comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
seriuat dominari se putre. n aliqͥd ex pͥstino splendore ac dignicate reti¬
nere. Ac ne qͣs eum pucaret de anima ciu̾libet animał hȩc dicere:
addidit. Crescente. uͦ homĩe postꝗ increm̃ti nute̾catiõisq tenui iã riuo
meat᷑ effluet. aĩ ȩq cͥcuitꝰ tnqͥlliore motu uiã suã ꝑagent. ꝓcessuq
tempis sedatiores. erunt. Merito. fte enĩ melior indies. qͣnto fit ꝑfec¬
tior. ⁊ incognitiõe rerũ exertitatior. Cẽ qͥppe norteñ sensus muino¬
ris erunt auctorteatis. minorisq apd̾ aĩam fidei: dep̃hensa fallendi
consuecudine. maxime si sit studus inqͥt elegantiorib erudita. ĩmu¬
nis om̃i ꝑt̾batiõe atq egͥtudine. deg& euũ si negliget: claudũ uite ser¬
pens: cũ familiari demum. stulticia reuocabit᷑ ad inferna. Conseqnt᷑

Expanded text:
seruiat, dominari se putet et aliquid ex pristino splendore ac dignitate retiseruiat, dominari se putet et aliquid ex pristino splendore ac dignitate retinere. Ac ne quis eum putaret de anima cuiuslibet animalis haec dicere, addidit: crescente uero homine «postquam incrementi nutricationisque tenui iam riuo meatus effluet animaeque circuitus tranquilliore motu uiam suam peragent processuque temporis sedatiores erunt». Merito; fit enim melior in dies, quanto fit perfectior et in cognitione rerum exercitatior; tunc quippe nuntii sensus minoris erunt auctoritatis minorisque apud animam fidei deprehensa fallendi consuetudine. Maxime si sit studiis, inquit, elegantioribus erudita, «immunis omni perturbatione atque aegritudine deget aeuum; si negleget, claudum iter uitae serpens» cu
Abbreviated transcription (Latin):
dexẽas parces sinists. sinistras dext̃as inuicẽ. Tale aliqͥd pati dic̾ aĩas
qͦq iuxta rerũ c̃templatiõem int̾ initia n recens incorꝑatas. Cũ gͥ tea
se habebit. ⁊ audiet intelligibilẽ ẽẽ. nat᷑am. ⁊ sine corꝑe q̃ sola u̾ere
ꝑpetuoq eadẽ sit : rursũ de̾ his q̃ nascunt᷑ u occidunt id̾ de corꝑib acq
sensibilib qđ fluida sint  mutabilia. opinor tc̃ aduocatis sensib
puerilis aĩa testimoniis eoꝵ facile credens: intelligibilẽ qͥdẽ nat᷑am
p̃sum̃s ñ opinor m̃tis intellectꝰq cõpos erit. Iõq addidit. Nec hõ
ullũ certũ ducẽ talis ꝑagratio. Neq enĩ itellectꝰ ducẽ se prebet
cetis amie partib ut si qͥ sit tẽ ociosus. neq illa alia pars aĩe in qͣ sunt opi¬
niones qͣm subegerint atq in seruitiũ rede̾rint sensus usq adeo ut rum

Expanded text:
dextras partes sinistras, sinistras dextras inuicem». Tale aliquid pati dicit animas dextras partes sinistras, sinistras dextras inuicem». Tale aliquid pati dicit animas quoque iuxta rerum contemplationem inter initia et recens incorporatas. Cum igitur ita se habebit et audiet intellegibilem esse naturam et sine corpore, quae sola uere perpetuoque eadem sit, rursum de his quae nascuntur et occidunt, id est de corporeis atque sensilibus, quod fluida sint et mutabilia, opinor tunc aduocatis sensibus puerilis anima testimoniis eorum facile credens intellegibilem quidem naturam praesumens non, opinor, mentis intellectusque compos erit. Ideoque addidit: «nec habet ullum certum ducem talis peragratio». Neque enim intellectus ducem se praebet ceteris animae partibus, ut si quis sit tunc otiosus, neque illa alia pars animae, in qua sunt opinationes, quam subegerint atque in seruitium redegerint sensus usque adeo ut, cum
Abbreviated transcription (Latin):
dinis. Cuma clem̃tia ẽ. cũ qͥs ñ solũ ignoret. s id ipsũ qd̾ ignor& nesciat.
ꝓpt̃eaq falsis c̃sentiat imaginib. Nueq u̾a st̃: falsa eẽ. p̃sumat. ut cũ
malitiã qͥdẽ ꝓdẽe. uͥtutẽ uͦ obẽe. ꝑnitiẽq afferre arbierant᷑. Quę qͥdẽ
opinio usq ad nouissimã ȩcatẽ plerosq comitat᷑. Iui facere inuiriam:
cõmodissimũ. recte: dãpnosũ putant ꝓpt̃eaq exeerant᷑. Hos aristoteles
senes pueros uocat. qđ mens eoꝵ am̃te puerili minime differat. Exẽplũ
qđ diximꝰ late ẽ. Exadũsũ stantes. ĩ leua nr̃a cerce habemꝰ c̃tra stantiũ par¬
tes dextͣs. icẽ illi similit̃ nr̃as. Rursũq leuas partes in dext̃am. Ci gͥ inqͥt
alt̃ ex duob recte ⁊ scdm nat᷑am ftet. alt̾ uͦ rea ut caput ⁊olo figat.
pedes ꝓ capite sustollat. n sint exadũso: tc̃ se inspicientes ĩuicẽ. opinabunt᷑

Expanded text:
dinis. Summa dementia est cum quis non solum ignoret sed id ipsum quod ignoret nesciat dinis. Summa dementia est cum quis non solum ignoret sed id ipsum quod ignoret nesciat proptereaque falsis consentiat imaginibus quaeque uera sunt falsa esse praesumat, ut cum malitiam quidem prodesse, uirtutem uero obesse perniciemque afferre arbitrantur; quae quidem opinio usque ad nouissimam aetatem plerosque comitatur, qui facere iniuriam commodissimum, recte damnosum putant proptereaque execrantur. Hos Aristoteles senes pueros uocat, quod mens eorum a mente puerili minime differat. Exemplum quod diximus tale est: ex aduerso stantes in laeua nostra certe habemus contra stantium dextras partes, item illi similiter nostras rursumque laeuas partes in dextra. «Si igitur, inquit, alter ex duobus recte et secundum naturam stet, alter uero ita ut caput solo figat, pedes pro capite sustollat et sint ex aduerso, tunc se inspicientes inuicem opinabuntur
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ł appetit qͥd teña ęcas ł iudicat ł imnaginat᷑ ñ recte. Licet ad hȩc¬
trahentib eã sensib atq eo gñe cͥcũscribentib ob supdictas causas. rerũq¬
ob ignoratiõem. In qͦ ⁊̃ aristotiles consentit dicens. Initio pueros ⁊ ĩ annũ
lactentis ęcatis. Oñs qͥdẽ uiros: patres putare. oñs aũ feminas: matres.
Aetatis tam̃ accessu discernere. ⁊ ñ nũꝗͣ in discretiõe falli. Sepe ̃ falsis p¬
captos imaginib porrig̾e ad ignẽ manꝰ easq om̃s opiniões supinas uocat.
Cũ ea q̃ ledunt cõmoda q̃q ꝓst̃: noxia ẽẽ. arbitͣnt᷑. iel ẽ. cũ ad uolupta¬
tẽ ꝑnitiosã ferunt᷑. offendunt᷑ aũ salubͥ labore. Qd̃ ꝓfecto nũꝗͣ c̃ting̾et.
nͥ nimiũ sensib crederent. qͥ nat᷑a plurimũ in decipiendo uigent.
Atq ut totã rem plane expediret. exemplo qͦq utit᷑ ꝑspicuę claritu¬

Expanded text:
cum uel appetit quid tenera aetas uel iudicat uel imaginatcum uel appetit quid tenera aetas uel iudicat uel imaginate circumscribentibus ob supra dictas causas rerumque ignorationem — in quo etiam Aristoteles consentit dicens initio pueros etiamnum lactentis aetatis omnes quidem uiros putare patres, omnes autem feminas matres, aetatis tamen accessu discernere et non numquam in discretione falli, saepe etiam falsis captos imaginibus porrigere ad imaginem manus — easque omnes opiniones «supinas» uocat, cum ea quae laedunt commoda quaeque prosunt noxia esse arbitrantur, id est cum ad uoluptatem perniciosam fernisi nimium sensibus crederent, qui natura plurimum in decipiendo uigent. Atque ut totam rem plane expediret, exemplo quoque utitur perspicuae claritu
Abbreviated transcription (Latin):
deriuabilis. hiuꝰ qͥdẽ mocũ cohibuerunt dñatiõemq eiꝰ intota anima c̃pescuer̃
cont̾rios motꝰ agentes. ut eẽt qͥdẽ intellectꝰ in aĩa. s nichil ageret. ĩpedientib
sensib. At uͦ illã altam partẽ aĩȩ. q̃ ẽ. opinio. ꝑdere qͥdẽ omĩo ũ pot̾ant.
Nã hȩc qͦq erat p̃dita diuina potentia. nec solui nͥ ab eo solo qͥ conexuerat
u̾alebat: añ fatale aĩę corpisq diuigiũ. Coegerunt cam̃ aduersũ nat᷑am
suã. uiti atq agere. actꝰ incongruos: coegentes falsis opiniõib credere. Deĩ
ammonens eoꝵ q̃ in sy cohgonia docueratꝰ. medietates illas ato ⁊ analogias
tãꝙͣ regiõe sua ⁊ loco pulsas: q̃ consentaneos motꝰ aĩe celestib tͣmitib dirige¬
bant. Ilłd significans qđ in pueris mens qͥdẽ intellectꝰq eiꝰ omĩo sit ociosus
⁊ uelut constrictꝰ uinculis. motũ eiꝰ ꝓhibentib. Ratio tam̃ agat aliquid.

Expanded text:
deriuabilis, huius quidem motum cohibuerunt dominationemque eius in tota anima compescuerunt contrarios motus agentes, ut esset quidem intellectus in anima sed nihil ageret impedientibus sensibus. At uero illam alteram partem animae, quae est opinio, perdere quidem omnino non poterant — nam haec quoque erat praedita diuina potentia nec solui nisi ab eo solo qui conexuerat ualebat ante fatale animae corporisque diiugium —, coegerunt tamen aduersum naturam suam niti atque agere actus incadmonens eorum quae in psychogonia docuerat medietates illas ait et analogias tamquam regione sua et loco pulsas, quae consentaneos motus animae caelestibus tramitibus dirigebant, illud significans quod in pueris mens quidem intellectusque eius omnino sit otiosus et uelut constrictus uinculis motum eius prohibentibus, ratio tamen agat aliquid,
Abbreviated transcription (Latin):
antarcticus. Mediꝰ ⁊maximꝰ om̃iũ bił diuidens sperã ȩquidi¬
alis. quẽ isemerinon appellant. ꝓptea q subiectis sbi regionibꝰ¬
tenȩ: noctes õs dieb om̃ibꝰ equales exhibet. Nihiloq minus
in aliis quoq minime subiectis sͥ regionibꝰ quȩ soł ort̾ꝰ ⁊ occas᷑
uident. cũ idẽ solad hunc seapplicuerit circulũ. pares horas
diei noctisq iuetit᷑. Int̾ hunc pono ⁊ aretoos hac atq illuc.
duo tiopici. estiuus et bruuuł. ħ e regione mã uicinꝰaqͥloni estiuꝰ.¬

Expanded text:
antarcticus; medius et maximus omnium bis diuidens sphaeram aequidiantarcticus; medius et maximus omnium bis diuidens sphaeram aequidialis, quem isemerinon appellant, propterea quod subiectis sibi regioniterrae noctes omnes diebus omnibus aequales exhibet, nihiloque minus in aliis quoque minime subiectis sibi regionibus, quae solis ortus et occasus uident, cum idem sol ad hunc se applicuerit circulum, pares horas diei noctisque metitur. Inter hunc porro et arctoos hac atque illac duo tropici, aestiuus et brumalis, hic e regione nostra uicinus aquiloni, bru
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. q̃ oĩs teña puncti uicẽ habeat. adu̾sũ soł globũ cõparata.S ed
tione. cõparatioẽ quoq ad u̾sũ uniu̾si corporis inm̃sitatẽ.
hactenꝰ dictũ.S gĩ enũ cęlite sphera. u̾tente semet cirea fixõ
& manentes sẽꝑ polos. ꝯtinuantẽq circa eosdẽ polos. axem
cui adheret medio. media tellus: comitat᷑ uertiginẽ cęlitis sphe¬
rȩ stellaꝵ om̃iũ. polus ⁊ ꝓmiscuę signa cęlestia gyris aeqbilit̾
exꝓpͥa ꝯu̾sione distantibꝰ depingentia circulos adu̾sos atq
obiuos axi. quoꝵ mulitudo uincit dinumerauonẽ: pauci
tũ nobili celebres appellatione. quos serie utile ẽid ęspectacłm cę¬
lestis coue. Unꝰ qͥ ex celso cognitoq nob ⁊ ꝑspicuo polo uiciiꝰ ẽ
septẽtͥonał appellat᷑. ob ꝯstellatũ sͥ sidꝰ septẽtrionis. Alt̃ adu̾sus.
aeqł huic iuxta sũ mersũ latentẽq sẽꝑ polũ. ipse ẽ latens.

Expanded text:
est quod omnis terra puncti uicem habeat aduersum solis globum comparata. Sed est quod omnis terra puncti uicem habeat aduersum solis globum comparata. Sed tione, comparatione quoque aduersum uniuersi corporis immensitatem, hactenus dictum. Sed enim caelite sphaera uertente semet circa fixos et manentes semper polos continuantemque eosdem polos axem, cui adhaeret medio media tellus, comitatur uertiginem caelitis sphaerae stellarum omnium populus et promisce signa caelestia gyris aequabiliter ex propria conuersione distantibus depingentia circulos aduersos atque obuios axi. Quorum multitudo uincit dinumerationem; pauci tamen nobili celebres appellatione, quos scire utile est ad spectaculum caelestis choreae. Vnus, qui excelso cognitoque nobis et perspicuo polo uicinus est, septentrionalis appellatur ob constellatum sibi sidus septentrionis; alter aduersus aequalis huic iuxta submersum latentemque semper polum ipse etiam latens,
Abbreviated transcription (Latin):
ditĩ mundi sedẽ optine¬
at: ꝯniderabit᷑. Opinor si
media ñ ẽ. atq amedieta¬
tis rigore deflectit. ñ ex
oĩ ⁊ qualibet sui parte.
dimidietatẽ cęli supͣse.
dimidietatẽ u̾ alteram
int̾se habebit. Nec lineas
ponectas ex qualibet nota ⁊usq
ad extiemũ ambitũ mundi ꝑue¬
mentes: equal es inuicẽ ⁊ ęqͣlia
spacia lineaꝵ ñ ẽẽ. nullus docet.
Miuime gͦ amedietate deflectit. Qđ uero
cũ amplitudine uniu̾se rei cõpatata.
note  oͣptineat modũ: declaratur atie
uerrutoꝵ. qui gnomones appellant᷑ a mechanicis adfaciendã
solariis umbrã. qua declarant᷑ hore. Quippe mechanci horologia
instituentes ꝑ om̃s ꝓuincis om̃sq &̃ plagas habitabiles: sumũt
d̾ ꝓmiscue atq indifferent̃ hoꝵ ipsoꝵ gnonionũ muerones.pi
puncto.⁊ medietatr solsticialis pilȩ: õsaũ note atq oĩa puno
ta ex oĩ regione t̾raꝵ asseqͣnt᷑. uerã istã soł medietitẽ. ꝑ spicuũ

Expanded text:
diam mundi sedem obtineat considerabitur. Opinor, si media non est atque a medietatis rigore deflectit, non ex omni et qualibet sui parte dimidietatem caeli supra se, dimidietatem uero alteram infra se habebit, nec lineas porrectas ex qualibet nota et usque ad extremum ambitum mundi peruenientes aequales inuicem et aequalia spatia linearum non esse nullus docet; minime ergo a medietate deflectit. Quod uero cum amplitudine uniuersae rei comparata notae obtineat modum, declaratur acie uerutorum, qui gnomones appellantur a mechanicis, ad faciendam solariis umbram qua declarantur horae; quippe mechanici horologia instituentes per omnes prouincias omnesque etiam plagas habitabiles sumunt sibi promisce atque indifferenter horum ipsorum gnomonum mucrones pro puncto et medietate solstita ex omni regione terrarum assequuntur ueram istam solis medietatem, perspicuum
Abbreviated transcription (Latin):
alias minimas. q̃ sclã exalto mou̾i. q̃sclã ad ima eẽ dep̃ssas. lamq aliãs caui¬
sus soludas itẽ alias stellarũ eoiꝑa ꝯtinentes. easdẽq om̃s ꝑ iñ ut cet̾as stel¬
las minime errantes. infixas eẽ cęlo. atq ex diu̾sis regionibꝰ aep̃ssisq
et clitionbꝰ locis ad occidentẽ m̾eare. eãq eẽ causam eurr łculoꝵ esfigi¬
es depingtur. qr ꝯcurs adunũ locũ exdiu̾sis cęli plagis. tãꝗ uestigia
uarioꝵ deliniet tramitũ. ut si naues ex om̃ibꝰ maris regionibꝰ: ad u¬
nũ eundeq portũ. uariiss tp̃ribꝰ deferantur. Ac de stellaꝵ qͥdẽ entin¬
tiũ instanti discursione dictũ satis ẽ. dqͥr ut qm̃ uident᷑ quedĩ noħ eaꝵ¬

Expanded text:
alias minimas, quasdam ex alto moueri, quasdam ad ima esse depressas, iamque alias casalias minimas, quasdam ex alto moueri, quasdam ad ima esse depressas, iamque alias cassas, solidas item alias stellarum corpora continentes, easdemque omnes, perinde ut ceteras stellas minime errantes, infixas esse caelo atque ex diuersis regionibus depressisque et elatioribus locis ad occidentem meare eamque esse causam cur circulorum effigies depingatur, quia concursus ad unum locum ex diuersis caeli plagis tamquam uestigia uariorum deliniet tramitum, ut si naues ex omnibus maris regionibus ad unum eundemque portum uariis temporibus deferantur. Ac de stellarum quidem errantium inconstanti discursione dictum satis. Sequitur ut, quonia
Abbreviated transcription (Latin):
ni alios sub sistere. alios reg̃dire. id̾ feni ietiorsũ imaginet᷑. Qđ incͥcuitu soł. luci¬
fenq ⁊⁊ stlbontis. minime appaet ꝓpt̾ breuitatẽ cͥculoꝵ. angustiasq tpr̃is. intͣ qͣ c̃¬
ficiunt cursus st . iultoq etiã mag̾ in lune motibꝰ. Qutpe mñhoꝵ motibꝰ
ułstacio uł reg̃datio nulla cernitꝰ. s in ilł soł quaꝵ maiores ambitus
eo petenti tp̃ris plixitate ꝑag̃nt᷑. Aristotiles tñ ꝯt̾ opinionẽ om̃iũ. ne¬
q qͥescente corpore etherio fenistellas. ueluti soli̾to ac lib̾o motu.
nec scđm uniũse iei motũ. ułꝯt̃moueri docet. Quin potiꝰ om̃s eas trahi
una ⁊ cadẽ natãli mundi cͥcũ actione id ẽq eccentoꝵ ⁊ eps eiclatoꝵ
uehi stellaꝵ uera solida corpora nõposse dicat. Quatenꝰ enĩ corpꝰ in¬
corporee rei uinciri possit: S sꝑas eẽ qͣsdã qͣntitati illiꝰ eorꝑis natȩ ꝯgru¬
entes: easdẽq ꝑomẽ celũ ferri uario diu̾soq motu. earũ alias eẽ maxꝗas

Expanded text:
 alios subsistere alios regradari, id est ferri retrorsum, imaginetur. Quod in circuitu solis Luciferique et Stilbontis minime apparet propter breuitatem circulorum angustiasque temporis intra quod conficiunt cursus suos multoque etiam magis in lunae motibus; quippe in horum motibus uel statio uel regradatio nulla cernitur, sed in illis solis quorum maiores ambitus competenti temporis prolixitate peragrantur. Aristoteles tamen contra opinionem omnium neque quiescente corpore aethereo ferri stellas ueluti soluto ac libero motu nec secundum uniuersae rei motum uel contra moueri docet, quin potius omnes eas trahi una et eadem naturali mundi circumactione. Idemque et eccentrorum et epicyclorum uehi stellarum uera et solida corpora non posse dicat. Quatenus enim corpus incorporeae rei nexu uinciri possit? Sed sphaeras esse quasdam quinti illius corporis naturae congruentes easdemque per omne caelum ferri uario diuersoque motu; earum alias esse maximas,
Abbreviated transcription (Latin):
tingentis oetoginta partibꝰ potiarẽ eẽ qͣ trã: t̾rã demũ.xxͥ. septẽ
partibꝰ pociorẽ eẽ quã lunã: inultoq solẽ aleiorẽ eẽ qͣlunasit: apuret um¬
brã t̃rȩ conisimilẽ effici. Quppe radii soł.̃ti.⁊ itẽ.õ.p̃: angustant se
iuxta mediametrũ t̾rȩ Np̃. ⁊ dextͣ leuaq oĩa illuminãt. Terra uͦ ob¬
iecta lumini soł. cͥcũ fluente se lumiue umbrã effic̃. ad iametͥ sui latitu¬
dine in angustiã ꝓuectã ⁊ usq adfinẽ ultimũ angustiar ũ ad teniutã.
Quã cũ incidit nocturna luna diamet᷑ a t̾ra ⁊ sole distins. ut quȩ ꝓpͥa
luce indigeat atq asole sẽꝑ mutuet᷑.⁊ sit minor ꝗͣ t̾ra. obsistente ͥ
ea : in tenebras ꝯditꝰ. Pom cũ ñ ad directũ rigorẽ solis t̾rȩq ⁊ lunȩ
cõpositio ꝯueniet. ut ꝑpuncta medͤatũ transeat diametra linei.
s: sol in aqͥlonẽ. luna in austrũ uergat. ł ꝯtra euasa t̾rena umbra.
nullam patitur obscurationem.

Expanded text:
 septem partibus potiorem esse quam lunam multoque solem altiorem esse quam luna sit, apparet umbram terrae coni similem effici. Quippe radii solis ΞΠ et item ΟΡ angustant se iuxta diametrum terrae ΠΡ et dextra laeuaque omnia illuminant; terra uero obiecta lumini solis, circumfluente se lumine, umbram efficit a diametri sui latitudine in angustiam prouectam et usque ad finem ultimum angustiarum attenuatam. Quam cum inciderit nocturna luna diametro a terra et sole distans, ut quae propria luce indigeat atque a sole semper mutuetur et sit minor quam terra, obsistente sibi ea in tenebras conditur. Porro cum non ad directum rigorem solis terraeque et lunae positio conueniet, ut per puncta medietatum transeat diametra linea, sed sol in aquilonem, luna in austrum uergat uel contra, euasa terrena umbra nullam patitur obscurationem.
Abbreviated transcription (Latin):
ei q̃ nident᷑ nob alit̃ quã re abse fiunt uideri. Fardior enĩ⁊ minor ui¬
su uidet᷑ sol. cũ uelud ingemmis erit: maximꝰ ũ ⁊ incitatissimꝰ. cũ łut
sol.ab.ẽ. ad.sĩ. ꝑgens ꝯt̾ ꝗ̃ fert᷑ eps. eił suus morã faciens: tardiꝰ ad .o. de¬
feret᷑. tardĩq aĩ.o. obibit ambitũ. multoq tirdiꝰ  oduci c̾culi .ã.s̃. ie¬
gionẽ obisse existimat᷑. Et rursũ epycielo supͣdicto moto. ad .õ.Ñ. ambitũ:
soldemũ. a sc̃ ad .ii. ꝑgens. c̃cunere uidebit᷑. mundi c̾eu̾actioni. Et ad uitꝰ

Expanded text:
ea quae uidentur nobis aliter quam reapse fiunt uideri; tardior enim et minor uisu uidetur sol, cum uelut in Geminis erit, maximus uero et incitatissimus, cum uelut sol, ab Ε ad Κ pergens contra quam fertur epicyclus suus moram faciens tardius ad Ο deferetur tardiusque ΜΟ obibit ambitum, multoque tardius zodiaci circuli ΑΒ regionem obisse existimatur, et rursum, epicyclo supra dicto moto, ad ΟΝ ambitum sol demum a Κ ad H pergens concurrere uidebitur mundi circumactioni et adiutus
Abbreviated transcription (Latin):
la soliditate. ta soł qͣ lune ꝯsidemꝰ animo positos ad u̾sũse ita direc¬
ta positione. ut una ꝑmedios orbes ducta linea spirã duob̾ planis
orbibꝰ in signut: erit diametius amboꝵ eadẽ linea. ⁊ eiꝰ sũma pars
serdens pxinũ cis elilũ. catabibaz on appellat᷑. Iiñ ũ secans: ȩque
susũ uersũ maiorẽ orbẽ anabibaon. Quare si eͣgͣtus soł⁊ lune
fiet direct᷑ ⁊ uelut ad ppendiculi destinationẽ. ut pote ꝓximis sͥ
factis ex ꝯcursu coipib᷑ obiciet se ante uisũ nr̃m. ⁊ obstabit ang̾tũ

Expanded text:
emus animo, positos aduersum se ita directa positione ut una per medios orbes ducta linea spinam duobus planis orbibus insigniat, erit diametrus amborum eadem linea et eius summa pars scindens proximum circulum catabibazon appellatur, ima uero secans aeque sursum uersum maiorem orbem anabibazon. Quare si coetus solis et lunae fiet directus et uelut ad perpendiculi destinationem, utpote proximis sibi factis ex concursu corporibus, obiciet se ante ui
Abbreviated transcription (Latin):
titudinẽ obliquã mͦ adaqͥlonẽ: nꝰ ad austrũ uertentes. cũ quuđ
a qͥloni se applieint elatiores: cũ uͦaustro humiles coq nominantur.
idq ipsũ ñ om̃is ꝑęques: alimigis qilidã in inus. Uidet᷑ ẽ ñ nul¬
lã intuentibꝰ in qͣntitate diu̾sitas. si quidẽ elonginqͦ minores. de
iores apparent: tardi u cũ longiꝰ at̾ra remoti minoies uident᷑.
Cuagauo tñ inlatũ quȩ fit inzodiaco: ñ ȩq̃ ẽ. om̃iũ. eͥ ppe soł minor. quã
cętenꝵ igniũ. Tota enĩ euagatio sub uniꝰ portionis estimationẽ uenit.
unȩ uͦ⁊ luciferi iuxta opinionẽ urterũ uiroꝵ. longe maior ad .xii.
fere portiones. Mercurii. fere ad octo partes. Pyroi ⁊ fetontis: ad qͥnq
Saturni: ad ties portiones obeunt. Pomo signiferi orbis circulos in lon¬
gũ. idđ qua finis exordiiq ẽfiniũ ẽ: luna qͥdẽ dierũ et noctiũ spa¬

Expanded text:
titudine obliqua modo ad aquilonem, modo ad austrum uertentes cum quidem titudine obliqua modo ad aquilonem, modo ad austrum uertentes cum quidem aquiloni se applicant, elatiores, cum uero austro, humiles cognominantur, idque ipsum non omnes peraeque, sed alii magis, quidam minus. Videtur etiam non nulla intuentibus in quantitate diuersitas, siquidem e longinquo minores, de iores apparent, tardius uero cum longius a terra remoti minores uidentur. Euagatio tamen in latum, quae fit in zodiaco, non aequa est omnium, quippe solis minor quam ceterorum ignium; tota enim euagatio sub unius portionis aestimationem uenit. Lunae uero et Luciferi iuxta opinionem ueterum uirorum longe maior ad duodecim fere portiones, Mercurii fere ad octo partes, Pyrois et Phaethontis ad quinque, Saturni ad tres portiones. Obeunt porro signiferi orbis circulos in longum, id est qua finis exordiique confinium est; luna quidem dierum et noctium spa
Abbreviated transcription (Latin):
cunctaq amplexu ppͥo ꝯcinente spera. quȩ aplanes uocat᷑: cir¬
cũ ferunt᷑ una simpliciq cirea illã agitacione. adherentes ei.
quiq circũ egerit circũacte uiũ. ⁊candẽ semꝑ positionẽ ep¬
tinenter. or dniẽq in mutabilĩ tenoie seruantes. neq uinquam
tes ullã mutacionẽ. Soluͦ ⁊ luna ⁊ cęt̾ȩ quinq id planetes. una bs¬
quiđ maioris globi ĩ ꝯu̾sione rapiunt᷑. ab oriente in occidentẽ ꝑ
dies singłos. Itẽ ũ ille rate atq in enraabiles stellȩ uarias tñ alias agi¬
taciones facere uident᷑. cũ ł inp̃tereuntis signilocũ imngrint.
tĩꝗͣ uniu̾si globi motui ꝯtrarios motꝰ agentes. uł cũ ab aquilenta¬
nis ad australia.⁊ꝯt̾ latiore deflexione obenant. atq ab esturo
adbrunalẽ tropicũ.⁊ iñ demũ adestiuũ reu̾tunt᷑. Cuiꝰ quidẽ
ciusa ẽẽ signiferi oib̾ latitudo estimat᷑. atq &̃ impsĩꝰ zodiaci li¬

Expanded text:
ontinente sphaera, quae aplanes uocatur, circumferuntur una simplicique circa illam agitatione adhaerentes ei quaque circumegerit circumactae, unam et eandem semper positionem obtinentes ordinemque immutabili tenore seruantes neque umquam utes ullam mutationem. Sol uero et luna et ceteri quinque, id est planetes, una quidem maioris globi conuersione rapiuntur ab oriente in occidentem per dies singulos item ut illae ratae atque inerrabiles stellae; uarias tamen alias agitationes facere uidentur, cum uel in praetereuntis signi locum migrant tamquam uniuersi globi motui contrarios motus agentes, uel cum ab aquilentanis ad australia et contra latiore deflexione oberrant atque ab aestiuo ad brumalem tropicum et inde demum ad aestiuum reuertuntur, cuius quidem causa esse signiferi orbis latitudo aestimatur. Atque etiam in ipsius zodiaci la
Abbreviated transcription (Latin):
spę planetũ: ita ũ supͣ de monstrauimꝰ ordinatȩ: pspicuũ ẽ lunȩ glo¬
bũ qui ẽ. infimꝰ ꝓxitnꝰq t̾rȩ.cęt̾is ult̾ se locatis obstare sider ibꝰ oĩiq̃: tã
rata ꝗͣ errantia cũ int̾ uisũ nr̃m ⁊ aliq exsidibꝰ ad directĩ lineĩ se obie¬
cerit: ob umbrare. Solaũ cui luni. iĩ nũꝗͣ obstet alias stellas supiores
diu̾sa ratione:dit. ł cũ ꝓximꝰ factꝰ lucis suę clar itudine ceteru
luces teg̃: uł cũ obiectu suo uisui nr̃o resultat. ðtilbonu̾ ailucifer
⁊ suꝑiores auisu ño stellas int̾positi remouent plerũq sͥ nuicẽ
obsistunt ꝓpt̃ m̃suras ñ ȩquas obliqͣtionesq orbiũ : positionũ diũsi¬
tatẽ. Suꝑiores inuicẽ humilioresq facti. Mera enĩ p̃hensio difficił
ẽ. in ipsis ꝓpt̾ inseparibilẽ ꝓpe occursũ comitatũq soł quoq mercur i
minimo corꝑe exiguoq igne: soli mig̾ ꝓximꝰ adherensq eudẽ iuflã

Expanded text:
supra demonstrauimus ordinatae, perspicuum est lunae globum, qui est infimus proximusque terrae, ceteris ultra se locatis obstare sideribus omniaque tam rata quam errantia, cum inter uisum nostrum et aliquod ex sideribus ad directam lineam se obiecerit, obumbrare. Sol autem, cui luna nonnumquam obstat, alias stellas superiores diuersa ratione condit, uel cum proximus factus lucis suae claritudine ceterorum luces tegit uel cum obiectu suo uisui nostro resultat. Stilbon uero et Lucifer et superiores a uisu nostro stellas interpositi remouent et plerumque sibi inuicem obsistunt propter mensuras non aequas obliquationesque orbium et positionum diuersitatem, superiores inuicem humilioresque facti. Mera enim prehensio difficilis est in ipsis propter inseparabilem prope concursum comitatumque. Solus quoque Mercurius minimo corpore exiguoq
Abbreviated transcription (Latin):
ONGUO EST DEDONIS¬
trando ꝑseqͥ. quę sit &
quatenꝰ aceidat maxinu
stellarũ eirantiũ altitu¬
do. quę ue media. quȩ mi¬
nina seu ꝑeccentros ferã¬
tur: seu ꝑepyeilos cͥcu
monstrationẽ cętuum.
solemꝰ uocare. Itẽ obsta¬
culoꝵ effulsionũq ⁊re¬
pentinaꝵ obscurationũ.
Erit pom dissertacioĩs
iniciũ tale. Ni nat᷑alit̃ uis

Expanded text:
ongum est demonstrando persequi quae sit et quatenus accidat maxima stellarum errantium altitudo, quaeue media, quae minima, seu per eccentros ferantur seu per epicyclos circulmonstrationem coetuum qsolemus uocare, item obstaculorum effulsionumque et repentinarum obscurationum. Erit porro dissertationis initiu
Abbreviated transcription (Latin):
ũq ñ multũ spacii .az. recedet : &̃ nc̃ tãꝗ̃ in .B. diu in eodẽ loco mo¬
rari putat᷑. At uͦ eũ recesserit longiꝰ. transitoq .s. limite ad .ii. ꝑue¬
nerit rursũ ꝯsistere in .a. ⁊ p̃cedentia signa existimabit᷑ p̃ciurisse.
unuuse rei motũ cͥcũactionẽq adserunt.d. om̃s uni forinit̃ fenai scđm
uaturã suã. faciã g̃ ut x̃ iuxta mathematicos. ẽ. ⁊.ii. epreiclus ꝯtra

Expanded text:
n multum spatii a Ζ recedet, etiam nunc tamquam in Β diu in eodem loco morari putabitur; at uero cum recesserit longius transitoque Ε limite ad Η peruenerit, rursum consistere in Δ et praecedentia signa existimabitur praecurrisse runiuersae rei motum circumactionemque asserunt, sed omnes uniformiter ferri secundum naturam suam. Facia
Abbreviated transcription (Latin):
iẽdũ seman̾e ac relinq ꝗ̃ ciusa sit himaginis ꝯsideret᷑. Sit gͦ. zoducus
ccul. a u̾t̃ã. euiꝰ punctũ in medietate ẽ .s. eprcicł aũ eiraneȩ̨ cuiꝰ libet
stelle .c r̃ .N. cuiꝰ itẽ punctũ ĩ medictate sit littera .ai. ꝑ ꝗͣ medietatẽ uel¬
ut axẽ ꝓpͥũ serat᷑ idẽ eprciclꝰ cũ stella insemet locata. zodiaci eͥculi pari
motu. h ẽ ab oriente in occidentẽ. Agant᷑ &̃ eregione.ẽ: obliquȩ duȩ
linee sti ingentes utrimq extremos ambitꝰ epycieliẽ. ⁊̃.d. e.ii.ã.¬
ꝑq eps cieli punetũ .aĩ. ducat᷑ in altũ linea. Ealã. Ergo stella eũ erit
In. S nob et̾ra duecto uisu spectantibꝰ. uidebit᷑ ꝯsisterẽ in regione z o¬
diaci inqͣ ẽ.B Eet cũ.⁊ .x. lustrau̾it ambitũ: putabit᷑ ⁊ oduci. Bͥã. am¬
bitũ pagrasse ⁊ ad p̃cedentia signa uersũ ꝓgressa eẽ. Similit̾. ẽ.ñ. ambi¬
tu lustrato uidebit᷑ aã ⁊ oduci ambicũ obisse.⁊ ad p̃cedentu u̾sũ sig¬

Expanded text:
deretur. Sit ergo zodiacus circulus ΑΒΓΔ cuius punctum in medietate Θ, epicyclus autem erraticae cuiuslibet stellae ΕΖΗ, cuius item punctum in medietate sit littera Μ, per quam medietatem uelut axem proprium feratur idem epicyclus cum stella in semet locata zodiaci circuli pari motu, hoc est ab oriente in occidentem. Agantur etiam e regione Θ obliquae duae lineae stringentes utrimque extremos ambitus epicycli ΘΖΒ-ΘΗΔ, perque epicycli punctum Μ ducatur in altum linea ΘΜΑ. Ergo stella cum erit in Ζ, nobis e terra directo uisu spectantibus uidebitur consistere in regione zodiaci in qua est Β, et cum ΖΕ lustrauerit ambitum, putabitur zodiaci ΒΑ ambitum peragrasse et ad praecedentia signa uersum progressa esse. Similiter ΕΗ ambitu lustrato uidebitur ΑΔ zodiaci ambitum obisse et ad praecedentia uersum sig
Abbreviated transcription (Latin):
mitas. ad ꝗͣ uisus nr̃ ñ potest ꝑuenire. atq ita ꝑ .e. 3. ambitũ menis eqͣ¬
bilit̾. qͥ ambitꝰ tribꝰ cę̧t̾is maior ẽ: pluribꝰ ut necesse est diebꝰ muorẽ ambi¬
tũ ꝯficiens. ubiad..ꝑuenerit: ad .u. ꝑuenisse uidebit᷑. Et tã ꝗͣ .ã ẽ.
ꝑ agͣto ambitu. equalẽ qͣrtã partẽ zoduci cͥculi. pluribꝰ quã ñ ȩq̃bilita¬
tis exig̃ diebꝰ obisse cirdit᷑. Rursũq .f̃ĩ. ambitu su cͥculi. sodẽ nugui¬
tudinis ꝑag̃to.ȩq̃bilit̾ diebꝰ .xc. duobꝰ semis: tot enĩ partiũ ẽ. idem
ambit᷑. ubi ad .ii. ꝑuen̾it: uidet᷑ nob ad. t. puenisse. Et .s̃. t̃. ambitũ
uelud ȩqualẽ pͥori: paucioribꝰ diebꝰ em̃sus. Codẽq mͦ .n.te minimũ
ambitũ iustrans. ut pote qͥsit in octoginta octo partibꝰ. ⁊ octaua ubi
totidẽ diebꝰ obierit. ꝑuen̾itq ad .iĩ. ẽ regione .e. spectantibꝰ: uidebi¬

Expanded text:
mitas, ad quam uisus noster non potest peruenire. Atque ita per ΕΖ ambitum means aequmitas, ad quam uisus noster non potest peruenire. Atque ita per ΕΖ ambitum means aequabiliter, qui ambitus tribus ceteris maior est, pluribus ut necesse est diebus maiorem ambitum conficiens, ubi ad Ζ peruenerit, ad Β peruenisse uidebitur, et tamquam ΑΒ peragrato ambitu aequalem quartam partem zodiaci circuli, pluribus quam ratio aequabilitatis exigit diebus, obisse creditur rursumque ΖΗ ambitu sui circuli secuidem ambitus — ubi ad Η peruenerit, uidebitur nobis ad Γ peruenisse et ΒΓ ambitum uelut aequalem priori paucioribus diebus emensus, eodemque modo ΗΚ minimum ambitum lustrans, utpote qui sit in octoginta octo partibus et octaua, ubi totidem diebus obierit perueneritque ad Κ, e regione Θ spectantibus uidebi
Abbreviated transcription (Latin):
ũ: uehi planetas asserant. Alii epẏciclis potiꝰ. ħ ÷ at̾ra separatuus nec inmi¬
nentibꝰ ei globis. Sit gͥ solsticiał eccentrus eirculꝰ ℥. ñ.u. ⁊habeat punetũ
ta .u. partes. ⁊ parte q̃rta uniꝰ portiõis diuiso: ad erundẽ pirtiũ exeq̃tionẽ.
e.z. quidẽ ambitꝰ nonaginta .iiͦiiͬ. semis portiõibꝰ ꝯtinebit᷑.3 .n. uͦ nonginta
duũ semis. erit partiũ. Itẽ.Nͣ.łi. oc toginta ⁊ octo partes habebit. ⁊ uniꝰ partis
octauã. Residuus ambitꝰ. li.F. ex nonaginta: stabit partibꝰ ⁊ octaua unius
partis. Hecesse ẽ. itiq ut cũ sol accedat ad eã partẽ inq̃ ẽ.E. nob̾ inpuncto
agentibꝰ mundi tociꝰ .e. iđ t̾ra. ⁊ iñ qͦ ad possumꝰ intuentibꝰ suꝑ .a. cunc
ferri uideat᷑. cũ illa regio ñ solsticiał c̾culi.s zoduci sit multo altioris sũ¬

Expanded text:
punctum suum, uehi planetas asserunt, alii epicyclis potius, hoc est a terra separatiuis nec immipunctum suum, uehi planetas asserunt, alii epicyclis potius, hoc est a terra separatiuis nec imminentibus ei globis. Sit igitur solstitialis eccentrus circulus ΕΖΗΚ et habeat punctum quinque partes et partem quartam unius portionis diuiso, ad earundem partium exaequationem ΕΖ quidem ambitus nonaginta quattuor semis portionibus continebitur, ΖΗ uero nonaginta duum semis erit partium, item ΗΚ octoginta et octo partes habebit et unius partis octauam, residuus ambitus IMG 14 ΚΕ ex nonaginta constabit partibus et octaua unius partis. Necesse est itaque ut, cum sol accedat ad eam partem in qua est Ε, nobis in puncto agentibus mundi totius Θ, id est terra, et inde quoad possumus intuentibus super Α tunc ferri uideatur, cum illa regio non solstitialis circuli sed zodiaci sit multo altioris sum
Abbreviated transcription (Latin):
zoducũ circulũ sol.s
paliũ solsticialẽ. qui
ẽ. eiꝰ ꝓpriꝰ incedit. siqͥdẽ
utriusq cͥculi punctũ
dẽ rõne diuisus solsti¬
ciał. qua zodaicus.
Amhisdẽ uitiis ⁊ ii¬
qͥtatibꝰ inueniret᷑.
culi partes equales
cioribꝰ alias obiret di
falso putare hoĩes ratio mnon¬
straauerit: certe ꝑspicuũ
erit. illiꝰ globi ꝑque tol mouetꝰ. punctuine inesreereeo epeidem
col iul intion se iꝯtinebit ors ni ut punctũ uł medietate: uł pidem
.e.transiet. uł excludet omnino agremio suo. At enĩ ꝑ .S. idẽ t̾rã.ire solem.
inpossibile ẽ. Conflagrabt̃ enĩ t̾rena solis ardoribꝰ. semꝑq soł globo suꝑiore
existente: dies erit ppetua. nec ei suecedet nox: nũꝗͣ scił mergenitt. Suꝑ ẽ¬
gͥ ut .e. ł int̾ ambitũ solsticuł cͥculi sit łext̃. Utr ũq enĩ adsũptũ: ratioẽ
hab̾e monstrabit᷑. Iuȩ qͥdẽ res. int̾ mathematicos disceptacionẽ ereauit.

Expanded text:
zodiacum circulum sol sed per alium solstitialem qui est eius proprius incedit, siquidem utriusque circuli punctum dem ratione diuisus solstitialis qua zodiacus, in isdem uitiis et iniquitatibus, inueniretur culi partes aequales cioribus alias obiret dieiderum falso putare homines ratio monstrauerit, certe perspicuum erit illius globi per quem sol mouetur punctum in Θ non e uel intra se continebit Θ, sed non ut punctum uel medietatem, uel per idem Θ transiet uel excludet omnino a gremio suo. At enim per Θ, id est terram, ire solem impossibile est, conflagrabunt enim terrena solis ardoribus, semperque solis globo superiore existente, dies erit perpetua nec ei succedet nox, numquam scilicet mergente soleis circuli sit uel extra; utrumque enim assumptum rationem habere monstrabitur. Quae quidem res inter mathematicos disceptationem creauit,
Abbreviated transcription (Latin):
uerit.ad .o. littera : quartã mnundi parte obibit. Tunc sol ab. ẽ. ad.uc
rget. erit gͣ sol: ubi⁊ .o. littera. Nob̾ tñ atena. idẽ e spectantibꝰ
directa uisatie: uidet᷑ eẽ apud notã.s̃ Ita cũ q̃rtã ꝯfecerit mundi
partẽ : maiorẽ qͣrtã ꝯfecisie uidebit᷑. Ac rursũ idẽ epycicł aregioẽ

Expanded text:
nerit ad Ο litteram, quartam mundi partem obibit. Tunc sol ab E ad Κ nerit ad Ο litteram, quartam mundi partem obibit. Tunc sol ab E ad Κ perget; erit ergo sol ubi est Ο littera, nobis tamen a terra, id est Θ spectantibus directa uisus acie uidebitur esse apud notam Β. Ita, cum quartam confecerit mundi partem, minorem quartam confecisse uide
Abbreviated transcription (Latin):
at̾ra remõt id̾ .e: imor nob̾ uidebitur. elonginqͣ etiã cardior. Qđ at ista
bit᷑ ueloeiotq intuentibꝰ q̃ demũ fit. iuxta quintã seinis pirtẽ sigit¬
tir i. Medie uͦ tã stature magnitudinis quã uelocitatis: cũ auc pisces
aut uirginẽ transiet .D.
putari de monstrauimꝰ. in
eccentris cireuł. ut si ncꝰ
quidã putant. ꝑ epyelos
globos fert᷑. nihilominus
modatis eũ gressibꝰ tẽꝑatis¬
q ẽficere annuos cursus:
exposita epyeycłoꝵ forma
sticiał uͦ: ex cludens soduci
cireuliasoru ꝑie  q̃ .u. e proycł intellegat᷑. Cũ uniu̾si mundi
uertigine rapiꝰ. similiter ut cȩteri ignes ab oriẽnte in occidentẽ.
raptatu eotidiano feni tñ naturalit̾ adu̾sũ tociꝰ mnundi uolatũ. solq
rursus in eodẽ epicy do ꝯstitutꝰ. iuxta tociꝰ mundi ꝯu̾sionẽ moueri.
meaus ꝯt᷑ quã mouet᷑ tociꝰ mundi raptacio: mođate ⁊ ęquabiliter
anni spacio cursũ istũ ꝯficiat. Solq itẽ inħ eodẽ epyciclo ꝯstitutꝰ.

Expanded text:
 est a Θ, minor nobis uidebitur e longinquo, etiam tardior, quod fit iuxta bitur uelociorque intuentibus, quod demum fit iuxta quintam semis partem Sagittarii; mediae uero tam aut Virginem transiet. Et putari demonstrauimus in eccentris circulis, nunc si, ut quidam putant, per epicyclos globos fertur, nihilo minus moderatis eum gressibus temperatisque conficere annuos cursus exposita epicyclorum forma stitialis uero excludens zodiaci circulus ΜΟΝΞ et ΕΖΗΚ epicyclus intellegatur cum uniuersi mundi uertigine rapi similiter ut ceteri ignes ab oriente in occidentem raptatu cotidiano, ferri tamen naturaliter aduersum totius mundi uolatum solque rursus in eodem epicyclo constitutus iuxta totius mundi conuersionem moueri. means, contra quam mouetur totius mundi raptatio, moderate et aequabiliter anni spatio cursum istum conficiat, solque item in hoc eodem epicyclo constitutus
Abbreviated transcription (Latin):
quibꝰ ꝯfecto cursu ad exordia reũtunt᷑. fit reditũs ad exordid: ua¬
rias multi formes motuũ ꝯditiones pati ñ in merito putant᷑. Oppe
fit: ut uis nr̃ motũ stellaꝵ notans. sine intellectu ⁊ recordit̾ione
alteriꝰ itellȩ cõpendii exbreuitate cͥculi ꝓuenientis. aliaꝵ itẽ tar¬
ditatis. q̃ ꝓuenit ex amplissimoꝵ orbiũ ꝑ ag̃tionibꝰ pire alios planetĩ.¬

Expanded text:
quibus confecto cursu ad exordia reuertuntur fit reditus ad exordia, uarias et multiformes motuum condiciones pati non immerito putantur, quippe fit ut uisus noster motum stellarum notans sine intellectu et recordatione alterius stellae compendii ex breuitate circuli prouenientis, aliarum item tarditatis quae prouenit ex amplissimorum orbium peragrationibus, praeire alios planet
Abbreviated transcription (Latin):
nale eqͥ noctiũ: nonaginta ⁊ duobꝰ⁊ semis. diebꝰ ⁊ noctilꝰ ꝓuenit. Ab aci¬
tĩali pomo eqͥnoctio ꝑgens adbrumalẽ ꝯ u̾sionẽ: oc tognita ⁊ oeto diebꝰ
ꝑuenit. ⁊ octaui parte uniꝰ diei.Residuũ itẽ spatiũ. q int̾br umalẽ
ꝯu̾sionẽ ⁊ uernũ eqͥnoctiũ int̾ ucet: nonaginta fere diebꝰ⁊ parte
e ac noctibꝰ ⁊ parte quarta diei ꝓpe modũ obire. sensu oñiũ ere¬
dit. Eregione genimoꝵ tardissimus. effinib̾ sagictarii uolucer me¬
dius: intransiore tã uͥgniis. quã &̃ pisciũ. fieri tñ ñ potest. ut ꝯtra
niturã suã diumitate p̃ditã: faciant aliqͥd ł patiant᷑ in ordinatũ.

Expanded text:
nale aequinoctium nonaginta et duobus semis diebus et noctibus peruenit, ab autumnali porro aequinoctio pergens ad brumalem conuersionem octoginta et octo diebus peruenit et octaua parte unius diei, residuum item spatium, quod inter brumalem conuersionem et uernum aequinoctium interiacet, nonaginta fere diebus et parte  ac noctibus et parte quarta diei propemodum obire consensu omnium creditur: e regione Geminorum tardissimus, e finibus Sagittarii uolucer, medius in transitione tam Virginis quam etiam Piscium. Fieri tamen non potest ut contra naturam suam diuinitate praeditam f
Abbreviated transcription (Latin):
t̃rȩ defic̾e uideat᷑ ꝯstat ap̃ õs. S cur nõ semꝑ. aut õibꝰ m̃sibꝰ hoc
dicendũ. Igniũ lucẽ p̾bentiũ radii directi ferunt᷑ umbras obiectoꝵ
corꝑũ formantes inuarias figuras. Ergo cũ ignis lucẽ p̃bens. eqͣlꝰ
erit coipori. ex q̃ emicant umbrȩ: si tã ignis quã corꝑis gloliosa erit
forma : umbre nascent᷑ in modũ cylindri. Ut puta sit lucẽ affbo¬

Expanded text:
aut omnibus mensibus hoc dicendum. Ignium lucem praebentium radii directi feruntur umbras obiectorum corporum formantes in uarias figuras. Ergo cum ignis lucem praebens aequalis erit corpori ex quo emicant umbrae, si tam ignis quam corporis globosa erit forma, umbrae nascentur in modum cylindri. Vt puta sit lucem affe
Abbreviated transcription (Latin):
diuinã felicitatẽ. Ut enĩ uniu̾sȩ rei motꝰ simił eẽt. semꝑq in oibẽ irta¬
ret᷑: ipsaħ agitacio. uita. actus. atq oꝑatio mundi existens.⁊ uita diui¬
na. necesse fuit t̾rã mediã manere. eirei quã quȩ ꝑinediũ feir untur
uent. Terra pom manente ignẽ diu̾sã regionẽ cipessere. qͥ leuẽ alturi¬
gãq materuã: sequebatui. hisq lite distantibꝰ ratio poscelut. eeteras
quoq aeris ⁊ itẽ aquę miterias inseri medus. ꝯtinuandi tociꝰ corpis
ciusa. his pono ad unã ueluii seriẽ ꝯtinuatis: demũ erait necesse fore
aliqͣ exalio ad aliud elenĩtũ trans fusionẽ. cũ eoꝵ silua sit ut robiq
mucabilis. Ipsaꝵ aũ nat̾iaꝵ uis. ⁊ nat᷑i: ꝯtraru. Causa itaq muta conĩi.
exraneo motũ plinotu. Iãsiuna eadẽq eẽt. ꝑ iñ ut fixarũ sellarũ¬

Expanded text:
diuinam felicitatem. Vt enim uniuersae rei motus similis esset semperque in orbem rotaretur ipsa haec agitatio, uita actus atque operatio mundi existens et uita diuina, necesse fuit terram mediam manere, circa quam quae per medium ferrentur irent, terra porro manente, ignem diuersam regionem capessere leuem altiuagam, quae materiam sequebatur; hisque late distantibus, ratio poscebat ceteras quoque aeris et item aquae materias inseri medias continuandi totius corporis causa. His porro ad unam ueluti seriem continuatis demum erat necesse fore aliquam ex alio ad aliud elementum transfusionem, cum eorum silua sit utrobique mutabilis, ipsarum autem materiarum uis et natura contraria. Causa itaque mutationum ex uario motu planetum, nam si una eade
Abbreviated transcription (Latin):
At ũ subluna usq ad nos. om̃e genus motuũ: om̃e &̃ muticionũ  ꝓ̃isiis.
ut ẽ. inuetere uersu neuii. E xuiiiis rabies. furiaꝵ examina mille
Nãq gen̾atio ⁊ itẽ mois. in isto loco s̃. in crem̃ta quoq ⁊ inminutiones
et omñifariã cõmutacio transicioq ex locis ad loci. quȩ cunctȩ pissio¬
nes originẽ trahunt: exmotu planetũ. Qđ tñ hac ratione hactenꝰ dr̃.

Expanded text:
At uero sub luna usque ad nos omne genus motuum, omne etiam mutationum, prorsus At uero sub luna usque ad nos omne genus motuum, omne etiam mutationum, prorsus ut est in uetere uersu Naeuii: Nex ubi uis rabies furiarum examina mille. Namque generatio et item mors in isto loco, incrementa quoque et imminutiones et omnifaria commutatio transitioque ex locis ad loca; quae cunctae passiones originem trahunt ex motu planetum. Quod tamen hac ratione hactenus dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
t̾re uidentibꝰ obiectu aerii corꝑis impediante aspectũ: zodi¬
acũ exteriorẽ orbẽ ꝑagrate uideant᷑. Faciundũ gͦ. ut expo¬
sitis demonstratisq enoꝵ causis. falsa opinio ꝯqͥeseat. Est gͥ
tociꝰ mundi tał ꝯstitucio excorporilꝰ materiisq integris.
nuidentiȩ gub̾nacuł ad motũ ȩt̾̃nitatis ꝯ uenient̾ẽ directa. motiuq ¶¬
ꝓpͥo similem formã p̃ferens globeã. Herũ ad dinumerationẽ ꝯu̾siones¬
q tp̃ꝵ. in mutacionesq ⁊ diu̾sitatẽ temenoꝵ. stellaꝵ erantiũ ua¬
riss motꝰ necessariꝰ oĩbꝰ qui nuẽ accidunt ꝓuentibꝰ auetoritatẽ
dedit. Quipp  simplex atq uniformis aplaness: ut pote eiꝰdẽ ncinȩ
rata atq eaiẽ sẽꝑ muersio: equalis ⁊ ordinita. ł nantiũ uͦ. oibiculata
quidẽ ⁊ ipsa. s neq equalis ⁊ ordiuita uaruq nec uni: s multi forni

Expanded text:
terrae uidentibus, obiectu aerei corporis impediente aspectum, zoditerrae uidentibus, obiectu aerei corporis impediente aspectum, zodiacum exteriorem orbem peragrare uideantur. Faciendum ergo ut expositis demonstratisque errorum causis falsa opinio conquiescat. Est igitur totius mundi talis constitutio ex corporibus materiisque integris, prouidentiae gubernaculis ad motum aeternitati conuenientem , motuique proprio similem formam praeferens globeam; uerum ad dinumerationem conuersionesque temporum immutationesque et diuersitatem terrenorum stellarum errantium uarius motus, necess aplanis, utpote eiusdem naturae, rata atque eadem semper conuersio aequalis et ordinata, errantium uero orbiculata quidem et ipsa, sed neque aequalis et inordinata uariaque, nec una sed multiformis.
Abbreviated transcription (Latin):
ad dat᷑. quasdã eaꝵ sequaces ẽẽ. quas appellant hypolipticas mathe¬
matiei. ut sol⁊ lima sunt: hi quippe ignes nũꝗͣ adp̾cedentia signa
transitũ faciunt. s ad ea sẽꝑ quȩ secunt᷑. dpt̾eaq nec subsistunt in
motu. nec regradant᷑ umꝗͣ: alias uͦ stellas nõ nũꝗͣ p̃ire. ũnũ ꝗ̃ de¬
seri. ut eętere quȩ int̾dũ stare. int̾dũ redire ꝓspisso motu uident᷑.
Est quippe sequacitas. iiiii. imaginatioq stellę. uelud ad sequen¬
tu signa ꝑgentis atq ad orientẽ transeũtis. ut a canem ad leonẽ.
Stacio uͦ uisũ ⁊ imagnutio stelle diu minentis in eodẽ loco. iuxta
aliam fixã stellam.nec eirantẽ. Pono regradatio: uisũ ⁊ imagina¬
tio stelle pꝰstacionẽ. qͣsi ad ꝯtrariũ iter pͥoris itineris ꝓuectio.
Quȩ om̃ia itafieri nob̾ uident᷑. s re abse. Nõ ita fiaunt ut uident᷑.¬
ꝗ lobos. id̾ planetes. infraq inplanos orb̾ excelsa: nob̾ e regione

Expanded text:
addatur, quasdam earum sequaces esse, quas appellant hypolipticas mathematici, ut sol et luna sunt — hi quippe ignes numquam ad praecedentia signa transitum faciunt, sed ad ea semper quae sequuntur, proptereaque nec subsistunt in motu nec regradantur umquam —, alias uero stellas nonnumquam praeire nonnumquam deseri, ut ceterae; quae interdum stare, interdum redire pro spisso motu uidentur. Est quippe sequacitas uisum imaginatioque stellae uelut ad sequentia signa pergentis atque ad orientem transeuntis, ut a Cancro ad Leonem. Statio uero uisum et imaginatio stellae diu manentis in eodem loco iuxta aliam fixam stellam nec errantem. Porro regradatio uisum et imaginatio stellae propter stationem, quasi ad contrarium iter prioris itineris prouectio. Quae omnia itaglobos idem planetes infraque aplanis orbis excelsa, nobis e regione
Abbreviated transcription (Latin):
dinationẽ stellarũ eirantiũ ponunt. sed solẽ quidẽ p̾lunã. ultra
hunc autẽ : quidã mercuriũ. quidã aliũ aliquẽ ex residuis
collocant. Plato ętiã in hoc ipso timeo. primã altitudinẽ a tera.
usq ad lunarem circulum. Sed̾am usq ad solem liquido dimen¬
sus est. Etiam inpolitia non oidinationẽ modo cõmeniorans
plinetum : sed singuloꝵ magnitudines. uelocitates ȩtiam colo¬
res. hoc ẽ. splendores. ac serenitates notans. Axem cęli item fu¬
sos circulosq axem ambientes.tã extimos ⁊ uicinos polis. quani
medios tres: uerticulis compratis.

Expanded text:
dinationem stellarum errantium ponunt, sed solem quidem post lunam, ultra dinationem stellarum errantium ponunt, sed solem quidem post lunam, ultra hunc autem quidam Mercurium, quidam alium aliquem ex residuis collocant. Plato etiam in hoc ipso Timaeo primam altitudinem a terra usque ad lunarem circulum, secundam usque ad solem liquido dimensus est, etiam in Politia non ordinationem modo commemorans planetum, sed singulorum magnitudines uelocitates, etiam colores, hoc est splendores ac serenitates, notans, axem caelitem fuso circulosque axem ambientes tam extimos et uicinos polis quam medios tres uerticulis comparans.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsonis ÷ͥ in uicẽ int̾ualł: impeti nimio ⁊ uelocitate raptatꝰ: ede
sonos musicos. Quẽ secutꝰ erat hostenes. motu quidẽ stellarũ sõnos
musicos edi ꝯsentit: s ordinẽ collocationis ñ eundẽ ẽẽ dic̃.dtatim
quippe pꝰ lunã : sedam altitudinẽ a terra: solidat. Memorans fabulo¬
se mercuriũ. comnenta recens. ase lira: cũ cęlũ ascendet: pͥmitꝰ
transeuntẽ. ꝑ ea quȩ motu planetũ ad organicũ modũ ꝑsonabat.
a se inuentȩ litȩ similẽ admiratũ. qd imago ase inuenti oꝑis. incę¬
lo quoq reppiret᷑ stellaꝵ collocatione. quȩ ciusa eẽt ꝯcinnentiȩ
recensere: primũ se at̾ra trans misisse lunȩ̨ globũ: post quẽ
suꝑasse solis. de hinc mercurii.stilbontis.⁊ cęteroꝵ cũ aplam
summa ⁊ ex celsa. Mathematici tam̃ neq hane neq uiã om̃s or¬

Expanded text:
consonis sibi inuicem interuallis impetu nimio et uelocitate raptatus edere consonis sibi inuicem interuallis impetu nimio et uelocitate raptatus edere sonos musicos. Quem secutus Eratosthenes motu quidem stellarum sonos musicos edi consentit, sed ordinem collocationis non eundem esse dicit. Statim quippe post lunam secundam altitudinem a terra soli dat memorans fabulose Mercurium commenta recens a se lyra, cum caelum ascenderet, primitus transeuntem per ea quae motu planetum ad organicum modum personabant, a se inuentae lyrae similem miratum quod imago a se inuenti operis in caelo quoque reperiretur stellarum collocatione, quae causa esset concinentiae recensere. Primum se a terra transmisisse lunae globum, post quem superasse solis, dehinc Mercurii Stilbontis et ceterorum cum aplani summa et excelsa. Mathematici tamen neque hanc neque unam omnes or