comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ adorandus thronis et angłis.
splendidͥor astris. mundo celebris.
omnibꝰ multũ amabilis. sanction
tare talentũ huiꝰ mundi: Dulce¬
in tuis hodie laudibꝰ cong̾gatam:
tuo uexillo signatam: Hoc cum
dixisset. p̾ciosissimã partem lign
quã secũ detulerat: loco suo resti¬
tuit: Tunc renouante cdo antiqua
miracula: die eobem mortuuᷤᷤ unuᷤ
recepit ꝓpͥam uitam. paralitici qͥ¬
tuor abepti s̃ sanitatem aanissam.
leprosi decẽ. cutem receꝑũt mũdã:
Rumbecĩ quoq ceci luci s̃ restitut.
pluruns quoq a demonibꝰ erepti:
multiq alii s̃ a uariis infirmitatibꝰ
liberati: T̃unc imꝑator oratione
ꝑacta. offerens dõ multa donaria:
sũptibꝰ. reodens pͥuilegia autori¬
tate ꝓpria: restituens captiuo in
ꝓpria. donans oportuna p̾sidia.
constantinopolim rediit fretus
plurima increm̃ta donante dño

Expanded text:
ejus adorandus, thronis et angelis,splendidior astris, mundo celebris, hominibus multum amabilis, sanctior tare talentum in tuis hodie laudibus congregatam, et tuo vexillo signatam. Haec cum dixisset, pretiosissimam partem ligni, quam secum detulerat, loco suo restituit. Tunc renovante Domino antiqua miracula, die eodem mortuus unus recepit propriam vitam; paralytici quatuor adepti sunt sanitatem amissam; leprosi decem cutem receperunt mundam; quindecim quoque caeci luci sunt restituti; plurimi quoque a daemonibus erepti, multique a variis sunt infirmitatibus liberati. Tunc imperator, oratione peracta, offerens multa donaria, sumptibus, reddens privilegia auctoritate prolata, restituens captivos in propria, dans opportuna praesidia; Constantinopolim rediit, fretuslurima incrementa, donante Do
Abbreviated transcription (Latin):
ngo terrarũ spacio ieniso¬
limis fuerat illapsus mom̃to eodẽ
quo de fano chosdroe sc̃a crux hera
clio banilante ẽ egressa. tunc rediit:
omnũq pectoribꝰ se gratulanten
infudit: Uincebat aũt᷑ aromata
omia: terebinti naturam. ⁊ balsama
ait mirram: Confestim gͥ ppłaris
gaudiz fauor in altũ sublatus: di¬
uinã laudabat potentĩã: Sicq
gloriosus augustus erumpens
in laudes: ait: Ocrux admirabile
signum. in qua dñs nrͣ dĩ filius

Expanded text:
nga terrarum spatia Hierosolymis fuerat illapsus momento eodem quo de fano Chosroe sancta crux fuerat Graccho bajulante egressa, tunc rediit, omniumque pectora gratanter infudit. Vincebat enim aromata omnia terebinthi natura vel balsami atque myrrhae. Confestim igitur popularis gaudii favor in alto sublatus Dei laudabat potentiam; sicque gloriosus Augustus erumpens in laudibus ait: O crux, admirabile signum, in qua Dominus noster Jesus
Abbreviated transcription (Latin):
tholicus: Fraiq erga dei cultoreᷤᷤ
supplex. bensuolus. ac deuotus:
ꝑgens gͥ filiꝰ cosdroe contͣ erachũ.
iuxta danubiũ magnũ fluuñ:¬
T̃audẽ inspirante clem̃tia saluators
utsqpͥncipibꝰ placuit: ut ipsi
singli in medio ponte flumini
dimicaturi confligerẽti. ⁊ cui sors
uictoriã contulisset: iple hmne dãno
ret Decretũ etiã cum niram̃to
ꝓcessit: ut si aliqui  ex ẽoꝵ ppło
principi suo in auxiliũ uenire¬
presumpsisset: cruribꝰ excisis &
brachii influm̃ m̾geret᷑ Cũq
utriq ppło hec pactio placuis¬
set. inucẽ ut dictum ẽ dimi¬
medio s̃ congressi: Candẽ pulsa¬
tus dñs lacrimi ᷤᷤ xp̃ianorum:

Expanded text:
tholicus; et ergo Dei cultoribus tholicus; et ergo Dei cultoribus supplex, benevolus ac devotus. Pergens igitur filius Chosroe contra Gracchum, juxta Danubium magnum flTandem inspirante clementia Salvatoris, utrisque principibus placuit ut ipsi singuli in medio ponte fluminis dimicaturi confligerent, et cui sors victoriam contulisset, ipse sine damno ret. Decretum etiam cum juramento processit ut si aliquis ex eorum populo principi suo venire in auxilium praesumpsisset, cruribus excisis et brachiis, in flumen mergeretur. Cumque utrique populo haec pactio placuisset, invicem ut dictum est dimimedio sunt congressi. Tandem pulsatus
Abbreviated transcription (Latin):
incendit atq p̾ut: Ad sepulchrũ
uͦ dñs cũ uolusset accedere. t̾ritũ
rebiit: sed tantũ ligni salutaris
partẽ quã religiosa regma ibi
in testimonzũ uirtutiᷤ reliquerat
asportauit: Fecerat aũt sibi tur¬
rim argenteam: in qͣ int̾lucentibꝰ
geminis thronũ extruxerat aure¬
um. uͥ solis quadrigam ⁊ lunȩ et
stellarũ imagines collocauerat. &
ꝑoccultas fistulas aquȩ meatus ad¬
duxerat: ut quasi ds̃ pluuram
desuꝑ uideretur infundere. Et
dũ subt̾raneo specusquiᷤᷤ incircu¬
itu trahentibꝰ circũacta. turriꝰ fa¬
brica moueri uidebatur: quasi
quodã modo rugitũ thonitru iux¬
ta possibilitatẽ artificis m̃tiebatun.
In ho itaq: loco sedẽ sibi panuat.
atq iuxta eã quasi collegam eru
cem dm̃eam posuerat: Filioq suo
regno tradito: ipse infano hui centoi
residebat. Illo itaq temꝑe hera¬
in armis strenuus. linga eruditus.
corpore decorꝰ. et quamuis scłmi
actui deditus: ram̃ erat fibe ca¬

Expanded text:
ncendit atque praedavit. Ad sepulcrum ergo Domini cum voluisset accedere, territus rediit; sed tamen ligni salutaris partem, quam religiosa regina ibi in testimonium virtutis reliquerat, asportavit. Fecerat namque sibi turrem argenteam, in qua interlucentibus gemmis thronum exstruxerat aureum, ubi solis quadrigam et lumen vel stellarum imagines collocaverat, atque per occultas fistulas aquae meatus adduxerat, et quasi deus pluviam desuper videretur infundi, et dum subterraneo specu equis in circuitu trahentibus, circumacta turris fabrica movere videbatur, quasi quodammodo rugitum tonitrui juxta possibilitatem artificis mentiebatur. In hoc itaque loco sedem sibi paraverat, atque juxta ea, quasi collega Deo, crucem Dominicam posuerat. Filio suo regno tradito, ipse in fanum hujuscemodi residebat. Illo itaque tempore Gra armis strenuus, lingua eruditus, corpore decorus, et quamvis saeculari actui deditus, totus tamen erat fide ca
Abbreviated transcription (Latin):
tyrannum ꝓperanti ad bellũ
signũ sc̃ę crucis celitus fuis¬
set ostensum. ⁊ ipso feliciter
optinente triumphũ. ab helena
iam dicti principys matre sc̃a
trux fuisset inuenta.atq pro
anitate egroti ac resurrectione
niortui fuisset euidenti inditio
tutis declarata: regina cõpoᷤ¬
sistantinopolim deferret ad
fulium. ⁊ crucem ierusolimis the
scilicet ut uͥ fuerat membris
dñicis aptata supplicio: ibidem
glificata ueneraret᷑ appło Mul¬
toꝵ itaq tempoꝵ labente cuiri-¬
culo cum exigente mole pec
caminum flagellari ꝑmnteret

Expanded text:
tyrannum properante ad bellum, signum sanctae crucis coelitus fuisset ostensum, et ipso feliciter obtinente triumphum, ab Helena jam dicti principis matre sancta crux fuisset inventa, atque per sanitatem aegroti et resuscitationem mortui fuisset evidenter indicio virtutis declarata, regina, voti cConstantinopoli deferret ad filium, et crucem Hierosolymis thecscilicet ut ubi fuerat membris Dominicis aptata supplicio, ibidem glorifica veneraretur a populo. Multorum itaque temporum labente curriculo, cum, exigente mole peccatorum hominum, flagellari permitteret
Abbreviated transcription (Latin):
ñ crediderat obmutuit. ita
ut de filii noĩe scripturꝰ potiꝰ
quã relaturꝰ. mitu tabulas
postularos Merito ⁊ hic: uͥ dĩ
nuncł passionem antistitiꝰ im¬
minentẽ nutu potiꝰ exp̾ssit:
de ordinatione rerum ⁊ uolun¬
tatis cdispositione ueniebat:
Que uͦ res illi. auti que uolun¬
tas oroinanda nͥ eccłastici statꝰ:¬
cca pauꝑũ fõsiendort subp̾ma
iudicia disponendũ fuerat ordi¬
naras. ꝟ puto ꝓpt̾ nichil aluto.
ĩmo u̾e ꝓpt̾ hoc tantũ indulgẽ¬
tia ab ipsigiluũ qͥ eiecerant mĩ¬

Expanded text:
o quia non crediderat obmutuit, ita o quia non crediderat obmutuit, ita ut de filii nomine scripturus potius quam relaturus nutu tabulas postularet. merito et hic, ubi Dei nuntius passionem antistitis imminentem nutu potius expressit, de ordinatione rerum et de uoluntatis dispositione ueniebat. quae uero res illi aut quae uoluntas ordinanda nisi ecclesiastici statuscirca pauperum fouendorum suprema indicia disponendum fuerat ordinaretur. et puto propter nihil aliud, immo uero propter hoc tantum etiam indulgentia ab ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
ut reliqͥe formidiniis cor exultãs
ad.hue toto pauore pulsarent.
Quid hac reuelatione manifestiꝰ.
quid hac indignatione filicius:
ante illi p̾dicta sunt omĩa: quecũq
postmodum subsecuta s̃ Nichil
de dĩ uerbis imminutũ. nichil
de tam sc̃a ꝓmissione mutatũ ẽ:
Sint gła demq scdm quod osten¬
sa sunt recognoscimꝰ: Dilationem
petiit crastini. cũ de passionis
sententia cogitaret᷑: postulans
ut res suas die illo quo impetͣ¬
uerat ordinane. hic dies unum
significabat. annumi quẽ ille
post exactum annum coronatꝰ
ẽ qͦ illi ante annũ fuerat ostensũ
futuror debitũ illud tempus
accipimꝰ: Umbe iiclisł int̾est. si
nũc sub diei significatione soliꝰ
annꝰ ostensus est: quia illuu
uero nutu potiꝰ ñ sermone ꝓpa.¬
latũ ẽ. rep̾sentation tẽpriᷤ ser¬
enĩ tunc u̾bis qͦdcũq ꝓferri:
uere nemo cognouit. quare hoc
i dminꝰ temporẽ. iniminens pa¬
mus: Nam tacharias sac̾dos

Expanded text:
ut reliquiae formidinis cor exultans ut reliquiae formidinis cor exultans adhuc toto pauore pulsarent\\ Quid hac reuelatione manifestius, quid hac dignatione felicius? ante illi praedicta sunt omnia quaecumque postmodum subsecuta sunt. nihil de Dei uerbis imminutum, nihil de tam sancta promissione mutilatum. singula denique secundum quod ostensa sunt recognoscite. dilationem petit crastini, cum de passionis sententia cogitaretur, postulans ut res suas die illo quo inpetrauerat ordinaret. hic dies unus significabat annum, quo ille post exactum annum coronatus est, quo hoc illi ante annum fuerat ostensum. futurorum debitum illud tempus accipimus. unde nihil interest, si nunc sub diei significatione solus annus ostensus est, quia illud uero nutu potius et non sermone prolatum est, repraesentationi temporis serenim tunc uerbis quodcumque proferri, uere nemo cognouit quare hoc o minus tempore imminens panio. nam Zacharias sacerdos
Abbreviated transcription (Latin):
In luteris tabule ipsiꝰ habe¬
ret᷑. Manu enim extensa. ⁊ cõ¬
planata ad spate modum. ictũ
solite anmadu̾siomiᷤᷤ uniratꝰ:
quod uolebat intelligi. ad in¬
star liquidi sermonis exp̾ssit:
Intellexi. sententiã passionis
futurã: Rogare cepi ⁊ pet̾e
continuo. ut dilatio mͥ uel u¬
niꝰ diei p̾rogaret᷑: donec re̾ m̃a
legitima ordinatione dispo¬
nerem.  cum p̾ce ᷤᷤ frequẽt̃
iterassem: rursus in tabula
nescio quid ceꝑat annotare:
Sensi tam̃ de uultus serent¬
tate:. iudicis ment̾ẽ quasi iu¬
sa peticione cõmotam Sed
M ille uiuenis qͥ iam dudũ de
passi nis iudicio gestu potiꝰ
quã sermone ꝓdiderat. clan¬
destino identidem nutu con¬
tessum dilationẽ quȩ inerasti
petebatur. contortis inł
inm digius significare
ꝓperauit: Ego quãnis ñ eẽt lec¬
tas sententia: is de gaudio dila¬
tionis accepte leto admodum
corde. resipisco. metu tam̃ ipe¬
trationis incerte sic tremebam:

Expanded text:
in litteris tabulae illius agein litteris tabulae illius ageretur. manu enim expansa et complanata ad spatae modum ictum solitae animaduersionis imitatus, quod uolebat intellegi, ad instar liquidi sermonis expressit. intellexi sententiam passionis futuram. rogare coepi et petere continuo, ut dilatio mihi uel unius diei prorogaretur, donec res meas legitima ordinatione disponerem. et cum preces frequenter iterassem, rursus in tabula coeperat nescio quid adnotare. sensi tamen de uultus serenitate iudicis mentem quasi iusta petitione commotam. sed et ille innenis, qui iam dudum de passionis indicio gestu potius quam sermone prodiderat, clandestino identidem nutu concessam dilationem, quae in crastinum petebatur, contortis post inuicem digitis significare propejrauit. ego quamuis non esset lecta sententia, et sic de gaudio dilationis acceptae laeto admodum corda resipisco: motu tamen interpretationis incertae sic tremebam,
Abbreviated transcription (Latin):
locus. hospitiũ. ꝓuoluntate
secretũ. quicqͥd apponi eis pu
missum ẽ. qͥ regnũ ⁊ iusticũ
dĩ querunt: Atq ut omitaai
frequentiã: uisitantiũ fr̃m
x ipsor inde ciuiũ caritaten
qua rep̾sentabant om̃ia qͥb
uidebatur eẽ fraudatꝰ: adn¬
rabilem uisitationẽ dĩ ñ p̾ti¬
ribo. qua antistitem suũ sic
in exilio ẽẽ uoluit de seeut᷑s
passione securũ. ut ĩmineni
martirii pleniore fiducia ñ
deret: Ego enĩ die qͦ in eril
loco mansimꝰ. nã ⁊ me int᷑ d¬
mesticõ comites dignano
ritatis eiꝰ elegerat exulem
luntarium. quod utinam
in passione licuifset: appar
it anquit mͥ ñdum somil
quiete sopito. nuiueniᷤ ultra mͦ¬
lum hominiᷤᷤ enormis: Qui cũ
m quã sciebam: Nichil enĩ
me solita interrogatione
uesierat: Seb enĩ niueniᷤ qͥ
rgo eiꝰ stabat admodum
cuniosus: legit quicqͥd fuerat
notatũ: & quia inde u̾bis
ferre ñ poterat. nutu de¬
clarante monstrauit:quid

Expanded text:
locum, hospitium pro uoluntate locum, hospitium pro uoluntate secretum et quidquid apponi eis ante promissum est qui regnum et iustitiam Dei quaerunt. atque ut omittam frequentiam uisitantium fratrum et ipsorum inde ciuium caritatem, quae repraesentabat omnia, qufbus uidebatur esse fraudatus, admirabilem uisitationem Dei non praeteribo, qua antistitem suum sic in eiilio esse noluit de secutura passione securum, ut imminentis martyrii pleniore fiducia non deret. ceo enim die quo in exilii loco mansimus3 nam et me inter domesticos comites dignatio caritatis eius delegerat exulem uoluntarium, quod utinam et in passione licuisset apparuit mihi\' inquit cnondum somni quiete sopito iuuenis ultra modum hominis inormis: qui cum tiam quam non sciebam, nihil enim de me solita interrogatione quaesierat. sed enim iuuenis qui a tergo eius stabat admodum curiosus legit quidquid fuerat adnotatum. et quia inde uerbis proferre non poterat, nutu declarante monstrauit quid
Abbreviated transcription (Latin):
gła est Sed estoisane nob pena
ñsĩ exilium: Illis ultimũ cͥmen
⁊ pessimũ nefas etiã ipsori sons¬
cientia testis ascribit: qui mno
tant: Nolo nũc describere loci
grãm: ⁊ deliciarũ omniũ para¬
turam unt̾m transeo: Fingamꝰ
locum illũ situ sordidum. uisu¬
squalidũ. non salubres aquas
habentem. ñ amenitatẽ uiroris.
ñ uiciniam littoris: seb uasta ru¬
pe siluarũ. int̾ inhospite̾s fauceᷤᷤ¬
c deserte ad modũ solitudim.
a mundi parte submotũ: Poss&
licet talis locus habere nom̃
exilii. qͦ cypͥanus sac̾dos dĩ
uen̾at : Nonne si hominum
ministeria deficerent. uł ahdeᷤᷤ
ut heliȩ. uł ut dameli angeli
minꝯstrarent: Absit absit: ut
credat aliquiᷤ cuilibet ingnimo
dum mͦ in confessione xp̃ian¬
nominiᷤ constituto: aliquib de fu¬
turũ: Tantũ absit: ut dei pon
quod scđo posueramꝰ loco: cũ
gr̃arũ actione repetamꝰ: Prou¬
sus ẽ enĩ diuinitꝰ etiã ꝓ anrm
tanti uiri. apricus ⁊ compen

Expanded text:
a est. Sed esto sane, nobis poena non sit exsilium. Illis ultimum crimen et pessimum nefas etiam ipsorum conscientia testis adscribat qui possenam. Nolo nunc describere loci gratiam, et deliciarum omnium paraturam interim transeo. Fingamus locum illum situ sordidum, squalidum visu, non salubres aquas habentem, non amoenitatem viroris, non viciniam littoris; sed rupes vastpes siluarum inter inhospitas fauces desertae admodum solitudinis, auia mundi parte summotum. posset licet talis locus habere nomen exilii, quo Cyprianus sacerdos Dei uenerat, non si hominum ministeria deficerent, uel alites ut Heliae uel ut Danielo angeli ministrarent? absit absit, ut credat aliquis cuilibet minimo dummodo in confessione nominis constituto aliquid defuturum. tantum abest ut Dei pontquod secundo posueram loco, cum gratiarum actione repetamus, prouisum esse diuinitus etiam pro animo tanti uiri apricum et conpetentem
Abbreviated transcription (Latin):
Linteamina et manualia ante
laciias manuales ligare sibi
subdiaconꝰ. ligauer̃ ei: & itac¬
pͥanꝰ ep̃s passus ẽ: Eiꝰq corpi
ꝓpt̾ gentilium curiositatem:

Expanded text:
linteamina uero et manualia a fralacinias manuales ligare sibi subdiaconus ei ligauerunt. itaanus passus est; ejusque corpus propter gentilium curiositatem i
Abbreviated transcription (Latin):
aliũ computat᷑ Illis patria m¬
mis cara. ⁊ cõmune nom̃ ẽ: cũ
parentes amant. Nos ⁊ paren¬
tes ipsos si contͣ dm̃ suaserit:
abhorremꝰ: Illis extra cuntatem
licet mabditũ ⁊ abstrusũ locũ
fuerit relegatus: admixtꝰ dei
sui rebꝰ. exilium sentire ñ potest:¬

Expanded text:
lium computatur. illis patria nlium computatur. illis patria nimis cara et commune nomen est cum parentibus: nos et parentes ipsos, si contra Dominum suaserint, abhorremus. illis extra ciuitatemlicet in abditum et abstrusum locum fuerit relegatus, admixtus Dei sui rebus exsilium non potest
Abbreviated transcription (Latin):
tate signatum ẽ: Ignoscat ille.
ignoscat iterum: et frequent̾
ignoscat: aut ut ueriꝰ dixerim
merito concebat : tam ⁊ si ante
xp̃m plurimũ licuit. plus aliqͥd
licuisse post xp̃m: cuiꝰ tem̃pribꝰ
plenitudo debetur: Necatos
ille et a rege ꝓiectos: sui tãtũ
generis colligebat: his tã boniᷤᷤ
et tam piis actibus: exilium suꝑ
uenit: Hanc eñ uicem semꝑ
repensat impietas: ut melioribꝰ
peiora restituat: & quid sacerdos
dĩ ꝓconsule interrogante respon¬
derit: sunt acta quȩ referant:
Excluditur interim ciuztate. ille
qui fecerat boni aliquid ꝓciui¬
tatis salute: qui laborauerat ne
uiuentiũ oculi paterent᷑ infer¬
nȩ sedis horrorem: Ille inquam:
qui excubiis pietatis inuigilãs:
prohnefas. ingrata bonitate ꝓ¬
uiberat: ne in om̃ibꝰ tetͣm cuiz¬
tatis faciem relinquentibꝰ. mul¬
tos exules deserta res publica
ac destituta patria sentiret: Sed
uiderit scłm: cui uit̾ penã exi¬

Expanded text:
tate signatum est. ignoscat ille et tate signatum est. ignoscat ille et ignoscat iterum et frequenter ignoscat aut ut uerius dixerim merito concedat, tametsi ante Christum plurimum licuit, plus aliquid licuisse post Christum, cuius temporibus plenitudo debetur. necatos ille a rege et proiectos sui tantum generis colligebat. His tam bonis et tam piis actibus superuenit exilium. hanc enim uicem semper repraesentat impietas, ut melioribus peiora restituat. et quid sacerdos Dei proconsule interrogante responderit, sunt acta quae referant. excluditur interim ciuitate, ille qui fecerat boni aliquid pro ciuitatis salute, ille qui laborauerat ne uiuentium oculi paterentur infernae sedis horrorem, ille inquam qui excubiis pietatis inuigilans pro nefas ingrata bonitate prouiderat, ne omnibus tetram ciuitatis faciem relinquentibus multos exsules \'deserta respublica ac destituta patria sentiret. sed uiderit saeculum, cui inter poenas exi
Abbreviated transcription (Latin):
endis imꝑtit. exhibens cuncta
plum patris imitetur: Respon¬
dere enim nos decetͫ talibꝰ nr̃is:
et quos renatos ẽẽ ꝑdm̃ constat.
degeneres ẽẽ ñ congruit: sed
ꝓbare potiꝰ in sobole traducem
bom patris. enuilatione bonz¬
taus: Multa s̃ alia. ⁊ qͥdem mag¬
na: quȩ temꝑandi uoluminis
ratio ñ patitur ꝓlixo onere sermo¬
nis uerari: De quibꝰ hoc tantũ
dixisse satis ẽ: quod si illa gen¬
tiles ꝓ rostris audire potiissẽt.
lut cxp̃iana plebs faceret. cui
dde fioe nom̃ est: Distributa
sunt gͦ cõtinuo: ꝓ qualitate
hominũ atq ordinum mini¬
be ficia sumptus exhibere
ñ poterant: plus sũptibꝰ exhi¬
bebant: compensantes ꝓprio la¬
bore mercebem: diuiciis om̃ibꝰ
cariorem: Et quis ñ sub tanto doc¬
tore ꝓperaret inuenzre partem
aliquam talis militiȩ. ꝑ quã pla¬
et interim sacerdoti: Fiebat
utiq exuberantiũ opũ largitate
mesticos fidei. fiebat plus aliqͥd.
quã de tobie incomparabili pie¬

Expanded text:
impertit; exhibens cuncta plum patris imitatur? Respondere, inquit, nos decet natalibus nostris, et quos renatos per Deum constat, degeneres esse non cprobare potius in sobole traducem boni patris aemulationem bonitatis\'. Multa alia et quidem magna, quae temperandi uoluminis ratio non patitur prolixo opere sermonis iterari: de quibus hoc tantum dixisse satis est. quod si illa gentiles pro rostris audire potuissent, quid Christiana plebs faceret, cui de fide nomen est? distributa sunt ergo continuo pro qualitate hominum atque ordinum minibeneficio sumptus exhibere non poterant, plus sumptibus exhibebant, compensantes proprio labore mercedem diuitiis omnibus cariorem. et quis non sub tanto doctore properaret inuenire partem aliquam talis militiae, per quam plaet interim sacerdoti? fiebat itaque exuberantium operum largitate,mesticos fidei. fiebat plus aliquid quam de Tobiae incomparabili pie
Abbreviated transcription (Latin):
ritiᷤᷤ ꝓuocatus est. ut de scło ex¬
participẽ: postmodũ faceret pie¬
tatis heredẽ: Longũ ẽ ire ꝑsingu¬
la: et enum̾are cuncta eiꝰ one¬
bonorũ oꝑum solũ hoc arbittor
satis ẽe: qud tuedicio dĩ ⁊ plebis
fauore ad officium sacerdocii
it ep̃atus gradum. adhuc ne¬
ophitus ⁊ ut putabat᷑ nouel¬
lus electus ẽt quamuis. in pri¬
mi ᷤᷤ fiõi sue adhaic diebꝰ: ⁊ rudi
uite. sp̃alis etate. sic gen̾osa in¬
doles. relucerer:⁊it si fidum
officii spei tam̃ fulgore resplẽ¬
denci imminenti sacerddtii u¬
tam fictuciam polliceretur: Lo
p̾teribo etiã illud exiitm.
quẽ admodũ cñ dilectione eiꝰa
honore. totus ppłs inspirante
dño ꝓsilireti bumilit̾ ille se ce¬
sit: antiqͥoribꝰ cedens. ⁊ indig¬
nũ se titulo tanti honoris exis¬
timans: ut elignꝰ magiꝰᷤ fieret:
Magis em̃ dignlis. efficitur: qͥ
quod. meretur excusat: Quo
tunc ardore plebs estuans flu

Expanded text:
ritis prouocatus est, ut de saeculo exritis prouocatus est, ut de saeculo exparticipem postmodum faceret pietatis heredem. Longum est ire per singula: enumerare cuncta eius oneonorum operum SOlum noc aroitror satis esse, quod iudicio Dei et plebis fauore ad officium sacerdotii et episcopatus gradum adhuc neophytus et ut putabatur nouellus electus est. quamuis in primis fidei suae adhuc diebus et rudi uitae spiritalis aetate sic generosa indoles reluceret, ut etsi nondum officii spei tamen fulgore resplendens imminentis sacerdotii totam fiduciam polliceretur. non praeteribo etiam illud eximium, quemadmodum cum in dilectionem eius et honorem totus popuius inspirDomino prosiliret, humiliter ille secessit, antiquioribus cedens, et indignum se titulo tanti honoris existimans, ut dignus magis fieret. Magis enim dignus efficitur, qui quod meretur excusat. Quo tunc ardore plebs aestuans fluc
Abbreviated transcription (Latin):
sedibꝰ fixa uirtus: ⁊ altis radicibꝰ
fudata deuotio. nullo ctu¬
boli temptantis impetu ces
ta etiam int̾ adu̾sa benedice-¬
ret Domꝰ eiꝰ patuit cuniq ueni¬
enti Nulla uidua reuocata
sini uacuo: nullus indigenꝰ
lumme. ñ illo comite directꝰ
est Nullus debilis greffu: nõ
illo barulo uectus est: Nullus
nudus auxilio. de potentioris
manu ñ illo tutore ꝓfectꝰ est:
Hec debent facere dicebat:qui
dõ placere desiderant: Qu̾r enĩ
sic ꝑ bonor omiũ documenta
decurrit. dum melioreᷤᷤ semꝑ̃
iitatur. ipse se facit imitan¬
um. uiri iusti ⁊ laudabilis me¬
morie cecilian. et etatȩ tunc
nẽ u̾e diuiitatis ascłari err̃ore
correxerat: Hũc toto honore atq
om̃i obseruantia diligebat. ob¬
sequenti uen̾atione suscipien᷑:
ñ ut amicũ aĩe coequalem. sed
tanꝙͣ noue uite. parentẽ Demq
ille demulsus obsequiis. ĩ tan¬
tum dlect tionis iim̃se nre-¬

Expanded text:
sedibus fixa nirtus et altis radicibus sedibus fixa nirtus et altis radicibus fundata deuotio nullo diaboli temptantis impetu cessta etiam inter adnersa benediceret. domus eius patuit cuicumque uenienti: nulla uidua reuocata sinu nacno, nullus iudigens lumine non illo comite directus est, oullus debilis gressu non illo baiulo ueetus est, nullus nudus auxilio de potentioris manu non ilio tutore protectus est. haec debent facere, dicebat, qui Deo placere desiderane. eteic per bonorum omnium documenfca decurrens, dum meliores semper imitatur, etiam ipse se fecit imitanum uiri iusti et laudabilis memoriae Caeciliani et aetate tunc nem uerae diuinitatis a saeculari errore correxerat. hunc toto honore atque omni obseruantia diligebat, obsequenti ueneratione suspiciens, non iam ut amicum animae coaequalem, sed tamquam nouae uitae parentem. denique ille demulsus obsequiifl in tantum dilectionis immensae me
Abbreviated transcription (Latin):
et si ñcdum eum uenisse crebid̾at:
Hic de imꝑitis gentibꝰ ueniens.
tam matura fide cepit: quanta
pauci fortasse ꝑfecerunt. Mora
deinde circa gr̃am dĩ nulla: nul
tr᷑. Oulta sunt quȩ adhuc ple¬
beius. multa quȩ iam pb̾r fecit:
multa quȩ ad ueterum exẽpla
iustor imitatione simili ꝓsecutꝰ.
ꝓmerendo dõ totius religions
obseqͥo ꝑstitit: Nam ⁊ sermo illi
de hoc fuerat usitatus. ut siquẽ
p̾dicatũ dĩ laubatione legisser:
suaderet inquiri. ꝑ que facta pla¬
cuisset: Si iob clĩ testimonio głos.
dictus ẽ uerꝰ dĩ cultor. ⁊ cuim
terris nemo comparatetur. faci¬
endum dicebat ille quicqͥd iob
ante fecisset: ut dum et nos paria
facimus. simile in nos dĩ testimo¬
nũ ꝓuocemꝰ. Contemptꝰ ille dis¬
pendii rei familiaris. in tam
exercitatam uͥtutem ꝓfecit:
ut nec pietatis tẽporalia dãna
sentiret: Non illum penuria.
ñ dolor fregit: ñ uxoriꝰ suadela
deflexit. ñ ꝓprii corporis dira
pena concussit: ꝑ mansit in suis

Expanded text:
etsi nondum eum uenisse crediderat: hic de imperitis gentibus ueniens tam matura fide coepit, quanta pauci fortasse perfecerint. mora denique circa gratiam Dei nulla, nullti? multa sunt quae adhuc plebeius, multa quae iam presbyter fecerit, multa quae ad ueterum exempla iustorum imitatione consimili prosecutus prof merenao Deo totius religionis obsequia praestiterit. nam et sermo illi de hoc fuerat usitatus, ut si quem praedicatum Dei laudatione legisset, suaderet inquiri propter quae facta placuisset. si Iob aliquo testimonio gloriosus diotus est uerus Dei cultor et cui in terris nemo compararetur, faciendum docebat ille quidquid lob ante fecisset, ut dum et nos paria facimus, simile in nos Dei testimonium prouooemus. contemptis ille dispendiis rei familiaris in tantum exercitata uirtute profecit, ut nec pietatis temporaria damna sentiret. non illum penuria, non dolor fregit, non uxoris suadela deflexit, non proprii corporis dira poena concussit. permansit in sais
Abbreviated transcription (Latin):
Nam in re tam nuista: nulla ẽ ꝯsulcio¬
G aleriꝰ maximꝰ ꝓconsul dix̃: Diui sacͥ¬
pirationis homines agg̾̃gasti: et
scissim pͥncipes ualerianꝰ ⁊ galli¬
cerimoniaꝵ suarũ reuocare po¬
tuerunt. & iõo cũ sis nequissrm
cͥminis auctor:⁊ signifer dep̾hen¬
sus: eris ipse docum̃tũ qͦs scelere
anũ: gladio anima̾tu̾ti placet

Expanded text:
nam in re tam justa nulla est consultatio. Maximus proconsul dixit: Diu sacrspirationis homines aggregasti, et sanctissimi principes nostri Valcaeremoniarum suarum evocare potuerunt: cum sis nequissimi criminis auctor et signifer depsus, eris ipse documento his quos scelere ianum gladio animaduerti placet.
Abbreviated transcription (Latin):
dilatus in crastinũ. ad domum
pͥncipis ap̃torio reu̾tebatur:
cũ fubito ꝑ carthaginẽ totam
sparsus rumor increbruit. ꝓcdtuc¬
tum ẽẽ iam tacium: quẽ p̾ter
celebrẽ głosa opinione noticiã.
etiam de comemoratione pre¬
clarissim oꝑis nemo ñ noue¬
t̾nus ꝓconsul ad cypriamim
epm̃ dixit: Sacratissimi imꝑa¬
tores ualeriamis ⁊ galliemis.
litteras ad me clare dignatis.
quibꝰ p̾̃ceperunt. eos qui ro¬
manam religionẽ ñ colunt.
debere eos romanas cerimo¬
nias recognoscere. Exquro de
nomine tuo. qͥd m respondes:
nͥ unum ⁊ u̾um deũ. qͥ con
didit cęlũ ⁊ t̾ram. mare et¬

Expanded text:
dilatus in crastinum ad domum dilatus in crastinum ad domum principis a praetorio reuertebatur, cum subito per Carthaginem totam sparsus rumor increbuit productum esse iam Thascium, quem praeter celebrem gloriosa opinione notitiam etiam de commemoratione praeclarissimi operis nemo non noueternus proconsul Cypriano episcopo dixit: sacratissimi imperatores Yalerianus et Gallienus litteras ad me dare dignati sunt, quibus praeceperunt eos qui Romanam religionem non colunt, debere Romanas caeremonias recognoscere. exquisiui ergo de nomine tuo, quid mihi respondes? nisi unum et uerum Deum, qui fecit caelum et terram, mare et
Abbreviated transcription (Latin):
tur: si et dirigno imꝑio iuberi
s ed nec illa sublimis tamti uiri
gła fine p̾conzo transeunda est
qua iã scło tumescente de ficͥu¬
cia pͥncipũ. ⁊ infestatione nõis
anhelante. ille seruos dĩ ꝓ ut
dabat᷑ occasio. ex hortationibꝰ
dm̃icis instͥuebat. ⁊ ad calcan¬
cdas passiones huiꝰ tẽpris con¬
tẽplatione suꝑuente clarira¬
tis aĩabat. U rdelicet tanta il¬
li fuerat cupido sermonis. ii
optaret sic sibi passionis uota
contingere: ut cdũ de deo loqͥͣt
in ipso sermonis oꝑe necaretun
& hii erant cotidiam acłꝰ clestina
ad placentẽ cdõ hostiã sacerdo
cũ ecce ꝓconsulis iussu ad oro
initia fcõi suȩ uenditos: ⁊ dedo
incdulgentia restitutos. ꝓ cei
it̾um in usus paupũ uendꝰ
subitauit. immo ut uerius di¬
erim. subitasse se credidit. Uen¬
e eñ posset tanqͣm in prouiso
npetu nens p̃parata subitari:
cessit gͦ.iam certus expeti: qdͦ
u fuerat retarcdatum Processit

Expanded text:
tur, si et diuino imperio iuberetur. tur, si et diuino imperio iuberetur. sed nec illa sublimis tanti uiri gloria sine praeconio transeunda est, quia iam saeculo tumescente et de fiducia principum infestationem nominis anhelante ille seruos Dei, prout dabatur occasio, exhortationibus dominicis instruebat et ad calcandas passiones huius temporis contemplatione superuenturae claritatis animabat. uidelicet tanta illi fuit cupido sermonis, ut optaret sic sibi passionis nota contingere, ut dum de Deo loquitur in ipso sermonis opere necaretur. Et hi erant quotidiani actus destinati ad placentem Deo hostiam sacerdotis, cum ecce proconsulis iussu ad hortos initia fidei suae uenditos et de Dei indulgentia restitutos pro certo iterum in usus pauperum uendpente subitauit, immo ut uerius dixerim subitasse se credidit. unde enim posset tamquam improuiso impetu mens semper parata subitari? processit ergo iam certus expungi quod diu fuerat retardatum, processit
Abbreviated transcription (Latin):
sa ẽ. quã ut psensͭ p̾sentes pau¬
ꝑes nouissime. foriera dispensa¬
tionis extremis. ⁊ ut plamiꝰ dixe¬
rim: totis sumptibꝰ ingnistraret:
Orclm᷑ s cͦ tampie rebꝰ. ⁊ sic uolun¬
tate dispositam: ꝓximabat dies
passionis: Iamq cde xisto bono ꝙ
patifice sac̾dote. ac ꝓpt̾a beatissi¬
mo mr̃e: ab urbe nuntiꝰ uen̾at
Separabat iam iãq carnifex ueni¬
ens. qͥ deuota scissime uictime col¬
la ꝑcut̾et. Y sic erant om̃s cdrẽ illi
condiana expectatione morien¬
di: ut corona singłis poss& ascͥb
Conueniebant int̾m plures ad¬
eũ eg̾gi ac clarissim ordinis q
sangͥnis. seo ⁊ scłari nobilitate
generosi: qͥ ꝓpt̾ amiciciã ens
antituã. secessum subinde su¬
aderent: x ne parum eẽt nuda
suadela: etã loca in quȩ secłet
offerebãt Ille iã mundũ sus¬
pensa ad celum m̃te neglexera
nec suadelis blanclientib ann¬
ebat fecissx fortasse tunc etĩ
quob a pluribꝰ ⁊ fidelibꝰ patebi¬

Expanded text:
sa est, quam ut praesens et praesentes pauperes nouissimae dispensationis extremis et ut plenius diaerim totis sumptibus ministraret. ordinatis ergo tam pie rebus et sic uoluntate disposita proximabat dies crastinus. Iam de Xisto bono et pacifico sacerdote ac propterea beatissimo martyre ab urbe nuntius uenerat. sperabatur iam iamque carnifex ueniens, qui deuota sanctissimae uictimae colla percuteret : et sic erant omnes dies illi quotidiana expectatione moriendi, ut corona singulis posset adscribi. conueniebant interim plures egregii et clarissimi ordinis et sanguinis, sed et saeculi nobilitate generosi, qui propter amicitiam eius antiquam secessum subinde suaderent: et ne parum esset nuda suadela, etiam loca in quae secederet offerebant. ille iam mundum suspensa ad caelum mente neglexerat nec suadelis blandientibus adnuebat. fecisset fortasse tunc etiam quod a plurimis et fidelibus peteba
Abbreviated transcription (Latin):
in fide senibꝰ. quorũ m̃tes et
aures ꝑ plurimos annõ diuma
u̾ba pulsauerant tale aliquid
impendit. quale ad huc rudis
fibĩ ⁊ cui ñdum forsitan crede¬
retur. suꝑgressus ueritatis eta¬
tem.głosis et admirandi oꝑibꝰ
ppetrauit: Nemo metit. statĩ
ut serit. nemo uindemiã de
nouellis scrobibꝰ exp̾ssit. nemͦ
ad huc de ꝓxime plantatis ar¬
busculis matura poma qͦsiit:
In illo omĩa meredibilit̾ eueur¬
rerunt: Preuenit si dici potest.
res enim fidem ñ capit. pͥue¬
uindemia palmitẽ. poma
radicem Aiunt apłor litt̾e
debere neophitos pteriri. ne
Euore gentilitatis ñdũ fun¬
datis sensibꝰ adherente: aliqͥo
in dm̃ nouitas merudita pec¬
caret: Ille fuit pͥmꝰ et puto
s exemplo: plus fide poᷤ
uã tp̃re ꝓmoueri: Ses et¬
si in apłorũ actibꝰ ennuchus illi
describit᷑ quia toto corde credi¬
derit. statim a philipo tinctus. nõ

Expanded text:
in fide senibus, quorum mentes et in fide senibus, quorum mentes et aures per plurimos annos diuina uerba pulsauerant, tale aliquid impendit, quale adhuc rudis fidei et cui nondum forsitan crederetur supergressus uetnstatis aetatem gloriosis et admirandis operibus perpetrauit P nemo metit statim ut seuit, nemo uindemiam de nouellis scrobibus expressit, nemo adhuc cummaxime plantatis arbusculis Imatura poma quaesiuit. in illo omnia incredibiliter cucurrerunt. praenenit, si potest dici, res enim fidem non capit, praeuindemia palmitem, poma radicem. Aiunt apostolorum litterae, debere neophytos praeteriri, ne stapore gentilitatis nondum fundatis sensibus adhaerente aliquid, in Deum nouitas inerudita peccaret. ille fuit primus et puto solus exemplo, plus fide posse quam tempore promoueri. sed etsi in apostolorum actibus eunuchus ille describitur, quia toto corde credide
Abbreviated transcription (Latin):
ignorantie mee potiꝰ quã illiͦ
głe derogetur Int̾ fidei suȩ pͥ¬
ma rudimenta. nichil aliud er¬
cdidit dõ dignum: quã si se con¬
cientia tuerẽt. Tunc enim posse
idoneũ fieri pectus ⁊ sensum
ad plenã ueri capacitatẽ: si cõ¬
cupiscentiã carnis robusto atꝰ
integro sc̃imonie tenore calcare.
Quis unqũa tanti miraculi me¬
minit: Nondũ scda natiuitas
nouum hommẽ splendore tos
chuine lucis occulauerat. et iam
uet̾es ac pͥstinas tenebras sola
lucis paratura uincebat: Deindi
quod marus ẽ: cum de lechone
diugna quȩdã iam ñ ꝓ condius¬
ne nouitatis sed ꝓ fidei festinaꝰ¬
cia clidiciset. statimi rapuit &
inuenit ꝓmerendo dõ ꝓfutu.¬
ambitionẽ scłi sꝑneret. qua ꝑ¬
ec ille qͥ legis omĩa mandata
seruasse se clixerat fecit. imple¬
ret. Preppera uelocitate piera¬
tis. pene ante cepit ꝑfectuᷤ ẽẽ:
quam disceret. Quis oro de uete¬
ribꝰ hoc fecit: Quis de antiquis

Expanded text:
ignorantiae meae potius quam illius ignorantiae meae potius quam illius gloriae derogetur. inter fidei suae prima rudimenta nihil aliud credidit Deo dignum, quam si continentiam tueretur. tunc enim posse idoneum fieri et pectus et sensum ad plenam ueri capacitatem, si concupiscentiam carnis robusto atque integro sanctimoniae tenore calcaret. quis umquam tanti miraculi meminit? nondum secunda natiuitas nouum hominem splendore toto diuinae lucis oculauerat, et iam ueteres ac pristinas tenebras sola lucis paratura ujncebat. deinde quod maius est, cum de lectione diuina quaedam iam non pro condicione nouitatis sed pro fidei festinatione didicisset, statim rapuit quod inuenit promerendo Domino profutuambitionem saeculi sperneret qua pernec ille, qui legis omnia mandata seruasse se dixerat fecit, impleret, et praepropera uelocitate pietatis paene ante coepit perfectus esse quam disceret. quis oro de ueteribus hoc fecit? quis de antiquissimis
Abbreviated transcription (Latin):
honore sermonem. nec posse sic
ꝓsequ facta tam grandia. ut
quanta sunt tanta uibeantur.
nisi quod num̾ositas głosa sibi¬
met ipsi sufficiens. alieno p̾conio¬
ñ eget Accepit ad cumulum: qͦd
parte si dixero nos opibꝰ facũbiȩ
defici: minus dico: Facundia
enĩ ipsa cligna facultate deficitur:
Ita utrimq grauit̾ urget  Ille
nos uͥtutibꝰ suis onerat: uos nos
auribꝰ fatigatis Unde gͥ ĩcipiã.
unde exordium bonorum eiꝰ ag̾¬
diar. nͥ aprincipio fidei. et nati¬
uitate celesti : Siqͥdem homniᷤ
cdĩ facta ñ debent aliunde num̾¬
ari: nͥ ex quo de dõ natus est
floruerint licet studia: ⁊ bone ar¬
tes deuotum pectus imbuerint.
quã gͥ ⁊ sacras litt̾as didicit. ꝙ
mundi nube discussa. in lucem
sapientie sp̃alis em̃sit. siqubꝰ
eiꝰ int̾fui. siqua de antiqͥoribus
compr: dicam: ħanc tam̃ petẽs
ueniam. ut qͥcquid minus dixe¬
ro. minus eni dicam. necesse est

Expanded text:
honore sermonem, nec posse sic honore sermonem, nec posse sic prosequi facta tam grandia, ut quanta sunt, tanta videantur: nisi quod numerositas gloriarum sibimet ipsa sufficiens, alieno praeconio non eget. Accedit ad cumulum, quod parte si dixero nos opibus facundiae defici, minus dico. Facundia enim ipsa deficit digna facultate, ita utrimque grauiter urgemur: ille nos uirtutibua suis onerat, nos nos auribus fatigatis. Unde igitur incipiam ? unde exordium bonorum eius adgrediar, nisi a principio fidei et natiuitate caelesti? siquiidem hominis Dei facta non debent aliunde numerari, nisi ex quo Deo natus est. fuerint licet studia et bonae artes deuotum pectus imbuerint, quam et saeras litteras didicit et mundi nube discussa in lucem sapientiae spiritalis emersit, si quibus eius interfui, si qua de antiquioribus comperi, dicam, hanc tamen petens ueniam, ut quicquid minus dixero minus enim dicam necesse est
Abbreviated transcription (Latin):
et si multa conscrip¬
sit ꝑ quȩ memoria clign nõis
suꝑuiuat: et si eloquentie eius
ac dĩ gr̃ȩ larga fecunditas ita
se copia ⁊ ubertate sermonis
extendat. ut usq in finẽ scłi
fortasse ñ taceat: tam̃ qͥa oꝑibꝰ
eiꝰ ac meritis etiam hec p̾roga¬
tua debetur. placuit ex his¬
sũmtim pauca conscribere. ñ
quo aliquem uł gentiliũ late̾t
tanti uiri uita. sedꝰ ut ad posteroᷤᷤ
quoq nr̃os in comparabile et
grande docum̃tum in ĩ morta¬
lem memorĩa porrigatur: et ad
exemplũ su litteris dirigatun
Certe durũ erat: ut cũ maiores
nr̃i plebus ⁊ cathecuminis mar¬
tirium consecutis tantum hono¬
ris ꝓ martirii ipsiꝰ ueneratione
donauerint. ut de passionibus
eoꝵ multa. aut ut ita dixerim
pene cuncta conscripserint: ut¬
sio p̃teriretur. qui ⁊ sine marti¬
rio habuit quȩ doceret: Que qͥ
ut magnitudinis contẽplatione
cdet̾ear. ⁊ imparẽ me ẽẽ confitear.
ad ꝓferendum digne ꝓ meritori

Expanded text:
etsi multa conscripsit, per quae memoria digni nominis auperuiuat, etsi eloquentiae eius ac Dei gratiae larga fecunditas ita se copia et ubertate sermonis extendit, ut usque in finem mundi fortasse non taceat: tamen quia operibus eius ac meritis etiam haec praerogatiua debetur, placuit summatim pauca conscribere, non quo aliquem uel gentilium lateat tanti uiri uita, sed ut ad posteros quoque nostros incomparabile et grande documentum in immortalem memoriam porrigatur et ut ad exemplum sui Iitteris dirigantur. certe durum erat, ut cum maiores nostri plebeiis et oatecumenis martyrium consecutis tantam honoris pro martyrii ipsius ueneratione tribuerint, ut de passionibus eorum multa aut ut prope dixerim paene euncta conscripserint, utsio praeteriretur, qui et sine martyrio habuit quae doceret, et quaeut magnitudinis contemplatione deterrear, ac imparem me esse confitear ad proferendum digne pro meritorum
Abbreviated transcription (Latin):
quemq sede arupto inpetu¬
rapiens: continuatas ꝑ ordinẽ
domos uulgi trem̃iiᷤ inuasit.
horrere om̃s. flere om̃s: uitan
contagium Ex ponere sus
impie. quasi cũ illa peste ni¬
riturs: etiã mortẽ ipsam ipsa¬
possa aliquis excludere: Iaci¬
bant itaq tota cunitate uicas
ñ iam corpora sed cadauera
seuntium contẽplatione
sortiᷤ mutue flagitabant:
Nemo respexit aliud p̾ter¬
quã lucra crudeła. nemo sim¬
lis euentus recordatione i¬
pidauit: nemo fecit alt̾ qus
fices mundi tanto plus pl¬
tate. quanto religioni ue¬
tate pͥcesserat: scelus ẽ pi¬
re: Aggregatã primũ inl¬
co plebem de mĩȩ bonis instriix̃.
et diumȩ lectionis exemplis. qͣn-¬
tum ad ꝓmerendum dm̃ ꝓsint
ficia pieratis edocuit: Tunc de

Expanded text:
quemque sede abrupto iquemque sede abrupto irapiens eontinnatas per ordinem domos uulgi trementis inuasit. horrere . omnes fugere uitare contagium, exponere suos impie, quasi cum illo peste morituro etiam mortem ipsam posset aliquis excludere. iacebant interim tota ciuitate uicatim non iam corpora, sed cadauera  in se euntium contemplatione sortis mutuae flagitabant. nemo respexit aliud praeterquam lucra crudelia. nemo similis euentus recordatione trepidauit, nemo fecit alteri qufices mundi huius tanto plus pietate, quanto religionis ueritate praecesserat, scelus est praeterire. adgregatam primo in loco plebem de misericordiae bonis instruit. docet diuinae lectionis exemplis, quantum ad promerendum Deum prosint officia pietatis. tunc
Abbreviated transcription (Latin):
ut ꝓbemꝰ secessum illum ñ hoĩs
pusillanmitate conceptimr sed
Uastauerat ppłm: ꝑsecutionis in¬
feste insolens atq acerba crassa¬
tio: ẜ quia om̃s deciꝑe ina frau¬
de ñ poterat artifex hostis. qua¬
cũq miles in cautus nudum
latus ꝓdiderat. dispar genere
seuiendi. singłos diu̾sa: stragede¬
iecerat: debebat eẽ. qͥ posset sau
cios uaria expugnantis inimci
uulnerum uł secare uiterĩ uł
fou̾e Seruatꝰ ẽ uir ingenii p̃t
cetera etĩã sp̃alit̾ temꝑati. qui
int̾ resultantes collidenqum
scismatũ fluctus: eccłe it̾ me¬
dium librato limite gub̾narq
Nonne hec consilia cliuina s̃:
Hoc fieri sine dõ poturt: Uide¬
rint qͥ putant. posse fortintu
ista contingere: Eccła illis cla¬
ra uoce respondet: ⁊ dicit: Eg
sine clĩ nutu necessarios re¬
seruari. ñ admitto: ñ credo:
Percurramꝰ tam̃ cet̾a. si indetᷤ¬
Erupit postmodũ lues dira: ide¬
testabilis morbꝰ uastitaᷤ ninux
innum̾os ꝑdiem ppłos a sua

Expanded text:
ut probemus, secessum illum non hominis pusillitate conceptum, sed uastauerat popujum persecutionis infestae insolens atque acerba grassatio, et qui omnes decipere una fraude non poterat artifex hostis, quacumque miles incautus prodiderat latus nudum, dispari genere saeuiendi singulos diuersa strage deiecerat. debebat esse qui posset saucios homines et uaria expugnantis inimici uulneris uel secare interim uel fouere. seruatus est uir ingenii praeter cetera etiam spiritaliter temperati, qui inter resultantes conlidentium schismatum fluctus ecclesiae iter medium librato limite gubernaret. non haec, oro, consilia diuina sunt? hoc fieri sine Deo potuit? uiderint qui putant posse fortuitu ista contingere. ecclesia illis clara uoce respondet dicens: ego sine Dei nutu necessarios reseruari non admitto, non credo. Percurramus tamen cetera, si uidetErupit postmodum lues dira; et detestabilis morbi vastitas nimia, innumeros per diem populos a sua
Abbreviated transcription (Latin):
se fieri: qui plus aliquid pub¬
licano uł ethnico fecerit. qui
malũ bono uincens. ⁊ diuine
clem̃tie instar exercens. inimi¬
cos quoq dilexerit. pro inseqͣn¬
tium se salute sicut dñs monet

Expanded text:
se fieri qui plus aliquid publicano vel ethnico fecerit: qui malum bono vincens, et divinae clementiae instar exercens, inimicos quoque dilexerit: qui pro persequentium se salute, sicuti Dominus monet
Abbreviated transcription (Latin):
tatem.filios dĩ pacem. et eugłicȩ
lioris affectus circa amissionem
oris. consolarentur spe futuror: tu
disceremus : Quis liuorẽ de ue¬
nenata inuidiȩ milignitate ue¬
mentem. dulcedine remedii sa¬
lutaris inhiberet: Quis mr̃es
tandos. ex hortatione drgni ser¬
monis erigerꝙ : Quis denq
tot confessores frontiũ notataꝵ
scda inscriptione signatos. ⁊ ad ex¬
emplum martyrii suꝑstites
reseruatos. icentiuo tube celeᷤᷤ
angmara: Bene ben̾e tũc ⁊ u̾e
sp alit̾ conugit᷑. quod uir nece¬
saruus tam multis ⁊ bonis rebͦ:
a marq̃rii consũmatione dilatꝰ ẽ
Uultis scire. secessũ illum ñ fuis¬
se formidinẽ : Ut nichil aliud
excusem. ipse postmodũ passuᷤ
est. Qũa passionem ex more uita¬
ret. si et ante uitasser Fuit fuit
uere formido illa. sed iusta Fon¬
mibo que dm̃ timerẽ offendere.
formido quȩ p̾ceptis dĩ mallet.
obsequi: quam sic coronari: di¬
didit se nͥ dño latebram tune nu¬

Expanded text:
tatem, filios Dei pacem et euangelicae tatem, filios Dei pacem et euangelicae lioris affectus tirca amissionem oris consolarentur spe futurorum? udisceremus? quis liuorem de uenenata inuidiae malignitate uenientem dulcedine remedii salutaris inhiberet? quis martyres tantos exhortatione diuini sermonis erigeret? quis denique tot confessores frontium notatarum secunda inscriptione signatos et ad exemplum martyrii superstites reseruatos incentiuo tubae caelestis animaret? bene bene tunc et uere spiritaliter contigit, quod uir necessarius tam multis et tam bonis rebus a martyrii consummatione dilatus est. uultis scire secessum illum non fuisse formidinem? ut nihil aliud excusem, ipse postmodum passus est, quam passionem utique ex more uitaret, si et ante uitasset. fuit uere formido illa sed iusta, formido quae Dominum timeret offendere, formido quae praeceptis Dei mallet obsequi, quam sic coronari. dididit se, nisi Domino latebram tunc iu
Abbreviated transcription (Latin):
instrurit ipsiꝰ ordimꝰ discipli¬
na. seu quos sacram̃ti religio
cominunss: ad obsequnm ex¬
ide dilectionis artaunt:.
suanũ de suo talem accepit
tebram religioniᷤ et fidĩ toto ho¬
nore florebat. etiam publice ce¬
lebrata fama gentihum titular&
Posset. quidem tunc ꝓ uelocitate qua
semꝑ omĩa consecutus ẽ. etiam
martirii circa eũ debita corona
ꝓperare: maxime eũ ⁊ suffragiiꝰ
sepe. repetitis. ad leonem postu¬
laretur: nisi ꝑ om̃s ordines
głarũ transeundum illi ẽẽt.
et sic adfumma uenzencdum:
ope tam facundi pectoriᷤᷤ indi¬
geret: Finge enim: tunc illum
martirii dignatione tr̃aslatum:
Quis emolumentũ gr̃e ꝑfidem
ꝓficientis. ostenderet: Quis uͥgi¬
nes ad congruentẽ pudiciciȩ.
disciplinã ⁊ abitũ scĩmonia dig¬
num. uelut frenis quibꝰdam lec¬
tioniᷤ dñicȩ coherceret: Quido¬
ceret penitentiam lapsos. ueri¬
tatem hereticos. scismaticos uni¬

Expanded text:
instruxit ipsius ordinis discipliinstruxit ipsius ordinis disciplina seu quos sacramenti religio communis ad obsequium exhibendae dilectionis artauit: Cyprianum de suo talem accepit tebram religionis et fidei toto honore florebat etiam publice celebrata gentilium fama titularet. posset quidem tum pro uelocitate qua semper omnia consecutus est etiam martyrii circa eum debita corona properare, maxime cum et suffragiis saepe repetitis ad leonem postularetur: nisi per omnes ordines gloriarum transeundum illi eSset et sic ad summa neniendum, ope tam fecundi pectoris indigerent. finge enim tunc illum martyrii dignatione translatum. quis emolumentum gratiae per fidem proficientis ostenderet? quis uirgines ad congruentem pudicitiae disciplinam et habitum sanctimonia dignum uelut frenis quibusdam lectionis dominicae coerceret ? quis doceret paenitentiam lapsos, ueritatem haereticos, schismaticos uni
Abbreviated transcription (Latin):
suspenfo ⁊ auxio sp̃u expech̃¬
re uenturũr. ⁊ cũ gaudio era
pere uenient̾e Inurtꝰ dico sa
dicam necesse. est: quidam.
illi restiterunt: ut et uinc¬
ret Quibꝰ tam̃ quanta leui¬
te patientie. qũa benitiole s
indulsit. quã clem̃t̾ ignouit:
amicissimos eos postinodũ ⁊ ĩt̾
necessarios computans: Cui e
nemoriose m̃tis obliuio: Ex in
intuentiũ m̃tes. grauis uultꝰ
letus: Nec seueritas tristis.
n cõmitaᷤᷤ nimia. admixtaq
uitimq tẽꝑies: ut ẽẽt ambi¬
gere. uereri an diligi mereret᷑.
nͥ cͦ ⁊ uereri ⁊ diligi merebat᷑.
Sed nec cultꝰ fuit dispar auul¬
tir demꝑatꝰ ⁊ ipse de medio
Non illum suꝑbia scłaris infla¬
uerat. nec tamen ꝓrsus affec¬
tata penuria sordidarat. quia
e hoc uestitus gemuꝰ a iactantia
minꝰ ñ est: qo ostentat alit̾ am¬
biciosa frugalitas: Quid aũt
cuta pauꝑes ep̃s faceret. quoᷤᷤ
cathecuminus diligebat :
Udemꝰ pietatis antistites. seu
quos ad officium boni operis

Expanded text:
penso et anxio spiritu expectare uenturum, cum gaudio nimio excipere uenientem. inuitus dico, sed dicam necesse est. quidam illi restiterunt et ut uinceret: quibus tamen quanta lenitate patientiae, quam beniuolenter indulsit, quam clementer. ignouit, amicissimos eos postmodum et inter necessarios computans mirantimemoriosae mentis obliuio? Exindeintuentium mentes. grauis uultus et laetus nec seueritas tristis nec comitas nimia, sed admixta utrimque temperies, ut esset ambigere uereri an diligi mereretur, nisi quod et uereri et diligi merebatur. sed nec cultus fuit dispar a uultu, temperatus et ipse de medio. non illum superbia saecularis inflauerat, nec tamen prorsus adfectata penuria sordidarat: quia et hoc uestitus genus a iactantia minus non est, quod ostendit taliter ambitiosa frugalitas. quid autem circa pauperes episcopus faceret, quos catecumenus diligebat? uiderint pietatis antistites seu quos ad officium boni operis
Abbreviated transcription (Latin):
mr̃m gesta ꝯscrib̾e. triũ soroꝵ dul¬
aspectui. Has itaq uidens dulticiꝰ.
captu oculoꝵ astrictus. turpissi¬
mo agebat᷑ sp̃u. Et fecit eas apud
tiuȩ anmȩ p̾buissent. Igit᷑ cum
utensilia coqͥne posita habebant᷑:
Igit᷑ cũ fuisset ing̾ssus. ⁊ uellet ire

Expanded text:
ium sororum dulaspectus . quas uidens dulciti| us . Capto oculorum adstrictus . turpissimo agebatur spiritu| et ficit eas . apud tiuae animae praebuissent. Igitur cumuteusilia| coquinae reposita habibantur . igitur cum fuessit