comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
plendũ pondus gallis. aquib re¬
dẽptam pacẽ cognouerant. Ob
qđ meritum & inmunitas illis
decreta & locꝰ spectaculorũ in se¬
natu datꝰ. & fedus equo iure per¬
cussum. In postremo libro trogu̾
maiores suos auocontis originem
ducere. auũ suũ trogũ. suum põ¬
peium sertoriano bello ciuitatẽ
agne̾o põpeio ꝑcepisse. patruũ
metridatico bello turmas eqͥtũ
sub eodẽ põpeio duxisse. patrẽ
quoq sub gaio cesare militasse.
epistolarumq & legationũ simul
anuli curam habuisse
nos claudit. ita & huiꝰ oꝑis
finis futurꝰ. ẽ. Hanc uet̾es ab hibo
anne pͥmum hib̾iam. pꝰea ab his¬
palo. hispania cognominata. ẽ
Hec int̾ affricã & galliã posita
occeani freto & pirenis montib
claudit᷑. Sicut minor ut᷑q t̾ra:
ita utraq fertilior. Nam neq ut
affrica uiolento sole torret᷑. neq
ut gallia assiduis lientis fatigat᷑
sed media int̾ utrũq hinc tẽꝑa¬

Expanded text:
plendum pondus Gallis, a quibus replendum pondus Gallis, a quibus redemptam pacem cognoverant. Ob quod meritum et immunitas illis decreta et locus spectaculorum in senatu datus et foedus aequo iure percussum. In postremo libro Trogus: maiores suos a Vocontiis originem ducere; avum suum Trogum Pompeium Sertoriano bello civitatem a Cn. Pompeio percepisse,patruum Mithridatico bello turmas equitum sub eodem Pompeio duxisse; patrem quoque sub C. Caesare militasse epistularumque et legationum, simul et anuli curam habuisse.nos claudit, ita et huius operis finis futura est. Hanc veteres ab Hibero amne primum Hiberiam, postea ab Hispalo Hispaniam cognominaverunt. Haec inter Africam et Galliam posita Oceani freto et Pyrenaeis montibus clauditur. Sicut minor utraque terra, ita utraque fertilior. Nam neque ut Africa violento sole torretur, neque ut Gallia adsiduis ventis fatigatur, sed media inter utramque hinc tempera
Abbreviated transcription (Latin):
dum. ueluti ad cõmune incendi¬
um extinguendum concurrur
ux consensu om̃ium catumandꝰ
regulus eligit᷑. Qui cum magno
exercitu lectissimorũ uirorum ur¬
bẽ hostium obsider&. ꝑ quietem
specie toruȩ mulieris. quae se
deã dicebat. ext̾ritꝰ. ultro pacẽ
cum massiliensib fecit. Petitoq
ut intrare illi urben & deos eoꝵ
adorare licer&. cum in arcẽ ini¬
neruȩ ueniss&e. conspecto portici¬
bus simulachro deȩ quã ꝑ quie.¬
tam uid̾at repente exclamat
ensib qđ animaduertera&e eos ad
curam deorũ inmortaliũ ꝑtinere:
torque aurea redonata dea. in ꝑ¬
petuam amicitiã cum massilien¬
sib iunxit. Parta pace & securl¬
tate fundata. reu̾tentes a delphĩ
massiliensium legati. qͦ missimu¬
nera apollini tulerant audieraĩ
urbẽ romanam agallis captam.
incensamq Qua re domi nun¬
tiata. publico funere massiliensẽ
ꝓsecuti sunt. Aurũq & argentum
publicũ pͥuatũq contulert̃. ad ex¬

Expanded text:
dum velut ad commune extinguenddum velut ad commune extinguendum incendium concurrunt. Dux consensu omnium Catumandus regulus eligitur. Qui cum magno exercitu lectissimorum virorum urbem hostium obsideret, per quietem specie torvae mulieris, quae se deam dicebat, exterritus ultro pacem cum Massiliensibus fecit,petitoque ut intrare illi urbem et deos eorum adorare liceret, cum in arcem Minervae venisset, conspecto in porticibus simulacro deae, quam per quietem viderat, repente exclamat ensibus, quod animadverteret eos ad curam deorum inmortalium pertinere, torque aureo donata dea in perpetuum amicitiam cum Massiliensibus iunxit. Parta pace et securitate fundata revertentes a Delphis Massiliensium legati, quo missi munera Apollini tulerant, audiverunt urbem Romanam a Gallis captam incensamque. Quam rem domi nuntiatam publico funere Massilienses prosecuti sunt aurumque et argentum publicum privatumque contulerunt ad ex
Abbreviated transcription (Latin):
massilienses portas claudere ui¬
gilias agere. stationis inuirias
obseruare ꝑegrinos recognosce¬
re curas habere. ac uelutiꝰ bellũ
habeant. sic urbẽ pacis tẽporib
obseruare. Adeo illic bene insti¬
tuta non tẽporũ necessitate . s
recte faciendi consuetudine ser¬
uant᷑. Post hȩc magna illis cũ
ligurib magna cum gallis fue
catam. uictoriam celebrẽ int̾
finitimos reddidit. Garginien¬
sium qͦq exercitꝰ cum bellũ cay¬
tis piscatorum nauib ortum eẽt
sepe fuderunt. pacẽq uictis deder¬
um hispanis amicitiam unxer̃.
cũ romanis ꝓpe ab initio condi¬
tȩ urb fedus sũma fide custodie¬
sunt. auxilusq om̃ib bellis indũ.¬
triȩ sotios statuerunt. Que res
& uiriũ fidutiam auxit. & pacẽ
ab hostib p̾stitit. Cum gͥ in assi¬
ria & fama rerum gestarũ & ha¬
bundantia opum. & uiriũ gła
uirente flor&. repente finitimi
popłi ad nom̃ massiliensium delen¬

Expanded text:
festis diebus portas claudere, vifestis diebus portas claudere, vigilias agere, stationes in muris observare, peregrinos recognoscere, curas habere, ac veluti bellum habeant, sic urbem pacis temporibus custodire. Adeo illic bene instituta non temporum necessitate, sed recte faciendi consuetudine servantur. Post haec magna illis cum Liguribus, magna cum Gallis fuercata victoria celebrem inter finitimos reddidit. Karthaginiensium quoque exercitus, cum bellum captis piscatorum navibus ortum esset, saepe fuderunt pacemque victis dederunt,cum Hispanis amicitiam iunxerunt, cum Romanis prope ab initio conditae urbis foedus summa fide custodierunt auxiliisque in omnibus bellis industrie socios iuverunt. Qvirium fiduciam auxit et pacem ab hostibus praestitit. Cum igitur Massilia et fama rerum gestarum et abundantia opum et virium gloria virente floreret, repente finitimi populi ad nomen Massiliensium delen
Abbreviated transcription (Latin):
loci sibi uendicare. Non aliter
massilienses. quin cũ inquilini
uideant᷑. dnõs quandoq regioñ
futuros. His incitatꝰ rex: insidias
q foraliorum die. multos fortes
ac strenuos uiros hospitu iure
in urbem misit. Plures syrpis la.¬
tentes frondib quȩ suꝑ tectos
induci uehiculos uib&. ipse in
cum nocte a p̾dictis aꝑtę portȩ
forent. tẽpestiuȩ ad insidias ades.¬
sent. urbẽq sõno ac uino sepul.¬
tã armis inuaderent. S has insi¬
dias mulier quȩdã regis cogna¬
ta ꝑdidit. Quȩ adult̾are cũm
greco adsolita adolescente. in
amplexii uiuenis miserata for.¬
me eiꝰ. insidias aꝑuit. ꝑiculũq
declinare iub&. Ille rẽ statim
ad magistratꝰ defert atq ita pa¬
tefactis insidus. cuncti ligures
cõprehendunt᷑. latentesq: de sir¬
pi sꝑtrahunt᷑. Quib om̃ib int̾.¬
fectis. insidianti regi insidie ten¬
dunt᷑. cesa cum ipso rege hostiũ
septẽ milia. Exinde festis dieb

Expanded text:
loci sibi vindicasse. Non aliter loci sibi vindicasse. Non aliter Massilienses, qui nunc inquilini videantur, dominos quandoque regionum futuros. His incitatus rex insidias mni Floraliorum die multos fortes ac strenuos viros hospitii iure in urbem misit, plures sirpeis latentes frondibusque supertectos induci vehiculis iubet,ipse cumcum nocte a praedictis apertae portae forent, tempestive ad insidias adesset urbemque somno ac vino sepultam armatis invaderet. Sed has insidias mulier quaedam regis cognata prodidit, quae adulterare cum Graeco adulescente adsolita in amplexu iuvenis miserata formae eius insidias aperuit periculumque declinare iubet. Ille rem statim ad magistratus defert; atque ita patefactis insidiis cuncti Ligures conprehenduntur latentesque de sirpeis protrahuntur. Quibus omnibus interfectis insidianti regi insidiae tenduntur. Caesa cum ipso rege hostium septem milia. Exinde Massilienses
Abbreviated transcription (Latin):
puis agris multas colonias con¬
stituerunt. Ab his igit᷑ galli
& usum uitȩ. cultioris deposita
ac mansuefacta barbarie. et
agorum cultꝰ. & urbes mȩnib
cingere didicerunt: Tunc et
legib non armis uiuere. & tc
uitẽ putare. tc̃ oliuã serere
consueuer̃t. Adeoq magnꝰ et
hominib & reb imposit᷑. ẽ .ni.¬
tor. ut non gretia in galliã
emigrasse. s gallia in gretiam
translata uidet᷑. Mortuo rege
mamno segobrior. aquo locus
acceptꝰ condende urb̃ fuerat.
cũ regno filius eius comannus
successiss&. affirmante qͦdã re¬
gulo quandoq massiliã exitio
finitimis popłis futurã oppͥmen¬
damq in ipso ortu. ne mox ua¬
lidoripsum obruer&. subnectit
& illã fabulam. canẽ aliquando
partu grauidã. locũ a pastore
p̾cario petisse. in quo pareret.
Quo obtento: it̾ato petisse: ut sibi
educare in loco catulos liceret.
Ad postremũ adultis catulis. ful¬
tam domestico p̾sidio. ꝓpͥetatẽ

Expanded text:
ptivis agris multas colonias conptivis agris multas colonias constituerint. Ab his igitur Galli et usum vitae cultioris deposita ac mansuefacta barbaria et agrorum cultus et urbes moenibus cingere didicerunt. Tunc et legibus, non armis vivere, tunc et vitem putare, tunc olivam serere consuerunt, adeoque magnus et hominibus et rebus inpositus est nitor, ut non Graecia in Galliam emigrasse, sed Gallia in Graeciam translata videretur. Mortuo rege Nanno Segobrigiorum, a quo locus acceptus condendae urbis fuerat, cum regno filius eius Comanus successisset, adfirmante quodam regulo, quandoque Massiliam exitio finitimis populis futuram, opprimendamque in ipso ortu, ne mox validior ipsum obrueret. Subnectit et illam fabulam: canem aliquando partu gravidam locum a pastore precario petisse, in quo pareret, quo obtento iterato petisse, ut sibi educare eodem in loco catulos liceret; ad postremum adultis catulis fultam domestico praesidio proprietatem
Abbreviated transcription (Latin):
nitate capti. reu̾si domũ. refe¬
rentes quȩ uiderant. plures
sollicitauere duces. Glarissimoᷤ
cpti se uinxere. Itaq regem
segobriorũ mamnũ nomine.
in cuiꝰ finib urbẽ conde gesti.¬
ebant. in amicitiã petentes
conueniunt. forte eodẽ die
rex occupatꝰ inparatũ nuptia¬
rum giptis filie erat. qua mu¬
tue gentis electo int̾ epulas
genero. nuptũ tradere illa pa¬
r̾abat. Itaq cum ad nuptias
inuitati om̃s ꝓcessissent. rogan¬
tur etiam hospites greci ad con¬
uiuiũ. Introducta deinde uir
re ei que uirum eliger&e. tunc
omissis om̃ib ad grecos conuersa
aquam ꝓti porrigit. Qui factꝰ
ex hospite gener. locum conden.¬
de urb a socero accepit. Condi¬
ta gͥ massilia. ẽ. ꝓpe hostiͤ roh¬
dani annis remoto sinu uelut
in angulo maris. S liguies
incrementis urb̾ inuidentes.
grecos assiduis bellis fatigabañ.
ui ꝑiculũ ꝓpulsando in tantum
enituert᷑. ut uictis hostib in ca¬

Expanded text:
nitate capti, reversi domum refenitate capti, reversi domum referentes quae viderant, plures sollicitavere. Duces classis Simos et Protis fuere. Itaque regem Segobrigiorum, Nannum nomine, in cuius finibus urbem condere gestiebant, amicitiam petentes conveniunt. Forte eo die rex occupatus in apparatu nuptiarum Gyptis filiae erat, quam more gentis electo inter epulas genero nuptum tradere illic parabat. Itaque cum ad nuptias invitati omnes proci essent, rogantur etiam Graeci hospites ad convivium. Introducta deinde virgre ei, quem virum eligeret, tunc omissis omnibus ad Graecos conversa aquam Proti porrigit, qui factus ex hospite gener locum condendae urbis a socero accepit. Condita igitur Massilia est prope ostia Rhodani amnis in remoto sinu, velut in angulo maris. Sed Ligures incrementis urbis invidentes Graecos adsiduis bellis fatigabant, qui pericula propulsando in tantum enituerunt, ut victis hostibus in ca
Abbreviated transcription (Latin):
lie & morum orb̾ imꝑium quȩ¬
situm. ꝑea tẽꝑa. adhuc reges
hastas ꝓdiade habebant: quã
greci sceptra dixere. Nam et
ab origine rerum ꝓdiis iumor¬
talib uestes hastas coluere. Ob
cuiꝰ religionis memoriam. ad huc
deorũ sunulachris hastȩ addun¬
tur. Tẽporib tarquinii regis
ex asia focensium iuuentꝰ hosti¬
um tiberis inuecta. amicitiam
cum roinanis uinxit. Inde in
ultimos galliȩ sinus. nauibus
ꝓfecta massiliam int̾ liguras
& feras gentes gallorũ condi¬
dit. magnasq res siue dum ar¬
mis se aduersus gallicã feroͥta¬
tem tuentur. siue dũ ultro la¬
fuerant gesserunt. Nãq focen¬
ses exiguitate ac materie ter¬
re coacti studiosius mare quã
t̾ras exercuere. piscando. mer¬
cando plerũq etiam latrocinio
maris. qđ illis tẽporib głȩ ha¬
bebat᷑. utã tolerabant. Itaq
in ultimã occeani horã ꝓcedere
ausi. in sinũ galli ũ hostio roda¬
ni annis deuenere. Qui loci amȩ¬

Expanded text:
liae et mox orbis imperium quaeliae et mox orbis imperium quaesitum. Per ea tempora adhuc reges hastas pro diademate habebant, quas Graeci "sceptra" dixere. Nam et ab origine rerum pro diis inmortalibus veteres hastas coluere, ob us religionis memoriam adhuc deorum simulacris hastae adduntur. Temporibus Tarquinii regis ex Asia Phocaeensium iuventus ostio Tiberis invecta amicitiam cum Romanis iunxit; inde in ultimos Galliae sinus navibus profecta Massiliam inter Ligures et feras gentes Gallorum condidit, magnasque res, sive dum armis se adversus Gallicam feritatem tuentur sive dum ultro la, gesserunt. Namque Phocaeenses exiguitate ac macie terrae coacti studiosius mare quam terras exercuere: piscando mercandoque, plerumque etiam latrocinio maris, quod illis temporibus gloriae habebatur, vitam tolerabant. Itaque in ultimam Oceani oram procedere ausi in sinum Gallicum ostio Rhodani amnis devenere,cuius loci amoe
Abbreviated transcription (Latin):
res de uirtute cotidiana certa¬
mina. & uires & ꝑnicietatẽ aux¬
ere. Igͥ cum latrones a rapina
pecorum industria frequentq
sũmouerent. remus ab hisdeni
latronib captꝰ. & ueluti ipse
ẽet qđ in aliis ꝓhibebat. regi
offert᷑. criminiꝰ dat᷑. quasi gre¬
ges numitoris infestare. ẽet so
litꝰ. Tc̃ arege numitori in ultio¬
nẽ traditur. S numitor adolescer¬
tia iuiuenis ꝑmotꝰ. & suspitione
expositi nepotis adductꝰ. cũ eũ
nunc linamentorũ filiȩ simli¬
tudo. nunc etas expositionis
temporib congruens anxium
tenerent. repente faustulus¬
adueniens cũ romulo suꝑuenit
facta cõspiratione. & adolescen¬
tes in ultionẽ pat̾ne necis. et
numitor in uindictã erepti
regni. armant᷑. Occiso amulio
regnum numitori restituitur.
& urbs romana ab adolescentib
condit᷑. Tc̃ & uicinis conuigia
pastorum dedignantib uirgi¬
nes sabine rapiunt᷑. finitunsq
popłis armis subiectis pͥmo ita¬

Expanded text:
res de virtute cotidiana certares de virtute cotidiana certamina et vires et pernicitatem auxere. Igitur cum latrones a rapina pecorum industrie frequenterque submoverent, Remus ab isdem latronibus captus et velut ipse esset, quod in aliis prohibebat, regi offertur; crimini datur quasi greges Numitoris infestare solitus esset. Tunc a rege Numitori in ultionem traditur. Sed Numitor adulescentia iuvenis permotus et in suspitionem expositi nepotis adductus, cum eum nunc liniamentorum filiae similitudo, nunc aetas expositionis temporibus congruens anxium tenerent, repente Faustulus cum Romulo supervenit; facta conspiratione et adulescentes in ultionem maternae necis et Numitor in vindictam erepti regni armantur. Occiso Amulio regnum Numitori restituitur et urbs Romana ab adulescentibus conditur. Tupastorum dedignantibus virgines Sabinae rapiuntur, finitimisque populis armis subiectis primo Ita
Abbreviated transcription (Latin):
rẽ numitorẽ opp̃ssiss&e. filiam
eiꝰ ream in ꝑpetuam uirginita¬
tem ne quis uindex regni ui¬
rilis sexus ex gente numitoriꝰ
oriret᷑. demersit. addita in iu¬
riȩ spetie honoris. ut non dãp¬
nata sed sacerdos electa uide¬
ret᷑. Igit᷑ sacra in luco martis
sacro duos pueros incertũ stu¬
pro. an ex marte. conceptos en
ub&. & puellam uinculis one¬
rat. ex quorum iniuria decessit
Sed fortuna origini romane ꝓs¬
piciens. pueros lupe alendos
obtulit. Que amissis catulis.
distenta ubera ex in anire cupi¬
ens. nutricẽ se infantib p̾buit
Cum sepius ad paruulos ueluti
ad catulos uenissa. rem faustul
pastor animadũtit. subtractose
ferȩ. int̾ greges pecorũ agresti
uita nutriuit. Martios pueroᷤ
fuisse. siue qđ in luco martis eni.¬
ri sunt: siue qđ alupa quȩ ui tu¬
tela martis ẽ. nutriti. ueluti ma¬
nifestis argum̃tis creditum. Mo¬
mina pueris. alt̾i remo alt̾i ro¬
mulo fuere. Adultis int̾ pasto.¬

Expanded text:
rem Numitorem oppressisset, filiam rem Numitorem oppressisset, filiam eius Ream in perpetuam virginitatem, ne quis vindex regni virilis sexus ex gente Numitoris oriretur, demersit, addita iniuriae specie honoris, ut non damnata, sed sacerdos electa videretur. Igitur clausa in luco Marti sacro duos pueros, incertum stupro an ex Marte conceptos, eniubet et puellam vinculis onerat, ex quorum iniuria decessit. Sed Fortuna origini Romanae prospiciens pueros lupae alendos obtulit, quae amissis catulis distenta ubera exinanire cupiens nutricem se infantibus praebuit. Cum saepius ad parvulos veluti ad catulos reverteretur, rem Faustulus pastor animadvertit subtractosque ferae inter greges pecorum agresti vita nutrivit. Martios pueros fuisse, sive quod in luco Martis enixi sunt sive quod a lupa, quae in tutela Martis est, nutriti, veluti manifestis argumentis creditum. Nomina pueris alteri Remo, alteri Romulo fuere. Adultis inter pasto
Abbreviated transcription (Latin):
bat. stupro conceptꝰ. latinꝰ pro¬
creat᷑. Quo tenente regnum:
eneas ab iliotroia agrecis ex¬
pugnata in italiã uenit. Sta.¬
tinꝰq bello exceptꝰ. Cum exer¬
citum in aciem eduxiss&. ad
colloquium uocat᷑. tantã ad¬
mirationẽ sui latino p̾buit
ut & in sotiecatẽ regni reciꝑe¬
tur. & lauina in matrimoniũ
ei data. gener ascisceretur.
Post hec cõmune utriꝰq bellũ
adu̾sum turnũ regẽ rutilorum
ꝓpt̃ fraudatas lauine fuit nup¬
tias. in qͦ & turnus & latinus
intiere. Igit᷑ cum eneas ure uic¬
tore utroq popło potiretur.
urbem ex nomine uxoris laui¬
niam condidit. Bellum dein¬
de adũsus megentiũ & thus¬
corum regem gessit. In qͦ cum
ipse occidiss&. in locum eiꝰ asca¬
nius filius surcesit. Qui lauini
relicto longam albã condidit
que cec annis caput regni fuit
Post multos deinde huius urb
reges ad postremũ numitor
&e amulius regno potiti sunt.
Sed amulius cũm ui etate pocie¬

Expanded text:
bat, stupro conceptus Latinus probat, stupro conceptus Latinus procreatur. Quo tenente regnum Aeneas ab Ilio Troia a Graecis expugnata in Italiam venit statimque bello exceptus, cum in aciem exercitum eduxisset, ad conloquium vocatus tantam admirationem sui Latino praebuit, ut et in societatem regni reciperetur et Lavinia in matrimonium ei data gener adscisceretur. Post haec commune utriusque bellum adversus Turnum, regem Rutulorum, propter fraudatas Laviniae fuit nuptias, in quo et Turnus et Latinus interiere. Igitur cum Aeneas iure victoriae utroque populo potiretur, urbem ex nomine uxoris Lavinium condidit. Bellum deinde adversus Mezentium, Etruscorum regem, gessit, in quo cum ipse occidisset, in locum eius Ascanius filius successit, qui Lavinio relicto Longam Albam condidit, quae CCC annis caput regni fuit. Post multos deinde huius urbis reges ad postremum Numitor et Amulius regno potiti sunt. Sed Amulius cum vi aetate potio
Abbreviated transcription (Latin):
captum.ẽ ut saturnalib exeqͣto
omĩum uire. passim in conuiuiis
serui cum dñis recũbant. Itaq
italia regis nomine satur nia
appellatꝰa ẽ: & mons in quo ha¬
bitabat sac̾nꝰ. in quo nunc ue¬
luti ab ioue pulso. sedib suis
sat᷑no capitolium. ẽ. Post hunc
t̾cio loco regnasse ferunt fauñ
sub quo euander ab archadiȩ
urbe pallanteo. in italiã cum
mediocri turba populariũ uenit.
Qui faunus & agros & montem
quem ille postea palatinũ ap¬
pellauit. benigne assignauit.
n huius radicib tẽplum licaeo
quẽ greci pana. romani luꝑcũ
appeslant constituit. ipsũ dĩ
amictum. ẽ. Quo habitari hc̃
rome luꝑcalib decurrit᷑. fau¬
no uxor fuit nomine fatua.
que assidue diuino impleta.
ueluti ꝑ furorẽ futura p̾mone¬
bat. Unde ad huc qui inspira¬
risolent fatuari dicunt᷑. Ex
filia faunt & hercule. qui eodẽ
tẽpr̃ extiucto gerione. armen¬
ta uictorie p̾mia ꝑ italiã duce¬

Expanded text:
cautum est, ut Saturnalibus exaequato cautum est, ut Saturnalibus exaequato omnium iure passim in conviviis servi cum dominis recumbant. Itaque Italia regis nomine Saturnia appellata, et mons in quo habitabat Saturnius, in quo nunc veluti ab Iove pulso sedibus suis Saturno Capitolium est. Post hunc tertio loco regnasse Faunum ferunt, sub quo Euander ab Arcadiae urbe Pallanteo in Italiam cum mediocri turba popularium venit, cui Faunus et agros et montem, quem ille postea Palatium appellavit, benigne adsignavit. In huius radicibus templum Lycaeo, quem Graeci Pana, Romani Lupercum appellant, constituit; ipsum dei amictum est, quo habitu nunc Romae Lupercalibus decurritur. Fauno uxor fuit nomine Fatua, quae adsidue divino spiritu inpleta veluti per furorem futura praemonebat. Vnde adhuc, qui inspirari solent, fatuari dicuntur. Ex filia Fauni et Hercule, qui eodem tempore extincto Geryone armenta, victoriae praemia, per Italiam duce
Abbreviated transcription (Latin):
siano siue antonii exercitu re-¬
collecti. signaq cũ his militaria
augusto remissa. sed & filii ne¬
potesq fraates obsides augus¬
to dati. plusq cesar magniꝰtu¬
dine nominis sui fecit. qͦuam
armis facere alius imꝑator po.
aRThicis orientalibq ac to¬
tius ꝓpe modum orb rebus
ex plicitis. ad initia romanȩ urb̃
trogꝰ ueluti post longã ꝑegrina¬
tionẽ domum reu̾tit᷑. ingrati
cuiis officium existimansꝰ. si cũ
om̃ium gentium res gestas il¬
lustrauerit. desolatũ tũ patria
ꝓpositi oꝑis excedit . nec utiq
originem urb̃ quȩ ẽ. caput to¬
tius orb̾ silentio ꝑt̾mictat. Italie¬
pͥmi cultores ab origine fuere
quorũ rex saturnꝰ tantȩ iustitiȩ
fuisse dicit᷑. ut neq seruier it
quisꝗ sub illo. neq quicquã pͥ¬
uate rei habuerit s om̃a cõmu¬
nia & indiuisa om̃ib fuerint.
ueluti unũ cunctis patrimo.¬
nium. ẽ. Ob cuiꝰ exẽpli memoriã

Expanded text:
ssiano sive Antoni exercitu ressiano sive Antoni exercitu recollecti signaque cum his militaria Augusto remissa. Sed et filii nepotesque Phrahatis obsides Augusto dati, plusque Caesar magnitudine nominis sui fecit, quam armis facere alius imperator potuBER XLIII Parthicis orientalibusque ac totius propemodum orbis rebus explicitis ad initia Romanae urbis Trogus veluti post longam peregrinationem domum revertitur, ingrati civis officium existimans, si, cum omnium gentium res gestas inlustraverit, de sola tantum patria propositi operis excedat nec utique originem urbis, quae est caput totius orbis, silentio praetermittat. Italiae cultores primi Aborigines fuere, quorum rex Saturnus tantae iustitiae fuisse dicitur, ut neque servierit quisquam sub illo neque quicquam privatae rei habuerit, sed omnia communia et indivisa omnibus fuerint, veluti unum cunctis patrimonium esset. Ob cuius exempli memoriam
Abbreviated transcription (Latin):
aduentu scitharum. cũ amicoꝵ
manu ad cesarẽ in hispania bel-¬
lum tc̃ tẽporis gerentem ꝓfugit
obsidẽ cesari minimũ fraatis filiũ
ferens. quẽ neglegentiꝰ custodi¬
tum rapuerat. Quo cognito fra¬
ates. legatos statĩ ad cesarẽ mit¬
tit. seruũ suum tiridatẽ & filiũ¬
suum remitti sibi postulat.
lesar & legatione fraatis audita
& tiridatis postulatis cognatis
nã & ipse restitui in regnũ desi¬
derabat. uiris romanorũ fut᷑am
parthiam affirmans. si eiꝰ regñ
muneris eorũ fuiss&e. neq tiri¬
datẽ deditarum se parthis dix̃¬
neq adũsus parthoꝰ tiridati au¬
xilia daturum. Ne tam̃ nihil
& fraati filiũ sine p̾cio remisit.
& tẏridati qͦ ad manere apud
romanos uell&e. oppulentũ sũp¬
tũ p̃bere iussit. Post hec finito
hispaniensi bello. cum in siriã
ad cõponendũ orientis statum
ueniss&e. metu fraatis incussit.
ne bellũ parthiȩ uell& inferre
taq tota parchia captiui ex ca¬

Expanded text:
adventu Scytharum cum magna amicorum adventu Scytharum cum magna amicorum manu ad Caesarem in Hispania bellum tunc temporis gerentem profugit, obsidem Caesari minimum Phrahatis filium ferens, quem neglegentius custoditum rapuerat. Quo cognito Phrahates legatos statim ad Caesarem mittit, servum suum Tiridaten et filium remitti sibi postulat. Caesar et legatione Phrahatis audita et Tiridatis postulatis cognitis nam et ipse restitui in regnum desiderabat, iuris Romanorum futuram Parthiam adfirmans, si eius regnum muneris eorum fuisset neque Tiridaten dediturum se Parthis dineque adversus Parthos Tiridati auxilia daturum. Ne tamen per oet Phrahati filium sine pretio remisit et Tiridati, quoad manere apud Romanos vellet, opulentum sumptum praeberi iussit. Post haec finito Hispaniensi bello, cum in Syriam ad conponendum Orientis statum venisset, metum Phrahati incussit, ne bellum Parthiae vellet inferre. Itaque tota Parthia captivi ex Cra
Abbreviated transcription (Latin):
destin&. Multe pelices ex qͥb
generata tanta iuuentꝰ erat
ꝓsuis quęq sollicite animum
senis obsidebant. sed fatũ parch¬
efficit. In quadã quasi solẽpne
ẽ. reges parri᷑das haberi. ut sce¬
leratissimus omĩum & ipse fra¬
ates nomine rex statueret᷑ Itaq
statim quasi nolloe mori. patrẽ
int̾fecit. fr̃ẽs qͦq om̃s .xxx. tru¬
cidat. sed nec in filus cessant
parricidia. Nam cũ infestꝰ sibi
obtimatas assidua scelera uidẽ.
ne ẽẽt qui nominari rex possae.
adultũ filiũ int̾fici iub&. Huic
antonius ꝓpt̾ auxiliũ adu̾sus
se & cesarem latũ bellũ cũ sede¬
sed grauit̾ multis p̾lus uexatꝰ
ad parthiam refugit. qua uic¬
toria insolentior fraates redditꝰ.
cum multa crudelit̾ in exiliũ
no tẽpore finitimas ciuitates
ad postremũ cumꝰ cithas p̾cib fa¬
tigass&e scitharũ magno auxilio
in regnum restituitur. Hoc ab¬
sente regẽ parthi tiridatẽ que¬
dã constituerant. Qui audito

Expanded text:
destinet. Multae paelices, ex quibus destinet. Multae paelices, ex quibus generata tanta iuventus erat, pro suis quaeque sollicitae animum senis obsidebant. Sed fatum Parthiae fecit, in qua iam quasi sollemne est reges parricidas haberi, ut sceleratissimus omnium, et ipse Phrahates nomine, rex statueretur. Itaque statim, quasi nollet mori, patrem interfecit; fratres quoque omnes XXX trucidat. Sed nec in filiis cessant parricidia. Nam cum infestos sibi optimates propter adsidua scelera videret, ne esset qui nominari rex posset, adultum filium interfici iubet. Huic Antonius propter auxilium adversus se et Caesarem latum bellum cum sedesed graviter multis proeliis vexatus a Parthia refugit. Qua victoria insolentior Phrahates redditus, cum multa crudeliter consuleretno tempore finitimas civitates, ad postremum Scythas precibus fatigasset, Scytharum maxime auxilio in regnum restituitur. Hoc absente regem Parthi Tiridaten quendam constituerant, qui audito
Abbreviated transcription (Latin):
thi in diuersa abiere. Pacorus cũ
fugientes suos ad duxisse secum
legationes romanas putaret.
castra uentidii uelocissime de¬
fensorib aggredit᷑. Tum uenti¬
dius reliqua parte legionum
emissa. uniu̾sam parchorũ mani
cum rege ipso pacoro int̾fecit
Nec ullo bello parthi umꝗ maiu
uulnus acceꝑant. Hec cum in
parthia nuntiata. ẽent. orodes
pat̾ pacori qui paulo ante uas¬
tatam siriã. occupatã asiã par¬
this audierat. uictorẽq pacorũ
romanorũq głabatur. repente
filu morte & exercitꝰ clade audi¬
ta . ex dolore in furorẽ uercitur
multis dieb non alloqͥ quẽ quã
non cibum sumere. non uocem
mittere. ita ut eciam factus
mutꝰ uidẽt᷑. Post multos dein¬
de dies. ubi dolor uocẽ laxauat
nihil aliud quã pacorũ uocabat
quasi amissum flebilit̾ dolebat.
Post longum deinde luctum.
alia sollicitudo miserandũ se¬
nẽ anuadit. quẽ ex numero
.xxx. filiorũ in locũ pacori regẽ

Expanded text:
thi in diversa abiere. Pacorus cum thi in diversa abiere. Pacorus cum fugientes suos abduxisse secum legiones Romanas putaret, castra Ventidi, veluti sine defensoribus, adgreditur. Tum Ventidius reliqua parte legionum emissa universam Parthorum manum cum rege ipso Pacoro interficit; nec ullo bello Parthi umquam maius vulnus acceperunt. Haec cum in Parthia nuntiata essent. Orodes, pater Pacori, qui paulo ante vastatam Syriam, occupatam Asiam a Parthis audierat victoremque Pacorum Romanorum gloriabatur, repente filii morte et exercitus clade audita ex dolore in furorem vertitur. Multis diebus non adloqui quemquam, non cibum sumere, non vocem mittere, ita ut etiam mutus factus videretur. Post multos deinde dies, ubi dolor vocem laxaverat, nihil aliud quam Pacorum vocabat;quasi amissum flebiliter dolebat. Post longum deinde luctum alia sollicitudo miserandum senem invadit, quem ex numero XXX filiorum in locum Pacori regem
Abbreviated transcription (Latin):
patri reuocatur. Quo absente
exercitꝰ parthorum relictꝰ in syria
a cassioq ẽ ore crassi cũ om̃ibus
ducib trucidat᷑. Hisita gestis.
non magno pꝰ tẽpore romanis int̃
cesarem põpeiũq ciuile bellum
exorit᷑. In quo parchi põpeiana¬
rum partium fuere. & ꝓpt̾ ami¬
citiam cum po̾peio bello metri¬
si cuiꝰ filiũ in partib cȩsaris. ẽẽ.
audierant. quẽ ultorẽ patris
uictore cesare fut᷑um non deli:¬
babant. Itaq uictis partib põ¬
peianis. & cassio & bruto. auxi¬
lia adũsus augustum & anto¬
nium misere. & pꝰ belli finem
rursum paccaro duce. inita cũ
labieno societate. siriã & asiam
uastauere. castraq uentidii
qͥ post cassium absente pacoro
exercitum parthicũ fuderat. mai¬
na mole aggrediunt᷑. Sed ille
simulato timore. dui continuit
se: & insultare parchos aliquan¬
tisꝑ passus . ẽ. Ad postremũ in se¬
curos legatosq partem legionũ
emisit. quarum impetu fusi par¬

Expanded text:
us revocatur, quo absente us revocatur, quo absente exercitus Parthorum relictus in Syria a Cassio, quaestore Crassi, cum omnibus ducibus trucidatur. His ita gestis non magno post tempore Romanis inter Caesarem Pompeiumque civile bellum oritur, in quo Parthi Pompeianarum partium fuere et propter amicitiam cum Pompeio bello Mithrisi necem, cuius filium in partibus Caesaris esse audierant, quem ultorem patris victore Caesare futurum non deliberabant. Itaque victis partibus Pompeianis et Cassio et Bruto auxilia adversus Augustum et Antonium misere, et post belli finem rursum Pacoro duce inita cum Labieno societate Syriam et Asiam vastavere castraque Ventidi, qui post Cassium absente Pacoro exercitum Parthicum fuderat, magna mole adgrediuntur. Sed ille simulato timore diu continuit se et insultare Parthos aliquantisper passus est. Ad postremum in securos laetosque partem legionum emisit, quarum impetu fusi Par
Abbreviated transcription (Latin):
tigris fluuiꝰ modicis pͥmo incre¬
mentis nascit᷑. int̾iecto deinde
aliquanto spacio sub t̾ras mer¬
gitur. atq ita pꝰ quinq & ui
ginti milia passuũ. grande iã
flumen in regione sophoenȩ
mergitat. Sic in paludes euphra¬
tis recipit᷑. Igit᷑ metridates rex
parchorũ post bellum armeniȩ
ꝓpt̃ crudelitatẽ a senatu parchi¬
co regno pellit᷑. Ft eiꝰ orodes cũ
regnum uaccans occupass&e. ba¬
biloniam qͦ metridates confu¬
gerat diu obsid&. & fame coac¬
tos in deditionẽ opidaneos cõ¬
pellit. Metridates aut̃ fidutia
cognationis. ultro se inpotesta¬
tem orodis tradit. S orodes
plꝰ hostem quam frẽm cogitats.
in conspectu suo trucidari uis.¬
sit. & post hȩc bellũ cum roma¬
nis gessit. Crassũq imꝑatoiẽ
cum filio & om̃i exercitu roma¬
no deleuit. Huiꝰ filius pacoru̾s
missus ad ꝑsequendas romani
belli reliquias. magnis reb in
siria gestis. in parthia suspectꝰ¬

Expanded text:
Tigris fluvius modicis primo increTigris fluvius modicis primo incrementis nascitur; interiecto deinde aliquanto spatio sub terras mergitur, atque ita post quinque et XX milia passuum grande iam flumen in regione Sophene emergit ac sic in paludes Euphratis recipitur. Igitur Mithridates, rex Parthorum, post bellum Armeniae propter crudelitatem a senatu Parthico regno pellitur. Frater eius Orodes, cum regnum vacans occupasset, Babyloniam, quo Mithridates confugerat, diu obsidet et fame coactos in deditionem oppidanos conpellit. Mithridates autem fiducia cognationis ultro se in potestatem Orodis tradit. Sed Orodes plus hostem quam fratrem cogitans in conspectu suo trucidari iussit. Post haec bellum cum Romanis gessit Crassumque imperatorem cum filio et omni exercitu Romano delevit. Huius filius Pacorus missus ad persequendas Romani belli reliquias magnis rebus in Syria gestis in Parthiam patri suspect
Abbreviated transcription (Latin):
italia ab albano monte cũ ge¬
rione extincto. arm̃ta eiꝰ ꝑ ita¬
liã ducer&. secuti dicuntur.
Quippe meniores italice originiꝰ
exercitum gnei põpeu bello
metridatico ut fr̃s salutauere.
Itaq iasoni totiꝰ ferme orientis
ut conditores diuinos honoreᷤ
tẽplaq constituit. quȩ parme.¬
nion dux alexandri magni ꝑ¬
multos annos dirui uissit. Flec
cuiꝰq nom̃ in oriente uenera.¬
bilius. quã alexandri ẽẽt. Post
mortẽ iasonis. medus emulus
uirtutis eiꝰ. in honorẽ matris
mediã urbẽ condidit. regnũ.¬
q ex nomine suo medors con¬
stituit. sub cuiꝰ maiestate con¬
stituti orientis pꝰea ĩꝑiũ fuit.
Albanis. uicine amazones sunt.
Quarũ reginam talestrẽ concu¬
bitum alexandri petisse. multi
auctores ꝓdidere. Armenius
qͦq & ipse thessales. unꝰ de nu-¬
mero ducũ iasonis. recollecta
multitudine. quȩ amisso iaso¬
ne rege passim uagabat᷑. ar¬
meniam condit. Cuiꝰ montib

Expanded text:
Italia ab Albano monte, cum GeItalia ab Albano monte, cum Geryone extincto armenta eius per Italiam duceret, secuti dicuntur, quique memores Italicae originis exercitum Cn. Pompei bello Mithridatico fratres salutavere. Itut conditori divinos honores et templa constituisse, que Parmenon dux Alexandri Magni multos annos dirui iussit, ne cuiusquam nomen in Oriente venerabilius quam Alexandri esset. Post mortem Iasonis Medus aemulus virtutis eius in honorem matris Mediam urbem condidit regnumque ex nomine suo Medorum constituit, sub cuius maiestate Orientis postea imperium fuit. Albanis vicinae Amazones sunt, quarum reginam Thalestrim concubitum Alexandri petisse multi auctores prodidere. Armenius quoque, et ipse Thessalus, unus de numero ducum Iasonis, recollecta multitudine, quae amisso Iasone rege passim vagabatur, Armeniam condit,a cuius montibus
Abbreviated transcription (Latin):
cõparauit. Quẽ cũ magnis reb
gestis incolumen reduxiss&. rur.¬
sũ peleȩ filiis thessalia magna
ui pulsus. cum ingenti multitu¬
dine quȩ ad famam uirtutis
eiꝰ ex om̃ib gentib cotidie con¬
fluebat. comite medea uxore.
quã repudiatã miseratione exi¬
lii. rursum receꝑat. & medio
pͥuigno ab egeo rege athenien¬
siũ genitum. cholchos repetiuit.
socerũq etiam regno pulsum
restituit. Magna deinde bel¬
la cum finitimis gessit. captã¬
q ciuitates partim regno soce¬
ri ad abolendam suꝑioris mili¬
tiȩ iniuriã. qua filiã eiꝰ medeã
abduxerat. & filiũ egialium in¬
t̾fecerat adiunxit. & partim
popłis quos sec̃ ad duxerat as¬
signauit. Primꝰq humanorũ
pꝰ herculẽ & libum. qui reges
orientis fuisse tradunt᷑. eã celi
plagani domuisse dr̃. popłis qͥ¬
busdam fraudium. & amphistra¬
tum aurigas castoris & polluciꝰ
duces assignauit. Sũ albanis
fedus ꝑcussit. qui herculẽ ex

Expanded text:
conparavit. Quem cum magnis rebus conparavit. Quem cum magnis rebus gestis incolumem reduxisset, rursum a Peliae filiis Thessalia magna vi pulsus cum ingenti multitudine, quae ad famam virtutis eius ex omnibus gentibus cotidie confluebat, comite Medea uxore, quam repudiatam miseratione exilii rursum receperat, et Medo, privigno ab Aegeo, rege Atheniensium, genito, Colchos repetivit socerumque Aeetam regno pulsum restituit. Magna deinde bella cum finitimis gessit captasque civitates partim regno soceri ad abolendam superioris militiae iniuriam, qua filiam eius Medeam abduxerat et filium Aegialeum interfecerat, adiunxit, partim populis, quos secum adduxerat,adsignavit primusque humanorum post Herculem et Liberum, qui reges Orientis fuisse traduntur, eam caeli plagam domuisse dicitur. Populis quibusdam Erygium et Amphistratum, aurigas Castoris et Pollucis, duces adsignavit. Cum Albanis foedus percussit, qui Herculem ex
Abbreviated transcription (Latin):
niorum regi bellum intulit.
Sed qm in armeniam transitum
facimꝰ. origo eiꝰ paulo altiꝰ repe¬
tenda ẽ. Nleq enĩ silentio regĩ
tantum p̃teriri fas ẽ: cũ finis
post parthiam om̃ium regnoꝵ
magnitudinẽ suꝑent. Siqͥdẽ
armenia a capadotia usq ma¬
re caspiũ undecies centũ nuilia
passuũ pat&. s in latitudinem
milia passib septingentis porri.¬
git᷑. Condita. ẽ. autẽ ab arme.¬
nio iasonis thessali comite. Quẽ
nam ꝑiculosãq regno suo uir-¬
tutem. peleas rex cuꝑ&. denun-¬
tiata militia in cholchos abire
iub&. pellẽq arietis memorabi.¬
lẽ gentib reportare. sꝑans in.¬
teritum uiri. aut exꝑiculis tã
longe nauigationis. aut ex bel¬
lo tam ꝓfunde barbariȩ. Igitur
iason diuulgata opinione tãglo¬
riose expeditionis. cum ad eum
certatĩ pͥncipes iuuentutis toti
ferme urb̃ concurrerent. exer¬
citũ fortissimorũ uirorũ qui ar¬
gonaute cognominati sunt

Expanded text:
niorum regi, bellum intulit. niorum regi, bellum intulit. Sed quoniam in Armeniam transitum facimus, origo eius paulo altius repetenda est. Neque enim silentio regnum tantum praeteriri fas est cum fines post Parthiam omnium regnorum magnitudinem superent,siquidem Armenia a Cappadocia usque mare Caspium undecies centum milia patet, sed in latitudinem milia passuum septingenta porrigitur. Condita est autem ab Armenio, Iasonis Thessali comite, quem nem periculosamque regno suo virtutem Pelias rex cuperet, denuntiata militia in Colchos abire iubet pellemque arietis memorabilem gentibus reportare, sperans interitum viri aut ex periculis tam longae navigationis aut ex bello tam profundae barbariae. Igitur Iason divulgata opinio ne tam gloriosae expeditionis, cum ad eum certatim principes iuventutis totius ferme orbis concurrerent, exercitum fortissimorum virorum, qui Argonautae cognominati sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
delit᷑q tractauerat. in bellum
secum ducit. memor ꝓrsus qđ
hostiles eorũ animos ne capti¬
uitas minuerat. & insuꝑ inui¬
riarum indignitas exacerbaue¬
rat Itaq cum inclitam partho¬
rum aciem uidissent. ar ma
ad hostes transtulere. & du
cupitam captiuitatis ultionẽ
exercitꝰ parthici & ipsiꝰ fraatis
regis cruenta cede executi st̃.
In huiꝰ locum arthabanus patri
eiꝰ rex substituit᷑. Scithȩ aut̃
contenti uictorie. depopulata
parthia. in patriam reuertun¬
tur. S & artabanus bello theo¬
garis illato. in brachio uulne¬
ratꝰ. statim decedit. Huiꝰ me¬
tridates filius succedit. cui re
geste magni cognom̃ dedere
Quippe claritatem parentum
emulatione uircutis accensu̾
animi magnitudine suꝑgredi¬
tur. Multa gͥ bella cũ finiti¬
mis magna uircute gessit.
multosq popłos parthico re¬
no addidit. Sed & cum scithis
ꝓsꝑe aliquotiens dimicauit
ultorq in iuriȩ parentum fuit
Ad postrenum ortoadisti arme¬

Expanded text:
deliterque tractaverat, in bellum deliterque tractaverat, in bellum secum ducit, inmemor prorsus quod hostiles eorum animos nec captivitas minuerat et insuper iniuriarum indignitas exacerbaverat. Itaque cum inclinatam Parthorum aciem vidissent, arma ad hostes transtulere et diu cupitam captivitatis ultionem exercitus Parthici et ipsius Phrahatis regis cruenta caede exsecuti sunt. In huius locum Artabanus, patruus eius, rex substituitur. Scythae autem contenti victoria depopulata Parthia in patriam revertuntur. Sed et Artabanus bello Tochariis inlato in bracchio vulneratus statim decedit. Huic Mithridates filius succedit, cui res gestae Magni cognomen dedere; quippe claritatem parentum aemulatione virtutis accensus animi magnitudine supergreditur. Multa igitur bella cum finitimis magna virtute gessit multosque populos Parthico regno addidit. Sed et cum Scythis prospere aliquotiens dimicavit ultorque iniuriae parentum fuit. Ad postremum Artoadisti, Arme
Abbreviated transcription (Latin):
Ist necẽ metridatiꝰ
parthorum regis. fraates
filius rex statuit᷑. Qui cũ infer¬
re bellum in ultionẽ tẽptatũ
ab antiocho parthici regni sy¬
riȩ statiuss&. & scitarũ motib
ad sua defendenda reuocare¬
tur. neq scithȩ in auxiliũ par.¬
thorũ adũsus antiochũ siriȩ
regẽ mercede sollicitati. cum
conferto bello iam suꝑuenis¬
sent. & calũpnia tardiꝰ lati
auxilii mercede fraudarent᷑.
dolentes tantum itinerisfrus.¬
tra em̃sum. cũ uł stipendium
ꝓ uexatione. uł aliũ bostẽ da¬
re sibi poscerent. suꝑbo respon¬
so offensi. fines parthorũ uas¬
tare ceꝑunt. Igit᷑ fraatescum
aduersus eos ꝓficisceret᷑ ad tu¬
telam relinquit himerũ quẽ¬
dam pueritiȩ sibi flore conci¬
liatum qui tirannica crude¬
litate oblitꝰ. & uitȩ p̃terite
& uicariĩ officii babylonios.
multasq c̃iuitates alias impor.¬
tune uexauit. Ipse aut̃ fra¬
ates exercitum grecorum quem
bello antiochi captũ suꝑbe cru¬

Expanded text:
st necem Mithridatis, Parthorum regis, Phrahates filius rex statuitur, qui cum inferre bellum in ultionem temptati ab Antiocho Parthici regni Syriae statuisset, Scytharum motibus ad sua defendenda revocatur. Namque Scythae in auxilium Parthorum adversus Antiochum, Syriae regem, mercede sollicitati cum confecto bello iam supervenissent et calumnia tardius lati auxilii mercede fraudarentur, dolentes tantum itineris frustra emensum, cum vel stipendium pro vexatione vel alium hostem dari sibi poscerent, superbo responso offensi fines Parthorum vastare coeperunt. Igitur Phrahates, cum adversus eos proficisceretur, ad tutelam regni reliquit Himerum quendam pueritiae sibi flore conciliatum, qui tyrannica crudelitate oblitus et vitae praeteritae et vicarii officii Babylonios multasque alias civitates inportune vexavit. Ipse autem Phrahates exercitum Graecorum, quem bello Antiochi captum superbe cru
Abbreviated transcription (Latin):
uid ceren urbẽ dicamꝰ
uid latinos populos. qui
ab enea conditi uidentur:¬
am philisti. nolani. ab ella¬
ni nonne calcidiniensiũ co¬
ioni sunt: Quid tractus om¬
nes cãpaniȩ. quid bruti sa¬
biniq : Quid samnites. qͥd
tarentini. quos lace demonii
ꝓfectos spuriosq uocatos
accipimus: turinoꝵ urbe
condidisse. philotentẽ ferꝰ
ibiq adhuc monum̃tũ eius
uisitur. & herculis sagitȩ
in apolinis templo.que fa¬
tũ troiȩ fuere. Meta pon¬
tini quoq intẽplo miner¬
ue ferram̃ta: quib epeos
aquo conditi sunt eqũ fa
maior grecie apellata est.
edd pͥncipio origũ meta pon¬
tini cũ sibaritanis & eroto¬
niensib pellere cȩt̾os grecos
italia statuerꝰ. Qũ pͥmũ ur¬
bẽ sirũ cepissent: in ex pu¬
gnationeꝰ eius .I. uiuenes am¬
plexos mineruȩ simulacrũ
sacerdotẽq deȩ. uelatũ orna¬
ñ  tis: inter ipsa altaria
truci dauerunt. Obhȩc cum peste
& seditionib uexarent᷑: pͥores

Expanded text:
Quid Caeren urbem dicam? Quid Caeren urbem dicam? Quid Latinos populos, qui ab Aenea conditi videntur?Iam Falisci, Nolani, Abellani nonne Chalcidensium coloni sunt?Quid tractus omnis Campaniae? Quid Bruttii Sabinique?Quid Samnites? Quid Tarentini, quos Lacedaemone profectos spuriosque vocatos accipimus?Thurinorum urbem condidisse Philocteten ferunt; ibique adhuc monumentum eius visitur, et Herculis sagittae in Apollinis templo, quae fatum Troiae fuere. Metapontini quoque in templo Minervae ferramenta, quibus Epeos, a quo conditi sunt, equum TMaior Graecia appellata est. Sed principio originum Metapontini cum Sybaritanis et Crotoniensibus pellere ceteros Graecos Italia statuerunt. Cum primum urbem Sirim cepissent, in expugnatione eius L iuvenes amplexos Minervae simulacrum sacerdotemque deae velatum ornamentis inter ipsa altaria trucidaverunt. Ob haec cum peste et seditionibus vexarentur, priores
Abbreviated transcription (Latin):
copias in italiã traiecit: s¬
mul ut & militũ uires cos¬
tinuo labore acuerentur.
& regni fidͥes ꝓ ferrentur
prima illi misitia: ad u̾su
grecos. qui ꝑximi italici
maris. littora tenebant fun¬
Quib deuictis: finitimos q¬
q ad greditur. Om̃sq greci
nominis italiam possiden¬
tes: hostes sibi destinat. O
gentes non partẽ sed un¬
uersam ferme italiã eate¬
pestate occupauerꝰ. Deniq
multȩ urbes. ad huc post
tantam uetustatẽ uestici
greci moris ostentant. Na
tuscoꝵ populi qui ora is¬
feri maris possident. alidia
uener᷑: & uenetos quos il¬
colas suꝑi maris uidemis
capta. & ex pugnata trosa
an tenore duce misit. Ar
quoq illirico mari ꝓxima.¬
quȩ & driatico mari nom̃
dedit: greca urbs est Arpõ
diomedes exciso ilio: naufra¬
gio inea loca delatus condi¬
dit. Sed & pisce in luguribꝰ
grecos auctores habent & in
tuscis tarquina & thessalis
asƿinãbris. ꝑ usini quoꝙ
originẽ ab acheis ducunt.

Expanded text:
copias in Italiam traiecit,sicopias in Italiam traiecit,simul ut et militum vires continuo labore acuerentur et regni fines proferrentur. Prima illi militia adversus Graecos, qui proxima Italici maris litora tenebant, fuit;quibus devictis finitimos quosque adgreditur omnesque Graeci nominis Italiam possidentes hostes sibi destinat;quae gentes non partem, sed universam ferme Italiam ea tempestate occupaverant. Denique multae urbes adhuc post tantam vetustatem vestigia Graeci moris ostentant. Namque Tuscorum populi, qui oram Inferi maris possident, a Lydia venerunt, et Venetos,quos incolas Superi maris videmus, capta et expugnata Troia Antenore duce misit, Adria quoque Illyrico mari proxima,quae et Adriatico mari nomen dedit, Graeca urbs est;Arpos Diomedes exciso Ilio naufragio in ea loca delatus condidit. Sed et Pisae in Liguribus Graecos auctores habent; et in Tuscis Tarquinii a Thessalisa in Vmbris; Perusini quoque originem ab Achaeis ducunt.
Abbreviated transcription (Latin):
lerint. non esse talẽ. quam
uelut spoliũ uicti hostes
oftendent: seoquã possessi¬
one uacua fotuitis dñoꝵs
mortibus sicuti caduca oc¬
cupauerint. Qui dũ adhoste
ꝑtin& uic̾tor ẽẽ. recessisse: qd
ad pestẽ uictos. nichil tm̃ se
grauius ferre quã qd̃ inter
fortissimos uiros mori non
potuerit seruatusqsit. non
aduitȩ iocunditatẽ. sed ad
ludibriũ calamitatis. Quã¬
quã in miseras copiarũ reli¬
quias carthagine reduxerit:.
se quoq secuturũ cõmilito¬
nes suos ostensurũq patriȩ¬
non ideo se ineandem diem
uixisse. qm̃ uellet uiuere.
Sed ne hos quibus nefanda
lues pe ꝑcerat. in ter hostiũ
exercitus legatos morte su
ꝓder&. Tali uociferatione
ꝑurbẽ ingressus: ad limin
domus sue uenit. ꝓ secuta
multitudine uelut postre¬
mo alo quio dimissit: ob¬
seratisq forib ac nemine
ad se ne filiis quidẽ admis
insulẽ imꝑio: graue hosti
regno suo. ꝑ icu losãq dess¬
diam tanti exercitus ratus

Expanded text:
lerint, non esse talem, quam lerint, non esse talem, quam velut spolium victi hostis ostentent, sed quam possessione vacua fortuitis dominorum mortibus sicuti caduca occuparint. Quod ad hostes pertinet, victores se recessisse; quod ad pestem, victos. Nihil tamen se gravius ferre, quam quod inter fortissimos viros mori non potuerit servatusque sit non ad vitae iucunditatem, sed ad ludibrium calamitatis. Quamquam ubi miseras copiarum reliquias Karthaginem reduxerit, se quoque secuturum commilitones suos ostensurumque patriaenon ideo se in eam diem vixisse, quoniam vellet vivere, sed ne hos, quibus nefanda lues pepercerat, inter hostium exercitus relictos morte sua proderet. Tali vociferatione per urbem ingressus, ut ad limina domus suae venit, prosecutam multitudinem velutpostremo adloquio dimisit obseratisque foribus ac nemine ad se, ne filiis quidem, admissinsulae imperio grave otium regno suo periculosamque desidiam tanti exercitus ratus,
Abbreviated transcription (Latin):
nauib qui cladi suꝑ fue¬
rant. de suis ꝑcuntantur.
Ut uero dubia antea spe &
suspenso metu incerta or¬
bitatis ex pectatione casus
suoꝵs miseris elusit : tu nc
toto littore plangentiũ ge¬
mitus. tunc in feliciũ ma¬
trũ ulu latus. & flebiles qͥre¬
le
audiebantur. Inter hȩc ꝓ¬
cedit in ops naui sua imꝑ¬
ator. sordida seruiliq tuni¬
ca discinctus. Ad cuius con¬
spectũ: plangentiũ agmina
iunguntur. Ipse quoq man̾
ad cęlũ tendens. nc̃ sortẽ suã.
nunc publicam fortunã de¬
flet. nunc deos accusat. qui
tanta bella decora. & tot or¬
nam̃ta uictoriarũ. quȩ ipsi
dederant abstulerint. qui cap¬
tis tot urbibus totiensq ho¬
stibus t̾restri naualiq p̾lio
uictis: exercitũ uictorem
non bello sed peste deleue¬
rint. Deferre se tm̃ ciuibus
suis non modica so latia quod
malis eoꝵs hostes gaudere
non gloriari possent. quͥppe
cũ neq eos qui mortui st̃
a se occisos. neq eos qui re¬

Expanded text:
navibus, qui cladi superfuenavibus, qui cladi superfuerant, de suis percontantur. Vt vero dubia antea spe et suspenso metu, incerta orbitatis expectatione casus suorum miseris eluxit, tunc toto litore plangentium gemitus, tunc infelicium matrum ululatus et flebiles querelae audiebantur. Inter haec procedit inops navi sua imperator sordida servilique tunica discinctus, ad cuius conspectum plangentium agmina iunguntur. Ipse quoque manus ad caelum tendens nunc sortem suam, nunc publicam fortunam deflet;nunc deos accusat, qui tanta belli decora et tot ornamenta victoriarum, quae ipsi dederant, abstulerint; qui captis tot urbibus totiensque hostibus terrestri navalique proelio victis exercitum victorem non bello, sed peste deleverint. Deferre se tamen civibus suis non modica solacia, quod malis eorum hostes gaudere, non gloriari possint;quippe cum neque eos, qui mortui sunt, a se occisos, neque eos, qui re