comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
stenit insinagoga deorũ: in medio aut̃
dedis discernit. Qd si afide exorbitã.¬
ri masoꝵ: tañcerit arguendus
lpicti fu discipline modũ.
d yndutmi d erudelitatis con¬
uertunt. Et unde em̃dare subditos pote.¬
rant. inde potius uulnerant. Ideo sine
m̃fura ulciscit᷑ culpas p̃positus iracundus.
quia cor eius disꝑsum in rerũ curis: non
colligitur in amorẽ unius dĩtatis. Mens
enim soluta indiuersis: cat̾ena carita¬
tis ñ ad stringitur. sed male laxata :
male ad omẽm occasionem mouetur

Expanded text:
stetit in synagoga deorum, in medio autem stetit in synagoga deorum, in medio autem deos discernit . 6. Quod si a fide exorbitaverit rector, tunc erit arguendus furoris, disciplinae modum ad immanitatem crudelitatis convertunt: et unde emendare subditos poterant, inde potius vulnerant. Ideo sine mensura ulciscitur culpas praepositus iracundus: quia cor ejus dispersum in rerum curis, non colligitur in amorem unius deitatis. Mens enim soluta in diversis, catena charitatis non astringitur: sed male laxata, male ad omnem occasionem movetur
Abbreviated transcription (Latin):
et turbines quo a u
terus supnã desid̾ant nullo terreno
blissanegocio. lib̃ius hoc qđ amcint
ntidinqon ẽ itaq iudicandꝰ aplebe
nss nordinatus : dũ magis nouerus
płi sui fiisse meriti ꝑuersi regien
sustep̾isse pontificis. Nã ꝓmeritis plebiũ¬
tilistmidur adõ. uita rectorum. Exemplo
ni. Dententia dãpnunt᷑. cham̃
ftoe. qͥ suorũ p̃positorum exulpas
mpublico produnt. sidit cham qui
patris pudenda xion oꝑuit: sed de¬
risa monstrauit. Habituri sem meritũ
et iaphet. qui reuertenter oꝑiunt
quȩ patres suos excessisse cognoscuñ :
sitamen patrum facta nondiligant.
sed tantum oꝑiant nec imitent᷑. Nam
sunt qͥpao p̃positos suos ꝑuerse iudicañ.
dũ terrenis studiis eosplus uiderint ẽe
intentos: siud parũ iam ipsi despãlibus
a dõ sunt. asiis autẽ subditis nequaqͣ
iudicundi sunt. Exemplo dnĩ qͥ perse
uendentes columbas et nũ mulariorũ
mensas. ꝓpͥo euertit flagello rȩ pietit
a templo: uel eciã sicut dicit. Dõe

Expanded text:
et turbines quosdam,interius superna desiderant, nullo terreno obsistente negotio, liberius hoc quod amantnt. Non est itaque judicandus a plebe rector inordinatus, dum magis noverint populi, sui fuisse meriti, perversi regimen suscepisse pontificis. Nam pro meritis plebium, disponitur a Deo vita rectorum. Exemplo 4. Sententia damnantur Cham filii Noe, qui suorum praepositorum culpas in publico produnt; sicut Cham, qui patris pudenda non operuit, sed deridenda monstravit . Habituri Sem meritum, et Japheth, qui reverenter operiunt quae patres suos excessisse cognoscunt, si tamen patrum facta non diligant, sed tantum operiant, nec imitentur. Nam sunt qui praepositos suos perverse judicant, dum terrenis studiis eos plus viderint esse intentos, si vel parum jam ipsi de spiritualibus candi sunt, a suis autem subditis nequaquam judicandi sunt: exemplo Domini, qui per se vendentes columbas et nummulariorum mensas proprio evertit flagello, et projecit a
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ipsos peccati morb m̃ repit: et mors
ad plebes ꝑtransit. scilicet ueldũ mala
docent ueldũ faciunt pͣua. Plerique
sac̃dotes et derici pͦue uiuentes. forma
ceteris inmalũ existũnt: qͥ inbinus.
exemplũ eẽ debuerunt. Nii enĩ qͦstũq
exẽplo male conuersationis suȩ ꝑdunt. Ẽ¬
de illis rationẽ sine dubio redditurist̃:
ex carnaliũ p̃positorũ exẽplo. plerũq
fit uita deterior subditorũ. Et plebis
merito fuint tales sacerdotes. qͥ exem¬
plo deteriore popłm destruant: non
a edificent. Exmerito enim plebis:s
te cetera corporis mbra inficiuntda bde
et scriptũ est. Omẽ cupt̃ languidũ. et

Expanded text:
per ipsos peccati morbus irrepit, et mors ad plebes pertransit: scilicet vel dum mala docent, vel dum faciunt prava. Plerique sacerdotes et clerici prave viventes, forma caeteris in malum existunt, qui in bonis exemplum esse debuerunt. Hi enim quoscunque exemplo malae conversationis suae perdunt, de illis rationem sine dubio reddituri sunt. 3. Ex carnalium praepositorum exemplo plerumque fit vita deterior subditorum, et plebis merito fiunt tales sacerdotes, qui exemplo deteriore populum destruant, non aedificent. Ex merito enim plebis noente, caetera corporis membra inficiuntur. Unde et scriptum est: Omne caput languid
Abbreviated transcription (Latin):
cubiculi pie sedis inueni. Nãq opes dig¬
nitas. et potestas. innullo minorẽ de er¬
ga amorem dei timoremque feceruns.
otus ille iam xp̃r es: illius cui aliquãn¬
do demon hoc dixit. Omĩa tibi ista
dabo: sime pronus uolueris ad orare.¬

Expanded text:
cubiculi piae sedis inveni. Namque opes, digcubiculi piae sedis inveni. Namque opes, dignitas, et potestas, in nullo minorem te erga amorem Dei timoremque fecerunt. Totus ille jam Christi es; illius, cui aliquando daemon hoc dixit: Omnia tibi ista dabo, si me pronus volueris adorare
Abbreviated transcription (Latin):
hoc dicens. Dep̃catꝰ sum dm̃ neumquam
aliquid maxime apeccatore uel diuite
ex his quȩ necessaria uictui uel usui meo ui¬
derentur acciꝑem. Michi tamen hoc suf¬
ficit qđ meruit tanterum meminisse scõrũ:
et qđ tradidi eos memoriȩ litterarũ. Neq
enim sine instinctu dĩ adhoc tuus sensus
accẽnsus ẽ. ut uelles ame tibi ista conscribi.
⁊ ut istorũ omĩum uitas comp̃hendi p̾or
hoc libello. Tu uͦ felicissimȩ xp̃i famulę
Laust libenter hoc recole: maximam
in his imaginem resurrectionis agnos¬
cens. Beatas scõrum uitas uirorũ et in¬
tolerandos labores. et ad mirandã patien¬
tiam lege ꝓmotisq sensib sequere. et spe
rerum cęlestiũq bonarũ nutrire: sciens
paucos fore eos quisequentur hos qui pre¬
cesserunt dies. Prome autẽ orare dignare.
talemq te michi atq om̃ib p̾bȩ qualem
eẽ te noui a consulatu titiani usq in pre¬
sentem diem: et qualem te pꝰtea p̾sulem

Expanded text:
hoc dicens: Deprecatus sum Dominum, ne unquam hoc dicens: Deprecatus sum Dominum, ne unquam aliquid maxime a peccatore vel divite, ex iis quae necessaria victui vel usui meo viderentur acciperem. Mihi tamen hoc sufficit quod merui tantorum meminisse sanctorum, et quod tradidi eos memoriae litterarum; neque enim sine instinctu Dei ad hoc tuus sensus accensus est, ut velles a me tibi ista conscribi, et ut istorum omnium vitas comprehendi praeciperes hoc libello. Tu vero, felicissime Christi famule Lause, libenter haec recole, maximam in his imaginem resurrectionis agnoscens. Beatas sanctorum vitas virorum, et intolerandos labores, et admirandam patientiam lege, promotisque sensibus sequere, et spe rerum bonarum coelestiumque nutri, sciens paucos fore qui sequentur eos qui hos praecesserunt dies. Pro me autem orare dignare, talemque te mihi atque omnibus praebe, qualem esse te novi a consulatu Titiani usque in praesentem diem, et qualem postea te praesulem
Abbreviated transcription (Latin):
tres calidos inpelle sua repꝑit paximates.
A lio quoq tempre: uinum ac panes parit̃
inuenit. Q uodam die eũ alicui dixisse
reminiscor: qđ angło loquente hat audi¬
erit. Didici qđ alimenta uitȩ necessaria
ñ haberes. Uade inqͥd. et ab illo frumen¬
tum atq oleum tibi datur. Cumque
ad eum ille ipse uenisset adquẽ fuerat
iste transmissus. ait eidem. Tu ille ne¬
scio quis. Et ille se eẽ respondit. Adquẽ
dixit hoc ille. Iussit aliquis ut tibi .xxx.
frum̃ti modios. et decẽ olei sextariosdarẽ.
Dehoc maxime gloriabor qui talis fuit.
Quẽ noui frequent̾ cũ uid̾et aliquos neces¬
sitate grauissima ac penuria laborare:
multũ fleuisse. et dedisse isdem preter
corpus suum quȩ cũq hab̾e posset. Noui
etiam ꝓ aliquo monacho qui inciderat
inpeccati ruinam tantum in p̃cib suis
fudisse lacrimtrum : ut eũ ad pęniten¬
tim magnam orando ac flendo reuo.¬
caret. Hic idem michi aliquando iurauit

Expanded text:
tres calidos in pelle sua reperit paximates; tres calidos in pelle sua reperit paximates; alio quoque tempore vinum ac panes pariter invenit. Quodam die eum alicui dixisse reminiscor, quod angelo loquente haec audierit, Didici et quod alimenta vitae necessaria non haberes: vade, inquit, et ab illo frumentum atque oleum tibi datur. Cumque ad eum ille ipse venisset, is ad quem fuerat ipse transmissus ait eidem: Tu ille nescio quis? Et ille se esse respondit. Ad quem dixit hoc ille: Jussit aliquis ut tibi triginta frumenti modios, et decem olei sextarios darem. De hoc ergo maxime gloriabor qui talis fuit; quem novi frequenter, cum videret aliquos necessitate gravissima ac penuria laborare, multum flevisse, et dedisse iisdem praeter corpus suum quaecunque habere posset. Novi etiam pro aliquo monacho, qui inciderat in peccati ruinam, tantum in precibus suis fudisse lacrymarum, ut eum ad poenitentiam magnam orando ac flendo revocaret. Hic idem mihi aliquando juravit,
Abbreviated transcription (Latin):
subire cupiebat. Exꝑtꝰ ẽ etiã miles et for¬
tem amplius demonũ potestates: usque
adeo ut quadam die pacisci cũ eodraboł
uellet hoc dicens. Promitte michi uel
semel te peccaturũ. et feminã tibi quã¬
cumq in hoc mundo de siđaueris exhibebo.
fligens cum eo demon sicut michi ipse
riferebat: cumpedib eum nocte decella sua
traheret. humana ei uoce dicebat. Noli
ad orare xp̃m: et numquã adte ulterius
accedam. Cui hoc dabat ille responsum.
ꝓpt̾ea inquiens magis et adoro eũ. et iu¬
giter ad orabo. Et in immensum modum
ad mirabor głam ipsius ac stupebo: quia
hoc ipsum qđ facio angeris multũ atq
cruciaris. Centum et sex ciuitates hic¬
ipse cognouit: longo etiam temprẽ in pluri
nam exꝑtꝰ ẽ nullã: neq inter sõpma nisi
incertaminis uisione atq conflictꝰ. Scio
etiam eum ter accepisse ab angłis cibum.
U no autẽ die inuastissimis solitudinũ locis
cum nec micam quidem panis haberet:

Expanded text:
subire cupiebat. Expertus est etiam millies et forsubire cupiebat. Expertus est etiam millies et forte amplius daemonum potestates, usque adeo ut. quadam die pacisci cum eo diabolus vellet, hoc dicens: Promitte mihi vel semel te peccaturum, et feminam tibi quacunque de hoc mundo desideraveris, exhibebo. fligens cum eo daemon sicuti ipse mihi referebat, cum pedibus eum nocte de cella sua traheret, humana ei voce dicebat: Noli adorare Christum, et nunquam ad te ulterius accedam. Cui hoc dabat ille responsum: Propterea, inquiens, magis et adoro eum, et jugiter adorabo, et in immensum modum admirabor gloriam ipsius ac stupebo, quia hoc ipso quod facio angeris multum atque cruciaris. Centum et sex civitates ipse cognovit, longo etiam tempore in pluriminam expertus est nullam, neque inter somnia, nisi in certaminis visione atque conflictus. Scio et eum ter accepisse ab angelis cibum: uno autem die in vastissimis solitudinum locis, cum ne micam quidem panis haberet,
Abbreviated transcription (Latin):
Pulsat ostium. et ingrossus hocdirit Sur¬
ge frat̾ eustachi. eõ soluc qđ ligasti. p¬
soq momento cum lector una cum epo
genua sua fixisset: mulier enixaest
antũq iugis in nocentiȩ oratio ualuit ut
et calũpnia ꝑiret. et calũpniatrix emen¬
daretur inpenis. & ut possumꝰ agnoscere
quẽ ad modum insistere orationib debe¬
loquar quimecum a principio
iuuentutis usq in hodiernũ diem uixit:
atq ita nunc ponã finem meo libello.
unc gͦ plurimũ temporis ad modũ nouerĩ
nullo desidĩo m̃tis aut corporis uictum
uel adieunandum uoluisse placere ho¬
minib uel adedendum carnis illecebra
supatum. Uicisse autẽ eum estimo diui¬
tiarum quã uanȩ głȩ exparte maioru
cupiditatẽ. atq id sibi solũ sufficere
credentẽ qđ hab̾et inmanib Nullo or¬
natu uestium delectabitur. Pro contẽp¬
tu etiam suo. gras semꝑ agere consueue¬
rat. ł t pueris amicis: et iampericulũ

Expanded text:
pulsat ostium, et ingressus, hoc dicit: Surpulsat ostium, et ingressus, hoc dicit: Surge, frater Eustathi, et solve quod ligasti. Ipsoque momento, cum lector una cum episcopo genua sua flexisset, mulier enixa est. Tantumque jugis innocentiae oratio valuit, ut et calumnia periret, et calumniatrix emendaretur in poenis, et ut possemus agnoscere quemadmodum insistere orationibus debeloquar quodam, qui mecum a principio juventutis usque in hodiernum diem vixit, atque ita nunc ponam finem meo libello . Hunc ego plurimum temporis admodum noveram, nullo desiderio mentis aut corporis victum, vel ad jejunandum noluisse placere hominibus, vel ad edendum carnis illecebra superatum. Vicisse autem eum existimo tam divitiarum quam vanae gloriae ex parte majore cupiditatem, atque id sibi solum sufficere credentem, quod haberet in manibus. Nullo ornatu vestium delectabatur. Pro contemptu etiam suo, semper gratias agere consueverat, et pro veris amicis etiam periculum
Abbreviated transcription (Latin):
deinde qđ falsum lectori illi crimen
imposui. Qđ statim defertur adpa¬
trem ipsius. Pat̾ autẽ ueritꝰ nequasi
calũpniatorem eũ ri p̃henđent alii:
uelut in credulus quieuit et tacuit.
er aliud igitur biduũ imminentem
ei diuino iudicio: neq morielatur.
neq pariebat puella. Et qm̃ clamores
ipsius atq gemitꝰ diutius circustantes
rant cleriter retulerunt. confessam
indolore. Hoc etiã dudum eẽ dicentes.
qđ calũpniata memorato lectori fuis¬
set. et id circo parere ñualeret. Tupic
ad cũ diacones ep̃s mittit: mandatq
e ora inquit ut calũpniatrit tua
pariat. Quibus nullum dedit ille¬
esponsum. neq aꝑuit ostium ꝓpriȩ
mansionis in qua iugiter exqͥ fuerat
ingressus. ieiumnus uigilusq dñm p̃cabatur.
Pengirt pater ipsius ad ep̃m rursus cra¬
tiones in ȩcłia maxime fiunt et nec
sic quidem illa aliqđ remediũ semiebit
Tunc igitur ep̃s ipse allectoram uenit

Expanded text:
deinde quod falsum lectori illi crimen deinde quod falsum lectori illi crimen imposui. Quod statim defertur ad patrem ipsius. Pater autem veritus ne quasi calumniatorem eum reprehenderent alii, velut incredulus quievit et tacuit. Per aliud igitur biduum, imminente ei divino judicio, neque moriebatur neque pariebat puella. Et quoniam clamores ipsius atque gemitus diutius circumstantes od audierant celeriter retulerunt, confessam in dolore hoc etiam dudum esse dicentes, quod calumniata memorato lectori fuisset, et idcirco parere non valeret. Tunc ad eum diaconos episcopus mittit, mandatque ei: Ora, inquit, ut calumniatrix tua pariat. Quibus nullum dedit responsum ille, neque aperuit ostium propriae mansionis, in qua jugiter, ex quo fuerat ingressus, jejuniis vigiliisque Dominum precabatur. Pergit igitur pater ipsius ad episcopum; rursus orationes in ecclesia maxime fiunt; et nec sic quidem illa aliquod remedium sentiebat Tunc igitur episcopus ipse ad lectorem venit:
Abbreviated transcription (Latin):
iniusta patientium. tucalũpniã sub¬
euntiũ consolcitor. eui nichil placet
iniquum apud quem mensura iusticię
iudicii causam quoq meã diuina
manifestare sententia. Itaq cũ iuue¬
nis infatigabiliter dñm p̃ccirem̃ ur:
ieiumisq uigilanter ac diligenter in¬
cumberet: intra breue tempus puella
cum ꝓprios implesset dics. aduenerat
ei hora pariendi simulq instabat iustũ
dĩ iudicium. Nam cum eã uehem̃ter
urgerent gemitus ac dolores. atq ipsa
iam inferna calũpniatrix miserande
conspicerit. neq expedire se partue
ipsius posset angustuis tantũq crucia¬
tum a primo uisq ad sepiimũ diem mu¬
lier sustineret̃ intolerabili dolore com¬
pulsa. cum iam sine dubio se uideret
ẽẽ morĩturam. neq ulterius aut man¬
ducare aut bibere. aut somnũ oculi
eius capere potuissent: hoc maxima
ꝓclamando uoce dicebat. Uae misere
michi: quae adhoc ꝑiculum duplicit̾
ueni. Primũ qđ uirginitatẽ perdidi:

Expanded text:
injusta patientium, tu calumniam subinjusta patientium, tu calumniam subeuntium consolator; cui nihil placet iniquum, apud quem mensura justitiae judicii, causam quoque meam divina manifestare sententia. Itaque cum juvenis infatigabiliter Dominum precaretur, jejuniisque vigilanter ac diligenter incumberet, intra breve tempus, puella cum proprios 983 implesset dies, advenerat ei hora pariendi, simulque instabat justum Dei judicium; nam cum eam urgerent vehementer gemitus ac dolores, atque jam ipsa inferna calumniatrix miseranda conspiceret, neque expedire se partus ipsius posset angustiis, tantumque cruciatum a primo usque ad septimum diem mulier sustineret, intolerabili dolore compulsa, cum jam sine dubio se videret esse morituram, neque ulterius aut manducare, aut bibere, aut somnum oculi ejus capere potuissent, hoc maxima proclamando voce dicebat: Vae miserae mihi, quae ad hoc periculum dupliciter perveni; primum quod virginitatem perdidi,
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃s statim. Atille tunc intmoritum
adiit sacerdotem. Et cũ rogaret hoc
dicens qm̃ me peccare cognosco. iube
ipsam michi inmatrimoniũ dari. quia
putans qđ illam iuuenis ipsa diligeret.
qđ q ñposset ullomͦ ab eadem separari.
Acceptã igitur uiuenis et tam ab ep̃oquã
apatre traditam sibi: cõmendauit mo¬
ncisterio femincirũ. Quarũ abbatissi¬
mam dep̃ccitꝰ ẽ. ut hab̾et illic eã donec
pareret sustentandam. Ipse uͦ derdicta¬
ea in moncisterio memorato. in angusta
cellula se concludens. a rripiensq absti¬
nentiã nimis difficilem. adit xp̃m
corde contrito cũ lacrimis atq gemi¬
tibus dicens. Tu dñe cui nota sunt
omĩa. actꝰ quoq meos agnoscis nec ẽ
quicquã locus qͥ omĩpotentiȩ tuȩ oculus
sit occultus. qui uniuersa nosti antequã
fiant. tu solus ꝓfunda ꝑspicis cogitatio¬
num quarũ sincerissimus atq acutissi¬
mus iudex eẽ consuesti. tu auxiliator

Expanded text:
episcopus statim. At ille tunc memoratum episcopus statim. At ille tunc memoratum adiit sacerdotem, et cum rogaret hoc dicens: Quoniam qui me peccasse cognosco, jube ipsam mihi in matrimonium dari; quia putans quod illam juvenis ipse diligeret, quodque non posset ullo modo ab eadem separari. Acceptam igitur juvenis, et tam ab episcopo quam a patre traditam sibi commendavit monasterio feminarum: quarum abbatissam deprecatus est ut haberet illic eam, donec pareret, sustentandam. Ipse vero, ea derelicta in monasterio memorato, in angusta cellula se concludens, arripiensque abstinentiam nimis difficilem, adiit Christum corde contrito, cum lacrymis atque gemitibus dicens: Tu Domine, cui nota sunt omnia, actus quoque meos agnoscis; nec est quisquam locus, qui omnipotentiae tuae oculis sit occultus, qui universa nosti antequam fiant. Tu solus profunda prospicis cogitationum, quarum sincerissimus atque acutissimus judex esse consuevisti. Tu auxiliator
Abbreviated transcription (Latin):
apud cesariã palestinȩ ꝓuintiae
ciuitatem. Quȩ cum inuirginitatis cẽ
ꝓposito uidẽtur: p̃ceps ruit. Cui ille
ut factum ꝓprium in alium m̃tiendo
tiisferret. et ut lectori cuidĩ ciuita¬
tif elũpniosum crimen imponeret.
Cumq iam grauida uidetur. patre at
ꝓderit tanti sceleris auctorẽ cogente.
a memorato lectore uiciatã eẽ sedix̃.
corum. lectorem fecit accersiri. Agi¬
tabatur questio int̾roganti ep̃o. lector
nichil se tale fe̾cisse poterat confiteri.
is amquem ad modum confessio seque¬
redur. ubi ñ ꝓcesserat crimen: Ep̃s
l suo uthement̃ iratꝰ. quasi qui
inpustat̃ negaret eciam ista dicebat.
nfeler et mistr atq impuritate sordi¬
um plene. ñ confiteris : Respondit
hoc lector. Ego quidem qđ erat in
conscientia mẽa dixi nichil me in hac
hab̾e cõmunẽ: neq peocatũ me aliquod
quantum ad memoratam uirginẽ spec¬
tat agnoscere. Sed siuis audire qđ ñ
ẽ. ego hoc crimen ad misi. Quẽ ista
dicentem : gradu lectoris deposuit

Expanded text:
apud Caesaream Palaestinae provinciae civitatem, quae cum in virginitatis esse proposito videretur, praeceps ruit . Cui ille, ut factum proprium in alium mentiendo transferret, et ut lectori cuidam civitatis calumniosum crimen imponeret. Cumque jam gravida videretur, patre ut proderet tanti sceleris auctorem cogente, a memorato lectore vitiatam esse se dixicorum lectorem fecit accersiri. Agitabatur quaestio: interrogante episcopo, lector nihil se fecisse tale poterat confiteri. Nam quomodo confessio sequeretur ubi non praecesserat crimen? Epis suo vehementer iratus, quasi qui impudenter negaret, ei ista dicebat: Infelix et miser atque impuritate sordium plene, non confiteris? Respondit hoc lector: Ego quidem quod erat in conscientia mea dixi, nihil me cum hac habere commune, neque peccatum me aliquod, quantum ad memoratam virginem spectat, agnoscere; sed si vis audire quod non est, ego hoc crimen admisi. Quem ista dicentem gradu lectoris deposuit
Abbreviated transcription (Latin):
constat: quia sicut beatꝰ papa gregoriꝰ
de quibusdam scribit. ñpse ista cui non
ꝓfuere. sed ꝓnob uiderit : qui eiꝰ interi¬
tum cognoscentes. differre tempꝰ peni¬
tentiȩ dumuacat timeamus. ne in puiso
mortis ꝑiculo p̃uenti inpęnitentes ꝑcamus.¬
Q đ autẽ codices diuersos ꝑbonos siue males
sp̃s sibi uidit offerri : obid suꝑna dispensa¬
tione factum ẽ ut meminerimꝰ facta et
cogitationes nr̃as ñ inuentũ de fluere.
sed ad examen sũmi iudicis cuncta ser¬
uari : et siue ꝑ amicos angłos infine nob̃
Iđ uͦ prius candidũ codicem ꝓtulerunt
angłi. deinde alterum demones tecrum:
illi ꝑparuũ. isti enormem: anĩaduerten¬
dum ẽ. qđ in pͥma aetate bona aliqͦ fecit.
quȩ tunc uniuersa praue agendo uiue¬
nis obnubi lauit. Qui si econtrario er¬
rores puericiȩ corrigere in ad olescentia
ad benefaciendum et indĩ oculis abscon¬
dere curasset: poterat eorũ numero

Expanded text:
constat, quia sicut sanctus papa Gregorius constat, quia sicut sanctus papa Gregorius de quibusdam scribit, non pro se ista, cui non profuere, sed pro aliis viderit, qui eius interitum cognoscentes differre tempus penitentie, dum vacat, timerent, ne inproviso mortis articulo preventi inpenitentes Quod autem codices diversos per bonos sive malos spiritus sibi vidit offerri, ob id superna dispensatione factum est, ut meminerimus facta et cogitationes nostras non in ventum diffluere, sed ad examen summi Judicis cuncta servari; et sive per amicos angelos in fine nobis vero prius candidum codicem protulerunt angeli, deinde atrum daemones: illi perparvum, isti enormem: animadvertendum est quod in prima aetate bona aliqua fecit, quae tamen universa prave agendo juvenis obnubilavit. Qui si e contrario errores pueritiae corrigere in adolescentia, ac bene faciendo a Dei oculis abscondere curasset, posset eorum numero
Abbreviated transcription (Latin):
te residens impleuit. Tunc ille qͥ obscu¬
ritate tenebrose faciei et primatu sediᷤ
maior eẽ uidebatur eorum: ꝓferens¬
codicem horridũ uisione et magnitu¬
dine enormem et ponderis pęne in¬
portabilem. iussit uni exsatellitibus
suis michi adlegendũ deferri. Quẽ
cũ legissem. inueni omĩa scelera non
in eo tetris de scripta litteris. Dice¬
batq ad illos quimichi assederant
uros albatos et p̾claros. Qd hic
sedetis. scientes certissime quia nr̃
ẽ iste : Responderunt. Uerũ diciti.
Accipite eum: et incumulũ ur̃ę dãp¬
nationis ducite. Quo dicto. statĩ
disparuerunt. Surgentesq duo ne
capite et alius inpedibus. Qui uideli¬
cet modo. cũ magno tormento iN¬
repunt in interiora pectoris mei. Mox¬
batur miser. desꝑans. Et ñ mul topost
defunctꝰ: penitentiã quã adbreuetẽpꝰ
cũ fructu uenie facere noluit. in ȩc̃nũ
sine fructu pęnis subditꝰ facit. Dequo

Expanded text:
te residens implevit. Tunc ille qui et obscute residens implevit. Tunc ille qui et obscuritate tenebrosae faciei et primatu sedis major esse videbatur eorum, codicem horrendę visionis et magnitudinis enormis et ponderis pene inportabilis, iussit unum ex satellitibus suis mihi ad legendum deferre. Quem cum legissem, inveni omnia scelera, nonin eo tetris esse descripta literis. Dicebatque ad illos, qui mihi assederant, viros albos et preclaros: 'Quid hic sedetis, scientes certissime, quia noster est iste?' Responderunt: 'Verum / dicitis. Accipite et in cumulum damnationis vestrę ducite.' Quo facto statim disparuerunt. Surgentesque duo neqcapite et alius in pede. Qui videlicet modo cum magno tormento inrepunt in interiora corporis mei, moxbatur miser desperans, et non multo post defunctus penitentiam, quam ad breve tempus cum fructu venie facere supersedit, in eternum sine fructu penis subditus facit. De quo
Abbreviated transcription (Latin):
sorum. Atille respondit ñse uelle
confiteri peccata sua: sed cũ ab infir¬
mitate surgeret. ne exꝓbrarent sibi
sodales qđ timore mortis faceret ea
quȩ sospes facere noluerat. Fortiter qͥ¬
dem ut sibi uidebatur locutꝰ: sed mise¬
rabiliter ut pꝰpatuit demonica fraude
seductꝰ. Cũq morbo in grauescente. de¬
nuo ad eum uisitandũ et docendum
rex intraret : clamauit statim misera¬
tis: potes ultra conferre. Atille. Noli
inqͥt tale loqui. Uide ut sanũ sapias.
on inqͥt insanio: sed pessimũ michi
hoc ẽ : Paulo inqt intrauerunt ante¬
domũ hanc duo pulcherrimi iuuenes.
et sẽsederunt circame : unus ad capt̃
et unus ad capedes. Protulitq unus
libellum ꝑpulchrum. sed uehement
modicum: ac michi adlegendum
dedit. In quo omĩa quȩ unquam
bona feceram in tuens scripta
repꝑi. Et haec erant nimiũ pauca
et modica. Receꝑunt codicem
neq aliquid michi diceban. Tũ subito
suꝑuenit exercitus malignorũ. et orri

Expanded text:
sorum. At ille respondit, non se tunc velle sorum. At ille respondit, non se tunc velle confiteri peccata sua, sed cum ab infirmitate resurgeret, ne exprobrarent sibi sodales, quod timore mortis faceret ea, quę sospes facere noluerat; fortiter quidem, ut sibi videbatur, locutus, sed miserabiliter, ut post patuit, demonica fraude seductus. Cumque morbo ingravescente denuo ad eum visitandum ac docendum rex intraret, clamatis potes ultra conferre. At ille: Noli, inquit, ita loqui, vide ut sanum sapias. Non, inquit, insanio, sed pessimam mihi shoc est? Paulo ante, inquit, intraverunt domum hanc duo pulcherrimi juvenes, et resederunt circa me, unus ad caput, et unus ad pedes; protulitque unus libellum perpulchrum, sed vehementer modicum, ac mihi ad legendum dedit, in quo omnia quae unquam bona feceram, intuens scripta reperi, et haec erant nimium pauca et modica. Receperunt codicem, neque aliquid mihi dicebant. Tum subito supervenit exercitus malignorum et horrid
Abbreviated transcription (Latin):
quillaq deuotione dño seruierat. ĩ ta
etiam tranquilla morte mundum re¬
linquens. ad eiꝰ uisionẽ ueniret: illãq
dem ipsius cõposuerat signando sese.
et sp̃m suũ inmanꝰ eiꝰ comm̃dando clau¬
deret : qui etiã p̃scius sui obitꝰ extitis¬
set. ex his quȩ narratumꝰ uidetur.
uisiones ac uerba nec non et conuer¬
satio plurimis. sed non sibimet ipsi
militari positus. Sed quantũ ꝑindus¬
tria exteriori regi placens: tantum
ꝑ internam uim et negligentiã deo¬
displicens. Ammonebat qͦ illũ rex se¬
dulo: ut confiteretur et emenduret
ac relinqueret scelera sua. priusquam
subito mortis suꝑ uentu tempꝰ omne
penitendi et emendandi perderet.
Uerum ille frequenter licet ammonitus.
sꝑnebat omĩa uerba salutis: seq tẽpore
sequenti pęnitentiã acturũ ẽẽ pmitte¬
bat. Hic tartus infirmitate decidit in
lectum : atq acrius cępit dolere et tor¬
queri. Adquẽ ingressus rex diligebat

Expanded text:
quillaque devotione Domino servierat, ita quillaque devotione Domino servierat, ita etiam tranquilla morte  Al., mente mundum relinquens ad ejus visionem veniret, illaque dem ipsius, signando sese, et spiritum suum in manus ejus commendando clauderet: qui etiam praescius sui obitus exstitisse, ex his quae narravimus, videtur.visiones ac verba, non autem conversatio, plurimis, sed nec sibimetipsi pmilitari positus, sed quantum pro industria exteriori regi placens, tantum pro interna suimet neglegentia displicens. Ammonebat ergo illum sedulo, ut confiteretur et emendaret ac relinqueret scelera sua, priusquam subito mortis adventu tempus omne penitendi et emendandi perderet. Verum ille frequenter licet ammonitus spernebat verba salutis, seque tempore sequente penitentiam acturum esse promittebat. Hic interim tactus infirmitate decidit in lectum atque acri cepit dolore torqueri. Ad quem ingressus rex – diligeba
Abbreviated transcription (Latin):
et iammedię noctis tempus eẽ trans
tia. Neq enim aiunt. mori ad huc
habes: qui tam hilariter nob̾cũ udut
sospes loqueris. Rursus ille. Et tam̃
ait. offerte michi eucharistiã. Qua
accepta in manu: interrogauit si om̃s
placidum erga se animum. et sine que¬
rela controuersię hac rancoris habeN.
R espondebant om̃s placidissimã sc m̃tem
ad illum et ab omĩ ira remotã hab̾e.¬
Qui confestim respondit. Placida meg
m̃tem filioli erga om̃s dĩ famulos gero.
S icq se celesti muniens uiatico: uitae
alterius ingressum parauit. Et inter¬
rogauit quam ꝓpe eẽt hora: qua fr̃s
ad dicendas dño laudes noctũrnas
excitari deb̾ent. Respondebant. Non
longe ẽ. Atille. Bene gͦ : expectemus
horam illam. Et signans se signo sc̃ẽ
crucis : reclinauit capũt ad ceriuical.
Modicũq obdormiens: ita cũ silentio
uitam finiuit. Sicq factum ẽ: ut
quomͦ simplici ac pura mente. tran¬

Expanded text:
et jam mediae noctis tempus esset transcet jam mediae noctis tempus esset transctia? neque enim mori adhuc habes qui tam hilariter nobiscum velut sospes loqueris. » Rursus ille: « Et tamen, ait, afferte mihi Eucharistiam. » Qua accepta in manu, interrogavit, si omnes placidum erga se animum, et sine querela controversiae ac rancoris haberent. Respondebant omnes placidissimam se mentem ad illum, et ab omni ira remotam habeQui confestim respondit: « Placidam ego mentem, filioli, erga omnes Dei famulos gero. » Sicque se caelesti muniens viatico, vitae alterius ingressui paravit; et interrogavit, quam prope esset hora qua fratres ad dicendas Domino laudes nocturnas excitari deberent. Respondebant, « Non longe est. » At ille: « Bene ergo, exspectemus horam illam. » Et signans se signo sanctae crucis, reclinavit caput ad cervical, modicumque obdormiens, ita cum silentio vitam finivit. Sicque factum est ut quomodo simplici ac pura mente tran
Abbreviated transcription (Latin):
regni cęlestis: multa carmina faciebat.
Sed et alia ꝑplura de beneficiis. et udicus
diuinis: in quib cunctos homines ab amo¬
re scelerũ abstrahere. ad dilectionem uͦ
et sollertiã bonȩ actionis excitare cura¬
bat. Crat enim uir multum religiosus:
et regularib disciplinis humilit̃ subditꝰ.
Ad uersũ uͦ illos qͥ aliter facere uolebant:
⁊elo magni fenuoris accensus. Vnde et
pulchro uitam suã fine conclusit. Nã pro¬
pinquante hora sui decessus. quattuor decĩ
diebus p̾uemente corporea infirmitate
infirmiores et qui ꝓpe morituri eẽ uide¬
bantur : induci solebant. Rogauit ergo
ministrũ suũ uesꝑe incumbente nocte qua
de scło erat exiturus: ut in ea sib locũ
quiescendi p̃pararet. Qui miratꝰ curhoc
rogaret. qui nequaquã adhuc moriturꝰ
eẽ uidebatur: fecit tamen qđ dixerit.
umq ibidem positi uicissim aliquatau¬
dente animo una cum eis qui ibid n
ante in erant loquerentur ac iocarent᷑.

Expanded text:
regni caelestis multa carmina faciebat; regni caelestis multa carmina faciebat; sed et alia perplura de beneficiis et judiciis divinis, in quibus cunctis homines ab amore scelerum abstrahere, ad dilectionem vero et sollertiam bonae actionis excitare curabat. Erat enim vir multum religiosus, et regularibus disciplinis humiliter subditus; adversum vero illos qui aliter facere volebant, zelo magni fervoris accensus: unde et pulchro vitam suam fine conclusit. Nam propinquante hora sui decessus  Al., discessus, quatuordecim diebus, praeveniente corporea infirmitate,infirmiores et qui prope morituri esse videbantur, induci solebant. Rogavit ergo ministrum suum vespere incumbente, nocte qua de saeculo erat exiturus, ut in ea sibi locum quiescendi praepararet: qui miratus cur hoc rogaret, qui nequaquam adhuc moriturus esse videbatur, fecit tamen quod dixerat. Cumque ibidem positi vicissim aliqua gaudente animo, una cum eis qui ibidem ante inerant, loquerentur ac jocarentur,
Abbreviated transcription (Latin):
nem carminis transferre. Atille sus¬
cepto negotio habiit: et mane redieis
obtimo ccirmine qđ iubebat᷑ cõpositum
reddidit. Unde mox abbatissa ample¬
xata ẽ grãm dĩ inuiro: secularẽ illum
inmonasterio cũ om̃ib siuis fr̃m cohor¬
t ad sociauit: iussitq illũ seriem
sacrę historiȩ discere: at ipse cuncta
quȩ audiendo discere poterat. remomo¬
rando setum. et quasi mundũ animał
ruminando incarmen dulcissimum
conuertebat. Suauiusq resonando:
doctores suos uicissim auditores sui
faciebat. Canebat de crsaitione mun¬
di. et origias humani generis. et
tota genesis historia: de egressu
isrł ex egypto et ingressu in terram
ꝓmissionis. de aliis plurimis sacrae
scripturȩ historiis. de incarnationẽ dnĩca.¬
passione. resurrectione. et ascensione in
cęlum. de spũ scĩ aduentu. et apłorũ docꝰ¬
trina. Item de terrore futuri iudicii. et
horrore pene gehennalis. ac dulcedine:

Expanded text:
nem carminis transferre. At ille susnem carminis transferre. At ille suscepto negotio abiit, et mane rediens, optimo carmine quod jubebatur, compositum reddidit. Unde mox abbatissa amplexata gratiam Dei in viro, saecularem illum in monasterium cum omnibus suis fratrum cohorti adsociavit, jussitque illum seriem sacrae historiae doceri. At ipse cuncta quae audiendo discere poterat, rememorando secum et quasi mundum animal, ruminando, in carmen dulcissimum convertebat; suaviusque resonando, doctores suos vicissim auditores sui  Al., suos faciebat. Canebat autem de creatione mundi, et origine humani generis, et tota Genesis historia, de egressu Israel ex  Al., de Aegypto et ingressu in terram repromissionis, de aliis plurimis sacrae Scripturae historiis, de incarnatione dominicapassione, resurrectione, et ascensione in caelum, de Spiritus sancti adventu, et apostolorum doctrina. Item de terrore futuri judicii, et horrore poenae gehennalis, ac dulcedine
Abbreviated transcription (Latin):
minum cęlum ꝓculmine tecti: de¬
hinc terram custos humani generis
omp̃s creauit. Hic ẽ sensus. ñ autẽ
ordo ipse uerborũ. quȩ dormiens
ille canebat. Neq enim possunt cas¬
mina quamuis optime composita. ex alia
in aliam lingam aduerbũ sine detrim̃to
sui decoris ac dignitatis transferri. Ex¬
surgens a somno. cunctaq dormiens can¬
tauerat memoriter retinuit. et eis mox
plura in eundem modum uerba dõ digni
carminis ad iunxit. Ueniensq mane ad
uillicum qui sibi p̾erat : quid dom ꝑcepis¬
set indiccuit. Atq ad quandã abbatis¬
sam ꝑductus: ussus ẽ multis doctiorib
uiris p̾sentib indicare somniũ. et dicere
carmen: ut uniuersorum iudicio quid
uel unde cẽt qđ referebat ꝓbaret᷑. Uisũ¬
q ẽ om̃ib cęlestem ei adño concessam
eẽ gr̃am. Exponebantq illi quendã
sacrȩ historiȩ doctrinȩ sermonẽ. p̃cipi¬
entes eum siposset hunc inmodulatio¬

Expanded text:
minum caelum pro culmine tecti, deminum caelum pro culmine tecti, dehinc terram custos humani generis omnipotens creavit. » Hic est sensus, non autem ordo ipse verborum quae dormiens ille canebat; neque enim possunt carmina, quamvis optime composita, ex alia in aliam linguam ad verbum sine detrimento sui decoris ac dignitatis transferri. Exsurgens autem a somno, cuncta quae dormiens cantaverat, memoriter retinuit, et eis mox plura in eundem modum verba Deo digni carminis adjunxit. Veniensque mane ad villicum qui sibi praeerat, quid doni percepisset indicavit, atque ad abbatissam perductus, jussus est, multis doctioribus viris praesentibus, indicare somnium et dicere carmen, ut universorum judicio quid vel unde esset quod referebat, probaretur. Visumque est omnibus, caelestem ei a Domino concessam esse gratiam. Exponebantque illi quendam sacrae historiae sive doctrinae sermonem, praecipientes ei, si posset, hunc in modulatio
Abbreviated transcription (Latin):
sibi citharam cernebat. surgebat a media
cena. et ȩgressus ad suã domũ repeda¬
bat. Qđ dum temprẽ qͦdam faceret &¬
relicta domo conuiuii. egressus eẽt ad
stabula ium̃torum quorũ ei custodia
adstitit ei quidã ꝑsominiũ. eũ que
salutans ac suo appellans nomine.:
cedmon inquit. canta michi aliquid.
Atille respondens. nescio in qͥt cantare.
Nam et ideo de coniuuo egressus huc
secessi. quia cantare non poterã. Rursĩ
ille quicum eo loquebatr. At tam̃
ait. michi cantare habes. Qui d in¬
quit tibi debeo cantare: Et ille. Can¬
ta inqͥtͥ. pͥncipium cretiturarũ. Quo
accepto responso: statim ipse cępit can¬
tare in laudem dĩ conditoris. uersus qͦs
num quã audierat. Quorũ iste ẽ sens.
unc laudare debemus auctorẽ regni
cęlestis. potentiã creatoris et consiliũ
illius facta patris głȩ : quomͦ ille cũsit
acternus ds̃ : omĩum miraculorum
auctor excitit. Qui primo filiis ho¬

Expanded text:
sibi citharam cernebat, surgebat a media sibi citharam cernebat, surgebat a media coena et egressus ad suam domum repedabat. Quod dum tempore quodam faceret, et relicta domo convivii egressus esset ad stabula jumentorum quorum ei custodia adstitit ei quidam per somnium, eumque salutans, ac suo appellans nomine: « Caedmon, inquit, canta mihi aliquid. » At ille respondens, « Nescio, inquit, cantare; nam et ideo de convivio egressus huc secessi, quia cantare non poteram. » Rursum ille qui cum eo loquebatur, « Attamen, ait, mihi cantare habes. » « Quid, inquit, debeo cantare? » At ille, « Canta, inquit, principium creaturarum. » Quo accepto responso, statim ipse coepit cantare in laudem Dei conditoris versus, quos nunquam audierat, quorum iste est sensus: « Nunc laudare debemus auctorem regni caelestis, potentiam creatoris, et consilium illius facta Patris gloriae. Quomodo ille cum sit aeternus Deus, omnium miraculorum auctor exstitit, qui primo filiis ho
Abbreviated transcription (Latin):
diuina gr̃a specialiter insignis:
qui carmina religioni et pietati apta
facere solebat. ita ut quic qͥd ex diuinis
litteris ꝑ interp̃tes disceret. hoc ipse pꝰ
pusillum uerbis pocticis maxima suaui¬
tate. et compunctione compositis. in sua
id est anglorum lingua ꝓferret. Cuiꝰ
carminibus : multorũ sepe animi ad con
celestis accensi. Et quidem et alii post
illum ingente anglorum religiosa po¬
emata facere tẽptabant: sed nullus
non ab hominibus neq ꝑhominẽ insti¬
tutus cainendi artem didicit. sed diui¬
nitus ad uitus. gratis canendi. donum
accepit. Unde nil umquã friuoli e̾t suꝑ¬
uacui poematis facere pocuit: sed ea
tantum modo quȩ adreligionẽ ꝑtinens
religiosa eius linga docebat. Si quidem
in habitu seculari usq ad tempora pro¬
uectioris aetatis constitutus: nil car¬
minum aliquando didicerat. Unde
non numquam inconuiuio. cum esset
leticię causa decretum. ut om̃s ꝑ ordinẽ
cantare deb̾ent: ille ubi appropinqͣre

Expanded text:
divina gratia specialiter insignis, quia  Al., qui carmina religioni et pietati apta facere solebat; ita ut quicquid ex divinis literis per interpretes disceret, hoc ipse post pusillum verbis poeticis maxima suavitate et compunctione compositis, in sua, id est, Anglorum lingua proferret. Cujus carminibus multorum saepe animi ad contitum sunt vitae caelestis accensi. Et quidem et alii post illum in gente Anglorum religiosa poemata facere tentabant; sed nullus non ab hominibus, neque per hominem institutus canendi artem didicit; sed divinitus adjutus gratis canendi donum accepit. Unde nihil unquam frivoli et supervacui poematis facere potuit; sed ea tantummodo quae ad religionem pertinent, religiosam ejus linguam decebant. Siquidem in habitu saeculari usque ad tempora provectioris aetatis constitutus nil carminum aliquando didicerat. Unde nonnunquam in convivio, cum esset laetitiae causa ut omnes per ordinem cantare deberent, ille ubi adpropinquare
Abbreviated transcription (Latin):
dissipet et conturbet audaciam. reducto
admentem tremendo allo tempore. quan
uenturus ẽ innubibus in potestate migna
et maiestate ad udicindos uiuos et
mortuos Propt̃ qđ inquit oportet nos
ad monitioni eius cęlesti. debito cum
timore et amore respondere: ut quoti¬
ens aere commoto. manũ quasi ad feri¬
endum militans exerit. nec adhuc tunᷤ
ꝑcutit: mox imploremꝰ eiꝰ miscđiam.
Et discussis penetrabilibus cordis nr̃i. atq
expurgatis uitiorum ruderibus: sollici¬
ti neum quã ꝑcuti meream᷑ agamus

Expanded text:
dissipet; et conturbet audaciam, reducto dissipet; et conturbet audaciam, reducto ad mentem tremendo illo tempore, quandventurus est in nubibus potestate magna et majestate ad judicandos vivos et mortuos. Propter quod, inquit, oportet nos admonitioni ejus caelesti, debito cum timore et amore respondere; ut quoties aere commoto, manum quasi ad feriendum minitans exerit, nec adhuc tamen percutit, mox imploremus ejus misericordiam, et discussis penetralibus cordis nostri, atque expurgatis vitiorum ruderibus, solliciti nunquam percuti mereamur, agamus
Abbreviated transcription (Latin):
gaudia petiuit. Non autẽ mirũ si diem
mortis. uel potius diem dñ letus aspex̃:
quẽ semꝑ usq dum ueniret sollicitꝰ expec¬
qđ inter plura continentię spirittilis
dona: si forte legente illo uel aliud
quid agente. repente flatus uenti mai¬
or ad surgeret continuo miscđiam dñi
inuocaret : et eam generi humãno ꝓpici¬
ari rogaret. Si autem uiolentior aura
insisteret : iam clauso codice ꝓcideret
infaciem. atq obnixius orationi incum¬
beret. At si ꝓcella fortior. aut nimbus
ꝑ urgeret. uel ẽẽnt chorusci ac tonitrua
terrasq et aera terrerent: tunc ueni¬
ens ad eccłam sollicitus orationibus
ac psalmis. donec serenittis acris re¬
diret fixa mente uacaret. Cumque
interrogaretur a suis. quare hoc face¬
ret: respondebat. Non legistis. quia
intonuit decęlo dñs et cetera usq con
uentos excitat. iaculatur fulgura. de
cęlo intonat: ut terrigenas ad tim̃dũ
se suscitet. ut corda eorum inmemoriam
futuri iudicii reuocet. ut suꝑbiam eorum

Expanded text:
gaudia petivit. Non autem mirum si diem mortis, vel potius diem Domini laetus aspexit, quem semper usquedum veniret, sollicitus exspecinter plura continentiae, humilitatis si forte legente eo vel aliud quid agente, repente flatus venti major adsurgeret, continuo misericordiam Domini invocaret, et eam generi humano propitiari rogaret. Si autem violentior aura insisteret, jam clauso codice procideret in faciem, atque obnixius orationi incumberet. At si procella fortior, aut nimbus perurgeret, vel etiam corusci ac tonitrua terras et aera terrerent; tunc veniens ad ecclesiam sollicitus orationibus ac psalmis, donec serenitas aeris rediret, fixa mente vacaret. Cumque interrogaretur a suis, quaere hoc faceret, respondebat: « Non legistis, quia intonuit de caelo Dominus, et Altissimus ventos excitat, jaculatur fulgura, de caelo intonat, ut terrigenas ad timendum se suscitet, ut corda eorum in memoriam futuri judicii revocet, ut superbiam eorum
Abbreviated transcription (Latin):
mam cantantium atq lectintium de
cęlo ad terras usq descendere. Ac de
donec ad tectum usq ortitorii in quoerat
pleuit. atq ingiro cireumdedit. Atille
dũ sollicitus. in ea quę audiebat animũ
intenderet : audiuit denuo transacto
reuerti. Qui cum aliquantulũ horȩ
quasi attonitus incineret. et quid
aꝑuit ep̃s fenestram oratorii. p̾cepit

Expanded text:
mam cantantium atque laetantium, de coelo ad terras usque descendere: quam donec ad tectum usque oratorii in quo eratplevit atque in gyro circumdedit. At ille dum sollicitus in ea quae audiebat, animum intenderet, audivit denuo, transactoreverti. Qui cum aliquantulum horae quasi adtonitus maneret, et quid aperuit episcopus fenestram oratorii, et
Abbreviated transcription (Latin):
nquorum uicinia inquit heu misero mͥ
tum. Audientes hȩc fr̃s : ceꝑunt eũ¬
diligenter exhortari. ut uel tunc positꝰ
modo tempus uitam muttindi: cũ ipse
uiderim iudicium meũ iam eẽ cõple¬
tum. Talia dicens. sine uiatico salutiᷤ
obiit : et corpus eius inultimis monas¬
terii locis ẽ humatũ. Neq aliquis
peo uel missas facere. uel psalmoscan¬
tare : uel saltim orare p̾̃sumebat. O quã
nus passurus mortem ꝓueritate. uidit
cęlos aꝑtos uidit głam dĩ. et iħm stan¬
tem adextris dĩ. Et ubi erat futurus
ipse pꝰmortem: ibi oculos mentis. ante
mortẽ quo letior occũberet misit. At
contra faber iste tenebrosȩ mentis. et ac¬
tionis imminente morte uidit aperta
tartara. uidit dãpnationẽ diaboli et
sequatium eius: uidit etiam suũ infe¬
lix inter tales ccircerem. quomiserabili
ꝑditione relinqueret. Finis

Expanded text:
in quorum vicinia, inquit, heu misero mihin quorum vicinia, inquit, heu misero mihtum. Audientes haec fratres, coeperunt diligenter exhortari, ut vel tunc positusmodo tempus vitam mutandi, cum ipse viderim judicium meum jam esse completum. » Talia dicens, sine viatico salutis obiit, et corpus ejus in ultimis est monasterii locis humatum, neque aliquis pro eo vel missas facere, vel psalmos cantare, vel saltem orare praesumebat. O quam nus passurus mortem pro veritate, vidit caelos apertos, vidit gloriam Dei, et Jesum stantem a dextris Dei; et ubi erat futurus ipse post mortem, ibi oculos mentis ante mortem, quo laetior occumberet, misit. At contra, faber iste tenebrosae mentis et actionis, imminente morte, vidit aperta tartara, vidit damnationem diaboli et sequacium ejus; vidit etiam suum infelix inter tales carcerem, quo miserabiliperditione relinqueret. F
Abbreviated transcription (Latin):
ebatur quidem sedulo afrĩb ac maio¬
ribus loci. atq ad castigatiorẽ uitã
conuerti ammonebatur. Et quã uis
eos audire noluisset: tolerabat᷑ tam̃
ab eis longtinimiter obnecessittitẽ oꝑũ
ipsius exteriorum. Erat autẽ fabrili
arte singularis. Seruiebat uͦ multũ
ebrietatĩ. et ceteris uitȩ remissioris
illecebris. Magisq in officina si
die noctuq residere : quã adpsallen¬
dum atq orandũ in eccłia audien¬
dũq cũ frĩb uerbum uite concurre¬
re consueuerat. Unde accidit illi
quod solent dicere quidam: quia qui
nenuułt̃ eccłe ianuam sponte humilia¬
tus ingredi. nex osse habet ingehenna᷑
inferm non sponte dap̾naitus introduci.
ercussus enim languore. atq ad extrema
ꝑductus: uocciuit᷑ fr̃s. Et multũ me¬
rens. ac dãpnato similis: cępit narrare
quia uideret inferos aꝑtos. et sathanan
dimersum in ꝓfundis tartharis: caiphan¬
q cũ ceteris qui occiderunt dñm iux¬
ta eum flãmis ultricibus contraditũ.

Expanded text:
iebatur quidem sedulo a fratribus ac maioribus loci atque ad castigatiorem vitam converti ammonebatur. Et quamvis eos audire noluisset, tolerabatur tamen ab eis longanimiter ob necessitatem operum ipsius exteriorum. Erat enim fabrili arte singularis. Serviebat autem / multum ebrietati et ceteris vitę remissioris inlecebris, magisque in officina sua die noctuque residere quam ad psallendum atque orandum in ecclesia, audiendumque cum fratribus verbum vite concurrere consueverat. Unde accidit illi, quod solent dicere quidam, quia qui non vult ecclesie ianuam sponte humiliatus ingredi, necesse habet ianuam inferni non sponte damnatus introduci. Percussus enim languore atque ad extrema perductus, vocavit fratres et multum tristis ac damnato similis cepit narrare, quia videret inferos apertos et Satanan demersum in profundis Tartari, Caiphanque cum ceteris, qui occiderunt Christum, iuxta eum flammis u
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑib iugiter p̃uenire memineriN.
Eumq hoc et huimodi plura loquere
iam multum tristes exissent: redut
ipse solus qui carmen cdeste audie¬
rat. & psternensse interram ait. Ob¬
canticum illud letantium qđ audiui
uenientium decelis suꝑ oratorium
hoc. et pꝰ tempuis redcuntium ad celos.
R espondit ille. Si uocem carminis audisti.
et cęlestes suꝑme uenire cętus cognoiusti:
p̃cipio tibi in nomine dñi ne hoc
cuiquã .e. ante meum obitum diccis.
R euera autem angłorum fuere sp̃s: qui

Expanded text:
ibus praevenire meminerint. » Cumque haec et hujusmodi plura loqueretictione, jam multum tristes exissent, rediit ipse solus qui carmen caeleste audierat, et prosternens se in terram: « Obcanticum illud laetantium quod audivi, venientium de caelis super oratorium hoc, et post tempus redeuntium ad caelos? Respondit ille: Si vocem carminis audisti, et caelestes supervenire coetus cognovisti, praecipio tibi in nomine Domini, ne hoc cuiquam ante meum obitum dicas. Revera autem angelorum fuere spiritus, qui
Abbreviated transcription (Latin):
alios fr̃s huc uenire facito. tu quoq
simul ad esto. Qui cum uenissent am
monebat eos ut uirtutem dilectionis et
pacis. ad inuicẽ et ad om̃s fideles serua¬
rent: instituta quoq regularis ꝓposi
ti in defessa instantia sequerent᷑. De¬
inde subiunxit. diem sui obitus ꝓxime
instare. Namq hospes inquit ille a¬
mabilis. qui fr̃s nr̃os uisitare solebat:
adme quoq hodie uenire. meq de
scło euocare dignatus ẽ. Nunc ergo

Expanded text:
fratres huc venire facito; tu quoque simul adesto. » Qui cum venissent, primo admonuit eos ut virtutem dilectionis et pacis, ad invicem et ad omnes fideles servarent: instituta quoque disciplit, indefessa instantia sequerentur. Deinde subjunxit diem sui obitus jam proxime instare. « Namque hospes, inquit, ille amabilis, qui fratres nostros visitare solebat, ad me quoque hodie venire, meque de saeculo evocare dignatus est. Pro