comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
menquo focto diccs quod co ecnus patrisit filius cum et
genitus. AGS. R Sinature auctorem creaturarum le¬
gibus estimamus dumanteriore ẽt̃. patrem pactrẽ filio
predicamꝰ. curnoneadem naturelege fortiorem patre fili¬
um ꝑ accessum temporis dicimus. Dum nec huicdesunt
incrementa nascenti & in becillitatis in iuri amsenectus
ingeritpatri .: quod si hoc ratio ipsa nonrecipit. Omit ta¬
mus indõ corporalis intellegentiae legem neo peribus suis
similem dicamus ee facctorem. maxi me cumeo quod o¬
pudnos euidens .ẽ. &tiam id quod in inocculto ẽ. possi¬
mus ostendene. Sicut enim sine ex emplo matergenuit.
auctorem sũum: sic ineffabiliter pater genuisse credendus
est coeternum: De matre natus ẽ. qui anteiam fuit depa¬
tre : qui aliquando non fuit : H oc fides credat intelle¬
genti non requintt: neccut non inuentũ putet incre¬
dibile : aut repertũ non credat singulare : Ecceenim

Expanded text:
men quo pacto dicas, quod coaeternus Patri sit Filius: cum etmen quo pacto dicas, quod coaeternus Patri sit Filius: cum etgenitus. CAPUT X. Aug. Si naturae auctorem creaturarum legibus aestimamus, dum anteriorem esse Patrem Filio praedicamus; cur non eadem naturae lege, fortiorem Patre Filium per accessum temporis dicimus: dum nec huic desunt incrementa nascenti, et imbecillitatis injuriam senectus ingerit Patri? Quod si hoc ratio ipsa non recipit, omittamus in Deo corporalis intelligentiae legem, ne operibus suis similem dicamus esse factorem; maxime cum ex eo quod apud nos evidens est, etiam id quod in occulto est possimus ostendere. Sicut enim sine exemplo mater genuit auctorem suum: sic ineffabiliter Pater genuisse credendus est Filium coaeternum. De matre natus est qui ante jam fuit: de Patre qui aliquando non defuit. Hoc fides credat, intelligentia non requirat: ne aut non inventum putet incredibile, aut repertum non credat singulare. Ecce enim
Abbreviated transcription (Latin):
ut in ea feropinio in conprehensibiliter dictũ . ẽ in telligibi¬
lius eplicares AUC̃S. R Dixiinquã defilio cũ eumacrecitu¬
nie diffinitione dis cernerẽ q̃m his non ex eo quod nonẽ in id
quod ẽ. Quodtale ẽ: acsidiceret. Non exnihilo factꝰ
est s & propterea numquã in id. quod non .ẽ exeo quod ẽ
lo ẽ numquam innihilum &x eo ipso quod ẽ. naturesue
proprietate soluendum .ẽ. Creturr uero &x eoquod nont᷑
in id quod ẽ. Quo ostenditur quia ex nihilo prolata. ẽ
& propterea quantum ad se attinet &x eoquod. ẽ in id
quod non ẽ id ẽ innihilũ nisiꝑ petua grrtia. fecerit natu¬
rȩ suȩ qualitate uertenda ẽ: egonum qua nonerit filius.
quis ubstoutia liter docetur. peẽ. perpetuus. Et hocut pote
propria conditione omnium crecturarum que ꝑ ipsũ focctas
non iniuria noscitur separandus TELICIAN B intelle
gentiã mea nouec rerum suptiliter ꝑ stringaas. Nes cioto¬

Expanded text:
ut mea fert opinio, incomprehensibiliter dictum est intelligibiut mea fert opinio, incomprehensibiliter dictum est intelligibilius explicaveris. AUG. Dixi, inquam, de Filio, cum eum a creaturae definitione discernerem, quoniam is non ex eo quod non est, in id quod est: quod tale est ac si dicerem, non ex nihilo factus est. Et propterea nunquam in id quod non est, ex eo quod est; id est nunquam in nihilum, ex eo ipso quod est, naturae suae proprietate solvendus est. Creatura vero, ex eo quod non est, in id quod est: quo ostendet propterea quantum ad se pertinet, ex eo quod est in id quod non est, id est in nihilum, nisi perpetua gratia fecerit, natue suae qualitate vertenda est. Ergo nunquam non erit Filius, qui substantialiter docetur esse perpetuus; et hoc utpote proprio, a conditione omnium creaturarum, quae per ipsum factae sunt, non injuria noscitur separandus. CAPUT VIII. FEgentiam meam nova rerum subtilitate perstringas, nescio ta
Abbreviated transcription (Latin):
tus ẽ qui ex eo quiẽ id ẽ. et gignente non dissimilis natus ẽ
& id comnterfilium et crecturim primumni fallor ista discre¬
tio ẽ. qui & ille expatre subs tantia liter gignitur. creactu¬
qu non ex substantia fouentis sed ex solauoluntate fci
entis ꝑficitur. Ista corruptibilis pernaturã nisi fuerit
seruatam ꝑ gnatiã.  Illein corruptibilis quinascendo in cor¬
ruptibilem & incorruptibili pateui detur habere s ubs¬
tantia. Filius ꝑom̃a similis patri. dissimilis creacturo
factori ille non ex eo quod non .ẽ: in idquodnon ẽ & prop¬
tereanumquã in id quodnon est. ex eo quod non ẽ s illa
exeo quod non ẽ in id quod .ẽ. Et proptepea quantũ at suct¬
tinet. ex eo quod ẽ in id quod non ẽ sui ortus condititione
reuertitur. FELIVAN. Õ N onuideo quidinarchanahuius
obscuritatis in uolueris & ideorectefaues. sud. quod ac te

Expanded text:
tus est: quia ex eo qui est, id est ex gignente, non dissimilis natus est: tus est: quia ex eo qui est, id est ex gignente, non dissimilis natus est: et ideo inter Filium et creaturam primum, nisi fallor, ista discretio est, quia ille ex Patre substantialiter gignitur; creatura non ex substantia facientis, sed ex sola voluntate ac potestate perficitur. Ista corruptibilis per naturam, nisi fuerit servata per gratiam. Ille incorruptibilis, qui nascendo incorruptibilem ex incorruptibili Patre videtur habere substantiam. Filius per omnia similis Patri, dissimilis creatura factori. Ille non ex eo quod non est, in id quod est, et propterea nunquam in id quod non est, ex eo quod est. Illa ex eo quod non est, in id quod est: et propterea quantum ad se attinet ex eo quod est, in id quod non est, sui ortus conditione revertitur. CAPUT IX. Fel. Non video quid in arcano hujus obscuritatis involveris: et ideo recte facies, si id quod a te,
Abbreviated transcription (Latin):
consimilem &ideo fatendum tibi ẽ e substantia pectris &ti¬
tis sefilium si& natus & ds̃ ẽ. autfilium pariter dm̃ negare
Si non expaterna substantia sed ex nulla operante tuntũ
sicut etiam incclus scripturis patri suo luntate & potestate
creatus .ẽ. FEVIVRN D Qm̃ mecdcius modi confessionẽ
neces sitacte conpellif.: id quoda maribꝰ nr̃is dici eassolet non
tecebo. Aiunt enim creciturã eẽ filium sed ꝑ fectam &
quedominari possitomnibꝰ. creaturis. AVES. R̃ Cocudeo
quidem quod in religiose p̃diccitionis initium uisus mani¬
festa confessione prodideris .: Nihiltamen quod credulita
ti dignum uidectur apponis. Crecturt namq est &eo
quodadhucnon .ẽ aut aliquando non fuit rei cuius libet cor¬
ruptibilis. quantum inse ẽ. ꝑ omiptis di uoluntatem fucta
substantior. He definitio utrũ indi cadat filiũ uidecimus
Namfilius in co quod ẽ in differentis natureueri tate proba¬

Expanded text:
consimilem? Et ideo fatendum tibi est, ex substantia Patris exsticonsimilem? Et ideo fatendum tibi est, ex substantia Patris exstitisse Filium, si et natus et Deus est: aut Filium pariter et Deum negare, si non ex paterna substantia, sed ex nulla, operante tantum, sicut etiam in aliis creaturis, Patris voluntate et potestate creatus est. Fel. Quoniam me ad ejusmodi confessionem necessitate compellis,id quod a majoribus nostris dici assolet, non tacebo. Aiunt enim, creaturam esse Filium, sed perfectam, et quae dominari possit omnibus creaturis. Aug. Gaudeo quidem quod irreligiosae praedicationis intimum virus manifesta confessione prodideris: nihil tamen quod credulitate 339 dignum videatur, opponis. Creatura namque est, ex eo quod aut adhuc non est, aut aliquando non fuit, rei cujuslibet corruptibilis, quantum in se est, per omnipotentis Dei voluntatem facta substantia. Haec definitio utrum in Dei cadat Filium videamus. Nam Filius in eo quod est, indifferentis naturae veritate prola
Abbreviated transcription (Latin):
creccturt necclterius patris filius. Necut pater dicatur
ingenitus EELICIAÑ D Qua siuero ego aut pciter hȩc quin¬
tum aut dehistrib: aliquiduideor predicari: qui sic ñ e substcintiar
patris extitis se filiumdico ut tamen e eius uolu tate non negem
deris. Cumenim defiliis ubstantia requiramus quemtuex patre
substantia liter genitũ non fateris .: Sine dubio inter alio &nihi¬
lo factum ẽẽ contendis. quando quidem nec corruptibiles quidẽ¬
creaturis dicimus substitisse CNisi ut asdm̃ & uoluis se ꝑ in effoc¬
bilem dipenscitionem & potuis seꝑ singula rempotenticm dicamꝰ.
efficere dum&uo luptatem fuisse nouimus quepla cuitdõ & po¬
testatem quo posset subiacetdũo. FEVCIAN. B Ergo ad extan
ticim filii potestas paterna non sufficit. AUES A Q uasiego
depotes toue patris & non deipsa paternitatis ueritate contendã
a nei sedicit maluit patrem quem non sibi. sed creaturis uoluit ẽẽ

Expanded text:
creatura, nec alterius patris filius, nec ut Pater dicatur creatura, nec alterius patris filius, nec ut Pater dicatur ingenitus. FEL. Quasi vero ego aut praeter haec quintum, aut de his tribus aliquid praedicarim: qui sic non ex substantia Patris exstitisse Filium dico, ut tamen ex ejus voluntate non negem deris. Cum enim de Filii substantia requirimus, quem tu ex Patre substantialiter genitum non fateris, sine dubio inter alia ex nihilo factum esse contendis: quandoquidem nec corruptibiles creaturas dicimus substitisse, nisi ut has Deum et voluisse per ineffabilem dispensationem, et potuisse per singularem potentiam dicamus efficere; dum et volutatem fuisse novimus qua placuit Deo, et potestatem qua posse subjacet Domino. FEL. Ergo atiam Filii potestas paterna non sufficit? Aug. Quasi ego de potestate Patris, et non de ipsa paternitatis veritate contendam. An ei se dici maluit Patrem, quem non sibi, sed creaturis voluit esse
Abbreviated transcription (Latin):
quod sinec in conditionẽ corporis cadat ipsadiuisio:Ne
mosicgenuit filium ut semperdat medium. s& sine in tegri¬
tate patris non potuis se nascidicitis filiũ. Dequid plu¬
rr . Natiuitatẽ filidĩ ortumq rimantib hȩc ifeellor
occurrunt.  id ẽ ut aut & patresit aut & nihilo. aut ex
altero. aut oxipso. horumquȩso consequentia uidecmus
seSi&ipso non recte filius dicitur : qui non natus sed ingeni¬
tus predicatur. Si emhilo.s crecctura cum ceteris non
creaturȩ auctor hostenditur. Si e altero Non eius cui
credimus sed nescio cuius in cogniti paitris filius predicatur
Quod si preter quattuor hȩc inueniri non poterit quintum
Nec dehis proptereuidentem blas phemiam tria p̃dicatri
penitus possunt . restcit ut substantialiter depatre
sitgenitus. quicuut diximus nec inueniri quintus. Nec p̃ter
primum dehis doceripotest aliquis modus . ut pote cum nec

Expanded text:
Quod si nec in conditionem corporis cadit ipsa divisio, nemo Quod si nec in conditionem corporis cadit ipsa divisio, nemo enim sic genuit filium ut se perderet medium, et salva integritate Patris non potuisse nasci dicitis Filium? Sed quid plura? Nativitatem Filii Dei ortumque rimantibus, haec, ni fallor, occurrunt; id est, ut aut ex Patre sit, aut ex nihilo, aut ex altero, aut ex se ipso. Horum, quaeso, consequentiam videamus. Si ex se ipso; non recte filius dicitur, qui non natus, sed ingenitus praedicatur: si ex nihilo; creatura cum caeteris, non creaturae auctor ostenditur: si ex altero: non ejus cui credimus, sed nescio cujus incogniti patris filius praedicatur. Quod si praeter quatuor haec non inveniri potest quintum, nec de his propter evidentem blasphemiam tria praedicari penitus possunt; restat ut substantialiter de Patre sit genitus: quia, ut diximus, nec inveniri quintus, nec praeter primum de his doceri potest aliquis modus; utpote cum nec
Abbreviated transcription (Latin):
fidei ueritate confisos nequaquam possuntistaterre.
quidigitur dicis : & substantia credo patris nasci filium
nequiuis se neingenitum patrem filiui decmur genenitio¬
nediuidere : quod siita ẽ mna lecredicur filius quinonex
pate id ẽ non ex eodem ipsogenitus sedextrinsecus fatus
interalici preduatur. Quod ut sit intellectus fecilius
idipsum posseex plicari. filiorum namque ad obtiui ali
hu quigeniti abinitio filii semꝑ proprii illi primoadieni p̃filii.
cum ꝑ adoptionem in familia uidentur asscisci. Quib: ergo
comparandus est filius dĩ  diadoptiuis.s erit apud patre.
similis nobis Si propriis  & substantia substitis se.
dicendus ẽ genitoris. sed induo inquid substantia pater noa
diuiditur: siex solo patresubstantialiter filius generat᷑
Hocquã stultum sit etiam ui sibilia ipsa nos docent. Quis
enimumquam uel carnalium patrum gignendo diuisus ẽ.

Expanded text:
fidei veritate confisos nequaquam possunt ista terrere. fidei veritate confisos nequaquam possunt ista terrere. Quid igitur? dicis ex substantia, credo, Patris nasci Filium nequivisse, ne ingenitum Patrem Filii videamur generatione dividere. Quod si ita est, male creditur Filius, qui non ex Patre, id est, non ex eodem ipso genitus, sed extrinsecus factus inter alia praedicatur. Quod ut sit intellectu facilius, id ipsum pro posse explicabo. Filiorum namque adoptivi alii,urales alii sunt. Ii qui geniti, ab initio filii semper ac proprii; illi primo alieni, post filii, cum per adoptionem in familiam videntur ascisci. Quibus ergo comparandus est Filius Dei? Si adoptivis, erit apud Patrem similis nobis; si propriis, ex substantia substitisse dicendus est genitoris. Sed in duo, inquis, substantia paterna dividitur, si ex solo Patre substantialiter Filius generatur. Hoc quam stultum sit, etiam visibilia ipsa nos docent. Quis enim unquam vel carnalium patrum gignendo divisus est?
Abbreviated transcription (Latin):
entedicimus sc̃paritũ : cum etiã &cliis rebꝰ. quedã genita
nacideo tamen aut que gignentiã aut sine inuicem docens.
ex tantia. Sed quid prodest horũ multa colligere . Tum
paucorũ testimoniis &imcetera licect &istimare ie.
FEVIVAN DIXIT. Qm̃sententia meam praecedentium patrũ
autoritate fundatam nouadis putandi arte conturbas.
idcirco uelimmi hi dicas denaturt filidĩ Io .ẽ. substantia
ipsa quid sentias. Si enim ut dicereuos soletis. Omousioni
est patri .  ipse quodã modo pater ẽ. sibi. Alio quin con¬
substantialis ẽẽ nom potest genitori. Namquidam nrm
omousii opinionem ludere sic solebatdicens: Si non &x trinsecꝰ
sed &x eodem ipso prolatus ẽ filius. induos quod a modo diui¬
sus ẽ unus quando quidem non aliis gignens dicitur. eẽ quã
genitus AC .R Dumnos aris toteli cadicis arte contende¬
re ipsecid diad ecticorũ laqueo suideris confugisse. Sed non

Expanded text:
ente dicimus separatum: cum etiam 337 ex aliis rebus quaedam genita, ente dicimus separatum: cum etiam 337 ex aliis rebus quaedam genita, nec ideo tamen aut aeque gignentia, aut sine invicem docentur exstantia. Sed quid prodest horum multa colligere, cum paucorum testimoniis etiam caetera liceat aestimare. FEL. Quoniam sententiam meam, praecedentium patrum auctoritate fundatam, nova disputandi arte conturbas; idcirco velim mihi dicas de natura Filii Dei, id est, de substantia ipsa quid sentias. Si enim, ut dicere vos soletis, homousion est Patri, ipse quodam modo pater est sibi, alioquin consubstantialis esse non potest genitori. Nam quidam nostrum homousii opinionem ridere sic solebat, dicens, Si non extrinsecus, sed ex eodem ipso prolatus est Filius, in duos quodam modo divisus est unus, quandoquidem non aliud gignens dicitur esse quam genitus. AUG. Dum nos Aristotelica dicis arte contendere, ipse ad dialecticorum videris laqueos confugisse. Sed nos
Abbreviated transcription (Latin):
ut si fieri potest & emplo cuius lib& reipos sibilit ides se quod docere
conaris ostendas. Neque enim aliter credere potest licettu iori¬
tionis oppressus coceternũ. eẽ genitũ patrinis aututrũq
genitum. aututrumq patrem dixerit tibi. AVC R. Amme
ad conp̃hensibiliũ rerũ eempla conpellis. ło urcoque sit ignis
potentia uidecimus & quosempersplendor semꝑ .ẽ. uapor
Vtrumq de eodẽ nascitur nec ideo tamenigins sinehorũ quolib&
aliquatenus inuenitur. Haectria non se inuicemgignunt. C¬
quia non desplendore ignis &uapor autdeuapore ignis &
splendor sed deignesplendor &uapor semꝑẽ genitus. Quȩ
cumite sint uideneetiam increaturis possealiquid nasci
ne costenditamen tempus ut quod id quo dequonatũ .ẽ sine
genito potueritin ueniri. Siergo uisibilibꝰ exemplis ista
teque dicamus ingenitos quia nullũ abadtero ȩuo interueni¬

Expanded text:
ut, si fieri potest, exemplo cujuslibet rei, possibile id esse quod docere ut, si fieri potest, exemplo cujuslibet rei, possibile id esse quod docere conaris, ostendas. Neque enim aliter credere possum, licet vi orationis oppressus, coaeternum esse genitum Patri, nisi aut utrumque genitum, aut utrumque Patrem dixeris sibi. Aug. Quoniam me ad incomparabilium rerum exempla compellis, idcirco quae sit ignis potentia videamus, ex quo semper est splendor, semper est vapor. Utrumque de eo nascitur, nec ideo tamen ignis sine horum quolibet aliquatenus invenitur. Haec tria non se invicem gignunt, quia non de splendore ignis et vapor, aut de vapore ignis et splendor, sed de igne splendor et vapor semper est genitus. Quae cum ita sint, videsne etiam in creaturis posse aliquid nasci, nec ostendi tamen tempus quod id de quo natum est sine genito potuerit inveniri? Si ergo visibilibus exemplis ista m sanctum aeque dicamus ingenitum, quia nullum ab altero aevo interveni
Abbreviated transcription (Latin):
doceos tempus. nescio quatemeritate contendas quod nasci quod
non potuerit filius quiquantũ adsanam fidem & adtinent &¬
locum fecis sed ocetur & tempus. Sed dehoc satis nunc. Quida
non erat. Sic entuistud ad tempus referas. e cecinte filiumeltẽ pꝰ.
non fuit. quis queso non fuit aentequã nasceretur .s̃ filius. ecceis¬
so incellectu antefiliũ fuis sedicitur tempꝰ. Siccut antequa nasce¬
retur filius non erttempꝰ: sequitur utdicatur. patrifilius coaet᷑¬
nus interque & patre nullũ fuisse diciturtempꝰ : maxime cum
interceterr. euangelus at testantibꝰ. &iã tempꝰ. fecissedicit᷑
filius. Sed forte depatredictũ aliquis putet erat quandonon
enitfilius . Cui sententiaȩ secuta non concinunt quilus dicitur
& antequã nasceretur non fuit. Nam ꝑsepater semꝑ existens
subtilitate certantibus non medio criter defatigas .: id circoqueso

Expanded text:
doceas tempus: nescio qua temeritate contendas, quod sine his nasci doceas tempus: nescio qua temeritate contendas, quod sine his nasci non potuerit Filius, qui quantum ad sanam fidem pertinet, et locum fecisse docetur et tempus. Sed de hoc satis. Nunc quod anon erat. Si erat istud ad tempus referas, ecce ante Filium tempus; non fuit. Quis, quaeso, non fuit antequam nasceretur? Si Filius; ecce ipso intellectu ante Filium fuisse dicitur tempus. Si autem antequam nasceretur Filius, non erat tempus, sequitur ut dicatur Patri Filius coaeternus, inter quem et Patrem nullum fuisse dicitur tempus: maxime cum inter caetera evangelistis attestantibus, etiam tempus fecisse dicatur Filius. Sed forte de Patre dictum aliquis putet: Erat, quando non erat Filius. Cui sententiae sequentia non concinunt, quibus dicitur: Et antequam nasceretur non fuit. Nam per se Pater semper existens, subtilitate certantibus non mediocriter defatigas, id irco quaeso
Abbreviated transcription (Latin):
neces sitate dilaberis : cuminterpatrem & filium terciũ quid¬
dec̃ tempus inmittis docesq quia ȩrit ante filiũ ds pateret tẽpꝰ.
Posthacduo filius. Posttria ista  quartus sp̃s. Quod siad¬
mittimus. Vtsine tempore gigni non potuerit filius.: Videquã
lite patent ista quedicimus. Namsi non sine tempore filius
certenenisi in locodocendus . ẽ. genitꝰ. Hoc ad missoante filiũ
& spm cocaeuum quod am modo patritempus dicitur & locus
Quod siita .ẽ. Vt sineloco & temporenasci no potuerit filius
In quoloco autinquo tempore facctũ dicis. & tempus.: sunnullo
eccesine tempore & loco fieri potuit & tempus & locus. Si in ali¬
quo inidipsum tempꝰ uideretur & locus. Incuius origine similiter
& locus requiritur & tempꝰ. Quod siusque ad eo sine tempore &
locofieriediquid potuit. Vt nec in loco locum nec intempore factũ

Expanded text:
necessitate dilaberis, cum inter Patrem et Filium, tertium quidnecessitate dilaberis, cum inter Patrem et Filium, tertium quiddam tempus immittis; dicisque quia erat ante Filium Deus Pater et tempus. Post haec duo Filius. Post tria ista quartus Spiritus. Quod si admittimus, ut sine tempore gigni non potuerit Filius: vide quam late pateant ista quae dicimus. Nam si non sine tempore est Filius, certe nec nisi in loco dicendus est genitus. Hoc admisso, ante Filium et Spiritum, coaevum quodammodo Patri tempus docetur et locus. Quod si ita est, ut sine loco et tempore nasci non potuerit Filius, in quo loco, aut in quo tempore factum locum dicis et tempus? Si in nullo, ecce sine tempore et loco fieri potuit tempus et locus. Si in aliquo, id ipsum tempus videtur et locus, in cujus origine similiter et locus requiritur et tempus. Quod si usque, adeo sine tempore et loco fieri aliquid potuit, ut nec in loco locum, nec in tempore factum
Abbreviated transcription (Latin):
se& tempore dicitis filiũ quẽ nondũ & tinto patre dicinon po¬
stultus ut tempus p̃ferĩ filio sed initium decrecertũ. genito o
AṼC R̃ Quidergo interpatrem & filiũ dicismedium nihil fuisse
FIIVAN DIX Ita prorsus AVC TES .N Quomodongitur negas¬
patri filium quoae cernum qui interpatrem & filiũ. fretris
ẽt̃ nihil mediũ nei dipsum non medium tantum constet. eẽ
quec intertium . FFΙCIΛΝ O. Qm̃medis putandi artec̃cludis.
quod amauribusuris dictum ẽ. breuiter &plicabo. Aiunt enim
quotiens deinitio filu& patris aeternitate ciccatur crat quando
nonenit : & antequam nascereturnon. ertt. AVC RP Quantũ ad¬
uerto s mnanente male credulitatis errore sola uerba mutati sunt
Dixisq. namque erit quand ononenit. Ert istud ad odũi ꝑtinere
uultis anad filiũ  Sicc daeuu id ẽ. uelut quod damantefilii. na¬
tiuitactem aetactis spatiũ ecce ad superiorem bleos phemiam

Expanded text:
se ex tempore dicitis Filium, quem nondum exstante Patre dici non pose ex tempore dicitis Filium, quem nondum exstante Patre dici non postultus ut tempus praeferam Filio, sed initium dari 335 certum est genito. Aug. Quid ergo? Inter Patrem et Filium dicis medium nihil fuisse? Fel. Ita prorsus. CAPUT V. Aug. Quomodo igitur negas Filium Patri coaeternum, qui inter Patrem et Filium fateris esse nihil medium, ne idipsum non medium tantum constet esse quam tertium? Fel. Quoniam me disputandi arte concludis, quod a majoribus nostris dictum est, breviter explicabo. Aiunt enim, quoties de initio Filii et Patris aeternitate tractatur: Erat quando non erat, et antequam nasceretur non erat. Aug. Quantum adverto, manente malae credulitatis errore, sola verba mutata sunt. Dixisti namque, Erat quando non erat. Erat istud ad aevum pertinere vultis, an ad Filium? Si ad aevum, id est velut ad quoddam ante Filii nativitatem aeternitatis spatium, ecce ad superiorem blasphemiam
Abbreviated transcription (Latin):
prolem Vnamaũt coaeternam patris et filui. dicimus ditatem¬
FΕVCIΛN DIX̃. Quantũ ad meadtinet non iuideo quidista non col¬
ligas. Nam quã uis ari stotelica mecũ subtilitate contendas
fieri tamen non potes uteũ quigenitus. Abeoquigenuit nulla
acui intercitentis. Antiquitate discernas AVC R Suo eqͥ¬
dem utillecit qua indificili locouerset᷑. oritio. Tam ueren¬
dum nobisnihil .ẽ quiperadiutorium sc̃i sp̃s testimoniũ dicimꝰ.
dõ. Quidergodicimus: est neciliquid in patre quod negetur
ingenitũ annon siest non in toto sed in patre potius dicatur
ingenitus. Alioquin non ex tempore coepitfilius. Namsi
poter natis non coepit patris . in itiũ inueniri non pocestplis
Sunitiumdicitur prolis  non e ternitas docebitur patris.
Et quomodo stabit quia totũ in patredocetis ingenitum .e
Quupsius paternitatis nomen habereputatis initium coepis¬

Expanded text:
prolem; unam autem et coaeternam Patris et Filii dicimus deitatemprolem; unam autem et coaeternam Patris et Filii dicimus deitatem. Fel. Quantum ad me attinet, non video quid ista nunc colligas. Nam quamvis Aristotelica mecum subtilitate contendas, fieri tamen non potest ut eum qui genitus est, ab eo qui genuit, nulla aevi intercedentis antiquitate discernas. Aug. Scio equidem, ut ille ait, quam in difficili loco versetur oratio: tamen verendum nobis nihil est, qui per adjutorium sancti Spiritus testimonium dicimus Deo. Quid ergo dicemus? Estne aliquid in Patre quod negetur ingenitum, an non? Si est, non in toto, sed in parte potius dicatur ingenitus; alioquin non ex tempore coepit esse Filius. Nam si paternitas non coepit Patris, initium inveniri non potest prolis. Si initium datur prolis, non aeterna paternitas docebitur Patris. Et quomodo stabit, quia totum in Patre docetis ingenitum, qui ipsius paternitatis nomen habere putatis initium, cum coepis
Abbreviated transcription (Latin):
quigignitur. FELICIΑN DIX̃ Illudaertedicas uelimgenitus ad in¬
genitus. Utrum intrio separetur annon AUCTIN R. Neid qui¬
dem spiritalis intellegentiae uerita terecipitur: ut pater a filio in¬
teruentu. nondicotem poris quod diebꝰ. constat ac noctibus. sed cu¬
ius lib& ceciuel aetatis spactio separentur : FELICIAN. DIX. Hoc si
itar ẽ. duo ftteris ingenita & quomodo altert patris & altera fili
puttitur. eẽ ꝑ sanac. Cum ꝑ significartionẽ communis ingeniq
ꝓtrieq uidectur . eẽ confusa AVC TIΝ RE. In hoc quidem amaioribꝰ
ur̃is. non mediocris calumniae sofisma contexitur tomenper
auxilium trinitatis catholica necesse. ẽ simplicitate sol¬
uectur : Patrenamq ingenitũ filiumgenitum dico. Necideo
&x alterq̃ eogenitum filium qͦui t nonextitit a seipsonon. est.
alterum ab altero interuentu meditemporis nondiuelli. Quid
sufficit quia solus non habet patrẽ sifilii : satis .t̃. quod non het

Expanded text:
qui gignitur. CAPUT IV. Fel. Illud certe dicas velim, genitus ab inqui gignitur. CAPUT IV. Fel. Illud certe dicas velim, genitus ab ingenito utrum 334 initio separetur, an non? Aug. Ne id quidem spiritalis intelligentiae veritate recipitur, ut Pater a Filio interventu, non dico temporis, quod diebus constat ac noctibus, sed cujuslibet aevi vel aetatis spatio separetur. Fel. Hoc si ita est, duo fateris ingenita. Et quomodo altera Patris, altera Filii putatur esse persona, cum per significationem communis ingeniti utraque videatur esse confusa? Aug. In hoc quidem a majoribus vestris non mediocris calumniae sophisma contexitur, tamen per auxilium ipsius Trinitatis catholica necesse est simplicitate salvatur. Patrem namque ingenitum, Filium genitum dico, nec ideo ex altero; eo genitum Filium, quia non exstitit a seipso. Non enim est e tamen est alterum ab altero interventu medii temporis non divelli. Itaque sufficit quia solus non habet Patrem; si Filii, satis est quod non habet
Abbreviated transcription (Latin):
utrum unum dico substactia ueripatris acuerifilui ex toconon
separo &dumnon eundem patrẽ quem filium prȩdico utri¬
usq ꝑ sona seruata unius cuiusq proprietate discerno. Itaq
si substantiam quaeris ipsatrinitas unus .ẽ ds. si ꝑ sonam
alterẽ filius. TELIVAN DIX & quomodo &idem ee dicis e al¬
terum filium AVCΤIN RΡ. Ideminqua communione substaanti̧¬
alterum proprietutẽ persone. FTICIΑN DIX̃ Nescio quo pacto
Velim queso eemplomihi focciloredicta delucidet: AUCTIN R̃
Inrebꝰ. quidem in conprebensi bllibus &xempla nos suppetunt.
disputandi tamenin quantũ fieri potest &ic̃ in hece parte
non deero. Ecceigitur homo paterhab& hominẽ filium .ẽ. com¬
mune utriusq quod homo .ẽ unitamen quod filius alteri pro¬
priumuidetur .ee quod pater .ẽ. Nc inutroq sicꝑ sonam dis¬
cernitur ut communis humanitas nonnegetur dumunus gignit¬
& calius gignitur : Eque oũt homo & qui genuit dicitur ecille

Expanded text:
utrumque unum dico, substantiam veri Patris ac veri Filii ex toto non utrumque unum dico, substantiam veri Patris ac veri Filii ex toto non separo. Et dum non eumdem Patrem quem Filium praedico, utriusque personam servata uniuscujusque proprietate discerno. Itaque si substantiam quaeris, ipsa Trinitas unus est Deus: si personam, alter est Filius. Fel. Et quomodo et idem esse dicis, et alterum Filium? Aug. Idem, inquam, communione substantialterum proprietate personae. Fel. Nescio quo pacto Velim, quaeso, exemplo mihi faciliore dicta dilucides. Aug. In rebus quidem incomprehensibilibus exempla non suppetunt disputanti; tamen in quantum fieri potest, etiam in hac parte non deero. Ecce igitur homo pater habet hominem filium. Est commune utriusque quod homo est, uni tamen quod filius alteri proprium videtur esse quod pater est. Nam in utroque sic persona discernitur, ut communis humanitas non negetur; dum unus gignit, alius gignitur: aeque autem homo et qui genuit dicitur, et ille
Abbreviated transcription (Latin):
monii screditur quam petio uestigatur. Verum quia nomi
nis inconsequenter ducistadiscernis : Lum ratione p̃mis secetia
testimoni nonomittis.  Id circo in hac disputatione id mefa¬
ceor secutorum quodipse probaueris. Felicianis dixit. Ergo
nostantum sedetia in intermalores nr̃os plerumq tuctatum
ẽ uenicamus Etnelongius euagetur orittio. ipseiam ut soles
ꝑsonam proponentis assume & cenobis pationem nostrefides
pęnitꝰ filium FELCIAN. DIX̃. Verum ẽ nec ꝑ sua derimihi
potest ingenitũ cẽ quod genicum necundem patremuidear
mihi quidemistud inanimo .ẽ. eundem ingenitum. et que mnge¬
nitum sedid potius ingenitum . eẽ quod genitũ FELICAND
& quomodonon eundem ingenitum dicis. ẽẽ quemgenitum
siutrũq unum putas. ẽẽ. non alterum AUCΤN RΡ̃. Anim¬
aduerto uim tepenitus non adtensis se uerborum. Nũdum

Expanded text:
moniis creditur, quam ratio investigatur. Verum quia non moniis creditur, quam ratio investigatur. Verum quia non nimis inconsequenter duo ista discernis, cum ratione praemissa, etiam testimonia non omittis: idcirco in hac disputatione id me fateor secuturum, quod ipse probaveris. CAPUT III. Fel. dixit. Ergo,nos tantum, sed etiam inter majores nostros plerumque tractatum est, veniamus. 333 Et ne longius evagetur oratio, ipse jam, ut soles, personam proponentis assume, et a nobis rationem nostrae fidei penitus Filium? Fel. dixit. Verum est, nec persuaderi mihi potest id ingenitum esse quod genitum, ne eumdem Patrem videar  nam ne mihi quidem istud in animo est, eumdem ingenitum esse quem genitum, sed id potius ingenitum esse quod genitum. Fel. dixit. Et quomodo non eumdem ingenitum dicis esse quem genitum, si utrumque unum putas esse, non alterum? Aug. dixit. Animadverto vim te penitus non attendisse verborum: nam dum
Abbreviated transcription (Latin):
diuina fingantur netionabilis fides colla submittere .
&illam quidem disputan diuiam fateor incdus tolertre.
quos inperitiae necessitas quia perses tare nequeunt cogita
aliena confugere: In teuero idcrco nullo modo prorsus istor
ꝑpetior quia eloquentiam paritercum scientiam fideitibi
uideononde esse. Tumego. Nonusqi deo inqua ducime potes
laudibꝰ meis. Et in iuriam facci prȩcedentibꝰ scĩs nec presuma
in quamin sapientia uerbi. Nee uac cuecur crux xp̃i sed scriptu¬
nm auctoritate contentus simplicitatiobedire potius studeo
quamtumori. Sed melius inquis ptionem isquam in tertr¬
monus edocetur . Quid ergoquam rationẽ afferrepocest
si partũ prȩdices uirginis. siredditos occulos nonneges caecis.
Sisepultosa morcuis ostendes sedis se: Siergo horum &incomprehen¬
sibilis pr tio& ueritas prumta ẽ facilius in negotus fideitesti¬

Expanded text:
divina fingantur, rationabilis fidei colla submittere? Et divina fingantur, rationabilis fidei colla submittere? Et illam quidem disputandi viam, fateor, in aliis tolerarem, quos imperitiae necessitas, quia per se stare non queunt, cogit ad aliena confugere: in te vero idcirco nullo modo prorsus ista perpetior, quia eloquentiam pariter cum scientia fidei tibi video non deesse. Tum ego: Non usque adeo, inquam, me duci putes laudibus meis, ut injuriam faciam praecedentibus sanctis. Nec praesumaunquam in sapientia verbi, ne evacuetur crux Christi ; sed Scripturarum auctoritate contentus, simplicitati obedire potius studeo quam tumori. Sed melius, inquis, ratione quis quam testimoniis edocetur. Quid ergo? quam rationem afferre potes, si partum praedicas virginis, si redditos oculos non negas caecis, si sepultos redisse ostendis a mortuis? Si ergo horum et incomprehensibilis ratio et veritas prompta est, facilius in negotiis fidei testi
Abbreviated transcription (Latin):
remus. Tumille: interalior inquit quae me in uestris disputationibꝰ.
frequenter osfendunt nihil decerius puto quec quod sic prȩ¬
cepta fidei rudibꝰ. tirditis ut non deintellegendecrũ rerum
ritione sed potius dequadã testimoniorum ostentationãm
collo quentibꝰ. prȩscribatis. Quodũ nondicam uafrum
interim quam rusticũ sic nullu s ignorit. Primu quod sus
quiedocetur libris iam credidit obtemperit isteñ pugnat.
Alioquin non magistibi quamisdem testimoniis quȩ pro
ad firmato ingeruntur. necesse .ẽ. contrardic&t &ideo
meliormihi ad docendũ uidetur haecuiaqua prisium fideistio
sinetestimoniis redditur patione conuieto . Iterillũd scripturis
respondentibꝰ &politur. Et non inmerico. Sienim testimonio
hec probantur quodratione non careant . s potest perseilla
sufficere quae etiã haec non nisi ꝑ seipsac uidetur atqrhere
Sin contrr qui potest in rirtonabilibꝰ: testimoniis. lic& illoc

Expanded text:
remus, tum ille: Inter alia, inquit, quae me in vestris disputationibus remus, tum ille: Inter alia, inquit, quae me in vestris disputationibus frequenter offendunt, nihil deterius puto quam quod sic praecepta fidei rudibus traditis, ut non de intelligendarum rerum ratione, 332 sed potius de quadam testimoniorum ostentatione colloquentibus praescribatis. Quod ut non dicam vafrum, interim quam rusticum sit, nullus ignorat. Primum quod si is qui edocetur libris jam credidit, obtemperat iste, non repugnat: alioquin non magis tibi quam iisdem testimoniis quae pro affirmato ingeruntur, necesse est contradicat. Et ideo melior mihi ad docendum videtur haec via, qua primum fidei ratio sine testrespondentibus expolitur. Et non imme rito: si enim testimonia haec eo probantur, quod ratione non careant, potest per se illa sufficere, quae etiam haec non nisi per se ipsam videtur astruere. Sin contra, quis potest irrationabilibus testimoniis, licet illa
Abbreviated transcription (Latin):
A TORSISTIMINI DILECTIS SME FIU UEDEUNITATT IN¬
nitectis quȩꝑ fectus ds̃ semꝑac sũmus. ẽ officii non
in memor sacerdotalis aliquid scriberem. idq
a mecum propriae infirmitatis conscius scepius
&cusarem multimodis exigisti ad serens cominunis fide iratioñ
& religiosos acciperes acerdotes debere & fidelibꝰ nonnegare .s
neccutillidum nonaccipiunt incipiant ab infidelibꝰ. facile decipi
Aut abhis cum desideritta non tribuunt cacelestes thescurosnonex
pendixp̃i menbris. Sed interim quod ammodos terilis peritiae
uidecitur abscondi. Itaq uictum mȩ fateor probabilibus causis
neĩ ermis qudere uidecr obsistentibꝰ. . dumocuersus infideles
non instuuntur munimine ueritectis: Verum quiane promo¬
diquestionibꝰ quedam obscuritas continuata oratione fre¬
quenter incuirritur. Idcirco idmihiui sum .ẽ. ut eum sermonẽ
quunter me & felicianum nuꝑ .ẽ abitus prenotat is p̃pt̃ ꝑso¬
narum discretionem principalibꝰ nominum litteris. psentis

Expanded text:
torsisti mihi, dilectissime fili, ut de unitate Trinitatis, quae perfectus Deus semper ac summus est, officii non immemor sacerdotalis, aliquid scriberem: idque a me, cum proprie infirmitatis conscius saepius excusarem, multis modis exegisti; asserens communis fidei rationem, et religiosos accipere, et sacerdotes debere fidelibus non negare: ne aut illi dum non accipiunt, incipiant ab infidelibus facile decipi, aut ab his cum desiderata non tribuunt, coelestis thesaurus Christi membris non expendi, sed in terra quodammodo sterilis peritiae videantur abscondi. Itaque victum me fateor probabilibus causis, ne inermes tradere videar obsistentibus malis, dum adversus infideles non instruuntur munimine veritatis. Verum quia in ejusmodi quaestionibus quaedam obscuritas continua oratione frequenter incurritur, idcirco id mihi visum est, ut eum sermonem qui inter me et Felicianum nuper est habitus, praenotatis propter personarum discretionem principalibus nominum litteris, praesentis
Abbreviated transcription (Latin):
sicut scribitur in psalmo. Secundũ nom̃tuũ ds itac & lous
tua in finesterre : Ergoa ꝓpellatiua nomina pater&
unus ẽ : Ni fcellor hic trinam taxationem diuniuit. dñ sinquid
mittitur : DIX non : R : Quare : BIX. Quiaunus e Be Propna
uocabula non triplicantur. TIX: Non: RP Ergo inrelatiuis
Deniq ipsex p̃s. nonait. Itebapti rategentes inomribꝰ deorum
in relatiuis personarũ nomnibꝰ. di autẽ nome quod ñ tripli¬
catur in singulapitate monsꝑritret : M. Nonergo discurrunt
propria cumppellatiuis DIX: Discurrunt: eł Ergo& uon¬
numerantur: DIX̃ : Absit: Qua si triplica uerimus deorum
latiuis creditur uocabulis trinitas. DIX In nectupolibꝰ. plane
& personis & nomnibꝰ relatiuis. R Qua reds̃ & ds̃ &ds̃. ergo
priumnon enim possumus dicere tres deos sed dicimus trintor¬
tem inrlatiuis nature uocabulis & ꝑsonis. Id ẽ in patre & filio
& spũscõ. Dicimus cũt indo &do &dõ RΡ Nonergodicitis tres¬

Expanded text:
sicut scribitur in Psalmo, Secundum nomen tuum, Deus, ita et laus tua in fines terrae . Ergo appellativa nomina Pater eunus est. Ni fallor, hic trinam taxationem Dei univit: Dominus, imittitur? RESP. Non. INT. Quare? RESP. Quia unus est, propria vocabula non triplicantur. INT. Ergo in relativis se Christus non ait, Ite, baptizate gentes in nomine deorum;in relativis personarum nominibus, Dei autem nomen, quod non triplicatur, in singularitate monstraret. INT. Non ergo discurrunt propria cum appellativis? RESP. Discurrunt. INT. Ergo et connumerantur? RESP. Absit: quia si triplicaverimus, deorum lativis creditur vocabulis Trinitas. RESP. Et in naturalibus plane et personis, et nominibus relativis. INT. Quare Deus, et prium nomen. Non enim possumus dicere tres deos, sed dicimus Trinitatem in relativis naturaei vocabulis, et personis, id est, in Patre et Filio tu sancto. Dicimus
Abbreviated transcription (Latin):
Sedideo nouissimum accipe. quia dignatꝰ ẽ infinetẽporũ
humiliter nasci& mori &iudicium nouis simũ ipses uscipere
quod inhuius &cellentis si mã gloriẽ a postolus in habitatis. Ete
loquebatur unu autem queretrost̃ oblitꝰ in eaq antesunt
extentus sequor scđm intentionẽ ad palmam suꝑnȩ uocatio¬
nisdĩ ut ficctigitur pax. Ad p̃ coniungitur: A uocabul&
scilicet littera ne p̃. mutaremaneat. quiads pacter. uoci
& uerbo suo semꝑ ad nectitur. Sedut pax sit aqdit᷑ .x. quae
duplexponitur proconsonantibꝰ littert ut ꝗ hic consonan¬
tiã atq particpiũ sp̃s scĩ cumpatre &filio. uid ecis. colligiũq
eiusin suꝑna & ꝑfecta trinitate cognoscas dis crepant a se hȩ
litcerȩ appellationibꝰ & ꝑ sonis quia illut p̃. hoc a. istud x.
nuncupatur & scribitur. sed tamut sit pax inuicem sibi. hae

Expanded text:
. Sed ideo novissimum accipe, quia dignatus est in fine temporum . Sed ideo novissimum accipe, quia dignatus est in fine temporum humiliter nasci et mori, et judicium novissimum ipse susciperen hujus excellentissima gloria Apostolus inhabitans ita loqueretur: Unum autem quae retro sunt oblitus, in ea quae ante sunt extentus, sequor secundum intentionem ad palmam supernae vocationis Dei . Ut fiat igitur Pax ad P conjungitur A, vocalis scilicet littera, ne P muta remaneat: quia Deus Pater voci et Verbo suo semper annectitur. Sed ut Pax sit, additur X quae duplex ponitur pro consonantibus littera, ut et hic consonantiam atque participium Spiritus sancti cum Patre et Filio videas, collegiumque ejus in superna et perfecta Trinitate cognoscas. Discrepant a se hae litterae appellationibus et personis, quia illud P, hoc A, istud X nuncupatur et scribitur: sed tamen ut sit Pax, sibi eae
Abbreviated transcription (Latin):
unus quia quta alius coniungit diuisionẽ penitus non & dmit tit
R Accipio unũ istud firmis simũ contrt rebellestelu. Sed quossta
igitur ipsci pax quod litteris scribitur DIX Tribꝰ. RP Recipit
Amfiliũ nuncupari & hoc seneratione subtilissima necdictũ
putes. A menim principiũ lit tertrũ .ẽ. nec anteseullum habere
cognoscitur. elementum ut ad probatũ habecs antefilium
nihil eẽ. neq uero id absq diuini testimonii documentum
relinquã. Ipse enim se principium eẽ iudei s interrogantibꝰ.
indicauit hancergo lit term nulle precedit & quicomis
litteri habet tempus ergo & tempus de fuit uerum tamen
ipse haec syllaba & longa ẽ. & prima ẽ. Sed quod longa ẽ.
ecernitatem filiidĩ nonteporalitatem insinuat. quod
syllaba quia in patrefilius. & filius in patre .ẽ. & hocunu .ẽ.
qđ uero prima ẽ. quia filius secundus non .ẽ. Num que
inapocalypsin iohannis propriȩ ipsamlittera ponens. ait.
egosum A. et & primus & nouis simus initium & finis

Expanded text:
unus; quia alios conjungit, divisionem penitus non admittit. INT. Accipio istud firmissimum contra rebelles telum; sed quo ista igitur ipsa Pax quia litteris scribitur tribus, recipitnA Filium nuncupari, et hoc sine ratione subtilissima ne dictum putes. A enim principium litterarum est, nec ante se ullum habere cognoscitur elementum, ut probatum habeas ante Filium nihil esse. Neque vere id absque divini testimonii documento relinquam: ipse enim se principium esse Judaeis interrogantibus indicavit . Hanc ergo litteram nulla alia praecedit: et quia omnis littera habet tempus; ergo et tempus defuit. Verumtamen ipsa haec syllaba et longa est, et prima est: sed quod longa est, aeternitatem Filii Dei, non temporalitatem, insinuat. Quod syllaba, quia Pater in Filio et Filius in Patre est, et hoc unum est. Quod vero prima est, quia Filius secundus non est. Namque et in Apocalypsi Joannes proprie ipsam litteram ponens ait, Ego sum α et ω, primus et novissimus, initium et finis
Abbreviated transcription (Latin):
de patre proces sit. Ideo nomen propriumditatis obtinuit
Veq enim aliut depatre procedere potuit quam quod ipse . ẽ.
ꝑ soniscurrat unum eumdemq nec tamen triplicatur
sicut uerbo tenuiplures taxare possemus. statius aut sclus
quod ipsesit paex urao qui fecit utrirq unum sed hoc inuictissimũ.
causemnostre suffpegium Adiduoleat quod fcicilius credactur
Id eoxpͥm sub nomine pacisẽ texatum quĩ & descendi nec difhit¬
in potest it equeul lomodo dupplicari iamuero quifecit ut rtq
unut multomagisipse ẽ cumpatre & spuscõ unum RT NI C̃¬

Expanded text:
de Patre processit, ideo nomen proprium deitatis obtinuit. Neque enim aliud de Patre procedere potuit, quam quod ipse est, personis currat unum idemque, nec tamen triplicetur? Sicut verbo tenus plures taxare possumus, Statius, aut Salustquod ipse sit pax nostra, qui fecit utraque unum . Sed hoc invictissimae causae nostrae suffragium ad id valeat, quo facilius credatur, ideo Christum sub nomine pacis esse taxatum, quia nec discindi, nec distrahi potest, nec ullo modo duplicari. Jam vero qui fecit utraque unum, multo magis ipse cum Patre et Spiritu sanc
Abbreviated transcription (Latin):
& focciem R Cuma ppellatiuis ergonatunt libꝰ. propria nontri¬
legu noxa ẽ. M Quare .DIX Quia subdeo ẽ numerus non in¬
DI MITEt sic docemur &ita credimus ut nec patrẽ necfilium neq
mane aures audiant ac nonsputis om̃s inlinient. Verum¬
to men inuocabulis appellatius idẽ in ꝑsonis. Trinitatem
accipio. Di tatem cutem nullo modo triplicari posseconfido
quiauccrietatẽ & discretionẽ in nacturt non inuenio. RPS
conquis stt ded propriũ ditetis unum ẽ nomor N abftubst
dindemm& heriam sedhabeo. Dices hoc none a naturidelẽ¬
ST Vtq de Ptrclatiuꝵ queceppellatiua texesneeturala
sunt. Dx łtiam. Sed ꝑ ficientiam generitionis ex proces sionis
nonꝑ prognae tatẽ indiuisae di tatis & Ergofilius nisi filus
Dedcum genert tus ab intem poradi quo antem portliter sup̃sit

Expanded text:
iunt. INT. Cum appellativis ergo naturalibus, propria non trilegii noxa est: quia sub Deo est numerus, non in sanctus. RESP. Et sic docemur, et ita credimus, ut nec Patrem, nec Filium, nec manae aures audiant, ac non sputis omnes inlinient? Verumtamen in vocabulis appellativis, id est in personis Trinitatem accipio, deitatem autem nullo modo triplicari posse confido; quia varietatem et discretionem in natura non invenio. INT. conquirentem, sed proprium deitatis unum est nomen. INT. Abstulisti grandem macheriam, sed aveo dic Et relativa quae appellativa taxas, naturalia sunt? RESP. Etiam, sed per efficientiam generationis et processionis, non per proprietatem indivisae deitatis. INT. Ergo Filius nisi Filiussed cum generaretur ab intemporali intemporaliter sumpsit.
Abbreviated transcription (Latin):
est ds̃ natur liter. Alaaũt descripiaio caracterum dis¬
crepationem faccit appellationũ & ꝑ sonirũ non naturȩ
quia totum licterit .ẽ. Sed in histribꝰ. lit teris diuersis appel¬
lationibꝰ uocitatis. pax scribitur qui& pluralinumero non
obtin& numerũ dĩtatis: In hacigitur copulatione litterarũ
trium diuis sio nonadmittitur. ut pax impleatur
dienim uelunã sad texeris nec trinitas nex paxerit R̃ Repete quȩso

Expanded text:
est naturaliter. Illa autem discrepatio characterum, discrepationem facit appellationum et personarum non naturae, quia totum littera est. Sicut in his tribus litteris diversis appellationibus vocitatis Pax scribitur, quae plurali numero non obtinet numerum deitatis. In hac igitur copulatione litterarum trium divisio non admittitur, ut Pax impleatur. Si enim vel unam subtraxeris, nec Trinitas, nec Pax erit. INT. Repete, quaeso,
Abbreviated transcription (Latin):
VIN: Nequa qua  quianemopotes duobꝰ dñĩ seruire: pB Vnꝰ.¬
neprobare lic&: DiX: Nullus ds Nisiunus: R Istudlego set
queliter id detota trinitate uerũ. sit : nos seuolo: DIXScies
si mentemdicus infigas pateretum nom̃ . ẽ. appellatiuum .
filius nomenẽ appellatiuum. Itaquoq sp̃sscs appellatiuũ¬

Expanded text:
 Nequaquam, quia nemo potest duobus dominis servire . INT. Unusne probari licet? RESP. Nullus Deus nisi unus. INT. Istud lego: sed qualiter id de tota Trinitate verum sit, nosse volo. RESP. Scies, si mentem dictis infigas: Pater enim est nomen appellativum, Filius est nomen appellativum, ita quoque Spiritus sanctu
Abbreviated transcription (Latin):
Ipsecumds quio penitur omni in omnib: Etintercetei petri: Inue¬
ritetẽ in quid scio quia non ẽ. ds ꝑsonarũ acceptor : cumcogitane
nihildubit ns quia egomisi eos adte : Namdauid. sepenu¬
mero eum nuncupat dmñ. Sp̃m inquid reccum in quinquagesimo
ferri de promit. Lic&illũ manifeste nouerimnũ quec ad no¬

Expanded text:
qui operatur omnia in omnibus . Et inter caetera Petri: In veritate, inquit, scio, quia non est Deus personarum acceptor. Cum cogitanti nihil dubitans; ego misi illos ad te . Nam David saepenumero eum nuncupat Spiritum rectum in quinquagesimo ferri depromit . Licet illud manifeste noverim, nunquam annu
Abbreviated transcription (Latin):
UMIMETERUIQVAIOEICURAFECISSET EXONNET̃ TISMEIN¬
te rogectionibꝰ ꝑcunctoiui. & tali studio scolenrȩ lumen
accendiiudicet uero lector a nutile sibi hoc sit: Mihi
ΛVCTIN D: Magnamihi breuitas docendi qđ ds̃ sit suffragator
solum nequod peccata dimittat. Re Vbustud legis. VIC D.
In euangelio. Cumin sufflauitibs infacciem discipulorũ. &cit:

Expanded text:
um me pervigil fidei cura fecisset exsomnem, his me interrogationibus percontavi, et tali studio scholae nostrae lumen accendi. Judicet vero lector, an utile sibi hoc sit; mihi RESP. Magna mihi brevitas docendi quod Deus sit, suffragatur.solum, quod et peccata dimittat. INT. Ubi istud legis? RESP. In Joanne, cum insufflavit Dominus in faciem discipulorum, et ait
Abbreviated transcription (Latin):
& regitom̃ae. nec solũt̃ refuia sed & caeleftia. qđ a postolas
digit. ac deftinauit qđ dona su& &ꝓphetia s quibꝰ. uelit
Inpertiat & pluntquȩ inscripturisscis posita ad mom̃tũ non oc¬
cursunt : Sedsi istac cgnoueris mihi tamen solũ qđ depatre. ẽ.
Ad documentũ deitactis ipsius sufficis sent. sunt sententiae
Singulares huius scilic& ueritecti sadciptlatrices ut illa
pauli: Diuisiones donationũ st̃. Idemcũ sp̃s : Etdiuisiones

Expanded text:
 regit omnia, nec solum terrestria, sed et coelestia, quod Apostolos eligit ac destinat, quod dona sua et prophetias quibus velit impertiat: et plura quae in Scripturis sanctis posita, ad momentum non occurrunt. Et si istis non tangeris, mihi tamen solum quod de Patre est, ad documentum deitatis ipsius suffecisset. Sunt et sententiae singulares, hujus scilicet veritatis astipulatrices, ut illae Pauli: Divisiones ministeriorum sunt, idem ipse Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
ł goquidem alios hinc hesitare uelim. Itemihi haius manifestec¬
tionis lumeneffulsit. Sed maigis .ẽ. ut intellego istadelicatius
credereneq hinc ullo modo palpitare: ut quod homines carnoc¬
libus cȩcaticuris uidere non pos sunt saltimfidei compendionas¬

Expanded text:
Ego ne quidem alios hinc haesitare vellem, ita mihi hujus manifestaEgo ne quidem alios hinc haesitare vellem, ita mihi hujus manifestationis lumen effulsit. Sed magis est, ut intelligo, ista deliciosius credere, neque hinc ullo modo palpitare; ut quod homines carnalibus caecati curis videre non possunt, saltem fidei compendio na