comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aliorũ genere cormentorũ fac
decorus sac co qui nomi nantus
colleus in quo quo missus fue¬
rit cũ ipso&iam serpentes
non fuerit

Expanded text:
nere tormentorum, facto de coriis sacco, qui culleus nominatur, in quo cum missus fuerit, cum ipso etiam serpentes non fuerit,
Abbreviated transcription (Latin):
Nec mani festus est qui infatiea¬
dum quid est dep̃hensus non est
sed eum fustum fecis se negiri
nou potist¬
Concepti eicionehi sunt tene¬
tur apuo quenisusturo quesi¬
tum & imiasq est obliti actio¬
non is teseiur q i tom fusti¬
uatm alio. ołitullicne ase inue¬

Expanded text:
Nec manifestus fur est qui in faciendo quidem deprehensus non est, sed eum furtum fecisse negari non potestConcepti actione is tenetur, apud quem furtum quaesitum et inuentum est. Oblati actione is tenetur, qui rem furtiuam alii obtul
Abbreviated transcription (Latin):
nam illum ccotũ sequatur qui
crimera admis sit ꝓpinqui uero
ad finis uł amici familiares uel
noti s. conscii crimini nonsunt
non teneantur ob noxii. nemo deꝓ
pinquitate criminos si aut el eami¬
citiis timead nisi qui celus admi¬
scribi meruerit anuo cũ que intse
bi erinuũ non conpetantur. Si quis
uero intra brennnio ꝓscripta bo¬

Expanded text:
na illum tantum sequatur, qui crimen admisit. Propinqui vero, affines vel amici, familiares vel noti, si conscii criminis non sunt, non teneantur obnoxii. Nemo de propinquitate criminosi aut de amicitiis timeat, nisi qui scelus admiscribi meruerit, a quocumque intra biennium non conpetantur. Si quis vero intra biennium proscripti bo
Abbreviated transcription (Latin):
ine Ecdumniatoses sunt qui cum¬
ꝗ cccusas adse non ꝑtinentes sine
mandato dterius ꝓposuerit: Ea¬
lum niatoses sunt qui cũ que iusto
iudicio ucti
tiuuer unt. Calum niatores sunt qui cum¬
que qđ ad edio non ptina pecuno aue
in iudicio ꝓponunt: Ealumniccosr
sunt qui sub nomine fisea facul¬
tates. inpexunt alienas & in noce¬
ntes. qui &us eẽ non per mittunt
Calumnicctores sunt qui falscc
deffesentes contra cuius cũ in
principum
animus ad iracundicẽ comimoue¬
re pres sum munt qui omnis
infames effecti. exilio decrudent

Expanded text:
io. Calumniatores sunt, quicumque causas ad se non pertinentes sine mandato alterius proposuerunt. Calumniatores sunt, quicumque iusto iudicio victiatores sunt, quicumque quod ad illos non pertinet petunt aut in iudicio proponunt. Calumniatores sunt, qui sub nomine fisci facultates impetunt alienas et innocentes quietos esse non permittunt. Calumniatores etiam sunt, qui falsa deferentes contra cuiuscumque principum animos ad iracundiam commovere praesumunt. Qui omnes infames effecti in exsilio detrudent
Abbreviated transcription (Latin):
libtoꝵ hereditas. in capiat non instir¬
pema deui ditur. eideo siunus
patroni duosunt liberi. & alte¬
rius quatuor sin culi uiriles
dem equedes porciones habe¬
bunt

Expanded text:
Libertorum hereditas in capita, non in stirpes diuiditur: et ideo si unius patroni duo sint liberi et alterius quattuor, singuli uiriles id est aequales portiones habebunt
Abbreviated transcription (Latin):
I doncuerit & mea uolumee te
per seuerans deces serit mostem
patris donatio conudes cit cum
cur. potiosem illi cui festradita
est nec intor est posterioa quis
an prius accoporit & excepte
Quotiens sine auctorita teni
iudicat officialis ali cuius
bona occubant uol discriburt
uel sub obseruation ẽẽ faciun
adito procusictose iniuria sub¬
mouecur: Erei ali cuius autor¬
puni endi

Expanded text:
 donauerit et in ea uoluntate perseuerans decesserit, morte patris donatio conualescit. Cum tur, potior est ille, cui res tradita est: nec interest, posterior is an prior acceperit, et exceptae Quotiens sine auctoritate iudicati officiales alicuius bona occupant uel describunt uel sub obseruatione esse faciunt, adito procuratore iniuria submouetur et rei huius auctorpuniendi
Abbreviated transcription (Latin):
frater germanus. frater patruilis.
pariuis e consobrinus seliqui tcom̃
ante inscriptio num siac cus satit.
adqui euerint pos sunt ꝑsatis fac¬
cionẽ ueniam prometere seliquia¬
bac cussationẽ proibentur maritis¬
ꝑmissum est

Expanded text:
frater germanus, frater patruelis, patruus et consobrinus, qui tamen ante inscriptionem, si accusata acquieverit, possunt per satisfactionem veniam promereri. Reliqui ab accusatione prohibentur. Maritisrmissum est
Abbreviated transcription (Latin):
Fabnae dominã hoc est uxor teb¬
neri si inueritt fuerit in adulte¬
rio ac cus sari potest siuero eiꝰ
ancillat. uł ꝗ ministeriũ
peobuit in adulterio fuerunt dep̃¬
hens a pro uti litate demititur
sed & ipsa tđ narii uxortum uilis
ministeru officiũ egest in adulteri¬
um fuerit dephensa accus sas non
poterit amarito.

Expanded text:
rnae domina, hoc est uxor tabernarii, si inventa fuerit in adulterio, accusari potest: si vero ejus ancilla, vel quae ministerium praebuit, in adulterio fuerit deprehensa, pro vilitate dimittetur. Sed et si ipsa tabernarii uxor, tam vilis ministerii officium egerit et in adulterio fuerit deprehensa, accusari non potest a marito.
Abbreviated transcription (Latin):
rio uxorem mantis ꝑtur menta sa¬
milie. Utrius que hoc est sue exuxo¬
ses que sere ꝑmit tuntur. sittonen illo
tempr̃ quo admissum dicitur. Haec
ipsa mancipia presentiam aut in ae¬
adem domũ fuisse prðbantur Si¬
militer &si moste sibi adigorem ad¬
ultera marits pocitena suis se con¬
queritur Ytrius que familie discus¬
sione quexi lic& similiter &iam sa¬
milie. utrius que penã quesendũ est.
simaritus mostem uxori. quedibe

Expanded text:
rio uxorum mariti per tormenta familiae utriusque, hoc est suae et uxoris quaerere permittuntur, si tamen illo tempore, quo admissum dicitur, haec ipsa mancipia praesentia aut in eadem domo fuisse probantur. Similiter et si mortem sibi ab uxore adultera maritus paratam fuisse conqueritur, utriusque familiae discussione quaeri licet. Similiter etiam familiae utriusque poena quaerendum est, si maritus mo
Abbreviated transcription (Latin):
Qui cumq dconnabile uł pinuendũ
legibus criminae ad missa ie non se
dicat inforo suo id est inloco ubitat
debere pul scori sedubi crim̃ admis¬
sum est abeius loci iudicib uindi¬
cecur nec deuis ꝑsonon ad principẽ

Expanded text:
Quicumque damnabile vel puniendum legibus crimen admiserit, non se dicat in foro suo, id est in loco ubi habitat, debere pulsari, sed ubi crimen admissum est, ab eius loci iudicibus vindicetur nec de eius persona ad principem
Abbreviated transcription (Latin):
Quicũ que alium
quae similem
pencon quã reo intendit conscripse
serit subiturũ esi seruus alienus.
ac cus sandus est credi dissem mile
inscripcione constringat futurũ
sis uel obi ectionibus ꝑmandatũ
nullus accus s& nec siꝑ scriptum
principes hoc potuerit in pecrus
sed ipse qui crimen intendit p̃sens¬
p̃sens
priese accuse inscriptioñ p̃misa¬

Expanded text:
Quicumque alium quam se similem poenam, quam serit subiturum; et si servos alienos accusandos esse crediderit, se simili inscriptione constringat, futurumsis vel obiectionibus per mandatum nullus accuset, nec si per rescriptum principis hoc potuerit inpetrare, sed ipse qui crimen intendit praesens per se accuset inscriptione pra
Abbreviated transcription (Latin):
cionẽ haben dũ sedomisso trac¬
tandi spacio id quod iroctus dixit
pcripturam se probatur eẽ faieatꝰ
quod si forcus sests sepis cens post
ira cun dicon que dixit iterocse aut
scribere fostasse noluerit non ut
seus criminis teneatur: ur
cons inp̃e Eximinum discussio
ibi agidinditẽ ubi crim̃ admis¬
sumẽnã alibi criminũ. seus proibetꝰ

Expanded text:
tione habendum. Sed permisso tractandi spatio, id quod iratus dixit, per scripturam se probaturum esse fateatur. Quod si fortasse resipiscens post iracundiam, quae dixit, iterare aut scribere fortasse noluerit non ut reus criminis teneatur. DE cunt: « Criminum discussio ibi agitanda est, ubi crimen admissum est. Nam alibi criminum reus prohibetur
Abbreviated transcription (Latin):
subfida s̃custo dia deccorcebus
a sacdotib substantie pbecentur &
adbalneum psedictis. dieł sub fida
custodia seligionis contemplacio¬
nem ducantur si quis iudices
hoc implese neglexerint penat quã
lex ipsa constituit. cogunturim¬

Expanded text:
custodia de carceribus a sacerdotibus substantia praebeatur, et ad balneum praedictis diebus sub custodia, religionis contemplatione, ducantur. Si quis de custodibus hoc implere neglexerit, poenam, quam lex ipsa constituit, cogatur im
Abbreviated transcription (Latin):
Sacrilegus ad¬
ulter incestus reus raptor sepul¬
crorũ uo lata uene ficus modefi¬
cus adulterator monecte humici¬
dit di ebus nullatenus ab soluitur

Expanded text:
Sacrilegus adulter incestus reus, raptor sepulcrorum violator veneficus maleficus adulterator monetae homicida diebus paschae nullatenus absolvantur.
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ dicedere e ingnuitattem
mcnientem nullã habecit licentiã
euacu condi aiicu iunctus fuerit
descelendi ingenuit idem que
mulier si conturb nium colone
elegerit alieni siei denuntiatun
non fuerint colonisint dñi x
futuri quos cũ que ei partus ede¬
derit põ denunti atioñ uero
quos cũ que deed
non colonsed ser

Expanded text:
 discedere et ingenuitate manente nullam habeat licentiam evagandi aut, cui iunctus fuerit, deserendi. Ingenua idemque mulier si contubernium coloni elegerit alieni, si ei denuntiatum non fuerit, coloni sint domino profuturi quoscumque eius partus ediderit; post denuntiationem vero quoscumque ediderit, non colonos sed ser
Abbreviated transcription (Latin):
ex ista de diuersis reb: mul¬
ta consticuit sed inprimis
declescis quod di ccupesti ut
nisi per cõ missi iunculo iudi¬
cium epis copale non cudeconit
posteriorem legemi maioriani
ab rogatum est dereli quis p̃en¬
pit: Vt si quis laicus dericum
seunciuili seuun criminodi ne¬
gotio ꝑ actoriaitẽ iudicis ad
puplicũ puplicituerit pulsca¬
tus since di latione ses ponde
Clericus quocque p̃cepit
utꝰ gotiationis nullatinus exer¬
cese p̃sumat quod fecer int
a i alii negotiatotes a iudicis
iniua deontur decorposodibus
na que puplicis nullũ fieri
defensorem ecde lex ista con¬
stituit quod siqui excuria.
ad qui euerit: ut ficit defensor
aocclae nouerit ses suas om̃is
curiae ut illi corpose unde
disces serit ad plicundas & se
ad seruitium ciui tittis in suo
cerpose reuocandũ: Ilam eciui

Expanded text:
ex ista de diversis rebus multa constituit: sed inprimis de clericis quod dictum est, ut nisi per conpromissi vinculum iudicium episcopale non adeant, posteriore lege Maioriani abrogatum est. De reliquis praecipit, ut, si quis laicus clericum seu in civili seu in criminali negotio per auctoritatem iudicis ad publicum provocaverit, pulsatus sine dilatione respondeClericos quoque praecipit, ut negotiationes nullatenus exercere praesumant: quod si fecerint, velut alii negotiatores a iudicibus emendentur. De corporibus namque publicis nullum fieri defensorem ecclesiae lex ista constituit. Quod si quis ex curia adquieverit, ut fiat defensor ecclesiae, noverit res suas omnes curiae aut illi corpori, unde discesserat, adplicandas et se ad servitium civitatis in suo corpore revocandum. Nam e
Abbreviated transcription (Latin):
sticuit ut si colonus ꝓpriũ dnm
fugira & xxx annos ꝑ diuersea
domus aut agros fortus se
latuerit e nonnis si impletum
tre cessimum anno adie fuge
sue p̃ di etum colonum domin
anno per scriptiontim dom̃m
qui stigim colonis sequitur

Expanded text:
stituit, ut, si colonus proprium dominum fugerit et XXX annis per diversorum domos aut agros fortasse latuerit et non nisi inpleto tricesimo anno a die fugae suae praedictum colonum dominuannorum praescriptione dominus, qui fugam coloni sequitur,
Abbreviated transcription (Latin):
cons irura Iudices qui incripcio¬
num p̃missa. criminedia negocia
audise ceperint adie inscriptionis
sunducioos aut acusator. aut seus
pecierit intra annum prestase debe¬
bunt ut hec accio intra annũ cir¬
culum fini atur quid si ae cusator
intra annum que propos uit pro¬
bate dis cullerit ab saduto seor
penã sus cipiat lege que supxesse¬
con p̃hensu quoo sitidis persona
sicuad eutus deformiiate insumia
non ꝑtenit exilio deputabitur
Tamen sunt accus sectosem ec feũ
ita. iudice p̃ sente conuenerte
ut ꝓ in scripcionẽ utrius que pa¬
stes anni integri indicie tribuam¬
tur deb& adiudice non neguri
futurũ ut pars que post in ducias
fuerit superata distric trictori
sentenciaferaatur: dat᷑ xII.iccbu¬

Expanded text:
ndis. Judices qui inscriptione praemissa, criminalia negotia audire coeperint, a die inscriptionis, si inducias aut accusator, aut reus petierit, intra annum praestare debebunt, ut haec actio intra anni circulum finiatur; quod si accusator intra annum quae proposuerit, probare distulerit, absoluto reo poenam suscipiat legibus supeconprehensam. Quod si talis persona sit, ad cuius deformitatem infamia non pertineat, exsilio deputabitur. Tamen si inter accusatorem et reum ita iudice praesente convenerit, ut pro instructione utriusque partis anni integri indutiae tribuantur, debet a iudice non negari: futurum, ut pars, quae post indutias fuerit superata, districtiori sententia feriatur. DE
Abbreviated transcription (Latin):
bus causis si quis ante quã mori¬
atur non fuerit desactis sus
scelese conuentus adque conuic¬
tus si post eiꝰ obitum. quod habeo
cum pena seddendum herat fuerto¬
apuo saccessofes eius festis sect
repestum hoes auitum abhego cla

Expanded text:
bus causis si quis antequam moriatur, non fuerit de facti sui scelere conventus atque convictus, si post ejus obitum quod ab eo cuipiam reddendum erat, fuerapud successores ejus fortasse repe
Abbreviated transcription (Latin):
tipulatio accio nasci potestin¬
cionibus Irtt̃uoꝵ es uxorem
Mostis causa do natio est que
inpendentem metum ostis situt es
ueditudines pesegri naciones na¬
iugationis uel belliI sta Ñt priño

Expanded text:
pulatu actio nasci postionibus inter uirum et uxorem Mortis causa donatio est, quae impendentis metu mortis fit, ut ortu ualetudinis peregrinationis nauigationis uel belli. Manumissio
Abbreviated transcription (Latin):
qui adnuptias pattrone uł
uxoris filiae. que putroni as¬
seciuerie prodigniate pso¬
ne. metalli penã uł operis
puplici coheresse placuit

Expanded text:
qui ad nuptias patronae uel uxoris filiaeque patroni adfectauerit, pro dignitate personae metalli poena uel operis publici coerceri placuit
Abbreviated transcription (Latin):
&uxor uuo marito deces set
nigritum p̃cepit eadem legem
constrigo. ut e ipsi filiis it
heredib uxoris deipsis fructib¬
qui in commune
ex pensi sunt pe¬
nitus nihil sequirat. dat̾ iii id sẽp¬

Expanded text:
uxor vivo marito decesserit, maritum praecipit eadem lege constringi, ut et ipse a filiis vel heredibus uxoris de ipsis fructibqui in commune expensi sunt, penitus nihil requirat. NOV. XV inte
Abbreviated transcription (Latin):
Siue in solielao ꝓuintia
siue ꝓsingulas citiicuos : tabularii
fuerint orclinati hoc est quirationes
puplicas traeitort ingenui apro uinci¬
alibus ordinentur coloni uł serui
adhoc officium nullatenus admitant.
qui quibus fides puplica commi¬
tenda ẽ. tedes elegi debent dequibus

Expanded text:
Sive in solida provincia sive per singulas civitates tabularii fuerint ordinati, hoc est, qui rationes publicas tractant, ingenui a provincialibus ordinentur, coloni vel servi ad hoc officium nullatenus admittantur, quia, quibus fides publica committenda est, tales eligi debebunt, de quibus
Abbreviated transcription (Latin):
mittntur Per niuersitate hoc
est omĩa. simul bona adquirim
heseditatem empti onem adoptio¬
nem quia his quem adopttueste¬
mus. si sine patse est. cum omnib
bonis suis ad nos transit id quod
staccum est quod non omnib lice¬
at facese testamentũ si c̃ sunt
hu qui sui iuris sunt & alieno
iuse subiecti sunt hoc est filu
tam ex nob nati. quã ad optiui
item testim̃ ta. facese non pos¬
sunt inpuberis idest minores:
qua tuordicẽ. annoꝵ aut puello
quastam pastem totius.
haseditatis habeat quod sitestatur
hereditatem suã legatis ex inani¬
erit hoc statum est ut falcidiam
sibi de inminuti oñ legatoꝵ. heres
rec ineat constanterni hilo minus

Expanded text:
ntis Per uniuersitatem, hoc est, omnia simul bona, adquirimus hereditate, emptione, adoptione: quia is, quem adoptauerimus, si sine patre est, cum omnibus bonis suis ad nos transit. Id quoque statutum est, quod non omnibus liceat facere testamentum: sicut sunt hi, qui sui iuris non sunt, sed alieno iuri subiecti sunt, hoc est, filii, tam ex nobis nati, quam adoptiui. Item testamenta facere non possunt impuberes, id est, minores quatuordecim annorum, aut puellae quartam partem totius hereditatis habeat. Quod si testator hereditatem suam legatis exinaniuerit, hoc statutum est, ut Falcidiam sibi de imminutione legatorum heres retineat, constante nihilominus
Abbreviated transcription (Latin):
iusso dum uiu& sed ehesedes
ipsius sille deficerit tenentur
obnoxii. creditur. aut qui pecuniã.
dedit in potestatem hab ect. sdden¬
ditm pecuniam. quem uellit tenes
Vtrum ipsum. debito sem. ac fide¬
ius sorem sed si debitosem tenese
elegent fideiussorem ab soluit¬
Si uno sideius sosenqitonuꝗ
dobitosem ab soluit. quit ioub
electo que idoncum creditur
iudicabit alcerum liberat Innpn

Expanded text:
ipse, dum uiuit, sed et heredes ipsius, si ille defecerit, tenentur obnoxii. Creditor autem, qui pecuniam dedit, in potestate habet ad reddendam pecuniam, quem uelit tenere, utrum ipsum debitorem an fideiussorem. Sed si debitorem tenere elegerit, fideiussorem absoluetsi uero fideiussorem tenuerit, debitorem absoluet; quia uno electo, quem idoneum creditor i
Abbreviated transcription (Latin):
MNES BOMTATS
aut liberos esse aut ser
sed exisipsis quiliberi
sunt alios esse ingenuos alios
libestinos ingenuos qui ingenui
nati sunt libtinos qui proiusta
seruitute in conum missi liben
fiunt. innuosx omnium. unus
stacus est libtoꝵ. uero ideo
non unus. quia treci sunt ge¬
neste. lib̃tatum quia lib̾ti aut
ciues romani sunt. aut latini
dut deditii. umen qui ciues
romani sunt. qui lactini qui
dedi tu breuiter ex planatum
est ciues romani sunt qui
tribus modis idest & testit¬
mentum. aut inecclesias. aut
aue consudem suerr
missi luini sunt queꝑt pe¬

Expanded text:
omnes homines aut liberos esse, aut seruos. Sed ex his ipsis, qui liberi sunt, alios esse ingenuos, alios libertinos. Ingenuos, qui ingenui nati sunt: libertinos, qui pro iusta seruitute manumissi liberi fiunt. Ingenuorum omnium unus status est: libertorum uero ideo non unus est, quia tria sunt genera libertatum: quia liberti aut ciues Romani sunt, aut Latini, aut dediticii. Tamen, qui ciues Romani sint, qui Latini, qui dediticii, breuiter explanandum est. Ciues Romani sunt, qui his tribus modis, id est testamento aut in ecclesia aut ante consulem fuerint manumissi. Latini sunt, qu
Abbreviated transcription (Latin):
Si criminis ac cus sec¬
tor intra. griginiaa dies ab oliti¬
onẽ. pexierit. &i co. inuitoreo
aiudicõ concidaturue liberi e
accus sacdis e accus sator abscedul
post tregintt uero dies quãcus¬
sacus custodie fuerit tradatus
ni abolitione ereus & accus sutor
aiudice pecierumt accus suturi. oat¬

Expanded text:
Si criminis accusator intra triginta dies abolitionem petierit, etiam invito reo a iudice concedatur: ut liberi et accusatus et accusator abscedant: post triginta vero dies, quam accusatus custodiae fuerit traditus, nisi abolitionem et reus et accusator a iudice petierint, accusatori
Abbreviated transcription (Latin):
debitur ceditori sub trahendo
fustum facit quã si exipse simi¬
liter amiserit. suo nomine ꝑ¬
non iudiẽ. Pater uł dñs de ea
seque filio familias uł seruor
sub sepa est fusti agere potest
inter est enim ei defferri. ac¬
cione qui depeculio. conuenitur

Expanded text:
debitor creditori subtrahendo furtum facit: quam si et ipse similiter amiserit, suo nomine potest. Pater uel dominus de ea re, quae filio familias uel seruo subrepta est, furti agere potest: interest enim ei deferri actionem, qui de peculio conuenitur
Abbreviated transcription (Latin):
eruus
qui infugto est dño qui dem posse¬
ditur sed dñs fusto actionem
eius nomine non teneur qui in po¬
testatem eĩ nonhabent ium¬

Expanded text:
eruus, qui in fuga est, a domino quidem possidetur, sed dominus furti actione eius nomine non tenetur, quia in potestate eum non habet
Abbreviated transcription (Latin):
nouerit sepem culun subiturus¬
Yiles auti psone quebis aai freq¬
ter cõmisisise iuolentiam pro¬
bantur constitutẽ legib pentmes¬
paxt scripte omni modis feri cortu

Expanded text:
culum subiturViles autem personae, quae bis aut freter admisisse violentiam comprobantur, constituta legibus poepra scripta omnimodis feriantu
Abbreviated transcription (Latin):
sal sum scrip serit secitouerit
subiecerit signauerit suppres¬
serit amouerit designauerit
nuerit penam legis cornil¬
liae de falsis tenebitur id est
in sola de postatur. Isti intp̃r

Expanded text:
alsum scripserit recitauerit subiecerit signauerit suppresserit amouerit resignauerit deleuerit, poena legis Corneliae de falsis tenebitur, id est in insulam deportatur. Non tantum
Abbreviated transcription (Latin):
aũt facto legitimo testam ento
alio postea facete uoluerit testo¬
mentũ non editer quod prius fac¬
infirmum:
Nisi sequens testam enttũ om¬
ni fuerit firmi uatẽ cons criptũ.
& legitimum testium numerũ.
roborctũ. ncon isi in ꝑfecta fuerit
forsitton deficientes. secundu
uoluntas tunc uadeat si in primo
ceslam̃ co quo d fecerat strituciss¬
osise heudes eposte in socimiaa
uolitato illo institue uł ad succes¬
sionẽ uoctuit qui & ium si non testit¬
tus. fuis sent potertet inhereditatẽ
defuncti. ab intestato. suc cedere que
titneti posteri& uo luntas de fucti
lic& non sit perfectit sic inomnibus
que script sunt uodent qi qnque
testes iuris iurandi religionẽ confir¬
ment testatorem ad eos. conuo casse
Utremoto priori testaento secundã.
in propinquis quã ꝓsicere nonua luit
conclere u luntatem que iomnib¬
uł circa. omnis firma ꝑmaneant

Expanded text:
autem facto legitimo testamento aliud postea facere voluerit testamentum, non aliter quod prius facinfirmum, nisi sequens testamentuni fuerit firmitate conscriptum et legitimo testium numero roboratum. Nam si inperfecta fuerit forsitan deficientis secunda voluntas, tunc valeat, si in primo testamento quod fecerat extraneos scripsit heredes et postea in secunda voluntate illos instituit vel ad successionem vocavit, qui, etiamsi non testatus fuisset, poterant in hereditate defuncti ab intestato succedere: quae tamen posterior voluntas defuncti, licet non sit perfecta, sic in omnibus quae scripta sunt valeat, ut quinque testes iurisiurandi religione confirment testatorem ad hoc eos convocasse, ut remoto priore testamento secundam in propinquis suis, quam perficere non valuit, conderet voluntatem: quae in omnibu
Abbreviated transcription (Latin):
quoc que genese con dem nictis
Quae cum que
in cauphorta uł in mese carios.¬
cabulo diuersurio uł perie¬
rint in exercitoses e&. fusti
ac ci o conperit.

Expanded text:
quocumque genere condemnatus Quaecumque in caupona uel in meritorio stabulo diuersorioue perierint, in exercitores eorum furti actio competit.
Abbreviated transcription (Latin):
nonindic.it. Prignantes neque
cor quese neque dconnase nisi
post editũ pastũ pos sunt Ita
confessus est inalium torquese
non potest necalientm sadutem.¬
in indubium deducat. qui de sue
qui albumras serit
corruperit sustullerit mititue¬
rit quio ue aliud propos sitũ
eie cendi graca turbauerit
ex tra ordinem punitus.

Expanded text:
otest. Praegnantes neque torqueri neque damnari nisi post editum partum possunt. Qui confessus est, in alium torqueri non potest, ne alienam sa in dubium deducat, qui de sua qui album raserit corruperit sustulerit mutauerit quidue aliud propositum edicendi causa turbauerit, extra ordinem punitur.
Abbreviated transcription (Latin):
que infinitũ negotia ex tende¬
bant quia diuersis in quad ito¬
ginta annus us uersi iuris con¬
sulto ses decdi quibus rebus p¬
peucon fecerant accionem spe¬
cialiater censiui: ut omnia
corricula concludantur preter
sie depost liminio dictu
ut illi anni saluo

Expanded text:
 infinitum negotia extendebant, quia diversi in quadraginta annos, diversi iurisconsultores de aliquibus rebus perpetuam fecerant actionem, specialiter censuit, ut omnia ta annorum curricula concludantur: praeter, sicut de postliminio dictum est, ut illi anni salvo
Abbreviated transcription (Latin):
no indiẽ. demeritis appellati o
mni modo puniendus est. nis¬
ut quociens. siniusta appellatio
pronuntiatur sũptus quos dum se¬
queritur. aluersccrius in pendit
feddese cogitur non simblos sed

Expanded text:
olent. De meritis appellationum Omnimodo ponendum est, ut, quotiens iniusta appellatio pronuntiatur, sumptus, quos dum sequeretur aduersarius impendit, reddere cogatur, non simplos, sed
Abbreviated transcription (Latin):
bestiam nec apastẽ. qui populo
uerem conligari prxor prohib&
&ideo siue ab ipscos siue prop¬
tefectm ab alio. alteri dam num¬
dictum. dactũ sit promodo ad mi¬

Expanded text:
bestiam in ea parte, qua populo iter est, colligari praetor prohibet: et ideo, siue ab ipsa siue propter eam ab alio alteri damnum datum sit, pro modo admi
Abbreviated transcription (Latin):
ceptionem uni exheridibur
qui domi non
erant officio udicis familiae
Intp̃ꝵ. Siquis sibi
etitio ligitit adscripserit
magis est ut totum ligitum
ad coniunctũ pestineat: Inꝙyit¬

Expanded text:
ceptionem uni ex heredibus qui domi non erant, officio iudicis familiae nti. Si quis sibi et Titio legatum adscripserit, magis est, ut totum legatum ad coniunctum pertineat. Vxori
Abbreviated transcription (Latin):
Conditionũ duo sunt
genert auo enim pos sibilis
possibilis que non potest
quitrum exeuentum alteste
expeciatio alteste in possibilis

Expanded text:
Condicionum duo sunt genera: aut enim possibilis possibilis, quae non potest: quarum ex euentu altera expectatur, altera impossibilis
Abbreviated transcription (Latin):
cione donationes emaginarĩte
uindicio contacci non ptest: Ista¬
eo qui matri moni tempose do¬
naueraat ante decedente cui fue¬
rat. donactum idquod donatũ est
penis donatose reminit.

Expanded text:
donationis imaginaria nditio contrahi non potest. Sueo qui matrimonii tempore donauerat, ante decedente cui fuerat donatum, id quod donatum est penes donatorem remanet.
Abbreviated transcription (Latin):
INdic̃ Manum missionis grãm
inter iuirum & uxosem elonatio
fabose lib tatis recepta est uelut
ceste quod nemo exhoc ficco.
lo copletior ideo que seruum
manum mitendi cauisam inui¬
cem sibi. donasem non ꝓibent̃¬

Expanded text:
i. Manumissionis gratia inter uirum et uxorem donatio fauore libertatis recepta est, uel certe quod nemo ex hoc fiat locupletior: ideoque seruum manumittendi causa inuicem sibi donare non prohibent
Abbreviated transcription (Latin):
nullus audeat. conparare sed om̃s
phis agris qui adeos quo modo ꝑ¬
uenerint sublici canuonis imolear
funationis nee deso lucianottiba¬
ticuicũ que leberum sit pacisci
sed siue donecur ager siue uin¬
lunur fuctus dñs integra.¬

Expanded text:
nullus audeat conparare, sed omnes pro his agris, qui ad eos quoquo modo pervenerint, publici canonis inpleant functiones. Nec de solutione tributi cuicumque liberum sit pacisci, sed sive donetur ager sive vendatur, factus dominus integra
Abbreviated transcription (Latin):
ip estes prius quã decitis t. inter¬
rogentur sac ram̃to deberi constri¬
ngi ut iusent. set nihil fali siet
mines tioribus magis quã uilio¬
ribus testib: fides potius admit¬
tactur unius aũt testimoniũ quã¬
libe splenda. & indonca uidectur
eẽ pers once nulla tenus audi endũ

Expanded text:
estes, priusquam de causa interrogentur, sacramento debere constringi, ut iurent se nihil falsi honestioribus magis quam vilioribus testibus fides potius admittatur. Unius autem testimonium, quamlibet splendida et idonea videatur esse persona, nullatenus audi
Abbreviated transcription (Latin):
Delatosos dicuntꝰ quicc ut facul¬
tutes ꝓ dederinto aliencis aut caqout
in pecit. alienum quicũ que dilator
cuius libereo exxeterit inipso
pro dicionis inicio iudico lociu
coseptus continuor strangulecur
e incissa soc dicitus. lin gua tollictur

Expanded text:
Delatores dicuntur, qui aut facultates prodiderint alienas aut caput inpetunt alienum. Quicumque delator cuiuslibet rei exstiterit, in ipso proditionis initio a iudice loci correptus continuo stranguiletur et ei incisa radicitus lingua tollatur
Abbreviated transcription (Latin):
scriocurum in audicim ꝓtulleri
uerimaemi ei ꝓbares uideatur quia
hoc inomnib causis insticutum esł
ut scripture ꝓlatur ad firma nã
sihis qui scripturã ꝓtullta eius
non ad struxerit ueritutẽ ut falsi¬

Expanded text:
scripturam in audientiam protulerit, veritatem eius probare iubeatur, quia hoc in omnibus causis statutum est, ut scripturam prolator affirmet. Nam si is, qui scripturam protulit, eius non adstruxerit veritatem, ut falsi
Abbreviated transcription (Latin):
Ouie quis incri¬
mine iaiesiatis inuentus. fuerit
e penitus biona ei fiscus ad qui¬
rat ite ut nullus aliquid ex ei
faculattib sibi uelut moni fitentiae
iuren audet postolare esi aliquis
contio legis crediderit posto lan¬
dum nec id quod pecuit accipiat
uio lato legis habeur: Si quid
tumeti nullo pecente arbitrio &¬

Expanded text:
Quisquis in crimine maiestatis inventus fuerit et punitus, bona eius fiscus adquirat ita, ut nullus aliquid ex eius facultatibus sibi velut munificentiae iure audeat postulare. Et si aliquit contra leges crediderit postulandum, nec id, quod petiit, accipiat, et violator legis habeatur. Si quit tamen nullo petente proprio
Abbreviated transcription (Latin):
firmate. si reus cũ iusoet uellit
cactor illi nec es sitittẽ iuris iu¬
randi remis sit. & hoc liqui do
apastat actio. ineo non datur.

Expanded text:
tit. Si, reus cum iurare uelit, actor illi necessitatem iurisiurandi remisit et hoc liquido appareat, actio in eum non datur.
Abbreviated transcription (Latin):
Si pecuma datte iudice seus
ab solutus eẽ dicatur idꝙ
eum. fuerit conꝓbatum ecc
penia damnatur quari eos.
nor inidiẽ. In conuictũ seum
siue tor queri possit. siue non
pos sit ꝓmodo admissi scelens

Expanded text:
Si pecunia data iudici reus absolutus esse dicatur idque eum fuerit comprobatum, ea poena damnatur, qua reus et. In conuictum reum, suiue torqueri possit siue non possit, pro modo admissi sceleris
Abbreviated transcription (Latin):
quet tuor mit¬
i festi nec mani festi.
concepti eobla¬
ti manifestus fusem qui inficoen¬
do p̃hensus est & qui intra termi¬
nos eiꝰ lo ci unde quid substulla¬
sat dexsehensus est uedente qua
adeum locum qđ disti necueret

Expanded text:
quattuor: manifesti, nec manifesti, concepti et oblati. Manifestus fur est qui in faciendo deprehensus est et qui intra terminos eius loci, unde quid sustulerat, deprehensus est, uel antequam ad eum locum quo destinauerat
Abbreviated transcription (Latin):
Neque ac cusatur ꝑ alium ac¬
cus sare neque reus pediũ de¬
fendi potest. nisi ingratum lib.¬
tum patronus accus sec autdei
absentia defendatur

Expanded text:
Neque accusator per alium accusare neque reus per alium defendi potest, nisi ingratum libertum patronus accuset aut rei absentia defendatur
Abbreviated transcription (Latin):
Cum adulteriũ marits
accus satur
obiecerit dotis donatio¬
nis ꝵ pecitiom conqui es euo quia
ciuilem repitione imisceri crimina¬
litaccus sacionẽ non opostit

Expanded text:
Cum adulterium maritus accusator obiecerit, dotis anis repetitio conquiescat, quia civilem repetitionem misceri criminali accusationi non oportet
Abbreviated transcription (Latin):
depenig licum Sipetunicã
ac cepta imules custo dicmedimis¬
serit capite punihendus est.
ceste queriturẽ cuius crimi¬
nis reus dimissus est uide¬
militi ꝑ sequenti magne. manũ
excus serunt capite puniuntur:¬

Expanded text:
Si pecunia accepta miles custodiam dimiserit, capite puniendus est. Et certe quaeritur, cuius criminis reus dimissus esse uidemiliti prosequenti magna manu excusserunt capite puniuntur
Abbreviated transcription (Latin):
uł pro uintae sacer dotium si
curbco suffragioꝵ cause con¬
diexerit seruus cũ uocatuerit
alicon uae.quã multi tudi nem
conduxerit conuictus. ut us pũ¬
blice reus in in solam udeposttntur:¬

Expanded text:
sacerdotium si turbam suffragiorum causa conduxerit, seruos aduocauerit aliamue quam multitudinem conduxerit, conuictus ut uis publicae reus in insulam deportatur
Abbreviated transcription (Latin):
de utilitate. houestate equitate disserit᷑. deq his rebꝰ que hi
s̃ ꝯtrarie: incurrunt statꝰ. aut iuris. aut nominis. Nd̃ idem
ꝯtingit in laudacionibꝰ. Nam aut negari pͭ id factũ ẽẽ ꝙ lau.¬
detur. aut nõ eo nõe afficiẽdũ quo laudator affec̾it. aut õmo
nõ ẽẽ laudabile :qͣ. nõ recte. nõ iure factũ sit. Ꝙb̾ õĩb gem̾bꝰ¬

Expanded text:
de utilitate honestate aequitate disseritur deque eis rebus quae his de utilitate honestate aequitate disseritur deque eis rebus quae his sunt contrariae incurrunt status aut iuris aut nominis; quod idem contingit in laudationibus. Nam aut negari potest id factum esse quod laudetur, aut non eo nomine adficiendum quo laudator adfecerit, aut omnino non esse laudabile quod non recte, non iure factum sit. Quibus omnib
Abbreviated transcription (Latin):
gen̾a. ut accusator ꝑsonã arguat facti. defensor aliq. dopponat
de tͥbꝰ. aut nõ ẽẽ factũ. aut si sit factũ: aliud eiꝰ facti nom̃ ẽe.
aut iure ẽẽ factũ. Itaq aut inficiał. aut ꝯiecturał: prima appe¬
llet᷑ definitiua. alt̾a.⁊̃. cia quãuis molestũ nom̃ hoc sit: iuri¬
di ciał uocat᷑. Haꝵ causaꝵ ꝓpria argum̃ta ex his sũpta lociᷤᷤ
quos exposuimꝰ ĩ p̃ceptis oratoruis explicata s̃. Refutacio aũt
acusacionis. in qua ÷ depulsio cͥminis. q̃m grece stasis dr̃. appellet᷑
latine statꝰ. in quo pͥmũ insistit quasi ad repugnãdũ ꝯgressa¬
defensio. SAtq in delibacionibꝰ etiã ⁊ laudacionibꝰ idẽ existunt
status. Hã ⁊ negant sepe ea fut᷑a que ab aliquo in sentẽcia dieta
s̃ feͦre. si aut õm̃o fieri nõ poss. aut sine sũma difficultate non
possint. In qua argum̃taciõe statꝰ ꝯiecturał existit. at c̃̾aliq d

Expanded text:
genera, ut accusator personam arguat facti, defensor aliquid opponat genera, ut accusator personam arguat facti, defensor aliquid opponat de tribus: aut non esse factum aut, si sit factum, aliud eius facti nomen esse aut iure esse factum. Itaque aut infitialis aut coniecturalis prima appelletur, definitiva altera, tertia, quamvis molestum nomen hoc sit, iuridicialis vocetur. harum causarum propria argumenta ex eis sumpta locis quos exposuimus in praeceptis oratoriis explicata sunt. refutatio autem accusationis, in qua est depulsio criminis, quoniam Graece sta/sis dicitur, appelletur Latine status; in quo primum insistit quasi ad repugnandum defensio. Atque etiam in deliberationibus et laudationibus iidem existunt status. Nam et negantur saepe ea futura quae ab aliquo in sententia dicta sunt fore, si aut omnino fieri non possunt, aut sine summa difficultate non possunt. In qua argumentatione status conjecturalis existit. At cum aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
equitatis: triꝑtita ÷ Una pars legitima: alt̾a coueniẽs. t̾cia mo.¬
ris uetutate firmata. Atq ⁊̃ equitas triꝑtita dicit᷑ ẽẽ. Una
ad suꝑos deos. alt̾a ad manes. t̾cia ad homines ꝑtinere. Prima
pietas. Scd̃a scĩtas. T ercia iusticia. atq equitas nominat᷑. De ꝓ.¬
posito satis młta de inceps de causa pauciora dicendas. bria¬
sunt gͥ gen̾a causaꝵ. Iudicii. Selibacionis. Laudacionis.
Quaꝵ fines ipsideclarant.ꝙb utendũ locis sit. Nam iudicii finis ÷
ius. Ex qͦ ⁊̃ nom̃. Suris aũt partes. tũ exposite s̃. cũ eqͥtatis. Selib̾.
andi finis: utilitas. Cuiꝰ hec parces. qͣm̾ exposite sunt rerum ex¬
petendaꝵ. Laudacionis finis honestas. de qua itẽ ⁊ ãndictũ.
S definite questiones: a suis q̃q locis ꝓprui sinstituunt᷑ qͥuasiQue¬
in accusationẽ. defensionẽq partite sunt. In quibꝰ existunt ħ

Expanded text:
aequitatis tripartita est: una pars legitima est, altera conveniens, tertia moaequitatis tripartita est: una pars legitima est, altera conveniens, tertia moris vetustate confirmata. Atque etiam rursus aequitas tripartita dicitur esse: una ad superos deos, altera ad manes, tertia ad homines pertinere. Prima pietas, secunda sanctitas, tertia justitia atque aequitas nominantur. De proposito satis multa; deinceps de causa pauciora dicenda  genera causarum: iudici deliberationis laudationis. rum fines ipsi declarant quibus utendum locis sit. Nam iudici finis est ius, ex quo etiam nomen. Iuris autem partes tum expositae, cum aequitatis. Deliber- andi finis utilitas, cuius eae partes quae modo expositae rerum expetendarum . Laudationis finis honestas, de qua item est ante dictum. sed definitae quaestiones a suis quaeque locis quasi propriis instruin accu- sationem defensionemque partitae; in quibus exsistunt haec
Abbreviated transcription (Latin):
duobꝰ ꝙ. sumunt᷑ ex causis. ⁊ effectis. Nam si hanc rẽ illa seꝗt᷑
hanc aũ nõ seqͥt᷑. aut si huic res illa ancedit. hiic nõ ance¬
dit. aut si huic repugnat. illi nõ repugnat : aut si huic rei
hec. illiꝰ alia causa ÷ aut si ex alio ħ. ex alio illud effectũ ÷. ex
qͦuis hoꝵ id de qͦ querit᷑. id ne. anillud sit inueniripͭͣ. SAoc̾ciũ¬
genꝰ q̃stionis inqͦ quale sit q̃ricui Dn cõparacioem argum̃ta ca¬
dunt q̃ paulo ante ĩ cõꝑacionis loco enum̾ata s̃. Illud aũt gei
ĩ qͦ de expetendo fugiendoq querit᷑: adibent᷑ ea q̃ sunt aut
animi aut corporis. aut ex ẽna. ł cõmoda. ł in cõmoda. Itẽq cũ
de honesto. turpiq q̃ritur: ad anmi bona aut mala. õis ora.¬
cio airigenda ÷ Cũ aut̃ de equo ⁊ iniqͦ disseritur. equitati loci¬
colligunt᷑. hi cernunt᷑ biꝑtito exnat᷑a ⁊ instituto. Natura
partes ht̃ duas. tuicionẽ sui: ⁊ ulciscendi uis. Institucio aũt

Expanded text:
ui sumuntur ex causis et effectis. Nam si hanc rem illa sequitur, hanc non sequitur; aut si huic rei illa antecedit, huic non antecedit; aut si huic rei repugnat, illi non repugnat; aut si huic rei haec, illius alia causa est; aut si ex alio hoc, ex alio illud effectum est: ex quovis horum id de quo quaeritur, idemne an aliud sit, inveniri pogenus quaestionis, in quo quale sit quaeritur, in comparationem ea cadunt quae paulo ante in comparationis loco enumerata sunt. In illud autem genus in quo de expetendo fugiendoque quaeritur adhibentur ea quae sunt aut animi aut corporis aut externa vel commoda vel incommoda. Item- que cum de honesto turpique quaeritur, ad animi bona aut mala omnis oratio dirigenda est. cum autem de aequo et iniquo disseritur, aequitaticolliguntur. Hi cernuntur bipartito, et natura, et instituto. Natura partes habet duas, tuitionem sui et ulciscendi jus. Institutio autem
Abbreviated transcription (Latin):
ta erant sum ꝯplexus. feciq ꝓ sepe lib̾ales uenditoies solẽt.
ut cũ edes. fundũ ue uedid̃int. ratis. cesis receptis. ꝯcedant
tam̃ aliꝗd emptori ꝙ ornandi causa apte ⁊ loco positũ ẽẽ uideat᷑.
Sie tͥ nosad idq quasi ad mancipiũ dare debuimꝰ: or nam̃ta que¬

Expanded text:
ta erant, sum complexus, fecique quod saepe liberales venditores solent, ta erant, sum complexus, fecique quod saepe liberales venditores solent, ut cum aedes, fundumve vendiderint, rutis cesis receptis, concedant tamen aliquid emptori, quod ornandi causa apte et loco positum esse videatur. Sic ubi nos ad id quod quasi mancipi dare debuimus, ornamenta quae
Abbreviated transcription (Latin):
igunt᷑ : posse ꝯtrou̾sias easdẽ exist̾e. Hoꝵ cractaciões in aliis libri
explicant᷑. IHec solũ ꝑpetue acciones. s ⁊̃ partes oracioniᷤᷤ hisdẽ
locis adiuuant᷑. partĩ ꝓpriis. partĩ cõmunibꝰ. ut pͥncipiis. ꝗb
ut beniuoli. ut dociles. ut attenti sint ꝗ audiant efficiendũ ÷
ꝓpͥis locis. Itẽq narraciones ut ad suos fines spectẽt. Sd ÷ ut pla¬
ne sint. ut breues. ut euidentes. ut credibiles. ut modate. ut cũ
diguitate. Que quãq in tota oracione ẽẽ debent. magis tam̃s̃
ꝓpͥa narrandi. Que aũt seꝗͥt᷑ narracionẽ fides ea ꝑsuadendo
qm̃ efficit᷑ : ꝙ ad ꝑsuadẽdũ loci maxime ualeant. diccũ ÷ in his in
ꝗłꝰ de oĩ racione dicendi.Per oracio aũ: ⁊ alia q̃dã habet.⁊ maxi¬
cũ uoles. Ad id aut̃ ꝙ te ulłe senseram cumulate satis factũ
ẽẽ d̾eb uoluntatitue. Nam nerpiendũ p̃t̾irem aliqd̃
qd̾ ad argum̃tũ in oĩ oraciõe ꝑcineret: plura ꝙͣate desida¬

Expanded text:
bris explicantur. nec solum perpetuae actiones sed etiam partes orationis isdem locis adiuvantur, partim propriis partim communibus; ut in principiis, quibus ut benevoli, ut dociles, ut attenti sint qui audiant, efficiendum est propriis locis; itemque narrationes ut ad suos fines spectent, id est ut planae sint, ut breves, ut evidentes, ut credibiles, ut moderatae, ut cum dignitate. Quae quamquam in tota oratione esse debent, magis tamen sunt propria narrandi. quae autem sequitur narrationem fides, ea persuadendo quoniam efficitur, qui ad persuadendum loci maxime valeant dictum est in eis in quibus de omni ratione dicendi. Peroratio autem et alia quaedam habet et maxicum voles. Ad id autem quod te velle senseram, cumulate satis factum esse debet voluntati tuae. nam ne praeterirem aliquid quod ad argumentum in omni ratione
Abbreviated transcription (Latin):
buta ÷ Quarũ una ÷ cũ querit᷑. sit ne aliꝗd. Alt̾a unde ortũ sit
t̃cia: que id causa effec̾it. Quarta: in qua demutaciõẽ rei q̃rit᷑
¶Sit nec ne sit ⁊ ut ꝗ dña sit honestum. ⁊ qd̾ equu. Re uera anhec
tantũ in opinione sint. Unde aũt sit ortũ ut cũ querit᷑ natura
an doctͥna. possit effici uirtus. Causa aũt efficiens sic. ut c̃ que¬
ritur qͥbꝰ rebus eloq̃ncia efficiat᷑. De comutaciõe nũt sic. possit¬
ne eloq̃ncia cõmutacioẽ aliqua cõu̾ti inĩfanciã. ¶ũ aũt ꝗd
sit q̃rit᷑. nocio explicanda ÷. ⁊ proprietas. ⁊ diuisio. ⁊ particio.
hec enĩ s̃ diffinicioni actributa. addit᷑ ⁊ descͥpcio. quã hapꝰho ura¬
Propͥetas sic. In homine ͤ solũ cadat. an ⁊ꝰ in beluas egritudo. Diui¬
sio ⁊ eod̾ pacto particio sic. Uria ne gen̾a bonoꝵ s̃. doscͥptio qͣł

Expanded text:
buta est, quarum una est, cum quaeritur, Sitne aliquid? altera, Unde ortum sit? buta est, quarum una est, cum quaeritur, Sitne aliquid? altera, Unde ortum sit? tertia, Quae id causa effecerit? quarta, in qua de mutatione rei quaeritur: Sit necne sit? Ecquidnam honestum sit, ecquid aequum revera, an haec tantum opinione sint? Unde autem sit ortum, ut cum quaeritur natura an doctrina possit effici virtus? Causa efficiens sic, ut cum quaeritur quibus rebus eloquentia efficiatur? De commutatione sic, Possitne eloquentia commutatione aliqua converti in infantiam? Cum autem quid sit quaeritur, notio explicanda est, et proprietas, et divisio, et partitio; haec enim sunt definitioni attributa. Additur etiam descriptio, quam Graeci ὑποst utile est. Proprietas sic: in hominemne solum cadat an etiam in beluas aegritudo. Divisio et eodem pacto partitio sic : triane genera bonorum sint. Descriptio, qualis
Abbreviated transcription (Latin):
nominare. Causa c̾tis ꝑsonis. locis. tẽꝑoribꝰ. actionibꝰ. negocũ
cernt᷑. Aut ĩ õibꝰ. aut plerisq eoꝵ Propositũ aũt ĩ aliquo eoꝵ¬
aut płibꝰ. nec tam̃ ĩmaximis. Itaq ꝓpositũ pars÷ cause. S eiul
õis questio. eoꝵ aliqua de rȩ ÷ ꝙb cause c̃otinent᷑. aut una
aut płibꝰ aut nõ nũꝗͣ oibꝰ. Questionũ aũt qͣcũq de re sint: duo
sunt genera. Unũ cognicionis. alt̾um actionis. Cognicionis s
hee. quaꝵ ÷ finis sciẽcia. Ut si querat᷑ natura ne ius ꝓfectũ sit
an ab aliqua quasi cõdicioẽ hominũ ⁊ pactiõe. Actionis aut̃ hiꝰ¬
modi exẽpla sunt. Sit ne sapiẽtis ad rem .p. accedẽ. Cognicio¬
nis questioneᷤ triꝑtite s. cũ ansit. aut qd̾ sit. aut quale sit que¬
distinctiõe explicat᷑s Cõiecture racio ĩ quatuor parteᷤ distri

Expanded text:
nominare. causa certis personis locis temporibus actionibus negotiis nominare. causa certis personis locis temporibus actionibus negotiis cernitur aut in omnibus aut in plerisque eorum, propositum autem aut in aliquo eoaximis. Itaque propositum pars causae est. Sed omnis quaestio earum aliqua de re est quibus causae continentur, aut una, aut pluribus, aut nonnunquam omnibus. Quaestionum autem quacunque de re sint, duo sunt genera, unum cognitionis, alterum actionis. Cognitionis sunt hae quarum finis est scientia, ut si quaeratur: A natura jus profectum sit, an ab aliqua quasi conditione hominum et pactione? Actionis autem hujusmodi exempla sunt: Sitne sapientis ad rempublicam accedere? Cognitionis quaestiones tripartitae sunt, cum an sit, aut quid sit, aut quale sit, quaedistinctione expli
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑexta inuenta p̃sensio. Ad ormientibꝰ q̃q̃ mlta significata uisis qbꝰ
ex locis sumi int̾dũ solent ad fidẽ faciẽdã testimonia deoꝵ
nhomine uirtutis opinio ualet płimũ. Opimo ÷ aut̃ non mͦ
nio. quos studio. quos doctͥna. p̃dicos uident. quoꝵq uitã con¬
stantẽ ꝓbatam. ut catonis. lelii. scipionis. alioꝵ pluriũ uidẽt᷑
eis ẽẽ quales se ipsi uelint. Nec solum eos censẽt fͤ tales ꝙ in
historicos. ex quoꝵ ⁊ dictis ⁊ scͥptis. sepe auctoritas petit᷑ ad
aciendã fidẽ. Expositis õĩbꝰ arguntãdi locis. illud pͥmũ inte¬
lligendũ ÷ nec ulla ẽe disputaciõẽm inꝗͣ nõ aliqͥs locꝰ ineurrat
nec fere õs locoᷤᷤ icide mom̃ẽ questionẽ. ⁊ ꝙ. b̾dã questionibꝰ
alios. ql dã alios ẽẽ aptiores locos.  Questionũ duo gen̾a sunt.
nos causam. Infinicũ: ꝙ thesin illi appellant. nos ꝓpositũ possumꝰ

Expanded text:
per exta inventa praesensio; a dormientibus quoque multa significata visis. Quibus per exta inventa praesensio; a dormientibus quoque multa significata visis. Quibus ex locis sumi interdum solent ad fidem faciendam testimonia deorum. in homine virtutis opinio valet plurimum. Opinio est autem non modo nio, quos studio, quos doctrina praeditos vident, quorumque viam constantem et probatam, ut Catonis, Laelii, Scipionis aliorumque plurium, videntur eis esse quales se ipsi velint. Nec solum eos censent tales esse qui in s et historicos, ex quorum et dictis et scriptis saepe auctoritas petitur ad faciendam fidem. expositis omnibus argumentandi locis illud primum intellegendum est nec ullam esse disputationem in qua non aliquis locus incurrat, nec fere omnis locos incidere in omnem quaestionem et quibusdam quaestionibus alios qui- busdam alios esse aptiores locos. Quaestionum duo genera: altenos causam; infinitum quod qe/sin illi appellant, nos propositum possumus
Abbreviated transcription (Latin):
dicauerũt aliꝗd ꝙꝑtineret ignari. ⁊ ꝑsõnũ. ꝑ uinũ. in saniam
mlt̃a sepe patefactas. Młti ⁊̃ in res odiosas inprudent᷑ incidũt
ut staierio nuꝑ actidit.q ea loqͥt᷑us ÷ bonis uiris sub auscultã tib
pariete int̾ posito. Qbꝰ patefactis: inuidiciũq prolatiᷤ: rei ille
capitalis iure dãpnatꝰ ÷ huic simile ꝙ ddã de lacede monio pa.¬
hoc gen̾e ⁊̃ illa ÷ ĩ palamedẽ c̃õiecta. suspicionũ ꝓdicioniꝰ mul¬
dustria. Deoꝵ enĩ uircus: natura exellit. hominũ aũt indus¬
tria.I diuina ħ fere s̃ testimonia. pͥmũ oracionis. Dracula enĩex
ins quasi q̃dam oꝑa diuina. Primũ ipse mundus eiꝰq õis ordo. ⁊
ornatus. de inceps aerii uolatus. auiũ atq cantus. de inde eiusdẽ
aeris sonitus. ⁊ ardores. mnłtarũq rerũ in t̾ra portenta. atq etiã

Expanded text:
uid, quo id pertineret ignari, et per somnum vinum insaniam uid, quo id pertineret ignari, et per somnum vinum insaniam multa saepe patefacta sunt. Multi etiam in res odiosas imprudenter inciderunt, ut Staieno nuper accidit, qui ea locutus est bonis viris subauscultantibus pariete interposito, quibus patefactis in iudiciumque prolatis ille rei capitalis iure damnatus est. Huic simile quiddam de Lacedaemonio Pahoc genere etiam illa est in Palamedem coniecta suspicionum proditionis mulerum industria. Deorum enim virtus natura excellit, hominum autem industria. divina haec fere sunt testimonia: primum orationis — oracula enim ex insunt quasi quaedam opera divina: primum ipse mundus eiusque omnis ordo et ornatus; deinceps aerii volatus avium atque cantus; deinde eiusdem aeris sonitus et ardores multarumque rerum in terra portenta atque etiam