comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sationes apłs amputãs aꝑtissime dif¬
finiuit uiuente uiro eẽ adulteram
mulierem si alterinupserit. Nolomꝓ
feras raptoris uiolentiam matris prãti¬
onem patris auctoritatẽ ꝓpinquorum
caterua suorum insidias parentum dam¬
pna rei familiaris quam diuuiit uir
licet adulter sit licet sodomita licet fla¬
gitus omnibus cooꝑtus ⁊ abuxore ꝓpter
nec scelera derelictus maritus ẽ. repu¬
tandus cui alterum uirum acciꝑe ñ u¬
cet. Nũ hoc apłs ꝓpria auctoritate d̾cer¬
rut s inxp̃o inse loquente xp̃i uerba se¬
ctatus est qui ait ineuangłio. Qui dim¬
mttat urorem suam excepta causa fõ¬
nacationis facit eam mechari ⁊ quid di¬
missam acceperit adutter est. Vnde
⁊ apłigrauem coniugii sarcinam in¬
telligentes siita ẽ inquiunt ñ exped
homini uxorem acciꝑe adquoddo¬
minus qui pot̃ inquit capere capiat
statimq subexemplo trium eunucho¬
rum uirginitatis infert beatitudinem
q̃ nulla carnis lege retinetur. Itemer

Expanded text:
sationes apostolus amputans apertissime definiuit uiuente uiro adulteram esse mulierem, quae alteri nupserit. nolo feras raptoris violentiam, matris praestationem , patris auctoritatem, propinquorum catervam, servorum insidias et parentum , damna rei familiaris. Quandiu vivit vir, licet adulter sit, licet sodomita, licet flagitiis omnibus coopertus, et ab uxore propter haec scelera derelictus, maritus est reputatus cui alterum virum accipere tolus haec propria auctoritate decernit, sed Christo in se loquente Christi verba secutus est, qui ait in evangelio: Qui dimiserit uxorem suam, excepta causa fornicationis, facit eam moechari, et qui dimissam acceperit adulter est. Unde et Apostoli gravem conjugii sarcinam intelligentes: Si ita est, inquiunt, non expedit homini uxorem accipere. Ad quos Dominus, qui potest, inquit, capere, capiat, statimque sub exemplo trium eunuchorum virginitatis infert beatitudinem, quae nulla carnis lege tenetur .
Abbreviated transcription (Latin):
tmonĩa contrahere prohibentur.
ehis uero ñ incongrue dilectiotua sedẽ¬
apłicam credidit ꝯsulendam qui acta
penitentia tanquam canes et sues ad
uomitus pristinos ⁊ uoluptab̾re rede¬
untes ⁊ militie cingłm ⁊ ludicras uoli¬
ptates et noua coniugia ⁊ in hibitoᷤᷤ
denuo appetiuere ꝯcubitus. quorũ ꝓ¬
ꝓfessam in continentia m gnati post
ab solutionem fiui prodider̃ Dequib̃
qui iam subfuguam ñ habeant penitñ¬
di id diximus decernendum ut solam
tra eccłam fidelib orationẽ uingãt᷑.
Sacris ministiorum celebritantib
quamuis ñ mereantur intersint ado¬
minice autem mense conuiuio segre¬
gentur ut hac saltim districtiõe corre¬
pti et ipsi inse sua errata castigent
⁊ alii exemplum tribuant. quatinus
⁊ circa mulieres que se post peniteri¬
am talibus pollutionib deum xer̃
seruandam eẽ censemus. Sed quia
timore soluendi coniugi ñ nulli ad
penitentiam accedere differunt uel
apt̃ lapsum adolescentie q̃ formidat

Expanded text:
trimonia contrahere prohibentur. De his vero non incongrue dilectio tua apostolicam sedem credidit consulendam, qui acta poenitentia, tanquam canes ac sues ad vomitus pristinos, et volutabra redeuntes, et militiae cingulum, et lubricas voluptates, et nova conjugia, et inhibitos denuo appetivere concubitus, quorum professam incontinentiam, generati post absolutionem filii prodidere. De quibus etiam, quia suffugium non habent poenitendi, id duximus decernendum, ut sola intra Ecclesiam fidelibus oratione jungantur sacrae mysteriorum celebritati, quamvis non mereantur, intersint. A Dominicae autem mensae convivio segregentur, ut hac saltem districtione correpti, et ipsi in se sua errata castigent, et aliis exemplum tribuant, quatenus et circa mulieres, quae se post poenitentiam talibus pollutionibus devinxerunt, servandam esse censemus. timore solvendi conjugii nonnulli ad poenitentiam accedere differunt, vel propter lapsum adolescentiae, quem formidant,
Abbreviated transcription (Latin):
ad missi sceleris deo legitur optulisse
tum ut maiorum criminum penitẽtia
uII.annorum spatio concludatur: nisi
uł officu excellentia uł criminum ma¬
gnitudo uulgarem ꝯsuetudinem excedenᷤ
uelutidum contra naturam humane:
societatis parentib uł liberis uł alus eiꝰ¬
modi ꝑsonis impudice adheremus uel
dum relicto naturali usu ꝯtra naturam
more sodomitaco fornicamur uł usq: ad
coitum brutorum aĩalium prolabim̃
premissum spatium transceđe cogatꝰ¬

Expanded text:
admissi sceleris Deo legitur obtulisse.admissi sceleris Deo legitur obtulisse.tum, ut majorum criminum poenitentia septem annorum spatio concludatur, nisi vel officii excellentia, vel criminum magnitudo vulgarem consuetudinem excedens veluti dum contra naturam humanae societatis parentibus, vel liberis, vel aliis ejusmodi personis impudice adhaeremus, vel dum relicto naturali usu contra naturam more Sodomitico fornicamur, vel usque ad coitum brutorum animalium prolabimur, praemissum spatium transcendere cogat
Abbreviated transcription (Latin):
ctione propri arbitrii scĩpatres s potiuᷤ
ex sententia diumi iudicussancxerunt
nam legitur quod maria soror aaron
ꝓphetissam dum detractationis aduer¬
sum moysen incurniss delictum ilico
stigmate lepra ꝑfusa est.cumq petẽt
moyses ut emundaretur precepit eã
dominus extracastra uii.diebus egre¬
di⁊ post emundationem rursus eam
incastra admitti. Maria ergosoror
aaron caro intelligitur sacerdotis q̃
dum suꝑbie dedita sordidissimis cogita¬
tionum maculatur contaguis extraca¬
stra.uii.diebus hoc est extra collegi
uł pristine dignitatis recipiat meritũ.
Et post pauca. Infine autẽ epłe. hoc a¬
diciendum putaui ut quotienscumq
ingestis conciliorum discor sententia
inuenitur illius magis teneatur sentñ¬
tia cuius antiquior aut potior extat
cit gnaliter tñ deominib penitentib
oportet intelligi adimitationem nãq
illius dominice sententie dauid dead¬
ulterio ⁊ homicidio reprehensus unnuᷤ
ebdomade iciunium in satisfactione

Expanded text:
ctione proprii arbitrii sancti Patres, sed potius ex sententia divini judicii sanxerunt. Nam legitur, quod Maria soror Aaron prophetissa, dum detractionis adversus Moysen incurrisset delictum, illico stigmate leprae perfusa est, quumque peteret Moyses, ut emundaretur, praecepit eam Deus extra castra septem diebus egredi, et post emundationem rursus eam in castra admitti. Maria ergo soror Aaron caro intelligitur sacerdotis, quae, dum superbiae dedita sordidissimis cogitationum maculatur contagiis, extra castra septem diebus, hoc est extra collegiuvel pristinae dignitatis recipiat meritum. Et post pauca. In fine autem epistolae, hoc adjiciendum putavi, ut quotiescunque in gestis conciliorum discors sententia invenitur, illius magis teneatur sententia, cujus antiquior et potior exstat generaliter tamen de omnibus poenitentibus oportet intelligi. Ad imitationem namque illius dominicae sententiae David de adulterio et homicidio reprehensus unius hebdomadae jejunium in satisfactionem
Abbreviated transcription (Latin):
dilegem domini cui obsecuntur ⁊̃ ꝗ
leges ferunt. quos ds̃ ꝯumexit homo
ep̃o ꝯfecta d̾muliere quadã que d̾ca¬
stitate amarito accusabatur ait. p̃¬
ceptum ẽ abimꝑatore legebata ut pri¬
mo ꝑmittereritur ei rem familiarẽ
ubere duitius ordinare tunc dem̃ refõ¬
det obiectis hec om̃s leges tam eccła¬
stice quam uulgares ƿubliceq pcpi¬

Expanded text:
di legem domini, cui obsequuntur etiam qui di legem domini, cui obsequuntur etiam qui leges ferunt; quae deus coniunxit homo episcopo confecta, de muliere quadam, quae pro castitate a marito accusabatur, ait: Praeceptum est ab imperatore lege lata, ut primo permitteretur ei rem familiarem libere diutius ordinare; tunc demum responderet objectis. Hoc omnes leges tam ecclesiasticae quam vulgares publicaeque praecipi
Abbreviated transcription (Latin):
possibilitatem redditam iubetur se¬
parin abeo cui scd̃o nupserat ⁊ redire
adprimũ. hec autẽ uiuente eo cui scd̾o
prius formcata fuerit post seꝑationem
nubere possit suꝑius ꝓbatum ẽ. Morto¬
us enim est sibium eius exquo iudicio ec¬
cłe abeo seꝑata abeius lege soluta ẽ. Vñ
dissidu rationabuat̃ probata abea di¬
scetlisset an eẽt cogendus redare adeam
Dehoc enim ita statutum est in conẽ car̃¬
cui uxorem dimittere nisicausa dissi¬
culpa dimittunt: uł ⁊̃ dimiserint q̃ ntta
causas dissidiiꝓbabilit̾ ꝓponentes. ꝓpt̃ea
sua matrimonia dimittunt ut aut
llicita aut aliena p̾sumant si añ quã
apud epos comprouinciales dissidu
causas dixerint. et priusquã iudicio
dampnẽtur uxores suas abiecerint a
fidem ⁊ coniuigia maculant exclud
an quod in subditos nefas est.incõpa¬
rem fas est:dimittis ergouxorem qua¬
si iure sine crimine ⁊ putas hec tibili¬
cere quia lex humana ñꝓhibet lexdi

Expanded text:
possibilitatem redditam jubetur sepossibilitatem redditam jubetur separari ab eo, cui secundo nupserat, et redire ad primum. Hic autem vivente eo, cui secundo prius fornicata fuerat, post separationem nubere possit, superius probatum est. Mortuus est enim sibi vir ejus. Ex quo, judicia ecclesiae ab eo separata, ab ejus lege soluta est. Unddissidii rationabiliter probata ab ea discessisset, an esset cogendus redire ad eam. De hoc ita statutum est in Conccui uxorem dimittere, nisi causa dissiculpa dimittunt vel etiam dimiserunt, et, nullas causas dissidii probabiliter proponentes, propterea sua matrimonia dimittunt, ut aut illicita aut aliena praesumant: si ante, quam apud episcopos comprovinciales dissidii causas dixerint, et prius, quam in judicio damnentur, uxores suas abjecerint, afidem et conjugia maculant, excludLucam, ad c. 16. An quod in subditos nefas est in corem fas est? dimittis ergo uxorem quasi iure sine crimine et putas id tibi licere, quia lex humana non prohibet. s
Abbreviated transcription (Latin):
possibilitate statutum ẽ hec aut̃ ma¬
leficii impedimento ñ frigiditate na¬
i ꝑsortiarias atq maleficas occulto s
nunquã inustodĩ iudicio ꝑmittente
⁊ diabolo preꝑante ꝯcubitus ñ sequit᷑
ortandi s̃ ut quibus ista euemunt y
corde ꝯtrito ⁊ spũ humiliato dõ ⁊ sacer¬
doti deoĩb peccatis suis puram confe̾¬
sionem fauant  ꝓfusis lacrimis ꝯ lar¬
gioribus elemosinis ⁊ orationib ⁊ ie
uinus domino satis faciant.⁊ꝑexor¬
cismos accept᷑am eccłastice medicine
munera ministri eccłe tales quantũ
annuerit dommus qui abimelech et
demum eius habrae orationib sarũ
sanare ꝓcurent. quod si forte sanari¬
alias nuptias expetierint illis incar¬
ne uiuentib quib iuncte fuerint pͥo¬
rib quos reliquerant ̃ si possibilitas
ꝯcubendi eis reddita fuerit reconcilia¬
rinequibunt. ¶ Sed in hoc uidetur
ꝯtrarius premisso capło gg̃. Ibi enĩ pꝰt

Expanded text:
possibilitate statutum est. Haec autem mapossibilitate statutum est. Haec autem maleficii impedimento, non frigiditate naSi per sortiarias atque maleficas occulto, sed nunquam injusto Dei judicio permittente et diabolo praeparante, concubitus non sequitur, hortandi sunt quibus ista eveniunt, ut corde contrito et spiritu humiliato Deo et sacerdoti de omnibus peccatis suis puram confessionem faciant, et profusis lacrymis, ac largioribus eleemosynis et orationibus atque jejuniis Domino satisfaciant, et per exorcismos ac caetera ecclesiasticae medicinae munia, ministri Ecclesiae tales quantum annuerit Dominus, qui Abimelec ac domum ejus Abrahae orationibus sanavit, sanare post, quam alias nuptias expetierint, illis in carne viventibus, quibus juncti fuerant, prioribus, quos reliquerant, etiamsi possibilitas concumbendi eis reddita fuerit, reconciliari nequibunt. Gratian. Sed in hoc videtur contrarius praemisso capitulo Gregorii. Ibi enim post
Abbreviated transcription (Latin):
pinquorũ tactis sacroscĩs reliquis iu¬
reiurando dicat ut nunquã ꝑcomix¬
tionem carnis comuncti unã caro ef¬
fecti fuisserit. Tunc uidetur mulie¬
rem scđas posse contrahere nuptiaᷤ
numanum dico ꝓpt̃ infirmitatẽ car¬
nis eorum. Uir autẽ qui frigide naty¬
re est maneat sine comuge. Quod si⁊
ille aliam copulam acceꝑtt: tunc miꝗ
iurauerant ꝑiuri cͥmme rei tentantir
⁊ penitentiam ꝑacta priora cogantur
precipitur cum uterq idem fateatur
cetm̃ siuit asseruit se credidisse debi¬
tum uxori ⁊ illa diffitetur cui potius
fides habenda sit merito qr̃ dehis in
conc̃. ap̃ compendium habito ita sta¬
tutum est. Inueritate uiri consistat
simulier negat se cognitam Abeo.
nunquã coiss cum ea ⁊ ille uirdicit qd̃
sic fecerit inueritatem uiri ꝯsistat quia
iur cap̃ est mulieris. ¶ Ecce quod im¬
possibilitas reddendi debitum uincu¬
lum soluit coniugi si noc dnaturali ĩ¬

Expanded text:
pinquorum tactis sacrosanctis reliquiis, jupinquorum tactis sacrosanctis reliquiis, jurejurando dicat, ut nunquam permistione carnis conjuncti, una caro effecti essent, tunc videtur mulierem secundas posse contrahere nuptias. Humanum dico propter infirmitatem carnis eorum; vir autem qui frigidae naturae est, maneat sine conjuge. Quod si et ille aliam copulam acceperit, tum ii qui juraverunt, perjurii crimine rei teneantur, et poenitentia peracta priora cogantur praecipitur, quum uterque idem fatetur. Ceterum si vir asseruerit, se reddidisse debitum uxori, et illa diffitetur, cui potius fides habenda sit, merito quaeritur. De his in Concilio apud Compendium habito ita staCAP. CXIX. In veritate viri consistat, si mulier negat se cognitum ab eo.non coisset cum ea; et ille vir dicit quod sic fecerit, in veritate consistat vir, quia vir caput est mulieris. DE SEPARATIs reddendi debitum vinculum solvit conjugii. Sed hoc de naturali im
Abbreviated transcription (Latin):
usa fornicationis ñ licet uiro uxorem
cdonittere uł uxori auiro disceđe: ue¬
rum ante quam confirmetur qđim¬
bere quam obfrigiditatem uir cognosce
dehis qui matrimomo iunctis ⁊ nu¬
bere ñpossunt.si ille auam uł uia ali¬
um ducere possit dequib scriptũ est.
Uiret mulier si se coniuncxerint di
xerit postea mulier deuiro qđ core
ñ possit cum ea. Si potest probare qđ
at alium. Si autem ille aliam acceꝑit
re dicunt se ñ posse inuicemꝰ oꝑam car¬
nis dantes cõmisceri. Iste uõ siñ pot̃ ea
uti prouxore habet eã quasi sororem.
qdisiretinaculum coniuigale uoluĩt
rescindere maneant utriq innupti.Nã
quomodo alteri conuemet. Igitur sua¬
iur aliamuxorem uult accipere mani¬
festa patet. ratio quia suggerente di
abolo odi fomitẽ exosam eam ha¬
buerit ⁊ idcirco eam dimittere menda¬
tu falsitate mollitur. Quodsimulier
causatur ⁊ dicit mater uolo eẽ. ⁊ filios ꝓ¬
creare uterq eoꝵ septima manum pro¬

Expanded text:
usa fornicationis non licet viro uxorem dimittere, vel uxori a viro discedere. Verum ante, quam confirmetur, imbere, quam ob frigiditatem vir cognoscede his qui matrimonio juncti sunt, et nubere non possunt, si ille aliam, vel illa alium ducere possit, de quibus scriptum est: Vir et mulier, si se conjunxerint, et post dixerit mulier de viro quod coire non possit cum ea, at alium. Si autem ille aliam acceperirae dicunt se non posse invicem operam carni dantes commisceri. Iste vero si non potest ea uti pro uxore, habeat eam quasi sororem. Quod si retinaculum conjugale voluerint rescindere, maneant utrique innupti. Naiter, quomodo alteri conveniet? Si igitur vir aliam vult uxorem accipere, manifesta patet ratio, quia, suggerentabolo odii fomitem, exosam eam habuit, et ideo eam dimittere mendacii falsitat molitur. Quod si mulier causatur et dicit, Volo mater esse et filios procreare, uterque eorum VII manibus pro
Abbreviated transcription (Latin):
erit uir eius omnib tñ diebus uite sue
acerrima penitentie lamenta ꝑsoluat.¬
Sabeat qui sororem uxoris pollunt.
Asti neutram habeas ⁊ si illaq̃ uxor tua fr¬
erit conscia sceleris ñ fuerit si se ꝯtinere ñ
uult nubat in dommno euiuuit. Tu
autẽ ⁊ adultera sine spe coniugii ꝑmane¬
atis et quam diu uixeritis iurta pceptum
sacerdotis penitentiam agite. Item
nouerca uel filiastra ut sorore sue uxo¬
ris dormiens ad comugium ꝑuenire ñ
concilii ponitur añnullis ñ delegiti¬
me comunctis si defornicaruis dictõ
intelligatur uideł ut fornicarii di¬
sceclant᷑ abinuicemꝰ sine spe coniugu.
ꝑmancant.Illud uõ geg ad bonifatur
anglicis ꝓtempore ꝑmissum ẽ quibuᷤᷤ
sani contraxerunt.⁊uni exduobus a¬
mentia aut furor aut aliqua infirm¬
militer ẽ sciendum dehis qui abauersa¬
rus excecantur aut membris truncãt᷑
aut abarbaris ex secti fuerint. Item fa¬

Expanded text:
n diebus vitae suae acerrimae poenitentiae lamenta persolvat.habeat qui sororem uxoris polluit. sti, neutram habeas, et si illa, quae uxor tua fuerit, conscia sceleris non fuit, si se continere non vult, nubat in Domino cui velit. Tu autem et adultera sine spe conjugii permaneatis, et quamdiu vixeritis, juxta praeceptum sacerdotis poenitentiam agite. C. vel filiastra, vel sorore suae uxoris dormiens ad conjugium pervenire non concilii ponitur, a nonnullis non de legitime conjunctis, sed de fornicariis dictum intelligatur, videlicet ut fornicarii discedant ab invicem, et sine spe conjugii permaneant; illud vero Gregorii ad Bonifacium Anglicis pro tempore permissum est, quibus sani contraxerunt, et uni ex duobus dementia, aut furor, aut aliqua infirmmiliter sciendum est de his qui ab adversariis excaecantur, aut membris truncantur, aut a barbaris exsecti fuerint. VIII.
Abbreviated transcription (Latin):
uro ñ discedat nisi causa fornicatioĩs
quod si discesserit aut maneat innu¬
pta aut reconcilietur uiro suo. ⁊ uur
similiter ñ dimittat uxorem.Idõ ñ fub¬
dit deuiro quod deuxore ꝑmisit quia
urro licet ducere aliam. I temgg̾ iunioᷤ¬
mocui sua obinfirmitatẽ corporis de¬
simuliere infirmitate correpta ñ uab¬
erit uiro debitum reddere quid eius
faciat iugalis bonumẽẽt si sic ꝑmanet
uabstinentie uacaret.S quia hoc mag¬
norũ est ille qui se ñpoterit ꝯtinere nu¬
bat. Magis ñ tñ ei qui subsidii opem su
istud ggi sacris canonib immo euan¬
głice ⁊ apuice doctrine penitus inueni¬
tur aduersum ꝗd amuo sententiam ã¬
Or seruare cupientes ñ dequalib forni¬
rem ⁊uiuente dimissa aliam ducat de¬
inde incestuosa tm̃ fornicatione intelli¬
gitur cumuxor uidelic alicuius patri
ut filio fratri uł auuncło uiri sui uł ali¬
cuisimilium se ꝯstrupandam . p. tra diđit
Nec autẽ quiase uiro suo illicitã reddli¬

Expanded text:
viro non discedat, nisi causa fornicationis; quod si discesserit, aut maneat innupta, aut reconcilietur viro suo; et vir similiter non dimittat uxorem. Ideo non subdit de viro quod de uxore praemisit, quia viro licet ducere aliam. C. XVIo, cui sua ob infirmitatem corporis desi mulier infirmitate correpta non valuerit debitum viro reddere, quid ejus faciat jugalis: bonum esset, si sic permaneret, ut abstinentiae vacaret. Sed quia hoc magnorum est, ille, qui se non poterit continere, nubat magis; non tamen subsidii opem subIllud Gregorii sacris canonibus, imo evangelicae et apostolicae doctrinae penitus invenitur adversum. Quidam vero, sententiam Ambrosii servare cupientes, non de qualibet fornirem, et vivente dimissa aliam ducat, sed de incestuosa tantum fornicatione intelligi, quum uxor videlicet alicujus, patri et filio, fratri et avunculo viri sui, vel alicui similium se constuprandam publice tradiderit. Haec autem, quia viro suo se illicitam reddi
Abbreviated transcription (Latin):
ad mittit quod lauacro regnãtionis
accepit. Redderetur enĩ ꝓculdubiore¬
deunti si amississ abscedens. hab au¬
tem hoc qui recessit adcumulum sup¬
infidelem adfidem aucat. quod ñpos¬
set fieri aug̃ adfirmat. inx. dadulteriniᷤ¬

Expanded text:
amittit, quod lavacro regenerationis amittit, quod lavacro regenerationis accepit. Redderetur enim procul dubio redeunti, si amisisset abscedens. Habet autem hoc, qui recessit, ad cumulum supinfidelem ad fidem adducat? Quod non posse fieri Augustinus affirmat, in li
Abbreviated transcription (Latin):
ergo expremissis colligitur ñlci huic
dimissa uxore sua auiam ducere. Mam
enim inter eos quoddam uinculũ ꝯiu¬
Sterilem uxorem dimittere ⁊causa
fecunditatis aliam ducere. alicuiñ
nec ipsa causa ꝓcreandi soluatur pos¬
set enim autem homo sterilem dimit
initum ẽ manifesta sterelitate ñ sub
sequatur ita ut iam scientib coni¬
gibus ñse filios habituros seꝑare se
tamen ut ipã causa filiorum. Atq a¬
lis copulare ñuceat quod si fecerĩt
cumeis quib se copulauerint adul¬
terium committunt. ip̃o autẽ manẽ.
te coniugio. plane uxoris uoluntate
aphibere aliam.uñ coẽs filii nascãt᷑
unius cõmixtione ac semine alteriꝰ
antem iure ac potestate ap̃ antiquoᷤ
patres fas erat. Utrum q̃ nunc fass
sit temere ñdixerim. Id in eod. Usq
ta nuptiarum iura ut potius int̃ se
le quod nec seꝑatio nec cum altero co¬
pulatio possit auferre sicut apostata
anima uelut d̃coniugio xp̃i recedens
⁊̃ fide perdita sacramentum fideiñ

Expanded text:
ergo ex praemissis colligitur, non licet huic dimissa uxore aliam ducere. Manet enim inter eos quoddam vinculum conjuSterilem uxorem dimittere, et causa foecunditatis aliam ducere alicui nonnec ipsa causa set enim homo sterilem dimittinitum est, mansequatur, ita ut iam scientibus coniugibus non se filios habituros separare se tamen uel ipsa causa filiorum atque aliis copulare non liceat. quod si fecerint, cum eis, quibus se copulauerint, adulterium cio manente, plane uxoris voluntate adhibere aliam unde communes filii nascantur, unius commistione ac semine alterius, aut jure et potestate apud antiquos patres fas erat, utrum et nunc fas sit, temere non dixerim. CAP. CVI. Non ta nuptiarum, ut potius sint inter ulum, quod nec separatio, nec cum altero copulatio possit auferre; sicut aanima, velut de conjugio Christi recedens, etiam fide perdita sacramentum fidei non
Abbreviated transcription (Latin):
petrus iubetur mactare ⁊ manducare
inc idem nicolaus scribit alb̾mo ar
addere studuit sicuius uxor adultĩu
ppetrauerit utrum marito illic lice¬
nunquam ꝯstringitur legibus gladi
corem absq lege sine causa ⁊ certa ꝓba¬
tione interfecerit aliamq duxeritu¬
corem armis depositis.p. agat penitẽ¬
tiam ⁊ si contumax fuerit⁊ ep̃o suo in¬
obediens extiterit anathetiretur quo¬
usq consentiat. Eadem lex erit illa ꝗ
semorem suum suum interfecerit.¬

Expanded text:
Petrus jubetur mactare et manducare.Petrus jubetur mactare et manducare.gladium. Hinc idem Nicolaus scribit Albino Arcaddere studuit, si cujus uxor adulterium perpetraverit, utrum marito ejus sedanis constringitur legibus; gladiusine lege vel sine causa et certa probatione interfecerit aliamque duxerit uxorem, armis depositis publicam agat penitentiam. Et si contumax fuerit et episcopo suo inobediens extiterit, anathematizetur quousque consentiat. Eadem lex erit illi, qui suum seniorem interfecerit
Abbreviated transcription (Latin):
ex posita qr̃ sua auctoritate ñ lici a¬
licui uxorem dimittere qua cessante
ip̃a quoq ꝓhibitio cessare uidetur:
tñ quia ipsa seꝑatio pena ẽ. ⁊pena nł
uest inferenda insi ꝑiudicem gnãlit᷑
hoc intelligendum est. ut siue obcau¬
sam premissa siue nullam causam exi¬
stente. ñ liceat alicui sua auctoritate
uxorem dimittere. quod ⁊̃ depenaho¬
micidii uł qualibi alii intelligendũ
est Unde nicolaus scribit rodulfo
interdicantur his qui suas coniuges
sine iuidicio. cum ñ addis adulterarum
ut aliquid huiusmodi quid aliud ha¬
bendi surit quam nomicide: ac ꝑhoc ad
penitentiam redigendi quibus peni¬
tus conuigium denegatur exceptis a¬
dolescentib dequib ẽ beatipp̃. leonis
xx.u. Annis regula d̾cretalium immo¬
detur nicolaus ꝑmittere maritis causa
adulteriiut alterius huiusmodi cͥmi¬
tus uxores suas interficeres ⁊ eccłastica
disciplina spũaligladio. ñ matĩali cri¬
minosos feriri iubet ilo uideł gladio qͦ

Expanded text:
exposita, quare sua auctoritate non licet alicui uxorem dimittere, qua cessante ipsa quoque prohibitio cessare videtur: tamen quia ipsa separatio poena est, et poena nulli est inferenda nisi per judicem, generaliter hoc intelligendum est, ut sive ob causam praemissam, sive nulla causa exsistente, non liceat alicui sua auctoritate uxorem dimittere. Quod etiam de poena homicidii vel qualibet alia intelligendum est. Unde Nicolaus Papa scribit Rodulphogia penitus interdicantur his, qui suas conjuges sine judicio, quum non addis, adulterarum, vel aliquid hujusmodi, quid aliud habendi sunt quam homicidae, ac per hoc ad poenitentiam redigendi? Quibus penitus conjugium denegatur, exceptis adolescentibus, de quibus est B. Leonis Papae XXV. regula decretaliumdetur Nicolaus non permittere maritis causa adulterii vel alterius huiusmodi criminis uxores disciplina spirituali gladio, non materiali criminosos feriri jubet; illo videlicet gladio, quo
Abbreviated transcription (Latin):
pulan potent. Sic⁊ illud intelligitur qͥ
uxorcum suo fratre dormiuit.
iedam cum fratre suiuiri dorrmurt
deuetum est ut adulterinũ quam in¬
coniugio copłentur illi uõ cuius uxor
stuprata ẽ uccta comugia ñ negentur.
duxerit ⁊ postea cum filiastra fornicat᷑
fuerit seu cum duab sororibus aut siqͥ
cum duobus frĩbus seucum patre ꝯ filio
siquis relictam frĩs siquis neptem aut
Nouercam aut nurum aut ꝯsobrinã a¬
eius relictam aut priuignam polluerit
eos disiungi⁊ ulterius nunquã ꝯiugio
copulari precipimus. Item. Sororem
uroris pollues neutram habe ualet.¬
lu dormierit cum duab sororibus ⁊u
ta erills antea uxor fuerit neutram¬
ex ip̃is habet nec ipsi adulterium quã
in coniugio copulentur. Item illudg̃¬
gorii. causa adulterii uxorem relmꝰ
ñ licebit nec eum nec illa aliam uxorẽ
accipere uł alium uirum quãdiu am¬
bouniunt. Si autem adultera mortu¬
a fuerit uir eius siuult nubat in dño¬

Expanded text:
pulari poterunt. Sic et illud intelligitur, quod uxor cum suo fratre dormierit. Quaedam cum fratre viri sui dormivit: decretum est, ut adulteri nunquam conjugio copulentur; illi vero, cujus uxor stuprata est, licita conjugia non negentur. et postea cum filiastra sua fornicatus fuerit, seu cum duabus sororibus, aut si qua cum duobus fratribus, seu cum patre et filio, si quis relictam fratris, si quis neptem, aut novercam, aut nurum, aut consobrinaejus relictam, aut privignam polluerit, eos disjungi, et ulterius nunquam in conjugio copulari praecipimus. C. XXI. Sororem uxoris polluens neutram habereQui dormierit cum duabus sororibus, et una ex illis antea uxor fueritex ipsis habeat, nec ipsi adulteri unquam in coniugio copulentur. Item ex dII. Causa adulterii uxorem relinqnon licebit nec eum, nec eam aliam uxorem accipere, vel alium virum, quamdiu ambo vivunt. Si autem adultera mortua fuerit, vir ejus, si vult, nubat,
Abbreviated transcription (Latin):
causa uult abicere uxorem suam pͥor
debet eẽ afornicatione purgatus qd si¬
militer ⁊ defemina dixerit. Idem deuer¬
quisq uult inuenire uxorem talem ser
uate uos uxorib urĩs.ut quales uultiꝰ
quis uiuens ẽ qui ñ castam uelit ducere
uxorem. s si acceptus ẽ uirginem quis
ñ intactam desident. Intactam queris

Expanded text:
causa vult abjicere uxorem, prior causa vult abjicere uxorem, prior debet esse a fornicatione purgatus. Quod similiter etiam de femina dixerim quisque vult invenire uxorem, talem se vate vos uxoribus vestris. Quales vultis Quis juvenis est qui non castam velit ducere uxorem? Et si accepturus est virginem, quis non intactam desideret? Intactam quaeris?
Abbreviated transcription (Latin):
Uiri autẽ liberius uxores adulteras a¬
pud sacerdotes deferre consueuerunt
⁊ iõ mulierib prodito earum crimine
coĩo denegatur. Uirorum autem laten¬
te comiisso ñ facile ꝗsquam ex suspi¬
tionib abstinet. Quiutiq sub mouebr̃
sieius flagitium detegatur: Cum enim
par causa sit interdum probatione
cessante uindicte ratio conquiescit.
nicatione innocens inueniatur:S⁊ po¬
natur quod ip̃a sit adulta. qr̃ si adult̾a
possit eam dimittere causa fornicati¬
onis.nonenim uidetur quod pari c̾mi¬
ne infectus alium deeodem punire pos¬
sit. Uñ cum iudei adulteram accusarẽt
equitatis sententiam adomino acceper̃
quicumq ur̃m sine peccato ẽ.prius iml
iam lapidem mittat. hinc ⁊ ineuangłio
oculo fratris tui. Hinc etiam aug̃ sen
uxorem si et ip̃e ꝯuincitur fornicari. oc¬
currit enim illud in quo altm iudicaᷤᷤ
te ip̃m condempnas. Eadem enĩ agis q̃
iudicas qua ꝓpter quisquis fornicatiois

Expanded text:
Viri autem liberius uxores adulteras aViri autem liberius uxores adulteras apud sacerdotes deferre consueverunt, et ideo mulieribus, prodito earum crimine, communio denegatur; virorum autem latente commisso non facile quisquam ex suspicionibus abstinetur ; qui utique submovebitur, si ejus flagitium detegatur. Quum ergo par causa sit, interdum probatione cessante vindictae ratio conquiescit. nicatione innocens inveniatur. Sed ponatur, quod ipsa sit adultera, quaeritur, possit dimittere uxorem causa fornicationis? Non enim videtur quod eodem crimine infectus, alium de eodem punire possit. Unde cum Iudei adulteram accusarent, equitatis sententiam a domino acceperunt: Quicumque vestrum sine peccato est, primus in illam lapideoculo fratris tui. Hinc etiam Augustinuuxorem, si et ipse convincitur fornicari. Occurrit enim illud: In quo enim alterum judicas temetipsum condemnas, eadem enim agis, quae judicas. Quapropter quisquis fornicationis
Abbreviated transcription (Latin):
ri conditione censetur. Itemexẽ .ii. tołło.¬
Coĩone priuetur qui citra fornicatio¬
nis causam uxorem suam dimittit.
pradicti uxorem suam quacumq: occasiõe
reliquerit quia quod d̃ ꝯiuncrit ille se¬
parare disposuit tam diu abeccłastica
maneat alienus quam diu societatẽ reli¬
cte coniuigis sinceriter amplectatur. ⁊ fo
is meritis ⁊ apaletine dignitatis officio
separabunt.⁊ in suꝑ generose dignitatiᷤ
testimonium quam diu inculpa fuint
amissuri s̃. quia carnem suam dissidiru¬
ẽ excepta causa fornicationis reicienda
uł odio prorsus habenda ¶ Sed q̃ritir
tes uiri cum adulteris uxoribus ñ ꝯueni¬
ant cum eccontra uxores in consortiome¬
adulterorum uirorum manere uideãt̃.
Dehis ita scribit innocentius pp̃. Inutroq
p̃iana religio adulterium inutroq sex
pariratione condempnat. siuiros suos
mulieres ñ facile deadulterio accusant
⁊ ñihabent latentia peccata uindictam.

Expanded text:
conditione censetur. C. XXI. Commconditione censetur. C. XXI. Communione privetur qui extra causam fornicationis uxorem suam dimittit. pradicti uxorem suam quacunque occasione dimiserit, quia quod Deus conjunxit ille separare disposuit, tamdiu ab ecclesiastica maneat alienus, quamctae conjugis sinceriter amplectatur et fovis meritis et a palatinae dignitatis officio separabunt, et insuper generosae dignitatis testimonium quandiu in culpa fuamissuri sunt, quia carnem suam dissidii juest, excepta causa fornicationis, rejicienda vel odio prorsus habenda, quae tes viri cum adulteris uxoribus non conveniant, quum econtra uxores in consortioadulterorum virorum manere videantur. De his ita scribit Innocentius Papa epist. Christiana religio adulterium in utroque sexu pari ratione condemnat. Sed viros suos mulieres non facile de adulterio accusant, et non habent latentia peccata vindictam.
Abbreviated transcription (Latin):
diei. ini. scribit. qualiscumq sit uir
suinquid uir alius eligendus est: cõpa¬
rem suum equus diligit ⁊ simutetur auꝰ
trahere iugum nescit compar alterius
⁊ se ñ totumꝰ putat. Tuiugalẽ repudias tu¬
um.⁊ sepe putas mutandum muta ⁊⁊ si u¬
no defecerit die suꝑduc riualem ⁊ statĩ
incognita causa quasi cognitam pudoris
exsequaris iniuriam. Item aug̃. Similit¬
sterilem siue corpore deformem. siue dbi¬
lem membris uł cecam. uł surdam uł clap¬
dam ut siquid aliud. siue moribsut iabo¬
rib uł dolorib que confectam ꝗcquid er
cepta fornicationis causa cogitari pot̾ ue¬
hementer orribile ꝓsocietateq fideq su¬
uxorem dimitti ñdebere excepta causa fõ¬
nicationis.⁊ si dimissa fuerit manere in¬
nuptam quicꝗd iuris precipitur hoc cõ¬
seq̃nter redundat adfeminas. Neq enum
adultera uxor dimittenda ẽ ⁊ uir mechiᷤᷤ
tenendus est. Item ap̃ nos quod ñ licet fe¬
minis &q ñlicet uiris ⁊eadẽ fuitus pan¬

Expanded text:
. CAP. CIII. Qualiscunque sit vir,nunquid vir alius, eligendus est? Comparem suum equus diligit et si mutetur, alius trahere jugum nescit, compar alterius et se non totum putat. Tu conjugalem repudias tuum, et saepe putas mutandum, muta, et si uno discesserit die, superduc rivalem, et statim incognita causa, quasi cognitam pudoris exsequeris injuriam. CAP. CIV. Qualisterilem, sive deformem corpore, sive debilem membris, caecam et surdam, vel claudam, vel si quid aliud sive morbis et doloribus laboribusque confectam, et quidquid excepta fornicationis causa cogitari potest vehementer horribile, pro societate et fide suon dimitti debere excepta causa fornicationis, et si dimissa fuerit, manere innuptam . Quidquid viris praecipitur, hoc consequenter redundat in feminas. Neque enim adultera uxor dimittenda est, et vir moechus tenendus. Item: Apud nos quod non licet feminis, aeque non licet viris, et e
Abbreviated transcription (Latin):
dimittitur ⁊ ea unente suꝑducitur
alia. hic siꝗ̃ contendat ñ magis uiro q̃
mulieri lcitum eẽ. Si uralicuius eod¬
modo forncetur: sciat uirum ab ambro
appellatum ñ sexu s animiuictute. x¬
uerem quoq nominatam sentiat. r̃iseni
corporis. sed molutie mentis. Scl qua
nulla auctoritate ꝑmittit̾ ut urore
uiuente alia suꝑducatur intelligit᷑
ulud ambrosu insupradicto gnẽ for¬
meationis ñ tñ quod uiuenttꝰ dimissa
aliam ducere possit si post mortẽ for

Expanded text:
dimittitur, et ea vivente superducitur alia. Hic si quis contendat, non magis viro, quam mulieri licitum esse, si vir alicujus eodmodo fornicetur, sciat, virum ab Ambrosio appellatum non sexu, sed animi virtute; mulierem quoque nominatam sentiat non sexu corporis, sed mollitia mentis. Sed quia nulla auctoritate permittitur, ut uxore vivente alia superducatur, intelligitur illud Ambrosii in supradicto genere fornicationis; non tamen, quod vivente dimissa ali
Abbreviated transcription (Latin):
suo.Omnis immunda pollutio forni¬
catio dicitur quamuis quisq diuersa
turpitudinis uoluptate ꝓstituatur
ex delectatione enĩ fornicandi uaria
giguntur flagitia quibus regnum
deiꝰ clauditur ut homo adeo separet᷑
ditiam templum dei uiolat. Sunt
seruiunt quas ego nec mutis compara
uerim pecoraenim cum ꝯceꝑint ultta
rinduigent maribus copiam sum. Itẽ¬

Expanded text:
s: Omnis immunda pollutio fornicatio dicitur, quamvis quisque diversa turpitudinis voluptate prostituatur. Ex delectatione enim fornicandi varia gignuntur flagitia, quibus regnum dei clauditur, ut homo a deo separeturditiam templum dei violatur. Sunserviunt, quas ego nec mutis pecudibus comparaverim. Pecora enim cum conceperint, ultra non indulgent maribus copiam sui. DE
Abbreviated transcription (Latin):
re fieri pot̃ ut uir dimittat uxorem
causa fornicationis quam Exceptã
eẽ uoluit. Iam uõ sinec illi nubereꝯ
ceditur unro uiuo aquo recessti neq
huic alteram ducere uiua uxore quã
dimisit multominus fas est illicita
cum quibuslib strupra comittere.¬
sus uł dimissa auiro ad penitentiã
redigant᷑ isi aut continẽtur uiuere¬
lacuit aut sibi reconciliariuoluerit.
ut scđm euangłicam ⁊ apłicam disci¬
plinam neq: dimissus abuxore neq
dimissa amarito alteri ꝯiungatur.
si ita maneant aut sibim reconciliẽt
ꝗdem si ꝯtempserint adpenitentiam

Expanded text:
25. Fieri potest, ut vir dimittat uxorem causa fornicationis, quam Dominus exceptam esse voluit. Jam vero si nec illi nubere conceditur vivo viro, a quo recessit, neque huic alteram ducere viva uxore, quam dimisit, multo minus fas est illicita cum quibuslibet stupra committere.sus, vel dimissa a viro, ad poenitentiam redigantur, nisi aut continenter vivere, aut sibi reconciliari voluerint.undum evangelicam et apostolicam disciplinam, neque dimissus ab uxore, neque dimissa a marito, alteri conjungatur, ut ita maneant, aut sibimet reconcilientur. Quod si contempserint, ad poenitentiam
Abbreviated transcription (Latin):
acte illius appropinquauerit corpiᷤ
particeps. Sin autem ut supra statui
efficiatur tñsi iluus ꝯuersatione ꝯ la¬
crimarum foritem inõib uideritis
floridis actionib ⁊ optimis oꝑibuᷤ
pullulare mumanis circa eum solli¬
citudo ꝑingil appareat mertusq oĩb
rorib fuerit fornicatus aut cumniᷤ
ꝑsonis dequib scã seriptura ꝓhilr
sicdignam egerit penitertiam ⁊ casti¬
tatis ñ ualuerit ꝯtinentiam sustinẽ
uceat ei legitimam in coniugioruo¬
rem acciꝑe᷑. Si mltter ⁊ mulier que
tali fuerit scelere lapsa ut fornicat¬
onis ñꝑducatur adchaos.S⁊ hoc de
iaicis uiris ac mulierib solum mõ
l fuerit fornicatus anatħatis ut
sitis ꝑcutitur ictibus. Similit̾ aut̃¬
⁊ illum ꝑcutere ꝓmlgamus qui cum
ea quam desacro fonte baptisma¬
tis susceꝑit aut cum illa quam ante
ep̃m tenuerit cum sacro crismate fu¬
erit uncta fornicationis ꝓpetrauĩt
scelus legitimam tñsihabuerit ñ di¬

Expanded text:
vitae illius appropinquaverit, corporis vitae illius appropinquaverit, corporis particeps fiat. Sin autem, ut supra statuimus efficiatur. Tamen si illius conversionem et lacrymarum fontem in omnibus videritis floridis actionibus et optimis operibus pullulare, humanius circa eum sollicitudo pervigil appareat, mitisque in fuerit fornicatus, aut cum his personis de quibus sancta Scriptura prohibet, si dignam egerit poenitentiam, et castitatis non valuerit continentiam sustinere, liceat ei legitimam in conjugio uxorem accipere. Similiter et mulier quae tali fuerit scelere lapsa, ut fornicationis non perducatur ad chaos. Sed hoc de laicis viris ac mulieribus solummodo s fuerit spirituali, anathematis, ut scitis, percutitur ictibus. Similiter et illum percutere promulgamus, qui cum ea quam de sacro fonte baptismatis susceperit, aut cum illa quam ante episcopum tenuerit, cum sacro chrismate fuerit uncta, fornicationis perpetraverit scelus, legitimam tamen, si habuerit, non di
Abbreviated transcription (Latin):
sentium matricidam eẽ cognouimus
cui precipimus ut subpenitentie iugo
ꝑmaneat ita ut ꝑannum unum inte¬
grum eccłam ñ ingrediatur si an fo¬
res eccle stans orans ⁊ deprecans dm̃
ꝑseueret qualiter tanto eripiatur pi¬
aculo completo uõ anm circulo intro¬
tm̃ int̃audientes stet ⁊ ñdum coĩcet.
completis autẽ trium annorũ curricu¬
usm sacre coĩonis grã ilii concẽdatur
oblationes uõ ñ offerat nisi pͥus alioꝵ
uII. annorum curricula expleantur.
Inhis autẽ oĩb annis atq tp̃rib car¬
nem ñ manducet nec uinum bibere
presumat exceptis festiuis diebatq
dominicis ⁊ Pasca usq pentecosten ⁊
quocumq ire uoluerit nullo uehicu¬
lo deducatur s pedib ꝓficiscatur. ar¬
ma ñ presumat nisi contra paganos..
eiunet autem tribus diebus ꝑebdo¬
madam usq: aduesꝑam. apropriaac
legitima coniuge. non separetur ne
infornicationis uoraginem corruat¬
ꝗ uod nefiat optamus. Si autẽ ante
annorum triennum cursum finis

Expanded text:
sentium matricidam esse cognovimus, cui praecipimus ut sub poenitentiae jugo permaneat, ita ut per annum integrum ecclesiam non egrediatur, sed ante fores basilicae stans, et orans et deprecans Deum perseveret, qualiter tanto eripiatur piaculo. Completo vero anni circulo introantum inter audientes stet, sed nondum communicet. Completis autem trium annorum curriculis, sacrae communionis ei gratia concedatur. Oblationes vero non offerat, nisi prius aliorum septem annorum curricula expleantur. His autem omnibus annis atque temporibus carnem non manducet, nec vinum bibere praesumat, exceptis festivis diebus atque Dominicis, et a Pascha usque ad Pentecosten. Et quocunque ire voluerit, nullo vehiculo deducatur, sed pedibus proficiscatur, arma non sumat nisi contra paganos. Jejunet autem tribus diebus per hebdomadam usque ad vesperam; a propria et legitima conjuge non separetur, ne in fornicationis voraginem corruat, quod ne fiat optamus. Si autem ante annorum trium cursum finis
Abbreviated transcription (Latin):
upriculum prioris ꝓpter quod fit reuᷤᷤ
excoĩcatur quisq reus eriminis itaq
urro carebit autem si mortuus fuerit
uir eius. Reus uõ excoĩcationis ideo
nunquam carebit regnãtionis sacra¬
mento ⁊̃ ñ reconcilietur quia nun quã

Expanded text:
t vinculum prioris. Propter quod fit reus at vinculum prioris. Propter quod fit reus aexcommunicatur quisquis reus est criminis, viro; carebit autem, si mortuus fuerit vir ejus. Reus vero excommunicatus ideo nunquam carebit regenerationis Sacramento, etiam non reconciliatus, quoniam nunquam
Abbreviated transcription (Latin):
tur u cum ꝓprie libidimis instinctu uł
aliene consensu cum altero. uł altera cont᷑
pactum ꝯiugale concumbitur atq ita¬
frangitur fides q̃ in rebus corporeis ⁊ ab¬
iectis magnum animi bonum ẽ.⁊ideo eis
salutem quoq corꝑalem quam q̃ uita ista
ꝯtinetur certum ẽ debere post poni. Item
cui qui preter matrimoniifedus miscẽt᷑
trimoni aliis federa feminis admisceat᷑
nemmem reluctari adulterum eẽ:quiuł
du languente uł diu absente ut ꝯtinen¬
ter uiuere cupiente uxore sua alteri cõ¬
rum inista deprehendanturꝰ fuisse ꝗa
nec ꝓprie ubidinis instinctunec alieneo
sensu nec uiro suo languente uł absente
sit. si uiolent̃ aliena libidine oporessa: uñ
ꝑtulit apparet quod nec adultera nec
fornicaria dicipot̃. Vñ nec aliqua occa¬
sione ualet dimitti. cum erĩ iudei a xp̃o q̃re¬

Expanded text:
cum vel propriae libidinis instinctu vel cum vel propriae libidinis instinctu vel alienae consensu cum altero vel altera contra pactum conjugale concumbitur atqfrangitur fides, quae in rebus etiam corporeis et abjectis magnum animi bonum est. Et ideo eam saluti quoque corporali, quam etiam vita ista continetur, certum est non debere postponi. CAP. alicui praeter matrimonii foedus miscetur.trimonii foedera aliis feminis misceatur nem reluctari adulterum esse qui vel diu languente, vel diu absente, vel continenter vivere cupiente uxore sua, alteri comrum in ista deprehendatur fuisse, quia nec propriae libidinis instinctu, nec alienae consensu, nec viro suo languente vel absente, alii, sed violenter aliena libidine oppressa vim pertulit, apparet, quod nec adultera, nec fornicaria dici potest. Unde nec aliqua occasione valet dimitti. Quum enim Judaei quae
Abbreviated transcription (Latin):
greco uocabulo adult̃ mechus dicitur
cumñaliena coniux fmulier uiden
ꝓhibeatur aꝑte ueritas ostendit ꝗa
insolo uiso cum turpiter uł innupta
ꝯcupiscitur adulterium ꝑpetratur. qd̾
tñplerumꝙ: exloco uł ordine concu
sacro ordine studiosa ꝯcupiscentia sic̃t
illum adulterii inquinat culpa. Inꝑ
sonis tñ ñ dissimilib id luxurie distĩ¬
guitur reatus. ¶ Quamis autem¬
uiolent̃ oppresse pudicitiam ñ amise¬
rint inꝯtaminatis tñse ñ audeant ex¬
equare urgimbus ¶Inde leo pp̃. Que¬
opprununtur in contaminatis se
uirginibus comparare non audeant.
lle autem famule dei quȩ integrita¬
tempudoris oppressione barbarica ꝑ
marlitate acuerecundia sise inconta¬
minatis ñ audeant comꝑare uirginib
quamiis enĩ omne peccatum exuolun¬
tate nascatur.⁊ potuerit corruptione
carnis mens inuita ñpollui: minus tñ
hoc ills oberit siquod potuer aĩo ñ am¬
tiam amisisse probari ñ potest nullomõ
bono coniugali adulterium committi

Expanded text:
lter dicitur, cum non aliena conjux, sed mulier videri prohibetur, aperte Veritas ostendit quia etiam solo visu cum turpiter vel innupta concupiscitur, adulterium perpetratur. Quod tamen plerumque ex loco vel ordine concupsacro ordine studiosa concupiscentia, sicut illum adulterii inquinat culpa. In personis tamen non dissimilibus, idem luxuriae distinguitur reatus, in quibuviolenter oppresse pudicitiam non amiserint, incontaminatis tamen se non audeant exequare virginibus. Unde Leo papa: opprimuntur incontaminatis se virginibus comparare non audeant.: Illae autem famulae Dei, quae integritatem pudoris opmilitate ac verecundia, si se incontaminatis non audeant comparare virginibus. Quamvis enim omne peccatum ex voluntate nascatur et potuerit corruptione cen eisdem oberit, si quod potuerunt animo non atiam amisisse probari non potest, nullo modo bono conjugali: Adulterium dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
iurĩs diocesib ⁊ finib xp̃ianorum ce¬
tuo leui occasionem se subtrahunt pe¬
ratentie iugo dicentes. quia si peniten¬
tiam agunus coniugii debemus
relinquere copulam in quo errant :
de ueritatis calle discedunt quiaꝓ
õibus illicitis penitentiam unusꝙq
agere summnooꝑe deb dicente dño.
pe̾nitentiam agite appropinquabit
erũ regnum celorum. Coniuguaim uõ
legitimum nuli orthodoxorũ peni¬
tentia sustinenti soluere licet ⁊ ĩfra
Sacris eos uos expedit aloquiis edo¬
cere ut erroris eripiantur calligine
⁊ licitis copłationib iuncti d̾oib illi¬
cttis penitentiam agere procuret.¬
tem leo.iiIi. propt̃ lasum iuuenilo
incontinentie ñ negentur peniten

Expanded text:
ris dioecesibus ac finibus Christianorum coetus levi occasione se subtrahunt poenitentiae jugo, dicentes, quia, si poenitentiam agimus, conjugii debemus relinquere copulam; in quo errant et de veritatis calle discedunt, quia pro omnibus illicitis poenitentiam unusquisagere summopere debet, dicente Domino: Poenitentiam agite, appropinquabit enim regnum coelorum. Conjugium vero legitimum nulli orthodoxorum poenitentiam sustinenti solvere licet. Et infra: § 1. Sacris eos vos expedit eloquiis edocere, ut ab erroris eripiantur caligine, et licitis copulationibus juncti de omnibus illicitis poenitentiam agere procurent. C. XIV. Propter lapsum juvenilis incontinentiae non negentur poeniten
Abbreviated transcription (Latin):
sit seꝑanda. Secundo: an post seꝑati¬
onem ei nubere ualeat. cum quo pͥus
fornicata ẽ. Iertio. si sola confessione
cordis crimenpossit deleri. Quarto:
si tempore orationis quis ualeat redde¬
ne consensu uxoris: ꝯtinentiam uouẽ
possit.uł se ñpossit minis uł terrorib
ucentiam uouendi abea extorquer
auiro suo separi ñ possit. auctoritate
euangłica ⁊ apłica probatur. Sic n
xp̃s act in euangłio nulli licet dimitte
uxorem suam nisi causa fornicationiˢ
uł qua alter eorum sicut aug̃ ex po¬
nit fornicatus fuerit uł adquam al¬
ter alterum ꝑtrahere uoluerit.Item
apłs. Mulier quanto tempore uiuit
uir eius alligata ẽ legup̃ius. ñ legired
dendi sibi debitum si ñ transferendi
se adalium. Item his qui matrimoĩo
uanctis̃ precipio ñego s dominus uxo¬
rem auiro ñ discede suo nisicausa forn¬
icationis. Euangłica itaq aplica au¬
ctoritate prohibetur muilier auiro ñ

Expanded text:
sit separanda? Secundo, an post separatisit separanda? Secundo, an post separationem ei nubere valeat, cum quo prius fornicata est? Tertio, si sola confessione cordis crimen possit deleri? Quarto, si tempore orationis quis valeat reddene consensu uxoris continentiam vovere possit, vel si minis vel terroribus licentiam vovendi ab ea extorquerea viro suo separari non possit. auctoritate evangelica et apostolica probatur. Sic enim Christus ait in evangelio: Nulli licet dimittere uxorem suam, nisi causa fornicationis, vel qua alter eorum sicut Augustinus exponit fornicatus fuerit, vel ad quam alter alterum pertrahere voluerit. Item Apostolus: Mulier, quanto tempore vivit vir ejus, alligata est legi ipsius, non legi sibi reddendi debitum, sed non transferendi se ad alium. Item: His, qui matrimonio juncti sunt, praecipio non ego, sed Dominus, uxorem a viro non discedere, nisi causa fornicationis. Evangelica itaque et apostolica auctoritate prohibetur mulier a viro suo
Abbreviated transcription (Latin):
uxori continentia deo uouit nullomͦ
debet ista compensatione peccare ut
ideo credat uxorem sibi eẽ ducendam
ꝗa ꝓmisit quȩ nuptias eius appetit
facturum uouerit. ñ licebit sitamen
id uouerit quod uouendum sit sicuti
est ꝑpetua uirginitas ut post exꝑta co¬
nubia solutis auinculo conuigali ui¬
dualis castitas seu cum exconsensu uo¬
uentibus ⁊ carnalia debita sibi inuicẽ
relaxantibus fidelibus castisq coniu¬
gibus quod atterum sine altera uł al¬
ta sine altero uouere fas nest ꝯuugis ꝯ¬
tinentia hec ergo et siqua alia sunt q̾re
ctissime uouentur cum homines uoue¬
rint nulla condictione rumpenda sũt
ñ poterat alius interim clanculo eam
corruꝑit aiuro suo seꝑata correptori
suo.p. nubit. Crimen quod amiserat
corde tantũ dõ confitetur redditus
nuic facultas cognoscendi eam repe¬
tit uxorem suam quam recepta ut
expeditius orationi uacaret. ⁊ adcar¬
nes agni purus accedet ꝯtinentiam se

Expanded text:
 alligatus uxori continentiam Deo voverit, nullo modo debet ista compensatione peccare, ut ideo credat uxorem sibi esse ducendam, quia promisit quae nuptias ejus appetit, facturum voverit, non licebit: si tamen id voverit, quod vovendum fuit, sicuti est perpetua virginitas, vel post experta connubia solutis a vinculo conjugali vidualis castitas, seu ex consensu voventibus et carnalia dubita sibi invicem relaxantibus fidelibus castisque conjugibus quod alterum sine altera, vel alteram sine altero vovere fas non est jugis continentia. Haec ergo, et si qua alia sunt, quae rectissime voventur, quum homines voverint, nulla conditione rumpenda sunt,non poterat. Alius interim clanculo eam corrupit; a viro suo separata corruptori suo publice nubit; crimen, quod admiserat, corde tantum Deo confitetur; redditur huic facultas cognoscendi eam: repetit uxorem suam; qua recepta, ut expeditius orationi vacaret, et ad carnes agni purius accederet, continentiam se