comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
itra uali ĩ qd seuerũ tnͣs insulã fecisse
commemorauimus. ad plagam meridia¬
nam: quod ciuitates. farus.pontes ⁊
Ceterũ ulteriores brictannte partes.
uel eas etiã que ultra britanniã sũt
insulas. iure dñandi possidebant.xii¬
xin brictannia in parte brictonũ
omni armato milice. inilicarib¬
coptis unuiersis. tota floride iuuentutis
a lacritate spoliatã. atq tyrannoꝵ teme¬
ritate abducta. nunquã ultra domũ re¬
dut: prede tantũ patuit. ut pote omĩs
bellici usus prorsus ignara. Detiq subi¬
to duab gentib tnͣsmarinis uehem̃t̾
seius. scoccoꝵ a circio. pictoꝵ ab aqui¬
lone. multos stupet gemitq ꝑ annos.
Transmarinas autẽ dicimus has gen¬
tes. non quod extra brittanniã eẽnt po¬
site. ẜ quia aparte brictonũ erant re
ab occiclentali brictannie. terras longe
lateq irrũpit. quãius ad se inuicẽ ꝑtin¬
gere non possunt. Orientalis habet uime¬

Expanded text:
intra vallum quod Severum trans insulam fecisse intra vallum quod Severum trans insulam fecisse commemoravimus, ad plagam Meridianam, quod civitates, farus  Al. fancaeterum ulteriores Brittaniae partes, vel eas etiam quae ultra Brittaniam sunt insulas jure dominandi possidebant.ia omni in parte Brittonum, omni armato milite, militaribucopiis universis, tota floridae juventutis alacritate, spoliata quae tyrannorum temeritate abducta nusquam ultra domum rediit, praedae tantum patuit, utpote omnis bellici usus prorsus ignara: denique subito duabus gentibus transmarinis vehementer saevis, Scottorum a Circio, Pictorum ab Aquilone, multos stupet gemitque per annos. Transmarinas autem dicimus has gentes, non quod extra Brittaniam essent positae; sed quia a parte Brittonum erant remab Occidentali, Britanniae terras longe lateque inrumpit, quamvis ad se invicem pertingere non possint. Orientalis habet in me
Abbreviated transcription (Latin):
rio augusto filio theodosii maioris. loco
ab augusto quadragesimo quarto. ante
bienniũ romane irruptionis que ꝑ ala¬
ricũ regem gothoꝵ facta ẽ. cũ gentes
alanoꝵ. sueuoꝵ. uandaloꝵ. multeq cũ
his alie protricis francis. tnͣsito r̾eno.to¬
tas ꝑgallias seuirent. apud brittannias
gratianus inuniceps tyrannuᷤ creatur.
et occidit᷑. Huius loco: constantinꝰ ex in¬
fima milicia. ꝓpt̾ solã spem noĩs sine me¬
rito uirtutis eligitur. Qui continuo
ut inuasit imꝑium: ingallias tnͣsut.
Ibi sepe abarbaris incertis federib il¬
lusus: detruñto magis rei publice
fuit. Unde mox iubente honorto. con¬
stantius comes ingalliã cũ exercitu ꝓ¬
fectus. apud arelatem ciuitatẽ. eum
clausit. cepit. occidit: constantẽq filiũ
euis quẽ ex monacho cesarem fecerat. hie¬
rontiꝰ comes suus apud uiennã int̾fecit.
fracta ẽ. autẽ roma a gochis: anno mil
dem iusulam adiit. Habitabant autẽ

Expanded text:
rrab Augusto quadragesimo quarto, ante biennium Romanae inruptionis quae per Alaricum regem Gothorum facta est, cum gentes Alanorum, Suevorum, Vandalorum, multaeque cum his aliae protritis Francis, transito Hreno, totas per Gallias saevirent, apud Brittanias Gratianus municeps tyrannus creatur et occiditur. Hujus loco Constantinus ex infima militia, propter solam spem nominis sine merito virtutis eligitur: qui continuo ut invasit imperium in Gallias transiit; ibi saepe a barbaris incertis foederibus inlusus detrimento magis reipublicae fuit: unde mox jubente Honorio Constantius comes in Galliam cum exercitu profectus, apud Arelatem civitatem eum clausit, cepit, occidit: Constantemque filium ejus quem ex monacho Caesarem fecerat, Gerontius comes suus apud Viennam interfecit. Fracta est autem Roma a Gothis anno milledem insulam adiit. Habitabant autem
Abbreviated transcription (Latin):
archadius filius theodosi cũ fr̃e
honorio quadragesimus terciꝰ ab augus¬
to regnũ suscipiens. tenuit annis trede¬
cim. Cuius temꝑib pelagius britto con¬
tra auxiliũ gr̃e suꝑne uenena sue ꝑfidie
longe lateq disꝑsit: utens quo oꝑatore
uiliano de campania quẽ dudũ ami̾si
episcopatus incemꝑans cupido exagita¬
bat. Quib sc̃s augustinus sicut et cet̾i
patres orthodoxi multis sententiarum
catholicarũ milib responderunt. nec
eoꝵ tamen demĩtiã corrigere ualebant.
set quod grauius ẽ correpta eoꝵ uesania
magis augescere contradicendo quam
fauendo ueritati uoluit. Quod pul¬
chre uersib eroicis prosꝑ recchor insim¬
at cũ ait. Contra augustinũ narratur
serꝑe quidã scͥptor. quẽ dudũ liuor ad¬
urit edax. Quis caput obscuris concec¬
tum ut cũq cau̾nis. Tollere humo
muserũ ꝓpulit anguiculũ. Atͣ hunc
fuige sua equorei pauere brittanni. aut
huic campano germine corda tulnet.¬

Expanded text:
Arcadius filius Theodosii cum fratre Honorio, quadragesimus tertius ab Augusto regnum suscipiens, tenuit annos tredecim. Cujus temporibus Pelagius Britto contra auxilium gratiae supernae venena suae perfidiae longe lateque dispersit, utens cooperatore Juliano de Campania, quem dudum amissi episcopatus intemperans cupido exagitabat: quibus sanctus Augustinus sicut et caeteri Patres orthodoxi multis sententiarum catholicarum millibus responderunt, nec eorum tamen dementiam corrigere valebant: sed quod gravius est correpta eorum vesania magis augescere contradicendo quam favendo veritati voluit emundari: quod pulchre versibus heroicis Prosper rhetor insinuat, cum ait: Contra Augustinum narratur serpere quidam Scriptor, quem dudum livor adurit edax. Quis caput obscuris contectum utcunque cavernis Tollere humo miserum propulit anguiculum? Aut hunc fruge sua aequorei pavere Britani, Aut hic Campano gramine corda tumet.
Abbreviated transcription (Latin):
animositaci. litigio. contentioni. mui¬
die. cet̾isq huius modi facinorib. sua
colla abiecto leui iugo xp̃i subdentes.
Interea subdito corrupte mentis hõios
a cerba pestis corripuit. Que in bre¬
ui tantã eius multitudinẽ strauit:
ut ne sepeliendis quidẽ mortius uiuz
sufficerent. Sed ne morte quidem
suoꝵ. nec timore mortis. hii qui suꝑerant a
morte anune qua peccando sternebantur
reuocari poterant. Unde non multo pꝰt.
acrior gentem peccatricẽ ultio diri sce¬
leris secuta ẽ. Inito nãq consilio quid
agendũ ubi querendũ ess p̃sidiũ. ad eui¬
taudas uel repellaendas tam feras tãq
creberrimas gentiũ aquilonaliũ irrup¬
griuo ut saxonũ gentẽ de tnͣsmarinis
partil mauxiliũ uocarent. Quod dñi
nutu dispositũ esse constat: ut ueniret
contra imꝓbos malũ. sicut euidentius
rerũ exitus ꝓbauit. xiiii.¬

Expanded text:
animositati, litigio, contentioni, invianimositati, litigio, contentioni, invidiae, caeterisque hujusmodi facinoribus sua colla, abjecto levi jugo Christi, subdentes. Interea subito corruptae mentis homines acerba pestis corripuit, quae in brevi tantam ejus multitudinem stravit ut ne sepeliendis quidem mortuis vivi sufficerent: sed ne morte quidem suorum nec timore mortis, hi qui supererant a morte animae qua peccando sternebantur, revocari poterant: unde non multo post acrior gentem peccatricem ultio diri sceleris secuta est. Initum namque est consilium quid agendum, ubi quaerendum esset praesidium ad evitandas vel repellendas tam feras tamque creberrimas gentium Aquilonalium ortigerno, ut Saxonum gentem de transmarinis partibus in auxilium vocarent: quod Domini nutu dispositum esse constat, ut veniret contra improbos malum, sicut evidentius rerum exitus probavit. LI
Abbreviated transcription (Latin):
Actio ter consuli: gemitus brittannoꝵ.
Et in ꝓcessu eple. ita suas calamitates
explicant. Repellunt barbari ad ma¬
re: repellit mare ad barbaros. Inter hec
oriuntur. duo genera funerum: aut
iugulamur. aut mergim᷑. Neq hec tñ
agentes. quicquã abillo auxili impe¬
trare quiuerunt. ut pote qui grauis¬
quãuis anuo ante hunc ꝓximo bledla
atile fris sui sit interemptus insidus:
at tila tamen ipse adeo incolerabilis
rei publice remansit hostis. ut totam
pene europam excisis inuasisq ciui¬
tatib acq castellis corroderet. Quin
et hisdem temꝑib fames constantino¬
polim inuasit. nec mora pestis secuta
est. S et plurimi eiusdẽ urbis muri
cũ quinquaginta septem currib cor¬
ruerunt. multis quoq ciuitatib col¬
lapsis. famies ⁊ aerũ pestifer odor

Expanded text:
Aetio ter consuli gemitus Brittanorum; » et in processu epistolae, ita suas calamitates explicant: « Repellunt Barbari ad mare, repellit mare ad Barbaros; inter haec oriuntur duo genera funerum, aut jugulamur, aut mergimur. » Neque haec tamen agentes quicquam ab illo auxilii impetrare quiverunt, utpote qui gravisquamvis anno ante hunc proximo Bledla Attilae fratris sui sit interemptus insidiis, Attila tamen ipse adeo intolerabilis reipublicae remansit hostis, ut totam pene Europam excisis invasisque civitatibus atque castellis conroderet. Quin et iisdem temporibus fames Constantinopolim invasit: nec mora pestis secuta est; sed et plurimi ejusdem urbis muri cum quinquaginta septem turribus corruerunt; multis quoque civitatibus conlapsis fames et aerum pestifer odor
Abbreviated transcription (Latin):
onis unuisitas. i eoꝵ sententiam pmp¬
ta tnͣsierat. latebant abditi sinistre ꝑ¬
suasionis auctores. et more maligui
sp̃s gemebant perire sibi pplos euaden¬
tes. Ad extremũ diuturna meditatiõe
concepta: p̃sumunt mire conflictum.
Procedunt conspicui diuicus. ueste
fulgentes. cirtũdati assentatioue mul¬
toꝵ. discrimenq certamuus subire
maluerunt quã inppło quẽ subuer¬
terant pudorẽ taciturntatis incur¬
rere. ue uiderentur se ipsi silentio dãp¬
nauisse. Illic plane irmensa mulcitu
et futurus iudex. Adstabant partes.
dispari conditione dissimiles. huic
diuina fides: inde humana p̃sũptio.
Hinc pietas: inde suꝑbia. Inde pela¬
gius auctor. hinc xp̃c. Primo in loco
beatissimi sacerdotes p̃buerunt ad
nuditate uerboꝵ. dui manit̾ et au¬
res occupat᷑ et temꝑa. Deinde antis¬
tices uenerandi. torrentes eloquu sui.
cũ aplicis et euanglicis imbrib pro¬
fuderunt. Miscebatur sermo ppriꝰ

Expanded text:
onis universitas in eorum sententiam promponis universitas in eorum sententiam prompta transierat. Latebant abditi sinistrae persuasionis auctores, et more maligni spiritus, gemebant perire sibi populos evadentes, ad extremum diuturna meditatione concepta praesumunt inire conflictum. Procedunt conspicui divitiis, veste fulgentes, circumdati adsentatione multorum: discrimenque certaminis subire maluerunt, quam in populo quem subverterant pudorem taciturnitatis incurrere, ne viderentur se ipsi silentio damnavisse. Illic plane inmensa multitudet futurus judex, adstabant partes dispari conditione dissimiles; hinc divina fides, inde humana praesumptio; hinc pietas, inde superbia; inde Pelagius auctor, hinc Christus. Primo in loco beatissimi sacerdotes  Al. add. Genuditate verborum, diu inaniter et aures occupavit et tempora: deinde antistites venerandi, torrentes eloquii sui cum apostolicis et evangelicis imbribus profuderunt: miscebatur sermo proprius
Abbreviated transcription (Latin):
profunditur. Ad ẽ diuinitas. fuga¬
tur inunici. tranquillitas sereua sub¬
sequitur. uenti econtrario ad itiis
uunisteria reuertuntur. Decursisq¬
inbreui spacus pelagi. optati lito¬
ris quiete potiuntur. Ibi conuent¬
ens exdiuersis partib multitudo ex¬
cepit sacerdotes. quos uenturos etiã
uaticinatio ad uersa p̃dixerat. Nun¬
tiabant enĩ sinistri sp̃s qd̃ timebant.
qui imꝑio sacerdotũ dũ ab obsessis
corꝑib decrudunt᷑. et tempestatis
ordinẽ et ꝑicła que intulerant face¬
bantur. uictosq se coꝵ meritis ⁊ mi¬
perio ñ negabant. Interea brictan¬
noꝵ insulam aplici sacerdotes rap¬
tum opimone. p̃dicatione. u̾tutibus
ꝑtriuia. ꝑrura p̃dicabat᷑. ita ut passi
et fideles catholici firmarent᷑. et de¬
pauati uiam correctionis agnoscerẽt.
Erat illis apłoꝵ instar. et gła et auc¬
toritas per conscientiam. doctrina per
licteras. uiitutes exmeritis. Itaq regi¬

Expanded text:
profunditur: adest Divinitas, fuganprofunditur: adest Divinitas, fugantur inimici, tranquillitas serena subsequitur, venti e contrario ad itineris ministeria revertuntur, decursisque brevi spatiis pelagi, optati littoris quiete potiuntur. Ibi conveniens ex diversis partibus multitudo excepit sacerdotes, quos venturos etiam vaticinatio adversa praedixerat. Nunciabant enim sinistri spiritus quod timebant, qui imperio sacerdotum dum ab obsessis corporibus detruduntur, et tempestatis ordinem et pericula quae intulerant fatebantur, victosque se eorum meritis et imperio non negabant. Interea Brittaniarum insulam apostolici sacerdotes raptim opinione, praedicatione, virtutibus per trivia, per rura praedicabatur; ita ut passim et fideles catholici firmarentur, et depravati viam correctionis agnoscerent. Erat illis apostolorum instar, et gloria et auctoritas per conscientiam, doctrina per litteras, virtutes ex meritis. Itaque regi
Abbreviated transcription (Latin):
querebat᷑ in conmune. qui illic ad suc¬
currendũ fidei mitti deberent. atq
omniũ iudicio electi sunt aplic i sacer
ad confirmandã fidẽ gr̃e celestis brit
cdeuotione p̃ces et uissa sc̃e ecclie sus¬
cepissent. intrant occeauũ. et usq ad
mediũ itineris quo agallico suuu bric¬
tanuias usq tendititr. secudis flatib
nauis tuta uolabat. L. um subito
nocte subducunt. uencoꝵ furores.
uela non sustinent. Cedebant minis¬
teria uicta naucarũ. fere batur ua¬
uigiũ oratione non uirib. et casti dux
ipse uel pontifer fractus corpore. lassi¬
tudine ac sopore resolutus ẽ. Tum uͦ
quasi repugnatorie cessante. tempes¬
tas excitata conualuit. et iam rnua¬
uigiũ suꝑfusis fuictib mergebatur.
Aunc beatus lupus om̃sq turbati.¬
sũpto in uoĩe sc̃e trinitatis oleo leui
aspaergine fluctus seuientes opprunit.¬
Collegam commnonet. hortatur uiu¬
uersos horatio uno ore et clamore

Expanded text:
quaerebatur in commune, qui illic  Al., illuc ad sucquaerebatur in commune, qui illic  Al., illuc ad succurrendum fidei mitti deberent: atque omnium judicio electi sunt  Al., eligebaad confirmandam fidem gratiae caelestis Brittdevotione preces et jussa sanctae Ecclesiae suscepissent, intrant Oceanum, et usque ad medium itineris quo a Gallico sinu Brittanias usque tenditur, secundis flatibus navis tuta volabat. Tum subito nocte subducunt; ventorum furores vela non sustinent; cedebant ministeria victa nautarum; ferebatur navigium oratione, non viribus: et casu dux ipse vel pontifex fractus corpore, lassitudine ac sopore resolutus est. Tum vero quasi repugnatore cessante, tempestas excitata convaluit, et jam navigium superfusis fluctibus mergebatur. Tum beatus Lupus, omnesqsumptum in nomine sanctae Trinitatis oleum misit in mare, fluctusque saevientes opprcollegam commonet, hortatur universos, oratio uno ore et clamore
Abbreviated transcription (Latin):
solus forte romane gentis p̃fate tempes¬
tati suꝑfuerat: occisis in eadem paren¬
tib. regiũ nomen et insigne ferentib
Hoc ergo duce iures capessunt bricto¬
nes. et uictores ꝓuocantes ad p̃liũ. uicto¬
riam ipsi deo fauente suscipunt. Et ex
eo temꝑe nunc ciues nunc hostes uince¬
bant. usq ad annũ obsessionis badom
b strages dabant. quadragesimo circit̾
⁊ qͣrto anno aduentus eoꝵ inbrittan¬
niam. Sed hec post modũ.xuii.¬
Inte paucos saue aduentꝰ eoꝵ aunos.
heresi s pelagiana ꝑ agricolã illa¬
ta. seueriani ep̃i pelagiani filiũ fidẽ
brittanniarũ feda peste commacula¬
uerat. Uerũ brictanni. cũ neq susciꝑe
dogina ꝑuersũ. grãm xp̃i blasphemã¬
do ullatenus uellent. neq uersutiã
nefarie ꝑsuasionis refutare uerbis
certando sufficerent: inuenrunt sa¬
lubre consiliũ. ut a gallicanis antisti¬
tib auxiltũ belli sp̃alis inquirant.
Quã obcausã collecta magna synodo

Expanded text:
solus forte Romanae gentis praefatae tempessolus forte Romanae gentis praefatae tempestati superfuerat, occisis in eadem parentibus regium nomen et insigne ferentibus. Hoc ergo duce vires capessunt Brittones, et victores provocantes ad praelium, victoriam ipsi, Deo favente, suscipiunt. Et ex eo tempore nunc cives, nunc hostes vincebant, usque ad annum obsessionis Badonibus strages dabant, quadragesimo circiter et quarto anno adventus eorum in Brittaniam. Sed haec postmodum.annos haeresis Pelagiana per Agricolam inlata, Severiani episcopi filium, fidem Brittaniarum foeda peste commaculaverat. Verum Brittani cum neque suscipere dogma perversum gratiam Christi blasphemando ullatenus vellent, neque versutiam nefariae persuasionis refutare verbis certando sufficerent, inveniunt salubre consilium, ut a Gallicanis antistitibus auxilium belli spiritalis inquirant. Quam ob causam collecta magna synodo
Abbreviated transcription (Latin):
et priuata: passim sacerdoces int̾ alta¬
rta trucidabant᷑. ꝑ resules cũ pplis sine
ullo respectu honoris. ferro parit i flã¬
mis assumebantur: nec erat qui crude¬
liter interemptos sepulcure traderet.
Itaq nonnulli de miserandis reliquus.
tes. manus hostib dabant. ꝑ accipien¬
dis alim̃toꝵ subsidiis et̾nũ subituri ser¬
uitiũ. si tam̃ non continuo trucidarent᷑.
alii cnͣsiarinos regiones dolentes pete¬
bant. alii ꝑ stantes in patria trepidi. pau¬
perẽ uitam. in montib. siluis. uel rit¬
pib arduis suspecta semꝑ mente a¬
gebant.
t ubi hostilis exercitus ext̾mi¬
natis disꝑsisq insult indigenis.
domũ reuersus ẽ. ceperunt ⁊ illi pau¬
latim uires animosq resumere.emer¬
gentes de latibulis quib abditifuant.
et unanimi consensu auxiliũ celeste
precantes. ne usq ad uiternitionẽ usq¬
quaq delerentur. Utebantur eo temꝑe
cuce ambrosio aurelio uiro modesto. qui

Expanded text:
et privata, passim sacerdotes inter altaet privata, passim sacerdotes inter altaria trucidabantur, praesules cum populis, sine ullo respectu honoris ferro pariter et flammis absumebantur, nec erat qui crudeliter interemptos sepulturae traderet. Itaque nonnulli de miserandis reliquiis,tes manus hostibus dabant, pro accipiendis alimentorum subsidiis aeternum subituri servitium, si tamen non continuo trucidarentur: alii transmarinas regiones dolentes petebant: alii perstantes in patria trepidi pauperem vitam in montibus, silvis, vel rupibus arduis suspecta semper mente agebant. At ubi hostilis exercitus, exterminatis dispersisque insulae indigenis, domum reversus est, coeperunt et illi paulatim vires animosque resumere, emergentes de latibulis quibus abditi fuerant, et unanimo  Al., unanimi consensu auxilium caeleste precantes ne usque ad internecionem usquequaque delerentur. Utebantur eo tempore duce Ambrosio Aureliano viro modesto CCCCLXVI, qui
Abbreviated transcription (Latin):
Non mora ergo confluentib certatun in
insulam gentiũ memoratarũ cateruis:
grandescere ppls cepit aduenarũ. itaut
ipsis quoq qui eos ad uocauerant. indige¬
nis eẽnt t̾rori. Tũ subico inito ad tempꝰ
federe cũ pictis quos longius tam bel¬
lando pepulerant: insocios arma uer¬
tere incipiunt. Et primũ quidẽ anno¬
nas sibi eos affluentius ministrare co¬
gunt. querentesq occasionem diuortiz
ꝓtestant᷑. ni si ꝓfusior sibi altm̃toꝵ co¬
pia daretur. se cuncta insule loca. rup¬
ut breuit᷑ dicã. accensus manib paga¬
noꝵ. ignis. iustas de scelerib ppłi dei
ultiones expetiit. ñ illius impar. qui
quondã a chaldeis succensus. iherosoli
immo disponente iusto iudice. ꝓximas
quasq ciuitates agrosq depopulans.
aborientali mari usq ad occidentale nul¬
lo ꝓhibente suũ continuauit iucendiũ.
totãq prope insule ꝑeuntis suꝑficiem
obtexit. Ruebant edificia publica simł

Expanded text:
Non mora, ergo confluentibus certatim in Non mora, ergo confluentibus certatim in insulam gentium memoratarum catervis, grandescere populus coepit advenarum, ita ut ipsis quoque qui eos advocaverant indigenis essent terrori. Tum subito inito ad tempus foedere cum Pictis quos longius jam bellando pepulerant, in socios arma vertere incipiunt. Et primum quidem annonas sibi eos affluentius ministrare cogunt, quaerentesque occasionem divortii, protestantur, nisi profusior sibi alimentorum copia daretur, se cuncta insulae loca ruput breviter dicam, accensus manibus paganorum ignis, justas de sceleribus populi, Dei ultiones expetiit, non illius inpar qui quondam a Chaldaeis succensus Hierosolymoimmo disponente justo Judice, proximas quasque civitates agrosque depopulans, ab Orientali mari usque ad Occidentale, nullo prohibente, suum continuavit incendium, totamque prope insulae pereuntis superficiem obtexit. Ruebant aedificia publica simul
Abbreviated transcription (Latin):
De uictarũ origine. sunt cantuari. et
tenet insulam. et ea que usq hocdie
inꝓuintia occidentaliũ saxonũ uicta¬
rũ natio nominatur. posita contra ipsã
insulam uectã. De saxonib idẽ ea re¬
gione que nunc antiquoꝵ saxonũ cogno¬
minatur. uenere orientales saxones me¬
ridiani saxones: occidui saxones. Por¬
ro de anglis hoc ẽ de illa patrta que an¬
glis dicitur. et ab eo temꝑe usq hodie
manere desertarũ int̾ ꝓuintias uitta¬
rũ et saxonũ ꝑhibet᷑. orientales angli.
medit̾ranei angli. mercii tota nordam¬
hunbroꝵ progenies id ẽ illarũ gentiũ
que ad boream humbri fluminis in ha¬
bitant. ceteriq angloꝵ ppłi. sunt orti.
Duces fuisse ꝑhibentur eoꝵ pͥmi duo
ea occisus inbello abrictonib: hactenꝰ
inorientalib cantie partib monum̃tũ
habet suo nomine insigne. Erant autẽ
filii uictgilsi cuiꝰ pat̾ uitta. cuiꝰ pat̾ uec
puintiarũ regiũ genus originẽ duxit.

Expanded text:
 Vitarum origine sunt Cantuarii et  Vitarum origine sunt Cantuarii et tenet insulam, et ea quae usque hodie in provincia Occidentalium Saxonum Jutarum natio nominatur, posita contra ipsam insulam Vectam. De Saxonibus, id est, ea regione quae nunc antiquorum Saxonum cognominatur, venere Orientales Saxones, Meridiani Saxones, Occidui Saxones. Porro de Anglis, hoc est, de illa patria quae Angulus dicitur et ab eo tempore usque hodie manere desertus inter provincias Jutarum et Saxonum perhibetur, Orientales Angli, Mediterranei Angli, Merci, tota Nordanhymbrorum progenies, id est, illarum gentium quae ad Boream Humbri fluminis inhabitant caeterique Anglorum populi sunt orti. Duces fuisse perhibentur eorum primi duo ea occisus in bello a Brittonibus, hactenus in Orientalibus Cantiae partibus monumentum habet suo nomine insigne. Erant autem filii Victgilsi, cujus pater Vitta, cujus pater Vecprovinciarum regium genus originem duxit.
Abbreviated transcription (Latin):
martianus cũ ualentiaiano qua¬
dragesunus sextus ab augusto. regnũ
adeptus: septem annis tenuit. Tunc
angloꝵ siue saxonũ gens inuitata a
rege p̃fato. brittanniã trib longis na¬
uib aduehitur: et uorientali parte
insule iubente eodẽ rege locũ manen¬
di quasi ꝓpatria pugnatura. re autẽ
uera hanc expugnatura suscepit. Iu¬
ito ergo certamine cũ hostib qui ab
aquilone ad aciem uenerant. uicto¬
riam sũpsere saxones. Quod ubi do¬
ini nuntiatũ est. simul ⁊ insule ferti¬
litas. ac segnitia brictonũ. mititur
confestim illo classis ꝓlixior. armatoꝵ¬
ferens manũ fortiorem.que p̃misse
ad iuncta cohorti. inuincibilẽ fecit
exertitũ. Susceperunt ergo qui ad¬
uenerant donantib brittannis locũ
habitationis int̾ eos. ea condicione
ut hi ꝓpacrie pace ⁊ salute contra
aduersarios militarent illi mili¬
tautib debita stipendia conferrent.
Aduenerant autẽ de trib germanie pplis
fortiorib. id ẽ saxonib. anglis. uictis.

Expanded text:
Marcianus cum Valentiniano quadragesimus sextus ab Augusto regnum adeptus, septem annis tenuit. Tunc Anglorum sive Saxonum gens, invitata a rege praefato, in Brittaniam tribus longis navibus advehitur, et in Orientali parte insulae jubente eodem rege locum manendi, quasi pro patria pugnatura, re autem vera hanc expugnatura, suscipit. Inito ergo certamine cum hostibus qui ab Aquilone ad aciem venerant, victoriam sumpsere Saxones. Quod ubi domi nuntiatum est, simul et insulae fertilitas, ac segnitia Brittonum: mittitur confestim illo classis ferens manum fortiorem: quae praemissae adjuncta cohorti invincibilem fecit exercitum. Susceperunt ergo qui advenerant donantibus Britonibus locum habitationis inter eos, ea tamen conditione, ut hi pro patriae pace et salute contra adversarios militarent, illi militantibus debita stipendia conferrent. Advenerunt autem de tribus Germaniae populis fortioribus, id est Saxonibus, Anglis, Jutis.
Abbreviated transcription (Latin):
id ẽ celestis campꝰ quadã nocte obside
indixit cõmilitonib suis. ut sup̃ma
uoce mn hec uerba clamarent. flectamꝰ
genua om̃s.⁊ dm̃ omĩpotentẽ uuum
ac uerum in ꝯmune deprecemur. ut
nos ab exercitu suꝑbo britannici regis
Scit enim ip̃e quia iuxta gentis nr̃e
bella suscepimus. fẽcerunt gͦ om̃s
ut iusserat. & sic incipiente diluclõ
in hostes ꝓg̾ssi iuxta meritum sue
fidei uictoria potiti sunt. Qd̾ ut ca
dualloni nunciatum fuit. acri ira

Expanded text:
d, id est cȩlestis campus, quadam nocte ibidem indicens conmilitonibus suis, ut sumpma uoce in hec uerba clamarent: “Flectamus genua omnes et Deum omnipotentem uiuum ac uerum in conmune deprecemur, ut nos ab exercitu superbo Britannici regis Scit enim ipse, quia iusta pro salute bella suscepimus. » Fecerunt omnes ut jusserat; sic incipiente diluculo in hostem progressi, juxta meritum suae fidei, victoria potiti sunt. In cdualloni nunciatum fuisset, acri ira
Abbreviated transcription (Latin):
cient̾ instructi. Beniq aldelmꝰ cũ ad¬
huc ẽẽt prb̃r et abbas monasterii qd̃
maildubi urbẽ nominant. scͥpsit ui¬
bente synodo sue gentis librũ egregiũ
ad u̾sus errorẽ britonũ. quo uel pascha
ñ suo temꝑe celebrant. uel alia ꝑ¬
plura. eccłiasticȩ castitati. ⁊ paci cos¬
traria gerunt. multosq eoꝵ qͥ occiden¬
talib saxonib subditi erant britones.
nitate librũ eximiũ quẽ in exemplũ
ut pote uir. undecũq doctissimꝰ. nã ⁊
sermone nitidꝰ. ⁊ scͥpturarũ ut dixi
tã lib̾aliũ quã eccłiasticarũ erat eru¬
ditione mirandꝰ. Quo defuncto. ep̃a
multũ eruditͦ. Qͥb ep̃atũ amminis¬
trantib statutũ est sinodali decreto.
ut ꝓuincia australiũ saxonũ que ea¬
tenus adciuitatis uentane cui tc̃ da¬
nel p̾erat parrochiã ꝑtinebat. ⁊ ipsa
sedẽ ep̃alem ac ꝓpriũ haberet ep̃m. Con

Expanded text:
cienter instructi. Denique, Aldhelmus, cum adcienter instructi. Denique, Aldhelmus, cum adhuc esset presbyter et abbas monasterii quod Maildufi urbem nominant, scripsit, jubente synodo suae gentis, librum egregium adversus errorem Britonum, quo vel Pascha non suo tempore celebrant, vel alia perplura ecclesiasticae castitati et paci contraria gerunt, multosque eorum qui Occidentalibus Saxonibus subditi erant Britones a Virginitate librum eximium quem in exemplum utpote vir undecunque doctissimus: nam et sermone nitidus et scripturarum, ut dixi, tam liberalium quam ecclesiasticarum erat eruditione mirandus. Quo defuncto, multum eruditus. Quibus episcopatum administrantibus DCCXI statutum est synodali decreto, ut provincia Australium Saxonum, quae eatenus ad civitatis Ventanae, cui tunc Danihel praeerat, parochiam pertinebat, et ipsa sedem episcopalem ac proprium haberet
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ. alfridꝰ rex nordanhymbroꝵ
defunctꝰ ẽ. anno regni sui uicesimo
necdũ impleto. Cui succedens inum¬
piũ filiꝰ sius horredꝰ. puet octo circit̾
regni pͥncipio: ancistes occidentaliũ
piscopalẽ uitã siue doctrinã magis
insito sibi uͥtutũ amore. quã lectioni¬
b institutꝰ exercebat. Deniq reuẽntis¬
simꝰ ancistes pecthem. de qͦ insequen¬
tib suo loco dicendũ ẽ. qͥ cũ successore
etꝰ adelmo multo temꝑe ad huc diaco¬
nꝰ siue monachꝰ fuit. referre ẽ solitus.
qd in loco qͦdefunctꝰ ẽ. obmeritũ sc̃i¬
solitos ablatu inde puluerẽ ꝓpt̾ lang¬
uentes in aquã mitere. atq huiꝰ g̾cũ
siue asꝑsionẽ. multis sanitatẽ egro¬
tis. ⁊ hominib ⁊ pecorib conferre.
sacri fossa sit ibidẽ facta. ñ minima.
Qͥ de functo. ep̃atꝰ ꝓuincie illius.
git. alt̾a aldelino. cui annis quatuor
strenuissime p̃fuit. ambo ⁊ inreb eccl̃i¬
asticis ⁊ inscientia scͥpturarũ suffi¬

Expanded text:
 Aldfrid rex Nordanhymbrorum defunctus est anno regni sui vicesimo necdum impleto; cui succedens in imperium filius suus Osred, puer octo circiter regni principio antistes occidentalium piscopalem vitam, sive doctrinam magis insito sibi virtutum amore quam lectionibus institutus exercebat. Denique reverentissimus antistes Pecthelm, de quo in sequentibus suo loco dicendum est, qui cum successore ejus Aldhelmo multo tempore adhuc diaconus sive monachus fuit, referre est solitus, quod in loco quo defunctus est, ob meritum sanctisolitos ablatum inde pulverem propter languentes in aquam mittere, atque hujus gustum sive aspersionem multis sanitatem aegrotis et hominibus et pecoribus conferre: sacri, fossa sit ibidem facta non minima. Quo defuncto, episcopatus provinciae illius igit; altera Aldhelmo, cui annis quatuor: strenuissime praefuit: ambo et in rebus ecclesiasticis et in scientia Scripturarum suffi
Abbreviated transcription (Latin):
quando flebotomata ẽẽt puella: et
ut cognouit quia in luna quarta.
dixit. Multũ insipient̾ et indocte fe¬
cestis: in luna quarta flebotomando.
Memini beate memorie cheodoꝵ ar¬
chiep̃m dicere. quia ꝑicłosa sit satis
illius temporis flebotomia. quando
et lumen lune et reuma occeani in
crem̃to est. Et quid ego possũ puelle
si moritura est facere : at illa instan¬
tius obsecrans ꝓ filia quã oppido di¬
ligẽbat. nã et abbatissã eam ꝓse fa¬
cere disposuerat: tandẽ obtinuit.
ut ad languentẽ incraret. Intrauit
ergo me secũ assũpto. adu̾ginem
que lacebat. multo ut dixi dolo¬
re constricta. ⁊ brachio in tantũ
grosses cente. ut nichil ꝓrsus incu
bito flexionis haberet. Et astans
dixit orationẽ suꝑ illam: ac be¬
nedicens egressus est.Cũq post
hec hora competenti consederemꝰ
eam. Quod dũ facerem repꝑi il¬
lam ingrediens uultu hylario¬
rem: et̃ uelut sospiti similem.

Expanded text:
quando phlebotomata esset puella, et quando phlebotomata esset puella, et ut cognovit quia in luna quarta, dixit: Multum insipienter et indocte fecistis in luna quarta phlebotomando. Memini enim beatae memoriae Theodorum archiepiscopum dicere, quia periculosa sit satis illius temporis phlebotomia, quando et lumen lunae, et rheuma Oceani in cremento est. Et quid ego possum puellae, si moritura est, facere? At illa instantius obsecrans pro filia quam oppido diligebat, nam et abbatissam eam pro se facere disposuerat, tandem obtinuit ut ad languentem intraret. Intravit ergo me secum adsumto ad virginem quae jacebat multo, ut dixi, dolore constricta, et brachio in tantum grossescente, ut nihil prorsus in cubito  Al., cubitu flexionis haberet: et adstans dixit orationem super illam, ac benedicens egressus est. Cumque post haec hora competente consederemuseam. Quod dum facerem, reperi illam ingrediens vultu hilariorem, et velut sospiti similem.
Abbreviated transcription (Latin):
cũ eẽt haugustaldensis ecclie recep¬
tus. et idem iohs defuncto bosa uiro
multe sc̃ĩtatis et humilitatis. ep̃c
p eo eburaci substitutus. uenerit
ipse tempore quodam admonasteriũ
uirginũ. in loco qui uocatur ueta¬
dũ. cui tunc hereburga abbatissa
p̃fuit. Ubi cũ uenissemꝰ inquit. et
magno uniu̾soꝵ gaudio suscepties¬
semus. indicauit nob̃ abbatissa.
q quedam de numero uͥginũ que
erat filia eiꝰ carnalis grauissimo
languore teneret᷑. et qd̃ fleboto¬
mata ẽ nuꝑ in brachio. et cũ ẽẽt
instudio tacta ẽ infirmitate re¬
pentini doloris. Quo mox incres¬
cente. magis grauatũ est brachi¬
um illud uulneratũ. ac u̾sũ intumo¬
rem: adeo ut uix duab manib cir¬
cũplecti posset. ipsaq iacens in lec¬
to. p̃nimietate doloris iam morit᷑a
uideret᷑. Rogauit ergo ep̃m abbatis¬
sa ut intraret ad eam. ac benedicẽ
eam dignaret᷑. qr crederet eam ad
benedictionẽ et tactũ illiꝰ mox me¬
lius habiturã. Int̾rogans autẽ ille

Expanded text:
sis Ecclesiae receptus, et idem Joannes, defuncto Bosa viro multae sanctitatis et humilitatis, episcopus pro eo Eboraci substitutus, venerit ipse tempore quodam ad monasterium virginum in loco qui vocatur Uetadun, cui tunc Heriburg abbatissa praefuit. « Ubi cum venissemus, inquit, et magno universorum gaudio suscepti essemus, indicavit nobis abbatissa, quod quaedam de numero virginum quae erat filia ipsius carnalis, gravissimo languore teneretur: quia phlebotomata est nuper in brachio, et cum esset in studio, tacta est infirmitate repentini doloris, quo mox increscente, magis gravatum est brachium illud vulneratum, ac versum in tumorem, adeo ut vix duabus manibus circumplecti posset, ipsaque jacens in lecto prae nimietate doloris jam moritura videretur. Rogavit ergo episcopum abbatissa ut intraret  Al., intrare ad eam, ac benedicere illam dignaretur, quia crederet eam ad benedictionem vel tactum illius mox melius habituram. Interrogans autem ille
Abbreviated transcription (Latin):
loqui aliquid. et archana sue co¬
gitationis ac uoluntatis que nun¬
quã antea potuit aliis ostendere
insimilitudinẽ illius dui claudi.
gaudens nimirũ uti officio pedum.
quo tanto erat tempore destitutus.
Cuiꝰ sanitati gaudens ep̃c: p̃cepit
medico etiã sanande scabredini capi¬
tis eiꝰ curã adhibere. fecit ut uisse¬
rat. et iuuante benedictione ac pre¬
cib antistitis. nata ẽ cũ sanitate
cutis. uenusta species capilloꝵ. fac¬
cusq est iuuenis limpidus uultu
et loquela pintus. capillis pulcher¬
rime crip is: qui ante fuerat de¬
formis pauꝑ et mutus. Sicq: de ꝑ¬
cepta letͣus sospitate. offerente ei
etiã ep̃o. ut insua familia manendi
locũ acciꝑet: magis domum reu̾¬
sus est.

Expanded text:
loqui aliquid, et arcana suae coloqui aliquid, et arcana suae cogitationis ac voluntatis, quod nunquam antea potuit, aliis ostendere; in similitudinem illius diu claudi gaudens nimirum uti officio pedum, quo tanto erat tempore destitutus. Cujus sanitati congaudens episcopus praecepit medico, etiam sanandae scabredini capitis ejus curam adhibere. Fecit ut jusserat, et juvante benedictione ac precibus antistitis nata est cum sanitate cutis venusta species capillorum, factusque est juvenis limpidus vultu et loquela promptus, capillis pulcherrime crispis, qui ante fuerat deformis, pauper et mutus. Sicque de percepta laetatus sospitate, offerente etiam ei episcopo ut in sua familia manendi locum acciperet, magis domum reversus est.
Abbreviated transcription (Latin):
ridi crines stare uidebant᷑. hunc
ergo adduci p̃cepit ep̃c. et ei incos¬
septis eiusdem mansionis paruũ
Cũq una quadragesime eẽt imple¬
ta septimana: sequenti dñica ius¬
sit adse intrare pauꝑem. ingresso
linguã ꝓferre exore ac sibi osten¬
dere iussit. Et apprehendens eũ de
m̃to signũ sc̃e crucis lingue eius
inpressit. Quam signatam reuocare
in os. et loqui illũ p̃cepit. dicito in¬
mandi. et consentiendi. id ẽ etiã.
Dixit ille statim soluto uincło ling¬
ue. qd̾ uissus fuerat. Addidit ep̃s no¬
mina litterarũ. Dicito inquit a.
dixit ille a. Dicito .b: dixit ille et
b. Cũq singla litterarũ nomina di¬
cente ep̃o responderet. addidit et
sillabas. ac u̾ba dicenda illi ꝓpo¬
nere. Et cũ in om̃ib consequenter
responderet: p̃cepit eũ sententias
longiores dicere. et fecit. Deq ul¬
tra cessauit tota die illa. et nocte
sequente quantũ uigilare potuit.
ut ferunt qui p̃sentes fuerunt.

Expanded text:
ridi crines stare videbantur. Hunc ridi crines stare videbantur. Hunc ergo adduci praecipit episcopus, et ei in conseptis ejusdem mansionis parvum Cumque una Quadragesimae esset impleta septimana, sequente Dominica jussit ad se intrare pauperem, ingresso eo linguam proferre ex ore ac sibi ostendere jussit; et adprehendens eum de mento, signum sanctae crucis linguae ejus impressit, quam signatam revocare in os, et loqui illum praecepit: Dicito, inmandi et consentiendi, id est etiam. Dixit ille statim, soluto vinculo linguae, quod jussus erat. Addidit episcopus nomina litterarum: « Dicito A, » dixit ille A. « Dicito B; » dixit ille et hoc. Cumque singula litterarum nomina dicente episcopo responderet, addidit et syllabas ac verba dicenda illi proponere. Et cum in omnibus consequenter responderet, praecepit eum sententias longiores dicere; et fecit: neque ultra cessavit tota die illa et nocte sequente, quantum vigilare potuit, ut ferunt qui praesentes fuere,
Abbreviated transcription (Latin):
uiꝰ regni prncipio defuncto ea
quo plura uirtutũ miracula qui
eũ familiarit̾ nouerunt dicere so¬
lent. et maxime uir reuerentis¬
simus ac ueracissimus berecthus
diaconꝰ quondã eiꝰ. nunc autem
abbas monasterii qd uocatur inde¬
rauuda. id ẽ insilua deiroꝵ. equib
aliqua memorie tradere commodũ
cretior nemore raro et uallo circun¬
data non longe ab haugustalden
midii spacio. int̾fluente tino amne
separata. habens cuniteriũ sc̃i mi¬
chaelis archangeli: inqua uir dei
sepius. ubi oportunitas arridebat
ni quietus. operam dare consue
suis querere pauperem aliquẽ
maiori infirmitate uel inopia
grauatum. quẽ secũ habere illis
Sic enĩ semꝑ facere solebat. Erat
autẽ inuilla ñ longe posita qui¬
dã adolescens mutus ep̃o notus.
Nam sepius ante illũ ꝑcipiende e¬
lemosine gr̃a uenire consueuerat.
T furfures habebat incapi¬
te. ita ut nil unquã capil¬
loꝵ ei insuperiori parte capitis nas¬
c ualerent. tantũ incircuitu hor¬

Expanded text:
us regni principio defuncto Eatquo plura virtutum miracula qui eum familiariter noverunt, dicere solent, et maxime vir reverentissimus ac veracissimus Bercthun, diaconus quondam ejus, nunc autem abbas monasterii quod vocatur Inderauuda, id est, in silva Derorum: e quibus aliqua memoriae tradere commodum cretior, nemore raro e vallo circumdata, non longe ab Hagustaldensmidii spatio interfluente Tino amne separata, habens coemeterium sancti Michaelis archangeli, in qua vir Dei saepius ubi opportunitas adridebat ni quietus operam dare consuevsuis quaerere pauperem aliquem majore infirmitate vel inopia gravatum, quem secum habere illis sic enim semper facere solebat. Erat autem in villa non longe posita quidam adolescens mutus, episcopo notus, nam saepius ante illum percipiendae eleemosynae gratia venire consueverat, ac furfures habebat in capite, ut nil unquam capillorum ei in superiore parte capitis nasci valeret, tantum in circuitu hor
Abbreviated transcription (Latin):
contra arriũ impiissimũ et eius dog¬
mata. Et in constantinopolim. cͣi.
eudoxii: et coꝵ dogmata. Et inephe¬
so pruo ducentoꝵ contra nequissi¬
mum nestoriũ et eius dogmaca.
euchicẽ et nestoriũ et eoꝵ dogmata.
Et iterũ inconstantinopoli quinto
congregati sunt concilio. intemꝑe
mata et contra cyrillũ. Et paulo
post. Et synodũ que facta est inur¬
be roma. intemꝑe martini pape bea¬
tissimi. indictione octaua. imperai¬
te constantino pussimo anno nono
suscipimus. et glorificamus dñm
cauerunt. nichil addentes uel sub¬
trahentes. et anathematiramus
corde et ore.quos anachematiraue¬
runt. et quos susceperunt suscipi¬
mus. glorificantes deũ patrẽ sine
initio. et filiũ eius unigenitũ
ex patre generatũ ante secula. et

Expanded text:
contra Arium impiissimum et ejusdem dogmata; et in Constantinopoli centum Eudoxii et eorum dogmata; et in Epheso primo ducentorum, contra nequissimum Nestorium et ejusdem dogmata; Eutychen et Nestorium et eorum dogmata, et iterum in Constantinopoli quinto congregati sunt concilio in tempore t eorum dogmata contra Cyrillium. Et paulo post: Et synodum quae facta est in urbe Roma in tempore Martini papae beatissimi, indictione prima, imperante Constantino piissimo anno nono suscepimus, et glorificamus Domincaverunt, nihil addentes vel subtrahentes; et anathematizamus corde et ore quos anathematizaverunt; et, quos susceperunt, suscipimus, glorificantes Deum Patrem sine initio, et Filium ejus unigenitum ex Patre generatum ante saecula, et
Abbreviated transcription (Latin):
dum faceret. inuentus ẽ et captꝰ
a uiris hostilis exercitus. et ad dñm
ipsoꝵ comitẽ uidelicet edilredi
regis adductus. Aquo int̾rogatꝰ
quis eẽt timuit se militẽ fuisse ꝯtesta¬
ri. rusticũ potiꝰ se et pauꝑem atq
uxorio uincło colligatũ fuisse re¬
spondit. et ꝓpt̃ uictum militib¬
ut sanescere cepit. noctu eũ ne aufu¬
geret uinciri p̃cepit. Nec tam̃ iunciri
potuit. Nam mox ut abiere qui uin¬
cierant: eadem eiusdẽ sunt iuncła
soluta. Habebat autẽ germanũ
frẽm cui nom̃ erat tunna. prb̃met
abbatem monasterii inciuitate que
hactenus ab eius nomine cũna¬
cestir cognominatur. Qui cũ eũ
in pugna ꝑ emptũ audiret. uenit
querere si forte corpus eius inue¬
niri posset. inuentũq aliũ illi ꝑ
omnia simillimũ putauit illũ ẽẽ.
Quẽ ad monasteriũ suũ deferens.
honorifice sepeluuit. et ꝓ absolutõe
anune eius. sepiꝰ missas facere cu¬
rauit. Quarũ celebratione fc̃m

Expanded text:
dum faceret, inventus est, et captus dum faceret, inventus est, et captus a viris hostilis exercitus, et ad dominum ipsorum, comitem videlicet Aedilredi regis, adductus: a quo interrogatus quis esset, timuit se militem fuisse confiteri; rusticum se potius et pauperem, atque uxoreo vinculo conligatum fuisse respondit., sanari coepit, noctu eum, ne aufugeret, vinciri praecepit. Nec tamen vinciri potuit; nam mox ut abiere qui vinxerant, eadem ejus sunt vincula soluta. Habebat enim germanum fratrem cui nomen erat Tunna, presbyterum et abbatem monasterii in civitate quae hactenus ab ejus nomine Tunnacaestir cognominatur: qui cum eum in pugna peremptum audiret, venit quaerere si forte corpus ejus invenire posset, inventumque alium illi per omnia simillimum, putavit ipsum esse: quem ad monasterium suum deferens, honorifice sepelivit, et pro absolutione animae ejus saepius missas facere curavit. Quarum celebratione factum
Abbreviated transcription (Latin):
theodorus fidem ecclie con¬
stantinopoli. heresi euchicetis. inul¬
tũ ẽẽ turbatam. et eccdias angloꝵ
quib p̃erat ab huiusmodi labe im¬
munes ꝑdurare desiderans. collec¬
to uenerabiliũ sacerdotũ. doctoꝵ q
plurimoꝵ cetu. cuiꝰ eẽnt fidei singlĩ
sedulus inquirebat. omniũq una¬
nimen infide catholica reppit con¬
sensũ. et hunc synodalib lit̾tis ad
instructionem memoriãq sequen¬
tis̃ commendare curauit. Quarũ
uidelicet litterarũ istud exordiũ ẽ.

Expanded text:
Theodorus fidem Ecclesiae Constantinopoli per haeresim Eutychetis multum esse turbatam, et Ecclesias Anglorum quibus praeerat ab hujusmodi labe immunes perdurare desiderans, collecto venerabilium sacerdotum doctorumque plurimorum coetu, cujus essent fidei singuli sedulus inquirebat, omniumque unanimem in fide catholica reperit consensum: et hunc synodalibus literis ad instructionem memoriamque sequentium commendare curavit, quarum videlicet literarum i
Abbreviated transcription (Latin):
filios hominũ. ne forte nos tem¬
pore aliquo carnis illecebris ser¬
uientes.minusq dei uidiciũ for¬
midantes. repentina eius ira cor¬
ripiat. uel temꝑalib dampnis
iuste seuiens affligat. uel ad ꝑ¬
petuam ꝑdicionẽ districtius ex

Expanded text:
filios hominum; ne forte nos temfilios hominum; ne forte nos tempore aliquo carnis inlecebris servientes minusque Dei judicium formidantes, repentina ejus ira corripiat, et vel temporalibus damnis juste saeviens affligat, vel ad perpetuam perditionem districtius ex
Abbreviated transcription (Latin):
uacant. texendis subceliorib indum̃¬
tis oꝑam dant. quib auc se ipsas
ad uicem sponsarũ inpericłm sui
status adornent. aut ext̾uoꝵ sibi
uiroꝵ amiciciã comparent. Unde
merito loco huic et habitatorib eiꝰ
grauis de celo iundicta fiammis se¬
uientib p̃parata ẽ. Dixit autem
abbatissa. Et quare ñ cituis hoc cõ¬
ꝑtũ mͥ reuelare uoliusti: Qͥ respon¬
dit. Timui ꝓpt̾ reu̾entiã tuã: ne forte
nimiũ ꝯtͣbareris. Et tam̃ hanccoi¬
solationẽ habeas: qd̾ in dieb tuis
titis hec plaga ñ suꝑ uenit. Qua
deuulgata uisione. aliquantulũ
loci accole paucis dieb timuere.
et se ipsos int̾missis facinorib cas¬
tigare ceperunt. Uerũ post obicũ
ipsius abbatisse. redierunt ad
pristinas sordes. immo sceleriora fe¬
cerunt. Et cũ dicerent par et se¬
curitas. extimplo p̃fate ultionis
pena sunt multati. Que mͥ cunc
discedentib inde obdesolationẽ
plurimis incolarũ. in nr̃o monas

Expanded text:
vacant, texendis subtilioribus indumevacant, texendis subtilioribus indumentis operam dant quibus aut seipsas ad vicem sponsarum in periculum sui status adornent, aut externorum sibi virorum amicitiam comparent. Unde merito loco huic et habitatoribus ejus gravis de caelo vindicta flammis saevientibus praeparata est. » Dixit autem abbatissa: « Et quare non citius hoc compertum mihi revelare voluisti? » Qui respondit: « Timui propter reverentiam tuam, ne forte nimium conturbareris; et tamen hanc consolationem habeas, quod in diebus tuis haec plaga non superveniet. » Qua divulgata visione, aliquantulum loci accolae paucis diebus timere, et seipsos intermissis facinoribus castigare coeperunt. Verum post obitum ipsius abbatissae redierunt ad pristinas sordes, immo sceleratiora fecerunt. Et cum dicerent, Pax et securitas, extemplo praefatae ultionis sunt poena multati. Quae mihi cunctdiscedentibus inde ob desolationem plurimis incolarum, in nostro mona
Abbreviated transcription (Latin):
Nuꝑ occupatus noctu. uigilus et
psalmis. uidi astantẽ michi subi¬
co quendã in cogniti uultꝰ. Cuiꝰ
p̃sentia. cũ eẽm ext̾ritꝰ. dixit michi
ne tuerẽ.Et quasi familiari me
uoce alloquens. benefacis inquit:
qui tempe isto nocturne quietis
uigiliis salutarib insistere: et ꝓ
meis erratib sedulo dñm de p̃cari.
Qui adiciens uerũ inquit dicis.
alaborib rerũ temꝑaliũ cunc ꝓ ap¬
peticu et̾ noꝵ bonoꝵ liberius labo¬
rarae. S tam̃ hoc paucissimi facũt.
Si quidẽ mͦ cotũ hoc monasteriũ ex
ordine plustrans. singuloꝵ casas ac
erga sanitatẽ anime occupatũ rep¬
peri. sec om̃s prso uiri et femine aut
sompno torpent merci. aut ad pec¬
cata uigilant. Nã et domuncłe que
adorandũ uł legendũ fc̃e erant:
nunc incommessationũ. pocationũ.
fabulationũ. et ceterarum illece¬
brarum cubilia conuersesunt.
uirgines quoq deo dicate. contẽpta
reuerentia sue ꝓfessionts. quotiesc̃:

Expanded text:
Nuper occupatus noctu vigiliis et Nuper occupatus noctu vigiliis et psalmis, vidi adstantem mihi subito quendam incogniti vultus: cujus praesentia cum essem exterritus, dixit mihi ne timerem; et quasi familiari me voce alloquens, Bene facis, inquit, qui tempore isto nocturno  Al., nvigiliis salutaribus insistere, et pro meis erratibus sedulo Dominum deprecari. Qui adjiciens, Verum, inquit, dicis, a laboribus rerum temporalium, tunc pro appetitu aeternorum bonorum liberius laborare; sed hoc tamen paucissimi faciunt. Siquidem modo totum hoc monasterium ex ordine perlustrans singulorum casas ac erga sanitatem animae suae occupatum reperi: sed omnes prorsus et viri et feminae aut somno torpent inerti, aut ad peccata vigilant. Nam et domunculae quae ad orandum vel legendum factae erant, nunc in commessationum, potationum, fabulationum, et caeterarum sunt inlecebrarum cubilia conversae. Virgines quoque Deo dicatae, contempta reverentia suae professionis, quotiescumque
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ exeo temꝑe iuxta condictũ eoꝰ
niemoracũ continentie modũ obser¬
uabat. Et qd̃ causa duuni timoris
semel obreatũ compunctus ceꝑat:
causa duuni amoris delectatus
p̃miis indefessus agebat. Quod
dũ multo temꝑe sedulus exeque¬
ret᷑. contigit eũ die quadã de mo¬
nasterio illo longius egressũ comi¬
tante secũ uno de fr̃ib. ꝑ acto itine̾
redire. Qui cũ monasterio ꝓpinqua¬
rent. et edificia illiꝰ sublumit̾ erecta
aspicerent. Colutus ẽ in lacrimis uir
dei. et tristiciã cordis uultu indice
ꝓdebat. Qd̃ intuens comes. qua¬
re faceret inquisiuit. At ile in¬
quit. hec que cernis edificia pub¬
lica et priuata. in ꝓximo ẽ. ut ig¬
nis absumens incinerẽ conu̾cat.
Quod audiens ille. mox ut intra¬
uerunt monasteriũ. macri congre¬
gationis uocabulo ebbe curauit
indicare. At illa merito turbata
de tali p̃sagio uocauit ad se uirũ.
et diligentius ab eo rem. uł unde
hoc ipse nosset inquirebat. Qui att.

Expanded text:
semper ex eo tempore juxta condictum ejus memoratum, continentiae modum observabat; et quod causa divini timoris semel ob reatum compunctus coeperat, jam causa divini amoris delectatus praemiis indefessus agebat. Quod dum multo tempore sedulus exsequeretur, contigit eum die quadam de monasterio illo longius egressum, comitante secum uno de fratribus, peracto itinere redire: qui cum monasterio propinquarent et aedificia illius sublimiter erecta aspicerent, solutus est in lacrymis vir Dei, et tristitiam cordis vultu indice prodebat. Quod intuens comes, quare faceret inquisivit. At ilquit, haec quae cernis aedificia publica vel privata, in proximo est ut ignis absumens in cinerem convertat. » Quod ille audiens, mox ut intraverunt monasterium, matri congregationis, vocabulo Aebbae, curavit indicare. At illa merito turbata de tali praesagio vocavit ad se virum, et diligentius ab eo rem, vel unde hoc ipse nosset, inquirebat. Qui ait: «