comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ absentiam euictꝰionis iudetur
quando malam causam hñit. quid
gͦ sulle quidem contra quem ui¬
dicatum e adiudicium non ad fu¬
it alius aut̃ affu̾it. ⁊ causam egit.
quid dicemus ut puta acceptum
quid̃ utͣ pupillo tutore aucrore
fuit iudicium. S ab sũte pupillo
tutor causam egit. ⁊ iudicatum
ẽ contra tutorem quare nondi¬
cemus cõmnti stipłonem. ⁊ enĩ
actam ẽẽ causam ꝑilam ẽ. ⁊ satie
ẽ ab eo cuius agendi fuit cansã
eẽ actam. ¶ p̃senti aut̃ ũndi¬
tori denũciandum ẽ siueaut᷑ ab¬
sit siue p̃sñssit. ⁊ ꝑ eum fiat quo
minus denuncictur cõmittetur
I dictum fũit inuendñdo ut sim¬
pla promittatur uł triplum aut
quadruplum promitretur ex ep̃¬
to ꝑpetua actione agi potit. nõ tñ
ut uulgus opmatur etiam satis¬
dare debet qui duplam ꝓmittit. s
sufficit nuda repromissio uisiali¬
udcõnuem̃t. ¶ Si cõpromsero
⁊ contra me data fu̾it sentencia
nulla michi actio de eiuctione dã¬

Expanded text:
propter absentiam uictus uidetur quam quod malam causam habuit. quid ergo, si ille quidem contra quem iudicatum est ad iudicium non adfuit, alius autem adfuit et causam egit: quid dicemus? ut puta acceptum quidem cum pupillo tutore auctore fuit iudicium, sed absente pupillo tutor causam egit et iudicatum est contra tutorem: quare non dicemus committi stipulationem? etenim actam esse causam palam est. et satis est ab eo cui ius agendi fuit causam esse actam.Praesenti autem uenditori denuntiandum est: siue autem absit, siue praesens sit et per eum fiat quo minus denuntietur, committetur i dictum fuerit uendendo, ut simpla promittatur, uel triplum aut quadruplum promitteretur, ex empto perpetua actione agi poterit. non tamen, ut uulgus opinatur, etiam satisdare debet qui duplam promittit, sed sufficit nuda repromissio, nisi aliud conuenerit.Si compromisero et contra me data fuerit sententia, nulla mihi actio de euictione dan
Abbreviated transcription (Latin):
lo epitomatoꝵ.¬
uifundum tradidãt iugerum
centum fines młtos ampluis ẽp¬
tori demonstrauerat. Siquid exhus
finib emuccretur. proronitate eiꝰ
emptori p̃standum ait quanuis id
ꝙ relinq̃retur centum iugera ha
fructum ticu eẽ hunc ego meui¬
o detracto usufructu tradidica ti¬
cio capite minuto nonadine. s
ad ꝓprietatem usum fructum re¬
dire ait neꝙ enim potuuiste ꝯsti¬
tui usũfructum eo tpr quo alien̾
eẽt s poste me uñditorem te d̾ e¬
ulictione conuenire. quia equin
sit eaudem causam meam ẽe sirẽ

Expanded text:
lo epitomatorum.Qui fundum tradiderat iugerum centum, fines multo amplius emptori demonstrauerat. si quid ex his finibus evinceretur, pro bonitate eius emptori praestandum ait, quamvis id quod relinqueretur centum iugera habfructum Attii esse: hunc ego Maevio detracto usu fructu tradidi. Attio capite minuto non ad me, sed ad proprietatem usum fructum redire ait, neque enim potuisse constitui usum fructum eo tempore, quo alienatus esset: sed posse me venditorem te de evictione convenire, quia aequum sit eandem causa
Abbreviated transcription (Latin):
suum tanq̃. ẜuum uendid̾it
eiuictionis nommne obligatur¬
xit eum statulib̾m ẽẽ eict̃õnie
nomine ꝑpetuo obligatur. E¬
Quisuum mñditum tradit ⁊¬
dicit usumfructũ in eo seii ẽẽ
cum ad sempronium ꝑtine¬
at. s ẽpronio usu̾fructum pe¬
tente ꝑuide tenerur ac sim
tradñdo dixisset usufructus.
nomine adu̾sus seium ñ tem̃
legatus aut ita ut cum ad sei¬
um ꝑtinere desusset sẽpronii
ẽẽ. sempromo usufructum pe¬
I is qui sãtis ame de euictione
accepit fuudum ame hrde
legau̾it ꝯfestim fideiustores u¬
b abuntur. quia etiamsi cuict᷑¬

Expanded text:
um uendiderit, euictionis nomine obligaturit eum statuliberum esse, euictionis nomine perpetuo obligatur.Qui seruum uenditum tradit et dicit usum fructum in eo Seii esse, cum ad Sempronium pertineat, Sempronio usum fructum petente perinde tenetur, ac si in tradendo dixisset usus fructus nomine aduersus Seium non teneri. legatus autem ita, ut, cum ad Seium pertinere desisset, Sempronii esset, Sempronio usum fructum pei is qui satis a me de euictione accepit fundum a me herede legauerit, confestim fideiussores liberabuntur, quia, etiamsi euict
Abbreviated transcription (Latin):
uihr̃t extitĩt emptor. qm̃ enĩci
ei non pot̃. nec ip̃e sibiuidetur em̃¬
cere. non ꝯmittitur duple stipło.
hus gͥ cãib exempto agñdum
erit. ¶ Si isquifundum emerit
⁊ satis de euictione acceꝑit. ⁊ eũd̾
fundum uendid̾it. ⁊ emptori su¬
o hris exttr̃it. uł ex contrario ẽp̃¬
tor ũnditori hrs extitit. an euic¬
to eo fundo. cum fideiussoribus
agere possit q̃rerur. aut̃ existimo
aut̃ utroq casu fide iustores teñi.
qm̃ ⁊ cum debitor creditori suo he¬
res extit̾it. actio qͥdam int̃ hrdes
⁊ hereditatem ꝓponitur. ⁊ in tel¬
ligitur maior hr̃ditas ad debito¬
rem ꝑuenire. qͣi soluta pecuma
q̃ debebatur hr̃ditati. ⁊ ꝑhoc mi¬
nus inbonis hrdit ẽẽ.⁊ excontra¬
rio cum creditor debitori suo ex¬
titĩt heres. minut imrditate
hre uidetur tanqͣ. ip̃a hr̾ ditas
hr̃ di solu̾it. siue gͦ is qui decuic

Expanded text:
ui heres exstiterit emptor, quoniam euinci ei non potest nec ipse sibi uidetur euincere, non committitur duplae stipulatio. his igitur casibus ex empto agendum erit.Si is, qui fundum emerit et satis de euictione acceperit et eundem fundum uendiderit, emptori suo heres exstiterit, uel ex contrario emptor uenditori heres exstiterit: an euicto fundo cum fideiussoribus agere possit, quaeritur. existimo autem utroque casu fideiussores teneri, quoniam et cum debitor creditori suo heres exstiterit, ratio quaedam inter heredem et hereditatem ponitur et intellegitur maior hereditas ad debitorem peruenire, quasi soluta pecunia quae debebatur hereditati, et per hoc minus in bonis heredis esse: et ex contrario cum creditor debitori suo exstitit heres, minus in hereditate habere uidetur, tamquam ipsa hereditas heredi so
Abbreviated transcription (Latin):
Qn̾or .xxu. annus fundum uen¬
didit ticio. ⁊ eum ticius seio.
minor se mea uñditione cucũ¬
sccaptum dicit. ⁊ impetrat cog¬
nitionem nontantum adusus
ticium. S etiam adu̾sus ceũ
ticim postulat. nan si eis fun¬
dus p̃toria stipłone oblatus tu¬
ent equin erit ꝑ euudem p̃to¬
rem ⁊ eiuccionem restitui. ¶Si
ẜuus tuus em̃it hominem. ⁊
cundemuendid̾it ticio. eiusq
nomine duplam promisit. et
Si ticius ẜuum pecierit. ⁊ de eo
uictus sit ꝙ ẜiustunc intraden¬
do sine uoluntate tuaꝓprietatẽ
homurs tranfferre non potinas
suꝑ ent publiciana accio. ⁊ ꝓpt hec
duple stipło ei non cõmintinir¬

Expanded text:
nque annis fundum uendidit Titio, eum Titius Seio: minor se in ea uenditione circumscriptum dicit et inpetrat cognitionem non tantum aduersus Titium, sed etiam aduersus Seium:  postulat: nam si ei fundus praetoria cognitione ablatus fuerit, aequum erit per eundem praetorem et euictionem restitui.Si seruus tuus emerit hominem et eundem uendiderit Titio eiusque nomine duplam promiserit et si Titius seruum petierit et ideo uictus sit, quod seruus tuus in tradendo sine uoluntate tua proprietatem hominis transferre non potuisset, supererit Publiciana actio et propter hoc duplae stip
Abbreviated transcription (Latin):
enum nulla conpetit emptori ex
stipłatu accio. quia rem ei hr̃e
licet. ꝙ cum ita ẽ uideamus. nũ
⁊ silabeo ab eo qui uicerit dona¬
ta łgataue res fuĩt. ep̃tori eq̃
dicendum ẽ exstipsatu accõem
non nasci. scilicet. si anteqͣiabdu¬
ceret ł auferret donau̾it. aut
latauit auoqͥn sems ꝯmissasti¬

Expanded text:
a competit emptori ex stipulatu actio, quia rem habere ei licet.Quod cum ita est, uideamus, num et si ab eo qui uicerit donata legataue res fuerit emptori, aeque dicendum sit ex stipulatu actionem non nasci, scilicet si antequam abduceret uel auferret donauerit aut legauerit: alioquin semel commissa sti
Abbreviated transcription (Latin):
inde condampnandos quasi posłide¬
renti cos aũt qsu iustas cansas habu¬
issent qua re bona ad se ꝑtin̾e exssti¬
massent usq ineo dutaxat quo
locupletiores ex ea re facti eẽntipe¬
titam aũt fiscoheditatem ex eo tp̃e
existimand̾ eẽ quo pͥmũ scierit qͥsq
eam a se peti. id ÷ cum pͥmũ aut de¬
nũtiatum eẽt ei. aut litt̾is aut edicꝰ¬
lis aduocatꝰ eẽt censuerunt saptan¬
da ⁊ gͥ nob̃ singulis u̾bis senatꝰ con¬
sulti ꝯgruens int̃p̃tatio. ¶Iit senatꝰ¬

Expanded text:
inde condemnandos, quasi possiderent: eos autem, qui iustas causas habuissent, quare bona ad se pertinere existimassent, usque eo dumtaxat, quo locupletiores ex ea re facti essent.Petitam autem fisco hereditatem ex eo tempore existimandum esse, quo primum scierit quisque eam a se peti, id est cum primum aut denuntiatum esset ei aut litteris uel edicto euocatus esset. censuerunt.' aptanda est igitur nobis singulis uerbis senatus consulti
Abbreviated transcription (Latin):
na iactura lucrũ facẽ ⁊ id ip̃m ossõ tͥ
iudicis continebit᷑. Nam nec excepꝰ¬
tio doli mali desid̾at᷑. plane sic pot̾
in eo diffr̾a ẽẽ. ut bone fid̾i quid̃ poꝰ¬
sessor gñimͦ impensas deducet. licet.¬

Expanded text:
na iactura lucrum facere et id ipsum officio na iactura lucrum facere et id ipsum officio iudicis continebitur: nam nec exceptio doli mali desideratur. plane potest in eo differentia esse, ut bonae fidei quidem possessor omnimodo impensas deduc
Abbreviated transcription (Latin):
oris ẽẽ conditionis quam bone fi¬
dei possessor. itaq ⁊ si pluris res ui
nit electio debebit ẽẽ actoris ut
p̃tiũ consequat᷑ alioqͥn lucretur
aliqͥd p̃do. Quo tp̃e locupletior.
ẽẽ debeat bone fid̾i possessor dubi¬
tat᷑. s mag̃ ÷ rei iudicade tempus
spͤtandũ ẽẽ. Eructus indelligunꝰ¬
tur deductis expensis q̃ q̃rendoꝵ
cogendoꝵ conseruandoꝵ q eoꝵ
gr̃a fuunt᷑ qd̾ ñ solum in bona fi̾d
possessorib nat᷑alis rõ expostulat
nicħ aũt fructuum ꝑceꝑit equissi¬
mũ erit rõnes eoꝵ quoq in bone fi¬
dei possessorib hab̾i. Panlus in ce¬
t̾is neccessariis ⁊ utilib impensis pꝰ¬
se sũꝑari. ut bone fid̾ĩ quid̾ possesso¬
res has qͦ imputent. p̃do aũt de ses
q̃ri debeat qui sciens in rem alienã
irapendit. S benigniꝰ ÷ in huiꝰmoe
di quid̃ ꝑsona hab̾i rõnem impen¬
sarum. Nion .n. d petitor ex alie muen¬

Expanded text:
oris esse condicionis quam bonae fioris esse condicionis quam bonae fidei possessor. itaque et si pluris uenierit res, electio debebit esse actoris, ut pretium consequatur: alioquin lucretur aliquid praedo.Quo tempore locupletior esse debeat bonae fidei possessor, dubitatur: sed magis est rei iudicatae tempus spectandum esse.Fructus intelleguntur deductis impensis, quae quaerendorum cogendorum conseruandorumque eorum gratia fiunt. quod non solum in bonae fidei possessoribus naturalis ratio expostulat,nihil autem fructuum perceperit, aequissimum erit rationem horum quoque in bonae fidei possessoribteris necessariis et utilibus impensis posse separari, ut bonae fidei quidem possessores has quoque imputent, praedo autem de se queri debeat, qui sciens in rem alienam impendit. sed benignius est in huius quoque persona haberi rationem impensarum non enim debet petitor ex alie
Abbreviated transcription (Latin):
enis solui pͭ E ⁊ a filio familias pe¬
ti ħeditatem posse ñ ÷ dubiũ q
restituendi facultatem ht̃ sic̃ ad
exibendum. Mltomag̾ dñis posse
peti heditatem a filiofamilias qui
cum pat̾ familias eẽt possid̾et ħedi¬
tatem ad rogand̾ ẽẽ p̃stauit. Si
utrum uelit sibi eum cõdempna¬
ri ut caueat se ñ acturũ lege aqͥ¬
lia an malit indegram sibi actio¬
nem ẽẽ legis aciuilie omissa eus
rei existimatione auidice q̃ elec¬
tio locum ht̃ si añ aditam ħeditatẽ
occisus sit sermis. Nam si pꝰea ip̃ius
actio ꝓpͥa esfecta ⁊ nec uenier n
heditatis petitionem. Si p̃do do¬
lo desisset possid̾e res aũt eo modo
interierint quo eẽt int̾itura. ⁊
si ead̾ cã possessionis mansilł. ͣ¬
cum ad u̾ba senatꝰ consulti melior
⁊ cã p̃donis quã bonͤa fid̾i possesso¬
ris qr p̃do si dolo desierit possid̾e
ita condempnat᷑. atq si possid̾ et
nec adiectum eẽt si res int̾ierit
s ñ ⁊̃ dubium qͥn ñ debeat meli¬

Expanded text:
as peti hereditatem posse non est dubium, quia restituendi facultatem habet, sicut ad exhibendum. multo magis dicimus posse peti hereditatem a filio familias, qui, cum pater familias esset et possideret hereditatem, adrogandum se praestauit.Si putrum uelit sibi eum condemnari, ut caueat se non acturum lege Aquilia, an malit integram sibi esse actionem legis Aquiliae omissa eius rei aestimatione a iudice. quae electio locum habet, si ante aditam hereditatem occisus sit seruus: nam si postea, ipsius actio propria effecta est nec ueniet in hereditatis petitionem.Si praedo dolo desisset possidere, res autem eo modo interierit, quo esset interitura et si eadem causa possessionis mansisset: quantum ad uerba senatus consulti melior est causa praedonis quam bonae fidei possessoris, quia praedo, si dolo desierit possidere, ita condemnatur atque si possideret, nec adiectum esset, si res interierit. sed non est dubium, quin non debeat meli
Abbreviated transcription (Latin):
ignorabat iuuo testatore decessisse
ꝑtem heditatis nomine patͥs ut ab¬
sentis aministrau̾t ⁊ pecimas di¬
stractis reb acceꝑit ħeditas ab eope¬
ti ñ pͭ. Quia neq ꝓ ħede neq pro
possessore p̃tia possid s ut filus pa¬
tͥs negotium curauit. Negotiorum
aũt gestoꝵ actio cet̾is coh̃edib ad
enios portio defucti ꝑtinet dabitꝰ
at᷑ ħedib quasi negotia heditaria
gessit. C̃um id quos amimistrauit ñ

Expanded text:
cessisse, partem hereditatis nomine patris ut absentis administrauer‹i›t et pecunias distractis rebus acceperit, hereditas ab eo peti non potest, quia neque pro herede neque pro possessore pretia possidet, sed ut filius patris negotium curauit. negotiorum autem gestorum actio ceteris coheredibus, ad quos portio defuncti pertinet, dabituatur heredibus, quasi negotia hereditaria gesserit, cum id quod administrauit non
Abbreviated transcription (Latin):
to uł seqnͣtis gradꝰ cognato fruc¬
tus medii temꝑis quib ꝑ curatorẽ
furiosus locupletior factus ud̾r
p̾stabit exceptis uideł impensis
Q cͥca eand̾ sub̾am tam neccessano
ꝗͣ utilit̾ fc̃e̾ sunt E et si quid cͥca
excipiat᷑. nisi alia sufficiens suba
⁊ furioso ex qua sustentari pot ⁊ tetacta
ructuum pꝰ ħeditatem petitam ⁊ ħ..
illatam ꝑcepti h̃editatem auxerĩt ͤ   ͫ
honestos hu̾it q̃stꝰ hos etiam resti:.¬
tuere coget᷑. nͨ honẽsta int̾ptatio ñ u d¬
honesto q̃stui lucrum possessoriuom
faciat
 si impense neccĩe in rem heditari¬
am fc̃e sunt a possessore ułt si mora
fu̾it ñ ÷ iqui dari actionem ꝑb
quã uniu̾sa bona ꝑsequant᷑ quem¬
admod̾ ei cui ex trebelliano senat᷑
consulto hẽditas restituta ÷ petitio
ħeditatis dat᷑. Heres debitoris id
qd̃ definctꝰ pignori ded̾at quin in¬
ħeditatem ꝓetendo consequi possit
dubiũ ñ ÷. um p̃dia urbana ⁊
rustica negligentia possessoꝵ̃ peio¬

Expanded text:
to uel sequentis gradus cognato fructus medii temporis, quibus per curatorem furiosus locupletior factus uidetur, praestabit: exceptis uidelicet impensisnecessarie quam utiliter factae sunt. sed et si quid circa ex‹ci›piatur, nisi alia sufficiens substantia est furioso, ex qua sustentari potest. Fructuum post hereditatem petitam percepillatam percepti hereditatem auxerunt. 52 Hehonestos habuerit quaestus, hos etiam resttuere cogetur, ne honesta interpretatio non honesto quaestui lucrum possessori faciat.  si impensae necessariae in rem hereditariam factae sunt a possessore, uel si mora fuerit, non est iniquum dari actionem, per quam uniuersa bona persequatur, quemadmodum ei, cui ex Trebelliano senatus consulto hereditas restituta est, petitio hereditatis datur.Heres debitoris id quod defunctus pignori dederat quin hereditatem petendo consequi possit, dubium non est.Cum praedia urbana et rustica neglegentia possessorum peio
Abbreviated transcription (Latin):
tionem dandam nͨ deduci õportere
Id erõ ip̃i debet᷑. qr ñ de peculio agat᷑
s heditas petat᷑. Hec recte si p̃cia
hãt seruus ut filius familias &ꝵ
si pp̃ea h̾editas petat᷑ a dño qd̾ ser¬
uus debitor fuit ꝑm̃ habĩ debebit¬

Expanded text:
tionem dandam nec deduci oportere d quod ipsi debetur, quia non de peculio agatur, sed hereditas petatur. haec recte, si pretia habeat seruus uel filius familias. quod si propterea hereditas petatur a domino, quod seruus debitor fuit
Abbreviated transcription (Latin):
indelłr ed̾ in rerum nat᷑a eẽ desi¬
et. dimiutum uero qd̾ usu captum
eẽt.⁊ ob id de heditate exũt.
hãt bonefid̾i possesso puta quod
eand̃ redem̃it᷑ an auoientꝰ sit si uelit
rem dare ñ p̃tium m p̃done dicmiꝰ
electionem ẽẽ deb̾e actoris an hic ma¬
gis posselło: audientꝰ sit si uelit rẽ
tͣ dere licet det̾iorem feãm ñ petitor
si p̃dium desid̾et qd̾ mu̾ecunõ sit ta
locupletior sit ⁊ id qd̾ ampliꝰ ht̃ ex
p̃tio restituere debeat uidens̃ est
lam ⁊ morationem diui adͥam ita
⁊ dispicite pẽes conscͥpti nũqͥd sit
equm possessorem ñ fac̾ẽ luerũ ⁊ p̃¬
p. existimari in locũ heditarie rei
uendite p̃tium eius successille et
quodõmͦ ip̃m heditariũ fem. op gͥ¬

Expanded text:
itur quod in rerum natura esse desiit. Diminutum quod usucaptum est et ob id de hereditate exiit.habeat bonae fidei possessor, puta quod eandem redemerit: an audiendus sit, si uelit rem dare, non pretium? in praedone dicimus electionem esse debere actoris: an hic magis possessor audiendus sit, si uelit rem tradere licet deteriorem factam, non petitor, si pretium desideret, quod inuerecundum sit tallocupletior sit, et id quod amplius habet ex pretio restituere debeat, uidendum. nam et in oratione diui Hadriani ita est: 'Dispicite, patres conscripti, numquid sit aequius possessorem non facere lucrum et pre, quia potest existimari in locum hereditariae rei uenditae pretium eius successisse et quodammodo ipsum hereditarium factum.' op
Abbreviated transcription (Latin):
ita mstitutio fcã ⁊ quot cumq mͥ
tionib hedes mͥ sũpto. habebit he¬
sitationem nũquid adire ñ possit
atei qui indestam̃do portionem
suam nescit. s utiliꝰ ÷ posse eum
a dire qui nescit portionem. si cet̾a¬

Expanded text:
tcumque mihi tionibus heredes mihi sunto', habebit haesitationem, numquid adire non possit, atque qui in testamento portionem suam nescit. sed utilius est posse eum adire qui nescit portionem, si cet
Abbreviated transcription (Latin):
Hon possumꝰ consequi ꝑ heditatis pe¬
ticionem id qd̾ familie ħciscunde ii¬
ditio consequim᷑ ut a cõmunione dis¬
cedamꝰ cum ad offm̃ udicis nicħ am¬
pliꝰ ꝑtinet quam ut ꝑtem heditatis
ꝓ indiuiso resticui mͥ rubeat
erit possessori heditatis ꝑtem quid̾
heditatis defend̾e. ꝑdem u̾o ced̾e nec
.n. ꝓhibet aliquem totam h̃editatem
possid̾e. ⁊ ꝑtem scire dimidiam cdse

Expanded text:
possumus consequi per hereditatis petitionem id quod familiae erciscundae iudicio consequimur, ut a communione discedamus, cum ad officium iudicis nihil amplius pertineat, quam ut partem hereditatis pro indiuiso restitui mihi iubeaterit possessori hereditatis partem quidem hereditatis defendere, parte uero cedere, nec enim prohibet aliquem totam hereditatem possidere et partem scire dimidiam ad se
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃. li .xu. ad̾. ncillarũ etiam
ẽe ᷑ ñ estimant᷑ qr ñ tem̃e ancille¬
ancille eius rei causa comꝑant᷑ ut
pariant. augent tm̃ ħeditatem
quipe cum ea omĩa fiunt ħedita¬
ria dubium ñ ÷ qum ea possessor
si aut possideat aut pꝰ petitam
ħeditatem dolo malo fecit quo
nmꝰ possid̾et debeat restituere. S
z⁊ pensiones q̃ ex locationib p̃dio¬
uimi urbanoꝵ ꝑcepte sunt. ueni¬
ent licet a lupanario ꝑcepte sũt
nam ⁊ in multoꝵ honestoꝵ uiroꝵ
p̃diis lupanaria exercent᷑¬

Expanded text:
ncillarum etiam esse non existimantur, quia non temere ancillae eius rei causa comparantur ut pariant, augent tamen hereditatem: quippe cum ea omnia fiunt hereditaria, dubium non est, quin ea possessor, si aut possideat aut post petitam hereditatem dolo malo fecit quo minus possideret, debeat restituere.Sed et pensiones, quae ex locationibus praediorum urbanorum perceptae sunt, uenient, licet a lupanario perceptae sint: nam et in multorum honestorum uirorum praediis lupanaria exercent
Abbreviated transcription (Latin):
neq possid n dolo malo fecit qͦ munꝰ
possid̾et quo uiditio uctus restitu̾it
an ꝑ possit ⁊ scd̃m alium iudicari
ñ alit̾ restituere debeat quam si
cautum ei fu̾i̾t qd̾ adu̾sus aliũ ean¬
dem ħeditatem defendit. s meliꝰ est
offõ iudicis cautione ut satisdatione
uicto med̾i cum ⁊ res salua sit ei
qͥ in executione tardior ueniat ad¬
u̾siis pͥorem uictorem.
ceuola. li .iiii. dig̃. Filiꝰ a pr̃e emã¬
cipatꝰ scd̃m conditionem testam̃¬
ti matͥs adut ħeditatem quã pat̃
añ quam filiũ emanciparet posse¬
dit fructus ꝙ ex ea ꝑcep̃. S troga¬
tionem in honore filii cum eẽt
filiꝰ nicħominꝰ ꝑseuerans pet̾e ħedi¬
sessor occupauit. s ex suo uire ⁊ ĩo
siũ ex asse heres sit totam ħedita¬
tem uendicabit licet tu unã rem
duopossideant hẽditatem ⁊ duo sit
qui ad se ꝑtinẽ ꝑtes dicant ñ singu¬
li a singiais pet̾e condenti ẽẽ debẽt
puta pͥmus a pͥmo uł scõs a scdo¬

Expanded text:
e possideat neque dolo malo fecerit, quo minus possideret quod iudicio reuictus restituerit: an quia possit et secundum alium iudicari, non aliter restituere debeat quam si cautum ei fuerit, quod aduersus alium eandem hereditatem defendit. sed melius est officio iudicis cautione uel satisdatione uicto mederi, cum et res salua sit ei, qui in exsecutione tardior uenit aduersus priorem uictorem.a patre emancipatus secundum condicionem testameti matris adiit hereditatem, quam pater, antequam filium emanciparet, possedit fructusque ex ea possedit, sed erogationem in honorem filii cum esset filius nihilo minus perseuerans petere heredisessor occupauit, sed ex suo iure: et ideo siue ex asse heres sit, totam hereditatem uindicabit, licet tu unam rem duo possideant hereditatem et duo sint, qui ad se partes pertinere dicant, non singuli a singulis petere contenti esse debent, puta primus a primo uel secundus a secundo
Abbreviated transcription (Latin):
sñ ullo corꝑe mris intellectũ
ht̃¶Si defuncto monum̃tum condi¬
tionis implende gr̃a bone fid̾i pos
tus ut qnͣtum testator iussĩt non
excedat. e um cui aufert᷑ hedi¬
tas impensas ratione doli exceptio¬
nis aut retenturu̾ aũ actione ne¬
gotioꝵ gestoꝵ repetiturũ uelud¬
in heditario negotio gesto. Quãus

Expanded text:
ne ullo corpore iuris intellectum habet.Si defuncto monumentum condicionis implendae gratia bonae fidei posstus, uel quantum testator iusserit, non excedat, eum, cui aufertur hereditas, impensas ratione doli exceptione aut retenturum aut actione negotiorum gestorum repetiturum, ueluti hereditario negotio gesto: quamuis
Abbreviated transcription (Latin):
quã . n. litis ꝯtestate m̃tio fiat in
senatꝰ consulto tm̃ ⁊ pꝰ motam cont̾u̾si¬
am om̃s possessores pares fiunt ⁊ qͣsi
p̃dones tenent᷑ ⁊ ħ iure hodie utim.
cep̃ .n. scire rem adse ñ ꝑtinentẽ pꝰside
is qui int̃pellat. qui u̾o p̃do ÷ ⁊ ante
litem condestatam doli noĩe tenet᷑¬

Expanded text:
quam enim litis contestatae mentio fiat in senatus consulto, tamen et post motam controuersiam omnes possessores pares fiunt et quasi praedones tenentur. et hoc iure hodie utimur: coepit enim scire rem ad se non pertinentem possidere se is qui interpellatur. qui uero praedo est, et ante litem contestatam doli nomine tene
Abbreviated transcription (Latin):
fuerãt alt̾nis heditatis¶ qd̃ si filiꝰ iste
patͥ suo heres extitit. ⁊ moneat con¬
trou̾siam qd̃ pat̃ eiꝰ pꝰquam he̾s ex¬
citit mortem obierit ille tractatus
icurrit. an ip̃e sibi cãm possessiois

Expanded text:
atis. quod si filius iste patri suo heres extitit et mouet controuersiam, quod pater eius, postquam heres extitit, mortem obierit, ille tractatus incurrit, an ipse sibi causam possessionis
Abbreviated transcription (Latin):
sunũ ÷ gͥ mẽte ꝑtis uendicationẽ
ei concedi. ñ anbent᷑ Itaq dicent᷑
ubicumq m̃to quis mẽtus ÷ quam
ad quos ead̾ ħeditas ꝑtinet qͥdã
adierint quidam adhuc delib̾ent
eos qui adierint si petant ħeditatẽ
ñ maiorem ꝑtem pet̾e deb̾e quam
habituri eẽnt cet̾is adeuntib nͨ eis

Expanded text:
st incertae partis uindicationem ei concedi. non audenter itaque dicetur, ubicumque merito quis incertus est quam ad quos eadem hereditas pertinet, quidam adierint, quidam adhuc deliberent: eos qui adierint, si petant hereditatem, non maiorem partem petere debere, quam habituri essent ceteris adeuntibus: nec eis
Abbreviated transcription (Latin):
si tp̃ ẽet lib̾atus peci heditatempꝰ¬
se ħ utiq si exig̾e potuit. Quodã
ait senatꝰ eos qui bona nuasissent.
scirent ad se ñ ꝑtin̾e ħeditatẽ unia¬
serunt bona .s. cum nullam cãm
hr̃ent possidendi.S ⁊ fructus ñ qͦs
ꝑceꝑint inquit. s quos ꝑciꝑe debue¬
runt eos p̾statimo e eo aũt locmit᷑
senatꝰ cu ab mitio m̃te p̃donis res
heditarias ap̃p̃hendit qd̾ si ab nutio
ernid̾ instam cãm hu̾it adipiscende
possessionis. pꝰeau̾o conscius ad se ni

Expanded text:
si tempore esset liberatus, peti hereditatem posse: hoc utique si exigere potuit.Quod autem ait senatus 'eos qui bona inuasissent', scirent ad se non pertinere hereditatem, inuaserunt bona, scilicet cum nullam causam haberent possidendi.Sed et fructus non quos perceperunt, inquit, sed quos percipere debuerunt, eos praestaturos.De eo autem loquitur senatus, qui ab initio mente praedonis res hereditarias adprehendit. quod si ab initio quidem iustam causam habuit adipiscendae possessionis, postea uero co
Abbreviated transcription (Latin):
possessor heditatis uelit cum debito¬
rib heditariis aut qui res ħedita¬
rias occupau̾nt consist̾e audiet᷑
utiq si ꝑiculum erit ne int̾ morã qlib¬
actiones int̾cidant spetitor autẽ
ħeditatis citra impedim̃tum ex a¬
ceptionis in r̃e ag̾e̾ pot̾it. Quid .n.¬

Expanded text:
possessor hereditatis uelit cum debitoribus hereditariis aut qui res hereditarias occupauerint consistere, audietur, utique si periculum erit, ne inter moras actiones intercidant. petitor autem hereditatis citra metum exceptionis in r
Abbreviated transcription (Latin):
falsi testam̃ti ꝓpinqui accusati¬
fc̃o nec signato testam̃to q̃rela illi
intestatione ñ nire facti testam̃¬
ti qd̃ in falsi accusatione ñ obti¬
nuerit.
abolenꝰ.li .iii. ex calsio. In esti¬
mationib heditatis ita uenit
p̃tium uendite ħ̃editatis ut hicꝰ
quoq accedat qd̾ plus fuit inħe¬
ditate si ea negotiationis cã ueñ
sin aũ ex fid̾i cõmissi cã nieh am

Expanded text:
falsi testamenti propinqui accusatifacto nec signato testamento querella illi intentione non iure facti testamenti, quod in falsi accusatione non optinuerit.auolenus libro tertio ex Cassio.In aestimationibus hereditatis ita uenit pretium uenditae hereditatis, ut id quoque accedat, quod plus fuit in hereditate, si ea negotiationis causa ueniit: sin autem ex fideicommissi causa, nihil am
Abbreviated transcription (Latin):
neccessarie q sunt utiq̃ fiunt
ressicuendoꝵ edificioꝵ gr̃a. aut in
nouale aut cum seruoꝵ gr̃a litis
estimatio soliũt. cum id utiliꝰ sit
quam ip̃os dedi Demiq alias quã¬
plures enisd̃ gn̾is ẽẽ impensas ma¬
nifestum ⁊. uideamꝰ tm̃ ne ad pic¬
turarum qͦ ⁊ marmoꝵ ⁊ cet̾arũ
uoluptariarum rerũ impensas
uacuas impensas fac̾e ut tm̃ pote¬
stas ei fieret tollendoꝵ eoꝵ q̃ sñ de

Expanded text:
necessariaeque sunt ueluti quae fiunt reficiendorum aedificiorum gratia: aut in nouelleta: aut cum seruorum gratia litis aestimatio soluitur, cum id utilius sit quam ipsos dedi: denique alias complures eiusdem generis esse impensas manifestum est.Uideamus tamen, ne et ad picturarum quoque et marmorum et ceterarum uoluptariarum rerum impensas uacuas impensas facere: ut tamen potestas ei fieret tollendorum eorum, quae
Abbreviated transcription (Latin):
occurrit actio que ꝓponit᷑ his qͥb
restituta ÷ heditas. Nam quis quis
susceꝑit restitutam ħeditatem ex
senatꝰ consulto ex qͣuo actiones tͣn¬
seunt fid̃i cõmissaria hereditatis
petitione uti p.
res extitissem si bonoꝵ possessor sim
ei cui fide cõmissaria heditas relio¬
ta ÷ ut alius successor ꝑ hano acti

Expanded text:
occurrit actio quae proponitur his, quibus restituta est hereditas. nam quisquis suscepit restitutam hereditatem ex senatus consulto, ex quo actiones transeunt, fideicommissaria hereditatis petitione uti potres extiti. sed et si bonorum possessor sim eius cui fideicommissaria hereditas relicta est vel alius suc
Abbreviated transcription (Latin):
putat᷑m possessorem si cauĩt se pe¬
titorem defensũ iri. S an ⁊ bone
tid̃i possessor debeat ad defendend̃
eum dimise ħedem putat soluisse
suo nomine. Et ud̾r mͥ uili anũ
de solo p̃done ut caueat sensisse.
ñ etiam de bone fid̾i possessore cõ¬
ditionẽ tm̃ p̾stare debebit S ⁊ pe¬
titor si ac̃ditorib conueniat᷑ excep¬
tione uti debebit.¶ S ⁊ si ip̃i aliqͥd
p̃doni debeat᷑. ħ deduc̃e ñ debebit
ri id debitum eẽ dissolutum p̃p̃ pe¬
aũt possessor ꝓcul dubio debebit
deduc̾e qd̾ sibi debet᷑ ic̃ aũt sũp¬
tum quem fecit deducit. ita si facẽ
querele subiectus ÷ añ petitam hedi¬
tatem pꝰea nõ ⁊ ip̃e p̃do ÷ illud plane¬
p̃doni imputari ñ pͭ. cur passus ÷ de¬
bitores liberari ⁊ panꝑiores fr̃ ⁊ ñ eos
conuenit cum actionem ñ habu̾i̾t.a
cuĩt possessori solutum ⁊ an restitu̾e̾
debeat iuideamꝰ Et si bone fid̾i possõr¬

Expanded text:
putaturum possessorem, si cauerit se petitorem defensum iri. sed an et bonae fidei possessor debeat defendendum caeum, dum se heredem putat, soluisse suo nomine. et uidetur mihi Iulianus de solo praedone ut caueat sensisse, non etiam de bonae fidei possessore: condictionem tamen praestare debebit. sed et petitor si a creditoribus conueniatur, exceptione uti debebit.Sed si ipsi aliquid praedoni debebatur, hoc deducere non debebit:ri id debitum esse dissolutum propter poeautem possessor proculdubio debebit deducere quod sibi debetur. Sicut autem sumptum quem fecit deducit, ita si facere querele subiectus est ante petitam hereditatem. Postea vero et ipse predo praedoni imputari non potest, cur passus est debitores liberari et pauperiores fieri et non eos conuenit, cum actionem non habuerit.Quod autem possessori solutum est an restituere debeat, uideamus: et si bon
Abbreviated transcription (Latin):
niam ꝓ ꝑte abstulerat. pꝰea apparu¬
erit eum qui masia erat aña de¬
cessisse instituto ex ꝑte dimidia hẽ¬
ita fore. si ea pecunia penes eũ qui
ꝓcurator fuiss resid̾et. ut om̃e ꝑ ii¬
dicem ab eod̾ recuꝑaret. siñ is ꝑte di¬
muidia coħedi suo reddidiss. ip̃m ex
dimidia ꝑte ⁊ ex dimidia coheredẽ
eus condempnarent.

Expanded text:
ius abstulerat: postea apparuerit eum qui in Asia erat antea decessisse instituto ex parte dimidia herita fore, siue omnis ea pecunia penes eum qui procurator fuisset resideret, ut omnem per iudicem ab eodem recuperarent, siue is partem dimidiam coheredi suo reddidisset, ipsum ex dimidia parte et ex dimidia coheredes eius condemnarent.
Abbreviated transcription (Latin):
tem consequar ⁊ habebo bessem qͣs̃
um puto. S ip̃e tenebor ad restitu¬
tionẽ  sextantis ex tͥente q̃ pos¬
sidebam ⁊ ĩõ offõ iudicis inuicem
compensatio erit admictenda euis¬
: c̃ epd̃ possideo si forte cohedes sint a qͥb
ħeditatem peto. nt̃dum p̃dor in¬
certe ꝑtis heditatis petitionem in¬
dulget idoneis causis int̾uementi¬
b. Ut puta ⁊ defuncti fr̃is filiꝰ sunt
⁊ uxores defuctoꝵ fr̃m p̃gnantes
quam pardem patͥs filuis ħeditatis

Expanded text:
tem consequar, et habebo bessem: quod tem consequar, et habebo bessem: quod uerum puto: sed ipse tenebor ad restitutionem sextantis ex triente quem possidebam. et ideo officio iudicis inuicem compensatio erit admittenda eius quod possideo, si forte coheredes sint a quibus hereditatem peto.Interdum praetor incertae partis hereditatis petitionem indulget idoneis causis interuenientibus: ut puta est defuncti fratris filius, sunt et uxores defunctorum fratrum praegnates: quam par
Abbreviated transcription (Latin):
umusquisq eoꝵ ꝑtem dimdiã
ħeditatis sibi asserat muicem pe¬
t̾e debebunt. ut ꝑtes rerũ conseqͣ¬
tur aut si contͦu̾siam sibi ñ faci¬
unt ħeditatis familie herciscũde
exꝑiri eos oportebit. Si ego exl
ꝑte medicam hẽdem. coheres aũt
meus possideat ħ̃editatem cum
extraneo cum ñ plus coheres hret
sua ꝑte. utrũ a solo extraneo an
uero ⁊ a coħede debe̾m pet̾e hedi¬
tatem querit᷑. ⁊ pegasus fert̾ exi¬
stimasse a solo extͣneo me pet̾ẽ de¬
b̾e. Eumq restititurũ quicqͥd pos¬
sid ⁊ fortassis ħ offõ uidicis debeat
fieri. Eet̾m ratio facit ut a duob
petam ħeditatem. ħ ÷ ut a coħede
meo ⁊ illeqͦ dirigat actionẽ adu̾¬
sus extraneuim ꝑossellorem E pe¬
cum me ex ꝑte dumdia hedem dicẽm¬
⁊ tͥentem heditatis possid̾em. De inde
residuũ sextͥantem uelim ꝑsequi qͣ¬
lit̾ agam udeamꝰ. ⁊ labeo scͥbit uti¬
q ꝑdem dimidiam me pet̾e debẽ a
a singulis. sic fiꝰ ut a singulis sertã¬

Expanded text:
unusquisque eorum partem dimidiam hereditatis sibi adserat, invicem petere debebunt, ut partes rerum consequantur: aut si controversiam sibi non faciunt hereditatis, familiae herciscundae experiri eos oportebit. Si ego ex parte me dicam heredem, coheres autem meus possideat hereditatem cum extraneo, cum non plus coheres haberet sua parte, utrum a solo extraneo an vero et a coherede deberem petere hereditatem, quaeritur. et Pegasus fertur existimasse a solo extraneo me petere debere eumque restituturum quidquid possidet, et fortassis hoc officio iudicis debeat fieri: ceterum ratio facit, ut a duobus petam hereditatem, hoc est et a coherede meo, et ille quoque dirigat actionem adversus exterum possessoremcum ne ex parte dimidia heredem dicerem, trientem hereditatis possiderem, deinde residuum sextantem uelim persequi, qualiter agam uideamus. et Labeo scribit u‹t›ique partem dimidiam me petere debere a singulis: sic fieri ut a singulis sextan
Abbreviated transcription (Latin):
rci an exsolo patͥmonio. uidend̾
erit ⁊ ui̾us ÷ ut ex suo patͥmonio
decedant. ea q̃ ⁊ si ñ heres fuisset
erogass. dem si rem distͣrit bo¬
ne fid̾i possessor nec p̾tio factus sit
locupletior. an singulas res si ñd̾
usu capde sint uendicare petito:
ab emptore possit ⁊ si uendicet¬
ͥitit̃ an exceptione ñ repellat᷑ qd̾ p̃mi¬
Sa dicium heditati ñ siat int̾ actorẽ
⁊ eum cru uenũdedit qp ñ uid̾r ueni¬
qm̃ uicti emptores reu̾suri sunt ad
eum qui distraxit ⁊ puto posse res
umͣdicare nͥ emptores rog̾ssum ad
bone fid̾i possessorem hñt. ¶iuid
tm̃ si is qui uendidit ꝑatꝰ sit ita de¬
fend̾e heditatem ut ꝑm̃ atq si pꝰsi¬
d̾et conueniat᷑ incip̃ exceptio locũ
hr̃e ex ꝑsona emptoꝵ Simimore¬
illud aictor sit consecutꝰ multo ma¬
gis pot̾it dici exceptione eũ submo.¬
iu̾.zlam ⁊ si id qd̾ a debitorib ex¬
egit possessor petitori ħeditatis sol

Expanded text:
rci an ex solo patrimonio, uidendum rci an ex solo patrimonio, uidendum erit: et uerius est, ut ex suo patrimonio decedant ea quae et si non heres fuisset erogasset.Item si rem distraxit bonae fidei possessor nec pretio factus sit locupletior, an singulas res, si nondum usucaptae sint, uindicare petitor ab emptore possit? et si uindicet, an exceptione non repellatur 'quod praeiudicium hereditati non fiat inter actorem et eum qui uenum dedit', quia non uidetur ueniarum, quamquam uicti emptores reuersuri sunt ad eum qui distraxit? et puto posse res uindicari, nisi emptores regressum ad bonae fidei possessorem habent. quid tamen si is qui uendidit paratus sit ita defendere hereditatem, ut perinde atque si possideret conueniatur? incipit exceptio locum habere ex persona emptorumillud actor sit consecutus, multo magis poterit dici exception‹e› eum summoueri. nam et si id quod a debitoribus exegit possessor petitori hereditatis solu
Abbreviated transcription (Latin):
restituere enm deb̾e qͣsi suam ꝑtẽ
consũpsi̾nt. t̾cia utͥq qd̾ consũptũ
est deced̾e. ait utiq ñ nicħ restitu¬
end̾. de illo dubitat utr̃ totũ an
ꝑtem restituendam dicat. puto cñ
residuũ integrũ ẽẽ restituend̾. s
ꝑdem eiꝰ dimidiã. Q nod ã quis
ex ħeditate erogauit utr̃ totũ de¬
cedat an uo̾ ꝓ rata patͥmonii euis
ut puta penũ heditariũ ebibit. ut᷑
totũ heditati expensũ ferat᷑ an aͥd
ex patͥmonio eius. ut in id fẽs lo¬
cupletior uideat᷑ qd̾ solebat ip̃e e¬
rogare añ delatam heditatẽ. ut
cupletior. In statutił uero suis sũp¬
tib uideat᷑ factꝰ locupletior utiq
enĩ ⁊ si ñ tam late erogass. aliqͥd
cm̃ ad iuctum cotidianũ erogass
Nam ⁊ duus mareꝰ in c̃a pũ theo¬
dori qui rogatꝰ erat qd̾ sibi suꝑfu¬
ils ex ħeditate redd̾e dec̃uit. ea q̃
alienata erant. ñ minuendi fid̾i
gͥ statuti sũptus. utr̃ ex ħeditate
decedent exemplo rescͥpti diui ma¬

Expanded text:
uam partem consumpserit: tertia utrique quod consumptum est decedere: ait utique nonnihil restituendum, de illo dubitat, utrum totum an partem restituendam dicat: puto tamen residuum integrum non esse restituendum, sed partem eius dimidiam.Quod autem quis ex hereditate erogauit, utrum totum decedat an uero pro rata patrimonii eius? ut puta penum hereditarium ebibit: utrum totum hereditati expensum feratur an aliquid et patrimonio eius? ut in id factus locupletior uideatur, quod solebat ipse erogare ante delatam hereditatem: ut ur factus locupletior, in statutis uero suis sumptibus uideatur factus locupletior: utique enim etsi non tam laute erogasset, aliquid tamen ad uictum cottidianum erogasset. nam et diuus Marcus in causa Pythodori, qui rogatus erat quod sibi superfuisset ex hereditate reddere, decreuit ea, quae alienata erant non minuendi fideicigitur statuti sumptus utrum ex hereditate decedent exemplo rescripti diui Ma
Abbreviated transcription (Latin):
eracta. Item p̃tioꝵ. Noc senatꝰ
consultũ ad petitionem hedita¬
tis fem̃ etiam in familie hc̃iscunde
iundicio locum hr̃e placet. ne res
absinda sit ut q̃ peti possint di¬
uidi ũ possint. ¶ugent ħedita¬
tem g̃gum ⁊ peccoꝵ ꝑtus.¬

Expanded text:
ta, item pretiorum.Hoc senatus consultum ad petitionem hereditatis factum etiam in familiae herciscundae iudicio locum habere placet, ne res absurda sit, ut quae peti possint diuidi non possint.Augent hereditatem gregum et pecoru
Abbreviated transcription (Latin):
ditatũ inꝰ qͣuib qͥ post eum gͣdũ sũt
agnationis qͣ. ⁊ is qͥ in ut̃o ÷ nõ
admittunt᷑ dum mẽtum ⁊̃ an nasci
possit. ubi aũt eod̃ gradu sunt cet̾i
quo ⁊ uent̾. tunc q̃ portio in suspñ¬
so ẽẽ debeat q̃sierunt io qr ñ potu̾t
scire quot nasci possunt. iõ multa
de huiꝰ mõi re uaria ⁊ mẽdibilia ẽ¬
familias natas & aliqñ dradidere
ñ leues actores quinquies quat̾nos
enixa pẽnopen ⁊multas egypti u¬
no ut̃o septenos. Sed ⁊ tͤs gemimos
senatores cmcpos indimꝰ oratiosis
⁊ iaelius seͥbit᷑ se uidisse in pͣlacito
libãm mulierem q̃ ab alexandria
ꝑducta ÷ ut ad̾ano ostenderet᷑ ẽ
tissime iuris actores medietatem
quartã ꝑtem suꝑstiti filio adsigna

Expanded text:
 in quibus qui post eum gradum sunt adgnationis, quo est id quod in utero est, non admittuntur, dum incertum est, an nasci possit. ubi autem eodem gradu sunt ceteri quo et uenter, tunc quae portio in suspenso esse debeat, quaesierunt ideo, quia non poterant scire quot nasci possunt: ideo nam multa de huiusmodi re tam uaria et incredibilia crfamilias natas esse: alioquin tradidere non leues auctores quinquies quaternos enixam Peloponensi, multas Aegypti uno utero septenos. sed et tregeminos sena- tores cinctos uidimus Horatios. sed et Laelius scribit se uidisse in Palatio mulierem liberam, quae ab Alexandria perducta est, ut Hadriano ostenderetur, c ergo? prudentissime iuris auctores medietatem quartam partem superstiti filio adsigna
Abbreviated transcription (Latin):
donau̾int locupletiores fcĩ iudebim¬
cur. quãuis ad remunerand̾ sibi ali¬
quem nat᷑alit̾ obligau̾int. plan᷑e si
latius usus sit contemplatione de¬
late sibi ħeditatis.
Marcellus. li .u. ħeditatis dig̃. putat
nicħ eum ex ħeditate deduct᷑m.
si eam ñ atting̃. Simili mͦ ⁊ si mu¬
cuam pecumam accep̃. qͣi diues esse¬
ceꝑit si tñ pignori res ħeditarias de¬
dit uidendum an ut sic attinguat᷑
heditas qd̾ ÷ difficile cum ip̃e sit ob¬
ligatꝰ ladeo aũt qui locupletior fc̃s
ñ est. ñ tenet᷑. Ut si quis putans
se ex asse hedem ꝑtem dindiã hẽ ⁊¬

Expanded text:
donauerint, locupletiores facti uidebundonauerint, locupletiores facti uidebuntur, quamuis ad remunerandum sibi aliquem naturaliter obligauerunt. plane si s re sua lautius usus sit contemplatione delatae sibi hereditatis, Marcellus libro quinto digestorum putat nihil eum ex hereditate deducturum, si eam non attigit.Simili modo et si mutuam pecuniam accepit, quasi diues se deceperit.Si tamen pignori res hereditarias dedit, uidendum, an uel sic attingatur hereditas: quod est difficile, cum ipse sit obligatus.Adeo autem qui locupletior factus non est non tenetur, ut si quis putans se ex asse heredem partem dimidiam he
Abbreviated transcription (Latin):
dempnandꝰ quasi pꝰsid̾ent ñto. Nã
is qui dolo fecit quo numnꝰ possid̾et ut
possessor condempnatꝰ accipies suie
dolo desierit possid̾e siue dolo possessi¬
onem nolu̾it admitt̾e sĩ aũt ab abo
res possideat᷑. siũ in dotum ñ extet lo¬
cum habebit ħ claułala. Uñ si sit aliꝰ
possessor ab utͦq ħeditas peti possit
⁊ si ꝑ multos ambulau̾t possessio. õs
tenent᷑. Utrum is solus qui possid
fructus p̾stabit an etiam is qui dolo
fecit quo minꝰ possid̾et ⁊ dicend̾ erit
adu̾sus eum qui ñ possid insurand̾
inducunt. tam adu̾sus eum qui do¬
lo fecit quo minꝰ possideat quã adn̾s
possidentem in litem iurat᷑. Nonsũ s¬
luit senatꝰ bone fid̾i possessorib pof¬
sessorib ne in dotum dampñ afficiã¬
t᷑. s in id dumtaxat deneant᷑. in euo
locupletiores facti sunt᷑ Quecimiq
gͥ sumptum fecĩnt ex h̃editate. si qͥd
dilapidau̾nt. uł ꝑdid̾int. dum re su¬
a se abuti putant ñ p̃stabunt nͨ si

Expanded text:
uasi possiderent": merito: nam is qui dolo fecit quo minus possideret, ut possessor condemnatur. accipies, sive dolo desierit possidere sive dolo possessionem noluerit admittere. sive autem ab alio res possideatur sive in totum non extet, locum habebit haec clausula. unde si sit alius possessor, ab utroque hereditas peti possit: et si per multos ambulaverit possessio, omnes tenebuntur. Sed utrum is solus qui possidet fructus praestabit an etiam is qui dolo fecit quo minus possideret? et dicendum eritaduersus eum qui non possidet iusiurandum inducunt: tam enim aduersus eum qui dolo fecit quo minus possideat quam aduersus possidentem in litem iuratur.Consuluit senatus bonae fidei possessoribus, ne in totum damno adfici sed in id dumtaxat teneantur, in quo locupletiores facti sunt. quemcumque igitur sumptum fecerint ex hereditate, si quid dilapidauerunt perdiderunt, dum re sua se abuti putant, non praestabunt. nec si
Abbreviated transcription (Latin):
ctus fuit ñ deb̾e restituere penã
ex eo cõmissam qd̾ eam actor hr̃e becd
ñ pot̾ si nec pena restitui d quam
adu̾sarius ei ꝓmisit si ad nidici¬
um non uenerit.

Expanded text:
ctus fuit, non debet restituere poenam ex eo commissam, quod eam actor habere non potest. sic nec poena restitui debet, quam aduersarius ei promisit, si ad iudicium non uenerit.
Abbreviated transcription (Latin):
et maxime si ñ ꝑ calũpniam s ꝑ
errorem petierit ħeditatem adue¬
sarus. idq ⁊ elius ꝓbat imꝑator
aũt antoninꝰ rescͥpsit ei qui legat
quocumq mͦ redditũ ñ sit iudicis
osfõ continet᷑ ut uictori deducto
dempnat᷑. nisi eiudentissimis ꝓ ͥ¬
bationib possit ostend̾e actorem
ab nutio litis scire eũ ñ possid̾e¬
actore quippe iłto mͦ ñ ec̃ deceptꝰ
⁊ qui se heditatis petitioni obtulit
ex doli clansula tenet᷑ estimaris

Expanded text:
et maxime si non per calumniam, sed per et maxime si non per calumniam, sed per errorem hereditatem petierit aduersarius: idque et Laelius probat. imperator autem Antoninus rescripsit ei, qui legatum quocumque modo redditum non sit, iudicis officio continetur, ut uictori deducto demnatur, nisi si euidentissimis probationibus possit ostendere actorem ab initio litis scire eum non possidere: quippe isto modo non est deceptus et qui se hereditatis petitioni optulit ex doli cl
Abbreviated transcription (Latin):
sit eas qͦ uetus restituere debe¬
bit. Siũ auteceptum iudiciũ. siũ
pꝰea ad quisierit possessionẽ ⁊ si
fideuissores quos ded̾at ad litem
ñ sufficiant ib̾e eum debeat ꝓ
consul ut idonẽẽ caueat ¶Ex diu̾so
qͦ si pautiores pꝰoa possidebit qmͣ
mitio possidebat si mͦ id sñ dolo
enis accid̾it absolui d qͦt ad eas
res quas defut possid̾e. Eructus
computandos etiam earũ rerũ
quas defimclus pignori accepit
uilianꝰ ait.
bitor ħeditarius ñ iõ nolit sol¬
uere qd̾ se dicat ħedem. s ĩõ qd̃
neget aut dubitet.an ħ̃editas
ꝑtineat ad eum qui petit hedi
legatum ate cepi heditatem
peto atillicinꝰ quibꝰdam placuissẽ
ait ñ alit̾ mͥ ad ũsus te dandam
petitionem quam si legatum redd̾em
uideamꝰ tm̃ ne ñ alit̾ petitor ħedita¬
tis legatum restituere debeat quam
ut ei caueat᷑. si contͣ enm de hedita¬
te iudicatum fu̾it reddi ei legatũ
cum sit iniquũ eo casu possessorera
h̾editatis legatum qd̾ soliu̾̃t retiuĩe

Expanded text:
tus restituere debebit, siue ante acceptum iudicium siue postea adquisierit possessionem. et si fideiussores, quos dederat, ad litem non sufficiant, iubere eum debeb‹i›t proconsul ut idonee caueat. ex diuerso quoque si pauciores postea possidebit, quam initio possidebat, si modo id sine dolo eius acciderit, absolui debet quod ad eas res quas desiit possidere.Fructus computandos etiam earum rerum, quas defunctus pignori accepit, Iulianus ait.bitor hereditarius non ideo nolit soluere, quod se dicat heredem, sed ideo quod neget aut dubitet, an hereditas pertineat ad eum qui petit heredlegatum a te accepi, hereditatem peto.Atilicinus quibusdam placuisse ait non aliter mihi aduersus te dandam petitionem, quam si legatum redderem. uideamus tamen ne non aliter petitor hereditatis legatum restituere debeat, quam ut ei caueatur, si contra eum de hereditate iudicatum fuerit, reddi ei legatum: cum sit iniquum eo casu possessorem hereditatis legatum, quod soluerit, retinere,
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ habiturꝰ eẽt si eo temꝑe quope¬
tũt restituta eẽt ħeditas int̾dum
durũ ÷. quid̾ si pꝰ litem condestatã
mancipia. aut nim̃ta aut peccora
deꝑierint dampnari debebit scd̃
u̾ba orationis. eꝑ potuit petitor re¬
stituta heditate distraxisse eam. ⁊
ħ iustum eẽ in sp̃ãlib petitionib
ꝓculo placet calliꝰ cont sensit In
p̃donis ꝑsona ꝓculus recte existi¬
inauit. in bone fid̾i possessorib ca¬
sius. Nec .n. d possessor aut mor¬
calitatem pr̃are aut p̃p̃ metim
hs̃ ꝑiculi tem̃e indefensum uis su¬
um relinq̃re. Predo. fructus suoᷤ
ñ facit s augent ħeoitatem. Ioq¬

Expanded text:
et, si eo tempore quo petit restituta esset hereditas, interdum durum est. quid enim, si post litem contestatam mancipia aut iumenta aut pecora deperierint? damnari debebit secundum uerba orationis, quia potuit petitor restituta hereditate distraxisse ea. et hoc iustum esse in specialibus petitionibus Proculo placet: Cassius contra sensit. in praedonis persona Proculus recte existimat, in bonae fidei possessoribus Cassius. nec enim debet possessor aut mortalitatem praestare, aut propter metum huius periculi temere indefensum ius suum relinquere.Praedo fructus suos non facit, sed augent hereditatem: i
Abbreviated transcription (Latin):
in heditatem etiã ea q̃ hedita¬
tis cã comꝑata sunt. ut puta mã¬
cipia peccora q ⁊ siqua alia q̃
neceĩa heditati sunt comparata
et sicuid̾̃ peciia heditaria sint cõ¬
ꝑata sũ dubio uenient. si u̾o̾ ñ pe¬
cunia heditaria. uidend̾ erit ⁊ pu¬
do etiam ħ uenire si magnautili¬
tas heditatis u̾set᷑ p̃tĩ scilicet resti¬
turo hẽde. Sed ñ om̃ia q̃ pecuna

Expanded text:
in hereditatem etiam ea, quae hereditatis causa comparata sunt, ut puta mancipia pecoraque et si qua alia, quae necessario hereditati sunt comparata. et si quidem pecunia hereditaria sint comparata, sine dubio uenient: si uero non pecunia hereditaria, uidendum erit: et puto etiam haec uenire, si magna utilitas hereditatis uersetur, pretium scilicet restituturo herede.Sed non omnia, quae ex
Abbreviated transcription (Latin):
fcm̃ scit. an ⁊ is qui miure errauitt
putauit .n. recte fem testam̃tũ cũ
mutile erat. uł cum eũ alũs p̃ced̾et
agnatꝰ sibi potius deferri. ⁊ ñ puto
hunc ẽẽ p̃donom quui dolo caret
quãius iu̾ire errat᷑. i añ lidẽ
condestatem inquit fẽc̾it ħ ĩo ÷¬

Expanded text:
factum scit, an et is qui in iure errauit? putauit enim recte factum testamentum, cum inutile erat: uel cum eum alius praecederet adgnatus, sibi potius deferri. et non puto hunc esse praedonem qui dolo caret, quamuis in iure erret. 'Si ante litem contestatam', inquit, 'fecerit': ho
Abbreviated transcription (Latin):
auis. li .ui. ad̾.ꝓ. dem uilianꝰ ait
etiam si ñdum p̃tia roꝵ consecutꝰ
sit seruuis posse a dño cinasi a niris
possessore ħeditatem peti qui ht̃ ac¬
tionem qua eam pecuniam conse¬
quat᷑ q̃ cud̃ actio etiam ignorantis
ad quiret᷑¬

Expanded text:
lianus ait etiam si nondum pretia rerum consecutus sit seruus, posse a domino quasi a iuris possessore hereditatem peti, quia habet actionem, qua eam pecuniam consequatur, quae quidem actio etiam ignoranti adquire
Abbreviated transcription (Latin):
nͨ imputat᷑m qd̾ ñ debitũ soluit E¬
emptori possessor heditatis dicend̃
erit ꝓspici ei cantionem. Pesti¬
tuere aũt p̾tia debebit possessor ⁊¬
si deꝑoite sunt res ut dimmute
S utr̃ ita demũ restituat si bone
fid̾i possessor ÷. an ⁊ si male fidei
⁊ siciuid̾ res ap̃ emptorem excent.

Expanded text:
 imputaturum quod non debitum soluit.Seemptori possessor hereditatis, dicendum erit prospici ei cautione.Restituere autem pretia debebit possessor, etsi deperditae sunt res uel deminutae. sed utrum ita demum restituat, si bonae fidei possessor est, an et si malae fidei? et si quidem res apud emptorem exstent