comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
oͣp Libera maftimoniã eẽ antiqtus
platuit iõꝙ pacta ne liceret diuertere
nõ ualere. ⁊ stipulatoẽs quib pene irro¬
gantur ei qui diuortium fecisset. ratas
nõ haber ꝯstat
tus nõ est ad tari uł restitui nisi sua in¬
ter sit. neõ stipłari põt. cum igitur d̾¬
functa ĩ matrimonio filia tua suꝑstitis
filũ noie. partẽ dimitiã dotis amarito
detineri. alterã uoͣ partẽ nepoti tuo.

Expanded text:
o. Libera matrimonia esse antiquitus placuit. ideoque pacta, ne liceret divertere, non valere et stipulationes, quibus poenae inrogarentur ei qui divortium fecisset, ratas non haberi constat. tus non est, aliquid dari vel restitui, nisi sua intersit, nemo stipulari potest. Cum igitur, defuncta in matrimonio filia tua, superstitis filii nomine partem dimidiam dotis a marito detineri, alteram vero partem nepoti tuo
Abbreviated transcription (Latin):
stipulator uoluit ꝓmiserit. ⁊ ad iecei̾t
ꝙ si statuto tp̃r minime hec ꝑfecta ꝑ¬
fecta fui̾nt ᷤ pͣenã dabit. sciat minim̃
posse ad euitandam penam ad dicere.
ꝙ nullus eum ad monuit. s ⁊̃ citra
ullam ãmonitioẽm eidẽ pene. ꝓteno¬
re stipłatioĩs fiet obnoxius. cum ea
que ꝓmisit ipẽ in memoria sua ser¬
uare. nõ ab aliis sibi manifestari pos¬
se debeat.

Expanded text:
tipulator voluit promiserit et addiderit, quod, si statuto tempore minime haec perfecta fuerint, certam poenam dabit, sciat minime posse ad evitandam poenam adicere, quod nullus eum admonuit: sed etiam citra ullam admonitionem eidem poenae pro tenore stipulationis fiet obnoxius, cum ea quae promisit ipse in memoria sua servare, non ab aliis sibi manifestari poscere debeat.
Abbreviated transcription (Latin):
batur. ⁊ sir̃i ꝑseruu̾̃. s inter p̾sentes
celebratari ẽẽ reni fui̾t scriptu: hoͨ
iteꝵ dubitabatur debere ostenti par¬
tes ẽẽ p̃sentes. cum itaq satis utile ẽ
in ꝯtractib ⁊ seruos adhiberi. ⁊ p̃sen¬
gnitate exͣcelsas. uł mulieres quas
naturał pudor nõ in õĩb ꝑ perã se se
manifestare ꝯ ceclit. sancsimꝰ tales scti¬
pturas oĩfariam ẽẽ creclentas. ⁊ siue

Expanded text:
batur: et si non per servum, sed inter praesentes batur: et si non per servum, sed inter praesentes celebratam esse rem fuerit scriptum, et hoc iterum dubitabatur, debere ostendi partes esse praesentes. Cum itaque satis utile est in contractibus et servos adhiberi et praesengnitate excelsas vel mulieres, quas naturalis pudor non omnibus perperam sese manifestare concedit, sancimus tales scripturas omnifariam
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰmoĩ stipulatões. quasitm̃ mo¬
do indandum fuaͣnt ꝯcepte cũ ni¬
chominꝰ ⁊ heredes fcm possint ad ĩ¬
plere. illa subtili ⁊ suꝑ nacua scrup¬
ulositate explesa. ꝑ quã putabant
nõ ẽẽ possibile fcã ab alio ꝯͣpleri ꝙ alii
positum est ⁊ qrͣ cum pene si milis
omĩum natura est nõ ⁊ fcã om̃s uł
płes. uł paulominꝰ ad implere pos¬
sint ne ex huĩmoĩ subtilitate cectãt
hominum uoluntates
d O pͣtimam questionem ⁊ freq̃n¬
ter in iudiciis uersatam satis uu¬
manum est saltur it p̃senti dixi¬
mere. ne diutius rem nrãm pub¬
licari molestare ꝯ ceclatur. ĩ mul¬
tis⁊ enim ꝯ tractib. ⁊ maxime in
feneratitiis cantionib solitur est ad¬
scribi stipłatões ꝑ certos seruos celebra¬
ri. s quitam in denotiõe tetiti ex hoc
materiam altertatiõĩs acceperint. ⁊
alii quidem nõ eẽ seruu adbibitunt
ꝯ terroebãt. alii uero eius nõ eẽ seru¬
um adquem ꝑturie. scriptura ꝓtesta¬

Expanded text:
huiusmodi stipulationes, quasi tantummodo in dandum fuerant conceptae, cum nihilo minus et heredes factum possint adimplere: illa subtili et supervacua scrupulositate explosa, per quam putabant non esse possibile factum ab alio compleri, quod alii impositum est. Et quare, cum paene similis omnium natura est, non et facta omnes vel plus vel paulo minus adimplere possint, ne ex huiusmodi subtilitate cadant hominum voluntates Optimam quaestionem et frequenter in iudiciis versatam satis humanum est saltem in praesenti dirimere, ne diutius nostram rem publicam molestare concedatur. in multis etenim contractibus et maxime in feneraticiis cautionibus solitum est adscribi, stipulationes per certos servos celebrari. sed quidam indevotione tenti ex hoc materiam altercationis acceperunt: et alii quidem non esse servum adhibitum contendebant, alii vero non eius esse servum, ad quem pertinere scriptura protesta
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃ Scrupulosam inquismoẽm u¬
trum post mortem. an cum motiet᷑.
uł prite quã morietur. stipłatus sit
aliꝗs intestam̃to legati uł fidei ꝯmissi
noĩe aͥd ͣ dereliq̃rit. penitus amputãtes
omĩa que uł quocumq ꝯ trattu scipul¬

Expanded text:
p. Scrupulosam inquisitionem, utrum post mortem an cum morietur vel pridie quam morietur stipulatus sit aliquis vel in testamento legati vel fideicommissi nomine aliquid dereliquerit, penitus amputantes om
Abbreviated transcription (Latin):
Mỹp. In bone fidĩ ꝯtractibus.
nec nõ etia ince̾teriis aliis cau¬
sis. in opia ꝓbanonũ ꝑ iudice
iure uirando causa cognita res
decidi oportet.

Expanded text:
. In bonae fidei contractibus nec non etiam in aliis causis inopia probationum per iudicem iureiurando causa cognita res decidi potest.
Abbreviated transcription (Latin):
reclitor ad
petitioẽm urgeri iure minime p¬
diani debere ꝯ fiditis oblato ⁊ sino¬
lint acciꝑe ꝯͣsignato. atq deposito
derecldendo pignore hos p̾sidali

Expanded text:
reditor ad petitionem urgueri iure minime pdiani debere confiditis, oblato et, si nolint accipere, consignato atque deposito de reddendo pignore hos praesidal
Abbreviated transcription (Latin):
nqͣuisitio ueritatis tolli nõ po¬
tuit ꝙ cyrographa que fecit ꝓcuratõ
tuus recepta tibi que restituta ab ip̃ĩ
herecle ꝓpoãs cum sub scͥptiõe ꝓcura¬
toris significante ꝙ nicħ cretlitorib
debeatur cum nicħ ꝓhibeat credito¬
sius cui negõ gerendum mandau¬
eras ꝓcessisse solutiõem.
petunus quam debitis recipiendis
ꝓposito in hoc ꝙ susceptras eĩ domi¬
ne ꝑ ipm fetisti satis: in strum̃tum
inͨ al ane solutiõe celebrata nicħ tibi
niotere põt. ałr enĩ soluentes seruo
d actioẽ dñi liberare se minime pos
taᷤᷤ. creclitori sibi in debitum ꝯpensa¬
re placuit. his sccłm ꝯuentioĩs fide pre¬
stitis de mancipio restituendo pacti

Expanded text:
nquisitio veritatis tolli non potuit, quod chirographa, quae fecerat procurator tuus, recepta tibique restituta ab ipsius herede proponas cum subscriptione procuratoris significante, quod nihil creditoribus debeatur, cum nihil prohibeat et creditosius, cui negotium gerendum mandaveras, processisse solutionem. dandis quam debitis recipiendis praeposito, in hoc quod susceperas eius dominae per ipsum fecisti satis, instrumentum inane solutione celebrata nihil tibi nocere potest. aliter enim solventes servo de actione domini liberare se minime possta creditorem sibi in debitum compensare placuit, his secundum conventionis fidem praestitis de mancipio restituendo pacti
Abbreviated transcription (Latin):
s Cum nõ rec se ptu ab hostib fili¬
um tuu. s sine ullo ꝯ tractu tratitũ
a barbaris p̃fecto legioĩs dicas postlio¬
inii uis locum hũit. ⁊ illico in genui¬
tatis ue recldi eum p̃ses ꝓuincie iub¬
ebit.
Cum post li minii ius ⁊ cõis u
utilitatis ratio exigat ut siqui cap̃¬
tos ab hostib reclimerur. accepto p̃tõ
reclẽptos sue ingenuitati restitu̾ant
ꝓponasq recdẽptorem noluisse obla¬
tum p̃tiuiri ate uł ab alio recipe. pre¬
ses ꝓiuncie efficatii instantia ꝯpell¬
et eum legib obtẽꝑare. ⁊ recepto eo
ꝙ p̃tii noĩe dependitur. status secu¬
ritatem nõ inͣ quietare.
hostib captam ac ꝓstitutã ab ea que
eã reclimerat. obretinende pudici¬
tie cultui ac seruaridã nataliũ hone¬
ab ea que fatrebat il go fuam ee t
frictam cognoult cũ hiuiꝰ moĩ ꝑsc̃a in¬
digna sit p̃tium reciꝑe ꝑꝑ odium de
nõ est. ex necessitate miseribili custo¬
dita ingenuitate nate trie adu̾sus fla¬

Expanded text:
 Cum non redemptum ab hostibus filium tuum, sed sine ullo contracto traditum a barbaris praefecto legionis dicas, postliminii ius locum habuit et ilico ingenuitati suae reddi eum praeses provinciae iubebit. postliminii ius et communis utilitatis ratio exigat, ut, si qui captos ab hostibus redemerint, accepto pretio redemptos suae ingenuitati restituant, proponasque redemptorem noluisse oblatum pretium a te vel ab alio recipere, praeses provinciae efficaci instantia compellet eum legibus obtemperare et recepto eo quod pretii nomine dependitur status securitatem non inquietare. tuam captam ac prostitutam ab ea quae eam redemerat ob retinendae pudicitiae cultum ac servandam natalium honeab ea, quae sciebat ingenuam esse, inflictam cognoverit, cum huiusmodi persona indigna sit pretium recipere propter odium detmpensatum non est ex necessitate miserabili, custodita ingenuitate natae tuae adversus fla
Abbreviated transcription (Latin):
in cognitum erat abhostib int̾ftãm an
captam ẽẽ. afilio ad iri nõ potuisse. Qm̃
eoꝵ bona qui in hostium potestate recli¬
guntur. eo demũ tp̃r successioĩs uire at¬
quiri possunt. cũ captos apd̾ hostes moꝰ¬
tuuis ẽẽ cognoscitur. nec suꝑ facultatib
eĩ cuiꝰ incerta fide̾ ac fortuna fuit. trãt
sigi. uł iuticͤari potuit. Uñ postea ꝗͣ
apt̃ bostes mat̾teram urãm fati munꝰ
implesse innotuit. tc̃ uob̾ licentiam
ꝑmittitur agnoscende ꝑ bõꝵ possessi¬
õem successioĩs. ħõ officie̾ntib enim
que ꝑperã gesta sũt. si pͥorem gradũ

Expanded text:
incognitum erat ab hostibus interfecta an capta esset, a filio adiri non potuisse  quando eorum bona, qui in hostium potestatem rediguntur, eo demum tempore successionis iure adquiri possunt, cum captos apud hostes mortuos esse cognoscitur, nec super facultatibus eius, cuius incerta vita sigi vel iudicari potuit. Vnde posteaquam apud hostes materteram vestram fati munus implesse innotuit, tunc vobis licentia permittitur agnoscendae per bonorum possessionem successionis: non officientibus enim, quae perperam gesta sunt, si priorem gr
Abbreviated transcription (Latin):
Et nõ ideo ꝙ forsitan ꝯsũmata ẽ quan¬
titas sertis ⁊ usuraꝵ totiꝰ sũme usua̾s
postea colligi set sortis tm̃ mͦ ¶ Et
cum antiquitas pessimo exẽplo reis ꝗ¬
tẽ ꝯdẽpnatis. laxam̃tum duoꝵ m̃sĩ
prãbat. fi deu̾sores aut̃ eoꝵ eodẽ uti
bñficio ꝯ ceclebat. ut liceret uictorib
relictis ꝓpt̾ legem ꝯdẽpnatis ꝑsonis
afidei uissorib eoꝵ uł mandatorib sta¬
tim pecunias uł res in ꝯdẽpnatioẽ po¬
sitas exigere huiꝰ modo acerbitatem
resecantes. sancsimꝰ quadrim̃stres ĩ du¬
cias quas declimꝰ ꝯdẽpnatis. etiã ꝓnde

Expanded text:
rsitan consummata est quantitas sortis et usurarum, totius summae usuras postea colligi, sed sortis tantummodo Et cum antiquitas pessimo exemplo reis quidem condemnatis laxamentum duorum mensum praestabat, fideiussores autem eorum eodem uti beneficio non concedebat, ut liceret victoribus relictis propter legem condemnatis personis a fideiussoribus eorum vel mandatoribus statim pecunias vel res in condemnatione positas exigere, huiusmodi acerbitatem resecantes sancimus quadrimenstres indutias, quas dedimus condemnatis, etiam ad
Abbreviated transcription (Latin):
g̃p. Iuris manifestissimiẽ
est ⁊ in accusationib his qui ingressi
iudicio nõ sũt. office̾ nõ posse. uiꝗꝑͣ for¬
te p̃iudicii uͤideatur oblatum.
alios actas absenti p̃ uidicare sepe ꝯ¬

Expanded text:
. Iuris manifestissimi est et in accusationibus his, qui congressi iudicio non sunt, officere non posse, si quid forte praeiudicii videatur oblatum. alios actas absenti praeiudicare saepe c
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯ̃ꝑ Siñ singłi insolidũ s gna¬
lit̾ tu ⁊ collegatuus una ⁊ certa qͣnti¬
nec additum ut ꝙ ab altero ⁊ depnati¬
seruari nõ posset. alt̾ suppleret. sũt.¬
effectus snĩe u̾irilib portiõib discr¬
etus est ideo ni pͥarens ꝓ tua portio¬
ne snĩe obcessatioẽm alteriꝰ excã iu¬
dicati ꝯ ueniri nõ potes.¬

Expanded text:
. Si non singuli in solidum, sed generaliter tu et collega tuus una et certa quantinec additum, ut, quod ab altero servari non possit, alter suppleret, effectus sententiae virilibus portionibus discretus est. Ideoque parens pro tua portione sententiae ob cessationem alterius ex causa iudicati conveniri non potes
Abbreviated transcription (Latin):
nt᷑ locutio p̃sidis apd̾ acta
signata nͥ solutioĩ debiti qui ꝯ ueni¬
tur obsequiu p̃stitisset. duplu. seu
quadruplu inferat. uoluntas po¬
tĩ ꝯminantis quã snĩa iudicantis
est. cum placitum eiꝰ moĩ ne rei iu¬
dicate auctoritatẽ obtineat. iurisra
derat partium allegatioẽs audire.
⁊ examinare d̾ebuit. ħam subicrip¬
tioẽm ad libellum d̾atã. talemq̃ di¬
u̾sam partẽ inpossessiõem fundi
nutteret. nicem rei iudicate non
obtinere. nõ ambigitur.¬

Expanded text:
nterlocutio praesidis apud acta signata: " nisi solutioni debiti is qui convenitur obsequium praestitisset, duplum seu quadruplum inferat" voluntas potius comminantis quam sententia iudicantis est, cum placitum eiusmodi ne rei iudicatae auctoritatem obtineat, iuris raderat, partium adlegationes audire et examinare debuit. Nam subscriptionem ad libellum datam talem, quae diversam partem in possessionem fundi mitteret, vicem rei iudicatae non obtinere non ambigitur
Abbreviated transcription (Latin):
ox̃ Quod placuit ueteranos tm̃ modo
ꝯ ueterani filioꝵ seu militumi. ꝗdẽ unã
tutelam seu curam eotẽ tp̃r administra¬
re ꝯpelli. eo ꝑtinet. ut si alus i dati fu̾int
intra sollẽpnia tp̃a cãs excusatiõis apud
ꝯpetentem iudicem deferant. Qͥ nũo
uł cura uocantur. rome quidẽ triuni
liberoꝵ in colomium nũo quoꝵ etiam
status nõ ambigitur. Initalia uõ qua¬
tuor. in ꝓuinciis añt quidẽ hañt excu¬
satioẽm.
clinanda municipalia inuriera. rx ne¬
pote̾s numerãtur: quoꝵ pat̾ suꝑ est
cum suo noĩe patri ꝓsuint.

Expanded text:
 Quod placuit veteranos tantummodo conveterani filiorum seu militum, et quidem unam tutelam seu curam eodem tempore administrare compelli, eo pertinet, ut, si aliis dati fuerint, intra sollemnia tempora causas excusationis apud competentem iudicem deferant. GOl curam vocantur, Romae quidem trium liberorum incolumium numero, quorum etiam status non ambigitur, in italia vero quattuor, in provinciis autem quinque habent excusationem. clinanda municipalia munera neque nepotes numerantur, quorum pater superest, cum suo nomine patri prosunt.
Abbreviated transcription (Latin):
quo possoẽs rusticas sine decreto p̃sid¬
is uupilloꝵ seu atolescentiũ disi rahi
uł obligari ꝓhibitum ẽ. ñ iniuria ⁊̃
adgraͣtum furiosi porrigit᷑.si gͥcura
abagnato eiꝰ tͥ pignori nexus ẽ. uincu¬
lum pignoris ineo nõ ꝯsistit. itilem
eius utilitatẽ pecunia mirtua accep¬
taẽ. potͣis harere.
rͥ Sipat̃ tuus ñ tis ꝯpos nõ ẽ. rete eiͦ
curatores ꝑ quos siquid gestum ẽ ꝙi
reuocari oporteat. possit c̃ã cognita in
primum st aum restituri.
sui uiris ꝯstitutam marite ⁊ solus
repudiare potuit. quedam mairẽ
furiose marito ꝯdam eius ꝯfecuse in¬

Expanded text:
ne decreto praesidis pupillorum seu adulescentium distrahi vel obligari prohibitum est, non iniuria etiam ad agnatum furiosi porrigitur. Si igituab agnato eius lum pignoris in eo non consistit, utilem eius utilitatem pecunia mutua accepta est, poteris habere. Si pater tuus mentis compos non est, pete ei curatores, per quos, si quid gestum est, quod revocari oporteat, possit causa cognita in pristinum statum restitui. sui iuris constitutam marito, qui solus repudiare potuit, quaedam matrem furiosae marito quondam eius in
Abbreviated transcription (Latin):
õp  utores nominatos appellatõe
inter ponere necesse nõ habere ceruissi¬
mi iiris eͥst᷑. Qua ꝑꝑ licet nõ appellasti
si quã te excusatiõem habere ꝯfidis ĩtra
tp̃c ꝙ diui marci ꝯstitutiõe p̃scͥptu̾m̃ ẽ
hac apud p̃sidem ꝓuincie uti nõ phib
eris. Ham ꝙ omĩum borioꝵ parrẽ pup¬
illi usu fructũ reliquisse quondã uxoris
sue ꝓporus: at extiisantos uos atutela
la fiłii te dinutti postularis. ꝙ te posse:
an fuis in uitus in ad ministratiõe tenĩ
nõ poteͥs ꝓmñ ĩ dies excusatiõib p̃firit
nõ dum excessit uti ꝯpetenti deferisiõe
potes

Expanded text:
 Tutores nominatos appellationem interponere necesse non habere certissimi iuris est. Quapropter, licet non appellasti, si quam te excusationem habere confidis, intra tempus, quod divi marci constitutione praescriptum est, hac apud praesideris. Nam quod omnium bonorum patrem pupilli usum fructum reliquisse quondam uxori suae proponis, ad excusandos vos a tutela la filii te dimitti postulans, quod te posse antea fueris, invitus in administratione teneri non potes. proinde si dies excusationibus praefinitus nondum excessit, uti competenti defensione potes
Abbreviated transcription (Latin):
bone fitei udiciis ex mora uenire so
nõ in merito etiam usuras tibi restitui
flagitabis. cum tibi debeat gatulãri
ꝙ furti eũ actiõe nõ fatias obnoxium
s i quidẽ qui rẽ depositam in uito do¬
mino sciens s prudensq mnusus suos
Lo uerterit etiam furti delicto succelit.
perit. nͨsus est. nõ dubium est ⁊ usu¬
ras debere prĩre. S si cũeo d̾põiti ac¬
tiõe exptus est: tm̃modo sortis fcã cõ¬
dẽꝑnatione ultra nõ põt ꝑꝑ usuras ex¬
periri. Nõ enum due sũt actioẽs alia
sortis alia usuraꝵ. S una exqua ꝯdẽ¬
pnatioẽ scã iterata actio rei iudicate

Expanded text:
bonae fidei iudiciis ex mora venire solnon immerito etiam usuras tibi restitui flagitabis, cum tibi debeat gratulari, quod furti eum actione non facias obnoxium, si quidem qui rem depositam invito domino sciens prudensque in usus suos converterit, etiam furti delicto succedit. pit usus est, non dubium est etiam usuras debere praestare. sed si, cum depositi actione expertus es, tantummodo sortis facta condemnatio est, ultra non potes propter usuras experiri: non enim duae sunt actiones alia sortis alia usurarum, sed una, ex qua condemnatione facta iterata actio rei iudicatae
Abbreviated transcription (Latin):
dissoluta cͣa reciꝑes si id ꝙ placuerat ĩ¬
plesti seq̃strẽ potes ꝯ uenire. Quãuis
aut̃ het reclidita nõ fuint. tñ adu̾sus
eum.a quo fundũ ꝯduxeras: si oẽ ꝙ ex
hoc ꝯtractu debebatur reddisti ip̃is so¬
lutionib tuͣtus es.

Expanded text:
i id quod placuerat implesti, sequestrem potes convenire. quamvis autem haec reddita non fuerint, tamen adversus eum a quo fundum conduxeras, si omne quod ex hoc contractu debebatur reddidisti, ipsis solutionibus tutus es.
Abbreviated transcription (Latin):
Ꝙ si inscͥptis ad testatio nõ ꝑdolum uł
fraute fuit ei qui depositum suscepit
ab alio trans missa ut minime deposit¬
um restituat. hoc q ꝑ us uirandũ ad¬
firmaui̾t. liceat ei qui deposu̾it defen¬
sionis subcautela ydonea p̃stituta res
depositis quã totius recuperare.
S̾ S.uꝑ uatuam uetͣm differentiã de
metlio tollentes. siquis certum poridus
auxi. ł ꝯfecti ł imtiassam ꝯstituti de po¬
suerit. ⁊ ples scͥpsit herecles. ⁊ un̾ exhis
ꝯtingentẽ s̃bi portiõem adepositario ac¬
cepit. alt̾ suꝑ secderit.ł alias fortuito casu
ĩ peclitus. hoc facẽ nõ potuit. ⁊ postea de¬
positarĩ iꝑ adusa in ciderit feͥtunam. ł
sine dolo depositum ꝓdidiͣt. sacsimꝰ nõ
ẽẽ coherecli eĩ licentiam uenire ꝯͣ cohe¬
reclem suũ. ⁊ ex eĩ parte auellere ꝙ ip

Expanded text:
Quod si in scriptis attestatio non per dolum vel Quod si in scriptis attestatio non per dolum vel fraudem fuerit ei qui depositum suscepit ab alio transmissa, ut minime depositum restituat, hocque per iusiurandum adfirmaverit, liceat ei qui deposuit sub defensionis cautela idonea praestita res depositas quantocius recuperare. Supervacuam veterum differentiam e medio tollentes, si quis certum pondus auri vel confecti vel in massa constituti deposuerit et plures scripsit heredes et unus ex his contingentem sibi portionem a depositario accepit, alter supersederit vel alias fortuito casu impeditus hoc facere non potuerit, et postea depositarius in adversam inciderit fortunam vel sine dolo depositum perdiderit, sancimus non esse coheredi eius licentiam venire contra coheredem suum et ex eius parte avel
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃ Siquis ł petunias. ł res quastã ꝑ de¬
positiõis accepit t̾itulum eas nolenti ei ꝗ
deposui̾t recdde̾ ilico modis õib ꝯpellat᷑.
nullamq ꝯpensatiõem. ł decluctioẽm. uł
doli exceptiõem opponat. quasi ⁊ ip̃e quas¬
dam ꝯtra eũ quideposuit. actoẽs ꝑsõãles
ł ꝑ inrẽ. ł ypothecarian p̃tendens. cum
nõ sub hoc mͦ depositũ accepit. ut nõ ꝯces¬
sa ei retentio generetur. ⁊ ꝯtractus ꝗ ex
aͥd fiu̾t depositum. nec in hoc casu ꝯpensa¬
tioes p̃pelitio horiatur. Set deposite ꝗ¬
dẽ res e petiñe ab utraq parte quã celler¬
ime sine aliquo obstaculo restituantur.
ei uidełic pͥmu qui pͥmꝰ boc uolui̾t et
postea legitime actioes integre ei reseru¬
entur. Ꝙ obtinere sic̃ iam dictũ ẽ opõ¬
tet. ⁊ si ex una ꝑte depositio celebrata ẽ.
ex altera aũ ꝯpensatio fui̾t opposita.U̾
integra oĩ legitima ratioẽ seruata: dep¬
osite res ł peciuãe pͥma forte restituant᷑

Expanded text:
p. Si quis vel pecunias vel res quasdam per depositionis accepit titulum, eas volenti ei qui deposuerit reddere ilico modis omnibus compellatur nullamque compensationem vel deductionem vel doli exceptionem opponat, quasi et ipse quasdam contra eum qui deposuit actiones personales vel in rem vel hypothecarias praetendens, cum non sub hoc modo depositum accepit, ut non concessa ei retentio generetur, et contractus qui ex oc casu compensationis praepeditio oriatur, sed depositae quidem res vel pecuniae ab utraque parte quam celerrime sine aliquo obstaculo restituantur, ei videlicet primum, qui primus hoc voluerit, et postea legitimae actiones integrae ei reserventur. Quod obtinere sicut iam dictum est oportet et si ex una parte depositio celebrata est, ex altera autem compensatio fuerit opposita, ut integra omni legitima ratione servata depositae res vel pecuniae prima fronte restituantur.
Abbreviated transcription (Latin):
qiͣ eo ꝙ herecles accepit cõi ꝯstituto. cũ
ubi certe pecunie deposite fuerarit ⁊ su¬
ani partem unꝰ ex hereclib accep̃. nemi¬
ni ueniret in dubium bñ eum accep¬
isse ꝑtẽ suam. ⁊ nõ debere aliam ꝑtem
extingẽ. Robis ⁊ enĩ nõ uitetur ẽẽ hõ
ob roxius. n in massa n in ip̃e i ĩpe

Expanded text:
stituto, cum, ubi certae pecuniae depositae fuerant et suam partem unus ex heredibus accepit, nemini veniret in dubium bene eum accepisse partem suam et non debere aliam partem attingere. nobis etenim non videtur esse homo obnoxius neque in massa neque in spe
Abbreviated transcription (Latin):
cefsisse. ad seueratur. ascribi tibi iuris
publici ratio nõ pmittit.
d. Iraiectitie quidẽ peciũe que ꝑicło cre¬
ditoris mutuo dantur casus. ante qua
ad destinatum locum ꝑ ueniat ad deb¬
itorem nõ pͥtinet. Sitie huiꝰ modo uert
ꝯu̾entiõe in fortunio naufragii nõ libe
calũ ornam̃ta deposita.apd̾ mͣ t̃fectũ ꝑi
tum accep̃. qui dolum solũ. ⁊ latã culp¬
nii ꝯmissi ł alterĩ forruiti casus res q̃
que inpotestate hr̃clis sũt uł quas dolo
desut possidere nõ restituantur tã de¬
positi quã e ad exibendum actio. s etiã
inrẽ undicatio ꝯpetit.¬

Expanded text:
cidisse adseveratur, adscribi tibi iuris cidisse adseveratur, adscribi tibi iuris publici ratio non permittit.. Traiecticiae quidem pecuniae, quae periculo creditoris mutuo datur, casus, antequam ad destinatum locum navis perveniat, ad debitorem non pertinet, sine huiusmodi vero conventione infortunio naufragii non liberum ornamenta deposita apud interfectum ab tum accepnii commissi vel alterius fortuiti casus res, quae in potestate heredis sunt vel quas dolo desiit possidere, non restituuntur, tam depositi quam ad exhibendum actio, sed etiam in rem vindicatio
Abbreviated transcription (Latin):
stipłari. Set ⁊ sic fui̾t sub secutum usua̾s
quidẽ semꝑ usuras manere ⁊ nullũ abeis
usuraꝵ increm̃tum sentire. Sorti autem
mp. Iraiectitiam pecuniã q̃ ꝑiculo cre¬
ditoris datur tam diu libãm ẽẽ ab obser¬
uatiõe ꝯmuniium usuraꝵ quãdui nauis
se ut in sacra urbe tibi restitueret᷑. nec
incertum ꝑicłm ꝙ ex rauigatiõe maris
metui solat. ad te ꝑtinuisse ꝓͥ fiteris nõ
dubium est creclite petunie ultra licitũ
te usuras exigere nõ posse.
ea ꝯditioe delisse: ut post nauigium.
ꝙ in africam dirigi debitor ad seuera¬
bat. in salonitanoꝵ portum naue de¬
lata. fenebris petunia tibi recideretur:
ita ut nauigii dum taxat ꝙ mafricam:
destinabatur ꝓ ꝑicłm suscepisse. ꝑ que
intium debitoris ne loco quidẽ nauigii
seruato. illicitis ꝯꝑutis mertib que nanis
continebat fiscum occupasse. amissaꝵ
mertium detrim̃tum ꝙ nõ ex marine
tempestatis discrimine. set exp̃cipiti.
auaritia ⁊ inciuili debitoris autatia ac¬

Expanded text:
stipulari, sed, si hoc fuerit subsecutum, usuras quidem semper usuras manere et nullum aliarum usurarum incrementum sentire, sorti autem to. Traiecticiam pecuniam, quae periculo creditoris datur, tamdiu liberam esse ab observatione communium usurarum, quamdiu navis se, ut in sacra urbe tibi restitueretur, nec incertum periculum, quod ex navigatione maris metui solet, ad te pertinuisse profitearis, non dubium est pecuniae creditae ultra licitum te usuras exigere non posse. ea condicione dedisse, ut post navigium, quod in Africam dirigi debitor adseverabat, in Salonitanorum portum nave delata fenebris pecunia tibi redderetur, ita ut navigii dumtaxat quod in Africam destinabatur periculum susceperis, perque vitium debitoris, nec loco quidem navigii servato, illicitis comparatis mercibus quae navis continebat fiscum occupasse: amissarum mercium detrimentum, quod non ex marinae tempestatis discrimine, sed ex praecipiti avaritia et incivili debitoris audacia ac
Abbreviated transcription (Latin):
nõ ꝯgͣruit. Tam si custodia pecunie
suscepisti quã aliis ate datã instrum̃tũt
quo bãc tibi recddi ꝯ scͥptum ꝓfiteris. ar¬
ate pecunia accepit. eã suo noĩe uł cu¬
uis lidet alters mutuo declit: tã ip̃md̾
implenda suscepta fide. quã eiꝰ suctes¬
sores teneri tibi certissimũ ẽ. adu̾sus
eum aũt qui accepit. nulla actõ tibi
ꝯpetit. nͥ nũmi extant. Tũc enuĩ ꝯtͣ
possitentẽ uti uendicatiõe potes.

Expanded text:
m si custodiam pecuniae suscepisti, quam aliis a te datam instrumentum, quo hanc tibi reddi conscriptum profiteris, arte pecuniam accepit, eam suo nomine vel cuiuslibet alterius mutuo dedit, tam ipsum de implenda suscepta fide quam eius successores teneri tibi certissimum est. adversus eum autem qui accepit nulla actio tibi competit, nisi nummi extant: tunc enim contra possidentem uti vindicatione potes.
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ Deptem defuncti actioẽ d̾ in¬
officioso testam̃to quam uis pat̃ eiꝰ
mancipatus fuerat d̾e functus ex¬
ꝑiri posse ignorare nõ debes n¬
d̾ Parentib arbitrium duitẽ¬
de hereclitatis in t̾ liberos adim̃¬
dum nõ est. dũ nõ muinꝰ qui piet¬
atu sibi cõ scius est partis que in¬
testato de functo potuit ati eũ ꝑ¬
tiensre quartam ex urdicio parẽ¬
tis obtineat. Qui aũt agnouit
iudicium defũcti eo ꝙ debitũ pa¬
t̃num ꝓhereclitaria parte ꝑͣsoluit.
ł alio legitimo mͦ etia si minꝰ quã
ei debeatur relictum ẽ. si u ma¬
ior iuginti quinq annis est accu¬
sare ut in officiosam uoluntatez
patris quã ꝓbauit nõ pot.¬

Expanded text:
 Neptem defuncti actione de inofficioso testamento, quamvis pater eius emancipatus fuerat defunctus, experiri posse ignorare non debes Parentibus arbitrium dividendae hereditatis inter liberos adimendum non est, dum non minus, qui pietatis sibi conscius est, partis quae intestato defuncto potuit ad eum pertinere quarta ex iudicio parentis obtineat. Qui autem agnovit iudicium defuncti eo, quod debitum paternum pro hereditaria parte persolvit vel alio legitimo modo, etiamsi minus quam ei debebatur relictum est, si is maior viginti quinque annis est, accusare ut inofficiosam voluntatem patris quam probavit non pot
Abbreviated transcription (Latin):
ue intp̃r si ue ĩ aliis ꝯuentioĩb: ea ob¬
seruari. ꝓ quib int creclitorẽ ⁊ debit¬
orem ꝯ uentutti ẽ ¶Sin aũt nulla
pactio int̾cesserit. licentia dabit᷑ fenie¬
ratori ex tenuntiatione uł ex stña iu¬
eani uende̾. Sin uo̾ neõ est qui ꝯ ꝑate
eam maliũt. ⁊ necessarium fiat creclito¬
ri. saltem sibi eam iure dñii possidere.
in huiꝰmoĩ casib causam eẽ obseruadã
censem̃. ut siue p̃sens sit debitor denũ¬
tiatio ei sciłic post brenniu mittatur.
petat. ⁊ iudicem certiorare festinet. qua¬
tenꝰ ille requisiẽrit eũ. certo tp̃r super
hoc ab eo statuento. ut fiat debitori n¬
manifestũ ꝑ apparitioẽm iudicis ꝙ acre¬
ditore petitum est. ⁊ certũ tp̃c statua¬
tur intra ꝙ ⁊ si fui̾t inuentus debet ꝗ
pecuĩas creditas accepit debuũ offerre.

Expanded text:
in aliis conventionibus ea observari, pro quibus inter creditorem et debitorem conventum est. sin autem nulla pactio intercesserit, licentia dabitur feneratori ex denuntiatione vel ex sententia iueam vendere. Sin vero nemo est, qui comparare eam maluerit, ut necessarium fiat creditori saltem sibi eam iure dominii possidere, in huiusmodi casibus causam esse observandam censemus, ut, sive praesens sit debitor, denuntiatio ei scilicet post biennium mittatur, petat et iudicem certiorare festinet, quatenus ille eum requisierit, certo tempore super hoc ab eo statuendo, ut fiat debitori manifestum per apparitionem iudicis, quod a creditore petitum est, et certum tempus statuatur, intra quod et, si fuerit inventus, debet qui pecunias creditas accepit deb
Abbreviated transcription (Latin):
dꝰ Domiriu ire pignora possitere
desiderãs noiã debitoꝵ quos ĩ solutoe
cessare dicis expͥmere. ⁊ an sollẽpnia ꝑ¬
egisti significare debursti. Dũ modo sci¬
as oĩa boã debitoris que pignori declit
ut uniu̾sa dnĩo tuo griaͣłr addicant᷑.
impetrare te nõ posse.
te uire dnupossidẽ petiit. ⁊ post formã
rescripti alio anno usuras aucb̾ accepit.i
a bñficio in petrato recessisse u̾idetur.

Expanded text:
 Dominii iure pignora possidere desiderans nomina debitorum, quos in solutione cessare dicis, exprimere et, an sollemnia peregisti, significare debuisti, dummodo scias omnia bona debitoris, qui pignori dedit, ut universa dominio tuo generaliter addicantur, impetrare te non posse.te possidere petiit et post formam praescripti alio anno usuras a vobis accepit, a beneficio impetrato recessisse videtur.
Abbreviated transcription (Latin):
dis pignorib celebrari ꝯ suenerũt adi¬
to p̃side ꝓuincie exꝑire actiõe ꝯ petẽn
sus possessorem si frautẽ eũ participu¬
posse cum creclitore docere potuu̾s. ut
reuocatis que mala fide gesta ꝯstite¬
rint. ⁊ fructuũ ratio. ⁊ dãpni q̃d̾irroga¬
tum apparuĩt haben .¬

Expanded text:
runt, adito praeside provinciae experire actione competenti sus possessorem, si fraudem eum participasse cum creditore potueris docere, ut revocatis, quae mala fide gesta constiterit, et fructuum ratio et damni quod inrogatum apparuerit habe
Abbreviated transcription (Latin):
actioem quitẽ ꝑsonalem biti uel¬
inter eos ex lege. duotecim accep¬
insositum unicuique teneri.
ꝓ singłis pornõĩb qͣsita imditur᷑ pi¬
gnoris aũt iure multis obligatis reb
quas duisi possident. cum eius rei uend¬
icatio nõ ꝑsoãmi obliget. s rem sequit᷑.
qui possident tenentes nõ ꝓ modo sin

Expanded text:
actionem quidem personalem inter eos ex lege duodecim in solidum unicuique teneri.pro singulis portionibus quaesita scinditur, pignoris autem iure multis obligatis rebus, quas diversi possident, cum eius vindicatio non personam obliget, sed rem sequitur, qui possident tenentes non pro modo sin
Abbreviated transcription (Latin):
Mp̃ Si recldita debita qͣntitate. uł
reb insolutu datis si ue distractis coͣn¬
duum debetur obtuleris. at si nõ acce¬
perit de posuis ꝯsignatum. restitui tibi
res pacto pignaris obligatas ꝓ uitebit.
Cum etiã eclicto ꝑpetuo actoe ꝓposita
peciũa soluta creditori. ueł si peũ
fcm̃ sit quo minꝰ solueretur ad reclden¬
da ea que pignoris acceperait iure enz¬

Expanded text:
 Si reddita debita quantitate vel rebus in solutum datis sive distractis comduum debetur obtuleris ac, si non acceperit, deposueris consignatum, restitui tibi res pacto pignoris obligatas providebit, cum etiam edicto perpetuo, actione proposita pecunia soluta creditori vel si per eum factum sit, quominus solveretur, ad reddenda quae pignoris acceperat iure e
Abbreviated transcription (Latin):
inuentus. iutex certũ tͦpc diffimat. ĩtra
ꝙ licentia ei dabitur se se manifestare
⁊ offerre pecuniã ⁊ pignꝰ apigrioratõe
liberare. ¶S in aũ intp̃r statuto . ł mi¬
nime fui̾t inuentus. ł crectitam pecu¬
niam totam offerre noluit. tc̃ creclito᷑
ad eat culm̃ pͥncipale ⁊ p̃cid porrectis.
uino oraculo eam in suo dnĩo. ⁊ postꝗͣ
hoc fui̾t subsecutũ pietatis in tuin ÷
hãt debitor intͣ biennii tp̃c ir suã rẽ
humanũ teu̾sum ex die sacri oracub⁊
numerandum. ⁊ liceat ei cteclitan qui
iam dñs factus est offerre debitum cu
nsuris ⁊ dãpnis uitio eius crecluori ill¬
atis. quoꝵ quantitate creditor deb
suo iuram̃to manifestare e suũ pignꝰ
recuꝑate. sin aũt biennium fuit¬

Expanded text:
 definiat, intra quod licentia ei dabitur sese manifestare et offerre pecunias et pignus ab oppigneratione liberare. Sin autem in tempore statuto vel minime fuerit inventus vel creditam pecuniam totam offerre noluerit, tunc creditor adeat culmen principale et precibus porrectis iue ex divino oraculo eam in suo dominio. Et postquam hoc fuerit subsecutum, pietatis intuitu habeat debitor intra biennii tempus in suam rem humanum reversum ex die sacri oraculi numerandum, et liceat ei, creditori qui iam dominus factus est offerre debitum cum usuris et damnis vitio eius creditori illatis, quorum quantitatem creditor debet suo iuramento manifestare, et suum pignus recuperare. 3c . Sin autem biennium fu
Abbreviated transcription (Latin):
nit spãłr pignorib acrelitore maiore
quã ei tebebatur p̃tio distractit licet ex eo
furtous ꝯparatus sit. nõ suꝑhot urem.
s ĩ ꝑsõãm. idẽ pignoratitia de suꝑfluo
ꝯpetit actio dbitoes iuditõe pigꝵ ĩpe¬
op̃ Si sunt qui emere preclia nbi d̾ne
obligata uelint. nõ impecliunt᷑ scͥpturaꝑ
testam̃ti. qua ꝯ plexus est debitor milla
ase p̃dia uenuntari. ⁊ penam adidit ut
fisci fietent. Nec enuĩ potuisse eũ hiũ moĩ
lege ius creclitoris fatere deteriꝰ manife¬
stum est.
op̃ Debitoris denunnatio qui creclitoĩ
suo ne sibi rem pigͦti obligatã distrabat.
ita demu efficax est. si umu̾su tã sortis
quã usuraꝵ offerat debitũ creditori eas
nõ accipiente. ydonea fide ꝓbatõis ita ut
oportet tẽpositum ostendat. Nãsi uł mo¬
dicum de sorte uł usuris in debito ꝑsene¬
ret. distractio rei obligate nõ p̾ot̃ impe¬
tiri. Peq earõe emptor tam ⁊ si sciat
in t̾positam a debitore creclitori de nunti¬

Expanded text:
iter, pignoribus a creditore maiore quam ei debebatur pretio distractis, licet ex eo fundus comparatus sit, non super hoc in rem, sed in personam, id est pigneraticia, de superfluo competit actioo. Si sunt, qui emere praedia tibi obligata velint, non impediuntur scriptura testamenti, qua complexus est debitor nulla a se praedia venumdari et poenam addidit, ut fisci fierent. nec enim potuisse eum huiusmodi lege ius creditoris facere deterius manifestum est. Debitoris denuntiatio, qui creditori suo, ne sibi rem pignori obligatam distrahat, ita demum efficax est, si universum tam sortis quam usurarum offerat debitum creditori eoque non accipiente idonea fide probationis ita ut oportet depositum ostendat. Nam si vel modicum de sorte vel usuris in debito perseveret, distractio rei obligatae non potest impediri, neque ea ratione emptor, tametsi sciat interpositam a debitore creditori denunti
Abbreviated transcription (Latin):
tibi satis nõ fcm̃ fuit. ⁊ debitorib res
obligatas teneritib aditus p̃ses uiii¬
cie tibi distrabendi iubebit fieri facul
mancipiis acreditore distractis ac tra¬
ditis si post debitor quondã hec sollici¬
taui̾t nõ uenditori s emptori ꝯtra po¬
ssidentẽ in rẽ actio ꝯpetis.

Expanded text:
tibi satisfactum non fuit, et debitoribus res obligatas tenentibus aditus praeses provinciae tibi distrahendi iubebit fieri facultmancipiis a creditore distractis ac traditis si post debitor quondam haec sollicitaverit, non venditori, sed emptori contra possidentem in rem competit
Abbreviated transcription (Latin):
auxilium ꝯ uolueit eiꝰ effectum
habere. Et si nõ intͣ datu tp̃s
recusauiͣt herecditatẽ om̃ib ĩ so¬
sclidũ debitis bereclitariis tenea¬
ss ⁊ si exiguus sit crirsus hr̃di¬
tatis. tñ quas hereclẽ eũ ĩ totũ

Expanded text:
fectum habere: et si non intra datum tempus recusaverit hereditatem, omnibus in solidum debitis hereditariis teneased etsi exiguus sit census hereditatis, tamen quasi heredem eum in totum
Abbreviated transcription (Latin):
ł minĩe eã repudiauĩt. nõ solu
creclitorib ĩ solidũ teneatur .s.
etiã legis falcidie bñficio minime
utatur. ¶Quod si post d̾ liberã¬
dũ recusau̾iͣt ĩ uentario minime
ꝯ scͥpto. tc̃ res herecditatis creclitorib
Uhis qui ad hereclitatẽ uocantur
legib reclte̾ ꝯ pelletur quãtitate
eꝵ sacram̃to res accipientũi ma¬
nifestanda cũ taxatione a urdice¬

Expanded text:
 minime eam repudiaverit, non solum creditoribus in solidum teneatur, sed etiam legis Falcidiae beneficio minime utatur. Quod si post deliberandum recusaverit inventario minime conscripto, tunc res hereditatis creditoribus vel his qui ad hereditatem vocantur legibus reddere compelletur, quantitate earum sacramento res accipientium manifestanda, cum taxatione
Abbreviated transcription (Latin):
uero ⁊ ip̃e aliquas ꝯtra defũctũ
habebat actioẽs. nõ hee ꝯfuntã¬
tur. s imule aliis creclitorib
pre rogatiua in ter creclitores
seruanta ¶Licentia danta
creclitor ib seu legatariis. ł fi¬
deiꝯ missariis si maiorẽ eẽ pu¬
tauerĩt. ubstãtia a defuncto
relicta quã beres ĩ in uentaio
scripsit. quib uoluerint legi

Expanded text:
ipse aliquas contra defunctum habebat actiones, non eae confundantur, sed similem aliis creditoribus praerogativa inter creditores servanda. Licentia danda creditoribus seu legatariis vel fideicommissariis, si maiorem putaverint esse substantiam a defuncto derelictam, quam heres in inventario scripsit, quibus voluer
Abbreviated transcription (Latin):
Si paĩna
hereditate te abstinuisti. nõ iõ
ꝙ acreclitorib fundos ꝯ parasti.
si mͦ ioboã frde̾ fecisti aposterioi̾¬
b quin subistẽ obligationibus

Expanded text:
Si paterna hereditate abstinuisti, non ideo, quod a creditoribus fundos comparasti, si modo id bona fide fecisti, a posterioribus, qui sub isdem obligationibus
Abbreviated transcription (Latin):
te circa eoͣs ab eo fcã ł facienta
res apo̾ eũ terrianeret. łsi igna¬
rus sit litieraꝵ.ł scribe̾ p̃peti¬
irur. spetiali tabulario go hoc
solu ad ibendo ut ꝓ eo liuterat
supponat. ⁊enerabili signo ani¬

Expanded text:
te circa eas ab eo facta vel facienda res apud eum remanent, vel si ignarus sit litterarum vel scribere praepeditur, speciali tabulario ad hoc solum adhibendo, ut pro eo litteras supponat, venerabili signo an
Abbreviated transcription (Latin):
tos ꝓturatores in lotis ubi res po
dauei̾nt. ꝯ hereditatẽ sine ꝑiculo
habeãt.⁊ legis falcroĩe̾ ad uersus
legatarios utantur bñficio. ut ĩ
tr̃ bereditariis creclitorib tene¬
antur. in quãtu res substatie ad
eos d̾ uolute ualeant. ⁊ en satis¬
faciant qui pͥmi ueniant credito¬
res. ⁊ si nichil reliquũ ẽ. posterio¬
res uenientes rẽpellantur. ⁊ nicħ
ex sua sub̾a penitus herecles amit¬
tant. ne dũ lucru facere sꝑant. ĩ
tãpnũ incitãt. ¶S si legatarii
intea uenerint. S eis satis ficiant
ex hereditate defuncti. ł ex ip̃u re¬
b ł ex eoꝵ forsitan uenoi noue.¬

Expanded text:
tos procuratores in locis ubi res posdaverint, et hereditatem sine periculo habeant et legis falcidiae adversus legatarios utantur beneficio, ut in tantum hereditariis creditoribus teneantur, in quantum res substantiae ad eos devolutae valeant. 4a . Et eis satisfaciant, qui primi veniant creditores, et, si nihil reliquum est, posteriores venientes repellantur et nihil ex sua substantia penitus heredes amittant, ne, dum lucrum facere sperant, in damnum incidant. Sed si legatarii interea venerint, et eis satisfaciant ex hereditate defuncti vel ex ipsis rebus vel ex earum forsitan venditio
Abbreviated transcription (Latin):
tea manu heredis p̃poĩto. testib
urdelicet ad sum̃dis. qui heredẽ
cogne s uͣt ⁊ iubenti ei tabulari
u ꝓse sub scribere ĩ tẽrfuerũt.
¶Sin aũ alocis ĩ quib res here¬
ditarie ł maxuria pars eaꝵ poĩta

Expanded text:
tea manu heredis praeposito, testibus videlicet adsumendis, qui heredem cognoscunt et iubenti ei tabularium pro se subscribere interfuerint. Sin autem locis, in quibus res hereditariae vel maxi
Abbreviated transcription (Latin):
respuentã ł retinendã ẽẽ credrs¬
rit hereditatẽ. ei aꝑtissime ĩ tͣ
triu m̃suł spatiu. ex quo ei co¬
gnitu fuerit scͥptu se eẽ ł uoca¬
tu hereditati remintier. nullo
riec in uentaio faciendo. nec alio
circuitii exspectanto ⁊ sit alie¬
mis ab huiꝰ moĩ hereditate. siue
onerosa siue lucrosa sit. ¶Sin
aut dubiꝰ est utrũ ne admittẽcla
sit. nec ne. d̾ functi hereditas. ñ pn¬
tet sͥ ẽẽ necessariã d̾ liberatiõe. set
ad eat hereditatẽ. ł se se in misce¬
at. oĩ tñ mõ in uentariu ab ipõ
ꝯficiatur. ut intra trigitita dies
post aꝑtas tabulas. uł postquã ei¬
nota fuiͣt aꝑtura tabulaꝵ. ⁊ d̾ la¬
talm sihi ab intestato hereditatẽ

Expanded text:
respuendam vel abstinendam esse crediderit hereditatem, ei apertissime intra trium mensuum spatium, ex quo ei cognitum fuerit scriptum se esse vel vocatum heredem, renuntiet nullo nec inventario faciendo nec alio circuitu expectando, et sit alienus huiusmodi hereditate, sive onerosa sive lucrosa sit. Sin autem dubius est, utrumne admittenda sit nec ne defuncti hereditas, non putet sibi esse necessariam deliberationem, sed adeat hereditatem vel sese immisceat, omni tamen modo inventarium ab ipso conficiatur, ut intra triginta dies, post apertas tabulas vel postquam nota ei fuerit apertura tabularum vel delatam sibi ab intestato hereditate
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃ Potuit pupilliis ꝓ herecle
tutore auctore gerento. ꝯ sequi
successioẽ. s ip̃iꝰ actus ⁊ uoluntas
fuit necessaria. nã siquit nescie̾n¬
te eo tutor egit. illi hereclitatẽ ac¬
ꝯp̃ Si auia tua patrẽ tũu exdn¬
ab unciis scͥpsit hereclẽ. ex sola
aĩ destinatioẽ pat̃ tuus hr̃s fioiͣ
poterat. Igĩtur site testam̃to
easidẽ uncias adte ꝑuenire d̾cͣre¬
u̾it. apõ rectorẽ ꝓuincie duaꝵ
unciaꝵ ius ꝑseꝗ poterit.¬
S̾ Om̃ sororẽ tuã priꝰ d̾ functa
ẽẽ ꝓponis quã agnosceret an afrẽ
sibi aliquit hereditatis fuisset re¬
lictũ. manifestũ atq euidens est.
añ quã ꝓ herecle gere ret. ł bon¬
oꝵ possessiõe a̾misei̾t. defũctã eã¬
successioe nõ potuisse ad herecles
suos tͣnsuttere

Expanded text:
 Potuit pupillus pro herede tutore auctore gerendo consequi successionem, sed ipsius actus et voluntas fuit necessaria. Nam si quid nesciente eo tutor egit, illi hereditat Si avia tua patrem tuum ex duabus unciis scripsit heredem, et sola animi destinatione pater tuus heres fieri poterat. Igitur si testamento suo easdem uncias ad te petinere decrevit, apud rectorem provinciae duarum unciarum ius persequi poteriam sororem tuam prius defunctam esse proponis, quam cognosceret, an a fratre sibi aliquid hereditatis fuisset relictum, manifestum atque evidens est, antequam pro herede gereret vel bonorum possessionem admiserit, defunctam successionem eam non potuisse ad heredes suos transmittere
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ Pupilloꝵ repudiatio d̾late
hereditatis. siue tutore actore fã¬
c̾ta nicħ eisnocet.
rit patͣnã hereclitatẽ. d̾ inde ma¬
luerit eã adire. cũ oli fuerat in¬
discincie ei ꝑmisu. donec res pa¬
t̃ne in eodẽ statu remanẽt. hoc
facere. ⁊ post multu tp̃c licebat
ei ad eandẽ hereditate redire. hoc
corrigẽtes. sancimꝰ  siquitẽ r̾es iã
uetorte sũt. ut nullus aditꝰ ei ad

Expanded text:
 Pupillorum repudiatio delatae hereditatis sine tutore auctore facta nihil eis nocet.rit paternam hereditatem, deinde maluerit eam adire, cum fuerat indistincte ei permissum, donec res paternae in eodem statu manent, hoc facere et post multum tempus licebat ei ad eandem hereditatem redire, hoc corrigentes sancimus, si quidem res iam venumdatae sint, ut nullus aditus ei ad
Abbreviated transcription (Latin):
onib parentu que ab ĩtestato teferũ¬
tur equa lance mares femine u̾o¬
cantur ita ⁊ in scͥptura testam̃toꝵ
eas honorarist similib u̾bis ex here¬
datiões n̾oiati pcedere ꝯt̾ra tabłas
possessiõĩs talez habere quale filuis
suus uł emancipatus ut ÷ ip̃a si
fuerat p̃terita. ad instar filu em̃ã¬
cipati. ł sui. ł testam̃tu ipo iꝰ ure
obtinere. Set etiã innepotib et
neptib ⁊ d̾ inceps obseruari cen
tentu differentie ĩ troductu. &
alia iuira ex hereclatioĩs in postu¬
mis alia in iã natis obseruat᷑. cũ
necesse fuerat postumã int̾ceterõ
ex̃ hereclatã etiã legato honerari.
filia aut̃ ũ ꝓgenitã ⁊ sine datioẽ.
ħ bͤ uissimo in ciem̃to uerboꝵ ad
plenissima diffinitioẽ deluxim̃
santientes eadẽ uira obtinere et
in postumis ex heredatis. siue ma¬
sculimi. siue feminini sexus sint.
que ĩ filiis. ⁊ filiab iã statuimꝰ. ũ
idẽ postumi uł postume facta m̃¬

Expanded text:
rentium, quae ab intestato deferuntur, aequa lance et mares et feminae vocantur, ita et in scriptura testamentorum eas honorari et similibus verbis exheredationes nominatim procedere et contra tabulas possessionem talem habere, qualem filius suus vel emancipatus, ut et ipsa, si fuerit praeterita, ad instar filii emancipati vel sui vel testamentum ipso iure obtinere, sed etiam in nepotibus et in neptibus et deinceps observari censtentu differentiae introductum et alia iura exheredationis in postumis, alia in iam natis observabantur, cum necesse fuerat postumam inter ceteros exheredatam etiam legato honorari, filiam autem iam progenitam et sine datione, et hoc brevissimo incremento verborum ad plenissimam definitionem deduximus sancientes eadem iura obtinere et in postumis exheredandis, sive masculini sive feminini sexus sint, quae in filiis et filiabus iam statuimus, ut id est postumi
Abbreviated transcription (Latin):
tes accedeͣ successiõe. ꝙ si cũ sui
iuris ẽẽt. ante ad ditam heredita¬
tem decesserit. tuꝙ frĩ tͣuo legi¬
timus heres exstitisti. seu intra tẽ¬
pora eclicto p̃finita bonoꝵ possessi¬
onẽ agnouisti. que facultatũ sũt.
ł que ab alio in uiria detinentur.
p̃sidis diligentia tͥ restituẽtur

Expanded text:
s accedere successionem. Quod si, cum sui iuris esset, ante aditam hereditatem decessit tuque fratri tuo legitimus heres extitisti seu intra tempora edicto praefinita bonorum possessionem agnovisti: quae facultatum sunt vel quae ab alio iniuria detinentur, praesidis diligentia tibi restituentur
Abbreviated transcription (Latin):
mater descendit. uł ꝯbaliis quib¬
curtiq ꝑsonis. licebit parentib
eĩ sub quoꝵ potestate est ad ire eiꝰ ̃ p¬
noĩe hereditatẽ. uł bonoꝵ poises¬
sioẽm pete̾re ls siħ parens nec¬
iexerit. ⁊ i memorata etate in

Expanded text:
mater descendit vel aliis quibuscumque personis, licebit parentibus eius sub quorum potestate est adire eius nomine hereditatem vel bonorum possessionem petere. Sed si hoc parens neglexerit et in memorata
Abbreviated transcription (Latin):
Mp̃ Uxornͣs ab ortu testam̃tum
mariti nõ solui. postuo uͦ p̃tĩto
quãuis natꝰ. illico decesserit. no
restitui ruptu iuris euitentissi
ẽ apt̾ ueteres: nos decidimꝰ. cu¬

Expanded text:
 Vxoris abortu testamentum mariti non solvi, postumo vero praeterito, quamvis natus ilico decesserit, non restitui ruptum iuris evidentissimst apud veteres, nos decidimus. cu
Abbreviated transcription (Latin):
deuolutꝰ est uoce aũt nõ ꝑmissa
ab hac luce subtractus.: dubitaba¬
tur. si is postumꝰ ruptũ facere  te¬
stam̃tu. ueteres animi gurbati
sunt: quid de pat̃no eloͣgio statu¬
endũ ẽ. cũq sabimani existim¬
abant. si uiuus natus est.⁊ si uo¬
cẽ nõ qmiserit. rũpi testam̃tum.
apparet ꝙ ⁊ simutus fuerat. hoc
ipm̃ faciebat. eo cͣtiam nos lau
natus est. licet illico postquã in t̃ra
cecidit. ł in manib obstratricis de¬
q cesserit. nichilominus testam̃tũ cõ¬
uis rumpi. hoc tantñ mõ requirendo.¬
Qu c   si uinus ad orbẽ totus ꝓcesserit. ad
nullum declinans mon̾strũ ł ꝓdigi¬
testam̃tu faciebat his u̾bis usus est.
si filĩ ł filia intra decẽ m̃sui spati¬
um pꝰ mortẽ meĩ fuerĩt ecliti. he¬
redes sumpto. ł ita dixiti filius
ł filia qui intra decẽ m̃ses ꝓximos
mortis mee nascerẽtur herecles sũ¬
pto. iuiiiͣmi antiquis in t̃pretato¬
rib legu exortu ẽ an uideãtur ñ

Expanded text:
devolutus est, voce autem non emissa ab hac luce subtractus est, dubitabatur, si is postumus ruptum facere testamentum potest Veteres animi turbati sunt, quid de paterno elogio statuendum sit. Cumque sabiniani existimabant, si vivus natus est, etsi vocem non emisit, ruptum testamentum, apparet, quod, etsi mutus fuerat, hoc ipsum faciebat, eorum etiam nos laudnatus est, licet ilico postquam in terram cecidit vel in manibus obstetricis decessit, nihilo minus testamentum corrumpi, hoc tantummodo requirendo, si vivus ad orbem totus processit ad nullum declinans monstrum vel prodigitestamentum faciebat, his verbis usus est: "si filius vel filia intra decem mensuum spatium post mortem meam fuerint editi, heredes sunto" vel ita dixit: " filius vel filia, qui intra decem menses proximos mortis meae nascentur, heredes sunto". Iurgium antiquis interpretatoribus legum exortum est, an videantur non