comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tosi moiam cumnonathibinꝰ
see. uaut usinda perumnia nonsit
post moitem seuinullamtalem
estimationm ex fc̃oħ r̃arsfacien¬
tur quia morte sgiidiami tur
uertib uulnatus est impensa ꝗͣ
incura ricose fec̾it. non consecutu¬
riõ inscitate q̃minspꝑseciet te
impensim stt. sicutisi ꝑpͥsccsetatẽ
ura heredem quisinstitue desi¬
iss. aut loguum pnetemisift. aut
patrimoniusuum negligentius
ammistrass. llam nec compendi¬
um quod ꝑꝑsecietatẽ el conrigiss ue¬
niret inmedum. ueluti sipꝑscci¬
etarem heres fuiss institutus. aut

Expanded text:
tersit moram eum non adhibuisse: sed si aut usus ea pecunia non sit post mortem socii nullam talem aestimationem ex facto heredis faciendam, quia morte socii dirimatur pentibus, uulneratus est: impensam, quam in curando se fecerit, non consecutuietatem inpensum sit, sicuti si propter societatem eum heredem quis instituere desisset aut legatum praetermisisset aut patrimonium suum neglegentius administrasset: nam nec compendium, quod propter societatem ei contigisset, ueniret in medium, ueluti si propter societatem heres fuisset institutus aut
Abbreviated transcription (Latin):
d.R. Pluictisagnssiminitioconũe¬
nit ut imditoꝵ p̃̾cium restitũet usu¬
re quoq posteinctionem pr̃abimt̃.
q̃muisemptor postdm̃i litem incho¬
atam fructus aduersario restituit. nã
incommodum medu temporis emp¬
tonstampnum est. ¶post t̃ditam
ponõnem dͥsicto unoitore cuisuccess¬
or incertus fiut medii quoq tempo¬

Expanded text:
is, si initio conuenit, ut uenditor pretium restituere‹t›, usurae quoque post euictionem praestabuntur, quamuis emptor post dominii litem inchoatam fructus aduersario restituit: nam incommodum medii temporis emptoris damnum est.Post traditam possessionem defuncto uenditore, cui successor incertus fuit, medii quoque tempo
Abbreviated transcription (Latin):
nali utscio. ¶Iius dicenti non ob¬
in lipsdictiõe est non fecit. Geluti siqd
tẽ mobilem uendicanase passus nõ
s duci eam uł aufem̃ passus est Ceterũ
si et ꝯsequentia recusauit. tunc nõ¬

Expanded text:
idetur ius dicenti non obin iurisdictione est non fecit: ueluti si quis rem mobilem uindicari a se passus non est, sed duci eam uel ferri passus est: ceterum si et sequentia recusauit, tunc no
Abbreviated transcription (Latin):
catũriis. ¶ Liberos parentesq patroni pa¬
t᷑ neq. ltriusq scxiisaccipere debe¬
nitate redactus sit ꝑatronus. putat pq̃¬
p̃. cum amisisse hondiẽ. S si restitutũ
fuĩt erit ei⁊⁊ hunis edicti ꝯmoͣdum sa¬
luum. ¶parentes ⁊̃ patromuadoptiui
excipuratur. s tam duu quam diuad¬
optio durat. ¶ Si filius ineus inadop¬
tionẽ datus sit uocan auberto meoin̾
ius non porait. S nec nepos in adoptĩ¬
ua famura susceptus. Si filius ineuse¬
mancipatus adoptauĩt fiuum. hic ne
rentib ⁊ ultra tnnepotẽ accipimus fe
siliterta expatronofuent enyea. su

Expanded text:
patronaeque utriusque sexu saccipere deberi›nitatem redactus sit patronus, putat Pomponius ‹eum› amississe honorem. sed si fuerit restitutus, erit ei etiam huius edicti commodum saluum.Parentes patroni etiam adoptiui excipiuntur: sed tamdiu quamdiu adoptio durat.Si filius tionem datus sit, vocari a liberto meo in ius non poterit: sed nec nepos in adoptiva familia susceptus. sed si filius meus emancipatus adoptaverit filium, hic neprentibus, et ultra trinepotem accipimus. Si liberta ex patrono fuerit enixa, mu
Abbreviated transcription (Latin):
tuꝯse ip̃ci. et filius eius in us non uoca¬
bunt sin aut uben patroni capitis ac¬
cu̾sauenut urtt̾um paterum uł in
scrintute ꝑetierunt. nulluscis honor
debetłr. ¶ ptor ait in ias nisi perirassu
meo nequis uocet. permissurus aomi¬
grim es̾t si famosa actio non sit. uł pu¬
torẽ non signiat. qua patronais cõueni¬
tur. uł parentes. et totumi hor cã cognita
renit facere. Nam interdum. ⁊̃ eecau¬
sa famosa ut red us rutat. ꝑmittire
debet patronum in ins uocan aurer¬
to. si cum grauissima iniua affecit s
cor int̾uenat patrotrus S sipatro¬
ni turor uł curator interueraat ĩ¬
cauia cognita se penale iudicium da¬
turum. tn labeo ait mot̾andam iuris¬
dictionẽ. ueluti. si pẽrateat libertum.
et actionẽ remu̾ttat. ue si patiomis uo¬
catus non ueniat. aut si non inuitus
lp̃.l. Dilibertus in ius uocauerit con¬
t̃ pretons edictum filium patrori su
quẽ ip̃e patronus in potẽstate ht̃ ꝓban¬
dum est absente patre subuemendum

Expanded text:
tuo se ipsa et filius eius in ius non vocabunt. Sin autem liberi patroni capitis accusaverunt libertum paternum vel in servitutem petierunt, nullus eis honor debetur. Praetor ait: "in ius nisi permissu meo ne quis vocet". permissurus enim est, si famosa actio non sit vel pudorem non suggilat, qua patronus convenitur vel parentes. et totum hoc causa cognita debet facere: nam interdum etiam ex causa famosa, ut Pedius putat, permittere debet patronum in ius vocari a liberto: si eum gravissima iniuria adfecit, tor interueniat patronus. sed si patroni tutor uel curator interueniat, imcausa cognita se poenale iudicium daturum, tamen Labeo ait moderandam iurisdictionem: ueluti si paeniteat libertum et actionem remittat: uel si patronus uocatus non uenerit: aut si non inuitusSi libertus in ius vocaverit contra praetoris edictum filium patroni sui, quem ipse patronus in potestate habet: probandum est absente patre subveniendum
Abbreviated transcription (Latin):
nus quidem in ius uocetur. filiusq̃i
cari. quamuis ut manumittat in
uenit adubertatẽ cum sim patronus
inius uocͣari non pocero s si suis nũ¬
mis enmn. et fidẽ fregĩ ꝓpationo non h¬
abebor¶prostituta ꝯ logẽ uenditioĩs
uenditorẽ habebit patronum si hac
lege uemerat ut si prostituta eẽt. fi¬
eret ubeta. at si ũnditor qui manus
inectionẽ excep̃. ip̃e ꝓstitut. quoniã¬

Expanded text:
nus quidem in ius uocetur, filius quasi cari, quamuis ut manumittat, inuenit ad libertatem: cum si‹m› patronus, in ius uocari non potero. sed si suis nummis emi et fidem fregi, pro patrono non habebor.Prostituta contra legem uenditionis uenditorem habebit patronum, si hac lege uenierat, ut, si prostituta esset, fieret libera. at si uenditor, qui manus iniectionem excepit, ipse
Abbreviated transcription (Latin):
um eẽ. quemadm per cõctatium ꝓ
patrono non habebot si contra me
iudicatum ÷ aut si defẽnte me iuraue¬
rit selertum non ẽẽ. S: si adius¬
nirandum adegi ne u̾xorẽ ducat.
ułne nubat: impune in ius uoca¬
bor. et celsus quidem art. intali liber¬
toiis adfilium meum: me uiuoñ

Expanded text:
um esse: quemadmodum per contrarium pro patrono non habebor, si contra me iudicatum est aut si me deferente iurauerit se libertum non esse.Sed si ad iusiurandum adegi, ne uxorem ducat, ne nubat, impune in ius uocabor. et Celsus quidem ait in tali liberto ius ad filium meum me uiuo non t
Abbreviated transcription (Latin):
iudetur uocare:
dedit ubellum nondissimularido se
libertum eius et̃ ansi ad desidenũcius
um p̾cons pertinere. Neq enim quili¬
bellum principił p̃spoi dat: in uis uoc¬
arc ptronum uitttur.

Expanded text:
uidetur uocare. dedit libellum non dissimulato se libertum esse tum praetoris pertinere. neque enim qui libellum principi vel praesidi dat, in ius vocare patronum videtur.
Abbreviated transcription (Latin):
petrare. ⁊ si interdum patiaris in iu¬
nam: si soluendo debitor non sitS
si tu incidisti in edictum. reus quide
utitur exceptiõe. tuñ uteris. nec pña
tua adreum ꝓmittendi pertinebit ⁊
iõ mandati actiõem non habebis. ¶
fuius meus in magistratu ĩ hoc ełic¬
co incioit. an mhis actioĩb quas ceꝑ
sõi eius intendo hoc edicto locus sit.
et non putone mea conditio deteri

Expanded text:
petrare, etsi interdum patiaris iniupetrare, etsi interdum patiaris iniuriam, si soluendo debitor non sit. sed si tu incidisti in edictum, reus quidem utetur exceptione, tu non utaris: nec poena tua ad reum promittendi pertinebit: et ideo mandati actionem non habebis.Si filius meus in magistratu in hoc edictum incidit, an in his actionibus, quas ex persona eius intendo, hoc edicto locus sit? et non puto, ne mea condicio deteri
Abbreviated transcription (Latin):
tuerit. non debet hoc magistratui off
aliquẽ impetrauent: eo uire utat᷑.
Ita demum si per postulationẽ eius
boc euenert Cereru si p̃onon postul¬
ante: nõ cohercetur s sumpetrauent
siue usus ÷ iuire auquo. siue impẽtuit
ut uteretur lic usus nõti sit: hoc edi¬
cto pumatur. ¶Si ꝓcurator meus po¬
stulauerit. q̃r. quis eodẽ iure utatur.
et putat pomp̃. me solum. utiq si ħ¬
ei sp̃aliter mandam. uł ratum hab¬
in Si tñ tutor uł curator furiosi p¬
stulauerit uł adolescentis. ipe hoc e
dictõ cͥohercetur. Itẽ aduersus ꝓcura¬
corẽ idobseruandum. si in rẽ suam¬
o fuerit datus. ¶hec pena aduersusoẽs
stacuitur. qui in edictum incidũt. nõ
solum eo postuiante. qui abco lesus
est. s omni qĩ quandoq ceꝑitur:¬
siis proquo spopondisti imp̾etraũ
ne aliquis debitor ip̃ius aduersus eũ
exceptiõe utatut. dem̃um tu iri siege¬
tio in quo spopon disti uelis ceceptio¬
ne uti. niec te nec ip̃m oportet hoc in¬

Expanded text:
tuit, non debet hoc magistratui offialiquem impetravit, eo iure utatur ita demum, si per postulationem eius hoc venerit: ceterum si ipso non postulante, non coercetur. sed si impetravit, sive usus est iure aliquo, sive impetravit, ut uteretur licet usus non sit, hoc edicto puniatur. Si procurator meus postulavit, quaeritur, quis eodem iure utatur: et putat Pompei specialiter mandaui uel ratum habui. si tamen tutor uel curator furiosi postulauerit uel aduldicto coercetur. item adversus procuratorem id observandum est, si in rem suam fuerit datus. Haec poena adversus omnem statuitur, qui in edictum incidit, non solum eo postulante qui ab eo laesus est, sed omni, qui quandoque experitur.Si is pro quo spopondisti impetrauerit, ne aliquis debitor ipsius aduersus eum exceptione utatur, deinde tu in negotio, in quo spopondisti, uelis exceptione uti: nec te nec ipsum oportet hoc im
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃.x. Ndoptiuum patrẽ quamtuu
inpotestate est. iniuis uocare non pt̃.
iuire magis potestatis quam p̃cepto
p̃to̾rs. iusi sit fuius qui castrense ha¬
buit pecũliũ. tũc enim c̃ã cogrta ꝑ¬
mittitur s naturalẽ parente nͨquid̾
dumz in adoptiua familia in ius uõ¬
cabor¶ patronum inquid patronan.
patroni hic accipiendi sunt. qui ees¬
uitute manimiserunt. uł si collu¬
sionẽ detẽxit. ⁊ siquis p̃ iudicio ꝓnũ

Expanded text:
.Adoptiuum patrem, quamdiu in potestate est, in ius uocare non potest iure magis potestatis quam praecepto praetoris, nisi sit filius qui castrense habuit peculium: tunc enim causa cognita permittetur. sed naturalem parentem ne quidem dum est in adoptiua familia in ius uocari. 'Patronum', inquit, 'patronam'. patroni hic accipiendi sunt, qui ex seruitute manumiserunt: uel si collusionem detexit
Abbreviated transcription (Latin):
d dẽ iure utatur. atic̃ adħides hec pena
ip̃i denegari acuonem s⁊̃ hitu euis¬
Nlud quoci non sine titiõe icribit. nõ
solum inhis actiõb: patieum penam
edicti. quas tunc habuit. cum incrõ¬
rit in eictum. Gm̃ si que postea aat¬
quirentur. ¶ Exhac casorutum repeti
non posse. uił putat. Super eẽ enim
naturast est c̃am que in hibet repeti
tor ẽxcipit. ꝑ̃ter qͣm siquiseoꝵ cc̃ eum
hoc edictum defende. uł litigator dũ
uult bñfitio huius edicti uti ip̃e in
penam huius edicti committat: si¬

Expanded text:
eodem iure utatur, an etiam ad heredem haec poena ipsi denegari actionem, sed etilud quoque non sine ratione scribit non solum in his actionibus pati eum poenam edicti, quas tunc habuit cum incideret in edictum, uerum si quae postea ei adquirentur.Ex hac causa solutum repeti non posse Iulianus putat: superesse enim naturalem causam, quae inhibet repetittor excipit: 'praeterquam si quis eorum contra eum hoc edictum defendere, uel litigator, dum uult beneficio huius edicti uti, ipse in poenam ipsius edicti committat. SI
Abbreviated transcription (Latin):
non obcẽꝑsuerit. n elicto teneti lab̾o
ait. um. ⁊ petitorẽ ¶ hoc̃ iudiqum ñ
ad id quoo inter est. s q̃nti ẽa res estꝰ
duditut. et cum meram penam con¬
timneat. neq post annum. neq in he¬
uiris experiundi causa uocare ui
lp̃.4. Inuis uocͣati non opoitet. neq
hnt. qui ⁊ cohertere aliquẽ possunt.
cͥt ubere in carterẽ duci. nec pontificẽ
dum sacca facit. nec eos qui propceri
loci religionem in se mouere non pos¬
sunt. s nec cum qui cum equo publici
cognoscat. nec eum oum qui: ap̃ pre¬
torẽ cam agit. neq funus ou̾centẽ
fam̾iliare. iusta ue mortuo facientẽ.¬

Expanded text:
i Labeo ait, uerum etiam petitorem.Hoc iudicium non ad id quod interest, sed quanti ea res est concluditur: et cum meram poenam contineat, neque post annum neque in heuris experiundi causa uocare. 2 n ius vocari non oportet neque habent, qui et coercere aliquem possunt et iubere in carcerem duci, nec pontificem dum sacra facit nec eos qui propter loci religionem inde se movere non possunt. Sed nec eum, qui equo publico cognoscat: nec eum dum quis apud praetorem causam agit: neque funus ducentem familiare iustaue mortuo faciente
Abbreviated transcription (Latin):
potestate cabũprosa aduersarii mei su
an apodcund̾ iux possim. ¶ Si
una actio cõm mislit plur ꝑ scard
ueluri farib e ħiciscunde. Commu¬
ni duru undo. fimum regundoru
utrum singie partes specͤande sũt.
cr.c iunsdicrionẽ euis qui cognos¬
cit.quod ꝯfilio et ꝓculo placct. quia
uius quisq departe sua litigat. an
potius cota res. quia tõci res inidi¬
quod casio ⁊ pegaso placet. et sanc
eoħ seꝑtentia ꝓbabilior est
lp̃.e. ¶ Iagistratib municipalib su¬
pouciũ aseruo sumere non ucet mo¬
tũ eẽ oportt oagistratus aũt est is
quiin pocrstate auqua sit: ut puta ꝓ
ut siqies maior uł enuał subiciat se u¬
risoicnom a lãus possit el ⁊aduersuᷤ¬

Expanded text:
potestate calumniosa aduersarii mei sit, an apud eum litigare possim.Si una actio communis sit plurium personarum, ueluti familiae herciscundae, communi diuidundo, finium regundorum, utrcirca iurisdictionem eius qui cognoscit, quod Ofilio et Proculo placet, quia unusquisque de parte sua litigat: an potius tota res, quia et tota res in iudiquod Cassio et Pegaso placet: et sane eorum sententia probabilis est.Magistratibus municipalibus supplicium a seruo sumere non licet, moratum esse oportet.Magistratus autem uel is qui in potestate aliqua sit, ut puta prut si quis maior uel aequalis subiciat se iurisdictioni alterius, possit ei et aduersu
Abbreviated transcription (Latin):
nus persona equum c̃ẽ credidiss. ioin
ip̃ius quoq personam ualere pat̃iatu
hec aut uerra quod statuent. qui uñs¬
dictiom pre est. cum effectu accepimꝰ.
nõ uerbotenus. et io si cum uellet sta¬
tuere. ꝓhibitus sit. nec effectum cec̾¬
tum huit: cessat edictum. nam stat¬
ꝓuit uerbum: rẽ perfectã significat.
et cõsumatam in iuriam. nõ ceptã.
⁊ io si int̾ eos quis dpxerit ius int quo
edictum putamus. Quidenm obfu¬
it conatus cum in uiria nullũ effe¬

Expanded text:
us persona aequum esse credidisset, id in ipsius quoque persona valere patiatur. Haec autem verba: "quod statuerit qui iurisdictioni praeest" cum effectu accipimus, non verbo tenus: et ideo si, cum vellet statuere, prohibitus sit nec effectum decretum habuit, cessat edictum. nam statuit verbum rem perfectam significat et consummatam iniuriam, non coeptam. et ideo si inter eos quis dixerit ius, inter qedictum putamus: quid enim offuit conatus, cum iniuria nullum
Abbreviated transcription (Latin):
quoci: concessa eẽ uidentur sine qui¬
tum est. Mcrum imperiũ est hr̃e gla¬
dii potestatem adammaduetendꝰ¬
um in facinoͬrosos hoĩes. quod ⁊ po¬
t̾estas appellatur. Mietum est imꝑi¬

Expanded text:
quoque concessa esse videntur, sine quitum est. merum est imperium habere gladii potestatem ad animadvertendum facinorosos homines, quod etiam potestas appellatur. mixtum est im
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃ .i. uique licigandi c̃ã nẽcee
ht ĩn uire uel in certo lococonsisti.
nec furiosos uł in fantes. ¶pretora¬
it parentem patronum. patronam. ⁊¬
liberos. parentesq patrom. patrone ĩ
ius sine ꝑmissumeo nequis uocet.
Porentes hic utriuso sexus accipere.
s an in infiratum queritur. quidã
prrentes usq iotritauum appella¬
ri aiunt.Superiores maiores diciħꝰ
uetes extimasse. pompoñ refert. sg
 auis casinis om̃s ininfinitum pare
rit. nec̃ tñ ut ẜuaus dicebat ad solo̾
iustoͣs liperosss ⁊̃ si uulgo quesitus
care nemo potest.una est enim oĩb
parentib: ẜuantu reuerentia.

Expanded text:
 quique litigandi causa necesse habet in iure vel certo loco sisti: nec furiosos vel infantes. Praetor ait: "parentem, patronum patronam, liberos parentes patroni patronae in ius sine permissu meo ne quis vocet". Parentem hic utriusque sexus accipsed an in infinitum, quaeritur. quidam parentem usque ad tritauum appellari aiunt, superiores maiores dici: hoc ueteres existimasse Pomponius refert: sed Gaius Cassius omnes in infinitum parenrunt: nec tamen, ut Seuerus dicebat, ad solos iustos liberos: sed et si uolgo quaesitus care nemo potest: una est enim omnibus parentibus seruanda reuerentia.
Abbreviated transcription (Latin):
aut accipimus ⁊ si capite miu̾tus sit.
uł silibertus capite minũtus. dum ar¬
rogetlir per obreptionem Cum enim
hoc ip̃o quoadrrogetur celat ꝯditio¬
nẽ. ñ idactum uidetur ut fieret in¬
genuns G: siiusamulloꝵ accepit: p¬
uto cum reuerentiam patrono erhi¬
bere debere quaminsomnna ingeriu¬
tatis mumia ħht alud si natalib sit re¬
stitutus. nam prinops ingennum fa¬
cit. ¶Qui manumittitus acorꝑe ao
uł collegio uł cu̾ntate singłos inui
uocabit. nam nõ est illoꝵ libertus. s
rei .p. honorẽ hr̃o tebet.  si aduersũ

Expanded text:
autem accipimus etiam si capite minutus sit: vel si libertus capite minutus, dum adrogetur per obreptionem. cum enim hoc ipso, quo adrogatur, celat condicionem, non id actum videtur ut fieret ingenuus. Sed si ius anulorum accepit, puto eum reverentiam patrono exhibere debere, quamvis omnia ingenuitatis munia hastitutus: nam princeps ingenuum facit.Qui manumittitur a corpore aliquo uel collegio uel ciuitate, singulos in ius uocabit: nam non est illorum libertus. sed rei publicae honorem habere debet et si aduersus
Abbreviated transcription (Latin):
aur .i. Extra temtorium iusdicẽ¬
ti impunc non puretur. Idem est et
si sup̃ uisdictionẽ suam uelit ius ui¬
cere quod quisq uiris malt̾m statiñt.¬
cuiusquã indignatioe iusta. Quisi
aspemabitur id iuis sibi dici. quod ip̃e
aliis diot. ⁊ dici effecit ¶Cn mãgi¬
strarum potestatẽ ut habebit. siquis
in aliquem noui u̾ins statuent. ip̃e
dẽ mre uti debet. ¶ Siꝗs apud eũ ꝙ
magistratũ potestatẽne harcoit aui¬
quid. in aliquẽ noui urris opͣtinut¬

Expanded text:
um.Extra territorium ius dicenti impune non paretur. idem est, et si supra iurisdictionem suam uelit ius dicere. QUOD QUISQUE IURIS IN ALTERUM STATcuiusquam indignatione iusta: quis enim aspernabitur idem ius sibi dici, quod ipse aliis dixit uel dici effecit? 'Qui magistratum potestatemue habebit, si quid in aliquem noui iuris statuerit, ipse odem iure uti debet. si qui‹s› apud eum, qui magistratum potestatemque habebit, aliquid noui iuris optinu
Abbreviated transcription (Latin):
mrai. aut ominẽ mandtr aut
ai utam. nau etis cui marrdata i¬
uuaisc icrio ẽ fungitur uice eius qui
i crione mandare alii põt. ita et in pet¬
sõas cerras uł adunam sp̃em pot. Ma¬
xĩc cum lustam c̃m susceptãante
mas̃ isttadum ãduocationis alteru̾

Expanded text:
are: et aut omnem mandat aut speciem unam: et is cui mandata iurisdictio est fungetur uice eius qui ictionem mandare alii potest, ita et in personas certas uel de una specie potest, maxime cum iustam causam susceptae ante magistratum aduocat
Abbreviated transcription (Latin):
auł .i. Sifamilia alicinus albim
corrupẽtit. nõ simłr hic edicitur. ut
infuito. ne in reliquos accio detur.
si tm dñs cum uefencere uoluerir:
unius nomine pistiterit. quantũ
liber pr̃aret. fortanr quia hic ⁊ cõ

Expanded text:
um Si familia alicuius album corruperit, non similiter hic edicitur ut in furto, ne in reliquos actio detur, si tantum dominus, cum defendere voluit, unius nomine praestiterit, quantum liber praestaret: fortasse quia hic
Abbreviated transcription (Latin):
aut p̃tium hõis. aut accioẽs suas pr̃are
cogetu. utrum eoꝵ uoluit actor S et
fructus quos abalio possõre padepit re¬
stitue eum oportet lucrum enum exeoho¬
mine qui ulitẽ ẽẽ ceꝑit facere no debet.
s fructus enis eram temporis quotemꝑe
possessus est abcoqui cuicent resitucre ñ
deber. d quoo dicit de acciõe legis a qui¬
lic ꝓcecdit. si post utem cõnteitatam u

Expanded text:
es suas praestare cogetur, utrum eorum voluerit actor. sed et fructus, quos ab alio possessore percepit, restituere eum oportet: lucrum enim ex eo homine, qui in lite esse coeperit, facere non debet. sed fructus eius temporis, quo tempore possessus est ab eo qui evicerit, restituere non debet: sed quod dicit de actione legis Aquiliae, procedit, si post litem
Abbreviated transcription (Latin):
partem ⁊imidiam totius quĩ imdica¬
bit /s: simaiorem num aiter hatut
detractoa lieno inchilomanuigre rem
uñdicatimussit̾. in restiarionem non
auena ab eoqui domianm cey¬

Expanded text:
partem dimidiam totius eius vindicabit. sed si maiorem numerum alter habeat, ut detracto alieno nihilo minus gregem vindicaturus sit, in restitutionem non aliena ab eo, qui dominium e
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃ .x  It melascris. sicum̃ pua quitũ
intonsoris manus eam teicert et sios
ex consuctudine lutebatun uł u̾gan stꝰ
frequens eratiẽ ei quod miyuret u quãu
nec illud malcdicatur si m loco picło so
sellari hĩt⁊ tonsori se quisconutasere
ip̃m᷑ de se quen deb̃e ¶ Sialus demt
alius interemar isquitenuit qua c
mortis p̾buit. infactu n aoũne tene¬
omñs quasi ocatrrint teneantus. uidea¬
mus. et si quit̾ apparet auus ictu ꝑũr. il¬
le quasi occid̾it tenetur quod sinõ apparet
om̃s quasi occiderint tem̃. uillamisait.
Et si cum uno agatur ccti non ułlintur.
Nam ex lege aquilia quod auus ꝑstitit
alium non ub̾at. cum sit᷑ pena. ¶ Cellũs
scribit ssialius mortifero uulne̾ ꝑcusẜit
alius postea exarrimauĩt pͥorẽ quid non
tenĩ quasi oxtõto s qu ⁊si uulnaułt. qr¬

Expanded text:
. Item Mela scribit, si, cum pila quidam in tonsoris manus eam deiecerit et sicex consuetudine ludebatur uel ubi transitus frequens erat, est quod ei imputetur: quamuis nec illu‹d› male dicatur, si in loco periculoso sellam habenti tonsori se quis commiserit, ipsum de se queri debere. Si alius tenuit, alius interemit, is qui tenuit, quasi causam mortis praebuit, in factum actione teneomnes quasi occiderint teneantur, uideamus. et si quidem apparet cuius ictu perierit, ille quasi occiderit tenetur: quod si non apparet, omnes quasi occiderint teneri Iulianus ait, et si cum uno agatur, ceteri non liberantur: nam ex lege Aquilia quod alius praestitit, alium non releuat, cum sit poena. Celsus scribit, si alius mortifero uulner‹e› percusserit, alius postea exanimauerit, priorem quidem non teneri quasi occiderit, sed quasi uuln
Abbreviated transcription (Latin):
to perꝑam usus fuĩt. s et qui bñ secu¬
erit et deliquit curationem searus ñ
ent. s culpa reus intelugitur. ¶Mũb¬
onem quoqsi ꝑ imꝑitiam impctum
mularum retinẽ non potuĩt. si he ͤ ali¬
non po̾tiñt. noc iutetur miquu. si
infirimtas aupr adnumoretur. cum
affectare quisq nondebett id in quo ł itelligie
intelligẽdebet. infiniutatẽ suamaln
ꝑiculosam futuramᷤ. Io̾ uins est inꝑ soã
cius qui impetum equi quo uehedat᷑.¬

Expanded text:
nto perperam usus fuerit. sed et qui bene secunto perperam usus fuerit. sed et qui bene secuerit et dereliquit curationem, securus non erit, sed culpae reus intellegitur. mulionem quoque, si per imperitiam impetum mularum retinere non potuerit, si eae alinon potuerit: nec uidetur iniquum, si infirmitas culpae adnumeretur, cum affectare quisque non debeat, in quo uel intellegit uel intellegere debet infirmitatem suam alii periculosam futuram. idem iuris est in persona eius, qui impetum equi, quo uehebat
Abbreviated transcription (Latin):
unie᷑ gra uitetur ⁊ impnum datum. ħ
aũt inẜuo non pceãit quia in genui so¬
lane sicedentẽ uuin̾a̾ĩt orit aquiue lo¬
cusaut si nõ incert᷑aminc ẜuum ocrõit
nisi sidno comimitente hoc factũm sit.
tunc enim aquilia cessat. ¶ osiquisser¬
cte labo̾ait logea quilia cum tenĩ quia a¬
lurd alii mortiferum cẽ solet. Celsus aũt
tiscãm p̃stũit. ut qui montis cam p̃stitit
noñ aquilia. s in factum accõne teneat.
uñ affert cum qui uenenum ꝓmedica¬
m̃to decłit. ⁊ cãm mortis p̃stitisse. quẽ¬
ad modum eum qui furenti gladiã
porrexit. Nam nec hunc legeaquili
atem̃. s infãctum. ¶ Osiquis tepon¬
te aliquem p̃ataui̾t. celsusait. siue ip̃o
ictu ꝑierit. aut cõtinuo sub mersusẽ
aut lassatus influminis inctus ꝑierit
lege aquilia tem̃. Quemadmodu
siquis puerum saxo illisiss ¶ ꝓcuł
ait si medicus ẜuum imꝑite secui̾t.
łexlocatoł ex loge aquilia conpet̾eac¬
cionem.
auis .ł. Idem uiis est simedicam̃¬

Expanded text:
iuriae gratia uidetur damnum datum. hoc autem in seruo non procedit, quoniam ingenui solane si cedentem uulnerauerit, erit Aquiliae locus, aut si non in certamine seruum occidit, nisi si domino committente hoc factum sit: tunc enim Aquilia cessat. Sed si quis sercte Labeo dicit lege Aquilia eum teneri, quia aliud alii mortiferum esse solet. Celsus autem tis causam praestiterit, ut qui mortis causam praestitit, non Aquiliunde adfert eum qui uenenum pro medicamento dedit et ait causam mortis praestitisse, quemadmodum eum qui furenti gladium porrexit: nam nec hunc lege Aquilia teneri, sed in factum. Sed si quis de ponte aliquem praecipitauit, Celsus ait, siue ipso ictu perierit aut continuo submersus est aut lassatus ui fluminis uictus perierit, lege Aquilia teneri, quemadmodum si quis puerum saxo inlisisset. Proculus ait, si medicus seruum imperite secuerit, uel ex locato uel ex lege Aquilia competere actionem.ale. Idem iuris est, si medicame
Abbreviated transcription (Latin):
sit ponał. isi forte exdãm: pno locupleti¬
or hro fõs sit. ¶ Sidoloẜ misoccisus it
et loge comelia agere dnm posse constat.
⁊⁊ silege a quilia egent p̃iudicium ficii
comelie non debet. ¶hec acco adu̾sus

Expanded text:
sit poenalis, nisi forte ex damno locupletior heres factus sit. Si dolo seruus occisus sit, et lege Cornelia agere dominum posse constat: et si lege Aquilia egerit, praeiudicium fieri Corneliae non debet. Haec actio aduersus
Abbreviated transcription (Latin):
mutitqni crgradu ascendentium ł
descendentium uxorem duxĩt. qui uͦ¬
xit. quam uetatur uł affinem quam
impoditur. siquidem puãm fecerit
hatur quod pilam delinquentes. u
ertantes maion pña excusantur.cdã
comnutrentes ut contumaces pie

Expanded text:
ui ex gradu ascendentium uel descendentium uxorem duxerit. qui uxerit quam uetatur, uel adfinem quam impeditur, si quidem palam fecerit,contrahitur palam delinquentes ut errantes maiore poena excusantur, clam committentes ut contumaces plec
Abbreviated transcription (French):
an eampossit titius collocart filiosuo¬
immĩno dixi posse. quiarobrditaĩa
cẽt. et sie sim̃plex debitum alioqumn
omĩs debitorcam. ai nobligatus ẽẽt
conũngi. o et isqui pupillamabsti

Expanded text:
uo posset Titius collocare in matrimonium, dixi posse, quia ratio hereditaria esset et sit simplex debitum: alioquin omnis debitor eam, cui obligatus esset coniungere. Sed et is, qui
Abbreviated transcription (Latin):
stire debi̾t. et sic fier potest. ut sun
consultis hoc fecent. et hoc noiẽ con¬
dempnaricam deb̾at.s et sioptuno
consiloisussit: auxilio p̃tone uñ¬
dictionis. quia non solundo piter
cius docesẜit. nihilominus tñquia
iudicio hoc ꝓbari oportebat impe¬
duntur nuptie.nam et qui bne
rutelam. et exfideammmiistraũ
nichilominus prohibetu

Expanded text:
ieri potest, ut etsi inconsultius hoc fecerit, et hoc nomine condemnari debeat. sed et si optimo consilio usus sit auxilio praetoriae iurisdictionis, quia non soluendo pater eius decesserat, nihilo minus tamen, quia iudicio hoc probari oportet, impediuntur nuptiae: nam qui bene tutelam et ex fide administrauit, nihilo minus prohibetu
Abbreviated transcription (Latin):
mũt pat̾na ħrditate. annoc ħro fuit
forir exhrdatus. aut pret̾itus aut e¬
mancipatus. nam. ⁊ fien pot. ut per
fraudẽ icum collatabũ patris ꝓpt̃
tutel mi reuorarioportrat. ¶deu¬
no dubitari potest. siauus curelam
gessit neptisex filiocmnancipato na
nenti mpotestate. quia paraffectio¬
inscã suspitionẽ frauos sammor &
s et i senatusconsultum. stͥcto nĩe
cc̃ omnestutores iatitur attñ sum
moa ffectiomsauite intiitr huiꝰ¬
moĩ nuptic ꝯ condente sunt
rator fuit. putouł magis potrieiꝰ
non oporte ea nubere. Numquid
nec frĩ qui ost inciusdem põtestate.
s ud̾amus fititii fluus duxĩt cã
uxorem que tua pupilla fuit. derñ
tiuo impeh̾atur. quodinagis estdi¬
cendum. et sicuratordum gerit cu¬
tamatoptauĩt maritum cius uu¬
pille cuiscuratorest Namfrrataei
tutda ⁊ ampta puella. aui ugreor¬
sit ꝓhiotio nemeius sinatus consu¬
ltum inoucit. Nam ethic cebet rõ¬

Expanded text:
t paterna hereditate an nec heres fuit forte exheredatus aut praeteritus emancipatus: nam et fieri potest, ut per fraudem in eum collocata bona patris propter tutelam reuocari oporteat.De uno dubitari potest, si auus tutelam gessit neptis ex filio emancipato natnenti in potestate, quia par affectionis causa suspicionem fraudis amouet. sed etsi senatus consultum stricto iure contra omnes tutores nitaffectionis avitae intuitu huiusmodi nuptiae concedendae sunt. rator fuit, puto vel magis patri eius non oportere eam nubere: numquid nec fratri, qui est in eiusdem potestate? Sed videamus, si Titii filius duxerit uxorem eam, quae tua pupilla fuit, tio impeditur? quod magis dicendum est et si curator, dum gerit curam, adoptaverit maritum eius puellae, cuius curator est. nam finita iam tutela et nupta puella alisit, prohibitionem eiusdem senatus consulti inducit: nam et hic debet r
Abbreviated transcription (Latin):
nec asaio quicqm tebebit conscqͣm. sui
enuim fr̃i noumie poummetuit. quod
il is qui ignorunt duplum p̃stit̾it. a socio
põtit. quod ẜuum comimiinem tcͥtio¬
ix̾ fecit. quemaõm cum quolibet ali o
quire communem deteriore feciss.
Cct̃m sinichil p̃t̾ea poste noxe teditionẽ
communt habebat ꝓsoio. uł sisocu
non furgͣt infactum agipot̃it.
nane fin̾ti accõne tenebitur. domi¬
nus non tenetur s noxe dedendo non
facit qurd̾ actoris. Cum aũt oeꝑit istũ
ẜuum oñs im̃dicare doli excepticẽ sub¬
mouebitur łoffitio iudicis conseq̃tur
ut indexapins mancat.

Expanded text:
io quicquam debebit consequi: sui enim facti nomine poenam meruit. quod si is qui ignoravit duplum praestiterit, a socio poterit, quod servum communem deteriorem fecit, quemadmodum cum quolibet alio, qui rem communem deteriorem fecisset. ceterum si nihil praeterea post noxae deditionem commune habebit, pro socio uel, si socii non fuerunt, in factum agi poteritmine furti actio‹ne› tenebitur, dominus non tenetur. sed noxae dedendo non facit quidem actoris: cum autem coeperit istum seruum dominus uindicare, doli exceptione summouebitur uel officio iudicis consequetur, ut indemnis maneat.
Abbreviated transcription (Latin):
talẽ tẽ ꝯtracium neq teitionemeẽ.
n peccumam greditam. dẽarionem
ñ eẽ quia non ea m̃te puma taret᷑
ut omninio a p̃accipientẽ mari̾et.cor¬
ditam nonẽe quia cxsalũrdi cã inag̃

Expanded text:
talem contractum neque donationem esse neque pecuniam creditam: donationem non esse, quia non ea mente pecunia daretur, ut omnimodo penes accipientem maneret: creditam non esse, quia exsolvendi causa
Abbreviated transcription (Latin):
state tutoꝵ. et frrare tutelam er substi¬
tͣuͣtionem aparente fc̃am: extinguere.
Et primum quidẽ excutiendum cut.
que facuitates pupuli sint. et que eius
qui adoptare eñ uelit. ut extimetur ex
ꝯꝑ̃itioneeãrum: an salibris atoptio
poffit pupillo intelligi ocinde cuins
uĩte sit is: qui uelit puꝑillum taligẽ
in familam suam. tertio cinus demũ
aliena familia quẽquam redigere¬
in potestatẽ suam ¶preterea uidẽ¬
dum est an non debeat permitti ei.i
qui uł unum hãbebit uł płes lib̾os
adoptare alpam. ne ant illoꝵ quos
It spes. quã unus quisq ułuꝵ obseꝗ¬
Io paret sibi. aut qui adoptatus fuit
minus pertipiat: quam dignum e¬
rit eum ꝯseqͣu. ¶ Int̃dum et ditio¬
rem ꝑmittitur adoptare pauꝑion.
si inte cius sobnetas dara sit: uel affi¬

Expanded text:
substitutionem a parente factam extinguere. Et primum quidem excutiendum erit, quae facultates pupilli sint et quae eius, qui adoptare eum velit, ut aestimetur ex comparatione earum, an salubris adoptio possit pupillo intellegi: deinde cuius uitae sit is, qui uelit pupillum redigere in familiam suam: tertio cuius idem aaliena familia quein potestatem suam. Praeterea videndum est, an non debeat permitti ei, qui vel unum habebit vel plures liberos, adoptare alium, ne aut illorum, quos tur spes quam unusquisque liberorum obsequio paret sibi, aut qui adoptatus fuit minus percipiat quam dignum erit eum consequi. Interdum et ditiorem permittetur adoptare pauperiori, si uitae eius sobrietas clara sit uel aff
Abbreviated transcription (Latin):
dum posesorẽ ħiditatis de quacoratrou¬
siaerit. anteqͣuam lisinchairetur aligo
x̾ea distrahere nsi mauñt ꝓorimiquan¬
 titate n rtutatisur reꝑcius estim̾atiõe satiꝰ¬
tare Causa aũt cognita er si non tausdata
sit satisdãtio s solita cautio. ⁊ post utẽ acce¬
ptam drminutionem seconcessurum
soluatur. pigins distrahatur S et ꝑꝑ fam¬
ilie apana. necessariaerit dimiutio.
S ⁊ rem tỹr pertturam perattere debet ỹ¬
cor diatahere. ¶ onnisadranus trebcio
sogi anorescripisee at aurs adriaticustat̾ẽt¬

Expanded text:
dum possessorem hereditatis, de qua controuersia erit, antequam lis inchoaretur, aliquid ex ea distrahere: nisi maluerit pro omni quantitate hereditatis uel rerum eius restitutione satisdare. causa autem cognita, etsi non talis data sit satisdatio, sed solita cautio, etiam post litem coeptam deminutionem se concessurum soluatur, pignus distrahatur. sed et propter familiae cibaria necessaria erit deminutio. sed et res tempore perituras permittere debet praetor distrahere.Diuus Hadrianus Trebio Sergiano
Abbreviated transcription (Latin):
Quartam hadeatur. uotest dicide moffiti¬
oso cutrela cessare siquartam intoatio¬
nor ht aut sitimnihãt. quod te est un
tu arbitraturesleatur aut certe confer¬
cumnonsit posset de in õffirioso queri

Expanded text:
quartam habeatur: potest dici inofficiosi querellam cessare, si quartam in donatione habet aut si minus habeat, quod deest uiri boni arbitratu repleatur: aut certe confercum non possit de inofficioso queri
Abbreviated transcription (Latin):
siiudicatum solui satis decĩ defenden¬
di absentis gra cogendum ꝓcuratorẽ
iudiciu accipere. ne decipiatur isꝗ
satisaccepit. Nam et eos qui non cog¬
untur rẽ defentere. post satis dationẽ
cogi Iateo causa cognita temꝑadum

Expanded text:
si iudicatum solui satisdedit defendendi absentis gratia, cogendum procuratorem iudicium accipere, ne decipiatur is qui satis accepit: nam eos, qui non coguntur rem defendere, post satisdationem cogi. Labeo causa cognita temperandum
Abbreviated transcription (Latin):
pediat. sic̃c quem quam quiagat h
merito eum qui de ꝑuia.p agit. et pͥ¬
s uato dampno ex ꝓhibuiõe afficitur
quasi priuate actonis aurre posse ꝓcu¬
ratore./ Muitomãgis tabit ad sepiu

Expanded text:
pediat, nec quemquam qui agat hamerito eum qui de uia publica agit et priuato damno ex pro‹hi›bitione adficitur, quasi priuatae actionis dare posse procuratorem. multo magis dabit ad sepu
Abbreviated transcription (Latin):
ie᷑ contestata non ꝯpellemũr adcau¬
rionem ¶ In hisau̾t ꝑsonis in quib
mancatum nion exigimus. dicendũ
inusari hañt uoluntate łmãngia¬
tum s nẽ contraria uoluntas ꝓbetur.
quamuis de rato offerãnt cautionẽ. S¬

Expanded text:
ite contestata non compelletur ad cauite contestata non compelletur ad cautionem. In his autem personis, in quibus mandatum non exigimus, dicendum imus ut habeant uoluntatem uel mandatum, sed ‹ne› contraria uoluntas probetur: quamuis de rato offerant cautionem.
Abbreviated transcription (Latin):
ioes per ꝓcuratorẽ posse. quẽ institu¬
ere denic: ut liben qui in potestate
abientis ẽẽ dicũt᷑ ducantus. inter¬
dictum non posse desit̾are ait insi
ur iux aix. causa cognita.i. et si io
noĩatim li marcatum sit. et pacer
pediatur. ¶ si stipuletin ⁊mato
dampmi infegti ł legatoꝵ debebit de¬
i. tͣato cauere. ¶ S et is qui quasi cefen¬
sor inrẽ accice ꝯuenitim. p̃tetꝰ solia
satiscationem uidicatum solm ⁊̃ õ ace
rato deb̾ẽt cangt. Quid citim si uri ħ
iudicio re meam eẽ ꝓturatietur. re¬
uersus ille curas desensor exuerat.
ue̾nt funoum uendicare: non ne i¬
ratum non uidebitur hr̃e quod ui¬
dicatum est. seniq si uerus pairrator
cxtitiss ł ip̃e p̃sens cam suam egisset.
et iuctus ẽet si ame undicaret excep¬
cr̃e fei urdicare subm eueretur. et ita
dicatur. It̃ meam ce: stmui iurdicat᷑
illiuii non ẽẽ. ¶Rati habitationisaᷤ
saustatio. ante litisꝯtestationem a
rcuratore euigrur Cererum semel u¬

Expanded text:
e quem instituere. denique ut liberi, qui in potestate absentis dicuntur, ducantur, interdictum non posse desiderare ait nisi, ut Iulianus ait, causa cognita, id est si et nominatim ei mandatum sit et pater impediatur. Si stipuletur procurator damni infecti uel legatorum, debebit de rato cauere. Sed et is, qui quasi defensor in rem actione conuenitur, praeter solitam satisdationem iudicatum solui etiam de rato debet cauere. quid enim si in hoc iudicio rem meam esse pronuntietur, reuersus ille, cuius defensor extiterat, uelit fundum uindicare: nonne ratum non uidebitur habere quod iudicatum est? denique si uerus procurator extitisset uel ipse praesens causam suam egisset et uictus esset: si a me uindicaret, exceptione rei iudicatae summoueretur, et itadicatur rem meam esse, simul iudicatur illius non esse. Ratihabitionis autem satisdatio ante litis contestationem a procuratore exigitur: ceterum semel l
Abbreviated transcription (Latin):
restituta est. hesecle uire cabit ꝓcu¬
sahorẽ. ¶ o et dum pignonis credit¬
or recte tubit xcuritorẽ adẜuianã.
cor̃it ñ uni exitis crederdi constit᷑u¬
tian sit. ¶ꝙ. alium in ꝯstitutam pe¬
curam ut non uegaonñ posse da
terum addesendendum ꝓcuratorẽ
dabit. ¶diples hrdes stat et famnr¬

Expanded text:
restituta est heredem iure dabit procuratorem. Sed et dominum pignoris creditor recte dabit procuratorem ad Seruianam. Porro si uni ex reis credendi constitutum sit isque alium in constitutam pecuniam det, non negabimus posse dare. terum defendendum procuratorem dabit. Si plures heredes sint et fam
Abbreviated transcription (Latin):
non phibentur. focsitam et ipi danꝰ¬
tur: non quidem adagendum. si ad
aditrastrandum. ¶Cum queritur
an alicui ꝓcitatorẽ hre liccat inspici¬
endum erit an non ꝓhibeatur ꝓcu¬
tatorẽ darẽ quia hoc edictum ꝓhib¬
itorum est. ¶ in popularib actioi̾¬
b ubi qͥrs quasi imus expopulo agit.
tefensionem ut pͣrourator ꝑr̃are
cogenons non esti ¶Is qui cinatorez
ancͥiũ p̃senti petit non alit audiet

Expanded text:
non prohibe‹n›tur: forsitan et ipsi dantur non quidem ad agendum, sed ad administrandum. Cum quaeretur, an alicui procuratorem habere liceat, inspiciendum erit, an non prohibeatur procuratorem dare, quia hoc edictum prohibitorium est. In popularibus actionibus, ubi quis quasi unus ex populo agit, defensionem ut procurator praestare cogendus non est. Is, qui curatorem alicui praesenti petat, non al
Abbreviated transcription (Latin):
dere s exstipinatu obrem non defensã
agiposse ał si iustas causas habeat cũ
iudicum nolit acciperei fideiussores
nõ teneri. quia uir bonus auitratuuĩ
non fuerit. ut qui iustam excusatio¬
nem afferret defendere cogeperui. ẜet
si satis non dederit s reͣpromttentiei
credirumi ÷ it̾ statuendum est.¶ ꝙ
itade pubũcoagunt ut priuatum
commodum defenda.
di ꝓrutaton opus nom uantiatũ
siiiiq interdicto utanteiis siag

Expanded text:
rem non defensam agi posse: a‹t› si iustas causas habeat, cur iudicium accipere nolit, fideiussores non teneri, quia uir bonus arbitraturus non fuerit, ut qui iustam excusationem adferret, defendere cogeretur. sed et si satis non dedit, sed repromittenti ei creditum est, idem statuendum est. Qui ita de publico agunt, ut priuatum commodum defendantSi procuratori opus nouum nuntiatum sit isque interdicto utatur 'ne si
Abbreviated transcription (Latin):
rrur .i. P roculus nepoti suosalutẽ¬
ancilla que nupsit dotisq noĩe pe¬
cumam irotͣdidit. siue sciret ancillã
cẽ. siue ignoret: non potuit eim pecu¬
mam urrifacere. eaq nichilominus i¬
mansit eiuscuius fuatañquam eor
noĩe uirot̃etur. nisi forte usucapta
est.nec postea quam apudcunden ui¬
rum liba fcĩ est eusdem pecume c̃m
mut᷑are pntuit: Itaq nec factoqui¬
dem dulortio aut doris urre. aut ꝑ
condictionem repa̾e recte pot. Miscu¬
us pecuma est. recte ur̃oicat eam. Qo
siur cam pccumam ꝓsuo possibendo
insucepit.s. quia estimauit muuerẽ

Expanded text:
s Nepoti suo salutem.Ancilla quae nupsit dotisque nomine pecuniam uiro tradidit, siue sci‹a›t se ancillam esse siue ignoret, non poterit eam pecuniam uiri facere eaque nihilo minus mansit eius cuius fuerat antequam eo nomine uiro traderetur, nisi forte usucapta est. nec postea quam apud eundem uirum libera facta est, eius pecuniae causam mutare potuit. itaque nec facto quidem diuortio aut dotis iure aut per condictionem repetere recte potest, sed is cuius pecunia est recte uindicat eam. quod si uir eam pecuniam pro suo possidendo usucepit, scilicet quia existimauit mulierem
Abbreviated transcription (Latin):
scicns quaid̾ aut ignor ins ũdidit
diffẽntram faut incontẽpnationẽ
cxempto. ait crum qui pecus morbo¬
surri. aut tignumu: ciosum unoro¬
it: si quidem ignorans feat. iotm̃ ex
empto accõne pr̃itprum quanti mi¬
noris eẽt empturꝰ siidita eẽ sciss. Si
uõ sciens reticuit: cremptoreindece
ne emptor ĩxĩt. pr̃aturum ei. Oiue
igitur edes ino tigm coruennt: e¬
dumestimationem. siue pecoracõ¬
tagigẽ morbosi pecoris ꝑicrint. qt̾ ĩ¬
ĩ furt xtoẽr uenisse crit pr̃tadum.¬
¶t̃qui furem unordit auit fugitiu¬
um. si quidam scuens pĩare oaxbit
oͣnti emptorũ int̃funit non decipi.
tũium quid̾ tentur qntiurmoris
scusi irca furem: noncenctur Giffent¬
non liccr. et quas ciutioriis noĩc ir¬
nctur undigor. furẽm aũt hr̃e non pꝰ¬
surris. Quod aũt dirinus qͣnti etro¬
tons intfit non tecipi. mrra con¬
tinet. et si auossecum solucitauit ut
fugen̾t uł rtsquastam abstunt Qino
tn sugnoraunt. quitrm. fuxem eea seu¬

Expanded text:
sciens quid aut ignorans uendidit, differentiam facit in condemnatione ex empto: ait enim, qui pecus morbosum aut tignum uitiosum uendidit, si quidem ignorans fecit, id tantum ex empto actione praestaturum, quanto minoris essem empturus, si id ita esse scissem: si uero sciene emptor traxerit, praestaturum ei: siue igitur aedes uitio tigni corruerunt, aedium aestimationem, siue pecora contagione morbosi pecoris perierunt, quod interfuit idone‹a› uenisse erit praestandum.Item qui furem uendidit aut fugitiuum, si quidem sciens, praestare debebit, quanti emptoris interfuit non decipi: tiuum quidem tenetur, quanti minoris scisset, circa furem non tenetur: differentnon licet et quasi euictionis nomine tenetur uenditor, furem autem habere possumus.Quod autem diximus 'quanti emptoris interfuit non decipi', multa continet, et si alios secum sollicitauit ut fugerent, uel res quasdam abstulit.Quid tamen si ignorauit quidem furem esse, adseu
Abbreviated transcription (Latin):
ditione duamuis penau non existẽ¬
te raprurus sis quodorđis. et in suꝑ
marassinonillud facias. sinon ꝯua¬
lucro. et ẽ. nec dubitabis si piscatori
erogaporrinapparatũ plimũ pecunie decleis

Expanded text:
dicione quamuis poenali non exsistente recepturus sis quod dederis et insuper manumittas', 'si non illud facias', 'si non conualuero' et cetera. nec dubitabis, si piscatori erogaturo in apparatum plurimum pecuniae dederim,
Abbreviated transcription (Latin):
coꝵ cauetur. ne min̾to denuntiet᷑
ut testimonium dicat aduersusso¬
ceruni generũ uictricum.prignũ
sobrinum sobrinam. sobrinouena¬
tum. eosue qui pnore gradu sit it
ne lib̾to ip̃uũs liborumue eius par᷑o¬
tumimri uxoris. itemet ut ne pitio¬

Expanded text:
 IV. Ne invito denuntietur, ut testimonium litis dicat adversus socerum, generum, vitricum, privignum, sobrinum, sobrinam, sobrino natum, eosve qui priori gradu sint. Item ne liberto ipsius, liberorum ejus, parentum, viri, uxoris. Et
Abbreviated transcription (Latin):
ate quamuis maie gestum. ⁊bauers.
uiden᷑dum ergone indubio. hoc sarũ¬
an haream actio seg̃oꝵ gestoꝵ pen̾deãt.
Nam̃quomodo cum senie coꝑar nu¬
da uoum̃tate toueturqs superius ita ue¬

Expanded text:
a te quamuis male gestum probauero,uidendum ergo ne in dubio hoc, an ratum habeam, actio negotiorum gestorum pendeat: nam quomodo, cum semel coeperit, nuda uoluntate tolletur? sed superius ita u
Abbreviated transcription (Latin):
plãuone. in credit᷑orem oium uebeg
pigaus trarm ueeret. adue sus de ne¬
gotioꝵ gestoꝵ nareo actiorem ꝯdrier¬
potest dici super ẽẽ michiatuersus te
siegotiorum gestaꝵ actionem. quia
ex habũdarti hãc stipulationem m¬
terposi. ¶ Siquis peccumam. ealiã

Expanded text:
creditorem tuum uel pignus tuum liberet, aduersus te negotiorum gestorum habebo actionem, aduerus sum? potest dici superesse mihi aduersus te negotiorum gestorum actionem, quia ex abundanti hanc stipulationem interpos
Abbreviated transcription (Latin):
sacionis hapita non est aiuidico Utet.
cortario iuditioagi Qũod si post ex¬
aminationem reprobate fuorit con
am plius agi contiano urnicio non
posse Qina exceptio rei iurdicate opponẽ
buerit administrait. ait̾nion. an ad¬
uersus cum qui rion ꝓhibut habeam
negoꝵ gast̃. actionẽ mouetur eoqõ

Expanded text:
sationis habita non est a iudice, potest contrario iudicio agi: quod si post examinationem reprobatae fuerint amplius agi contrario iudicio non posse, quia exceptio rei iudicatae opponendbuerit administrare, alter non: an aduersus eum qui non prohibuit habeam negotiorum gestorum actionem? mouetur eo,
Abbreviated transcription (Latin):
unum negotium gesturus accesse¬
to.demde auo animo adalteruma¬
cesscro. eo tempore quo iam pubes ux
si plura negotia gesta sunt. et ꝓ qua¬
utate ꝑsc̃aꝵ. et actio formatur. et cõ¬
demꝓrpatio modatur.
cagerir non multa regotia sunt. s
urus contractus. nisi abitio adun¬
nm negotium accesserit. ut finito
codisceoct. hoc emm caũ si noua uo¬
iuntate auud quoꝙ agredi orperit

Expanded text:
unum negotium gesturus accessero, deinde alio animo ad alterum accessero eo tempore, quo iam pubes uelsi plura negotia gesta sunt et pro qualitate personarum et actio formatur et condemnatio moderatur.gerat, non multa negotia sunt, sed unus contractus, nisi si ab initio ad unum negotium accessit, ut finito eo discederet: hoc enim casu si noua uoluntate aliud quoque adgredi coeperit
Abbreviated transcription (Latin):
gestis ĩminitõ cuiusq temporis ꝯdi¬
cionem spẽctañdam art. Quit enĩ
inquid sipupilli negotia ceperim
gerere et inter moras pubes fr̃s sit
uł ⁊̃ serui aut filii. f. ⁊ interea ub̾
aut pater. f. effectus sit. hoc et ego
uerius ẽẽ didici. nisi si abrntio qͤsi

Expanded text:
gestis initio cuiusque temporis condicionem spectandam ait. quid enim, inquit, si pupilli negotia coeperim gerere et inter moras pubes factus sit? uel serui aut filii familias et interea liber aut pater familias effectus sit? hoc et ego uerius esse didici, nisi si ab initio quasi
Abbreviated transcription (Latin):
Oneraint inquid dñm secundum
labeonis sententiam. cum unicui¬
q: liceat. et damp̾ni inferti nomĩe
rem derelm᷑ quere. s istam sente̾nti
tiliter negotia gessit. Non aũt ut¬
iliter negotia gerit qui non tẽ ne¬
cessartam uł que oneratura est pãtrẽ
f agreditur. suxta hoc est quod iur
scribit. eum qui insulam fulsit. et¬
uł seruum egrotum curauit ħr̃e i
ro. quid si putarat se utiliter fac¬
ere. s patri.f. non expediebat. dico
hũt noꝵ hahiturum negotiorũ.
op̃.i. Ni negõtia absentis ⁊̃ ignorã¬
tisgeras ⁊ culpãm et dolum prestare
tebes s ꝓculus interdum. ⁊̃ casum̃ p̃¬
start debere. Geluti si nduum nẽgoti¬
un quod non sit solitusabsen facẽ
tu nomine cus geras. Geluti uenaies
nouities coemerto. uł allauam ne
accum̃ fuĩt. In quibdam dam pnũ
absens compensare luctum cun dã
milit ent danda actio Sicut añt
innegotiis uuoꝵ gestis sufficit u¬
tilit negotium gestum ita et in bo¬

Expanded text:
oneravit, inquit, dominum secundum oneravit, inquit, dominum secundum Labeonis sententiam, cum unicuique liceat et damni infecti nomine rem derelinquere. sed istam sententitiliter negotia gessit: non autem utiliter negotia gerit, qui rem non necessariam vel quae oneratura est patrem familias adgreditur. iuxta hoc est et, quod Iulianus scribit, eum qui insulam fulsit vel servum aegrotum curavit, haberero: quid si putavit se utiliter facere, sed patri familias non expediebat? dico hunc non habiturum negotiorum . Si negotia ‹a›bsentis et ignorantis geras, et culpam et dolum praestare debes. sed Proculus interdum etiam casum praestare debere, ueluti si nouum negotium, quod non sit solitus absens facere, tu nomine eius geras: ueluti uenales nouicios coemendo uel aliquam neactum fuerit, in quibusdam damnum, absens pensare lucrum cum damnmiliter erit danda actio. Sicut autem in negotiis uiuorum gestis sufficit utiliter negotium gestum, ita et in bo