comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ricordiae dñi intrepi¬
dus expectabat euen¬
tum. Uixq duarum
fere horarum spacium
intercesserat : uidet
defunctum paulatim
membris om̃ib: commo¬
ueri: & laxatis in usum
uidendi palpitare lumi¬
nibus. Tum uero magna
ad dñm uoce conuersus.:
gratias agens. cellulam
clamore compleuerat
Quo audito : qui pro
foribus astiterant statĩ
irruunt. Mirum spe¬
ctaculum: quod uidebaT
uiuere. quẽ mortuum
reliquissent Ita redditus
uitae. st̃atim baptisina
consecutus. plures postea
uixit annos: primusq¬
apud nos martini uirtu¬
tum uel materia uel
testimonium fuit Ildem
tamen referre erat solitus :
se corpore exutum. ad
tribunal iudicis ductũ:
deputatũq obscuris lo¬
cis & uulgaribus turbis.
tristem excepissẽ senten¬
tiam. Tum per duos an¬
gelos iudici fuisse sugge¬
stum: hunc esse pro quo
martinus oraret. Ilta
per eosdem angelos se
iussum reduci : & mar¬
tino redditum. uitȩq
pristinae restitutum
Ab hoc primo tempore

Expanded text:
ricordiae Domini intrepiricordiae Domini intrepidus expectabat euentum: uixque duarum fere horarum spatium intercesserat, uidet defunctum paulatim membris omnibus commoueri et laxatis in usum uidendi palpitare luminibus. tum uero magna ad Dominum uoce conuersus gratias agens cellulam clamore conpleuerat: quo audito qui pro foribus adstiterant statim inruunt. mirum spectaculum, quod uidebant uiuere, quem mortuum reliquissent. ita redditus uitae, statim baptismum consecutus plures postea uixit annos, primusqapud nos Martini uirtutum uel materia uel testimonium fuit. idem tamen referre erat solitus, se corpore exutum ad tribunal iudicis ductum deputandumque obscuris locis et uulgaribus turbis tristem excepisse sententiam: tum per duos angelos iudici fuisse suggestum, hunc esse pro quo Martinus oraret: ita per eosdem angelos se iussum reduci, et Martino redditum uitaeque pristinae restitutum. ab hoc primum tempore
Abbreviated transcription (Latin):
profectusq est adurbem
UM IAM HILARIUS
praeterisset : ita eum
est̃ uestigiis prosecutus
Cumq ab eo gratantis¬
sime fuisset susceptus :
haud longe sibi ab oppi¬
do monasteriũ colloca¬
uit. Quo tempore se ei
quidam catecuminus
iunxit: cupiens scĩssimi
uiri institui disciplinis
Paucis quippe interpo¬
sitis diebis. languore
correptus : ui febrium
laborabat. Ac tum
martinus forte disces¬
serat. Et cum pertridu¬
um defuisset : regres¬
sus ex anime corpus in¬
uenit Ita subita mors
fuerat : ut absq baptis¬
mate humanis rebus
excederet. Corpus in
medio positum. tristi
merentium fr̃m frequen¬
tabatur officio : cum
martiNus flens & heiu¬
lans accurrit. Tum ue¬
mente concipiens : egre¬
di cellulam inqua cor¬
pus iacebat cȩteros iu¬
bet: ac foribus obsera¬
tis super ex animata
defuncti fratris mem¬
bra prosternitur
tioni incubuisset : sen
sissetq per sp̃m. dñi
ad esse uirtutem : ere¬
ctus paululum. & in
defuncti ora defixus:
orationis suae ac mise¬

Expanded text:
profectusque ad urbem est. Cum iam Hilarius praeterisset, ita eum est uestigiis prosecutus: cumque ab eo gratissime fuisset susceptus, haut longe sibi ab oppido monasterium conlocauit, quo tempore se ei quidam catechumenus iunxit, cupiens sanctissimi uiri institui disciplinis: paucisque interpositis diebus languore correptus ui febrium laborabat. ac tum Martinus forte discesserat: et cum per triduum defuisset, regressus exanime corpus inuenit: ita subita mors fuerat, ut absque baptismate humanis rebus excederet. corpus in medio positum tristi maerentium fratrum frequentabatur officio, cum Martinus flens et eiulans accurrit. tum uemente concipiens egredi cellulam, in qua corpus iacebat, ceteros iubet, ac foribus obseratis super exanimata defuncti fratris membra prosternitur. tioni incubuisset sen- . sissetque per spiritum Domini adesse uirtutem, erectus paululum et in defuncti ora defixus, orationis suae ac mise
Abbreviated transcription (Latin):
clericus. necessitate com¬
pulsus. iamq felle cõmo¬
to: eproximis tabernis
bigerrimam uestembre¬
uemiq atq: hispidam
quinq: comparatam ar¬
genteis. rapit : atq: ante
MIARTINT pedes iratus
exponit Eninquit ue¬
stem: sed pauper hic non
est Ille nichil motus.
iubet eum paululum
stare proforibus : secre¬
to utiq procurans. dũ
sibi uestem nudus impo¬
neret : totis uiribus ela¬
borans. ut possĩt occultũ
esse quod fecerat. Sed
quando inscis uiris laten
ista : quaerentibus uelint
nolint cuncta produn¬
UM HACIGITUR OBLA¬
TURUS SACRFICIŨ
dõ. ueste procedit. Quo
quidem die. mira dictu¬
rus sum. cum iam ad¬
altarium sicut est̃ so¬
lemne benediceret : glo¬
bum ignis de capite illi¬
us uidimus emicare: ita
ut in sublime contendens.
longum ad modũ crinẽ.
flamina produceret
Hoc licet celeberrimo
factum die inmagna
populi multitudine ui¬
derimus : una tantum
de uirginibus. & unus de
pres biteris. tres tantum
uidere de monachis

Expanded text:
clericus necessitate conclericus necessitate conpulsus, iam felle commoto, e proximis tabernis bigerricam uestem, breuem adque hispidam, quinque conparatam argenteis rapit adque ante Martini pedes iratus exponit. en, inquit, uestem, sed pauper hic non est. ille nihil motus iubet eum paululum stare pro foribus, secretum utique procurans, dum sibi uestem nudus inponeret, totis uiribus elaborans ut posset occultum esse quod fecerat. sed quando in sanctis uiris latent ista quaerentibus? uelint nolint cuncta produnum hac igitur oblaturus sacrificium Deo ueste procedit. quo quidem die — mira dicturus sum — cum iam altarium, sicut est sollemne, benediceret, globum ignis de capite illius uidimus emicare, ita ut in sublime contendens longum admodum crinem flamma produceret. et licet celeberrimo factum die in magna populi multitudine uiderimus, una tantum de uirginibus et unus de presbyteris, tres tantum uidere de monachis:
Abbreviated transcription (Latin):
uulorum: quas nos rustics
galli tripetias : uos scola¬
stici. aut certe tu qui de
ꝗraecia uenis. tripodas
nuncupatis. Ergo hoc
secretum beati uiri pau¬
per ille captatum. cũ
ei archidia conus dare tu¬
nicam distulisset. irrupit:
dissimulatum se acleri¬
co quaerens: algere de¬
plorans. Nec mora.
sc̃s paupere non uidente
intra amfibalum sibi tu¬
nicam latenter eduxit:
pauperemq: contectũ
discedere iubet. Dein
paulo post archidia cons
ingressus ad monet pro
consuetudine expectare
in ecclesia populum: il¬
lum adagenda solemnia
debere procedere. Cui
ille respondens : ait pau¬
perem prius. de se autẽ
dicebat. oportere uestiri :
se ad eccłam non posse pro¬
cedere. nisi uestem pauper
acciperet Diaconus
uero nichil intelligens:
quia extrinsecus indutũ
amfibalo. ueste nudum
interius non uidebat.
postremo pauperẽ non
comparere causatur
Michi inquit uestis quae
praeparata .ẽ. deferat᷑:
pauper non deerit uesti¬
endus. Artatus demũ

Expanded text:
uulorum, quas nos rustici uulorum, quas nos rustici Galli tripeccias, uos scholastici aut certe tu, qui de Graecia uenis, tripodas nuncupatis –: hoc secretum beati uiri pauper ille captatus, cum ei archidiaconus dare tunicam distulisset , inrupit, dissimulatum se , a clerico querens, algere deplorans. nec mora, sanctus paupere non uidente intra amphibalum sibi tunicam latenter eduxit pauperemque contectum discedere iubet. dein paulo post archidiaconus ingressus admonet pro consuetudine, exspectare in ecclesia populum, illum ad agenda sollemnia debere procedere. cui ille respondens ait, pauperem prius — de se autem dicebat — oportere uestiri: se ad ecclesiam non posse procedere, nisi uestem pauper acciperet. diaconus uero nihil intellegens, quia extrinsecus indutum amphibalo, ueste nudum interius non uidebat, postremo pauperem non conparere causatur. mihi, inquit, uestis, quae parata est, deferatur: pauper non deerit uestiendus. tum demum
Abbreviated transcription (Latin):
UO PRIMO
IGITUR TEMPORE
relictis scolis bea¬
to me uiro iunxi: pau¬
cos post dies euntem ad
ecclesiam sequebamur:
Interim ei seminudus hi¬
bernis mensibus pauper
occurrit : orans sibi uesti
mentum dari: Tunc ille
arcessito archidiacono.
iussit algentẽ sine dilati¬
one uestiri. Deinde se¬
cretarium ingressus. cũ
solus ut erat illi consue¬
tudo resideret: hanc enĩ
sibi etiam in ecclesia soli¬
tudinem permissa cleri¬
cis libertate praestabat :
cum quidem in alio secre
tario prbi residerent. uel
salutationibus uacantes.
uel audiendis negociis oc¬
cupati: martiNum uero
usq in eam horam qua
solemnia populo agi con¬
suetudo deposceret:. sua
solitudo cohibebat. Illud
non praeteribo : quod in
secretario sedens. nunquã
cathedra usus est: Nam
in ecclesia nemo unquam
illum sedere conspexit :
sicut quendam nuper te¬
stor dm̃ non sine meo pu¬
dore. uidi sublimi solio
& quasi regio tribunali.
celsa sede residentem
Uus insellula rustica¬
na. ut sunt in usibus ser¬

Expanded text:
uo primo igitur tempore relictis scholis beato me uiro iunxi, paucos post dies euntem ad ecclesiam sequebamur. interim ei seminudus hibernis mensibus pauper occurrit, orans sibi uesmentum dari. Tunc ille, arcessito archidiacono, jussit algentem sine dilatione vestiri, deinde secretarium ingressus, cum solus, ut erat illi consuetudo, resideret hanc enim sibi etiam in ecclesia solitudinem permissa clericis libertate praestabat; cum quitario presbyteri sederent, uel salutationibus uacantes uel audiendis negotiis occupati: Martinum uero usque in eam horam, qua sollemnia populo agi consuetudo deposceret, sua solitudo cohibebat. illud non praeteribo, quod in secretario sedens numquam cathedra usus est: nam in ecclesia nemo umquam illum sedere conspexit, sicut quendam nuper, testor Deum, non sine pudore uidi sublimi solio et quasi regio tribunali celsa sede residentem. num in sellula rusticana, ut sunt istae in usibus ser
Abbreviated transcription (Latin):
ex uberas eloquentia
Sed neq monachum tam
astutum: neq: gallum
decet esse tam callidum
Uerum aggredere poti¬
us: & quod te manet ex¬
plica. Nimium enim du¬
dum. alias res agentes con¬
sumimus tempus : & iam
solis occidui umbra ꝓlixi¬
or. monet non multum
diei uicina nocte superi¬
esse. Deinde cum paulu¬
lum omnes conticuissemus:
gallus ita coepit. Cauen¬
dum michi in primis esse
arbitror : ne ea deNN¬
TINI uirtutibus repetam.
quae in libro suo sulpitius
iste memorauit. Unde
prima illius inter mili¬
tandum gesta praetereo:
neq ea attingam quae
laicus egit ac monachus.
Nec uero audita ab aliis¬
potius quam quae uidi
ipse. dicturus sum.

Expanded text:
exuberas eloquentia. exuberas eloquentia. sed neque monachum tam astutum neque Gallum decet esse tam callidum. uerum adgredere potius et quod te manet explica: nimium enim dudum alias res agentes consumimus tempus, et iam solis occidui umbra prolixior monet, non multum diei uicina nocte superesse. Deinde cum paululum omnes conticuissemus, Gallus ita coepit: cauendum mihi inprimis esse arbitror, ne ea de Martini uirtutibus repetam, quae in libro suo Sulpicius iste memorauit. unde prima illius inter militandum gesta praetereo, neque ea adtingam, quae laicus egit ac monachus: nec uero audita ab aliis quam quae uidi ipse dicturus sum.
Abbreviated transcription (Latin):
grauate illius facta
commemoret. ¶XX¬
GO PLANE. INQUIT
GALLUS LACET IMNA
sim tanto oneri: tamen
relatis superius a postu¬
miano oboedientiȩ cogor
exemplis. ut munus istud
quod imponitis non recu¬
sem. Sed dum cogito me
hominem gallum inter
aquitanos uerba factu¬
rum: uereor ne offendat
uestras nimium urbanas
aures sermo rusticior.
Audietis me tamen ut
gurdonicum hominem:
nichil cum fuco aut co¬
turno loquentẽ. Nam
si michi tribuitis MA¬
TIM me esse discipulũ.
illud etiam concedite:
ut michi liceat exemplo
illius in anes sermonum
faleras & uerborũ orna¬
menta contemnere
Tuuero. in quit postumi¬
anus uel celtice. aut si
mauis gallice loquere :
dum modo iammarti¬
Num loquaris Ego au¬
mutus esses: non defutu¬
ra tibi uerba quibus
MARTINuM facundo
ore loquereris : sicut
tachariae in iohannis no¬
mine lingua resoluta est
Cȩterum cum sis scolasti¬
cus. hoc ipsum quasi scola¬
sticus artificiose facis : ut
excuses imperitiam. quia

Expanded text:
grauate illius facta grauate illius facta commemoret. Ego plane, inquit Gallus, licet inpar sim tanto oneri, tamen relatis superius a Postumiano oboedientiae cogor exemplis, ut munus istud, quod inponitis, non recusem. sed dum cogito me hominem Gallum inter Aquitanos uerba facturum, uereor ne offendat uestras nimium urbanas aures sermo rusticior. audietis me tamen ut Gurdonicum hominem, nihil cum fuco aut cothurno loquentem. nam si mihi tribuistis Martini me esse discipulum, illud etiam concedite, ut mihi liceat exemplo illius inanes sermonum faleras et uerborum ornamenta contemnere. Tu uero, inquiit Postumianus, uel Celtice aut, si mauis, Gallice loquerei dummodo Martinum loquaris. ego aumutus esses, non defutura tibi uerba, quibus Martinum facundo ore loquereris, sicut Zachariae in Iohannis nomine lingua resoluta est. ceterum cum sis scholasticus, hoc ipsum quasi scholasticus artificiose facis, ut excuses inperitiam, quia
Abbreviated transcription (Latin):
liis derogatur. Nam cũ
dñs ipsẽ testatus sit. istius¬
modi opera qua MARTI¬
Nus impleuit. ab om̃ib
fidelibus esse facienda :
qui MARTINum non
credit ista fecissẽ : non
credit xp̃m ista dixisse
Sed infelices. degeneres.
somnolenti. quae ipsi
facere non possunt : fa¬
cta ab illo erubescunt
Et malunt illius negare
uirtutes : quam suam
inertiam confiteri
NOBIS AD ALIA PRO¬
PERANTIBUS  OM¬
nis istorum memoria
relinquatur. Tupotius
ut iam dudum desidero :
residua MΛRTINIope¬
ra contexe. At ego
inquam arbitror: recti¬
us istud agallo esse pos¬
cendum. Quippe qui¬
& plura nouerit : neq
enim ignorare potuit ma¬
gistri facta discipulus:
et qui non immerito istã
uicem non solũ MARTINO
sed etiam nobis debeat:¬
ut quia ego iam librum
editum. ac tu hactenus
orientalium gesta me¬
morasti : istam demum
necessarii sermonis ysto¬
riam gallus euoluat:
quia ut dixi. & nobis
debet loquendi uicem:
&MTNO suocredo
praestabit: ut non

Expanded text:
liis derogatur. nam cum liis derogatur. nam cum Dominus ipse testatus sit istiusmodi opera, quae Martinus inpleuit, ab omnibus fidelibus esse facienda, qui Martinum non credit ista fecisse, non credit Christum ista dixisse. sed infelices, degeneres, somnulenti, quae ipsi facere non possunt, facta ab illo erubescunt, et malunt illius negare uirtutes quam suam inertiam confiteri. nobis ad alia properantibus omnis istorum memoria relinquatur: tu potius, ut iam dudum desidero, residua Martini opera contexe. At ego, inquam, arbitror rectius istud a Gallo esse poscendum, quippe qui plura nouerit — neque enim ignorare potuit magistri facta discipulus — et qui non; inmerito istam uicem non solum Martino, sed etiam nobis debeat, quia ego iam librum edidi, tu hactenus Orientalium gesta memorasti: istam demum necessarii sermonis historiam Gallus euoluat, quia, ut dixi, et nobis debet loquendi uicem et Martino suo, credo, praestabit, ut non
Abbreviated transcription (Latin):
GO UERO QUO ADUIUA
SeMper ET SAPIAM¬
aegypti monachos prae¬
dicabo: laulabo anacho¬
retas : mirabor heremi¬
tas: MART INuco semꝑ
excipiam. Non illi ego
quenquam audebo mo¬
nachorum : certe non
ep̃orum quempiam cõpa¬
rare. Hoc a egrptus fa¬
tetur : hoc syria. Hoc
aethiops cõperit : hoc
indus audiuit : hoc par¬
thus & persa nouerunt
Nec ignorat armȩnia :
bosforus exclusa cogno¬
uit. Et postremo : siqͦis
aut fortunatas insulas
aut glacialem frequen¬
tat oceanum. Quo mise¬
rior est̃ regio ista nr̃orũ:
quae tantum uirum cũ
in ꝓximo habuerit. nossẽ
non meruit. Nec tam̃
huic crimini miscebo po¬
pulares. Soli illum cle¬
rici: soli nesciunt sacer¬
dotes. Nec immerito
nosse illum inuidi nolu¬
erunt : quia si uirtutes
illius nossent : sua uitia
cognouissent. Horreo
dicere quod nuper au¬
diui: infelicem dixisse
nescio quem. te in illo
libro tuo plura mentitũ.
Non est hominis uox ista:
sed diaboli Nec MX¬
TINO in hac parte detra¬
hitur : sed fides euange¬

Expanded text:
go uero quoadusque uiuam semper et sapiamAegypti monachos praedicabo, lauretas, mirabor eremitas; Martinum semper excipiam: non illi ego quemquam audebo monachorum, certe non porum quempiam conparare. hoc Aegyptus fatetur, hoc Syria, hoc Aethiops conperit, hoc Indus audiuit, hoc Parthus et Persa nouerunt, nec ignorat Armenia, Bosporus exclusa cognouit, et postremo si quis aut Fortunatas insulas aut glacialem frequentat oceanum. quo miserior est regio ista nostrorum, quae tantum uirum, cum in proximo habuerit, nosse non meruit. nec tamen huic crimini miscebo populares: soli illum clerici, soli nesciunt sacerdotes, nec inmerito nosse illum inuidi noluerunt, quia si uirtutes illius nossent, sua uitia cognouissent. horreo dicere quae nuper audiui, infelicem dixisse nescio quem, te in illo libro tuo plura mentitum. non est hominis uox ista, sed diaboli, nec Martino in hac parte detrahitur, sed fides Euange
Abbreviated transcription (Latin):
do ualde atq timendo iter
carpimus inchoatum : ne
forte dicatur a prudenti¬
oribus Multum haec
poterat peritus extendere.
Sed nobis in ecclesiastico
dogmate uersantibus uide¬
tur ut ystoria quae ad ae¬
dificationem eccłae perti¬
net. post posita uerbosita¬
te. breui atq simplici ser¬
mone texatur : ut & uirtu¬
tem beati antistitis prodat.
& sapientibus fastidiũ non
imponat. Quo facto &
lector ꝓuocetur in lectio

Expanded text:
do valde, atque timendo iter do valde, atque timendo iter carpimus inchoatum, ne forte dicatur a prudentioribus: Multum haec poterat peritus extendere. Sed nobis in ecclesiastico dogmate versantibus videtur ut historia quae ad aedificationem Ecclesiae pertinet, postposita verbositate, brevi atque simplici sermone texatur, ut et virtutem beati Antistitis prodat, et sapientibus fastidium non imponat. Quo facto et lector provocetur in lectio
Abbreviated transcription (Latin):
sum martinus : quem in¬
uocas. Surge. & adora
coram me : siuis recipere
sanitatem. Cui ille ait
Si tues domnus martinus:
fac super me signũ crucis.
& credam. At ille audi¬
to nomine signi sibi semꝑ
contrarii: tanquam fumꝰ
euanuit: Post haec autẽ
stans ad pedes gloriosi dom¬
ni: factus est instupore
mentis: & uidit beatam
basilicam nouo lumine ef¬
fulgere. Ex qua egredi¬
ens sc̃s : dixit ad eum.
Exaudita est oratio tua.
& ecce eris sanus ab infir¬
mitate quam pateris
Et sic beatae crucis signa¬
culum super caput eius
faciens: abscessit. Ille
uero in sereuersus : a mota
omni insidia sensit se salu¬
tem integram recepisse
Tamen post recepta sani¬
tate. cum coepisset uinũ
uti superflue: corpusq
diu abstentum imbre
matduisset : latus ei cũ
uno pede manuq: contra¬
hitur. Sed parsimoniȩ
sẽ iterum deputans. caputq
tonsorans: rursum beati
uirtute redditur sani
nec ea in ampliorem sermo¬
nem expandimus : ueren¬

Expanded text:
sum Martinus, quem insum Martinus, quem invocas; surge et adora coram me, si vis recipere sanitatem'. Cui ille ait: 'Si tu es domnus Martinus, fac super me signum crucis, et credam'. At ille, audito nomine signi sibi semper contrarii, tamquam fumus evanuit. Post haec autem stans ad pedes gloriosi domni factumentis, et vidit beatam basilicam novo lumine effulgere; ex qua egrediens Sanctus dixit ad eum: Exaudita est oratio tua, et ecce eris sanus ab infirmitate quam pateris. Et sic beatae crucis signaculum super cfaciens, abscessit. Ille vero in se reversus, amota omni insidia, sensit se salutem integram recepisse. Tamen post receptam sanitatem, cum coepisset vinum uti superflue, corpusque a diu abstento imbre maduisset, latus ei cum uno pede manuque contrahitur. Sed parsimonise iterum deputans, caputque tonsurans, rursum Beati virtute redditur sanitnec ea in ampliorem sermonem expandimus, veren
Abbreviated transcription (Latin):
basilicam : ut sibi prȩsen¬
tia cunctis suffragia sub¬
uenirent. Sed cum in¬
eodem loco plenus fide
uenisset : ardentius eũ
seui dȩmonis pulsat au¬
dacia. Nec ei licebat
atrium egredi: ꝓpter
publicam demonũ in¬
festationem. In atrio
tamen: nichil nocebat᷑.
Nam uisibiliter cũ magno
armorum strepitu ueni¬
entes : conabant᷑ eũ cassis¬
telorum a cuminib: perfo¬
dere. Quod si se subderet
terrȩ: ranarum suꝑ eũ
multitudo horribilis de¬
silire uidebatur. Sed
& uoces publicae ab eo
audiebant᷑: ex probran¬
tium & dicentium.
MartiNus quem expe¬
tisti. nichil tibi poterit
subuenire : quia nr̃is es
ditionibus mancipatus
Sed ille ad haec fident̃
immobilis. signũ crucis
opponens : terribiliter
eos per aera tenerum ef¬
fugabat. Post has autẽ
uacuas & in anes immissi¬
ones: cum uideret inimicꝰ
eum se sibi uindicare non
posse : dolis eum temptauit
illudere Componens au¬
tem se inspeciem ueterani :¬
uenit ad eum. dicens. Ego

Expanded text:
basilicam, ut sibi praesenbasilicam, ut sibi praesentia cunctis suffragia subvenirent. Sed cum eodem in loco plenus fide venisset, ardentius eum saevi daemonis pulsat audacia: nec ei licebat atrium egredi propter publicam daemonum infestationem: in atrio tamen nihil nocebatur. Nam visibiliter cum magno armorum strepitu venientes, conabantur eum cassistelorum acuminibus perfodere. Quod si se subderet terrae, ranarum super eum multitudo horribilis desilire videbatur. Sed et voces publice ab eo audiebantur exprobrantium, et dicentium: Martinus, quem expetisti, nihil poterit tibi subvenire, quia nostris es ditionibus mancipatus. Sed ille ad haec fidenter et immobilis 1050 signum crucis opponens, terreos per aera tenerum effugabat. Post has autem vacuas et inanes inmissiones, cum videret inimicus, ut eumsibi vindicare non posse, dolis eum temptavit inludere. Conponens autem se in speciem veterani venit ad eum, dicens: 'Ego
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓclamabat : & ut eis ad
liberandum festinus occur¬
reret p̃cabatur : dicens
fidenter suis. Noliteti¬
mere Scio enim : quod
dextera scĩ uiri ad auxi¬
lia porrigenda maxime
in necessitatibus sit para¬
ta. Haec eo dicente
directis adõ nauib mu¬
tatoq uento contrario:
in secundo nullo pereunte
peruenerunt litore
Vbi tam praesens occur¬
rit beati confessoris suf¬
fragium : ut etiam̃ argen¬
tum quod fluuio rapiente
perdiderant. ipso denique
fluuio in litus restituente
NENSI TERRITO¬
rio landulfus nomine
grauiter alunatici dȩ¬
monii infestatione uexa¬
batur : ita ut plerunq
ab hoste se uallari putans
in terrã corrueret. Cru¬
entasq ex ore spumas e¬
mittens : tanquam mor¬
tuus habebatur. Quod
genus morbi : epilenticũ
peritorũ medicorũ uoci¬
tauit auctoritas Rus¬
tici uero cadiuum dixe¬
re : ꝓeo quod caderet.
Cumq: se ante dictus in
hoc exitu uideret affligi:
audita beati praesulis
fama. scãm eius adiuit

Expanded text:
proclamabat et, ut eis ad proclamabat et, ut eis ad liberandum festinus occurreret, precabatur, dicens fidenter suis: 'Nolite timere; scio enim, quod dextera sancti viri ad auxilia porregenda maxime in necessitatibus sit parata'. Haec eo dicente, directis a Deo navibus mutatoque vento contrario in secundo, nullo pereunte, pervenerunt litore, ubi tam praesens occurrit beati confessoris suffragium, ut etiam argentum, quod fluvio rapiente pefluvio in littus restituente,nensi territorio Landulfus nomine, graviter a lunatici daemonii infestatione vexabatur, ita ut plerumque ab hoste se vallari putans in terram corrueret, cruentasque ex ore spumas emittens, tanquam mortuus habebatur. Quod genus morbi epilepticum peritorum medicorum vocitavit auctoritas; rustici vero cadivum dixere, pro eo quod caderet. Cumque se antedictus in hoc exitu videret affligi, audita beati Praesulis fama, sanctam ejus adiit
Abbreviated transcription (Latin):
audio me uocantẽ : ut
nauem homini qui iter
agebat adducerem.
Uerum ubi acceptis con¬
tis tunsorũ etiã impetu
fluctus secare coepi:
& in medio ut puta am¬
ne perueni : subito ex¬
cussus magnus ex gurgite
piscis innaui cecidit
Quem confestim oppres¬
sum: transpositis homini¬
bus domi regressus sum.
Venditumq piscem uno
uini modio : cum cęteris
sum refectus. Ergo no¬
ueritis : quia uelociter
in id quod inuocatus fue¬
rit si petatur fideliter ap¬
parebit. Testor autem
dm̃ : quia haec ab ipsius
nautae ore cognoui. sx uii.
boso contrauicum am¬
baziacensem ligerem flu¬
uium transmearet : &
irruentib iam tenebris mun
nautae turbant᷑ inpelago.
Separatisq nauib: quae
pontem illũ sustinebant:
& aqua usq ad summũ
repletis : descendunt cun¬
cti usq ad cingulum cũ
ipsis nauib: in ꝓfundum:
nequaquã tamen nauib
subductis a pedibus : Ex¬
territis autem om̃ibus.
boso non rauce uociferans
beati martini auxiliũ

Expanded text:
audio me vocantem, ut audio me vocantem, ut navem homini, qui iter agebat, adducerem. Verum ubi, acceptis contis, tunsorum etiam inpetum fluctus secare coepi et in medio utpute amne perveni, subito excussus magnus ex gurgite piscis in navim cecidit; quem confestim obpressum, transpositis hominibus, domi regressus sum, vinditumque piscem uno vini modio, cum ceteris sum refectus. Ergo noveritis, quam velociter in id quod invocatus fuerit, si petatur fideliter, apparebit'. Testor autem Dnautae ore cognovi. CAPUT XVBoso contra vicum Ambasiacensem Ligerim fluvium transmearet, ac inruentibus iam tenebris, munnautae turbantur in pelago, separatisque navibus, quae pontem illum sustenebant, et aqua usque ad summum repletis, discendunt cuncti usque ad cingulum cum ipsis navibus in profunde, nequaquam tamen navibus subductis a pedibus. Exterritis autem omnibus, Boso non rauce vociferans beati Martini auxilium
Abbreviated transcription (Latin):
fundere uinum elicuit
pauperi: qui quondã
latices inuina muta¬
uit. Igitur dũ quodã
tempore iter agerem
in pago balbiacensi:
ad ligerem fluuiũ usq
perueni. Cumq: anauta
qui nos ripae alteri trans¬
ponere debebat sollicite
requireremus loca in
qua piscaturi ꝓcedere¬
mus: locũ indicat. di¬
cens. Sit uobis beatus
martinus in adiutoriũ.
At nr̃i ingrate haec
susceperunt : dicentes
quod in eius nomine
nunquã captura uisa
est euenisse. Et ille.
Haud dubium : quia
praestat haec uirtus
eius. Nam referã uobis
quid michi hoc anno con¬
tigerit : uel qualiter per
in uocationem nominis eiꝰ
opitulante dño quae
optaui ꝓmerui. Deniq
dies erat epiphaniorum.
Et ingressus in promptu¬
ario : nichil potus quod
haurirem inueni. Egres¬
susq oraui. dicens Bea¬
tissime martine. trans¬
mitte michi in hac scã
solemnitate aliquid uini:
ne epulantib aliis ego ie¬
iunus remaneam. Dum
autem tacitus orarem:
uocem in ulteriori ripa

Expanded text:
fundere vinum elicuit fundere vinum elicuit pauperi, qui quondam latices in vina mutavit. Igitur dum quodam tempere iter agerem in pago Balbiacinsi, ad Ligerem fluvium usque perveni. Cumque a nauta, qui nos ripae alteri transponere debeat, sollicitae requireremus loca, in qua piscaturi procederimus, locum indicat, dicens: 'Sit vobis beatus Martinus in adiutorium'. At nostri ingratae haec susceperunt, dicentes, quod in eius nomine numquam captura visa est evenisse. Et ille: 'Haud dubium, quia praestat haec virtus eius. Nam referam vobis, quae mihi hoc anno contigerit, vel qualiter per invocationem nominis eine, opitulante Domino, quae obtavi promerui. Denique dies erat epiphaniorum, et ingressus in prumptuario, nihil potui quod haurirem inveni. egressusque oravi, dicens: „Beatissime Martine, transmitte mihi in hac sancta solemnitate aliquid vini, ne, epulantibus aliis, ego ieiunus remaneam". Dum autem tacitus orarem, vocem in ulteriore ripa
Abbreviated transcription (Latin):
popłs sc̃s in laudem dñi
ꝓclamauit: statim disso¬
luti sunt nerui qui ligati
erant: & stetit super pe¬
des suos. cuncto populo
spectante. Et sic ꝓpitiane
dño : usq ad altare sc̃m
ad commnunicandũ pro¬
priis gressibus nullo sus¬
tentante peruenit : Quae
usq hodie in columis per¬
seuerat: SXU
EROBAUDUS QUIOA
EX PAGO PICTA¬
uensi. dum esset laborans
in opere : cȩcitate pessi¬
ma insidiatore immit¬
tente percussus. ẽ. Qui
cum persex annos male
agens in hac infirmitate
duraret : aduenit ad
sanctum templum
beati martini. Ibiq
assidue orationi incum¬
bens: in crastina diede
scã festiuitate dum ad
pedes scĩ martini staret:
subitouisum ẽ ei circa
setanquã choruscatio
resplenderet. Protinus
apertis oculis: cuncta
ꝓspexit Nui continuo
elericus factus in eodẽ loco
r abscessit. ¶XUI
UITET ILLUO INSIG¬
ne miraculũ: cum dñs
indie epiphaniorum ob.¬
tentu beati antistitis
ex aquis falerna pro¬
duxit: ac de al uei

Expanded text:
populus Sanctus in laudem Domini populus Sanctus in laudem Domini proclamavit, statim dissoluti sunt nervi, qui ligati erant, et stetit super pedes suos, cuncto populo spectante, et sic, propitiante Domino, usque ad altare sanctum ad communicandum propriis gressibus, nullo sustentante, pervenit. Qui usque hodie incolomis perseverat. 15. Merobaudis quidam ex pago Pictavensi, dum esset laborans in opere, caecitate pessima, insidiatore inmittente, percussus est. Qui cum per sex annos male agens in hac infirmitate duraret, advenit ad sanctum templum beati Martini, ibique assidue orationi incumbens, in crastina die de sancta festivitate, dum ad pedes sancti Martini staret, subito visum est ei, circa se tamquam coruscatio resplenderet; protinus apertis oculis, cuncta prospexit. Qui continuo clericus factus in eodem loco, sanus abscessit. 16. Fuit et illud insigne miraculum, cum Dominus in die ephiphaniorum obtentu beati antestitis ex aquis Falerna produxit ac de alvei
Abbreviated transcription (Latin):
rit medicinas: Ecce in
uno cȩco duae uirtutes
ostensae. Cui corpora¬
les oculos ad contẽplan¬
da terrena prius aperu
it : nunc cordis oculos
ne ea concupiscat illumi¬
nauit. Et ad suum di¬
gnatus . ẽ. dicare seruiti¬
um: quem ut ita dicã
renasci denuo fecit in
patronus. Palatina
quaedam puella paralrsis
humore percussã. usum
gressuum male redacta
perdiderat: ita ut contra¬
ctis inpoplitibus neruis.
calcaneos ad crura con¬
iungeret. Quam pater
turonus deferens : ante
pedes beati martini deuo¬
tus exposuit. Ibiq tribus
mensibus iacens : stipem
a praetereuntib postula¬
bat. Factum .ẽ. autẽ in
die insignis solemnitatis
beati uiri : ut illa. nobis
missam dicentibus in loco
quem superius nomina¬
uimus fideliter ex oraret
Cumq nos rite sacro sc̃ã so¬
lemnia celebrantes. con¬
testationẽ de scĩ domini
uirtutib narraremus :
subito illa uociferare coe¬
pit & flere : indicans se
torqueri At ubi expedi¬
tam contestationẽ om̃is

Expanded text:
rit medicinas? Ecce in rit medicinas? Ecce in uno caeco duae virtutes ostensae, cui corporales oculos ad contemplanda terrena prius aperuit, et nunc cordis oculos ut ea non concupiscat illuminavit; et ad suum dignatus est dicare servitium, quem, ut ita dicam, renasci denuo fecit in patronus. Palatina quaedam puella, paralysis humore percussa, usum gressuum male redacta perdiderat, ita ut contractis in poplitibus nervis, calcaneos ad crura conjungeret. Quam pater Turonis deferens, ante pedes beati Martini devotus exposuit, ibique tribus mensibus jacens, stipem a praetereuntibus postulabat. Factum est autem in die insignis solemnitatis beati Viri, ut illa, nobis missam dicentibus, in loco quem superius nominavimus fideliter exoraret. Cumque nos rite sacrosancta solemnia celebrantes, contestationem de sancti domini virtutibus narraremus, subito illa vociferare coepit et flere, indicans se torqueri. At ubi, expeditam contestationem, omnis
Abbreviated transcription (Latin):
RSULFUS Autem
QUIDAM EXTURONI¬
ca ciuitate. de pago trans
ligerem. coecus : beati
martini suffragia deuo¬
tus expetut. Qui duob
assidue mensibus ad eius
templũ deseruiens : in ie¬
iunus & orationibus per¬
durabat. F actum est
autẽ in una die resurre¬
ctionis dominicae. dum
esset ad pedes domni. &
cũ reliquo populo missar̃
solemnia spectaret : subi¬
to apertis oculis cuncta
clara cernere coepit.
ita ut ad scm̃ altare com¬
municandi gratia nemine
ducente ueniret. Quae
autem fuerit causa cęci¬
tatis : edicam. Primo
die paschae: iussus est a
domino suo ut agrum cir¬
cum iret. Inuentumq
aditum unde pecora intro¬
ibant: dum eũ claudere
conatur. excȩcatus. ẽ. Tunc
ut diximus ad beatum
sepulchrum ueniens. flens
& heiulans : uisum quem
perdiderat flagitabat
Die autẽ illa dum popło
deretur: ei beatus anti¬
tur : ac elucente sole:
luminum suor̃ refulser̃
stellae. Quis unquã rogo
talis medicus poterit in¬
ueniri : qui inunam infir¬
mitatem duas contule¬

Expanded text:
rsulfus autem quidam ex Turonica civitate, de pago trans Ligerim, caecus, beati Martini suffragia devotus expetiit. Qui duobus assidue mensibus ad ejus templum deserviens, in jejuniis orationibusque perdurabat. Factum est autem in una 1046 die resurrectionis dominicae dum esset ad pedes Domni, et cum reliquo populo missarum solemnia spectaret, subito apertis oculis cuncta clare cernere coepit, ita ut ad sanctum altare communicandi gratia, nemine ducente, veniret. Quae autem fuerit causa caecitatis, edicam. Primo die Paschae jussus est a domino suo, ut agrum circuiret, inventumque aditum, unde pecora introiebant, dum cum claudere conatur, excaecatus est. Tunc, ut diximus, ad beatum sepulchrum veniens, flens et heiulans, visum, quem perdiderat, flagitabat. Die autem deretur, et ei beatus Antitus est, ac elucente sole luminum suorum refulserunt stellae. Quis unquam, rogo, talis medicus poterit inveniri, qui in una infirmitate duas contule
Abbreviated transcription (Latin):
quia sufficere credidi¬
mus si tantum excellen¬
tia notarentur: Simul
& legentibus consulendũ
fuit : ne quod his pareret
copia congesta fastidium.
Obsecro autem eos qui le¬
cturi sunt. ut fidem dictis
adhibeant: neque me
quicquam. nisi compertũ
& probatum scripsisse
arbitrentur. Alioquin:
tacere quam falsa dicere
maluissem. Explicir

Expanded text:
quia sufficere credidiquia sufficere credidimus, si tantum excellentia notarentur: simul et legentibus consulendum fuit, ne quod his pareret copia congesta fastidium. obsecro autem eos qui lecturi sunt, ut fidem dictis adhibeant, neque me quicquam nisi conpertum et probatum scripsisse arbitrentur: alioquin tacere quam falsa dicere maluissem. Igitur
Abbreviated transcription (Latin):
aemulos uel inanis philo¬
sophiae. uel stultue illius
uirtutis inuenerit: Vn¬
de facturus michi opere
precium uideor: siuitã
scissimi uiri exemplo aliis
mox futuram per scripsẽ¬
ro : quo utiq ad ueram
sapientiam & caelestem
militiam diuinamq uir¬
tutem. legentes incitabun¬
tur. In quo ita nr̃i quoq
rationem cominodi duci¬
mus: ut non inanem ab
hominibus memoriam.
sed aeternum adõ praemi ⁊¬
um expectemus : quia
& si ipsi non ita uiximus.
ut exemplo aliis esse possi¬
mus : dedimus tam̃ operã.
ne is lateret qui esset imi¬
tandus. Igitur sancti
martini uitam scribere
exordiar : & quae uel
ante episcopatum uel in
episcopatu gesserit : quã¬
uis nequaquam ad omnia
illius potuerim perue¬
nire :: ad eo ea inquibus
ipsẽ tantum conscius sibi¬
fuit nesciuntur : quia
laudem ab hominib non
requirens. quantum in
ipso fuit omnes uirtutes
suas latere uoluisset
Quamquam etiam exhis
quae comperta nobis
erant plura omisimus:

Expanded text:
aemulos uel inanis philoaemulos uel inanis philosophiae uel stultae illius uirtutis inue--nerit. unde facturus mihi operae pretium uideor, si uitam sanctissimi uiri, exemplo aliis mox futuram, perscripsero: quo utique ad ueram sapientiam et caelestem militiam diuinamque uirtutem legentes incitabuntur. in quo ita nostri quoque rationem commodi ducimus, ut non inanem ab hominibus memoriam, sed aeternum a Deo praemium exspectemus, quia etsi ipsi non ita uiximus, ut exemplo aliis esse possimus, dedimus tamen operam, ne is lateret qui esset imitandus. igitur sancti Martini uitam scribere exordiar, ut se uel ante episcopatum uel in episcopatu gesserit, quamuis nequaquam ad omnia illius potuerim peruenire: adeo ea, in quibus ipse tantum sibi conscius fuit, nesciuntur, quia laudem ab hominibus non requirens, quantum in ipso fuit, omnes uirtutes suas latere uoluisset quamquam etiam ex his, quae conperta nobis erant, plura omisimus,
Abbreviated transcription (Latin):
fructum afferebat : quia
& sui memoriam. licet
in cassum propagabant:
& propositis inagnorum
uirorum exemplis non
parua aemulatio legen¬
tibus excitabatur. Sed
tamen nichil adbeatã
illam aeternamq: uitã.
haec eorum cura perti¬
nuit. Quid enim aut
ipsis occasura cum seculo
scriptorum suorum gła
profuit : aut quid poste¬
ritas aemolumenti tu¬
lit. legendo hectorem
pugnantem. aut socra¬
tem philo sophantem :
cum eos non solũ imitari
stultitia sit. sed non acer¬
rime etiam impugnare
dementia: Quippe qui
humanam uitã praesen¬
tibis tantum actibus
aestimantes : ipes suas
fabulis. animas sepul¬
chris dederint: Si quidẽ
ad solam hominum me¬
moriam se perpetuan¬
dos crediderunt : cum
hominis officium sit. per¬
ennem potius uitam quã
per ennem memoriam
quaerere: non scriben¬
do aut pugnando uel phi¬
losophando : sed pie. sc̃ẽ.
religioseq uiuendo. Qui
quidem error humanus
litteris traditus. in tantũ
ualuit : ut multos tam̃

Expanded text:
fructum afferebat: quia fructum afferebat: quia et sui memoriam, licet incassum, propagabant; et propositis magnorum virorum exemplis non parva aemulatio legentibus excitabatur. Sed tamen nihil ad beatam illam aeternamque vitam haec eorum cura pertinuit. Quid enim aut ipsis occasura cum saeculo scriptorum suorum gloria profuit? aut quid posteritas emolumenti tulit legendo Hectorem pugnantem, aut Socratem philosophantem? cum eos non solum imitari stultitia sit, sed non acerrime etiam impugnare, dementia: quippe qui humanam vitam praesentibus tantum actibus aestimantes, spes suas fabulis, animas sepulcris dederint: siquidem ad solam hominum memoriam se perpetuandos crediderunt, cum » hominis officium sit, perennem potius uitam quam perennem memoriam quaerere, non scribendo aut pugnando uel philosophando, sed pie sancte religioseque uiuendo. qui quidem error humanus litteris traditus in tantum ualuit, ut multos plane
Abbreviated transcription (Latin):
nerint etiam. salutem
sacculo non ab oratoribus
sed apiscatoribus prae¬
dicatam : cum utiq sĩ
utile fuisset id quoq dñs
praestare potuisset
Ego enim cum primum
animũ ad scribendum
appuli: quia nefaspu¬
taui tanti uiri latere
uirtutes: apud me ipsẽ
didici ut solo ecismis non
erubescerem : quia nec
magnam istarum rerũ
unquam scientiam conti¬
gissem : & siquid ex his
studiis olimfortassẽ li¬
bassem. totum id dissue¬
tudine tanti temporis
perdidissem. Sed tam̃
ne nos maneat tam mo¬
lesta defensio : suppres¬
sõ si tibi uidetur nomine.
libellus edatur. Quod
ut fieri ualeat:⁊ titulũ
frontis erade : ut muta
sit pagina: & quod suf¬
ficit. loquatur materiã.
non loquatur auctorem¬
lerique morraliũ.
studio & gloriae sȩculari
in aniter dediti : ex inde
perennem ut putabant
memoriam nominis sui
qua esiuerunt : sĩ uitas
clarorum uirorum stilo
illus trassent Quuie res
utiq non perennem qui¬
dem. sed aliquantulum
tamen conceptae spei

Expanded text:
nerint etiam, salutem nerint etiam, salutem saeculo non ab oratoribus, sed a piscatoribus praedicatam; cum utique, si utile fuisset, id quoque Dominus praestare potuisset. Ego enim cum primum animum ad scribendum appuli, quia nefas putarem tanti viri latere virtutes, apud me ipse decidi ut soloecismis non erubescerem: quia nec magnam istarum umquam rerum scientiam contigissem; et, si quid ex his studiis olim fortasse libassem, totum id desuetudine tanti temporis perdidissem. Sed tamen, ne nos maneat tam molesta defensio, suppresso, si tibi videtur, nomine libellus edatur. Quod ut fieri valeat, titulum fronti erade, ut muta sit pagina; aut, quod sufficit, loquatur materiam, non loquatur auctoremPlerique mortales studio et gloriae saeculari inaniter dediti exinde perennem, ut putabant, memoriam nominis sui quaesiverunt, si vitas clarorum virorum stylo illustrassent. Quae res utique non perennem quidem, sed aliquantulum tamen conceptae spei
Abbreviated transcription (Latin):
FRADRI RARISSI¬
GO QUIDEM FRAT
unanimis. libellum
quem de uita scĩ mar¬
tini scripseram. scȩda
sua premere. & intra
domesticos parietes cohi¬
bere decreueram: quia
ut sumnatura infirmus.
iudicia humana uitabã:
ne quod fore arbitror.
sermo incultior legentib
displiceret : om̃umque
reprehensione dignissi¬
teriam disertis merito
scriptoribus reseruan¬
dam. impudens occupas¬
sem. Sed petenti tibi
saepius. negare non po¬
tui. Quid enim esset.
quod non amori tuo
uel cum detrimento
mei pudoris impende¬
rem: Elerum tamen
ea tibi fiducia libellũ
edidi qua nulli a te
prodendũ reor: quia
id sp̃opondisti Sed
uereor. ne tu ei ianua
sis futurus : & emissus
semel. non queat reuo¬
cari. Quod sĩ acciderit:
& ab aliquibus eũ legi
uideris: bona uenia¬
id a lectoribus postula¬
bis. ut res potius quam
uerba perpendant:
& aequo animo ferant
si aures eorũ uitiosus
forsitan sermo percu¬
lerit : quia regnũ dĩ
non in eloquentia sed
infide constat. Memi¬

Expanded text:
fratri karissigo quidem, frater unanimis, libellum quem de uita sancti Martini scripseram, scheda sua premere et intra domesticos parietes cohibere decreueram, quia, ut sum natura infirmissimus, iudicia humana uitabam, ne, quod fore arbitror, sermo incultior legentibus displiceret omniumque reprehensionis dignissiteriam disertis merito scriptoribus reservandam impudens occupassem: sed petenti tibi saepius negare non potui. Quid enim esset, quod non amori tuo vel cum detrimento mei pudoris impenderem? Verumtamen ea tibi fiducia libellum edidi, qua nulli a te prodendum reor; quia id spopondisti. Sed vereor, ne tu ei janua sis futurus, et emissus semel non queat revocari; quod si acciderit, et ab aliquibus eum legi videris, bona id venia a lectoribus postulabis, ut res potius quam verba perpendant, et aequo animo ferant, si aures eorum vitiosus forsitam sermo perculerit: quia regnum Dei non in eloquentia, sed in fide constat. Memi
Abbreviated transcription (Latin):
tatem alui flatu
impellente profudit:
statim duo uermes
ab eo in modum ser¬
pentũ ꝓcesseruNT
Qui ita moueri ocu¬
lis hominũ uideban¬
tur : ut uiuere pu¬
tarentur. His igitur
ab eo digestis : ilico
ad plene sanatus
& cibum ut solitus
erat hausit & potũ.
ruborq genis fiugato
pallore redditur
membrisq om̃ibus

Expanded text:
tatem alvi, flatu tatem alvi, flatu impellente profudit, statim duo vermes ab eo in modum serpentum processerunt: qui ita moveri oculis hominum videbantur, ut vivere putarentur. His ergo ab eo digestis, illico ad plenum sanatus est, et cibum, ut solitus erat, hausit et potum, ruborque genis, fugato pallore, 1111 redditur, membrisque omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
est. Cum quibus ꝑ decẽ
aut eo amplius annos
regiones urbesq circũ¬
iens : ad hanc festiui¬
tatem adueniens. mem¬
bris om̃ibus solidatus
est. Duo ea die cęci
illuminati. duo iner¬
gumini ad sepulchrũ
antistitis emundati
DOLESCENS QUIDÃ
EX NOSTRIS. NOCT¬
nis febribus uexabat᷑
intantum. ut abhora
diei octaua usq in
crastinum secunda
diei hora. nullã aestu¬
andi quietem possĩt
accipere. Erat enim
ei horribilis om̃is cibus:
nec quicquã unde
confortaretur acci¬
piebat. Dolor etiã
saeuus. membra om̃ia
quatiebat: sed & pal¬
lor genas obsederat¬
Dumq sic inter man
ferretur parentum
ut eger: aegre obti¬
nere potuit. ut ad se¬
pulchrum beati an¬
tistitis deferretur
Tandem allatus : ut
de sacro scõ tumuli
puluere deluto potũ
sumpsit: mox abhac
benedictione fugato
uniuerso dolore. fe¬
bris extincta est
Nec mora: secreta
digestioni loca. puer
expetit. Deducitur
in angulo: uentris
purgandi gratia
Uerum ubi uolun¬

Expanded text:
est, cum quibus per decim est, cum quibus per decim aut eo amplius annos regiones urbesque circumiens, ad hanc festivitatem adveniens, membris omnibus solidatus est. Duo eadem die caeci inluminati; duo inergumini ad sepulchrum antistitis emundati dolescens quidam ex nostris nocturnis febribus vexabatur in tantum, ut ab hora diei octava usque in crastinum secunda diei hora nullam aestuandi quietem possit accipere. Erat enim ei et horribilis omnis cibus, nec quidquam unde confortaretur, accipiebat. Dolor etiam saevus membra omnia quatiebat, sed et pallor genas obsederatDumque sic inter manus ferretur parentum ut aeger, aegre obtinere potui ut ad sepulcrum beati Antistitis deferretur. Tandem allatus, ut de sacrosancto tumuli pulvere diluto potum sumpsit, mox ab hac benedictione, fugato universo dolore, febris exstincta est. Nec mora, secreta digestionum loca puer expetit, deducitur in angulo ventris purgandi gratia. Verum ubi volun
Abbreviated transcription (Latin):
pleret. Tunc ꝓstratus
terrae cum in lacrimas
prupisset : firmatis ocu¬
lis in columis a solo sur¬
OST DIEM UEROTER¬
rium huius Sol.s¬
mnitatis: erat quidã
paralrticus hoc in loco
exorans. Cui debilitas
hac decausa ut ipse nar¬
rauit euenerat Dum
esset inquit puer par¬
uulus : & cũ reliquis
pecorum in campocu¬
stodiam gereret : suꝑ
fontem quendã obdor¬
miuit : Aliis quoq ad
meridiem recedentib:
hic solus remansit
Tandemq relictus a¬
somno: dum consur¬
gere nititur: dolori¬
bus coartatur. Mox
membris om̃ib: con¬
tractus. ac retortis
extrorsum brachiis.
contractis in poplite
neruis. calcaneis ad
crura deductis : cum
nulla esset uirtus eun¬
di: immensae ab eo
lacrimȩ cũ magnis uo¬
cibus effluebant. Reues
autẽ sociis ad uisenda pe¬
cora: hic eiulans in¬
uenitur. De hinc pa¬
rentum ulnis ablatꝰ.
domi restituit᷑. Post
dies uero paucos. cum
parumper adoloribus
laxaretur: mendicis
quibusdam deputatus

Expanded text:
pleret. Tunc prostratus pleret. Tunc prostratus terrae, cum in lacrimis prorupisset, firmatis oculis, incolomis a solo surPost diem vero tertium huius solemnitatis erat quidam paralyticus hoc in loco exorans, cui debilitas hac de causa, ut ipse enarravit, evenerat. Dum esset, inquit, puer parvulus et cum reliquis pecorum in campo custodiam gereret, super fontem quondam obdormivit; aliis quoque ad meridiem recedentibus, hic solus remansit. Tandemqsomno, dum consurgere nititur, doloribus coarctatur. Mox membris omnibus contractus, ac retortis extrorsum brachiis, contractis in poplite nervis, calcaneis ad crura deductis, cum nulla esset virtus eundi, immensae ab eo lacrymae cum magnis vocibus effluebant. Reversis autem sociis ad visenda pecora, hic ejulans invenitur. Dehinc parentum ulnis ablatus, domui restituitur. Post dies vero paucos cum parumper a doloribus laxaretur, mendicis quibusdam deputatus
Abbreviated transcription (Latin):
sidia nota confugit
Ibiq: orationẽ suppli¬
citer fundens. ac peni¬
tentiam ꝓnegligentia
compuncte agens: die
octaua. sanguine ab
oculis ꝓfluente illu¬
minata est LXU
OMINIS CUIUS DÃ
OCULI CRASSACU¬
liginis nubȩ contecti :
quodam gluttino con¬
iunctis palpebris fue¬
rant obserati. Et qđ
super erat uiro: magnis
doloribus tenebatur
Quid plura :Festiui¬
catem scũ cumꝰ reliquis
deuotus expetiit: at¬
tente exorans. ut a
uirtute beati antistitis
uisitari mereret᷑ indie
solemnitatis. Sed sacra
solemnia praeuenit
potentia confessoris:
ostendens sẽ ad esse po¬
pulis: cum tenebras
pepulit. lumenq refu¬
dit Igitur ante diem
tertium festiuitatis.
hoc inatrio quod absi¬
dam corporis ambit.
orante: subito a perti
sunt oculi eius. Et
aspiciens : lucem uidere
meruit Quod cum
his qui ad erant cum
gratiarum actione
narraret : dictũ .ẽ. ei.
ut silens potius orati¬
onem funderet: ut
coeptam uirtutẽ beatꝰ
antistes celerius adim¬

Expanded text:
sidia nota confugit; sidia nota confugit; ibique orationem suppliciter fundens ac paenitentiam pro neglegentia conpunctae agens, die octava, sanguine ab oculis profluente, inluminata est. 57. Hominis cuiusdam oculi crassa caliginis nube contecti, quodam gluttino coniunctis palpebribus fuerant obserati, et quod super deerat viro, magnis doloribus tenebatur. Quid plura? Festivitatem sancti cum reliquis devotus expetiit, adtente exorans, ut a virtute beati antistitis visitari mereretur in die solemnitatis. Sed sacra solemnia praevenit potentia confessoris, ostendens se adesse populis, cum tenebras pepulit lumenque refudit. Igitur ante diem tertium festivitatis hoc in atrio, quod absidam corporis ambit, orante, subito aperti sunt oculi eius, et aspiciens lucem videre meruit. Quod cum his qui aderant cum gratiarum actione narraret, dictum est ei, ut silens potius orationem funderet, ut coeptam virtutem beatus antistis celerius adim