comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ommnes indignitates contumeliasq ꝑferre. S ab
heduis defecisse. & po.ro. bellum intulisse. Qui
enis concilii principes fuissent. qđ intelligererit
quantam calamitatem ciuitati intulissent᷑. in bri¬
tamam profugisse. Fetere non solum bellouacos
sed etiam prohiis heduos ut sua clementia ac
mansuetudine in cos utatur. Qđ si fecerit: hedu¬
orum auctoritatem apud onnes belgas amplifi¬
caturum. quorum auxilns. atq opibus. si qua bel¬
la nciderint sustentare consuerint. Cesar hono¬
ris diuiciaci atq heduorum causa. se se eos in fidẽ
recepturum atq conseruaturum dixit. qđ erat
ciuitas magna inter belgas auc toritate atq ho¬
minum multitudine prestabat. sexcentos obsides
poposcit. Hiis traclitis ominbus armis ex oppido
collatis ab eo loco infines ambianorum ꝑuenit
qui se suaq omina sine mora dediderunt: corũ
fuies nerui attingebant. Quorum de natura mori¬
busq cesar cum quereret sic reperiebat. Nullum

Expanded text:
omnes indignitates contumeliasque perferre, et ab omnes indignitates contumeliasque perferre, et ab Haeduis defecisse et populo Romano bellum intulisse. Qui eius consilii principes fuissent, quod intellegerent quantam calamitatem civitati intulissent, in Britanniam profugisse. Petere non solum Bellovacos, sed etiam pro his Haeduos, ut sua clementia ac mansuetudine in eos utatur. Quod si fecerit, Haeduorum auctoritatem apud omnes Belgas amplificaturum, quorum auxiliis atque opibus, si qua bella inciderint, sustentare consuerint. Caesar honoris Diviciaci atque Haeduorum causa sese eos in fidem recepturum et conservaturum dixit, et quod erat civitas magna inter Belgas auctoritate atque hominum multitudine praestabat, DC obsides poposcit. His traditis omnibusque armis ex oppido conlatis, ab eo loco in fines Ambianorum pervenit; qui se suaque omnia sine mora dediderunt. Eorum fines Nervii attingebant. Quorum de natura moribusque Caesar cum quaereret, sic reperiebat: nullum
Abbreviated transcription (Latin):
petrant. Cesar obsidibus acceptis primis ipsius
galbe duobus filiis. armisq onmbus ex oppido
traditis. in deditionem suessones accepit. exerti¬
tumq in beluacos cducit. Qui cum se suaq om¬
nia in oppidum bratispancium contulissent. atq
ab eo oppido cesar cum exercitu crater millia pas¬
suum quinq ab esset: omnes maiores natu ex op¬
pido egressi. manus ad cesarem tendere. ⁊ uoce
signficare ceperunt se se in euis fidem ac potesta¬
tẽm uenire neq contra po .ro. armis contendere
Item cum ad oppiclum accessisset. castraq ibi po¬
nerci. pueri mulieresq ex muro passis manibꝰ
suo more pacem ab romanis petierunt. Fo hiis
diuiciatus nam post discessum belgarum chinis¬
sis heduorum copiis ad eum reuerterat. Facit u̾¬
ba. Bellouacos omni tempore in fide atq anncicia
ciuitatis heduc fuisse impulsos a sius principibus
qui dicerent heduos acesare in seruitutem redactos

Expanded text:
petrant. Caesar, obsidibus acceptis primis civitatis atque ipsius petrant. Caesar, obsidibus acceptis primis civitatis atque ipsius Galbae regis duobus filiis armisque omnibus ex oppido traditis, in deditionem Suessiones accipit exercitumque in Bellovacos ducit. Qui cum se suaque omnia in oppidum Bratuspantium contulissent atque ab eo oppido Caesar cum exercitu circiter milia passuum V abesset, omnes maiores natu ex oppido egressi manus ad Caesarem tendere et voce significare coeperunt sese in eius fidem ac potestatem venire neque contra populum Romanum armis contendere. Item, cum ad oppidum accessisset castraque ibi poneret, pueri mulieresque ex muro passis manibus suo more pacem ab Romanis petierunt. Pro his Diviciacus nam post discessum Belgarum dimissis Haeduorum copiis ad eum reverterat facit verba: Bellovacos omni tempore in fide atque amicitia civitatis Haeduae fuisse; impulsos ab suis principibus, qui dicerent Haeduos a Caesare in servitutem redactos
Abbreviated transcription (Latin):
cerunt. ꝙͣtum fuit dici spacium. sub occasumq
solis sequi destiterunt. seq in castra ut erat im¬
patum receperunt. Fost tridic euis diei cesar pr
usꝙͣ se hostes ex terrore ac fuga reciperent. in fines
suessonum qui proxin rhemis erart. exercitũ
cluxit. E magno itmere confecto ad oppidum
nouiodumum contendit. Id ex itiuere oppugna¬
re conatus. quod uacuum a defensoribus esse
audiebat ꝓpter latituchiuem fosse. muriq alti¬
tudinem paucis defensũ expugnare non po¬
tuit. Castiis mninitis uincas agere. qͥq ad op¬
pugnandum usui erant comparare cepit. Interĩ
omnis ex fuga suessionum multitudo in oppi-¬
dum proximia noc te conuenit. Celeriter ume¬
is ad oppidum actis. aggere iacto. turribusq cõ¬
stitutis. magintudine oꝑum. que neq uiderant
ante galli. neq audierant. E celeritate romano¬
rum ꝑmoti. legatos ad cesarem de deditione mit¬
tunt. E petentibus rhemis. ne ꝯseruarentur ii¬

Expanded text:
cerunt quantum fuit diei spatium; sub occasum cerunt quantum fuit diei spatium; sub occasum solis sequi destiterunt seque in castra, ut erat imperatum, receperunt. Postridie eius diei Caesar, prius quam se hostes ex terrore ac fuga reciperent, in fines Suessionum, qui proximi Remis erant, exercitum duxit et magno itinere confecto ad oppidum Noviodunum contendit. Id ex itinere oppugnare conatus, quod vacuum ab defensoribus esse audiebat, propter latitudinem fossae murique altitudinem paucis defendentihus expugnare non potuit. Castris munitis vineas agere quaeque ad oppugnandum usui erant comparare coepit. Interim omnis ex fuga Suessionum multitudo in oppidum proxima nocte convenit. Celeriter vineis ad oppidum actis, aggere iacto turribusque constitutis, magnitudine operum, quae neque viderant ante Galli neque audierant, et celeritate Romanorum permoti legatos ad Caesarem de deditione mittunt et petentibus Remis ut conservarentur im
Abbreviated transcription (Latin):
it proparee: fecerunt ut consinulis fuge profectio
uideretur.
Hac re statmi cesar ꝑ speculatores cognita. insidias
ueritus. qđ qua de cauia discederent nondum ꝓs¬
pexerat exercitum equitatumq castris continu¬
it. Frima luce confirmata re. ab exploratoribus.
omnem cquitatum qui nouissimum agmen
moraictur premisit. Hns quintum pedium ꝙ
lucium auriculeium coctam legatos pre fecit¬
litum labienum legatum cum legionibus tribus
subsequi uissit. Hñ nouissimos adorti ꝙ multa
imllia passuum prosecuti: magnam multitudinẽ
eorum fugientium conciderunt. Cum ab extre¬
mo aginnĩc ad quos uentum erat consĩsterent.
fortiterq impctum mõrum militum sustierẽt
Friores qđ abesse aꝑiculo uiderentur: neq ulla
necessitate neq imperio continerentur. ex audi¬
to d amore perturbatis ordimbus. omnes in fu¬
ga sibi presichum imponerent. ita sine ullo ꝑi¬
culo tantam eorum multitudinem nrĩ interte¬

Expanded text:
ire properaret, fecerunt ut consimilis fugae profectio ire properaret, fecerunt ut consimilis fugae profectio videretur. Hac re statim Caesar per speculatores cognita insidias veritus, quod qua de causa discederent nondum perspexerat, exercitum equitatumque castris continuit. Prima luce, confirmata re ab exploratoribus, omnem equitatum, qui novissimum agmen moraretur, praemisit. His Q. Pedium et L. Aurunculeium Cottam legatos praefecit; T. Labienum legatum cum legionibus tribus subsequi iussit. Hi novissimos adorti et multa milia passuum prosecuti magnam multitudinem eorum fugientium conciderunt, cum ab extremo agmine, ad quos ventum erat, consisterent fortiterque impetum nostrorum militum sustinerent, priores, quod abesse a periculo viderentur neque ulla necessitate neque imperio continerentur, exaudito clamore perturbatis ordinibus omnes in fuga sibi praesidium ponerent. Ita sine ullo periculo tantam eorum multitudinem nostri interfe
Abbreviated transcription (Latin):
lerunt. Primos qui transierunt equitatu circũ¬
uentos. interfecerunt. Nostes ubi & de expug¬
nando opido ꝙ de flumine transcuncdo spem
se fefelluse intellexerunt neq nr̃os in locum mi¬
quiorem pregredi pugnandi causa uiderunt.
atq ip̃os res frumentaria deficere cepit. Concilio
conuocato constituerunt optimum ẽẽ domum
suam quemq reuerti. Et quorum in fines pri-¬
mum romam exercitum introduxissent. ad cos
defendendos undiq conuenirent. ut pocus in
rei frumentarie uterentur. Ad eam sententiam
cum reliquis causis. hec qͦq ratio eos deduxit. qđ
diuiciacum atq heduos finibus bellouacorum
appropniquare cognouerunt. Hns persuaderi
ut cliucius morayentur. neq suis auxilium fenet̃
non poterant. Ea re constituta. secunda uigiliͣ
magno cum strepitu ac tumultu castris egressi.
millo certo ordine neq impeno. cum sibi quisq¬
prinum itmeris locum peteret. ⁊ domum ꝑuem¬

Expanded text:
dacia repulerunt: primos qui transierant, equitatu circumdacia repulerunt: primos qui transierant, equitatu circumventos interfecerunt. Hostes, ubi et de expugnando oppido et de flumine transeundo spem se fefellisse intellexerunt neque nostros in locum iniquiorum progredi pugnandi causa viderunt atque ipsos res frumentaria deficere coepit, concilio convocato constituerunt optimum esse domum suam quemque reverti, et quorum in fines primum Romani exercitum introduxissent, ad eos defendendos undique convenirent, ut potius inrei frumentariae uterentur. Ad eam sententiam cum reliquis causis haec quoque ratio eos deduxit, quod Diviciacum atque Haeduos finibus Bellovacorum adpropinquare cognoverant. His persuaderi ut diutius morarentur neque suis auxilium terrent non poterat. Ea re constituta, secunda vigilia magno cum, strepitu ac tumultu castris egressi nullo certo ordine neque imperio, cum sibi quisqprimum itineris locum peteret et domum perven
Abbreviated transcription (Latin):
cies contenclebant. Ubi neutri micium transeũ
cli facerent secundiore equitum prelio nr̃is. ce¬
sar suos in castra reduxit. Hostes protimis ex eo
loco ad flumen axonam contenderunt. quod
eeͣ post nr̃a castra demonstratum est. Ibi ua¬
cdis repcrtis partem suarum copiarum tracduce
conati sunt. Eo concilio ut si possent. castellũ¬
cui preerat quintus titurius legatus expugna
rent. pontemq interscinderent. Sin mimis po¬
tiussent. agros rhemorum popularentur. qui
magno nobis usui ad bellum gerendum erãt
commeatuq nros prohiberent. Cercior factꝰ
ab titurio cesar. omnem equitatum & leuis ar¬
mature minudas funditores. sagutariosq pon
tem traducit. atq ad cos contendit. acriter in co
loco pugnatum est. Hostes impeclitos. nrĩ in flu¬
mineꝰ aggressi: magnum corum numerum occi¬
derunt. Fer eorum corpora reliquos auclacisfi¬
me transue conantes. multitudine telorum repu

Expanded text:
cies contendebatur. Ubi neutri transeundi cies contendebatur. Ubi neutri transeundi initium faciunt, secundiore equitum proelio nostris Caesar suos in castra reduxit. Hostes protinus ex eo loco ad flumen Axonam contenderunt, quod esse post nostra castra demonstratum est. Ibi vadis repertis partem suarum copiarum traducere conati sunt eo concui praeerat Quintus rent pontemque interscinderent, si minus potuissent, agros Remorum popularentur, qui magno nobis usui ad bellum gerendum erant, commeatuque nostros prohiberent. Caesar certior factus ab Titurio omnem equitatum et levis armaturae Nutem traducit, atque ad eos contendit. Acriter in eo loco pugnatum est. Hostes impeditos nostri in flumine aggressi, magnum eorum numerum occiderunt. Per eorum corpora reliquos audacissime transire conantes, multitudine telorum et au
Abbreviated transcription (Latin):
es instructa occupare poterat. atq ex utraq par¬
te lateris deiectus habebat. S in frontem leuit
castigatus. paulatim ad planiciem redibat. Ab
utroq latere eius collis transuersam fossam ob¬
cduxit araiter passuum qͣdingentorum. S ad
extremas fossas castella constituit. ibiq tormẽ¬
ta collocauit. ne cum aciem nistruxisset. hostes
qđ tantum multitudine poterant alateribus¬
pugnantes suos arcumuenire possent. Hoc facto
duabus legiomibis proxime conscripserat i castris
relictis ut si quo opus esset subsidio duci posset̾
Reliquas sex legiones pro castris in acie constitũ.
Lostes item suas copias ex castris eductas instru¬
xerant. Falus erat non magna inter nr̃m atq ho¬
stium exercitum. Hanc si nrĩ transirent: hostes
expectabant. Nostri autem si ab illis iicium trã¬
seundi fieret ut impeditos agrederentur parati in
arnus erant. Interin prelio equestri nter duas a¬

Expanded text:
ies instructa occupare poterat, atque ex utraque paries instructa occupare poterat, atque ex utraque parte lateris deiectus habebat et in fronte leniter fastigatus paulatim ad planitiem redibat, ab utroque latere eius collis transversam fossam obduxit circiter passuum CCCC et ad extremas fossas castella constituit ibique tormenta conlocavit, ne, cum aciem instruxisset, hostes, quod tantum multitudine poterant, ab lateribuspugnantes suos circumvenire possent. Hoc facto, duabus legionibus quas proxime conscripserat in castris relictis ut, si quo opus esset, subsidio duci possent, reliquas VI legiones pro castris in acie constituit. Hostes item suas copias ex castris eductas instruxerunt. Palus erat non magna inter nostrum atque hostium exercitum. Hanc si nostri transirent hostes expectabant; nostri autem, si ab illis initium transeundi fieret, ut impeditos adgrederentur parati in armis erant. Interim proelio equestri inter duas a
Abbreviated transcription (Latin):
sar hisdem ducibus usus qui mincii ab ictio
uenerant munidas ꝙ crecas sagittarios & finidi¬
tores balcares subsidio oppidams mitit. Quor¬
aduentu. ꝙ rhemis cum spe defensionis studi¬
um ꝓpugnandi accessit. E hostibus cadem de cã
spes pocumdi oppidi descessit. Ataq paulisper a¬
pud oppidum morati. agrosq remorum depo¬
pulati. ommbus uicis edificiisq quo adire po¬
tuerant incensis. ad castra cesaris omnibus co¬
piis contenderunt & ab millibus ꝑassuum
nimus duobus castra posuerunt. Que castra
ut fumo atq igmbus significabantur amplius
millibus passuum octo in latitudinem patebãt
Cesar primo q propter multitudinem hostium
s propter eximiam opinionem unrtutis pͣlio
tabatur. U̾bi nr̃os non eͣẽ inferiores intellexit
loco pro castris ad actem instruendam natura
oportuno atq ydonco. qđ is collis ubi castra
posita erant. paululũ ex plamaie eclitus. tantũ
aduersus in latitudinem patebat. ꝙͣtum loci ac¬

Expanded text:
sar, iisdem ducibus usus, qui nuntii ab Iccio sar, iisdem ducibus usus, qui nuntii ab Iccio venerant, Numidas et Cretas sagittarios et funditores Baladventu et Remis cum spe defensionis studium propugnandi accessit et hostibus eadem de causa spes potiundi oppidi discessit. Itaque paulisper apud oppidum morati agrosque Remorum depopulati, omnibus vicis aedificiisque quo adire potuerant incensis, ad castra Caesaris omnibus copiis contenderunt et a milibus passuum minus duobus castra posuerunt; quae castra, ut fumo atque ignibus significabatur, amplius milibus passuum VIII latitudinem patebant. Caesar primo et propter multitudinem hostium et propter eximiam opinionem virtutis proelio tabatur. Ubi nostros non esse inferiores intellexit, loco pro castris ad aciem instruendam natura oportuno atque idoneo, quod is collis ubi castra posita erant paululum ex planitie editus tantum adversus in latitudinem patebat quantum loci ac
Abbreviated transcription (Latin):
sidiũm ponit. & in altera ꝑte fluminis quintum¬
titurium sabinum legatum cum sex cohortibus
stris oppidum thenorum nomime bibrax aberat
millia passuum octo. Iel ex itinere magno mi¬
petu belge oppugnare ceperunt. egre eo dieꝰ sus¬
tentatum est. gallorum atq belgarum cadem¬
oppugnatione. Hac ubi arcumiecta multitudi¬
ne hominum totis membus undiq m murum la¬
pides iati cepti sunt. Aurusq defensoribus mu¬
cdatus est. Testitu dme facta. portas succendinit
murumq subruunt. qđ tũ facile fiebat. Nam¬
cum tanta multitudo lapides ac tela comcerent.
in muro consistendi potestas erat milli. Cum
finen oppugnandi nox fecisset. Ictuis rhemus
sumnia nobilitate ꝙ gratia inter suos. qui tũ
oppiclo prefuerat. Unum ex hiis qui legati de
pace ad cesarem uenerant: mincium ad eum
mittit. msi subsidñum sibi subimitatur. se se sub¬
stmere duicius non posse. Eo de media nocte. ce¬

Expanded text:
sidium ponit, et in altera parte fluminis sidium ponit, et in altera parte fluminis Titurium Sabinum legatum cum sex cohortibus stris oppidum Remorum, nomine Bibrax, quod aberat millia passuum octodecim ex itinere, magno impetu Belgae oppugnare coeperunt. Aegre eo die sustentata est Gallorum atque Belgarum oppugnatio haec. Ubi circumjecta multitudine hominum totis moenibus, undique in murum lapides jaci coepti sunt, murusque defensoribus nudatus est, testudine facta portis succedunt, murumque subruunt, quod tum facile fiebat. Namque tanta multitudo lapides ac tela conjiciebant, ut in muro consistendi potestas esset nulli. Cum finem oppugnandi nox fecisset, Iccius Remus, summa nobilitate et gratia inter suos, qui tum oppido praefuerat, unus ex his, qui legati de pace ad Caesarem venerant, nuntium ad eum mittit, nisi subsidium sibi mittatur, sese diutius sustinere non posse. Eo de media nocte Cae
Abbreviated transcription (Latin):
sccutus omnem senatum ad se conuenire. priici¬
piumq liberos obsides ad se adduci iussit. Que
omnia ab hnis diligenter ad diem facta sunt lp̃e
diuiciacum heluum maguopere cohortatus docet
stium distiueri. ne cum tanta multitudine uno
tempore confligenclum sit id ficri posĩẽ. si suas
copias hedui in fines bellouacorum introduxeñt
q eorum agros populari ceperint. hnis manda¬
tis. cum ab se chimiitit. Fostꝙͣ omnes belgarum
copias in unum locum cohactas ad se uenen
iudit. neq iam longe ab esse ab hiis quos misẽt¬
rat exploratoribus. & ab rhemis cognouit. flũ¬
men axonam qđ est in extremis rhemorum fin¬
bus. exercitum traducere maturauit. atq ibi cas¬
tra posuit. Que res ⁊ latus unum castrorum
ripis fluminis mumebat. E post eum que eeͣnt
tuta ab hostibus recddebat. & cõmeatus ab rhemis
ceterisq ciuitatibus ut sine piculo ad cum defer¬
ri posset. efficicbat. In eo flumine pons erat. ibi p̃¬

Expanded text:
secutus omnem senatum ad se convenire princisecutus omnem senatum ad se convenire principumque liberos obsides ad se adduci iussit. Quae omnia ab his diligenter ad diem facta sunt. Ipse Diviciacum Haeduum magnopere cohortatus docet stium distineri, ne cum tanta multitudine uno tempore confligendum sit. Id fieri posse, si suas copias Haedui in fines Bellovacorum introduxerint et eorum agros populari coeperint. His datis mandatis eum a se dimittit. Postquam omnes Belgarum copias in unum locum coactas ad se venire vidit neque iam longe abesse ab iis quos miserat exploratoribus et ab Remis cognovit, flumen Axonam, quod est in extremis Remorum finibus, exercitum traducere maturavit atque ibi castra posuit. Quae res et latus unum castrorum ripis fluminis muniebat et post eum quae erant tuta ab hostibus reddebat et commeatus ab Remis reliquisque civitatibus ut sine periculo ad eum portari possent efficiebat. In eo flumine pons erat. Ibi p
Abbreviated transcription (Latin):
lum pollicitus sit. cognouerint. Nurimum int̾
eos bellonacos ꝙ uirtute ⁊ auctoritare ⁊ homi¬
num miniero ualere. Hos posse conficere aria¬
tamislia centum pollicitos ex eo numero electa
sexagnita tociusq belli imperium sibi postulare
q agros possidere. Apud cos fiusse regem nostra
etiam memoria diuiciacum tocius gallie potentis¬
simum. Qui cum magne partis harum regionie
tum eti am britaine impium optinerit. nunc ẽẽ
galbam. Ad hunc ꝓpter iusticiam prudenciamq
tate deferri. Oppida habere munero .xii. pollice
qui maxime fieri inter ip̃os habeantur longissi¬
mieq ab sint. Qiundecim millia atrebates. Am¬
bianos & millia. Mormos.xxu. millia enapios
.uii.millia. Calctos.x.mllia. Melocasses ⁊ ue ro¬
manduos totidem. Catuatos xuiii.milia. Condru¬
sos Eburones. Ceroesos Paemanos. qui uno noie
gerniam appellantur. arbitrari ad xl. milia.
Cesar rhemos cohortatus liberaliterq oratione pro¬

Expanded text:
lum pollicitus sit cognoverint. Plurimum inter lum pollicitus sit cognoverint. Plurimum inter eos Bellovacos et virtute et auctoritate et hominum numero valere: hos posse conficere armata milia centum, pollicitos ex eo numero electa milia LX totiusque belli imperium sibi postulare. que agros possidere. Apud eos fuisse regem nostra etiam memoria Diviciacum, totius Galliae potentissimum, qui cum magnae partis harum regionum, tum etiam Britanniae imperium obtinuerit; nunc esse regem Galbam: ad hunc propter iustitiam prudentiamque tate deferri; oppida habere numero XII, polliceri qui maxime feri inter ipsos habeantur longissimeque absint; XV milia Atrebates, Ambianos X milia, Morinos XXV milia, Menapios VII milia, Caletos X milia, Veliocasses et Viromanduos totidem, Atuatucos XVIIII milia; Condrusos, Eburones, Caerosos, Paemanos, qui uno nomine Germani appellantur, arbitrari ad XL milia. Caesar Remos cohortatus liberaliterque oratione pro
Abbreviated transcription (Latin):
cis rhenum nicolunt. se se cum hns comunxisse
antumq ẽẽ eorum ommum furorem ut ne su¬
essiones quidem fraties consanguineosq suos
qui eorum iure et eisdem legibus utantur. U¬
num imperium unumq magr̃atum cum ip̃is
habent. cleterrere potuerunt. quin cum hnis cõ¬
sentirent. Cum ab hiis quereret que ciuitates
ꝙͣteq in armis eẽnt ꝙ quid in bello possent: sic
repperiebat. Pleros belgas ẽẽ ortos a germanis. rhe¬
numq antiquitus traductos. propter loci ferti¬
litatem ibi consedisse. Gallosq qui ca loca nico¬
lerent expulisse. solosq ceͣ qui patrum mõrum
menioria. omni gallia uexata. teuthonos cimi¬
brosq infra fines suos nigrecli prohibuerunt. Q
ex re fieri uti carum rerum memoria. magnã
sibi auc toritatem. magnosq spurcitus in re mi¬
litari sũmerent. De manero corum omma se
habere explorata.aeimi dicebant ꝓpterea qd affi¬
nem in cominum belgarum conçilio ad id bel¬

Expanded text:
cis Rhenum incolant sese cum his coniunxisse, cis Rhenum incolant sese cum his coniunxisse, tantumque esse eorum omnium furorem ut ne Suessiones quidem, fratres consanguineosque suos, qui eodem iure et isdem legibus utantur, unum imperium unumque magistratum cum ipsis habeant, deterrere potuerint quin cum iis consentirent. Cum ab iis quaereret quae civitates quantaeque in armis essent et quid in bello possent, sic reperiebat: plerosque Belgas esse ortos a Germanis Rhenumque antiquitus traductos propter loci fertilitatem ibi consedisse Gallosque qui ea loca incolerent expulisse, solosque esse qui, patrum nostrorum memoria omni Gallia vexata, Teutonos Cimbrosque intra suos fines ingredi prohibuerint; qua ex re fieri uti earum rerum memoria magnam sibi auctoritatem magnosque spiritus in re militari sumerent. De numero eorum omnia se habere explorata Remi dicebant, propterea quod propinem in communi Belgarum concilio ad id bel
Abbreviated transcription (Latin):
hostiũ magno nr̃orum impetu ꝑculsi uulneratur.
ac partim in fuga ꝓterũtur. partim int̾cipiũtur.
scdo grauiter ab eouuln̾atus p̾fectus ut uite ꝑiculũ
acliturus uideretur. refertur in castra. Cõmius aũt
siue expiato suo dolore. suie magna parte amissa
suorũ: legatos ad antomũ mittit. seq et ubi futurum
ubi p̾scripserit. E ca facturũ q̃ imꝑarit. obsidiq firmat.
Unũ illud orat ut timori suo cõcedat᷑. ne in ꝯspectum
ueĩat cuiusꝗͣ romani. Cuiꝰ postulationẽ anthomꝰ cum
iudicaret ab iusto nasci timore: uemiã petẽti dedit.
obsides accepit.
cio cesare̾ singłorũ ãnorũ singłos cõmẽtarios cõfecisse
qđ ego nõ estimaui mihi ec̃ faciẽdũ ꝓpt̾ea qd inseques
ãmis.T. paulo. E. marcello cõsulibus. nullas ht mag¬
noꝑe gallie res gestas. Neqͥs tñ ignoraret quibus m̃
locis cesar exercitus q̃ eo tp̃re fecissẽt. pauca eẽ scribẽla

Expanded text:
hostium magno nostrorum impetu perculsi vulnerantur hostium magno nostrorum impetu perculsi vulnerantur ac partim in fuga proteruntur, partim intercipiuntur; t: graviter adeo vulneratus praefectus, ut vitae periculum aditurus videretur, refertur in castra. Commius autem sive expiato suo dolore sive magna parte amissa suorum legatos ad Antonium mittit seque et ibi futurum, ubi praescripserit, et ea facturum, quae imperarit, obsidibus firmat; unum illud orat, ut timori suo concedatur, ne in conspectum veniat cuiusquam Romani. Cuius postulationem Antonius cum iudicaret ab iusto nasci timore, veniam petenti dedit, obsides accepit. Scio Caesarem singulorum annorum singulos commentarios confecisse; quod ego non existimavi mihi esse faciendum, propterea quod insequens annus, L. Paulo C. Marcello consulibus, nullas habet magnopere Galliae res gestas. Ne quis tamen ignoraret, quibus in locis Caesar exercitusque eo tempore fuissent, pauca esse scribenda
Abbreviated transcription (Latin):
que singularis erat in eo. magnũ ochũ cõnũ adũ¬
gebat. quo libentius id faceret qđ imꝑabatur Ataq
dispositis insidiis. sepius cquites enis aggressus scd̃a
prelia afferebat. Nouissime cũ uehementns cõtende¬
retur. ac uolusemis ip̃ns cõmii intercipiẽdi cupi
ditate. ꝑtinacius eũ cum paucis insecutus cẽt alle
autẽ fuga ueheniẽti uolusenĩ procduxisset longiꝰ.
iminicus hoĩm suorũ inuocat fidẽ atq auxiliũ.
ne sua uuluera ꝑ fidẽ interpositã paterentur ĩpu¬
nta. Conũsoq equo se a ceteris incaucius ꝑmittit
m p̃fectũ. faciĩt hoc idẽ om̃s enuis equites. paucosq
nr̃os cõuertunt atq insecũtur. Cõnius incensum
calcaribus eqũ cõningit equo quacdrati. lanceaq in¬
festa magnis uiribus. mediũ femur traicit uoluse¬
m. Prefecto uulerato nõ dubitãt nrĩ resistere ꝙ cõ¬
uersis cquis hostẽ pellere. Qđ ubi accidit cõplures

Expanded text:
quae singularis erat in eo, magnum odium Commi adiunquae singularis erat in eo, magnum odium Commi adiungebat, quo libentius id faceret quod imperabatur. Itaque dispositis insidiis saepius equites eius adgressus secunda proelia faciebat. Novissime, cum vehementius contenderetur, ac Volusenus ipsius intercipiendi Commi cupiditate pertinacius eum cum paucis insecutus esset, ille autem fuga vehementi Volusenum produxisset longius, inimicus homini suorum invocat fidem atque auxilium, ne sua vulnera per fidem imposita paterentur impunita, conversoque equo se a ceteris incautius permittit in praefectum. Faciunt hoc idem omnes eius equites paucosque nostros convertunt atque insequuntur. Commius incensum calcaribus equum coniungit equo Quadrati lanceaque infesta magnis viribus medium femur traicit Voluseni. Praefecto vulnerato non dubitant nostri resistere et conversis equis hostem pellere. Quod ubi accidit, complures
Abbreviated transcription (Latin):
quali quisq fuisset aĩo. in tocius gallie defectione
quã sustinuerat ficdelitate atq auxiliis prounicie il¬
lius. Confectis rebus ad legiones in belgnĩ se reci¬
pit. hibernatq nemotecenne. Ibi cognoscit attreba
tẽ cõniũ p̾lio cũ cquitatu suo contendisse. Nã cũ
antonius in hiberna uenisset. ciuitatesq attrebatũ
mosficio eeͣt cõmius qui pͥmo illã uulerationẽ quã
supͣ cõmemoraui. Esse sꝑ ad om̃s motus paratus
sius ciuibus consuesset. consilia belli q̃rentibus. auc¬
tor armorũ duxq de eẽt parente sibi oĩm auitate
cũ suis equitibus latrocimis se suos alebat. Infestis¬
q itmeribus cõnieatus complures qui cõportabã¬
tur in hiberna romanorũ intercipiebat. Erat at¬
tributus antonio p̃fectus equitũ. G. uolusemis qͣ¬
dratus qui cũ eo hib̾naret. Hũc antonius ad ꝑseq̃n¬
cdũ equitatũ hostiũ mittit. Uolusemis ad eã uirtutẽ

Expanded text:
quali quisque fuisset animo in totius Galliae defectione, quali quisque fuisset animo in totius Galliae defectione, quam sustinuerat fidelitate atque auxiliis provinciae illius, his confectis rebus ad legiones in Belgium se recipit hibernatque Nemetocennae. Ibi cognoscit Commium Atrebatem proelio cum equitatu suo contendisse. Nam cum Antonius in hiberna venisset, civitasque Atrebatum in officio esset, Commius, qui post illam vulnerationem, quam supra commemoravi, semper ad omnes motus paratus suis civibus esse consuesset, ne consilia belli quaerentibus auctor armorum duxque deesset, parente Romanis civitate cum suis equitibus latrociniis se suosque alebat infestisque itineribus commeatus complures, qui comportabantur in hiberna Romanorum, intercipiebat. Erat attributus Antonio praefectus equitum C. Volusenus Quadratus qui cum eo hibernaret. Hunc Antonius ad persequendum equitatum hostium mittit. Volusenus ad eam virtutem,
Abbreviated transcription (Latin):
cum duabus legionibus cani partem gallie ẽ ꝓfectꝰ
ut ubi extremũ tp̃s ꝯsumeret estiuorũ. Quanr
rem sicuti cetera celeriter feliciterq confecit. Nãq
om̃s acqͣtame cuitates. legatos ad cesarẽ miẜunt.
obsidesq ei dederunt.
ubus rebus gestis. ip̃e cq̃tũ p̾sidio narbonẽ ꝓfectus
ẽ. exercitũ ꝑ legatos in hib̾na deduxit. qͣtuor legio¬
ues in belgis collocauit cũ.m. antonio.R.G. trebonio
ꝙ. P. uatinio. legatis. Duas legiones in heduos dedu¬
xit. qͦrũ in omi gallia sũnã ee̾ auctoritatẽ sciebat. du¬
as ĩ turones ad fines carnutũ posuit. q̃ om̃em illã re-¬
gionẽ cõninctã occcano ꝯtinerẽt. Quas reliꝗͣs in le¬
mouicũ finbus non lõge ab aruernis. ne qͣ pars gal¬
lic uacua ab exercitu ect. Paucos dies ip̃e in ꝓuin¬
da moratus. Cũ celeniter om̃s cõuentus ꝑcurisset
publicas cõtroũsias cognosset. bñmeritis pͥmia tri¬
buisset. cognoscendi enĩ maximã facultatẽ habebat.

Expanded text:
cum duabus legionibus in eam partem Galliae est profectus, ut ibi extremum tempus consumeret aestivorum. Quam rem sicuti cetera celeriter feliciterque confecit. Namque omnes Aquitaniae civitates legatos ad Caesarem miserunt obsidesque ei dederunt. Quibus rebus gestis ipse equitum praesidio Narbonem profectus est, exercitum per legatos in hiberna deduxit: quattuor legiones in Belgio collocavit cum M. Antonio et C. Trebonio et P. Vatinio legatis, duas legiones in Aeduos deduxit, quorum in omni Gallia summam esse auctoritatem sciebat, duas in Turonis ad fines Carnutum posuit, quae omnem illam regionem coniunctam Oceano continerent, duas reliquas in Lemovicum finibus non longe ab Arvernis, ne qua pars Galliae vacua ab exercitu esset. Paucos dies ipse in provincia moratus, cum celeriter omnes conventus percucurrisset, publicas controversias cognosset, bene meritis praemia tribuisset cognoscendi enim maximam facultatem habebat,
Abbreviated transcription (Latin):
silio. sed cleorum uolũtate. factũ putarẽt. Itaq se
ncaͣtate coacti tradiderũt. Cesar cũ suã lentatem
cognitam omĩbus sciret. neq uereretur ne quid cru¬
delitate nature uideretur aspnis fecisse. neq exitum
cõsiliorũ suorũ ammaclũteret. s tali rationi diuer¬
sis in locis plura consilia missent exemplo supplicii
deterrenclos aliquos existimauit. Itaq omĩbus qui
arma tulerãt. manus p̾scidit. uitamq concessit.
quo testatio eẽt pena improborũ. Drappes quem
captũ ẽe acamo clocui. siue inclignitate ꝙ dolore
umculorũ. siue timore grauioris supplicii. paucis
diebus cibo se abstinuit. atq ita interiit.
Eodẽ tpre luc terius quem profugisse ex p̾lio scrip¬
si. cum in potestatẽ uenisset epasnacti aruerni cre¬
bro enĩ mutandis locis młtorũ fidei se cõmittebat. qͦs
misꝗͣ dnicius sine ꝑiculo cõmoraturus uidebatur.

Expanded text:
silio, sed deorum voluntate factum putarent. Itaque se silio, sed deorum voluntate factum putarent. Itaque se necessitate coacti tradiderunt. Caesar, cum suam lenitatem cognitam omnibus sciret neque vereretur ne quid crudelitate naturae videretur asperius fecisse, neque exitum consiliorum suorum animadverteret, si tali ratione diversis in locis plures consilia inissent, exemplo supplici deterrendos reliquos existimavit. Itaque omnibus qui arma tulerant manus praecidit vitamque concessit, quo testatior esset poena improborum. Drappes, quem captum esse a Caninio docui, sive indignitate et dolore vinculorum sive timore gravioris supplici paucis diebus cibo se abstinuit atque ita interiit. Eodem tempore Lacterius, quem profugisse ex proelio scripsi, cum in potestatem venisset Epasnacti Arverni crebro enim mutandis locis multorum fidei se committebat, quod nusquam diutius sine periculo commoraturus videbatur,
Abbreviated transcription (Latin):
aggere suppssa comphendebant. id ip̃m qd moraba¬
aio. Resemĩ gerebatur. ꝙ excelso loco ꝙ in cõspectu
exercitus inĩ. magnusq utrimq clamor oriebatur.
sar cũ complures suos uulierari uideret. ex omĩbus
oppidi partibus cohortes montem ascendere. ⁊ si¬
mulatione meniũ occupandorũ. clamorẽ undiq
iubet tollere. Quo facto ꝑterriti oppiclan cũ quift
ageretur in locis reliqͥs eent suspensi. reuocãt ab im¬
pugnandis oꝑibus armatos murisq dispomĩt iͥta
nrĩ fine p̾li facto celeriter oꝑa flãma comp̃hensa
partim restingunt. partim interscindũt. Cũ ꝑtina¬
citer resisterent oppidam. magna ctiã parte amissa
siti suorum in sentẽtia ꝑmanebat. ad postremimi
cuniculis uene fontis intercise sũt atq auerse. Qo
facto repente ꝑhẽms exaruif fons. tantamq attu¬
lit oppidanis salutis desꝑationẽ. ut id nõ hõmi con¬

Expanded text:
aggere suppressa comprehendebant id ipsum quod morabaaggere suppressa comprehendebant id ipsum quod morabaanimo. Res enim gerebatur et excelso loco et in conspectu exercitus nostri, magnusque utrimque clamor oriebatur. sar cum complures suos vulnerari videret, ex omnibus oppidi partibus cohortes montem ascendere et simulatione moenium occupandorum clamorem undique iubet tollere. Quo facto perterriti oppidani, cum quid ageretur in locis reliquis essent suspensi, revocant ab impugnandis operibus armatos murisque disponunt. Ita nostri fine proeli facto celeriter opera flamma comprehensa partim restinguunt, partim interscindunt. Cum pertinaciter resisterent oppidani, magna etiam parte amissa siti suorum in sententia permanerent, ad postremum cuniculis venae fontis intercisae sunt atque aversae. Quo facto repente perennis exaruit fons tantamque attulit oppidanis salutis desperationem, ut id non hominum con
Abbreviated transcription (Latin):
culo p̾liantur. multosq ꝑtinaciter succedentes
ficultates. Eodem tpĩr cumculos tectos ad uincas
agunt. ꝙ caput fontis qđ gemus oꝑis sinc ullo ꝑi¬
culo sine suspicione hostium facere licebat. Extrui¬
tur agger in altituhiuẽ pedes sex. collocatur in eo
turris .x. tabulatorum non quidem q̃ membus e¬
quaret. Id enĩ nullis operibus effici poterat. s que
suꝑare fontis fastigiũ posset. Ex ea cum tela torm̃¬
tis iacerentur: ad id fontis aditũ nec simne ꝑiculo
possent equari oppidam. non tm̃ pecora atq numta
sed etiam magna młtitudo hostiũ ibi cõsumebatur.
Quo malo ꝑterriti oppiclanis stupas seuo pice scm¬
dulis complent. eas ardentes in oꝑa prouoluunt.
E oclemq tp̃re accerrime p̾liantur. ut ab nicẽdio
restinguendo chiincationis ꝑiculo detencat᷑ roma¬
nos. Magna repente i ip̃is oꝑibus fiãma extitit
Iuetũq enim ꝑ locũ p̾cipitẽ mnissa erat cauineis ꝙ

Expanded text:
culo proeliantur multosque pertinaciter succedentes culo proeliantur multosque pertinaciter succedentes vincere difficultates. Eodem tempore cuniculos tectos ab vineis agunt ad caput fontis; quod genus operis sine ullo periculo, sine suspicione hostium facere licebat. Exstruitur agger in altitudinem pedum sexaginta, collocatur in eo turris decem tabulatorum, non quidem quae moenibus aequaret id enim nullis operibus effici poterat, sed quae superare fontis fastigium posset. Ex ea cum tela tormentis iacerentur ad fontis aditum, nec sine periculo possent aquari oppidani, non tantum pecora atque iumenta, sed etiam magna hostium multitudo siti consumebatur. Quo malo perterriti oppidani cupas sebo, pice, scandulis complent; eas ardentes in opera provolvunt eodemque tempore acerrime proeliantur, ut ab incendio restinguendo dimicationis periculo deterreant Romanos. Magna repente in ipsis operibus flamma exstitit. Quaecumque enim per locum praecipitem missa erant, ea vineis et
Abbreviated transcription (Latin):
ut nlłam in partẽ dep̾ssis fossis deriuari posset. Eꝰ¬
rat aũt oppiclanis clifficilis & p̾ruptus eo descensus
ut prohibentibus nr̃is sine uulneribus ac ꝑiculo
uite. neq adire fumen. neq arduo se recipe posset᷑
ascensu. ua difficultate eorũ coginta cesar. sagitta¬
riis funditoribusq dispositis tormentis. etiam qͥ¬
buscdã locis contra facillimos descensus collocatis
aqua fluminis prohibebat oppiclanos. Quorum
omis postea multitudo aquatorũ unũ i locum
cõueniebat. sub ip̃ns oppidi murũ ubi magnus
fons aque prorumpebat. Ab ea parte que fere pedũ
trecentorum interuallo fluminis circuitu uacabat.
hoc fonte prohiberi posse oppiclanos cũ optarent
reliqui. Cesar unus iuderet regione enis umcas
agere aclu̾sus montẽ ꝙ aggerem instruere cepit
maguo cũ labore. ꝙ cõtinua cdinicatione. Oppi¬
dam enĩ loco suꝑiore decurrũt. E emmus sine ꝑi¬

Expanded text:
ut nullam in partem depressis fossis derivari posset. Eut nullam in partem depressis fossis derivari posset. Erat autem oppidanis difficilis et praeruptus eo descensus, ut prohibentibus nostris sine vulneribus ac periculo vitae neque adire flumen neque arduo se recipere possent ascensu. Qua difficultate eorum cognita Caesar sagittariis funditoribusque dispositis, tormentis etiam quibusdam locis contra facillimos descensus collocatis aqua fluminis prohibebat oppidanos. Quorum omnis postea multitudo aquatorum unum in locum conveniebat sub ipsius oppidi murum, ubi magnus fons aquae prorumpebat ab ea parte, quae fere pedum CCC intervallo fluminis circuitu vacabat. Hoc fonte prohiberi posse oppidanos cum optarent reliqui, Caesar unus videret, e regione eius vineas agere adversus montem et aggerem instruere coepit magno cum labore et continua dimicatione. Oppidani enim loco superiore decurrunt et eminus sine peri
Abbreviated transcription (Latin):
ne ue hoc exemplo ceterc cruitates locorũ opportum¬
tate frete. se uindicarẽt in libertatẽ. Cũ omĩbus
gallis notũ cͣe sairet reliquã ce̾ unã estatem sue ꝓ¬
uncie. quã si sustinere potuissent. nullũ ultra ꝑi¬
culũ uererentur. Itaq q̃ calenĩ legatũ cũ legionibꝰ
reliquit. qui nistis itmeribus subscq̃retur. Ipe̾ cum
omi equitatu. ꝗͣ potuit celerrime ad cãmũ conten¬
clit. Cũ contra expectationẽ oĩm cesar uexollodu¬
ñ uenisset. oppilũq oꝑibus clausũ aĩaduerters
neq ab oppugnatione recedi iuideret ulla cõditio¬
ne. posse aũt copia frumenti hũnclare oppidanos
ex profugis cognosset. aqua prohibere hostẽ cepit.
flumen in fimã uallem diuidebat. qͣ totũ pene mõ¬
tẽ cingebat. in quo positũ erat p̃ruptũ undiq oppi¬
dũ ucxellodumĩ. hoc auertert loci natura ꝓhibe¬
bat. In nifimis enĩ sic raclicibus montis ferebatur

Expanded text:
neve hoc exemplo ceterae civitates locorum opportunneve hoc exemplo ceterae civitates locorum opportunitate fretae se vindicarent in libertatem, cum omnibus Gallis notum esse sciret reliquam esse unam aestatem suae provinciae, quam si sustinere potuissent, nullum ultra periculum vererentur. Itaque Q. Calenum legatum cum legionibus reliquit qui iustis itineribus subsequeretur; ipse cum omni equitatu quam potest celerrime ad Caninium contendit. Cum contra exspectationem omnium Caesar Vxellodunum venisset oppidumque operibus clausum animadverteret neque ab oppugnatione recedi videret ulla condicione posse, magna autem copia frumenti abundare oppidanos ex perfugis cognosset, aqua prohibere hostem temptare coepit. Flumen infimam vallem dividebat, quae totum paene montem cingebat, in quo positum erat praeruptum undique oppidum Vxellodunum. Hoc avertere loci natura prohibebat: in infimis enim sic radicibus montis ferebatur,
Abbreviated transcription (Latin):
in ciuitate suꝑiore cõment. aio exposuit. miciũ bel¬
li eͣc ortum qđ p̾cipue eos ꝓpt̾ cõfcientiã facti time¬
re ammalũtebat. quo celernis ciuitatẽ timore li¬
beraret pͥncipẽ sceleris illius ꝙ cõcitatorẽ belli gu¬
tuatrũ ad suppliciũ depoposcit. ui ꝙ sine cnuibꝰ
quidẽ suis se cõmittebat. tñ celeriter oĩm cura q̃ si¬
tus: in castra ꝑducitur. Cogitur in enis suppliciũ ce¬
sar contra suã naturã. concursi maximo militũ
qui omĩa ꝑicula ꝙ detrimenta belli a gutuatro¬
accepta referebat. ad eo ut uerberibis ex ammatũ
corpus securi fernetur. Ibi crebris hris cãmi fit cercior
que de drappete ⁊ luc terio gesta cẽnt qͦq ĩ consi¬
lio ꝑmanerent oppidan. quorũ & si paucitatem
cõtempnebat. tñ ꝑtinatiã magna pena ceͣ afferẽ¬
dam nidicabat. ne uinũsa gallia nõ ibi uires de¬
fiusse ad resistenclũ romanis. s cõstantiã putaret.

Expanded text:
in civitate superiore commentario Caesar exposuit initium belin civitate superiore commentario Caesar exposuit initium belli esse ortum, quod praecipue eos propter conscientiam facti timere animadvertebat, quo celerius civitatem timore liberaret, principem sceleris illius et concitatorem belli, Gutruatum, ad supplicium depoposcit. Qui etsi ne civibus quidem suis se committebat, tamen celeriter omnium cura quaesitus in castra perducitur. Cogitur in eius supplicium Caesar contra suam naturam concursu maximo militum, qui ei omnia pericula et detrimenta belli accepta referebant, adeo ut verberibus exanimatum corpus securi feriretur. Ibi crebris litteris Canini fit certior quae de Drappete et Lucterio gesta essent, quoque in consilio permanerent oppidani. Quorum etsi paucitatem contemnebat, tamen pertinaciam magna poena esse adficiendam iudicabat, ne universa Gallia non sibi vires defuisse ad resistendum Romanis, sed constantiam putaret,
Abbreviated transcription (Latin):
riora capnintur. Qđ ubi accidit̃. germam cquites
signis legionisq uisis. uehemẽtissimc p̾liantur. Cõ¬
festim cohortes undiq impctũ faciũt. onñbusq aut
interfectis aut captis: magna pda potu̾tur. Capi¬
tur ip̃e eo p̾lio drappes. Cãmus felicissime re gesta
sie ullo pene militis uulnere. ad obsidendos oppi¬
danos reu̾titur. Externoq hoste deleto cuius timore
antea cdnudere p̾sidia ꝙ munitiones oppidanos cir¬
cundare prohibitus erat. oꝑã undiq imꝑat ãminif¬
trari. U̾enit codem cũ sius copis postero dic. G. fa¬
bnis. partemq oppidi sũmit ad obsidendũ
Cesar interim. M. antonũ questorem cũ cohortibus
.xx. in belgis relinquit. ne qua rursus nouorum cõsi¬
liorũ capiendorũ belgis facultas daretur. Ip̃e reliqͣs
ciuitates adit. obsides plures imꝑat. tnnc̃tes oim
aĩos cõsolatione sanat. Cũ in carmites uenisset qͦꝵ

Expanded text:
riora capiuntur. Quod ubi accidit, Germani equitesque riora capiuntur. Quod ubi accidit, Germani equitesque signis legionis visis vehementissime proeliantur. Confestim cohortes undique impetum faciunt omnibusque aut interfectis aut captis magna praeda potiuntur. Capitur ipse eo proelio Drappes. Caninius felicissime re gesta sine ullo paene militis vulnere ad obsidendos oppidanos revertitur externoque hoste deleto, cuius timore antea dividere praesidia et munitione oppidanos circumdare prohibitus erat, opera undique imperat administrari. Venit eodem cum suis copiis postero die Gaius Fabius partemque oppidi sumit ad obsidendum. Caesar interim M. Antonium quaestorem cum cohortibus XV in Bellovacis relinquit, ne qua rursus novorum consiliorum capiendorum Belgis facultas daretur. Ipse reliquas civitates adit, obsides plures imperat, timentes omnium animos consolatione sanat. Cum in Carnutes venisset, quorum
Abbreviated transcription (Latin):
lucterius. nec se recipit in castris. Re bene gesta cã¬
nus ex captius comperit partẽ copiarũ cum drappe¬
te eeͣ in castris amllibus non longẽ.xii. amplns.
Qua re ex compluribus coginta cum intelligerẽt fu¬
gato duce. altero ꝑterrito. reliquos facile opprimi
posse. Magne felicitatis cͣc arbitrabatur nemnem
ex cede refugisse in castra. qui cle accepta calannitate
nũcũ chrappeti ꝑferret. Sed in exꝑiendo eũ ꝑiculũ
itra castra distribuit. alterã secũ gxpeditã lucit.
Cũ propnis hostes accessisset. ab exploratoribus qͦs
pͥmiserat cognoscit castra corũ ut barbarorũ fcre cõ¬
suetudo ẽ. relictis locis suꝑ ioribus ad ripas fluminis
eẽ dimissa. At gerinanos equitesq impni dẽtibus
omĩbus de improiuso aduolasse. p̃hũ cõmisisse. Qr
ie coginta. legionẽ armatã instructamq adducit.
Ita repente ex omĩbus partibus signo dato. loca supe¬

Expanded text:
Lucterius nec se recipit in castra. Re bene gesta CanLucterius nec se recipit in castra. Re bene gesta Caninius ex captivis comperit partem copiarum cum Drappete esse in castris a milibus longe non amplius XII. Qua re ex compluribus cognita, cum intellegeret fugato duce altero perterritos reliquos facile opprimi posse, magnae felicitatis esse arbitrabatur neminem ex caede refugisse in castra qui de accepta calamitate nuntium Drappeti perferret. Sed in experiendo cum periculum in trina castra distribuit, alteram secum expeditam ducit. Cum propius hostes accessisset, ab exploratoribus quos praemiserat cognoscit castra eorum, ut barbarorum fere consuetudo est, relictis locis superioribus ad ripas fluminis esse demissa; at Germanos equitesque imprudentibus omnibus de improviso advolasse proeliumque commisisse. Qua re cognita legionem armatam instructamque adducit. Ita repente omnibus ex partibus signo dato loca supe
Abbreviated transcription (Latin):
cirtundare moratur. ne aut opus effectũ tueri nõ
posset. aut plurimis in locis infirma clisponat p̾si¬
dia. Magna copia frumenti comparata considet
drappes & lucterius. non longnis ab oppido .x. mil¬
libus. unde paulatim frumẽtum in oppilũ suppor¬
tarent. Ip̃e inter se prouincias parciũtur. Drappes ca¬
stris p̾sidio cũ parte copiarũ restitit. Lucterrus agnẽ
nimentorũ ad oppidũ ducit. Dispositis ibi p̾sidas he¬
ra noctis circiter .xͣ. siluestribus angustisq itmeribus
frum̃tũ importare in oppidũ instituit. Quorũ strepi¬
tũ iugiles castrorũ cũ sensissẽt. exploratoresq missi
que gererentur renũciassẽt: cãnnis celeriter cũ cohor¬
tibus armatis ex proximis castellis in frumẽt.nios sb̃
ipam lucẽ impetũ fecit. Fn repentino malo ꝑfriti
contra armatos incitati: neminẽ ex eo nin̾io unuĩ¬
capuĩt. nec capi paciuntur. Nofugit nde cũ paucis

Expanded text:
circumdare moratur, ne aut opus effectum tueri non circumdare moratur, ne aut opus effectum tueri non possit aut plurimis in locis infirma disponat praesidia. Magna copia frumenti comparata considunt Drappes et Lucterius non longius ab oppido X milibus, unde paulatim frumentum in oppidum supportarent. Ipsi inter se provincias partiuntur: Drappes castris praesidio cum parte copiarum restitit; Lucterius agmen iumentorum ad oppidum ducit. Dispositis ibi praesidiis hora noctis circiter decima silvestribus angustisque itineribus frumentum importare in oppidum instituit. Quorum strepitum vigiles castrorum cum sensissent, exploratoresque missi quae gererentur renuntiassent, Caninius celeriter cum cohortibus armatis ex proximis castellis in frumentarios sub ipsam lucem impetum fecit. Ei repentino malo perterriti contra armatos incitati neminem ex eo numero vivum capi patiuntur. Profugit inde cum paucis
Abbreviated transcription (Latin):
impedimenta oppidanorũ uderet. q̃ s clandesti̾a
fuga subtrahere conarctur effugere. non modo
cquitatũ. sed ne legiones quiclem possent tripar¬
tito cohortibus diusis trmna celsissimo loco castra
fecit. a quibus paulatim ꝗͣtum copie paciebantur
uallũ in oppida entuitũ ducere constituit. Qđ cũ
ammadũterẽt oppidami mseriaq alesie memo¬
ria solliciti. sumilẽ casũ obsessiomis uererentur. ma¬
xinicq ex om̃ibus lucternis. qui fortissime illius
ꝑiculũ fecerat moueret frim̃ti rationẽ ec̃ hñdã
constituũt omi cõsensu. parte ibi relicta copiarum
Ipĩ cum expeditis ad importanclũ frumẽtum pro¬
ficisci. Eo cõsilio probato maxnma nocte duobus
milibus armatorum relictis. reliquos ex oppido
drappes ⁊ luc ternis clucũt. Nn paucos dies mo¬
rati ex fimbus caclurcorũ qui partim re frumita¬
ria subleuare cos cupiebat. partim prohibere. quo
tiombus nocturis castella nr̃orum acdoriuntur

Expanded text:
impedimenta oppidanorum videret, quae si clandestina impedimenta oppidanorum videret, quae si clandestina fuga subtrahere conarentur, effugere non modo equitatum, sed ne legiones quidem possent, tripertito cohortibus divisis trina excelsissimo loco castra fecit; a quibus paulatim, quantum copiae patiebantur, vallum in oppidi circuitum ducere instituit. Quod cum animadverterent oppidani miserrimaque Alesiae memoria solliciti similem casum obsessionis vererentur, maximeque ex omnibus Lucterius, qui fortunae illius periculum fecerat, moneret frumenti rationem esse habendam, constituunt omnium consensu parte ibi relicta copiarum ipsi cum expeditis ad importandum frumentum proficisci. Eo consilio probato proxima nocte duobus milibus armatorum relictis reliquos ex oppido Drappes et Lucterius educunt. Hi paucos dies morati ex finibus Cadurcorum, qui partim re frumentaria sublevare eos cupiebant, partim prohibere quo tionibus nocturnis castella nostrorum adoriuntur.