comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
scđia reductũ. Iste uir qui haec huius orationis uerba
composuit. Uoluit ut arbitror intellegi nec aliquid de
xp̃o. ut tu nouosensu asseris his uerbis ꝓph&isseputa¬
tur. Deinde more tuo uagando uadis quȩrere testimo¬
nia ꝑlatitudinẽ scȩ scripturȩ quid diuinitati xp̃i &
quid humanitaticonueniat quasi aliquis ur̃m negare
uideatur ueram in xp̃ohumanitatẽ. uerãq duunita¬
tem. Et primoponis dĩ filiũ scđm diuinitatẽ dicere
lotestatẽ habeo ponendianimã meã : & potestatem
habeo icerũ sumendi eam. Minus adtendens quid beat᷑
agustinus dehac sentententia intellexis s&. quisic hȩc
uerba dñi in omeliis euangelicis interp̃tari uoluit
Quisponit inquiđ animã & lterũ sumit animam xp̃s
xeo qđ uerbum anex eo qđ anima humana ipsa se
gamus qđ conueniat regulȩ ueritatis. Sienĩ dixerimus quia uerbũ

Expanded text:
ericordia deductum, iste vir, qui haec hujus orationis verba ericordia deductum, iste vir, qui haec hujus orationis verba composuit, voluit, ut arbitror, intelligi; nec aliquid de Christo, ut tu novo sensu asseris, his verbis prophetasse putatur. XIX. Deinde more tuo vagando vadis quaerere testimonia per latitudinem sanctae Scripturae, quid divinitati Christi et quid humanitati conveniat. Quasi aliquis nostrum negare videatur veram in Christo humanitatem, veramque divinitatem. Et primo ponis Dei Filium secundum divinitatem dicere: Potestatem habeo ponendi animam meam, et potestatem habeo iterum sumendi eam , minus attendens quid beatus Augustinus de hac sententia intellexisset, qui sic haec verba Domini in homiliis evangelicis interpretari voluit: « Quis ponit, inquit, animam, et iterum sumit animam? Christus, ex eo quod Verbum, an ex eo quod anima humana ipsa se gamus quod conveniat regulae veritatis. Si enim dixerimus quia Verbum
Abbreviated transcription (Latin):
rem sibi fingis qua non nouer̃ patres nr̃i. Tuuero dm̃ qui te
liberauit dereliquisti & oblitus es dĩ redẽp̃toristui. In libro
iesu fili sirach hȩc p̃fata sententia legitur. Quemlibrum
beatus ieronimus atq lsiderus int̃ a pocrifas id est dubias scrip¬
turas deputatũ eẽ. absq dubitatione testant᷑. Iui &iam
liber nontẽpore ꝓ ph&arũ sed sacerdotũ subsimone ponti¬
fice magno regnante ptolo meo euerg&is conscriptus est
Nec tantũ ꝓph&ias quantũ morales disciplinas. & laudes
sapientiȩ ꝓferre uid&. & melius intellegi potest primo¬
sentus iste. Dequo hie dicit populus di de egipto eductꝰ
De quo dñs ad faraonẽ morsi famulo suo mandatũ de
tibi. dimitte filiũ meũ primogenitũ ut seruiat mihi
& noluisti dimittere eũ. Ecce ego interficiam filiũ tuũ
primogenitũ. Quia dȩquatũ eẽ. populũ duarũ tribu¬
uin. Nonmulto ante decaptiuitate babyloniae dĩ mi-¬

Expanded text:
rem tibi fingis, quem non noverunt patres nostri. Tu vero Deum qui te rem tibi fingis, quem non noverunt patres nostri. Tu vero Deum qui te liberavit, dereliquisti, et oblitus es Dei Redemptoris tui. In libro Jesu filii Sirac haec praefata sententia legitur, quem librum beatus Hieronymus atque Isidorus inter apocryphas, id est, dubias Scripturas, deputatum esse absque dubitatione testantur. Qui etiam liber non tempore prophetarum, sed sacerdotum, 884 sub Simone pontifice magno, regnante Ptolomaeo Evergete, conscriptus est: nec tantum prophetias, quantum morales disciplinas et laudes sapientiae proferre videtur: et melius intelligi potest primogenitus iste, de quo hic dicit, populus Dei de Aegypto eductus, de quo Dominus ad Pharaonem Moysi famulo suo mandatum dedtibi: Dimitte filium meum primogenitum, ut serviat mihi, et noluisti dimittere eum: ecce ergo interficiam filium tuum primogenitum : cui adaequatum esse populum duarum tribuum non multo ante de captivitate Babyloniae Dei mis
Abbreviated transcription (Latin):
tiue ds̃. xp̃s autẽ ds̃ suꝑomĩa quia naturaliter ds̃.
Eundẽ naturaliter dm̃ non dubitauit ad firmare : quem
dĩ testimonia errori tuo conuenientia: finxisti tibi norũ
quendã ꝓph&am dixisse. Miserere dñe plebi tuȩ suꝑ
quã inuocatũ ẽ nom̃tuũ : & isrł quẽ coȩ quasti primo¬
geruito tuo. Ad didisti quoq huic sententiae talem
interp̃tationẽ. Acqualitas inquis ista nonẽ indiunitate:
sed in fola humanitate & in carne ad optiua quam accepit
deuirgine. Ecte falsitas in nomine ꝓphetȩ. ecce ꝑuersitas
interp̃tationis sententiȩ . & pon frustra oportebat nouum
doctorẽ nouũ sibi inuenire proph&am sicut ieroboam
rex aueri dĩ cultu recedens nouossibi finxit deos ut ꝑ¬
ditus subiectũ sibi ꝑder& popłm . De quo multo ante pre¬
dictũ est: incantico deutero nomii. Dereliquid dm̃ facto¬
rem suũ : & recessit adõ salutari suo. Sic tua uerodõ & ꝓprio
filiodĩ recedens nuncupatiuũ dm̃ & adoptiuũ filiũ redẽpto¬

Expanded text:
tus autem Deus super omnia, quia naturaliter Deus. » Eumdem naturaliter Deum non dubitavit affirmare, quem Dei testimonia errori tuo convenientia, finxisti tibi novum quemdam prophetam dixisse: Miserere, Domine, plebi tuae, super quam invocatum est nomen tuum, et Israel, quem coaequasti primogenito tuo . Addidisti quoque huic sententiae talem interpretationem: « Aequalitas, inquis, ista non est in divinitate, sed in sola humanitate, et in carne adoptiva, quam accepit de Virgine. » Ecce falsitas in nomine prophetae! Ecce perversitas in interpretatione sententiae! Et non frustra oportebat novum doctorem, novum sibi invenire prophetam. Sicut Jeroboam rex a veri Dei cultu recedens novos sibi finxit deos, ut perditus subjectum sibi perderet populum; de quo multo ante praedictum est in Cantico Deuteronomii: Dereliquit Deum factorem suum, et recessit a Deo salutari suo ; sic tu a vero Deo et proprio Filio Dei recedens, nuncupativum Deum et adoptivum filium redempto
Abbreviated transcription (Latin):
misteria huius paternȩ uocis excellentiã sub infert dicens
Uox inquit suꝑ firmam̃tũ facta est. quȩ suꝑ baptiza tum
dnm. Decȩlo sonuit dicens Tues filius ms̃ dilectus inte con¬
placui. Velsicut ꝑ euangłistã aliũ dicit᷑. hic ẽ filius is̃
dilestus in quo mͥ conplacuit. Et post pauca in solo autem
nullũ omnimodo inuenit. sicut deillo ꝑ psalmistã dicit᷑. Iuraũ¬
dñs & nom penitebit cũ tues sacerdos in&ernũ scđm ordiñe
melchi sedech. IN so lo ergo sibi redẽptone nr̃o conplac&
pater. quia in solo non inuepit culpã. Itẽ ipeadẽ omelia¬

Expanded text:
mysteria, hujus paternae vocis excellentiam subinfert dicens: « mysteria, hujus paternae vocis excellentiam subinfert dicens: « Vox, inquit, super firmamentum facta est, quae super baptizatum Dominum de coelo sonuit dicens: Tu es Filius meus dilectus, in te complacui ; vel sicut per Evangelistam alium dicitur: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi bene complacuit » . Et post pauca: « In solo autem nullum omnimodo invenit, sicut de illo per Psalmistam dicitur: JuraDominus et non poenituit eum: tu es Sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech . In solo ergo sibi Redemptore nostro complacet Pater, quia in solo non invenit culpam in qua se
Abbreviated transcription (Latin):
uoce quã pat̃ inmonte scõ discipłis audientib: ꝓtulit dicess
hicẽ filius ms̃ dilectus in quomihibene cõplacui ipsum
audite. Quasi hoc dedinitate tantũ modo dictũ sit¬
patris decelo. Et deillo uno filio dicit᷑. hic ẽ filius ms̃ dilectus
Quicquid in xp̃o ẽ & filii nom̃ hab& ipsius patris testimo¬
nio filus ms̃ dilectus dicit᷑ Ñ ut tu asseris adoptiuus : Ina
Et adhuc ad didit in quomihibene cõplacuit. Uoxpatris de
cȩlo clamat meus: Tude terra reclamas pontuus : quȩ tibi salus
speranda ẽ: Sidĩ patris testimonio noncredis. Nec tibi
adhuc hic locus separationis datur. Deuno filio dixit unũ
ostendit. quasi dixiss&. Nec alium queras. nec hunc ñ eẽ
credas. Aut si forte tibi dubitatio sit. Sidehumana xp̃i
natura. hȩc dicta sint. lege beat gregorii p̃fati patris
in omeliis etechielis. De hac paterna uoce sensus. qui post
plurima humanitatis xp̃i sacram̃ta & ꝓph&icȩ uisionis

Expanded text:
onte sancto discipulis audientibus protulit dicens: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi bene complacuit: ipsum audite ; quasi hoc de divinitate tantummodo dictum sit, etPatris de coelo, et de illo uno Filio dicitur: Hic est Filius meus dilectus. Quidquid in Christo est, et Filii nomen habet, et ipsius Patris testimonio, Filius meus dilectus dicitur, non, ut tu asseris, adoptivus. Tria ctus dicitur. Et adhuc addidit: In quo mihi bene complacuit. Vox Patris de coelo clamat, meus: tu de terra clamas, non tuus. Quae tibi salus speranda est, si Dei testimonio non credis? Nec tibi adhuc hic locus separationis datur; de uno Filio dixit, unum ostendit, quasi dixisset: Nec alium quaeras; nec hunc non esse credas. Aut si forte tibi dubitatio sit, si de humana Christi natura haec dicta sint, lege beati Gregorii praefati Patris in homiliis Ezechielis de hac paterna voce sensus, qui post plurima humanitatis Christi sacramenta et propheticae visionis
Abbreviated transcription (Latin):
& resurrexi: Adiungis nãq patrũ catholicã sententiam
lotus insuis & totus in nr̃is addens extuo sensu. quare non
dicatur ad optiuus qui ita totus est in nr̃is sicut totus est
in sius preter delictũ. Utinã melius intellexis sesscõrum
uerba doctorũ : Iotus in nr̃is idẽ totus filius hominis
filius. Aut suere dm̃ genuit scã dĩ iurgo Ma&ia. sicut
om̃s catholici dĩ eam gen&ricẽ credunt & confitent᷑.
Qutrũ &ernus dĩ filius uere sit beatȩ uirginis filius
aut adoptiue. Diadoptiue dicis : Nequaquã uere
suit dĩ gen&rix. scissima iurgomania: Diuero ceatho¬
lro ore uere eũ di gen&ric̃ẽ constaerius quid reste nisue¬

Expanded text:
et resurrexi ? Adjungis namque Patrum catholicam sententiam: et resurrexi ? Adjungis namque Patrum catholicam sententiam: « Totus in suis, et totus in nostris, » addens ex tuo sensu: « Quare non dicatur adoptivus, qui ita totus est in nostris, sicut totus est in suis, praeter delictum? » Utinam melius intellexisses sanctorum verba doctorum! Totus in nostris, id est, totus Filius hominis; Filius? Aut si vere Deum genuit sancta virgo Maria, sicut omnes catholici Dei eam genitricem credunt et confitentur? Et utrum aeternus Dei Filius vere sit beatae Virginis Filius, aut adoptive? Si adoptive dicis, nequaquam vere fuit Dei genitrix sanctissima virgo Maria. Si vero catholico ore vere eam Dei genitricem con
Abbreviated transcription (Latin):
adoptionis in paterna repperitur ꝓmissione. Multũ
est inter ero & dicor. Uerũ ꝑse est absq ulla imagin&e¬
tione ad optiuus dicitur nona ueritate. Sed abimagi¬
natione uolentis animi. Multũ inter est inter urã
mendatia & di ꝓmissa. Ipse dixit. erit mibi filius. Vos
dicitis nuncupatur tantũ sed non est ꝓprie. Prophaũ
quoq esauȩ dexp̃o in medio deduxisti ubiait. Radix
iesse quistit in signũ popłorũ. Ipsũ gentes dep̃cabunt᷑
& erit sepulcrũ eius gloriosũ. Quib. populus flit insig¬
num popłorũ. & que gentes cũ dep̃cabunt. Silnsola
ispania. ꝑ pauci musitatores eũ catholice dep̃cantur qui cer¬
tissime pullius acceper̃ preces nisi incaritate catholice pacis
ꝓferantur. Sed & sepulcrũ illius quem uos ignobilẽ dicitis
gloriosũ eẽ. proph& a p̃dix̃. Si sepulcrũ gloriosum ẽ.
quanto magis głosus est qui in sepulcro dormiuit : Excuius

Expanded text:
adoptionis in paterna reperitur promissione. Multum adoptionis in paterna reperitur promissione. Multum est inter ero, et dicor. Verum per se est absque ulla imaginatione; adoptivus dicitur non a veritate, sed ab imaginatione volentis animi. Multum interest inter vestra mendacia et Dei promissa. Ipse dixit: Erit mihi Filius; vos dicitis, nuncupatur tantum, sed non est proprie. Prophetiam quoque Isaiae de Christo in medium deduxisti, ubi ait: Radix Jesse, qui stat in signum populorum, ipsum gentes deprecabuntur, et erit sepulcrum ejus gloriosum . Quibus populis stat in signum, et quae gentes eum deprecabuntur, si in sola Hispania perpauci musitatores eum catholice deprecantur? Qui certissime nullius accipit preces, nisi in charitate catholicae pacis proferantur; sed et sepulcrum illius, quem vos ignobilem dicitis, gloriosum esse Propheta praedixit. Si sepulcrum gloriosum est, quanto magis gloriosus est, qui in sepulcro dormivit, ex cujus
Abbreviated transcription (Latin):
caritas. congregamini in nomine: adoptuu filii In
nomine captiui serui. in nomine nuncupatiuidĩ. Nos
congregam᷑ In nomine unigeniti filii dĩ saluatoris mundi
In nomine xp̃idñi quẽ angls pastorib. natũ predicauit
optiu. Nosflcctimꝰ genua cũ angelis & archangelis
cũ omni nilitia celesti in nomine ihũ dequo ditũ ẽ. & ad¬
orent cũ om̃s angelidĩ. Peruenisti quoq ad piissionem
dĩ que dictaẽ ad dauid. Cum dormieris In quid cũpatri¬
bus tuis suscitabo delũ bistius qui sedeat suꝑtronum
isrł. Egoero ei inpatrẽ &ipse erit mihi infiliũ. Opater
cliphante ubi ꝑdidisti occulos tuos : Quare posiusti
testimoniũ. contrate forcissimũ. E orte ꝓpt̃ sacerdo¬
tu dignitatẽ cũ cuipha lgnorans ueritatẽ ꝓtulisti. Pater¬
na ꝓmissio ẽ & paterna testificatio sicut tiupse dixisti
Ero ei in patrẽ & ipse erit mihi infiliũ. Dihil is uerbis

Expanded text:
charitas, congregamini in nomine adoptivi filii, in charitas, congregamini in nomine adoptivi filii, in nomine captivi servi, in nomine nuncupativi Dei: nos congregamur in nomine unigeniti Filii Dei Salvatoris mundi, in nomine Christi Domini, quem angelus pastoribus natum praedicavit,optivi; nos flectimus genua cum angelis et archangelis, cum omni militia coelesti, in nomine Jesu, de quo dictum est: Et adorent eum omnes angeli Dei . XIII. Pervenisti tandem ad promissionem Dei, quae dicta est ad David: Cum dormieris, inquit Deus, cum patribus tuis, suscitabo de lumbis tuis qui sedeat super thronum Israel. Ego ero ei in Patrem, et ipse mihi erit in Filium . O Pater Elipande, ubi perdidisti oculos tuos? Quare posuisti testimonium contra te fortissimum? Forte propter sacerdotii dignitatem cum Caipha ignorans veritatem protulisti. Paterna promissio est, et paterna testificatio, sicut tu ipse dixisti: Ero ei in Patrem, et ipse erit mihi in Filium. Nihil his verbis
Abbreviated transcription (Latin):
Ascendent᷑is incelos. Mandatũ dedisse aplissuis ut doce¬
rent om̃s gentes dicens. Ite doc&e om̃s gentes. ol rm
inudea notus tantũ modo erat ds̃. Nunc uero om̃ib gen¬
tibus. Vox una est xp̃i quemuos intraphilineis saltus Nor
regnasse sed captiuũ latitasse estimatis: Aliud quoq de
euangło ꝓfers testimoniũ ubi ipsaueritas de cõmunione
caritatis scoꝵ ubi ait. Ubi sunt duo ueltres congregati
in nomine meo. ibi sum inmedio eorũ. & credis hocͦ felice
tantũ siusq complicib dictũ eẽ. qualis olim Idem felix
fuit dũ ur̃ĩ erroris cathenis uobis cũ conligatꝰ fuit. Nunc
uero dõ miserante racionabili disputatione conuictus. &
absolutus aberrore ur̃o & incatholice pacis unanimita¬
tẽ reductus. Et quẽ uos habuistis. quasi sclitũ ꝑfidiȩ
ur̃e punc ecclesia eũ hab& sagit tã potortẽ & acutã
cũ carbonib desolatorus.: Uos uero inquib refrigescit

Expanded text:
ascendentem in coelos mandatum dedisse Apostolis suis, ut doceascendentem in coelos mandatum dedisse Apostolis suis, ut docerent omnes gentes, dicens: Ite, docete omnes gentes . Olim in Judaea notus tantummodo Deus , nunc vero omnibus gentibus vox una est Christus, quem vos intra Pyrenaeos saltus non regnasse, sed captivum latitasse aestimatis. XII. Aliud quoque de Evangelio profers testimonium, ubi ipsa Veritas de communione charitatis sanctorum ait: Ubi sunt duo vel tres congregati in nomine meo, ibi sum in medio eorum . Et credis hoc de Felice tantum suisque complicibus dictum esse, qualis olim idem Felix fuit, dum vestri erroris catenis vobiscum colligatus fuit: nunc vero Deo miserante rationabili disputatione convictus, et absolutus ab errore vestro, et in catholicae pacis unanimitatem reductus. Et quem vos habuistis quasi scutum perfidiae vestrae, nunc Ecclesia eum habet sagittam potentem et acutam cum carbonibus desolatoriis . Vos vero in quibus refrigescit
Abbreviated transcription (Latin):
mortale Ꝙ quod in homine fieri posse cernis indĩ filio
fieri operante spũ scõ consitere dubitas. Ut ds̃ omp̃ts
qui omnia facit quȩ uult incȩlo & interra hoc solũ te
uolente ñ potuiss&. ut filius sib ꝓprius ex iurginali utero
nascer&ur. Autte ipsũ nega ꝓpriũ filiũ parentibus tuis
nisi sola carne Aut si hoc tibi absurdũ uideat᷑ confitearis neces¬
se est infiliodi hanc ꝓpri&itẽ fieri posse lic& alterius na¬
turesit &erna diuinitas Alterius ex tẽpore facta huma¬
nitas. quã inte ipso fere immo & in omi homine negare
x̃uis. Me igit᷑ recordari lubes dnm dixisse. Lata & spati¬
osauia ẽ quae ducit ad mortẽ & multi sunt qui intrant ꝑ
eam. Quam arta & angusta uia est quȩ ducit ad utã. &
pauci sunt qui inueniunt cã. Recordare & tu ꝓph&am
&dominabit᷑ a mari usq ad mare & a fluminibus usque
ad terminos orbis terre. Ipsũq cũ triumphogloriae

Expanded text:
mortale: et quod in omni homine fieri posse cernis, in Dei Filio mortale: et quod in omni homine fieri posse cernis, in Dei Filio fieri operante sancto Spiritu confiteri dubitas; ut Deus omnipotens, qui omnia facit quae vult in coelo et in terra, hoc solum, te nolente, non potuisset, ut Filius sibi proprius 880 ex virginali utero nasceretur. Aut te ipsum nega proprium filium parentibus tuis nisi sola carne, aut si hoc tibi absurdum videatur, confitearis necesse est in Filio Dei hanc proprietatem fieri posse licet alterius natura sit aeterna divinitas, alterius ex tempore facta humanitas quam in te ipso fore, imo et in omni homine negare non vis. XI. Me igitur recordari jubes Dominum dixisse: Lata et spatiosa via est, quae ducit ad mortem, et multi sQuam arcta et angusta via est, quae ducit ad vitam, et pauci sunt qui inveniunt eam ! Recordare et tu Prophetam Et dominabitur a mari usque ad mare, et a fluminibus usque ad terminos orbis terrae . Ipsumque cum triumpho gloriae
Abbreviated transcription (Latin):
tantialis patri : humanitate consubstantialis matri. Vt sit
idem uerus ds̃ & uerus homo inunitate ꝑsonȩ. quẽ uos sine
dubio cũ nestorio induos diuiditis filios & indius personas
ꝑ propri&itẽ & ad optionẽ. Nonigit᷑ idem magister ur
pestorius inuenit᷑ duas ꝑsonas palam in xp̃o prositeri quan-¬
tũ ad nos lit terae illius ꝑuenire potuerunt: Sed omnia quȩ
duab necesse ẽ inesse ꝑsonis ꝓserre dexp̃o repperitur
ad optionẽ . sicut & uos humanitati ad scribentes & diui¬
nitati ꝓpriadatẽ fili designantes: Tuuero pat̃ elipante
homo animalis a pimalium more generationẽ filiidĩ i¬
tellegens minus teipsũ considerans antotus anima & cor¬
pore sis ꝓprius filius patristui & matris tuȩ. Dũ certũ
est solam carnẽ ex coniunctione parentũ tuorũ ꝓcreitam
ẽẽ. Animȩ uero creaturã ex pihilo dĩ potentia conditã
& coagulitione carnis inutero matris coniunctã uiuifica¬
trici potentia. ut uiuum nascer& animal rationale atq

Expanded text:
ubstantialis matri, ut sit idem verus Deus et verus homo in unitate personae, quem vos sine dubio cum Nestorio in duos dividitis filios, et in duas personas, per proprietatem et adoptionem. Non igitur idem magister vester Nestorius invenitur duas personas palam in Christo profiteri, quantum ad nos litterae illius pervenire potuerunt: sed omnia quae duabus necesse est inesse personis, proferre de Christo reperitur, adoptionem sicut et vos humanitati adscribens, et divinitati proprietatem filii designans. X. Tu vero, frater Elipande, homo animalis, animalium more generationem Filii Dei intelligens, minus te ipsum considerans, an totus anima et corpore sis proprius filius patris tui et matris tuae, dum certum est, solam carnem ex conjunctione parentum tuorum procreatam esse, animae vero creaturam ex nihilo Dei potentia conditam, et coagulationem carnis in utero matris conjunctam vivificatrice potentia, ut vivum nasceretur anima rationale atque
Abbreviated transcription (Latin):
ueritas in eodẽ subiunxit loco. Om̃s inquiens quot¬
quot uenerunt fures sunt & latrones. Quiuenert̃
ait non qͥ missi sunt. & apłs. Quomodo p̃dicabunt
nisimit tant᷑. Quis te opat̃ elipante misit p̃dica¬
re adoptionẽ in xp̃o dĩ filio. Ergo sinullo mit¬
tente ꝑte uepisti & p̃dicafti: fur & latro conuince¬
ris. ẽẽ. Fur nonuenit nisi ut fur&ur mact& & per¬
dat. Caueant discipłi tui pepte occidant᷑ & pereats
Melius est illis occulũ eruere sibi dextrũ quã in tegro
incorpore micti ingehennã ignis. Caecus sicecũ ducit :
cadunt ambo inforeã. Audi &iambeatũ apłm inter
mor sen & xp̃m discernentẽ quostu similes asseris ubi
sua: p̃s autẽ tamquã filius indomosua. Moysen
famulũ nominans & xp̃m filiũ. Quantũ ẽ inter
famulũ patris familias & filiũ tantũ est intermor sen
& xp̃m. Numquã enum demorse idem a pł. dexp̃o

Expanded text:
Veritas in eodem subjunxit loco: Omnes, inquiens, quotVeritas in eodem subjunxit loco: Omnes, inquiens, quotquot venerunt, fures sunt et latrones ; qui venerunt, ait, non qui missi sunt. Et Apostolus: Quomodo praedicabunt, nisi mittantur ? Quis te, o Pater Elipande, misit praedicare adoptionem in Christo Dei Filio? Ergo si nullo mittente per te venisti et praedicasti, fur et latro convinceris esse. Fur non venit, nisi ut furetur, mactet et perdat. Caveant discipuli tui, ne per te occidantur et pereant. Melius est illis oculum eruere sibi dextrum, quam integro corpore mitti in gehennam ignis. Caecus si caecum ducit, cadunt ambo in foveam . Audi etiam beatum Apostolum inter Moysem et Christum discernentem, quos tu similes asseris, ubi sua, Christus autem tanquam filius in domo sua : Moysen famulum nominans, et Christum Filium. Quantum est inter famulum patrisfamilias et filium, tantum est inter Moysen et Christum. Nunquam enim de Moyse idem Apo
Abbreviated transcription (Latin):
in conuenientia. Quo libello eiꝰ seꝑ̃ nr̃e deuotionis
libellis respondimꝰ cm̃s ur̃ȩ prauitatis euacuantes
doctrinas qui & iam nr̃e deuotionis sermones lecti
sunt & ꝓbati in p̃sentia domni regis & sacerdotũ
xp̃i Sed & idem felix anno p̃fatigłosi principis tricesi¬
mo scdõ aduocatꝰ uoluntarie ueniens ad aquis palatiũ.
ibiq in p̃sentia domni regis & obtimatũ illius siue:
sacerdotũ dĩ rationabilit̃ auditus & ueracit̃ conuictꝰ
atq dõ dans glam uerãq confessus fidẽ. in pacẽ catholi¬
ce una nimitatis reuersus ẽ. cũ suis discipulis qui ibi
tunc tẽporis erant p̃sentes. Cuius tecũ tius discipulis
uencrande pat̃ humilitatẽ sectari suadeo. Ad grega
te ipsũ cum tuis ouib cõmissis in ouile xp̃iane carita¬
tis ꝑ eũ quiait. Egosũ hostiũ ꝑmesiquis intrauerit
cauta sollicitudine nesis ex eorũ numero dequib: ipla

Expanded text:
inconvenientia. Cui libello ejus septem nostrae devotionis inconvenientia. Cui libello ejus septem nostrae devotionis libellis respondimus, omnes vestrae pravitatis evacuans doctrinas. Qui etiam nostrae devotionis sermones lecti sunt et probati in praesentia domni regis et sacerdotum Christi. Sed et idem Felix anno praefati gloriosi principis tricesimo secundo advocatus voluntarie veniens ad Aquis Palatium, ibique in praesentia domni regis et optimatum illius sive sacerdotum Dei rationabiliter auditus, et veraciter convictus, atque Deo dans gloriam, veramque confessus fidem, in pacem catholicae unanimitatis reversus est cum suis discipulis, qui ibi tunc temporis erant praesentes: cujus te cum tuis discipulis, venerande Pater, humilitatem sectari suadeo. XVII. Aggrega teipsum cum ovibus tibi commissis in ovile Christianae charitatis, per eum qui ait: Ego sum ostium, per me si quis intrcauta sollicitudine, ne sis ex eorum numero, de quibus ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
temporis destnsore uentilata est inceleberrimo loco qui
dicitur raginis burc & sinodali auctoritate sacerdotũ
xp̃i qui ex diuersis xp̃iani imperii partibus conuenẽrant
a &erno anathemate dampnata. immo & abeate:
memoriȩ ad riano papȩ qui tunc tẽporis scȩ roma¬
ne ecclesiȩ apostolica auctoritate rexerat sedem
sunditus ex terminata donec idem felix infelicit̃ aduras
resugiens partes sopitas infidelitatis cineres uobis exor¬
tantib. resuscitare intendit. Cui ego inas adueniens
partes caritatis calamo epistolã exostatoriã ut se catho¬
lice uinger& hunitati dirigere curaui. Cui ille non
episto lari breuitate sel libelli ꝓlixitate respondere
pisus est. atq in eo omis ꝑfidic ur̃ȩ foueas maxime
apparuit asserens : xp̃m & u&erẽ hominẽ ẽẽ & nun¬
cupatiuũ dm̃ & adoptiuũ filiũ & secunda indiguisse
regeneratione & alia plurima ecclesiastice doctrine

Expanded text:
temporis defensore, ventilata est in celeberrimo loco, qui temporis defensore, ventilata est in celeberrimo loco, qui dicitur Raiginis-Burg, et synodali auctoritate sacerdotum Christi, qui ex diversis christiani imperii partibus convenerant, aeterno anathemate damnata: imo et a beatae memoriae Adriano papa, qui tunc temporis sanctae Romanae Ecclesiae apostolica auctoritate rexerat sedem, funditus exterminata: donec idem Felix infeliciter ad vestras refugiens partes sopitos infidelitatis cineres, vobis exhortantibus, resuscitare intendit. Cui ego in has adveniens partes charitatis calamo epistolam exhortatoriam, ut se catholicae jungeret unitati, dirigere curavi. Cui ille non epistolari brevitate, sed libelli prolixitate respondere nisus est, atque in eo omnes perfidiae vestrae foveas maxime aperuit, asserens Christum et veterem hominem esse, et nuncupativum Deum, et adoptivum filium, et secunda indiguisse regeneratione, et alia plurima ecclesiasticae doctrinae
Abbreviated transcription (Latin):
Scientia inflat: caritas ȩdificat. & quiex altat humili¬
abitur : & qͥ sehumiliat ex altabit᷑. Ad mones mȩ nors
pio ut uid &ur animo sed seuera inuectionis castigatio¬
ne gloriosũ regẽ cirolũ bearolũ non corrũpere Non
ego illũ corrũ pere ueni in frantiã qui corrũ pi ñ potest
sed ad iuuare in fide catholica. inquaille ab ineunte
a&ate nutritus fuit & obtime xp̃i anissimis parentib:
& magistris catholicis edoctus. In possibile ẽ enim ut
corrũ patur a quo qũa quia catholicus ẽ infide : Rex in
potestate. Pontifex in p̃dicatione ludex in ȩquitate
ehilo sophus in liberalib: studiis inditus in morib & om̃i
honestate p̃cipiuis : Ante quã ego eodẽ sapientissi mo
rege casolo iubente uenissẽ in frantiã. hȩc eadem
ur̃ĩ ernoris sectã eodẽ glorioso principe p̃sidente pre¬
sente felice quẽ multũ laudare soles. urẽ partis tune

Expanded text:
Scientia inflat, charitas aedificat . Et qui se exaltat, humiliScientia inflat, charitas aedificat . Et qui se exaltat, humiliabitur, et qui se humiliat, exaltabitur . XVI. Admones me non pio, ut videtur, animo, sed severa invectionis castigatione, gloriosum regem Carolum non corrumpere. Non ego illum corrumpere veni in Franciam, qui corrumpi non potest, sed adjuvare in fide catholica, in qua ille ab ineunte aetate nutritus fuit, et optime a Christianissimis parentibus et magistris catholicis edoctus. Impossibile est enim, ut corrumpatur a quoquam, quia catholicus est in fide, rex in potestate, pontifex in praedicatione, judex in aequitate, philosophus in liberalibus studiis, inclytus in moribus, et omni honestate praecipuus. Antequam ego, eodem sapientissimo rege Carolo jubente, venissem in Franciam, haec eadem vestri erroris secta, eodem glorioso principe praesidente, praesente Felice, quem multum laudare soles, vestrae partis tunc
Abbreviated transcription (Latin):
uos Siuos dituditis xp̃m in ꝓpriũ & adoptiuum:
Partẽq urãm ponat cũ hỹpocritis ibierit fl&us &
stridordentiũ. & tuueperande pater elipante. ca¬
u&o Ne iuniores a&atituȩ in sultent & dicant cum
danielo: In u&erate dierũ malorũ nunc uenerunt
peccatatua quȩ operabaris prius subuertens uias
innocentiũ non recte p̃dicans desaluatore mundi
Octo genarium te audiuimus eẽ in epistola quam
p̃fato felice direxisti: Aud ixpm clamantem tibi.
Adhuc modicũ lumen inte est. Curre dum lucẽ habes
netenebre conp̃hendant. Quiambulat intenebris
nescit quo uadit. Dum lucẽ habes crede inlucẽ ut
filiussis lucis. Quic quid intua epistola de tenebroso¬
tui cordis sensuꝓtulisti totũ exmaledictionis. uel falsita¬
tis felle diriuatũ eẽ dinoscit᷑. Sed forte ignorans uem¬
tatẽ falsitatẽ ꝓtulisti . Disce prius & posteadoce: ne
magister efficiaris erroris. Melior est humilitas disceꝵ¬
di quã temeritas docendi. Noli inscientia tua extolli

Expanded text:
 filium et adoptivum, partemque vestri ponat cum hypocritis, ubi erit fletus et stridor dentium. Et tu, venerande Pater Elipande, caveto ne juniores aetati tuae insultent et dicant cum Daniele: Inveterate dierum malorum, nunc venerunt peccata tua, quae operabaris prius , subvertens vias innocentium, non recte praedicans de Salvatore mundi. Octogenarium te audivimus esse in epistola, quam praefato Felici direxisti. Audi Christum clamantem tibi: Adhuc modicum lumen in te est, curre, dum lucem habeas, ne tenebrae te comprehendant: quia qui ambulat in tenebris, nescit quo vadit. Dum lucem habeas, crede in lucem, ut filius sis lucis . Quidquid in epistola 882 tua de tenebroso cordis tui sensu produxisti, totum ex maledictionis vel falsitatis felle derivatum esse dignoscitur. Sed forte ignorans veritatem, falsitatem protulisti. Disce prius, et postea doce, ne magister efficiaris erroris. Melior est humilitas discendi, quam temeritas docendi. Noli in scientia tua extolli.
Abbreviated transcription (Latin):
tentiã cogaris. Quiasseris filiũ di unicũ. unigenitũ.
uniusq ꝓculdubio ꝑsorȩ ad optiuũ eẽ. Num quid
nontu in cadem ꝑsona adoptionẽ cẽ. ad furmas qũt
arrius olim d& estabili impi&atẽ ad optiuã et̃ asseruit
Aut sibhancblasphemiam declinare niteris. mox incidis
in laqueũ picstorii. induas xp̃m̃ diuidens ꝑsonas. unã
ꝓpriã & alterã ad optiuã. Nam nestorius palã duas
non nominauit ꝑsonas in xp̃o. Omĩa tam̃ quȩ duabus
ineẽ ꝑsonis reces se est prauo sensu. id est ꝓpri&atem
adoptionẽ filii ad firmauit in xp̃o. In eius uero sine du¬
bio litteris adoptionis nom̃ dexp̃o inuenit᷑. Verba
uero sunt eius dẽ nestorii. post obscurossensus: & caligi¬
nosas sententias. & impias infidelitates huius modi
dehumanitate xp̃i. Ait enĩ. Vnde & multi scđm bea¬
tũ paulũ dicim᷑ filii : sed solus p̃cipuũ habens hoc quod

Expanded text:
tiam cogeris; qui asseris Filium Dei unicum, unigenitum, tiam cogeris; qui asseris Filium Dei unicum, unigenitum, uniusque procul dubio personae, adoptivum esse. Nunquid non tu in eadem persona adoptionem esse affirmas, quam Arius olim detestabili impietate adoptivam esse asseruit? Aut si hanc blasphemiam declinare niteris, mox incidis in laqueum Nestorii, in duas Christum dividens personas, unam propriam, et alteram adoptivam. Nam Nestorius palam duas non nominavit personas in Christo, omnia tamen, quae duabus inesse personis necesse est pravo sensu, id est, proprietatem et adoptionem Filii affirmavit in Christo. In ejus vero sine dubio litteris adoptionis nomen de Christo invenitur: verba vero sunt ejusdem Nestorii post obscuros sensus et caliginosas sententias et impias infidelitates hujusmodi de humanitate Christi. Ait enim: « Unde et multi secundum beatum Paulum dicimur filii, sed solus praecipuum habens hoc, quod
Abbreviated transcription (Latin):
Q sihumanitis euis adoptiua ẽ dõpatri. consequens esse
ud&ur ut diunitas idoptiuisit matriurgiu. Quod
qũ impiũ sit dicere: pullus fideliũ ignorat : Flagitas
me testes dare qđ pulla sit adoptio in carne xp̃i. quod
tẽpore oportuno scõspũ catholicos peftori nũo inspican¬
te sensus facturus sum. habundanterq in alis lit teruis
nõis quas contraerrorẽ urm edidimefecisse intellegit qui
nostras paginolas legere ñ contẽpnit. Des uero quod
postulas testimoniũ tibi dar qd nonsit uera humantas
in xp̃o : huius rer tibi testimonum pondibo. qua catho¬
licussũ ipcatholica natꝰ & nutritus eccła. Sed dibo tibi
testes litterarũ mearũ series. silegȩre digneris uerã diui
ror curmihi obicere uelis quodnũ quã medicere legisti
Oriaris me arniũ poneẽ quimultorũ suaꝑ uersi tate
maculauit corda ut recte ñ crederent. Egogloria
año ibũ numquã in baratrũ arrii delapsus sum
Sedtu uel arrius ẽsse ꝓbaris. uel tuam dampnare senten¬

Expanded text:
sse videtur, ut divinitas adoptiva sit matri Virgini. Quod quam impium sit dicere, nullus fidelium ignorat. XIV. Flagitas me testes dare, « quod nulla sit adoptio in carne Christi; » quod tempore opportuno, sancto Spiritu catholicos pectori nostro inspirante sensus, facturus sum, abundanterque in aliis litterulis nostris, quas contra errorem vestrum edidi, me fecisse intelligit, qui nostras paginulas legere non contemnit. De eo vero, quod postulas testimonium tibi dari, « quod non sit vera humanitas in Christo: » hujus rei tibi testimonia non dabo; quia catholicus sum, in catholica natus et nutritus Ecclesia: sed dabo tibi testes litterarum mearum series, si legere digneris, veram diviror cur mihi objicere velis, quod nunquam me dicere legisti. Hortaris me Arium non esse, qui multorum sua perversitate maculavit corda, ut recte non crederent. Ego, gloria Deo Jesu, nunquam in barathrum Arii delapsus sum; sed tu vel Arius esse probaberis, vel tuam damnare senten
Abbreviated transcription (Latin):
& ipseerit mͥ infilio. &cũ iterũ introducit primo genitum
in orbẽ terre: dicit &adorent cũ om̃s angłidĩ. De eo enĩ
dix̃ filius m̃s estu. Dequo in sequenti uersiculo addidit
sicut tuipse paulo ante ꝓtulisti. Pete amȩ & dabotibi
eximius & om̃ib. xp̃i eclesiis acceptabilis. interscõꝵ & xp̃i¬

Expanded text:
introducit primogenitum in orbem terrae, dicit: Et adorent eum omnes angeli Dei . De eo enim dicit: Filius meus es tu, de quo in sequenti versiculo addidit, sicut tu ipse paulo ante protulisti: Pete a me, et dabo tibi eximius, et omnibus Christi Ecclesiis acceptabilis, inter
Abbreviated transcription (Latin):
dilectis simi fr̃i. seduli intentione atq Indeficienti sudore
inp̃dicatio ne uerbi dĩ & ueritatis testificatione secundum
gãmn uobis adõ datã. deuotissimȩ laborate: exibentes uos me¬
ipsos in conuersatione religiosa om̃ib. patres & fratnȩ dilec¬

Expanded text:
dilectissimi fratres, sedula intentione atque indeficienti sudore dilectissimi fratres, sedula intentione atque indeficienti sudore in praedicatione verbi Dei et veritatis testificatione, secundum gratiam vobis a Deo datam, devotissime laborate: exhibentes vosmetipsos in conversatione religiosa omnibus exemplum, in offic
Abbreviated transcription (Latin):
Est qui hab& diuitias & ñ hab& est qui ñ hab& & hab& ho¬
minẽ uero nũ quã ad meũ comparaui seruitiũ.: sed magis deuoa¬
ta caritate omnib xp̃i dimei famulis seruire desiderans
Ad cuius seruitiũ facultatẽ. diuna ut credo uibentt dispensati¬
one ad glosũ & omni honore pominandũ huius regni
principt̃ & regȩ caroluĩ uocitus aduqu sicut mihi quidam
meus mihi mandatũ dederat magister : ut sialicubi nouas audi¬
rẽ orin sectas & a postolicis contrarias doctrinis. Mox totũ me
tiã paruitatis mecie minus idoneȩ faciam : tam̃ promptissima
mente quantũ me diuina adiuuauerit grã. huic ꝑnecessario
operi me mancipare studeo cũ meliorib meis obtimisq eccłae
quãuis meliores mihi habeat eccła dĩ doctores. atq fidei catholi¬
cae. desensores: unus quisq ꝓse rationẽ redditurus erit & qui
plus laborat. plus mercedes accipi&. Id curco scĩs simipatres &

Expanded text:
Est qui habet divitias et non habet, est qui non habet et habet. HoEst qui habet divitias et non habet, est qui non habet et habet. Hominem vero ad meum nunquam comparavi servitium, sed magis devota charitate omnibus Christi Dei mei famulis servire desiderans; ad cujus servitii facultatem, divina, ut credo, jubente dispensatione, ad gloriosum et omni honore nominandum hujus regni principem et regem Carolum vocatus adveni, sicut mihi quidam meus mihi mandatum dederat magister, ut si alicubi novas audirem oriri sectas, et apostolicis contrarias doctrinis, mox totum me tiam parvitatis meae minus idoneus faciam, tamen promptissima mente, quantum me divina adjuverit gratia, huic pernecessario operi me mancipare studeo cum melioribus meis, optimisque Ecclesiae quamvis meliores mihi habeat Ecclesia Dei doctores, atque fidei catholicae defensores. Unusquisque pro se rationem redditurus erit, et qui plus laborat, plus mercedis accipiet. Idcirco, sanctissimi Patres et
Abbreviated transcription (Latin):
degi. Nec maledictionib illius maledictoones opposui. Iuasi
meas uindicans iniuirias. sed ut uericatis testificatio se afferebat
quibusdã in locis duriorib. respondiuerbis. Iuibus damlterũ
in locis suaues in t̃miscui ad monitiones : Neillius infestissi¬
ma animã uel neorũ amaritudo uerborũ exasperar&e. Vlel
iterũ mellis dulcedo sacuã fastidir& mentẽ. Necꝓ eiꝰ tantum¬
modo ut dixi laboraui salute. quẽ timeo forsancitius uel
siones populorũ In eius non posse ꝑuenire incas p̃sentiã sillabas
sed magis in adiutoriũ piissimȩ p̃dicationis uraẽ atq solatiũ
uirorũ uel feminarũ morantib uicinis spaniae partibus. Its¬
ꝓperans & mihi p̃fatus paterdiuitiarũ multitudinẽ seruorũ
usq adiuginti milia numerositatẽ. ignorans quo animo quis
habeat saeculũ Aliud ẽ habere scłm. aliud est haberi a scło

Expanded text:
elegi. Nec maledictionibus illius maledictiones opposui, quasi elegi. Nec maledictionibus illius maledictiones opposui, quasi meas vindicans injurias, sed ut veritatis testificatio se offerebat, quibusdam in locis durioribus respondi verbis, quibusdam iterum in locis suaves admiscui  Cod. Vat., intermiscui admonitiones, ne illius infestissimam animam vel meorum amaritudo verborum exasperaret, vel iterum mellis dulcedo saevam fastidiret mentem. Nec pro ejus tantummodo, ut dixi, laboravi salute, quem timeo, forsan citius  Qsiones populorum, in ejus non posse pervenire meas praesentiam syllabas, sed magis in adjutorium piissimae praedicationis vestrae, atque solatium virorum, vel feminarum morantibus vicinis Hispaniae partibus. Improperans et mihi idem praefatus Pater divitiarum multitudinem, servorum usque ad XX millia numerositatem; ignorans, quo animo quis habeat saeculum. Aliud est habere saeculum, aliud est haberi a saeculo.
Abbreviated transcription (Latin):
Quib ilius uesaniae litteridlas breui sermone duobus libellis
respondere turaui : euacuans ueracissimis scorũ patrum
sensib om̃s illius ad sertiones atq int̃pr&ationes prauis¬
simas illis quoq duob. libellis. alios duos adiunxi plano
sermone catholicȩ fidei dexp̃õdõ ueritatẽ testantes
atq scõrũ patrũ testimoniis ab und antis sime confir¬
mantes. Quorũ lectionẽ pi&atẽ urãm congaudere
arbitror : quia totũ illud opus ur̃o gaudebã dicare
nemini uobisq primo om̃iũ direx ꝓbandũ atq cor¬
rigendũ iuditio urãe auctoritatis atq scĩtatis tan¬
tũ modo contentus. Nec in publicas aures easdem eas¬
meȩ deuotionis lit terulas ꝓcedere uelim : Nisi prius
urẽ auctoritatis censura examinent᷑ & frat̃ nȩ congre¬
stitionis lectione confirm&ur. Satis mihi aestimans illorũ
uiditio exami niari : quorũ dlectio singularit̃ me laborare

Expanded text:
Quibus illius vesaniae litterulis brevi sermone duobus libellis Quibus illius vesaniae litterulis brevi sermone duobus libellis respondere curavi, evacuans veracissimis sanctorum Patrum sensibus omnes illius assertiones atque interpretationes pravissimas. Illis quoque duobus libellis alios duos adjunxi, plano sermone catholicae fidei de Christo Deo veritatem testantes, atque sanctorum Patrum testimoniis abundantissime confirmantes, quorum lectione pietatem vestram congaudere arbitror; quia totum illud opus vestro gaudebam dicare nomini, vobisque primo omnium direxi probandum atque corrigendum, judicio vestrae auctoritatis atque sanctitatis tantummodo contentus, nec in publicas aures easdem meae devotionis litterulas procedere velim, nisi prius vestrae auctoritatis censura examinentur, et fraternae congregationis lectione confirmentur; satis mihi aestimans illorum judicio examinari, quorum dilectione singulariter me laborare
Abbreviated transcription (Latin):
desiderans consulere senectuti illius & iniuiam catholicae
ueritatis fraterna dilectione & humili admonicione re¬
uocare iurũ longeua grauem &ate & religiosȩ uitae
totãq animi s ui intentionẽ colligons inira nec eo
pic&atis intuitu apices aspexit meos quomȩ xp̃m tes¬
tor illi dirigere scio. Sed mox in maledictionis uerba
ꝓsilu it totũq searmauit insuȩ sectȩ defensionem
Nobisq lit teris demandare curauit quid sentir&. quid
suos discipulos crederedocer&. Mefalsariumcla mans
ledictionis genus uel ꝑfidiȩ dimisit. quo d nr̃o norinles
pomini: ostendens scipsũ quid ec̃ & quã in pacient̃ toleran&
si aliquis impi&atis siuerrori contrure tep̃tar&. Multa
colligens testimonia ex scãrum serie scripturarũ multasq
citholicoũ sententias doctorũ deduxit inmediũ : quae
pene om̃ĩa pꝰ iussima interp̃tatione maculare ñtimuit

Expanded text:
desiderans consulere senectuti illius, et in viam catholicae desiderans consulere senectuti illius, et in viam catholicae veritatis fraterna dilectione et humili admonitione revocare virum, longaeva gravem aetate et religiosae vitae totamque animi sui intentionem colligens in iram, nec eo pietatis intuitu apices aspexit meos, quo me Christum testor, illi dirigere scio; sed mox in maledictionis verba prosiluit, totumque se armavit in suae sectae defensionem, nobisque litteris demandare curavit, quid sentiret, quid suos discipulos credere doceret, me falsarium clamans, ledictionis genus vel perfidiae dimisit, quod nostro non inureret nomini, ostendens seipsum quid esset, et quam impatienter toleraret, si aliquis impietatis suae errori contraire tentaret; multa colligens testimonia, ex sanctarum serie Scripturarum, multasque catholicorum sententias doctorum deduxit in medium, quae pene omnia pravissima interpretatione maculare non timuit.
Abbreviated transcription (Latin):
istis: &iam & do xp̃odonante coeptũ p̃dicationis opere
multa ex parte ꝑfecistis. Ad cuius pussime p̃dicationis
uen erabile opus mandante glorioso principe & deuotis¬
simo in omnibonitate carolo rege : Vlos iterũ ituros esse
audiuimus. Iua ꝓpterpaucorũ arripui laborem dierũ
in solaciũ scĩs simi itineris ur̃i quatenus haber&is inma¬
nibus cuiusdã aepistolȩ meo nomini directȩ abelipanto
toletano ep̃o pias & ꝑ necessarias responsiones. ne foste
aliquorũ ex eiusdẽ ȩpłae lectione mentes maculentur
Iua easdem audiuimus litteras in aliorũprius peruenire
fuit cur mihi p̃stitus pat̃ suae iicredulitatis castulã dirigȩ¬
rȩuoluss&. Nam egoaliquib nobis parrantib nrae soci¬
etatis fratrib eundẽ elipantũ sicut dignitate.: ita &iam
ꝑfidie malo primũ eẽ pastib inillis agnoui. Iua propt̃
si quidẽ pacifica caritate direxiei exortatorias lit teras

Expanded text:
istis, etiam et Deo Christo donante coeptum praedicationis opus istis, etiam et Deo Christo donante coeptum praedicationis opus multa ex parte perfecistis. Ad cujus piissime praedica ionis venerabile opus, mandante glorioso principe et devotissimo in omni bonitate Carolo rege, vos iterum ituros esse audivimus. Quapropter paucorum arripui laborem dierum in solatium sanctissimi itineris vestri, quatenus haberetis in manibus cujusdam epistolae, meo nomini directae ab Elipando Toletano episcopo, pias et pernecessarias responsiones, ne forte aliquorum ex ejusdem epistolae lectione mentes maculentur, quia easdem audivimus litteras in aliorum prius pervenirefuit cur mihi praefatus Pater suae incredulitatis chartulam dirigere voluisset: nam ego aliquibus nobis narrantibus nostrae societatis fratribus, eumdem Elipandum sicut dignitate, ita etiam perfidiae malo primum esse partibus in illis agnovi; quapropter, si quidem pacifica charitate, direxi ei exhortatorias litteras,
Abbreviated transcription (Latin):
OMNIS INXẼI CARITATE VENERIBILIBIS ABE
dilec tissinis laidrado ep̃o iugdunensi & pefri¬
dio ep̃o narbonensi. & benedicto abbate. simulq sc̃is simis
nobisq ualde honorabilib gochiae prouintie partib ep̃is
Scio me debitorẽ eẽ inoffitio scãe hartatis omnibus pie
matris ecclac filus inp̃dicando uel defendendo catholi&̧
meã succũ bere deuotionẽ fateor. Maxime tamen uraẽ
scĩs sime dilectioni In hac grã me ũ sudare Ingeniũ secun
dũ largitoris indeficiens donũ ratũ arbi tror neuicina pestis
fuerat : qui romanũ saepissimae imperiũ lacerare solebãt¬
& nunc multo peius sacratissimas xp̃rani Imperii aures quib.¬
dam scis maticȩ ꝑuersitatis nouitatib fatigare ad gredit᷑.
Veluti urã in uiolabilis fides & caeleberrima scĩtas obtime
nouit. Quiꝑdiuinȩ suffragia pi&atis. hanc nebulosa im¬
pi&atis sectã clara ueritatis luce pridem discuterestudu¬

Expanded text:
ominis in Christi charitate venerabilibus atque dilectissimis Laidrado episcopo Lugdunensi, et Nefridio episcopo Narbonensi, et Benedicto abbati, simulque sanctissimis nobisque valde honorabilibus Gothiae provinciae partibus episcopis, Scio me debitorem esse in officio sanctae charitatis omnibus piae matris Ecclesiae filiis, in praedicando, vel defendendo catholicae meam succumbere devotionem fateor. Maxime tamen vestrae sanctissimae dilectioni in hac gratia meum sudare ingenium, secundum largitoris indeficiens donum, ratum arbitror ne vicina pestis fuerat, qui Romanum saepissime imperium lacerare solebant. At nunc  Cod. Vat., Et nunc multo pejus sacratissimas Christiani imperii aures quibusdam schismaticae perversitatis novitatibus fatigare aggreditur, veluti vestra inviolabilis fides et celeberrima sanctitas optime novit, qui per divinae suffragia pietatis hanc nebulosam impietatis sectam clara veritatis luce pridem discutere studu
Abbreviated transcription (Latin):
& ad catholicae pacis concordiã reuocari: sine qua
nihil Nec ipsa mas tirii gła dõ acceptabile eẽ. beitus
tionis prosiliusti iustasalomonis ueredicã sententiã
in orestulti arma & glidius. Item Argue stultũ & oderit
te. Vnde maledictionẽ benedictiorii meȩ opposuisti quid
in corde haberes. quis te totũ sp̃s possider& ostendens.
Sed dñs qui inluminat caecos & sanat contritos corde
in lumin& tenebras ignorantiae tuae. & san& infideli¬
titis uulnera in porde . Teque pastorẽ efficiat populisu
frudentẽ . pium pacificũ & catholicũ. Quid est uir frat̃
quod tanta her&icorum nomina meȩ Inposiusti ꝑsonȩ
quorũ imagines & potescates inciuitate sua dñs ds̃ olim
adnibilum redigit : Non mnemorans quid d&iuis similib¬

Expanded text:
et ad catholicae pacis concordiam revocari, sine qua et ad catholicae pacis concordiam revocari, sine qua nihil, nec ipsa martyrii gloria, Deo acceptabile esse  Cod. tionis prosiluisti, juxta Salomonis veridicam sententiam: In ore stulti arma et gladius . Item: Argue stultum, et oderit te . Unde maledictionem benedictioni meae opposuisti, quid in corde haberes, quis te totum spiritus possideret ostendens. Sed Dominus, qui illuminat caecos, et sanat contritos corde, illuminet tenebras ignorantiae tuae, et sanet infidelitatis vulnera in corde tuo, teque pastorem efficiat populi sui, prudentem, pium, pacificum et catholicum. VI. Quid est, vir frater, quod tanta haereticorum nomina meae imposuisti personae, quorum imagines et potestates in civitate sua Dominus Deus olim ad nihilum redegit
Abbreviated transcription (Latin):
didoctor xpm p̃dicauit sẽꝑ nouũ hominẽ uerũq dm̃
uereq di filiũ creatũ eẽ. atq ineo omnẽ iustitiã indei
ueritate conpl&ã. ce. ad firmat. hȩc una sententia si fidelit̃
legatur & ueraciter intelligatur. pessimas ur̃i erroris e¬
uacuat ad sertiones. duuos dicitis xp̃m u&erẽ hominẽ
nuncupatiuũ dm̃. adoptiuũ filiũ. Iste uero nobilissimꝰ
doctor saluatorẽ nr̃m nouũ hominẽ. uerum dm̃ &
uere di filiui. absq ulla dubi&ate creatũ testatur. Ecce
quidĩ feruor testisicande ueri tatis me rapuit ab ordine
responsionis. Sed incipiamꝰ opater elipante sentenci¬
as tui discutere: libelli. Ut intellegant quilegant pie
so ore procacit᷑ meo po mione dirigere studiusti. Uel
ex quo spũ in primastonte litterarũ tuarũ statim uerba
dirissime maledictionis ꝓferre uoluisses. Ego prorsus
simplicicaritati meȩ deuotionis preces tuȩ direxi
reuerentiae desiderans senectutẽ tuã ꝑ xp̃m saluari

Expanded text:
m, vereque Dei Filium creatum esse, atque in eo omnem justitiam in Dei veritate completam esse affirmat. Haec una sententia, si fiducialiter legatur et veraciter intelligatur, pessimas vestri erroris evacuat assertiones: dum vos dicitis Christum veterem hominem, nuncupativum Deum, adoptivum filium. Iste vero nobilissimus doctor Svere Dei Filium, absque ulla dubietate creatum testatur. V. Ecce quidam fervor testificandae veritatis me rapuit ab ordine responsionis. Sed incipiamus a me  Forte, ante sententias tui discutere libelli: et intelligant qui legant, piso ore procaciter 878 meo nomini dirigere studuisti, vel ex quo spiritu in prima fronte tuarum litterarum statim verba dirissimae maledictionis proferre voluisses. Ego prorsus simplici charitate meae devotionis preces tuae direxi reverentiae, desiderans senectutem tuam per Christum salvari,