comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dñsnec credulitas crecditoris
dño obessuł calliditase ẜui
nocẽt. ¶ Quid tñ si is fu̾it ẜ¬
uns qui solitus erat accipiẽs
dño. si.alia m̃te ẜuus accepit
aut si cum hac m̃te accepiss
postea alio utit curiosus igit᷑
de inrem u̾so ag̾e possit utrtre¬
ditor an uenditor ꝓuto autẽ
siquid̃ p̾cium m̃atum sit cre¬
ditorẽ de in rem u̾so. acturum.
et si uestis ꝑierit. ¶ Sm autt̃ ñ
fu̾it p̾ciũ solutum᷑ ad ħtam̾

Expanded text:
dominus, ne credulitas creditoris domino obesset uel calliditas serui noceret. quid tamen, si is fuit seruus, qui solitus erat accipiens ino, si alia mente seruus accepit aut si, cum hac mente accepisset, postea alio uertit: curiosus igiturde in rem uerso agere possit, utrum creditor an uenditor? puto autem, si quidem pretium numeratum sit, creditorem de in rem uerso acturum et si uestis perierit: si autem non fuit pretium solutum, ad hoc tamen
Abbreviated transcription (Latin):
pcutntorem q eum faciat.¬
Nec n illũd quo in rem dñi
risum labõait ꝙ mutuatus ẜ¬
nus dño emit uolenci. ad lux.¬
uric mat̾iam unguenta fortẽ
ur siꝗd. ad delicias. ur si quid
ad curpes sumptus submin
ẜuus.ad alendas dni familias
et ĩ porrco dm̃co reposuit. et

Expanded text:
curatoremque eum faciat.Nec non illud quoque in rem domini uersum Labeo ait, quod mutuatus seruus domino emit uolenti ad luxuriae materiam, unguenta forte, uel si quid ad delicias uel si quid ad turpes sumptus summiniservus ad alendam domini familiam et in horreo dominico reposuit et
Abbreviated transcription (Latin):
essent: tñ et remeamdẽ et iu¬
ditium id̃ ꝙ antea fuiss pma¬
nere. Neq in ħ solum euenire.
ut ꝑtib ꝯmutatis eadẽ res ẽẽ
existimaretur. s et in multis
cet̾is reb Nam et legionẽ eãdẽ
hr̃i ex qua multi decessissent
quorum in locum alii subiecti
eẽnt et ppłm eũdem s tẽpore ĩ¬
putari. ꝙ ab binc .c. annis fuis¬
set. cum exilus nemo nũc ui

Expanded text:
essent, tamen et rem eandem et iuessent, tamen et rem eandem et iudicium idem quod antea fuisset permanere: neque in hoc solum euenire, ut partibus commutatis eadem res esse existimaretur, sed et in multis ceteris rebus: nam et legionem eandem haberi, ex qua multi decessissent, quorum in locum alii subiecti essent: et populum eundem hoc tempore putari qui abhinc centum annis fuissent, cum ex illis nemo nunc
Abbreviated transcription (Latin):
condempnatus solui. Quesit̾
micħ ⁊du̾sus eui compec̾et.
rendi iuditium ꝙiam mortu¬
o debitore ꝑ defensore eius acci¬
pitur. mulum eeet ĩo brdem
n libͣm. Defensorem autẽ
se possit siabactore ꝯuematur.
D̾. Sip̾tor iussit eum aquo
debitum petebaturadec et ordĩe
edictorum ꝑacco ꝓnuntiau̾it
ab sentem deb̾e ñ utiq iudex
qui de iudicato cognoscitid de
creta pretorum.¶. Marcellꝰ
notat si ꝑ dolum sciens falo. a¬
niquid allegauit et ħ m̾o secut
cum sniam p̾toris liquido fu̾ii
approbatũ: existimo deb̾e iudice
querelam rei admitte.Paul
nõtat siaut morbo impeditu
aut reipublice cã aduocatus ad¬
ẽẽ ñ potuit reus: putour. accõm
iudicati eo cãuin eum denegan¬
dam. et exequi p̾torem ita udi¬
catum non debere.
L fenz Roponebatur ex hiis
iudicib quuĩ eãdem rem dati
eẽnt. ĩi nullos c̃ã audita exͣcusa¬
tos ẽe. inq eorum locum alios
eẽ sumptos. et querebatur si
lingulorum iudicum muta

Expanded text:
natus solvi: quaesitum mihi adversus eum competeret. respondi iudicium, quod iam mortuo debitore per defensorem eius accipitur, nullum esse et ideo heredem non liberari: defensorem autem,se possit, si ab actore conveniatur. praetor iusserit eum a quo debitum petebatur adesse et ordine edictorum peracto pronuntiaverit absentem debere, non utique iudex, qui de iudicato cognoscit, debetcreta praetorum. Marcellus notat: si per dolum sciens falso aliquid allegauit et hoc modo consecutentia‹m› praetoris liquido fuerit adprobatum, existimo debere iudicem querellam rei admittere. Paulus notat: si autem morbo impeditus aut rei publicae causa auocatus adesse non potuit reus, puto uel actionem iudicati eo casu in eum denegandam uel exsequi praetorem ita iudicatum non debere. Proponebatur ex his iudicibus, qui in eandem rem dati essent, nonullos causa audita excusatos esse inque eorum locum alios esse sumptos, et quaerebatur, sisingulorum iudicum mutat
Abbreviated transcription (Latin):
Ip̃. ⁊ epeti pot legatus nsusfru¬
acquisitus ñ retineatur.Rei
mutatõne int̾ire usumifructũ
plaq ułitiusuffructus micħ
ednim iegatus ẽ edes corruert
ur exuste sunt sine dubio usuffr̃¬
extinguitur. an et aree c̾tissimũ¬

Expanded text:
inum Repeti potest legatus usus fruadquisitus retineatur. Rei mutatione interire usum fructum placet: veluti usus fructus mihi aedium legatus est, aedes corruerunt vel exustae sunt: sine dubio extinguitur. an et areae? certissimu
Abbreviated transcription (Latin):
D. undi nsufructu legatosi
usuffructus extinguatur. Iddi
ususfructus extinguitur. i̾m
ĩ si demontis edib testator aliaᷤᷤ
nouas restituit. ¶Piane si ꝑ pa¬
rtes refitiat. lic om̃is noua fc̃a
sit. aliud erit nob̾ dicendum.
Agri ur ioci ususfructus legatꝰ
si fu̾it mundatus ut stagnumi
iamsit aut paulus ꝓcidubio

Expanded text:
undi usu fructu legato si usus fructus extinguatur. et idem usus fructus extinguitur, verum etiam si demolitis aedibus testator alias novas restituerit: plane si per partes reficiat, licet omnis nova facta sit, aliud erit nobis dicendum. Agri vel loci usus fructus legatus, si fuerit inundatus, ut stagnum iam sit aut palus, procul dubio
Abbreviated transcription (Latin):
empto age̾ posse Id̾ neratius
ait uenditorem in re tradenda.
si suꝑidͣr in possõne emptor fu¬
turus ñ sit erit igitur ex emp¬
to accõ nͥ csi ħ p̾stet᷑. ¶Cassius
ait eum qui ex duple stipłone
litis estimatõm consecutus est
aliarum ierum nõie dequib
in uenditonib cau̾i sol nicħ
ꝯsequi posseiul: deficiente du¬
plaexempto agendũ putauit.
ꝗs suum ea condc̃one uedid̃¬
it ut intͣ .xxx. dies duplam
ꝓmitt̾et postea nequid pr̃are¬
tur et emptor ħ fi̾ intͣ diem
n desid̾auit ita demum non
teñu uenditorem si ignorãs
alienum uendidit. tunc enĩ
inquit ñ caret et ĩo empti iu
rib quo ¶Nam siiure credito¬
ta ñ ten̾tͥnec ad p̾cium restit.¬

Expanded text:
empto agere posse.Idem Neratius ait uenditorem in re tradenda si superior in possessione emptor futurus non sit: erit igitur ex empto actio, nisi hoc praestetur. Cassius ait eum, qui ex duplae stipulatione litis aestimationem consecutus est, aliarum rerum nomine, de quibus in venditionibus caveri solet, nihil consequi posse. Iulianus deficiente dupla ex empto agendum putavit.quis servum ea condicione vendiderit, ut intra triginta dies duplam promitteret, postea ne quid praestaretur, et emptor hoc fieri intra diem non desideraverit, ita demum non teneri venditorem, si ignorans alienum vendidit: tunc enim inquit, non caret et ideo empti iudribus quoque: nam si iure creditonon tenetur nec ad pretium restit
Abbreviated transcription (Latin):
dixicum ob tupem cãm dãtis¬
et accipiẽtis pecunia num̾etur.¬
cessare condcom. et in delicto pa¬
dͭ dedelicto pari.
or recte defendi. ñ tam curpem

Expanded text:
dixi, cum ob turpem causet accipientis pecunia numercessare condictionem et in delicto pa delicto pari p recte defendi non turpem
Abbreviated transcription (Latin):
ẜit cumea nub̾e ei nõll tm̃ si
postea einupẜit. dotem debeb̾:
nisi alie nuptie medi int̾uen¬
issent. ¶ Si mulier ancillam
pamphilam atitostipulata de¬
inde ei nupturam ꝙ is sibi de
hila indotem et mułris piͣcło
erit. An et q e pe pit reddi
mułri debebit. qͣr simsua cã pr

Expanded text:
 cum ea nubere ei nollet, tamen, si postea nupserit, dotem debebis, nisi aliae nuptiae mediae interuenissent. Si mulier ancillam Pamphilam a Titio stipulata, deinde ei nuptura quod is sibi debhila in dote et mulieris periculo erit? an et quod ea pepererit, reddi mulieri debebit? quia si in sua causa pr
Abbreviated transcription (Latin):
cintia possidet. nrditasis pecit᷑.
an filioui suo mortuo. uł ser¬
no manumisso. uł emancip¬
ato filio int̾ annumagide¬
daminec deduci oport̾e id qd̃
⁊pi deberurqr ñ depeculio. igi¬
turs hrditas petinuss recte

Expanded text:
a possidet, hereditas petatur, an filio uel seruo mortuo uel seruo manumisso uel emancipato filio intra annum agi denem dandam nec deduci oportere id quod ipsi debetur, quia non de peculio agatur, sed hereditas petatur. hae
Abbreviated transcription (Latin):
&sippea wrditas petatm. at
dominoꝙ sis debitor fuit.
mauncianlis. ait ctiam sipec¬
uniam exp̃cio pceptam ser¬
uusui filius consumͣsent.
Sy alias expecuuo eius somi
petim diratem posse n estdu¬
bim qr restituendi facuit

Expanded text:
ea hereditas petatur a domino, quod servus debitor fuit, Mauricianus ait etiam si pecuniam ex pretio perceptam servus vel filius consumpserit, sed alias ex peculio eius solvi peti hereditatem posse non est dubium, quia restituendi facult
Abbreviated transcription (Latin):
ditor ciui sine noua uindemia
ñsint ista uasa neccͣia ¶ SSi u̾o
m̾cator ẽ qui uend̾e uinã et em¬
ere solzis dies spectandus est
quo ex ꝯmodo uenditoris tolli
possit.Tustodiam aũt. añ ad¬
met̾iendi diem qͣlem p̾stareu
uenditore oporteat. utr̃ plenã
et ut diligentiam pr̃aret.an
u̾o dolũ dunitaxat uideam

Expanded text:
ditor, cui sine noua uindemia non sint ista uasa necessaria: si uero mercator est, qui emere uina et uendere solet, is dies spectandus est, quo ex commodo uenditoris tolli possint. Custodiam autem ante admetiendi diem qualem praestare uenditorem oporteat, utrum plenam, ut et diligentiam praestet, an uero dolum dumtaxat, uid
Abbreviated transcription (Latin):
Bep. Sitibi fiscos dedr
ut eosdem micħ redd̾es: ꝯmo¬
dati accõ ẽ suit pondus argẽ¬
ti reddẽs: qnͣtum in illis ẽet:
tĩndem pond̾is pecit̾o est ꝑ ac¬
tõnem p̾scriptis u̾bis et tã bo

Expanded text:
 Si tibi scyphos dedi, ut eosdem mihi redderes, commodati actio est: si, ut pondus argenti redderes quantum in illis esset, tantidem ponderis petitio est per actionem praescriptis verbis, t
Abbreviated transcription (Latin):
titor urau̾̃it. possõre defẽnte
remsuam ẽc̃. actori dabitur as̃¬
tio s ħ d̾taxat. adu̾sus eũ qui
nisiurant detulit. eosqr quiĩ
eislocum successint. ¶ Cete¬
rumsi adñsus. alium uelit p̃¬
rogatiua nirismirandi ution¬
chil ei procrrit.

Expanded text:
titor iurauit possessore deferente rem suam esse, actori dabitur actio, sed hoc dumtaxat aduersus eum qui iusiurandum detulit eosque qui in eius locum successerunt: ceterum aduersus alium si uelit praerogatiua iurisiurandi uti, nihil
Abbreviated transcription (Latin):
itorum detułit debitoriadũ¬
sus exceptõm iurisiurandiae¬
plicato fraudis creclitorib
d dan. ¶ Pret̾ea si frardrator
detułit insiurand freo froriiit

Expanded text:
um detulerit debitori, aduersus exceptionem iurisiurandi replicatio fraudis creditoribus debet dari. praeterea si fraudator detulerit iusiurandum creditori, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ itꝰ necec habuit. adiuditiũ
nõ uenire. teneatur ex ħ edco
eum imputare qui credulus
fuit. ¶ Si reus. actoris n stet̾it.
sihebit reus. adu̾sus eum accõ¬
nem ex ħ edicto. cũ contẽptus
ẽẽ poͣssis excẽptonẽsi ex stipła¬
tu conueniatur de pena. ꝙ ad
iuditum ñ uenit. n alit. atq
si ab alĩo sit impeditus. Namas
excebit si ꝑłes dolo fct̾mt: om̃s
tenentiuss si unus p̃stit̾it p̃en¬
amcet̾i lib̾antur. cum nicħint̾¬
sit ẜui nõmine ex hac c̃ã noxali
iuditb agend̃om̃s ꝯsentiunt

Expanded text:
od is necesse habuerit ad iudicium non uenire, teneatur ‹ex› hoc edicto: eum imputare, qui credulus fuit. Si reus dolo actoris non steterit, non habebit reus aduersus eum actionem ex hoc edicto, cum contentus esse possit exceptione, si ex stipulatu conueniatur de poena, quod ad iudicium non uenerit. aliter atque si ab alio sit impeditus: nam exercebit. Si plures dolo fecerint, omnes tenentur: sed si unus praestiterit poenam, ceteri liberantur, cum nihil intersit. Serui nomine ex hac causa noxali iudicio agendum omnes consentiunt.
Abbreviated transcription (Latin):
D. Ienditor ab empcorede¬
nuntiatus. ut eim euictoĩs
nommne defend̾et. dicit sepri
ap̃ quem res int̾ petitorem
et emptorc cepta ẽ. ad suum
iudicem reuocare pauł. R̾ nd̃
uenditorem em̃ptoris iudi¬
cem sequi sołe. ¶ Iudices ap̃¬

Expanded text:
 Venditor ab emptore denuntiatus, ut eum evictionisnomine defenderet, dicit se priapud quem res inter petitorem et emptorem coepta est, ad suum iudicem reuocare.Paulus respondit uenditorem emptoris iudicem sequi solere.Iudices a
Abbreviated transcription (Latin):
pmutit locũ eligẽ posse quẽ so¬
iuat qm̃diuãbo iniuunt. ¶Ce¬
t̾um ubi alt̾ decessit extingni
er electõmi. ne sit marbitrioen
an debeat dũn nult inuũ pr̃art.
rit in ipĩus arbitnio ubiabeo
petaturiconueniri ñ potuissẽse¬
penim aliũ locũ electurũ sic e¬
uenire ut litĩ ip̃ius. irbitrio
an debeat q̃re putat posse.ab eo
peci alco loco et sine loci. diecti¬
onc. Danr igitur auctori ele¬
ctomi pecitõis et gn̾ałr diffinic
sceuola petitore electõm hre.
ubi petat/ reumubi soluat.s. añ¬

Expanded text:
tit, eligere posse quod soluat, quamdiu ambo uiuunt: ceterum ubi alter decessit, extingui eius electionem, ne sit in arbitrio eius, an debeat, dum non uult uiuum praestare, rit in ipsius arbitrio, ubi ab eo petatur, conueniri non potuisse: semper enim alium locum electurum: sic euenire, ut sit in ipsius arbitrio, an debeat: quare putat posse ab eo peti altero loco et sine loci adiectione: damus igitur actori electionem petitionis. et generaliter definit Scaeuola petitorem electionem habere ubi petat, reum ubi soluat,
Abbreviated transcription (Latin):
płes utriusq oꝑis libros reliꝗt.
Post hunc maxime. iuctorita¬
tis fũnt. atheius capito qui offi¬
lium secutus est. antistius lab̾o
qui om̃s hos. audiuit institut᷑
consul fuit laleonoluit. cũ off¬
quo suffectus fieret. et honorem
suscipet s płimum studiis opã
dedit. et totum. mnum itadiui¬
serat. ut rome sex meñsib stud¬
iosis eẽc et sex mensib seced̾et.
et conscribendis libris opãdaiz
ex quib ꝑsima int̾ manus uer¬
as ueluti sectas fec̾unt naman¬
ceius capito in hiis que citͣdita
qͣlitate et fidutia doctrine qui
antrio capitoni. massurius et¬
s abinus successit labeoni nua¬

Expanded text:
lures utriusque operis libros reliquitlures utriusque operis libros reliquitPost hunc maximae auctoritatis fuerunt Ateius Capito, qui Ofilium secutus est, et Antistius Labeo, qu‹i› omnes hos audiuit, institutus consul fuit, Labeo esse noluit, cum offquo suffectus fieret et honorem susciperet, sed plurimum studiis operam dedit et totum annum ita diviserat ut Rome sex mensibus cum studiosis esset et sex mensibus secederet et conscex quibus plurima inter manus verdiversas sectas fecerunt: nam Ateius Capito in his, quae ei tradita qualitate et fiducia doctrinae, quAteio Capitoni Massurius Sabinus successit, Labeoni N
Abbreviated transcription (Latin):
ditor fuit. aius casselius quin¬
tus mutii uolusũ. auditor
Deniq nullius honore testa¬
m̃to publium mutium nepo.¬
temeius reliquit hrdem. Su¬
it. iutem questiorius nec ultͣ¬
profic̾e uoluit. cum illi etiam cra¬
gustus consuiatum offerret et
exhiis crebatius pitior cassellio
cassellius crebatio eloquentior
.fuisse dicitur offilius utroq do¬
ctior cassellu scripta ñ extant n¬
li inius lib̾bñdictorum crebacii.
qmͣples. s ninus frequẽtantur
Posthos quo quintus tubo fu¬
it. qui offilio opam dedit. fuit .x
prĩcius et tnͣsit acausis agendis
adius ciuile. Maxime postqmͣ
quintum legarium. accusauit.
nec optinuit. ip̃ gauim cesare.
idem quintus legarius ꝗ cum
affrice horam teñet. infirium
tubonem. applicare ñ ꝑiisit. nec
aqmͣ haurire quo nomine. iccu¬
sauit eum. et citero defendit. et¬
extat eius orato satispulchrima
que inscribitur. ꝓ quinto legario¬
tubo doctissimus quid h.abitus.
ẽ uins publici et priuati et qua¬

Expanded text:
ditor fuit: Aulus Cascellius, Quintus Mucius Volusii auditor, denique in illius honorem testamento Publium Mucium nepotem eius reliquit heredem. fuit autem quaestorius nec ultproficere voluit, cum illi etiam Augustus consulatum offerret. ex his Trebatius peritior Cascellio, Cascellius Trebatio eloquentior fuisse dicitur, Ofilius utroque doctior. Cascellii scripta non exstant nisi unus liber bene dictorum, Trebatii complures, sed minus frequentantur. Postit, qui Ofilio operam dedit: fuit autem patricius et transit a causis agendis ad ius ciuile, maxime postquam Quintum Ligarium accusauit nec optinuit apud Gaium Caesarem. is est Quintus Ligarius, qui cum Africae oram teneret, infirmum Tuberonem applicare non permisit nec aquam haurire, quo nomine eum accusauit et Cicero defendit: exstat eius oratio satis pulcherrima, quae inscribitur pro Quinto Ligario.Tubero doctissimus quidem habitus est iuris publici et priuati et comp
Abbreviated transcription (Latin):
p̃. Habebat ꝗs ẜuu m̃ciole¬
ane p̾põĩtumaresate et eũde
et muitius pecumis accipien¬
dis accepat mutuã pecũiam.
putans creditor.ad m̃ces eũ
accepisse egit. ꝓpõita accone
ꝓbare ñ potuit m̾cis grã eũ
accepisse. lic ꝯsumpta ẽacc̃o
nec.amplius ag̾e̾ pot̾it qi pe¬
cuiis mutius quo accipiẽ¬
minisse aut̃ oportebit insti¬
nouauit qͣs eamobligõem
uł ab institore uł ab aliono¬
uandiaio stip̃ulãdo. Sidu¬
o płes ue tabnam ex̾ceant et
bant insticorem p̾posuerint

Expanded text:
.Habebat quis seruum merci oleariae praepositum Arelate, eundem et mutuis pecuniis accipiendis: acceperat mutuam pecuniam: putans creditor ad merces eum accepisse egit proposita actione: probare non potuit mercis gratia eum accepisse. licet consumpta est actio nec amplius agere poterit, quasi pecuniis quoque mutuis accipienminisse autem oportebit instinouauerit quis eam obligationem uel ab institore uel ab alio nouandi animo stipulando. Si duo pluresue tabernam exerceant et ebant, institorem p
Abbreviated transcription (Latin):
sa extimand̾ ẽ oriud enĩsiis
mortuus sit pp̃cius opera
maxime societas choita sit.
aut sine quo societas ãmini¬
stran ñ possit. ¶Q malea ł¬
in adultio ꝑdidit socius. ex
medio ñ ẽ latũtus siꝗd u̾o
dolo nro socius dampni ce¬
ꝑit. a nobis repẽcet.

Expanded text:
sa aestimandum est. quid enim, si is mortuus sit, propter cuius operam maxime societas coita sit aut sine quo societas administrari non possit? Quod in alea aut adulterio perdiderit socius, ex medio non est laturus: si quid uero dolo nostro socius damni ceperit, a nobis repetet.
Abbreviated transcription (Latin):
suc etatis.alio u̾o minorean¬
nis cum hrent ꝯmunia pͥdia
rustica maior fr̃ insartu com¬
muni hnti hitatõnes prnas
ampla edifitia edificau̾at. cũ
eũdem saltum cum fr̃e diui¬
dẽt sumpt: sibi restituu qͣi rei
menore.ab eo fc̃a desid̾a̾bat. fr̃e
minore iam ieginme etatis
mptus nulla reurgente. s uo¬
iuptatis cã fcos. cum de quo q̾¬
pietatis respectu sororis. aluit
filiamactõm hoc nomine ccͣ
eam non haberẽ ix.¬

Expanded text:
suae aetatis, alio uero minore annis, cum haberent communia praedia rustica, maior frater in saltu communi habenti habitationes paternas ampla aedificia aedificauerat: cumque eundem saltum cum fratre diuideret, sumptus sibi quasi re meliore ab eo facta desiderabat fratre minore iam legitimae aetatmptus nulla re urguente, sed uoluptatis causa factos eum de quo qupietatis respectu sororis aluit filiam, actionem hoc nomine contra eam non habere
Abbreviated transcription (Latin):
mo tucorẽ ded̾it is q tutclar
nit̾im administraͣuit nec po¬
stumus natus fu̾it. cum eo
ñ tutele s negõrum gõrum
ent agendum q si nato fu̾it
postumus tutele erit accio. et
mea utrũq tempus ueniet

Expanded text:
mo tutorem dederit isque tutelam interim administrauerit nec postumus natus fuerit, cum eo non tutelae, sed negotiorum gestorum erit agendum: quod si natus fuerit postumus, tutelae erit actio et in eam utrumque tempus ueniet
Abbreviated transcription (Latin):
qui reipublice cã ab fuit ꝯpetit.
fortesi res ab eopossõnes ue n¬
natre uẽdicentur. ¶In accõe
recissoria que adu̾sus milite
competit equissimũ ẽe pomp
ait eiusquor temporis quo. ab¬
sens defensus ñ ẽ fructus eum
pr̃are ergo et militi debent reͣ

Expanded text:
qui rei publicae causa afuit, competit: forte si res ab eo possessionem nancto uindicentur. In actione rescissoria, quae aduersus militem competit, aequissimum esse Pomponius ait eius quoque temporis, quo absens defensus non est, fructus eum praestare: ergo et militi debebunt re
Abbreviated transcription (Latin):
Auor. Cenatoris filia q̃ corpore
q̃stum. uł arte ludicram fecerit.
aut iudito publico dampnata
fu̾it impunc lib̾tino nubit nͨ¬
honor eifuatur. que se intin fe

Expanded text:
am.Senatoris filia, quae corpore quaestum uel artem ludicram fecerit aut iudicio publico damnata fuerit, impune libertino nubithonos ei seruatur, quae s
Abbreviated transcription (Latin):
Eremir. Filio proni lib̾tam ꝑ¬
pronam eamdemq u core ide
iuris ꝙ ipi pr̃ono daretur ex sẽ¬
tentia legis accõmodatur. Id̃q
dicendum erit. et si alt̾ius pr̃o¬
ni fuius uiuo alto lib̾tam eoꝵ
uxorem dux̾it. ¶ Dugnomin¬
iosam lib̾tam suam pr̃onus ux
maritus sit ñ hr̃e eum ħ legis
benefitium. ¶ Siumi ex filiis
assignatam alt̃ uxorem dux̾it
n idemius ꝙ in prono tribũcd̃¬
ẽ. Nicħ enim iuris hebit qr sen¬
atus om̃e ius lib̾toꝵ adsignat¬
orum ad eum transtulit ciuid

Expanded text:
m.Filio patroni in libertam paternam eandemque uxorem idem iuris, quod ipsi patrono daretur, ex sententia legis accommodatur. idemque dicendum erit et si alterius patroni filius uiuo altero libertam eorum uxorem duxerit.Si ignominiosam libertam suam patronus uxomaritus sit, non habere eum hoc legis beneficium.Si uni ex filiis adsignatam alter uxorem duxerit, non idem ius quod in patrono tribuendum: nihil enim iuris habebit, quia senatus omne ius libertorum adsignatorum ad eum transtulit, cui
Abbreviated transcription (Latin):
ab eo et si cum res iniuditio
ẽẽt eo nõie actuñ fu̾it eum
sequi incegram accõm cui totꝰ
fũdus adiudicatus funit. aut
ꝓ q̃cũ ꝑte adiudicatus eritꝰt̃
q̃ res mou̾i possint ẽt. in eauid¬
itiaueniant sunt̾̃e. ⁊ subrepte
sint furti ag̃r eos quoꝵ isteres

Expanded text:
r: et si, cum res in iudicio esset, eo nomine actum non fuerit, eum sequi integram actionem, cui totus fundus adiudicatus fuerit, aut pro quacumque parte adiudicatus erit.Item quae res moueri possint et in ea iudicia ueniant, si interea subreptae sint, furti agere eos, quorum istae res
Abbreviated transcription (Latin):
Omꝑ̃ Dumiudicis nominc
uł p̾noie erratumẽ ẜuius res¬
pondit siex conuentioneuti¬
gatorum is iudex additus ẽẽt.
eum ẽẽ uidicem de quolitigat¬
ores sensissent.

Expanded text:
 iudicis nomine praenomine erratum est, Seruius respondit, si ex conuentione litigatorum is iudex addictus esset, eum esse iudicem, de quo litigatores sensissent.
Abbreviated transcription (Latin):
princeps siũam dixit praro so¬
let ꝑmut̾e restitutõm et ĩduci
maudicoriũ suum eũ qui ꝑĩ
firmitatem etatis captum se¬
ẽs dicat dum ea que ꝓ eã sunt
dcanꝰ auẽgat. uł ab aduocatis
ẽẽ ꝓditum q̃ratur deniq gla¬
bionem acilium. diuus seu. ⁊
impator nr añt. ñ audierunt
incolorate restitui desid̾atem
adũs fre̾m post spemi audicor¬
io eoꝵ finiͣtamiis et prosẽp̃nio
seu̾o. ccͣ ros bis indicatas ĩmite¬
grum restitui. diuus seũ. et
grum restitucõm cribu̾enisi
solum principeniss si ab ĩꝑa¬
tore iudex datus cognoscati
restitutb. ab alio. insi aprĩçipe
ꝗ iudicẽ cestinanit ñ fiet ¶ Nõ
solũ aũt mioribrũm succe

Expanded text:
entiam dixit, perraro solet permittere restitutionem et induci in auditorium suum eum, qui per infirmitatem aetatis captum se dicat, dum ea, quae pro causa sunt, dicta non allegat vel ab advocatis proditum queratur. denique Glabrionem Acilium divus Severus et imperator Antoninus non audierunt incolorate restitui desiderantem adversus fratrem post speciem in auditorio eorum finitam. Sed et Percennio Severo contra res bis iudicatas in integrum rgrum restitutionem tribuere nisi solum principem.Sed et si ab imperatore iudex datus cognoscat, restitutio ab alio nisi a principe, qui iudicem destinauit, non fiet.Non solum autem ‹m›inoribus,
Abbreviated transcription (Latin):
sid̾antib hancaccom ei potissi¬
msi dari debe cuius mͣt̾estur af
finitatem cognatom ue defũc¬
tũ conting̾it ¶ S silib̾o hõi no¬
citum sit ip̃i ꝓpctua erit accõ. s
si alius uelit exꝑiri. annuaerit
ditario compecit. Qippe qui in
corpore lib̾o dampnũdat iurei
hrditario tñsire ad successores
iui. enam exbono et equo orit᷑.
Pretor ait ne ꝗd in subgrũda¬
Rił procecto. ur sub eumlocum

Expanded text:
ssimum dari debere cuius interest uel qui adfinitate cognationeue defunctum contingat. sed si libero nocitum sit, ipsi perpetua erit actio: sed si alius uelit experiri, annua erit ditario competit, quippe quod in corpore libero damni datur, iure hereditario transire ad successores uniarium, nam ex bono et ‹ae›quo oritur. Praetor ait: 'Ne quis in suggr‹u›nda protectoue supra eum locum,
Abbreviated transcription (Latin):
dra deiectum c̃. lic płes in eodẽ ce¬
naculo hĩtent. Q si ex med¬
ano cenacło quid deiectum sit
u̾ius ẽẽ omĩs tem̃. ¶Si horrea¬
rius aliꝗd deiec̾it uł effud̾it aui
coductor apothece. uł ꝗ mħ dũ¬
taxit. conductum locũ hebat.
ut ibi opus faciat ur doceat in
fc̃m acc̃oni locus ẽ. Etiam si ꝗs¬

Expanded text:
dra deiectum est, licet plures in eodem cenaculo habitent: quod si ex mediano cenaculi quid deiectum sit, uerius est omnes teneri. Si horrearius aliquid deiecerit uel effuderit aut conductor apothecae uel qui in hoc dumtaxat conductum locum habebat, ut ibi opus faciat uel doceat, in factum actioni locus e
Abbreviated transcription (Latin):
res tutores ꝗ ñ restitui desid¬
erarent suspecti ꝓmintiati
erant. ¶ Id ꝙ dicitur ñ sołe
filius famir post emancipato¬
nem ad huc minorib succu¬
rn in hus que obmisissent
manentes in pot̾ate tunc
tierunt mintegrũ restituto¬
nem minores. et de etate sua
adũsarũ ut impedirent cog¬
nitionem p̾sidis appellauer
tum appllõnis cet̾a cognito¬
nis distulit. quesitum est si
finita. applłonis ap̃ imꝑatore
cognitõne et iniusta applłor
ꝓmuitiata egressi etatem de¬
p̾hendantur ancet̾anego¬
tia imple possint cum ꝑ eos
ñ sret̾it quominus res finẽ
nunc intra ctͣatem ẽent. Uẽ¬
finidum. emptor exstitit. in¬
cius cicius. et fere Annis pos¬
sedit et longe lateq remelio¬
rem fecit quero cum sinc ido¬
nei curatores an minorad u̾¬
sus cicium emptorẽ inĩtegr̃
restitui possit. Nendi ex omib

Expanded text:
restitui desiderassent, suspecti pronuntiati erant.Quod dicitur non solere filiis familias post emancipationem adhuc minoribus succurri in his, quae omississent manentes in potestate, tunc tierunt in integrum restitutionem minores et de aetate sua aduersarii, ut impedirent cognitionem praesidis, ad impertum appellationis cetera cognitionis distulit. quaesitum est: si finita appellationis apud imperatorem cognitione et iniusta appellatione pronuntiata egressi aetatem depraehendantur, an cetera negotii implere possunt, cum per n steterit, quo minus res finem nunc intra aetatem essent.Uefundum emptor extitit Lucius Titius et sex fere annis possedit et longe longeque rem meliorem fecit: quaero, cum sint idonei curatores, an minor aduersus Titium emptorem in integrum restitui possit. respondi ex omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
equeirc atq agẽ possit. cũc piñ
obfuabim atq si ab inito duo¬
b fũdis due ẜuitutes mnuecte
fuissent ut aitã retĩi. alt̾a no
utẽdo possit depͥire nec me faluit
alieno fco ius ait̾ius ĩmutatũ:¬

Expanded text:
eque ire atque agi possit, tunc perinde observabimus atque si ab initio duobus fundis duae servitutes iniunctae fuissent, ut altera retineri, altera non utendo possit deperire. Nec me fallit alieno facto ius alterius immutatu
Abbreviated transcription (Latin):
amretineo. ¶Si is qui noccurn¬
misit nocturnam ẜuituts̃ quia
usus ñ est. Id̃ ẽ in eo ꝗ c̃tis horis
aque ductũ hñs aliis usus fu̾it
Arc scuinia ur actus debeba¬
tur. ut uchicł c̾to gẽne ut̾etur
alio geñc fu̾it usus. uideamus.
ne amisit fuitutẽ. ur. alia sit ei
ꝯdco qui amplius hon̾is ꝙͣ licue¬
it uex̾it magisq hic plus qmͣ
iliudegisse uideatur sicut lati¬
ore itin̾e usus eẽt. aut si plura
ium̾ta eg̃it qmͣ licuit. aut.aquͦ¬
titur. ñ aũt ꝯceditur plusquã
pactus ẽ in ẜuitute hr̃e. ¶ Hr̃s
cum legatus ẽet fũdus sub S¬
dcone. imposuit ei ẜuitutes ex¬
tinguẽtur si legati ꝯdc̃o exist¬
at iide.mius an acquisite seꝙͣ.¬
tur legatariũ. et magis dicẽd̾
fide emĩt itĩne ꝙ ei fũdo debebat᷑
usus c̃. retin id ius ninis/ id̃q¬

Expanded text:
am retineo. Si is, qui nocturnmisit nocturnam servitutem, qua usus non est. idem est in eo, qui certis horis aquae ductum habens aliis usus fuerit Is cui uia uel actus debebatur, ut uehiculi certo genere uteretur, alio genere fuerat usus: uideamus ne amiserit seruitutem et alia sit eius condicio, qui amplius oneris quam licuit uexerit, magisque hic plus quam aliud egisse uideatur: sicuti latiore itinere usus esset aut si plura iumenta egerit quam licuit aut aqutitur, non autem conceditur plus quam pactum est in servitute habere. Heres, cum legatus esset fundus sub condicione, imposuit ei servitutes: extinguentur, si legati condicio existat. videamus, an adquisitae sequantur legatarium: et magis dicendum fide emit, itinere quod ei fundo debetur usus est: retinetur id ius itineri
Abbreviated transcription (Latin):
ui uia qm̃ leͬge finita ẽ. et adhuc
idloci suꝑest in eo fũdo cui remis
safuitus ñ est. ut sũfficiat uic.
ꝙ si minus locisupest qm̃ uies
sufficiat utq fũdus ubabitur.
locum aui suꝑ est uia ꝯgtitui ñ¬

Expanded text:
ui via quam lege finita est et adhuc id loci superest in eo fundo, cui remissa servitus non est, ut sufficiat viae: quod si minus loci superest quam viae sufficiat, uterque fundus liberabitur, locum qui su
Abbreviated transcription (Latin):
ditas ei post arbitrium subce¬
ꝑtum incidat. s in c̃a ualitud¬
inis similib ue caib c̃a cõg¬
nita diffre cogitur. ¶Arbiter
iudicii sui nomineꝙ płiblic̾
aut priuatum htexcusatus
drẽ. an qͣmius cautũ non sit
de die ꝑfenda ñ alias im̃petret
qrũidic᷑ium hãt ne cogatur:
qiͣ ili consẽtiat. denuoni se cõ¬
promitti. Sscilic si dies exitu¬
ra est.¬

Expanded text:
i post arbiterium susceptum incidat. sed in causa ualetudinis similibusue causa cognita differre cogitur.Arbiter iudicii sui nomine, quod publicum aut priuatum habet, excusatus re, an, quamvis cautum non sit de die proferenda, non alias impetret, quia iudicium habet, ne cogatur, quam si consentiat denuo in se compromitti? haec scilicet si dies exitura est
Abbreviated transcription (Latin):
sine die confectum ẽ necc̃e est.
disceptari ꝙ si ħ pret̾miserit.
om̃i tempore cogendus ẽ sñiã
dĩcere.
sñam se arbitrũ dic̾e coactur.
et excusatõm recipere causa zg¬
nita ut puta si fuit infãmatus
a litigatorib aut si ĩimicitie
cap̃itales int̾cum et uttgato¬
res. aut alt̾um exlitigatorib
int̾cesẜintͥaut sietas aut uali¬
tudoque postea contingit. id ei
munus remittat aut occupa

Expanded text:
sine die confectum est, necesse est adisceptari: quod si hoc praetermiserit, omni tempore cogendus est sententiam dicere.tiam se arbitrum dicere coacturum, et excusationem recipere causa cognita: ut puta si fuerit infamatus a litigatoribus, aut si inimicitiae capitales inter eum et litigatores aut alterum ex litigatoribus intercesserint, aut si aetas aut valetudo quae postea contigit id ei munus remittat, aut occupa
Abbreviated transcription (Latin):
uentõ fcãꝓdest s tunc demũ
cum ꝑ eum cui except̾o datur
printipalit̾ ei quͥ pactus sit
suam spond̾it. ẜ cãui fideuissor
ꝓeo accipiendus ẽ. et paccum
tum eo fc̃mcum reofc̃m esse
N e. ¶in duobo reis
ꝓmittendi et duobrargen¬
taniis sociis suis. ¶ꝑsoale
pactum ad alium n p̃tinet:

Expanded text:
uentio facta prodest, sed tunc demum, cum per eum, cui exceptio datur, principaliter ei qui pactus est suam spopondit, hoc casu fideiussor pro reo accipiendus est et pactum cum eo factum cum reo factum esseem in duobus reis promittendi et duobus argentariis sociis. Personale pactum ad alium non pertine
Abbreviated transcription (Latin):
repsit si creditores patisint ꝑ¬
fic̾e pot̃ ne sibi suũ locum deo¬
icare liceat. aut ne sibi insuolo.¬
co sepelire mortuos liceat. aut
ne uicino muito p̃diũ alienet.
pactum fidenissori quor p̾desse.
pactus sit ut ase petilcẽat.in.
utilitas prioris pacti sublatai
sit fidenissori q̃itum ẽ. s u̾ius
ẽ semel acquisita fidenussori pa¬
cti exceptõm. ult̾ius ei inuito ex¬
corqueri non posse. de tm alton:
cã. rem c̾cam. et ind̾ubitatam li
pot̾. ñ solum. si acquiliana sti¬
puło fu̾it subsecuta. s et sipa

Expanded text:
rescripsit, si creditores parati sint pficere potest, ne sibi locum suum dedicare liceat aut ne sibi in suo sepelire mortuum liceat aut ne uicino inuito praedium alienet. pactum fideiussori quoque prodesse, pactus sit ut a se peti liceat: an utilitas prioris pacti sublata sit fideiussori, quaesitum est. sed uerius est semel adquisitam fideiussori pacti exceptionem ulterius ei inuito extorqueri non posse. DE TRANSACTIOcausa rem certam et indubitatam libpotest non solum, si Aquiliana stipulatio fuerit subiecta, sed et si pa
Abbreviated transcription (Latin):
qm om̃ia s redignitur ant̾p̃¬
tatio. nanc quo ꝯuentonem
admittit/nec quicqmͣ int̾est
sutrum integris om̃ib ĩque
obligati ẽẽmus ꝯueniret. ut
ab eo nego discedẽtiu minte

Expanded text:
m omnia haec rediguntur, interpretatio hanc quoque conuentionem admittit. nec quicquam interest, utrum integris omnibus, in quae obligati essemus, conueniret, ut ab eo negotio discedere
Abbreviated transcription (Latin):
Enuł.  mini potius ꝙ̃ corpo¬
tis uitium ułucisi ludos assid¬
ne uelit spectare. aut tabulas
pictas studiose intucatur. siue ⁊̃
iñdax aut simłib uiciis teneat᷑.¬
Quociẽs morb sompticus no¬
minatur eum significari cassi
ait ꝙ nõceat / noce aũt itelligit᷑

Expanded text:
num.Animi potius quam corporis uitium est, ueluti si ludos adsidue uelit spectare aut tabulas pictas studiose intueatur, siue etiam mendax aut similibus uitiis teneatur.Quotiens morbus sonticus nominatur, eum significari Cassius ait, qui noceat: nocere autem intellegi,
Abbreviated transcription (Latin):
n eius erant põtestate nepote
ap̃arrogatorẽ.efficiuntur. sim¬
ulq cum suo pre in eius recidt̃
potestatemsq ñ similit̾ in ado¬
ptonem contingit. Nam nepo¬
tes ex eo in aui naturar rẽtinẽ¬
tur potestate.Non tantum
cum ꝗs adoptat s et cũ arrog¬
at. maior ẽe d eo quem sibi pͥ
fuium facit. et ntiq plena ub¬
tatis .i. decẽ et octo. uinis eump̃¬
cede d. ¶Opato arrogando
suum hr̃dem sibi acc̃sc̾e pocest.
nec ei corporale uitium imped¬
imento est.

Expanded text:
n eius erant potestate, nepotes apud adrogatorem efficiuntur simulque cum suo patre in eius reccidunt potestatem. quod non similiter in adoptionem contingit: nam nepotes ex eo in aui naturalis retinentur potestate. Non tantum cum quis adoptat, sed et cum adrogat, maior esse debet eo, quem sibi per filium facit, et utique plenae pubertatis: id est decem et octo annis eum praecedere debet. Spado adrogando suum heredem sibi adsciscere potest nec ei corporale uitium impedimento est.
Abbreviated transcription (Latin):
sui recupass. et id p̾diũ ob de¬
lictum uiri pignori dedit. In
eadumtaxat peciũa rectepig¬
nus amuliere ꝯtͣctum appatu¬
it. qm offerre uiro debuit me¬
liore p̾dio fc̃o scil. si maiores
sumptus qm fructus fuissent.
quos nir ex p̾dio ꝑcepit. Et e¬
nim in ea qnͣtitate ꝓpriũ mul¬
ier negotium gessisse. ñ alienũ
suscepisse uidecur.
ypothecas suscepit. atq ita pe¬
cumas soluit simandati agͥat.
uł cũ eo agatur exemplo credi¬
toris: ⁊ culpam extiman oport
Cet̾um iudito ꝙ de pignoreda¬
to ꝓpomitur: Suenin ñ pocest.

Expanded text:
sui reciperavit et idem praedium ob debitum viri pignori dedit. in ea dumtaxat pecunia recte pignus a muliere contractum apparuit, quam offerre viro debuit meliore praedio facto, scilicet si maiores sumptus quam fructus fuissent, quos vir ex praedio percepit: etenim in ea quantitate proprium mulier negotium gessisse, non alienum suscepisse videtur.ypothecas suscepit atque ita pecunias soluit, si mandati agat uel cum eo agatur, exemplo creditoris etiam culpam aestimari oportet. ceterum iudicio, quod de pignore dato proponitur, conueniri non potest.
Abbreviated transcription (Latin):
bonis eo tempore quo pignus
contrabebatur illius fuisse. S
et si uictus ẽ debitor uenditans
At qn aliud in legatis urlib̾t¬
atib dictum ẽ cum. ẜmeũ qui

Expanded text:
bonis eo tempore, quo pignus contrahebatur, illius fuisse. sed ‹et› si uictus sit debitor uindicans atquin aliud in legatis et libertatibus dictum est, cum secundum
Abbreviated transcription (Latin):
fĩ pot̾. ut et pignus recte sit ac¬
postea pignori obligauit ñ plꝰ
dicate exceptõnetam et sima¬
xime nuilam ꝓpriam ꝗ uicit.
accõm ex̾cere possit. Non enim

Expanded text:
i potest, ut et pignus recte sit acpostea pignori obligauit: non pldicatae exceptione, tametsi maxime nullam propriam qui uicit actionem exercere possit: non enim
Abbreviated transcription (Latin):
obligate erant. suũq̃ em̾at red¬
ibũit an desinat ẜuiane locus
ẽẽ et mag̃ ẽ ne desinat nnsi exuo¬
lũtate creditoris ħ fc̃mc̃. ¶ Si
inuenditoe pignoris ꝯsenfit er¬
editor uł ut debitor hanc rem
ꝑmit uł don uł in dotẽ det
dicend̾ erit pigns lib̾ari isi sal¬
na c̃a pignoris sin ꝯsẽsit iit uẽ¬
digõi uł cet̾is. Nam solẽt multi
uendidit creditor sic tñ uẽditõ¬
nem fecit. nec disced̾et apigno
tõ rei sp̃alit̾ obligate ñ ualeat.an
noc̾e. ħ res creclitori debeat qui
ꝯsensit intputa si qͣ ratõ umis
uendicõm im̃pediat. dicendũ c̾
et si ab ea discedatur ant pacisc¬
atur creditor nepeciũam petat
nisi si qd̃ dicat ꝑactũ int̾poitu
ẽe. ut. i ꝑsoa ñ petatur. et qd si ħ¬

Expanded text:
obligatae erant, seruum quem emerat redhibuerit, an desinat Seruianae locus esse? et magis est, ne desinat, nisi ex uoluntate creditoris hoc factum est.Si in uenditione pignoris consenserit creditor uel ut debitor hanc rem permutet uel donet uel in dotem det, dicendum erit pignus liberari, nisi salua causa pignoris sui consensit uel uenditioni uel ceteris: nam solent multi uendiderit creditor, sic tamen uenditionem fecit, ne discederet a pignortio rei specialiter obligatae non ualeat, an nocere haec res creditori debeat quod consensit, ut puta si qua ratio iuris uenditionem impediat? dicendum estet si ab ea discedatur aut paciscatur creditor, ne pecuniam petat: nisi si quis dicat pactum interpositum esse, ut a persona non petatur. et quid si
Abbreviated transcription (Latin):
actumsit cum forte ypotħca
tum exceptõm ꝑpetuam pariat
ead̾ et in ħ cãn possunt dicint ⁊
ypotħca discedatur. ¶Si pacis¬
canir creclitorne int annũ pec¬
unampetat. intelligitur deypo¬
tħca quor rõ pactus ẽẽ. ¶Si due¬
ñit ut ꝓ ypotħca fideuissor dare¬
tur et datus ẽs atissc̾m uidebit᷑
ut ypotħca ubetur¶Aliũ c̃ siius

Expanded text:
actum sit, cum forte alius hypothecam tum exceptionem perpetuam pariat, eadem et in hoc casu possunt dici, ut et ab hypotheca discedatur.Si paciscatur creditor, ne intra annum pecuniam petat, intellegitur de hypotheca quoque idem pactus esse.Si conuenerit, ut pro hypotheca fideiussor daretur, et datus sit, satisfactum uidebitur, ut hypotheca liberetur. aliud est, si ius
Abbreviated transcription (Latin):
cum salua sana ut uen̾o resti¬
tues micħ c̾te si aliquid mich
exalo marito suscepi defũcta
intestata desido res mẽdate
cui restitii debeant filioa ma

Expanded text:
 restitues mihi: certe, si aliquid mihi ex alio marito suscepi.' defuncta ea intestata desidero res commendatae cui restitui debeant, filio an
Abbreviated transcription (Latin):
ie sponsalioꝵ. autpost¬
eares oblatas puelle que sui
iuris fuit pr̃ suscepit hrs  eius
ut exibeat recte conuenitur ⁊̃
actõne dẽponi. ¶ Qui pecuniã
ap̃ se n obsignat᷑am ut tindẽ
reddet depoitam ad usus ꝓpri¬
os conu̾cit. post moram dutit
inusuras quor nditõ depõiti
condempnandus est.

Expanded text:
ie sponsaliorum aut postea res oblatas puellae, quae sui iuris fuit, pater suscepit: heres eius ut exhibeat recte conuenietur etiam actione depositi.Qui pecuniam apud se non obsignatam, ut tantundem redderet, depositam ad usus proprios conuertit, post moram in usuras quoque iudicio depositi condemnandus est.
Abbreviated transcription (Latin):
rndisse se refert si conuenit
sorie. ut ccum ea spẽ ĩquid
nͥ fenus ulicitum ꝯtraratur.
s lex conttui no impbata.ao
icratr. ¶Siquis colludente
ꝓcuritore meo ab eo emitm
possit agt exempto et puto
naicten ut. aut stetur empto¬
ni.uit discedatuss et siquis

Expanded text:
ndisse se refert, si conuenerit, se ait, cum ea specie, inquit, non faenus illicitum contrahatur, sed lex contractui non improbata dicatur.Si quis colludente procuratore meo ab eo emerit, an possit agere ex empto? et puto hactenus, ut aut stetur emptioni aut discedatur.Sed et si quis
Abbreviated transcription (Latin):
eq eoꝵ fructuñ qui post
lite ꝯtestatã offit̾o iudicis resti¬
tuendi sunt. usuras pr̃an opo
nsure n exĩgũtur. ¶ Tu usurep̾¬
cii fũdi ab eo qui. ⁊ fisco em̾at pe¬
t̾entur: et emptor negaret tra
uit iniquũ ẽẽ usuras ab eo exi¬
rum: et si quo. anno ñ soluiss
tũc tocius peciũe ex die q̃ mutu¬
atus ẽ semisses soluturũ et red¬
ditis ꝑ. aliquot annos usuris:¬

Expanded text:
e eorum fructuum, qui post litem contestatam officio iudicis restituendi sunt, usuras praestari usurae non exiguntur.Cum usurae pretii fundi ab eo qui a fisco emerat peterentur et emptor negaret traduit iniquum esse usuras ab eo exrum et, si quo anno non soluisset, tunc totius pecuniae ex die qua mutuatus est semisses soluturum, et redditis per aliquot annos usuris
Abbreviated transcription (Latin):
locato ꝗuenitur nisi zuenent
ut tarhius peciũciliate usuras
debet n nisi ex mora usuras pr̃a¬
re deb̾et.Riscus ex sius ꝯtrac¬
cib usuram ñ dat. s ipeaccipit
ut sol a foricinis q tardius pe¬
cumiaminferũt. Itẽ ex uectigalib.
Tuaut in locopriuati suocesse
rit ⁊̃ dare solssi debitores qui
minores semissib pr̃abant usu¬
ras: fisci ẽc cepunt. postqm̃.ad
fiscũ cnͣsierunt: semisses cogẽ¬
di sunt pr̃art. ¶ Eos q ex ãmi¬
stratone rerũ ciuitatis ꝯueniut᷑
nsuris obnoxios ec̃ s.atisnotũẽ.
Id̃ ꝙ obẜuatur in opum curato¬
rib si petiũa ap̃ eos remansit.

Expanded text:
locato qui conuenitur, nisi conuenerit locato qui conuenitur, nisi conuenerit ut tardius pecuniae illatae usuras deberet, non nisi ex mora usuras praestare debet.Fiscus ex suis contractibus usuras non dat, sed ipse accipit: ut solet a foricariis, qui tardius pecuniam inferunt, item ex uectigalibus. cum autem in loco priuati successit, etiam dare solet. Si debitores, qui minores semissibus praestabant usuras, fisci esse coeperunt, postquam ad fiscum transierunt, semisses cogendi sunt praestare. Eos qui ex administratione rerum civitatium conveniuntur usuris obnoxios esse satis notum est. idem observatur in operum curatoribus, si pecunia apud eos remansit.
Abbreviated transcription (Latin):
cus fortimato ita rescripsit p̾s¬
mod̾ iuste exactõnis recliget.
ħ constitut̾o ad infinitũ mot̾̃
excẽdit/ Quid ergo sic tẽpanda
res ẽ. ut in futuri dũtaxat ex die
cessationis crescat usura. ¶Di¬
nus pius itarepsit. parũ iusit
p̾t̾ĩtas uluras petis qͣs. amisisse
celongi cpr̃is int̾uallũ indicat.
ꝗeas a debitore tuo ut gratior.a¬
pud eum uidelic esses petẽdas
n puͣtasti¶ In cacito fid̃iꝯmiss¬
o om̃e emolum̃tum hrdi aufe¬
rend̾ et fisco prad diuus pius
Rpsit ergo et usurarũ emolum̃¬
tum inferctur hrdi. ¶ Sipupil¬
loñ hñti tutorẽ fidicõmissũ sol¬
fcam. ¶Duius pius rpsit. ergo
nec ei debetur quicqd reipublice
cã abfint. ur ex. ilia cãuista ĩpe¬
ditus ex q̃ restituto indulgetur.
pet̾e ñ potuit ꝗd enim potͥesti¬
potuit. nec siłe urd̃i posse ꝙ pla¬
cuit minorib ⁊̃ in hiis succum
que ñ acꝗsiennt. usure enĩ no
pp̃ lucrũ petentiũ s pp̃moram¬
ñ solũetu ifligñtur. ¶ Ex

Expanded text:
cus Fortunato ita rescripsit: 'Praesmodum iustae exactionis rediget'. haec constitutio ad finitum modum excedit: quid ergo? sic temperanda res est, ut in futurum dumtaxat ex die cessationis crescat usura.Diuus Pius ita rescripsit: 'Parum iuste praeteritas usuras petis, quas omisisse te longi temporis interuallum indicat, qui eas a debitore tuo, ut gratior apud eum uidelicet esses, petendas non putasti'.In tacito fideicommisso omne emolumentum heredi auferendum et fisco praestandum diuus Pius rescripsit. ergo et usurarum emolumentum aufertur heredi.Si pupillo non habenti tutorem fideicommissum solfactam diuus Pius rescripsit. ergo nec ei debetur, qui quod rei publicae causa afuit uel ex alia causa iusta impeditus, ex qua restitutio indulgetur, petere non potuit: quid enim potest ipotuit? nec simile uideri posse, quod placuit minoribus etiam in his succurri quae non adquisierunt: usurae enim non propter lucrum petentium, sed propter moram soluen tium infliguntur.Ex
Abbreviated transcription (Latin):
soluendo fid̾icomisso fca partus
quo ancilarum restituendos¬
Heres rogatus erat post mortẽ
Iuam. sinc reditu br̃ditate restit¬
uere q̃itum ẽ. an partus ancilla¬
rum ⁊̃ niuobr̃de nati restituen
itu solo declucẽdo: testatorsẽsit

Expanded text:
soluendo fideicommisso factam partus quoque ancillarum restituendos.Heres rogatus erat post mortem suam sine reditu hereditatem restituere: quaesitum est, an partus ancillarum etiam uiuo herede nati restituenditu solo deducendo testator sensit
Abbreviated transcription (Latin):
misunt. etiam sinegligent de¬
d̾int usura eis remittiturs Hec
aut ita sũt si nulla fraus argri¬
icurs alioquin usure etiampli¬
cibutur. ¶ Si dies ñ sit abhiis
qui statuas ur ymagines po¬
nendas iegau̾unt p̾finitũ a p̃¬
side tempus statueñd ẽ et nisi
posuernt br̃des usuras rei pu.

Expanded text:
unt, etiamsi neglegenter dederint, usura eis remittitur: haec autem ita sunt, si nulla fraus arguitur: alioquin etiam usurae adplicabuntur.Si dies non sit ab his, qui statuas uel imagines ponendas legauerunt, praefinitus, a praeside tempus statuendum est et nisi posuerint heredes, usuras rei pu
Abbreviated transcription (Latin):
Er mog̾ Qnͣi ꝑ collusionem
ymaginariam colonum circõ¬
ueniendi emptoris c̃ai supposu¬
itex empto tenetur. nec defen¬
ditur ꝓut siquo facilius exco¬
gitata fraus occultetur. colo¬
num qnqn̾nii pensiones ĩ fi

Expanded text:
rum. Qui per collusionem imaginarium colonum circumueniendi emptoris causa subposuit, ex empto tenetur nec defenditur, si, quo facilius excogitata fraus occultetur, colonum et quinquennii pensiones in fi
Abbreviated transcription (Latin):
putet si fu̾it alienatus suus
in totũ ur in ꝑtẽ. uł manimus¬
sus noxã caput ñ sequitur nã
ẜuum nicħ deliquisse quidño
iubẽti optem̃p auiqet sone si
iussit pot̾ ħ dici si aut ñ pro¬

Expanded text:
fuerit alienatus seruus in totum uel in partem uel manumissus, noxam caput non sequi: nam seruum nihil deliquisse, ‹qui› domino iubenti obtemperauit. et sane si iussit, potest hoc dici: si autem non pro
Abbreviated transcription (Latin):
mino exigi uoluit. ergo dolus
qm accor eleg̾it. aita couẽtur.¬
Si detracta noxe dediton qĩcũ
conscio dño actũ sit. ꝗ ñ erat cõ¬
scius: absolutone fca et finito

Expanded text:
mino exigi uoluit. ergo dolus quam actor elegerit, altera tollitur.Si detracta noxae deditione quasi cum conscio domino actum sit, qui non erat conscius: absolutione facta et finito
Abbreviated transcription (Latin):
si ex fructib p̾dioꝵ que donata
sunt. locupletata sic. min cãdo
natõnus cadant. et uił signifi¬
cat fruͣct. quo utusuras licitã
donatus acꝗsunt: ad eũ ꝗ dona¬
uit pertinebit.

Expanded text:
si ex fructibus praediorum quae donata sunt locupletata sit, an in causam donationis cadant. et Iulianus significat fructus quoque ut usuras licitam donatus adquisiit, ad eum qui donauit pertinebit.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ en  qͣ dõat ei cͣui dõatur.¶H
eniboe fidĩ possõribꝯcessũ est.
uirũ aut̃ scĩetẽ alienũ possidẽ.¬
id̾ q̃rit. si ex re mariti ea ãtiua
mułrem dẽ dote maritus p̾ciũ
possit ꝑ exceptõm recin̾e: et di¬
cend̾ ẽ posse manitũ exceptõm¬

Expanded text:
ei cui donatur: hoc enim bonae fidei possessoribus concessum est, uirum autem scientem alienum possidere.Idem quaerit, si ex re mariti ea ancillamulier‹em› de dote maritus pretium possit per exceptionem retinere. et dicendum est posse maritum et except