comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpriuilegta huit loco atributã publice corroboras ma¬
infestauit capellas ⁊ capellanos quos cõtra eadem roma¬
na pͥuilegia mauscensis ep̃s excõitauerat alsolu. et si de¬
iiceps aliqͣ pͥsumptone ex cõĩcauerit cũ fac̾e nullo modo
possit. ne quis qd̃ ab soluet obseruet ulinde curret om̃s
astantes cõmone feci. ⁊ insuꝑ ut nulla ꝑsona eiꝰq digni¬
tatis uł potestatis rapnias. predas siue aliquas infestatõ¬
nes loco istt habitatorib atꝙ. ꝯfugrentib ĩfra terminoᷤᷤ
subnotatos inferre p̾sumat aplica mͥ auctoritate cõcessa
t̾ali m̾statui et det̾minaui. Ego .p. dei gr̃a abbanensi
ep̃s ⁊ legatus apłice sedis interdico ex parte om̃ipotẽtis
dei ⁊ bt̃ p̃. aplo̾ꝵ principis nͭ nõ et iam ex parte dm̃ m̾i
Gb̃. pp̾. ut nullus om̃ino homo cuiuslibet potentie
uel digintatis huic clum̃ ⁊ loco in frat̾minosꝰ infernis

Expanded text:
per priuilegia huic loco attributā publice corroborans, maper priuilegia huic loco attributā publice corroborans, manifestaui: Capellas & Capellanos, quos contra eadem Romana priuilegia Matiscensis Episcopus excōmunicauerat, absolui: & si deinceps aliqua præsumptione excōmunicauerit, cum facere nullomodo possit, ne quisquā id obseruet, vel inde curet, omnes astantes commonefeci. Insuper vt nulla persona, eiusq. dignitatis vel potestatis, rapinas, prædas, siue aliquas infestationes loco isti, habitatoribus, atque confugientibus infra terminos subnotatos inferre præsumat, Apostolica mihi auctoritate concessa tali modo statui & determinaui. Ego PETRVS Dei gratia Albanensis Episcopus, & Legatus Apostolicæ Sedis, interdico ex parte omnipotentis Dei, & B. PETRI Apostolorū Principis necnō etiam ex parte domni mei GREGORII Papæ, vt nullus omnino homo cuiuslibet potētiæ vel dignitatis huic Cluniacēsi loco infra terminos inferius
Abbreviated transcription (Latin):
go petrus det gr̃a albanensis ep̃s lis romani.
⁊ cardinalis ronane eccłe. qd̃ in his partibus bur¬
gundie p̾ceptis ⁊ informatione dm̃ mei .uiiͣ. 6G̃. Ppͣ¬
anno introz atioms eiꝰ .uii. egi. ad post̾itatis memoriã
scripto ⁊ annotatõne transimitendum ratum duxi
ferebantur ab epĩs lugduneñ ⁊ matiscen. Gebuino ui¬
delicet ⁊ landrico. suo principali loco ⁊ cellis. ⁊ adiacenti
misit donum hagdnem priorem ip̃ius cluñ. ad limina
beatoꝵ petr et pauli. ⁊ adiuscera pat̾ne pietatis dm̃ m̾i
sup̾dc̃i beatissimi. Gb. ppᷤ qui tandent post multiplicẽ diu̾¬
soꝵ u̾boꝵ trutinatõnem. tanti loci calamitat ⁊ inqͥetu¬
dini cõpassus. metantillum ad illas dirimendas ac det̾¬
minandas delegauit. Quiq uemẽs post multos labores
⁊ sudores iniam dictũ locũ in die purificatõnis bẽ merte.
tam in capella eiꝰcł głose uirginis quam in monasterto
sermone per orato. auctoritatem pontifitũ romanorum

Expanded text:
GO PETRVS Dei gratia Albanensis Episcopus, & Cardinalis Romanæ Ecclesiæ. Quod in his partibus Burgundiæ, præceptis & informatione domni mei VII. GREGanno intronizationis eius VII. egi, ad posteritatis memoriam scripto & annotatione transmittēdum ratum duximæ inferebantur ab Episcopis Lugdunensi & Matiscensi, Gebuino videlicet & Landrico, suo principali loco & Cellis, & adiacētiis, misit domnum Hugonem Priorem ipsius CLVNIACI ad limina beatorum Petri & Pauli, & ad viscera paternæ pietatis domni mei supradicti beatissimi Gregorij Papæ, qui tandem post multiplicem diuersorum verborum trutinationem, tanti loci calamitati & inquietudini compassus, me tantillum ad illas dirimendas ac determinandas delegauit. Quique veniens post multos labores & sudores in iam dictum locum in die Purificationis B. Mariæ, tam in Capella eiusdem gloriosæ Virginis, quam in Monasterio sermone perorato, auctoritatem Pontificum Romanorū
Abbreviated transcription (Latin):
sionem priuilegior siue aliter ad quisisse. ⁊ fecise
probatur. Ideo nos necessitate coact auctoxtett uiꝰ¬
atoꝵ pet̾ ⁊ paul sicut nob̾ iniuctum est. sup̃cdictas
ecclias ab soluimꝰ Si uero idẽ archiep̾s ira cõmotus
easdem eccłias si ue capellas eaꝵ iniuste int̾dicere
presumpserit talem int̾clictionem ⁊ excõmunica¬
tionem. irritam eẽ decternimꝰ. poliacuni aut̃ quia
sine canonito uiditio poli uiolent̾ etectis monachiᷤ
acluñ monasterio ꝑmiustam expoliatonem abla¬
tum ⁊ abstractum est. apłice equitatis ꝯcessine
clum̃ cenobto reddimꝰ. ⁊ ut libere posideat om̃mo pre¬
cipimꝰ. Scĩ monialib que p̾dictũ poliacũ in uelsert̃¬

Expanded text:
sionem priuilegiorum, siue aliter adquisisse & tenuisse probatur. Ideo nos necessitate coacti, auctoritate beatorū Petri & Pauli, sicut nobis iniunctum est, supradictas Ecclesias absoluimus. Si vero idem Archiepiscopus ira commotus easdem Ecclesias, siue Capellanos eorum iniuste interdicere pręsumpserit, talem interdictionem & excōmunicationem irritā esse decernimus. Poliacum autē, quia sine Canonico iudicio, violenter eiectis Monachis, a Cluniacēsi Monasterio per iniustam expoliationē ablatum & abstractum est, Apostolicæ æquitatis concessione Cluniacensi Cœnobio reddimus, & vt libere possideat omnino præcipim
Abbreviated transcription (Latin):
excõicasset. hoc in pͥuilegio sibi int̾clictum fuisse
cognouisset. Ille u̾o cum se pͥulegiũ minime le
uel capellas uel capellanos nr̃ monastern interdice¬
rette . Bãlem cũ non nuilla negaret. ⁊ plurima ne¬
gare nequiret. dixt ei ut aut culpã suam inde fac̾et
duit cũ digna satiifatone se purgaret. Qui suꝑ hoc
diit multumꝙ cõuentus. cũ neutrũ face itellet ou si¬
uata sua exigente apontifitali ⁊ sacerdotali ꝯfficious¬
te ante psentiam dm̃ nõt gregori pape cuiꝰ auctorita¬
teme spernebat. eum suspendimꝰ. Sunc supdicti matis¬
censes canonici. audita su pontificis suspensione ultra
modũ efferati. addentes petora pͥorib conuitia młta
in nos intorserunt cũminis. postea de honestatores
doni archiep̃i clicos ⁊ laycos abintroitu om̃nĩ eccãꝵ
mum lugduensẽ allocuti sumus. ut sicut sapiẽs
rat dñs nr̃ Gb̵ pp̃. Q ui cũ sepe inuitatus ⁊ ãmonitũ

Expanded text:
excōmunicasset, hoc in priuilegio sibi interdictum fuisse excōmunicasset, hoc in priuilegio sibi interdictum fuisse cognouisset. Ille vero cum se priuilegium minime leguiare, si vel Capellas vel Capellanos nostri Monasterij interdiceretis? Tandem cum nōnulla negaret, & plurima negare nequiret, dixi ei vt aut culpam suam inde faceret, aut cū digna satisfactione se purgaret. Qui super hoc diu multumque conuentus, cum neutrū facere vellet, obstinentia sua exigente, a Pontificali & Sacerdotali officio vsq. ante pręsentiam domni nostri Gregorij Papæ, cuius auctoritatem spernebat, eum suspēdimus. Tunc supradicti Matiscenses Canonici, audita sui Pontificis suspensione vltra modum efferati, addentes peiora prioribus, conuitia multa in nos intorserunt cum minis. Postea dehonestatores domni Archiepiscopi clericos & laicos ab introitu omnium Ecclesimum Lugdunensem allocuti sumus, vt sicut sapiens r Gregorius Papa. Qui cū sæpe inuitatus & ammonitus,
Abbreviated transcription (Latin):
albe ⁊ fr̃ib aliq̃uos frm̃ scd̃m auctoritatẽ pͥuilegiorũ
pontificũ romanoꝵ ab olim ip̃i loco t̾atã ordinaui. his
ꝑactis. dum redirem. matiscenses canonici insidiis mi¬
chi paratis de repente fulti armata manu et pedestri
suꝑ me. ac nra irruerĩet. baculũ pastoralem cum
ꝓpria tunita ⁊ sagmarto tulerunt. seruientes nobis
cedente ualcle dehonestauerũt. lanceã guttur ꝓprio
admouentes. ne uiuat iuolator ⁊ ad ulterator sponse
scẽ uincentii clamabant. ⁊ cum magno decore ad clu¬
macũ uellẽ nollem reuersus sum. Inde a donno ma¬
tisceñ qui tunc haberat iustitiant ꝑ litt̾as quesuui. s
huc usꝙ mimime impetraui. quam auobis qͥestis apłi¬
ce sedis legatus .mͥ.⁊
matiscensem anathematis taculo ꝑfossum. Com pe¬
rimꝰ qm̃ cͣtra romanoꝵ decreta pontificũ. ⁊ p̾cipue dõ¬
in gregorii fecisse didicimꝰ. Gunc eundem int̾roga¬
iumꝰ utrum priusꝙͣ capellas ⁊ capellanos clumacẽse

Expanded text:
& fratribus, aliquos fratrum secundum authoritatem priuilegiorum Pontificum Romanorum ab olim ipsi loco datam ordinaui. His peractis, dum redirem, Matiscenses Canonici, insidiis mihi paratis, derepente fulti armata manu & pedestri super me ac nostra irruerunt, baculum pastoralem cum propria lunica & sagmario tulerunt, seruientes nobis cædentes valde dehonestauerunt, lanceam gutturi proprio admouentes, Ne viuat violator & adulterator sponsæ S. Vincentij, clamabant, & cum magno dedecore ad Cluniacum vellem nollem reuersus sum. Inde a domno Matiscensi, qui tunc aberat, iustitiam per litteras quæsiui, sed huc vsque minime impetraui, quæ a vobis, qui estis Apostolicæ sedis Legatus, mihi,Matiscensem anathematis iaculo perfossum comperimus, quoniam contra Romanorum decreta Pontificum, & præcipue domni Gregorij, fecisse didicimus. Tunc eundem interrogauimus, vtrum priusquam Capellas & Capellanos Cluniacenses
Abbreviated transcription (Latin):
amio regni sui .xxx.i. hoc itaq beneficiolũ idẽ supͣ me¬
morata a alesia qua damis fr̃ib clumaco de gẽtibies
iacet ĩpago ⁊ ĩcomitatu sẽnenẽse. cũ uicis abidemt appẽdẽtib.

Expanded text:
anno regni sui xxxj. Hoc itaque beneficiolum, id est, supra meanno regni sui xxxj. Hoc itaque beneficiolum, id est, supra memorata Ecclesia quam damus fratribus CLVNIACO degentibus iacet in pago & in Comitatu Gene
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ alb̾r enusdem monasterii ⁊ monachis eius pͥcepto et
ic̃i uñ dicti tegule modo ⁊ deiiceps obedientib ⁊ ibidẽ
deo famulantib. eccli̾am᷑ blasi ⁊ iunculu totun cum
om̃ib ibidem ꝑtinentib cum mũtib ⁊ planitus. agriᷤᷤ.¬
cum om̃ib utensilib. dono ego ⁊ p̾dicta cõiunx mea
a lrpra scriptum monasteriũ. ut sinos minus ido¬
nee inuiuictũ adeo pegimꝰ officiũ. delicti nr̃ ⁊ nregen¬
tie nõ ꝑ merito recipiamꝰ dispendiũ. s ꝑ eos oratione
quos sustentaniur submniistrantes temporalia ad
stadiũ currentes remuneramꝰ mercedem ꝑpetua. Hec
ut a nobis facta credãtur ⁊ aposteris nrĩs nõ infran¬
scͥpͥsit hec. Acta sũt
h in uilla tabernis qũa alio
noninte ꝓpt̾ fuuuũ
ibidem defluentem utba appellant. Data x uiiii. kł̃feb
anno ab incarnatione dñi.M.xix. regnante redolfo rege

Expanded text:
& Abbati eiusdem Monasterij, & monachis eius, præcepto & & Abbati eiusdem Monasterij, & monachis eius, præcepto & S. BENEDICTI Regulæ modo & deinceps obedientibus, & ibidem Deo famulantibus, Ecclesiam S. Blasij in Viculis totam, cum omnibus ibidem pertinentibus, cum mcum omnibus vtensilibus, dono ego & prædicta coniux mea ad suprascriptum Monasterium, vt si nos minus idonee iniunctum a Deo peregimus officium, delicti nostri & negligentiæ non pro merito recipiamus dispendium, sed per eorum orationes, quos substētamus, subministrantes temporalia, ad stadium currentes remuneremur mercede perpetua. Hæc vt a nobis facta credantur, & a posteris nostris non infrinscripsit hæc. Acta sunt hæc in villa Tabernis, quam alio nomine propter fluuium ibidem defluentem Vtba appellant. Data xviij. Kal. Febr. anno ab incarnatione Domini M.XIX. regnante RODOLFO Rege,
Abbreviated transcription (Latin):
N uomine scẽ ⁊ mdiidue triitatis. Rodul¬
phus dei grã rex. Igitur cum totius ordo religi¬
ons scd̃m decreta precedentium reg. n sce̾ cõuer¬
sationis exordiũ sumeret. ⁊ pseuer andum in ea
sustentatula alimome his qui districtĩ atꝙ fami¬
liariꝰ in dei seruitis se mercio. publuta regalis re
ad susficientiant aliis  minus aliis sub minift᷑
longa temporũ curritula extensus sit. nchiomuruᷤ
dignum est ut nos qui quasi per nouissimos opera¬
rios inuinea det laboramus eosclem oꝑarios in exẽr¬
citio operis dei deficere nõ sinamus. quin pocurs ut
iures sippetunt nobis usq ad ungum ꝑducere temꝑ¬
temus. quappt̾ sciant om̃es p̾senti tempore decedẽ¬
tes ⁊ futuro succedentes qualit̾ ego rodulphus petẽce
atq exostante dilectissima conuige mea Hr ainsãda
dono ex hereditateria mea possesione cont quondam¬
p̾diolum ob aĩe mee ⁊ supra memorate comugis mee
remedium cenobip scĩ petri quod dicunt cluntacum.

Expanded text:
N NOMINE SANCTAE ET INDIVIDUAE TRINITATIS, RUODOLFUS, DEI GRATIA REX. Igitur cum totius ordo religionis, secundum decreta praecedentium regum, sanctae conversationis exordium sumeret, et ad perseverandum in ea sustentacula alimoniae his qui districtius atque familiarius in Dei servitio se coercerent, publica regalis res ad sufficientiam aliis, et minus aliis subministrarlonga temporum curricula extensus sit, nihilominus dignum est, ut nos qui quasi per novissimos operarios in vinea Dei laboramus, eosdem operarios in exercitio operis Dei deficere non sinamus, quin potius ut vires suppetunt nobis, usque ad unguem perducere temptemus. Quapropter sciant omnes praesenti tempore decedentes et futuro succedentes qualiter ego Ruodolfus petente atque exortante dilectissima conjuge mea IRMINGADA dono ex hereditaprædiolum, ob animæ meæ & supra memoratę cōiugis meæ remedium, Cœnobio S. PETRI quod dicūt CLVNIACVM,
Abbreviated transcription (Latin):
otum sit cunctis scẽ dei ecc̃e fidelib tam futurris ꝙͣ.
cenobio cui donus hugo albas pre est. permanus don¬
n roberti eiusdem ꝓuintie comitis. ad quem p̾fata
albatia temporalit̾ respic̾e uidetur. Ut deiceps in pote
at. Ita tamen ut albas eiusd̾ loci ⁊ fraties ibidem
constituti huic scẽ matr ecclĩe debitam ȩxhibrant
reuerentiam. Hanc cõcessionẽ facimꝰ ego ⁊ nrẽ ecch̾e oi
nonici ꝑ remedio animaꝵ nr̃aꝵ om̃iũq anteressor un
sen successoꝵ nr̃oꝵ huiꝰ scẽ matͥs ecc̃e epõꝵ seu can
defuctoꝵ. Et ut nos atq successores ñt der ga me¬
reamus fieri partitipes ⁊ confratres om̃iũ honorũ
que fiant in ip̃a clumiacensi congregatione ip̃i ciꝙ
S uranti aruernensi ep̃t .g. roberti decani portu¬
ensis .s̾. bertrant archipͥsbit̾.S. Girberti de pongibalt.¬
s̾. Girm̃ .s. petͥ .s̾. Giraldt .S̾. Bernardt cabiscoli. S
stephañ de nesger .S̾. a selme segresta .s. petͥ siruẽt.

Expanded text:
OTUM SIT CUNCTIS SANCTȨ DEI ȨCCLESIAE FIDELIBUS, TAM FUTURIS QUAM et Cluniacensi cenobio, cui domnus Hugo abbas preest, per manus domni Rotberti, ejusdem provinciȩ comitis, ad quem prefata abbatia temporaliter respicere videtur, ut deinceps in potesat; ita tamen ut abbas ejusdem loci et fratres ibidem constituti huic sanctȩ matri ȩcclesiȩ debitam exhibeant reverentiam. Hanc concessionem facimus, ego et nostrȩ ȩcclesiȩ canonici, pro remedio animarum nostrarum, omniumque antecessorum seu sdefunctorum, et ut nos atque successores nostri Dei gratia mereamur fieri participes et confratres omnium bonorum quæ fient in ipsa Cluniacensi congregatione; ipsi quoqS. Duranti, Arvernensis episcopi. S. Rotberti, decani Portuensis. S. Bertrant archipresbitS. Girini. S. Petri. S. Giraldi. S. Bernardi Cabiscoli. S. Stephani de Nesgeri. S. Aselmæ Segresta. S. Petri Siruent.
Abbreviated transcription (Latin):
in pago uieñese. qd̾ barolus cõsangumeus mr̃ illoꝵ
res quas angesbertus ꝑ cartam donationis addic¬
tumt locum tradidit idem karolus iniuste contẽ¬
debat. Ille autẽ ut uidit ⁊ auduit non se hoc ret¬
tum tenere ꝑsonaliter diimisit omẽnt querelam ⁊
Alico ipsas cartas quas ingelbertus fecit corrobora¬
uit ⁊ iterum in manu regis firmauit. ⁊ tunc ius¬
sit donnus rex hoc iudiciũ scribere ꝑ qd̾ om̃i tp̃r
dicte carte in iuolabiles ꝑmaneant. ⁊ subtꝰ fideliũ
nrõ nomina uissimꝰ insertire ac de sigillo mõ. gig.

Expanded text:
go Uiennensee, quod Carolus consanguineus noster illorum res, quas Ingelbertus per cartam a donationis ad dictum locum tradidit, idem Carolus iniuste contendebat. Ille autem, tibi vidit et audivit non se hoc recte tenere, praesentialiter dimisit omnem querekm et illico ipsas cartas, quas Ingelbertus fecerat, corroboravit et iterum in manu regis firmavit. Et tunc iussit dominus rex hoc iudicium scribere, per quod omni tempore dictae cartae inviolabiles permaneant et subtus fidelium nostrorum nomina iussi
Abbreviated transcription (Latin):
mos a clĩcis decantari. Calis erat oqus suꝑ quẽ
ascendit infelix masticonensis dequo refert pe¬
trus abb clumacenẜ in libro miraculoꝵ qd̾ cum
resideret multis militib diũsis ordinib cõsti patꝰ
repente ignotus homo equo insidens ꝑ hostium
palacui ingressus cunctis udentib et mirantibr
usz ad ip̃m̃ ꝑuenit dicens se uelle colloqui ei im¬
pans ut surg̾ẽt et se sequeretur qui in iusibili po¬
tencie non ualens resiste. surrerit et us ad ho¬
stium domus ꝑrexit ubi equm ꝑatum inuei̾t
quem iussus statim ascendit. cuius abenas ille
accipiens qui pp̃r illum uenerat uelocissimo
aciem potuerũt sicq tand̃ subtractus iusibus
hõim fcũs et eternus socius demonum.

Expanded text:
mos a clericis decantari. Talis erat equus, super quem mos a clericis decantari. Talis erat equus, super quem ascendit infelix ille Matisconensis, de quo refert Petrus abbas Cluniacensis in libro Miraculorum, quod resideret, multis militibus diversi ordinis stipatus; repente ignotus homo insidens equo per ostium palatii ingressus cunctis videntibus et admirantibus usque ad ipsum pervenit, dicens se velle ei colloqui, imperans ei ut surgeret, et se sequeretur. Qui invisibili potentiae non valens resistere, surrexit et usque ad ostium domus processit: ubi equum paratum invenit, quem jussus statim ascendit; cujus habenas ille accipiens, qui propter illum venerat, velocissimo acie potuerunt: sicque tandem subtractus visibus hominum, factus est aeternus socius daemonum.
Abbreviated transcription (Latin):
bonanium habutq cum eo solus in siluam ⁊ cũ
uigilarent circa mediam noctẽ audunt qñdam
buciuantem fortiter et sigͣnit se totum. et ecce nu¬
sera mulier illa accurrens muida sicut pͥus fossã
comprehendens gladio ꝑemit et ĩ ignẽ proiecit ⁊
su xp̃i. ut staret et diceret ei quis ẽẽt et cur hec fa¬
ceret. tunc ille subsistens ait. ego sum ur ille mn¬
les et hec est illa mulier nobilis uror illius mli¬
tis quem pro amore meo interfecit ut licencius
et frequencius meo concubitu frueretur. et ĩ ħ pcc̃o
lis noctib ame interficitur et cõburitur tm̃ enĩ
dolorem patitur in ictu gladii qnͣdo eam ferio qnͣ
tum uuꝙͣ in morte sua passus est. et multo maio¬
rem incombustione ad quẽ count̾ diait. quis est
aliquis succurr̾e. poss inquid si uos faceretis in
cunctis congregacõnib que uobis subiecte sunt
orare pronobis. et a p̾sbris celebrari missas. psal¬

Expanded text:
bonarium, abiitque cum eo solus in silvam. Et cum bonarium, abiitque cum eo solus in silvam. Et cum vigilarent circa mediam noctem, audiunt quemdam buccinantem fortiter, et signavit se per totum. Et ecce misera mulier illa accurrens nuda, sicut prius, coepicomprehendens, gladio peremit, et in ignem projecit, et Domini, ut staret, et diceret ei, quis esset, et cur hoc faceret. Tunc ille subsistens, ait: Ego sum vester ille miles, et haec est illa mulier nobilis, uxor illius militis, quem pro amore meo interfecit, ut licentius ac frequentius meo concubitu frueretur. Et in hoc peccato lis noctibus a me interficitur et comburitur. Tantum enim dolorem patitur in ictu gladii, quo eam ferio, quam nullus unquam in morte sua passus est, et multo majorem in combustione. Ad haec comes: Quis est ait, aliquis succurrere? Posset, inquit, si vos feceritis in cunctis congregationibus, quae vobis subjectae sunt, orare pro nobis, et a presbyteris celebrare missas, et psal
Abbreviated transcription (Latin):
ligiosus et timens dcũ ob qd̃ criam familians erͣt
pfato comiti. hic dum noite quadamerat uiglarz¬
et custodiret fossam suam carbonificam a criter in
et postea nules quidam equo in signo insideus eua¬
ginato gladio uelociter equitans ut fugientẽ appre¬
henderet mulierem ꝙ̃ dum fugiens fossam circunz
cõpressa est ab eo et ꝑ fossa gladio et statim. quasi
mortua ꝙͣ ille proiecit in ignem et exustam rursꝰ
extraxit et posuit aute se suꝑ equin et a biit hec ui
sio plib noctib illi ostensa est cum ergo quadã die
de huius uisionc tam frequenti minis anxiꝰ cogitaret.
sic cogitabundus et tristis obiuanit comiti muratꝰ
com̃ traxit eũ in ꝑtem et secrete requisiuut ab eo qͥd
nllo conqueror. S hec et hec cociens udi et utinã
uos iudissetis c̾te inquidcomĩ ego tecum uadam et
indebo hanc uisionẽ magnã. Igitur qm̃ confessus
omia peccata sua mutat hĩtum et assurit sibi car¬

Expanded text:
ligiosus et timens Deum. Ob quod etiam familiaris erat ligiosus et timens Deum. Ob quod etiam familiaris erat praefato comiti. Hic nocte quadam cum vigilaret custodiret fossam suam carbonificam incensam acret post eam eques quidam equo nigro insidens, evaginato gladio velociter equitans, ut fugientem apprehenderet mulierem: quae dum fugiens fossam circumiret, compressa est ab eo, et perfossa gladio, et facta est quasi mortua. Quam ille projecit in ignem et exustam rursus extraxit, et posuit ante se super equum, et abiit. Haec autem visio pluribus noctibus ostensa est illi. Cum ergo quadam die de hujusmodi visione tam frequenti nimis anxius cogitaret, sic cogitabundus et tristis obviavit comiti. Miratus comes traxit eum in partem, et secrete requisivit ab eo, quid nullo conqueror, sed haec et haec toties vidi, et utinam vos vidissetis. Certe, inquit comes ei, tecum vadam, et videbo visionem hanc magnam. Igitur comes confessus omnia peccata sua, mutat habitum, et assumit secum car
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuenissem iam umbre processerant et cũ uoces qͣl¬
dam confusas audun et fragores audim arnorñ
et equoꝵ frenutus. sed nec umbras id̾e nec uoces
intellig̾e potui. cũ autẽ redissemus iam archiep.
comtit᷑ eum ab illis sp̃ib raptum aq̃uib audi¬
tum fũat rapiendũ huic apparz quales equi sunt
illi suꝑ quos aliqnͣdo deffunctoꝵ amme uidentur
equitare. Sunt enun demoues seun equos tnͣsfor¬
mantes quor cessores sunt amme miserrune pos¬
catis honate tanqmͣ arnus quibusdam et clipeis
homustate. S re uera ꝓprus scelib informus talib
onustate uixͣ illud ꝓphicum descend̾unt ĩ infermũ
cum arimis id est cum membris suis que fecerit
anua nnquitatis pcco nolentes ea fac̾e anna iuisti¬
ad coitũ et inlibidine p̃potentem. demones ergo
m equos transforrati significant cessores suos
bonarius coniti cuidam inueruensi. erat

Expanded text:
pervenissem, jam umbrae processerant, et tamen voces quaspervenissem, jam umbrae processerant, et tamen voces quasdam confusas audivi, et fragores armorum, et equorum fremitus; sed nec umbras videre, nec voces intelligere potui. Cum autem redissemus, jam archiepiconjicitur, eum ab illis spiritibus raptum, a quibus auditum fuerat rapiendum. Hinc apparet, quales equi sint illi, super quos aliquando defunctorum animae videntur equitare. Sunt enim daemones se in equos transformantes, quorum sessores sunt animae miserrimae peccatis oneratae, tanquam armis quibusdam et clypeis onustatae sed revera propriis sceleribus informis talibus onustatae. Juxta illud propheticum: Descenderunt in infernum cum armis suis , id est cum membris suis, quae fecerunt arma iniquitatis peccato, nolentes ea facere arma justiad coitum, et in libidine praepotentem. Daemones igitur in equos transformati, significant sessores suos bonarius comiti cuidam Nivernensi. Erat
Abbreviated transcription (Latin):
oc id cͥcodix ut ꝑ hoc elusescat mide sump¬
sit micium uugilianus error de animab
deffunctoꝵ qͥs heas eiror applłat dicens eos hr̃e cũd̾
curam equoꝵ et curruũ et armoꝵ post mortẽ qui
hũerant dum iuebant de qͣ re certissimũ refere¬
bat exemplum ꝑatruus meus hellebandus rẽ¬
dũ autẽ cuca ũndiem apud quond̃ nenus appro¬
piqͣssemus ego et farmilus mens qui me p̾cede¬
dint ille tumultũ ĩ nemore. quasi multiplices et
uanos equoꝵ fremit᷑ aror sonitus et uelut uo¬
ces multitudirs impetu ꝓruentis inbellum es¬
me a quo cum quererẽ quare rentetur. xespond̃
equus m̃s nõ fuste nec calcanb cogi potest.a⁊ u
cedat ego ip̃e eciã adeo t̾ntus sum ut or̃o ꝓcede nõ
audcam. nura emĩ undi et audiui neunis isto def¬
functoꝵ ammabr et demonib plenũ est. audim
autem illos clamare et dicere iam hẽmus p̾positũ
ego respondi signũ ciucis nr̃is frontib inprimꝰ et se¬
cur procedauius. cum ergo ꝓcessissem et ad uenius

Expanded text:
c idcirco dixi, ut per hoc elucescat, unde sumpsit exordium Virgilianus error de animabus defunctorum, quos heroas appellat, dicens eos habere eamdem curam equorum, et curruum, et armorum post mortem, quam habuerant dum vivebant. De qua re certissimum referebat exemplum patruus meus Hellebaudus, HenCum autem circa meridiem apud quoddam nemus appropinquassemus, ego et famulus meus, qui me praecedeudivit ille tumultum magnum in nemore, quasi multiplices et varios equorum fremitus, armorum sonitus, et velut voces multitudinis impetu proruentis in bellum. Exme. A quo cum quaererem, quare reverteretur, respondit: Equus meus non fuste nec calcaribus etiam cogi potest, unon audeam. Mira enim vidi et audivi. Nemus enim istud defunctorum animabus et daemonibus plenum est. Audivi autem illos clamare et dicere: Jam habemus praepositum ego respondi: Signum crucis nostris frontibus imprimamus, et securi procedamus. Cum ergo processissem, et ad nemus
Abbreviated transcription (Latin):
contra.c. aigolaudi et int̾fecti sunt sarracem
lia contra uero milia quorum pars quedau
roli detrimentum et mandcant ei nt pugnam
ocim exͥanis qui sero aute dicm belli farma bel¬
lica sua custudiosissime p̃̾parantes astas suas
erectas iuficerunt in terra añ castra in pacis pͥ¬

Expanded text:
olandi milites, et interfecti sunt Sarracenilia contra duo milia, e quibus alia pars roli detrimentum, et mandavit ei, ut ad pugnam uidam Christiani, qui sero ante diem belli arma sua bellica studiosissime praeparantes, hastas suas erectas infixerunt in terra, ante castra in pra
Abbreviated transcription (Latin):
dici fas est ad uurantes tant̾q dei miracu
luin gracie diune ascribentes et ab siderunt
etis ꝓpe terram et radices que temanserunt
n tellure in modum ꝑtitarum: ex se magna
modo loco apparent. erant eu ulorum mul¬
te aste de ligins fracxeis mira res magnuu q
corporib detiuuentum. Quid plura: se illa g¬

Expanded text:
dici fas est, admirantes, tantumque miraculum divinae gratiae ascribentes, absciderunt eas prope terram, et radices quae remanserant n terra in modum perticarum, ex se postea illo loco apparent. Erant enim illorum multae hastae de lignis fraxinis. Mira res, magnumque corporibus detrimentum. Quid plura? die
Abbreviated transcription (Latin):
cuedis ulł pot childebertũ reguauit clo¬
taris it̃ euls qui scãm redegundem in
matrunoms hũit post clot᷑arnm regna¬
uit chilpericus filius enus cum tribus frati
bus. Ocuib̾to gunt̾imo et sigbto qui hũit
brunichildem in mat̾imonio post chilpericũ
regnanit clotarius filius euis. cotamis
iste gemut dagobtum et .i. filiam blicadẽ

Expanded text:
Post Childebertum regnavit Clotarius frater ejus, qui sanctam Radegundem in matrimonio habuit. Post Clotarium regnavit Chilpericus filius ejus cum tribus fratribus suis, Cariberto, Guntramno et Sigeberto, qui habuit Brunichildem in matrimonio. Post Chilpericum regnavit Clotarius filius ejus. Clotharius iste genuit Dagobertum e
Abbreviated transcription (Latin):
eranorim e francis occisum preluuun fe¬
cit cum theodorico rege francora et de¬
git Iste pipiuis bͥuia de uxore sua cãlpia¬
de geũ karolum marcellum post theo dori¬
cum uero regnauit clodoneus filius eius
post dagobertum defecit gemis regale a pru

Expanded text:
trasiorum a Francis occisum, proelium fecit cum Theoderico rege Francorum, et decit. Et ipse Pipinus Brevis de uxore sua Calpiade genuit Carolum Martellum. Post Theodericum vero regem regnavit Clodoveus, filius ejusPost Dagobertum defecit genus regale a prud
Abbreviated transcription (Latin):
sepultus aquis in beisilica saoncte dei geiu¬
tricis quam ip̃e construxerat corpus enis
aromatiratii est et in sede aurea sedens
poĩtum est in curuatura sepulcri ense au¬
reo accuictus et euangelium aureum te¬
nens in manibus et genibus recluiatis
uiueris in cathedra et capite houeste exeto
ligato aurea cathena ad dyadema. et i
dicidemate ligũ scuicte crucis põit est. Et
repleuerunt sepulchrum ens sironiatib
piginentis et balsamo mulgo et thesciu¬
uestimentis iꝑialibus et subdano sub
dicidemate facies ꝯpata est. E ilicurm ad¬

Expanded text:
sepultus Aquis in basilica Dei genitricis, quam ipse construxerat. Corpus ejus aromatizatum, et in sede aurea sedens positus est in curvatura sepulchri, ense aureo accinctus, evangelium aureum tenens in manibus et genibus, reclinatis humeris in cathedra, et capite honeste erecto, ligato aurea cathena ad diadema. Et in diademate lignum crucis positum est. Et repleverunt sepulchrum ejus aromatibus, pigmentis, balsamo et musco et thesauejus indumentis imperialibus, et sudario sub diademate facies ejus operta est. Sceptrum a
Abbreviated transcription (Latin):
suml manib leuit extendebat. Militem ar¬
matum rectum stantem suꝑ palinam suam
a terra usq ad caput suum sola manu ue¬
lociter eleuabat et erat doins largissunus.
iudiciis rectissimus. lo cucionibus loculentꝰ
In quatuor sollempintatibus ꝑ circulum a
precipue curiam suam in yspaniam tenen
coro nam regiam et ceptrumi gestabat. Die
scilicet uatalis domun et die pasche et die pen¬
tecoster. et die sancti iacobi ante eius tribu¬
Cnta lectum eius per singulas uoctes assidue
noccis igiliam agebant .x. scilz ad cap̃t. et .x.
ad pedes et .x. ad dext̾am. et .x. ad leuã: manu¬

Expanded text:
rum faciliter manibus extendebat, militem armatum rectum stantem super manum suam a terra usque ad caput suum sola manu lociter elevabat. Erat donis largissimus, in judiciis rectissimus, in locutione luculentus. In quatuor solemnitatibus per circulum anni praecipue curiam suam in Hispania tenens, coronam regiam et sceptrum gestabat: die scilicet Natalis Domini, die Pasch Jacobi. Ante tribuCirca lectum ejus per singulas noctes assidue noctis vigiliam agebant; decem ad caput, et 10 ad pedes, 10 ad dexteram, et 10 ad laevam, ten
Abbreviated transcription (Latin):
Sed quartam partem arietis aut galliuas
duas cuit anserem aut spatulam porcinam
pauoneur aut gruami aut leporem integrũ
edebat parum iunum sed lmpham sobric
bibebat hic fortitudine tota repletus erat qd̃

Expanded text:
sed quartam partem arietis, aut gallinas duas, aut anserem unum, aut spatulam porcinam, aut pavonem, aut gruem, aut leporem integrum edebat. Modicum vinum et lympham sobrie bibebat. Tantae fortitud
Abbreviated transcription (Latin):
faceient et dicerent. Sanctus deus sc̃s fortis sc̃is ĩmortalis
miserere nobis nichil aliud apponentes sc̃us autem ꝓclus
et statim̃ tere motus cessauit. porro brata pulchena super
miraculum uua cum fratre supra mcõum adnuata per
receperunt omimnes ecc̃e per singules dies hunc sauere doo.
eufra siue ep̃m et oñs domus et ecc̃a cecidit et pulchntudo
ciuitatis ertaominata est non eniui fuit talis diunitus ul
cio in alia quitate ꝑ om̃s gencrationes post duco anos̃ ibĩ¬
tamam faciebant qui remanserant oñis discalciati cl ama
uobiscum state quo facto stecit ira dei et iustimanus ĩpator

Expanded text:
facerent et dicerent: Sanctus Deus, Sanctus fortis, Sanctus immortalis, miserere nobis, nihil aliud apponentes. Proclus autem epiet statim terraemotus cessavit. Porro beata Pulcheria super miraculo una cum fratre supra modum admirata, sanreceperunt omnes Ecclesiae per singulos dies hunc canere Deo. erraemotu, et omnis domus, et ecclesia cecidit, et pulchritudo civitatis exterminata est. Non enim facta est divinitus talis ultio in alia civitate per omnes generationes. Ac piissitanias faciebant qui remanserant, omnes diobiscum state. Quo facto, stetit ira Dei. Interea Athalar
Abbreviated transcription (Latin):
sequeretur opes. Dognata corde tenens ple¬
mis uelut archa libellis. Qiis quis quod uo¬
luit: foute f̾luente bibis. E onsilio sapieus
aruo prus ueserenus. Omnibus ut po¬
pulis er amore parens. Culiue honoratũ¬

Expanded text:
rapina fuit. Dogmata corde tenens, plenus velut arca libellis, Quisquis, quod voluit, fonte fluente bibit. Consilio sapiens, animo pius, ore serenus, Omnibus ut populis esset amore parens. Sic venera
Abbreviated transcription (Latin):
u patuar repetis uos triste sub orbe
resinquis. ẽe tenet aula intens uos
lacrunosa die. Sex qui lustra gerens octo
bonus in suꝑ annos. E reptus terre iustus
ad astra redis. ad paradisi eas epulas te ciue
reductus. unde geunt mundus gaudet ly¬

Expanded text:
u patriam repetis, tristi nos orbe relinquis, Te tenet aula nitens, nos lacrymosa dies. Sex qui lustra gerens, octo bonus insuper annos, Ereptus terrae justus ad astra redis. Ad paradisiacas epulas te cive reducto, Unde gemit mundus, gaudet
Abbreviated transcription (Latin):
re et e pere mirabili de ligno construxit ita
auteqm discederet anno ita tribus horis
fortuitu inceudio conflagũ uͥ preter qõ
a qua tangebatur nec mĩa quid̃ haustu¬
la ex eo remau̾et. Nec refici potuit ꝓpt festi
uent ulius de cessum quaquami in ea me¬
d tatione esset ut pro ligneo lapideum re¬

Expanded text:
pere mirabili de ligno ita construxit, sse videretur, ita tribus horis fortuitu incendio conflagravit, ut, praeter quod aqua tegebatur, ne una quidem hastula ex eo remanenatum illius decessum, quanquam in ea meditatione esset, ut pro ligneo lapideum re
Abbreviated transcription (Latin):
Una in principio si iubeat ut auiũ: uentos oste¬
dit. Si in sumino eius cormiculo maculis quibd̃¬
uigressit pluuiosum mensis exordium p̾dicit. Si uero¬
testatur ai in nocturna nauigatione sancillat ad remoᷤ
quas in oculis indeuius morituros ante trduum non
nabere quibus non insis certa est desperatio.
Sol m ortu suo maculosus uel sub nube latens pluui¬
osum diem p̾sagit. Si iubeat sinceiũ. Si pallet tempes¬
tuosum. Si c̾cauus indecur ita ut in medio fulgens radi¬
os ad austium et aquillonem emictat tempestatem hu¬
midam et uentuosam. Si pallidus in ingras mibes oc¬
cidat aquillonem uentum cclumi si uespere iubeat seremũ
diem. Si mane tempestuosum significat ab aquilone
fulgur et abeurope tontiua tempestatem et ab astro

Expanded text:
una quarta si rubeat quasi aurum, ventos ostendit; si summo in corniculo maculis nigrescit, pluvium mensis exordium; si aqua in nocturna navigatione scintillat ad remos, quas videmus in oculis, morituros ante triduum non habere, quibus non visis certa est desperatio.Sol in ortu suo maculosus, vel sub nube latens, pluvium diem praesagit. Si rubeat, sincerum; si palleat, tempestuosum; si concavus videtur, ita ut in medio fulgens radios ad Austrum et Aquilonem emittat, tempestatem humidam et ventosam; si pallidus in nigras nubes occidat, aquilonem ventum. Coelum si vespere rubet, serenum diem; si mane, tempestuosum significat. Ab Aquilone fulgur, et ab Euro tonitrus tempestatem, et ab Austro
Abbreviated transcription (Latin):
fortitudine illud ydolum obtiu̾et quod anul¬
lo unqmͣ frangi nequant. Cum enm aliq̃s
xpĩanus ad illud appropuquat statim peri¬
clitatur. s ed cum aliquis arracenus cã aid¬
horandi uel a dep̾candi mahũmet. accesit

Expanded text:
fortiter illud idolum obtinet, quod a nullo unquam frangi potuit. Cum aliquis Christianus ad illud appropinquat, statim periclitatur; sed cum aliquis Saracenus causa adorandi vel deprecandi Mahomet accedit,
Abbreviated transcription (Latin):
senico optime operaturus supra terrami uel citꝰ¬
positus de orsum latus et quadratus de orsum
uolare in sublune cormilsuꝑ que eleuatur yma¬
go illa de auricalco obtime in efigie honius
cem au̾̃it a maini cuis cadet auno quo rex fu¬
turus in gallia natus fuerit qui totam terra¬
yspanicami xpĩanus legibus in nouissimis tẽ
sam garis suis in terra repositis omnes fugient.
tres annos in illis horis cõmorans augienta¬
uauit de residuo uero auro et argento in men¬

Expanded text:
cenico optime sculptus, supra terram situs, deorsum latus et quadratus, desursum volare in sublime corvus. Super quem elevata est imago illa de aurichalco optimo in effigie hominis ceni aiunt, de manu ejus cadet, anno quo rex futurus in Gallia natus fuerit, qui totam Hispaniam Christianis legibus in novissimis tempsam, gazis suis in terra repositis omnes fugient. tres annos in illis oris commorans, augmentanavit. De residuo auro et argento immen
Abbreviated transcription (Latin):
ilius de quo psalmsta ꝓphauit dicens accigẽ gladio tus
suꝑ femur tuũ potentisime. ut in hic ꝑeund uim equitatis
exceas molem imquitatis potent destruas et sĩam dĩ ecram
euisq fideles ꝓpugnes ac ꝓtegas nec inuiꝰ sub fide falsos q̃
aduiues ac defendas desolata restaures restaurata conserues
ullcis aris iiusta confiumes bñdisposita auxiliante dño nr̃o¬

Expanded text:
 de quo psalmista prophetavit dicens: Accingere gladio tuo circa femur tuum, potentissime, ut in hoc per eundem vim equitatis exerceas, molem iniquitatis potenter destruas et sanctam dei ecclesiam eiusque fideles propugnes ac protegas nec minus sub fide falsos quallos clementer adiuves ac defendas, desolata restaures, restaurata conserves, ulciscaris iniusta, confirmes bene disposita, quatenus
Abbreviated transcription (Latin):
C
tem ĩminere signiferum suum uocauit dicens tu qui soles
ferre uexilla mea per bella fer uexillum mortis mee pan¬
inculum uile ꝑ totum damascum suꝑ lanceam clamando
ecce rex onentĩs moritur non fert secum insi hoc palluim

Expanded text:
c ortem imminere, signiferum suum vocavit, dicens: Tu, qui soles deferre vexilla mea per bella, fer vexillum mortis meae panniculum vilem per totam Damascum super lanceam, clamitando: Ecce rex Orientis moriens non feret secum, nisi hunc pannum
Abbreviated transcription (Latin):
ferͣ. añ penthecostẽ cũ p̾dicaretur crux ibid̃. tuplex forma ciuas
apꝑuit ĩ aere una candida aduisus aquilone alia u̾sus merrdicui
eiusd̃ coloris ⁊ scematis terciam edio colore coloratã hñs crucs
patibulũ ⁊ figurã hoĩs ĩcosplendidam cleuatis brachus et exten¬
sis infixione clauoꝵ ĩmanib et pedib ⁊ ĩ capite ĩclinato hec
fuit media int alias duas in quibz nõ erat effigies hũam cor¬
poris alia uise et alio loco inuilla frisie seutetussem tempore
p̾dic. crucis aꝑpuit ixta solem cerule coloris huc inder̃t plure s
facius coronatꝰ ẽ mrͣio ubi ĩ die nͣs eiusd̃ cũ multa milicia cõ¬
uenissent ad indcãm stacionẽ aꝑpuut oux alba ⁊ magna ac si

Expanded text:
te penthecosten, cum predicaretur crux ibidem, triplex forma crucis apparuit in aere, una candida versus aquilonem, alia versus meridiem eiusdem coloris et scematis, tercia medio colore colorata, habens crucis patibulum et figuram hominis in ea suspensam, elevatis brachiis et extensis cum infixione clavorum in manibus et pedibus et capite inclinato. Hec media fuit inter alias duas, in quibus non erat effigies humani corporis. Alia vice et alio loco in villa Frisie Suderhusen tempore predicacionis crucis apparuit iuxta solem crux cerulei coloris; hanc viderunt plures facius coronatus fuit martirio; ubi in die martiris eiusdem, cum multa milia hominum convenissent ad indictam stacionem, apparuit crux alba et magna, ac si
Abbreviated transcription (Latin):
nobilem sordidissime prouidencie cum in reddẽ¬
da rõne deffic̾et se qd̃ auditum quo horrendũ est
demonib cõmendauit. codemdie cum qͣndam aqͣ
tnͣsuade̾nt bruchardus et natal. id̃ natal subuisꝰ
est. scquenti nocte proxima cum ĩ lecto meo quies¬
cerem ugilias et coram me lumẽ fulgeret inlã¬
pade quia semꝑ in nocte consueui tenebras orres¬
cẽ ecce uatał clencus meus aute me assistit cappa
indutus plumali sicut michi uidebatur pulcler¬
runa coloris plumbei. ego autem oĩo territus et
cũ optime recognoscens cepi .q. gratulans detam
maturo eiꝰ redditu tnͣsalpino ad eum dicere. na¬
talis benc uen̾itis nũꝙͣ iam redut archidiaconꝰ
non inquid dñe s ego solus redii iuxͣ cõstitutũ
mortuus .n. sum nolite timere ego uobis nul¬
lumi timorem inferam. s p̾co uos ut succurra

Expanded text:
nobilem sordidissimae providentiae, cum in reddennobilem sordidissimae providentiae, cum in reddenda ratione deficeret, se quod auditu quoque horrendum est! daemonibus commendavit. Eodem autem die cum quamdam at idem Burchardus et Natalis, idem Natalis submersus est. Sequenti vero nocte proxima cum in lecto meo quiescerem vigilans, et coram me lumen fulgeret in lampade, quia semper nocte consuevi tenebras horrescere, ecce Natalis clericus ante me astitit, cappa indutus pluviali, sicut mihi videbatur, pulcherrima, coloris plumbei. Ego autem nihil omnino territus, et eum optime recognoscens, coepi quasi gratulans de tam maturo ejus redditu transalpino ei dicere: Natalis, bene veneritis: nunquid jam rediit archidiaconus? Non, inquit, domine, sed ego solus redii juxta constitutum. Mortuus enim sum. Nolite ergo timere, ego nullum timorem vobis inferam; sed precor, ut
Abbreviated transcription (Latin):
urchardus archidiaconus cognomiẽto de¬
pinsato iturus erat romai rogauit me
ut qñdam clicum natalem noĩe domꝰ sue echo¬
nonrũ ei sociu darem qr cantulus erat in rei
familians custodia dispensator et prudens et fi¬
delis ⁊ quia ranssime indispensacõnib iueintͦ
uolebat ergo idẽ burchardus hune hr̃e itin̾is sui¬
ut auanssimꝰ ualde trrueret. ego autẽ tam no¬
bili ꝑsone et archidiacono meo non potui hoc¬
negare. p̾cepi ergo natali cłico ut cum es iret et
ei tanꝙͣ michi mominib obediret qd̃ ille muitͦ
aunuit tumens burchardi cuiꝰ auariciam nion
ignorabat mieramus aũ ego et nathal̃ fedus
quondam secretissimu ꝙ ut̃ ex nob̃ duobus
prius moreretur intra .xx. dies si poss ad sorm̃
rediret nichil ei in apparicõe sua terroris ĩ a¬
ens s blande illum commouere faciens it de sta¬
tu suo certificans. cum autẽ iam ꝓpe romam
essent accidit quodam die ut p̾fatus burchar¬
cui ego tanqmͣ uchi credebam iratus adu̾sus uix

Expanded text:
urchardus archidiaconus, cognomento dePisaco, iturus erat Romam. Rogavit autem me, ut quemdam clericum Natalem nomine, domus meae economum, ei socium darem, tantulus erat in rei familiaris custodia, bonus dispensator, et prudens, et fidelis, quod rarissime in dispensatoribus invenitur. Volebat ergo Burchardus hunc habere sut avarissimus, valde timeret. Ego autem tam nobili personae, et archidiacono meo non potui negare. Praecepi ergo Natali clerico, ut cum eo iret, et ei tanquam mihi, in omnibus obediret: quod ille invitus annuit, timens mores Burchardi, cujus avaritiam non ignorabat. Inieramus autem ego et Natalis foedus quoddam secretissimum quod uter e duobus nobis prius moreretur, intra 30 dies, si posset ad socium suum rediret, nihil ei apparitione sua terroris incutiens, sed blande illum commonefaciens, et de statu suo certificans. Cum autem jam prope Romam essent, accidit quadam die ut praefatus Burcharcui ego tanquam mihi credebam, iratus adversus virum
Abbreviated transcription (Latin):
mos a clĩcis decantari. Calis erat oqus suꝑ quẽ
ascendit infelix masticonensis dequo refert pe¬
trus abb clumacenẜ in libro miraculoꝵ qd̾ cum
resideret multis militib diũsis ordinib cõsti patꝰ
repente ignotus homo equo insidens ꝑ hostium
palacui ingressus cunctis udentib et mirantibr
usz ad ip̃m̃ ꝑuenit dicens se uelle colloqui ei im¬
pans ut surg̾ẽt et se sequeretur qui in iusibili po¬
tencie non ualens resiste. surrerit et us ad ho¬
stium domus ꝑrexit ubi equm ꝑatum inuei̾t
quem iussus statim ascendit. cuius abenas ille
accipiens qui pp̃r illum uenerat uelocissimo

Expanded text:
mos a clericis decantari. Talis erat equus, super quem mos a clericis decantari. Talis erat equus, super quem ascendit infelix ille Matisconensis, de quo refert Petrus abbas Cluniacensis in libro Miraculorum, quod resideret, multis militibus diversi ordinis stipatus; repente ignotus homo insidens equo per ostium palatii ingressus cunctis videntibus et admirantibus usque ad ipsum pervenit, dicens se velle ei colloqui, imperans ei ut surgeret, et se sequeretur. Qui invisibili potentiae non valens resistere, surrexit et usque ad ostium domus processit: ubi equum paratum invenit, quem jussus statim ascendit; cujus habenas ille accipiens, qui propter illum venerat, velocissimo
Abbreviated transcription (Latin):
dñs cõmendassem. rogo autẽ uos ut quous po¬
t̾itis moneatis ut nunꝙͣ faciant qui em̃ se com¬
mendat demonib dat eis potestatem sicut ego
miserrimꝰ feci. uñ potestatem hũeruĩt ut me sub¬
merge̾nt pp̃ solum torq̃or nã bñ confessus eram
de omnib peccatis meis et in nullũ recideram.
uanensis si michi suꝑ posita eẽt. pulcritudo autẽ
ista spes est uenie ꝙͣ hẽo pp̾r confessionem ꝙͣ feai.
ram qnͣtimicũ potero. S obsecro ut dicatis michi
si uos estis deputatus ĩ illa malicia qmͣ dicunt
hellequini. non dñe. illa milicia iam nõ uadit et
suꝑ ire desut quia penitenciã suam ꝑegit. cormpte
autẽ ductus amulgo helleqͥus ꝑ karleqͥñz. fuit .ii.
karolus quint᷑ qui pcc̃or suor longã egit peniten¬

Expanded text:
daemonibus commendassem. Rogo autem vos, ut quoscunque poteritis, moneatis, ut hoc nunquam faciant. Qui enim se commendat daemonibus, dat eis potestatem super se, sicut ego miserrimus feci: unde potestatem habuerunt, ut me ser hoc solum torqueor. Nam bene confessus eram de omnibus peccatis meis, et in nullum recideram. armensis, si mihi superposita esset. Pulchritudo autem ista spes est veniae quam habeo propter confessionem, quam feci: ram, quantuncunque potero; sed obsecro ut dicatis mihi, si vos estis deputati in illa militia quam dicunt Hellequini. Et ille: Non, domine. Illa militia jam non vadit, sed nuper ire desiit, quia poenitentiam suam peregit. Corrupte autem dictus est a vulgo Hellequinus, pro Karlequinus. Fuit enim Carolus quintus, qui peccatorum suorum longam egit poeniten
Abbreviated transcription (Latin):
appellan uoluisset dedit autem illi alb̃iam scĩ martim
iuxta turoñ. siuitatem ut quando ip̃e ab sens eẽt illic
requiesceret et ad se confluentes doceret cuius in tant̾
doctrina fructificauit ut moderin galli siue frana anti¬
quis romains uel athemensibz equarentur karolus¬

Expanded text:
appellari voluisset. Dedit autem illi abbatiam sancti Martini appellari voluisset. Dedit autem illi abbatiam sancti Martini juxta Turonicam civitatem, ut quando ipse absens esset, illic requiescere et ad se confluentes docere deberet. Cujus in tantum doctrina fructificavit, ut moderni Galli sive Franci antiquis Romanis et Atheniensibus aequarentur. CAPU
Abbreviated transcription (Latin):
scelentate ad suam eos p̾senaiam euocatos inteuna
darx parati sumus qui cum quesisient ab illis quid ꝓ illa
peterent respondeuut loca tm̃ oportuna et auimas nnge¬
transui non potest almienta et quibus teganiur quo
ille ꝑcepto ingenti gaudio repletur primũ quidem ap̃
se utrinq ꝑuo tempore tenunit postea uero sũ ad cipe¬
diciones bellicas iugentur unũ eoꝵ nomine ddementẽ
ingallia pausius .s. residere fecit auu et pueros nobilissĩo
mediocres et infimos satis multos commendauit et cis
ꝓ ut necessauum habuerint uictualia ministiari p̾cep̃
h̾itaculis oportums ad meditandum deputatis alterã
tanter sapientes et religiosos uiros religiosissimꝰ regũ
karolus susciperet concenssa nau uenit ad eũ cũ socuis¬
ꝑitissim post sc̃n gregoriũ tractatoris ꝙͣ usq ad fine
inte iugiter secum retinuit insi qñ ad inguemia blla
ꝓcessit a deo ut se discipulũ eius et ip̃m mag̾rin suum

Expanded text:
celeritate ad suam eos praesentiam evocatos interrogceleritate ad suam eos praesentiam evocatos interrogdare parati sumus'. Qui cum inquisisset ab illis, quid pro ipsa peterent, responderunt: 'Loca tantum oportuna et animos ingetransigi non potest, alimenta et quiille percepto ingenti gaudio repletus primum quidem apud se, utrumque parvo tempore tenuit. Postea vero cum ad editiones bellicas urgeretur, unum eorum nomine Clementem in Gallia residere praecepit, cui et pueros nobilissimos, mediocres et infimos, satis multos commendavit, et eis prout necessarium habuerant, victualia ministrari praecepit, habitaculis opportunis ad habitandum deputatis. Alterumtanter sapientes viros religiosissimus regum Carolus susciperet, conscensa navi venit ad eum. ae, qui sanctum Gregorium  tractatoris, quem usque ad finem vitae jugiter secum retinuit, nisi quando ad ingruentia bella processit, adeo ut se discipulum ejus, et ipsum magistrum suum