comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
incomberet. aut insistet
lectioni, quãquam eciam
inter legendum aut siqͥd
aliud forte agebat. nũꝙͣ
animũ ab oratione la¬
xabat. Nimirumut fa¬
bri ferrariis moris est. qͥ
inter operandum pro qͦ¬
dam laboris leuamĩe incu¬
dem suam feriunt. ita mar¬
tinus etiam dum aliud
agere uideretur.semper
orabat. Ouere beatus. in.
quo dolus non fuitz nemi¬
nem udicans. neminẽ
dampnans. nulli malum
pro malo reddens.Tantã
quippe aduersum omnes
iniurias pacienciã assum¬
pserat. ut cum esset sum¬
mus sacerdos. impune e¬
tiam ab infimis clericis
lederetur nec ꝓpter id eoᷤ
aut lo co unquam amo¬
uerit. aut a sua quantũ
in ip̃o fuit caritate repu¬
lerit.Nemo umquam it¬
lum uidit iratum nemo
unus idemq semper. cele¬
stem quodam modo leticiã
uultu preferens. extra na¬
turam hominis uideba¬
tur. Nunquam in illiiso.¬
re nisixpistus nunquã
in illius corde nisi pietas.
nisi pax. nisi misericordia
flere pestatis qui remotũ
iquietum uenenatis lin-¬

Expanded text:
incumberet aut insisteret lectioni, quamquam etiam inter legendum aut si quid aliud forte agebat, numquam animum ab oratione laxabat. nimirum ut fabris ferrariis moris est, qui inter operandum pro quodam laboris leuamine incudem suam feriunt, ita Martinus etiam, dum aliud agere uideretur, semper orabat. o uere uir beatus, in quo dolus non fuit: neminem iudicans, neminem damnans, nulli malum pro malo reddens. tantam quippe aduersum omnes iniurias patientiam adsumpserat, ut, cum esset summus sacerdos, inpune etiam ab infimis clericis laederetur, nec propter id eos aut loco umquam amouerit aut a sua, quantum in ipso fuit, caritate reppulerit. Nemo umquam illum uidit iratum, nemo unus idemque fuit semper, caelestem quodammodo laetitiam uultu praeferens extra naturam hominis uidebatur. numquam in illius ore nisi Christus, numquam in illius corde nisi pietas, nisi pax, nisi misericordia flere peccatis, qui remotum et quietum uenenatis lin
Abbreviated transcription (Latin):
gumenta. Hinc de palia
securi manentes. ⁊ xp̃m cu¬
i fideliter seruierant cern̾e
ocius anhelantes. ilatã
usq in quintũ diem mortẽ.

Expanded text:
cunt. Hinc de palma securi manentes, et Christum, cui fideliter servierunt, cernere festinius anhelantes, dilatant usque in quintum diem mortem
Abbreviated transcription (Latin):
Tantumq subito singuł
et uniũsis gauliũ sp̃c est
ĩfusum. ut qd̾ idem sacer¬
dos.post ea de ip̃a uisione
narrabat cunctis nuranti¬
b ip̃a faceret experiencia fi

Expanded text:
Tantumque subito singulis et universis gaudium spiritus est infusum, ut, quod idem sacerdos postea de ipsa visione narrabat, cunctis mirantibus ipsa faceret experientia fi
Abbreviated transcription (Latin):
bilius a suo ꝓposito reuo¬
cari unde rationabiliter.
uidebat᷑ ad hoc debuisse
potius animari. Nam qͣdã¬
die nocte cum ad iter ap¬
pulie ꝯsumandũ. tota se¬
sa est ei ꝑuisionẽ. domꝰ sua
militarib apparatib p le¬
na, que uenaliũ ẽẽ ꝯsueue¬
rat pannoꝵ cumulis occu¬
pata. Stupenti gͥ ad euẽ¬
tum rei insolitũ. responsũ
ẽ. bec om̃ia fore sua militũ¬
q suoꝵ. Euigilans autẽ ꝙͣ¬
uis huiusmodi uisionem.
suo ꝓposito uideret applau¬
dere.⁊ ad illud exequendũ
ꝓsꝑitatis eam p̃sagium
reputaret. subito tam̃ ⁊ mi¬
rabilit̃.circa hec eadẽ q̃ conce¬
perat. cepit tepescere: ita u
ad her explenda. iã a se ip̃o
uim fi̾ sͥmet oport̾et. donͦ
tandẽ nõ multo. post ire in
appulliã penitus recusa

Expanded text:
bilius a suo proposito revocari, unde rationabiliter videbatur ad hoc debuisse potius animari. 3 Nam nocte, cum ad iter Apuliae consummandum tota ssa est ei per visionem domus sua militaribus apparatibus plena, quae venalium esse consueverat pannorum cumulis occupata. Stupenti igitur ad eventum rei insolitum responsum est, haec omnia fore sua militumque suorum. Evigilans autem, quamvis huiusmodi visionem suo proposito videret applaudere et ad illud exsequendum prosperitatis eam praesagium reputaret, subito tamen et mirabiliter circa haec eadem quae conceperat coepit tepescere, ita ut ad haec explenda iam a seipso vim fieri sibimet oporteret; donec tandem, non multo post, ire in Apuliam penitus recusa
Abbreviated transcription (Latin):
quippe liberos genuit. ñ
tam uro suo qͣm deo. lȩx
mares. feminã unã: ma¬
res omnes monachos
futuros. feminã scĩmoni¬
alẽ . Deo namq ut dictũ
ẽ nõ seculo generans. si

Expanded text:
quippe liberos genuit, non tam viro suo quam Deo; sex mares, feminam unam; mares omnes monachos futuros, feminam sanctimonialem. Deo namque, ut dictum est, non saeculo generans, si
Abbreviated transcription (Latin):
ta. nõ audeã ꝓmulgare: U¬
tinã seuerꝰ aut paulinus
uiuerent. aut certe fortu¬
natus ad eẽt. qui ista descri¬
berent. Nam ego ad ħ mers
tare temptau̾o. Et ait mͥ

Expanded text:
ta non audeam promulgare? Utinam Severus aut Paulinus viverent, aut certe Fortunatus adesset, qui ista discriberent! Nam ego ad haec intare temptavero'. Et ait m
Abbreviated transcription (Latin):
innocentius papa t̃cius. qͥ
tunc ecclesie p̾erat ĩclinauit.
Dans igͣr duoden ario fr̃m
pium sũmus pontifex de re¬
gula confirmanda ꝯsensũ.
dans et eisdẽ de penitentia
p̃dicanda mandatũ. cum
gaudio illos data benedic¬
ilone dimisitz sed et eisdem
catis ĩposteꝵ ꝯpromisit.
Beatus ig̾r franciscus ma¬
gnũ nõ inmerito reputã.
tanta se axp̃i uicario bene¬
ficia consecutũ. duune su
ꝑomĩb clementie grãs e¬
git ⁊ iisitatis principis a¬
ta gaudenter cum suis
ab urbe recessit. Mouebat
cum protinus dati ratio
ne forsitan reman̾et ingtꝰ
piaq cum fr̃ib incepit
tractare consilia. qualiter

Expanded text:
Innocentius papa tertius, qui tunc Ecclesiae praeerat, inclinavit. Dans igitur duodenario fratrum pium summus Pontifex de regula confirmanda consensum, dans et eisdem de poenitentia praedicanda mandatum, cum gaudio illos data benedictione dimisit; sed et eisdem catis in posterum compromisit. 22 Beatus igitur Franciscus magnum non immerito reputans tanta se a Christi vicario beneficia consecutum, divinae super omnibus clementiae gratias egit; et visitatis principis Ata, gaudenter cum suis ab Urbe recessit. Movebat eum protinus dati ratio, ne forsitan remaneret ingratus, piaque cum fratribus incepit tractare consilia, qualiter
Abbreviated transcription (Latin):
giones longa obsidione de¬
leci. remoꝵ urbs p̾potens.
ambiani atrebates. extre¬
miq hominũ morini. tor¬
nacus. uemetes.argento¬
riacus. translate ĩ germa¬
niã aquitanie nouẽq po¬
puloꝵ lugdunensis. ⁊ nar¬
bonensis ꝓuincie, preter
paucas urbes cuncta de¬
populata sunt. qͣs et ip̃as
foris gladius. et intus ua¬
stat fames ⁊ cetã. In p̾fata
deniq basilica. beatꝰ remi¬
gius morandi tradit᷑ ha¬
buisse ꝯsuetudinẽ. qͣtinꝰ
scõꝵ martyi meritis. ut
erat sp̃u semper.ita proxi¬
mus redderet᷑ et corpore.
Monstratur adhuc edi¬
cula. setus altare. ubi secre¬
te dño uaccare. et insp̾tori
sũmo. beatissime specłatõ¬
nis hostias urbis remotiᷤᷤ
popularib.deuot.issime ꝯ

Expanded text:
giones longa obsidione deleti. Remorum urbs praepotens, Ambiani, Atrabates, extremique hominum Morini, Tornacus, Nemetes, Argentoracus translatae in Germaniam. Aquitaniae, Novemque populorum Lugdunensis, et Narbonensis provinciae, praeter paucas urbes, cuncta populata sunt, quas et ipsas foris gladius, intus vastat fames, » etc. In praefata denique basilica beatus Remigius morandi traditur habuisse consuetudinem, quatenus sanctorum martyrum meritis, ut erat spiritu semper, ita proximus redderetur et corpore. Monstratur adhuc aedicula secus altare ubi secrete Domino vacare, et inspectori summo, beatissimae speculationis hostias, turbis remotus popularibus, devotissime
Abbreviated transcription (Latin):
multitudo conuenerat. E¬
raclius tunc illius temꝑis
sidebat.ad requirendos dis¬
cuciendosq xp̃ianos. saga¬
ci inquisitione sollititꝰ ibi¬
it. Et qͥa statuã berec hin¬
tie. que carpento portabat᷑.
agminib stipata ppłorũ.
despectam adorare noluiss.
publice seditionis obtentu
comprehensus tenetur:et
eraclio consulari statutus
ingeritur. Cui ille de tͬbu¬
nali residens dixit. Nomẽ¬
q cum ꝯditione designa.

Expanded text:
multitudo| conuenirat. Heraclius illius temporis sedebat. Ad querendos discuciendusque christianos.| Sagaci inquesicione sollicitus sait| et quia statuam byrecenthiae quae carpento porta| batur agmenibus. Stipata populorum dispectam .| adorare noluisset publicae sedicionis obtentu con| praehensus tenetur et heracleo consolare statutus| ingeritur. Cui illi de tribunalibus sedens dixit nomen| condicionemque designa.
Abbreviated transcription (Latin):
et sacrilege religionis refer¬
ta cerimoniis.atq errori¬
gentiliũ famulans. diu̾sis
ydoloꝵ templis. ⁊ uane suꝑ¬
stitionis amore tenebatur:
berechintie apollinis ⁊dyã
ne cultũ speciali dilectione
tie matris demonũ ꝓpha

Expanded text:
et sacrelege relegionis referta caerimonies errore famu| lans . diuersus idolorum templis uana supersticiones amore| tenebatur. Byrecinciae . apollonis . et diane cultum| spiciali dileccione ciae matres| daem
Abbreviated transcription (Latin):
Raciens faciat dñs uictori¬
ã. ĩ manib dñi mei regis¬
tuã. et faciamꝰ eccłiam ĩ ho¬
norẽ beatissimi petri prĩ¬
cipis apłorũ ut sit tͥ auxi¬
liator ĩ bello. Et rex ait. Pla¬
cet qd̃ hortaris.⁊ ita facia¬
mus. Tunc rex proiecit in
directũ a se bipennẽ suam.
qd̃ est francisca. auxiliante¬
enm tunc alaricus rexgo¬
thoꝵ ꝯmorabat᷑. Multa aũ¬
pars hostium. ꝑ t̾ritorium
turonicũ transibat. Precepit
autẽ rex pro reu̾entia sãcti
martini. nicħ aliud insiħ
equos sustendandos. Dire

Expanded text:
oriam in manibus domini mei registuam, et faciamus ecclesiam in honorem beatissimi Petri principe apostolorum, ut sit tibi auxiliator in bello'. Et rex ait: 'Placet hoc quod ortaris; ita faciamus'. Tunc rex proiecit in directum a se bipennem suam, quod est francisca, et dixitenim tunc Alaricus rex Gothorum commorabatur. Multa pars hostium per terreturium Toronicum transiebat. Precepit autem rex pro reverentia sancti Martini, nihil aliud nisi equos sustentandum. Dire
Abbreviated transcription (Latin):
non erubescerem: quia n
magnam istaꝵ unquam
rerum scienciã contigissẽ.
Et si quid ex his studris
olim fortasse libassem to.¬
tum id dissuetudine
tanti temporis ꝑdidissem
S tamen ne nos maneat

Expanded text:
non erubescerem: quia nec magnam istarum umquam rerum scientiam contigissem; et, si quid ex his studiis olim fortasse libassem, totum id desuetudine tanti temporis perdidissem. Sed tamen, ne nos maneat
Abbreviated transcription (Latin):
templum antiquissimũ
dirtusset.⁊arborem pinum
que fano erat proxima. esset
aggressus excidere tum u̾o
antistes loc illius: ceteraq
gentilium turba cepit ob¬
sistere. Et cum idem illidũ
templum euertitur.impe¬
rante domino quieuissẽt.
succidi arborem nõ paciebã¬
tur. Ille eos sedulo cõmo¬
nere. nichil ẽẽ religionis.
instipite d̾m potius cuiser¬
uiret ip̃e sequerent᷑.: arbo¬
rem illam exticli oportere.
quia eẽt demoni declicata.
Tunc unus ex his qͥ erat

Expanded text:
templum antiquissimum diruisset et arborem pinum, quae fano erat proxima, esset adgressus excidere, tum uero antistes loci illius ceteraque gentilium turba coepit obsistere. et cum idem illi, dum templum euertitur, imperante Domino quieuissent, succidi arborem non patiebantur. ille eos sedulo commonere, nihil esse religionis in stipite: Deum potius, cui seruiret ipse, sequerentur: arborem illam succidi oportere, quia esset daemoni dedicata. tum unus ex
Abbreviated transcription (Latin):
gelita precepta comples¬
set. Illum nobis sequend̃.
illum clamabat imitan¬
dum beatumqz esse pre¬
sens seculum. tante fidei
uirtutisq documento: cũ
scd̾m sentenciã domini
diues et possidens multa.
uendendo omnia ⁊ dan¬
do panperib. quod erat
factũ impossibile. possibi¬
le fecisset exemplo. Iam uͦ
inuerbis ⁊ ꝯfabulatione
eius. quanta grauitas. quã¬
ta dignitas erit. quam a¬
acer. quam efficax. quã ĩ
exoluendis scripturarũ
questionib promptus ⁊
facilis. ⁊ quia multos ad
hanc partem increcdulos
scio. quippe quos uiderĩ.
me ip̃o eciam referente
non credere. iħm testor spẽ¬
q communem. me ex
nullius umquam ore.
tantum siientie. tantũ
ingenii. tam boni ⁊ tam
puri sermonis audissez
quamquam in martini

Expanded text:
gelica praecepta complesset: illum nobis sequendum, illum clamabat imitandum: beatumque esse praesens saeculum tantae fidei virtutisque documento, cum, secundum sententiam Domini, dives et possidens multa, vendendo omnia et dando pauperibus, quod erat factu impossibile, possibile fecisset exemplo. Jam vero in verbis et confabulatione ejus quanta gravitas, quanta dignitas erat! quam acer, quam efficax, et quam in absolvendis Scripturarum quaestionibus promptus et facilis! Et quia multos ad hanc partem incredulos scio, quippe quos viderim me ipso etiam referente non credere, Jesum testor spemque communem, me ex nullius umquam ore tantum scientiae, tantum ingenii, tam boni et tam puri sermonis audisse. Quamquam in Martini
Abbreviated transcription (Latin):
nus. Et cum nollet acciꝑe.
uoluelat se pelib euis. Ett
sacramentis t̾ribilib ꝯstrit¬
tus. suscepit munuscłm eiꝰ
sc̃s cosmas comꝑisset ualde
contristatꝰ. precepit ne corpu
eius una cum eo sepeliretur

Expanded text:
. Et cum nollet accipere uoluebat se ad pedes eius; et sacramentis terribilibus constrictus suscepit munus ne speroc cum sanctus Cosmas comperisset ualde tristatus est et precepit ne corpus eius cum ipso sepeliretur.
Abbreviated transcription (Latin):
aut eciam fimbriarum
uirtute curabat. ne ĩ hac
quidem parte inferiorẽ fu¬
isse martinum.multa do¬
cumenta sunt.Si eciam ad
illum returras qui sens sus
pro ueste ꝯtectus. putaturab
angelis usitari. cum isto ã¬
geli cotidie loquebantur.
Iam uero aduersus uanita¬
tem atq iactantiam. ita
inuictum spiritum gessit.
ut illa uitia fortius nemo
contempseritz cum quidem
immindis spiritibus affla-¬
tos.absens plerumq cura¬
uerit:nec solum comitib
aut prefectis.sed ipsis etiam

Expanded text:
aut etiam fimbriarum uirtute curabat, ne in hac quidem parte inferiorem fuisse Martinum multa documenta sunt. si etiam ad illum recurras, qui saetis suis pro ueste contectus putabatur ab angelis uisitari, cum isto angeli cotidie loquebantur. iam uero aduersus uanitatem adque iactantiam ita inuictum spiritum gessit, ut illa uitia fortius nemo contempserit, cum quidem inmundis spiritibus adflatos absens . plerumque curauerit, nec solum comitibus aut praefectis, sed ipsis etiam
Abbreviated transcription (Latin):
uiã. iocis. ⁊ lusib. gestu
⁊ habitu ũbis impudi¬
cis.⁊ cantib ostentabat
EEt cum ẽẽt pecuniarũ
cautissimus ꝯquisitor.
et si in clispensando. uel
retinendo. largitatis me¬
dium ñ tenebat. plus tn
ĩ partem ꝓdigalitatis ꝙͣ
auaricie. declinabat. un¬
de cum pp̃ in anem suor
dissipationẽ. in deretur
affabilis ⁊ humanusmnl¬
tor obhods coherentiñ
caudã post se traxit uiꝙͣ
qui ip̃ n ueluti caput. ex
ducem sequebant᷑. precipi¬
tes ad ruinã. Sic suoꝵ c
plicum stipatus agmib
usq ad annũ etatis sue. fe¬
re uicesimũ quintũ. ĩ uia
ꝑditionis incessitz donec
ad declarandã mirabłiũ

Expanded text:
iam iocis et lusibus, gestu et habitu, verbis impudicis et cantibus ostentabat. Et cum esset pecuniarum cautissimus conquisitor, etsi in dispensando vel retinendo largitatis medium non tenebat, plus tamen in partem prodigalitatis quam avaritiae declinabat. Unde cum propter inanem suorum dissipationem videretur affabilis et humanus, multorum ob hoc sibi cohaerentium caudam post se traxit iniquam, qui ipsum veluti caput et ducem sequebantur praecipites ad ruinam. Sic, suorum complicum stipatus agminibus, usque ad annum aetatis suae fere vigesimum quintum in via perditionis incessit; donec ad declarandam mirabi
Abbreviated transcription (Latin):
t ꝓtelleab agrishor liquo¬
re purificatis sepe prohibi¬
te sunt ¶Ium autẽ ad tem¬
plũ sc̃m quidã deuotus. fide
plenus accessisset ⁊ gña sci si

Expanded text:
ellae ab agris hoc liquore purificatis saepe prohibitae sunt. Cum autem ad templum sanctum quidam devotus fide plenus accessisset, et gratiam s
Abbreviated transcription (Latin):
lam finem liber postulat.
sermo claudendus est:no
quod omnia que de marti¬
no fueraxit dicenda defece¬
rurtz sed quia nos ut iner¬
tes poete. extremo in opere
negligentes. uicti materie
mole succumbimus. Nã

Expanded text:
am finem liber postulat, sermo claudendus est: non quod omnia quae de Martino fuerant dicenda, defecerint; sed quia nos, ut inertes poetae, extremo in opere negligentes, victi materiae mole succumbimus. Na
Abbreviated transcription (Latin):
cit autẽ ab eis qd̃ a sexto mi¬
liario aquã sibisiuis hume¬
ris deportarentz Tunc sc̃s
elemens dixit. Oreniꝰ dñm¬
iħm xp̃m. ut ⁊fessoribꝰ suis
qui ꝑtussit petrã indeserto
sina et fluxerunt aque in
ticem affluentẽ impertiat᷑.¬
pleta. hinc inde circũspic̾et.
iudit agnum stantẽ. qui
pede dextro erecto. quasi lo¬
cum sc̃õ clementi ostende¬
ret. Tunc sc̃s clemens intel¬

Expanded text:
cit ab eis quod a sexto milliario aquam sibi humeris apportarent. Tunc S. Clemens dixit: Oremus Dominum Jesum, ut confessoribus suis qui percussit petram in monte Sina, et fluxerunt aquae in ticem affluentem aperiat.pleta hinc inde circumspiceret, vidit agnum stantem, qui, pede dextro erecto, quasi locum sancto Clementi ostenderet. Tunc S. Clemens intel
Abbreviated transcription (Latin):
tus que ẽẽnt edenda formidã
ra. cui ibicis est nom̃ accessit.
huic ꝓpius astanti fasciculũ
herbai quẽ collectũ pridie
attingere nõ audebat obie¬
cit. ferra que uirulenta er̃t¬
ore discutiens. que ĩnoxia
nouerat eligebat. Ita uir sc̃s
eius exemploquid edere. qͥd
respuere deberet edoctus.⁊ pe¬
riculũ famis euasit ⁊ h̾ba¬
rũ uenena uitauit. S lon¬
gum est de omĩb qui here¬
mũ incolunt. comꝑta nob̾
uł audita memorare. Anũ
integrum ⁊ septẽ fere m̃ses
int̾ra solitudines constintiꝰ
exegi magis uirtutis admi¬
rator aliene qͣm quod ip̃etã
arduũ atq difficile potue¬
rim temptare ꝓpositũ. sepiꝰ
tamẽ cum sene illo qͥ pute

Expanded text:
tus quae essent edenda formidansra, cui ibicis est nomen, accessit: huic propius astanti, fasciculum herbarum, quem collectum pridie attingere eremita non audebat, objecit. Sed fera quae virulenta erore discutiens, quae innoxia nouerat eligebat. ita uir sanctus eius exemplo quid edere, quid respuere deberet edoctus, et periculum famis euasit et herbarum uenena uitauit. sed longum est, de omnibus, qui eremum incolunt, conperta nobis uel audita memorare. annum integrum et septem fere menses intra solitudinem constitutus exegi, magis uirtutis admirator alienae, quam quod ipse tam arduum adque difficile potuerim temptare propositum: saepius tamen cum sene illo, qui pute
Abbreviated transcription (Latin):
aquã benedictã misit. Gn¬
stauit mulier: et ꝯfestim
natus ẽ puer. Quẽ uene¬
rabilis ep̾c carnotensis
Gaufridus baptiz auit.

Expanded text:
aquam benedictam misit. Gustavit mulier, et confestim natus est puer: quem venerabilis episcopus Carnotensis Gaufridus baptizavit
Abbreviated transcription (Latin):
dat exponit. Solum tam̃
rẽ. gaudii sui participem
eẽ desiderans. quinpotius
occasionẽ. ut ũbis aliquã¬
do leticiã mentis expͥme¬
ret querens. ip̃m ad loca
sccretiora sepius euoca¬
bal ⁊ quid̃ sub enigmare
loquens. s omnino ꝓposi¬
a sui secreta nõ reserans.
magnũ se preciosũq the¬
sauꝵx reperisse dicebat.
Congratulabat᷑ sibi uin

Expanded text:
dat exponit. Solum tamen familiarem gaudii sui participem esse desiderans, quin potius occasionem, ut verbis aliquando laetitiam mentis exprimeret, quaerens, ipsum ad loca secretiora saepius evocabat; et quidem sub aenigmate loquens, sed omnino propositi sui secreta non reserans, magnum se pretiosumque thesaurum reperisse dicebat. Congratulabatur sibi vi
Abbreviated transcription (Latin):
nostrum ẽe presbiterum q
quod summa nos dissimũ¬
latione celauerat. Deinde cũ
ip̃o ad ecelesiam processimuꝰ
que fere duobus milibus a¬
bierat a conspectu nostro in¬
teriettu montis exclusa. Crat
autem iulibus texta uirgul¬
tis. non multo ambiciosior
quam nr̃a hospitis taber¬
naculum in quo non nisi r̃¬
curuus quis poterat consis
tere. Cum hominum mo¬
res queremus. illud precla¬
rum animaduertimus
nichil eos neq emere. ne¬
q uendere quid sit fraus.

Expanded text:
nostrum esse presbyterum, quod summa nos dissimulatione celauerat. deinde cum ipso ad ecclesiam processimus, quae fere duobus milibus aberat, a conspectu nostro interiectu montis exclusa. erat autem uilibus texta uirgultis, non multo ambitiosior quam nostri hospitis tabernaculum, in quo nisi incuruus non pottere. Cum hominum mores quaereremus, illud praeclarum animadvertimus, nihil eos neque emere neque vendere. Quid sit fraus
Abbreviated transcription (Latin):
reuertit᷑. Igitur cum ꝓlatã
aduersus dei scõs iudex que¬
stionem intenderet. sciretq
auctorem huius rei esse. au¬
relium. grauius exhoc inte¬
rius uulneratus. precepit e
quam propere. sius conspecti¬
b presentari. Tunc milites

Expanded text:
e. 29. Igitur cum prolatam adversum Dei sanctos judex quaestionem intenderet, sciretque auctorem hujus rei esse Aurelium, graviter ex hoc interius vulneratus praecepit eos quampropere suis conspectibus exhiberi. Tunc milites
Abbreviated transcription (Latin):
uitam eternã ĩdeptus.
Locus aũt suprascriptus
crebris miraculis. resplen¬
debat. ita ut aduentantiũ
illuc miseroꝵ multitudo pri¬
stine sanitati restitueretur

Expanded text:
itam aeternam indeptus. Locus autem suprascriptus crebris miraculis resplendebat, ita ut adventantium illuc miserorum multitudo pristina e sanitati restitueretur
Abbreviated transcription (Latin):
tionib recurrebã merito ꝑ¬
spiciens omnia illa que sĩ¬
guli diuersa fecissent.per
unum istum facile ꝯpleta
Nam cum excelsa retuleris

Expanded text:
tionibus recurrebam, merito perspiciens omnia illa quae singuli diversa fecissent, per unum istum facile completa. Nam cum excelsa retuleris
Abbreviated transcription (Latin):
se decembri. flagellauit d̾s
regnum francoꝵ uehemen¬
ti mnundatione pluuiarũ.
et impetu fluminũ ꝓprios
fines et margines extedenti¬
um ita ut incliluuio aqua¬
rũ multaꝵ arbores extelse
styrpitus euerterentur. et
t̾re nascentia raclicitus euel¬
lerentur. Elificia qͦ ciuita¬
iatum opidoꝵ. ⁊ iullaꝵ. fun¬
ditus subũterentur. Inter
ietera tocius regni ĩ cõmo¬
da cuittas parisiensis omni¬
mina. tanto impetu sequa

Expanded text:
se Dec., flagellavit Deus regnum Francorum vehementi inundatione pluviarum et impetu fluminum proprios fines et margines excedentium, ita ut in diluvio aquarum multarum arbores excelsae stirpitus everterentur, et terrae nascentia radicitus evellerentur; aedificia quoque civitatum, oppidorum et villarum funditus subverterentur. Inter caetera totius regni incommoda civitas Parisiensis, omnimina, tanto impetu Sequa
Abbreviated transcription (Latin):
in santtis su¬
is qui in ha¬
bundancia
delictoꝵ gr̃e
sue ostendit suꝑ habundã¬
tiam: et in flagellis ppłisui
nõ tantum suam. s eclam
tata est in oculis nrrĩs ĩ fla¬
gellis regni francoꝵ ⁊ in
miratulis beate uirginis
dĩ dilecte genduefe.Unde ⁊
ꝓpositum nir̃m est. de hiis q̃
oculis nrr̃is uidimus. i̾ta

Expanded text:
in sanctis suis, qui in abundantia delictorum gratiae suae ostendit superabundantiam, et in flagellis populi sui non tantum suam, sed et satata est in oculis suis, in flagellis regni Francorum, et in miraculis B. virginis Dei dilectae Genovefae. Unde est propositum nostrum de his quae ocu
Abbreviated transcription (Latin):
nisi cum ad locum or̃onis
conueniebant. Cibum unũ
omnes.post horam ieuurii.
accipiebant. uinum nemo
nouerat. nisi quem infir¬
mitas cregisset. Pleriq ca¬
meloꝵ setis uestiebantur.
Mollior ibi habitus pro
crimine erat. Quod eo ma¬
gis sit mirum. nectesse est.
quod multi inter eos nobl¬
les habebanturz qui longe
aliter ecluctiti. ad hanc se
humilitatẽ. et pacientiam
ccegerãt. ꝑluresq ex his ptꝰ¬
ea ep̃os iudimus. Que e.¬
nim ẽẽt ciuitas. aut eccle-¬
sia que nõ sibi de martini
monasterio cuperet sacer¬

Expanded text:
nisi cum ad locum orationis conueniebant. cibum una omnes post horam ieiunii accipiebant. uinum nemo nouerat, nisi quem infirmitas coegisset. plerique camelorum saetis uestiebantur: mollior ibi habitus pro crimine erat. quod eo magis sit mirum necesse est, quod multi inter eos nobiles habebantur, qui longe aliter educati ad hanc se humilitatem et patientiam coegerant: pluresque ex eis postea episcopos uidimus. quae enim esset ciuitas aut ecclesia, quae non sibi de Martini monasterio cuperet sacer
Abbreviated transcription (Latin):
sitaret.post tres fere annos.
stante ea ante sepulchrum.
aꝑti sunt otuli euis ita ut
cuncta clare ꝑspiceret.Amo¬
toq omni languore mẽbroꝵ.
siccato humore qui fluebat
e corpore. noua cute suꝑueniẽ¬
te. taliter est pristine reddita
sanitati. ut nec incliciũ qͥdẽ
ĩfirmitatis ĩ eius corpore re¬
seclisset. Que multos ĩposte¬
rũ uiuens annos. gr̃as agẽ
omnipotenti deo referebat
assidue qd̃ eam per beatũ
ꝯfessorẽ suũ. sic instaurass
ĩ columẽ. Quam p̾sens ĩ¬
uocatõ nonũs eius mare
ꝓcellosũ ꝯpescuerit ñ omit¬
ta Eum beatus baudemus
ep̃s turonice ciurtatis. in
uillam nauigio subuehẽ¬
te transiret. subito adueni¬
ente cum iuolentia uenti.
mmnbo teterrimo. mare

Expanded text:
sitaret, post tres fere annos, stante ea ante sepulcrum, aperti sunt oculi ejus, ita ut cuncta clare prospiceret. Amotoque omni languore membrorum, atque siccato humore qui fluebat a corpore, nova cute superveniente, taliter est 1011 pristinae reddita sanitati, ut nec indicium quidem infirmitatis in ejus corpore resedisset. Quae multos in posterum vivens annos, gratias omnipotenti Deo referebat assidue, qconfessorem suum sic instaurasset incolomem. 9. Quam praesens invocatio nominis eius mare procellosum conpescuerit, non omittam. Cum beatus Baudenus episcopus Turonicae civitatis in villa navigio subvehente transiret, subito adveniente cum violentia venti nimbo teterrimo, mare
Abbreviated transcription (Latin):
set. ⁊ super impensis sibi
diuinitus beneficiis gr̃as
agens. annosq male trã¬
sactos. ĩ amaritudine a¬
nime sue recogitans. dño
tremebundus assisteret.
cepit passim menti ip̃uis
mira quedã suauitas ⁊

Expanded text:
set, et super impensis sibi divinitus beneficiis gratias agens annosque male transactos in amaritudine animae suae recogitans, Domino tremebundus assisteret, coepit passim menti ipsius mira quaedam suavitas
Abbreviated transcription (Latin):
do fastilium preteristi. mł¬
tis id una metum ate pos¬
centib explicentur. E qͥdẽ
postumiane in quam cũ te
iam duclum de scõꝵ urtu¬
tib intentus audirẽ taci¬
tis ad martinũ meũ cegita

Expanded text:
do, fastidium praeteristi, multis id una mecum a te poscentibus explicentur. XXIV. Equidem, Postumiane, inquam, cum te jamdudum de Sanctorum virtutibus intentus audirem, tacitis ad Martinum meum cogita
Abbreviated transcription (Latin):
decreuisset.ne unquã equũ
ascenderet.Cumq pariter
ambularent.⁊ eum ep̃c acd
ciuitatẽ ꝑducere conaretur.
ut ibi in eum quecũq uel¬
let liberuis exerceret. nec clũ
miliariũ acella hoĩs dei cõ¬
pleuerant. cũ subito equus
cui uir dei sedebat in terra

Expanded text:
decrevisset ne umquam equum ascendere. Cumque pariter ambularent et eum episcopus ad civitatem perducere conaretur, ut ibi in eum quaecumque vellet liberius exerceret, necdum miliarium a cella hominis Dei compleverant, cum subito equus, cui vir Dei sedebat, in terra
Abbreviated transcription (Latin):
lor lepre appłõ pellit᷑ ⁊ om̃
ĩfirmi sanant: nec unꝙͣ
ibi usq nunc. suꝑ aliquẽ
lepre morbus apparuit.
Talemq ibi gr̃̾am. ĩ ad¬
uentu pignoꝵ beati pa¬
troni dñs tribuit. ut uir¬
tutes que ibidem illa die
facte sunt. enarrare ꝑ lõ
tus ẽ. ut omnes martyri¬
ũ libentissime susciꝑent.

Expanded text:
lor leprae a populo pellitur, et omnes lor leprae a populo pellitur, et omnes infirmi salvantur, nec umquam ibi usque nunc super aliquem leprae morbus apparuit. Talemque ibi gratiam in adventu pignorum beati patroni Dominus tribuit, ut virtutes, quae ibidem illa die facttus est, ut omnes martyrium libentissime susciperent,
Abbreviated transcription (Latin):
dotem auidice culpis. ĩ colu¬
mes climissi sunt. Quod
uidentes gestatores reli¬
quiax gauisi sunt ualde
dicentes. Nunc cegnouimi
qd̃ dignat᷑ beatus ãtiste.
nobis peccatorib ꝓpitiũ
se prebere. Et sic gr̃as agẽ¬
tes. nauigio ꝓspero.sequẽ¬
ce patroni presidio. undis
lenib. temperatis flatib.
uelo pendulo.mare tians¬
quilo. uelociter ad portum
gallicie ꝑuen̾unt. Tunc
bit̃ martinus. de regione
longinqua. qui ibidem
nunc sacerdos habetur.
aduenit.S nec hoc credo
sine cdliuina fuisse ꝓuidẽ¬
til. qd̃ ea die se commo¬
lut de patria sua. qua be¬
ate reliquie de loco leua¬
te sunt. ⁊ sic simul cum
ip̃is pignorib. gallitie por¬
tum ingressus. Que pig¬
lora tum sũma uenerã¬
tone suscipientes. fidem
miraculis firmant. Nlam
filius regis amissa om̃i
egritudine.sanus ꝓperat
ad occur sũ. Beatus autẽ
martinus. sacerdotalis gͣ¬
cie accepit principatũ. Rex¬
autẽ unitatẽ prĩs. ⁊ filii. et
mo sua crismatus ẽ: squa¬

Expanded text:
dotem a judice culpis, incolumes dimissi sunt. Quod videntes gestatores reliquiarum, gavisi sunt valde, dicentes: Nunc cognovimus quod dignatur beatus Antistes nobis peccatoribus propitium se praebere. Et sic gratias agentes, navigio prospero, prosequente patroni praesidio, undis lenibus, temperatis flatibus, velo pendulo, mari tranquillo, velociter ad portum Galliciae pervenerunt. Tunc mine Martinus, de regione longinqua, qui ibidem nunc sacerdos habetur, advenit. Sed nec hoc credo sine divina fuisse providentia, quod eo die se commoveret de patria quo beatae reliquiae de loco levatae sunt, et sic simul cum ipsis pignoribus Galliciae portum ingressus sit. Quae pignora cum summa veneratione suscipientes, fidem 1015 miraculis firmant. Nam filius regis, dimissa omni egritudine, sanus properat ad occursum. Beatus autem Martinus sacerdotalis gratiae accepit principatum, Rex unitatem Patris et Filii, et mo sua crysmatus est. Squa
Abbreviated transcription (Latin):
congesto desuꝑ illuc̃ cõposu¬
it sc̃oꝵ q reliquias ibidem
conligauit. Quo fc̃o. iter
quo ceperat ꝓsecutus ẽ. Ip̃oq

Expanded text:
congesto, de super illud composuit sanctorumque reliquias ibidem conligavit. Quo facto, iter quod coeperat prosecutus est, ipsoq
Abbreviated transcription (Latin):
ed ut ad uitianũ recꝰ¬
ram qui cum ĩ om̃ibꝰ
Lotis cunctisq urbib. ede¬
ret crudelitatis sue infan¬
da monirñta. turonis tã¬
tum ĩnocens erat.⁊ illa be¬
stia que humano sangͥne.
et infeliciũ mortib alebat᷑.
mittẽ se atq tranquillũ.
beato iuro presente p̃stabat.
memini quodã die ad eum
uenisse martinũ. Qui uͥ se¬
cretariũ eius ingressus ẽ.
uidet post t̾gum ip̃ius. de¬
monẽ mire magnitudĩs
assidentẽ. Quem eminꝰ. ut
ũbo. quia ita necte est. paix
latino loquam᷑ exsufflans.
a uitianus se exsufflari ex¬
istimans. quid me ĩquit
scẽ sic aspicis: Tum mar¬
tinus. Non te inquit. sed
eũ qui ceruicitue teter incu
buit. Ita recessit dyabolus.
⁊ reliquit familiare sub sel¬
liũ. Satisq constat ab illo

Expanded text:
ed ut ad Auitianum recurram - qui cum in omnibus locis cunctisque in urbibus ederet crudelitatis suae infanda monumenta, Turonis tantum innocens erat: et illa bestia, quae humano sanguine et infelicium mortibus alebatur, mitem se adque tranquillum beato uiro praesente praestabat —: memini quodam die ad eum uenisse Martinum : qui ubi secretarium eius ingressus est, uidit post tergum ipsius daemonem mirae magnitudinis adsidentem. quem eminus, ut uerbo, quia ita necesse est, parum Latino loquamur, exsufflans, Auitianus se exsufflari existimans, quid me, inquit, sancte, sic accipis? tum Martinus, non te, inquit, sed eum, qui ceruici tumbit. Cessit diabolus, et reliquit familiare subsellium: satisque constat, ab illo
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ me famulatũ atq fidelẽ.
et tu et posteri habebitis.
Quem ille prõptissime col¬
ligens. secum retinuit. Erat

Expanded text:
in me famulum atque fidelem, et tu, et posteri tui habebitis. Quem ille promptissime colligens, secum retinuit: erat
Abbreviated transcription (Latin):
mannoꝵ excitu. ut popłs¬
clodouci nimis cad̾et. Aure¬
lianus h̾ uidens dixit ads
dĩn celi.quem regina tua
p̃clicat. Ille uero elenatis
ad celum oculis. ⁊motꝰ la¬
eł otilclis uxor mea p̾dicu
ẽẽ filiũ dei uiui. qui subue¬
ni ĩ tribulatõne. quidas all¬
xiliũ inte sperantib. tuũ
adiutoriũ deuotus postulo.
ut si mͥ uictoriã suꝑ hos hosteᷤᷤ
declĩs. et experitꝰ fũo illam
uͥtutẽ. quam de te ppłĩ p̃dicãt
tredamtͥ. et ĩ noĩe tuo bapti¬
rabor.Inuocaui enĩ dõs me¬
os et ut uideo elongati sũt
abauxilio meo. Unde credo
q cred̾ẽ desidero: tm̃ ut libe¬
rer ab adu̾sariis meis. Cũ¬
q horans clamaret: alemã¬
niĩfugam u̾si terga ũtunt

Expanded text:
mannorum exercitu, ut pophlodovechi nimis caderet. Aurilianus haec videns, ait ad Deum coeli quem regina tua predicat'. Ille vero, elevatis ad caelum oculis, commotus laChrotchildis, uxor mea, predicat esse filium Dei vivi, qui subvenis in tribulatione, qui das auxilium in te sperantibus, tuum A. adiutorium devotus postolo, ut, si mihi victoriam super hos hostes d quam de te populi praedicant, credam tibi, et in nomine tuo baptizabor. Invocavi enim deos meos, et, ut experior, elongati sunt ab auxilio meo. Unde credo te credere desidero: tantum ut liberer ab adversariis meis. Cumque hoc orans clamaret, Alemanni in fugam versi, terga dederunt
Abbreviated transcription (Latin):
rie pannonioꝵ oppido
oruindus fuit set intͣ
ytaliam ticini alitus
est. Parentib scłm scł̃i
dignitatẽ non ĩfimis.
gentilib tamen. Pat̾
eius miles primum:

Expanded text:
ria Pannoniarum oppido oriundus fuit, sed intra Italiam Ticini alius est, parentibus secundum saeculi dignitatem non infimis, gentilibus tamen. Pater ejus miles primum
Abbreviated transcription (Latin):
quippe qui in multoꝵ cordi¬
b ꝑ obliuonẽ quasi sopit̾
et mortiis. ueluti ꝑ beati
francisci doctͥnam ⁊ ex ẽplũ
euigilans. ad memoriã est
reductus. sinitis igitur tan¬
tis cum exultatione sollẽp¬
nus. uinusquisq letus ad
propͥa remeauit. At uero
de feno p̃sepii ꝯseruato.ꝑ
plura diuersimode pꝰmod̾
ab utriusq sexus hominib
sunt remota pericła̾: nec¬
non et brutis aĩalib moe¬
bidis sanitatis. collata reme¬
dia.Porro locus presepii
templũ dño esecratur: et
altare suꝑ ip̃m presepe:
structum ad sc̃i prĩs hono¬
rem. et fc̃i memoriã decluat
Tot et tantis refulsit beat
frantiscus cum adhuc ui¬
uens ĩ carne cum post ex¬
cessum uite miracuł. qd̃ e

Expanded text:
quippe qui in multorum cordibus per oblivionem quasi sopitus et mortuus, veluti per beati Francisci doctrinam et exemplum evigilans ad memoriam est reductus. Finitis igitur tantis cum exsultatione solemniis, unusquisque laetus ad propria remeavit. At vero de foeno praesaepii conservato plura diversimode postmodum ab utriusque sexus hominibus sunt remota pericula, necnon et brutis animalibus morbidis sanitatis collata remedia.Porro locus praesaepii templum Domino consecratur, et altare super ipsum praesaepe constructum ad sancti patris honorem et facti memoriam dedicatur. 56 Tot et tantis refulsit beatus Franciscus, tum adhuc vivens in carne, tum post excessum vitae, miraculis,
Abbreviated transcription (Latin):
minis officium sit ꝑennẽ
potius uitam quã ꝑennẽ
memoriã querere. nõ scri¬
bendo. aut pugnando. uł
phylosophando. set pie siẽ.
religioseq uiuendo. Qui
quidem error humanus
litteris traditus ĩ tantũ
ualuit. ut multos tamẽ
emulos.uł inanis phy

Expanded text:
minis officium sit, perennem minis officium sit, perennem potius vitam quam perennem memoriam quaerere, non scribendo aut pugnando vel philosophando, sed pie, sancte religioseque vivendo. Qui quidem error humanus litteris traditus in tantum valuit, ut multos plane aemulos vel inanis ph
Abbreviated transcription (Latin):
leriqz mor¬
talium stu¬
dio et głie
seculari in¬
anit̃ decliti. exinde ꝑ ennẽ
ut putabant memoriam
nomĩs sui quesiueruntz
si uitas claroꝵ uicoꝵ stilo
illustrassent. Que res itiq
non ꝑenner quidẽ. set ali¬
quantulũ tamẽ concepte
spei fructum afferebat qͥa
⁊ sui memoriã licet ĩ cassũ
ꝓpagabant. ⁊ propostts ma¬
gnioꝵ uinoꝵ: exemplis. nõ¬
parua emulatio legentibꝰ
extiabatur: set tamẽ nichil
ad beatam illam et̾namq
uitam. hec eoꝵ cura ꝑͥtinu¬
it. Quid enim. aut ipsis
occasura cum seculo. scrip¬
toꝵ suoꝵ gloria profuit. aut
quid posteritas emolumẽ.¬
ti tulit legendo hectorem
pugnantẽ. aut sõcratem
phylosophantẽ. tum eos
non solum imitari stulti¬
cia sit. sed nõ accerrime e¬
ciam impugnare clemẽ¬
tia: Quippe qui humanã
uttam presentib tantum
actib estimantes. spes suaᷤᷤ
fabulis. animas sepulcͥs
dedint. Si quidẽ ad solam
hominũ memoriã se ꝑpe.¬
tuandos credidunt cum ho¬

Expanded text:
lerique mortales studio et gloriae saeculari inaniter dediti exinde perennem, ut putabant, memoriam nominis sui quaesiverunt, si vitas clarorum virorum stylo illustrassent. Quae res utique non perennem quidem, sed aliquantulum tamen conceptae spei fructum afferebat: quia et sui memoriam, licet incassum, propagabant; et propositis magnorum virorum exemplis noparva aemulatio legentibus excitabatur. Sed tamen nihil ad beatam illam aeternamque vitam haec eorum cura pertinuit. Quid enim aut ipsis occasura cum saeculo scriptorum suorum gloria profuit? aut quid posteritas emolumenti tulit legendo Hectorem pugnantem, aut Socratem philosophantem? cum eos non solum imitari stultitia sit, sed non acerrime etiam impugnare, dementia: quippe qui humanam vitam praesentibus tantum actibus aestimantes, spes suas fabulis, animas sepulcris dederint: siquidem ad solam hominum memoriam se perpetuandos crediderunt; cum ho
Abbreviated transcription (Latin):
na pro uirtute et resiencia
sã martini collectus.⁊ ad sco¬
lam positus omnẽ psalmoꝵ
seriẽ memorie ⁊mmendauit.
Quemd̾s ꝑfectũ efficiens cle¬
ntũ. multos ĩ postex annos.

Expanded text:
na pro virtute et reverentia sancti Martini collectus est, et ad scolam positus, omnem psalmorum seriem memoriae conmendavit. Quem Deus perfectum efficiens clericum, multos in posterum annos
Abbreviated transcription (Latin):
ũsu scolastico quiait̃ sco¬
lasticos fabulamur. capti¬
nũq suem mirantib intu¬
lit argis. Uere iste xp̃i disci

Expanded text:
su scholastico, quia inter scholasticos fabulamur - captiuumque suem mirantibus intulit Argis. uere Christi iste disci
Abbreviated transcription (Latin):
ta amandaloꝵ muit ud¬
prperanter accelerat. sub¬
rũ urbium. gladioq int̾em¬
ptis uteiusq sexus ꝓgeni

Expanded text:
ta, Wandalorum multitudproperanter accelerat, subonibus urbium, gladioque interemptis utriusque sexus progeni
Abbreviated transcription (Latin):
est. Nam ut uides
et postumianus instat: ⁊ h
presbiter qui esterno audi¬
torium amisit. expectat. ut
que de martino nr̃o ĩhodi¬
ernum diem explicanda dis¬
tuleras. debitor sponsionis e¬
uoluas. Non ignarus quidẽ
iste õĩm q̃tumqz memoran-

Expanded text:
est. nam, ut uides, et Postumianus instat et hic presbyter, qui hesterno auditorium amisit, exspectat, ut quae de Martino nostro in hodiernum diem explicanda distuleras, debitor sponsionis euoluas. non ignarus quidem iste omnium, quaecumque memoran
Abbreviated transcription (Latin):
dicemus. ⁊ ereptõnis mod̾.
er fugã eciã qua fug̾e rol¬
lonem uoluit ille qui ha¬
stingum fugauit. mansi¬
onẽ etiã qua ĩ autisĩdoro
mansit. reũsionẽ eciã ⁊ ex¬
ceptionẽ qua asius turont̃¬

Expanded text:
dicemus, & ereptionis modum, & fugam etiam, qua fugere Rollonem voluit ille, qui Hastinum fugauit. Mansionem etiam, qua in Antisiodoro mansit: reuersionem etiam, & exceptionem, qua a suis, Turon
Abbreviated transcription (Latin):
Bitur qm danoꝵ tellus sͥ
insufficiens est. moris ẽ apd̾
illos. ut ꝑsingula lustra ml¬
titudo nõ minima. dictante
sortis euentu. tra susi exulet.
et ĩ aduenis t̾ris mansionẽ
sͥ quoquomꝰ ad ꝓpria non
reuersura uencdicet. Urgẽ

Expanded text:
iam Danorum tellus sibi insufficiens est, moris est apud illos, vt per singula lustra multitudo non minima, dictante fortis euentu, a terra sua exulet, & in alienis terris mansionem sibi quoquomodo, ad propria non reuersura, vendicet. Vrge
Abbreviated transcription (Latin):
beatus frantiscus orabat
accedere.Cuius aduentum
simul ac aminũ uir dei
cognouit et benigne ad se
uocato sic ait. Nullus te ti¬
mor de cet̃o. nulla te fili cõ¬
turbet temptatio. qm̃ ka

Expanded text:
beatus Franciscus orabat, accedere. Cuius adventum simul et animum vir Dei cognovit, et benigne ad se vocato sic ait: "Nullus te timor de caetero, nulla te, fili, conturbet tentatio, quonia
Abbreviated transcription (Latin):
siã sc̃i damiani. apud quã
pͥmitus morã fecerat. re¬
sarciret. Quod itiq opus.
sicut ĩminentis ruine nec¬
cessitati compassus incep̃.

Expanded text:
siam Sancti Damiani, apud quam primitus moram fecerat, resarciret. Quod utique opus, sicut imminentis ruinae necessitati compassus incep
Abbreviated transcription (Latin):
ganis insistentibꝵ. ĩuidiosa
relatio cuturrit adimpẽ¬
ratorẽ traianũ. que diceret.
ibi ꝑclementẽ xp̃ianorũ
est dux ausidianos: qͥ mul
tos xp̃ianos octidens. dũ u¬
deret clementẽ sic fixũ in

Expanded text:
ganis insistentibus, invidiosa relatio cucurrit ad imperatorem Trajanum, quae diceret ibi per Clementem Christianorum it ducem Aufidianum qganis insistentibus, invidiosa relatio cucurrit ad imperatorem Trajanum, quae diceret
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sbiter ⁊ archimandrita.
de agro ñ uen̾atz mansimuᷤ
dieb quint. Postea quã
reuelatio nobis ostensa ẽ.
Die uero sabbatoꝵ post meri¬
diẽ.sedentib atq sermoti¬
nantib nobis. ingressus
⁊ locuti nob̾cum continiio
recesserunt.Ego autẽ dixi
ysatio. ut post eum ostium
clauderet. Itemq residenti¬
b nobis et loquentib. ita
sum repente uerb̾atus in
genib. ut totus in curuarer.
nec possem õmo consurg̾ẽ.
ul quid operis implere.
Tunc auint ad me genna¬
dius et cyriacus clyaconi
⁊ archimandrite. Nonne
diximus tibi noli moras ⁊̃¬
fiectere: S camꝰ. et in noti¬
ciã ep̃i deponamus quia
prebiter stepħs nõdũ dici
tur aduenisse. Ego u̾o mã

Expanded text:
presbyter et archimandrita presbyter et archimandrita de agro non venerat, mansimus diebus quinque posteaquam revelatio nobis ostensa est. Dic vero sabbatorum post meridiem sedentibus atque sermocinantibus nobis, ingressus et locuti nobiscum continuo recesserunt. Ego autem dixi fratri Isaacio, ut post eos ostium clauderet. Itemque residentibus nobis et loquentibus, ita sum repente verberatus in genibus, ut totus incurvarer, nec possem omnino consurgere vel quid operis implere. Tunc aiunt ad me Gennadius et Cyriacus diaconus et archimandritae: « Nonne diximus tibi, Noli moras innectere, sed eamus, et in notitiam episcopi deponamus, quia presbyter Stephanus dicitur nondum advenisse. » Ego vero ma
Abbreviated transcription (Latin):
hec egressi sumus utriq e
qͥd oporteret fieri tractabamꝰ
Uisumq est michi ut priis
irem et inclicarem stephais
erat enimut cliximus ad
monastĩa que erant in a¬
gris: ex eo die quo nobis
cederat monastĩum ⁊ osti¬
um spelunce patefecerat
sumq regressi fuissemꝰ.
platuit u euocaremꝰ ad
nos cyriacũ dyachonum
iarchimandritã. ⁊ reue¬
laremus ei misteriñ.ꝑ
qd̃ nobis sc̃s ioħ̾es appare¬
re dignatus est.Misimꝰ
autẽ ad eũ fr̃em ysaciũ
dicentes. ueni ad nos cele¬
riter. Adquẽ cum frater
uenisset. clixissetq ei. pro¬
tinus obecliens uenit. Qꝑ
cum salutassemus indi¬
cauit nobis sõniũ quod
uidit. Eratq ⁊sonans
uisioni. quem gennadiꝰ
dyaconus michi retulãt
Et cum orassemus mox
eireuelationẽ sc̃ĩ baptil¬
te iohannis manifesta¬
recurauimus. Et ait. Co¬
gtemus qͥd fieri debeat¬
At ego dixi. Puto rueni¬
ens eẽ. ut hocin notescamᷤ
ep̃õ. Rursumq cognoscẽtes.
qd̃ sepe memoratus stephs

Expanded text:
haec egressi sumus utrique, et haec egressi sumus utrique, et quid oporteret fieri tractabamus, visumque est mihi ut prius irem, et indicarem Stephano erat enim, ut diximus, in monasteria quae erant in agris, ex eo die quo nobis dederat monasterium et ostium speluncae patefecerat. Cumque egressi fuissemus, placuit ut evocaremus ad nos Cyriacum diaconum et archimandritam, et revelaremus ei mysterium per quod nobis sanctus Joannes apparere dignatus est. Misimus autem ad eum fratrem Isaacium, dicentes: « Veni ad nos celeriter. » Ad quem cum frater venisset, dixissetque ei, protinus obediens venit. Quem cum salutassemus, indicavit nobis somnium quod vidit, eratque consonans visioni quam Gennadius diaconus mihi retulerat. Et cum orassemus, mox ei revelationem sancti Baptistae Joannis manifestare curavimus, et ait: « Cogitemus quid fieri debeatEt ego dixi, « Puto conveniens esse ut hoc innotescamus episcopo. » Rursumque cognoscentes quod saepe memoratus Stephanus
Abbreviated transcription (Latin):
nitus mansihydriamq
scam rursus operui. Sta¬
tim u̾o uenit ad nos gen¬
nadius dyaconus ⁊ archi¬
mandrita salutansq me
ad ostiu speluncs dix̃
mͥ. ueni precor introeam
inspeluncã pariter. Et post
nasterio meo nuꝑ adueni
ouidi autẽ tale sompniũ
Quasi utriq stabamꝰ ĩ hos
specu. in quo mundissimoꝵ
panum sicuti sol erat ma¬
gnacopia. ⁊ portio suꝑ po
⁊ sumebat exip̃is. Nec defi¬
ciebant. nec cessabant ho¬
mines qui acciperent.Iã¬
q nob̾ premultitudine t᷑¬
barum deficientib. cepert̃
panes euolare suꝑ manuᷤ
nrãs. ⁊ ita ꝑcipiebant õs
quot qͦt adhanc mun̾is
gr̃am ꝯfluebant. Postqmͣ
uero retulit m somnũ.
ego respondi. Bonum est
qd̃ iudisti. Et recogitans
apud memet ip̃m quid
sibi uellet hec uisio.rur¬
sumsꝑtractans ea q̃ pretes¬
serant. dixi. Quia uisio ista
ex deo est.Sciensautem qi
diuinitus ista conting̾ent
gnatus est. Qui mox ut
audiuit. mansit attoni¬
tus, ⁊ orare cepit ut ei lo¬

Expanded text:
nitus mansi, hydriamque sanctam rursus operui. Statim vero Venit ad nos Gennadius diaconus et archimandrita, salutansque me ad ostium speluncae, dixit mihi, veni, precor, introeamus in speluncam pariter. Et postenasterio meo nuper adveni, vidi autem tale somnium. Quasi utrique stabamus in quodam specu, in quo mundissimorum panum sicuti sol erat magna copia, et portio superpos sumebat ex ipsis. Nec deficiebant, nec cessabant homines qui acceperant. Jamque nobis prae multitudine turbarum deficientibus, coeperunt panes evolare super manus nostras, et ita percipiebant omnes quotquot ad hanc muneris gratiam confluebant. » Postquam vero retulit mihi somnium, ego respondi, « Bonum est quod vidisti. » Et recogitans apud memetipsum quid sibi vellet haec visio, rursumque pertractans ea quae praecesserant, dixi quia visio ista ex Deo est. Sciens autem quia divinitus ista contigerant,ignatus est; qui mox, ut audivit, mansit attonitus, et orare coepit ut ei lo
Abbreviated transcription (Latin):
uultib offerebat. Adũsus
quem semper interritus.
signo se crucis et orationis
auxilio protegebat. Audi¬
ebantur plerumqz conui¬
cia quib illum turba de¬
monum proterius uotib
increpabatz set omnia fal¬
sa et uaia cegnoscens nõ
mouebatur obiectis. Tes¬
tabantur eciam aliqui
ex fr̃ĩb aulisse se demonẽ.
proterius martinũ uocibꝰ
increpantem.cur intra mo¬
nasteriũ aliquos ex frĩbꝰ
qui olim baptismũ diuer¬
sis erroribz ꝑdidissent con¬
uersos postea recepisset: ex¬
ponentem crimina singłoꝵ
martinum dyabolo repu¬
gnantem responclisse con¬
stanter. antiqua delicta

Expanded text:
uultibus offerebat: aduersus quem semper interritus signo se crucis et orationis auxilio protegebat. audiebantur plerumque conuicia, quibus illum turba daemonum proteruis uocibus increpabat: sed omnia falsa et uana cognoscens non mouebatur obiectis. testabantur etiam aliqui ex fratribus, audisse se daemonem proteruis Martinum uocibus increpantem, cur intra monasterium aliquos ex fratribus, qui olim baptismum diuersis erroribus perdidissent, conuersos postea recepisset, exponentem crimina singulorum: Martinum diabolo repugnantem respondisse constanter, antiqua delicta