comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
płam dun seuen ad fabium cillionẽ
p̃fectum urbis missa decłatur. ¶Sẽ¬
uos qui adstatuas ꝯfugerit e su̾a pec¬
cuma ẽptos ut manumittantur de
oins q̃rentes audiet. ¶S et patro nõ
egentes de suis libertis querentes au
diet.maxĩe si egros se eẽ dicant. desi¬
d̾entq aub̾tis exib̾i relegandi.de¬
portandiq in insulam quã imꝑa¬
torassignaui̾t licentiã ħt ¶Initũ
eiustẽ eple ita scriptũ Cũ urbẽ irrã¬

Expanded text:
tula diui Seueri ad Fabium Cilonem praefectum urbi missa declaratur. Seruos qui ad statuas confugerint, uel sua pecunia emptos ut manumittantur, de dominis querentes audiet. Sed et patronos egendiet, maxime si aegros se esse dicant desiderentque a libertis exhiberi. Relegandi deportandique in insulam, quam imperator adsignaverit, licentiam habet. Initio eiusdem epistulae ita scriptum est: "cum urbem
Abbreviated transcription (Latin):
nam ⁊ puniendi płma sunt uberti
¶Cerce si se delatum aliberto. uel ꝯspi¬
 tasse eum contra se cum inimͣcisdo¬
ccat ⁊ metalli pena in eum statui tx¬
bet ¶Cura camis omnis ut iusto p̃tõ
p̃beatur. ad cutam p̃fecture pertinet.
soq forum suarium subip̃ius cuta ẽ
S et cet̾oꝵ pecoꝵ siue arm̃toꝵ. que ad
huiusmodi prebit̾ionem spectant ad
ip̃ius curam ꝑtinẽt Tuies quoa: popu¬
larium et disciplina specta culoꝵ ad
p̃fecti urbis curam ꝑtinere uidetur.
Et sane debet. ⁊ dispoitos milites sta¬
tionanos hr̃e adtuendam popula¬
rium quietẽ et adrefereñdum sibi.
ꝯuio ubia: agatur et urbenx interd¬
iocre prefcctus urb̾ et siquraua sou¬
tarium religĩonũ põt. et negotit¬
one et ꝓfessioe et ad uocationib et fo¬
to. et adtempus ⁊ imperpetuũ ũdiõe po¬
terit. et spectacur. et si quitẽ releget
tia suas dinus seuerus rescripsit. Eõ
c̃i qui illicitum collegium cocgisse

Expanded text:
nam et puniendi plerumque sunt liberti. nam et puniendi plerumque sunt liberti. certe si se delatum a liberto uel conspirasse eum contra se cum inimicis doceat, etiam metalli poena in eum statui debet. Cura carnis omnis ut iusto pretio ‹p›raebeatur ad curam praefecturae pertinet, et ideo et forum suarium sub ipsius cura est: sed et ceterorum pecorum siue armentorum quae ad huiusmodi praebitionem spectant ad ipsius curam pertinent. Quies quoque popularium et disciplina spectaculorum ad praefecti urbi curam pertinere uidetur: et sane debet etiam dispositos milites stationarios habere ad tuendam popularium quietem et ad referendum sibi quid ubi agatur. Et urbe interdicere praefectus urbi et qua ‹a›lia solitarum regionum potest, et negotiatione et professioro, et ad tempus et in perpetuum: interdicere poterit et spectaculis: et si quem releget cia sua. Divus Severus rescripsit eos etiam, qui illicitum collegium coiss
Abbreviated transcription (Latin):
restttutio. ¶Ssaut qui ãpud hosteseet¬
ceptam poss ꝯẽ porent impłe dum est
aput hosta hoc amplius. sec post inrni¬
edio tempore abalio exus. f. ꝑceptos
debere captiuo restitui. equu pũtat.

Expanded text:
tutio. Is autem, qui apud hostes e‹c›oeptam possessionem poterit implere, dum est apud hostes: hoc amplius nec postliminiedio tempore ab alio ex usu fructu perceptos debere captiuo restitui aequum putat.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯccadatur. Menito nec erim suifficit sem¬
xer impssõẽ uonorum cius mitti. quia
tut̃dum sp̃s ẽe porest ut in bonisiacita n¬
tistettinor possit au̾t non latitet. fin¬
grenimdum ꝯouocatĩon es postusãt.

Expanded text:
concedatur: merito, nec enim sufficit semper in possessionem bonorum eius mitti, quia ea interdum species esse potest, ut in bonis latitantis mitti non possit aut non latitet: finge enim, dum aduocationes postulat,
Abbreviated transcription (Latin):
casinemoerar dfensor. nam ũ fuit ꝓ¬
rebẽt in quietaxis Ceterisinos existe¬
rat ꝯferisot eͣͣissumum erat subucni
ti Gefendi aũx ñ tm̃ isuidetur cuiusi
sedefensor ingerit.o. qui centnsitusab
actore non est defersionocfutuis.
bleniq tefensio accipietur. si ⁊ iudiciũ
non detraͣctatur. et urdicatim solun sarĩ¬
moqus sit qui intenogari potest. Itan
adsenstyfendi non uiretur. si actor ul¬
tro meerpellat. nec quisquam oefensi¬
ora se offetat. eaã testisicatõe ꝯpleti opõ¬

Expanded text:
m erat defensor. nam si fuit pdebet inquietari. ceterum si non existebat defensor, aequissimum erat subuenirti. Defendi autem non is uidetur, cuius se defensor ingerit, sed qui requisitus ab actore non ‹est› defensioni defuturus, plenaque defensio accipietur, si et iudicium non detrectetur et iudicatum solui satimo sit, qui interrogari potest. ita enim absens defendi non uidetur, si actor ultro interpellat nec quisquam defensioni se offerat: eaque testatione complecti opor
Abbreviated transcription (Latin):
exceptiõc itinouend̾. cont ubidum tyẽat
tare iuissusest. ¶ Io̾ait. siuisserit me tͥda
rec⁊ ualitudine sisimpedi tusquomi¬
misaccroras. autalia insta excansa ꝓcuiũ
xtimare penam non commatti.nec si p̃o
et arbitrisñe stare posse quam idagere q̃¬
trim iposit ut arbit᷑ri pareatur suc ¶ Ide

Expanded text:
exceptione removendus. contra, ubi dumtaxat dare iussus est. Idem ait, si iusserit me tibi dare et valetudine sis impeditus, quo minus accipias, aut alia iusta ex causa, Proculum existimare poenam non committi, nec si posesse sententiae stare posse, quam id agere, quantum in ipso sit, ut arbitri pareatur se
Abbreviated transcription (Latin):
locum ⁊ ꝓmissoin eẽ de quoactum sit cũ
ꝯꝓmitteretur. impume igiturciñ pare¬
bitur si ali olocoadẽc uissent Quio crgo¬
õ sinon appareat de quoloco actumsit. me¬
lius dioctur eum locum contineri ubicõ
gatores facile eoloco uenire possatss si
abquẽ locum in honestum adẽẽ unscrit.
nusait sine dubiompi̾me einon pare¬
bitur. Quam sñam et celsustib̾ .n. dig̃. ꝓ¬

Expanded text:
locum compromisso inesse, de quo actum sit ut promitteretur: impune igitur ei non parebitur, si alio loci adesse iusserit. quid ergo, si non appareat, de quo loco actum sit? melius dicetur eum locum contineri, ubi cogatores facile eo loci venire possint. Sed si in aliquem locum inhonestum adesse iusserit, nus ait, sine dubio impune ei non parebitur: quam sententiam et Celsus libro
Abbreviated transcription (Latin):
altexutigatonb honeste uenire ñ pos¬
sit: ait possit. et is nonuenit quisme sua
ꝓmissi. quasi oꝑĩ non p̃bita et recte put¬
at non ꝯmitti. ab surdumemm ẽẽ uisũ
est in at̾iius ꝑsoĩ iussum raͣtum ẽẽ. in

Expanded text:
litigatoribus honeste uenire non possit, alter possit, et is non uenerit, qui sine sua ompromissi an quasi opera non praebita. et recte putat non committi: absurdum enim es
Abbreviated transcription (Latin):
arrogatur. ne foite e ꝓn ideoarroget.
ne rationem redoat ¶̃ inꝯuienoum
est ne forte tirrpis ca anogandi subsit.
Eoꝵ dũ taxat pupilloꝵ arrogatio ꝑmi¬
ttenda est his. qui uł natutau cognatõ¬
ne. uł sanctissima affectiõe ducti:. ato

Expanded text:
 sit qui adrogatur, ne forte eum ideo adroget, ne rationes reddat. item inquirendum est, ne forte turpis causa adrogandi subsit. Eorum dumtaxat pupillorum adrogatio permittenda est his, qui vel naturali cognatione vel sanctissima aff
Abbreviated transcription (Latin):
state tutoꝵ. et frrare tutelam er substi¬
tͣuͣtionem aparente fc̃am: extinguere.¬
Et primum quidẽ excutiendum cut.
que facuitates pupuli sint. et que eius
qui adoptare eñ uelit. ut extimetur ex
ꝯꝑ̃itioneeãrum: an salibris atoptio
poffit pupillo intelligi ocinde cuins
uĩte sit is: qui uelit puꝑillum taligẽ
in familam suam. tertio cinus demũ
aliena familia quẽquam redigere
in potestatẽ suam ¶preterea uidẽ¬
dum est an non debeat permitti ei.i
qui uł unum hãbebit uł płes lib̾os
adoptare alpam. ne ant illoꝵ quos
It spes. quã unus quisq ułuꝵ obseꝗ¬
Io paret sibi. aut qui adoptatus fuit
minus pertipiat: quam dignum e¬
rit eum ꝯseqͣu. ¶ Int̃dum et ditio¬
rem ꝑmittitur adoptare pauꝑion.
si inte cius sobnetas dara sit: uel affi¬

Expanded text:
substitutionem a parente factam extinguere.Et primum quidem excutiendum erit, quae facultates pupilli sint et quae eius, qui adoptare eum uelit, ut aestimetur ex comparatione earum, an salubris adoptio possit pupillo intellegi: deinde cuius uitae sit is, qui uelit pupillum redigere in familiam suam: tertio cuius idem aaliena familia quemquam redigere in potestatem suam. Praeterea uidendum est, an non debeat permitti ei, qui uel unum habebit uel plures liberos, adoptare alium, ne aut illorum, quos tur spes quam unusquisque liberorum obsequio paret sibi, aut qui adoptatus fuit minus percipiat quam dignum erit eum consequi. Interdum et ditiorem permittetur adoptare pauperiori, si uitae eius sobrietas clara sit uel aff
Abbreviated transcription (Latin):
aula ¶egeuiuana cauetur quise¬
nator e. quiue filius neposuceesi
ludicram facit. feceritu neue senatoi
uesciensdolo.m.esto.nei quiicor
tolo.m. sonsamsciens sponsarau¬
xoremue cam habeto. ¶ hoc capite
ꝓhietur senaror ur̃unamducere.
earue cuius paruł mat̾ artem lu¬
senatons filiamduc̃e nõ aũ obesi
auum cramamanrtem luoicimni fe¬
ase. rec a̾istinguitur pͣat upote¬
patrem irctelligendum &tauenu
ait. matrem ⁊ siuulgoconceꝑit. Itẽ¬

Expanded text:
Iulia ita cauetur: 'Qui senator est quiue filius neposue ex fludicram facit fecerit. neue senatoriue sciens dolo malo esto neue quis eorum dolo malo sciens sponsam uxoremue eam habeto'. Hoc capite prohibetur senator libertinam ducere eamue, cuius pater materue artem lusenatoris filiam ducere. Non obest auum et auiam artem ludicram fecisse. Nec distinguitur, pater in potepatrem intellegendum Octauenus ait, matrem etiam si uolgo
Abbreviated transcription (Latin):
ec̃ ꝓpcatur. non oubitamus sicastren¬
sis peculiancillam maniumẜit. cõ¬
petere el hocius. est crm patronusẜ
consticutione nec patrieius hocĩ
competit. ¶hec fapseg. admiptã
sponsam nonꝑtinct. et iomuito pa¬
trononuntium sponsata lib̃tasimi¬
ait lcx minto patrono. muitum
acciꝑedebemuscumi. qui nõ ꝯsenseĩt
addiuortumi icctrco nec afirrioso
diuatento solrm se souñt huius
legis necc̃itate. nec si abignorante
duer̃it. R ectus enimhic murus
diccturs quam quidissensit. ¶ ui
ab hostun patronuscaptus eẽ ꝓpoã¬
tur uereor. ne posũt ista conubiutr
mortuusess. equi uiliam silam ꝓ¬

Expanded text:
tamus, si castrensis peculii ancillam manumiserit, competere ei hoc ius: est enim patronus secundum constitutiones nec patri eius hoc ius competit. Hoc caput ad nuptam sponsam non pertinet: et ideo inuito patrono nuntium sponsa liberta si miait lex 'inuito patrono': inuitum accipere debemus eum, qui non consentit ad diuortium: idcirco nec a furioso diuertendo soluit se huius legis necessitate nec si ab ignorante diuorterit: rectius enim hic inuitus dicitur quam qui dissensit. Si ab hostibus patronus captus esse proponatur, uereor ne possit ista conubium mortuus esset. et qui Iuliani
Abbreviated transcription (Latin):
doptiu̾us. anisnoceat. qui añq̃mat
naturalis pat̃ianqͣm sina nascetin¬
fecerit.et sihuius noti hõ adoptaue¬
rt.⁊eb̃i emancpauñt.an non poscit
oiposteaingenue ipxoris pat̾ ma
tue ludictam artem facere ceꝑit. in¬
iquissimum est dimiit eam debe
cum nuptie honeste c̃te sint. et fõ¬
tasse iamlib̾i ꝓcreati sunt. plane.si
ip̃a artem ludicram facere ceꝑit: uti¬
q dimitendaerit. ¶ Eisquas in¬
genuiceii hoĩes ꝓhibentim. ducere u¬
xoressenatores nondũcent.

Expanded text:
t naturalis pater antequam filia nascefecerit? et si huius notae homo adoptaverit, deinde emancipaverit, an non possit Si postea ingenuae uxoris pater materve artem ludicram facere coeperit, iniquissimum est dimittere eam debere, cum nuptiae honeste contractae sint et fortasse iam liberi procreati sint. Plane si ipsa artem ludicram facere coeperit, utique dimittenda erit. Eas, quas ingenui ceteri prohibentur ducere uxores, senatores non ducent.
Abbreviated transcription (Latin):
cefẜit ⁊ si apud furishrdem diem
siumobiit ẜurs furtiuus. ł non ap̃
dubionulla ent condictio. sinon op¬
tulit durat ꝯdictio existima̾tionis
eius. Corpus enim ip̃m prari non potest.¬
adet̾iorem rẽ factam surcundo ñ
libatim. Semꝑgran moiͣam sur fa

Expanded text:
et si apud furis heredem diem suum obiit servus furtivus vel non apud dubio nulla erit condictio: si non optulit, durat condictio aestimationis eius: corpus enim ipsum praestari non potest.cum deteriorem rem factam fur dando non liberatur: semper enim moram fur fa
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃ .l. Disi usus f̃ nomtine re iͥtuta : atis¬
datum non fuit ꝓculusait posie h̃crlem
rẽ uendicare. et si obitiatur exceptiode re
usus. f nomine t̃dita replic̾andum erit.
cum motiers aut capite minueris tan ad
arto huduo sou casusqronã pecimie usus
alit̃. mypati non potest quamhiscasib¬

Expanded text:
ictum. Si usus fructus nomine re tradita satisdatum non fuerit, Proculus ait posse heredem rem uindicare, et si obiciatur exceptio de re usus fructus nomine tradita, replicandum erit. 'cum morieris aut capite minueris, dari': idcirco hi duo soli casus, quoniam ‹pe›cuniae usus aliter amitti non potest quam his casib
Abbreviated transcription (Latin):
eũ ꝙĩcẽdu artendi gr̃a in crnas el asint̃¬
ceoit. Nam hic scribit cossare legisa ꝗs̃¬
lie accõnẽ. iustoenm inetu nuctus re
ad seignis ꝑurniret ncnas cles int̃¬
ctit. et siue ꝑuerat igras. siuc acite cx¬
trieus est eistimat legis aquilo ac¬

Expanded text:
ui incendii arcendi gratia uicinas aedes intercidit: nam hic scribit cessare legis Aquiliae actionem: iusto enim metu ductus, ne ad se ignis perueniret, uicinas aedes intercidit: et siue peruenit ignis siue ante extinctus est, existimat legis Aquiliae ac
Abbreviated transcription (Latin):
aliquẽ ꝑuem̾int. oꝑe co̾nsilioq firitũ
factum agendum: qt ⁊ antiquis placu¬
it. itx̃ ⁊ infactum diri posse accõnem
ait.Si mulier pugno. uł equa itua
te ꝑcussa eiecit. brutusait a quilia te¬
mi. qͣrtrupto. ¶ Et sinr᷑olum plus
Sioliuam inmat᷑uram dẽcẽpserit. ł
segetẽ trseciũt. iinaturam. uł uine¬
as crũdas aquilia tenebitur. Qd sũã
maturas cessat aquilia. nulla emmĩ¬
iuria est. cum tͥ. ⁊̃ ĩpensas dõaui̾t᷑. que
incollectioẽ huiusmoĩ fructuum im¬
rerro uritui s sicollecta hec mt̃cer¬
rit furti tenctur. Octamis minus
dua scrib. ut si inmaturam aquilia te¬
neatut. Quod simaturam int̃cepiti. i
furtitinũ eum ⁊ arboꝵ furti cesarum.¬
disalictum maturum. tea ne stirpes
lełer tulis cessare a quiliam. ¶ Et

Expanded text:
nt, ope consilio furtum factum agendum, quod et antiquis placuit. Idem etiam in factum dari posse actionem ait. Si mulier pugno uel equa ictu a te percussa eiecerit, Brutus ait Aquilia teneri quasi rupto. Et si mulum plus Si oliuam inmaturam decerpserit uel segetem desecuerit inmaturam uel uineas crudas, Aquilia tenebitur: quod si iam maturas, cessat Aquilia: nulla enim iniuria est, cum tibi etiam impensas donauerit, quae in collectionem huiusmodi fructuum impenduntur: sed si collecta haec interceperit, furti tenetur. Octauenus in uuis dua scribit, ut, si immatura, Aquilia teneatur, quod si matura interceperit, furti teneri eum et arborum furtim caesarum.Si salictum maturum ita, ne stirpes laederes, tuleris, cessare Aquiliam.Et
Abbreviated transcription (Latin):
scintet alicui corpus. ł tumorẽ fec̾it. si
ita temum. Si tampnum inuma da¬
tum ẽ cat̃m sinulloẜuum p̃tio uiliorẽ
uriorẽũe fecut.a quilia cessat. iniuriarumq e¬
rit agettum. dum taxat. aquilia crãe¬
as ruptiones que tampna dant ꝑsequit᷑.¬
erggo et sip̃tio quitem non sit det̾ior ẜuu̾
fõs. iiiͦ sumptus insalutem cius ⁊ santa¬
te fci sunt. i hoc nachi urdi dampnum
datum. atq iõ lege aquila age̾ posse.¬
Si quis uestim̃ta scrrõit ł inquinauĩt
aquila qͣi tuꝑit tenetur.s ⁊ siquis mi¬
lur. n uł frum̃tum meumi effurd̾it. infi¬
um̃. sufficit acc̃õ aquiue. t siquis frum̃¬
to harenam. ł aluro inquit mmniscuiͣt.
ut diffiꝗł seꝑatio sit. qͣr te corruptoagi
pot̾it. ¶ Siquis de manum̾ nummo̾
excusẜit. sabinus xistimat. tampni ĩ¬
iurie eẽ accõn̾em. si ita ꝑierint ne adali¬

Expanded text:
it, sed ita demum, si damnum iniuria datum est: ceterum si nullo seruum pretio uiliorem deterioremue fecerit, Aquilia cessat iniuriarumque erit agendum dumtaxat: Aquilia enim eas ruptiones, quae damna dant, persequitur.Ergo etsi pretio quidem non sit deterior seruus factus, uerum sumptus in salutem eius et sanitatem facti sunt, in haec mihi uideri damnum datum: atque ideoque lege Aquilia agi posse.Si quis uestimenta sciderit uel inquinauerit, Aquilia quasi ruperit tenetur.Sed et si quis milium uel frumentum meum effuderit in flumen, sufficit Aquiliae actio.Item si quis frumento harenam uel aliud quid immiscuit, ut difficilis separatio sit, quasi de corrupto agi poterit.Si quis de manu mihi nummos excusserit, Sabinus existimat damni iniuriae esse actionem, si ita
Abbreviated transcription (Latin):
tem tedit an postea. si ante urõido¬
tem abco ꝓfectam. potuit enimnũ¬
cm rermittendo resoluere dotem
quodsi pott niptias noneẽ profe¬
aiciam.
p. Iurt ẽ sucũssipatriut fi¬
la anñssa solatu loco succedet sire¬
dderur eidos abip̃o ꝓfecta. et ne filie
amisse et pecume dampiram senti¬
rt. ¶ Sipat᷑ aliemim fundum bo¬
na fideemptumindotem dedit. ab
ip̃o ꝓfectusintelugitur. ¶ ounõ¬
otem dandam cucumũentussital
comuent lucrari aliquencumca¬
sentie ꝓpaltus lugum

Expanded text:
tem dederit an postea: si ante, uideri dotem ab eo profectum potuit enim nuntium remittendo resoluere dotem, quod si post nuptias, non esse profecticiam. Iure succursum est patri, ut fia amissa solacii loco cederet, si redderetur ei dos ab ipso profecta, ne et filiae amissae et pecuniae damnum sentiret. Si pater alienum fundum bona fide emptum in dotem dedit, ab ipso profectus intellegitur. Si in dote danda circumconueniat aut lucrari aliquem cum dasentire per alterius lucrum
Abbreviated transcription (Latin):
Urguus ser ura sisti ꝯmittendo postea
dtum non faceret fuerit in quadiup¬
lum contẽpnatus exstipulatu euma¬
gentẽ aduersus exceptionẽ replicatio¬
ne adiuuar iubrnus putat. cum in
quadruplum. et simplum sit reuscõ.¬
socutus.Iabo aũt⁊ postquadru ꝯu
actionẽ inchuominus erceptione su¬
bmouendum cum qui uim incrut
dicebat. quod cum durum uidebacur.
lationem omñ moda facere ꝯpala¬
tui QQuattnus aut usximus quadr¬
uploͣ simpura ee. sic hoc disponẽ¬
dum ẽ ut mandepnatiẽ qua aru¬
pli res quidẽ omra no contr ieacur.
enus restitunio fiat. pena añt usq
ad triplum ste. ¶Quos si nõ ras tolo.¬

Expanded text:
uis per vim sisti promittendo postea ptum non faceret, fuerit in quadruplum condemnatus, ex stipulatu eum agentem adversus exceptionem replicatione adiuvari Iulianus putat, cum in quadruplo et simplum sit reus consecutus. Labeo autem etiam post quadrupli actionem nihilo minus exceptione summovendum eum, qui vim intulit, dicebat: quod cum durum videbatur, lationem omnimodo facere compellatur. Quatenus autem diximus quadruplo simplum inesse, si hoc disponendum est, ut in condemnatione quadrupli res quidem omnimodo contineatur et eius restitutio fiat, poenae autem usque ad triplum stetur. Quid si homo sine dolo
Abbreviated transcription (Latin):
atenus ⁊ persequ̾at᷑ ⁊ omnimoto eu
restituat ⁊ nichominrs intẽ ux ca
ad exhiben̾dum uł siqua aua ꝯpetit
actio. adeum recipiendum integ̃ ei
qu uim passus est ẜuabrtor. Ita tn¬
ut. sidñs eum quocũq modo secep¬
erit. isqui exstipulatigẽ auenitur.
exceptiõe tutus fiat. Lcc si post ꝯdẽpͣn¬
ationẽ si aũt ante sñam homo si põ¬
ne dolo.m. ⁊ cuipa mortuus fuerit.

Expanded text:
nus et persequatur et omnimodo eum restituat: et nihilominus in rem vel ad exhibendum vel si qua alia ei competit actio ad eum recipiendum integra ei qui vim passus est servabitur, ita ut, si dominus eum quoquo modo receperit, is qui ex stipulatione convenitur exceptione tutus fiat. haec si post condemnationem: si autem ante sententiam homo sine dolo malo et culpa mortuus fuerit,
Abbreviated transcription (Latin):
gauo.non debere meħ̃ edicto tonĩ
nisi ip̃e tibi hãc tom submisi Cetra
bere. Ego gum opere meo potiꝰ mer
cedẽ accepisse uideor.¶Ide pomp̃ scrib¬
it. quosdam benc putare ⁊̃ seruiͣ ma¬
numissionẽ. ł edificii depoĩtionemi
quam quis ooactus fecit ad restitetio¬
nem huius edicti portigendam ẽẽ.¬
¶ S ouod p̃torant. se tatum non hadi¬
curum quarenus accipiendum est
uidearruus. et quidẽ aut in ꝑfecta m¬
res ÷. licet metus int̾uenerit. ut pũ¬
ta stipłon erri siumeratio non est se¬
auta. aut ꝑfecta. si post stipłonem ⁊
numeratio fcã est. aut ꝑ metum ac¬
cepto debitor lib̾atus est uł quid si¬
mile contigerit quod negotium per¬
ficeret ⁊ pomp̃ señbit. in negotiis
solam exceptionem. s: ex fro. Scio cũ¬

Expanded text:
gauero, non debere me hoc edicto teneri, gauero, non debere me hoc edicto teneri, nisi ipse hanc tibi uim summisi: ceterum bere, ego enim operae potius meae mercedem accepisse uideor.Idem Pomponius scribit quosdam bene putare etiam serui manumissionem uel aedificii depositionem, quam quis coactus fecit, ad restitutionem huius edicti porrigendam esse.Sed quod praetor ait ratum se non habiturum, quatenus accipiendum est uideamus. et quidem aut imperfecta res est, licet metus interuenerit, ut puta stipulationem numeratio non est secuta, aut perfecta, si post stipulationem et numeratio facta est aut per metum accepto debitor liberatus est uel quid simile contigerit quod negotium perficeret. et Pomponius scribit in negotiis  autem solam exceptionem. sed ex facto scio, cu
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃.x¶Nctum aũt p̃sentẽ accipered¬
bemius. non suspitionem eius inferen
enim metum ulatum accipiendu
itẽ si uiatus timor abaliquosdem¬
q t̃ctat. si fundrm meum dereliq̃rĩ.
an huic̃ edicto locus sit. et resrrt la¬
bronem existimare edicto non cẽ locũ.
⁊ uñ in interdictum cessare. Quom¬
am non uidetor i deiectus. qui del¬
ci non expectam s ꝓfugi. aliter. atq
si postea quam armati m gressi funt.
tunc disscessi. huic emm edicto locũ
facere ¶Iterciait. et siforte auibita
manu in indo soloꝑium cãifices. ⁊
interdictum quodm. aut dam. et ħ
em tibit᷑did̾o dicit pomp̃ huic erlic¬
to locum eẽ. ¶Aramat uertendũ ẽ¬
aũt qued p̃tor hoc ed̃icto gn̾aut᷑ et
m̃ rẽ loquitur. nec adicit. aquo g̃ est¬
um. ⁊ ideo siue singłaris sit ꝑscã ea
que metum intuuit. uł popuius. x¬
pomp̃.ł ait. si quo magis te de ui hõ¬
stium uł iatronum uł ppsi cuerer x
ubarem auquidate acocꝑo łte obli¬

Expanded text:
ictum Metum autem praesentem accipere debemus, non suspicionem inferendi eiuenim metum illatum accipiendum, id est si illatus est timor ab aliquo. denique tractat, si fundum meum dereliquero an huic edicto locus sit? et refert Labeonem existimare edicto locum non esse et unde vi interdictum cessare, quoniam non videor vi deiectus, qui deici non expectavi sed profugi. aliter atque si, posteaquam armati ingressi sunt, tunc discessi: huic enim edicto locum facere. idem ait, et si forte adhibita manu in meo solo per vim aedifices, et interdictum quod vi aut clam et hoc em tradidero, dicit Pomponius hoc edicto locum esse.Animaduertendum autem, quod praetor hoc edicto generaliter et in rem loquitur nec adicit a quo gestum: et ideo siue singularis sit persona, quae metum intulit, uel populus uPomponius ait, si quo magis te de ui hostium uel latronum uel populi tuerer uel liberarem, aliquid a te accepero
Abbreviated transcription (Latin):
in merito iulianus amarcello nota¬
cus est scripens. si fideuissor rim in¬
tulit. ut accepto libaretur. in reumi
nonc̃ẽ restituendam accionẽ.s fide¬
uissorẽ. ssi aduersus reum quoq: ac¬
tionẽ restͥituat. detere᷑ in quadruplũ
ꝯdempnari. S est uerius quod marc¬
ellus notat. ⁊̃ aduersus reũ quoq act

Expanded text:
immerito Iulianus a Marcello notaimmerito Iulianus a Marcello notatus est scribens, si fideiussor vim intulit, ut accepto liberetur, in reum non esse restituendam actionem, sed fideiussorem, nisi adversus reum quoque actionem restituat, debere in quadruplum condemnari. sed est verius, quod Marcellus notat: etiam adversus reum compet
Abbreviated transcription (Latin):
iare. it p̃torẽ me assiderite mnt̃ iõcu¬
tum eẽ. ut siue ãctioe̾ uellet aduersũ
crceptionẽ. Ex qua constitutiõe col¬
ugitur ur suic ꝑfecta siue inperfec¬
ta res sit. ⁊ actio et exceꝑtio detur.
Golenti aũt datur et inrẽ actio. et ĩ
pͥsor̃ rescisa acceptilatioe łaua uiba
uł.t. Putat cum cui res metꝰ tõe.
causa fiadita est. non solum redoere.
um.⁊ de᷑ tolo re ꝓmittere debere uc
tñ inrẽ ãc̃tiõem dandam existimem̃.
quia res in bõmis enus est qui inm pã
sus c̃um̃ non sine rõrie dicetim si ins
quadruplum quis egerit fu̾ri irẽ
ut si per ium res tradita est. redͥdatur.
et de dolo sicut dictum est reꝓmĩtta¬
tur. ne forte det̾ior res sit facta. Et si
acceptuatiõe lib̾atio int̃uenĩt. resti¬
cuenda ent in pristirm statum ob¬
iudicium accipiatur. in quaorup¬
lum eum condempnandum ¶S et
si ꝑuim stipulanti ꝓmisero. stipul¬
is cohͣcteat. s ad uersus omnes ressitu¬
iuelit. Quod metus causa fc̃m est. nõ

Expanded text:
lare, et praetorem me adsidente interlocutum esse, ut siue actione uellet aduersus xceptionem. ex qua constitutione colligitur, ut sive perfecta sive imperfecta res sit, et actio et exceptio detur. Volenti autem datur et in rem actio et in personam rescissa acceptilatione vel aum putat eum, cui res metus causa tradita est, non solum reddere, verum et de dolo repromittere debere. Licet tamen in rem actionem dandam existimemus, quia res in bonis est eius, qui vim passus est, verum non sine ratione dicetur, si in quadruplum quis egerit, finiri in ut, si per vim res tradita est, retradatur et de dolo sicut dictum est repromittatur, ne forte deterior res sit facta. et si acceptilatione liberatio intervenit, restituenda erit in pristinum statum obiudicium accipiatur, quadruplo eum condemnandum. sed et si per vim stipulanti promisero, stipulis coercerat, sed adversus omnes restitui velit quod metus causa factum est: non
Abbreviated transcription (Latin):
atum sit si tñ postea codicuu ꝑferũ¬
tur. non rm̃prode michi dictirrus uide¬
tur. de eodum taxat se cogitasse quot
illarum tabulaꝵ quas tũc nouerat
scriptura continetut.

Expanded text:
atum sit. si tamen postea codicilli proferuntur, non improbe mihi dicturus uidetur de eo d‹u›mtaxat se cogitasse, quo‹d› illarum tabularum, quas tunc nouerat, scriptura contineret
Abbreviated transcription (Latin):
intelligit expłe se rooffitiumĩ non
posse. roip̃m cum prinum pot̃it. de¬
bet mantatori renuntiare. ut issinc¬
lit altius osautitur. Quod sicum p̃¬
sit renutiare cessaueĩt qͣntiman¬
tatoris mr̃sit. tenebitur Si auqua
excã nenpõt renunciare secunis
crit. ¶Morte quon eiiscinman¬
datum esti si is in tegroadhuc mã¬
dato decesẜir. solintur mantatũ.
et obid ħrs cuis licet ex secutus fuĩt :
mandatum. nõht maritati ã ccõ¬
nẽ. ¶ Impendiamandari exein¬
di grã facta. si hũistoe facta sunt. cest¬
itui oĩo debent. nec adrem ꝑrinet.
quod siis cuumarccass. potiuss si⁊
ꝑse negingereret nmusmpen

Expanded text:
intellegit explere se id officium non posse, id ipsum cum primum poterit debet mandatori nuntiare, ut is si uelit alterius opera utatur: quod si, c‹um› possit nuntiare, cessauerit, quanti mandatoris intersit tenebitur: si aliqua ex causa non poterit nuntiare, securus erit. Morte quoque eius cui mandatum e‹s›t, si is integro adhuc mandato decesserit, soluitur mandatum et ob id heres eius, licet exsecutus fuerit mandatum, non habet mandati actionem. Impendia mandati exsequendi gratia facta si bona fide facta sunt, restitui omnimodo debent, nec ad rem pertinet, quod is qui mandasset potuisset, si ipse negotium gereret, minus impen
Abbreviated transcription (Latin):
rtum tibi feciss. Nerãtait. Mandati
actioẽ te ꝯsecuturum. ut ẜuus tibi
noxededatur. oisine tñculpatua
itacciõit quod siego scissem talem
eẽ ẜuum. nec p̃dixissem tibi ut p̾.¬
sis p̃cauare. tunc quanti tuaint̃ua
dithamici sui eirat suumi .x. et fa¬
bricam docuit.trinde ũnoidite.
um.xx. quos manuiti iudicio
coctus est solue̾. mor quasihõrĩ¬

Expanded text:
rtum tibi fecisset, Neratius ait mandati rtum tibi fecisset, Neratius ait mandati actione te consecuturum, ut seruus tibi noxae dedatur, si tamen sine culpa tua id acciderit: quod si ego scissem talem esse seruum nec praedixissem, ut possis praecauere, tunc quanti tua intersdatu amici sui emit seruum decem et fabricam docuit, deinde uendidit eum uiginti, quos mandati iudicio coactus est soluere: mox quasi ho
Abbreviated transcription (Latin):
dixoris solui mantatum. s obligo¬
nem aliquandoturare. ¶Oqus
debitori suomandaur̃t. ucio so¬
lũct. et debitor mortuo eo: cumid
ignonet solui̾t. lib̾meu̾m oportet:¬
Abec intelbgitur pecuraa fideuisso
ri⁊ si dbitor ab eo deleg̃itussit credi¬
toti. licet issolunto nonfuit. quiabo¬
num nom̃ fac̃it creditor qui agpñi¬
ptir achitorem delegatum ¶Oi
isqͣmͣ fiteuissoridoare uult qe¬
sormandati. quatenus nihilint̃¬
sit utrum rimimos solũt credit¬
dum est. non plusfideuissoremꝯ seqͣui
trbr mandatiurdicio. q̃m quod sol¬
uit. ¶ Mndato tuo fideiussi m.x.
⁊ epparatori creditoris solui. siueniᷤᷤ
purator funt statim mantatiag¬
am. Quod si procurator non est. se¬
petamabco: ¶Nonomĩa que ĩpẽ¬
surussionsurt. mandatori mpu¬
tabir. ueluti quod spoliatus sitala¬
tromib aut naufragioits aost¬
rituł langore suosuorin q. apͣ¬
prehensus quedam erogͦuera nari
hec magiscũb quam mandatoi¬
uus quem mandato meo enr̃as. fu¬

Expanded text:
s morte solui mandatum, sed obligationem aliquando durare. Si quis debitori suo mandauerit, ut Titio solueret, et debitor mortuo eo, cum id ignoraret, soluerit, libeAbesse intellegitur pecunia fideiussori etiam si debitor ab eo delegatus sit creditori, licet is solvendo non fuerit, quia bonum nomen facit creditor, qui admittit debitorem delegatum. Si is, qui fideiussori donare vult, creaget fideiussor mandati, quatenus nihil intersit, utrum nummos solverit creditdum est non plus fideiussorem consequi debere mandati iudicio, quam quod solverit. Mandatu tuo fideiussi decem et procuratori creditoris solvi: si verus procurator fuit, statim mandati agam: quod si procurator non est, repetam ab eo. Non omnia, quae inpensurus non fuit mandator, imputabit, ueluti quod spoliatus sit a latronibus aut naufragio res amiserit uel languore suo suorumque adpraehensus quaedam erogauerit: nam haec magis casibus quam mandato iuus, quem mandatu meo emeras, fu
Abbreviated transcription (Latin):
si denum tiarion ꝓcuraiorisparucro
nuntiardi. ue fuus manumitet᷑
renta quimͥ accion̾e in quadruplũ
tenebatur. post annuimiuõ isim plũ

Expanded text:
rocuratoris paruero: nuntiandi, ne seruus manumitteretur, renda ei, qui mihi actione in quadruplum tenebatur, post annum uero in simplu
Abbreviated transcription (Latin):
sore põt. Slcum solisi non antiora¬
ut iuim. sicdande reus soluit: qd̾
solũe eamnon oporrdat. ctotdo. si
oroi poss eum ceniorare nonfrat. o¬
poitere mandati agentem fireusso¬
si post solutionem non teniraciau¬
erit debitori. Cede aũt reus indobiti
actionem ficeiussor eebet ne dup¬
ium creditor⁊ seqitatut. ¶ Qucła
tñ. et si sciens omutt fideunor. caret
femte ntputa si ceeptionem ꝓcurito¬
uaiomisit siue suens. sine ĩgnaͣms.
decũ fite crmagitur. cuinon ꝯgru¬
itlemicibunisdi spntare s de hoc it¬
tantum ñ debitor fiñtmnerne ¶ In

Expanded text:
sore potest, si, cum soluisset, non certiorauit reum, sic deinde reus soluit quod soluere eum non oportebat. et credo, si, cum posset eum certiorare, non fecit, oportere mandati agentem fideiussosi post solutionem non nuntiauerit debitori: cedere autem reus indebiti actione fideiussori debet, ne duplum creditor consequatur. Quaedam tamen etsi sciens omittat fideiussor, caret fraude, ut puta si exceptionem procuratoriam omisit siue sciens siue ignarus: de bona fide enim agitur, cui non congruit de apicibus iuris disputare, sed de hoc tantum, debitor fuerit nec ne. In
Abbreviated transcription (Latin):
patererur. non halxbit me stpecitio :¬
em turpit̃ enim sctit s ei daritr
pnia ei fiat. Quare siquis ate peccu¬
niam accepit ut michi negotium fa¬
ceret.⁊ame ne michi faceret duob
idicuis trachi teneditur.ulũ te¬

Expanded text:
on habebit ipse repetitionem: turpiter enim fecit: sed ei dabitur nia ei fiat. quare si quis et a te pecuniam acc‹e›pit, ut mihi negotium faceret, et a me, ne mihi faceret, duobus iudiciis mihi tenebitur. 4 G
Abbreviated transcription (Latin):
Ur d̃a deberet. si neg̃ni quod tuum ẽẽ
existimares cum eẽt m̃eirm gessisses.
sicut eꝯtrario tibi in me dantur. si
cum hrditatẽ que abme pertiriet tu¬
am putares. res cias ꝓprias legatas:
soluisses. quadocͥs d̾ ea solutiõe lire¬
cuisa negotium faceret uł nori face¬
ret pecrumam accẽpisse d̾r. ant̾ an¬
nũm. in quatrũplum cius peccume
quam accepisse dicetur. post anmꝵ
simpli infactũm actio ꝯ petit. ¶Hã
urdicuim non solum i prcunianis
causis sic adpublica grimina pertiri¬
ere porꝑ scribit.oxpeie cum et lege
repetun darrimi coneatur. qui obne¬
gotium faclentum aut non fãtiẽ¬

Expanded text:
ut dari deberet, si negotium, quod tuum esse existimares, cum esset meum, gessisse‹s›: sicut ex contrario in me tibi daretur, si, cum hereditatem quae ad me pertinet tuam putares, res tuas proprias legatas soluisses, quandoque de ea solutione libecausa negotium faceret uel non faceret, pecuniam accepisse dicetur, intra annum in quadruplum eius pecuniae, quam accepisse dicetur, post annum simpli in factum actio competit. hoc autem iudicium non solum in pecuniariis causis, sed et ad publica crimina pertinere Pomponius scribit, maxime cum et lege repetundarum teneatur, qui ob negotium faciendum aut non facie
Abbreviated transcription (Latin):
ỹparas uolmtatẽ pietatis ftout iage¬
rat: tñ iusactoris ꝑiculo suo. litium¬
⁊ causa constituendi non habebit ꝗa
nec iỹa filii nõe recte agit. aut rde
honoium eusabient uł debiorẽ ĩ¬
ouheris agcipreo peocumamubet.
¶itno defende. tecausari ꝯtmni¬

Expanded text:
patris uoluntatem pietatis fiducia gerat, tamen ius actoris periculo suo litium causa constituendi non habebit, quia nec ipsa filii nomine recte agit aut res bonorum eius alienat uel debitorem impuberis accipiendo pecuniam liberat. Uno defendente causam com
Abbreviated transcription (Latin):
scito neg.g. actioẽ potius auam comm¬
um diuidimoo udicio me posse petere.
ut socii partẽ derendere non cogeier.
a suscaꝑis. si dum taxat admoritus
asno meo it feceris. ent int̾ nos neg̃.¬

Expanded text:
 actione potius quam communi diuidundo iudicio posse me petere, ut socii partem defendere non cogerer. a susceperis, si dumtaxat admonitus a seruo meo id feceris, erit inter nos neg
Abbreviated transcription (Latin):
illius usirras p̃rare debeat. dixi. sia
semetip̃o exigere eu oportut. debit¬
t᷑ urum usutas. Quod si dies solunte ⁊
peccume ten p̃ore quo siegotia ge¬
rebat. non dum uenerat mslrras nõ
debitirtum  die pretento. si nonĩ¬

Expanded text:
illius usuras praestare debeat. dixi, si a semet ipso exigere eum oportuit, debiturum usuras: quod si dies soluendae pecuniae tempore quo negotia gerebat nondum uenerat, usuras non debiturum: sed die praeterito si non in
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntatis ẽẽ. ut emptum hr̃e uelle̾
agemus inter nos neg̃.g. sicut agere¬
remais. si aut mubam omnino mant¬
atura intercessiss. aut si titio mandaᷤᷤ¬
posum confioere emissem sĩ nõ prop

Expanded text:
uoluntatis esse, ut emptum habere uelles, agemus inter nos negotiorum gestorum, sicut ageremus, si aut nullum omnino mandatum intercessisset, aut Titio mandaspossim confice‹re›, emis
Abbreviated transcription (Latin):
d.R Litis contesate cempore. que aç.¬
ri soree an pupillus curus sinc aucto ⁊¬
titur accionem ¶Si precuine qui
negoturm gerat usirias queq p̃ra¬
re cogitur. ex pĩcuurt coꝵ nomimi¬
o um que iu̾e contͣraxit. isi fortuit¬
is casib trbrtores ita suas fortunas
amisernt. ut tem pote utis exeiac¬
t̃iõe contestate solũndo non ẽent.
pater si ⁊mancipati fuii resasc dõ¬
natas ad miristrauerit siuoactiõe

Expanded text:
. Litis contestatae tempore quaeri solet, an pupillus, cuius sine tutortitur actionem. Si pecuniae quis negotium gerat, usuras quoque praestare cogitur et periculum eorum nominum, quae ipse contraxit: nisi fortuitis casibus debitores ita suas fortunas amiserunt, ut tempore litis ex ea actione contestatae soluendo non essent. Pater si emancipati filii res a se donatas administrauit, filio actione
Abbreviated transcription (Latin):
ẜit. sirrem elus quod acceptum ẽ
uersarerur. exceptio senatusꝯsulti
locum nonht̃. quia non sit parꝑiõ.
It si quid lib̾liter fecerit: uelutine
uidicatus pãter eius ꝑꝑ sołonemue¬

Expanded text:
serit, sed in rem eius quod acceptum est versaretur, exceptio senatus consulti locum non habet, quia non fit pauperior. Item si quid liberaliter fecerit, veluti ne iudicatus pater eius propte
Abbreviated transcription (Latin):
ab .i. Fundi partem dimidiam ea
lege ur̃idroisti. ut emptor alteram
partem quam retinebas anras .x. cer¬
tarcuna marnossingłos corductã
hat. latõet trebis̃t negant. posse ceuẽ¬
diroagi. ut io quod conuetũt. fan

Expanded text:
abeonis Fundi partem dimidiam ea lege vendidisti, ut emptor alteram partem, quam retinebas, annis decem certa pecunia in annos singulos conductam habeat. Labeo et Trebatius negant posse ex vendito agi, ut i
Abbreviated transcription (Latin):
als E Histulas cmprori accessurras:
ruegedicturcrat querdutur: anca¬
tineri ioitiabeo emisti. cuius
flui posteat utelamadmmnistras nec
uacuam accepisti possõnem.dixite
t̃dłe tibi possõnem. hor moposse. ut pu¬
pilluser farralia eius decedat defundo¬
⁊ tc̃ d̾mũ ĩgͥdiaĩs ĩ possesiomem.
¶ni funcun ea loge emerat. ut solu¬

Expanded text:
 Fistulas emptori accessuras in lege dictum erat: quaerebatur, an catinetur. Fundum ab eo emisti, cuius filii postea tutelam administras, ne‹c› ua‹c›uam accepisti possessionem. dixi tradere te tibi possessionem hoc modo posse, ut pupillus et familia eius decedat de fundo, tunc demum tu ingrediaris possessionem. Qui fundum ea lege emerat, ut solu
Abbreviated transcription (Latin):
cum ip̃oaccum õt. cõidiuidundo. s si
cerrisconditioĩ fundum interte et
ticium iuidexdiuisit sinedubio partẽ
que adudicita est emptonitde cies.¬
¶ Siquid ẜuodistracto unditor aount.
an craditionem hoc qͦ restitui debetͣ
hiditires quor ꝑẜuum aoquisitas. et
legitiomianoc distinguendum cu¬
ius respotuistisunt relicta.¶⁊ quod exo

Expanded text:
uidundo. sed si certis regionibus fundum inter te et Titium iudex diuisit, sine dubio partem, quae adiudicata est, emptori tradere debes.Si quid seruo distracto uenditor donauit ante traditionem, hoc quoque restitui debet: hereditates quoque per seruum adquisitae et legata omnia, nec distinguendum, cuius respectu ista sint relicta. item quod ex
Abbreviated transcription (Latin):
nrnĩ. riequaq̃m dubiumest.s sipupi¬
lus acrnb eisũndidit intm̃tenctur
inqͣniim lacupletior exeo fc̃o est. tu¬
torib in residuum ꝑpetuo condẽpnã¬
disquia nec transfertur inpupillũ
post pub̾tatem. hoc quod dolo turoꝵ
rõnest.¶ Offerripiummi abemptore
tebit.cum exemptoagitur.et ito si pã¬
marurisager distrãctussit. ⁊̃ fructus
emptori cełe.nisi auud conuenit ex¬
ploratumesti s filot̾atꝰ ager fuĩt ꝑen¬
sicẽs utiq eicedẽt quil crre̾rat põeait

Expanded text:
eri nequaquam dubium est: sed si pupillus auctoribus eis uendidit, in tantum tenetur, in quantum locupletior ex eo factus est, tutoribus in residuum perpetuo condemnandis, quia nec transfertur in pupillum post pubertatem hoc, quod dolo tutorum factum est.Offerri pretium ab emptore debet, cum ex empto agitur, et ideo etsi prematuris ager distractus sit, etiam fructus emptori cedere, nisi aliud conuenit, exploratum est.Si in locatis ager fuit, pensiones utique ei cedent qui locauerat: idem
Abbreviated transcription (Latin):
non solum dolum s et culpam eum
pr̃are debere. ¶Id̾cellus .l. eodem scri¬
bir fundi qua cum ticio cominu¬
nem habebas. partem tuam umdroist
et anre q̃m tͣdes coactuses.coĩdiudũdo
iudicium acciꝑe. si socio fundussit ati
quod sitibi furdustotusadiudicatũ
est. totuminquit cum emptori pr̃abł.
ẜsita ut ille soluat quot obeam itm
titio contẽpnatusesẜ obeam quitom¬

Expanded text:
olum dolum, sed et culpam eum praestare debere.Idem Celsus libro eodem scribit: fundi, quem cum Titio communem habebas, partem tuam uendidisti et antequam traderes, coactus e‹s› communi diuidundo iudicium accipere. si socio fundus sit adiquod si tibi fundus totus adiudicatus est, totum, inquit, eum emptori trades, sed ita, ut ille soluat, quod ob eam rem Titio condemnatus es
Abbreviated transcription (Latin):
tansũoiit: exeporto accõnem non
ꝯpẽtere. ¶ si fundum mͥalienum
ir̃ndiũrs. et hic exẽaluctatiua m eosfa¬
ctussit. inchulomimus exomptonnic̾
aduersinsee accõ comptit. ¶ In bisã

Expanded text:
rans uendidit, ex empto actionem non competere.Si fundum mihi alienum uendideris et hic ex causa lucratiua meus factus sit, nihilo minus ex empto mihi aduer
Abbreviated transcription (Latin):
utrum filuobłgõ ampatris ꝑsecu¬
tioet inremuersu ꝓmissionicõ¬
tincitur narsi id quod fuium i¬
dare oportet significatum est.to¬
ta pocuma inq̃mfilius obligatus
tinebitur: Omaũt ioquod pitrẽ
uoitedit. estimare cebebit quantũ
sit. cotp̃r id quod ꝓmũtitu ut ei
summa dotiseẽ uiteatur. qua patrẽ

Expanded text:
utrum filii ob ligatio an patris persecutio et in rem uersum promissioni contineatur. nam si id quod filium dare oportet significatum est, tota pecunia, in quam filius obligatus tinebitur: sin autem id, quod patrem portebit, aestimare debebit quantum sit eo tempore id quod promittitur, ut ea summa dotis esse uideatur, qua patrem
Abbreviated transcription (Latin):
sp .. Hoc senatus consultum non solũ
uerum et sifũnt aucne. ¶ Sipecume
sit usus. f. legatus uł aliarum terum q̃¬
mabusu consistunt. nec ca̾itiointerue¬
a que cata sit uł cete resque in absũptiõe
sunt condici possunt. s siquidem adh¬
ueconstante usu. f. cautionem quisue¬
ut conducere. dici potest. omissam cau¬
tionem posse condiciicerta conditioẽ
guta intetur. ¶ Que musu. f. pocinie
diximnis. uł ceterarum rerum que sunt
mabrsu. eatem et inusudicenda sunt.
Nam item continere usum peccume et

Expanded text:
. Hoc senatus consultum non solum uerum et si fuerint alienae. Si pecuniae sit usus fructus legatus uel aliarum rerum, qin abusu consistunt, nec cautio intervea, quae data sit, vel ceterae res, quae in consumptione consistunt, condici possunt . Ubi uc constante usu fructu cautionem quis uelit condicere, dici potest omissam cautionem posse condici incerti condictione: sed guta uidetur. Quae in usu fructu pecuniae diximus uel ceterarum rerum, quae sunt in abusu, eadem et in usu dicenda sunt, nam idem continere usum pecuniae et
Abbreviated transcription (Latin):
E. feoss aut suitutes imonentoaut inci¬
totret p̾oia litñdo adudicis religionem
re quanro ñ legitime cius factus cet amis¬
suruseũ fuert actionem adrestituerdum
cumh̾re ñ deber. Est anm absurdum puis
uins hre eos qui posressionem dum taxat

Expanded text:
 fecisset aut seruitutes imponendo aut uicinorum praedia liberando, ad iudicis religionem re, quanto, si legitime eius factus esset, amissurus eum fuerit, actionem ad restituendum eum habere non debet: est enim absurdum plus iuris habere ‹eos›, qui possessionem dumtaxat
Abbreviated transcription (Latin):
me legatussit. quiamhac sp̃e usu sappe
cipiendum stipło ista ent interponenta.
et quitum a sutnonãte hanc interpo.¬
Egd aut putosine antea siue postea pe¬
cumaditasit tene̾ stipłonem.

Expanded text:
e cipiendum est, stipulatio ista erit interponenda. et quidam aiunt non ante hanc interponego autem puto, siue antea siue post‹ea› pecunia data sit, tenere stipulationem.
Abbreviated transcription (Latin):
ieraccroientum est ut si m cheata
sit lor ̃tei. possessori sd̾tẽtatõante q̃bi¬
entiam. fulita aũt eo reuerso. restituto¬
rediit hoc contigerit .i dum rosoitiuz
quis ꝯducit. sartinulasꝯporit quent
adnocatum: sam cꝑꝵ qui di ffrt re¬
itititonera non es bicr dinei siera

Expanded text:
ccipiendum est, ut si inchoata sit bonae fidei possessoris detentatio ante absentiam, finita autem reuerso, restitutiorediit hoc contigit, id est dum hospitium quis conducit, sarcinulas componit, quaerit aduocatum: nam eum, qui differt restitut
Abbreviated transcription (Latin):
re cum eo mandati actionem labeo
ait. quia tion lihera uoluntate crea¬
tur rem sibi mandatam. s quasi ex
necessitate ẜuili. Ent igitur negoꝵ
gestoꝵ actio. quia etgerendi negoti¬
i mel habuit affectionepo eͥis fintͣ
quem obligare possem ¶Cum mea¬
bsente negotia mea gereres. impru¬
as obligatus nonesss: si antequam
usucapias cognoscas rem meam ẽẽ.
subioere debes aliquem quiate petat
mes nomine ut et michi rem et troi
stipulationem cuictionis cõmmmittat.
nec uideris dolum.m. facere. in hac

Expanded text:
re cum eo mandati actionem Labeo ait, quia non libera uoluntate exsequitur rem sibi mandatam, sed quasi ex necessitate seruili: erit igitur negotiorum gestorum actio, quia et gerendi negotii mei habuerit affectionem et is fuit, quem obligare possem.Cum me absente negotia mea gereres, impruas obligatus non es. sed si, antequam usucapias, cognoscas rem meam esse, subicere debes aliquem, qui a te petat meo nomine, ut et mihi rem et tibi stipulationem euictionis committ‹a›t: nec uideris dolum malum facere in hac
Abbreviated transcription (Latin):
pore aream ẽmcrit. et i ea iasuia
ed fĩcauerit eaq corruerit. deide in¬
anuimissus fundum locanerit. sola¬
locauert. sola locatio fundoꝵ m iu
ꝑions tempons ad minstrationexa
nich̾ampius in uidicinm deduci
potest. quam id sine quo rõ libertatĩ
tempore adim̃istratoꝵ negõꝵ exꝑ¬
ediri non potest.

Expanded text:
aream emerit et in ea insulam aedificauerit eaque corruerit, deinde manumissus fundum locauerit: sola locatio fundorum in perioris temporis administratione nihil amplius ‹in› iudicio deduci potest quam id, sine quo ratio libertatis tempore administratorum negotiorum expediri non potest.
Abbreviated transcription (Latin):
mircamno ncħ  abuit᷑ et si posteã
habiãt sioi postea soluere debt. in co¬
dẽ actu ꝑieuerans. sicut isqui tem¬
poraui acriõc tenebatur.⁊ sipost tex¬
sabiinis scripit debere acapite rõnẽ
redct̾ntam. sic intelligi. ut appareat
quid reliquum fiũt. cunc cum pri¬
mum liber ẽẽ cẽpent cion ut dolu
aut ciipam inẜuitute admissami
mobligõnẽ reuocet.Itaq si inuera¬
aturł tnaio more peccira in ỹ¬

Expanded text:
peculio nihil habuit, et ‹si postea habuit,› sibi postea soluere debet in eodem actu perseuerans: sicut is, qui temporali actione tenebatur, etiam post temSabinus scribit debere a capite rationem reddendum sic intellegi, ut appareat, quid reliquum fuerit tunc, ‹c›um primum liber esse coeperit, non ut dolum aut culpam in seruitute admissam in obligationem reuocet: itaque si inueniatur uel malo more pecunia in
Abbreviated transcription (Latin):
ui ⁊ quas ꝑoipere potimimis. Cont᷑ quo¬
q: usinas quas prestauimus. ł quas ex
nr̃a peccurna ꝑcipere potimm̃us. qua
Inalicua negotia impendimus ser¬
pud hostescet titius. negotia ausad¬
iiuistram. postea teuersus. negoꝵ.¬

Expanded text:
contra quoque usuras, ‹quas› praestauimus uel quas ex nostra pecunia percipere potuimus quam in aliena negotia impendimus, serpud hostes esset Titius, negotia eius administraui, postea reuersus e
Abbreviated transcription (Latin):
m̃s hereditarũ puenisse merito negabi¬
tiͫ o et rerum ante unortioncm dõĩt¬
armm p̃cia pr̃arᷤ. aͣmuitatis rõcrigͣit.¬
¶Nont̾antũaũt qd̾ aduenditorem bere¬
ditatispucit. s et quot ad hedem elus
exheredirate pirenit emptori restituẽ

Expanded text:
neris hereditarii, peruenisse merito negabitur. sed et rerum ante uenditionem donatarum pretia praestari aequitatis ratio exigit.Non tantum autem quod ad uenditorem hereditatis peruenit, sed et quod ad heredem eius ex hereditate peruenit, emptor
Abbreviated transcription (Latin):
empte ulle cẽna. one staturoempturte¬
statuscst ic̃ xtuniam omnem reliquare
ꝑatirm fiuns se cesolere et sagulumi ca
petuma signataꝵ signisobsigrann
die noĩe fi satestato comintur aerꝙpto

Expanded text:
emptae uillae essent. die statuto emptor testatus est se pecuniam omnem reliquam paratum fuisse exsoluere et sacculum cum pecunia signatorum signis obsignauit, die nomine fisci testato conuentum empto
Abbreviated transcription (Latin):
nem cum adne soiis sufficit. ut
at et puto ommõ eum tem̃ cuis no¬
d̾ificile est nogar culpa ip̃ius adnnis¬
sum¶Itemquert. an commodum ꝙ
ensari cumidampno quod culpa pre¬
binit ceb̾it. etant compensandum qd̾ñ
orẜuusumus ex socuis sauetati ⁊ oomi¬
no ppoĩtus neg̾ugent᷑ uersatussa. dño
asse. nec possedici sourm abstinere ꝯ¬
modoquod ꝑẜuumacossit. si dampn¬

Expanded text:
nem eum mandare sociis sufficit, ut,at. et puto omnimodo eum teneri eius nodifficile est negare culpa ipsius admissum. Idem quaerit, an commodum, qensari cum damno, quod culpa praebuit, debeat, et ait compensandum. quod non ruus unius ex sociis societati a domino praepositus neglegenter uersatus sit, dominum asse, nec posse dici socio: 'abstine commodo, quod per seruum accessit, ‹si› damn