comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Itius: quem ipse id circo adhuc iuuens
ordinauerat. ne sedefuncto statꝰ eccłȩ tam
rudis. uel ad horam pastore destitutus nacil¬
lare inciꝑet ¶In quo & exemplum sequebat᷑
pͥmi pastoris ecclȩ. hoc ẽ beatissimi aplorũ
principis petri: qui fundata rome eccł̃a xp̃i.
clementem sibi adiutorem. euangelizandisi¬
mul & successorem consecrasse ꝑhibeturs hau
fundamenta ȩccłȩ quȩ nobilit̾ iactauit aug
et crebra uoce sanctȩ exhortationis et conti¬
nuis pie opationis exemplis ꝓuehere curaũ.¬
¶Deuiq non solum noie quȩ deangliserat col¬
lecta ȩccłȩ curam gerbat. s & ueterum bri¬
tannie incolarum. recnum et scotorum. qui
hiberniam insulam britannie ꝓximam in¬
colunt populis: pastoralem impendere sol¬
licitudinem curabat. Si quidem ubi scotoꝵ
in p̃fata ipsorum patra. quomodo et britoñ
in ipsa britannia uitam ac ꝓfessionem minus
ecclesiasticam. in multis ẽe cognotit. maxime

Expanded text:
tius DCV, quem ipse idcirco adhuc vivens tius DCV, quem ipse idcirco adhuc vivens ordinaverat, ne se defuncto status Ecclesiae tam rudis, vel ad horam pastore destitutus, vacillare inciperet. In quo et exemplum sequebatur primi pastoris Ecclesiae, hoc est, beatissimi apostolorum principis Petri, qui fundata Romae Ecclesia Christi Clementem sibi adjutorem evangelizandi, simul et successorem consecrasse perhibetur. Lafundamenta Ecclesiae, quae nobiliter jacta vidit, augmet crebra voce sanctae exhortationis, et continuis piae operationis exemplis provehere curDenique non solum novae quae de Anglis erat collecta, Ecclesiae curam gerebat, sed et veterum Brittaniae incolarum, necnon et Scottorum qui Hiberniam insulam Brittaniae proximam incolunt, populis pastoralem impendere sollicitudinem curabat. Siquidem ubi Scottorum in praefata ipsorum patria, quomodo et Brittonum in ipsa Brittania vitam ac professionem minus ecclesiasticam in multis esse cognovit, maxime
Abbreviated transcription (Latin):
cuius supͣ meminimus: quia nec dum fue¬
rat ꝑfecta nec dedicata. Mox uͦ ut dedicata ẽ.
intro in latum & in porticu illiꝰ aquilonali
decent̾ sepultum ẽ. In qua etiam sequentiũ
archieporum omnium sunt corꝑa tum ulata
preter duorum tantum modo .i. theodori. et
eo quod predicta porticus plura capere nequi¬
ut t. Habetur hec in medio pene sui altare ĩ
honore beati pape gregorii decdicatum: in qͦ
ꝑ omne sabbatum a prb̃o loci illiꝰ agende eoꝵ
sollempnit᷑ cȩlebrant᷑ SScriptum uͦ ẽ in tum¬
ba biusdem augustini epitaphum huiꝰ modi.
Hic requiescit domnus augustinus doruu̾¬
nensis archiep̃c primꝰ: qui olim huc abeato
gregorio romane urbis. pontifice direstus:
et adõ oꝑatione miracłorum suffultꝰ. edil-¬
berctum regem/ ac gentem illiꝰ ab idolorum
cultu. ad xp̃i fidem ꝑduxit. Et completis
in pace diebus officii sui. defunctus ẽ .uii. ta.
iunias eodem rege regnante:

Expanded text:
cujus supra meminimus, quia ea necdum fuecujus supra meminimus, quia ea necdum fuerat perfecta, nec dedicata. Mox vero ut dedicata est, intro inlatum, et in  Al., inlatum in porticu illius aquilonali decenter sepultum est: in qua etiam sequentium archiepiscoporum omnium sunt corpora tumulata, praeter duorum tantummodo, id est, Theodori et eo quod praedicta porticus plura capere nequivit. Habet haec in medio pene sui, altare in honore beati papae Gregorii dedicatum, in quo per omne sabbatum, a presbytero loci illius Agendae eorum solemniter celebrantur. Scriptum vero est in tumba ejusdem Augustini epitaphium hujusmodi: HIC REQUIESCIT DOMNUS AUGUSTINUS DORUVERNENSIS ARCHIEPISCOPUS PRIMUS, Qui olim huc a beato Gregorio Romanae urbis pontifice directus, et a Deo operatione miraculorum suffultus, Aedilberctum regem, ac gentem illius ab idolorum cultu ad Christi fidem perduxit, et completis in pace diebus officii sui, defunctus est septimo Kalendas Junias, eodem rege regnante.
Abbreviated transcription (Latin):
tum uidelicet & iustum ÷ mellitum quidem
ad predicandum ꝓuincie orientalium saxo¬
num misit: qui tamesse Nluuio dirimunt᷑
metropolis lundonia cruitas ẽ. suꝑ ripam p̾¬
fati fluminis posita. & ipsa multorum popłoꝵ
gente cunc temꝑis saberet. nepos edilbercti
ex sorore ricła regnabat: quamuis sub potes¬
tate positus eiusdem ȩdilbercti. Qui omĩb
ut fupradictumẽ usq ad terminum hum
Ubi uͦ & hec ꝓuincia uerbum ueritatis predi¬
cante mellito accepit: fecit ȩdilberet in ciui¬
tate londonia eccłam sciͣpauli apłi. in qua
locum sedis epalis & ipse et fuccessores eius ha-¬
berent. Iustum uͦ in ipsa cancia augustinus
epm orclinauit. in ciuitate dorubreui. quã
qui dicebatur rofrofescestre cognominat.
Distat autem a doruuerni milibꝰ passuum
ȩdilberet ȩccl̃am beati andreȩ aplĩ fecit. Qui
ad iccit Pefunctus ẽ autem dõ dilectus pater
augustinus. & positum corꝑus erus foras ux¬
ta eccłam beatorum apłorum petri & pauli

Expanded text:
tum videlicet et justum: Mellitum quidem ad praedicandum provinciae Orientalium Saxonum, qui Tamense fluvio dirimunturmetropolis Lundonia civitas est, super ripam praefati fluminis posita, et ipsa multorum emporiugente tunc temporis Saberet nepos Aedilbercti ex sorore Ricula regnabat, quamvis sub potestate positus ejusdem Aedilbercti, qui omnibus, ut supra dictum est, usque ad terminum HumbUbi vero et haec provincia verbum veritatis praedicante Mellito accepit, fecit rex Aedilberct in civitate Lundonia ecclesiam sancti Pauli apostoli, in qua locum sedis episcopalis et ipse et successores ejus haberent. Justum vero in ipsa Cantia Augustinus episcopum ordinavit in civitate Dorubrevi  Al.,qui dicebatur Hrof, Hrofaescaestrae cognominat. Distat autem a Doruverni millibus passum Aedilberct ecclesiam beati Andreae apostoli fecit, qui adjecit. Defunctus est autem Deo dilectus Pater Augustinus DCV, et positum corpus ejus foras, juxta ecclesiam beatorum apostolorum Petri et Pauli,
Abbreviated transcription (Latin):
n Et enĩ locꝰ undiq mari circumdatus erat.¬
p̃tenboccidente. Unde ht̃ ingressum am¬
plitdinis: quasi iactꝰ funde. Qui locus
a latiis pen insula: a grecis solec cherrone¬
sos ueari. hunc gͦ locum cum accepisset.
ep̃s iufrid: fundauit ibi monasterium
ac regiri uita insticuit: maxime ex his
quos seim adduxerat frĩb quod usq hoc
successois eius tenere noscuntur. Nam ip
rabilis. ꝯitium ep̃atꝰ & uerbo exercebat

Expanded text:
ni. Est enim locus ille undique mari circumdatus praetni. Est enim locus ille undique mari circumdatus praeter ab occidente, unde habet ingressum amplitudinis quasi jactus fundae: qualis locus a Latinis peninsula, a Graecis solet chersonesos vocari. Hunc ergo locum cum accepisset episcopus Uilfrid, fundavit ibi monasterium, ac regulari vita instituit, maxime ex his quos secum adduxerat fratribus: quod usque hodie successores ejus tenere noscuntur. Nam ipsrabilis, officium episcopatus et verbo exercebat
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ & interiorib se bonis & exterioribꝰ q lesti grã
ditasse. Nam et antistes cumueniss in proun¬
ciam. tantamq ibi famis penam uideret: do¬
cuit eos piscando uictum querere. Namq
mare & fumina eorum piscibꝰ habundabat᷑.
s piscandi ꝑicia genti. nulla nisi ad angunl¬
las tantum meraat. Collectis gͦ undecumq
retibꝰ anguillaribꝰ. homines &e antistes mi¬
sit in mare. & diuina se uuante grã: mox
ceꝑe pisces diuersi generis. cco . Quib trifane
diuisis. centum pauꝑibꝰ dederunt: centum
his aquib recia acceꝑant .c. in suos usus ha¬
bebant. Quo benefitio multum antistes
cor omnium insirum conuertit amorem: et
libentius eo predicante. gelestia sꝑare ceꝑut:
cuiꝰ ministerio temꝑalia bona sumpserut.
Luo temꝑe rex ediluach donauit reuerentis¬
imo antistiti iulfrido terram octoginta.
.Ui. famillarium: li suos homines qui exu¬
leuagabantur reciꝑe posset: tocabulo se

Expanded text:
Deus, et interioribus se bonis, et exterioribus caelesti gratia Deus, et interioribus se bonis, et exterioribus caelesti gratia ditasse. Nam et antistes cum venisset in provinciam, tantamque ibi famis poenam videret, docuit eos piscando victum quaerere. Namque mare et flumina eorum piscibus abundabant; sed piscandi peritia genti nulla nisi ad anguillas tantum inerat. Collectis ergo undecumque retibus anguillaribus, homines antistitis miserunt in mare, et divina se juvante gratia mox cepere pisces diversi generis trecentos: quibus trifariam divisis, centum pauperibus dederunt, centum his a quibus retia acceperant, centum in suos usus habebant. Quo beneficio multum antistes cor omnium in suum convertit amorem, et libentius eo praedicante caelestia sperare coeperunt, cujus ministerio temporalia bona sumpserunt. Quo tempore rex Aedilualch donavit reverentissimo antistiti Uilfrido terram octoginta septem familiarum, ubi suos homines qui exules vagabantur, recipere posset, vocabulo Sel
Abbreviated transcription (Latin):
nom mne eabe: in sua idest huicciorum ꝓuincia
fuerat baptirata. Erat aũt filia eanfridi frĩs en¬
heri: qui ambo cum suo popło. xͥam fuere.
Cetm̃ tota ꝓuncia australium saxonum diuini
nominis & fidĩ erat ignara. Erat autem ibi
monachus quidam de natione scotorum uo¬
lium nullus eorum ueluitam enrulari: uel
p̾dicationem curabat audire. Euangelitans
autem genti ep̃s uilfrid non solum eam ab
erumpna ꝑpetuȩ dampnationis: uerum et
tribꝰ annis ante aduentum eius in ꝓuintiã:
nulla illis in locis pluinia cecid̾at. Uñ & fames
acerbissima plebem inuadens. impia nece
cerati ꝓcederent. ad p̾cipicium aliquod siuę
ripam maris: & tunctis misere manibus pa¬
rit᷑ omnes. aut ruina ꝑituri. aut fluctibrs
obsorbendi decid̾ent. Uerum ipsa die quo bap¬
tisma fidĩ gens suscepit illa: descendit pluiuia
abiecta prisca suꝑstitione ex sufflata idolatria.
cor omnium & caro omnium exultauerunt
in dĩ uiinim: intelligentes eum qui uerus ẽ

Expanded text:
 Eahae in sua, id est, Huicciorum provincia, fuerat baptizata. Erat autem filia Eanfridi, fratris Eanheri, qui ambo cum suo populo Christiani fuere. Caeterum tota provincia Australium Saxonum divini nominis et fidei erat ignara. Erat autem ibi monachus quidam de natione Scottorum, volium nullus eorum vel vitam aemulari, vel praedicationem curabat audire. Evangelizans autem genti episcopus Uilfrid, non solum eam ab aerumna perpetuae damnationis, verum et tribus annis ante adventum ejus in provinciam, nulla illis in locis pluvia ceciderat, unde et fames acerbissima plebem invadens impia nece cerati procederent ad praecipitium aliquod sive ripam maris, et junctis misere manibus, pariter omnes aut ruina perituri, aut fluctibus absorbendi deciderent. Verum ipso die, quo baptisma fidei gens suscepit illa  Al. add. illo, dabjecta prisca superstitione, exsufflata idolatria, cor omnium et caro omnium exultaverunt in Deum vivum: intelligentes, eum qui verus est
Abbreviated transcription (Latin):
diei in loco in quo eger iacebat. solm inue
rere. Erat enim puer multum iplicis ac
mansueti animi: sinceraq deu ione sacra¬
menta fidĩ quȩ susceꝑat seruas. Salutantes
gͦ illum uerbis piissimis ap dicebant.
Noli timere fili mortem ꝓ qa sollicttꝰ es: nos
enimꝰ te hodierna clie ad cestia sumusreg¬
na ꝑducturi. S pͥmum eestare habes do¬
ne misse çlelebrentur:⁊ uiatico dominici
corꝑis ac sanguinis accepto. sic infirmitate
simul & morte ab solutus.: ad eterna in cȩlis
gaudia sub leueris. Clama gͦ ad te prb̃m eappan
&e dicito illi quia dominus exaudiuit preces
urãs. & deuotionem ac ieninia ꝓpiti aspexit.
tibus ei possessiunculis hac clade ultra mori¬
curus ẽ: s omnes qui alicubi de ur̃is hac egͥ¬
tudine laborant resurrecturi a langorẽ. psti¬
sionem dominixͥ cui fidelit seriusti ꝑdu¬
cendus in glum. Quod diuinaniobͥis ꝑ int̾

Expanded text:
diei, in loco in quo aeger jacebat, solum invendiei, in loco in quo aeger jacebat, solum invenrere. Erat enim puer multum simplicis ac mansueti animi, sinceraque devotione sacramenta fidei quae susceperat servans. Salutantes ergo illum verbis piissimis apostoli dicebant: « Noli timere, fili, mortem pro qua sollicitus es: nos enim te hodierna die ad caelestia sumus regna perducturi. Sed primum exspectare habes donec missae celebrentur, ac viatico dominici corporis ac sanguinis accepto, sic infirmitate simul et morte absolutus ad aeterna in caelis gaudia subleveris. Clama ergo ad te presbyterum Eappan, et dicito illi quia Dominus exaudivit preces vestras, et devotionem ac jejunia propitius aspexit: tibus ei possessiunculis hac clade ultra moriturus est; sed omnes qui alicubi de vestris hac aegritudine laborant, resurrecturi a languore, pristisionem Domini Christi cui fideliter servisti, perducendus in caelum: quod divina vobis mi
Abbreviated transcription (Latin):
absoluit. In quo tunc monasterio non nul¬
nide. xp̃s iam regnare ceꝑat. equib unum qd
& a fidelissimis enusdem monasterii fribꝰ sibi
relatum asserere solebat: memorie mandare
commodum diximus. Eodemferine temꝑe
quo ipsa ꝓuincia nomen xͥ susceꝑat. multas
britanniȩ ꝓuinciȩ ꝓiuncias mortalitas seua
corripiebat. Quȩ cum p̾fatum quoq monas¬
terium cui tunc regendo religiosissimus xp̃i
sacerdos uocabulo eappa p̃fuit. nitu diumȩ
cdispensationis attingeret: multiq siue dehis
qui cum antistite illo uenerant. siue de illis
quide eadem prouincia saxonum nuꝑ ad fi¬
dem fuerant uocati. passim de hac uitara¬
ꝑentur: uisum ẽ fribꝰ triduanum ieiuniur
liberaret. seu raptos e mundo: aꝑpetua uni
tione saxonum nuꝑ uocatus ad fidemqui
eadem tactꝰ infirmitate. non pauco tie re¬
cubans in lectulo iacebat. Cum gͦ sed memo¬
rati ieiunii ac supplicationum dies geret᷑.
contigit forte ipsum puerum hora rme scd̾a

Expanded text:
blata. In quo tunc monasterio nonnulnide Christus jam regnare coeperat: e quibus unum quod et a fidelissimis ejusdem monasterii fratribus sibi relatum asserere solebat, memoriae mandare commodum duximus. Eodem ferme tempore quo ipsa provincia nomen Christi susceperat, multas Brittaniae provincias mortalitas saeva corripiebat, quae cum praefatum quoque monasterium, cui tunc regendo religiosissimus Christi sacerdos, vocabulo Eappa, praefuit, nutu divinae dispensationis attingeret; multique sive de his qui cum antistite illo venerant, sive de illis qui de eadem provincia Saxonum nuper ad fidem fuerant vocati, passim de hac vita raperentur; visum est fratribus triduanum jejunium liberaret, seu raptos e mundo a perpetua antione Saxonum, nuper vocatus ad fidem, qui eadem tactus infirmitate, non pauco tempore recubans in lectulo jacebat. Cum ergo secunda memorati jejunii ac supplicationum dies ageretur, contigit forte ipsum puerum, hora ferme secunda
Abbreviated transcription (Latin):
cũ apłico pape hoc ut fieret placeret. Quod
dum ꝑficere non posset. quia et si pontifex
concedere illi quod pecierat uoluit: non tũ
deret. potuere ꝑmittere: mox ut ipse ponti¬
catis officio functus ẽ. ꝑfecit opꝰ diu desideratũ.
Alios quider predicatores mitens: s ipse pre¬
cacationem ut fructificaret suis ex hortationibꝰ
ac precibꝰ. adiuuans. Hec iuxta opinionem ꝗͣ.
ab antiquis accepimus: historie nĩẽ ecclastice
inserere oportunum duximus

Expanded text:
tamen apostolico papae hoc ut fieret, placeret. Quod tamen apostolico papae hoc ut fieret, placeret. Quod dum perficere non posset, quia etsi pontifex concedere illi quod petierat voluit, non tamen deret potuere permittere; mox ut ipse pontificatus officio functus est, perfecit opus diu desideratum: alios quidem praedicatores mittens, sed ipse praedicationem, ut fructificaret, suis exhortationibus ac precibus adjuvans. Haec juxta opinionem, quae ab antiquis accepimus, historiae nostrae ecclesiasticae inserere optimum duximus
Abbreviated transcription (Latin):
longa trahens suspiria. heu prodolor in ꝗt.
quod tam lucidi uultꝰ homines tenebrarum
auctor possidet: cantaq grata frontis spẽs.
mentem ab interna graͣ uacuam gestat.
Rursus gͦ intercogariit quod eẽt uocabulũ
gentis illiꝰ. Responsum ẽ quod angli uoca
glicam habent faciem: & tales angłorum
in celis. decet ẽẽ coheredes. Quod habet no¬
men ipsa prouincia de qua isti sunt adla¬
ti:᷑ Res ponsum ẽ. quia deiri uocarentur
idem ꝓuinciales. At ille. Bene inquit
cati. Rex prouincie illius quomodo ap
At ille. ad ludens ad nouien ait: alła. Laudẽ
dĩ creatoris illis in partibꝰ oportet cantari.
Accedensq ad pontificem romane et apłice
sedis nundum enim erat ipse pontifex faaꝰ.
rogauit ut genti anglorum in britaniam
aliquos uerbi ministros ꝑ quos ad xp̃m con¬
uerteretur mitteret: se ipsum paratum ẽẽ. in
hoc opus domino cooꝑante ꝑficiendum: si

Expanded text:
longa trahens suspiria: « Heu, proh dolor! inquit, longa trahens suspiria: « Heu, proh dolor! inquit, quod tam lucidi vultus homines tenebrarum auctor possidet, tantaque gratia frontispicii mentem ab interna gratia vacuam gestat! » Rursus ergo interrogavit, quod esset vocabulum gentis illius. Responsum est, quod Angli vocargelicam habent faciem, et tales angelorum in caelis decet esse coheredes. Quod habet nomen ipsa provincia de qua isti sunt adlati? » Responsum est, quod Deiri vocarentur iidem provinciales. At ille: « Bene, inquit, cati. Rex provinciae illius quomodo appAt ille adludens ad nomen ait: « Alleluia, laudem Dei Creatoris illis in partibus oportet cantari. » Accedensque ad pontificem Romanae et apostolicae sedis, nondum enim erat ipse pontifex factus, rogavit ut genti Anglorum in Brittaniam aliquos verbi ministros, per quos ad Christum converteretur, mitteret; seipsum paratum esse in hoc opus Domino cooperante perficiendum, si
Abbreviated transcription (Latin):
Hic labor hoc studium. ħ tͥ cura si pastor agebaᷤᷤ
Ut dño offerres płima lucͣ gregis
His dĩ dĩ consul factꝰ letaretriumphis
N am mercedem oꝑũ iam sine fine tenes.
ec silentio pretereunda opimo
quȩ de beato gregorio traditione
maiorum ad nos usq ꝑ lata est: qu a
uidelicet admonitus. tam sedule erga
salutem nrẽ gentis curam gesserit.
Dicunt quia die quadam cum adue¬
nientibꝰ nuꝑ mertatoribus. mi
lia in forum fuissent conl
uter alios aduenisse ac iuchi se. inter
alios pueros uenales positos. candidi cor¬
ꝑis. ac uenustiuultꝰ. capillorum quoq
forma egregia. Quos cum aspiceret. in¬
cerrogauit ut aiunt de qua regione.
uel terra eẽnt ad lati. Dictumq ẽ quia
de britannia insula: cuius in loco talis
eent aspectus. Rursus iunterro gauit. u¬
trum idem insulani xpiani an paganis
ad huc erroribus eẽnt implicati. Dictumq
ẽ quod eeñt pagani. at ille uitimo ex corde

Expanded text:
Hic labor, hoc studium, haec tibi cura, hoc pastor agebas, Hic labor, hoc studium, haec tibi cura, hoc pastor agebas, Ut Domino offerres plurima lucra gregis. Hisque Dei consul factus laetare triumphis: Nam mercedem operum jam sine fine tenes. ec silentio praetereunda opinio, quae de beato Gregorio traditione majorum ad nos usque perlata est: qua videlicet ex causa admonitus, tam sedulam erga salutem nostrae gentis curam gesserit. Dicunt quia die quadam, cum advenientibus nuper mercatoribus, multa venalia in forum fuissent collainter alios advenisse ac vidisse inter alia pueros venales positos, candidi corporis, ac venusti vultus, capillorum quoque forma egregia. Quos cum aspiceret, interrogavit, ut aiunt, de qua regione vel terra essent allati; dictumque est quod de Britannia insula, cujus incolae talis essent aspectus. Rursus interrogavit utrum iidem insulani essent Christiani, an paganis adhuc erroribus eest quod essent pagani. At ille intimo ex corde
Abbreviated transcription (Latin):
disponas. atq ab eterna dampnatione nos
eripi: & in elestorum tuorum iubeas gre¬
ge numerari ¶ Rexit autem ȩccla temꝑibꝰ
tem eiusdem focatis anno transiens ex
hac uita: migrauit ad ueram quȩ in cȩ¬
lis ẽ uitam: Sepultꝰ uͦ ẽ corꝑe in eccła beati
petri aplĩ ante secretarium. die quarto
iduum martiarum: qnͣq in ipso cum
ceteris scẽ ȩccłiȩ pastoribꝰ resurresturus
in głasS criptumq in tumba ipsiꝰ epita¬
phum huiꝰ modi.
Suscipe terra tuo corpꝰ de corꝑe sumptum.
Reddere quod ualeas uiuificante dõ.
S p̃s astra petit. leti nil iura nocebunt
Cti uite alteriꝰ mors mag̾̃ ipsa uia ẽ.
Poutificis sũmi hoc claudunt᷑ m̃bͣ sepuleͤ
Qui innumeris semꝑ uiuit ubiq bonis.
Esuriem daþibꝰ. suꝑauit frigora ueste.
Atq animas monitis tex abhoste sacͥs.
Implebatq actu quicquid sermone docebat.
Adxͥm anglos conuertit pietate magistͣ
Ad quirens fidei agmina gente noua

Expanded text:
disponas, atque ab aeterna damdisponas, atque ab aeterna dameripi, et in electorum tuorum jubeas grege numerari. » Rexit autem Ecclesiam tempotem ejusdem Focatis anno transiens ex hac vita migravit ad veram quae in caelis est vitam. Sepultus vero est corpore in ecclesia beati Petri apostoli, ante secretarium, die quarto Iduum Martiarum, quandoque in ipso cum caeteris sanctae Ecclesiae pastoribus resurrecturus in gloria: scriptumque in tumba ipsius epitaphium hujusmodi: Suscipe, terra, tuo corpus de corpore sumptum, Reddere quod valeas vivificante Deo. Spiritus astra petit, leti nil jura nocebunt, Cui vitae alterius mors magis ipsa via est. Pontificis summi hoc clauduntur membra sepulcro, Qui innumeris semper vivit ubique bonis. Esuriem dapibus superavit, frigora veste, Atque animas monitis texit ab hoste sacris. Implebatque actu, quidquid sermone docebat, s. Ad Christum Anglos convertit pietate magistra, Adquirens fidei agmina gente nova.
Abbreviated transcription (Latin):
substratꝰ sanctorum pedibꝰ seruit oceanus:
eiusq barbaros motus quos terren princi¬
pes edomare ferro nequiuerant. hos ꝓ diui¬
na formidine sacerdotum. ora simplicibꝰ
uerbis ligant Et qui cateruas pugnantiũ
fidelis humilium linguastimet. Qͥ a enĩ
culis. uirtus ei diuine cognitionis infundit᷑:
eiꝰ dem diuinitatis terrore refrenatur. Ut
pͣue ag̾e metuat. ac totis desideriis ad eter¬
nicatis grãm uenire concupiscat Quib uerb̃
beatꝰ gregorius hoc quoq declarat: quod
sanctꝰ augustinus et socii eius non sola¬
predicatione uerborum. s etiam celestium
ostensione signorum. gentem anglorum
ad agnitionem ueritatis ꝑducebant ¶fecit
int̾alia beatus papa gregorius. ut in ecclis
scõrum aplõrum petri et pauli suꝑ corꝑa eoꝵ
misse cȩlebrarentur: S & in ipsa missarum
celebratione tria uerba maxime ꝑfectionis
plena suꝑ adiecit. Diesq nr̃os in tua pace

Expanded text:
substratus sanctorum pedibus servit Oceanus, substratus sanctorum pedibus servit Oceanus, ejusque barbaros motus quos terreni principes edomare ferro nequiverant, hos pro divina formidine sacerdotum ora simplicibus verbis ligant, et qui catervas pugnantium fidelis humilium linguas timet. Quia enim culis, virtus ei divinae cognitionis infunditur, ejusdem divinitatis terrore refrenatur, ut grave agere metuat, ac totis desideriis ad aeternitatis gratiam venire concupiscat. » Quibus verbis beatus Gregorius hoc quoque declarat, quod S. Augustinus et socii ejus non solpraedicatione verborum, sed etiam coelestium ostensione signorum gentem Anglorum ad agnitionem veritatis perducebant. Fecit inter alia beatus papa Gregorius, ut in ecclesiis apostolorum beatorum Petri et Pauli super corpora eorum missae celebrarentur. Sed et in ipsa missarum celebratione tria verba maximae perfectionis plena superadjecit: Diesque nostros in tua pace
Abbreviated transcription (Latin):
cor uidue consolatꝰ sum. Iusticia inditus
sum. et uestiuit me sicut uestimento. et dia¬
demate inditiomeo. Oculus fui ceco. & pos
claudo. Pat̾ eram pauꝑum: & causam quã
nesciebam diligentissime in uestigabam.
Conterebam molas iniqui: & de dentibus illiꝰ
auferebam p̃dam. Et paulo pͦ. Si negaui in-¬
qͥt quod uolebant pauꝑibus: et oculos ui¬
duȩ expestare feci. Si comedi bucellã meã
solꝰ. & non comedit pupillus ex ea. Quia
ab infancia mea cre uit mecum miseratio:
et de utero matris meȩ egressaẽ mecum.
¶Ad ciuiꝰ pietatis & iusticiȩ opus ꝑtinet &̃ hoc
quod nr̃am gentem ꝑ predicatores quos
huc direxit de ttentibus antiqui hostiseri¬
piens eterne libertatis fecit eẽ participem.
Cuiꝰ fidĩ et saluti congaudens quamq dig¬
na laude commendans. ipse dicit in exp̾o¬
ne beati iob. Ecce lingua britanme quȩ nil
aliud nouerat quam barbarum frendere :
iam dudum in diuinis laudibus hebreum

Expanded text:
cor uiduae consolatus sum. iustitia indutus cor uiduae consolatus sum. iustitia indutus sum et uestiui me sicut uestimento et diademate iudicio meo. oculus fui caeco et pes claudo. pater eram pauperum: et causam, quam nesciebam, diligeConterebam molas iniqui, et de dentibus illius auferebam praedam . Et paulo post: Si negavi, inquit, quod volebant, pauperibus, et oculos viduae exspectare feci. Si comedi buccellam meam solus, et non comedit pupillus ex ea. Quia ab infmeae egressa est mecum . Ad cujus pietatis et justitiae opus pertinet etiam hoc, quod nostram gentem per praedicatores quos huc direxit, de dentibus antiqui hostis eripiens, aeternae libertatis fecit esse participem: cujus fidei et saluti congaudens, quamque digna laude commendans, ipse dixit in Expositione beati Job: « Ecce lingua Brittaniae, quae nil aliud noverat quam barbarum frendere, jam dudum in divinis laudibus Hebraeum
Abbreviated transcription (Latin):
ciabat᷑. horis momentisq omnib fracta sto¬
machi uirtute lassescebat. lentis quidem.
int̾ hec dum sollicitꝰ pensaret. quia scriptura
teste. omnis filius qui recipitur Nagellat᷑:
quo malis presentibꝰ. durius depͥmebatur. eo
de eterna cercius presumptione respirabat.
¶Hec quidem de inmortali eiꝰ sint dista ingenio:
quod nec tanto corꝑis potuit dolore restingui.
Nam alii quidam pontifices construendis. or-¬
nandisq auro uel argento. eccłiis oꝑamda¬
bant: hic autem totꝰ erga animarum lucra
uacabat. Quicquid peccuniȩ habuerat se¬
dulus hoc disꝑgere aut dare pauꝑibꝰ cura-¬
bat: ut iusticia eius maneret in scłm scłi.
et. cor eͥiuis xattaretur inglã. Ita ut illud beati
iob uerascit dicere poss Auris audiens beati¬
ficabat me. & oculus uidens testimonium
reddebat michi. quod liberassem pauꝑem
uociferantem et pupillum cui non eẽtad¬
uitor. Benedictio ꝑit̾i suꝑ me ueniebat. et

Expanded text:
ciabatur, horis momentisque omnibus fracta stociabatur, horis momentisque omnibus fracta stomachi virtute lassescebat, lentis quidem inter haec, dum sollicitus pensaret quia Scriptura teste: Omnis filius qui recipitur, flagellatur; quo malis praesentibus durius deprimebatur, eo de aeterna certius praesumptione respirabat. Haec quidem de immortali ejus sint dicta ingenio, quod nec tanto corporis potuit dolore restingui  Al., restringi. Nam alii quidem pontifices construendis ornandisque auro vel argento ecclesiis operam dabant: hic autem totus erga animarum lucra vacabat. Quidquid pecuniae habuerat, sedulus hoc dispergere ac dare pauperibus curabat, ut justitia ejus maneret in saeculum saeculi, et cornu ejus exaltareturiquanto post: Auris audiens beatificabat me et oculus uidens testimonium reddebat mihi, quod liberassem pauperem uociferantem et pupillum, cui non esset adiutor. benedictio perituri super me ueniebat, et
Abbreviated transcription (Latin):
cinid o e ꝑrmm cotidie debeant fragilita
sorte adistinxt¶i brõ etiam dialogorumi
Nii fecit. in quib rogatu petri diachonisui
uirtites iqnstorum quos initalia clariores
nosse uel audire poterat: ad exemplum ui¬
uendi posteris collegitꝰ. it sicut in libris ex¬
ponum suarum quib sit uirtutibꝰ insu¬
dandum edocuit. ita etiam descriptis scõꝵ
miraculis quȩ uirtutum earumdem sit
claritas oftende̾t¶Erimam quoq et ultimã
habeant demonstrauit Ex cẽpto libello res-¬
ponsionum quẽ ad interrogationes sansti
augustini pͥmi anglorum gentis ep̃i scrip¬
sit: et ut supra docuimus totum ipsum li¬
bellum his inserentes historiis Nibelloquoq
sinodico quem epĩs italie de necessariis eccl̃ȩ
causis ut illimum composuit. & familiaribꝰ
ad quosdam litteri. Quõ eo magis nimirũ ẽ
tot eum ac tanta condere uolumina potuisse:
q̃d omni pene nuiuentutis suȩ temꝑe ut uerb̾
ipsius loquar crebris uiscerum doloribus cru¬

Expanded text:
ne propriam quotidie debeant fragilitatsorte distinxit. Libros etiam Dialogorum quatuor fecit, in quibus rogatu Petri diaconi sui, virtutes sanctorum quos in Italia clariores nosse vel audire poterat, ad exemplum vivendi posteris collegit: ut sicut in libris Expositionum suarum quibus sit virtutibus insudandum, edocuit, ita etiam descriptis sanctorum miraculis, quae virtutum earumdem sit claritas ostenderet. Primam quoque et ultimam habeant demonstravit. Excepto libello Responsionum, quem ad interrogationes sancti Augustini primi Anglorum gentis episcopi scripsit, ut et supra docuimus, totum ipsum libellum his inserentes historiis; libello quoque synodico. quem cum episcopis Italiae de necessariis Ecclesiae causis utillimum composuit, et familiaribus ad quosdam literis. Quod eo magis mirum est, tot eum ac tanta condere volumina potuisse, quod omni pene juventutis suae tempore, ut verbis ipsius loquar, crebris viscerum doloribus cru
Abbreviated transcription (Latin):
bꝰ inueniamur eẽ p̃ꝑati. Hec nunc głose fili
paucis locutus sum. ut cum xͥana fides in
regno ur̃o excreuerit: nrã quoq ap̃ uos lo¬
cutio latior. excrescat. Et tanto plus loqui li¬
beat: quanto se in mente nrã gauelia de
gentis urȩ ꝑfecta conuersione multiplicant.
¶Parua autem exenia transmisi. quȩ uobis
rint benedictione suscepta. Omni potens itaq
ds̃ in uobis gram suam quam cȩpit ꝑficiat:
atq uitam urãm. & hic ꝑmultorum annoꝵ
curricła extendat. & post longa temꝑa in

Expanded text:
bus inveniamur esse praeparati. Haec nunc, gloriose Fili, bus inveniamur esse praeparati. Haec nunc, gloriose Fili, paucis locutus sum, ut cum Christiana fides in regno vestro excreverit, nostra quoque apud vos locutio latior excrescat, et tanto plus loqui libeat, quanto se in mente nostra gaudia de gentis vestrae perfecta conversione multiplicant. « Parva autem exenia transmisi, quae vobis rint benedictione suscepta. Omnipotens itaque Deus in vobis gratiam suam quam coepit, perficiat, atque vitam vestram, et hic per multorum annorum curricula exte
Abbreviated transcription (Latin):
uos negligitis audire ꝓ dõ:ͦ Tota igitur m̃-¬
te cum eo uos in feruore fidei stringite. atq
se faciat ẽẽ participes. cirius uos fidem in
in scriptura sacra ex uerbis dñi omnipo¬
tentis agnoscimus: presentis mundi iam
cerminus iuxta ẽ. & sanctorum r aum
uenturum ẽ. quod nullo iro quann pot̾ic
finem terminari. Appropinquante auteni
eodem mundi termino. multa iamenient
que antea non fuerant. uidelicet imnretatio¬
nes aeris. terroresq de cȩlo. & contͣ ordinatio
nent tꝑ̃m tempestates. bella. fames. pestilen¬
cie. terremotus ꝑ loca. Que tñ non omnia
nr̃is diebus uentura sunt: s pꝰ nr̃os dies¬
omnia subsequent᷑. Uos itaq si qua ex his
euenire in terra urã cognoscitis. nullomodo
urm̃ animum ꝑturbetis: quia idcuro hȩc
signia de fine scłi p̃mittuntur: ut de anima¬
bus nr̃is debeamus eẽ solliciti: de mortis
hora suspecti. & uenturo iudici in bonis asti¬

Expanded text:
vos negligitis audire pro Deo? Tota igitur menvos negligitis audire pro Deo? Tota igitur mente cum eo vos in fervore fidei stringite, atquese faciat esse participes, cujus vos fidem in in Scriptura sacra ex verbis Domini omnipotentis agnoscimus, praesentis mundi jam terminus est juxta, et sanctorum regnum venturum est, quod nullo unquam poterit fine terminari. Appropinquante autem eodem mundi termino, multa imminent, quae antea non fuerunt; tot videlicet immutationes aeris, terroresque de coelo, et contra ordinem temporum tempestates, bella, fames, pestilentiae, terrae motus per loca: quae tamen non omnia nostris diebus ventura sunt, sed post nostros dies subsequentur. Vos itaque, si qua ex his evenire in terra vestra cognoscitis, nullo modo vestrum animum perturbetis: quia idcirco haec signa de fine saeculi praemittuntur, ut de animabus nhora suspecti, et venturo judici in bonis acti
Abbreviated transcription (Latin):
romanam rempublicam. A ꝑuersis idolo¬
rum cultibus reuocans: omnipotenti deo
iectis populis cota ad eum mente conuertit.
Unde factum ẽ ut antiquorum pͥncipium
nomen suis uir ille laudibꝰ uinceret: & tan¬
to inopinione p̾cessores suos. quanto et in
bono oꝑe suꝑaret. Et nunc itaq urã gła cog¬
nitionem unius dĩ patris & filii et sp̃u scĩ
regibus at populis sibimet subiestis festi¬
net infundere: & antiquos gentis sue reges
laudibus ac meritis transeat. Et quanto in
subiectis suis. etiam aliena peccata deterse¬
rit: tanto etiam de peccatis ꝑpͥis ante om¬
nipotentis dĩ terribile examen securiorfiat.
¶ Reuerentissimus fr̃ nrͣ augustinus episco¬
pus in monasterii regula edoctris sacre
bus preditus: q̃q ammonet audite. deuo¬
te ꝑagite. studiose in memoria reseruate:
Quia si uos eum in eo quod pro omnipoten¬
te dño loquitur auditis: udem omnipotens
ds̃ hunc ꝓ uobis exorantem celeriꝰ exaudit.

Expanded text:
Romanam rempublicam a perversis idoloRomanam rempublicam a perversis idolorum cultibus revocans, omnipotenti Deo jectis populis tota ad eum  Al., Deum mente convertit. Unde factum est ut antiquorum principum nomen suis vir ille laudibus vinceret, et tanto in opinione praecessores suos, quanto et in bono opere superaret. Et nunc itaque vestra gloria cognitionem unius Dei, Patris, et Filii, et Spiritus sancti, regibus ac populis sibimet subjectis festinet infundere, et antiquos gentis suae reges laudibus ac meritis transeat, et quanto in subjectis suis etiam aliena peccata deterserit, tanto etiam de peccatis propriis ante omnipotentis Dei terribile examen securior fiat. « Reverentissimus frater noster Augustinus episcopus, in monasterii regula edoctus  Al., bus praeditus, quaeque vos ammonet, audite, devote peragite, studiose in memoria reservate: quia si vos eum in eo quod pro omnipotente Domino loquitur, auditis, isdem omnipotens Deus hunc pro vobis exorantem celerius exaudit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑalibus quoq honoribus regem glori fica¬
re. scita gens cui głe cȩlestis suo labore et
in clustria noticiam ꝓ uenisse gaudebat.
gorus epẽ. Propter hoc omnipotens deus
bonos quosq ad populorum regimina ꝑ¬
ducit: ut ꝑ eos omnib quib prelati fue¬
rant dona suȩ pietatis impendat. Quod
in anglorum gente factum cognouimus.
cui urã gła idcirco ẽ p̃posita: ut ꝑ bona
quȩ uobis concessa sunt. etiam subieste
uobis genti suꝑna beneficia prestarent᷑.
Et idõ głose fili eam quam accepisti diui¬
nitꝰ grãm: sollicita mente custodi. xͥanã
fidem in populis tͥ subditis extendere fes¬
tina. Telum restitudinis tuȩ in eorum
conuersatione multiplica: idolorum cul¬
tus insequere. fanorum edificia euerte
munditia. exhorndo. terrendo. blandien .o.
cor rigendo. & bonioꝑis exempla monstrando
cdificia: ut iltum retributorem inuenias in cȩ¬
lo: cuiꝰ nomen atq cognitionem dilataueris
constantinus quondam piissimus imꝑator

Expanded text:
alibus quoque honoribus regem glorificare satagens, cui gloriae coelestis suo labore et industria notitiam provenisse gaudebat. gorius episcopus. « Propter hoc omnipotens Deus bonos quosque ad populorum regimina perducit, ut per eos omnibus quibus praelati fuerint, dona suae pietatis impendat. Quod in Anglorum gente factum cognovimus: cui vestra gloria idcirco est praeposita, ut per bona quae vobis concessa sunt, etiam subjectae vobis genti superna beneficia praestarentur. Et ideo, gloriose fili, eam quam accepisti divinitus gratiam, solicita mente custodi, Christianam fidem in populis tibi subditis extendere festina, zelum rectitudinis tuae in eorum conversione multiplica, idolorum cultus insequere, fanorum aedificia everte, e munditia, exhortando, terrendo, blandiendo, corrigendo, et boni operis exempla monstrando aedifica: ut illum retributorem invenias in caelo, cujus nomen atque cognitionem dilataveris Constantinus quondam piissimus imperator,
Abbreviated transcription (Latin):
no ep̃o quia suggesserat ei multam
quidem sibi ȩẽ messem. s oꝑarios paucos:
misit cum prefatis legatariis suis. plures
cooꝑatores ac uerbi ministros in quib pͥmi¬
& precipui erant mellitꝰ. iustꝰ. paulinus.
rufinianꝰ. Et ꝑ eos gene ralit̾ uniuersa quȩ
ad cultum erant. ac ministerium eccłȩ ne
cessaria uasa: udelicet sacra & uestimenta
altarium: oriamenta quoq eccłarum: et
num & codices plurimos. Misit etiam litt̾as
in quib signiscat se ei pa Ilium direxisse

Expanded text:
no episcopo quia suggesserat ei multam no episcopo quia suggesserat ei multam quidem ibi esse messem, sed operarios paucos misit cum praefatis legatariis suis plures cooperatores ac verbi ministros in quibus prRufinianus; et per eos generaliter universa quae ad cultum erant ac ministerium Ecclesiae necessaria, vasa videlicet sacra, et vestimenta altarium, ornamenta quoque ecclesiarum, et non et Codices plurimos. Misit etiam literas in quibus significat se ei pallium direxisse
Abbreviated transcription (Latin):
menora. ad uergilium etherei successorem
uerenti.amo & sanctissimo fr̃i uergi¬
lo coep̃o: gregorius seruũ seruorum dĩ.
¶Auaitus sit affectus uenientibus frĩb spon¬
te inpendendus. ex eo quod plerumq solent
karim s causa inuitari cognoscit᷑. & idõ si
comnunem freͣri augustinum epm ad uos
uenue contigerit: ita illum dilectio urã sicͣ
decet affectuose dulcit᷑q suscipiat: ut et ipsum
lit᷑ fraterna caritas colenda sit doceat. Et qm̃ se¬
piꝰ euent. ut hii qui longe sunt positi prius
ab aliis quȩ sunt emendanda cognoscant: si
quas fotasse fr̃̾nitati urx̃ sacerdotum uel alioꝵ
culpas intulerit. una cum eo residentes. subti¬
li cuncta inuestigatione ꝑquirite. & ita uos
in ea quȩ dm̃ offendunt et adiracundiam
ꝓuocant districtos ac sollicitos exibete: ut
aco aliorum emendationem & uindicta
calpabilem feriat: & innocentem falsa o¬
pinio non affligat. Ds̃ te incolumem custo¬
diat reuerentissime fr̃.¬

Expanded text:
memorat, ad Virgilium Etherii successorem memorat, ad Virgilium Etherii successorem erentissimo et sanctissimo fratri Virgilio coepiscopo, Gregorius servus servorum Dei. Quantus sit affectus venientibus sponte fratribus impendendus, ex eo quod plerumque solent caritatis causa invitari, cognoscitur. Et ideo si communem fratrem Augustinum episcopum ad vos venire contigerit, ita illum dilectio vestra, sicut decet, affectuose dulciterque suscipiat, ut et ipsum liter fraterna caritas colenda sit, doceat. Et quoniam saepius evenit, ut hi qui longe sunt positi, prius ab aliis quae sunt emendanda, cognoscant: si quas fortasse fraternitati vestrae sacerdotum vel aliorum culpas intulerit, una cum eo residentes subtili cuncta investigatione perquirite, et ita vos in ea quae Deum offendunt, et ad iracundiam provocant, districtos ac solicitos exhibete, ut ad aliorum emendationem et vindicta culpabilem feriat, et innocentem falsa opinio non affligat. Deus te incolumem custodiat, reverentissime f
Abbreviated transcription (Latin):
Insuggestione igitur peccati simens ẽ in de¬
lectatione. fit nutrim aptum in consensu per¬
fectio. Et sepe contingit. ut hoc quod malig¬
nis sp̃s seminat in cogitatione. caro in de¬
lestatione trahat: nec tamen anima esdem
delectationi consenciat. Et cum caro delec
carnis uoluptatibꝰ reluctans. in delestatio¬
ne carnali aliquomͦ ligat᷑ inutꝰ. ut ei ex
menter in gemiscat unde et ille celestis exer¬
citꝰ p̃cipuus miles. gemebat dicens. Hideo aliã
legem in menbris meis. repugnantem legi
mentis mex̧: & captiuum me ducentem in le¬
ge peccati quȩ ÷ in menbris meis. Si autem
captiuus erat. minime pugnabant. s et pug¬
igitur legi mentis: cui lex quȩ in menbris est
repugnabat. Si aut̃ pugnabat: captiuus non
erat. Ecce itaq homo÷ ut ita dixerim captinus
diligte:
tius ex delect. quau. rtat inuitus:
coisulta reuerentissimi antistitis augustini
ERim uͦ quain se arelatensi epõ fecisse com¬

Expanded text:
In suggestione igitur peccati initium est, in deIn suggestione igitur peccati initium est, in delectatione fit nutrimentum, in consensu perfectio. Et saepe contingit ut hoc quod malignus spiritus seminat in cogitatione, caro in delectationem trahat: nec tamen anima eidem delectationi consentiat. Et cum caro delectcarnis voluptatibus reluctans, in delectatione carnali aliquo modo ligatur invitus, ut ei ex ter  Al. om. vehementer ingemiscat. Unde et ille caelestis exercitus praecipuus miles gemebat dicens: Video aliam legem in membris meis repugnantem legi mentis meae, et captivum me ducentem in lege peccati, quae est in membris meis . Si autem captivus erat, minime pugnabat; sed et pugigitur legi mentis, cui lex quae membris est, repugnabat. Si autem pugnabat, captivus non erat. Ecce itaque homo est, ut ita dixerim, captivus diligit, captivus ex delectatione quam portat invitus. consulta reverentissimi antistitis Augustini. Epistolam vero quam se Arelatensi episcopo fecisse com
Abbreviated transcription (Latin):
ingilantis oritur auisio dormientis: patet Ait¬
mo reatus suus Uidet enim a qua radice inqui¬
natio illa ꝓcesferit. quia quod cogitauit sciens
ho. ꝑti lit nesciens ¶S pensandum ẽ ipsa cogi¬
tat a uirt. ii suggestione an delestatione:
uel qui maius ẽ. peccati consensu accioerit.
Trib enim modis implet᷑ omne peccatum:
Lidelicet suggestione. delestatione. consensu.
Suggestio quippe fit ꝑ diabolum: delectatõ
ꝑ carnem: consensus ꝑ sp̃m¶ Quia et pͥmũ
culpam serpens suggessit. eua uelut caro de¬
lectata ẽ.: adam uͦ uelut sp̃s consensit. Et ne¬
cessaria ẽ magna discretio. ut int̾ suggestio¬
nemi atq delectationem: inter delestationem
et consensum. iudex sui animus presideat.
Cum enim malignus sp̃s peccatum suggerit
in mente. si nulla peccati delestatio sequat᷑:
peccatum omnimodo ꝑpetratum non est.
Cum uͦ delectare caro ceꝑit: tunc peccatum
incipit nasci ¶ Si autem etiam ex deliberatio¬
ne consentit: tunc peccatum cognoscit᷑ ꝑfici

Expanded text:
igilantis oritur inlusio dormientis, patet animo reatus suus: videt enim a qua radice inquinatio illa processerit, quia quod cogitavit sciens, hoc pertulit nesciens. Sed pensandum est, ipsa cogitatio utrum suggestione, an delectatione, vel, quod majus est, peccati consensu acciderit. Tribus enim modis impletur omne peccatum; videlicet suggestione, delectatione, consensu. Suggestio quippe fit per diabolum, delectatio per carnem, consensus per spiritum: quia et primam culpam serpens suggessit, Eva velut caro delectata est, Adam vero velut spiritus consensit: et necessaria est magna discretio, ut inter suggestionem atque delectationem, inter delectationem et consensum, judex sui animus praesideat. Cum enim malignus spiritus peccatum suggerit in mente, si nulla peccati delectatio sequatur, peccatum omnimodo perpetratum non est; cum vero delectari caro coeperit, tunc peccatum incipit nasci: si autem etiam ex deliberatione consentit, tunc peccatum cognoscitur perfici.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑis. de quo amortuis suscitato. dicit ipse dis¬
cipulis. Palpate et ui dete quia sp̃s carnem et
ossa non ht̃. sicut me uidetis hr̃e. In cuius
assercione fidi. uenerabilis pat̾ gregorius in
tantum contra nascentem heresim nouã.
laborare contendit. Tanta hanc instancia
iuuante etiam piissimo imꝑatore tyberio
constantino comminuit: ut nullus exin¬
de sit inuentus qui eiꝰ resuscitator exsistet.
¶Alium quoq librum composuit egregium.
qui uocat᷑ pastoralis. in quo manifesta luce
patefecit quales ad ȩcelȩ regimen uenire.¬

Expanded text:
poris, de quo a mortuis resuscitato dicit ipse disporis, de quo a mortuis resuscitato dicit ipse discipulis: 'Palpate me, et videte, quia spiritus carnem et ossa non habet, sicut me videtis habere'. In cuius assertione fidei venerabilis pater Gregorius in tantulaborare contendit, tanta hanc instantia, juvante etiam piissimo imperatore Tiberio Constantino, comminuit, ut nullus exinde sit inventus qui ejus resuscitator existeret. Alium quoque librum composuit egregium, qui vocatur Pastoralis, in quo manifesta luce patefecit, quales ad Ecclesiae regime
Abbreviated transcription (Latin):
tis uitȩ exercicia magis in gi q: succensus.
¶Nam hortati sunt eum ut l.b. inab ati iob
magnis in uolutum obscuritatibꝰ. Ric
int̾pretatione discurreret. Neq negar: hotu¬
it op̃ quod sibi fr̃nus amor mul is utile fu¬
sensu unicuiq fidelium sit aptandus. per
xxxu. libros expositionis. miranda ratioe
edocuit. Quod uidelicet opus in regia quidẽ
urbe apocrisiarius inchoauit: rome aut̃
regia in urbe positus: nascentem ibi no¬
uam heresim de statu nr̃e resurrectionis
cum ipso ex quo orta ÷ initio iuuante se
corpꝰ nr̃m in illa resurrectionis gła in palpã¬
bile. uentis aeriq subtiliꝰ eẽ futurum. Qpod
ille audiens & rationi ueritatis. & exemplo
dominice resurrectionis ꝓbauit hoc dog-¬
ma ortodoxe fidĩ omnimodis ẽẽ contrariũ
Catholica et enim fides habet quod corpus
nr̃m illa immortalitatis gła sublimatum:
tum spãli potencie. s palpabile ꝑ uerita¬
tem nature. iuxta exemplum dominici cor¬

Expanded text:
tis vitae exercitia magis magisque succensus. Nam hortati sunt eum, ut librum beati Job magnis involutum obscuritatibus, mystica interpretatione discuteret: neque negare potuit opus quod sibi fraternus amor multis utile fusensu unicuique fidelium sit aptandus, per triginta et quinque libros expositionis miranda ratione perdocuit. Quod videlicet opus in regia quidem urbe apocrisiarius inchoavit, Romae auteregia in urbe positus, nascentem ibi novam haeresim de statu nostrae resurrectionis, cum ipso ex quo orta est, initio, juvante se rum in illa resurrectionis gloria inpalpavile ventis aerique subtilius esse futurum. Quod ille audiens et ratione veritatis et exemplo dominicae resurrectionis provabit, hoc dogma orthodoxae fidei omnimodis esse contrarium. Catholica enim fides habet, quod corpus nostrum illa inmortalilatis gloria sublimatum tum spiritualis potentiae, sed palpavile per veritatem naturae, iuxta exemplum dominici cor
Abbreviated transcription (Latin):
exteriora miracula ad interiorem grãm
ꝑtrahunt᷑. ꝑtimescas uero ne inter signa
quȩ fiunt infirmus animus in sui pre¬
cadat Meminisse et enuim debemus. quia
discipuli cum gaudio a predicatione rede¬
untes. dum cȩlesti magistro dicerent. dnẽ
ꝓtinus audierunt. Nolite gaudere super
hoc: s potius gaudete. quia nominaurã
scripta sunt in cęlo. In priuata enim et
temꝑali leticia mentem posuerant quide
miraculis gaudebant. s de priuato ad cõ¬
munionem. de temꝑali ad eternam ietici¬
ciam reuocantur: quib dr̃. In hoc gaudete.
quia nomina urã scripta sunt in celo.
s tii eorum nomina omnium in cel
nentur ad scripta. Ueritatis & enim u¬
pulis eẽ gaudium non debet. nisi de eo
bono quod commnune cum omnib hnt:¬
terius facu semꝑ te interius subtilit̾ intel
iu eadem gente grã pro cuius conuersione
etiam faciendorum signorum dona ꝑce¬
pisti ¶Et si qũ te creatori nr̃o seuꝑ linguã

Expanded text:
exteriora miracula ad interiorem gratiam exteriora miracula ad interiorem gratiam pertrahuntur: pertimescas vero, ne inter signa quae fiunt, infirmus animus in sui praecadat. Meminisse etenim debemus quia discipuli cum gaudio a praedicatione redeuntes, dum caelesti Magistro dicerent: Domine, a sunt; protinus audierunt: Nolite gaudere super hoc, sed potius gaudete quia nomina vestra scripta sunt in coelo. In privata enim et temporali laetitia mentem posuerant qui de miraculis gaudebant; sed de privato ad communem, de temporali ad aeternam laetitiam revocantur quibus dicitur: In hoc gaudete quia nomina vestra scripta sunt in coelo. sed tamen eorum nomina omnium in caelo tenentur adscripta. Veritatis etenim discipulis esse gaudium non debet, nisi de eo bono quod commterius facis, semper te interius subtiliter judicin eadem gente gratia, pro cujus conversione etiam faciendorum signorum dona percepisti. Et si quando te Creatori nostro seu per linguam,
Abbreviated transcription (Latin):
ineg pto m̃ e quidem innotuit s tñ eis sacͥ¬
ficio mi. slis qui diabolo solebat exibere in
anin aua i molare p̾ciꝑet. quatinus cor
nrut. teĩ. auid de sacrificio amitterent. al¬
ud retiuerent . Ut si ipsa eent animalia quȩ
idolis immolantes. iam sacrificia ipsa non
ȩent. hec igitur dilectionem tuam predic¬
to frĩ necesse ẽ dicere. ut ipse in presenti il¬
lic positus ꝑpendat qualit̾ omnia debeat dis¬
pensare. Ns̃ te incolumen custodiat dilec¬
tissime fili.
uo in temꝑe misit etiam augustino
epłam suꝑ miraculis quȩ ꝑ eum fac¬
ta ee cognouerat: in qua eum ne ꝑ illorũ
copiam ꝑiculum elationis incurreret. his u̾¬
bis hortatur. Scio fr̃ kinẽ quod omni potens¬
dĩ ꝑdilectionem tuam in gentem quamele¬
gi uoluit magna miracula ostendit. Unde
necesse ẽ ut de eodem dono celesti & timen¬
do gaudeas: & gaudendo ꝑtimescas sGau-¬
deas udelicet. quia anglorum animȩ per

Expanded text:
in Aegypto Dominus se quidem innotuit; sed tamen eis sacrin Aegypto Dominus se quidem innotuit; sed tamen eis sacrificiorum usus quae diabolo solebat exhibere, ianimalia immolare praeciperet; quatenus cor mutantes, aliud de sacrificio amitterent, aliud retinerent: ut etsi ipsa essent animalia quae idolis immolantes, jam sacrificia ipsa non essent. Haec igitur dilectionem tuam praedicto fratri necesse est dicere, ut ipse in praesenti illic positus perpendat qualiter omnia debeat dispensare. Deus te incolumem custodiat, dilectissime fili.Quo in tempore misit etiam Augustino epistolam super miraculis quae per eum facta esse cognoverat, in qua eum, ne per illorum copiam periculum elationis incurreret, his verbis hortatur: « Scio, frDeus, per dilectionem tuam, in gente quam elegi voluit, magna miracula ostenecesse est ut de eodem dono caelesti et timendo gaudeas, et gaudendo pertimescas. Gaudeas videlicet, quia Anglorum animae per