comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mas ille qui memorat᷑ et femina octo scilicet & .xxuii. pariunt ex se qͥnq
et trignita. Hec sexies multiplicata creant decem et ducentos. qui nũe
dierũ mensẽ .uii. claudit. Ita est ergo natura fecundus hic numerus. ut p¬
niam hunam partus ꝑfectionem quasi arbiter quidam maturitatis ab¬
soluat. Piscretio uo̾ sexus futuri sicut hipocrates refert sic in utero dinos¬
citur. Aut enim septuagesimo aut nonagesimo die conceptus mouetur.
Dies eigo motus quicũq fuerit de duob ter multiplicatus aut septimũ.
aut nonũ explicat mensem. Hec de prima septenarii copulatione libata
suit. Secunda de duob & quinq est. Ex his dias que post monada pͥma ẽ
primꝰ est numerus. Hec ab illa om̃ipotencia solitaria in corpis intelligi¬
bilis lineã prima defluxit. Ideo & ad uagas stellarum & luminũ speras

Expanded text:
mas ille qui memoratur et femina, octo scilicet et uiginti septem, pariunt ex se quinque mas ille qui memoratur et femina, octo scilicet et uiginti septem, pariunt ex se quinque et triginta. Haec sexies multiplicata creant decem et ducentos, qui numerus dierum mensem septimum claudit. Ita est ergo natura fecundus hic numerus ut primam humani partus perfectionem, quasi arbiter quidam maturitatis, absoluat. Discretio uero sexus futuri, sicut Hippocrates refert, sic in utero dinoscitur. Aut enim septuagesimo aut nonagesimo die conceptus mouetur. Dies ergo motus, quicumque fuerit de duobus, ter multiplicatus aut septimum aut nonum explicat mensem. Haec de prima septenarii copulatione libata sint. Secunda de duobus et quinque est. Ex his δυάς, quia post monada prima est, primus est numerus. Haec ab illa omnipotentia solitaria in corporis intellegibilis lineam prima defluxit, ideo et ad uagas stellarum et luminum sphaeras
Abbreviated transcription (Latin):
constat. Habet enĩ medietatẽ. et terciam ꝑtem. ꝙ sextam partẽ. & est
medietas tria. tertia pars duo. sexta pare unũ quȩ omĩa simł accepta¬
sex faciunt. Habet & alia suȩ uenerationis iudicia. Sed ne longior faciat
sermo fastidium: uiũ ex om̃ib eius effectum ꝑsequennir qd̾ ideo p̃tulimꝰ
quia hoc cõuiemiorato. non senarii tm̃. sed & septenarii pariter dignitas
astruetur. Humano partui frequẽtiorem usum nouem mensiũ certo mi¬
meroꝵ modulamĩe nat᷑a constituit. sed racio sub asciti senarii numeri młti¬
plicatione procedens &̃ septem menses compulit usurpari. qd̾ breuiter ab¬
soluteq dicenius duos eẽ primos om̃ium numeroꝵ cubos. id est a pari oc
expressimus. Hoꝵ ut̾q si per senariũ mimerũ multiplicetur efficiũt di¬
erum uumerũ qui septem mensib explicantur. Coeant em̃ numerum

Expanded text:
constat. Habet enim medietatem et tertiam partem et sextam partem, et est constat. Habet enim medietatem et tertiam partem et sextam partem, et est medietas tria, tertia pars duo, sexta pars unum, quae omnia simsex faciunt. Habet et alia suae uenerationis indicia, sed, ne longior faciat sermo fastidium, unum ex omnibus eius officium persequemur; quod ideo praetulimus quia hoc commemorato non senarii tantum, sed et septenarii pariter dignitas adstruetur. Humano partui frequentiorem usum nouem mensium certo numerorum modulamine natura constituit, sed ratio sub adsciti senarii numeri multiplicatione procedens etiam septem menses compulit usurpari. Quam breuiter absoluteque dicemus. Duos esse primos omnium numerorum cybos, id est a pari octexpressimus. Horum uterque, si per senarium numerum multiplicetur, efficiunt dierum numerum qui septem mensibus explicantur. Coeant enim numeri,
Abbreviated transcription (Latin):
diuoitiũ. Uides ut hec monas orta a prima rerũ causa usq ad animam
ubiq integra et semꝑ indiuidua continuatõne potestatis obtineat. Hec
de monade castigatius ꝙͣ se copia suggerebat. Nec te remordeat ꝙ cum
on inimero preesse uideatur in comũctione precipue septenarii p̃dicet᷑.
Nulli enim aptius uĩgitur monas incorrupta ꝙͣ uirgini. Huic autem
uumero id est septenario adeo opnno uirginitatis moleuit ut pallas qͦ
uocitetur. Nam uirgo creditur quia nullũ ex se parit numerũ duplicatꝰ.
qui intra denariũ coartetur. quẽ primũ limitem constat esse uumerorũ.
Pallas ideo. quia ex soluis monadis fetu et multiplicatõe processit. sicut
minerua sola ex uno parente nata phibetur. Senarius u̾õ qui cũ imo
coniũctus septenariũ facit. uariȩ ac multiplicis religionis et potẽcie est.
Primũ ꝙ solus ex om̃ĩb numeris qui intra decem sunt de sius partibꝰ

Expanded text:
diuortium. Vides ut haec monas, orta a prima rerum causa, adusque ad animam diuortium. Vides ut haec monas, orta a prima rerum causa, adusque ad animam ubique integra et semper indiuidua, continuationem potestatis obtineat. Haec de monade castigatius quam se copia suggerebat. Nec te remordeat quod, cum omni numero praeesse uideatur, in coniunctione praecipue septenarii praedicetur: nulli enim aptius iungitur monas incorrupta quam uirgini. Huic autem numero, id est septenario, adeo opinio uirginitatis inoleuit ut Pallas quoque uocitetur. Nam uirgo creditur quia nullum ex se parit numerum duplicatus qui intra denarium coartetur, quem primum limitem constat esse numerorum; Pallas ideo quia ex solius monadis fetu et multiplicatione processit, sicut Minerua sola ex uno parente nata perhibetur. Senarius uero, qui cum uno coniunctus septenarium facit, uariae ac multiplicis religionis et potentiae est, primum quod, solus ex omnibus numeris qui intra decem sunt, de suis partibus
Abbreviated transcription (Latin):
ponitur. Unũ autem quod monas id est unitas dicitur & mas idem et fcĩa
est. par idem atq impar. ip̃e non nimerus. sed fons et origo numerorũ.
Hec monas inicium finisq omĩum. neq ip̃a principii ac fnus sciens ad
sũmum refertur deum eius q intellectum a sequẽtiũ numero rerũ et po¬
testatum sequestrat. nec inferiore post deum gradu frustra eam conside¬
raueris. Nec illa est mens ex sũmo nata deo quȩ uices temporũ nesciẽs
in imo semper qd̃ adest consistit euo. cũq ut pote una non sit ip̃a nume¬
rabilis. iuumeras tamen generũ spẽs et de se creat & intra se continet.
Inde quoq aciem paululũ cogitationis inclinans hauc monada reꝑies
ad aĩam referri posse. Anima enĩ aliena a siluestris contagione matie
tm̃ se auctori suo ac sibi debens simplicem sortita naturã. cum se animã¬
de ĩmensitati uniuersitas infundat. nullũ mit tamen cũ sua dignitate

Expanded text:
ponitur. Vnum autem quod monas, id est unitas, dicitur, et mas idem et femina ponitur. Vnum autem quod monas, id est unitas, dicitur, et mas idem et femina est, par idem atque impar, ipse non numerus sed fons et origo numerorum. Haec monas, initium finisque omnium neque ipsa principii aut finis sciens, ad summum refertur deum eiusque intellectum a sequentium numero rerum et potestatum sequestrat, nec in inferiore post deum gradu frustra eam desideraueris. Haec illa est mens ex summo enata deo, quae, uices temporum nesciens, in uno semper quod adest consistit aeuo, cumque, utpote una, non sit ipsa numerabilis, innumeras tamen generum species et de se creat et intra se continet. Inde quoque aciem paululum cogitationis inclinans, hanc monada reperies ad animam referri. Anima enim, aliena a siluestris contagione materiae, tantum se auctori suo ac sibi debens, simplicem sortita naturam, cum se animandae immensitati uniuersitatis infundat, nullum init tamen cum sua unitate
Abbreviated transcription (Latin):
elle pfectuis.Hoc quoq notandũ est ꝙ suꝑius assereutes cõmunem om̃iu
nunieror dignitatem antiquiores eol supficie et l meie eiuis oibulqs corpibus
ostendimus. Procedens autem tractatus iuenit numeros. & ante aĩam
mũdi fuisse quib illam contextam augustissima thimei ratio nature
ip̃ius conscia testis expressit. Hinc est ꝙ pronũciare non dubitauere sapi¬
entes aĩam esse numerũ se mouentem. Nunc uideamus cur septe¬
narius numerus suo seorsum merito plenus hẽatur. cuius ut pressius
plenitudo noscatur. primũ merita partiũ de quib constat tum demum
quid ip̃e possit iuestigemꝰ. Constat septenarius numerus uel ex uno
et sex. uel ex duobus et quinq. uel ex tribus et quatuor. Singularũ
compagũ membra tractemus. ex quib fatebimur nullũ alium numerũ
tam uaria esse maiestate fecundum. Ex uuo et sex compago prima com¬

Expanded text:
esse perfectius. Hoc quoque notandum est quod, superius adserentes communem numerorum esse perfectius. Hoc quoque notandum est quod, superius adserentes communem numerorum omnium dignitatem, antiquiores eos superficie et lineis eius omnibusque corporibus ostendimus; procedens autem tractatus inuenit numeros et ante animam mundi fuisse, quibus illam contextam augustissima Timaei ratio, naturae ipsius conscia testis, expressit. Hinc est quod pronuntiare non dubitauere sapientes animam esse numerum se mouentem. Nunc uideamus cur septenarius numerus suo seorsum merito plenus habeatur; cuius ut pressius plenitudo noscatur, primum merita partium de quibus constat, tum demum quid ipse possit inuestigemus. Constat septenarius numerus uel ex uno et sex, uel ex duobus et quinque, uel ex tribus et quattuor. Singularum compagum membra tractemus, ex quibus fatebimur nullum alium numerum tam uaria esse maiestate fecundum. Ex uno et sex compago prima com
Abbreviated transcription (Latin):
impari constiterunt. Hoc enim uere ꝑfectũ est qd̾ ex horum numcorũ
pmrtione generatur. Nan impar nunerus mas. et par fem̃a uocatur.
Item arithietici imparẽ patris & parem matris appellationẽ uenerãtur.
tlut et thimeꝰ platonis fabricatorem mũdane amine deum partes eius
ex pari & impari id est duplari et triplari numero int̾texusse memora¬
uit ita ut a duplari usq ad octo. a triplari usq ad .xxuii. staret alter¬
uacio mutuandi. Hi eim pͥmi cubi ut̾uq uascũtur. siquidem a paribus
bic bina que sunt quatuor suꝑficiem faciunt. Bis bina bis que sunt octo
corpus soliduni fingunt. A dispari uo̾ ter terna quȩ sunt nouem. suꝑficiẽ.
partis efficiunt. Unde intelligi datut hos duos numeros octo dico & septem
qui ad multiplicationẽ ainorũ ꝑfecti in re pu. uiri conuenerũt solos ido¬
eos ad efficiendam mũdi aĩam iudicatos. qua nihil post auctorem potest

Expanded text:
impari constiterunt. Hoc enim uere perfectum est quod ex horum numerorum impari constiterunt. Hoc enim uere perfectum est quod ex horum numerorum permixtione generatur. Nam impar numerus mas et par femina uocatur. Item arithmetici imparem patris et parem matris appellatione uenerantur. Hinc et Timaeus Platonis fabricatorem mundanae animae deum partes eius ex pari et impari, id est duplari et triplari numero, intertexuisse memorauit, ita ut a duplari usque ad octo, a triplari usque ad uiginti septem staret alternatio mutuandi. Hi enim primi cybi utrimque nascuntur; siquidem a paribus bis bina, quae sunt quattuor, superficiem faciunt, bis bina bis, quae sunt octo, corpus solidum fingunt, a dispari uero ter terna, quae sunt nouem, superficiemybum alterius partis efficiunt; unde intellegi datur hos duos numeros octo dico et septem, qui ad multiplicationem annorum perfecti in re publica uiri conuenerunt, solos idoneos ad efficiendam mundi animam iudicatos, qua nihil post auctorem potest
Abbreviated transcription (Latin):
uarii autem potenciã sequens tractatus attinget. Pictagorici uõ hũc
numerũ iusticiam uocauerũt. quia pͥmus om̃ium ita soluitur ui nme¬
ros pariter parec. hoc est in bis quaterua. ut nhilonnus in numerde
eque pariter pares diuisio quoq ip̃a soluatur in bis bma. Eadem quoq
qualitate contexitur id est bis bina bis. Cum gͦ & contextio ip̃ius pari qͣ¬
litate piocedat & resolutio equebilit̾ redeat usq ad monadem que diuisio¬
nem arismetrica rõne non recipit. merito propt̾ ęqualeni diuisionẽ iusti¬
cie nomen accepit. E quia ex supradictis om̃bue apparet quãta ẜ partiũ
suatũ et seorsum sua plenitudine intatur iure pleuus uocatur. Suꝑest
ut septenariũ quoq numerũ plenũ iure uocitandũ ratio in medio consti¬
tuta ꝓsuadeat. Ac pͥniũ hoc transue sine admmiratione uõ possumꝰ ꝙ duo
nuneri i se iultiplicati uitale spaciũ uiri fortis include̾nt. ex pari et

Expanded text:
narii autem potentiam sequens tractatus adtinget. Pythagorici uero hunc narii autem potentiam sequens tractatus adtinget. Pythagorici uero hunc numerum iustitiam uocauerunt, quia primus omnium ita soluitur in numeros pariter pares, hoc est in bis quaterna, ut nihilo minus in numeros aeque pariter pares diuisio quoque ipsa soluatur, id est in bis bina. Eadem quoque qualitate contexitur, id est bis bina bis. Cum ergo et contextio ipsius pari aequalitate procedat et resolutio aequaliter redeat usque ad monadem, quae diuisionem arithmetica ratione non recipit, merito propter aequalem diuisionem iustitiae nomen accepit; et, quia ex supra dictis omnibus apparet quanta et partium suarum et seorsum sua plenitudine nitatur, iure plenus uocatur. Superest ut septenarium quoque numerum plenum iure uocitandum ratio in medio constituta persuadeat. Ac primum hoc transire sine admiratione non possumus quod duo numeri qui in se multiplicati uitale spatium uiri fortis includerent ex pari et
Abbreviated transcription (Latin):
as quoq causas quib pleni numeri efficiãtur esse non ambigã. Qualit̾
autem octonarius numerus solidum corpus efficiat. ante latis pro¬
batum est. Eigo singulariter quoq uire plenus dicetur ꝓpter corporee
soliditatis effectũ. Sed ad ipãm cęli armoniam id est continentiã hũc
numerũ magis aptum eẽ non dubiũ est. cum spere ip̃e octo sint q̃ mo¬
uentur. de quibus secuturus sermo procedet. Omnes quoq partes de qͥb
constat hic numerus tales sunt. ut ex earũ compage plemtudo nascat᷑
Est enim aut de his partib quȩ neq generautur neq generant de mo¬
nade & septem quȩ qualia sint suo loco plemus explicabitur. aut de du¬
plicato eo qui generatur et generat. id est quatuor. Nam hic numerꝰ
quatuor et nascitur de duob. et octo generant. aut componitur de tri¬
bus et quinq quoꝵ alter primus om̃ium numerorũ apparuit. Qui¬

Expanded text:
as quoque causas quibus pleni numeri efficiantur esse non ambigam. Qualiter as quoque causas quibus pleni numeri efficiantur esse non ambigam. Qualiter autem octonarius numerus solidum corpus efficiat ante latis probatum est. Ergo singulariter quoque plenus iure dicetur propter corporeae soliditatis effectum, sed et ad ipsam caeli harmoniam, id est concinentiam, hunc numerum magis aptum esse non dubium est, cum sphaerae ipsae octo sint quae mouentur, de quibus secuturus sermo procedet. Οmnes quoque partes, de quibus constat hic numerus, tales sunt ut ex earum compage plenitudo nascatur. Est enim aut de his quae neque generantur neque generant, de monade et septem, quae qualia sint suo loco plenius explicabitur; aut de duplicato eo qui et generatur et generat, id est quattuor — nam hic numerus quattuor et nascitur de duobus et octo generat —; aut componitur de tribus et quinque, quorum alter primus omnium numerorum impar apparuit; qui
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ superposita addita altitudine formã cubi qd̃ est solidum corpus
efficiunt. Ex his apparet antiquiorẽ esse numerũ suꝑficie et lineis.
ex quib illam constare memorauimꝰ. formisq omib. Almeis enim
ascenditur ad nunerũ tanqm ad pͥorem. ut intelligatur ex diuersie
nueris lineaꝵ quȩ formȩ̨ geometrice describantur. Ipãm uõ suꝑfi¬
ciem cum lineis sius primã post corpora diximus incorpoream esse
uaturam. nec tamen sequestrandã propter ꝓpetuam cũ corꝑib societa¬
tem. Ergo quod ab hac sursum recedit iam pure incorporeũ est. Nu¬
meros autem hac superiores precedens sermo patefecit. Prima est igit᷑
ꝑfectio incorporalitatis in numeris. C hec est ut diximus nimeroꝵ
om̃ium ꝓlemtudo. Seorsum illa ut supra ãmonuimꝰ. plenitudo est
eorum qͥ aut corpus efficiant. aut iuim obtineant unculoꝵ. licet ali¬

Expanded text:
quae sibi superposita additaque altitudine formam cybi, quod est solidum corpus, quae sibi superposita additaque altitudine formam cybi, quod est solidum corpus, efficiunt. Ex his apparet antiquiorem esse numerum superficie et lineis ex quibus illam constare memorauimus formisque omnibus. A lineis enim ascenditur ad numerum tamquam ad priorem, ut intellegatur ex diuersis numeris linearum quae formae geometricae describantur. Ipsam uero superficiem cum lineis suis primam post corpora diximus incorpoream esse naturam, nec tamen sequestrandam propter perpetuam cum corporibus societatem. Ergo quod ab hac sursum recedit iam pure incorporeum est; numeros autem hac superiores praecedens sermo patefecit. Prima est igitur perfectio incorporalitatis in numeris; et haec est, ut diximus, numerorum omnium plenitudo. Seorsum illa, ut supra admonuimus, plenitudo est eorum qui aut corpus efficiant aut uim obtineant uinculorum, licet ali
Abbreviated transcription (Latin):
altitudo. Sit enim trib dimensionib impletis corpus solidum. qd̾ stereõ
uocant. qualis est tessera quȩ cubos uocatur. Si uo̾ non uinus partis
sed totius uelis corporis suꝑficiem cogitare qd̃ ꝓponamꝰ eẽ quadratum
ut de uno exemplo qd̃ sufficiat disputemus. iam nõ quatuor sed octo
anguli colliguntur. qd̾ animaduertis si suꝑ unũ quadratũ quale pͥus
diximus alterũ tale alteri impositũ mente conspicias. ut altitudo que
Ex his apparet octonariũ numerũ solidũ corpus esse & haberi. Siquidẽ
umũ apud geometras puncti locum obtinet. duo liueȩ ductum facũt
quȩ duob puctis ut supra diximꝰ coercetur. Quatuor uo̾ puncta
aduersum se in duob ordinib bina per ordinem posita exprimũt qͣ¬
dri spẽm a singulis punctis in adu̾sum punctũ eiecta linea. Hec qua¬
tuor ut diximus duplicata et octo facta duo quadra similia describũt.

Expanded text:
altitudo: fit enim tribus dimensionibus impletis corpus solidum quod στερεόν altitudo: fit enim tribus dimensionibus impletis corpus solidum quod στερεόν uocant, qualis est tessera quae κύβος uocatur. Si uero non unius partis, sed totius uelis corporis superficiem cogitare, quod proponamus esse quadratum, ut de uno quod exemplo sufficiet disputemus, iam non quattuor, sed octo anguli colliguntur. Quod animaduertis si super unum quadratum, quale prius diximus, alterum tale altius impositum mente conspicias, ut altitudo quae Ex his apparet octonarium numerum solidum corpus et esse et haberi. Si quidem unum apud geometras puncti locum obtinet, duo lineae ductum faciunt quae duobus punctis, ut supra diximus, coercetur; quattuor uero puncta aduersum se in duobus ordinibus bina per ordinem posita exprimunt quadri speciem, a singulis punctis in aduersum punctum eiecta linea. Haec quattuor, ut diximus, duplicata et octo facta, duo quadra similia describunt,
Abbreviated transcription (Latin):
est corporum t̾iminꝰ ita lineis t̾iinatur. quas suo nonũe graminas
gecia noĩauit. Pinctis lineȩ fimũtur. Et hec sunt corpa que ma¬
thematica uocant᷑. de quib sollerti industria geometrice disputatur.
Ergo hec suꝑficies cũ ex aliqua parte corꝑis cogitatur pro forma sb̾¬
iecti corporis accipit nuimerũ linearũ. Nam seu triũ ut tugonũ seu¬
quatuor. ut quadratũ. seu plurium fit anguloꝵ. totidem liueis sese ad
extrema taugentib plaicies eius includitur. Hoc loco admonendi su¬
nius ꝙ omne corpus longitudinis latitudinis & altitudinis dimensioĩb
constat. Ex his tribus in lince ductu una dimensio est longitudo. Est emĩ
sine latitudine. Plauicies nõ quam greci epiphaniã uocant. longo lato¬
q distenditur. Alto caret. E hec suꝑficies in quib quantisq lineis cõ¬
tineatur. expressimꝰ. Soliditas autem corpoꝵ constat. cum duab addit

Expanded text:
est corporum terminus, ita lineis terminatur, quas suo nomine γραμμάς est corporum terminus, ita lineis terminatur, quas suo nomine γραμμάς Graecia nominauit. Punctis lineae finiuntur, et haec sunt corpora quae mathematica uocantur, de quibus sollerti industria geometriae disputatur. Ergo haec superficies, cum ex aliqua parte corporis cogitatur, pro forma subiecti corporis accipit numerum linearum. Nam seu trium ut trigonum, sequattuor ut quadratum, seu plurium sit angulorum, totidem lineis sese ad extrema tangentibus planities eius includitur. Hoc loco admonendi sumus quod omne corpus longitudinis, latitudinis et altitudinis dimensionibus constat. Ex his tribus in lineae ductu una dimensio est: longitudo est enim sine latitudine. Planities uero, quam Graeci ἐπιφάνειαν uocant, longo latoque distenditur, alto caret, et haec planities quantis lineis contineatur expressimus. Soliditas autem corporum constat cum his duabus additur
Abbreviated transcription (Latin):
aut corpus efficiunt. sed corpus qd̾ intelligendo non sentiendo cõcipias.
Cotum hoc ut obscuritatis deprecetur offensã. paulo altius repetita re¬
rum luce pandendũ est. Diña corꝑa suꝑficie fimũtur. ꝙ in ip̃am
eor pars ultima terminat᷑. Hi autem termini cũ sint semꝑ cuta corꝑa
quoꝵ termim sunt: incorporei tñ intelligũtur. Nam quousq corpus
esse dicetur. nec dum termiꝰ intelligitur. Cogitacio quȩ conceperit
terminũ sorpus relinquit. Eigo prinis a coporib ad incorporea tnͣsi¬
tus ostendit corpoꝵ terminos. et hec est prima incorporea natura post̾
corpora. sed non pure nec ad integrũ carens corpe. Nam licet extra
corpus natura eius sit. tamen non nisi cuta corpus apparet. Cũ totũ
demq corpus nominas. eciam suꝑficies hoc uocabulo continet᷑. De corpi¬
bus eam tũ et si uon res sed intellectus sequestiat. Hec suꝑficies sicut

Expanded text:
aut corpus efficiunt, sed corpus quod intellegendo, non sentiendo concipias. aut corpus efficiunt, sed corpus quod intellegendo, non sentiendo concipias. Totum hoc, ut obscuritatis deprecetur offensam, paulo altius repetita rerum luce pandendum est. Omnia corpora superficie finiuntur et in ipsam eorum pars ultima terminatur. Hi autem termini, cum sint semper circa corpora quorum termini sunt, incorporei tamen intelleguntur. Nam quousque corpus esse dicetur, necdum terminus intellegitur: cogitatio quae conceperit terminum corpus reliquit. Ergo primus a corporibus ad incorporea transitus offendit corporum terminos, et haec est prima incorporea natura post corpora, sed non pure nec ad integrum carens corpore; nam licet extra corpus natura eius sit, tamen non nisi circa corpus apparet. Cum totum denique corpus nominas, etiam superficies hoc uocabulo continetur, de corporibus eam tamen etsi non res sed intellectus sequestrat. Haec superficies, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
in te unũ. atq in tuũ nomen se tota conuertet ciuitas. te senatus. te
om̃s bom. te socii. te latim intuebũtur. tu eris unus. in quo nitatur
ciuitatis salus. Ac ne multa. dictator rem pu. cõstituas oportet. si mm¬
pias ꝓpinquorũ manus effugeris. Plenitudinẽ hic non frustra numeis
assignat. Plentudo enĩ ꝓprie insi diuinis reb suꝑineq non cõuenit.
Neq em̃ corpus ꝓprie plenũ dixeris. qd̾ cum sui sit impaciens efflen¬
do.aliem est appetens hauriendo. quȩ si metallicis corporib non usu
ueniũt. non tamen plena illa sed uasta dicenda sunt. Hec igitur est¬
cõmuius numeroꝵ om̃um plenitudo ꝙ cogitationi a nobis ad superos
meanti octurrit pͥma ꝑfectio incorporalitatis ĩ numeris. Inter ip̃os tũ
proprie pleni uocantur secundũ hos modos qui presenti tractatu neces¬
sarii sunt. qui aut uim obtinent iũculoꝵ. aut corpora rursus efficiũt᷑.

Expanded text:
in te unum atque in tuum nomen se tota conuertet ciuitas; te senatus, te in te unum atque in tuum nomen se tota conuertet ciuitas; te senatus, te omnes boni, te socii, te Latini intuebuntur, tu eris unus in quo nitatur ciuitatis salus, ac ne multa, dictator rem publicam constituas oportet, si impias propinquorum manus effugeris.» Plenitudinem hic non frustra numeris adsignat. Plenitudo enim proprie nisi diuinis rebus supernisque non conuenit, neque enim corpus proprie plenum dixeris quod, cum sui sit impatiens effluendo, alieni est appetens hauriendo. Quae si metallicis corporibus non usu ueniunt, non tamen plena illa, sed uasta dicenda sunt. Haec est igitur communis numerorum omnium plenitudo, quod cogitationi a nobis ad superos meanti occurrit prima perfectio incorporalitatis in numeris; inter ipsos tamen proprie pleni uocantur secundum hos modos qui praesenti tractatui necessarii sunt, qui aut uim obtinent uinculorum aut corpora rursus efficiuntur
Abbreviated transcription (Latin):
imaginũ que falso quȩq uero uidentur in somnis ip̃as q distinximꝰ
spẽs somuioꝵ ad quas affricam somniũ constaret referri. & si scipioni
conuenerit talia sommarũ. et de gemiiis somni portis quȩ fuerit a
ueterib expressa sententia. suꝑ hic om̃ib ip̃nis sonnui de quo loqͥmur
mentem ꝓpositũq signauimꝰ. et partes celi euidenter expressimꝰ in q̃
sibi scipio pͥ quietem hec uel uidisse uisus est. uel audisse quȩ retulit
uũc iam discucienda nobis sunt ip̃ius sommi uerba. non om̃a. sed ut
quęq iudebunt᷑ digna quęsitu. Ac pͥmũ nobis tractandũ se ingerit ꝑs
illa de numeris in qua sic ait. Nam cum ȩtas tua septenos octies anfrat¬
tus solis reditusq conu̾terit. duoq hi numeri quoꝵ ut̾q plenus alter
altera de causa habetur cirtuitu naturali sũmam tibi fatalem confecerĩt

Expanded text:
imaginum quae falso quaeque uero uidentur in somnis, ipsasque distinximus imaginum quae falso quaeque uero uidentur in somnis, ipsasque distinximus species somniorum ad quas Africani somnium constaret referri, et si Scipioni conuenerit talia somniare, et de geminis somnii portis quae fuerit a ueteribus expressa sententia, super his οmnibus ipsius somnii de quo loquimur mentem propositumque signauimus, et partem caeli euidenter expressimus in qua sibi Scipio per quietem haec uel uidisse uisus est uel audisse quae rettulit, nunc iam discutienda sunt nobis ipsius somnii uerba, non omnia, sed ut quaeque uidebuntur digna quaesitu. Ac prima nobis tractandam se ingerit pars illa de numeris in qua sic ait: «Nam cum aetas tua septenos octies solis anfractus reditusque conuerterit, duoque hi numeri quorum uterque plenus, alter altera de causa habetur, circuitu naturali summam tibi fatalem confecerint,
Abbreviated transcription (Latin):
as uocatur. Siquidem his uerbis in principio utit᷑. Ostendebat autem
carthaginem de excelso et pleno stellarũ illustri & claro quodam loco.
ẜ paulopost aptius dicit. Erat autem is splendidissimo candore inter
flãmas cirtulus elucens. quem uos ut a grais accepistis orbem lacteũ
nũcupatis. ex quo omĩa contemplanti predara et mirabilia uidebãtur.
E de hoc quidem galaxia cũ de cutulis loquemur plemus disseremus.
Sed iam qm̃ inter libros quos de re pu. cicero. quosq prius plato scͥp¬
serat. que differẽtia. que similitudo habeatur expressimꝰ. & cur operi
suo uel plato eris udiciũ. uel cicero somniũ scipionis adsciuerit. quid¬
ue sit ab epicureis obiectũ platoni. uel quẽ admodũ debilis calumina
refellatur. & quib tractatib phi admisceant. uel a quib penitus ex¬
cludant fabulosa retulimꝰ. adiecimꝰ q post hec necessario omĩa gen̾a

Expanded text:
ας uocatur, siquidem his uerbis in principio utitur: «Ostendebat autem ας uocatur, siquidem his uerbis in principio utitur: «Ostendebat autem Carthaginem de excelso et pleno stellarum illustri et claro quodam loco.» Et paulo post apertius dicit : «Erat autem is splendidissimo candore flamas circus elucens, quem vos, ut a Grecis accepistis, orbem lacteum nuncupatis. Ex quo omnia mihi cοntemplanti praeclara et mirabilia uidebantur.» Et de hoc a quidem γαλαξίᾳ, cum de circulis loquemur, plenius disseremus. Sed iam quoniam, inter libros quos de re publica Cicero quosque prius Plato scripserat, quae differentia, quae similitudo habeatur expressimus, et cur operi suo uel Plato Eris indicium uel Cicero somnium Scipionis adsciuerit, quidue sit ab Epicureis obiectum Platoni uel quemadmodum debilis calumnia refellatur, et quibus tractatibus philosophi admisceant uel a quibus penitus excludant fabulosa rettulimus, adiecimusque post haec necessario genera omnium
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ tertium diem iam feriati sumꝰ. et cet̾a quib ad narrationẽ sõmi
uenit docens illa esse stabiliora et uiridiora premioꝵ genera quę ipse
iudisset in cęlo bonis rerũ publicaꝵ seruata rectorib sicut his uerbis
eius ostenditur. Sed quo sis affricane alatrior ad tutandam rem pu.
sic habeto. omĩb qui prĩa cõseruarint. adiuuerint. auxerĩt certum ẽẽ
in celo defmitum locũ. ubi beati ȩuo sempit̾no fruantur. E paulo post
hunc certum locum qͥ sic designaus ait. Sed sic scipio ut auus hic tuus
ut ego qui te genui iusticiam cole et pietatem. quę cum magna in pa¬
rentib et ꝓpinquis. tũ in patria maxima est. Ea uita uia est in celũ.
& in hunc cetum eoꝵ qui iam uixere et corpore laxati illum incolunt
locum quem uides significans galaxiam. Sciendum est em̃ ꝙ locus
in quo sibi uidetur esse scipio ꝑ quietem lactens cutulus est. qui galaxi¬

Expanded text:
am tertium diem iam feriati sumus,» et cetera quibus ad narrationem somnii am tertium diem iam feriati sumus,» et cetera quibus ad narrationem somnii uenit, docens illa esse stabiliora et uiridiora praemiorum genera quae ipse uidisset in caelo bonis rerum publicarum seruata rectoribus, sicut his uerbis eius ostenditur: «Sed quo sis, Africane, alacrior ad tutandam rem publicam, sic habeto: omnibus qui patriam conseruarint, adiuuerint, auxerint, certum esse in caelo definitum locum ubi beati aeuo sempiterno fruantur.» Et paulo post hunc certum locum qui sit designans ait: «Sed sic, Scipio, ut auus hic tuus, ut ego qui te genui, iustitiam cole et pietatem quae, cum magna in parentibus et propinquis, tum in patria maxima est. Ea uita uia est in caelum et in hunc coetum eorum qui iam uixere et corpore laxati illum incolunt locum quem uides», significans γαλαξίαν. Sciendum est enim quod locus in quo sibi uidetur esse Scipio per quietem, lacteus circulus est, qui γαλαξί
Abbreviated transcription (Latin):
mus apire. et eo ꝑtinere ꝓpositum pñtis opis asseramꝰ. sicut iami in
principio huius sermoiis astruximus. ut ammas de re pu. bene merito¬
tũ post corpora celo reddi. & ilic frui bt̃tudiis perpetuitate uol corat
Nam scipionem ipsum hec octasio ad narrandũ somimũ prouocauit.
quod lougo temꝑe testatus est se silentio condidisse. Cum enim lelius
quereretur nullas nasice statuas in publico interfecti tirãni remunera¬
cione locatos. respondit scipio post alia in hec uerba. Sed qmꝙͣ sapi¬
entib conscientia factoꝵ egregioꝵ amplissimũ uirtutis est premiũ. tñ
illa diuina uirtus non statũas plumbo inherentes. nec triumphos ares¬
centib laureis. sed stabiliora quȩdam et iuridiora premioꝵ genera de¬
siderat. Que tñ ista sunt inquit leluis. Tunc scipio patinũ me inqͥt.¬

Expanded text:
mus aperire et eo pertinere propositum praesentis operis adseramus, sicut etiam in mus aperire et eo pertinere propositum praesentis operis adseramus, sicut etiam in principio huius sermonis adstruximus, ut animas bene de re publica meritorum post corpora caelo reddi et illic frui beatitatis perpetuitate nos doceat. Nam Scipionem ipsum haec occasio ad narrandum somnium prouocauit, quod longo tempore se testatus est silentio condidisse. Cum enim Laelius quereretur nullas Nasicae statuas in publico in interfecti tyranni remunerationem locatas, respondit Scipio post alia in haec uerba: «Sed quamquam sapientibus conscientia ipsa factorum egregiorum amplissimum uirtutis est praemium, tamen illa diuina uirtus non statuas plumbo inhaerentes nec triumphos arescentibus laureis, sed stabiliora quaedam et uiridiora praemiorum genera desiderat.» — «Quae tamen ista sunt?» inquit Laelius. Tum Scipio: «Patimini me, quoni
Abbreviated transcription (Latin):
officiis corporis somno eius libera est interdũ aspicit. Non nũqͣm intendit
aciem. nec tamen ꝑuenit. E cum aspicit tamen non libero et directo lu¬
mine uidet. sed interiecto uelamine qd nexus nature caligantis obducit.
Ehoc in natura ẽẽ idem uirgilius asserit dicens. Aspice nãq omnẽ que
nunc obducta tuenti. Mortales hebetat uultus. et huunda cutum. Caligat
nubem eripiã. Hoc uelamen cum inquiete ad uerum usq aciem amme
intro aspitientis adinittit. de cornu creditur. cuius ista natura est ut te¬
natum iusui puũ sit. Cum autẽ a uero hebetat ac repellit obtutũ.
ebur ꝓutatur. cuius corpus ita natura densatũ est. ut ad quãuis extre¬
mitatẽ teniutatis erasũ. nullo uisu ad ultiora tendente penetretur.
Ractatis generib et modis ad quos sominũ scipionis refer
uocant. anteꝙͣ uerba inspiciantur tempte¬

Expanded text:
officiis corporis sοmnο eius paululum libera est, interdum aspicit, nonnumquam tendit officiis corporis sοmnο eius paululum libera est, interdum aspicit, nonnumquam tendit aciem nec tamen peruenit, et, cum aspicit, tamen non libero et directo lumine uidet, sed interiecto uelamine, quod nexus naturae caligantis obducit.» Et hoc in natura esse idem Vergilius asserit, dicens: aspice —namque omnem quae nunc obducta tuenti mortales hebetat uisus tibi et umida circum caligat nubem eripiam. ... Hoc uelamen cum in quiete ad uerum usque aciem animae introspicientis admittit, de cornu creditur, cuius ista natura est ut tenuatum uisui peruium sit; cum autem a uero hebetat ac repellit obtutum, ebur putatur, cuius corpus ita natura densetum est ut ad quamuis extremitatem tenuitatis erasum nullo uisu ad ulteriora tendente penetretur. Tractatis generibus et modis ad quos somnium Scipionis refertem Graeci σκoπόν uocant, antequam uerba inspiciantur, tempte
Abbreviated transcription (Latin):
publicaret. nestor qui non miꝰ ip̃e prudencia qmͣ om̃is iuuenta uiribꝰ
iuuit exercitũ. conciliaus fidem relatis. de statu inquit publico credendũ
regio sommo. qd̃ si alter iudisset repudiaremꝰ ut futile. Sed non ab re
erat ut scipio. nec dum adeptus tunc fuerat consulatũ. nec rector erat exer¬
citus carthagnus somniarunt interitũ. cuius erat auctor futurus audierũt¬
q uictoriaui beneficio suo publicam. iuuderet & iam secreta nature uir non
sonuoꝵ uirgiliũ testem citantes. eius uersus fecimus mentionẽ eruti de ge¬
imuarũ somm descriptione portarũ. si quis forte querere uelit. cur portã
ex ebore falsis. & ex cormu ueris sit deputata: instruemur auctore porphi¬
lio qui in cõmentariis suis hec in eundem locum dicit ab homero sub eadẽ
diuisione descriptum. Latet inquit om̃e uerum. Hoc tamen aĩa cum ab

Expanded text:
publicaret, Nestor, qui non minus ipse prudentia quam omnis iuuenta uiribus publicaret, Nestor, qui non minus ipse prudentia quam omnis iuuenta uiribus iuuit exercitum, concilians fidem relatis: «De statu, inquit, publico credendum regio somnio, quod, si alter uidisset, repudiaremus ut futile.» Sed non ab re erat ut Scipio, etsi necdum adeptus tunc fuerat consulatum nec erat rector exercitus, Carthaginis somniaret interitum cuius erat auctor futurus audiretque uictoriam beneficio suo publicam, uideret etiam secreta naturae, uir nosomniorum Vergilium testem citantes, uersus fecimus mentionem eruti de geminarum somnii descriptione portarum, si quis forte quaerere uelit cur porta ex ebore falsis et e cornu ueris sit deputata, instruetur auctore Porphyrio, qui in commentariis suis haec in eundem locum dicit ab Homero sub eadem diuisione descriptum: «Latet, inquit, omne uerum. Hoc tamen anima cum ab
Abbreviated transcription (Latin):
ciusdem meriti didicit p̃parari. Publitum. ꝙ uictoriã patrie. & cartha¬
ginis interitũ. & capitolinũ triumphũ. ac sollicitudinem future sedi¬
tionis agnouit. Generale q cȩlum. celiq cutulos. conu̾sioẽsq. cõcentũ.
uiuo adhuc homini uoua et incognita stellarũ eciam ac luimnũ motus.
terreq omnie situm suspiciendo uel despiciendo concepit. Nͥec dici potest
non aptum fuisse scipionis ꝑsone somnnũ. quod & generale eẽt et publi¬
cum. quia nec dum illi contigisset amplissimus magistratus. ĩmo cum ad¬
huc ut ip̃e dicit pene miles haberetur. Aiunt enim nõ habenda pro ueris
de statu ciuitatis somina nisi quę rector eius magistratusue uidisset. aut
quȩ non unus de plebe. sed multi similia sommnassent. Ideo apud honerũ
cum in concilio grecorũ agamenon somnũ quod de instruendo p̃lio uiderat

Expanded text:
eiusdem meriti didicit praeparari; publicum, quod uictoriam patriae et Carthaeiusdem meriti didicit praeparari; publicum, quod uictoriam patriae et Carthaginis interitum et Capitolinum triumphum ac sοllicitudinem futurae seditionis agnouit; generale, quod caelum caelique circulos conuersionisque concentum, uiuo adhuc homini noua et incognita, stellarum etiam ac luminum motus terraeque omnis situm suspiciendo uel despiciendo concepit. Nec dici potest non aptum fuisse Scipionis personae somnium quod et generale esset et publicum quia necdum illi contigisset amplissimus magistratus, immo cum adhuc, ut ipse dicit, paene miles haberetur. Aiunt enim non habenda pro ueris de statu ciuitatis somnia nisi quae rector eius magistratusue uidisset, aut quae de plebe non unus sed multi similia somniassent. Ideo apud Homerum, cum in concilio Graecorum Agamemnon somnium quod de instruendo proelio uiderat
Abbreviated transcription (Latin):
Generale est cum circa solis orbem lunarẽ ue globum. seu alia side¬
ra uel celum. om̃s ue t̾ras aliquid somniat ĩnouatũ. Noc gͦ quod scipio
iudisse se retulit. & tria illa quȩ sola probabilia sunt genera principali¬
tatis amplectitur. & om̃s ip̃ius somini species attingit. Est eñ oraculũ
quia paulus et affricams uterq parens scĩ grauesq ambo. nec aliem
a sacerdocio quid illi euenturũ esset denũciauerũt. Est uisio quia loca
ip̃a in quib post corpus uel qualis eẽt futurus aspexit. Est somnũ.
quia rerum que illi sunt altitudo tecta profunditate prudẽcie
non potest nobis nsi sciã interp̃tationis aperiri. Ad ip̃ius quoq sõnii
species omnes refertur. Est propriũ. quia ad supera ip̃e perductus est.
et de serp̃õ futura cognouit. Est alienũ. ꝙ quem statũ aliorũ annuc
sortite sunt deprehendit. Cõmune. ꝙ eadem loca tam sibi ꝙͣ ceteris

Expanded text:
generale est, cum circa solis orbem lunaremue globum seu alia sidegenerale est, cum circa solis orbem lunaremue globum seu alia sidera uel caelum omnesue terras aliquid somniat innouatum. Hoc ergo quod Scipio uidisse se rettulit et tria illa quae sola probabilia sunt genera principalitatis amplectitur, et omnes ipsius somnii species adtingit. Est enim oraculum, quia Paulus et Africanus uterque parens, sancti grauesque ambo nec alieni a sacerdotio, quid illi euenturum esset denuntiauerunt. Est uisio, quia loca ipsa in quibus post corpus uel qualis futurus esset aspexit. Est somnium, quia rerum quae illi narratae sunt altitudo, tecta profunditate prudentiae, non potest nobis nisi scientia interpretationis aperiri. Ad ipsius quoque somnii species omnes refertur: est proprium, quod ad supera ipse perductus est et de se futura cognouit; est alienum, quod quem statum aliorum animae sortitae sint deprehendit; commume, quod eadem loca tam sibi quam ceteris
Abbreviated transcription (Latin):
apparuerat eueniet. Amicum peregre cõmorantẽ quem non cogitabat
usus sibi est reu̾sum uidere. Et procedenti obuius quem uiderat. uenit
in amplexus. Nepositũ in quiete suscepit. E matutinis ei precator occur¬
rit mandans pecume tutelam & fidei custodie celandã cõmittẽs. Som¬
niũ propͥe uocatur quod tegit figuris & uelat ambagib non insi int̾pre¬
tatione intelligẽdam significationẽ rei quę demonstratur. Quod quale
sit. non a nobis exponendũ est. cum hoc umusquisq ex usu quid sit
aguoscat. Huiis quinq sunt spẽs. aut enĩ proprium. aut alienum.
aut cõmune. aut publicũ aut generaĩe est. Propriũ est cum quis se¬
facientem pacientẽ ue aliquid souat. Alienũ cum aliũ. Cõmune
cum se cum alio. Publicum cũ ciuitati foro ue uel theatro. seu quibus¬
libet publicis menib actib ue triste uel letum quid extunat accidisse.

Expanded text:
apparuerat eueniet. Amicum peregre commorantem quem non cogitabat apparuerat eueniet. Amicum peregre commorantem quem non cogitabat uisus sibi est reuersum uidere, et procedenti οbuius quem uiderat uenit in amplexus. Depositum in quiete suscepit et matutinus ei precator occurrit mandans pecuniae tutelam et fidae custodiae celanda committens. Somnium proprie uocatur quod tegit figuris et uelat ambagibus non nisi interpretatione intellegendam significationem rei quae demonstratur, quod quale sit non a nobis exponendum est, cum hoc unusquisque ex usu quid sit agnoscat. Huius quinque sunt species: aut enim proprium aut alienum aut commune aut publicum aut generale est. Proprium est, cum se quis facientem patientemue aliquid somniat, alienum cum alium, commune cum se una cum alio; publicum est, cum ciuitati foroue uel theatro seu quibuslibet publicis moenibus actibusue triste uel laetum quid aestimat accidisse;
Abbreviated transcription (Latin):
pectore uultus. Uerbaq nec placidam membris dat cura quietem. Et
uero hoc est uisum hoc est cum inter uigiliam et adultam quietem
in quadam ut auuit prima somui nebula adhuc se iugilare extimans
qui tormire uix cȩpit. aspicere uidetur irruentes in se uel passim uagan¬
tes formas a natura. seu magnitudine seu specie discrepantes. uariasq
tempestates rerũ uel turbulentas uel letas. In hoc genere ẽ
quem publica ꝑsuasio quiescentes opinatur ĩuadere. ꝙ pondere suo p̃ssos
ac sentientes grauare. His duob modis ad nullam noscendi futuri opẽ
receptis. tribus cęteris in ingeniũ diuinacionis instruimur. Et est ora¬
culum quidem cũ in somnis parens uel alia scã grauisq ꝑsona. seu sacer¬
dos uel eciam deus aꝑte euenturũ quid aut nõ euenturũ faciendũ. uitã¬
dum ue denũciat. Uisio est autem cũ id quis uidet quod eodem mõ quo

Expanded text:
pectore uultus uerbaque, nec placidam membris dat cura quietem, et pectore uultus uerbaque, nec placidam membris dat cura quietem, et ent? Φάντασμα uero, hoc est uisum, cum inter uigiliam et adultam quietem in quadam, ut aiunt, prima somni nebula adhuc se uigilare aestimans qui dormire uix coepit aspicere uidetur irruentes in se uel passim uagantes formas a natura seu magnitudine seu specie discrepantes uariasque tempestates rerum uel laetas uel turbulentas. In hoc genere est et ἐπιάλτης, quem publica persuasio quiescentes opinatur inuadere et pondere suo pressos ac sentientes grauare. His duobus modis ad nullam noscendi futuri opem receptis, tribus ceteris in ingenium diuinationis instruimur. Et est oraculum quidem cum in somnis parens uel alia sancta grauisque persona seu sacerdos uel etiam deus aperte euenturum quid aut non euenturum, faciendum uitandumue denuntiat. Visio est autem cum id quis uidet quod eodem modo quo
Abbreviated transcription (Latin):
uel grauantib exonerari. aut contra. si esuriens cibũ. aut potũ sitiens.
desiderare. querere. uel &iam inuenisse uideatur. Fortunȩ cum se quis
extimet uel potẽcia uel magistratu aut augeri pro desiderio. aut exui
pro timore. Hec et his similia qm̃ ex habitu mentis sicut quietẽ pre¬
uenerant. ita et pturbauerant dormientis una cũ sonmno aduolant. et
pariter euanescunt. Huis & in somnio nomen nõ quia ꝑ nõ somnũ
uidetur. hoc emni est cõmune huic generi cum cęt̾is. sed quia in ip̃o sõ¬
no tantũmodo esse creditur dũ uidetur. post somnũ nullam sui utilitatẽ
uel sigificationẽ relĩquit. Falsa esse insomnna nec maro tacuit. Sed̾¬
dixit falsa ad cȩlum mittunt insomina manes. celum hic uiuoꝵ regio¬
nem uocans quia sicut dii nobis. ita nos defunctis superi habem᷑. Amorẽ
quoq describens cuius curã semper sequũtur insomina ait. herent ĩfixi

Expanded text:
uel grauantibus exonerari, aut contra si esuriens cibum aut potum sitiens uel grauantibus exonerari, aut contra si esuriens cibum aut potum sitiens desiderare, quaerere, uel etiam inuenisse uideatur; fortunae, cum se quis aestimat uel potentia uel magistratu aut augeri pro desiderio aut exui pro timore. Haec et his similia, quoniam ex habitu mentis quietem sicut praeuenerant ita et turbauerant dormientis, una cum somno auolant et pariter euanescunt. Hinc et insomnio nomen est, non quia per somnium uidetur — hoc enim est huic generi commune cum ceteris —, sed quia in ipso somnio tantummodo esse creditur dum uidetur, post somnium nullam sui utilitatem uel significationem relinquit. Falsa esse insomnia nec Maro tacuit: sed falsa ad caelum mittunt insomnia manes, caelum hic uiuorum regionem uocans quia, sicut di nobis, ita nos defunctis superi habemur. Amorem quoque describens, cuius curam semper sequuntur insomnia, ait: ... haerent infixi
Abbreviated transcription (Latin):
sim quiescentib ingeriuitur. sub diffinitionẽ ac regulam ue¬
tustas nitteret edisseramus. ut cui eorũ generi sommandi sominũ de quo¬
aginus applicandũ sit innotescat. Om̃ium quȩ uidere sibi dorientes uidẽ¬
tur quinq sunt principalitates et diuersitates et nomĩa. Aut enm
quod uisio recte appellatur. Aut est
qd̃ sommnũ dicitur. Aut est
quod cicero quotiens opus hoc nomine fuit iusũ uocauit.
Ultia ex his duo cum uidentur cura inter pretatõis indigna sunt. quia
nihil diuinationis apportant. dico. et¬
Est enim
quociens cum oppressi amini corpis ue sure
fortimȩ qualis uigilantẽ fatigauerat talem se ingerit dormienti. Aĩmi.
si amator deliciis suis aut fruentẽ se uideat. aut carentẽ. Si metuens qͥs
ex ymagine cogitationũ suarũ. aut effugisse uideatur. Corpis si teme¬
to ingurgitatus. aut distentus cibo. uel habũdancia prefotari se extimet.

Expanded text:
sim quiescentibus ingeruntur sub definitionem ac regulam uesim quiescentibus ingeruntur sub definitionem ac regulam uetustas mitteret, edisseramus, ut cui eorum generi somnium quo de agimus applicandum sit innotescat. Omnium quae uidere sibi dormientes uidentur quinque sunt principales et diuersitates et nomina. Aut enimuocant, aut est ὅραμα quod uisio recte appellatur, aut est d insomnium dicitur, aut est φάντασμα quod Cicero, quotiens opus hoc nomine fuit, uisum uocauit. Vltima ex his duo cum uidentur, cura interpretationis indigna sunt, quia nihil diuinationis apportant, ἐνύEst enimquotiens cura oppressi animi corporisue siue fortunae, qualis uigilantem fatigauerat, talem se ingerit dormienti: animi, si amator deliciis suis aut fruentem se uideat aut carentem, si metuens quis nam aut incurrisse hanc ex imagine cogitationum suarum aut effugisse uideatur; corporis, si temeto ingurgitatus aut distentus cibo uel abundantia praefocari se aestimet
Abbreviated transcription (Latin):
pretando uulgauerit somnia prodiderũt. uiso sibi eleumosimas deas habitu
meretricio ante aꝑtũ lupanar uidere prostaures. admirantiq & causas nõ
conuemientis numĩb turpitudinis consulenti respondisse iratas ab ip̃o se
de abdico puditicie suȩ ui abstractas et passim adeuntib prostitutas. Adeo
semꝑ ita se et sciri & coli nimina maluerũt qualiter m uulgus anti¬
quitas fabulata est. quȩ et magmes & simulachra formarũ taliũ pror¬
sus alienis. & etates tam incrementi qmͣ diminutionis ignaris. & amis¬
tus oruatusq uarios corpus non habentib assignauit. Secundũ hȩc
pitagoras ip̃e atq empedocles. permenides quoq & eraclitus de diis fabra¬
lati st̃. Nec secus thimeꝰ qͥ progemes eoꝵ sicut traditũ fuerat exetutus est.
Is prelibatis anteqͣm ip̃a somnii uerba tractemus: prius qͦt
modos obseruatio deprehenderit. cum licẽtiam figurarũ que pas¬

Expanded text:
pretando uulgauerit, somnia prodiderunt, uiso sibi ipsas Eleusinias deas habitu pretando uulgauerit, somnia prodiderunt, uiso sibi ipsas Eleusinias deas habitu meretricio ante apertum lupanar uidere prostantes, admirantique et causas non conuenientis numinibus turpitudinis consulenti respondisse iratas ab ipso se de adyto pudicitiae suae ui abstractas et passim adeuntibus prostitutas. Adeo semper ita se et sciri et coli numina maluerunt qualiter in uulgus antiquitas fabulata est, quae et imagines et simulacra formarum talium prorsus alienis, et aetates tam incrementi quam diminutionis ignaris, et amictus ornatusque uarios corpus non habentibus adsignauit. Secundum haec Pythagoras ipse atque Empedocles, Parmenides quoque et Heraclitus de dis fabulati sunt, nec secus Timaeus qui progenies eorum sicut traditum fuerat exsecutus est. His praelibatis antequam ipsa somnii uerba tractemus, prius quot somniandi modos obseruatio deprehenderit, cum licentiam figurarum quae pas