comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pontificem reuertitur ÷ qui tam uirtutib qͣm
rebus ut diximus supra gregis sui custodiam
nitatem profusis successib ampliabat. Cuius¬
quoq olim uoluentibus annis. diuine inspira¬
tionis instinctu hic ardor sensib merat : uti in
quolibet sue diõcesis contubernio uel paruo.
ad seruiendum deo diligenter domum con¬
strueret: ubi rerum competentia. aptiora diui¬
ne seruitutis cõmoda p̃tulisset. Illa erat in hac
deliberatione morarum causa permaxima:
qm̃ deesset ꝑsona. uoti ad id agendum socia:
que et desideriũ suppleret pontificis: et streuua
na suspensus animus: nequaqͣm frustrari potu¬
it.spe iam pridem concepte intentionis. Bercha¬
rium itaq preripit uoto applicat et p̾eligit : u
rum quidem in dei rebus idoneum. religione
preditum. animo efficacem: exteriorum experi-¬
entia non minus agilem qͣm prudentem.
Cumq per iel temporis urbs illa ut cliximus. &
multorum floreret ingenio. et in ammiratione

Expanded text:
pontificem revertitur, qui tam virtutibus quam pontificem revertitur, qui tam virtutibus quam rebus, ut diximus, supra gregis sui custodiam asticam dignitatem profusis successibus ampliabat: cuique olim volventibus annis divinae inspirationis instinctu hic ardor sensibus inerat; uti in quolibet suae dioecesis contubernio eo loci ad serviendum Deo viventi domum construeret, ubi rerum competentia aptiora divinae servitutis commoda praetulisset. Illa erat in hac deliberatione morarum causa permaxima, quoniam deesset persona voti ad id agendum socia, quae et desiderium suppleret pontificis, et strenua spensus animus nequaquam frustrari potuit spe jampridem conceptae intentionis. Bercharium itaque praeripit, voto applicat, consultu praeeligit, virum quidem in Dei rebus idoneum, religione praeditum, animo efficacem, exteriorum experientia non minus agilem quam prudentem. Cumque per id temporis urbs illa, ut diximus, et multorum floreret ingenio, et in admiratione
Abbreviated transcription (Latin):
interim potus ille in uasculum non cessans
defluere subter positum: postquam ad suꝑ¬
ficiem uasis peruenerat : in modum colump¬
ne superne constipatum. in girum coronar
cepit. Ultro cerneres illud genus liqͣminis. qd
ius clausum contineri ualet: ut quondam dei
transeunte popło. absq litorib iordams fu¬
enta in sublime tolli: ut liquido patesceret qͣn¬
ta eẽt uirtus obedientie ÷ cuiꝰ fructus nullom
possit in terra deperire. At uero ille non sine
abbatis ammiratione reuersus. factum stupu¬
it: quod prius potuisse a se fieri omnino non
p̃sumpsit. Tamen uir ille sc̃s. hoc qͦd acciderat:
non suo. s abbatis sui merito deputauit:¬
am uero cum eẽt regularib ad prime discipli¬
nis edoctus. diuine milicie in utramq partem
armis p̃munitus : ut uidelicet per hec que lon¬
go exertitio didicisset. in lucri dñici dispensatio¬
nem iam plurimorum saluti consulere potuis¬
set: in prouinciam remorum ad sc̃m niuardũ

Expanded text:
interim potus ille in vasculum non cessans interim potus ille in vasculum non cessans defluere subter positum, postquam ad superficiem vasis pervenerat, in modum columnae superne constipatum in gyrum coronari coepit. Ultro cerneres illud genus liquaminis, quo vix claustris contineri valeat, ut quondam Dei transeunte populo absque littoribus Jordanis fluenta in sublime tolli; ut liquido patesceret quanta esset virtus obedientiae, cujus fructus nullomodo possit in terram deperire. At vero ille non sine abbatis admiratione reversus, factum stupuit, quod prius potuisse a se fieri omnino non praesumpsit: tamen vir ille sanctus hoc quod acciderat non suo, sed totum abbatis sui merito deputavita vero cum jam esset regularibus apprime disciplinis edoctus, divinae militiae in utramque partem armis praemunitus, ut videlicet per haec quae longo exercitio didicisset, in lucri Dominici dispensationem jam plurimorum saluti consulere potuisset; in provinciam Remorum ad S. Nivardum
Abbreviated transcription (Latin):
mestissimum reuoluens. si quilibet in illo sc̃o
collegio aliqua fortia retractaret. que ille fauen¬
te dei gr̃a non attigisset.
raditur siquidem pe̾r idem tempus hunc
in eo loco factum aliqͣndo munistrum: ac¬
aliculis in curam prumptuarii. rectoris nutu
uicib successisse. Cumq ille hanc officinam
fratrib dispensandam accipet: qͥppe quem
strenuum ad omnia sc̃a obedientia fecerat:
que cõmissa fuerant. prudenter inferebat.
Quadam uero die dum talib teneretur im¬
plicitus: iussu patris est subito uocatus. forte
ille tunc ꝓmptuarium ingressus ante uas ste¬
terat ÷ et sudem que uulgo duciculum. a potu
scilicet educendo dicitur. in manu tenens: ce¬
realem amphore potum infundebat. Mirum
dictu. Ad inius iussionis nutum audito abba¬
tis nomine. relictis que habebat in manibus.
concitus cucurrit: oblitus ardore obedientie.
et uasis obseruantiam. et amphore cautelam.
Cumq uocatus astaret ante abbatis p̾sentiam:

Expanded text:
moestissimum revolvens si quis in illo sancto moestissimum revolvens si quis in illo sancto collegio aliqua fortia attrectaret, quae ille favente Dei gratia segnius attigisset. raditur siquidem per idem tempus, hunc in eo loco factum aliquando ministrum a caliculis, in curam promptuarii, rectoris nutu, vicibus successisse. Cumque ille hanc officinam corporum dispensandam acciperet, quippe quem strenuum ad omnia sancta obedientia fecerat, quae commissa fuerant prudenter inferebat. Quadam vero die dum talibus tenetur implicitus, jussu patris est subito vocatus. Forte ille tunc promptuarium ingressus, ante vas steterat, et sudem quae vulgo ducidulum a potu scilicet educendo dicitur in manu tenens, cerealem amphorae potum infundebat: mirum dictu! ad unius jussionis nutum audito abbatis nomine, relictis quae habebat prae manibus concitus cucurrit, oblitus ardore obedientiae et vasis observantiam et amphorae cautelam. Cumque vocatus astaret ante abbatis praesentiam,
Abbreviated transcription (Latin):
simus milicie ginnasium celestis: p̃teritorum
immemor certaminum. et quasi qui uirtutũ
in congressu positus. ad perfectionem pugne
nichil plene ante peregisset ÷ cepit rursus cli
monastice districtionis tunc primum rudim̃¬
ta suscepisse ÷ seipso semꝑ ualidior: et gr̃a su¬
perne illustrationis. uite p̃cedentis qualitate
iocundior. Iam uero stili non patitur opera.
qͣnta in uiro dei fuerit humilitas ⁊ qͣnta uutꝰ
obedientie ÷ qͣnta modestie grauitas: qͣnta ca-¬
ritas. qͣnta benignitas : qͣnta mansuetudo.
qͣnta etiam pacientie fortitudo. Obedientie
sibi iniuncte negotium. ita iubentis ꝑcucur¬
rit imperio: ut mentem in sublime dirigens.
nec laudis humane compendia quereret ⁊ et
sue p̃mium głie. rei pereuntis precio nullo com¬
pensaret. Studebat etiam aliorum considera¬
tione se ipsum despicere: et cum apud se cunctis
iudicaretur inferior: in humilitatis camen
culmine certabat omnib inueniri sublimior:

Expanded text:
simus militiae gymnasium coelestis, praeteritorum simus militiae gymnasium coelestis, praeteritorum immemor certaminum, et quasi qui virtutum in scammate positus, ad perfectionem pugnae nihil plene ante peregisset, coepit rursus divimonasticae districtionis tunc primum rudimenta suscepisse, seipso semper validior, et gratia supernae illustrationis vitae praecedentis qualitate jocundior. Jam vero styli non patitur opera, quanta in viro Dei fuerit humilitas, quanta virtus obedientiae, quanta modestiae gravitas, quanta charitas, quanta benignitas, quanta mansuetudo, quanta etiam patientiae fortitudo. Obedientiae sibi injunctae negotium ita jubentis percurrit imperio, ut mentem in sublime dirigens, nec laudis humanae compendia quaereret, et suae praemium gloriae, rei pereuntis pretio nullo compensaret. Studebat etiam aliorum consideratione seipsum despicere, et cum apud se cunctis judicaretur inferior, in humilitatis tamen culmine certabat omnibus inveniri sublimior:
Abbreviated transcription (Latin):
tute uerbis et exemplis p̃miiniens: nominis
et meritis magistri heres extitit. Audita igitur
fama tanti nominis. uiri religiosi illuc unde¬
cũq confiuunt: se suosq liberos plurimi cer¬
ducentes permaximum: si uel post longe ⁊a¬
uam probantis inuirie tolerantiam. qͦdam¬
mͦ adlici mereantur in congregationẽ. Iam
uero quis locus uel ciuitas non gaudeat ex
beati uiri disciplina rectorem habere ponti¬
ficem. uel abbatem ⁊ cum constet ex huius
uirtute magisterii. pene totum francorum
orbem decretis regularib fuisse primum cdecen¬
ter illustratum: Bercharius itaq dei famulꝰ
ad altioris uite semper institura conscendere
desiderans: pontificis sui auctoritate. et gr̃a.
celeri gressu ad locum hunc pro uoto ꝓperat:
prefati patris alacritate condignus approba¬
tur: et sc̃e monachorum cohorti non tam
corpore. qͣm mente et actu sociatur
aggressusq denuo tanqͣm athleta recentis¬

Expanded text:
tute verbis et exemplis praemuniens, nominis tute verbis et exemplis praemuniens, nominis et meriti magistri haeres exstitit. Audita igitur fama tanti nominis, viri religiosi illuc undecunque confluunt, se suosque liberos plurimi cerducentes permaximum, si vel post longaevam probantis injuriae tolerantiam, quodammodo admitti mereantur in congregationem. Jam vero quis locus vel civitas non gaudeat, ex beati viri disciplina rectorem habere pontificem vel abbatem, cum constet ex hujus virtute magisterii pene totum Francorum orbem decretis regularibus fuisse primum decenter illustratum? Bercharius itaque famulus Christi ad altioris vitae semper instituta conscendere desiderans, pontificis sui auctoritate et gratia, celeri gressu ad locum hunc pro voto properat: praefati Patris alacritate condignus approbatur sanctae monachorum cohorti, non tam corpore quam mente et actu sociatur.aggressusque denuo tanquam athleta recentis
Abbreviated transcription (Latin):
postmodum aggregato fidelium numero. sex¬
centoꝵ ferme monachoꝵ rector extitit: longoq
tempore eidem monasterio nobilissime p̃fuit:
multisq miraculorũ signis in eodem loco cla¬
ruit: donet brunchildis regina impiissima.
eo qͦd duos filios suos quos ex adulterino theo¬
dorici nefandi regis. filii uidelicet regis sigeber¬
ti. coniugio susceperat. suo colloquio et bene¬
dictione indignos iudicasset : ab eo loco instir¬
ctu diabolico ꝑturbauit. Qui non sine mag¬
no merore & luctu omnium recessurus inde:
eustasium uitum eque scĩssimum. dignitate ge¬
neris et uita illustrissimum ÷ quem ipse pago
oriundum lingonico honeste a puero institue¬
rat: eidem numeroso fratrum collegio rectorem
p̃fecit. Inde italiam expetens. bobiense cenobi¬
um non minus decenti opere statuit: in quo
consũmatus uirtutib beato fine quieuit. Sc̃s
uero eustasius loco patris residens. non mini¬
mam monachoꝵ multitudinem in dñi serui¬

Expanded text:
postmodum aggregato fidelium numero sexpostmodum aggregato fidelium numero sexcentorum ferme monachorum rector exstitit, longoque tempore eidem monasterio nobilissime praefuit, multisque miraculorum signis in eodem loco claruit, donec Brunechildis regina impiissima, eo quod duos filios suos quos ex adulterino Theoderici nefandi regis, filii videlicet regis Sigeberti, conjugio susceperat, suo colloquio et benedictione indignos judicasset, ab eo loco instinctu diabolico proturbavit. Qui non sine magno moerore et luctu omnium recessurus inde, Eustasium virum aeque sanctissimum dignitate generis et vita illustrissimum, quem ipse pago oriundum Lingonico a puero instituerat, eidem numeroso fratrum collegio rectorem praefecit. Inde Italiam expetens, Bobiense coenobium non minus decenti opere statuit, in quo consummatus virtutibus, beato fine quievit. Sanctus vero Eustasius loco Patris residens, non minimam monachorum multitudinem in Domini servi
Abbreviated transcription (Latin):
talis ac tanti uiri pio consortio. rore superni
nectaris illustrandum. beatus bercharius nutu
p̃dicti pontificis. se maluit ꝓ tempore ire copu¬
latũ: ut in quo ꝑfectam doctrine scientiam
intellȩxerat: ipse quoq per hunc etati sue
ac morum imbecillitati consulens: non
magisterio frueretur. et celestis pro uiribus
p̾libasset haustum sapientie ⁊ luxomiense
monasterium accepte tulit expetere: qm b̃i
columbani districtis commendata regulis.
adse perlata fuerat fama religionis. Er̃at
enim eo tempore in cunctis galliarum par¬
tibus hoc cenobium. cum multis modis re
bus nomen singulare habens: qͦd illic et
districtior institutio. et studium sapientie
plenius haberetur. Quem iudelicet mire
dispensationis locum. idem beatus colum¬
banus pater in uasta uosagi heremo a fun¬
damentis construxerat: inuentis antiquissi¬
mi operis edificiis. cum aquis natura feruenti¬
bus c̃ terre uenis ultro ꝓdeuntibus. Hbi et ip̃

Expanded text:
talis ac tanti viri sacris institutionibus rore superni talis ac tanti viri sacris institutionibus rore superni nectaris illustrandum, B. Bercharius nutu praedicti pontificis se maluit pro tempore ire copulatum, ut in quo perfectam doctrinae scientiam intellexerat, ipse quoque per hunc aetatis suae ac morum imbecillitati consulens, non magisterio frueretur, et coelestis pro viribus praelibasset haustum sapientiae, Luxoviense monasterium accepto tulit expetere, quoniam B. Columbani districtis commendata regulis, ad se perlata fuerat fama religionis. Erat enim eo tempore in cunctis Galliarum partibus hoc coenobium cum in multimodis rerbus nomen singulare habens, quod illic et districtior institutio, et studium sapientiae plenius haberetur; quem videlicet mirae spectationis locum idem B. Columbanus Pater in vasta Vosagi eremo a fundamentis construxerat, inventis antiquissimi operis aedificiis cum aquis natura ferventibus e terrae venis ultro prodeuntibus, ubi et ipse
Abbreviated transcription (Latin):
sibi diuinitus inuinctum. tũ publice tũ pͥua¬
tim increpando. arguendo. obsecrando. ut ꝑfe¬
dus agricola sedulo exertere: gaudio replebat᷑
ñ modico. familiari potitus adiutore: atq in
cupiens eũ undecũq perfectius erudiri : sanctio¬
rib ac religiosiorib diuine scientie uiris. quos
sibi undiq collata familiaritate tradiderat. co¬
pulandum ẽẽ constituit: ut indelicet plurimo¬
rum instituente auctoritate disceret. qͦd post mo¬
dum plurimis ministraret. Inter quos tunc tem¬
poris in regis francoꝵ aula: p̃pollentes begissimi
remagli procuratoris quidem sacri scrinii pala¬
tii. prudentie et scĩtatis titulis cõmendata ubiq
extreuerat opinio ueneranda. Qui scilicet iur
tis signorũ uirtutib approbatus ÷ placidus cun-¬
cdis. benignus unu̾sctsis. in ꝓsperitate modestus.
in aduersis pacientissimꝰ: uita laudabilis. elo¬
quio affabilis : sic damporalia cautus exibebat:
ut eterna semper ab oculis non au̾teret. Huius

Expanded text:
ministerium sibi injunctum tum publice tum privatim increpando, arguendo, obsecrando, ut perfectus agricola sedulus exercere, gaudio replebatur non modico, familiari potitus adjutore atque in cupiens eum undecunque perfectius erudiri, sanctioribus ac religiosioribus divinae scientiae viris, quos sibi undique collata familiaritate addiderat, copulandum esse constituit, ut videlicet plurimorum instituentium auctoritate disceret, quod postmodum plurimis ministraret. Inter quos tunc temporis in regis Francorum aula praepollentis beatissimi Remacli procuratoris quidem sacri scrinii palatii prudentiae et sanctitatis titulis commendata ubique excreverat opinio veneranda: qui scilicet vir tis signorum virtutibus approbatus, placidus cunctis, benignus universis, in prosperitate modestus, in adversis patientissimus, vita laudabilis, eloquio affabilis, sic temporalia cautus exhibebat, ut aeterna semper ab oculis non averteret. Hujus
Abbreviated transcription (Latin):
egredere de terra et de cognatione tua. et ueni
in terram quã monstrauero tibi et faciam te
crescere in gentem magnam. fidem participats
et meritum: cognationem relinquens et patri¬
am. post longi laboris excursum . fines ingrecli¬
tur francie: futurus cũ scõ niuardo pontifice pa¬
ter felicissimus ut patulum ẽ. in sequentib de¬
p̃hendere. sc̃e remensis eccłie ⁊ in augm̃tum bo-¬
redemptoris. in lucrandis fideliũ animarũ que¬
beatus pontifex. ut semper optauerat tali
ac tanto suppare adepto : qm̃ ipse exterioribus
tractande rei publice fuerat negociis contra uo¬

Expanded text:
Egredere de terra et de cognatione tua, et veni Egredere de terra et de cognatione tua, et veni in terram quam monstravero tibi, et faciam te crescere in gentem magnam , fidem participans et meritum, cognationem relinquens et patriam, post longi laboris excursum, fines ingreditur Franciae, futurus cum S. Nivardo pontifice cives felicissimus ut patulum est in sequentibus deprehendere sanctae Remensis Ecclesiae, in augmentum mnipotentia Redemptoris, in lucrandis fidelium animarum quaeur beatus pontifex ut semper optaverat, tali ac tanto suppare adepto, quoniam ipse exterioribus tractandae reipublicae fuerat negotiis implicatu
Abbreviated transcription (Latin):
pretis deinde ꝓpinquorum et patrie reti¬
naculis ⁊ diligenter replicans. quia qui no¬
ue conu̾sationis rudimenta suscipiunt. tan¬
quam peregrinos et aduenas. non ciuies se¬
esse procerto aspiciunt: prefatũ sc̃issimum
niuardum remoꝵ pontificem. flagrat amo¬
re expetendi. Qui sicut diximus erat apłice
institucionis p̃rogatiua suffultus ÷ nobilita¬
tis honore clarissimus : uariis uirtutum ge¬
nerib adornatus: inter francoꝵ proceres
primus : in aula regis uita et conu̾sationib
dignissimus. Fulgebat per id temporis ea
ciuitas scõrum stipata cohortib: et licet in¬
ter militares alas sub principe suo childerico:
capiti suo tamen tonsona. diuini amore cul¬
tusurbs populosa spirauerat. Huius itaq
tante opinionis gr̃a prouocatus felix
adolescens bercharius: ecclasticis sacramentis.
fide. habitu. et actu aptissimus: cum illo bea¬
to sene. cui iam pridem dictum a dño fuerat.

Expanded text:
Spretis deinde propinquorum et patriae retiSpretis deinde propinquorum et patriae retinaculis, diligenter replicans, quia qui novae conversationis rudimenta suscipiunt, tanquam peregrinos et advenas non cives suos mundus aspiciat, praefatum sanctissimum Nivardum Remorum pontificem flagrat ardore expetendi. Qui, sicut diximus, apostolicae institutionis praerogativa suffultus, nobilitatis honore clarissimus, variis virtutum generibus adornatus, inter Francorum proceres primus in aula regis, vita et conversatione dignissimus fulgebat. Per id temporis ea civitas sanctorum stipata cohortibus, et licet inter militares alas sub principe suo Childerico, capiti tamen suo consona, divini amore cultus urbs populosa spirabat. Hujus itaque tantae opinionis gratia provocatus felix adolescens Bercharius, ecclesiasticis sacramentis, fide, habitu et actu aptissimus, cum illo beato sene, cui jampridem dictum a Domino fuerat:
Abbreviated transcription (Latin):
pondiis ardentius aggregare : quib postea in in¬
rile robur assurgens. et sibi et aliis ad mensu
tunc puerilis inconstantie motus. quib sepe
illa etas labilis et iluxa resolintur. rigore uir¬
tutis ugente. et iusti moderaminis componets
rum conamina. nichil in se aluid residere pate¬
retur: nisi forte dum aut oꝑa pietatis ageret:
aut certe pro ut natura concesserat. sacris oratio
uirtute animi. coeuos suos breui p̃cecdere. atq
paulatim bone intentionis pͥmordus ad celestis¬
re: suꝑne uite estuans desiderio. cepit altius
aspirare. Terrenarum rerum contemptu suffici¬
ens. atq ea que ad uirtutũ increm̃tum respici¬
unt ꝑhennis intuitu głie. totis iusibus acceptars:
eterna pre oculis indefessa cepit constituere.
peritura manentib compensare: diuersis
afflctionum generib affectationum carna¬
lium molimina coartare ÷ atq adolescentie
gressus. dium amoris uirtute roborare.

Expanded text:
pundiis ardentius aggregare, quibus postea in vipundiis ardentius aggregare, quibus postea in virile robur assurgens, et sibi et aliis ad mensurtunc puerilis inconstantiae motus, quibus saepe illa aetas labilis et fluxa resolvitur, rigore virtutis ingenitae et moderaminis justi componens rum conamina nil in se aliud residere pateretur, nisi forte dum aut opera pietatis ageret, aut certe, prout natura concesserit, sacris orationvirtute animi coaevos suos brevi praecederet, atque paulatim bonae intentionis primordiis ad caestuantis animi desiderio coepit altius aspirare, terrenarum rerum contemptu sufficiens atque ea quae ad virtutum incrementa respiciunt perennis intuitu gloriae totis nisibus attentans, aeterna prae oculis indefessa constituere, peritura manentibus compensare, diversis afflictionum generibus affectionum carnalium molimina coarctare, atque adolescentiae gressus, divini amoris virtute roborare.
Abbreviated transcription (Latin):
negligentia torpentiũ. partim etiã trudeli ꝑũ¬
sarum infestatione gentiũ. uidentur amissa:
que quondam monachorũ fuerant usib atcri
ed ut ad id qũ cepimꝰ.¬
exequendũ redeamꝰ: cũ p̃dictus pontifex sc̃s.
a uiri dei parentib debite uenerationis libera¬
litate. ut par erat. officiosissime susceptus.
quendam future habitudinis spe miraretur
in puero boni oꝑis candidatũ: diuino instin¬
ctu. sacris misterus eũ applicandum ẽẽ p̾censu¬
it. Hac itaq scĩssimi pontificis auctoritate a¬
nimati deuotissimi genitores: infra teneros
annos exacte infantie. temporis oportunitate¬
tib disciplinis mire mancipandum ẽẽ lecer
nunt. In quo p̃eunte suꝑne illustrationis
ꝓuidentia. et sacre institutionis in stantia:
sp̃ualiũ etiã donoꝵ fulserunt increm̃ta. Qui
scilicet ñ ociose passus. illa de lutidissimo lit¬
terarum fonte cõmertia. sub etatis tenere cre¬

Expanded text:
negligentia torpentium, partim etiam crudeli pervernegligentia torpentium, partim etiam crudeli perversarum infestatione gentium videntur amissa, quae quondam monachorum fuerant usibus attributa. Sed, ut ad id quod coepimexsequendum redeamus, cum praedictus pontifex sanctus, a viri Dei parentibus debitae venerationis liberalitate, ut par erat, officiosissime susceptus, quamdam futurae habitudinis speciem miraretur in puero boni operis candidato, divino instinctu sacris mysteriis eum applicandum esse praecensuit. Hac itaque sanctissimi pontificis auctoritate animati devotissimi genitores, infra teneros annos exactae infantiae, temporis opportunitateribus disciplinis o praeeunte supernae illustrationis munere, cum sacrae institutionis instantia spiritalium etiam donorum fulserunt incrementa. Qui scilicet non otiose passus illa de lucidissimo litterarum fonte commercia sub aetatis tenerae cre
Abbreviated transcription (Latin):
Quem quia ẽet plemis auctoritatis et gr̃i. cũ
peteretur quoq di̾sas terrarũ uel nationum.
tam pro uite merito. qͣm etĩa doctrine affluentis
eloquio. partes inuisere: fines aquitame aliqͣn¬
do contigit expetisse: atq ad illud usq p̃dium
traditur ꝑuenisse. in quo uiri dei parentes iuide¬
bantur ꝓpria statione resedisse. Nam inter cete¬
ra que ex dote suꝑne dispensationis bic uir
sc̃s acceperat: ñ mediocrib quoq paterne here¬
ditatis titulis. a progenitorib temporaliter etĩã
certus est floruisse. Qd̃ indelicet siquis diligent̃
uelit. in ꝓmptu ẽ agnoscere: cũ pene usq ad
hec tempora eius iuris uillas et p̾dia. tam ultͣ
ligerim. ubi diseias dicitur qͣm etiã intra fines
aquitame constituta. hii qui sibi in monaste¬
rii sui reguine probantur successisse. ꝑ longa
temporum curricula iure quieto uisi sunt pos¬
sedisse. S ingruentium causa malorũ. partim

Expanded text:
Qui quia esset plenus auctoritatis et gratiae, cum Qui quia esset plenus auctoritatis et gratiae, cum peteretur quoque diversas terrarum vel nationum tam pro vitae merito quam etiam doctrinae affluentis eloquio partes invisere, fines Aquitaniae aliquando contigit expetisse, atque ad illud usque praedium traditur pervenisse, in quo viri Dei parentes videbantur propria statione resedisse. Nam inter caetera quae ex dote supernae dispensationis hic vir sanctus acceperat, non mediocribus quoque paternae haereditatis titulis a progenitoribus temporaliter etiam certum est floruisse, quod videlicet, si quis diligenter velit, in promptu est agnoscere, cum pene usque ad haec nostra tempora ejus juris villas et praedia tam ultra Ligerim, ubi Diseias dicitur, quam etiam intra fines Aquitaniae constituta, hi qui sibi in monasterii sui regimine probantur successisse, per longa temporum curricula jure quieto visi sint possedisse. Sed ingruentium causa malorum, partim
Abbreviated transcription (Latin):
intentione studioq ꝑflagrantes: superne dispo¬
sitione dementie. tantum ac talem meruerunt
sobolem accipere : cuiꝰ institutione et meritis. in
celestib castris niuea militantiũ innumerabilis
multitudo bonorũ fructuum palmas ꝑferret:
et multiplex antiqui deceptoris uersutia. subla¬
tis fidelium animaꝵ spoliis deperiret. Qd̾ facile
ẽ dephendere: si quis altiorib abstinens hec paue
in consequentib dignetur aduertere. Cui ui¬
delicet ex matris utero cũ diuini iam tunc sc̃ĩfi¬
catione muneris in luce ꝓdeunti. more aquita
se uocabulum: tanqͣm ab ipso iam nascendi ex¬
ordio. bone hereditatis herum
co felicissime disponente : uiro quidem reb
bellicis potentissimo. in eccł̃iarum autẽ dei cul¬
tu deuotissimo: beatus pontifex niuardus sci¬
tatis ac religionis magnitudine toto francorũ
orbe famosissimꝰ: apłica auctoritate celestem in
terris uitam agens: sc̃e remorũ p̃sidebat eciłie.

Expanded text:
intentione studio perflagrantes, supernae dispointentione studio perflagrantes, supernae dispositione clementiae tantam ac talem meruerunt sobolem accipere, cujus institutione et meritis in coelestibus castris niveas militantium innumerabilis multitudo bonorum fructuum palmas perferret, et multiplex antiqui deceptoris versutia ablatis fidelium animarum spoliis deperiret. Quod facile est deprehendere, si quis altioribus abstinens, haec pauca in consequentibus dignetur advertere. Cui videlicet ex matris utero cum divini jam tunc sanctificatione muneris in luce prodeunti, more Aquitanse vocabulum, tanquam ab ipso jam nascendi exordio bonae haereditatis herum.co felicissime disponente, viro quidem rebus bellicis potentissimo, circa Ecclesiarum autem Dei cultum devotissimo, B. pontifex Nivardus sanctitatis ac religionis magnitudine toto Francorum orbe famosissimus, apostolica auctoritate coelestem in terris vitam agens, sanctae Remorum praesidebat Ecclesiae.
Abbreviated transcription (Latin):
ctus igitur
ac laborum certamina beati bercarii alb̃is
et mr̃is głosi. summati ꝑstringere cupientes:
tanto difficiluis hanc narrandi materiam su¬
mimus: qͣnto ad explicandam huius oꝑis
magnitudinẽ. nos impares ẽẽ sentimus. Sed
ñ est illi difficile elinguem in uerba resoluere:
quẽ constat muta etiam elem̃ta consonis uoci¬
bus sollempniter p̾dicare. Fa itaq ꝓsequi inten¬
dimus: que uel ab ipso domestico sc̃issimoq
eiꝰ collegio notata claruerunt: uel postea cdiui¬
no beneficio ipsius compensata meritis. etati nr̃e
aquitanicum ortus eius tradidere ac generis
fuisse exordiũ. Parentes eius uita uenerabiles:
et ualde religiosi in uita sua: exteriorum af¬
fluentia rerum non mediocriter locupletati: et
qu̾̃ longe ẽ excellentius. quodam singularis in¬
nocentie. ac inter suos feliciũ prouentuũ priu¬
legio insigniti. Qui cum conuigalis pudicitie
uira fidei integritate seruarent. commodis tempo¬
ralib p̃cellentes : diuinorũ tamen oꝑum pia

Expanded text:
ctus igitur ac laborum certamina B, Bercharii abbatis et martyris gloriosi summatim perstringere cupientes, tanto difficilius hanc narrandi materiam sumimus, quanto ad explicandam hujus operis magnitudinem nos impares esse sentimus; sed non est illi difficile elinguem in verba resolvere, quem constat muta etiam elementa consonis vocibus solemniter praedicare. Ea itaque prosequi intendimus, quae vel ab ipso domestico sanctissimoque ejus collegio notata claruerunt, vel postea divino beneficio ipsius compensata meritis, aetati nostrae quitanicum ortus ejus tradidere ac generis fuisse exordium. Parentes ejus vita venerabiles et valde religiosi in vita sua, exteriore affluentia rerum non mediocriter decorati, et quod longe est excellentius quodam singularis innocentiae ac inter suos felicium proventuum privilegio insigniti; qui cum conjugalis pudicitiae jura fidei integritate servarent commodis temporalibus praecellentes, divinorum tamen operum pia
Abbreviated transcription (Latin):
dicentes. Deum uiuentem. et regnantem in
celis colunus. Nos uanas figuras et manes
picturas. non solum non colimus: sed etiam¬
si datur potestas nobis. confringimꝰ: spectan¬
tes ut si senserint inuiriam. uos eos contin¬
gamus. Sin uero non sentiunt: non posi

Expanded text:
dicentis. Deum uiuentem et| regnantem in dicentis. Deum uiuentem et| regnantem in caelis colemus nos . uanas autem figuras et in| anes picturas . non solum non colimus sed si nobis datur po| testas confringemus et expectantes ut si senserunt iniuriam .| non eos contingamus . si uero non sentiant iniuriam .
Abbreviated transcription (Latin):
apud quos erat assidua uirgo scĩssima eufemia.
filia filofronis senatoris: cuius mater dei cultrix.
tem minister sathane: dixit ad proconsu¬
lem. Sunt hic uiri aliqui. qui se in superio¬
ra domus recludentes. et imperatorum de¬
creca et ur̃a iussa contempnunt: irriden¬
tes sacrificia ur̃a. Hoc audito ꝓconsul. p̃ce¬
pit eos suis obtutib p̃sentari. Qui cum
adducerentur: mediam se eorum sc̃a eufe¬
ad coronam: et ur̃am me participem non
uocatis: Mirari ceperunt omnes: et ipsi
qui adhibitos educebant ÷ et hui qui exhi¬
biti ducebantur. Erat eñi gaudens eufemia
et quasi iam uicisset diabolum. ita de xp̃i
uictoria p̃sumebat. Quid multa referam
Exemplo eius ita omnis turba uirorum
nitas ita splendesceret: ut etiam facies se at¬
tendentium illum inaret. Cumq stecissent
om̃s ante ꝓconsulem: dixit eis ꝓconsul.
Om̃s pariter immolate deo marti: et illesi
abscedite. Sin alias: irato deo marte. iratisq

Expanded text:
ad quos erat adsidua uirgo sanctissema| Eufemia . ad quos erat adsidua uirgo sanctissema| Eufemia . filia filofronis senatoris . cuius mater dei cultrextem minister satane .| dicit ad proconsulem. Sunt hic uiri aliqui . qui se in supe| riora domus recludentes . et imperatorum decreta . et uestra | iussa contempnunt inridentis sacrificia nostra. Hoc | audito proconsul . praecipit eos suis aspectibus praesen| tare qui cum adducerentur . medicam se eorum . Eufead coronam . et me uestram participem non uoca| tis. Mirare coeperunt omnes . et ipsi qui exhibitos ducebant .| et hii qui exhibiti ducebantur. Erat enim gaudens| eufemia . et quasi iam uicisset diabolum . ita de christi| uictoria presumebat+. Quid multa referam exemplo| +eius . ita omnis turba uirorum nitas ita splendisceret ut etiam facili| se adtendentium inluminaret. Cumque stetissent omnes ante| proconsulem . dixit eis proconsul. omnes pariter immolatae deo| marti et inlaesi abscidite sin alias . irato deo marte iratis| qu
Abbreviated transcription (Latin):
uinto ꝑsecutionis anno diocletiam
imperatoris: prisco proconsule. in
europa cutate calcedona. erat con¬
gregatio magna xpianorum. In qua ciuitate
erat quidam sophista gentilium. nomine appel
accessit ad memoratum proconsulem priscum:
et publice eum interpellans dixit. Notum sit
dignationi tue de magno deo marte: q̃ om̃s
pariter inuictissimi et magni reges deo magno
marti sacrificant. Iube gͦ ꝓponi edlictum: ut
quicunq eum sacrificiis honorare neglexerit
puniatur. Placuit prisco consilim: et his uer¬
omnib uobis notum sit. Octo cuiebus his pu
marti. Quicunq eñi boc contempserit ⁊ sciat se
inimicum salutis regis: et ut in aduersarium
maiestatis diuersis suppliciis pumendum. No¬
na autem die mox ut increpuerit tuba. om̃s si¬
mul ad templum martis alacres ueniamus:
tem die: tubicinator luctuosa uocare cepit mi¬
seros gentiles ad mortem pocius qͣm ad mar¬
tem. Frant autem occultati plurum xp̃iani ⁊

Expanded text:
uinto persecutionis . anno . diocliciani . impera| toris . prisco proconsule . in europa +ciuitate chal| chedoniae Erat congregacio magna christianorum| In qua ciuetate erat quidam sofista gentilium| nomine Appellaccessit ad memoratum proconsulem| priscum et puplice eum interpellans . dixit. Notum si | dignationi tuae. De magno  marce quod omnes pariter| inuictissimi+ magni regis deo magno marti sacrifecant. Iu| bet ergo proponi edictum ut cumque eum sacrificiis ho| nora neclexerit puniatur. Placuit prisco consilium . et in| his ueromnibus  notum sit ut octo diebus his purmarti. Quicumque| atem hoc contempserit . sciat se inimicum saluti regum| et ut aduersarium maiestatis diuersis suppliciis puni| endum. Nona itaque diae mox ut increpuerit tuba om| nes simul . ad templum martis . alacres ueniamus rm. Non ergo diae tubicinatur . luctuosa uoce uocare coepit miseros gentilis ad| mortem potius quam ad martem. Erant autem occulta| ti plurimi christiani .
Abbreviated transcription (Latin):
ad tumulum sancti uiri ostensis: seruis dei
uisum ẽ. inde corpus beati patris debere tͣns¬
ferri. At illi inde translatum cumulauerun
retro altare. in basilica sc̃orum apłorum petri c
pauli. qͣm ipse uuens edificauerat: ubi suffra¬
gantibus eius meritis. multa tribuuntur dona
popłis. Ex cunis sepulchro. longo post tempore
oleum pullulans. in uas ad hoc paratum uisũ
ẽ defluxisse: cunctis morbo obsessis nimiũ salui¬
bre. Huius gͥ quia peccatorũ pondere p̃grauati
tis sue subleuemur: qui cum patre et sp̃u sc̃o ui¬
uit et głatur ds in secula seculorũ ameN

Expanded text:
d tumulum sancti viri ostensis, servis Dei visum est inde corpus beati patris debere transferri, ac illi inde translatum tumulaverunt retro altare in basilica SS. apostolorum Petri et Pauli, quam ipse vivens aedificaverat, ubi suffragantibus ejus meritis multa tribuuntur dona populis. Ex cujus sepulcro longo post tempore oleum pullulans in vas ad hoc paratum visum est defluxisse, cunctis morbo obsessis nimium salubre. Hujus igitur, quia peccatorum pondere praegravati tis suae sublevemur, qui cum Patre et Spiritu sancto vivit et gloriatur Deus in saecula saeculorum. Amen
Abbreviated transcription (Latin):
quo principes ex officio proconsulis galerii ma¬
timi. qui aspasio paterno successerat᷑. Et leuan¬
tes cum in curticulum suum. duxerunt ad ꝓcon¬
sulemin agrum sextr: ubi pro reparanda sani¬
tate secisserat. Galerius autẽ maximus ꝓcon

Expanded text:
 principes duo ex officio consulis Galerii Maximi, qui Aspasio Paterno successerat, et levantes eum in curriculo, duxerunt ad proconsulem in locum Sexti, ubi pro reparanda sanitat
Abbreviated transcription (Latin):
ec nox qͥm nr̃is ocłis nouam cescendisse
miramur. tocius mundi ueram lucem
aduenturam signauit: atq dm̃ humano
genen effulsurum serena dignatione dicta
uit. Unde expletis pro quib prexerat felicit᷑
blice et pͥuatim. ut nobilior nobilissimis
moderamina disponebat: atq interpmos
pͥmus. sophistica &e sillogistica uniuersaliũ
doctrinarũ acumina. et strophas. infulatus
coga philosophica. ciuib ac undiq conflu
uatem q̃ dlim paganis achuc uiscerib tan¬
a misterii qͦd uentum erat asi uenturum
naluit rescrare. utpote lo ⁊ pͥmatem. cum
areopagon a disset erectis ad uerbũ omnũ
aurib interrogare specialiter cepit paulus.
qͥd coleret: et quib numinib in tam spacio¬
so et uenerabili loco inseruiret. Cui respondit
dionisius. Deos quos coluerunt pat̾s nr̃i⁊ qͦꝵ
hos colimꝰ et acdoramꝰ. Aras quas uides: mar¬
tis et herculis. mercurii. et priapi. nõie et honore

Expanded text:
ec nox, quam nostris oculis novam descendisse miramur, totius mundi veram lucem adventuram signavit, atque Deum humano generi effulsurum, serena dignatione dictavit. CAPUT VI. Unde expletis, pro quibus perrexerat, feliciter blice et privatim ut nobilior nobilissimis moderamina disponebat, atque inter primos primus sophistica et syllogistica universalium doctrinarum acumina, et strophas, infulatus toga philosophica civibus ac undique ad id vatem, qui olim paganus adhuc visceribus tanti mysterii quod ventum erat, quasi venturum valuit reserare, ut pote loci primatem, cum Areopagum adisset, erectis ad verbum omnium auribus, interrogare specialiter coepit Paulus, quid coleret, et quibus numinibus in tam spatioso et venerabili loco inserviret. Cui respondit Dionysius: Deos quos coluerunt patres nostri, qhos colimus et adoramus: aras, quas vides, Martis et Herculis, Mercurii et Priapi nomine et honore
Abbreviated transcription (Latin):
me nouum. qui me renouet: dignam nz me fa
Clarifica sensum meum. Dimitte peccata mea:
saluame in tua gła: qui es benedictus in sela.
Et post qͣmͣ orauit miserunt illam in uas illucd¬
et defenclisti. Misertus es unice puelle unigr¬
facta est uox columbe acd eam dicens. Weni¬
reguia in rẽquiem: et tabernacula xp̃i. Beata
nam accepisti. Tunc crediderunt de populo ir
Et lucta est extra ciuitatem ad decollandum.
Spiculator autem accipiens gladium: cixit
ei Srtende collum: et suscipe ferrum. Beata
autem regina rogauit eum ut laxarent cam una
hora: ut ualefaceret fr̃ibus et sororib. Et resoi¬
ciens in multitudinem populi de ciuitate: Cpp¬
me mee: ut sine timore transeam principatus
ut dep̃cemini pro me peccattice: et comiei¬
te me dño regi. Et ego peccatrix obsetrabo pco

Expanded text:
me nouo qui me renouit digna| me fac clarifeca . sinsum meum proieciens peccata mea. Salua| me in tua gloria . quia benedictus es in saecula. Et postquam| orauit . miserunt eum in uas e| fendisti misertus es unica puella unigefac| ta est uox columbae eam ueni marina in requie in ta| bernacula christi. Beata ne| accipisti. Tunc crediderunt de populo in Et ducta est extra ciuitatem ad decollandum| Speculatur autem denudans gladium dixit ei exten| de collum tuum et suscipe ferrum. Beata autem . ma| rina . rogauit eos ut laxarent ei unam hora ut uale| facerit fratribus et sororibus . et respiciens a multitu| dine populi dicibat me meae ut sine timore transeam| principatus s depraecamini| pro me peccatricem et conmendate me . et ego etsi pecca| trix obsecrabo pro
Abbreviated transcription (Latin):
reri: Etce caro tua exterminata est: et membra
tua inutilia facta sunt. Consenti michi: et sa¬
crifica. Impossibile est enim sine tormentis tran¬
nem meam tradidi in interitum : ut animam
coronatam deducam in celis. Post hec iussit im¬
pius deponi eam: et deduci in carterem. Erat eñi
hora septima. Deduxerunt autem cam in carce¬
rem occultum. non in publicum: et erat singła
intus orans et dicens. Deus celorum qui iudiciũ
menarrabile decreuisti. quem contremiscunt
omĩa scła : quem expauescunt om̃s potestates
desperatoꝵ: pater celi respice in me quia sola
multa. Ecce plagas meas ingemisco : noli mͥ iras¬
ci: tu enim scis quia te dilexi Tu scis quia am¬
mam meam custoduu ꝓpter te: non ꝑmittas
polluere me:non coinquinetur anima mea:
quia tu es custos meus et benedictus in sccula.
Theophilus autem loco fr̃is nutriens eam pane
stram: occulte expectans orationem eiꝰ. Et su¬
bito columba apparuit in carcerem: et crux
erepta est in celum usq ad locum ubi stabat

Expanded text:
ec| ce caro tua exterminata est. Ecce membra tua inutilia| facta sunt. Consenti  . iam et sacrifeca et inpossibile est| enim te sine tormentis tranne mea tradidi in| interitum ut anima coronata in cęlis deducam. Post hęc| iussit deponi eam et duci in carcirem . erat enim oram septi| mam . duxerunt eam autem in carcirem occultum non in| publicum . et erat singula intus orans et dicens . deus caelo| rum qui iudicium ininnarrabile decreuisti quem contre| miscunt omnia saeculam quem expauiscunt omnes po| testates desperatorum Pater respice in me quia sola multa| Ecce et plagas meas ingemisco noli mihi irasci scis quia| te dilexi. Scis quia anima mea custodiui propter te non si| nas pullui me non quo inquinetur anima mea quia tu es cos| tus meus . et benedictus in saeculam. Theotinus autem| erat enutriens eam in pane stra occultam et post orationem eius ebito lumen ap| paruit in carcire . et crux erecta de caelo usque ad locum| ubi stabat
Abbreviated transcription (Latin):
ei prefectus. Consenti michi: et sacrifica. Non em̃
potest inulier mala uincere precepta imꝑatorum:
et conuentun omiium deorum. Regiia aliait.
Non ad quiesco: non immolo. Non enim potest
diabolus uincere castam puellam xp̃i añi. Con¬

Expanded text:
ca non enim potest muliercula . uincire prae| cepta imperatorum . et conuentum omnium deorum. Marina| dixit non adquiesco . non inmolo . non enim potest diabulus| uincire casta puella christi. Con
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum: qui appariusti michi in certamine. Glã
tibi: qui confortasti uirtutem sedis tuȩ. Gła
tibi: qui fundasti tertam suꝑ aquas. Depcor
te dñe: ut precipias me lauari lauachro im¬
mortalitatis. scĩ indeficientis uiuificantis incor¬

Expanded text:
metipsum quia| apparuisti mihi in certamine meo gltibi qui confir| masti uirtutes sedes tuae Gloria tibi qui fundasti ter| ra super aquas. Depraecor te domine ut praecipias me| lauare lauacrum inmortalitatis sancto. Indeficientem| uiuifecantem incor
Abbreviated transcription (Latin):
dmem et insipientiam diabosi: sellinitte in
aasislri cem e sedisue capinti ami. alt aper¬
endlum faucei sensis mei aul itpontlenaur
cum fiducia: et ut possim sine timore consistere
acl omuem responsionem malignam impii huis
Hideo enim me uelut ouem in medio luporum
nde furm inter scandala: uelut passer. Et ere
sum inter recia: uelut caprea. Et ecce sum enter
piscatores: uelut piscis: Aduiua me xp̃e: et sci¬
ua me. Prxerunt autem sermones istos milites
prelndt bcentes: quia potestas cua non potest com¬
muncare ei. Non emm est legis nr̃e acseruiens.

Expanded text:
itte mihi adsistricem sidis| tuae sapientiam ad aperiendo faucis sensus mei ad| respondendo cum fiducia et sine timore me consistire| ad omnem responsionem maligni et impii . huius uideo| autem me uilud quem in medio loporum. Ecce sum inter| scandala uelud passer . ecce sum inter rites uelud| caprea. Ecce sum inter piscatores uelud piscis. Aiuam| me christe et salua me . dixerunt autem sermonis istus pre | fecto dicentes quia potestas tua non potest cummun| care ei. Non enim est sacrae secte
Abbreviated transcription (Latin):
ascensionem in celis ad patrẽ :
et postquam acceperunt beati
apłi singulas coronas suas. et assumpti sunt de
fiduciam ostendit: quo modo aculeum diabo¬
li conculcauit. in confidentia crucis in cuutate
alisia prima presidie. Ego uero qui acderam
certamini eius. paucam pecuniam de substan¬
cia mea cledi: et accepi ab exceptorib qui illo
tempore fuerunt gesta. Eigo cum omni astu¬

Expanded text:
ascensionem eius in cę| lis ad patrem . et postquam acciperunt . | beati apostuli singuli coronas suas . et adsumpti| sunt de fiducia ostendit quomodo aculeis diabuli conculcauit| in confidentia crucis in ciuitatem antiochia prima epissidiae Ego uiro qui et aderam certamini eius . paucas pecunias| de substantia mea dedi et accipi ad exceptoribus qui il| lo tempore fuerant gesta.
Abbreviated transcription (Latin):
flerent super eam amarissime. Et dicebant qui
cdam ei. O qualem decorem perdis ꝓpter incre¬
clulitatem: et ille habet te perclere et memoriao
tuam de terra. Sed magis consenti illi et sacri-
Omali consiliarii : o consilia malarum cogita¬
tionum. quid putatis: Hoc corpus meum tene¬
confusionem nuditatis mee posse suꝑare: Credo
in creatorem omnium dñr: quia multas animas

Expanded text:
flerent super eam| amarissime dicibant uiro flerent super eam| amarissime dicibant uiro et quidam. O quale decorem| perdis propter incridulitatem. Et ille est uir iragundus| et habet te perdire et memoria tua de terram sed magis| adsenti illi et sacrifeO mali consiliarii. O inpudice. O malorum cogitationum| uiri quid putates . hoc corpus teneconfusinem nuditatis tuae. Credo in creatorem| omnium deum multas animas
Abbreviated transcription (Latin):
cdixit. Non potes terrere me per tormenta tua.
Anima autem mea ex dei operatione est: corpꝰ
dere pro mundi salute. Si ergo deus pater om¬
imipotens ꝓprio filio suo non pepercit. sed pro no¬
bis omnib tradidit illum ⁊ et ipse filius pro mun¬
di salute tradidit se ipsum : quo mͦ ergo ego ñ
Tunc iussit expoliari eam primum et sic in ecule¬
um adsumi: et uirgis subtilib iussit eam cedi.
Cumq extendissent eam carnifices in eculeum:
cdicebat. In te dñe. speraui: non confundar in
eternum. Neq derideant me iimici mei: s om̃s
qui sustinent te non confundentur. Respice in
me dñe et miserere mei: et libera me de manib¬
mee: qm̃ ꝓpter de hec pacior. Et postqͣm hec dixit:
accesserunt carnifices. et cedebant eam. Preco uͦ¬
publice uociferabat dicens. Consenti prefecto: &
sacrifica diis. Nam eo qd̃ ẽẽt tenera. et iuirge
eent graciles: incidebant membra eius. Sanguiᷤ
uero eius multus decurrebat: ita ut astantes

Expanded text:
dixit . non te putes terrire me per turmen| ta. Anima autem mea ex dei inspiratione est corpus dire pro mundi salutem. Si ergo deus pater omnipotens| proprio filio non pepercit sed pro nobis omnibus tradedit illum| et ipse filius pro mundi salutem tradidet semetipsum quo| modo ego non ius expoliare eam| primum in aeculeo adsumi . et uirgis subtilibus caedi . et cum| extendere\n/t eam carnifecis in aeculeo dic dicebat. In te domine speraui| non confundar in aeternum. Neque inrideant me inimici mei| etenim omnes qui sustenent te non confundentur. Respice in| me domine . et miserire mei . et libera me de manibmeae quem propter haec patior et| postquam dixit haec accesserunt carnifices et cae| debant eam. Praeco uiro uoceferabat. Consenti praefec| to \et/ sacrifeca diis. Nam eo quod essit tenera et uirgae| essent gracelis incidibantur membra eius . sanguis| uiro multus decurribat . ita ut adstantes
Abbreviated transcription (Latin):
Nam cum eẽt annorum quindecim: delecta¬
batur in clomib nutricis sue. Audiebat uero
omnium scõrum martyrum certamina. In illis
autem dieb multus sangius scõrum effusus ẽ.
Ttansiebat autem illis dieb: olibruis quidam
tadinem euis.Cum autem comprehencterent
eam qui misi erant: cepit clamare noua ancũ¬

Expanded text:
at autem annorum quindecim et| delectabatur in domibus nutricis suae. Audiebat| uiro omnium sanctarum . martyrum certamina. Illis| autem diebus multus sanguis sanctorum effusus estTransiebat au| tem in illis diebus . olybrius quiddam tudinem eius. Cum autem conprae| hinderint eam qui missi fuerant coepit clamare noua
Abbreviated transcription (Latin):
leo degarii fratres km̃i ueneran¬
dam passionem dilectioni ur̃e re¬
laturus ⁊ dignũ ante existim aui
dicere. quis pͥoris uite fuerit sibi modus: qͣm
illustris mundo. qͦm deuotus deo ⁊ qualiter
su temporis regibus placuerit: qͣnta subdo¬
li ebromi machinamenta ꝑpessus sit. Dehinc
attendat ur̃a caritas quib ante celeberrimã
passionem tante sc̃itatis pacientia fulserit
miraculis : quib in ipsa. quibus post ip̃am:
quorum et nr̃o tempore ammirandam con¬
tinuationem gratulamur ñ deesse. Illum
diocris potentie parentes genuerunt. De quo¬
rum ingenuitate. qm̃ adhuc plures eiusdem
ꝓsapie principantur in głoso regno francie:
non fuit opus hic plura dicere. In illis enim¬

Expanded text:
Leodegarii, fratres carissimi, venerandam passionem dilectioni vestrae relaturus, dignum ante existimavi dicere, quis prioris vitae fuerit sibi modus; quam illustris mundo, quam devotus Deo; qualiter sui temporis regibus placuerit; quanta subdoli Hebroini insidiamenta perpessus sit. Dehinc attendat vestra caritas, quibus ante celeberrimam passionem tantae sanctitatis patientia fulserit miraculis, quibus in ipsa, quibus post ipsam, quorum et nostro quidem tempore ammirandam continuationem gratulamur non deesse. 2. Qudiocris potentiae parentes genuerunt. De quorum ingenuitate, quoniam adhuc plures eiusdem prosapiae principantur in glorioso regno Franciae, non fuit opus hic plura dicere. In illis enim
Abbreviated transcription (Latin):
si cupit quis ualet experiri: qͣm nobili ortu.
uir beatus de quo loquimur enituerit. Ille
nanq tocius sui generis dignitate głosior
quodanim᷑ existere: et nobilitate qͥdam
ꝓpria. et multis quidem et clarissimis uirtu¬
tib adqͥsita. parentũ suorũ generositatem
conatus est decorare. Nam cũ illi ut iam
diximꝰ qͣntum ad scl̃i dignitatem głosi. et
xp̃iane religionis cultores excitissent: iste
quidem xp̃ianissimꝰ fieri : et inter illos qui
legitime xp̃o militabant. strenuissimꝰ appa¬
rere percupiuit.

Expanded text:
si cupit quis, valet experiri, quam nobili ortu vir beatus, de quo loquimur, enituerit. Ille namque totius sui generis dignitate gloriosior quodammodo existere et nobilitate quadam propria et multis quidem et clarissimis virtutibus adquisita parentum suorum generositatem conatus est decorare. Nam cum illi, ut iam diximus, quantum ad saeculi dignitatem, gloriosi et christianae religionis cultores extitissent, iste quidem christianissimus fieri et inter illos, qui legitime Christo militabant, strenuissimus apparere percupivit.