comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ucũbĩ u̾sus. sed circũ ea loca castella disposuit. et t¬
mũitiõibꝰ se cõtine̾ cepit.Caesar mouit. & ꝓpiꝰcastra
castris cõtulit. Eodẽ tẽpore mane loricatꝰ unꝰ ex
legione uernacula ad nos trãsfugit.et nũtiauit
põpeiũ oppidanos ucubẽses cõuocasse.eisq: ita ĩꝑa¬
uisse ut diligẽtia adhibita ꝑꝗrerẽt:ꝗ essẽt suarũ
ꝑtiũ itẽq adu̾sariorũ uictorie fautores. hoc pͥu̾to
tẽpore in oppido ꝙ fuit capiũ seruus est pͥhẽsus
ĩcuniculo quẽ supra demõstrauimꝰ dominũ iugu¬
lasse. is uiuus est cõbustus. Idẽ tẽporis cẽturiões
loricati.uiii.ad caesarẽ trãsfugerũt ex legione
uernacula. & eꝗtes nr̃i cũ adu̾sariorũ eꝗtibꝰ con-¬
gressi sũt. et saucii aliqͦt occiderũt leui armatura.
ea nocte speculatores p̾hẽsi tres serui & unus:
ex legiõe u̾nacula. serui sũt incruce sublati. militi

Expanded text:
Ucubim versus et circum ea loca castella disposuit et Ucubim versus et circum ea loca castella disposuit et munitionibus se continere coepit: Caesar movit et propius castra castris contulit. Eodem tempore mane loricatus unus ex legione vernacula ad nos transfugit et nuntiavit Pompeium oppidanos Ucubensis convocasse eisque ita imperavisse, ut diligentia adhibita perquirerent qui essent suarum partium itemque adversariorum victoriae fautores. Hoc praeterito tempore in oppido quod fuit captum servus est prensus in cuniculo quem supra demonstravimus dominum iugulasse; is vivus est combustus. Idemque temporis centuriones loricati VIII ad Caesarem transfugerunt ex legione vernacula, et equites nostri cum adversariorum equitibus congressi sunt, et saucii aliquot occiderunt levi armatura. Ea nocte speculatores prensi servi III et unus ex legione vernacula. Servi sunt in crucem sublati, militi
Abbreviated transcription (Latin):
incẽdere. id si fecisset ei se promisit oĩa cõcessurũ
set ab oppidanis est occisus. Eadẽ nocte trãsfuga
nũtiauit põpeiũ et labienũ de iugulatiõ e oppi¬¬
uitiũ fecit usq ad tabulatũ secũdũ & tertium:
Eodẽ tẽpore promuro pugnauerũt acerrime:et
milias de muro se deiecit. et ad nos trãsiliit. dixit¬
q se cũ faĩlia cõstitutũ habuisse: ut una trãsfuge¬
rẽt ad caesarẽ. illã oppressã & iugulatã. hocꝰ
pͥterea tẽpore tabelle de muro sũt deiecte in quib:
scriptũ est inuẽtũ .l. mutius caesari . Simihiuitã
tribuis qͦniã acu. põpeio sũdesertꝰ qͣlẽ me illi p̾sti¬
ti.tali u̾tute & cõstãtia futurũ me inte ẽe pͥstabo
Eodẽ tẽpore oppidanorũ legati ꝗantea exierant
cesarẽ adierũt.sisibi uitã cõcederet se se ĩseq̃n¬
ti luce oppidũ ee dedituros. ꝗbꝰ respõdit se uitam

Expanded text:
incendere; id si fecisset, ei se promisit omnia concessurum. incendere; id si fecisset, ei se promisit omnia concessurum. set, ab oppidanis est occisus. Eadem nocte transfuga nuntiavit Pompeium et Labienum de iugulatione oppivitium fecit usque ad tabulatum secundum et tertium. Eodem tempore pro muro pugnarunt acerrime et milias de muro se deiecit et ad nos transsiliit dixitque se cum familia constitutum habuisse ut una transfugerent ad Caesarem; illam oppressam et iugulatam. Hoc praeterea tempore tabellae de muro sunt ri. Si mihi vitam tribues, quoniam ab Cn. Pompeio sum desertus, qualem me illi praestiti tali virtute et constantia futurum me in te esse praestabo'. Eodem tempore oppidani legati qui antea exierant Caesarem adierunt: si sibi vitam concederet, sese insequenti luce oppidum esse dedituros. Quibus respondit se Caesarem
Abbreviated transcription (Latin):
tiberiꝰ tullius cũ introeũtẽ .C. ãtonius in secutꝰ nõ esset
reu̾sus est ad portã & hoĩem apprehẽdit. ꝗ tyberius
cũ fieri aĩadutit. simul pugionẽ eduxit: & manũ
eiꝰ incidit: ita refugerũt ad caesarẽ. Eodẽq: tẽpore
signifer de legiõe pͥma trãsfugit. & ĩnotuit qͦ die eq̃stre
pͥliũ factũ esset suo signo ꝑisse hoĩes.xxxu. neq lice̾
dominus incesaris fuisset uxorẽ &e filiũ inoppido:
reliq̃rat domũ iugulauit. & ita clã a cesaris p̾sidus
cõpararẽt᷑. Ita luteris acceptis cũ in oppido reu̾si:¬
essẽt ꝗ mute glãdẽ inscriptã solebãt. In seq̃nti tẽ¬
ueĩre noctu ex adu̾sariorũ cõspectu sededucerẽt
ad mare u̾sum unũ respõdisse ut potiꝰ ad dimicã
latũ. Eodẽ tẽpore tabellarii eiꝰ dep̾hẽsi ꝗ adoppi¬
dũ ueniebãt. qͦrũ lrãs caesar oppidaĩs obiecit. et
ꝗuitã sibi pete̾t iussit turrẽ ligneã oppidanoꝵ

Expanded text:
Tib. Tullius; et cum introeuntem Catonem Antonius insecutus non esset, revertit ad portam et hominem apprehendit. Quod Tiberius cum fieri animadvertit, simul pugionem eduxit et manum eius incidit. Ita refugerunt ad Caesarem. Eodemque tempore signifer de legione prima transfugit, et innotuit, quo die equestre proelium factum esset, suo signo perisse homines XXXV, neque licere is castris fuisset — uxorem et filios in oppido reliquerat — dominum iugulavit et ita clam a Caesaris praesidiis compararentur. Ita litteris acceptis, cum in oppidum revertisse qui mittere glandem inscriptam solebat.51 . . . Insequenti temvenire, noctu ex adversariorum conspectu se deducerent ad mare versum; unum respondisse ut potius ad dimicanlatum. Eodem tempore tabellarii eius deprensi qui ad oppidum veniebant: quorum litteras Caesar oppidanis obiecit et, qui vitam sibi peteret, iussit turrem ligneam oppidanorum
Abbreviated transcription (Latin):
nũo ꝗ neq: in illiꝰ acie pͥmã fortunã neq in aduersa
secũdã obtintumus uictoriã ꝗ legionũ tot ĩpetus
sustẽtassẽt nocturnis diurnisq oꝑibꝰ gladiorũ ictꝰ
telorũq missus expectãtes uicti & deserti a põpeio
tua u̾tute suꝑati salutẽ a tua clemẽtia deposcimus:

Expanded text:
illius prospera acie primam fortunam neque in adversa secundam obtinuimus,45 qui legionum tot impetus sustentantes, nocturnis diurnisque operibus gladiorum ictus telorumque missus exceptantes, relicti et deserti a Pompeio, tua virtute superati salutem a tua clementia deposcimus
Abbreviated transcription (Latin):
ta.lxxx. In seq̃nti luce. Arguetiꝰ exitalia cũ eꝗtatu
uenissẽt. Ea nocte põpeiꝰ castra sua incẽdit. & ad cor¬
dubã u̾sus it̾ facere cepit. Rex noĩe indo ꝗcũ eꝗtatu
suas copias adduxerat dũcupidiꝰ agm ẽ adu̾sariorũ
ĩ seꝗt᷑ a uernaculis legiõibꝰ exceptꝰ est & int̾fectus i
Postero die eꝗtes nr̃i lõgiꝰ ad cordubã u̾sus ꝓsecuti
sũt eos ꝗ cõmeatꝰ ad castra põpeii ex oppido portabãt
ex his capti.l. cũ iumẽtis ad nr̃a adducti sũt castra
git. et noctu.iii. uigilia ĩoppido acerrime pugnatũ

Expanded text:
ta LXXX. § 10 Insequenti luce Arguetius ex Italia cum equitatu venissent. Ea nocte Pompeius castra sua incendit et ad Cordubam versus iter facere coepit. Rex nomine Indo, qui cum equitatu suas copias adduxerat, dum cupidius agmen adversariorum insequitur, a vernaculis legionariis exceptus est et interfectus. § 11 Postero die equites nostri longius ad Cordubam versus prosecuti sunt eos qui commeatus ad castra Pompei ex oppido portabant. Ex his capti L cum iumentis ad nostra adducti sunt castra.git; et noctis tertia vigilia in oppido acerrime pugnatum
Abbreviated transcription (Latin):
põpeiꝰ ex castris suis brachiũ cepit ad flumẽ salsum:
de statione sũt deiecti & ꝯccisi tres.Fodie.A.ualgius
senatoris filiꝰ cuiꝰ frater ĩcastris põpeii fuisset oĩbus
suis relictis equũ cõscẽdit & fugit. speculator de legiõe
glãs missa est ĩscripta qͦ die ad oppidũ capiẽdum
accederẽt sese scutũ e̾ẽ positurũ. qua spe nõnulli
dũ sine ꝑiculo murũ ascẽdere & oppido potri posse
ꝑtiũ essẽt cõseruati missos face̾ loricatos ꝗq presidii
causa p̾positi oppido a põpeio essẽt orabãt. ꝗbꝰ respõdit
cesar se cõditiones dare nõ acciꝑe solitũ.Qui cũ ĩoppi

Expanded text:
 die Pompeius ex castris suis bracchium coepit ad flumen Salsum dde statione sunt deiecti et occisi tres. Eo die A. Valgius senatoris filius, cuius frater in castris Pompei fuisset, omnibus suis rebus relictis equum conscendit et fugit. Speculator de legione temporis glans missa est inscripta: quo die ad oppidum capiundum accederent, se scutum esse positurum. Qua spe non nulli, dum sine periculo murum ascendere et oppido potiri posse partium essent, conservati . . . missos facere loricatos, qui praesidi causa praepositi oppido a Pompeio essent, orabant. Quibus respondit Caesar se condiciones dare, non accipere consuevisse. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
cõstituta: ut simul ascẽsusq habeat difficiles. ita
ab oppugnatõibꝰ natura loci detinẽt᷑. & ciuitates t¬
hispanie nõ fatile ab hoste capiũt᷑. id q in hoc conti¬
git bello. Nam cũ int̾ anteguã & ucubĩ ꝗ̃ ab oppida
supra sũt inscripta põpeiꝰ habuit castra cõstituta
in cõspectu duorũ oppidorũ suis castris circitꝰ milia
passuũ.iiii. Grumus est excellẽs natura ꝗ appellat᷑
castra postumiana. Ibi pͥsidii cã castellũ caesar ha
natura & remotꝰ erat a castris caesaris aĩadutebat¬
nõ eẽ cõmissurũ caesarẽ ut intãta loci difficultate ad

Expanded text:
constituta, ut simul aditus ascensusque habeat difficiles. Ita ab oppugnationibus natura loci distinentur, ut civitates Hispaniae non facile ab hoste capiantur; id quod in hoc contigit bello. Nam cum inter Ateguam et Ucubim, quae oppida supra sunt scripta, Pompeius habuit castra constituta in conspectu duorum oppidorum, ab suis castris circiter milia passuum IIII grumus est excellens natura, qui appellatur Castra Postumiana: ibi praesidi causa castellum Caesar habnatura et remotum erat a castris Caesaris, animadvertebatnon esse commissurum Caesarem ut in tanta loci difficultate ad
Abbreviated transcription (Latin):
nus eq̃s .r. ex castris adu̾sariorũ ad nos trãsfugit
Postero die ex legiõe uernacula milites sũt capti:
ab eqtibꝰ nr̃is duo ꝗd ixerũt se seruos ẽẽ cũ uenirẽt¬
cogniti sũt a militibꝰ ꝗ antea cũ habio & pedio fuerãt
et a trebonio trãsfugerãt. eis adignoscẽdũ nulla fa¬
cultas est data: & a militibꝰ nr̃is int̾fecti sũt. Idem
tẽporis capti tabellarii ꝗa corduba ad põpeium
missi erãt: ꝑperãq ad nr̃a castra ꝑuenerãt pͥcisis
mãibꝰ missi sũt facti. Pari cõsuetudine uigilia.ii.
ex oppido ignẽ multũ telorũq multitudinẽ iac¬
tãdo pene magnũ tẽpus cõsũpserũt. cõpluresq

Expanded text:
nus, ex castris adversariorum ad nos transfugit. § 12 Postero die ex legione vernacula milites sunt capti ab equitibus nostris duo, qui dixerunt se servos esse. Cum venirentcogniti sunt a militibus qui antea cum Fabio et Pedio fuerant . . . et a Trebonio transfugerant. Eis ad ignoscendum nulla facultas est data et a militibus nostris interfecti sunt. Idem temporis capti tabellarii, qui a Corduba ad Pompeium missi erant perperamque ad nostra castra pervenerant, praecisis manibus missi sunt facti. Pari consuetudine vigilia secunda ex oppido ignem multum telorumque multitudinem iactando bene magnum tempus
Abbreviated transcription (Latin):
magna ꝑs hoium ꝗ ĩcastris nr̃is erãt nõ dubitarunt
ꝗn eruptionẽ eo die essẽt facturi. Ita corona circũdata
pugnatũ est aliꝗͣdi uehemẽtissiẽ. simulq balista missa
a nr̃is turrẽ deiecit. qͣ adu̾sariorũ ꝗ in ea turẽ fuerãt
U. deiecti sũt. & puer ꝗ balistã solitꝰ erat obseruare

Expanded text:
magna pars hominum qui in castris nostris essent non dubitarunt quia eruptionem eo die essent facturi. Ita corona circumdata pugnatum est aliquamdiu vehementissime, simulque ballista missa a nostris turrem deiecit, qua adversariorum qui in ea turre fuerant quinque deiecti sunt et puer, qui ballistam sol
Abbreviated transcription (Latin):
cohors lurgauonẽsis adeũ. Cognito ciuitatis cõsilio
et signa exstatiõe trãffert. magna celerit᷑ cõmutano
rerũ ꝑfecto põte. magnis.u.ciuitatibꝰ ad amicitiã iũctiᷤᷤ
expedita re frumẽtaria: extĩctis rumoribꝰ de auxilus

Expanded text:
cohors Illurgavonensis ad eum cognito civitatis consilio cohors Illurgavonensis ad eum cognito civitatis consilio et signa ex statione transfert. magna celeriter commutatio rerum. perfecto ponte, magnis quinque civitatibus ad amicitiam adiunctis, expedita re frumentaria, exstinctis rumoribus de auxiliis
Abbreviated transcription (Latin):
fecto põte celerit̾ fortuna mutat᷑. illi ꝑt̾riti u̾tu.¬
te eꝗtũ minꝰ libẽ: minꝰ audact uagabãtur. ali nõ
longo a castris progressi spato ut celerẽ receptũ
habent angustiꝰ pabulãtur: alii lõgiore circuitui
custodias statiõesq eꝗtũ uitabãt: uͦt aliquo accepto
detrimẽto: aut procul eꝗtatu uiso ex medio itnẽ
proiectis sarcinis fugiebãt. Postremo et plures i¬
int̾mittere dies: et pͥtꝰ cõsuenidinẽ oĩum noctucõ¬
stituerãt cẽ pabulari. int̾im oscẽses &e calagurti¬
tani ꝗerãt cũ oscẽsibus cõtributi: mutũt adeum
legatos se seq ̃ꝑata facturos pollicẽtur. Hos tarad¬
coneses & iacetani et ansetani e ꝑaucis post dieb
illur gauonẽses ꝗ flumẽ biberũ am̃gũt insecunt᷑
Uetit ab his oĩbꝰ ut se frumẽto uuẽt. pͦollicẽt᷑ atꝙ
õibꝰ undiq cõꝗsitis iumẽtis in castra deportãt. trãsit aẽ

Expanded text:
erfecto ponte celeriter fortuna mutatur. illi perterriti virtuerfecto ponte celeriter fortuna mutatur. illi perterriti virtute equitum minus libere, minus audacter vagabantur; alias non longo a castris progressi spatio, ut celerem receptum haberent, angustius pabulabantur, alias longiore circuitu custodias stationesque equitum vitabant, aut aliquo accepto detrimento aut procul equitatu viso ex medio itinere proiectis sarcinis refugiebant. postremo et plures intermittere dies et praeter consuetudinem omnium noctu constituerant pabulari. Interim Oscenses et Calagurritani, qui erant cum Oscensibus contributi, mittunt ad eum legatos seseque imperata facturos pollicentur. hos Tarraconenses et Iacetani et Ausetani et paucis post diebus Illurgavonenses, qui flumen Hiberum attingunt, insequuntur. petit ab his omnibus, ut se frumento iuvent. pollicentur atque omnibus undique conquisitis iumentis in castra deportant. transit etiam
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃os. aut pluribꝰ nauibꝰ adorĩ singulas. aut remos trãs¬
currẽtes det̾ge̾ si possẽt cõtẽdebãt. Cũ propiꝰ erat ne¬
cessario uẽtũ ab sciẽna gubernatorũ atq: artificis
remigibꝰ minusq pitis gubernatiõibꝰ utebãtur. ꝗrepẽ¬
te ex oneraruis nauibꝰ exãt producti. neq dũ etiam
uocabulis armamẽtorũ cognitis tũ cẽ tarditate
et grauitate nauiũ ĩpediebãtur. Facte .n. subito
ex nuĩda materia nõ eũdẽ usũ celeritatis habue¬
rãt. Itaq dũ locus cõmũis ꝑugnãdi daretur equo
aĩo singulas binis nauibꝰ obiciebãt: atq iniecta ma¬
nu ferrea et retẽta utraq naue diu̾si pugnabãt
atq in hostiũ naues trãscẽdebãt. Et magno nũo
albicorũ et pastorũ int̾fecto ꝑtẽ nauiũ depͥmũt
nõnullas cũ hõibꝰ capiũt. reliꝗͣs ĩportũ cõpellũt
Codie naues massiliẽ siũ cũ his q̃ sũt capte int̾eũt
uim. hoc pͥmũ eũ casari ad ilerdã nũtiat᷑ simul ꝑ¬

Expanded text:
ros aut pluribus navibus adoriri singulas aut remos transcurrentes detergere, si possent, contendebant. cum propius erat necessario ventum, ab scientia gubernremigibus minusque peritis gubernatoribus utebantur, qui repente ex onerariis navibus erant producti nequedum etiam vocabulis armamentorum cognitis, tum etiam tarditate et gravitate navium impediebantur; factae enim subito ex umida materia non eundem usum celeritatis habuerant. itaque dum locus comminus pugnandi daretur, aequo animo singulas binis navibus obiciebant atque iniecta manu ferrea et retenta utraque navi diversi pugnabant atque in hostium naves transcendebant et magno numero Albicorum et portum compellunt. eo die naves Massiliensium cum his, quae sunt captae, intereunt viiii. Hoc cum primum Caesari ad Ilerdam nuntiatur, simul p
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃i locis excedẽ. et ĩceltberiã bellũ trãsfere. Huic cõ¬
silio sufragabat᷑ &̃ illa res qͣ ex duobꝰ cõtrariis generibꝰ
q̃ suꝑiore bello cũ .l. sertorio steterãt ciuitates iũctȩ
ĩbarbaris erat nomẽ obscuriꝰ. hĩc magnos eꝗtatus i¬
magnaq auxilia expectabãt. et suis locis bellũ ducẽ

Expanded text:
is excedere et in Celtiberiam bellum transferre. huic consilio subfragabatur etiam illa res, quod ex duobus contrariis generibus quae superiore bello cum Sertorio steterant civitates, victae in barbaris nomen obscurius. hic magnos equitatus magnaque auxilia exspectabant et suis locis bellum
Abbreviated transcription (Latin):
uonẽ cũ maiorẽ uĩ hĩturã existiãret: siꝓpiꝰ eas re¬
giones cũ exͥcitu accessisset ad legiões ꝓfectꝰ. unã ex
tribꝰ & .xxxui. secũ ducit. duas in egyptũ ad caesa.
mutit ir̃is eiꝰ euocatas. qͣrũ alt̾a bello alexãdrio
nõ occurit ꝗitinẽ t̾restri ꝑ syriã erat missa. Adiũ¬
git .cn. domitꝰ legiõi .xxxui.duas ab deiotaro:ꝗͣsi
ule disciplina atq armatura nr̃a cõpluẽs ã nos cõ¬
stiuitas hẽbat eꝗtesq .c. totidẽq ab ariobar⁊ as¬

Expanded text:
tionem cum maiorem vim habituram existimaret, si propius eas retionem cum maiorem vim habituram existimaret, si propius eas regiones cum exercitu accessisset, ad legiones profectus unam ex tribus, XXXVI., secum ducit, duas in Aegyptum ad Caesarem mittit litteris eius evocatas; quarum altera bello Alexandrino non occurrit, quod itinere terrestri per Syriam erat missa. Adiungit Cn. Domitius legioni XXXVI. duas ab Deiotaro, quas ille disciplina atque armatura nostra compluris annos constitutas habebat, equitesque C, totidemq
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinẽ existĩabat: si ꝑmanerẽt ĩcaesaris fide reges. pͥsi¬
diis qͦq nr̃is fore eos tutos. & si essẽt ĩgrati posse iisdẽ
pͥsidiis coherceri. Sic rebꝰ oĩbꝰ cõfectis & collocatis ip̃e¬
itinẽ t̾restri ꝓfectꝰ est in sẏriã. Dũ hec ĩegypto gerũt᷑
rex deiotarus ad domitiũ caluinũ cuicaesar asiã fini¬
timasq eiꝰ prouĩcias regiõesq adm̃istrãdas tradideat
uẽĩt oratũ: ne armeniã miorẽ regnũ suũ. ne ue capa¬
pecuniãq ꝓmissã caesari nõ posse ꝑsolue. Domitiuᷤ nõ
tãtũ ad explicãdos sũptꝰ rei militaris cũ pecuniã ne
sibiq in fama ee statuẽs regna sociorũ atq amicorũ
ab ex t̾no rege occupaĩ. nũtios cõfestĩ ad pharnacẽ
misit armeĩa capadociaq discedẽt: neue occupatiõe
belli ciuilis.p.x. ius maiestatẽq tẽtaret. hãc denũna

Expanded text:
pertinere existimabat, si permanerent in fide reges, praesipertinere existimabat, si permanerent in fide reges, praesidiis eos nostris esse tutos; si essent ingrati, posse isdem praesidiis coerceri. Sic rebus omnibus confectis et collocatis ipse profectus est in Syriam. § 34 Dum haec in Aegypto geruntur, rex Deiotarus ad Domitium Calvinum, cui Caesar Asiam finitimasque provincias administrandas tradiderat, venit oratum ne Armeniam minorem, regnum suum, neve Cappapecuniamque promissam Caesari non posse persolvere. Domitius, non tantum ad esibique infame esse statueret regna sociorum atque amicorum ab externo rege occupari, nuntios confestim ad Pharnacem misit, Armenia Cappadociaque decederet neve occupatione belli civi
Abbreviated transcription (Latin):
pͥcari offẽsos iratosq aĩos regũ erãt soliti adueniẽ¬
t caesari occurrerũt: seq: ei dediderũt.Caesar ĩfidẽ
receptos cõsolatꝰ:ꝑ hostiũ mũitiões in suã ꝑtẽ oppi¬
di magna gratulatiõe ueĩt suorũ: ꝗ nõ tãtũ bellum
reges cõstituit: qͦs ptolomeus testamẽto scripseat
duobꝰ pueris rege amisso: miõri tradidit regnum
maiori ex duabꝰ filiis cleo patre q̃mãserat in fide pͥ¬
sidiisq eiꝰ. minorẽ arsinoẽ cuiꝰ noĩe diu regnasse ĩpo¬
tẽt̾ ganimedẽ docuimꝰ deducẽ ex regno statuit. neqͣ
sibi ueteranas sexta secũ reducta ceteras reliꝗt'
quo firmiꝰ eẽt eorũ regnũ &e ĩpiũ. Quineq amorẽ
suorũ habẽ poterãt quo fidelut̃ ꝑmanerẽt incaesaris ami¬
citia. neq uetustans auctoritatẽ paucis diebꝰ reges con¬
stituti.Simul ad ĩꝑii nr̃i dignitatẽ utilitatẽq publicã

Expanded text:
precari offensos iratosque animos regum erant soliti, advenienprecari offensos iratosque animos regum erant soliti, advenienti Caesari occurrerunt seque ei dediderunt. Caesar in fidem receptos consolatus per hostium munitiones in suam partem oppidi magna gratulatione venit suorum, qui non tantum bellum reges constituit quos Ptolomaeus testamento scripseratam maiore ex duobus pueris, rege, amisso minori tradidit regnum maiorique ex duabus filiis, Cleopatrae, quae manserat in fide praesidiisque eius; minorem, Arsinoen, cuius nomine diu regnasse impotenter Ganymeden docuimus, deducere ex regno statuit, ne qus ibi veterana sexta secum reducta ceteras reliquit, quo firmius esset eorum regum imperium, qui neque amorem suorum habere poterant, quod fideliter permanserant in Caesaris amicitia, neque vetustatis auctoritatem, paucis diebus reges constituti. Simul ad imperi nostri dignitatem utilitatemque publicam
Abbreviated transcription (Latin):
alexã drini fugiẽtes aceruatĩ se de uallo p̾cipitarũt
in eã ꝑtẽ q̃ flum̃i erat adiũcta. Horũ pͥmis ĩ ip̃a fos¬
sa mũitiõis magna ruina oppressis:cetͥi faciliorẽ
sugã habuerũt. Cõstat fugisse ex castris regẽ ipsũ
receptũq in nauẽ : & multtudiẽ eorũ ꝗ ad ꝓxima s:
naues ãnatabãt demerso nauigio ꝑisse. Re felicissiẽ
celerimeq gesta: caesar magne uictorie fiducia: ꝓxĩo
t̾restri itinẽ alexãdriã cũ eꝗtibꝰ cõtẽdit. atq: ea ꝑte
oppidi uictor introiit q̃ p̾sidio hostiũ tenebatur.⁊
neq eũ cõsiliũ suũ fefellit: ꝗu hostes eo p̾lio audito
nihil iã de bello essẽt cogitatuĩ.Dignũ adueniens
fructũ u̾iutis & aĩ magnitudinis tulit. Oĩs .ni. mul¬
titudo oppidanorũ armis ꝓiectis mũitiõibꝰq suis:
relictis ueste ea sũpta ꝗͣ supplices dominãtes dep̾¬
cari cõsueuerũt: sacrisq õibꝰ ꝓlatis qͦrũ religione

Expanded text:
im se de vallo praecipitarunt in eam partem quae flumini erat adiuncta. Horum primis in ipsa fossa munitionis magna ruina oppressis ceteri faciliorem fugam habuerunt. Constat fugisse ex castris regem ipsum receptumque in navem multitudine eorum qui ad proximas navis adnatabant demerso navimagnae victoriae fiducia proximo terrestri itinere Alexandream cum equitibus contendit atque ea parte oppidi victor introiit quae praesidio hostium tenebatur. Neque eum consilium suum fefellit quin hostes eo proelio audito nihil iam de bello essent cogitaturi. Dignum adveniens fructum virtutis et animi magnitudinis tulit: omnis enim multitudo oppidanorum armis proiectis munitionibusque suis relictis, veste ea sumpta qua supplices dominantis deprecari consuerunt, sacrisque omnibus prolatis quorum religione
Abbreviated transcription (Latin):
natura mũita aĩadutẽt cõferctãq armatorũ multitu¬
dinẽ collocatã inuallo uide̾t: lassos itine ac pͥliãdo mili¬
tes ad oppugnãda castra succede̾ noluit. itaq nõ magͦ
int̾uallo relicto ab hoste castra posuit. Postero die castel¬
lũ ꝙ rex ĩ pxĩo uico nõ lõge a suis castris mũierat. bra¬
chuisq cũ oꝑe castrorũ cõiuxerat uici obtinẽ di causa
cesar aggressus oĩbꝰ copiis expugnat: nõ q id minori
uictoria ꝑt̾rius alexãdrinis ꝓtinꝰ castra regis oppugꝰ¬
ret.itaq: eo cursu quo refugiẽtes alexadrinos ex cas¬
tello incastra sũt milites ĩ secuti mũitiõibꝰ successerũt
acerimeq eminꝰ p̾liari cepũt. Duabꝰ ex ptibus additus
oppugnatiõis nr̃is dabat᷑. una qͣliberũ accessũ habẽ
demõstraui. alt̾a q̃ mediocre intuallũ intͥ castra et'
flumẽ nilũ hẽbat. Maxĩa & electissima alexãdri-¬

Expanded text:
natura munita animadverteret confertamque armatorum multitunatura munita animadverteret confertamque armatorum multitudinem collocatam in vallo videret, lassos itinere ac proeliando milites ad oppugnanda castra succedere noluit. Itaque non magno intervallo relicto ab hoste castra posuit. Postero die castellum, quod rex in proximo vico non longe a suis castris munierat bracchiisque cum opere castrorum coniunxerat vici obtinendi causa, Caesar aggressus omnibus copiis expugnat, non quo id minorvictoria perterritis Alexandrinis protinus castra regis oppugnaret. Itaque eo cursu, quo refugientis Alexandrinos ex castello in castra sunt milites insecuti, munitionibus successerunt acerrimeque eminus proeliari coeperunt. Duabus ex partibus aditus oppugnationibus nostris dabatur: una, quam liberum accessum habere demonstravi, altera, quae mediocre intervallum inter castra et flumen Nilum habebat. Maxima et electissima multi
Abbreviated transcription (Latin):
misit ꝗ trãsitu cesarẽ prohiberẽt: & eminꝰ ex ripis pͥ¬¬
liũ ĩpar inirẽt. Nullũ .i. ꝓcessũ u̾tꝰ hẽbat: aut ꝑiculũ
ignauia subibat. q̃ res incẽdit dolore milites eꝗtesq nr̃oᷤ
tẽpore eꝗtes germaĩ disꝑsi uada flumĩs q̃rẽtes ꝑtĩ'
dimissioribꝰ ripis flumẽ trãsnatarũt: & legionarii
magnis arboribꝰ excisis q̃ lõgitudĩe utrãq ripã cõtin¬
ge̾ possẽt & ꝓiectis repẽtino agge̾ iniecto flumẽ trãs¬
ierũt. qͦrũ ĩpetũ adeo ꝑtimuerũt hostes ut infuga spẽ
salutis collocarẽt. sed id frustra. nãq ex ea fuga pauci
ad regẽ refugerũt: pene oi reliqͣ multitudĩẽ intͥfecta
Cesar re pͥ̾clarissiẽ gesta: cũ subitũ aduẽtũ suũ iudicaẽt
magnũ t̾rorẽ alexãdrinis iniecturũ: ꝓtinꝰ uictor ad re¬
gis castra cõtẽdit. hec cũ & oꝑe magno uallata & loci

Expanded text:
misit qui transitu Caesarem prohiberent et eminus ex ripis promisit qui transitu Caesarem prohiberent et eminus ex ripis proelium impar inirent: nullum enim processum virtus habebat aut periculum ignavia subibat. Quae res incendit dolore milites equitesque nostempore equites Germani dispersi vada fluminis quaerentes partim demissioribus ripis flumen tranarunt, et legionarii magnis arboribus excisis, quae longitudine utramque ripam contingerent, proiectis eis repentinoque aggere iniecto flumen transierunt. Quorum impetum adeo pertimuerunt hostes ut in fuga spem salutis collocarent; sed id frustra: namque ex ea fuga pauci ad regem refugerunt paene omni reliqua multitudine interfecta. § 30 Caesar re praeclarissime gesta, cum subitum adventum suum iudicaret magnum terrorem Alexandrinis iniecturum, protinus victor ad castra regis pertendit. Haec cum et opere magno vallata et loci
Abbreviated transcription (Latin):
dũ. celerioͬi flum̃is nili nauigatiõe rex est usus: ĩ
quo magnã & paratã classẽ hẽbat. Caesar eodẽ itnẽ
uti noluit: ne nauibꝰ in flumĩe dimicaret: sed circũuectꝰ
est eo mari q africe ꝑtis ẽe dicit᷑: sicun supra demon¬
strauimꝰ. pͥus tamẽ regis copiis occurit: ꝗͣ is mitridatẽ
aggredi posset: eũq ad se uictorẽ incolumi exͥcitu.
recepit.Cõsederat cũ copiis rex loco natura munito
ꝙ erat ipse excelsior: plaĩnes ex oĩbꝰ ꝑtibꝰ subierta. tͥbꝰ
autẽ ex lateͬibꝰ uariis gene̾ mũinõibꝰ tegebat᷑. Unũ latꝰ
erat adiectũ flum̃i nilo. alterũ editissiõ loco ductũ ĩ
ꝑtẽ castrorũ obtĩebat.tertiũ palude cingebat᷑. Inter
castra caesaris flumẽ int̾cedebat ãgustũ altissimis ri¬
pis. q in nilũ effluebat. aberat autẽ a castris regis mi
eꝗtatũ õem expeditosq delectos pedites ad id flumeni

Expanded text:
dum. Celeriore fluminis Nili navigatione rex est usus, in dum. Celeriore fluminis Nili navigatione rex est usus, in quo magnam et paratam classem habebat. Caesar eodem itinere uti noluit, ne navibus in flumine dimicaret, sed circumvectus est eo mari, quod Africae pars esse dicitur, sicuti supra demonstravimus; prius tamen regis copiis occurrit, quam is Mithridaten aggredi posset, eumque ad se victorem incolumi exercitu recepit. Consederat cum copiis rex loco natura munito, quod erat ipse excelsior planitie ex omnibus partibus subiecta; tribus autem ex lateribus variis genere munitionibus tegebatur: unum latus erat adiectum flumini Nilo, alterum editissimo loco ductum, ut partem castrorum obtineret, tertium palude cingebatur. § 29 Inter castra et Caesaris iter flumen intercedebat angustum altissimis rupis, quod in Nilum influebat, aberat autem ab regis castris milperisset, equitatum omnem expeditosque delectos pedites ad id flumen
Abbreviated transcription (Latin):
misit. ꝗbꝰ uel suꝑaĩ deleriq mytridatẽ uel sine dubio
retineri posse credebat. Quẽ ad modũ autẽ optabat
eũ uĩci sic satis hẽbat int̾clusũ acaesare a se reti¬
neri q̃ pͥme copie flumẽ ad delta trãsire & mitͥ¬
dati occurrẽ potuerũt pͥliũ cõmiserũ festinãteᷤ
preriꝑe subsequẽtis uictorie societatẽ. Quorũ ĩpetũ
mitridates magna cũ prudẽtia cõstãtiaq u̾tutum¬
uallatis sustinuit. Cũ uoͬ incaute atq ĩsolẽt᷑ suc¬
cedere eos mũitionibꝰ uideͬt: eruptiõe ũdiq facta
magnũ num eorũ int̾fecit. qͥ nisi locorũ notitia
reliꝗ se texissẽt: ꝑtĩq in nauibꝰ ꝗbꝰ flumẽ trãsierãt
recepissẽt: fũditꝰ deleti essẽt. ꝗut paululũ ab illo'
eadẽ hec accidisse rex.ita pene sub idẽ tẽpꝰ & rex
ad oppͥmẽdũ mitridatẽ ꝓficiscit̾ & cesar ad recipiẽ¬

Expanded text:
misit, quibus vel superari delerique Mithridaten vel sine dubio misit, quibus vel superari delerique Mithridaten vel sine dubio retineri posse credebat. Quem ad modum autem optabat eum vinci, sic satis habebat interclusum a Caesare a se retineri. Quae primae copiae flumen a Delta transire et Mithridati occurrere potuerunt, proelium commiserunt festinantes praeripere subsequentibus victoriae societatem. Quorum impetum Mithridates magna cum prudentia consuetuvallatis sustinuit; cum vero incaute atque insolenter succedere eos munitionibus videret, eruptione undique facta magnum numerum eorum interfecit. Quod nisi locorum notitia reliqui se texissent partimque in navis quibus flumen transierant recepissent, funditus deleti essent. Qui ut paulum ab illo eadem haec accidisse rex. Ita paene sub idem tempus et rex ad opprimendum Mithridaten proficiscitur et Caesar ad recipien
Abbreviated transcription (Latin):
tiplici p̾sidio tenacit̾ ꝓpugnãtibꝰ & copiarũ magͥtudiẽ
qͣs integras uulneratis defessisq subiciebat.:& ꝑ se¬
uerãtia cõstãtiaq oppugnãdi. qͦ die est aggressus
ĩ suã redegit potestatẽ. p̾sidiũq suũ ibi collocauit.
Ende rebene gesta alexãdriã adcaesarẽ cõtẽdit oẽs
eas regiões ꝑ qͣs it faciebat auctõitate ea q̃ plerũq
adest uictõi placa̾t: atq: ĩ amicitiã cesaris redegeat
Locus est fere regionũ illarũ nobilissimꝰ nõ longe ab
alexã dria ꝗ nõiat̃ delta: qͥ nomẽ a similitudiẽ lr̃e
cepit. Nã ꝑs q̃dã flum̃is nili deriuata int̾se duobꝰ
itineribꝰ paulatĩ mediũ int̾ se spatiũ linq̃ns diu̾sis¬
simo ad litus int̾uallo a mari cõiũgit᷑. Cui loco cũ
appropĩqͣre mytridatẽ rex cognouisset & trãs¬
eũ dũ ei flumẽ sciret: magnas adu̾sus eũ copiasi

Expanded text:
tiplici praesidio pertinaciter propugnantibus et copiarum magnitudine, tiplici praesidio pertinaciter propugnantibus et copiarum magnitudine, quas integras vulneratis defessisque subiciebat, et perseverantia constantiaque oppugnandi quo die est aggressus in suam redegit potestatem praesidiumque ibi suum collocavit. Inde re bene gesta Alexandream ad Caesarem contendit omnisque eas regiones per quas iter faciebat auctoritate ea quae plerumque adest victori pacarat atque in amicitiam Caesaris redegerat. § 27 Locus est fere regionum illarum nobilissimus non ita longe ab Alexandrea, qui nominatur Delta; quod nomen a similitudine litterae cepit: nam pars quaedam fluminis Nili derivata duobus itineribus paulatim medium inter se spatium relinquens diversissimo ad litus intervallo mari coniungitur. Cui loco cum appropinquare Mithridaten rex cognovisset et transeundum ei flumen sciret, magnas adversus eum copias
Abbreviated transcription (Latin):
lõgiꝰ insecutꝰ parũ celerit in seq̃ntibꝰ reliꝗs circũuẽtꝰ
ab alexãdrinis est:cui subsidiũ nẽo tulit: siue ꝗ in:
ipso saris pͥsidii ꝓ u̾tute ac felicitate eiꝰ putarẽt esse
siue q ipsi sibi tĩebãt. Itaq unꝰ ex oĩbꝰ eo pͥlio bene rẽ
gessit. solus cũ sua qͣdrireme uictrice ꝑiit.Sub idẽ
tẽpꝰ mytridates ꝑgamenꝰ magne nobilitatis domi:
sciẽtie & inbello & u̾tutis fidei dignitatisq ĩ amicita
cesaris missis in syriã ciliciãq ĩmitio belli alexãdri¬
ni ad auxilia accersẽda cũ magnis copiis qͣs celerit᷑
et ꝓpẽsissima ciuitatũ uolũtate & sua diligẽtia con¬
fecerat inͣe pedestri quo cõiũgit̾ egypiꝰ sẏrie pelu¬
siũ adducit. Id ꝙ oppidũ firmo p̾sidio occupatũ abi¬
achilla ꝓpt̾ oportũitatẽ loci: nãq tota egyptꝰ marit¬
umo accessu pharo pedestriq pelusio uelut castr is
mũita existĩat᷑: repẽte magnis circũdatũ copiis mul¬

Expanded text:
longius insecutus parum celeriter insequentibus reliquis circumventus est ab Alexandrinis. Cui subsidium nemo tulit, sive quod in ipso satis praesidi pro virtute ac felicitate eius putarent esse, sive quod ipsi sibi timebant. Ita, qui unus ex omnibus eo proelio bene rem gessit, solus cum sua quadriremi victrice perit. § 26 Sub idem tempus Mithridates Pergamenus, magnae nobilitatis domi scientiaeque in bello et virtutis, fidei dignitatisque in amicitia Caesaris, missus in Syriam Ciliciamque initio belli Alexandrini ad auxilia arcessenda, cum magnis copiis, quas celeriter et propensissima civitatium voluntate et sua diligentia confecerat, itinere pedestri, quo coniungitur Aegyptus Syriae, Pelusium adducit:10 idque oppidum firmo praesidio occupatum Achillae propter opportunitatem loci — namque tota Aegyptus maritimo accessu Pharo, pedestri Pelusio velut claustris munita existimatur —, repente magnis circumdatum copiis mul
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ etatẽ atq infirmitatẽ magnũ dolorẽ acciꝑẽt: neq:
se ꝗcꝗͣ profice̾ uiderẽt:rũoresq existerẽt magna caes.
pͥsidia t̾restri itine sẏria ciliciaq adduci: q nõdũ au-¬
ditũ caesari erat: cõmeatũ ꝗ mari nr̃is supportabatur
int̾ciꝑe statuerũt. Itaq: expedits nauigiis locis idõeis
ad canopũ instatiõe dispositis nauibꝰ insidiabãt᷑ nr̃is
cõmeatibꝰ. Quod ubi caesari nũtiatũ est classẽ iubet ex¬
pediri atq instrui. pͥficit huic tiberiũ ueronẽ: ꝓficis.¬
cũtur in ea classe rhodie. naues:atq: iniis heufranor
sine qͦ nulla unꝗͣ dimicatio mariniã nulla cuiꝗͣ ẽ paꝵ
felicit̾ cõfecta erat.At fortuna q̃ plerũq: eos qͦs plurĩs
beneficiis ornauit ad duriorẽ casũ reseruat suꝑiorũ
tẽporũ dissimilis heufranorẽ ꝑseq̃bat᷑.Nã cũ ad cano¬
pũ uẽtũ esset instructaq uirĩq classis esset. & cõfliriᷤᷤ.

Expanded text:
etatem atque infirmitatem magnum dolorem acciperent neque se quicquam proficere viderent, rumoresque exsisterent magna Caesari praesidia terrestri itinere ex Syria Ciliciaque adduci, quod nondum auditum Caesari erat, commeatum, qui mari nostris supportabatur, intercipere statuerunt. Itaque expeditis navigiis locis idoneis ad Canopum in statione dispositis navibus insidiabantur nostris commeatuque. Quod ubi Caesari nuntiatum est, universam classem iubet expediri atque instrui. Praeficit huic Tiberium Neronem. Proficiscuntur in ea classe Rhodiae naves atque in his Euphranor, sine quo nulla umquam dimicatio maritima, nulla etiam parum feliciter confecta erat. At fortuna, quae plerumque eos quos plurimis beneficiis ornavit ad duriorem casum reservat, superiorum temporum dissimilis Euphranorem prosequebatur. Nam cum ad Canopum ventum es
Abbreviated transcription (Latin):
id ꝙ magis illorũ nature cõueniebat. ducẽ ad bellũ ge¬
rẽdũ regẽ habẽ uellẽt: splẽdidiꝰ atq hõestiꝰ se cõtra.
regẽ ꝗͣ cõtra cõuenarũ ac fugitiuorũ manũ bellũ eẽ
gesturũ. Itaq regẽ cohortatꝰ ut cõsulẽt regno patͥno.
parcẽt p̾clarissiẽ prĩe q̃ turpibꝰ incẽdiis &e ruinis eet de
deret ut ad hostes armatos eũ mutͬet:dextra dextrã
tenẽs dimute cepit adultũ iã etate puerũ. At regius
aĩus disciplinis fallacissimis eruditꝰ ne agẽtis sue mo¬
ribꝰ degeneraret. flẽs orare cõtra caesarẽ cepit ne sei
si illa sẽtiret: fore eũ secũ affirmãs ad suos dmisit
Ille ut ex carceribꝰ in liberũ cursũ emissus. adeo cõtra caesarẽ
gaudio uideret᷑ ꝓfusise. Accidisse hoc cõplures caesariᷤ
legati amici cẽturiones. militesq letabat̃. qͥ nimi

Expanded text:
id, quod magis illorum naturae conveniebat, ducem ad bellum geid, quod magis illorum naturae conveniebat, ducem ad bellum gerendum regem habere vellent, splendidius atque honestius se contra regem quam contra convenarum ac fugitivorum manum bellum esse gesturum. Itaque regem cohortatus ut consuleret regno paterno, parceret praeclarissimae patriae, quae turpibus incendiis et ruinis esset defderet ut ad hostis armatos eum mitteret, dextra dextram tenens dimittere coepit adulta iam aetate puerum. At regius animus disciplinis fallacissimis eruditus, ne a gentis suae moribus degeneraret, flens orare contra Caesarem coepit ne se si illa sentiret, fore eum secum adfirmans ad suos dimisit. Ille, ut ex carceribus in liberum cursum emissus, adeo contra Caesarem gaudio videretur profudisse. Accidisse hoc complures Caesaris legati, amici, centuriones militesque laetabantur, quod nimia
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗͣ incitãdi ad pugnãdũ. Alexãdrini cũ romaõs & secũ¬
dis rebꝰ cõfirmaĩ & adu̾sis incitaͬi uident: neq ullum
belli tũc casũ noscent quo possẽt e̾e̾ firmioͬe s ut cõiec¬
tura cõ seꝗ possumꝰ ut admõiti a regis amicis qui ini
caesaris erãt p̾sidiis aut suo pͥore cõsilio ꝑ occultos nũ¬
uos regis ꝓbato legatos ad cesarẽ miserũt ut dimurẽt
regem trãsireq ad suos patetur. paratũ .n. oẽm multi¬
tudinẽ cõfectã ẽẽ tedio puelle fiduciaio regno domi¬
natione crudelissima ganiẽdis. face id q rex ĩꝑasset
Quo si auctoͬe in cesaris fidẽ amicitiãq uẽturi essent
nulliꝰ ꝑiculi tĩorẽ multitudini foͬe ĩpedimẽto qͦminꝰ
se dederĩt.Caesar &si fallacẽ gẽtẽ sẽꝑq alia cogitãtẽ
alia simulãtẽ bene cognitã hẽbat: tamẽ petẽtibꝰ dare
ueniã utile cõstituit ẽẽ. Quod siqͦ facto sentiret ea q̃
postularet mãsurũ infide dimissũ regẽ credebat. Si

Expanded text:
i ad pugnandum. § 23 Alexandrini cum Romanos et secundis rebus confirmari et adversis incitari viderent neque ullum belli tertium casum nossent quo possent esse firmiores, ut coniectura consequi possumus, aut admoniti a regis amicis qui in Caesaris erant praesidiis, aut suo priore consilio per occultos nuntios regi probato legatos ad Caesarem miserunt, ut dimitteret regem transireque ad suos pateretur: paratam enim omnem multitudinem esse, confectam taedio puellae, fiduciario regno, dominatione crudelissima Ganymedis, facere id quod rex imperasset; quo si auctore in Caesaris fidem amicitiamque venturi essent, nullius periculi timorem multitudini fore impedimento quo minus se dederent. § 24 Caesar etsi fallacem gentem semperque alia cogitantem, alia simulantem bene cognitam habebat, tamen petentibus dare veniam utile esse statuit, quod, si quo pacto sentirent ea quae postularent, mansurum in fide dimissum regem credebat, sin,
Abbreviated transcription (Latin):
mũicipia aẽ diu̾sis ꝑtibꝰ cõiũcta. neq .n. ex marsis:
pelignisq ueĩebat ut ꝗ suꝑiõe nocte incõtuberniis.
accipiebatur: nõ nulli &̃ ab his ꝗdiligẽtioͬe s uidei
uolebãt figebãtur. Quibꝰ decansis cõsilio cõuosato¬

Expanded text:
. municipia etiam diversis partibus coniuncta. ;neque enim ex Marsis . municipia etiam diversis partibus coniuncta. ;neque enim ex Marsis Paelignisque veniebant ut qui superiore nocte in contuberniis accipiebantur, nonnulla etiam ab his, qui diligentiores videri volebant fingebantur. Quibus de causis consilio co
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmã sacramẽti qͥ apud domitiũ atq apud se qͣsto¬
rẽ dixissẽt meõriã depone̾nt: neu cõtra eos arma
feret ꝗeadẽ eͥent usi fortuna: eadẽq in obsidiõe per¬
pessi. neu pro his pugnarẽt a ꝗb in cõtumeliã ꝑfuge
appellarẽtur.his pauca ad spẽ larginõis addidit
q̃ ab sua liberalitate si se atq actiũ secuti e̾ent ex¬
pectare deberẽt. Hac hĩta oratiõe nullã in partẽ:
ab ex̾citu curiõis fit significatio. atq ita suas ut ꝙ
copias reducit. atq in castris curiõis magnꝰoium
incessit timor. Nã isuarus hoĩum sermonibus.
celerit̾ auget᷑. unus ꝗsq .n. opiniões fingebat: & ad id
ꝙ ab alio audierat sui aliꝗqͥ timoris augebat. hoc ubi t¬
uno auctoͬe ad plures ꝑmanauerat:atq aliꝰ alii tra¬
q̃ paulo ante apud adu̾sarios fuerãt. Nam & cesariᷤᷤ
beneficiũ mutauerat cõsuenido qua offerrentur

Expanded text:
primi sacramenti, quod apud Domitium atque apud se quaestoprimi sacramenti, quod apud Domitium atque apud se quaestorem dixissent, memoriam deponerent, neu contra eos arma ferrent, qui eadem essent usi fortuna eademque in obsidione perpessi, neu pro iis pugnarent, a quibus contumelia perfugae appellarentur. huc pauca ad spem largitionis addidit, quae ab sua liberalitate, si se atque Attium secuti essent, expectare deberent. hac habita oratione nullam in partem ab exercitu Curionis fit significatio, atque ita suas uterque copias reducit. Atque in castris Curionis magnus omnium incessit timor animis; is variis hominum sermonibus celeriter augetur. unusquisque enim opiniones fingebat, et ad id, quod ab alio audierat, sui aliquid timoris addebat. hoc ubi uno auctore ad plures permanaverat atque alius alii traquae paulo ante apud adversarios fuerant . nam etiam Caesaris beneficia mutaverat consuetudo qua offerrentur
Abbreviated transcription (Latin):
ad actiũ uarũ ꝑfugiũt. Hi siue uere quã habuerãti
opinionẽ ad eũ ꝑferũt: siue ẽ auribꝰ uari seruiuĩt: nã
q̃ uolumus et credimꝰ libẽt̾ & q̃ sentimꝰ ip̃i reliquos:
sẽtiẽ sꝑamꝰ: cõfirmãt ꝗͥẽ certe touꝰ exciꝰ aĩos aliȩnos
eẽ a curione maxĩeq opꝰ est in cõspectũ ex̾citũ uenire
et colloquẽdi dare facultatẽ. Qua opinione adduct
uarꝰ posto die mane legiões ex castris dne. faciti
idẽ curio. atq una ualle nõ magna int̾iecta suas ut̾ꝙ
copias instruit. Erat in ex̾citi uari sextꝰ ꝗntiliꝰ uarꝰ
quẽ fuisse corfini supra demõstratũ est. Hic dimiss
acaesare in africã uenerat. legiõesq: eas trãsduxe
paucis mutatis cẽturiõibꝰ iidẽ ordies maĩpulique
cõstaret. Hãc nactꝰ appellanoĩs causã ꝗnuliꝰ circui¬
re aciẽ curiõis arq: obsecrare cepit milites:ne.

Expanded text:
ad Attium Varum perfugiunt. hi sive vere quam habuerant ad Attium Varum perfugiunt. hi sive vere quam habuerant opinionem ad eum perferunt, sive etiam auribus Vari serviunt — nam quae volumus, ea credimus libenter, et quae sentimus ipsi, reliquos sentire speramus — confirmant quidem certe totius exercitus animos alienos esse a Curione, maximeque opus esse in conspectum exercitus venire et colloquendi dare facultatem. qua opinione adductus Varus postero die mane legiones ex castris educit. facit idem Curio, atque una valle non magna interiecta suas uterque copias instruit. Erat in exercitu Vari Sex. Quintilius Varus quem fuisse Corfinii supra demonstratum est. hic dimissus a Caesare in Africam venerat, legionesque eas traduxerapaucis mutatis centurionibus idem ordines manipulique constarent. hanc nanctus appellationis causam Quintilius circumire aciem Curionis atque obsecrare milites coepit, ne
Abbreviated transcription (Latin):
coclamatiõ e ĩꝑator appellat᷑. posteroq die uticã exer¬
citũ ducit. et prope oppidũ castra poĩt. Nondũ ope castͤ
ꝑfecto eꝗtes ex statione nũtiãt magna auxilia eꝗtũ pedi¬
tũq ab rege missa uticã uẽire. eodẽq tẽpõe uis magna
pulueris cernebat᷑: et uestigio tẽporis pͥmũ agmẽ eãt
in cõspectu. Nouitate rei curio ꝑmotꝰ pͥmutit eꝗtes qui
pͥmũ ĩpetũ sustineãt ac morẽtur. ip̃e celerit̾ ab opere
de ductis legiõibꝰ aciẽ instruit: eꝗtesq cõmutũt plium
Et priusꝗͣ plane legiões ex plicai & cõsiste̾ possẽt tota
auxilia regis ĩpedita ac ꝑturbata qͥ nullo ordine eti
sine tĩore it fecerãt infugã se coniciũt. eꝗtatuq õi
sere in columi ꝗ se ꝑlitora celerit inoppidũ recepit
magnũ peditũ nuͣm int̾ficiũt. Proxĩa nocte cẽturiões
marsi duo ex castris curiois cũ maĩpularibꝰ suis xxii.

Expanded text:
conclamatione imperator appellatur, posteroque die Uticam exerconclamatione imperator appellatur, posteroque die Uticam exercitum ducit et prope oppidum castra ponit. nondum opere castrorum perfecto equites ex statione nuntiant magna auxilia equitum peditumque ab rege missa Uticam venire; eodemque tempore vis magna pulveris cernebatur, et vestigio temporis primum agmen erat in conspectu. novitate rei Curio permotus praemittit equites, qui primum impetum sustineant ac morentur; ipse celeriter ab opere deductis legionibus aciem instruit. equitesque committunt proelium, et, priusquam plane legiones explicari et consistere possent, tota auxilia regis impedita ac perturbata, quod nullo ordine et sine timore iter fecerant, in fugam coiciunt equitatuque omni fere incolumi, quod se per litora celeriter in oppidum recipit, magnum peditum numerum interficiunt. Proxima nocte centuriones Marsi duo ex castris Curionis cum manipularibus suis xxii
Abbreviated transcription (Latin):
more ex agris inurbẽ cõferebãt᷑. huc eꝗqtatũ mutit
ut diriꝑet atq habẽt loco pͥde. eodẽq tẽpore his rebus
subsidio. dc. eꝗtes numide ex oppido peditesq cccc. mit¬
ñiir uarrõi quos auxilii cã rex iuba paucis diebꝰ ante
uticã miserat. Nuic et paternũ hospitiũ cũ põpeio eti
se. neq uoͦ pͥmũ ĩpetũ nr̃orũ numide fere̾ potuerũt. sed
intfectis circit᷑.cxx. reliꝗ se in castra ad oppidũ recepũt
nterĩ aduẽtu lõgarũ nauiũ curio pronũtiari onerariis
nauibꝰ iubet q̃ stabãt ad uticã nũo circit᷑.cc. se in hostiũ
hĩturũ loco ꝗnõ ex uestigio ad castra corneliana uela¬
duxisset. qua pronũtiatione facta tẽpoͬis pũcto subla¬
ns ãcoris ões uticã relĩquũt. et quo ĩꝑatũ est trãseunt.
q̃ res oĩum rerũ copia cõpleuit excitũ. His rebꝰ gestis
curio se incastra ad bagradã recepit. atq uniu̾si excitus

Expanded text:
more ex agris in urbem conferebantur. huc equitatum mittit, more ex agris in urbem conferebantur. huc equitatum mittit, ut diriperet atque haberet loco praedae; eodemque tempore his rebus subsidio dc equites Numidae ex oppido peditesque cccc mittuntur a Varo, quos auxilii causa rex Iuba paucis diebus ante Uticam miserat. huic et paternum hospitium cum Pompeio et se; neque vero primum impetum nostrorum Numidae ferre potuerunt, sed interfectis circiter cxx reliqui se in castra ad oppidum receperunt. interim adventu longarum navium Curio pronuntiari onerariis navibus iubet, quae stabant ad Uticam numero circiter cc, se in hostium habiturum loco, qui non ex vestigio ad Castra Cornelia naves traduxisset. qua pronuntiatione facta temporis puncto sublatis ancoris omnes Uticam relinquunt et, quo imperatum est, transeunt. quae res omnium dam recipit atque universi exercitus
Abbreviated transcription (Latin):
legiõibꝰ reliꝗt. ip̃e cũ eꝗtatu procedit ad castra explorã¬
da corneliana: ꝙ is locus ꝑidoneus castris hẽbat᷑. id
autẽ est iugũ directũ inmare eminẽs utraq: ex parts
pͥruptũ atq asꝑũ. sed tamẽ paulo leĩore fastigio ab ea
ꝑte q̃ ad uticã u̾git. ab est directo itne̾ ab utca paulo:
ampliꝰ passuũ mille. Sed hoc itine̾ est fons qͥ maͬe succedit
lõge lateq is locus restagnat. quẽ siꝗs uitare uolueit
sex miliũ circuitu in oppidũ ꝑueĩt. Hoc explorato loco
curio castra uari cõspicit muro oppidoq cõiũcta ad
portã q̃ appellat᷑ bellica ad modũ mũĩta natura loci
una ex ꝑte ipso oppido utica: alt̾a atheatro ꝗ est op
pidũ ante subtractiõibꝰ eiꝰ oꝑis maxĩs aditu ad castra
difficili & angusto. Simul aĩadiitit multa undiq por¬
tari arq agi plenissimis uiis: q̃ repẽtini tumultus ti¬

Expanded text:
legionibus relinquit; ipse cum equitatu antecedit ad Castra exploranlegionibus relinquit; ipse cum equitatu antecedit ad Castra exploranda Cornelia, quod is locus peridoneus castris habebatur. id autem est iugum derectum eminens in mare, utraque ex parte praeruptum atque asperum, sed tamen paulo leniore fastigio ab ea parte, quae ad Uticam vergit. abest derecto itinere ab Utica paulo amplius passus mille. sed hoc itinere est fons, quo mare succedit longius, lateque is locus restagnat; quem siqui vitare voluerit, vi milium circuitu in oppidum pervenit. Hoc explorato loco Curio castra Vari conspicit muro oppidoque coniuncta ad portam, quae appellatur Belica, admodum munita natura loci, una ex parte ipso oppido Utica, altera a theatro, quod est ante oppidum, substructionibus eius operis maximis, aditu ad castra difficili et angusto. simul animadvertit multa undique portari atque agi plenissimis viis, quae repentini tumultus ti