comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
agnus di dec s illud ꝓhase semꝑ
quoaduixit xp̃c celebraui cum
ut larẽ compleret moyss: tum qͥa
nondũ completi erant ritus illi
Postquiam uͥ ꝑmortẽ suam totũ con¬
pletum ẽ. iam illud phase fieri ne¬
illus qͦd ab apłis nr̃is ordinatum
nobis .õ. Rectũ ⁊ enim ut diẽ salua.¬
cionis animarũ quȩ coli dignior
ess comutemus ꝓ die saluationis
corporũ.llam et ueniente maio.¬
re leaicia minor recedit. & oriente
solestillarũ claritas aufugit. ded
et memoriã prioris debemꝰ nosdi¬
mittere ꝓ memoria sequentis. sic̃

Expanded text:
Agnus Dei. Sed et illud Phase semper, quoad vixit, Christus celebravit, tum ut legem compleret Moysi , tum quia nondum completi essent ritus illi. Postquam vero per mortem suam totum completum est, jam illud Phase fieri neillud quod ab apostolis nostris ordinatum nobis est. Rectum est enim ut diem salvationis animarum quae coli dignior est commutemus pro die salvationis corporum. Nam et veniente majore laetitia, minor recedit, et oriente sole, stellarum claritas aufugit. Sed et memoriam prioris debemus dimittere pro memoria sequentis, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
clanial᷑ D unde qͦtienscunq alies
de ips ex ebat. paratꝰ erat hostis
ille. & insidianseũ capiebat. eti
in tenebrosũ carcerẽ detrudebat᷑.
A ex autẽ qui cuitatẽ condiderat.
eiꝰ incolis uenturũ fore tempꝰ pro¬
mittebat. qͦ eos de hoste illolitare
ut diem illũ celeberrimũ cole¬
rent. qͦ ciuitas ꝑfecta fuerat. et
ob hoc etiam qͦd cadẽ dic de p̃dieco¬
hoste eos liberaturꝰ erat Qu ea diu
celebrarunt: sicut rex eis pͣcepat
Lansacto autẽ non nullo tẽpors
spacio. suꝑ eos miscđiam atq pie¬
tatem habuit. & eos de illa capti¬
uatione pͦsentialiter lib̾are dis¬
posuit. Filiumqͥ suũ misit. qui
deuicto hoste de eiꝰ manu captiuos
emisit. Liberatis itaq ciuib de i¬
go inimici. rex p̃dictus talit̾ urbe
ordinauit : quod sa amplius ini¬
formidare oportuit. Sed dic omor¬
ses ultra dies potius debuit cęlebra¬
ri. uł illa qua ciuitas ꝑacta ẽ. sed
plebs in manũ decidit inimici. uł
qua talit̾ ordinata ÷ qͦd ampliꝰ ab

Expanded text:
ari, unde quotiescunque aliquis de ea exibat paratus erat hostis ille, et insidians eum capiebat, et in tenebrosum carcerem detrudebat. Rex autem ille qui civitatem condiderat, ejus incolis venturum esse tempus promittebat, quo eos de hoste illo liberaut diem illum celeberrimum colerent, quo civitas perfecta fuerat, et ob hoc etiam quod eadem die, de hoste praedicto eos liberaturus erat, qui eam diu celebrarunt, sicut rex eis praeceperat. Transacto autem nonnullo temporis spatio, super eos misericordiam atque pietatem habuit, et eos de illa captivatione praesentialiter liberare disposuit, filium igitur suum misit. Qui, devicto hoste, de ejus manu captivos emisit. Liberatis itaque de jugo inimici rex praedictus taliter urbem ordinavit, quod nequaquam amplius ilformidare oportuit. Sed dic, o Moyses, utra dies potius debuit celebrari, vel illa qua civitas peracta est, sed plebs in manum decidit inimici, vel illa qua taliter ordinata est, quod amplius ab
Abbreviated transcription (Latin):
de t̾ra uiuentiũ. Propt̾ scelus
popłi mei ptussieũ. & dedit cũ
impiis sepulturã suam. & cum
diuitib morte suam: Licet iniq¬
tatem ñ fecerit. neq dolus fuerit
in ore eiꝰ & dñs uoluit conterere
eum & infirmari. Si posuerit
ꝓ peccato animã suã: uidebit
semen. & elongabitur tempus.
et uoluntas dni in manu eius
dirigea. Ex labore anrmȩ suȩ
uidebit & saturabit᷑. In scientia
sta iustifieabit iustũ multis. et
iniqͥtates eoꝵ ipse portabit. Ideo
eñ participare faciã in plurim¬
set cũ foitib duudto spolia. ꝓeo
qͦd oradidis in morte amr

Expanded text:
entium. Propter scelus populi mei plagatus fuit, et dedit cum impiis sepulturam suam, et cum divitibus mortem suam, licet iniquitatem non fecerit, neque dolus fuit in ore ejus , et Dominus voluit conterere eum, et infirmari. Si posuerit pro peccato animam suam, videbit semen, et elongabitur tempus, et voluntas Domini in manu ejus dirigetur. Ex labore animae suae videbit et saturabitur. In scientia sua justificabit justum multis, et iniquitates eorum ipse portabit. Ideo eum participare faciam in plurimis, et cum fortibus dividet spolia, pro eo quod tradidit in mortem animam
Abbreviated transcription (Latin):
rut ue aliis miscerent᷑ stattꝰ
sund. sic iuentunt qui ipsius
iostie libru legont. Qd aute
circuncisione saluationis
causam eẽ. dixist utiq circun¬
cisio tantũ causa ñ sint eius rei.
immo etiam fides bona. sacrificia
atii oꝑa recta: & p̾t datam circũ¬
cisionem & antea. sicut pate̾t iN
Ibus qͥ om̃s sine circunsior it
fide recta saluatist̃ ac bonisoꝑib
quin etiam nullũ prȩdictorum
saluationis generũ salutẽ confe¬
rebat: nisi eis tantũ qui ax p̃iaai
expectabant ad uenit. ut moysi
lege̾ compleret. circuncidi sẽ
uoluit. ut etiam ꝑ hoc patesce¬
ret qͦd de semine abrahe & le¬
ge moysi et tribuiuda sicut᷑
prȩdirimꝰ uenire deberet. Com¬
pletis đ om̃ibis ꝓpterquȩ cur¬
cuncisiodata fuit: iã nemo
ulceriꝰ circuncisione. qͥa nec

Expanded text:
 gentibus miscerentur, statim sunt, sicut inveniunt qui ipsius Josue librum legunt . Quod autem circumcisionem, salvationis causam esse dixisti, utique circumcisio tantum causa non fuit ejus rei, imo etiam fides bona, sacrificia atque opera recta, et post datam circumcisionem, et antea, sicut patet in Aribus, qui omnes sine circumcisione, fide recta salvati sunt, ac bonis operibus. Quin etiam nullum praedictorum salvationis generum salutem conferebat, nisi eis tantum qui discretionexspectabant advenit, ut Moysi legem compleret, circumcidi se voluit, et ut etiam per hoc patesceret quod de semine Abrahae, et lege Moysi, et tribu Juda, sicut praediximus, venire deberet. Completis ergo omnibus propter quae circumcisio data fuit, jam nemo ulterius circumcisione, quia nec
Abbreviated transcription (Latin):
pͥncipibus hurasa haratel in
hebraica: haroth uͦ & maroth
in lingua appellant᷑ arabica.
Et hic diabolus peccato & iniqͥta¬
te sua aggrauatꝰ. & quasi aliqͣn¬
tulum ponderosior effect᷑. & sic
de sũmo celoꝵ delapsus: paulo
descendit inferiꝰ. & ẽ. hic infra
firmamentũ habitatio eius. ꝙ.
criptũ ꝓfecto apud nos ẽ. esse di¬
abolos. & de pͥncipib eoꝵ hura
et hararel eẽ. appellatos: s hoc
uellem᷑ libent᷑ audire: quã philo¬
sophica ratione eos e̾e. uel quia
sint possiᷤ oftendere. E In pͥmis
igitur debes scire artis illiꝰ quae
nichromantica appellat᷑: nouẽ
de qͥuatiuꝗ cractant elementis.
quasiter Nas oꝑari possimus

Expanded text:
principibus Huza et Hazazel in principibus Huza et Hazazel in Hebraica, Haroth vero et Maroth in lingua appellantur Arabica. Et hic diabolus peccato et iniquitate sua aggravatus, et quasi aliquantulum ponderosior effectus, et sic de summo coelorum delapsus, paulo descendit inferius, et est hic infra firmamentum habitatio ejus. MOYSES. Scriptum profecto apud nos est esse diabolos, et de principibus eorum Huza et Hazazel esse appellatos, sed hoc vellem ego libenter audire qua philosophica ratione eos esse, vel quid sint, possis ostendere. PETRUS. In primis igitur debes scire, artis illius quae necromantica appellatur, novem de quatuor tractant elementis, qualiter in eis operari possimus
Abbreviated transcription (Latin):
cirauetor itates eas om̃s ad end
ex planes uolitate e ł. Haber¬
pẽ ueritas: roliustas quib i¬
tatur coluuma. situłas ode¬
De eo quod uoluntate spon¬
tanea a iudeis crucifixus
Moyseg
Idrem petre uolo nos redire.
et de aliis credulitatis tu&¬
partibus. mͥ iam queso re¬
sponde. Cũ itaq xp̃m & hoĩem
credas fuisse & dm̃. cur se crueifi¬
gi passus ẽ. ne se de manib uide.
se tueri & seruare si uellet potu.¬
ouait. sed hoc sponte sua obsuorum
salutẽ ꝑtulit: licet carni quae
et credituri erant. de diabolica¬
ꝑtiuitate lib̾aret .m. Ex hoclane
tuo sermone questiones oriuntur
multȩ. Pruna: qͥd sit dia Iis:
Scda: quare homo deuene
potestatẽ illius. Tercia. cade¬
manu eiꝰ homines lib̾a uebit
di. qͣndoquidẽ ipsos in eã daide¬
re sit ꝑpessus. Quasta. cureu cos
ste de plurab simul plene ñ
desidero.P. Liaboliu o moyse
subtis quidẽ & spuisis est res. &
fuit olim unꝰ de bonoꝵ ordinib
angłorum. cuiꝰ ordinis duo de

Expanded text:
tu auctoritates meas omnes ad tuam explanes voluntatem? PETRUS. Habet veritas robustas, quibus innitatur, columnas. TITULUS X. Quod voluntate spontanea a Judaeis crucifixus MOYSES. Ad rem, Petre, volo nos redire et de aliis tuae credulitatis partibus mihi, quaeso, responde. Cum itaque Christum et hominem credas fuisse et Deum, cur se crucifigi passus est, nec se de manibus eripuse tueri et servare si vellet potuit, sed hoc sponte sua ob suorum salutem pertulit, licet carni quae et credituros de diaboli captivitate liberaret . MOYSES. Ex hoc sane tuo sermone quaestiones oriuntur multae: prima, quid sit diabolus; secunda, quare homo devenerit in potestatem illius; ter homines liberaverit Deus, quandoquidem ipsos in eam decidere sit passus; quarta, cur cum eos sti, et de pluribus simul plene nondesidero. PETRUS. Diabolus, o Moyses, subtilis quidem et spiritualis est res, et fuit olim unus de bonorum ordinibus angelorum. Cujus ordinis duo de
Abbreviated transcription (Latin):
litudinẽ. ideoq int̾ creaturas
excellentẽ compositũ creauit.i
simplicẽ: compositum quidẽ it
mundũ istum habitaret. ac suꝑ
eum potestatẽ imꝑiumq hab̾et
dissolutionisq etiã susceptibilis
cẽ. posset : simplicemuͦ. ut qͣndo
creatori placeret. ad celestẽ angło.¬
rum patriã sine carnis morte
creauit: cũ hoc uidisset diabol
qui in hoc aere inferiori pris¬

Expanded text:
deoque inter creaturas excellentem, compositum creavit et simplicem: compositum quidem, ut mundum istum habitaret, ac super eum potestatem imperiumque haberet, dissolutionisque etiam susceptibilis esse posset; simplicem vero, ut quando Creatori placeret, ad coelestem angelorum patriam. sine carnis morte creavit, cum hoc vidisset diabolus, qui in hoc aere inferiori pr
Abbreviated transcription (Latin):
hoc unqͦm direrite ꝙ. Nos ilua
Quiupe initelligimꝰ. ex uerbis que
ad abraham dixit di mascul dus
in quit &ͥ nꝰ circuncidetur carne
prxpuensui: disꝑiet animaue¬
la de genere suo. Per hoc mnu
lton auod qͥ circuncisus fueru
uon ꝑibit. imo saluabi tur pt
mensis die ñ ieiun aueritncer
Sepet ncisus sit nullã tamen ha¬
bebie saluationẽ. Sic enerha¬

Expanded text:
ES. Nos illud quippe intelligimus ex verbis quae ad Abraham dicit Dominus: Masculus, inquit, qui non circumcidetur carne praeputii sui, disperiet anima illa de genere suo . Per hoc enim innuitur quod qui circumcisus fuerit non peribit, imo salvabitur. PETmensis die non jejunaverit, licet circumcisus sit, nullam tamen habebit salvationem. Sic en
Abbreviated transcription (Latin):
ante pilatũ adductꝰ falsoq aen¬
satus: uerberatꝰ etiam & colapla
cesus contieuit. & ipsi pilato pt¬
ribus eũ interroganti uix uesi
aliqͦd respondit. Sed quod sei¬
tur. de. angustia & iudicio sub¬
latus ẽ: ꝑ endiadim dicit᷑. De
angustia enĩ inquit & iudicio
pro de angusto uidicio. Et nos
quidẽ angustũ iudiciũ: iudici¬

Expanded text:
ante Pilatum adductus, falsoque accusatus, verberatus, etiam et colaphis caesus, conticuit, et ipsi Pilato pluribus eum interroganti, verbum vix aliquod respondit. Sed quod sequitur: De angustia et judicio sublatus est, per endiadim dicitur. De angustia enim inquit et judicio, pro de angusto judicio. Et nos quidem angustum judicium, judici
Abbreviated transcription (Latin):
anp̃o addidicerunt. & ita eumeu¬
cuncisioni cõmiscentes: inerrorẽ
popłm demiser̃t. A. De circimei.¬
sione qͥd placet respondisti. sed
quens ad filios isrł de monte synai
et cuiꝰ obseruationis pceptum in ta¬
bulis lapideis fuit scriptũ. ita me¬
mento inqͥt dñs ut diẽ sabbati scĩsi¬
ces. & causã subdit insequentib di¬
cens. sex enĩ diebus fecit dĩ cȩlum&
terrã. & mare. et om̃ia quȩ in eis
sunt. & reqͥeuit indie septimo. ic¬
circo benedix it dñs diem sabbati &
scĩficauit eũ. & prȩt̾ea lapidari pͣ¬
cepit qͥ non obseruauerit illũ quin¬

Expanded text:
ab ipso didicerunt et ita eum cab ipso didicerunt et ita eum circumcisioni commiscentes, in errorem populum dimiserunt. MOYSES. De circumcisione quod placet respondisti. Sed quens ad filios Israel de monte Sinai, et cujus observationis praeceptum in tabulis lapideis fuit scriptum ita: Memento, inquit Deus, ut diem Sabbati sanctifices? Et causam subdit in sequentibus, dicens: Sex enim diebus fecit Deus coelum et terram et mare, et omnia quae in eis sunt, et requievit in die septimo. Idcirco benedixit Dominus diem Sabbati, et sanctificavit eum , et praeterea lapidare praecepit, qui non observaverit illum
Abbreviated transcription (Latin):
qui siqͥs de externa ꝓgenie ad
legem ur̃ãm uoluerit conuerti:
siuir sit pͥmum cireuncidi et
p̾tea p̾cipitis baptirari. si uͦ femi¬
na: tantũ baptixari. A. Ex his
tuis innuit᷑ sermonib qđ nos
non nͥ post ap̃i aduentũ baptis¬
mum ꝑceꝑimus. quasi ab ipso
illum xp̃o addidicissemꝰ.ẜ. Si ab
duo habemꝰ argumenta. unũ qs
cum dñs moysi de &traneis p̾e¬
ptum daret dicens. si qͥs ꝑ egr ino¬
rum in urãm uoluerit transire
coloniã. & facere phase dominsꝰ¬
linum eiꝰ. & tunc rite cebbrabit.¬
eritq siẽ in digena t̾rs Utiq si
baptisinus c̾ uecessartoss cet il sũ
sicut & circuncisionẽ precipet.
et cũ nec hic ubi pcipue ss uerinte
esset qd dicis deberet. nec inquã
alibi indmentionẽ fecerit moy¬
ses hosillũ ab eo addidicisse nul¬
latiis affirmare potes. Aliudu
quam de baptismo illo qͥequam
locitist᷑. ꝑ qͦd illũ amoyse uos
non accepisse oscendunt qui lͦi pͦt¬
aduentũ xp̃i fuerunt: baptismũ

Expanded text:
quisquis hodie de externa progenie ad legem vestram voluerit converti, si vir sit primum circumcidi, et postea praecipitis baptizari, si vero femina, tantum baptizari. MOYSES. Ex istis tuis innuitur sermonibus quod nos non nisi post Christi adventum baptismum fecerimus, quasi ab ipso illum Christo addidicissemus. PETRUS. Si ab duo habemus argumenta, unum, quod cum Dominus Moysi de extraneis praeceptum daret, dicens: Si quis peregrinorum in vestram voluerit transire coloniam, et facere Phase Dominlinum ejus, et tunc rite cedigena terrae . Utique, si baptismus tunc necessarius esset, ipsum sicut et circumcisionem praeciperet, et cum nec hic ubi praecipue, si verum esset quod dicis, deberet, nec usquam alibi inde mentionem fecerit Moyses, vos illum ab eo addidicisse nullatenus approbare potes. Aliud vquam de baptismo illo quidquam locuti sunt, per quod illum a Moyse vos non accepisse ostendunt. Qui vero padventum fuerunt, baptismum
Abbreviated transcription (Latin):
illq an d̾s ꝯuieqͣm fecit nͥ bonũ:
cuł in uerissima legat᷑ seriptura.
uidit dscuneta quȩ fecerat & erant
ualde bona. Sed quia malu ele¬
gerunt: idõ maligni effectisunt.
M. Cũ & argum̃to exꝑimentali &e do¬
ctorum apꝓbationib diabolũ
esse nouerimꝰ: iã inde ulteriu

Expanded text:
im Deus quidquam fecit nisi bonum, cum in verissima legatur Scriptura, Vidit Deus cuncta quae fecerat, et erant valde bona . Sed quia malum elegerunt, ideo maligni effecti sunt. MOYSES. Cum et argumento experimentali, et doctorum approbationibus diabolum esse noverimus, jam inde ulte
Abbreviated transcription (Latin):
bm gͥ miltiseuetoritatib
ostenderis. ulli quem dici¬
tis & qui fore homine potatisse
et dm̃. qui queso auectate
poteris ostendere udcrda¬
tis iã uenisse fortanem
nondũ uenit: sed uent
piet in tempore .ẜ. Pluiais

Expanded text:
 multis auctoritatibus ostenderis illum quem dicitis Christum fore hominem, potuisse et Deum, qua, quaeso, auctoritate poteris ostendere eum, ut creditis, jam venisse? Fortasse enim non diu venit, sed venturo veniet in tempore. PETRUS
Abbreviated transcription (Latin):
maior fuit qud pͥme gła. cumm
nouissima ñ fuerint illa pa
insignia. quȩ fuer̃c in prima:
Iã neq archa dñi fuit in icđa. nec
rationaliusi st̃ in ea. nec uenit
ibi ignis de celo qͥ cõbureret holo¬
causta. nec fuit tc̃ temporis un¬
ctus aut ꝓpħa: & alia itẽ quam¬
plurima.m. De hoc utiq nelcimꝰ:
nisi qͦd a doctorib nr̃is audiuimꝰ.
Ded & ipsi nichil aliud dixerunt
nisi qđ domꝰ sccd̃a decẽ annis per¬
Sed in hoc fuit magna domꝰ nouis¬
xp̃c adhuc ea stante. cuiꝰ aduentuᷤ
maior fuit gła quã illa supradi¬
cta omia habere. Ded hoc si placet
subtiliꝰ multo possumus intelligere.
scilicet qͦd de eadem domo dictum
sit nouissimȩ atq pͥmȩ : de eiꝰ uide¬
licet pͥnçipio & sine. Na cum circa
ipsa domo deitas habitait. gPa
utiq eꝰ nouissimo plusqͣm primo
ignafuit. Cuiꝰ xp̃i aduentu
onsa quȩ & isaias dicit et aggeus
desitur it completa. Ipso quippe
adueniente maris multitudo &

Expanded text:
major fuit quam primae gloria, cum in novissima non fuerint illa pretiosa insignia quae fuerunt in prima? Nam neque arca Domini fuit in secunda, nec rationali usi sunt in ea, nec venit ibi ignis de coelo qui combureret holocausta, nec fuit tunc temporis unctus aut propheta, et alia item quamplurima. MOYSES. De hoc utique nescimus, nisi quod a doctoribus nostris audivimus, sed et ipsi nihil aliud dixerunt, nisi quod domus secunda decem annis perSed in hoc fuit magna domus novisChristus adhuc ea stante, cujus adventus major fuit gloria quam illa supradicta omnia habuere. Sed et hoc, si placet, subtilius multo possumus intelligere, scilicet quod de eadem domo dictum sit, novissimae atque primae, de ejus videlicet principio et fine. Nam cum circa ipsa domo deitas habitavit, gloria utique ejus novissimo plusquam primo magna fuit. Cujus Christi adventu omnia quae et Isaias dicit et Aggaeus testatur, sunt completa. Ipso quippe adveniente, maris multitudo et
Abbreviated transcription (Latin):
goribus. gła quippe lucis suae
uos ȩt̃naliter illuminabit dñs.
Ded et qͦd sequit᷑. ñ occidet ultra
sol uus. & luna tua ñ minuetur.
si hoc ita inquã simplicit̾ ut ẽ.
intelligeretur. scibicet ut solis
splendortł lune fieret congnu¬
us Q esset iam dies tiel nax mensꝰ
uel aunus: quȩ om̃talex ols

Expanded text:
cis suae vos aeternaliter illuminabit Dominus. Sed et quod sequitur, non occidet ultra sol tuus, et luna tua non minuetur: si hoc, inquam, ita simpliciter intelligeretur, scilicet ut solis splendor vel lunae foret continuus, non esset jam dies vel nox, mensis vel annus, quae omnia ex solis
Abbreviated transcription (Latin):
et eleuabit. & sulliis erituan¬
et dĩ seruus. & magni fuit intel¬
lectus. & suꝑ om̃s seruos dĩ sub¬
limis et exaltatus. Cuiꝰ & opera
mira fuer̃t ac stupenda. & nun¬
quam głȩ fuit sibi cura. & hoc ÷
sicut obstupuer̃t suꝑ te multi:
sic ingłosus erit inter uiro
aspectus eiꝰ. & forma eiꝰ inter fi

Expanded text:
et elevabitur, et sublimis erit valet Dei servus et magni fuit intellectus, et super omnes servos Dei sublimis et exaltatus. Cujus et opera mira fuerunt ac stupenda, et nunquam gloriae fuit sibi cura. Et hoc est, sicut obstupuerunt super te multi, sic ingloriosus erit inter viros aspectus ejus, et forma ejus i
Abbreviated transcription (Latin):
circunciditur: Punqͥd enĩ ꝑcercun¬
cionem illa saluantur Sieuim
lices quia sie: tẽ sola cireunemor
trarius. cũ suꝑius dixeris cireunci¬
si onem causam eẽ. saluationis.M.
nequeunt circuncidi. & tam̃ cre¬
ca. rachel et lia. & sephora uxore

Expanded text:
circumciditur? Nunquid enim per circumcisionem illam salvantur? Sed dices quia sic, tunc sola circumcisio trarius eris, cum superius dixeris, circumcisionem causam esse salvationis. MOnequeunt circumcidi, et tamen creca, Rachel et Lia, et uxore
Abbreviated transcription (Latin):
uenient. aurũ & thus deferenteᷤ
et laudẽ dño annunciantes:
Hȩc enĩ etiam ñdum st̃ consũma¬
ta .P. Consũmata sane fuer̃t
tempore tẽpli scdi: qđ fabi¬
cauit esdras ex p̾cepto cyri.
teste aggeo ꝓpħa qui ait. Hi

Expanded text:
urum et thus deferentes, et laudem Domino annuntiantes? Haec enim etiam nondum sunt consummata. PETRUS. Consummata sane fuerunt tempore templi secundi, quod fabricavit Ezra ex praecepto Cyri, teste Aggaeo propheta, qui ait: Haec
Abbreviated transcription (Latin):
hedo accubabit. Uitulus & leo et
oiis simul morabunt᷑: et puer
paruulus minabit eos. Ditulus
ec uisus pascent᷑. simul reqͥes cel
catuli eorũ. & leo qͣsi bos comedec
ꝑaleas .P. Stultissime om̃ium
o moyses intelligis tu istã simpli¬
det inscitia. Si enĩ ut dicis lupus
pacem ñ habeat nͥ cum agno. nec
pardus nͥ cũ hedo. nec leo nisicũ
oue & uitulo. qͥd ꝓderit talis
confederatio: Inquietabit nãq
lupus hedũ. & leo agnũ. & pardus
ouem ac uitulũ.M. Quomͦ ergo
illam intelligis: ẜ. Nos sane per
bestias illas que rapina & carne
uiuunt. impios hoies intelligimꝰ
et raptores. ꝑ reliquas uͥpecudes
mansuetos & simplices. & deilles

Expanded text:
et ovis, simul morabuntur, et puer parvulus minabit eos; vitulus et ursus pascentur, simul requiescent catuli eorum, et leo quasi bos comedet paleas . PETRUS. Stultissime omnium, o Moyses, intelligis tu istam simplicitet inscitia. Si enim, ut dicis, lupus pacem non habeat nisi cum agno, nec pardus nisi cum haedo, nec leo nisi cum ove et vitulo, quid proderit talis confoederatio? Inquietabit namque et lupus haedum, et leo agnum, et pardus ovem ac vitulum. MOYSES. Quomodo ergo illam intelligis? PETRUS. Nos sane per bestias illas quae rapina et carne vivunt, impios homines intelligimus, et raptores; per reliquas vero pecudes, mansuetos ac simplices, et de illis
Abbreviated transcription (Latin):
runt ineo quẽ ipsum fuisse cre¬
dimus. sed & in uerbis eiꝰ oꝑibꝰq
paruerunt: patec re uera eum
iam uenisse. nec debes iã inde
ulter ius dubitare.m. Satis in¬
telligo qͦd dixisti. sed si ita ẽ
cur cȩera om̃ĩa quȩ de xp̃o in
ꝓphetis st̃ conicripta. in ułt o

Expanded text:
runt, in eo quem ipsum fuisse credimus, sed et in verbis ejus operibusque patuerunt, patet revera eum jam venisse, nec debes jam inde ulterius dubitare. MOYSES. Satis intelligo quod dixisti. Sed si ita est, cur caetera omnia quae de Christo in prophetis sunt c
Abbreviated transcription (Latin):
leuabit gens contragend̾e gladiũ.
nec exercebunt᷑ ultra ad pꝰium:
nunquã illud dixit ꝓpħa quid
facturȩ sint gentes en arrando:
sed qͥd p̃cepturus sit xp̃s oster¬
dendo quẽ adiodũ & alibĩ ⁊a¬
charias dicit de ipso. Et loque¬
tur inquit pac̃e gentibus. Slc̃
enim hic de eo qͦd pace̾. prȩceptu¬
sit dictũ intelligimꝰ: ita et ibi.
Quam cũ & ipse pceꝑit. si cõpletun
non ẽ: nulla eiꝰ culꝑa fuit. M. Di¬
cit etiam ieremias. In dieb ilis
habitabit confident᷑. Sed & hoc
quoq n̾dum ÷ completũ: quod
post hominis illiꝰ quem xp̃mdi¬
citis. cõpleri debuit si xp̃c essec:
aduentũ. Iuda nanq & isr ł ad¬
huc in miseria & captiuitate est.
P Promissio sane ista o moyses
eis duntaxat ẽ. facta. qͥ de isrł
credicuri erant atq iuda. unꝰ
et in incredulis non ẽ. conpletã
quẽadmodũ populo ilrł de egi¬
pto educto quida quia peccaue.¬
nunt. & apceptus dñi recesseriul.
Tera repmissionis ñ intrar unt.

Expanded text:
gens contra gentem gladium, nec exercebuntur ultra ad praelium, non, inquam, illud dixit propheta, quid facturae sunt gentes enarrando, sed quid praecepturus sit Christus ostendendo, quemadmodum et alibi Zacharias dicit de ipso: Et loquetur, inquit, pacem gentibus : Sicut enim hic de eo quod pacem sit praecepturus , dictum esse intelligimus, ita et ibi: quam cum et ipse praeceperit, si completum non est, culpa ejus nulla fuit. MOYSES. Dicit enim Hieremias: In diebus illis, habitabit confidenter . Sed et hoc quoque nondum est completum, quod post hominis illius quem Christum dicitis, compleri debuit, si Christus esset, adventum. Juda namque et Israel, adhuc in miseria et captivitate est. PETRUS. Promissio sane ista, o Moyses, eis duntaxat est facta, qui de Israel credituri erant atque Juda, unde et in incredulis non est completa, quemadmodum populo Israel de Aegypto educto, quidam quia peccaverunt et a praeceptis Domini recesserunt terram promissionis non intraverunt ,
Abbreviated transcription (Latin):
ei accribuã. Dieit quippe idem
isaias. Dabo in solitudinẽ cedrũ
e sccħim & mir̾tũ. et lignũ oli.¬
ue.Et. Pona indeserco abietem.
pnũe uurum sinul. Per has sa
gnatur. De al nqr hoc deser¬
sertum gͦ intelligitur mundus.¬
cur arbores queso fructiteras et
preciosiores in eiꝰ designationenon
posuit: P. Magno sane intuitu
et ratione hoc fecit. dicut nanq
semꝑ uirent arbores illȩ. nec ali¬
quando sua uiduant᷑ fronde.
totũ manet & integrũ. Habeo autẽ
et aliud auctoritatis argumentũ.
ad comꝓbandũ uniri potuisse ho¬
minẽ & dm̃. Dixit nanq eciã isaiad.
Et dicent. in die illa. E cce dñs nr iste.
Ex pectauimꝰ eũ & saluabit nos. h̾e
certe uersũ aliter ñ curamꝰ explana¬
re. quã doctores illũ ur̃i dudimm
exposuere. Per eũ nanq uenturũ
docuero fore tempꝰ. quo et deum
umdus deo. uistirs & digito sibi

Expanded text:
ei attribuam. Dicit quippe idem ei attribuam. Dicit quippe idem Isaias: Dabo in solitudine cedrum, et sethim, et myrthum, et lignum olivae, et ponam in deserto abietem, pinum et buxum simul . Per has sangnatur. De aliquo namque hoc desersertum ergo intelligitur mundus,cur arbores, quaeso, fructiferas et pretiosiores in ejus designatione non posuit? PETRUS. Magno satis intuitu et ratione hoc fecit. Sicut namque semper virent arbores illae, nec aliquando sua viduantur fronde, totum manet et integrum. Habeo autem et aliud auctoritatis argumentum, ad comprobandum uniri potuisse hominem et Deum. Dicit namque Isaias: Et dicent in die illa: Ecce Dominus noster iste. Exspectavimus eum, et salvabit nos . Hunc certe versum aliter non curamus explanare, quam doctores vestri illum dudum exposuere. Per eum namque venturum docuerunt fore tempus, quo et Deum undus esset visurus, et digito sibi
Abbreviated transcription (Latin):
niuno n do soli. Homo eni mrbe
nis qd uiderit uł audierit. luste
aliad iudicare ñ poterit.m. Pars
sane huiꝰ quam tͥ in auxiliũ addu¬
xisti auccoritatis: ad hoc obstat os¬
tendendũ qͦd tu ꝓbare contendis.
Legitur nanq ibi. & reqͥescet suꝑ
tellectus. sp̃c consilii & fortitu¬
dinis. sp̃s scientie & pietatis. &
replebit eũ sp̃s timoris dñi. di
enim ds̃ esset futurꝰ: daturus
Nichil ẽ. qͦd opponis. Dixi nanq
tibi in pͥmis. in meȩ explanatio¬
ne credulitatis. tr̾es ipsum eẽ.
substantias xp̃m corpus scilicet
animã & dm̃. Et scđm deitatem
septẽ illa sibi st̃ attributa uocabu¬
la. scđm animã uͦ septẽ inunera
potuit susciꝑe supradicta. E ius
quippe anima prȩc̃ qͦd deitati erat
adiuncta: ꝑ se quoq om̃ium fuit
animarũ dignissima.ꝙ. Cum
et scđm animã septẽ illa sus¬
ceperit munera: uelim certe mͥ¬
apias. qͥd scđm corpus ei altr iba
ai Lcet ridiculose hoc ꝓferas.
samen siuis dicã. qͥd scd̃icarnẽ

Expanded text:
niunt, nisi soli Deo. Homo enim nisi quod viderit, vel audierit, juste aliquid judicare non poterit. MOYSES. Pars sane hujus, quam tibi in auxilium adduxisti auctoritatis, ad hoc obstat ostendendum quod tu probare contendis. Legitur namque ibi: Et requiescet super ortitudinis, Spiritus scientiae et pietatis, et replebit eum Spiritu timoris Domini. Si enim Deus esset futurus, daturus Nihil est quod opponis. Dixi namque tibi in primis in meae explanatione credulitatis, tres ipsum esse substantias Christum, corpus scilicet, animam, et Deum. Et secundum Deitatem septem illa sibi sunt attributa vocabula, secundum animam vero septem munera potuit suscipere supradicta. Haec quippe anima praeter quod erat Deitati adjuncta, per se quoque omnium fuit animarum dignissima. MOYSESet secundum animam septem illa susceperit munera, velim mihi certe aperias quid secundum corpus ei attribuas. PETRUS. Licet ridiculose hoc proferas, tamen, si vis, dicam quid secundum carnem
Abbreviated transcription (Latin):
sibi uidebitur: sieut hodie ecła
mali & angustie: qͦd satur effe¬
ecus sũ inde. & xĩc angustias
et labores nimios sustinuit. In
scientia sua iustificabit iustũ
stus fuit: & eũ iustum ee. dñs os¬
idem÷ qđ suꝑius dixit. uere lan¬
guores nr̃os ipse tulio: & doloreᷤ
nr̃os ipse portauit. Idõ inquit
dñs participare eũ faciã in plu¬
rimis. & cũ fortib diuidet spo¬
lia. Et xp̃c in plurimis parti¬
cipauit. qͥa de plur imis gen¬
tibus crediderc̃ in eum multi.
Etcũ torcibus spolia diuisi. qͥa
cum pͥncipib inferniqͥ mundũ
istit spoliauerant re

Expanded text:
ut hodie etiam mali et angustiae, quod satus effectus sum inde. Et Christus angustias et labores nimios sustinuit. In scientia sua justificabit justum stus fuit, et eum justum esse Dosuperius dixit, vere languores nostros ipse tulit, et dolores nostros ipse portavit. Ideo, inquit Dominus, participare eum faciam in plurimis, et cum fortibus dividet spolia. Et Christus in plurimis participavit, quia de plurimis gentibus crediderunt in eum multi. Et cum fortibus spolia divisit, quia cum principibus inferni qui mundum istum spoliaverant,
Abbreviated transcription (Latin):
decem illis tantũmodo diebus
ꝓpe ÷ ds & inuenit᷑: tc̾ si alio tera¬
pore peccator conu̾ti uolens dm̃
quisierit. & cũ qͥa longe existen¬
tem ⁊ł inuenerit: iã dei & ñ pecca¬
ctores nr̃i. dm̃ scilicet ꝓꝑt fusse
et poruisse inuturi. qͥudiuste

Expanded text:
iebus prope est Deus et invenitur, tunc, si alio tempore peccator converti volens Deum quaesierit, et eum quia longe existentem non invenerit, jam Dei et non peccactores nostri, Deum scilicet prope fuisse et potuisse inveniri, quandiu ste
Abbreviated transcription (Latin):
tatem om̃ium nr̃m. id ẽ. origi¬
nale peccatũ quo irredm᷑ om̃s
ꝑ eum id ẽ. per baptismũ quẽ
ipse dedit: dñs condonat ec
abluit. Coactꝰ ÷ & afflictus . et
non aꝑuit os suũ. Et. Diẽ agnus
ad occisionẽ ducetur. & qͣsi ouis
corã dondente se ommutescet
et ñ aꝑiet ossuũ: hoc totũ expl

Expanded text:
itatem omnium nostrum, id est, originale peccatum, quo irretimur omnes, per eum, id est per baptismum quem ipse dedit Dominus, condonat et abluit. Coactus est et afflictus, et non aperuit os suum, et sicut agnus ad occisionem ducetur, et quasi ovis coram tondente se obmutescet, et
Abbreviated transcription (Latin):
aetenus de singulist
unu desuie dixisti iudelicet
quodhora baptismaus cred
apes cora disti. de quaeredu¬
cutos qo suo mn postulo respon¬
dem uto si scniset cosbonos et

Expanded text:
Hactenus de singulis tunum adhuc dixisti, videlicet quod hora baptismatis tui apostolos credidisti de qua credulitate quid sit mihi postulo responderi, utrum scilicet eos bonos et
Abbreviated transcription (Latin):
sitienti. Uidemꝰ quidem q¬
neq uirga neq: radix sine hu¬
more ꝑossit ꝓcreari. humor
enĩ quasi mas ẽ. ipsius soli.
Xp̾c autẽ quasi radix aut uir¬
gultum de terra sieca corã dño
ascendit: cũ de carne uirginis
sine maris copula dĩ pater eũ
ꝓgenuit. Qͦd aut̃ẽ addidic. non
est species ei neq decor: & uidi¬
ius eũ & non erat aspectus:¬
uimus eũ despectum & nouis¬
simũ uirorum. ad oltendendã
humilitatem suã addidit: et
pompȩ imundanȩ contẽptũ.
Cum inqͥt uirũ dolorum. Hir
sane dolorũ fuit ipse. qͥa nec
in infantia uł puericia. nec
in uiuentute. in aliuoloꝵ insi¬
diis caruit ac labore. unde. et
nanꝙ ꝑ infirmitatẽ istami
chil aliud ꝓpħa intelligi uo¬
lure: quã miserias & labores.
quos seđm carne inmundo
xpe siscinuit. Sequit. Quasi
abseonditꝰ cuiltus eiꝰ & despe¬
cansunde nec repitauimꝰ eũ.

Expanded text:
sitienti, id est de ineque virga, neque radix sine humore possit procreari. Humor enim quasi mas est ipsius soli. Christus autem quasi radix aut virgultum de sicca terra coram Domino ascendit, cum de carne Virginis sine maris copula Deus Pater eum progenuit. Quod autem addidit, non est species ei neque decor, et vidimus eum vimus eum despectum, et novissimum virorum, ad ostendendam humilitatem suam addidit, et pompae mundanae contemptum. Eum, inquit, virum dolorum. Vir sane dolorum fuit ipse, quia nec in infantia, vel pueritia, nec in juventute, malevolorum insidiis caruit, ac labore, unde et mnamque per infirmitatem istam nil aliud propheta intelligi voluit, quam miserias et labores, quos secundum carnem in mundo Christus sustinuit. Sequitur: Quasi absconditus vultus ejus et despectus, unde nec reputavimus eum.
Abbreviated transcription (Latin):
heta admirans aio. Quiscre¬
rdit audicui nr̃o. & brachiũ
li cui reuelatum ẽ: Aesi di.¬
cep et. Adeo st̃ miranda quae
ꝑredico eẽ. uentura qͦd uix erit
qui iudicet e̾e. credenda sci¬
lices qͣd brachiũ dñi reuelari.¬

Expanded text:
admirans, ait: Quis credidit auditui nostro, et brachium Domini cui revelatum est? Ac si diceret: Adeo sunt miranda quae praedico esse ventura, quod vix erit qui judicet esse credenda, scilicet quod brachium Domini debea
Abbreviated transcription (Latin):
popłs cũ duce uenturo id ÷ cum
tito. & finis eiꝰ uastitas & pͦt finẽ
belli statuta desolatio. Quod au¬
tem sequit᷑. confirm abit auten¬
pactũ multis ebdomada una
illa ꝓfecto ebdomada una sept̃
sunt anni obsidionis. Septen
enĩ annis obsessa ẽ. ciuitas ab
exercitu romanorũ. & infral¬
los septẽ annos adeo coacti fun
uitus & afflicti. qđ non haba
unde sacrificiũ facere posser
et hoc ẽ. qͦd ait. In dimidioel
deficiet hostia & sacrificu et
in tẽplo erit abominatio deso¬
lationis. Qͦd etiam additur usꝙ
ad consũmationẽ & finem ꝑse¬
uerabit desolatio: insinuat &d
captiuitas & desolatio illa sine
foret caritura. Septẽ gͦ ebdomꝰ¬
des usꝙ ad cẏrũ: & sexaginti
duȩ ebdomades acyro usꝙ
titum. et ebelgmada un dobfi¬

Expanded text:
 cum duce venturo, id est cum Tito, et finis ejus vastitas, et post finem belli statuta desolatio. Quod autem sequitur, confirmabit pactum multis hebdomada una, illa profecto hebdomada una septem sunt anni obsidionis. Septem enim annis obsessa est civitas ab exercitu Romanorum, et infra illos septem annos, adeo coacti fuerunt intus et afflicti, quod non haberent unde sacrificium facere possent, et hoc est quod ait: In dimidio deficiet hostia et sacrificium, et in templo erit abominatio desolationis. Quod etiam additur, usque ad consummationem et finem perseverabit desolatio, insinuat quod captivitas, et desolatio illa fine foret caritura. Septem ergo hebdomades usque ad Cyrum, et sexaginta duae hebdomades a Cyro usque ad Titum, et hebdomada obsi
Abbreviated transcription (Latin):
credebatri. cũ manifeste & sine
allegoria ꝓpħȩ loquebantur
uobis. Quare mirum ñ÷ si tͥ
absur cda uident᷑ mes uerba ex¬
planationis. Ueruntamen ut
om̃s occasiones & obiectiones
tuas prȩcidam. iã de ipsoisaia

Expanded text:
credebatis, cum manifeste et sine allegoria prophetae loquebantur vobis, quare mirum non est, si tibi surda videntur meae verba explanationis. Verumtamen ut omnes occasiones et objectiones t
Abbreviated transcription (Latin):
ent desiderata cunctarũ genti¬
um. & imꝑlebo domũ istam
gła dicit dñs exercituũ. Meũ
est argentũ & meũ ÷ aurum:
dicit dñs exercituũ. Aagna
erit gła domꝰ istius nouissim
plusquã pͥmȩ: dicit dñs exes¬
cituum. Et in loco isto dãbi
pacem: dicit dñs gerciuũ. Ea qͥp¬

Expanded text:
 cunctis gentibus et implebo domum istam gloria dicit Dominus exercituum meum est argentum et meum est aurum dicit Dominus exercituum magna erit gloria domus istius novissimae plus quam primae dicit Dominus exercituum et in loco isto dabo pacem dicit Dominus exercituum in
Abbreviated transcription (Latin):
popłisui .ẜ. Nonẽ gensintoco
mundo stulcior uobis qͥ hoc pu¬
tatis. qd corpꝰ uel lumen lunas
ds augeat siue solis. Solenĩ si
reret. neddum si septẽpliciter ⁊ ͦa
si et lum̃ eiꝰ septemplicit᷑ maius
eẽt. ocłos utiq nr̃os nimio splen¬
dore obtunderet. Lunȩ etiam
limen sisplendori solis par fie¬
ret: nemo iam ultra quiesceret.
semꝑecenĩ dies esset. Per lunaris
gͥ lucis siue solaris augmentũ.
pliciter maior erit & lucidior:
quã modernorũ. & qͦd ñ de lu¬
na uł de sole isto uisibilr. sed de
xp̃ianorum credulitatis gła et
silindore ꝓpħa loquatur: in
siquentili ꝓpł a testatur cũ sub¬

Expanded text:
PETRUS. Non est gens in toto mundo stolidior vobis, qui putatis quod corpus vel lumen lunae Deus augeat sive solis: sol enim sireret, ne cum si septempliciter; quod si et lumen ejus septempliciter majus esset, oculos utique nostros nimio splendore obtunderet. Lunae etiam lumen si splendore solis par fieret, nemo jam ultra quiesceret, semper etenim dies esset. Per lunaris igitur lucis sive solaris augmentum, pliciter major erit et perlucidior quam modernorum. Et quod non de luna vel sole isto visibili, sed de Christianorum credulitatis gloria et splendore propheta loquatur, in sequentibus testatur cum sub
Abbreviated transcription (Latin):
In głam uam. ł on occidet᷑
ul io sol cuus& luna cua ñ minu¬
nam. Namsi de sole uł luna ꝓprie
diceret. hoc quidẽ qͦd dicit ñ erit
tibi ampliꝰ sol ad lucendũ ꝑdiem.
nec splendor lunȩ illuminabit
te: illi qͦd supradixerat contrariũ
essec. er it scilicet lux luns sic̃ lux
solis. & lux solis septẽpliciter. Pa¬
çet gͥ quia de splendore et gła

Expanded text:
in gloriam tuam, et non occidet ultra sol tuus, et luna tua non minunam . Nam si de sole vel luna proprie diceret, hoc quidem quod dicit, non erit tibi amplius sol ad lucendum per diem, nec splendor lunae illuminabit te, illi quod supra dixerat contrarium esset, erit scilicet lux sicut lux solis, et erit septempliciter. Patet igitur quia de splendore et gloria
Abbreviated transcription (Latin):
diceret. De cogitetis quia qͦ dui¬
detis & auditis: filitiꝰ scilicet sine
pqtte carnali contra usimeeĩ.
sciatis. Aliter uanqu ago: etitus
alit̾ cõgitatis. Leseuonne

Expanded text:
diceret: Ne cogitetis quia quod videtis et auditis, Filium scilicet sine Patre carnali, contra usum esse sciatis, aliter namque ego, et vos aliter cogitatis. Vos e
Abbreviated transcription (Latin):
id ẽ. sermo postquã semel egre
ditur de ore. ad os ultra reuerti¬
tur. Per hoc gͥ aꝑte ostendit. qđ
de filii ꝑsona u̾bum meu̾ dixit.
m. Iam ex uerbis tuis innuit᷑. qͦd ni
et ymber postquãde cęloim¬
mittitur: in cȩlũ rur sus reuer¬

Expanded text:
id est sermo, postquam semel de ore egreditur, ad os ultra revertitur. Per hoc igitur aperte ostendit, quod de Filii persona verbum meum dixit. MOYSES. Jam ex verbis tuis innuitur quod nix et imber postquam de coelo emittitur, in coelum rursus rever
Abbreviated transcription (Latin):
ceptũ peccatorẽ occidi. xp̃c autẽ
ad ueritate & iusticiã iudiciũ
adluixit: qͣndo peccatores non
peccatoris. sed ut magis c̃uertat᷑
et uiuat. Non deficiet aut effugiet
donec ponat in t̾ra iudiciũ. Mor¬
tem sane xp̃i uoluit ꝓpħa notari
ꝑ defectũ. ꝑ effugiũ uͦ ascensũ eius
in cȩlũ. Aesi diceret. Non morie¬
tur aut de t̾ra recedet. id in celũ
ascendet. donec mitcat legẽ. int̾ra.
Et ap̃c̃ quidẽ anteqͣm scđm carnẽ
obirec aut ad patrẽ in cęlũ ascen¬
deret. iudiciũ in terra posuit:
qͣndo legẽ id ÷ euangłium no¬
bis dedit. Idõ autẽ nequa qͣm
ñ moriet᷑ sed ñ deficiet dixit̾:
quia mors xp̃i ñ reuera mors

Expanded text:
ceptum, peccatorem occidi. Christus autem ad veritatem et justitiam judicium adduxit, quando peccatores non peccatoris, sed magis ut convertatur et vivat . Non deficiet aut effugiet, donec ponat in terra judicium. Mortem sane Christi voluit propheta notari per defectum, per effugium vero ascensum ejus in coelum. Ac si diceret: Non morietur aut de terra recedet, id est in coelum ascendet, donec mittat legem in terra. Et Christus quidem antequam secundum carnem obiret, aut ad Patrem in coelum ascenderet, judicium in terra posuit, quando legem, id est Evangelium, nobis dedit. Ideo autem nequaquam non morietur, sed non deficiet dixit, quia mors Christi non revera mors
Abbreviated transcription (Latin):
cum diuitib morte suam. Cũ
impiis & diuitib idem ẽ. Diui¬
tes qͥppe mundi huiꝰ pene om̃s
impii sc̃. Apud uideos autem
erat consuetudo impios & ꝓ aliqͦ
scelere suo int̾fectos: extra cõmu¬
nionem hõium sepeliri cȩterorũ.
Et xp̃c. & cum impiis idẽ. cum
latronibus ÷ crucifixus & morꝰ¬
tuus. & extra cõmunem sepul¬
turam sepultus: licet iniqͥtatẽ
non fecerit. nec dolus fuerit
in ore eiꝰ. sed ita uoluit dñs: sic̃
seriptum÷ in seqͣntibus. Et dñs
uoluit eũ conterere & infirma.¬
ri. idẽ. pati. Si posueris inquit¬
ꝓ peccato animã suam: uidebit
semen & cȩtera: Scimꝰ ꝓfecto qͦd
antiquitꝰ scriptura sacrificiũ
Sd ip eccato flebat. peccatino¬
mine appellabat. Uneecatino
ꝓpha dicit. Si posueris  hie
animã suam id ẽ. anima xpi¬

Expanded text:
 mortem suam. Cum impiis et divitibus idem est. Divites quippe hujus mundi, pene omnes impii sunt . Apud Judaeos autem erat consuetudo, impios et pro aliquo scelere suo interfectos, extra communionem hominum sepeliri caeterorum. Et Christus cum impiis, id est cum latronibus est crucifixus, et mortuus, et extra communem sepulturam sepultus, licet iniquitatem non fecerit, nec dolus fuerit in ore ejus, sed ita voluit Dominus, sicut scriptum est in sequentibus: Et Dominus voluit eum conterere et infirmari, id est pati. Si posuerit pro peccato animam suam, videbit semen, etc. Scimus profecto quod antiquitus Scriptura sacrificium quod pro peccato fiebat, peccati nomine appellabat. Unde et hic propheta dicit: Si posueris, Domine, animam tuam, id est, animam C
Abbreviated transcription (Latin):
legis lator ex titerit. & uerbũ di
sub eiꝰ carnis uelam inetatud¬
rit. nichilq aliud qͣm p̾cepit
ds pater ipse docuerit: ipso at¬
testante in euangłio & dicente.
sermonẽ quem audistisñ : m̃s
sed eiꝰ qui misit patris: cũ ipse
nullũ occidi uł corporalit̾ pun¬
erit .M. ad huc restat uinũ. de qui
uolo mͥ respondeas. Cũ en imai
l.Estimare uideris. qͦd ꝓphaso¬
lũ modo nom̃ sit hominis. sed
latur. quisqͥs ea quȩ porro ues
tura st̃ effatur. Inisaia qͦq sic
legitur. Ecce seruus ms suscepi
eum. electꝰ m̃s complacuit sibi
in illo anima mea. Dedi sp̃m
meũ suꝑ eũ. uidiciũ gentib ꝓfe¬
ret. Non elamabit na exalta

Expanded text:
gislator exstiterit et Verbum Dei sub ejus carnis velamine latuerit, nihilque aliud quam praecepit Deus Pater, ipse docuerit, ipso attestante in Evangelio et dicente: Sermonem quem audistis, non est meus, sed ejus qui misit me Patris , eum ipse nullum occidi vel corporaliter punerit. MOYSES. Adhuc restat unum, de quo mihi volo respondeas. Cum enim Aestimare videris quod propheta solummodo hominis nomen sit, sed latur quisquis ea quae porro sunt ventura effatur. In Isaia quoque sic legitur: Ecce servus meus, suscepi eum, electus meus, complacuit sibi in illo anima mea. Dedi spiritum meum super eum, judicium gentibus proferet. Non cl
Abbreviated transcription (Latin):
eum qͣsi plagatũ & ꝑcussũ adõ
et humiliatũ. Quod ẽ. putaui¬
mus qͦd plaga id÷ flagellũ illud
et ꝑcussio & depressio illa sibi
contingeret ob se. ipsũ. sed neqͣ¬
quam: & hoc ẽ. quod ait. Ipse
autẽ uulneratꝰ ÷ ꝓpter iniqͥta¬
des nr̃as. attritus ẽ. ꝓpter sce¬
lera nr̃a. Ec. Disciplina pacis
sustinuit: ut misericors et be¬
nignus. Unde sequit᷑. Et liuo¬
re ciꝰ sanati sumus. liuore:
scilicet flagelloꝵ & uulneru:
quȩ ꝓ nobis ẽ. ꝑpessus. Idem le¬
quitur. Om̃s nos quasi oue
errauimꝰ. & unusqͥsq inuiam

Expanded text:
agatum et percussum a Deo et humiliatum, quod est, putavimus quod plaga, id est flagellum illud et percussio, et depressio illa sibi contingeret ob seipsum, sed nequaquam. Et hoc est quod ait: Ipse autem vulneratus est propter iniquitates nostras, attritus est propter scelera nostra. Et disciplina pacis sustinuit, ut misericors et benignus. Unde sequitur, quia livore ejus sanati sumus, livore scilicet flagellorum et vulnerum, quae pro nobis est perpessus. Item sequitur: Omnes nos quasi oves erravimus, et unusquisque i
Abbreviated transcription (Latin):
Leseriptũ ÷ in monte oreb.
nȩ ultra uocẽ dm̃ ansibilit᷑ au.¬
rerentur aspicerent contra q̃d
dicit dñs ad moysen. ꝓpħam
suscitabo eis de medio fr̃m su¬
orum similẽ tui. quasi diceret.
ille quẽ suscitabo de ipsoꝵ erit
ꝓgenie iudeorũ. sed & tuisimi¬
lis erit. hoc ẽ. sicut culegẽ de.¬
disti: ita & ipse legẽ dabit. d
etiam ꝑhoc notatur: qͦd ꝓħam
singularit᷑ & ꝑ excellentiã posu.
scitabo dixisset. Propħas qͥppe
qui annumciar̃t uerba eiꝰ. seq̃
nullus eoꝵ legẽ dedit ad simili¬
tudinẽ moysi. nͥ xp̃c. Et ponã
uerba mea in ore eiꝰ. Qd ẽ. quia
uocis meȩ impetũ nequeunt tõ¬
lerare. ꝑ ipsũ loqͣr eis sub carniᷤᷤ
lielamine. Loqueturq ad eos
omĩa quȩ p̾cepero illi. Acsi aꝑ¬
ce diceret. Pretem q qͦd uelĩ et
precipiã. nichił om̃ino dicet.
Qui aute uerba eiꝰ quȩ loquet᷑
in nomine meo audire nolue¬
rit: ego ultor epistam. id ÷ qui
precentis eiꝰ paPere renueri¬

Expanded text:
est , in monte Oreb, ne ultra vocem Domini visibiliter audrerentur aspicerent. Contra quod dicit Dominus ad Moysen : Prophetam suscitabo eis de medio fratrum suorum similem tui, quasi diceret: Ille quem suscitabo, de ipsorum erit progenie Judaeorum, sed et tui similis erit, hoc est, sicut tu legem dedisti, ita et ipse dabit, quod etiam per hoc notatur, quod prophetam singulariter et per excellentiam posuitscitabo, dixisset. Prophetas quippe qui annuntiaverunt verba ejus, sed nullus eorum legem dedit ad similitudinem Moysi, nisi Christus. Et ponam verba mea in ore ejus, quod est, quia vocis meae impetum nequeunt tolerare, per ipsum loquar eis sub carnis velamine. Loquetur ad eos omnia quae praecepero illi. Ac si aperte diceret: Praeter id quod volam et praecipiam, nihil omnino dicet: Qui autem verba ejus quae loquetur in nomine meo audire noluerit, ego ultor existam, id est, qui praeceptis e
Abbreviated transcription (Latin):
et homine̾ debuisse ẽẽ. futurũ.
Quicqͥd enĩ hominis ẽ: finem ⁊ ha¬
biturũ. D̾s autẽ & qͦd eiꝰ est manet
in ȩt̃num. Prȩt̃ hȩc etiã omia in¬
iuste mͥ contradicis. de nominibꝰ
supradictis. Ur̃i nanq doctores
et xp̃m septẽ nomina habiturũ
esse dixerunt. & hȩc eade posuer
Hoc autẽ in nr̃ẽ disputationis e¬
ordio pactũ non firmaras : ut
iniuste aliqͥd contradicas. M
Recordor & uerũ est: ita nr̃os dixss¬
se doctores .P. Adhuc & aliã da¬
bo si uis auetoritatẽ: puerũ illĩ

Expanded text:
et hominem debuisse esse futurum. Quidquid enim hominis est, finem est habiturum, Deus autem et quod hujus est, manet in aeternum . Praeter haec etiam omnia injuste mihi contradicis de nominibus supradictis, vestri namque doctores, et Christum septem nomina habiturum esse dixerunt, et haec eadem posuerunt. Hoc autem in disputationis exordio pactum non firmaras, ut injuste aliquid contradicas. MOYSES. Recordor et verum est, ita nostros dixisse doctores. PETRUS. Adhuc et aliam dabo, si vis, auctoritatem, pu
Abbreviated transcription (Latin):
p̾c qͥppe legẽ quȩ clausa erat et
operta. & int̾ iudeos tantũ ꝓtulit.
id ẽ. enucleauit. patefecit. & me¬
dullam elicuit. ad hoc: ut gen¬
ces illã possent acciꝑe. Dequit᷑
Non clamabto. nec exaltabit᷑ aut
audietur toris uox eiꝰ. & nos sei¬
mus qͥa xp̃c non clamosus. ñ
arrogans. ñ in anis głȩ appe¬
titor fuit. ĩmo suꝑ om̃ia hu¬
militatẽ dilexit. Talanum
quassatũ non conteret. & linis
fumigans ñ extinguet. Uide¬
inus sane qͦd calamꝰ quassat᷑
leuiter potest ꝑfringi. linũ
autẽ fumigans id ẽ. uinũ cõ¬
bustum sed tam̃ adhuc aliqͥd¬
recinens fumi id ẽ. ignis: pfa¬
cillime potest extir igiui.

Expanded text:
 quippe legem quae clausa erat et operta, et inter Judaeos tantum, protulit, id est enucleavit, patefecit, et medullam elicuit; ad hoc ut gentes illam possent accipere. Sequitur, non clamabit, nec exaltabitur, aut audietur foris vox ejus. Et nos scimus quia Christus non clamosus, non arrogans, non inanis gloriae appetitor fuit , imo super omnia humilitatem dilexit. Calamum quassatum non conteret, et lichnum fumigans non exstinguet. Videmus sane quod calamus quassatus leviter potest perfringi: lichnum autem fumigans, id est linum combustum, sed tamen adhuc retinens fumi, id est ignis, perfacillime potest exstingui.
Abbreviated transcription (Latin):
stia dño deo tuo in oreb quando
contio congregataẽ. & dixisti.
Uitra n audia uocẽ dñi dĩ mei. et
igno hunc maximũ non uide
phetam inqͥt suscitabo eis de me¬
dio frm suoꝵ similẽ tui. & po¬
nam u̾ba mea in ore eiꝰ. loquetͦq
ad eos om̃ia quȩ pͣcepero illi. qͥ au.¬
tem uerba eiꝰ quȩ loquet᷑ in nomi.¬
ne meo audire noluerit: ego ul.¬
tor ex istam. Qͥs est autȩ o moyses
quis : ille quẽ dicit dñs similem
moysi suscitandũ. & ipsũ e̾eᷤ. prȩ¬
cipit audiendũ:m. Utiq de iosue
filio nun: dici potuit. qͥ post mo¬
ysen & in ipsiꝰ loco surrexit.P.
Profecto de iosue nullatenꝰ potest
esse. De eo qͥppe patent̾ scriptura
loquit᷑. sicut in libro numeri

Expanded text:
quando concio congregata est, atque dixisti: Ultra non audiam vocem Domini Dei mei; et ignem maximum hunc non videbphetam suscitabo eis de medio fratrum suorum similem tui, et ponam verba mea in ore ejus, loqueturque ad eos omnia quae praecepero illi. Qui autem verba ejus quae loquetur in nomine meo audire noluerit, ego ultor existam . Quis est autem, o Moyses, quis est ille quem dicit Dominus similem Moysi suscitandum, et ipsum esse praecipit audiendum? MOYSES. Utique de Josue filio Nun dici potuit, qui post Moysen et in ipsius loco surrexit. PETRUS. Profecto de Josue mullatenus potest esse. De eo quippe patenter Scriptura loquitur, sicut in lib. Numeri