comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dii inmortales cuiq̃ ẽẽ utile fedissimu ⁊ ceterrimu
patricidiu pr̃ie: qͣzus is qui se eo obstrirerit ab op¬
pressis cuub parẽs noĩetur: ¶Honeste gͥ dirigenda
utilitas ẽ. Et quide sic ut hec duo uba inter se discre
chil ꝯtra mutilius ei qui id̃ nõ uiste ꝯsecutus sit inue¬
nio cũ adueritate cepi reuocare racionez. ¶possunt
eĩ cuiqͣ ẽẽ utiles angores solicitudines diurmi ⁊ noc¬
turni motus. uita insidiaꝵ piculoꝵq plenissima: x¬
¶ Multi iniqui atq infigeles regno. paua boni st̃
inqt actius. At cui regno. Qd̃ a cantalo ⁊ pelope ꝓoi¬
tu iure obtinebar. Na quanto plures ei regi put᷑atͤ
quĩ exercitu ppłi romani ppłm ip̃m romanu oppres¬
sisset: ciuitatẽq nõ modo libera set ecia gentib ĩpe¬
rante ẜuire coegisset: Hunc tu quis ꝯscĩe labes ĩ aĩo
censes habuisse: que uulnera. Cuiꝰ au uita ip̃i potest

Expanded text:
di immortales! cuiquam esse utile foedissimum et taeterrimum di immortales! cuiquam esse utile foedissimum et taeterrimum parricidium patriae, quamvis is, qui se eo obstripressis civibus parens nominetur. Honestate igitur dirigenda utilitas est: et quidem sic, ut haec duo verba inter se discrephil contrainutilius ei, qui id iniuste consecutus sit, invenio,cum ad veritatem coepi revocare rationem. Possunt enim cuiquam esse utiles angores, sollicitudines, diurni et nocturni metus, vita insidiarur periculorumque plenissima? Múlti iniqui atque ínfideles régno, pauci bénivoli, inquit Accius. At cui regno? Quod a Tantalo et Pelope proditum iure optinebatur. Nam quanto pluris ei regi putas, qui exercitu populi Romani populum ipsum Romanum oppressisset civitatemque non modo liberam, sed etiam gentibus imperantem servire sibi coëgisset? Hunc tu quas conscientiae labes in animo censes habuisse, quae vulnera? Cuius autem vita ipsi potest
Abbreviated transcription (Latin):
Ip̃e aũ socer u̾sus sẽp grecos de phenissis inore hebat.¬
quos dica ut potero. incõdite fortasse. s tn ut res pos¬
sit intelligi. a si uiolandu ẽ ius regnãdi gracia
molandu ẽ. alii rebus pietate colas. ¶ Capitalig
beocles uel pocius enrcipides. qui id uuz qd õiuz sce¬
leratissimu fuerit exͣceperit. Quid gͥ mmuta col¬
lignmus hereditares mercaturas uendicões fraudulẽ¬
tas. Ecre tibi qui res ppłi romani dñsq oĩuz gencuiz
ẽẽ ꝯcupiuerit. Idq pfecerit. ¶ Hanc cupiditate si
honesta quis ẽẽ dicit amens ẽ: probat legu ⁊ liberta¬
tis interitu. Eaꝵq oppressione tetra et detestabilẽ
gloriosa putat. Qui aũ fatet᷑ honestũ nõ eẽ ĩ ea ciuita¬
te que libera fuit queq ẽẽ debeat regnare set ei qui
id facere possit ẽẽ utile. Qua hũc obuirgacõe aut quo
pocius ꝯuicio a tanto errore coner euellere: potest eĩz

Expanded text:
Ipse autem socer Ipse autem socer quos dicam, ut potero, incondite fortasse, sed tamen, ut res possit intellegi: Nam sí violandum est Iús, regnandi grátia Violándum est; aliis rébus pietatém colas. Capitalis Eteocles vel potius Euripides, qui id unum, quod omnum sceleratissimum fuerit, exceperit! Quid igitur minuta colligimus, hereditates, mercaturas, venditiones fraudulentas? ecce tibi, qui rex populi Romani dominusque omnium gentium esse concupiverit idque perfecerit! Hanc cupiditatem si honestam quis esse dicit, amens est; probat enim legum et libertatis interitum earumque oppressionem taetram et detestabilem gloriosam putat. Qui autem fatetur honestum non esse in ea civitate, quae libera fuerit quaeque esse debeat, regnare, sed ei, qui id facere possit, esse utile, qua hunc obiurgatione aut quo potius convicio a tanto errore coner avellere? Potest enim,
Abbreviated transcription (Latin):
Possiiꝰ ne aut illũ mariu uiru bonu iudicare at¬
q huc. Exp̃lica et excute intelligẽcia tua. ut iudeͣ¬
as que sit in ea spẽs forma ⁊ notio uirĩboni. ¶Ca¬
dit ergo inuiru bonu mẽtiri emolumẽti sui causa
criminari preripere fallere: nichił ꝓfecto minꝰ Est
sergo ulla res tanti aut ꝯmodu ullu ta expetendũ.
ut iuri boni ⁊ splendore ⁊ nomen amictas. T Os
ẽ qd̾ afferre tantu utilitas ista que dici possit quan¬
tu auferre si boni uiri nomen eripiũt. fide iusficiã
qs detraxerit. ¶ Quid ei intest utrũ exhore se ꝯuer¬
tat quis inbelia. an ĩhois figura inmanitate ge¬
rat belue. ¶ Quio qui om̃ia recta ⁊ honesta negligũt.
dũ modo potenciã ssequant᷑. Nõne id efficiũt qd̾ is q
eciã soceꝵ here uoluit cuiꝰ ip̃e audacia potẽs ẽẽt: uti¬
le ei uidebat᷑ plurimu posse alteriꝰ muidia. Idq̃ inui¬

Expanded text:
possumusne aut ilium Marium virum bonum iudicare apossumusne aut ilium Marium virum bonum iudicare aut hunc? Explica atque excute intellegentiam tuam, ut videas, quae sit in ea species forma et notio viri boni. Cadit ergo in virum bonum mentiri emolumenti sui causa, criminari, praeripere, fallere? Nihil profecto minus. Est ergo ulla res tanti aut commodum ullum tam expetendum, ut viri boni et splendorem et nomen amittas? Quid est, quod afferre tantum utilitas ista, quae dicitur, possit, quantum que detraxerit? Nam quid interest, utrum ex homine se convertat quis in belluam, an in hominis figuta immanitatem gerat belluae? Quid? qui omnia recta et honestanegligunt, dum modo potentiam consequantur, nonne idem faciunt, quod is, qui etiam socerum habere voluit eum, cuius ipse audacia potens esset? Utile ei videbatur plurimum posse alterius invidia; id quam iniu
Abbreviated transcription (Latin):
ei tp̃rib illis nũmus sic ut nemo posset scire qͥd heret.
Conscripserũt cõiter eoictu cũ pena atq iuoicio con¬
stituerũtq ut om̃es simul ĩ rͥostra post meridiez descẽ¬
derent. Et ceteri quide alius alio. Marius ⁊ a sub¬
selliis in rostra recta. Idq qd̾ cõiter ꝯpositu fuerati
solus edixit. Et ea res si queris ei magno honeri fu¬
it: om̃ib uicis statue. ad eas thus ⁊ cerei. Qs mũl¬
ta: nemo umq̃ multitudini fuit carior. ¶ Hec st
que ꝯturbent indeliberacõe nõ numqͣ. cũ id inquo
uolatur equitas nõ ita magnu Illud aũ qd ex eo.
parit ꝓ magnũ uidet᷑. ut mario ꝓripere collegis et
tribunis plebis ppłare gr̃a no ita turpe. Consule
obea rez fieri qd sibi tuͣ ꝓposuerat ualde utile uide¬
batur. ¶ Set oĩu una regula ẽ qͣ tibi cupio esse
notissima. Aut illud qd ufile uidetur turpe nõ sit
aut si turpe ẽ ne uideatur ẽẽ ntile. ¶ Quid igit᷑:

Expanded text:
emporibus illis nummus sic, ut nemo posset scire, quid haberet. Conscripserunt communiter edictum cum poena atque iudicio constitueruntque, ut omnes simul in rostra post meridiem escenderent. Et ceteri quidem alius alio, Marius ab subselliis in rostra recta idque, quod communiter compositum fuerat, solus edixit. Et ea res, si quaeris, ei magno honori fuit; omnibus vicis statuae, ad eas tus, cerei; quid multa? nemo umquam multitudini fuit carior. Haec sunt, quae conturbent in deliberatione non numquam, cum id, in quo violatur aequitas, non ita magnum, illud autem, quod ex eo paritur, permagnum videtur, ut Mario praeripere collegis et tribunis plebi popularem gratiam non ita turpe, consulem ob eam rem fieri, quod sibi tum proposuerat, valde utile videbatur. Sed omnium una regula est, quam tibi cupio esse notissimam, aut illud, quod utile videtur, turpe ne sit aut, si turpe est, ne videatur esse utile. Quod igitur?
Abbreviated transcription (Latin):
legib erat uindicatus. ut tucela xii tabulis ¶ Crcũ¬
scriptio adolescencu legẽ latoria.  Et sine lege u̾idi¬
ciis inquib ad uitur er fide omna. ¶Reliquor ⁊ utem
iudicioꝵ hec uerba marime excellunt Inarbitrio rei
uxorie melius equius. Infiducia ut incerbonos bene
agier. Quid ergo: Aut in eo qd̾ melius equitus potest
ulla pars in esse fraudis: Aut cũ dicit. Inter bonos be¬
ne agier quicqͣ agi maliciose aut dolose potest: Dolus
autez malus insimulacõe ut ait aquilius continetur.

Expanded text:
legibus erat vindicatus, ut tutela duodecim tabulis, circumlegibus erat vindicatus, ut tutela duodecim tabulis, circumscriptio adulescentium lege Plaetoria, et sine lege iudiciis, in quibus additur EX FIDE BONA. Reliquorum autem iudiciorum haec verba maxime excellunt: in arbitrio rei uxoriae MELIUS AEQUIUS, in fiducia UT INTER BONOS BENE AGIER. Quid ergo? aut in eo, QUOD MELIUS AEQUIUS, potest ulla pars inesse fraudis? aut, cum dicitur INTER BONOS BENE AGIER, quicquam agi dolose aut malitiose potest? Dolus autem malus in simulatione, ut ait Aquilius, continetur.
Abbreviated transcription (Latin):
thius uoluit. et emit instructos. Noĩa facit. Negociũ
ꝯficit. Inuitat: Canius postera die famĩliares suos. ue¬
nit ip̃e mature. Scaliu nullu uidet. Querit ex ꝓ¬
ximo uicino: Auz ferie queda piscatoꝵ ẽent. ꝙ eos
nullos uideret. Nulle qd sca inquit. Set hic piscari
nulli solent. Itaq heri miribar ꝗd accidisset. Scomacha
miliaris meus ꝑtulerat de dolo malo formulas. Inq̃b
ip̃is eu er eo quererez. Quid eẽt dolus malus. respõde¬
bat cũ ẽẽt aliuo simulatu. alio actu. Hoc quide sine
luculente utͣ abhoĩe perito diffinenoi. Ergo ⁊ phithiꝰ
et des aliud agentes. alud simulantes. ꝓfid  in probi
maliciosi. Nullu gͥ eoꝵ factu potest ẽe utile cũ sit tot
uiciis inquinatuz. Qu̾od si aquilina diffĩnicio uera ẽ.
ex oĩ uita dissimulacio dissimulacioq tollenda ẽ. Ice̾ nͨ
ut emat mẽlius nec ut uendat quicq̃ simulabit aut
dissimulabit uir bonus. ¶Acq iste dolus malus et

Expanded text:
thius voluit, et emit instructos: nomina facit: negotium conficit. Invitat Canius postera die familiares suos: venit ipse mature: Scalmum nullum videt, quaerit ex proximo vicino, num feriae quaedam piscatorum essent, quod eos nullos videret. Nullae, quod sciam, inquit; sed hic piscari nulli solent; itaque heri mirabar, quid accidisset. Stomacharmiliaris meus, protulerat de dolo malo formulas; in quibus ipsis, cum ex eo quaereretur, quid esset dolus malus, respondebat: cum esset aliud simulatum, aliud actum. Hoc quidem sane luculente ut ab homine perito definiendi. Ergo et Pythius et omnes aliud agentes, aliud simulantes perfidi, improbi, malitiosi. Nullum igitur eorum factum potest utile esse, cum sit tot vitiis inquinatum. Quodsi Aquiliana definitio vera est, ex omni vita simulatio dissimulatioque tollenda est. Ita, nec ut emat melius nec ut vendat, quicquam simulabit aut dissimulabit vir bonus. Atque iste dolus malus et
Abbreviated transcription (Latin):
cratidianus officio boni uiri fructus ẽ tu cũ pretor
eet. collegiũq pretoriu tribuni plebis adhibussẽt
ut uires nũmaria de cõi sentẽcia ꝯstitueret᷑. Iactabat᷑

Expanded text:
Gratidianus officio viri boni functus est tum, cum praetor Gratidianus officio viri boni functus est tum, cum praetor esset collegiumque praetorium tribuni plebi adhibuissent, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcrariu ẽ uetustate ꝓuerbiu: Cu eĩ fide alicuus
bonitatẽq laudanit dignu ẽẽ dicunt. qui cũ ĩtenebris
ne he ꝓuerbio neq gigi illi posse uenia dare. neq
buic que paulo ante fingeba digitor ꝓcussione he¬
reditates õĩu posse ꝯuertere: ¶Ut eĩ qd̃ turpe ẽ
to ꝙͣuis ocultẽtur tam honestu fieri nullo modo po̾¬
test. sic qd honestu nõ est io utile ut sit effici nõ põt
tura iaceret᷑ neq patiturus umq̃ ꝯsulatu uiceret.
Q metellu cuiꝰ legatus erat sĩmu iiꝵ ⁊ que cum
ab eo imperatore suo roma missus ẽẽt apud ppłmro
manu criminatus ẽ bellu illu oncere si se ꝯsule fe¬
cilsent breui tp̃re aut uinuz aut mortuuiz iugurta
se mpotestate ppłi romani redactuꝵ. Itaq factus ẽ il¬
le ꝗde: sul. s a fide iusticaq oiscessit. qui optimu
et gruuissimu cue cuiꝰ legatus ⁊ a quo missus eet
i iuidias falso crimine adouxerit. Nec ñr quides

Expanded text:
contritum est vetustate, proverbium. Cum enim fidem alicuius bonitatemque laudant, dignum esse dicunt, quicum in tenebris ne hoc proverbio neque Gygi illi posse veniam dari neque huic, quem paulo ante fingebam digitorum percussione hereditates omnium posse converrere? Ut enim, quod turpe est, id, quamvis occultetur, tamen honestum fieri nullo modo ptest, sic, quod honestum non est, id utile ut sit, effici non poteaeturam iaceret, neque petiturus umquam consulatum videretur, Q. Metellum, cuius legatus erat, summum virum et civem, cum ab eo, imperatore suo, Romam  illum ducere; si se consulem fecissent, brevi tempore aut vivum aut mortuum Iugurtham se in potestatem populi Romani redacturum. Itaque factus est ille quidem consul, sed a fide iustitiaque discessit, qui optimum et gravissimum civem, cuius legatus et a quo missus esset, in invidiam falso crimine adduxerit. Ne noster quidem
Abbreviated transcription (Latin):
Quo circa astutie tollende sunt. eaq malicia. que
uult illa quide uideri se esse prudencia. s ab est ab
ea distatq plurimu. Prudẽcia ẽ eĩ locata ĩ delectu
bonoꝵ et maloꝵ. malicia si oĩa que turpia sũt mala st̃.
mala bonis ponit ante. ¶ec uõ inprediis solu iuoq
uile dictu a natura maliciã fraudẽq uindicat set eciã
ĩ mancipioꝵ uendicõe uenditoris fraus oĩs excluditur.¬
¶ Qui ei scire debuit de sanitate de fuga de furtis p̃¬
stat edicto eoiliuz ¶Dereduz alia causa ẽ. ¶ Ex quo
intelligit᷑ qm̃ iuris natura fons sit. ħ secũdu naturã
ẽẽ nemine id agere ut ex alterius predet᷑ inscitia. n¬
.Nec ulla ꝑnicies uite maior inueniri potest inue¬

Expanded text:
Quocirca astutiae tollendae sunt eaque malitia, quae Quocirca astutiae tollendae sunt eaque malitia, quae volt illa quidem videri se esse prudentiam, sed abest ab ea distatque plurimum. Prudentia est enim locata in dilectu bonorum et malorum, malitia, si omnia, quae turpia sunt, maldiis solum ius civile ductum a natura malitiam fraudemque vindicat, sed etiam in mancipiorum venditione venditoris fraus omnis excluditur. Qui enim scire debuit de sanitate, de fuga, de furtis, praestat edicto aedilium. Heredum alia causa est. Ex quo intellegitur, quoniam iuris natura fons sit, hoc secundum naturam esse, neminem id agere, ut ex alterius praedetur inscitia. Nec ulla pernicies vitae maior inveniri potest qu
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ nõ ide ꝯtinuo genciu. qd̾ aũ genciu id cuule debet
ẽẽ. ¶ Set nos ueri iuris gͥermae q iusticie solida ⁊
ex pressã effigie nulla tenemꝰ. U̾mbra ⁊ ymaginibus
utimur. eas ip̃as utmna sequerem̃. ferunt᷑ ẽĩ exoptimis
nature et ueritatis exẽplis.¶Na quanti uerba illas.
uti ne ꝓpter te fide ue tua cãptus fraudatꝰ ue siz. Qͣ
illa aĩreã. Incer bonos bene agier oportet ⁊ sine frauda¬
cõe. Set qui sint boni et quid sit bene agi magna q̃stio
ẽ.¶Q. quidez sceuola pontifex maximꝰ sũma inuz esse
dicebat ĩ oĩb his arbicriis inquib adderet᷑ ex fide bona:
fideiq bone nom̃ existimabat manare latissime. Idq
uersari intutelis societatib fiduciis mandatis rebꝰ ẽp.¬
tis uenditis. ꝯductis locatis. qͣuib uite societas conti¬
neret. Inhis magͣ eẽ iudicis stafuer preẜti cũ ĩpleris
q ĩudicia ẽẽ ꝯtraria. ꝗd quẽq cuiq prestare oport̾et.

Expanded text:
e, non idem continuo gentium, quod autem gentium, idem civile esse debet. Sed nos veri iuris germanaeque iustitiae solidam et expressam effigiem nullam tenemus, umbra et imaginibus utimur. Eas ipsas utinam sequeremur! feruntur enim ex optimis naturae et veritatis exemplis. Nam quanti verba illa: UTI NE PROPTER TE FIDEMVE TUAM CAPTUS FRAUDATUSVE SIM! quam illa aurea: UT INTER BONOS BENE AGIER OPORTET ET SINE FRAUDAONE! Sed, qui sint boni, et quid sit bene agi, magna quaestio est. Q. quidem Scaevola, pontifex maximus, summam vim esse dicebat in omnibus iis arbitriis, in quibus adderetur EX FIDE BONA, fideique bonae nomen existimabat manare latissime, idque versari in tutelis societatibus, fiduciis mandatis, rebus emptis venditis, conductis locatis, quibus vitae societas contineretur; in iis magni esse iudicis statuere, praesertim cum in plerisque essent iudicia contraria, quid quemque cuique praestare oporteret.
Abbreviated transcription (Latin):
qui illas edes uendidisset nichil fuisse necesse dici: Nec
eiͤiᵃ ee deceptu qui qd̾ emerat quo iure ẽẽt teneret
Quorsus hoc: ut illud intelligas nõ placuisse maioribꝰ
nr̃is astutos. set aliter leges aliter pħy tollũt astucias.
leges quatinus mnnuitenere possunt. pħy quatinꝰ racõe¬
incelligencia. ¶ Racio gͥ postulat ħ ne ꝗd insidiose ne
ꝗd simulate ne ꝗd fallaciter. ¶ Sunt ne gͥ insidie tẽ¬
dere plagas ecia si excitaturus nõ sis. nec agitaturus:
Ip̃e eĩ fere nullo insequente sepe incidunt. Sic cũ edes
pro scribas tabula tamq̃ plaga ponas: domuĩ ꝓropt̾
uicia uendas: ĩ ea aliquis incurrat in prudens hoc q qͣ
uideo ꝓpt̾ deprauacõe ꝯsuetudinis. neq more turpe
ħeri. neq aut leges sanciri aut uire ciuili: tam̃ natũe
lege sac̾itu ẽ. ¶ Gocietas eĩ ẽ qdͥ et si sepe dictu est.

Expanded text:
qui illas aedes vendidisset, nihil fuisse necesse dici, nec qui illas aedes vendidisset, nihil fuisse necesse dici, nec eum esse deceptum, qui, id, quod emerat, quo iure esset, teneret. Quorsus haec? Ut illud intellegas, non placuisse maioribus nostris astutos. Sed aliter leges, aliter philosophi tollunt astutias, leges, quatenus manu tenere possunt, philointellegentia. Ratio ergo hoc postulat, ne quid insidiose, ne quid simulate, ne quid fallaciter. Suntne igitur insidiae tendere plagas, etiarnsi excitaturus non sis nec agitaturus? ipsae enim ferae nullo insequente saepe incidunt. Sic tu aedes proscribas, tabulam tamquam plagam ponas, domum propter vitia vendas, in ear aliquis incurrat imprudens? Hoc quamquam video propter depravationem consuetudinis neque more turpe haberi neque aut lege sanciri aut iure civili, tamen naturae lege sanctum est. Societas est enim quod etsi saepe dictum est,
Abbreviated transcription (Latin):
lumen pͣgeniut erfilio ẽ noũndus. Is gͥ iuder ita ꝓnumn¬
ciauit. cũ inuendẽdo rez ea scissẽt ⁊ nõ ꝓnũciassẽt empto¬
ri dãpnu prestari oportere. Ergo ad fidez bona statuit
cato ꝓtinere. notũ eẽ emptori uiciu qd noscet uenditor.
Qd̾ si recte indicauit nõ recte frumẽtarius ille. nõ rec¬
te ediuz pestilenciuz uenditor tacuit. ¶ Set huimodi re¬
ticẽtie iure ciuili ꝯprehe̾di nõ possunt diligenter cenent᷑.¬
Martis marius cratioranus ꝓpͥiquus ñr .S. sergio ori¬
te uendiderat ẽdes eas quas ab eodez panas ante annis
emerat. Hde sergio ẜuebant. set hoc inmapio marius
nõ dixerat. Adducta res iniudiciu ẽ. orata crassus Cra¬
tioianu defendebat antonius. Ius crassus u̾rgebat ꝙͣ
uicii uenditor nõ dixisset. sciens id oportere prestari. eq¬
tatez antonius. qm̃ id uiciu ignotu sergio nõ fuisset

Expanded text:
lumen progenuit, ex filio est nominandus—is igitur iudex ita pronunlumen progenuit, ex filio est nominandus—is igitur iudex ita pronuntiavit: cum in vendendo rem eam scisset et non pronuntiasset, emptori damnum praestari oportere. Ergo ad fidem bonam statuit pertinere notum esse emptori vitium, quod nosset venditor. Quod si recte iudicavit, non recte frumentarius ille, non recte aedium pestilentium venditor tacuit. Sed huius modi reticentiae iure civili conlprehendi non possunt; quae autem pM. Marius Gratidianus, propinquus noster, C. Sergio Oratae vendiderat aedes eas, quas ab eodem ipse paucis ante annis emerat. Eae serviebant, sed hoc in mancipio Marius non dixerat. Adducta res in iudicium est. Oratam Crassus, Gratidianum defendebat Antonius. Ius Crassus urguebat, quod vitii venditor non dixisset sciens, id oportere praestari,aequitatem Antonius, quoniam id vitium ignotum Sergio non fuisset,
Abbreviated transcription (Latin):
rentur. que nota essent uenditori. ¶Nam cu ex xiita¬
bnlis satis ẽet eaͣ prestiri que eent lingua nuncupata.
quẽ qui inficiatus eẽt duplice pena subiret. ⁊ uirisi
ꝯsultis eciã reticẽtie pena ẽ ꝯsticuti. ¶ Quicꝗd ei ẽ inp̃¬
dio uicu ᵈ statuerũt si uenditor sciret nisi noĩati dictũ
eẽt p̾stiri oportere. ¶t cũ marce augueres auguri¬
u acturi ẽẽnt iussissentq titũ claudiu centumalu qr
edes inceliomonte hebat demoliri eas quaꝵ altitudo offi¬
ceret auspicuis. daudiꝰ prosceipsit msula uendidit. emit
P. calpurnius lanarius. hiuic ab augurib illud ide demĩ¬
ciatu ẽ. Itiq calpurniꝰ cũ demolitus ẽẽt cognonissẽt clau¬
diu edes postea proscripsisse q̃ eẽt ab angurib demoliri
iussus. arbitrũ illu ad egit ut qui quicꝗd sibi dare facẽ
oporteret ex fide boni. Martus cato sentẽta dirit huic
nr̃i citonus pater. ut eĩ ceteri ex patrib sic hic qui illud

Expanded text:
rentur, quae nota essent venditori. Nam, cum ex duodebulis satis esset ea praestari, quae essent lingua nuncupata, quae qui infitiatus esset, dupli poenam subiret, a iuris consultis etiam reticentiae poena evitii, id statuerunt, si venditor sciret, nisi nominatim dictum esset, praestari oportere. Ut, cum in arce augurium augures acturi essent iussissentque Ti. Claudium Centumalum, qui aedes in Caelio monte habebat, demoliri ea, quorum altitudo officeret auspiciis, Claudius proscripsit insulam vendidit, emit P. Calpurnius Lanarius. Huic ab auguribus illud idem denuntiatum est. Itaque Calpurnius cum demolitus esset cognossetque Claudium aedes postea proscripsisse, quam esset ab auguribus demoliri iussus, arbitrum ilium adegit, QUICQUID SIBI DARE FACERE OPORTERET EX FIDE BONA. M. Cato sententiam dixit, huius nostri Catonis pater ut enim ceteri ex patribus, sic hic, qui illud
Abbreviated transcription (Latin):
die piscaret᷑. Dixitq qd eos facere uellet. Ad cenã tp̃e
baꝵ ante oculos multitudo. pro se quisq qd̾ ceperat
afferebat. ante pedes phithii pisces abiciebant. Tu
ne cimbaꝵ: Et ille. ꝗd miru ẽ mꝗt. hoc loco ẽ siracu¬
ris ꝯcꝗd ẽ pisciu. Hic aquacio. Hec uilla ista carere
nõ possũt. Incensus camiꝰ cupiditate ꝯtendit a phithio
ut uenderet. Grauate ille primo. Qͥd multa: Impe¬
trat. Emic homo cupidus ⁊ locuples tanti quanti phi¬

Expanded text:
die piscarentur, dixitque quid eos facere vellet. ad cenam tempore die piscarentur, dixitque quid eos facere vellet. ad cenam tempore barum ante oculos multitudo: pro se qui que quod ceperat, afferebat: ante pedes Pythii pisces abiciebantur. Tum tumne cumbarum? Et ille: Quid mirum? inquit, hoc loco est Syracusis quicquid est piscium, hic aquatio, hac villa isti carere non possunt. Incensus Canius cupiditate contendit a Pythio, ut venderet; gravate ille primo; quid multa? impetrat. Emit homo cupidus et locuples tanti, quanti P
Abbreviated transcription (Latin):
ti nõ simplicis nõ ingenui nõ iusti nõ uiri boni uer¬
suti pocius obscuri astuti fallacis maliciosi ueterato¬
ris uafri. ¶ Hec tot ⁊ alia plura nõ inutile ẽ uicicor
subire noĩa. ¶ Qo̾ si uituperandi qui recicuerũt qd
de iis existimandu qui oracõis uanitate adhibuer̃t.
canius eques romanus nec infacetus. ⁊ satis li¬
teratus cu se siracusas ociandi ut ip̃e dicere solebat
nõ negociandi causa sculisset dictabat se ortulos ali¬
quos emere uelle: quo muitare amicos. et ubi se ob¬
lectare sine interpellatorib posset. Qd̃ cu ꝑcrebuiss
phithiꝰ ei quida qui argentaria facere siracusis. Ue¬
nales quidez se ortos nõ ħere. set licere uti canio si uel¬
let ut suis. et simul ad cena hoĩez mortos inuitauit
ĩ posterã die. Cu ille ꝓmisisł tu phithiꝰ ut argẽtariꝰ
qui eẽt apud oes oromes  graciosus. piscatores ad se cõ¬
uocauit. ⁊ abhis petiuit ut ante suos ortulos postera

Expanded text:
ti, non simplicis, non ingenui, non iusti, non viri boni, versuti potius, obscuri, astuti, fallacis, malitiosi, callidi, veteratoris, vafri. Haec tot et alia plura nonne inutile est vitiorum subire nomina? Quodsi vituperandi, qui reticuerunt, quid de iis existimandum est, qui orationis vanitatem adhibuerunt? C. Canius, eques Romanus, nec infacetus et satis litteratus, cum se Syracusas otiandi, ut ipse dicere solebat, non negotiandi causa contulisset, dictitabat se hortulos aliquos emere velle, quo invitare amicos et ubi se oblectare sine interpellatoribus posset. Quod cum percrebruisset, Pythius ei quidam, qui argentariam faceret Syracusis, venales quidem se hortos non habere, sed licere uti Canio, si vellet, ut suis, et simul ad cenam hominem in hortos invitavit in posterum diem. Cum ille promisisset, tum Pythius, qui esset vocavit, et ab us petivit, ut ante suos hortulos postera
Abbreviated transcription (Latin):
sceuole factũ de quo paulo ante dixi placere nullo modo
potest. Et eĩ õmo tm̃ se neͣgit factuꝵ ꝯpedii sui causa
qd̾ nõ liceat. Hiuc nec laus magna tribuenda nec gr̃a

Expanded text:
Scaevolae factum, de quo paulo ante dixi, placere nullo modo Scaevolae factum, de quo paulo ante dixi, placere nullo modo potest; etenim omnino tantum se negat facturum compendii sui causa, quod non liceat. Huic nec laus magna tribuenda nec gratia
Abbreviated transcription (Latin):
ponet. uterq si adloquendu uenerit nõ plus qͣ semel
postulass ut sibi fundus cuiꝰ emptor erat semel iudica¬
rec᷑ Ioq uenditor it fecisset. dixit se pluris eristimare.
Addidit centu milia. Nẽmo ẽ qui hoc uiri boni fuisse
neget. sãꝑiẽtis negint. ut si minoris qͣ potuisset uẽ¬
didisset. ¶ Hec gͥ est illa pernicies alios bonos alios
sipientes eristimant. Ex quo Enmꝰ. Neͣc quicqͣ sape
sapientez qui ip̃e sibi prodesse nõ quereret. Uere id qdẽ.
si qd eẽ prodesse michi cũ Enmio ꝯueniret. ¶ Hecatonẽ
quide rodiu discipulu panecii iuideo ĩ his libris quos
de officio scͥripsit. Qͫ fuberoni dicere sapiẽtis ẽẽ nichila
otra mores seges instituta faciẽtez. Habere ricoe rei fa¬
miliaris. a Neq eiꝰ solu nobis diuites ẽẽ uolumꝰ. Sec
liberis ꝓpinquis amicis. marimeq rei publice. Singu¬
loꝵ eĩ facultates et copie diuicie sũt cutatis. ¶Hun

Expanded text:
ponet; uterque, si ad eloquendum venerit, non plus quam semel postulasset, ut sibi fundus, cuius emptor erat, semel indicaretur idque venditor ita fecisset, dixit se pluris aestimare; addidit centum milia. Nemo est, qui hoc viri boni fuisse neget, sapientis negant, ut si minoris, quam potuisset, vendidisset. Haec igitur est illa pernicies, quod alios bonos, alios sapientes existimant. Ex quo Ennius nequiquam sapere sapientem, qui ipse sibi prodesse non quiret. Vere id quidem, si, quid esset prodesse, mihi cum Ennio conveniret. Hecatonem quidem Rhodium, discipulum Panaeti, video in iis libris, quos de officio scripsit Q. Tuberoni, dicere sapientis esse nihil contra mores, leges, instituta facientem habere rationem rei familiaris. Neque enim solum nobis divites esse volumus, sed liberis, propinquis, amicis maximeque rei publicae. Singulorum enim facultates et copiae divitiae sunt civitatis. Huic
Abbreviated transcription (Latin):
landariit. Ubi eĩ indiciu emptoris ẽ ibi fraus uẽditoric
que potest ẽẽ: Sͣm aũ dictũ nõ cẽ p̾standu ẽ. qd̾ dictũ¬
nõ ẽ id prestandu putis: Q uid uo stultius ẽ q̃ uendi¬
torez eius rei qͣz uendat incia narrare: Quid autez taz
absurdu q̃ si dñi iussu ita prece p̾dicet domũ pestilẽte
uendo.Sic ergo ĩ quibusda causis dubiis ex altera.i
parte defendit̾ honestas. ex altera ita de utilitite dicitur.
ut id qd̾ utile uideatur nõ modo facere honestu sit. sec
ecia nõ facere turpe. Dec ẽ illa que uidetur utiliu
fieri cũ honestis sepe dissensio que diiudicinta st. nõ eĩ
ut que reremꝰ exposuimꝰ s ut expliciremꝰ. ¶: Nõ igitur
iudet᷑ nec frumentariꝰ ille rhodius nec hic uenditor ediũ
celare emptoris debuisse. ¶Neq eĩ id ẽ celare quicqd
reticeas. set cũ qd̾ tu scias id ignorare emolumẽci tui cã

Expanded text:
laudarunt. Ubi enim iudicium emptoris est, ibi fraus venditoris laudarunt. Ubi enim iudicium emptoris est, ibi fraus venditoris quae potest esse? Sin autem dictunon est, id praestandum putas? Quid vero est stultius quam venditorem eius rei, quam vendat, vitia narrare? quid autem tam absurdum, quam si domini iussu ita praeco praedicet: 'Domum pestilentem vendo'? Sic ergo in quibusdam causis dubiis ex altera parte defenditur honestas, ex altera ita de utilitate dicitur, ut id, quod utile videatur, non modo facere honestum sit, sed etiam non facere turpe. Haec est illa, quae videtur utilium fieri cum honestis saepe dissensio. Quae diiudicanda sunt; non enim, ut quaereremus, exposuimus, sed ut explicaremus. Non igitur videtur nec frumentarius ille Rhodios nec hic aedium venditor celare emptores debuisse. Neque enim id est celare, quicquid reticeas, sed cum, quod tu scias, id ignorare emolumenti tui causa
Abbreviated transcription (Latin):
et heantur salubres. Ignorent᷑ in õib cubiculis appa¬
rere ẜpentes. male materiate. ruynose. s hoc pret̾ dñz¬
sciat nemo. Quero si hoc emꝑtorib uenditor nõ dirẽit.
edesq uenderit pluris multo q̃ se uendituꝵ putaret.
nuz id inuste. ant ĩprobe fecerit. ¶ Ile ĩprobe uero
ĩqt antipr. Quid eiꝰ ẽ aluid errãti ua nõ mostrire qd̾
athenis erecracõib publicis sc̃in ẽ si hoc nõ ẽ emptore
pati ruere: et ꝑ errorez ĩ maxima fraude incurrere:
plus ecia ẽ q̃z iua nõ mostrare. Na ẽ sciente errorẽ
alter inducere. ¶ Dyogenes ꝯtra. Nuz te xmere coe¬
git qui ne ortatus quide ẽ: Ille qd̾ nõ placebat ꝓscͥpsit.
tu qd placebat emusti. ¶Q si qui ꝓscribũt uilla bonã
beneq hedificata nõ eristimant᷑ fefellisse ecu si illa nec
bona ẽ nec hedificata racõe multo minus qui domũ nõ

Expanded text:
et habeantur salubres: ignoretur, in omnibus cubilibus appaet habeantur salubres: ignoretur, in omnibus cubilibus apparere serpentes; male materiatae, ruinosae: sed hoc praetsciat. quaero si hoc emptoribus venditor non dixerit, sedesque non vendiderit, pluris multo, quam se venditurum putarit: num id iuste, an improbe fecerit? Ille vero aliud erranti viam non monstrare, quod Athenis exsecrationibus publicis sanctum est, si hoc non est, emptorem pati ruere et per errorem in maximam fraudem incurrere? Plus etiam est quam viam non monstrare; nam est scientem in errorem alterum inducere. Diogenes contra: Num te emere coegit, qui ne hortatus quidem est? Ille, quod non placebat, proscripsit, tu, quod placebat, emisti. Quodsi, qui proscribunt villain bonam beneque aedificatam, non existimantur fefellisse, etiamsi illa nec bona est nec aedificata ratione, multo minus, qui domum non
Abbreviated transcription (Latin):
agis: tu te cu hõĩb ꝯsulere debeas et ẜiuire humane
societati. eaq lege natus sis et ea heas principia natnͣe
quib parere et que sequi debeas. ut utilitas tua cõis
sit utilitas. Uicissizq et cõĩs utilitas tua sit celabis hoĩes.
Quid iis ad sit ꝯmoditas et copie: ¶Respondebit drxo¬
genes fortasse sic. alud ẽ celare. aliud tacere. Neq ego
te nũc celo si tibi nõ dico que natura deoꝵ sit. ꝗs sit fĩ¬
nis bonoꝵ. que tibi plus ꝓdesse cognita qͣ tritici utilitas.
tate: Memini inquiet ille. Seͣt nu ista societas talis
ẽ. ut nichil suũ cuiq sit: qd̾. si ita ẽ ne uendendu qde
dici quãus hoc turpe sit tñ qm̃ expediat faciã si ita ex¬
pedire ut tur pe nõ sit. ex altera aũ ꝑte ea re ꝙ turpe sit
nõ ẽẽ faciendu. ¶endat edes uir bonus ꝓpter aliq̃
uicia que ip̃e norit. ceteri ignorent. pestilentes sint

Expanded text:
ais? tu cum horninibus consulere debeas et servire humanae ais? tu cum horninibus consulere debeas et servire humanae societati eaque lege natus sis et ea habeas principia naturae, quibus parere et quae sequi debeas, ut utilitas tua communis sit utilitas vicissimque communis utilitas tua sit, celabis homines, quid iis adsit commoditatis et copiae? Respondebit Diogenes fortasse sic: Aliud est celare, aliud tacere; neque ego nune te celo, si tibi non dico, quae natura deorum sit, qui sit finis bonorum, quae tibi plus prodessent cognita quam tritici vilitas; tatem. Memini, inquit ille; sed num ista societas talis est, ut mihil suum, cuique sit? Quod si ita est, nec vendendum quidem dici: quamvis hocturpe sit, tamen quoniam excedit, faciam: sed ita expedire, ut turpe non sit: ex altera autem parte, care, quia turpe sit, non esse faciendum. 3. Vendat aedes vir bonus propter aliqua vitia, quae ipse norit, ceteriignorent: pestilentes sint,
Abbreviated transcription (Latin):
sũmaq annoue caritate si idez sciat ꝯplures merca¬
tores. Alexandria soluisse nauesq incursu frumento
honustas petentes rhodũ uiderit dicturus ne sit id
rhodus: an silencio suiĩ qͣ plurimo uenditurꝰ: Saͣpa¬
entez et bonu uiru fingimus. De eius liberacione
et ꝯsultacõe querimꝰ. qui celaturus rhodios nõ sit si
id turpe iudicaret: set dubitat an turpe sit. ¶ In
huiusmodi causis aliud diogen bãbilonio uideri solet
magno et graui storco. Aliud antipatio discipło eiꝰ hõi a
qd uenditor norit emptor ignoret. ¶Diogeni uẽdito¬
rez quatenus uire ciuili ꝯstitutũ sit dicere uicia opor¬
tere. cetera sine insidiis agere. et qm uendat uelle qͣ
optime uendere. Aduexi. exposui. uendo meũ nõ płris
qͣ ceteri fortasse inminoris: cũ maior ẽ copia. cui fit in¬
uiria. ¶ Exoritur antipatri racio ex altera parte. Quid

Expanded text:
summaque annonae caritate, si idem sciat complures mercasummaque annonae caritate, si idem sciat complures mercatores Alexandrea solvisse navesque in cursu frumento onustas petentes Rhodum viderit, dicturusne sit id Rhodiis an silentio suum quam plurimo venditurus. Sapientem et bonum virum fingimus; de eius deliberatione et consultatione quaerimus, qui celaturus Rhodios non sit, si id turpe iudicet, sed dubitet, an turpe non sit. In huius modi causis aliud Diogeni Babylonio videri solet, magno et gravi Stoico, aliud Antipatro, discipulo eius, homini m-nino, quod venditor norit, emptor ignoret, Diogeni venditorem, quatenus iure civili constitutum sit, dicere vitia oportere, cetera sine insidiis agere et, quoniam vendat, velle quam optime vendere. Advexi, exposui, vendo meum non pluris quain ceteri, fortasse etiam minoris, cum maior est copia. Cui fit iniuria? Exoritur Antipatri ratio ex altera parte: Quid
Abbreviated transcription (Latin):
ppłus daret qui cũ cõicaret. datus ẽ aristides huic il¬
le. Classez lacedemonioꝵ que subducta ẽẽt adgitheũ
cla incendi posse. Quo facto frãgi lacedemoĩoꝵ opͥes
necesse ẽẽt. Qd aristides cũ audisset incõcione magͥ
expectacõe uenit. dixitq ꝓutile ẽẽ ꝯsiliu qd̾ themi¬
stodes afferret. s minime honestuz. ¶ Itaq atheni¬
enses qd̾ honestũ nõ eẽ ne utile putarũt. totaq eaz¬
rez qua ne audierat ꝗdez auttore aristide repudia¬
uerũt. ¶ axelius ii qͣ nos qui piratas ĩmunes so¬
cios uectigales ħemus. ¶ Maneat ergo qd̾ turpe
putes adipiscare. hoc eĩ ip̃m utile putare qd turpe sit
pugnare utilitas honesti uideat̃᷑. ut aĩaduertẽ
sit repugnet ne plane: an possit cũ honestate cõ¬
iungi. ¶Eius gnͣis he sunt questiones. Si exẽpli
gr̃a uir bonus ab alexandria ꝓfectus. Rhodũ magnũ
frumẽti numeꝵ aduexerit in rhodioꝵ ĩ opia et fame:

Expanded text:
populus daret, quicum communicaret; datus est Aristides; huic ille, classem Lacedaemoniorum, quae subducta esset ad Gytheum, clam incendi posse, quo facto frangi Lacedaemoniorum opes necesse esset. Quod Aristides cum audisset, in contionem magna exspectatione venit dixitque perutile esse consilium, quod Themistocles afferret, sed minime honestum. Itaque Athenienses, quod honestum non esset, id ne utile quidem putaverem, quam ne audiverant quidem auctore Aristide repudiarunt. Melius hi, quam nos, qui piratas immunes, socios vectigales habemus. Maneat ergo, quod turpe putes, adipiscare. Hoc enim utile putare, qpugnare utilitas honestati videatur, ut animadvertendum sit, repugnetne plane an possit cum honestate coniungi. Eius generis hae sunt quaestiones: si exempli gratia vir bonus Alexandrea Rhodum magnum frumenti nurerum advexerit in Rhodiorum inopia et fame
Abbreviated transcription (Latin):
utile uidebat᷑ neq erat assequi posset. et tñ muri causa¬
opposuit sp̃e honestatis nec ꝓbabile nec sane ydonea
Deccauit gͥ pace uł quirini uł romũli dixeriz Hec
tñ nobis nr̃e utilitates omitẽde st̃ aliisq tradende cũ
his ip̃is egeamꝰ set cuiq sue utilitati qd sine alterius
inuiria fuat ẜuandu ẽ. ¶ Sceecrisippus ut multa.
quid st̾adiu inquit currit eniti ⁊ ꝯtendere debet qͣ ma¬
xime possit ut uincat. Supplantare euz qui cu certet
aut maluz depellere nullo modo debet. Sic inuita sibi
squẽq petere qd ptineat ad usu nõ iniquũ ẽ. alteri diri¬

Expanded text:
utile videbatur neque erat, assequi posset, et tamen muri causamopposuit, speciem honestatis nec probabilem nec sane idoneam. Peccavit igitur, pace vel Quirini vel Romuli dixerim. Nec tamen nostrae nobis utilitates omittendae sunt aliisque tradendae, cum iis ipsi egeamus, sed suae cuique utilitati, quod sine alterius iniuria fiat, serviendum est. Scite Chrysippus, ut multa: Qui stadium, inquit, currit, eniti et contendere debet, quam maxime possit, ut vincat, supplantare eum, quicum certet, aut manu depellere nullo modo debet; sic in vita sibi quemque petere, quod pertineat ad usum, non iniquum est, alteri deri
Abbreviated transcription (Latin):
cũ honestate ꝯuinctio. Nam ut cribuamꝰ aliqd noluptiti
ꝯdimenti fortisse nõ nichil utilitatis certe nichil hebit.
magnu set pinde erit ut a cceperis. qͣzq̃ hi tres libri
inter cratippi ꝯmentarios tamq̃ hospites erũt recipi¬
endi. Get ut si ip̃e uenissez athenas qd̾ quidez ẽẽt fac¬
tu nisi me emedio cursu cdara uoce patria reuocassẽt
aliquando me audires si qm̃ mhis uoluminib ꝓfecta
ad te uox ẽ mea. tribues his tẽporis quãtu poteris.
Poteris autez quantu noles. Cu uero intellexero. te
hoc sciencie genere gaudere. tu et presens tecũ ꝓpe di¬
e ut spero et du aberis absens loquar. Uale igit᷑
ni citero. tibiq psuade ẽẽ te quide michi carissimu.
set multo cariore si talib monimẽtis p̃ceptisq letabere.¬

Expanded text:
cum honestate coniunctio. Nam, ut tribuamus aliquid voluptati, condimenti fortasse non nihil, utilitatis certe nihil habebit. magnum, sed perinde erit, ut acceperis. Quamquam hi tibi tres libri inter Cratippi commentarios tamquam hospites erunt recipiendi; sed, ut, si ipse venissem Athenas quod quidem esset factum, nisi me e medio cursu clara voce patria revocasset, aliquando me quoque audires, sic, quoniam his voluminibus ad te profecta vox est mea, tribues iis temporis quantum poteris, poteris autem, quantum voles. Cum vero intellexero te hoc scientiae genere gaudere, tum et praesens tecum propediem, ut spero, et, dum aberis, absens loquar. Vale igitur, mi Cicero, tibique persuade esse te quidem mihi carissimum, sed multo fore cariorem, si talib
Abbreviated transcription (Latin):
plex usus amicicie. multeq cause suspicõu offensionũq
dant᷑: quas tũ euitare. tũ eleuare tu ferre sapiẽtis est.
Una illa subleuãda ẽ offensio. ut et utilitas ĩ amicicia ⁊ fi¬
des retineant᷑: Na et monẽdi amici sepe sũt et obiurgã
amicos. ueritas odiũ parit: Molesta ẽ ueritas. si quidẽ
erea nascit᷑ odiu qd̾ ẽ uenenu amicicie. Set ob sẽquiũ ẽ

Expanded text:
plex usus amicitiae multaeque causae suspicionum offensionumque plex usus amicitiae multaeque causae suspicionum offensionumque dantur, quas tum evitare, tum elevare, tum ferre sapientis est. una illa subeunda est offensio ut et utilitas in amicitia et fides retineatur; nam et monendi amici saepe sunt et obiurgandamicos, veritas odium parit. molesta veritas, siquidem ex ea nascitur odium, quod est venenum ami
Abbreviated transcription (Latin):
reꝵ quas natura desiderat habundãcia et coꝑia. hoĩs ũo
om̃ino aspiciẽdi potestate eriꝑet: quis tam ta ferreus¬
ẽẽt. qui eã uitã ferre posset: cuiq nõ auferret fructũ uolup¬
tatu olłi solitudo: Nerũ gͣ illud ẽ: qd̾ a t̾harentinõ achi¬
ta ut opinor dĩci solitũ nr̃os senes ꝯmemorare audiui.
abaliis senib aud̃itũ. siquis ĩ celu ascẽdissẽt naturãq
mũdi et pulcritudinẽ si deꝵ ꝑspexisset: insuaue illa ad¬
miracõe ei fore. quẽ socũdissima fuisset. sinõ aliquẽ cui
narraret ħuisset. Bic naturi solitriu nichil amat:
sẽperq ad aliquid tamqͣ adminiłm adnitit᷑. d ĩ amicis¬
simo quoq dulcissimũ ẽ. Set cũ tot signis eadẽ natura
dedaret qd̾ uelit at᷑ desideret: tam̃ absurae scimꝰ nescio qͣ
modo. nec ea que abea monem̃ audimꝰ. ẽ ei uitiꝰ. ⁊ multi¬

Expanded text:
rerum quas natura desiderat, abundantiam et copiam, hominis rerum quas natura desiderat, abundantiam et copiam, hominis omnino aspiciendi potestatem eriperet—quis tam esset ferreus qui eam vitam ferre posset cuique non auferret fructum voluptatum omnium solitudo? verum ergo illud est, quod a Tarentino Archyta, ut opinor, dici solitum nostros senes commemorare audivi ab aliis senibus auditum: si quis in caelum ascendisset naturamque mundi et pulchritudinem siderum perspexisset, insuavem illam admirationem ei fore, quae iucundissima fuisset, si aliquem cui narraret habuisset. Sic natura solitarium nihil amat semperque ad aliquod tamquam adminiculum adnititur, quod in amicissimo quoque dulcissimum est. sed cum tot signis eadem natura declaret quid velit anquirat desideret, tamen obsurdescimus nescio quo modo nec ea, quae ab ea monemur, audimus. est enim varius et multi
Abbreviated transcription (Latin):
que ꝯuibusca ad mirabilia uident̃ pmulti sũt qui ꝓni¬
chilo putẽt. de anuiacia om̃es ad unu id̾sencũt. et hi qͣ
ad rez publica se ꝯtulerũt: et hi qui reꝵ ꝯgnicõe doct̾naq
delectant᷑: et hi qͣui suũ negociu gerũt ociosi. postremo
uere. Serpit eĩ nescio quo modo poĩu uitas amicicia.
nec ulaz etatis degẽ de retõe patit᷑ eẽ expertẽ sui. Quii¬
eciã siquis asperitate eã ẽ et ĩ manitate nature ꝯgress̃¬
ut sociẽtatez hoĩu fugiat atq ocerit qualẽ fuisse a henis
thimonez nescio que accepimꝰ. tam is patinõ possit. ut
nõ adquirat alique apuo que euomat uirus acerbitatis
sue. Atq hoc maxime uidicaret᷑: si quod tale possit ꝯtin¬
gere. ut aliquis nos d̾s ex hac hoĩu frequẽcia tolleret
et insolitudine ulspiã collocaret. atq ibi suppeditans õiu

Expanded text:
quae quibusdam admirabilia quae quibusdam admirabilia num idem sentiunt, et hi qui ad rempub. se contulerunt, et hi qui in rerum cognitione doctrinaque delectantur, et hi qui suum negotium gerunt otiosi; postremo vere. serpit enim nescio quo modo per omnium vitas amicitia nec ullam aetatis degendae rationem patitur esse expertem sui. quietiam si quis asperitate ea est et immanitate naturae, congressus ut hominum fugiat atque oderit, qualem fuisse Athenis Timonem nescio quem accepimus, tamen is pati non possit, ut non anquirat aliquem, apud quem evomat virus acerbitatis suae. atque hoc maxime iudicaretur, si quid tale possit contingere, ut aliquis nos deus ex hac hominum frequentia tolleret et in solitudine uspiam collocaret atque ibi suppeditans omnium
Abbreviated transcription (Latin):
arbicrant᷑. tũ se deniq errasse senqu̾t. cũ eos graus aliqs
casuis ex periti cogͣit: Quo arca diceou ẽ et sepi cũ uidica¬
ueris diligere oportet: nõ cu dilexeris iuoicare. Eet cu
multis inreb negligẽcia plectimur. tũ marime ĩ amicis
et oiligẽo is et colendis. p̃posteris eintiñ ꝯsilis ⁊ acti ^ gi¬
mus. qd uetamur ueti ꝓuerbio. A ĩplicati ultro et citro
uił usu diuturno uł eria officiis repẽte inmeoio cirsu ami¬
cicus eporta aliqua offensione discũpimꝰ. Quo ecia mãgis
uitupanda ẽ rei marime necessarie tanta incuria. una eei
amucicia in reb humanis. de cuiꝰ utilitate ões uno ore cõsen¬
atis ostentacio dicit᷑. multi diuicias otẽpnunt: quos par¬
uo ꝯtentos tenuis uictus cultusq delectat. honores uero
quoꝵ cupiditate quida inflamant̃ qͣua multi ita cõtẽp¬
nũt ut nichil in aniꝰ nichil eẽ leuius existimẽt Itẽq ceta

Expanded text:
se sentiunt, cum eos gravis aliquis casus experiri cogit. quocirca, dicendum est enim saepius, cum iudicaris, diligere oportet; non, cum dilexeris, iudicare. sed cum multis in rebus neglegentia plectimur, tum maxime in amicis et diligendis et colendis; praeposteris enim utimur consiliis et acta agimus, quod vetamur vetere proverbio. nam, implicati ultro et citro vel usu diuturno vel etiam officiis, repente in medio cursu amicitias exorta aliqua offensione disrumpimus. quo etiam magis vituperanda est rei maxime necessariae tanta incuria. una est enim amicitia in rebus humanis, de cuius utilitate omnes uno ore consenatque ostentatio esse dicitur; multi divitias despiciunt, quos parvo contentos tenuis victus cultusque delectat; honores vero, quorum cupiditate quidam inflammantur, quam multi ita contemnunt, ut nihil inanius, nihil esse levius existiment! itemque cetera,
Abbreviated transcription (Latin):
nõ deu̾tute nũc loquor. set de uirtutis opinione. Uirtute
aute ip̃a nõ ta multi pͣditi ẽẽ quã uidẽi uolũt. hos delec¬
tat assencio. his fictus ad ip̃oꝵ uolũtate sermo cũ adhibe¬
tur or̃onez illaz uana testimoniuz ẽẽ laudu suaꝵ putãt.
Nulla ẽ gͥ hec amicicia: cũ alter ueꝵ audire nõ uult. alt
admẽciendu ꝑatus ẽ. Nec pasitoꝵ incomediis assentacõ
nobis uideretur: nisi eent milites głosi. Magnas uero
gr̃as agere thais mͥ: Satis erat respõdere magnas. In¬
te dicit᷑ uult ẽẽ magnu. Q uaobre ꝙͣꝙͣ istablanda ua¬
nitas apud eos ualet: qui ip̃i illã allectant: et inuitant:
tam̃ ecia grauiores ꝯstancioresq ãmonendi sũt: ut aĩ¬
adũtant. ne callida assentacõe capiant̃. Apte eĩ adulan¬
tes nemo nõ uidet: nisi quĩ ad modu ẽ ex cors. Callidꝰ ille¬

Expanded text:
non de virtute nuncloquor, sed de virtutis opinione, virtute non de virtute nuncloquor, sed de virtutis opinione, virtute enim ipsa non tam multi praediti esse quam videri volunt. hos delectat assentatio, his fictus ad ipsorum voluntatem sermo cum adhibetur, orationem illam vanam testimonium esse laudum suarum putant. nulla est igitur haec amicitia, cum alter verum audad mentiendum paratus est. nec parasitorum in comoediis assentatio faceta nobis videretur, nisi essent milites gloriosi. magnas vero agere gratias Thais mihi? satis erat respondere magnas. intem dicitur vult esse magnum. Quamobrem quanquam ista blanda vanitas apud eos valeat qui ipsi illectant et invitant, tamen etiam graviores constantioresque admonendi sunt, ut animadvertant ne callida assentatione capiantur. Aperte enim adulantem nemo non videt, nisi qui admodum est excors. Callidus ille
Abbreviated transcription (Latin):
beneficiu trãsferebat. Acq is pͥmus instituit inforu
u̾sus agere cũ ppło. tãm̃ illius uendibile or̃om religio
deoꝵ inmortaliu nob̾ defendentib facile uincebat: atq¬
ĩo actu ẽ pretore me qnquenio anteq̃ osul factus si. Ita re
migis quã suma auctoritate causa illa defensa ẽ. Quos si
mu ẽ tam̃ uerũ ualet. si modo id patefactũ et illustcaitu
ẽ quid inamicicia fieri oportet. que tota ũitate ꝓpenoit᷑:
Inqua nisi ut dicit apertũ pectus uideris: tuũq ostẽdas.
nichil fidu. nichil ex ploratu habeas: ne amare quide
aut amari poteris. cũ id quidez uere fiat ignores. Q uaq¬
ista assentacio pniciosa sit: nocere tam̃ nemini potest. nisi
ei qui eã recipit. atq ea delectat᷑. Ita fit ut is assentatoribꝰ
patefaciat aures suas marume: qui ip̃e sibi assentẽt. ⁊ se
mixime ip̃e delectet: omo ẽ amans siu uirtus: opͣtime
eĩ se ipa nouit. quãq amabilis sit incelligit. Ego aute

Expanded text:
beneficium transferebatur. Atque is primus instituit in forum versus agere cum populo. Tamen illius vendibilem orationem religio deorum immortalium nobis defendentibus facile vincebat. atqore me, quinquennio ante quam consul sum factus. ita re magis quam summa auctoritate causa illa defensa est. quod simum est, tamen verum valet, si modo id patefactum et illustratum est, quid in amicitia fieri oportet, quae tota veritate perpenditur? in qua nisi, ut dicitur, apertum pectus videas tuumque ostendas, nihil fidum, nihil exploratum habeas, ne amare quidem aut amari, cum id quam vere fiat ignores. quaista assentatio, quamvis perniciosa sit, nocere tamen nemini potest nisi ei, qui eam receptat, eaque delectatur, ita fit, ut is pro assentatoribus patefaciat aures suas maxime, quiipsi sibi assentetur, et se ipse maxime delectet. Omnino est amans sui virtus: optime enim se ipsa novit; quamque amabilis sit, intelligit, ego autem
Abbreviated transcription (Latin):
audẽ que erat mre publica alienatus ẽ a collega m̃o me¬
tello Bedrũq egͣit grauit auctoritate et osfensione animi
Noꝰ aterbi riuã obres primu danda oꝑae neq e auaoꝵ¬

Expanded text:
autem, quae erat in re publica, alienatus est a collega nostro Meautem, quae erat in re publica, alienatus est a collega nostro Metello; utrumque egit graviter ac moderate et offensione animi non acerba. quam ob rem primum danda opera est ne qua