comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ica ad sacrã militiã ꝑuenire festinat: desiderii sui fructũ ñ ali
pisse constet urorẽ. Qui dũ initiatꝰ fuerit expleto biennio ꝑ qͥnquen¬
niũ aliud acholitꝰ & subdiaconꝰ fiat. & sic ad diaconatũ si ꝑhȩc tẽpo¬
ra dignꝰ iudicatꝰ fuerit ꝓuehat᷑. Exinde iã accessu tẽporũ p̃sbiteriũ
uel episcopatũ. si eũ cleri ac plebis euocarit electio. ñ immerito sortiet

Expanded text:
ico ad sacram militiam pervenire festinat, desiderii sui fructum non alipisse constet uxorem. Qui dum initiatus fuerit expleto biennio, per quinquennium aliud acolythus et subdiaconus fiat, et sic ad diaconatum, si per haec tempora dignus judicatus fuerit, provehatur. Exinde jam accessu temporum, presbyterium vel episcopatum, si eum cleri ac plebis edecumarit electio, non immerito sortiet
Abbreviated transcription (Latin):
cultas suppetit. nũꝗ uel fieri. uel eẽ ꝑmittat ep̃m. quẽ ad no¬
noris culmen constiterit asoendisse ꝑ p̃tium. uel etiã qd darna¬
bile .ẽ. ꝑ curialis obsequĩ famulatũ. absit enĩ ut plationis am¬
bitu scłarẽ coluit pͥncipẽ: sꝑualẽ eccłastici culminis optineat

Expanded text:
cultas suppetit, nunquam vel fieri, vel esse permittat episcopum, quem ad hocultas suppetit, nunquam vel fieri, vel esse permittat episcopum, quem ad honoris culmen constiterit ascendisse per praemium: vel etiam, quod damnabilius est, per curialis obsequii famulatum. Absit enim ut qui praelationis ambitu saecularem coluit principem, spiritalem ecclesiastici culminis obtineat
Abbreviated transcription (Latin):
tione uenalit̾ eccłam adqͥssisse ñ ẽẽ symoniacũ dogmatirarit. qͥ
nimirũ qͥa hoc simplicit̃ ꝓ ut sibi uide̾tur expͥmeret. stulti uel he¬
betes merito dicerent᷑. Sed qm̃ ñnulli taliũ id ꝓcaciter astru¬
unt. & qͥb cauillationũ argumentorũq uersutiĩs ꝑuicacit̃ alli¬
gare contendt̃: ñ ĩ merito inuiti om̃s hereticorũ nom̃ incurut
Non enĩ hereticũ sed ꝑuicax obstinatio facit: nec om̃s herelicis
alt̃ iosue amalechitas oppugnantes isrł. euaginato canonici ui¬
goris mucrone ꝓsterne. Tollat᷑ ẽ medio quantoeiꝰ tartares. am¬
ritudinis achonitũ: ne qd̾ absit ferale uenenũ faucib influat
paruulorũ. Tuis p̃terea manib talis aromatici pigmenti. qͥba
languentib ꝓpinet᷑ antidotꝰ. qͥ & uenenati erroris collat illae¬
men. &t sanȩ ac sincere fidei restauret puritatẽ. Unde in calce
huiꝰ epłe sacris clementiȩ ur̃ȩ aurib suggero: ut in quantũ fap¬

Expanded text:
 esse simoniacum dogmatizant. Qui nimirum si hoc simpliciter, prout sibi videretur, exprimerent, stulti vel hebetes merito dicerentur: sed quoniam nonnulli talium id procaciter astruunt, et quibusdam cavillationum, argumentorumque versutiis pervicaciter allegare contendor, haereticum, sed pervicax obstinatio facit. Nec omnes haereticialter Josue, Amalecitas oppugnantes Israel , evaginato canonici vigoris mucrone, prosterne. Tollatur e medio quantocius tartareae amaritudinis aconitum, ne quod absit, ferale 21 venenum faucibus influat parvulorum. Tuis praeterea manibus talis aromatici pigmenti quibusque languentibus propinetur antidotus, qui et venenati erroris tollat illuviem, et sanae atque sincerae fidei restituat puritatem. Unum in calce hujus epistolae sacris clementiae vestrae auribus suggero; ut in quantum fa
Abbreviated transcription (Latin):
consecrat᷑ siue fuerit homo siue animal. siue ager. uel qͥeꝗs somel fu¬
erit consecratũ sc̃m scõrũ dño erit. & ad ius sacerdotũ etuet. Prco
nẽ ut sacrilegꝰ diuidicet᷑. & si emendare noluerit ex cõmunicetur

Expanded text:
consecratur, sive fuerit homo, sive animal, sive ager, vel quidquid semel fuconsecratur, sive fuerit homo, sive animal, sive ager, vel quidquid semel fuerinem, ut sacrilegus dijudicetur; et si emendare noluerit, exco
Abbreviated transcription (Latin):
cepit consuetudo fideliũ. ut sua quique uendentes. ad pedes apło
pauperũ subsidia ministrarent. Post aut̃ iusũ . ẽ. sc̃ĩs patrib
qͥscilicet illis in saniori regiminis ordine successert: ut hii qͥ
indigentiũ ꝓfutura. Et certe ꝑ moysen: in lege p̃cipit᷑. Om̃e in¬
quit qd̃ dño consecratur siue homo. siue animai. siue ager. ñ uen¬
erit dño. Ecce hic manifestissime ꝓhibent᷑ ea quȩ dño consecran¬
tur. uel uendi debere uel redimi: sed uisũ. ẽ. ea sc̃a sc̃oꝵ uigit᷑ per
dĩ legẽ. quȩ gratis. ẽ. accipienda. gratis danda. ẽ. uenalit̃ ꝑcepiaa pͥ¬
quã ñ sit peccatũ qd̾ sine consecratione fit tale cõmerciũ Sedl
circofortasse ñ times: qͥa uetꝰ illa lex ꝓhibet qͥdẽ culpã sed ñ int̾ro
gat penã. Accipe gͥ qđ suꝑ hoc romane presul ecłe bone facius in
decretau scribit epła. Nulii inqͥt liceat ignorare. qͥa om̃e qđ dño

Expanded text:
coepit consuetudo fidelium, ut sua quaeque vendentes, ad pedes apostcoepit consuetudo fidelium, ut sua quaeque vendentes, ad pedes apostpauperum subsidia ministrarent . Post autem visum est sanctis Patribus, qui scilicet illis in sacri regiminis ordine successerunt, ut ii quindigentium profutura. Et certe per Moysen in lege praecipitur: « Omne, inquit, quod Domino consecratur, sive homo, sive ager, non venanctorum erit Domino . » Ecce hic manifestissime prohibetur ea, quae Domino consecrantur, vel vendi debere, vel redimi; sed jussum est ea sancta sanctorum jugiter permlegem Dei, quae gratis accipienda, gratis danda est, venaliter percepisse? Tanquam non sit peccatum, quia sine consecratione fit tale commercium? Sed idcirco fortasse non times, quia lex illa vetus prohibet quidem culpam, sed gitur, quid super hoc Romanae praesul Ecclesiae Bonifacius in Decretali scribat epistola: « Nulli, inquit, liceat ignorare, quia omne quod Domino
Abbreviated transcription (Latin):
diuidis. & qd alienũ . ẽ. in tui iura conuertis. Qd̃ si ȩccłam suscepisti
qd̃ om̃ino negare ñ potes: ꝓcul dubio factꝰ es sẏmoniacꝰ. & priꝰ u
nalitas fec̃ te hereticũ. ꝗ manꝰ ĩpositio redderet consecratũ. Tc̃
enĩ consecrationẽ euidentissime coemisti : cũ id ꝓpt̾ qd̾ ad conse¬
crationẽ ꝓmouendus eras uenalit̃ accepisti. Sic enĩ pendet unũ
ex altero: ut & qͥ t̾rena ȩccłȩ bona suscipit. ad gr̃am consecratio¬
nis aspiret. & qͥ ꝑ consecrationẽ ꝑficit᷑. bona eccłȩ in usus egentiũ
& cuncta pietatis oꝑa dispensando conseruet. Hoc itaq mͦ licet
ecclesiasticȩ facultatis mentio in ipsa manꝰ impositione ñ fiat: is
tam̃ qͥ consecrat᷑ bonorũ ȩxcłȩ dispensator efficit᷑. & cũ ȩocłam
suscipit. cũ nichil tc̃ de consecratione. dicat᷑. ad hoc tam̃ ut con¬
secret᷑ eligit᷑. Ab ipso plane pͥncipio nascentis ȩccłȩ. salubris hȩc

Expanded text:
violenter in tui usus jura convertis. Quod si Ecclesiam suscepisti, quod omnino negare non potes, procul dubio factus es simoniacus: et prius te venalitas fecit haereticum, quam manus impositio redderet consecratum. Tunc enim consecrationem evidentissime coemisti, cum id, propter quod ad consecrationem promovendus eras, venaliter accepisti. Sic enim unum pende ex altero, ut qui terrena Ecclesiae bona suscipit, ad gratiam consecrationis aspiret; et qui consecratione perficitur, bona Ecclesiae in usus egentium et caetera pietatis opera dispensanda conservet. Hoc itaque modo licet ecclesiasticae 19 facultatis mentio in ipsa manus impositione non fiat, is tamen qui consecratur, bonorum Ecclesiae dispensator efficitur; et cum Ecclesiam suscipit, quamvis nil tunc de consecratione dicatur, ad hoc tamen ut consecretur eligitur. Ab ipso plane principio nascentis Ecclesiae salubris haec
Abbreviated transcription (Latin):
culũ qua fronte poteris episcopalis ordinis exxusare cõmereũ.n
łitulu  futurꝰ ondinator nequaꝗ ꝑ manꝰ ĩpositionẽ sacerdotii tͥ tri¬
deret sacramentũ. ꝑhoc enĩ qd̃ uenalit̃ accepisti: consequent᷑ ad sa¬
cerdotiũ ꝓmoreris. atq id̾o licet illa manꝰ impositio ñ uenalis sit
ses gratuita nequaꝗ tam̃ quantũ ad te spectat. a uenalusatise
sordib aliena. Uenalitas enĩ si tͥ nota . ẽ. contaminat consegran¬
tẽ : gratuita consecratio mundare ñ ualet emptorẽ. Obsceni¬
tas iminundi feda cõmercii sordidat mundũ: gratuita manꝰ ipoli¬
tio ñ potest emundare pollutũ. Mendacii forsitan arguorisi&
loquor sacri eloqi testimonus ñ affirmo Per aggeũ nãan ppliam as¬

Expanded text:
aculum, qua fronte poteris episcopalis ordinis excusare commercium? aculum, qua fronte poteris episcopalis ordinis excusare commercium? titulum, futurus ordinator nequaquam per manus impositionem, sacerdotii tibi traderet sacramentum. Per hoc enim quod venaliter accepisti, consequenter ad sacerdotium promoveris; atque ideo licet illa manus impositio non venalis sit, sed gratuita, nequaquam tamen, quantum ad te spectat, a venalitatis est sordibus aliena. Venalitas enim si sibi nota est, contaminat consecrantem, gratuita consecratio mundare non valet emptorem. Obscenitas immundi foeda commercii sordidat mundum, gratuita manus impositio non potest emaculare pollutum. Mendacii forsitan arguor, si quod loquor sacri eloquii testimonio non affirmo. Per Aggaeum namque propheta
Abbreviated transcription (Latin):
dũ sit  & merito pat̃ ile dicat᷑. ex cuiꝰ femore sola caroso ogrela
ñ anima: sic ille ꝓcul dubio dicendus ẽ. mercator ȩocłȩ. q ꝑ t̾rena uus
redimit. ad honoris culmen ascendit. & ꝑ corporalis eõmereiũ lucri
lis ercellentie conscendere dignitatẽ. Et dũ te dicis a pͥncipe t̾re¬
na dũtarat eccłe cõmoda ꝑcepisse: asseris te qͦdãm uillieũ ñ at sa¬
cerdotali officio fungaris constitutũ. Dic inꝗ cuꝰ erat figure aquan
sane habebat speciẽ inuestitura hȩc. quã in manib tuis pͥnceps ale dil¬
posuit :  e Forro si surculus. si simplex ẽ. baculus. merito t letꝰ appla¬
aeꝰ qͥa sic̃ asseris ñ sacerdotis officiũ sed ad ꝓcuratonris uiciatꝰ esul¬
licatu atq ioo necẽẽ iam. ẽ. ut ep̃o qͥ tͥ p̃ferendus. ẽ. sis subieet. At
si scłaris ille pͥnceps accepta ł ꝓmissa peccunia pastoralẽ ł tradidit u¬

Expanded text:
dum sit, et merito pater ille dicatur, ex cujus femore sola caro sit egressa, dum sit, et merito pater ille dicatur, ex cujus femore sola caro sit egressa, non anima: sic ille procul dubio dicendus est mercator Ecclesiae, qui per terrena, quae redemit, ad honoris culmen ascendit, et per corporalis commercium lucri, lis excellentiae conscendere dignitatem; et dum te dicis a principe terrena duntaxat Ecclesiae commoda percepisse, asseris te quodammodo villicum, non ut sacerdotali fungaris officio, constitutum. Dic, inquam, cujus erat figurae, quam sane habebat speciem investitura haec, quam in manibus tuis princeps ille deposuit? Porro si surculus, si 18 simplex baculus, merito tibi laetus applaude; quia sicut asseris, non ad sacerdotis officium, sed ad procuratoris initiatus es villicatum, atis ille princeps, accepta vel promissa pecunia, pastoralem tibi tradidit b
Abbreviated transcription (Latin):
neus & phyletꝰ. in p̃dicatione pauli. ł certe tanꝗ. iamnes. & mam¬
bres. tẽpore moysi resistentes ueritati. hane ñ cessabant disse¬
it iure sẏmoniacꝰ ñ dicat᷑ qͥsqͥs absq manꝰ impositione epis copa¬
tũ cõparasse conuincit᷑. Dicebant enĩ qͥa cũ hoc fit: ñ distrahitꝰ
unde sint diuites. gratis accipiunt unde fieri debeant sa¬
cerdotes. O nouũ scismaticorũ genꝰ: & o sacrilegiũ ȩt̃ni silentii
censura dãpnandũ. In una siqͥdẽ hominis ꝑsona duos eẽ consti¬
tuunt : ut unꝰ sit eoꝵ sacerdos sub peccato uenundatꝰ. alt̾ di¬
ues. aut sub taxatione peccuniȩ cõparatꝰ. Iste uelut alter
sardana palus int̃ delicias eructet conuiuantiũ: lle tãꝗ
grũ: puluerẽ t̾rȩ tantũ. ñ segetũ dicendus. ẽ sgnarasse
genuisse ñ plem qđ ex anima constat & corpore. Qld cũ pentitẽ abelo¬

Expanded text:
naeus et Philetus in praedicatione Pauli ; vel certe tanquam Jamnes et Mamnaeus et Philetus in praedicatione Pauli ; vel certe tanquam Jamnes et Mambres tempore Moysi , resistentes veritati, hanc non cessabant disseut jure simoniacus non dicatur quisquis absque manus impositione episcopatum comparasse convincitur. Dicebant enim, quia cum hoc fit, non distrahitur unde sint divites: gratis accipiunt, unde fieri debeant sacerdotes. O novum schismaticorum genus, et os sacrilegum aeterni silentii censura damnandum! In una siquidem hominis persona duos esse constituunt: ut unus sit sacerdos sub peccato venundatus, alter autem dives sub taxatione pecuniae comparatus. Ipse velut alter Sardanapalus inter delicias eructet convivantium; ille tanqgrum, pulverem, terrae tantum non segetum dicendus est comparasse genuisse, non prolem, quae ex anima constat et corpore. Quod cum penitus absur
Abbreviated transcription (Latin):
trẽ familias quȩlibet domestice facultatis iartura refert᷑: sic
etiã dignũ. ẽ. ut summo pontifici pacientis ȩccłe lesio nunti¬
etur. ut sic̃ ab illo ꝓut uires suppetunt. ingruentib domꝰ sue malis
occurrit᷑: ita nichilominꝰ & ab ipso nutantis fidei fundamentũ.ł etiam
ordo religionis qͥ confundi ceperat instauret᷑. Noua ꝓh dolor nr̃o tẽ¬
pore heresis orta ẽ: cui nisi quantociꝰ auctoritatis ur̃e se uigor obi¬
ciat. timendũ .ẽ. ne ad religionis apiane ꝑniciẽ. animeq periculũ.
uelut cancer feralit̾ serpat. Nonnulli plane clericos ꝑ exterioris ha
inflaminati hoc ꝑtinaciter dogmatitant ñ ad simoniacã beresim
episcopatũ adqͥrat si tantũmͦ consecrationẽ gratis accipiat. Unde
cũ nuꝑ in excellentissimi ducis. Godefridi. uersarem᷑ alloqͥo: duo qͥdẽ
ex capellanis eiꝰ. unꝰ ut erat barbarꝰ. barbarico nomine. tudelchi¬
nus.alt̃ uͦ natione ueneta. ioħes. uocabat᷑. Hii nimirũ tanꝗ. hime¬

Expanded text:
familias quaelibet domesticae facultatis jactura refertur, sic etiam dignum est, ut summo pontifici patientis Ecclesiae laesio nuntietur. Ut sicut ab illo, prout vires suppetunt, ingruentibus domui suae malis occurritur; ita nihilominus et ab isto nutantis fidei fundamentum, vel etiam ordo religionis, qui confundi coeperat, instauretur. Nova, proh dolor! nostro tempore haeresis orta est, cui nisi 17 quantocius auctoritatis vestrae se vigor objiciat, timendum est ne ad religionis Christianae perniciem, animarumque periculum, velut cancer feraliter serpat. Nonnulli plane clericorum vitam per exteinflammati, hoc pertinaciter dogmatizant: Non ad simoniacam haeresimacquirat, si tantummodo consecrationem gratis accipiat. Unde cum nuper in excellentissimi ducis Gothfredi versaremur alloquio, duo quidam ex capellanis ejus, unus ut erat barbarus, barbarico nomine Tudetchinus; alter vero natione Venetus, Joannes vocabatur: hi nimirum tanquam Hyme
Abbreviated transcription (Latin):
cibũ nũqͥs scificabit᷑ Hespondentes sacerdotes dirert. Hon
Et dit̃ agguis. Si tetigerit p̃ollitꝰ in anima ex om̃ib his. nũq
espondit aggeus & dixit. Sic popłs iste & sic gens ista ante faciẽ
meã dic̃ dñs: & sic om̃e opus manuũ eoꝵ. & om̃ia quȩ obtulert̃ conta¬
minata ert̃. In his gͦ ꝓpheticis immo diuinis uerbis euident̃ ostendit᷑.¬
qͣm emptor iste. uidelicet qͥ ẽ. pollutꝰ in anima. suscepti polluit ordi¬
nis dignitatẽ. Dignitas uerolicet ꝑ manꝰ impositionẽ gratuito sit
accepta : nequaquã tam̃ mundat emptorẽ. Adhuc aut̃ ad inuestitu¬
rã redeo: & te qͥ ñ ȩcclesiã. sed ȩccłȩ p̃dia te cõparasse głaris inqͥro.¬

Expanded text:
cibum numquid sanctificabitur respondentes autem sacerdotes dixerunt non et dixit Aggeus si tetigerit pollutus in anima ex omnibus his numquaminabitur et respondit Aggeus et dixit sic populus iste et sic gens ista ante faciem meam dicit Dominus et sic omne opus manuum eorum et omnia quae obtulerint ibi contaminata erunt et quoniam emptor iste videlicet, qui est pollutus in anima, suscepti polluit ordinis dignitatem. Dignitas vero licet per manus impositionem gratuito sit accepta, nequaquam tamen mundat emptorem. Adhuc autem ad investituram redeo, et a te, qui non Ecclesiam, sed Eccle
Abbreviated transcription (Latin):
trauerit. & seorsũ colligens altare constituerit. & cõmonen¬
ti ep̃o ñ adqͥeuerit. nec consentire. uel obȩdire uoluerit. semel &
iterũ conuocanti: hic dãpnet᷑ om̃imodo. Qd si ęcełam conturbare
& sollicitare ꝑsistit: tãꝗ seditiosus ꝑ potestates exteras opprimat᷑.
iqͥs prb̃t. a p̃posito suo correptꝰ fuerit: debet utiq apud uicinos
ep̃os conqueri ut ab ipsis eiꝰ causa possit audiri. ac ꝑ ipsos suo
o ep̃i sui cõmunione duxerit. ac separatĩ cũ aliqͥb scisma faciens. sacrifi¬
cũ dõ obtulerit: anathema habeat᷑. & locũ amittat. si querimoniã iustã
aduersus ep̃m ñ habuerit. inqͥrendũ erit. Ex decretis ꝑꝑ in nocentii

Expanded text:
travit, et seorsum colligens altare constituit, et commonenti episcopo non acquieverit, nec consentire vel obedire voluerit semel, et iterum convocanti: hic damnetur omnimodo, nec ultra restiterit, tanquam seditiosus per potestates exteras opprimatur. quis presbyter a praeposito suo correptus fuerit, debet utique apud vicinos episcopos conqueri, ut ab ipsis ejus causa possit audiri, ac per ipsos suab episcopi sui communione duxerit, aut separatim cum aliquibus schisma faciens sacrificium Deo obtulerit, anathema habeat, et locum amittat: si querimoniam justam adversus episcopum non habuerit, inquirendum erit. » Secundum hoc capi
Abbreviated transcription (Latin):
sit heresis. solis ep̃is. qͥ consecrandis manꝰ imponunt. sed & scłarib qͦq pͥn¬
apib qͥ licet inuiste aliquando tamen ȩcłas futuris rectorib tradt̃.
Nã cũ aliqͥd sub uenalitate suscipit᷑ : & illud ꝓcul dubio cõparat᷑.
qd̾ ex necessitate conseqͥt᷑. Ad hoc enĩ pastoralis eccła euiq cõmitti
collate peccuniȩ cõmerciũ spectat. ad qd̾ is qͥ ẽ. ꝓmouendus aspi¬
rat. Hinc .ẽ. plane. qd ñ solũ qͥ maiorib p̃ferunt᷑ eccliis. sed & illi
stilenter accipiunt sy moniaoe heresis tendiculas ñ euadunt. ꝑ.
id enĩ qd̃ uenalit̃ assequunt᷑: ad sacrorũ graduũ ordines ten¬
at̃ & tc̃ iã destinant᷑ ad ordines cũ illa suscipiunt. ꝑ que scilicet
ad obtinenda sacrorũ graduũ incrementa ꝑtingt̃. Iniciat᷑ etũ
ad dignitatis ordinẽ: qͥ ad obtinendã ordinis constituit᷑ dignitatẽ.

Expanded text:
t episcopis, qui consecrandis manus imponunt; sed et saecularibus quoque principibus, qui licet injuste, aliquo modo tamen Ecclesias futuris rectoribus tradunt. Nam cum aliquid sub venalitate suscipitur, et illud procul dubio comparatur, quod ex necessitate subsequitur. Ad hoc enim pastoralis Ecclesia cuique committitcollatae pecuniae commercium spectat, ad quod is qui est promovendus, aspirat. Hinc est plane, quod non solum qui majoribus praeferuntur Ecclesiis, sed et illis pecuniae pestilenter accipiunt, simoniacae haereseos tendiculas non evadunt. Per id enim quod venaliter assequuntur, ad sacrorum graduum ordines tendunt; et tunc jam destinantur ad ordines, cum illi suscipiunt, per quae scilicet ad obtinenda sacrorum graduum incrementa pertingunt. Initiatur enim ad dignitatis ordinem, qui ad obtinendam ordinis constit
Abbreviated transcription (Latin):
minib scẽ eccłe anatematia antes apłica auctoritate pellimꝰ & di¬
namꝰ: quos sacrilegos ẽẽ uidicamꝰ. Pensemꝰ & alia ꝗ plura. cat hol¬
corũ patrũ exẽpla congerere: nͥ ꝑspicue nosceremꝰ hoc nequa ei
tanꝗ raptor atq sacrilegꝰ anatematigari. & ab ȩcclẽ liminib debi
& heretioũ. canonici uigoris examine condẽpnari. Sanonica ni¬

Expanded text:
pellimus et damnamus, atque sacrilegos esse judicamus. » Possemus et alia quam plurima catholicorum Patrum exempla congerere, nisi perspicue cognosceremus nequaquam hoc tanquam raptor atque sacrilegus anathematizari, et ab Ecclesiae liminibus debes et haereticum canonici vigoris examine condemnari. Canonica ni
Abbreviated transcription (Latin):
Ex se nãq & ñ exarbitrio sũmi rectoris regnant. qͥ nullis fulti uircutib nqͥs
quunt᷑. quos tam̃ int̾nꝰ uidex ⁊ ꝓuehit ⁊ ñ cognoscit. qr quos ꝑmittendo tolerat
t̾a ꝑscrutant᷑ s quȩ intelligendo penetrant iuuendo amculcant. Repente do¬
cent q̃ ñ oꝑe s meditatione didicert̃. & quod uerbis p̃dicant moribus ĩpugna
Unde fit ut cũ pastor ꝑ abrupta gradit᷑ ad p̃cipiciũ grex sequat᷑. Nemo qͥppe¬

Expanded text:
Ex se enim et non ex arbitrio summi rectoris regnant, qui nullis fulti virtutibus, neqquuntur. Quos tamen internus judex, et provehit et non cognoscit; quia quos permittendo tolerat, pta perscrutantur, sed quae intelligendo penetrant vivendo conculcant. Repente docent quae non opere, sed meditatione didicerunt, et quod verbis praedicant moribus impugnant. Unde fit ut cum pastor per abrupta graditur, ad praecipitium grex sequatur. Per p
Abbreviated transcription (Latin):
ut eos illi quihee nonpossunt plerũq stupendo in sui cõparationediu¬
nos uocent. eũ quidã illoꝵ sint artib potentiores quidã istoꝵ morib
meliores quãnto meliora & mãiora ꝓ subtilissimi corporis hoc est aeri
facultate & faci litate demones possint. cũ tamen sint prauitate uoliu¬
multa uisibilia inusibilit᷑ molienda mouenda mutanda atq u sanda
longũ est de monstrare & putamꝰ quod ł mediocrit᷑ consideranti facile
iquis eps. ꝓib̾r. siue diaconꝰ ł quilib& exordine dericoꝵ magos. aut satos¬
aurus pices. ł ariolos ł sortilegos aut eos qui ꝓfitent᷑ artẽ aliquã aut no ic¬
aliquos eoꝵ similia excercentes consulens fuerit dep̃hensus. ab honore dig¬
intatus sue depositꝰ monasteriũ ingressus ibiq ppetuȩ decitꝰ scclus admis¬
iquis pcantauerit ad fascinũ ł qualescũq ꝑcantationes eacepto symbosi¬

Expanded text:
ut eos illi qui haec non possunt, plerumque stupendo, in sui comparatione divut eos illi qui haec non possunt, plerumque stupendo, in sui comparatione divinos vocent, cum quidam illorum sint artibus potentiores, quidam istorum moribus meliorfacultate, ac facilitate daemones possint, cum tamen sint pravae volunmulta visibilia visibiliter molienda, movenda, mutanda, atque versanda, longum est nunc demonstrare, et putamus quod vel mediocriter consideranti facile ut presbyter, sive diaconus, vel quilibet ex ordine clericorum, magos, aut aruspices, aut ariolos, vel sortilegos, aut eos qui profitentur artem aliquam, aut aliquos eorum similia exercentes consulens fuerit deprehensus, ab honore dignitatis suae depositus, monasterium ingressus, ibique perpetuae poenitentiae dquis praecantaverit ad fascinum, vel qualescunque praecantiones, exceptis Symbo
Abbreviated transcription (Latin):
illr de tempestatib illi de arbustoꝵ ffuctuũꝙ generib multa tm ymuin¬
tiant ut harũ rerũ mexꝑto diuinare uideant᷑. duͦ ñ solũ clemones
quedã futura p̃dicunt. uerũ etiã quȩła faciunt pilla utiq sui corporisex¬
mines. tta exerceant corpora sua tantaq diuersis artib possint. ut ea
qui hec nesciunt ni aliquando uiderent: etiã narrata urecrree dnta
lna multa funã buli ceteriq. theatri artifices quã multa opifices inax¬
meq mechanic miranda fecerunt:: Nũ icł̃o meliores sunti bonisies scã
pietate p̃alitis hominibus : Quȩ ido cõmemoraumꝰ ut qui hȩc sine
puicatiad e sine uana resistendi amimositate. considerat simul cogita si
de subiacenti crassiore materia ł sui quisq corporis. ł terre & aque
lapilũ atq. lign ꝙ metalloꝵq uarioꝵ tanta quadẽ homines postẽ

Expanded text:
illi de tempestatibus, illi de arbustorum fructuumque generibus multa ita praenunilli de tempestatibus, illi de arbustorum fructuumque generibus multa ita praenuntiant, ut harum rerum inexperto diuinare uideantur. Quod uero non s futura praedicunt, verum etiam quaedam faciunt, pro ipsa utique sui corporis exditi homines ita exerceant corpora sua, tantamque diversis artibus possint, ut ea qui haec nesciunt, nec aliquando viderunt, etiam narrata vix credant. Quam multa funambuli, caeterique theatri artifices: quam multa opifices, maximeque mechanici miranda fecerunt? Num ideo meliores sunt bonis, et sancta pietate praeditis hominibus? quae ideo commemoraui, ut qui haec sine peruicacia et sine uana resistendi animositate considerat, simul cogitet, si de subiacenti crassiore materia uel sui quisque corporis uel terrae et aquae, lapidum atque lignorum metallorumque uariorum tanta quidam homines
Abbreviated transcription (Latin):
ido tamen demones qui ẽo p̃diti sunt. bonis hominib p̃ponendos prudens
quisq censuerit shoc &e de corporũ celeritate dicimꝰ. Et hac enĩ pstantia
non solũ a uolucrib homines uerũ etiã a multis quadrupedib ita iupaut̃
ut in eoꝵ cõparatione plũbei deput ancli si nt nec tam̃. iđo sibi hec animan¬
tiũ genera existumnant p̃ponenda. quibus capiendis a mansuefacieudisatu
insue uoluntatis usũ comodũq redigendis. non ui corporis sed racionisempe
dũ p̃noscant. atq. p̾nuntient multa didicer unt. ita contempnuli. emie hes in igi¬
lait curant auerissimȩ lucis ueritatẽ discerner e: ut nec malos senes plune
iago s t ob hoc quasi doctiores iđs ꝓbi adolescentes sibi ante cellere nustumnent:¬
ut nec medicos nec nautas nec agricolas quos praue uobantde s al imudurb
morib uiderint idđo putent sibiesse preferendos quod illi de ualit ricdimbr

Expanded text:
ideo tamen daemones, qui eo praediti sunt, bonis hominibus praeponendos prudens ideo tamen daemones, qui eo praediti sunt, bonis hominibus praeponendos prudens quisque censuerit. hoc et de corporum celeritate dixerim. et hac enim praestantia non solum a uolucribus homines, uerum etiam a multis quadrupedibus ita superantur, ut in eorum conparatione plumbei deputandi sint; nec tamen ideo sibi haec animantium genera existimant praeponenda, quibus capiendis, mansuefaciendis atque in suae uoldum praenoscant atque planter curant a uerissimae lucis ueritate discernere, ut nec malos senes plura expertos et ob hoc quasi doctiores ideo probi adulescentes sibi antecellere existiment nec medicos nec nautas nec agricolas,, quos prauae uoluntatis et iniquis moribus uiderint, ideo putent sibi esse praeferendos, quod illi de ualitudinibus,
Abbreviated transcription (Latin):
considerant: non ido p̃ponendos esse demones quod acriori sensa corxos us pre¬
ualent: aeru scilie& hoc est subtilioris elementi. qr neqlpsis terrens arpo¬
nib bestias sibi p̃ponendas putant. quȩ acrius multa psentiunt ati saguacẽ
canẽ qui latentẽ ferã ol factu acerrimo sic inuenit. ut adeã caprenclã duco¬
tiũ cuicła homiti p̃beait non utiq prudentiore intellectu arimipacutior
corporis sensu. ł uulturẽ qui piecto cadauere ex in ꝓuisa longin quitd e
aduolat nec aquulã q̃ sublimit᷑ uolans de tanto int uallo. natante sub flu
alia multa animantiũ genera quȩ inter herbas saluti suȩ norxias pascendo
circũerrant. nec aliquid eoꝵ quo ledant attingunt: cũ eas homo ula exgien¬
ao caus᷑ didicerit & multa in noxia quod sint in experta formides ionchiei
concere facile est quantũ possit in aeriis corporib sensus esse aorioaenet

Expanded text:
considerant non ideo sibi praeponendos esse daemones, quod acriore sensu corporis praeconsiderant non ideo sibi praeponendos esse daemones, quod acriore sensu corporis praeualent. aerii scilicet, hoc est subtilioris elementi, quia nec in ipsis terrenis corporibus bestias sibi praeponendas putant, quae acrius multa praesentiunt; uelut sagacem canem, quia latentem feram olfactu acerrimo sic inuenit, ut ad eam capiendam ducatum quendam homini praebeat, non utique prudentiore intellectu animi, sed acutiore corporis sensu; uel uulturem. quia proiecto cadauere ex inprouisa longinquitate aduolat: nec aquilam, quia sublimiter uolans de tanto interuallo natantem sub flucalia multa animantium genera, quae inter herbas saluti suae noxias pascendo circumerrant nec aliquid earum, quo laedantur, adtingunt, cum eas homo uix experiendo cauere didicerit et multa innoxia, quod sint inexperta, formidet. unde conicere facile est, quanto possit in aeriis corporibus sensus esse acrior. nec
Abbreviated transcription (Latin):
celeritate etiã ꝓpt̾ aeru corporis superiorẽ mobilitatẽ non solũ curs
quoꝵ lib& hominũ ł ferarũ. uerũ eciã uolatꝰ auiũ incõ frabilit᷑ iuincant:
Quib duab reb quantũ ad aeriũ corpus ꝑtin& p̃dictis hoc est acrimonia
sensus. & celeritate motꝰ multo cogitata ante p̃nuntiant ł mintiant qͣ
hominib ꝓpt̾ breuitatẽ uite ꝓuense ꝑ has efficias quas aeru corporis
nat̾a sortita est. non solũ multa fut᷑a predicunt demones uerũ etiã
mira multa faciunt: Quẽ qm̃ homines dicere ac facere non possunt:
eos dignos quidẽ quib serui ant & quib honores diuinos defer ant
arbitrant᷑ instigante maxime uicio curiositatis ꝓpt̃ amorem
faicitatis falie. atq ẽcẽrͣ n e x excelentiȩ tẽporalis ¶Lui autẽse abeis eupudtatib
nundant: nec eis se feriendos rapiendosq ꝑ mittunt sed inquir unt & auiau
aliqui& quod eodẽ modo semꝑ est cuius participatione beati sunt.: primure

Expanded text:
mobilitatem non solum cursus quorumlibet hominum uel ferarum, uerum etiam uolatus auium inconparabiliter uincant. quibus duabus rebus, quantum ad aerium corpus attinet, praediti, hoc est acrimonia sensus et celeritate motus, multo ante cognita praenuntiant uel nuntiant, quae hominibus propter breuitatem uitae prouenire. per has efficacias, quas aerii corporis natura sortita est, non solum multa futura praedicunt daemones, uerum etiam multa mira faciunt. quae quoniam homines dicere ac facere non possunt, eos dignos quidam, quibus seruiant et quibus diuinos honores deferant, arbitrantur instigante maxime uitio curiositatis propter amorem felicitatis falsae atque terrenae excellentiae temporalis. qui autem se ab his cupiditatibus mundant nec eis se ferendos rapiendosque permittunt, sed inquirunt et amant aliquid, quod eodem modo semper est, cuius participatione beati sint, primum
Abbreviated transcription (Latin):
lludeciã petendũ est ut qm̃ contra p̃cepta diuina coniuiua multis utn
lociũ exercent᷑. que aberrore gentili attracta sunt ita ut nune a paga..
mi apiani ad hec celebranda cogant᷑. ex qua re tẽporib apĩanoꝵ inpera¬
toꝵ ꝑsecutio altera fieri uideatur. uetari caba iubeant. & deciuitatib
formident. quib dieb etiã quod pudoris est dicere psaltationes scele¬
ratissimas ꝑticos atq plateas exerceant ut matronalis honor & iͥnume¬
rabiliũ feminarũ pudor deuote uenientiũ ad sacratissimũ diẽ iniu¬
riis lascunentiũ appetut᷑ ut etiã ipsius sce̾ religionis pene fugiat᷑ ace

Expanded text:
llud etiam petendum ut quae contra praecepta divina convivia multis in locis exercentur, quae ab errore gentili attracta sunt, ita ut nunc a paganis Christiani ad haec celebranda cogantur, ex qua re temporibus Christianorum imperatorum persecutio altera fieri occulte videatur: vetari talia jubeant, et de civitatibus, et reformident. Quibus diebus etiam, quod pudoris est dicere, saltationes sceleratissimas per vicos atque plateas exerceant, ut matronalis honor, et innumerabilium feminarum pudor devote venientium ad sacratissimum diem injuriis lascivientibus
Abbreviated transcription (Latin):
nomen actꝑit. Et de beato stephano legimꝰ quod sepelierunt stepharũ siue
curauerunt uiritimorati & fecerunt᷑ planctũ magnũ suꝑ eũ. Et ido talis
in epta leticia & pestifera cantica ex auctoritate interdicenda sunt. Si
quis autẽ cantare desiderat kit yeleison canta. Siautẽ aliter. om̃ĩno

Expanded text:
nomen acceperit. Et de beato Stephano legimus quod sepelierunt eum sive nomen acceperit. Et de beato Stephano legimus quod sepelierunt eum sive curaverunt viri timorati, et fecerunt planctum magnum super eum . Et ideo talis inepta laetitia et pestifera cantica ex auctoritate Dei penitus interdicenda sunt. Si quis autem cantare desiderat, Kyrie eleison cantet. Sin aliter, omnino
Abbreviated transcription (Latin):
Puoncus ꝓciurio sitate futuroꝵ ÷ in uocatorẽ demonũ aret diuinos quosri¬
ariolos appul ant ł auruispices qui augruria coliguant comiuduens ineleone
diu qui excubias funeris obseruant exercuerint frs tel aiabosi cet
cũcinore &terrore ce reuerentia hoc faciant. Pullus ibi diaboliea¬
carmiia p̃sumat cantare. neo ioca. & saltationes facere que pagalurꝰ.¬
bolo docente aclinuenerunt. Qaus enĩ nesciat diabolicũ esse & nonsoluii
asregione xp̃iana alienũ esser secd etiã humanȩ naturȩ esse contrariũ
bi lecari. cantare in ebriari. & cachinis ora dissolui. & om̃i piedale &
ostetu ca riratis postposito quasi de frat̃na morte exulture ubi luctꝰ
& planctꝰ flebilib uocibus debuerat resonare ꝓamissione cari fr̃is  patres
siquidẽ ueteris & noui testamenti mortes sc̾oꝵ uroꝵ legimus multis in locis
atq uehementi impleuerunt uii. dies. Tantꝰ autẽ fuit plactus. ut locus in de

Expanded text:
o curiositate futurorum, vel invocatorem daemonum, vel divinos quos hariolos appellant, vel aruspices qui auguria colligunt, consuluerint, clerici i qui excubias funeris observant, cum timore et tremore et reverentia hoc faciant. Nullus ibi praecarmina cantare, non joca et saltationes facere, quae pagani diabolo docente adinvenerunt. Quis enim nesciat diabolicum esse, et non solum a religione Christiana alienum, sed etiam humanae naturae esse contrarium, ibi cantari, laetari, inebriari, et cachinnis ora dissolvi, et omni pietate et affectu charitatis postposito, quasi de fraterna morte exsultare, ubi luctus et planctus flebilibus vocibus debuerat resonare pro amissione chari fratris? Patres siquidem Veteris ac Novi Testamenti mortes sanctorum virorum legimus multis 175 in locis anctu magno atque vehementi impleverunt septem dies . Tantus autem fuit planctus ut locus inde
Abbreviated transcription (Latin):
lose nuies apłi apocalipsis lacram in spũ non in corpore uidit & airdiuit sicut
rpose diei eꝰ atũ inquit fui in spũ & paulus non aud&e dicere se raptar in coreut¬
re: Pau̾ib itaq publice annuntiandũ est quod qui talia & hissimiliascte¬
dit fidẽ ꝑdit & qui fidẽ rectã incio non habae hicnon est eius. sedallus
aitt indeterus mutari aut transformari in aliã speciẽ ł similitudinẽ
infiabes ereatore qui omĩa fecit & ꝑ quẽ omĩa facta sunt pculdubio
gentiliũ subsequunt᷑ aut indomos suas huui scemodi homines introducun
exemrendi aliquid arte malefica aut expiandi causa sub regala quint¬
quennii iaceant scdm̃ gradus penitentiȩ diffintos. de illis qui augurus sub¬

Expanded text:
ostolus Apocalypsis sacramenta in spiritu non in corpore vidit et audivit, sicut ipse dixit: Statim, inquit, fui in spiritu ; et Paulus non audet se dicere raptum in corpore? . Omnibus itaque publice annuntiandum est, quia talia et his similia credit, fidem perdit, et qui fidem rectam in Deo non habet, hic nonaut in deterius immutari, aut transformari in aliam speciem vel similitudinem, nisi ab ipso creatore, qui omnia fecit, et per quem omnia facta sunt, proculdubio gentilium subsequuntur, aut in domos suas huiuscemodi homines introducunt exquirendi aliquid arte malefica aut expiandi causa, sub regula quinquennii iaceant secundum gradus poenitentiae definitos. » Oportet enim
Abbreviated transcription (Latin):
tegũ contbesũ lotharius congredi pose autumat cũ ꝑsouoqua in suis pere¬
tralibus coritie fatigeat & conuertit quando uult & aduidei: Nsus pene
tuilt adelanstra reducit ar quando educta fuerit nisi ea ꝓfeteat᷑ quis it d ndeo¬
perit. punis. Propme g libertati cõmati & ab omĩ oppressione ac po tesere
pliuss ũ quo int̾ contiet oportet liberari atqueuberalianea cpouiscote

Expanded text:
quam in suis penetralibus quotidie fatigat et conterit, et quando vult ad judicium, quando vult ad claustra reducit, et quando educta fuerit, nisi ea profiteatur quae ipse praeceperit, punit. Propriae igitur libertati committi, et omni oppressione atque potestate illius cum quo initur conflictus oportet liberari atque suis liberalite
Abbreviated transcription (Latin):
monachis ligandi soluendiq officiũ digne administrari. si tam̃ digne contigerit eos ħ ministĩo
forinsecus claudat. minora gerat officia. Urceũ sane ad salutarẽ calicẽ ñ suggerat.
& pꝰ quȩdã. Plȩc gͥ fr̃ iacobe de ore sc̃ĩ petri iubentis audiui. Si quis hȩc precept.
in tegra custodierit: sit anathema usq ad aduentũ dñi nr̃i iħu xp̃i.¬
s pari apłi cora reuerentissimo cesare Narolo. ac clero & plebe. ita fecue cõme¬
morant. atq ita mox uenerandũ principẽ contra eiusdẽ scĩ pape adũsarios
dignȩ ulcionis uindictã exercere¬

Expanded text:
monachis ligandi solvendique officium Deo operante digne administrari, si eos digne contigerit hoc ministerio forinsecus claudat, minora gerat officia, urceum sane ad salutarem calicem non suggerat.Haec ergo, frater Jacobe, de ore sancti Petri jubentis audivi. Si quis haec precepta non integra custodierit, sit anathema usque ad adventum domini stoli, coram reverendissimo Caesare Carolo, ac clero, et plebe ita fecisse commemorant, atque ita mox venerandum principem contra ejusdem sancti papae adversarios, dignae ultionis vindictam exerc
Abbreviated transcription (Latin):
potestate ⁊ pͥmatu apłice sedis patͥarcharum cetorũq pri-¬
matũ: metropolitanorũ .⁊ desinodo celebranda:i uocatione ad
De iudicib ⁊ de omĩ honore conpetenti: ac dignitate. ⁊ diuerso
cd̾s lib̃ continet de congruenti dignitate idiu̾sa institu¬
enciꝰ lib̃ continet de diuinarũ domorũ instutione: ⁊cultu.
Ei honore. De decimis ⁊ glationib ũniusticiis fingłoꝵ. Et ꝗ
libri insacro cathalogo recipiantur: qui uͦ apocrisi & quan¬
do apponendi sunt..iiii.¬
artꝰ lib cõtinet sacram̃tum baptismatis: i minist̾iũ bap¬
titandorũ ibaptiratorũ ⁊ c̃signandoꝵ ⁊ c̃ signatorũ..U.
Quintꝰ lib̾ continet de sacram̃to corporis ⁊ sanguinis dñĩ:
ad ꝑceptione:⁊ obseruatione eoꝵ. Ui.
extꝰ lib̵ continet de homicidiis sponte:⁊ ñ sponte cõmissis.

Expanded text:
potestate et primatu apostolicae sedis, patriarcharum, caeterorumque primatuum metropolitanorum, et de synodo celebranda, et vocatione aDe judicibus, ac de omni honore competenti, ac dignitate, et diversorum. Secundus liber continet de congruenti dignitate, et diversa instituertius liber continet de divinarum domorum institutione, et cultu, et honore. De decimis et oblationibus et justitiis singulorum, et qui libri in sacro catalogo recipiantur, qui vero apocryphi, et quando apponendi sint. Quartus liber continet sacramentum baptismatis, et ministerium baptizandorum et baptizatorum, et consignandorum et consignatorum. Quintus liber continet de sacramento corporis et sanguinis Domini, et de perceptione et observatione eorum. Sextus liber continet de homicidiis sponte, et non sponte commissis,
Abbreviated transcription (Latin):
trinitatẽ. ⁊ ꝑ hec sacroscã xp̃i euangłia. Eos uͦ qui contra hane fidem uene¬
rim : cũ dogmatib ⁊ sectitorib suis ęt̾no anathemate. dignos ẽe ꝓnunti
Qđ si ego ipse aliqͣndo contͣ hec sentire aut ꝑdicare p̃sũpsero: subiaceam
Ranonũ seueritati. Lecto ⁊ ꝑlecto: subseripsi¬
Q uã sit necessariũ monasterioꝵ qͥeti ꝓspicere. & de eoꝵ
ꝑpetua securitate tractare : ante actũ nos officiũ quod in
regimine cenobii exibumꝰ informat & idõ qͥa inplrimis
monasteriis multa ap̾sulib p̾iudicia atq gͣuamina ꝑ tulisse¬
magiꝰ em̃data st̃ consuctudine qͥsq monachiᷤᷤ qͥcꝗ molestiȩ
p̃sumat inferre : necesse est ut hec quȩ inferiꝰ enumerãda cura
ultius ififerẽdo inqͥetudinis occasio reꝑiri: Int̾dicimꝰ in nõte

Expanded text:
i euangelia. Eos uero qui contra hanc fidem uenerint, cum dogmatibus et sectatoribus suis eterno anathemate dignos esse pronuncio. Quod si ego ipse aliquando aliquid contra hec sentire ac predicare presumpsero, subiaceam canonum seueritati. Lecto et perlecto, spQuam sit necessarium monasteriorum quieti prospicere, & de eorum perpetua securitate tractare, anteactum regimine cenobii exhibuimus, informat, et quia in plurimis monasteriis multa a presulibus preiudicia atque gravamina monachosmagis emendanda est, consuetudine quisquam monachis quicquam molestie presumat inferre, necesse est, ut hec, que inferius enumerare curabulterius inferende inquietudinis occasio reperiri. G. e
Abbreviated transcription (Latin):
ubstantiis constat redimitur: & idõ carne simul xp̃i &sanguine saginatur
eniq ñ sicut qͥdã uolunt anima sola hoc mysterio pascitur. uerũ eciã caro

Expanded text:
substantiis constat, redimitur, et ideo carne simul Christi et sanguine saginatur. substantiis constat, redimitur, et ideo carne simul Christi et sanguine saginatur. Denique non, sicut quidam volunt, anima solo hoc mysterio pascitur, verum etiam caro
Abbreviated transcription (Latin):
eo habeat qͥ maiꝰ: anqͥ minꝰ acceperit: Eadẽ. ratio est incorpore dñi:
que & in manna. qđ in eiꝰ figura p̃cesserat. de qͦ dicit᷑. Qui plus
collegerat. nͥ habuit ampliꝰ: neq qui minꝰ parauerat. habuit minꝰ:
Non est qͣntitas uisibilis in hoc estimanda mysterio. sed uirtꝰ saera h̾ti
spualis. sicut nec qͥntitas hõis xp̃i metie̾da in corpore. sed uirtꝰ & di
uinitas est eonsidanda Cur boc mysteriũ ante passione̾̃ discipłis
traditur: quia ñq potest umbra desistere. nͥ radiante sole:
accebturi essent: uoluit cunctis cõmunicare. ut insinuaret qͥd boni qͥdu
mali exeo ꝑcipiant: Eidõ iudas infigura om̃iũ maloꝵ pͥmꝰ ad ꝑcipiendĩ
ꝑmittitur. Nã si pꝰ resurrectionẽ fier&: ũ iudas cũ sc̃is apłis comienicare
ĩ potuiss&. qͥa ĩa dãpnatꝰ erat: Recte eciã caro sanguini sociat᷑. qͥa nec caro sine
inguine. nec sanguis sine carne iure cõmucat᷑: Totꝰ enĩ homo qͥ ex duab

Expanded text:
est in corpore Domini, quae in manna, quod in ejus figura praecessit, de quo dicitur : Qui plus collegerat, non habuit amplius, neque qui minus comparaverat, habuit minus. Non est quantitas visibilis in hoc aestimanda mysterio, sed virtus sacramenti spiritualis, sicut nec quantitas hominis Christi metienda in corpore, sed virtus ivinitas consideranda. Item: Hoc mysterium ante passionem discipulis traditur, quia nunquam potest umbra existere nisi radiante luce. acceptum erat. Voluit cunctis communicantibus ostendere quid boni quidve mali ex eo percipiatur, et ideo Judas in figura omnium malorum primus ad percipiendum permittebatur. Nam si post resurrectionem fieret, jam Judas cum sanctis apostolis communicare non potuisset, quia jam damnatus esset. Recte etiam caro sanguini sociatur, quia nec caro sine sanguine, nec sanguis sine carne jure communicatur. Totus enim homo, qui ex duabus
Abbreviated transcription (Latin):
maloꝵ. non maculat aliquẽ participatione sacramentoꝵ: sed
conse sione factoꝵ. Nã si in factis malis. non eis quisq con¬
sentiat. portat malus causã fuã. & ꝑsonã suã nec p̃iudicat
alteri. quẽ in consessione mali oꝑis. sociũ non habet criminis
Igo carnis bona quȩ sẽꝑ & ipse contẽpsi. in anime laudib
non querã. nec me iactabo de genere. idẽ de alienis bonis:
cũ & habrahã & isaac saccicti uiriꝰ. smahel &esau peccatores
genuerint. & eregine iept̾e in cathalogo iustorĩr apłi noce
numeratus. de meretrice sit natus Anima inquit . que pec¬
cauerit. ipsa moriet᷑. Ergo. & que non peccauerit. ipsa u¬
uet. Nec uirtutes nec uitia parentũ liberis imputant᷑
ndecũq nascantur hõmines: si uitia parentũ non sec¬
tantur. & dm̃ recte colant. honesti & salui erunt:¬

Expanded text:
malorum non maculat aliquem participatione sacramentorum, sed consensione factorum. Nam si in factis malis non eis quisque consentiat, portat malus causam suam, et personam suam, nec praejudicat alteri, quem in consensione mali operis socium non habet criminis. go carnis bona, quae semper et ipse contempsit, in animae laudibus nOlI requiram nec me iactabo de genere, id est de alienis bonis, cum et Abraham et Isaac, sancti uiri, lsmahelem et Esau peccatores genuerint et e. regione Iephte in catalogo iustorum apostoli uoce numeratus de meretrice sit natus. anima,inquit, quae eccauerit, ipsa morietur; ergo et, quae non peccauerit, ipsa uiuet. nec uirtutes nec uitia parentum liberis inputantur; ndecumque nascantur homines, si vitia parentum non sectentur et Deum recte colant, honesti et salvi erunt
Abbreviated transcription (Latin):
H̃ est alia dĩ predestinatio. nisi futurorũ oꝑunt eane
eterna p̃paratio. Et hic preparationẽ predestinationẽ
mscoꝵ dicis positũ inuenerimus unũ idẽq significari
penã. s non predestinati ad peceatũ. Qm̃ eoꝵ que fae
ea non predestinauit. Quia autẽ iudicaturus ẽ imnundũ
naturus ꝓpterea et cos prȩ destinauit ad penã aipenã
predestinauit illis. Ad peccatũ autẽ eos non preesti¬

Expanded text:
 est alia Dei praedestinatio, nisi futurorum operum ejus aeterna praeparatio. Et hic praeparationem praedestinationem m dictis positum invenerimus, unum idemque significari poenam, sed non praedestinati ad peccatum. Quoniam eorum quea non praedestinavit. Quia autem judicaturus est mundum, navit. Item: Impios praedestinavit ad poenam, et poenam praedestinavit illis; ad peccatum autem eos non praedesti
Abbreviated transcription (Latin):
Qđ si aptũ int̃ se ĩuenire neqͥuerin . sollert᷑ sibi dealiis monastiis similit eligant ordinadi
absit. quȩ sacri canones punire monstrant: Parit̃ aũt custodiendũ ẽ: ut ĩuito abbe. ade
dinanda alia monast̃ia. aut ad ordines sacros. uł clericatꝰ officiũ tolli exinde monachi ñ¬
beant. Sed si abundantes fuerin̾ qͥ adcebrãdas dĩ laudes uł utilitates loci c̃plei
sufficiant: de his qͥ suꝑfuerins offerat abbas corã dõ qͦd dignoꝰ ĩuenire potuerit Qͥ sqͥs
aut̃ ex monastĩo adeccłastiẽ ordinẽ ꝑuenerit: ult̾ius illie nec potestatẽ aliq nec licen¬

Expanded text:
 se personam invenire nequeunt, sollerter sibi de aliis monasteriis similiter eligant ordinandum. , criminibus que sacri canones punire monstrant. Pariter autem custodiendum est ut invito abbate ad ordinanda alia monastdebeant. Sed si habundantes fuerint qui ad celebrandas Dei laudes, vel utilitates loci complendas sufficiant, de his qui superfuerint, offerat abbas coram quos dignos potuerit. Quisquis autem ex monasterio ad ecclesiasticum ordinem pervenerit, ult
Abbreviated transcription (Latin):
septuaginta ferme. & dixerunt : Durus hic est sermo Quis potest
eũ intelligere & recesserunt ab eo: & ampliꝰ cũ eo nͣ ambulauerunt
Durũ illis iusũ est qđ ait. Nisisqͥs manducauerit carne̾ meã ñ habebit
uitã etͣnã: Acceperunt illud stulte. carnalit᷑ illud cogitauerunt.
& putauerunt q p̃cisurus ess& dñs particulas quasdã de corpore
suo & daturꝰ illis & dixerunt. Durꝰ est hic sermor Ipsi erant duri. ñ ser¬
mo & enĩ si duri ñ essent. sed mites essent & dicerent sibi. Nonsine dicit hoc :
nͥqͥa est ibi aliqͣ sacramentũ latens: Manerent cũ illo lenes & ñ duri
& discerent ab illo: q̃ illis discerlentib qͥ remanserunt didicerunt
NUꝰ eũ remansissent cũ illo discipłi duodecĩ illis discedentib suggesserunt
illi tanꝙ dolentes illoꝵ mortẽ q scandalizati sunt uerbu eiꝰ erecesseruen

Expanded text:
runt: Durus est hic sermo, quis potest eum intelligere? Et recesserunt ab eo, et amplius cum eo non ambulauerunt. Durum illis uisum est quod ait: Nisi quis manducauerit carnem meam, non habebit uitam eternam. Acceperunt illud stulte. Carnaliter illud cogitauerunt et putaverunt quod praecisurus esset Dominus particulas quasdam de corpore suo, et daturus illis; dixerunt: Durus est hic sermo. Ipsi erant duri, non sermo. Etenim si duri non essent, sed mites essent, dicerent sibi: Non sine causa hoc dicit, nisi, quia est ibi aliquod sacramentum latens; manerent cum illo lenes non duri, ut discerent ab illo, quod, illis discedentibus, qui remanserunt didicerunt. Nam cum remansissent duodecim discipuli, illis recedentibus, suggesserunt illi tanquam dolentes illorum mortem, quod scandalizati sint in sermone ejus, et
Abbreviated transcription (Latin):
U trũ subfigura ansubueritate hoc mysticũ calicis sacramentũ fiat
Ueritas ait. Caro mea uere est cibus: & sanguis m̃s : uere est potus: Alioqͥn.
qͦmͦ magnũ erit. panis quẽ ego dabo caro mea est ꝓmundi uita: nisi uera
sit caro : Sed qͥa xp̃ͣm uorari dentib fas ñ est: uoluit hunc panẽ & iuinũ
in mysterio uere carnis suȩ & sanguinis. conseeratione sp̃s seĩ potenti¬
alit̾ creari. & cotidie ꝓmundi uita mystice immolari: ut sicut de
uirgine ꝑspm̃ uera caro sine coitu creatur : ita ꝑeunde᷑ ex substanti
panis & uini. mystice idem corpꝰ xp̃i consecret᷑: Corpꝰ xp̃i & ueritas
&figura est Ueritas. dũ corpꝰ xp̃i cesangiuis. uirtute sp̃s. inuerbo ipsus

Expanded text:
Utrum sub figura, an sub veritate sit mystici calicis sacramentum. Veritas ait: Caro mea vere est cibus et sanguis meus vere est potus. Alioquin quomodo magnum erit, panis quem ego dabo, caro mea est pro mundi vita , nisi vera sit caro? Sed, quia Christum vorari dentibus fas non est, voluit hunc panem et vinum in mysterio vere carnem suam et sanguinem consecratione Spiritus sancti potentialiter creari et quotidie pro mundi vita mystice immolari, ut sicut de Virgine per spiritum vera caro sine coitu creatur, ita per eumdem ex substantia panis et vini mystice idem corpus Christi consecretur. Corpus Christi et veritas et figura est: veritas, dum corpus Christi et sanguis virtute S