comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
diuistani quem superius diximus calame¬
tatibus fuis mniuũ expertus Uir qui corã
uideret prõiicias suas subu̾ti teipsum po/¬
stremio exulem agi nec ullui cõmistere¬
tur nemedium Id quidem inequalitate.
corporis quiden segniciei aĩ deputant uerũ¬
tanen utrũꝙ dicta mea ferant posteni absolute
nos actule. nec ad uindictami citanerit fen p¬
suus maiestate seu calamitatꝭ indignitate ꝑ¬
filio infecordia comprobabile habuit auglia
implenit ergo locũ definicti Alphegi luuigus
in gestis euntonis aliqua cõmemoran huic
regem Edwardum prouexit in regnũ asfi¬
stens auctoritate et benedictione sua conatib
rodionu comitis et danorũ contra intuentiu
uotis irritis Nec multo post incurabilem mor-¬
bum nactus uinens et noleus p̃tati decessit
um prius fecreciori confilio aupud regem
et comitem egisset ut et uydirardus abba
albendõie succederet s cũ ille in ip̃m qui ho¬
norem contulerat m̾gratus etiam intĩs bi¬

Expanded text:
Dunstani, quam superius diximus, calamiDunstani, quam superius diximus, calamitatibus suis nimis expertus, vir qui coram videret provincias suas subverti, se ipsum postremo exsulem agi, nec ullum comminisceretur remedium. Id quidam inaequalitati corporis, quidam segnitiei animi deputant; verumtamen utcunque dicta mea ferant posteri, absolute rex attulerit, nec se ad vindictam excitaverit, seu praesulis majestate, seu calamitatis indignitate perfilio in socordia comparabile habuit Anglia? Implevit ergo locum defuncti Elfegi, Livingus, in gestis Cnutonis aliqua commemoravi. Huiregem Edwardum provexit in regnum, assistens auctoritate et benedictione sua, conatibus Godwini comitis, et Danorum contra nitentium votis irritis. Nec multo post incurabilem morbum nactus, vivens et volens potestati decessit, cum prius secretiori consilio apud regem et comitem egisset, ut ei Siwardus abbas Abendoniensis succederet. Sed cum ille in ipsum qui honorem intulerat ingratus, etiam necessario vi
Abbreviated transcription (Latin):
pradigi ethelredum regeni omie lilier¬
tatem dauit precio uendicusse ut eorum
pacem argento reduuerent quas faicto pro¬
perlere posfẽt inifi corde careret unde n¬
portabilis tributi pensio iupofita angliũ
fortimas promcia fiuue ad solun usq de¬
stripit Quod cũ successor ens alphegus ex
epistopo uouiton factus archiepistopus ã¬
uis ui et menfibus .uii facere contempns¬
ret ne mollicidui ocii sui misde orum di¬
spendio i̾caretur. tentus et in compedes
deiectus postremoq ab ip̃is dauis lapidati
ammã celo dedit euuis uitani scripsit os¬
bernus plenã uirtutibus et iiraculis ille
precipue ꝙ rome pofitus obitum benulphi
qui ei in uruitonia succeifferat prospitua to¬
ritate suis niciauit Preterea die glorie
sue illucestente iamaiiz morte furorem
gostiũ faciaturus uidit diistanũ tranfito
bem putredinis ad gunc dieu ignora/¬
uerit superius dixi et populariter ritũ
non eget inculfari.
chiepiscopni promotus Spirabat adgnc
uitam rex ille uera prophetia beati

Expanded text:
dixi Ethelredum regem animi libertatem Danis pretio vindicasse, ut eorum pacem argento redimeret, quos ferro propellere posset, nisi corde careret; unde importabilis tributi pensio imposita Angliae fortunas provincialium ad solum usque destruxit. Quod cum successor ejus Aelphegus ex episcopo Wintoniensi archiepiscopus annis sex, et mensibus septem, facere contemneret, ne mollitiem otii sui miserorum dispendio mercaretur, tentus, et in compedes conjectus, postremoque ab ipsis Danis lapidatus, animam coelo dedit. Cujus vitam scripsit Osbernus plenam virtutibus et miraculis: illo praecipue, quod Romae positus, obitum Kenulfi, qui ei in Wintonia successerat, perspicua veritate suis nuntiavit, praeterea die gloriae suae illucescente jam jamque morte furorem hostium satiaturus, vidit Dunstanum transitoriam bem putredinis ad hunc diem ignoraverit, et alias dixi et populariter tritum non eget inculcari. chiepiscopum provectus. Spirabat adhuc vitam rex ille, veram prophetiam beatissimi
Abbreviated transcription (Latin):
parocgia dorsetenẜ et bertenẜ pagi Odomis er gõ
non leuem in secnctitate et miraculis gloriam li-¬
rare pax est quãtum ad nos ex successione fama
manauit Et non solum de eo s de aliis episto¬
hic encleatũ resoluere res esfet amencie. Odont
testancior eius esfet sauctitas indoles ficut ortu fuo¬
cum ꝑ diuinorũ asperitatem eluctatur rosa ita be ᵒ¬
pressa feritate danca cuius gentis orumdus
erat in magñu specinien bonitatis enafit p
to post comã tonfus cleritatũ professus fuerat
meritis q crestentibus Wuintoniensi ecc̃ie platq
reg̃e al gelstanũ in sui amicicĩa excitanerat. uñ
factimi est ut rege contra aulafum profecto epi¬
stopus lateri adesfet, qui accensor in prosperis
corrector in fortutis esfet Quare illa lugubri
inclamatus odo affuit. Cumq oĩa ceci tuimiltq
fent plena. primus ille porrectis in celum p¬
statua eo clamante at gelstano relatus tant
momenti habuit ut et tunc odonẽ uite sue
patronu non dubitaret dr̃o et uolfelmo defñ¬

Expanded text:
parochia Dorsatensis et Bertensis pagi. Odonis igitur non levem in sanctitate et miraculis gloriam libare par est, quantum ad nos ex successione fama manavit, et hoc non solum de eo, sed et de aliis sanctres esset amentiae. Odo ut testatior ejus esset sanctitatis indoles, sicut ortu suo dumorum asperitatem eluctatur rosa depressa feritate Danica, cujus gentis oriundus erat, in magnum specimen bonitatis evasit. Pto post comam tonsus clericatum professus fuerat, meritisque crebrescentibus Wiltunensi Ecclesiae praelatus, regem Ethelstanum in sui amicitiam exciverat; unde factum est, ut rege contra Analavum profecto, episcopus lateri adesset, qui accensor in prosperis, corrector in fortuitis esset. Quare illa lugubri inclamatus Odo adfuit. Cumque omnia caeci tumultus essent plena, primus ille porrectis in coelum prestatim eo clamante Ethelstano relatus, tantum momenti habuit, ut et tunc Odonem vitae suae patronum non dubitaret dicere, et
Abbreviated transcription (Latin):
fiat ita tum ut pariter piꝰ diebus suis pallio nõ d¬
natur licet ordinatio opiscoporũ ad sccuctam et pͥm
fedem recurrat
uit igitur athelardus unus qui nobis nõ cuntan¬
do fed satagendo restitinit rẽ licet ẽm̃ nõbis
ta anglia ꝙ degeneri fede substerm passus nõ fuent
uir post primos dectores suminis poncifiatato
parandus et pene dixerim pferendus. Atq hand
tio se dicto delinquo cũ profecto excellentins uoi¬
tur restauxasse dignitatem amissam ꝙͣ conẜ̾nars ꝑ
alicui in questionem uenerit quante sauctitatũ
reuerentie fuerit. Legat epistolam leonis pape ken¬
ulpho regi missam que pͥmo libero iuenitur in qua¬

Expanded text:
fiat, ita tamen ut Pater pius diebus suis pallio non efiat, ita tamen ut Pater pius diebus suis pallio non exuatur, licet ordinatio episcoporum ad sanctam et primam sedem recurrat. » Fuit igitur Ethelardus unus, qui nobis non cunctando sed satagendo restituit rem: licet enim nobis mta Anglia, quam degeneri sedi substerni passus non fuerit. Vir post primos doctores summis pontificibus comparandus, et pene dixerim praeferendus, atque haud scio si dicto delinquo: cum profecto excellentius videatur restaurasse dignitatem amissam, quam conservaralicui in quaestionem venerit, quantae sanctitatis et reverentiae fuerit, legat epistolam Leonis papae Kenulfo regi missam, quae in primo libro Gestoru
Abbreviated transcription (Latin):
uestre peregriuationis prospero direpit et eo hra
est dene cuisdam distentionit scissuro qngrindam
mudiosa contencõne ad horã discussa esse dideta¬
tur ffelix qui unitatem pacis fraterno amore con¬
sernare licet studet ded ille multo felitror qui ab
aliis disrmpta caritatis uistera pro labore tio ots
propage corporis reformare intitur Igitur m̃t
proprio et facerdotalis dignitas antiquo gratulat᷑
honore et gerinana pax inter simimos britane
pontifices splendestit et fut duabrit inetropolitanoꝵ
cuitatib una pietatꝭ et concordie uigret uolmo¬
tas ficut mulieris uestre ueatitudiius lectũ intellexi¬
Item in alia epła intercedit pro m̾ciona ep̃o tebn
lectio per tũã sanctissimã cura renonetur et ecclẽ¬
stica dignitas ubiq exaltetur et stã fedes que pi¬
ma fuit in fide pͥma fit in fanctitate et honore
quadam potestatis cupiditate Quod s fieri possit ut pa
fice aduuetur et scistio resarciatur bonũ uidetus e

Expanded text:
vestrae peregrinationis prospero direxit itinere, eest, quae cujusdam dissensionis scissura, quorumdam invidiosa contentione, ad horam discissa esse videbatur. Felix qui unitatem pacis fraterno amore conservare studet; sed ille multo felicior qui ab aliis disrupta charitatis viscera pro labore ad unius compagem corporis reformare nititur. Igitur nunc, proprio, et sacerdotalis dignitas antiquo gratulatur honore, et germana pax inter summos Britanniae pontifices splendescit, et sub duabus metropolitanorum civitatibus una pietatis et concordiae viget voluntas, sicut i» Item in alia epistola intercedit pro Merciorum episcopo ut ipturarum lectio per tuam sanctissimam curam renovetur et ecclesiastica dignitas ubique exaltetur, et sancta sedes quae prima fuit in fide, prima sit in sanquadam potestatis cupiditate. Quod si fieri cifice adunetur, et scissio resarciatur, bonum videtur e
Abbreviated transcription (Latin):
canguarie honore archiepiscapatus restituisfet inꝭ
eñ fata e medio tollere properassent. At uero pe¬
nulfus rex mercionũ eius et Eubaldi eboris ate¬
isset edoctus antiquitatis mor̃e reparauit in poldũ
ad leonẽ successorẽ aduim adriani missis sua et an
ex antiquo probanda parcũculas cõpetentes ex
ołis alqui fubiciã Sanctissimo patri et in me¬
bris christi ualde uenerando Athelardo archiepi¬
scopo alqͥuuis diaconus in xp̃i caritate falutem
Andiens salutem et prosperitatem uestram et cõnentĩ
cum Enbaldo eborni archiepiscopo filio meo fatis in
placuit sꝑanti ex ur̃e colloquio fanctitatis honorem
apicibus sanctitatem uestram permanere in pͥma
uolens lumer britãme extingni ded fiat quod deo
acet ut proficiiat ddi declesiis prosperũ iter fa¬
aat uobis deus angelo ꝙ dins comitante prospe¬
re uos ducat atq reducat dulcissime et amantissi¬
me pater araxime autem pͥcor ut apud saito¬
apostolos mei gabeatut memoria sicut uos apud

Expanded text:
Cantuariae honorem archiepiscopatus restituisset, nisi eum fata de medio tollere properassent. At vero Kenulfus rex Merciorum ejus et Eaubaldi Ebor. arisset edoctus antiquitatis morem reparavit in solidum, ad Leonem successorem Adriani missis sua et omnestius probanda portiunculas competentes ex epistolis Alcuini subjiciam. Sanctissimo Patri et in membris Christi valde venerando ETHELARDO archiepiscopo ALCUINUS diaconus in Christi charitate salutemt conventum cum Eaubaldo Eboracensi archiepiscopo filio meo, satis mihi placuit speranti ex vestrae colloquio sanctitatis honorem apicibus sanctitatem vestram permanere in patria, nolens lumen Britanniae exstingui. Sed fiat quod Deo placet, ut proficiat Christi ecclesiis, prosperum iter faciat vobis Deus, angeloque ejus comitante prospere vos ducat atque reducat, dulcissime et amantissime Pater; maxime autem papostolos mei habeatis memoriam, sicut nos apud
Abbreviated transcription (Latin):
utigandi sacrati sunt professiones peciit et
cepit dequenti auuo cu p̾fato archiepi¬
stopo conami urit et gouorifice a fedo apo¬
stolica susceptus unu quiddiu palliu ab altari
papa manu fua porrexit iu cunis presentia
honias calũpniaui mouit de primatu doro¬
berũ ecclesie et de fubiectione trm epistopoꝵ¬

Expanded text:
Stigandi sacrati sunt, professiones petiit et Stigandi sacrati sunt, professiones petiit et accepit, sequenti anno cum praefato archiepiscopo Romam ivit, et honorifice a sede apostolica susceptus unum quidem pallium ab altari papa sua manu porrexit. In cujus praesentia Thomas calumniam movit de primatu Dorobernensis Ecclesiae, et de subjectione trium episcopor
Abbreviated transcription (Latin):
eus grauit accepit existimans laufniciniu¬
iusta petritet b̃o magit litterarũ u ratio¬
me deesfet litterarũ pericia multo ln trᵒ
no multo ꝙ studio comꝑata Pancorũ die
Rege audiencia postulamt S. cedditise
tiomibns eius ãm̃i mittigauit Transm̃arins
qui aderant sue ꝑti insticiam adesse srast dugs
ur̃em̃ totius regni ecclesiam redite profes¬
ondiu stribere. striptami legere lectant
pertinent se obtemperatnrrũ ab folute uulla
interpesita condicone promitteret fucces¬
rbus uero eius nec ita uee prins uol corã
el in ep̃ałi consilio competens ei ratio redde¬
retur. qua antecessores suos dorobernenẜ ecle¬
sie primatibus id fuisse et facere debuissẽ em¬
dentissime comprobaretur Igitur rediit que
inssa sunt compleuit facratus ab cesfit Non pͭ¬
multos dies lanfncꝰi ab uninersis anglicire¬
ni episcepit qui diuersis temporibus dui̾sis i
locis ab aliis archiepiscopit uela ꝓp̃a temꝑe

Expanded text:
iens grauiter accepit, existimans Lanfrancum iniens grauiter accepit, existimans Lanfrancum iniusta petere et scientia litterarum magie io multoque studio comparata. Paucorum dierum rege audientiam postulauit, redditis rationibus eius animum mitigauit, transmarinis qui aderant suae parti iusticiam adesse suasit et pmatrem totius regni aecclesiam redire, professionem scribere, scriptam legere, lectam igionis cultum pertinent se obtemperaturum absolute nulla interposita conditione promitteret; successoribus uero eius non ita nisi prius uel coram rege vel in episcopali concilio competens ei ratio redderetur, qua antecessores suos Dorobernensis Ecclesiae primatibus id fecisse et facere debuisse evidentissime comprobaretur. Igitur rediit, quae jussa sunt implevit, sacratus abscessit. Non multos post dies Lanfrancus ab universis Anglici regni episcopis, qui diversis temporibus, diversis in locis ab aliis archiepiscopis vel a papa tempore
Abbreviated transcription (Latin):
terrã angliam lanfucus cadon ce nobii
abbas mouentibus atꝙ precipientibus Willmo
glorioso rege angloriu et felicis memorie Alex¬
audro tocius fancte eclesie simimo pontifice
 post pancos introitus sui dies doroberm̃ eccia
teri quoꝙ abfentes fuerunt causas sue abfenꝰ¬
ne tam legatis ꝙͣ licteris ostenderunt Ipso
t cantuariam ex prista consuetudine ab
es sacrandus adueiĩt A quo cũ lanfuͣcus de¬
exposteret respondit thomas feid n facto¬
rnui nisi prnis striptat de hac re arRgrta¬
te legeret infi testes huius antiquitatis ae¬
dres emeret pestremo iif congruas sapes
hac re pationes audiret quibut id iuste epẽa¬
tonabeliter fine ecclefie sue preuidicio facere
deberet soc autem igrorantia mgis qrett
spiritus ꝑtinatia faciebat Nonus u Rolas
et eglie consuetiins penitut exper uo
adulegtoru ꝓlut equo et bouo fidem epguli¬
lat lanfucꝰ tamen in presentia pantor
episcorotniu qi ad en pro tat consuetudine

Expanded text:
terram Lanfrancus Cadomensis coenobii abbas, moventibus et praecipientibus Willielmo glorioso rege Anglorum, et felicis memoriae Alexandro totius sanctae Ecclesiae summo pontifice. Is post paucos sui introitus dies Dorobernensem Ecteri qui absentes fuerunt causas suae absentiae tam legatis quam litteris ostenderunt. Ipsontistes Cantuarberiam ex prisca consuetudine ab eo sacrandus aduenit. A quo cum Lanfrancus posceret, respondit Thomas se id nunquam facturum, nisi prius scriptas de hac re auctoritates legeret, nisi testes huius antiquitatis assertores cerneret, postremo nisi congruas super hac re rationes audiret quibus id iuste et rationabiliter sine suae aecclesiae preiudicio facere deberet. Hoc autem ignorantia magis quam spiritus elati pertinatia agebat. Nouus enim homo et Anglicae consuetudinis penitus expers uerbis adulatorum plus aequo et bono fidem exhibebat. Lanfrancus tamen, in presentia paucorum episcoporum qui ad eum pro hac consecratione
Abbreviated transcription (Latin):
chatus defideriu nbibit aultis q diu
cis circuspectis ex omni abbatitrinu copi
beccum aprũ Iocinaniam potentissumum
elegit pauper tate loci et monachorui
roligione cͥaptus uiquidem forte adueudis
ipsum abbatem heleloinũ ad coquendos
qui nestiret a gresti opere uictun querere publi¬
as stolas de dialetica ꝓnofessꝰ docuit ut egestatẽ
nasterii stolariu liberalitatem temperaret
epunt fama eius nemotissimas latitudinis pla-¬
gas. erat ꝙ beccu magñu et famosim late¬
ature ggninasin uloria laudis flauit apud
iprobos uros nundiami capellanis qui infra¬
ous scientiam se uiderent animũ uoillmi co
mitis in ipsin tuebantibus ꝙ uñu eorin
palam de instiar litteraruu irrifisfet Qua¬
propter lanfucꝰ edc̃m accipiens ut normamã
lia importumitate uatiaret curĩa uouit mox
indulgentiam inarunt comitis ꝙ ille uniate
ex dignitate frontispicii et facecia rresponsi mꝭ¬
teriora cõiectans nec multo post apud cadoniũ

Expanded text:
chatus desiderium imbibit, multisque diu chatus desiderium imbibit, multisque diu locis circumspectis ex omni abbatiarum copia Beccum apud Normanniam potissimum elegit, paupertate loci et monachorum religione captus siquidem eo forte adveniens ipsum abbatem Herlewinum nomine, ad coquendos qui nesciret agresti opere victum quaerere, publicas scholas de dialectica professus est, ut egestatem monasterii scholarum liberalitate temperaret, exivit fama ejus remotissimas Latinitatis plagas, eratque Beccum magnum et famosum litteraturae gymnasium. Gloria laudis conflavit apud improbos viro invidiamejus scientiam se viderent, animum comitis Willielmi in ipsum turbantibus, quod unum eorum palam de inscitia litterarum irrisisset. Quapropter Lanfrancus edictum accipiens, ut Normanniam sua importunitate vacuaret, curiam venit, moxque indulgentiam coex dignitate frontispicii, et facetia responsi, interiora conjectans. Nec multo post apud Cadomum
Abbreviated transcription (Latin):
go stigandus tenu uictu uitami tolleramt e
ei parũ de sisto inferebatur et ipe ingent
mentis ducitia nichil de sno inferri pateret᷑
fanctim peie rabat nou fe gabere eliger one
ualeus huic sacro foliditatem uite u¬
fuisse probaut indent uis op̃u post morte
oius in fubterraneis specub muentarũ
quarũ iudicou cñ uenirentur aupilia fuit
lanicla cello exaninati dependens quo fami¬
liaris puicii esfẽt custos Ca sere mussa
infestauit per ⁊ cartas inuentas et qualitatẽ
metalloru et quantitatem ponderuu
ou duui ille efflanerat cum a uoillmo
nege lanifucus cadonienẜꝰ abtras ad ar¬
chie pistopnm electus est Is gente longobar¬
dus non ades obiecta et obstura progenie
omundus erat ded litteratua per infignis
libenal es antes que iandudinu forduerant
a latiuo in gallicas uocans acimuns sno
expoliunt Leneriorem in fecularibus de¬
tereus in scripturis dĩnis auimo et duo
maturauit Quibois edoctas mũdi et appulla¬
ta gentiluuu eloqnica pempendede. mona/¬

Expanded text:
enui victu vitam toleravit, quod ei parum de fisco ferebatur, et ipse ingenita mentis duritia nihil de suo inferri pateretur. sanctum pejerabat non se habere nummum need huic sacramento soliditatem veri abfuisse probavit ingens vis opum post mortem ejus in subterraneis specubus inventarum, ad quarum indicium ut veniretur, auxilio fuit clavicula collo exanimati dependens, quae familiaris scrinii esset custos, ea serae immissa, manifestavit per chartas inventas, et qualitatem metallorum et quantitatem ponderum. Nondum ille efflaverat, cum a Willielmo rege Lanfrancus Cadomensis abbas ad archiepiscopatum electus est. Is gente Longobardus, non adeo abjecta et obscura progenie oriundus erat. Sed litteratura perinsignis liberales artes quae jamdudum sorduerant, a Latio in Gallias vocans, acumine suo expolivit, teneriorem aetatem in saecularibus deterens, in Scripturis divinis animo et aevo maturuit. Quibus edoctus mundi fumos et ampullata gentilium eloquia parvipendens mona
Abbreviated transcription (Latin):
toto p̾fulatus lambrichi tꝑe ꝙͣnis nichil ille pestu¬
ptibus uel laboribus omifisset quo dignitatẽ sedig
asserecet. quo cupiditatem ꝑnaforũ contunderet
ed eo post xxu. annos defincto et in capitulo
apud fanctum Augustinũ tumulato successit

Expanded text:
toto praesulatus Lambrithi tempore, quamvis nihil ille vel sumptibus, vel laboribus omisisset, quo dignitatem sedis assereret, cupiditatem pervasorum contunderet. Sed eo post XXVII annos defuncto, et in capitulo apud S. Augustinum tumulato successit
Abbreviated transcription (Latin):
nus st̃i letardi quem cũ regina berta
potentem tum in plimis peticõe uelõce nõ multꝭ
etro annis iocundum exhibuisse spectaculum
Cum ẽm media estate cancrũ fol mureret. arua
squalerent puluere et furens estus fitiens for¬
beret agros elatũ ad processiondin sti corpus
ost reditum cantorũ stochatũ ing euti clamassẽ
tu Nonne uides quanta fit ficcitas et tribulatio
in toto nũdo et tu negligenter agis. hoc quafi
siderantiu aiditatem plus ꝙͣ fociasse Cõmemõ/¬
uat᷑ inde feriẽ regñ cũ tot᷑ꝭ necesfitudimibus
in angustiana ecclesia requiestentium Quos ille
nõ mimerito linaria uoccit auglie et senato/¬
res angelorũ curis Hine st̃oꝵ choro ut re-¬
gis eterui diademate elaborato adicit mestima¬
uiles głie lampides qui proĩcie in proteruos au-¬
iliũ fugerent in suppllices Adrianũ dico abba
ne conspicnos.
atuoyno qui anius tribus archiepiscopatu
politus eodem cuno quo beda obiit fucces¬
fit Notheliuus quõ ferñt illum esse quem in

Expanded text:
nus S. Letardi, quem cum regina Berta potentem, tum in pluviae petitione velocem non multis retro annis jucundum exhibuisse spectaculum; cum enim media aestate cancrum sol inureret, arva squalerent pulvere, et furens Sirius sitientes scriberet agros, elatum ad processionem sancti corpus rritasse; tum post reditum cantorem stomachatum ingenti clamasse hiatu: Nonne vides quanta sit siccitas et tribulatio in toto mundo, et tu negligenter agis? hoc quasi desiderantium aviditatem plusquam satiasse. Commemorat inde seriem regum cum totis necessitudinibus in Augustiniana ecclesia requiescentium; quos ille non immerito luminaria vocat Angliae, et senatores Anglorum curiae. Huic sanctorum choro, ut Regis aeterni diademati elaborato adjicit inaestimabilis gloriae lapides, qui perniciem in protervos, auxilium fulgurent in supplices, Adrianue conspicuos. Tatwino, qui annis III archiepiscopatu potitus eodem anno quo Beda obiit, successit Nothelmus, quem ferunt illum esse, quem in
Abbreviated transcription (Latin):
qũ a fede apostolica missum Seda cõmemorati¬
mũ om̃ antistitum cantuarꝰ rigorẽ pontifitalem in
tota britanma exercuisse Demq et atra et ulte¬
habentibus epistopos hos pro płito al igisse hos po¬
sinsse in ipsa eboraco aliarũ urlis piscopos con-¬
secrasse et ut in uita wibfridi leuẽt᷑ einsdom emitatꝭ
pontifices Ceddã et ipm Wilfridum seu ratione sen
bi expulisse ubi uideri et doleri potest humana un
dorus uilfridum inuiste quantum ntr̃a habet coreo¬
iectura eiecerit. Wilft dois pape agaithomi multꝭ
aute periculis iactatus querelam detulerit mõdes¬
et sane ut nec ab apostolica fede directum accusi¬
tiomibus urgeret nec tr̃ inuocentĩa suami fluctna¬
re perntteret Quis em̃ uerba sunt in suggestio¬
ne quaniutulit pape Quid enĩ occiderit ut theo¬
dorne senctis simdarchiegistoprt̃ me suꝑstite re¬
de qũe licet iudigurs dispeusabam absꝑ consenste
cnuslibet episcopi tres sua auctoritat mea hs¬

Expanded text:
um ab apostolica sede missum, Beda commemorat primum omnium antistitum Cantuariae vigorem pontificalem in tota Britannia exercuisse; denique et citra et ultra Humbram episcopos hos pro placito abegisse, hos posuisse; in ipsa Eboraco aliarum urbium praesules consecrasse, et ut in Vita beati Wilfridi legitur ejusdem civitatis pontifices, Ceddam et ipsum Wilfridum, seu ratione, seu vi expulisse. Ubi videri et doleri potest humana misdorus Wilfridum injuste, quantum nostra habet conjectura, ejecerit, Wilfridus Romano papae Agathoni, multis ante periculis jactatus, querelam detulerit. Modeste sane, ut nec ab apostolica sede directum, accusationibus urgeret, nec tamen, innocentiam suam fluctuare permitteret. Ejus enim verba haec sunt in suggestione, quam obtulit papae: « Quid autem acciderit, ut Theodorus sanctissimus archiepiscopus, me superstite sedem, quam licet indignus dispensabam, absque consensu cuiuslibet episcopi tres sua auctoritate, mea hu
Abbreviated transcription (Latin):
allatus epistolis que essent illi necessaria openi. Eo
post qmiq annos defuncto Cnthbertus qui erat i¬
iorũ apud herfordum episcopus apostolicas ce¬
parat uices. hic est bonefacii cõtemꝑaneꝰ qui pro
mpescendis uiciis confilium magnu coegit
capilla hic pͥonetur in eis aliquando uertis aũ¬
tiquorũ seuper fententiis expostulata fastidii us /¬
ma quia et patrũ pontificaliun gestorũ gabe¬
mus et patrũ p̾cedencium in dei rebus zelingi
sit audire operep̾ciũ.
Egnante imperpetiũ dño nr̃o iħu cristo
qui cmicta patris imperio ac pariter s¬
ritus fancti gratia unufitante dispofuit
hec que subtꝰ habentur siuodalia gesta soptem
eclosiarmu xp̃i hoc est honorabili archiepistopo
dũlro atꝙ renerenti suuis epistopis merciorim Totta

Expanded text:
allatis epistolis, quae essent illi necessariae operi. Eo post quinque annos defuncto, Cuthbertus qui erat Merciorum apud Herefordum episcopus, apostolicas reparat vices. Hic est qui Bonifacii contem poraneus, pro compescendis vitiis concilium magnum coegit  actio per capitula hic ponetur meis aliquando verbis antiquorum semper sententiis, expostulata fastidii venia; quia et parum pontificalium gestorum habemus, et Patrum praecedentium in Dei rebus zelum sit audire operae pretium, Regnante in perpetuum Domino nostro Jesu Christo, qui cuncta Patris imperio ac pariter Spiritus sancti gratia vivificante disponit; haec quae subter habentur synodalia gesta, Septembecclesiarum Christi, hoc est honorabili archiepisc. Dunno, atque reverendissimis episcopis Merciorum, Totta
Abbreviated transcription (Latin):
gen̾abit delicie pͥncipes enernabunt et subditi
in bellnas mutabimtir. Orietur in illis leo lyi-¬
mano c̾ore turgidus supponet᷑ ei in segete falcifer
qui dum laborabit m̃te oppͥmetur ab illo. Cedabit il¬
los eboracensis auriga expulso q dño in currumi

Expanded text:
 Deliciȩ principes eneruabunt et subditi in beluas conmutabuntur. Orietur in illis leo humano cruore turgidus. Supponetur ei in segete falcifer, qui dum laborabit mente opprimetur ab illo. P 63 Sedabit illos Eboracensis au
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfci sumpturus esfet in domino et in feculo¬
et ne se decideri fantasiatis ĩauis arbitrare¬
tur ẜ nebula signa arcepit monstrato loco quo
post terdũ esfet fepeliendus prefbiter qui n¬
du euat imabdut neceger Regeni efie¬
nis equi cursu delatum ad precipicit noune
suo aꝑente mlamato absens liberamt anima¬
lit cur su cohibito in ip̃o preruptatu fantum
hiatu Trabalem molem nicuria artificn deor¬
sim uergentem signaculo crucꝭ eniutit por¬
recto leco suro uestituit Iam pontifex ad ⁊ bri

Expanded text:
profectum sumpturus esset in Domino, et in saeculoprofectum sumpturus esset in Domino, et in saeculo, ne se derideri phantasmatis inanis arbitraretur nebula, signum accepit, monstrato loco, quo post triduum esset sepeliendus presbyter, qui necdum erat invalidus, nec aeger, regem effrenis equi cursu delatum ad praecipitium nomine suo a praeeunte inclamato, absens liberavit, animalis cursu cohibito, in ipso praeruptarum faucium hiatu, trabalem molem incuria artificum deorsum vergenlem, signaculo crucis eminus porrecto, loco restituit suo. Jam pontifex et Bri
Abbreviated transcription (Latin):
dens iocundo prodigio natinitatem eins precartit
Siquidem cum mater eius fertilis in aliu maturo
iam in partrur fetu in purificationis mͦ frequẽti
sen casus feu dei mitus extiuxit dumibus stu¬
pefactis matrone cerens lumen accepit celitu
coĩaato ꝙ ceterit igne tuuorem dispulit. securi¬
tatem induxit. Puer literis datus cũ onmies in¬
itionis libros potentꝰ addisteret. cũ libentins
et carus ostulabatur que morib informatit mẽ¬
tem ad suꝑna dirigerent eius etacułe pufio dia¬
bolum noctu occurfantem. eobidorũ ꝙ cam̃t agnti¬
ne stipatu uirga ab egit obseratam eclesiani es¬
mis angelorñ auxiliis ad terrã tenitꝰ depositus
intrauit cni processu citgara eius paxull app̃e¬
sa pocale melos sire heminis digito intomut toan
pacientiam fe ammoneri tunt intellexit et
nõ multo post expertus dehorrit fuenis
liui de functi officio cõcepit oraculumi quariti

Expanded text:
Deus jucundo prodigio nativitatem ejus praecurrit. Deus jucundo prodigio nativitatem ejus praecurrit. Siquidem cum mater ejus fertilis in alvum maturoque jam in partum fetu in Purificatione sanctae Mariaeseu casus, seu Dei nutus exstinxit. Omnibus stupefactis, matronae cereus lucem accepit coelitus, communicatoque caeteris igne, timorem dispulit, securitatem induxit. Puer litteris datus cum omnes institutionis libros potenter addisceret, tum libentius et charius illa exosculabatur, quae moribus informatis mentem ad superna dirigerent. Ejus aetatulae pusio diabolum noctu occursantem, rabidorumque canum agmine stipatum virga abegit: obseratam ecclesiam obviis angelorum auxiliis ad terram leniter depositus intravit. Cui processu cithara ejus paxillo appensa, vocale melos sine hominis digito intonuit: Gaupatientiam se admoneri, et tunc intellexit, et non multo post expertus, exhorruit. Juvenis olim defuncti officio concepit oraculum quantum
Abbreviated transcription (Latin):
bat cormibus nec facere unꝙͣ tempore duustam
pecie pronicialium messis egra decepit Clemen
letis ridebant uultibus nlls nebule. nebula milla
pigro contrahebant celo contagia Trans marmoꝵ
stru metus procul tranquilla et quidta ouimia.
urbibus nec in pauperes p̾idiciũ nec int̾ꝰ uonien¬
ces distidiu. nec ꝑp̃ morientes mestucia horum
norinu radix per dei gratiam spectabat diuistanũ
De dinistanno prodiit in edgarũ. de edgaro pulu¬
ut in populu. ffelicia tunt fuere tempora ha¬
bentia presulem qui inhil infra dc̃i faceret eg̃s
qui fedulus p̾fulis edictis intenderet
et nimortalem uiro pepererñt et ẜuanernt
hit uel breuitꝰ rudicła pon̾s illa efflagitat ratio ut
si quis gestorũ eius expers ett ista fortastis attiget
norit quantum fauctus iste huius adhuc peregri¬
tionis incola mente superua pͥliberauit gandia de-¬
inꝙ sanctitatis eis future presagus idem auctor

Expanded text:
bat cornibus, nec facile unquam tempore Dunstani bat cornibus, nec facile unquam tempore Dunstani spem provincialium messis aegra decepit. Elementa laetis renitebant vultibus, nullae nebulae, nubila nulla pigro contrahebant coelo contagia, transmarinorum hostium metus procul, quieta et tranquilla omnia. In urbibus, nec in pauperes praejudicium, nec inter viventes dissidium, nec propter morientes justitium horum bonorum radix per Domini gratiam spectabat ad Dunstanum, de Dunstano prodiit in Edgarum, de Edgaro pullulavit in populum. Felicia tunc fuere tempora habentia praesulem, qui nihil infra dictum faceret; regem, qui sedulus edictis praesulum intenderet. Haec immortalem viro pepererunt et servaveruter indicula ponere illa efflagitat ratio, ut si quis gestorum ejus expers ista fortassis attigerit, norit quantum sanctus iste hujus adhuc peregrinationis incola mente superna praelibaverit gaudia, denique sanctitatis ejus futurae praesagus idem qui auctor
Abbreviated transcription (Latin):
surũ rapacitas argentariorũ falfitas capitali dã¬
o. cohercita ut prorsus omissini ꝙ internũ
fenderet arbitrm Ordo monasticus enuilam pro¬
fessionis sue uitam per oĩa loca nõ negligebat
pterea ꝙ haberent rectores uita religiosos scier¬
tia clad̾ios quos nec defidia tardos. nec audatia
mecipites faceret eales eñ librato din multo
examine ꝑpensa que et certanti aĩorũ perspicatia
tum rex tum archiepiscopus cõmonerant ubiꝙ o
orum Itaq clerici multarũ ecclefiarũ date
opinione ut aut amictum iuitarent aut locis ua¬
ledicerent cenfere melioribus habitacula uatuo
acientes: dur gebant ergo in tota infula religu
monasteria emulabantut mole p̾ciosi inetalli scar¬
ctoru altaria nec degenerabant a decore editi
mores edificantiui Ita hominibus omnis ordinis
fernentibus in dei obsequio terra quo ue ipsa ui¬
debatur gaudere ocio. Agri pronentu uberi respon¬
debant cultoribus omurũ bonotũ copia plenis esstue¬

Expanded text:
urum rapacitas, argentariorum falsitas capitali damno coercita; nihil prorsus omissum, quod internum offenderet arbitrium. Ordo monasticus aemulam professionis suae vitam per omnia loca non negligebat; propterea quod haberent rectores vita religiosos, scientia claros, quos nec desidia tardos, nec audacia praecipites faceret; talis enim librato diu multumque examine propensaque et certante animorum perspicacia, cum rex, tum archiepiscopus promoverant ubicunque locorum. Itaque clerici multarum ecclesiarum data optione, ut aut amictum mutarent, aut locis valedicerent, cessere melioribus, habitacula vacua facientes. Surgebant ergo in tota insula religiosorum monasteria, cumulabantur mole pretiosi metalli sanctorum altaria, nec degenerabant a decore aedium mores aedificantium. Ita hominibus omnis ordinis, ferventibus in Dei obsequio, terra quoque ipsa videbatur gaudere otio. Agri proventu uberi respondebant cultoribus, omnium bonorum copia plenis efflue
Abbreviated transcription (Latin):
largitor houoenin Septriger eagarns eegna p¬
perna petit hic alter salamon leg̃n paters
bita patis Quod claruit bellis clarint inde mai
dempla dõ. templis monachos mouathis dedit am
Nequicie lapsimi insticie ꝙ locum.

Expanded text:
largitor honorum, Sceptriger Edgarus regna superna petit. Hic alter Salomon, legum pater, orbita pacis Quod caruit bellis claruit inde magis. Templa Deo, templis monachos, monachis dedit agros, Nequitiae lapsum, justitiaeque locum.
Abbreviated transcription (Latin):
uellande motu ira succenditue. et fangniue in¬
calestente factus robustior dextram elenat. si¬
sem uibrat et tanta uehementia in caput ob¬
nere cogitat de pate niusuoin couenire s
ut erat anstutus timens ne si defectus su n¬
nem innotesterẽt pacis uerbum non and

Expanded text:
ellandi motu ira incanduit, sanguine incalescente fit robustior, dexteram elevat, vibrat ensem, ac tanta vehementia in caput obe, cogitat de pace juvenem convenire; sed ut erat astutus, timens ne si defectus suus innotesceret juveni, pacis verbum nec aud
Abbreviated transcription (Latin):
iuenis egbentus ad offam eegem mertiorũ
suga lapsus est. Quem duni offa fedula di /¬
ligen obumbrauit consecuti sunt beithrici mncii
qui profugum ad supplicium repeterent hñ¬
tes in manibus traditõis precium. hec pre

Expanded text:
iens, ad Offam regem Merciorum fuga lapsus est; quem dum ille sedula diligentia obumbraret, consecuti sunt Brihtrici nuncii qui perfugam ad supplicium repeterent, habentes in manibus traditionis pretium. Acce
Abbreviated transcription (Latin):
cãciã suã ymuo totam angliam in sui ueneratione tor¬
pestere non sinens huic succeffit laurencius annis
qunq Cunis uirtutes et ceterorũ de quibus beda nai¬
latione addistere potin Iocelinus quidam de que
alias dixi scripfit mira et prorsus p̾dicanda adi¬
alias emas occulata fide perspoperat dornda adi
hec sunt noĩa Mellitus annis qm̃ꝙ Instus trib¬

Expanded text:
Cantiam suam, imo totam Angliam in sui veneratione torCantiam suam, imo totam Angliam in sui veneratione torpescere non sinens. Huic successit Laurentius annis quinque; cujus virtutes et caeterorum de quibus Beda narlatione addiscere potuit, Goscelinus quidam de quo alias dixi, scripsit miras prorsus et praedicandas, adjiciens, quas oculata fide perspexerat, novas. Eorum haec sunt nomina: Mellitus, annis item qui
Abbreviated transcription (Latin):
si quis non neclexerit nec meptus nec importu¬
ms erat Itaq p̾ropositã in aliis uolimuimbus se¬
riẽ dicendi sernabo ut ficut in primo libro gestoꝵ
regalinu regnoriũ distiuxi ordinem ita hic per su¬
ula uolumtua epistoputus prom̃tiaꝵ distuggn
di pud infra ꝓmuissinr fuerit lector qui ratione
factum uiderit ueniã prerogabit. Hic ergo pͥ¬
mus liber habebit gesta archiepistoporũ cantuar
Autuarie fedit pͥmis Angustinus gregorii ma¬
gni discipulus ut uulgo notum est Pallum
antem et pͥuilegiu archiepistopatꝰ idem gregorius an-¬
gustino ad londoniã concessit ut in pͥmo libro gestoꝵ
non artigisset Uerũtamen quia pͥmus doctor feduti¬
tate regis hospitꝭ et ciũ caritate raptus cantua
milo fonit. uĩs eo ĩposterũ honor translatus Enis me-¬
rita quanta apud deum pensentur signa p̾conant᷑
illustria que ille nõ fastidit tot adhuc conculcare sclis

Expanded text:
si quis non neglexerit, nec ineptus, nec importusi quis non neglexerit, nec ineptus, nec importunus erit. Itaque propositam in aliis voluminibus seriem dicendi servabo, ut sicuti in primo libro gestorum regalium, regnorum distinxi ordinem; ita hic per singula volumina, episcopatus provinciarum distinguam. Si quid infra promissum fuerit, lector qui ratione factum viderit, veniam praerogabit. Hic igitur primus liber habebit gesta archiepiscoporum Cantuariantuariae sedit primus Augustinus , Gregorii Magni discipulus, ut vulgo notum est. Pallium autem et privilegium archiepiscopatus idem Gregorius Augustino ad Londoniam concessit, ut in primo libro Gestorum non attigisset. Verumtamen quia primus doctor sedulitate regis, hospitis, et civium charitate captus, Cantuamulo fovit, omnis eo in posterum honor translatus. Ejus merita quanti apud Dominum pensentur, signa praeconantur illustria, quae ille non fastidit tot adhuc inculcare saeculis;
Abbreviated transcription (Latin):
allectus studio Quid em̃ dulcins ꝙͣ maiorũ
recenẜe gratiaui ut eorũ acta cognostas a quib
recepiris et rudimenta fidei et incitamenta ber
uinendi erat certe plenũ fegniciei et ignonie
nestire saltem nõĩa principñ pronincie nopu
cimn portendat alias cognitio nr̃a attractus u
indiem et fi quid ultra iacet ꝙ infinito occeano pe¬
tet hiis adductus rationibus et hic et alibi tra¬
xisti stiliua per latebrosissimas historias ꝙͣ pͣ ib
ic non affluat eadeni copia stientie que in gi¬
stis reguin Siquidem ibi aliquod de crouicꝭ que
primo habebam mutuatus uelut e subtum fe¬
cula fulgente facula ꝙͣ gressũ sine errore ten¬
derẽ ammonebar Iic eñi pene destitutus õm¬
folacio crassinmgrantie tenebras palpo nec ulla
lucerna historia pͥmia fenictã dirigo aderit tum
ut spero lux menciũ et ut integra non uacillet
eritas et instituta conẜ̾net᷑ brenitas. Que 

Expanded text:
allectus studio. Quid enim dulcius quam majorum allectus studio. Quid enim dulcius quam majorum recensere gratiam, ut eorum acta cognoscas, a quibus acceperis, et rudimenta fidei, et incitamenta bene vivendi? Erat certe plenum segnitiei et ignominiae, nescire saltem nomina principum nostrae provinciae, cum pertendat alias cognitio nostra ad tractus usque Indiae, et si quid ultra jacet, quod infinito Oceano patet. His adductus rationibus, et hic et alibi traxi stylum per latebrosissimas historias: quanquam mihi non hic affluat eadem copia scientiae, quae in gestis regum. Siquidem ibi aliquid de chronicis, quae prae me habebam, mutuatus, veluti e sublimi specula fulgente facula, qua gressum sine errore tenderem, admonebar. Hic autem, pene omni destitutus solatio, crassas ignorantiae tenebras palpo, nec ulla lucerna historiae praevia, semitam dirigo. Aderit tamen, ut spero, lux mentium, ut et integra non vacillet veritas, et instituta conservetur brevitas. Quae duo,
Abbreviated transcription (Latin):
rima sedes episcoporũ post xp̃i¬
auitatem. anglorũ dantuaria
habita est et habetur. Ea uebs
est anglie nec a deo magna.
nec exiliter parna / que et po¬
sitione terre foli affinis max¬
mna ubertate et integeo mu-¬
maris ad xii miliaria uicinitate pistiũ fe¬
cunda Gens uebana et rustica plus ꝙͣ ceteri
angli constientiam adhnc antique nobilita¬
tis spirans et ad honorificentiam et hospiciũ
cuiuslibet pronior et ad puilsandas iniurias
acrior Ibi prima archiepiscopi habetur sedes
qui est totiꝰ anglie primas et pateiarcha.
eeterũ ubi fuerit archiepiscopatus tẽꝑe bri-¬
tonũ cognitio labat quia uetustas consup̾sit
nostri feculi memoriã Rec pnto a ratione¬
discedere qui quondam Regñ gesta perstemxi
nũc Auglorũ pontificũ nõĩa teaustueram
ut politã dudum operã iam tandem dño ad¬
inuante compleam. Quod cũ fecero uidebo
mihi uemi nulli attemptatã cõsũmasse nec
meo fretus ingenio fed digne cognitionis

Expanded text:
rima sedes episcoporum post christianitatem Anglorum, Cantuariae habita est et habetur. Ea urbs est Angliae, nec adeo magna, nec exiliter parva quae et positione terrae, quippe soli affinis maxima ubertate, et integro mumaris ad duodecim milliaria vicinitate, piscium fecunda. Gens urbana et rustica, plus quam caeteri Angli, conscientiam adhuc antiquae nobilitatis spirans, et ad honorificentiam et hospitium cujuslibet pronior, et ad propulsandas injurias acrior. Ibi prima sedes archiepiscopi habetur, qui est totius Angliae primas et patriarcha. Caeterum ubi fuerit archiepiscopatus, tempore Britonum, cognitio labat, quia vetustas consumpsit nostri saeculi memoriam. De dissidere, ut qui quondam regum Anglorum gesta perstrinxi, nunc Anglorum pontificum nomina transcurram; ut pollicitam dudum operam, jam tandem, Domino adjuvante, compleam. Quod cum fecero, videbor mihi rem nulli attentatam consummasse, non meo fretus ingenio, sed dignae cognitionis
Abbreviated transcription (Latin):
tũ rẽ opturũt regis sgfridi uiolenti a c pͥses¬
tur cheedoris ues obsisteret ex fententia uros
peruntteret ex cõnementia Euod idro die nõ ab¬
stium ut ostenderẽ quanti apud romam habitus
sit cuius statuta et fi pperã acta enuin̾are nõ oĩo¬

Expanded text:
 rem obtinuit, regis Egfredi violentia, cum praesertim Theodorus, vel obsisteret ex sententia, vel permitteret ex conniventia. Quod ideo dicere non abstinui, ut ostenderem quanti apud Romam habitus sit, cujus statuta etsi perperam acta, enervare i
Abbreviated transcription (Latin):
redemisset Prima uirm̃ documenta in bri¬
tanuos qui daui infu le partem inhabitant quo
Cormibia diciture subdidut quibus subingatis aqͥ¬
lonares britannos qui a predictis beachio ma¬
ris dunduntur tributarios fecit Aͤ gr̃e dat .y¬

Expanded text:
redemisset, prima virium documenta in Britannos, qui eam insulae partem habitant quae Cornugualliae dicitur, dedit; quibus 147 subjugatis, Aquilonales Britannos, qui a praedictis brachio maris dividuntur, tributarios fecit. Ha
Abbreviated transcription (Latin):
exemplo usi funt qui decutiant primũ innocrutes miulto hiis iuitius Ile
ro rex paganismus xepianorũ nouio pepcecit occiso decio.
licet pagramis xpiãuos trncidaret patibulo tũ ir campo cos uexibus
nõ irectitos decollari rassu ut gloriosos molites ast ĩsti licet noĩ xp̃i
catenatos mactabant ut sues. unde hiinscemnodi tortoros canibus
deterieres digne oĩa dicut secula qui nõ muilicie uiolentia sco
frandẽ snarũ insidiis tot militũ honesta dampuancũt toi pora
Snosdũ ut dictũ est periuebant quosat uero sue s. intuti iantipabũt

Expanded text:
exemplo usi sunt, qui decimavit primum innocentes multo his mitius. Ille exemplo usi sunt, qui decimavit primum innocentes multo his mitius. Ille enim rex paganissimus, Christianorum novem pepercit, occiso decimo.licet paganus Christianos trucidaret, patulo tamen in campo eos nexibus non irretitos decollari jussit, ut gloriosos milites. At isti licet nomine Chrcatenatos mactabant ut sues. Unde hujuscemodi tortores canibus deteriores digne omnia dicunt saecula, qui non militiae violentia, sed fraudium suarum ins diis tot militum honesta damnaverunt corpora. Quosdam, ut dictum est, perimebant, quosdam vero suae servituti mancipab
Abbreviated transcription (Latin):
ti affirmatione Et deuiaus cũs a londinũt iunduxit eũ iu uillã Gil defor¬
dia nũcũpata mibi ꝙ nuletes eius uicenos et deuos et duodenos
singula duxit per hõspicia pancis relictis ineue ͭͬ qui cuis soruicio de¬
berent insistere et largitus est abundanter cibaria et pocula et ipse
na recessit hospicia mane rediturus ut domino suo scruiret e
ta cũ honorificentia s postꝙͣ manducauerant et biberaut et lectos
astenderant ecct complices haroldi infandissui tyrauui adsunt et
singula hospicia muadent. arma inuocentũ uirorũ furtim tollunt
et cos manicis ferrcis et compedib artant et ut qui cruciantu
in crastinũ sernant. Maue autẽ a facto adducutur iusontes in
et nõ auditi damuanti stelcrose nã ouiniũ ex armatis ui¬
ctis q post tergũ manibus atrocissinis traditi sunt carnificibus qui¬
bus et iussũ est ut nemini parcerent uisi quẽ sors decima offeri

Expanded text:
menti affirmatione. Et devians eum a Londonia, induxit eum in villa Sildefordia nuncupata, inibique milites ejus vicenos et duodenos, decenosque singula duxit per hospitia, paucis relictis cum juvene, qui ejus servitio deberent insistere. Et largitus est eis abundanter cibaria et pocula et ipse ad sua recessit hospitia, mane rediturus, ut domino suo serviret cum debita honorificentia. Sed postquam manducaverant et biberant, et lectos, utpote fessi, libenter ascenderant; ecce complices Haraldi infandissimi tyranni adsunt et singula hospitia invadunt, arma innocentum virorum furtivi tollunt, et eos manicis ferreis et compedibus arctant, et ut crucientur in crastinum servant. Mane autem facto adducuntur insontes in medio et non auditi damnantur scelerose. Nam, omnium exarmatis vinctisque post tergum manibus, atrocissimis traditi sunt carnificibus, quibus etiam jussum est ut nemini parcerent, nisi quem sors decima offerret. Tunc
Abbreviated transcription (Latin):
pirginibus donabit. ꝓm̾ebitur inde fanorem suimi tona-¬
tis et int̾ beatos collocabitur. Egredietur ex eolmux
penet᷑uͣs oĩa que rniue ꝓpͥe gentis iumebit. ꝑ illam em̃
utraq insulam annitet et nenstͥa pristina dignitate

Expanded text:
virginibus donabit. Promerebitur inde favorem Tonanvirginibus donabit. Promerebitur inde favorem Tonantis, et inter beatos coronabitur. Egredietur ex eo lues penetrans omnia, qua ruina propriae gentis imminebit. Per illam enim utramque insulam amittet Neustr
Abbreviated transcription (Latin):
ñabitur. Nitentur posteri trausnolar̃ suꝑna
s fanor nonoꝵ sublimabitur. Nocebit possidẽti
ex impiis pietas don sese genitore induerit dꝑ
gͥ dentibus accuictꝰ caciimuã moncium et xm¬
br̃a paleati transtendet. Indignabitur alba-¬
na et quocatis collateralibus sangͥnem effr̃i-¬
dere racabit. Dabitur maxillis eius fremini
quod in armorico sum fabricabitur. deanrabit
illud aquila rupti federis et tercia indificaõe
pandebit. Eingilabũt rngientes catuli et post¬
positis ne morib infra menia ciieatum rena¬
bñtur. Strag̃e nõ muña ex astantib facient
et lingnas tanroꝵ abcident. Colla rugiencium o¬
nabunt cathenis et antiqͣ tempora renonabunt. Epm
leo. Sextus hiberme menia subũtet et nemoͣ in plam-¬
tiem mutabit. Siu̾sas porcões in uñu reduc et capite
leonis coronabitur. principiũ eius rago affcm succ̃nbet
sedes ꝑ patrias et pastores in locis congrnis locabit
gnas urbes duabus palliis induet et rͥgiẽa numera

Expanded text:
ntur. Nitentur posteri transvolare superna, sed favor novorum sublimabitur. Nocebit possidenti ex impiis pietas, donec sese genitorem induerit. Apri igitur dentibus accinctus, acumina montium et umbram galeati transcendet. Indignabitur Albania, et convocatis translateralibus sanguinem effundere vacabit. Dabitur maxillis ejus frenum, quod in Armorico sinu fabricabitur. Deaurabit illud aquila rupti foederis, et tertia nidificatione gaudebit. Evigilabunt regentis catuli, et postpositis nemoribus infra moenia civitatum venabuntur. Stragem non minimam ex obstantibus facient, et linguas taurorum abscident. Colla rugientium onerabunt catenis, et avita tempora renovabunt. Exinleo. Sextus Hiberniae moenia subvertet, et nemora in planitiem mutabit. Diversas portiones in unum reducet, capite leonis coronabitur, principium ejus vago affectui succumbsedes per patrias, et pastores in congruis locis locabit. Duas urbes palliis induet, et virginea munera
Abbreviated transcription (Latin):
dibit. Siccedet leo institie ad cmꝰ engitum gal¬
licane tres et insulam dracões tuebñt. Indi/¬
ebus eiis anr̃ũ ex lilio et ex urtica extorqͥne¬
bitur et argentum ex ungulis nngienciu ma-¬
nabit. Calamistrati paria uellera pestient
et exor habitꝰ interiõ sigͣ̃bit pedes latucium trñ¬
tabintur. pacem habebunt fer̃ et humãitas suꝑ¬
płicimu dolebit ssundetur foniͣ cõm̃tii diuudimm eo¬
porum hebetabimtur Catuli leonis mequoreos
pistes tnsmitabimñtim et aquila suꝑ montem ara¬
bñm indificabit. uenedocia xubebit mat̾uo san¬
gne et domcormei sex fr̃es int̾ficiet. Noctͣus

Expanded text:
 ad cujus rugitum Gallicanae turres et insulani dracones tremebunt. In diebus ejus aurum ex lilio et urtica extorquebitur, et argentum ex ungulis mugientium manabit. Calamistrati varia vellera vestibunt, habitus interiora signabit, pedes latrantium truncabuntur, pacem habebunt ferae, humanitas supplicium dolebit, findetur forma commercii, dimidium roporum hebetabuntur. Catuli leonis in aequoreos pisces transformabuntur, et aquila ejus super montes Araunium nidificabit. Venedocia rubebit materno sanguine, et