comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
q̃q mͦ inaliis scđm accidens diuisionib diuiden¬
dũ ẽ. atq illud maxime ꝑspiciendũ est .nequid
ultra dicat᷑ aut minꝰ. sic̃ fit ingeneris: diuisione.
ñ enĩ oport& relinꝗ aliqđ accidens: exeadẽ oppo¬
sitione ꝙ subiecto illi in ẽ. qđ ñ indiuisione dicat᷑.
neq uͦ addi aliꝗd qđ subiecto ineẽ ñ possit:
posterior qͥdẽ peripatetieȩ secta. prudentiȩ dif¬
ferentias diuisionũ diligentissima. rationȩ ꝑspex̃.
& ꝑse diuisionẽ ab ea q̃ est. scđm accidens. ipsasq̃
int̾se disiunx̃. atq distribuit. antiquiores autẽ
indifferent̃ & accidente ꝓgenere. & accidentibus
ꝓspecieb aut differentiis utebant᷑ ut de nobis ꝑopor¬
tuna utilitas uisa ẽ. & cõmuniones harȩ diuisionũ
ꝓdere &cas ꝓpͥis differentiis disgregare. & dediuisione
ꝗdẽ om̃i. quantũ introductionis breuitas paciebat᷑
diligenter ex pressimus¬

Expanded text:
quoque modo in aliis secundum accidens diuisionibus diuidendum est. Atque illud maxime perspiciendum, ne quid ultra dicatur aut minus, sicut fit in generis diuisione. Non enim oportet relinqui aliquod accidens ex eadem oppositione quod subiecto illi inest quod non in diuisione dicatur, neque uero addi aliquid quod subiecto inesse non possit. Posterior quidem Peripateticae secta prudentiae differentias diuisionum diligentissima ratione perspexit et per se diuisionem ab ea quae est secundum accidens ipsasque inter se disiunxit ac distribuit, antiquiores autem indifferenter et accidente pro genere et accidentibus pro speciebus aut differentiis utebantur, unde nobis peropportuna utilitas uisa est et communiones harum diuisionum prodere et eas propriis differentiis disgregare. Ac de diuisione quidem omni quantum introductionis breuitas patiebatur diligenter expressimus
Abbreviated transcription (Latin):
uaula sibim& ars rethorica cognatione iun¬
gat᷑ ñ facile c̃siderarĩ potest uix quȩ ⁊ etiã ut au¬
ditu animaduerti quȩat. nedũ sit facilel reꝑtu.
euiꝰ ꝗdẽ reuĩ errorẽ: diuisa desingulis disputacio p̃cep¬
torũ creat. De uno qꝗ enĩ p̃cipiunt nł de cõmuni la

Expanded text:
uanta sibimet ars rhetorica cognatione jungatur, non facile considerari potest; vixque est etiam ut auditu animadverti queat, nedum sit facile repertu. Cujus quidem rei errorem divisa de singulis disputatio praeceptorum creat: de unoquoque enim praecipiunt, nihil de communi la
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ s ꝓbabile ac necessariũ. necessariũ ac ñ ꝓbabile : pa¬
t& gͥ inqͦ philosophus ab oratore ac dialectico in
ꝓpͥa c̃sideratione dissideat. in eo scilic& qđ illis. ꝓba

Expanded text:
 probabile ac necessarium, necessarium ac non probabile. Patet igitur in quo philosophus ab oratore ac dialectico in propria consideratione dissideat; in eo scilicet quod illis
Abbreviated transcription (Latin):
dubitat᷑ fidẽ trahunt᷑. ut s̃ speculationes om̃s .i. ẽ theo¬
remata q̃ ingeometria c̃siderant᷑. nã ꝙ̃ illic ꝓponun
t̃ ñ s̃ talia ut his sponte animꝰ discentis accedat:
Sed qm̃ demonstrant᷑ aliis argum̃tis: illa ꝗꝗ scita
& cognita ad aliarũ speculationũ argum̃ta ducunt᷑:¬

Expanded text:
dubitatur fidem trahuntur, ut sunt speculationes, id est theoremata quae in geometria considerantur. Nam quae illic proponuntur talia non sunt, ut his sponte animus discentis accedat, sed quoniam demonstrantur aliis argumentis, illa quoque scita et cognita, ad aliarum speculationum fidem ducunt
Abbreviated transcription (Latin):
t̃minorũ substantiã c̃sequunt᷑ Horũ uͦ multifaria
diuisio ÷ Plura enĩ s̃ quȩ singularib substantiis ad¬
argum̃ta duci solent. aut extoto aut expartib

Expanded text:
minorum substantiam consequuntur. Horum vero multifaria divisio est; plura enim sunt, quae singulis substantiis admitantur, argumenta duci solent, aut ex toto, aut ex partibus,
Abbreviated transcription (Latin):
a uotorita te praestabit ut nec porni ciam hu¬
militatecnsuam subditorum uicia conualis cere.
pacut nec pormmodenataco auctoꝵ ẽtateen
Seueretatis pores tatemexereiat sedtanto
cautius ergacomcms sos agat quanto durius
donisocmnss caritatemsine quaoennis uint usnihil estcus¬
ros enim seĩtauis exratas est locusaute huius custodishu¬
ditmnunda edi erainter haecoporte e it eum sollicita dis pex¬
Satione curampocuperu̾cerere : esumentes pasceneues¬
tirenudos suscipere. peracrints captiuos redem ene. u¬
duas acpopillos tuerẽ peringilemaunctis exhirerecu¬
ram prouidentia dis trarutione discreta in quo etiamethos¬
pitalitas itaerit praecipuautomnes cuen quitate et
caritate suscipiat: Sieni oois fideles illudeuancelium
audinedesiderant. hos pis finetsus cipistisne. quantoa
Dis ep̃s euius diuersorũ cunctorumes se debetreceptaru¬
lumlaicus enum unum aut duos suscipi ensimpleuit hos pi

Expanded text:
auctoritate praestabit, ut nec per nimiam huauctoritate praestabit, ut nec per nimiam humilitatem suam, subditorum vitia convalescere faciat; nec per immoderatam auctoritatem severitatis potestatem exerceat: sed tanto cautdonis omnibus caritatem, sine qua omnis virtus nichil est. Custos enim sanctitatis caritas est, locus autem huius custodis husit munda et libera. Inter haec oportet eum sollicita dispensatione curam pauperum gerere, esurientes pascere, vestire nudos, susscipere peregrinos, captivos redimere, viduas ac pupillos tueri, pervigilem in cunctis exhibere curam providentia et distributione discreta. In quo etiam et hospitalitas ita erit praecipua, ut omnes cum benignitate et charitate suscipiat. Si enim omnes fiaudire desiderant: Hospes fui et suscepistis me, quanto magis episcopus, cuius diversorium cunctorum debet esse receptaculum. Laicus enim unum aut duos recipiens implebit hospi
Abbreviated transcription (Latin):
Neuiuendum ammones todet iaut inocio: Semecip¬
guco porma uuendi ꝓ raebeat ounetos quex bono opus
etdoo trua etopere prouocer: cuecciam sc̃ientiam scrip¬
solipotesr prodesse.siuuens: Porrosietdoctrna
puerit onuditus: potest oiteros quoque inst ruere
Siroqutan fuerint atque contieti pacil epos scn
iSim plicucnco rda conuentene: huius autecos et no
deperes se punus sic plexerapentus plenus gra¬
uirans othones tatis ꝙlenus Srrauitatis ergratre
traotrans deciis trrolegis dedoc tana fide i de
umrut econtinentae dedis ciplinanistitiae. unumn¬
quemque diuersa ammonens exortatione iux¬
ra pro pes sionis monum quequaletatẽ. in delicet
ut praentscat quid curquando uel. quocnodo pro fe¬
rat cinus praeciteriss picralro f ficium est scrap¬
riras hegene percur nerecanones execopla
pere cum prahrru: habere pacem ec quenquã¬
exco eco pris sins dis cenpene nulluc dacnnare
discun suco qui quera humilitate pariteret

Expanded text:
ne vivendum monere studet, ita ut in omnibus semetipne vivendum monere studet, ita ut in omnibus semetipsum formam vivendi praebeat, cunctosque ad bonum opus et doctrina et opere provocet. Cui etiam scientia Scripsoli potest prodesse sic vivens. Porro si et doctrina fuerit eruditus, potest caeteros quosque instruere, si refutati fuerint atque convicti, facile possunt simplicium corda pervertere. 17. Hujus autem sermo debet esse purus, simplex, apertus, plenus gravitate, et honestate, plenus suavitate, et gratia, tractans de mysterio legis, de doctrina fidei, de virtute continentiae, de disciplina justitiae, unumquemque admonens diversa exhortatione juxta professionis morumque qualitatem, scilicet ut praenoscat, quid, cui, quando, vel quomodo proferat. Cujus prae caeteris speciale officium est Scripturas legere, percurrere canones, exempla bere, cum fratribus pacem habere, nec quemquanare, discussum. Quique ita humilitate pariter et
Abbreviated transcription (Latin):
Morses ẽrimlecepraecipit sacerdotie nenl aquod pecus¬
uitiatuma daracodio pferant. quodiphũð poSteasƿernen
tre israhel percnalachiacin properauitd̃sdicens. Vos sacendo¬
tes quipollusnsnomenceũ Ridixistis in quopolluicus eõ. o fpe¬
rentes superaltarẽ meũ panem pollutũ etorfereatiscaecum
eilaneuidumn Unde etinnumenis urtulanufacuius cnis ex¬
NISI qUAETERRENAO PERANON fecenix iugunque delectiu
Non⁊ raxerix necuinculis peccatonum puenitalẽgxea
sedquid pluðupiciacus sieni is quiiaen mepis copatut
admis erit rerrahitur quantomagis ANTEORDINACIONT
Peccarores aSΛCERdotiorEmouit: considenit Sernus qus¬
Peccatisanquit ipsea pec catode pet es sealiexus. NAc
cumqua frontesubieoros arquoro pororit cucnillis¬
tantum pos sit corre ptus ingenexntete docenr
quae reotasunt ep̃o qua propteq qui nechegir eo¬
ta facere desinat recradocene primitus quip¬
pe semoti psumo corregeredepet quialios adpe

Expanded text:
Moyses enim in lege praecepit sacerdotibus, ne aliquod Moyses enim in lege praecepit sacerdotibus, ne aliquod vitiatu Israel per Malachiam improperavit Deus dicens: Vos estis sacerdotes qui polluistis nomen meum, et dixistis: In quo polluimus eum? Offerentes super altare meum panem pollutum, et offerebatis caecum et languidum. Unde et in Numeris vitula rufa, cujus cinis exre Domini, nisi quae terrena opera non fecerit, jugumque delicti non traxerit, nec vinculis peccatorum fuerit alligata; sed quid plura subjiciamus? Si enim is qui tam in episcopatu, admiserit, retrahitur: quanto magis ante ordinationepeccatores a sacerdotio removet, consideret se unusquispeccatis arguit, ipse a peccato debet esse alienus. Nam qua fronte subjectos arguere poterit, cum illi statim possit correptus ingerere? Ante doce te quae recta sunt, episcope. Quapropter qui negligit recta facere, desinat recta docere. Prius quippe semetipsum corrigere debet, qui alios ad
Abbreviated transcription (Latin):
Sacculanẽs potes tatẽsadeptũ ei condecoaonesuꝑ pe sicũ
diagulus porictanniã deieciatuꝵ. Quomnodo enĩ ualebitsaecu¬
Laris hocnos accidotimagis teriũ. adimplere. cuius uecofpi¬
ciũ tenurt necdis ciplinx̃ acnourt. anquid docerepoteniteuar
ipse nondedicit: uuncuero saepecernimus pluracnos ordiruo¬
nẽ talip pacene necelequũ quiecelesiae prosit sedquoduelip¬
siaonant uel quoResuntos sequns deliuiti uel proquib oraioꝵ
quis praomocauenit: etutdeteraoradiex quiutordinanenor
muuer inpemarint. taceo dereliquis allus successores pili¬
os uel panentes paciunetconanłint posteris praesulxatus re¬
lrnque rediqnitatẽ: sum hoc necmnoysesa micusdi facere potunt
Sediesumdealiatris ueleqrt utsciremus puincipatũ ipopuluõ.
tacenitũ pleiũ ele quitun pers maerector Vndenoue rnt
populisin fuis se mere nuecionen peruers isuscipis se poih fa¬
cis
quodautẽ his qui postaptiscũ aliquo mortali peccato corrup¬
TUS ADSACERDOtIUMop promouextur lexipategratur

Expanded text:
s potestatis adeptum, et condemnatione superbiae, sicut diabolus, per jactantiam dejiciatur. 13. Quomodo enim valebit saecularis homo sacerdotis magisterium adimplere, cujus nec officium tenuit, nec disciplinam agnovit? Aut quid docere poterit, cum ipse non didicit? Nunc vero saepe cernimus, plurimos ordinationem in tabulis facere, nec eligunt qui Ecclesiae prosint, sed quos vel ipsi amant, vel quorum sunt obsequiis deliniti, vel pro quibus majorum quispiam rogaverit; et, ut deteriora dicam, qui ut ordinarentur muneribus impetrarunt. Taceo de reliquis; alii successores filios vel parentes faciunt, et conantur posteris praesulatus relinquere dignitatem. Cum hoc nec Moyses amicus Dei facere potuit, sed Jesum de alia tribu elegit, ut sciremus principatum in populo liguntur personae rectorum: unde noverint populi sui fuisse meriti, regimen perversi suscepisse pontificis. Quod autem is, qui post baptismum aliquo mortali peccato corruptus, ad sacerdotium non provehatur, lex ipsa testatur.
Abbreviated transcription (Latin):
cultatib disserendi ome artificiũ ctinet᷑. dicendũ
÷: q̃ qͥb. uti nouerit argum̃tis. ut cui potissimũ dis¬
ciplinȩ locorũ atq argum̃torũ paret̾ bi ubtas eui¬
dent̾ appareat: Quatuce gͥ facultatib fearũ que
uelut opificib disserendi omĩs ratio subiecta ẽ .i.
dialectico. oratori. philosopho. sophistȩ. q̃rũ qͥdẽ di¬
alecticus atq orator in cõmuni argum̃torũ matena
uersant᷑. Ut̃q enĩ siue necessaria siue minime: ꝓ

Expanded text:
cultatibus disserendi omne artificium continetur, dicendum est quae quibus uti noverit argumentis; ut, cui potissimum disciplinae locorum atque argumentorum paritur ubertas, evidenter appareat. Quatuor igitur facultatibus, earumque velut opificibus, disserendi omnis ratio subjecta est, id est, dialectico, oratori, philosopho, sophistae. Quorum quidem dialecticus atque orator in communi argumentorum materia versantur; uterque enim, sive necessaria, sive minime,
Abbreviated transcription (Latin):
&iã ut auditu anĩaditi queat. nedũ sit facile reꝑtu:
Decuꝰ quidẽ rei tradicione nihil ab antiquis p̃cepto¬
rib accip̃imꝰ: De uno ꝗꝗ enĩ p̃cipiunt. nihil decõmuni
laborantes. quã parte doctrinę uacuã : ut possumus
ad grediem᷑: Dicemꝰ gͥ degenere artis. & specieb. partib¬
instrum̃to. instrum̃tiq partib. oꝑe etiã officioq aucto¬
ris. & fine. post hȩc deqͥstionib. ac delocis: quo cirea:
ꝗd in cõmuni speculandũ ẽ. hinc disserendi sumamꝰ
exordiũ Rethoricȩ gͥ genꝰ ẽ facultas. Species uͦ tres. iu¬
diciale. demonstratiuũ deliberatiuũ Et genꝰ ꝗdẽ id eẽ
qđ diximꝰ pat&: Species aut̃ id circo squas suꝑi enumerauim̃.

Expanded text:
iam ut auditu animadverti queat, nedum sit facile repertu. De cuius quidem rei traditione nihil ab antiquis praeceptoribus accepimus. De unoquoque enim praecipiunt, nihil de communi laborantes. Quam partem doctrinae vacuam, ut possumus, aggrediamur. Dicemus itaque de generis artis, et speciebinstrumento, instrumentique partibus, opere etiam officioque actoris et fine, post haec de quaestionibus ac de locis. Quocirca quod in communi speculandum est, hinc disserendi sumamus exordium. Rhetoricae igitur genus est facultas. Species vero tres, iudiciale, demonstrativum, deliberativum, et genus quidem id esse quod diximus patet. Species
Abbreviated transcription (Latin):
oratorib ꝗdẽ acdialecticis ħ principalit᷑ facultas paret᷑:
uͦ ꝓbabilia ac necessaria docent᷑: philosophicȩ demons¬
trationi ministrat᷑ ub̃tas Non mͦ gͥ dialecticus atq ora¬
tor uerũ &iã demonstrator ac uere argum̃tacionis ef¬
fector ht̃. qđ exppositis locis sibi poss& assũmere.

Expanded text:
oratoribus quidem ac dialecticis haec principaliter facultas paretur, bus vero probabilia ac necessaria docentur, philosophicae demonstrationi ministratur ubertas. Non modo igitur dialecticus atque orator, verum etiam demonstrator, ac verae argumentationis effector, habet quod ex propositis locis sibi possit assumere.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. aut negant. ut nullus hõ animal ẽ. particulares uͦ.
Quȩ aliquẽ affirmant. aliquẽ negant. ut aliꝗ homo
animal e. aliꝗ hõ animal ñ ẽ. Indefinite uͦ quȩ neq uni¬
insubiecto. & in p̃dicatiuo. ut hõ animal ẽ. hõ subiectũ ẽ.
animal uͦ de hoẽ p̃dicat᷑ & ẽ p̃dicatiuũ. Hȩ aut̃ partes¬
t̃mini nominant᷑ quos definimꝰ sic Termini sunt partes
simplicis ꝓpositionis inquib. diuidit᷑ principalit̃ ꝓpositio.
Est enĩ simplicis. ꝓpositionis uniuersał scđa diuidisio.
ut fit in omĩ ꝓͣpositione homo animal ẽ. Om̃is homo

Expanded text:
est, aut omne negant, ut nullus homo animal est; particulares vero est, aut omne negant, ut nullus homo animal est; particulares vero quae aliquem affirmant vel aliquem negant, ut aliquis homo animal est, aliquis homo animal non est; indefinitae vero quae neque uniin subiectum et praedicatum, ut homo animal est, homo subiectum est, animal vero de homine praedicattermini nominantur. Quos diffinimus sic: Termini sunt partes simplicis propositionis in quibus dividitur principaliter propositio. Est enim simplicis propositionis universalis secunda divisio, ut sit in propositione, omnis homo animal est, omnis homo
Abbreviated transcription (Latin):
matio simplex non signific& in cõm̃tario ꝑuihermenias expli¬
cuit. Quid aut̃ sit affirmatio & negatio paulo post expli
cabimꝰ. Sunt uͦ species orationis in angustissima diuisione
.i. int̾rogatiua ut puta neanima inmortalis ẽ. In ꝑatiua
ut accipe codicẽ. Optatiua ł dep̃catiua ut fiãt ders. uoca¬
tiua ut adesto ds̃. enunciatiua ut socrates ambulat. sed
unt᷑. Enunciatio aut̃ induas partes secabit᷑. In affirma¬
tionẽ &mnegationẽ: affirmatio ẽ enunciatio alicuius de altiͦ.¬
ad aliꝗd negatio ẽ. Enuntiatio aliciꝰ ab aliquo affirma¬
tio ẽ utputa plato philosophus ẽ. Negatio plato phi¬
losophus ñ ẽ. adfirmatio enĩ adplatonẽ aliquẽ philo¬
negatio uͦ ab aliquo platone aliquã philosophiã enun¬
ciando tulit. idẽ enunciat platonẽ ñ eẽ philosophũ.
Enuntiatiuarũ. lgit᷑ orationũ aliȩ sunt simplices. aliȩ
sales sunt que aut om̃s adfirmant. ut omĩs hõ animal

Expanded text:
matio simplex non significet, in commentario Perihermenias explicui. Quid autem sit affirmatio cabimus. Sunt vero species orationis in angustissima divisione quinque. Interrogativa, ut putasne anima immortalis est? Imperativa, ut accipe codicem. Optativa vel deprecativa, ut faciat Deus. Vocativa, ut adesto Deus. Enuntiativa, ut Socrates ambulat: sed untur. Enuntiatio autem in duas partes secabitur, in affirmationem et negationem. Affirmatio est enuntiatio alicujus ad aliquid. Negatio est enuntiatio alicuius ab aliquo. Et est affirmatio, ut puta Plato philosophus est. Negatio, Plato philosophus non est. Affirmatio enim ad Platonem philoNegatio vero ab aliquo Platone aliquam philosophiam enuntiando tollit, id est enuntiat Platonem non esse philosophum. Enuntiativarum igitur orationum aliae sunt simplices, aliae ndefinitae. Vniversales sunt quae aut omne affirmant, ut omnis homo animal
Abbreviated transcription (Latin):
De inde posratamo cen¬
sum satripicio pactoo
urbis rocoalus traza¬
tur ln dietioris rocna¬
NIINUSNERUNT Quae
PerSINGULOSANOS
usq adquintũ decimum
uenientisrursus ad
prricmiadN prine rpiũ.
reuoluunturr. Eraquoq
CAESARISAGUSTITECIIPONO
posita est. Dicta uteca¬
Aesreddere professaest
adcrescit. Bissextus
autem ASEXTONONAS eA¬
tias usq ad dieo prriditea¬
cirouad ponitar.
Mtnus ⁊EGyptioramisi

Expanded text:
Deinde post per actum censum, sacrificio facto, urbs Roma 13 lustrabatur. Indictiones Romani invenerunt, quae per singulos annos usque ad quintum decimum venientes, rursus ad primi anni principium revolvuntur. 7. Aera quoque Caesaris Augusti tempore posita est. Dicta autem aaes reddere professus esnuariarum accrescit. Bissextus autem, a sexto Kalendas Martii usque ad diem pridie Kacursu apponitur. Annus Aegyptiorum s
Abbreviated transcription (Latin):
itrorbemnsolas. etocu¬
Losnostros media.
FaCtATENEBRAS totIUS
crtor eclipsis. cuius
Ratiodiutiusobscura
puit. Sedamelesis.
quodãphilo sopho ex¬
POSITAEST ANNUS
Mac nusdicitur quan¬
doomniasideraccitus
tecporigus.Numneras¬
ꝙ conpletis. ad locũ
suũ uel ordinẽ Reuer¬
tuntur. quemantiũ.
dixerunt. Solestici¬
ALES ANNUS ESTCUMMIS
sol expreto . perom¬
imdeprin cipiuco cuR¬
sus sui. suopart Recur¬
annus uel eiuilas qui
dienus ccclu. perai¬
ortur Annuslunares
quiper an. lunares men¬
sis decurrat.⁊ destdie¬
empolasenus est. qui
LINAS XIII. ETDIES CC
HaBEREMONSTRΑTΟR
INquoan nolonciusdi¬
Espaschae protendi¬
tur FNNUSBASEXTI¬
LISEST. IN QUOUNIUS
diei. perquadrienn¬
um exquadrantis ra¬
GITUR. ANNuS IVBE¬
LEUSEST. REMISSIONIS
QUISEPTINISANNORUM
ETdomatizus id egt
.XL UIIII ANMIS TEXITUR
Iroqua iuxtalesem
CLAN GEBANTURTUBAE¬
ttiqui pos sẽssio
CRECOSANNUS quARTUS
abolympio agone quiue¬
Gonistecnpus propter
qUADRIENNICURSUMSO¬
lis etpropter quodsin¬

Expanded text:
orbem solis et oculos nostros media facta, tenebras totius citur eclipsis; cujus ratio diutius obscura fuit, sed a Milesio quodam philosopho exposita est. Annus magnus dicitur, quo omnia sidera certis temporibus, numerisque completis, ad suum locum vel ordinem 12 revertuntur. Quem annum adixerunt. 4. Solstitialis annus est, cum sol, expleto per omunde principium cursus sui sumpsit recurannus, vel civilis, qui diebus CCCLXV peragitur. Annus lunaris qui per XII lunares menses decurrit, id est, dieembolismus est qui lunas XIII et dies CCCLXXXIV habere monstratur, in quo anno longius dies Paschae protenditur. Annus bissextilis est in quo unius diei per quadriennium ex quadrantis ragitur. Annus jubilaeus est remissionis, qui septenis annorum hebdomadibus, id est, XLIX annis texitur, in quo juxta legem clangebantur tubaeantiqua possessio. Graecos annus quartus, ab Olympio agone, qui veagonis tempus, propter quadriennii cursum solis, et propterea quod sin
Abbreviated transcription (Latin):
us. Tocopora sunt. en¬
ces nutationũ In qui¬
Bus solcerta cunzus
Sui. demedsione atin.
tatedis tinguit. Teco¬
poraautemamno tosi¬
derum sunt. undeet
ds̃. cuonhaecinstitus¬
ritdixit. Et srartinsis¬
NAETTEMPORA ET INDI¬
rius puasterit. eo
quõddimulessenon
poseint. Lecn pus
ux tahepreos inte¬
Serannus eot. Secun¬
ducilludindanihelo
lecipus etiem pora et
tem pusannum Sign¬
ficans Pertecpora
duos. perdicidiũ. Men¬
SESSEX IUXTALATINUS
autem uniusannihiecas¬
ege quat tuor tempona
ad scribuntur. hiscas
UEREAESTATIS. ATQ AU¬
cuc Solmeridianis.
PARTIBUS IRMORATUR

Expanded text:
us, tempora sunt vices mutationum, in quibus sol certa cursus sui dimensione anni tate distinguit. Tempora autem motus siderum sunt. Unde et Deus, cum haec institueret, dixit: Et sint in signa, et tempora, et dirius praeterit, eo quod simul esse non possint. Tempus juxta Hebraeos integer annus est, secundum illud in Daniele: Tempus, et tempora, et tempus annum significat, per tempora duos, et per dimidium menses sex. 2. Juxta Latinos autem unius anni quatuor tempora ascribuntur: hiemis, veris, aestatis, atque aucum sol in meridianis partibus immoratur
Abbreviated transcription (Latin):
ETNONAꝰANUNDENIS
MeNSiSaut ẽ omnes
apudlatinos. Exka¬
Lendis sucunt prin¬
cipiuca. Apud he¬
BREOS EXLunaenas¬
CENTIS RECURSU.
Apud aecyptios autẽ
principiamensuucn

Expanded text:
et Nonae a nundinis. Menses autem omnes apud Latinos ex Kalendis sumunt principia. Apud Heeos ex lunae nascentis recursu. 7. Apud Aegyptios autem principia mensium
Abbreviated transcription (Latin):
anuarius cucdecem¬
Briumn horarũ men¬
SURAM CONCORDAT
Negroarius cuenno¬
aequal ẽ consummat.
ARTIUS. CONSENTIT
prilis aequat septe¬
teo bris. Tal eq ratio¬
Necomoplentur diehr
Ccclxiiii. Duodecim
mensuumn aecyptioiꝵ.
quinq dies supersip̃t
additicius uocauerinł
Dequihu superius
aius respondit
SOLIS ACREDItUS per
duo decimmensis. Cu¬
ius quidem no menfi¬
qurat e siguificat. om¬
neen tecopos uits hu¬
ius. Sicut perisaiaco
dicitur. Praedicare
ANNUM DNI ACCEPTABI¬
Lem. QUONIAM NONILLI.
QUODNS PRAEDICAUIT
SOLUSFUIT ACCEPTABI¬
lis Sedethoc totũ tẽ¬
PUSIUXTAQUODAIT. A¬
POSTOLUS. EECENUNC
TEMPUSACCEPTabIl E.
sineindeniq huicsan¬
Ni.diemiudicn. adiun¬
xrIdicens. Praedi¬
careannumndui. et di¬
EmReTrABUTIONIS
anucdiciquidam pu¬
TANT. IDESTCIRCULO
UNDEETANula dicti
SUNT DIMINUTIUAE.
Principiũ aditẽ aniii
Alii. aBRumaputaNt
ut populiromari. Alri
ABAE qui noctiouerno.
Les ticio ut creci. Ali
abautumn nouitaecyp¬
tI. ANNṼ AuTẽ SAΡIEN¬

Expanded text:
Januarius cum Decembri in horarum mensura concordat. Februarius cum Noaequale consumit. artius consentit Aprilis aequat Septetembris, talique ratione complentur dies CCCLX duodecim mensium Aegyptiorum. Quinque dies supersunt, addititios vocaverunt. De quibus superius aius respondet solis ac reditus per duodecim menses. Cujus quidem nomen figurate significat omne tempus vitae hujus, sicut per Isaiam dicitur: Praedicare annum Domini acceptabilem. Quoniam non ille quo Dominus praedicavit, solus fuit acceptabilis, sed et totum tempus, juxta quod ait Apostolus: Ecce nunc tempus acceptabile. Finem denique hujus anni diem judicii adjunxit, dicens: Praecare annum Domini, et diem retributionis. anum, dici quidam putant, id est, circulum. Unde et annuli dicti sunt diminutive. Principium autem 11 anni alii a bruma putant, ut populi Romani; alii ab aequinoctio verno, lstitio, ut Graeci; alii ab autumno, ut Aegyptii. Annum autem sapien
Abbreviated transcription (Latin):
aut extrinsec̾ assumant᷑. aut horũ medii atq
in t̾utrosq ũsant᷑: eorũ uͦ lecorũ qui abhis du¬
cunt᷑ t̾minis deqͥb in qͥstione dubitat᷑: duplex
modus ẽ Unus qͥdẽ ab eorũ. substantia. alt̾ uͦ
ab his quȩ eorũ substantiã c̃sequunt᷑. Hi u̾
quia substantia s̃ in sola diffinitione consis¬
tunt : diffinitio enĩ substantiã monstrat. &
substantie in tegra de monstratio diffintio ẽ:
sed id ꝙ dicimꝰ pate faciemꝰ exẽplis. ut om̃is uł¬
qͣstionũ ł argum̃tationũ łlocorũ ratio c̃liq̃scat
Age enĩ uideat᷑ an arbores animalia sint. fiatq
utrũ enĩ arbores subani̾maliũ genere ponendȩ
sint Querit᷑ locꝰ qͥ uniũsali ꝓpositione c̃sistit

Expanded text:
aut extrinsecus assumantur, aut horum medii atque aut extrinsecus assumantur, aut horum medii atque inter utrosque versentur. Eorum vero locorum qui ab his ducuntur terminis de quibus in quaestione dubitatur, duplex modus est: unus quidem ab eorum substantia, alter ab his quae substantiam eorum consequuntur. Hi vero qui a substantia sunt, in sola diffinitione consistunt. Diffinitio enim substantiam monstrat, et substantiae integra demonstratio diffinitio est. Sed id quod dicimus patefaciamus exemplis, ut omnis quaestionum, vel argumentationum, vel locorum raAge enim quaeratur, an arbores animalia sint, fiatque utrum enim arbores sub animalium genere ponendae sint, quaeritur; locus qui in universali propositione consistit
Abbreviated transcription (Latin):
ne ꝓdunt᷑ in p̃dicatiuis aut̃ qͣstionib unꝰ ꝗdẽ sub¬
onib aliud q̃rit̾. nͥansubiecto p̾dicatꝰ inhereat
qđ si meẽ c̃stiterit : q̃rit̾ ita ne insit. ut geniis. an¬
in ẽ. nec ut accidens. nec ut genꝰ. nec ut diffinitio.
ad accidens maximee ꝑtin& Nã cũ neq ut geniis.
neq ut diffinitio. neq ut ꝓpͥũ in ẽ.s. in ÷ tamen:
ut accidens in eẽ netesse ÷: quȩ cũ ita sint: eorũ lo¬
corũ quos in maximarũ ꝓpositionũ differentia
constituimꝰ. facienda diuisio ÷ ꝑ singula uͦq̃q. cur
rentib manifestius apparebit exemplis. qͥd maxi¬
mȩ ꝓpositiones a suis differentiis distent Etenĩ
qͥstiones. argum̃ta. ꝓpositiones maximas ad pͥnci¬
pales eoꝵq locos .i. e differentias ꝑunũ ꝗq dabim
exemplũ: om̃s gͥ loci.i. maximarũ differentiȩ ꝓ¬
positionũ. aut abhis ducant᷑ agcesse ÷ t̾minis qͥ
in q̃stione s̃ positi. p̃dicato fuie& atq subiecto:

Expanded text:
ecit: In praedicatiuis autem quaestionibus unus quidem subonibus aliud quaeritur nisi an subiecto praedicatus inhaereat. Quod si inesse constiterit, quaeritur itane insit ut genino nec ut accidens, nec ut diffinitio, ad accidens maxime pertinet, nam cum neque ut genus, neque ut diffinitio, neque ut proprium inest, sed inest tamen, ut accidens inesse necesse est. Quae cum ita sint, eorum locorum quos in maximarum propositionum differentia constituimus facienda divisio est. Per singula vero quaeque currentibus manifestius apparebit exemplo, quod maximae propositiones a suis differentiis distent. Etenim quaestiones, argumenta, propositiones maximas ac principales, locos, earumque differentias, per unumquodque dabimus exempluropositionum, aut ab his ducantur necesse est terminis qui in quaestione sunt propositi, praedicato scilicet atque subjecto;
Abbreviated transcription (Latin):
ac ꝑfic̃ & exemplũ quidẽ eius argum̃ti qđ maximã
retin& ꝓpositionẽ huiꝰmodi ẽ: Sit enĩ questio:
Ansit melior regno c̃sulatus: ita gͥ dicemus: regnũ
diuturnius eꝙ c̃sulatus. cum utrũq. sit bonũ:
at uͦ ꝙ diuturnius bonũ ẽ qͣm qđ parui ẽ tẽporis
ille scilic&: q̃ diutͥniora s̃ bona. melioris sunt¬
meriti ꝙ ea quȩ parui s̃tẽporis Hoc nita notũ¬

Expanded text:
 maximam propositionem tenet huiusmodi. Sit enim quaestio an melius sit regnum consulatu, ita igitur dicemus: Regnum diuturnius est quam consulatus, cum utrumque sit bonum; at vero quod diuturnius est bonum eo quod est parvi temporis illa scilicet, diuturniora bona sunt melioris meriti quam ea qu
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ bonis ñ affligit᷑ alienis: Inuiđ gͥ sapiens ñẽ: In
hac gͥ argum̃tatione ꝓpositio qͥdẽ maxima non
uidet᷑ inclusa. sed argum̃tationi uires ipsa maxi¬
mas subministrat: ÷ enĩ huic silogismo fides exea ꝓ¬
positione ꝑꝙ cognoscimꝰ quorũ diuersa ẽ diffinitio.

Expanded text:
affligitur alienis; invidus igitur sapiens non est. In hac igitur argumentatione propositio quidem maxima non videtur inclusa, sed argumentationi vires ipsa maxima subministrat. Est enim huic syllogismo fides ex ea propositione per quam cognoscimus, quorum diversa est diffinitio,
Abbreviated transcription (Latin):
Nã unius cuiq substan¬
tia exppͥis differentiis constat. ut hominis exrati¬
onabilitate q̃ eiꝰ : differentia Et hi loci qͥ s̃ differen¬
tiȩ ꝓpositionũ. ipsis ꝓpositionib uniũsaliores ex¬
istunt uł uniũ salior ẽ rationabilitas homine. atq
tiis positi s̃. ꝙ. ꝓpositiones ipse: quarũ s̃ differentiȩ:
Omã enĩ quȩ uniũsaliora s̃. pauciora sẽꝑ eẽ con¬
tingit. & ideo facile subscientiã poss̃ cadere. quoꝵ¬

Expanded text:
Nam uniuscuiusque substapropriis differentiis constat, ut hominis ex rationalitate, quae eius est differentia. Et hi loci qui sunt differentiae propositionum, ipsis propositionibus universaliores existunt, velut universalior est rationalitas homine. Atque tiis positi sunt, quam propositiones ipsae quarum sunt differentiae. Omnia enim quae universaliora sunt, pauciora semper esse contingit. Et ideo facile sub scientiam cadere po
Abbreviated transcription (Latin):
si neg& se fecisse. alt̾a finitiua. si in lupanari c̃cubitũ
ñ dicat posse aduueriũ putari. sed neq neganti pars
ẽ tidẽ c̃trouersię ciecturał statꝰ: neq definienti defi¬
nitio Iota enĩ c̃tin& causa. Causã aut̃ uoco nͣ gene

Expanded text:
si neget se fecisse; altera finitiva, si in lupanari concubitum non dicat posse adulterium putari. Sed neque neganti pars est ejusdem controversiae conjecturalis status; neque definienti definitio: totam enim continet causam. Causam autem voco non gene
Abbreviated transcription (Latin):
INdiGentgratiahis praesu ñ sinculae grauis sicnae nontantum
Insttuendis conponendis ꝙ coorien sedenacmnns true ndis mnexi¬
TIB. peratae atque paratae. la nipicioeuam corpus exercen atꝙ Sus¬
tentanues tisquerpsas cnonachis maduntras hisinuicẽ. quoduie¬
iuopusestresucentis hos mores acuitachanc insttmoneco¬
tenereuidentuncoenubiaumginũ. sicutmonachoꝵ Monacbiem¬

Expanded text:
ac probatissimae, non tantum instituendis componendisque moribus, sed etiam instruendis mentibus peritae, atque paratae. Lanificio etiam corpus exercent atque sustentant, vestesque ipsas monachis tradunt, ab his invicem quod victui opus est resumenttenere videntur coenobia virginum, sicut monachorum. Hae
Abbreviated transcription (Latin):
manitasad sucptaecarnisascendentis addexteraon patras i ncnemoriã
Reuocetur. cuius corpus itaes se credimus. uterat quardoascendit quod
et uoxancelica protestaturdicens. Sic uenietquẽ ad modũ. uidistis eũ
cuntẽ incaelo idestineardẽ carnisspiciẽ atq surstantiã. Quius pro
fectu carnis i mortalitatem donauit nocturamnostulit. Dexte¬
ra autempatras ad quamidem filius sederecreditur noresccor¬
porea quodnefasest dedõsentine. Sed dexterapatras est bea¬
titudoperpetua quaescismresurrectione promittetur. Id
estuniuensaecdesiaequae est corpus xp̃i sicut et siristraeis
rectemtell eꝯitur mis erta et poera pertua qua eim piisdabitur

Expanded text:
manitas assumptae carnis ascendens ad dexteram Patris in memoriam revocetur: cujus corpus ita in coelo esse credimus, ut erat quando ascendit, quod et vox angelica protestatur dicens: Sic veniet quemadmodum vidistis eum euntem in coelum , id est, eadem carnis specie atqufecto carni immortalitatem donavit, naturam non abstulit. Dextera autem Patris, ad quam idem Filius sedere creditur, non est corporea, quod nefas est de Deo sentire, sed dextera Patris est beatitudo perpetua, quae sanctis in resurrectione promittitur, id est, Ecclesiae, quae est corpus Christi: sicut et sinistra ejus recte intelligitur miseria et poena perpetua, quae impiis dabitur
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ Iapidẽ non esse nił ab ei ueritatemuniuersalis ne¬
gatiua disenti& ut ea que millũ ammal lapidẽ eẽ ꝓ¬
ponit nihil gͥdubiũ ẽ indefinitas. particularibus
eẽ consimiles eandẽ uim inueritatifirac falsitatis signi¬
ficationibus obtinere dequib nquoniã. sufficienter
nOIldesingularib: texplicemusique: nł superiorib
similes existant. ille namq qm̃ constituebant
uñiuers ale subiec tũ dequoi p̃dicatũ lterminũ: dice¬
rent. Idcireo. suscipiebantaretiã differentias :quantitatis.
definiter. poterit pnunciari. Athȩ quȩ unin aliquid
pont̃ singularit᷑ atqnindnuduȩ differentias quanti¬
tatis pluralitatis habere iñ poss̃ atq ideo sola in eisire¬
linquit᷑ discrepantia qualitatis. Qđ hȩc quidẽ affirmas¬
tiolest illa: uero negatio:. Semiꝑigͥ int̃ seraffirmatio ut¬
& negatio singularis uerũ falsũq distribuunt siñ cet̾a
inpediant quȩ sensũ inalias atq alias significationes

Expanded text:
dem non esse, nihil ab ejus veritate universalis negativa dissentiet, ut ea quae nullum animal esse proponit. Nihil igitur dubium est indefinitas particularibus esse consimiles, eamdemque vim veritatis ac falsitatis significationibus obtinere: de quibus sufficienter nc de singularibus explicemus, quae nihil superioribus similes exstant. Illae namque quoniam constituebant universale subjectum, de quo praedicatum terminum dicerent, idcirco suscipiebant etiam differentias quantitatis. definite poterit pronuntiari. At hae quae ponunt, singulariter atque individue differentias quantitatis habere non possunt, atque ideo sola in eis relinquitur discrepantia qualitatis, quod haec quidem affirmatio, illa vero negatio. Semper igitur inter se affirmatio et negatio singularis verum falsumque distribuent, si non caetera impediant
Abbreviated transcription (Latin):
At siid indefinitis ꝓpositionib. efferat᷑ qđ subiecti
nat᷑a ñ suscip̃ negatio ꝗdẽ uera ẽ sed affirmatio uine¬
ta ẽ. falsitati. ut siquis dicat hõ lapis ẽ. hõ lapis ñ ẽ
Ut uͦ utraq in pnuntianda falsitate consentiant non
potest inueniri. eadẽ tñ uniuersalib affirmatiuis atq
negatiuis ita dissentiunt ut qͦ quomͦ subiecta ꝑmutes

Expanded text:
At si id in indefinitis propositionibus efferatur quod subjecti At si id in indefinitis propositionibus efferatur quod subjecti natura non suscipit, negatio quidem vera est, sed affirmatio juncta est falsitati, ut si quis dicat: homo lapis est, homo lapis non est, ut vero utraeque in pronuntianda falsitate consentiant, non potest inveniri. Eadem tamen ab universalibus affirmativis atque negativis, ita dissentiunt, ut quoquo modo subjecta permutes,
Abbreviated transcription (Latin):
est. Si falsa: ueritatẽ particularis affirmatiua custodi&.
quo fit ut cũ particularis teneat negatio ueritatẽ af¬
firmatio particularis. ł uera ł falsa sit. quorũ neutr̃
deinfinitis ac singularib disseram us. Quarũ quidẽ
indefinite st̃ quib nulla significatio. det̾minatio¬
nis adiungit᷑ st̃ p̃ter uniuersalis ł particularis i
tellegentiã quantitatis pure ꝓferunt᷑. ut hõ iust
ẽ. homo iustꝰ non ẽ. Quib. tã & si ut dictũ est. nulla
significatio de t̾minationis ad nectit᷑. uĩ tam̃ optinent
particulariũ ꝓpositionũ. Nãq ut ille quas subẽtrarias
in priore descriptione signauimꝰ. alias quidẽ uerũ int̃¬
se falsũq distribuunt : alias indicenda ueritate conspi¬
rant. nũquã tñsimul uident᷑ posse m̃tiri. ita dĩmn¬
definite. siꝗdẽ tale ẽ. qđ enunciant qđ subiecto sẽꝑ
in eẽ necesse sit. affirmatio uera ẽ falsa negatio ut
in his ꝓpositionib homo animal ÷. homo animal ñ ẽ.

Expanded text:
a custodiet: quo fit ut si particularis negatio teneat veritatem, affirmatio particularis vera vel falsa sit, quorum neutrumde infinitis ac singularibus disseramus, quarum quidem indefinitae sunt, quibus nulla significatio determinationis adjungitur, sed praeter universaliselligentiam quantitatis proferuntur, ut homo iustus est, homo iustus non est, quibus tametsi ut, dictum est, nulla significatio determinationis adiungitur, vim tamen obtinent particularium propositionum. Namque ut illae quas subcontrarias in priore descriptione signavimus, alias quidem inter se verum falsumque distribuunt, alias quidem invicem veritate conspirant, nunquam tamen simul videntur posse mentiri, ita etiam indefinitae, siquidem tale est quod enuntiat quod subiectoinesse necesse sit, affirmatio est vera, falsa negatio, ut in his propositionibus: homo animal est, homo animal non est.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpositionũ aduersitatẽ. uni semꝑ uerũ alt̾i diuidere
m̃tdatiũ. p̃terea qͦ qͦ mͦ t̃minorũ exempla ponant᷑
Si ad firmationes ad firmationib & negationes nega¬
tionib cõparemꝰ. uniuersalib ueris indefinitarũ
ueritas. ꝓuenit ut cũ uerȩ s̃. omem hominẽ eẽ am¬
mal. & nullũ hominẽ eẽ lapidẽ. Constat ueritas in¬
antecedat. indefinitarũ. ł ueritas ł m̃datiũ uaria¬
bit᷑. hoc mo falsa ẽ enĩ uniuersalis enuntiatio
quȩ ꝓponit. omem̃ eẽ hominẽ iustũ. sedea q̃ diẽ
hominẽ eẽ iustũ ten& in humane nat᷑ȩ parte ueri¬

Expanded text:
positionum adversitatem, uni semper verum, alteri divisere mendacium. Praeterea quoquo modo terminorum exempla ponantur, si affirmationes, affirmationibus, negationes negationibus comparemus, universalibus veris indefinitarum veritas provenit, ut cum verae sunt, omnem hominem esse animal, et nullum hominem esse lapidem, constat veritas inantecedat, indefinitarum vel veritas, vel mendacium variabit, hoc modo. Falsa enim est universalis enuntiatio quae proponit omnem hominem esse justum; sed ea quae dicit hominem esse justum, tenet in humanae nat
Abbreviated transcription (Latin):
uenire ñ poter̾ nisi sitis ꝗħ moueat uelut artifex
atq architectꝰ᷑ Hic aut̃ ẽ. orator qui cũ ad causã ac¬
cesserit faci& officiũ suũ. bene gͥ dic& in omĩ genere
causarũ & inomĩ ẽstitutione. orator faci& etiã finẽ.
tũ ut benedixerit in omĩ c̃stitucione. tũ ut ꝑsuaserit
desingulis gͥ nẽ ꝗdẽ in cõmuni tractauimꝰ: De uno qͦq
uͦ separatĩ post sierit cõmodũ disçeremꝰ. atq hȩc ac
lecticos dedimꝰ. Nc̃ rethoricos ꝓmimos locos. quos exad

Expanded text:
enire non poterunt, nisi sit qui haec moveat velut artifex atque architectus. Hic autem est orator, qui cum ad causam accesserit, faciet officium suum; bene igitur dicet in omni genere causarum, et in omni constitum ut bene dixerit in omni constitutione, tum ut persuaserit. De singulis igitur nunc quidem in commune tractavimus: de unoquoque vero separatim post, si erit commodum, disseremus. EXPLIClecticos dedimus, nunc rhetoricos promimus locos, quos ex
Abbreviated transcription (Latin):
demonstratiuis. isquȩcũq ueniunt in laudẽ & uitu pera¬
tionẽ. ut specialit̃ ꝗdẽ ut lausi uiri fortis. Indiuidue ũ
laus scipionis sub demonstrationeponunt᷑. Matia uͦ huiꝰ
facultatis ẽ om̃is qͥdẽ res ꝓposita addictionẽ: fert᷑ aut̃
ciuilis questio in hanc: Species arethorica uenientes qͣsi
quȩdã forme capiunt sibi materiam. & triplicĩ infor¬
matã tenent. figura qđ posterius. liqbit. ut ciuilis. q̃stio¬
quȩ ad huc informis seđm species erat: fiat accepto fine

Expanded text:
demonstrativis quaecunque veniunt in laudem et vituperationem: ut si specialiter, ut laus viri fortis; individuae vero, laus Scipionis, sub demonstrativum cadunt. 3. Materia vero hujus facultatis est omnis quidem res proposita ad dictionem; fere autem civilis quaestio. In hanc species a rhetorica venientes quasi quaedam formae capiunt sibi materiam, et tripliciter informatam tenent figura, quod posterius liquebit: ut civilis qquae adhuc informis secundum species erat, fiat accepto fine
Abbreviated transcription (Latin):
Carnesautemetuinumpostdilu
uiuo hocmniis: inusuinconcessũ. nacminitio ꝑmissun uonpuerat.
Nisitantũ illudutscras tumest. lignuopruetiferum etherbãsemi¬
naleꝰ dediuoris inescac. postraueno pernoedata suNtINesue
conetaanimalia uiniq tunc admasutalicentiaest. Sedpostquã
xps quiestprincipiũ. etfinisapparuit hoc quodm prancipio Sus¬
penderat etiaotatemporũ ƿinemmetraxit. loquens perapos¬
tolũ. suũ Bonumest non ounducarecarne: et nonibereuinũ. Et
iterumquiin firmus estholeramanducet. Nonigrtur quiacaRnis
malaesint. Id eoprohibentur. sedquiearũ. acpulae carnis luxoriã
giquunt focnisenĩ acnutricoen tumomniũ: urtiorum escasuen¬
tri etuenterescis. ds̃ autenut scristumest.ethuncethaecdis¬
truet . piscems ane quia eum postresur rectionẽ. Accipridias
pos sucnus canducare. hocenim necsaliermecapos toli

Expanded text:
Carnes autem et vinum post diluvium sunt hominibus in usum concessa, nam in initio permissum non fuerat, nisi tantum illud, ut scriptum est: Lignum fructiferum et herbam seminabilem dedi vobis in escam. Postea vero per Noe data sunt in esum cuncta animalia, vinique attributa licentia est. Sed postquam Christus qui est principium et finis apparuit, hoc quod in principio suspenderat, etiam in temporum fine retraxit, loquens per Apostolum suum: Bonum est non manducare carnem, et non bibere vinum . Et iterum: Qui infirmus est, olera manducet . Non ergo quia carnes malae sunt ideo prohibentur, sed quia earum epulae carnis luxuriam gignunt. Fomes enim ac nutrimentum est omnium vitiorum. Esca ventri et venter escis, Deus autem ut scriptum est et hunc et hanc destruet. Piscem sane quia eum post resurrectionem accepit Dominus possumus manducare. Hoc enim nec Salvator nec apostoli
Abbreviated transcription (Latin):
Ppgalenistanũ idestcanto principes uelauero¬
res. dauid siueas aphextite runt. Isteeñ postmnoys eups alcodis
pracniconpos uenuñ. et cantaue rant mortuo autẽ as aphpilueuis
trancondinẽ sopnocxtis unł adxuiderant quaepsalnis tac per
Succensioniẽ. geuenis sicinondo sacerootalis ipsiquaes olicors¬
tinuis dies ixtecoplo
CAepant candidis indutis tolis aduocẽ unus res pondeil echono ex
hocuete rimoneccclesiasucopsitexemplunnui miexdipsalenis¬
tas quonum caaniius. adaspectum dĩnentes xidientiuer
exciranturpsalmistam auten er uoceerante praeclanui
luatnem que esseoponrerira us oplecrament odulcidinis
aninos incider auditorum. uoxautemeius nonas perauelra
Sonũ. et coelodiams cae relecionis concruentem non quaetrra¬
iecam exclacorantens ed quaex pianã. sicaplicitate in ipso
modolationedemons met.neq quae inusi congesui. uelthe

Expanded text:
Psalmistarum, id est, cantorum principes, vel auctores, David, sive Asaph exstiterunt. Isti enim post Moysen psalmos primi composuerunt et cantaverunt. Mortuo autem Asaph, filii ejus in ordinem subrogati sunt a David, erantque psalmistae per successionem generis, sicut et ordo sacerdotalis; ipsique soli continuis diebus in templo canebant, candidis induti stolis, ad vocem unius respondente choro. 2. Ex hoc veteri more Ecclesia sumpsit exemplum nutriendi psalmistas, quorum cantibus ad effectum Dei mentes audientium excitentur. Psalmistam autem et voce et arte praeclarum illustremque esse oportet, ita ut oblectamento dulcedinis animos incitet auditorum. Vox enim ejus non aspera, vel sonum, 432 et melodiam sanctae religioni congruentem, non quae tragica exclamat arte, sed quae Christianam simplicitatem et in ipsa modulatione demonstret, nec quae mu
Abbreviated transcription (Latin):
nina pecturain posiaa sup eacannca exclaca nealendis uocis:
rationẽ decnons traueraat. solenantẽ adhocofpiciu enacnabs
arteprobasileses secons ttrant.
VIII HEEXORCΙST ISINOYDINE EIMINISTErOeCDeSIAESSEEXORCIStAS
secundu osficiquaeintemplosal omonseramdis positaquaeq:
erateñi. suphes draauctores templi seruorii. salocoxis
pilnquiactũ templrtotius suscurã sux habernt a ursacris
oblanoum deserumemr. etcuoo ruissent exordineeton¬
uisteriotemƿliloncefueruNxBoppicio altarisdi. quianec
psalonstis. necos narns noc sacrorũ. Seraus adringene
Lacnaliacncunã habeꝵ unł auctores tecopli NiSiadsacnaiec
adelapsapereosdemauctores dethesaurisdoomnicis refice¬
renturatq excolerentur ercoauetorestempliexorcisresuT
In populodi. quocnodoenimactorprudensetBonusscitquidsit
docoiisucexsus etoens suystantiaecodusetredicitapudse
totius possessionisinstrumentaorginalia Sicetexorcis raredi¬

Expanded text:
sita, sub ea cantica exclamantes alendis vocibus rationem demonstravere. Solent autem ad hoc officium etiam absqarte probabiles esse constiterit.In primo ordine et ministerio ecclesiae esse exorcistas, secundum officia quae in templo Salomonis erant disposita, quaeque erunt enim sub Esdra actores templi, servorum Salomonis filii qui actum templi totius sub cura sua haberent, aut sacrisbus deservirent. 2. Et cum fuissent ex ordine et ministerio templi, longe fuerunt 433 ab officio altaris Dei, quia nec psalmistis, nec ostiariis, nec sacrorum servis attingere lam aliam curam habebant actores templi, nisi ad sartatecta catione templi, aut delapsa, per eosdem actores de thesauris Dominicis reficerentur atque excolerentur. Ergo actores templi, exorcistae sunt in populo Dei. Quomodo enim actor prudens et bonus scit quis sit domini sui census et omnis substantiae modus, et redigit apud se totius possessionis instrumenta originaria: sic et exorcista redi
Abbreviated transcription (Latin):
sicis: unde fit ut pͥuationis differentia ad generũ
ȩquũ & finitũ. Indiuisione pͥma ponenela s̃. pͥuati¬
ones scđȩ: ac de oppositione ꝗdẽ pͥuationis & habitꝰ
hec dicta sufficiant: c̃trariorũ uͦ oppositio dubita¬
bit fortasse an scđm priuationẽ & habitũ eẽ uide¬
aturut albũ & nigrũ. an albũ ꝗdẽ pͥuatio nigri
sit. Nigrũ uͦ albi. sed hoc alias. nc̃ aut̃ ita tractantdũ
ẽ. tã quã sisit aliud oppositionis genꝰ sic̃ ẽ in p̃di¬
cam̃tis. ab ipso quoq aristotele dispositũ: In c̃trariis
aut̃: generũ multa diuisio ẽ. fere enĩ cunctas
differentias in c̃traria ducimꝰ Sed qm̃ c̃traria st̃

Expanded text:
sicis. Vnde fit ut priuationis differentia ad generum sicis. Vnde fit ut priuationis differentia ad generum ''aequum'' et ''finitum'' in diuisione prima ponenda sunt, priuationes secundae. Ac de oppositione quidem priuationis et habitus haec dicta sufficiant, contrariorum uero oppositio dubitatur fortasse an secundum priuationem et habitum esse uideatur, ut album et nigrum, an album quidem priuatio nigri sit, nigrum uero albi, sed hoc alias, nunc autem ita tractandum est tanquam si sit aliud oppositionis genus, sicut est in Praedicamentis ab ipso quoque Aristotele dispositum. In contrariis autem generum multa diuisio est, fere enim cunctas differentias in contraria ducimus, sed quoniam contraria s
Abbreviated transcription (Latin):
b. ħ̃ tocius artis sed inbutis. & ultiore pene loco ꝓgressis
legenda & discenda ꝓponimꝰ: quero huiꝰ oꝑis idẽ dia¬
lectici ordo sit cũ deordine ꝑipatetice discipline mͥ
dicendũ eet̃. diligent̃ exposui. hȩc ꝗdẽ dicta s̃ deop¬
positione quã ad firmatio negatioq ẽstituit Illa uͦ q̃
scđm habitũ pͥuationẽq fit. ipsa qͦq suꝑior uidet᷑
eẽ c̃similis negationi: Negat quodã modo pͥuatio habi¬
tũ. sed differt qđ sẽꝑ ꝗdẽ potest eẽ negatio. pͥuatio
ũ ũ sẽꝑ. sed tc̃ quando habitũ habere possibile ẽ: Nos
uͦ iñ p̃dicam̃ta docuer̃. quare forma ꝗ̃dã intellegit᷑
cẽ pͥuatio. ñ enĩ tantũ pͥuat. sed etiã circa se ipsã
pͥuatũ qͦq disponit Neq enĩ solũ oculĩ cecitas pͥ¬
uat lumine. sed ipsa quoq seđm se pͥuatũ luce
dispont: Cecus enĩ dr̃ ad pͥuationẽ quoda modo qͣsi
dispositꝰ & adfectus. hoc quoq aristoteles testat᷑ inphi¬

Expanded text:
 totius artis, sed imbutis et ulteriore pene loco progressis legenda et discenda proponimus. Qui vero hujus operis, id est dialectici ordo sit, cum de ordine peripatetice disciplinae mihi dicendum esset diligenter exposui. Haec quidem dicta sunt de oppositione quam affirmatio negatioque constituit, illa uero quae secundum habitum priuationemque fit ipsa quoque superiori uidetur esse consimilis. Negat enim quodammodo priuatio habitum, sed differt quod semper quidem potest esse negatio, priuatio uero non semper, sed tunc quando habitum habere possibile es iam Praedicamenta docuerunt. Quare forma quaedam intellegitur esse priuatio, non enim tantum priuat sed etiam circa se ipsam priuatum quemque disponit. Neque enim solum oculum caecitas priuat lumine, sed ipsa quoque secundum se priuatum luce disponit, caecus enim dicitur ad priuationem quodammodo quasi dispositus et affectus hoc quoque Aristoteles testatur in Phy