comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rborius aut̃ uir
p̃fectoriꝰ sciad modũ et ficdelis in¬
genui: cum filia eiꝰ gra uissimis quar¬
tanis febrib ureretꝰ. epłam marti¬
ni que casu ad eum delata fuerat
pectori puele in ipso accessu arcdoris
inseruit. sticimiq fugata febris est.
Que res apud arborium in tm̃ ualu.¬
it: ut statim puellam deo uoueret
⁊ ꝑpetue uirginitati dicaret. Pro¬
fectus ꝙ as martinum. puellam ei
p̃sens ob uirtutum eius testimo¬
nium que ꝑ absentem licer cura¬
ta est obtulit. neq ab alio eã quã
a martino habini uirginitatis im¬
posito passus est confecrari.
funirꝰ exempli cum oculũ graui¬
ter dolere cepiss. ⁊ iam pupillam
oius crassior nubes suꝑducta texis¬
ser. oculum ei martimis peniculo
contigit pristinamq saniratun
sublaro omini dolore restituit.
płe aut̃ cumi casu qͦdam
esset de cenaculo deuolutꝰ. ⁊ per
confragosos scale gradus decidens
mulns uulnerib esser affectus:
cum exanimis iaceret in cellula
et in modicis dolorib cruciaretur.

Expanded text:
rborius autem, uir praefectorius, sancti admodum et fidelis ingenii, cum filia eius grauissimis quartanae febribus ureretur, epistulam Martini, quae casu ad eum delata fuerat, pectori puellae in ipso accessu ardoris inseruit, statimque fugata febris est. quae res apud Arborium in tantum ualuit, ut statim puellam Deo uouerit et perpetuae uirginitati dicarit: profectusque ad Martinum puellam ei, praesens uirtutum eius testimonium, quae per absentem licet curata esset, obtulit, neque ab alio eam quam a Martino habitu uirginitatis inposito passus est consecrari. futurus exempli, cum oculum grauiter dolere coepisset et iam pupillam eius crassior nubes superducta texisset, oculum ei Martinus penicillo contigit pristinamque ei sanitatem sublato omni dolore restituit. ipse autem cum casu quodam esset de cenaculo deuolutus et per confragosos scalae gradus decidens multis uulneribus esset adfectus, cum exanimis iaceret in cellula et inmodicis doloribus cruciaretur,
Abbreviated transcription (Latin):
est carissimus ñ potest michi ñ
esse carꝰ. maxime cum ex marti¬
ni sit discrplina: neq grauabor
quamlibet conserre nobiscũ ut
possitis confabulari. quippe cũ
ipter hoc uenerim. ut me huiꝰ
sulpicn mei. inx aut̃ utraq manu
complectebat᷑ desiderio. etiam u̾¬

Expanded text:
est charissimus, non potest mihi non est charissimus, non potest mihi non esse charus, maxime cum ex Martini sit disciplina. Neque gravabor quamlibet conserte vobiscum, ut poscitis, fabulari: quippe cum huc propter hoc venerim, ut me hujus Sulpicii mei me autem utraque manu complectebatur desiderio etiam ver
Abbreviated transcription (Latin):
tui desiderio subito correptꝰ suo
ut nichil cunctatꝰ nauim cons̃¬
derem. tͥcessimo die massiliam
pulsus. inde huc decimo ꝑusi¬
affuit uoluntati. Tu mͦ ꝓpt̃ qui
tot maria trausnauigaui mils
uuitiun terre transcurrimus: com¬
atendum ꝑfruendumq te remo¬
s omnb trada. Ego uͦ iniquã. Etiã
lin tu in egepto morareris. totus
cum femꝑ animo et cogitatione
uersabar: meq de te dies ac noctes
ꝑgitintem totum tua caritas pos¬
aebat. ire dum me tͥ estimes pũc¬
o temporis defuturum qͦ minꝰ
amor tuo pendens te intuear.
F audiam tecum loquar. nullo
benatꝰ insecretum nr̃m qͦd nob̾
ec remotior cellula p̾stat admis¬
p. Nam huiꝰ nr̃i ut arbitror
alli p̃sentiam non moleste ferez.
quia hic aduentui tuo ut uides
ꝑinde atq ego trrumphas gau¬
pio. Recte plane inqͥt postumia¬
nus in societate nr̃a gallus iste
atimbitꝰ. quia et si michi parũ
cognitꝰ est: pro eo taman qͦa nbi

Expanded text:
tui desiderio subito correptus sum, tui desiderio subito correptus sum, ut nihil cunctatus navim conscenderim; tricesimo die Massiliam appulsus, inde huc decimo pervadfuit voluntati. Tu modo, propter quem tot maria transnavigavimus, tantum terrae transcucurrimus, complectendum perfruendumque te, remotis omnibus, trade. Ego vero, inquam, etiam cum tu in Aegypto morareris, totus tecum semper animo et cogitatione versabar, meque de te dies ac noctes cogitantem totum tua charitas possidebat; nedum modo me tibi aestimes puncto temporis defuturum, quominus amore tuo pendens te intuear, te audiam, tecum loquar, nullo penitus in secretum nostrum, quod nobis haec remotior cellula praestat, admisso: nam hujus nostri, ut arbitror, Galli praesentiam non moleste feres, qui hoc adventu tuo, ut vides, perinde atque ego ipse, triumphat gaudio. Recte plane, inquit Postumianus; in societate nostra Gallus iste retinebitur: quia etsi mihi parum cognitus est, pro eo tamen quod tibi
Abbreviated transcription (Latin):
desidero residua martini oꝑa contore¬
pondit. arbiror rectiꝰ istua a Galio
Gallus responuit. licet impar si
ranto oneri. tamen prelatis a postu¬
miano obedientie cogor exemplis:
ut munus istud quod imponitis
non recusem.¬
ꝓpter coatiui memoriam ex illus
enim discipulis erat. ⁊ ꝓpter sui
merita carissimus. intͣuenit nobis
postumianus ineus nr̃i causa abor¬
ente. qͦ Re aute tͥennium patram
relinquans contulerat regressus
Complexi hominẽ amantissimum
xosculati q genua et pedes enis
cum uuo atq̃ altero spatio obstutpe¬
facti inuicem flentes gaudio d¬
anibulassemus. iactis in t̾ram cihit
consedimus. Cum prior postur¬
anus me intuens: cum essem mnqͥs
in remotis egypti. libuit ut adr
re usq ꝓcederem. nauim illic
rariam offendi: que cum mercie
narbornam petens soluere ꝑabes
Eadem nocte michi in sompnis
re uisus es. ⁊ in iecta me manu na¬
here: ut nauim illam conscenlñ
furrexissem sompnium meum
ipse mecuni reputans. tinto

Expanded text:
desidero, residua Martini opera contebitror rectius istud a Gallo Gallus, licet impar sim tanto oneri, tamen relatis superius a Postumiano obedientiae cogor exemplis, ut munus istud quod imponitis, non recusemopter Martini memoriam ex illius enim discipulis erat et propter sua merita charissimus; intervenit nobis Postumianos meus, nostri causa ab Oriente, quo se ante triennium patriam relinquens contulerat, regressus. Complexi hominem amantissimum, exosculatique genua et pedes ejus, cum uno atque altero spatio quasi obstupefacti, invicem flentes gaudio deambulassemus, jactis in terram ciliciis consedimus. Tum prior Postumianus me intuens, Cum essem, inquit, in remotis Aegypti, libuit ut ad mare usque procederem. Navim illic onerariam offendi, quae cum mercibus Narbonem petens solvere parabat. Eadem nocte astare in somnis mihi visus es, et injecta me manu trahere, ut navim illam conscenderem. surrexissem, somnium meum ipse mecum reputans tanto
Abbreviated transcription (Latin):
uam semꝑ ⁊ sapiam. egypti moua¬
chos pdicabo. laudabo auachoritas.
mnirabor heremitas. Martiniun semꝑ
expetam. ñ illi ego audeo monachoꝵ
certe non epor quempiam cõꝑare.¬

Expanded text:
uam semper et sapiam, Aegypti monachos praedicabo, laudabo anachoretas, mirabor eremitas: Martinum semper excipiam: non illi ego audeo monachorum, certe non episcoporum quempiam conpar
Abbreviated transcription (Latin):
uideo enun te penas non posse
tolerare pre abstinentia. Sanctꝰ
longinus dixit. Prefes fi uelis a
rex tuus. cum regem eternum.¬
⁊ drũm magnum in ueritate cog
nofeeres. E uatus p̃ses dix̃. Dent᷑a¬
lem affrrte et euis dents ercunite.
⁊ gladio liuguam eius incidite
eius abfciderunt: et dentes eiꝰ
excusstrunt. Beatus aut̃ longinꝰ¬

Expanded text:
bi poenas tollerare non| posse prae abstinentia. Sanctus longinus dixit . si uis a rex tuus . cum rege aeterno et domino in ueritate cog| nuueris . et iratus preses dixit. Dentale aferte . et eius| dentes excutite . et gladium linguam eius incidete|eius absciderunt .| et dentis eius excusserunt. Sanctus autem longin
Abbreviated transcription (Latin):
cit ad p̃sidem. Si credis dos ue¬
ros esse quos colis. sine me con¬
tormenta sustiniusti. quare tibi
longinus dixit. Insensate non
uides quia quanta tormenta
mͥ intulisti. ⁊ ñ p̃ualusti: Da
ni d̾ potestatem ut conterani
deõs tues. et si me aliqͥa noc ue¬
rint. crecdo quia dii st̃. Si aut̃
nichil ualuerint. tu crede dñi

Expanded text:
xit ad praesidem si credis deos| esse quos coles . sini me et conturmenta sustenendae quare| Longinus dixit insensati| non uidis quanta tormenta mihi intulisti et non| praeualuisti Da mihi ergo potestatem ut conteram| deos tuos et si mihi aliquid nocuerint credo quia dii| sunt Si autem nihil ualuerint tu crede . i
Abbreviated transcription (Latin):
que dñi mei funt saꝑe: Preses
dixit. Ergo contraria sapiunt
pedimenta sobrietatis. dampnũ
tatis effugatio. auaritie deside¬
rium. humilitatis alienatio.
gitatio. Hec est ydoloꝵ doctri¬

Expanded text:
que dei mei| sunt sapere. Presis dixit . contraria sapiunt pedimenta sunt Subrietatis. Damnatortatis effugatio . auariciae| Desiderium . humilitatis alienatio . gitacio. Hec| est idolor
Abbreviated transcription (Latin):
p̃stitit nobis salutem hans. ⁊ bñ
ꝑ tum ds fecit quitati huic
iterum torquire incipies: Preses
dix̃. Cantasma fecit. ⁊ illusit
est apud eum fantasma nec dolꝰ
p̃sidam. ⁊ dissoluns mebris factꝰ
ꝓ me quia multum inique
gessi inseruum di. Affro disius
dix̃. Nonne dicebam tibi noli ĩ¬
in dignum lingua incisa loqͣntẽ
Preses dixit. Ego non folum oculos
ꝑdidi. s ⁊ cormeum ⁊ uiscera mea
male cruciantur. Sc̃s longinus dixẽ
Si ius miscłiam consequi. celeriꝰ me
depone ut post mortemi meam de
quam uniꝰ hore spacium et sic
tissimi longini. et ꝓiecit se in fa¬
ciem cum gemitu et lacrimis
dicens. Pecc̃aui añe peccaur: ag¬
nosco iniqͥtatem uzam. Et statim
recxpit uisum et sanus factꝰ est
ex illa hora. Q accipiens corpꝰ¬

Expanded text:
prestetit nobis| salutem hanc et bene per eum deus fecit ciuitate huic| et iterum torquere incipies . cum preses dixit fantasma| fecit et inlusit est aput eum fantasma nec do| lpresi| dem et desolutis membris factus pro me quia multum| iniqui gessi in seruum dei. Afrodisius dixit nonne dixi| tibi . noli inindignum linguam incisam loquen| tem. Praeses dixit non solum oculos perdedi sed et cor meum| et uiscera mea male cruciantur. Sanctus longinus dixit+ si uis| misericordiam consequi celerius me pone ut post mortem| meam depquasi uni| horae spacium et iterrtyris longini| et proiecit se in faciem cum gemito et lacrimas dicens| peccaui domine peccaui agnusco iniquitatem meam| et illico recipit uisum et sanus factus est in illa hora| Et accipiens ip
Abbreviated transcription (Latin):
te sc̃e dei. ne sinas demones habi¬
tarz in cuntate nr̃a ad interitũ¬
⁊ inpretatem hominum. Hoc au¬
diens beatꝰ longinus intuens in
⁊ credo ante quam postulem qͥa
p̃stas. ⁊ nunc ꝓpter astantẽ ppłm¬

Expanded text:
tę dei . ne sinas demonis habitare| in ciuitate nostra ad interitum inpietatis hominum| Haec audiens beatus longinus intuens in et credo antequam postolem| prestas et nunc propter adstantem p
Abbreviated transcription (Latin):
isti scm longurum ut nos ante
tenpus eiciat de habitaculis
nr̃is: Cadentes ante pedes sc̃i
longini dicebant. Scimꝰ quia
es siruus dei excelsi. Et cepit
sc̃s longinus increpare eos di

Expanded text:
i longinum ut nos ante tem| pus euellat de habitaculis istis . et cadentes ante| pedes sancti longini dicebant. Scimus te qui es seruus dei| excelsi. et coepit sanctus longinus increpare eos dic
Abbreviated transcription (Latin):
rasi miruma inmodum creuerant
in tumulo. ut cuncti hec uidantes
nouum mauditumq obstupescerẽt
rei gestemiraculum. luuc ep̃i cum
tremore magno leuantes tũ de tumu¬
lo. uestimenta ei p̃ciofissima que
regina parquerat mutauerunt
omnia. ea qͦ. quib dudum obtectꝰ
fuerat. eundem exuentes cũ mag¬
na diligentia reposuert̃ subfigillis.
S quib post hec miraculoꝵ efful¬
serit signis nc̃ fi aurera sollicite

Expanded text:
rasi, mirum in modum creverant rasi, mirum in modum creverant in tumulo, ut cuncti haec videntes novum inauditumque obstupescerent rei gestae miraculum. Tunc episcopi cum tremore magno levantes eum de tumulo, vestimenta ei praetiosissima, quae regina paraverat, mutaverunt omnia; ea quoque quibus dudum obtectus fuerat eundem exuentes, cum magna diligentia reposuerunt sub sigillis.Sed quibus post haec miraculorum effulserit signis, nunc si aurem sollicite
Abbreviated transcription (Latin):
Dic qͥ cum antisticis p̃sidio opꝰ agd̾¬
dientes optarum. dignum brato
confessori atq honoĩabile construx¬
erunt manscolum. Interea appro¬
pinquante die depositionis eius
annuali parabant ciues quem¬
admodum ei honorifram facerẽt
translationem. Igit᷑ cum anno
iam uertente dies depofitionis etꝰ
adueiss: conuenit inoppidum
copiosa ppłi multitudo. lunc cunc¬
Ho clero canore uocis celebrante
melodiam. om̃ib q xꝑianis insisstẽ¬
tib excubis. ablata est cum dili¬
gentra tumba desuꝑ confessoris
menbra. Deuidle cum ess leuatũ
tumuli oꝑtorium magnum cir¬
cuãstantib uisum est miraculũ
Nam ubi rebeuatum fuerat corpus
sc̃m: coutinus odor fragauit gra¬
tissimiis. Qͦaq ita erat solicdum ⁊
illibatum. atq absq ulliꝰ menbroꝵ
diminutione incorruptum: ut
uiuere ad huc putaret᷑ ĩ tumuibo.
⁊ qd his adhuc mirabiliꝰ est ita ca¬
bitus sui uxta morẽ fuerant ab¬

Expanded text:
Sic igitur cum antestitis praesidio opus adgreSic igitur cum antestitis praesidio opus adgredientes optatum, dignum beato confessori atque honorabilem construxerunt mausoleum. Interea, adpropinquante die depositionis eius annuali, parabant cives, quemadmodum ei honorificam facerent translationem. iam vertente dies depositionis eius advenisset, convenit in oppidum copiosa populi multitudo. Tum cuncto clero canorae vocis celebrante melodiam omnibusque christianis insistentibus excubiis, ablata est cum diligentia tumba desuper confessoris membra. Deinde cum esset levatum tumuli opertorium, magnum circumstantibus visum est miraculum . Nam ubi revelatum fuerat corpus sanctum, odor continuo flagravit gratissimus. Quodque ita erat solidum et inlibatum atque absque ullius membrorum diminutione incorruptum, ut vivere adhuc putaretur in tumulo; et quod his adhuc mirabilius est, ita babitus sui iuxta morem fuerant ab
Abbreviated transcription (Latin):
is ita gestis cum corpꝰ b̾i eligi ĩ
latere altaris ess humatum iusũ
est ep̃o pariter ⁊ regine consilium
optimum. ut edificata ultra altare
uolunone ulic ei demũ conelignã
facerent translanenem. Cunig huiꝰ¬
moli consilium m̃te contiptum
illic ateississent. ⁊ qualit̃ ia firi
deberet disponerent. apparuit
subito in pariete circa iuuitream
marimam ueluti arcꝰ ĩ rotundo
p̃rupta imimẽs eptura. ut iude¬
licit liquid̃o cunctis patescerer di
id nutu fieri qͦdd disponerent. ac ꝑ
cum locum maceriam cdbr euar¬
tere. qͦ nunirum uicderent hoc op
cripturam p̃irr. Hec gͦ cũ magna
aramiratione uniu̾si cerrantes
ieritis antistitis uoluntatem ex
hos fatebantur saluatoris. Qude
iamꝰ ac conficlantia acti cũ conare¬
tuit paxietẽm eo in loco forare ut
p̃dictum opus possent ꝑficere
ita fisisponte absq coꝵ labore in
directum maceria fudit. ut nec ho¬
minem ullum nec ipsam deniq
tumbam queci erat contigua. ul¬
latenus lederet corruentis riuna

Expanded text:
is ita gestis, cum corpus beati Eligii in latere altaris esset sepultum, visum est episcopo et reginae consilium optimum, ut aedificata ultra altare volutione, illic ei demum condignam facerent translationem. Cumque hujusmodi consilium mente conceptum illic accersissent, et qualiter id fieri deberet disposubito in pariete circa vitream maximam veluti arcus in rotundo praerupta inminens criptura, ut videlicet liquido cunctis patesceret Dei id nutum fieri, quod disponerent, ac per eum locum maceriam debere evertere, quo nimirum viderent hoc opus cripturam praeire. Haec ergo cum magna admiratione universi cernentes, meritis antestitis voluntatem ex hoc fatebantur salvatoris. Deinde iam hac confidentia acti, cum conarentur parietem eo in loco forare, ut praedictum opus possent perficere, ita sese sponte absque eorum labore in directum maceria fudit, ut nec hominem ullum nec ipsam denique tumbam, quae ei erat contigua, ullatenus laederet corruentis ruina.
Abbreviated transcription (Latin):
onis actꝰ. plꝰ in illo qͥd uelim qͣm
in me qͥa possim ꝯsicleraui. Uncde
nunc queso nemo nob̵ deroget.
qͦl laudam nom̃is eiꝰ crebrius
ingeminauerim. cũ scͥptum sit.
s. dei munere p̃dicat᷑. Dei est in quã dei
omne qͦd ꝑ eiꝰ famulos gerit᷑. qm̃ ex illo
uite fonte trabit᷑ qͥcqͥd in p̃sentiaꝵ hau¬
ritur. Porro ne lectorm stili latioris co¬
pia fatigarem. compendiũ facere uo¬
lui. ut subngxis capitulis qͦd nosce qͥs
uelit. max sine tarditate inueniret
his itaq singłis ita dispositis. hunc li
defensioni cõmendo. tͥ q deuotionis
mee supplex dicta cõmitto. libi etram
int᷑ hec ⁊ ꝑ hec omnia mea lingua ꝓ
ut ualet affectu reddit p̃conium
qͥ contulisti p̃sidiũ qͦ possit patrari
opus optatum. sibi ꝗͣ laus. tͥ gła. tͥ
honor creatori ac recreatori hominũ

Expanded text:
elim quam in me quid possim consideravi. Unde nunc, quaeso, nemo de nobis deroget, quod laudem nominis eius crebrius ingeminaverim, cum scriptum sit: sed de Dei munere praedicatur, Dei est, inquam, Dei omne, quod per eius famulos geritur, quoniam ex illo vitae fonte trahitur, quicquid inpraesentiarum hauritur. Porro nec lectorem stili latioris copia fatigarem, conpendium facere volui, ut, subnexis capitulis, quod nosse quis velit, mox sine tarditate inveniretHis itaque singulis ita dispositis hunc librste, defensioni commendo, tibique devotionis meae supplex dicta committo: tibi etiam inter haec et per haec omnia mea lingua pio ut valet affectu reddit praeconium, qui contulisti praesidium, quo posset patrare opus optatum. Tibi ergo laus, tibi gloria, tibi honor, Crea
Abbreviated transcription (Latin):
optulit deo. Fatiens elemosinas.
in castitate corpꝰ continens. purã
custodibat conscientiam. celestẽ
uitam gerens in terris. ⁊ omni
uerentiam indm̃. Uultũ plarũ.
uoderatam speciem. ornatum
aspectum. quixtum sensum. hu¬
iquitate. illuminabat uerbo
ueritatis. ꝓhibens ydoloꝵ sacͥficia.
seminans de u̾bo d̃i uenerabilia
p̃cnyta. Cumq hec ad aures octa¬
iuii p̃sidis ꝑuenirent: iussireũ
exhiberi. Inducto aut̃ e. octauiꝰ
p̃as ait. Quis uocaris: Beanis
longinus dixit. Xꝑianus sum.¬

Expanded text:
ulit deum . faciens aelymosinas et in castitate| corpus contenens puram custodiebat conscienciam| Caelestem uitam gerens in terris et omnemuerentiam. Vulto plano . moderatam speciem. Ornatu| aspectu. Quietum sensum. Huiquitate| Inluminabat uerbo ueritatis prohibens+ sacrificia| et seminans uerbi domini uenerabilia praecepta. Cumque| haec ad aures octauii presides peruenissent . iussi| eum exhibere . introductum autem eum Octauius| Praesis dixit . quis uocaris Sanctus longinus dixit.| Longinus u
Abbreviated transcription (Latin):
securim confregit ydola. ⁊ aras
eoꝵ. ⁊ omues statuas lapideas e¬
untit. ⁊ libationes effudit. Et
stactun dii om̃s qui manebant
in ydolis fugerunt. ⁊ quidam

Expanded text:
nus confregit| idolum et arras eorum et omnes statuas lapideas auer| tit et libamina effudit et statim demonis qui mane| bant in idolis fugierunt . et alius
Abbreviated transcription (Latin):
tatendo occulerem atq id ipsum
partui fomitis nutͥmentũ. qͦd
in me potuit doni elestis oleire
dum studerem cautiꝰ custodire.
culpa defosse pecunie ñ carerẽ
Icuco gͦ optimum fore putaui
ut ipsam talenti exiguitatem
quam abominipotente accepi
in laudes sc̃ĩ ad głam omĩpoten¬
tis expenderem. Quamius enim

Expanded text:
tacendo occulerem, atque id ipsum tacendo occulerem, atque id ipsum parvi fomitis nutrimentum, quod in me potuit doni dum studerem cautius custodire, culpa defossae pecuniae non carerem. Idcirco ergo optimum fore putavi ut ipsam talenti exiguitatem, quam ab Omnipotente accepi, in laude sancti, ad gloriam Omnipotentis, expenderem, utque id
Abbreviated transcription (Latin):
cula. que hodiead eius tumbam
in argumentum monstentꝰ appe¬
sa. ex quib nos nimirũ in hoc
uuuilla cõmmemorauinꝰ pro eo
dum taxat. qͦd in p̃sentia om̃iũ
exposita sicut nos totum. ita et
lectorem quasumꝰ. ut utilitatem
nr̃i sermonis ñ usq quaq despici¬
at. quia ⁊ fortassis potuit eloquen¬
nus oratio ꝓmi. s stridiose ualde
ita stilum corrgximus. ut rem po¬
tiꝰ quam u̾ba Regentib cõmenda¬
remus. E maxime hoc opꝰ cotur¬
notumentis eloquii nullatenus
inflari debuit. qͦd de tanti anstin¬
tis humilitate manauit. Me qͦq
deuotum potiꝰ quam audacem
fuisse p̃sens pagina ostendat. qͥa
ñ pͣsumptionẽ meaꝵ uiriũ sarc¬
nam tante molis arripui. cum
scirem indignum esse tam lucu¬
lente rei exĩguum pusillumꝙ
faeri auctorem. S cum sim debitor
decem milium talanter: uel xxi¬
guũ donum a quo accrpi red¬
dere festinaui. culpami scilieet
nita miracula ut piger seruus

Expanded text:
cula, quae hodie ad eius tumbam cula, quae hodie ad eius tumbam in argumento rerum monstrantur adpensa. Ex quibus nos nimirum in hoc nulla commemoravimus, pro eo duntaxat quod in praesentia omnium exposita, sicut nos totum, ita et lectorem quaesumus, ut vilitatem nostri sermonis non usquequaque dispiciat, quia et fortassis potuit eloquentius oratio promi, sed studiose valde ita stilum correximus, ut rem potius quam verba legentibus commendaremus; et maxime hoc opus coturno tumentis eloquii nullatenus inflari debuit, quod de tanti antestitis humilitate manavit. Me quoque devotum potius quam audacem fuisse praesens pagina ostendat, quia non praesumptione virium sarcinam tantae molis arripui, cum scirem indignum esse tam luculentae rei exiguum pusillumque fieri auctorem. Sed cum sim debitor decem milium talentorum, vel exiguum donum a quo accepi reddere festinavi, culpam scilicet nita miracula ut piger servus
Abbreviated transcription (Latin):
conflagrare. ita ut ꝓtinꝰ compel¬
leretur immensis uocib clamare
dicens. Parce sẽ eligii quia ego
miser numquam iam deinceps
tale qͥd agere p̃sumam Mox aut̃
circonistantes p̃proꝑe ei uestim̃¬
ta fumigantia auferunt. munꝰ¬
q acceptum uiatori restituunt
Ipfum deniq penitentem mul¬
taq deflentem ad confessoris
tumbam reducunt. Ubi oleo
delibutus ux tandem sedato in¬
cendio a tormento est lib̾atꝰ.
adhuc beati uiri ĩmiulla mi¬
racula ⁊ diu̾sis quidem in locis
s p̾cipue ad eiꝰ sacratissimum
corpꝰ declarata. Que si singillañ
ut gesta constant nunc enoda¬
re cũraueriniꝰ ⁊ modũ uolum̃is
excedimus. ⁊ ꝓ ipsa forsitan ꝓlixita¬
te fastidium legentib irrogemus.
Idcirco gͦ eis que actenꝰ ꝓsecuti sumꝰ
urpote sufficient᷑ contenti simus
Pro illis uͦ que nos mninus enarrauimꝰ
palam ominib fidim p̾stant cerne᷑¬
tib illa multunoda ꝯpeditoꝵ iun¬

Expanded text:
conflagrare, ita ut protinus conpelconflagrare, ita ut protinus conpelleretur inmensis vocibus clamare, dicens: Tarce, sancte Eligi, quia ego miser numquam iam deinceps tale quid agere praesumam!' Mox autem circumstantes praepropere ei vestimenta fumigantia auferunt munusque acceptum viatori restituunt; ipsum etiam paenitentem multaque deflentem ad confessoris tumbam reducunt, ubi oleo delibutus, vix tandem sedato incendio a tormento est liberatus. adhuc beati viri nonnulla miracula et diversis quidem in locis, sed praecipue ad eius sacratissimum corpus declarata, quae si singillatim, ut gesta constant, nunc enodare conaverimus, et modum voluminis excedimus et pro ipsa forsitan prolixitate fastidium legentibus inrogamus. Idcirco ergo ea quae actenus prosecuti sumus utpote sufficienter contenti simus ; pro illa vero quae nos minus enarravimus palam omnibus fidem praestant cernentibus illa multimoda conpeditorum vin
Abbreviated transcription (Latin):
dum putaui. qd uir qui dam
haut ꝓcul a confinio remensis
urbis habitans. desid̾io religio¬
femientis concepit. ut basilicã
in honore scĩ eligii in p̃dio suo
edifis aret. Quam cũ ꝯsũmass.
pignerib sacris eiꝰdem confesso¬
ris decorari cuprens. ad munici¬
pium noiuiomagense ꝑrexit.
Quo cum ꝑueniss reliquias popo¬
scit. exposcitans q inpetra uir.
D cum ab oppido ꝑꝑare uellet
ꝯueniens quidam clericꝰ stimulis
cupiditatis agitatꝰ cepit eũ uio¬
lenter detinere: dicens non se per¬
muttere eum gratis cun reliqur
exire nisi sibi aliquoi ꝓ eisclem
munus p̃berit. Tunc p̃fatus uir
ut ei manib eius citiꝰ euaderet
munusculum qͦddam qͦd ad pre¬
sens habere potuit. ñ sine merore
eidem tͥouit. At ille auidissime
oblata p̃ripiens. sme aliqua tar¬
ditate inira gremiũ sibi abscon¬
dit. Nec mora ⁊ immssso diui¬
nitus igne cepit continuo pectꝰ
cum uestim̃tis eiꝰ uasto ĩcendio

Expanded text:
dum putavi, quod vir quidam, dum putavi, quod vir quidam, haud procul a confinio Remensis urbis habitans, desiderio religiosae mentis concoepit, ut basilicam in honore sancti Eligii in praedio suo aedificaret. Quam cum consummasset, pignoribus sacris eiusdem confessoris decorari cupiens, ad municipium Noviomagense perrexit. Quo cum pervenisset, reliquias poposcit exposcitasque impetravit; sed cum ab oppido properare vellet, conveniens quidam clericus, stimulis cupiditatis agitatus, coepit eum violenter detinere, dicens non se permittere eum gratis cum reliquiis exire, nisi sibi aliquod pro eisdem munus praeberet. Tunc praefatus vir, ut ex manibus eius citius evaderet munusculum quoddam, quod ad praesens apud se habere potuit, non sine merore eidem tribuit. At ille avidissime oblata praeripiens, sine aliqua tarditate intra gremium sibi abscondit. Nec mora, et inmisso divinitus igne, coepit subito pectus cum vestimentis eius vasto incendio
Abbreviated transcription (Latin):
accepto consilio cum nullatenꝰ
possent rei ueritatem cognoscere
iudicio eos cõmutunt bratissi¬
mo confessori. Quia inquiunt
nescimus cui exhis potiꝰ credi
decernamus tͥ scẽ eligii cum dĩ
sentencia hoc supplices iudicium
cõmittimus. sunc stamentes u¬
trumq coram sc̃ĩ sepulcro expec¬
tabant ꝑ sacranientum dđi fieri
iudicium. ⁊ ecce repente duni
iuramentum cepiss ꝓmere. ar
hementer decerpens uolutabat᷑ꝰ
miser. tremens ⁊ spumans atq¬
pallescens. Ex quo facto cuncti
eri. Sic gͦ in publicum facinus
manifeste ꝓlatum: ab ecclia est
discessum. Post hec aut̃ aderri¬
me diuq iuuene castigato con¬
dolentes multi pro eodem mise¬
ro conueniunt patrem. ut ꝑ
ut quem adnioclũ eos audinens
ad iudicandum sic iterum ex¬
auduet ad miserandũ. Cũq
liutissime in p̃ce ꝑsisterent
tandem miserante gr̃a xꝑi
effugata maligni infestatione
iuenis redditis est sanus.¬
Illud etram magnoꝑt adicien¬

Expanded text:
accepto consilio, cum nullatenus accepto consilio, cum nullatenus possent rei veritatem cognoscere, iudicio eos committunt beatissimo confessori: 'Quia', inquiunt, 'nescimus, cui ex his potius credi decernamus, tibi, sanctae Eligi, cum Dei sententia hoc supplices iudicium committimus'. Tunc statuentes utrumque coram sancti sepulchro, expectabant per sacramentum Dei fore iudicium. Et ecce! repente dum iuramenvehementer decerpens volutabatur miser, tremens, et spumans atqpallescens. Ex quo facto cuncti eri. Sic ergo in publicum facinus manifestae prolatum, ab ecclesia est discessum. Post haec autem acerrime diuque iuvene castigato, condolentes multi pro eodem misero conveniunt patrem, ut prut quemadmodum eos audierat ad iudicandum, sic iterum exaudiret ad miserandum. Cumque diutissime in praece persisterent, tandem miserante gratia Christi, effugata maligni infestatione, iuvenis restitutus est sanIllud etiam magnopere adicien
Abbreviated transcription (Latin):
noris quereritur uiurnis qͥdam
ꝑ indicium eiꝰdem culpe consciꝰ
compellebat᷑. Habebat aut̃ idem
iuuenis eo tempoꝵ cum genitor
suo quandã contentionem: o bqͣm
uidelicat ⁊ insidias ei moliebant
intentare. Tunc qͦ occasione reꝑ¬
ta. ⁊ satis agcuratẽ repellens a se
huiꝰcemodi opinionem. cepit ei¬
dem suꝑ patrem uelle deflectere
Ducuntur in huiꝰmodi iurgium.
uterq in publicum. Et conglo¬
batis undiq turbis: sistunt᷑ in ex¬
amini ep̃i ⁊ comitis. Ubi uicissi¬
multa altercantes. satagebat filiꝰ
magnoꝑe in patre calumipniam
ressectere. econtra pater ut res
erat innoxium se huiꝰ facinoris
este defendebat atq in hunc modũ
contendebant coram duee ⁊ ep̃o.¬
Quidam gͦ crzomstantiun partib
fili fauebant. alii uͦ rectiꝰ qͥd pro¬
inulgantes ñ esse rectum credi fili¬
um suꝑ patrem iudicabant. Cũq
huiꝰcemodi altͣcatio int̃ eos u̾teret᷑
nec facile aut temere a qͦquam
defineret᷑. tandem ep̃e cum duce

Expanded text:
noris quaereretur, iuvenis quidam per indicium eidem culpae conscius conpellabatur. Habebat autem idem iuvenis eo tempore cum genitore suo quandam contentionem, ob quam videlicet et insidias ei moliebatur intentare. Tum ergo, occasione reperta, et satis accurate repellens a se huiusce opinionem, coepit eadem super patrem velle deflectere. Ducuntur igitur in huiusmodi iurgium uterque in publicum, et conglobatis undique multis, sistuntur in examine episcopi et comitis. Ubi multa vicissim altercantes, satagebat filius magnopere in patrem calumniam reflectere; e contra pater, ut res erat, innoxium se huius facinoris esse defendebat, atque in hunc modum contendebant coram duce Quidam ergo circumstantium partibus filii favebant, alii vero rectius quid promulgantes, non esse rectum credi filium super patrem iudicabant. Cumque diu huiuscemodi altercatio inter eos verteretur nec facile aut temere a quoquam defineretur, tandem episcopus cum duce,
Abbreviated transcription (Latin):
istud cunctis optimatib regis ⁊
decreuarunt om̃s ita fieri. Post
hec gͦ ꝑgentes add eccłiam beati
eligii. ⁊ ingressi ad locum sepul¬
cri. pͣstolabant om̃s euentum rei.
Tuue memoratus uir leue repu¬
tans negoniũ cum inportuna
audacia posuiss iuraturꝰ manũ
suꝑ scm locum in mecuo fere sa¬
cramenti u̾bo contremistens
uehementer toto corꝑx declina uit
retrorsum suꝑ ceruices caput. Et
mor diuaricatis demtib reu̾batisq
oculis cacbente ut dictum est deor¬
sum capite. magnoq ex ore funo
ꝓcedene. hunc solum ꝓferre potu¬
ir sermonam. Abba inquit sparme
mortem quam ñ timuit. fortuitu
p̃uantꝰ miser incurrit.

Expanded text:
istud cunctis obtimatibus regis et istud cunctis obtimatibus regis et decreverunt omnes ita fieri. Post haec ergo pergentes ad ecclesiam beati Eligii, et ingressi ad locum sepulchri, praestolabant omnes eventum rei. Tunc memoratus vir leve reputans negotium, cum inportuna audatia posuisset iuraturus manum super sanctum locum, in medio fere sacramenti verbo contremescens, vehementer toto corpore declinavit retrorsum super cervices caput, et inox devaricatis dentibus reverberatisque oculis, cadente, ut dictum est, deorsum capite magnoque ex ore fumo procedente, hunc solum proferre potuit sermonem: 'Abba', inquit, 'Sparve, am prostratus, mortem quam non timuit fortuitu praeventus miser incurrit.
Abbreviated transcription (Latin):
Uis uͦ pesset et illud silentio
p̃terire. qͦd uix qͥdam agrun
in loco nuncupato caluo monte.
ad basilicam sci eligii ꝑtinentem
rapaci inuidaens cupiditate. diui¬
na sit int̾emꝑtꝰ ultione: hic nãꝙ
cum malo ordine p̃dictum p̃oiũ
sur iuteretur ditioni uenicare.
obsistebat e⁊ uehementer sparuꝰ
abba enisdam eccłie. Qui cũ diu
ab eo incursaretur tandem causa
in palatio regis ꝑlata. accrpit a
pͥncipe iudicium ut si posset ĩ
Sc̃o loco t̾ram ipsam coniurare
ad partem utiq p̃fate eccłie
uenclicaret. D ille maluit ut idẽ
ꝑtinax uit qͥ cam inuadere que¬
rebat. iurriurando asse uerarer
suam. ⁊ cum iudicatum esset
ut p̃fatꝰ uir cum pħiriis scdłm
francoꝵ legem sacramentũ ꝑsol¬
ueret. ⁊ hoc ipsum indulgens
abba noui inquit. qͦd male eam
inuaserit. idento rogo ut cunctis
iuratorib indultis. ipse singłis
si d̾o placet iurando eam uendicer
Cumq hec dyxiss placuit u̾bum

Expanded text:
uis vero possit et illud silentio uis vero possit et illud silentio praeterire, quod vir quidam agrum in loco nuncupante Calvomonte, ad basilicam sancti Eligii pertinentem, rapaci invadens cupiditate, divina sit interemptus ultione? Hic namque cum malo ordine praedictum praedium suae niteretur ditioni vindicare, obsistebat ei vehementer Sparvus abba eiusdem ecclesiae. Qui cum diu ab eo incursaretur, tandem causa in palatio regis perlata, accepit a principe iudicium, ut si posset in sancto loco terram ipsam coniurare, ad partem utique praefatae ecclesiae vindicaret; sed ille maluit, ut idem pertinax vir, qui eam invadere quaerebat, iureiurando adseveraret suam. Et cum iudicatum esset, ut praefatus vir cum plurimis secundum Francorum legem sacramentum persolveret, et hoc ipsud indulgens abba: 'Novi', inquit, 'quod male eam invaserit, idcirco rogo, ut, cunctis iuratoribus indultis, ipse singulus, si Deo placet, iurando eam vindicet'. Cumque haec dixisset, placuit verbum
Abbreviated transcription (Latin):
teum. Quo accepto ueluti pacis
obsidm. xꝑi confessori optulit
ac uxta eius tumbam deposuit.
Prntitens insuꝑ ñnulla ex suis fa
iamq tͣminum. Dic demũ ado¬
rans ⁊ glificans potentiam sal¬
uatoris. lumine cincindilli mi¬
cante ex eocdam loco letꝰ discessit.
Udite iam ⁊ alud q̾d aci sacra¬
tissimum eligu corpꝰ gestum
est nuatulum. Quidam ⁊ enĩ
uir ilustris Garefricꝰ graissio.
ueniens ad basilicam scĩ eligii cũ
oratione facta ꝓforib astaret. pau¬
ꝑum illic turbam clamantem au¬
diuit. Cumq minime ad p̃sens
haberet. unde eis elemosinam tri¬
buere poss. misccłia erga eos motꝰ
cepit uoluere mestꝰ. Nuumnqͥd ait
o miseri talem habetis consolatorẽ
qualem hunc bratum habiustis
antistitem: O qualis ei causa po
nuseratione uinquam p̃pecliret
qͦ uos odurata transiret aure si¬
cuti nunc multi faciunt. ⁊ ego
iniser : E cum huiꝰ mocli aduer¬
sum se uteretur increpationib
multa secum ex eo quod accide¬

Expanded text:
teum, quo accepto, veluti pacis teum, quo accepto, veluti pacis obsidem Christi confessori obtulit ac iuxta eius tumbam deposuit, promittens insuper nonnulla ex suis faciamque terminum. Sic demum adorans et glorificans potentiam salvatoris, lumine cecindilli micante, ex eodem laetus loco discessit.udite jam et aliud quod ad sacratissimum Eligii corpus gestum est miraculum: quidam etenim vir illustris Garifredus Graffio, veniens ad basilicam sancti antistitis, cum oratione facta pro foribus astaret, pauperum illic turbam clamantem audivit; cumque minime ad praesens haberet unde eis eleemosynam tribuere posset, misericordia erga eos motus coepit volvere moestus: Numquid, ait, o miseri, talem habetis consolatorem qualem hunc beatum habuistis antistitem? o qualis ei poterat miseratione unquam praepediret, quo vos obturata transiret aure, sicuti nunc multi faciunt, et ego miser: et cum hujusmodi adversum se uteretur increpationibus, multa secum ex eo quod accide
Abbreviated transcription (Latin):
stabat. Qͦa cum ille audiss tͥstis
ad modum iffectꝰ archana consci¬
entie fue cepit discutere. qͦd ess
facinus ꝓ quo istud portentum
ess ostensum. Et cum culpam sui
dep̃hendiss reminiscens que ali¬
quando in scm̃ uirũ admiserat.
confestim reu̾tens recrorsum fores
bafilice adiit. S ubi pͥmũ qͣdum
in pauimento ĩpressit: mox lumi¬
ne subtracto iterum cecindillꝰ us
est depindere extinctꝰ. Tunc ille
⁊ ingenti rugitui coram scĩ sepulcͦ
ac si diutissime culpe sue satisfa¬
crens cepit aꝑtis uocib se reum.
delicet neqͥnam in locoscõ candela¬
brum extinctum dependaret.
Cumq diu flens atq eiulans eo in
loco ꝑsisteret. seq illic mori. nisi
lux amissa rediret. uoce publica
ꝓ clamaret. tandem satisfactiõe eiꝰ
suscepta. lux candelabri ablata
denuo rediit diuinitꝰ amissa. lc̃
ille quantulumcumq recreatus
iussit continuo famulum uas
sibi p̃tiosum cito deferre argen¬

Expanded text:
stabat. Quod cum ille audisset, tristis stabat. Quod cum ille audisset, tristis admodum effectus, archana conscientiae suae coepit discutere, quod esset facinus, pro quo istud portentum esset ostensum. Et cum culpam suam depraehendisset, reminiscens, quae aliquando in sanctum virum admiserat, confestim revertens, retrorsum fores basilicae adiit, sed ubi primum gradum in pavimento inpressit, mox lumine subtracto iterum cecindillus visxis est dependere extinctus. Tunc ille et ingenti rugitu coram sancti sepulchro, ac sic diutissimae culpae suae satisfaciens, coepit apertis fletibus se reum, delicet necem in loco sancto candelabrum extinctum dependeret. Cumque diu flens atque eiulans eo in loco persisteret seque illic mori, nisi lux amissa rediret, voce publica proclamaret, tandem satisfactione eius suscepta lux candelabri ablata denuo rediit, divinitus admissa. Tunc ille, quantulumcumque recreatus, iussit continuo famulum vas sibi praetiosum cito deferre argen
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͥd ei iuuammis pͣbere tanto
ampliꝰ multiplicabatur in uulne̾.
Tandem gͦ post immensos cruciatꝰ
ad memoriam confessoris reductꝰ
ibiq a multis edoctꝰ culpe sue satis¬
faciens uix ꝑ longum spatium re¬
cuꝑar⁊ potuit salutem.
densis Garifredus noĩe: habuit ad¬
u̾sus eum scrupulum quoddam.
Qa nimirum piaculũ cum beatꝰ
eligiꝰ migrass e corpore. inultum
remansit adhuc apud homine̾
Post longum uͦ int̾uallum negli¬
genter oblitus piatłm: uenit tan¬
dem adorare ad scĩ sepulchrum.
Cumq tunc ex more ad confessoris
capũt cecindillus arderet. illo ĩ¬
illx ilico anima di̾tiss tremens
pallensꝙ orauit. Post orationem
uͦ cum egressus fuisset eccłiam.
statim reddito diuinitꝰ lumine
cetindillꝰ solitum ꝓfudit fulgorẽ
Itaq cum p̃dictꝰ uir paratus ess
iam equum ascendere. quidam
ex famulis eiꝰ qui posterior basi¬
licam fuerat egressus. rem ei ex
ordime narrauit sicut gestũ con¬

Expanded text:
aliquid ei juvaminis praebere, tanto aliquid ei juvaminis praebere, tanto amplius dolor multiplicabatur in vulnere. Tandem ergo post immensos cruciatus ad memoriam confessoris reductus, ibique a multis edoctus, culpae suae satisfaciens, vix post longum spatium recuperare potuit salutem. densis Garifredus nomine habuit adversus eum scrupulum quoddam, quod nimirum piaculum, cum beatus Eligius migrasset de corpore, inultum adhuc remansit apud hominem. Post longum vero intervallum neglegenter oblitus piaculum, venit tandem adorare ad sancti sepulchrum, cumque tunc ex more ad confessoris caput cecindillus arderet, illo inille ilico animadvertisset, tremens pallensque oravit; post orationem vero, cum egressus fuisset ecclesiam, statim reddito divinitus lumine, cecindillus solitum profudit fulgorem. Itaque cum praedictus vir paratus esset iam equum ascendere, quidam ex famulis eius, qui posterior basilicam fuerat egressus, rem ei ex ordine narravit, sicut gestum con
Abbreviated transcription (Latin):
corripiebanur Nam ⁊ multis mo¬
dis eum emendare cupiens: mi¬
nas ei u̾berum ĩmũquam intenta¬
bat. D cum uit beatꝰ migrass
ad dñm. ille utpote insolens et
stultus. ueniens die quadam ad
eiꝰ tumbam cũ cachinno exꝓbra¬
tionis elato. dixisse ilico ferrur.
Ecer qͥ minas mͥ uerberum polliee¬
baris tu iam mortuus iaces. s eo
qͥdem acdhuc consisto uians. Post
gestantem ⁊ ꝑcussisse caput eius
atq dixisse. Aguosce serue nequam
qͥa ñ sum mortuus ut tu głaris. s
ueraciter nunc uiuo ereptꝰ et̾ris
His dictis continuo exꝑcutientis
uerbere. cepit caput hominis ĩtu¬
mescere. cunctiq artꝰ ipfiꝰ uehxmẽ¬
ter aggrauari. Ex inde iam dolore
magis ingrauescinte. cepit utraꝙ
plateas cuutatis ea que sibi conti¬
gerant lacͥmabili uoce ꝓferre. Cõ¬
currebant aut̃ plurimi ciues ad
hoc spectaculum stupentes. ⁊ ñnulli
eidem nrederi cupientes. nichil pe¬
nitꝰ p̃stare poterant iuiuaminis.
S e contrarlo quanto plꝰ conabant᷑.

Expanded text:
corripiebatur; nam et multimodis emendare eum cupiens, minas ei verborum nonnunquam intentabat; sed cum vir beatus migrasset ad Dominum, ille ut pote insolens et stultus veniens die quadam ad ejus tumbam, cum cachinno exprobrationis elato dixisse illico fertur: Ecce qui minas mihi verborum pollicebaris, tu jam mortuus jaces; sed ego quidem adhuc consisto vivens. Postgestantem, et percussisse caput ejus, atque dixisse: Agnosce, serve nequam, quoniam non sum mortuus ut tu gloriaris, sed veraciter nunc vivo ereptus e terris. His dictis continuo ex percutientis verbere coepit caput hominis intumescere, cunctique artus ipsius vehementer aggravari; exinde jam dolore magis ingravescente coepit utraque plateas civitatis ea quae sibi contigerant lacrymabili voce proferre. Concurrebant autem plurimi cives ad hoc spectaculum stupentes, et nonnulli eidem mederi cupientes nihil penitus praestare poterant juvaminis, sed e contrario quanto plus conabantur
Abbreviated transcription (Latin):
manduca di sacrificiis eoꝵ. ut
habeas quietam uitam ante¬
quam disꝑdaris a penis. Sc̃s¬
longinus Nemo potest duob
dominis seruire. contraria enim
dux est. qui ducit hominem ad
uitam et̃nam. Dii aut̃ contraria
sapiuit. Nam amatores sunt

Expanded text:
eorum ut habeas uitam quietem antequam| disperdaris a poenis. Longinus dixit. Nemo potest duobus| dominis seruire . contraria enim dux est quae du| cunt hominis ad uitam aeternam. Dii autem tui| contrarii sapiunt . am
Abbreviated transcription (Latin):
pondit. Longnius uocor. Preses¬
Sẽs longinus dix̃. Seruũs eram
dupliciter me libauit. Prius
quidem ꝑ aquam nunc autẽ
ꝑ sanguinem si ꝑsauerauero in
eius confessione. Preses dyeir
ꝑ qua causa uenisti huc᷑ Sc̃s¬

Expanded text:
pondit: «Longinus uocor». . Longinus dixit . seruus eram dupliciter| me liberauit. Prius quidem per aquam. Nunc au| tem per sanguinem si persiuerauero in eius confsionem.| Presis dixit . pro qua causa uenisti huc.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑiora clauigeri regis suꝑni scĩ scilicet
petri. consecrari fecit nomĩe atq scĩtate.
hoꝵ qͥdem duoꝵ magnis ditauit cõmer¬
cus habitacula. s lobias regiis honora¬
uit munerib ac uillaꝵ famuloꝵ q co¬
pia repleuit. Quicqͥd etian pioꝵ regũ
munificentia passim ꝑ francoꝵ adqͥsiuit
regna. p̃fato lobiensi cenobio delegauis.
ut ueneranda fratrun congregatio ibi
deo seruieus. non egeret his que mona¬
chis feruntur esse congrua.

Expanded text:
periora clavigeri regis superni, sancti scilicet periora clavigeri regis superni, sancti scilicet Petri, consecrari fecit nomine atque sanctitate. Horum quidem duorum magnis ditavit commertiis habitacula, sed Laubias regiis honoravit muneribus ac villarum famulopia. Quicquid etiam piorum regum munificentia passim per Francorum adquisivit regna, praefato Laubiensi coenobio delegavit, ut veneranda fratrum congregatio ibidem Deo serviens non egeret his, quae monachis feruntur esse congru
Abbreviated transcription (Latin):
ess corꝑe. rursus romani adiit cum
domitiano. qui ei iam dudum in pre¬
dicatione u̾bi dei adheserant. ⁊ apłoꝵ
limina adoranta expetiit. feliciterꝙ
ad ꝓpria remeauit.
⁊uigͥ in pace reu̾sus fuiss licentia
cum benedictione accepta a beato
nuncupatũ haynau. in locum super
fuiuũ sambram sitũ. qui ex uomine¬
riuuli decurrentis in p̃fatum fumen
uocat᷑ laubacꝰ. ⁊ ibi construx̃ sibi ⁊ disci¬
pulis sius monasteriales habitationes.
modum a sicessorib qui ꝑ eiꝰ ministeriũ
in loco codem aggregati st̃ felicit̃ est
ꝑactum. Construx̃ etiã ⁊ aliud monaste¬
rium in pago sambreo noĩe alneo.
discretũ a laubaco iuxta sambram mi¬
lib qͦd fulget pͥncipis apłoꝵ sacris pig¬
norib ac munit᷑ p̃claris eiꝰ uirtutib.
etcium qͦ edificauit
cenobium templutensi pago. guuas¬
laris dictum. disꝑatun octo leucis. a lau¬
bii pͥmitiuo suo monasterio. qͦd ut su¬

Expanded text:
esset corpore, rursus Romam adiit, cumesset corpore, rursus Romam adiit, cumDomitiano, qui ei iam dudum in praedicatione verbi Dei adheserant, et apostolorum limina adoranda expetiit feliciter que ad propria remeavit. Cumque igitur in pace reversus fuisset, licentia cum benedictione accepta a beato nuncupatum Hainou in locum super fluvium Sambram situm, qui ex nominerivuli decurrentis in praefatum flumen vocatur Laubacus, et ibi construxit sibi et discipulis suis monasteriales habitationes, modum a successoribus, qui per eius ministerium in loco eodem aggregati sunt, feliciter est peractum. Construxit etiam aliud monasterium in pago Sambreo nomine Alneo, discretum a Laubaco tribus iuxta Sambram milibus, quod fulget principis apostolorum sacris pigneribus ac munitur praeclaris eius virtutibus. Tertium quoque aedificavit coenobium in Templutensi pago, Guaslaris dictum, disparatum octo leuguis a Laubias primitivo suo monasterio, quod ut su
Abbreviated transcription (Latin):
se suo patͦno. Cunc uir dñi autbtus
citatis in eo considerans uigore uͥture:
mouit ad diaconatus ordinationem.
qd ita apparuit aptus. ut liquido cla¬
lectꝰ. Erat enim animo benignus.
simplex. humilis ac deuotꝰ. obedientiã
cunctis inpendens. omnesq puro affectu
diligens. T uitum etiam ardorem ⁊ cordis
conpunctionẽ dͥñs largitꝰ est ei. ut uira
bonoꝵ cenobitaꝵ ñ esfet contentꝰ. sel
magis. ac magis semeripsura erigens in
dei famulatum. ⁊ cum gemitu ⁊ lacri¬
mis inafflictiõe uigiliaꝵ. ieiunioꝵ. et
orationum frequent̃ positus uitã sc̃oꝵ
exerceret. nec ullo mͦ daret suo corpori
reqͥem. iuediis. nuditate. frigore. siti:
complins ac felicit᷑ remeans a beato
autberto ep̃o p̃rb̃rii suscepit officium.
Sublimatꝰ uͦ in huiꝰ apicem honeris: enar¬
rari ñ potest quantum excreu̾it cul¬
mine scĩtatis. Iterum gͦ augmentares
labores cupiens. quamuis aefessus iam

Expanded text:
esse suo patrono. Tum vir Domini Autbertus esse suo patrono. Tum vir Domini Autbertus sanctitatis in eo considerans vigere virtutem, promovit ad diaconatus ordinationem; ad quod ita apparuit aptus, ut liquido clareuerat electus. Erat enim animo benignus, sitaplex, humilis ac devotus, oboedientiam cunctis inpendens omnesque puro affectu diligens. Tantum etiam ardorem et cordis conpunctionem Dominus ei largitus est, ut vita bonorum coenobitarum non esset contentus, sed magis ac magis semet ipsum erigens in Dei famulatum et cum gemitu et lacrimis in afflictione vigiliarum, ieiuni orum et orationum frequenter positus, vitam sanctorum exerceret nec ullo modo daret suo corpori requiem, inediis, nuditate, frigore, siti acomplens ac feliciter remeans, a beato Audberto episcopo presbiterii suscepit officium. Sublimatus vero in huius apicem honoris, enarrari non potest, quantum excreverit culmine sanctitatis. Iterum ergo augmentare sibi labores cupiens, quamvis defessus iam
Abbreviated transcription (Latin):
rat ẽẽ autbtum. Ꝙ pedib eiꝰ ꝓstrat᷑
penitenciam sibi rogat dari. rerre¬
toꝵ scelerum. At pius pater eiꝰ uotis
congaudens. suscepit eum penirei¬
tem: queni diu fleuerat a serecĩdate
fio penitenciam cminum. macerans
beis riunus: qͦd scl̃i macularat illece
Siuturna gͥ excoctꝰ penitencia :¬
huinauit ad purum relinquere scli
igocia. ut plenus medutare f odlestia.
ir amiq sup̃dictum dantistitem. ut
es ꝑgiꝑet capitis tonfuram. milicie
celestis assumeres ctamidm. Ad aͦd
ꝑ udens scissimus p̃sul abscidit eius
Imam capitis a quo ram dudũ depu¬
at maculas cordis.
oepnis deniq hanc dignitatis głam.
destinauit ire romani. ut qͥ iam di¬
iserat scłi pompam. ꝑegͥnationis q̃
uitaret᷑ coronam. Cum benedictione
i fectus pi patris aurbti. squalida
fri cͥmina ꝑfecto aut̃ suo desid̾io
plerit᷑ galliam rediit: diu nolens ab¬

Expanded text:
rat esse Audbertum, et pedibus eius prostratus, rat esse Audbertum, et pedibus eius prostratus, paenitentiam sibi rogat dari retroactorum scelerum. At pius pater eius votis congaudens suscepit eum poenitentem, quem diu fleverat a se recedeteritorum poenitentiam criminum, macerans corpus ieiuniis, quod saeculi macularat illecebris. Diuturna igitur excoctus poenitentia, destinavit ad purum relinquere saeculi negotia, ut plenius meditaretur caelestia. Petiit denique supradictum antestitem, ut ab eo perciperet capitis tonsuram militiaeque caelestis assumeret clamidem; ad quod gaudens sanctissimus praesul abscidit eius comam capitis, a quo iam dudum depulerat maculas cordis. 4. Adeptus denique hanc dignitatis gloriam, destinavit ire Romam, ut, qui iam dimiserat saeculi pompam, peregrinationis quoque mercaretur coronam. Cum benedictione igitur profectus pii patris Audberti, squalida ari crimina. Perfecto autem suo desiderio, celeriter Galliam rediit, diu nolens ab