comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
proferatur. ictus efficit. qui dum ingens et celer incidit. acutũ sonũ
prestat. Si tardior lentiorue. grauiorem. Inditio est uirga quȩ dũ
auras ꝑcutit. si impulsu cito feriat. sonũ acuit. silentiore grauius
frangit auditũ. In fidib quoq uidemus idem. quȩ si tractu arctiore
tendũtur acute sonant. grauiꝰ laxiore. Ergo et supiores orbes dumn
pio amplitudine sua ĩpetu grandiore uoluũtur. dumq spũ ut in
origine sua fortiore tendũtur. propt̾ ip̃am ut ait concitatiorẽ con¬
uersionẽ acute et excitato mouẽtur souo. grauissimo autẽ hic luna¬
ris atq infimus. qm̃ spiritu ut in extremitate languescente iam uol¬
uitur. & non ꝓpter angustias quibus penultimus orbis arctatur impetu
leiuore conu̾titur. Nec secus probamus in tibiis de quarũ foraminib ui¬
cinis inflantis ori sonus acutus emittitur. De longinquis autem et t̾mĩo

Expanded text:
proferatur, ictus efficit qui, dum ingens et celer incidit, acutum sonum proferatur, ictus efficit qui, dum ingens et celer incidit, acutum sonum praestat, si tardior lentiorue, grauiorem. Indicio est uirga quae, dum auras percutit, si impulsu cito feriat, sonum acuit; si lentiore, in grauius frangit auditum. In fidibus quoque idem uidemus, quae, si tractu artiore tenduntur, acute sonant, grauius laxiores. Ergo et superiores orbes, dum pro amplitudine sua impetu grandiore uoluuntur, dumque spiritu, ut in origine sua, fortiore tenduntur, propter ipsam, ut ait, concitatiorem conuersionem, «acute excitato mouentur sono, grauissimo autem hic lunaris atque infimus», quoniam spiritu ut in extremitate languescente iam uoluitur, et propter angustias, quibus paenultimus orbis artatur, impetu lenioreconuertitur. Nec secus probamus in tibiis, de quarum foraminibus uicinis inflantis ori sonus acutus emittitur, de longinquis autem et termino
Abbreviated transcription (Latin):
hec ẽẽ in corpore mũdi interualla quȩ epitritis hennoliis. epogdois.
hemitoniisq complent᷑ et limate. et ita prouenire concẽtum. cuiꝰ¬
ratio in substãtia ammȩ contexta. mũdano quoq corpori quod ab a¬
mina mouetur inserta est. Unde ex om̃i parte docta et ꝑfecta est ci¬
ceronis assertio. qui int̾uallis imparib. sed tamen pro rata parte
rõne distinctis. celestem sonũ dicit esse distinctũ. Nunc locus am¬
monet de grauitate et de acumĩe sonorum diu̾sitates quas asserit re¬
uoluamꝰ. E natura fert ut extrema ex altera parte grauiter. ex al¬
tera sonent acute. Quã ob cansam sũmus ille cęli stellifer. cursus
cuius conu̾sio est concitatior acuto et excitato mouetur sono. gra¬
uissimo autem hic lunaris atq infimus. Niximꝰ nũqmͣ sonum
fieri insi aere pcusso. Ut autem sonus ip̃e aut acutior aut grauior

Expanded text:
haec esse in corpore mundi interualla, quae epitritis, hemioliis, epogdois, haec esse in corpore mundi interualla, quae epitritis, hemioliis, epogdois, hemitoniisque complentur et limmate, et ita prouenire concentum cuiratio, in substantia animae contexta, mundano quoque corpori, quod ab anima mouetur, inserta est. Vnde ex omni parte docta et perfecta est Ciceronis adsertio, qui «interuallis imparibus sed tamen pro rata parte ratione distinctis» caelestem sonum dicit esse disiunctum. Nunc locus admonet ut de grauitate et acumine sonorum diuersitates quas adserit reuoluamus: «Et natura fert ut extrema ex altera parte grauiter, ex altera autem acute sonent. Quam ob causam sumconcitatior, acute excitato mouetur sono, grauissimo autem hic lunaris atque infimus.» Diximus numquam sonum fieri nisi aere percusso. Vt autem sonus ipse aut acutior aut grauior
Abbreviated transcription (Latin):
librata seruauerit. Et arthimenides quidem studiorũ nimerum
dep̃hendisse se credidit quib a terre suꝑficie luna distaret. et a
luna merturius. a mercurio uenus. sol a uenere. mars a sole. a mar¬
te iupiter. saturnus a ioue. sed a saturm orbe usq ad ip̃m stellife¬
rum cęlũ. om̃e spacium se rõne emensum putauit. quȩ tñ archi¬
menidis dimensio a platonitis repudiata est quasi dupla. et tripla
interualla non seruans. E statuerunt hoc esse credendũ ut ꝙͣtum
lam. Quantũq est ad mercuriũ a t̾ra. nomes tantũ sit a t̾ra usq
ad martem. et qnͣtum a t̾ra usq ad martem est. octies tantũ sit
a terta usq ad iouem. Qnͣtumq est a t̾ra usq ad iouem sepcies &
uigies tantum sit a tra usq ad saturm orbem. Hanc platouicorũ ꝑ¬
suasionem porphirius libris inseruit quib thimei obscuritatib nõ¬
nnhil lucis infudit. Aitq eos credere ad ymaginẽ contextionis aĩe

Expanded text:
librata seruauerit. Et Archimedes quidem stadiorum numerum librata seruauerit. Et Archimedes quidem stadiorum numerum deprehendisse se credidit quibus a terrae superficie luna distaret, et a luna Mercurius, a Mercurio Venus, sol a Venere, Mars a sole, a Marte Iuppiter, Saturnus a Ioue; sed et a Saturni orbe usque ad ipsum stelliferum caelum omne spatium se ratione mensum putauit. Quae tamen Archimedis dimensio a Platonicis repudiata est, quasi dupla et tripla interualla non seruans; et statuerunt hoc esse credendum, ut, quantum lam; quantumque est ad Mercurium a terra, nouies tantum sit a terra usque ad Martem; et quantum a terra usque ad Martem est, octies tantum sit a terra usque ad Iouem; quantumque est a terra usque ad Iouem, septies et uicies tantum sit a terra usque ad Saturni orbem. Hanc Platonicorum persuasionem Porphyrius libris inseruit quibus Timaei obscuritatibus nonnihil lucis infudit, aitque eos credere ad imaginem contextionis animae
Abbreviated transcription (Latin):
alieue id genus cantũ ueluti quadam artis disciplina exerteant: Nõ¬
nulle uero aues uel t̾renȩ seu aquatiles beluȩ inuitãte cantu in retia
sponte decurrant: Et pastoralis fistula pastum progressis quietem
imperet gregibus. Nec mirum inẽẽ enim mundane animȩ cãs
musice quib est contexta prediximus. Ip̃a autem inũdi anima¬
pecudumq genus uiteq uolãtum. Et que marmoreo fert monstra
sub equore pontus. Iure igitur musica capitur om̃e quod uiuit. qr
celestis amma qua aĩuat᷑ uniu̾sitas rerũ originem sumpsit ex
musica. Hec dumn ad speralem motum mũdi corpus impellit. sonũ
efficit. qui interuallis est disiunctus imparib. Sed tamen ꝓ rata
partiũ ratione distinctis sicut a principio ip̃a contexta est. Sed he
interualla quȩ in amma quippe incorporea sola extimãtur rõne.
non sensu. quexendũ est utrum et in ip̃o mundi corpore dimẽsio

Expanded text:
aliaeue id genus, cantum ueluti quadam disciplina artis exerceant, nonaliaeue id genus, cantum ueluti quadam disciplina artis exerceant, nonnullae uero uel aues uel terrenae seu aquatiles beluae, inuitante cantu, in retia sponte decurrant, et pastoralis fistula pastum progressis quietem imperet gregibus? Nec mirum. Inesse enim mundanae animae causas musicae, quibus est intexta, praediximus. Ipsa autem mundi animpecudumque genus uitaeque uolantum Et quae marmoreo fert monstra sub aequore pontus. Iure igitur musica capitur omne quod uiuit, quia celestis anima, qua animatur uniuersitas, originem sumpsit ex musica. Haec, dum ad sphaeralem motum mundi corpus impellit, sonum efficit qui «interuallis» est «disiunctus imparibus sed tamen pro rata parte ratione distinctis», sicut a principio ipsa contexta est. Sed haec interualla, quae in anima, quippe incorporea, sola aestimantur ratione, non sensu, quaerendum est utrum et in ipso mundi corpore dimensio
Abbreviated transcription (Latin):
cis occupatur. ut nullũ sit tam ĩmite. tam asperum pectus. quod
non oblectamentoꝵ talium teneatur affectu. Hinc extimo et orphei
uel amphionis fabulam. quoꝵ alter animalia rõne carencia. alter
saxa quoq trahere cantib ferebantur sumpsisse pͥncipiũ. quia pͥmi
forte gentes uel sine rõnis cultu barbaras uel saxi instar nullo af¬
fectu molles ad sensum uoluptatis cauendo traxerũt. Ita deniq omĩs
habitus ammȩ cautib gubernatur. ut et ad bellũ progressu. & itẽ
receptui canatur cantu et excitante. et rursus sedante uirtutẽ. Dat som¬
nos admutq. nec non curas et inimittit. et retrahit. iram suggerit. cle¬
mentiam suadet. corporũ quoq morbis medetur. Nam hinc est ꝙ e¬
gris remedia prestantes precinere dicũtur. Et quid nurũ si inter homi¬
nes musicȩ tanta dominatio est. cum aues quoq ut luscinę ut cigni.

Expanded text:
cis occupatur ut nullum sit tam immite, tam asperum pectus, quod cis occupatur ut nullum sit tam immite, tam asperum pectus, quod non oblectamentorum talium teneatur affectu. Hinc aestimo et Orphei uel Amphionis fabulam, quorum alter animalia ratione carentia, alter saxa quoque trahere cantibus ferebantur, sumpsisse principium, quia primi forte gentes uel sine rationis cultu barbaras, uel saxi instar nullo affectu molles, ad sensum uoluptatis canendo traxerunt. Ita denique omnis habitus animae cantibus gubernatur, ut et ad bellum progressui et item receptui canatur, cantu et excitante et rursus sedante uirtutem. Dat somnos adimitque..., necnon curas et immittit et retrahit, iram suggerit, clementiam suadet, corporum quoque morbis medetur nam hinc est quod aegris remedia praestantes praecinere dicuntur. Et quid mirum si inter homines musicae tanta dominatio est, cum aues quoque, ut lusciniae, ut cycni
Abbreviated transcription (Latin):
cithara. apud non nullos tibiis aliisue nusicis instrumentis fieri sole¬
baut. In ipĩs quoq himnis deorũ ꝑstrofan et antistrofan metra ca¬
noris uersib adhibebantur. ut ꝑ strofan rectus orbis stelliferi motus.
ꝑ antistrofan diu̾sus uagarũ regressus predicaretur. ex quib duob
motib primus in natura huimꝰ dicandus deo sumpsit exordium.
Mortuos quoq ad sepulturã prosequi oportere cum cantu pluri¬
marũ gentium uel regionũ instituta sanxerunt ꝑsuasione hac. qͣ
post corpus animȩ ad originem dulcedinis musicȩ id est ad celum
redire credantur. Nam ideo in hac uita om̃is anima musicis soins
capitur. ut uõ solum qui sunt habitu culriores. uerũ uiiuerse quoq
barbare nationes. cautus quib uel ad ardorem uirtutis ammãtur. uel
ad molliciem uoluptatis resoluãtur. Quia in corpus defert anima me¬
moriam musice. ciuus in celo fuit conscia. & ita de linmentis canti¬

Expanded text:
cithara, apud nonnullos tibiis aliisue musicis instrumentis fieri solecithara, apud nonnullos tibiis aliisue musicis instrumentis fieri solebant. In ipsis quoque hymnis deorum, per stropham et antistropham metra canoris uersibus adhibebantur, ut per stropham rectus orbis stelliferi motus, per antistropham diuersus uagarum regressus praedicaretur, ex quibus duobus motibus primus in natura hymnus dicandus deo sumpsit exordium. Mortuos quoque ad sepulturam prosequi oportere cum cantu plurimarum gentium uel religionum instituta sanxerunt, persuasione hac qua post corpus animae ad originem dulcedinis musicae, id est ad caelum, redire credantur. Nam ideo in hac uita omnis anima musicis sonis capitur, ut non soli qui sunt habitu cultiores, uerum uniuersae quoque barbarae nationes cantus, quibus uel ad ardorem uirtutis animentur uel ad mollitiem uoluptatis resoluantur, exerceant, quia in corpus defert memoriam musicae cuius in caelo fuit conscia, et ita delenimentis canti
Abbreviated transcription (Latin):
Unde esiodus i theogonia sua octauam musam uramam uocat. qr
post . un. uagas quȩ subiectȩ sunt .uii. stellifera spera superposita ꝓprio
nom̃e celum uocatur. & ut ostenderet nonam ẽẽ maximã quani con¬
ficit souorum concors uniuersitas adiecit.¬
ex nomĩe ostendeus ipãm
uotis dulcedinem nouã uiusam uotari. Nam calliope optimę uocis
greca interp̃tatio est. Et ut ip̃am esse quę confit ex om̃ib pressius in¬
dicaret assignauit illi unuersitatis uocabulũ.
uocant. quasi ducem et pͥncipem orbium cęterorũ ut ip̃e cicero refert
dux et princeps et moderator luminũ reliquorum mens mũdi et tẽ¬
peratio. Alusas esse mundi cantum et iam rustici sciũt. qui eas came¬
uas quasi canenas a canendo dixerũt. Ideo canere cȩlum theologi cõ¬
probantes sonos musicos sacrificiis adhibuerũt. qui apud alios lira uel

Expanded text:
Vnde Hesiodus inTheogonia sua octauam Musam Vraniam uocat, quia Vnde Hesiodus inTheogonia sua octauam Musam Vraniam uocat, quia post septem uagas, quae subiectae sunt, octaua stellifera sphaera superposita proprio nomine caelum uocatur; et, ut ostenderet nonam esse et maximam, quam conficit sonorum concors uniuersitas, adiecitmine ostendens ipsam uocis dulcedinem nonam Musam uocari: nam Καλλιόπη 'optimae uocis' Graeca interpretatio est; et, ut ipsam esse quae confit ex omnibus pressius indicaret, adsignauit illi uniuersitatis uocabulum: Μουσηγέτην uocant, quasi ducem et principem orbium ceterorum, ut ipse Cicero refert: «dux et princeps et moderator luminum reliquorum, mens mundi et temperatio». Musas esse mundi cantum etiam Etrusci sciunt, qui eas 'Camenas', quasi 'Canenas', a canendo dixerunt. Ideo canere caelum etiam theologi comprobantes sonos musicos sacrificiis adhibuerunt, qui apud alios lyra uel
Abbreviated transcription (Latin):
scilicet. et epitritis. epogdois. henntoniisq distincta sunt. quibus om̃is
fecto ad iutellectum paterent. insi hennoliorum. epitritorũ. et epog¬
doorum rõne premissa. quib int̾ualla distincta sunt. et insi plato¬
nicis numeris quibus inudi auima contexta est patefactis. et nisi¬
rõne premissa cur ex numeris musicam creantib anima intexta sit
Hec enim omĩa et causam mũdani motus ostendunt. quem solus
auime prestat impulsus. et necessitatem musice continenciȩ quam
motui a se facto inserit anima ĩnatam sibi ab origine. Hinc plato
in re pu. sua cum de sperarũ celestium uolubilitate tractaret. singu¬
las ait sirenas singulis orbib insidere significaus sperarũ motu
cantum num̃ĩbus exhiberi. Nam siren deo cauens greco intellectu
ualet. Theologi quoq nouem musas octo sperarũ musitos cantus. &
unam maximam concĩnenciã quȩ confit ex omĩb esse uoluerunt.

Expanded text:
scilicet, epitritis et epogdois hemitoniisque distincta sunt, quibus omnis scilicet, epitritis et epogdois hemitoniisque distincta sunt, quibus omnis fecto ad intellectum paterent nisi hemioliorum, epitritorum et epogdoorum ratione praemissa, quibus interualla distincta sunt, et nisi Platonicis numeris, quibus mundi anima est contexta, patefactis et ratione praemissa cur ex numeris musicam creantibus anima intexta sit. Haec enim omnia et causam mundani motus ostendunt, quem solus animae praestat impulsus, et necessitatem musicae concinentiae, quam motui a se facto inserit anima innatam sibi ab origine. Hinc Plato in Re publica sua, cum de sphaerarum caelestium uolubilitate tractaret, singulas ait Sirenas singulis orbibus insidere, significans sphaerarum motu cantum numinibus exhiberi. Nam Siren 'deo canens' Graeco intellectu ualet. Theologi quoque nouem Musas octo sphaerarum musicos cantus et unam maximam concinentiam, quae confit ex omnibus, esse uoluerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
de se creautib concinẽtiam. necesse est ut sonos musicos de motu quem
proprio impulsu prestat efficiat. quoꝵ origniem in fabrica suȩ con¬
textionis niuenit. Ait enim plato ut supra retulimꝰ auctorem aĩe
deum post ninuerorũ inter se impariũ contextionẽ hennoliis epitri¬
tis. et epogdois. et lĩmate hiancia int̾ualla supplesse. Ideo doctissime tul¬
lius ostendit i uerbis suis platonici doginatis profunditatẽ. Quid
hic inꝙͣ : quis est qui compłet aures ueas tantus et tam dulcis sonꝰ:
Hic est inquit ille qui int̾uallis disiunctus imparib. sed tamẽ pro
rata partiũ ratione distuctis. impulsu et motu ip̃õrum orbiũ efficit᷑.
Uides ut interualla cõmemorat. et hec inter se imparia esse testat᷑.
nec diffitetur rata rõne distincta quia secundũ thimeum platonis
imparium int̾ se interualla numeroꝵ ratis ad se numeris. hemioliis

Expanded text:
de se creantibus concinentiam, necesse est ut sonos musicos de motu quem de se creantibus concinentiam, necesse est ut sonos musicos de motu quem proprio impulsu praestat efficiat, quorum originem in fabrica suae contextionis inuenit. Ait enim Plato, ut supra rettulimus, auctorem animae deum, post numerorum inter se imparium contextionem, hemioliis, epitritis et epogdois et limmate hiantia interualla supplesse. Ideo doctissime Tullius in uerbis suis ostendit Platonis dogmatis profunditatem. «Quid? Hic», inquam, «quis est qui compimparibus sed tamen pro rata parte ratione distinctis, impulsu et motu ipsorum orbium efficitur.» Vides ut interualla commemorat, et haec inter se imparia esse testatur, nec diffitetur rata ratione distincta, quia secundum Timaeum Platonis imparium inter se interualla numerorum ratis ad se numeris, hemioliis
Abbreviated transcription (Latin):
id est tria. quarto loco secũdus par id est quatuor. quĩto loco secundꝰ
impar id est uouem. sexto loco tercius par id est octo. Septimo loco
tertius impar id est .xx. et septem. ut quia impar numerus mas habetur.
et par femina. ex pari et impari id est mare et femina nascẽtur. que
erat umuersa paritura et ad utriusq soliditatem usq procederet quasi
solidum omne penetratura. Denide ex his nunc fuerat componenda qui
soli continent uigabilem competentiam. quia omĩ mundo ip̃a erat iu¬
gabilem prestatura concordiam. Nam duo ad unum dupla sunt. de
duplo autem diapason simphoniam nasci iam diximus. Tria uo ad
duo hennolium numerũ faciunt. Hinc oritur diapente. quatuor ad
tria. epitritus numerus est. Ex hoc compointur diatesseron. Itẽ qua¬
tuor ad unũ in quadrupli rõne censentur. ex quo simphoma disdia
pason nascitur. Ergo mũdi anima quȩ ad motum hunc quem nos¬
ip̃i uidemus uinu̾sitatis corpus impellit. contextam uumeris musicã

Expanded text:
uinto loco secundus impar, id est nouem; sexto loco tertius par, id est octo; septimo loco tertius impar, id est uiginti et septem, ut, quia impar numerus mas habetur et par femina, ex pari et impari, id est ex mare et femina, nasceretur quae erat uniuersa paritura, et ad utriusque soliditatem usque procederet, quasi solidum omne penetratura. Deinde ex his numeris fuerat componenda qui soli continent iugabilem competentiam, quia omni mundo ipsa erat iugabilem praestatura concordiam. Nam duo ad unum dupla sunt: de duplo autem διὰ πασῶν symphoniam nasci iam diximus; tria uero ad duo hemiolium numerum faciunt: hinc oritur διὰ πέντε; quattuor ad tria epitritus numerus est: ex hoc componitur διὰ τεσσάρων; item quattuor ad unum in quadrupli ratione censentur, ex quo symphonia δὶς διὰ πασῶν nascitur. Ergo mundi anima, quae ad motum hoc quod uidemus uniuersitatis corpus impellit, contexta numeris musicam
Abbreviated transcription (Latin):
mouetur. semꝑ mouetur. igitur amia semp mouetur. Secũdus ita.
qui irascitur ex prioris fiue aĩa semꝑ mouetur. Quod autẽ semꝑ mo¬
uetur ĩmortale est. igitur aĩa ĩmortalis est. Eita ni duob sillogisi¬
uns duȩ res probantur. id est et semꝑ moueri aiãm. ut in priore. &
esse ĩmortalem. ut colligitur de secundo. Alii uo̾ usq ad terciũ gra¬
dum ita arguinẽtando procedunt. Amina ex se mouet᷑. quod autẽ
ex se mouetur pͥncipiũ motus est. aĩa igit᷑ principiũ motus ẽ. Rur¬
sus ex hac conclusioe nascitur ꝓposicio. aĩa principiũ motus ẽ. quod
autem principiũ motus est natũ non est. Igitur aĩa nata non est.
ercio loco aĩa nata nõ est. quod autẽ natum nõ est ĩmortale est. gͥ¬

Expanded text:
mouetur semper mouetur. Igitur anima semper mouetur.» Secundus ita, mouetur semper mouetur. Igitur anima semper mouetur.» Secundus ita, qui nascitur ex prioris fine: «Anima semper mouetur. Quod autem semper mouetur immortale est. Igitur anima immortalis est.» Et ita in duobus syllogismis duae res probantur, id est et semper moueri animam, ut in priore, et esse immortalem, ut colligitur de secundo. Alii uero usque ad tertium gradum ita argumentando procedunt: «Anima ex se mouetur. Quod autem ex se mouetur principium motus est. Igitur anima principium motus est.» Rursus ex hac conclusione nascitur propositio: «Anima principium motus est. Quod autem principium motus est natum non est. Igitur anima nata non est.» Tertio loco: «Anima nata non est. Quod aute
Abbreviated transcription (Latin):
mortis ĩmunem. qm̃ ex se mouetur. Sciendũ est autem ꝙ duobꝰ
modis ĩmortalitas intelligitur. Aut emĩ ideo est ĩmortale quid. ꝙ
ꝑ se non est capax mortis. aut quia procuratione alt̾ius a morte de¬
fenditur. Ex his prior modus ad auime. secũdus ad mũdi ĩmorta¬
litatem refertur. Illa enim sua parte natura a conditione mortis
aliena est. Mundus uo̾ aminę beneficio in hac uitę ppetiutate reti¬
uetur. Rursus semp moueri duplicit᷑ accipitur. Hoc enĩ dicitur
et de eo quod ex quo est semꝑ mouetur. secũdus modus est et de¬
his premissis iam quibus silogisinis de ĩmortalitate anmȩ diuersi
sectatores platonis ratiocinati sunt oportet aꝑiri. Sunt enĩ qui per
gradus silogisimorũ ad uuũ finem probationis semp euadũt. certã
sibi propositõnem cosequẽtis ex antecedentis conclusione faciẽtes. A¬
pud quos hic prior est. Anuma ex se mouetur. Quicquid autẽ ex se

Expanded text:
mortis inmunem quoniam ex se mouetur. Sciendum est autem quod duobus mortis inmunem quoniam ex se mouetur. Sciendum est autem quod duobus modis immortalitas intellegitur. Aut enim ideo est immortale quid, quia per se non est capax mortis, aut quia procuratione alterius a morte defenditur. Ex his prior modus ad animae, secundus ad mundi immortalitatem refertur. Illa enim suapte natura a condicione mortis aliena est, mundus uero animae beneficio in hac uitae perpetuitate retinetur. Rursus semper moueri dupliciter accipitur. Hoc enim dicitur et de eo quod ex quo est semper mouetur, et de eHis praemissis, iam quibus syllogismis de immortalitate animae diuersi sectatores Platonis ratiocinati sint oportet aperiri. Sunt enim qui per gradus syllogismorum ad unum finem probationis euadunt, certam sibi propositionem sequentis ex antecedentis conclusione facientes. Apud quos hic prior est: «Anima ex se mouetur. Quicquid autem ex se
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃m ab alio nascetur. nec ex se aliud creabit. Si quidem necesse est a
principio oriri omĩa. Ita fit ut motus principiũ ex eo sit. ꝙ ip̃m a se
mouetur. Id autem nec nasci potest. nec mori. uel contidat om̃e cęlũ.
om̃isq natura. et consistat necesse est. nec uim ullam nãciscatur.
qua a primo impulsu moueatur. Cum pateat igitur ęt̾nũ id eẽ qd̃
ip̃m se moueat. quis est qui hanc naturam aĩus esse tributã ne¬
get: In auinũ est em̃ om̃e quod pulsu agitatur externo. Qd̃ aũt
est amina id motu cietur interiore et suo. Nam hec est ꝓpria nata᷑
anniui atq uis. quȩ si est una ex omib quę seipãm moueat. neq na¬
ta certe est. et ȩterna est. Omis hic locus de phedrone platonis ad
uerbum a ticerone translatus est. in quo ualidissimis argumẽtis am¬
iue ñuortalitas asseritur. Hec est argumentoꝵ sũma esse amniam

Expanded text:
ipsum ab alio nascetur, nec ex se aliud creabit, si quidem necesse est a ipsum ab alio nascetur, nec ex se aliud creabit, si quidem necesse est a principio oriri omnia. Ita fit ut motus principium ex eo sit quod ipsum a se mouetur. Id autem nec nasci potest nec mori, uel concidat omne caelum omnisque natura et consistat necesse est, nec uim ullam nanciscatur, qua a primo impulsa moueatur. Cum pateat igitur aeternum id esse quod ipsum se moueat, quis est qui hanc naturam animis esse tributam neget? Inanimum est enim omne quod pulsu agitatur externo; quod autem est animal, id motu cietur interiore et suo. Nam haec est propria natura animi atque uis; quae si est una ex omnibus quae se ipsa moueat, neque nata certe est et aeterna est.» Omnis hic locus de Phaedro Platonis ad uerbum a Cicerone translatus est, in quo ualidissimis argumentis animae immortalitas adseritur, et haec est argumentorum summa, esse animam
Abbreviated transcription (Latin):
uere rõus asserta. S qd̃ ait eum quãdam partem mortalem ad cõmu¬
nem ut diximus opinionem paululũ inclinare se uoluit. In fine aũt
ualidissimũ ĩmortalitatis aminę argumẽtum ponit. quia ip̃a corpori
prestat agitatũ. quod quale sit ex ipĩs uerbis ciceronis quę sequũtur
iuemes. Nani quod semp mouetur et̾nũ est. Quod autem motum
affert alicui. qd̃q ip̃m agitatur aliunde. qũ finem habet motus. uiuen¬
di finem habeat necesse est. Solum igitur qd̾ seip̃m mouet. quia nũꝙͣ
deseritur a se. nũꝙͣ ne moueri quidem desut. quineciã ceteris q̃ mo¬
uentur hic fons. hoc principiũ est mouendi. Principii autẽ nulla est
origo. Nam ex principio oriũtur omĩa. Ipm̃ autem nilla re alia nas¬
ci potest. Nec enim ẽẽt id principiũ quod gigneretur aliũde. Quod
si uon oritur. nec occidit quidem unꝙͣ. Nam principiũ extinctũ. nec

Expanded text:
uerae rationis adserta. Sed quod ait eum «quadam parte mortalem», ad commuuerae rationis adserta. Sed quod ait eum «quadam parte mortalem», ad communem, ut diximus, opinionem paululum inclinare se uoluit. In fine autem ualidissimum immortalitatis animae argumentum ponit: quia ipsa corpori praestat agitatum. Quod quale sit ex ipsis uerbis Ciceronis quae sequuntur inuenies: «Nam quod semper mouetur, aeternum est, quadfert alicui, quodque ipsum agitatur aliunde, quando finem habet motus, vivendi finem habeat necesse est. Solum igitur, quod sese movet, quia numquam deseritur a se, numquam ne moveri quidem desinit; quin etiam ceteris, quae moventur, hic fons, hoc principium est movendi. Principii autem nulla est origo; nam ex principio oriuntur omnia, ipsum autem nulla ex re alia nasci potesi numquam oritur, ne occidit quidem umquam. Nam principium extinctum nec
Abbreviated transcription (Latin):
imatũ. uel ignis extinctus. uel sictatus humor. Hec enim omĩo uiter¬
isse creduntur. Sed constat secundũ uere rõius assertõnem quam et
ip̃e non uescit. nec uirgilius ignorat dicendo nec morti eẽ locum. Con¬
stat inquit nihil intra uiuũ mũdum pire. sed eoꝵ qui interire uidẽt᷑
solam mutari speciem et illud in originem suam atq in ip̃a elemẽta
remeare qd̃ tale quale fuit esse desierit. Demq & plotinis alio in loco
cum de corpoꝵ assumptiõe dissereret et hec dissolui pronũciaret. qͥcqͥd
esfluit obietit. Cur ergo elenienta quoꝵ fluxus in apto est nõ similit̃¬
aliqnͣdo soluũtur. Et bieuiter tante obiectiomi ualideq respondit. ideo ele¬
menta licet fluant nũqmͣ tamen solui quia non foras effluũt. A cęte¬
ris enim corporib quod effluit recedit. Elementoꝵ fluxus nũqmͣ ab ipĩs
recedit elementis. Ergo in hoc mundo pare nulla mortalis est secundũ

Expanded text:
nimatum uel ignis extinctus uel siccatus humor. Haec enim omnino internimatum uel ignis extinctus uel siccatus humor. Haec enim omnino interisse creduntur. Sed constat secundum uerae rationis adsertionem, quam et ipse non nescit nec Vergilius ignorat dicendo nec morti esse locum, constat, inquam, nihil intra uiuum mundum perire, sed eorum quae interire uidentur solam mutari speciem, et illud in originem suam atque in ipsa elementa remeare quod tale quale fuit esse desierit. Denique et Plotinus alio in loco, cum de corporum absumptione dissereret et hoc dissolui posse pronuntiaret quicquid effiuit, obiecit sibi: cur ergo elementa, quorum fluxus in aperto est, non similitaliquando soluuntur? Et breuiter tantae obiectioni ualideque respondit: ideo elementa, licet fluant, numquam tamen solui quia non foras effluunt. A ceteris enim corporibus quod effluit recedit; elementorum fluxus numquam ab ipsis recedit elementis; ergo in hoc mundo pars nulla mortalis secundum
Abbreviated transcription (Latin):
ue uia societatis aimetur. Has ergo om̃s quas prediximꝰ passiones
assignat animali. uerum autẽ hominem ip̃am aĩam esse testat᷑. Ergo
qui uidetur non ip̃e uerus homo est. sed ipse uerus est a quo regitur qd̃
uidetur. Sic cũ morte animalis discesserit aminatio. cadit corpus regẽte
iuduatum. E hoc est qd̃ uidetur in homĩe mortale. Anima autẽ qui
uerus homo est ab omi conditione mortalitatis aliena est. adeo ut ad
iitationem dei mũdum regentis regat et ip̃a corpus dum a se ani¬
matur. Ideo phisici mũdum magnũ hominẽ. et hominẽ breuem mũ¬
dum ẽẽ dixerunt. Per similitudines igit᷑ cȩteraꝵ prerogatiuarũ quib
deũ anima uidetur inutari. animã deuni et prisci ph̾oꝵ. et tulliꝰ dixit
Qd̾ autẽ ait mũdum quadam parte mortalem et cõmunem opino¬
nem respicit qua mori aliqua intra mũdum uidentur. ut animal exa¬

Expanded text:
ue uia societatis animetur. Has ergo omnes quas praediximus passiones ue uia societatis animetur. Has ergo omnes quas praediximus passiones adsignat animali; uerum autem hominem ipsam animam esse testatur. Ergo qui uidetur, non ipse uerus homo est; sed uerus ille est a quo regitur quod uidetur. Sic, cum morte animalis discessit animatio, cadit corpus regente uiduatum: et hoc est quod uidetur in homine mortale. Anima autem, qui uerus homo est, ab omni condicione mortalitatis aliena est, adeo ut in imitationem dei mundum regentis regat et ipsa corpus dum a se animatur. Ideo physici mundum magnum hominem, et hominem breuem mundum esse dixerunt. Per similitudines igitur ceterarum praerogatiuarum, quibus deum anima uidetur imitari, animam deum et prisci philosophorum et Tullius dixit. Quod autem ait «mundum quadam parte mortalem», ad communem opinionem respicit qua mori aliqua intra mundum uidentur, ut animal exa
Abbreviated transcription (Latin):
qui scit ipẽ discernat. ne extimet hoc quoq diuinũ dici qd̃ mortale
m nobis et caducum est. E quia tullio mos est profundam rerũ sen¬
tẽciam sub breuitate tegere uerborũ. nunc quoq miro compendio tã¬
tum concludit archanum. quod plotinus magis ꝙͣ quisq uerboꝵ par¬
cus libro integro disseruit. cuius inscriptio est. quid animal. qͥd homo.
In hoc ergo libro plotinus quęrit. cuius sint in nobis uoluptates. mores.
metusq. ac desideria. et animositas uel dolores. et postremo cogitationes.
et incellectus. utrum merȩ animȩ : an uõ aĩę utentis corpore. E post
multa quȩ sub copia rerum densitate disseruit. quȩ nunc nobis ob hoc
solum preteunda sunt. ne usq ad fastidii necessitatem se uolumen ex¬
tendãt. hoc postremo pronũciat animal esse corpus animatũ. sed ne
hoc neglectum uel non quesitum reliquit. quo animȩ beneficio. qua¬

Expanded text:
qui sit ipse discernat, ne aestimetur hoc quoque diuinum dici quod mortale qui sit ipse discernat, ne aestimetur hoc quoque diuinum dici quod mortale in nobis et caducum est. Et quia Tullio mos est profundam rerum scientiam sub breuitate tegere uerborum, nunc quoque miro compendio tantum includit arcanum quod Plotinus, magis quam quisquam uerborum parcus, libro integro disseruit, cuius inscriptio est Quid animal, quid homo. In hoc ergo libro Plotinus quaerit cuius sint in nobis uoluptates, maerores metusque ac desideria et animositas uel dolores, postremo cogitationes et intellectus: utrum merae animae an uero animae utentis corpore? Et post multa quae sub copiosa rerum densitate disseruit —quae nunc nobis ob hoc solum praetereunda sunt ne usque ad fastidii necessitatem uolumen extendant— hoc postremo pronuntiat: animal esse corpus animatum. Sed nec hoc neglectum uel non quaesitum relinquit, quo animae beneficio, qua
Abbreviated transcription (Latin):
perie. altius iam circa erigendũ nepotis aninũ affricauus ingredit᷑.
nec prius eum t̾ram patitur intueri. ꝙͣ cęli ac siderũ naturã motũq
ac modulamen agnoscat. Hec omĩa sciat premio cessura uirtutũ. Ac
postꝙͣ mens firmata scipionis alacritate tantę promissionis erigitur.
tunc demũ gloria quę apud indoctos magnũ uirtutis prenũ credit᷑
contenini iubetur. dũ ostenditur ex t̾rarũ breuitate uel casibus arta
locis uel angusta temꝑib. Affricanus igitur pene exutus hominem.
et defecata mente iam nature suȩ capax hic aꝑtuis ãmonetur. ut eẽ
se deum nouerit. et hec sit presentis oꝑie consũmatio ut aĩam non so¬
lum ĩmnortalem sed deum ẽẽ clarescat. Ille igitur qui fuerat iam post
corpus in diuinitatem receptus. dicturus uiro adhuc in hac uita posito
deum scito te esse. non prius tantam p̃rogatiuam cõmittit homini. ꝙͣ

Expanded text:
perie, altius iam circa erigendum nepotis animum Africanus ingreditur perie, altius iam circa erigendum nepotis animum Africanus ingreditur nec prius eum terram patitur intueri quam caeli ac siderum naturam, motum ac modulamen agnoscat, et haec omnia sciat praemio cessura uirtutum. Ac postquam mens firmata Scipionis alacritate tantae promissionis erigitur, tum demum gloria, quae apud indoctos magnum uirtutis praemium creditur, contemni iubetur, dum ostenditur ex terrarum breuitate uel casibus arta locis, angusta temporibus. Africanus igitur, paene exutus hominem et, defaecata mente, iam naturae suae capax, hic apertius admonetur ut esse se deum nouerit. Et haec sit praesentis operis consummatio, ut animam non solum immortalem, sed deum esse clarescat. Ille ergo, qui fuerat iam post corpus in diuinitatem receptus, dicturus uiro adhuc in hac uita posito «deum te scito esse», non prius tantam praerogatiuam committit homini quam
Abbreviated transcription (Latin):
et mouet id corpus cui p̃positus est. ꝙͣ hunc mũdum ille pͥnceps deꝰ
et ut ille mũdum quadam parte mortalem ip̃e deus et̾nus. sic fragi¬
le corpus ammꝰ sempit̾nus mouet. Bene et sapienter tullianne hic
scipio cirta institutionẽ nepotis ordinem recte docentis impleuit. Nam
ut breuiter a principio omuẽ opis continẽtiam reuoluamꝰ primũ
tempus ei mortis et ñuimentes ꝓpinquoꝵ predixit insidias. ut totũ
de hac uita sperare dedisceret. quam nõ duturnã comꝑisset. Demde
ne metu predicte mortis frangẽtur. ostendit sapienti et bono cuu in
ĩmortalitate esse ungrandũ. Cũq ultro eum spes ista traxisset ad
moriendi desiderium successit pauli patris oportuna dissuasio. acten¬
sam filii festinationẽ ab appetitu spontanee mortis excludens. Plene
igitur in animo sominãtis utrĩq plautata sperandi expectandiq tẽ¬

Expanded text:
et mouet id corpus cui praepositus est quam hunc mundum ille princeps deus; et mouet id corpus cui praepositus est quam hunc mundum ille princeps deus; et ut ille mundum quadam parte mortalem ipse deus aeternus, sic fragile corpus animus sempiternus mouet.» Bene et sapienter Tullianus hic Scipio circa institutionem nepotis ordinem recte docentis impleuit. Nam, ut breuiter a principio omnem operis continentiam reuoluamus, primum tempus ei mortis et imminentes propinquorum praedixit insidias, ut totum de hac uita sperare dedisceret, quam non diuturnam comperisset; dein, ne metu praedictae mortis frangeretur, ostendit sapienti et bono ciui in immortalitatem morte migrandum; cumque eum ultro spes ista traxisset ad moriendi desiderium, succedit Pauli patris opportuna dissuasio, accensam filii festinationem ab appetitu spontaneae mortis excludens. Plene igitur in animo somniantis utrimque plantata sperandi expectandique tem
Abbreviated transcription (Latin):
deficiet. ut in eodem signo eademq parte cęli sit ad idem principiũ in
quo sub romulo fuerãt. stellis quoq omibus signisq reuocatis. Peracti
autem fuerãt cum scipio in affricã militaret a discessu romuli ãm .d.
septuaginta tres. Anno enĩ ab urbe condita sexcentesimo septimo
hic scipio deleta carthagine triũphauit. Ex quo numnero annis remo
tis .x. xxxii. regni romuli. et duob qui inter sũmũ et cosũmatum
manebũt. Ergo rationabiliter uereq signauit. necdũ mundam ãm
uicesimã ꝑtem esse conu̾sam. Nam uicesimȩ parti quot ãm suꝑ¬
sint a fine romuli ad affricanã nuliciam scipionis quos diximꝰ an
et sic habeto te non eẽ mortalem. sed corpus hoc. Nec enm tu is es
quem forma ista declarat. sed mens curꝰq is est quisq nõ ea figura
iuget. qui sentit. qui meminit. qui prouidet. qui tã regit et moderat᷑

Expanded text:
deficiet ut in eodem signo eademque parte sit, ad idem principium in deficiet ut in eodem signo eademque parte sit, ad idem principium in quo sub Romulo fuerant stellis quoque omnibus signisque reuocatis. Peracti autem fuerant, cum Scipio in Africa militaret, a discessu Romuli anni quingenti septuaginta et tres. Anno enim ab Vrbe condita sescentesimo septimo hic Scipio deleta Carthagine triumphauit; ex quo numero annis remotis triginta duobus regni Romuli et duobus qui inter somnium et consummatum manebunt. Ergo rationabiliter uereque signauit necdum mundani anni uicesimam partem esse conuersam. Nam uicesimae parti quot anni supersint a fine Romuli ad Africanam militiam Scipionis, quos diximus aet sic habeto non esse te mortalem, sed corpus hoc. Nec enim tu is es quem forma ista declarat, sed mens cuiusque is est quisque, non ea figura uiget, qui sentit, qui meminit, qui prouidet, qui tam regit et moderatur
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur. quia mũdus ꝓprie cęlũ uocatur. Igitur sicut aniũ solis nõ solũ
a kalendis iauuariis usq ad easdem uocamꝰ. sed a sequente post kalen¬
das die usq ad eundẽ diem. et a quocũq cuiuslibet mensis die usq in
diem eiuidem reditus annꝰ uocatur. ita huius mũdam auni iuitiũ sibi
quisq facit qd̾cunq decreuerit. ut ecce nũc cicero a defectu solis qui sub
ronuili fine contĩgit mũdam auni miciũ sibi ip̃e constituit. Et licet &¬
iam sȩpissime postea defectus solis euenerit. nõ dicitur tamen mũdanũ
annũ repetita solis defectio implle. Sed tunc iplebitur cum sol deficiẽs
i isdem locis et partib et ip̃e crit. et cum omnes cȩli stellas omĩaq sidera
rursus inuemet in quib fuerant cũ sub romuli fine deficeret. Igitur a dis¬
cessu romuli post annorũ .xu. mlia sicut asserũt phisici sol denuo ita

Expanded text:
dicitur quia mundus proprie caelum uocatur. Igitur sicut annum solis non solum dicitur quia mundus proprie caelum uocatur. Igitur sicut annum solis non solum a kalendis Ianuariis usque ad easdem uocamus, sed et a sequente post kalendas die usque ad eundem diem, et a quocumque cuiuslibet mensis die usque in diem eundem reditus annus uocatur, ita huius mundani anni initium sibi quisque facit quodcumque decreuerit, ut ecce nunc Cicero a defectu solis qui sub Romuli fine contigit mundani anni principium sibi ipse constituit. Et licet iam saepissime postea defectus solis euenerit, non dicitur tamen mundanum annum repetita defectio solis implesse, sed tunc implebitur cum sol deficiens in isdem locis et partibus et ipse erit, et omnes caeli stellas omniaque sidera rursus inueniet in quibus fuerant cum sub Romuli fine deficeret. Igitur a discessu Romuli post annorum quindecim milia, sicut adserunt physici, sol denuo ita
Abbreviated transcription (Latin):
de loco piutationem in quo eas primũ uiderat dep̃hendat. Alindani gͦ
auni finis est cum stellȩ omues omĩaq sidera que
a certo loco ad eundem locũ ita remeauerint. ut ne uua quidem cęli stella
n alio loco sit. ꝙͣ in quo fuit. cũ omues alie ex eo loco mote sunt. ad quẽ
reuerse anuo suo finem dederuit. ita ut luna quoq cũ erraticis stellis¬
quĩq in iisdem locis et partibꝰ sint. in quib incipiente mũda anuo fue¬
runt. Hec autem ut phisici uolũt post anuorũ quiudecun milia pacta
contingũt. Ergo sicut aiꝰ lune mensis est. et amus solis duodecum mẽ¬
ses. et aliarũ stellarum hi sunt anni quos supra retulimꝰ ita mũdam̃
annũ quĩdecim milia aunoꝵ quales nũc computamꝰ efficiũt. Ille ergo
uere amus reu̾tens uocandus est. quẽ non solis id est unus astri meti
locũ reditus sub eadem cęli totius descriptione cõcludit. unde et mũdanꝰ

Expanded text:
de loco permutationem, in quo eas primum uiderat, deprehendat. Mundani ergo de loco permutationem, in quo eas primum uiderat, deprehendat. Mundani ergo anni finis est cum stellae omnes omniaque sidera, qua certo loco ad eundem locum ita remeauerint ut ne una quidem caeli stella in alio loco sit quam in quo fuit cum omnes aliae ex eo loco motae sunt ad quem reuersae anno suo finem dederunt, ita ut lumina quoque cum erraticis quinque in isdem locis et partibus sint in quibus incipiente mundano anno fuerunt. Hoc autem, ut physici uolunt, post annorum quindecim milia peracta contingit. Ergo sicut annus lunae mensis est, et annus solis duodecim menses, et aliarum stellarum hi sunt anni quos supra rettulimus, ita mundanum annum quindecim milia annorum quales nunc computamus efficiunt. Ille ergo uere annus uertens uocandus est, qulocum reditus sub eadem caeli totius descriptione concludit, unde et mundanus
Abbreviated transcription (Latin):
lis efficitur significare uolens ait. Interea magnũ sol cutũuoliuit᷑
amiũ. annũ magnũ uocans solis comꝑatõne luaris. Nam cursꝰ
quidem ueneris atq merturii pene par soli est. Mlartis uero ãmis
fere bieniuũ tenet. tanto enim tempe cęlum cirtuit. Ious autem
stella .xii. et saturui .xxx. annos in eadem circuitõne consiuit. hec
de luminib ac uagis ut sepe relata.iam nota sũt. Amnus uo qui
niũdanus uocatur qui ue uertens est quia conu̾sione plene iniu̾si¬
tatis efficitur largissinis seculis explicatur. Cuius rõ talis est. Stellȩ õs
et sidera quȩ infixa cȩlo uidentur. quorũ propriũ motum nũꝙͣ uisus hu¬
manus sentire uel de prehendere potest mouentur. tũ et preter celi uolubili¬
tatem qua se semper trahuntur. suo quoq accessu tam sero se promouent
ut nullius homiinũ uita tam longa sit. quȩ obseruatione cõtinua factam

Expanded text:
lis efficitur significareuolens, ait interea magnum sol circumuoluitur lis efficitur significareuolens, ait interea magnum sol circumuoluitur annum, annum magnum uocans solis comparatione lunaris. Nam cursus quidem Veneris atque Mercurii paene par soli est; Martis uero annus fere biennium tenet - tanto enim tempore caelum circumit -, Iouis autem stella duodecim et Saturni triginta annos in eadem circumitione consumit. Haec de luminibus ac uagis, ut saepe relata, iam nota sunt. Annus uero qui mundanus uocatur, qui uere uertens est quia conuersione plenae uniuersitatis efficitur, largissimis saeculis explicatur. Cuius ratio talis est. Stellae omnes et sidera quae infixa caelo uidentur, quorum proprium motum numquam uisus humanus sentire uel deprehendere potest, mouentur tamen, et praeter caeli uolubilitatem qua semper trahuntur, suo quoque accessu tam sero promouent ut nullius hominum uita tam longa sit quae obseruatione continua factam
Abbreviated transcription (Latin):
iteriur defecerit. cum̃ signis om̃ib ad idem principiũ stellisq reuo¬
tatis expletum aniũ habeto. cuiꝰ quidem anm nondũ ucesimam
ꝑtem scito esse couũsam. Item agere pseuerat instanc disłuasiõi glie
desiderande. quaui cũ locus artam. net in ip̃is angustiis et̾uami supra
docuisset. nunc uon solũ ppetuitatis exptem. sed nec ad uniꝰ ĩ tegri
ann metas posse propagari docet. cuiꝰ assertionie quę sit ratio di¬
cenuis. Anus non solũ is est queni uũc commums usus oñum
appellat. sed singuloꝵ uel luminũ siue stellaꝵ emenso cũ celi cutu¬
tu a certo loco in eiudem locum reditus. amꝰ suus est. Sic men¬
sis lunȩ annꝰ est. intra quem cęli ambitũ lustrat. Nam et a lu¬
na mensis dicitur. quia greco noim̃e luna menes uocatur. Uirgiliꝰ
deniq ad discretionẽ liaris aun qui breuis est. annũ qui cursu so¬

Expanded text:
iterum defecerit, tum, signis omnibus ad idem principium stellisque reuoiterum defecerit, tum, signis omnibus ad idem principium stellisque reuocatis, expletum annum habeto. Cuius quidem anni nondum uicesimam partem scito esse conuersam.» Idem agere perseuerat, instans dissuasioni gloriae desiderandae. Quam cum locis artam nec in ipsis angustiis aeternam supra docuisset, nunc non solum perpetuitatis expertem, sed nec ad unius integri anni metas posse propagari docet. Cuius adsertionis quae sit ratio dicemus. Annus non is solus est quem nunc communis omnium usus appellat, sed singulorum seu luminum siue stellarum, emenso omni caeli circuitu, a certo loco in eundem locum reditus annus suus est. Sic mensis lunae annus est, intra quem caeli ambitum lustrat. Nam et a luna mensis dicitur, quia Graeco nomine luna μήνη uocatur. Vergilius denique, ad discretionem lunaris anni qui breuis est annum qui cursu so
Abbreviated transcription (Latin):
est ergo quę reb humains peundi atq iterum reũtendi incolium mũ¬
do uicissitudo uariatur. Quid autem interest ab his qui postea nascẽ¬
tur. sermouẽ fore de te cum ab his uullus fuerit qui ante nati sunt:
Qui nec pautiores et certe meliores fuerunt uiri. Presertim cũ apud
cos ipõs a quib audiri nomen ur̃m potest. nemo unus anni iuemoriã¬
consequi possit. Homĩes eiũ populariter annũ tm̃modo solis id est uinꝰ
astii reditum metiũtur. Re ip̃a autem cũ ad idem iuide semel ꝓfecta
sunt cuicda astra rediernit. eademq totus celi descriptionẽ longis int̾¬
uallis retulerint. tũ ille uere uertens annus appellari potest. in q uix
dicere audeo ꝙͣ miulta hominũ secula teneãtur. Namq ut olim de¬
ficere sol homib extinguq uisus est. cum romuli animꝰ hec ipsa
in templa penetrauit. ita qũq ab eadem parte sol eodemq tempore

Expanded text:
est ergo quae rebus humanis pereundi atque iterum reuertendi incolumi munest ergo quae rebus humanis pereundi atque iterum reuertendi incolumi mundo uicissitudo uariatur. «... praetur, sermonem fore de te, cum ab iis nullus fuerit, qui ante nati sunt? qui nec pauciores et certe meliores fuerunt viri, praesertim cum apud eos ipsos, a quibus audiri nomen consequi possit. Homines enim populariter annum tantummodo solis, id est unius astri, reditu metiuntur; re ipsa autem, cum ad idem unde semel profecta sunt cuncta astra redierint, eandemque totius caeli descriptionem longis interuallis retulerint, tum ille uere uertens annus appellari potest, in quo uix dicere audeo quam multa hominum saecula teneantur. Namque, ut olim deficere sol hominibus extinguique uisus est cum Romuli animus haec ipsa in templa penetrauit, quandoque ab eadem parte sol eodemque tempore
Abbreviated transcription (Latin):
plato in thimeo fatetur nũꝙͣ ninetas uel humoris notuit. uel talo¬
ris. Unde et ifinta annoꝵ milia in solis egiptioꝵ monumẽtis libris¬
q releguntur. Certe igitur t̾rarũ partes int̾netiomi supstites. semina¬
rium instaurando generi humano fiut. Atq ita contingit ut nõ
rudi mũdo rudes homines. et cultus inscii. cuius memoriam interti¬
pit in terris interitus oberrent. et asꝑitatem paulatim uage ferita¬
tis exuti conciliabula. et cetus natura instrucnte paciantur. sitq pͥ¬
mũ inter eos mali nescia. et adhuc astuciȩ inexpta simplicitas. q̃ no¬
men auri peimis seculis prestat. Inde quo magis ad cultuni rerum.
atis artiũ usus promouet. tanto facilius in ammos serpit emulatõ
que bene primũ incipiens in iudiam latenter euadit. E ex hac iã
nascitur quicquid genus hominũ post sequentib seculie expitur. Hec

Expanded text:
Plato in Timaeo fatetur, numquam nimietas uel humoris nocuit uel caloPlato in Timaeo fatetur, numquam nimietas uel humoris nocuit uel caloris; unde et infinita annorum milia in solis Aegyptiorum monumentis librisque releguntur. Certae igitur terrarum partes, internecioni superstites, seminarium instaurando generi humano fiunt; atque ita contingit ut non rudi mundo rudes homines et cultus inscii, cuius memoriam intercepit interitus, terris oberrent et, asperitatem paulatim uagae feritatis exuti, conciliabula et coetus, natura instituente, patiantur, sitque primum inter eos mali nescia et adhuc astutiae inexperta simplicitas, quae nomen auri primis saeculis praestat. Inde quo magis ad cultum rerum atque artium usus promouet, tanto facilius in animos serpit aemulatio, quae primum bene incipiens in inuidiam latenter euadit, et ex hac iam nascitur quicquid genus hominum post sequentibus saeculis experitur. Haec
Abbreviated transcription (Latin):
exuit. Cum gͦ calor untriatur humore hec incissitudo cõtiugit ur
moto calor rodo humor exuberet. Euenit em̃ ut ignis usq ad ma¬
riũ enutritus augmẽtum haustũ iuncat humorẽ. ac sic aeris
mutata temꝑies licenciã ꝓrestet incendio. et terra penitus flagran¬
tim iũmsse ignis uratur. Sed mox impetu caloris absumpto paula¬
tim iures reuertũtur humori cum magna pars igiis incenduis ero¬
gata mminus iam de renascente humore cõsumat. ac rursus lougo
tempis txactu ita crescens humor altus uincit ut t̾ris infudatur
eliuuo. Rursusq calor post hoc uires resiit. ẜ ita fit ut manẽ¬
te mũdo inter exupantis caloris humorisq iices terrarũ cultus
um hominũ genere sepe intertidat. et reducta temperie rursus no¬
ietur. Numꝙ̃ tamen seu eluuuio seu exustio om̃s terras aut onnes
homuiũ genus. uel omĩnuo operit. uel penitus exurit. Egipto certe ut

Expanded text:
exurit. Cum ergo calor nutriatur humore, haec uicissitudo contingit ut exurit. Cum ergo calor nutriatur humore, haec uicissitudo contingit ut modo calor, modo humor exuberet. Euenit enim ut ignis, usque ad maximum enutritus augmentum, haustum uincat humorem ac sic aeris mutata temperies licentiam praestet incendio, et terra penitus flagrantia inmissi ignis uratur; sed mox, impetu caloris absumpto, paulatim uires reuertuntur humori, cum magna pars ignis, incendiis erogata, minus iam de renascente humore consumat. Ac rursus longo temporum tractu ita crescens humor altius uincit ut terris infundatur eluuio, rursusque calor post hoc uires resumit, et ita fit ut, manente mundo inter exsuperantis caloris humorisque uices, terrarum cultus cum hominum genere saepe intercidat, et reducta temperie rursus nouetur. Numquam tamen seu eluuio seu exustio omnes terras aut omne hominum genus uel omnino operit uel penitus exurit. Aegypto certe, ut