comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
scribentem. questiunculis ad de mis¬
sis excitare disposui. ñ quoᷤ et legere
ñ debeas: hoc enim ueluti cotidiano
cibo. alitur ac pinguescit oratio: sed
quod lectionis fructus sit iste si scri¬
bas. Itaq qm̃ etheri tabellario ad
me remisso. nullas te iam epłas ha
bere dixisti. exceptis his qͣs in h̃emo aliqͣ¬
do dictaueras: quasq tota aiuditate
legi atq scrpsi: et ultro pollicitus es¬
de fuitiuis nocͥtium tꝑibꝰ. aliqua si
uellẽ posse dictare. Libenter accipio ab
offerente. quod rogare uolueram. eciã
si negasses. Neq uero ullam puto di¬
gnioiem disputationis nr̃e confabu¬
lationem fore. quã si de scripturis int̾
nos sermocine ur: id est ut ego interro¬
gem. tu respondeas. Qua uita nichil in
hac puto luce iocundus: quo anime
epulo. omnia mella suꝑantur. Quam
dulcia inquit ꝓph̃a guituri meo elo¬
quia tua: su ꝑ mel orimeo. Nam iccnco
ut ait p̃cipuus orator. homines abesti¬

Expanded text:
scribentem, quaestiunculis ad te misscribentem, quaestiunculis ad te missis excitare disposui: non quo legere non debeas, hoc enim veluti quotidiano cibo alitur et pinguescit oratio; sed quod lectionis fructus sit iste, si scribas. Itaque quoniam et tabellario ad te remisso, nullas te jam habere Epistolas dixisti, exceptis his quas in eremo aliquando dictaveras, quasque tota aviditate legi atque scripsi, et ultro pollicitus es, furtivis noctium operibus aliquas si velim posse dictare: libenter accipio ab offerente, quod rogare volueram, etiam si negasses. Neque enim ullam puto digniorem disputationis nostrae confabulationem fore, quam ut de Scripturis inter nos sermocinemur, id est, ut ego interrogem, tu respondeas, qua vita nihil in hac luce puto jucundius, quo animae pabulo omnia mella superantur. Quam dulcia, inquit Propheta, gutturi meo eloquia tua! super mel ori meo. Nam cum idcirco, ut ait praecipuus Orator, homines a besti
Abbreviated transcription (Latin):
inde pollicemur nos. nr̃osq here¬
des. uobis ur̃isq successorib. omni
anno olei mensuram. hinc ẽẽ datu¬
pleri p̃cepit. Sumpto igitur cibo.
et benedictione cum camelis accep¬
ta: exultantes gratulantesq ad ꝓpͥa
remearunt. Hec autem bethleem ac¬
ta. ab incolis loci illius hac̾tenus as¬
serendo. ita fuisse narrantur
Nterim ieronimus dum exiorũ
heremitarum. monachorumq humi¬
lia. subterraneaq ꝑagrans habitacu¬
la contemplatur: uitas: eorum sim¬
plici uoce sciscitans. scribensq ueri¬
tatem ponit. multaq alia libellis
suis epłisq. suo inmonastĩo confici¬
ens edisserit. Beatus damasus ro¬
mane urbis eccł̃e eloquentissimus pon¬
difex. ut ad suam id: romanȩ urbis
eccłam. obscribenda. mittendaq uo¬
lumina. assiduo oꝑe ñ desisteret hu¬
ius cemodi epła exhortatus est:
ilectissimo suo ieronimo: dama¬
sus. Dormitantem te. et longo
iam temꝑe Regligentem potiꝰ quam

Expanded text:
inceps pollicemur nos nostrosque haereinceps pollicemur nos nostrosque haeredes, vobis vestrisque successoribus omni anno olei mensuram hin esse datupleri praecepit. Sumpto quoque cibo, ac benedictione cum camelis accepta, exultantes, gratulantesque ad propria remearunt. Haec autem Bethleem acta, et ab incolis loci illius hactenus asserendo ita fuisse narranturnterim Hieronymus dum eximiorum Eremitarum, Monachorumque humilia subterraneaque peragrans habitacula contemplatur, vitasque eorum supplici voce sciscitans, scribensque veritatem exponit, multaque alia libellis suis, epistolisque suo in Monasterio conficiens edisserit; beatus Damasus Romanae urbis Ecclesiae eloquentissimus Pontifex, ut ad suam idem Romanae urbis Ecclesiam, ad scribenda mittendaque volumina assiduo opere non desisteret, hujusmodi verbis exhortatus est. Dilectissimo filio Hieronymo Damasus. Dormitantem te, et longo jam tempore legentem potius quam
Abbreviated transcription (Latin):
bescendo tam̃ introeuntos. uiso beato
ieromimo. enis se ꝓstrauerunt uestigi
h: ueniam ꝓ culpa postulantes.
Quos ille clementer eleuans amnio¬
ac deinceps sub dei p̾sentia. se crede¬
p̾dicatione expleta: p̾cepit ut refice¬
rentur. receptisq camelis abirent.
Tumnc illi omnes una uoce dixerunt.
Obsecramus te pater. ut ad eccłȩ lu¬
mmnaria. necessitatemq fr̃m dimi¬
dium liquoris olei quod attulerunt
cameli suscipi iubeas: quia scimus
et certi sumus. quod plus ꝓpt̾ urãm
remur. ꝑreximus in egyptum. Qui¬
b ait beatus ieronimus. Non rec̾te
ꝓcul dubio postulastis: quia ualde
durum uidetur. ut nos qui aliis
compati. aliorumq necessitatem sub¬
leuare dantes debemus. uos graue¬
mus: ur̃a quib ñ indigemus tollen¬
tes. Tunc illi neq inquiunt hic cibũ.
neq que sunt nr̃a accipiemus: nisi¬
prius quod poposcimus riisseris fie¬
nunc medium quod attulerunt ca¬
meli olei liquorem suscipiatis: et de¬

Expanded text:
bescendo tamen introeuntes, visoque beato bescendo tamen introeuntes, visoque beato Hieronymo, ejus se prostravere vestigi veniam postulantes. Quos ipse clementer elevans, admoac deinde sub Dei praesentia caute viveedicatione expleta: praecepit ut reficerentur, receptisque camelis, abirent. Tunc illi una voce pariter dixerunt: Obsecramus, pater, ut ad Ecclesiae luminaria, necessitatemque fratrum, dimidium liquoris olei, quod attulerunt cameli, suscipi jubeas: quia scimus et certi sumus, quod plus propter vesremur, perreximus in Aegyptum. Quibus beatus Hieronymus ait, non recte proculdubio postulatis, quin valde durum videtur, ut nos qui aliis compati, aliorumque necessitatem sublevare dando debemus, vos gravemus, vestra quibus non indigemus, tollentes. Tunc illi, neque, inquiunt, hic cibum, neque quae nostra sunt, accipiemus: nisi quod poposcimus, prius jusseris fienunc dimidium, quod attulerunt cameli, olei liquorum suscipiatis; et de
Abbreviated transcription (Latin):
cepit leo ut dudum solitus erat. huc
atq illuc gratulabundus ꝑ claustra
monasterii ire: singulorum se fr̃m ue
stigiis ꝓsternens: et quasi de ꝑpetra¬
ta quam ñ fecerat culpa penitens.
cauda ueniam postulabat. Quo uiso
fr̃s penitentiam agentes: quod ei cru¬
delitatis intulissent crimen dicebant.
Ecce pastorem nrm̃. quem pauloante
ut uoratorem crudelit̾ dampnabamꝰ:
cum quanto eum p̃conii miraculo.
ut huic crim̃̃ auferret ad nos mittere
eatus uero ieronimus futuro¬
rum p̾scius: sic fr̃ibus ait.
Sarati estote fĩs. in his que usui refec¬
tionis sunt necessaria: ut hui qui ad¬
nos uenturi sunt. absq molestia ut
dignum ẽ hospites suscipiantur.
entia sunt expleta: ꝑactis quoq uissis.
sermocmnantibꝰq cum beato ieronimo
fr̃ibus. subito uenit nuntius. quidi¬
ceret ante monasterii fores hospites
aduenisse: qui cenobii patrem uellent
uidere: hoc sepe dictus pater audito:
postes celle aꝑiri. eosq ad se iussit¬

Expanded text:
coepit leo, ut dudum huc coepit leo, ut dudum huc atque illuc gratulabundus per claustra monasterii ire, singulorum se fratrum vestigiis sternens, et quasi de perpetrata, quam non fecerat culpa, alludens cauda, veniam postulabat. Quo viso, fratres, poenitentiam agentes, quod ei crudelitatis intulissent crimen, dicebant: Ecce pastorem nostrum, quem paulo ante ut voratorem crudeliter damnabamus, cum quanto eum praeconii miraculo, ut huic crimen auferret, ad nos dignatus Beatus ergo Hieronymus futurorum praescius, sic fratribus ait: Parati estote fratres in his quae usui refectionis sunt necessaria: ut hi qui nobis sunt futuri, absque molestia ut dignum est, hospites suscipiantur. entia sunt expleta. Peractis quoque jussis, sermocinantibus cum beato Hieronymo fratribus, subito venit nuntius, qui diceret ante monasterii fores hospites adesse, qui coenobii patrem vellent videre. Hoc saepe dictus pater audito, portas cellae patefieri, eosque ad se ingred
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓficiscuntur: tociens antecedente ali¬
no. funem camelorum gestante collo.
subsequantur cameli. Cumq p̾dicti
sent leoni: ille recognito asino seuum
rugiens cum ingenti stcepitu irru¬
ledens. Qui omnib statim relictis.
dementesq ut digni fuerant effec¬
ti: in fugam conuersi sunt. Quibus
uidelicet fugientib. terribiliter ru¬
giens leo. ꝑcutiebat cauda fortiter
t̾ram: ꝑterritosq camelos sicut e¬
rant onerati. ante se ad cellam ire
coegit. Insolitam ergo rem fr̃s ui¬
nus. sarcinati in medio irent came¬
li. subsequens eorum pariter t̾ga¬
leo ueniret: mox exeuntes modeste
curauerunt beato notificare ieroni¬
mo. Quo audito foras egrediens ia¬
nuas monasterii patefieri iussit
id est camelis et asmo auferentes
sarcinas leuigate: pedesꝙ abluite.¬
et escas p̾bete: expectantes quid in
hoc facto dñs suis uoluerit serus
demonstrare. Omnib deniq que
erga camelos fuerant iussa pactis

Expanded text:
proficiscuntur, toties antecedente asiproficiscuntur, toties antecedente asino, funem camelorum gestante collo, subsequantur cameli. Nam dum praedisent leoni: ille cognito asino, saevum rugiens, cum ingenti strepitu irrueorum. Qui omnibus statim relictis, dementesque, ut dignum fuerat, effecti, in fugam conversi sunt. Quibus videlicet fugientibus, terribiliter rugiens leo percutiebat cauda fortiter terram, perterritosque camelos, sicut erant onusti, ante se ad cellam ire coegit. Insolitam ergo rem frnus sarcinatique in medio cameli, et subsequens eorum terga leo pariter veniret, mox exeuntes modeste, curaverunt beato nuntiare Hieronymo. Quo audito, foras egrediens, januas monasterii patefieri jussit id est camelis et asino, auferentes sarcinas eos levate, pedesque abluite, escas praebete, expectantes quid in hoc facto suis voluerit Dominus servis demonstrare. Omnibus denique, quae erga camelos fuerant jussa, peractis,
Abbreviated transcription (Latin):
uos fr̃s. quam quã sustineatis asi¬
ni dampnum: hunc tam̃ ne exas¬
ꝑetis neq abiciatis leonem: s eum
ut dudum gubernantes p̾bentes q
alimenta pascite: incidentesq ligna
in nemore. ut ea uice asini nob̾ huc
trahens deferre ualeat. moderant̃
tractantes ligate. Quod ita factũ est.
eumq sibi opus tunc nexum crebri¬
us gereret. iamq redeundi dempus
negotiatorum adeẽc: expleco qͣdam
die oꝑe. quamins animal brutum
diuinitus tam̃ iputo admonitũ.
exiens iuit ad agrum: et hac illacq
discurrere cepit girando: nosse ple¬
nimium: quandoꝙ ad publici
itineris locum deuenit sublimen.
Quo dum anxius ut pot̾at circum
hientes contra se homines. cum ho¬
nustis camelis. quos p̾cedens asmnꝰ
ueniebat. S quia ualde ꝓcul erat:
hunc cognoscere minime pot̾at. At¬
tam̃ pedetemptim se illis obuium
obtuilit. Mos quippe illi ẽẽ dr̃ regiõi.
ut quotiens cum camelis longius

Expanded text:
vos, fratres, quanquam sustineatis asivos, fratres, quanquam sustineatis asini damnum, hunc tamen ne exasperetis, neque abjiciatis leonem: sed eum ut dudum gubernantes, praebentesque alimenta, nutrite; incidentesque in nemore ligna, ut ea vice asini nobis huc trahens deferre valeat, moderate nectentes ligate: Ita et factum est. Cumque sibi opus tunc nexum crebrius gereret, et jam redeundi tempus negotiatorum adesset, expleto die quodam opere, quamvis animal brutum, divinitus tamen ut puto admonitum, exiens ivit ad agrum, huc illucque discurrens gyrando, nosse plenimium, quandoque ad publici itineris locum devenit sublimem, quo dum anxius, ut poterat, circumsl venientes contra se homines cum onustis camelis, quos praecedens asinus veniebat: sed quia valde procul erat, hunc cognoscere minime potuit: tamen pedet entim se illis obviam obtulit. Mos quippe illi dicitur esse regioni, ut quoties cum camelis longius
Abbreviated transcription (Latin):
buit. ire cepit. Quicum solito ñ appa¬
reret in loco pascendi. contristatus cle
discrimine leo. mesticia auxius. ru¬
giendo aliqua parte diei: huc illucq
cum omnis repꝑiendi asini spes fuis¬
sec ablata: ad monast̾ii ianuam ueni¬
ens ꝑstitit. Et conscius culpe ñ ausꝰ
ẽ ingredi: quo prnus cum asello so¬
lebat. Quem beatuis ieronimus
una cum fr̃ibus absq asino uides.
ad fores cellulȩ morari: et quia ñ
solita fuerat hora reuersus. insti¬
gante famis necessitate compul¬
sum. putauerunt eum occidisse
animal suum. Nolentesq ei anno¬
Uade et reliquum cadauer aselli qd̾
tibi remansit mande: tuamq inglu¬
uiem reple. licet uero hec illi dicerẽt:
erant tamen incerti. utrum hoc ma¬
li raptores. an is ꝑpetrasset. Quaꝓpt̾
exierunt fr̃s ad loci pascua. quo
iam p̃fatum animal deducere le
nulla int̾emp.ationis eius signa
reppientes: reuersi studuerunt hoc
talia audisset: ait fr̃ibus. Ob secro

Expanded text:
buit, ire coepit. Qui cum solito non appabuit, ire coepit. Qui cum solito non appareret in loco pascendi, constrictus de discrimine leo, moestitia anxius, rugiendo aliqua parte diei, huc illucquecum jam omnis reperiendi asini spes fuisset ablata, ad monasterii januam veniens perstitit. Conscius enim culpae, non ausus est ingredi, quod prius cum asello solebat. Quem beatus Hieronymus, una cum fratribus, absque asino videns ad cellae fores morari, et quia non solita hora fuerat reversus, instigante famis necessitate compulsum, putaverunt cum occidisse animal suum: nolentesque ei tribVade, et reliquum aselli quod tibi remansit, mande, tuamque ingluviem reple. Et licet haec illi dicerent, erant tamen incerti utrum hoc mali, an non is perpetrasset. Quapropter exeuntes fratres ad loci pascua, quo jam praefatum animal deducere leonullum interemptionis ejus signum reperientes, redeuntes studuerunt hoc Quo audito, ait fratribus: Obsecro
Abbreviated transcription (Latin):
tis ueremur. Iccirco si tibi placet. et re¬
ctum uidetur. huic leoni aselli inrun¬
gatur sollertia nr̃a: ut eum subsequẽs
ducat ad pastum. reducatq remeans.
Ita et factum ẽ. Nam iniuncta leoni
cura asini. more pastoris industrii e¬
undo ad pastum. socius ince santer
itineris rure pascendo: undecunq
defensor tutissimiis erat. Uerumpta¬
m̃ ut se cibaret. et asinus solitum ꝑfi¬
ceret opus: consuetis semꝑ horis cũ
eo domum redibat. Intea dum hec
dilato temꝑe geruntur: educto qͦͣdam
clie ad loci pascua asino: graui leo ultͣ
modum somno oppressus obdormi¬
uit. Leone namq tuc grauiter sopo¬
rato. contigit ut ꝑ eandem uiam ne¬
gotiatores gradientes. olei emendi
pascentem. dum neminem uidissent
adẽe custodem: iniqua subripiente cu¬
piditate rapientes. secum adduxerunt:
Exꝑgiscens itaq leo. quid sibi accidis¬
set dampni nesciens: ut requireret ta¬
men pascentem quem commissum ha¬

Expanded text:
tis veremur. Idcirco ergo, si tibi placet, et retis veremur. Idcirco ergo, si tibi placet, et rectum videtur, huic leoni aselli nostri injungatur solertia, ut eum subsequens ducat ad pastum, reducatque remeans domum. Ita et factum est: nam injuncta leoni cura asini, more pastoris industrii, eundo ad pastum socius incessanter itineris, rure pascendo ubicumque defensor, tutissimus erat. Verumtamen ut se cibaret, et asinus solitum perficeret opus, consuetis semper horis, cum eo domum redibat. Interea dum haec dilato tempore gererentur: educto quadam die ad loca pascuae asino, gravi leo ultra modum somno oppressus obdormivit. Leone namque tunc graviter soporato, contigit ut per eamdem viam negociatores gradientes, olei emendi pascentem: dum neminem vidissent adesse custodem, iniqua surrepente cupiditate, rapientes secum duxerunt. Expergiscens itaque leo quid sibi damni accidisset, nesciens: ut requireret tamen pascentem quem commissum ha
Abbreviated transcription (Latin):
factum studiose fuisset: uulneratam
Curato igitur cum alim̃to. et diligen¬
ter adhibita cura: de lesionis ictu. ilico
conualuit leo. Qui ormi belume fe¬
ritatis deposita rabie: cepit intereos
ultra citraq. quasi domesticum et tran¬
quille animal pariter commorari. Hoc
itaq beatus ieronimus cognito: sic
fr̃ibus ait. Heia fr̃s : studiose ad imri¬
cem rogo ꝑpendite. quid huic leoni
ter fieri possit: quia certe credo quod
ñ tantum ꝓ sui pedis salute huc illũ
miserit dominus. qui ei sine nobis
mederi potãt: quantum ut sue uisi¬
tationis demonstiaret nobis indicio.
ꝑ hunc nr̃e necessitatis mirabilit̾ se
uelle p̾bere iuuam̃. Tunc p̾dicti fr̃s:
tale concorditer humiliteroꝵ. patri re¬
sponsum dedere dicentes. Tu pater be¬
ne i delicet nosti. quod asinus qui
ab agro usui nr̃o ligna deferre solitꝰ
ẽ. custodis sollicitudie indiget: et ne
a qualibet imꝓba bestia deuoretur. sa¬

Expanded text:
factum studiose fuissent intuiti, vulneratam factum studiose fuissent intuiti, vulneratam Ei igitur cum alimento diligenter adhibita cura de laesionis ictu, illico convaluit. Omni ergo belluinae feritatis deposita rabie, coepit inter eos ultro citroque quasi domesticum et tranquillum animal pariter commorari. Hoc etenim beatus Hieronymus cognito, sic fratribus ait: Eia fratres, studiose adinvicem rogo perpendite: quid huic leoni ter fieri possit: quia certe credo quod non tantum pro sui pedis salute, huc illum miserit Deus, qui ei mederi sine nobis potuerat: quantum ut nobis suae visitationis demonstraret indicio, per hunc nostrae necessitati, mirabiliter se velle praebere juvamen. Tunc praedicti fratres, tale concorditer humiliterque patri responsum dedere, dicentes: Tu pater bene nosti, quod asinus qui a saltu usui nostro ligna deferre solitus est, custodis sollicitudine indiget, et ne a qualibet improba bestia devoretur, sa
Abbreviated transcription (Latin):
quaruis impossibile sit omnino. et
longum de eodem beato uiro eiuisq
districtȩ uitȩ. et illius morib recexere
ominia: unius tam̃ miraculi huiꝰ mo¬
nast̾ii quiddam priscorum simile. quod
ꝑ succe dentium relationem. memoris
q̃dum obliuio abstulit. et a religiosis
uiris qui celestis amore patriȩ bechle¬
em fuere. Hucusq delatum ẽ. huic
compendio nectam sermoni.
die. cum beatus ieronimus u¬
nã cum fratribꝰ ut monachis mos ẽ ad
quarto suspenso pede ingens leo ceno¬
bu claustra ingressus ẽ. Guius ingres
su fratres ꝑterriti. ñnulli in fugam
sunt: ut ẽ fragilitatis humanȩ conũ¬
si. Sẽs uero ieronimus ueluti aduen¬
oms obuiauit. Qui uidelicet dum si¬
bi pariter ꝓpinquassent. quia loqui
leo ut sue nature ẽ. minime poterat:
utcumq ualuit p̃dicto patri. lesi quã
habebat pedis obtulit plantam. uoca¬
tĩ tc̃ uir sc̃s fr̃ĩb: p̃cepit ut diligenter
lesum abluerent pedem: inquirentes
cur ita leo claudicans iret. Quod dũ

Expanded text:
 Impossibile est omnino et longum de isto viro, ejusque districta vita, et illius moribus retexere omnia. Unius enim miraculi hujus monasterii, quoddam priscorum simile, quod per succedentium relationem memoriae nondum oblivio abstulit, et a religiosis viris, qui coelestis patriae amore Bethleem fuere, huc est delatum, huic compendioso necto sermoni. e, cum beatus Hieronymus una cum fratribus, ut monachis mos est, aquarto suspensus pede, ingens leo coenobii claustra ingressus est. Quo utique viso fratres perterriti nonnulli in fugam sunt, ut est metus fragilitatis humanae, conversi. Sanctus vero Hieronymus, veluti advenobviavit. Qui videlicet dum sibi pariter propinquassent, et quia loqui leo, ut suae naturae est, minime poterat, utcumque valuit, praedicto patri, laesi quem habebat pedis obtulit plantam: vocatis tunc fratribus, praecepit ut diligenter laesum abluerent pedem, inquirentes cur ita leo claudicans iret. Quod dum
Abbreviated transcription (Latin):
sibi discipulorum suorum copiam. et
frequentiam aduentantium ad beth¬
leemiticam portam que ad occidendem
respicit. et egredientib ad septenitrionẽ
uidetur: paruulum habitationis locel¬
lum construxit. In quo plane loco in

Expanded text:
ibi ob discipulorum suorum copiam et propter ibi ob discipulorum suorum copiam et propter frequentiam adventantium ad Bethleemiticam portam, quae ad occidentem conspicit, et egredientibus ad septentrionem videtur, parvulum habitationis locellum construxit. Quibus vero n
Abbreviated transcription (Latin):
tranquillitas. Ipsam quoq cellulam
meam quasi cogitationum consciam
ꝑtimescebam: et michi iratus. et rigi¬
dus. solus deserta penetrabam. Sic ubi
concaua uallium. asꝑa montium. ru¬
pium p̾rupta cernebam: ibi meȩ orati¬
onis locꝰibi miserrime carnis ergastu¬
lum locabam. Et ut michi testis est do¬
minus pꝰ multass lacrimas. post celo¬
oculos inherentes: ñnumquam uide
odorem unguentorum tuorum curremꝰ.¬
Quadriennio itaq dicate penitentie ex¬
acto. ad bethleem oppidum ieronimus
remeauit: ubi prudens animal ad pre¬
sepe domini. sese obtulit ꝑmansurum.
Sibliothecam suam quam sibi sum¬
mo studio ip̃e condid̾at clausam.
omniumq librorum orationes qͦs
pene memoriter retinebat iterum re¬
legens: diem ieiunus ducebat ad ues¬
ꝑum. Plures ad eum religiosorum qui
bus uide eius fama comꝑta ẽ ꝓtinus
confluxerunt: bonumq doctorem par¬
uo adhuc sub tugurio. boni obseruaue¬
re discipuli. Nec multo post cellulam

Expanded text:
tranquillitas. ipsam quoque cellulam tranquillitas. ipsam quoque cellulam meam quasi cogitationum consciam pertimescebam et mihimet iratus et rigidus solus deserta concaua uallium, aspera montium, rupium pręrupta cernebam, ibi meę orationis locus, ibi illud miserrimę carnis ergastulum collocabam. Et ut mihi testis est Dominus, post multas lachrymas, post cęlo inhęrentes oculos, nonnunquam uidebodorem unguentorum tuorum curremQuadriennio itaque dedicatae poenitentiae exacto, ad Bethleem oppidum Hieronymus remeavit, ubi prudens animal ad praesepe Domini sese obtulit permansurum. Bibliothecam suam quam sibi summo studio ipse condiderat, clausam, omniumque librorum orationes, quas pene memoriter retinebat, iterum relegens, diem jejunans ducebat ad vesperam. Plures ad eum Religibus vitae ejus fama comperta est, protinus confluxerunt, bonumque doctorem, parvo adhuc sub tugurio, boni observavere discipuli. Nec multo post cellulas
Abbreviated transcription (Latin):
opse carnis addurerat. Cotidie lacͥme.
cotidie gemitus. Et si quando repug¬
nantem. sominus imminens oppres¬
sisset: nuda humo uix ossa herentia
collidebam. De cybis uͦ & potutaceo: cũ
etiam languentes aqua frigida utan¬
tur ÷ et coctum aliquid accepisse luni¬
rie sit. Ille igitur ego qui ob gehennȩ
metum. tali me carcere ipse dampna¬
ueram. scorpionum tantũ socius et
ferarum: sepe choris intereram puel¬
larum. Dallebant ora ieiuniis: et
mens desicłiis estriabat. In frigido cor¬
ꝑe et ante hominem suum. iam car¬
ne p̃mortua: sola libidinum incen¬
dia pullulabant. Itaq omni auxilio
destitutus. ad iħui iacebam pedes. ri¬
gabam lacrimis. crine tergebam: et
repugnantem carnem ebdomadarum
meclia subigebam. Non erubesco
infelicitatis mee: qum potiꝰ plango ñ
ẽe quod fuerim. Memini me claman¬
tem. diem crebro iunxisse cum nocte:
nec prius a pectoris cessasse uerberi¬
bus: quam domino rediret increpante

Expanded text:
opicae carnis adduxerat. cotidie lacrimae, opicae carnis adduxerat. cotidie lacrimae, cotidie gemitus et, si quando repugnantem somnus inminens oppressisset, nuda humo uix ossa haerentia conlidebam. de cibis uero et potu taceo, cum etiam languentes aqua frigida utantur et coctum aliquid accepisse luxuriae sit. ille igitur ego, qui ob gehennae metum tali me carcere ipse damnaueram, scorpionum tantum socius et ferarum, saepe choris intereram puellarum. pallebant ora ieiuniis et mens desideriis aestuabat in frigido corpore et ante hominem suum iam carae praemortua sola libidinum incendia bulliebant. itaque omni auxilio destitutus ad Iesu iacebam pedes, rigabam lacrimis, crine tergebam et repugnantem carnem ebdomadarum inedia subiugabam. non erubesco infelicitatis meae, quin potius plango non esse, quod fuerim. memini me clamantem diem crebro iunxisse cum nocte nec prius a pectoris cessasse uerberibus, quam domino rediret increpante
Abbreviated transcription (Latin):
sessione euagrii prb̃i moraretur.
malcum monachum. et aliquando cap¬
tiuum repꝑit: ꝑcunctatusq eum. om¬
nem eiꝰ captiuitatis accepit historiam.
Quam postea edidit scriptam. et ro¬
manis fidelibus misit. hec in huius
historie ꝓlogo interserens. Scribere
inquit disposui. si tam̃ d̾s intam de¬
derit: et si uituꝑatores mei saltem fu¬
gientem me et clausum ꝑsequi desie¬
rint. Ad deserta deinde loca. ad que
olim ob agendam mibi penitentiã
ꝓperare cupierat. italecus accmctus ꝙ
ꝑrexit: ut uolasse eum magis quam
measse crederes. Quomodo uero ꝑ qua¬
driennium continum. xp̃i potitus
auxilio penituerit idem ieronimus.
queq sponte ꝑtulerit: ipsius dei af
tus. et illa uasta solitudine que exu¬
sta solis ardorib. horridum monachis
pr̃at habitaculum: putaui me inquit
romanis interesse deliciis ⁊ sedebam
solus et tacebam. quia amaritudine
repletus eram. Horrebant sacco men¬
bra deformia: scalida cutis. situm echi¬

Expanded text:
sessione Evagrii presbyteri moraretur, sessione Evagrii presbyteri moraretur, Malchum Monachum et aliquando captivum reperit, percunctatusque eum, omnem ejus captivitatis accepit historiam, quam postea edidit scriptam et Romanis fidelibus misit, haec in ejus historiae prologo interserens. Scribere, inquit, disposui, si tamen Deus vitam dederit, et si vituperatores mei saltem fugientem me et clausum persequi desierint. Ad deserta deinde loca, ad quae olim ad agendam inibi poenitentiam properare cupierat, ita laetus accinctusque accessit, ut volasse eum magis quam remeasse crederes. Quomodo vero per quadriennium continuum Christi potius auxilio poenituerit, idem Hieronymus quae sponte pertulerit, ipsius Dei adftus, et illa vasta solitudine, quae exusta solis ardoribus horridum Monachis praestat habitaculum, putavi me, inquit, Romanis interesse deliciis. Sedebam solus quia amaritudine repletus eram. horrebam sacco membra deformis, squalida cutis situm Aethi
Abbreviated transcription (Latin):
santes. ad effugandum urbe ieroni¬
mum. qui utrumq eorum scribens¬
uitium dep̾henderat. insidias para¬
uerunt. Uere enim: uere hunc ego
felicem dixerim. Huius fuge euentũ
corrigentis xp̃i iudicio dispensatum:
quem puorum hominum ꝑsecutioni¬
b paratum fore existimo ÷ scilicet ut
romana eccła petri instituta regimi¬
ne. omnium uẽtis testam̃ti librorum.
studio desudante. hebraicam qͦs habe¬
re. t u̾itatem: et grecorum qͦriundam
leuitas. que sibi romanos. a se om̃s
scripturas diuinitus inspiratas ac¬
cepisse plaudebat. eos habere quod ñ
habet recognoscat. Igitur ieronimus
roma egressus. ad orientem tendens.
ꝓfectus ẽ ad gregorium narantenũ.
constantinopolitane urbis ep̃m. Ubi
ita ꝓficere studiut: ut sc̃arum scriptu¬
rarum studiis erudiretur. Suplex
docilisq discipulus. adiit p̃ceptorẽ:
et eum constantinopolitana inurbe
obseruabat: hoc discipulatu ieronimꝰ
ꝑacto. in syriam ꝑrexit᷑: et dum in pos¬

Expanded text:
santes, ad effugandum Urbe Hieronysantes, ad effugandum Urbe Hieronymum, qui utrorumque eorum vitia scribens deprehenderat, insidias paraverunt. Verum enim vero hunc ego felicem dixerim, hujus fugae eventum corrigentis, Christi judicio dispensatum, quem pravorum hominum persecutionibus paratum fore existimo: scilicet ut Romana Ecclesia, Petri instituta regimine, omniumque veteris Testamenti librorum estudio desudante, Hebraicam quoque habeat veritatem; et Graecorum quorumdam levitas, quae sibi Romanos a se omnes Scripturas divinitus inspiratas accepisse plaudebat, eos habere quod non habet, recognoscat. Igitur Hieronymus Roma egressus, ad orientem tendens, profectus est ad Gregorium Nazianzenum Constantinopolitanae urbis Episcopum; ubi ita proficere studuit, ut rarum studiis plene erudiretur, supplex docilisque discipulus hunc adiit praeceptorem, eumque Constantinopolitana urbe observabat. Hoc discipulatu Hieronymus peracto, in Syriam perrexit: et dum in pos
Abbreviated transcription (Latin):
constrictus articulo.  uellem etiã
maiora ꝓmittere: dece rare cepi et
nom̃i eius obtestans dicere. Domine
siunquam habuero codices scłares. si
legero: de negaui. In hec sacram̃ti u̾ba
dimissus: reuertor a suꝑis. Mirantib
cunctis. oculos aꝑio tanto lacrimarũ
ymbre ꝑfusos: ut etiam incredulis
fidem facerem ex dolore. Nec uere sopor
ille manis fuit: aut uana sominia.
quib sepe deliidimur. Cestis ẽ tribu¬
nal ante quod iacui: iudicium testis
quod timui. Ita michi nunquam con¬
tingat. talem incicdere questionem:
Liuentes habuisse me scapulas. plagas
sensisse ꝑ somnium: et tanto dehinc
studio diuina legisse: quanto morta¬
lia antea non legeram. Int̾ea ieroni
diuinorum disertor uoluminum. dũ
ꝑtriennium continuum. carus accep¬
tusq ppłorum fauoribꝰ ueneratur.
ominiumq iudicio dignus ẽẽ sũmo
sacerdotio decernitur: quidam ex cle¬
riconim monachorumq ordinib ꝑ pe¬
tulantiam. ꝑq ingluuiem discur¬

Expanded text:
constrictus articulo vellem etiam constrictus articulo vellem etiam majora promittere, dejerare coepi, et nomen ejus obtestans dicere: Domine, si unquam habuero codices saeculares, si legero, te negavi. In haec sacramenti verba dimissus revertor ad superos; mirantibus cunctis, oculos aperio tanto lacrymarum imbre perfusos, ut etiam incredulis fidem facerem ex dolore. Nec vero sopor ille inanis fuit, ut vana somnia, quibus saepe deludimur. Teste est tribunal ante quod jacui, judicium teste quod timui; ita mihi nunquam contingat talem incidere quaestionem. Livientes me habuisse scapulas, plagas sensisse per somnium; et tanto dehinc studio divina legisse, quanto mortalia antea non legeram. Interea Hierondivinorum dissertor voluminum, dum per triennium continuum carus acceptusque popularibus veneratur, omniumque judicio dignus esse summo sacerdotio decernitur, quidam ex Clericorum Monachorum ordinibus pro petulantia proque ingluvie discur
Abbreviated transcription (Latin):
in solo tantum tepente petusculo pal¬
pitabat: cũ subito raptus in spĩ. ad
tribunal iuclicis ꝑtrahor. Ibi tantum
luminis. et tantum erat ͤ circumstan¬
tium claritate fulgoris: ut ꝓiectus
in terrã sursum aspicere ñ auderem.
Interrogatus conditionem: xp̃ianun
me ẽẽ respondi. Et ille qui p̾sidebat.
mentiris ait. Ei ceronianus es: non
xp̃ianus. Ubi chesaurus tuus: ibiet
cor cuum ẽ. Ilico obtimuiͤ et inter u̾¬
bera nam cedi me iusserat. conscien¬
cie magis igne torquebar: illum me¬
cum uersiculum reputans. In inferno
autem quis confitebitur tibiͦ Clama¬
re tamen cepi: et eiulans dicere. Mise¬
rere mei domine: miserere mei. Hec uox
inter flagella resonabat. Tandeni itaq
ad p̾sidentis genua ꝓuoluti qui asti¬
terant. p̾cabantur ut ueniam cribu¬
eret adolescentiȩ ÷ et errorilocum pe¬
nitentie commodaret: exacturus de¬
inde cruciatum. si gentilium libros
aliquando legissem. Ego qui tanto

Expanded text:
in solo tantum tepente pectusculo palin solo tantum tepente pectusculo palpitabat. Cum subito raptus in spiritu ad tribunal judicis pertrahor, ubi tantum luminis, et tantum erat ex circumstantium claritate fulgoris, ut projectus in terram, sursum aspicere non auderem. Interrogatus conditionem, Christianum me esse respondi. Et ille qui praesidebat: Mentiris, ait, Ciceronianus es, non Christianus. Ubi thesaurus tuus, ibi et cor tuum est. Illico obmutui, et inter verbera nam caedi me jusserat conscientiae igne magis torquebar, illum mecum versiculum reputans: In inferno autem quis confitebitur tibi? Clamare tamen coepi, et ejulans dicere: Miserere mei, Domine, miserere mei. Haec vox inter flagella resonabat. Tandem ad praesidentis genua provoluti qui assistebant precabantur, ut veniam tribueret adolescentiae, et errori locum poenitentiae commodaret, exacturus deinde cruciatum, si gentilium litterarum aliquando legissem: Ego qui tanto
Abbreviated transcription (Latin):
sorore. cognatis. et quod his difficilꝰ
ẽ consuetudine lautioris cibi. ꝓpt̾ ci¬
lorum regnum me castrassem᷑. et
ierosolimam militaturus ꝑgerem:
bibliotheca quam rome cum summo
studio ac labore confeceram. carere non
poteram. Itaq miser ego: lecturus tul¬
lium ieiunabam. Pofit noctium cre¬
bras uigilias. post lacnmas quas mͥ
pret̾itorum recordatio peccatorum. ex
imis uisceribus eruebat: plato sume¬
batur in manib. Si quando in memet¬
ips ỹ reuersꝰ. ꝓpħas legere cepissem:
sermo horrebat incultus. Et quia lu¬
men cecis oculis ñ uidebam: ñ oculo¬
rum culpam ẽẽ putabam. s solis. Dũ
me itaq antiquus serpens illuderet
in media ferme quadragesima. medul¬
lis infusa febris corpus inuasit ex au¬
stum: et sine ulla requie quod dictu qͦ
incredibile sit. sic infelicia menbra di¬
pasta sunt. ut ossib uix hererent. In¬
terim parabantur exequie: et uitalis
animi calor. toto frigescente iam corꝑe.

Expanded text:
sorore, cognatis, et quod his difficilius sorore, cognatis, et quod his difficilius est  consuetudine lautioris cibi propter coelorum me regna castrassem, et Jerosolymam militaturus pergerem, bibliotheca, quam Romae cum summo studio ac labore confeceram, carere non poteram. Ita miser ego lecturus Tullium jejunabam: post noctium crebras vigilias, post lacrymas, quas mihi praeteritorum recordatio peccatorum ex imis visceribus eruebat Plautus, Plato sumebatur in manibus. Si quando in memetipsum reversus, Prophetas legere coepissem, sermo horrebat incultus; et quia lumen caecis oculis non videbam, non oculorum culpam putabam, sed solis. Dum me itaque antiquus serpens illuderet, in media ferme Quadragesima medullis infusa febris corpus meum invasit exhaustum; et sine ulla requie quod dictu quoque incredibile sit sic infelicia membra depasta sunt, ut ossibus vix haererent. Interim parabantur exequiae, et vitalis animi calor, toto frigescente jam corpore,
Abbreviated transcription (Latin):
stridonis quod agothis eũsum. dal¬
matie quondam pannonieq confini¬
um fuit: patre eusebio natus ẽ. Ue¬
stem xp̃i puer rome suscepit: ibiq
litteris grecis ac latinis a pͥmeuo
eruditus ẽ. In aite quidem gramati¬
ca donatum habuit p̾ceptorem: in
rechorica autem uictorinum orato¬
rem. Postquam uero ommem mun¬
danorum studiorum litteraturã ad¬
eptus ẽ: ꝓbatissimorum qͦ monacho¬
rum habitum. factumq imitatus ẽ.
Eupiditatem siquidem animi. iugi
sinceritate calcans. uoluptatemq cor¬
poris ꝑenni frangens ieiunio: ple¬
rosq uirorum bonorum ac religio¬
sorum. meliores fore suo docuit in¬
stituto.
uodam igitur tempore. dum
ex more idem ieronimus di¬
uina ad legendum pandit uolumi¬
na. et mortalem bibliothecȩ suȩ au¬
ctorem tu lłim recordattr: mox celi¬
tus ne tales quandoq reuolueret li¬
bros. salutifero castigatus ẽ uerbere.
Ita enim de se ipso ad eustochium
uirginem scribens: asserit. Gum an¬
te annos plurimos. domo. parentib

Expanded text:
Stridonis, quod a Gothis nunc eversum, Dalmatiae quondam Pannoniaeque confinium fuit, patre Eusebio natus est. Vestem Christi puer Romae suscepit, ibique litteris Graecis ac Latinis a primaevo eruditus est. In arte quidem Grammatica Donatum habuit praeceptorem, in Rhetorica autem Victorinum oratorem. Postquam vero omnem mundanorum studiorum litteraturam adeptus est, probatissimorum quoque Monachorum habitum factumque imitatus est. Cupiditatem siquidem animae jugi sinceritate calcans voluptatemque corporis perenni frangens jejunio, plerosque virorum bonorum et religiosorum meliores fore suo docuit instituto. Quodam igitur tempore, dum ex more idem Hieronymus, divina ad legendum pandit volumina, et mortalem bibliothecae suae auctorem Tullium recordatur. Mox coelitus, ne tales quandoque revolveret libros, salutifero castigatus est verbere. Ita enim ipse de se ad Eustochium virginem scribens asserit: Cum ante annos plurimos domo, parentibus,
Abbreviated transcription (Latin):
dam dominus et saluator ñr ut ad¬
impleretur ꝓphetia. ueritas de terra
orta ẽ. in p̾sepio infra speluncam ex
uirgine nasci dignatus ẽ : et paruulꝰ
uagiit. Quod p̾sepe auro argentoq
ornatum. sicut refert sc̃s antoninus
incessanter in eo luminaria ardent:
plurimis q seruorum dei undiq ha¬
bitaculis circumdaturꝰ os q spelun¬
ce ad ingrediendum omnino angu¬
stum est. In cuius utiq ore. id est in ip¬
so p̃sepii ingressu: beatus ieronimus
sarum scalpendo. monum̃tum sibi fie¬

Expanded text:
dam Dominus et Salvator ut impleretur prophetia, Veritas de terra orta est  in praesepio intra speluncam, ex Virgine nasci dignatus est, et parvulus vagiit. Quod praesepe auro argentoque ornatum sicut sanctus refert Antonius incessanter in eo luminaria ardent: plurimisque servorum Dei habitaculis undique circumdatur. Os enim speluncae ad ingrediendum omnino angustum est. In cujus itaque ore, id est, in ipso praesepii ingressu, beatus Hieronymus saxum scalpendo, monumentum sibi fie
Abbreviated transcription (Latin):
Dehinc ieronimus librorum abun¬
contra heluidium. contraq pelagi¬
um. et aduersus iouinianum euidẽ¬
tissima uolumina catholicaq correp¬
cione roborata: magno scripta acumi¬
ne larauit. Ad iuris quoq consultos:
singularem tonantemq edidit li¬
brum. Slurimorum heremitarum.
patrumq uitas insignium: ueracis¬
unum. Namq de frugi et luxurio¬
so filio eleganter exposuit euange¬
lii historiam: ita consolatoriis disser¬
donibus declarans. ut unica fore ar¬
bitretur. Pluribus quoq ait. qui me
dic̃t hoc opꝰ inflaminatum inuidie
facibus scribere. breuiter respondebo:
nunquam me hereticis peꝑcisse. sed
omni egisse studio. ut hostes eccłe mei
Nunc quoq misterium imquitatis
oꝑatur. Garriat unus quisq quod
sentit. Ego solus sum qui cunctorũ

Expanded text:
Dehinc Hieronymus librorum abuncontra Helvidium, contraque Pelagium, et adversus Jovinianum evidentissima volumina, Catholicaque correptione roborata, magnoque scripta acumine laxavit: juris quoque consultus singularem tonantemque edidit librum. Plerasque Eremitarum Patrum vitas insignium veracisunum; Namque de frugi et luxurioso filio eleganter exposuit Evangelii historiam, ita consolatoriis dissertionibus declaravit, ut unicam fore arbitretur. Plurimis quippe, ait, qui me dicunt hoc opus inflammatum invidiae facibus scribere, breviter respondeo, nunquam me haereticis pepercisse; sed omni egisse studio, ut hostes Ecclesiae, mei nunc quoque mysterium iniquitatis operatur. Et garrit unusquisque quod sentit: ego solus sum qui cunctorum
Abbreviated transcription (Latin):
domimo seruire. Qui locus in castro lau¬
dimo hactenus designatur: et uene¬
rabiliter colitur. In qua redusione:
secundis successibus certatim sc̃e con¬
ũsationis studiis. iustus adolescens
domino militauit. Et cum ad iugin¬
a et luos etatis sue annos ꝑuenit:
definicto bennadio archiep̃o in ur¬
be remensi. omnium generaliter uo¬
tis. ad pontificii culmen raptus fuis
se potius dinoscitur: quam electus. fit
ergo concursus ppłi ͥ diuersi quidem
sexus. conditionis. ac dignitatis. necñ
etatis: s unuis atq eiusdem senten¬
tiȩ. Cuncti hunc uere deo dignum: et
qui ipłis p̃fici deberet. acclamabant.
ir autem beatissimus

Expanded text:
Domino servire. Qui locus in castro LauDomino servire. Qui locus in castro Lauduno actenus designatur et venerabiliter colitur. 3. In qua reclusione secundis successibus certatim sanctae conversationis studiis iustus adolescens Domino militavit. Et cum ad viginti ot duos aetatis suae annos pervenit, defuncto Bennadio archiepiscopo, in hac urbe Remensi omnium generaliter votis ad pontise dignoscitur potius quam electus. Fit ergo concursus populi, diversi quidem sexus, conditionis ac dignitatis, necnon et aetatis; sed unius atque ejusdem sententiae cuncti hunc vere Deo dignum, et qui populis praefici deberet, acclamabant. ir autem beatissimus
Abbreviated transcription (Latin):
culo diuino ꝑ scm̃ montanum remi¬
gum uocari debere cognosceremus.
u in uersibus metricis ab ipso cõ¬
positis. et iussione illius in quodam¬
uase ab eo conseerato sculptis: ita le¬
gimus. Hauriat hinc ppłs uitam
de sanguine sacro. Inyecto eternus
quem fudit uulnere xp̃s. Remigi¬
ls reddit domino sua uota sacerdos.
Quod uas usq ad nr̃a temꝑa ꝑdu¬
rauit: donec fusum: In redemtionẽ
datum xp̃ianorum. ut aministris di¬
aboli normannis. p̾tium redimeret
argentei calicis: quos de potestate
tenebrarum redimerit effusus san¬
guis çalicis. xp̃i uidelicet passionis.
raditus autem a parentibus
scole. litteris imbuendus: in bre¬
ui coeuis et etiam natumaiorib su¬
is. doctrina excellentior ẽ effectus.
Studebat quoq teneros annos. mo¬
rum maturitate uincere: ec beniuo¬
lentiam cordis. caritatis melle con¬
dire. Turbas frequentium ppłorũ
uitare: et ut p̾conem suum fecisse
didicerat. uita solitana. in reclusiõe

Expanded text:
culo divino per sanctum Montanum Remiculo divino per sanctum Montanum Remigium vocari debere cognosceremus. Sed et in versibus metricis ab ipso compositis et iussione illius in quodamvase ab eo consecrato sculptis ita legimus: Hauriat hinc populus vitam de sanguine sacro Iniecto, aeternus quem fudit vulnere Christus. Remigius reddit Domino sua vota sacerdos. Quod vas usque ad nostra tempora perduravit, donec fusum in redemptionem datum est christianorum, ut a ministris diaboli Nortmannis redimeret pretium argentei calicis, quos de potestate tenebrarum redemerat effusus sanguis calicis Christi videlicet passionis. Ͻ Traditus. autem a parentibus scole litteris imbuendus, in brevi coaevis et etiam natu maioribus suis doctrina excellentior est effectus. Studebat quoque teneros annos morum maturitate vincere et benivolentiam cordis caritatis melle condire, turbas frequentium populorum vitare, et ut preconem suum fecisse didicerat, vita solitaria in reclusione
Abbreviated transcription (Latin):
pt̾ea qui cornelium ac domum eius.
ipse utiq beatum remigium ñ solũ
ante baptismum. s etiam ante nati¬
uitatem. eiusdem gr̃ȩ muere ꝑfu¬
dit. Oitus ẽ autem ex anu et uetu¬
lo diu sterilibus ꝑ reꝓmissionem. ut
ysaac et iohannes. uir iste. sc̃s anteqͣ
natus: nomine designatus. anteqͣ
mundo cognitus. in pago laudunen¬
si. alto parentum sangume. ut mon¬
sttaretur in ortu. qualis futurus erat
cartis recenti tempore post illius o¬
bitum. s et pꝰ plura annorum curricu¬
ditis. remedium eum fuisse nomina¬
tum leginus. Quod qui merita et
acta illius attendit: congrue hoc eũ
nomine appellatum fuisse intelligit.
Qui mitigator furoris domini in tẽ
Fcatus a dou ino in conspec̾tu regũ.:
in uerbis suis sicut in sequentibus
ostendeinus. monstra uiclelicet pa¬
ganos feroces placauit. Merito igi¬
tur eum remedium fuisse nomina¬
tum in baptismate crederemus: nisi
in emendatioribus gestis illum ora¬

Expanded text:
pterea, qui Cornelium ac domum eius pterea, qui Cornelium ac domum eius ipse utique beatum Remigium, non solum ante baptismum, sed etiam ante nativitatem ejusdem gratiae munere perfudit. Ortus est autem ex anu et vetulo diu sterilibus per repromissionem, ut Isaac et Joannes , vir iste sanctus, antequam natus, nomine designatus, antequam mundo cognitus, in pago Laudunensi, alto parentum sanguine, ut monstraretur in ortu, qualis futurus erat cartis recenti tempore post illius obitum, sed et post plura annorum curricuditis Remedium eum fuisse nominatum legimus. Quod, qui merita et acta illius attendit, congrue hoc eum nomine appellatum fuisse intellegit. Qui mitigator furoris Domini in tempficatus a Domino in conspectu regum, in verbis suis, sicut in sequentibus ostendemus, monstra, videlicet paganos feroces, placavit. Merito igitur eum Remedium fuisse nominatum in baptismate crederemus, nisi in emendatioribus gestis illum ora
Abbreviated transcription (Latin):
s amor generande uixta diuinum p̾sa¬
gium sobolis.
oncipitur ergo futurus xp̃i pon¬
tifex. et xp̃i ãminiculante miscdia.
mater beatissima quem auspice deo
concepit. feliciter filium genuit: cui
remigium sccłm domini dictumin
baptismate nomem imponi fecit. Et
ablactatus sicut suus p̾mintiator p̾¬
dixerat: lacte matris oculos sui uatis
matre obstricante ꝑungens. lumen
illi gr̃a diuina restituit. Nec incredibi¬
le uideri debet. si puer iste antequam
ꝑ etatem corpis sciret uocare patrem
et matrem suam aurtutes munere di¬
uino oꝑatus ẽ: quia et si ut homo in
iniquitatibus conceptus ẽ. contra mo¬
rem tamen humane conditionis. ñ in
delictis eum p̾uaricationis. s in gr̃a
remissionis. mater sua peperit. Neo
eum talem futurum p̃dixit. et cuius
munere conceptus fuit: etiam a pec¬
catis absoluit. Constat quippe ueri¬
dica patrum sententia: quia lege non
conftringitur. sc̃i sp̃s donum. Et pro¬

Expanded text:
sed amor generande iuxta divinum presased amor generande iuxta divinum presagium subolis. Concipitur ergo futurus Christi pontifex, et Christi adminiculante misericordia, mater beatissima, quem auspice Deo concepit, feliciter filium genuit. eui Remigium secundum Domini dictum in baptismate nomen imponi fecit. Et ablactatus, sicut suus prenuntiator praedixerat, lacte matris oculos sui vatis, matre obstetricante, perunguens, lumen illi gratia divina restituit. Nec incredibile videri debet, si puer iste, antequam per etatem corporis sciret vocare patrem et matrem suam, virtutes munere divino operatus est, qui etsi ut homo in iniquitatibus conceptus est, contra morem tamen humanae conditionis non in delictis eum prevaricationis, sed in gratia remissionis mater sua peperit. Nequenctus, qui eum talem futurum predixit, et cuius munere conceptus fuit, etiam a peccatis absolvit. Constat quippe veridica patrum sententia, quia lege non stringitur sancti Spiritus donum. Et pro
Abbreviated transcription (Latin):
diu transactis muliebria defecerint.
et uir meus emilius uetulus sit. ac
in euoso enis corpore frigidus extet
circum p̃cordia sangius. et uolupta¬
tis oꝑa in eo penitus emarcuerint:
Erant enim ambo genere nobiles: et
gr̃a inter suos nominatissimi. Et qͥa
liberorum parentes ꝓcesserant indieb
multis. effe ti et carne iam infecundi:
coniugale commiertium ñ querebant:
nec eis spes ultra uel appetitus gene¬
randi sobolem inerat. Cui beatus mon¬
canus respondit. Scias quia cum ab¬
lactaueris puerum remigium: de la¬
cte tuo ꝑunges oculos meos et reci¬
piam lum̃. Nam ut merita illi acres¬
cerent. sicuti et sc̃o tobie uixta diuinũ
sermonem. ut iustus iustificaretur
adhuc: isdem beatus montanus lum̃
corꝑalium oculorum amiserat. Tan¬
dem credentibus parentib. uerbis ui¬
ri dei: fit gau dium quod talem sus¬
cepturi eeñt ꝓlem: in cuius concepti¬
one nonforet ardor explende libiclinis:

Expanded text:
diu transactis muliebria defecerint, diu transactis muliebria defecerint, et vir meus Emilius vetulus sit, ac in aevoso eius corpore frigidus extet circum precordia sanguis, et voluptatis opera in eo penitus emarcuerint?' Erant enim ambo genere nobiles et gratia inter suos nominatissimi. Et quia liberorum parentes processerant in diebus multis, effeti et carne iam infecundi coniugale commercium non querebant, nec eis spes ultra vel appetitus generandi subolem inerat. Cui beatus Montanus respondit: 'Scias, quia cum ablactaveris puerum Remigium, de lacte tuo perunget oculos meos, et recipiam lumen. Nam ut merita illi adcrescerent. sicuti et sancto Tobiae, iuxta divinum sermonem, ut iustus iustificetur adhuc, isdem beatus Montanus lumen corporalium oculorum amiserat. Tandem credentibus parentibus verbis viri Dei, fit gaudium, quod talem suscepturi essent prolem, in cuius conceptione non foret ardor explende libidinis,
Abbreviated transcription (Latin):
xit ut audiret gemitum compedico¬
rum: ut solueret filios interempoꝵ.
Ut annuntietur nom̃ eius in gentib
inconueniendo ppłos in unum et re¬
ges: ut seruiant domino. Cili nia
in ut̾o concipiens.filium pariet nomi¬
ne renigium: cui ame saluandus po¬
pulus comiittetur. Beata si quidẽ
cilinia intenta piis oꝑibus: licet te
neretur in mundo corꝑe. mente con¬
ũsabatur in cȩlo. Que in flore uiuen¬
tutis peperat de unico uiro suo emi¬
lio principium. postea suessorum ci¬
uitatis scm̃ epm̃. et fratrem eius pa¬
trem beati lupi ep̃i. eiusdem princi¬
pĩi successoris: qui usq ad ultima
gloriosi remigii temꝑa sacerdotio est
functus. sicq defunctu.
ir autem ille uenerabilis int̾
illius temporis innumera ꝑi¬
cula. tanta consolatione accepta.
ciline diuinum oracłm. gr̃a clĩ ꝑcep¬
cum innotuit. At illa dixit ad morita¬
num. Quomodo fieri pot̾. ut anus la¬
ctem filium ÷ cum a temꝑibus michi¬

Expanded text:
xit, ut audiret gemitum compeditoxit, ut audiret gemitum compeditorum, ut solveret filios inter emptorum, ut adnuntietur nomen eius in gentibus, in conveniendo populos in unum et reges, ut serviant ei: Cilinia. in utero concipiens filium pariet nomine Remigium, cui a me salvandus populus committetur'. Beata siquidem Cilinia intenta piis operibus, licet corpore teneretur in mundo, mente conversabatur in caelo. Quae in flore iuventutis pepererat de unico viro suo Emilio Principium postea Suessorum civitatis sanctum episcopum et fratrem eius, patrem beati Lupi episcopi, eiusdem Principii successoris, qui usque ad ultima gloriosi Remigii tempora sacerdocio est functus, sicque defunctus. Vir autem ille venerabilis, inter illius temporis innumera pericula tanta consolatione accepta, Ciliniae divinum oraculum gratia Dei perceptum innotuit. At illa dixit ad Montanum: 'Quomodo fieri potest, ut anus lactem filium, cum michi a temporibus