comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
oem. Si p̾at tuus conpos m̃tis nõ est
pete ei curatores: ꝑ quos si quid gestũc̃
quod ituocari oꝑteat. possit cã cognita
in pristimum statum restitui.
sui ĩuns constitutam manto quiso¬
iusꝰ repudiare potuit. quecam mat᷑o
furiose marito quondam eius ĩstru¬
m̃ta confetisse fignificas intelligis
nicbil eam contia furio samd isspoẽ¬
ie potuisse cum eius ad eam nõ ꝑti
bite succenionis emancipato. ł eian¬
cipatis deputasse. nicbil uõ de boneĩ¬
u tutele ꝓspexisse uic̾amur. curataẽ
nichilominus ꝓduodetim tabulax
iege furiosis frĩbꝰ ⁊ sororib ut pote
iegiti mos existere hac legis saccioẽ
alios aũt morb non sine laꝑam̃¬
to agreoitur s in quil dam tp̃rib quedã
eis int̾missio ꝑ uenit. ⁊ in hoc casu mus¬
ta ẽ differentia. utq uib dam ortues ĩ¬
oune auis maiores ab huiꝰmoĩ itio ĩ¬
oucantur antiquitas dnputabat. utr̃¬
ne inmetlii furoris int̾̃uallis ꝑmͣ ne¬

Expanded text:
o. Si pater tuus mentis compos non est, pete ei curatores, per quos, si quid gestum est, quod revocari oporteat, possit causa cognita in pristinum statum restitui. sui iuris constitutam marito, qui solus repudiare potuit, quaedam matrem furiosae marito quondam eius instrumenta confecisse significas, intellegis nihil eam contra furiosam disponere potuisse, cum eius ad eam iure bitae successionis emancipato vel emancipatis deputasse, nihil vero de oneribus tutelae prospexisse videamur, curatores nihilo minus eos pro duodecim tabularum lege furiosis fratribus et sororibus utpote legitimos existere hac legis sanctionealios autem morbus non sine laxamento ingreditur, sed in quibusdam temporibus quaedam eis intermissio pervenit, et in hoc ipso multa est differentia, ut quibusdam breves indutiae, aliis maiores ab huiusmodi vitio inducantur, antiquitas disputabat, utrumne in mediis furoris intervallis permane
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑr. Quod placuit uet̾anos cm̃mõ
unam tuteum seucuram eoꝵdẽ tp̃rad¬
ministiart compesli eo ꝑtinz ut si alii
dati fuerint intra sollempna tp̃ra cãs
eycusatimis. ap̃competentẽ uid ict̃
gitur initauam uõ quatuor. In pro¬
iuntus aũt quinq hr̃ excusationẽ.
mp̃r. Meq silia ad missa in nũo ꝓdeẽ
ad decunanda municipaua munerat
n nepotes numerantur quoꝵ pater
suꝑ ẽ cum suo nomine patri ꝓ sunt.
aut ppetua ualiuome tentus tutele
seu curationis: xcusatione hr̃. quie

Expanded text:
o. Quod placuit veteranos tantummodo unam tutelam seu curam eodem tempore administrare compelli, eo pertinet, ut, si aliis dati fuerint, intra sollemnia tempora causas excusationis apud competentem iudicem gitur, in Italia vero quattuor, in provinciis autem quinque habent excusationem.. Neque filia amissa in numero prodest ad declinanda municipalia munera neque nepotes numerantur, quorum pater superest, cum suo nomine patri prosunt. aut perpetua valitudine tentus tutelae seu curationis excusationem habe
Abbreviated transcription (Latin):
susceptas ad ministras honere quar¬
it tutele: seu curationis pupilloꝵ se¬
u ad olescentium nõ grauab̾is: fini¬
to aũt offitio ꝑub̃tate pupilloꝵ r̾
etate ad olescentium. aue sustitiu
possunt. uer numdum ratio tutele

Expanded text:
susceptas administras, onere quartae tutelae vel curationis pupillorum seu adulescentium non gravaberis. Finito autem officio pubertate pupillorum vel aetate adulescentium aliae substitui possunt, licet nondum ratio tute
Abbreviated transcription (Latin):
I. Quoniam res cum ut̾init st̾ib tibꝰ
communes eẽ ꝓfittaris. ad excusatiõt
tutele non ẽ idoneum cumꝰarum oĩm¬
ounsio curatore dato fieri possit
hñs excusationem ab solutus es adte
non ꝑtinere. ꝑ iculum ad inmnisratio¬
nis manifestum est
U. Numanitatis ac reugionis ratio ñ
ꝓmittiti ut ad uersus so roit̾ i siuios so¬
roris accõnum netemtates tutele oc¬
casioẽ suscipias. cum ꝓ̃iꝰ ⁊ pupilli cui
tutor datus es.alind exigere uideret᷑.
utnitas. scuict ut eum tutorẽ potiu̾
hãt qui a defensiont eiꝰ inhib̾atar
affectũ. Iuxti formam igitur quam
austo tuo desid̃io ⁊ pupilli ip̃iꝰ cõmõ cõ¬
sulatur.
orpr. xcisationẽ nauiculariis ti¬
teie siue cure accetemis ip̃iꝰtri uimꝰ
ut inhuiꝰmoĩ offitiis minorib sitmã

Expanded text:
. Quod res cum uterinis fratribus tibi communes esse profitearis, ad excusationem tutelae non est idoneum, cum harum divisio curatore dato fieri possit.habens excusationem absolutus es, ad te non pertinere periculum administrationis manifestum est. Humanitatis ac religionis ratio non permittit, ut adversus sororem vel filios sororis actionum necessitates tutelae occasione suscipias, cum ipsius etiam pupilli, cui tutor datus es, aliud exigere videatur utilitas, scilicet ut eum tutorem potius habeat, qui ad defensionem eius non inhibeatur adfectu. Iuxta formam igitur, quam iusto tuo desiderio et pupilli ipsius commodo consulatur.o pp. Excusationem naviculariis tutelae sive curae hactenus ipsis tribuimus, ut in huiusmodi officiis minoribus sui tantum
Abbreviated transcription (Latin):
i. ⁊ꝑ longum tp̃s subcadẽ et̃ uanctatt
ut quib dam uit̾atur: ⁊̃ pene fuitr eẽ
remissus ⁊ curatoris cieationẽ nõet̃ si¬
niendam s manere quidem eumocẽt
taus suriosus uiuit. quia nõ ẽ pene
tp̃s in quopuꝰ moĩ morbus desꝑatur. s
ꝑ int̾ualla que ꝑfectisima sunt. nichil
curatorẽ agere. s ip̃m posse furiosu̾
facere que sanis pominib competũt.
om aũt furor stimulis suis itum eum
accendent curatorẽ incontractu suo
ꝯuingi. ut nom̃ quidem curatoris ĩ
õc tp̃s ꝑãt esfectum aũ. quotiens mor¬
osa siat curatoris creatio ⁊ stequent tã
castitnĩ petulio ł alit̾ at eum ꝓuene¬
rinti. ⁊ ł añ furoit̃ ei ad quisite sinita¬

Expanded text:
tate, ut quibusdam videatur etiam paene furor esse remotus, curatoris creationem non esse finiendam, sed manere quidem eum, donec talis furiosus vivit, quia non est paene tempus in quo huiusmodi morbus desperatur: sed per intervalla, quae perfectissima sunt, nihil curatorem agere, sed ipsum posse furiosum, facere, quae sanis hominibus competunt: sin autem furor stimulis suis iterum eum accenderit, curatorem in contractus vocari, ut nomen quidem curatoris in omne tempus habeat, effectum autem, quotiens morosa fiat curatoris creatio et frequenter tam castrensi peculio vel aliter ad eum pervenerint et vel ante furorem adquisit
Abbreviated transcription (Latin):
magrãtib inuriam reoimat quĩ ⁊
si aliqua ei extisatio competit. ⁊ ñ alia
cã nominatus ẽ quam ut uit satige¬
tur quod in ea re a simptum fuerit is
quieum nominauit uixta forinãs
stitutionum i⁊ dere cogetur.

Expanded text:
magistratibus iniuriam redimat. Quin etiam si aliqua ei excusatio competit et non alia causa nominatus est, quam ut lite fatigetur, quod in eam rem absumptum fuerit, is qui eum nominavit iuxta formam constitutionum ei reddere cogetur.
Abbreviated transcription (Latin):
omnib aꝑirt itoncus et iudebitur. ninl
iscui sou iegis iatoit ẽt concessumẽ. ẽxplo¬
sis iaꝙ huinsmoi ndiculons ambigni¬
tatu tam conditor. quam int̃piti legu̾
solus imꝑator iuist estimabitur nichil
hac iege terogante uenis niris condito¬
rib quia ⁊eis poc maicilas inpialis per¬
orꝑr. Siquis asserat cum mantatus n¬
m̃ni se uenisse secietũ. om̃i sciant ne¬
mini quicquam nil quod scriptis ꝓb¬
aucnt et̃ credendum. nec ulliu d igͥti
it tc̃n. siue illi tribuni. siue notarii.
suic comitis ꝓferant dignitatem: set
sacras nr̃as littais et̃ querentas. d̾ senatũ¬
ꝑpetuam ꝑse optineat firmitateor itis.
adicientes. ut siquis quam spetiali sup¬
plicatiõe eliciendum aliqͥiłi rescript̃
tẽptauent. ut tranire ei formã liccar
statutoꝵ. ĩtia patrimonii ꝑte muicta¬
tus ⁊ dãpnatus am̾bitus crimine ma¬

Expanded text:
ur nisi is, cui soli legis latorem esse concessum est? Explosis itaque huiusmodi ridiculosis ambiguitatibus tam conditor quam interpres legum solus imperator iuste existimabitur: nihil hac lege derogante veteris iuris conditoribus, quia et eis hoc maiestas imperialis per. Si quis adserat cum mandatis nostris se venisse secretis, omnes sciant nemini quicquam, nisi quod scriptis probaverit, esse credendum nec ullius dignitate terreri, sive ille tribuni sive notarii sive comitis praeferat dignitatem, sed sacras nperpetuam per se obtineat firmitatem, tamen adicientes, ut, si quisquam speciali supplicatione eliciendum aliquod rescriptum temptaverit, ut transire ei formam liceat statutorum, tertia patrimonii parte multatus et damnatus ambitus crimine ma
Abbreviated transcription (Latin):
cr̃tem fi deuissoris rerum ꝓ quib
desunctus ap̃emptorẽ inteitesserat pro
uenditore stõreins cin successit ex sua ꝑ¬
sona cominium uendicare nõ impedit
scuic⁊ eiuctionis cãdurante accõne: cre¬

Expanded text:
redem fideiussoris rerum, pro quibus defunctus apud emptorem intercesserat pro venditore, factum eius cui successit ex sua persona dominium vindicare non impedit, scilicet evictionis causa durante actione.
Abbreviated transcription (Latin):
oipr. Misiuus tuis in potestate tua est
res ad quisitas tibi alienare nõ potuit q̃
si pietatẽ patridebitã nõ agno scit castiga¬
re uire patrie potestatis nõ ꝓhib̾is. acri¬
ore remedio usurus. si mpriori contina¬
oblaturus dicturo sententiam quam tu
quoꝵ dici uoiueris.

Expanded text:
Si filius tuus in potestate tua est, res adquisitas tibi alienare non potuit: quem, si pietatem patri debitam non agnoscit, castigare iure patriae potestatis non prohiberis, artiore remedio usurus, si in pari contumaoblaturus dicturo sententiam, quam tu quoque dici volueris.
Abbreviated transcription (Latin):
s Etiium ẽ. quod concessa ẽ militaĩ¬
b hominib iudicandi facultas quidem̃
obstacuu ⁊ pomines qui cuiuidam reiꝑiti¬
am ħ̾r̃ d̾ca re iut̾icare. cum scimus ⁊ mi¬
utaies magitratus ⁊ om̃s tales homines
ꝑ usum co tidianumiam eẽ appro¬
lutos. ut ⁊ audiant utes ⁊ casdirimant.⁊
ꝓsui ⁊ legii scientia euiusmoĩ alĩtatioĩb
fines inponeant.¬

Expanded text:
Certi iuris est, quod concessa est militaribus hominibus iudicandi facultas. Quid enim obstaculi est homines, qui cuiusdam rei peritiam habent, de ea iudicare? cum scimus et militares magistratus et omnes tales homines per usum cottidianum iam esse approbatos, ut et audiant lites et eas dirimant et pro sui et legis scientia huiusmodi altercationibus fines imponant
Abbreviated transcription (Latin):
adnt: ⁊ t̃ faccit in actis manifestum sĩ
aũt nõ ẽ moderator ꝓuintie in p̃facto
iros municipales gestis ap̃eos habitis
celebrare. ⁊ indacẽ ⁊ iudicem quidẽ enor
retusare. Illico aũt .i. intia trituũ ꝓxi¬
mum sine ulla duatione dulatione ꝯ¬
pelli. arbitrumł arbitros eugert ⁊ ap̃eõ
utigare. nc ⁊ datus iider itmoueatur:
ralt̃ non eligatin. electiõe uidelic arbit̾

Expanded text:
s manifestum: sin autem non est moderator provinciae in praefato iros municipales gestis apud eos habitis celebrare et iudicem quidem eum recusare, il ico autem, id est intra triduum proximum, sine ulla dilatione compelli arbitrum vel arbitros eligere et apud eos litigare, ne et datus iudex removeatur et alter non eligatur: electione vid
Abbreviated transcription (Latin):
noxii. cłicił monachi cuustuinq se¬
aut domino posseaionis cuiquis eoꝵ¬
fucrat ascriptus. aut ad curiam ꝓ teno¬
re dud um lecte comtitutionit sub cet¬
ta forma ꝑtinc noscuntur. ab ecciuii e
cond inonib ob uoxiꝰ aut exgeitis negotuis.
aut exrub lib aliis ecclasticis accõni ob¬

Expanded text:
noxii clerici vel monachi cuiuscumque senoxii clerici vel monachi cuiuscumque seaut domino possefuerat adscriptus, aut ad curias pro tenore dudum latae constitutionis sub certa forma pertinere noscuntur, ab ecclesiis condicionibus obnoxius aut ex gestis negotiis aut ex quibuslibet aliis ecclesiasticis ac
Abbreviated transcription (Latin):
agit detoiorari consortio sororie appellano
appellationis non deti. quicumq igittr cuiꝰ¬
cumo gradus saccidotio fulciatur.ł de
daericatus honoit censetur: extraneaꝵ
aibiminierum int̃dicta consortia cogno¬
scant. hac enis tm̃ facuitate concessa. ut
matti ⁊ silias atq germanas intra domoꝵ
suarum septa contincnt. In hisemm
nicbil scuicrimnis existimari. seousna¬
turale ꝑnuttit. illas enimi non relĩqui
castitatis oitatur affectio. que ant: sacer¬
dotium maritoꝵ legntimum meruere
comugnim. neq enim csicii inconpet̾e¬
terad iuncte sunt que dignos sacerccci¬
o iuros conuiersatic̃e fecerunt.
alt̾ius loti cũcus. ł monachus aut muli¬
erque solitarie uite declita ẽ. nullo con¬
dito testam̃to decesẜit. nec ei parentesi
utruisq sexus ł uib̾i ẜsiqui agnationis co¬
gnationisue unt uire uinguntur. ł u¬
xor extitit. bonaque ad cum ł adcam ꝑ¬
cui forte fucrat destinatus. aut destiã¬
natus subiecti. ł curali conditioemi obi¬

Expanded text:
agit, decolorari consortio sororiae appellationis non decet. quicumque igitur cuiuscumque gradus sacerdotio fulciuntur vel clericatus honore censentur, extranearum sibi mulierum interdicta consortia cognoscant: hac eis tantum facultate concessa, ut matres filias atque germanas intra domorum suarum saepta contineant: in his enim nihil scaevi criminis aestimari foedus naturale permittit. Illas etiam non relinqui castitatis hortatur adfectio, quae ante sacerdotium maritorum legitimum meruere coniugium: neque enim clericis incompetenter adiunctae sunt, quae dignos sacerdotio viros sui conversatione fecerunt. alterius loci clericus aut monachus aut mulier, quae solitariae vitae dedita est, nullo condito testamento decesserit nec ei parentes utriusque sexus vel liberi vel si qui agnationis cognationisve iure iunguntur vel uxor extiterit, bona, quae ad eum vel ad eam pcui fuerat destinatus aut destinanatus subiecti vel curiali condicioni ob
Abbreviated transcription (Latin):
dco. Siqua ꝑ calumnam postuatio sr̃
criminalib cainis ap̃conpetent̾e udi¬
cam deposita exibitionis causa fuerit. sa¬
cro sc̾e religionis antistitis. irig̾inta põ¬
doam condempnatiõe publitis calcu¬
us inferenta. ut ꝑcellatur precipim᷑.
consugarum aut clicoꝵ e tetanoꝵ łalioꝵ ec̃e
oꝵ it̾ faciens obsequitur muniti ad ueni¬
ant. scituriꝙ sicitra hanͤ fiducram acces¬
scrint. sibim⁊ imputabunt quod non

Expanded text:
. Si qua per calumniam postulatio super criminalibus causis apud competentem iudicem deposita exhibitionis causa fuerit sacrosanctae religionis antistitis, triginta pondo auri condemnatione publicis calculis inferenda ut percellatur, praecipimus. confugarum aut clericorum, decanorum veusquisque iter faciens obsequitur, muniti adveniant: scituri quod, si citra hanc fiduciam accesserint, sibimet imputabunt, quod non
Abbreviated transcription (Latin):
tor qui idoneus facuitatib sit. rector
ucentia nõ solum parentib utrius
sexus s ⁊̃ cognatis ⁊ extraneis. ⁊ asfi¬
nib ⁊ ip̃i cuiꝰ res ad ministrantur si
nõ in pubes sit arbitrio cognatoꝵ
bone opimonis ꝯstitutoꝵ ꝯceditur¬
rem ł curatorem acusas. petenterã
cognitionis abstinere ab adminii¬
stratiõe rerum tuaꝵ oonet cã finia¬
tulare. ac remouere ab administra¬
tione bonoꝵ pupilli curaueris at¬
mitti nequa quam p̃t ratio desid̾u tu¬
i. iam nc̃ postulantis tutelam tibi
nõe escẽ pupuli restitũi.

Expanded text:
ui idoneis facultatibus sit, rector licentia non solum parentibus utriusque sexus, sed etiam cognatis et extraneis et infamibus et ipsi cuius res administrantur, si non impubes sit, arbitrio cognatorum bonae opinionis constitutorum concediturrem vel curatorem accusas, pendente causa cognitionis abstinere ab administratione rerum tuarum, donec causa finiatulare ac removere ab administratione bonorum pupilli curaveris, admitti nequaquam potest ratio desiderii tui iam nunc postulantis tutelam tibi nomine eiusdem pupilli restitui.
Abbreviated transcription (Latin):
mꝑr. Pictatis sungens munere. si frõs
tui filios ut necessitudo sanguiis u¬
ad⁊ ꝓtegere conaris. si igitur tutores
łcuratores eoꝵ non recte at ministrãt
sipettisesᷤ postulatis. atq ostensis ut
alii inlocum eoꝵ constituantur sacile.
inpẽtrabis quod si nichu infrautem
egcrunt. uerum ita egeni suntant ĩ
eoꝵ ad ministratiõe frĩs tui filioꝵ suba¬

Expanded text:
. Pietatis fungeris munere, qui fratris tui filios, ut necessitudo sanguinis suadet, protegere conaris. Si igitur tutores vel curatores eorum non recte administrant, suspectis eis postulatis atque ostensis, ut alii in loco eorum constituantur, facile impetrabis. Quod si nihil in fraudem egerunt, verum ita egeni sunt, ut in eorum administratione fratris tui filiorum sub
Abbreviated transcription (Latin):
uratores quidem suo ꝑ iculo qͣnto
tarlius ad e̾os tutela transfertim. cessãt
quodsi sraude io sc̃o ex istimas suspecto
postula qui si summoueri meruerint ĩ
iocum eoꝵ alios accipies.¬
orpr.P reses ꝓuintie tutores filioꝵ tu¬
oꝵ strictionb rem eoiis ad hibitis om̃i¬
mõ ad ministrationis ossitium cõpelli
agnosceit quod si in eadem contuma¬
tia ꝑseuerauerint suspectos postulare

Expanded text:
uratores quidem suo periculo, quanto tardius ad eos tutela transfertur, cessant. Quod si id fraude factum existimas, suspectos eos postula: qui si submoveri meruerint, in locum eorum alios accipiesPraeses provinciae tutores filiorum tuorum strictioribus remediis adhibitis omnimodo administrationis officium compellet agnoscere. Quod si in eadem contumacia perseveraverint, su
Abbreviated transcription (Latin):
dcor. ¶ii iudiec accepto cum tutorẽ tuo
e gnsti. ipo uut accotu sublata non estꝰ
iõ siminus eummdem iudicem petieris. cõ¬
tra utilem exceptione iti iud icait sid e
sp̃e dequa agis iniuditio priort tracta¬
tum nonẽe allegas. noninutiłr repũca

Expanded text:
o. Licet iudice accepto cum tutore tuo e actio tutelae sublata non est: et ideo si rursus eundem iudicem petieris, contra utilem exceptionem rei iudicatae, si de specie de qua agis in iudicio priore tractatum non esse adlegas, non inutiliter replica
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ nõ cessi. que ad effectum ꝑducatur
⁊ pres ⁊ facuitates fugientis uicton satisfi¬
at. siue ip̃e iudex ex sua iunsoictiõe Rxx
facere p̃t. sine prelationẽ ad maioiẽ iui¬
dicem hoc reseratur. ⁊ ex eo legiituna uia q̃
res contuma cis apiatur nulla licentia eił
aui ꝑsonam eius sõiam ỹcẽdenti conce

Expanded text:
tionem non cesset, quae ad effectum perducatur: et per res et facultates fugientis victori satisfiat, sive ipse iudex ex sua iurisdictione hoc facere potest, sive per relationem ad maiorem iudicem hoc referatur et ex eo legitima via contra res contumacis aperiatur: nulla licentia ei vel alii personam eius solam praetendenti conce
Abbreviated transcription (Latin):
natio cãe sinc ullo obstacuio celebietur. c̃
enim t̾ibiles ĩmedio ponuntur scripie.
ltigatoris absentia d̾i p̃sentia repleatur.
nec ꝑtimescat iudex appellationis obstacii¬
lum. cum ei qui contumacit᷑ abẽẽ no¬
scitur uulla ẽ ꝓuocationis ucentia. qd̾:
inueterib iegib eẽ statutum manifestisi¬

Expanded text:
bretur. cum enim terribiles in medio proponuntur scripturae, litigatoris absentia dei praesentia repletur, nec pertimescat iudex appellationis obstaculum, cum ei, qui contumaciter abesse noscitur, nulla est provocationis licentia, quod et in veteribus legibus esse statutum manifestis
Abbreviated transcription (Latin):
sm aũt exgestis ap̃ se habitis. parte actois
minime inuenta posit inuenire uiam
exqua manifestum ei fiat. quio statuenu̾
ei sit: ⁊ absente actore si eum meli oit̃ cãi
nart expensis cimino iitis quas reus legitiẽ
se expendise iurauerit a cõerpnatiõe ex ci¬
piendis. quia hanc penam actori meuoit̃
in ponimus nullo ei penitus regressu ad eãd̾
litẽ ꝯẜuando. s actor ꝯmmarcadat om̃i¬
mo lite. ⁊ sireus absoluitur. sin uõ aliqͣ
dempnatio. contra reum ꝓ absente auc¬
tore ꝓseratur: quam forsitam non susfi¬
ciente sibi actor putauent fugitiuiis. uͥ¬
lio mõ intĩ eandem ltẽ resuscitare cõ ce¬
dimus. et s quid̾ pena actori fiat ĩposita.
sin aut reus absuent.⁊ similis eius pre¬
ꝑsona actoris ecliximui. ⁊ absente reo rã.¬

Expanded text:
 autem ex gestis apud se habitis parte actoris minime inventa possit invenire viam, ex qua manifestum ei fiat, quid statuendum sit, et absente actore, si eum meliorem causamnare, expensis tantummodo litis, quas reus legitime se expendisse iuraverit, condemnatione excipiendis, quia hanc poenam actori et imponimus. Nullo penitus ei regressu ad eandem litem conservando: sed actor contumax cadat omnimodo lite, si reus absolvetur: sin vero demnatio contra reum pro absente actore proferatur, quam forsitan non sufficientem sibi actor putaverit fugitivus, nullo modo iterum eandem litem resuscitare concedimus. et haec quidem poena actori fiat imposita. Sin autem reus afuerit et similis eius propersona actoris ediximus, etiam absente reo
Abbreviated transcription (Latin):
queñtiores sunt: ⁊ sepe ip̃e matĩam crimi¬
nib citare noscuntur. p̃sentẽ legẽ suꝑb
is orbi t̾rarum ponendam mullis locoꝵ e
cp̃oꝵ anguitiis coartantam ponere: cẽsemꝰ
itaq om̃s lite siũ s pecuniis quante rũq qͣn¬
titatis siue suꝑcond̾itionib siue suꝑ iuẽ
ciuitatum seupriuato fuerit illate. sr̃
possessione ł cominio. ł ypotheta seu ser¬
uitũtio ł ꝓaliis qui ldam causi ꝓ ql

Expanded text:
quentiores sunt et saepe ipsae materiam criminibus creare noscuntur, praesentem legem super his orbi terrarum ponendam, nullis locorum vel temporum angustiis coartandam ponere. Censemus itaque omnes lites super pecuniis quantaecumque quantitatis, sive super condicionibus sive super iure civitatum seu privato fuerint illatae, super possessione vel dominio vel hypotheca seu servitutibus vel pro aliis quibusdam ca
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ concetendum uitius utes quam tribẽ¬
nii spatium extendere. ⁊ ł eram iuid icia¬
iis magis ẽẽ potestatis nemo c̃ qui igno¬
i2. nam si ip̃i uolũit̾ nullus tam autax
inueniatur qui possit inuito uidicr litẽ
ꝓtellare. ¶ et si quit̾ pars actoris cessa¬
uent. quattnus imuitiplici dilatiõe renꝰ
tmñ eis suꝑsit: ucentia erit iud ici ꝑ exse¬
cutores negotiu actorẽ requirẽ eiꝰ: parte.
fugiente exuna parteꝰ absentiã incũsãte.
riudicib om̃nimõ suas aures hiuꝰmo ĩ
questiom reserantib ⁊ si ꝑtres uicet hoc
fuerit sub sctutum.xͦ. dicrum spatieo
punumquemq intio itum destipato.
⁊ hec ita actoris ꝑs fuerit inuenta.⁊ n¬
ꝑse n ꝓprocuratorẽ instructum ꝑueneit.
cunc iudicem negotii acta ap̃se confec¬
ta impicert: ⁊ siquidem nich il suffitiens
acti tatumẽ ex quo possit t̾mino caẽ c̾ta si¬
eri ꝯ iectura: no ͣn solum partẽ presentẽ
ab oyuãtione iuditii relaxa̾re. E ⁊̃ inoẽs

Expanded text:
 concedendum ulterius lites quam triennii spatio extendere. Hoc etenim iudicialis magis esse potestatis nemo est qui ignoret: nam si ipsi voluerint, nullus tam audax invenitur, qui possit invito iudice litem protelare Et si quidem pars actoris cessaverit, quatenus multiplici dilatione reus tantum ei supersit, licentia erit iudici per exsecutores negotii actorem requirere, parte fugiente ex una parte actoris absentiam incusante iudicibus omnimodo suas aures huiusmodi quaestioni reserantibus: et si per tres vices hoc fuerit subsecutum, decem dierum spatio per unumquemque introitum destinato, et nec ita actoris pars fuerit inventa er procuratorem instructum pervenerit, tunc iudicem negotii acta apud se confecta conspicere: Et si quidem nihil sufficiens actitatum est, ex quo possit termino causae certa fieri coniectura, non solum partem fugientem ab observatione iud
Abbreviated transcription (Latin):
que ad pubutas respitiãt sũctiones. nõ
ultra triennũ metas post utẽ contesta¬
tam et̃ ꝓrtrabentaꝰ. qr om̃s iudices si¬
ne inbac alma urbe. siue inꝑiuntus ma¬
ioit siuc minoit̃ ꝑ agunt aministratio¬
nem siue ĩmagistiatib sũt positi. autȩx¬

Expanded text:
quae ad publicas respiciant functiones, non ultra triennii metas post litem contestatam esse protrahendas: sed omnes iudices, sive in hac alma urbe sive in provinciis maiorem seu minorem peragunt administrationem, sive in magistratibus positi su
Abbreviated transcription (Latin):
orꝑr. Cum debitoris tui ẜuum tibi
pignons iure obugatum bona dñi sui
quontum reb humanis exẽpi tenẽ
ꝓsitearis: ad nersus eum daritibi a cõ¬
nes contra iuspostulas. si quidem inr̃¬

Expanded text:
. Cum debitoris tui servum, tibi pignoris iure obligatum bona domini sui quondam rebus humanis exempti tenere profitearis, adversus eum dari tibi actiones contra ius postulas, si quidem in
Abbreviated transcription (Latin):
hoc saciam̃tum subiit retusauert inbis
capituus que naratione conp̃bnsa sũt.
ꝓ contesso bałarr: liceat iudici senten¬
tiam ꝓfere quematmodumr ip̃a reie
qlitas sugesrit. sic enim non solum u
ces s ⁊̃ caiũpniatores minuentur. s ic ꝓ
iutitiis putabunt sese homines in sacͣ¬
riis sisti. ¶ sienim ⁊ ip̃e pricipalium¬
ccant. ⁊ cãꝵ patroni pb̾ant sacram̃tũ:⁊
ip̃i iudices ꝓponti sacio scĩs scripturi tã
cause totius faciant examinationẽ qͣm
suum ꝓferant arbitrium quid aliuẽnͥ
ꝓ hominib dm̃ in omnib can iud icc̃
eẽ cretentum. antiqua itaq calũpĩ¬
a quiescente ⁊ eiun amlagib. conititu¬
tio nr̃ad illucita ⁊ conpendiosa int̾is cla¬
rtat omnib⁊ sit mraximum cãydiri

Expanded text:
hoc sacramentum subire recusaverit, in his capitulis, quae narratione comprehensa sunt, pro confesso habeatur et liceat iudici sententiam proferre, quemadmodum et ipsa rei qualitas suggesserit. Sic enim non lites solum, sed etiam calumniatores minuentur, sic pro iudiciis putabunt sese omnes in sacrariis sisti. si enim et ipsae principalceant et causarum patroni praebeant sacramentum et ipsi iudices propositis sanctis scripturis tam causae totius faciant examinationem quam suum proferant arbitrium, quid aliud, nisi pro hominibus deum in omnibus causis iudicem esse credendum est? Antiqua itaque calumnia quiescente et eius ambagibus constitutio nostra dilucida et compendiosa in terris clareat omnibus et sit maximum diri
Abbreviated transcription (Latin):
inceoate pñ uoumus in ip̃outis pͥmor¬
dio Is m aũt eĩe ad huc pendentes imne¬
mantur. ł post utc̃ ꝯtestatam: post soli¬
tas iud itales cauteias iam pstitas. si quiõ
presto suerit utͣq ꝑsona: incadẽ ciuita
ter int̃itorio cius moratur.⁊ inhis lita:
sacram̃tum iocum hr̃e. ⁊ inprimo post
bãtiegem ingressu ꝯpelli iuusiuradũ
pr̃e.s in aut una pars absuent. nenio̾¬

Expanded text:
 volumus in ipso litis primordio. Sin autem causae adhuc pendentes inveniantur vel post litem contestatam et post solitas iudiciales cautelas iam praestitas, si quidem praesto fuerit utraque persona et in eadem civitate vel in territorio eius moratur, et in his litibus sacramentum locum habere et in primo post hanc legem ingressu compelli iusiurandum praestare. Sin autem una pars afuerit, ne vide
Abbreviated transcription (Latin):
nip̃sꝰ mariti tui fuit potestate
m̃to cau̾at. ut unusquid̾ inꝑpetuis iuĩ¬
culis morartin. alt̾ uõ exportandus
uenundaretur. ꝓm̃ si ossensam istam
hñd utur. ut ira domini p̃ot̾it mitigi¬
ri. nouissimã eius uoluntatẽ arbit̾ fã¬
inilie ertiscunde sequetur.¬

Expanded text:
ius mariti tui fuit potestate mento caverat, ut unus quidem in perpetuis vinculis moraretur, alter vero exportandus venumdaretur. Proinde si offensam istam henduntur, ut ira domini potuerit mitigari, novissimam eius voluntatem arbiter familiae erciscundae sequetur
Abbreviated transcription (Latin):
eã intestato patie desimito sr̃ cõferir
debuenͣs. nõ tñ eo noẽ ad uersus mari¬
tum cibaccõ potuit eẽ cume̾o minus ĩ.
ꝑtẽ tibi delate snecessionis patris aufer
bis qui manserunt inpotestate ꝯ fẽn
ꝯsueue̾runt que inbonis eõꝵ fuerãt
eotꝑ quopat̃ fati mumꝰ impienit ex¬
ceptis uid̾uit q̃ ab ip̃is auis debentur.

Expanded text:
intestato patre defuncto fratri conferre debueras, non tamen eo nomine adversus maritum tibi actio potuit esse, cum eo minus in partem tibi delatae successionis patris auferrhis qui manserunt in potestate conferri consueverunt, quae in bonis eorum fuerunt eo tempore, quo pater fati munus implevit, exceptis videlicet quae ab ipsis aliis debentur.
Abbreviated transcription (Latin):
to p̃tons. nõ uinẜ eas tabulas que septẽ
testium signus signate sunt petiposse ĩ
dubium nonuenit. uerum si cumideor
nũm asfuise sine scriptis testam̃to cõ¬
ditõ doceri pt̃. iure ciuili testam̃tum
st̃m uideri. ac scõm nũccupationẽ bo¬
noꝵ possessione defem expiorati iuriẽ.

Expanded text:
 secundum eas tabulas, quae septem testium signis signatae sunt, peti posse in dubium non venit. Verum si eundem numerum adfuisse sine scriptis testamento condito doceri potest, iure civili testamentum factum videri ac secundum nuncupationem bonorum possessionem deferri explorat
Abbreviated transcription (Latin):
te patris cum sorore te manu datur.¬
misisse ꝓponis. tñ. si extraneos scripsit
br̃cet. partis legittimei ꝯ̃ tabulas eiꝰ bono¬
rum possessionẽ petẽto ł ꝯͣ nũctupatioẽ
si testam̃tum sine scriptis cõ ditũ ẽ. ĩ

Expanded text:
te patris cum sorore te manumisisse proponis, tamen, si extraneos scripsit heredes, partis legitimae contra tabulas eius bonorum possessionem petendo, vel contra nuncupationem, si testamentum sine scriptis c
Abbreviated transcription (Latin):
Eonoꝵ quidẽ possessionẽ pupilli nõẽ agno¬
sceit tuto rẽ potuisse aꝑte declaratur. ⁊p̃
aũt pupillus bonoꝵ possessionẽ siũ tuto¬
ris auctoritate ampiccti nõ pt̃. nisi⁊̾ in
pubi siñ tutoris auctoritate ħ postuiã¬
ti scĩens ħ competens iudexdeo it bono¬
y possessionẽ. tc̃ enim emoium̃tũ sucte¬
sionis uitetur p̃tono iuit q̃sitũ eẽ.¬
oꝑ At u̾boꝵ in aniũ exclũdĩmus
captiones. ita ħ̾ obẜuarideternimus ũ
ap̃ quemlib indicẽ. ł ⁊ ap̃ duũ iuros.
qualiscũq testato amplectente þĩt ita¬

Expanded text:
Bonorum quidem possessionem pupilli nomine agnoscere tutorem potuisse aperte declaratur. Ipse autem pupillus bonorum possessionem sine tutoris auctoritate amplecti non potest, nisi etiam impuberi sine tutoris auctoritate hoc postulanti sciens hoc competens iudex dedit bonorum possessionem: tunc enim emolumentum successionis videtur praetorio iure quaesitum eorum inanium excludimus captiones, ita haec observari decernimus, ut apud quemlibet iudicem vel etiam apud duumviros qualiscumque testatio amplectendae heredita
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑr.a uicumꝙ res exparentum ł ꝓxĩ¬
moꝵ successiõe. iure sibi competert ꝯ̃ fid̾.
sciat sibi nõ obeẽ. s prusticitatẽ. ł ignoã¬
rationem intra p̃sinitum tp̃s bonoꝵ pos¬
sessiont m̃inime pettaẽ noscatur q̃mħ¬

Expanded text:
. Quicumque res ex parentum vel proximorum successione iure sibi competere confidit, sciat sibi non obesse, si per rusticitatem vel ignoranrationem intra praefinitum tempus bonorum possessionem minime petisse noscatur, q
Abbreviated transcription (Latin):
petit ꝓyimitatis nõe. babuisti spatiũ.c.
diey utilium. ex quo eum ꝯefunctum
sciuisti ad bonoꝵ possession̾e̾ aplectẽs .ĩ.
possessionẽ: añ quam ioqueretur diem fu̾cti.
recit competert nulla dubitatio ẽ:¬

Expanded text:
petit proximitatis nomine, habuisti spatium centum dierum utilium, ex quo eum defunctum scisti, ad bonorum possessionem amplectendam. possessionem et antequam loqueretur diem functi recte competere nulla dubitatio e
Abbreviated transcription (Latin):
orpr. Qui se patris poit auñ ĩtesta¬
tum desuncti n egat hĩde: morini aui
pat̾ni susciꝑe facuitates n̾o p̃t. maꝑĩc
emancipati. nisi ꝑbonoꝵ poͣnsenionẽ
ad huiꝰmoĩ bñitium ꝑuenĩt. Onde

Expanded text:
. Qui se patris post avum intestatum defuncti negat heredem, mortui avi paterni suscipere facultates non potest, maxime emancipatus, nisi per bonorum possessionem a
Abbreviated transcription (Latin):
ad bona pat̾na regressum hĩt. iuris auc¬
contate inpb̾atum ẽ. Nec intestato patͥ
succetere suia ea raticẽ ꝓkib̾tur. toteor
sane quam accepit frĩb qui inpotes¬
tate manserunt conferre debr.¬
orꝑr.f u ilie dotẽ ĩmedio ita demũꝯ
ferre coguntur. si ł ab intestato̾ fucte¬
dant̾ ł ꝯ̃tabubas petant nec tubiũ ẽꝓ
fectiniam seu adnẽtitiam totẽ apatreda¬
tam ł comlitutã st̃ib qui iapostestate fu¬
erunt conferendã et̃. his ⁊̃ enĩ qui ĩfai¬
milia desim̾cti nõ sunt ꝓfc̃ctitiũ tñmõ
dotem. post uarias prudentium opini¬
ones ꝯferri platuit.

Expanded text:
ad bona paterna regressum haberet, iuris auctoritate improbatur nec intestato patri succedere filia ea ratione prohibetur. dotem sane quam accepit fratribus qui in potestate manserunt conferre debo. Filiae dotem in medium ita demum conferre coguntur, si vel ab intestato succedant vel contra tabulas petant: nec dubium est profecticiam seu adventiciam dotem a patre datam vel constitutam fratribus qui in potestate fuerunt conferendam esse. his etenim, qui in familia defuncti non sunt, profecticiam tantummodo dotem post varias prudentium opiniones conferri placuit.
Abbreviated transcription (Latin):
orꝑi. Simanumiisus ingͣtus cͥcait
patronũ suum extitit. ⁊ quadam iactãtia
ł contumatia ceruites aduersus sũ erep¬
xerit aut ieuis offense ꝯ̃xerit culpam a pa¬
tronis rursus. subinꝑio ⁊ ditioe mittat.
si inuiditior ap̃ petaneos iudices patͦ̾ni
q̃reia exorta ingͣtum eum ostendat. fili¬
is ⁊̃ qui postea nati fuerint ẜ uituris. qͣm
illis delicta parentum nõ nocent. quos it̃¬
ortos eẽ constĩtit dum ub̾tate illi potiẽti¬
tur.sañ si is qui nostro ꝯ cilio uind icta
ubatus ẽt pꝰcobertionẽ expenitentia dig᷑
ẽẽ p̃stit̾it ut eiciuitas romana iidatur.
nõ prius fruetur bñsitio ub̾tatis quãsi
boc patronus eius oblatis p̃cib in petranit¬

Expanded text:
. Si manumissus ingratus circa patronum suum extiterit et quadam iactantia vel contumacia cervices adversus eum erexerit aut levis offensae contraxerit culpam, a patronis rursus sub imperia dicionemque mittatur, si in iudicio vel apud pedaneos iudices patroni querella exserta ingratum eum ostendat: filiis etiam qui postea nati fuerint servituris, quoniam illis delicta parentium non nocent, quos tortos esse constiterit, dum libertate illi potirentur. Sane si is, qui in nostro consilio vindicta liberatus est, post coercitionem ex paenitentia dignum se praestiterit, ut ei civitas Romana reddatur, non prius fruetur beneficio libertatis, quam si hoc patronus eius oblatis precibus impetra
Abbreviated transcription (Latin):
ucentiam del̾at extimałi nam siqua pe
cunia tibi ⁊ ebebatur suie dereb ad uer¬
sus patronũ disceptatio suerat nõ ꝓ¬
tinus adlitigandum cͥurrẽ debueras
maxiẽ aũ siħ facere auderes. siñ atro
m̃dare iud ici potuisti omni honore¬

Expanded text:
timabit. Nam si qua tibi pecunia debebatur sive de rebus adversus patronum disceptatio fuerat, non protinus ad litigandum currere debueras: maxime autem si hoc facere auderes, sine atrocs tuae commendare iudici potuisti, omni honor
Abbreviated transcription (Latin):
b̾ reb quesitum eẽ i n eodẽ statu semꝑ
niancre catas iuit emphittaeotitho
res oꝑtebat. ł conductor seu ꝓcura¬
tor rerum alienaꝵ. dicendi ex quo¬
cumq tꝑ̃ cuiriculo nõ deberẽ dño
uolenti post completa conductioĩs
tꝑ̃a possessioi t̃ recipeͥ ram n dere.¬

Expanded text:
statu semper manere datas iure emphyteutico res oporteat, vel conductori seu procuratori rerum alienarum dicendi ex quocumque temporum curriculo non debere se domino volenti post completa conductionis tempora possessionem recipere eam redde
Abbreviated transcription (Latin):
qua iegittirar inf̾reulatioe pos efle¬
derunt depossessione quiex̾ iri son
cominio nequaquam remoneri. fñe¬
quandam publicam collationeur
impositam eis dependere comꝓriu

Expanded text:
quadam legitima interpellatione possederunt, de possessione quidem rei seu dominio nequaquam removeri, funcquandam publicam collationem impositam ei dependere compelli
Abbreviated transcription (Latin):
&̾ ꝑ rescriptionẽ quad raginti annoꝵ
abhis qui ad curialem conditionẽ ue¬
cantur opponinon patimus. s grnita¬
lem statun semꝑ eos agnoscere com¬
uis iext̾ aui loquitur tonditionisns¬

Expanded text:
 Praescriptionem quadraginta annorum ab his, qui ad curialem condicionem vocantur, opponi non patimur, sed genitalem statum semper eos agnoscere comtis lex de aliis loquitur condicioni
Abbreviated transcription (Latin):
ocẽ: ad xi. annoꝵ possessionẽ. ꝑ quam
ip̃debitor cͥbitorẽ repellere pot̾at sepꝰ¬
sedisse hostendat. Eodemiure pro
rior creditor: añrion crebitori offerre
d̾bitum patiis ẽ: ⁊ is creditor lõgenã
possessionis p̃scriptione oponẽ ei cona¬
ta ponuntur post tonoitionis exitum. ł
pꝰ institute digicerte: ł in certe lapsuor

Expanded text:
a annorum possessionem, per quam et ipse debitor creditorem repellere potuerat hoc se possedisse ostendat. Eodem iure pro rior creditor anteriori creditori offerre debitum paratus est et is creditor longaevam possessionis praescriptionem ei opponere conata ponuntur, post condicionis exitum vel post institutae diei certae vel incertae lapsum
Abbreviated transcription (Latin):
xł. annoꝵ p̃scriptioni. quia dura ille.
uiuit. merito añrior crednor confidit.
nt pote ap̃ cͦreo itoͣit̃ eiꝰ possessionem.¬
ꝑ poteriorera cred̾ntorẽ constituta. ex
quo aũt infata sua debitor decẽ sẜit ex
co quasi suo nõe. possidentẽ posterioe
crasnorẽ mento posse xxx. annoꝵ oppo
ꝑsona quid̾ sua posterio creditor. xxx.
annos quos ip̃t post mortem debito is
possedit opponat. ¶Sin aũt conu̾igẽ
uouit sue possessioni quampostmõ¬
tim debitoris habuit. ⁊ tp̃s quo uinẽ¬
te debitore. ł ip̃e creditor communi sõ¬
bitor detimut tt̃ quad ragnita ãnoꝵ¬

Expanded text:
 annorum praescriptioni, quia, dum ille vivit, merito anterior creditor confidit, utpote apud debitorem eius possessione per posteriorem creditorem constituta. Ex quo autem in fata sua debitor decesserit, ex eo quasi suo nomine possidentem posteriorem creditorem merito posspersona quidem sua posterior creditor triginta annos, quos ipse post mortem debitoris possedit, opponat: sin autem coniungere voluerit suae possessioni quam post mortem debitoris habuit, etiam tempus, quo vivente debitore vel ipse creditor vel communis debitor detinuit, tunc quadraginta anno
Abbreviated transcription (Latin):
tam mub̾tate retlamandum puti.
anuõ expossessicẽ ub̾tatis ins uitutt̃
uocetur. ¶ at si eum deobitquiis ẜ¬
negotioꝵ direptoꝵ siros exegent audienti¬
am¶ quod si ciqui adẜintatẽ uõcat᷑
quicquamd utptum ẽẽ moreretur. um¬
uersa que constit̾it ablata. ita demum
si mõ saluam rem futmam. ꝓiconeos
fideiussores ꝓmiẜit. nam sitales nõ po¬
tuent care: tt̃ ca conuenit dequib ĩ ui¬
ditiotractabitm: sequestrari ineum drẽ
in quo controuersia sopiatur. ita ut ex
nustrentu: quantum modãto iuoicis.
arbitno sui̾t extimatum.  Cumaũt
nec dum utt destatu mota ĩts ab auqͦ
oirepte sunt. ⁊ sententia terestituentu
possessione rerum lata. ille ne sentẽti¬
e huic satisfieiz. uestatu controuerni¬
am mouit. necessitatẽ pab̾bit. ⁊ sinc
satiscatior cas res radere. ⁊ it̃ cãm lib̾alẽ.¬

Expanded text:
 libertatem reclamandum putet, an vero ex possessione libertatis in servitutem vocetur. At si eum de obsequiis saudientiam. Quod si ei qui ad servitutem vocatur quicquam direptum esse memoretur, universa quae constiterit ablata ita demum si modo salvam rem futuram per idoneos fideiussores promiserit. Nam si tales non potuerit dare, tunc ea convenit, de quibus in iudicio tractabitur, sein quo controversia sopiatur, ita ut ex nistretur, quantum moderato judicis arbitrio fuerit aestimatum. Cum autem necdum lite de statu mota res ab aliquo direptae sint, et sententia de restituenda possessione rerum lata, ille ne huic sententiae satisfieret, de statu controversiam movit, necessitatem habebit et sine satis
Abbreviated transcription (Latin):
tuo manumissum. atꝙ hr̃dem scuptum
proponis. ut cuuis romanus uix̃. nec ĩ¬
tra quinquenniũ post morit̃ eius status
questionẽ mouere cepisti. intelligis n
hĩlib abeo scriptis. n his quos ub̾osẽt
uouut controuerniam te contra formã
senatus consuitifacere posse.  quod ĩ

Expanded text:
tuo manumissum atque heredem scriptum proponis, ut civis Romanus vixit nec intra quinquennium post mortem eius status quaestionem movere coepisti, intellegis neque heredibus ab eo scriptis neque his, quos liberos esse voluit, controversiam te contra formam senatus consulti facere posse. Quod si
Abbreviated transcription (Latin):
da posuimus inquantuam diffilculta¬
tẽ incidere ꝑ iclitantt̃ compendiosort¬
metdio sulciendam eẽ censeimus. cũ
gitebatur. si ĩmedio aytort utẽ ĩmpit
ot emptor si uictus erat. ⁊ ꝓ ub̾tate fue¬
rat ꝓnuntiatim hab̾uit regressum ad¬
uenlis uñditore: ut ei quasi lid̾e ꝑ sonc
uenditor. i⁊ cut id quod emptionali ĩ¬
strum̃to continetutur e natura contrac¬
tus exigelati ¶Inp̃ senti aũt quia ĩstru¬
a sp̃toꝵ uana nomina rencta sunt. si per¬

Expanded text:
da posuimus, in quandam difficultatem incidere periclitantem, compendioso remedio fulciendam esse censemus. Cum gitabatur, si in medio adsertore lite fuerat pronuntiatum, habeat regressum adversus venditorem, ut ei quasi liberae personae venditor reddat id, quod emptionali instrumento continebatur vel natura contractus exigebat. In praesenti autem, quia adsertorum vana nomina reiecta sunt, si per
Abbreviated transcription (Latin):
ore. Quod ẽ constitutum post qura¬
quennium destatu de simctoꝵ questionẽ
incipe nõ posse at spẽm emancipatioĩs
ure net ne ꝑfecta sit minime ꝑt̾inz.¬
orꝑr.s nnat tua quas ingenua coĩo
ꝓmione iuxit ⁊ quintquennui adie
mortis euis eius excessit. potes rem pu¬
bucam ⁊ pupillos si tibi status questi¬
onem monere temptauerĩt. nota p̃¬
scriptione repellere anañt ꝓ ingenu¬
a indir̃ mortis ogert. iniut inore
quiretur. quod sinarietas intueniat.
posteriora teya spectari comienit.
cc̃t. aỹp̃sidem ꝓuntie qui suꝑ lnius¬
moĩ questionib iut icare soli. s ap̃ cu¬
ratoiẽ rei publice non competentem
iudicem passus ẽ. pꝰq mortẽ eiut quin¬
quenniũ cefluxit. stat̾us enus p̃scripticẽ
que exsenatus consulto emanat ꝓtect᷑ẽ¬

Expanded text:
o. Quod est constitutum post quinquennium de statu defunctorum quaestionem incipere non posse, ad speciem emancipationis, iure nec ne perfecta sit, minime pertinr tua quasi ingenua communi opinione vixit et quinquennium a die mortis eius excessit, potes rem publicam et pupillos, si tibi status quaestionem movere temptaverint, nota praescriptione repellere. An autem pro ingenua in diem mortis egerit, in quiretur. quod si varietas interveniat, posteriora tempora spectari convenit. nciae, qui super huiusmodi quaestionibus iudicare solet, sed apud curatorem rei publicae non competentem iudicem passus est, postque mortem eius quinquennium fluxit, status tuus ex praescriptione, quae ex senatus consulto emanat, prote
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ iẽs que uendicantim intutõ ꝓ omposi¬
tione uioicis collocari. õs uõ qui ꝓ lib̾ta¬
te ꝑiclitantur: si quitẽ posfunt fioꝰ nͣdit̃
tare: cum exigi. sm nõ reueradatio eius ĩ¬
possibius ei sit hocque uid ici manifeste
ostentatur unratorie cantiõni comitti
scientes quod si post huiꝰmoĩ expositi¬
one aͦsfuerint. ⁊ eclicto citati mabsentia
nichuominus ꝑ unum annum duraue¬
rint. omnnimõ ẜuitu  obnoxii. ⁊ eiu̾si
cominioqui utt̃ eis intulit sine ulla
dissimtioe ad signabuntur. ¶ Scire uõ
eos uoumus qui alique ad xuitutem
uocant. quod si post primam accusati¬

Expanded text:
que res quae vindicantur in tuto pro dispositione iudicis collocari. Omnes vero, qui pro libertate periclitantur, si quidem possint fideiussorem dare, eum exigi: sin vero re vera datio eius impossibilis eis sit hocque iudici manifeste ostendatur, iuratoriae cautioni committi: scientes quod, si post huiusmodi expositionem afuerint et edictis citati in absentia nihilo minus per unum annum duraverint, omnimodo servituti obnoxii erunt et eius dominio, qui litem eis intulit, sine ulla dubitatione adsignabuntur. Scire vero eos volumus, qui aliquem ad servitutem vocant, quod, si post primam accusati
Abbreviated transcription (Latin):
d̾.i. Sisiuũ tuum ub̾um̃ geneo uẽ¬
didisti. qui tã ꝓxima necessituomen
unctus conomonis ignoranniam si¬
muare nõ p̃t. utrꝰq sociis criminis
accusator deẽ.¬

Expanded text:
i filium tuum liberum genero vendidisti, qui tam proxima necessitudine coniunctus condicionis ignorantiam simulare non potest, utrisque sociis criminis accusator dee
Abbreviated transcription (Latin):
onem quam t̃minum transferimus. i i¬
uentes siquidẽ ad huc ẜuiens uuum se eẽ
dixent. e inlibtatẽ cominemoransad ser¬
uitutt̃ uocatus fuerit. aẜtoris diffacuita¬
tem inutraq casu cessare. ip̃mq ꝑse q̃re
re: ⁊ ad intentionẽ eiꝰ qui dom inumiee
afp̃it respondere. ⁊ si expossessioe ub̾ta

Expanded text:
quam terminum transferimus iubentes, si quis vel adhuc serviens liberum se esse dixerit vel in libertate commorans ad servitutem vocatus fuerit, adsertoris difficultatem in utroque casu cessare ipsumque per se ad intentiones eius qui dominum sese adserit respondere et, si ex possessione liberta
Abbreviated transcription (Latin):
o Nui aui pat̃ñi magrãtu functi
digm̃tas. ad lib̾tatis ꝓlationẽ nickisne¬
pon ꝓtẽ. si quidẽ inlib̾ali cã. matris.
nõ patris inspitiatur conditio. s nec
mat̾ni auisola sufficiir. cur licz auia
quoq lib̾a ꝓban possit. multis tm̃exca¬
usis starns m̾ntari consuentiꝗ⁊¬

Expanded text:
tu functi dignitas ad libertatis probationem nihil nepoti prodest, si quidem in liberali causa matris, non patris inspiciatur condicio. sed nec materni avi sola sufficit, cum, licet avia quoque libera probari possit, multis tamen ex causis status mutari consue
Abbreviated transcription (Latin):
missionis rete fc̃e. nullum afferunt p̃¬
stite ub̾tati ^ uitiu. ita siẜium ad ub̾¬
o. Sicut datam ub̃tatẽ manumisi
admmert patronis nõ pt̃. ita manumi¬
sionis instrum̃tũ pit cõgitur.

Expanded text:
missionis recte factae nullum adferunt praestitae libertati vitium, ita si servum ad libeo. Sicut datam libertatem manumissis adimere patronus non potest, ita manumissionis instrumentum praestare cogitur.
Abbreviated transcription (Latin):
u̾tatr̃ pẽtatir: an exub̃tate inẜ uitutem.
su conc̾ꝙtione manifeste ꝓbatur. n et ꝗc¬
quam ancille coius uirisꝓriis dominis
auseit.
gnãt. qua ꝓpt̃ si ancilla nata. p̾ad u
btatẽ manumissa ꝑ uenisti. te uelut
cxalt̾a natam ancala ẜ uã ꝓfessa. q̃sita
manumissice. liytatẽ hulmoĩ simulati¬

Expanded text:
ibertatem petatur an ex libertate in servitutem" sui conceptione manifeste probatur, nec quicquam ancillae dolus proprii iuris dominis aufert. gnat. quapropter si ex ancilla nata post ad libertatem manumissa pervenisti, te velut ex altera natam ancilla servam professa quaesitam manumissi
Abbreviated transcription (Latin):
aff̃torias utes exanimari p̃cipietuant. in
posterum cũniquiescentib cum sit iu¬
stum primam diffinitionẽ insusmi¬
nere uirib cum ꝓ uocatio nulla oblata
fuerit. qua porretta ad simi utud mẽ a¬
uoꝵ negotioꝵ. uidex ad quẽ res ex ꝓuerati¬
one duciur. eam examinab̾. cuiꝰ: ip̃ui
indinum ad scc̃am exquinonẽ mmim̃
deoncitur octasiõe legum que suꝑ as¬
ẜtoriis utib posuit sunt ¶ Ouꝑ pecu

Expanded text:
adsertorias lites examinari praecipiebant, in posterum conquiescentibus, cum sit iustum primam definitionem in suis manere viribus, cum provocatio nulla oblata fuerit: qua porrecta, ad similitudinem aliorum negotiorum iudex, ad quem res ex provocatione ducitur, eam examinabit, cuius et ipsius iudicium ad secundam exquisitionem minime deducetur occasione legum, quae super adsertoriis litib
Abbreviated transcription (Latin):
ta ł p̃terita sunt liceit reuctis yis pͥi¬
uatoꝵ sibi domui adabitandum sui
moĩs omnib inhabitare palatia se
uỹtoria ut hac necessitate conpellat᷑
tium ẽ ⁊ ptorium pallatium quid̾e
habitanonis p̃sidis p̃toꝵiũ aũt suscipi¬
endis cums nandisq speticb pubud̾¬
putetur quod siquis auquandodis¬
simulare tẽptauerit ꝓtinus eum a
ossitium quinquagnita ubrarum
anri muitam ad reꝑandum sacrũ
quod neglexerit cumisoluert sanc¬

Expanded text:
relictis his privatorum sibi domus ad habitandum veluti modis omnibus inhabitare palatia seu praetoria, ut hac necessitate compellantur tium est et praetorium, palatium quidem habitationi praesidis, praetorium autem suscipiendis conservandisque speciebus pubputetur. Quod si quis aliquando dissimulare temptaverit, protinus eum atque officium quinquaginta librarum auri multam ad reparandum sacrum quod neglexerit palatium solvere sanc
Abbreviated transcription (Latin):
man sacrilegum quisquis aũt cont̃
hanc serenitate nit sanctionẽ ⁊ cont̃
int̾tlicta sacratisimaꝵ ueterum cõstitu¬
tionim. sacrisicia ex̃cere tẽptauerit.
ap publicum indice̾ reus tanti facio̾¬
ris legittime actusetur.⁊ conuictus
uliium supplitium subeat. conscii
⁊̃ ac minsti sacrisitioꝵ eandẽ penã q̃
millum suent urogata sustineant. ũ
abrac legis nĩr serenitate ꝑtiti metu
pene desmant sacrifitia int̾̃dicta cele¬
brart. quod si uir clarissimus rector

Expanded text:
mari sacrilegium. Quisquis autem contra mari sacrilegium. Quisquis autem contra hanc serenitatis nostrae sanctionem et contra interdicta sacratissimarum veterum constitutionum sacrificia exercere temptaverit, apud publicum iudicem reus tanti facinoris legitime accusetur et convictus ultimum supplicium subeat. Conscii etiam ac ministri sacrificiorum eandem poenam, quae in illum fuerit inrogata, sustineant, ut hac legis nostrae severitate perterriti metu poenae desinant sacrificia interdicta celebrare. Quod