comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
atꝯz ss nori ⁊ auiliter suon a tau
anduci eons pira tio mu motu iosaloret
Ad ꝙ tremu a guodam ⁊otonce suro¬
procuratoro inderenter lacestitiur
conuitui a arma simit e cum traentia
loricatur militibua lemurcaria castra
errumpenir mux imam eorum multitudiurmn
gludin prostratam Orco Eransñs ⁊
aliesquo per diuerse syluarum lustra
occulenterr in fugam bertit uu tuer
autrry conmilito nsi fidutia dlstĩtutiue
inter profugoeo delitescencr fugro subs id io
ena sĩt. Sur uero profligatur iuimiria
priolios ⁊ prie fote fiscamin sia castri
lygatur ⁊ dirigitur de ferenr x quadan
nobili ẜma puella. Dauico mor sib. iucta
pioris prrotu filius ap fu natum. Rni latun
Ualdu esfictuor sub festinarne ⁊enocur

Expanded text:
suos a tam audaci conspirationis metu cohiberet. Ad extremum, a quodam Bothone procuratore suo indecenter lacessitus conviciis, arma sumit et cum trecentis loricatis militibus temeraria castra irrumpens, maximam eorum multitudinem gladiis prostratam orco transmisit, aliosque per diversa silvarum lustra se occultantes in fugam vertit. Riulfus autem commilitonum fiducia destitutus, inter profugos delitescens, fugae subsidio evasit. Dux ergo, profligatis inimicis, praelio, a praefecto Fiscannencis castri legatus dirigitur, deferens ex qaudam nobilissima puella Danico more sibi juncta, nomine Sprota, filium esse natum. Qui laetus valde effectus, sub festinatione
Abbreviated transcription (Latin):
cupit od orifiror gratissima pueritia flostulor
emitrer ⁊ libenter sũs padapopi distiplinir
animoco innormar. Db illicitir uero teneri
pictorur motuer no bili re primener continentia
prẽtur imbetellur retatulae distites. Guro
supientum tractatibua uetroneo corde insuer bat
Sigugd probitatiu ure prudeutia aur
captabat prout tempiuer dicta but
apati memorire pro ti mur ꝯ mendabat
tam nnfariam Prmilfi flandrensñs¬

Expanded text:
imae pueritiae flosculos emittere, et liberales sub paedagogi disciplinis animos innormare. Ab illicitis vero teneri pectoris motus nobili reprimens continentia, spretis imbecillis aetatulae discursibus, sapientum tractatibus ultraneo corde inhaerebat. Si quid probitatis vel prudentiae aure captabat, prout tempus dictabat, sagaci memoriae protinus committebat. tam n
Abbreviated transcription (French):
xpiur cuptenao unshiet legatico crum decer
lidluo curri a willelure note so  coras rge
futetur im munes eẜ.. Piremptoraro
cel iaa si iubrat prorul dubio a patcia
ex traniuaturum pollitotur. Athᵒ
reminisci Aeber contumeliaru o
opprobrio riuy si targ longans fy¬

Expanded text:
xpiare cupiens, missis legatis cum decem libris auri, a Willelmi nece se coram rege fatetur immunem esse. Peremptores vero illius, si jubeat, procul dubio a patria se exterminaturum pollicetur. Attamen reminisci debere contumeliarum et opprobriorum quae tam longa
Abbreviated transcription (Latin):
⁊tatir egni calcaribur euir ins equi
ceperunt Qura repritra expugnars nos
audenterr eo quod ꝙ anmaliumm
cadaueribũeo fangiame cruentatier n
mõdum. astri se numnis sent. nulla ⁊
prospẽr acta citura refugerunt Norinadiua
ta slberantebiur ducemg snum paudẽ her
epetenfiburo¬
sue llague ⁊ollo infrrtumia nolitusz
suoruri morti furibimdeno succensino ad
Fauicorum infrstãtionem reli quoa yaggerat
⁊ ade demolitudam sire ex termunanda in
patelari ob sociorum pazuicum eoco totus
unatibua incitat. Luid plura: ut lupi
uosportini se puntur pagani ad caulau ghristĩ
succenduntur esclista: mulii ria ducuntur
caiptiuae. fençidatur populuir ⁊ fit oumbri
en commnune luctuir. Tluir ilinguez franc
Lamo ribiur a dun  in appetunt

Expanded text:
 insequi coeperunt. Quos repertos expugnare non audentes, eo quod animalium cadaveribus sanguine cruentatis in modum castri se munissent, nulla re prospere acta citius refugerunt; Northmannis ita se liberantibus, ducemque suum gaudenter repetentibus itaque Rollo infortuniis, militumque suorum morte furibunde succensus, ad Francorum infestationem reliquos exaggerat et ad demoliendam sive exterminandam patriam ob sociorum perniciem eos totis conatibus incitat. Quid plura? Ut lupi vespertini vehuntur pagani ad caulas Christi, succenduntur ecclesiae, mulieres ducuntur captivae, trucidatur populus, fit omnibus in commune luctus. His denique Franci l
Abbreviated transcription (Latin):
18 1A seditia ⁊ ex pedicuco quod̃ a
a grinamnia y cceperat sub orcueto
patorier ira feruent a hr ferenr cum
Licardo puero quasi p̃atriit eiua. mortem il
Armillo  andrense ssostiliter ultitrurr franc ia
repetit. Armulfiuo itagur mtiur ir

Expanded text:
a sedatis, rex dedecus quod a Northmannis perceperat sub occulto pectoris ira fervente aegre ferens, cum Richardo puero, quasi patris ejus mortem de Arnulfo Flandrensi hostiliter ulturus, Franciam repetit. Arnulphus it
Abbreviated transcription (Latin):
appendiciia . Syonisis eldit. Ectano
dic espiationia etuc uistimentur
egrismalibuat ixutua. uerbia repit ad quisita/
texram actiri. comitibusque sua ⁊ rateris
fideo li buie fuit lagiri. Qdentra antes
pagani ducemsuu Tristramuy Y
udolir ⁊alictiir christ: nomen sũs cĩ prunt
ac unaniiueco ad ba ꝑtismus ꝯ uolidi
rebuer pro qui bur uenera t competẽtt
gestur fauriam repotit salaria. Slorro
Rodhertur Normanorum
proeparato nuptialur  roruꝰ magno
apparatu supta nominatam tanti ropl
filiam in consortium sui tꝭpri mor¬
hris tiano duxat¬

Expanded text:
it. Octavo die expiationis ejus, vestimentis chrismalibus exutus, verbis coepit acquisitam terram metiri, comitibusque suis et caeteris fidelibus suis largiri. Videntes autem pagani ducem suum Christianum esse, relictis idolis Christi nomen suscipiunt, ac unanimes ad baptismum convolant. rebus, pro quibus venerat, competenter gestis, Franciam repetit hilaris. Porro Robertus Northmannorum dux, praeparato nuptialium rerum magno apparatu, supra nominatam tanti regis filiam in consortium sui tori Christiano
Abbreviated transcription (Latin):
ins ala is medio aluor iy qua libatiar osculus
anbo duciro ions edrunt de reburo
pro quibuer benerant tractaturi. Aemilfe
eterim proditorir fudre morem iitato
nemin o ambagibiur diutiur Etlam arancre
Rexent. nouis suma post iurata amicitiarid
atramenta ⁊ plirrima pacii oscila se
ruenta ad ocrasum ab inuiciiꝰĩ derimuntur.
Red etre meante flunien Qoille liuo

Expanded text:
insula in medio alvei, in qua libatis osculis ambo duces consederunt, de rebus pro quibus venerant tractaturi. Arnulpho etenim proditoris Judae morem imitato, naeniis et ambagibus diutius telam araneae texente, novissime post jurata amicitiarum sacramenta et plurima pacis oscula, sole ruente ad occasum ab invicem dirimuntur. Sed ecce mea
Abbreviated transcription (Latin):
eingule sue mp̃pendit ude deem qnoo
dprssio Re Romagum repetit. ablatia
pros ebiturꝰ molipto ferenco. Cuncturr
pricipery asriuĩt. animi que ñ
eunsultum e micleatum prindit. Quim
uerbur bes ementur stupefarte huer bant
quid responderent prce niutro smupor
lingnar esfirti. Nan spirita dix tander
resumipto in Scant uocini gueruli ꝓ rũprins
Cur noir serenif sime dui taui repenti
dimuttrer: uel cui domininmi dugatua
tui cont conmnitico: Quibur Bux aie
Noa autem auro ut si q̃uando amoriir usfoctis
erga me S abuistirr. in ssi nunt a quo
mniuo ostendatus. ꝙ̃ tratinur ilcun uic
mes uoblir praeficiatus. quia quod deo uoui¬

Expanded text:
cingulo suo appendit. Inde denique digressus, Rothomagum repetit, abbatis prohibitum moleste ferens. Cunctos principes ascivit, animique sui consultum enucleatim pandit. Cujus verbis vehementer stupefacti, haerebant quid responderent, prae nimio stupore elingues effecti. Nam spiritu vix tandem resumpto, in hanc vocem queruli prorumpunt: « Cur nos, serenissime domine, tam repentine dimittis? vel cui dominium ducatus tui committis? » Quibus dux ait: « Vos autem rogo ut, si quando amoris affectum erga me habuistis, mihi nunc aequo animo ostendatis, quatenus illum vice mei vob
Abbreviated transcription (French):
rccidenar i cuins dam montur cacumen¬
unrer farde ad prielium uenirurr
comparit pagauo⁊ montiir ixcel sa
occupas. quou Illito pros guenir ennr
ardua militibua ne esfugeront ciupit
sod noltia uudio eeruanne por franto uos¬

Expanded text:
acumencomes, tarde ad praelium veniens, comperit paganos montis excelsa occupasse. Quos illico persequens, ejus ardua militibus, ne effugerent, cinxit. Sed noctis medio Northmanni per Francoru
Abbreviated transcription (Latin):
cum fey tinationa  goni Iagno
compellan .xii
Nor mannorum terminiro
for ⁊ tanta in aliua potenti am
donar⁊ puiburo asi

Expanded text:
cum festinatione Hugoni Magno compellant exire a Northmannorum terminis, fore tanta in alius potestatem donare, quibus ad
Abbreviated transcription (Latin):
gaudio ritepit¬
nlitum cunerr s extiur benme tiru
uugit aibbatique loc uni cum uilla tota
tradidit. ꝙ liam. a bulodariia auro
redemit ẜ Cinibi monar sum fieri
Iutis ficissit nise uilm abbaa emer

Expanded text:
gaudio recepitmilitum cuneis septus, Gemmeticum duxit, abbatique locum cum tota villa tradidit, quam ab alodariis auro redemit, et se inibi monachum fieri satisfecisset, nisi idem abbas ejus
Abbreviated transcription (Latin):
teriuimoco enpiditata ilectiur non si ualearo
osibar plirrunorr in uicino peyitur fa tu
dominandi stũduit conturbar Und inter
eretira suae nequitra smnolimina cuidam uniiti
Etamentum. castrum quod Mona . terio luiy
uocatur frund abstulit: Qui ab Iugin
magno suo uĩ licer dno subuentu penitiur

Expanded text:
terminos cupiditate illectus non se valens cohibere, plurimos in vicino positos fastu dominandi studuit conturbare. Unde inter caetera suae nequitiae molimina, cuidam comiti detrimentum, castrum quod Monasteriolum vocatur, fraude abstulit. Qui ab Hugone Magno, suo videlicet domino, subventu penitus
Abbreviated transcription (Latin):
Uorro aper nulossic io st enm ud inr sỹs
aoys oefor quena h asta uenabala fraite p̃yete
impetu in ducem irruit. eum peos tratum
uesementer attriuit. Sui po/ ⁊ paululisꝰ
ensa recepto ac sarna mente mouarpa
repetit ⁊ furitatem iiuam incaut
spreuerat ab eia recepis ⁊ locurꝰ
ros tciuraturus spopendit. Nnnuisfue . ⁊ayo

Expanded text:
orro, aper molossis post eum admissis cursum retorquens, hasta venabuli fracta praepeti impetu in ducem irruit, eumque prostratum vehementer attrivit. Qui post paululum, sensu recepto ac sana mente, monachos repetit, et charitatem, quam incaute spreverat, ab eis recepit, et locum se restauratur
Abbreviated transcription (Latin):
costauri puertu nn suo pacatio dirieuit
edurandum. Inturcea der ua rumor totui
sub captura regur indereler detineri
Rua d 2 ciurar muxti cum militariby
discurrlar curiam regur it rumpunt
firiir anatibue illum interuner fis huntar
furentimy nis pe tibiur celaibuit e sic
Uolenir ergo rix tumultumne fae uor mosins

Expanded text:
atio decrevit educandum. Interea durus rumor totam sub captura regis indecenter detineri. Qua de re cives misti cum militaribus discurrentes, curiam regis irrumpunt, ferinis conatibus illum interimere festinantes. furentium conspectibus exhibuit, et sic Volen
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ audatia fraucorum proteribun ddii
imudieo fomitem mini fliauit. Cub end̃
sãne tempestãtt Ez ereni eru
Alamur ⁊ ritoneoo a teoror fidci.
quari cum eo popigerant dis sidentia
as eua dominio prie sumptiuo aus u
conati siuit racdur. R sge Irancorus
ulterurar disponentur militar. AQuoriꝰ
lmueritatey dux fes tiato impetu
comprimener ⁊ ritatimamii tandiu sosti
⁊peditione bastriuit plurimagne euri
municipia subuortit. quo adbs qna
da lanus totiuir nennitire incentorer
⁊regno ytur barea h ⁊ Anglar adir
compelleret E ereengiruo si elementer

Expanded text:
et audaciae Francorum proceribus, odii et invidiae fomitem ministravit. Sub eadem sane tempestate Berengerius et Alannus Britones, a tenore fidei quam cum eo pepigerant dissidentes, ab ejus dominio praesumptivo ausu conati sunt recedere, regi Francorum ulterius disponentes militare. Quorum temeritatem dux festinato impetu comprimens, Britanniam tandiu hostili expeditione vastavit, plurimaque eorum municipia subvertit, quoadusque Alannum totius nequitiae incentorem a regno exturbaret et Anglos adire compel
Abbreviated transcription (Latin):
roficiende cauia labor sus penso. domus
reder diuis fici loria i campo cnm
ultro ⁊ omere. Quie term infelix quai
uesana uyyr ipsiuro lum cunct a
sus tulit : ix poriri uolenir adictu
duciar. Eufticua uero Ad campu
rogresfiui rebuer non inuentĩ ueor
an eaa haberet inguirit. Qua
inpanta duciy ciggieditur. petenaue
sua sibe utensilia ⁊edd antur. Qui moturo
ill uo pietat damnu/ bire datur uin
selidia relenar ⁊ populu i per circuitumm
ai ox ameni calybur uuctum tussit ꝯpell.r¬

Expanded text:
omum redire, dimissis loris in campo cum cultro et vomere. Quae tam infelix quam vesana uxor ipsius clam cuncta sustulit, experiri volens edictum ducis. Rusticus vero ad campum regressus, rebus non inventis, uxorem an eas haberet inquirit. Qua negante, ducem aggreditur petens ua sibi utensilia reddantur. Qui motus illico pietate, damnum viri datis quinque solidis relevare et populum per circuitum ad examen cal
Abbreviated transcription (Latin):
umiri ac fterbertur ecitati iu apud
comre syluam petulantium ceruo ⁊uni in uenatu
xercitiorum ludut insudarit ad eum ueniunt
enur commo dut congratulantia. Quo i l
cui magno sunurituus apparatu sus cĩpiena
eli iomplicribuur ocularius rerum dispĩsitio mbꝰ
froguenter cum ciũ d isputabar intor ꝙuer
sẽgretorum tractaturr. Q illel muit
senlor potuir. qua tina maritali lese
llurca ꝯ nub io iungerotur. Cui uer
perorcutur gratrintur fauena deotur
iinsultu ugonia magni listri ꝑtirr¬

Expanded text:
nsis ac Herbertus excitati, cum apud Leonis silvam petulantium cervorum in venatu exercitiorum ludis insudaret, ad eum veniunt ejus commodis congratulantes. Quos ille cum magno sumptuum apparatu suscipiens, de compluribus saecularium rerum dispositionibus frequenter cum eis disputabat. Inter quos secretorum tractatus, Willelmus Gelroc, petiit, quatenus maritali lege illius connubio jungeretur. Cujus perorantis gratanter favens votis, consultu Hugonis Magni
Abbreviated transcription (Latin):
stragesq non igno bilium plebium. captiuita tra
ma tronarum uirginum ludibria/ ac cructa quae
uictoreu uictier infrrr ualent infanda torme uoen
genera. Quid Acquitanicre pentur iupenten
referam as Ferctioner. qua os lui lillorum
nuitrix, turc bello frigidam preferebat
ponitalur sole in sez ferderr tunct
patuet prceda gentibua aliemia. d ips
queppa ut ita loquar oceam listo⁊ uez sua
uetere tempes tate Aecquitaniie Ur biu

Expanded text:
stragesque non ignobilium plebium, captivitates matronarum, virginum ludibria, ac cuncta quae victis victores inferre valent infanda tormentorum genera. Quid Aquitanicae gentis ingentem referam afflictationem, quae olim bellorum nutrix,genitalis soli in sese elidens, tunc patuit praeda gentibus alienis. Ab ipso quippe, ut ita loquar, Oceani littore versus veteri tempore Aquitaniae urbem,
Abbreviated transcription (Latin):
cons onarr leritorum sen populor un
uocero intea ili ꝓ enitacia Mlaruo erclim
a cunctia Iuducitur: fusis qua elr
pracisuro dd d emum propriam epulaturur
propurat multo comitatu slipa trieo.

Expanded text:
consonas clericorum seu populorum voces, intra Dei genitricis Mariae ecclesiam a cunctis inducitur, fusisque Deo precibus, ad domum propriam epulaturus properat, multo comitatu stipatus.
Abbreviated transcription (Latin):
ier ita ouictio. diabolo agitante
iniquorum quamplurerr i terum
intes tina aduersui cum insurrgunt
mulimina. Nam quidam Riculfurr ⁊ fidiae
succensuã fidemo pelurimia ueneno discordiae
infirtur arma arcipianeo a rigno
adorsit ꝙe cum funditua otrudre. adeu
ut uindqnaque ollecta magna uiroru¬

Expanded text:
is ita devictis, diabolo agitante iniquorum quamplures, iterum intestina adversus eum insurgunt molimina. Nam quidam Riulfus perfidiae succensus furiis, plurimis veneno discordia infectis, arma arripiens, a regno adorsus est eum funditus extrudere; adeo ut undequaque collecta
Abbreviated transcription (Latin):
eustici  ministria artatur. Qua
uacta uerbereburo recitum profitet ur
Pux euiteꝵ Rustito uũt. Nouerat
antea hanc furem es f:un rusticua uit
Loueran. Ad haec dux intulit uus our
te comd emuat s erue unqnam ett
continuo ambeco iubei sur pendi
amorem hustrtia: quem̃ diuima
Abuit logi buer: tun ob subditoruy
concorde ⁊ quieta uita. tum pro
sui sconorũt tean guello statu⁊ dura tuis
sib̃i a deo atributum tempor longuno
parifire gubernabat

Expanded text:
tici a ministris arctatur. Quae coacta verberibus reatum profitetur. Dux autem rustico ait: « Noveras antea hanc furem esse? » Et rusticus ait: « Noveram. » Ad haec dux intulit: « Tuum os te condemnat, serve nequam. » Et continuo ambos jubet suspendi amorem justitiae, quem divinis debuit legibus, tum pro subditorum concordi et quieta vita, tum pro sui honoris tranquillo statu, ducatum sibi a Deo attributum tempore longaevo pacifice gubernabat
Abbreviated transcription (Latin):
Ielaritasen piemi ⁊ ips magne ne
liberalici uiri nffintute suud ⁊ nimo
epoylertatar propagar. ads ortante
Iugenoe magno filiam suam er donauit
luam a paterna domo s ublatam ciug
innumera militus manu ides m

Expanded text:
piens et ipse magni ac liberalis viri affinitate suum et nomen et posteritatem propagare, adhortante Hugone Magno, filiam suam ei donavit. Quam a paterna domo sublatam, cum innumera militum manu idem No
Abbreviated transcription (Latin):
agigredis repente. uiua ionatuuer ips
prieuenirna: quosdam uõrum pladiirr
obteuncat. alioco indecenter fugientear fugat
Ipsum aute I ainatdum quidam piscator
Rllio anchoriit subductico celeri remigio
Iurisium prtit ⁊ obsidione cingit. prieda
ende quag illo adducta. Quo illie morante
x ploratoren super ueniunt iuntiantrar¬

Expanded text:
aggreditur repente. Cujus conatus ipse praeveniens, quosdam suorum gladiis obtruncat, alios indecenter fugientes fugat. Ipsum autem Rainaldum quidam piscator Rollo anchoris subductis, celeri remigio Parisium petit, obsidioneque cingit, praeda undequaque illico adducta. Quo illic moranti exploratores superveniunt, nuntiant
Abbreviated transcription (French):
en sue concordea. Uuitsir quoꝗ nuntu
puerum lica duni aS secimi reductud
ilcucr xponit. Cne fidelitatem / arram
prono animo enuctia fermantis uer
ducatiur ayt prolatur. Euem con fes tin
nuilitice siuẽ principi intriendum tradidit
Uti si lui gua eruditur Danica uĩa
x teris que senenibiur pret apurt dar
response. Ctac d Germeticinsie luc

Expanded text:
rdes. Missis quoque nuntiis, puerum Richardum a Fiscanno reductum illis exponit. Cui fidelitatem sacramentis prono animo cunctis firmantibus, ducatus est praelatus. Quem confestim militiae suae principi nutriendum tradidit; ut ibi lingua eruditus Danica, suis exterisque hominibus sciret aperte dare responsa. Haec de Ge
Abbreviated transcription (Latin):
prolix iuir petentin ouiuem fer Neustrie
quie a uenabey bide por teausurr smn
luti trami usq̃ue dunsorum pertius.⁊¬
oppidum No imannica feritate ucadunt
Renptionibiia naniqua crobirrimen
nurta ua stando  cir. uin cuntin
prinis quidam peditra eo quod peritia¬
euerti / mor nos tratum omnia
pernagantur. Iuterea  ta tionen
nuuium suatum ac se as q̃lum omnius
periculorum in insula ꝙuudam coenobio s.
Hlorentii supposita componentir
magalia i nstar buri epce difitantirr
tuctoir apõmuarent: ipsi q̃ue pro
tmpor corpora a labor refiterent
⁊ pedition illico seruitura. Dr qua
inopinatoee disertt sũr aꝑitantea modu
nauibuit modo eguia delati, totam
circum crica deleurr prouineiam. e
primo quidem aduenti Nannetica dibi
intend io remaner. Sem ndepau

Expanded text:
fere Neustriam, quae a Genabensi urbe per transversum Lutetiam usque Parisiorum pertingit, Northmannica feritate invadunt. Irruptionibus namque creberrimis cuncta vastando circumeuntes, primo quidem pedites, eo quod e omnia vagantur. Interea stationem um suarum, ac si asylum omnium periculorum, in insula quadam coenobio Sancti Florentii supposita componentes, magalia instar exaedificavere astrictos asservarent, ipsique pro tempore corpora a labore reficerent expeditioni illico servitura. Ex qua inopinatos discursus agitantes, modo navibus, modo equis delati, totam circumcirca delevere provinciam. Et primo quidem adventu urbem Nanneticam incendio cremavere. D
Abbreviated transcription (Latin):
ab euit pacem quieror : quam in aliguo
illoir dd sũi pernicium prouocare. Qni
fos tlmniai llo ⁊ ud iena parem prtit
cons egnitur o ptatam. pacto inter s
fordore firmo. Sost s uero Dane
fes linantar ard uibia nenia quantoryur¬

Expanded text:
uam in aliquo illos ad sui perniciem provocare. Qui festinus illos adiens, pacem petit et consequitur optatam, pacto inter se foedere firmo. Post hoc vero Daci festinantes, ad urbis moenia quantociu
Abbreviated transcription (Latin):
incursibuir deperir. Quo⁊ uni
queri momin Exx uix eme nter ⁊ motrur
ascitum zauconem de Ciepis õsig
rllon festinanter dir igit. mandanco
e Eristramur pefficirotur. tacral
maritimam ab epta fecmun usꝙz
dco r ritanuirri lauitert cum sua filia
nomine eiscat se es daturum for. Qua
Regatione franro susceptas iter peragi
⁊ pagauo duci cuuette por. ord iteui
pandit. Cuiuit ierba consultu suorm
geatanter suscipienio a uastatione
paganica induciuir teium guensium ituris¬
regi indulgre: Ue in sit dierum /pahio
pax inter eo a stabiliretur fidee firmo
Catuto sane tempor beninnt ad lrum¬

Expanded text:
 deperire. Quorum querimoniis rex vehementer permotus, ascitum Franconem archiepiscopum Rolloni festinanter dirigit; mandans, si Christianus efficeretur, terram maritimam ab Eptae flumine usque ad Britannicos limites, cum sua filia nomine Gisla, se ei daturum fore. Qua legatione Franco suscepta, peracto itinere, pagano duci cuncta per ordinem pandit. Cujus verba consulto suorum gratanter suscipiens, a vastatione paganica inducias trium mensium regi indulget; ut in hoc dierum spatium pax inter eos stabiliretur foedere firmo. Statuto sane tempore veniunt ad d
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad morter ⁊etinut. Rodbertuer enrn dux
Noritꝰ tterburti in coniugio habuit x
qua ctugon magnis sabutt. Carosuir
Ricardi ⁊ urgundionũ / ducier guim i
siro fente sus reperat consitio prouorus
fiaurorim ⁊ regnum sublimauit. gnia
infortuniaa marite su territa ad patres
uumm crim Tendouico filio suo y ustie¬

Expanded text:
tinuit. Robertus enim dux sororem Herberti in conjugio habuit, ex qua Hugonem magnum genuit. Carolus Richardi Burgundionum ducis, quem de sacro fonte susceperat, consilio procerum Francorum in regnum sublimavit. Ogivainfortuniis mariti sui territa, ad patrem suum cum Ludovico filio suo
Abbreviated transcription (Latin):
Semensis plutimoriuu umo ⁊ uni
intersticiir fantia ab sur t umultuum
fragoriburr paulisper sopita. iterus Penamars
flammiuromoa extermi uuiro ticionea spargins
plurimoa gronea a se iuueuili flor uernante

Expanded text:
emensis plurimorum annorum interstitiis, Francia ab his tumultuum fragoribus paulisper sopita, iterum Danamarcha flammivomos exterminii jure titiones spargens, plurimos tirones a se juvenili flore vernant
Abbreviated transcription (Latin):
que pro suui iltor. hit uecabatur nomem.
Sorro ciuerr tanta attoniti lasfe eidatatur
⁊epagrala portia inducunt. propugnacula sypriu¬
⁊ iaculu piuniunt atꝙ semeti psorĩ sor tintu
aĩ resistr̃ndum. Racorum aud aciam slasting

Expanded text:
quae pro sui decore hoc vocabatur nomine. Porro cives tanta attoniti classe, civitatis repagula portis inducunt, propugnacula et jaculis muniunt, atque semetipsos hortantur ad resistendum. Quorum audaciam Ha
Abbreviated transcription (Latin):
Daui. Qui tantur post sior adoleuer
incrementia ut dum raplata essent
Scomi miburr insula quam plurar sancitaa
regibuer lega cogerentur a propri.
sedibuit pngnare. Quio gemr id crrer sie
multor um tempora rogum into muil sa
mansit quo adusq do thbrocui
de quo supra prae libauimuer patri nn
regno succes sit: Far etiam Eꝙ pateum
legi buit ox ci tua cum iingenti inurnum
agmine sor̃te cogenti filium nomine
Bier Costre quis ferrece a suo abdicat
regno cum ciucr paerdasogo Ela stingo
per omma fraudulantisFimo. Ut peregtina
rgna petrurr exterair sibi armir sedea
acquiroret. Nui doeo Costa felra
uotabatur quia nis. chypouer et

Expanded text:
i. Qui tantis post hoc adoleverunt incrementis, ut, dum repletae essent hominibus insulae, quamplures sancita a regibus lege cogerentur de propriis sedibus migrare. Quae igitur idcirco sic multorum tempora regum inconvulsa mansit, quoad usque Lothrocus rex, de quo supra praelibavimus, patri in regno successit. Is etiam rex patrum legibus excitus, cum ingenti juvenum agmine sorte cogente filium, nomine Bier Costae Ferreae, a suo abdicat regno, cum ejus paedagogo Hastingo per omnia fraudulentissimo; ut, peregrina regna petens, exteras sibi armis acquireret sedes. Qui ideo Costa Ferrea vocabatur, quia non
Abbreviated transcription (Latin):
fuegent in perpetuaro ae ternifatero Que uills
ccclesia multur frantorum temporeburr sub
diluersit regebuer ualũ ad uirtute pollent uipuit
donct a pate quatuor lud endomer anpera ture
filiur dissidentebiur ex magna gloria regnu
francorum quati cepit s̃ tantum ut colloctii
unde qua ꝙ uiriburr in terretorio antiscõdo ay
diabolo inte gante confergentea ceuenti fima
cristiaurcum inter so caede infelicissimo
satisfacaerent odio. Lui patciam penr omni
munimine militum Freguentia prie lioruni
Aestituentero. inualidam ⁊ sbarbarorum  cũ
cuius lib sostiro iuasiõni opportunam cam
religueruns. Oo tempor pagani cu
ta quides fircec procurante emer
x peditionemq omnium paganrorum
Fombuer er uctuanterr. maritima littora
incolentra contenier cladibuit uexauer unl
ciuitater diruenten ata abbatiaco
concre manter. Quia uero ist

Expanded text:
 aeternitates. Quae videlicet ecclesia multis Francorum temporibus sub diversis regibus valida virtute pollens viguit, donec a pace quatuor Ludovici imperatoris filiis dissidentibus ex magna gloria regnum Francorum quati coepit: in tantum ut, collectis undequaque viribus, in territorio Autisiodorensi diabolo instigante confligentes, cruentissima christianorum inter se caede infelicissimo satisfacerent odio. Qui patriam pene omni munimine militum frequentia praeliorum destituentes, invalidam et barbarorum seu cujuslibet hostis invasioni opportunam eam reliquerunt. Quo tempore pagani, cum costae quidem ferreae, procurante ejus expeditionem Hastingo omnium paganorum finibus eructantes, maritima littora incolentes continuis cladibus vexaverunt, civitates diruentes, atque abbatias concremantes. Quis vero ist
Abbreviated transcription (Latin):
ulteriuar proficur ueriti giupe cum
Rmanaer aureir fama uolante erriu
profana o pera opera in occupafferit
inito consiłio e regros Iu dis ponunt
Nam Bier foturar ce cidu signfre
xercituumg dux dum natiuum plul
uepeturat : granfragium passun uix apa
nglar portudr obtiumnt/ quam pluribiur

Expanded text:
uidquam proficerent, quippe cum Romanas aures, fama volante, eorum profana opera jam occupassent, inito consilio de regressu disponunt. Nam Bier totius excidii signifer, exercituumque rex, dum nativum solum repeteret, naufragium passus, vix apud Ang
Abbreviated transcription (Latin):
ill: auxilui ferat Couspr tauerant em
ciduersũir eum quidam rebelleco arma
niouenter. Cniua auxintati ꝯ pationa
⁊ auibur Purisiacie eppugnation.
disfidenco. oblo dlicet aditutiẽ fficultate
Enuriam a limoniue intra cam copnum
dimissa ebsidionu dinẜlor aggreditur lu
uin binis sẽt r bellei ex pugnanto cum
austeritate coerenit accrptisq obsidiliur
regi suo pronoer esficit. a x huc cursu
iterato . lecta iuucnumm iultitudine enm
magni mumeribua a rõge sibi collatu
franciara remeat.

Expanded text:
ius auxilium ferat. Conspiraverant enim adversus eum quidam rebelles, arma moventes. Cujus anxietati compatiens, de urbis Parisiacae expugnatione diffidens, ob videlicet aditus difficultatem et nimiam alimoniae intra eam copiam, dimissa obsidione, Anglos aggreditur. Quo cum venisset, rebelles expugnans, cum austeritate coercuit, acceptisque obsidibus regi suo pronos effecit. Exhinc iterato electa juvenum multitudine, cum magnis muneribus a rege sibi collatis, in Franciam remeat,
Abbreviated transcription (Latin):
Gibem stipendis puneꝵ ab eo accepit ⁊ sir
fangia a trmultunm feagoriburi.
aliquandiu respirauit: sententia ultiouia
ob enoumitatiꝵ scoletum dbite sas pensa
propitiata pusfimi gristi lementia cun pate

Expanded text:
ensem stipendii munere ab ipso accepit. Et sic Francia a tumultuum fragoribus aliquandiu respiravit: sententia ultionis ob enormitatem scelerum debitae suspensa, propitiata piissimi Christi clementia, cum Patre
Abbreviated transcription (Latin):
frante sctundo. trtum illico Uulcano tradiit
umi tatum. Sancti quoq Ruinti mona sterus
terali rabia comburunt el Q geis frano
populo nefurimy ꝙ ercen tir ludi b⁊ ium
Douiomensia naique emmo cripis cõprit
cum sui er diaconibua errum obtaucatur¬
glado fit credei in glebe ꝑro prio
orbata pastor. Sesauc sequanica ura
aygrediuntur ⁊ ap̃i Semmetieum claffica
statione obsidionem componunt. Qui
locuir iure bemmnetrt uur boratur iuia
pro sũĩa offensur illit perunt qui y
feammia bltacibur gemitur: enz or unt
Quidam uero a gemma illum for boratum
arbitrantur quia ut gemina in annuli rutilas
situ e ubettate feuctuuss. ttic nempe tp̃e¬
e diberto opitulante ⁊ egina paltgade¬
cons tructiur in fanto incremento adoleuit
Ut is nonpeentorum mouarho rum enu
quantitait suppleretur in quo etim¬

Expanded text:
avibus, totum illico Vulcano tradunt comitatum. Sancti quoque Quintini monasterium ferali rabie comburunt, de christiano populo nefarium exercentes ludibrium. Noviomensis quoque Emmo episcopus cum suis diaconibus eorum gladio obtruncatur; fitque caedes in plebe proprio orbata pastore. Dehinc Sequanica ora aggrediuntur et apud Gemmeticum classica statione obsidionem componunt. Qui locus jure Gemmeticus vocatur, quia pro suis offensis illuc gemunt, qui in flammis ultricibus gemituri non erunt. Quidam vero a gemma illum vocatum arbitrantur, quia, ut gemma in annulo, rutilat situ et ubertate fructuum. Hic nempe iberto, opitulante regina Balticonstructus, in tanto incremento adolevit, ut in nongentorum monachorum numero ejus quantitas suppleretur. In quo
Abbreviated transcription (Latin):
sut regione ꝯmeritur init quo bes tr
Ceniors censotur noie: ẽdicete pr biar
Edirocti ⁊ Cui interro ganti. Rollo sic ait
Sani semuir. ce quali dominis fungimnur. terr n
suiur euolonoa ox trrpar benimui urio ditioni
patriam subder. cupientao. lubaro quieo en
qui tam facete nobirr loqueria: Adhur iee
Audistia inquit aliquando el quodam lastiugi
mul ti tudiue huc aduenienir. Hir francormy
eregnum magna e parti pessunidedit e o
solitudin I redegit. Cui  rollo. audiuinina
inquit.)usigui enm biuo omine cepit
⁊ cuncta ma lo fitre compleuit

Expanded text:
quo vester senior censetur nomine? edicite nobis. directi. » Cui interroganti sic Rollo: « Dani, ait, sumus, aequali dominio fungimur. Terrae hujus colonos exturbare venimus, nostrae ditioni patriam subdere cupientes. Tu vero quis es, qui tam facete nobis loqueris? » Ad haeuodam Hastingo, tudine navium huc adveniens, hoc Francorum regnum magna ex parte pessumdedit et in solitudinem redegit? » Cui Rollo: « Audivimus, inquit, Hastingus enim bono homine coepit  cuncta malo fine complevit
Abbreviated transcription (Latin):
e quo pancorum gens resumptis
biribier Romane feritatur iugum a
crruico propria pepulet / feriaꝵ colea sũs
regum dominio fexit etristi etrrlosca
ueh ementer aduita passim odoriferoro
stuctur feremt adusꝙ̃ occidures limiteri
flotuit. ua demꝙ tempestatu ipsẽ rogu
rebiit bellicur strenui ac chrisfiana
fidri bigor futti cir cumquaꝗ el iniuuicia
ualidissimoa semper reportabat tentmphore
Sub guorum moderami ne ehristi uinca
succrescener imiumeroe fublium ramoao¬
protulit. Ex hac quippe innumera
monachorum proruper unt ouilia qua
uelut apear io suscr alueariia multiur doa

Expanded text:
 quo Francorum gens resumptis viribus Romanae feritatis jugum a cervice propria depulit, ferinaque colla sub regum dominio flexit, Christi Ecclesia vehementer adulta, odoriferos fructus ferens, ad usque occiduos limites floruit. Qua denique tempestate ipsi reges rebus bellicis strenui, ac christianae fidei vigore fulti, circumquaque de inimicis validissimos semper reportabant triumphos. Sub quorum moderamine Christi vinea succrescens innumeros fidelium protulit ramos. Ex hac quippe quamplurima monachorum proruperunt ovilia, quae velut apes ex suis alveariis multimodis,
Abbreviated transcription (Latin):
prossum languor ab giir egsristrauum fueri
suipplici prete depostẽr ctur dpiscopiur
cumerr auditiro gaudio de hilarati. paceis
cum ne fcindi Fimo pacier inirsio firmant
fite cominum.⁊ utriz populo urbia inpressucr
sastinguer seltro bãptism̃o yuurgitur sgnio
uersũtiur ⁊ exit rapacissimuer iu piur. Quiyi
ad sui pernicium a foute ꝙcipiunt cumar¬
sor intimp. Itri uortiur nẽdio loricatiur
loratur in furotro. inuenar. cre teru Ut
suuer induerent loricuer sub tuncirr
Sroindo fit intolerabilia luctur por
Resonat maria littua tanti duriir ix cisßu. Psme
naui effortur ac ad enlusĩam b aiulatur
Sarea uestit antistẽa indumenta. sacrosũncta
pro de functo mactaturur sos tiar. F
ommneñdatio addimae ut corpua / c̃berus e
ꝓditionia in barutio iam sepultul trad atur
serultura. Ced em prosilt dli feretro
epes cõpum ⁊ ioruititꝰ ob lrurat gladio.
elẜinc iupina rabie cum sun̾ar prassatur y
plebe. Ftiaa a funesto per petratur.
Peatenm extic tur domnir dei. ingulantur

Expanded text:
gore, ab eis Christianum fieri supplici prece deposcere. His episcopus et comes auditis, gaudio exhilarati, pacem cum nefandissimo pacis inimico firmant, fitque communis utrique populo urbis ingressus. Hastingus, sacro baptismo mergitur homo versutus et exit rapacissimus lupus. Quem ad sui perniciem a fonte excipiunt hoc, intempesto noctis medio, loricatus locatur in feretro: innuens caeteris ut suas induerent loricas sub tunicis. Proinde Fit intolerabilis luctus per Resonat manavi effertur, ad Ecclesiam bajulatus. Sacra vestitur antistes indumenta, sacrosanctam pro defuncto mactaturus hostiam. Fit commendatio animae, ut corpus scelerum et perditionis in barathro jam sepultum tradatur sepulturae. Sed ecce prosilit de feretro, episcopusque et comitem obtruncat gladio. Dehinc lupina rabie cum suis grassatur in plebe. His a funesto perpetratis, theatrum efficitur Dei domus, jugulantur
Abbreviated transcription (Latin):
no mine
filium genuit quem proprio
soboler il similitudine ultime sỹllabae
paterni nominier uocabulum trahenir adeo
pullulauĩ ut per diuersa terrarum
intersticia multinio d se dilataret ⁊ quans¬

Expanded text:
nomine filium genuit, quem proprio soboles de similitudine ultimae syllabae paterni nominis vocabulum trahens adeo pullulavit, ut per diversa terrarum interstitia multimode se dilataret, praed
Abbreviated transcription (Latin):
produxit. eix quibuar unua cum suo
hananse el uagina sua egrosfuit ulteriore u
ueytham inuasit sibique  sur pauit
..xiiii contra s Slla nttentanteem
diuturnam eorum moram moleste ferenter
repudiata uirorum copula arma capes sunt
duar reginarr Lmpeto Ich aty iapes sap
ecsi rii amacio rero principatiuĩ subropolar.
Quie dextriar mammillias ob telorum iactur
ndustur totam d sim aggre siẽ per
centum fer annorum̃ Niol uintia geauis sma
domina tronia iugo eam domuerunt Ego
l siro hhac usqur. Rui uero sc̃rra
nucta el siderat. C otꝭ orum gesta y guriat.

Expanded text:
populos. Ex quibus unus cum rege suo Thanause de vagina sua egressus, ulteriorem Scythiam invasit, sibique usurpavit: m regem contra se bella attentantem, Amazones, diuturnam eorum moram moleste ferentes, repudiata virorum copula arma capessunt: duas reginas Lampeto scilicet atque Marpessam caeteris audaciores principatui subrogantes. Quae dextris mamillis ob telorum jactus adustis, totam Asiam aggressae, per centum fere annorum volumina gravissimae dominationis jugo eam domuerunt. Sed de his hucusque. Qui vero scire cuncta desiderat, Gothorum gesta percurrat,
Abbreviated transcription (French):
ad hanc ix peditirnem inuitaur umunerabilis
pagnantium tyromi congregauit ixercitum
uid plura: fabritantur nauea. imouastur
scuta. resarciuuntur te sporacit: poluntur lorite
⁊ galia. acuuntur ensen o sfancere omuigs
telorum apparatu accurate munitur ꝙercitua.¬
S fude bero statuta die pelago impelluntur
nauer i ai carr proper fis luant
militen. el euantur bix illa. librant
uentir caibasa: D Suntur lupi pernicu
ad larerandaer dominicarr ouar der suo
⁊ sur hrmami: sanguinem libantea: Cuina

Expanded text:
ad hanc expeditionem invitans, innumerabilem pugnantium tironum congregavit exercitum. Quid plura? fabricantur naves, innovantur scuta, resarciuntur thoraces, poliuntur loricae et galeae, acuuntur enses et lanceae, omnique telorum apparatu accurate munitur exercitus. Inde vero statuto die pelago impelluntur naves, ad eas propere festinant milites, elevantur vexilla, librant ventis carbasa; vehuntur lupi pernices ad lacerandas dominicas oves, deo suo Thur humanum sanguinem libantes. CA
Abbreviated transcription (Latin):
insula qua erat quasi osfitina gentium
aut uoent uagina nationum cum ⁊ sn
nomene Herig̃ egrosquir. mox ut
e nauiburo ixeunter terraco attigdrunt
nõmen loco dĩderunt ⁊ Scaugani ob illiua
temoriam el quo eruperant ellum
uocauerunt: Fuile imqne. prolixiuu
temdentra inter. Germanicr scmuo

Expanded text:
insula, quae erat quasi officina gentium, aut velut vagina nationum, cum rege suo nomine Berig egressus, mox ut e navibus exeuntes terras attigerunt, nomen loco dederunt, Scanzamque ob illius memoriam, de quo eruperant, illum vocaverunt. Inde denique prolixius tendentes intra Germanicos sinus,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙo terminio crm duobier muelibus uilitum
⁊ quingentie uirut ob allurr perditionem
nb io perpetratam euasii s ac per
multimodoa poriti aifractucro Germanias
uippulisR : atꝵ postinodum in Pacia
regnasẜe. camꝯ a quodam Dancio sua

Expanded text:
exterminio cum duobus millibus militum et quingentis viris, ob proditionem illius ab eo perpetratam, evasisse; ac per multimodos ponti anfractus Germaniam appulisse, atque postmodum in Dacia regnasse, eamque a quodam Danao suae
Abbreviated transcription (Latin):
ie. stabilitis munitionib inutraq parte fluminis uocabulo rislȩ. Uiden.
ꝓfecro uudo pacto nullo se aloco effugere posse. astrictus famis calamitate:
ꝑamicos compulsus ÷ supplex et commissi penitens eius clementiã expeterȩ.
us dux suoꝵ consultu miserie misertuᷤ. clem̃ter illi peꝑcit et recepto castelli
brioci cũ suis domesticis eũ manerȩ in domo sua uissit. Conspicienteᷤ itaq
cuncti optimate ᷤ qͥ deuiarant a. eiu s fidelitate illũ om̃e p̃sidium fuge
partim destruxisse. partim interclusisse. datis obsidib rigida colla ei ut
dño suo subdidere. Sic castellis uͥq: en̾sis nullus ultra ausus est contra eum rebel¬
lem animum detegerȩ: Predictum itaq bellum anno abincarnatione dñi¬

Expanded text:
one, stabilitatis munitionibus in utraque parte fluminis vocabulo Rifle. Videns one, stabilitatis munitionibus in utraque parte fluminis vocabulo Rifle. Videns profecto Wido se nullo pacto a loco effugere posse, astrictus famis calamitate, per amicos compulsus est supplex, et commissi poenitens, ejus clementiam expetere. Cujus dux, suorum consultu, miseriae misertus, clementer illi pepercit et recepto castello Brioci cum suis domesticis eum manere in domo sua jussit. Conspicientes itaque cuncti optimates, qui deviarant a ducis fidelitate, illum omne praesidium fugae partim destruxisse, partim interclusisse, datis obsidibus rigida colla ei ut domino suo subdidere. Sic castellis ubique eversis, nullus ultra ausus est contra eum rebellem animum detegere. Praedictum itaque bellum anno ab Incarnatione Domi
Abbreviated transcription (Latin):
cessitate coactus henricum regẽ francorum expetiit. ꝓsubueniendi optentu.
t c̃ tandem rex memor beneficii qd̾ apatrȩ eius sͥ quondam impensũ fuerat: ui¬
res francoꝵ simulcoegit. et oxim̃sem comitatum aggͦssus. ualedunas ueni
uͥ innum̃abilium infestissimo armatoꝵ animo exercitum. strictiᷤꝰ gladiis p̾liũ
ntentantẽ offendit. Quoꝵ effero ᷤ impetus rex cũ ducȩ minime ꝑhorrescens
facto alt̾natim militum concursu. bellum cõmisit. tantaq eoᷤ ilico strage de¬
leuit: ut qͦs gladius ñ extinsit. deo formidinẽ inferente fugiente ᷤᷤ fluuius olnę
sorberet felix namq pugna: inqua die sub una corruerunt ꝓt̾uoꝵ castella
et facinorosorum domicilia. Wido aut̃ e p̃lio lapsus briocũ expetiit. in quo
obseratis portarum repagulis cupiens liberari se aliquã dui obstruxit. Qu
dux rege franciam repetente ꝓpere insecutus: intra ambitum sepsit obsidi¬

Expanded text:
cessitate coactus Henricum Francorum regem expetiit pro subveniendi obtentu. cessitate coactus Henricum Francorum regem expetiit pro subveniendi obtentu. Tunc tandem rex memor beneficii quod a patre ejus sibi quondam impensum fuerat, vires Francorum simul coegit, et Oximensem comitatum aggressus, Valedunas venit, ubi innumerabilium infectissimo armatorum animo exercitum strictis gladiis praelium sibi intentantem offendit. Quorum efferos impetus rex cum duce minime perhorrescens, facto alternatim militum concursu bellum commisit, tantaque eos illico strage delevit, ut quos gladius non exstinxit, Deo formidinem inferente, fugientes fluvius Olnae absorberet. Felix namque pugna, in qua die sub una corruerunt protervorum castella et facinorosorum domicilia. Wido autem e praelio lapsus Briocum expetiit, in quo obseratis portarum repagulis, cupiens liberari, se aliquandiu obstruxit. Quem dux, rege Franciam repetente, prospere insecutus, intra ambitum sepsit obsidi
Abbreviated transcription (Latin):
clericorum numo ꝑitorum et multis ornamentis mirabilit̾ dictauit. Ipse iͥ
tidiȩ augmentaretur. quẽdam crudelem conuiuam exꝑtus ÷ uuidonẽ ui¬
delicet filium rainaldi burgundionũ comitis. qͥ cum eo apuerilib annis educ¬
i fuerat. et cui olim contulerat castrum brioci quasi mune̾ firiius abstringer¬
d̾e fidelitatis Is et enim fastu inuectus suꝑbiȩ. plurimos ꝓcere ᷤᷤ uelut absalon
eius fidelitatȩ cepit au̾tere. et in suȩ perfidie uoragine complicare. intantum
ut nigellum constantinensem p̾sidem. in hac conspiratione annecteret: et aser¬
uitio qd electissimo pͥncipi sacram̃toꝵ obligationȩ debebat. cum multis aliis
funditus exturbaret. Considȩrans itaq prudentissimꝰ dux se tantoꝑe asu
destitui. et eos suoꝵ municipiorũ p̃sidiis iugit̾ robustius uallari: uerens
ne acomitatus fastigio abiceretur. locoq suo emulus euis subrogaretur. ne¬

Expanded text:
clericorum numero peritorum et multis ornamentis mirabiliter ditavit. Ipse verclericorum numero peritorum et multis ornamentis mirabiliter ditavit. Ipse vertidie augmentatur, quemdam crudelem convivam expertus est, Widonem scilicet filium Rainaldi Burgundionum comitis, qui cum eo a puerilibus annis educatus fuerat, et cui olim contulerat castrum Brioci quasi munere firmius astringendae fidelitatis. Is etenim fastu innectus superbiae, plurimos proceres velut Absalon ab ejus fidelitate coepit avertere et in suae perfidiae voragine complicare; in tantum ut Nigellum Constantiniensem praesidem in hac conspiratione annecteret, et a servitio quod electissimo principi sacramentorum obligatione debebat, cum multis aliis funditus exturbaret. Considerans itaque prudentissimus dux se tantopere a suis destitui, et eos suorum mancipiorum praesidiis jugiter robustius vallari, verens ne a comitatus fastigio abigeretur, locoque suo aemulus ejus subrogaretur, ne
Abbreviated transcription (Latin):
serus dei fuerunt. Illi uͦ ferales et cupidi ac mopum rapidi oppressores exti¬
terunt. Quã callidi uel militare ᷤᷤ seu ꝑfidi fuerint. aut quantũ suꝑ uicinos pa
suos excreuerurtt it̾umq subeis ꝓfacinorib sius decid̾int. ñ ÷ nt̃m in hoc
loco enarrare. qͥ decreuimꝰ Willelini magi ducis gesta ꝓpalare. Qua ꝓpt̾ illis
relictis: nunc stilus figatur inp̾fixa ferie uarrationis.Xp
.xuII.
corde amplecti. imperitorũ qͦq contubnia ase ȩliminare. & sapientum con¬
siliis uti. bellicis reb pollere. et prudentia scłari uigere. Circa hȩc tẽpora
hugo filutͤ aodulfi comitis baiocensis ep̾c obiit. et dux p̃dictum ep̃atum
odoni fr̃i suo comm̾dauit. Prefatus aut̃ odo ut p̾sul consecratꝰ fuit. poni¬
ficalem eccłiam in honorẽ scẽ dei genttͥcis mariȩ nouam construrit. auetoꝙ

Expanded text:
servis Dei fuerunt. Illi vero ferales et cupidi, ac inopum rabidi oppressores exstiservis Dei fuerunt. Illi vero ferales et cupidi, ac inopum rabidi oppressores exstiterunt. Quam callidi, vel militares, seu perfidi fuerint, aut quantum super vicinos paresque suos excreverint, iterumque sub eis pro facinoribus suis deciderint, non est nostrum in hoc loco enarrare, qui decrevimus Willelmi ducis magni gesta propalare. Quapropter, illis relictis, nunc stylus figatur in praefixa serie narrationis. CAPUT XVII. corde amplecti, imperitorum quoque contubernia a se eliminare et sapientum consiliis uti, bellicis rebus pollere, et prudentia saeculari vigere. Circa haec tempora Hugo filius Rodulphi comitis, Bajocensis episcopus, obiit, et dux praedictum episcopatum Odoni fratri suo commendavit. Praefatus autem Odo ut praesul consecratus fuit, pontificalem ecclesiam in honorem sanctae Dei genitricis Mariae novam auxit, auctoque
Abbreviated transcription (Latin):
diuꝑuagatꝰ ÷. Ad extremum rogerium de montegum̾i expetiit. eiq filiam
suam nomine mabiliam spontȩ optulit. et omnẽ quẽ ipse ꝓnequitia
segnitieq sua ꝑdiderat honorẽ concessit. At ille qͥ fortis erat et ꝓb con¬
silioq maturus: hoc placitũ sͥ futurũ cernens ei ad qͥeuit in om̃ib.
Ipsum namq errabundum in domo sua suscepit. eiusq natam gͥ legi¬
time copulauit. Prefata uͦ mulier erat corꝑe parua multumq loquar.
ad malum satiᷤ prompta. et sagar. atq foceta nunium crudelis ⁊ audar.
Qe succedenti tempore: qͥnq filios & quatuor filias peꝑit. quoꝵ nomina
hȩc sunt. Rocb̃tus. et hugo. Rogeriꝰ. pictauinus. philippus. et arnulfus
Emma. Mathildis. Mabilia. et sibilla. hȩ siqͥdem fr̃s suos: morib p̃cesse¬
runt. Nam dapsiles et honeste acaffabiles pauꝑib et monachis aliisq

Expanded text:
diu pervagatus est. Ad extremum, Rogerium de Monte Gummeri expetiit, eique filiam diu pervagatus est. Ad extremum, Rogerium de Monte Gummeri expetiit, eique filiam suam nomine Mabiliam sponte obtulit, et omnem quem ipse pro nequitia segnitieque sua perdiderat, honorem concessit. At ille, qui fortis erat et probus, consilioque maturus, hoc placitum sibi profuturum cernens, ei acquievit in omnibus. Ipsum namque errabundum in domo sua suscepit, ejusque natam sibi legitime copulavit. Praefata vero mulier erat corpore parva, multumque loquax, ad malum satis prompta et sagax atque faceta, nimiumque crudelis et audax. Quae succedenti tempore quinque filios et quatuor filias peperit, quorum nomina haec sunt: Robertus et Hugo, Rogerius Pictavinus, Philippus et Arnulfus; Emma, Mathildis, Mabilia et Sibylla. Hae siquidem fratres suos moribus praecesserunt. Nam dapsiles et honestae, ac affabiles pauperibus et monachis, aliisque
Abbreviated transcription (Latin):
acrit̾ recdarguie. inter quoᷤ ut dicunt ꝓpt̾ cõbustionẽ ȩccłie Iuoni dixit. Qa
fecisti ꝑfidȩ: Qua lege dãpnari debes: qͥ matrem tuam cremare ausus es:¬
eloquenꝰ iuo palam confessus ÷ siquidẽ malum fecisse. s ad hoc scelus agen¬
dum sȩ grauit̾ coactum fuissȩ. nȩ det̾iora fierent a scelorosis suꝑ filios
eccłiȩ. Deindȩ penitentiã scđm sagaciᷤᷤ papȩ uissum accepte. ac derestitu¬
encla sci geruasii eccłia operã adhibuit. Igitur apuliam et inde constan¬
tinopolim ꝑrexit. et adiuitib cognatis ac amicis suis simul multũ pęcu¬
niȩ congessit: donoq imperatoris de ligno dominicȩ crucis Rarum munꝰ
deportauit. Reu̾sus aut̃ sagium eccłiã cępit tam magnã edificarȩ. ut suc¬
cessores ȩius Rotbtus et girardꝰ ac sȩrlo nequiuęrunt ȩam ꝑxl. annoᷤ con¬

Expanded text:
acriter redarguit, inter quos, ut dicunt, propter combustionem ecclesiae Ivoni dixit: Quid acriter redarguit, inter quos, ut dicunt, propter combustionem ecclesiae Ivoni dixit: Quid fecisti, perfide? qua lege daEloquens Ivo palam confessus est se quidem malum fecisse, sed ad hoc scelus agendum se graviter coactum fuisse, ne deteriora fierent a scelerosis super filios Ecclesiae. Deinde poenitentiam secundum sagacis papae jussum accepit, ac de restituenda Sancti Gervasii ecclesia operam adhibuit. Igitur Apuliam et inde Constantinopolim perrexit et a divitibus cognatis et amicis suis simul multum pecuniae congessit, donoque imperatoris, de ligno Dominicae Crucis carum munus deportavit. Reversus autem Sagium, ecclesiam coepit tam magnam aedificare, ut successores ejus Robertus, Girardus ac Serlo, nequiverint eam per 40 annos con