comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sae maiestatis arcessere maritum insontem et fingere qđ
uelamen purpureum a diocditiani sepulchro furatus qui¬
buzdam consciis occultabat. hisq ad multorum exitiu
ita formatis ipse spe potiorum ad imperatoris peruo¬
lat castra excitaturus calumnias consuetas: req com¬
perta iubetur Mauortius tunc prȩfectus prętorio ur
sublimis constantiae crimen acri inquisitione spectare
iuncto ad audiendi societatem ursulo la rgitionum
comite seueritatis itidem non improbandę. Exag.¬
gerato itaq negotio ad arbitrium femporum cum nih
post tormenta multorum inueniretur iudicesq hȩre¬
rent ambigui. tandem ueritas respirauit oppresso
& in abrupto necessitatis mulier Rufinum totiens ma¬
chinae confitetur auctorem nec adulteri sceditatem sup¬
presza statunq legibus contem
ordes et iustia ambo sententia damnauere loeta¬
li guo cognito onstantius fremens et tanqͣ uindicem sa¬

Expanded text:
sae maiestatis arcessere maritum insontem et fingere, quod sae maiestatis arcessere maritum insontem et fingere, quod velamen purpureum a Diocletiani sepulchro furatus quibusdam consciis occultabat. Hisque ad multorum exitium ita formatis ipse spe potiorum ad imperatoris pervolat castra excitaturus calumnias consuetas. Reque comperta iubetur Mavortius tunc praefectus praetorio, vir sublimis constantiae, crimen acri inquisitione spectare iuncto ad audiendi societatem Vrsulo largitionum comite, severitatis itidem non improbandae. Exaggerato itaque negotio ad arbitrium temporum, cum nihil post tormenta multorum inveniretur iudicesque haererent ambigui, tandem veritas respiravit oppressa et in abrupto necessitatis mulier Rufinum totius machinae confitetur auctorem nec adulterii foeditate suppressa; statimque legibus contemplatis concordes et iusti ambo sententia damnavere letali. Quo cognito Constantius fremens et tamquam vindicem sa
Abbreviated transcription (Latin):
per simulationem tuendae maiestatis imperatoti&e ml¬
ta et nefanda perpetrabat. Nam si super occentu sori¬
cis uel occultu mustelae uelsimilis signis gratia consu¬
luisset queꝗͣ peritom aut anile incantamentum ad
leniendum adhibuisser dolorem. quod medicinae qͦq
admitit auctoritas. reus unde non poterat opina¬
ri. delatus raptus q in iudicium paenaliter interibat
per id tempus fernu quedam nomine¬
nu quedam nomine
danum terroretenus uxor rerum leuium incursarit¬
certum an incertum undenso tam rufinꝰ
subseda. quo indicante quaedam cognita per gauden¬
tium agentem in rebus consularem pannonia. Tuc
Africanum cum conuiuis retulissent effectum appa¬
ritionis prefecturae prȩtorianae. Dum etiam princeps
obdeuotionem bis ue lo quebantur iactantius uersabi¬
lem fteminam post nefandum concubieim in pericu¬
losam fraudem inlexit suasit consarcinatis menda cii lae¬

Expanded text:
per simulationem tuendae maiestatis imperatoriae mulper simulationem tuendae maiestatis imperatoriae multa et nefanda perpetrabantur. Nam si super occentu soricis vel occursu mustelae vel similis signi gratia consuluisset quisquam peritum aut anile incantamentum ad leniendum adhibuisset dolorem, quod medicinae quoque admittit auctoritas, reus, unde non poterat opinari, delatus raptusque in iudicium poenaliter interibat. Per id tempus fere Salonm quendam nomine Danum terrore tenus uxor rerum levium incusarat. Hanc incertum unde notam Rufinus subsedit – quo indicante quaedam cognita per Gaudentium agentem in rebus consularem Pannoniae tunc Africanum cum convivis rettulimus interfectum – apparitionis praefecturae praetorianae tum etiam princeps ob devotionem. Is, ut loquebatur iactantius, versabilem feminam post nefandum concubitum in periculosam fraudem illexit: suasit consarcinatis mendaciis lae
Abbreviated transcription (Latin):
strae testimonio lo cupleti confisus. uerum si forte scrupu¬
losus quidam lector antiquitatum Menophilum aithri¬
datis pontici regis Cumichum nobis opponat hoc moni¬
tu recordetur. nihil superiore laetum prȩter id solum qđ
in supremo discrimen gloriose monstrauit. Ingenti proelio
superatus a Romanis et lompeio rex prȩdufus fugiesq
ad regna olchorono adultam filiam nomine drypeci¬
nam uexata asperitate orborum in castello sinhorio huie
Menophilo cõmissam reliquit. quibus originem omni re¬
modiorum solatio plene curatam patri tutissime seruas
cum a manlio prisco imperatoris legato monimentum
quo claulebatur obsideri cepisset defensoresq dedi¬
tionem meditari sentirer ueritus ne parentis obpro¬
brio puella nobilis captiua superasser et uiolata inter¬
fecta illa mox gladium in uiscera sua compegit. Nuc
redeam unde di uerti. Superato ut dixi marcello
euerso q serdicam unde oriebatur in castris Augusti

Expanded text:
strae testimonio locupleti confisus. Verum si forte scrupustrae testimonio locupleti confisus. Verum si forte scrupulosus quidam lector antiquitatum Menophilum, Mithridatis Pontici regis eunuchum, nobis opponat, hoc monitu recordetur nihil super eo relatum praeter id solum, quod in supremo discrimine gloriose monstravit. Ingenti proelio superatus a Romanis et Pompeio rex praedictus fugiensque ad regna Colchorum adultam filiam nomine Drypetinam vexatam asperitate morborum in castello Sinoria huic Menophilo commissam reliquit. Qui virginem omni remediorum solacio plene curatam patri tutissime servans, cum a Mallio Prisco imperatoris legato munimentum, quo claudebatur, obsideri coepisset defensoresque eius deditionem meditari sentiret, veritus, ne parentis opprobrio puella nobilis captiva superesset et violata, interfecta illa mox gladium in viscera sua compegit. Nunc redeam unde deverti. Superato, ut dixi, Marcello reversoque Serdicam, unde oriebatur, in castris Augusti
Abbreviated transcription (Latin):
chanom nisi tuendae causa alienę salutis. nec exarsis¬
se cupidine plus habendi arcesseretur ut cęteri. Unde
factym est uel subinde Romam secedens ibiq fixo do¬
micilio consenescens comitem circuferens conscientia
bonam colatur a cunctis ordinibus et ametur. Cum
soleant id genus homines post partas ex iniquitate di¬
uitias latebras captare secretas ut lucefugte uitantes
multitudinis laesu conspectus. ui spadonuen uettrum huc
comparare debẽam antiquitatem replicando complures in¬
uenire non potui Fuerunt enun apud ueteres lices ippi¬
do pauci fideles et fruges et ob quaedam uitia maculos
Inter pręcipua enim qͦuae eorum quisq studio possederat
uel ingenio aut rapax et feritate contentior fuit aut
propensior ad laedendum ueligendi mus nimium blandus
aut potentiae fastu superbior E x omni latere aut ita pe¬
ritom neq legisse me neq audisse confiteor etatis no¬

Expanded text:
canum nisi tuendae causa alienae salutis nec exarsiscanum nisi tuendae causa alienae salutis nec exarsisse cupidine plus habendi arcesseretur ut ceteri. Vnde factum est, ut subinde Romam secedens ibique fixo domicilio consenescens comitem circumferens conscientiam bonam colatur a cunctis ordinibus et ametur, cum soleant id genus homines post partas ex iniquitate divitias latebras captare secretas ut lucifugae vitantes multitudinis laesae conspectus. Cui spadonum veterum hunc comparare debeam, antiquitates replicando complures invenire non potui. Fuerunt enim apud veteres licet oppido pauci fideles et frugi, sed ob quaedam vitia maculosi. Inter praecipua enim, quae eorum quisque studio possiderat vel ingenio, aut rapax et feritate contemptior fuit aut propensior ad laedendum vel regentibus nimium blandus aut potentiae fastu superbior. Ex omni latere autem ita peritum neque legisse me neque audisse confiteor aetatis no
Abbreviated transcription (Latin):
Itaq carptim precipua quę sunt camperta monstrabo.
Natus in armenia sanguine libero captũsq a finitimis ho¬
stibus etiam dum paruulus abstractus gẽminis romanis
nercatoribus uenundatus ad palatium onstantini de¬
ducitur. ubi paulatim
irationem recte uiuendi solertiamq osten¬
debac luteris. quantum tali fortuna satis esse poteraz
cruditus cogitandi inueniendiq dubia et scrupulosa
acumine nimio prȩstans: Immensum quantem memotia
uigens be ne faciendi auidus plenus q iusti consilii. Quẽ
si constans imperator olim ex adulto
tamq maturum audiret hon esta suadentem et rata
nulla uel uenia certe digna peccasser. Is prepositus
cubiculi etiam iulianum aliquotiens corrigebat asia¬
ticis coalitum moribus ideoq leuem. deniq digrescus
ad otium adscitus q postea in palatium semper sobrius.
et in primis consistens ita fidem continentiamq uir¬
tutes coluit amplas. ut nec prodidisse aliquando ar¬

Expanded text:
itaque carptim eius praecipua, quae sunt comperta, monstrabo. itaque carptim eius praecipua, quae sunt comperta, monstrabo. Natus in Armenia sanguine libero captusque a finitimis hostibus etiamtum parvulus abstractis geminis Romanis mercatoribus venundatus ad palatium Constantini deducitur; ubi paulatim rationem recte vivendi sollertiamque ostendebat litteris, quantum tali fortunae satis esse poterat, eruditus, cogitandi inveniendique dubia et scrupulosa acumine nimio praestans, immensum quantum memoria vigens, bene faciendi avidus plenusque iusti consilii, quem si Constans imperator olim ex adulto iamque maturum audiret honesta suadentem et recta, nulla vel venia certe digna peccasset. Is praepositus cubiculi etiam Iulianum aliquotiens corrigebat Asiaticis coalitum moribus ideoque levem. Denique digressus ad otium ascitusque postea in palatium semper sobrius et in primis consistens ita fidem continentiamque virtutes coluit amplas, ut nec prodidisse aliquando ar
Abbreviated transcription (Latin):
et tumultuans. Ut erat uanidicus: et amenti proprior
admissus in onsistorium Iulianum ut procacem insimu¬
lat. Iamq ad euagandum altius ualidiores sibi pinna ᷤᷤ
aptare. Ita enun comotu quodam corporis lo quebatur
ingenti. haec eo fingente licentius sutherius ut postula¬
uit inductus iussusq loqui quod uellet uerecunde et mo-¬
dice docer uelare ueritatem mendaciis. Magistro eni
armorom ut credebatur cessante consulto industria ui¬
gili esarem obsessum apud senonas diu barbaros repu¬
lisse. apparitorem q fidum auctori suo quo ad uixerit
fore obligata ceruice sua spondebat. Res monuĩt super
hoc eodem e utherio pauca subserere forsitan non crede¬
da ea re quod si Nuina Pompilius uel socrates bona quae¬
dam dicerent de spaolone dictisq relligionum adderet
fidem a ueritate desciuisse arguebantur. Sed inter ue:¬
pres rhoste nascuntur. et inter feras non nullae mitescut

Expanded text:
et tumultuans, ut erat vanidicus et amenti propior, et tumultuans, ut erat vanidicus et amenti propior, admissus in consistorium Iulianum ut procacem insimulat iamque ad evagandum altius validiores sibi pinnas aptare; ita enim cum motu quodam corporis loquebatur ingenti. Haec eo fingente licentius Eutherius, ut postulavit, inductus iussusque loqui, quod vellet, verecunde et modice docet velari veritatem mendaciis. Magistro enim armorum, ut credebatur, cessante consulto industria vigili Caesarem obsessum apud Senonas diu barbaros reppulisse apparitoremque fidum auctori suo, quoad vixerit, fore obligata cervice sua spondebat. Res monuit super hoc eodem Eutherio pauca subserere forsitan non credenda ea re, quod, si Numa Pompilius vel Socrates bona quaedam dicerent de spadone dictisque religionum adderent fidem, a veritate descivisse arguebantur. Sed inter vepres rosae nascuntur et inter feras nonnullae mitescunt,
Abbreviated transcription (Latin):
quidam ex medico scutariorum quem nitentium rerom
centurionem sub magnetio r ome prouectum retulumꝰ
accusasse a delphium urbi prȩfectum ut altiora ccep¬
tantem. Cumq res ĩ inquisitionem uenirer necessariiso
negocio tentis obiector probatio speraretur: tanꝗͣ per
Satyram subito cubicula riis suffragantibus ut loque¬
batur pertinax rumor et uinculis sunt exutȩ perso¬
nae quae stringebantur ut conscia er Dorus euanuit
et uerissimus ilico tacuit. uel auleo deposito scenae.
lisdem diebus ad lapsorom ore ongtantius doctus ob¬
sesso apud senonas saesari auxilium non tulisse Marcel¬
lum eum sacramento solutom habere iussit in larem qui
tanꝗͣ iniuria graui perculsus quaedam in lulianum mo¬
liebatur autibus Augusti confisus in om̃e patentibus
crimen. Ideoq cum discederer: gutherius prepositus cubi¬
culi mutitur statim post eum siquid finxerit conuicturꝰ
Uerum ille hoc nesciens mox uenit uediolanum strepens

Expanded text:
quidam ex medico Scutariorum, quem nitentium rerum quidam ex medico Scutariorum, quem nitentium rerum centurionem sub Magnentio Romae provectum rettulimus accusasse Adelphium urbi praefectum ut altiora coeptantem. Cumque res in inquisitionem veniret necessariisque negotio tentis obiectorum probatio speraretur, tamquam per satyram subito cubiculariis suffragantibus, ut loquebatur pertinax rumor, et vinculis sunt exutae personae, quae stringebantur ut consciae, et Dorus evanuit et Verissimus ilico tacuit velut aulaeo deposito scenae. Isdem diebus allapso rumore Constantius doctus obsesso apud Senonas Caesari auxilium non tulisse Marcellum eum sacramento solutum abire iussit in larem. Qui tamquam iniuria gravi perculsus quaedam in Iulianum moliebatur auribus Augusti confisus in omne patentibus crimen. Ideoque cum discederet, Eutherius praepositus cubiculi mittitur statim post eum, si quid finxerit, convicturus. Verum ille hoc nesciens mox venit Mediolanum strepens
Abbreviated transcription (Latin):
to compelli. Inter has tamen regendi moderandiq
uias bonis principibus emulandas barbarica rabres
exarserat maius ut quae bestiae custodum neglegentia
raptu riueresolite: ne his quidem remotis adposi¬
tas ꝙ fortioribus accesserunt. sed tumescentes ine¬
dia sine respectu salutis armenta uel greges incur¬
sant. Ita etiam illi cunctis quae diripuere consumptiᷤ
fame yrgente tegebant aliquotiens praedas: Interdu
ante qͣ contingerent aliquid oppetebant. Haec per eum
annum spe dubia euentu tamen secundo per gallia ᷤ
agebantur. In comitatu uoͣ Augusti circulatrabar
arbitionem inuidia uelue suma mox adepturum de¬
cura cultus imperatoris pręstruxisse. instabatq eis¬
trepens ĩmania comes uerissimus nomine arguens co¬
ram quod a gregatio ad magnum militiae culmen euec¬
tus:. hoc quoq non contentus ut paruulo cum adpeteret
principalem sed specialiter cum insectabatur. Dorus¬

Expanded text:
to compelli. Inter has tamen regendi moderandique to compelli. Inter has tamen regendi moderandique vias bonis principibus aemulandas barbarica rabies exarserat in maius. Vtque bestiae custodum neglegentia raptu vivere solitae ne his quidem remotis appositisque fortioribus abscesserunt, sed tumescentes inedia sine respectu salutis armenta vel greges incursant, ita etiam illi cunctis, quae diripuere, consumptis fame urgente agebant aliquotiens praedas, interdum, antequam contingerent aliquid, oppetebant. annum spe dubia eventu tamen secundo per Gallias agebantur. In comitatu vero Augusti, circumlatrabat Arbetionem invidia, velut summa mox adepturum, decora cultus imperatorii praestruxisse, instabatque ei strepens immania, comes Verissimus nomine, arguens coram, quod a gregario ad magnum militiae culmen evectus, hoc quoque non contentus ut parvo locum appeteret principalem. Sed specialiter
Abbreviated transcription (Latin):
ouos audiendos prouncialibus rectoribus cõmenda¬
bat. E⁊ reuersus quid egerine singuli querens delie¬
torum uindictas genuna lenitudine mitigabat. Ad
ultimum exceptis uicforiis perquas cadentes sape in¬
columi concumacia barbatos fudit quod profuerit
anhelantibus extrema penuria gallis hinc maxime
claret quod primitus partes eas ingressus. pro capitu¬
lis singulis tributi nomine uicinos quinos aureos rep¬
perit flagitari discedens uõ septenos tantum mune¬
ra uniuersa complentes. ob quae tanꝗͣ solem sibi sereni
post squalentes tenebras adfulsisse cum̃ alacritate et
cripũdiis lictabantur. Deniq id eum adusq imperii fi¬
nem et uite scimus utiliter obseruasge. Ne per indul¬
gentias quas appellant tribucatia rei concedero
reliqua. Norat enim hoc facto se aliquid lo cupletibus
additurum.: um constet ubiq pauperes inter ipsa
dictorum exordia soluere uniuersa sine laxamen¬

Expanded text:
quos audiendos provinciarum rectoribus commendaquos audiendos provinciarum rectoribus commendabat; et reversus, quid egerint singuli quaerens, delictorum vindictas genuina lenitudine mitigabat. Ad ultimum exceptis victoriis, per quas cadentes saepe incolumi contumacia barbaros fudit, quod profuerit anhelantibus extrema penuria Gallis, hinc maxime claret, quod primitus partes eas ingressus, pro capitulis singulis tributi nomine vicenos quinos aureos repperit flagitari, discedens vero septenos tantum munera universa complentes: ob quae tamquam solem sibi serenum post squalentes tenebras affulsisse, cum alacritate et tripudiis laetabantur. Denique id eum ad usque imperii finem et vitae scimus utiliter observasse, ne per indulgentias quas apreliqua. Norat enim hoc facto se aliquid locupletibus additurum, cum constet ubique pauperes inter ipsa indictorum exordia solvere universa sine laxamen
Abbreviated transcription (Latin):
cete quaeue in appatatu uel in ipis egerit congressi¬
bus prceliorum aut in re ciuili magnanimitate corre¬
xit et libertate suo quoq loco singula de monstrabut᷑.
ym excerceri proludia disciplina&e castrensis philosophus
cogeretur ut princeps artemq modulatius incedendi
per pyrricham concinentibus discere t fistulis. uelue
illua prouerbium clitellae boui sunt imposite plane
rebus in consistorium ut aurum acciperent. Intera¬
lios quidam eoe corum consortio non ut moris est pa¬
sa chlamyde sed utraq manu capuata suscepit et un¬
perator rapere inquit non accipere sciunt agentes i
rebus Auditus a parentibus uirgines rapte eum qui
uiolarat conuictum relegari decreuie. hisq indignos
pati quaerentibus qđ non sit morte muletatus respondit
hastenus incusent iura dementiam. sed imperatorem
mitissimus animi legibus prestare cęteris decet. Cgres.¬
surum cum ad expeditionem plures inferpellant ut lesi.

Expanded text:
cete, quaeve in apparatu vel in ipsis egerit congressicete, quaeve in apparatu vel in ipsis egerit congressibus proeliorum, aut in re civili magnanimitate correxit et libertate, suo quaeque loco singulatim demonstrabuntur. Cum exercere proludia disciplinae castrensis philosophus cogeretur ut princeps, artemque modulatius incedendi per pyrricham concinentibus disceret fistulis, vetus illud proverbium clitellae bovi sunt impositae; plane rebus in consistorium, ut aurum acciperent inter alios, quidam ex eorum consortio, non ut moris est pansa chlamyde, sed utraque manu cavata suscepit. Et imperator rapere inquit non accipere sciunt agentes in rebus. Aditus a parentibus virginis raptae, eum qui violarat convictum relegari decrevit. Hisque indigna pati querentibus, quod non sit morte multatus, responderat hactenus: Incusent iura clementiam, sed imperatorem mitissimi animi legibus praestare ceteris decet. Egressurum eum ad expeditionem plures interpellabant ut laesi,
Abbreviated transcription (Latin):
quantoq ardore principalium rerum notitiam celsa
indagans. et quasi pabula quaedam animo ad sublimio¬
ra scandenti conquirens per omnia phailoso phie mem¬
bra prudenter sisputando currebat. sed tamen cũ
hec effecte pleneq colligerer nec humiliora despexit
poeticam medio criter et rhetoricam ur ostendit oratio¬
num epistolarrmqs cum grauitate comitas incorrupta
et nostrarum externarrmq rerum historia multifor¬
mem. superins aderat. Latine quoq disserendi sufficies
sermo. Si itaq uerum est quod scriptores uarii me¬
morant ⁊ yrum regem et simõnidem lyricum et
hippiam helium sophistarem acerrimum ideo ua¬
liusse memoria: qđ ep̃otis quibusdam remediis idi¬
petrarunt credendum est hunc etiam tum adulti
totum memoriae dolium si usꝗͣ reperiri potuit exhau¬
sisse. St haec quidem pudicitiae uirtutumq sunc si¬
gna nocturna. Diebus uoͬ quae ornate dixerit et fa¬

Expanded text:
quantoque ardore, principalium rerum notitiam celsam quantoque ardore, principalium rerum notitiam celsam indagans, et quasi pabula quaedam animo ad sublimiora scandenti conquirens, per omnia philosophiae membra prudenter disputando currebat. Sed tamen cum haec effecte pleneque colligeret, nec humiliora despexit, poeticam mediocriter et rhetoricam tractans ut ostendit orationum epistularumque eius cum gravitate comitas incorrupta et nostrarum externarumque rerum historiam multiformem. Super his aderat Latine quoque disserendi sufficiens sermo. Si itaque verum est, quod scriptores varii memorant, Cyrum regem et Simonidem lyricum, et Hippian Eleum sophistarum acerrimum, ideo valuisse memoria, quod epotis quibusdam remediis id impetrarunt, credendum est hunc etiam tum adultum totum memoriae dolium si usquam repperiri potuit exhausisse. Et haec quidem pudicitiae virtutumque sunt signa nocturna. Diebus vero quae ornate dixerit et fa
Abbreviated transcription (Latin):
cis uili et fortuito cibo contentus. hinc contingebat ue
noctes ad officia diuiderer tripertita quietisͦ et publi¬
cae rei et nusarum. Quod factitasse Alexandrum le¬
gimus magnum. Sed multo hic fortuis. Ille nanq enea
concha supposita brachio extra cubile protento. pilam
tenebat argenteam. U cum neruorum iugorem sopor
laxxasset insusts ges taminis lapsi tinnitus ãbrum̃pe
somnum. Iulianus uoͬ absq instrumento quotiens
uoluit euigilauit. Et nõcte dimidiata semper ex u¬
gens non ep̾lurimis uel stragulis sericis ambiguõ ful¬
gore nitentibus. sed ex tapete et syra quam uulga¬
ris simplicitas susarnam appellat o cculte Mercutio
supplicabat: guem mundi uelociorem sensum essemo¬
tum mentium suscitantem theolo gicae prodiuere doctri¬
nę. Atq in tanto rerum defectu exploranter ei p̃. u.
curabat. Postq ut ardua et seria terminata ad pro¬
cudendum ingenium uertebatur. & incredibile quo

Expanded text:
tis vili et fortuito cibo contentus. Hinc contingebat ut tis vili et fortuito cibo contentus. Hinc contingebat ut noctes ad officia divideret tripertita, quietis et publicae rei et musarum, quod factitasse Alexandrum legimus Magnum; sed multo hic fortius. Ille namque aenea concha supposita, brachio extra cubile protento pilam tenebat argenteam, ut cum nervorum vigorem sopor laxasset infusus, gestaminis lapsi tinnitus abrumperet somnum. Iulianus vero absque instrumento, quotiens voluit evigilavit, et nocte dimidiata semper exsurgens, non e plumis vel stragulis sericis ambiguo fulgore nitentibus, sed ex tapete et sisyra , quam vulgaris simplicitas susurnam appellat, occulte Mercurio supplicabat, quem mundi velociorem sensum esse motum mentium suscitantem, theologicae prodidere doctrinae; atque in tanto rerum defectu, explorate rei publicae munera cuncta curabat. Post quae ut ardua et seria terminata, ad procudendum ingenium vertebatur, et incredibile quo
Abbreviated transcription (Latin):
terrae sape uastitate exigua quaedam uictui congrua ᷤ¬
adgerebant. uerum hoc quoq diligenti accurato per¬
uigili adfusa laetiores per prosperorum sublato animo
factuq difficile temperantiam ipse sibi dixit acqꝰ reti¬
nuit tanꝗͣ adstrictus sumptuariis legibus uiueret. qua ᷤ
ex retiis Lycurgi id est axibus romam translatas diuo
obscruatas et senescentes paulatim reparauit sulladid¬
tator reputans exprȩdictis democriti qđ ambitiosa
mensam fortuna parcam uirtus apponit. Id enim et
cusculanus ato prudenter definiens cui ensorii cogͦ¬
mentum castior uitae indidit cultus Magna inquit
cura cibi magna uirtutis incuria. Deniq cum lege¬
ret libellum assidue quem onstantius ⁊ priuignui adstu¬
dia mutens manu sua conscripserat pręlicenter dispones
quid in son uiuio aesaris impendi deberet phasianum et
ruluam et sumen exigi uetuit et inferri munificis mili¬

Expanded text:
terrae, saepe vastitatae exigua quaedam victui congrua sterrae, saepe vastitatae exigua quaedam victui congrua suggerebant. Verum hoc quoque diligentia curate pervigili, affusa laetiore spe prosperorum, sublate animo factuque difficile, temperantiam ipse sibi indixit atque retinuit, tamquam adstrictus sumptuariis legibus viveret, quas ex rhetris Lycurgi id est axibus Romam translatas, diuque observatas et senescentes, paulatim reparavit Sulla dictator, reputans ex praedictis Democriti, quod ambitiosam mensam fortuna, parcam virtus apponit. Id enim etiam Tusculanus Cato prudenter definiens, cui Censorii cognomentum, castior vitae indidit cultus: Magna inquit cura cibi, magna virtutis incuria. Denique cum legeret libellum assidue, quem Constantius, ut privignum ad studia mittens, manu sua conscripserat, praelicenter disponens quid in convivio Caesaris impendi deberet, phasianum et vulvam et sumen exigi vetuit et inferri, munificis mili
Abbreviated transcription (Latin):
perfugis didicerant. ne gentiles per municipia distri¬
butos ut comodius uescerentur. Cum autem
lausa ergo
urbe murorumq in tota parte firmata ipse cym armatiᷤ
die noctuq inter propugnacula uisebatur et pinnas ira
exundante substridens. Cum erumpere saepe conatus pau-¬
citate pręsentis manus impediretur. Post tricesimu
deniq diem abiere barbari tristis in aniter stultes co¬
gitasse ciuitati subsidium mussitantes. & quod indi¬
gnitati rerum est assignandum periclitanti Cesati di¬
sulit suppetias ferre narcellus equitum agens insta¬
tionibus proximis cum etiamsi ciuitas absq principe ue¬
xaretur opposita multitudine malis obsidionalibus expedi¬
ri deberer. Hoc metu solutus efficacissimus cesar prouide
bat constanti sollicitudine ut militum diuturno labori
quies succederet aliqua sicer breuis ad recreandas ta¬
men sufficies uires. quaꝗͣ ultimasqualentes inopia

Expanded text:
perfugis didicerant nec Gentiles per municipia distriperfugis didicerant nec Gentiles per municipia distributos, ut commodius vescerentur. Cum autem clausa ergo urbe murorumque intuta parte firmata ipse cum armatis die noctuque inter propugnacula visebatur et pinnas ira exundante substridens, cum erumpere saepe conatus paucitate praesentis manus impediretur. Post tricesimum denique diem abiere barbari tristes inaniter stulteque cogitasse civitatis obsidium mussitantes. Sed, quod indignitati rerum est assignandum, periclitanti Caesari distulit suppetias ferre Marcellus magister equitum agens in stationibus proximis, cum etiam, si civitas absque principe vexaretur, opposita multitudine malis obsidionalibus expediri deberet. bat constanti sollicitudine, ut militum diuturno labori quies succederet aliqua licet brevis, ad recreandas tamen sufficiens vires, quamquam ultima squalentes inopia
Abbreviated transcription (Latin):
stellum: nisi qđ apud confluentes locum ita cognomi¬
natum ubi amnis mosella confunditur rheno rigomagũ
oppidum est. et una prope ip̃am coloniam turris. Igit
Agrippinam ingressus non ante motus est exinde ꝙ̃
fr̃ancorum regibus furore mitescente perterritis pace
firmaret reip. interun profuturam et urbem recipe¬
ret munitissimam. Quibus uincendi primitiis lȩtus per
treueros hyematurus apud senonas oppidum tunc opoͬ¬
cunum abscessit. Ubi bellorum inundancium molem hu¬
meris suis quod dicitur uehens scindebatur in multi¬
plices curas ut mulieres quę a solitis desciuere presi¬
diis reducerentur ad loca sus pecta. et conspiratas gen¬
tes in noxam romani nominis disiectare ac pręuide¬
ret ne alimenta deessent exercitui per uaria discur¬
suro. Haec sollicite perpensantem hostilis aggreditur ml¬
titudo oppidi capiundi spe in maius accensa. Ideo con¬
fidenter quod et nec scutarios adesse & qđ de montib

Expanded text:
stellum, nisi quod apud Confluentes, locum ita cognomistellum, nisi quod apud Confluentes, locum ita cognominatum, ubi amnis Mosella confunditur Rheno, Rigomagum oppidum est et una prope ipsam Coloniam turris. Igitur Agrippinam ingressus non ante motus est exinde, quam Francorum regibus furore mitiscente perterritis pacem firmaret rei publicae interim profuturam et urbem reciperet munitissimam. Quibus vincendi primitiis laetus per Treveros hiematurus apud Senonas oppidum tunc opportunum abscessit. Vbi bellorum inundantium molem umeris suis, quod dicitur, vehens scindebatur in multiplices curas, ut milites, qui a solitis descivere praesidiis, reducerentur ad loca suspecta et conspiratas gentes in noxam Romani nominis disiectaret ac provideret, ne alimenta deessent exercitui per varia discursuro. Haec sollicite perpensantem hostilis aggreditur multitudo oppidi capiundi spe in maius accensa ideo confidenter, quod ei nec Scutarios adesse prodentibus
Abbreviated transcription (Latin):
clamor sociorum auxilio coegisset hinc et deinde
nec itinera nec flumina transtre posse sine insidiis pu¬
tans. erat prouidus et cunctator prȩcipuum bonum¬
imaginis ductoribus opem ferre solet exercitibus et salu¬
tem. Audiens itaq argentoratum brotomago taber¬
nas salisonenemetas et uangionas et iogontiacu ci¬
uitates barbaros possidentes territoria eorem habita¬
re. Nam ipã oppida u circundata retiis busta dedi¬
nant primam omnium brotomagum occupauit. Eiq
iam aduentanti germanorem pugnam intentans occu¬
rit. Cumq in bicornem figuramͦ acie diuisa collato
pede res agi cepisser exitioq hostes surgerentur an¬
cipiti captis non nullis aliis inipo proelii feruore trun¬
catis residui descessere celeritatis presidio tecti. Nul¬
lo itaq post hiet repugnante ad recuperandam ire pla¬
cuit agrippinam ante sesaris ingallias aduentum exe¬
cisam. Per quos tractus nec ciuitas ulla uisitur nec ca¬

Expanded text:
clamor sociorum auxilia coegisset. Hinc et deinde clamor sociorum auxilia coegisset. Hinc et deinde nec itinera nec flumina transire posse sine insidiis putans, erat providus et cunctatorin magnis ductoribus opem ferre solet exercitibus et salutem. Audiens itaque Argentoratum, Brotomagum, Tabernas, Salisonem, Nemetas et Vangionas et Mogontiacum civitates barbaros possidentes territoria earum habitare – nam ipsa oppida ut circumdata retiis busta declinant – primam omnium Brotomagum occupavit eique iam adventanti Germanorum pugnam intentans occurrit. Cumque in bicornem figuram acie divisa collato pede res agi coepisset exitioque hostes urgerentur ancipiti, captis nonnullis, aliis in ipso proelii fervore truncatis residui discessere celeritatis praesidio tecti. Nullo itaque post haec repugnante ad recuperandam ire placuit Agrippinam ante Caesaris in Gallias adventum excisam, per quos tractus nec civitas ulla visitur nec ca
Abbreviated transcription (Latin):
te prępeditus armorrm innocuos abire perpessus est
Proinde certiore iam spe ad resistendum ingruentibus
confirmatus per multa discrimina uenit tricasas adeo
insperatus ut eo portas pene pulsante diffusę multitudi¬
nis barbare metu aditus urbis non sine anxia pandere¬
tur ambage. & paulisper moratus dum fatigato consu¬
lit militi ciuitatem remos nihil prolatandum existimas
petit. ubi in unum congregatum exercitom uchentẽ
prȩsidebatur sicini successor Marcellus. & ip̃e ursici¬
nus adusq expeditionis finem agere preceptus iisdẽ
in locis. Post uariatas itaq sententias plures cum pla-¬
cuisset per decem pagos alamanniam aggredi plebem
densatis agminibus tendebat illuc solito alacrior miles
& quia dies humectus et decolor uel contiguum eripie¬
bat aspectom iuuante locorum gnaritate hostis trami¬
te obliquo discurso post esatis terga legiones duas ar¬
ma cogentes adorti pene delissent̾. ni subito concitꝰ

Expanded text:
te praepeditus armorum, innocuos abire perpessus est. te praepeditus armorum, innocuos abire perpessus est. Proinde certiore iam spe ad resistendum ingruentibus confirmatus, per multa discrimina venit Tricasas, adeo insperatus, ut eo portas paene pulsante, diffusae multitudinis barbarae metu, aditus urbis non sine anxia panderetur ambage. Et paulisper moratus, dum fatigato consulit militi, civitatem Remos, nihil prolatandum existimans, petit, ubi in unum congregatum exercitum vehentem praesidebat Ursicini successor Marcellus, et ipse Ursicinus, ad usque expeditionis finem agere praeceptus eisdem in locis. Post variatas itaque sententias plures, cum placuisset per Decem pagos Alamannam aggredi plebem densatis agminibus, tendebat illuc solito alacrior miles. Et quia dies umectus et decolor, vel contiguum eripiebat aspectum, iuvante locorum gnaritate hostes tramite obliquo discurso, post Caesaris terga legiones duas arma cogentes adorti, paene delessent, ni subito concitus
Abbreviated transcription (Latin):
ne adsistentibus socorum peritis quodnam iter clige¬
retur ut tota multa ultro citroq dicebantur palus
rarri debere firmantibus. Sed cum subsererent ꝗ da
Siluanum paulo ante magistrum peditum per compendio¬
sas uias uerum suspectas qui ante iiumbris multis um¬
brantur cum octo auxiliarium milibus egre transisse
fidentius. Cesar audaciam uiri fortis imitari ma¬
gnopere nitẽbatur. E neq
mora aahibitis cataphractariis solis et balistariis paru
ad tuendum rectorem idoneis percusso eodem itinere au¬
cosudorum peruenit. Ubi breui sicut solebat otio cummi¬
lite recreatus ad rricasinos tendebat et barbaros in se
cateruati ruentis partim cum timere ut ampliore ᷤᷤ
confertis lateribus obseruabat alios occupatis habilib
locis decursu facili proterens non nullos pauore tradi¬
tos cepit residuos in curam celeritatis omne quod
poterant conferentes quia sequi non ualebat grauita¬

Expanded text:
ne assistentibus locorum peritis, quodnam iter eligene assistentibus locorum peritis, quodnam iter eligeretur ut tutum, multa ultro citroque dicebantur aliisram iri debere firmantibus. Sed cum subsererent quidam, Silvanum paulo ante magistrum peditum per compendiosas vias, verum suspectas, quia ramorum tenebris multis umbrantur, cum octo auxiliarium milibus aegre transisse, fidentius Caesar audaciam viri fortis imitari magnopere nitebatur. Et nequa interveniat mora, adhibitis cataphractariis solis et ballistariis, parum ad tuendum rectorem idoneis, percurso eodem itinere, Autosudorum pervenit. Ubi brevi sicut solebat otio cum milite recreatus, ad Tricasinos tendebat, et barbaros in se catervatim ruentes partim, cum timeret ut ampliores, confertis lateribus observabat, alios occupatis habilibus locis, decursu facili proterens, non nullos pavore traditos cepit, residuos in curam celeritatis omne quod poterant conferentes, quia sequi non valebat, gravita
Abbreviated transcription (Latin):
demi& quietis umbraculis non emilicari tabernaculo
in puluerem artium tractus strata ger mania pacatisq
rigentis ⁊heni meatibus cruenta spirantium regum
hic sanguinum fudit alibi manibus catenis afflixit.
tum inter rumores q̃ui uolitabant assidui comperit
Augustudum ciuitatis antiquae muros spatio si qui¬
dem ambicus sed carię uetustatis inualidos barbaro¬
rum impetu repentino insessos torrente praesentiuz
militum manu ueteranos concussatione peruigili de¬
fendisse ue solet abrupta saepe discrimina salutis ulti¬
ma desperacio propulsare. Nihil itaq remitentibus
curis ancillari adulatione posthabita quae eum pro¬
ximi ad amoenitatem flectebant et luxum satis or̃o¬
nibus comparatis. octau Ralendas iulias Augustudu¬
num peruenit uelut dux diuturnus uiribus emines
et consiliis per diuersa palantes barbaros ubi dedis¬
set fors copiam adgressurus. Habita itaq deliberatio¬

Expanded text:
demiae quietis umbraculis, non e militari tabernaculo, demiae quietis umbraculis, non e militari tabernaculo, in pulverem Martium tractus, strata Germania, pacatisque rigentis Rheni meatibus, cruenta spirantium regum hic sanguinem fudit, alibi manus catenis afflixit. tum, inter rumores, qui volitabant assidui, comperit Augustuduni civitatis antiquae muros spatiosi quidem ambitus sed carie vetustatis invalidos, barbarorum impetu repentino insessos, torpente praesentium militum manu, veteranos concursatione pervigili defendisse, ut solet abrupta saepe discrimina salutis ultima desperatio propulsare. Nihil itaque remittentibus curis, ancillari adulatione posthabita, qua eum proximi ad amoenitatem flectebant et luxum, satis omnibus comparatis, octavum kalendas Iulias Augustudunum pervenit, velut dux diuturnus viribus eminens et consiliis, per diversa palantes barbaros ubi dedisset fors copiam aggressurus. Habita itaque deliberatio
Abbreviated transcription (Latin):
autem narrabitur quod non falsitas arguta conci¬
nat. sed fides integra rerum absoluit documentis
euidentibus fulcta ad laudatiuam pene materiam
pertinebit. uidetur enim lex quaedam uite melio¬
ris hunc iuuenem a nobilibus cunis adusq spirito
comitata supremem. Nanq incrementis uelocib ita
domi forisq colluxit ut prudentia uespasiani filiꝰ
titus alter estim̃aretur: Bellorum gloriosis cursibus
Traiani simillimus clemens ut Antoninus. recteq
perfectaeq rationis inlagine congruens marco. q̃d
cuius emulationem actus suos effingebat et mores.
⁊ quom ut tulliana docet auctoritas omnium
magnarum artium sicut arborum altitudo nos delec¬
tat᷑ radices stirpis q non item sic pleclarę huius in¬
dolis rudimenta. Tunc multis obnubilantibus tege¬
bantur quae anteferri gestis eius postea multis e
miris hac ratione deberent. Quod adulescens primę¬
uus ut erectheus in secessu mineru& nutritus ex aca¬

Expanded text:
autem narrabitur, quod non falsitas arguta concinautem narrabitur, quod non falsitas arguta concinnat, sed fides integra rerum absolvit documentis evidentibus fulta, ad laudativam paene materiam pertinebit. Videtur enim lex quaedam vitae melioris hunc iuvenem a nobilibus cunis ad usque spiritum comitata supremum. Namque incrementis velocibus ita domi forisque colluxit, ut prudentia Vespasiani filius Titus alter aestimaretur, bellorum gloriosis cursibus Traiani simillimus, clemens ut Antoninus, rectae perfectaeque rationis indagine congruens Marco, ad cuius aemulationem actus suos effingebat et mores. Et quoniam, ut Tulliana docet auctoritas, "omnium magnarum artium sicut arborum altitudo nos delectat, radices stirpesque non item", sic praeclarae huius indolis rudimenta tunc multis obnubilantibus tegebamiris, hac ratione deberent, quod adulescens primaevus, ut Erechtheus in secessu Minervae nutritus, ex Aca
Abbreviated transcription (Latin):
abiecte ignauius. et ut ait õmicus arte despectatur¬
tuorum rapiens propalam. quis concordantibus mu¬
tuaqo comertia uicissim sibi conciliando locupletati ᷤ
persici duces uicini fluminibus: rege in ultinus ter¬
rarum suarom terminis occupato per prȩdatorios glo¬
bos nostra uexabant. Nunc armeniam aliquot ueso¬
potamiam confidentius incursantes romanis ducto¬
ribus ad colligendas obedientium exuuias occupatis¬
AEC PER ORBEM ROMANUM
factorum ordine contexto uersante Ce¬
sar apud uiennam in collegium fastoro
a onsule octies augusto adscitus urgue¬
te genuino rigore pugnarum fragores cedisq bar¬
baricas somnabat colligere prouinciae fragmenta ia
parans si adfuissee flatu tandem secundo. quia igitur
res magna quas per gallias uirtute fcelicitate qd corre¬
xit multis ueterum factis fortibus prestant singula
serie progrediente monstrabo. Instrumenta omnio
mediocris ingenii si sufficerint cõmoturus. Quicꝗd

Expanded text:
abiecte ignavus et, ut ait comicus, arte despecta furabiecte ignavus et, ut ait comicus, arte despecta furtorum rapiens propalam. Quis concordantibus mutuaque commercia vicissim sibi conciliando locupletatis Persici duces vicini fluminibus rege in ultimis terrarum suarum terminis occupato per praedatorios globos nostra vexabant nunc Armeniam, aliquotiens Mesopotamiam confidentius incursantes Romanis ductoribus ad colligendas oboedientium exuvias occupatisaec per orbem Romanum fatorum ordine contexto versante Caesar apud Viennam in collegium fastorum a consule octiens Augusto ascitus urguente genuino vigore pugnarum fragores caedesque barbaricas somniabat colligere provinciae fragmenta iam parans, si affuisset fortuna flatu tandem secundo. Quia igitur res magnae, quas per Gallias virtute felicitateque correxit, multis veterum factis fortibus praestant, singula serie progrediente monstrabo instrumenta omnia mediocris ingenii, si suffecerint, commoturus. Quidquid
Abbreviated transcription (Latin):
Xit. sonstantinus enim cum lienatius sũperstitionu quȩ¬
reret sectas Manicheorum et similium: nec interpres
inueniretur idoneus hunc sibi comendatum ut sufficiẽ¬
tem elegit. guem officio func tum perite musonianum
uoluit appellati ante strategium dicfitatom: ex
ex eo percussis honorum gradibus multis ascendit ad
prefecturam. Prudens alia toserabilis pro uincii et
mitis et blandus. et ex qualibet occasione maximes
excontrouersis litibus quod nefandum est et̃ in toti
lucrandi auiditate sordescens. ut inter alia multa
euidenter apparuit in questionibus agitatis super
morte ⁊ heophili syriae consularis proditionȩ cesa¬
ris galli impetu plebis promisce discepti ubi danatis
pauperibus. quos cum haec agerentur peregre fuisse con
stabat auctoris diri facinoris excutis patrimoniis absolu¬
ti sunt diuites. Hũc prosper adequitabat pro magistro
equitom. agente etiam tum in galliis militem regens

Expanded text:
xit. Constantinus enim cum limatius superstitionum quaexit. Constantinus enim cum limatius superstitionum quaereret sectas, Manichaeorum et similium, nec interpres inveniretur idoneus, hunc sibi commendatum ut sufficientem elegit; quem, officio functum perite, Musonianum voluit appellari, ante Strategium dictitatum, et ex eo percursis honorum gradibus multis, ascendit ad praefecturam, prudens alia tolerabilisque provinciis, et mitis et blandus, sed ex qualibet occasione, maximeque ex controversis litibus quod nefandum est et in totum lucrandi aviditate sordescens, ut inter alia multa, evidenter apparuit in quaestionibus agitatis super morte Theophili Syriae consularis, proditione Caesaris Galli, impetu plebis promiscuae discerpti, ubi damnatis paupestabat, auctores diri facinoris exutis patrimoniis absoluti sunt divites. Hunc Prosper adaequitabat pro magistro equitum agente etiamtum in Galliis militem regens,
Abbreviated transcription (Latin):
liter murcos appellant uini auidum genus affectans
ad uini similitudinem multiplices potus. Et inter eo
humiles quidam obtusis ebrietate continua sensibus.
quam futoris uoluntariam speciem esse catonianase¬
tentia diffiniuit raptantur discursibus uagis. Ut ue¬
rum illud uideatur quod ait defendens fonteri tul¬
lius gallos. Post hiaec dlucius esse poturos qđ illi uene¬
num este arbitrabantur. Hae regiones precipue quę
confinis italicis paulatim leuis odore sub imperium
de prceliis paruis quassat&e per sextium ad ultimũ
per fabium maximum domite. Cui negocii plenus
effectus asperiore allobrogum gente deuicta hoc in3¬
didit cognomentum. Nam omnos galliae nizi qua pa¬
ludibus inuiae fuere. sallustio docetur auctore post¬
decenalis belli mutuas dades sub
prȩtoriani regebat potestate prȩfecti facundia sermo¬
nis utriusq clarus: Unde sublimius ꝙͣ sperabatur ȩlu¬

Expanded text:
liter murcos appellant. Vini avidum genus affectans liter murcos appellant. Vini avidum genus affectans ad vini similitudinem multiplices potus et inter eos humiles quidam obtunsis ebrietate continua sensibus, quam furoris voluntariam speciem esse Catoniana sententia definivit, raptantur discursibus vagis, ut verum illud videatur, quod ait defendens Fonteium Tullius: "Gallos post haec dilutius esse poturos, quod illi venenum esse arbitrabantur." Hae regiones praecipueque confines Italicis paulatim levi sudore sub imperium de proeliis parvis quassatae per Sextium, ad ultimum per Fabium Maximum domitae. Cui negotii plenus effectus, asperiore Allobrogum gente devicta, hoc indidit cognomentum. Nam omnes Gallias nisi qua paludibus inviae fuere, ut Sallustio docetur auctore podecennalis belli mutuas clades subpraetoriani regebat potestate praefecti, facundia sermonis utriusque clarus. Unde sublimius quam sperabatur elu
Abbreviated transcription (Latin):
numq toruitate et terribiles: auidi iurgiorom et subla¬
cius insosentes. Nec enim eorum queꝗͣ adhibita uxore
rixantem multos fortiore et glauca peregrinorem
ferre poterit globus. Tum maxime cum illa inflata
ceruice suffreñdens ponderansq niueas uinas et ua¬
stas admixtis adcibus emutere ceperit pugnos ut
catapultas tortilibus neruis excussas. Metuendę uo¬
ces complurim et minaces placatorum iuixta et ira¬
scentium: tersi tamen pari diligentia cuncti et mu¬
di nec infractibus illis maxime quae apud aqua
poterit aliqui uideri uel faemina sicet per qͣ pau¬
per ut alibi frustra squalere pannosorum. Ad milita¬
dum omnis etas aptissima et pari pectoris robore senex
ad procinctum ducitur et adultus gelu duratis at¬
cubus et labore assiduo multa contempturus et for¬
midanda. Nec eorum aliquado quisꝗͣ ut in Italiam unꝰ
martium pertimescens pollicem sibi prȩcidit quos loca¬

Expanded text:
numque torvitate terribiles, avidi iurgiorum et sublanumque torvitate terribiles, avidi iurgiorum et sublatius insolentes. Nec enim eorum quemquam adhibita uxore rixantem multo se fortiore et glauca peregrinorum ferre poterit globus tum maxime, cum illa inflata cervice suffrendens ponderansque niveas ulnas et vastas admixtis calcibus emittere coeperit pugnos ut catapultas tortilibus nervis excussas. Metuendae voces complurium et minaces placatorum iuxta et irascentium, tersi tamen pari diligentia cuncti et mundi nec in tractibus illis maximeque apud Aquitanos poterit aliquis videri vel femina, licet perquam pauper, ut alibi frustis squalere pannorum. Ad militandum omnis aetas aptissima et pari pectoris robore senex ad procinctum ducitur et adultus gelu duratis artubus et labore assiduo multa contempturus et formidanda. Nec eorum aliquando quisquam ut in Italia munus Martium pertimescens pollicem sibi praecidit, quos loca
Abbreviated transcription (Latin):
no eamq intermeans nusꝗiaquis miscetor externis
Sed altrinsecus sũmitatis undae pręterlabens eritans
exitus uiam sibi impetu uelo t molitur. Unde sine¬
iactura rerom perpensa paudiuno fertur et sequanos.
Longeq progrossus uiennensem latere sinistro prestri¬
git. Dexter lugdunensem: et emensus spatio flexuo¬
so Ararun quem sauconna appellant inter germa¬
niam primam fluentem suum et nomen adsciscit. giu
locus exordium est galliarom exindeq non mille¬
nis passibus sed Icũgis itinera metiuntur hau
Rhodanus aquis aduenis locupletior uehit grandissima
naues uentorum difflato iactati sepius assuetas: fini¬
tisq interuallis qua ei natura pręscripsit spumeos
gallico mari concorporatur: per patulum sinum que
uocant a dgradus abarelat& octauo decimo ferme la¬
pide dispatatum. Sit satis de situ locorum. Nunc fi¬
guras et mores hominumo designabo el siores statu¬
re et candidi pene galli sunt omnos et rutili lumi¬

Expanded text:
no eamque intermeans nusquam aquis miscetur externis, no eamque intermeans nusquam aquis miscetur externis, sed altrinsecus summitates undae praeterlabens segnioris quaeritans exitus viam sibi impetu veloci molitur. Vnde siniactura rerum per Sapaudiam fertur et Sequanos longeque progressus Viennensem latere sinistro praestringit, dextero Lugdunensem et emensus spatia flexuosa Ararim, quem Sauconnam appellant inter Germaniam primam fluentem locus exordium est Galliarum. Exindeque non millenis passibus, sed leugis itinera metiuntur. han Rhodanus aquis advenis locupletior vehit grandissimas naves ventorum difflatu iactari saepius assuetas finitisque intervallis, quae ei natura praescripsit, spumeus Gallico mari concorporatur per patulum sinum, quem vocant Ad Gradus, ab Arelate octavo decimo ferme lapide disparatum. Sit satis de situ locorum. Nunc figuras et mores hominum designabo. Celsioris staturae et candidi paene Galli sunt omnes et rutili lumi