comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
poete quid mali afferant. Tam̃ tã¬
tis inducunt fortissimos uiros.
Molliunt animos nr̃os ita sunt
disciplinã uitamq umbralẽ & de¬
licatã. cum accesserunt etiã poetȩ.
neruos om̃is uirtutis elidunt. Re¬
cte gͥ aplatone ducunt᷑ ex ea eiui¬
tate quã finxit ille cũ optimos mo¬
res &e optimũ rei .p. statũ exqͥreret.
At uͦ nos docti scilicet a gretia. hȩc
c apueritia legimꝰ & discimꝰ. hanc
eruditione liberalẽ & doctrinam
putamꝰ. S quid poetis irascimus
uirtutis magistri philosophi. in¬
uenti sunt qui fummũ malũ do¬
lorẽ dicerent. At tu adulescens cũ
id tͥ pauloante dixisses uidĩ. roga¬
tus a me etiã ne manis quã dedecꝰ
uerbo ne de sententia destitisti. Ro¬
go hoc quidẽ epicurũ maius dicet
ec̃ malũ medioerem dolorẽ. quam
maximũ dedecus. inpso enĩ dede¬
core mali nichil cẽ nͥ sequant᷑ do¬
lores. Quis gͥ epicurũ sequit᷑ dolor
cum hoc ipsum dicit summũ ma¬

Expanded text:
poëtae quid mali adferant? lamentanpoëtae quid mali adferant? lamentantis inducunt fortissimos viros, molliunt animos nostros, ita sunt disciplinam vitamque umbratilem et delicatam cum accesserunt etiam poëtae, nervos omnis virtutis elidunt. recte igitur a Platone eiciuntur ex ea civitate, quam finxit ille, cum optimos mores et optimum rei p. statum exquireret. at vero nos, docti scilicet a Graecia, haec et a pueritia legimus ediscimus, hanc eruditionem liberalem et doctrinam putamus. Sed quid poëtis irascimur? virtutis magistri, philosophi, inventi sunt, qui summum malum dolorem dicerent. at tu, adulescens, cum id tibi paulo ante dixisses videri, rogatus a me, etiamne maius quam dedecus, verbo de sententia destitisti. roga hoc idem Epicurum: maius dicet esse malum mediocrem dolorem quam maxumum dedecus; in ipso enim dedecore mali nihil esse, nisi sequantur dolores. quis igitur Epicurum sequitur dolor, cum hoc ipsum dicit, summum ma
Abbreviated transcription (Latin):
cidunt. Gutȩ que saxa assidue i¬
stillant caucasi. Uix gͥ posse uide¬
mur ita affectum ñ miserũ dice¬
re ce si hunc miserũ certe dolor est
malũ. Tu quidẽ adhuc meã cau¬
sam agis. s. hoc mox uidero. int̾ea
unde isti uersus ñ enĩ agnosco. Di¬
cam hercle ce enĩ recte requiris. Ui¬
des ne abundare me otio: qui tũ
fiusti sepe Credo cum athenis eẽs
in scolis philosophoꝵ uero ac libẽ¬
ter quidẽ animi aduertebas. Igit᷑¬
situm nemo erat admodũ copios:
ueruntam̃ uersus abhis admisceri
orationi ac multos quidẽ adioni¬
sio stoico ꝓbe dicis. S is quasi dic¬
tata nulla dilectu nulla elegantia
philo & ꝓprium nr̃ &e lecta poema¬
ta & loco adiungebat. Itaq postꝙͣ
adamaui hanc quasi senilẽ decla¬
mationẽ studiose equidẽ utor nr̃is
poetis. s sicubi illi defecerunt. Her¬
tienĩ multa de grecis nequo orna¬
iñto in hoc genere disputationis
careret latina oratio. S uides ne

Expanded text:
cidunt Guttae/, quae saxa adsi/due incidunt Guttae/, quae saxa adsi/due instillant Cau/casi.” vix igitur posse videmur ita adfectum non miserum dicere et, si nunc miserum, certe dolorem malum. Tu quidem adhuc meam causam agis, sed hoc mox videro; interea, unde isti versus? non enim adgnosco. Dicam hercle; etenim recte requiris. videsne abundare me otio? Quid tum? Fuisti saepe, credo, cum Athenis esses, in scholis philosophorum. Vero, ac libenter quidem. Animadvertebas igitur, etsi tum nemo erat admodum copiosus, verum tamen versus ab is admisceri orationi. Ac multos quidem a Dionysio Stoico. Probe dicis. sed is quasi dictata, nullo dilectu, nulla elegantia: Philo et †proprium nrt et lecta poëmata et loco adiungebat. itaque postquam adamavi hanc quasi senilem declamationem, studiose equidem utor nostris poëtis; sed sicubi illi defecerunt—verti enim multa de Graecis, ne quo ornamento in hoc genere disputationis careret Latina oratio. Sed videsne,
Abbreviated transcription (Latin):
num̃ mulcebri adsciuit manus.
Hos ille cuneos fabrica crudeli m¬
ferens. Perrupit artꝰ qua miser so¬
lertia. Trasuerberatꝰ castrũ hoc fu¬
riarũ in colo iam tercio me quoq
fiesto die. Tristi aduolatu adũ¬
cis lacerans unguib iouis satel¬
les partu dilamat. fero. Tũ iecur
opinio farta & satiata affatim.
Clangorẽ fundit uastũ ce subli¬
me aduolans pinata cauda no¬
strũ adulat sanguinẽ. Cum uͦ ad¬
esum inflaturenouatũ iecur.
Tum rursu ⁊ detros auida se ad
partus refert. Sic hunc custodẽ
mesti cruciatu salo. Qui me ꝑen¬
ni uiuum fedat miseria. Nanq
ut uidetis uinclis constrictus io¬
uis. Arcere nequeo dirã uolucrẽ
a pectore. Sic ne ipse induus pestes
excipio anxias. Amore mortis ter¬
minũ acquirens mali. s longe
a leto nomine aspellor iouis. Atq
hec uetusta sedis glomerata horri¬
dis. luctifica clades nr̃o infixa ẽ
corꝑi. Equoliquate solis ardore ex¬

Expanded text:
numen Mu/lciberi adscivi/t manus. numen Mu/lciberi adscivi/t manus. Hos i/lle cuneos fa/brica crudeli i/nserens Perru/pit artus; qua/ miser solle/rtia Transve/rberatus ca/strum hoc Furiarum i/ncolo. Iam te/rtio me quo/que funesto/ die Tristi a/dvolatu adu/ncis lacerans u/nguibus Iovi/s satelles pa/stu dilania/t fero. Tum ie/core opimo fa/rta et satiata a/dfatim Clango/rem fundit va/stum et sublime a/volans Pinna/ta cauda no/strum adulat sa/nguinem. Cum ve/ro adesum infla/tu renovatu/mst iecur, Tum ru/rsum taetros a/vida se ad pastu/s refert. Sic ha/nc custodem mae/sti cruciatu/s alo, Quae me/ perenni vi/vum foedat mi/seria. Namque, u/t videtis, vi/nclis constrictu/s Iovis Arce/re nequeo di/ram volucrem a pe/ctore. Sic me i/pse viduus pe/stes excipio a/nxias Amo/re mortis te/rminum anquire/ns mali; Sed lo/nge a leto nu/mine aspello/r Iovis, Atque hae/c vetusta, sae/clis glomerata ho/rridis, Lucti/fica clades no/stro infixa est co/rpori; E quo/ liquatae so/lis ardore e/x
Abbreviated transcription (Latin):
Hec e tartarea tenebrica abstractũ
plaga. Tricipitẽ eduxit hidrigene¬
ratũ canẽ. Hec int̾emit tortu mul¬
tiplicabili. Oraconẽ auriferã ob-¬
tutu adseruantẽ arborẽ. Multa a¬
lia uictrix nr̃a lustrauit manꝰ. Nec
quisquã e nr̃is spolia cepit laudi¬
bus. Possumus ne nos contemere
dolorem cum ipsum herculẽ. tam
intolerant dolere uideamꝰ. Ueniat
hesculus ñ poeta solũ. s etiã phita.¬
goreus. sic etiã accepimꝰ. quomͦ fert
apud eum ꝓmeceus dolorẽ quẽ ex¬
cipit ob furtum lenniũ unde ig¬
nis lucet mortalib clam diuisus
cum doctus ꝓmetheus depsisse
dolo penasq ioui fato expendisse
sup̃mo. has gͥ pęnas pendens af¬
fixus ad caucasum dicit hec.¶Tita¬
num suboles sotia nr̃i sanguinis.
Generato celo aspicite religatum
aspis. Uinctumq saxis nauẽ ut
horrisono freco. Noctẽ pauentes
tundi adnectunt nauitȩ. Satur¬
nius mesic infixit iupit̾ iouisq

Expanded text:
Haec e/ Tartarea te/nebrica abstractu/m Haec e/ Tartarea te/nebrica abstractu/m plaga Trici/pitem eduxit Hy/dra generatu/m canem? Haec i/nteremit to/rtu multiplica/bili Draco/nem auriferam optu/tu adservantem a/rborem? Multa a/lia victrix no/stra lustravi/t manus, Nec qui/squam e nostris spo/lia cepit lau/dibus.” Possumusne nos contemnere dolorem, cum ipsum Herculem tam intoleranter dolere videamus? Veniat Aeschylus, non poëta solum, sed etiam Pythagoreus; sic enim accepimus. quo modo fert apud eum Prometheus dolorem, quem excipit ob furtum Lemnium, Unde i/gnis cluet morta/libus clam Divi/sus; eum doctu/s Prometheus Clepsi/sse dolo poena/sque Iovi Fato e/xpendisse supre/mo? has igitur poenas pendens adfixus ad Caucasum dicit haec: “Tita/num suboles, so/cia nostri sa/nguinis, Genera/ta Caelo, aspi/cite religatum a/speris Vinctu/mque saxis, na/vem ut horrisono/ freto Nocte/m paventes ti/midi adnectunt na/vitae. Satu/rnius me si/c infixit Iu/ppiter, Iovi/sque
Abbreviated transcription (Latin):
nea uir feminea interimor manu
Onate uere hoc nom̃ usurpa patͥ.
Nemo occidentẽ matris suꝑce ca¬
ritas. Huc arripe ad me manib ab¬
stractã piis. Iam cernã ne me an il¬
lam potiorẽ putes. Perge aude nate
in lacrima patris pestib Miserere
gentes nr̃as flebunt miserias. He¬
u uirginalẽ me ore ploratũ edere.
Iuẽ uidit nemo ulli ingemeseentẽ
malo. Sic feminata untꝰ afflicta
occidit. Accede nate assiste miserã¬
dum aspice. Cuisceratũ corpus la¬
ceratũ patris. Uidete cuncti. tuq
celestiũ sator. Iaceo obsecro in me
ium coruscã fulminis. Nunc nũc
dolorum axiferi torquent uertice̾.
Nunc serpit ardor oante uictrices
manus. O pectora. o t̾ga olacertoꝵ
tori. Hr̃o ne p̾ssu quonda nemeus
leo. Frendens efflauit grauit̃ extre¬
mum halitũ. Hec dextra lernã t̃¬
ram mactata excetera. Placauit ħ
bicorporẽ afflixit manũ. Hermia¬
tiam hec uasti facã abiecit beluã.

Expanded text:
nae vir fe/minea interimo/r manu. nae vir fe/minea interimo/r manu. O na/te, vere hoc no/men usurpa/ patri, Ne me o/ccidentem ma/tris superet ca/ritas. Huc a/rripe ad me ma/nibus abstracta/m piis; Iam ce/rnam, mene an i/llam potiore/m putes. Perge, au/de, nate! inla/crima patris pe/stibus, Misere/re: gentes no/stras flebunt mi/serias. Heu, vi/rginalem me o/re ploratum e/dere, Quem vi/dit nemo ulli i/ngemescente/m malo! Ecfe/minata vi/rtus adflicta o/ccidit. Acce/de, nate, adsi/ste, miserandum a/spice Evi/sceratum co/rpus lacerati/ patris! Vide/te, cuncti, tu/que, caelestu/m sator, Iace, o/bsecro, in me vi/m coruscam fu/lminis! Nunc, nu/nc dolorum anxi/feri torquent ve/rtices, Nunc se/rpit ardor. o a/nte victrice/s manus, O pe/ctora, o terga, o/ lacertoru/m tori, Vestro/ne pressu quo/ndam Nemeaeu/s leo Frende/ns efflavit gra/viter extremum ha/litum? Haec de/xtra Lernam tae/tra mactata e/xcetra Paca/vit? haec bico/rporem adflixi/t manum? Eryma/nthiam haec vasti/ficam abiecit be/luam?
Abbreviated transcription (Latin):
inmortalitatẽ ipsa morte querebat
quas hic uoces apud sophoclem in
trachinis edit cui cũ deianira san¬
guine centauri tinctã tunicã m¬
diusset in hesissetq ea usceribꝰat ille
Omulta dictu grauia. ꝑpessu asꝑa.
Que corꝑe exanelata atq animo ꝑ¬
tuli. Nec mͥ iunonis t̾ror inplaca¬
bilis. nec tantũ inuexit tristis eu¬
risteus mali. quantũ una uecors
oenei partu edita. Hȩc me irreti¬
uit ueste furiali insciũ. Que lat̾e
inherens morsu lacerat uiscerit.
Urgensq grauit pulmonũ hau¬
rit sp̃s iam decolorẽ sangumẽ om¬
nem exorbuit. Sic corpus dade hor¬
ribili absumptũ extabuit. ipse in¬
ligatus peste interimor textili. hos
ñ hostilis dextra ñ terra edita mo¬
les oigantũ. ñ biformato inpecu.
Centaurus ictus corꝑi infixit meo.
Non graia uis. ñ barbara illa mi¬
manitas. Non seua t̾risgens relega¬
ta ultimis. Quas ꝑagrans undiq
om̃em hic feritatẽ expulit. S ferui¬

Expanded text:
inmortalitatem ipsa morte quaerebat: inmortalitatem ipsa morte quaerebat: quas hic voces apud Sophoclem in Trachiniis edit! cui cum Deianira sanguine Centauri tinctam tunicam induisset inhaesissetque ea visceribus, ait ille: “O mu/lta dictu gra/via, perpessu a/spera, Quae co/rpore exancla/ta atque animo pe/rtuli! Nec mi/hi Iunonis te/rror inplaca/bilis Nec ta/ntum invexit tri/stis Eurystheu/s mali, Quantum u/na vaecors Oe/nei partu e/dita. Haec me i/nretivit ve/ste furiali i/nscium, Quae la/tere inhaerens mo/rsu lacerat vi/scera Urge/nsque graviter pu/lmonum haurit spi/ritus: Iam de/colorem sa/nguinem omnem exo/rbuit. Sic co/rpus clade horri/bili absumptum e/xtabuit, Ipse i/nligatus pe/ste interimor te/xtili. Hos no/n hostilis de/xtra, non Terra e/dita Mole/s Gigantum, no/n biformato i/mpetu Centau/rus ictus co/rpori inflixi/t meo, Non Gra/ia vis, non ba/rbara ulla inma/nitas, Non sae/va terris ge/ns relegata u/ltimis, Quas pe/ragrans undique o/mnem ecferitatem e/xpuli, Sed fe/mi
Abbreviated transcription (Latin):
uoluptarꝰ ille dixerit. sane ide in
phalaridis tauro qͦd sicẽt in lectulo.
Ego tantã uim ñ tribuo sapientiȩ
contra dolorẽ si forte in ꝑferendo of¬
fitio satis ẽ. Ut letetur etiã ñ postulo.
Tristis enĩ res ẽ sine dubio asꝑa ama¬
ra mimica nat᷑e. ad patiendũ tole¬
randũq difficilis. Aspice philocte¬
tam cui concedendũ ẽ gemñti. ipsũ
enĩ herculẽ uiderat in ea magnitu¬
dme doloꝵ euilantẽ. Nichil gͥ hũc
uirũ sagite quas abhercule accepat
tum consolabant᷑ cũ e uiꝑino mor¬
su uene iuscerũ ueneno imbute te¬
tro cruciatu scient. Itaq exclamat
auxiliũ ex petens mori cupiens. He¬
u qui salsis fluctib mardet me ex
sublimi uertice saxi. iam ia absum¬
or conficit᷑ anima uis uolneris ulce¬
ris estus. Difficile dictu uidet᷑ eũ ñ
in malo eẽ &x magno qͥa dem qui ita
clamare togat᷑. s ui. o deamꝰ hercu¬
lem ipsũ qui tũ dolore frangebat᷑ cũ

Expanded text:
voluptarius. ille dixerit sane idem in voluptarius. ille dixerit sane idem in Phalaridis tauro, quod, si esset in lectulo; ego tantam vim non tribuo sapientiae contra dolorem. si fortis est in perferendo, officio satis est; ut laetetur etiam, non postulo. tristis enim res est sine dubio, aspera, amara, inimica naturae, ad patiendum tolerandumque difficilis. Aspice Philoctetam, cui concedendum est gementi; ipsum enim Herculem viderat in Oeta magnitudine dolorum eiulantem. nihil igitur hunc virum sagittae, quas ab Hercule acceperat, tum consolabantur, cum E vi/perino mo/rsu venae vi/scerum Vene/no inbutae tae/tros cruciatu/s cient. itaque exclamat auxilium expetens, mori cupiens; Heu, qui/ salsis flucti/bus mandet Me ex su/blimo verti/ce saxi! Iam iam a/bsumor; confi/cit animam Vis vo/lneris, ulceris ae/stus. difficile dictu videtur eum non in malo esse, et magno quidem, qui ita clamare cogatur. Sed videamus Herculem ipsum, qui tum dolore frangebatur, cum
Abbreviated transcription (Latin):
sit: ita fit ut om̃ino nemo possit¬
ẽe beatus. Metrodorus quid̃e ꝑfec¬
te cum beatum putat. cui corpꝰ
bene constitutum ẽ. & exploratũ
ita semꝑ fore. Quis aut̃ ẽ iste cui
id exploratũ possit cẽ: Epicurus
iͦi ea dicit ut mͥ quidẽ risus capta¬
re uideatur. Affirmat enĩ quodã
loco si uratur sapiens. si cruciet᷑¬
expectas fortasse dum dicat pati¬
etur ꝑferet non succumbet. Ma¬
gna me hercule laus & co ipso per
quem iuraui hercule digna. sed
epicuro homini asꝑo & duro nẽ
hoc satis in phalaridis tauri si erit
dicet quã suaue quã hoc ñ curo. Su¬
aue etiam an parum ẽ si ñ amarũ.
ad idquidẽ illi ipsi qui dolorem ma¬
lum eẽ negant. non solent dicere
cuiquã suaue ẽẽ cruciari. Asꝑum
difficile odiosum contra naturã di¬
cunt nec tam̃ malũ. Hic qui solũ
hoc malũ dicit: ⁊ malorũ om̃ium
extremũ sapientẽ censet id suaue
dicturũ. Egoate ñ postulo ut dolorẽ

Expanded text:
sit? ita fit, ut omnino nemo esse possitsit? ita fit, ut omnino nemo esse possit beatus. Metrodorus quidem perfecte eum beatum putat, cui corpus bene constitutum sit et exploratum ita semper fore. quis autem est iste, cui id exploratum possit esse? Epicurus vero ea dicit, ut mihi quidem risus captare videatur. adfirmat enim quodam loco, si uratur sapiens, si crucietur—expectas fortasse, dum dicat: patietur, perferet, non succumbet; magna mehercule laus et eo ipso, per quem iuravi, Hercule, digna; sed Epicuro, homini aspero et duro, non est hoc satis: in Phalaridis tauro si erit, dicet: quam suave est, quam hoc non curo! suave etiam? an parum est, si non amarum? at id quidem illi ipsi, qui dolorem malum esse negant, non solent dicere, cuiquam suave esse cruciari: asperum, difficile, odiosum, contra naturam dicunt, nec tamen malum. hic, qui solum hoc malum dicit et malorum omnium extremum, sapientem censet id suave dicturum. ego a te non postulo, ut dolorem
Abbreviated transcription (Latin):
anc eneruatã muliebremq sentẽ¬
tiam satis docilẽ se epicurus p̾buit.
Hunc post rhodius ieronimꝰ dolore
uacare summũ bonum dixit. Lan¬
tum indolore durit mali. Cȩteri
pret̃ zenonem. aristonẽ. pirronẽ.
idem fere quomͦ tu. malum illud
quidem. s alia peiora. Ergo id qͦd
natura ipsa & quedam generosa
uirtus statim respuit. ne se dolorẽ
summũ malum dicere. Oppositoq
dedecore sententia depellere in eo
magistra uite philosophia tot scła
ꝑmanet. Quod huic officium que
laus. quod decus erit tanti. qͦd adi¬
pisci cum dolore uelis. corpis uelit.
qui dolorem summũ malum sibi
ẽẽ ꝑsuaserit: quã porto qui si igno¬
miniã quã turpitudinẽ ñ ꝑtule¬
rit ut effugiat dolore si id summũ
malum eẽ decreuerit: Quis autẽ
ñ miser. nͣmͦ tunc cum p̃metus
fũmis dolorib si inhis ẽ sũminũ
malum. S etiam cum sciet id fibi
posse uenire: & siquis ẽ cui ñ pos¬

Expanded text:
hanc enervatam muliebremque sentenhanc enervatam muliebremque sententiam satis docilem se Epicurus praebuit. hunc post Rhodius Hieronymus dolore vacare summum bonum dixit: tantum in dolore duxit mali. ceteri praeter Zenonem, Aristonem, Pyrrhonem idem fere quod modo tu: malum illud quidem, sed alia peiora. ergo id quod natura ipsa et quaedam generosa virtus statim respuit, ne scilicet dolorem summum malum diceres oppositoque dedecore sententia depellerere, in eo magistra vitae philosophia tot saecula permanet. quod huic officium, quae laus, quod decus erit tanti, quod adipisci cum dolore corporis velit, qui dolorem summum malum sibi esse persuaserit? quam porro quis ignominiam, quam turpitudinem non pertulerit, ut effugiat dolorem, si id summum malum esse decreverit? quis autem non miser non modo tunc, cum premetur summis doloribus, si in his est summum malum, sed etiam cum sciet id sibi posse evenire? et quis est, cui non pos
Abbreviated transcription (Latin):
tare uelis. Polorem existimo ma
lorum om̃ium. etiam ne maius
quam dedecus: Non audeo id di¬
cere quidem. & me pudet tam ci¬
to de sententia eẽ deiectum. Ma¬
gis eẽt pudendũ sim sententia ꝑ¬
maneres. Quid enĩ minus ẽ dig¬
num quam tͥ peius quicquã uiði
dedecore. flagitio. turpitudine. q̃
ut effugias quis ẽ non mͦ recusan¬
dus. s non ultro appetendus. sub¬
cundus. excipiendus dolor: ita ꝓr¬
sus existimo. Quare ne fit sane sũ¬
mum malũ dolor malii certe ẽ.
catus. doloris trore deieceris: Uide¬
o plane. s plus desidero. Expiar
equidẽ s magna res ẽ animoq mͥ
opus ẽ non repugnante. habebis id
quidem. ut enĩ feci heri. sic nunc ra¬
tionem quo ea mecumq ducet seqͣr
primũ gͥ deinbecillitate multorũ
&e de uariis disciplinis philosopho¬
rum loquar. quorũ princeps & au¬
toritate & antiquitate socraticus
aristippus ñ dubitauit sũmum
malũ dolorem dicere. Deinde adħ

Expanded text:
tari velis. Dolorem existimo maxumum tari velis. Dolorem existimo maxumum malorum omnium. Etiamne maius quam dedecus? Non audeo id dicere equidem, et me pudet tam cito de sententia esse deiectum. Magis esset pudendum, si in sententia permaneres. quid enim minus est dignum quam tibi peius quicquam videri dedecore flagitio turpitudine? quae ut effugias, quis est non modo recusandus, sed non ultro adpetendus subeundus excipiendus dolor? Ita prorsus existimo. quare ne sit sane summum malum dolor, malum certe est. nitus de doloris terrore deieceris? Video plane, sed plus desidero. Experiar equidem; sed magna res est, animoque mihi opus est non repugnante. Habebis id quidem. ut enim heri feci, sic nunc rationem, quo ea me cumque ducet, sequar. Primum igitur de inbecillitate multorum et de variis disciplinis philosophorum loquar. quorum princeps et auctoritate et antiquitate Socraticus Aristippus non dubitavit summum malum dolorem dicere. deinde ad
Abbreviated transcription (Latin):
ratione peccans hoc turpior ẽ qd̾
mofficio cuiꝰ magister eẽ ułt labi¬
tur:. artemq uite ꝓfessus delinqͥt
inuita. Nonne uerendñ ẽ gͥ si ẽi
ta ut dicis ne philosophiã fals a
gła exornes. Quod ẽ enim maius
argum̃tum nichil eam ꝓdẽẽ: quos¬
dam ꝑfectos philosophos turpit̃
mentum ẽ. Nam ut agri ñ om̃s
frugiferi sunt qui colunt᷑. Falsũ¬
q illud ac in ꝓbe & si in segetem
sunt daeteriorem date fruges
tam̃ ipse suapte natura enitent.
sic animi ñ om̃s culti fructũ fer̃
atq ut in eodem simili uerser ut
ager quanuis fertilis sine cult᷑a
fructuosus ẽẽ ñ pot̾: sic sine doc¬
trina animꝰ. ita ẽ utra queres sine
altera debilis. cultura autẽ animi
philophi ẽ. Hȩc extrait uicia radi¬
citus & p̃parat animos ad satus
accipiendos. eaq mundat his. &
ita dicam serit. que adulta fructꝰ
liberrimosferant. Agamus gͥ ut
cepimus: dic fiuis. de quo dispu¬

Expanded text:
ratione peccans hoc turpior est, quod ratione peccans hoc turpior est, quod in officio, cuius magister esse vult, labitur artemque vitae professus delinquit in vita. Nonne verendum est igitur, si est ita, ut dicis, ne philosophiam falsa gloria exornes? quod est enim maius argumentum nihil eam prodesse, quam quosdam perfectos philosophos turpiter mentum est. nam ut agri non omnes frugiferi sunt qui coluntur, falsumque illud Acci: Probae e/tsi in segetem su/nt deteriore/m datae Fruge/s, tamen ipsae sua/pte natura e/nitent , sic animi non omnes culti fructum ferunt. atque, ut in eodem simili verser, ut ager quamvis fertilis sine cultura fructuosus esse non potest, sic sine doctrina animus; ita est utraque res sine altera debilis. cultura autem animi philosophia est; haec extrahit vitia radicitus et praeparat animos ad satus accipiendos eaque mandat is et, ut ita dicam, serit, quae adulta fructus uberrimos ferant. Agamus igitur, ut coepimus. dic, si vis, de quo dispu
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ in uetere ꝓuerbio. s multoma¬
gis ratio. Que quib dã quasi p̃ce¬
ptis confirmat uim fortitudinis.
te natura excelsum quendã ui¬
delicet & altum &e humana des¬
picientem genuit. itaq facile ĩ
animo forti contra morte habi¬
ta insedit oratio. S hȩc eade num
censes apud eos ipsos ualere nͥ ad¬
modũ paucos aquib muenta
disputata conscripta st̃: quotus
enĩ quisq philosophorũ inuenit᷑
qui sit ita moratꝰ ita ammo ac ini¬
ta constitutꝰ ut ratio postulat qui
disciplinã suam ñ ortationẽ scien¬
si ce decretis suis pareat. Uidere li¬
cet alios tanta leuitate & iactatiõe
uti is fuerit non didisse meluis.
Alios pecuniȩ cupidos. glłȩ nonnul¬
los multos libidinũ seruos. ut cũ
ꝓfessus quispiã barbare loquat᷑.
Aut si absurde canat is qui se habe¬
ri uelit musicũ. hor turpior sit.
qͦd in eo ipso peccet cuiꝰ ꝓfitetur
scientiã. Sic philosophus in uitȩ

Expanded text:
est in vetere proverbio, sed multo maest in vetere proverbio, sed multo magis ratio, quae quibusdam quasi praeceptis confirmat vim fortitudinis. te natura excelsum quendam videlicet et altum et humana despicientem genuit; itaque facile in animo forti contra mortem habita insedit oratio. sed haec eadem num censes apud eos ipsos valere nisi admodum paucos, a quibus inventa disputata conscripta sunt? quotus enim quisque philosophorum invenitur, qui sit ita moratus, ita animo ac vita constitutus, ut ratio postulat? qui disciplinam suam non ostentationem sciensibi et decretis suis pareat? videre licet alios tanta levitate et iactatione, ut iis fuerit non didicisse melius, alios pecuniae cupidos, gloriae non nullos, multos libidinum servos, ut cum professus quispiam barbare loquatur, aut si absurde canat is qui se haberi velit musicum, hoc turpior sit, quod in eo ipso peccet, cuius profitetur scientiam, sic philosophus in vitae
Abbreviated transcription (Latin):
meridiem in achademiã descendi¬
mus in qua disputationẽ habitã
ñ quasi narrantes exponimus . s
eisdem fere uerbis ut actum dispu¬
tatũq ẽ. Est gͥambulantib adħc
modũ sermo ille nobis institutꝰ &
a tali quod̃a inductus exordio. Di¬
ci ñ potest quam sit esterna dis¬
putatione tua delectatus uł potꝰs
adiut᷑. Et si enim mͥ sum conscuis
nunquã mei nimis uite cupidũ
fuisse tam̃ int̾dum obiciebat᷑ ani¬
mo metus quidã & dolorcogitan¬
tis fore aliquando finem huiꝰ lu¬
cis & amissionem om̃ium uite
commodorũ. Hoc genere mole¬
stie sic mͥcrede sum liberat᷑ ut
nichil minꝰ curandũ putem. Mi¬
nime. mirũ id quidẽ. nam efficit
hoc philosophia. medet᷑ animis.
inanes sollicitudines detrait. cu¬
piditatib liberat. pellit timores.
s hec eius iuis non idem pot apud
om̃s. tum ualet multum cumẽ
idoneam complexa naturã. fortes
enĩ non mͦ fortuna adiuuat ut

Expanded text:
meridiem in Academiam descendimeridiem in Academiam descendimus. in qua disputationem habitam non quasi narrantes exponimus, sed eisdem fere verbis, ut actum disputatumque est. Est igitur ambulantibus ad hunc modum sermo ille nobis institutus et a tali quodam ductus exordio: Dici non potest, quam sim hesterna disputatione tua delectatus vel potius adiutus. etsi enim mihi sum conscius numquam me nimis vitae cupidum fuisse, tamen interdum obiciebatur animo metus quidam et dolor cogitanti fore aliquando finem huius lucis et amissionem omnium vitae commodorum. hoc genere molestiae sic, mihi crede, sum liberatus, ut nihil minus curandum putem. Minime mirum id quidem; nam efficit hoc philosophia: medetur animis, inanes sollicitudines detrahit, cupiditatibus liberat, pellit timores. sed haec eius vis non idem potest apud omnis: tum valet multum, cum est idoneam complexa naturam. fortis enim non modo fortuna adiuvat, ut
Abbreviated transcription (Latin):
quisquã inmanus sumit sichos
latinos hii soli legunt qui illa re¬
cta dici putant. Nobis aut̃ uidet̃.
quicquidlitteris comindatur id cõ¬
m̃dari om̃ium eruditorũ lectiõi
decere. nec si id ipsi minꝰ consequi
possumus. iccirca minꝰ id ita faciẽ¬
dum eẽ sentimꝰ. itaq mͥ semꝑ ꝑeru¬
pateticorũ achademieq consue¬
tudo de om̃ib reb in contrarias
partes disserendi. Non ob eã causã
solum placuit qͦd alit̾ ñ posset qͥd
inquaq re uerisimile eẽt inueni¬
re. S etiam qͦd eẽt maxima dicendi
exercitacio qua pͥnceps usus ẽ ari¬
stoteles. Demnde cũ qui secuti st̃.
Nr̃a aut̃ memoria philo quẽ nos
frequent̃ audiuimus instituit a¬
lio temꝑe rechorũ p̃cepta tradere
alio philosophorũ ad quã nos con¬
suetudinẽ familiarib nris addu¬
cti in tusculano qd datum ẽ tẽꝑis
nobis in eo consumpsimꝰ. Itaq ẽ
ante meridiem dictioni oꝑamde¬
dissemꝰ ficut pridie feceramꝰ post

Expanded text:
quisquam in manus sumit, sic hos quisquam in manus sumit, sic hos Latinos i soli legunt, qui illa recte dici putant. nobis autem videtur, quicquid litteris mandetur, id commendari omnium eruditorum lectioni decere; nec, si id ipsi minus consequi possumus, idcirco minus id ita faciendum esse sentimus. Itaque mihi semper Peripateticorum Academiaeque consuetudo de omnibus rebus in contrarias partis disserendi non ob eam causam solum placuit, quod aliter non posset, quid in quaque re veri simile esset, inveniri, sed etiam quod esset ea maxuma dicendi exercitatio. qua princeps usus est Aristoteles, deinde eum qui secuti sunt. nostra autem memoria Philo, quem nos frequenter audivimus, instituit alio tempore rhetorum praecepta tradere, alio philosophorum: ad quam nos consuetudinem a familiaribus nostris adducti in Tusculano, quod datum est temporis nobis, in eo consumpsimus. itaque cum ante meridiem dictioni operam dedissemus, sicut pridie feceramus, post
Abbreviated transcription (Latin):
siad hec studia plures confluxert̃.
S cos si possimus excitemꝰ. qui libe¬
ralit eruditi: adhibita etiam disse¬
rendi eligantia. ratione & uia phi¬
lophantur. Est enim quodd̃a genꝰ
corum qui se philosophos appella¬
ri uolunt.quorũ dicunt᷑ ec̃ latini
sane multilibri quos ñ contemno
equidẽ quippe quos nunqua lege¬
rim.S quia ꝓfitent᷑ ipsi illi qui e¬
os scribunt se neq distincte. neq
distribite neq elegant̃ neq horna¬
te scribere lectionem sine ulla de¬
lectione negligo. Quid enĩ dicant
& quid sentiant hii qui sunt ab ea
disciplina ne mediocrit quidẽ do¬
ctus ignorat. quã obrem qm̃ quẽ
admodũ dicant ipsi ñ laborant cur
legendi sint nͥ ipsi int̾ se quidẽ sen¬
tiunt non intellego. Nam ut plato¬
nem reliquosq socraticos & eos ipsos
qui abhis ꝓfecti sunt. Legunt etiã
qui illa aut ñ apꝓbant. aut ñ stu¬
diosissime consectant᷑. Epicurum
aut̃ & metrodorũ ñ fere pret̾ suos

Expanded text:
si ad haec studia plures confluxerint. si ad haec studia plures confluxerint. sed eos, si possumus, excitemus, qui liberaliter eruditi adhibita etiam disserendi elegantia ratione et via philosophantur. est enim quoddam genus eorum qui se philosophos appellari volunt, quorum dicuntur esse Latini sane multi libri; quos non contemno equidem, quippe quos numquam legerim; sed quia profitentur ipsi illi, qui eos scribunt, se neque distincte neque distribute neque eleganter neque ornate scribere, lectionem sine ulla delectatione neglego. quid enim dicant et quid sentiant i qui sunt ab ea disciplina, nemo ne mediocriter quidem doctus ignorat. quam ob rem, quoniam quem ad modum dicant ipsi non laborant, cur legendi sint nisi ipsi inter se qui idem sentiunt, non intellego. nam, ut Platonem reliquosque Socraticos et deinceps eos, qui ab his profecti sunt, legunt omnes, etiam qui illa aut non adprobant aut non studiosissime consectantur, Epicurum autem et Metrodorum non fere praeter suos
Abbreviated transcription (Latin):
ita ducti abhumili uenit ad sũmũ
ut iam quod natura fert inom̃ib
fere senescat reb breuiq temꝑe ad
nichilum uentura uideat᷑. Philo¬
sophia nascatur latinis quidẽ lit¬
teris ex his temꝑibus: camq nos ad¬
iuuemꝰ. nosq ipsos redargui refelliq
patiam᷑. Quod hii ferunt animo mi¬
quo qui certis quib d̃a destinatisq
sententiis quasi addicti &e consecrati
sunt. Eaq necessitate constricti. ut
etiam que ñ ꝓbare soleant ea cogan¬
tur constantie causa defendere. Nos
qui sequim᷑ ꝓbabilia. nec ultra quã
id quod uerisimile occurrit ꝓgredi
possumus.⁊ refellere sine ꝑtinatia⁊
refelli sine iracundia parati sumꝰ.
Quod si hec studia parata erunt ad
nrõs ne bibliothecis quidẽ grecis
egebimus inquib multitudo infi¬
nita librorũ ꝓpt̾ corum ẽ multitu¬
dinem qui scripserunt. Cadẽ emm
dicuntur amultis exquo libris oĩa
referserunt. Quod accidet etiã nr̃is.

Expanded text:
ita ducta ab humili venit ad summum, ita ducta ab humili venit ad summum, ut iam, quod natura fert in omnibus fere rebus, senescat brevique tempore ad nihilum ventura videatur, philosophia nascatur Latinis quidem litteris ex his temporibus, eamque nos adiuvemus nosque ipsos redargui refellique patiamur. quod i ferunt animo iniquo, qui certis quibusdam destinatisque sententiis quasi addicti et consecrati sunt eaque necessitate constricti, ut etiam, quae non probare soleant, ea cogantur constantiae causa defendere: nos, qui sequimur probabilia nec ultra quam id quod veri simile occurrit progredi possumus, et refellere sine pertinacia et refelli sine iracundia parati sumus. Quodsi haec studia traducta erunt ad nostros, ne bibliothecis quidem Graecis egebimus, in quibus multitudo infinita librorum propter eorum est multitudinem, qui scripserunt. eadem enim dicuntur a multis, ex quo libris omnia referserunt. quod accidet etiam nostris,
Abbreviated transcription (Latin):
to ipsa fugiens eiq ipsi & suspecta
& inuisa. ut uł siquis uniuersam
uelit uituꝑare scdo id popło face̾
possit. uł si in eam quam nos ma¬
xime sequim conetur inuadere
magna habere poffit auxilia reli¬
quorũ philosophorũ disciplinis.
Nos aut̃ unuerse philosophie ui¬
tuꝑatorib respondimꝰ inhortensio.
cꝓachademia aut̃ que dicenda itẽ¬
ẽent satis accurate in achademicis
quatuor libris explicata arbitram᷑.
S tam̃ tantũ abest ut scribi contra
nos nolimꝰ. ut id etiã maxime opte¬
mus. In ipsa enĩ grecia philosophia.
tanto in honore nunquã ftusset.
ñ doctissimorii contentionib dis¬
sentionibq uiguisset. Quam obrẽ
hortor om̃is qui facere id possunt. ut
huius quoq generis laudem iam
languentigrecie cripiant & p̾ferãt
in hanc urbem ficut reliquas om̃is.
Que quidemerant expetende studi¬
oatq industria sua maiores nr̃i trã¬
stulerunt. atq oratorũ quidẽ laus

Expanded text:
to ipsa fugiens eique ipsi et suspecta to ipsa fugiens eique ipsi et suspecta et invisa, ut, vel si quis universam velit vituperare, secundo id populo facere possit, vel si in eam quam nos maxime sequimur conetur invadere, magna habere possit auxilia e reliquorum philosophorum disciplinis. Nos autem universae philosophiae vituperatoribus respondimus in Hortensio, pro Academia autem quae dicenda essent, satis accurate in Academicis quattuor libris explicata arbitramur; sed tamen tantum abest ut scribi contra nos nolimus, ut id etiam maxime optemus. in ipsa enim Graecia philosophia tanto in honore numquam fuisset, nisi doctissimorum contentionibus dissensionibusque viguisset. Quam ob rem hortor omnis, qui facere id possunt, ut huius quoque generis laudem iam languenti Graeciae eripiant et transferant in hanc urbem, sicut reliquas omnis, quae quidem erant expetendae, studio atque industria sua maiores nostri transtulerunt. atque oratorum quidem laus
Abbreviated transcription (Latin):
ñtimet magnũ is s i p̃sidium
ad beatam uitam conparat. Quã-¬
quam non sumꝰ ignari multos stu¬
diose contraẽc dicturos. quod uita¬
re nullo mͦ potuimꝰ. nisi nichil oĩ¬
no scriberemus. Etenĩ si orationes
quas nos multitudinis uiditio ꝓ¬
bari uolebamꝰ. Popularis ẽem̃ illa
facultas & effectus eloquentia est
audientiũ apꝓbatio. s si reꝑieban¬
tur ñmilli qui nichil laudarent
nisi quod se nitari posse confiderẽt.
quenq spandi sibi. eundẽ benedi¬
cendi finem ꝓponerent. Et cũ ob¬
ruerentur copia sententiarĩ atq
uerborũ. ieunitatem & famem
se malle quã ubertatẽ &e copiã dice¬
rent. Unde erat exortum genus at¬
ticorum ins ipsis quid sequi se ꝓfi¬
tebantur ignotũ. qui iam conticu¬
erunt pene ab ipso foro irrifi. Qͥd
futurũ putamꝰ cum adiutore po¬
pulo quo utebamurantea numc
minime nos uti posse uideamur.
Est enĩ philosoplna paucis conten¬
ta uidicib multitudinem consul¬

Expanded text:
non timet, magnum is sibi praesidium non timet, magnum is sibi praesidium ad beatam vitam comparavit. Quamquam non sumus ignari multos studiose contra esse dicturos; quod vitare nullo modo potuimus, nisi nihil omnino scriberemus. etenim si orationes, quas nos multitudinis iudicio probari volebamus popularis est enim illa facultas, et effectus eloquentiae est audientium adprobatio—sed si reperiebantur non nulli, qui nihil laudarent nisi quod se imitari posse confiderent, quemque sperandi sibi, eundem bene dicendi finem proponerent, et cum obruerentur copia sententiarum atque verborum, ieiunitatem et famem se malle quam ubertatem et copiam dicerent, unde erat exortum genus Atticorum is ipsis, qui id sequi se profitebantur, ignotum, qui iam conticuerunt paene ab ipso foro inrisi: quid futurum putamus, cum adiutore populo, quo utebamur antea, nunc minime nos uti posse videamus? est enim philosophia paucis contenta iudicibus, multitudinem consul
Abbreviated transcription (Latin):
dem eẽ arbitror philophari. Nam
quid possum p̾sertim nichil age̾s
agere melius. s non paucis ut ille.
Difficile ẽ enĩ philosophia pauca
ẽẽ nota ei cui ñ sint. aut pleraq
aut om̃ia. Nam nec pauca nisi e
multis eligi possunt. nec qͥ pauca
ꝑceꝑit non idem reliqua eodem
studio ꝑsequetur. s. tam̃ inuita
occupata. atq ut neoptolemi tum
erat militare pauca ipsa multum
sepe ꝓsunt & ferunt fructus .s nõ
tantos. quanti ex uniuersa philoso¬
phia ꝑcipi possunt. Iam̃ eos quibꝰ
aliqua ex parte int̃dum aut cupi¬
ditate. aut egritudine. aut metu li¬
berentur. Uelut ex ea disputatione
que nuꝑ mͥhabita ẽ intusculano
magna uidebatur mortis effecta
contentio que ñ minimũ ualet
ad animũ metu liberandũ. Nam
quid quod uitari ñ pot̾ metuit
is uiuere animo quieto nullo mͦ
pot̃. Sed qui ñ mͦ quia necesse est
mori uerumetiã quia nichil hab&
mors quod sit horrendũ mortem

Expanded text:
dem esse arbitror philosophari—nam dem esse arbitror philosophari—nam quid possum, praesertim nihil agens, agere melius?—sed non paucis, ut ille. difficile est enim in philosophia pauca esse ei nota, cui non sint aut pleraque aut omnia. nam nec pauca nisi e multis eligi possunt nec, qui pauca perceperit, non idem reliqua eodem studio persequetur. sed tamen in vita occupata atque, ut Neoptolemi tum erat, militari pauca ipsa multum saepe prosunt et ferunt fructus, si non tantos quanti ex universa philosophia percipi possunt, tamen eos quibus aliqua ex parte interdum aut cupiditate aut aegritudine aut metu liberemur. velut ex ea disputatione, quae mihi nuper habita est in Tusculano, magna videbatur mortis effecta contemptio, quae non minimum valet ad animum metu liberandum. nam qui id quod vitari non potest metuit, is vivere animo quieto nullo modo potest; sed qui non modo quia necesse est mori, verum etiam quia nihil habet mors quod sit horrendum, mortem
Abbreviated transcription (Latin):
creati sumus. s ꝓfecto fuit queda
uns que generi consuleret humano.
Nec id gigneret aut aleret quod c̃
exanclauisset om̃s labores tum in¬
cideret in mortis malum sempit̃¬
num: Portum potius paratum
nobis ce ꝑfugium putemꝰ quo u¬
tinam uelis passis ꝑuehi liceat sine
reflantib uentis. Reiciemur tam̃
eodem paulo tarduis referam᷑ ne-¬
cesse ẽ. Quod aut̃ om̃ib necesse est.
id ne miserumuni pot̃. Habes e¬
pilogum nequid pret̾missũ aut
relictum putes. Ego uero ⁊ quidẽ
fecit etiam iste me epilogus fir¬
miorem. Optime inquã. s muinc
quidem ualetudii tribuamus
aliquid. cras autem: iquos dies
erimus intusculano. agamꝰ hec
& eaque potissimũ leuationem
habeant egritudinũ. formidinũ.
cupiditatum. qui om̃ino philo¬
sophia est fructus uberrimus.¬
Quioem apuo en¬
nium philosopha¬
ri sibi ait necesse ẽ
Sed paticos. nam om̃ino haud pla¬
cere. Ego aut̃ brute necesse mͥqui¬

Expanded text:
creati sumus, sed profecto fuit quaedam creati sumus, sed profecto fuit quaedam vis, quae generi consuleret humano nec id gigneret aut aleret, quod cum exanclavisset omnes labores, tum incideret in mortis malum sempiternum: portum potius paratum nobis et perfugium putemus. quo utinam velis passis pervehi liceat! sin reflantibus ventis reiciemur, tamen eodem paulo tardius referamur necesse est. quod autem omnibus necesse est, idne miserum esse uni potest? Habes epilogum, ne quid praetermissum aut relictum putes. Ego vero, et quidem fecit etiam iste me epilogus firmiorem. Optime, inquam. sed nunc quidem valetudini tribuamus aliquid, cras autem et quot dies erimus in Tusculano, agamus haec et ea potissimum, quae levationem habeant aegritudinum formidinum cupiditatum, qui omnis philosophiae est fructus uberrimusquidem apud Ennium philosophari sibi ait necesse esse, sed paucis; nam omnino haud placere: ego autem, Brute, necesse mihi qui
Abbreviated transcription (Latin):
que exquisitus aphilosophis colli¬
gunt᷑ defuerunt. ubertas rationis
non defuit. Clare uͦ mortis ꝓ patria
oppetite ñ solum głose rethorib s
etiam beate uideri solent. Repetũt
aberetheo ciñ etiam filie cupide
enĩ nr̃ nemo me lacrimis decoret in¬
quit nec funera fleti faxit. At uero
ille sapiens mors mea nec careat lacͥ¬
mis linquamꝰ amicis merore ut cele¬
brent funera cũ gemitu. Nos uero si
quid tale acciderit ut adeo denunti¬
atum uideatur ut exeamꝰ e uita. le¬
ti & agentes gr̃as pareamꝰ. emittiq
nos ecustodia & leuari uinclis arbi¬
tremur. ut aut in ȩt̾nam ⁊ plene ĩ
nr̃am domũ remigremꝰ. aut om̃i
sensu molestiaq careamꝰ. Sin aut̃
nichil denuntiabit᷑. eo tam̃ simꝰ qͦ
animo ut horribilem illum diem
aliis. nobis faustum putemus.
Nichilq in malis ducamꝰ. qͦd sit
uł adiis inmortalib uł anatura
parente om̃ium constitutũ. Non
enim temere nec fortuito sati &

Expanded text:
quae exquisitius a philosophis colliquae exquisitius a philosophis colliguntur defuerunt, ubertas orationis non defuit. Clarae vero mortes pro patria oppetitae non solum gloriosae rhetoribus, sed etiam beatae videri solent. repetunt ab Erechtheo, cuius etiam filiae cupideer: nemo me lacrimis decoret inquit nec funera fletu faxit! at vero ille sapiens: Mors mea ne careat lacrimis: linquamus amicis Maerorem, ut celebrent funera cum gemitu. nos vero, si quid tale acciderit, ut a deo denuntiatum videatur ut exeamus e vita, laeti et agentes gratias pareamus emittique nos e custodia et levari vinclis arbitremur, ut aut in aeternam et plane in nostram domum remigremus aut omni sensu molestiaque careamus; sin autem nihil denuntiabitur, eo tamen simus animo, ut horribilem illum diem aliis nobis faustum putemus nihilque in malis ducamus, quod sit vel a diis inmortalibus vel a natura parente omnium constitutum. non enim temere nec fortuito sati et
Abbreviated transcription (Latin):
se immolandam uiboe ut ostiũ
eliciatur suo. Ueniunt inde ad
giton lacedemonius leonidas.
thebanus epinondas uiget. nr̃os
ñorunt quos enumerare ma-¬
gnum ẽ. Ita sunt multi quib
uidemꝰ optabiles mortes fuisse
cum gła. Que cũ ita sint magna
tam̃ eloquentia ẽ utendũ atq ita
uelut suꝑiore loco contionandũ
ut homines mortẽ uł optare in¬
cipiant. uł certe timere desistãt.
Nam si suppremus ille dies ñ ex¬
tinctionem. s cõmutationẽ affert
loci quid optabilius: Sin autẽ
ꝑunit ac delet om̃ino. qͥd meliꝰ ꝙͣ
in medus uitȩ laborib obdormis¬
cere & ita conuientũ somo con¬
sopiri sempit̾no: Quo si fiat me¬
lior ennii quã solonis oratio. Hic
his & talib auctorib usi confir¬
mant causam adiis inmortalibꝰ
iudicatam. Alchimadusq quidẽ
rethor antiquus in primis nobilis.
scripsit etiam laudationẽ mortis
que constet exenumeratione hu¬
manoꝵ malorũ. Cui rationes hee

Expanded text:
se immolandam iubet, ut hostium se immolandam iubet, ut hostium eliciatur suo. veniunt inde ad giton; Lacedaemonius Leonidas, Thebanus Epaminondas viget. nostros non norunt, quos enumerare magnum est: ita sunt multi, quibus videmus optabilis mortes fuisse cum gloria. Quae cum ita sint, magna tamen eloquentia est utendum atque ita velut superiore e loco contionandum, ut homines mortem vel optare incipiant vel certe timere desistant? nam si supremus ille dies non extinctionem, sed commutationem adfert loci, quid optabilius? sin autem perimit ac delet omnino, quid melius quam in mediis vitae laboribus obdormiscere et ita coniventem somno consopiri sempiterno? quod si fiat, melior Enni quam Solonis oratio. hichis et talibus auctoribus usi confirmant causam rebus a diis inmortalibus iudicatam. Alcidamas quidem, rhetor antiquus in primis nobilis, scripsit etiam laudationem mortis, quae constat ex enumeratione humanorum malorum; cui rationes eae
Abbreviated transcription (Latin):
pret̃ ceteros diuinaret. affertur &̃
de sileno fabella quedã. qui cum
amida captus eẽt. hoc ei muneris
ꝓsua missione dedisse scribitur.
docuisse regem ñ nasci homini lõ¬
ge optimũ ẽẽ. ꝓximũ aut̃ quam
primũ mori. qua ẽ sentia in crhes¬
phonte usus eripides. Nam nos
decebat cȩtus celebrantis. domum
tis mala. atqui labortes morte fini¬
sset grauis. hunc om̃s amicos lau¬
de & leticia exequi. Simile quidda
ẽ in consolatione cantoris. Ait enĩ.
terinaneũ quendam elysiũ. cum
grauit̃ filii mortem mereret ue¬
nisse in sicomantiũ querentẽ quȩ
fuisset tantȩ calamitatis causa. hu¬
ic intabellis tris hinꝰ modi uersi¬
culos datos.
misit hostis ueste familiari. ne
posset agnosci si ẽẽt ornatu regio.
qd̵ oraculũ erat datum. si rex int̾¬
fectus eẽt uictrices athenas fore.
Meneceus ñ pret̃mittit᷑ quidẽ ora¬
culo edito largitus ẽ patriȩ suũ
sangumẽ. Iphigenia auli deduci

Expanded text:
praeter ceteros divinaret. adfertur etiam praeter ceteros divinaret. adfertur etiam de Sileno fabella quaedam; qui cum a Mida captus esset, hoc ei muneris pro sua missione dedisse scribitur: docuisse regem non nasci homini longe optimum esse, proximum autem quam primum mori. qua est sententia in Cresphonte usus Euripides: Nam no/s decebat coe/tus celebranti/s domum reputanti/s mala; At, qui/ labores mo/rte finisse/t gravis, Hunc o/mni amicos lau/de et laetitia e/xsequi. simile quiddam est in Consolatione Crantoris: ait enim Terinaeum quendam Elysium, cum graviter filii mortem maereret, venisse in psychomantium quaerentem, quae fuisset tantae calamitatis causa; huic in tabellis tris huius modi versiculos datos: misit hostis veste famulari, ne posset adgnosci, si esset ornatu regio, quod oraculum erat datum, si rex interfectus esset, victrices Athenas fore; Menoeceus non praetermittitur, qui item oraculo edito largitus est patriae suum sanguinem; nam Iphigenia Aulide duci
Abbreviated transcription (Latin):
uero ea fingere ipsi s herodoto aue¬
tore alusq plurib primũ argie sa¬
cerdotis cleobis & binoto filii p̾di¬
cantur. Nota fabula ẽ. cum enim
illã ad sollemne ce statutũ sacrifi¬
cium curri uehi uis eẽt satis longe.
ab oppido ad fanum orarenturq
ium̃ta. Tum uiuenis hii quomͦ
nomiaui ueste posita corꝑa oleo
punxerunt adiugum accesserũt
ita sacerdos aduecta in fanũ cum
maximũ homini daret posset a
dõ. post epulatos cum matre ad¬
ulescentis somo se dedisse mane
inuentos ẽẽ mortuos. Simili p̾ca¬
tione trophonius & agamedes usi
dicunt᷑. Qui cũ apollini delphis
templũ exedificauissent ueneran¬
tes dm̃ petiuerunt mercedẽ non
paruam quidem oꝑis ce laboris
sui nichil certi. s quod eẽt optimũ
homini. quib apollo se id daturũ
ostendit post eiusdiei diem tc̃iũ
qui ut illuxit mortui funt reꝑti.
udicauisse dm̃ dicunt ⁊ eum qͥdẽ
dm̃ cui reliqui dii concessissent. ut

Expanded text:
vero ea fingere ipsi, sed Herodoto aucvero ea fingere ipsi, sed Herodoto auctore aliisque pluribus. primum Argiae sacerdotis Cleobis et Bito filii praedicantur. nota fabula est. cum enim illam ad sollemne et statutum sacrificium curru vehi ius esset satis longe ab oppido ad fanum morarenturque iumenta, tum iuvenes i quos modo nominavi veste posita corpora oleo perunxerunt, ad iugum accesserunt. ita sacerdos advecta in fanum, cum maxumum homini dari posset a deo; post epulatos cum matre adulescentis somno se dedisse, mane inventos esse mortuos. simili precatione Trophonius et Agamedes usi dicuntur; qui cum Apollini Delphis templum exaedificavissent, venerantes deum petiverunt mercedem non parvam quidem operis et laboris sui: nihil certi, sed quod esset optimum homini. quibus Apollo se id daturum ostendit post eius diei diem tertium; qui ut inluxit, mortui sunt reperti. iudicavisse deum dicunt, et eum quidem deum, cui reliqui dii concessissent, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ut plura dicerem. qͦd in desiderio:⁊
luctu hec c̃ consolatio maxima. nr̃m
enim & nr̃a causa susceptũ dolorẽ
modice ferre debemꝰ ne nosmet ip¬
sos amare uideam᷑. Illa fuscipio in¬
tolerabili dolore cruciat si opmamͦ
eos quib orbati sumus ẽẽ cũ aliquo
sensu inhis malis quib uolgo opi¬
nantur. hanc excitere opimonem
mͥmet uolui radicitꝰ. eoq fui fortas¬
se longior. Iu longior ñ mͥ quidẽ.
Prior enim pars orationis tue facie¬
bat. ut mori cuꝑem. posterior. ut mͦ
ñ nollem. mͦ non laborarem. Omĩa
autem oratione illud certe ꝑfectũ
c̃. ut mortẽ non ducerem in malis.
Num gͥ ethiam rethorũ epilogũ
desideramus an hanc iam artẽm
plane relinquimꝰ: Iuuõ istam ne
reliqueris quam semꝑ ornasti: et
quidem ure illa enĩte uerũ siloqͥ
uolumꝰ ornauerat.S quinam est
iste epilogus: habeo enĩ audire. Qc¬
quid ẽ deorum inmortaliũ uiditia
solent in scolis ꝓferre de morte. Nec

Expanded text:
ut plura dicerem, quod in desiderio et ut plura dicerem, quod in desiderio et luctu haec est consolatio maxima. nostrum enim et nostra causa susceptum dolorem modice ferre debemus, ne nosmet ipsos amare videamur; illa suspicio intolerabili dolore cruciat, si opinamur eos quibus orbati sumus esse cum aliquo sensu in is malis quibus volgo opinantur. hanc excutere opinionem mihimet volui radicitus, eoque fui fortasse longior. Tu longior? non mihi quidem. prior enim pars orationis tuae faciebat, ut mori cuperem, posterior, ut modo non nollem, modo non laborarem; omni autem oratione illud certe perfectum est, ut mortem non ducerem in malis. Num igitur etiam rhetorum epilogum desideramus? an hanc iam artem plane relinquimus? Tu vero istam ne reliqueris, quam semper ornasti, et quidem iure; illa enim te, verum si loqui volumus, ornaverat. sed quinam est iste epilogus? aveo enim audire, quicquid est. Deorum inmortalium iudicia solent in scholis proferre de morte, nec