comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cõtradictio ẽ ñ necesse ẽ ñ eẽ. Cõtra¬
riauero necesse ẽ. eẽ : Qua red iscri¬
bant et cincaunã eandẽq: cõtraria et
cõtradictoria disponant᷑ ut qđ a nobis
dicendũ ẽ. clanius possit liquaere :¬
Nisigitur comino debreuiterq descrip¬
Iltis qui in eorũ cõsequaentta ad possibiles
ꝓpositiones moduspossit euenire mons¬
trandũ ẽ. Ulã nãq quae ẽ. possibile ẽẽ
sequit᷑ ea quae. ẽ. nõ necesse ẽ es se¬

Expanded text:
n necesse est non esse, contraria vero, necesse est esse. Quare describantur et circa unam eamdemque contraria, et contradictoria disponantur, ut quod a nobis dicendum est, clarius possit liquereis igitur commode breviterque descriptis, qui in eorum consequentia ad possibiles propositiones modus possit evenire monstrandum est, illam namque quae est, possibile est esse, sequitur ea quae est, non necesse e
Abbreviated transcription (Latin):
queactu sunt cum potestate . id c̃.
quae etactũ habent. et aliquando
habuer̃ potestatẽ. ut fabricata iã
domus. aliquando potuit. fabrica¬
ri.Et prius habuit potestatẽ se¬
cundũ tempus. postea ueo actum.
sct natura actus prior ẽ. potestate.
Ars uero ipsa actum cogitatione
p̃cedit. formamq domus prius
sibi ipsa designut. & efficit. Quare
natura actus prior .ẽ. potestate. Po¬
testas actuprior ẽ tẽpore. Aliȩ ueros
inquit q actu quidẽ nũquã sunt. sen
ꝑaut̃ s̃ pccestite . Vt numerus. in fini¬
tus quidẽ ẽ qđ eũ semꝑ in in finitũ
possis augere. sed actu in finitus ñ ẽ.
quȩ̃ cũq enĩ numerũ sumpseris. actu
finitus .ẽ. Quẽ lib& enim numerũ¬
dicas finita illũ numerositas netes¬
se. ẽ. cõplectatur. ut decẽ. uł centum
Infinitus uero id circo.ẽ. potestate.
qđ eũ possis faccremunsinita cõcres¬
cere nõtam̃ ut quolibe actusit numerũ

Expanded text:
quae sunt actu cum potestate, id est quae sunt actu cum potestate, id est quae et actum habent, et aliquando habuerunt potestatem, ut fabricata jam domus, aliquando potuit fabricari, et prius habuit potestatem secundum tempus, postea vero actum; sed natura actus prior est potestate. Ars vero ipsa actum cogitatione praecipit, formamque domus prius sibi ipsa designat et efficit; quare natura actus prior est potestate, potestas actu prior est tempore. Alia vero sunt, inquit, quae actu quidem nunquam sunt, semper autem sunt potestate, ut numerus infinitus quidem est, quod cum semper in infinitum possis augere, sed actu infinitus non est. Quemcunque enim numerum sumpseris, actu finitus est; quemlibet enim dicas numerum, finita illum numerositas necesse est complectatur, ut decem vel centum. Infinitus vero idcirco est potestate, quod eum possis facere in infinitum concrescere, non tamen ut quilibet ac
Abbreviated transcription (Latin):
Patet inquit acliquet omĩa q cũq
actum. Im̃ eni ignis exneces sitate
calidus .c̃. actu quoq semꝑ ẽ calidus
quocirca. si qua sempit̃na sunt. omini¬
bus q̃ non sunt sempit̃na superioras
etiam eciam ea quȩ semꝑ actusunt
hisq: sunt potestate priora sunt hoꝵ
autem omniũ dinisionẽ facit. Sunt
enon inquit alia quidẽ pt̃ potestatẽ
actutantũ ut sol ñ potestate moue¬
tur. sed actu. Et illam mouendipo¬
testatẽ hab& q̃ non .ẽ. quidẽ sed cẽ
potest: sed actum hab& solũ. A pa¬
testate uero quȩ p̃t̃ actũ sola cẽ re¬
Slinquit᷑. Primȩ eciã substantiae actu¬
s quidẽ sunt. numquã uero potestate
Primas aut̃ substantias dicit . diuinas
scilice et sempit̃nas. non eas quas
in p̃dicatnentis primas cẽ mos trauit
id .ẽ. indiuiduas. Tunc enim deislo¬
quebatur primis. quac nobis primȩ
sunt Nunc dehus : quae natura sunt
p̾rimȩ quȩ diuinȩ sunt scilicet &
sempiternȩ : Aliae uero ait sunt

Expanded text:
Patet, inquit, ac liquet omnia quaecunque actum. Quoniam enim ignis ex necessitate calidus est, actu quoque semper calidus est. Quocirca si quae sempiterna sunt omnibus quae non sunt sempiterna priora sunt, etiam ea quae semper actu sunt, his quae sunt potestate priora sunt. Horum autem omnium divisionem facit: sunt enim, inquit, alia quidem praeter potestatem, actu tantum, ut sol non potestate movetur, sed actu, et illam movendi potestatem non habet, quae non est quidem, sed esse potest, sed actum habet solum, a potestate vero quae praeter actum solet esse, relinquitur. Primae etiam substantiae actu quidem sunt, nunquam vero potestate, primas autem substantias dicit, divinas scilicet et sempiternas, non eas quas in praedicamentis primas esse monstravit, id est individuas. Tunc enim de his loquebatur primis, quae nobis primae sunt, nunc de his quae natura sunt primae, quae divinae sunt scilicet et sempiternae. Alia vero, ait, sunt
Abbreviated transcription (Latin):
quae .ẽ. possibile eẽ sic eã qua e ẽ ñ possi¬
bile eẽ sequae ret᷑ nec esse ẽe Sed hocin¬
cõueniens ẽ quare qm̃haec illã ñ sequit᷑ cõ¬
traria ipsius sequit᷑. Cõtraria nãq ẽ ei quae
proponit Necesse ẽ
esse:
illã quae dicit neces se. ẽ. ñ. eẽ. Eodem quo¬
q. modo et ineo qđ ẽ possibile nõ ẽẽ cuius ẽ.
cõtradiccio nõ possibi lenõ ẽe. qđ a risto¬
teleieticuit: Sequi t᷑ nã quae eã quae.ẽ. pos¬
sibile ẽ . ñ eẽ. ilia quae dicit nõ necesse ẽ
nõ ẽẽ. Sed negationẽ eã quae ẽ. nõpos sibile

Expanded text:
possibile esse, sequeretur necesse esse; sed hoc inconveniens est. Quare quoniam haec illam non sequitur, contraria ipsius sequetur, contraria namque est ei quae proponit, necesse est esse, illa quae dicit, necesse est non esse. Eodem quoque modo et in eo quod est possibile non esse, cujus est contradictio non possibile non esse, quod Aristoteles reticuit. Sequitur namque eam quae est, possibile est non esse, illa quae dicit, non necesse est non esse, sed nega
Abbreviated transcription (Latin):
Hamsiecesaria sunt eaq seꝑ actu sunt.
q aut̃ semꝑ actusunt sempitna sunt
sempit̃na uero rerũ omniũ principia
sunt. recte miciũ quoq: speculandi
q̃ arum ꝓposicionũ consequentia sit
ex hissumenius quae sunt necessa¬
riae & ꝓpt̃ has ex necessaria t negatio¬
mib id .ẽ. ex n necessario. Constat
igitur a netessario harũ consequentiã
inueniendi. sum̃da ẽẽ. principra.
Illȩ enim id .ẽ. possibile et̃ .e
sarium & non neces sarium uelut inna¬
tura ipsa p̃cedens. subsequuntur atq
ideo ait. ETaLIA IDEM POSSINILE. EẼ. ET
auentia. COrSIOERARE OΡORT&
oc .ẽ. ita hãet considerarq debent.

Expanded text:
nam si necessaria sunt ea quae semper actu sunt, nam si necessaria sunt ea quae semper actu sunt, quae autem semper actu sunt sempiterna sunt, sempiterna vero rerum omnium principia sunt, recte initium quoque speculandi, quae harum propositionum consequentia sit, ex his sumemus quae sunt necessariae, et propter has ex necessarii negationibus, id est ex non necessario. Constat igitur a necessario et non necessario harum consequentias inveniendi sumenda esse principia. Illae enim, id est possibile esse et sarium et non necessarium, velut in natura ipsa praecedentes subsequuntur. Atque ideo ait: Et alia, id est possibile esse, et quentia considerare oportet. Hoc est, ita ha
Abbreviated transcription (Latin):
SALESEQUITUR. IILIQUOO Ẽ EX
HNECESSITATE ESSE CONSEQUENS¬
SEDNON OMNINO
Qm̃ semꝑ inquit speciem sequitͥ genus.
& partẽ suã sequitur uniuer salitas.
Sienĩ homo ẽ animal. ẽ. id ẽ. sipars
& specios .ẽ. uniuer salitatem et genus
ec̃. necesse . ẽ. qđ siita ẽ. sequit᷑ scilic&
eã ꝓpositionem quae dic it necesse. ee.
ill a propositio quaedicit possibile. ẽẽ.
eiquȩ consentit. sed ñ ominis significatio
possibilitatis sequic᷑ necessariũ. Illa enin
quȩ ita possunt ut non sint quidẽ . eẽ. ta¬
m̃ possint. Nulla racione denecena¬
rop̃dicantur. Necessariũ. nõ modo
sed non omnino. et enim de necesa¬
rio qđ iã .ẽ. non potest illut possibile
poterit. ETEST QUIDEMPORTASSE
COrISFQUENTIA. CONSIDER ARE
tasse harum ꝓposicionũ consequencias
biueniendi siquis primo loco necessa¬
rium ponat. & non necessariũ. secundo
uero loco possibile. ẽẽ & cetera. Natura¬
lit̃ erum id qđ necessariũ ẽ pruis ẽ

Expanded text:
sale sequitur, illud quod ex necessitate est sequsedQuoniam semper, inquit, speciem sequitur genus, et partem suam sequitur universalitas. Si enim homo est, animal est, id est si pars et species est, universalitatem et genus esse necesse est. Quod si ita est, sequitur scilicet eam propositionem quae dicit necesse esse, illa propositio quae dicit possibile esse eique consentit, sed non omnis significatio possibilitatis sequitur necessarium. Illa enim quae ita possunt, ut non sint quidem, esse tamen possint, nulla ratione de necessario praedicantur. Necessarium vero non modo sed non omnino. Etenim de necessario quod jam est, non potest illud possibile poterit. Et est quidem fortasse consequentia considerare oportet. tasse harum propositionum consequentias inveniendi. Si quis primo in loco necessarium ponat, et non necessarium, secundo vero in loco possibile esse et caetera, naturaliter enim id quod necessarium est prius est,
Abbreviated transcription (Latin):
doꝵ opposicionib: disputabant᷑. ad
cõsequentias uenit. hoc eñĩ dicit q
ꝓpositiones supͣ dictorũ modorũ
quas ꝓpositiones cõsecunt᷑ quibus¬
que cõsentiunt: nosaut̃ exhis
quatuor fecimꝰ ordines et
consequentias proposit io¬
nũ sub una serie disposuimus.
hȩc aut̃ prius Notans
quid ab aristotele dicatur
facilius le¬
ctor intel¬
legit.
Superius aut̃ descriptas cõsequen¬
tias. ipsedis ponit: nobis aut̃ redden¬
da ẽ breuiterratio. curhae ꝓpositio¬
nes sese inuicẽ cõsequant᷑ qđ possi¬
bile. ẽ. eẽ. cõtingit aliquando ut

Expanded text:
dorum oppositionibus disputabantur, ad consequentias venit. Hoc enim dicit, quae propositiones supradictorum modorum, quas propositiones consequuntur quibusque consentiunt. Nos autem ex his quatuor fecimus ordines, et consequentias propositionum sub una serie disposuimus; haec autem prius nota sint, ut quid ab Aristotele dicatur, facilius lector intelligat.Superius autem descriptas consequentias ipse disponit: nobis autem reddenda est breviter ratio, cur hae propositiones sese invicem consequantur, quod possibile est esse, contingit aliquando ut
Abbreviated transcription (Latin):
et negationegationẽ : sed adfirmationẽ
negationes negatio ñe u ad firmationes
qđ ad supra scriptã discriptio nẽ reuerten¬
tibus planius liquet. Sensus erga. hic
ẽ. ordo autem series que sermonũ. sese
in cõtrarium ductae. sed cõuersim
utfirmatio negationẽ negatios equa¬
t᷑ affirmationẽ. Huiuscalis ratiore d¬
dit᷑ Illudeim qđ ẽ possibile ẽẽ scili¬
cet qđ affirmatio ẽ negationẽ impos¬
Negatio ut ropossibilis. affirmationẽ¬

Expanded text:
 sed affirmationem negationes, negationem vero affirmationes, quod ad supradictam descriptionem revertentibus planius liquet; sensus ergo hic est. Ordo autem seriesque sermonum sese in contrarium ductae, sed conversim, ut affirmatio negationem, negatio sequatur affirmationem. Hujus talis ratio redditur: illud enim quod est possibile esse, scilicet quod affirmatio est, negationem imposnegatio, ut primam affirmatione
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ. Pos sunt enim utreq: in eodemsimul
uere inueniri. Nã qm̃ nec es se . ẽ. ñ ẽe.
ignẽ frigidũ ñ necesse. ẽ eẽ ignem
fridũ : Quo circahae cõtradictoriae ñ sunt :
set ẽ. cõtradictoria ea quae dic it neces¬
se. ẽ. ñ ẽẽ ei quae dicit necesse ẽ. esse
Quae necesse. ẽ. ẽẽ. cõtra diccio ẽ. n
qua e ꝓponit᷑ ñ necesse ẽ ee. Quareco¬
tradictionẽ quae dicit pos sibile. ẽ.

Expanded text:
ul verae inveniri, nam quoniam necesse est non esse ignem frigidum, non necesse est esse ignem frigidum. Quocirca hae contradictoriae non sunt, sed est contraria ea quae dicit, necesse est non esse, ei quae dicit, necesse est esse; quae necesse est esse, contradictio est ejus quae ponit, non necesse est esse; quare contradictionem ejus quae dicit
Abbreviated transcription (Latin):
id .ẽ. posse cẽ et posse non et̃. Quod enim
possibile ẽ. eẽ idempossibile ẽ nẽẽ. Quod
si noquae necesse. eẽ. nec necesse ñ . eẽ. pro¬
posicio eam quae .ẽ possibile cẽ conse¬
quitur. relinquitur. ut illa ei consenciat
quaedicit. Non ne cessariũ ẽ : ñ cc̃
Haec enim sequitur eam quae proponit᷑
possibile ẽ eẽ. quic quid enim
possibile ẽ esse. Non ne cesse ẽ non esse
Vt qm̃ hominem possibile ẽ. ambulare.
non .ẽ. necesse non ambulare. Hoc ENΩA
UERUMT̃ IN OUID. ET DEEO EUOD.t̃. nt¬
ctsst esSt non tssi Id .ẽ. haec enĩ
proposicio quae dicit ñ necesse. et̃ . ñ. eẽ.

Expanded text:
et posse non esse; quod enim possibile est esse, idem possibile est non esse; quod si neque necesse est esse, nec necesse non esse propositio, eam quae est possibile esse consequetur, relinquitur ut illa ei consentiat quae dicit, non necessarium est non esse. Haec enim sequitur eam quae proponit, possibile est esse. Quidquid enim possibile est esse, non necesse est non esse, ut quoniam hominem possibile est ambulare, non est necesse non ambulare. Hoc enim verum est, inquit, et de eo quod est necesse est non esse, id est haec enim propositio quae dic
Abbreviated transcription (Latin):
qđ aut̃ ficri non potest impos sibile ẽ. ut fiat
quod igitur necesse ẽ non esse in possibile
est esse. iIII. Quartus eciã ordo.
hocmodo ẽ. quod non possibile ẽ. non
eẽ. fieri non potest ut nonsit. Quod fie¬
ri ñ potest ut nonsit n contoigit ñ eẽ¬

Expanded text:
d autem fieri non potest, impossibile est ut fiat, quod igitur necesse est, non esse impossibile est esse. Quartus etiam ordo hoc modo est: quod non possibile est non esse, fieri non potest ut non sit; quod fieri non potest ut non sit, non contingit non e
Abbreviated transcription (Latin):
nõ ẽ impossibile ut nõsit : Sa qđ nõ
ẽ. impossibile ñ ẽt̃ nõ id circo iã illut
nõ ẽẽ necesse est hodie enuĩ pluuiã nõ
eẽ . ñ ẽ. impossibile. Potest eñi ec̃ s& ñ
id circo ex necessitate hodie ñ pluit.
quare qđ ñ ẽ impossibile ñ eẽ . ñ ẽ ne¬
cessariũ nõ ẽe & sccunđ quidẽ ordo
sese sic ab&. nudic ad terciũ transeamꝰ:
Quod nõpossibile ẽ esse hoc fierinõ
potest qđ aut̃ fierinõ potest. ut ali¬
quando sit ñ cõtingit : Quod ergo nõ
possibile .ẽ. eẽ. Hoẽ nõ cõtingit esse.
Sa qđ nõ cõtingit. ec̃ nec esse ẽ. ut
ñ sit qđ Nunquã cõtingit nũquã
et̃ potest. Quod nũquã eẽ potest. ne¬
cesse .ẽ. nõ esse. Quod igitur nõ cõcin¬
git. et̃. id necerse .c̃. nonꝰ eẽ. Sed qđ

Expanded text:
non est impossibile ut sit, sed quod non est impossibile non esse, non idcirco illud jam non esse necesse est; hodie enim pluviam non esse non est impossibile. Potest enim esse, sed non idcirco ex necessitate hodie non pluet; quare quod non est impossibile non esse, non est necessarium non esse, et secundus quidem ordo sese quod non possibile est esse, hoc fieri non potest, quod autem fieri non potest, ut aliquando sit, non contingit, quod ergo non possibile est esse, idem non contingit esse; sed quod non contingit esse, necesse est ut non sit, quod nunquam contingit, nunquam esse potest, quod nunquam esse potest, necesse est non esse; quod non igitur contingit esse, idem necesse est non e
Abbreviated transcription (Latin):
quae di c̃necesse . ẽ. eẽ quae ẽ. scilic et
necesse ẽ eẽ . Hoceim ẽ. cõtradictio
necessearie affirmationis : Nequae enim
dic ipotest cõsentire ꝓpositiones quae di¬
cunt ñ possibile .ẽ. eẽ et nec esse. ẽ. ẽẽ
Sed huius contraria sequit᷑ nã quae eãq
ẽ. ñ possibile. ẽ. eẽ . Illa quaedicit ne¬

Expanded text:
e, quae est scilicet, necesse est esse; haec enim est contradictio necessariae affirmationis, neque enim dici potest consentire propositiones quae dicunt, non possibile est esse, et necesse est esse, sed hujus contraria sequitur, namque eam quae est, non possibile est esse. illa quae dicit, ne
Abbreviated transcription (Latin):
Axx imus ei qđ ẽ. neces sariũ ẽẽ cosenti¬
r illã propositionẽ quae dicit possibile.
sentit et conuenit illa propositio quaedic̃
Non impossibile ẽe hoc uo id ẽ. qđ dict nõ
impos sibile ẽe sequit᷑ id qđ ꝓponimꝰñ neces

Expanded text:
Dicimus ei quod est necessarium esse consentire illam propositionem quae dicit possibile sentit et convenit illa propositio quae dicit non impossibile esse, hoc vero illud quod dicitur non impossibile esse sequ
Abbreviated transcription (Latin):
possibilis cõtradictionẽ. sed ẽiqua tꝰ
nec es sariũ p̃dicat cõtradictionis cõ¬
traria ea cõsentit possibilis ꝓpositionis
cõtradictioni. Prius aũt disponamus
quae sunt cõtradictoriae quae ue cõ¬
trariatꝰ : Eius ei quas dicit necesseẽ.

Expanded text:
possibilis contradictionem, sed ejus quae possibilis contradictionem, sed ejus quae necessarium praedicat contradictionis contraria ea consentit possibilis propositionis contradictioni; prius autem disponamus quae sunt contradictoriae, quaeve contrariae, ejus enim quae dicit necesse est
Abbreviated transcription (Latin):
biliũ cõsequenen iodictũ ẽ nunc deneces¬
sariu impos sibilis cõsequentia tractat
NICESSARIUMUIRO QVEEABRODV
qđ dicit huuis modi ẽ. in hisꝓposicio¬
nib quae erant impossibilis et ñ impos¬
sibilis cõueniebat nõ possibile ei qđ ẽ.
inpos sibile et possibile. cõsentiebatei
qđ ẽ ñ impos sibile cõtradictionẽscili¬
cet impos sibiles cõtradictio ñ possibi¬
lis sequaebat᷑ ordine cõuerso. In hisaũt
qđ necessariũ p̃dicant. uel affirmatiue
uel negatiue. quas et sequutur possibi¬
lẽꝓpositionẽ et eius quae possibili¬
ñ cõsentit. Cõtradictioñ sequitur cõtra¬
dictionẽ possibilis. sed pocius cõtraria:
Nec essarias uonunc pno posicio nesdico
quctã et si ñ significent nec essitatẽ tam̃
siue affirmatiue si ue negatiue neces¬
sarium p̃dicant. Sensusergo hic ẽ si
qua ex his quae neces sariump̃dicant c̃õ¬
sentit possibili ꝓpositionꝑ eius quaene¬
ces saniũ p̃dicat cõtradiccio ñ sequit᷑

Expanded text:
bilium consequentia dictum est. Nunc de necessarii et possibilis consequentia tractat. Necessarium vero quemadmodum  dicit hujusmodi est: in his propositionibus quae erant impossibilis et non impossibilis, conveniebat non possibile ei quod est impossibile, et possibile consentiebat ei quod est non impossibile, contradictionem scilicet impossibilis contradictio non possibilis sequebatur ordine converso; in his autem quae necessarium praedicant vel affirmative vel negative, et sequuntur possibilem propositionem ejus-quae possibili consentit, contradictio non sequitur contradictionem possibilis, sed potius contraria; necessarias vero nunc propositiones dico, quae tametsi non significent necessitatem, tamen sive affirmative, sive negative necessarium praedicant; sensus ergo hic est, si qua ex his quae necessarium praedicant consentit possibili propositioni, ejus quae necessarium praedicat, contradictio non sequitur
Abbreviated transcription (Latin):
ommune ẽ autem generi et dif¬
ferentiae continentiae specierũ.
continet enim. et differentiae spe¬
cies. et sinonomnes quod genera
Rationale enim etiam si non con¬
tinet ea quae sunt in rationalia. ut
genus que madmodum animal. sed
continet hominem et dicimus
quaesunt species. et quaecumq p̃¬
dicantur. de genere ut genus. et
dehis quae sub ipso sunt speciebus
p̃dicantur. Quaeq de differentia
p̃dicantur ut differentiae. et de
ea quaeexipsaẽ specie p̃dicabuntur.
Nam cumgenus sit animal non solũ
de eo p̃dicatur ut genus substantia
et animatum. sed etiam dehis quȩ
sunt subanimalis specieb omnib
p̃dicantur. haec usq ad indiuidua
cumꝙ sit differentia rationalis p̃¬
dicatur deea. ut differentia. id qđ ẽ
ratione ut non solum de eo quod ẽ.
rationale. sed etam dehis quae sunt. sed
rationabilid speciebus praedicabitur
Ratione uti commune autem .ẽ et
perempto genere uel differentia simul
perimi quae subipsi sunt quemad mo¬

Expanded text:
ommune est autem generi et differentiae continentia specierum; continet enim et differentia species, etsi non omnes quot genera; rationale enim, etiam si non continet ea quae sunt inrationabilia ut genus quemadmodum animal, sed continet hominem et deum quae sunt species. Et quaecumque praedicantur de genere ut genus, et de his quae sub ipso sunt speciebus praedicantur; quaeque de differentia praedicantur ut differentiae, et de ea quae ex ipsa est specie praedicabuntur. Nam, cum sit genus animal, non solum de eo praedicantur ut genus substantia et animatum, sed etiam de his quae sunt sub animali speciebus omnibus praedicantur haec usque ad individua; cumque sit differentia rationalis, praedicatur de ea ut differentia id quod est “ratione uti”, non solum de eo quod est rationale, sed etiam de his quae sunt sub rationali speciebus praedicabitur “ratione uti”. Commune autem est et perempto genere vel differentia simul perimi quae sub ipsis sunt; quemadmo
Abbreviated transcription (Latin):
Pro prium autem differentiȩ
quidemẽ in eo quod quale
sit p̃dicari. speciei uero in eo
quod quidẽ Nam et si homo
uelut qualitas accipiatur non
sic simpliciter erit qualitas.
sed secundum id quod generi
aduenientes differentiae eam
constituerunt amolius diffe¬
rentia quidem in plurib sepe
spetieb consideratur quem ad mo¬
dum quadrupes in plurib anima¬
lib specie differentib species uero in
solis his quae subspetie sunt in diui¬
duisẽ amplius differentia. prima
ẽ ab eospecie quaeẽ scđm ipsã. simul
enim ab latum rationale interimit
hominem homo uero interemptus
non aufert rationale cum sit am
plius difserentia quidem componi¬
turcum alia differentia. Ratio¬
naleenim et mortale compositumẽ
in substantia hominis. speciesue¬
ro specier non componitur ut
gignat aliquam aliam speciem
quidamenim equus cuidamasino
ꝑmisceretur admuli generationẽ
Equus enim simpliciter asi no
num quam conueniens perficiet
mulum

Expanded text:
Proprium autem differentiae quidem est in eo quod quale sit praedicari, speciei uero in eo quod quid est : nam et si homo uelut qualitas accipiatur, non sim- pliciter erit qualitas, sed secundum id quod generi aduenientes differentiae eam constituerunt. amplius differentia quidem in pluribus saepe speciebus con- sideratur, quemadmodum quadrupes in pluribus ani- malibus specie differentibus, species uero in solis his quae sub specie sunt indiuiduis est. amplius diffe- rentia prima eat ab ea specie quae est secundum ipsam; simul enim ablatura rationale interimit homi- nem, homo uero interemptus non aufert rationale, cum sit deus. amplius differentia quidem componitur cum alia differentia — rationale enim et mortale compositum est in substantia hominis —, species uero speciei non componitur, ut gignat aliam aliquam speciem; qui- dam enim | equus cuidam asino permiscetur ad muli generationem, equus autem simpliciter asino num- quam conueniens perficiet mulum
Abbreviated transcription (Latin):
ET SEE TI EI
enus autem & species. commune
quidem habent deplurib quem¬
ad modum dictumẽ p̃dicari sumatur
autem & species ut species. et non etã
ut genus sisuerit idem specus et genꝰ
commune autem hisẽ. et propria
cẽeorum de quib: p̃dicantur. & totum
quidda meẽ utrumq
BE PRO ERIIS GENERIS
EI S P E CIEI

Expanded text:
ET SPECIEI Genus autem et species commune quidem habent de pluribus quemadmodum dictum est praedicari; sumatur autem species ut species et non etiam ut genus, si fuerit idem species et genus. Commune autem his est et priora esse eorum de quibus praedicantur et totum quiddam esse utrumque. DE PROPRIIS GENERIS ET SPECIEI
Abbreviated transcription (Latin):
assecuti cũ nobis themisti nr̃i memoria
egregii phi losophi magistoriũ non de es¬
s&. ad utilitatẽ tuam de greco in latinũ
conuertimus scilic& ut ex his quo que
bonã frugem studii a nobis ꝓfecti sus¬
cipias. site non dissimilem nr̃i aliarum re¬
rũ quae labricȩ atque in anes sunt cupi¬
ditas retenta uerit. Nichil namq ommi¬
simus in hoc libro. qđ poss& aut delectare
iam doctos aut in doctos manifestius eru¬
dire

Expanded text:
assecuti, cum nobis Themistii nostra memoria assecuti, cum nobis Themistii nostra memoria cgregii philosophi magisterium non deesset, ad utilitatem tuam de graeco in latinum conuertimus, scilicet ut ex his quoque bonam frugem studii a nobis profecti suscipias si te non, dissimilem nostri, aliarum rerum quae lubricae atque inanes sunt cupiditas retentauerit; nihil namque omisimus in hoc libro quod posset aut delectare iam doctos aut indoctos manifestius erudire
Abbreviated transcription (Latin):
quam detraxeras reddidisti. Id que quantita¬
tis eẽ non qualitatis. & immutationi potius quã
cõmutationi tribuitur. eoque ase plurimam
modis tribus aut materia. aut opere. aut
ut roque. Materia. si sint anuli similes duo.
unus que sit aureus. alter argenteus : Opere.
si ex auro dissimiles anuli fabricentur. Utro¬
que si anulus sit aureus & stilus argenteus.
Clar& igitur has immutationis species. nec ma¬
teria sibi. nec opere. nec utroque coniungi
A deo autẽ seiunctae sunt. ut earũ non nullȩ.
etiã sibi contrariae uideantur. Quis enim
dubit& genẽsis sthoran. id est or tui. inte¬
ritũ eẽ contrarium. augmento minutionem :
ipa quo que cõmitatio siue qualitatis. siue
loci lic& non ex eodẽ specierũ numero ta¬
men habent qđ sibi contrariũ eẽ uideatur
Nã cõmutatio qualitatis ẽ. cũ ex albo fit
ali quid nigrũ. uel albũ denigro. quae sibi
haec sunt fili karissime quȩ iugi labore

Expanded text:
quam detraxeras reddidisti; idque quantitaquam detraxeras reddidisti; idque quantitatis est, non qualitatis, et immutationi potius quam commutationi tribuitur, eoque a se plurimummodis tribus, aut materia aut opere aut utroque: materia, si sint anuli similes duo unusque sit aureus alter argenteus; opere, si ex auro dissimiles anuli fabricentur; utroque, si anulus sit aureus et stilus argenteus. Cap. 175. Claret igitur has immutationis species nec materia sibi nec opere nec utroque coniungi; adeo autem seiunctae sunt ut earum nonnullae etiam sibi contrariae uideantur. Quis enim dubitet genevsei fqoravn id est ortui interitum esse contrarium, augmento imminutionem? Ipsa quoque commutatio siue qualitatis siue loci, licet non ex eodem specierum numero, tamen habent quod sibi contrarium uideatur; nam commutatio qualitatis est cum ex albo fit aliquid nigrum uel album de nigro quae sibi . Cap. 176. Haec sunt, fili carissime, quae iugi labore
Abbreviated transcription (Latin):
parũ docte intellegenti. qualitatis cõmuta¬
tio id est aliusis. etiã ceteris existentibus
fieri uideatur. ut cũ nascitur aliquid aut
interit. aut crescit. aut minuit᷑. tune facta
dicatur etiã cõmutatio. Sed id falsũ ratio
doc&. Nam quae crescunt aut minuuntur.
quantitate immutantur. non cõmutantur qua
litate. Cõmutatio enĩ ꝓprie qualitatis ẽ Memi¬
nisse aut̃ nos oport&. aliud eẽ immutationẽ.
aliud cõmutationem. Nãque immutatio genꝰ
est. cõmutatio species subiecta motui. qu ẽ im¬
mutationis speciem diximus. denique ut hoꝵ
sit mani festa discretio. geo metricũ ponamꝰ ex¬
emplum. Si tetragonũ maius qđ intra depie¬
tum est currentibus ꝑ mediũ lineis in breuia
tetragona partiaris. ei que post unum breue
te tragonũ detrahas. minuisti te tragonũ maius
At si detracti loco addas gnomonem qui emi¬
ercli specie ponitur . plus tetragono maiori

Expanded text:
parum docte intelligenti, qualitatis commutaparum docte intelligenti, qualitatis commutatio, id est ἀλλοίωσις, etiam caeteris existentibus fieri videatur, ut cum nascitur aliquid, aut interit, aut crescit, aut minuitur, tunc facta dicatur etiam commutatio. Sed id falsum ratio docet: nam quae crescunt aut minuuntur, qulitate commutatio enim proprie qualitatis est; meminisse autem nos oportet alind esse immutationem, aliud commutationem; namque immutatio genus est, commutatio species subiecta motui quem immutationis speciem diximus. Cap. 173. Denique, ut horum sit manifesta discretio, geometricum ponamus exemplum: si tetragonum maius, quod intra depictum est currentibus per medium lineis, in breuia tetragona partiaris eique, post, unum breue tetragonum detrallas, minuisti tetragonum maius; at si detracti loco addas gnomonem, qui hemicycli specie ponitur, plus tetragono maiori
Abbreviated transcription (Latin):
greci dixer̃. aut ex subiecto in subiectũ ut est
motus qui grece quine sis dicitur. sed & ipse
motus tres species hab&. incrementũ. in¬
minutionẽ. cõmutationẽ qualitatis si ueloci
Haec agrecis. auxesis. mẽ ioses. alr iusis.
siue forandicta sunt. Nãq cõmutationẽ circa
locũ foran dici uoluerunt quã nos quoque
trans gressionẽ maluimus dicere. secuti docto
quasi discrepantes ab eo libro qui cathegoria¬
rũ dicitur. diligenti ex aminatione digessi¬
mus. ipse quoq aristoteles in naturaliũ li¬
bris exposuit. Incathegoriis autẽ secutus do¬
cendi conpendiũ. speciem ꝓgenere id est mo¬
tũ ꝓ immutatione non dubitauit assumere.
ut motui dicer& quasi generi sex species eẽ
sub iectas. Genesif. p̃storan. auxesin.
meiosin. aliusin. cata ton topon. metabolen.
Hȩc nos latino sermone. ortum diximus. in¬
trans gressionẽ uł loci hae sex species om̃i
a se ratione discretȩ sunt. Ni forte cuiquã

Expanded text:
Graeci dixerunt, aut ex subiecto in subiectum ut est Graeci dixerunt, aut ex subiecto in subiectum ut est motus qui graece kivnhsi" dicitur. Sed et ipse motus tres species habet, incrementum, imminutionem, commutationem qualitatis siue loci haec a Graecis auxhsi", meivwsi", ailloivwsi" siue forav dicta sunt; namque commutationem circa locum foravn dici uoluerunt, quam nos quoque 'transgressionem' maluimus dicere secuti doctorquasi discrepantes ab eo libro qui Categoriarum dicitur, diligenti examinatione digessimus, ipse quoque Aristoteles in naturalium libris exposuit, in Categoriis autem, secutus docendi compendium, speciem pro genere, id est motum pro immutatione non dubitauit assumere, ut motui diceret, quasi generi, sex species esse subiectas, gevnesin, fqopavn, auxhsin, meivwsin, ailloivwsin, kata; to;n tovpon metabolhvn haec nos latino sermone 'ortum' diximus, 'intransgressionem loci. Hae sex species omni a se ratione discretae sunt: nisi forte cuiquam
Abbreviated transcription (Latin):
tractaremus. id esse ad aliquid diximus
qđ pender& ex altero . uideamur nunc
contra superius definita tractare. om̃a
nãq ad aliquid dicta dici exaltero non
ẽẽ ex altero disputauimus. Nec ullus er¬
ror est. siquis uerboꝵ nr̃oꝵ pondera di li
deantur eẽ natura. sed specie discernun¬
tur. Neq uero sibi in eo qđ dicuntur ali¬
quid prȩstant. ut est animal idem genꝰ ẽ
sed species longe discreta. Nec uero aut aqua¬
tile quicquã pedestri tribuit ut sit. aut uo¬
latili pedestre aut omnino aliud alteri in eo
qđ est ullã substantiã sumministrat. nul¬
lũq alteri aliud prius ẽ. sed simul omnia
ab animali idest ab uno genere orta nascun
mnis immutatio quȩ mẽ tabole
grece ẽ. fit modis tribus. Aut ex non subiecto
in sub iectum. ut est ortus uł natiuitas. quã gre¬
ci genesim uocant. aut ex subiecto in non subiec¬
tũ. ut est interitus uł corruptio. quã p̾toran

Expanded text:
tractaremus, id esse ad aliquid diximus tractaremus, id esse ad aliquid diximus quod penderet ex altero, uideamur nunc contra superius definita tractare; omnia namque ad aliquid dicta dici ex altero, non esse ex altero, disputauimus; nec ullus error est si quis uerborum nostrorum pondera diligedentur esse natura, sed specie discernuntur, neque uero sibi, in eo quod dicuntur, aliquid praestant; ut est animal, idem genus est sed species longe discreta. Nec uero aut uolatile quidquam pedestri tribuit ut sit aut uolatili pedestre aut omnino aliud alteri in eo quod est ullam substantiam subministrat, nullumque alteri aliud prius est, sed simul omnia ab animali id est ab uno genere orta nascuntmnis immutatio quae metabolhv graece est fit modis tribus: aut ex non subiecto in subiectum ut est ortusueluatiuitas quam Graeci gevnesin uocant, aut ex subiecto in non subiectum ut est interitus uel corruptio quam fqopavn
Abbreviated transcription (Latin):
uerũ ita utrũq inse conuertitus.
hoc ẽ & hominis uerã definitionẽ eẽ
& definitionis hominẽ uerũ. Sed qm̃
definitio uera ẽẽ non poterat nisi prius
natura hominis apparer&. idcirco ex
his duob quae insem& conuertidiximꝰ
homo prioris locũ ten&. cuius extan¬
tia definitionis suȩ exprimit ueritatẽ¬
ꝓprietatẽ uerbi quosimul ẽẽ quȩ¬
dã dicimus exprimamus. Ratio enĩ
uidetur exigere ut post prioris trac¬
tatũ dehis disputetur quȩ simul eẽ
firmantur. Simul igitur dicuncur:
tribus modis: Cũ quȩ lib& simul exis¬
tunt uno tẽpore. uł apparent. ita ut
neutrũ de duob uł priussit uł alterũ
consequatur. sed utriq ortus uideatur
raliter simul sunt. Nullũ tam̃ eoꝵ pręs¬
tat alteri. ut uerbi gr̃a. simplũ & duplũ
ponamus. Necesse ẽ simul eẽ naturaliter
Sed neq duplũ facit ut simplũ sit. neq sim¬
plũ efficit duplum. hoc loco confundinos
non oport&. neqm̃ cũ de ad aliquid dictis

Expanded text:
uerum. Ita utrumque in se conuertitur, hoc est et hominis ueram definitionem esse et definitionis hominem uerum. Cap. 166. Sed quoniam definitio uera esse non poterat nisi prius natura hominis appareret, idcirco ex his duobus, quae in semet conuerti diximus, homo prioris locum tenet cuius exstantia definitionis suae exprimit ueritatoprietatem uerbi quo simul esse quaedam dicimus exprimamus. Ratio enim uidetur exigere ut post 'prioris' tractatum de his disputetur quae simul esse firmantur. Simul igitur dicuntur tribus modis ‹...› cum quaelibet simul exsistunt uno tempore uel apparent ita ut neutrum de duobus uel prius sit uel alterum consequatur, sed utriusque ortus uideatur us est cum naturaliter simul sunt, nullum tamen eorum praestat alteri, ut, uerbi gratia, si simplum et duplum ponamus, necesse est simul esse naturaliter, sed neque duplum facit ut simplum sit neque simplum efficit duplum. Hoc loco confundere nos non oportet ne, quoniam, cum de ad aliquid dictis
Abbreviated transcription (Latin):
facit. ut indisciplinis & artibus libera¬
libus inuenimus. Nãq in gramatica
prius ẽ. singularũ discere formas &
nomina litterarum. De hinc sillaba¬
rũ coniunctiones agnoscere. tunc uer¬
boꝵ sumere notionem. Postremus no¬
bis ẽ orationis usus assumendus. Prop¬
ter quẽ cuncta eius quasi prȩcurren¬
tia mẽbra cognoscimꝰ. & in rhetorica
prioris locus similiter collocatur
Nã prius. pro hemiũ dicimus De hinc
narrationẽ. Post depulsionẽ. Tunc con¬
firmationẽ. Postremus epilogus ponitur
his ergo exemplis. tertiũ prioris modũ
sufficiat demons trasse Quartus uero
modus est non multũ ꝓbabilis. & ab ipso
aristo tele imꝓbatus exponitur. cum¬
uł fortuna meliores. uł cautiores pri¬
ores uulgus assol& dicere. sed mea
sententia. uis huius prioris explosi ẽ
hi sunt quattuor eius qđ prius dicitur
modi sed occultior quidã quintus ad¬
iungitur. quotiens ex duobus quȩ in se

Expanded text:
facit, ut in disciplinis et artibus liberafacit, ut in disciplinis et artibus liberalibus inuenimus; namque et in grammatica prius est singularum discere formas et nomina litterarum, dehinc syllabarum coniunctiones agnoscere, tunc uerborum sumere notionem, postremus nobis est orationis usus assumendus propter quem cuncta eius, quasi praecurrentia, membra cognoscimus; et in rhetorica prioris locus similiter collocatur; nam prius prooemium dicimus, dehinc narrationem, post depulsionem, tunc confirmationem, postremus epilogus ponitur. His igitur exemplis tertium prioris modum sufficiat demonstrasse. Cap. 164. Quartus uero modus non multum probabilis et ab ipso Aristotele improbatus exponitur, ut fortuna meliores uel ditiores 'priores' uulgus assolet dicere. Sed, mea sententia, uis huius prioris explosa est. Cap. 165. Hi sunt quattuor eius quod 'prius' dicitur modi; sed occultior guidam quintus adiungitur, quoties ex duobus quae in se
Abbreviated transcription (Latin):
insensibilitatemque quam greci anathessian
uocant Temperantia constituta ẽ. in ter
timiditatem &audatiam. fortitudo: ita
occultum quoddam genus oppositorum
repperit praescrutata ratio ut interdũ
mala malis inueniantur eẽ contraria.
Sed aris toteles harum quatuor specierũ
quae exoppositis ueniunt. propri&ates et
differentias. latius & multis modis ex¬
plicauit. Nos autẽ genus & species po¬
suisse sufficiat. Ne minutioribus occu¬
pati. fastidiũ necessariis afferamus
primus ẽ. cũ dicimus aliquẽ tẽ pore se¬
niorẽ. Secundus modus ẽ. in quo aliquid
nascitur expriore. Sed priore pereun¬
ce secundũ perit. Secundo pereunte.
prius in colome ꝑseuerat. qđ est unũ.
prius naturaliter aduobus. ex eo enĩ.
nascuntur duo. Sed sine uno. duo eẽ
non possunt. sine duobus. status unius
man&. & duob extantibus. eẽ unum
necesse est. Uno uero apparente.
modo ordo quidã prius alteri alterũ

Expanded text:
insensibilitatemque quod Graeci ainaisqhsivan insensibilitatemque quod Graeci ainaisqhsivan uocant temperantia constituta est; inter timiditatem et audaciam, fortitudo. Ita occultum quoddam genus oppositorum repperit perscrutata ratio, ut interdum mala malis inueniantur esse contraria. Cap. 161. Sed Aristoteles harum quattuor specierum quae ex oppositis ueniunt, proprietates et differentias latius et multis modis explicauit; nos autem genus et species posuisse sufficiat ne, minutioribus occupati, fastidium necessariis afferamus.primus est cum dicimus aliquem tempore seniorem; secundus modus est in quo aliquid nascitur ex priore, sed, priore pereunte, secundum perit, secundo pereunte prius incolume perseuerat, ut est unum prius naturaliter a duobus ex eo enim nascuntur duo, sed sine uno duo esse non possunt, sine duobus status unius manet; et duobus exstantibus esse unum necesse est, uno uero apparente dmodo ordo quidam prius alteri alterum
Abbreviated transcription (Latin):
bium putat. aut parum certum. quam rem se¬
quatur aduertat & enimsi eẽt idem caecus
& caecitas. deuno utraque dicerentur
Dicimus autem hominem caecum. sed homo
tio id emest. quod sunt sub affirmatione nega¬
tioneque cadentia: Affirmatio enin siueno¬
gatio ẽ uerbum confirmans aliquid aut negãs
Aliauero sunt quae sub his inueniuntur . ut ẽ
socrates disserit. non disserit socrates
Similiter tamen. omnia sibi habentur opposita
Aliquotiens autemmala malis opponuntur
quotiens contrariorum mediabona sunt. ut
est indigentia & redundantia qͥ aids agnssitũ
eũ diapperpeabolen uocant hisenim duob:
malis sibi oppositis. mediocritas media reperit᷑ .i.
Hanc rationem peripatetici secuti medias¬
uirtutes eẽ dixerunt. ut plusiusto pleonexian
minusiusto minonexian dicerent int̃
quaemala mediam iustitiam locauerunt.
Similiter inter uersutiam. hebitudi nemq
prudentiam posuerunt. inter libi dinem

Expanded text:
bium putat aut parum certum, quid quamque rem sebium putat aut parum certum, quid quamque rem seguatur aduertat; etenim, si esset idem caecus et caecitas, de uno utraque dicerentur; dicimus autem hominenm caecum, sed homo tio idem est quod sunt sub affirmatione negationeque cadentia. Affirmatio enim siue negatio est uerbum confirmans aliquid aut negans; alia uero sunt quae sub his inueniuntur, ut est: Socrates disserit Non disserit Socrates Cap. 160. Similiter tamen omnia sibi habentur opposita. Aliquoties autem mala malis opponuntur, quoties contrariorum media bona sunt, ut est indigentia et redundantia quod Graeci endeian kai; uIperbolhvn uocant; his enim duobus malis sibi oppositis mediocritas media reperitur. Hanc rationem Peripatetici secuti uirtutes medias esse dixerunt ut plus iusto pleonexivan, minus iusto meionexivan dicerent: inter quae mala mediam iustitiam locauerunt. Simiiter inter uersutiam hebetudinemque prudentiam posuerunt; inter libidinem
Abbreviated transcription (Latin):
at illa quibus quidem est medium. sed caroe no¬
mine. nisi hic oppositorum negatione formetur
Sunt haec. iustus & iniustus. Est aliquid in medio
sed nonhab& nomen atque ideo utriusque oppo¬
siti negatio ei uocabulum creat. ut nec iustum
nec iniustum dicamus. id quod est medium .ii.
Nunc ea opposita quae perhabitum. priuatidnẽq
siunt. diligentius retractemus In his namque
obseruari oport&. ut sint utraque in eodem ne¬
gotio in eodem loco. inoportuno tempore in
eodem negotiosunt. caecitaset insio. Inuidendo
enim & non uidendo consistunt haec & in eo¬
dem locosunt. Vtriꝰque namque &caecitati
in his oportunitas temporis quaeritur. Nemo
enim recte caluus dicitur. nisi eo tempore
quo cumcapillos habere debuerit. non habebit.
Nec sinedentib quem Nochoꝵ greciuocant
infantem quisquam poterit dicere eum cui
dentes adhuc aetas parua denegauit. Siqui¬
confundiratio uideatur. quod siquis hocdu¬

Expanded text:
At illa quibus est quidem medium sed caret noAt illa quibus est quidem medium sed caret nomine nisi huic oppositorum negatione formetur, sunt haec, iustus et iniustus. Est aliquid in medio, sed non llabet nomen, atque ideo utriusque oppositi negatio ei uocabulum creat, ut 'nec iustum nec iniustum' dicamus id quod est medium. Cap. 156. Nunc ea opposita quae per habitum priuationemque bunt, diligentius retractemus; in his namque obseruari oportet ut sint utraque in eodem negotio, in eodem loco, in oportuno tempore. In eodem negotio sunt caecitas et uisio in uidendo enim et in non uidendo consistunt; haec et in eodem loco sunt utrique namque et caecitati axime tamen in his oportunitas temporis quaeritur; nemo enim recte caluus dicitur nisi eo tempore quo capillos habere debuerit non habebit; nec sine dentibus quem nwdovn Graeci uocant infantem quisquam poterit dicere eum CUi dentes adhuc aetas parua denegauit; siquiconfundi ratio uideatur. Quod si quis hoc du
Abbreviated transcription (Latin):
ria uero id quod dicuntur ex se habent . neq
alteriusindigent Quis enimmalum boni
dixerit. aut quis bonummali: Hȩc est ergo
harum duarumspecierum. quȩ ex oppositis
ueniunt dilucida & clara diseretio Ipsiuõ
contraria in .III. species diuiduntur Aut enĩ
mediata sunc. id est habentinterse aliquid
medium .ii. aut sine medio .III. Aut ut inqui¬
busdam repperit ratio. habent quidem me¬
dium sed eius uocabulum non apparae. nisi
utriusque oppositi negatione consistat i.
Media taergo suNt. haec album & nigrum
interquȩ quando nascipotest pallidum ł
fuscum cnediata haec opposita dicta suNt
quae uero mediatasunt non necesse ẽ unum
deduob oppositis in corpore repperiri
Sienim nigrum non fuerit. potest et̃ fuscũ
Autsi album defuerit. pallidum poterit
inueniri.ii. Atuero eahis oppositis quȩ mediata
non sunt. unum necesse est accidet deduobus
ut est salus & egritudo. Horum mediumnichil ẽ

Expanded text:
ria uero id quod dicuntur ex se habent neque ria uero id quod dicuntur ex se habent neque alterius indigent quis enim malum boni dixerit aut quis bonum mali?. Cap. 153. Haec est ergo harum duarum specierum quae ex oppositis ueniunt dilucida et clara discretio. Ipsa uero contraria in tres species diuiduntur: aut enim mediata sunt id est habent inter se aliquid medium, aut sine medio, aut -- ut in quibusdam reperit ratio -- habent quidem medium, sed eius uocabulum non apparet nisi utriusque oppositi negatione consistat. Cap. 154. Mediata ergo sunt haec, album et nigrum, inter quae quando nasci potest pallidum uel fuscum, mediata haec opposita dicuntur. Quae uero mediata sunt, non necesse est unum de duobus oppositis in corpore reperiri: si enim nigrum non fuerit, potest esse fuscum, aut, si album defuerit, pallidum poterit inueniri. At uero ex his oppositis quae mediata non sunt, unum necesse est accidere de duobus, ut est salus et aegritudo; horum medium nihil est
Abbreviated transcription (Latin):
niturnamq aliud alteriͥ aut figurã ciꝰca
thaegoriae quae adaliquid dicitur .Ii. Auit
contrariorum modo .iii. aut eorum quorũ
circanos eẽ dicitur uel habitus ł priuatio
Habitum sane hoc loco ex habendo debemꝰ
accipere. non ut in superiorib definiuimus
eẽ habitum affeccionem quandam animi
sempiternam IIII. Quarto modo cumaut
confirmamus aliquid ł negamus ut uerbi
ciusa ab his quae ad aliquid dicuntur ponamꝰ
exemplum .I. Oppositum uidetur duplum
simplo bpater filio .II. Secundũ contrariorum¬
uero exemplumsit : malum bono .III. Eorum
quoque quȩ per habitum & priuationem dicunt᷑:
sit caecitas & uisio .IIII. Illorum arom in quib
est negatio & affirmatio. sit currit. non curnt
discretio uero contrariorum & eorum quȩ
ad aliquid dicuntur. contemplantib manifes¬
taẽ ad aliquid enimdicta desibi oppositis no¬
minantur Simplum namque oppositum du¬
pliest & duplum oppositum simpli Contra¬

Expanded text:
nitur namque aliud alteri; primo, aut figura ejus nitur namque aliud alteri; primo, aut figura ejus categoriae, quae ad aliquid dicitur; secundo, aut contrariorum modo; tertio, aut eorum, quorum circa nos esse dicitur habitus vel privatio habitum sane hoc loco ex habendo debemus accipere, non ut in superioribus definivimus, esse habitum affectionem animi quamdam sempiternam; quarto modo, cum aut confirmamus aliquid, vel negamus: ut verbi causa, ab iis quae ad aliquid dicuntur, ponamus exemplum. Primum oppositum videtur duplum simplo, vel pater filio. Secundum vero contrariorum exemplum sit, malum bono. Tertium eorum quoque quae per habitum et prsit caecitas et uisio; illorum etiam in quibus est negatio et affirmatio, sit 'currit, non currit'. Cap. 152. Discretio uerocontrariorum et eorum quae ad aliquid dicuntur contemplantibus manifesta est; ad aliquid enim dicta de sibi oppositis nominantur simplum namque oppositum dupli est, et duplum oppositum simpli, contra
Abbreviated transcription (Latin):
miserit inquirentibus Sane illud uerbum
multidoctorum respuunt. atque improprie
pro ferri confirmant. cum mulier habere ma¬
ritũ dicitur ł uirua orem ł pater filium ł si¬
lius genitorem. Pro pterea quod asserant non haben
posse quod habeat h abentem. sed rectius diciau¬
tmint esse mulicri uirum. uadremurd. eẽ ł qu¬
patrem filio. eẽ famulis dominum. Si quidem
uerbi huius uim in hocet̃ contendunt ut signi
Tandem quasi magni aequoris freta transgyessi
cathegoriarum numerum terminauimus ut
arbitror non in sua sibiliter doctis sitis uero da¬
re uolentibus discere. sed quaedam restant. quȩ
calcem librihuius nos tangere contradicunt
N amque &incathegoriis singulis decontrarie¬
tate tractatumest cumquȩ reciperet contra¬
rium & quae respueret diceremus. Tamen
quid sit ipsum contrarium nullus ad huctrae
tatus ostendit. & adhuc quaedam uerba re¬
manent quorumuis ac proprietas debeat
explicari Qquad ecausa. ad oppositorum trac

Expanded text:
dimiserit inquirentibus. Sane illud uerbum dimiserit inquirentibus. Sane illud uerbum multi doctorum respuunt atque improprie proferri confirmant, cum mulier habere maritum dicitur uel uir uxorem uel pater filium uel filius genitorem, propterea quod asserunt nihil haberi posse quod habeat habentem; sed rectius dici autumant esse mulieri uirum uel uxorem uiro esse, patrem filio esse, famulis dominum, siquidem uerbi huius uim in hoc esse contendunt ut signif. Cap. 149. Tandem, quasi magni aequoris freta transgressi, categoriarum numerum terminauimus, ut arbitror, non insuasibiliter doctis, satis uero clare uolentibus discere. Sed quacdam restant quae calcem libri huius nos tangere contradicunt; namque et in categoriis singulis de contrarietate tractatum est, cum quae reciperet contrarium et quae respueret diceremus; tamen quid sit ipsum contatus ostendit: et adhuc quaedam verba remanent, quorum vis ac proprietas debeat explicari. Qua de causa ad oppositorum tract
Abbreviated transcription (Latin):
bemus aliquid. ut iustitiam. castitatem ł iniustitã
ł libidinem Secunda. quotiens in corpore habere
aliquid dicimur ut albedinem. nigedinem. uane¬
tatem ł cetera quae perqualitatem corpori in sidunt
Tertia dequalitate descendit Quotiens quatuor
ł quinque pedum habere dicimur longitudinẽ.
quarta cum nron in toto corpore. sed in parte corpo¬
ris aliquid habere firmamur. ut indigito mulum
in pede calceos ł coturnos Quinta species cum nõ
incorpore. sed circa corpus habere aliquid dicimur
ut est uestis. atque indumenta omnia. Seata. quo¬
tiens ipsas partescorporis habere narramur ut
manus. pedes capud. aut reliqua quae sunt in cõ¬
page membrorum Septimus uero locus ẽ. quotiens
far ł uinum uas aliquod habere dicitur Octauus
quos de signato numero comprehendimus extra
quem si quis potuerit inueniro desidiae nostrac
culpanonerit cumphilo sophus ipse liberum di

Expanded text:
bemus aliquid, ut iustitiam, castitatem, uel iniustitiam bemus aliquid, ut iustitiam, castitatem, uel iniustitiam uel libidinem. Secunda quoties in corpore habere aliquid dicimur, ut albedinem, nigredinem, uarietatem, uel caetera quae per qualitatem corpori insidunt. Tertia de quantitate descendit, quoties quattuor uel quingue pedum habere dicimur longitudinem. Quarta cum non in toto corpore sed in parte corporis aliquid habere firmamur, ut in digito anulum, in pede calceos uel cothurnos. Quinta species est cum non in corpore sed circa corpus habere aliquid dicimur, ut est uestis atque indumenta omnia. Sexta quoties ipsas partes corporis habere narramur, ut manus, pedes, caput, aut reliqua quae sunt in compage membrorum. Septimus uero locus est quoties far uel uinum uas aliquod habere dicitur. Octauus quos designato numero comprehendimus; extra quem si quis potuerit inuenire desidiae nostrae culpa non erit, cum philosophus ipse liberum arbitrium