comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sit tͥ auxiliator in bello. Et rer ait. Placet ħ
qđ ortaris. ita facicimꝰ. Tunc rex ꝓiecit indi¬
dno uictores reuertemur. Cõmouit aut rex cunc¬
tum ex ercitum suum: scilic ex ppło francoꝵ pic
taiusq direxit. Ibi enĩ tuẽ alapicus rer gothoꝵ cõ
sc̃i orartini nichil aliud nisi solam herbam p̾sume¬
rent acciꝑe: ad eoꝵ equos sustrntandos. Direx̃ itaq
nuntius arege missus ad beati martini basilicam
cũ muneribꝰ multis.⁊ cũ suo uelocissimo equo quẽ
rex amabat plurimũ ⁊ ait. Ite & forsitan aliquid
uictorie & seõ sermone accipietis ascripturis scis.
Iunc datis muneribꝰ numi is dix. Si tu dñe ad iu¬
tor m̃s es ⁊ gentem hanc in credulam meis manibꝰ
t̃dideris in ingressu sẽĩ martini dignciie mͥ reue¬
lare. ut sciam si ꝓpieiꝰ eris michi famulo tuo. Ue¬
nientibꝰ aũt pueris ad beati orartin basilicam. cũ
ad ipsci lumina ingrissent primichericꝰ eccłiȩ hãe
ntifonam in posuit dicens. Precinristi me adl¬

Expanded text:
sit tibi auxiliator in bello'. Et rex ait: 'Placet hoc quod ortaris; ita faciamus'. Tunc rex proiecit in diDomino, revertimur'. Commovit autem rex cunctum exercitum suum, populo A. Francorum Pectavis direxit. Ibi enim tunc Alaricus rex Gothorum co herbam presumerent ad eorum equos sustentandum. Direxit itaque nuncios rex ad beati Martini basilicam cum muneribus multis et equo suo velocissimo, quem rex amabat plurimum, et ait: Ite et forsitan aliquid victoriae et sancto sermone accipiatis ab scripturis sanctis'. Tunc, datis muneribus nunciis, dixit: 'Si tu, Domine, adiutor mihi es et gentem hanc incredulam tibi meis manibus tradideris, in ingressu sancti Martini dignatus esto mihi revelare, ut sciam, si propitius mihi sis, famulo tuo'. Venientibus autem pueris ad beati Martini ecclesiam, cumque ad ipsa limina pervenissent, primicerius ecclesiae hanc antephonam inposuit, dicens: Precincxisti me, D
Abbreviated transcription (Latin):
Illa uero hec audiens. eam de saicro fonte suscep̃.
ueniens aut̃ rex uictor: exi it fiedegisa ob uicim ei
de ad uersariis suis. Hata ẽnim e tͥ filia. Cum q̃
dñs mĩs rer dormiat hac nocte.qr domina mea re
Si cum illa dormiix nõ queo dormicĩ tecum. Cumq
intiss rex in aulam suam. occuirit ei audouer
reginti cum ipsa puella. Et ait ei tex. He fandem
rem fecisti ꝑ simplicitatẽ tuam iam cõ uix mea eẽ
nõ poteris amplius. Rogauitq eam sçiero uelamine
induere cum ipsa filia sua. Dedit aut̃ eis p̃dia mul¬
ta ⁊ iuillas. Ep̃m uero qui eam baptis auerat: ex¬
ilio cõ dempnauit.E redegundam quoq copu

Expanded text:
Illa vero haec audiens, de sacro fonte eam suscepit. Illa vero haec audiens, de sacro fonte eam suscepit. Veniens autem rex victor, exiit Fredegundis obviam ei,de adversariis suis; nataque tibi est filia. Cum qua dominus meus rex dormiet hac nocte? quia domina mea regSi cum illa dormire nequeo, dormiam tecum. Cumque introisset rex in aulam suam, occurrit Audovera regina cum ipsa puella. Et ait ei Rex: Nefandam rem fecisti per simplicitatem tuam. Jam enim conjux mea esse non poteris amplius. Rogavitque eam sacro velamine induere, cum ipsa filia sua: deditque ei praedia multa et villas. Episcopum vero, qui eam baptisavit, exsilio condemnavi
Abbreviated transcription (Latin):
tantis in iuri is sufferre nõ posse: ꝓpt̾ inunicam
fredegundã. Peci it gͦ ut relictis thesauris quos
secum de his pcinia tulerat. libam eam redire di¬
muteret in patria ad pagem suci. Sed ille eam
mollius blandiebat᷑. ẜcõ silium itaq pessimum
degundis eam ꝑ noctem instratu suo strang
no eicere noluerunt. Habebat eni tunc hilperieus
tres filios. de audo uera regina sua. Id ẽ trudb̾tum
dis dnam suam audoueram reginam dece
am ipsa fredegundis ex familici in funci fuit. Cum
aũt hilpericus rer in hoste cum sigibto frẽ suo ꝯ¬
tra saxones ambulass: audo uera regina grauida
remansit. uȩ peperit filiam. Fredegundis uero
ꝑ ingrnium.cõ silium dedit ei dicens. Domina
mea. ecce dñs ins rex uictor ieuertit᷑. Quomodo¬
p̃parare p̾cepit. Uocauitq epm̃ qui eam baptrsaret.
qui puellam susciꝑe deb̾et. Et ait fredegundis.
Numquid similem tuȩ in uenire poterimus. qui
eam suscipiat. Modo tunc ⁊ ipsa suspipe eam.

Expanded text:
tantas iniurias sufferre non posse propter ipsam inimicam Fredegundem; petiit, ut, relictis tbesauris, quos secum ab Hispmitteret in patriam ad patrem suum. Sed ille eam verbis mollibus blandiebatur. Per consilium itaque pessimae Fredegundis eam per noctem in stratu suo stranguno ejicere voluerunt. Habebat autem tunc Chilpericus rex tres filios de Audovera regina sua, id est, Theudobedis dominam suam Audoveram reginam decepit. Nam ipsa Fredegundis ex familia infima fuit. Cum autem Chilpericus rex in hostem cum Sigiberto fratre suo contra Saxones ambulasset, Audovera regina gravida remansit, quae peperit filiam. Fredegundis vero per ingenium consilium dedit ei, dicens: Domina mea, ecce Dominus rex victor revertitur: quomodoparare praecepit, vocavitque episcopum, qui eam baptisare dequae puellam suscipere deberet. Et ait Fredegundis: Nunquid similem tui invenire poterimus, quae eam suscipiat? Modo tumet ipsa suscipe eam.
Abbreviated transcription (Latin):
U nus t̃n de francis ad emaurꝰ comes eiuitatis
genue inprudenter cõtra eos diicas occisꝰ ẽ.
nhispania uͦ naualpi ⁊ pampilones qui suꝑi¬
rib annis ad sarracenos de fecerant in fide
nicheforo impr̃e cui niceta patricius preerat¬
qui dudum ante.222ͣI. annos ad regẽ ꝑscrũ

Expanded text:
atis Genuae, inprudenter contra eos dimicans occisus est. In Hispania vero Navarri et Pampilonenses, qui superioribus annis ad Sarracenos defecerant, in fidem Niciforo imperatore, cui Niceta patricius praeeraqui dudum ante quattuor fere annos ad regem Persarum
Abbreviated transcription (Latin):
cum ullam ubi natł dm celebrauit deinde
aquis grani ꝑduxit. ⁊ donatum magnis
muneribꝰ ꝑbaioariam ire uolentem dedu¬
ei feeit usq rauennam. Causa aduentus ei
hec erat. Natum ẽ ad imꝑatorem estate p̾¬
terita xp̃i scinguinem in mantua cuitate
fuisse reꝑtum. Ept̃ hoc misit ad papam pe¬
tens ut huius same ueritatem inquireret.
ui accepta oceasione pͥmo mirauit lan gobar¬

Expanded text:
cum villam, ubi natalem Domini celebravit, deinde cum villam, ubi natalem Domini celebravit, deinde Aquasgrani perduxit, et donatum magnis muneribus, per Baioariam ire volentem, deduci fecit usque Ravennam. Causa adventus eius haec erat: Perlatum est ad imperatorem aestate praeterita, Christi sanguinem in Mantua civitate fuisse repertum, propter hoc misit ad papam, petens ut huius famae veritatem inquireret. Qui accepta occasione exeundi, primo in Langobar
Abbreviated transcription (Latin):
ducto exercitu om̃s qui trans albiam.⁊ qui
inuumo hudi habebant᷑ saxones cum mu
neribꝰ ⁊ infantibꝰ transtulit in franciam.
⁊ pcigos trans albianos ab odritis dedit.
Codem anno gotefridus rex danoꝵ uenit
cum classe suci nec nõ ⁊ om̃i equitatu reg¬
ni sui ad locum qui đr̃ slictorp. in cõsimo
regni sui ⁊ scixonie. Emxit enĩ se ad eolo¬
quium impris uenturum.s. cõsilio suorum
legatos mandauit. Nam imp̃r suꝑ albiũ
fluuium sedebat in loco qui đr ondulstetin.
t missa ad gotefridum legatione ꝓꝑfugis
redlendis medio septembrio coloniam
uenit. Dimissoq exercitu. primo aquis gͣni
dem ardenncm petit. Et uenationibꝰ indul¬
gens. aquis gran reuersus ẽ. medio no¬
uembrio allatum ẽ ei. leonem papã natł
dni cum eo celebrare uelle.ubicumq hoc
cõtingere potuiss. Suem statim misso ad
scm̃ mauricium capolo filio suo honorifice
susciꝑe iuissit. Ipse obuicm illi remis ciuita¬
tem ꝓfretus ẽ. ibiq susceptum pͥmo ecirisia¬

Expanded text:
m et omnes, qui trans Albiam et in Winodis habitabant, Saxones exulieribus et infantibus transtulit in Franciam, et pagos transalbianos Abodritis dedit. Eodem tempore Godofridus, rex Danorum, venit cum classe sua necnon et omni equitatu regni sui ad locum qui dicitur Sliesthorp , in confinio regni sui et Saxoniae. Promisit enim, se ad colloquium imperatoris venturum, sed consilio suorumlegatos mandavit. Nam i. s. A. L.  Albiam fluvium sedebat, in loco qui dicitur Holdunsteti , et missa ad Godofridum legatione pro perfugis reddendis, medio Septembrio Coloniam venit. Dimissoque exercitu, primo Aquasgrani, deinde Arduennam petit, et venationibus indulgens, Aquasgrani reversus est. Medio Novembrio allatum est ei, Leonem papam natalem Domini cum eo celebrare velle, ubicumque hoc contingere potuisset. Quem statim, misso ad sanctum Mauricium Karlo filio suo, honorifice suscipere iussit. Ipse obviam illi Remorum civitatem profectus est, ibique susceptum, primo Carisia
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝑmetis transiens uosegam petiit. ĩbi ue
nationi oꝑandans. pꝰ reuersionem fili i castel¬
poris moratus adhiemandum urtheodonis
uilla palatio suo cesedit. Ibi ad eum ambo fi¬
li i sui pipinus ⁊ ludouicus uenerunt ⁊ibi ce¬
dux deiadera ⁊ donatus eiꝰdem eiitatis ep̃s
ta ẽ ibi ordinatio ab impr̃e deducibꝰ ⁊ ppłs
tam uenetiȩ quam dalmatie. Illisq ab solutis
cõuentum habuit imp̃r cum primoribꝰ ⁊ op¬
timatibꝰ fraincoꝵ de ꝑcice constituenda ⁊ con¬
seruanda int̃ filios suos ⁊ diuisione regni fa¬
cienda intres partes. ut sciret unusqͥsq illoꝵ
quam partem tueri ⁊ regere debuiss si suꝑ

Expanded text:
 Metis transiens Vosegum petiit. Ibique venationis operam dans, post reversionem eporis moratus ad hiemandum in Theodonis villa palatio suo consedit. Ibi ad eum ambo filii sui Pippinus et Hludowicus venerunt, cedux Iaderae atque Donatus eiusdem civitatis episcopus ta est ibi ordinatio ab imperatore de ducibus et populis tam Venetiae quam Dalmatiae. Illisque absolutis conventum habuit imperator cum primoribus et optimatibus Francorum de pace constituenda et conservanda inter filios suos et divisione regni facienda in tres partes, ut sciret unusquisque illorum, quam partem tueri et regere debuisset, si su
Abbreviated transcription (Latin):
blimatꝰ ẽ. celebre nom̃ reges francoꝵ mero i¬
chi nuncupati sũt. Apse meroueus genuit filiũ
inista parte galliarum. et romanis. pegidius
ildericꝰ aũt filius ut diximꝰ merouei cũ ẽet nimiᷤ
lururios. ⁊ regnaiet suꝑ frcincos: cepit filias eoꝵ
distraere ⁊ uolent de ludere eas. Alli suꝑ hoc nimis
indignantes. uoluerut occide eum . & eiecerunt
adum.⁊ peci it cum eo eõ silium qualit anin
furentium francoꝵ possit mitigari. Donantes
inter se signum qualit certa in dicia cognosceret
debeiet: si ad pacem quando qͥdem reuerti posset
quale signum. in uicem iecognoscerẽt. Tune di¬
iuserut aureum unum iit se in signum. Unam
partrm hildericꝰ sex secum portauit: aliam uero
partem uidmadꝰ retinuit dicens. Iuando istar
aliam partem. ibi trans misero: scias me francos
tecum habe. pagatos. tuẽ securꝰ reuertere in pace.¬
H abi it gͦ hildericꝰ intoringam apud regem besinũ
uxorem que eiꝰ basinam nõ latuit. Franci ũ relicto

Expanded text:
sublimatus est, celebre nomen reges Francorum Merovinchi nuncupati sunt. Ipse Merovaeus genuit filium in ista parte Galliarum ex Romanis Egidius, ildericus autem rex, filius, ut diximus, Merovei, cum esset nimis luxuriosus, et regnaret super Francos, coepit filias eorum distrahere, et violenter deludere eas. Illi autem ob hoc nimis indignantes, voluerunt occidere eum et ejicere madum, petiit cum eo consilium, qualiter animos furentium A. Francorum possit mitigare. Tunc dederunt inter se signum, qualiter certa indicia cognoscere deberet, si ad pacem quando quidem reverti potequale signum invicem recognoscerent. Tunc diviserunt aureum unum inter se in signum. Unam partem Childericuspartem Viomadus retenuit, dicens: 'Quando istam aliam partem tibi transmisero, scias, me Fraucos tecum habere pacatos, et securus reverte in pace'. Abiit ergo Childericus rex in Toringam; apud regem Bisinum nomine uxoremque eius latuit. 7. Franci vero, relicto
Abbreviated transcription (Latin):
ad childicum. Cumq inquisitꝰ eam iogasset ei.
qͥd queieiet : aut ꝑ quam caiusã ad eum detam
longinꝗ regione uenisset: respondisse.fertur. No¬
ui utilitatem ⁊ pulcͥtudinem tuã ꝗsis utilis atq
strenuus. ideo ueni ut habitem tecum. Ham si in ex¬
teis finibꝰ maris utiliorem te cognouissem. ipsum
ex petissem atq cũ eo co habitassem. At ille gaudẽs.
cipiens ex eo peperit filium uocauitq nomen eius

Expanded text:
ad Childericum venit. Cumque inquisitus interrogasset, ad Childericum venit. Cumque inquisitus interrogasset, quid quaereret, aut pro qua causa ad eum de tam longinqua regione verrisset, respondisse fertur: 'Novi utilitatem et pulchritudinem tuam, quod utilis sis sapiens; ideo veni, ut habitem tecum. Nam si in extremis finibus A. maris utiliorem te cognovissem, ipsum expetissem atque eum copulassem'. Illeque gaudens, cipiens ex eo, peperit filium vocavitque nomen eius
Abbreviated transcription (Latin):
cicia familicri. feous uure. ⁊ ortabat᷑ egidium aliqͦs
fracos dolose. obp̃mere. Ille audiens cõsilium. ecl
le opprunere nitebat᷑ eos. Illi hoc formidantes nunio
fupore ad triti. cõ silum ex petierũt iud maido qͥd
agrie de berent. Atille dix eis. Ho reminiscimini
atq suꝑbum. Sine cõ silio hoc fecistis. nõ bonum
s malum hoc egistis. Illi dixerũt.Iuia sine le¬
cisse cõtra regem nr̃am. Ytinam meruissemꝰ in¬
ueniie eum. ⁊cũ pace rrgnaret suꝑ nos. Tune a¬
micꝰ ił regis misit pa̾rtem solidi quem priꝰ intse
diuiserant. dicens. Reuertere ad regnum fran¬
coꝵ qr pacificata sũt om̃ia. Ille uero cognoseẽs
oc signum sellic medium aureum: intellexit
certa indicia qđ afrancis desiderarent᷑. Ipsis ꝗ
rogantibꝰ reuersꝰ ẽ in irgnũ suũ.Nam dum fuit
intoringã cũ basina reginci uxorẽ bisini regis ipse
cos. in irgno suo. restituit᷑. Egidium uero roma
illa regina bisim regis toringoꝵ relicto uiro suo

Expanded text:
ortabatur Egidio aliquos Francos dolose opprimere. Ille audiens consilium ejus, callide opprimere nitebatur eos. Illi hoc formidantes, nimio furore attriti, consilium expetierunt a Wiomado, quid agere deberent. At ille dixit eis: Non reminiscimini,atque superbum. Sine consilio hoc fecistis, non bene, sed male hoc egistis. Illi dixerunt: Quia sine lecisse contra regem nostrum. Utinam meruisemus invenire eum, et cum pace regnaret super nos'. Tunc amicus ille regis misit partem soledi, quem prius inter se diviserant, dicens: ' Revertere ad regnum Francorum, quia pacificata sunt omnia'. Ille vero cognoscens hoc signum dimidium aureum, intellexit certa indicia, quod a Francis desideraretur; ipsisque rogantibus, reversus est in regnum suum. Nam dum in Toringa fuit, cum Basina regina, cos, in regno suo, restitutus est. Egidium autem  quoque illa regina Bisini regis Toringorum, relicto viro suo,
Abbreviated transcription (Latin):
masq ĩcelũ feiri.⁊ cũcta ibi posita c̃ hõibꝰ incinẽ ꝯlesa.
Id cũ renũciassẽt̃ regi babilonio. penitẽtia ductꝰ tã ipse
⁊ data p̃ceptioẽ ĩ fit re hedificare basilic̃ sepulcͥ głosi. t̃n
cuestigio suꝑ omne trã satracenoꝵ fames ĩecĩduit ꝑaii. ãnõ
⁊ inum̃abił eoꝵ multitudo fame necata: ita ũ plates .⁊desi¬

Expanded text:
usque in celum ferri, et cuncta ibi posita cum hominibus manere illesa. Quod cum renunciassent regi Babilonio, penitencia ductus tam ipse et data praeceptione, jussit reaedificari basilicam sepulchri gloriosi. Tamen vestigio super omnem terram Sarracenorum fames incanduit per tres annos, et innumerabi
Abbreviated transcription (Latin):
captuũ fuisse cognoui eũq munibꝰ donciũ. Rex ũ eanotꝰ
dedana marea paganꝰ mortuo ad alrado rege angloꝵ regnũ
eiꝰ dolo cxp̃ ⁊ regnã agloꝵ ĩ ꝯugiũ accep. que erat soror co
comite pocomagi filio ricardi uortinãno gub̾nãte multitu¬
do eoꝵ una cũ radulfri armati romã.⁊ id coniuente papa
benedicro appulicĩ aggssi cũcta deuastat. Cõtͣ quor exor¬
citĩ basiliꝰ ĩtẽdit. ⁊ ꝯgssiõe bis ⁊ cõfaeta uictore nort mãm¬

Expanded text:
captivum fuisse cognovit, et cum muneribus donavit. Rex vero Canotus de Danamarcha paganus, mortuo Adalrado rege Anglorum , regnum ejus dolo cepit, et reginam Anglorum in conjugium accepit, quae erat soror comcomite Rotomagi, filio Richardi, Normannos gubernante, multitudo eorum cum duce Rodulfo armati Romam, et inde conivente papa Benedicto Appuliam aggressi, cuncta devastant . Contra quos exercitum Basilius intendit, et congressione bis
Abbreviated transcription (Latin):
re conabat᷑ quot. ⁊ quãtis ab eo afflietꝰ ÷ ĩꝯmodis.
ille tam sui neobliuiscat᷑ qͥctinos pat̾nos deduc cũ
p̃cep̃ ut añ se celebraret᷑ uigiliȩ nocine ⁊ ligno sẽẽ
crucis pectꝰ suũ muniiet᷑. ⁊ ꝗͣ diu ualebat ꝓpͥa mai¬
cebat. Masit gͦ tora illa uocte oĩe uͥtutiꝰ corꝑee ĩops
soliꝰ sobetatiᷤ aĩmi ꝯpos. In c̃stinũ quo erat dnica uissit

Expanded text:
re conabatur, quot et quantis ab eo afflictus sit incommodis ille tamen sui non obliviscatur, qui canos paternos deducit cum praecepit ut ante se celebrarentur vigiliae nocturnae, et ligno sanctae crucis pectus suum muniretur: et quandiu valebat, manu procebat. Mansit ergo tota illa nocte omnis virtutis corporeae inops, solius sobrietatis animi compos. In crastinum, quae erat
Abbreviated transcription (Latin):
L te casoł qͣrto bͥcaniã ĩgresẜ cũ erispoio fibio nomenoi di¬
micat . xi. leł septbr ⁊ uictor extiat. s magnã partẽ ex¬
ercitꝰ sui cũuu ino duce amisit. Pꝰꝗͣ ũ rrũs: ꝓcedẽti
anno lcubrꝰ comes nãnetẽsiũ agau. b̾to ceno mãnẽsu
comite ĩbello beł mai occidit᷑. Codẽ anno inse septbri¬

Expanded text:
lus Calvus quarto Britanniam ingressus, cum Erispoio filio Nomenoi dimicavit, et victor extitit, sed magnam partem exercitus sui cum Viviano duce amisit. Et sequenti anno Lanbertus comes Nannetensium a Gauzberto Cenomannensium comite in bello
Abbreviated transcription (Latin):
toriũ a se excut̾e uolẽte̾ uener muba nobihorẽ eoꝵ pio¬
tuere cupiebat. Qͥ prudẽte ccilies cũ uullsio comite egł¬
me lãgobarooꝵ fines penetũ. Et di placitũ tenescũ
oucibꝰ ytalie nec ineiꝰ fide reꝑiẽs. lauoe ⁊ honore coꝵ ꝓ
nichilo duc̃. Ireũtẽdosanat. nũciat᷑ eun donẽ ĩ comite¬

Expanded text:
e volentes, venerunt multi nobiliores eorum Pictuere cupiebant. Qui prudenter cavens, cum Willelmo comite Egolismae Langobardorum fines penetravit, et diu placitum tenens cum ducibus Italiae, nec in eis fidem reperiens, laudem et honorem eorum pro nihilo du
Abbreviated transcription (Latin):
iuniũ cũ ipcore ⁊ filio inchoaũ adũsꝰ hãc tepestatẽ
s andã se obicẽ tulit. Et qͥ solitꝰ erat ħ tẽpꝰ psalmoꝵ
detantatioe orationũ instãtia.missarũ celebratiõe
elemnosinarũ libalitate totũ redłe sollẽpnẽ ita ut
uix uno aut duobꝰ diebꝰ ꝓpt̃ exercitationẽ eqͥtatiõi
ĩdulgeret. nc̃ ꝓpt̃ discordia fugãdã pcicẽq reuo¬
candã. nullum diẽ uult hab̾e feriatũ. Pastoris
enĩ boni sequẽs. exẽplũ ꝓutilitate. gregis sͥ ꝯmissi
nõ refugiebat & ꝓpͥi corporis iact᷑ã feire. Unde ã¬

Expanded text:
tempestatem sedandam se obicem tulit; et qui solitus erat, hoc tempus psalmorum decantatione, orationum instantia, missarum celebratione, elemosinarum liberalitate totum reddere sollempne, ita ut vix uno aut duobus diebus propter exercitationem equitationi indulgeret, nunc propter discordiam fugandam pacemque revocandam nullum diem vult habere feriatum. Pastoris enim boni sequens exemplum, pro utilitate gregis sibi commissi non refugiebat etiam proprii corporis ferr ia
Abbreviated transcription (Latin):
nulł ipierauoꝵ solo. fac̃tonas q̃q urbẽ cũqͥbdã castelł.
de dux si dericũ sapiẽna ornatũ. uider sumo eu ex cole¬
bar. uñ rainaldũ cognom̃to platonẽ monachũ ꝓsapiẽ¬
tiȩ ornatũ p̃fec̃ albatẽ excenobio scĩ ꝯaxẽtii. Ep̃m qͦq
carnotis fubbtũ sapiẽtia coprũ afrãcia euocatũ dona¬
ũ thesauraria s̃ ylarii ⁊ penes se reuendũ exibuit.
Aliquãdo eẽ uix ĩueniebat᷑ sĩ aliqͦ ep̃oꝵ. oonast lemo uicsi¬

Expanded text:
dam castellis. Idem dux si clericum sapientia ornatum videret, summo eum excolebat. Unde Rainaldum, cognomento Platonem, monachum pro sapientiae ornatu praefecit abbatem ex coenobio sancti Maxentii. Episcopum quoque Carnotis Fulbertum, sapientia cumptum, a Frantia evocatum donavit thesauraria sancti Hylarii, et penes se reverendum exhibuit. Aliquando esse vix inveniebatur sine aliquo episcoporum. Mo
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ data s̃.simulq ĩmago auira sc̃i arcc̃gli ⁊ aliaco¬
piosci ornam̃ta. Sue oĩci nort mãmi auferẽtẽ. m̃tita
fide mulierẽ neqͣꝗͣ chedlider̃ tlonec pꝰmultõ̾ dies ricard
comes rodomi eã ĩgeniose ꝑ legarõ ultͣ marinõ ad qͥ¬
mite uenefici is urorĩ suȩ necato ⁊ petrugorica urbe
sepulto. ipsaq urbe a willelmo duce capta tiror filior S
eiꝰ ⁊i nepotis fuit idẽ dux. Et filio bosonis ęliȩ ꝯcessa urbe
petrugorica łnardo filio aldeb̃ti rectlid marchã. Et donec
uiriles ãnos attĩget aetas b̾nardi ĩuuix̃ marchã regẽdã¬

Expanded text:
ejus data sunt, simulque imago aurea sancti archangeli, et alia copiosa ornamenta, quae omnia Normanni auferentes, mentita fide mulierem non reddiderunt, donec post multos dies Richardus comes Rotomagensis eam ingeniose per legatos ultramarinomite veneficiis uxoris suae necato, et Petragoricae sepulto, et urbe ipsa a Willelmo duce capta, tutor filiorum ejus et nepotis fuit idem dux. Et filio Bosonis Heliae concessa urbe Petragorica, Bernardo filio Hildeberti reddidit marcham. Et donec viriles annos attingeret aetas Bernardi, inju
Abbreviated transcription (Latin):
marꝰ comes pictauẽsis de fuẽtꝰ ÷ ⁊ pictauis iuxta basili¬
cã scĩ. Hilcirii.iiiͬi. nonas aprł sepultꝰ. Guillelmꝰ qͦq
Acceptaq ĩ ꝯugiũ ad ala filici rosi roto mag̾sis comitis ge¬
nuit ex ea uiullelmꝰ ccip̃o stupe. Pꝰ mortẽ siqͥdẽ uul¬
grĩn filiꝰ eiꝰ aldumꝰ .xxx. ãnos uix. Hic muros cun¬
tatis egolismȩ restaurare ceper̃. Iuo tẽp̃ oliba põtifi¬
catũ ad huc agẽte repetẽtes nortinãni crebras irup

Expanded text:
est , et Pictavis juxta basilicam sancti Hilarii 4. Non. Aprilis sepultus. Willelmus quoque Acceptamque in conjugium Adelam, filiam Rosi Rotomagensis, genuit ex ea Willelmum Caput-stupae. Post mortem siquidem Vulgrimni filius ejus Alduinus 30 annos vixit. Hic muros civitatis Engolismae restaurare cepit. Quo tempore Gunbaldo pontificatum agente, repetentes Normanni crebras irrup
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ ĩuadẽt ordinata ex peditiõe ora̾ appulir penet̾ns tor
diẽ ex pugnãdo ciuitatẽ eoꝵ ibi exeg. usq qͦ pestilẽtia¬
eiꝰ. exercitꝰ laboraret. sicq reũtet᷑. Hic itra trodisca a nou
bio ꝯtul dona. sceptrũ aureũ. sꝑ̃a aureã uestimntũ ĩꝑiale
aureu coronã aurea.crircifixũ auixũ pẽsatia simul
librã.c.⁊ alia multa. Et cũ odilone albate eiꝰdẽ loci crebriꝰ
ꝯloqͥũ samiliare exercebat ⁊ ĩaula palatii sui eũ p̃oibꝰ

Expanded text:
as Appuliae penetrans, tot dies expugnando civitates eorum ibi exegit, usquequo pestilentia exercitus ejus laboraret sicque reverteretur . Hic in terra Teodisca a novo bio contulit dona, sceptrum aureum, speram auream, vestimentum imperiale aureum, coronam auream, crucifixum aureum, pensantia simul libras 100, et alia multa; et cum Odilone abbate ejusdem loci crebrius colloquium familiare exercebat, et in aula palatii sui eum prae omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
Cu eo die abutsq nutaret̾ sequeti nocte plenitudin mari iuirã¬
te cũ capti hõinibꝰ pagani nauibꝰ ĩsiluĩt. ⁊ auxilio pelcigi lib̾at᷑.
dux iste apuerica doctꝰ lutis.⁊ satiᷤ noticiã sc̃ptar̃ habuit.
Libroꝵ copici ĩ palatio suo suciũ.⁊ si forte atumulatu uaica¬
ret lectioĩ ꝑse ipsc̃i oꝑã dabar. Lõgioribꝰ noctibꝰ elucubras ĩ
libͥs. donec sõno uicẽt᷑. ħ ludouicꝰ ĩpr̃ ħ incignꝰ caroł assues¬

Expanded text:
Cum eo die ab utrisque nutaretur, sequenti nocte, plenitudine maris invitante, cum captis concite pagani navibus insiliunt, et auxilio pelagi liberantur, dux iste a puericia doctus litteris, et satis noticiam scripturarum habuit. Librorum copiam in palatio suo servavit, et si forte a tumultu vacaret, lectioni per se ipsum operam dabat. Longioribus noctibus elucubrans in libris, donec somno vinceretur. Hoc Hludovic
Abbreviated transcription (Latin):
statĩ mortuñ asinagrga iudeoꝵ debasilie scĩ stepħi elatꝰ
sepult᷑e datꝰ ÷. Iuo tp̃r cordubẽses mauri ꝑmare gallicũ subi¬
pꝰ ea captiui sortilogiũ eoꝵ ei̾pmiserat. ꝓsꝑe act̾os ⁊ narbo¬
nã captꝰos. At xͥam quãto eiꝰ corpꝰ ⁊ saguinẽ di asac̃ dotibꝰ ac¬
tiuitatẽ cũ nabibꝰ ⁊ multiᷤ spoliis eoꝵ irtinuer̃. Icaptiuos
aut uendider aut ẜuire fecer̃. Et sco mareiał lemouice .xx.¬

Expanded text:
ortuus, a sinagoga Judeorum de basilica sancti Stephani elatus, sepulturae datus est. Quo tempore Cordubenses Mauri per mare Gallicum subiunt, sortilogium eorum eis promiserat, prospere acturos et Narbonam capturos. At christiani quantotius corpus et sanguinem Dei a sacerdotibus activitate cum navibus et multis spoliis eorum retinuerunt, et captivos aut vendiderunt aut servire fecer
Abbreviated transcription (Latin):
õnꝰ Willelmꝰ sector fetri ꝑtestam̃tũ ꝯcessit ad eu̾dẽ d
bi eparcii ħ donũ. Eccłiã sc̃i hilarii inpetrugorico firã
inuicaria piliacẽse.Eccłia sc̃e eugeme sitã ĩsc̃onco ĩ
uicaria pedriacẽse. Curtẽ fradore uillã ⁊ uillã deiraco.
uillã aluinicico. uillã romanore uillã cũ ipsa eccłia. mãsũ

Expanded text:
r testamentum concessit ad eundem locum beati Eparchii donum, ecclesiam sancti Hilarii im Petragorico sitam in vicaria Piliacense, ecclesiam sanctae Eugeniae sitam in Santonico in vicaria Pedriacense, curtem Fradorevillam et villam Dairaco, villam Alviniaco, villam Romanorevilla cum ipsa ecc
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃o sacͥficio ⁊ ppłm ecuisi paganũ ad iuuu̾ laudibꝰ cessa
⁊ hãc obseruatiã ex ꝯmiunionẽ cẽsebat. Idẽ antiste̾ dũ
ppłs ĩq̃dr agesima euci uno sua diocesi fame ꝑiditaret᷑
ne mortẽ ꝓfame ĩcuireret ĩdix esũ carniũ.⁊ ab oĩbꝰ alliꝰ
oppidi escai sũpu s̃ carnȩs. qͥbꝰ penitẽciã ãtistes ipse pꝰ¬
lemouiẽsi̾ᷤ dũ comẽ boso romã abiret. nacta occasioẽ cas

Expanded text:
laudibus cessare, et hanc observantiam excommunionem censebat. Idem antistes, dum populus in quadragesima Evauno sua diocesi fame periclitaretur, ne mortem pro fame incurreret, indixit esum carnium, et ab omnibus illius oppidi esca sumptae sunt carnes; quibus penitentiam antistes ipse poLemovicensis, dum comes Boso Romam abir
Abbreviated transcription (Latin):
ceue pꝰ crucẽ adorat a roma tremotu ininuo tͦbime ꝑiclita
pcipe.qr ea hora deludebar sinagrga iuideoꝵ crucifixi
figura. qđ bndictꝰ papa sollicire ĩquires. ⁊ ꝯꝑiẽs. mox aue¬
rores sceleris capitali sẽtecia dãpnciũ. Ibꝰ decollati. furor
uẽtoꝵ cessaũ. ꝗͦ tp̃r ugo capellanꝰ annerici uice comitiꝰ

Expanded text:
et nimio turbine periclitata pae, quia ea hora deludebant sinagogae Judeorum Crucifixi figuram. Quod Benedictus papa sollicite inquirens et comperiens, mox auctores sceleris capitali sententia dampnavit. Quibus decollatis, furor ventorum cessavit. Quo tempore Hugo, capellanus Aimerici vicecom
Abbreviated transcription (Latin):
titer.⁊ sic reũsi sũt. Pacẽ pꝰm willelmꝰ eũ ugone ⁊ filio
eiꝰ rotb̃ro fec̃. Et rex ugo cogitas erga se di grãm q̃si uicẽ
rependẽs defensor clem̃tissimꝰ ecłiȩ di extiait. Nã ob hãe
causã credit᷑ ꝓienies caioli repbata.qr ia diu neglegẽs
rex ugr regłari honestate sic ut ĩdi ocđis rectũ erat ho¬
nestiꝰ restauraũ ꝑmanꝰ ueñabił odilomi̾. abbatis ⁊ alia nõ

Expanded text:
llelmus cum Hugone et filio ejus Rotberto fecit. Et rex Hugo cogitans erga se Dei gratiam, quasi vicem rependens, defensor clementissimus ecclesiae Dei extitit. Nam ob hanc causam creditur progenies Caroli reprobata, quia jam diu neglegens rex Hugo regulari honestate, sicut in Dei oculis rectum erat, honestius restauravit per manus venerabilis Odilo
Abbreviated transcription (Latin):
ta parẽ tumulatꝰ:. Pꝰ cuiꝰ mortẽ.ii. ãno occisi s̃ ab̾nardo¬
ĩultiõe sãtie sororis sue ꝗͣ occide conati s̃. lãbtꝰ uice co¬
mes martiliacẽfi.⁊ arnald fr̃ eiꝰ. Willelmꝰ aũ sector ferri
honorẽ eoꝵ restituit odolrico frĩ eoꝵ qͥminor natu erat fu¬
itq. sͥ uice comes sic rãnulfꝰ fuerat uulgrĩno. Hic deniq
bnard mortuo patre suo Willelmo qͥ fuit fr̃aldium ex uul¬
grino. comes petͣgoricẽsis effectꝰ ÷. Willelmꝰ uͦ sector ferri e¬
gołia pͥncipatũ optinuit. ⁊ ꝯmunẽ habuer totũ houorẽ

Expanded text:
am anno remisit Carrofo pretiosum lignum per manus filii sui Willelmi cogsororis suae, quam occidere conati sunt, Lanbertus vicecomes Martiliacensis et Arnaldus frater ejus. Willelmus autem Sector-ferri honorem eorum restituit Odolrico fratri eorum, qui minor natu erat, fuitque sibi vicecomes, sicut Ramnulfus fuerat Vulgrimno. Hic denique Bernardus, mortuo patre suo Willelmo, qui fuit frater Alduini ex Vulgrimno, comes Petragoricensis effectus est. Willelmus vero Sector-ferri Engolismae principatum obtinuit, et communem habuerunt totu
Abbreviated transcription (Latin):
factꝰ ÷. E blꝰ eñi anuẽte rege ludouico põtifex lemouice
aruerniꝰ. uellatis lemouice ⁊ pictauis comes ꝓuectꝰ dax
aqͥtamȩ ex titit. hic germano suo abbatiã sc̃i hilari i ac
sẽi ꝯoaxẽti i cũ ñ nullis ali is possessioibꝰ i pictauẽsi solo
p̃buit. Tunt idẽ eblꝰ bonꝰ pastor eccłie. ⁊ ccistellũ sc̃i Scepha

Expanded text:
 pontifex Lemovicae Arvernis, Vallatis, Lemovicae et Pictavis comes provectus, dux Aquitaniae extitit. Hic germano suo abbatiam sancti Hilarii ac sancti Maxencii cum nonnullis al is possessionibus in Pictavensi solo praebuit. Fuit idem Eblus bonus pa
Abbreviated transcription (Latin):
nat᷑e ad sc̾bat᷑. in lam̃tabili exiũ ꝯsũmatu:. Rortẽde¬
bat᷑ enĩ ꝑ ħ maximũ illud lum̃ mortaliũ qo ĩdoma
gͦ fastidio tabesẽe.⁊ nciusiantis tomacho eibũ potũq
Intende. crebis suspiri isurgeri. sigultibꝰ quati ac
ꝑ hoc uͥtute destitui. Nat̾a eni suis deserta. comitibꝰ
necesse ÷ uieta fatiscat. I d cernes iussit s parare
habitacła aestiua atq expedionalia in sulci qͣdã

Expanded text:
. Portendebatur enim per hoc maximum illud lumen mortalium, quod in domo go fastidio tabescere, et nauseanti stomacho ad cibum potumque intendere, crebris suspiriis urgeri, singultibus quati, ac per hoc virtute destitui. Natura enim suis deserta comitibus, necesse est ut victa fatiscat. Quod cernens, jussit sibi parari habitacula aestiva atque expeditionalia, in insula quadam
Abbreviated transcription (Latin):
recabatꝰ gͦ ep̃s impr̃m ne in longũ differret hunc
es plurimos infieẽt. Imp̃r aũt ep̃m in aqͥtaniam¬
cũ multis gr̃arũ actioĩbꝰ remisit. ⁊ quȩ uisa ẽ suis
fidelibꝰ mandaũ.⁊ ut sͥ autũm tẽpr̃ aliqͥ illoꝵ in
tum. Nullus porro suscenseat impr̃i q̃o crudeletate
dictante nepotẽ suũ regno pelle reuoluerit cũ ip¬
se morẽ gentis natiuum nouerit. ut pote ꝯnutritꝰ
stabilitati penitꝰ renuntiarĩt. Et ut talem pipinũ¬
qualẽ patre eiꝰ faẽe possẽt. cũ pene om̃s qui ob
custodelã illiꝰ missi erãt.sic̃ sͥ olim apatre bearolo
dati fuerãt. ab aqͥtanię finibꝰ eliminar. Y ost quoꝵ
abscessu quc̃ita ⁊ qͣlia emerserit maloꝵ uitioꝵq

Expanded text:
ratorem, ne in longum differret hunc es plurimos inficere posset. Imperator porro praefas gratiarum actionibus remisit, et que visa sunt, suis fidelibus mandavit et, ut sibi autumni tempore aliqui illorum in dixit conventum. Nullus porro suscenseat imperatori, quod crudelitate dictante nepotem suum regno privare voluerit, cum ipse morem gentis nativum noverit, utpote connutritustabilitati penitus renuntiarint; et ut talem Pippinum patrem eius facere possent, pene omnes qui ob custodelam illius missi erant, sicut sibi olim a patre Karolo dati fuerant, ab Aquitanię finibus eliminarunt. Post quorum abscessum quanta et qualia emerserint
Abbreviated transcription (Latin):
aliis p̃ eẽ ⁊ ꝓd eẽ postea posset. Cogitans q qͥdam
deam ex megenitis honorifice eos haberiueto.s qr
noui hec adolescentibꝰ studici frrpeia nutͥm̃ta sug¬
qͣ publicci ꝓfuo more disposuit. deinde ad regnia¬
qͣtanici ordinationẽ sese ꝯũtit. Mouitq ab eo loco
cũ regina ⁊ filio caiplo ⁊ ualida manu. Et lig̃is ãne
tͣns misso aruernis urbẽ peti it. ibi fideles suos occur¬

Expanded text:
aliis praeesse et prodesse postea posset, cogitans illud, qn quod invideam ex me genitis honorifice eos haberi veto, sed quia novi hęc adolescentibus studia ferotię nutrimenta sugquamque publica suo more disposuit, deinde ad regni Aquitanici ordinationem sese convertit. Movit namque ab eodem loco cum regina et filio Karolo et valida manu, et Ligeris amne transmisso, Aruernorum urbem petiit, ibique fideles suos sibi occur
Abbreviated transcription (Latin):
attheodonis iuillam ante natł dni. Qucm festi¬
uitatẽ metis frẽ suo drogone celebrauit. Sane
quõdã epõs de sui deiectioe ꝯquerebat᷑. S. cũ qͥdã
iuitalia ꝯfugissent. aliqͥ uocati obediie noluissent
ep̃i obtendent necessitatẽ p̃sentie excusarent aũt uoł

Expanded text:
Theodonis villam ante natalem Domini, quam festivitatem Metis cum suo fratre Drogone celebravit; sane quosdam episcopos de sui deiectione conquerebatur, sed cum quidam in Italiam confugissent, aliqui vocati oboedire noluissent, pi obtenderent necessitatem praesentię, excusarent autem vol
Abbreviated transcription (Latin):
pcepit.⁊ sic̃ inc̃datiat uniusa ꝑegit. In tm ut ei datiᷤ
tͥbuo ĩdutꝰ uniũ sũ imꝑiũ suũ cũ suas ipse diuiđet.
fi tra lib̾et ita tñ ur pairtiu melectioẽ penes un¬
poso faciendã magis censeret. Itaq lothariꝰ eũ siuis
ꝓpr̃ ignorantiã locoꝵ. Igit᷑ ip̃r equo ut s suisq
lnsum᷑ libramine om̃e diuisit imꝑiũ p̃ter baioariã
quã ludouieo reliqͥt. atq ido in patrẽ eoꝵ nemini ces¬
sit. Hois ꝑacris ⁊ fili is uniũsoq ppło euocatis. data
eͥ optione lothariꝰ a fluuio mosa australẽ sibi tenẽ¬
dam delegũ partẽ. Occiduã uͦ carolo fr̃i habedã
peliqͥt ⁊ ut habet corã cũcto ppło se uelle uerbo sig

Expanded text:
m ut ei datis triduo indutiis, universum imperium suum cum suis ipse divideret, si ita liberet, ita tamen, ut partium electio penes imKarolo fatiendam magis censeret. Itaque Hlotharius cum suis propter ignorantiam locorum. Igitur imperator aequo, ut sibi suisque visum est, libramine omne suum divisit imperium praeter Baioariam, quam Hludouuico reliquit atque ideo in partem eorum nemini cessit. His peractis et filiis universoque populo evocatis, data sibi optione, Hlotharius a fluvio Mosa australem sibi tenendam delegit partem, occiduam vero Karolo fratri habendam reliquit, et ut haberet, coram cuncto
Abbreviated transcription (Latin):
mox duenti seuientes mitescerẽt.⁊ cęli facies in sere
bi ꝯsistens opꝑiebat᷑ filium pipinũ.⁊ eos qui trãs ma¬
tronam residebant. ẜ. ⁊ eos qͥtrans hienum ad lu
afridente ȩtiam leticia ipsiꝰ diei ⁊ offici i.⁊ hortan¬
festum agite om̃s qͥ diligius eam. maxima multi¬
integͥtate grc̃is agens. pipinũ filium inaqͥtanam
bͥtus comes ⁊ mat fredꝰ ceteriq ꝑ plurimi qui easdẽ
partes ꝓpͥaui tenere nitebant᷑. Suc̃i iem egix ferenteꝰ
odo comes ⁊ ali i multi impris fauentes partibꝰ ꝯtͣ
eos arma coiripiunt. eosq pellere illis initebant᷑ lociᷤ
uerentes aut ibi cõsistentibꝰ imp̃r suꝑ ueniset aut
certe ad suos ꝓꝑantibꝰ initinere obuiciret. ad lotha¬
rium ꝗͣ tociꝰ mittunt ut cͥ sub peditaret᷑ qubs tanti
discriminis circũ uallaret metꝰ. Qui lothariꝰ eis¬

Expanded text:
mox et venti saevientes mitescerent, et coeli facies in antiqubi consistens opperiebatur filium Pippinum et eos qui trans Matronam residebant: sed et eos qui trans Rhenum ad Ludarridente etiam laetitia ipsius diei, et officii exhortan et diem festum agite omnes qui diligitis eam; maxima multiintegritate gratias agens, Pippinum quidem filium in Aquitaniam tbertus comes et Matfridus ceterique quamplurimi, qui easdem partes propria vi tenere nitebantur. Quam rem ęgre ferentes Odo comes et alii multi imperatoris faventes partibus , contra eos arma corripiunt eosque pellere illis nitebantur locis verentes ne aut ibi consistentibus imperator superveniret aut certe ad suos properantibus in itinere obviaret, ad Hlotharium quantotius mittunt, ut sibi subpeditaretur, quos tanti discriminis circumvallaret metus. Qui audi
Abbreviated transcription (Latin):
qẽ porro ad eo qͥbꝰdã eluisum p̃stigiis. ut hec nõ mͦ
uindiccire. s nec adũte posset. O porte gͦ dicebat bo¬
nũ filiũ indigne frire de decus. patre restituere ⁊¬

Expanded text:
trem porro adeo quibusdam elusum praestigiis, ut haec non modo trem porro adeo quibusdam elusum praestigiis, ut haec non modo vindicare, sed nec advertere posset. Oportere ergo, dicebant, bonum filium indigne ferre dedecus paternum,
Abbreviated transcription (Latin):
dię s potiꝰ augm̃tũ creauit. S cũ nec dũ hi qͥtali
peste tabescebãt uuluꝰ suũ detege solent. ut pore
qͥbꝰ nulla copia ad ꝑagẽdũ que cõcupierãt sub pe¬
teret. ui aliud hec differre tẽpꝰ statuer̃. Impr aut
his quȩ oportunitas dictabat explicitis hrenum
tͣnsiit francono furd uillã peti it. Ibi ꝗͣ diu uisũ
sit. ac deinde cireci missã sͥ martini ad aqͥs¬
nec nõ ⁊ natiuitatiꝰ dnice cũ reliqͥs ũ decebat cele
locci mari rircũ iacentia ꝑagraret. factiõis iique
pͥncipes ultͣ feire nõ ualentes. occultatũ duuulnꝰ
de tegũt. Nã pͥmũ it̾ se pͥmores quodã fede ꝯu¬
nit. deinde ĩmorẽ ÷ ad gregaNł. Quoꝵ pcirs mu¬
taniõĩs sẽꝑ cupida more ccinũ auiũq rapatiũ a¬
lienũ detm̃tũ suũ quęr̃ fieri suppletiõis augitũ.
reti gͦ multirudĩ ⁊ ascensu plurunoꝵ. filiũ im¬
pris pipinũ adeunt. p̃tẽdentes abiectionẽ sui

Expanded text:
d potius augmentum creavit. Sed cum necdum hi, qui tali peste tabescebant, vulnus suum detegere possent, utpote quibus nulla copia ad peragendum quae concupierant subpeteret, in aliud hec differre tempus statuerunt. Imperator autem his que oportunitas dictabat explicitis, Hrenum transiit, Franconofurd villam petiit ibique, quamdiu visum sit ac deinde circa missam sancti Martini ad Aquanecnon et nativitatis dominice cum reliquis ut decebat celebloca mari circumiacentia peragraret, factionis iniquae principes ultra ferre non valentes, occultatum diu vulnus detegunt. Nam primum inter se primores quodam federe coniurant, deinde minores sibi adgregant, quorum pars mutationis semper cupida, more canum aviumque rapatium, alienum detrimentum suum quaerunt fieri suppletionis augmentum. Freti ergo multitudine et assensu plurimorum, filium imperatoris Pippinum adeunt, praetendentes abiectionem sui,
Abbreviated transcription (Latin):
ȩtiã ꝑ ciuitates ⁊ monastĩa t̃ns misit. statũq eccłiasficũ
pene ꝯ lapsũ inantiquũ statum erigi uissit. Itẽ p̃ce¬
pit ut missi p̃singlos cõmitatꝰ irent qui inmanitatẽ
p̃donum ⁊ latronũ quȩ in audita emerserat cohib̃
ent. Et ubi eoꝵ incuor us incubuerat. & icĩ eoꝵ¬
comites uicinos ⁊ epoꝵ homines ad tales euincẽdos
⁊ꝓterendos sͥ ad sciscerent.⁊ de his singłis ÷ͥ in ꝓroi¬
mo placito generali uucrinatiã renũtiarẽt. q fu¬

Expanded text:
etiam per civitates et monasteria transmisit, statumque ecclesiasticum pene conlapsum in antiquum statum erigi iussit. Itemque praecepit, ut missi per singulos comitatus irent, qui inmanitatem praedonum atque latronum, quent, et ubi eorum major vis incubuerat etiam comites vicinos et episcoporum homines ad tales evincendos et proterendos sibi asciscerent, et de his singulis sibi in proximo placito generali Wormatiam renuntiarent, quod fu
Abbreviated transcription (Latin):
que antra inuisitata erant regno fraincoꝵ attͥbue¬
bat. grarũ actiones redlidit. ac tantulfo scieroꝵ
scnioꝵ plato cõindcunt. publicis stipendiis eura¬
re iussit ⁊ ea quȩ mec hiuc oꝑi necessaria foret
p̃parare mandauit. Ipso int̾ea anno medio octobo
cetum ppłi germanicũ coire uissit. tr̃as renum in
uilla cui uoccibulũ ẽ scib. Inqua ꝯsistenti ꝑfidiai
⁊ defectio arzonis nunciata ẽ. quide palatio dõ¬
ni imprĩs fugiens ad eiuitatẽ ausonã uenait. Ibiq
receptꝰ rodã subũtit.s ⁊ resistere nitentibꝰ nõ pa¬
rum incõmoditatis intulit. Castella quȩ in rũꝑe
potuit. custodibꝰ inpositis fortit̃ cõmuniuit.⁊ mis
so fre suo ad regem sarracenoꝵ abdiiraman nomin
ucilidũ ꝯtͣ aquitanos exercitũ accepit. Iuȩ qͥdẽ
impr̃is animũ ꝯmouer.⁊ ad uindietã instigauer̃.¬

Expanded text:
uebat, gratiarum actiones reddidit, ac Tanculfo sacrorum scriniorum praelato commendavit publicisque stipendiis curare iussit, et ea quae huic operi necessaria forent, praeparare mandavit. Ipso interea anno medio octobrio coetum populi Germanici coire iussit trans Hrenum in villa, cuius vocabulum est Salz. In qua consistenti, perfidia atque defectio Aizonis nuntiata est, qui de palatio domni imperatoris fugiens ad civitatem Ausonam venit ibique receptus, Rodam subvertit, sed et resistere nitentibus non parum incommoditatis intulit, castella que, inrumpere potuit, custodibus impositis fortiter communivit, sed et misso fratre suo ad regem Sarracenorum Abdiraman nomine, validum contra nos exercitus robur accepit. Que quidem imperatoris animum commover
Abbreviated transcription (Latin):
diceret penitere se facti sui ⁊ imꝑatoriȩ se cõmi¬
sisset fidei. ab eo uixta morẽ suum quo clemnã
semꝑ uti cõ sueuit misericordĩt susceptꝰ. ⁊ cũ cetis
ciuibꝰ muneribꝰ donatꝰ atq ad natutum solum ẽ
redire ꝑ missus. Iui tn postea ꝯsuece nõ in memor
ꝑfidie dum cunctoꝵ quȩ ꝓmiserat ⁊ quȩ exꝑtꝰ
fuerat bonoꝵ oblitꝰ. uicinos suos dõni impris fide¬
les incursare atq assiduis lacessere nõ muteret
malis adid ꝑuenit ut opp̾ssus alanbti hominibꝰ¬

Expanded text:
diceret, penitere se facti sui, et imperatoriae se commisisset fidei, ab eo iuxta morem suum, qua clementia semper uti consuevit, misericorditer susceptus et cum ceteris civibus muneribus donatus atque ad nativum solum est redire permissus. Qui tamen postea consuete non inmemor perfidie, dum cunctorum que promiserat et que expertus fuerat bonorum oblitus, vicinos suos domni imperatoris fideles incursare atque assiduis lacessere non obmitteret malis, ad id pervenit, ut obpressus a Lantberti hominib
Abbreviated transcription (Latin):
uindictam ultra ꝑseqͥ nõ ualens quãqua mul¬
tũ uolens rab inqͥfitione huiꝰcem̃di censandum
existimciũ.⁊ cũ responsis ꝯgruis missos ronia
quensas ⁊ sonitꝰ auditi noct̾no sub tẽp̃r ⁊⁊ puel¬
le cuiꝰdam ieiunici m̃sib .xii. om̃i penitꝰ eibo
abstinentis. crebra ⁊ mnusitata fulgura lcipidũ
cũ grandine ecisꝰ pestilentia hominũ ⁊ ani¬
maliũ. ꝓpt̃ que singła piissimꝰ imp̃r erebro
fieri ieiunia. orationũq in stantia atq elemo¬
sinarum largitioibꝰ diuinitatẽ ꝑ scic̃dotum
monebat officium placandã. certissime dicẽs.¬
ꝑ hec portendi magnã humano generi futam
cladem. Iuo & anno inse uin̾. natꝰ ÷ ei filius
uocitare placuit. Eodem anno eblus ⁊ asinciriꝰ
louam issent ⁊ ude ꝑacto negrtio redirent
solitani loci ꝑfidicim ⁊ habitatorũ geniuncĩ ex ꝑ¬

Expanded text:
vindictam ultra persequi non valens, quamquam multum volens, ab inquisitione huiuscemodi cessandum existimavit et cum responsis congruis missos Romanoquensis et sonitus inauditi nocturno sub tempore, et puelle, cuiusdam ieiunia XII mensibus omni penitus cybo abstinentis, crebra et inusitata fulgura, lapidum cum grandine casus, pestilentia hominum et animalium. Propter quae singula piissimus imperator crebro fieri ieiunia, orationumque instantia atque elemosinarum largitionibus divinitatem per sacerdotium monebat offitium placandam, certissime dicensper haec portendi magnam humano generi futuram cladem. Quo etiam anno, mense Junio, natus ei est filius vocitare placuit. Eodem anno Eblus atque Asenarius lonam issent, et inde negotio peracto redirent, solitam loci perfidiam habitatorumque genuinam
Abbreviated transcription (Latin):
to cũ cõmeatu suo adicigontiacũ uenir palatium
int̾itorio lemouicositũ. quo uentilata utriq eaiusa
erardꝰ quidẽ cũ insimulciret᷑ in fidelitatis nec t
usq ad ꝯgressionẽ ꝓbatoꝵ ꝓcede uellet honoribꝰ ẽ pͥuatꝰ.¬
uata treuerũ ꝑduci iussit. Quocũ duceret᷑ ⁊ indul¬
gentiꝰ abetur asuis cꝰtodie noctu subducit᷑. ⁊ usq ad

Expanded text:
to cum commeatu suo ad Iucundiacum venit palatium to cum commeatu suo ad Iucundiacum venit palatium in territorio Lemouico situm. Quo ventilata utriusque causa, Berhardus quidem, cum insimularetur infidelitatis, nec tamen usque ad congressionem probator procedereivata Treveros perduci jussit. Quo cum duceretur, et indulgentius haberetur, a suis custodiae noctu subducitur, et usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
hispciniȩ exulabat. Is gͦ impr̃em adieris domum
se pugrandi ab eo querebat more fraciꝰ solito. uolẽs
de eẽt. cessantibꝰ armis purgatio facta ẽ iuram̃tis.
receꝑat posro imp̃r ũ huic placito filiꝰ eiꝰ int eẽt
pipinus. s ille cõuentui semet subtrax̃. pꝰ placitũ
aut̃ ad uenit. Imp̃r aũt uoleus ⁊ hanc in hobedi¬
entiã ꝗ̃ plurimã ineo ecistigari. secũ ꝯmorari uis¬
sit. ⁊ usq nađ dñi secum aquis tenuit. S ille ultͣ
suũ se uelle teneri guatꝰ fugam qua poc̾it ⁊ inscio
quosdã excitatos mutos inbaioaria. Ad quoꝵ cõ¬
pressionẽ festinꝰ abi it. ad ares burg usq ꝑuenit.
surgentia se dauit ꝯtinuo rediit. cõuentũq pub¬
licũ aupelicinis fieri ussit. ibiq sͥ pipinũ occussese
ꝯrandauit. Iui lic ĩuitꝰ occurrit. S ꝯsideratis
imp̃r quorũdã mala ꝯsilio fili i animos ꝑuertẽtiũ¬
bat᷑ qui ⁊ ipse tuc inaqͥtanici morat᷑ ligeri tnsinea¬

Expanded text:
Hispanię exulabat. Is ergo imperatorem adiens, modum se purgandi ab eo querebat more Francis solito, scilicdeesset, cessantibus armis purgatio facta est iuramentis. Praeceperat porro imperator, ut huic placito filius eius interesset Pippinus, sed ille conventui semet subtraxit, post placitum autem advenit. Imperator autem volens et hanc inoboedientiam plurimamque in eo castigartalem Domini secum Aquis tenuit. Sed ille ultra suum se velle teneri gravatus, fugam capessit, et inscio quosdam excitatos motus in Baioaria; ad quorum compressionem festinus abiit, ad Hausburg usque venit, insurgentia sedavit, continuo rediit, conventumque publicum Aurelianis fieri iussit ibique sibi Pippinum occurrere mandavit, qui licet invitus occurrit. Sed considerans imperator quorundam malbatur, qui et ipse tunc in Aquitania morabatur, Ligeri transmea
Abbreviated transcription (Latin):
patre filiꝰ ueniar. qͥbꝰ ille audins lic de hortantibꝰ
so aũt illo intra penica domꝰ regię diciboli instiga¬
tioẽ uulgꝰ ꝯtͣ se cepit furere. ꝓcessitq furor usq¬
ad murã nisi imꝑatoria ꝓspexiss ꝓuidentia. dũ
en illi int̾ se tumultuãte̾ pene in insanũ ruerẽt
furorẽ. imp̃r ad cũctoꝵ cũ filio ꝓcessit aspectum.
Quo facto. oĩs illa ꝯquieuit ferał ꝯmotio. imꝑato¬
ria eni audita oratioe om̃is facessit pp̾ciris tu¬
multꝰ. ł ost hec imp̃r om̃s illos huiꝰ unpie ꝯspira¬
nõis pͥocipes sub pͥuata custrdia p̾cepit ad serua¬
ri. E uos postea adiuditiũ ad ductos eũ õs uiros
censores fili iq impris iuditio legati tãꝗͣ reos ma¬
iestatis decernerẽt ccipitali sententia feriri. nul

Expanded text:
patrem filius veniat. Quibus ille auditis, licet dehortantibus patrem filius veniat. Quibus ille auditis, licet dehortantibus so autem illo intra penita regie domus, diaboli instigatione vulgus contra se coepit furere, processissetque furor usqdem, nisi imperatoria prospexisset prudentia: dum enim illi inter se tumultuantes pene in insanum ruerent furorem, imperator ad cunctorum cum filio processit aspectum. Quo facto, omnis illa conquievit feralis commotio; imperatoria enim audita oratione, omnis facessit popularis tumultus. Post hec imperator omnes illos huius impię conspirationis principes sub privata custodia praecepit adservari. Quos postea ad iuditium adductos, cum omnes iuris censores filiique imperatoris iuditio legali tamquam reos maiestatis decernerent capitali sententia feriri, nul
Abbreviated transcription (Latin):
impr aliis benigne semꝑ uiues iniusto odio labo¬
rabat. ut tedet eos uite ipsiꝰ cuiꝰ illi nͥ beneficio¬
nõ uiuerent. ut iuste ⁊ legalit uira caruissent. Re¬
deunte gͦ ad se regina ali is qͥdẽ mał tẽperar ad la¬
matiõi aũt ꝯsentiẽtes uulgi. exilio eã de portari ⁊
inmonastio sc̃ȩ Radegundis iusser̃ retrudi. Cireai¬

Expanded text:
imperator, aliis benigne semper vivens, iniusto odio laboimperator, aliis benigne semper vivens, iniusto odio laborabat, ut tederet eos vitę ipsius, cuius illi nisi benefitio viverent, iuste et legaliter vita caruissent. Redeunte ergo ad se regina, aliis quidem malis temperarunt, adclamationi autem consentientes vulgi, exilio eam deportari et in monasterio sanctae Radegundis iusserunt retrudi.