic ⁊ ꝓpõiti
successores õs qͦs poterat ꝯcitãtes ambio¬
rigem ia romaĩs scelere suo inuisui sibi
sociat ¶Señtiẽs. Ce. senones cũ carmuttibꝰ
ꝯuirasse g̾manos ĩ bellii atreueris excitari
młtos iam ppłos eẽ ĩ armis et feruere cũcta
tiuułtibꝰ nicħ differẽdii extimar an hiemis
fine et ante oĩum oppinionẽ fines hostuĩ
ĩ ꝓuisus agredit᷑ et ulł eis deliberãdi aut
ꝯueniendi spatiũ reliques late oĩa ppłatꝰ
⁊ p̃da nulitibꝰ ꝓmissa młtos hostiuĩ datis.
obsidilii ĩ deditõnẽ recipit tñ quasi nichil
legisset ĩ hibna reu̾titira Iñde ueris iuitio
gallie ꝯciliũ indicit quenerũt os preter

Expanded text:
se, et Gallie et mundo tantas esse vires Italie, ut non solum damna bellis accepta subito restaurari, sed copie etiam duplicari possent; quod ipse tunc et brevitate temporis et magnitudine copiarum liquido notum fecit. Et Indiciomari quidem morte Galliarum rebellio non quievit. Propinqui eius, ut imperii, sic et propositi successores, omnes, quos poterant, concitantes Ambiorigem iam Romanis scelere suo invisum sibi sociant. Sentiens Cesar Senones cum Carnutibus coniurasse, Germanos in bellum a Treveris excitari, multos iam populos esse in armis, et fervere cuncta tumultibus, nichil differendum existimans, ante hiemis finem et omnium opinionem, fines hostium improvisus aggreditur, et nullum eis deliberandi aut conveniendi spatium relinquens late omnia populatur, et, preda militibus permissa, multos hostium datis obsidibus in deditionem recipit; tum, quasi nichil egisset, in hiberna revertitur. Inde veris initio Gallie concilium indicit: convenerunt omnes, preter
Abbreviated transcription (Latin):
Qnlatũ u̾o uinꝰ aͭ circit᷑ esciue lucis itue
quod ego iye sũ emesꝯ eyteditũ lutiumi
bassilliũ cũ toto p̾ire iubet eqͥtatu ⁊ caie
ne ignes ĩ castris fieri sinat ne qd̾ indi¬
tꝰ ĩcedẽtiũ audiat᷑. si forte belocitate uł¬

Expanded text:
o unius aut circiter estive lucis itinere, quod ego ipse sum emensus, extenditur, Lucium Basilium cum toto preire iubet equitatu; et cavere, ne ignes in castris fieri sinat, ne quod indiltus incedentium audiatur, si forte velocitate
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯpiss haud ꝓcul ambiorigem nit̾ siluat
comitatũ paucissimis equitibꝰ se tenere
ĩ prouisus ac subito suꝑuei̾t ita ut curaq
equos et arma eiꝰ ⁊ oẽ bellicũ ĩstrmnuehi
romam equites anꝙͣ ab eo iuderentur
aruxẽt deq ip̃o actũ erat nisi qdã esus
loci angustiã paululu defẽdissẽt et ip̃e
ĩterim uiuꝰ manu ĩ ermis equo iposita
et postico nemorose domus emussus per
siluaꝵ deuia et calles abditos criupisse
Sic utraq ĩ ꝑte erga unũ hoĩem una
hora uim sua̾ eẏcuit fortũa ut ĩ caitis

Expanded text:
comperisset haud procul Ambiorigem inter silvas comitatum paucissimis equitibus se tenere, improvisus ac subito supervenit ita, ut currus equosque et arma eius et omne bellicum instrumentum romani equites, antequam ab eo viderentur, arriperent; deque ipso actum erat, nisi quidam e suis loci angustias paululum defendissent, et ipse interim unius manu inermis equo impositus, et postico nemorose domus emissus, per silvarum devia et calles abditos erupisset. Sic utramque in partem erga unum hominem una hora vim suam exercuit fortuna, ut incaut
Abbreviated transcription (Latin):
paucosq uꝰ dies nũciat sueuos suis o̾ibus
ac suoꝵ uiribꝰ ĩ eytreno fiuium ꝯcedisse¬
et ad silua maxiniam q̃ illos acherustis
uicina gẽte distͥminat¶ Tbĩ romanũ exer¬
citũ cypectare ¶ d y grãtũ. Ce. belloru
cupidissimo fuerat sicut illd̃ postra per¬
molestu qͣd eisde nũciãtibꝰ sueuos seĩ sil¬
uas intimas recerisse cognouit ut enim
ylius ex optabat sic tediũ foriuidabat et
iactura tp̃ris ac y plexam horiebat ĩ dagnis¬

Expanded text:
dies nuntiant Suevos suis omnibus ac suorum viribus in extremo finium consedisse ad silvam maximam, que illos a Cheruscis, vicina gente, disterminat; ibi romanum exercitum expectare. Id pergratum Cesari, bellorum cupidissimo, fuerat; sicut illud postea permolestum, quod eisdem nuntiantibus Suevos se in silvas intimas recepisse cognovit. Ut enim prelium exoptabat, sic tedium formidabat et iacturam temporis et perplexam horrebat indagi
Abbreviated transcription (Latin):
mõtiu tumłos ꝑnitactas iuas et niues ex¬
pedita manu emẽsꝰ occupat gallia Mox.
uo ĩ alimia atigit equitatu ĩ os partes.
effuso tm̃ subiti tenoris ĩ cussut e
trepidi õs uciugetorigẽ ad ferẽda oren
pate suis ꝯsiliis laborati nũtiis acpa¬

Expanded text:
montium tumulos, per intactas vias et nives expedita manu emersus occupat Galliam. Mox vero, ut Alverniam attigit, equitatu in omnes partes effuso, tantum subiti terroris incusserat, ut trepidi omnes Vercingetorigem ad ferendam opem patrie suis consiliis labora
Abbreviated transcription (Latin):
sẽsu occide uoluert Cũq his fuge p̾sidio
mortis ꝑicł euasisset psecuti suis eũ fimbꝰ
ex yulerũt Cum at sr his ercusatũ legatos
ad Ce. misissẽt atq ip̃e senatũ ciuitatis:
ad se uenire p̾cepisset minime ꝑucit tata
oĩbꝰ cupiditas nouãdaꝵ ⁊eꝵ erit ut nicħ
eis ad rebellandũ p̃ter ducẽ defuisse inderet᷑
qui ubi affuit mox emersit occualta rebel¬
lic ¶Sic oppnuo ĩuet̾ata p̃ualuerat qͣ in
ielii bellicis galli õibꝰ se gẽtib pfereb ant
et p̾ferendi se ab aliis credebat᷑ ut rõaoru
iꝑio sub ẽẽ pudibudũ ẜͥ ac miẜñ iudicarẽt
et õs renitꝰ aͭ rebelles. Cc. fierẽt a ͭ. snspͤti.¬

Expanded text:
sensu occidere voluerunt; quumque is fuge presidio sensu occidere voluerunt; quumque is fuge presidio mortis periculum evasisset, persecuti suis eum finibus expulerunt; quum autem super his excusatum legatos ad Cesarem misissent, atque ipse senatum civitatis ad se venire precepisset, minime paruerunt. Tanta omnibus cupiditas novandarum rerum erat, ut nichil eis ad rebellandum preter ducem defuisse videretur; qui ubi affuit, mox emersit occulta rebellio. Sic opinio inveterata prevaluerat, qua in rebus bellicis Galli omnibus se gentibus preferebant, et preferendi esse ab aliis credebantur, ut Romanorum imperio subesse pudendum sibi ac miserum iudicarent, et omnes penitus aut rebelles Cesari fiere
Abbreviated transcription (Latin):
uerimq rexetut. Ce. ĩ hib̾na ꝯcessit ulł
tñ ĩ eis ociosũ die agẽs qn cotidie ⁊ legatꝭ.
et ex ploratores undiq destinaret y quos
scatũ ac ꝓpoĩtũ ciuitatũ nosc̃et tanti et
tam crebri motꝰ galliaꝵ oĩu ferebant᷑.
et claudestina ẜpe ꝯsilia et nocturna etia
ĩ silius hr̃e colloquia et ad simmiã pacati pene
nichil audiebata sħit cẽt̾a lutiꝰ roscius qui
t̾riedeciuie p̾erat legioni nũciauit copias ĩ¬
gentes galloꝵ ad oppugnada eia castra ueni¬
ences accepta uictorie sue fania subito fu¬
gientilꝰ siłes abiisse¶ Pnibꝰ. Ce. inditus
unũ erga seaĩus galliaꝵ. luce clarius in¬
telligẽs nõ tñ destitit euocatis ad se pͥnci¬
pibꝰ hos blanditus et hos nuuis quãtus
quit ĩ obsequio retiuere Ieq illi ꝯtinuum
hic male studiui fuit Senones quoꝵ il
õs et fania et auttoritas magna eiat caua¬
riũ quedĩ alibi cauarinũ ĩuenio stirpis
regie quẽ. Ce. illis regẽ ded̾at publico de cõ¬

Expanded text:
rimque repetiit. Cesar in hiberna concessit, nullum tamen in eis otiosum diem agens, quin quotidie et legatos et exploratores undique destinaret, per quos statum ac propositum civitatum nosceret: tanti et tam crebri motus Galliarum omnium ferebantur, et clandestina sepe concilia, et nocturna etiam in silvis habere colloquia, et ad summam pacati pene nichil audiebatur. Inter cetera Lucius Roscius, qui tertiedecime preerat legioni, nuntiavit copias ingentes Gallorum ad oppugnanda eius castra venientes, accepta victorie sue fama, subito fugientibus similes abiisse. Quibus Cesar indiciis unum erga se animum Galliarum luce clarius intelligens non tamen destitit, evocatis ad se principibus, hos blanditiis et hos minis, quantum quivit, in obsequio retinere, idque illi continuum hiemale studium fuit. Senones, quorum inter omnes et fama et auctoritas magna erat, Cavarium quemdam, alibi Cavarinum invento, stirpis regie, quem Cesar illis regem dederat, publico de con
Abbreviated transcription (Latin):
peccora oĩa campis abduce si forte barba¬
ros coactos media cuiꝰ ĩ patiẽtissimum
ge̾ꝯ ẽ ad iniquii cͥtame posset ĩ ducere pre¬
cipit ĩsi ut sũmo studio actꝰ et ꝯsilia hos¬
tuĩ eyplorẽt et eũ de sinigłis ciebris nũtus

Expanded text:
pecora omnia campis abducere, si forte barbapecora omnia campis abducere, si forte barbaros coactos inedia, cuius impatientissimum genus est, ad iniquum certamen posset inducere; precipit insuper, ut summo studio actus et consilia hostium explorent, eumque de singulis crebris fidis