comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
re optauerat. bonis et fidelib dispensatorib
foris. defr̃ib infra uero monaesterio. familia¬
rem curam septem sororib cõmendabat.
Quatenis diebus ac noctibis in agone scõ iugilus
orationib lectionib et ieiuniis contranequiticos spĩta¬
les dimicare ipsa potusset. Mita exitus rei ꝑuenit
ut omnẽ pene biblio tecam legis diuinae memorit̃
reconderet et obscura allegoriae mysteria spũ
scõ reuelante auditorib suis aꝑte manifestaret.
Item ecclesias scõrum etalia p̃cipue aedificia ex
fundamentis construxit. etor fanis uiduis capti¬
uis peregrinis alimonia cottidiana cũ omni lar

Expanded text:
re optaverat. Bonis et fidelibus dispensatoribus re optaverat. Bonis et fidelibus dispensatoribus foris de fratribus, infra vero monasterio familiarem curam septem sororibus commendabat, quatenus diebus ac noctibus in agone sancto vigiliis, orationibus, lectionibus et ieiuniis contra lectioles dimicare ipsa potuisset. Et ita exitus rei pervenit, ut omnem pene bibliothecam legis divinae memoriter reconderet et obscura allegoriae misteria, Spiritu sancto revelante, auditoribus suis aperte manifestaret. Item ecclesias sanctorum et alia precipue aedificia ex fundamentis construxit et orfanis, viduis, captivis, peregrinis alimonia cotidiana cum omni l
Abbreviated transcription (Latin):
castitate integra. leiunus etorationib p̃pollens.
cura pauperum et peregrinorum ꝓuida. infirmis
ac senibus pieuiuentib uera disciplina : Exsti¬
tit etiam strennua erga eccła studia. deuasis¬
pastoralem habenscuram. et pernuntios boni tes¬
tamonii uiros patrocinia scõrum uel uolumina
deromana urbe ł detrans marinis partib. adig¬
naros inbuendos carmina diuina consecuta ẽ.
His itaq omnib: diuino ordine dispositis plena
dierum etꝑfecta aetate exemplum posteris
operis boni relinquens. Ix̾ etatis anno. post
obitum domni sui pippini anno duodecimo dõse
et angelis eius commendans migrauit ad dñm.
Inniualcha monasterio. et subtecmine beati
apłi petri honorifice tradita est sepulturȩ.
Cumergo beata dĩ uirgo gerdrudis matrede¬
functa. omneonus regimines inse sola susce¬
pisset cogitabat intra se de contemplatione
caelest quam sibi sine scłarium strepitu hahe¬

Expanded text:
castitate integra, ieiuniis et orationibus praepollens, castitate integra, ieiuniis et orationibus praepollens, cura pauperum et peregrinorum provida, infirmis ac senibus pie viventibus vera disciplina. Extitit etiam strenua erga A. Erga epastoralem habens curam, et per nuntios, boni testimonii viros patrocinia sanctorum vel volumina de Romana urbe vel de transmarinis partibus ad ignaros inbuendos carmina divina consecuta est. 3. His itaque omnibus divino ordine dispositis, plena dierum et perfecta aetate, exemplum posteris operis boni relinquens, sexagesimo aetatis anno, post obitum domini sui Pippini anno duodecimo, Deo se et angelis eius commendans, migravit ad Dominum in Nivialcha monasterio et sub tecmine beati apostoli Petri honorifice tradita est sepulturae. Cum ergo beata Dei virgo Gertrudis, matre defuncta, omne onus regiminis in se sola suscepisset, cogitabat intra se de contemplatione caelesti, quam sibi sine secularium strepitu habe
Abbreviated transcription (Latin):
cumfilia perpessa ẽ scribere longum ẽ si eticm
ꝑ singula narretur. sed hoc tantum quantam
deuotionem et desiderium inse habebat utui¬
olatores filiam suam ad inlecebras mundi uolup¬
tates ui raperent. ferrum tonsoris arripit. et
puellae capillos ad instar coronae abscidit.
Beata aut gerdruđ dõ gratias agens gaudebat eo
quod meruisset imbreui hac uita ꝓxp̃o Incapite
coronã accipere. ut perpetuam illi coronam
coronis etanimae integritatem haberet incę̧lis.
Deinde misericorsds adiutor intribulationibus
ipsos aduersarioscito ad pacis concordiã reuocabat.
Cessauerunt iurgia et pars diaboli deuicta est.
Mater familiae hitta filiam suam sacerdotib. dni
obtulit utcum sodalib suis uel amen sacrum ac¬
Nam abstinentia morũ malorũ et mentis sobri¬
etate et moderatione uerborum senilẽ agebat
etatem. Erat aũt caritate p̃dita. pulchra
uultu. sed mente uenustior. elemosinis larga

Expanded text:
cum filia perpessa est, scribere longum est, si etiam cum filia perpessa est, scribere longum est, si etiam per singula narretur; sed hoc tantum, quantam devotionem et desiderium in se habebat. Ut violatores filiam suam ad inlecebras mundi voluptates vi raperent, ferrum tonsoris arripit et puellae capillos ad instar coronae abscidit. Beata autem Gertrudis Deo gratias agens, gaudebat, eo quod meruisset in brevi hac vita pro Christo in capite coronam accipere, ut perpetuam illic coronam corporis et animae integritatem haberet in caelis. Deinde misericors Deus, adiutor in tribulationibus ipsos adversarios cito ad pacis concordiam revocabat. Cessaverunt iurgia, et pars diaboli devicta est. Mater familiae Itta filiam suam sacerdotibus Domini obtulit, ut cum sodalibus suis velamen sacrum acnam abstinentia morum malorum et mentis sobrietate et moderatione verborum senilem agebat etatem. Erat autem caritate predita, pulchra vultu, sed mente venustior, elemosinis larga,
Abbreviated transcription (Latin):
ille confusus recessit etiracundia plenus. pu¬
ella aut̃ scã conuertit ad genetricem suam:
etex ea die cognouerunt parentes eius. a quo
rege fuerat adamata. Post annosuero .xiiii.
cumpippinus pater eius ex hac lucemigraret
matrem inuiduitate secuta ẽ eique in obsequi¬
um etmandato dñi sobrie seruiebat. Cumq
cotidie mater familias hitta tam dese quam
defilia orfana quid eẽt factura cogitaret.
uirdĩ amandus ep̃s domum suam ad ueniens
uerbum dñi predicabat. et dñi iussione ro¬
gabat ut monasterium sibi siue famulae xp̃i
Kerdrude constituere deberet. Statim aut
ut intellexit notitiam ad salutem animarum
ꝑtinentem. sacrum uel amen accepit. et se¬
metipsam dõ tradidit et omnia quae habe¬
bat: Sed hosti humani generis instigante
qui abinitio bonis operibus inuidus ẽ etress¬
tere prauorum corda firmabat ut abhis uoluntate dĩ.¬
tationem sustineret. Quales in iuriaes uel ignobili¬

Expanded text:
ille confusus recessit et iracundia plenus. Puille confusus recessit et iracundia plenus. Puella autem sancta convertit ad genetricem suam, et ex ea die cognoverunt parentes eius, a quo Rege fuerat adamata. 2. Post annos vero 14 cum Pippinus, pater eius, ex hac luce migrasset, matrem in viduitate secuta est eique in obsequium et mandato Domini sobrie serviebat. Cumque cotidie materfamilias Hitta, tam de se quam de filia orfana quid esset factura, cogitaret, vir Dei Amandus episcopus domum suam adveniens, verbum Domini praedicabat et Domini iussione rogabat, ut monasterium sibi sive famulae Christi Gertrudae construere deberet. Statim autem ut intellexit notitiam ad salutem animarum pertinentem, sacrum velamen accepit et semet ipsam Deo tradidit et omnia quae habebat. Sed hoste humani generis instigante, qui ab initio bonis operibus invidus est, et resistere pravorum corda firmabat, ut ab his, qui voluntatetationem sustineret. Quales iniurias vel ignobili
Abbreviated transcription (Latin):
suae initium in xp̃i serurtio fuit siout aiusto
et ueraci homine conperi. quõ p̃sens ad erat.
Dum pippinus genitor suus regem tagabertum
domum suam ad nobile conuiuium Inuitaret.
aduenit quidam cuiusdam ducis austrasiorũ
filius postulans arege ut sibi uirginem her¬
drudam siue parentibus concederec inmatri¬
monio. secundum mores saeculi proterrena
ambitione et amicitia mutua.
Placuit ltaq regi tagaberto et patri puellȩ
et suasit ut ad p̃sentiam cum matre ipsa puel¬
laee uocata fuisset. ignorantibus his obquam
causam rex uocaret infantem. Interrogata
autem interepulas apatre. si illum puerum
auro fabricatum et siricis uestibus indutum
sponsum habere uoluisset. At illa qua¬
si furore repleta respuit eum eum cum iuram̃to
dicens: nec illum nec ullum terrenum sponsum.
nisi xp̃m habere uoluisset. Itautetipse rex etꝓ¬
ceres eius ualde mirarentur suꝑ his quae apu̾ed¬
la parua iussione dĩ dicta erant. Puer uero

Expanded text:
suae initium in Christi servitio fuit, sicut a iusto suae initium in Christi servitio fuit, sicut a iusto et veraci homine conperi, qui presens aderat. Dum Pippinus, genitor suus, regem Dagobertum domum suam ad nobile convivium invitaret, advenit quidam ducis Austrasiorum filius, postulans a rege, ut sibi virginem Gertrudam sine parentibus concederet in matrimonio secundum mores seculi pro terrena ambitione et amicitia mutua. Placuit itaque regi Dagoberto et patri puellae, et suasit, ut ad praesentiam cum matre ipsa puella evocata fuisset, ignorantibus his, ob quam causam rex vocaret infantem. Interrogata autem inter epulas a patre, si illum puerum auro fabricatum et siricis vestibus indutum sponsum habere voluisset, at illa quasi furore repleta, respuit eum cum iuramento, dicens, nec illum nec ullum terrenum sponsum nisi Christum habere proceres eius valde mirarentur super his, quae a puella parva iussione Dei dicta erant. Puer vero
Abbreviated transcription (Latin):
qua libet pauca scribendo aut p̃dicando stu¬
deo commonere. quatenus scõrum sc̃arumque
uirginum p̃cedentium exemplo cordis nr̃i tene¬
bras flamma caritatis scãe conpunctionis ua¬
leant inluminare. Propterea omnem opifice
spũ scõ adiuuante debeatissimi uirginis atque xp̃i
familiae matris gerdrudae exemplo uel con¬
uersatione quae scđm dm̃ et disciplinam regu¬
lariter subaxe caeli. iuxta id quod uidimus
uel peridoneos testes audiuimus xp̃o adiuuante
atque sacra puella dominica ne abbatissa
ac scã congregatione niualensi monasteru ubi
scribendo conabor caritati ur̃ae intimare
Sed quo ordine deterrena origine genealogiam
sumpserit. huic sermoni inserere longum est.
Quis nam in europa habitans huius progenie alti¬
tudine nomina ignoret et loca. Igitur cum
esset indomo parentum scã dĩ puella gerdru
dis secus pedes beatae memoriae hittanȩ
pientia dõ cara hominibus. amabilis. super
co aetaneas suas crescebat. primum electionis

Expanded text:
icando studeo commonere, quatenus sanctorum sanctarumque virginum praecedentium exempla cordis nostri tenebras flamma caritatis sanctae conpunctionis valeant inluminare. Propterea, omnem opifice Spiritu sancto adiuvante, de beatissimae virginis atque Christi familiae matris Gertrudae exemplo vel conversatione, quae secundum Deum et disciplinam regulariter vixit sub axe caeli, iuxta id quod vidimus vel per idoneos testes audivimus, Christo adiuvante atque sacra puella Dominicane abbatissa ac sanctae congregatione Nivalensi monasterii, ubi scribendo conabor caritati vestrae intimare. Sed quo ordine de terrena origine genealogiam sumpserit, huic sermoni inserere longum est. Quisnam in Europa habitans, huius progenie altitudinem , nomina ignoret et loca? 1. Igitur cum esset in domo parentum sancta Dei puella Gerdis secus pedes beatae Idubergane sive Ittane pientia Deo cara, hominibus amabilis super coaetaneas suas crescebat. Primum electionis
Abbreviated transcription (Latin):
Cã et inseparabili caritate largiente
Icredimus. atque in uiolata et stabili
fide tenemus. quod desiderantibus
caelestis patriae uiam eclucra terrena
funditus relinquere ad aeterna praemia obti¬
nenda ualet adiuuare. si deuita uel conuersa¬
tione scõrum scãrumq xp̃i uirginum ad aedifi¬

Expanded text:
a et inseparabili caritate largiente, credimus atque inviolata et stabili fide tenemus, quod desiderantibus caelestis patriae viam et lucra terrena funditus relinquere ad aeterna premia obtinenda valet adiuvare, si de vita vel conversatione s
Abbreviated transcription (Latin):
populo claruit in honorem di etipsius sci sacerdotis
exgenere galieno fecit scõ nomine ipsius bafilicam¬
suis corpus requiescit. Qui etiam ueneribilis locus inno
mine ibũ xp̃i miraculis coruscat. post uero aliquoa
tempusdum die sci natalicii ipsilis. deuote populus una
cumelero uł sacerdotib: ad missarum solemnia conue¬
nissent: Fluuius ipse ubi supra ripam reconditus ẽe qi¬
noscit᷑ corpus. Subito tanta inundatione creuit ut
quꝗ fluminis usq ad fenestras uł tectum ex creuisset
Oreqdesim factũ uidens populus admirationere con¬
prehensus. qui illic ad honorem di et sci acegdotis con¬
uenerant. Fame sitique seperire adclamabant
Etlũ tantet eẽt inundatio aquae uclut murus circum¬
qui i basilicae erectus erat: etintus aqua minime ingre¬
Fungredi locum uenerabilem tuderet :. Vnde ereuit
exigit infirmi cusentur. damoniaci ueniant edibe¬
rentur E tsiquis exuera fide sc̃m eius nom̃ inuoca

Expanded text:
populo claruit, in honore Dei et in ipsius sancti Sacerdotis populo claruit, in honore Dei et in ipsius sancti Sacerdotis quidam ex genere Gallieni fecit sancto nomini ipsius basilicamsius corpus requiescit, qui etiam venerabilis locus in Christi nomine miraculis coruscat. IX. Post vero aliquod temcum clero vel sacerdotibus ad Missarum solemnia convenissent, fluvius Athesis, ubi super ripam ejus reconditum esse dignoscitur corpus, subito tanta inundatione excrevit, ut aqua fluminis usque ad fenestras, vel tectum ascenderetod etiam factum videns populus admiratione comprehensus, qui illic ad honorem Dei et sancti Sacerdotis convenerat, fame sitique se perire acclamabatdum tanta esset inundatio aquae, velut murus circumquaque ecclesiae erectus erat, et intus aqua minime ingreingredi locum venerabilem non audebat. Unde adcrevit exigat, infirmi curentur, daemoniaci veniant, et liberentur. Et si quis ex vera fide sanctum ejus nomen i
Abbreviated transcription (Latin):
terdos. fecit orationem et ꝑrexit adpalatium ubi
cissi fuerantionlites. facto uero crucis signum Ingre
cerdos manum puellae dicens In nomine ibu xp̃i
Etsi hinc ate expulsus fuero ecce uero nam ueniens
enus admiratione conprehensus. coronim regalem
quam suo capiti gestabat. sco sacerdoti. obtulit dic̃s
Tali medico qui sanam unicam filiam restituit. nullis
munerib placare possum. nisi ut tota uoluntate. ipsã
quã habeo coronã offeram ei. Quod factũ dũ gereretur.
uidentes multitudo ppł qui adpalatium conuenerant
aberrore conuersi gentili crediderunt in xpm ihm̃ dñm
nr̃m. Petentes sacerdotem xp̃i ut docerentur uia sa¬
lutis. ethaptismũ ut remissionem ꝑciperent peccatorũ¬
in suis seruis xp̃s. uincebant᷑ m̃dacia. quod pura fides
tenebat in corde: perfectis igit his reuestens ad mo¬
quod et ab in eunte aetate in xpĩ amore sollicitus fue¬
rat . Quidum hoc iuxta dĩ adiutorium ageret di
receptus inpace ẽ. Obhoc qui inmiraculis omni

Expanded text:
tus Sacerdos fecit orationem, et perrexit ad palatium, ubimissi fuerant milites. Facto vero crucis signo, ingredcerdos manum puellae dixit: In nomine Domini Jeicens: Etsi hinc a te expulsus fuero, eo Veronam: enus, admiratione comprehensus, coronam regalem, quam capite suo gestabat, sancto Sacerdoti obtulit dicens: Tali medico, qui sanam unicam filiam meam restituit, nullis aliis muneribus placere possum, nisi ei ipsam, quam habeo, coronam meam offeram. Quod factum dum gereretur, videns multitudo populi, qui ad palatium convenerat, ab errore conversa gentili crediderunt in Christum Jesum Dominum nostrum, petentes Sacerdotem Christi ut docerentur viam salutis, et baptismum in remissionem perciperent peccatoruin suis servis Christus vincebat mendacium, quod pura fides tenebat in corde  sic . VIII. Perfectis igitur his agebat quod ab ineunte aetate in Christi amore solitus erat. Qui dum hoc instanter ageret, Dei receptus in pace est. Et quia in miraculis omni
Abbreviated transcription (Latin):
go solemnitate missarum. religiosus senex ex¬
tra aditum ecclesiae regressus. panem quem
spstinio enemen diuerat: Euius ad iutoro tot
fuue e xtinerusi p egit ostendit. Dulsqut postiones
suse ienta tspr cu gaudio pauperis. diuiderus
sipde et istprs cu merita ꝑdiunam puidentiam
Qudisoi naugmentatione panisostencet  qui con¬
semus quindecm dieb testia paree postionis iuag
sem sufficer ee dsi ut ise me mbris suos tions iuse¬

Expanded text:
go sollemnitate missarum, religiosus senex exgo sollemnitate missarum, religiosus senex extra aditum ecclesiae regressus, panem quem gremio commendaverat, cuius adiutorio tot spatia itinerum peregit, ostendit duasque portiermaneret B cum gaudio pauperibus dividebat. Unde et martyris Dei merita per divinam providentiam Quidnam in augmentatione panis ostenditur, qui continuis quindecim diebus tertia parte porcionis viro seni sufficerat, nisi ut ipse membris su
Abbreviated transcription (Latin):
pararet. Peractis itaq continuis dieb. in ꝓfectione
quindecim tanta ꝓsperitate ac securitate suꝑnus
iudex eum reduxit exitinere fatigatum. ita ut
tertia hora quinte decimae dieistaret in monte
contra radasponam. interd a nubii etimbris fluenta
luxta plantationem uenearum. Etex eodem iugo
montis urbem auidam uidens. beati dĩ etiam mar¬
tyris eccłam contemplans. magnas et inmensas dño
gratias referebat. et demum ita descendens uenit
adpostũ. Erat aũt dominicus dies. quo multitudo
iurorum et mulierũ ñ modica ad ecłam beati pa¬
troni subom̃i celeritate ꝓperabat. Quibus et se¬
nex itineris comes effectus ẽ et nauem ingressus
transito fluuo ad eccłam beati uiri dĩ utuir ꝑsom¬
num monuerat peruenit. Quam cum esset ingres¬
sus terraȩ ꝓstratus cum lacrimis. maximas laudes
dño refert. qui seruum suum extot angustis
liberare etreducere dignatus ẽ. Completa er¬

Expanded text:
aeparet. Peractis itaque continuis diebus in profectione aeparet. Peractis itaque continuis diebus in profectione quindecim, tanta prosperitate ac securitate supernus iudex eum reduxit ex itinere fatigatum, ita ut in tertia hora quintae decime diei staret in monte contra Radaspona inter Danubiiuxta plantationem vinearum, et ex eodem iugo montis urbem avidam videns, beati Dei martyris ecclesiam contemplans, magnas et inmensas Domino gratias referebat, et demum ita descendens, venit ad portum. Erat autem dominicus dies, quo multitudo virorum ac mulierum non modica ad ecclesiam beati patroni sub omni celeritate properabat. Quibus et senex itineris comes effectus est, et navem ingressus, transito fluvio, ad ecclesiam beati viri Dei, ut vir per somnum monuerat, pervenit. Quam cum esset ingressus, terrae prostratus, cum lacrimis maximas laudes Domino refert, qui servum suum ex tot angustiis liberare et reducere dignatus est. 43. Completa er
Abbreviated transcription (Latin):
de adecłam beatim artrris hemmerimms ubi
Duomodosin deuouist cuiuir senx respondit
Quomodo sine olimento ignota tot terrarum ff¬
iun rer surg enehesites sed sume panem positũ
isuperiori cenaculo etipse tibi in alimentum
sufficieo ad ꝑ fectionem itineris tui uiraut
sereuenisioe experge factus postquam ad
sorenensus ẽ ignorabat utrum iugilans uel
dormiens : hanꝰc reciperet ammonitionese
Surtexitengo utuir qui ad stabat indicaue¬
rat : et panen Intenac ulo supperiori reppe¬
indenta candidum qualem antee numquam
uupred&uem etiam nuptiali tempore
cumprȩdicta muliere comedere nuolebat
sed reꝑtum gremio cõmendabat. Relictisq omnib quȩ
In eodem loco habere uidebatur. et neq delucro ꝓprio
aliꝗd inde auferebat. excepto habitu singulari. etbip¬
pini quam ꝓpria manu gestabat. Regressus autem
adsolitudinem subfestinatione perrexit. et sine in¬
termissione dño p̃ces cum lacrimis fudit. ut ꝑmerita
beati mastyris hemmeram mi sibi ꝓsperum iter p̃¬

Expanded text:
ecclesiam beati martyris Hemmerammi, ubi te iturum devovisti.' Cui vir senex respondit: ' Quomodo sine alimento ignota tot terrarum spiunxit: 'Surge, ne hesites; sed sume panem positum in superiori cenaculo, et ipse tibi in alimentum sufficiet ad perfectionem itineris tui.' Vir autem tanta visione expergefactus, postquam ad se reversus est, ignorabat, utrum vigilans vel dormiens hanc reciperet ammonitionem. Surrexit ergo, ut vir qui adstabat indicaverat, et panem in cenaculo superiori repperit ita candidum, qualem antea numquam viderat; quem etiam nuptiali tempore cum praedicta muliere comedere non volebat, sed repertum gremio commenin eodem loco habere videbatur, et neque de lucro proprio aliquid inde auferebat, excepto habitu singulari et bipinni, quam propria manu gestabat. 42. Regressus autem ad solitudinem sub festinatione perrexit et sine intermissione Domino preces cum lacrimis fudit, ut per merita beati martyris Hemmerammi sibi prosperum iter pr
Abbreviated transcription (Latin):
reret. et quos poterat ad agnitionem ueritatis lu¬
minis excitaret semetipsum prebens exemplum
quod lingua p̃dicabat exemplo confirmabat: etob
hoc maxime diligebatur a subiectis. Confluebant
inter ea adipsum regni gallorum nobiles et igno¬
biles. locupletes siue in opes quib: pene omnibus
abunde ꝓutcuiq necesse erat tribuere ñpigebat
Alimentum aliis. quibusdam uero indumentum
Ante omnia aũt intrinsecus margaritarum spiri¬
talium ornamentis. auditores suos ornare cura¬
bat. Erat enim ꝑ omnia uerus dĩ cultor.
Dum aut̃ reuerentissimus uir hemmeram mus
dõ dicatus ep̃s tot uigoribus pollere ex quorun
dam sermone ad eum fama ꝑlata ẽ. quod inquib¬
dam europae pastibus plebs pannoniensis lumine
ueritatis obcaecata. lucem quae xp̃s ẽ idolis ser¬
uiendo post poneret. Vnde uenerabilis dĩ cultor
hemmeram mus ẽp̃s. corde contristatus intrinsecus ñ
modicum cõmotus meditari coepit. ut illuc ueniens

Expanded text:
reret et quos poterat ad agnitionem veri lureret et quos poterat ad agnitionem veri luminis excitaret. Semet ipsum praebens exemplum, quod lingua praedicabat, exemplo confirmabat, et ob hoc maxime diligebatur a subinterea ad ipsum regni Gallorum nobiles et ignobiles, locupletes sive inopes, quibus pene omnibus abunde, prout cuique necesse erat, tribuere non pigebat alimentum aliis, quibusdam vero indumentum; ante omnia autem intrinsecus margaritarum spiritalium ornamentis auditores suos ornare curabat. Erat enim per omnia verus Dei cultor. 3. Dum autem reverentissimus vir Hemmerammus Ddam sermone ad eum fama perlata est, quod in quibusdam Europae partibus plebs Pannoniensis,lumine veritatis obcecata, lucem quae Christus est idolis serviendo postponeret. Unde venerabilis Dei cultor Hemmerammus episcopus corde contristatus, intrinsecus non modicum commotus, meditari coepit, ut illuc veniens
Abbreviated transcription (Latin):
fastidum: neque deformitatis breuitas ridiculum
quoddam elicere potuisset. forma decorus. uultu
sincerrimus. pauperum quoq ñ tardus adiutor ui¬
duarumq etorphanorũ ꝑ om̃a nec non et gementiũ
consolator. Ita citqui eius se presentiae obtule¬
rant. sine cibo uerbi dĩ. aut numquã uel raro.
abscedere potuissent. Et quae fidelium datione
insuꝑ acceperat ex humilitatis nisu sibi ñ reseruans
Indigentibus exhiberet. Sed et subditorum pec
tora fonte diuinae putationis inrigabat. itt
ut et ap̃sentib: ex intimo cordis affectu. etab¬
sentibus ñ mediocriter ut summus paterama
Cumq moris erat ut ymnos dauiticos. numquam ex¬
ceptis horis corporeae refectionis pene laxaret.
Aut naturae utita dicam somnum necessarium in¬
dulgeret. Ad pascendas etiam summi pastoris
ꝯues in eius pectore tanta. cura uigilabat. ut per
om̃s pene gallorum urbis et circum positas regiones
perque uicos ac fidelium domos huc illucq discur¬

Expanded text:
fastidium neque deformitatis brevitas ridiculum fastidium neque deformitatis brevitas ridiculum quoddam elicere potuisset, forma decorus, vultu sincerrimus, pauperum quoque non tardus adiutor viduarumque et orfanorum per omnia nec non et gementium consolator, ita ut qui eius se praesentiae obtulerant sine cibo verbi Dei aut numquam vel raro abscedere potuissent, et que fidelium datione insuper acceperat, ex humilitatis nisu sibi non reservans, indigentibus exhibetora fonte divinae potationis inrigabat, ita ut et a praesentibus ex intimo cordis affectu et absentibus non mediocriter ut summus pater amaretur. Cuique moris erat, ut ymnos Daviticos numquam, exceptis horis corporeae refectionis, pene laxaret aut naturae, ut ita dicam, somnum necessarium indulgeret. Ad pascendas etiam summi pastoris oves in eius pectore tanta cura vigilabat, ut per omnes pene Gallorum urbes et circumpositas regiones perque vicos ac fidelium domos huc illucque discur
Abbreviated transcription (Latin):
modica pars insigniter sacrae xp̃iani¬
tatis indagine florere nosceretur
Ettot occidentales. anglorum. britamae:
hibernae galliae. alamanniae. ger¬
maniaeq pastes paulatim mirifico ordine
constanter indĩ laude fulsissent
Interquas quoq: ꝓuincias gutia his¬
pania scilicet et aequitania cumha¬
bitatoribus sordes idolorum abicientes. unicum dĩ filium
in hianter colere coeperunt. Fratenim in aequitaniae
ꝓuntiae pastibus urbs quaedam nobilis pictauis uocabulo
ex qua puer nomine ostus ẽ hemmerammus. Quiabin¬
eunti aetate mundũ despiciens. quasi quaedam inmunda
et ꝓfana caduca praesentis ꝓsperitatis gaudia refu¬
tarat. Ad sacrum liberalium studiũ litterarũ se in¬
formans Ita ut suꝑno iudice dictante. tandem ad sũ¬
mum pontificatus honorem conscendere mereretur
Vnde et qđ nob̵ arelatorum fidelium narratione con¬
pertum est. silentio preter ire dignum ñ eẽ censemꝰ
Et quidem ꝓcerus statura erat. Ita ut nec longitudo

Expanded text:
modica pars insigniter sacrae christianitatis indagine florere dinosceretur et tot occidentales Anglorum, Britaniae, Hiberniae, Galliae, Alamanniae Germaniaeque pars , paulatim mirifico ordine constanter in Dei laude fulsissent. Inter quas quoque provincias Gotia, Hispania scilicet et Aquitania cum habitatoribus sordes idolorum abicientes unicum Dinhianter colere coeperunt. Erat enim in Aquitanie provinciae partibus urbs quedam nobilis Pictavis vocabulo, ex qua puer nomine ortus est Hemmerammus; qui ab ineunti aetate mundum despiciens, quasi quaedam inmunda et profana, caduca praesentis prosperitatis gaudia refutarat, ad sacrum liberalium studium litterarum se informans, ita ut, iudice superno dictante, tandem ad summum pontificatus honorem conscendere mereretur. 2. Unde et quod nobis a relatorum fidelium narratione conpertum est, silentio praeterire dignum non esse censemus. Et quidem procerus statura erat, ita ut nec longitudo
Abbreviated transcription (Latin):
Datianus dix̃ Caminũ succendite et illic eam mittite done
infornace etcepit dicere. Adducent᷑ regi uirgines postea
uero ꝓximae eius. adducentur tibi inlaetitia et exulta¬
tione. Datianus igit᷑ ante fores deambulabat pretorii
Et ꝓximus locus erat ubi fornax ardebat. Cumq stans uir
ginem psallentem audiret ait suis. Puto uicti sumus
haec uirgo ꝑdurau rat inmalis. Ne aut gloriari se pu¬
tet ducite eam et scurrum uidete. et eam an¬
tequam patiatur. decaluatã et discinctam ꝓbuplicũ¬

Expanded text:
arnifecis| Caminum succendite . et illuc eam mittite . donec in fornace cepit| hac dicere. Adducentur regi uirgini post eam proximi eius ad| ducentur in laetitia et in exultatione. Calpurnianus igitur| ante foris deambulabat praetorii quia proximus locus erat ubi| fornax ardebat. Cumque sancta uirgine audisset sallentem ait suis .| Puto uicti sumus . haec uirgo perdurat in malis . sed ne gloriare| se putet . educite eam et scurronem uidete . et deducatur ante| quam paciatur decaluata . et discincta per popu
Abbreviated transcription (Latin):
fligebatur eo quod sic crudeliter suffocaretur.
Quaedum crudeli et continua uexatione ad repta
eẽt. coepit ꝑos infantulae regis filiae dae mon cla¬
mare dicens Nonegredior a corpore isto nisi ut ze¬
imperiũ egrediar. Mox uero ut hoc rex galienus
audiuit missis apparitoribus. ad ꝑquirendum sc̃m
uirum. et coepit sollicite eis de mandare T unc
exiussu regis. milites ꝑgunt ad uirum dĩ Ille enim
sedebat suꝑ lapidem quod in ꝓximũ monas terii era
et piscabat influmine. uenientes uero milites
qusa lisclos ilis etes e ocperunt sollicite interrogare sem̃
slusaiserde tom clicentes. Seis estu hono di i nduica nobis

Expanded text:
fligebantur, eo quod sic crudeliter suffocaretur. fligebantur, eo quod sic crudeliter suffocaretur. Quae dum crudeli vexatione correpta esset, coepit per os infantulae Imperatoris filiae daemon clamare dicens: Non egrediar a corpore isto, nisi Zeimperium egrediar. Mox vero ut hoc imperator Gallienus audivit, missis apparitoribus ad perquirendum sanctum virum, coepit sollicite investigare. Tunc ex jussu Imperatoris milites pergunt ad virum Dei. Ille enim sedebat super lapidem, qui in proximo monasterii erat, et piscabatur in flumine. Venientes vero milites, quia inscius illis erat, coeperunt sollicite interrogare sanctum Dei Sacerdotem dicentes: Quis es tu, homo Dei? Indica nobis,
Abbreviated transcription (Latin):
iuxta tandem ciuitatem ueronam : quae in ppinqui
irtuutinere e grediente eodem uero dinonaster
Ifluuo aedisse piscationem dum ageret erectis
iaretur diabol arte fuisse gestum. e quidem sc̃s
sursum eleuata manu fecit scãe crucis signum frequenti
uoce dicens. Reuestere retro satanas neꝑdas animam
quam ds̃ creauit. Quod signum diabolus ut uidit. eua¬
nuit uelut fumus. Ita utcum clamorib ac stridore ne¬
fando quasi dealta rupe in rumperet dicens. E t siqui¬
dem nunc me ñ ꝑmittis animas hominũ luerare. tam̃
paratus sum inpatrias notas quae circum quaq̃ sunt ad
inpedimentũ tuum. Tunc sc̃s dĩ zenon ait. Non te ꝑ¬
mittit dñs agere aduersus seruum suum tanta cona¬
rem quae uis. His itaq actis cum ululatu ecclamore
discessit. Etfestinans daemon. ingressus palatium
erat traditura. et parentib unica erat coepit crude¬
liter uexari. Tunc miserabilis pat̃ simulq et
tota dom̃us regia. intristitiam uersa cruciatu ad¬

Expanded text:
juxta civitatem Veronam, quae in propinquo erat itinere, et egrediente eodem viro a monasterio, in fluvio Athesi piscationem dum ageret, erectis straretur diaboli arte fuisse gestum. Et quidem sancsse. Elevata sursum manu fecit sanctae Crucis signum frequenti vice dicens: Revertere retro Satanas, ne perimas hominem, quem Deus creavit. Quod signum diabolus ut vidit, evanuit velut fumus, ita ut clamoribus ac stridore nefando, quasi de alta rupe irruperit, dicens: Etsi quidem nunc me non permittis animas hominum lucrari, tamen paratus sum in patrias ignotas, quae circumquaque sunt, ire ad impedimentum tuum. Tunc sanctus Dei Zeno ait: Non te permittat Dominus agere adversus servum suum. IV. His ita actis, cum ululatu et clamore discessit. Festinans daemon ingressus est domum quae eo tempore parentibus unica erat, coepit crudeliter vexare. Tunc miserabilis pater simulque tota domus regia in tristitiam versa cruciatu af
Abbreviated transcription (Latin):
aobonis omnibus abundantem. Viros ꝓceres
etrobustos. humanitate et caritate fundatos
humum segetibus ad opertam Erat enim urbs
ipsa radaspona cuius iam fecimus mentionem.
in expugnatione difficilis. Lapidibus quadris¬
a edificata et turrium magnitudine sublimis. ac pu¬
teis abundans. Cuius septentrionalem pastem
danubius contra orientem decurrens ꝓprio rigo

Expanded text:
abundantem, viros proceros et robustos, humanitate et caritate fundatos, humum segetibus adopertam. Erat enim urbs ipsa Radaspona, cuius iam fecimus mentionem, in expugnatione difficilis, lapidibus quadris edificata et turrium magnitudine sublimis ac puteis abundans. Cuius septemtrionalem partem Danubius contra orientem dec
Abbreviated transcription (Latin):
intentus. Quod ergo urib ñ potuit a dimplere uolun¬
tate tamen indigentibus ministrauit Vigilis cari¬
tatti etlospitalitate non mediocriter insignis sed tam̃
Sde ror reeresusno subito alie natus sensi et himunat¬
fus huc ulus Corutatu facie uoce et nonun uni do¬
nens binc illuco discurrens purbis pliatas ef ulorig¬
neonimerte. ꝓquae abrupta locapetfarumorae
monumenta mostuorum uerbis nefindis turpibusq
pstrepebat. Et tam̃ dampnũ nemini ullo modo in¬
puren surinde eceum aliquoties paltitudine tur¬
hunm ourrere contigit Sed corporis sui p̃cipicium
duenmo poiesse. usq dum hoc modo suae uocationis
colae loce humantate coaeq: collecta udan ur¬
tpris membra in arbore quadam uulgari locitios¬
ne ipina alba condentes abierunt. Erat aut̃ multis
medicis perloca diuulgatum ut membra cuius libet
abseisa ethumo pieota huius truncus aste medici
nullius sanitat᷑is recuperationẽ consequeretur:

Expanded text:
intentus. Quod ergo viribus non potuit adimplere, volunintentus. Quod ergo viribus non potuit adimplere, voluntate tamen indigentibus ministravit; vigiliis, caritate et hospitalitate non mediocriter insignis. 21. Sebiberet, pristino subito alienatus sensu et inmunata facie, voce et nimiis stridoribus huc illucque discurrens, per urbis plateas et voraginem terrae perque abrupta loca petrarum et monumenta mortuorum verbis nefandis turpibusque perstrepebat, et tamen damnum nemini ullo modo ingerens. Unde et eum aliquoties per altitudinem turrium currere contigit, sed corporis sui praecipicium minime pertulisse, usque dum hoc modo suae vocationis cole loci humanitate coacti, collecta beati martyris menbra in arbore quadam vulgari locutione spina alba condentes abierunt. Erat autem multis medicis per loca divulgatum, ut, menbra cuiuslibet abscisa et humo proiecta, huius truncus arte medici nullius sanitatis recuperationem consequeretur.
Abbreviated transcription (Latin):
refrigerare:S sed ecce nunc temporalem poe¬
nam diebus tuis ꝓpono. Ita ut quocumq die aliquod
potionis genus tuo oriꝓpinaueris. apristi io sensu
alienus efficiaris Nonut dampnum cuilibet in¬
feras. sed potius ꝑ manets om̃i exemplũ in oboedienti
factumq: est ita utuiri dĩ sermo usq aduitae ter¬
minum Inueritate ꝑmaneret. Nam praedictus
uitalis sacerdos in urbe eadem qua corpus mar¬
trris xp̃i fuerat cum ingenti gaudio depostatũ
diebusmultis uixerat post magistri obitum mastrris uide¬
licet hemie rammi Quiquam diu leiunabat. peritia sen¬
teenitia suae uiuentib circumpositis eximia p̃bebat ex¬
empla: Ita utnullus pene dies p̃teriret quo ñ in conspec¬
to summi iudicis missarum solemnia uł psalmodiã celebra¬
retł tinsuꝑ magistri uestigia indagando huius uitae
ardium callem sitiebat. Quam obrem eũ culmina reg
nidubiũ ñ ẽ ascendisse quia orationi et elrmosiniserat

Expanded text:
refrigerare? Sed ecce! A trefrigerare? Sed ecce! A tnam diebus tuis praepono, ita ut quocumque die aliquod potionis genus tuo ori propinaveris, a pristino sensu alienus efficiaris, non ut damnum cuilibet inferas, sed potius permaneas omni exemplum inoboedienti'. 20. Factumque est ita, ut viri Dei sermo usque ad vitae terminum in veritate permaneret. Nam praedictus Vitalis sacerdos in urbe eadem, qua corpus martyris Christi fuerat cum ingenti gaudio deportatum, diebus multis vixerat post magistri obitum, martyris videlicet Hemmerammi. Qui quamdiu ieiunabat, peritia sententiae suae viventibus circumpositis eximia praebebat exempla, ita ut nullus pene dies praeteriret, quo non in conspectu summi iudicis missarum sollemnia vel psalmodiam caelebraret et insuper magistri vestigia indagando huius vitae arduum callem ni dubium non est ascendisse, quia orationi et elymosinis erat
Abbreviated transcription (Latin):
lieribus adunati sunt Sc̃s uero dĩ mastrr cum
adseantes sibi sentiret: aquam ad serefocilandum
poposcit: Tunc religiosus prb̃t et interpres: dequo
supra meminimus nomine uitalis. ex magistri crucia¬
tibus dolore cõmotus. flebil uoce ait. Quid nam mi¬
ror refocilari uelis. cum tot membris euacuatus ẽẽ
uidearis. An nonne melius tibi ẽ utuideo telam mori
adoptes quã tot contumelis ad flictus. uiuendi spa¬
tium habere coneris. Viraũt̃ dñi ut cognouit sub¬
dit sibi animũ terrenis aotibus magis pudicũ quam
expetisset. collecto spũ. uerba ut potuit ꝓferebat
dicens. Numquid inrigue menti tuae ad memoriã
redit me sepe dixisse. quempiam minime: ad mostẽ
festinare debere. sed magis optando differrae
Vt possit pus interuentionib praeoccupare faciem
dñi. utdetur spatium infirmis poenitentiae ac
ut poeniteat quae humana fragilitus ꝑpetrauit
Anpigritiae tuae graue uidetur cruentatũ pectus

Expanded text:
lieribus adunati sunt. Sanctus vero Dei martyr cum lieribus adunati sunt. Sanctus vero Dei martyr cum adstantes sibi sentiret, aquam ad se refocilandum poposcit. Tunc religiosus presbyter et interpres, de quo supra meminimus, nomine Vitalis, ex magistri cruciatibus dolore commotus, flebili voce ait: 'Quidnam, miror, refocilari velis, cum tot membris evacuatus esse videaris? Annon melius tibi est, ut video, te iam mori adoptes, quam tot contumeliis adflictus vivendi spatium habere coneris?' Vir autem Domini, ut cognovit subditi sibi animum terrenis actibus magis pudicum, quam expedisset, collecto sdicens: 'Numquid inriguae menti tuae ad memoriam redit, me saepe dixisse, quempiam minime ad mortem festinare debere, sed magis optando differre, ut possit piis interventionibus praeoccupare faciem Domini, ut detur spatium infirmis poenitentiae, ac ut poeniteat, quae humana fragilitas perpetravit? An pigritiae tuae grave videtur cruentatum pectus
Abbreviated transcription (Latin):
supna robustus. ut adstantes nec gemitum quidẽ enis
aureꝓcepissent. Sed quasi agnus ad uictimam deposta¬
tus om̃a in lata patienter sustinebat. Hilariq uultu
et sinceramente ut diximus dño indesinenter gritias
referebat Tunc tostoribus nec hoc sufficiebat sedet
utrosq pedes cumpalmis abscidentes euacuatis prius
asticulis dĩ mastrris genitaliac in pudenter abscidere
uerit nonsunt. Cuius uox quamuis modica in laude
diuina ꝑdurans. nullo mõdo adauitico carmine cessa¬
uit. Nam cum tot poenis ad flictum et membrorum
cumpagine solutum cernerent. linguae officio inui¬
dentes ori scĩ uri ferrum apponebant et linguam
expalato funditus abstulerunt. Relictoq trunca¬
uenerabilis dĩ sacerdos cruore in uolutus incertumi¬
nis campo remansit uictor trium phalis exultans
His aut̃ ab euntib aduenerabilem uirum dĩ exlate¬
bris et frutectis atq angulis clerici cumuicinis mu¬

Expanded text:
superna robustus, ut adstantes nec gemitum quidem eius superna robustus, ut adstantes nec gemitum quidem eius aure percepissent, sed, quasi agnus ad victimam deportatus, omnia inlata patienter sustinebat hilarique vultu et sincera mente, ut diximus, Domino indesinenter gratias referebat. Tunc tortoribus nec hoc sufficiebat, sed et utrosque pedes cum palmis abscidentes, evacuatis prius articulis, Dei martyris genitalia inpudenter abscidere veriti non sunt, cuius vox quamvis modica in laude divina perdurans, nullo modo a Davitico carmine cessavit. Nam cum tot poenis adflictum et membrorum conpagine solutum cernerent, lingue officio invidentes, ori sancti viri ferrum apponebant et linguam ex palato funditus abstulerunt; relictoque truncavenerabilis Dei sacerdos cruore involutus in certaminis campo remansit victor triumphalis exultans. 19. His autem abeuntibus, ad venerabilem virum Dei ex latebris et frutectis atque angulis clerici cum vicinis mu
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntatẽ eorũ. dñe ait retribue illis scđm corda il¬
lorum. Reliqui uero tres carnificum qui p̃sentes
ad erant impietatem cordis aꝑto testimonio erueta¬
bant dicentes. Cur ñ manus in eũ crudeliter mit¬
tere debemus qui inpudenter libidinis suae fomite
succensus. In sobolem tanti uiri manus iniecit. Ita
ut in exemplo longe lateq: doceatur. quia manus
feminis luxuria iniectae. ꝓculdubio debeant
am putari. Vnde et summ̾itates digitorum qua¬
si uulgari quodam risui debiles reddiderunt
Deinde ut seuientis uiri imperiũ urguerat. o¬
culos radicatus abimo capitis eruerunt. Et narib:
Insatiabiliter sanguinẽ pii patris sitientẽ aliquantu¬
lum mitigarent absciderunt Interea uero sẽs di¬
ꝑspicuus fons uerba oritionis non interrupit Sed quan¬
to citius obitũ adeẽ credidit tanto fordius puraeo¬
rationi incumbebat factusq ẽ inagone exiuistute

Expanded text:
voluntatem eorum: 'Domine', ait, 'retribue illis secundum corda ilvoluntatem eorum: 'Domine', ait, 'retribue illis secundum corda illorum'. Reliqui vero tres carnificum, qui praesentes aderant, impietatem cordis aperto testimonio eructabant, dicentes: 'Cur non manus in eum crudeliter mittere debemus, qui inpudenter, libidinis suae fomite succensus, in sobolem tanti viri manus iniecit, ita ut in exemplo longe lateque doceatur, quia manus feminis luxoria iniectae procul dubio debeant amputari?' Unde et summitates digitorum quasi vulgari quodam risui debiles reddiderunt; deinde, ut sevientis viri imperium urguerat, oculos radicitus ab imo capitis eruerunt, et naribusviri animum insatiabiliter sanguinem pii patris sitientem aliquantulum mitigarent, absciderunt. A 18. Iperspicuus fons verba orationis non interrupit, sed quanto citius obitum adesse credidit, tanto fortius pure orationi incumbebat. Factusque est in agone ex virtute
Abbreviated transcription (Latin):
quod ueri dica ꝓphetae uoce ẽ nuntiatũ dicentes
Percute inquit pastorem. et disꝑgentur oues gre¬
gis Militum uero turba ñ modica acriter fu¬
Imperio uero supra dicti principis clamide expo¬
liatum et stola. in hospicii sui scuriam ubi con¬
membrorũ incisionẽ : ꝓut potuit p̃ces maximas dño
ex intimo corde intulit dic̃s.
Dñe ihũ xp̃e qui in nocentes manus incruce tetendisti
meq tuo sanguine redemisti. tibi gratias referre non
cesso. Quia ꝑtot locorum spatia ad locũ hunc ꝑduce¬
re dignatus es: Et innoxium sanguinem tuo amore
fundere uoluisti. Orante aũt beato hemmerammo
quinq p̃ceteris electi sunt. qui membra ipsius subti¬
libus sectionib amputarent. Quorum duo. pallida
facie paue facti. ex archano cordis. huus modi uerba
guinem huius demanibus nr̃is. Tuenim dñe om
niũ nosti quia ñ sponte sed imperio coacti. facimꝰ
qu erimus acturi Sanctus igit᷑ famulus dĩ utuidit

Expanded text:
quod veridica prophetae voce est nuntiatum, dicentis: quod veridica prophetae voce est nuntiatum, dicentis: Percute, inquid, pastorem, et dispergentur oves gregis. Militum vero turba non modica acriter fuImperio vero supradicti principis clamide expoliatum et stola, in hospitii sui scuriam, ubi conmembrorum incisionem, prout potuit, preces maximas Domino ex intimo corde intulit, dicens: 'Domine Iesu Christe, qui innocentes manus in cruce tetendisti meque tuo sanguine redemisti, tibi gratias referre non cesso, quia per tot locorum spatia ad locum hunc perducere dignatus es et innoxium safundere voluisti'. 17. Orante autem beato Hemmerammo, quinque prae ceteris electi sunt, qui membra ipsius subtilibus sectionibus amputarent. Quorum duo pallida facie pavefacti, ex archano cordis huiusmodi verba pguinem huius de manibus nnium, nosti, quia non sponte, sed imperio coacti facimus, quod erimus acturi'. Sanctus igitur famulus Dei, ut vidit
Abbreviated transcription (Latin):
Quidõ auctore petro successit in honorem a postolicus et
scissimus uir. tenet primatũ insacris ordinibus constitu¬
tus. Mittiigit᷑ mecũ pariter quemlibet detuis pruden¬
tem. ut dep̃sentet᷑ in conspectu tanti pontificis dehacre
sententia. et ibi normaliter diudicer nereuscriminis
huius appaream. Igit᷑ ex caritatis causa tibi consilium do
Sed scio te illud ñ ee recepturum: Nonqđ crucitus tuos
ꝑtimescã sed magis tuae dampnationi condolens quia
animã tuã infuturo detrimentum pati. lam dubium
non ẽi Contumax uero trrannus uerbo uertatis col¬
la subponere dispexit. Mente cetatus irreptoba¬
culo infigere inpectus tanti otalis dt ep̃umnetuen
tis. Secut orib p̃cepit : ut ineum nefandes manus
inicerent Glericorum namq eautela cum baec
cerneret inmense palibreutr irbats ꝑ latebiras dq̃¬
morum ubi qũ seuelamini tradiderunt. Imitantes

Expanded text:
qui Deo auctore Petro successit in honorem, apostolicus et qui Deo auctore Petro successit in honorem, apostolicus et sanctissimus vir, tenet primatum, in sacris ordinibus constitutus. Mitte igitur mecum pariter quemlibet de tuis prudentem, ut depraesentetur in conspectu tanti pontificis de hac re sententia, et ibi normaliter diiudicer, ne reus criminis huius appaream. Igitur ex caritatis causa tibi consilium do, – sed scio te illud non esse recepturum, – non quod cruciatus tuos pertimescam, sed magis tuae damnationi condolens, quia animam tuam in futuro detrimentum pati iam dubium non est'. 16. Contumax vero tyrannus verbo veritatis colla subponere dispexit, mente cecatus, arrepto baculo infigere in pectus tanti et talis Dei episcopi non metuens, secutoribus praecepit, ut in eum nefandas manus iniecerent. Clericorum namque cautela cum hecerneret, inmenso pavore turbati, per latebras domorum ubique se velamini tradiderunt, imitantes,
Abbreviated transcription (Latin):
uirga suffultus. ep̃m ad se deduci praecepit. Qui
cũ adductus eẽt temporali gloria elatus. haec uer¬
ba quasi exoccasione ꝓtulit. Aue inquit ep̃e. et
gener nr̃. Ipseraũtꝰ testem dm̃ inubcans se socerum
terrenum nanhabere testatur Cũ aut̃ p̃dictis
imuriosis et dontu meliaet uerbis in auditu circum¬
stantium. in faciem tant patris uculari ñtimeret
addens obꝓbria sine numero quo honore tot tem¬
pora. tam honorifice subditione ducis uitam
deduceret. nec tantã contumeliam pontifex
quilibet inferre deberet. Vt tanti uiri talisque
principis filiam libidine succensus usq ad pastum
deduceret: Coepit itaq scĩssimus dĩ hemmeram¬
mus ep̃s uultu hilari. modestis et pacificis uerbis
excusationem inferre dicens. Ad romam meitu¬
rum ꝓmisi. limina beati petri apħ quaerenda¬
cuius auctoritate catholica fundata eccła eẽ dinoscitur.
Cuius submundi thalamo censorẽ ad eẽ dubium non est

Expanded text:
virga suffultus, episcopum ad se deduci praecepit, Qui virga suffultus, episcopum ad se deduci praecepit, Qui cum adductus esset, temporali gloria elatus, haec verba quasi ex occasione protulit: 'Ave', inquid, ' episcope et gener noster!' Ipse autem testem Deum invocans, se socerum terrenum non habere testatur. 15. Cum autem iniuriosis et contumeliae verbis in auditu circumstantium in faciem tanti patris iaculari non timeret, addens obprobria sine numero, quo honore tot tempora tam honorifice sub dicione ducis vitam deduceret, nec tantam contumeliam pontifex quilibet inferre deberet, ut tanti viri talisque principis filiam libidine succensus usque ad partum deduceret, coepit itaque sanctissimus Dei Hammerammus episcopus vultu hilari, modestis et pacificis verbis excusationem inferre, dicens: 'Ad Romam me iturum promisi, limina beati Petri apcuius auctoritate catholica fundata ecclesia esse dinoscitur, cuius sub mundi thalamo censorem adesse dubium non est,
Abbreviated transcription (Latin):
mente offerebat. Vbi etclipeus parieti adhere¬
bat. In quo scõrum patrocinia suspensa depende¬
bant. etlucernae accensae hinc etinde. uibi cum
suis ad dm̃ puro corde sedulam fudit orationem
Audientes aũt discpł deuoti dõ ep̃i impetum et so¬
nitum equorum Inmensum secutorumq commoti¬
onem: Vnde etunus dechoro ꝓfiluit. atq ad hos¬
tium domus accurrens. dum intrare multitudi¬
nem cerneret. magistri aurib alta uoce ait.
Quia ueniunt ut tequantotius conp̃hendant
Sc̃sitaq dĩ mastrr eorum corda roborans hilari uultu¬
Ita intulit dicens. Hi qui ueniunt ñ ad condempna¬
tionem nram ueniunt. sed ut ꝑ eos aeternae gloriȩ
pasticipes eẽ mereamur. et remunerationem ꝓcipe¬
re sempiternam. Cum aũt praedictus puellae ger¬
manus nomine landepestus. uenerabilẽ uirũ ad eẽ con¬
perisset: ꝓsiluit ex equo quo sedebat. et supra petrã
quae erat inmedio domus uestibulo posita. stans

Expanded text:
mente offerebat; ubi et clypeus parieti adheremente offerebat; ubi et clypeus parieti adherebat, in quo sanctorum patrocinia suspensa dependebant, et lucernae accensae hinc et inde, ubi cum suis ad Deum puro corde sedulam fudit orationem. 14. Audientes autem discipuli devoti Deo episcopi impetum et sonitum equorum inmensum scutorumque commotionem, unde unus de choro prosilivit, atque ad hostium domus accurrens, dum intrare multitudinem cerneret, magistri auribus alta voce ait, quia: 'Veniunt, ut te quantotius conprehendant'. Sanctus itaque Dei martyr eorum corda roborans, hilari ita intulit, dicens: 'Hi qui veniunt non ad condempnationem nostram veniunt, sed ut per eos aeternae gloriae participes esse mereamur et remunerationem percipere sempiternam'. Cum autem praedictus puellmanus nomine Landepertus venerabilem virum adesse conperisset, prosilivit ex equo quo sedebat, et supra petram quae erat in medio domus vestibulo posita stans,