comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aui.i. H credeseius qui ap̃ hostes dece¬
sit hoc uricio exꝑiri possunt. ¶ Sumi¬
les auum astrensium auum cetoꝵ bo¬
noꝵ ħrdlem fec̾it non est locus familie
rascũte iuorcio. dunsum est enim ꝑ
ꝯaitutionẽs. int̾ eos patrimonium q̃¬

Expanded text:
um.Heredes eius, qui apud hostes decessit, hoc iudicio experiri possunt.Si miles alium castrensium, alium ceterorum bonorum heredem fecerit, non est locus familiae erciscundae iudicio: diuisum est enim per constitutiones inter eos patrimonium. q
Abbreviated transcription (Latin):
nidib institutis. nec diuroitur oblig¬
Igitur quia singulim solidum tenen¬
tur. officio iudicisi enitones inter poĩ
deb̾et ut siquis exhis conuentus litise¬
siationẽ prostit̾it.id ꝓparte a cełis
ꝯscquatur. It̾ dicendum est t si resta¬
to uam legam̃t. ¶nilia quorn

Expanded text:
heredibus institutis, nec diuiditur obligigitur quia singuli in solidum tenentur, officio iudicis cautiones interponi debere, ut, si quis ex his conuentus litis aestimationem praestiterit, id pro parte a ceteris consequatur.Idem dicendum est et si testator uiam legaueri
Abbreviated transcription (Latin):
uiris manfiss. Ita idum puto. si flum̃
in undatioe oitum ocupauit. Nmi et¬
si alueo mutato nide manare ceꝑitã
mat iusum. f. existimo cum is lousaln.¬
ei publicuseẽ cepit. neq inp̾stimim sta¬
tum restitui posse I̾ uiris mitino̾. et ac¬
tu custodiendum ceait labo. dequib re¬
begoitem quodimisu .s. sentiosiabeo¬
nec si simma tra sublati ex fundomeo

Expanded text:
iuris mansisset. ita id uerum puto, si flumen iuris mansisset. ita id uerum puto, si flumen inundatione hortum occupauit: nam si alueo mutato inde manare coeperit, amitti usum fructum existimo, cum is locus aluei publicus esse coeperit, neque in pristinum statum restitui posse.Idem iuris ‹in› itinere et actu custodiendum esse ait Labeo: de quibus rebus ego idem quod in usu fructu sentio.Labeo.Nec si summa terra sublata ex fundo meo
Abbreviated transcription (Latin):
utatur. auia existimet seusum tm̃ ha¬
bere anusum. s retineat. et siguidem
r̃et.puto eum amntere usum.f. Non
aratrum meroucͥatur ciuitas ẽe trũ¬
nit. ut passaẽ car̾tãgo. Iteaꝵ quisi mõ¬
te desuat hr̃e usum. f.¬
op̃.l. Si mulien usus domus ilegat᷑
sit. et Ala transiare sit ꝓfecta et cons¬
tituto tempore admitnd̃ usum. f ab¬
fuĩt. mantus uõdomo usus fuerit. reti¬
net nichilominususum .f. quem atm¬
odum sifamiuam suar domo reliqui¬
s. eiq̃ pereginaretur et hoc magisdi¬
cendum est si uxorem in domo relique¬
nt maritus dum ip̃imanto usus domuᷤ
legatus sit.
ine uł mari inundatus fui̾t amittit᷑
amittit ac nͦ ꝓiscando quitem reti¬
nere. poterimus usum. f ẜ quemat¬
modum si eotẽ impctudecesserit. aq̃
quoucnnt. restitunum. ꝓpretas. ita et
usum .f. restituendnm dicendumẽ.¬
m̃ertum occupunt. dein abco rocessit.
ius quoq usus. f. restitutum ẽẽ latoni
iudetur quia rdsolum perpetuo eiustem

Expanded text:
utatur, quia existimet se usum tantum habere, an usum fructum retineat? et si quidem ret, puto eum amittere fructum: non aratrum in ea inducatur, ciuitas esse desinit, ut passa est Carthago, ideoque quasi morte desinit habere usum flegatus sit et illa trans mare profecta sit et constituto tempore ad amittendum usum afuerit, maritus uero domo usus fuerit, retinetur nihilo minus usus, quemadmodum si familiam suam in domu reliquisset eaque peregrinaretur. et hoc magis dicendum est, si uxorem in domu reliquerit maritus, cum ipsi marito usus domus legatus sit.ine uel mari inundatus fuerit, amittitamittatur: ac ne piscando quidem retinere poterimus usum fructum. sed quemadmodum, si eodem impetu discesserit aqua, quo uenit, restituitur proprietas, ita et usum fructum restituendum dicendummen hortum occupauit, deinde ab eo recessit: ius quoque usus fructus restitutum esse Labeoni uidetur, quia id solum perpetuo eiusdem
Abbreviated transcription (Latin):
rerum quas in cuiusq patrimoĩomuũ
cẽ ꝯstaret.usus. ẜ. legari possit quoset᷑.¬
natus ꝯsulto mouctum uidetii. ut
earum ferum oue usutolluatur. ł
effectum est ut pecume usus .f. ꝓprie
ess nec enm naturalisratio auctõti¬
tate senatus commutari potuit. s re¬
medio introducto cepit quasi usus fruc
sus. f: sẽgari põterit.anet nominum. ner¬
ua negauit. si est uenus quodcassus et ꝓcu¬
lus extimauit posse legari. Id̾ tñ nerua ipi
quoq debitori posse usum. f. legari scrib
et remitendas eiusuras.

Expanded text:
rerum, quas in cuiusque patrimonio esse constaret, usus fructus legari possit: quo senatus consulto inductum uidetur, ut earum rerum, quae usu tolluntur uel effectum est, ut pecuniae usus fructus proprie esset nec enim naturalis ratio auctotate senatus commutari potuit, sed remedio introducto coepit quasi usus fructsus fructus legari poterit. an et nominum?Nerua negauit: sed est uerius, quod Cassius et Proculus existimant, posse legari. idem tamen Nerua ipsi quoque debitori posse usum fructum legari scribit et remittendas ei usuras.
Abbreviated transcription (Latin):
oms .l. Piseruo heccditario ante
additam hereditatem legatus usis.r̃.
fuiss et magis placetadita hr̃ditate e¬
um usum.f adte transire nec interi¬
re quasi mutatot mõquia nec diesã¬
tecesserit qũa tu h̃mo extit̾is.

Expanded text:
m.Si seruo hereditario ante editam hereditatem legatus usus fructus fuisset, magis placet adita hereditate eum usum fructum ad te transire nec interire quasi mutato dominio, quia nec dies ante cesserit, quam tu heres extiteris.
Abbreviated transcription (Latin):
usum. f.amitti. quia non ineonomine
s suo fruitus est emptorgenen: michi
plane exlocato proprictariũ quantim¬
ea interfunit. Io fatum non eẽ quãm quã
siame conductum usum.f. cuiuis aliilo¬
locass suo nomine dicendum amntti
non enim meo nomine fruitur coion̾.
non ygame emptofruitur fundi ẽp
gatus sum tibii restituere anper te frui
uid̾ar nec amittatur usus. f. et ait
inarcellus notat nichil hanc rem fid̾i¬
anis.⁊ͨ CAro et corium mortu pe¬
coris inffuctunon est quia extingui¬
et eo usq numerus ꝑuenit gregis ut
grex non intelligatur ꝑĩt usus. f. de¬

Expanded text:
um amitti, quia non meo nomine, sed suo fruitus est emptor: teneri plane mihi ex locato proprietarium, quanti mea interfuit id factum non esse. quamquam si a me conductum usum fructum quis alii lolocasset suo nomine, dicendum amitti: non enim meo nomine fruitur colonus.non ut a me empto fruitur fundi emprogatus sim tibi restituere, an per te frui videar nec amittatur usus fructus. et ait rius, quod Marcellus notat, nihil hanc rem fideiciale: Caro et corium mortui pecoris in fructum non est, quia extinguiet eo usque pervenit numerus gregis, ut grex non intelligatur, perit usus f
Abbreviated transcription (Latin):
adfornacem obtonniss et ullã futt
exusta. neratius scribit exiocuto comẽ¬
dis ministerus fuit. Cedim si a mus
ignem subrecĩt fomaa. alius nẽgligẽ¬
t̃ custodierit antenebitur qui subiea̾t
nam qui custodit nicħ feait qui recte
ignẽ subieat. ñ peccant. Quit ggo ẽ.
putoutilẽ compet̃e accõnem. tam in
eum qui ad fornacem obronmint. qͣ
incum qui nogligent custoriti nerꝗs¬
quam dixi̾t. nico qui ꝯbrorimiuir.
Rẽ cum humanam et naturaiẽ pas¬
sum. cum ceberet. uł ignem ex tiꝑgiso.
uł ita mumire ne euagetur. ¶ eifũ¬
num ẜͣ̃ parictẽ cominunẽ hr̃s. and̃ p
iõ equius puto infactum accõnem
tandam.s. si paries cxustus sit. Siti añt
nondum tn tampnum deq̾is seua ig¬
nem hibeas. ut mnetuami ne michi
tumpnm des. cumpn infecti puto
sufficere cautionem. ꝓculus art atra
colom ẜui uillam exussissent cala¬
ł exboratouł exlege aquila teni. ita
ut colonus possit ẜuum noxe dedete
et sumo iuticio res eet ut icata. alt̾o

Expanded text:
ad fornacem obdormisset et villa fuerit exusta, Neratius scribit ex locato convendis ministeriis fuit. Ceterum si alius ignem subiecerit fornaci, alius neglegenter custnam qui custodit, nihil fecit, qui recte ignem subiecit, non peccauit: quid ergo est? puto utilem competere actionem tam in eum qui ad fornacem obdormiuit quam in eum qui neglegenter custodit, nec qui‹s›quam dixerit in eo qui obdormiuit rem eum humanam et naturalem passum, cum deberet uel ignem extinguere uel ita munire, ne euagetur.Si furum parietem communem haberes, an damni o aequius puto in factum actionem dandam, scilicet si paries exustus sit: sin autem nondum mihi damnum dederis, sed ita ignem habeas, ut metuam, ne mihi damnum des, damni infecti puto sufficere cautionem.Proculus ait, cum coloni serui uillam exussissent, colel lege Aquilia teneri, ita ut colonus possit seruos noxae dedere, et si uno iudicio res esset iudicata, altero
Abbreviated transcription (Latin):
nc̃ ¶ Sicum apes moe adt̾uas ao¬
uolassent. mieaseyrmbis legis aquilie
accont̾ competere colsusait. ¶Srꝗ
lox irꝑit. rirprsse uerbum frre miñsue¬
tares sit imtellexerunt. compit et iõ
celsus querit. ouolium aut auenam ĩ
segetẽ alienam mictis quod eam tuĩ¬
quinares. non solum quocni. aut dã.

Expanded text:
ad tuas aduolassent, tu eas exusseris, legis Aquiliae actionem competere Celsus ait.Inquit lex 'ruperit'. rupisse uerbum fere omnes ueteres sic intellexerunt 'corruperit'.Et ideo Celsus quaerit, si lolium aut auenam in segetem alienam inieceris, quo eam tu inquinares, non solum quod ui aut clam
Abbreviated transcription (Latin):
ortuusaũt sit. mag̾ est ut nõ tepeatur
in mortuolicet confessusit. ¶Siꝑtã¬
tot aut tutorautrinatoraut quunsauꝰ
ꝯ fiteatu rabsen̾tẽ uulnasse ꝯfessoĩam
cos utił accodanua ẽ. Notandum qõ in
hacaccone que adu̾sus confitentẽ dat̃.
iutex non res urdicande s extimande da¬
nitur fateatur se cecioisse. et ꝑitus sit es¬
trmationẽ solue̾. et adu̾sarius magnu
puͣt.⁊ accid̾it. et uilianus et celsus scri¬
bit. et finti et dãmpm iniurie ꝯpet̾e
acconẽ. ¶ Siẜius ꝯmunis itest meu̾
lousest adu̾sus te. situa uolutate feat.
et ita ꝓulũsestimasse seruiusrefertiꝙ
si ñ uoumtate tua fecit. cessare noxa¬
lẽ accionẽ. nc si mpotestate ẜui ut t so¬
cominimis. m̃s. et tuus. sit crasus asuo
titi celsus scrib. alĩm exdr̃as agentem
aut litisestimatignẽ ꝯsecuturum ꝓ
parte. aut noxe dedi in solioum opor¬
netur. ¶ Szanis quiẜuum infugam ha¬
dem. cap̃inde ꝯsuctudinem habiit. ¶ Terci¬

Expanded text:
ortuus autem sit, magis est, ut non teneatur in mortuo, licet fassus sit.Si procurator aut tutor aut curator aut quiuis alius confiteatur aut absentem uulnerasse, confessoria in eos utilis actio danda est.Notandum, quod in hac actione, quae aduersus confitentem datur, iudex non rei iudicandae, sed aestimandae danitur fateatur se occidisse et paratus sit aestimationem soluere, et aduersarius magni puerit et occiderit, et Iulianus et Celsus scribunt et furti et damni iniuriae competere actionem. Si servus communis, id est meus locus est adversus te, si tua voluntate fecit: et ita Proculum existimasse Vrseius refert. quod si non voluntate tua fecit, cessare noxalem actionem, ne sit in potestate servi, ut tibi socommunis meus et tuus sit occisus a seruo Titii, Celsus scribit alterum ex dominis agentem aut litis aestimationem consecuturum pro parte aut noxae dedi ei in solidum opornetur. sed an is, qui seruum in fuga hadem capitulum in desuetudinem abiit.Terti
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃.i. Qunis traianus munitio in¬
rrntio naturali rescripsit. fecias em̃a
forensib negotiis dare uacationem. eã
el tribin non potest Incapitalib añt
reo tresdilatioẽs acdusatori due da¬
n possint. s utñ causa gggnita:¬

Expanded text:
lis. Diuus Traianus Minicio Natali rescripsit ferias a forensibus tantum negotiis dare uacationem, ea ael tribui non potest: in capitalibus autem reo tres dilationes, accusatori duae dari possunt: sed utrumque causa cognita
Abbreviated transcription (Latin):
diceoo qͣuo utuel̾it ¶Elictior sỹ
die et consule fien dedetie. necuii dcꝑ¬
cogiteut edimꝰ die et consule. et preᷤ¬
latodit Ratsoiem aũt ⁊ consuiem
excepit prctor. quo in stt̃ma conscriptu
est. non inquẽ solitio eocepta esti
siam dies souitionis sicuti sumria:
pãrs est stipłationis. ¶ rationes tñ cum
die et consluc edi debent. qm accepta ⁊
data non alias possunt appatͣre. pasid¬
ies et consul fuerit editus ¶Edenda
sunt omia. que quis apud uidicẽ edi¬
turus est. non tñ. ut et instrum̃ta ꝗ¬
b quis usutus non est compellatur
ełe. ¶ Edere non uidetur qui stippla¬
tionem totam non ediderit. ¶ Eis qua
obetatẽ uł iusticitatem. uł obscx̾um
pretor uerba cestam̃ti edeĩt. Iteo foit¬
asse quia hĩdes solent habere exẽplsi te
b quid tlido petãtur. alia instĩa delatõ¬
n cogatur edeiẽ. quam queadeam ci¬
usam rertinerent exqͣ se deferre ꝓfessuᷤ¬

Expanded text:
dicendo, quo uti velit. Editiones sine die et consule fieri debent, ne quid excogitetur edito die et consule et praelato die fiat. diem autem et consulem excepit praetor quo instrumentum conscriptum est, non in quem solutio concepta est: nam dies solutionis sicuti summa pars est stipulationis. rationes tamen cum die et consule edi debent, quoniam accepta et data non alias possunt apparere, nisi dies et consul fuerit editus. Edenda sunt omnia, quae quis apud iudicem editurus est: non tamen ut et instrumenta, quibus quis usurus non est, compellatur edere. Edere non videtur qui stipulationem totam non edidit. Eis, qui ob aetatem uel rusticitatem uel ob sexum lpraetor uerba testamenti edere: ideo fortasse, quia heredes solent habere exemplum teus quid fisco petetur, alia instrumenta delatori cogatur edere, quam quae ad eam causam pertinerent, ex qua se deferre professu
Abbreviated transcription (Latin):
crea scipłone ñstuo reo ꝓcuratori de¬
reatur. Eatẽ et fortiuis adhuc dici pos¬
sunt. si ꝓcirrator itastipularus eẽt q̃
uea res erit. ut hanc ꝯtẽpuonem u̾¬
boꝵ non adip̃ius s addin utilitates¬
rem relazam interpicteruri.

Expanded text:
one non stato reo procuratori debeatur. eadem et fortius adhuc dici possunt, si procurator ita stipulatus esset 'quanti ea res erit': ut ‹hanc› conceptionem uerborum non ad ipsius, sed ad domini utilitatem relatam interpretemur.
Abbreviated transcription (Latin):
tim entiis noĩe inpossessionẽ mittat᷑
uł iti ẜuande c̃ausauł legatorum ficui¬
ue commissoꝵ ut campm in fecti ¶¶ce
de testam̃tis exhibendis ut curator det
bonoꝵ euis. ciian hr̃s extitutus sit inc̾¬
cum estaut ce alendis lib̾is. parentio.
Patromis ant te aderunda suspecta ħ raita¬
tesant ut aspectuatrox in uina extim¬
entut ꝑ ficci ꝯmissana ubertas pr̃ada.¬

Expanded text:
ittatur, uel rei seruandae causa, uel legatorum fideiue commissorum, uel damni infecti: item de testamentis exhibendis: ut curator detur bonorum eius, cui an heres exstaturus sit incertum est: aut de alendis liberis parentibus patronis: aut de adeunda suspecta hereditate: aut ut aspectu atrox iniuria aestimetur: uel fideicommissaria libertas pra
Abbreviated transcription (Latin):
gr qutẽ umnis adptorẽ uenire. uenĩ ad
hor tm coti equum est ut us ꝯr̾estetur. et
rta ip̃is uerbis orõnis cxprimitur: demq
altertro recusante post litẽ ꝯtestatam
litigare dilationẽ ofo concessit:
ri.⁊⁊̃ dieb feriatisut puta tutores auti
curatores dentut. officia ut admonean

Expanded text:
uerum ad hoc tantum cogi aequum est ut lis contestetur, et ita ipsis uerbis orationis exprimitur: denique alterutro recusante post litem contestatam litigare dilationem oratio concessiri etiam diebus feriaticis: ut puta ut tutores au‹t cura›tores dentur: ut offici admonean
Abbreviated transcription (Latin):
petit. unde apparet ita demum teners
hoc cdicto: si adcum pertinets pertinẽ au
indetur at meratio. si mõ eam ttaccu¬
eris me mandarces et si ꝓcurator me¬
ris absent: memandiuerit. an muchi
edenta sit: quasi adme peitineat. et m¬
agisest ueedatur. ¶ꝓcuraron quoq a
edendam carionẽ quam mecui
ħt. nõ dubit quasi adeum pertineat.

Expanded text:
petit: unde apparet ita demum tenere hoc edictum, si ad eum pertineat. pertinere autem uidetur ad me ratio, si modo eam tractaueris me mandante. sed si procurator meus absente me mandauerit, an mihi edenda sit, quasi ad me pertineat? et magis est ut edatur. procuratori quoque meo edendam rationem, quam mecum habet, non dubito, quasi ad eum pertineat:
Abbreviated transcription (Latin):
huius edicti to equissima est. nam cũ
singulorum nitiones. argentarii con¬
fitiant equum fuit id quod meĩca
confecit. meum quodam modo in¬
tinetur hisuerbis. art ur ipe cogatur
alere. an et pater quentur. lareo scri¬
bit pat̾rem non cogenoum. insi scicr¬
ce coargentana exercetur. o recte sa¬

Expanded text:
Huius edicti ratio aequissima est: nam cum singulorum rationes argentarii conficiant, aequum fuit id quod mei causa confecit meum quoda‹m›modo intinetur his uerbis, ut uel ipse cogatur edere: an et pater, quaeritur. Labeo scribit patrem non cogendum, nisi sciente eo argentaria exercetur: sed recte Sa
Abbreviated transcription (Latin):
irurntr non cabor ale causa
peruacuas tatioẽs. nł quas haret. edi
sibi postulet. ł uerindi argentani cã.
Enonem aũr ec labec ait. oleit ci¬
trordandi. accipiendi. credendi. ob¬
accepert ant mantatu ⁊ pellendũ e¬
dere. hec enimi citta rõnẽm eẽt. S et qd
solui constituit argentarius ede uebet.
sara hoc exargentaria uerit. ¶Exħ
cilicto inro quod interfuno accio con¬

Expanded text:
iurandum non calumniae causa peruacuas rationes uel quas habet edi sibi postulet uexandi argent‹a›rii causa. Rationem autem esse Labeo ait ultro citro dandi accipiendi, credendi, obacceperit aut mandatum, compellendum edere: hoc enim extra rationem esse. sed et quod solui constituit, argentarius edere debet: nam et hoc ex argentaria uenit. Ex hoc edicto in id quod interfuit actio co
Abbreviated transcription (Latin):
lege cautum est: ne inhis dieb uidica¬
tum sit: nisi exuoluntate partium.
er quodaliter aduersus ea iꝑtucatũ
erit nequis iudicatum facese ne i
uesoluere.dbeat ne uequis adq̃u
de ea re inius aditum erit iudicat
plius quam sem̃el nonẽẽ danta
instrũmentorum duacionẽ ꝯpre¬
hensum est. s urilitatis litigantiũ
gia causa cognita. et iterũ dĩlatio. ta
exeadem quam exaua ꝓuintia secun¬
dum moderationem iocorum imper¬
ari solet et maxĩe si auouid rucpm¬
acum eiuergat ¶Nud uidendumẽ
si defunctus acceperit auquam duati
quoq: eius dari debeat.an uõ quia ian
data est amplius dari non possit. ⁊ ipa¬
gis est ut et hic c̃a cognita dari deb̾at᷑
nore incipit. et scq̃tis noctis media ꝑa¬

Expanded text:
est, ne his diebus iudicium sit nisi ex voluntate partium, et quod aliter adversus ea iudicatum erit ne quis iudicatum facere neve solvere debeat, neve quis ad quem de ea re in ius aditum erit iudicatplius quam semel non esse dandam instrumentorum dilationem expressum est: sed utilitatis litigantium gratia causa cognita et iterum dilatio tam ex eadem quam ex alia prouincia secundum moderamen locorum impertiri solet, et maxime si aliquid inopinatum emergat. illud uidendum, si defunctus acceperit aliquam dilatiquoque eius dari debeat, an uero, quia iam data est, amplius dari non possit? et magis est, ut et hic causa cognita dari debeat. nocte incipit et sequentis noctis media pa
Abbreviated transcription (Latin):
aur .i. Presides ꝓuantiarum excon¬
suetudie cuiusq loci solent messis uĩ¬
demiarumq causa tempus statuere:
tratus neq ius dicere. s nec sui pocest¬
atcix facere consuelierunt

Expanded text:
um Praesides provinciarum ex consuetudine cuiusque loci solent messis vindemiarumque causa tempus statuere. tratus neque ius dicere, sed nec sui potestatem facere consuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
erit. etͣ intenm pupillus adoleuent.
aut mont obiert. aut ⁊̃ austentus sit
hereditate: denegabitur exstipulatu
actio nãm et ipius rei que petebatur.
si cutor iudicatus fuerit. et eoꝵ quid
accttent.non eẽ dandam in eum ac¬
tionem iudicati ꝓbandum est. d̾fc̾nũ¬
tẽpore aduersarium cogat a ourdici ̃ped¬
um uemire: ꝯrõne diu marci exprimiã¬
tit qui oc̃cũpati carca rẽ iusticam int̃.
ut per ignoiram ux socoidiam euo¬
crie cos ꝑseuerauent:hũ sponte uene¬
nut. si quidem sententiam dixĩt. pre¬
sentibus iliis. et sponte litigantibus
fecerit. quiꝰeos euocauent sinuo cum
a dẽe ꝑscuerauennt. sententiam ꝓtu¬
lerir. ⁊ abseretib illis. consequens ent
rxeliatiõem igitur sentennia in firm¬
cogi pottrimus. e per rocẽpus cum messes

Expanded text:
erit, et interea pupillus adoleuerit aut mortem obierit aut etiam abs‹t›entus sit hereditate: denegabitur ex stipulatu actio. nam et ipsius rei, quae petebatur, si tutor iudicatus fuerit et eorum quid acciderit, non esse dandam in eum actionem iudicati probatum est. Dtempore aduersarium cogat ad iudicium uenire, oratione diui Marci exprimitur, quia occupati circa rem rusticam in ut per ignorantiam uel socordiam euocare eos perseuerauerit hique sponte uenerint: si quidem sententiam dixerit praesentibus illis et sponte litiga‹n›tibus, fecerit qui eos euocauerit: sin uero, cum abesse perseuerauerint, sententiam protulerit etiam absentibus illis, consequens eritppellationem igitur sententia infirmcogi poterimus et per id temporis, cum messe
Abbreviated transcription (Latin):
riarum agre uoletam talist puiati
oẽ ꝯmissa dcessent. nam non conpetie
rucħ aduersus heredem eius. exstip¬
uiatũ actio. et hec iuł scribit Scdm
quod et si fideuissores dati erimr. mini¬
me dabitur in eosactio mortuo reo.
Itẽ pompoñ. putat. si non post longũ
ĩempus dẽcessent. ꝯi̾na si adiuituar
ueniss ligem cum eo contestari actor
secutionloco d  eteriore non sit: Quarui¬
iseractiorei possit ẽẽ difficinor. ncet en¬
ri difficilor exactio sit: tñ dicendim
uideri incatẽ ca eum stetisse. Nam et
in cadẽ causa stare uitetumr.
cur non uidctur inearẽ causa sistł. ¶¬
lut tenendum ÷ quod extimatio
eius auot iter sitagentis. adillud tẽ¬
biis referendum ÷ quo sisti debuit non
adlo quo agitur quamuis desient ĩt̃eẽ.¬

Expanded text:
iuriarum agere uolebam, stipulatione tali commissa decesserit: nam non competit mihi aduersus heredem eius ex stipulatu actio, et hoc Iulianus scribit. secundum quod et si fideiussores dati erant, minime dabitur in eos actio mortuo reo. idem Pomponius, si non post longum tempus decesserit: quia si ad iudicium uenisset, litem cum eo con‹te›stari a‹c›toersecutio loco deteriori non sit, quamuis exactio rei possit esse difficilior. licet enim difficilior exactio sit, tamen dicendum est uideri in eadem causa eum stetisse: nam et in eadem causa stare uidetur. tur, non uidentur in eadem causa sisti. Illud tenendum est, quod aestimationem eius quod intersit agentis ad illud tempus referendum est, quo sisti debuit, non ad id, quo agitur, quamuis desierit e
Abbreviated transcription (Latin):
exceptionẽ tari debtre. sin aũt exc̃o¬
uentioe tante sũme ꝓtrissio fc̃a sit ex¬
centionem pacu ꝯuenti replicatiõe ĩ
et uni debitor urdicio se sisti. cum pe¬
na piisent alt̃ au̾t impedient. ita
teinum exceptio aduersus altenum.

Expanded text:
exceptionem dari debere: si autem ex conuentione tantae summae promissio facta sit, exceptionem pacti conuenti replicatione infet uni debitor iudicio se sisti cum poena promiserit, alter autem impedierit: ita demum exceptio aduersus alt
Abbreviated transcription (Latin):
buntaset. ut maplesset omnẽ locum in
quo sisti oportuit uł auqua fortuta ca¬
lannitas euntẽ locum euertit. uł p̃sen¬
tłm uementi ꝑiculosam fecit. exuor.o
⁊ equo et hic exceptio ei ꝯmodanda est.
Pmmili moto exceptio datur. ei qui cum
aburdicium uerare uoletat amagi st̃¬
tu retentiis est. et retentus stne dolo ip̃iꝰ
ip̃ius tiar si ie hoc affectaiit. uł cami
p̃stitit. non ei ꝓtent erceptio. srip̃ius ꝗ¬

Expanded text:
bundasset, ut implesset omnem locum, in quo sisti oportuit, vel aliqua fortuita calamitas eundem locum evertit vel praesentiam venienti periculosam fecit, ex bono et aequo et hic exceptio ei accommodanda est. Simili modo exceptio datur ei, qui cum ad iudicium venire volebat, a magistratu retentus est, et retentus sine dolo malo ipsius: nam si ipse hoc affectavit vel causam praestitit, non ei proderit exceptio: sed ipsius
Abbreviated transcription (Latin):
aut .i. Sieũ iudicio sisti ꝓmiseroꝗ
iam tẽpore lib̾eratus ẽẽ dicdutur. qr
iam actioe forte non tenebatur actio
mme tunda est. ut uł exhibeam eum
uł defentam. Ut ueritas in quiratur.
¶Ho susti pͣmissus. añ dicm doloᷤ ꝓmisso¬
ris ꝑuit cato unre utimur. cionante
penam peti posse. quam mes uemiãt.
Protam erĩ stipło in diẽ collata uiogt̃.
¶Qui inurtiarum acturius: stipuiat᷑
erat añ litem ꝯtestatam. ut aduer¬
sanius surs uroicio sistat. ⁊ missa sti¬
plilat᷑ioe᷑ moituus est. non ꝯpetirei
ħrdi eius cestipulatu actionem plac¬
uit. quia tales stipułones ꝓpt̃ tẽm̃
iium darentur. In untarum aũt acs
cioħri non ꝯpetit. Quamius cran

Expanded text:
autium Si eum iudicio sisti promisero, qui iam tempore liberatus esse dicebatur, quia iam actione forte non tenebatur: actio in me danda est, ut vel exhibeam eum vel defendam, ut veritas inquiratur. Homo sisti promissus ante diem dolo promissoris periit: certo iure utimur non ante poenam peti posse, quam dies uenerit: tota enim stipulatio in diem collata uidetur. Qui iniuriarum acturus est, stipulatus erat ante litem contestatam ut aduersarius suus iudicio sistat: commissa stipulatione mortuus est. non competere heredi eius ex stipulatu actionem placuit, quia tales stipulationes propter rem ipsam darentur, iniuriarum autem actio heredi non competit. quamuis en
Abbreviated transcription (Latin):
uł .i. Ex hoc eaicto atuersus eum qui
doio fecit. quo mirrus quis inuidici¬
um uocatus sistat. in fcm̃ actio ꝯpet¬
it. quantiactõns interfuit. eum si¬
sti. in quo uroicio deducstur. siquid
amiserit accor oberm rẽ uebuti si re¬
us tp̃t dominium rei intenͣm sibii
ad quirat. aur actiõe ureratus fuerit.
plane ⁊ sus quitolo fecet auo mi¬
nus minditio sistatur. non soluento

Expanded text:
um. Ex hoc edicto aduersus eum, qui dolo fecit, quo minus quis in iudicium uocatus sistat, in factum actio competit quanti actoris interfuit eum sisti. in quo iudicio deducitur si quid amiserit actor ob eam rem: ueluti si reus tempore dominium rei interim sibi adquirat aut actione liberatus fuerit. Plane si is, qui dolo fecerit, quo minus in iudicio sistatur, soluendo
Abbreviated transcription (Latin):
qui impedit aliquem iubicio sisti.
fecisse aũt drlo.o. non tm̃ aut is putat.
qui suis manib uł per suos ietimuerit
uerum ꝯui alios quoq ngaint. ut eu
cetinerent uł adducerent ne uror¬
tio sistat. siue scientes. siue iꝰgnorã¬
res. quid ẽẽt quod ꝯmisce returstolũ
aũac malum ĩc accipimus. ur siꝗs¬
cẽe habuert. adiudicium nõtrugru¬
re. teneatur ex hoc et̃cto. quaͣnius
quidam puteat ibi cura imputare
quicrecuuus fuit. ¶ i reũ doloac¬
tons. non setat non habebit reus
adueriusei  nactionem ge hor ꝓal¬
ceptioẽ. si ex stipulatu ꝯuenatut te
pena quod adiuidicium on uenert.
aut ato si abãlio sit iapeditus. simm
actionẽ ꝓposttam aduersus cum gxerce¬
bit ¶Si plures dolo fecer̃. orñs den¬
entur. s simnus presciteat pen̾am ce¬
t̃i liberantur. Cum nichil ñt ñt. ¶ Eẽ¬
ui nioĩe. exhac cã noeni uidicio agen¬
dum omries ꝯseatiunt E hr̃di dacur¬
accio. s non ultra annumsaduersũ

Expanded text:
cio sisti. Fecisse autem dolo malo non tantum is putatur, qui suis manibus uel per suos retinuerit, uerum qui alios quoque rogauit ut eum detinerent uel abducerent, ne iudicio sistat, siue scientes siue ignorantes quid esset quod comminisceretur. Dolum autem malum sic accipimus, ut si qcesse habuerit ad iudicium non uenire, teneatur ‹ex› hoc edicto: quamuis quidam putent sibi eum imputare, qui credulus fuit. Si reus dolo actoris non steterit, non habebit reus aduersus eum actionem ex hoc edceptione, si ex stipulatu conueniatur de poena, quod ad iudicium non uenerit. aliter atque si ab alio sit impeditus: nam actionem propositam aduersus eum exercebit. Si plures dolo fecerint, omnes tenentur: sed si unus praestiterit poenam, ceteri liberantur, cum nihil intersit. Serui nomine ex hac causa noxali iudicio agendum omnes consentiunt. Et heredi datur, sed non ultra annum. aduersus
Abbreviated transcription (Latin):
am promiserit. et uber factus sistarur.
si de ip̃o controuersia est capitaliurm i¬
accionum inurtiarũq nomine non
recoe sistitut. Ea alit de sero suppuitõ
et uerberib de in iuria suatis sit. ałt d̾
libero uindicta srñratur. uł ꝯtc̃pnacõ
pecũmaria. ¶nũ adceteris ngraiescã¬

Expanded text:
am promiserit et liber factus sistatur: am promiserit et liber factus sistatur: si de ipso controuersia est capitalium actionum iniuriarumque nomine, non recte sistitur: quia aliter de seruo supplicium et uerberibus de iniuria satisfit, aliter de libero uindicta sumitur uel condemnatio pecuniaria. quod autem ad ceteras noxales ca
Abbreviated transcription (Latin):
noxalisactio aucui ꝯpetit siquitẽ do¬
nimis non negar in sua potestatt. ẽẽ ꝯ¬
pellengum putat uindros uł rodicio
eum sisfi ꝑrratt̃e. uł iuoiira accipẽre
aut si nolit defart̾e cauturu̾m cum pri¬
mum potuetit se exhibiturum oiuero¬
d falso neget in sua potestaͬte ẽẽ susceptꝰ¬
lib urum urdicium sine noxe deditiõe. Id¬
qr uił. scribit. et sidolo fecerir quomi¬
nus in eiusc̃et potestate S si ẜuus p̃s¬
irum deferd̾it ducerdus erit uissup̃¬
toris. s cã cognita dño postea dabitur
desensio. ut porapõ et uindiuis scrip̃t
ne ei absnrtia sua noceat. Eigo ⁊ acco¬
ri actio restituenda est.per ẽpta coqd̃
iudicio a getur. Isq serum nondefẽ¬
derit denegatur ei per ptorem usus sru¬
auis.L. Sicum imo exom̃s nox̾ali uidi
cioagetur.an proparte socii satistare ce¬
beret. sabinus ait ñ debere. quia quod¬
artinoro potum sirum hoĩcm defente¬
dbet. cui in soudum defendendi necessitas
ẽct. nec auditur si proparte paratussit

Expanded text:
noxalis actio alicui competit: si quidem dominus non negat in sua potestate esse, compellendum putat Uindius uel iudicio eum sisti promittere uel iudicium accipere, aut, si nolit defendere, cauturum, cum primum potuerit, se exhibiturum: sin uero falso neget in sua potestate esse, suscepturum iudicium sine noxae deditione. idque Iulianus scribit et si dolo fecerit, quominus in eius esset potestate. sed si seruus pervum defendit, ducendus erit iussu praetoris: sed causa cognita domino postea dabitur defensio, ut Pomponius et vindius scribunt, ne ei absentia sua noceat: ergo et actori actio restituenda est, perempta eo quoiudicio agetur isque servum non defenderit, denegatur ei per praetorem usus frunciale. Si cum uno ex dominis noxalis agetur, an pro parte socii satisdare deberet? Sabinus ait non debere: quia quodammodo totum suum hominem defenderet, cui in solidum defendendi necessitas esset, nec auditur, si pro parte paratus sit
Abbreviated transcription (Latin):
cerit quoimmis in iadicio astam.o
ffilius danda.⁊ miħ exc ꝓdone. s.an¬
uersus dĩmrait. ne excoro sern dr̃s
lucrẽtur si uo sine uoluntare dm̃s
uus hoc fecerit. Sab̾ noxaie iudiciũ
dandum ait. nec factum ẜui dñoo
bt̃e debrie. iifiaccemis ũt ip̃o care̾at

Expanded text:
quo minus in iudicio sistam, Ofilius dandam mihi exceptionem aduersus dominum ait, ne ex dolo serui dominus lucretur. si uero sine uoluntate domini seruus hoc fecerit, Sabinus noxale iudicium dandum ait nec factum serui domino obesse debere nisi hactenus, ut ipso careat
Abbreviated transcription (Latin):
missotis conuenin non potest. unditi tͤ
aut porẽnoĩ datus sre. magis ẽt̃ putat
ut non uideatur in eadẽ causa sistise:
si noxe deditus sit offirius non putat.
in eatẽ causa sisti. cua nꝯe: de oitiõe.
ceteris noxalem actionem ꝑumi pũtat.¬

Expanded text:
missoris conueniri non potest uenditus aut potentiori datus sit, magis esse putat, ut non uideatur in eadem causa sisti. sed et si noxae deditus sit, Ofilius non putat in eadem causa sisti, cum noxae deditione ceteris noxalem actionem peremi putat
Abbreviated transcription (Latin):
uase si spoliter dae exaptionum cxp̃s¬
se sunt. quib: apraussoie sponte ren¬
untiatũm est. ¶tẽ queritur siquuis
cum uidicio sistendi causa satis da¬
re non deberet. satistuto ꝓmiseritai
fideiussorib eius exceptio detur. puto
inter eẽ utrumi per errorẽ satis cuto
ꝓmissum est.ati ẽt comienriõe. Si ꝑ
erorẽ tantuam fiderassorib. exccp

Expanded text:
ualere, si specialiter causae exception‹u›m expresualere, si specialiter causae exception‹u›m expressae sint, quibus a promissore sponte renuntiatum est. Item quaeritur, si quis, cum iudicio sistendi causa satisdare non deberet, satisdato promiserit, an fideiussoribus eius exceptio detur. puto interesse, utrum per errorem satisdato promissum est an ex conuentione: si per errorem, dandam fi
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃. Ser et si cuns rei capitarañte condẽ¬
pnatus iudicio sistere se non potuit. me¬
nto huic ignoscitur tẽi capitaus comtẽ¬
pnatum acciꝑe debenius ouai itiorte exi¬
uõue cohercitus est. dpeent aliquis q̃i
ergo hec exceptio tampnatõ ꝓtent. o:¬
cespondebitur fideiussorib euis ẽẽ nece¬
saram aut si foite in crilium sala ci¬
uitate abiit. tefensori enis ceceptio ista
ento non stetent. quia capitis reiis fos:
dampn̾ato enim dociormne siuirnc¬
ulis. uł custodia militaa rmpeditus:
idco non stetit. iea ent cã. ut exceptio¬
ne utatur. ¶ preterea ilquis funere do
mestico inpeditus non uerat. tebet ei
exceptio dmri. ¶Itẽ siquis in serntuit
hostium fin̾t. ac ꝑ hoc iudicrum non
stetit: debet exceptioẽ adiuuan ¶ Quẽ¬
situm est an possit ꝯuenire: ne ulla
exceptio imꝓmissioẽ deserta. idicio
sistendica facta obiciatur.etait acti¬
ucinꝰ ꝯuentionẽ istam tion ualere.
S ego puto ꝯuentionem istam ita

Expanded text:
. Sed et si quis rei capitalis ante condemnatus iudicio sistere se non potuit, merito huic ignoscitur: rei capitalis condemnatum accipere debemus, qui morte exilioue coercitus est. dixerit aliquis, quo ergo haec exceptio damnato? sed respondebitur fideiussoribus eius esse necessariam: aut si forte in exilium salua ciuitate abiit, ubi defensori eius exceptio ista circo non stetit, quia capitis reus factusdamnato enim datur. plane si uinculis uel custodia militari impeditus ideo non stetit, in ea erit causa, ut exceptione utatur. Praeterea si funere quis domestico impeditus non uenit, debet ei exceptio dari. Item si quis in seruitute hostium fuerit ac per hoc in iudicium non stetit, debet exceptione adiuuari. Quaesitum est an possit conueniri, ne ulla exceptio in promissione deserta iudicio sistendi causa facta obiciatur: et ait Atilicinus conuentionem istam non ualere. ‹sed› ego puto conuentionem istam ita
Abbreviated transcription (Latin):
esit quis nocer u si ⁊ de rere tran̾¬
actum t ins coatrariu sytiancer
enti placuent. ¶Siquis mumcipalis
miraeriscatis. Ene suo dolo.m. impe¬
ditus in iudicio secundum suam ꝓmis¬
sionem nonstecit. ẽquissimũ est tribri
ei exceptionem simili modo. et si adcest¬
imomium desit̾atus adiudicrum occũ¬
rere non poͬtuerit: el subuemendum:.
¶Siquis in iudicio se sisti ꝓmisent ex ua

Expanded text:
 de poena transactum sit, nisi contrarium specialiter partibus placuerit. Si quis municipalis muneris causa sine suo dolo malo impeditus in iudicio secundum suam promissionem non stetit, aequissimum est tribui ei exceptionem. Simili modo et si ad testimonium desideratus ad iudicium occurrere non potuit, erit ei subueniendum. Si quis iudicio
Abbreviated transcription (Latin):
uon furrit legrta nt cetisuris eausse
seaiat. o mortis t̃oi pocero is resti¬
res. ita ut inde alim̃ta seio pr̃entur mo¬
: agis est ut transigere titius possit. cuis¬
hĩde. Nec enim transactioe titii in mn¬
inuuntur aum̃ta sei soq est et si per
fidei ꝯmissum au̾m̃ta ad noͥc᷑ iega⁊ ão
psfuemit relicta. ¶ Eam tralisaitionẽ
oro impbat. que io cuco fur. ut qui s
ergo eiquis atrap̃cons nctontatest.
transegerit ut au̾od ꝑsirgulas annõ
erat ei relictum mox ꝯ segueretur rer
singulos m̃sesaut si quid si quot ꝑsin¬
gulos m̃ses ei relictum erat: consequẽ¬
batur ꝑsingłos dies. quod deinde siq uo¬
dẽ ꝯsumĩato anno ut acciꝑet. inmitõͬ
anni ⁊sequatur. et puto eam transac¬
tionẽ uale. quia meliorẽ quidẽ odit¬

Expanded text:
licui fuerit legata, ut ex usuris eius se alat et mortis tempore pecunias restiel res ita, ut inde alimenta Seio praestentur: magis est ut transigere Titius possit, nec enim transactione Titii minuuntur alimenta Seii. idemque est et si per fideicommissum alimenta ad hoc legatario fuerint relicta. Eam transactionem oratio improbat, quae idcirco fit, ut quis ergo si quis citra praetoris auctoritatem transegerit, ut quod per singulos annos erat ei relictum, consequeretur per singulos menses? aut quid si, quod per singulos menses ei relictum erat, consequeretur per singulos dies? quid deinde si, quod consummato anno ut acciperet, initio anni consequatur? et puto eam transactionem ualere, quia meliorem condicio
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ aduenus fiderussore. dissouiti sitn to
se ficenissor ꝯtẽpnatus transegit er ss
transactio non ꝑtmt rẽ iudicatani
En meo quod tatum estͥ releuaretẽ in¬
gicatam oportet. usq adeo aũt quod
datum ⁊ci si non ꝓsicit᷑ abtansaction:¬
s. crtenuat tñ rem iudicatam ut inde
siter edictũ et rescriptum arta alriñ¬

Expanded text:
 aduersus fideiussorem dissoluta. si tamen ipse fideiussor condemnatus transegit, ‹etsi› transactio ‹n›on peremit rem iudicatam, tamen eo quod datum est releuari rem iudicatam oportet. Usque adeo autem quod datum est etiamsi non proficit ad transactionem, extenuat tamen rem iudicatam, ut inde sit
Abbreviated transcription (Latin):
tu mighi eo noie prestares qlud pla¬
ne cbtuentioẽ quc pertinet ad resol¬
uendum. ad quod actue perficiño
ir test. ut cn quoo iam ego tibi presti¬
ti umł ꝯstare ĩmichi cogans quia eocfi
not: tam ħagitur. ut apristino peg¬
otio discea.amus. quam ut nou̾edc¬
dam obi gaticẽs upõ nos constituant᷑¬
auł.i. Per nn os adqͥum nobis stip¬
iuatios p̃otest per eodẽ ⁊̃ pactis ꝯuen¬
tisurit: parrẽ ex bonis licet apextra¬
neo consequi rõnem hñdam prius
necessariarum ꝑ scarum si idoẽe sĩt

Expanded text:
tu mihi eo nomine praestares. illud plane conuentione, quae pertinet ad resoluendum id quod actum est, perfici non potest, ut tu quod iam ego tibi praestiti contra praestare mihi cogaris: quia eo modo non tam hoc agitur ut a pristino negotio discedamus, quam ut nouae quaedam obligationes inter nos constituantum. Per quos adquiri nobis stipulatione potest, per eosdem etiam pactis conuenti sint partem ex bonis licet ab extraneo consequi, rationem habendam prius necessariarum personarum, si idoneae sint
Abbreviated transcription (Latin):
gereret eͥment. placĩt ut hapita cõ¬
pensatiõe fructinm solutoq quod
reliquum deberepit fundus debita¬
unctus fecit fidẽ p̾stare debet ¶ ꝑa.¬
ctumi ut si q̃uas sũmas ꝓpt̃ tributio¬
nes pdii pignori nexi fc̃as ceditor
cuistẽ predii debitor perideret᷑. Iustum
ĩoq ẜuandum ẽ. ¶de moffitioso pa¬
tris testõ acturus ut ei certaquantita
&ͦ ad uiueret hr̃e piaretut pactus est.
ꝓduciadppetuam pr̃ationem id pa

Expanded text:
gereret emerit, placuit ut habita comgereret emerit, placuit ut habita compensatione fructuum solutoque, quod reliquum deberetur, fundus debitodefunctus fecit, fidem praestare debet. Pactum, ut si quas summas propter tributiones praedii pignori nexi factas creditor ributa eiusdem praedii debitor penderet, iustum ideoque seruandum est. De inofficioso patris testamento acturis, ut eis certa quantitas, quoad uiueret heres, praestaretur, pactus est: produci ad perpetuam praestationem id pa
Abbreviated transcription (Latin):
s.x.. Non impossibile ce puto incõ¬
tractib depoiti com modati et locati.
et ceteris simuib. hoc pactum ne faci¬
as furem uł fugitiuum seruum tpie¬
um. hoc est ne sollicites. ut fur fiãt.
ñ fugitiuus fiat. nͨ ita negligas ẜuũ ũ
efficiat᷑ sur. oicut enm seru corr¬
uptiactio locum htͥ. ita p̃otest. ⁊̃ hec
pactio locum hroque non adcorrũp¬
lp̃.ł. Si cum tẽ excansa iegati dͥede
pacisti debitori tuo existimas. pactus
sis ne ab eo pẽrȩs. nem iure ip̃o liberat᷑
debitor. neq petentẽ submouebit ex¬
ceptionem conuentionis. ut celsus.
cm legatum faiso debere existirasᷤ
et debitor pactus sit cum titio suoͣ
debitore ꝯstetuto. neq tibi aduersũ
debitore tuum neq ip̃iaduersus su¬
um actiopem peremptam eẽ¬
d.l. Qpͣsa qua quis cohndem sibiau¬
quemi c̾e cauent petitionem nullã
aduersus possessorem rerm heredi¬
tariarum dãtit. ¶ Si int debitorem
et eum qui sundum pigneratum a
creditore quasi debitoris negotium

Expanded text:
 Non impossibile puto in contractibus depositi, commodati et locati et ceteris similibus hoc pactum: "ne facias furem vel fugitivum servum meum", hoc est: ne sollicites ut fur fiat, ut fugitivus fiat: ne ita neglegas servum, ut fur efficiatur. sicut enim servi corrupti actio locum habet, ita potest etiam haec pactio locum habere, quae ad non corrumpum. Si cum te ex causa legati debere pacisci debitori tuo existimas, pactus sit ne ab eo peteres: neque iure ipso liberatur debitor neque petentem summouebit exceptione conuentionis, ut Celsus lcui legatum falso debere existimas, et debitor pactus sit cum Titio suo debitore constitu‹to›: neque tibi aduersus tuum debitorem neque ipsi aduersus suum actionem peremptam la, qua quis coheredem sibi aliquem esse cauit, petitionem nullam aduersus possessores rerum hereditariarum dabit. Si inter debitorem et eum, qui fundum pigneratum a creditore quasi debitoris negotium
Abbreviated transcription (Latin):
d .l. Si conuenerit ne dñs acolono
quid peteret. et iusta causa com̃nti.¬
oms fuerit trichilomimus coionus
adebitore acceꝑat tacite pactus id̾¬
tur: ne int̾ id temꝑus sortẽ petat.
sorm pactum conceptuꝑ fuerit. be¬
luci ne ego petam uł ne a te  pctatur.¬
et heres meusab: oĩr uobis petitio¬
nẽ habebit. et abħrde tuo omnes pe

Expanded text:
conuenerit, ne dominus a colono quid peteret, et iusta causa conuentionis fuerit: nihilo minus colonus debitore acceperat, tacite pactus uidetur, ne intra id tempus sortem petat.sonam pactum conceptum fuerit, ueluti ne ego petam uel ne a te petatur: heres meus ab omnibus uobis petitionem habebit et ab herede tuo omnes pe
Abbreviated transcription (Latin):
ccum postulabatur. n escriptum ẽ
nea urre ullo neq equitate tale de
anti honestum esti pacisci aũt ut nõ
quantitas conomine expensa cum
usuris licitis restituatur. s gars dreca¬
d̃ia cius quod exea ute dĩtim eĩt nilic
ceũ.. Si ructus sim sira ne stichũ
telligitut mora michi fiẽri. Mor¬
tuoq sticho puto non teneri reu̾ra
qui ⁊ ante pactum moram ñ fecat.
paciscarar seruus. ĩnͣ quo ñsum. f
ht. ne abeo petatir. paciscendo me¬
uorem eiusꝯdicioem facit. ¶It sic̃¬

Expanded text:
ctum postulabatur: rescriptum est neque iure ullo neque aequitate tale desanti honestum est: pacisci autem, ut non quantitas eo nomine expensa cum usuris licitis resti‹tu›atur, sed pars dimidia eius, quod ex. Si pactus sim, ne Stichum, tellegitur mora mihi fieri mortuoque Sticho puto non teneri reum, qui ante pactum moram non fecerapaciscatur seruus, in quo usum fructum habet, ne ab eo petatur: paciscendo meliorem condicionem eius facit. it
Abbreviated transcription (Latin):
tatõ hãc qͦ ꝯuẽtionẽ admittit u
ñ ꝗcꝗͣ int̾ est utium intẽgrisom¬
nib inque obuignti eẽmus ꝯueni¬
ret. ut abeo negotio discedereͥtũr.
anĩĩt̾g̃ restitutis his que ego cibi

Expanded text:
etatio hanc quoque conuentionem admittit. nec quicquam interest, utrum integris omnibus, in quae obligati essemus, conueniret, ut ab eo negotio discederetur, an in integrum restitutis his, quae ego tibi
Abbreviated transcription (Latin):
actiee conscrta mat̾ tefuncti fuent:
quam expute sua est.adex fidci ꝯmis¬
si carisa conseoui cebeat.ii. debere.
¶Ghitos cunus pigniis creditor disttãe
cum meuio aui se legetiram credi¬
tonꝰ hrlem ẽẽ iacrabat minimo t̃ns¬
egͥix. postea testõ ꝓlato septitium cẽ¬
heredẽ appannt. quesitum ẽ siagat
pignoritia debitor cum septitio. ais
uti possit. excepritiõe transactionis fre
cum meuio qui hr̃s eo tempore non
fiũt. possita septicius peccumam q̃u̾
comditie rep̃ete. quasi subp̾tertu he¬
transegit. nec nẽgotium septitũ me¬
niusgerens accepit.
at. et ꝑunit. ip̃aq ꝑmnitur. peracce¬
pruationem. et hoc uire utimur.
Ideoq ⁊̃ legata. subꝯditioe relicta
instipulatioẽ aquiliana deducũ¬
latio int̃ponicur. que ex consensu
redoitur. lites de quib ñ est cogita¬
tumi. insuo statu retinentur. lre¬
salitatẽ enim captiosam interp̃¬
catio pruderitiam fregit:.⁊u¬

Expanded text:
t quam pro parte sua est, id ex fideicommissi causa consequi debeat. respondit debere. Debitor, cuius pignus creditor distraxit, cum Maeuio, qui se legitimum creditoris heredem esse iactabat, minimo transegit: postea testamento prolato Septicium heredem esse apparuit. quaesitum est, si agat pigneraticia debitor cum Septicio, an is uti possit exceptione transactionis factae cum Maeuio, qui heres eo tempore non fuerit: possicondictione repetere, quasi sub praetextu hetransegit nec negotium Septicii Maevius gerens accepit. at et peremit ipsaque peremitur per acceptilationem: et hoc iure utimur. ideoque etiam legata sub condicione relicta in stipulationem Aquilianam deduculatio interponitur, quae ex consensu redditur, lites, de quibus non est cogitatum, in suo statu retinentur. liberalitatem enim captiosam interpretatio prudentium fregit.
Abbreviated transcription (Latin):
inus.4. Sireus postquam pactus
sit. a se not peti pecuniam. soq cepit
io pactum fiteussori quoꝵ: ꝓdee ta¬
ctus sit ut ase peti ueeat. an utilitã.
ptioris pacci sublata sit fudxiussori
quesitum ẽ. & uerius: semel adꝗsi¬
tam fideiussori exceptionẽ pactiu¬
t̾ius ei ꝑi uito extomueri nori possẽ.
quasi de re dũbia ⁊ lite in cer bs¬
Ea neq fit̾ta transigit. Quo uopa
nõ solum si aquiuana stipulatio.
fuent subiecta. s et si pͥãctum cõuen¬
tu̾m fuerit faccum.¬

Expanded text:
. Si reus, postquam pactus sit a se non peti pecuniam ideoque coepit id pactum fideiussori quoque prodesse, pactus sit ut a se peti liceat: an utilitas prioris pacti sublata sit fideiussori, quaesitum est. sed uerius est semel adquisitam fideiussori pacti exceptionem ulterius ei inuitoquasi de re dubia et lite incerta neque finita transigit. qui uero non solum, si Aquiliana stipulatio fuerit subiecta, sed et si pactum conuentum fuerit factum
Abbreviated transcription (Latin):
ffricanus.ł. Et generalit̃ sialicns
tute ẜ uiret noxali tedumegerm. tuq
eum michi noxe dcdis. siue me possiden¬
te dñs cum uindicet exceptione doli.or
nisilitis estimationesn offerat eum su¬
bmouere possum. Siue ip̃e possideat:
publicana mͥantur. et. tou̾sus cxcip̃ientẽ
si domius euissit. utilem mͥ replicatio¬
nẽdoli.m. ꝓfuturam. ⁊ ẜhec usu quoq¬
ic capturum quamis sciens abaũ p̾¬
sit̾um. alioquin sialit̃ constituatur. fu¬
turum ut sumina imquitate bone fi¬
de possõr afficiatur. si cum ip̃o une no¬
ral accõaou̾sus cum competit necũtis ei
impc̃tur ut litisestimationem suffe¬
tefent̾etur uissu p̃toriseum duxĩm. qõ
isto quaq cãu iustã cãm possitendi habeo.
te non hr̃ recusare pot̃ noxale u̾toiciũ.
ũmot hñti in potestatr lib̾m est einita¬
re uroidum si indefensameam ꝑsõam
relinquar. s huic necẽẽ est iuffum i¬
suũm adactorẽ tranfferre ꝑinde ac si
tamꝑnatus ess.¬

Expanded text:
ionum.Et generaliter si alieni tutem seruiret, noxali tecum egerim tuque eum mihi noxae dederis: siue me possidente dominus eum vindicet, exceptione doli mali, nisi litis aestimationem offerat, eum summovere possum, sive ipse possideat, Publiciana mihi datur, et adversus excipientem "si dominus eius sit" utilem mihi replicationem doli mali profuturamme capturum, quamvis sciens alienum possideam: alioquin si aliter constituatur, futurum, ut summa iniquitate bonae fidei possessor adficiatur, si, cum ipso iure noxalis actio adversus eum competit, necessitas ei imponatur, ut litis aestimationem suffedefenderetur, iussu praetoris eum duxerim, quoniam isto quoque casu iustam causam possidendi habeo. le Nonverum et habenti in potestate liberum est evitare iudicium, si indefensam eam personam relinquat: sed huic necesse est ius suum ad actorem transferre, perinde ac si damnatus esse
Abbreviated transcription (Latin):
alist.l ͦ Isqui in ali.na potestate est
mo cogitur alim defnd̾e. s carete de¬
bet aoquẽ non defendit si ẜuusest. Qd̃
si lib̾est qui inpotestate sit uroist.acte
ip̃i sui tifensio danta est.

Expanded text:
liena potestate est mo cogitur alium defendere, sed carere debet eo quem non defendit, si servus est: quod si liber est qui in potestate sit, indistincte ipsi sui defensio danda est: