comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pro auro parchico. serico ferro honorareturit
cum prope charras uentũ ẽẽt. parchi subito
ingruentes cum syrina ꝙ sillacia prefectis si¬
gictis oppressere romanos. cecidere ibi plurin
senatores. aliquot ȩciã consulares. atq pretori
uiri crassus quoq filius crassi lectissimus uiuc¬
nis. inaciȩ occisus est. P recerea quattuor cohor¬
tes cum pargunteio legato mediis de prehens
campis & interfecti sunt. Sirenas rapto ȩqui¬
tatui crassum perquirere intendit. eumq: t¬
cum uentum. ac frustra colloquium eius pecira
inter fecit. Quamuis uiuum auferre malus¬
set. pauci noctis beneficio liberati charras on¬
fugerunt. Cognita clade romanorũ mult
orientis prouintiȩ. a societate uel fide popłi
romani defecissent. Nicassius collectis ex fugi
militib paucis. incumescentẽ syriã egregui
animi uirtute. ac moderatione pressisset. qu
& anthiochũ copiasq eius ingentes prelu
ur cit & inter fecit. Parthos quoq abherd

Expanded text:
pro auro Parthico Serico ferro oneraretur. itaque pro auro Parthico Serico ferro oneraretur. itaque cum prope Carras uentum esset, Parthi subito ingruentes cum Surena et Silacea praefectis sagittis oppressere Romanos. cecidere ibi plurimi senatores, aliquot etiam consulares et praetorii uiri; Crassus quoque filius Crassi, lectissimus iuuenis, in acie occisus est. praeterea quattuor cohortes cum Vargunteio legato mediis deprehensae campis et interfectae sunt. Surenas rapto equitatu Crassum persequi intendit eumque circumuentum ac frustra conloquium eius petentem interfecit, quamuis uiuum auferre maluisset. pauci noctis beneficio liberati Carras confugerunt. cognita clade Romanorum multae Orientis prouinciae a societate uel fide populi Romani defecissent, ni Cassius collectis ex fuga militibus paucis intumescentem Syriam egregia animi uirtute ac moderatione pressisset; qui et Antiochum copiasque eius ingentes proelio uicit et interfecit, Parthos quoque ab Horode
Abbreviated transcription (Latin):
euis damꝑno uincerent: cuius periculo uinceren
aon uictorem cȩsarem oẜt᷑.¬
Ede gallia reuersum ciuilia bella comi¬
tata sunt. aliaq grauissima bella
interfecti apud parthos crassi & tru.¬
cidati exercitus precesserunt. Cap̃ xi.¬
Nno aburbe condita. dc xc.xui. crassus incon¬
sulatu collega pompei ꝓuintiam sortitus
in parthos. homo inexplebilis cupiditatis
audita in hierosolimis templi opulentia. quam
pompeius intactam reliquerat. in palestinã diu̾¬
tit. hicrosolimã adiit. templũ preuadit. opes
diripit. inde ꝑ me sopotamiã tendens. In parthi-¬
am quacumq iter habuit. sociis ciuitatib auxi¬
lia indixit. Prȩtia exegit. moxq ut eufratenꝰ
transiit ilico uagensẽ legatum abherode re E¬
ge parthorũ adse missũ obuium habuit. aqͦ
uehementer increpatus est: cur contra fedis
luculli & pompeñ auaritia inducꝰtus eufrate
transierit. ¶ uamobrem sine mora futurũ in

Expanded text:
eius damno uincerent, cuius periculo uincerentur. eius damno uincerent, cuius periculo uincerentur. nam uictorem Caesarem de Gallia reuersum ciuilia bella comitata sunt aliaque grauissima mala, interfecti apud Parthos Crassi et trucidati exercitus. praecesserunt..... Anno ab Vrbe condita DCXCVII Crassus in consulatu collega Pompei prouinciam sortitus in Parthos, homo inexplebilis cupiditatis, audita in Hierosolymis templi opulentia, quam Pompeius intactam reliquerat, in Palaestinam deuertit, Hierosolymam adit, templum peruadit, opes diripit. inde per Mesopotamiam tendens in Parthiam, quacumque iter habuit sociis ciuitatibus auxilia indixit. pretia exegit moxque ut Euphraten transiit, ilico Vagesen, legatum ab Horode rege Parthorum ad se missum, obuium habuit, a uehementer increpitus est, cur contra foedus Luculli et Pompei auaritia inductus Euphraten transierit. quamobrem sine mora futurum, ut
Abbreviated transcription (Latin):
denda libertate inoportuna libertas. preruptaq
in saciabiliter potrunde licentia. quod male con-¬
cepta ꝑniciem restinguere indebatur augebat.
Hinc romanus ante pugnã insidiator argucior.
hinc in pugna hostis in festior. hinc post pugnã
uictor inmitior. hinc omnia addomandã in pa-¬
cientiam. crudescentiã. Hinc iam nec remediis cre-¬
debatur. Itaq si interrogare possem hanc de qua
loquimur rationẽ quid tunc cum hȩc ipsa susti¬
nebat de illis temporib iudicaret. responderet᷑
arbitror dicens si me illa tunc febris ex sanguẽ
reddidit. ac frigidã fecit. ut ȩciã hȩc que õmnes
pena prestrinxit ferue facere uel commouere
nequiuerit. Atq ita me romani inclinauerunt.
ut nec adgotos surgã. S ne ipsa quidẽ roma
clades quas intulit eutauit. E xercita diu auc̃¬
tȩ quȩ sunt ꝑtotos mundi cardines potentiȩ
ducum. uiresq legionum. quȩ insese concurrenteᷤ

Expanded text:
denda libertate inportuna libertas praereptamque denda libertate inportuna libertas praereptamque insatiabiliter potiundi licentiam, quod male conceptam perniciem restinguere uidebatur, augebat. hine Romanus ante pugnam insidiator argutior, hinc in pugna hostis infestior, hinc post pugnam uictor immitior, hinc omnia ad domandam inpatientiam crudescentia, hinc iam nec remediis credebatur. itaque si interrogare possem hanc de qua loquimur nationem, quid tunc, cum haec ipsa sustinebat, de illis temporibus iudicarit, responderet ut arbitror dicens: \'sic me illa tunc febris exsanguem reddidit ac frigidam fecit, ut etiam haec, quae omnes paene perstrinxit, feruefacere uel commouere nequiuerit, atque ita me Romani inclinauerunt, ut nec ad Gothos surgam\'. sed ne ipsa quidem Roma clades, quas intulit, euitauit exercitae diu auctaeque sunt per totos mundi cardines potentiae ducum uiresque legionum, quae in sese concurrentes
Abbreviated transcription (Latin):
mescens. Certo se sciens minune
aliquos qui uel mouere se audeant uel si mo¬
ueantur timendi sint reliquisse. Constitui
nunc ante oculos uelim ex sanguinẽ defec¬
tamq galliã. Post illas ardentissimas fe¬
ut sese habeat quantoͣ maciȩ quantoq pal¬
lore sit. Quã dimissa aciȩ soluta iaccat.
quã ipsos quoq necessarii officii motus.
ne cundẽ incursum malorũ reuocet ꝑtunes¬
cat. Irruit enim ineã repentino impetu ro¬
manus exercitus uelut fortissimo corpori
fortior lues. quȩ tanto grauius accenditur.
quanto inpatientius toleratur. Sitiebat mi¬
sera cum instante gladio ꝓfiteri sponsionẽ
scruitutis ȩternȩ. auulsis insuꝑ obsidibus¬
cogeretur. Sitiebat ut dixi notã illam omnibq
suauissimã uelut aquȩ gelidȩ dulcedinẽ liber-¬
tatis. quantoq eam magis subtrahi intelligebat.
tanto auidius desiderabat. Hinc illa tam frequens
contra uetita presumptio inuadebatur ꝓdefen-¬

Expanded text:
mescens, certo se sciens, minime mescens, certo se sciens, minime aliquos, qui vel moveri audeant, vel, si moveantur, timendi sint, relinunc ante oculos velim exsanguem defectamque Galliam, post illas ardentissimas 410 ferrentes, ut sese habeat, quanta macic quantoque pallore sit, quam demissa ac resoluta jaceat, quam ipsos quoque necessarii officii motus, ne eumdem incursum malorum revocent, pertimescat. Irruit enim in eam repentino impetu Romanus exefortior lues, quae tanto grauius accenditur, quanto inpatientius toleratur. sitiebat misera, cum instante gladio profiteri sponsionem seruitutis aeternae auulsis insuper obsidibuscogeretur; sitiebat, ut dixi, notam illam omnibusque suauissimam uelut aquae gelidae dulcedinem libertatis, quantoque eam magis subtrahi intellegebat, tanto auidius desiderabat. hinc illa tam frequens contra uetita praesumptio: inuadebatur pro defen
Abbreviated transcription (Latin):
subito uastum clamorẽ attollere. Q uo facto
consternati oppidani dum recurrere ad mu¬
nicndum oppidũ uolunt. ab oppugnatione
turris uel demolitione aggeris secesserunt.
illi tamen qui ad incidendas fontis uenas sub
obtentu aggeris tuti cuniculos ꝑ fodiebant.
reꝑtos inabstrusos aquarum meatus. ꝑ mulca
diuidendo tenuari insemet ipsis consumiq
fccerunt. Oppidani fonte siccato ultima
desperatione correpti. deditionẽ sui faciunt.
Cȩsar autẽ omnib qui armati fuerant ma¬
nus sustulit. & uitam reliquit. quo testatior
c̾et etiã posteris pena imꝓborum. Dic̾tum
positum punitionis exemplũ. Multũ eium¬
ad coercendã audaciã ualet ꝓpositum pu¬
uitionis exemplũ. cum ipsa presens miseris
forma uiuentis. & ad recordationẽ ad monet
conscios. & adscissitationem cogit ignaros.
atq edomitis gallis securus cęsar.
cum legionib initaliã redit.
nullos post segallorũ motus ꝑti¬

Expanded text:
subito uastum clamorem attollere. quo facto subito uastum clamorem attollere. quo facto consternati oppidani dum recurrere ad muniendum oppidum uolunt, ab oppugnatione turris uel demolitione aggeris recesserunt. illi tamen, qui ad incidendas fontis uenas sub obtentu aggeris tuti cuniculos perfodiebant, repertos in abstruso aquarum meatus per multa diuidendo tenuari in semet ifecerunt. Oppidani, fonte siccato, ultima desperatione correpti, deditionem sui faciunt. Caesar autem omnibus, qui arma tulerant, manus sustulit, et vitam reliquit, quo testatior esset etiam posteris poena improborum. Multum positum punitionis exemplum, cum iam valet propositum punitionis exemplum, cum ipsa miseri praesens forma viventis, et ad recordationem admonet conscios, et ad sciscitationem cogit ignaros. atque edomitis Gallis securus Caesar cum legionibus in Italiam rediit, nullos post se Gallorum motus perti
Abbreviated transcription (Latin):
quoq nisi cȩsar non potuisses. siquidem
fons quo ad potũ utebantur medio deuexi
montis latere fundebatur. Cȩsar ad ꝓximũ
fontis ad mouere copias turrẽq exstrui ui¬
hit. fit magnus ilico concursus ex oppido.
quibus sine periculo preliantib. romani
namuis portinaciter obsisterent crebriusq
acederent. Complures tamen trucidant᷑
gtur exstruitur agger & turris pedum
lx. cuius uertex equari ad fontis locum pos¬
sit. ut uel exequo tela conici queant. uel
precipitata desuꝑ saxorum uolumina non
timere. Oppidani autẽ ubi exanimari siti
uon solum pecora sua uerum etiã in firmio¬
res hominũ ȩtates uident. cupaspice seuo.
ꝙ scindolis repletas. ac deinde in misso igne
in prona precipitant. easq ipsi toto oppi¬
di effusi subsecuntur ardentib machinis.
am graue prȩlium suis cęsar ac periculo¬
lm uideret. eohortes incirruitũ oppidi
ux uelociter ꝑoccultum imperat. atq undiq

Expanded text:
quoque nisi Caesar non potuisset: siquidem quoque nisi Caesar non potuisset: siquidem fons, quo ad potum utebantur, medio devexi montis latere fundebatur. Caesar ad proximum fontis admoveri vineas, turrimque exstrui jubet. Fit magnus illico concursus ex oppido. Quibus sine periculo praeliantibus, Romani quamvis pertinaciter obsisterent, crebriusque succederent, complures tamen trucidantur. Igitur exstruitur agger, sexaginta, cuius uertex aequare ad fontis locum possit, ut uel ex aequo tela conici queant uel praecipitata desuper saxorum uolumina non timeri. oppidani autem, ubi exanimari siti non solum pecora sua uerum etiam infirmiores hominum aetates uident, cupas pice sebo et scindulis repletas ac deinde inmisso igne in prona praecipitant easque ipsi toto oppido effusi subsequuntur. ardentibus machinis cum graue proelium suis Caesar ac periculosum uideret , cohortes in circuitum oppidi e uelociter per occultum imperat atque undique
Abbreviated transcription (Latin):
mira uirtute & cele ritate ꝑdomuls.
itrea adrauptes unaq licterius cum adẽe.
inium & legiones infinib suis uiderent
indiq collectis copis oppidum uelut unum
nipant. Hoc oppidum in editissima montis
ce pendebat. duabusq partib ꝑ arrupta
litra non paruo flumine cingebatur me¬
ao. de inde discessu largissimo fonte securũ
lurimaq introrsum copia frumenti tutũ.
reritos ꝓcul discursus hostium despiciebat.
sininius quod solum romana prouisione po
dt. ambos duces cum parte copiarũ plurima
ꝗcampo euocatos: maximo prelio superauit.
Sum uno educibus inter fecto. alttr cum pau¬
essimis fu̾it. nullus inoppidum rediit. sed
ulid oppugnandũ cęsarem opuf fuit. Itaq
ircor ꝑnuntios factus cęsar occurrit. circũ¬
sastisq omnib uidit si expugnari ui molia¬
tur ludo & spectaculo hostium delendum
ĩ excrcitum suum. unum solum ẽẽ presidũ:
si quomodo hostes aqua arceantur. sed ꝙ hoc

Expanded text:
mira uirtute et celeritate perdomuit. mira uirtute et celeritate perdomuit. interea. Draptes unaque Lycterius cum adesse Caninium et legiones in finibus suis uiderent, undique collectis copiis oppidum Vxellodunum occupant. hoc oppidum in editissima montis arce pendebat, duabus partibus per abrupta latera non paruo flumine cingebatur, medio deinde descensu largissimo fonte securum plurimaque introrsum copia frumenti tutum inritos procul discursus hostium despiciebat. Caninius, quod solum Romana prouisione pot, ambos duces cum parte copiarum plurima in campum evocatos, maximo praelio superavit. Nam uno e ducibus interfecto, alter cum paucissimis fugit, nullus in oppidum rediit, sed ad id oppugnandum Caesare opus fuit. Itaque certior per nuntios factus Caesar accurrit: circumspectisque omnibus videt, si expugnare vi moliatur, ludo et spectaculo hostium delendum esse exercitum 408 suum: unum solum esse praesidii, si quo modo hostes aqua arceantur. Sed et hoc
Abbreviated transcription (Latin):
horrenda hominũ strage uastauit. At uͥ¬
gaiuis caninius legatus bellum apud pe¬
tonas inuenit. Ubi magna hostium mul¬
titudo impeditã itinere legionẽ circun¬
dedit. atq adextremũ discrimen addux
Porro autẽ fabius legatus acceptis cani¬
ni litteris. in pictonas ꝓficiscitur. Ibiq
captiuis de oportunitate locorum cerc
factus inopinantes hostes opprimit. mais¬
nisq stragib factis plurimas predas ag
Deinde cum caninio signũ aduentus sui
dedisset. caninius totis castris subito exi¬
liuit seseq in iecit hosti. Ita fabio ex alu
parte. & caninio ex altera in sistente. ire¬
mo ꝙ diuturno bello innumere gallorĩ
copiȩ trucidatȩ sunt. Inde fabius incis¬
notis ꝓ uccͥtus est. sciebat eñi domna cũ
ducem antiquissimũ rebellionis totius
incentorẽ ab hoc bello elapsum. si armo¬
ricis gentib ad uinctus eẽt. Maximos
itcrum ingallia tumultus cẽ moturũ
sed eas adhuic ipsa nouitate trepidantel

Expanded text:
horrenda hominum strage uastauit. at uhorrenda hominum strage uastauit. at uero C. Caninius legatus bellum apud Pictonas inuenit: ubi magna hostium multitudo impeditam itinere legionem circumdedit atque ad extremum diserimen adduxit. porro antem Fabius legatus acceptis Caninii litteris in Pictonas proficiscitur ibique a. captiuis de opportunitate locorum certior factus inopinantes hostes opprimit magnisque stragibus factis plurimas praedas agit. deinde cum Caninio signum aduentus sui dedisset, Caninius totis castris subito exsiluit seseque iniecit hosti. ita Fabio ex alia parte et Caninio ex altera insistente, maximo et diuturno bello innumerae Gallorum copiae trucidatae sunt. inde Fabius in Carnutes profectus est; sciebat enim Domnacum ducem antiquissimum rebellionis totius incentorem ab hoc bello elapsum, si Aremoricis gentibus adiunctus esset, maximos iterum in Gallia tumultus esse moturum. sed eas adhuc ipsa nouitate trepidantes
Abbreviated transcription (Latin):
sibiq in hanc suscepti belli societatẽ am¬
biones. aulercos. salctos. uel occasses. attrabataᷤᷤ¬
que conuingiuit. Et locum quendã cinc¬
tum atq impeditũ undiq paludib capiut
commissoq prȩlio magnã temorũ manũque
auxilio romanis erat trucidant. Deinde cum
oportunũ ipsis loccũisidiis ꝓuisum occupa¬
uissent: Atq hoc comꝑto romani ad insichi¬
rum loca instructi ordinatiq uenissent
commisso prelio romani gallos fugientes
hisdẽ locorũ munitionib quib clausi
fuerant incluserunt. cunctossad interui¬
tionem ceciderunt. Illi chorreus uel fugi
uel deditionẽ detrectans. romanos ne iu¬
uus caperetur. instanter occidendo ut &e¬
cideretur coegit. Igitur cum pacatã ẽẽ.¬
uersam galliã cesar neq ausurã fore a
aliquos aspirare motus arbitraretur. legi¬
nes in hiberuia dimisit. Ipse tamen amba¬
nis regis fines. qui tot bella excitauerat.

Expanded text:
sibique in hanc suscepti belli societatem Amsibique in hanc suscepti belli societatem Ambianos Aulercos Caletos Velocasses Atrebatasque coniungunt et locum quendam cinctum atque impeditum undique paludibus capiunt, commissoque proelio magnam Remorum manum, quae auxilio Romanis erat, trucidant. deinde cum opportunum ipsi locum insidiis prouisum occupauissent atque hoc conperto Romani ad insidiarum locum instructi ordinatique uenissent, commisso proelio Romani Gallos fugientes isdem locorum munitionibus, quibus clausi fuerant, incluserunt cunctosque ad internecionem ceciderunt. ibi Correus vel fugam vel deditionem detraotans Romanos, ut uiuus caperetur, instantes occidendo, ut occideretur, coegit. igitur cum pacatam esse uniuersam Galliam Caesar neque ausuram fore ad aliquos adspirare motus arbitraretur, legiones in hiberna dimisit, ipse tamen Ambiorigis fines, qui tot bella excitauerat,
Abbreviated transcription (Latin):
sequatur. Itaque absq eonimicio quem in¬
finitum ante contraxerit esuitum cuciter
funt. De hinc duo colles sibi inuicem ob¬
uersus romani gallieq ceperinn᷑. Unde
multis sepe eructionib ⁊ uarus prouentibꝰ
pͥliantiͦs. tandem romani p̃ciptua germa¬
nor equitum quo sibi iam dudum ami¬
cos numc in auxilium absciuerant turtu¬
te iuicert̃. Ueringeto rex alia die congre¬
gatis om̃ibiis qui ꝑfrgam euaserant
dixit se auctorem. bona fide defenden¬
De libertatis atq irrumpendi federis fu¬
isse. & nunc siuc romani sese ad mortẽ omnes
offerant. siue se solum omnib dedant: Para¬
tum animũ fore : Itaq gilli uoluntate quam
pudore aliquandu texuerant quasi exconsi¬
lio regis assumerent. ilico sͥ ueniã precantes
cum solum uelut aucͦtorẽ magni sceleris de¬
diderunt. Bello uagi. qui omnib galloꝵ
gentib ipsorũ opinione fortiores habeban-¬
tur. Hii chorreo duce bellum instaurant.

Expanded text:
sequatur. itaque absque eo numero, quem insequatur. itaque absque eo numero, quem infinitum ante contraxerat, equitum circiter nta milia contracta sunt. dehinc duo colles sibi inuicem obuersos Romani Gallique ceperunt. unde multis saepe eruptionibus et uariis prouentibus proeliantes, tandem Romani. praecipua Germanorum equitum, quos sibi iamdudum amicos nunc in auxilium acciuerant, uirtute uirtute. Vercingetorix alia die congregatis omnibus, qui fuga euaserant, dixit se auctorem bona fide defendendae libertatis atque inrumpendi foederis fuisse et nunc, siue Romanis sese ad mortem omnes offerant siue se solum pro omnibus dedant, paratum animo fore. itaque Galli uoluntatem, quam pudore aliquamdiu texerant; quasi ex consilio regis adsumerent, ilico sibi ueniam precantes, eum solum uelut auctorem magni sceleris dediderunt. Bellouagui omnibus Gallorum gentibus ipsorum opinione fortiores habebantur. hi Correo duce bellum instaurant
Abbreviated transcription (Latin):
faciunt: cesar tunc oppidũ nomine gena pum
ob sidione concluserat. quod diu oppugnatum
tandẽ post multas romanorũ clades pluuio
die cum hostilium machinarũ augmenta
neruiq languerent. applicitis turrib captũ
ad ꝓxima gallorũ castra uenerunt. Precerea
aucrni cȩteriq confines sollicitatis ętiam as
sidius multis aduersus cȩ̨sarem prelũs bel¬
lauerunt. Qui cum se pugnando fatigati
in quodam castello recepissent. milttes praede
in hiantes ad expugnationem oppidi. annnũ
in tendunt: frustra cȩsare deloci iniquita¬
te causante.. itaq ibi cesar erumpentibꝰ
desuper hostibiis piessuis. multa exercitus syi
parte perdita uictus aufugit. Dum hec
adelestam geruntur: ueriugeto rer quem om̃s
consensu pari regem pre optauerant sua¬
det. uti extota gallia om̃s qui arma ferre
posfiit huic bello presto sint. Noc enun
eẽ. imũ bellum quo aut ppetua libertas.
uit eterna seruitus. aut mors onitim con¬

Expanded text:
faciunt. Caesar tunc oppidum nomine Caenapum faciunt. Caesar tunc oppidum nomine Caenapum obsidione concluserat: quod diu oppugnatum, tandem pdie, cum hostilium machinarum amenta nervique languerent, applicitis turribus captum oxima Gallorum castra uenerunt. praeterea Aruerni ceterique confines, sollicitatis etiam ad se Aeduis, multis aduersum Caesarem proeliis bellauerunt. qui cum se pugnando fatigati in quoddam castellum recepissent, milites praedae inhiantes ad expugnationem oppidi animum intendunt, frustra Caesare de loci iniquitate causante. itaque ibi Caesar erumpentibus desuper hostibus pressus, multa exercitus sui parte perdita, uictus aufugit. dum haec ad Alesiam geruntur, Vercingetorix, quem omnes consensu pari regem praeoptauerant, suadet, uti ex tota Gallia omnes, qui arma ferre possint, huic bello praesto sint. hoc enim esse unum bellum, quo aut perpetua. libertas ant aeterna seruitus aut mors omnium con
Abbreviated transcription (Latin):
galliȩ maxina est. atq aripis rheni finibusq
treuerorũ adneruios usq ꝑtingit. & in lon¬
libus passuum patet ꝑmeciens rem suis maxi¬
mi periculi fore si ꝑ obstructas spatiosasq sil¬
uas ignoti diuiderentur. hostemiq locis no-¬
tissimum quererent. Omnẽ galliã ꝑnuntios
inuitat atq ut quisq secundũ placitũ suũ
reconditas in arduenna silua predas querant
diripiantq Quo facto gallis utrimq mori¬
entibus maximas romanorũ iniurias sine cuiꝰ¬
quã romani discrimine uindicauit. Ita hoc tu¬
dissimo uincendi genere securus ihitaliã rediit
Igitur cȩsare initalia teuerso gallia rursus
marma coniurat. multiq simul popłi cocunt.
clux his uercingento rex fuit. cuius consilio sta¬
tim om̃s galli ciuitates suas ultro incenderunt.
Pruna asuis incensa. ut origo inde adcesarẽ
qui magnis itineribus ꝑ narhonensẽ prouin¬
tiam lam adexercitum recurreãt. Imnpetum

Expanded text:
Galliae maxima est atque a ripis Rheni finibusque Galliae maxima est atque a ripis Rheni finibusque Treuerorum ad Neruios usque pertingit et in lonlibus passuum patet — permetiens rem suis maximi periculi fore, si per obstructas spatiosasque siluas ignoti diuiderentur hostemque locis notissimum quaererent, omnem Galliam per nuntios inuitat, ut quique secundum placitum suum reconditas in Arduenna silua praedas quaerant diripiantque. quo facto Gallis utrimque morientibus maximas Romanorum iniurias sine cuiusquam Romani discrimine uindicauit. ita hoc tutissimo uincendi genere securus in Italiam rediit. Igitur Caesare in Italiam reuerso Gallia. rursus in arma coniurat multique simul populi coeunt. dux his Vercingetorix fuit, cuius consilio statim omnes Galli ciuitates suas ultro incenderunt: prima a suis incensa Biturigo. inde ad Caesarem, qui magnis itineribus per Narbonensem prouinciam clam ad exercitum recucurrerat, impetum
Abbreviated transcription (Latin):
nis sͥq mitti mauxiliũ petit. Itaq aute
exactam hiemem. tres ad eum legiones in
castra uenerunt. Igitur cęsar priusquam
munum hostium copiȩ coirent. ineunte ue'¬
N aggredi trepidos. & opprimere sparsos.
usus finib parat. Primũ itaq neriuo.¬
rum fines diripit: Predam ueroqͣ copiissima
erat exercitui ꝑmittit. Demde menapos qui sibi
ꝓpter nimensas paludes atq in peditissimas siluas
munitissimi uidebantur. tribus agminibus in¬
uadit. nimiaq cęde uulgo agitata. residuos
supplices indeditionẽ recepit. Labienus sequenti
prelio omnes treuerorũ copias interfecit: Arte
inbellum ꝓuocatos priusquã germanis aduen¬
tantibus iungerentur.& continuo ipsã ciuica¬
tem capit. Cȩsar ulcisci mortẽ sabini ꝙ cottȩ
legatorũ uolens ambionẽ regẽ & ehuronis de¬
lete legionis auctores: Postquã m arduennã
siluam prefugisse comperit. quȩ silua totius

Expanded text:
nes sibique mitti in auxilium petit: itaque ante nes sibique mitti in auxilium petit: itaque ante exactam hiemem tres ad eum legiones in castra uenerunt. igitur Caesar, priusquam in unum hostium copiae coirent, ineunte uere adgredi trepidos et opprimere sparsos in suis finibus parat. primum itaque Nerurum fines diripit, praedam uero, quae copiosissima erat, exercitui permittit. deinde Menapios, qui sibi propter inmensas palndes atque inpeditissimas siluas munitissimi uidebantur, tribus agminibus inuadit nimiaque caede uulgo agitata residuos sapplices in deditionem recepit. Labienus sequenti proelio omnes Тreuerorum copias interfecit arte in bellum prouocatas, priusquam Germanis aduentantibus iungerentur, et continuo ipsam ciuitatem capit. Caesar ulcisci mortem Sabini et Cottae legatorum nolens, Ambiorigem et Eburones deletae legionis auctores postquam in Arduennam siluam refagisse conperit — quae silua totius
Abbreviated transcription (Latin):
lx. milia tunc fuisse referuntur. equibus
puici ꝑ paludes inuias euaserunt. Inde du¬
cio marus treuerorum princeps. magnas ar¬
matorum copias habens. postquã deconsensu
tcius galliȩ certior redditus est. labieni cast̃
legionemq cui preerat. quod facile facto
irbitrabatur delere statuit. Ac deinde ẽ¬
buronibus neruisq coniunctus. ad opprim̃¬
dum cesarem ꝑgere labienus quib potest
artibus simulat. timorẽ atq ita inducio¬
marum neglegentiorẽ cum insultantibus
opũs ꝓuallo aberrantẽ. repentina eruptio¬
ne prostrauit. Hac uictoria labienr reliqui
cillorum conatus repressi sunt. & cȩsar
uulo quietior reliqua parte hiemis fuit.
ld intelligens sibi maiora belli suꝑ ẽẽ. ne¬
gtia maxime quia plurima partẽ exerci¬
tus amissa. aliisq grauiter saucuĩs. nec ad
sustinendum quidẽ sͥ idoneus. ut non dicã
ai compͥmendũ gallorũ impetũ uideret᷑.
Onco pompeio ꝓconsule conscribi legio¬

Expanded text:
sexaginta millia tunc fuisse resexaginta millia tunc fuisse repauci per paludes inuias euaserunt. Indutiomarus Treuerorum princeps, magnas armatorum copias habens, postquam de consensu totius Galliae certior redditus est, Labieni castra legionemque cui is praeerat, quod facile factu arbitrabatur, delere statuit ac deinde Eburonibus Neruiisque coniunctus ad opprimendum Caesarem pergere. Labienus quibus potest artibus simulat timorem atque ita Indutiomarum neglegentiorem cum insultantibus copiis pro uallo oberrantem, repentina eruptione prostrauit. hac uictoria Labieni reliqui Gallorum conatus repressi sunt et Caesar paulo quietior reliqua parte hiemis fuit. sed intellegens sibi maiora belli superesse negotia, maxime quia plurima parte exercitus amissa aliisque grauiter sauciis ne ad sustinendum quidem sibi idoneus, non dicam ad conprimendum Gallorum impetum uideretur, a Cn. Pompeio proconsule conscribi legio
Abbreviated transcription (Latin):
focis tela ac mox concepto igne rutilauda
intro castra miecerunt. Quo facto ꝑcula
na raptim uentus insistens sparsum auisl¬
uit incendiuni. S nec sic quidẽ romaui
cum undiq obruerentur uulnerib. labos¬
bus. uigilũs. iciuniis. incendiis uecesserus
Tanciẽ cesari nuntiatum ẽ. una dedlebs¬
⁊ legions̃. alteram iam pene confectam. Aduen¬
alte cum duabus legionib cȩsare. deserunt hos¬
as obsidionẽ atq in eum cuncti. raptis copiis ru¬
ino. Cȩsar paruissimis se castris consulto con¬
aidit. equitibusq premissis ut fugam finge.¬
aud imperauit. ut adtransitum uallisqͤ me¬
da erat sibiq periculosa uidebatur. hostes con-¬
emptu sui muitaret. quib aduentantib in¬
uy obstrui portas precepit. Quo uiso galli
uasi iam uicissent. ad obducendũ extrinsecus
ulum congressi sunt. Cȩsar tͣtis repente por
cs paratum effudit exercitum. conuersosq
nfugam gallos uastissima cȩde cõ fecit. Nã

Expanded text:
focis tela ac mox concepto igne rutilantia focis tela ac mox concepto igne rutilantia intra castra iecerunt. quo facto per culmea culmina raptim uentus insistens, sparsum animauit incendium. sed ne sic quidem Romani, cum undique obruerentur, uulneribus laboribus uigiliis ieiuniis incendiisue cesserunt. tandem Caesari nuntiatum est unam deletae legionem, alteram iam paene confectam. aduentante cum duabus legionibus Caesare, deserunt hostes obsidionem atque in eum cuncti raptis copiis ruunt. Caesar paruissimis se. castris consulto condidit equitibusque praemissis, ut fugam fingerent, imperauit, ut ad transitum uallis, quae media erat sibique periculosa uidebatur, hostes contemptu sui inuitaret. quibus aduentantibus insuper obstrui portas praecepit. quo uiso Galli, quasi iam uicissent, ad obducendum extrinsecus uallum conuersi sunt. Caesar totis repente pors paratum effudit exercitum, versosque in fugam Gallos vastissima caede confecit. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
ingalliam. postquã legiones inhi
berna misit. repentinis bellorum
tumultib undiq circum uentus
ꝙ conflictatus est. Namq ambi¬
rex cum eburonanltib & ad uatucis conspiran
aiimatus treuerorum consilio. coctam & si¬
binum legatos. apud ehuronas cum tota fim¬
ditus legiont insidiis circumuentos inters¬
cit. Ambio rexͥ ac uictoria elatus. ad uatuoꝰ
ꝙ ueruios. plurimosq alios raptim iarnu
contrahit. atq adciceronẽ legatum qui sim¬
liter tunc legioni in hibernias p̃erat conten¬
dit. Multitudo hostium ex hoc colligi po¬
tuit. quia cum in obsidione castrorũ uallum
circumdandũ cẽ. acaptiuis romanis docit¬
& instrumenta ruralia non haberent. glal
concidendo terrã & sagulis exportando ii
tribus horis uallũ pedum .x. & fossam põ
tudinis ex struxerunt. Et cum iam .uii. dil
noctesq succidui hostium cunei pugrareit.¬
ac uentus subito plurimus exhortus eẽt. i¬
tes feruentes intorsere fundis flamniatas

Expanded text:
in Galliam, postquam legiones in Galliam, postquam legiones berna misit, repentinis bellorum tumultibus undique circumuentus et conflictatus est. namque Ambiorix cum Eburonibus et Aduatucis conspirans, animatus Treuerorum consilio Cottam et Sabinum legatos apud Eburonas cum tota funditus legione insidiis circumuentos interfecit. Ambiorix hac uictoria elatus Aduatucos et Neruios plurimosque alios raptim ad arma contrahit atque ad Ciceronem legatum, qui similiter tunc legioni in hibernis praeerat, contendit. multitudo hostium ex hoc colligi potuit, quia cum in obsidione castrorum uallum circumdandum esse a captiuis Romanis doc instrumenta ruralia non haberent, gladiis concidendo terram, et sagulis exportando, vix tribus horis vallum X pedum, et fossam XV  mirae altitudinis exstruxerant. Et cum jam septem dies noctesque succidui hostium cunei pugnareac uentus subito plurimus exortus esset, testas feruentes intorsere fundis flammataque
Abbreviated transcription (Latin):
rate sunt. Cesaris equitatus primo congressu
abrittannis uic̾tus. ibiq labienus tribunus
occisus est. Secundo prelio cum magno suorũ
discrimine: uictos brittannos in fugã uertit.
nde ad fiumen tame sim ꝓfectusqͦd inuno
tantum loco uadis transmeabile ferunt. In
huius ulteriore rip̃a casso uella uno ducẽ im¬
mensa hostium multitudo consederat. ripamq:
fluminis ac pene totũ sub aqua uadum acu¬
tissimis sudib prestruxerat. Quod ubi aro¬
manis dep̃thensum ac uitatum ẽ. barbari
legionum impetũ non ferentes siluis sese ab¬
didere. U ude crebris eruptionib romanos
griuiter ac sepe lacerabant.Interea trino¬
uantum firmissima ciuitas cum audragis dn
emplum secutȩ urbes aliȩ complures. in feili
romanorũ uenerunt. Hisdemq demonstran¬
tibus cęsar oppidum casso uella uni inter dius
paludes situm. obtentu in suꝑ siluarum mu¬
nitum omuibq reb confertissimũ tandem
x IN CESAR abrittannis reuersus

Expanded text:
ratae sunt. Caesaris equitatus primo congressu ratae sunt. Caesaris equitatus primo congressu a Britannis uictus ibique Labienus tribunus occisus est. secundo proelio cum magno suorum discrimine uictos Britannos in fugam uertit. inde ad flumen Tamsim profectus, quem uno tantum loco uadis transmeabilem ferunt. in huius ulteriore ripa Cassouellauno duce immensa hostium multitudo consederat ripamque fluminis ac paene totum sub aqua uadum acutissimis sudibus praestruxerat. quod ubi a Romanis deprehensum ac uitatum est, barbari legionum impetum non ferentes siluis sese abdidere, ugraviter ac saepe lacerabant. Interea Trinoantum firmissima civitas cum Adrogorio duxemplum secutae urbes aliae complures, in foedus Romanorum venerunt, iisdemque demonstrantibus Caesar oppidum Cassobelauno, inter duas paludes situm, obtentu insuper silnitum, omnibusque rebus confertissimum, tandem Exin Caesar a Brittania reversus
Abbreviated transcription (Latin):
greditur. Sicambros. & utubios obsidione liberat.
sue uos maxunã & ferocissimã gentẽ. quorum
ee. centum pagos & popłos multi ꝓdidere. totãq
germaniã aduentu suo terret. mox ingalliam
eoE ad morinos uenit Iunde inbrittaniã ꝓxi.¬
mus & breuissimus transitus est. Nauibus cir-¬
citer honerarĩs. atq actuariis Lxxͣx prepara-¬
tis. in brittanniã transuehitur. Ubi acerba pͥ¬
mum pugna fatigatus: Deinde aduersa tempes.¬
tate correptus. plurima classis partẽ ꝙ non par-¬
uum puinerũ militũ ȩquitum uero pene om¬
nem disꝑdidit᷑. Regressus ingalliã. legiones
iñhiberna dimisit. asdc. naues utriusq fieri¬
⁊ commodi imperauit᷑. Quib iterum in briotan.¬
niam priio uere transuectus. dum ipse in hos¬
tem cum exercitu ꝑgit.: Naues in anchoris stan¬
tes tempestate correptȩ uel collisȩ inter se. uel
harenis illise ac dissolutȩ sunt. E xquib xͣl. pe¬
rierunt:. Cȩtere cum magna difficultate repa-¬

Expanded text:
greditur, Sicambros et Utubios obsidione liberat, Suevos maximam et ferocissimam gentem, quorum esse centum pagos et populos multi prodidere, totamque Germaniam aduentu suo terret; mox in Galliam de ad Morinos uenit, unde in Britanniam proximus et breuissimus transitus est. nauibus circiter onerariis atque actuariis octoginta praeparatis in Britanniam transuehitur. ubi acerba primum pugna fatigatus, deinde, aduersa tempestate correptus plurimam classis partem et non paruum numerum militum, equitum uero paene omnem disperdidit. regressus in Galliam legiones in hiberna dimisit ac sescentas naues utriusque commodi fieri imperauit. quibus iterum in Britanniam primo uere transuectus dum ipse in hostem cum exercitu pergit, naues in anchoris stantes tempestate correptae uel conlisae inter se uel harenis inlisae ac dissolutae sunt: ex quibus quadraginta perierunt, ceterae cum magna difficultate repa
Abbreviated transcription (Latin):
gemiorum opera congesserant. Unde quãlibet
hodieq in templis existent quȩ & nos uidimꝰ
armaria librorum quib direptis exmanicȩ
anris hominib nr̃is temporib memorent᷑
quod quidẽ uerum ẽ. tamen honestius credit᷑
alios libros fuisse quesitos. qui pristinas stu¬
diorum curas umnmolarentur quã aliã ullam
postea insulã ubi pharus est cepit. eo acillas
gauinianis militib uenit. ingens pugna cõ¬
inissa ẽ. magna ibi cȩsarianorũ militũ mul¬
titudo cccidit. Om̃s ęciã interfectores pom¬
pei interfecti sunt. Cȩsar.iii. insistentium
hostium pressus scapham ascendit. qua inox
pondere. subsequentiũ grauata ac mersa per
tenebat natando ꝑuenit. Mox nauali certa¬
mine pulsatus. magna facilitate dassẽ regiã
aut demersit aut cȩpit. Capitulũ .xiiii.

Expanded text:
geniorum opera congesserant. unde quamlibet hodieque in templis extent, quae et nos uidimus, armaria librorum, quibus direptis exinanita ea a nostris hominibus nostris temporibus memorent — quod quidem uerum est —, tamen honestius creditur alios libros fuisse quaesitos, qui pristinas studiorum curas aemularentur, quam aliam ullam postea insulam, ubi Pharos est, cepit. eo Achillas cum Gabinianis militibus uenit. ingens pugna commissa est: magna ibi Caesarianorum militum multitudo cecidit, omnes etiam interfectores Pompei interfecti sunt. Caesar ui insistentium hostium pressus soapham escendit: qua mox pondere subsequentium grauata ac mersa, pertenebat, nando peruenit, mox nauali certamine pulsatus, magna felicitate classem regiam ant depressit aut cepit. Alexandrinis
Abbreviated transcription (Latin):
inqm rumpite. remisq marẽ ꝑcellite. qm̃ si me¬
ras innexueritis. quod dicimus uidebitis. Nau¬
te hinuscemodi rumorib ex citi. alii auchous
abrubtis mare ueliuolum iam sulcabant. &¬
carbasa crepitantes in auras obliguabant. ali¬
pigritantes dissunulabant. om̃s cam̃ ineõ¬
mime curbabantur & pallebant. Dum hec
agunt᷑: ecce curei repentim littora exploran¬
tes aduolant. & imꝑatos & tioratos nau¬
tas trucidant. rates in portu remorantes
ignib appositis depopulant᷑ & spolian.¬
e desidiosos homines ꝓuoto dilacerant.
aũtuis facigati tautos poterant ꝑferre labores.
cumi subitum arripientes consilium. murtim de
laridib impolitis & sine cemento int̾ ciuitatem
edificauerinit. ne cureis meos liber daret᷑ discur¬
sis. Ipsa enim macheria oportimũ p̃stitit xpĩa¬
nis auxilium. inportunin aut̃ cureis peꝑit un¬
pedimentum. Ad murum siqͥdem usq oppidam

Expanded text:
inquam, rumpite, remisque mare per cellite: quoniam si moinquam, rumpite, remisque mare per cellite: quoniam si moras innexueritis, quod dicimus videbitis. » Nautae, hujuscemodi rumoribus exciti, alii anchoris abruptis, mare velivolum jam sulcabant, et carbasa crepitantes in auras obliquabant. pigritantes dissimulabant, omnes tamen in commune turbabantur et pallebant. Dum haec aguntur, ecce Turci subito, littora explorantes, advolant, imparatos et timoratos nautas trucidant, rates in portu remorantesignibus appositis depopulantur, et spoliant desidiosos homines pro voto dilacerant. diutius fatigati tantos poterant perferre labores, cum subitum arripientes consilium, murum de lapidibus impolitis, et sine caemento inter civitatemedificaverunt, ne Turcis in eos liber daretur excursus. Ipsa enim maceria opportunum Christianis praestitit auxilium; importunum autem Turcis peperit impedimentum. Ad murum usque siquidem oppidani
Abbreviated transcription (Latin):
dimissis. amicis insalutatis. ꝓcerib inconsultis.
ꝑmurũ funib demitti. uir̾ile robur turpit̃ effe¬
minari. homines anteqͣm oporteat dementari.
Nain qui qͦndam ap̃lus socus cdimissis fugiebant.¬
 socioꝵ ꝓditores uocabant᷑.&. plerumq capitib
in eis iumdicabat᷑. hors quosdam nominare non
p̃t̾iictã. lieet om̃s nõminarẽ. si om̃s ex nomine
nossem. Non enĩ parcere debemus eoꝵ infamie:
lus. & lamb̾tꝰ pauꝑ. hu liesterni belli timore ꝓt̃¬
demissi sunt: & ad ppetuã suam ignominam
si substiter̃. & nautis inportu uacillantib dixerunt
miseranda: Om̃s quos expectatis decollati & de¬
leti sunt xpĩani. & nemo p̃t̃ nos utiiis euasit. &
uos desidiosi adhuc moras agitis: Turci au¬
tiochiam qͣm subegeramus obsederunt. inmo
ceꝑunt. Alios om̃s decollauer̃. &. uix nos eorũ
gladios euasumis. dum hac nocte aduos usq
uiam direxumis. Rumpite gͥ funes qͣitocur

Expanded text:
onibus dimissis, amicis insalutatis, proceribus inconsultis, onibus dimissis, amicis insalutatis, proceribus inconsultis, per murum funibus dimitti, virile robur turpiter effeminari, homines antequam oporteat dementari. Nam qui quondam a praeliis, sociis dimissis, fugiebant, sociorum proditores vocabantur, et plerumque capitibus in eis vindicabatur. Horum quosdam nominare non praetermittam: licet omnes nominarem, si omnes ex nomine nossem. Non enim eorum parcere debemus infamiae, lus, et Lambertus Pauper. Hi hesterni belli timore pertedemissi sunt; et ad perpetuam suam ignominiamsi substiterunt: et nautis in portu vacillantibus dixeruntmiseranda? Omnes quos exspectatis, decollati et deleti sunt Christiani. Et nemo praeter nos vivus evasit: et vos adhuc desidiosi moras agitis. Turci Antiochiam quam subegeramus, obsederunt; imo ceperunt. Alios omnes decollaverunt; et nos vix eorum gladios evasimus, dum nocte hac ad vos usque viam direximus. Rumpite igitur funes, quantocius,
Abbreviated transcription (Latin):
ercia uͦ die post lee. corbarannus ar¬
Imacus inoppidum sͥ comissũ equitabat.
Upĩani uͦ uidentes acies ordinate ꝓcedentes urbiq
appropinquantes. exier̃ eis obuiꝰam. &. p̃lio p̃parato
se eis posse resistere autumabant. Tauta uero fuit
hismahelitarũ illoꝵ mulcitudo & fortitudo. quod
extimplo coacti sunt franci refugere in ciuitatẽ.
ꝑtimescentes inpetuosas sustinere gentes. Et qm̃
non poterat eis portaritm angustia ingressum p̃b̃e
lib̾um ex ipso impetu multi suffocatĩ ꝑier̃. Agg̃s¬
si sunt eos turci ueliem̃t᷑. iamq deficiebat dies:
neq lãꝵ is ddabat᷑ requies. Sic exhausta die. nox
optata t̾ras obumbrauit. Incubuit gͥ. xpĩanis:
magna desꝑatio. Alu tam̃ consolabantur alios.
& indiem crastinum cõcionabant᷑ de p̃lio. Aliqui
tam̃ ułtra uis & fas meticulosiores &. fr̃m asfectus
immemores. noctu de fuga cogitauerunt. & ad
tocius sue consanguinitatis & successionis ignomi¬
mam ignominosiores aufugerunt. Non enim

Expanded text:
ertia die post haec, Curbarannus armatus in oppidum sibi commissum equitabat. Christiani vero videntes acies ordinate procedentes, urbique appropinquantes, exierunt eis obviam; et praelio praeparato se iis posse resistere autumabant. Tanta vero fuit Ismaelitarum illorum multitudo et fortudo, quod extemplo coacti sunt Franci refugere in civitatem, pertimescentes impetuosas sustinere gentes. Et quoniam non poterat eis portarum angustia ingressum praebere liberum, ex ipso impetu multi suffocati perierunt. Aggressi sunt eos Turci vehementer; jamque deficiebat dies, neque lassis dabatur requies. Sic exhausta die, nox optata terras obumbravit. Incubuit igitur Christianis magna desperatio: alii tamen consolabantur alios, et in diem crastinum concionabantur de praelio. Aliqui tamen ultra jus et fas meticulosiores, et fratrum affectus immemores, noctu de fuga cogitaverunt; et ad totius suae consanguinitatis et successionis ignominiam ignominiosiores aufugerunt. Non enim
Abbreviated transcription (Latin):
dcccc .lxx. marcus aurelius antoninus
.xx. ab augusto imperiũ adeptus.
in famẽ. satis memoriã reliquit: Tumultu
autẽ militari exorto. romȩ cum matre inter¬

Expanded text:
DCCCCLXX Marcus Aurelins Antoninus uicensimus ab Augusto imperium adeptus tinfamem satis memoriam reliquit. tumultu autem militari exorto, Romae cum matre inter
Abbreviated transcription (Latin):
b̾ellum ingens fac̾tum ẽ .i. idus augusti. &
xpĩantas ubiq tr̾arum dõ gr̃as exaltata es t̃.
Nos outem librum quartum hystoriȩ istius in
pugnam post captam cuutatem infrã paucos chies
mirabilit̃ cdeiuetam opitulante deo claudimus.
&. sie soluto ꝓmiso quiesennus:

Expanded text:
autem bellum ingens factum est pridie Idus Augusti; et Christianitas ubique terrarum, Deo gratias, exaltata est. Nos autem librum quartum istius historiae in pugnam, post captam civitatem infra paucos dies, mirabiliter devictam, opitulante Deo, claudimus: et sic soluto promisso quiescimus.
Abbreviated transcription (Latin):
tore domiciani imperatoris. x ab augusto ere¬
Nerua traianum in regnum ad optauit. Pt
quẽ reuera ad flicte rei publice. diuina pͥn¬
uisiont consuluit Hic primo edicto suo cit¬
generali indulgentia liberatus ephesum. rabi
emensoq anuo imperũ sui nerua confeftis
Nno ab urbe condita. deco .luii. tra¬
nus genere hispanus. undecimus il
augusto rei publicȩ gubernacula n¬
tenuit: A pud agrippinã gallis¬

Expanded text:
tore Domitiani, imperator decimus ab Augusto creatus Traianum in regnum adoptauit, per quem reuera adflictae reipublicae diuina prouisione consuluit. hic primo edicto suo cuncolus hac generali indulgentia liberatus Ephesum rediit — emensoque anno imperii sui Nerua confectus nno ab Vrbe condita DCCCXXVU Traianus, genere Hispanus, undecimus ab Augusto reipublicae gubernacula Nerem et nouem tenuit. apud Agrippinam Galli
Abbreviated transcription (Latin):
ad confugia salutis. hoc. ẽ. scõꝵ locoꝵ
agmina ignara cogentes. ibi upx ques
inuentum senatorẽ qui uel absens eulas¬
rãt. hic itix quemquã requiri. qui fer¬
te ut latens pierit. Recte sane c̃puas¬
hunc fiusse ibi seruatorem numerum qui hĩc
fuerit ꝑdicor. Plane quod re proditur. & fa-¬
tendum. ẽ in hac clade p̃senti plus dm̃ seuis¬
se hominez Minus cum peragendo ipse quod
illi non impleuissent. cur eos tmserie demõ¬
strauit. quippe cum supra humanas uires
eẽt. incendere. encas trabes. ⁊ subruere
magnarum moles structurarum. ictus ful¬
minum. forum cũ imaginib uatus quȩ
suꝑstitione miserabili uel dm̃ uel hominẽ
mentiuntur. Abiectum. ẽ. Horumq om̃iũ
ab hominat̃tor quod immissa per hostẽ
flamma non adiit. missus e cȩlo ignis euertit
Et quoniã uber dicendi materia.ẽ. quȩ
nequaquam hoc concludi libro pocest. hĩc
p̃ientis uoluminis finis sit. ut in subsequen¬

Expanded text:
ad confugia salutis, hoc est sanctorum locorum, ad confugia salutis, hoc est sanctorum locorum, agmina ignara cogentes; ibi uix quemquam inuentum senatorem, qui uel absens euaserit, hic uix quemquam requiri, qui forte ut latens perierit recte sane conparhunc fuisse ibi seruatorum numerum, qui hic fuerit perditorum. plane, quod re proditur, et fatendum est: in hac clade praesenti plus Deum saeuisse, homines minus, cum, peragendo ipse quod illi non inpleuissent, cur eos miserit demonstrauit. quippe eum supra humanas uires esset, incendere aeneas trabes et subruere magnarum moles structurarum, ictu fulminum forum cum imaginibus uanis, quae superstitione miserabili uel Deum uel hominem mentiuntur, abiectum est: horumque omnium abominamentorum, quod inmissa per hostem flamma non adiit, missus e caelo ignis euertit. Et quoniam uber dicendi materia est, quae nequaquam hoc concludi libro potest, hic praesentis uoluminis finis sit, ut in subsequen
Abbreviated transcription (Latin):
iam detriuerunt ut amplius tunc uale.¬
re nonposset. Exeuntib gallis remanse¬
rat in illo quondam urbis ambitu. infor¬
miuim ruinarum obscena congeries. et
undiq per impedita errantium. ⁊ inter
sua ignotoꝵ offensȩ uocis imago respondẽs
trepidos suspendebat auditus. horror qua¬
Ptiebat ammos. silentia ipsa terrebant.
Si quidem materia pauoris. ẽ. raritas in
spatiosis. Hinc illis mutare sedes. aluidin¬
colere oppidum. altero. iam censeri nomi¬
ne cogitatum placitum atq teptatũ. est.
En tempora quoꝵ comparatione p̃sentia¬
ponderantur: en quib recordatio fuspita
en quȩ incutiunt de electa. et potius di
neglecta religione penitentiam. Reuer
pares funt ⁊ conferunitur interse hȩcdiss
captiuitates. Illa sex mensib de seuiens
et trib dieb ista transcurrens. Calli exiẽ¬
to ppło urbe deleta. ipsum quoq rome
nomen in extremiscinerib persequen¬
tes. & gothi relicta intentione p̃dandi

Expanded text:
nte detriverint, ut amplius tunc valente detriverint, ut amplius tunc valere non posset. Exeuntibus Gallis remanserat in illo quondam Urbis ambitu informium ruinarum obscena congeries, et undique per impedita errantium et inter sua ignotorum offensae uocis imago respondens trepidos suspendebat auditus. horror quatiebat animos, silentia ipsa terrebant : siquidem materia pauoris est raritas in spatiosis. hinc illis mutare sedes, aliud incolere oppidum, altero etiam censeri nomine cogitatum plaoitum atque temptatum est. En tempora, quomm conparatione praesentiponderantur; en, de quibus recordatio suspirat; en, quae incutiunt de electa uel potius de neglecta religione paenitentiam. reuera pares sunt et conferuntur inter se hae duae captiuitates : illa. sex mensibus desaeuiens et tribus diebus ista transcurrens; Galli exstincto populo Vrbe deleta ipsum quoque Romae nomen in extremis cineribus persequentes et Gothi relicta intentione praedandi
Abbreviated transcription (Latin):
indignatione permoti cdusini oppidi ob
fidione dimissa. totis uirib romani contẽ¬
clunt. Hos ita ruentes fabius consiss c̃ecereitu
excepit. nec tam̃ obstitit. imino potius hosti¬
lis illi impetus. quasi aridam segetem. suc¬
cidit. strauit. ⁊ transit. Testatur hane fa-¬
bii cladem fluuius ęlia. sicut cremera
fabioꝵ. Non enim facile aliquis similem
ruinam romanȩ militiȩ recenseret. eciã
si roma insuper incensa non eẽt. Patentẽ
galli urbem penetrant trucidant rigen-¬
tes simulachroꝵ modo in suis sedilib se¬
natores eosq incendio domoꝵ crematos.
lapsu culminum suoꝵ sepeliunt. uniuer¬
uix mille hominum tunc fuisse in arce capito¬
lini montis latentem obsidione concludunt.
ibiq infelices reliquias fame peste desperati¬
one frmidine terunt. subigunt. uendunt.
Nam mille libris auri discessiotus precium
paciscuntur. non quo apud gallos roma
parui nominis fuerit. s quo lłam fic ante¬

Expanded text:
indignatione permoti, Elusini oppidi obindignatione permoti, Elusini oppidi obsidione dimissa, totis viribus Romam contendunt. Hos ita ruentes Fabius cum exercitu consul excepit, nec tamen obstitit, immo potius hostilis ille impetus, quasi aridam segetem succidit, stravit et transiit. Testatur hanc Fabii cladem fluvius Allia, sicut Cremera Fabiorum. Non enim facile aliquis similem ruinam Romanae militiae recenseret, etiam si Roma insuper incensa non esset. Patentem Galli Urbem penetrant, trucidant rigentes simulacrorum modo in suis sedibus senatores: eosque incendio domorum crematos, lapsu culminum suorum sepeliunt. Univerix mille hominum tunc fuisse, in arce Capitolini montis latitantem, obsidione concludunt: ibique infelices reliquias, fame, peste, desperatione, formidine terunt, subigunt, vendunt: nam mille libris auri discessionis pretium paciscuntur: non quod apud Gallos Roma parvi nominis fuerit, sed quod illam sic jam a