comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Sed & hoc flagitamus uram̃ DEScola
almitatem ut ministri altaris dĩ
suũ ministeriũ bonismorib: ornen
seualii canoniciobseruent eorũ
ordines uelmonachi propositum
cum s acrationis obsecramus ut bo¬
nam & ꝓbabilem habeantconuer¬
sationem sicut ipse dñs ineuange¬
lio p̃cepit . Sicluceat luxurã corã
hominib utuideant operaurã¬
& glorificent patremurm̃ quu n
caelis ẽ. Vt eorum bona conuer¬
satione multi protrahantur
ad seruitium dĩ & non solum seruilis
conditionis infantes. sed &iam inge¬
nuorum filios ad gregent. sibiq soci¬
ent. & ut scole legentium puerorũ
fiant psalmos notas cantus. compo¬
tum grammaticam persingula
monasteria uelepiscopias elibros
catholicos beneemendate. Quia
sepe dumbene aliquid dm̃ rogare
cupiurit. sed ꝑ inemendatos libros
malerogant. & pueros urõs ñsinite
eos uellegendo uel scribendo corrũ¬
pere: Et siopus ẽ euangeliũ & psal¬
terium & missale scribere per¬

Expanded text:
Sed et hoc flagitamus vestram Sed et hoc flagitamus vestram almitatem, ut ministri altaris Dei suum ministerium bonis moribus ornent, seu alii canonici observantiae ordines, vel monachici propositi congregationes obsecramus, ut bonam et probabilem habeant conversationem, sicut ipse Dominus in Euangelio praecipit: Sic luceat lux vestra coram hominibus, ut videant opera glorificent patrem vestrum, qui in coelis est: ut eorum bona conversatione multi protrahantur ad servitium Dei. Et non solum servilis conditionis infantes, sed etiam ingenuorum filios aggregent sibique socient. Et ut scolae legentium puerorum fiant; psalmos, notas, cantus, compotum, grammaticam per singula monasteria vel episcopias, et libros catholicos bene emendate; quia saepe dum bene aliquid Deum rogare cupiunt, sed per inemendatos libros male rogant. Et pueros vestros non sinite eos vel legendo vel scribendo corrumpere. Et si opus est euangelium et psalterium et missale scribere, per
Abbreviated transcription (Latin):
um modolent᷑. & dominicam oratio¬
nem ipsi intellegant & omnibus
praedicent intellegendam ut quis¬
quissciat quid petat adõ & utglo¬
ria patri cũ omni honore apudonis
cantetur . &ipsesa cerdos cũscĩs ange¬
lis & populodĩ cum una uoce. Scs scs
scs decant&. &omnimo disdicendũ
est prb̃is & dia conibus ut arma ñ por¬
tent. sed magisse confidant in defen
sione dĩquã in armis.
dĩ suumhabeat honorem. simul
&altaria scđm suã dignitatem uene¬
rentur . & ñ sitdomusdĩ & altaria
sacrata peruia canibus . & ut uasa
sacrata dõ magna ueneratione
habeant᷑ & ut sacrifitia scĩficata
cummagna diligentia ab eiscolligant᷑
quidignisunt . &cũ honore seruiant.
& ut saecularia negotia uel uani¬
loquia in ecclesiis ñagantur. quia
domꝰ dĩ domus orationis deb& eẽ
ñ spelunca latronũ. &intento s.
habeant animos addm̃ quando
ueniunt ad missarũ solempnia
& ut non exeant ante conpletio¬
nem beneditionis sacerdotalis.

Expanded text:
um modulentur, et dominicam oratioum modulentur, et dominicam orationem ipsi intellegant et omnibus praedicent intellegendam, ut quisque sciat quid petat a Deo. Et ut Gloria Patri cum omni honore apud omnes cantetur; et ipse sacerdos cum sanctis angelis et populo Dei communi voce Sanctuss decantet. Et omnimodis dicendum est presbyteris et diaconibus, ut arma non portent, sed magis confidant in defensione Dei quam in armis. Dei suum habeat honorem, simul et altaria secundum suam dignitatem venerentur, et non sit domus Dei et altaria sacrata pervia canibus. Et ut vasa sacrata Deo magna veneratione habeantur. Et ut sacrificia sanctificata cum magna diligentia ab eis colligantur qui digni sunt, et cum honore serviant. Et ut secularia negotia vel vaniloquia in ecclesiis domus Dei domus orationis debet esse, non spelunca latronum; et ut intentos habeant animos ad Deum quando veniunt ad missarum sollempnia, et ut non exeant ante conpletionem benedictionis sacerdotalis.
Abbreviated transcription (Latin):
truatur. DE ODIO UELINUIDIA
raedi carinecesse ẽ quantum
malũ sit odiũ uel inuidia. In lege
enim scriptũ .ẽ. Non oderis fratren¬
DEAUXRITIA LCONCUPISCENIA
dicentem: Auaritia quae est ido¬
lorum seruitus cauenda. De concupis¬
centia uero legitur quod radix sit
omniummalorũ. & inlege non con¬
cupisces rem proximitui.
DEHONORE PARENTUM
Ioc cum magno studio ammonen¬
dum .e. ut filuihonorent parentes
suos. quia ipse dñs dicit. Hon ora
tuum incordetuo sed publice argue
eum: Item io hannes euangelista
Quioditfratrem suum. homicida est.
Item in euangelio. Sipeccauerit inte
fratertuus : uade & corripe eũ int̃te
dabittibi. DEFIDE PRESBITE¬
RORŨ ABEPĨSDISCUTIENDA
Ut epi diligenter discutiant persuas
parrochias prbterorum fidem baptis¬
ma catholicum & missarũ celebratio¬
nes ut fidem rectã teneant & bap¬
tisma catholicũ obseruent. & missa¬
rum praeces bene intellegant. & ut
psalmi digne scđm diuisiones uersu¬

Expanded text:
r. 63. De odio vel invidia. r. 63. De odio vel invidia. Praedicari necesse est, quantum malum sit odium vel invidia. In lege enim scriptum est: Non oderis fratrede avaritia et concupiscentia. dicentem: Avaritia, quae est idolorum servitus, cavenda. De concupiscentia vero legitur, quod radix sit omnium malorum; et in lege: Non concupisces rem proximi tui. 65. De honore parentum. Hoc cum magno studio ammonendum est, ut filii honorent parentes suos; quia ipse Dominus dicit: Honora corde tuo, sed publice argue eum. Item Iohannes euangelista: Qui odit fratrem suum, homicida est. Item in euangelio: Si peccaverit in te frater tuus, vade et corripe eum inter te dabit tibi 66. De fide presbyterorum ab episcopis discutienda. Ut episcopi diligenter discutiant per suas parrochias presbyterorum fidem, baptisma catholicum, et missarum celebrationes, ut fidem rectam teneant, et baptisma catholicum observent, et missarum preces bene intellegant, et ut psalmi digne secundum divisiones versu
Abbreviated transcription (Latin):
at. cum omnihones tate &timore dĩ
& sciat se rationem redditurum dõ
unusquisq: urm ubicumq. sit siue intra
ecclesiam. siue extraecclesiam. &ut
paruuli quisine rationabili aetates̃
non cogant᷑ iurare : Et quisemel
periuratus fuerit nec testis sit post
haec nec ad sacram̃tũ accedat. Nec
in sua causa uel alterius iurator exis¬
tat.DEAU CURIIS EALIIS MALEEICIS
Nabemus inlege drũi mandatũ ñ augu¬
riamini. Et inde utero nomio . Nonho
mosit qui hario lossuscitetur uel som¬
nia obseru& uel auguria intendat
Item Nemo sit maleficus nec in can¬
tator necphỹtonis consulator. Ideo
praecipimus ut nec cauculatorer nec
incantatores. nec tempestarii uel ob¬
ligatores fiant : Etubicũq sunt e me¬
dent᷑ uel dampnentur: Item dear¬
boribus uel petris uel fontibus ubi ali¬
qui stulti luminaria uelalias obser¬
uationes faciunt omnino mandam
ut iste pessimus usus & dõ execrabilis
ubicũq inuenitur tollatur & des¬
truatur¬

Expanded text:
at cum omni honestate et timore Dei. at cum omni honestate et timore Dei. Et sciat se rationem redditurum Deo unusquisque vestrum, ubicumque sit, sive intra ecclesiam, sive extra ecclesiam. Et ut parvuli, qui sine rationabili aetate sunt, non cogantur iurare. Et qui semel periuratus fuerit, nec testis sit post haec, nec ad sacramentum accedat, nec in sua causa vel alterius iurator existat. 62. De auguriis vel aliis maleficiis. Habemus in lege Domini mandatum: Non auguriamini; et in deuteronomio: Nemo sit, qui ariolos sciscitetur, vel somnia observet, vel auguria intendat. Item: Nemo sit maleficus, nec incantator, nec phitonis consultor. Ideo praecipimus, ut nec cauculatores et incantatores, nec tempestarii vel obligatores fiant; et ubicumque sunt, emendentur vel damnentur. Item de arboribus vel petris vel fontibus, ubi aliqui stulti luminaria vel alias observationes faciunt, omnino mandamus, ut iste pessimus usus et Deo execrabilis ubicumque invenitur, tollatur et destruatu
Abbreviated transcription (Latin):
cium. caueat ne declin& aut per
ad olationem aliquorũ aut ꝑ amorem
cuius lib& amici. aut ꝑtimorem alicu¬
iuspotentis. Aut propt̃ praemium a rec¬
to iudicio:. Rectũ aut̃ & honestũ uidet᷑
ut iudices ieiuni causas audiant & dis¬
cernant. DE PERIURIIS¬
abemus in lege dnõ praecipiente non
periurabis in nomine meo Necpollues
nomendĩtui & nec assum es nomen dni
ditiu inuacuum. Ideo omnino ad mo¬
nendisunt om̃s diligenter ut caueant
periurium nonsolũ in scõ euangelio
uel inaltari. seuin scõrum reliqui is.
sed in cõmunilo quela: Quia sunt ali¬
qui qui ꝑcaritatem & ueratatem iuran
& cauentse aiuramento nominisdĩ.
Ideo qui inueritate & caritate iurat indõ
iurat. Item cauendũ .ẽ. nepharisaica
suꝑstitione aliquis plus aurũ honor&
quam altare nedicatei dñs: Stulte
eccequid est maius aurũ analtare qđ
scĩ ficat aurũ: Sed & nobis honestũ uidet᷑
ut qui inscĩs hab& iurare. hocieiunus faci¬

Expanded text:
eat, ne declinet aut per adulationem aliquorum, aut per amorem cuiuslilibet amici, aut per timorem alicuius potentis, aut propter praemium, a recto iudicio. Rectum autem et honestum videtur, ut iudices ieiuni causas audiant et discernant. 61. De periuriisbemus in lege, Domino praecipiente: Non periurabis in nomine meo, nec pollues nomen Dei tui, et ne assumes nomen domini Dei tui in vanum. Ideo omnino ammonendi sunt omnes diligenter, ut caveant periurium, non solum in sancto euangelio vel in altari, seu in sanctorum reliquiis, sed et in communi loquela. Quia sunt aliqui qui per caritatem et veritatem iurant, et cavent se a iuramento nominis Dei, Ideo qui in veritate et caritate iurat, in Deo iurat. Item cavendum est, ne pharisaica superstitione aliquis plus aurum honoret, quam altare, ne dicat ei Dominus: Stulte et coece, quid est maius, aurum an altare, quod sanctificat aurum? Sed et nobis honestum videtur, ut qui in sanctis habet iurare, hoc ieiunus faci
Abbreviated transcription (Latin):
dateireum. Siille contradixerit
& eũ reddere noluerit. in prima
quicquid reus damnifecerat.
totũ ille qui eũ infra immunita¬
tem retin& nec reddere uult.
soluere cogat᷑. Et ipse comes
ueniens licentiam habeat ipsum
hominẽ infraimmunitatem.
querendi ubi cumq: inuenire
potuerit. Siaut̃ in prima inquisitio¬
ne comiti responsum fuerit qđ reus
infra immunitatem quidem fiuss&
sed fuga lapsussit. Iur& qđ ipse eum
adiustitiã cuius lib& disfaciendam
fugare ñ feciss& & siteinhocsatis¬
factum. Siaut̃ intanti in ipsam
immunitatem comiti collecta
manuquis lib & resistere capta uerit.
hoc ad regem comes ł principem
collecta manu resistere praesump¬

Expanded text:
dat ei reum. Si ille contradixerit dat ei reum. Si ille contradixerit et eum reddere noluerit, in prima cquid reus damni fecerit, totum ille, qui eum infra inmunitatem retinet nec reddere vult, solvere cogatur. Et ipse comeveniens licentiam habeat ipsum hominem infra immunitatem quaerendi, ubicumque eum invenire potuerit. Si autem statim in prima inquisitione comiti responsum fuerit quod reus infra immunitatem quidem fuisset, sed fuga lapsus sit, iuret quod ipse eum ad iustitiam cuiuslibet disfaciendam fugere non fecisset, et sit ei in hoc satisfactum. Si autem intranti in ipsam immunitatem comiti collecta manu quislibet resistere temptaverit, comes hoc ad regem vel ad principem collecta manu resistere praesump
Abbreviated transcription (Latin):
conuictus fuerit qđ latronẽ in hospicio
suscepiss&. quasi latro & infidelis iudicet᷑.
quia latro .ẽ. & infidelis ẽ nr̃ & francorũ.
Et qui illũ suscepit similis .ẽ. illi. Siaut̃
audiuit qđ latro fuiss& & tam̃ non sit
profirmit̃ autiur& solus qđ nũquam
eũ audiss& nec ꝑueritatẽ nec ꝑmenda¬
tiũ latronem. aut sit paratus si ille dela¬
trocinio euictus fuiss& utsim ilit̃dãpnet᷑.
DEANIMALIBUS UE LALIIS REBUS
A QUIBUS EMANTUR
Utnullus compar& caballũ bouem
& ium̃tũ uel alia. nisullũ hominem
cognoscat quie ũ uendat autdequo
pago ẽ ue lubi man& autqui est
DEIMMUNIIATE SIALIQÕ DAO¬
num isifaciũ fuerti
Siquis immunitate damnũ aliquod
homo furtũ aut homicidiũ ł quod¬
lib& crimenforis cõmiserit infra¬
in immunitatem fugerit. man¬
d& comes uel ep̃o uelabbati uelui¬
ce domino uel illiquicũq locum
epĩ aut abbatis tenuerit. ut red¬

Expanded text:
convictus fuerit, quod latronem in hospitio convictus fuerit, quod latronem in hospitio suscepisset, quasi latro et infidelis iudicetur: quia latro est et infidelis est noster et Francorum, et qui illum suscepit, similis est illi. Si autem audivit, quod latro fuisset, et tamen non scit profirmiter, aut iuret solus, quod numquam eum audisset nec per veritatem nec per mendacium latronem; aut sit paratus, si ille de latrocinio postea victus fuerit, ut similiter dampnetur. 24. De animalibus vel aliis rebus, a quibus emantur. Ut nullus comparet caballum, bovem et iumentum vel alia, nisi illum hominem cognoscat qui eum vendit, aut de quo pago est, vel ubi manet, aut quis est De immunitate, si aliquod damnum ibi factum fuerit. Si quis in immunitate damnum aliquod homo furtum aut homicidium vel quodlibet crimen foris committens infra immunitatem fugerit, mandet comes vel episcopo, vel abbati, vel vicedomino, vel illi, quicumque locum episcopi aut abbatis tenuerit, ut red
Abbreviated transcription (Latin):
conparant ipsasres iterũ sibi in alodem
quo domnino cauendũ est. Quia qui haet
fatiunt. non benecustodiunt fidem.
quã nobis promissam habent. & ne forte
in aliqua infidelitate inueniantur . quia
qui hoc faciunt ꝑ eoꝵ uoluntatem ad
aures nras talia opera illoꝵ non ꝑueniunt.
Sunt & alia qui ustitiam legib praecipe¬
re debent & intantũ fiunt inquib dam
locis fugati usq diuillorũ iustitiã ꝑfide¬
iussorum manꝰtradant. itautaliquid
uel paruum possint habere & fortiores
suscipiant maiorem portionem.
DEAE MISABPLACTTŨ N PORTANDIS
Vtnullus ad mallũ uelad placitũ infrapatri¬
am arma id .ẽ. scutũ & lanceam port&
DELATEO NIBUS
Delatronibus praecipimus quicũq post
missam scĩ iohannis latronimansionem
dederit. si francus .ẽ. cumxii similibus.
francis iur& qđ ipselatronẽ eum fuisse
nonsciss&. lic& pat̾eius sit aut frat̃ uel ꝓ¬
pinquus. si hociurare ñ potuerit & abalio

Expanded text:
comparant ipsas res iterum sibi in alodem. comparant ipsas res iterum sibi in alodem. Quod omnino cavendum efaciunt, non bene custodiunt fidem quam nobis promissam habent. Et ne forte in aliqua infidelitate inveniantur; quia qui hoc faciunt, per eorum voluntatem ad aures nostras talia opera illorum non perveniunt. m legibus recipere debent, et in tantum fiunt in quibusdam locis fatigati, usque dum illorum iustitiam per fideiussorum manus tradant, ita ut aliquid vel parvum possint habere, et fortiores suscipiant maiorem portionem. 22. De armis ad placitum non portandis. Ut nullus ad mallum vel ad placitum infra patriam arma, id est scutum et lanceam, portet. 23. De latronibus. De latronibus praecipimus, quicumque post missam sancti Iohannis latroni mansionem dederit, si Francus est, cum duodecim similibus Francis iuret, quod ipse latronem eum fuisse non scisset, licet pater eius sit aut frater vel propinquus. Si hoc iurare non potuerit, et ab alio
Abbreviated transcription (Latin):
ordinandũ. ac disponendũ secđm
uoluntatem dĩ & secđm iussionem
DE EQUALTIATE
missis dominicis Pacierida
Volumus ut aequalit̃ missinrĩ faci¬
ant de singulis causis siue deheiri¬
banno siue deaduenis. si ue decete¬
ris quib lib& causis. Dead uenis uolu¬
mus iam diu coniugatis ꝑsingula loca.
ut ubimaneant & sinecausa & sine
aliqua culpañfiant eiecti. Eugitiui
uero serui & latrones. redeant ad pro¬
prialoca. DE ELIS QUIBENE¬
FITIAHABENT REGALIA
Auditum habemꝰ qualit̃ comites
I& alii homines qui nra benefitia
habere uident᷑̃. conparant sibi ꝓpriae¬
tates de ipso nrõ beneficio. & faciunt
seruire adipsas propriaetates serui¬
entes nrõs de eoꝵ beneficio . &curter
nrae remanent deserte. Et inali¬
quibus locis ipsiuicinantes multa
mala patiuntur. DEHIS Qui
FRAUDẼ EXTIUN INEE CALIBUS
BE NE FITIIS.
Audiuimꝰ qđ aliqui reddant bene¬
fitium nrm̃ ad alios homines in propriae¬
tatem. & in ipso placito dato praetio

Expanded text:
 ac disponendum, secundum voluntatem Dei et secundum iussionem De aequalitate a missis dominicis facienda. Volumus, ut aequaliter missi nostri faciant de singulis causis, sive de heribanno, sive de advenis, sive de caeteris quibuslibet causis. De advenis volumus iam diu coniugatis per singula loca, ut ibi maneant et sine causa et sine aliqua culpa non fiant eiecti. Fugitivi vero servi et latrones redeant ad propria loca. 19. De his qui beneficia habent regalia. Auditum habemus, qualiter et comites et alii homines, qui nostra beneficia habere videntur, comparant sibi proprietates de ipso nostro beneficio, et faciunt servire ad ipsas proprietates servientes nostros de eorum beneficio, et curtes nostrae remanent desertae, et in aliquibus locis ipsi vicinantes multa mala patiuntur. 20. De his qui fraudem faciunt in regalibus beneficiis. Audivimus quod aliqui reddant beneficium nostrum ad alios homines in proprietatem, et in ipso placito dato pretio
Abbreviated transcription (Latin):
deant. quomodo autqualiter indo¬
mibus ecclesiarum &or nam̃tis
ecclesiae emendate uel restaurate
esse uident᷑. Et diligent̃ inquirant
de conuersatione singulorum.
uel quomodo emendatum habeant
qđ iussimus deeorum lectione & can¬
tu. ceterisq: disciplinis ad ordinem
ecclesi asticae regule ꝑtinentibus.
X DEEHES AURISEECLESIASTICIS
s ecclesi asticos.
Ne propter perfidiam aut negle¬
gentiam custodum aliquiddegem¬
mis aut deuasis uel dereliquo quoq
thesauro perditũ sit. Quia dictũ ẽ
nobis qđ negotiatores iudei necnon
& alii gloriantur. quia quicquid eis
plac& possint ab eis e mere.

Expanded text:
deant, quomodo aut qualiter in dodeant, quomodo aut qualiter in domibus ecclesiarum et ornamentis ecclesiae emendatae vel restauratae esse videntur; et diligenter inquirant de conversatione singulorum, vel quomodo emendatum habeant quod iussimus de eorum lectione et cantu ceterisque disciplinis ad ordinem aecclesiasticae regulae pertinentibus. 117. De thesauris ecclesiasticis. ecclesiasticos, ne propter perfidiam aut negligentiam custodum aliquid de gemmis aut de vasis, vel de reliquo quoque tnobis quod negotiatores Iudaei necnon et alii gloriantur, quod quicquid eis placeat, possint ab eis emere.
Abbreviated transcription (Latin):
setradere uolunt ut prius hoc non faciant
quam a nobis licentiam postulent. Hoc
ideo quia audiuimus aliquos ex illis
nontam causa deuotionis hoc fecisse
quam pro exercitu seualia functione
regali fugienda. quosdam uero cupidi¬
tatis causa ab hisqui res illorum concu¬
piscunt circumuentos audiuimus. & hoc
ideo fieripro hibemus.
DEOPPRES SIONE PAUBESUM¬
ut ñfiant apontenti oribus perali¬
quod malum ingenium contra iusti¬
ciam oppressi. it aut co actires eorũ
uendant aut tradant. Ideo haec
& supra & hic deliberis hominib: diximꝰ¬
ne forte parentes eoꝵ contraiustitiam
faciant exhereditati & regale obsequi¬
umminuatur. &ipsi heredes propter
indigentiam mendici uel latrones
seu male factores efficiantur & ut
sepius non faciant manniti ad placita
nisi sicut in alio capitulari precipimꝰ¬
ita seruetur. DEAISSIS QUICER
VIUTITES ETMONASTERIA MITUNT
Vtmissi persingulas ciuitates & monas¬
teria uirorum & puellarum praeui¬

Expanded text:
se tradere volunt, ut prius hoc non faciant, se tradere volunt, ut prius hoc non faciant, quam a nobis licentiam postulent. Hoc ideo, quia audivimus aliquos ex illis non tam causa devotionis hoc fecisse, quam pro exercitu seu alia functione regali fugienda, quosdam vero cupiditatis causa ab his qui res illorum concupiscunt circumventos audivimus. Et hoc ideo fiDe oppressione pauperumut non fiant a potentioribus per aliquod malum ingenium contra iustitiam oppressi, ita ut coacti res eorum vendant aut tradant. Ideo haec et supra et hic de liberis hominibus diximne forte parentes eorum contra justitiam fiant exhaereditati, et regale obsequium minuatur, et ipsi propter indigentiam mendici vel latrones seu malefactores efficiantur, et ut saepius non fiant manniti ad placita, nisi sicut in dominico capitulari olimita servetur. 116. De missis qui per civitates et monasteria mittuntur. Ut missi per singulas civitates et monasteria virorum et puellarum praevi
Abbreviated transcription (Latin):
quid uelint salua canonica aucto¬
ritate. DEPPOSITIS MONACHOU
Vtlaici non sint praepositimona¬
chorum inframon asteria necar¬
chidia conisint laici.
DE IN CESTUOSIS
De incestuosi sutcanonice exami¬
nentur . & nec propt̃ alicuius
amicitiam qui damrelaxentur
quidam uero restringantur
Depame clADE ETPESTILEN¬
TIA SIUENERTI
ehoc siuenerit fames clades pestilen:¬
tiae in aequalitas aeris uel alia
qualiscũq tribulatio ut non expec¬
tetur edictum nr̃m. sed statim dep̃¬
cetur dĩ miseri cordia & in presenti
Anno defamis in opia ut suos quisq
adiuu& pro ut potest & suam anno¬
nam nonnimis careuendat. & ne
foris imperium nrm̃ uendatur
aliquid alimonia De fliGi¬
TIUIS CLERICIS SIUELAICIS
Defugitiuis clericis siue laicis
uel a&iam feminis sicutiam in alio
capitulari praecepimus itaseruetur
DELIBERISHOMINIBUS AD
SER UICTIUM DĨ SETEA DENTTIBUS
Deliberis hominibus qui ad seruitium dĩ

Expanded text:
quid velint, salva canonica auctoquid velint, salva canonica auctoritate. 110. De praepositis monachorum. Ut laici non sint praepositi monachorum infra monasteria; ne archidiaconi sint laici. 111. De incestuosis. De incestuosis, ut canonice examinentur, et nec propter alicuius amicitiam quidam relaxentur, quidam vero constringantur. 112. De fame, clade et pestilentia, si venerit. De hoc si venerit fames, clades, pestilentia et inaequalitas aeris, vel alia qualiscumque tribulatio, ut non expectetur edictum nostrum, sed statim deprecetur Dei misericordia. Et in praesenti anno de famis inopia, ut suos quisque adiuvet prout potest, et suam annonam non nimis care vendat. Et ne foris imperium nostrum vendatur aliquid alimoniae. 113. De fugitivis clericis sive laicis. De fugitivis clericis vel laicis sive etiam feminis, sicut in alio capitulari praecepimus, ita servetur. 114. De liberis hominibus ad servitium Dei se tradentibus. De liberis hominibus, qui ad servitium Dei
Abbreviated transcription (Latin):
alia siue in ecclesi asticis siue in pub¬
licis rebus emendatione digna
quae protemporis breuitate
efficere ne quiuimus. intantũ diffe¬
rendum illud dignum iudicauimus
donec dnõ fauente consulta fidelium
facultas nobis id definiendi abeotri¬
buatur : Inuenta uero indmñ opitu¬
lante effectum optineant ꝑtempo¬
ra hic inserenda censuimus.
DE SCRIBTORIBUS¬
Describis ut non uitio sescribant
DESERUIS PRGERIIS LANCILLIS
eseruis proprus uelancillis ut non
am plius tondeantur ueluelentur
nisi secđm mensuram & ut ibi satis
fiant uillae & non sint desolate
DECONGREGATIONIDUS¬
De congregationibus suꝑ flus ut nu¬
latenus fiant sed tantos congreg&
quantis consilium dare potest
DEPULSAN TIBUS.
ehisquinon fiunt secđm regulam
pulsanti ut de inceps emendentur
& pulsent secundum regulam.
DEIN FANITULAS PUELLAS
QUANDO UELENTUE
Vtinfantule aetatispuelle nonue¬
lentur antequam ille eligere sciant

Expanded text:
alia sive in ecclesiasticis sive in pubalia sive in ecclesiasticis sive in publicis rebus emendatione digna, quae pro temporis brevitate efficere nequivimus, in tantum differendum illud dignum iudicavimus, donec, Domino favente, consultu fidelium facultas nobis id definiendi ab eo tribuatur. Inventa vero ut, Deo opitulante, effectum obtineant per tempora, hic inserenda censuimus. 105. De scriptoribusDe scribis, ut non vitiose scribant. 106. De servis propriis vel ancillis. De servis propriis vel ancillis, ut non amplius tondeantur vel velentur, nisi secundum mensuram, et ut ibi satis fiat et villae non sint desolatae. 107. De congregationibusDe congregationibus superfluis, ut nullatenus fiant; sed tantos congreget, quantis consilium dare potest. 108. De pulsantibus. De his, qui non fiunt secundum regulam pulsati, ut deinceps emendentur et pulsent secundum regulam. 109. De infantulis puellis, quando velentur. Ut infantulae aetatis puellae non velentur, antequam illae eligere sciant,
Abbreviated transcription (Latin):
los sibi necessarios benecorrectos
habeant. & qualiter ecclesias des¬
tructas sibiꝑtinentes iuxta uires
emendent. Qualit̃ a&iam uidu¬
as diligenter instruant. quomo¬
do a&iam secđm apostolicam aue¬
toritatem conuersari debeant edo¬
ceant. & ut suꝑstitiones quas qui¬
busdam locis in exsequiis mortuoꝵ
non nulli faciunt eradicent. Et
ut exemplo suae in nocentiȩ alios
adbene uiuendũ ꝓuocent. Et cunc¬
tis ecdesiasticis negotiis quantum
diis iuuauerit totis uiribus consulere
satagunt diligenter ad monui mus
& ut id liberius exsequi ualeant. nos
modisomnibus optamus. DEIN¬
CESTIS NUETIIS ETECCLESIIS¬
CII DIUIDEN DIS
onnulla uero capitula sicut dem
cestis nuptiis nec non & deeclesis
quae inter coheredes diuiduntur
& tali occasione proprio honore
carent. siue dehis ecclesiis quaeni¬
mium rebus proprus sunt ad nup¬
tiate uelceste. dehis rebus que nuꝑ
necessitate compellente a non nul¬
lis ecdesiis sunt ab late. Et siqua sun

Expanded text:
los sibi necessarios bene correctos los sibi necessarios bene correctos habeant, et qualiter ecclesias destructas ad se pertinentes iuxta vires emendent, qualiter etiam viduas diligenter instruant, quomodo etiam secundum apostolicam auctoritatem conversari debeant, edoceant. Et ut superstitiones quas quibusdam in locis in exequiis mortuorum nonnulli faciunt, eradicent, et ut exemplo suae innocentiae alios ad bene vivendum provocent, et cunctis ecclesiasticis negotiis, quantum Dominus iuvaverit, totis viribus consulere satagant, diligenter admonuimus. Et ut id liberius exequi valeant, nos,modis omnibus optamus. 104. De incestis nuptiis, et ecclesiis dividendis. Nonnulla vero capitula, sicut de incestis nuptiis, necnon et de ecclesiis quae inter coheredes dividuntur et tali occasione proprio honore carent, sive de his ecclesiis quae nimium rebus propriis sunt adtenuatae, vel certe de his rebus quae nuper, necessitate compellente, a nonnullis ecclesiis sunt ablatae, et si qua sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ro constitutum est. Vn de colligit᷑
quia iuxta priorem sanctionem
uirgines xxu aetatissude anno
rite consecrandesint. Quod siprȩ¬
misse necessitates ante id fieri
conpellant. nullũ possit epo ad fer¬
re periudiciũ consecratio.
DE EXAMNΑTIΟNE SCÃECRU¬
CIS NONFACIENDA
Sancitum est ut nullus de inceps
quam lib& examinationem crucis
facere praesumat . nexp̃i passionem
quae estglorificatio cuius lib&
te meritatẽ contempti habeatur.
DEPABULO UERBI DIUINI
NUNTIANDO
Epis uero ut siue perse siue ꝑuicarios
pabulum uerbi diuini sedule populis
adnuntient . qui aut eibeatus gre¬
gorius iram contrase occulte iudi¬
cis excitat. sacerdossisine praedica¬
tionis sonitũ incedit &utderum
sibi commissum in sobrietate
& castitate nutrirent. diuinisq
officus in buerent quaeritae
ad sacrosscõs ecclesiasticos ordines
promo ueri possent. & ut operam
dent. quatenus prbos missalem
&ectionarium siue ceteros libel¬

Expanded text:
ro constitutum est. Unde colligitur, ro constitutum est. Unde colligitur, quia iuxta priorem sanctionem virgines 25 aetatis suae anno rite consecrandae sint; quod si praemissae necessitates ante id fieri compellant, nullum possit episcopo adferre praeiudicium consecrationis . 102. De examinatione sanctae crucis non facienda. Sancitum est, ut nullus deinceps quamlibet examinationem crucis facere praesumat; ne Christi passio, quae est glorificatio, cuiuslibet temeritate contemptui habeatur. 103. De pabulo verbi divini nuntiando. Episcopi vero, sive per se, sive per vicarios, pabulum verbi divini sedulo populis adnuntient: quia, ut ait beatus Gregorius, iram contra se occulti iudicis excitat sacerdos, si sine praedicationis sonitus incedit. Et ut clerum sibi commissum in sobrietate et castitate nutrirent, divinisque officiis imbuerent, qui rite ad sacrosanctos ecclesiasticos ordines promoveri possent. Et ut operam dent quatenus presbyteri missalem et lectionarium sive caeteros libel
Abbreviated transcription (Latin):
seuerius feriendi sunt quieas rapi¬
unt:Ideo sicut premissum est
necesse .ẽ. ut ab omnibus in xp̃iana
religione consistentib: rigore auc¬
toritatis diuine uelhum ane hoc
malum radicitus amputetur.
XIUIIIIDEPUELLIS QUOTEMER UELENUS
euero puelle in discrete uelentur
placuit nobis a &iam desacris cano¬
nibus qualit̃ obseruandũ sit hic in¬
ferre. Detempore uelandarum
puellarum in affricano concilio
capitulo xuimo continet᷑ ut non
ante XXV. annos consecrentur.
ltemin eodem concilio capitulo
xciii deuirginibus uelandis ita
continetur. Item placuit quicumq
episcoporum necessitate perilitan¬
tis pudicitie uirginalis cum & uel
petitor potens uelraptor aliquis for¬
midatur uel si a&iam aliquo mortis
periculoso scrupulo conpuncta fuerit
nenon uelata moriat᷑ aut exigentib
parentibus authis ad quorũ curam
ꝑtin& uelauerit uirginem seue lauit
ante xxu. annos aetatis non ei obsit
concilium qđ deisto annorum nume¬

Expanded text:
severius feriendi sunt qui eas rapiseverius feriendi sunt qui eas rapiunt? Ideo, sicut praemissum est, necesse est, ut ab omnibus in Christiana religione consistentibus rigore auctoritatis divinae vel humanae hoc malum radicitus amputetur. 101. De puellis, quo tempore velentur. Ne vero puellae indiscrete velentur, placuit nobis etiam de sacris canonibus, qualiter observandum sit, hic inferre de tempore velandarum puellarum. In Africano concilio, capitulo 16 continetur, ut non ante 25 annos consecrentur. Item in eodem concilio, capitulo 93, de virginibus velandis ita continetur: Item placuit, ut quicumque episcoporum necessitate periclitantis pudicitiae virginalis, cum vel petitor potens vel raptor aliquis formidatur, vel si etiam aliquo mortis periculoso scrupulo compuncta fuerit ne non velata moriatur, aut exigentibus parentibus aut his ad quorum curam pertinet, velaverit virginem seu velavit ante 25 annos aetatis, non ei obsit concilium, quod de isto annorum nume
Abbreviated transcription (Latin):
& eos reddiquibus ante fuer despon¬
sate. a iamsieis araptoribus uis
in lata constiterit: Pro inde statu¬
tum .ẽ. asacro conuentu ut raptor
publica paenitentia multetur:
Raptam uero sisponsus recipere
non fuit licentia nubendi. alii
non negetur: Quodsi &ipsa con¬
sensit. simili sententia subiaceat.
Quod si posthaec se coniungere
praesumpserint uterq anathe¬
mathizentur DENIS Qui
UIRGINIBUS DÕ DICATISSESOCIANT
ehis ueroquis acris uirginibus
sesociant. itadeincertis papegala¬
sii capitulo xxmo continetur.
Virginib sacris temere sequos dam
sociare cognouimus. Et post dica¬
tum dõ propositum incerta federa¬
& sacrilegaque miscere quos proti¬
nus aequum est a sacra commu¬
nione detrudi. & nisi publicam
probatamq egerint paenitentiã.
omnino non recipi authis certe
uiaticũ deseculo transeuntibus:
Sitamen penituerint non negetur
Siuero decopulatione sacrarum uirgi¬
num tam seuere feriuntur. quanto

Expanded text:
et eis reddi, quibus ante fuerant desponet eis reddi, quibus ante fuerant desponsatae, etiamsi eis a raptoribus vis inlata constiterit. Proinde statutum est a sacro conventu, ut raptor publica poenitentia multetur. Raptam vero si sponsus recipere non fuit, licentia nubendi alii non negetur. Quod si et ipsa consensit, simili sententia subiaceat. Quod si post haec se coniungere praesumpserint, uterque anathematizentur. 100. De his qui virginibus Deo dicatis se sociant. De his vero qui sacris virginibus se sociant, ita in decretis papae Gelasii capitulo 20 continetur: Virginibus sacris temere se quosdam sociare cognovimus, et post dicatum Deo propositum incesta foedera sacrilegaque miscere; quos protinus aequum est a sacra communione detrudi, et nisi publicam probatamque egerint poenitentiam, omnino non recipi; aut his certe viaticum de seculo transeuntibus, si tamen poenituerint, non negetur. Si vero de copulatione sacrarum virginum tam severe feriuntur, quanto
Abbreviated transcription (Latin):
piunt hic inserendũ necessarium
duximus. quatenus omnibus pateat.
quantũ malũsit. Et non solum hu¬
mana sed &iam diuina auctoritate
constricti . ab hinc hocmnalũ caueatur.
DEPUELLIS RAPTIS NECDUDESPONSATIS
epuellis raptis necdũ desponsatis
in concilio calcedonensi ubi dexxx
patres ad fuerunt capitulo xxx uiii¬
ita habetur. eosquirapiunt puellas
sub nomine simulhabitandi. coope¬
rantes & co ibentes raptoribus. decre¬
uit scã synodussiquidem cderici suNt
decidant gradu proprio. Siuero laici
anathe matitentur: Quibus uer¬
bis apertedatur intellegi qualiter
huius mali auctores dampnandi suNt
quando participes coibentes tanto
anathe mate feriuntur. Et iuxta
canonicam auctoritatem ad coniu¬
gia legitima raptas sibi iure uindi¬
care nullatenus possunt.tiS
XCUII DEDESPONSATIS ETABALIISRAP
Dedesponsatis puellis &abaliis raptis
ita in concilio ancyritano capitulo
x. legitur: Desponsatas puellas
& post ab aliis raptas. placuit erui

Expanded text:
piunt hic inserendum necessarium piunt hic inserendum necessarium duximus; quatenus omnibus pateat quantum malum sit, et non solum humana, sed etiam divina auctoritate constricti ab hinc hoc malum caveatur. 98. De puellis raptis necdum desponsatis. De puellis raptis necdum desponsatis, in concilio Chalcedonensi, ubi 630 patres fuerunt, capitulo 38 ita habetur: Eos qui rapiunt puellas sub nomine simul habitandi, cooperantes et conibentes raptoribus, decrevit sancta sinodus, si quidem clerici sunt, decidant gradu proprio; si vero laici, anathematizentur. Quibus verbis aperte datur intellegi qualiter huius mali auctores dampnandi sunt, quando participes et conibentes tanto anathemate feriuntur, et iuxta canonicam auctoritatem ad coniugia legitima raptas sibi iure vindicare nullatenus possunt. 99. De desponsatis et ab aliis raptis. De desponsatis puellis et ab aliis raptis ita in concilio Ancyritano, capitulo decimo, legitur: Desponsatas puellas et post ab aliis raptas placuit erui
Abbreviated transcription (Latin):
Nepueri uero sine uoluntate parentũ¬
tonsorentur uel puelle uelentur
modisomnib inhibitũ ẽ.: Et qui hoc
facere temptauerit multam que
in capitulis legis mundane a nobis
conftitutis continentur persoluere
cogantur DEFEMINIS UIROS
AMMITENTIBUS
Defeminis quiuiros ammittunt. pla xciiui¬
c& nesesicut actenus indiscrete
uelent. sed ut xx dies post decessũ
uiris sui expectent & posttri cesimũ
giosorum sacerdotum suorumq paren¬
tum atq amicorum id quod eligere
debent eligant. Et qui a sacro conuen¬
tu rogati ut hiqui publicem gerebant
paenitentiam & femine quae uiros
ammittebant nrã auctoritate
do nec deliberent quid agant tue¬
rentur. Specialiter prohis capitu¬
la fieri & legis mundane capitulis
inserenda decreuimus. DERAP¬
TIS ETDEEARUM RAETORIBUS
eraptis uero &deraptoribus quã¬
quam specialiter decreuissemus
quid patidebeant qui hoc nefas dein¬
ceps facere temptauerint: Quid
tamen suꝑhissacre canones praeci

Expanded text:
Ne pueri sine voluntate parentuNe pueri sine voluntate parentutonsurentur vel puellae velentur, modis omnibus inhibitum est. Et qui hoc facere tentaverit, multam, quae in capitulis legis mundanae a nobis constituta continetur, persolvere cogatur. 222. De feminis viros amittentibus. De feminis, quae viros amittunt, placet, ne se sicut actenus indiscrete velent, sed ut triginta dies post discessum viri sui expectent et post tricesimum giosorum sacerdotum suorumque parentum atque amicorum id quod eligere debent eligant. Et quia a sacro conventu rogati, ut hi, qui publicam gerunt poenitentiam, et feminae, quae viros amittunt, nostra auctoritate donec deliberent quid agant tueantur: specialiter pro his capitula fieri et legis mundanae capitulis inserenda decrevimus. 223. De raptis et de earum raptoribus. De raptis et de raptoribus quamquam specialiter decrevissemus, quid pati debeant, qui hoc nefas deinceps facere temptaverint, quid tamen de his sacri canones praeci
Abbreviated transcription (Latin):
iuxta sacros canones uterq gradu
proprio tali a facientes decidi
nas secum indis crete habitare per¬
mittunt. & propter hoc male opi¬
nionis suspitione den otantur utsi
de inceps admoniti ñ se correxerint
uel ut contemptores sacrorum
gratia adciuitates incaena dñi
uenire sollicitierant. sanci tum est
ut dehis qui longe positi sunt de octo
uel decem unus ab epo eligatur
qui acceptum chrisma sibi & socios¬
suos diligenter ꝑferat. Hii uero
quinon longius aciuitate quam quat¬
tuor autquinque milib habitant.
more solito ad accipiendũ chrisma
perseueniant. Dicendi uerbi gratia
alio non quadragesimo tempore
aut confirmandi oneri esserit. popu¬
lis a nobis admoniti polliciti sunt
sede inceps hoccauere. & eo temport
suumministerium inquantum facul¬
tas dabatur ex sequi. quo eorum profec¬
tio quantum in illis erat hisdiebus
pro desse possunt & debent ut ñ sit in por¬
tuna uel onerosa. DeΡuERΙS ToΝ¬
DENDIS ET PUELLIS UELANDIS

Expanded text:
iuxta sacros canones uterque gradu iuxta sacros canones uterque gradu proprio talia facientes decidi nas secum indiscrete habitare permittunt, et propter hoc malae opinionis suspicione denotantur, ut si deinceps admoniti non se correxerint, velut contemptores sacrorum gratia ad civitates 29 in coena Domini venire soliti erant, sancitum est, ut de his qui longe positi sunt, de octo vel decem unus ab episcopo eligatur, qui acceptum chrisma sibi et sociis diligenter perferat. Hi vero qui non longius a civitate quam quatuor aut quinque milibus habitant, more solito ad accipiendum chrisma per se veniant. Discendi vero gratia alio, non quadragesimae tempore,aut confirmandi oneri essent populis, a nobis admoniti polliciti sunt, se deinceps hoc cavere velle, et eo tempore suum ministerium, in quantum facultas dabitur, exequi, quo eorum profectio, quantum in illis erat, his quibus prodesse possunt et debent, non sit importuna vel onerosa. 221. De pueris tondendis et puellis velandis.
Abbreviated transcription (Latin):
Sanctitum est de uillis nouis ecclesiȩ¬
in eisnouiter constitutis ut decime
de ipsis uillis ad easdem ecclesi as
conferantur. DE SACRIS UA¬
SISECCLESIE INPIGNUS DAUIS
De sacris uasis ecdesiae quae inpignꝰ lXXXUI¬
anullis in quibusdam locisdari conperi
mus. In ibitum ẽ. nede inceps a quo qua
fieri praesumatur. Nisi solum modo
necessitate redimendorũ captiuorũ
compellente. De ec clesiis
DESTRUCTIS E DENONIS FIDEC¬
VII Peecclesiis sanedestructis uelde
non is & decim is. siue declaustris
canonicorum qualiter constitui & or¬
dinari anobis placuerit. Aliis capitulis
subter ad notauimus.
LXXXUD EECELE SIA RUO HONORE
Sed & de eclesiarũ honore quomodo
dõ ad iuuante quantũ in nobis euigeat.
similiter in subter ad notatis capitulis
insertum esse dinoscitur
De epis uero in langobardia constitictis
qui ab his quos ordin abant sacram̃ ta
& munera contradiuinam & canoni¬
cam a uetoritatem accipere uel exige¬
re sollicitierant. modis omnibus
inibitum est neulterius fiat. quia

Expanded text:
Sancitum est de villis novis et ecclesiin eis noviter constitutis, ut decimae de ipsis villis ad easdem aecclesias conferantur. 88. De sacris vasis ecclesiae in pignus datis. De sacris vasis ecclesiae quae in pignus a nonnullis in quibumus, prohibitum est, ne deinceps a quoquam fieri praesumatur, nisi solummodo necessitcompellente. 89. De ecclesiis destructis, vel de nonis et decimis. De ecclesiis sane destructis, vel de nonis et decimis, sive de claustris canonicorum, qualiter constitui et ordinari a nobis placuerit, aliis capitulis subter adnotavimus. 90. De ecclesiarum honore. Sed et de ecclesiarum honore, quomodo Deo adiuvante, quantum in nobis est, vigeat, similiter in subter adnotatis capitulis insertum esse dinoscitur.ae. De episcopis vero in Langobardia constitutis, qui ab his quos ordinabant sacramenta et munera contra divinam et canonicam auctoritatem accipere vel exigere soliti erant, modis omnibus inhibitum est ne ulterius fiat: quia
Abbreviated transcription (Latin):
ullius ꝑsone gratia blanditiae seu
terrore secđm iussionem nram iđ
utdehomine habente li .vI. in auro
argento bruneis. eramento. pannis
integris. caballis. bubus. uaccis uelalio
peculio. &uxores ł infantes scripto¬
ab eo exigantur. Qui aut̃ non habue¬
rit amplius nisiduas libras. soł .x.
rum seualeat praeparare ad dĩseruitiũ.
& adnram utilitatem. Etnrĩ missi
caueant & diligent̃ inquirant neper
aliquod malũ ingeniũ subtrahant
nram̃ iustitiam alteri tradendo aut
ensus regalis undecũq legitime
exiebat. uolumꝰ ut in de soluat᷑ siue
DELIGERIS HOMNIBUS UXORES
FISRALINAS HIABENTIDUS
e liberis hominib: quiuxores
fis halinas regias & defeminis
lberis qui homines similit̃ fiscalinos
regios accipiunt. ut non de heredita¬
te parentum uel de causasua quae¬
renda Nec de testimonio prohacre
abiciantur. Sed talis a etiam nobis
in haccausa honor seruetur. qualis
& ante cessoribusnris regibus uel

Expanded text:
ullius personae gratia, blanditiae, seu ullius personae gratia, blanditiae, seu terrore, secundum iussionem nostram; id est, ut de homine habente libras sex in auro, in argento, bruneis, aeramento, pannis integris, caballis, boves, vaccis, vel alio peculio, et uxores vel infantes noa et dimidia. Qui autem non habuerit amplius nisi duas libras, solidi drum se valeat praeparare ad Dei servitium et nostram utilitatem. Et nostri missi caveant et diligenter inquirant, ne per aliquod malum ingenium subtrahant nostram iustitiam, alteri tradendo aut nsus regalis undecumque legittime exiebat, volumus ut inde solvatur, sive De liberis hominibus uxores fiscalinas habentibus. De liberis hominibus qui uxores fiscalinas regias, et de feminis liberis quae homines similiter fiscalinos regios accipiunt, ut non de hereditate parentum, vel de causa sua quaerenda, nec de testimonio pro hac re abiciantur; sed talis etiam nobis in hac causa honor servetur, qualis et antecessoribus nostris regibus vel
Abbreviated transcription (Latin):
ead uocatis uice dominis. uicarus.
& centenariis prauis ut tollantur
& tales eligant᷑ quales & sciant
Q uelint iuste causas discernere
& terminare. Et sicomes prauus
iniectus fuerit. nobis nuntietur.
DE TELONEIS¬
eteloneis plac& nobis utanti¬
qua &iusta telonea anegotia¬
torib exigant᷑ tam depontibus
quaque denauigiis seu mercatis.
Noua ergo seuiniusta ubi uel
funas tendunt᷑ ł cũ nauis subpon¬
tibus transitur seuhissimili a
inquib nullũ adiutoriũ itine¬
rantibus praestat᷑ : Similiter
a&iam nec dehis quisine nego¬
tiandi causa substantiã suam¬
deunadomosua ad aliam aut ad pa
latium. aut in exercitũ ducunt.
teloneum nullatenus ab eis exigatur.
DEFALSIS MONETIS
e falsismonetis quia in multis locis
contraiustitiam & contra edictum
fiunt. uolum us ut nullo alio loco
monetasit nisi inpalatio nro. nisi
forte iterum a nobis alit̃ fuerit
ordinatum. DEHAIRI BANNO
Sehairibanno uolum us ut missinrĩ
fideliter exactaredebeant. absque

Expanded text:
catis, vicedominis, vicariis et centenariis pravis, ut tollantur, et tales eligantur quales et sciant et velint iuste causas discernere et terminare. Et si comes pravus inventus fuerit, nobis nuntietur 12. De teloneise teloneis placqua et justa telonia a negotiatoribus exigantur, tam de pontibus quam de navigiis seu mercatis. Nova ergo seu injusta ubi vel funes tenduntur, vel cum navibus sub pontibus transitur, seu his similia in quibus nullum adjutorium itinerantibus praestatur, similiter etiam nec de his qui sine negotiandi causa substantiam suamde una domo sua ad allatium aut in exercitum ducunt teloneum nullatenus ab eis exigatur. 13. De falsis monetis. De falsis monetis, quia in multis locis contra iustitiam et contra edictum fiunt, volumus ut nullo alio loco moneta sit, nisi in palatio nostro; nisi forte iterum a nobis aliter fuerit ordinatum. 14. De hairibanno. De hairibanno volumus, ut missi nostri fi
Abbreviated transcription (Latin):
ta fuerit. siliberis autiurent cũido¬
neis iuratoribus hoc ꝓmalo ñ fecisse.
Autsifacere ñ potuerint sualegem
conponant. Si uero seruis flagel¬
lentur . & ut dec&ero in regno nr̃o
nullahuius modi conspiratio nec ꝑ
sacramentũ. necsine sac ram̃tofiat.
DE PER IURIIS
tantur testes adiuram̃tũ antequã
discutiant᷑. Et si alit̃ discuti ñ possint.
liceat testes eligere absente suo
Nni forte longius extra comitatu
causa sit inquirenda. Et siquis con¬
uictus fuerit ꝑ iurii ꝑdatmanũ

Expanded text:
erit, si liberi sunt, aut iurent cum idoneis iuratoribus hoc pro malum non fecisse, aut si facere non potuerint, suam legem conponant; si vero servi sunt, flagellentur. Et ut de caetero in regno nostro nulla huiusmodi conspiratio fiat, nec per sacramentum nec sine sacramento. 11. De periuriistantur testes ad juramentum antequam discutiantur: et si aliter discuti non possint, i testes eligere absente suo nisi forte longius extra comitatum causa sit inquirenda. Et si quis convictus fuerit perjurii, perdat manum,
Abbreviated transcription (Latin):
& cum ipsis litteris pariter ad pala¬
tiumnrm remittant᷑. utibi discu¬
tiant᷑ sicut dignum est.
DE IURAMENTTO
eiuramento ut nulli alteri ꝑsacra¬
mentũ fidelitas ꝓmittatur nisi nob̃
alteri ab altero debetur. & infan¬
tes quiantea ñ potuer̃ ꝓpt̃ iuiue¬
nilem aetate iurare modo fideli¬
tatem repromittant.
HECONSPIRATIONIBUS.
econspirati onibus uero
quicũq facere prae¬
sumꝓserit. & sacramento quãcũq
conspiratione firmauerint ut triplici
rationẽ iudicentur. primout ubi¬
cũq aliquot malũ ꝑ hoc ꝑpetratũ
fuit. auctores factunt̃ ficientur.
Adiutores uero eoꝵ singuli alter
ab altero flagellent᷑ & naressibi
inuicem p̃cidant. Vbi ueronih il
mali ꝑpetratũ .ẽ. similit̃ quidem
int̃seflagellent᷑ & capillossibi
uicissim detondant.

Expanded text:
litteris pariter ad palatium nostrum remittantur, ut ibi discutiantur sicut dignum est. 8. De iuramento. De iuramento, ut nulli alteri per sacramentum fidelitas promittatur, nisi nobialteri ab altero debentur. Et infantes, qui antea non potuerunt propter iuvenilem aetatem iurare, modo fidelitatem repromittant. 9. De conspirationibus. De conspirationibus vero, quicumque facere praesumpserint et sacramento quconspirationem firmaverint, ut triplici ratione iudicentur. Primo, ut ubicumque aliquid malum per hoc perpetratum fuit, auctores facti interfitientur; adiutores vero eorum singuli alter ab altero flagellentur, et nares sibi invicem praecidant. Ubi vero nihil mali perpetratum est, similiter quidem inter se flagellentur, et capillos sibi vicissim detundant.
Abbreviated transcription (Latin):
aliqua scelera rebellessunt constrin¬
gantur. DEIUSTITIISGENERALIB
Seiusticiis ecclesi arum dĩ. uiduarum :
orfanorũ &pupilloꝵ praecipimus
ut inpublicis iudiciis nori dispiciant᷑
clamantes. sed diligent̃ audiantur.
DEIUSTITIIS REGALIBUS
Seiustiti is regalibus ut plenit̃ fiant inqui¬
site. DEARMIS NONPOETANDIS
Ie armis infrapatriã non portandis.
id ẽ. scutis & lanceis &loricis. Si faido¬
sus quissit. discutiatur tuncquis edũ¬
obus contrariussit ut pacatifiant.
& destringant᷑ ad pacem a&iam
sinoluerint. &sialit̃ sepacificart
nolunt. adducant᷑ in nram̃
praesentiam. Et sialiquis post pacifica¬
tionem alterũ occiderit. conponatillũ
& manũ quã periurauit ꝑdat. & in suꝑ
bannũ dominicũ soluat.

Expanded text:
ingantur. 2. De iustitiis generalibus. De iustitiis ecclesiarum Dei, viduarum, orfanorum et pupillorum praecipimus, ut in publicis iudiciis non dispiciantur clamantes, sed diligenter audiantur. 3. De iustitiis regalibus. De iustitiis regalibus, ut pleniter fiant inquiae. 4. De armis non portandis. De armis infra patriam non portandis, id est scutis et lanceis et loricis. Si faidosus quis sit, discutiatur tunc, quis e duobus contrarius sit ut pacati fiant, et distringantur ad pacem, etiam si noluerint. Et si aliter se pacificare nolunt, adducantur in nostram praesentiam. Et si aliquis post pacificationem alterum occiderit, conponat illum, et manum quam periuravit perdat, et insuper bannum dominicum s
Abbreviated transcription (Latin):
ri comam deposuerit. & ressuas ibi¬
dem delegauerit promissione facta
scđm regulam firmiter teneat.
DE NON COGENDO BIBERE
Vt neminiliceat alium cogere adbiben¬
dum. DEMERCATO
Vt mercatus diedominico in nullo
mittere ueleicere praesumat nisi
prbi proecdesiis senioribus tribuant.
DEDECIMIS DISPENSANDIS
Vt decime in potestate ep̃i
sint qualiter a prbis dispensentur.
DEECLESUIS UEL ALIARIBUS
Vtecclesiae uel altaria melius cons¬
truantur. ut nullus prbt annonam
uel foenum in ecclesia mittere p̃sumat

Expanded text:
ri comam deposuerit et res suas ibiri comam deposuerit et res suas ibidem delegaverit, promissionem factam secundum regulam firmiter teneat. 138. De non cogendo bibere. Ut nemini liceat alium cogere ad bibendum. 139. De mercato. Ut mercatus die Dominico in nullo mittere vel eicere praesumat, nisieri pro ecclesiis senioribus tribuant. 143. De decimis dispensandis. Ut decimae in potestate episcopi sint, qualiter a presbyteris dispensentur. 144. De ecclesiis vel altaribus. Ut ecclesiae vel altaria melius construantur. Et nullus presbyter annonam vel foenum in ecclesia mittere praesumat