comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iconsultius processerant. hoc pugnabatur loco & propter
ingustias iniquo & quod sub ipsis radicibus montis constite¬
ant᷑ ut nullum frustra telum in cos muteretur. tam uirtute
& patientia nitebantur atq omnia uulnera sustinebant.
Nugebantur illis copiae atq ex castris cohortes per oppidum
crebro summittebantur. ut integri defessis succederent. Hoc
idem caesar facere cogebatur ut summissis in eundem locũ¬
suis cobortibus defessos recip&. Hoc loro cum ess&r modo pu¬
giatum continenter horis quinq nostriq grauius a multitu¬
aine premerentur consumptis omnibus telis gladiis distri
dis aduersus montem in cohortes impetum faciunt. paucisq
dciectis reliquos sese conuertere cogunt. Sumotis sub mu¬
nim cobortibus ac non nulla parte pp terrorem in oppidũ
compulsis facilis est nostris receptus datus. equitatus aute
noster ab utro latere & si deiectis atq inferioribus locis

Expanded text:
inconsultius processerant; hoc pugnabatur loco et propter inconsultius processerant; hoc pugnabatur loco et propter angustias iniquo, et quod sub ipsis radicibus montis constiterant, ut nullum frustra telum in eos mitteretur. tamen virtute et patientia nitebantur atque omnia vulnera sustinebant. augebantur illis copiae, atque ex castris cohortes per oppidum crebro submittebantur, ut integri defessis succederent. hoc idem Caesar facere cogebatur, ut submissis in eundem locum cohortibus defessos reciperet. Hoc cum esset modo pugnatum continenter horis quinque nostrique gravius a multitudine premerentur, consumptis omnibus telis gladiis destrictis impetum adversus montem in cohortis faciunt, paucisque deiectis eliquos sese convertere cogunt. summotis sub murum cohortibus ac nonnulla parte propter terrorem in oppidum compulsis facilis est nostris receptus datus. equitatus autem noster ab utroque latere, etsi deiectis atque inferioribus locis
Abbreviated transcription (Latin):
ta quod propter opinionem consuetudinemq acciderat co¬
hortatus suos legionem nouam subsidio dicit. hostem inso¬
lentem atq acriter nostros insequentem supprimit. rursus
terga uertere seq ad oppidum ilerdam recipe & sub muro
consistere cogit. Sed none legionis milites elati studio du
sarcire acceptum detrimentum uolunt temere insequuti
fugientes: & in locum iniquum progreduntur: & sub mo¬
te in quo erat oppidum positum ilerdam succedunt. Hine
se recipere cum uellent rursus illi ex loco supiore nostros
premebant. preruptus locus erat utraq ede parte direstus as
tantum in latitudinem patebat ut tres instructe cohortes
cum locum explerent. & neq subsidia a lateribus summl¬
ti neq equites laborantibus usui esse possent. Ab oppido us
cdnus locus tenui fastigio uergebat in longitudinem passuu
catiter. cccc. hac nostris erat receptus quod eo incitati studio

Expanded text:
rita, quod praeter opinionem consuetudinemque acciderat, corita, quod praeter opinionem consuetudinemque acciderat, cohortatus suos legionem nonam subsidio ducit; hostem insolenter atque acriter nostros insequentem supprimit rursusque terga vertere seque ad oppidum Ilerdam recipere et sub muro consistere cogit. sed nonae legionis milites elati studio, dum sarcire acceptum detrimentum volunt, temere insecuti longius fugientis in locum iniquum progrediuntur et sub montem, in quo erat oppidum positum Ilerda, succedunt. hinc se recipere cum vellent, rursus illi ex loco superiore nostros premebant. praeruptus locus erat utraque ex parte derectus, ac tantum in latitudinem patebat, ut tres instructae cohortes eum locum explerent, ut neque subsidia a lateribus submitti neque equites laborantibus usui esse possent. ab oppido autem declivis locus tenui fastigio vergebat in longitudinem passus circiter cccc. hac nostris erat receptus, quod eo incitati studio
Abbreviated transcription (Latin):
occupandum locum mutuntur. Contenditur prelio. &¬
quod prius in tumulum affraniam uenerant nostri repd¬
luntur. atqaliis summissis presidis terga uertere. sequa
signa legionum recipe coguntur. Cienus erat pugna mili¬
tum illorum ut magno impetu primo procurrerent: audi¬
cter locum caperent. ordines suos non magnope seruatã
rari disꝑsiq pugnarent. si premerentur pedem referre
& loco excedere non turpe. existimarent. Cum lusitanis te¬
liquisq barbaris genere quodam pugnae assuefactis quod
fere fit quibus quisq in locis miles inueterauerit uti mul¬
tum earum regionum consuetudine moueatur. hac tam
ratio nostros ꝑturbat insuetos huius generis pugnae. cit¬
cuiri enim sese ab aꝑto latere procurrentibus singulis am¬
trabantur. ipsi autem suos ordines seruare neq ab signis
discedere. neq sine graui causa eum locum quem coeperant
dimuti censuerant oportere. Caesar pene omni acie ꝓter

Expanded text:
occupandum locum mittuntur. contenditur proelio, eoccupandum locum mittuntur. contenditur proelio, equod prius in tumulum Afraniani venerant, nostri repelluntur atque aliis submissis subsidiis terga vertere seque ad signa legionum recipere coguntur. Genus erat pugnae militum illorum, ut magno impetu primo procurrerent, audacter locum caperent, ordines suos non magno opere servarent, rari dispersique pugnarent, si premerentur, pedem referre et loco excedere non turpe existimarent, cum Lusitanis reliquisque barbaris genere quodam pugnae assuefacti; quod fere fit, quibus quisque in locis miles inveteraverit, ut multum earum regionum consuetudine moveatur. haec tum ratio nostros perturbavit insuetos huius generis pugnae; circumiri enim sese ab aperto latere procurrentibus singulis arbitrabantur; ipsi autem suos ordines servare neque ab signis discedere neque sine gravi causa eum locum, quem ceperant, dimitti censuerant oportere. itaque p
Abbreviated transcription (Latin):
prolio lacessunt. neq il circo Caesar opus intermutit. cõfi¬
sus presidio legionum trium & munitione fossae. Illi non
dui cõmorati. nec longius ab infimo colle progressi copias
in castra reducunt. Tertio die. Caesar uallo castra cõmu¬
nit. reliquas cohortes quas in suꝑioribus castris reliquerat
in pedimentaq ad se traduci iub&. Erat in oppido iler¬
da & proxcimo colle ubi castra petreius atq asfranius
habebant planities circiter passuum.ccc. atq in hoc ferre
medio spatio tumulus erat paulo editior: quem si occu¬
pass& Caesar & cõmuniss& ab oppido & ponte & cõme¬
atu omni que in oppidum contulerat se interclusurũ
aduersarios confidebat. hos sꝑans legiones tres ex castris
educit: acieq in locis idoneis constructa unuis legionis
ub&. Qua re cognita celeriter quaȩ in statione pro ca¬
stris erant affrani cohortes breuiori itinere ad cunde

Expanded text:
proelio lacessunt. neque idcirco Caesar opus intermittit confiproelio lacessunt. neque idcirco Caesar opus intermittit confisus praesidio legionum trium et munitione fossae. illi non diu commorati nec longius ab infimo colle progressi copias in castra reducunt. tertio die Caesar vallo castra communit, reliquas cohortes, quas in superioribus castris reliquerat, impedimentaque ad se traduci iubet. Erat inter oppidum Ilerdam et proximum collem, ubi castra Petreius atque Afranius habebant, planities circiter passuum ccc, atque in hoc fere medio spatio tumulus erat paulo editior; quem si occupavisset Caesar et communivisset, ab oppido et ponte et commeatu omni, quem in oppidum contulerant, se interclusurum adversarios confidebat. hoc sperans legiones iii ex castris educit acieque in locis idoneis structa unius legionis iubet. qua re cognita celeriter, quae in statione pro castris erant Afrani cohortes, breviore itinere ad eundem
Abbreviated transcription (Latin):
rerentur atq oꝑe prohiberentur uallo muniri uetut
quod procul eminere & uideri necessae erat. sed a ftõ¬
te castra contra hostem pedum .XU. fossam fieri iussit.
Prima & secunda acies in armis ut ab initio constituo
erat permanebat. post hoc opus in occulto acies teris
ficbat. sic omne prius est perfectum ꝗͣ intelligerentur
b affranio castra muniri. Sub uesperum Caesar intera
hane fossam legiones dedũc: atꝗibi subarmis proxima
noete conquiescit. Postero die omnẽ exerctum intra fos¬
sim contin&. & quod longius erat agger petendus in
presentia similem rationem oꝑis instituit. singulaq la¬
tera castrorum singulis attribuit legionibus munien¬
da. fossasq ad eandem magnitudinem perfici iub&. re¬
liquas legiones in armis expeditas contra hostem consti¬
nit. Affranius petreiusq terrendi causa atq opis impedi¬
endi copias suas ad infimas montis radices producunt. &

Expanded text:
rerentur atque opere prohiberentur, vallo muniri vetuit, rerentur atque opere prohiberentur, vallo muniri vetuit, quod eminere et procul videri necesse erat, sed a fronte contra hostem pedum xv fossam fieri iussit. et prima et secunda acies in armis, ut ab initio constituta erat, permanebat; post hos opus in occulto a iii acie fiebat. sic omne prius est perfectum opus, quam intellegeretur ab Afranio castra muniri. sub vesperum Caesar intra hanc fossam legiones reducit atque ibi sub armis proxima nocte conquiescit. Postero die omnem exercitum intra fossam continet, et, quod longius erat agger petendus, in praesentia similem rationem operis instituit, singulaque latera castrorum singulis attribuit legionibus munienda, fossasque ad eandem magnitudinem perfici iubet; reliquas legiones in armis expeditas contra hostem constituit. Afranius Petreiusque terrendi causa atque operis impediendi copias suas ad infimas montis radices producunt et
Abbreviated transcription (Latin):
sariorum occasione & benefico fortunae ad nostros oppri¬
mendos uterentur.Quarum aduentu prelium dirimitr
ac suas uterq legiones reducit in castra. Eo biduo Cacsit
cum equitibus. deccc. quos sibi presidio reliquerat ĩ casta
peruenit. fons qui fuerat tempestate interruptus peneete
refectus. hunc noctu perfici uissit. Ipse cognita locorun
natura ponti castrisq presido ex cohortibus relinquit: atq
omnia impedimenta: & postero die omnibus copus tn¬
plici instructa acie ad ilerdam proficiscitur: & sub castis
affranu constitit: & ibi paulisper sub armis moratus fi¬
ciat ae quo loco pugnandi potestatem. potestate facta as¬
franius copias educit: & in medio colle sub castris conli¬
tuit. Caesar ubi cognouit affranum stare quominus p̃¬
lio dimicaretur. ab infimis radicibus montis intermisis
circiter passibus. cccc. castra facere constituit. Et ne i o¬
ꝑe faciendo milites repentino hostium incursu exter¬

Expanded text:
sariorum occasione et beneficio fortunae ad nostros opprisariorum occasione et beneficio fortunae ad nostros opprimendos uterentur. quarum adventu proelium dirimitur ac suas uterque legiones reducit in castra. Eo biduo Caesar cum equitibus dcccc, quos sibi praesidio reliquerat, in castra pervenit. pons, qui fuerat tempestate interruptus, paene erat refectus; hunc noctu perfici iussit. ipse cognita locorum natura ponti castrisque praesidio sex cohortes relinquit atque omnia impedimenta et postero die omnibus copiis triplici instructa acie ad Ilerdam proficiscitur et sub castris Afrani consistit et ibi paulisper sub armis moratus facit aequo loco pugnandi potestatem. potestate facta Afranius copias educit et in medio colle sub castris constituit. Caesar ubi cognovit per Afranium stare, quominus proelio dimicaretur, ab infimis radicibus montis intermissis circiter passibus cccc castra facere constituit, et, ne in opere faciundo milites repentino hostium incursu exter
Abbreviated transcription (Latin):
legiones fabian& du& flum̃ transissent impedimentaq & om¬
nis equitatus sequeretur subito iumentorum & aquae ma¬
gnitudine pons est interruptus. & reliqua multitudo eqͥtu
iterelusa. Quo cognito a petreio & affranio ex aggere &¬
cratibus qui flumine ferebantur celeriter suo ponte affra¬
nius quem oppido castrisq coniunctum habebat legiones
ui equitatumq omnem traiẽc: duabusq fabianis occurrit
enonibus. Cuius aduentu nuntiato.l. plancus q legionib¬
preerat. necessaria re coactus locum capit suꝑiorem: dura¬
samq aciem in duas partes constituit: ne ab equitatu .cr¬
cunueniri possor. ita congressus impari numero magnos
impetus legionum equitatusq sustin&. Commisso ab equi¬
tibus prelio signa legionum duarum procul ab utrisꝗ ẽ
spicͥuntur: quas fabius ulteriore ponte subsidio nostis
miserat. suspicatus fore id quod accidit: ut duces aduc¬

Expanded text:
ponte legiones Fabianae duae flumen transissent, impedimentaque et omponte legiones Fabianae duae flumen transissent, impedimentaque et omnis equitatus sequeretur, subito vi ventorum et aquae magnitudine pons est interruptus et reliqua multitudo equitum interclusa. quo cognito a Petreio et Afranio ex aggere atque cratibus, quae flumine ferebantur, celeriter suo ponte Afranius, quem oppido castrisque coniunctum habebat, legiones iiii equitatumque omnem traiecit duabusque Fabianis occurrit legionibus. cuius adventu nuntiato L. Plancus, qui legionibpraeerat, necessaria re coactus locum capit superiorem diversamque aciem in duas partes constituit, ne ab equitatu circumveniri posset. ita congressus impari numero magnos impetus legionum equitatusque sustinet. commisso ab equitibus proelio signa legionum duarum procul ab utrisque conspiciuntur, quas C. Fabius ulteriore ponte subsidio nostris miserat, suspicatus fore, id quod accidit, ut duces adver
Abbreviated transcription (Latin):
parem ex gillia numerum quem ipse parauerat nominati
ex omnibus ciuitatibus nobilissimo & fortissimo quo euo¬
cuto. Huic optimi generis hominum ex aquitanis montanis¬
ꝗ qui galliam prouinciam attingunt. Audierat pompeium
uer mauritaniam cum legionibus iter in hispaniam facere.
mas pecunias sumpsit. has exxercitiu distribuit. Quo facto
duas res consecutus est: quod pignere animos centurionum
deuinxit & largitione redemit militum uoluntates. fabi¬
is finitimarum ciuitatum animos litteris nuntusq tempta¬
hat. In sicore flumine pontes effecerat duos inter se distantib
nilia passuum.iii. ipsis pontibus pabulatum mittebat. quod ea
que cura flumen fuerant supioribus diebus consumpserat. Noe
idem fere atq eadem decausa pompeiani exercitus duces faci¬
cbant. crebreq inter se questoribus proelus contendebant. Huc
cum quotidiana consuetudine pabulatoribus presidio propͥo

Expanded text:
parem ex Gallia numerum, quam ipse pacaverat, nominatim parem ex Gallia numerum, quam ipse pacaverat, nominatim ex omnibus civitatibus nobilissimo et fortissimo quoque evocato; huc optimi generis hominum ex Aquitanis montanisque, qui Galliam provinciam attingunt, adiecerat. audierat Pompeium per Mauretaniam cum legionibus iter in Hispaniam facere busque mutuas pecunias sumpsit; has exercitui distribuit. quo facto duas res consecutus est, quod pignore animos centurionum devinxit, et largitione militum voluntates redemit. Fabius finitimarum civitatum animos litteris nuntiisque temptabat. in Sicori flumine pontes effecerat duos distantes inter se milia passuum iiii. his pontibus pabulatum mittebat, quod ea quae citra flumen fuerant superioribus diebus consumpserat. hoc idem fere atque eadem de causa Pompeiani exercitus duces faciebant, crebroque inter se equestribus proeliis contendebant. huc cum cotidiana consuetudine egressae pabulatoribus praesidio propiore
Abbreviated transcription (Latin):
saltu castulonensi ad anam duabus legionibus tertus i
ana bettonum agrum lusitaniamq pari numero legionĩ
obtinebat officia inter se partiuntur. ut petreius exe lusit¬
nia per uetones cum omnibus copus ad affranium profiai¬
scatur: uarro cum his quas habebat legionibus omnem
ulteriorem hispaniam tueatur. His rebus constitutis equ¬
tes auxiliaq totius lusitani&e a petreo celtiberiae cantabris
barbarisq omnibus qui ad occcanum pertinent ab affranio
imperantur. Quibus coactis petreius per uetones ad affranũ
peruenit. constituunt communi consilio bellum ad ilerda
pp ipsius loci oportunitatem gerere. Erant ut supra demo¬
stratum est legiones affranii .ii. p̾etren due pierea scutit
cterioris prouincia & cetratae ulterioris hispaniae cohortes
arciter. lxxx. equitum utriusq prouinciae cuciter . U. Caesar
ligiones in hispaniam premiserat: ad ui. auxxilia peditum

Expanded text:
saltu Castulonensi ad Anam duabus legionibus, tertius ab saltu Castulonensi ad Anam duabus legionibus, tertius ab Ana Vettonum agrum Lusitaniamque pari numero legionum obtinebat, officia inter se partiuntur, uti Petreius ex Lusitania per Vettones cum omnibus copiis ad Afranium proficiscatur, Varro cum iis quas habebat legionibus omnem ulteriorem Hispaniam tueatur. his rebus constitutis equites auxiliaque toti Lusitaniae a Petreio, Celtiberiae Cantabris barbarisque omnibus qui ad Oceanum pertinent, ab Afranio imperantur. quibus coactis celeriter Petreius per Vettones ad Afranium pervenit, constituuntque communi consilio bellum ad Ilerdam propter ipsius loci opportunitatem gerere. Erant, ut supra demonstratum est, legiones Afrani iii, Petrei duae, praeterea scutatae citerioris provinciae et caetratae ulterioris Hispaniae cohortes circiter lxxx equitumque utriusque provinciae circiter v milia. Caesar legiones in Hispaniam praemiserat VI; auxilia peditum
Abbreviated transcription (Latin):
quod inuentum est in publicum conferunt. reliquas mer¬
ces comeatusq ad obsidionem urbis si accidat reseruant.¬
Quibus iniuriis permotus Caesar legiones .iii.massiliam
ducit. turres uineasq ad oppugnationem urbis agere nuus
longas arelate numero.xii. facere instituit. Quibus effedis
armatisq diebus. xxx. a qua die materia caesa est addueisi
massiliam his decimum brutum prefecit .C. trebonium legas
ad oppugnationem massiliae reliquit. Dum haec parat atq
ministrat.C. fabium legatum cum legionibus tribus quas ne¬
bone circumq ea loca hiemandi causa disposuerat in hilpa¬
qui eo tempore ab.l. affranio legato presidis tenebantur i¬
quas legiones quae longus hiemabant subsequi iub&. fi¬
bius ut erat imperatum adhibita celeritate presidium e
saltu deiecit. magnisq utineribus ad exercitum affranid̃¬
tendit. Aduentu. l. uibuli rufi quem a pompeio missum
in hispania demonstratum est affranius & petreius& ur¬

Expanded text:
quod inventum est, in publicum conferunt; reliquas merquod inventum est, in publicum conferunt; reliquas merces commeatusque ad obsidionem urbis, si accidat, reservant.quibus iniuriis permotus Caesar legiones tres Massiliam adducit; turres vineasque ad oppugnationem urbis agere, naves longas Arelate numero xii facere instituit. quibus effectis armatisque diebus xxx, a qua die materia caesa est, adductisque Massiliam his D. Brutum praeficit, C. Trebonium legatum ad oppugnationem Massiliae relinquit. Dum haec parat atque administrat, C. Fabium legatum cum legionibus iii, quas Narbone circumque ea loca hiemandi causa disposuerat, in Hispat, qui eo tempore ab L. Afranio legato praesidiis tenebantur. reliquas legiones, quae longius hiemabant, subsequi iubet. Fabius, ut erat imperatum, adhibita celeritate praesidium ex saltu deiecit magnisque itineribus ad exercitum Afrani contendit. Adventu L. Vibulli Rufi, quem a Pompeio missum in Hispaniam demonstratum est, Afranius et Petreius et Var
Abbreviated transcription (Latin):
nnere arbitrabatur cominemorat. Cuius orationẽ domũ
legati referunt: atq ex autoritate haec Caesari renũtiat.
lntelligere se diuisum esse populum in partes duas. neq
sui iudicii. neq suarum esse uiriũ discernere utra pars
uistiorem habeat causam. Principes uͦ esse arum partium
eN. pompeium & .c. Caesarem patronos ciuitatis: quorũ
alter agros uolgarum. a recomicorum & iluorum publi¬
ce us concesserit alter bello uictas gallias attribuerit. ue¬
digiliaq auxerit. Quare paribus eorum beneficus pare
se quoq uoluntatem tribuere debere: & neutrum eorũ
c̃ra alterum iuuare: aut urbe. aut portibus recipe. Hac
dum inter eos aguntur domitius nauibus massiliam ꝑ¬
classem quoquo uersus dimittunt. onerarias naues quas
ubiq possunt deprehendunt. atq in portum deducunt.
Parum clauis aut materia aut armamentis instructis
ad reliquas armandas reficiendasq utuntur. frumẽti

Expanded text:
tinere arbitrabatur, commemorat. cuius orationem tinere arbitrabatur, commemorat. cuius orationem legati domum referunt atque ex senatus auctoritate haec Caesari renuntiant: intellegere se divisum esse populum Romanum in partes duas. neque sui iudicii neque suarum esse virium discernere, utra pars iustiorem habeat causam. principes vero esse earum partium Cn. Pompeium et C. Caesarem, patronos civitatis, quorum alter agros Volcarum Arecomicorum et Helviorum publice iis concesserit, alter bello victos Sallyas adtribuerit vectigaliaque auxerit. quare paribus eorum beneficiis parem se quoque voluntatem tribuere debere, et neutrum eorum contra alterum iuvare aut urbe ac portibus recipere. Haec dum inter eos aguntur, Domitius navibus Massiliam pclassem quoquoversus dimittunt; onerarias naves, quas ubique possunt, deprehendunt atque in portum deducunt, parum clavis aut materia atque armamentis instructis ad reliquas armandas reficiendasque utuntur; frumenti
Abbreviated transcription (Latin):
nauibus actuariis septem quas sicilia & sardinia a pri¬
uatis coactas seruis liberisq colonis suis compleuerat. Pre¬
missos etiam legatos massilienses domum nobiles adole¬
scentes quos ab urbe discedents pompeius erat adhorta¬
tus ne noua Caesaris officia ueterum suorum beneficio¬
rum in eos memoriam expellerent. Quibus mandatis ic¬
coeptis massilienses portas Caesari clauserant. albicos bes¬
laros homines qui in eorum fide antiquitus erant. mõtesq
sipra massiliam incolebant ad se uocauerant. frumẽtum
& sintimis regionibus atq ex omnibus castellis in urbẽ
conuexerant. armorum officinas in urbe instituerant. mu
cos classem & portas reficiebant. Euocat ad se Caesar
massilia.xu. primos: & cum his agit ne initium inferen¬
di beli a massiliensibus oriatur. debere eos italia totius
iutoritatem sequi potius ꝗͣ unius hominis uoluntati
obtempare. reliqua quae ad eorum sanandas mentes per¬

Expanded text:
navibus actuariis vii, quas Igilii et in Cosano a prinavibus actuariis vii, quas Igilii et in Cosano a privatis coactas servis libertis colonis suis compleverat; praemissos etiam legatos Massilienses domum, nobiles adulescentes, quos ab urbe discedens Pompeius erat adhortatus, ne nova Caesaris officia veterum suorum beneficiorum in eos memoriam expellerent. quibus mandatis acceptis Massilienses portas Caesari clauserant; Albicos, barbaros homines, qui in eorum fide antiquitus erant montesque supra Massiliam incolebant, ad se vocaverant; frumentum ex finitimis regionibus atque ex omnibus castellis in urbem convexerant, armorum officinas in urbe instituerant, muros portas classem reficiebant. Evocat ad se Caesar Massilia xv primos. cum his agit, ne initium inferendi belli a Massiliensibus oriatur; debere eos Italiae totius auctoritatem sequi potius quam unius hominis voluntati obtemperare. reliqua, quae ad eorum sanandas mentes per
Abbreviated transcription (Latin):
Se uͦ ut oꝑibus ante studuerit. sic iustitia & eꝗtate uelle
suꝑare. Probat rem senatus de mutendis legatis. sed qui
mitterentur non reꝑiebantur. maimeq timoris causa
pro se quisq id munus legationis recusabat. Pompeius
enim discedens ab urbe in senatu dixxerat eodem sehabi¬
turum loco qui romae remansiss&. & qui in castris Cacs.
fuissent. Sic triduum disputationibus excusationibus
extrahitur. Subicitur etiam .l. metellus. tr .pl. ab inimi¬
cis Caesaris qui hanc rem distrahat: reliquasq res quas¬
cunq agere instituerit impediat. Cuius cognito consilio
Caesar frustra diebus aliquot consumptis ne reliquum
tempus omutat. infectis his quae agere destinauerat ab
urbe proficiscitur atq in ulteriorem galliam peruenit.
rufum quem paucis diebus ante corfinio captum dinise¬
rat. prefectum item domitium ad occupandam massiliã

Expanded text:
se vero, ut operibus anteire studuerit, sic iustitia et aequitate velle se vero, ut operibus anteire studuerit, sic iustitia et aequitate velle superare. Probat rem senatus de mittendis legatis; sed qui mitterentur non reperiebantur, maximeque timoris causa pro se quisque id munus legationis recusabat. Pompeius enim discedens ab urbe in senatu dixerat eodem se habiturum loco, qui Romae remansissent, et qui in castris Caesaris fuissent. sic triduum disputationibus excusationibusque extrahitur. subicitur etiam L. Metellus tribunus plebis ab inimicis Caesaris, qui hanc rem distrahat, reliquasque res, quascumque agere instituerit, impediat. cuius cognito consilio Caesar frustra diebus aliquot consumptis, ne reliquum tempus amittat, infectis iis quae agere destinaverat, ab urbe proficiscitur atque in ulteriorem Galliam pervenit. mpeio Vibullium Rufum, quem paucis ante diebus Corfinio captum ipse dimiserat; profectum item Domitium ad occupandam Massiliam
Abbreviated transcription (Latin):
tuidine dicendi mora dies extrahentem ut sui ratio absen¬
us haberetur. Ipso consule pompeio. qui si improbass& cur
suam cum de exercitibus dimittendis ultro postulauiss& in
quo iacturam dignitatis aq honoris ipse facturus ess&. acerbi¬
tatem inimicorum doc&. qcꝗd ab altero postularent in se
recusarent atq omnia pmisceri mallent qͣ impium exercitꝰ
dimittere. Inuriam in eripiendis legibus predicat. crudeli¬
titem & insolentiam in circunscribendis. tr .pl. conditiones a
se latas & experita colloquia & denegata commemorat. pro
quibus rebus orat ac postulat ut rem .p. suscipiant: atq una
secum administrent. sui timore defugiant illis se oneri no
in senatu pompeius paulo ante dixiss&. ad quos legaime¬
terentur his autoritatem attribui timoremq corum ꝗmit¬
terent significari. tenuis atq infirmis haec animi uideri

Expanded text:
tudine dicendi mora dies extrahente, ut sui ratio absentudine dicendi mora dies extrahente, ut sui ratio absentis haberetur, ipso consule Pompeio; qui si inprobasset, cusuam, cum de exercitibus dimittendis ultro postulavisset, in quo iacturam dignitatis atque honoris ipse facturus esset. acerbitatem inimicorum docet, qui quod ab altero postularent, in se recusarent, atque omnia permisceri mallent quam imperium exercitusque dimittere. iniuriam in eripiendis legionibus praedicat, crudelitatem et insolentiam in circumscribendis tribunis plebis; condiciones a se latas, expetita colloquia et denegata commemorat. pro quibus rebus hortatur ac postulat, ut rem publicam suscipiant atque una secum administrent. sin timore defugiant, illis se oneri nonin senatu Pompeius paulo ante dixisset, ad quos legati mitterentur, his auctoritatem attribui timoremque eorum qui mitterent significari. tenuis atque infirmi haec animi videri.
Abbreviated transcription (Latin):
cum affricam uenisser inuenit in prouincia cum impers
itum uarum qui ad auximum ut supra demonstrauimus
missis cohortibus protinus ex fuga in africam puenerat.
uq eam sua sponte uacuam occupauerat. delectuq habito du
legiones effecerat hominum & locorum notitia & usu
cus prouinciae nactus aditus ad ea conanda quod paucis an
annis ex pretura eam prouinciam obtinuerat. hic uenientem
uncam nauibus tuberonem portu atꝗ oppido prohib&. neq
afectum ualitudine filium exponere interram patiatur. sed
sublatis ancoris excedere eo loco cogit. Nlis rebus confectis Cax¬
sir. ut reliquum tempus a labore intermitteretur milites in
ptoxima municipia deduc. ipse ad urbem proficiscitur. Co¬
isto senatu iniurias inimicorum commemorat. doc& se nul¬
lum extra ordinarium honorem appetisse: sed expectato le¬
gitimo tempore consulatus eo fuisse contentum quod omni¬
micis catonem uͦ acerrime repugnantem & pristina consue¬

Expanded text:
cum in Africam venisset, invenit in provincia cum imperio cum in Africam venisset, invenit in provincia cum imperio Attium Varum; qui ad Auximum, ut supra demonstravimus, amissis cohortibus protinus ex fuga in Africam pervenerat atque eam sua sponte vacuam occupaverat dilectuque habito duas legiones effecerat, hominum et locorum notitia et usu eius provinciae nactus aditus ad ea conanda, quod paucis ante annis ex praetura eam provinciam obtinuerat. hic venientem Uticam navibus Tuberonem portu atque oppido prohibet neque adfectum valetudine filium exponere in terra patitur, sed sublatis ancoris excedere eo loco cogit. His rebus confectis Caesar, ut reliquum tempus a labore intermitteretur, milites in proxima municipia deducit; ipse ad urbem proficiscitur. coacto senatu iniurias inimicorum commemorat. docet se nullum extraordinarium honorem adpetisse, sed exspectato legitimo tempore consulatus eo fuisse contentum, quod omnimicis, Catone vero acerrime repugnante et pristina consue
Abbreviated transcription (Latin):
Caralitani simul ad se ualerium mitti audierunt non¬
dum profecto ex italia sua sponte ex oppido coctam ei¬
ciunt. Ille perterritus quod omnem prouinciam consenti¬
re intelligit ex sardinia in africam profugit. Cato insici¬
liam naues longas ueteres reficiebat. nouas ciuitatibus
impabat. haec magno studio pagebat: in lucanis brutuso
ꝑ legatos suos ciuium romanorum delectus habebat. equ¬
tum peditumq certum numerum a ciuitatibus sicilie
exigebat. Quibus rebus pene perfectis aduentu curionis
cognito queritur in contione se se periectum ac prodi¬
tum a.cN. pompeio qui omnibus rebus imparatissimis
non necessarium bellum suscoepiss&r. & abse reliquisꝗi
senatu interrogatus omnia sibi esse ad bellum acta ac par¬
ta confirmauiss&. Haec in contione questus ex prouincia
fugit. Nacti uacuas prouincias ab impiis sardiniam uale¬
rius curio siciliam cum exercitibus eo perueniunt. Tuber

Expanded text:
Caralitani, simul ad se Valerium mitti audierunt, nonCaralitani, simul ad se Valerium mitti audierunt, nondum profecto ex Italia sua sponte Cottam ex oppido eiciunt. ille perterritus, quod omnem provinciam consentire intellegebat, ex Sardinia in Africam profugit. Cato in Sicilia naves longas veteres reficiebat, novas civitatibus imperabat. haec magno studio agebat. in Lucanis Bruttiisque per legatos suos civium Romanorum dilectus habebat, equitum peditumque certum numerum a civitatibus Siciliae exigebat. quibus rebus paene perfectis adventu Curionis cognito queritur in contione sese proiectum ac proditum a Cn. Pompeio, qui omnibus rebus imparatissimis non necessarium bellum suscepisset et ab se reliquisque in senatu interrogatus omnia sibi esse ad bellum apta ac parata confirmavisset. haec in contione questus ex provincia fugit. Nacti vacuas ab imperiis Sardiniam Valerius, Curio Siciliam, cum exercitibus eo perveniunt. Tubero
Abbreviated transcription (Latin):
tumnebat: quod omnibus coactis nauibus pompcius pre¬
sentem facultatem insequendi sui ademerat. Relinque¬
batur ut exx longinꝗoribus regionibus galliae piceniq &
a freto naues essent expectanda. sed id propter anni
empus longum atq un peditum uidebatur. In terea uetere¬
exxercitum duas hispanias confirmari. quarum altera erit mr¬
xximis his beneficiis pompeu deiuncta audilia equitatum
parari. galliam italiamq temptari scabsente nolebat.
Itaq in presentia pompei insequendi rationem omitit
in hispaniam proficisci constituit. Diuinuiris municipioru
omnium impat ut naues conquirant: brundusuuq de¬
ducendas curent. Mittit in sardiniam cum legione .i. uale¬
rium legatum. in siciliam curionem pro. pr.r. cum legion¬
bus.iii. eundem cum siciliam recoepiss& protinus in africi
traducere exercitum uib&. Sardiniam obtinebat. M. costi
siciliam.M. cato. africam sorte tubero obtinere debebat.

Expanded text:
timebat, quod omnibus coactis navibus Pompeius praetimebat, quod omnibus coactis navibus Pompeius praesentem facultatem insequendi sui ademerat. relinquebatur, ut ex longinquioribus regionibus Galliae Picenique et a freto naves essent exspectandae. id propter anni tempus longum atque impeditum videbatur. interea vetereexercitum, duas Hispanias confirmari, quarum erat altera maximis beneficiis Pompei devincta, auxilia, equitatum parari, Galliam Italiamque temptari se absente nolebat. Itaque in praesentia Pompei sequendi rationem omittit, in Hispaniam proficisci constituit, duumviris municipiorum omnium imperat, ut naves conquirant Brundisiumque deducendas curent. mittit in Sardiniam cum legione una Valerium legatum, in Siciliam Curionem pro praetore cum legionibus iiii; eundem, cum Siciliam recepisset, protinus in Africam traducere exercitum iubet. Sardiniam obtinebat M. Cotta, Siciliam M. Cato; Africam sorte Tubero obtinere debebat.
Abbreviated transcription (Latin):
pmoti Caesaris rebus fauebant. Itaꝗ cognita pompen pro¬
festione. concursantibus illis atq in ea re occupatis uulgo
ex tectis significabant. Per quos re cognita Caesar scalas
patari militesq armari ub&: neꝗrei gerendae facultatẽ
dimitant. Pompcius sub noctem naues soluit. qui erant
in muro custodiae causa collocati eo signo quod conuene¬
rant reuocantur: notisq t itineribus ad naues decurrunt.
milites positis scalis muros ascendunt. sed moniti abrun¬
dusinis ut uallum cecum fossasq caueant subsistunt: &¬
longo itinere ab his circunducti ad portum ꝑueniunt.
auasq naues cum militibus quaȩ ad moles Caesaris adhe¬
serant scaphis lintribusq deprehendunt. deprehensas
excipiunt. Caesar & si ad spem conficiendi negocu ma¬
aime probabat coactis nauibus mare transire & pom¬
prium seꝗ prius ꝗͣ ille sese transmarinis auxiliis confir¬
mar& tamen rei eius moram temporisq longinꝗtatẽ

Expanded text:
permoti Caesaris rebus favebant. itaque cognita Pompei propermoti Caesaris rebus favebant. itaque cognita Pompei profectione concursantibus illis atque in ea re occupatis volgo ex tectis significabant. per quos re cognita Caesar scalas parari militesque armari iubet, nequam rei gerendae facultatem dimittat. Pompeius sub noctem naves solvit. qui erant in muro custodiae causa collocati, eo signo, quod convenerat, revocantur notisque itineribus ad naves decurrunt. milites positis scalis muros ascendunt, sed moniti a Brundisinis, ut vallum caecum fossasque caveant, subsistunt et longo itinere ab his circumducti ad portum perveniunt duasque naves cum militibus, quae ad moles Caesaris adhaeserant, scaphis lintribusque reprehendunt, reprehensas excipiunt. Caesar etsi ad spem conficiendi negoti maxime probabat coactis navibus mare transire et Pompeium sequi, priusquam ille sese transmarinis auxiliis confirmaret, tamen eius rei moram temporisque longinquitatem
Abbreviated transcription (Latin):
tus eo de portauerant brundusium reuertuntur. Pompe¬
ius siue oꝑibus Cacsaris permotus. siue etiam quod ibin¬
tio italia edecedere constituerat aduentu nauium pro¬
fectionem parare incipit. & quo facilius impetum Cacsus
tardar& ne sub ipsa profectione. milites oppidum irrũ¬
perent portas obstruit: uicos plateasq in aedificatas. fosis
transuersas uiis preducit: atq ibi sudes stipitesq pacutoᷤ
defigit. haec leuibus tratibus terraq in aequat. aditus aut
atq itinera duo quae exxtra murum ad portum ferdut
neximnis defixis trabibus atq eis preacutis presepit. His pa¬
nius rebus milites silentio naues conscendẽ: iub& expedi¬
ts autem & uocatis sagictarus funditoribusq raros in
muro turribusq disponit. Hos certo signo reuocare consti¬
nut. Cum omnes milites naues conscendissent. his expe¬
aito loco actuaria nauigia relinquit. Brundusini pompe¬
ianorum militum inuirus atq ipsius pompeii contumdiis

Expanded text:
tus eo de portaverant, Brundisium revertuntur. Pompetus eo de portaverant, Brundisium revertuntur. Pompeius sive operibus Caesaris permotus sive etiam, quod ab initio Italia excedere constituerat, adventu navium profectionem parare incipit et, quo facilius impetum Caesaris tardaret, ne sub ipsa profectione milites oppidum inrumperent, portas obstruit, vicos plateasque inaedificat, fossas transversas viis praeducit atque ibi sudes stipitesque praeacutos defigit. haec levibus cratibus terraque inaequat; aditus autem atque itinera duo, quae extra murum ad portum ferebant, maximis defixis trabibus atque eis praeacutis praesepit. his paratis rebus milites silentio naves conscendere iubet, expeditos autem ex evocatis, sagittariis funditoribusque raros in muro turribusque disponit. hos certo signo revocare constituit, cum omnes milites naves conscendissent, atque iis expedito loco actuaria navigia relinquit. Brundisini Pompeianorum militum iniuriis atque ipsius Pompei contumeliis
Abbreviated transcription (Latin):
rebus in eo ꝑseucrandum putabat. Itaq caninium ed¬
lium legatum familiarem necessarium scribonii libons
mutit ad eum colloquii causa. mandat in libonemd.
concilianda pace hortetur: in primis ut ipse cum pon¬
peio colloqueretur postulat: magnoꝑe sese confidere
demonstrat. si eius rei sit potestas facta fore ut aequs
conditionibus ab armis discedatur. Cuius rei magnin
partem laudis atq extimationis ad libonem ꝑuentu¬
ram si illo auctore atq agente ab armis sit discessum.
libo a collaquio caninii diggressus ad pompeium profs¬
ciscitur. paulo post renuntiat quod consules absint. ui¬
sine illis posse agi de compositione. Ita sepius rem ftu¬
stra temptatam Caesar aliquando dimiltendam sibiu¬
dicat & de bello agendum. Prope dimidia parte opens
a Caesare effecta diebusq in ea re consumptis.uiii. nautꝰ
a consulibus dirachio remisse quae pͥorem partem excrti¬

Expanded text:
rebus in eo perseverandum putabat. itaque Caninium Rerebus in eo perseverandum putabat. itaque Caninium Rebilum legatum, familiarem necessariumque Scriboni Libonis, mittit ad eum colloquii causa; mandat ut Libonem de concilianda pace hortetur; in primis, ut ipse cum Pompeio colloqueretur, postulat; magnopere sese confidere demonstrat, si eius rei sit potestas facta, fore ut aequis condicionibus ab armis discedatur. cuius rei magnam partem laudis atque existimationis ad Libonem perventuram, si illo auctore atque agente ab armis sit discessum. Libo a colloquio Canini digressus ad Pompeium proficiscitur. paulo post renuntiat, quod consules absint, sine illis non posse agi de compositione. ita saepius rem frustra temptatam Caesar aliquando dimittendam sibi iudicat et de bello agendum. Prope dimidia parte operis a Caesare effecta diebusque in ea re consumptis ix, naves a consulibus Dyrrachio remissae, quae priorem partem exerci
Abbreviated transcription (Latin):
n magnitudinc rates uingebat. Nias terra atꝗ agere con¬
rgebat᷑ ut aditus atq incursus ad defendendum impedi¬
reu̾ir a fronte atꝗ ab utroq latere cratibus ac pluteis prote¬
gebat. in quarta quaq earum turres binorum tabulatori
excitabat. quo commodus ab impetu nauium incendi¬
isq defender&. Contra haec pompeius naues magnas one¬
ratias quas in portu brundusino deprenderat adornabat.
ibi turres cum ternis tabulatis erigebat. easq multis tor¬
mentis & omni genere telorum completis ad opa Caesaris
appellebat ut rates perrump&e atq opera disturbar&ꝵ. Sic
quotidie utrinq eminus fundis sagictis reliquisq telis pu¬
guabant. Atꝗ haec ita Caesar administrabat ut conditioes
picis dimittendas non existimar&. ac tam & si magnope¬
ad mirabatur magnum quem ad pompeium cum mau¬
tis miserat ad se non remuti. Atꝗ ea res sape temptati
etsi impctus eius consiliaq tartlabat. tamen omnibus

Expanded text:
ri magnitudine rates iungebat. has terra atque aggere intri magnitudine rates iungebat. has terra atque aggere integebat, ne aditus atque incursus ad defendendum impediretur; a fronte atque ab utroque latere cratibus ac pluteis protegebat; in quarta quaque earum turres binorum tabulatorum excitabat, quo commodius ab impetu navium incendiisque defenderet. Contra haec Pompeius naves magnas onerarias, quas in portu Brundisino deprehenderat, adornabat. ibi turres cum ternis tabulatis erigebat easque multis tormentis et omni genere telorum completas ad opera Caesaris adpellebat, ut rates perrumperet atque opera disturbaret. sic cotidie utrimque eminus fundis, sagittis reliquisque telis pugnabatur. atque haec Caesar ita administrabat, ut condiciones pacis dimittendas non existimaret; ac tametsi magnopeadmirabatur Magium, quem ad Pompeium cum mandatis miserat, ad se non remitti, atque ea res saepe temptata etsi impetus eius consiliaque tardabat, tamen omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
pirte exercitus. pompeium remanere. brundusii cum co¬
hombus.xx. neꝗ certum inueniri poterat obtinendi ne
causa brundusĩ ibi remansiss& quo facilius omne adria¬
ncum mare ex ultimis italiae partibus regionibusq grecia&
i potestate haber&r atq ex utraq parte bellum administra¬
t possor an inopia nauium ibi remansiss& ueritusq ne
italiam ille dimiltendam non existimar& exitus admini¬
strationesꝗ brundusini portus inuenire impedire institiuit.
Quorum operum haec erat ratio. Qua fauces erant angustis¬
simne portus moles atq aggerem ab utraq parte littoris ia¬
cibat. quod his locis erat mare uadosum. longius progtes¬
sus cum agger altiore aqua contineri. non possee rates du¬
pices quequo uersus. p̃ triginta e regione mollis colloca¬
tat. fas quaternis ancoris ex.iii. angulis distinabat ne flu¬
eibus mouerentur. His perfeetis collocatisꝗ alias deinceps pa¬

Expanded text:
parte exercitus, Pompeium remanere Brundisii cum coparte exercitus, Pompeium remanere Brundisii cum cohortibus xx; neque certum inveniri poterat, obtinendine Brundisi causa ibi remansisset, quo facilius omne Hadriaticum mare ex ultimis Italiae partibus regionibusque Graeciae in potestate haberet atque ex utraque parte bellum administrare posset, an inopia navium ibi restitisset; veritusque ne ille Italiam dimittendam non existimaret, exitus administrationesque Brundisini portus inpedire instituit. quorum operum haec erat ratio: qua fauces erant angustissimae portus, moles atque aggerem ab utraque parte litoris iaciebat, quod his locis erat vadosum mare. longius progressus, cum agger altiore aqua contineri non posset, rates duplices quoquoversus pedum xxx e regione molis collocabat. has quaternis ancoris ex iv angulis destinabat, ne fluctibus moverentur. his perfectis collocatisque alias deinceps pa
Abbreviated transcription (Latin):
equitatum Cacsaris conspicatae cui preerat biuius curius
relicto pretore signa ad curium transferunt. & ad eum
transcunt. Item reliquis itineribus non nulla& cohortes in ag¬
m Cacsaris ali& in equites incidunt. Reducitur ad cum
deprehensus ex itinere. EN. magiuis cremona prefectus
fabrum.er. pompen quem caesar ad eum remiltit cum
mandatis. quoniam ad id tempus facultas colloquendi
non fuerit atq ad se hrundusium sit uenturus interesse
r.p. & communis salutis se cum pompeio colloq neq uõ
idem perfici longo itineris spatio cum per alios condii¬
ones ferantur. ac si coram de omnibus conditionibus dis¬
ceptetur. His datis mandatis brundusium cum legion¬
bus sex peruenit ueteranis.iiii.reliquis quas ex nouo
delectu confecerat atq in itinere compleuerat. Cmita¬
nas enim cohortes protinus a corfinio in siciliam mise¬
rat. Repit consules dirachium profectos cum magnia

Expanded text:
equitatum Caesaris conspicatae, cui praeerat Vibius Curius, equitatum Caesaris conspicatae, cui praeerat Vibius Curius, relicto praetore signa ad Curium transferunt atque ad eum transeunt. item reliquis itineribus nonnullae cohortes in agmen Caesaris, aliae in equites incidunt. reducitur ad eum deprensus ex itinere N. Magius Cremona, praefectus fabrum Cn. Pompei. quem Caesar ad eum remittit cum mandatis: quoniam ad id tempus facultas colloquendi non fuerit atque ipse Brundisium sit venturus, interesse rei publicae et communis salutis se cum Pompeio colloqui; neque vero idem profici longo itineris spatio, cum per alios condiciones ferantur, ac si coram de omnibus condicionibus disceptetur. His datis mandatis Brundisium cum legionibus vi pervenit, veteranis iii et reliquis quas ex novo dilectu confecerat atque in itinere conpleverat; Domitianas enim cohortes protinus a Corfinio in Siciliam miserat. repperit consules Dyrrachium profectos cum magna
Abbreviated transcription (Latin):
lata non sit pro suis in eos maxcimis beneficiis dimittit
omnes incolumes. Aurum quod adduxerat domitius
atq in publico deposuerat allatum ad se abhis uiris cor¬
siuensibus domitio reddit. ne continẽtior ĩ uita hominũ
qͣ in pecunia fuisse uideatur. & si eam pecuniam publici
esse constabat: datamq a pompeio in stipendium. milits
domitianos sacramentum apud se dicere iub&: atꝗeo
dic castra mou&. iustumq iter confic̃. Septem omnino
dies ad corfinium cõmoratus & per fines marrucinorum
ferrentinorum larinatium in apuliam peruenit. Pompes
his rebus cognitis quae erant ad corfinium gestae. luceria
proficiscitur canusium atq inde brũdusium. copias undia
omnes ex nouis delectibus ad se cogi iub&. seruos pastotã
armat. atq his equos attribuit. ex his circiter. ecc. equites
conficit.l. mallius pretor albam cum cohortibus.ui. profu¬
git. Rutilius lupus pretor tarracinam cum.iii.quae procul

Expanded text:
lata non sit pro suis in eos maximis beneficiis; dimittit lata non sit pro suis in eos maximis beneficiis; dimittit omnes incolumes. HS lx, quod advexerat Domitius atque in publico deposuerat, allatum ad se ab quattuorviris Corfiniensibus Domitio reddit, ne continentior in vita hominum quam in pecunia fuisse videatur, etsi eam pecuniam publicam esse constabat datamque a Pompeio in stipendium. milites Domitianos sacramentum apud se dicere iubet atque eo die castra movet iustumque iter conficit vii omnino dies ad Corfinium commoratus, et per fines Marrucinorum Frentranorum Larinatium in Apuliam pervenit. Pompeius his rebus cognitis, quae erant ad Corfinium gestae, Luceria proficiscitur Canusium atque inde Brundisium. copias undique omnes ex novis dilectibus ad se cogi iubet; servos, pastores armat atque iis equos attribuit; ex his circiter ccc equites conficit. L. Manlius praetor Alba cum cohortibus sex profugit, Rutilius Lupus praetor Tarracina cum tribus; quae procul
Abbreviated transcription (Latin):
nit quae erant maxxuna: quod per eum in collegium pon¬
nficum uenerat: quod prouinciam hispaniam ex p̃tura
habuerat: quod in petitione consulatus erat subleuatus.
suius orationem Caesar interpellat. se non maleficii cã
ex prouincia egressum sed uti sea contumeliis inimi
factione oppressum in libertatem uindicar&. Cuius o¬
ratione confirmatus lentulus ut in oppidum reuerti li¬
ceat petit. quod de sua salute impetrauerit fore etiam
reliquis ad suam spem solatio: adeo esse ꝑterritos non¬
nullos ut suae uitae durius consulere cogantur. facta
potestate discedit. Caesar ubi illuxit omnes senatores
.l.cealius. spinter rufus. Sex quintilius uarus quaestor
l. rubrius. preterea filius domitii aliiq complures ado
quos ex municipiis domitius euocauerat. Hos omnes
productos a contumeliis militum conuitusq prophib&.
Pauica apud eos loquitur: quod sibi aꝑte eorum gratia re¬

Expanded text:
nit, quae erant maxima: quod per eum in collegium ponnit, quae erant maxima: quod per eum in collegium pontificum venerat, quod provinciam Hispaniam ex praetura habuerat, quod in petitione consulatus erat sublevatus. cuius orationem Caesar interpellat: se non maleficii causa ex provincia egressum, sed uti se a contumeliis inimicnum factione paucorum oppressum in libertatem vindicaret. cuius oratione confirmatus Lentulus, ut in oppidum reverti liceat, petit: quod de sua salute inpetraverit, fore etiam reliquis ad suam spem solacio; adeo esse perterritos nonnullos, ut suae vitae durius consulere cogantur. facta potestate discedit. Caesar, ubi luxit, omnes senatores L. Caecilius Rufus, Sex. Quintilius Varus quaestor, L. Rubrius; praeterea filius Domiti aliique complures adulquos ex municipiis Domitius evocaverat. hos omnes productos a contumeliis militum conviciisque prohibet; pauca apud eos loquitur, quod sibi a parte eorum gratia re