comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
re separationis ypothecano creditore poti¬
orẽ eẽ eũ qui separationẽ impetrauĩt. nta
seuerus ⁊ãtonus rescripser̃ sed etiã adũsusꝰ
efiscũ. ⁊ municipes impetrat᷑ separatio. quesi¬
tũ ẽ. anint̃dũ etã beredis creditores. possũt
seꝑationẽ impetrare. si forte ille infraudẽ
ordinẽ putamus p̃torẽ adu̾sus caliditatẽ enis
subuenire. quitalẽ fraudẽ cõm̃tus ẽ. ꝙ noñ
sfacile admissu̾ẽ ssed siquis suspectã ħedita¬
tẽdicens cõpulsus fuĩt adire ⁊ restituere he¬
ditatẽ. deinde nonsit cui restitu̾at exquib
causis soli huemre. ⁊ ipsiquidẽ desideranti
succurri sibiadũsus creditores hereditarios
subuememus. hoc idiuus pius rescripsit: ut
ꝑintestatoris bonauenirent. atq siadita he.¬
ditas non fuissi. Creditorib quoq huius mo¬
dihedis desiderantib hocidẽ p̃standũ puto.
licipse ñ desid̾auĩt. ut quasi separatio quedã

Expanded text:
re separationis hypothecario creditori potire separationis hypothecario creditori potiorem esse eum, qui separationem impetravit: et ita Seuerus et Antoninus rescripserunt. Sed etiam aduersus fiscum et municipes impetraretur separatio. Quaesitum est, an interdum etiam heredis creditores possunt separationem impetrare, si forte ille in fraudemordinem putamus praetorem aduersus calliditatem eius subuenire, qui talem fraudem commentus est: quod non facile admissum est. Sed si quis suspectam hereditatem dicens compulsus fuerit adire et restituere hereditatem, deinde non sit cui restituat, ex quibus casibus solet hoc euenire. et ipsi quidem desideranti succurri sibi aduersus creditores hereditarios subueniemus: hoc et diuus Pius rescripsit, ut perinde testatoris bona uenirent, atque si adita hereditas non fuisset. creditoribus quoque huiusmodi heredis desiderantibus hoc idem praestandum puto, licet ipse non desiderauit, ut quasi separatio quaedam
Abbreviated transcription (Latin):
satis face admissis aũt cõmixtisq creditorib
titii. minus sint consecuturi. quia ille ñ ẽ sol¬
uendo. aut minus consequent̃. quia pluresĩ.¬
hi creditorẽs. Est igit̾ equissimũ creditores
seii. desiderantes separationẽ: audiri. impet̾¬
ꝗre ꝙ ap̃tore ut separatĩ quantũ cuiusq credito¬
rib p̃stet᷑. ex contrario aũt creditor titu ñ un¬
petrabit seꝑationẽ. nã lic alicui: adiciendo
Osibi creditorẽ. creditoris sui face detĩorẽ cond¬
itionẽ. at quiigit᷑ adiit hereditatẽ debitoris
mei. ñ faciimeã detĩorẽ ꝯditionẽ ad eundo.
Quia licimichi sepationẽ inpetrare : Suosuo
creditores bonerauit dũ adiit berditatẽ quae oꝰ¬
soluendo ñ ẽ nec poter̃ creditores eius sepa¬
iationẽ impetrare.¶ Sciendũẽ. aut̃ etiã si ob̾¬
ligatas resẽẽ ꝓponat᷑.: ab herede iure pigno¬
ris. uł ypothece: attam̃ sihereditaria fiũt. iu¬

Expanded text:
satisfacere, admissis autem commixtisque creditoribus satisfacere, admissis autem commixtisque creditoribus Titii minus sint consecuturi, quia ille non est soluendo aut minus consequantur, quia plures sunt hic. est igitur aequissimum creditores Seii desiderantes separationem audiri impetrareque a praetore, ut separatim quantum cuiusque creditoribus praestetur. Ex contrario autem creditores Titii non impetrabunt separationesibi creditorem creditoris sui facere deteriorem condicionem. atqui igitur adiit hereditatem debitoris mei, non faciet meam deteriorem condicionem adeundo, quia licet mihi separationem impetrare, suos vero creditores oneravit, dum adiit hereditatem quae solvendo non est, nec poterunt creditores eius separationem impetrare. Sciendum est autem, etiamsi obligata res esse proponatur ab herede iure pignoris vel hypothecae, attamen, si hereditaria fuit, iu
Abbreviated transcription (Latin):
publica creditoria. om̃ib cyrographariis cre¬
ditorib p̃fertur.
Dem libro quinto sententiaꝵ. Pupullus si
non defendat᷑ inpossessione croditorib con¬
stitutlis. minorib ex his usq ad pub̾tatẽ alim̃¬
ta p̃standa sunt.: Eiuisquiab hostib captus ẽ.
bona uenire non possunt. quã diureũtatur.
Deseparationibus Rꝵ
LPIA NIIS. lib. sexagesimo .iiii.
adedictũ. Sciendũ ẽ. separatio¬
nẽ solere inpettari decreto p̃toris.
Soliaut̃ separatio ꝑmitticreditorib ex his ca¬
usis. ut puta debitorẽ quisseiũ habuit. hicde¬
cessit. heres ei extitit. titius. hicnon ẽ. soluen¬
do. patit̾ bonoꝵ uenditionẽ. seicreditores di-¬
cunt bonasci sufficere ñ. . ce ditores titu ꝯ¬
tẽptos ese debe bonis titu ⁊ sicquasi duo
fieri bonoꝵ uenditionẽ. fieriem̃ pot̃. ut seius
quidẽ soluendo fuĩt. potuitq satis creditori¬
b suis ut ita sem̃el. Ni non inassẽ aliquid tam̃

Expanded text:
publica creditrix omnibus chirographariis crepublica creditrix omnibus chirographariis creditoribus praefertur. 39 Idem libro quinto sententiarum. Pupillus si non defendatur, in possessione creditoribus constitutis minoribus, ex his usque ad pubertatem alimenta praestanda sunt. Eius, qui ab hostibus captus est, bona uenire non possunt, quamdiu reuertatur. DE SEPARATIONIBUS 1 Ulpianus libro sexagensimo quarto ad edictum. Sciendum est separationem solere impetrari decreto praetoris. Solet autem separatio permitti creditoribus ex his causis: ut puta debitorem quis Seium habuit: hic decessit: heres ei extitit Titius: hic non est sol uendo: patitur bonorum uenditionem: creditores Seii dicunt bona Seii sufficere sibi, creditores Titii contentos esse debere bonis Titii fieri bonorum venditionem. fieri enim potest, ut Seius quidem solvendo fuerit potueritque satis creditoribus suis vel ita semel, etsi non in assem, in aliquid tamen
Abbreviated transcription (Latin):
lice causa ab fuit. si apparuit cũ dolomalo rei
publice causa abcẽ. uire in possessionẽ ẽc̃ plaq
done solidũ soluat᷑: eũ aũt quiroꝵ cius qui si¬
ne dolo malo rei publice causa affuit in posses¬
sionẽ missussit. pignus non contrahere. ⁊deo
discedere oportere depossessione.
Ulpianus. lib quadia gesimo quinto ad sabinũ.
Eum qui circa colũnas se occultet. ut creditoreᷤ
cuitet. latitare. placi. nã ⁊ cũ qui recedit. hoc ẽ
ut subt̃ fuit ne secũ alid actiomoueat᷑. lati¬
tare placi. tã ⁊ qui urbẽ ꝓfugĩt. utiq frau-¬
dandicausa. Necenĩ inter ẽ quod attinet.
ad latitandũ. utrũquis ꝓfugĩt. anuõrome
agens copiã sui nonfacit.
Papianus. lib decimoresponsoꝵ. Antẽ censi¬
um celessiriae ciuitatis ꝙ delege sua pͥui legi¬
ũ in bonis defuncti debitoris accepit. uis ꝑse¬
quendi pignoris. durare ꝯstitit.
Paulus li primo sententiaꝵ. Poms uenditĩ
excipiunt᷑ concubina. ⁊ liberi naturalesFres¬

Expanded text:
lo rei publicae causa abesse, iure in possessione esse placet, donec solidum soluatur: eum autem, qui rerum eius, qui sine dolo malo rei publicae causa afuit, in possessionem missus sit, pignus non contrahere et ideo discedere oportere de possessione. 36 Ulpianus libro quadragesimo quinto ad Sabinum. Eum, qui circa columnas se occultet, ut creditorem euitet, latitare placet: nam et eum, qui recedit, hoc est ‹qui› supterfugit, ne secum aliqua actio moueatur, latitare placet: tam et qui urbe profugit, utique fraudandi causa: nec enim interest, quod attinet ad latitandum, utrum quis profugerit an vero Romae agens copiam sui non facit. Papinianus libro decimo responsorum Antiochensium Coelae Syriae ciuitati, quod lege sua priuilegium in bonis defuncti debitoris accepit, ius persequendi pignoris durare constitit. 38 Paulus libro primo sententiarum. Bonis uenditis excipiuntur concubina et liberi naturales
Abbreviated transcription (Latin):
obiciat᷑. contentus õẽ p̃tor deb. ut iubeat eũ nif
minuere ꝗ sinec mnopia. laboranic̃ cũ creditores
ostende potuerint. iuinaꝵ actione hitenehũt᷑.
aulus lib singulari regulaꝵ. ꝑ rui legiꝗ nõ
es concurt. lici diusitates tp̃is inbis fuenn
Il pianus. lib̵ .iii. regular. Si pupillus eccon¬
tractu suo nidefendat᷑. dõq bonaeius creditoreᷤ
possidere cepint. deminutio ex his bonisfigide .o.¬
b uescendi pupilli causa. Pefendere debitorẽ
sicut añ quã bona eius possiderent᷑. licuita post
bonoꝵt qq̃ possessionẽ eius siue ipse su siunc ali¬
us defensionẽ enus susupiãt. deb satisdare. ut
satis datiõt int̃posita iuidicis̃ ascipiat᷑. ⁊ apõsse̾¬

Expanded text:
obiciatur, contentus esse praetor debet, ut iubeat eum nihil obiciatur, contentus esse praetor debet, ut iubeat eum nihil minuere. Quod si nec inopia laborantem eum creditores ostendere potuerint, iniuriarum actione ei tenebuntur. 32 Paulus libro singulari regularum. Priuilegia non  concurrunt, licet diuersitates temporis in his fuerint. 33 Ulpianus libro tertio regularum. Si pupillus ex contractu suo non defendatur ideoque bona eius creditores possidere coeperint, deminutio ex his bonis fieri debet uescendi pupilli causa. Defendere debitorem sicut ante, quam bona eius possiderentur, licet, ita post bonorum quoque possessionem eius, siue ipse sui, siue alius defensionem eius suscipiat, debet satisdare, ut satisdatione interposita iudicium accipiatur et a posses
Abbreviated transcription (Latin):
UIlpianus. lb scd̃o de omib tribunalib. Sicre u.¬
ditores hered ẽ suspectũ putant satis dationẽ ex¬
igere possunt ꝓ suo debito reddendo cuius rei
grã cognoscere p̃torẽ oportit. nec statim eũ satis¬
dationis necessitati s ubicere deb nis causa cog.¬
sed fraudu lenta inreb pupillarib uł callida con¬
ũsatio suspectũ cõm̃cb hendẽ uõ sole facultites. i¬
planc inrecenti adite heditatis audiendier̃. qui
suspectũ postulant: cẽten si pbsiit᷑ passieã inhere¬
ditatẽ moran. nec in eoquicquã possint obicere
criminis. qua sidosose u̾sato co. ñ debebit. post
mult̾u tp̃is ad hanc necessitatẽ cõpellis ꝗ si qua
si suspectus satis dare iussus decrito p̃roris n optẽ¬
perauĩt. tẽ bona hereditatis possidi. uenũꝙ dari
exedicto suo ꝑmittẽ ubebit: plane sidoceat᷑ nicħ
exbonis alienasse. nec sit ꝗ ei iuste p̃t̃ pauꝑtatẽm

Expanded text:
Vlpianus libro secundo de omnibus tribunalibus Si creVlpianus libro secundo de omnibus tribunalibus Si creditores heredem suspectum putent, satisdationem exigere possunt pro suo debito reddendo. cuius rei gratia cognoscere praetorem oportet nec statim eum satisdationis necessitati subicere debet, nisi causa cogsed fraudulenta in rebus pupillaribus ‹et› callida conuersatio suspectum commendet, heredem uero solae facultates. Plane in recenti aditae hereditatis audiendi erunt, qui suspectum postulant: ceterum si probentur passi eum in hereditate morari nec quicquam possint obicere criminis quasi dolose uersato eo, non debebit post multum temporis ad hanc necessitatem compelli. Quod si suspectus satisdare iussus decreto praetoris non obtemperauerit, tunc bona hereditatis possider‹i› uenumque dari ex edicto suo permittere iubebit. Plane si doceatur nihil ex bonis alienasse nec sit quod ei iuste praeter paupertatem
Abbreviated transcription (Latin):
dũ lib̾um eñĩe. post obligationẽ ut ñ om̃imodo
sindefendit̃ ipsius bonaueneant. ita ne separa¬
re ꝗ esalienũ patris. filii potit᷑. quo casu effici¬
etur. ut creditorib incũ actiodar debcat ꝙ
si substitutus. hes heredititẽ ñ adierit. credito¬
rib patris inidꝙ pupillus reliquit᷑ actiodãn
es alienũ patnis. neꝙinbonis patis ẽ. ꝙ prpillꝰ
acquisiͥt.
Paulus. lib qunto adlegẽ uiliã ⁊ pipiã. Aufi¬
dius refert statuas in publico positas. bonis di¬
stractis cius. cuius in honorẽ posite st̃. ñ ẽẽ ẽpto¬
ris bonoꝵ eius: sed aut publicas siornandi mu¬
incipi causa posit e sint. aut eius cuius in ho¬
nort posite st̃. aut inullomodo cas det᷑ hi posse.
Papirius uistus. libro primo de ꝯstitutionib In
peratores. antonius. ⁊ seuerus augusti resc̃p¬
ser̃ eos quibona sua negant uire uenisse. p̃iũdi¬
cio expiri debert.⁊ frustra principe desinere¬

Expanded text:
dum liberum ei non est obligationem, ut non omnimodo, dum liberum ei non est obligationem, ut non omnimodo, si non defenditur, ipsius bona veneant, ita ne separaes alienum patris et filii poterit: quo casu efficietur, ut creditoribus in eum actio dari debeat. quod si substitutus heres hereditatem non adierit, creditoribus patris in id, quod pupillus reliquit, actio dariaes alienum patris neque in bonis patris est quod pupillus adquisiit. 29 Paulus libro quinto ad legem Iuliam et Papiam. Fufidius refert statuas in publico positas bonis distractis eius, cuius in honorem positae sunt, non esse emptoris bonorum eius, sed aut publicas, si ornandi municipii causa positae sint, aut eius, cuius in honorem positae sint: et nullo modo eas detrahi posse. 30 Papirius Iustus libro primo de peratores Antoninus et Verus Augusti rescripserunt eos, qui bona sua negant iure venisse, prdebere et frustra principem desidera
Abbreviated transcription (Latin):
b. patris ed anda sit actio cũ ex bonis paternis
que scilic⁊ adcreditores missos ad bona ꝑ¬
tinent. nichil adquitant. ⁊ cũcreditoreᷤ
nichiliuris inbonis pupilli habuĩnt. eo¬
tũ q nichil int̾ fuĩt adirex̃. necne pup¬
illi hereditas. cũ ea bona om̃issa substituto
hereditate adereditores ñ ꝑtinebant. me il
t̃na herditate. se abstur p̃stat. nebonis pa¬
triseius uenditis ineũ actio det̾tã ⁊ sipostea
cihereditas obuenit. creditorib nret̾dat. id̃
pudon partit᷑. ut potius patris quã eius bona
uencant itaꝙ iomidꝙ postea ei obuenit. actio
creditorib denegat᷑. quia id ex aduenticio ad¬
quisitũ ẽ. ñ ꝑpatrẽ ad cũ puenit: at cũ substitu¬
tus filio hereditatẽ adit. postquã pupillus se
pat̃ nemis cũcrit. bereditati. tẽ ħeditas ⁊ patris
⁊filii. una ẽ. ⁊ in om̃i ħe alicno. ꝗ aut patris aut¬
fili fuĩt. etiã inuitus heres obligat᷑ quẽ admo¬

Expanded text:
is paternis, quae scilicet ad creditores missos ‹in› bona pertinent, nihil adquirat et cum creditores nihil iuris in bonis pupilli habuerint eorumque nihil interfuerit, adiretur necne pupilli hereditas, cum ea bona omissa a substituto hereditate ad creditores non pertinebant. me illterna hereditate se abstinet, praestat, ne bonis patris eius uenditis in eum actio detur, tametsi postea ei hereditas obuenit, creditoribus non reddat, ipudori parcitur, ut potius patris quam eius bona ueneant, itaque in id, quod postea ei obuenit, actio creditoribus denegatur, quia id ex aduenticio adquisitum est, non per patrem ad eum peruenit. at cum substitutus filio hereditatem adiit, postquam pupillus se paternae miscuerit hereditati, tunc hereditas et patris et filii una est et in omni aere alieno, filii fuerit, etiam invitus heres obligatur: et quemadmo
Abbreviated transcription (Latin):
demie ue fructus eius uende possit decẽ id¬
circo duas res. idest fundũ centũ ⁊ fructus de¬
ceũ habe intellegendũ. s unã idẽ fundũ
centũ sicut his qq̃ hãrẽ haber⁊. qui separa¬
timsolũ uendere possits hec actio etiã imp¬
sum pͣcdatorẽ cdat̾ licimela non putabat in
fraudatorẽ eã dandã qui anulla actio ineũ
ex ante gestonͦt bonoꝵ uenditionẽ daretur.
⁊ iniquũ ẽẽt actionẽ dari ineũ cuibona dbla¬
taẽent: siuõ quedã disꝑdidissi sinulla ratio¬

Expanded text:
demiaeue fructus eius uendere possit decem, idcirco duas res, id est fundum centum et fructus decem eum habere intellegendum, sed unam, id est fundum centum, sicut is quoque unam rem haberet, qui separatim solum aedium uendere possit. Haec actio etiam in ipsum fraudatorem datur, licet Mela non putabat in fraudatorem eam dandam, quia nulla actio in eum ex ante gesto post bonorum uenditionem daretur et iniquum esset actionem dari in eum, cui bona ablata
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ gestoꝵ uenir. si possi ⁊ agireslituendumꝰ.
acreditore.
Ulpianus. lib seragesimo scđ̃o adedictũ Cũ
plures creditores inpossessionẽ rei debitoĩs
mittant᷑. ne corrũpantur rationes uniħne
gotiũ acreditorib cẽ dandũ. quẽ maior par
creditoꝵ elegit egoputo creditorib instra
scribant ipsa corpora instrum̃toꝵ. sed ꝙͣ st̃
dequare fint subnotent sib ⁊ quasi muen¬
tarũ faciant. ꝗ etiã uniuso face eis ertt ꝑ¬
mittendũ. p̃terea ñ nũ quã p̃tor causa cogni.
taetiã describere aliꝗd ex instrum̃tis credi¬
torib debebit ꝑmittẽ. siqua ido nea causa
int̾ ueniat. utrã semel. anetiã sepius recogn¬
itio disputalio concedenda sit. croditoribus
uideamus. ⁊ ait labeo. amplius quã semel ñ
calũpniae causa se postulare neq abħe quẽ
dispuncxĩt. iteꝵ ei faciendã potestatẽait.

Expanded text:
 si posset agi, restituendum a creditore. 15 Ulpianus libro sexagesimo secundo ad edictum. Cum plures creditores in possessionem rerum debitoris mittantur, n‹e› corrumpantur rationes, uni hoc negotium a creditoribus esse dandum, quem maior pars creditorum elegerit. ego puto creditoribus instruscribant ipsa corpora instrumentorum, sed quot sint, de qua re sint, subnotent sibi et quasi inuentarium faciant: quod etiam uniuersorum facere eis erit permittendum. praeterea nonnumquam praetor cta etiam describere aliquid ex instrumentis creditoribus debebit permittere, si qua idonea causa interveniat. Vtrum semel an etiam saepius recognitio et dispunctio concedenda sit creditoribus, videamus. et ait Labeo amplius quam semel non calumniae causa se postulare neque habere quae dispunxerit, iterum ei faciendam potestatem ait
Abbreviated transcription (Latin):
sit: sed hõcquantũ adbonã ita obẜuandumẽ
cetũ lib̾tas ei quandoq cõpeti. ⁊ap̃tore ꝯseruã¬
dac̃. etiã siccrtũ sit. neꝙ ħedẽ neq bõnoꝵ pos¬
sessorẽ futurũ.: siquis tam̃ hedẽ. se responden¬
do ł actiones patiendo. defunctũ defendat᷑ bo.¬
na defuncti uenire ñ potͥer̃.
Ilpianus. lib sexagesimo adedictũ. S qͦmin¬
or uiginti quinq annis qui ht curatores. acu.

Expanded text:
sit. sed hoc quantum ad bona ita obseruandum: ceterum libertas ei quandoque competet et a praetore conseruanda est, etiamsi certum sit neque heredem neque bonorum possessorem futurum. si quis tamen heredem se spondendo uel actiones patiendo defunctum defendat, bona defuncti uenire non poterunt. 5 Ulpianus libro sexagesimo ad edictum. Si minor uiginti quinque a
Abbreviated transcription (Latin):
tutionem non uenre . Itẽ partũ ancille ꝑ fraudẽ a lienate
quã ageret᷑. peꝑit. nullã ẽẽ dubitationẽ qui¬
in partus restitui ñ debeat: siuõ cũ alienaret̃.
p̃gnãs fuĩt posse dici partũ quoꝙ restitui opõ-¬
tẽ sutrũ frucͥtus aut fundo cohesisse ñ satis in-¬
tellegẽ se labeoait. utrũ dũtaxat. quimatur:
anetiã inmaturi fuĩnt p̾tor significi. cet̾m
etiã sidehis sensĩt̃ quimatun fuĩnt. nichilo¬
minus magis posessionẽ restitui oportere:¬

Expanded text:
tutionem non uenire. item partum anctutionem non uenire. item partum ancquam ageretur, pepererit, nullam esse dubitationem, quin partus restitui non debeat: si vero, cum alienaretur, praegnas fuerit, posse dici partum quoque restitui oportere. Fructus autem fundo cohaesisse non satis intellegere se Labeo ait, utrum dumtaxat qui maturi an etiam qui inmaturi fuerint, praetor significet: ceterum etiamsi de his senserit, qui maturi fuerint, nihilo magis possessione
Abbreviated transcription (Latin):
t̃ꝙ tenebit᷑. at sine ut̃ scior ⁊ quidã existimant
nichilominus infiliã dandã actionẽ. quia in¬
telligit. quasi exdonatione aliquid ad eam
ꝑuenisse autcerte cauere eã debe ꝗ consecuta
fuĩt. strestituturã inse maritũ aũt quiignora¬
uit. non dandã actionẽ ñ magis quã incredito¬
rẽ. quia fraudatore ꝙ: ei deberet̃ accep̃tũeis
indotatã uxorẽ ducturus mnon fuĩt ¶ Itẽ siex¬
traneus filiae familiaes nõe fraudandicausa:
dotẽ dedit tenebit᷑ maritus. sieͣrit eꝙ mulier:
necminus ⁊ pat̃ si non ignorauĩt ita ut caueat¬
s si asse dos ꝑuenĩt. restituit eã. Tdi ꝓcurator i¬
gnorante dño cũ scieret debitorẽ cuis fraudan¬
dicepiss consiliũ. iussit ẜuõ abcõ acciꝑe hac¬
nauonis tp̃r t̃re coherent. quia inboms frau¬
datoris fuer̃ sitẽ eosquipost inchoatũ iudici¬
ũ recepti sint smediᷤaũt tp̃r receptas. in resti¬

Expanded text:
itur. at si neuter scierit, quidam existimant itur. at si neuter scierit, quidam existimant nihilo minus in filiam dandam actionem, quia intellegitur quasi ex donatione aliquid ad eam peruenisse, aut certe cauere eam debere, quod consecuta fuerit se restituturam: in maritum autem, qui ignorauerit, non dandam actionem, non magis quam in creditorem, qui a fraudatore quod ei deberetur acceperit, cum is indotatam uxorem ducturus non fuerit. Item si extraneus filiae familiae nomine fraudandi causa dotem dederit, tenebitur maritus, si scierit: aeque mulier: nec minus et pater, si non ignorauerit, ita ut caueat, si ad se dos peruenerit, restitui eam. Si procurator ignorante domino, cum sciret debitorem eius fraudandi cepisse consilium, iussit seruo ab eo accipere, hacnationis tempore terrae cohaerent, quia in bonis fraudatoris fuerunt, item eos, qui post inchoatum iudicium recepti sint: medio autem tempore perceptos in resti
Abbreviated transcription (Latin):
fide iussor suoscienti acceptũ tulerit si rreus ñ
ignorauĩt. ufqr tenebit̃. siminus. his quiscient.
sitam̃ ille cin acceptũ factũ ẽ. si soluendo n sit. ui¬
dendũ ẽ. anmreũ ctiã sugnoraũt. actiodanda
sit. qͣuia exdonatione capit contra sire eo sci. dd¬
enti a ceptũ latũ latusit. fide uissor qc si npA
tnusq causaessi a socero fraudotores sciens ge¬
ner acceperit. dotẽ tenebit᷑ actiõe iͥrestituent
eã desinit dotẽ habe. nec quicquã emanc̾ipate
diuortio facto restitutuꝵ labeo ait quiabaecs
Iact̾ĩorei restituonde gr̃a nonpene nõedaret̃
idõꝙ absolui solreus sirestituĩt s sip̾usquã:
creditores cũco exprrẽt̃ reddidĩt fili. e doit̃ ĩu¬
ditio dotis nõe conuentus inchilominus cum
d actioͥtenĩ. labeoait. nec ullũ regressũ habi¬
tinꝵ ad mulier̃e Isño sinc uidice uidendũ an
ulla repetitio cõpetatei ꝙ. sihis ignorauĩt. fili¬
a aũt scierit. tenebit᷑ filia: susoutq scient. u

Expanded text:
n ignorauerit, uterque tenebitur, si minus, is qui scierit. si tamen ille, cui acceptum factum est, soluendo non sit, uidendum est, an in reum, etiamsi ignorauerit, actio danda sit, quia ex donatione capit. contra si reo scient‹i› acceptum latum sit, fideiussor quoque, si et triusque causa est. Si a socero fraudatore sciens gener accepit dotem, tenebitur hac actione et, si resteam, desinit dotem habere: nec quicquam emancipatae diuortio facto restituturum Labeo ait, quia haec actio rei restituendae gratia, non poenae nomine daretur ideoque absolui solet reus, si restituerit. sed si priusquam creditores cum eo experirentur, reddiderit filiae dotem iudicio dotis nomine conuentus, nihilo minus eum hac actione teneri Labeo ait nec ullum regressum habiturum ad mulierem: sin uero sine iudice, uidendum, an ulla repetitio competat ei. quod si is ignorauerit, filia autem scierit, tenebitur filia: si uero uterque scierit, u
Abbreviated transcription (Latin):
s instituit᷑. s possunt m̃creditores. sitrescurato¬
res fui̾nt. ⁊unus ex his nichil aitigerit. anine¬
ũ quinichil atͥti sigit. actiodandaẽ. ⁊ cassius
existimat modũ actori ñ debe constitui. posi¬
ꝗ eũ cũ quo uult exꝑiri. putocassii sententiã
ueriorẽ. spectandũ cnĩ ꝙ redactũẽ. nunquida¬
dcuratorẽ unũ ꝑuenĩt. tita utimur. nisi inuiꝰ

Expanded text:
constituitur, sed possunt et non creditores. Si tres curatoconstituitur, sed possunt et non creditores. Si tres curatores fuerint et unus ex his nihil attigerit, an in eum, qui nihil tetigit, actio danda est? et Cassius existimat modum actori non debere constitui posseque eum cum quo uult experiri. puto Cassii sententiam ueriorem: spectandum enim, quid redactum est, non quid ad curatorem unum peruenerit, et ita utimur, nisi inuitus
Abbreviated transcription (Latin):
Ilpianus. li sexagesimoquinto adedictũ. De
curatore constituendo ħ iure utimur. ut p̃tor
adeat᷑ hisq curatorẽ curatoresq constituat ex
consensumaioris partis creditoꝵ. uł p̃ses ꝓum.
staq sunt rata habebunt᷑: eisꝙactiones. ⁊ ineoᷤᷤ
utiles cõpetunt ⁊ siquẽ curatores mittent ad
agendũ. uł defendendũ utiuis ẽẽts nec. ab eosa¬
tis neq deredatoneq udicatũ. solui nõe eius
cuius bona uencant ex iget᷑. sinõe ipsiuscu¬
Sratoris qui eũ misit : siplures aũt constituant᷑
stituti curatores. unus forterei italice. alius in
ꝓuintia puto regiones eos suas confuare. de¬
sbe. Quert᷑ aninuitus curator fieri pot̃. ⁊ cassi¬
us scribit. neminẽ inuitũ cogendũ fieri bono.
Ncuratorẽ ꝙ uęrius c̃. uoluntarius itaq q̃¬
rendus ẽ. nisi ⁊ ex magna necessitate. ⁊imꝑa¬
toris arbitrio hoc ꝓcedat ut muitus crearetur.
nec om̃imodo creditorẽ eẽ oport eũ quicuratõ

Expanded text:
ad edictum. De curatore constituendo hoc iure utimur, ut praetor adeatur isque curatorem curatoresque constituat ex consensu maioris partis creditorum, uel praeses staque sunt, rata habebuntur: eisque actiones et in eos utiles competunt: et si quem curatores mitterent ad agendum uel defendendum, uti ius esset: nec ab eo satis, neque de rato neque iudicatum solui, nomine eius cuius bona ueneant exigetur, sed nomine ipsius curatoris qui eum misit. Si plures autem constituantur stituti curatores, unus forte rei Italicae, alius in prouincia, puto regiones eos suas conseruare debere. Quaeritur, an inuitus curator fieri potest: et Cassius scribit neminem inuitum cogendum fieri bonorum curatorem, quod uerius est. uoluntarius itaque quaerendus est, nisi et magna necessitate et imperatoris arbitrio hoc procedat, ut et inuitus crearetur. Nec omnimodo creditorem esse oportet eum, qui curator
Abbreviated transcription (Latin):
ei p̃stet̃. Sufficit igit᷑ sine dolo erogasse etiã¬
sinichil ꝓfuit erogatio eius rei debitori shis q̃¬
uerbis adquẽ eares ꝑtim etiã curator bonis
distraherdis datus ꝯtinebit̃. ⁊ ipse debitor si
contĩgĩt. nebona eius uencant. ⁊ ipsutaq cre¬
ditori adũsus hos dabit̃r actio. quos enu¬
merauimus. siue ꝗd infructib recipiendis
erogauit. siue infamilia alenda. curanda¬
ue. uł p̃diis fulciendis. uł reficiendis. uł d¬
ãpno infecto ꝓmittendo. uł ẜuo noxali u¬
ditio defenso. simodo ñ magis eũ expedit
dede. quã retinere. ꝙꝗ sidede expedit. con¬
sequens erit. repetere eũ debere ign̾alit̃ etiã
dicendũ ẽ. quicꝗd impendit inrẽ simodo
sine dolomalo impendit. petere tũ posse. q̃¬
nã negotioꝵ gestor agẽ ñ magis pot̃. quã ÷¬
si sotius cõmune aedificiũ fulsit. quia hic¬

Expanded text:
ei praestetur: sufficit igitur sine dolo erogasse, etiamei praestetur: sufficit igitur sine dolo erogasse, etiamsi nihil profuit erogatio eius rei debitor‹i›. His uerbis 'ad quem ea res pertinet' etiam curator bonis distrahendis datus continebitur et ipse debitor, si contigerit, ne bona eius ueneant. et ipsi itaque creditori aduersus hos dabitur actio, quos enumerauimus, siue quid in fructibus percipiendis erogauit siue in familia alenda curandaue praediis fulciendis uel reficiendis uel damno infecto promittendo uel seruo noxali iudicio defenso, si modo non magis eum expedit dedere quam retinere: quod si dedere expedit, consequens erit repetere eum ‹non› debere. Generaliter etiam dicendum est, quidquid impendit in rem, si modo sine dolo malo impendit, repetere eum posse: nam negotiorum gestorum agere non magis potest quam si socius commune aedificiu
Abbreviated transcription (Latin):
querit᷑: ⁊̃ siquidẽ ꝯuenit int̃ cos expeditissimũ.
ẽ. nã ⁊om̃s possunt locare. nini hoc negotium
dare. si uõnon conuenit. tunc dicendũ ẽ p̃to¬
rẽ causa cognita eligere debere qͥloc⁊ ueł uen¬
torait. si quis cũmpossessionẽ bonoꝵ cẽt
quoᷤ co nõe fructus ceꝑit: ei ad quẽ cares ꝑ¬
tini ñ restituat᷑. siue ꝗ inpense nõe sinedolo
malo fecerit: ci non p̃stabit̃: siue dolo malo
eius defĩor causa possessionis facta ẽẽ dicit̃.
deeare iudiciũ infactũ dabosꝗ defructib
ait. etiã dect̃is quȩcũq exre debitoris ꝑ̃ue¬
uer̃. intellegendũ ẽ. ⁊ sane debuit. hocita ẽẽ.
quid em̃ si excõ ꝓmisso uł alio casu penã con¬
secutus ẽ. nãcã penã quã consecutus ẽ p̃stare de¬
b. Qđ an p̃tor siue ꝗ inpense nõe sine dolom¬
alo fec̃ ei ñ p̃stabit᷑. hoc cospectat ut siquad ipse
erogauit creditor sine dolomalo erogaiishoc

Expanded text:
quaeritur. et si quidem conuenit inter eos, expeditissimum quaeritur. et si quidem conuenit inter eos, expeditissimum est: nam et omnes possunt locare et uni hoc negotium dare: si uero non conuenit, tunc dicendum est praetorem causa cognita eligere debere, qui locet uel uenait: 'Si quis, cum in possessione bonorum esset, quod eo nomine fructus ceperit, ei, ad quem ea res pertinet, non restituat: siue, quod impensae sine dolo malo fecerit, ei non praestabitur: siue dolo malo eius deterior causa possessionis facta esse dicetur, de ea re iudicium in factum dabo'. Quod de fructibus ait, etiam de ceteris, quaecumque ex re debitoris peruenerunt, intellegendum est. et sane debuit hoc ita esse: quid enim, si ex compromisso uel alio casu poenam consecutus est? nam eam poenam, quam consecutus est, praestare debet. Quod ait praetor 'siue quod impensae nomine sine dolo fecit, ei non praestabitur', hoc eo spectat, ut, si quid ipse erogauit creditor, si modo sine dolo malo erogauit, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
defuncto fide iussit. post mortẽ cius soluit.
Ulpianus. lib sexagesimo pͥmo ad edictũ. In
uenditionẽ boͬnoꝵ etiã u̾sus fructus uenit.
quia appellatione dñi fr̾uctuarius quoq ꝯ¬
tĩnet᷑ ¶ Si quis frucͤtus exp̃dio debitoris capi
porit. himc c retditor. ꝗipossessionẽ p̃dii mi¬
ssus ẽ. uende. ł locare deb. sed ħitademũ si
ante qͣu t uenierit. neq locatus erit. nãsuam
dat creditorib ut ex integro locationẽ ł uen¬
ditionẽ faciant: decetera quoq reꝵ fructi¬
b idẽ erit dicendũ. ut siqui locari possint lo¬
cent᷑. puta mercedes ẜuoꝵ uł iuim̃toꝵ cete¬
ditorib datũ uidet̃. quanto tp̃r locet᷑. quẽ a¬
dmodũ illud ẽ. in arbitrio eoꝵ uendant uł
locent. scilici sine dolomalo. Exc culpa aũtꝰ
rei non fũint. ssi unus sit quipossideat bona. ex¬
peditũ erit. delocatione: ꝙ sinon unus sit. fi¬
plures sint. quis eoꝵ debeat locare uł uendere

Expanded text:
mortem eius soluit. 8 Ulpianus libro sexagensimo primo ad edictum. In uenditionem bonorum etiam usus fructus uenit, quia appellatione domini fructuarius quoque continetur. Si quis fructus ex praedio debitoris capi poterit, hunc creditor, qui in possessionem praedii missus est, uendere uel locare debet: sed hoc ita demum, si ante ‹ne›que uenierit neque locatus erit. nam si idat creditoribus, ut ex integro locationem uel uenditionem faciant. De ceterarum quoque rerum fructibus idem erit dicendum, ut, si qui locari possint, locentur, puta mercedes seruorum uel iumentorum ceteditoribus datum uidetur, quanto tempore locent, quemadmodum illud est in arbitrio eorum, uendant uel locent, scilicet sine dolo malo: ex culpa autem rei non fiunt. Si unus sit, qui possideat bona, expeditum erit de locatione: quod si non unus, sed plures sint, quis eorum debeat locare uel uendere,
Abbreviated transcription (Latin):
quor pecunia ad creditores priui legiarios¬
ꝑuenit. ꝑuenisse aũt quẽ admodũ accipimꝰ
utrũ sistatim ꝓfecta ẽ. ab inferiorib ad pͥui¬
legiarios: anuõ ⁊ siꝑdebitoris ꝑsonã hoc est.
siañt apec̃. einumeratasit. ⁊ sic debitoris fa¬
cta. creditori. pͥui legiario nũataẽ. ꝗ quid̃
potest. benigne potest dici. simodo ñ pot̃ a¬
liꝗ int̃ uallũ id factũ sit.
dem. li sexagesimo .iiii. adedictũ. Nit
p̃tor ꝙ postea contractũ erit. quã his cuius
bonauenierint. ꝯsiliũ receꝑint fraudandi
innauẽ extruendã. uł instruendã pͣriuile
giũ habi.
Ilpianus. lib pͥmo deofficio consulis. Sima¬
gistratus fidi comissi ꝓ uandi causa in posses¬
sionẽ miserint. dare arbitriũ possunt adea
distra henda quamora deteriora futũa st̃
ita ut p̃tiũ exhis redactũ. ap̃fidĩ cõmissari¬
ũ incausa depositi sit donec defidi cõmisso.
ꝙ ei debet̃ constet.

Expanded text:
quorquorperuenit. peruenisse autem quemadmodum accipimus, utrum si statim profecta est ab inferioribus ad priuilegiarios an uero et si per debitoris personam, hoc est si ante ei numerata sit et sic debitoris facta creditori priuilegiario numerata est? quod quidem potest benigne dici, si modo non post aliquod interuallum id factum sit. 25 Idem libro sexagesimo quarto ad edictum. Ait praetor: 'Quod postea contractum erit, quam is, cuius bona uenierint, consilium receperit fraudare, in nauem exstruendam uel instruendam cregium habet. 27 Ulpianus libro primo de officio consulis. Si magistratus fideicommissi seruandi causa in possessionem miserint, dare arbitrum possunt ad ea distrahenda, quae mora deteriora futura sunt, ita ut pretium ex his redactum apud fideicommissarium in causa depositi sit, donec de fideicommisso quod ei debetur constet.
Abbreviated transcription (Latin):
tebit. priuilegiũ dari. ñ enĩ ineadẽ causa ẽ.
Paulus. li sexagesimo ad edictũ. Si nego¬
tiũ inpubis aliquis exofficio amiciti e ges¬
serit. deb boni eius uenditis priuilegiũ pũ¬
pillo ꝯẜuari. ⁊ ita accẽp̃i.
Ulpianus. lib sexagesimo .iii.adedictũ. S
uentricurator datus sit. nec partus editus pͥᷤ
ditor qui obrestitutionẽ edificioꝵ credi¬
dit inpecunia quae credita erat pͥuilegiũ
exigendi habebit. quod ad eũ quoq ꝑtim.
qui rede ptori dnõ mandante. pecuniã sub¬
yministrauit. Tnbonis m̃sularu uendendis.
post pͥuilegia potiorẽ eoꝵ causãẽe placuit.
qui pecunias ap̃m̃sã sidẽ publicã secuti de¬
posuer̃ sed enĩ qui depositis numinis. usuraᷤᷤ
am̃sulariis acceper. acct̾is creditorib ñ sepa¬
rantur. ⁊merito. aliud ẽ eñi c̃rede. aliud de¬
ponere sitm nũmi extẽt uendicari cosposse
puto adepositaniis. ⁊ futũm eũ qui uendicat¬
s̃ añ priuilegia coꝵ ratio priorũ ẽ creditorũ ẽ.

Expanded text:
priuilegium dari: non enim in eadem causa est. 23 Paulus libro sexagesimo ad edictum. Si negotium impuberis aliquis ex officio amicitiae gesserit, debet bonis eius uenditis priuilegium pupillo conseruari: et ita accepi. 24 Ulpianus libro sexagesimo tertio ad edictum. Si uentri curator dditor, qui ob restitutionem 'aedificiorum crediderit, in pecunia, quae credita erit, priuilegium exigendi habebit'. quod ad eum quoque pertinet, qui redemptori domino mandante pecuniam subministrauit. In bonis mensularii uendundis post priuilegia potiorem eorum causam esse placuit, qui pecunias apud mensam fidem publicam secuti deposuerunt. sed enim qui depositis nummis usuras a mensulariis acceperunt a ceteris creditoribus non separantur, et merito: aliud est enim credere, aliud deponere. si tamen nummi exstent, uindicari eos posse puto a depositariis et futurum eum qui uindicat ante priuilegia. Eorum ratio prior est creditorum,
Abbreviated transcription (Latin):
Ulpianus. lib sexagesimo .ii.adedictũ. Oa¬
bimusq ex his causis. ipͣsimulieri priuilegi.¬
sum. TSiquis cũtutor ñeẽt: ꝓtutore negotia
gessit priuilegio locũ ẽe manifestũ ẽ. necint̃¬
ẽ ipse debeat qui gessit siue hes eius ceteriq
successores:. ipse aũt pupillus. hab pͥuilegiũ.
si eius sliccessores ñ habent: sed equissimũ eĩt.
cetis quoq quib curatores. quasi debilib uł
ꝓdigis dant᷑.¬
Paulus. lib sexagesimo .iiii. adedictum.
Uel surdo. muto.¬
Gaius. lib uicesimo .iiii. adedictũ ꝓuintiale
Nel fatuo.
Ilpianus. lib sexagesimo .iii. aded. Idem¬

Expanded text:
Ulpianus libro sexagesimo tertio ad edictum. daUlpianus libro sexagesimo tertio ad edictum. dabimusque ex his causis ipsi mulieri priuilegium. Si quis, cum tutor non esset, pro tutore negotia gessit, priuilegio locum esse manifestum est: nec interest, ipse debeat qui gessit siue heres eius ceterique successores. ipse autem pupillus habet priuilegium, sed eius successores non habent. sed aequissimum erit ceteros quoque, quibus curatores quasi debilibus uel prodigis dantPaulus libro sexagesimo ad edictum. uel surdo muto,Gaius libro uicessimo quarto ad edictum prouinciale. uel fatuo 22 Ulpianus lib
Abbreviated transcription (Latin):
Ilpianus. li seragesimo tertio adedictum.
Ixesitũ ẽ utrũ itademũ pͥui legiũ habeat fun¬
Ien. raria. sihis cuius bonauęneunt. funcra¬
tus sit: anetiã si ꝓponas aliũ oe funeratum.
⁊ hociure utimur ut quicũꝙ sit funeratus.
ꝙ redde eũ siuiueret funeraria actiõe cogio¬
porter⁊ priuilegio locussit paruiq referre
dicamus qua actiõe hic sũptũs repetat᷑ fune¬
rana anfamiliae hercis cunde. anqua alia:
dumodo sũptus funĩs causa factus sit: quã¬
cũꝙ igit᷑ actione obsumĩs sũptũ utat᷑ etiam
funerariã ei cõpetẽ qr sunstipulatũ funeris
inpensa deductasit. dicendũ ẽ. locũẽe pͥuile.¬
gio. simodoquis non abiciendi priuilegiica.¬
susa stipulatus ẽ. Nis poͣnsa dedit dott̃ inup¬
tus renuntiatũ ẽ. tã ⁊ supsa dotẽ ꝯdicit. tam̃
equũ ẽ hanc ad priui legiũ admitti. licet
nullũ matrimoniũ contractũ ẽ ĩdẽ putodi¬
cendũ ẽ etiã siminor duodecĩ annis indom¬¬
mittente nube possit.

Expanded text:
esimo tertio ad edictum. Quaesitum est, utrum ita demum priuilegium habet funeraria, si is cuius bona ueneunt funeratus sit, an etiam si proponas alium esse funeratum. et hoc iure utimur, ut quicumque sit funeratus, quod reddere eum, si viveret, funeraria actione cogi oporteret, privilegio locus sit parvique referre dicamus, qua actione hic sumptus repetaturia an familiae erciscundae an qua alia, dummodo sumptus funeris causa factus sit. quacumque igitur actione ob funeris sumptum utatur, etiam funerariam ei competere. quare si in stipulatum funeris inpensa deducta est, dicendum est locum esse priui legio, si modo quis non abiciendi priuilegii causa stipulatus est. Si sponsa dedit dotem et nuptiis renuntiatum est, tametsi ipsa dotem condicit, tamen aequum est hanc ad priuilegium admitti, matrimonium contractum est: idem puto dicendum etiam, si minor duodecim annis in dommittente nubere possit 19
Abbreviated transcription (Latin):
Cmunus excreditorib ptistulat inbona
debitoris semitti. querit̃. utrũ solus hisꝗ
petit posside pot̾. ancũ unus petit ⁊ p̃tor
ꝑmisit. om̃ib creditorib aditus : iͭ cõmodi¬
us dicit̃. cũ p̃tor ꝑmin̾t. ñtã ꝑsone solius¬
petentis quã creditorib. inrẽ ꝑmissũ ui l¬
di. q⁊ labeo putat. nec uidebit liba ꝑsona
ad quirere alii. quia nec sibi quicquã adqui¬
rit. cuiptor ꝑmutit. sed aliquid exordi¬
stulauĩt. qui creditor ñ ẽ. minime dicendũ
ẽ ł eũ quicreditor ẽ. possiđe possequiani¬
chil agit talis postulatioalit̾ atꝙ si creditõ
cui ꝑmissũe. possidere. postta recepit debi¬
tũsuũ. cetĩ enĩ poter̃ ꝑagere bonoꝵ uendi¬
tionẽ sbis qui posside iubet᷑ eo loco iussus ui¬
tam reiueluti. si p̃diũ inũdatũ sit aut ꝓpt̃
latronũ potentiãñ pot̃ possi cł̃i. recte dicit᷑. T

Expanded text:
unus ex creditoribus postulat in bona debitoris se mitti, quaeritur, utrum solus is qui petit possidere potest, an, cum unus petit et praetor permisit, omnibus creditoribus aditus sit. et commodius dicitur, cum ppetentis, quam creditoribus et in rem permissum uideri: quod et Labeo putat. nec uidebitur libera persona adquirere alii, quia nec sibi quicquam adquirit, cui praetor permittit, sed aliquid ex ordistulauerit, qui creditor non est, minime dicendum est uel eum, qui creditor est, possidere posse, quia nihil egit talis postulatio: aliter atque si creditor, cui permissum est possidere, postea recepit debitum suum: ceteri enim poterunt peragere bonorum uenditionem. Is, qui possidere iubetur, eo loco iussus ropter naturam rei ueluti si praedium inundatum sit aut propter latronum potentiam non potest possidere, recte dicitur non
Abbreviated transcription (Latin):
niat bonoꝵ uenditionẽ patit᷑. ⁊ sinlãtit. li¬
cͣin fiaudationis causa latitare uidet᷑. qui su
iñ ẽ idoneus defensor.
Paulus. li quinqua gesimo octauo ad edictũ.
Sñ expedierit pupillo heditatẽ parentis rełi¬
nere p̃tor bona defuncti uemire ꝑmittit. ut
ꝗ suꝑauit. pupͥillo restituat. si pupillus añ¬
quã abstineri. aliquid gessĩt ẜu̾andũẽ. u¬
tꝙ sibona fide gessit : Quid gͦ siquibdã cre-¬
ditorib soluit. deinde bonaunierint. siq̃ra¬
tur anrepẽntio sit: excausa id statuendum:
uilianus ait. nc altius. aut neglegentia. aut¬
cupidita s. huic quidiligens fuit noccat ꝙ
siutroq instante. tibi gratificatus tutor sol¬
uit equũ ẽẽ aut pͣrius candẽ portionẽ mihi
quer. aut cõmunicandũ ꝙ accepisti. ⁊̃ hoc
iulianus ait. apparet añt cũ qͦuiegũ. siexb.¬
onis pat̃nis solutũ sit nunꝗd ergo sialun¬
de pupulus soluint. reddiei debebit necne.
iutrũ acreditore. an exhereditate: sceuola

Expanded text:
tionem patitur, etsi non latitet, lin fraudationis causa latitare uidetur, qui sui non est idoneus defensor. 6 Paulus libro quinquagesimo octauo ad edictum. Si non expedierit pupillo hereditatem parentis retinere, praetor bona defuncti uenire permittit, ut quod superauerit pupillo restituatur. Si pupillus, antequam abstineret, aliquid gesserit, seruandum est, utique si bona fide gessit. Quid ergo, si quibusdam creditoribus soluit, deinde bona uenierint? si quaeratur, an repetitio sit, ex causa id statuendum Iulianus ait, ne alterius aut neglegentia acupiditas huic, qui diligens fuit, noceat. quod si utroque instante tibi gratificatus tutor soluit, aequum esse aut prius eandem portionem mihi quaeri aut communicandum quod accepisti: et hoc Iulianus ait. apparet autem loqui eum, si ex bonis paternis solutum sit. quid ergo, si aliunde pupillus soluerit? reddi ei debebit nec ne? et utrum a creditore an ex hereditate? Scaeuola
Abbreviated transcription (Latin):
sus ẽ. si legati ꝯditio pendeat. lic⁊ possit de¬
ficere. estimat᷑ tam̃ idꝙ legatũẽ. Quia int̃ ẽ
eiis cautũ habere creditor aũt ꝯditionalis
inpossessionẽ ñmittit᷑. ꝗa hsmittit᷑. ꝗ potẽ
bona exedicto uendere.
lpianus. libro .ui. fidĩ cõmissoꝵ. is qrẽ
ꝑmutatã accep̃. eptori simił ẽ. Itẽ hisquire
insolutũ accep. uł quilite estimatarẽ tenuit.
ł excausa stipulationis. n oblib alitatẽ. ẽst
consecutus: dereb mictor tate iudici
p̃sidendis seli uanundadr
RI.LIS. lib uicesimot̃tio ad
edictũ ꝓuinciale. Uenire ibi
bona oportet ubiquisq defendi
deb id est.
Paulus. lib quinquagesimo quarto. ad
edictũ. Ubi domicili ũ habrrł

Expanded text:
 possit deficere, aestimatur tamen id quod legatum est, quia interest eius cautum habere. Creditore autem condicionalis in possessionem non mittitur, quia is mittitur, qui potest bona ex edicto uendere. 15 Ulpianus libro sexto fideicommissorum. Is, qui rem mutatam accepit, emptori similis est: item is, qui rem in solutum accepit uel qui lite aestimata retinuit uel ex causa stipulationis non ob liberalitatem est consecutus. DE REBUS AUCTORITATE IUDICIS POSSIDENDIS SEU UENDUNDIS 1 Gaius libro uicesimo tertio ad edictum prouinciale. Uenire bona ibi oportet, ubi quisque defendi debet, id est 2 Paulus libro quinquagensimo quarto ad edictum. ubi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpnihedis creditores: ꝓpriaũt heredis credito¬
res. habęnt ꝓpͥa eius bona ⁊ ꝑsonã quȩ post do¬
nec uiuit adquirere.
ulianus. lib quad ragesimo. UI. digestoꝵt.
Quotiens heredis bonͣa soluendoñ sunt. ñsolum
Icreditores testatoris sictiã eos quib legatum
fuerint impetrare bonoꝵ seꝑationẽ equũ est.
itaut cũ creditorib solidũ adquisitũ fũit. le¬
gatariis: uł solidũ. uł portioquerat᷑. T Silibta¬

Expanded text:
edis creditores. proprii autem heredis creditores habent propria eius bona et personam, quae potest donec uiuit adquirere. 6 Iulianus libro quadragensimo sexto digestorum. Quotiens heredis bona soluendo non sunt, non solum creditores testatoris, sed etiam eos, quibus legatum fuerit, impetrare bonorum separationem aequum est, ita ut, cum in creditoribus solidum adquisitum fuerit, legatariis uel solidum uel portio quaeratur. Si liber
Abbreviated transcription (Latin):
riora p̃dia fuĩnt. sine dolo malo creditons.
ł iuraeoꝵ amissa uł adificia diruta ł exu:¬
sta. itã familia pecoꝵq acta cura non sit.
aut possessio alii tradita sine dolotamt̃
malo. anteneant᷑: ⁊ apparet eũ ñ tenĩ. qa
dolomalo caret. eritq melior eius ꝯditio
quã inpignore creditoris. quiñtantũ dolir
malũ uõcułpã quoq deb. eadẽ cãusaẽ tu

Expanded text:
ia facta fuerint sine dolo malo creditoris uel iura eorum amissa uel aedificia diruta uel exusta, item familiae pecorumque acta cura non sit aut possessio alii tradita, sine dolo tamen malo, an teneatur. et apparet eum non teneri, quia dolo malo caret, eritque melior eius condicio quam in pignore creditoris, qui non tantum dolum malum, uerum culpam quoque debet. eadem causa est
Abbreviated transcription (Latin):
artianus. libsccđoregulaꝵ. Qui iuditiũ
dictauer̃ heredis sepationẽ. quasi heditani poᷤ¬
sunt impettare. qui ã exnetesitate hoc fecert.¶
decuratore bonis dandoꝑ
parere si potẽ : aut sirespondit señ aditurũ.
etiã siconditio extrãt uendenda er̃ bona
defuncti: Ꝙsinichil facẽ pot᷑ curator bo¬
nis constituenduseritꝰ. aut bonauendenda.
si sigue es alienũ sit. ꝗ expena crescat. ꝑcura¬
torẽ soluendũ esalienũ . sicuticũuent̃ inposse¬
sione su. aut pupillus hes tutorẽ ñ habeat de

Expanded text:
arcianus libro secundo regularum. Qui iudicium dictauerunt heredi, separationem quasi hereditarii possunt impetrare, quia ex necessitate hoc fecerunt. DE CURATORE BONIS DANDO 1est condicioni parere, si potest, aut, si responderit se non aditurum, etiamsi condicio extiterit, uendenda erunt bona defuncti. Quod si nihil facere potest, curator bonis constituendus erit aut bona uendenda. Sed si graue aes alienum sit, quod ex poena crescat, per curatorem soluendum aes alienum, sicuti cum uenter in possessione sit aut pupillus heres tutorem non ha
Abbreviated transcription (Latin):
Inde hab̾et̾. acsictiã possessa bona fuissẽt.
Pulus. lib quinquagesimonono adedictũ.
Creditore in possessionẽ reu debitoris misso.
curator. ꝯstitui deb. Si quedã acͥtiones pe¬
titure st̃. IDatur in creditorẽ actio qui in po̾.¬
sessionẽ missus ẽ. deco ꝗ exbonis debitons
adeũ puenit. siñdũ sit aliquidꝯ secututus.

Expanded text:
inde habetur, ac si etiam possessa bona fuissent. 14 Paulus libro quinquagensimo nono ad edictum. Creditore in possessionem rerum debitoris misso curator constitui debet, si quaedam actiones periturae sunt. Datur in creditorem actio, qui in possessionem missus est, de eo quod ex bonis debitoris ad eum peruenit: si nondum sit a
Abbreviated transcription (Latin):
stipulationẽ utilẽ ec̃. ita ut in ea eoꝵ quoq
annoꝵ. qui ante inpletã conditionẽ inter¬
cessĩt p̃statio inidt᷑ps collatamtellegat᷑. ut
sententia eius sit talis. tunc cũtitius consul
factus fũit in annos singłos etiã p̃teriti tp̃is
habitaratione deña p̃stentur.   bãꝵꝵo
Florentinus. ł.uiii. institutionũ. Que ex¬
trinsecus ⁊ nichil ad p̃sentẽ actũ ꝑtinentia
adieceris stipulationi ꝓsupuacuis habebũ¬
t i necuitiabt̃ obligationẽ. uclutisi arma
ne uariet̃. non ob eẽ plac inãstipulanti de¬
nanos. eiusdẽ quantitatis auicos spondendo
obligauĩs ⁊ seruo stipulanti lutio dño suo si
fitio ꝗdẽ sic daturũ te spondeas obligaueris.

Expanded text:
ipulationem utilem esse ita, ut in ea eorum quoque annorum, qui ante impletam condicionem intercesserint, praestatio in id tempus collata intellegatur, ut sen tentia eius sit talis: tunc cum Titius consul factus fuerit, in annos singulos, etiam praeteriti temporis habita ratione, dena praestentur. 65 Florentinus libro octauo institutionum.Quae extrinsecus et nihil ad praesentem actum pertinentia adieceris stipulationi, pro superuacuis habebuntur nec uitiabunt obligationem, ueluti si dicas: 'arma ne uarietur, non obesse placet: nam stipulanti denarios eiusdem quantitatis aureos spondendo obligaberis: et seruo stipulanti Lucio domino suo, si Titio, qui idem sit, daturum te spondeas, obligaberis.
Abbreviated transcription (Latin):
pͥuatadãpnati. par
t̃tia bonoꝵ exlege
iulia publicatur. ⁊
cautũ ẽ. ne senator
sit. ne decurio: aut nullũ honorẽ capiat.
neue in tũ ordinẽ sedeat: neue iudex
sit. ⁊ uidelicz oĩ honore. quãi infa¬
mis exsenatꝰ ꝯsulto careb. Cad̃ pen̾a af¬
ficiunt᷑. qui ad penã legisiulie. deui
pͥuata redig̾unt᷑ s⁊ si quis exnan fragio
dolomalo ꝗ rapͥunt. S exẽstruitiõib

Expanded text:
ars tertia bonorum ex lege Iulia publicatur et cautum est, ne senator sit, ne decurio, aut ullum honorem capiat, neue in eum ordinem sedeat, neue iudex sit: et uidelicet omni honore quasi infamis ex senatus consulto carebit.Eadem poena adficiuntur, qui ad poenam legis Iuliae de ui priuata rediguntur, et si quis ex naufragio d
Abbreviated transcription (Latin):
ndicasse. Et idõ siceꝑit ab eod ex testam̃to eã¬
dẽ portionẽ petẽ. obstabit exceptiorei iudi¬
rat: transigeret̃. traditio rei brditaĩaꝵ
meuio ħrdiatitio facta ẽ. Inqua traditioe
cnã fundũ ei suũ pͥuͭ. qͣuẽ ante multos annoᷤ.
auõ eius d meuii ħrdis obligauãt. quẽq ali¬
is postea in obligationẽ deduxãt excausa pa¬
cti tradidit. Hisitagestis. posterior titu cre¬
ditor iussuũ ꝑsecutus e. ⁊ optinuit. posthoce¬
aũt iudiciũ meuius ħrs repꝑit inreb aui¬
tis cyrographũ eius dẽ titii ante multosan¬
nos conscͥptũ. ꝑ ꝗ apparuit eũ fundũ qui
in causã transactionis uenerat. etiã auosuo
ab sodẽ tauio fuiscobligatũ. Cug̃ constat p̃

Expanded text:
e et ideo, si coeperit ab eodem ex testamento eandem portionem petere, obstabit ei exceptio rei iudirat, transigeretur, traditio rerum hereditariarum Maeuio heredi a Titio facta est, in qua traditione etiam fundum ei suum proprium, quem ante multos annos avo eiusdem Maevii heredis obligaverat quemque alii postea in obligationem deduxerat, ex causa pacti tradidit. his gestis posterior Titii creditor ius suum persecutus est et optinuit. post hoc iudicium Maevius heres repperit in rebus avitis chirographum eiusdem Titii ante multos annos conscriptum, per quod apparuit eum fundum, qui in causam transactionis venerat, etiam avo suo ab eodem Titio fu