comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ex ͤ dc̃o edilium carriliu ꝓmittiuit᷑. utf una sapłatõ
est an plures Et racõfacit ut pluressint ergo ⁊ iᵈ
minoris pp̾ fͥngam ẜui deinde agit ꝓp̾morbũ idagẽ¬
dum ẽ inquid ne lucrũ faciat emptor ⁊ bis eius¬
dem uncii extimacõne ꝯseqͣtur. Fingamꝰ ẽptũ
.x. inmoris aute ẽptuꝵ fuisse du ob sitam̃ fugiti¬
uũ ẽe scus emptor ħ consequium pp̾fugan ẜui
mox comꝑisse ꝙ nõ eet sanus. Sumłr. enobꝰ mĩoris¬
epturũ fuisse sidemorbo non ignorass. rurfus
consequi debebit duo. Nã ⁊ si deutroꝙ simł egisset¬
hoꝵ q̃tor ẽet consequiurꝰ qr enm forte qui ueq sa¬
nus ⁊ fugitiuus ẽet sex tantũ ẽẽt ompturꝰ scd̾m ħ

Expanded text:
ex edicto aedilium curulium promittuntur, utrum una stipulatio est an plures? et ratio facit, ut plures sint. Ergo et minoris propter fugam serui, deinde agit propter morbum: id agendum est, inquit, ne lucrum faciat emptor et bis eiusdem uitii aestimationem consequatur. fingamus emptum decem, minoris autem empturum fuisse duobus, si tantum fugitiuum esse scisset emptor: haec consecutum propter fugam: mox comperisse, quod non esset sanus: simempturum fuisse, si de morbo non ignorasset: rursus consequi debebit duo: nam et si de utroque simul egisset, quattuor esset consecuturus, quia eum forte, qui neque sanus et fugitivus e
Abbreviated transcription (Latin):
S ꝑ imprudencid iudicis aut err᷑orẽ ẽptor rei mam
est negarnꝰ auctoris dampuũ ẽe debere. at quid
refert sordib indicis an stulticia res ꝑierit ¶ Inuniã
enĩ que fit emptori aucͨtote nõ d contingere. ¶Si
ticꝰ. stichũ post morte suã lib̾ũ ee mssũ nẽoidit: mor¬
tuo demde eoͣ aichꝰ ad lb̾tare ꝑuenerit anltipło¬

Expanded text:
 imprudentiam iudicis aut errorem emptor rei victus est, negamus auctoris damnum esse debere: aut quid refert, sordibus iudicis an stultitia res perierit? iniuria enim, quae fit emptori, auctorem non debet contingere. Si Titius Stichum post mortem suam liberum esse iussum vendiderit, mortuo deinde eo Stichus ad libertatem pe
Abbreviated transcription (Latin):
emerit. sans de eiuctõne acceꝑit: ⁊ eundẽ fund̾ uẽdid̾it¬
⁊ ẽpt᷑ot suo heresextt̾it. Uł excontrario ẽptor uẽdito¬
ri suo hr̃s extit̾it: an euicto funido t̃ fideiussorib agere
possit: qr̃. existimo autẽ utroq cãu ficenissoresteneri.
qm̃ ⁊ cͣ debitor creditorisuo heres extr̾t accõ quedaui¬
nit̾ beredem ⁊ hereditate ponitur. ⁊ intlłr᷑ maior here¬

Expanded text:
eundem fundum uendiderit, emptori suo heres exstiterit, uel ex contrario emptor uenditori heres exstiterit: an euicto fundo cum fideiussoribus agere possit, quaeritur. existimo autem utroque casu fideiussores teneri, quoniam et cum debitor creditori suo heres exstiterit, ratio quaedam inter heredem et hereditatem ponitur et int
Abbreviated transcription (Latin):
qr equũ sit eande cãm meam ẽẽ qua fututa ẽẽt
si tunc usꝯfr̃ctꝰ alienꝰ nõ fuiss ¶ Si ꝑ aliemĩ
fudũ mich uia ꝯstitu̾is einccois noie te obligar
ant᷑. Et eĩ quo cãn si ꝑ ꝓprium cõstituentis fundũ a̾¬
cessa ẽet ma recte ꝯstitu̾et᷑ eo cãu si ꝑ alienũ ꝯcedet
eniccõis obligacõnẽ contrahi. ¶ Cum t̾ͥ stichũ uẽ

Expanded text:
aequum sit eandem causam meam esse, quae futura esset, si tunc usus fructus alienus non fuisset. Si per alienum fundum mihi viam constitueris, evictionis nomine te obligari ait: etenim quo casu, si per proprium constituentis fundum concessa esset via, recte constitueretur, eo casu, si per alienum concederetur, evictionis obligationem contrahit.
Abbreviated transcription (Latin):
creditor debitori suo exnãt heres muiꝰ inhreditate hr̃e
indetur tanꝙ ip̃a hereditas heredi solu̾itur. Sine ergo
is qui de eniccõne satis acceꝑat emptori cui ip̃e nẽdid̾it
sũ ẽptor uenditori suo hr̃s extit̾it. fide uussores tenebũ¬
tur ⁊ s̾i ad enndẽ uenditorit ⁊ ẽptoris ħreditas recid̾it

Expanded text:
creditor debitori suo exstitit heres, minus in hereditate habere videtur, tamquam ipsa hereditas heredi solverit. sive ergo is qui de evictione satis acceperat emptori cui ipse vendiderat, sive emptor venditori suo heres exstiterit, fideiussores tenebuntur. et si ad eundem ven
Abbreviated transcription (Latin):
uendidõ demde ẽptori ob hoc fuero condẽpnatꝰ quia
ꝓstitutũ fuuiss ut liboꝵ ẽẽt si contra iege uendiciõis¬
uł faciente te adnb̾tatẽ ꝑuen̾it in uideris qͣ mãu¬
misisse ⁊ ideo nullum aduersꝯ uenditorẽ hẽbis reg̾s¬
sum. ¶ Si cõĩ diuidundo metũ actũ eẽt ⁊ ad ilsario

Expanded text:
vendidero, deinde emptori ob hoc fuero condemnatus, quia prostitutum fuisset, ut liberum esset: si contra legem venditionis faciente te ad libertatem pervenerit, tu videris quasi manumississe et ideo nullum adversus venditorem habebis regressum. S
Abbreviated transcription (Latin):
N potestate quo mauente filia. pat̾ sponso mĩ¬
cnim remitt̾e pot ⁊ sponcalia oissoluere. ¶Eñ u̾o
Si emãtipata ẽ: ñ ps̃ neq nũciũ remitt̾e n q̃ dotis
cã data st̃ condicere ip̃ eĩfilia muibendo effici et do¬
ur non contractis repetet ꝙ dederat tunt ei hẽbit re¬

Expanded text:
n potestate manente filia pater sponso nuntium remittere potest et sponsalia dissoluere. enimuero si emancipata est, non potest neque nuntium remittere neque quae dotis causa data sunt condicere: ipsa enim filia nubendo efficiet dotractis vel non contractis repeteret quae dederat: tunc enim habebit re
Abbreviated transcription (Latin):
eo uł iupediat nuptias donec manet adoptõ. Ideo
rem duc̾e. Eque ⁊ si me emãcipato illã ĩpt̃atẽ re¬
ia doptilre suacet̃ ut filiã emancipates ssimilit̾
suadetur ei qͥ miril uelit adoptare ut emãcipet fi
mai̾terã ⁊ amitã magnã ꝓhibem̃ uxorẽ outere

Expanded text:
eousque impedit nuptias, donec manet adoptio, ideoqurem ducere. Aeque et si me emancipato illam in potestate readoptare suadetur, ut filiam emancipet. Similiter suadetur ei, qui velit nurum adoptare, ut emancipet fiamitam et amitam magnam prohibemur uxorem ducere,
Abbreviated transcription (Latin):
quis ad mĩarat uxoram dbicere pot᷑ ⁊ dosdata nõ f̾it
caonca. ¶ Qui ĩꝑmĩcia aliꝗd ad mĩstrat inea ꝓuĩ¬
cia silias suas ĩ nuo cõllecare ⁊ dotẽ cõstituere ũ phr᷑.¬
pͥaulꝰ EProris ꝓneptẽ nõ possũ duc̾e uxorẽ qũi
pateutis ei loca loco sũ ¶ Siquis ex hm quai mori¬
b ꝓhibemur uxores ducere duxit: ĩcestũ dr̃ ꝯmit
ducere posse ꝙ̃ ip̃am priuiguã. Marcellꝰ. STupꝵ¬
mtlli ⁊̃ ihiis mulierib ẽẽ q̃ curpit̾ uiuerẽt uul.¬
go ue: qͥstũ facerent i esi nõ palam. ¶ Et si qua
se ĩconcubinatu alteriꝰ ꝙͣ puroni tradidiss matris
fanuł. honestatẽ nõ hũisse eã dico. Mod̾. EEꝑ ĩ¬

Expanded text:
quis administrat, uxorem ducere potest, et dos data non fit caduca. Qui in prouincia aliquid administrat, in ea prouincia filias suas in matrimonium collocare et dotem constituere non proris proneptem non possum ducere uxorem, quoniam parentis loco ei sum. Si quis ex his, quas moribus prohibemur uxores ducere, duxerit, incestum dicitur committduci posse quam ipsam privignam. Marcelluetiam in his mulieribus esse, quae turpiter viverent volgoque quaestum facerent, etiamsi non palam. Et si qua se in concubinatu alterius quam patroni tradidisset, matris familias honestatem non habuisse dico. Modesti
Abbreviated transcription (Latin):
ri dãpnũ p̾stare deb̾et.Rendit si ẽptoi. bones emptos
h̃ret non debe pͥstare. s si nõ hr̃et ẽptos tñ siculpa
hõis factũ ẽet ut a boue feritetur nõ debere p̾stati
Si uicio uois debere p̾ctari. ¶ Cum pila ꝙ̃ płres lu¬
derent quidam exhus ẜunlũ c̃ pilam ꝑciꝑe conatẽ
impulit. ẜuꝯ cecidit ⁊ crus fregit Querebatur au
dñs fui lege acꝗlia cum eo cuiꝯ impłsu cecid̾at: a

Expanded text:
 si emptor boues emptos haberet, non debere praestare: sed si non haberet emptos, tum, si culpa hominis factum esset, ut a boue feriretur, non debere praestari, si uitio bouis, debere. Cum pila complures luderent, quidam ex his seruulum, cum pilam percipere conaretur, impulit, seruus cecidit et crus fregit: quaerebatur, an dominus seruuli lege Aquilia cum eo, cuius impulsu ceciderat, a
Abbreviated transcription (Latin):
insimes anchoraꝵ alterius ⁊ naute fuues p̾cidis¬
sent si nullo alio modo ñ p̾cisis funib explicare
se potuit: nulla ticcones danda. Idemq labeo ⁊
⁊ ꝓculꝰ ⁊ circa recia piscatoꝵ inque: nauis pisca¬
toru incid̾it. Exstimarint plane siculꝑa nau¬
taꝵ id factũ est lege atquilia agendũ. ¶ S ubi
cãpui ĩuiria agitur ob recia non pisciũ ꝗ ideo cap¬
ti non stͣ fiꝰ extimacõne cum ic̾tũ fu̾it an caꝑõt᷑.¬
uis alteraz contra se uementez obruisset aut in
gub̾uatore aut moucatorẽ accõne competere¬
⁊ dampni nurie alphenꝰ ait. S si tanta uisna¬
uis fc̃a sit que temꝑari nõ potint nillam ĩdĩm
dandã arcone. Siuante culꝑa uautaꝵ id fr̃m
sit: puto atqlie suffic̾e. ¶ Si funẽ que quisre¬
ligata nauis erat p̾cid̾it de uaui q̃ ꝑut infactũ a¬
gend̾. ¶ Hac accõne ex hre legis capite de om̃ib

Expanded text:
in funes anchorarum alterius et nautae funes praecidisin funes anchorarum alterius et nautae funes praecidissent, si nullo alio modo nisi praecisis funibus explicare se potuit, nullam actionem dandam. idemque Labeo et Proculus et circa retia piscatorum, in quae nauis piscatorum inciderat, aestimaru‹nt› plane si culpa nautarum id factum esset, lege Aquilia agendum. sed ubi damni iniuria agitur ob retia, non piscium, qui ideo capti non sunt, fieri aestimationem, cum incertum fuerit, an cauis alteram contra se uenientem obruisset, aut in gubernatorem aut in ducatorem actionem competere damni iniuriae Alfenus ait: sed si tanta uis naui facta sit, quae temperari non potuit, nullam in dominum dandam actionem: sin autem culpa ‹n›autarum id factum sit, puto Aquiliae sufficere. Si funem quis, quo religata nauis erat, praeciderit, de naue quae periit in factum agendum. Hac actione ex hoc legis capite de omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
uitim in eds laqͥos incidus. ¶ Si ꝓtectũ meũ ꝙ supͣ
domũ tua nuillo iure hẽba retidisses: posse me te¬
cum dapni ĩuitia agere ꝓtulꝰ scribit. debusti eĩ mec̃
nis mͥ nõ ẽẽ ꝓtectum hr̃e ag̾e uec ẽẽ equũ dãpnũ me
pati recisis ate meis tiguis. ¶ aliud est dd̾. ex rpto ĩ¬
citra ẜmante ixpsit unre suo posse eũ int̾cidere ⁊ me¬
rito. Int̾est eĩ ꝙ hic insur ꝓtexit ille iualieno fecit¬
¶ Si nqnis tua ipacta inmea scapham. cupnũ mͦ
ddit : q̃sitũ est q̃ acc̃o mͥ cõpet̾et Et ait ꝓtulꝰ si ĩ
potestate nautaꝵ fuit. neio accid̾e̾t ⁊ culm coꝵ
faitum sit: lege acꝗlia t̃ nautis agend̾. qr pn ui
refert nauez naunttendo. ant ferr: tilis a naue
ducendo an tua mai cãpnnz dederis qr om̃ibz huc mo¬
dis ꝑ te cãpuo afficior. s si funerupto aut cũ ami¬
lo regetur nauis scutiss cũ dño agend̾ non ẽẽ.
¶It labeo sc̃bit ¶ Si cũ ui uentoꝵ nauis ĩpulła eẽt᷑

Expanded text:
uicini in eos laqueos incidisset. Si protectum meum, quod supra domum tuam nullo iure habebam, reccidisses, posse me tecum damni iniuria agere Proculus scribit: debuisti enim mecum ius mihi non esse protectum habere agere: nec esse aequum damnum me pati recisis a te meis tignis. aliud est dicendum ex rescriuitutem, rescripsit iure suo posse eum intercidere, et merito: interest enim, quod hic in suo protexit, ille in alieno fecit. Si nauis tua inpacta in meam scapham damnum mihi dedit, quaesitum est, quae actio mihi competeret. et ait Proculus, si in potestate nautarum fuit, ne id accideret, et culpa eorum factum sit, lege Aquilia cum nautis agendum, quia parui refert nauem immittendo aut serraculum ad nauem ducendo an tua manu damnum dederis, quia omnibus his modis per te damno adficior: sed si fune rupto aut cum a nullo regeretur nauis incur‹r›isset, cum domino agendum non esse. Item Labeo scribit, si, cum ui uentorum nauis impulsa esset
Abbreviated transcription (Latin):
uulgo it̾ fieret. uł in quo ꝯsistet᷑. id positũ hẽat accipe
is uł cuiꝰ alt̾us edisficii positum hr̃e ⁊̃ hus recteuidet᷑
qui ꝑle qdez non posuit u̾m ab auo poĩtum patitur. Qr̃e
liẜuus posu̾it dñs aut̃ poĩtũ paciat᷑ nõ noxali iudicio
dimiuꝯ s suo noĩe tenebitmr. Pretor ait ciuꝯ casꝯ̃

Expanded text:
itum habeat". accipere i vel cuius alterius aedificii. Positum habere etiam is recte videtur, qui ipse quidem non posuit, verum ab alio positum patitur: quare si servus posuerit, dominus autem positum patiatur, non noxali iudicio dominus, sed suo nomine tenebitur.
Abbreviated transcription (Latin):
ulla uia nõ ꝯmeabat ⁊ tunc deiectũ qd uł effufũ
cũ ad huc secreta lioca eẽnt mõ cepit cõmeari: nõ
d hoc edcõ teneri. ¶ Qd̾ cil suspende̾tm. decidit
hr̃i mag̾ est. ꝓuide ⁊ siꝗd pendens eifusũ sit: ꝙuis
deiceretur. uł effunderetur non ĩ dñm edui. cħpa
em̃ penes eũ est nec adicitur cłpe m̃cõ uł ĩficia cõis
ut induplũ detur a ccõ ꝙͣtas dãpui ĩuurie utr̃q exi¬
get. ¶ Scũ homo lib̾ ꝑut dãpni extuuatõ uõ fit

Expanded text:
lla uia non commeabat et tunc deiectum quid uel effusum, cum adhuc secreta loca essent, modo coepit commeari, non debet hoc edicto teneri. Quod, cum suspenderetur, decidit, ri magis est. proinde et si quid pendens effusum sit, quamuis de‹i›ceretur uel effunderetur, non in dominum aedium: culpa enim penes eum est. nec adicitur culpae mentio uel infitiationis, ut in duplum detur actio, quamuis damni iniuriae utrumque exiget. Sed cum homo liber periit, damni aestimatio non fit
Abbreviated transcription (Latin):
seode⁊ cenatło hĩtent. Qd si exmeoiano ceuacło qd
xiectũ sit: u̾ius est omĩes tem̾. ¶Si horrearius aͥd de¬
iecit uł esfudit aut coductor a potle ce uł qui mħ dut̃
treat ꝯductũ locũ hebat ut i opꝯ faciat uł doceat iu
aactũ accioni locus eist. ⁊ siꝗs oꝑanciũ deiec̾it uł esfu

Expanded text:
in eodem cenaculo habitent: quod si ex mediano cenaculi quid deiectum sit, uerius est omnes teneri. Si horrearius aliquid deiecerit uel effuderit aut conductor apothecae uel qui in hoc dumtaxat conductum locum habebat, ut ibi opus faciat uel doceat, in factum actioni locus e
Abbreviated transcription (Latin):
estodiiss cculũ: nõ ud̾i cãpnũ ĩniria fecisse. Culpã
em̃ penes eũ qui prior flagello ꝑcussit resdere. S
si ab eo nõ poior uapulasset. S cum ei ĩut̾nũ eriꝑe
uellet rixatus est: tab̾narii culpa fc̃m uid̾i. ¶ Incti¬
no capitulins duo palura obmissa. mule ducebãt
prioris planstri cliones ꝯũsũ plaustr̃ sb̾leuabãt¬
que facile mule duc̾ent int̾im suꝑiꝰ plaustrũ cessĩ
ire cepit ⁊ c̃ muliones qui int̾ plauara fu̾int e
medio exissent: posteriꝰ plaustr᷑ apͥore ꝑtussũ re¬
tro rediert ⁊ pu̾inciuadĩ optriuerat. Dñs pu̾i cõ¬
sulebat c̃ quo seag̾e oꝑteret. Rndi incaͣ ins ẽẽ po¬
fitum. Nã si muliones qui sr̃uis planstr̃ suamiis¬
lent sua sponte se sẜouxissent ⁊ do fcm eet ut mule
plauatũ retinere nõ possint atqr hon̾e ip̃o tet̾herent᷑

Expanded text:
effodisset oculum, non uideri damnum iniuria fecisse, culpam enim penes eum, qui prior flagello percussit, residere: sed si ab eo non prior uapulasset, sed cum ei lucernam eripere uellet, rixatus esset, t‹a›bernarii culpa factum uideri. In cliuo Capitolino duo plostra onusta mulae ducebant: prioris plostri muliones conuquo facile mulae ducerent: inter superi‹u›s plostrum cessim ire coepit et cum muliones, qui inter duo plostra fuerunt, e medio exissent, posterius plostrum a priore percussum retro redierat et puerum cuiusdam obtriuerat: dominus pueri consulebat, cum quo se agere oporteret. respondi in causa ius esse positum: nam si muliones, qui superius plostrum sustinuissent, sua sponte se subduxissent et ideo factum esset, ut mulae plostrum retinere non possint atque onere ipso retraherentur,
Abbreviated transcription (Latin):
tabulas testĩ depoĩtas aut alicꝰ rei ĩ str̃m ita deleint
ut legi nõ possit: depoĩti accõe ⁊ ad exhibend̾ tenes
qr cortuptã rẽ restru̾it aut exhibu̾it: legis quoq
acquilie accõ ex eade cã compenit. Cortupisse enu
cabulas recte dt̃. ⁊ qui eas int̾leuerit. Pomponis.¬
¶D io ꝙ anteꝙͣ hr̃editatẽ adires capniũ ad¬
acalia appeltat. Non utiq eum. ꝗ tũc fu̾it c̃ dãpm̃
daretur. nam isto m̃o uet ab eo quidẽ tui heres ꝗs
ent transire ad enmi ea acc̃o potuerit neq ob id ꝙ
tunt cõmisiũ fu̾t cũ in hostiu pot̾̃ate eẽs agere pt¬

Expanded text:
tum ita deleuit, ut legi non possit, depositi actione et ad exhibendum tenetur, quia corruptam rem restituerit aut exhibuerit. legis ‹q›uoque Aquiliae actio ex eadem causa competit: corrupisse enim tabulas recte dicitur et qui eas interleuerit. 43 Pomponiquod ante quam hereditatem adires damnum adAquilia appellat non utique eum, qui tunc fuerit, cum damnum daretur: nam isto modo ne ab eo quidem, cui heres quis erit, transire ad eum ea actio poterit: neque ob id, quod tum commis
Abbreviated transcription (Latin):
Dex plagis ẜ uus mortuus eet. neq io meoiti ĩscĩa.
ant om̃ negligentia accidiss recte deu̾uria atiso eo
agit᷑ur. ¶ Tabnariꝯ insemita noctu supͣ lapidẽ lu¬
ternam posuerat ⁊ quidã p̾teriens eã ss̾aulerat.
tabnariꝰ eñ cosequtꝰ luc̾uam reposcebat ⁊ fugiẽtẽ
retinebat ille flagello ꝙ ĩnianu hẽbat ĩ quo dolot ĩ¬
erat tRare tab̾nariũ ceꝑat ut se diint̾e̾t. exeo nu¬
iore rixa tc̃a: tab̾natiꝯ ei qui luc̾na ib̾stulenit: ecu¬

Expanded text:
ex plagis seruus mortuus esset neque id medici inscientia aut domini neglegentia accidisset, recte de iniuria occiso eo agitur. Tabernarius in semita noctu supra lapidem lucernam posuerat: quidam praeteriens eam sustulerat: tabernarius eum consecutus lucernam reposcebat et fugientem retinebat: ille flagello, quod in manu habebat, in quo dolor inerat, uerberare tabernarium coeperat, ut se mitteret: ex eo maiore rixa
Abbreviated transcription (Latin):
culũ sit hñura: ⁊ ĩpendia q̃ peiꝯ curacõne fet̾it.
¶Occisũ aut̃ acciꝑe debeniꝰ. sũ gladio. sũ ⁊ fuste uł
alio telo. uł manib si forte strangulait eñ uł calce
h̃t fint eĩ in ip̃is arbitrio ita senon honeuare Nã
⁊bilapsꝰ. aliquis ẜuũ alieuũ honere p̾sẜit. pegasꝯ
ar. lege acquilia eũ teneri. ita demũ si uł plus iꝰto
se honerauent. uł negligẽcius ꝑ hubric̾ transierit
¶Dinde siꝗs alteriꝰ impulsu. dãpnũ dederit ꝓculꝰ

Expanded text:
eius curatione fecerit. Occisum autem accipere debemus, siue gladio siue etiam fuste uel alio telo uel manibus si forte strangulauit eum uel calhabet: fuit enim in ipsius arbitrio ita se non onerare. nam et si lapsus aliquis seruum alienum onere presserit, Pegasus ait lege Aquilia eum teneri ita demum, si uel plus iusto se on‹er›auerit uel neglegentius per lubricum transierit. Proinde si quis alterius inpuls
Abbreviated transcription (Latin):
int̾uẽiat seꝗuirut ide debeit exumati. p̾ẜtim c̃
int̾dũ lemor sit ħ cã delicti: ueluiti si culpa ⁊ nõdo¬
lo dãpuũ daretur. ¶ Si idem ẜnuĩ eunde mlne¬
to ⁊ de occiso. duo st̃ eĩ delicta alr̃ atq sias ino ĩpe¬
tu plurib nulnetib ali occid̾it tunc enĩ una er̃
as cccid̾it: ꝙ tu magno ẽptũ uelles. s qͣnti eĩb
uaseret. Sextus quo pediꝯ ait. p̃cia rerũ nõ ex
Nec illum qui filiu alienũ possideat tantũ hr̃e
ꝙͣti eũ pacri uendere possit In lege eĩ acquiba app¬
nũ cõsequim̃ ⁊ amifisse dicem ꝙ aut ꝯseqm pomi¬

Expanded text:
interueniat, sequitur, ut idem debeat aestimari, praesertim cum interdum leuior sit haec causa delicti, ueluti si culpa et non dolo damnum daretur. Si idem eundem seruum uulneato et de occiso: duo enim sunt delicta. aliter atque si quis uno impetu pluribus uulneribus aliquem occiderit: tunc enim una erit s occiderit quem tu magno emptum uelles, sed quanti omnibus ualeret. Sextus quoque Pedius ait pretia rerum non ex nec illum, qui filium alienum possideat, tantum habere, quanti eum patri uendere posset. in lege enim Aquilia damnum consequimur: et amisisse dicemu
Abbreviated transcription (Latin):
alicĩ pigno cepiss ⁊ fame eas metuess dũ nõ
pantur te eis tibatia afferme infatũ ciccs danda ẽ
¶It si dum putat seex lego caꝑe pignꝰ nõ exle¬
ꝑit. ¶ Si ꝗd tamen magr̃at aduersꝰ resistẽtt̃
nori ẜnĩ cepiss ⁊ ille se suspend̾it nulla datur ħac¬
si non hñt płrimi. sic tamẽ ẽẽ accipienda constat
nu: hõ lege nõ tenebitur. ¶ Pignori ditus ẜn ꝯ
si occisꝰ sit: debitoriaccõ cõpetit s an ⁊ creditori
non sit: aut ꝙ litez tp̃e amist q̃rnur. s hic iniqͣ
est ⁊ dñs ⁊ creditori eũ teneri. isi siꝗs putanes
nulla meã rẽ debitore u̾uria passuꝵ cũ ꝓẜt eiad
debiti ꝙͣntatez ⁊ ꝗosi amplis ꝯsequtum sit ab eo:
uł ab inicõ in id ꝑ amplis sit ꝙͣ indebito debitori¬

Expanded text:
pignori cepisset et fame eas necauisset, dum non patitur te eis cibaria adferre, in factum actio danda est. item si dum putat se ex lege capere pignus, non ex lepit. si quid tamen magistratus aduersus resistentem nori servum cepisset et ille se suspenderit, nulla datur actsi non habent "plurimi", sic tamen esse accipienda constat.num, hac lege non tenebitur. Pignori datus servus si occisus sit, debitori actio competit. sed an et creditori non sit aut quod litem tempore amisit, quaeritur. sed hic iniquum est et domino et creditori eum teneri. nisi si quis putaverit nullam in ea re debitorem iniuriam passurum, cum prosit ei ad debiti quantitatem et quod sit amplius consecuturus sit ab eo, vel ab initio in id, quod amplius sit quam in debito, debitor
Abbreviated transcription (Latin):
se depositas doleuerit uł płrib p̾sentib legent:
utilio est iunfactũ ⁊ ĩuriaꝵ agi si ĩiuirie faciende cã
secreta iudicioꝵ publicauit. Int̾dã euẽite pompoꝰ
elegant̾ ait ut ꝗs tabulas delendo futi nõ teneatur
d tantũ dãpni ñnrie us puta si nõ aĩo furti faciẽdi

Expanded text:
se depositas deleuerit uel pluribus praesentibus legerit, utilius est in factum et iniuriarum agi, si iniuriae faciendae causa secreta iudiciorum publicauit. Interdum euenire Pomponius eleganter ait, ut quis tabulas delendo furti non teneatur, sed tantum damni iniuriae, ut puta si non animo furti faciendi,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣl enis ꝑtem eq̃ ire atq agipossit tc̃ pinde obfua¬
bimꝰ atq sͥ abmits duob fundis dueẜintutes.
ĩm̃cte fuissent ut alt̾a retiueri. abõi nõ utendo pos¬
sit deꝑire ¶Net me falie  sleno factous att̾ius ĩmu¬
tatiunͣi quĩ antẽ ułeis fuerit ꝑ alter̃ ꝑtẽ ire ag̾e
ld̾ cõmod̾ accessisse ei cui uia debebatu .q. ꝑ duas

Expanded text:
 eius partem aeque ire atque agi possit, tunc perinde obseruabimus atque si ab initio duobus fundis duae seruitutes iniunctae fuissent, ut altera retineri, altera non utendo possit deperire. Nec me fallit alieno facto ius alterius immutatu iri, quoniam ante satius fuerat per alteram partem ire agere, illud commodum accessisse ei cui uia debebatur, quod per duas
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Si oluia ĩmaturã decerpfit. uł segete desecũt¬
ꝙs ĩmuaturã: uł uiueas crudis acquilia tenebitur.
Qd suã maturas: cessat acquilia. nulla eĩ ĩmtia ẽ
duntur. Sed si collecta ħ int̾ceꝑit fuiti tenetur. Ot¬
tauenꝯ uiliauꝰ adicit nnsi inꝗd int̾ras uuas ꝓietit ut
esfuniderent̾ idem ⁊ insilua cedua sc̃bit. ut si ĩmatura

Expanded text:
maturam decerpserit uel segetem desecuerit inmaturam uel uineas crudas, Aquilia tenebitur: quod si iam maturas, cessat Aquilia: nulla enim iniuria eduntur: sed si collecta haec interceperit, furti tenetur. Octauenus in uuis adicit, nisi, inquit, in terram uuas proiecit, ut effunderentur. Idem et in silua caedua scri
Abbreviated transcription (Latin):
molesta seꝑacõ sit. c̾ eo plane qui uinũ spitquit.
uł effudit uł acetũ fecit. uł alio modo inaauit: agi
posse acqlia. celsꝰ ait. qr ⁊̃ effusũ ⁊ acetũ factũ cornip¬
ti applłone cominẽt ⁊ nõ negatur. fractũ ⁊ustũ con

Expanded text:
molesta separatio sit. Cum eo plane, qui uinum spurcauit molesta separatio sit. Cum eo plane, qui uinum spurcauit uel effudit uel acetum fecit uel alio modo uitiauit, agi posse Aquilia Celsus ait, quia etiam effusum et acetum factum corrupti appellatione continentur. Et non negat fract
Abbreviated transcription (Latin):
.s. si ꝑies exusta sit. Si auter nõ dũ michi dãpnũ de¬
oeris S⁊ ita ignẽ hẽas ut metuã nemͥ dĩpuu des
aipin ĩfecti puto sufficere aaucõne ¶ ꝓculꝰ ait cũ
coloni fui uillar exussissent colonũ uł exlocrto ułex
lege acalia teneri ita ut colonꝰ possit ẜuũ noxe de¬
dere ⁊ si uno iudicõ res ee̾t iudicita altero ãptiꝯnõ
agend̾. s ħ ita siculpa colonꝰ careret. Ceteꝵ si
noxios ẜuos huiss : dĩpni ĩiutia teueri curtales
uit qͥ su̾ia ht̃ rõne ¶ Sicũ apes mee ad tuas euols¬
sent in eas exusseris: legis acquilie accõne compet̾e
cello ait. ¶ Inquid lex ruꝑit. Rupisse u̾bu fere oẽs
ueteres sic intlłex̾unt. corruꝑit. ¶ Et ĩdeo celsꝰ q̃r̃
Si loslinz aut auenq in segetez alienaz miet̾is: ꝙ
ea tu inguares non solu qd̾ ui aut clar dñm posse
pe̾s dãpin est ipm̃ ꝙ corrũꝑe ⁊ iutare ut lex acꝗla
iccũ hẽat alia ulła ip̃iꝯ mutacõe. applicare. aliud cu

Expanded text:
si paries exustus sit: sin autem nondum mihi damnum dederis, sed ita ignem habeas, ut metuam, ne mihi damnum des, damni infecti puto sufficere cautionem. Proculus ait, cum coloni serui uillam exussissent, colonum uel ex locato uel lege Adere et si uno iudicio res esset iudicata, altero amplius non agendum. sed haec ita, si culpa colonus careret: ceterum si noxios seruos habuit, damni eum iniuria teneri, cur tales t rationem. Si cum apes meae ad tuas aduolassent, tu eas exusseris, legis Aquiliae actionem competere Celsus ait. Inquit lex 'ruperit'. rupisse uerbum fere omnes ueteres sic intellexerunt 'corruperit'. Et ideo Celsus quaerit, si lolium aut auenam in segetem alienam inieceris, quo eam tu inquinares, non solum quod ui aut clam dominum posse species damni est ipsum quid corrumpere et mutare, ut lex Aquilia locum habeat, alia nulla ipsius mutatione applicare aliud, cuius
Abbreviated transcription (Latin):
s rimas hẽbat uitiosas. Sic pot̾ ee excusatus ⁊ ioeo ple¬
rumq artiffices quenire solent c̾ eiusmodi mat̾ie caut̾
nõ ꝑiculo suo se fac̾e que res ex lorito tollit accõne. ⁊ ac¬
quine. ¶ Sic̃ marim uxori nñ garitas extricatas dedis¬
s ĩ usu. e asq mninto uł ĩscio uiro ꝑforass ut eis ꝑtusis
eis uteretur ĩlinea teneri eã lege acqlia. Suie diuer¬
tit siue nupta est: aohuc. ¶ Siꝗs edifficii mei fores
ruꝑit uł fregerit acalie accõne plauanarũ teneri
placet. Si male cõposint lapides ⁊ d̾o laplist. ¶ Si
qs ẜuũ conductũ hñs adinulum regendũ. ꝯmẽdane¬
rit ei muluz ille adpollitez sinĩ eũ alligauerit de loro
⁊ mulꝯ eruꝑit sic ut polbtem auelleret ẜuo ⁊ se p̾ti¬
pitaret. mela scͥbit. si ꝓ ꝑito imꝑita locatus sit ex cs̃¬
oucto agend̾ c̾ oño᷑ ob mulũ ruptũ uł debilitatũ. s eo
si ictuꝰ uł t̾rore mulꝯ turbatꝰ sit: tũ dĩm eius uuli auͦ

Expanded text:
sas, potest esse excussatus: et ideo plerumque artifices conuenire solent, cum eiusmodi materiae dantur, non periculo suo se facere, quae res ex locato tollit actionem et Aquiliae. Si cum maritus uxori margaritas extricatas dedisset in usu eaque inuito uel inscio uiro perforasset, ut pertusis in linea uteretur, teneri eam lege Aquilia, siue diuertit siue nupta est adhuc. Si quis aedificii mei fores ruperit uel fregerit, Aquiliae actione plostrarium teneri placet, si male composuit lapides et ideo lapsi sunt. Si quis seruum conductum ad mulum regendum commendauerit ei mulum ille ad pollicem suum eum alligauerit de loro et mulus eruperit sic, ut et pollicem auelleret seruo et se praecipitaret, Mela scribit, si pro perito imperitus locatus sit, ex conducto agendum cum domino ob mulum ruptum uel debilitatum, sed si ictu aut terrore mulus turbatus sit
Abbreviated transcription (Latin):
nõ sit. mortius auter sit: mãgis est ut nõ tene atur
ĩmortuo. licet confessꝰ sit. ¶ Si ꝓcurator aut tutor
aut curator aut qͥuis alius cõfiteat᷑ a ꝑsentẽ mlnas¬
se: ꝯfessoria ĩ eosutił acc̃o danda ẽ. ¶Nottrd̾ ꝙ in
hͣc accõne q̃ adu̾sꝰ cõficentẽ datur index non rei iudi¬
cance s extunande datur. Nam nulle ꝑtes st̃ moi¬

Expanded text:
non sit, mortuus autem sit, magis est, ut non teneatur in mortuo, licet fassus sit. Si procurator aut tutor aut curator aut quiuis alius confiteatur aut absentem uulnerasse, confessoria in eos utilis actio danda est. Notandum, hac actione, quae adversus confitentem datur, iudex non rei iudicandae, sed aestimandae datur: nam nullae partes sunt iudi
Abbreviated transcription (Latin):
no andit hominez uł retudez. susfit fregerit ruꝑit sñ
dubio ex huc u̾bis legis agendũ er̃. ¶ Promide si fa¬
cem fuo meo obiet̾is ⁊ enu adu̾ẜis tenebis michi
Item si arbnatũ meñ uł uillam meam incend̾ĩs
acqilie accõnẽ hẽlo. ¶ Siꝗs insula uoli̾t meã ex¬
urere ⁊ignis ⁊̃ ad uicim ĩsulã ꝑuenerit. acalia te
neditur ⁊̃ incino nõ iuimꝰ ⁊̃ inquilins tenebitur
ob res eoꝵ exustas. ¶ Si fornicariꝰ ẜnus coloniad
fornace ob dormiss ⁊ uilla fu̾it exusta. ueratiꝰ sc̃bͣ.
celerato ꝯuentũ p̾stare delere. Si negligẽs ĩeli¬
gendis mĩst̾iis fuit. Cereꝵ sialiꝰ ignez siecerit.
fornati alius negligent̾ custodierit. an tenebit᷑
ꝗ sb̾ietent. ua ꝙ custodit nicħ fet. qui recte ignẽ
it̾iet: nõ petranit. Quid gcͦ est: puto utae cõpet̾e
acc̃one tã in eũ qui ad fornace obdoriuunt ꝙ in
euz qui uegligent̾ custodit. Net qsꝙͣ die̾m ineo¬

Expanded text:
it hominem uel pecudem, sed usserit fregerit ruperit, sine dubio ex his uerbis legis agendum erit. proinde si facem seruo meo obieceris et eum adusseris, teneberis mihi. Item si arbustum meum uel uillam meam incenderis, Aquiliae actionem habebo. Si quis insulam uoluerit meam exurere etiam uicino: non minus etiam inquilinis tenebitur ob res eorum exustas. Si fornicarius seruus coloni ad fornacem obdormisset et uilla fuerit exusta, Neratius scribit ex locato conuentum praestare debere, si neglegens in eligendis ministeriis fuit: ceterum si alius ignem subiecerit fornaci, alius neglegente‹r› custodierit, an tenebitur qui subiecerit? nam qui custodit, nihil fecit, qui recte ignem subiecit, non peccauit: quid ergo est? puto utilem competere actionem tam in eum qui ad fornacem obdormiuit quam in eum qui neglegenter custodit, nec qui‹s›quam dixe
Abbreviated transcription (Latin):
agend̾ ꝙ ⁊ autiꝗs placuit. Ide ⁊̃ infactũ dari posse ac¬
cioner ait. ¶ Si mls pugno uł equa icai a te ꝑtus¬
sa eiecerit: br̃utus ait acalia teneri. qiͣ cerupto¶ Et
si uiulũ plus ito honerauerit: ⁊ aliꝗd mẽbri rũꝑ¬
it: aeqlie locum fore. ¶Si nauez uenaliciaꝵ mer

Expanded text:
et antiquis placuit. Idem etiam in factum dari posse actionem ait. Si mulier pugno uel equa ictu a te percussa eiecerit, Brutus ait Aquilia teneri quasi rupto. Et si mulum plus iusto onerauerit et aliquid membri ruperit, Aquiliae locu
Abbreviated transcription (Latin):
cere noluit. ⁊ ideo q̃rimꝯ si furiosꝰ dãpnũ ded̾man
legis acquilie accõ sit. Et regasꝰ negauit. q̃ eĩ
cod̾it acqlia cessat aut sitegła cecid̾it. ¶S ⁊ si
indisciplina uulueram̾t ẜmĩ. uł cociderit an acꝗlia
teneatur: qiͣ dãpuũ ĩuiria dederit. Et uiliana scͤ¬
bit acqlia teneri eũ qui eluscauerat discipłm in
disciplinauiłto magis igitur inecciso idem erit dd̾.
¶ꝓpouitur at̾ apd̾ eum spẽs tał. Sutor inꝗd pũo dis¬
centi ĩgeuuo filiofamillas paꝵ bũ facienti id qd̾
demonaranent forma calcei ceruitẽ ꝑcussit: ut
gacõ e ũ taxot cõcessa ẽ oocenti. s lege acꝗna posse

Expanded text:
luit. Et ideo quaerimus, si furiosus damnum dederit, an legis Aquiliae actio sit? et Pegasus negauit: quae enim dederit, Aquilia cessat, aut si tegula ceciderit. sed et si in disciplina uulnerauerit seruum uel occiderit, an ‹Aquilia› teneatur, quasi damnum iniuria dederit? et Iulianus scribit Aquilia teneri eum, qui eluscauerat discipulum in disciplina: multo magis igitur in occiso idem erit dicendum. proponitur autem apud eum species talis: sutor, inquit, puero discenti ingenuo filio familias, parum bene facienti quod demonstrauerit, forma calcei ceruicem percussit, ut axat castigatio concessa est docenti: sed lege Aquilia posse
Abbreviated transcription (Latin):
unxent malo ueneno. lege acquiha eñ teneri ꝙ.¬
admodũ obitetrx st̃ponẽs tenetur. ¶ Siquis i¬
mine fame necanerit infactũ accone teneri.
neratiꝰ ait. ¶ Ea ẜuũ meũ equitante cõaitato
equo effet̾is ĩfłimẽ p̃cipitati atq ideo homo ꝑies

Expanded text:
quilia eum teneri, quemadmodum obstetrix supponens tenetur. Si quis hominem fame necauerit, in factum actione teneri Neratius ait. Si seruum meum equitantem concitato equo effeceris in flumen praecipitari atque ideo homo perierit,
Abbreviated transcription (Latin):
ut ẜmꝰ se̾bit tunc ħ accõ locũ hs̃ cũ cõmota feri¬
tate nocuit quadrupes. Puta si equus calcitrosus
calce ꝑcusẜit aut bos cormꝑrt̾e solitus pecierit. aut
mule ꝓp̾ nima ferocia ¶ Qd̾ sipp̾ loci inquitatẽ
ant ꝓp̃culpã mulionis aut si plꝯ nicto. honerata qͣ¬
drupes in aliꝙͣ honꝯ euerterit. hec accio cessabit
dãpnq ñurie agetur. ¶ S ⁊ si canis cũ duretur
ab aliquo asꝑitate sua enaẜit ⁊ alicm dãpuũ deder
sicõtieri furmiꝰ ab alio pot̾it uł siꝑ eũ locũ ĩ duci
nõ cebuit. ħ accs cessabit. ⁊ tenebitur qui canẽ te¬
snebat. ¶ S ⁊ si instigatu alt̾iꝰ fera dãpiũ dede¬
dolore contitatus calce petient cessare iata acciõo
s eñ qm equũ ꝑtusẜit aut nuluerau̾it infactas mag̃
ꝙͣ lege acquilia teneri. utiq ideo qr nõ ip̃e suo corẽ
dãpiui deeit ¶At sicum eqrũ ꝑmulsiss quis uł pal¬
aliqua q̃orupes aliã concitamtnt apnũ cãret:

Expanded text:
us scribit, tunc haec actio locum habet, cum commota feritate nocuit quadrupes, puta si equus calcitrosus calce percusserit, aut bos cornu petere solitus petierit, aut mulae propter nimiam ferociam: quod si propter loci iniquitatem opter culpam mulionis, aut si plus iusto onerata quadrupes in aliquem onus euerterit, haec actio cessabit damnique iniuriae agetur. Sed et si canis, cum duceretur ab aliquo, asperitate sua euaserit et alicui damnum dederit: si contineri firmius ab alio poterit uel si per eum locum induci non debuit, haec actio cessabit et tenebitur qui canem tenebat. Sed et si instigatu alterius fera damnum dedee petierit, cessare istam actionem, sed eum, qui equum percusserit aut uulnerauerit, in factum magis quam lege Aquilia teneri, utique ideo, quia non ipse suo corpore damnum dedit. at si, cum equum permulsisset quis uel palalia quadrupes
Abbreviated transcription (Latin):
qr dño legis acꝗlie accõ cõpetit. rõ ĩiudicõ hẽbitur
legis acquilie sqr dñr noxe dedende facłtate aun¬
ẜit. Ergo ex iudicõ ꝓpoĩto licis extimacõnẽ offer
nisi paratus fu̾it accõnez mandare adu̾sꝰ eũ ꝗ am¬
dit. ¶ Haut accionez nemo oubitanerit hred
dari. cet̾is ꝙͣ successorib It̃ aoñsꝰ hrẽdes cerdiq ñi

Expanded text:
s Aquiliae actio competit, ratio in iudicio habebitur legis Aquiliae, quia dominus noxae dedendae facultatem amiserit: ergo ex iudicio proposito litis Aestimationem offe‹r›et, nisi paratus fuerit actionem mandare aduersus eum qui occidit. Hanc actionem nemo dubitauerit heredi dari ceterisque successoribus: item aduersus he
Abbreviated transcription (Latin):
c̾tum eet aliq uita excessurũ. Igit̾ sigs ẜuo mor¬
tiffeꝵ ulis inflixerit eundẽq alius ex int̾ualo
ita ꝑcusẜit ut maturiꝰ int̾fic̾et᷑ ꝙ̃ exp̾ore nuln̾e
moriturꝰ fu̾at statuend̾ est utr᷑q eoꝵ lege Om¬
lia tͣmeri. Idq est conseꝙs auiͣti ueteꝵ ꝙ m̃a

Expanded text:
certum esset aliquem uita excessurum. igitur si quis seruo morcertum esset aliquem uita excessurum. igitur si quis seruo mortiferum uulnus inflixerit eundemque alius ex interuallo ita percusserit, ut maturius interficeretur, quam ex priore uulnere moriturus fuerat, statuendum est utrumque eorum lege Aquilia teneri. Idque
Abbreviated transcription (Latin):
datu acquilia ꝑsequi sic et̃ accpiend̾ ut uideat᷑
iagua uicogente su̾it factũ ut celsꝰ saibit. c̾ta
eum qui incenoii arcendi gr̃a uiqsnas edes mẽ¬
dit. Nam ħ scͥbit. cessare legis acqne accionem.
iusto enĩ metu ductus ne nose ignis ꝑuemitet.
uitinat edes int̾cidit. ⁊ su̾ ꝑuenit ignis suante
loco balneas extruxit p̾ter namuale ius ꝙ srsicres
ad dũm soli ꝑtinet ⁊̃ dãpni dati noĩt acane sbidat᷑.
Iubia. ¶ Tauulneratꝰ est ẜuus ut eo ictu c̾tu
eẽt moriturũ medio dem̃ ip̃s ħres institutꝰ ẽ. Ex
postea ab alio ictus decessit. Quero an c̃ utroy
uulgo quidẽ ꝗ mortis cãm quol modo p̾buit. S
lege acꝗlia is demũ teneri insꝰ est: qui ad h̃a
ui. ⁊ qiͣ manu cã mortis p̾buiss tracta indel int̾¬
p̾tacione uocis accedendo ⁊ acede rursꝯ acꝗlia le¬
ge teneri existimati st̃. nõ solũ qui ita uulueras
ut cõfestĩ uita pͥuarẽt. s ⁊̃ hoi. quoꝵ ex nuluere

Expanded text:
quilia persequi, sic erit accipiendum, ut uideatur magna ui cogente fuerit factum, ut Celsus scribit circa eum, qui incendii arcendi gratia uicinas aedes intercidit: nam hic scribit cessare legis Aquiiusto enim metu ductus, ne ad se ignis perveniret, vicinas aedes intercidit: et sive pervenit ignis sive ante loco balneas exstruxit, praeter naturale ius, quod superficies ad dominum soli pertinet, etiam damni dati nomine actioni um. Ita uulneratus est seruus, ut eo ictu certum esset moriturum: medio deinde tempore heres institutus est et postea ab alio ictus decessit: quaero, an cum utroque uulgo quidem, qui mortis causam quolibet modo praebuit: sed lege Aquilia is demum teneri uisus est, qui adhibita ui et quasi manu causam mortis praebuisset, tracta uidelicet interpretatione uocis a caedendo et a caede. rursus Aquilia lege teneri existimati sunt non solum qui ita uulnerassent, ut confestim uita priuarent, sed etiam hi, quorum ex uulnere
Abbreviated transcription (Latin):
res ꝑ enndez rinuz iure duꝯ̾e solii st̃. ita ut suo qͥs
delnͣ ut ꝗsq inferior etat suo quisq pp̾o ruo.¬
antuto t̃p̃e quo ruica õmntit᷑ nõ duxit sexiaio
enmins oucende aq̃ amisissesnec ꝑ cetetos qui du
fuit. neq ꝑ aliu usipari potuit ¶Qd siplurm̃ fua
it̾ aq̃ debitũ õet ꝑ unũ eoꝵ om̃ib hus ingͣquos is fũ¬

Expanded text:
res per eundem riuum iure ducere soliti sunt, ita ut suo quisque deinde ut quisque inferior erat, suo quisque proprioatuto tempore, quo seruitus amittitur, non duxit. existimo eum ius ducendae aquae amississe nec per ceteros qui duxfuit neque per alium usurpari potuit. quod si plurium fundo iter aquae debitum esset, per unum eorum omnibus his, inter quos i
Abbreviated transcription (Latin):
as eiͣt
cieat. q̃rebatur dsis ems poss ne cumeo qui coegiss
iege acꝗlia agere. qui equa meitiendo ruꝑat si
pcussiss ant ce nsulto nehemenuꝰ egiss insũ est
agere posse. ¶ Pomponiꝰ ꝙͣns anemũ peca ĩagro
suo quis dephendit. sic illud expelłe d quomĩo si
derit non nure id icludit nec ag̾e illud alr᷑ d ꝙͣ ut
sup̃oiximꝰ qͣi suũ eẽt. uł abiere deb sine dq̃pno ł
admonere dñm. ut suũ recipiat. Daulus.

Expanded text:
as erat eiecit: quaerebatur, dominus eius possetne cum eo qui coegisset lege Aquilia agere, quia equam in iciendo ruperat. si percussisset aut consulto uehementius egisset, uisum est agere posse. Pomponius. Quamuis alienum pecus in agro suo quis deprehendit, sic illud expellere debet, quomodo si derit, non jure id includit, nec agere illud aliter quam ut supra diximus quasi suum, sed abjicere debet sine damno, vel admonere dominum ut suu
Abbreviated transcription (Latin):
ẜmis ꝑen locum trans. ex̃ acquilia cessat. qr nõ
debint ꝑ cãpũ idculatorni iter intempestine
facere qui tamẽ data oꝑa ineũ iaculatꝰ ẽ utiq
sa intousoris manꝯ eam deiecerit ⁊ sit serm ꝙ̃
ronsor hẽbat gula sit p̾cisa. ceiecto eultesto ĩ quo
cuniq eoꝵ rłpa sit: eũ lege acqlia teneri. ꝓxu
lꝰ ronsotẽ ẽe ut meulpã isane di ibi tondebat
uͦ excẽsugtudĩe ludebatur. ul u̾ tãsitus freqs e¬
rat. est ꝙ ei imputẽ ꝙͣuis nec illud maledicatur
si n loco ꝑiculoso sellã. hñti gonsori. se qͥs cõmise¬
rit. ipm̃ dese queri debere. ¶Si aliꝯ tenuit aliꝯ
int̾emit : is qui tenuit qiͣ a mortis p̾bunt ĩ fcm̃

Expanded text:
 eum locum transierit, Aquilia cessat, quia non debuit per campum iaculatorium iter intempestiue facere. qui tamen data opera in eum iaculatus est, utique sa in tonsoris manus eam deiecerit et sic serui, quem tonsor habebat, gula sit praecisacumque eorum culpa sit, eum lege Aquilia teneri. Proculus in tonsore esse culpam: et sane si ibi tondebat, ubi ex consuetudine ludebatur uel ubi transitus frequens erat, est quod ei imputetur: quamuis nec illu‹d› male dicatur, si in loco periculoso sellam habenti tonsori se quis commiserit, ipsum de se queri debere. Si alius tenuit, alius interemit, is qui tenuit, quasi causam mortis praebuit, in factum
Abbreviated transcription (Latin):
tenetur cãpnu indetur pati. ¶ Siꝗs aliꝙ̃ enitãs
magr̾̃atu forte ĩtab̾na ꝓxima se ĩmisiss ibiq
acane feroce lesꝯ ẽet: nõ posse agi canis nonñe
uulnerau̾it q̃drupes. scil ut nõ deforuntatis racio
heatur cũ libeꝵ corpꝰ extimacõne nõ recipiat.

Expanded text:
ntur damnum uidentur pati. Si quis aliquem euitans, magistratum forte, in taberna proxima se immississet ibique a cane feroce laesus esset, non posse agi canis nomine uulnerauerit quadrupes: scilicet ut non deformitatis ratio habeatur, cum liberum corpus aestimationem non recipiat,
Abbreviated transcription (Latin):
obsurde consequtuꝵ sit eam siña fundo alt̾o ma¬
nente ẜuo. Si mode ⁊ ab inicõ potuit ãgustior eñ¬
stitm uia q̃ lege funta est ⁊ adhucid loci suꝑest in eo
fundo cui remissa ẜuitꝰ nõ est ut sust iat uie. Q̾
simiꝯ loci suꝑest ꝙͣ me sufficiat. uterq fundꝰ h bra¬
uia conaituinõ potꝰ. ¶ Ceteꝵ si ita cõstitutũ set nus ue

Expanded text:
iam fundo altero manente seruo: si modo et ab initio potuit angustior constitui uia quam lege finita est et adhuc id loci superest in eo fundo, cui remissa seruitus non est, ut sufficiat uiae: quod si minus loci superest quam uiae sufficiat, uterque fundus liberauia constitui non potest. Ce
Abbreviated transcription (Latin):
aciꝯ tollendi ĩto eoᷤ cu̾m quo ago. Qñtũ eĩ ad
en ꝑtinet lib̾as edes hẽbo. ¶ Sici oĩo altins tol¬
lerenon liceat a dũsꝰ eũ rette agetur. nis ei nõ eẽ
alle. Het ẜiitus ⁊ ei quiult̾iores edes habet deba
needes int̾cedant. possũ ticii edib ẜuitute ĩpone
relicet ei altius tolłe. l tins nõ ĩpouãtur. qr doĩ
luẽ extollii. est ntilitas fuitutis. ulp̃. ¶ D b̃i
ute a meonis est qr ẜututẽ nõ debeat. altiꝯ extu¬
ent edifficia sua ut iam ego nõ uidear lm̃bus
ins obstatura. si edifficano frustra intend̾es ius mͥ¬

Expanded text:
altius tollendi inuito eo cum quo ago: quantum enim ad eum pertinet, liberas aedes habeo. Si cui omnino altius tollere non liceat, aduersus eum recte agetur ius ei non esse tollere. haec seruitus et ei, qui ulteriores aedes habet, debetuae aedes intercedant, possum Titii aedibus seruitutem imponere, ne liceat e‹i› altius tollere, licet tuis non imponatur: quia donec tu non extollui medius est, quia seruitutem non debebat, altius extulerit aedificia sua, ut iam ego non uidear luminibus tuis obstaturus, si aedificauero, frustra intendes ius m
Abbreviated transcription (Latin):
uiso est. nec młtu refert equals id factũ est an ĩe¬
qualr̃. tc̃ man idez ins ẜuitutis ꝙ fundo ĩoiuiso fͣn¬
euat. nec aut usu detineri. aut nõ utẽdo depire nͦ
teta uia pot̾. Nec si foite intiderit ut semitaque d
alteꝵ dumitaxat fundũ ierit: uteretur nõ iot̾to
alt̾ tundꝰ lib̾abitui. qñ mnũ atqr eo modo ĩ omi¬

Expanded text:
multum refert, aequaliter id factum est an inaequaliter, tunc manet idem ius seruitutis, quod fundo indiuiso fuerat, nec aut usu detineri aut non utendo deperire nisi tota uia poterit: nec si forte inciderit, ut semita, quae per alterum dumtaxat fundum erit, uteretur, idcirco alter fundus libera- bitur, quoniam unum atque eo modo indiui
Abbreviated transcription (Latin):
frui eo loco ius ẽẽ mͥ demũ ego t̾ tonte ¶ẜo iusmͥ un
frm nõ ẽẽ : nou alr̃ eo loco uteris fruetis ꝙͣ ut ire
agere michirette liceat ¶It̃ si ⁊ ducere ꝑtuũfñ¬
dum aꝙͣ iure pot̾o. ⁊ in eo tibi edifficare ĩnito me i
nõ fi̾t. si tibiconcesẜo ius ẽẽ edifficare: nicħoꝰ hãc¬

Expanded text:
frui eo ius esse, deinde ego tibi concessero ius mihi uti frui non esse: non aliter eo loco uteris frueris, quam ut ire agere mihi recte liceat. item si et ducere per tuum fundum aquam iure potuero et in eo tibi aedificare inuito me ius non fuerit: si tibi
Abbreviated transcription (Latin):
ex aus mt hs̃ utendi: alias ia uso ess: retinet ĩ¬
si uliianꝰ.Squis ouituuoͣ usu t ex longa
qĩpos: one nis aque ducende nacta sit: nõ ẽ ei nc̃e
docere de uir̃ quo aqͣ ꝯstituta ẽ. ueluti exlegato uł
alio modo. s utibe accõneꝰ hẽ ut oscendat ꝑ ãnos
forte tot᷑ se uo ui n clas ũ pcano possedisse. ¶ agi
autꝰ ħͣ aciõn e pot̾ie nõ tantũ õ eo ĩ cuiꝰ agro aqͣ
oritur. uł cuis sundo ducitur. un ⁊̃ ẽ om̃ib age¬

Expanded text:
ex qua ius habet utendi, alia mixta usus est, retinet iet longa quasi possessione ius aquae ducendae nactus sit, non est ei necesse docere de iure, quo aqua constituta est, ueluti ex legato uel alio modo, sed utilem habet actionem, ut ostendat per annos forte tot usum se non ui non clam non precario possedisse. Agi autem hac actione poterit non tantum cum eo, in cuius agro aqua oritur uel per cuius fundum ducitur, uerum e
Abbreviated transcription (Latin):
functꝰꝰ sit. uł alio gn̾e uł alio modo ꝑtẽ suã alie¬
nau̾it post demũ socus cesserit: incħ aget᷑. Cum
si ei qui nõ cessit aliꝗd tale eoꝵ cõtig̾it exintegro
omẽs cedere debebunt stant̃ eĩ ipt̃ eis remissũẽ
⁊ parit̾ eoꝵ adeat᷑ l̃ditas: pot̾ dici utile ẽẽ legm̾

Expanded text:
alio modo partem suam alienauerit, post deinde socius cesserit, nihil agetur: cum si ei, qui non cessit, aliquid tale eorum contigerit, ex integro omnes cedere debebunt: tantum enim tempus eis remissum eset pariter eorum adeatur hereditas, potest dici utile esse legatum:
Abbreviated transcription (Latin):
sim. ao reficiend̾ eum. ego fabriq mei idẽ ut spaci¬
nin.relinquat mͥ connuꝯ fiuidi qͣua dextra ⁊ simas
ad riuũ adeã. ⁊ quot̾rã limũ lapioeꝵ arenã caltẽ
fundi geronia infundo botriauo ꝙ rermehat hester
dederat ne circa eun piscatio tiuaria ex̾deatur.

Expanded text:
sim, ad reficiendum eum ego fabrique mei, item ut spatium relinquat mihi dominus fundi, qua dextra et sinistra ad rivum adeam et quo terram limum lapidem harenam calcem fundi Geroniani fundo Botriano, quem retinebat, legem dederat, ne contra eum piscatio thynnaria exerceatur.
Abbreviated transcription (Latin):
heantir. ⁊ pedam̃ta ad uineã a uicim p̾dio sumãt
ꝯstitin posse sc̃bi ¶eode ubro ait. nitiro cuiꝰ la¬
pidicme fundo tuo ĩueãt posse te tedere ius ei
eẽ t̾rã infuudoͣ saxa la ce ͤ. posita hr̃e ⁊ ut ĩ unũ la¬
pides ꝓuoluantur ibiq positi he̾ant᷑. indeq depoe¬
tenti. ¶ Qui ht̃ haustũ it̾ quoq hr̃e indet᷑ ad han¬
riend ⁊ ut ait neraciͦ. Siue ei nis hauriẽdi ⁊ ade
licũ idemneraciꝯ eod̾. libro scribit. It̾ debere cediꝰ

Expanded text:
 pedament‹a› ad uineam ex uicini praedio sumantur, constitui posse scribit. Eodem libro ait uicino, cuius lapidicinae fundo tuo immineant, posse te cedere ius ei esse terram rudus saxa iacere posita habere, et ut in tuum lapides prouoluantur ibique positi habeantur indeque exportentur. Qui habet haustum, iter quoque habere uidetur ad hauriendum et, ut aitlicum idem Neratius eodem libro scribit iter debere cedi,
Abbreviated transcription (Latin):
pot᷑ de eom re̾ agi. sine uendicet᷑ quis usufr̃ctu.
sũ alii negẽt. In huis aut̃ adconib que deusufr̃c¬
tu aguntur ⁊ fr̃ctꝰ uenire plꝰ ꝙ manifestũ est Ei
post lite de usufr̾ctu concestatã. fu̾it funtꝰ ususfro
Namr ⁊ i moͣrtuus fint fectuaris hredi eius accõe
si ẜui fu̾it usuffr̃ctꝰ legatus. qucquid ex re fructu¬
arii uł oꝑis suis cõstmtꝯ est. possorͣ debebit restitu̾e
¶Si si foite temꝑe usꝯfr̃ctꝰ ẽ ãmissa alioquide: pos¬
sidente alio at̾ litise offerente uõ suffit̾ eũ ussifr̾ctũ
ite ꝵ renouate.¶Uerũ cauere eũ ꝙͣ de emetõne usus
fr̃it ꝯ oꝑtet. Quio enĩ si fuud̾ aut ẜuũ is qui posside¬
bat pignori ded̾itis qui ab eo pignori accepit ire
uti phibettr. debebit itaq ħ hrecantu sic̃ fr̾ctua¬
rio uire⁊ confessoria agenti fr̾cto p̾stanoi st̃. mart
ꝓprietatis dño si negatoria accone uatur ss moi¬

Expanded text:
potest de eo in rem agi, siue uindicet quis usum fructum siue alii neget. In his autem actionibus, quae de usu fructu aguntur, etiam fructus uenire plus quam manifestum est. Si post litem dnam et si mortuus fuerit fructuarius, heredi eius actionesi serui fuerit usus fructus legatus, quidquid ex re fructuarii uel ex operis suis consecutus est, possessor debebit restituere. Sed et si forte tempore usus fructus amissus est alio quidem possidente, alio autem liti se offerente, non sufficit eum usum fructum iterum renouare, uerum cauere quoque eum de euictione usus fructus oportet: quid enim si seruum aut fundum is qui possidebat pignori dedit isque ab eo qui pignori accepit iure uti prohibetur? debebit itaque habere cautum. Sicut fructuario in rem confessoriam agenti fructus praestandi sunt, ita et proprietatis do
Abbreviated transcription (Latin):
inea re cãe eoꝵ frrndoꝵ misceantiu. nec trculla eiͣ¬
ĩuria cuius fund ͤ ^ ¶ nimo siquo me l ior q̃mi alterdo¬
mĩorũ utenco sibi non toti fundo ꝓficit ¶S i fi nͣ
eares ħt. Nam sic̾tus at funita me locꝯ est. tunc si ꝑ
iongitudine. eͥia fundꝰ diuisꝰ est eade oĩa ẜuãdi¬

Expanded text:
ea re causae eorum fundorum miscentur: nec fit ulla iniuria ei cuius fundus seruit, immo si quo melior, quoniam alter dominorum utendo sibi, non toti fundo proficit. Sed si iea res habet: nam si certus ac finitus uiae locus est, tunc, si per longitudinem ei