comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Alsũ mi aseserie sine manao susciꝑe
negotioꝵ ãministratioẽm s logemin̾
isciꝰ negonia gestas̃. ignorans autẽc̃xi¬
se aut deliq̾se i telligipotiss⁊ utilitati
c ausi receptũe: eõ iuicẽ obligã ¶ Iõ añt
idita receptũ ẽ : quia plerũq horẽs eo
ulli curã neg̃oꝵ suoꝵ mandant sde iñ
nouiꝰ causis int̾ uenientib exnecessita¬
ta diutĩ ahs̃. qͦꝵ negotia deꝑire ina

Expanded text:
 sine mandatu suscipere negotiorum administrationem: longe magis is, cuius negotia gesta sunt, ignorans aut contraxisse aut del‹i›quisse intellegi potest: sed utilitatis causa receptum est inuicem eos obligari. ideo autem id ita receptum est, quia plerumque homines eo ulli curam negotiorum suorum mandant, deinde nouis causis interuenientibus ex necessitate diutius absunt: quorum negotia
Abbreviated transcription (Latin):
auctõe ĩ iu̾ditio delat̾o factasit. s Si pe¬
titos fundi ĩui andtletułit adũs aio
ut si auctor ei uirass suũ fundũ se tra.¬
didise: ab eo ẽtrousia decessio se. exep¬
tio psessori fundi dabit᷑ ⁊ Sifide iꝰsor iu¬

Expanded text:
auctore in iudicio delatio facta sit.Si petitor fundi iusiurandum detulerit aduersario, ut, si auctor eius iurasset suum fundum se tradidisse, ab ea controuersia discessurum se, exceptio possessori fundi dabitur.Si Fideiussor iu
Abbreviated transcription (Latin):
Si dõaui aliciurẽ. nectradido. ⁊illecui
dõauiũ tradita p̾sessioẽ. ĩ loco eclificaũ
me sciẽte. ⁊ cũedificauĩt nactussim ego
eã p̾sessioẽm. ⁊ petat ame rẽ dõitã ⁊ ego
exciprã ꝙ sup̃legituu modũ. factaẽ. O
de dolo replicãduẽ dolo em̃ feci ꝗ passus
ꝗexigndis pecuii ꝓposit ẽ spostior dol

Expanded text:
nec tradidero, et ille cui donaui non tradita possessione in eo loco aedificauerit me sciente, et cum aedificauerit, nanctus sim ego possessionem, et petat a me rem donatam, et ego excipiam, quod supra legitimum modum facta est: an de dolo replicandum est? dolo enim feci, qui passus qui exigendis pecunii
Abbreviated transcription (Latin):
ipum aũt debitoemoreũ pot̃is exꝑiriS
⁊ simulier p̾ad missũ dolũ debitoẽm su¬
ũ maĩto ĩ dotẽ delegauĩt. Id ꝓbandũeĩt
dedolomuliẽis nonẽe ꝑmittñdũ exciꝑe:
ri aquodõ petẽt᷑ excip delolo maĩti ⁊¬

Expanded text:
poteris experiri.Sed et si mulier post admissum dolum debitorem suum marito in dotem delegauerit, idem probandum erit de dolo mulieris non esse permittendum excipere, ri, a quo dos peteretur, exciperet de dolo mariti
Abbreviated transcription (Latin):
dolũ p̃sentẽ i nexcepciõe cõfeñdũ. Si aũt
is ꝓcũatorsit cui oiũ rerũ ãministratio
c̃cessaẽ. Tẽde oĩ doloe̾i excipip̾se neratꝰ
o excipiendũ eẽ: tã demeo ꝗͣ de sen dolo I¬
Itẽ q̃rit̾ sicdebitor m̃s te cͥcũueniebatteq
mͥ reũ dełit: egoq abste stipłat̾ fuc̃o dem̃

Expanded text:
dolum praesentem in exceptione‹m› conferendum. si autem is procurator sit, cui omnium rerum administratio concessa est, tunc de omni dolo eius excipi posse Neratius o excipiendum esse tam de meo quam et Seii dolo.Item quaeritur, si debitor meus te circumueniebat teque m
Abbreviated transcription (Latin):
¶no p̃stando ub̾antur. Si patroĩ
plures. ⁊ sultõ incliũsas regioes
difesserint ⁊ ub̾to si milis ope¬
ras induxerint ꝓt̾ dici diem ope¬
rarum cĩdeir. s ub̃tum nõ obli¬
gari quia nõ pereum. s patto¬
nos staret quominus opere den¬
tur sicuet acudit. cimi egrotaiti.
Li

Expanded text:
no praestando liberaretur.Si patroni no praestando liberaretur.Si patroni plures consulto in diuersas regiones discesserint et liberto simul operas indixerint, potest dici diem operarum cedere, sed libertum non obligari, quia non per eum, sed per patronos staret, quo minus operae dentur, sicut accidit, cum aegrotanti li
Abbreviated transcription (Latin):
uud est eni de ceteris reb cũ.n. o¬
parimieditto nicł auud sit quam
officii p̾statõ absudum est crecłe
alio die deb̾i offinquam quis uellz
cui p̃standum est. ¶ Cum lib̾tus ꝓ¬
eius itadem̃de debisi patus Hrdes ex¬
titint ħ̃ides tantĩ extitisse. libe¬
ros penti ita dem̃ide prodesse. ad ope
filio ẜuum enu l̾dem instit̾uit
⁊ pereum ẜnum i̾rsexitt̾̃it filius
reylłi eum ab opetarum petitioe
dede piũ. ac replletur patronus q
operas no mposisset. uł quas
poris spatia que ad auam corpori
nect̃ia sunt. uib̃torelinqͣtur.
uł. Hee opere quaslibtus pro¬
nuttit młr distant a fabridus
illis pictoris operis deniq simili¬
b fab̾aut pictor fuit quamdui
id artificium ex̃cebit has operis
patrono p̃starecogitur. qr sic̾
fabriles operas quis potest sibi aũ
ticio snpulari ita patronus a ub̃¬
to operas sibi. aut semprouio rec¬
testipulatur. ⁊ nib̾tus obligati¬
one ẜuetur soluetur si tales ope¬
rasezraueo deait quales patro¬

Expanded text:
ud de ceteris rebus. cum enim operarum editio nihil aliud sit quam officii praestatio, absurdum est credere alio die deberi officium, quam quo is vellet, cui praestandum est. Cum libertus peius ita demum deberi, si patri heredes extiterint. heredes tamen extitisse liberos parenti ita demum prodesse ad operfilio servum eius heredem instituerit et per eum servum heres extiterit filius, repelli eum ab operarum petitdebere, perinde ac repelleretur patronus, qui operas non imposuisset uel quas st, ut temporis spatia, quae ad curam corporis necessaria sunt, liberto relinquantur.um.Hae operae, quas libertus promittit, multum distant a fabrilibus uel pictoriis operis. denique si libertus faber aut pictor fuerit, quamdiu id artificium exercebit, has operas patrono praestare cogitur. quare sicut fabriles operas quis potest sibi aut Titio stipulari, ita patronus a liberto operas sibi aut Sempronio recte stipulatur: et libertus obligatione soluetur, si tales operas extraneo dederit, quales patro
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ lies int̾ ea cesserit dum romã
uenit patrono perire cdum modo
patronus tanquam uir donus ac
cliligens pat̾ familias rome moĩe¬
tur. uł in ꝓuinciam ꝓsitiscatur
Ceterum si uagari perortem t̾raꝵ
uelit. ño esse inunigñdam nect̃i¬
tatem lib̾toubicimnq sequi ꝯt̃.

Expanded text:
ea cesserint, dum Romam uenit, patrono perire, dummodo patronus tamquam uir bonus et diligens pater familias Romae moraretur uel in prouinciam proficiscatur: ceterum si uagari per orbem terrarum uelit, non esse iniungendam necessitatem liberto ubique eum sequi.
Abbreviated transcription (Latin):
si equum arbitratus sit et fere ea
mens est ꝑsonari arbitrio substitu¬
entium ut qi sperent eum recte
arbitͣtur̃ id faciant. nõ qr ł ĩmo¬
¶ Aice obligari uel int i nlib̾tam q̃
uolũtate patrom npsit / p̾sitax¬

Expanded text:
si aequum arbitratus sit. et fere ea mens est personam arbitrio substituentium, ut, quia sperent eum recte arbitraturum, id faciant, non quia uel immodice obligari uelint.In libertam, quae uoluntate patroni nupsit
Abbreviated transcription (Latin):
exigentlesunt ab eo opere ut hus
pus aclãstum faciendum. unde
ali possit. hat.4.
q patrono denegatimi moparum
p̃stationem. ⁊dq est uerum qr
unusquih q. spopondit suo im¬
penchio clared quam cliuidꝙ d¬

Expanded text:
exigendae sunt ab eo operae, ut hipus ad quaestum faciendum, unde ali possit, habeat: patrono denegaturum operarum praestationem: idque est uerum, quia unusquisque, quod spopondit, suo impendio dare debet, quamdiu id
Abbreviated transcription (Latin):
siõe uti. inp̾sit.⁊ placuit ñeẽ dandã
hãc accessionẽ qͥclã habita ẽ. p̃done
psidñte. diiĩ suuidiciꝰ res m restitũ¬
tasit. ac̃cessioẽm ẽẽ mͥ dandã plaruit:
¶N legitaĩo dandã accȩsuõem. citẽ¬
ꝑis quofuit ap̃testatoẽm cͥiendũei an
hedĩ p̃sessio ei accedat uideam ⁊ pueto
suie pure. siue sub c̃ditiõe. fuĩt relictũ
dieñdũẽe id tẽꝑis q hẽs p̾sedit. an exi

Expanded text:
placuit non esse dandam hanc accessionem, quae clam habita est. Praedone possidente si iussu iudicis res mihi restituta sit, accessionem esse mihi dandam placuit. et legatario dandam accessionem eiis, quo fuit apud testatorem, sciendum est. redis possessio ei accedat, uideamus: et siue pure siue sub condicione fuerit relictum, dicendum esse id temporis, quo heres possedit
Abbreviated transcription (Latin):
peculiari q̃sitã nec p̾sidi p̾sit. Idẽ dicen¬
dũeĩt. ⁊ si expatͥs bẽditite ad se ꝑueni̾se
re epta nleui pͥsũptioe credat. Ysimu¬
us sructũ usucapi ñ põt᷑: itaꝑsecutio pi¬
gnõis. q̃ nulla societate dñi i ẽiũgu᷑. s sola
c̃ im̃tioe ẽstitui̾t usucapiõe. rei ñꝑimit᷑.
PEũqͥp̾ea quã usucaꝑe cep̃ĩ sũorẽ ĩcidit.

Expanded text:
sit? idem dicendum erit et si ex patris hereditate ad se peruenisse rem emptam non leui praesumptione credat. Non muusus fructus usucapi non potest, ita persecutio pignoris, quae nulla societate dominii coniungitur, sed sola conuentione constituitur, usucapione rei non p
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ẽ. Egosicputo distinguendũ. ut si nesci¬
eris intrastatutũ tẽpꝰ ciñ idm ancipũ
ec̃t. aut si scieriᷤᷤ. neq potũis cerciorẽ
dñm facere : aut si potueris qͦ ⁊ feteriscerciorẽ
usu capies. Sinuero cũ scirxs ⁊ posses ñfec̃is cti¬

Expanded text:
esse. ego sic puto distinguendum, ut, si nescieris intra statutum tempus, cuius id mancipium esset, aut si scieris neque potueris certiorem dominum facere, aut si potueris quoque et feceris certiorem, usucaperes: sin uero, cum scires et posses, non feceris cer
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ ea publicuẽ. Pauł cc̃ ĩmo ẽ ĩeogenere
isula quo ripe ĩflumine. ⁊ litora mãi ꝓ¬
xima publicas. nsec atq ĩco ĩ cotinetiig
Idẽ uer ẽ : si qͣ ĩ sula ĩ flumine publico
ꝓximatuo fundo nataẽ. eatuia ẽ: Pauł¬

Expanded text:
in ea publici est. Paulus: immo in eo genere sularum ripae flumini et litora mari proxima publica sunt, non secus atque in continenti agro idem iuris est. Si qua insula in flumine publico proxima tuo fundo nata est, ea tua est. Paul
Abbreviated transcription (Latin):
tẽpꝰ pecã soluat᷑ Certe sise̾ int ponãt. hacte¬
n̾ deb̾bt̃ inĩuenire: ut ipãm rẽ addictĩ
capiat ⁊distrabat q̃siñdũ uinculo pigno¬
ris lib̾atã.YSic qͦ uidice̾ exseq̃m᷑ iudica¬
u̾dsit ꝙ capip̾sit p̾se erũ nom̃ uĩe pignõis¬

Expanded text:
tempus pecunia soluatur. certe si se interponant, hactenus debebunt interuenire, ut ipsam rem addictam capiant et distrahant, quasi nondum uinculo pignoris liberatam. Sic quoque iudices exsequentur iudicaud sit quod capi
Abbreviated transcription (Latin):
o̾.ł .xxui.q̃. Surẽ mobilẽ ap̃te depositã.
aut ex cõmodato tibi pꝰside. neq redde
c̃stiꝰtiũs. cõfesti amisisse mepossessiõẽ
uł ignõantẽ. responsũẽ cuiꝰ reiforsitã
illaratioẽ. ꝙ rerumobiliũ neglecta at¬
q omissa custodia ꝗuiꝰ ea nemo aliꝰ ua¬
sit: uet̾ĩs pꝰsessioĩs dapnũ afferre ẽsuẽ¬
uit. Idq nerua siliꝰ libriᷤ deusu capiõib

Expanded text:
onum. Si rem mobilem, apud te depositam aut ex commodato tibi, possidere neque reddere constit‹u›eris, confestim amis‹is›se me possessionem uel ignorantem responsum est. cuius rei forsitan illa ratio est, quod rerum mobilium neglecta atque omissa custodia, quamuis eas nemo alius inuaserit, ueteris possessionis damnum adferre consueuit: idque Ne
Abbreviated transcription (Latin):
lĩpi porcõ eriꝑ. hos iucine uille colon
cũ robust iᷤ canib ⁊ fortib quoᷤ pecoĩs sui
grai pascebut. c̃seci t᷑. lupiᷤᷤ eripuit. aut ca¬
nes extorser᷑. Et cũ pastor m̃s pet̃ por cos
q̃rebat᷑ utrũ eiꝰ factis porci ꝗeripuit: an
nr̃i maneãt. Nãgnẽ qͦdã uenãdi iderãt
nacti. Cogitabat eiũ ꝗ̃ ad modũ t̃rama¬
riq capta. cũ ĩ suã nat̾alẽ laxitatẽ ꝑ

Expanded text:
icinae uillae colonus cum robustis canibus et fortibus, quos pecoris sui gratia pascebat, consecutus lupis eripuit aut canes extorserunt: et cum pastor meus peteret porcos, quaerebatur, utrum eius facti sint porci, qui eripuit, an nostri maneant: nam genere quodam uenandi id erant nancti. cogitabat tamen, quemadmodum terra marique capta, c
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ ꝑuenĩt ¶ Itẽ ꝙ mobile ẽ: multĩ mod̾i
desinim̾ p̃sicłe. si aut nołimmꝰ: aut ẜnũ
puta manumittam̾. Itẽsiꝙ p̾sidebã. ĩ
aliã spẽ tñs latũsit. ueluti uestim̃tũ
exlana factũ. sꝙ ꝑcolonũ psidło hẽs m̃s
i̾ ip̃e naetꝰ p̾sessionẽ nͣ potit᷑ psicłe. ħeti

Expanded text:
tem peruenit. Item quod mobile est, multis modis desinimus possidere: si aut nolimus, aut seruum puta manumittamus, item si quod possidebam in aliam speciem translatum sit, ueluti uestimentum ex lana factum. Quod per colonum possideo, heres meus nisi ipse nactus possessionem non poterit possidere: reti
Abbreviated transcription (Latin):
tĩte cõdepnat᷑ ẽ ut sñtita ualeat
Cetĩnsi aliqͥ ratioẽ sñtñtia nullius
mom̃tisit dicendũẽ cõdẽnacioĩs ũbõ
ñ tenẽ. Soluisse acciꝑe. deb̾m̾. nõtãtum
eũ qͥ soluit ueꝵ om̃ẽ omĩno ꝗea obliga¬
ciõe lib̾at᷑ e. q̃ exc ausaiudicati descend̃

Expanded text:
rite condemnatus est, ut sententia ualeat: ceterum si aliqua ratione sententia nullius momenti sit, dicendum est condemnationis uerbum non tenere. Soluisse accipere debemus non tantum eum, qui soluit, uerum omnem omnino, qui ea obligatione liberatus est, quae ex causa iudicat
Abbreviated transcription (Latin):
ner de. pꝰsesioĩs. s origo nanciscẽ de exꝗ
c̃tro ũsiã metuẽs.⁊ gno̾ante eo q̃ metuit.
furtiue ĩpossessiõe ĩ gredit᷑ ꝓ adnun.¬
dinã ꝓfectꝰ nemine reliq̃rit. ⁊ dũ ille.
anundiniᷤᷤ redit. aliꝗ̾ occupauĩt p̾sessi¬

Expanded text:
nendae possessionis, sed origo nanciscendae exqucontrouersiam metuens ignorante eo, quem metuit, furtiue in possessionem ingreditur. Qui ad nundinas profectus neminem reliquerit et, dum ille a nundinis redit, aliquis occupauerit possessi
Abbreviated transcription (Latin):
D ł gxi q̃  usto errore ductũ ticium
filiũ meũ. ⁊ ĩ meã potestitẽ cẽ existima
it. ibi ꝓpt̃ assiduã ⁊ condianã cõꝑatiõe ꝑ¬
ẜuoꝵita ẽstitui p̃ublice int̃ fuit. Nã frec¬
li tã frequẽs ad optio ł arrogatio filioꝵ ẽ.¬
s cõstat sirẽ alienã scientim undĩ tͣdã¬

Expanded text:
quaestionum. Iusto errore ductus Titium filium meum et in mea potestate esse existimauit: ibi propter adsiduam et cottidianam comparationem seruorum ita constitui publice interfuit, nam freqlis frequens adoptio uel adrogatio filiorum est. Constat, si rem alienam scienti mihi uenda
Abbreviated transcription (Latin):
sessione retinebo ⁊ si aliit̃ didit amitto
p̾sessoem. Nacostat p̾sidenoꝰ donec auit
⁊ nr̃a noluntate dicessẽĩmꝰ: aut ui deiec¬
ut fec̃ spartacꝰ ⁊ iuditiũ I̾ale pati para̾t
sit: ñ iuid̾bit᷑ ad nõ p̃sidi ciuse ad u̾saiuĩ
p̃ꝑat. s ħ ita uerũẽ. sidiu ĩ lib̾tate mõa¬

Expanded text:
si alii tradiderim, amitto possessionem. nam constat possidere nos, donec aut nostra uoluntate discesserimus aut ui deiecut fecit Spartacus, et iudicium liberale pati paratus sit, non uidebitur a domino possideri, cui se aduersarium praeparat. sed hoc ita uerum est, si diu in libertate mo
Abbreviated transcription (Latin):
to teꝑiꝰ. adiciatꝰ s suuĩ fluminiᷤ partẽ ali¬
pilã ẽ eã tuã ꝑmanẽ: ꝓlane silongiore
tẽꝑe fundo meo heseĩt: arboẽs qͦ quã sec̃
traxĩt ĩ meũ sũdũ rediẽs egerĩt exeotẽ¬
Nulliꝰ cmĩ cẽ edit᷑: Influmine nata ꝙ freq̃n¬

Expanded text:
si uis fluminis partem alipalam est eam tuam permanere. plane si longiore tempore fundo meo haeserit arboresque, quas secum traxerit, in meum fundum radices egerint, ex eo temnullius enim esse creditur. in flumine nata q
Abbreviated transcription (Latin):
fluit. altocũlocũ ꝗ alueieẽt siccũ reliqt:
ꝯcͥcũ fluere. cep̃. Tciocũpaulatĩ colluen¬
do locũeminentẽ supͣ alueũ feẽ.⁊ eũ al¬
luẽndo aux̃. Duob postiõib mod pͥuata
ĩsula sit eĩ cuiꝰ ager ꝓͥor suãt. cũ pͥmũ extiit¬
uei causa mut. Nec ꝗe q̃ int᷑ sit utrũ d aluci¬
fluminis totũ abstulit itaq siager qͥint̃¬

Expanded text:
cum locum, qui aluei esset, siccum relinquit et circumfluere coepit, tertio, cum paulatim colluendo locum eminentem supra alueum fecit et eum alluendo auxit. duobus posterioribus modis priuata insula fit eius, cuius ager propior fuerit, cum primum extituei causam mutet. nec quicquam intersit, utrufluminis totum abstulit. itaque si ager, qui
Abbreviated transcription (Latin):
p̾sessioẽm ꝑmt̃ dictũ recuꝑauĩt. sciens
iã aliemiee. IꝘscien enit ab eo ꝗ̃ p̾tor
ut suspectũ hedẽ. dminitẽ uetuit usu
reis unde pot̃at. addixit᷑ .xxx. aure̾iᷤ ĩ hoc
solũ ut te clãno afficz̃. ignõante ep̃tõẽ

Expanded text:
possessionem per interdictum reciperauit, sciens iam alienum esse. Qui sciens emit ab eo, quem praetor ut suspectum heredem deminuere uetuit, usu reis uendere poterat, addixerit triginta aureis in hoc so
Abbreviated transcription (Latin):
s̾i tradite uideat᷑. ncħ iudeo inteẽ. utr̃o
ipẽ ac̃iñi. an mandato meo aliꝗ̾ eusto¬
diat utbur animi qͦdã gnẽ p̾sessio
eit estimãda.¬
sessiõĩs. ⁊usus fruetũ ñ op̃t. q̃ admodũ
nec p̾sessionẽ. ⁊ pͥetã ꝑmiserri deħ Neꝙ¬

Expanded text:
s traditae videantur: nihil video interesse, utrum ipse acervum an mandato meo aliquis custodiat: utrubique animi quodam genere possessio erit aestimandssessionis et usus fructus non oportet, quemadmodum nec possessio et proprietas misceri debe
Abbreviated transcription (Latin):
dii. q̃ latitudo ppe ripãsit. Qđ si altĩ par¬
ti ꝓximĩor sit. eoꝵẽ tãtũ ꝗ ab eaparte
piͣflum̃ ñ ꝯalia parte nouo riuo flui¬
ere ecͣꝑ̃. dem̃ ĩ franouũ iste. riuu̾ ĩ uet̃em
sitoto nat̾alĩ ulueo relicto funñ alias

Expanded text:
aedii, quae latitudo prope ripam sit: quod si alteri parti proximior sit, eorum est tantum, qui ab ea parte perit flumen et alia parte nouo riuo fluere coeperit, deinde infra nouus iste riuus in ueterem si toto naturali alueo relicto flumen alias
Abbreviated transcription (Latin):
bat capte eeñt. ꝙ nõ placuit.I exdiũ¬
nũ solũ eẽ. sua uoluntate amisisse ꝓͥeta¬
difitio: um̃dicatio eiꝰ mat̾ie cõpetit. Cer¬
ꝑexcẽpcioẽm dolimalirepelli. Utiq
ĩ suo bõa side edificaũ. Nascienti ee solũ

Expanded text:
bat, captae essent: quod non placuit. Ex diunum solum esse, sua uoluntate amississe propdificio uindicatio eius materiae competit. cerexceptionem doli mali repelli, utique in suo bona fide aedificauit: nam si scit, culpa
Abbreviated transcription (Latin):
ratioẽm scͥpseo. huiꝰ corpoĩs ñego stu
dñs ẽẽ ĩtelligĩs.Sisi ame petas tuos
librõ. tuã uem̃branas. nec impñsaᷤᷤ scͥp¬
tẽ soluẽ ueliꝰ pot̃o me defncłe ꝑ exceꝑ ⁊¬
cioem dolimali. Utiq sibõa fide eoꝵꝰ
p̾sessioẽm nact᷑sũ. S nõ utlitte car¬
tis mbniᷤ uecedt̃ ita sol picture tabuđ¬

Expanded text:
orationem scripsero, huius corporis non ego, sed inus esse intellegeris. sed si a me petas tuos libros tuasue membranas nec impensas scripturae soluere uelis, potero me defendere per exceptionem doli mali, utique si bona fide eorum possessionem nanctus sim. Sed non uti litterae chartis membranisue cedunt, ita solent pictura
Abbreviated transcription (Latin):
mortis causa a lib̃to accepisset
eam ren uẽdidisset ⁊ bone sidei
te patrono lib̃tin donauerit ñ
potit. fauianam reuocari.
c̃a sund̾ seio tradere uell seius
ticio mandaut ut eum accpi¬
at. ita ut int̾ eum ⁊ ticiũ mã¬
datũ ꝯtranatur. Qto post mor¬
taxat qui mandauit accõem
an cum quo uelit agẽ possit.
estͣita tam̃ si ad illum res per¬
uenint. accõ datur. cum omne
dati ꝯsequi possit sita ut aut ip̃e
patrono restituat aut eum am
cogat / quid .n. dicemꝰ. si is qui
uire int̾positus est mel̾ doio fe

Expanded text:
mortis causa a liberto accepisset, eam rem vendidisset et bonae fidei te patrono libertus donaverit, non poterit Faviana revocari. causa fundum Seio tradere vellet, Seius Titio mandavit, ut eum accipiat, ita ut inter Seium et Titium mandatum contrahatur. quaero, post mortaxat qui maan cum quo uelit agere possit?est, ita tamen si ad illum res peruenerit, actio datur, cum omne dati consequi rem possit, ita ut aut ipse patrono restituat aut eum cum cogat. quid enim dicemus, ‹si› is, qui in re interposit
Abbreviated transcription (Latin):
plurib infrandem ub̾tis don a¬
uent uł plurib mortis causea
equanter pationus acu̾sũs om̃s
in ꝑtem sibi debitam siuie faupa¬
¶ nasius canusiana experieturssi
quis in fraudem patronorũ rem
sitaruitrium iudicis uideamus
qi in re ꝗdẽ distͣcta diff̾ri ꝯditio d
eipeoerutrumͣ mant rem emp¬
tam ire iͣusto p̃cio. in uõ ea re dis¬
cedere ꝓciorecepto /n onnumodo
resqͣmid̾ de bemius uenditionem
qi libtus ius uendendi nõ hi̾t
nec fraudemus p̃tio em̃ptorem¬
maximc cum de dolo eius nõ du¬
¶uitetur. S de doio ub̾ti R si pẽ¬
merit infraiudem patrom ubet¬
tui eque clicenctum erit. Si ma¬
gno ernt in p̃cio reuel audum
patronum sꝯditione non mide¬
iata an uelit ab emptione disce¬
dere. s uenditori utrum malit
de p̃cio remut̾t an pocius rem ꝙͣ
uencdit ꝑcipere penduito p̾cio.
⁊ in perinitatione ⁊ inlecatione¬

Expanded text:
ribus in fraudem libertus donauerit uel pluribus mortis causa, aequaliter patronus aduersus omnes in partem sibi debitam siue Fauiana siue Caluisiana experietur.Si quis in fraudem patronorum rem sit arbitrium iudicis, uideamus. et in re quidem distracta deferri condicio debet emptori, utrum malit rem emptam habere iusto pretio an uero a re discedere pretio recepto: neque omnimodo rescindere debemus uenditionem, quasi libertus ius uendendi non habuerit, nec fraudemus pmaxime cum de dolo eius non disputetur, sed de dolo liberti.Sed si emerit in fraudem patroni libertus, aeque dicendum, si magno emit, in pretio releuandum patronum, condicione non ipsi delata, an uelit ab emptione discedere, sed uenditori, utrum malit de pretio remittere an potius rem quam uendidit recipere persoluto pretio. et in permutatione et in locatione
Abbreviated transcription (Latin):
onem enim de rouis limnuut
quem admochinn si passus essetac¬
tionis cdiem abnte s siputa que¬
eniri. ¶ Si exranenfegit in fraui¬
deri patronispoc̾it patiõnus faiua:¬
¶ nauti. ¶ d si nb̾tus finam dotau̾
h ip̃o qui dotauit non uidetur

Expanded text:
onem enim de bonis deminuit, quemadmodum si passus esset actionis diem abire.Sed si puta queexperiri.At si transegit in fraudem patroni, poterit patronus Fauiana uti.Sed si libertus filiam dotauit, hoc ipso, quod dotauit, non
Abbreviated transcription (Latin):
tis quisa enim donationes  ꝑã¬
tur leg̃atis ⁊ sicut in legatis nõ
requnimꝰ dolo malo faccum
sit an no sit ita nec in mortis¬
¶ causa donemibrsꝙ autem mor¬
tis causa fins conatum est non

Expanded text:
usa enim donationes comparantur legatis et sicut in legatis non quaerimus, dolo malo factum sit an non sit, ita nec in mortis causa donationibus.Quod autem mortis causa filio donatum est, non
Abbreviated transcription (Latin):
tem ẜuo non lare.¶ S porte de¬
bita accepta. ⁊ legato tempera¬
re ⁊ ub̃tatem impoñs nõ cogi.
ne ẜuum forte de se male mẽri¬
tum cogatur manimntẽe. quid
to instituto. Item ub̾tus pene¬
rit si substitutum iy̾ebit eque
dec̾ti remechum pot̾it ꝓcedere
ut accepta debita portione. ce¬
tã ps acl substitutum ꝑueniat.
ĩta ut si forte ẜuus redim po¬
tuisset ꝓstaretur ub̾tas. cessantẽ
io substrtittione patronim h̾r¬
ditatem libetti amplectantem
p̃tor qui fideiꝯmisso cognoscit.

Expanded text:
tem servo non dare: sed parte debita accepta et legato temperare et libertatem imponere non cogi, ne servum forte de se male meritum cogatur manumittere. quid de instituto idem libertus petierit? si substitutum habebit, aeque decreti remedium poterit procedere, ut accepta debita portione cetera pars ad substitutum perveniat ita, ut, si forte servus redimi potuisset, praestaretur libertas: cessante vero substitutione patronum hereditatem liberti amplectentem praetor, qui de fideicommisso cognoscit,
Abbreviated transcription (Latin):
pd̾. E pationiis non alu̾it lbeit̃
lex euescentiẽ adimit eius lib̾ti¬
nitatis ca im̃posita  ei quam ipsi
ad quem eares peitiet. Itemi di¬
tatem ip̃i ⁊ libenꝰ eiusinisih̾s
institutus sit ⁊ porum põnem p̃¬
saboł. Sł ub̃tus cmm duoi pationo
hier alterum p̃terñt. alterum
neo semissem dereliquit scupt
quidem patronin debitam sibi ꝑ¬
dem inminẽ ht decet̾a antemp¬
te patroni que supra debitam ei
relictaest.⁊ de senuise extraneo re¬
ucta alteri patrono prorata por¬
tione satisfien orͣ.

Expanded text:
ibus Si patronus non aluerit libertum, lex Aelia Sentia adimit eius libertatis causa imposita tam ei, quam ipsi ad quem ea res pertinet, item hereditatem ipsi et liberis eius, nisi heres institutus sit, et bonorum possesio Si libertus, cum duos patronos haberet, alterum praeteriit, alterum  extraneo semissem dereliquit, scriptus quidem patronus debitam sibi partem immunem habet: de cetera autem parte patroni, quae supra debitum ei relicta est, et de semisse extraneo relicto alteri patrono protione satisfieri opor
Abbreviated transcription (Latin):
functus filio suo iegauit ẜuum.
⁊ nogaunt ut eum manimnttat.
eamente ut plemii ius patroĩ
Hat defendendum est poise en in¬
oꝑas iure imponere.

Expanded text:
functus filio suo legavit servum et rogavit, ut eum manumittat, ea mente, ut plenum ius patroni habeat, defendendum est posse eum operas iure imponere.
Abbreviated transcription (Latin):
stnuũt se pot̾it quis pronuum
¶aamitrere sp̃atronus patroniq
liberi.isi ẜm uolun tatem mor¬
legatum ueautem fidei ꝯmisẜꝰ.
petere maluerint. ad ꝯtratab̾.¬

Expanded text:
stinuerit se, poterit quis patronum admittere.Patronus patronique liberi si secundum uoluntatem morlegatumue aut fideicommissum petere maluerint, ad contra tab
Abbreviated transcription (Latin):
Sit t̾mi si postiortem libetti a¬
gnouit. Ceterumsi ei minus
li b̃tus donauit ⁊ ille accepit
nõ idcutoerit repulsus a contͣ
ab eis cliscede uł ea ⁊ pnsare

Expanded text:
sic tamen, si post mortem liberti adgnouit. ceterum si ei uiuus libertus donauit, ille accepit, non idcirco erit repulsus a contraab eis decedere uel ea compensare
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃. Eũo non l abint esfectum a¬
recitio euis dito non impediri quo
minus adiuuetur quinimno ⁊
si sic adit qĩ ex debita portione
institutus mor apparuit eum mi¬
norem ꝑten quam sperauit acce¬
pisse eassimum est admita euz
¶ad suum auxilium ¶ S sitestator
ꝯuemisset H̾idem ut sibi lega¬
tum soluetur/ mor pemtumet¬
¶ puto eum posse actiuuari. Si
patronus iegatum sibi relitũ
agnouĩt idq fuerit eiuctum
id ꝙ sperauit. seno h̾iturum ñ
htͣ. S ⁊ si non totum euictum
sit. uerum alquominus ht
quam putauitierit .n. ei sub¬
uenienadum. ¶ Si ẜuo uł fitio
suo aliquid reliccum patron.
agnouerit ꝑuide a contra .ta.¬

Expanded text:
i uero non habuit effectum petitio eius, dico non impediri, quo minus adiuuetur. quin immo et si sic adit quasi ex debita portione institutus, mox apparuit eum minorem partem quam sperauit accepisse, aequissimum est admitti eum ad suum auxilium. sed et si testato conuenisset heredem, ut sibi legatum solueretur, mox paenituisset, puto eum posse adiuuari. Si patronus legatum sibi relictum adgnouerit idque fuerit euictum, id, quod sperauit se habiturum, non habet. sed et si non totum euictum sit, uerum aliquo minus habet quam putauit, erit ei subueniendum. Si seruo uel filio suo aliquid relictum patronus adgnouerit, perinde a contra ta
Abbreviated transcription (Latin):
s. ꝯsequens esse ꝓ hin ꝑtib qui¬
b sub artuti essent fideiꝯm̃. pti¬
nere. ¶Neuia filium n̾rdem ins¬
tituit. ex quĩcante ticiam filã
ex quadiante septitiami. filium
ex triente eius fi deiꝯmisit. in rec
ũba te rogo filii sepcitii. siitra.
quicquid exiꝯ ⁊ditate mea perue
nerit adte hoc sratrib tius restitu¬
as ãsitum est. anseptitio filio de¬

Expanded text:
sequens esse pro his partibus, quibus substituti essent, fideicommissum pertinere.Maeuia filium heredem instituit ex quincun‹c›e, Ti‹ti›am filiam ex quadrante, Septicium filium ex triente, cuius fidei commisit in haec uerba: 'te rogo, fili Septici, si intra quidquid ex hereditate mea ad te pervenerit, hoc fratribus tuis restituas". quaesitum est, an Septicio filio de
Abbreviated transcription (Latin):
xix. acleclictum soipsit aut .i.
reinquit aut cautione faciencla
sua cum fiattib aͣmuis nõ caueat.
satisfecit eclicco s. ⁊ si quedam di¬
isdat dequibdam caueat eque
aicimus ami satis fecisse. sz aun
possunt esse ꝯuedam in occulto
nõ satis ꝯfeit qui nõ cauit ꝙͣuis
diuidat Si igitur ꝯstat inter ꝑ¬
tes quid sit inbonis em anapati
sufficiens cono est aiuisiossi non
ꝯstet. s dicãntur queclam nõ eẽ
in ꝯmune redatta tunc pp̃ mcer¬
tum cantio erit int̾ponendas set¬
⁊ si tantum forte in bomis pater¬
nis emancipatus remittat ꝙͣtum ĩ
colłone suust̃rs d. licendu est
emancipatum satis ꝯtulisse udi.
ĩdem ⁊ si non nomen paterni de¬
rem delerit ꝓ portione borum q̃

Expanded text:
 ad edictum scripsit. aut enim re, inquit, aut cautione facienda csua cum fratribus et quamuis non caueat, satisfacit edicto. sed et si quaedam diuidat, de quibusdam caueat, aeque dicimus eum satisfecisse. sed cum possint esse quaedam in occulto, non satis confert qui non cauit, quamuis diuidat. si igitur constet inter partes, quid sit in bonis emancipati, sufficiens collatio est diuisio: si non stet, sed dicantur quaedam non esse in commune redacta, tunc propter incertum cautio erit interponenda. Sed et si tantum forte in bonis paternis emancipatus remittat, quantum ex collatione suus habere debet, dicendum est emancipatum satis contulisse videri: idem et si nomen paterni deiam dederit pro portione bonorum, quae
Abbreviated transcription (Latin):
piturus est. cociens igitur colło¬
nem locus est quociens iliquo in¬
ꝯmodo affectus estis qui in potesta¬
te est interuentu e manaipati. Ce¬
terum si n̾o est. colło cessabit uel
maxime aut̃ tunc emancipatũ

Expanded text:
iturus est.Totiens igitur collationi locus est, quotiens aliquo incommodo adfectus est is qui in potestate est interuentu emancipati: ceterum si non est, collatio cessabit.Uel maxime autem tunc emancipatum
Abbreviated transcription (Latin):
tantum H̾rcli eius cõferat quan¬
tum ꝯferret ip̃i siuiĩet. Ꝙ si añ
accept mꝰ torum pos. h̾gem detes¬
set siuishrdem eius p̃tor itat̃a
tuͣm deb̾bit inquit proea p̃¬
potestate erat nõ tamen ultia
iurilem/ ad colonem augem ñ
ad mittit eum in hunc caũm
recte caueatur caueriautem ꝑ
satidationem oport̾e pomp̃.
uit.an. pigͣnorib caũi possit
ꝙ puto si fr̾ cau̾e non possit aira¬
tor portionis eius ꝯstĩtuitur. a
p̃ ꝙ refẽctaͣ peccunia collocetur.
uit tunc demum recipiat ꝙ re¬
dact̃ est. cum bona ꝓpria ꝯtule¬
acciones denegate sunt oblãta
pꝰea cautions recepit pristinũ
iusaittem eclictum p̃toris de
cautone loquatur tam̃ etiam
re posse fieri colłonem pomp̃ .ł.¬

Expanded text:
tantum heredi eius conferat, quantum conferret ipsi, si viveret. quod si ante acceptam bonorum possessionem decessetueri debebit, inquit, pro ea papotestate erat, non tamen ultra uirilem: ad collationem autem non admittit eum in hunc casum,recte caueatur: caueri autem per satisdationem oportere Pomponius ait. an pignoribus caueri possit, oque puto. Si frater cavere non possit, curator portionis eius constituitur, apud quem refecta pecunia collocetur, ut tunc demum recipiat quod redactum est, cum bona propria contuleactiones denegatae sint, oblata postea cautione recipit pis autem edictum praetoris de cautione loquatur, tamen etiam re posse fieri collationem Pomp
Abbreviated transcription (Latin):
lutium titium. Itan gaum sẽd¬
im fidei ꝯmissum petẽ non pos¬
¶ se ẜtrechides striplt. hreuium
fratrem suum et codrãnte seiũ¬
uero exsextante.stichum eiusd
seiẜuum. filium aũ naturaiem
meuisimexuntia ⁊ fidei ꝯmisit
fates. S ⁊ cochicilł. ita cauit un
restituas ꝙ ut facias fidei tue ꝯmi¬
tto. Ꝙsitum est. si senis adierit R.¬
ni seum iogatum unciam ei res¬
tituere tem᷑ quesut. an si aliquar
ꝯtroũsiam seuis deuncia hac ex
qua stichus insitutus est facere
uelit. ⁊ meuius untiam ex causa
fitei ꝯ missi a seio nũt ꝯsequtus is
utrum hanc soim untiam ex
tem ex quo ip̃e nienius institu¬
tus est eidem sricho restituere de
testatricem sensise. ¶ Pater ẜ pu¬
eosq inuicem suo sretuit ⁊ si ne¬
ut̃ hrs eiset eis plei iub attint
substitutosq inuitem substitu¬
it hus ũbis substitutos h̾ides in¬
uicem substituo. eorundem fi li¬
oꝵ fideiꝯmnit. ut qui eorũ uita
sr̃esset ⁊ sc̃i lib̾is ⁊̃ intra ãnum

Expanded text:
Lucium Titium, item Gaium Seium fideicommissum petere non posse.Tres heredes scripsit Maeuium fratrem suum ex dodrante, Seium ex sextante, Stichum eiusdem Seii seruum, filium autem naturalem Maeuii ex uncia et fidei commisit faceres'. sed et codicillis ita cauit: 'urestitues: quod ut facias, fidei tuae committo'. quaesitum est, cum Seius adierit hereogatum unciam ei restituere. Idem quaesiit, an, si aliquam controversiam Seius de uncia hac, ex qua Stichus institutus est, facere velit et Maevius unciam ex causa fideicommissi a Seio fuerit consecutus, utrum hanc solam unciam, extem, ex quo ipse Maevius institutus est, eidem Sticho restituere debtestatricem sensisse. Pater puosque invicem substituit et, si neuter heres esset, eis plures substituit substitutosque invicem substituit his verbis: "substitutos heredes invicem substituo": eorundem filiorum fidei commisit, ut, qui eorum vita superasset et sine liberis intra annum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑte l ⁊ditana. ¶ ticia ex asse ĩrs
scripta ꝑtem armicliam u̾rdita¬
tis meuui rogata restitueret ful¬
dum atestatore obligatum lu¬
ere tioluit. s eum uendente cre¬
itore manclauit recimĩdum
seie. q̃situm estan ticia ex causa
fideiꝯmissi meuie teneatur. sx.¬
dus̃ fuie  quam ad cretlitoremꝑ
ueuire oportuit. ¶Omo seio ex
semisse ticiaex quadranter⁊ a¬
uis er reliquis portionib hidi

Expanded text:
ditaria.Titia ex asse heres scripta partem dimidiam hereditatis Maeuiae rogata restituerat: fundum a testatore obliga tum luere noluit, sed eum uendente creditore mandauit redimendum Seiae: quaesitum est, an Titia ex causa fideicommissi Maeuiae teneatur. ndus fuit, quam ad creditorem pervenire oportuit. Gaio Seio ex semisse, Titia ex quadrante et aliis e
Abbreviated transcription (Latin):
ut int̾dicto ñteneat᷑. Nonenĩ dolomalo
fec̃ plane si oͣffert̃ p̃tiũ. int̃ dictũ locũ
ht̃ S⁊ sieũ remisit p̃cio ñ accepto: dieñ ꝑ
dũe i nt̃ dictd̾ locũ fore: sipostea q̃ semel
remisit: uelit retnẽ: PSieũ ꝗ̾ retineat
filiũ queñ ht̃ ĩ potestate : plerũq si nedo¬
lomalo facẽ uidebit᷑: pretaᷤᷤ enĩ gemina
effic̃ sine dolomalo retmĩ. nͥb euidenꝰ¬

Expanded text:
ut interdicto non teneatur: non enim dolo malo plane si offertur pretium, interdictum locum habet. sed et si eum remisit pretio non accepto, dicendum st interdicto locum fore, si, posteaquam semel remisit, uelit retinere. Si eum quis retineat filium, quem non habet in potestate, plerumque sine dolo malo facere uidebitur: pietas enim genuina efficit sine dolo malo retineri, n
Abbreviated transcription (Latin):
excidñdã. idq pleri̾q uid̾tur ũniᷤ.⁊
nͥ adimat dñs arborẽ: lab̾o ait ꝑmit¬
ti ei ciu arbor offiçẽ. ut siuell eã sucer¬
& lignaq tolł Arbõis appellacione
⁊̃ uites continent᷑. ¶Non solã aũt dnõ¬

Expanded text:
exc‹i›dendam idque plerisque uidetur uerius: et nisi adimet dominus arborem, Labeo ait permitti ei, cui arbor officeret, ut si uellet suceam lignaque tolleret. Arboris appellatione etiam uites continentur. Non solum autem do
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓxime p̃testatietatẽ accedet. int̾im
xime etatẽ p̃textati accedẽ eũ dici
eris matrẽ famił: accipe no te aueto¬
ritati feminã.
cat ego ĩmea potestate eẽ. ⁊ iuꝰsumeo ad¬
isse heditatẽ dicĩ. tã deħeditate agi
op̃tẽ ꝗ̃ adint᷑ dictũ defilio ducendo ⁊¬
ri debere ait.

Expanded text:
xime praetextati aetatem accedet, interim roxime aetatem praetextati accedere eum dicimus, dis matrem familias, accipe notae auctoritatis fcat, ego in mea potestate esse et iussu meo adisse hereditatem dicam, tam de hereditate agi oportere quam ad interdictum de filio ducendo iri debere ait.
Abbreviated transcription (Latin):
quasi calũpniator. differrȩ litẽ ñopor¬
tebit. Suo utrãq ꝑ soã suspectaẽ. aut
tĩꝗ̃ ĩ firma: aut tãꝗ̃ tͥpis. ñeĩ alienum
ĩ ꝗt dĩponi: apquẽ int̾im puer educẽ
t̃ ⁊ẽtrou̾si ã ĩ tẽp prb̾tatĩ differri. neꝑ
collusione t inꝑiciã alt̾ itͥus c̃tñdentiũ
aut aliene potestatę pat̃ familiã addi

Expanded text:
quasi calumniator, differri litem non oportebit. si uero utraque persona suspecta est aut tamquam infirma aut tamquam turpis, non erit alienum, inquit, disponi, apud quem interim puer educeretur et controuersiam in tempus pubertatis differri, ne per collusionem uel imperitiam alterutrius contendentium a
Abbreviated transcription (Latin):
dationẽ nat̾a recipiunt: sntota dñtim.
stipłatiõi satiᷤ nonfit. Ueluti cũ hoẽm¬
iu gñalit̃ stipłor aut lãcẽ aut ꝗͥ lib uas.
Nã sistichiparᷤ soluta sit ñdũ inis indu
partestip ator libatio nataẽ. s ant
statim repetipot. aut ĩpñdr̃nẽ. Donec

Expanded text:
dationem natura recipiunt, sed nisi tota dantur, stipulationi satis non fit, ueluti cum hominem generaliter stipulor aut lancem aut quodlibet uas: nam si Stichi pars soluta sit, nondum in ulla parte stipulationis liberatio nata est, sed aut statim repeti potest aut in pendenti est, donec
Abbreviated transcription (Latin):
benus extlasse britanna. testam̃¬
to fidũciarum teliquit hidem
a quo petit ut. silio suo seio occi¬
mo cum ad adcos xoret puenis¬
set H̾rclitatem restitũet. ¶ Ser
occeanus. antequam impleret
xui. defimictus est ñt malliuis
seneca qui se auiniculum seio
octiauo clixit ꝓrimitatis uoĩs
¶s bona petit. Manimis. iutẽ
trierathus. sibi ea uendice ͤ . id
qi definictus est is cui restitũe
ussus erat. q̃r ergo utrum hec
bona adualium maxinaum
um ꝑtineant an ad mallium
senetam qui sepiũ desuca a¬
octianus cͥ fidei ꝯmissoria u̾idi¬
tas extestamĩto seii saturnini

Expanded text:
ex classe Britannica testamento fiduciarium reliquit heredem a quo petit, ut filio suo Seio Oceano, cum ad annos sedecim pervenisset, hereditatem restitueret. Seius Oceanus antequam impleret annos, defunctus est: nunc Mallius Seneca, qui se avunculum Seii Oceani dicit, proximitatis nomine haec bona petit, Maximus autem trierarchus sibi ea vindicat ideo, quia defunctus est is cui restituere iussus erat. quaero ergo utrum haec bona ad Valerium Maximum rtineant an ad Mallium Senecam, qui se pueri defuncti aOceanus, cui fideicommissa hereditas ex te
Abbreviated transcription (Latin):
od. Qui totam h̾rditatem resti¬
tuere rogatus quartam retinere ñ
a dire debebit p̃iditatem.qĩ ex tͥ¬
belliano. se.ꝯ. eam restiturus su¬
aẜim tamen suspẽctam poꝰ di¬
cat h̾iditatem coaccusq apie¬
tore restituat. Nenim caũ ex ip̃o
treblł. eio.  estituere uidetur ex

Expanded text:
. Qui totam hereditatem restituere rogatus quartam retinere nonadire debebit hereditatem, quasi ex Trebelliano eam restituturus. suaserim tamen, suspectam potius dicat hereditatem coactusque a praetore restituat: hoc enim casu ex ipso Trebelliano restituere uide
Abbreviated transcription (Latin):
ingõnem lib̾tatis uetatur iuditi¬
um de matre nou sẽmꝑ int̾pe pu¬
u̾tatis diffendum erit. Nam. ⁊ si¬
ĩi qui sb̾iectus esse aititur ex c̾a
rep̃sentari solet. ¶ Quociens carto¬
manum dec̾tum int̾ponitur eod
ꝯtrou̾sia fieret ei qui b̾orum pos¬
sõnem acceperit ¶Cum autemex
auob fr̃ib exiꝰ decreto missisal
dere. aut uniisa creditorib cedere.¬
¶ Int̾limi esse enrclatus filius er
cartomano decreto uorum põm as

Expanded text:
ionem libertatis uocatur, iudicium de matre non semper in tempus pubertatis differendum erit: nam et ipsi, qui subiectus esse dicitur, ex causa repraesentari solet. Quotiens Carbonianum decretum interponitur, eodcontrouersia fieret ei, qui bonorum possessionem acceperit. Cum autem ex duobus fratribus ex hoc decreto missis aldere aut uniuersa creditoribus cedere. Interdum etiam exheredatus filius ex Carboniano decreto bonorum pos
Abbreviated transcription (Latin):
tamen Hidem ñ fore uelni siti¬
to u̾ide inslituto postiimus aut ĩ¬
pubes e h̃rdatins negetu ecte
filius nec ad rem pertinent. Ꝙ ĩ
t̾est illius in quib filium esse ue¬
luti pp̃ fratris ex ana matrenati
istos enĩ casus ad carbomm ũ ꝓti¬

Expanded text:
tamen heredem non fore, ueluti si Titio herede instituto postumus aut impubes exheredatus negetur filius. nec ad rem pertinet, quod interest illius in quibusdam filium esse, ueluti propter fratris ex alia matre natiistos enim casus ad Carbo
Abbreviated transcription (Latin):
amanus. Qb̾ nułr deferente hr¬
de iurauit se p̾gnantem esse rõꝵ
sul denegati. su illa p̾idi detulitiꝰ¬
uirandum cum causa cognita tlet᷑
p̾uidicumi. aut denegͥcita illis or¬
dmãrium erpiat. pupulo.

Expanded text:
nte herede iurauerit se praegnatem esse, bonorum uel denegari, si illa heredi detulit iusiurandum, cum causa cognita detur praeiudicium aut denegata ius ordinarium eripiat pupillo.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ si quidem absolutam cam inue¬
u̾it euidentq ꝓ betur filium̃ nõ
est uł moclitum pro puero fanẽ¬
tem ut non uideatur euident̾ filiꝰ
non esse. dapit ei carbomanam b̾o¬

Expanded text:
et si quidem absolutam causam inuenerit euidenterque probatur filium non est uel modicum pro puero facientem, ut non uideatur euidenter filius non esse, dabit ei Carbonianam bono
Abbreviated transcription (Latin):
uo impube qui se esse suum ei di¬
at/ ego xeto ante emancipatio¬
nem ꝯceptunatq ĩo in mea po¬
testate esses⁊ hona emancipati. to
ꝯstat. si hatceniis destatu eius q̃ri¬
turꝙ ipotestate pris fu̾it nec ne.
Sm̃a tamen editi procul dubio
ex carb̃. admititur.
positus ene aititur. pupillus am
quo de patris eius iiditate con¬
trouisia est curare p̃torem depere
utis in ponsõne sit de eo puto eum
ulle intelligi qui post mortem pa¬
trisfamił. ꝯ. se. sme libas decedere

Expanded text:
qui se ei suum esse dicit: ego contendo ante emancipationem conceptum atque ideo in mea potestate esse et bona emancipati ad mconstat: sed hactenus de statu eius quaeritur, quod in potestate patris fuerit nec ne: sententia tamen edicti procul dubio ex Carboniano admittitur.positus esse dicitur pupillus, cum quo de patris eius hereditate controuersia est, curare praetorem debere, ut is in possessione sit: de eo puto eum uelle intellegi, qui post mortem patris familiae, qui se sine liberis decedere
Abbreviated transcription (Latin):
ditat quꝰ ⁊ ie sam sisolum dirat
siam adutriusq pub̾tateni de¬
ferte. siue penitor siue possesoi it.¬
Siquid̾ ille adoleuit ⁊ se solum
dicat aalizuc cifftur ꝯtro uersia
diit .s de parte ño de toto departe
emmutiq nõ litigatur. Exsu ille
atol euit qui ⁊ sedicit ille inpor¬
les sit quise somindiat nõ diett

Expanded text:
dicat an et se. nam si se solum dicat siam ad utriusque pubertatem differr‹i›, siue pe titor siue possessor sit.‹si› quidem ille adoleuerit qui se solum dicat, adhuc differtur controuersia dicit, sed de parte, non de toto: de parte enim utique nec litigatur. quod si ille adoleuerit qui et se dicit, ille impubes sit qui se solum dicit, non di
Abbreviated transcription (Latin):
b̾orum possõnem seꝑatim ordina¬
rie quid̃ ex quo patrem suu de¬
cessuse scit ⁊ facultatem u̾o̾ru
poisõnis petende r̾uit. carboma¬
nam uõ tempore ex quo ꝯtrouer¬
siam sibi fieri cognouit.
dicti bõrum possõnemno petie¬
rit. alias poterit ex seqͣuenti yte
eanti ad etem plum carboma¬
in accipere bõrum possõneta
moͣrcem ꝯtrou̾sia ei facta su̾it
an int̃libos bõrum possessoĩem
accipere possit simul ad utrius¬
q ecliri c̃am annus cessise ui¬
debitur. din uõ int̃posito tempo¬
re scient ꝯtroũsiam sibi mou̾i.
potit essefinito tempore. intrn
ꝙ ex prima ꝑte b̾orum possõm
acceperat. ex sequenti b̃orum po

Expanded text:
bonorum possessionem separatim, ordinariae quidem, ex quo patrem suum decessisse scit et facultatem bonorum possessionis petendae habuit, Carbonianae uero ex eo tempore, ex quo controuersiam sibi fieri cognouit. dicti bonorum possessionem non petierit, alias poterit ex sequenti parte edicti ad exemplum Carboniani acciperemortem controuersia ei facta fuerit, an inter liberos bonorum possessionem accipere possit, simul ad utriusque edicti causam annus cessisse uidebitur: si uero interposito tempore scierit controuersiam sibi moueri, poterit etiam finito tempore, intra quod ex prima parte bonorum possessionem acceperat, ex sequenti bonorum po
Abbreviated transcription (Latin):
Set si is qui contiou̾siam impubi¬
sõne. si inpubes nõ defencłatur
adũsariu enis. acciones hr̃ditari
qui omnia curet acciones ex̾te¬
at. Demq scribit. euam eum qui
aun in pubẽ missus est in ꝑõẽm.
acciones poise acluersus curatorez¬

Expanded text:
Sed si is, qui controversiam impubeonem. Si impubes non defendatur aduersarius eius, actiones hereditariaqui omnia curet actiones exerceat. denique scribit etiam eum, qui cum impubere missus est in possessionem, actiones posse a
Abbreviated transcription (Latin):
enis aclũsarus siue satisdet. sũi
nõnͣdet si uelit. adu̾sarius ꝯmit¬
ti si bi administrationem. satisda¬
re d pupillo. Ceterum si satisũ
det. d curator ꝯstitui ꝑ quem bo¬
na adiminstrantur.adũsarius
autem si satis declerit res que tẽ¬
pore ꝑnure aut deteriores futme
sint detrahered ¶Item a debito¬
rib qui tempore nib̃abuntur exĩ
geredi Cecetum cum pupillo pꝰ¬
sidebit Ian antẽ uescentdi tansa
diminue possit is quiex carboñ.¬
nniluis est iuideamus. Et si gui¬
dem satis impubes dedit siue de¬
creuit p̾ses siuenõ amimuet
uescencli causa ⁊ ħ̾minus res¬
tituet h̾iditatis petitor. ꝙ si
satisdare non potuit. ⁊ ałr alere. sic urͣ
ñ posse diminuendi cã usq ad id ꝙ
alim̃tis eiꝰ ei necesiariũ ẽ ꝑmitt᷑endus
tasse uicdita bitur silium nõ eẽ
cũ oĩum edictis neutr̃ in põnem
mittitur ⁊ almienta mulieri

Expanded text:
ersarius eius, siue satis det siue non det. si uelit aduersarius committi sibi administrationem, satis dare debet pupillo: ceterum si satis non det, debet curator constitui, per quem bona administrentur. aduersarius autem si satis dederit, res, quae tempore periturae aut deteriores futurae sint, distrahere debet: item a debitoribus, qui tempore liberabuntur, exigere debet: cetera cum pupillo possidebit. An autem uescendi causa deminuere possit is qui ex Carboniano missus est, uideamus. et si quidem satis impubes dedit, siue decreuit praeses siue non, deminuet uescendi causa et hoc minus restituet hereditatis petitori. quod si satis dare nonon posse, deminuendi causa usque ad id, quod alimentis eius necessarium est, mittendus tasse iudicabitur filium non esse, cum omnium edictis uenter in possessionem mittatur et alimenta mulieri
Abbreviated transcription (Latin):
dig̾. soribit exrẽptione euni submo¬
uenaduni. Contentus enimesse d
hac p̃rogatiua ꝙ posso̾rem eum
p̾cor tantisꝑ ꝯstituit. Srigitur. ułt
h̾iditatem aut singutas res pet̾e
petat inquid directa igione qĩ
iessut ea petitione iuditari pos¬

Expanded text:
 scribit exceptione eum summouendum: contentus enim esse debet hac praerogatiua, quod possessorem eum praetor tantisper constituit. si igitur uult hereditatem aut singulas res petere, petat, inquit, directa actione quasi heres, ut ea petitione iudicari pos
Abbreviated transcription (Latin):
atq si nullam ꝯtrou̾siam pͥat̾etur
in pubes possõnem accpiat Ialia¬
est cause cognitio illa utrum dift̃ri
deb̾at in tempus pub̾tatis cogni¬
tio an ͣ p̃sentari. Noc autem dili¬
gẽtusime p̾tori examinand̾ ẽ. an
expediat pup illo rep̾sentari cogni¬
tionem an potius cdifferri in tp̃c pu¬
u̾tatis ⁊ maxime in quirere hoc
a cognatis matre tutorib qr pupi¬
ili d finge ẽẽ testes quosdam qui
dilata controuersia aut mutabũt
ꝯsilumi aut decedent aut pp̃ tempo¬
ris int̾uallum e indem̃ fidem hatrs¬
bunt. Iuł finge esse anumi obster¬
cem uł añcillas que ũitatem pro
ꝑtu possunt insimiare uł instr̃a
satis ydonea ad iutorramul que¬
dam ana argumenta. ut magis
damynum patiatur pupillꝰ qd
tur. finge ꝓupilam satudare ũ
de iiditate ꝯtronsiam fatuunt mi¬
ta posse subrrar̾e nouare mõuri.
aut stulti miqui p̃toris erit rem
in tp̃c pubtatis differri cum sum¬
mo eius inꝯmodo cuifꝰstultum
uelit. Puius etiam adrianus ĩ

Expanded text:
atque si nullam controuersiam pateretur impubes, possessionem accipiat, alia causae cognitio illa, utrum differri debeat in tempus pubertatis cognitio an repraesentari. hoc autem diligentissime praetori examinandum est, an expediat pupillo repraesentari cognitionem an potius differri in tempus pubertatis, et maxime inquirere hoc a cognatis matre tutoribusque pupilli debet. finge esse testes quosdam, qui dilata controuersia aut mutabunt consilium aut decedent aut propter temporis interuallum non eandem fidem habebunt: uel finge esse anum obstetricem uel ancillas, quae ueritatem pro partu possunt insinuare, uel instrumenta satis idonea ad uictoriam uel quaedam alia argumenta, ut magis damnum patiatur pupillus, qtur: finge pupillum satisdare non de hereditate controuersiam faciunt, multa posse subtrahere nouare moliri: aut stulti aut iniqui praetoris erit rem in tempus pubertatis differre cum summo eius incommodo, cui consultum uelit. diuus etiam Hadrianus ita