comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
manam uera libertate. ⁊ non
falsosmone domini sui susten¬
tatus. ¶ Ille ⁊̃ nouissimusan¬
tiq latinitatis modus in ciui¬
catem romanaitͣnslatus eli¬
gendus ÷. Siquis instrumenta
ex quib seruns ostendebatur e
dederit seruo uł corrupit. s ne
furandi ccc̃o seruis forsitan cet᷑¬
⁊ sua malignitate in libertatẽ
ꝓuemant. tar modus cerca ⁊
indubitata ꝓlacõe maifeste¬
quinq dominꝰ instrum̃tauel
det famulo suo. uł celeat. aut
aliomodo corrumpat. ⁊ ex cogͥ
modo ciuitatem romanam ei
compet̾e censemus saluoiure
pr̃onatus caminhac sp̃e qͣmi
cet̾ris nͥubispeciałr hoc prõnis
deneguimmis. his cantummꝰ
cãib ex omim iure antiq lati¬
uitatis electis. ẜetͥi omnesqui
inliberis prudencium. uł con¬
stitucõnib enuieratisunt pe¬
intꝰ conquiescant. Nec latini al
eis ꝓcedant. s maneant ut di¬
ctum ÷ serui nsua condicõe
nec tali remed̾o abuti conced¬
ius latine libertinitatis nr̃is le¬
gibrconcurrat. ler iulia tacea¬

Expanded text:
manam, vera liberalitate et non falso sermone domini sui sustentatus. Ille etiam novissimus antiquae Latinitatis modus in civitatem Romanam translatus eligendus est, si quis instrumenta, ex quibus servus ostendebatur, vel dederit servo vel corruperit. Sed ne furandi occasio servis forsitan detur et sua malignitate in libertatem perveniant, talis modus certa et indubitata probatione manifestequinque dominus instrumenta vel det famulo suo vel deleat aut alio modo corrumpat. et ex eo igitur modo civitatem Romanam ei competere censemus, salvo iure patronatus tam in hac specie quam in ceteris, nisi ubi specialiter hoc patronis denegavimus. His tantummodo casibus ex omni iure antiquae Latinitatis electis ceteri omnes, qui in libris prudentium vel constitutionibus enumerati sunt, penitus conquiescant nec Latini ab eis procedant, sed maneant, ut dictum est, servi in sua condicione nec tali remedio abuti concedius Latinae libertatis nostris legibus incurrat, lex Iunia tacea
Abbreviated transcription (Latin):
rcimanumm institucõnib di¬
disposunt necessitatem impom
hidi militis comparare partes
socii ⁊ sermm libtate donare.
antonini principum ex qua
socio partemsuamsuosccio uẽ¬
dere qͣtimis lirertas sernomipo¬
neracur. licet mch̾lucriex su¬
bstancia sccumorientis. alii so¬
cio accedat pͥcio undel aubito p¬
corisconstituendo secundimea
missorum ⁊ parus libro .ii. fi¬
dei comiisseꝵ refert. ⁊ ubi hoc
relatum ÷ qd̾ sextus cccilius niris
antiam conditor definiunt. soci
ap̃uliamim meuis digestis no¬
tat. hoc quo marcellum eum
inliamii notaret. retiusse p¬
alam cumi his icaq apuet̾es
miris anctores muentis indeutes
ut nulla inducatur diffr̃a mili¬
tis seu pͥnatiniserins cominum
b nnomuib communib fami¬
r. siue inter uiuos sine iulti¬
ma dispõicõne uũtatem aiis¬

Expanded text:
rcianum in institutionibus didisposuit necessitatem imponi heredi militis comparare partem socii et servum libertate donare. Antonini principum repertasocio partem suam socio vendere, quatenus libertas servo imponatur, licet nihil lucri ex substantia socii morientis alii socio accedat, pretio videlicet arbitrio praetoris constituendo, secundum eamissorum et Paulus libro tertio fideicommissorum refert, ubi et hoc relatum est, quod Sextus Caecilius iuris antiqui conditor definivit sociumapud Iulianum in eius digestis notat: hocque et Marcellum, cum Iulianum notaret, rettulisse palam est. His itaque apud veteres iuris auctores inventis decidentes ut nulla inducatur differentia militis seu privati in servis communibus, sed in omnibus communibus famulis, sive inter vivos sive in ultima dispositione
Abbreviated transcription (Latin):
p̃diti sunt notariis ⁊ medicis
us ad quadraginta solidos pͥ¬
cnimcorum redigisĩ in mas¬
cuł sine infeminis. Sina̾ no¬
culus siue femina. notarius
quidẽusq quinquagnita.
medicus antẽ us ad . lx. taxe¬
tur. sin u̾o einuchi sint. ser¬
ui comimines maiores. decĩ
auis. si quidem sine arce sũt

Expanded text:
ptis notariis et medicis, usque ad triginta solidos pretium eorum redigi sive in masculis sive in feminis. Sin autem noculus sive femina, notarius quidem usque ad quinquaginta, medicus autem usque ad sexaginta taxetur. Sin vero eunuchi sint servi communes maiores decem annis, si quidem sine arte sint
Abbreviated transcription (Latin):
uana ub̾tate se conceaiturut
ppłs quidem eum qͣihiuuam̃
respiciat multos pulcados ifi
iuis ꝓcedentes aspiciens. om¬
nb a deceptis maneant illi ĩ
pͥstina scruitute publicocesti¬
momo cefraudati. fiant itaq
⁊ hii ciues romani. iurecamẽ
siũ intestam̃tosiue uindicta qͣu¬
num. suꝑuacua adiecdõlati¬
intatis auoleati. ⁊ fiat cnus ro¬
manus. Nemodi qui ab antiqͣ
obseruacõne inciuitatem rom¬
ananihomimes ꝓducebant pͥ
uatorum uolanitates diminin
uideantur. ¶ ꝯ ⁊ si subcondicõ

Expanded text:
ate iactare se concedatur, ut populus quidem eum quasi humanum respiciat multos pileatos in funus procedentes adspiciens, omnibus autem deceptis maneant illi in pristina servitute publico testimonio defraudati: fiant itaque et hi cives Romani, iure tamensive in testamento sive vindicta qunum, supervacua adiectio Latinitatis aboleatur et fiat civis Romanus, ne modi, qui ab antiqua observatione in civitatem Romanam homines producebant, per privatorum voluntates deminui videantur.
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Comenticulamilli¬
citam cxͣ ecͥcliamm priuatis
edibr oclebran ꝓhibems pro¬
scͥpcõnis domus ꝑiculo ĩui¬
nente. si domiinis enis in ca
cłicos nouã ac tĩmniltuosami
conuenticulamexͣ eccł̾iam
celebrantes susceꝑit.
mp̃r. Quisquis censib fu̾it
annotatus inuito agri domiuo
ab omni cemperet clericatu
adco ut ĩ simco uico in quo
noscitur mansitare cłicus fu̾it
sub hac lege religiosum as¬
sumat sacerdocium ut ⁊ capi¬
tacõnis sarcinam ꝑ ip̃m do¬
minum agnosc̾e compellat᷑.
⁊ ruralib obsequiis quoma¬
lu̾it subrogato fungatur. ea
scł inmmumitate indulta. q̃ cͥte

Expanded text:
Conventicula illicita extra ecclesiam in privatis aedibus celebrari prohibemus, proscriptionis domus periculo imminente, si dominus eius in ea clericos nova ac tumultuosa conventicula extra ecclesiam celebrantes susceperit.. Quisquis censibus fuerit adnotatus, invito agri domino ab omni temperet clericatu, adeo ut etiam, si in eo vico, in quo noscitur mansitare, clericus fuerit, sub hac lege religiosum adsumat sacerdotium, ut et capitationis sarcinam per ipsum dominum agnoscere compellatur et ruralibus obsequiis quo maluerit subrogato fungatur, ea scilicet immunitate indulta, quae
Abbreviated transcription (Latin):
cuus infata cõcessit tuq hereᷤᷤ
extitisti ⁊ intrauigintiquinq
aunos uł post eametatenuint᷑
id tempꝰ qd̾ adinintegrumreᷤ¬
titucõem defuncto supererat
nom̃ milicie dedisti pͥses pro¬
uincie causa cognita per in
integrum restitucõcn ex ꝑ

Expanded text:
in fata concessit tuque ei heres extitisti et intra viginti quinque annos vel post eam aetatem intra id tempus, quod ad in integrum restitutionem defuncto supererat, nomen militiae dedisti, praeses provinciae causa cognita per in integrum restitutionem ex
Abbreviated transcription (Latin):
ginti quinq esses que resti¬
coto militaris expedi cui pos¬
cõnis tempore auxili sunt¬
um resticucõnis postuꝙͣ h̾e¬
lare potes. Tempusetd e¬
enimpost impletam mi oꝵ.¬
norem etatem pͥstitutũ ex
die missionis iuxta rõemiu¬
ris computari debet.

Expanded text:
ginti quinque esses, toto militaris expeditionis tempore auxilium restitutionis postulare potes: tempus etenim post impletam minorem aetatem praestitutum ex die missionis iuxta rationem iuris computari debet.
Abbreviated transcription (Latin):
dita cutele rõne uł post reddi¬
camnec dumi ex acto quinto¬
⁊ uicesimo nec nõ etiam uti¬
li anno ulxorem ouxisti. nec
u̾im. cum ea huisse. nec filiũ
ex huiusmodi comuctõne
ꝓcreasse. uideri pot̃. plane si
hoc pater puelle cum deced̾et
postulauit. ⁊ uuptie rite cou¬
cracte ⁊ filius uidetur iure sus¬
ceptus.
pupillam uł adultam qͦndã
suam sibi uł filio suo nullo
diuiuo impetrato bñficio in
famia contra eum ueluti cõ¬
fessum de tutela. quia huius¬
modi coniuictione fraudem
administradõnis cegere labo

Expanded text:
dita tutelae ratione vel post redditam nondum exacto quinto vicesimo nec non etiam u anno uxorem duxisti, nec matrimonium cum ea habuisse nec filium ex huiusmodi coniunctione procreasse videri potes. Sane si hoc pater puellae, cum decederet, postulavit, et nuptiae rite contractae et filius videtur iure susceptus. pupillam vel adultam quondam suam sibi vel filio suo nullo divino impetrato beneficio in famia contra eum velut confessum de tutela, quia huiusmodi coniunctione fraudem administrationis tegere labo
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r. e Et side tua pecu¬
nia mancipia uxoricue
comparata sunt. tam̃ si ei
sunt cradita eorum domini¬
um nõ ad te s ad eaui ꝑtiu
pecunie autẽ cantiuumodo
repeticõem habes siue ne¬
gocium eius gerens num̾¬
acõen fccisti. siue in eani
douacõem confereus p̾cii¬
qnͣtitateni largitus es. et .ii.
uł in solidum ur quatemis
locupletior facca ẽ acdõne
cum ea competenti poteris
dem. Simaritꝰ qͦudam ux¬
oris cue cum sui iuris eẽt ĩ
nis titulo contulit. ⁊ eauo¬
luntate usq ad mortem su
ain durauit ex oratõne di¬
mata ẽ conacõ at si cas res
pr̃ defincti miuriose abstu¬
lit ꝑ p̾sidem ꝓuincie casies
tituere coectur. Nec enim qͣĩ¬
malesicus eius sic maritus er¬
tinctus cͥmen incendẽs sub p̃¬
sunt auferre debuit cum cã¬
liberalitatis a cͥminatõne se¬
parata sit.

Expanded text:
. Etsi de tua pecunia mancipia uxori tuae comparata sunt, tamen, si ei sunt tradita, eorum dominium non ad te, sed ad eam pertinet, pecuniae autem tantummodo repetitionem habes, sive negotium eius gerens numerationem fecisti sive in eam donationem conferens quantitatem pretii largitus es: etenim vel in solidum vel quatenus locupletior facta est actione cum ea competenti poteris ano. Si maritus quondam uxoris tuae, cum sui iuris esset, in nis titulo contulit et in ea voluntate usque ad mortem suam perseveravit, ex oratione dimata est donatio: ac si eas res pater defuncti iniuriose abstulit, per praesidem provinciae tituere cogetur. nec enim,maleficiis eius sit maritus einctus, crimen intendens sub prsunt auferre debuit, cum liberalitatis a criminatione sparata sit.
Abbreviated transcription (Latin):
eum racõnib iuris nõ congͥ¬
it. Nam si custodiam pecuni¬
e suscepisti qͣm aliis a ce datã
instrum̃tum quohane tͥ
reddi conscͥptum ꝓsiteris ar
pecuniam a ce accepit eam
suo nomine uł cuiuslibet
alcerius mucuo dedit tam
ip̃m de implenda suscepta
fide qmͣeiꝰ successores ten̾itͥ
cͥcissimum ẽ. ¶ adu̾sus eũ
audẽ qui accepit nilla actõ
tͥ competit nͥuiuui extant.

Expanded text:
uris non congruit. nam si custodiam pecuniae suscepisti, quam aliis a te datam instrumentum, quo hanc tibi reddi conscriptum profiteris, arga te pecuniam accepit, eam suo nomine vel cuiuslibet alterius mutuo dedit, tam ipsum de implenda suscepta fide quam eius successores teneri tibi certissimum est. adversus eum autem qui accepit nulla actio tibi competit, n
Abbreviated transcription (Latin):
aliud specialit̾ conuienit pr̃are
cebuit nõ ꝑtinet. oꝵ si p̾cextu
lacrocimi cominissi uł alteriꝰ
fortuiti casus. res q̃ in poc̾ate
heredis sunt. ui qͣs oolo desut
possidere nõ restituunturtã
de poĩti qmͣ ad exibendum acdõ

Expanded text:
iud specialiter convenit, praestare debuit, non pertinet. Quod si praetextu latrocinii commissi vel alterius fortuiti casus res, quae in potestate heredis sunt vel quas dolo desiit possidere, non restituuntur, tam depositi quam ad exhibendum actio,
Abbreviated transcription (Latin):
Dem. Si cepoiti exꝑiris nõ
aminto eciam usuras tͥ resti¬
cui flagitabis. ciuntͥ debeat
gratulari ꝙ furci eum acdõe
nõ facias obnoxium. sicrd̃
qui rem depõitam inuito do¬
mino sciens prudensq inut̃
suos conũtat eametiam sur¬
ti delicto succedit.
is qui eam suscepit usus ẽ:
nõ dubium ẽ eciam usuras
debere pr̃are. S sicum depo
Non enim oue sunt actõnes.
alia sortis alia usurarum set
una. ex qua condempnacõne
facta iterata acdõ reiiudicate
exceptõne repellitur.
mp̃r. ꝑPropter instrũta
quidem que ce deposuisse cũ
adu̾sario cuodicis ut residua
pecunia q̃ ex conductõne debe¬
atur dissoluta ea rccipes. sud
placuerat implesti seq̃strem
potes conuenire. Q mͣuis aut̃
hec reddita nõ fu̾int. si camẽ
adu̾sus eum a quo fidum ꝯ¬
duxeras. si oinne ꝙ ex hoc cõ¬
cractu debeatur reddisti ip̃is
solucõnib cutus es.¬

Expanded text:
i. Si depositi experiris, non immerito etiam usuras tibi restitui flagitabis, cum tibi debeat gratulari, quod furti eum actione non facias obnoxium, si quidem qui rem depositam invito domino sciens prudensque in usus suos converterit, etiam furti delicto succedit. is qui eam suscepit usus est, non dubium est etiam usuras debere praestare. sed si, cum deposnon enim duae sunt actiones alia sortis alia usurarum, sed una, ex qua condemnatione facta iterata actio rei iudicatae exceptione repellitur. . Propter instrumenta quidem, quae te deposuisse cum adversario tuo dicis, ut residua pecunia quae ex conductione debebatur dissoluta ea reciperes, si id quod placuerat implesti, sequestrem potes convenire. Quamvis autem haec reddita non fuerint, tamen adversus eum a quo fundum conduxeras, si omne quod ex hoc contractu debebatur reddidisti, ipsis solutionibus tutus es
Abbreviated transcription (Latin):
mutuo datur casꝰ anteqmͣ ad
destinacuni locum nais ꝑ¬
ueniat. ad debitorem nõ per¬
cinet sine huiusmodi u̾o cõ¬
uendõne infortunio naufra¬
gii nõ uberabitur. De po
poĩtum accepit. qui dolum

Expanded text:
mutuo datur, casus, antequam, ad destinatum locum navis perveniat, ad debitorem non pertinet, sine huiusmodi vero conventione infortunio naufragii non liberabitur. DIOpositum accepit, qui dolum
Abbreviated transcription (Latin):
Dem. cum hereditas ꝑ¬
sonam domini sustineat ab
hereditano seruo priusqͣm
prĩ ur̃o successeritis rescom¬
mendatas secundum bonam
fidem ab enis quisus ceperat
successorib ap̃ rectorem pro¬
uucie petere potestis.

Expanded text:
. Cum hereditas personam dominae sustineat, ab hereditario servo, priusquam patri vestro successeritis, res commendatas secundum bonam fidem ab eius qui susceperat successoribus apud rectorem provinciae petere potestis.
Abbreviated transcription (Latin):
rant. cultu assiduoper omnia
sccula rediuiua seruentur.
Nec enim dubitari potest. ꝙ
siuhereticos uemiant possõ

Expanded text:
rant, cultu adsiduo per omnia saecula rediviva serventur. Nec enim dubitari potest, quod si in haereticos veniant poss
Abbreviated transcription (Latin):
ligionis empcõne uerauelfic¬
ticia aut qͦcumq alio ure uł
citulo pͥdiauł possõnes resq ĩ¬
mobiles in quib ortodoxe fidei
occłie uł oratoria constituta
sunt: iuheretice secte ⁊ contͣ¬
rie ortodoxe fidei cõsentientẽ
lu̾int nillam huiusmodiuł
intͥ uiuos hĩtam. uł secreto
iudicõ compoĩtamualere uo¬
limius uoluntatem etiam si
ab ordodoxe si demenditore ł
quolib modo alienatore cõ¬
menticõuł sub qualib occ̃oe
su̾int assiguatas irrita omĩa.
huiusmodi docunita ⁊ tanqͣm
penitus noc scͥpta eẽ censemꝰ.

Expanded text:
ligionis emptione vera vel ficticia aut quocumque alio iure vel titulo praedia et possessiones resque immobiles, in quibus orthodoxae fidei ecclesiae vel oratoria constituta sunt, in haereticae sectae et contraria orthodoxae fideiluerint, nullam huiusmodi vel inter vivos habitam vel secreto iudicio compositam valere volumus voluntatem, etiamsi ab orthodoxae fidei venditore vel quocumque modo alienatore commenticio sub qualibet occasione fuerit adsignata: sed irrita omnia huiusmodi documenta et tamquam penitus nec scripta esse censemus.
Abbreviated transcription (Latin):
dat̾a ẽ ut eẽt ab intestatoͤ suc¬
cessorib postulandaꝙ rẽscͥp¬
simus secĩntes asseueracõm
tuaui qͣi scͥpta heres nõ fu̾it
iure ad optata alio quin si in
famiua relicta hes facta de

Expanded text:
 etiam ab intestato successoribus postulanda. Quod rescripsimus sequentes adseverationem tuam, quasi scripta heres non fuerit iure adoptata. Alioquin si in familia relicta heres facta de
Abbreviated transcription (Latin):
Dem. y Prẽdia obligata per
legatum ur fidei cominissũ re¬
ucta heres luere debet. maxie
cum cestator condicõem coꝵ ñ
contraria de functi uolintas ab
herede ostendatur.

Expanded text:
. Praedia obligata per legatum vel fideicommissum relicta heres luere debet, maxime cum testator condicionem eorum non contraria defuncti voluntas ab herede ostendatur.
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntates cestatoiI.¬
rum ad effectum du co¬
ci impediebantur ampn¬
canus p̾cipientes uullũ
ualere dicendo pene nomĩe
cĩdam cẽ relicta. uł adempta
insupp̾rinis cestantium uo¬
luntatib ea infirmare. s
licere statim ꝓimplenda uo
ri p̾cipere. uł aliam pecum¬
anam penam infe̾rre quib
uolu̾it. cam inadimendis
hereditatib ur legatis uel
fidei cominissis ur ub̾tatib
qͣm inp̾cipiendo ad alias ꝑ¬
sonas eatnͣsferri. ab eo cui
auiis ab eodari. siminus dis¬
põib suis beres ur legataniꝰ
uxlibertate donatꝰ paru̾it.
¶oꝵ si anquid fac̾e ur iegi¬

Expanded text:
voluntates testatorum ad effectum duci impediebantur, amputamus praecipientes nullum valere, dicendo poenae nomine quaedam esse relicta vel adempta in supremis testantium voluntatibus, ea infirmare, sed licere testanti pro implenda sua ri praecipere vel aliam pecuniariam poenam inferre quibus voluerit, tam in adimendis hereditatibus vel legatis vel fideicommissis vel libertatibus, quam in praecipiendo ad alias personas ea transferri ab eo, cui quid aliis ab eo dari, si minus dispositionibus suis heres vel legatarius vel libertate donatus paruerit. Quod si aliquid facere vel legi
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r. N ost mortem suam
rogatum restituere heredita¬
tem desuncti iudicõ. ⁊ ante qͣm
fatimuũ miminieat posse sa¬
tis facere ide restituere here¬
ditatem ⁊iam qͣrta uł retenta
uł omissa si uolu̾it explora¬
ti uris ẽ.
Dem. Nnociens principa
Aoco heres iustitut᷑ꝰ testatori
succedit. legata seu fidei com¬
missa a substituto data posci

Expanded text:
. Post mortem suam rogatam restituere hereditatem defuncti iudicio et antequam fati munus impleat posse satisfacere  id est restituere hereditatem quarta parte vel retenta vel omissa, si voluerit, explorati iuris e. Quotiens principali loco heres institutus testatori succedit, legata seu fideicommissa a substituto data posci
Abbreviated transcription (Latin):
commissum renctum ẽ tam̃
siheredes comꝑta uoniita de
functi p̾dia ex̾ cã fidei cõiuis.¬
si auo tuo p̾stiterunt frustra¬
ab heredib eni de eare qͦtͥ au¬
cura. s conscĩa relicti fidei cõ¬
missi satis defuncti uolutati

Expanded text:
commissum relictum est, si heredes comperta voluntate functi praedia ex causa fideicomsi avo tuo praestiterunt, frustraab heredibus de ea re quaesttura, sed ex conscientia relicti fideicmissi satis defuncti voluntati
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Incerest mulcumutr̃¬
nespe future mimeracõnis
suscepisse. ce qd̾ instrum̃to ꝯ¬
tiuetur scͥpsisti an acceptai
minore qͣnͣtitate tantum ꝙͣ¬
tum loccõ ꝓbat in scͥptura ꝯ¬
ferciplacint. namsuꝑiore qͥ¬
dem cãnresidui petico debima

Expanded text:
. Interest multum, utrumne spe futurae numerationis suscepisse te quod instrumento continetur scripsisti, an accepta minore quantitate tantum quantum lectio probat in scriptura conferri placuit. Nam superiori quidem casu re
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Per aquilianamstipu¬
lacõem pacto subditam obli¬
gacõne pͥcedente sublata ⁊ ac¬
ceptilacõne q̃ fu̾it inducta ꝓ¬
empta ei qui ex nulla cansa
restitui pot̃ ominis agenduna
ꝓcluditur.

Expanded text:
. Per Aquilianam stipulationem pacto subditam obligatione praecedente sublata et acceptilatione, quae fuerit inducta, perempta ei, qui ex nulla causa restitui potest, omnis agendi via praecluditur.
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Si licoerarum auxe¬
nonis contemplacõne. qͣs ad
aristonem de munerandatͥ
pecuma dederat recepisse. scͥp¬
sisticebitum ab aristonemã¬
dato nõ impleto cum peticõ de¬
bitimanz indegra incħ legiti¬
mam accc̃em impedire pot̃.

Expanded text:
. Si litterarum auxanonis contemplatione, quas ad aristonem de numeranda tibi pecunia dederat, recepisse scripsisti debitum ab aristone, mandato non impleto, cum petitio debiti manet integra, nihil legitimam exactionem impedire potest.
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r. E am tͥ rescͥpsi
posse ap̃ iudicem q̃ an
sollempuib u̾bis cutoris
auctoritate internemente
soror tua acceptilacõne debi

Expanded text:
. Iam tibi rescripsi posse apud iudicem quaeri, an sollemnibus verbis tutoris auctoritate interveniente soror tua acceptilatione debi
Abbreviated transcription (Latin):
Dem. Sine negõrum gestoꝵ
cͣeͣ nou̾cam tuamsine accõne
in bonorumraptorum q̃ inqͣ¬
druplumintra aminim utilẽ
post insimplum constituta ẽ
ꝑutau̾is agendum. nocione
pͥsidalipot̾is exꝑiri.¬
mp̃r.imꝓbum qui¬
dem ⁊ cͥminosum fateris
eascenires plinib pignoras¬
se. dissimulando inpost̾ͥiore ob¬
ligacõe qd̃ cͦedem aliis pignori
tenentur. uͥmsecuritatitue ꝯ¬
suł si oblato ominib debitorib
cͥminis in satuendi causa ꝑ cim̃i.
pat᷑ eẽs tradicõnib domimiũ
corpormninte tͣnͣstulit postea
creditores sortitus est. ⁊ qͣsdam
carum rerumsine tua uolim¬
tate uelut ꝓprias suas abstͥux̃
ius cuum nõ lesit. nec tamin
iuria stellionatus cͥmine pete¬
cur.cumsciens alienamrem

Expanded text:
e. Sive negotiorum gestorum contra novercam tuam sive actione vi bonorum raptorum, quae in quadruplum intra annum utilem ac post in simplum constituta est, putaveris agendum, notione praesidali poteris experimprobum quidem et criminosum fateris easdem res pluribus pignorasse, dissimulato in posteriore obligatione, quod eaedem aliis pignori tenentur. verum securitati tuae consules, si oblato omnibus debito criminis instituendi causam peremeris. patus esses, traditionibus dominium corporum in te transtulit posteaque creditorem sortitus quasdam earum rerum sine tua voluntate velut proprias suas obstrinxit, ius tuum non laesit. nec tamen iniuria stellionatus crimine petetur, cum sciens alienam rem
Abbreviated transcription (Latin):
potuerunt.
tu functi dignitas adlipertat
mr̃is nõ patris inspicitur cõ¬
dicõ. S nec mat̾mi auisola
fufficit. cumlicet auia quo
ubera ꝓbari possit. multisca

Expanded text:
potuerunt. tu functi dignitas ad libertatmatris, non patris inspiciatur condicio. sed nec materni avi sola sufficit, cum, licet avia quoque libera probari possit, multis
Abbreviated transcription (Latin):
iculum uimi mutati emptoriͦ
qui morain mensure faciende
nõ int̾posuit nõ fuit. ¶ Eum
autem unu̾sum ꝙ inhorre¬
is erat poĩtum postea uenife
sine m̃sura ⁊ claues emptori¬
b craditas allogas ꝑfecta uen¬
dicõne ꝙ uino mucato damp¬
num accidit ad emptorem ꝑ¬
tinet.¶hec ommalocumha¬
bent nonsolum si uinum. s ⁊̃

Expanded text:
ericulum vini mutati emptoris, qui moram mensurae faciendae non interposuit, non fuit. Cum autem universum quod in horreis erat postea venisse sine mensura et claves emptoribus traditas adlegas, perfecta venditione quod vino mutato damnum accidit , ad emptorem pertinet. Haec omnia locum habent non solum si vinum, sed
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Yt nullo modousure
nsurarum a debicorib exigã¬
cur. ⁊ inuet̾ib quidem legi¬
br constitutum suerat. s per¬
fectissime cautum. Si enĩ
usuras in sortem redigere
fuerat concessum ⁊ tocius
summne usuras stipulari.
q̃ differencia erat debitorib¬
a quib reuera usurarum
usure exigebantur. hoc cͥte
erat ñ reb s u̾bis cantũm¬
aꝑtisima lege diffiniuimꝰ
millo modolicere cuidam
usuras p̾t̾itiuł suturitem¬
poris in sortem redigere. et
earuinit̾inusuras stipura¬
ri. S ⁊ hoc fu̾it subsecutum
usuras quidem semꝑ usuras
manere. ⁊ nuilum aliarũ
tum usurarum accedere.
mp̃r. Araiecticiã de nau¬
creditoris datur tam nore¬
diuliberam ẽẽ ab obsꝰ¬
usurarum qͣm diu nains
ad portum appulerit mani
festum ẽ.

Expanded text:
. Ut nullo modo usurae usurarum a debitoribus exigantur, et veteribus quidem legibus constitutum fuerat, sed non perfectissime cautum. Si enim usuras in sortem redigere fuerat concessum et totius summae usuras stipulari, quae differentia erat debitoribus, qui re vera usurarum usuras exigebantur? hoc certe erat non rebus sed verbis tantummapertissima lege definimus nullo modo licere cuidam usuras praeteriti vel futuri temporis in sortem redigere et earum iterum usuras stipulari, sed, si hoc fuerit subsecutum, usuras quidem semper usuras manere et nullum aliarum tum usurarum accedere.. Traiecticiam pecuniamcreditoris datur, tamdiu liberam esse ab obseusurarum, quamdiu navis ad portum appulerit, manifestum est.
Abbreviated transcription (Latin):
intͣ statutum temp᷑ satisnõ
fecit. nec defendetur bonis pꝰ¬
sessis. itemqͦ detractis ꝓ ac¬
sciens infrandem comparaũ¬
⁊ cͣc enm qui ex lucrataio ci¬
tulo possidet scienti᷑mencõe
cedede mobligacõem pere¬
nusti ꝓspicis adu̾sus frauta¬
corem intra am̾ium inqͣntũ
fac̾e potͥest ur dolo fecit quo
minus possit edicto perpetuo
inuicina agathangłi area po¬
sitis crescentib sundamentis
domus tue ꝓiculum afferri.
p̾ses ꝓuincie ad exemplum

Expanded text:
intra statutum tempus satis non fecit nec defenditur, bonis possessis itemque distractis per acsciens fraudem comparavit, et eum, qui ex lucrativo titulo possidet, scientiae mentione aecedentem obligationem peremisti, perspicis adversus fraudatorem intra annum in quantum facere potest vel dolo malo fecit, quo minus possit, edicto perpetuo in vicina agathangeli area positis crescentibus fundamentis domus tuae periculum adferri, praeses ad exemplum
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r. Pccumaniqm credi¬
tor a cebitore suo recepit si post¬
ea exiusta causa fisco restituen¬
da erit sineusuris debeturrquia.
atinextra ordinario iure au
fisci debitorem fuisse de mont
fisci exeqntem camiurepig¬
noris reuccare potuisse intelli¬
uqua cebitoris ꝓ quosatͥ fucie¬
asscͥpsit ⁊ cnstulit ab huis credi¬
torib quib fiscus pocõr hẽcur
resquas co nominetenes non
possunt iuꝯnietari.

Expanded text:
. Pecunia, quam creditor a debitore suo recepit, si postea ex iusta causa fisco restituenda erit, sine usuris debetur, quia ratum extraordinario iure auffisci debitorem fuisse demonstrfisci exsequentem eam iure pignoris revocare potuisse intelliqua debitoris, pro quo satisfacieadscripsit et transtulit, ab his creditoribus, quibus fiscus potior habetur, res quas eo nomine tenes non possunt inquietari.
Abbreviated transcription (Latin):
t obligarentur cuni fisco cõ¬
manto solueresuius fistim
de cͣnsserriimpetrastiu pigno¬
ris cansa domumuł aliquid
ab eo accepistrhẽs ꝓsonalem
accõemnec potes ꝑferr fisci
rõnib a quo dicis eiuectigal
pore quo ad conductionem
accessit pignoris iure fiscote¬
nerẽtur. salia gͥ indempni¬
tate fisci debitorem tuum ꝓ
pocunia quiꝓ eofisco soluisti
more solito conuenire non
Dem. Si debitor cuius fundũ
fuisse ⁊ p̃e confitearis prius
eiun distraxit qͣnifisco aliqͥd
debuit inquietandimitenõ
eẽ ꝓcuratormens cognoscet.
naui⁊ sepostẽa debitor extitit¬
enis excessant pignoris iure

Expanded text:
 obligarentur, cum fisco conmarito solveres, neque ius fisci in te transferri impetrasti neque pignoris causa domum vel aliud quid ab eo accepisti, habes personalem actionem nec potes praeferri fisci rationibus, a quo dicis ei vectigal uitve eo tempore, quo ad conductionem accessit, pignoris iure fisco teneantur. salva igitur indemnitate fisci debitorem tuum pro pecunia, quam pro eo fisco solvisti, more solito convenire non . Si debitor, cuius fundum fuisse et ipse confiteris, prius eum distraxit, quam fisco aliquid debuit, inquietandum te non esse procurator meus cognoscet. Nam etsi postea debitor extititeius excesserunt, pignoris iure
Abbreviated transcription (Latin):
quicquid suꝑfluuminuentũ
su̾it. ue amplius qmeis debet᷑.
hoc modis omnib necẽ ÷ eos p̾¬
sentib tabulariis signare et
moratostabularios conscͥben¬
da pͥsente ⁊̃ co quires uendid̾¬
ut ꝑ cãmmanifestetur cam
dicõne rerumue tmͣssetione
p̾stite sunt qͣm corum que suꝑ¬
flue post dissolutum debitum
inuenianturut si quispostea
creditor apparu̾t ⁊ debiticau
ostenderit. possit ex hus sats sͥ fat̾e¬

Expanded text:
quidquid superfluum inventum fuerit vel amplius quam eis debetur, hoc modis omnibus necesse est eos praesentibus tabulariis signare et moratos tabularios conscribenda , praesente etiam eo qui res vendideut per eam manifestetur tam ditione rerum vel translatione praestitae sunt, quam earum, quae superfluae post dissolutum debitum inveniantur, ut, si quis postea creditor apparuerit et debiti cautionem ostenderit, possit ex his satis sibi face
Abbreviated transcription (Latin):
diopordere qcem competenti¬
b accõu̾ib ut ex hoc ordine
fr̃o de dominii disceptacõne
ꝓbõnes ab coqui de possõne
prie locum nõ hũt tamen ad

Expanded text:
di oportere quaestionem competentibus actionibus, ut ex hoc ordine facto de dominii disceptatione probationes ab eo qui de possessione iciis proprie locum non habent, tamen ad
Abbreviated transcription (Latin):
duorum amrorum spacia. ab¬
sendes autẽitu quadrienniũ.
creditoribrpossõnem añlato
modo detinentib suum debi¬
tum cercunifaciant. ⁊ expen¬
sas secundum debitorum qͣnͣ¬
citatem ꝑsoluant eis quisen¬
tencias consecutisunt ꝓsacra¬
m̃tum inanifest᷑andas eorum
quieas adipiscende gr̃a possõis
rerum sustinuerunt quia ise¬
cimdum debita satisei fĩexplo¬

Expanded text:
m annorum spatia, absentes autem intra quadriennium creditoribus possessionem antelato modo detinentibus suum debitum certum faciant et expensas secundum quantitatem debitorum persolvant eis, qui sententias consecuti sunt, per sacramentum manifestandas eorum, qui eas adipiscendae gratia possessionis rerum sustinuerunt, quia et secundum debita satis eis fieri explo
Abbreviated transcription (Latin):
possõcunt pͥt̾itus agnouisti.
nõ alit̾ possorim constitui po¬
tͥis qͣm site defmictifilium eẽ.
⁊ adhr̃ditatem uł bonorum
posso̾em admissum ꝓbau̾is.
eł intestate sũliberis desimc¬
ce recte petitaponorum possõe

Expanded text:
itus agnovisti, non aliter possessor constitui poteris, quam si te defuncti filium esse et ad hereditatem vel bonorum possessionem admissum probaveris elis intestato sine liberis defunctae recte petita bonorum possessione
Abbreviated transcription (Latin):
tamħ.ditatem ad eũ
cuires cessit corpora hr̃di¬
caria tͣnstulit creditorib
ꝓmansit obligatꝰ. sigͥ nifrau¬
derati. rar id fecit bnis enis
extusis usitatis ac coiuib sitͥ
mp̃r. Sisucͤcessione prĩs ab¬
stenta suisti obea q̃ indotem
dãt᷑asunt conuenirete credi¬
cores neͤ qunt quib pignora
in dotem datauõ docentur nͥ
constitutam ꝓbat᷑ur.

Expanded text:
tam hereditatem ad eum cui cessit corpora hereditaria transtulit, creditoribus permansit obligatus. Si igitur in fraudem tuam id fecit, bonis eius excussis usitatis actionibus, . Si successione patris abstenta fuisti, ob ea quae in dotem data sunt convenire te creditores nequeunt, quibus pignerata in dotem data non docentur, niconstitutam probabitur.
Abbreviated transcription (Latin):
pecnnie deponinit aliquid de¬
tͥm̃tum ur dispendium susti¬
nere ꝓsuam auteminterlocu¬
cionem creditorẽ recipiente.
secundum modum debiti ex de¬
poĩtis pecimiis suum accipere
debitum. ¶it audem nõ lice¬
at creditori ĩ uendicõne ur
tͣnslacõne rerum dolum uł ali
ceruenientib insumari. siue
tantum expͥcio qͣntum debet᷑.
sine plus sĩminus colligetur.
chimili archa ap̃qm sita conti¬
gͥit superane pocunie signate
deponende sunt insiurandum
sacrosc̃is cungeliis ꝓpoĩtis uen¬
tͣnsferunti nec dolo aliquo in

Expanded text:
e deponuntur, aliquod detrimentum vel dispendium sustinere, per suam autem interlocutionem creditorem praecipiente secundum modum debiti ex depositis pecuniis suum accipere debitum. Ut autem non liceat creditori in venditione vel translatione rerum dolum vel alitervenientibus insinuari, sive tantum ex pretio, quantum debetur, sive plus sive minus colligitur, et cimeliarcha, apud quem, si ita contigerit, superfluae pecuniae signatae deponendae sunt, iusiurandum sacrosanctis evangeliis propositis ventransferuntur, nec dolo aliquo in
Abbreviated transcription (Latin):
tum qui sibi aliquis ad quisi¬
uit hunc lat dum uiuit intac¬
cum. cum multe ⁊ innim̾abi¬
les cause reb incidunt morta¬
lib ꝑ cis homines iugiter de¬
tiuere qd̃ hũt nõ possunt. et
ẽ satis durum ꝑ huiusmodi
difficultates anntcere qd̃ semł
possessum ẽ nisitał exceptõ u¬
sufructuario ꝓponat᷑. q̃ ⁊̃ si

Expanded text:
sivit, hunc habeat, dum vivit, intactum, cum multae et innumerabiles causae rebus incidunt mortalibus, per quas homines iugiter detinere quod habent non possunt, et est satis durum per huiusmodi difficultates amittere quod semel possessum est, nisi talis exceptio usufructu
Abbreviated transcription (Latin):
cuit. uł morte usufructuaruł
capitis diminutõne. uł non
utendo. uł aliis qͣuibꝰdam nõ
ignotis modis. s de usufructu
quidem hoc in dubitatum fu¬
erat de ꝑsonali autẽ actõne
q̃ suꝑ᷑ usuftuctu uascitur. siu̾
instipulacõnem usus fructꝰ
deductus siue ex cestam̃to re¬
lictus ẽ dubitabatur. morte
quidem ususfructuarii ⁊ capi¬
tis diminucõne. ⁊ cam̃colli oĩ¬
brconcedentib. nõ udendo ã¬

Expanded text:
cuit, vel morte usufructuarii vel capitis deminutione vel non utendo vel aliis quibusdam non ignotis modis. sed de usu fructu quidem hoc indubitatum fuerat: de personali autem actione, quae super usu fructu nascitur, sive in stipulationem usus fructus deductus sive ex testamento relictus est, dubitabatur, morte quidem usufructuarii et capitis deminutione et eam tolli omnibus concedentibus, non utendo a
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r. S i codicillos
maior iugintiquin¬
ꝙ annis feciss confir¬
macõnis tempus libͥta¬
tinõnocͥe cercum ÷ nec e¬
inimi potestas niris. s iudien¬
dem xtestamento de fimic¬
t. ub̾tates pr̃ari ñõ possunt.
heditate nõ adita. uł si reime¬
monapp̃ cͥmen qd mortenon
intͥcioit dampnata ÷¬

Expanded text:
mo. Si codicillos maior viginti annis fecisset, confirmationis tempus libertati non nocere certum est: nec enim potestas iuris, sed iudiEx testamento defuncti libertates praestari non possunt hereditate non adita, vel si rei memoria propter crimen quod morte non intercidit damnata
Abbreviated transcription (Latin):
miccuntur post cam in iu¬
dicio aꝓpbatam ⁊ manumi¬
ssionemsecutam nõ sol: sta¬
tus idubium reuocarri si di¬
cantura fassa demonstracõe
liberati.

Expanded text:
mittuntur, post causam ab iudicibus probatam et manumissionem secutam non solet status in dubium vocari, si dicantur falsa demonstratione liberati.
Abbreviated transcription (Latin):
erint penitus int̾dicimus. ilł
legib quedudum secunda ⁊
derria uice asserconas lites ex¬
aminari p̾cipiebant in poste¬
rum conciescentib. ¶ Enm
sit iustum pͥmam diffimodem
isius manere uirib cum pro¬
nocacõnemilla oblata sit qu¬
a porrecta ad similitudinem
auiorum negociorum index
ad q̃m res ex pronocacõnedu¬
adur cam examinabit. cuius
np̃ins indicium ad secimdã
inquisicõem minime ce duce¬
cur occõne legum que super
assercoriis litib poĩte sunt.
ꝯuꝑ peculio etiam corumiuł
aliis reb aut cansis. net̾eniae¬
fensoris obsernacõem tollimꝰ.
pecuna quiex possõne seruit¬
cis suꝑuberalicondicõne liti¬

Expanded text:
erint, penitus interdicimus: illis legibus, quae dudum et secunda et tertia vice adsertorias lites examinari praecipiebant, in posterum conquiescentibus, cum sit iustum primam definitionem in suis manere viribus, cum provocatio nulla oblata fuerit: qua porrecta, ad similitudinem aliorum negotiorum iudex, ad quem res ex provocatione ducitur, eam examinabit, cuius et ipsius iudicium ad secundam exquisitionem minime deducetur occasione legum, quae super adsertoriis litibus positae sunt. Super peculio etiam eorum vel aliis rebus aut causis veterem defensoris observationem tollimus, peculia, qui ex possessione servitutis super libera condicione liti
Abbreviated transcription (Latin):
dem Si filium tuum libe¬
rum gn̾o uendidisti. quitam
ꝓ maxima necc̃itudine con¬
innctꝰ condicõnis ignoranci¬
am dissimulare non potest.
ntrisq sociis criminis aocusa
dixit reipublice nomine ni¬

Expanded text:
 Si filium tuum liberum genero vendidisti, qui tam proxima necessitudine coniunctus condicionis ignorantiam simulare non potest, utrisque sociis criminis accusatdixit, rei publicae nomine mo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑiclitantur si cundem posint
mitci. Scientes qd̾ si post huiꝰ¬
modi expõioõem abfu̾int. ⁊
edcis citatiiabsenciam me¬
hominus ꝓ unum anmird¬
urai̾int oninimodo seruituti

Expanded text:
iclitantur, si quidem possint ommitti: scientes quod, si post huiusmodi expositionem afuerint et edictis citati in absentia nihilo minus per unum annum duraverint, omnimod
Abbreviated transcription (Latin):
Nerim sugitiuum sui furͤ¬
tum fuce ⁊ ided nõ hr̃e locũ mͣ
uec nsucapronem nec longi
temporis pͥscͥpcõem manĩ ¶¬
festum ẽ. Ne fuga suorum doͣ¬
miis suis ex quac᷑a fiat damp

Expanded text:
ervum fugitivum sui furtum facere et ideo non habere locum nec usucapionem nec longi temporis praescriptionem manifestum est, ne fuga servorum dominis suis ex quacumque causa
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r. ¶ ĩ postcrm seruã¬
dtlegati seufidei commissi
gr̃a in possõm inductus es.
pignoris obligõ aut uendi¬
oo abherede int̾uenit p̾cẽde
cãm tuam cim iure pͥtorio
uelud pignus hũisti mani¬
festum est.
ram prĩ pupillorumtuoꝵ
heredem extitisse ꝓponas
cim̃nis ut fidei cominissa¬
riam hereditatem his cum

Expanded text:
mphoro. Si postquam servandi legati seu fideicommissi gratia in possessionem inductus es, pignoris obligatio aut venditio ab herede intervenit, praecedere causam tuam, quam iure praetorio velut pignus habuisti, manifestum est.ram patri pupillorum tuorum heredem extitisse proponas, quamvis, ut fideicommissam hereditatem his cum
Abbreviated transcription (Latin):
legatum aut fidei cominiᷤ¬
sum derelictum erat petiti¬
onem ad heredes tͣnsmisit
licet ante decessĩt qͣmcum¬
seq̃retur legatum ac fidei¬
cominissum.
fructus p̃dilegatur ⁊ eiꝰ
aꝓprietas. cum uberos habu̾¬
it uato silio statim legati
dies cedit nec quicqmͣ ob¬
ẽ si is dece̾dat.
sccunde deceni legata q̃ ac¬
ciꝑe debebit cum ad legi¬
nõ condicõ fidei cominisso
ur legatoinserca. s peticõ
in tempꝰ legitime etatis ce¬
lata iñdetur. ⁊ ideo si ena
seuerina filia testacoris cũ
legatum relictum ẽ. die ie¬
gati cedente uicta finicta
ẽ. ad heredem suum actõ
si reb humanis subtracta
nõ fuiss ⁊ uisesinumi qͥn¬
tum anium ecatis imple¬
ret nõ ceptum annum s
impletum si de emoluiũ¬
co relicti fidei cominissite¬
cetur expectandum eẽ pla¬
cuit prudentib.¬

Expanded text:
legatum aut fideicommissum delatum erat, petitionem ad heredes transmisit, licet ante decesserit, quam consequeretur legatum vel fideicommissum. fructus fundi legatur et eius proprietas, cum liberos habuerit, nato filio statim proprietatis legati dies cedit nec quicquam obest, si is decedat. secundae decem, quae legata accipere debebit, cum ad leginon condicio fideicommisso vel legato inserta, sed petitio in tempus legitimae aetatis dilata videtur. Et ideo si Aelia Severina filia testatoris, cui legatum relictum est, die legati cedente vita functa est, ad heredem suum actionsi rebus humanis subtracta non fuisset, vicesimum quintum annum aetatis impleret. Non coeptum enim annum, sed impletum, si de emolumento relicti fideicommissi tractetur, expectandum esse prudentib
Abbreviated transcription (Latin):
ne fidei comimissum. s
tantum decernere ut sat̾a
detur.
cem ꝑcinere. ut satis datoes
q̃ uoluntatis desinictorum
cuende grã in legatis ⁊ sidei¬
cominissis introducte sunt.

Expanded text:
ne fideicommissum, sed tantum decernere, ut satisdetur. tem pertinere, ut satisdationes, quae voluntatis defunctorum tuendae gratia in legatis, item fideicommissis inductae sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
gestis interuementib canum
qnͣtitatem ⁊ tempꝰ quo eassus¬
ceꝑit. ap̃ rectorem ꝓuincie
publicare derebit. ¶ post umꝰ
u̾o annispacium ⁊ nuin̾um
capmoru ⁊ data ꝓ his p̾cia
eum manifestare procipimus
ut ꝑ omnna impleantur tam
pie deficienciumuolintates.
itatam̃ut religiosissimus au¬
tistites gratis. ⁊ sineullo dis¬
ta. ne humanitatis obtentu
relicte pocunie iudicõrum
dispendiis erogentur. ¶o
sicestator qui huinsinodile¬
gatumul fidei cominissum
nõ designata ꝓsonareliquit.
barbare sit nacõnis ⁊ de eis
patͥa aliquaem̾sent ambigui¬
tas: uir reu̾entissimus ep̃c ci¬
uitatis eius in qua idem testa¬
cor defunctꝰ est. ⁊ idem hat le¬
gatisenfidei cominissi peti¬
cõẽm. defunctiꝓpoĩtum. mo¬
dis ominnb impleturꝰ. ¶ Q
sim uico uł interritoriotes¬
tator morte obierit: illius ci¬
uitatis uir reu̾entissimus ep̃
exacdõem hẽbit sub quo mẽ
uł territorium ẽe diuoscit᷑.

Expanded text:
gestis intervenientibus earum gestis intervenientibus earum quantitatem et tempus quo eas susceperit apud rectorem provinciae publicare debebit. post unius vero anni spatium et numerum captivorum et data pro his pretia eum manifestare praecipimus, ut per omnia impleantur tam piae deficientium voluntates: ita tamen, ut religiosissimi antistites gratis et sine ullo disne humanitatis obtentu relictae pecuniae iudiciorum dispendiis erogentur. Quod si testator, qui huiusmodi legatum vel fideicommissum non designata persona reliquit, barbarae sit nationis et de eius patria aliqua emerserit ambiguitas, vir reverentissimus episcopus civitatis eius, in qua idem testator defunctus est, itidem habeat legati seu fideicommissi petitionem defuncti propositum modis omnibus impleturus. Quod si in vico vel in territorio testator mortem obierit, illius civitatis vir reverentissimus episcopus exactionem habebit, sub qua vicus vel territorium esse dignoscitur.
Abbreviated transcription (Latin):
cõne competunt ꝓuiris ordĩe
responsurus. exceptis pͥmipi¬
latib qͦs pͥceptis cui culiinis
⁊ publits utilitatib inperpe¬
tuum cẽsubiectos: sacratissi¬
me constitucõnis statuta saux¬
erunt.

Expanded text:
one competunt, pro iuris ordine responsurus: exceptis primipilaribus, quos praeceptis tui culminis et publicis utilitatibus in perpetuum esse subiectos sacratissimae constitution is statuta sanxerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Dem.e Siconuenit ut in
n̾im̾io uxore defuncta. dospe¬
nes maritum reman̾et. ꝓfec¬
ticie docis repeticõem huius¬
modi pactum inhibuisse iu¬
ris erplorati ẽ cum detiorem
cãm dotis uiq̃n casum prĩso
li repeticõ competit pacto
posse sĩ auctoritate iuris sepi ᷤ¬
sime sit responsum.
datam gen̾o ea prius in m̾m̾io
defucta nepotib pactus res¬
ticui l his acdõem q̃rere nõ
potuit cam̃ utir eis exequita¬
de accominodabr̃ acdõ.
mp̃r. Hac lege cecͥnimꝰ
ut uir inhis reb quas excra
docem iilier ht̃ qͣs greci.
paraphernas dicunt. nuil¬
lam uxore ꝓhibente hãt cõ¬
munionem. nec aliqͣm ei
neccĩtadem imponat. qiͣu¬
uis enim bonum erat niu¬
lierem q̃ se ip̃am marito cõ¬
mittit. res ⁊̃ ciusdem pari ar¬
gum condicoreᷤ equitatis cõ¬
uenitͤ fͤautores. nullo inodo
ut dcm ẽ. muliere ꝓhibente
uirum in parapheruis se uo¬
luimis inmiscere.¬
inp̃r. e Exmorte cuiusc̃q
ꝑsone siue mariti sine mu¬
lieris eandem partem non

Expanded text:
. Si convenit, ut in matrimonio uxore defuncta dos penes maritum remaneret, profecticiae dotis repetitionem huiusmodi pactum inhibuisse explorati iuris est, cum deteriorem causam dotis, in quem casum pli repetitio competit, pacto posse fieri auctoritate iuris saepissime sit responsum. datam genero ea prius in matrimonio defuncta nepotibus pactus restitui, licet his actionem quaerere non potuit, tamen utilis eis ex aequitate accommodabitur actio.p. Hac lege decernimus, ut vir in his rebus, quas extra dotem mulier habet, quas Graeci parapherna dicunt, nullam uxore prohibente habeat communionem nec aliquam ei necessitatem imponat. quamvis enim bonum erat mulierem, quae se ipsam marito committit, res etiam eiusdem pati ariam conditores legum aequitatis convenit esse fautores, nullo modo, ut dictum est, muliere prohibente virum in paraphernis se volumus immiscereius . Ex morte cuiuscumque personae sive mariti sive mulieris eandem partem, non
Abbreviated transcription (Latin):
docem reddi pactus fu̾it ur
stipulat᷑. ẜum conasse magiᷤᷤ
mulieri qͣm sibi aliꝙius ser¬
uasse extͣneus nõ stipulaudo
intelligimus omnẽ ꝑsonã¬
citra parentem ꝑuirilemsex¬
um ascendentem ⁊ in pot̾atẽ
docandam ꝑsonam hũtem.
parenti enim tacitam ex sti¬
pulatu acdõem donauius.
¶Et hoc ex rei uxorie acco¬
ne simili modo ex stipulatu
siquidem rei uxorie fuerat
actõ. nõ poterat solus pr̃ sm̃
cõsensu filie sue ag̾e. ⁊ si nec¬
dum acdõne mota ab hac lu¬
ce fuerat subtractus. ⁊ si cͧon¬
ad suos heredes cͣnsimittebat.
s rei uxorie ius ⁊ merstipula¬
cu accõnem cnͣs pon̾e satis hu¬
manum satispium satis uti¬
ie matͥmoniis ẽ. Et cuulex
uilia fundidotał italici ale¬
nacõnem ꝓhibebat si ama¬
rito nõ consenciente mulie¬
re. ẏpothecani autẽ nec si młi¬
er consenciebat int̾rogati su¬
mus si oportet huius modi
sanctõem nõ cantum super
italicis tantum modo fundis
s ꝓ omnib locum hr̃e. pla¬

Expanded text:
dotem reddi pactus fuerit vel stipulatus, cum donasse magis mulieri quam sibi aliquid ius servasse extraneus non stipulando intellegimus omnem citra parentem per virilem sexum adscendentem et in potestate dotandam personam habentem: parenti enim tacitam ex stipulatu actionem donamus. Et hoc ex rei uxoriae actione simili modo ex stipulatu ebatur, si quidem rei uxoriae fuerat actio, non poterat solus pater sine consensu filiae suae agere : et si necdum actione mota ab hac luce fuerat subtractus et si lis conad suos heredes transmittebat. Sed rei uxoriae ius et in ex stipulatu actionem transponere satis humanum, satis pium, satis utile matrimoniis est Et cum lex Iulia fundi dotalis Italici alienationem prohibebat fieri a marito non consentiente muliere, hypothecam autem nec si mer consentiebat, interrogati sumus, si oportet huiusmodi sanctionem non super Italicis tantummodo fundis, sed pro omnibus locum habere. Pla
Abbreviated transcription (Latin):
te nuꝑtu collocaret pactus sit
ut si maritus cuus suꝑ stitib
filiis comiminib in niu̾io de¬
cessiss pars pars dotis uberoꝵ
nomine retineatur eiusmodi
cantum conuencõ quo minꝰ
actõem integre dotis habeas ꝓ¬
sicere nõ potest.

Expanded text:
te nuptui collocaret, pactus sit, ut, si maritus tuus superstitibus filiis communibus in matrimonio decessisset, pars dotis liberorum nomine retineatur, eiusmodi tamen conventio, quominus actionem integrae dotis habeas, proficere non potest.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ auia spẽs areiuxorie actõe.
si qͣnͣdo ⁊ enimi extraneus dotẽ
dabat nulla stipulatõne. uł
pacto ꝓ restitucõne eius in
suam ꝑsonam facta quisqͥs
is fuerat mulier habebat rei
sito stipulacoruł is qui pacis¬
cebatur. habebat uł ex stipu¬
latu uł p̾scͥptis u̾bis ciuilem
actõnem. ¶ In p̾senti autẽ
nõ sit ẽẽ uolumus. s si nõspe
cialit̾ extrauens dotem cando
insuam ꝑsonam dotemsti¬
pulatꝰ ẽ ur pacdum fecerit.
tunc p̃sumatur mulierem
ip̃am stipulatõeui fecisse.
ut ei dos ex huiusmodi cãuac¬
cedat. Neq enim in hac sp̃e.
uoliminis uidẽi exͣncum. caci¬
cam stipulacõem fecisse. Ne
ꝙ. ꝓ mulicrib introduximꝰ.
hoc adu̾sus mulieres conu̾ta

Expanded text:
 alia species a rei uxoriae actione. Si quando etenim extraneus dotem dabat nulla stipulatione vel pacto pro restitutione eius in suam personam facto, quisquis is fuerat, mulier habebat rei sito stipulator vel is qui paciscebatur habebat vel ex stipulatu vel praescriptis verbis civilem actione 13a . In praesenti autem non sic esse volumcialiter extraneus dotem dando in suam personam dotem stipulatus est vel pactum fecerit, tunc praesumatur mulier ipsa stipulationem fecisse, ut ei dos ex huiusmodi casu accedat. Neque enim in hac specie volumus videri extraneum tacitam stipulationem fecisse, ne, quod pro mulieribus introduximus, hoc ad