comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tota nocte confessioni peccatoꝵ uacau¬
des mane dominico corpori cõmunicar̃t. Pes¬
dites cum arcub ⁊ sagittis pͥmant frontem
muniunt equites aliis retro diuisis consistẽ¬
Comes uultu serenus ⁊ clara uoce sue parti
ut pote iustiora dm̃ affutm ꝓnuntians arma
poposcit. Moxq ministroꝵ tumultu loricam
inuersam indutus casum risu rexcorrexit: u̾
teturꝰ inquiens fortitudo comitatus mei ĩ reg¬
num. Tũc cantilena rolandi ĩ choata: ut mar¬
tium uiri exemplũ pugnaturos. accenderet.
inclamatoq cl̃i auxilio p̃lium consertũ. Bella¬
tũq acriterꝰ neutris in multam diei horam
cedentib. Quo comꝑto willelmꝰ innuit suis
ut ficta fuga campo se subtraherent. Hoc com¬
mentlato angloꝵ cuneus solutus quasi palan¬
tes hostes a tͥgo cesurus exitium sibi matu¬
rauit. Normanni enĩ conuersis ordinib reu̾¬
si dispsos adoriunt᷑: ⁊ infugam cogũt. Ita in¬

Expanded text:
nocte tota confessioni peccatorum vacannocte tota confessioni peccatorum vacantes, mane Dominico corpore communicarunt. Pedites cum arcubus et sagittis primam frontem muniunt, equites retro divisis alis consistComes vultu serenus, et clara voce suae parti utpote justiori Deum adfuturum pronuncians, arma poposcit; moxque ministrorum tumultu loricam inversam indutus, casum risu correxit, « Vertetur, inquiens, fortitudo comitatus mei in regnum. » Tunc, cantilena Rollandi inchoata, ut martium viri exemplum pugnaturos accenderet, inclamatoque Dei auxilio, praelium consertum, bellatumque acriter, neutris in multam diei horam cedentibus. Quo comperto, Willelmus innuit suis ut, ficta fuga, campo se subtraherent. Hoc commento Anglorum cuneus solutus, quasi palantes hostes a tergo caesurus, exitium sibi maturavit; Normanni enim, conversis ordinibus reversi, dispersos adoriuntur, et in fugam cogunt. Ita in
Abbreviated transcription (Latin):
exercitu gladio rem uentilarent. Calumpniatur
enĩ willelmꝰ regnum. qd̾ rex illi ecduardꝰ concesse¬
ni normanniam miserat᷑. id negare. ne uelit hi¬
roldꝰ iudicio sedis apłice uel prelio acturum
Quib om̃ib solo qͦd dixi nuntiꝰ frustratus i¬
ponso aicessit: siusꝙ ad dimicandũ ꝓmptiore
animos dedit.
quisq ritu. Angli ut accepimꝰ totam noctem ĩ¬
sompnem cantib potib ducentes mane in cunc¬
tãter in hostem ꝓcedunt. Pedites om̃s cum bi¬
pennib concerta: ante se scutoꝵx testudine. impi¬
netbilem cuncum faciunt. Quod ꝓfecto illis
ea die saluti. fuisset: nisi normanni simulata
fuga more suo concertos mamipłos laxassent
Rex ip̃e pedes uixta uexillũ stabat cum fr̃ibui
ut in cõmune perido equato nemo de fuga co¬
gitaret. Uexillũ illud post uictoriam pape ni¬
sit uoillelmꝰ: qͦd erat ĩ hominis pugnantis sis¬
guia. Aura &̾ lapidib arte sũptuosa contȩxt̃
icontra uormantii

Expanded text:
exercitu, gladio rem ventilarent. Calumniabatur exercitu, gladio rem ventilarent. Calumniabatur enim Willelmus regnum, quod rex illi Edwardus concesseini Normanniam miserat. Si id negare velit Haroldus, judicio se sedis apostolicae vel praelio acturum: quibus omnibus solo, quod dixi, nuncius frustratus responso, discessit, suisque ad dimicandum vivaciores animos dedit. quisque ritu: Angli, ut accepimus, totam noctem insomnem cantibus potibusque ducentes, mane incunctanter in hostem procedunt: pedites omnes cum bipennibus, conserta ante se scutorum testudine, impenetrabilem cuneum faciunt; quod profecto illis ea die saluti fuisset, nisi Normanni simulata fuga more suo confertos manipulos laxassent. Rex ipse pedes 415 juxta vexillum stabat cum fratribus, ut, in commune periculo aequato, nemo de fuga cogitaret. Vexillum illud post victoriam papae misit Willelmus, quod erat in hominis pugnantis figura, auro et lapidibus arte sumptuosa intextum. 242. Contra Normanni,
Abbreviated transcription (Latin):
Qubrisit pex fituitate referentium sepido qule¬
cutus sachinuo q̾a non eeñt pb̃ri. si milites ae¬
mis ualule anĩmis inuicti. Rapuit engo seemo
in uaz ne ułtira etatẽ uirtutis et sciertie. uliu
bore ⁊ merito habearis. Nec eium ibis in infici¬
as: qͥn illi sacram̃tum uł inuitus uł uoluntariꝰ
feceris. Proinde consultius ages si instanti ne¬
cessitat te subtrahens nr̃o periculo colludium
pugne temptauis. Nos om̃i iuram̃to expediti
ferrum ꝓ patͥa sumemꝰ. Timendũ ne si ip̃e de¬
certes uel fugam uel mortem meas. S nobis soliᷤ
p̃liantib causa tua utrobiq ĩ portu nauigabit:
temeritas aurem placulam monenti ac¬
cõmodare. existimãs inglorium ⁊ ante acte uite
obpbrium cuicũq discrimini t̾ga nudare. Fa¬
demq inpudentia uel ut̾ dulgentiã dicam pru¬
dentiã: monachum willi legatum irec bono ul¬
rit uł regno scd̃m conclitiones descendẽt uł sub eo
regnaturus teneret. uł certe expectante utroq

Expanded text:
atem referentium, lepido insecutus cachinno, quia non essent presbyteri, sed milites armis validi, animis invicti. Rapuit ergo ex oreet magnae ultra aetatem virtutis et scientiae. « Cum » bore et merito habearis. Nec enim ibis in inficias quin illi sacramentum vel invitus vel voluntarius feceris; proinde consultius ages si, instanti necessitati te subtrahens, nostro periculo colludium pugnae tentaveris: nos, omni juramento expeditipatria stringemus. Timendum ne, si ipse decernas, vel fugam vel mortem oppetas: sed, nobis solis praeliantibus, causa tua utrobique in portu navigabit; nata temeritas aurem placidam monenti commodare, existimans inglorium et anteactae vitae opprobrium cuicunque discrimini terga nudare: eademque impudentia, vel, indulgentius dicam, imprudentia, monachum, Willelmi legatum, nec bono vul414 ut vel regno secundum conditiones descenderet; vel sub eo regnaturus teneret; vel certe, spectante utroque
Abbreviated transcription (Latin):
uolens fecerit. iulicatum irritiuo. pte
mages qꝰa me sub regis uirga conscifit
nesciente onũ anglia. detoto rogno necess¬
tare tempis coactus impegerit uit leetes
esse ratunt Precea iniquum postuatũ
ues impio cedat : qͦd tanto fauore ctulariu
regeuclum suscepit. hoc uero ꝗs iuincialib
gratum. nec militib tutũ.
e uouertebaut᷑ iuanes nuintis. uel ueris
uel ueri similib arguñtis presticti. Secc¬
mes toto illo anno bello necessaria expedi¬
ebat. largis sumptib milites suos contine¬
bat. alienos inuitabat. Ordines aciesq ita
instituebat. ut milites ꝓceri corꝑe. p̃cellentes
robore eeñt. Duces ⁊ ante signaui preter sci¬
entiam rei militaris etiam concilii ⁊ etatis
maturitate pollerent: ut si singłos uel in
atie uel alibi cerneres: non ꝓceres s reges
putares. Ita ep̃i ⁊ abbates illius temꝑis re¬
ligione. ita optimates magnanima liberalitate
certabant. ut mirum sit quod mindũ.lx. ãnis

Expanded text:
volens fecerit, judicatur irritum; quanto volens fecerit, judicatur irritum; quanto magis quod ille, sub regis virga constitutus, nesciente omni Anglia. de toto regno, necessitate temporis coactus, impegerit, videatur non esse ratum: praeterea iniquum postulat ut imperio decedat, quod tanto favore civium regendum susceperit; hoc nec provincialibus gratum, nec militibus tutum. Ita revertebantur inanes nuntii, vel veris vel verisimilibus argumentis praestricti. Sed comes toto illo anno bello necessaria expediebat, largis sumptibus milites suos continebat, alienos invitabat: ordines aciesque ita instituebat, ut milites proceri corpore, praecellentes robore essent; duces et antesignani, praeter scientiam rei militaris, etiam consilii et aetatis maturitate pollerent; ut si singulos vel in acie vel alibi cerneres, non proceres sed reges putares. Ita episcopi et abbates illius temporis religione, ita optimates magnanima liberalitate certabant, ut mirum sit quod, paucissimis annis
Abbreviated transcription (Latin):
ñ paucis uirtutib preditus. parũ aduersus
ꝑfidiam s consuluisse. dũ mͦ posset quib ꝯq
prestigiis hominũ ratioci nationes suspencłe.
p̾retẽa qui putaret minas willm nunqͣm
ad fc̃m erupturas: qͣd ille cont̾minoꝵ ducũ
bellis implicaret᷑ totum animũ otio cũ subiee¬
ls indulserat. Nam ꝓfecto nͥ quod regẽ no
ricoꝵ aduentare didicit. nec militẽ conuoca¬
re nec aciem dirig̾e dignatꝰ fuiss. Alt̾ inte¬
rea uluu epuntios leuit̾ conuenire. de
rupro sedere expostulare precib minas
insuere. Sciret se an̾ annũ em̃sum fro dei¬
tum en ncdicaturĩ: illũ iturũ ubi herol
tutiores se pecles habere putaret. Contus
ills que dixe sle puelle immptiis referens
no ad debat. presumptuosum fuisse quods. ibe¬
qlienam sibi hereditatem iuiuent en¬
sle stultũ saciam̃ tum frangendum. Nam
si iusau anelum ⁊ uotum quod puella mos
no pat̃s. resciss parentib cde suo eopore

Expanded text:
non paucis virtutibus praeditus, parum adversus non paucis virtutibus praeditus, parum adversus perfidiam sibi consuluisse dummodo posset quibuscunque praestigiis hominum ratiocinationes suspendere: praeterea, qui putaret minas Willelmi nunquam ad factum erupturas, quod ille conterminorum ducum bellis implicaretur, totum animum otio cum subjectis indulserat; nam profecto, nisi quod Noricorum regem adventare didicit, nec militem convocare nec aciem dirigere dignatus fuisset. Alter interea illum per nuntios leniter convenire, de rupto foedere expostulare, precibus minas insuere; sciret se ante annum emensum ferro debitum vindicaturum, illuc iturum quo Haroldus tutiores se pedes habere putaret. Contra, ille, quae dixi 409 de puellae nuptiis referens, de regno addidit, praesumptuosum fuisse quod, abalienam illi haereditatem juraverit; proinde stultum sacramentum frangendum. Nam si jusjurandum vel votum quod puella in domo patris, nesciis parentibus, de suo corpore
Abbreviated transcription (Latin):
fei mnelanum alise om̃s audientes ⁊ uidei¬
ecbnonens: ut dicerent hec mutatio dextroi
excelsi.
peg uit : ũe de uoilło loquar. Nam qa beent
nee ut parto inufiliter res quas dũ taxato
ines mnor manniã annis .xxxͣ. actitari ꝑcur¬
rit: mode aliud narrandli exoedũt oratos pem¬
tatio penetrare potuit. mendatiũ arguã. ui̾ta¬
tem ꝓnuntiem. Rex eduardꝰ fato functus erat.
anglia dubio fauore mitabat. cui se rectori cõ¬
mitẽt inc̾ta. an heroldo. an willo. an edgari¬
o. Nam ⁊ illum ꝓ genere pximũ regno. ꝓce¬
rib rex cõmendauãt. tacito scilicet m̃tis iucli¬
tio: s ꝓno ĩ clementiã animo. Qua re ut pre¬
dixi angli diuersis uotis ferebant᷑. qmuis
palam cuncti bona heroldo inprecarent᷑. Et
ille quidem diademate fastigatus. nichil de
pace int̾ se ⁊ willm cogitabat. lib̾atum se sacͣ¬
mento asserens. qͦd filia eius qͣm desponderat.
citra nubiles annos obierat. Fert᷑ enĩ uir ille

Expanded text:
sanctum Melanium adiit, omnes audientes et vidensanctum Melanium adiit, omnes audientes et videndmonens ut dicerent « Haec est mutatio dextrae Excelsi. piguit; nunc de Willelmo loquar. Nam quia breviter, nec ut puto inutiliter, res ejus, quas duntaxat comes in Normannia annis triginta actitavit, percurri; modo aliud narrandi exordium ordo temtatio penetrare potuit, mendacium arguam, veritatem pronuntiem. Rex Edwardus fato functus fuerat: Anglia dubio favore nutabat, cui se rectori committeret incerta, an Haroldo, an Willelmo, an Edgaro; nam et illum, pro genere proximum regno, proceribus rex commendaverat, tacito scilicet mentis judicio, sed prono in clementiam animo. Quare, ut praedixi, Angli diversis votis ferebantur, quamvis palam cuncti bono Haroldo imprecarentur: et ille quidem, diademate fastigiatus, nihil de pactis inter se et Willelmum cogitabat; liberatum se sacramento asserens, quod filia ejus quam desponderat citra nubiles annos obierat. Fertur enim vir ille,
Abbreviated transcription (Latin):
ram̃ nucis capax efficientes. Ille magnitudinẽ
doloris clamore testante hoc inquit mortuns
euit tͥ qͣntum uiceris ⁊ penaꝵ meaꝵ graue
doͣmentum. ⁊ nisi neglexeris salutis tue sin¬
gulare monim̃tum. Qua ꝓpter clũ licet. dũ
nutat ira. dum pendula d̾s te oꝑit᷑ clem̃ti¬
a. muta habitũ. muta animũ. redonis mo¬
nachũs esfectus. apd̃ scm̃ melanũ. Ad hec
uer bas uito respondece uolente alter eũ oculi
uegore ꝓstringens. si dubitas inquit misero
erar lege ettas istas. Et simł cũ dicto manũ
e panlit reitricis notis i scͥptam. in quibrl
chanas a om̃o inferoꝵ satellitium grãs osa
chesiastico ce sui. de tartaro emittebant.:ie
rimerum subdicarum animaꝵ paterentur
acl inferna descendẽ ꝑ̃dicationis in areitix¬
tur uiam rettoata uiderunt scła h̃ia q̃¬
ots h quemis aspectus disparuit: ⁊ abieie
cmib siuis ꝑ eccłias ⁊ egenos distribation

Expanded text:
ramen nucis capax efficientes. Illo magnitudinem ramen nucis capax efficientes. Illo magnitudinem doloris clamore testante, « Hoc, inquit mortuus, erit in te quantum vixeris, et poenarum mearum grave documentum, et, nisi neglexeris, salutis tuae singulare monimentum. Quapropter dum licet, dum nutat ira, dum pendula Deus operitur clementia, muta habitum, muta animum, Redonis monachus effectus apud sanctum Melanium. » Ad haec verba vivo respondere nolente, alter eum oculi vigore perstringens, « Si dubitas, inquit, converti, miser, lege literas istas; » et simul cum dicto manum expandit tetricis notis inscriptam, in quibus Satanas et omne inferorum satellitium gratias omni ecclesiastico coetui de Tartaro emittebant, quot, tum tantum numerum subditarum animarum paterentur ad inferna descendere praedicationis incuriunquam retroacta viderunt saecula. His dictis loquentis aspectus disparuit; et audiens, omnibus suis per ecclesias et egenos distributis,
Abbreviated transcription (Latin):
osus. Quipe qiai ꝓnuntiata ⁊ accs naftire¬
entia sempitnis sũ deputatus s pplitis
lumqs enuus ad ereptionem mortur onuia sua
inonasteriio ⁊ egenis expensurum se dieu
es noctes ieiuniis ⁊ orationib continilton
pronuittẽt. fyxum est inquit qͦd dixi. Uasis
penitentia sunt iuditia d̃i quib insulphureã
uoraginẽ inferni demersus sum. Ibi dum rotat
astra polus. dũ pulsat littora pontꝰ. ꝓ criminibꝰ
meis uoluar̾. In flexibilis sententieᷤ manet rigor.
Tum et̾na ⁊ innumera penaꝵ genera cõminis¬
sens. totus ait modo mundꝰ ualitura remedia
exquirat. Et ut aliqm exꝑiaris ex meis in nu¬
merabilib penis. ꝓtendit manum sanioso ul¬
cere stillanten ⁊ en ait unã exminimis. Uide¬
tur netͥ leuis: Cum lenem sibi uideri referret.
ille curuatis in uolam digitis tres guttas de¬
siuentĩ tabi suꝑ eum iaculatus est. Quaꝵ due
timꝑa. una frontem contingentes. cutem ⁊
carnem sicut ignito cauterio penetrarunt. fo¬

Expanded text:
osus; quippe qui, pronuntiata et acclamata sententia, sempiternis sim deputatus suppliciis. » Cumque vivus, ad ereptionem mortui, omnia sua monasteriis et egenis expensurum, seque dies et noctes jejuniis et orationibus continuaturum, promitteret; « Fixum est, inquit, quod dixi, quia sine poenitentia sunt judicia Dei, quibus in sulphuream voraginem inferni demersus sum: ibi dum rotat astra polus, dum pulsat littora pontus, pro criminibus meis volvar; inflexibilis sententiae manet rigor, aeterna et innumera poenarum genera comminiscens, 407 totus modo mundus valitura remedia exquirat. Et ut aliquam experiaris ex meis innumerabilibus poenis, protendit manum sanioso ulcere stillantem, et « en, ait, unam ex minimis, videturne tibi levis? » Cum levem sibi videri referret, ille, curvatis in volam digitis, tres guttas defluentis tabi super eum jaculatus est; quarum duae tempora, una frontem contingentes, cutem et carnem sicut ignitio cauterio penetrarunt, fo
Abbreviated transcription (Latin):
compararat. Allatoq ad se nuntio aduentꝰ
normannici: sicut erat cruentus ĩ armus par¬
cissumis stip eris milite hastingas ꝓtendit. P¬
copitabare eelur nimiũ fata: ut nec augxilius
conuscare uellet. nec si uellet multos paritur
qnuenores. Nta nẽ ante dixi dm̃s illi erant anfeus

Expanded text:
compararat: allatoque ad se nuncio adventus compararat: allatoque ad se nuncio adventus Normannici, sicut erat cruentus in armis, paucissimo stipatus milite Hastingas protendit. Praecipitabant eum nimirum fata, ut nec auxilia convocare vellet, nec, si vellet, multos parituros inveniret; ita, ut ante dixi, omnes illi erant infens
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ aus puribn En aduersantem oxperiat. Pi
ꝑ pupplicum ferebant᷑. que possent fortum
robur e neruare. Dux itaq facto cũ seniorib
consilio: corpus sc̃i walerici foras efferri. ⁊ ꝓ
uento dep̃cando sub diuo exponi iussit.
Nec mora intercessit: quin prosꝑ flatus car¬
basa impleret. Tũc letus clamor exortus. om̃s
ail naues in uitauit. Comes ip̃e a continenti
in altũ primꝰ ꝓuectus. ceteros in medio mari
fere ancoris iactis substinuit. Om̃ĩb itaq ad
p̃torie puppis uermiculatum uelum conuolã¬
tib post cibum  sũp tũ placido cursu appu
sus: euentum in melius cõmutauit: accla¬
mante sibi pximo milite. Tenes inquit an¬
gliam comes rex futurus. Omnẽ exercitum
a p̃da continuit: parcendũ reb que sue fo¬
se quiete agens ut nichil minꝰ qmͣ bellũ co¬
gitare uideretur.
Aterea heroldus de pugna noricoꝵ reu̾¬
tebatur: sua estimatione felix qͦd uicerat
meo iudicio contra qͦd paricidio uictori ani

Expanded text:
 spirans, Deum adversantem experiatur. Ista per publicum serebantur, quae possent fortium robur enervare. Dux itaque, facto cum senioribus concilio, corpus sancti Walerici foras efferri, et, pro vento deprecando, sub divo exponi jussit; nec mora intercessit quin prosper flatus carbasa impleret. Tunc laetus clamor exortus omnes ad naves invitavit: comes ipse, a continenti primus ad altum provectus, caeteros in medio fere mari anchoris jactis sustinuit. Omnibus itaque ad praetoriae puppis vermiculatum velum convo lantibus, post cibum sumptum placido cursu Hastisus, eventum in melius commutavit, acclamante sibi proximo milite, « Tenes, inquit, Angliam, comes, rex futurus! » Omnem exercitum a praeda continuit, 412 parcendum rebus quae suae fose quiete agens, ut nihil minus quam bellum cogitare videretur. § 239. Interea Haroldus de pugna Noricorum revertebatur, sua aestimatione felix quod vicerat; meo judicio contra, quod parricidio victoriam
Abbreviated transcription (Latin):
rent̃. Qiuos intra castira deprehensos. Uilesimꝰ
irca tentorio ines moxꝙ largis eculiis pasts
domio eͥ  columes remĩti uibec. Hede palto
peunctał herold̾. qd rerum apportent e uires¬
bis amplissimis ductoris magrificam confidea¬
ciam prosecute serio addlide pene om̃s unsice¬
cabus illo pbros iuderi qͦd totam faciem eiur
pilio unicessant̾ sr utificantib in tonsum lunt¬
tunte eidetiam gentilium antiquas brnt onuun

Expanded text:
rentur; quos intra castra deprehensos Willelmus circum tentoria duci, moxque, largis eduliis pastos, domino incolumes remitti jubet. Redeuntes percunctatur Haroldus quid rerum apportent: illi, verbis amplissimis ductoris magnificam confidentiam prosecuti, serio addiderunt, pene omnes in exercitu illo presbyteros videri, quod totam faciem cum upilis incessanter fructicantibus intonsum dimittunt, quod etiam gentilitium antiquis Brito
Abbreviated transcription (Latin):
anima fugiente exanguis. Dum dientur
niũ prior mortuus compellans : ighoseu
me inquit: Aguosco respondit. ⁊ũ taontie
tusoltar tua tuibor presentia. qñtm de ciu¬
tuera miror absentia. At ille ubi tar de tu
aluentus exeusauit. tandem are. tatiem ceo¬

Expanded text:
anima fugiente, exanguis. Tum tacentem vivum prior mortuus compellans, « Agnoscis me? » inquit: « Agnosco, respondit, et non tantum de insolita tua turbor praesentia, quantum de diuturna miror absentia. » At ille, ubi tarditatem adventus excusavit, tandem ait, « Tandem, e
Abbreviated transcription (Latin):
tissima castra normannie q̃ pars est gallie aut en¬
sum iri fecit. aut suos intrudens ⁊ de ꝓp̾o erarn
ꝓcurans ac si dirupte eent ꝓpͥe uoluntati subin¬
gauit. Insulani dracones tremuert: cũ qͥcũq
anglie ꝓceres nͨ in euũ mutire tota eiꝰ amir str¬
tione p̃sumpserunt. In dieb eiꝰ aurũ ex lilio qd
est ex religiosis boni odoris ⁊ ex urtica qd est e
secularib pungentib ab eo extorq̃bat᷑: hoc ii¬
dens ut sicut omĩb ꝓficiebat ab om̃ib ei sermi¬
ret᷑. Cuiiꝰ est enĩ unum ut om̃s defenclat ab oh̃¬
hab̾e: qm̃ ñ habendo ꝑ unũ om̃s deperire. Ar

Expanded text:
rtissima castra Northmanniae, quae pars est Galliae aut eversum iri fecit, aut suos intrudens, et de proprio aerario procurans, aut si dirutae essent, propriae voluntati subjugavit. Insulani dracones tremuerunt, cum quicunque Angliae proceres, nec etiam mutire tota ejus administratione praesumpserunt. In diebus ejus aurum ex lilio, quod est ex religiosis boni odoris, et ex urtica, quod est ex saecularibus pungentibus, ab eo extorquebatur, hoc intendens, ut sicut omnibus proficiebat, ab omnibus ei serviretur. Tutius est enim unum ut omnes defendat ab omnhabere, quam non habendo per unum
Abbreviated transcription (Latin):
ca polliitandi aeͥte ues quilibet eẽ potest. silec
ba ũ tospeclu peteb eiꝰ pacẽ seruãt inuiti feroci
dampnor ppag̃atiõe patis exꝑtes normanin
inhoc ip̃o uatis agrestis oracula uersificanteos
Perit enĩ miluoꝵ rapacitas. ⁊ dentes lupoꝵ es¬
tantͦ. cũ p nobiles a mnobiles dep̃clari aut rapi

Expanded text:
quia pollicitis dives quilibet esse potest, silet quia pollicitis dives quilibet esse potest, silet terra in conspectu ejus, pacem servant inviti, feroci Danorum propagatione pacis expertes Northmanni, et in hoc ipso vatis agrestis oracula verificantes. Perit enim milvorum rapacitas, et dentes luporum hebetantur, cum nec nobiles nec innobiles d
Abbreviated transcription (Latin):
trenuitati.⁊ regni ad ministratiõi adaptat᷑ ñ n
inũ iota nͤ unũ uerbũ ab eiꝰ cõuenienna discenti¬
te ualeat. cũ ⁊ hoc etiã qͦd ĩ fine de critulis eiꝰ clicit᷑
nanifeste appareat. filios eiꝰ ⁊ filiã uaufragatos. ⁊
maritimis piscib deuoratos ⁊ conu̾sabilit᷑ phisice
pransformatos illiꝰ uaticiniũ ꝓcerto uerificasse.
resat᷑ itaq rex henricꝰ willo fr̃i felicit̾ succeens cũ
onsilio peritoꝵ ⁊ ꝓboꝵ uiroꝵ regno anglie lege
ainticͦꝵ regnũ gratant᷑ disposuiss ip̃as ꝙ regni an¬
iq̃s consuetudines ad captãdam eoꝵ beuolentiã ui¬
reiuirando firmass: applicuit ad portũ ducatus nor¬
leges recolit pacẽ coactis imponit nichil minꝰ qm̃
nitionẽ ocłoꝵ ⁊ cellitulinẽ furcaꝵ si rapi¬
ant ꝑ mittens. His igit᷑ ⁊ huiꝰ cemodi ꝓmisus¬
onib ⁊ crebris ꝓmissionũ redditionib ꝑculsis

Expanded text:
trenuitati et regni administrationi adaptatur, ut nec trenuitati et regni administrationi adaptatur, ut nec unum iota, nec unum verbum ab ejus convenientia dissentire valeat, cum ex hoc etiam quod in fine de catulis ejus dicitur, manifeste appareat filios ejus et filiam naufragatos, et a maritimis piscibus devoratos, et convertibiliter physice transformatos, illius vaticinium pro certo verificasse. Praefatus itaque rex Henricus Guillelmo fratri feliciter succedens, cum consilio antiquorum regum gratanter disposuisset, ipsasque regni antiquas consuetudines ad captandam eorum benevolentiam jurejurando firmasset, applicuit ad portum ducatus Northleges recolit, pacem coactis imponit, nihil minus quam eruitionem oculorum, et celsitudinem furcarum, si rapiant, promittens. His igitur et hujusmodi promissionibus, et crebris promissionum redditionibus percussis,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ualde clarũ. cuiꝰ admirabilem ⁊ pene uniu̾sun
orbem. declaratã excellentiã ille etiã agrestis uah̃
angloꝵ sempit̾ni euentꝰ mirabilis spectator ⁊ re¬
lator merlinꝰ tã elegant̾ qmͣ ueracit̾ sũmo p̃cos
cõmendabat. Hic in eiꝰ laude uoce ꝓphetica erĩ¬
pens ex abrifto ut uatũ mos moleuit sucre cdet
quit leo iusticie adcuiꝰ rugitũ gallicane turres
̃sulani ꝙ dracones tremeb̾t. In dieb eiꝰ aurũ exs
lio ⁊ urtĩca extorq̃bit᷑ ⁊t angentũ exiurgulio ms¬
entium manabit. calcami strati uaria uelle¬
in uestib̾t qa exti̾or habitꝰ inti̾ora signabs̃.
peiles latranciũ truncabunt᷑. pacẽ habebunt fere
humanitas suppliciũ dolebit: ier t oncdet᷑ forma
comm̾cii: imidiũ rotundũ sortũꝰ erit ꝑibit mil¬
uoꝵ multoꝵ rapacitas: ⁊ dentes  supoꝵ hebeta¬
bune᷑. Catuli leonis ĩ equoreos pisces transforma
tanti ⁊ tã decrepiti uaticinii usq a do ⁊ ꝑsone ei¬

Expanded text:
 bello clarum. Cujus admirabilem et pene per universum orbem declaratam excellentiam, ille etiam agrestis vates, Anglorum sempiterni eventus mirabilis spectator et relator Merlinus, tam eleganter quam veraciter summo praeconio commendat, ac in ejus laude voce prophetica erumpens ex abt leo justitiae, ad cujus rugitum Gallicanae turres et insulani dracones tremebunt. In diebus ejus aurum ex lilio et urtica extorquebitur, et argentum ex ungulis mugientum manabit. Calamistrati varia vellera vestibunt, et exterior habitus interiora signabit. Pedes latrantium truncabuntur. Pacem habebunt ferae, humanitas supplicium dolebit. Findetur forma commercii, dimidium rotundum erit. Peribit milvorum rapacitas, et dentes luporum hebetabuntur. Catuli leonis in aequoreos pisces transformabtanti et tam decrepiti vaticinii, usque adeo et personae s
Abbreviated transcription (Latin):
in qua rex uenabat᷑ uenit: nͨ eũ ĩ silua inueni̾t
unde constat tantã tam subito tanti diuina. po¬
tentia ĩ fauillam euanuisse ĩ saniam: ut qͥ alioᷤ
suꝑuacanee inqͥetabat grauiꝰ in finite inqͥetet᷑.
⁊ qͥui omĩa appetebat. ingłius omĩb exuat᷑. Das
enĩ qͥ balteũ regũ discingit. regna ⁊ regnoꝵ iuns
subiciunt᷑. Successit idem wilło qmͣ celerit᷑ in
regno frat̾ minor natu. qm̃ rob̾tus maior in illa
magna expeditiõe scĩ sepulchri agebat uir pruii¬
tissimꝰ henricꝰ cuiꝰ tã admiranda. qm p̃dicancla ai¬
mi ⁊ corꝑis stͤnutas ⁊ scientia gratã affert̃ maten¬

Expanded text:
in qua rex venabatur venerit, nec eum in silva omnino viderit. in qua rex venabatur venerit, nec eum in silva omnino viderit. Unde constat tantam tam subito tanti divina potentia in favillam evanuisse insaniam, ut qui alios supervacanee inquietabat, gravius infinite inquietetur, et qui omnia appetebat, inglorius omnibus exuatur. Deo enim, qui baltheum regum discingit, regna et regnorum jura subjiciuntur. Successit eidem Guillelmo quam celeriter in regno frater minor natu quoniam Robertus major in illa magna expeditione sancti sepulcri agebat vir prudentissimus Henricus, cujus tam admiranda quam praedicanda animi
Abbreviated transcription (Latin):
rei delusit euentꝰ. Nam cũ ꝑ t̾enniũ. ⁊ eo am¬
plsꝰ hec ĩ sania se. ⁊ suos exagitass. nͨ ꝑ anglos uͤ
ꝑ francos hominio obligatos ꝓficiendo uolun¬
tati sue satis face̾ ualẽt subsedit. Cumq in
angliam transfretass. lasciuie᷑ anime ddeside¬
riis deditus. cũ qͣdam die ĩ noua silua uena¬
tionib insisteret. subito in opinata sagita ꝑ¬
cussus interiit. Diuiatũ est hũc uirũ cluu¬
na ultione ꝑcussũ. Asũp̃to uitatis argum̃to
eo qͦd panpũ extitãt ĩ tolerabilis opp̃ssor eccli¬
aꝵ er udelis exactor ⁊ siqͣndo ep̃i uł prelati de¬
cederẽt itreuentissimꝰ retentor ⁊ dissipator. Im¬
ponebat᷑ a qͥbidam cuidã nobilissimo uiro gal¬
tero tirello qͦd eũ sagitta ꝑfod̾at. ꝙͦ cũ nͨ time̾t
ñ speraret iureiurando sepiꝰ audiuimꝰ ⁊ quasi
sacro sem̃ assere qͦd ea die nͨ in eam partẽ silue

Expanded text:
rei delusit eventus. Nam, cum per triennium aut eo amrei delusit eventus. Nam, cum per triennium aut eo amplius haec hac insania se et suos exagitasset, nec per Anglos, nec per Francos hominio obligatus proficiendo voluntati suae satisfacere valeret, subsedit. Cumque in Angliam transfretasset, lasciviae et animi desideriis deditus, cum quadam die in Nova silva venationibus insisteret, subito inopinata sagitta percussus interiit . Divinatum est virum divina ultione percussum, assumpto veritatis argumento, eo quod pauperum exstiterat intolerabilis oppressor, Ecclesiarum crudelis exactor, et si quando episcopi vel praelati decederent, irreverentissimus retentor et dissipator. Imponebatur a quibusdam cuidam nobilissimo viro Galterio Tirello quod eum sagitta perfoderat Quem cum nec timeret, nec speraret, jurejurando saepius audivimus, et quasi sacrosanctum asserere quod ea die nec in in eam partem silvae
Abbreviated transcription (Latin):
bfpmm baganũ degisortio cui castrũ ułem pͥmo
asuu aexe contuario anglie stem nuũ ⁊ nobilem
xiie. math̾m Belli notensem illustris. ⁊ magni
dosuronem symone de monte forci dnm monis¬
gar dogaũ oiptos tenuert̃. eͥ erũ anglie captos
alidi sempeianã elertm. militaris scipenlis a cce¬
leruuit anxietas. frandoꝵ uero longa diutm cari¬
ibmaderauit plxitas: nec ullo mͦ euincłari poti¬
edunt dones suscepta eiusclem regis anglie mil¬
cior horuiuo obligati regnũ ⁊ regẽ impugnares
turbare uireiurando firmauer̃t. Sicebat᷑ eqͥ den
Mg posẽ illũ superbũ ⁊ impetuosum aspia¬
ee ad regnũ famcoꝵ: qa famosus uuenis unicꝰ us
erat de nobilis ma coniuge roberti comitis flan
de supͣdicta audegauensi comitissa. Sertridda geni¬
ti erant nec illoꝵ app̃ciabat᷑ successionem si uni¬
cum pͥmũ deceiłẽ quocũꝙ ĩ fortunio continge̾t
Derũ qr nͨ fas nͦ naturale ẽ francos anglis
immo angłos francis subici: spem repulsurã

Expanded text:
Gisortio, qui castrum idem primo munivit Rex e contrario Angliae strenuum et nobilem comitem Matthaeum Bellimontensem, illustrem et magni nominis baronem Simonem de Monteforti, dominum Montis-Gai Paganum captos tenuerunt. Verum Angliae captos ad redemptionem celerem militaris stipendii acceleravit anxietas; Francorum vero longa diuturni carceris maceravit prolixitas, nec ullo modo evinculari potuerunt, donec suscepta ejusdem regis Angliae militia, hominio obligati regnum et regem impugnare et turbare jurejurando firmaverunt. Dicebatur equidem vulgo regem illum superbum et impetuosum aspirare ad regnum Francorum, quia famosus juvenis unicus patri erat de nobilissima conjuge Roberti Flandrensis cde super ducta Andegavensi comitissa Bertrada geniti erant, nec illorum appretiabatur successionem, si unicum primum decedere quocunque infortunio contingeret. Verum, quia nec fas nec naturale est Francos Anglis, imo Anglos Francis subjici, spem repulsivam
Abbreviated transcription (Latin):
reim ita sum affedus: ut si t̾ra dehicet si cesũ pa¬
tesceret: tuto mͥ uebiꝙ refugiendura estimarem
ita meticeulosus dum que eualam aubito repr¬
te uit ħ dicens ur̃e saluti isi negligitis consu¬
lereri: halitum recepi: confestim effiusurus. O.
marie tt̃ humi defossum miraculo modo ut
aiuint cliuino. atius trib pedib suꝑ terĩ ele¬
uanum est:¬

Expanded text:
re ita sum affectus, ut si terra dehisceret, si coelum pare ita sum affectus, ut si terra dehisceret, si coelum patesceret, tuto mihi utrobique refugiendum non aestimarem. Ita meticulosus, dum quo evadam dubito, repente ut haec dicens vestrae saluti nisi negligitis consulerem halitum recepi, confestim effusurus. » DiMariae tunc humi defossum, miraculo modo ut aiunt divino altius tribus pedibus super terram elevatum est
Abbreviated transcription (Latin):
intimarem que uidi reductus sum. Nec ali¬
quanto diutius subsistam eĩa in clño sopora¬
ri lelectat. Ductores sp̃c mei. uultib ⁊ uesti¬
b ad omnẽ elegantiam erant compositi.
Concordat uerboꝵ leuitas mitore uestium:
ut nichil desiderarem p̃ter taliũ uiroꝵ ob¬
sequiũ. Itaq blandis assentationib gauisus.
ibam ut uere mͥ uidebatur uersus orientẽ.
Pmittebat᷑ mͥ sedes paradysiaca: ñ multo
pt᷑ intranda. In momĩto p̃terita europa. in¬
gressi asiam uenimus iherosolimã. Ibi scĩs
adoratis iordanem ꝑtendimus. Citerioris
transitum maturabam. Tũc comites dm̃ pre¬
cepisse referunt ut ante demonũ usione t̾ri¬
ficarer: quatenꝰ neniales culpe qł ꝯfessione
uor dilueiam pauore horendaꝵ formaꝵ pnegaren¬
tii. Condicdo asitit alti parti dptanti demonĩ¬
uis. hesfilia acuta nuibrantiũ ignes iaculantim̃. am
agei ferieus uidetur flammeus aer. Eoꝵ horrei¬

Expanded text:
intimarem quae vidi, reductus sum; nec aliintimarem quae vidi, reductus sum; nec aliquanto diutius subsistam, quia in Domino soporari delectat. Ductores spiritus mei vultibus et vestibus ad omnem elegantiam erant compositi; concordabat verborum lenitas cum nitore vestium, 449 ut nihil desiderarem praeter talium virorum obsequium. Itaque blandis assentationibus gavisus, ibam, ut vere mihi videbatur, versus orientem: promittebatur mihi sedes paradisiaca, non multo post intranda. In momento praeterita Europa, ingressi Asiam, venimus Jerosolymam; ibi sanctis adoratis, Jordanem pertendimus; citerioris transitum maturabam. Tunc comites Deum praecepisse referunt ut ante daemonum visione terrificarer, quatenus veniales culpae, quas confessione non dilueram, pavore horrendarum formarum purgarentur. Cum dicto astitit alteri parti tanthastilia acuta vibrantium, ignes efflantium, ut ager ferreus, aer flammeus videretur. Eorum horro
Abbreviated transcription (Latin):
ñ tulisle ut consanguneo cubili fuerent
Bunnepotem ⁊ comparem excõmunicationis
iacusum intentasse. Ita cũ unis adolescenor
more querele accendent. exdogttat oceasions
quib psecutor peccati sede pelleret᷑. Sa pons¬
moclũ ꝓuecliorib annis ꝑ expiatione scesen
illũ sco stephano cadonus monastium edisieit¬
se. illam beatam tͥuitat in eodem uico itlema
fecisste utroq ꝓ sexu mes suo ꝑsonas inha¬
Peligente algerio successit maurilius¬
Ao ꝯ ifccanuensis monachus milltis iuurti¬
de s maxiine abstinentia laudatus. s cpet¬
hene ⁊ seẽ trausactam uitã cũ ad extremim
me docante ueniss uitali pͥuatus hasmiie
me dlimidia die iacuit defunctus. Uerup̃tar̃¬
cũ iam pararet᷑ in eccłia ferri: anima resũp¬
ta cireunstantes lacͥmabili gaudio ꝑfudit.
Stupentes hec sermone corroborat. ꝯtetenti a¬
nimo estote: ultima pastoris ur̃i uerba excipi¬
entes. Naturali morte resolutꝰ fui: s ut uob̾

Expanded text:
non tulisse, ut consanguineo cubili fruerentur; non tulisse, ut consanguineo cubili fruerentur; sed in nepotem et comparem excommunicationis jaculum intentasse. Ita cum irae adolescentis uxoriae querelae accederent, excogitatas occasiones quibus persecutor peccati sede pelleretur: sed postmodum provectioribus annis, pro expiatione sceleris, illum sancto Stephano Cadomis monasterium aedificasse, illam beatae Trinitati in eodem vico idem fecisse; utroque pro sexu suo personas inhaeligente. § 268. Malgerio successit Maurilius, Fiscannensis monachus, multis virtutibus sed maxime abstinentia laudatus. Is pet sancte actam vitam, cum ad extremum Deo vocante venisset, vitali privatus halitu ferme dimidia die jacuit defunctus; veruntamcum jam pararetur in ecclesiam ferri, anima resumpta circumstantes lachrymabili gaudio perfudit. Stupentes hoc sermone corroborat: « Attenti animo estote, ultima pastoris vestri verba excipientes. Naturali morte resolutus fui, sed, ut vobis
Abbreviated transcription (Latin):
pͥncipalis eccłia cernitur ubi int̾ confertos cada¬
uerũ aceruos heroldꝰ inuentꝰ fuisse. memiorat᷑.
Dene puer ⁊ maturiori etate sapiens: patruũ
suũ malgerũ ab archiep̃atu toto magensi re¬
mouit. Is erat litt̾is quidem ñ mediocrit̾ cul¬
tus. s ꝓ natalium conscientia ꝓfessionis ob.¬
litus. uenationib ⁊ auium certaminib se¬
piꝰ intendebat: ⁊. gazas eccłiasticas conui¬
iuĩs ꝓfusiorib insumebat. Eius in fania cre¬
bressente tota uita pallii usu canuit: qͦd ne¬
garet secdes apłica honoris huiꝰte pͥuilegiũ
homini qͥ sacratũ negligebat officiũ. AInde
orebro conuent᷑ expostulantẽ nepotẽ patrũlis
offensas :ceũ nichilo reuerentiꝰ se ageret. cogea¬
de ultima necessitate degiadatus est. fẽruuit
elam archanam fuisse deposionis cansauit
pathildema qm̃ willeliꝰ acceꝑat pxunã sibi
sangiine fuisse. I x̃iane sidi zeso malgeri

Expanded text:
principalis ecclesia cernitur ubi inter consertos cadaprincipalis ecclesia cernitur ubi inter consertos cadaverum acervos Haroldus inventus fuisse memoratur. Pene puer, et maturiora aetate sapiens, patruum suum Malgerium ab archiepiscopatu Rotomagensi removit. Is erat litteris quidem non mediocriter cultus; sed, pro natalium conscientia professionis oblitus, venatonibus et avium certaminibustendebat, et gazas ecclesiasticas conviviis profusioribus insumebat: cujus rei fama crebrescente, tota vita pallii usu caruit, quod negaret sedes apostolica honoris hujusce privilegium homini qui sacratum negligebat officium. Unde crebro conventus, expostulante nepote patruelis offensas, cum nihilo reverentius 448 se ageret, cogente ultima necessitate degradatus est. Ferunt quidam esse arcanam depositionis causam; Matildem, quam Willelmus acceperat, proximam sibi sanguine fuisse. Id, Christianae fidei zelo, Malgerium
Abbreviated transcription (Latin):
facilis. in rebelles qnͣtum exorabilis erat. Ne¬
igionẽ xp̃ianam qͣntam secłaris poterat ita
srequentabat: ut cotidie misse assisteret cotici¬
e nesptinos ⁊ matutinos hyninos audiret.
Monastia unũ in anglia alt̾m ĩ normannia
donariis in signitũ. Ubi ⁊ lanfracũ abb̾em:
pt̾ etiam cantuarie archiep̃m instituit: nirũ
antiquis scientia ⁊ religione comꝑandũ. de qͦ
serio dici potest. t̾cius e celo cecidit cato. N do
celestis sapor pectus eius ⁊ palatũ infecerat: a¬
deo latinitas om̃is in liberaliũ areiũ scientiã ꝑ
doctrinam eiusse incitabat. a ło ip̃iꝰ exemplo  ł
metu ꝓfessio monastica in religione suclabat. Nõ
tẽ ep̃oꝵ ambitus: non tc̃ abbatũ uenalitas ꝑfi¬
ciebat. Ille maioris głe ampliorił gr̃e apd̾ regẽ
⁊archiep̃m eint: qui tenatioris sc̃itudinis opi¬
nionẽ habebat. Alt̾m monastium hastingis scõ

Expanded text:
facilis, in rebelles inexorabilis erat. Refacilis, in rebelles inexorabilis erat. Religionem Christianam, quantum secularis poterat, ita frequentabat, ut quotidie missae assisteret, quotidie vespertinos et matutinos hymnos audiret. Monasteria, unum in Anglia, alterum in Normannia, ficentissimis donariis insignitum, ubi et Lanfrancum abbatem, post etiam Cantuariae archiepiscopum, instituit: virum antiquis scientia et religione comperandum, de quo serio dici potest, « Tertius e caelo cecidit Cato; » adeo coelestis sapor pectus ejus et palatum infecerat; adeo Latinitas omnis in liberalium artium scientiam, per doctrinam ejus, se incitabat; adeo, ipsius exemplo vel metu, professio monastica in religione sudabat. Non tunc episcoporum ambitus, non tunc abbatum venalitas proficiebat: ille majoris gloriae, amplioris gratiae apud regem et archiepiscopum erat, qui tenacioris sanctitudinis opinionem habebat. Alterum monasterium Hastingis aedif
Abbreviated transcription (Latin):
eta. guiscardũ propt̾ q̃ uenerat secdatis transfreta¬
re uolentẽ aggressi. suꝑioꝵ calamitatem sensere:
pars mersi ⁊ cesi pars fugati. Ille ceptam euagi¬
naus uiam multã ciuitates alexii sue uoluntati
applicuit. Sustulit imꝑator maleficio q̃ uirtute
Cuiꝰ insidiis elaboratũ uirus hauriens interiit
meliorem exitum si ds uoluiss emeritus in uĩ¬
culis cibilis hostili ferro s domestico obnoxiꝰ
uerieno Sepultus est apd̾ uenusiam appulie.
habens epitaphium. Hic t̾ror mundi guisar¬
dlus. hic. sexpulit orbe. Quẽ ligures regẽ roma
emannus habent. Partus arabs inacedumq
falans ñ texit alexim. At fuga. suenetum. nec
fuga nec pelagus.
actenus circumuagari licuerit: dũ occa¬
sione gestoꝵ wilłi quedam succurrebãt
⁊ pret̾mittenda ñ putabam. Nc familiarẽ eiꝰ
uitam ⁊ mores interiores: lector  qͥ uolet
audiat. Inpͥmis di famulis humilis: subiectẽ

Expanded text:
eta, Guiscardum, propter quae venerat sedatis, transfretaeta, Guiscardum, propter quae venerat sedatis, transfretare volentem aggressi, superiorem calamitatem sensere; pars mersi et caesi, pars fugati. Ille, coeptam enavigans viam, multas civitates Alexii suae voluntati 441 applicuit. Sustulit imperator maleficio quem virtute cujus insidiis elaboratum virus hauriens interiit, meliorem exitum, si Deus voluisset, emeritus; invincibilis hostili ferro, et domestico obnoxius veneno. Sepultus est apud Venusam Apuliae, habens epitaphium : Hic terror mundi Guiscardus; hic expulit urbe Quem Ligures regem, Roma, Lemannus, habent. Parthus, Arabs, Macedumque phalanx non texit Alexin, At fuga; sed Venetum nec fuga nec pelagus. actenus circumvagari licuerit, dum occasione gestorum Willelmi quaedam succurrebant quae praetermittenda non putabam: nunc familiarem ejus vitam, et mores interiores, lector qui volet audiet. Inprimis, Dei famulis humilis, subjectis
Abbreviated transcription (Latin):
contra papã: qͦd excõmunicationẽ in eũ pot
in nestituras eccłiaꝵ ꝓmulgauerat: cũ exeret¬
tr ueniens romam obsedit: hildebranctum
expulit : gubertũ rauentiantẽ introduxit.
Mno ꝓ litt̾as expulsi guiscardꝰ audito: relie¬
to filio suo boadmundo oũ militib ut i¬
choata pat̾na ꝑsequeret᷑ appuliam rediit.
Contractaq uelocit̾ appusoꝵ ⁊ normannoꝵ
manu: romã tendebat. Nec sustinuit nontiũ
aduenientis henricꝰ. quim cũ falso papa fama
t̾ritus t̾ga donaret. Uacua ab obsessorib ro¬
ma: legitimũ p̃sulem accepit: s ñ multo ptꝰ
eadem uiolentia ꝗͣ pͥus amisit. Tñc ꝙͦ alexiꝰ
audiens robertũ ad sua necessario reuocatũ:
sũmamq manũ bello impone̾ sperans: supra
boadmũdum qͥ partes relictas tuebat᷑ irruit.
S normannꝰ gentilitii roboris tenax adolescẽs:
usu militari. qmͣuis multũ numero inferior fuge
tradidit. Eodem ꝙͦ temꝑe ueneti gens mari assũ¬

Expanded text:
contra papam quod excommunicationem in eum propter investituras ecclesiarum promulgaverat, cum exercitu veniens, Romam obsedit, Hildebrandum expulit, Guibertum Ravennantem introduxit. Quo per litteras expulsi Guiscardus audito, relicto filio Boamundo cum militibus ut inchoata paterna persequeretur, Apuliam rediit: contracta velociter Apulorum et Normannorum manu, Romam tendebat. Nec sustinuit nuncium advenientis Henricus, quin cum falso papa, sola fama territus, terga daret. Vacua ab obsessoribus, Roma legitimum praesulem accepit; sed non multo post, eadem violentia qua prius, amisit. Tunc quoque Alexius, audiens Robertum ad sua necessaria revocatum, summamque manum bello imponere sperans, supra Boamundum, qui partes relictas tuebatur, irruit; sed Normannus, gentilitii roboris tenax adolescens,  gentes, usu militari, quamvis multum numero inferior, fugae tradidit. Eodem quoque tempore Veneti, gens mari assu
Abbreviated transcription (Latin):
am capti se dedidere. s miseratiõe iuuenalis
decoris ⁊ gr̾a nobilitatis impune cdimissi. Polt¬
mo nec ui nec dolo hostiũ s suoꝵ ꝑfidia trucida¬
ti. regem ad lacrimas flexe̾: qͥb ip̃e ⁊ coniugia
cognataꝵ ⁊ amicitie dignationẽ iam pͥdem inclul¬
siss: si quieti acquiescere uellent.

Expanded text:
am capti plerumque se dedidere, sed miseratione juvenilis am capti plerumque se dedidere, sed miseratione juvenilis decoris, et gratia nobilitatis, impune dimissi. Postremo nec vi nec dolo hostium, sed suorum perfidia trucidati, regem ad lachrymas flexere; quibus ipse et conjugia cognatarum et amicitiae dignationem jam pridem indulsisset, si quieti adquiescere vellent.
Abbreviated transcription (Latin):
arume bisr Iusceꝵ intꝰ comuins umbone paci
iil nreb el lonẽ surtexerat. ⁊ tost naimco¬
itẽ luium expulerunt. Pecieninti  e¬
perant unum e frĩb dominũ annitente hara¬
do. fiebant ista ut a consiis accepinꝰ infensor¬
ge: qͥa tostinũ diligeret S morbo in ualiclus.
senio grauis pene iam despectui haberi cepert
ut dilecto auxiliari ñ posset. Quare ex animie¬
gritline maiorem᷑ ualitudinem corporis contra¬
hens. non mułto post decessit. Perstitit in in¬
cepto heroldus: ut frẽm exlegaret. Quo cum
ille priꝰ piraticis excursib auitos trihumphis
polluens. mox cum rege noricoꝵ cesus est. Ci
⁊ morchardꝰ haroldo iubente: manubiales pr¬
das. londoniam tulere. Nam ⁊ ipe ad hastingẽ¬
sem pugnam festinabat: uncde iam partam uicto¬
riam falso presagiis somniabat. At eo intert¬
To germani acd terras sue potestatis ꝓfugiens
aligt᷑ annis pacem Willi turbauer. nt. clancde¬
stiis latrocinus filuas infestantes. nec nun

Expanded text:
rum susceperant, et communi umbone pacifnis in rebellionem surrexerant, et Tostinum comitem suum expulerant, petierantque et acceperant unum e fratribus dominum, annitente Haroldo. Fiebant ista, ut a consciis accepimus, infenso rege, quia Tostinum diligeret: sed morbo invalidus, senio gravis, pene jam despectui omnibus haberi coeperat, ut dilecto auxiliari non posset; quare ex animi aegritudine majorem valetudinem corporis contrahens, non multo post decessit. Perstitit in incoepto Haroldus ut fratrem exlegaret: quocirca ille, prius piraticis excursibus avitos triumphos polluens, mox cum rege Noricorum ut supra scet Morcardus Haroldo jubente manubiales praedas Londoniam tulere: nam ipse ad Hastingensem pugnam festinabat, unde jam partam victoriam falso praesagus somniabat. At, eo interempto, germani, ad terras suae potestatis perfugientes, aliquot annis pacem Willelmi turbaverunt, clandestinis latrociniis sylvas infestantes, nec unqu
Abbreviated transcription (Latin):
lelmꝰ usui milicie aptus. laudis auarus fameq pe¬
titor. Qͥ cũ exhedato maiore natu roberto fr̃e suo.
patͥ willo felicit̾ successiss. ⁊ pt᷑ eiusdẽ frĩs sui ihe¬
rosolimã ꝓfectionẽ ducatũ normanne optintalss sic̃
eiusdem normannie ducatus se porrigit. qͥb cũq
nitebat᷑ impugnare. Similit̾ ⁊ dissimilit̾ int̾ eos
certabat᷑. ⁊ similit̾ cũ neut̾ cederet. dissimilit̾ cũ
ille maturus iste iuuenculus ille opulentꝰ ⁊ angloꝵ
thesauroꝵ ꝓfusor mirabilisq militũ mercator. ⁊
solidator iste peculii expers patͥ qͥ bñficiis regni
utebat᷑ parcendo sola bone indolis. indu¬
stria miliciam cogebat autlact̾ resistebat.
uideres iuuenẽ celerrimũ mͦ bituritensiũ. mn aluer

Expanded text:
m, usui militiae aptus, laudis avarus famaeque petitor, cum, exhaeredato majore natu Roberto fratre suo, patri Guillelmo feliciter successisset, et post ejusdem fratris sui Hierosolymam profectionem ducatum Northmanniae obtinuisset sicut ejusdem Northmanniae ducatus se porrigit marchiis regnem nitebatur impugnare. Similiter et dissimiliter inter eos certabatur, similiter cum neuter cederet, dissimiliter cum ille maturus, iste juvenculus: ille opulentus et Anglorum thesaurorum profusor, mirabilisque militum mercator et solidator; iste peculii expers patri, qui beneficiis regni utebatur, parcendo, sola bonae indolis industria militiam cogebat, audacter resistebat. Videres juvenem celerrimum modo Bituricensium, modo Arver
Abbreviated transcription (Latin):
serumiutilatis de rapina noua construerent.
pulentie facie fera fronte capillis nucla. Roba¬
ris ingentis ĩ lac̾tis: ut magno sepe spectacbo
ratis seens ⁊ stans qmͣqm obesitas uents ui¬
mis ꝑtensa corpꝰ regñi deformaret. Cõmoli
laretulinis: ut qͥ nunqm aliquo morbo p̾ia¬
loso p̾ter in extremo decubuit. Exeroit iq̃ ie¬
moꝵ a deo deditꝰ: ut sicut p̃dexi multa rilri
riectis habitatorib siluesce ube̾t: in qͥb ł le¬

Expanded text:
semimutilatis, de rapina nova construerentursemimutilatis, de rapina nova construerenturpulentiae, facie fera, fronte capillis nuda, roboris ingentis in lacertis, ut magno saepe spectaculotatis sedens et stans, quanquam obesitas ventris nimis protensa corpus regium deformaret; commodae valetudinis, ut qui nunquam aliquo morbo periculoso praeter in extremo decubuerit; exercitio nemorum adeo deditus, ut sicut praedixi multa millia ejectis habitatoribus silvesce
Abbreviated transcription (Latin):
loca sublatis consiis infoderat. plenos auro mõ¬
lito. Post mortem frĩs absolutꝰ nepotiq willo
aduersatus: partem roberti fouebat. S tunc
qͦ male cedente fortuna extoris anglia: norman¬
nico nepoti ⁊ ep̃atui insistebat. Deinde cũ eodẽ
iherosolimitanã uiã ingressus: anthiochie ĩ ob¬
sidione xp̃ianoꝵ finem habuit.
xceraꝵ nationum homines dignant̾ ĩ
amiciã dimisit: indiffe̾nter honorib ex¬
tulit. Elemosine curam habuit: transmarinis
eccłiis multas possessiones in anglia largitus.
Nec ullũ fere monastium p̃sertim ĩ normannia
uł eiꝰ uł ducũ munificentia petransut: ut augli¬
ca copiã tenuitas illoꝵ sustentaret᷑. Ita eiꝰ temꝑe
ultro citroq cenobilis gres excreiut: monaste¬
ria surgebant religione uetera edificiis receatia.
S hic animatuerto musitationẽ dicentiũ melꝰ
fiuisse ut autiqͣ in suo statuo seruarent᷑. qm illio

Expanded text:
loca, sublatis consciis, infoderat, plenos auro moloca, sublatis consciis, infoderat, plenos auro molito. Post mortem fratris absolutus, nepotique Willelmo adversatus, partem Roberti fovebat; sed tunc quoque male cedente fortuna, extorris Anglia, Normannico nepoti et episcopatui insistebat. Deinde cum eodem Ierosolymitanam viam ingressus, Antiochiae, in obsidione Christianorum, finem habuit.xterarum nationum homines dignanter ad amicitiam admisit, indifferenter honoribus extulit: eleemosynae curam habuit: transmarinis ecclesiis multas possessiones in Anglia largitus; nec ullum fere monasterium, praesertim in Normannia, vel ejus vel ducum munificentia pertransiit, ut Angliae copia tenuitas illorum sustentaretur. Ita ejus tempore ultro citroque coenobialis grex excrevit, monasteria surgebant religione vetera, aedificiis recentia. Sed hic animadverto mussitationem dicentium: Melius fuisse ut antiqua in suo statu conservarentur, quam, illis