comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
urbi fundamenta ieciartem iamscelere emptam sabinihabent. inde hunc armati supenata media ualle
tendunt attupate deum hominem que h inc saltem artehostes. deme terrorem romanis fugam que foedan
te hicego tibi templum statori ioui quod monumente sit posteris tua presentiope seruatam urbemẽ
uoueto he pnteatus uelutissensis se Tauditas preces hinc inquit romani iuppiter optimus maximus
resistereat que itentre pugnamiub& resutere romanitam quam caelestiuoce iussi ipse ad primo res
romulus ꝓuolat m&tius curtius absabinis pranceps abarte decu currentt . & effusos egerat roma nos
toto quantum foro spatiumest nec proculiam a porta palatuenit : clamitans uicimus perfidos hospites in bel¬
les hostes. iamsciunt longe aliudeẽ uirgines rtpere. aliud pugnare cumuiris In eum hȩc gloriantem cum

Expanded text:
urbi fundamenta ieci. arcem iam scelere emptam Sabini habent; inde huc armati superata media ualle urbi fundamenta ieci. arcem iam scelere emptam Sabini habent; inde huc armati superata media ualle tendunt; at tu, pater deum hominumque, hinc saltem arce hostes; deme terrorem Romanis fugamque foedam siste. hic ego tibi templum Statori Ioui, quod monumentum sit posteris tua praesenti ope seruatam urbem esse, uoueo.' haec precatus, ueluti sensisset auditas preces, 'hinc' inquit, 'Romani, Iuppiter optimus maximus resistere atque iterare pugnam iubet.' restitere Romani tamquam caelesti uoce iussi: ipse ad primores Romulus prouolat. Mettius Curtius ab Sabinis princeps ab arce decucurrerat et effusos egerat Romanos toto quantum foro spatium est. nec procul iam a porta Palati erat, clamitans: 'uicimus perfidos hospites, imbelles hostes; iam sciunt longe aliud esse uirgines rapere, aliud pugnare cum uiris.' in eum haec gloriantem cum
Abbreviated transcription (Latin):
illi proaures donis congesta sunt quieam expacto tradendi quodinsinis tris manibus esset defecto arma
petistis dicant & fraudeuisam agere suam ipsam peremptam mertede tenuere tamen artem sabini atque
inde postero die cumromanus exeratus instructus qđ interpalatinum capitolinum que collem campiest
compless& non prius descenderunt in aequum. quam int &cupiditate recupenandȩ artis stimulante ani¬
mos in aduersum romanis ubierem principes utrique pugnam ciebant absabinis metius curtius abro¬
manis hostius hostilius hicrem romanam ini quoloco ad prima signa animoatque audacia sustinebat
ut hostius cedit. confestim romana indinatur acies fusa que est adueterem portam palaturo mulus
&ipseturba fugientium actus arma ad celumtollens iuppitertuis inquitius sus auibus hic in palatio prima

Expanded text:
illi pro aureis donis congesta. sunt qui eam ex pacto tradendi quod in sinistris manibus esset derecto arma illi pro aureis donis congesta. sunt qui eam ex pacto tradendi quod in sinistris manibus esset derecto arma petisse dicant et fraude uisam agere sua ipsam peremptam mercede. tenuere tamen arcem Sabini; atque inde postero die, cum Romanus exercitus instructus quod inter Palatinum Capitolinumque collem campi est complesset, non prius descenderunt in aequum quam ira et cupiditate reciperandae arcis stimulante animos in aduersum Romani subiere. principes utrimque pugnam ciebant ab Sabinis Mettius Curtius ab Romanis Hostius Hostilius . hic rem Romanam iniquo loco ad prima signa animo atque audacia sustinebat. ut Hostius cecidit, confestim Romana inclinatur acies fusaque est. ad ueterem portam Palati Romulus et ipse turba fugientium actus, arma ad caelum tollens, 'Iuppiter, tuis' inquit 'iussus auibus hic in Palatio prima
Abbreviated transcription (Latin):
quod alienis cladibus cecidenent animi certaminis fuit utroque coloniȩ missȩ: plures inuenti qui propter
ubertatem terrae in crustuminum nomine darent : & romam in defrequenter mignatum est a parentibus
maxime acpropinquis nptarum nouissimum absabinis bellumortum. multoque id maximum fuit nihil
enim perinem autcupiditatem actum est. nec ostenderunt bellum prius quam intulerunt consilio &iam
additus dolus spurius tarpeius romane prȩerat archihuius filiam uirginem auro corrumpit tatius.
ut armatus in artem accipiat aquam forte eatum sacris extramoenia petitutum ierat ac cepti obrutã
armis necauere seu utui capta potius arx ui deretur. seu ꝓdendi exemplicausa nequidus quam fidum ꝓ¬
ditoriess& additur fabulȩ. quod uulgo sabinia ureas armillas magniponderis bntcchio leuo gemma¬
tosque magna spec e anullos habuerint: pepigisse eam quod insinis tris manibus ess& haberent eꝗscuta

Expanded text:
quod alienis cladibus ceciderant animi certaminis fuit. utroque coloniae missae: plures inuenti qui propter ubertatem terrae in Crustuminum nomina darent. et Romam inde frequenter migratum est, a parentibus maxime ac propinquis raptarum. nouissimum ab Sabinis bellum ortum multoque id maximum fuit; nihil enim per iram aut cupiditatem actum est, nec ostenderunt bellum prius quam intulerunt. consilio etiam additus dolus. Sp. Tarpeius Romanae praeerat arci. huius filiam uirginem auro corrumpit Tatius ut armatos in arcem accipiat; aquam forte ea tum sacris extra moenia petitum ierat. accepti obrutam armis necauere, seu ut ui capta potius arx uideretur seu prodendi exempli causa ne quid usquam fidum proditori esset. additur fabula, quod uolgo Sabini aureas armillas magni ponderis brachio laeuo gemmatosque magna specie anulos habuerint, pepigisse eam quod in sinistris manibus haberent; eo scuta
Abbreviated transcription (Latin):
in sequenti annom̃ pompilio laenate cñ manlio cõs primo silentio noctis abtibure agmine infesto ꝓfati abur¬
bem romam uenerunt terrorem repente ex somno excitatis subitares & nocturnus pauor p̃buit ad hoestultorum
inscitia qui aut unde hostes aduenissent conclamatum tamenceleriter ad arma ÷ & portae stationibus murique
presidus firmati & ubi prima lux mediocrem multi

Expanded text:
insequenti anno M. Popilio Laenate Cn. Manlio consulibus primo silentio noctis ab Tibure agmine infesto profecti ad urinsequenti anno M. Popilio Laenate Cn. Manlio consulibus primo silentio noctis ab Tibure agmine infesto profecti ad urbem Romam uenerunt. terrorem repente ex somno excitatis subita res et nocturnus pauor praebuit, ad hoc multorum inscitia, qui aut unde hostes aduenissent; conclamatum tamen celeriter ad arma est et portae stationibus murique praesidiis firmati. et ubi prima lux mediocrem multi
Abbreviated transcription (Latin):
portas conpellunt᷑ egregie cũ abdictatore tũ ab cõs resgesta ÷ & cõs alter fabius pro&diis primũ paruis postremo
una in signi pugna cũ hostem totis adhorti copis essent hernicos deuincit dictator consulibus in senatu & apud populũ
magnificõ conlaudatis & suarũ quoq rerũ illis remiso honore dictatunt se abdicauit petelius degallis tiburtib q
geminũ triũphũ egit fabio satisuisum utouans urbem inir& in ridere petili triumphum tiburtes ubienĩ eũ seum
acie conflixiss& spectatores pau cosfugae trepidationisq gallorũ extra portas egressos. postquã in seq̃q̃ fieri impe¬
tum uiderint & sine discrimine obuios caedi recepissese intraurbem eã rem triumpho dignã uisam romanis neminis
mirũ magnũq censerent tumultum exciere in hostiũ portis. maiorẽ ipsos trepidationẽ antemoenia suauisuros iaq

Expanded text:
portas compelluntur. egregie cum ab dictatore tum ab consule res gesta est. et consul alter Fabius proeliis primum paruis, postremo portas compelluntur. egregie cum ab dictatore tum ab consule res gesta est. et consul alter Fabius proeliis primum paruis, postremo una insigni pugna, cum hostes totis adorti copiis essent, Hernicos deuincit. dictator consulibus in senatu et apud populum magnifice conlaudatis et suarum quoque rerum illis remisso honore dictatura se abdicauit. Poetelius de Gallis Tiburtibusque geminum triumphum egit: Fabio satis uisum ut ouans urbem iniret. inridere Poeteli triumphum Tiburtes: ubi enim eum secum acie conflixisse? spectatores paucos fugae trepidationisque Gallorum extra portas egressos, postquam in se quoque fieri impetum uiderint et sine discrimine obuios caedi, recepisse se intra urbem; eam rem triumpho dignam uisam Romanis. ne nimis mirum magnumque censerent tumultum exciere in hostium portis, maiorem ipsos trepidationem ante moenia sua uisuros. itaque
Abbreviated transcription (Latin):
burtẽ hostemduce cõs contentaresp̃ ess& gallices tumultus dictatorẽ creari coegit creatus quintus seruilius
ahala titũ quintiũ mag̃ equitũ dix̃ & exauctoritate patrũ si ꝓspere iadbellum eueniss& ludos magnos ñouit dic¬
tator adcontinendos ꝓpriobello tiburtis consulari exerutuiusso manere omnes iuniores nullo detractante mili¬
tiam sacramento adegit pugnatũ haud ꝓcul porta collina ÷ totius uirib: urbis in conspectu parentũ coniugũq
acliberorũ quaȩ magna &iã absentib: hortamenta animi. tum subiata oculis simul uerecundia miseri cordia que
militẽ accedant magna utrimq edita cȩde auertit᷑ tandem acesgallorũ fagatibur sicut artẽ belligallici pe¬
tunt palatia consule petelio haudꝓcul tiburae exceptie gressis adopemferendam tiburtibus simulcũis intra

Expanded text:
burtem hostem duce consule contenta res publica esset, Gallicus tumultus dictatorem creari coegit. creatus Q. Seruilius burtem hostem duce consule contenta res publica esset, Gallicus tumultus dictatorem creari coegit. creatus Q. Seruilius Ahala T. Quinctium magistrum equitum dixit et ex auctoritate patrum, si prospere id bellum euenisset, ludos magnos uouit. dictator ad continendos proprio bello Tiburtes consulari exercitu iusso manere, omnes iuniores nullo detractante militiam sacramento adegit. pugnatum haud procul porta Collina est totius uiribus urbis in conspectu parentum coniugumque ac liberorum; quae magna etiam absentibus hortamenta animi tum subiecta oculis simul uerecundia misericordiaque militem accendebant. magna utrimque edita caede auertitur tandem acies Gallorum. fuga Tibur sicut arcem belli Gallici petunt; palati a consule Poetelio haud procul Tibure excepti, egressis ad opem ferendam Tiburtibus, simul cum iis intra
Abbreviated transcription (Latin):
minitione gallos romani a lacres abstationẽ obuiã militisuo praegressi gnaetulantes laudantesq addictatorem ꝑ¬
ducunt intetarminũ ꝓpemodum incondita quedam militariter ioculantes torquati nomen auditũ caelebratum
demde posteris &iã familiaeq:  fuit dictator coronã aureã ad didit donũ mirisq ꝓcontione eã pugnã laudib
tulit & hertule tantiea aduniuersi bellieuentũ momenti dimicatio fuit ut gallorũ exerutus ꝓxima nocte relictis
trepide castris intiburtẽ agrum atq inde societate bellifacta cõmeatuq benigne abtiburtib: adiutus mox incã¬
paniã trinsierit ea fuit causa curꝓximo anno c̃ poetilius balbus cõs cũ college eius m̃ fabio ambusto hernici ꝓ¬
uinciȩ ueniss& aduersus tiburtes iussupopuli exercitũ ducer& ad quorũ auxiliũ cũgalli excãpania redissent foe¬
de populationis in labica notus culanoq & albano agro haud dubiae tiburtib: ducib sunt factae &cũ aduersusti¬

Expanded text:
miratione Gallos: Romani alacres ab statione obuiam militi suo progressi, gratulantes laudantesque ad dictatorem perducunt. inter carminum prope modo incondita quaedam militariter ioculantes Torquati cognomen auditum; celebratum deinde posteris etiam familiae honori fuit. dictator coronam auream addidit donum mirisque pro contione eam pugnam laudibus tulit. et hercule tanti ea ad uniuersi belli euentum momenti dimicatio fuit, ut Gallorum exercitus proxima nocte relictis trepide castris in Tiburtem agrum atque inde societate belli facta commeatuque benigne ab Tiburtibus adiutus mox in Campaniam transierit. ea fuit causa cur proximo anno C. Poetelius Balbus consul, cum collegae eius M. Fabio Ambusto Hernici prouincia euenisset, aduersus Tiburtes iussu populi exercitum duceret. ad quorum auxilium cum Galli ex Campania redissent, foedae populationes in Labicano Tusculanoque et Albano agro haud dubie Tiburtibus ducibus sunt factae; et, cum aduersus Ti
Abbreviated transcription (Latin):
edixrat poenã si quis iniussu in hostem pugnass & milites aegre id patientes primo instationibus uigilis quȩ in¬
terse dictatorẽ sermonib: carpere interdum patres communiter in crepare . quod non iussissent ꝑ consules geri
bellum clatũ eẽ eximium impeatorẽ unicũ ducẽ quinihilagenti sibideccelo deuolaturã insinũ uictoriã censeat
eadem deinde hȩ interdiu ꝓpalam acfero corahisiactare seiniussu imperatoris aut dimicaturos aut agmine
romam ituros inmis ceriq militib: centuriones nec in circul modo fremere sediam in principiis acprȩtorio inu¬
num sermones confundi atq in contionis magnitudinẽ crescer& turba & uociferare exomnibus locis ut tẽplo
addictatore miretͣ uerba ꝓexercitu facer& sex tullius ut uir tute eius dignũ e&̃ septimũ primum ũtullius ducebat

Expanded text:
edixerat poenam, si quis iniussu in hostem pugnasset. milites aegre id patientes primo in stationibus uigiliisque inedixerat poenam, si quis iniussu in hostem pugnasset. milites aegre id patientes primo in stationibus uigiliisque inter se dictatorem sermonibus carpere, interdum patres communiter increpare quod non iussissent per consules geri bellum: electum esse eximium imperatorem, unicum ducem, qui nihil agenti sibi de caelo deuolaturam in sinum uictoriam censeat. eadem deinde haec interdiu propalam ac ferociora his iactare: se iniussu imperatoris aut dimicaturos aut agmine Romam ituros. immiscerique militibus centuriones nec in circulis modo fremere sed iam in principiis ac praetorio in unum sermones confundi atque in contionis magnitudinem crescere turba et uociferari ex omnibus locis ut extemplo ad dictatorem iretur; uerba pro exercitu faceret Sex. Tullius , ut uirtute eius dignum esset. septimum primum pilum iam Tullius ducebat
Abbreviated transcription (Latin):
fuit quod gallus mox praeneste uenisse atq inde crcapedum consedisse auditũ ÷ dictatorem dici t̃ sulpicũ placuit
cõss adid accitus t̃ plautius dixit mag̃ equitũ dictatori additus marcus ualerius hi robora militum ex duob conso¬
laribus exetitb: cata adue susgallos duxerunt lentiu sidali quanto bellũ quã parti utrumq placebat fuittũ primo
galli tantũ auidi certaminis fuissent . dein deromanus milesruendo in arma ac dimicationẽ aliquantũ gallicã ferociam
uince & dictatori neuti quã placebat quando nulla coger& resfortunae secommittere aduersus hostem quemtẽpus de¬
teriorem indies & locis alienis facer& sine p̃panito commeatu sinefirmo munimento morantẽ ad hoc hiscorporibus ani¬
misꝙ quorũ omnis inimpetu uius e&̃. parua eadem langues cer& mora his consilus ditator bellum tra hebat grauemq

Expanded text:
fuit quod Gallos mox Praeneste uenisse atque inde circa Pedum consedisse auditum est. dictatorem dici C. Sulpicium placuit; fuit quod Gallos mox Praeneste uenisse atque inde circa Pedum consedisse auditum est. dictatorem dici C. Sulpicium placuit; consul ad id accitus C. Plautius dixit; magister equitum dictatori additus M. Ualerius . hi robora militum ex duobus consularibus exercitibus electa aduersus Gallos duxerunt. lentius id aliquanto bellum quam parti utrique placebat fuit. cum primo Galli tantum auidi certaminis fuissent, deinde Romanus miles ruendo in arma ac dimicationem aliquantum Gallicam ferociam uinceret, dictatori neutiquam placebat, quando nulla cogeret res, fortunae se committere aduersus hostem, quem tempus deteriorem in dies faceret, locis alienis sine praeparato commeatu, sine firmo munimento morantem, ad hoc iis corporibus animisque quorum omnis in impetu uis esset, parua eadem languesceret mora. his consiliis dictator bellum trahebat grauemque
Abbreviated transcription (Latin):
tudinẽ antemoenia neq alium quamtiburtẽ hostẽ ostendit
duab portis egressi cõss utrimq aciem subeuntium
iãmuros ad gradiunt᷑ apparuitq occasione magis quam
uirtute frecosuenis se adeo uix primum impetũ romanorũ sustinuere quin &iã bono fuisseromanis aduentũ eorũ c̃os¬
tabat orientẽq iã seditionẽ interpatres & plebem metutã ꝓpinqui belli conp̃ssam alius aduentus hostiũ fuit ꝓximobello
agris quã terribilior urbi populabundi tarquinenses fines romanos maxime qua ex parte etruriã adiacent. ꝑagne uere
rebusq nequi quã repetitis. noui cõsis c̃ fabius & c̃ plautius iussupopuli bellũ in dixere. fabioq eapiuncia plautio herni¬
uat uenere gallici qq̃ bellifama in crebrescebat. sedintermultos terrores solatio fuit paxlatinis petentib dita & magna
iuis militũ ab his ex foedere uetusto quodmultis intermiserant annis acceptã quo p̃sidio confultares romana ess& leuius

Expanded text:
tudinem ante moenia neque alium quam Tiburtem hostem ostendit, duabus portis egressi consules utrimque aciem subeuntium iam muros adgrediuntur; apparuitque occasione magis quam uirtute fretos uenisse: adeo uix primum impetum Romanorum sustinuere. quin etiam bono fuisse Romanis aduentum eorum constabat orientemque iam seditionem inter patres et plebem metu tam propinqui belli compressam. alius aduentus hostium fuit proximo bello agris quam terribilior urbi: populabundi Tarquinienses fines Romanos, maxime qua ex parte Etruriam adiacent, peragrauere rebusque nequiquam repetitis noui consules C. Fabius et C. Plautius iussu populi bellum indixere; Fabioque ea prouincia, Plautio Hernici euenere. Gallici quoque belli fama increbrescebat. sed inter multos terrores solacio fuit pax Latinis petentibus data et magna uis militum ab his ex foedere uetusto, quod multis intermiserant annis, accepta. quo praesidio cum fulta res Romana esset, leuius
Abbreviated transcription (Latin):
preces tribunorum plebis potestatis sacro sanctȩ ad auxilium libertatis creatȩ. frtudem ꝓfecto inreesse

Expanded text:
preces, tribunorum plebis, potestatis sacrosanctae, ad auxilium libertatis creatae. fraudem profecto in re essepreces, tribunorum plebis, potestatis sacrosanctae, ad auxilium libertatis creatae. fraudem profecto in re esse
Abbreviated transcription (Latin):
questores promisce deplebe acpatribus libero suffragio populi fierent : tribunitia primum comitia sunt
habita creati tribuni consulari potestate omnes patricii. .l. quinctius cincinnatus tertio sexfurius medullinus
iterum .in . mallius a. sempnius atnitinus : Hoc tribuno comitia questorum habente petentibusq interali¬
quot plebeos filio antisti tribumi plebis & fratre alterius tr pl. sexti pompili nec potestas ne suffrrgatio
horum ualuit. quinquorum patres auosque consules uidentnt eos nobilitate prȩferent : furereom nes tribuni
plebianteomnes polius antistius querepulsa suorum accensi quidnam id re esset quod non suis beneficiis
non patrum in iuriis nondenique usurpandi libidine cumliceat quod ante non licuerit si non tribunum
militarem ne questorem quidem quanquam explebefactum non ualuisse patris ꝓfilio fratris ꝓfrctre

Expanded text:
estores promisce de plebe ac patribus libero suffragio populi fierent? tribunicia primum comitia sunt estores promisce de plebe ac patribus libero suffragio populi fierent? tribunicia primum comitia sunt habita. creati tribuni consulari potestate omnes patricii, L. Quinctius Cincinnatus tertium L. Furius Medullinus iterum M. Manlius A. Sempronius Atratinus . hoc tribuno comitia quaestorum habente, petentibusque inter aliquot plebeios filio <A.> Antisti tribuni plebis et fratre alterius tribuni plebis Sex. Pompili , nec potestas nec suffragatio horum ualuit quin quorum patres auosque consules uiderant eos nobilitate praeferrent. furere omnes tribuni plebi, ante omnes Pompilius Antistiusque, repulsa suorum accensi. quidnam id rei esset? non suis beneficiis, non patrum iniuriis, non denique usurpandi libidine, cum liceat quod ante non licuerit, si non tribunum militarem, ne quaestorem quidem quemquam ex plebe factum. non ualuisse patris pro filio, fratris pro fratre
Abbreviated transcription (Latin):
modo ꝓhibentibus tribunis patricios coire ad ꝓdendum interregem in terpellantibus ne sc. decomitiis
consularibus facer& postremo l. paprnius mugilanus proditus inter rex castigando nunc patres nunc
tribunos plebidesertam omissamque ab hominibus rem̃p deorum ꝓuidentia cuntque exceptam me¬
monrbat ueientibus induciis &cunctatione aequorum stare: undesiquid increp& terrorissine patricio
magis tratu placere rem̃p̃
opprimi non exercitũ nonducem scribendo exercitui esse. anbello intes¬
tino bellum externum ꝓpulsa¬
turos quȩ siinunum conueniant uixderum opibius. quino nobruat᷑
romanares resistiposse quin illi remittendo de summa quisque iuris mediis copularent concordiam pa¬
tres patiendo tribunos militum ꝓ consulibus fieri tribunos plebi non intercedendo quominus quat tuor¬

Expanded text:
modo prohibentibus tribunis patricios coire ad prodendum interregem, modo interregem interpellantibus ne senatus consultum de comitiis modo prohibentibus tribunis patricios coire ad prodendum interregem, modo interregem interpellantibus ne senatus consultum de comitiis consularibus faceret, postremo L. Papirius Mugillanus proditus interrex, castigando nunc patres, nunc tribunos plebi, desertam omissamque ab hominibus rem publicam, deorum prouidentia curaque exceptam memorabat Ueientibus indutiis et cunctatione Aequorum stare. unde si quid increpet terroris, sine patricio magistratu placere rem publicam opprimi? non exercitum, non ducem scribendo exercitui esse? an bello intestino bellum externum propulsaturos? quae si in unum conueniant, uix deorum opibus quin obruatur Romana res resisti posse. quin illi, remittendo de summa quisque iuris, mediis copularent concordiam, patres patiendo tribunos militum pro consulibus fieri, tribuni plebi non intercedendo quo minus quattuor
Abbreviated transcription (Latin):
aduersus quam actionem primo & consules & patres summa ope adnisi sunt: concedendo dein de ut quem¬
ad modum in tribunis consulari potestate creandis usisunt adaeque in questoribus liberumess& arbitri¬
um populi cumparum ꝓficerent : totamrem deaugendo questorum numero omittunt: exupiunt omis am
tribuni aliaeq subinde interquas &agnariaȩ legis seditiosȩ actiones existunt ꝓpt̃ quos motus cum senatus
consules quam tribunos crearimall& ne que poss& ꝑ intertessiones tribunicias s̃ m .c. fieri resp. a consulibus
adinter regnum nequeidipsum nam quoire patricios tribuni co ꝓhibebant sinecertamine ingentiredit :
cumpars maior insequentis anni ꝑ nouos tribunos plebi &aliquot interreges certaminibus extracta ess&

Expanded text:
aduersus quam actionem primo et consules et patres summa ope adnisi sunt concedendo deinde ut quemaduersus quam actionem primo et consules et patres summa ope adnisi sunt concedendo deinde ut quemadmodum in tribunis consulari potestate creandis usi sunt adaeque, <sic> in quaestoribus liberum esset arbitrium populi, cum parum proficerent, totam rem de augendo quaestorum numero omittunt. excipiunt omissam tribuni, aliaeque subinde, inter quas et agrariae legis, seditiosae actiones exsistunt; propter quos motus cum senatus consules quam tribunos creari mallet, neque posset per intercessiones tribunicias senatus consultum fieri, res publica a consulibus ad interregnum, neque id ipsum—nam coire patricios tribuni prohibebant —sine certamine ingenti, redit. cum pars maior insequentis anni per nouos tribunos plebi et aliquot interreges certaminibus extracta esset,
Abbreviated transcription (Latin):
proximoanno cñ fabio uibulano .t̃. quintio capitolini filio capitolino cõs. ductu fabi cuisorte eapiuncĩȩ
euenenat ni hil dignum memonttu actum. cum trepidam tantum hostendissent aciem ae qui turpi fuga fun¬
duntur haud magno consulis decore : Itaq triumphus negatus cȩterum obsem ꝓnianae cladis leuatã ignomi¬
niam ut ouans urbem intner& concessum est : quemadmodum bellum minore quamtimuenent dimicatione
enit ꝑ fatum sicinurbe extranquillo necopinata meles discordiarum interplebem acpatres exorta est:
coepta ad duplicando qua estorum numero quam rem prȩterduos urbanos questores duo qui consulib:
administeria praesto essent a consulibus relatam cum & patres summa ope ad ꝓbassent a consulibus¬
tribumi plebi cetamen intulerunt . ut pars questorum namid tempus patricii creatieunt explebefier& :

Expanded text:
proximo anno, Num. Fabio Uibulano T. Quinctio Capitolini filio Capitolino consulibus, ductu Fabii, cui sorte ea prouincia proximo anno, Num. Fabio Uibulano T. Quinctio Capitolini filio Capitolino consulibus, ductu Fabii, cui sorte ea prouincia euenerat, nihil dignum memoratu actum; cum trepidam tantum ostendissent aciem Aequi, turpi fuga funduntur, haud magno consulis decore. itaque triumphus negatus, ceterum ob Sempronianae cladis leuatam ignominiam ut ouans urbem intraret concessum est. quemadmodum bellum minore quam timuerant dimicatione erat perfectum, sic in urbe ex tranquillo necopinata moles discordiarum inter plebem ac patres exorta est, coepta ab duplicando quaestorum numero. quam rem, praeter duos urbanos quaestores <ut crearentur alii quaestores> duo qui consulibus ad ministeria belli praesto essent, a consulibus relatam cum et patres summa ope adprobassent, tribuni plebi certamen intulerunt ut pars quaestorum—nam ad id tempus patricii creati erant—ex plebe fieret.
Abbreviated transcription (Latin):
modo adeum conuersus ubi illi patricii spintus
ubi subnixus &fidens in nocentiaȩ animus ess& quȩrebat : subtribunicia umbrat consularem uirum delituis se
modo adcollegas : uos autem sire rum penego quidacturi estis: anerepturi iuspopulo & euersuri tribuniciã
potestatem sr cumilli & deseꝓnio & deomnibus summam populi romani potestatem eẽ dicerent nec seiudi¬
cium populi tollee autuelle autposse sed sip̃cessuȩ ꝓimperatore quisibi parentis ess& loco non ualuis sent
seuesten cumeo mutaturtis : Tum hor tensius nonuidebit inquit plebs romana sordidatos tribunos suos .c
sonꝑniũs nibil moror quando hoc est in imperio consecutus ut tã carus ess& militibus nec pietas quat tuor
tribunorum quam hortensitam placabile adiustas preces in ingenium parite plebi patribus que gratius
fuit nondiutius fortuna aquis indulsit : quiambiguam uictoriam uulscorum ꝓsua amplexi fuerant

Expanded text:
modo ad eum conuersus, ubi illi patricii spiritus, modo ad eum conuersus, ubi illi patricii spiritus, ubi subnixus et fidens innocentiae animus esset quaerebat; sub tribunicia umbra consularem uirum delituisse; modo ad collegas: 'uos autem, si reum perago, quid acturi estis? an erepturi ius populo et euersuri tribuniciam potestatem?' cum illi et de Sempronio et de omnibus summam populi Romani potestatem esse dicerent, nec se iudicium populi tollere aut uelle aut posse, sed si preces suae pro imperatore, qui sibi parentis esset loco, non ualuissent, se uestem cum eo mutaturos, tum Hortensius 'non uidebit' inquit, 'plebs Romana sordidatos tribunos suos. C. Sempronium nihil moror, quando hoc est in imperio consecutus ut tam carus esset militibus'. nec pietas quattuor tribunorum quam Hortensi tam placabile ad iustas preces ingenium pariter plebi patribusque gratius fuit. non diutius fortuna Aequis indulsit, qui ambiguam uictoriam Uolscorum pro sua amplexi fuerant.
Abbreviated transcription (Latin):
patris memoria dicitur uenerabibs uiri : & ex actȩ iametatis : capitolinus quintius suppliciter orans nese
breui reliquo uitae spatio tam tristem nuntium ferre ad ancinnatum paterentur: plebstribunos plebiab¬
sentes sextum tem panium ã sellium & antistium &spurillium feit quos &ꝓcenturionibus sibi p̃feenint : tem¬
panio auctore equites senatus cumodio semproni consulare nomen offender& tribunos militum consularipo¬
testate creariuis sit : creatisunt .l. manilius capitolinus q̃ antonius merenda .L. paprrius mugilianus :
principio statim anni .l. hortensius . t̃r̃ pl .c̃. sempnio consuli anni prioris diem dixit : quemcũ quat tuor
collegȩ in spetante por. orarent neimperatorem suum in noxium in quo
nihil prȩterfortunam rep̃hendi
rantiaȩ suae nec p̃cib tribunorũq
inspecie modo iactentur sed auxilio confidere reum itaq

Expanded text:
patris memoria dicitur, uenerabilis uiri, et exactae iam aetatis Capitolinus Quinctius , suppliciter orans ne se, patris memoria dicitur, uenerabilis uiri, et exactae iam aetatis Capitolinus Quinctius , suppliciter orans ne se, breui reliquo uitae spatio, tam tristem nuntium ferre ad Cincinnatum paterentur. plebs tribunos plebi absentes Sex. Tempanium <M.> Asellium Ti. Antistium Ti. Spurillium fecit, quos et pro centurionibus sibi praefecerant Tempanio auctore equites. senatus cum odio Semproni consulare nomen offenderet, tribunos militum consulari potestate creari iussit. creati sunt L. Manlius Capitolinus Q. Antonius Merenda L. Papirius Mugillanus . principio statim anni L. Hortensius tribunus plebis C. Sempronio , consuli anni prioris, diem dixit. quem cum quattuor collegae inspectante populo Romano orarent ne imperatorem suum innoxium, in quo nihil praeter fortunam reprehendi rantiae suae, nec precibus tribunorum, quae in speciem modo iactentur, sed auxilio confidere reum. itaque
Abbreviated transcription (Latin):
mutui in plesse: preantem que deinde nesein fessum labore acuolneribus tenerent : cumingenti laude nonur¬
tutis magis quam modenationis dimissum : cum hȩc agerentur : i anonsul uia lauicana ad fanum quietis erat
eomissa plaustra iumentaque alia a burbe exercitum adfatum proelio acuia nocturna excepere paulopost in
urbem ÷ ingressus consul non absemagis enixe amouens cũpam quamtem panium meritis laudibus ferens maestȩ
ciuitati ab rema legesta & inaxtae ducibus :m̃. postumius reus obiectus qui tribunus militum pro consule ad
ueios fuerat decem milibus aeris graxuis damnatur: t̃. quintium collegameius quia & in uulscis consulaus¬
picio ditatoris posttumi tuberti adfidenas legatus dictatoris alterius .m̃. aemilires prospere gesserat: totam
culpam eius temporis ad prȩlamnatum collegam transferentem omnes tribus absoluerunt: ꝓfuissee cncinnati

Expanded text:
mutui implesse. precantemque deinde ne se fessum labore ac uolneribus tenerent, cum ingenti laude non uirmutui implesse. precantemque deinde ne se fessum labore ac uolneribus tenerent, cum ingenti laude non uirtutis magis quam moderationis dimissum. cum haec agerentur, iam consul uia Labicana ad fanum Quietis erat. eo missa plaustra iumentaque alia ab urbe exercitum adfectum proelio ac uia nocturna excepere. paulo post in urbem est ingressus consul, non ab se magis enixe amouens culpam quam Tempanium meritis laudibus ferens. maestae ciuitati ab re male gesta et iratae ducibus M. Postumius reus obiectus, qui tribunus militum pro consule ad Ueios fuerat, decem milibus aeris grauis damnatur. T. Quinctium collegam eius, quia et in Uolscis consul auspicio dictatoris Postumi Tuberti et ad Fidenas legatus dictatoris alterius Mam. Aemili res prospere gesserat, totam culpam eius temporis in praedamnatum collegam transferentem omnes tribus absoluerunt. profuisse ei Cincinnati
Abbreviated transcription (Latin):
esse sed pr̃. fuisse cumeum comitis consulem leger& itaqueneabse impenitoria consilia neucon sulares
artes exquirerent : quȩpensitanda quoque magnis animis at queingenus essent. sed quoduiderit referre
posse ui disse autem se prius quam abacie interduderetur. consulem in prima acie pugnantem. at que¬
hortantem intersigna romana tȩlȩque hostium uersantem. postea se a conspectusuorum ablatum extrepitu
tamen &clamore sensisse usque ad noctem extractum certamen. nec adtumulum quem ipse tenuerat
prȩmultitudine hostium credere ꝑrũpipatuisse : exercitus ubiess& senescire arbitnari uelut ipse in re
trepida loci presi diore suos que sit tutatus sic consulem seruandi exercitus causa locatutiont castris cepis¬
se. nec uolscorum meliores resesse credere quam populi romani fortunam noctem que omnia erroris

Expanded text:
esse, sed populi Romani fuisse, cum eum comitiis consulem legeret. itaque ne ab se imperatoria consilia neu consulares esse, sed populi Romani fuisse, cum eum comitiis consulem legeret. itaque ne ab se imperatoria consilia neu consulares artes exquirerent, quae pensitanda quoque magnis animis atque ingeniis essent; sed quod uiderit referre posse. uidisse autem se priusquam ab acie intercluderetur consulem in prima acie pugnantem, adhortantem, inter signa Romana telaque hostium uersantem. postea se a conspectu suorum ablatum ex strepitu tamen et clamore sensisse usque ad noctem extractum certamen; nec ad tumulum quem ipse tenuerat prae multitudine hostium credere perrumpi potuisse. exercitus ubi esset se nescire; arbitrari, uelut ipse in re trepida loci praesidio se suosque sit tutatus, sic consulem seruandi exercitus causa loca tutiora castris cepisse; nec Uolscorum meliores res esse credere quam populi Romani; fortunam noctemque omnia erroris
Abbreviated transcription (Latin):
excluso deinde ab acie nostratibiatque equitibus num a ut consul ipse subuenerit. aut miserit prȩsidium
postero denique die ec quid presidiusquam habueri s antu cohors quan castra uñt uirtute perrumperitis e¬
quem in castris consulem & quem exercitum inueneritis an deserta castra relictos saçcios milites hȩ prouirtute
tua fideque qua una hocbello resp̃steait dicenda tibi sunt hodie : deni que ubi .c. semꝓnius ubilegiones
nostrȩsint desertussis andeserueris consulem exerctum que uicti denique simus anuicerimus aduersus
ha. tempanionitio in compta fuis sedicitur : cȩterum militaritergnauis. non suis uana laudibus noncrimine
alieno lȩta: quanta prudertia reibellicae in .q. sempronio ess& non limilitis damperatore existimationẽ

Expanded text:
excluso deinde ab acie nostra tibi atque equitibus num aut consul ipse subuenerit aut miserit praesidium; excluso deinde ab acie nostra tibi atque equitibus num aut consul ipse subuenerit aut miserit praesidium; postero denique die ecquid praesidii usquam habueris, an tu cohorsque in castra uestra uirtute perruperitis; ecquem in castris consulem, ecquem exercitum inueneritis an deserta castra, relictos saucios milites. haec pro uirtute tua fideque, qua una hoc bello res publica stetit, dicenda tibi sunt hodie; denique ubi C. Sempronius , ubi legiones nostrae sint; desertus sis an deserueris consulem exercitumque; uicti denique simus an uicerimus.' aduersus haec Tempani oratio incompta fuisse dicitur, ceterum militariter grauis, non suis uana laudibus, non crimine alieno laeta: quanta prudentia rei bellicae in C. Sempronio esset, non militis de imperatore existimationem
Abbreviated transcription (Latin):
atqanimo uix pregaudio compote effuse : Tribunis plebi qui m̃ postumio & t̃. quinctio diem dixentt quodad
ueios corum opent malepugnatum es&. oc casio uis a est perecens odium semproni consulis renouande in eos inuidiae :
itaq aduocata contione cum pro ditam ueis rem̃peẽ abducibus. proditum deinde quia illis in pune fuerit in uolscs
ab consule exerctum traeditos adcaedem fortissimos & uites deserta foede castnt uociferatiessent .c. iulius unus
extribunis tempanium equitem uo caruussit . cont̃q eis ex te tempani in quidđ quȩro dete arbi treris negaium
sempronium consulem aut in tempore pugnam inisse. aut firmasse subsidus aciem. aut ullo boni consulis func¬
tum officio & tuncipse uictis legionibus romanis tuo consilio equitem ad pedes deduxeris restituereq pugnã

Expanded text:
atque animo, uix prae gaudio compotes, effusae. tribunis plebi qui M. Postumio et T. Quinctio diem dixerant, quod ad atque animo, uix prae gaudio compotes, effusae. tribunis plebi qui M. Postumio et T. Quinctio diem dixerant, quod ad Ueios eorum opera male pugnatum esset, occasio uisa est per recens odium Semproni consulis renouandae in eos inuidiae. itaque aduocata contione cum proditam Ueiis rem publicam esse ab ducibus, proditum deinde, quia illis impune fuerit, in Uolscis ab consule exercitum, traditos ad caedem fortissimos equites, deserta foede castra uociferati essent, C. Iunius , unus ex tribunis, Tempanium equitem uocari iussit coramque ei ' Sex. Tempani ' inquit, 'quaero de te arbitrerisne C. Sempronium consulem aut in tempore pugnam inisse aut firmasse subsidiis aciem aut ullo boni consulis functum officio; et tune ipse, uictis legionibus Romanis, tuo consilio equitem ad pedes deduxeris restituerisque pugnam;
Abbreviated transcription (Latin):
lȩtus ab tumulo suos deuocat. & in castnt romana penetnit : ubi cumuasta deser taque omnia adque cuande
quam a pud hostes focditatem inueniss& prius quam uols cos cognitos eror radducer& quibus poterat saucus ductis
scumignarus quam regionem conspeass& a durban pximis itineribus peit lames faru ouspterdu saucuis ductis¬
desertorum ꝑlataenat. & ante omnia deplonatienint equites non priuato magis quam pullico luctufabius que
consulterrore urbi quoque iniato stationem anteportas a gebat cume quites ꝓculuisi non sine terrore ab dubus
quinam essent mox cognitis tantam exmetu laetitiam fecere ut lamor urbem ꝑuader& gratulantium saluos
uictores que redisso oquites & ex maestis paulo ante domibus quȩ conclamauerant suos ꝓcurreretur in uidias
pauide que matres acconiuges oblitȩ prȩgaudio decoris. obuiam agmini occurrerent in suos quȩ quesimul corpore

Expanded text:
laetus ab tumulo suos deuocat et in castra Romana penetrat. ubi cum uasta desertaque omnia atque eandem laetus ab tumulo suos deuocat et in castra Romana penetrat. ubi cum uasta desertaque omnia atque eandem quam apud hostes foeditatem inuenisset, priusquam Uolscos cognitus error reduceret, quibus poterat sauciis ductis secum, ignarus quam regionem consul petisset, ad urbem proximis itineribus pergit. iam eo fama pugnae aduersat, et ante omnia deplorati erant equites non priuato magis quam publico luctu, Fabiusque consul terrore urbi quoque iniecto stationem ante portas agebat, cum equites procul uisi non sine terrore ab dubiis quinam essent, mox cogniti tantam ex metu laetitiam fecere, ut clamor urbem peruaderet gratulantium saluos uictoresque redisse equites, et ex maestis paulo ante domibus quae conclamauerant suos, procurreretur in uias, pauidaeque matres ac coniuges, oblitae prae gaudio decoris, obuiam agmini occurrerent, in suos quaeque simul corpore
Abbreviated transcription (Latin):
consulem aclegiones sustinere altent fronte instare tem panio atq equitibus. quicum sȩpe conati nequis¬
sent ꝑrumpere ad suos tumulo quoda moccupato in orbem setutabantur. nequaquam inulti: naec pugnȩ
finis ante noctem fuit : Cconsulquoque nusquam remisso certamine dumquicquam super fuit lucs hostẽ
tenuit: nox incertos diremit : tantusque ab in prudentia euentus utraq castrit tenuit pauor: utrelictis
sauciis & magna parte in pedimentorum ambo ꝓuictis exertitus se in montes ꝓximos reciperent: tumulus tamen
cirtum sessus ultrax mediam noctem est : quo urtum sedentibus nuntiatum ess& castrr deserta ess&uictos rati
suos &ipsi quaquem que in tenebris pauor tulit fugerunt tempanius metu insidiarũ suos adletem tenuit : di¬
gressos dcinde ipse cum paucis specu latũ cum abs aucus hostibus scis citando comperiss& castre uols corũ desertaẽ

Expanded text:
consulem ac legiones sustinere, altera fronte instare Tempanio atque equitibus; qui cum saepe conati nequisconsulem ac legiones sustinere, altera fronte instare Tempanio atque equitibus; qui cum saepe conati nequissent perrumpere ad suos, tumulo quodam occupato in orbem se tutabantur, nequaquam inulti; nec pugnae finis ante noctem fuit. consul quoque nusquam remisso certamine dum quicquam superfuit lucis hostem tenuit. nox incertos diremit; tantusque ab imprudentia euentus utraque castra tenuit pauor ut relictis sauciis et magna parte impedimentorum ambo pro uictis exercitus se in montes proximos reciperent. tumulus tamen circumsessus ultra mediam noctem est; quo cum circumsedentibus nuntiatum esset castra deserta esse, uictos rati suos et ipsi, qua quemque in tenebris pauor tulit, fugerunt. Tempanius metu insidiarum suos ad lucem tenuit. digressus deinde ipse cum paucis speculatum, cum ab sauciis hostibus sciscitando comperisset castra Uolscorum deserta esse,
Abbreviated transcription (Latin):
equites nec peditibus esse pedites pares : Cumdamore conꝓbata ad hortatio ess& uadit alte cuspidem gerent᷑.
quacumque incedunt uiuiam faciunt eo seinferunt obiectis parmis ubi suorum plurimum laborem uide T
restituitur omnibus locis pugna inquȩ eos inpetustulit : nec dubiumerat quinsitam pauci simulobicere om̃a
possent dega daturi hostes fuerint : & cumiam parte nulla sustinerentur : datsignum uulscus imperator ut par¬
matis nouaeco horti hostium locus detur. donec impetu in lati absuis excludantur: quo dubiest factum
interclusi equites nec perrum pere eadem quatrinsierat posseibi maxime confertis hostibus quauiam fe¬
cenint & consullegionesq romanae cum quod tegumen modo omnis exercitus fuerat nus quam uiderent
netot fortissimos uiros interc iusos opprimer& hostis tendunt in quemcumque casum diuersi uolsci hinc

Expanded text:
equites nec peditibus esse pedites pares'. cum clamore comprobata adhortatio esset, uadit alte cuspidem gerens. equites nec peditibus esse pedites pares'. cum clamore comprobata adhortatio esset, uadit alte cuspidem gerens. quacumque incedunt, ui uiam faciunt; eo se inferunt obiectis parmis, ubi suorum plurimum laborem uident. restituitur omnibus locis pugna, in quae eos impetus tulit; nec dubium erat quin, si tam pauci simul obire omnia possent, terga daturi hostes fuerint. et cum iam parte nulla sustinerentur, dat signum Uolscus imperator, ut parmatis, nouae cohorti hostium, locus detur donec impetu inlati ab suis excludantur. quod ubi est factum, interclusi equites nec perrumpere eadem qua transierant posse, ibi maxime confertis hostibus qua uiam fecerant, et consul legionesque Romanae cum quod tegumen modo omnis exercitus fuerat nusquam uiderent, ne tot fortissimos uiros interclusos opprimeret hostis, tendunt in quemcumque casum. diuersi Uolsci hinc
Abbreviated transcription (Latin):
galae &incer titrepidant adplicantq seturbȩ signa nuncresistentia deseruntur abante signanis nuncint̃
suos manipulos recipiuntur nondum fuga certã nondum uictoria erat : tegimagis romanus quam pugnare:
uulscos inferre signa urgee aciem plus cȩdis hostium uidere quam fugȩ iam omnibus locis ceditur nequi quã
sempronio consule obiurgante atque hortante nihil ne imperium nec maiestas ualebat: dataque mox terga
hostibus forent : ni sextus tempanius decurio equitum. labenteiam rep̃sentianimos subueniss& quicum mas
uoce exclamass& ute quites quisaluam rempublicam uellentẽẽ exequis desilirent : omnium turmarum
equitibus uelut ad consulis imperium motis. nisi hȩc inquit armata cohors siftit impetium hostium actũ
deimperio est sequimini ꝓuexillo cuspidem meam: ostendite romanis uolscisque neque equitibus uobis ullos

Expanded text:
galeae, et incerti trepidant applicantque se turbae; signa nunc resistentia deseruntur ab antesignanis, nunc inter galeae, et incerti trepidant applicantque se turbae; signa nunc resistentia deseruntur ab antesignanis, nunc inter suos manipulos recipiuntur. nondum fuga certa, nondum uictoria erat; tegi magis Romanus quam pugnare; Uolscus inferre signa, urgere aciem, plus caedis hostium uidere quam fugae. iam omnibus locis ceditur, nequiquam Sempronio consule obiurgante atque hortante. nihil nec imperium nec maiestas ualebat, dataque mox terga hostibus forent, ni Sex. Tempanius , decurio equitum, labante iam re praesenti animo subuenisset. qui cum magna uoce exclamasset ut equites, qui saluam rem publicam uellent esse, ex equis desilirent, omnium turmarum equitibus uelut ad consulis imperium motis, 'nisi haec' inquit, 'parmata cohors sistit impetum hostium, actum de imperio est. sequimini pro uexillo cuspidem meam; ostendite Romanis Uolscisque neque equitibus uobis ullos
Abbreviated transcription (Latin):
hauduana adtulere sedne pinde patres motisunt. &.c. sempronius cuiea ꝓunaa sortieuenit. tã quã constantisine
rei fortunae fretus quoductoris populi aduerius uictos dixis s& omnia temere acneglegenter egit adeo :¬
ut discpline romane plus inuolsco exertitu quam in romano ess& et gofortuna ut sepe alias uirtutem est se¬
cuta primo proelio quodabsemꝑnio in caute in consulteque conmisum est : non su bsidis firmata acie none¬
quite apte locato concursum est : clamor indictum primumfuit. quamres indinatura ess& excitatior cre¬
briorque ab hoste siblatoss abromanis dissonis in par segnius scepe itenitus incerto damore ꝓdidit pauorẽ
animorum eo ferocior in latus hostis urgere scutis micare gladus: altent ex parte nutant cirtum s pectantib:

Expanded text:
haud uana attulere; sed nec perinde patres moti sunt, et C. Sempronius cui ea prouincia sorti euenit tamquam constantissimae haud uana attulere; sed nec perinde patres moti sunt, et C. Sempronius cui ea prouincia sorti euenit tamquam constantissimae rei fortunae fretus, quod uictoris populi aduersus uictos dux esset omnia temere ac neglegenter egit, adeo ut disciplinae Romanae plus in Uolsco exercitu quam in Romano esset. ergo fortuna, ut saepe alias, uirtutem est secuta. primo proelio, quod ab Sempronio incaute inconsulteque commissum est, non subsidiis firmata acie, non equite apte locato concursum est. clamor indicium primum fuit qua res inclinatura esset, excitatior crebriorque ab hoste sublatus: ab Romanis dissonus, impar, segnius saepe iteratus incerto clamore prodidit pauorem animorum. eo ferocior inlatus hostis urgere scutis, micare gladiis. altera ex parte nutant circumspectantibus
Abbreviated transcription (Latin):
peregrinares sed memoria digna trarditur eo anno facta uulturnum & rus corũ urbem quȩ nunc capua est
absamnitibus captam. Capuamq abducȩ eorum capio uel quod ꝓpius uero est acam pestri a gro appellatam :
cepereautem prius bello fatigatis &ruscis in souetatem urbis agrorum que acceptis deindefesto die grauisom¬
no epulisque in colas ueteres noui coloni nocturna caȩde adhorti : his rebus actis consules hi quos diximus idib
magistnrtum acceperȩ iam non solum quia adidmissierant reculenint inminere uolscũ bellum : sed legati
quoque ab latinis & hernicis nuntiabant non ante umquam uulcos nec ducibus legendis nec exsecitui scriben¬
do intentiores fuisse : uulgo fremere autin ꝑpetuum arma bellum que obliuionidanda iugumq accipiendũ
aut his cum quibus deimperio certetur necuirtute necdĩ patientia nec disciplina remilitaris cedendum esse :

Expanded text:
peregrina res, sed memoria digna traditur eo anno facta, Uolturnum, Etruscorum urbem, quae nunc Capua est, peregrina res, sed memoria digna traditur eo anno facta, Uolturnum, Etruscorum urbem, quae nunc Capua est, ab Samnitibus captam, Capuamque ab duce eorum Capye uel, quod propius uero est, a campestri agro appellatam. cepere autem, prius bello fatigatis Etruscis, in societatem urbis agrorumque accepti, deinde festo die graues somno epulisque incolas ueteres noui coloni nocturna caede adorti. his rebus actis, consules ii, quos diximus, idibus Decembribus magistratum occepere. iam non solum qui ad id missi erant rettulerant imminere Uolscum bellum, sed legati quoque ab Latinis et Hernicis nuntiabant non ante unquam Uolscos nec ducibus legendis nec exercitui scribendo intentiores fuisse; uolgo fremere aut in perpetuum arma bellumque obliuioni danda iugumque accipiendum, aut iis cum quibus de imperio certetur, nec uirtute nec patientia nec disciplina rei militaris cedendum esse.
Abbreviated transcription (Latin):
ostentatȩ spes &uatgali possessoribus agrorum in posito. intipendium militum erogandiaeris captatũ deinde
tempus abtribunis militum quope discessũ hominum aburbe cum patres clam destina denuntiatione reuo¬
cati addiem certam essent senatus consultum fier& absentibus tribunis plebi ut qm̃ uolscos in hernicorum
agros prȩdatum exis sefama ess& ad rem inspiciendam tribuni militum ꝓficiscerentur consulariaque comitia
haberentur ꝓfati appium claudiumfilium xuiri p̃fectum urbis relinquent in pigrumiuuenem &iã inde
ab incunabulis inbutũ odio tribunorum plebisque : tribuni plebi neccum absentibus iis qui sc fecerant neccum
appio trans actẽre quod contenderent fuit creati consules sunt o sempronius a tratinus q fabius uibulanus:

Expanded text:
ostentatae spes et uectigali possessoribus agrorum imposito in stipendium militum erogandi aeris. captatum deinde ostentatae spes et uectigali possessoribus agrorum imposito in stipendium militum erogandi aeris. captatum deinde tempus ab tribunis militum, quo per discessum hominum ab urbe, cum patres clandestina denuntiatione reuocati ad diem certam essent, senatus consultum fieret absentibus tribunis plebi ut quoniam Uolscos in Hernicorum agros praedatum exisse fama esset, ad rem inspiciendam tribuni militum proficiscerentur consulariaque comitia haberentur. profecti Ap. Claudium , filium decemuiri, praefectum urbis relinquunt, impigrum iuuenem et iam inde ab incunabulis imbutum odio tribunorum plebisque. tribuni plebi nec cum absentibus iis qui senatus consultum fecerant, nec cum Appio, transacta re, quod contenderent, fuit. creati consules sunt C. Sempronius Atratinus Q. Fabius Uibulanus .