comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
alsoper sing¬
los annos. S¬
¶ idhuc potit prestari. si minus
sũme ꝑ singulos annos pecã¬
tur. quid ergo siunassima lega¬
ta sit et primo penus non sit p̾¬
stici primo utrum tota sũma
debeatur quasi toto penoris le¬
gato transfuso. anu̾o quantitas
prii anni estimationis solai
sit tranlata dubitari potest. pu¬
to tñ sic uoluntatem scq̃nida
testatoris ut cota sũma illico
postquam cessau̾it hẽs dari pe¬
num urori p̾stetur ħrois ĩ deuo¬
tione cohcenda. Marcianus.
Enu certa cum uasis c̾tis lega¬
ta et consumpta nec uasa quid̃
cedunt legato cxemplo pecum¬
quro legato complectatur u¬
legita contimi que esui potuq
sunt. ¶Idem sab. ad incenlun¬

Expanded text:
per singulos annos s adhuc poterit praestari, si minus, summae per singulos annos petentur. quid ergo, si una summa legata sit et primo penus non sit praestita? utrum tota summa debeatur, quasi toto penoris legato transfuso, an vero quantitas primi anni aestimationis sola sit translata, dubitari potest. puto tamen sic voluntatem sequendam testatoris, ut tota summa ilico, postquam cessaverit heres dare penum uxori, praestetur, heredis indevotione coercenda. Marcianus enu certa cum uasis certis legata et consumpta ne uasa quidem cedunt legato exemplo pecuquid legato complectatur, vlegata contineri, quae esui potuique sunt. idem Sabinu
Abbreviated transcription (Latin):
micorum eiꝰ ⁊ clientum et u¬
niu̾sorum quos circa se ht nõ
ctum eius familie quam nez
circa sen circa ẜuos h̃t. puta
si qui sunt ĩuuł oeputati quoᷤᷤ
quintꝰ mutius sic diffinieba
ut eor cibaria contin̾i putet qͥ
opus non face̾nt s mat̾iam p̾¬
buic ẜuio notandi ut textor
et dext̾cum cibaria dic̾et coti¬
nͥi. s mucius eos uount signi¬
ficare qui circa pr̾efa. sunt siui
modo ⁊ uuntorum cibaria pen¬
u continentur. s eorũ ium̃tor
que usibr ip̃ius et amicor des¬
uiunt. octerumsi qua ium̾itũ
agris deẜuiebant ui locaban¬
tur legato non cede̾ cybania co¬
rum. ¶Siuc autem frumtũ
siue quid leguminis icella pe¬
nora hũit penore legato cõtie¬
bitun s et orocũ siue familie
et ħ offilius sc̃ribit libro .xui.
actionum. ¶Ligna et carbo
an penore legato contineant
queritur ⁊ quintus mucus

Expanded text:
clientium et universorum, quos circa se habet, non etiam eius familiae, quam neque circa se neque circa suos habet: puta si qui sunt in villis deputati. quos Quintus Mucius sic definiebat, ut eorum cibaria contineri putet, qui opus non facerent: sed materiam praebuit Servio notandi, ut textorum et textricum cibaria diceret contineri: sed Mucius eos voluit significare, qui circa patrem famimodo et iumentorum cibaria penui continentur, sed eorum iumentorum, quae usibus ipsius et amicorum deserviunt: ceterum si qua iumenta agris deserviebant vel locabantur, legato non cedere cibaria eorum. Sive autem frumentum sive quid leguminis in cella penuaria habuit, penori legato continebitur, sed et hordeum sive familiae et Ofilius scribit libro sexto decimo actionum. Ligna et carbonan penori legato contineantur, quaeritur. et Quintus Mucius
Abbreviated transcription (Latin):
c̾te semp escuiente penu ce de̾
lacertas quo cum ĩuiria suai
contim̾i nec lab̾o negauit ¶põ¬
culenta penu legata ea que ui¬
tur. sup̃ scripta u̾o non cõtine¬
buntur. ¶Penori acetum quo¬
q ced̾e̾ nemo dubitat nisi ex¬
tinguendi ignuis ca fłut patũ
cunc eĩ esui potuiq non fuit

Expanded text:
certe semper esculentae penui cedere, lacertas quoque cum muria sua contineri nec Labeo negauit.Poculenta penu ea, quae utur, supra scripta vero non continebuntur. Penori acetum quoque cedere nemo dubitat, nisi exstinguendi ignis causa fuit paratum: tunc enim esui potuique non fuit:
Abbreviated transcription (Latin):
uroris liborum uc uł familie
que circa eos c̃e sol causa. Item
iuntorum que domnici usus
causa pata sunt. s aristo notit
eciam que esui potui qi nõ sũt
contu̾n legato ut puta ea ĩ qui¬
bus ẽe solent is oleum forte
garum iuria mel ceteã que bi¬
is similia. ¶ plane inquit sipe¬
nus esculenta legetur. labeo .ł.
ir. p̾teritor scͥbit nichil horum
m̾ito.qr mel c̾e soiemus s pro¬
culus oĩa ħ contin̾i recte scribs
nisi contraria menꝰ testatoris
appareat. ¶Esculenta utrum
ca que ec anet eaꝑ que ẽẽso¬
iemus legai̾t et ea quoz legi

Expanded text:
uxoris liberorumue eius uel familiae, quae circa eos esse solet, item iumentorum, quae dominici usus causa parata sunt.Sed Aristo notat etiam quae esui potuique non sunt contineri legato, ut puta ea, in quibus esse solemus, oleum forte, garum muria‹m› mel ceteraque his similia.Plane, inquit, si penus esculenta legetur, Labeo libro nono posteriorum scribit nihil eorum merito, quia mel esse solemus. sed Proculus omnia haec contineri recte scribit, nisi contraria mens testatoris appareat. Esculenta, utrum ea quae esse, an et ea per quae esse solemus, legaverit? et ea quoque
Abbreviated transcription (Latin):
płies cohrdib siuis resticũe he¬
reditatem iubet intelligitun
eascem ꝑtes inftoĩcõmissis fa¬
cerc qͣs in h̾roitate distribuen¬
ca fec̾it .s⁊ si iubcancur hii qui¬
b froĩamissũ datur pecumam
numare atq ita frõicõmissum
accipe ex qnͣtitate pecũie qmͣ
dare iubentur uoluntas collig¬
eirda est pris fam̃. Namsi exdis¬
pib ptib ħroes scripti cquas
ptes dare iubentur. ꝓprus est uͭ
uirues recipt debeant. siu̾osũ¬
ma pecumie dande congruit.
portionib hroitarias portiones
Saccipe debebunt. PAp̃.¬

Expanded text:
es coheredibus suis restituere hereditatem iubet, intellegitur easdem partes in fideicommissis facere, quas in hereditate distribuenda fecerit. sed si iubeantur hi, quibus fideicommissum datur, pecuniam numerare atque ita fideicommissa recipere, ex quantitate pecuniae, quam dare iubentur, voluntas colligenda est patris familias. nam si ex disparibus partibus heredes scripti aequas partes dare iubentur, propius est, ut viriles recipere debeant: si vero summa pecuniae dandae congruit portionibus, hereditarias portiones accipere debebunt. Pap
Abbreviated transcription (Latin):
si qua portio h̾r̃ditatis fu̾it legͣ¬
ta legiri cum posse eciã portioc
ħroitatis placet uobis rogatus¬
q legatirius hanc ptem resti¬
tũc proculdubio non fict resti¬
tutio ex senatus consulto. iõr
nec qͣrta retinctur. Lp̃.¬

Expanded text:
si cui portio hereditatis fuerit legata legari enim posse etiam portionem hereditatis placet nobis rogatusque fuerit hanc partem restituere, dubio procul non fiet restitutio ex senatus consulto ideoque nec quarta retinetur.
Abbreviated transcription (Latin):
Dare iussus potuss nõ ħrdĩ
danco ad libtatem puenire.
scaq tunc pro hr̃de geri dicẽ¬
dum ẽẽ ait quoc̃ accepis qo
citra nõm et ius hr̃ois acci¬
pi non poteratisi scpulcri io¬
lati fuius aget quamuis hr̃

Expanded text:
dare iussus potuisset non heredi dando ad libertatem peruenire. itaque tunc pro herede geri dicendum esse ait, quotiens accipit quod citra nomen et ius heredis accipere non poterat.Si sepulchri uiolati f
Abbreviated transcription (Latin):
Icut pacronus ita ⁊ patroni fi¬
nuis et nepos et proncpos qui
lib̾e nupcus consentit. opar
ex actionem amittit nam ħ
cuius m̃m̾io consentit ĩoffi¬
cio mariti ẽẽ d. si añ nupcie qͥ¬
b pronus consensit nllas h̃rt
uires. opas exig̾e pr̃onus nõ
prohibetur prone. item filie ⁊¬

Expanded text:
icut patronus, ita etiam patroni filius et nepos et pronepos, qui libertae nuptiis consensit, operarum exactionem amittit: nam haec, cuius matrimonio consensit, in officio mariti esse debet.Si autem nuptiae, quibus patronus consensit, nullas habeant uires, operas exigere patronus non prohibetur
Abbreviated transcription (Latin):
ris ciuilis ita diffinit argentũ
fc̃m uas argenteum urdi esse¬
¶AIn cui argentum om̃e legatũ
non facile enim quisquam ar¬
genti nũo nũmos computant
Ntem argento fc̃o legato puto
nisi cuident᷑. contra sensisse tes¬
titorem appareat nũmos non
contin̾i. ¶ Argento om̃i legat᷑
qd̾ suum eẽsine dubio non debe¬
tur ro qõ in c̾dito ẽet. ħ roco qr ñ
uidctur suum c̃e qd̃ uendicari
non possit. ¶Cum aurum ul
argentum fcm legitur si fract᷑
aut collisum sit non continet᷑
ẜuus enim existimat aurum
mode uti possumus. argentum
autem fractum et collisumñ ĩ¬
cto continiicui legatum est aurũ
oicne potuit suũ cẽ s si qua distͥ¬
butio cius rei fcã est tunc ĩterest
quomodo sit legitũ. ¶ S̾ifcmi
aurum legatum est om̃e ad cũ
ptinct cui legitum est ad exqͦ
auro aliquid est effectum siue
xo sua sinc alt̾ius usionis causa
pata ẽet neuiti nasa aurca emb¬
lemata signa aurum muliebre
et cecera que hiis rebus sunt

Expanded text:
iuris ciuilis ita definit argentum factum uas argenteum uideri esse.An cui argentum omne legatum non facile enim quisquam argenti numero nummos computat. item argento facto legato puto, nisi euidenter contra sensisse testatorem appareat, nummos non contineri.Argento omni legato, quod suum esset, sine dubio non debetuidetur suum esse, quod uindicari non possit.Cui aurum uel argentum factum legatum est, si fractum aut collisum sit, non continetur: Seruius enim existimat aurum mode uti possumus, argentum autem fractum et collisum non incto contineri.Cui legatum est aurum dicare potuit suum esse. sed si qua distributio eius rei facta est, tunc interest, quomodo sit legatum. si factum aurum legatum est, omne ad eum pertinet cui legatum est ex quo auro aliquid est effectum, siue id suae siue alterius usionis causa paratum esset, ueluti uasa aurea emblemata signa aurum muliebre et cetera, quae his rebus sunt
Abbreviated transcription (Latin):
Ilius f. qui militauat decedens
pris sui frocicõmisit codicillis
ut peculium suũ castrense ticõ
post mortem resticũet quereba¬
tur.anut hr̃s quartam deducere
possit dixi legem falcroiam idu¬
ctam cẽ adiuo ꝑio eciam ĩtesta¬
torum successionib pp̃ fid̾icoir¬
missa. S impposito nec hr̃ditatẽ
c̃e quamuis placet m̾ ex̃neo he¬
reoe ĩstituto ficri hr̃dicitem ad¬
itione eius. nam cum apudi
p̃rem remanct iꝰ pristinuirou¬
rat. ⁊ peculiũ est nec hunc contͣ¬
rium est qd̃ ĩtestõ eius qui ap̃
hostes decessit ex̾cetin falcron.
Sam fictio legis cor. et ħrdita¬
tem et hrdem ficit. si nemo du

Expanded text:
ilias qui militaverat decedens patris sui fidei commisit codicillis, ut peculium suum castrense Titio post mortem restitueret: quaerebatur, an ut heres quartam deducere possit. dixi legem Falcidiam inductam esse a divo Pio etiam in intestatorum successionibus propter fideicommissa: sed in proposito nec hereditatem esse, quamvis placeret mihi extraneo herede instituto fieri hereditatem aditione eius: nam cum apud patrem remanet, ius pristinum durat et peculium est. nec huic contrarium est, quod in testamento eius qui apud hostes decessit exercetur Falcidia: nam fictio legis Corneliae et hereditatem et heredem facit. sed me non du
Abbreviated transcription (Latin):
post missionem faciat codicilloᷤᷤ
mues et intra annũ decedat ex
testõ qõ ĩ milicia iure militari
fecit plena legata ex codicillis
hita falcroie rõne p̃raui debere
dicitur. s res ita expedictur. siꝯ
rium ex codicul puenirent si
falcroia non pat̾etur quartam

Expanded text:
post missionem faciat codicillos miles et intra annum decedat, ex testamento, quod in militia iure militari fecit, plena legata, ex codicillis habita Falcidiae ratione praestari debere dicitur. sed res ita expedietur: si, rium ex codicillis pervenirent, si Falcidiam non pateretur, quartam
Abbreviated transcription (Latin):
hrs igitur debebit doli erccͥptoe
opposita prospic̾e sibiᷤ cuitionem
aticio defundo non alienando.i
Siquis plusquam dedit adem̾it
adimat non ualec ademptio nec
inciatur legatum sicuti qui ꝓpri¬
ccaitem fundi legit it adimendo
iegitum non minuit. ¶Si qui¬
ouob ticiiscpatim legau̾it ⁊ uni
adcinit nec apareat cui ademp¬
tio sit uttiq legatum cebetur qͥm¬
aomodum ⁊ in camiido si no appa¬
reat cui datum sit diceipus neu¬
tri iegatum. ¶Si ticio fundus
pure crocm subcondeone legitus
sit deide postea ademptus sit ti
cio fundum quem sub condcone
legaui ss meus ne dato ex nulla
datione debetur nisi spalit̾ dirit e¬
um pure legitum uelle accipere.
¶Conditio legiti an adimi possiti
ħroitatis uł statu lib̾i urdendum
est ⁊ iuł scribit instatu lib̾o dec̃cti
conocom non representare lib̾ta¬

Expanded text:
s igitur debebit doli exceptione posita prospicere sibi cautione a Titio de fundo non alienando. Si quis plus quam dedit ademerit,adimat, non ualet ademptio ne‹c› uitiatur legatum: sicuti qui proprietatem fundi legat, iter adimendo legatum non minuit. Si duobus Titiis separatim legauerit et uni ademerit nec appareattum sit, utrique legatum debetur, quemadmodum et in dando, si non appareat cui datum sit, dicemus neutri legatum. Si Titio fundus pure eidemque sub condicione legatus sit, deinde postea ademptum sit sic: "Titio fundum, quem sub condicione legavi, heres meus ne dato", ex nulla datione debetur, nisi specialiter dixerit pure eum legatum velle accipere. Condicio legati an adimi possit vel hereditatis vel statuliberi, videndum. et Iulianus scribit in statulibero detractam condicionem non repraesentare liberta
Abbreviated transcription (Latin):
b̾ta ab inuito pr̃ono diuorcio
lex uilia oe maritanois oroimb
retinet istum ĩ mrimõio dume¬
cu proh̃t alii nube ĩuito pr̃on
It lex ulia oe adultus mui cer¬
to modo diuorcium fcm sit x
militũ successiõ.s

Expanded text:
ta ab inuito patrono diuortit: lex Iulia de maritandis ordinibus retinet istam in matrimonio, dum eam prohiberet alii nubere inuito patrono. item Iulia de adulteriis, nisi certo modo diuortium factum sit, pro MILITUM SUCCESSIO
Abbreviated transcription (Latin):
dig scripsit. Spupuius
prna srditate se abstinuissi
deinde ci aliquis hr̃s extitis
set non ẽẽ eum compellen
enim ⁊̃ hoc ut putet suosti¬
tucũ eciam p̾ris hon̾a subi¬
curum. que sñia a marcello
notata est. Imputat enim y¬
tilitatem pupilli qui saltẽ
pocest hr̃e successorem me¬
tu enim hon̾um pr̃is timi¬
dus quis eciam ĩꝑub̾is hr̃¬
oitatem adibit. ¶Alioquin
ĩquid. et si frater fu̾it omis¬
sa causa test̾i ab intestaco pꝰ¬
srocbit hrditatemͣ. et quid̃
ĩpunc nec enim uidetur uo¬
liuisse fraudare edictum qͥ
incelugendũsi nõ ĩpubis

Expanded text:
 scripsit, si pupillus paterna hereditate se abstinuisset, deinde ei aliquis heres exstitisset, non esse eum compellendenim in hoc, ut putet substitutum etiam patris onera subiturum. quae sententia a Marcello recte notata est: impugnat enim utilitatpotest habere successorem: metu enim onerum patris timidius quis etiam impuberis hereditatem adibit. alioquin, inquit, et si frater fuit, omissa causa testamenti ab intestato possidebit hereditatem et quidem impune: nec enim videtur voluisse fraudare edictum, qui intellegendum, si non impub
Abbreviated transcription (Latin):
ex cadem hroitate quicꝙ e¬
sequi. ¶S et marcellus
cieganter distinguit. mĩ¬
cum interee utrum exasse
metu remota pris successi¬
Ione impubis hroitatem am

Expanded text:
ex eadem hereditate quicqsequi. sed Marcellus eganter distinguit mum interesse, utrum ex assemetu remota patris successione impuberis hereditatem am
Abbreviated transcription (Latin):
ca sic. si aut psona proni uulgi¬
ris ul minus honesta sit ibi di¬
cendum est sacis dationem loq
ħ̾reut aut modus cutele auc p¬
sona aut cĩ amittat satisdatiõc
¶In simis et in hus qui a magra¬
tibus dantur quesitum est in
uni dec̾ni tucela possit et ait la¬
beo et unu rectam tutelam decer¬
ni posse enim aliquos us furio
⁊ uni occnatur ãministrõ angͦ
ec prouocare se in uiccm ẜ in su¬
piorem clusulam possint cti
magis est ut si om̃s scis non
finita satis datio est non nũꝙͣ
cnim satisdatio ab cis no petit᷑
aut satis deisinnt cẽ cautũ aut
magratus muncipates ab hus
quos ded̾int aut non potunt i
auc uolu̾int satis crigeͥ possedi¬
ci et in uus quo cisu c̾uitum᷑ ẽ
admittendam prouocitionem
an ergo et iocm ĩ pronis sit di¬
cendum maxime ubi cesset si¬
tis datio et puco ĩproms non
oportẽ admitti prouocitõnẽ

Expanded text:
ca sit: si autem patroni persona uulgaris uel minus honesta sit, ibi dicendum est satisdationem locum habere: ut aut modus tutelae aut persona aut causa admittat satisdationem. In legitimis et in his, qui a magistratibus dantur, quaesitum est, an uni decerni tutela possit. et ait Labeo et uni recte tutelam decerni: posse enim aliquos uel absen uni decernatur administratio. An ergo et prouocare se inuicem secundum superiorem clausulam possint? et magis est, ut, si omnes satis non finita est satisdatio nonnumquam enim satisdatio ab eis non petitur, aut satis desinit esse cautum, aut magistratus municipales ab his quos dederint aut non potuerunt aut noluerunt satis exigere, posse dici etiam in his, quo casu cautum non est, admittendam prouocationem. An ergo et in patronis idem sit dicendum, maxime ubi cessat satisdatio? et puto in patronis non oportere admitti prouocatione
Abbreviated transcription (Latin):
cessaunt i aministrone tute¬
Ae ⁊ a presroe tutele tutor da¬
tus est pupillo iussi autem
sint. Hu eciam qui dati erãt
testo tutores tutelã adminis¬
trare couincto eo qd̃ ap̾side
datus cepat ãministrare. ¶Q

Expanded text:
cessauerunt in administratione tutelae et a praeside tutor datus est pupillo, iussi autem sunt etiam hi, qui dati erant testamento tutores, tutelam administrare coniuncto eo, qui a praeside datus coeperat administrare: q
Abbreviated transcription (Latin):
si uxor ante kll̾as decesserit
hroi suo n penum relinq̃t¬
qr quod legatũ non est. n .c.¬
qr dies legati cesẜit. ¶Cum
ab eo michi frocicõmissũ oat
est. cum sub conoc̃one legit᷑
est. quemadinodum si ħrde
instituto sub coiocone mi
chi pure legatur. si debito
tem testatoris decesẜit ao he¬
dem transmittit actionem.i
hoc dicenda crunt et si noni

Expanded text:
si uxor ante kalendas decesserit, heredi suo neque penum relinquet, quia legata non est, n dies mihi cedit, cum ab eo mihi fideicommissum datum est, cui sub condicione legatum est, quemadmodum si herede instituto sub condicione pure mihi legetur. Si debitorrtem testatoris decesserit, ad heredem transmittit actionem. Haec dicenda erunt et si non
Abbreviated transcription (Latin):
E cu̾ba testatoris quisquis mͥ¬
hr̃s ersupͣ scriptis ent hr̃s. aut
adierit subiectũ legatum uel
fidicõmissũ nõ facuit condi¬
cionale.¶Dem.¬
Iquis in fũdi uoc ibulo erramit
et corneli anũ prosenymano no¬
miauit debebitur senpniamic
Sz n incorpore errauit non debe¬
bitur ¶Quoo siquis cũ uelleti
uestem legare srlectilem ascrip¬
sit du putat srlectilis appllone
uestem ꝙadmodũ siquis puta¬
ret auriapplłone electruur.ami
uestis. applłone etiam argentũ
ꝯtim̾ rerum enim uocibula ĩ¬
mutabilia sunt honimitabi¬
lia. ¶Siquis brdes mititiit
⁊ italegau̾t quisquis michi
gallicarar rezh̃rs erit ꝑoam¬
p̾nas esto care. ab om̃ib hr̃dib¬

Expanded text:
c uerba testatoris: 'quisquis mihi ex supra scriptis heres erit' aut adierit' subiectum legatum uel fideicommissum non faciunt condicionale.quis in fundi uocabulo errauit et Cornelianum pro Semproniano nominauit, debebitur Sempronianus: sed si in corpore errauit, non debebitur. quod si quis, cum uellet uestem legare, suppellectilem adscribsit, dum putat suppellectilis appellatione uemadmodum si quis putet auri appellatione electrum uel auestis appellatione etiam argentum contineri. rerum enim uocabula immutabilia sunt, hominum mutabilia.Si quis heredes instituerit et ita legauerit: 'quisquis mihi Gallicanarum rerum heres erit, damnas esto dare', ab om
Abbreviated transcription (Latin):
quo uoiuit cos qui p̾srdi te¬
nunciant. non pinde teni
atq si ip̃i dedissent. s si dece¬
punt griforte aut pecunia
falsa renunciantes. ¶ꝓla¬
ne si p̾ses ꝓuucic satis eos
exegisse iuisit. non oubita¬
mus tem cos eciam si p̾seᷤ
deoit. ¶ Sipͣses prouincie
nominibi ab auo acceptis
ad magistratus municipa¬
les remiẜit ut sede nõibuᷤ
instruant. et pinrde instrui.
ocoit cutores.in exemplo
corum qui p̾torem instru

Expanded text:
quo uoluit eos, qui praesidi renuntiant, non perinde teneri atque si ipsi dedissent, sed si deceperunt, gratia forte aut pecunia falsa renuntiantes. plane si praeses prouinciae satis eos exigere iussit, non dubitabimus teneri eos, etiamsi praeses dederit. Si praeses prouinciae nominibus ab alio acceptis ad magistratus municipales remiserit, ut se de nominibus instruant, et perinde instructus dederit tutores: an exemplo eorum qui praetorem instruu
Abbreviated transcription (Latin):
Diussorib cutoris exstipło¬
ne rem saluam fore age̾tin
cisdem reputationes habe¬
punt quas tutor. Pap̃ .i.¬
upillus cͣc tutores corum¬
q fide uissores utoicem ac¬
cepit. urdice defunͣcto prix¬
quam ad eum irctur ccͣ so¬
los fideuissores alter uidex
datus est. offitio cognoscẽ¬
tis conuemiet si tutores so¬
iuendo sint. ctadministrõ
non dispar.s cõmunis fu

Expanded text:
iussoribus tutoris ex stipulatione rem salvam fore agetur, easdem reputationes habebunt, quas tutor. Papiupillus contra tutores eorumque fideiussores iudicem accepit: iudice defuncto, priusquam ad eum iretur, contra solos fideiussores alter iudex datus est. officio cognoscentis conueniet, si tutores soluendo sint et administratio non dispar, sed communis fu
Abbreviated transcription (Latin):
ticum pot̾i̾t ticius tucor esto ti
bit nouissima scripturam esse
ualet ex hns que testõ scriptai
sunt. Siu̾o unus ex płibus ad¬
icrit ẜroibus tutela statim ua

Expanded text:
or esto'. et ipsit nouissimam scripturam esse ualet ex his, quae testamento scripta sunt: si uero unus ex pluribus adierit, tutelae statim ua
Abbreviated transcription (Latin):
ccum postuma continet. d
urd si nepotes sint. an appilone
fiuorum et ip̃is tucores diti sũ
uĩdendum ẽ ut ip̃is quor dati
urocantur.si modo lib̾is dixit.
ccteriu sifilios non continebr
alit̾ enim filu. alit̾ nepotes appe¬
llantur. planc si posthumis de¬
derit tm fili posthumi quam
protinus proficiscuntur simul

Expanded text:
 postuma continentur. quid, si nepotes sint, an appellatione filiorum et ipsis tutores dati sunt? dicendam est, ut ipsis quoque dati videantur, si modo ‘ liberos ’ dixit. ceterum si ‘ filios, ’ non continebuntur: aliter enim filii, aliter nepotes appellantur. plane si postumis dederit, tam filii postumi quam protinus proficiscuntur, simul
Abbreviated transcription (Latin):
uociens pupilius pri ẜrs ex¬
titit. et abstinet se ħrditate
fi. gessit et ĩo ei qui furouz
cutore auctore apupillo em¬

Expanded text:
Quotiens pupillus patri heres exstitit et abstinet se hereditate, fide gesserit: et ideo ei, qui fundum tutore auctore a pupillo em
Abbreviated transcription (Latin):
ro .l. fal. hñda sit ac sistatim ab initõ
is solus ħrs institutus eet ãsingło¬
rum portionum sepatim cause sp̃¬
tanoc sint et plicet si cius ꝑs legatis
ex hausta sit qui hr̃s extit̾it roiuu¬
ari legatanos ꝑ deficientem. ptez.
qr canon non est legitis honata. q̃¬

Expanded text:
nda sit, ac si statim ab initio is solus heres institutus esset, an singularum portionum separatim causae spectandae sunt? et placet, si eius pars legatis exhausta sit, qui heres exstiterit, adiuuari legatarios per deficientem partem, quia ea non est legatis onerata, q
Abbreviated transcription (Latin):
tor ⁊ rõo ex sa tutela excusa¬
re se potest. ¶Si apretore de¬
tur curator m̃te capto. aũ mi¬
to siue uentri exc̃atur iure
liborum rome datos tutores
corporis aut m̃tis ualitiroĩe
ab agendis reb lidcus ꝓhi¬
beatur.ut ne sius quio nego¬
cus sufficiat nccitati erit suc¬
curteroum. nec ĩpossibile ĩ¬
iungitur tutele munꝰ ꝙ ob¬

Expanded text:
tor et ideo ex secunda tutela excusare se potest. Si a praetore detur curator mente capto aut muto sive ventri, excusatur iure liberorum. Romae datos tutores corporis aut mentis valetudine ab agendis rebus libertus prohibeatur, ut ne suis quidem negotiis sufficiat, necessitati erit subcumbendum, ne inpossibile iniungatur tutelae mun
Abbreviated transcription (Latin):
pp̃ cum qui potest non nasci.
minores hroitas ao petitorez
pueniat. Si apparnerit fuiuz
non cẽ. ¶Mauxime aũt puto

Expanded text:
 eum, qui potest non nasci, minor hereditas ad petitorem perveniat, si apparuit filium non esse. Maxime autem puto
Abbreviated transcription (Latin):
Eo et alus dabit Paule¬
proconsul curatores qui re¬
br suis suis supcesse non
possunt. uł dori iubebit.
nec dubitabit filium quo¬
q pri curatorem dari. ¶p̃.¬
ti adire bonis ap̾core cura
lium ꝑtinet pietas eĩ pen¬
tibus et si in cqualis de be¬

Expanded text:
ed et aliis dabit proconsul curatores, qui rebus suis superesse non possunt, uel dari iubebit, nec dubitabit filium quoque patri curatorem dari. ti adire, bonis a praetore curatlium pertinet: pietas enim parentibus, etsi inaequalis e
Abbreviated transcription (Latin):
oedisse c̾te qnͣtititis mox dece¬
cens sinc lib̾is hr̃dem institius¬
se maritum suum. et queret᷑
an oos detrahi. possit. dixi nõ
posse oici in aou̾sionem fiocio¬
missi fc̃am qõ et mulieris pu

Expanded text:
edisse certae quantitatis, mox decedens sine liberis heredem instituisse maritum suum, et quaereretur, an dos detrahi possit, dixi non posse dici in euersionem fideicommissi factum, quod et mulieris pu
Abbreviated transcription (Latin):
uice legatorum funguntur
s et si non mortis cansa toa¬
uit lib̃cus pr̃ono contemp¬
lationc tñ debite portionis do¬
nata sunt. Iocm erit dicenõ.

Expanded text:
uice legatorum funguntur. Sed et si non mortis causa donauit libertus patrono, contemplatione tamen debitae portionis donata sunt, idem erit dicendum:
Abbreviated transcription (Latin):
debet tutor ne cui non soluat
nec nuptuic unus mri pupu¬
li uł sorori mict̾e. ¶ Alio est
si mat̃ forte aut sorori pupuli
tutor ea que ro uictum nec̾ia
sunt p̾stitit cum semet ip̃os

Expanded text:
debet tutor, ne cui non debitum solvat, nec nuptiale munus matri pupilli vel sorori mittere. aliud est, si matri forte aut sorori pupilli tutor ea quae ad victum necessaria sunt praestiterit, cum semet ips
Abbreviated transcription (Latin):
fiut nec ne. cumsi bona fioe reᷤs
gesta sit ẜuinda sit si mua fide
alienatio non ualct. ¶ Qmiu
est. lice̾ tutori respectu estura¬
tionis pupilli errogire ex bois
cius qd̃ exsius non honestissĩc
fuiss crrogiturus. ¶ Cum tu¬
tor non rebus duntarat. S q̃
morib pupiu p̾ponatur. Ipri¬
mis preceptoribus m̾ccoes ñ¬

Expanded text:
it nec ne, cum, si bona fide res gesta sit, servanda sit, si mala fide, alienatio non valet. Nimium est licere tutori respectu existimationis pupilli erogare ex bonis eius, quod ex suis non honestissime fuisset erogaturus. Cum tutor non rebus dumtaxat, sed etiam moribus pupilli praeponatur, imprimis
Abbreviated transcription (Latin):
Ecione de ronib distrahen¬
dis nȩmo tenctur nisi ĩtu
tela gerda rem ex bonis pu¬
puui abstułit. ꝙ si furandi
aĩo fecit eciam furti tenetꝰ
utraq aũt hac actione obli¬
gatur. et alteram altera non
toliet. s et condc̃o ex cifurti
ua competit ꝑ quam si con¬
secutus fi̾nt pupilius quoᷤ
fu̾at ablatum tolutur hoc
uroicium qr nicħ absit pu¬
pillo. ¶Hec actio kurduy
lum sit insimplo rei ꝑsecu¬
tionem continet non totad
oupli pena est. Põp̃ .ł.¬
tutele aut negorum gorũ
agatu in c̾to ħ oc quantum
ad̾.tonsariis debetur tuto¬
ri procuratori ue arbitrio
si finita tutela sit tutele agi
non potest finitur a non sõ¬
lum pubtate s eciam morte
cutoris uł pupilli. ¶ Filium
bes tutele agat nicħ comsu¬
metur. ¶Cum furiosi cura¬
tore non tucele s neg̾or gõ¬

Expanded text:
ione de rationibus distrahendis nemo tenetur, nisi qui in tutela gerenda rem ex bonis pupilli abstulerit. Quod si furandi animo fecit, etiam furti tenetur. utraque autem actione obligatur et altera alteram non tollet. sed et condictio ex furtiua causa competit, per quam si consecutus fuerit pupillus quod fuerit ablatum, tollitur hoc iudicium, quia nihil absit pupillo. Haec actio licet in duplum sit, in simplo rei persecutionem continet, non tota dupli poena est. 3 tutelae aut negotiorum gestorum agatur incerto hoc, quantum ab aduersariis debetur tutori procuratoriue, arbitratusi finita tutela sit, tutelae agi non potest: finitur autem non solum pubertate, sed etiam morte tutoris uel pupilli. Filium fabes tutelae agat, nihil consumitur. Cum furiosi curatore non tutelae, sed negotio
Abbreviated transcription (Latin):
ater hr̃di insticuto filio uł ex¬
ẜroato tutorẽ dare potest. ¶ ma¬
ter aut non uisi e instituto
quasi in rẽ Ati pocius quam
ipsonam tutorẽ dare uiocatur.
s et ĩquiri ĩcum qui mris te¬
stimñco datus est tutor oporte¬
bit cum a pr̃e datirs quaniuis
minus iure datus sic. tñ sinc ĩ¬
quisitione confirmetur nisi si
causa pp̃ quam datus uidebat᷑
ĩ co mutita sit ueluti si ex ami
cutores dedit ecum postume

Expanded text:
ater heredi instituto filio vel exheredato tutorem dare potest, mater autem non nisi instituto, quasi in rem potius quam in personam tutorem dare videatur. sed et inquiri in eum, qui matris testamento datus est tutor, oportebit, cum a patre datus, quamvis minus iure datus sit, tamen sine inquisitione confirmatur, nisi si causa, propter quam datus videbatur, in eo mutata sit, veluti si ex amictutores dederit, etiam postum
Abbreviated transcription (Latin):
terum cleg̾i̾nt alt̾o abstin̾e
debñt: multomagisqr roser¬
uan cquum. est si eciam fc̃s
est curator ꝑ quem bona dis¬
trahentur. quimuis nroum
explicato co negõ decesẜit.
Nam et tunc ex integro aliꝰ
curator est est faciendus nez
ħrs prioris curatoris est ho

Expanded text:
terum elegerint, altero abstinere debent. multoque magis id seruari aequum est, si etiam factus est curator, per quem bona distraherentur, quamuis nondum explicato eo negotio decesserit. nam et tunc ex integro alius curator faciendus est neque heres prioris curatoris o
Abbreviated transcription (Latin):
ta us ꝑftocicõmissum relicti
tũ si non soluatur ab hrdeł
co nominc caucatur. cumci¬
te sunt legitarium siue frõi¬
cõmissarium ptor legatorũ
ẜuandorum causa mittit¶a
rum causa in bonis est in cã
uescendi denunciet si fila ne
sit. nec usum quicquã hãt.
malo fec̾it hrs quominus hrs
res in causa hroitiria mancx̃
non pot̾it in possone enumle¬
gitarius mitti ucluiti silocũ
reugiosum fecerit ant quiõ
publice consecrant. scil ĩpi¬

Expanded text:
 fideicommissum relicta, tamen, si non soluatur ab herede uel eo nomine caueatur, cum cate sunt, legatarium siue fideicommissarium praetor legatorum seruandorum causa mittit. rum causa in bonis est, in causa uescendi deminuet, si filia nesit nec suum qui‹c›quam habeat. malo fecerit heres, quo minus res in causa hereditaria maneant, non p‹o›terit in possessionem earum legatarius mitti, ueluti ‹si› locum religiosum fecerit aut quid publice consecrauerit p
Abbreviated transcription (Latin):
Mancipato qurõ filio renuit
ex co nepotes in potestate fi¬
lius uł emancipatus suscep¬
ceptis postea libis occessit
placuit in aii potestate ma¬
nentes simul tñ hus qui sũt¬
post emancipationem natist
te eo ut siuclit. mus sibi ꝑ ne¬
potes adquiri bona sua confe¬
rat aut nepotes emancipat u̾
sibi cmolum̃tum prne ħrdi¬
tatis adquirat io q oiuus i¬
marcus Rpsit. NDem.

Expanded text:
mancipato quis filio retinuit ex eo nepotes in potestate: filius emancipatus susceptis postea liberis decessit. placuit in aui potestate manentes simul cum his, qui post emancipationem nati te eo, ut, si uelit auus sibi per nepotes adquiri, bona sua conferat aut nepotes emancipet, ut sibi emolumentum paternae hereditatis adquirant: idque ita diuus Marcus rescripsit. 5 Idem
Abbreviated transcription (Latin):
iquis filium hñs in Nuola¬
potestate ex̃ncum ĩ nepotr
locum quasi ex eo filio nat
acoptet. mox filium cmã¬
cipet. non uingetur hic ne¬
pos filio emancipato quasi
oesut emancipatus ex libͥis
Ipost emancipatio P Onp̃¬
ncm filii susceptus ex cofu¬
erit nepos conẜuana miril
finge .n. pruo scripto hroi
cohrdem datum hunc nepo¬

Expanded text:
quis filium habens in potestate extraneum in nepotis locum quasi ex eo fili‹o› natum adoptet, mox filium emancipet, non iungetur hic nepos filio emancipato, quia desiit esse emancipato ex liberispost emancipationem filii susceptus ex eo fuerit nepos, conseruanda illi finge enim patruo scripto heredi coheredem datum hunc nepo
Abbreviated transcription (Latin):
ita est ħroitas. et si forte posti
multos annos adeatur ħroitiᷤ
oĩum annorum legatario deb̾i¬
s et si quot annis sit legatu
cuius anni spectanoum nisi

Expanded text:
ita est hereditas, et si forte post multos annos adeatur hereditas, omnium annorum legatario deberi.Sed et si quotannis sit legatum, cuiusque anni spectandum, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
clarissum uiri qui ruphiram in¬
genuam honore pleno dilexat
optimi maxi qui principes ur̃i
iudicaunt cuius filiã qm̃ alũpn¬
am testõ cassumus nepoti cohro̾
datam applsau̾at uulgo q̃sitam
appariit. ¶Cum y̾rdis nomẽ
mtata uoluntatem pr st̃. sedis
fisco portiõis emolumtum iudi¬
catum fuiss cam rem legatrais
nõ obẽc qui retinu̾ãt uolunca¬
tem duo marcho placuit ⁊ ioc

Expanded text:
clarissimi viri, qui Rufinam ingenuam honore pleno dilexerat, optimi maximique principes nostri iudicaverunt: cuius filiam, quam alumnam testamento Cassianus nepti coheredem datam appellaverat, vulgo quaesitam apparuit. Cum heredis nomen mutata voluntate pater fisco portionis emolumentum adiudicatum fuisset, eam rem legatariis non obesse, qui retinuerant voluntatem, divo Marco p
Abbreviated transcription (Latin):
it ⁊ si sacram̃to miles solutus int̾
annũ mortem obierit nõ aomit¬
ti adtestm̃n iure milicie fc̃m et ro
qd̾ relictum est ad fiscũ ptinere
prorime tibi sendi. HDem.¬
Eredi qui fłos cooiciuos ẽe dix
In obtinuit ħrditas non auferet᷑
sitam aliquid acoħrdib codicilł
accepit cius actio denegabitur ita¬
qr si bonor int siroes diuisionem

Expanded text:
it, etsi sacramento miles solutus intra annum mortem obierit, non admitti ad testamentum iure militiae factum et id quod relictum est ad fiscum pertinere proxime tibi respondi. Idemeredi, qui falsos codicillos esse dixit neque optinuit, hereditas non aufertur: si tamen aliquid a coherede codicillis acceperit, eius actio denegabitur. itaque si bonorum inter heredes divisionem
Abbreviated transcription (Latin):
intra. anum manumisisset lib̾m eũ
effecturũ si.aũt ħ nõ fecisset totũ ad
ticium ꝑtin̾e. ¶ Quifundũ eirepto
cdificiolegat appllatõe edificu. aut si¬
ficiemtin significataut solum quor
cui cclificui suppoitum est. ¶Si de
sola superficie erceꝑit nichrominus
uire legatitotus fũdus uendicabi¬
brs idut sibihĩtare inuilla liceat
in quaierit. Ut iter quor.actum¬

Expanded text:
intra annum manumississet, liberum eum effecturum: sin autem hoc non fecisset, totum ad Titium pertinere.Qui fundum excepto aedificio legat, appellatione aedificii aut superficiem significa‹t› aut solum quoque, cui aedificium superpositum est. si de sola superficie exceperit, nihilo minus iure legati totus fundus uindicabiheres id, ut sibi habitare in uilla liceat: in quo inerit, ut iter quoqu
Abbreviated transcription (Latin):
bebit. Non secus ͤ ac si duor fũdoꝵ do¬
minus. alt̾m legau̾it itaut ait̾i ser¬
iret. s inclinendũ est testatore
de solo cogitassc sñ quo edificium
stare no pot. ¶Silibertus pr̃onũ
er.uii.uncus brdem scripsent. alios
patromi adutarat legatum datum.
⁊ iõ ticium nõ amplius q̃ quincũ¬
ceminsuis uendicare posse adiectõ

Expanded text:
us ac si duorum fundorum dominus alterum legauerit ita, ut alteri seruiret. sed inclinandum est testatorem etiam de solo cogitasse, sine quo aedificium stare non potest.Si libertus patronum ex septunce heredem scripserit, alios patroni dumtaxat legatum datum et ideo Titium non amplius quincuncem in seruis uindicare posse. adiectio
Abbreviated transcription (Latin):
cum unus gradus uroctur.
quro ergo si non adierit ti¬
cius incipiet ab suostitutio¬
ne stichus lib̾ et ħrs esse por¬
ro quanroui non xout ius¬
su legatiru nec ex causa le¬
giti intelugitur legatarũ.
c̾e effectus et io c̾tum est i¬
lum hroem non cẽ. ac ꝓ hoc
exhus u̾bis si ħrs non stich¬
ub̃ ħrs qr esto. lib̾ et ħrs existi
hoc quoq quod sentimus.⁊
pupillus substitutum ẜuũ
alienau̾it eumq emptor li¬
n mĩquro iste ĩsubstitutt̃e
oxisterit fiu̾o intra puber¬
titem occesẜit ex substituti¬
onc qui dem lib̾ et ħrs sit et
nccͣius pri pupilli emptori
aut noluntarius ħes extitit

Expanded text:
cum unus gradus uidetur. quid ergo, si non adierit Titius? incipiet substitutione Stichus liber et heres esse. porro quamdiu non adit iussu lega‹ta›rii, nec ex causa legati intellegitur legat‹a›rii esse effectus, et ideo certum est illum heredem non esse, ac per hoc ex his uue esto', liber et heres existet. hoc autem, quod sentimus, Ipupillus substitutum sibi seruum alienauerit eumque emptor linumquid iste in substitutione exstitit, sin uero intra pubertatem decesserit, ex substitutione quidem liber et heres sit et necessarius patri pupilli, emptori autem uoluntarius heres exstitit.
Abbreviated transcription (Latin):
firmatus curator fu̾it ¶ali.
ptarum triũ tutelaꝵ quoq
suscipienda est. s eciam ctas
pupiior consid̾aror est. nã
si priorum pupillorum cta¬

Expanded text:
firmatus curator fuerit. 17 Cptarum trium tutelarum quaeque suscipienda est, sed etiam aetas pupillorum consideranda est: nam si priorum pupillorum
Abbreviated transcription (Latin):
supius test̾m ent rumptũ
¶Muitum autem interest q̃s
conoc̃o int̾posita fuit. nami ac¬
aut inp̾t̾ĩtum concepti poni¬
tur aut in pͥsens aut ĩ futur̾
Inpͥtitum concepta ponitin
ueluti siticiꝰ consul fu̾it qmͣ
conoc̃o si uͥa est io est si ticiurs
consui fc̃us fu̾it ata est in¬
stitutus ẜrs ut supius test̾ir

Expanded text:
m erit ruptum. multum autem interest, qualis condicio posita fuerit: nam aut in praeteritum concepta ponitur aut in praesens aut in futurum. in praeteritum concepta ponitur ueluti 'si Titius consul fuit': quae condicio si uera est, id est si Titius consul fuit, ita est institutus heres, ut superius test
Abbreviated transcription (Latin):
Peras stipulatus añ pactum
diem opam cius dici petere
non potest. nec ps ope ꝑ horas
solui potest. qr ro est officiroi

Expanded text:
peras stipulatus ante peractum diem operam eius diei petere non potest.Nec pars operae per horas solui potest, quia id est officii
Abbreviated transcription (Latin):
dicatur. et iõ negetur natura¬
lis cius pr̃is hroitas ad cum
ptinere. qr ex hoc cau querit
an iurc fuli broitatem obti¬
nerc possit locus erit carboia¬
no edicto. cum u̾o ꝓponitur
ex ħroatum eẽ. non est incc¬
cessarium controu̾sum pub¬

Expanded text:
turalis patris hereditas ad eum pertinere, quia et hoc casu quaeritur, an iure filii hereditatem optinere possit, locus erit Carboniano edicto. Cum uero proponitur exheredatus esse, non est necessarium controuersiam
Abbreviated transcription (Latin):
ul cum lib̾tate legatum acqui¬
ri potuit licet legato ĩpositirñ
sit ue: cum in tẽpus ub̾titis
legatum collacum c̃et cũ uero
ub̾tas sub coocone iegatũ antẽ
psentroie datum est ĩ ħ ques¬
tio est an constit̾it legitũ et ci¬
mane nec cato manc sũic locu
ĩꝓposito hret qd et si statim testi¬

Expanded text:
ul cum libertate legatum adquiri potuit, licet legato imposito non sit, ueluti cum in tempus libertatis legatum collatum esset.Cum uero libertas sub condicione, legatum autem praesenti die datum est, in hoc quaestio est, an constiterit legatum: etenim nec Catonianae sententiae locum in proposito esse, quia etsi statim testa
Abbreviated transcription (Latin):
nurus moreretur froroĩcon¬
missum aptandum esse. Io
eiq codicillis substituit. ox¬
uroe filius ĩpubes decessit lic
substitutio ĩutilis sit. qr codi¬

Expanded text:
nurus moreretur, fideicommissum aptandum esse. 78 eique codicillis substituerit, deinde filius impubes decesserit, licet substitutio inutilis sit, quia codi
Abbreviated transcription (Latin):
tempore quo naisc̾etur ei post¬
cumus. ¶ S ñ filiusfam. mi¬
les feciss testam̃tum dem de
postea uiuo co et ad huc auo
quo supstite nasc̾etur ei pꝰ¬
tumus non rumpitur eius
ĩ potestate cius non pueniet
non uidetur suus hr̃s agnxs¬
ci. ¶Ae ue auo quro suo hũc

Expanded text:
osthumus. Sed si filius familias miles fecisset testamentum, deinde postea vivo eo, et adhuc avo quoque superstite, nasceretur ei posthumus, non rumpitur ejus in potestate ejus non perveniret; non videtur suus haeres agnosci, ac ne avo quidem suo hunc
Abbreviated transcription (Latin):
at pciqui tñsub eodem tecto
fuissent qui uo minustrius ꝑ
ticipes cedis fuissent et cius
ctatis quamqmͣ nõdum pu¬
b̾es ut rei interoictum cape
possent hus non magis ĩce¬
AIpti oportere. Marc̃.¬

Expanded text:
at, qui tantum sub eodem tecto fuissent: qui vero ministri vel participes caedis fuissent et eius aetatis, quamquam nondum puberis, ut rei intellectum capere possent, his non magis in caeparci oportere. Marc
Abbreviated transcription (Latin):
so con. csiluno impuberes s¬
ui trebiis autem gͥmanus
iegatus ecim de impubere
sumi iussit supplicium ⁊ no
ad pedes dm̃ cubuerant cum
occroe̾ nec postea cedem ciꝰ pro¬
drõat ut cĩ opem ferret eum

Expanded text:
to Silaniano impuberes servi. Trebius autem Germanus legatus etiam de impubere sumi iussit supplicium et taad pedes domini cubuerat cum occideretur nec postea caedem eius prodiderat. ut enim opem ferre
Abbreviated transcription (Latin):
tio ticio an demonstrom corporis
uł artificii uł officui ł neccessitu¬
dĩs uł affinitatis nichil interest.
nam demonstr̃o płmq que ute
nominis fungitur. nec int̾esti
fła an u̾a sit si c̾tum est quemte¬
stator demonstrauit inter demõ
ostendit condco fucura. ꝑ Omp̃

Expanded text:
io Titio' an per demonstrationem corporis uel artificii uel officii uel necessitudinis uel adfinitatis, nihil interest: nam demonstratio plerumque uice nominis fungitur. nec interest, falsa an uera sit, si certum sit, quem testator demonstrauerit.Inter demonsostendit, condicio futuram. 35 Pomp
Abbreviated transcription (Latin):
aulus .R̾. ca que põst mortem
pr̃is filio reodi debunt emã¬
cipatum filium quamuis pͥ¬
us consecutus sit quam debe¬
rentur. fr̃ĩ qui inpotestate pa¬
tris relictus est. confre nõ te¬
berc. cum post mortem p̃ris ñ
tam exdonatione quam ex cã
debiti. ea possiõc utoctur. ¶p

Expanded text:
aulus respondit ea, quae post mortem patris filio reddi debuerunt, emancipatum filium, quamuis prius consecutus sit quam deberentur, fratri qui in potestate patris relictus est conferre non debere, cum post mortem patris non tam ex donatione, quam ex causa debiti ea possidere uideatur.
Abbreviated transcription (Latin):
et mortem uindicare defunc
xilium familia ei ferre d ⁊ ar¬
mis et manu et clamoribus
et obiectu corporis ꝙ sicum
poss non tułit m̾ito suppliciũ

Expanded text:
et mortem uindicare defunctxilium ei familia ferre debet et armis et manu et clamoribus et obiectu corporis: quod si, cum posset, non
Abbreviated transcription (Latin):
nenssine igitur putem pre¬
gnantem siic sit reuera pre¬
gnins que eum pitura est.
qui suus ħrs futurus est xo

Expanded text:
nem. Siue igitur putem praegnatem siue sit re uera praegnas, quae eum paritura est qui suus heres futurus est
Abbreviated transcription (Latin):
tator inutule foret iegatum qn̾¬
cum oecesẜit non uale. que di¬
sfinitio ĩ quibro am fiia est. quĩ
enim si quis ita legau̾it si quis
post kalendas mortuus fuo ti¬
cio dato in cauillamur. nam ħ
modo si statim mortuus fu̾it ñ
esse legatum datum u̾ius estꝰ ĩ
utiliter drtum. Item si tibi lega¬
tum est fundus qui scribendi ce

Expanded text:
ator, inutile foret, id legatum quandocumque decesserit, non ualere. quae definitio in quibusdam falsa est. Quid enim, si quis ita legauerit: 'si post kalendas mortuus fuero, Titio dato'? an cauillamur? nam hoc modo si statim mortuus fuerit, non esse datum legatum uerius est quam inutiliter datum. Item si tibi legatus est fundus, qui scri
Abbreviated transcription (Latin):
quam cõtertitꝰ aduentu latro
ficium ẜuor suorũ nec pictis pro
fius nec solucitiroo hrois opti¬
nere dr ut ao penam uocentus.
quos adsouuc dñs ix. Up.

Expanded text:
quam conterritus aduentu latronficium seruorum suorum, nec pietas pro seruis nec sollicitudo heredis optinere debet, ut ad poenam uocentur, quos a
Abbreviated transcription (Latin):
Et et ip̃ius qui in potestite
cuendum est quemadmoõ
solec cau̾i. si erccm res duo¬
b sub diucrsis ul cẽrus con¬
ocõnib relicta sit. duob .n.
satifoatur. s in utroq cãu de
psonis satifoatom subituris
si sit apiro quem hrditas nec
legitorum sitifort in possõc:
xdu̾sus eum legitirius mit
ocõ legati cuius nomine p̾po¬
sita stipłone captum fu̾at ex¬
titit frocuissores interim ten¬
cẽt ad quam u̾ba stipusonis
dirigi possunt. ¶Impr mar¬
chus antonius uilis alro. se¬
sit cum a quo res froĩcõmi¬
cuit principi. pro cautionẽ¬

Expanded text:
estate, c‹a›uendum est, quemadmodum solet caueri, si eadem res duobus sub diuersis uel contrariis condicionibus relicta sit: duobus enim satisdatur, sed in utroque casu isdem personis satisdationem subiturissi sit apud aliquem hereditas ne‹c› legatorum satis‹dat›, in possessionem aduersus eum legatarius mittdicio legati, cuius nomine proposita stipulatione cautum fuerat, extitit: fideiussores interi‹m› tenset, ad quam verba stipulationis derigi possint. Imperator Marcus Antonius Iulio Balbo rescripsit eum, a quo res fideicommicuit principi post provocatione
Abbreviated transcription (Latin):
n bonor possõib uiris igno¬
rancu ñ pot quominꝰ dics ce¬
oat et iõ ħroi instituto et añ
aptas tabulas dics ceoit. satis
est enim scue mortuũ eẽq se
prorimũ cognatum fore co¬
pum q corum quos cõsuset¬

Expanded text:
n bonorum possessionibus iuris ignorantia non prodest, quo minus dies cedat, et ideo heredi instituto et ante apertas tabulas dies cedit. satis est enim scire mortuum esse seque proximum cognatum fuisse copiamque eorum quos consule
Abbreviated transcription (French):
et cc̃ fiscum et contra rẽ pr
is qui captiui bonor possõm
petit. ¶ ubicumq iexł scra¬
tus ui consto cape hroitatem

Expanded text:
tra fiscum et contra rem pubis qui captiui bonorum possessionem petit. Ubicumque lex uel senatus uel constitutio capere hereditatem
Abbreviated transcription (Latin):
la fuicinius auint ex de pecu¬
uodantimactionemqr disp¬
ueuit eam furti obligiri uel
ĩ ip̃am ob res ammnotas dari
actiom. ¶S. ec si p̾r aditinc

Expanded text:
la Fulcinius aiunt de peculio dandam actionem, quia displicuit eam furti obligari: vel in ipsam ob res amotas dari actionem. Sed si pater adiunc
Abbreviated transcription (Latin):
tione placet ut frat qui ab in¬
testato pupillo successit. sub¬
stitutus froĩcõmisso obliget
ꝙ si si inuicem fu̾int substitu¬
ti et infroĩcõmisso substituti¬
cionẽuałe uno qr cor mortuo

Expanded text:
tione placet, ut mater, quae ab intestato pupillo successit, substitutis fideicommisso obligetur: quod si inuicem fuerunt substituti, et in fideicommisso substitutionem ualere: unoque eorum mortuo
Abbreviated transcription (Latin):
Ereoitatum cõputatõi  ilimeu¬
tis ficienoc hanc form c̾e. ulp̃.
scribit ut aprima ctace us ad an¬
num uicesimũ quãtitis aumẽ¬
tetur. eiusq quãtititis falcioia

Expanded text:
ereditatium. Computationi in alimentis faciendae hanc formam esse Ulpianus scribit, ut a prima aetate usque ad annum uicesimum quantitas alimentetur eiusque quantitatis Falcidia
Abbreviated transcription (Latin):
excere. s um est non an esse
tutorem qm̃ dies uen̾it. ñ
nec antequam adita sit hre¬
ditas. qr igitui ex eodem te¬
stam̃to iam gesta fuit tute
la qui excusatus est alias. ab¬
futurus rei .pi. causa reu̾s
continuo heret tutelas. añ
susceptas ecum intra anuz

Expanded text:
ercere. sed uerum est non ante esse tutorem, quam dies ue‹n›erit: nam nec antequam adita sit hereditas. quia igitur ex eodem testamento iam gesta fuit tutela et qui excusatus est alias afuturus rei publicae causa, reuersus continuo haeret tutelis ante susc
Abbreviated transcription (Latin):
milit agenoum. quro si hoc
ip̃m in questionem ueniat
utrũ. immio. an postea editꝰ
dicciroum est et sup hoc sena¬
tus. con. agenoum ẽt̃.ẜ quid
sit. Si an uxor fu̾it discepte¬
tenendum᷑ ħ senatus con. pꝰ
mortem parentis ceffire. su
is supsit in cuius potestate re¬
tasuri non sunt. Quid crgo ẽ

Expanded text:
militer agendum.Quid si hoc ipsum in quaestionem ueniat, utrum in matrimonio an postea editus sit? dicendum est et super hoc ex senatus consultis agendum.Et quid sit, si an uxor fuerit disceptetenendum haec senatus consulta post mortem parentis cessare, si is supersit, in cuius potestate recasuri non sunt. quid ergo e
Abbreviated transcription (Latin):
Epenituz casus quo hrs age̾ põt
quamuis testator age̾ non pote¬
rit. ueluti si tutor cũm solu̾ecle¬

Expanded text:
peritur casus, quo heres agere potest, quamvis testator agere non potuerit: veluti si tutor, cum solveret le
Abbreviated transcription (Latin):
noris nõie cõpetit et solutũ
non repetetur remanet ergo
pp̃ pignus naturał obligõ
re aũt integra non putarem
compelleiroum adire nisi pͣꝰ

Expanded text:
noris nomine competit et solutum non repetetur. remanet ergo propter pignus naturalis obligatio. in re autem integra non putarem compellendum adire, nisi p