comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tra bonos. non. R.P cedere. non fortune ip̃i succumbere. Huius si causa
non manifestissimis rebus teneretur. tñ eum mores ip̃ius ac uita cõuin¬
ceret. Agedum conferte minc cũ illius uitam.P. sillȩ uobis ppłoq .R.
notissimam iudices. et eam ante oculos ur̃os proponite.  quod huius
factum aut cõmissum non dicam audatius. sed qd̾ cuiqmͣ paulomius
consideratũ uideretur factum quero. Uerbum ecquod unqͣm ex ore huiꝰ
extidit. ut quisqmͣ posset offendi. At uõ in illa graui. L. Syllȩ uicto¬
ria turbulentaq quis. P Sylla mitior : Alultorũ lyc uitamẽ a. L. Sylla
dep̃catus. Qm multi sunt sũmi homines et ornatissimi. & nr̃i et eque¬
stris ordims. quoꝵ pro salute se hic Syllȩ obligauit quos ego nomĩarem.
Neq em̃ ip̃i nolunt. E huic animo gratissimo assunt. Sed quia marꝰ
est beneficium qͣm posse debet cuus cun dare.ideo a uobis peto. ut quod̃

Expanded text:
tra bonos, non rei publicae cedere, non fortunae ipsi succumbere. huius si causa tra bonos, non rei publicae cedere, non fortunae ipsi succumbere. huius si causa non manifestissimis rebus teneretur, tamen eum mores ipsius ac vita convinceret. agedum, conferte nunc cum illius vita vitam P. Sullae vobis populoque Romano notissimam, iudices, et eam ante oculos vestros proponite. ecquod est huius factum aut commissum non dicam audacius, sed quod cuiquam paulo minus consideratum videretur? factum quaero; verbum ecquod umquam ex ore huius excidit in quo quisquam posset offendi? at ria turbulentiisque, quis P. Sylla mitior? quam multorum hic vitam est a Sylla deprecatus? quam multi sunt summi homines, et ornatissimi, et nostri, et equestris ordinis, quorum pro salute se hic Syllae obligavit! quos ego nominarem: neque enim ipsi nolunt, ethuic animo gravissimo, adsunt: sed quia maius est beneficium, quam posse debet civis civi dare, ideo a vobis peto, ut quod
Abbreviated transcription (Latin):
cordatur: Quis illum aut nefarie aut stulte cogitasse miretur: Quis de
Ccethego atq eius i hispaniam profectione. ac de uulnere. Q. metelli
pii cogitat. cui non ad illius penam carcer edificatus ẽẽ uideatur. Omit¬
to ceteros. ne sit infiuitum. Tantũ a uobis peto ut taciti de om̃ĩb quos
coniurasse cognitũ est cogitetis. Intelligetis imũquẽq eorum pͥus a sua
uita. qm nr̃a suspitione esse dampnatum. Ip̃m illum autoniũ qm̃ eius
uomen finitimũ maxime est huiꝰ piculo et crimim. nũ sua ante acta¬
uita conuuicit: Semper audax. petulans. libidinosus. Quem in stupro¬
rum defensionib non solum uerbis uti improbissimis solitum ẽẽ scimꝰ
uerum eciã pugnis & calcib. quem exturbare homĩes e possessionibus
cedem facere uicinorũ. spoliare fana sociorum .ii. conatu. & armis dis¬
turbare iudicia. m boms rebus om̃s contempnere. in malis pugnare cõ¬

Expanded text:
cordatur qui illum aut nefarie cogitasse aut stulte sperasse miretur? quis de cordatur qui illum aut nefarie cogitasse aut stulte sperasse miretur? quis de C. Cethego atque eius in Hispaniam profectione ac de volnere Q. Metelli Pii cogitat cui non ad illius poenam carcer aedificatus esse videatur? omitto ceteros, ne sit infinitum; tantum a vobis peto ut taciti de omnibus quos coniurasse cognitum est cogitetis; intellegetis unum quemque eorum prius ab sua vita quam vestra suspicione esse damnatum. ipsum illum Autronium, quoniam eius nomen finitimum maxime est huius periculo et crimini, non sua vita ac natura convicit? semper audax, petulans, libidinosus; quem in stuprorum defensionibus non solum verbis uti improbissimis solitum esse scimus verum etiam pugnis et calcibus, quem exturbare homines ex possessionibus, caedem facere vicinorum, spoliare fana sociorum, comitatu et armis disturbare iudicia, in bonis rebus omnis contemnere, in malis pugnare con
Abbreviated transcription (Latin):
q de uita homĩs. ac de morib dicam. Eenĩ de principio studuit ani¬
mus occurrere magnitudini criminis. satisfacere expectatõni hominũ.
De me aliquid de ip̃so qui accusatus erat dicere. Nunc iam reuocãdi¬
estis eo quo uos ip̃a causa eciam tacente me cogit ammis. Omĩbus in
rit. admiserit. non ex crimine sed ex morib eius qui arguitur est̾ pon¬
derandum. Nleq em̃ potest quisqm nr̃m subito fingi. Neq cuiusqͣmͣ
repente iuta mutari. aut natura conu̾ti. Cirtũspicite paulisper menti¬
b ur̃is ut alia omittamꝰ. hosce ip̃os homines qui huic affmes sceleri
sed eciam consuetudine & studio in om̃i flagitio. stupro. cȩde u̾satum.
Quis eum contra prĩam pugnantem perisse mirat᷑. quem semꝑ om̃s
ad cuule latrocimũ natũ pͥutauerũt: Quis lentuli societates cum iudi¬
cibus: quis insamam libidinum: quis puersam atq impiam religionem re¬

Expanded text:
ique de vita hominis ac de moribus dicam. etenim de principio studuit aniique de vita hominis ac de moribus dicam. etenim de principio studuit animus occurrere magnitudini criminis, satis facere exspectationi hominum, de me aliquid ipso qui accusatus eram dicere; nunc iam revocandiestis eo quo vos ipsa causa etiam tacente me cogit animos mentisque crit, admiserit, non ex crimine, sed ex moribus eius qui arguitur est ponderandum. neque enim potest quisquam nostrum subito fingi neque cuiusquam repente vita mutari aut natura converti. circumspicite paulisper mentibus vestris, ut alia mittamus, hosce ipsos homines qui huic adfines sceleri sed etiam consuetudine et studio in omni flagitio, stupro, caede versatum? quis eum contra patriam pugnantem perisse miratur quem semper omnes ad civile latrocinium natum putaverunt? quis Lentuli societates cum indicibus, quis insaniam libidinum, quis perversam atque impiam religionem re
Abbreviated transcription (Latin):
consulatu scripsi. me hoc demonstrasse dicis. Syllam in illa fuisse supi¬
ore comuratione. Scil is sum qui existimem. Gl. pisonem & Catiliã
& uargunterum & antomũ nihil scelerate. inhil audacter ip̃os ꝑ scłe sine
.P silla facere potuisse. De quo eciam si quis dubitasset antea. nũ id
quod tu argus cogitasset. interfecto pr̃e tuo consule descendere. Rł. Iañ¬
cum lictorib sustulisti hanc suspicionem cũ dixisti. hunc ut Catilmã
consulem efficeret. contra prẽm tuũ oꝑas et manũ compasse. Quod
si ego tibi confiteor tu mihi concedas necesse est hunc cum Catilie
suffragaretur ihil de suo consulatu quẽ iudicio amiserat ꝑ uim iecu¬
pando cogitauisse. Neq enim istoꝵ facmorũ tantorum. tam atrocium
trimen iudices. P sillȩ ꝑsona suscipit. Iam enĩ faciam criminb om̃i¬
bus fere dissolutis contra atq in ceteris causis fieri solet. ut nũc dem¬

Expanded text:
consulatu scripsi, me hoc demonstrasse dicis, Sullam in illa fuisse supericonsulatu scripsi, me hoc demonstrasse dicis, Sullam in illa fuisse superiore coniuratione. scilicet ego is sum qui existimem Cn. Pisonem et Catilinam et Vargunteium et Autronium nihil scelerate, nihil audacter ipsos per sese sine P. Sulla facere potuisse. de quo etiam si quis dubitasset antea an id quod tu arguis cogitasset, ut interfecto patre tuo consul descenderet Kacum lictoribus, sustulisti hanc suspicionem, cum dixisti hunc, ut Catilinam consulem efficeret, contra patrem tuum operas et manum comparasse. quod si tibi ego confitear, tu mihi concedas necesse est hunc, cum Catilinae suffragaretur, nihil de suo consulatu, quem iudicio amiserat, per vim recuperando cogitavisse. neque enim istorum facinorum tantorum, tam atrocium crimen, iudices, P. Sullae persona suscipit. iam enim faciam criminibus omnibus fere dissolutis, contra atque in ceteris causis fieri solet, ut nunc den
Abbreviated transcription (Latin):
Senatus auctoritatem nũqͣm impediuit. Ita se gessit in tribunatu. ut
onere deposito domestici officii nihil postea nisi de. R.P. cõmodis cogi¬
tarit. Atq in ip̃a rogatõne ne ꝑ ium quid ageretur. Quis tñ nr̃m Syllã
aut Cecilium uerebatur. Nonne omis ille terror. omis sedicionis timor
atq opimo ex antronii improbitate pendebat. Eiuis uoces. eius mine fere¬
bantur. Eiuis aspectus. concursatio. stipacio. greges hominũ ꝓditoꝵ. metũ
nobis sedicionesq afferebant. Itaq .P. Sylla hoc importunissinio cũ hono¬
ris. tum eciam calamitatis socio atq comite. & secundas fortunas amtte̾
coactus est. et in aduersis sine ullo remedio atq allenamento ꝑmanere.
Hic tu epłam meam sepe recitas quã ego ad. GN. pompeiũ de meis
rebus gestis et de sũma. R.P. nusi. E ex ea crimen aliquod in .P. Syllã
queris. E si furorem intredibilem bieumo aute conceptũ erupisse ĩ meo

Expanded text:
senatus auctoritatem numquam impedivit, ita se gessit in tribunatu ut senatus auctoritatem numquam impedivit, ita se gessit in tribunatu ut onere deposito domestici offici nihil postea nisi de rei publicae commodis cogitarit. atque in ipsa rogatione ne per vim quid ageretur, quis tum nostrum Sullam aut Caecilium verebatur? nonne omnis ille terror, omnis seditionis timor atque opinio ex Autroni improbitate pendebat? eius voces, eius minae ferebantur, eius aspectus, concursatio, stipatio, greges hominum perditorum metum nobis seditionesque adferebant. itaque P. Sulla hoc importunissimo cum honoris tum etiam calamitatis socio atque comite et secundas fortunas amittere coactus est et in adversis sine ullo remedio atque adlevamento permanere. hic tu epistulam meam saepe recitas quam ego ad Cn. Pompeium de meis rebus gestis et de summa re publica misi, et ex ea crimen aliquod in P. Sullam quaeris et, si furorem incredibilem biennio ante conceptum erupisse in meo
Abbreviated transcription (Latin):
na legis quȩ lenabatur. Noli gͥ animos eoꝵ ordinum qui presunt
iudiciis sumia cũ grauitate et dignitate alienare a causa. Nlemo
labefactare uidiciũ est conatus. Aihil est eiusmodi ꝓmulgatũ. Sẽp
Cecilius in calamitate frĩs sui iudicum ptãtem ppetuandam. legig
acerbitatem mitigandã putauit. Sed quid ego de hoc plura disputẽ:
Dicerem fortasse & facile &. libenter diccrem. si paulo eciam longiꝰ ꝙͣ
lisset. Implorarem sensus urõs. Umuscuiꝰq indulgẽciam in suos testarer.
Peterem errato ueniam. L. cecilii ex nitimuis ur̃is cogitationib atq ex hu¬
mainitate cõuiuui. Lex dies fuit proposita paucos ferri cepta nũꝙͣ po¬
cassemus uihil est actum prius. E id mandato Sylle.Q. metellus. PR
se loqui dixit. Syllam illam rogationẽ de se nolle ferri. Ex illo tempore
et abiecta est int̾cessorem fore ꝑpessus est. Improbis largicionib restitit.

Expanded text:
na legis, quae levabatur. noli igitur animos eorum ordinum qui praesunt na legis, quae levabatur. noli igitur animos eorum ordinum qui praesunt iudiciis summa cum gravitate et dignitate alienare a causa. nemo labefactare iudicium est conatus, nihil est eius modi promulgatum, semper Caecilius in calamitate fratris sui iudicum potestatem perpetuandam, legis acerbitatem mitigandam putavit. sed quid ego de hoc plura disputem? dicerem fortasse, et facile et libenter dicerem, si paulo etiam longius qulisset, implorarem sensus vestros, unius cuiusque indulgentiam in suos testarer, peterem veniam errato L. Caecili ex intimis vestris cogitationibus atque ex humanitate communi. lex dies fuit proposita paucos, ferri coepta numquam, depoenatum convocassemus, nihil est actum prius, et id mandatu Sullae Q. Metellus praetor se loqui dixit Sullam illam rogationem de se nolle ferri. ex illo tempore et abiecta est, se intercessorem fore professus est, improbis largitionibus restitit,
Abbreviated transcription (Latin):
tissimũ atq ornatissimũ iurum uehementer inuectus est. Cuiꝰ ego de
uirtute et constancia iudices tantũ dico. talem hunt in ista rogatõnẽ
quam promulgarat nõ detollenda sed deleuanda calamitate frĩs sui
garit impulsus amore frat̾no. destiterit frĩs auctoritate deductus. Atq
in ea re ꝑ.L. ceciliũ Sylla accusatur. in qua re est uterq laudandꝰ Eri¬
nũ Cecilius qui id promulgarit. in quo res iudicatas uidebatur noluis¬
marime iudicatis rebus continetur. fleq ego tantũ frat̾no amori dan¬
dum arbitror ut quisq de salute suoꝵ consulat. cõmunem relinquat.
Nihil iudicio ferebat. s penam ambitus eam ferebat. quȩ fuerat miꝑ
supiorib legib constituta. Itaq hac rogatione non iudicũ sentẽtiã
sed legis uicium corrigebat. Nemo iudiciũ reprehendit cũ de pena
queritur sed legem. Pampnacio em̃ est iudicium que manebat pe¬

Expanded text:
tissimum atque ornatissimum virum, vehementer invectus est. cuius ego de tissimum atque ornatissimum virum, vehementer invectus est. cuius ego de virtute et constantia, iudices, tantum dico, talem hunc in ista rogatione quam promulgarat non de tollenda, sed de levanda calamitate fratris sui garit impulsus amore fraterno, destiterit fratris auctoritate deductus. atque in ea re per L. Caecilium Sulla accusatur in qua re est uterque laudandus. primum Caecilius—quid? 'id promulgavit in quo res iudicatas videbatur voluisi publicae maxime iudicatis rebus continetur; neque ego tantum fraterno amori dandum arbitror ut quisquam, dum saluti suorum consulat, communem relinquat. at nihil de iudicio ferebat, sed poenam ambitus eam referebat quae fuerat nuper superioribus legibus constituta. itaque hac rogatione non iudicum sententia, sed legis vitium corrigebatur. nemo iudicium reprehendit, cum de poena queritur, sed legem. damnatio est enim iudicum, quae manebat, poe
Abbreviated transcription (Latin):
telligunt non pompeianos a Sylla magis qm̃ sese esse defensoł. Atq hoc
iuidices ex hac fiequentia colonorũ honestissimoꝵ hominũ intelligere
potestis. qui assunt. laborant. hunc patronũ. defensorem. custodẽ illiꝯ
colonie si in omi fortuna atq omĩ honore incolumem hẽre non potue¬
runt. in hoc tũ casu quo afflictus iacet. ꝑ uos tutari consernariq cupi¬
unt. Assunt pari studio pompeiani. qui ab illis etiam in crimen uocã¬
tur. qui ita de ambulatõne et de suffragiis sius cũ coloms dissenserunt.
ut idem de omĩ salute sentirent. At ue hic quidem. P. Sylle mihi iudet᷑
silentio p̃tereunda esse uirtus. ꝙ cum ab hoc illa coloma deducta sit. &
ita carus utrisq est atq iocundus ut non alteros demouisse sed utrosq
constituisse iideatur. At enim et gladiatores et om̃is ista uis rogatio¬
nis Cecilie causa comꝑabatur. Atq hoc loco in. L. Cecilium pruden¬

Expanded text:
tellegunt, non Pompeianos a Sulla magis quam sese esse defensos. atque hoc, tellegunt, non Pompeianos a Sulla magis quam sese esse defensos. atque hoc, iudices, ex hac frequentia colonorum, honestissimorum hominum, intellegere potestis, qui adsunt, laborant, hunc patronum, defensorem, custodem illius coloniae si in omni fortuna atque omni honore incolumem habere non potuerunt, in hoc tamen casu in quo adflictus iacet per vos iuvari conservarique cupiunt. adsunt pari studio Pompeiani, qui ab istis etiam in crimen vocantur; qui ita de ambulatione ac de suffragiis suis cum colonis dissenserunt ut idem de communi salute sentirent. ac ne haec quidem P. Sullae mihi videtur silentio praetereunda esse virtus, quod, cum ab hoc illa colonia deducta sit, et ita carus utrisque est atque iucundus ut non alteros demovisse sed utrosque constituisse videatur. at enim et gladiatores et omnis ista vis rogationis Caeciliae causa comparabatur. atque hoc loco in L. Caecilium, puden
Abbreviated transcription (Latin):
distrahi posse diceres. Cincius nũqm sibi cognationẽ cum prediis eẽ
existimauit suis. Itaq se non modo ex suspicione tanti sceleris uerum
eciam ex om̃i hominũ sermone. non armis sed prĩmomio suo uindica¬
uit. Iam nõ qd̾ obicit pompeianos eẽ a sylla impulsos ut ad istam con¬
uirationẽ et ad hoc nephariũ facuis accederent. id cuiꝰmodi sit intel¬
ligere non possum. An tibi pompeiam conurasse uidentur Quis
hoc unqͣm dixit. aut que fuit istius rei uel nimima suspicio: Dis¬
iunxit inqmͣ eos a colonis ut discidio ac dissensione facta opidum in
sua potestate posset et pomperauos hẽre. Prnnũ omĩs pompeianoꝵ
colouoꝵq dissensio delata ad patronos est. cum iam inuetasset ac ml¬
tos ainos ẽẽt excogitata. Pemde ita a patronis res cognita est. ut nulla
ni re a ceteroꝵ sentenciis Sylla dissenserit. Postremo colom ip̃i sic in¬

Expanded text:
distrahi posse diceres. Sittius numquam sibi cognationem cum praediis esse distrahi posse diceres. Sittius numquam sibi cognationem cum praediis esse existimavit suis. itaque se non modo ex suspicione tanti sceleris verum etiam ex omni hominum sermone non armis, sed patrimonio suo vindicavit. iam vero quod obiecit Pompeianos esse a Sulla impulsos ut ad istam coniurationem atque ad hoc nefarium facinus accederent, id cuius modi sit intellegere non possum. an tibi Pompeiani coniurasse videntur? quis hoc dixit umquam, aut quae fuit istius rei vel minima suspicio? 'Diiunxit,' inquit, 'eos a colonis ut hoc discidio ac dissensione facta oppidum in sua potestate posset per Pompeianos habere.' primum omnis Pompeianorum colonorumque dissensio delata ad patronos est, cum iam inveterasset ac multos annos esset agitata; deinde ita a patronis res cognita est ut nulla in re a ceterorum sententiis Sulla dissenserit; postremo coloni ipsi sic in
Abbreviated transcription (Latin):
deserenda est causa amici uetĩs atq hospitis is homo est. aut ea famibia
cuius pater cum cȩteri deficerent finitimi ac uicim. singulari extiterit
in . R.P. nrãm officio et fide is sibi nefariĩ bellum contra prĩam sus¬
cipiendum putaret. Cuius es alienũ iudemus indices non libidine sed
negocii gerelidi studio esse contractum. Qui ita rome debuit ut in pro¬
uinciis et in regnis maxime ei pecume debererentur. Quas cũ petẽt
non cõmisit ut sui procuratores quicqͣm oneris absente se sustinerẽt
Uenie om̃s suas possessiones et patrimonio se ornatissĩmo spoliari ma¬
luit. qͣm ullam moram cuiqm fieri creditoꝵ suorum. A quo quidem
genere udites ego nũqmͣ timui. cum in illa. R. P. tempestate ułarer.
Illud erat genus hominũ horribile & ꝑtimescendũ qui tanto amore
suas possessiones amplexi tenebant ut ab his membra diuelli cicius ac

Expanded text:
deserenda est causa amici veteris atque hospitis—is homo est aut ea familia deserenda est causa amici veteris atque hospitis—is homo est aut ea familia cuius pater, cum ceteri deficerent finitimi ac vicini, singulari exstiterit in rem publicam nostram officio et fide, is sibi nefarium bellum contra patriam suscipiendum putaret? cuius aes alienum videmus, iudices, non libidine, sed negoti gerendi studio esse contractum, qui ita Romae debuit ut in provinciis et in regnis ei maximae pecuniae deberentur; quas cum peteret, non commisit ut sui procuratores quicquam oneris absente se sustinerent; venire omnis suas possessiones et patrimonio se ornatissimo spoliari maluit quam ullam moram cuiquam fieri creditorum suorum. A quo quidem genere, iudices, ego numquam timui, cum in illa rei publicae tempestate versarer. illud erat hominum genus horribile et pertimescendum qui tanto amore suas possessiones amplexi tenebant ut ab eis membra citius divelli ac
Abbreviated transcription (Latin):
et pulcherrimis . P̾. Cincii prediis uenditis es alienũ eiustem dissolutum.
ut quȩ causa cȩteros ad facimis impulit cupiditas retinende passiomis ca
Cincio non fuerit prediis deminutis. Iam nõ illud qmͣ intredibile. ꝙpͣ ab¬
sindum. qui iome cedem facere. qui hanc urbem intlãmare uelletꝰ eum
familiarissimũ suũ dinttere ab se. ꝙ mandare in ultimas fras iuriun
quo faciluis rome ea que conabatur efficeret si in hyspaniã turbatum
isset. At hec ip̃a ꝑ se sine ulla cõiunctione agebantur. An in tantie
rebus. tam nouis consiliis. tam ꝑiculosis tam turbulentis hoĩem amã¬
tissimũ sui. familiarissimũ. cõiunctissimũ officiis usi. consuctudine di
nuttendũ esse arbitraret᷑. Uerismle non est ut quem in secundis reb
quem in ocio secum semꝑ habuisset. hunc in aduersis. et in eo tumłtu
quem ip̃e comꝑabat ab se dimutteret. Ip̃e autem Cicus non em̃ mihi

Expanded text:
et pulcherrimis P. Sitti praediis venditis aes alienum eiusdem dissolutum est , et pulcherrimis P. Sitti praediis venditis aes alienum eiusdem dissolutum est , ut, quae causa ceteros ad facinus impulit, cupiditas retinendae possessionis, ea Sittio non fuerit praediis deminutis. iam vero illud quam incredibile, quam absurdum, qui Romae caedem facere, qui hanc urbem inflammare vellet, eum familiarissimum suum dimittere ab se et amandare in ultimas terras! Vtrum quo facilius Romae ea quae conabatur efficeret, si in Hispania turbatum esset? at haec ipsa per se sine ulla coniunctione agebantur. an in tantis rebus, tam novis consiliis, tam periculosis, tam turbulentis hominem amantissimum sui, familiarissimum, coniunctissimum officiis, consuetudine, usu dimittendum esse arbitrabatur? veri simile non est ut, quem in secundis rebus, quem in otio secum semper habuisset, hunc in adversis et in eo tumultu quem ipse comparabat ab se dimitteret. ipse autem Sittius—non enim mihi
Abbreviated transcription (Latin):
la petit. ut emat gladiatores. & ut hosipõs emat. Neq ad syllam solum
misse sed ad. L.. cęsarem . Q. pompeuim. C. Alẽmiũ. quoꝵ de sentencia
tota res gesta est. At prefuit familiȩ Corneluis. Iam si in paranda fa¬
milia nilla suspicio est. quod profert nhil ad rem ꝑtinet. Sed tamen
munere seruili obtulit se ad ferramenta prospicienda. Prefuit uõ nũꝙͣ
Cuiciꝰ est ab hoc in ult̾iorem hyspaniam missus. ut eam ꝓuinciam ꝑ¬
turbaret. Primũ Cinciꝰ uidices. L. iulio. C. figulo consulib profectus ẽ
aliqnͣto ante furorem Catilme. et suspicionem huiꝰ comuratioĩs. Nem̃
est profectus non tũ primũ. sed cum in iisdem locis aliqnͣto ante eadẽ
de causa aliquot annos fuisset. Ac ꝓfectus est non modo ob causam.¬
sed eciam necessariam causam magna rõne cum mauritame rege contracta.
lum autem illo profecto. Sylla procurante eius rem et gerente plurimis

Expanded text:
la petit ut emat gladiatores et ut hos ipsos emat, neque solum ad Sullam la petit ut emat gladiatores et ut hos ipsos emat, neque solum ad Sullam missae sed ad L. Caesarem, Q. Pompeium, C. Memmium, quorum de sententia tota res gesta est. 'at praefuit familiae Cornelius, libertus eius .' iam si in paranda familia nulla suspicio est, quis praefuerit nihil ad rem pertinet; sed tamen munere servili obtulit se ad ferramenta prospicienda, praefuit vero numqSittius est ab hoc in ulteriorem Hispaniam missus ut eam provinciam perturbaret. primum Sittius, iudices, L. Iulio C. Figulo consulibus profectus est aliquanto ante furorem Catilinae et suspicionem huius coniurationis; deinde est profectus non tum primum sed cum in isdem locis aliquanto ante eadem de causa aliquot annos fuisset, ac profectus est non modo ob causamsed etiam ob necessariam causam, magna ratione cum Mauretaniae rege contracta. tum autem, illo profecto, Sulla procurante eius rem et gerente plurimis
Abbreviated transcription (Latin):
agro camerti. piceno. gallico: quas oras maxime quasi morbus quidam
illus furoris ꝑuaserat. Nihil u̾o minꝰ. Fuit em̃ ut iam ante dixi ne¬
apoli. Fuit in ea ꝑte italię quȩ maxime ea suspitione caruit. Quid gͦ
indicat. aut quid affert. aut ip̃e Cornelus. aut uos. qui ab eo hec man¬
data defertis: Gladiatores emptos esse fausti simulatione ad cedẽ ac tu¬
multũ. Ita prorsus interpositi sunt gladiatores quos testimonio prĩs
deberi debemꝰ. Arrepta est familia que si eẽt pret̾missa posset alia fa¬
iilia fausti mumis prebere. Ut̾ex quidem hec ip̃a non mͦ iniquoꝵ inui¬
dia essetequoꝵ expectatiom satisfacere posset. Preparant uehemẽtem
cum longe tempus muneris abesset. quasi uõ tempꝰ dandi muneris
nõ ualde appropinqͣret. ⁊ lec opinate fausto cum is neq sciret ueq uel¬
let. familia est comꝑata. At lrẽ sunt fausti ꝑ quas ille precib a .ł. sil¬

Expanded text:
agro Camerti, Piceno, Gallico, quas in oras maxime quasi morbus quidam agro Camerti, Piceno, Gallico, quas in oras maxime quasi morbus quidam illius furoris pervaserat? nihil vero minus. fuit enim, ut iam ante dixi, Neapoli, fuit in ea parte Italiae quae maxime ista suspicione caruit. quid ergo indicat aut quid adfert aut ipse Cornelius aut vos qui haec ab illo mandata defertis? gladiatores emptos esse Fausti simulatione ad caedem ac tumultum? 'ita prorsus; interpositi sunt gladiatores.' quos testamento patris deberi videmus. 'adrepta est familia.' quae si esset praetermissa, posset alia familia Fausti munus praebere. Vtinam quidem haec ipsa non modo iniquorum invidiae sed aequorum exspectationi satis facere posset! 'properatum vehementer est, cum longe tempus muneris abesset.' quasi vero tempus dandi muneris non valde appropinquaret. 'nec opinante Fausto, cum is neque sciret neque vellet, familia est comparata.' at litterae sunt Fausti,per quas ille precibus a P. Sul
Abbreviated transcription (Latin):
est posterum diem. noñ. noũ. me consule Catiline denuntiatõne conuent
Quȩ nox om̃ium tempoꝵ coniuratioĩs acerrima fuit. atq acerbissima. cũ
Catilmȩ dies exeundi. cum cęteris manendi conditio. tum descriptõ totam
ꝑ urbem cedis atq incendioꝵ constituta est. Tunc tuus pater Corneli id
quod tandem aliqñ confitetur illam sibi officiosam ꝓunciam depoposcit.
ut cum prima luce consulem salutatũ ueniret intromissus meo more.
& iuire amiticie me in meo lecto trucidaret. Hoc temꝑe cum arderet acer¬
rime conuratio. cum Catilina egredẽtur ad exercitum. Lentulus in urbe
relinque̾tur. Cassuis incendiis. Cethegus cedi p̃poneretur Antomo ut oc¬
cuparet etruriã prescriberetur. cum omĩa ordinarẽtur. instituerẽtur ꝑa¬
rentur. ubi fuit Sylla Corneli: Nũ rome ͤ Ino longe abfuit. Num
his legionib quo se catilma inferebat: Alulto eciam longiuis. Num in

Expanded text:
est posterum diem Nonarum Novembrium me consule Catilinae denuntiatione convenit? est posterum diem Nonarum Novembrium me consule Catilinae denuntiatione convenit? quae nox omnium temporum coniurationis acerrima fuit atque acerbissima. tum Catilinae dies exeundi, tum ceteris manendi condicio, tum discriptio totam per urbem caedis atque incendiorum constituta est; tum tuus pater, Corneli, id quod tandem aliquando confitetur, illam sibi officiosam provinciam depoposcit ut, cum prima luce consulem salutatum veniret, intromissus et meo more et iure amicitiae me in meo lectulo trucidaret. hoc tempore, cum arderet acerrime coniuratio, cum Catilina egrederetur ad exercitum, Lentulus in urbe relinqueretur, Cassius incendiis, Cethegus caedi praeponeretur, Autronio ut occuparet Etruriam praescriberetur, cum omnia ornarentur, instruerentur, pararentur, ubi fuit Sulla, Corneli? num Romae? immo longe afuit. num in eis regionibus quo se Catilina inferebat? multo etiam longius. num in
Abbreviated transcription (Latin):
istum pͥuerũ Cornelius. Si est causa mihi ignota cũ hortensio cõmum¬
cata respondet hortensius. Sin ut ais illum comitatũ Antonii ꝙ Catili¬
ne. cum in campo consularib comiciis quȩ a me hĩta sunt cedem facere
uoluerunt. Antromũ tũ in campo iudimꝰ. & quid dixi uidisse nos: Ego
uidi. Uos enim tũ iudices inhil laborabatis. neq suspicabanũ. Ego tect᷑
presidio firmo amicoꝵ Catilme tunt et antonii copias & conatũ rep̃ssi.
Mlum quis est gͥ qui tum dicat in campũ aspirasse syllam. Atqui si
tum se cũ Catilina societate sceleris cõuiuxerat. cur ab eo discedebat:
Cur cum Antomo non erat : cur ui pari causa non paria signa cͥm̃l
repiũtur : S quoniã Cornelius ip̃e eciam nunc de udicando dubitat
ut dicitis informat ad hoc adumbratũ iudiciũ filii. Quid tandem de
illa nocte dicit. cum inter falcarios ad. M. lectam uocte ea quȩ consecuta

Expanded text:
istum puerum Cornelius? si vetera, mihi ignota, cum Hortensio communistum puerum Cornelius? si vetera, mihi ignota, cum Hortensio communicata, respondit Hortensius; sin, ut ais, illum conatum Autroni et Catilinae, cum in campo consularibus comitiis, quae a me habita sunt, caedem facere voluerunt, Autronium tum in campo vidimus —sed quid dixi vidisse nos? ego vidi; vos enim tum, iudices, nihil laborabatis neque suspicabamini, ego tectus praesidio firmo amicorum Catilinae tum et Autroni copias et conatum repressi. num quis est igitur qui tum dicat in campum aspirasse Sullam? atqui, si tum se cum Catilina societate sceleris coniunxerat, cur ab eo discedebat, cur cum Autronio non erat, cur in pari causa non paria signa criminis reperiuntur? sed quoniam Cornelius ipse etiam nunc de indicando dubitat, et, ut dicitis, informat ad hoc adumbratum indicium filium, quid tandem de illa nocte dicit, cum inter falcarios ad M. Laecam nocte ea quae consecuta
Abbreviated transcription (Latin):
anncissimi ur̃i. quib non uascebam̃ consulatũ uobis eripiebant. honori
plo. atq instituto optimi cuiꝰq faciebant. Ego uõ quib oruamentie
adu̾sor tuis. aut cui dignitati ur̃e iepugno: Quid est quod iam ab hoc
expetas. honor ad patrem. inisignia honoris ad te delata sunt. Cu ornatus
erumpiis uenis ad cum lacerandũ. quem int̾e̾unsti. Ego iacentem & spo¬
liatum defendo et protego. Atq hic tu et reprehendis me. quia defendã
et irasceris. Ego autem non modo tibi non irascor. sed neq rep̃hendo qui¬
dem factum tuũ. Te enim existimo tibi statuisse quid faciendũ putares
& satis ydoneum officii iudicem posuisse. At accusat Cornelii filius. idẽ¬
q ualere debet ac si pater iudicaret. O prẽm Corneliũ sapientem. qui
quod premii solet esse in iudicio reliquerit. qd̾ turpitudinis in confessi¬
one id̾ ꝑ accusacõnem filii susceꝑit. Sed quid est tandem qd̾ iidicat ꝑ

Expanded text:
amicissimi vestri, quibus non irascebamini, consulatum vobis eripiebant, honori amicissimi vestri, quibus non irascebamini, consulatum vobis eripiebant, honori plo atque instituto optimi cuiusque faciebant. ego vero quibus ornamentis adversor tuis aut cui dignitati vestrae repugno? quid est quod iam ab hoc expetas? honos ad patrem, insignia honoris ad te delata sunt. tu ornatus exuviis huius venis ad eum lacerandum quem interemisti, ego iacentem et spoliatum defendo et protego. atque hic tu et reprehendis me quia defendam et irasceris; ego autem non modo tibi non irascor sed ne reprehendo quidem factum tuum. te enim existimo tibi statuisse quid faciendum putares et satis idoneum offici tui iudicem esse potuisse. at accusat C. Corneli filius et id aeque valere debet ac si pater indicaret. O patrem Cornelium sapientem qui, quod praemi solet esse in indicio, reliquerit, quod turpitudinis in confessione, id per accusationem fili susceperit! sed quid est tandem quod indicat per
Abbreviated transcription (Latin):
de quo inhil est suspicatus. qm is qui de aliis multa cogitauit. Cur
diristi testimoniũ in alios: Quia coactus. Cur dampnati sunt. Quia credi¬
tum est. Regnũ est dicere in quem uelis. & defendere quem uelis At si
considerare cẽperis utrum magis mihi hoc necesse fuerit facere. an tibi
intelliges houestius te munciciaꝵ modum statuere potuisse qmͣ me hu¬
consulatus parentis tui. sapientissimus uir familiarissimis suis nõ suctẽ¬
suit pr̃ tius. cum Syllam et defenderent et laudarent. Intelligebat hanc
nobis a maiorib esse traditam discipłinã ut nullius annicicia ad ꝓpulsan¬
da ꝑicula impediremur. E erat huic iudicio longe dissimilis illa conten¬
tio. Tum afflicto .P. sylla consulatus nobis pariebatur. si certi partus est
honoris. Erat certamen ereptũ. Repetere uos clamitabatis ut uti in cam¬
po in foro uinceretis. Tum qui contra uos pro huius salute pugnabant

Expanded text:
de quo nihil umquam est suspicatus quam is qui de aliis multa cognovit. 'cur de quo nihil umquam est suspicatus quam is qui de aliis multa cognovit. 'cur dixisti testimonium in alios?' quia coactus sum. 'cur damnati sunt?' quia creditum est. 'regnum est dicere in quem velis et defendere quem velis.' iconsiderare coeperis utrum magis mihi hoc necesse fuerit facere an istud tibi, intelleges honestius te inimicitiarum modum statuere potuisse quam me huconsulatus parentis tui, sapientissimus vir familiarissimis suis non suscensuit, pater tuus, cum Sullam et defenderent et laudarent? intellegebat hanc nobis a maioribus esse traditam disciplinam ut nullius amicitia ad pericula propulsanda impediremur. at erat huic iudicio longe dissimilis illa contentio. tum adflicto P. Sulla consulatus vobis pariebatur, sicuti partus est; honoris erat certamen; ereptum repetere vos clamitabatis, ut victi in campo in foro vinceretis; tum qui contra vos pro huius salute pugnabant,
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑare. Tu qm̃ minime ignoras consuetudinem dicendi meam. noli hac
noua leuitate abuti mea. Noli aculeos oronis meȩ qui reconditi sũt ex¬
cussos arbitrari. Noli id putare om̃o a me eẽ omissum. si quid est tibi
remissum atq concessum. Cum illȩ ualent apud me excusatõnes. miu¬
riȩ tuȩ.iratus animus tuus. ętas. auicicia nr̃a. tum nũdum statuo te
uirium satis hẽre. ut ego tetũ luctari & congredi debeam. Qd̃ si eẽs usu
atq ętate robustior. eẽm idem qui sum lacessitus. Nunc tecũ sic agam
tulisse ut pocius miuriã qͣm retulisse grãm uidear. Neq uõ quid mͥ
irascare intelligere possũ. si qd̃ eum defendo quem tu accusas. Cur tibi
quoq ip̃e non succenseo qui accuses eium quẽ ego defendo: Inimncũ ĩ
quis accuso meui. E anicum ego defendo meũ. Non debes tamen
quẽqͣm in coniuratõnis questione defendere. Immo nemo magis eum

Expanded text:
superare. tu quoniam minime ignoras consuetudinem dicendi meam, noli hac superare. tu quoniam minime ignoras consuetudinem dicendi meam, noli hac nova lenitate abuti mea, noli aculeos orationis meae, qui reconditi sunt, excussos arbitrari, noli id omnino a me putare esse amissum si quid est tibi remissum atque concessum. Cum illae valent apud me excusationes iniuriae tuae, iratus animus tuus, aetas, amicitia nostra, tum nondum statuo te virium satis habere ut ego tecum luctari et congredi debeam. quod si esses usu atque aetate robustior, essem idem qui soleo cum sum lacessitus; nunc tecum sic agam tulisse ut potius iniuriam quam rettulisse gratiam videar. neque vero quid mihi irascare intellegere possum. si, quod eum defendo quem tu accusas, cur tibi ego non suscenseo, quod accusas eum quem ego defendo? 'inimicum ego,' inquis, 'accuso meum.' et amicum ego defendo meum. 'non debes tu quemquam in coniurationis quaestione defendere.' immo nemo magis eum
Abbreviated transcription (Latin):
ciare et in eum locũ te deducas. ut ante qmͣ me cõmutati iudicii coargu¬
eris. te sũme negligencie tuo iudicio conuictũ esse fateare. Alihi curꝰ¬
qͣm salus tanti fuisset ut meã negligerem: Per me ergo ui̾tatem pa¬
amens eram ut cum lr̃e posteritatis causa reꝑte sint que subsidio obli¬
uiomi ẽẽ possent. ego retentem putarẽ memoriã cuncti senatus cõmenta¬
rio meo posse suꝑari. Fero ego te Torquate. Iam dudum fero. E nõ nũ¬
qm animũ icitatum ad ulciscendam orõnem tuam reuoco ip̃e & reflec¬
to. Permitto aliquid iracundie tuȩ. Do adolescentie. Cedo anucicie. Tribuo
parenti. Sed insi tibi aliquem inodũ uite constitueris. coges oblitũ me
nr̃e amiticie hẽre rõnem mee dignitatis. Nlemo unqͣm me tenussĩa
suspicione ꝑstrinxit. quẽ non p̃uerterim. Sed mihi hoc credas uelim
non his libentissime soleo respondere. quos mihi uideor facilime posse

Expanded text:
tiare et in eum locum te deducas ut, ante quam me commutati indici coargutiare et in eum locum te deducas ut, ante quam me commutati indici coargueris, te summae neglegentiae tuo iudicio convictum esse fateare? mihi cuiusquam salus tanti fuisset ut meam neglegerem? per me ego veritatem paamens eram ut, cum litterae posteritatis causa repertae sint, quae subsidio oblivioni esse possent, ego recentem putarem memoriam cuncti senatus commentario meo posse superari? fero ego te, Torquate, iam dudum fero, et non numquam animum incitatum ad ulciscendam orationem tuam revoco ipse et reflecto, permitto aliquid iracundiae tuae, do adulescentiae, cedo amicitiae, tribuo parenti. sed nisi tibi aliquem modum tute constitueris, coges oblitum me nostrae amicitiae habere rationem meae dignitatis. nemo umquam me tenuissima suspicione perstrinxit quem non perverterim ac perfregerim. sed mihi hoc credas velim: non eis libentissime soleo respondere quos mihi videor facillime posse
Abbreviated transcription (Latin):
meminisse. qnͣtum uellet. Deinde ne cui liceret iqmͣ rep̃hendere. il¬
lud iudicium. aut temere creditũ crininari. Postremo ne quid iam
a ne.ne quid ex meis cõmentariis quereret᷑. Ne aut obluno mea.
aut memoria iuderetur nimia. Ne demq aut negligencia turpis aut
diligencia crudelis putaretur. Sed tamen abs te Torquate quero. cũ udi¬
catus tuus iimicus eẽt. et eẽt eius rei frequens senatue et recens me¬
moria testis tibi mͦ familiari et contubernali prius eciam edituri iu¬
dicium fuerint scribe mei si uoluisses qm in eo diẽ retulissent. cum
uideres aliter fieri. tacuisti: passus es. Non mecum aut cum familiari¬
meo questus es. uut qm̃ tam facile inueheris in amicos. iracundiꝰ aut
uehementius expostulasti. Tu cum tua uox nũqmͣ sit audita. cũ iudi¬
cio lecto. descripto. diuulgato. quieueris tacueris repente tantã rem enũ¬

Expanded text:
meminisse quantum vellet; deinde ne cui liceret umquam reprehendere ilmeminisse quantum vellet; deinde ne cui liceret umquam reprehendere illud indicium aut temere creditum criminari; postremo ne quid iam a me, ne quid ex meis commentariis quaereretur, ne aut oblivio mea aut memoria nimia videretur, ne denique aut neglegentia turpis aut diligentia crudelis putaretur. sed tamen abs te, Torquate, quaero: cum indicatus tuus esset inimicus et esset eius rei frequens senatus et recens memoria testis, et tibi, meo familiari et contubernali, prius etiam edituri indicium fuerint scribae mei, si voluisses, quam in codicem rettulissent, cur cum videres aliter fieri, tacuisti, passus es, non mecum aut ut cum familiarissimo questus es aut, quoniam tam facile inveheris in amicos, iracundius et vehementius expostulasti? tu, cum tua vox numquam sit audita, cum indicio lecto, descripto, divolgato quieveris, tacueris, repente tantam rem emen
Abbreviated transcription (Latin):
facultas maxima. sed quos sciebam memoria. sciencia. consuetudine.¬
et celeritate scribendi facilimie quȩ dice̾ntur ꝑsequi posse. C Coscomũ
qui tum erat. PR. Ml. Messallam qui tũ pieturã petebat. L. ingidi¬
um. Appium Claudiũ credo ẽẽ meniorem. Qui his om̃b aut uere refe¬
rendis̾. aut fidem putet. aut ingemũ defusse: Quid deide. quid feci:
cum custodia more maioꝵ continerẽtur. non occultaiu. non continui
domi. sed describi ab om̃ib librariis. diuidi passim. et puulgari atq edi
e quo salus oblata eẽt om̃ib exꝑtem cẽ neminiem uolui. Itaq dico lo¬
tuͥm in orbe t̾rarum esse nullum. quo in loco. P. R. nomen sit. qͥn eodẽ
pscriptum hoc iudiciũ puenerit. In quo ego tum subito & exiguo et
turbido tempore multa diumitus ita ut dixi nõ mea sponte prouidi
Primũ ne qui possent tantum aut de rei .P. aut de aliturꝰ periculo

Expanded text:
facultas maxima, sed etiam quos sciebam memoria, scientia, cefacultas maxima, sed etiam quos sciebam memoria, scientia, celeritate scribendi facillime quae dicerentur persequi posse, C. Cosconium, qui tum erat praetor, M. Messalam, qui tum praeturam petebat, P. Nigidium, App. Claudium. credo esse neminem qui his hominibus ad vere referendum aut fidem putet aut ingenium defuisse. quid deinde? quid feci? tamen custodia more maiorum continerentur, non occultavi, non continui domi, sed statim describi ab omnibus librariis, dividi passim et pervolgari atque edi ex quo oblata salus esset omnibus expertem esse neminem volui. itaque dico locum in orbe terrarum esse nullum, quo in loco populi Romani nomen sit, quin eodem perscriptum hoc indicium pervenerit. in quo ego tam subito et exiguo et turbido tempore multa divinitus, ita ut dixi, non mea sponte providi, primum ne quis posset tantum aut de rei publicae aut de alicuius periculo
Abbreviated transcription (Latin):
in me irruit. Ule accusat. Ait me aliter ac dictum est in tabulas pub¬
licas retulisse. O dii ĩmortales. uobis tribuam emĩ quȩ ur̃a sut. Flec
no̾ possum meo tantũ ingemo dare ut tot res. tantas tam uarias.
tam repentinas in illa turbulentissima tempestate.R. P mea sponte
dispexerm. Uos profecto aniuũ meum tũ conseruande patrie cupiditate
incendistis. Uos mc ab om̃ib ceteris cogitat᷑onib ad unam salutem. R
senatus auctoritatẽ huiꝰ uidicii monimentis publicis testatus essem
fore ut aliqͣndo non torquatus. neq torquati quispiam similis. nam id
me multũ fefellit. sed ut aliquis patrimonio naufragus. mimicus ocii
bonoꝵ hostis alter uidicata hec ẽẽ diceret. quo facilius uento aliquo i
tores qui om̃a iudicum dicta. int̾rogata. responsa ꝑscriberent. At
quos iuros: Non solum sũma uirtute et fide. cuiꝰ generis in senatu

Expanded text:
in me inruit, me accusat; ait me aliter ac dictum sit in tabulas pubin me inruit, me accusat; ait me aliter ac dictum sit in tabulas publicas rettulisse. O di immortales!—vobis enim tribuo quae vestra sunt, nec vero possum meo tantum ingenio dare ut tot res tantas, tam varias, tam repentinas in illa turbulentissima tempestate rei publicae mea sponte dispexerim—vos profecto animum meum tum conservandae patriae cupiditate incendistis, vos me ab omnibus ceteris cogitationibus ad unam salutem reisenatus auctoritatem huius indici monumentis publicis testatus essem, fore ut aliquando non Torquatus neque Torquati quispiam similis—nam id me multum fefellit—sed ut aliquis patrimoni naufragus, inimicus oti, bonorum hostis, aliter indicata haec esse diceret, quo facilius vento aliquo in tores qui omnia indicum dicta, interrogata, responsa perscriberent. at quos viros! non solum summa virtute et fide, cuius generis erat in senatu
Abbreviated transcription (Latin):
scire Cassius. utrum subleuat Syllam. an satis probat se nescire: Sub¬
leuat apud gallos. Quid ita: Ne indicent. Quid si ꝑiculũ esse putas¬
set ne illi unqͣm indicarent. de seip̃o confessus eẽt. Nesciit iudices cre¬
do celatum ẽẽ Cassium de sylla uno. Nam de cetĩs certe sciebat. et ea
donn eius pleraq conflata esse constabat. Qui negare noluit eẽ in eo
numero Syllam quo plus spei gallis daret dicere autẽ falsum non au¬
sus est nescire dixit. Atqui hoc pspicuũ est. cum is qui de omĩb scie¬
rit de Sylla se scire negarit. eaudem uim esse negocii huiꝰ qmͣ si extͣ
conuirationem hũc non ẽẽ se scire dixisset. Nam cuius sciãm de om̃ib
constat fuisse eius ignoratio de aliquo purgatio debet uderi. Sed iam
non quero. purget ne Cassius Syllam: Illud mnhi tantũ satis est contͤ
Syllam inhil esse in uidicio. Exclusus hac cͥninacione Torquatus rursꝰ

Expanded text:
scire Cassius, utrum sublevat Sullam an satis probat se nescire? 'subscire Cassius, utrum sublevat Sullam an satis probat se nescire? 'sublevat apud Gallos.' quid ita? 'ne indicent.' quid ? si periculum esse putasset ne illi umquam indicarent, de se ipse confessus esset? 'nesciit videlicet.' credo celatum esse Cassium de Sulla uno; nam de ceteris certe sciebat; etenim domi eius pleraque conflata esse constabat. qui negare noluit esse in eo numero Sullam quo plus spei Gallis daret, dicere autem falsum non ausus est, se nescire dixit. atque hoc perspicuum est, cum is qui de omnibus scierit de Sulla se scire negarit, eandem vim esse negationis huius quam si extra coniurationem hunc esse se scire dixisset. nam cuius scientiam de omnibus constat fuisse, eius ignoratio de aliquo purgatio debet videri. sed iam non quaero purgetne Cassius Sullam; illud mihi tantum satis est contra Sullam nihil esse in indicio. exclusus hac criminatione Torquatus rursus
Abbreviated transcription (Latin):
diguitatis non tam illustres fuissent. tam̃ autromi cõmemoratio me¬
moriam sylle retulisset. Eiam ut arbitror cum auctoritates pͥncipũ
comuracionis ad incitandos animos allobrogum colligeret Cassius. &
cum sciret exteras nationes maxime nobilitate moueri. nõ prius an¬
tromũ qmͣ Syllam nomĩasset. Iam uo̾ illud probari nuiime potest gal¬
los antronio nomĩato putasse ꝓpt̾ calamitatis siłitudinẽ sibi aliquid de
Sylla cẽ querẽdum. Cassio si hic eẽt in eodem scelere ne cum appellasset
quidem antromũ huiꝰ in mente uenire potuisse. Sed tamen quid respon-¬
dit de silla Cassuis: se nescire certum. Non purgat inquit. Dixi antea
ne si argueret quidem tum demq cũ eẽt interrogatus id mihi crimi¬
nosum iuderetur. Sed ego in iudiciis et questionib non hoc querẽdũ
arbitror. nũ purgetur aliquis et nũ arguatur. E em̃ cum negat se¬

Expanded text:
pristinae dignitatis non tam inlustres fuissent, tamen Autroni commemoratio mepristinae dignitatis non tam inlustres fuissent, tamen Autroni commemoratio memoriam Sullae rettulisset; etiam, ut arbitror, cum auctoritates principum coniurationis ad incitandos animos Allobrogum conligeret Cassius, et cum sciret exteras nationes maxime nobilitate moveri, non prius Autronium quam Sullam nominavisset. iam vero illud minime probari potest, Gallos Autronio nominato putasse propter calamitatis similitudinem sibi aliquid de Sulla esse quaerendum, Cassio, si hic esset in eodem scelere, ne cum appellasset quidem Autronium, huius in mentem venire potuisse. sed tamen quid respondit de Sulla Cassius? se nescire certum. 'non purgat,' inquit. dixi antea: ne si argueret quidem tum denique, cum esset interrogatus, id mihi criminosum videretur. sed ego in iudiciis et in quaestionibus non hoc quaerendum arbitror, num purgetur aliquis, sed num arguatur. etenim cum se negat
Abbreviated transcription (Latin):
esse dicis. Quis negat sille iudiciũ:. E uide quẽ admodũ nomĩatus sit.
L. Cassium dixerunt cõmemorasse cum cȩteris antromũ secum facere.
Quero nũ sillam dixerit cassius: Nunqmͣ sese auint quesisse de cas¬
sio quid sylla sentiret. Uidete diligẽtiam galloꝵ qui uitam hominũ
naturãq non uossent. ac tm̃ audissent eos pari calamitate qui fue
tire et secum facere syllam tñ mihi nõ uideretur in hunc id criminosũ
ẽẽ debere. Quid ita : Quia qui barbaros homũes ad bellum impelleret
non debebat minuere illoꝵ suspicõnem. et purgare eos de quib illi ali¬
quid suspicarẽtur. Non respondit tñ una facere Syllam. Et enĩ esset
absurdum cũ cȩtõs sua sponte nomĩasset. mentionẽ facere nullam insi
admonitũ & int̾rogatũ. insi forte iu̾simile est .P. Sille nomẽ in memo¬
ria Cassio non fuisse. Si nobilitas homĩs. si afflata fortuna. si reliquiȩ

Expanded text:
esse dicis. quis negat? sed lege indicium et vide quem ad modum nominatus sit. esse dicis. quis negat? sed lege indicium et vide quem ad modum nominatus sit. L. Cassium dixerunt commemorasse cum ceteris Autronium secum facere. quaero num Sullam dixerit Cassius. nusquam. sese aiunt quaesisse de Cassio quid Sulla sentiret. videte diligentiam Gallorum; qui vitam hominum naturamque non nossent ac tantum audissent eos pari calamitate esse, qutire et secum facere Sullam, tamen mihi non videretur in hunc id criminosum esse debere. quid ita? quia, qui barbaros homines ad bellum impelleret, non debebat minuere illorum suspicionem et purgare eos de quibus illi aliquid suspicari viderentur. non respondit tamen una facere Sullam. etenim esset absurdum, cum ceteros sua sponte nominasset, mentionem facere Sullae nullam nisi admonitum et interrogatum; nisi forte veri simile est P. Sullae nomen in memoria Cassio non fuisse. si nobilitas hominis, si adflicta fortuna, si reliquiae
Abbreviated transcription (Latin):
reb illis interfuit. Nunqmͣ est a me digressus studio. consilio. auctoritate
Unus adiuuit płimũ. cum infirmitatẽ corꝑis anmi uirtute suparet.
Uides ne ut eripiam te ex improboꝵ subita gr̃ã. et reconciliem boms oĩ¬
bus. qui te et diligunt et retinent. retmebuntq semꝑ. Nec si a me
forte disciueris. idcuto te a se & a. R.P. et a tua dignitate deficere paci¬
entur. S iam redeo ad causam. Atq hoc uos uidices testor mihi de me¬
metip̃o tam multa dicendi necessitas quedam imposita ẽ ab illo. Nã
si torquatus Syllam solum accusasset. ego quoq hoc tempe ihil aliud
agerem. insi eum qui accusatus eẽt defenderem. Sed cum ille tota illa
orõne in me eẽt iuectus. et cum micio ut dixi defensionem meam
auctoritate spoliare uoliusset. eciam si tolor meus respondere nõ coget.
tũ ip̃a causa hanc a me orõnem flagitasset. Allobrogib nomĩatũ sillã

Expanded text:
rebus illis interfuit, nusquam est a me digressus, studio, consilio, auctoritate rebus illis interfuit, nusquam est a me digressus, studio, consilio, auctoritate unus adiuvit plurimum, cum infirmitatem corporis animi virtute superaret. videsne ut eripiam te ex improborum subita gratia et reconciliem bonis omnibus? qui te et diligunt et retinent retinebuntque semper nec, si a me forte desciveris, idcirco te a se et a re publica et a tua dignitate deficere patientur. sed iam redeo ad causam atque hoc vos, iudices, testor: mihi de memet ipso tam multa dicendi necessitas quaedam imposita est ab illo. nam si Torquatus Sullam solum accusasset, ego quoque hoc tempore nihil aliud agerem nisi eum qui accusatus esset defenderem; sed cum ille tota illa oratione in me esset invectus et cum, ut initio dixi, defensionem meam spoliare auctoritate voluisset, etiam si dolor meus respondere non cogeret, tamen ipsa causa hanc a me orationem flagitavisset. ab Allobrogibus nominatum Sullam