comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ratp̃ib inres nugatorias consũptis. se¬
rius ad dñm redit. ¶ Apud celiumm
scͥptum ẽ ub̃ti apd̾ pronum hĩtantis sic
ut subuna claue tota eius hĩtatioeẽt.
seruus ea m̃te ne recliret ad eum extra
hĩtationem liberti fugit. s intra edes pa¬
eẽ. celius ait. Plane sitalleni custodiam ea
hĩtatio non hũit. ⁊in ea cellalibentus ha¬
bitauit. cui comimine ⁊ ꝓmiscuum płi¬
um cellaꝵ iter est. ccͣ placeie debere. Ce¬
lius ait. ⁊ labeo ꝓbat. It celuis ait. Ser¬
uum in ꝓuintiam nussũ ad nõ: cum eũ
mortuũ eẽ ⁊ testam̃to seliberum relictum
audisset. ⁊ in eadem oftõ ꝑmausisset. tm̃¬
ꝗt q ꝓlibo segerere cepiss hunc nõesse
fugitusi. nec tnͣmentiendose liberum
inquit fugituꝑs eẽ cep̃. cui sine fuge cõ¬
sçilio id fecit. ¶ Quod aiunt ediles nox¬
a souitus non sit. sic intelligend̾ ẽ ut ñ ħ
debeat ꝓnuntiari. nullam eum noxam d¬

Expanded text:
temporibus in res nugatorias consutemporibus in res nugatorias consurius domum redit. Apud Caelium scriptum est: liberti apud patronum habitantis sic, ut sub una clave tota eius habitatio esset, servus ea mente, ne rediret ad eum, extra habitationem liberti fuit, sed intra aedes pagitivum Caelius ait. plane si talem custodiam ea habitatio non habuit et in ea cella libertus habitavit, cui commune et promiscuum plurium cellarum iter est, contra placere debere Caelius ait et Labeo probat. Idem Caelius ait seruum in prouinciam missum a domino, cum eum mortuum esse et testamento se liberum relictum audisset et in eodem officio permansisset tantumque pro libero se gerere coepisset, hunc non esse fugitiuum: nec enim mentiend‹o› se liberum, inquit, fugitiuus esse coepit, quia sine fugae consilio id fecit. Quod aiunt aediles 'noxa solutus non sit', sic intellegendum est, ut non hoc debeat pronuntiari nullam eum noxam c
Abbreviated transcription (Latin):
potestate dominica inp̾senti lib̾atum eẽ.
Pygnoridatus serius debitorem qͥd̾
dominũht̃. S si postea qm uisi suum
ex̾cuit cditor eise subtͣxit. p̃fugitiinmi
uideri. ¶ Ap̃labeonem ⁊ celiumc̃rit᷑.
Si quis in ãsilum confug̾it. aut eo se con¬
ferat. qͦ salent uenire quise uene uenales
arbitratur. nec eũ quid̃ qui ad statuam
cesaris ꝯfug̾it. fugitiuũ arlntror. ñ .ii. fu¬
giendi aĩo hoc facit. ¶Idempito i ine¬
um qui in asilumł ꝙͥ alud confug̾it. qr
nonfugiendi aĩo id facit. si tñ añ fugita
postea secontulit non ideo mag̃ fugituiꝰ
eẽ desinit. ¶Item celius scribit. placere
eum quoq fugituũ eẽ qui eo se conferat
Uñ eumdãs recuperare non possit. mul¬
tors magis illum fugitiuui mẽẽ ciui eo se
conferat. uñ ab duci nonpostit. ¶ Etro¬
nem ĩ cuffinit labeo. Pusillum fugitinum
eẽ ⁊ ex diu̾so. fugituum magnum eronẽ
eẽ.s ꝓpͥe eronem sic diffinimus. qui non
quidꝰ fugit. s f̾reqñtrer sine cã uagatur.

Expanded text:
nti liberatum esse. Pignori datus seruus debitorem quidem dominum habet, sed si, posteaquam ius suum exercuit creditor, ei se subtraxit, potest fugitiuus uideri. Apud Labeonem et Caelium quaeritur, si quis in asylum confugerit aut eo se conferat, quo solent uenire qui se uenales  facere licere arbitratur. ne eum quidem, qui ad statuam Caesaris confugit, fugitiuum arbitror: non enim fugiendi animo hoc facit. idem puto et in eum, qui in asylum uel quod aliud confugit, quia non fugiendi animo hoc facit: si tamen ante fugit et postea se contulit, non ideo magis fugitiuus esse desinit. Item Caelius scribit placere eum quoque fugitiuum esse, qui eo se conferat, unde eum dominus reciperare non possit, multoque magis illum fugitiuum esse, qui eo se conferat, unde abduci non possit. Erronem ita definit Labeo pusillum fugitiuum esse, et ex diuerso fugitiuum magnum erronem esse. sed proprie erronem sic definimus: qui non quidem fugit, sed frequenter sine causa uagatur et
Abbreviated transcription (Latin):
uera sunt. q̃ celius scrib̾. ¶ Idait. Si ser¬
uustaus fugiens uicariiu ius suum se¬
cum alduxit. si uicarꝰ inuitus. aut inp¬
dens secutus ẽ. neq occõnem ad te redeun¬
dinactus p̾dermisit. non ind̾i fugitiuum
fuisse. s si aũ alimic̃ fug̾et iutellext ddo
ag̾etur. aut pꝰea cagnouit qͣuid actieẽt
⁊ relire ad te tum poss noluit ctͣ eẽ. Iden
putat dicend̾. de eoquem plagiarius abd¬
uxit. ¶Item celius ait. Si seruus cum
in fundo eet exiñet de unllacamente ut
ꝓfug̾et. ⁊ quis eum pͥus qͣm ex fundotuo
exisset. camp̾hendisset fugitiuum: iu¬
d̾ĩ animũ em̃ fugitiuũ facere. Id̾ait. nec
eum qui ad fugam gradum unũ alt̾m ue

Expanded text:
uera sunt, quae Caelius scribit. Idem ait, si seruera sunt, quae Caelius scribit. Idem ait, si seruus tuus fugiens uicarium suum secum abduxit: si uicarius inuitus aut imprudens secutus est neque occasionem ad te redeundi nactus praetermisit, non uideri fugitiuum fuisse: sed si aut olim cum fugeret intellexit quid ageretur aut postea cognouit quid acti esset et redire ad te cum posset noluit, contra esse. idem putat dicendum de eo, quem plagiarius abduxit. Idem Caelius ait, si seruus, cum in fundo esset, exisset de uilla ea mente, ut profugeret et quis eum, priusquam ex fundo tuo exisset, comprehendisset, fugitiuum uideri: animum enim fugitiuum facere. Idem ait nec eum, qui ad fugam gradum unum alterumue
Abbreviated transcription (Latin):
efferuesc̾e̾t fugitiuũ ñ cẽ. sicatinet eum
sus est. ut sep̃cipitaret. Ceterum ĩ eum qͥl
fugitiuum drẽt. qui domi in altum loc̃
se adp̾cipitand̾ ascendisset. mag̃q hũc
mortem sibiconciscere uoluis̃et. Illud eͥ
ꝙ plerumq abimprudentib inquit
dicit solet. eum eẽ fugitiuum. qui noc¬
te auqͣ sine uoluntate dominiemansis¬
set. non eẽ uerum. S ab effestu animi
cuiꝰq extimand̾. Id iuuiamis ait. Si
amagrõ puer recessit. urursus ad ma¬
trem ꝑuenit. cum quereretur. nũ fugi¬
tiuus eẽt si celandi causa. ne ad dñm re¬
ut ꝑmrẽm faciliorem deprecationem
hrẽt delicti alicuiꝰ nõ eẽ fugituũ. ¶ Ce¬
lius qͦ scrib̾. Sisium em̃is qui se inty¬
b̾im deiecit. si moriendi tliuntaxat con¬
t̾ilio suscepto. adño dasdessiss nẽẽ fugi¬
tuium. s sifuge: pͥus conscilium hũit:
demde mutata uoluntate in tybunse
deiecti. man̾e fugitiuum eadem ꝓbat.
i de eo qmi de ponte se pripptauit. ħ oĩa

Expanded text:
fugitiuum non esse, sicuti ne eum sus est, ut se praecipitaret ceterum etiam eum quis fugitiuum diceret, qui domi in altum locum ad praecipitandum se ascendisset, magisque hunc mortem sibi consciscere uoluisse. illud enim, quod plerumque ab imprudentibus, inquit, dici solet, eum esse fugitiuum, qui nocte aliqua sine uoluntate domini emansisset, non esse uerum, sed ab affectu animi cuiusque aestimandum. Idem Uiuianus ait, si a magistro puer recessit et rursus ad matrem peruenit, cum quaereretur, num fugitiuus esset: si celandi causa quo, ne ad dominum reuero ut per matrem faciliorem deprecationem haberet delicti alicuius, non esse fugitiuum. Caelius quoque scribit, si seruum emeris, qui se in Tiberim deiecit, si moriendi dumtaxat consilio suscepto a domino discessisset, non esse fugitiuum, sed si fugae prius consilium habuit, deinde mutata uoluntate in Tiberim se deiecit, manere fugitiuum. eadem probat et de eo, qui de ponte se praecipitauit. haec omnia
Abbreviated transcription (Latin):
uitium ꝑseũet redhibitionem locum ha¬
bere. ¶Siquñ cligitit coniunctis nasca¬
tur nõn iudetur sanit̾m eẽ. s ĩ demumi
si incommnodatum adusum manus i mi¬
bertmita artam ut mulier fieri non pos¬
sit. satiam non uideri constat. ¶ Siquis
antiacham hẽat an redhib̾i qiuitiosus pꝰ¬
sit. queritur ⁊ si anthiache sunt quas exi¬
stimo .i. inueteratas. ⁊ qui iaicliscuti nõ
possunt fautium pumores qui antiachã
ht̃ inciosus est. ¶ Siuenditor nomina¬
tim exceperit de aliquo morbo. ⁊ decetero
sanum eẽ clixerit aut ꝓmisit stand̾ est
eoꝙ conuenit. Remttentib eͥ actoes
suas: non est regressus clanduis. nͥsciens o¬
uenclitor morbosum consultoreticint. tc̃
etum ẽẽ clanclam de dolo maloreplicatio¬
nem. ¶Si nomiinatim morb exceptꝰ
non sit talis tñ morb sit qui omnib po¬
tuit aparare. ut puta si cecus homoue¬
nebat. aut quicicatricem euidentem ⁊
ꝑiculasam hebat. ł in capite. ł in alia ꝑ¬

Expanded text:
uitium perseueret, redhibitionem, locum habere. Si quis digitis coniunctis nascatur, non uidetur sanus esse, sed ita demum, si incommodatur ad usum manus. Mulierem ita artam, ut mulier fieri non possit, sanam non uideri constat. Si quis ἀντιάδας habeat, an redhiberi quasi uitiosus possit. et si ἀντιάδες hae sunt quas existimo, id est inueteratas, et qui iam discuti non possint faucium tumores, qui ἀντιάδας habet uitiosus est. Si uenditor nominatim exceperit de aliquo morbo et de cetero sanum esse dixerit aut promiserit, standum est eo quod conuenit remittentibus enim actiones suas non est regressus dandus, nisi sciens uenditor morbum consulto reticuit: tunc enim dandam esse de dolo malo replicationem. Si nominatim morbus exceptus non sit, talis tamen morbus sit, qui omnibus potuit apparere ut puta caecus homo uen‹i›bat, aut qui cicatricem euidentem et periculosam habebat uel in capite uel in alia p
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃ .ł. Quis sit fugitiuus definit offilius.
fugiti fũgituiꝰ ẽ quiexͣ dñi domum fu¬
ge cã quo se a domino celaret mansit. ceraiꝰ
autẽ fugitiuum ẽẽ ait eum qͥ ea m̃te disce¬
dat. ne ad dominũ redeat. tam ⁊ siputato
consilio ad eum reu̾tatur. Nemo enim ta¬
li poc̃o inquit penitentia sua nocẽs esse de¬
sit sinit. cassins quoꝙ scribiti. fugituũ
ẽẽ qui certo ꝓpõĩto dominũ reliciuit. Itẽ
ap̃uiuianum relatum est fugitintm
fore ab effili amini intelligeudum eẽ¬
non unqmi fuga. Nameum qui hostem
aut latronem incendrum rumam ue fu¬
geret. qmuis fugisse ueramest. non tam̃
fugitiuum eẽ. It̃ nec eum quid qui a pcep¬
tore cui indisciplina traditus erat. aufu¬
forte iõfugit q inmoderate eoutebatur.
idemq plut. ⁊ si abeofug̾it cuierat cõmo¬
datus di pp̃eandem cãm fug̾it. Id̾ ꝓbat ni¬
uianꝰ. ⁊ siseruꝰ cum eo agebat. ħ ita si eos fu¬
giĩet. i ad dominum ueniss et. Ceterumsi

Expanded text:
lium. Quid sit fugitiuus, definit Ofilius: fugitiuus est, qui extra domini domum fugae causa, quo se a domino celaret, mansit. Caelius autem fugitiuum esse ait eum, qui ea mente discedat, ne ad dominum redeat, tametsi mutato consilio ad eum reuertatur: nemo enim tali peccato, inquit, paenitentia sua nocens esse desinit. Cassius quoque scribit fugitiuum esse qui certo proposito dominum relinquat. Item apud Uiuianum relatum est fugitiuum fere ab affectu animi intellegendum eutique a fuga: nam eum, qui hostem aut latronem, incendium ruinamue fugeret, quamuis fugisse uerum est, non tamen fugitiuum esse. item ne eum quidem, qui a praeceptore cui in disciplinam traditus erat aufufugit, quia immoderate eo utebatur. idemque probat et si ab eo fugerit cui erat commodatus, si propter eandem causam fugerit. idem probat Uiuianus et si saeuius cum eo agebat. haec ita, si eos fugisset et ad dominum uenisset: ceterum si
Abbreviated transcription (Latin):
tis ꝓpriis nominib ceteris ꝑtib. S¬
⁊ cõmuni nomine apellatur ius cupi¬
lez ¶ Dem̃ ex hiis iegib eodem fere
ris leg̾hs actiones .i. legittime actio¬
nes. itta eodem pene tempore tͥͣ hxc
tam̃ harum interpretandi scĩa i acti¬
ones apud collegium pontificum
erant. Ex quib constituebantur qͥs
qnuis ꝓpe .c. hat consuetudine usus est.
Postea autemcum a pius claudiꝰ
posuisses. ⁊ ad formam relegisset has
actiones geius flauius scriba eiꝰlib̾ti¬
ni filius sub reptuni librum ppło tra¬
didit. ⁊ adeo gratum fint id munus
ppło. ut tribimus plebis fieret.⁊ se¬
nator ieclilis curilus. hic liber qui
actiones continet apella tur us ci¬
uile flaui añ. : sicuti illud ius cunle
papiriaũ. Nam nec geins elauius de
sua quicꝗͣ adiecit nbro. ¶Augescẽ¬
te cuittate qui aderant quedam gña
multum temporis spatium sextꝰ
elius alias actiones composuit.⁊¬

Expanded text:
tis propriis nominibus ceteris partibus, setis propriis nominibus ceteris partibus, sed communi nomine appellatur ius ciuile.Deinde ex his legibus eodem tempore rs legis actiones, id est legitime actiones. Et ita eodem pene tempore tria hec tamen harum et interpretandi scientia et actiones apud collegium pontificum erant, ex quibus constituebatur, quis rope centum hac consuetudine usus est. Postea cum Appius Claudius proposuisset et ad formam redegisset has actiones, Gnaeus Flauius scriba eius libertini filius subreptum librum populo tradidit, et adeo gratum fuit id munus populo, ut tribunus plebis fieret et senator et aedilis curulis. hic liber, qui actiones continet, appellatur ius ciuile Flauianum, sicut ille ius ciuile Papirianum: nam nec Gnaesuo quicquam adiecit libro. augescente ciuitate quia deerant quaedam genera multum temporis spatium Sextus Aelius alias actiones composuit
Abbreviated transcription (Latin):
.xx. anins passus est: ¶postea ne diuu¬
tius hoc fieret. placuit publica atie
leges. agrecis ciuitatib ⁊ ciuitas fũ¬
daretur. tur. legib. quas intabulas
eburneas ꝑscͥtas. ꝓ rostris composu¬
erunt ut possint leges aꝑtius ꝑ cuis¬
ꝑxipit. Datumq est eis eo anno ius in
cuutate suminumut leges. corrige¬
rent. ⁊ siopus eẽt interpretaueutur.
neꝙ ꝓuocatõ ab cis sicut areliquis:
magistratib fieret qui sp̃i animadu̾¬
terunt aliquid deeẽ istis primis legib
iõꝙ seqñti animo auas tluas eisdem
tabulis adiecerunt uta ex accidenti
apellate sunt leges .xii. tabularum
Quarum ferendarum auctorem
fuisse .x. iuris hermoder̃ ciuemdã
ephesiu exu antem initalia qͥdã
retulerunt ¶ hiis legilx latis ce p̃
ut naturalit̾ euenire solet at ĩt̾¬
pretatio desideraret. pendentium anͣt¬
compõrtum a prudentib ꝓpria ꝑte
auqua non aplłatur. ut cetẽ partes
nierus sins nominib designantur da¬

Expanded text:
 annis passus est.Postea ne dtius hoc fieret, placuit publica auctoleges a Graecis ciuitatibus et ciuitas fundaretur legibus: quas in tabulas eboreas perscriptas pro rostris composuerunt, ut possint leges apertius percipi: datumque est eis ius eo anno in ciuitate summum, uti leges et corrigerent, si opus esset, et interpretarentur neque prouocatio ab eis sicut a reliquis magistratibus fieret. qui ipsi animaduerterunt aliquid deesse istis primis legibus ideoque sequenti anno alias duas ad easdem tabulas adiecerunt: et ita ex accedenti appellatae sunt leges duodecim tabularum. quarum ferendarum auctorem fuisse decemviris Hermodorum quendam Ephesium exulantem in Italia quidam rettulerunt. His legibus latis coepit ut naturaliter evenire solet, ut interpretatio desideraret prudentium auctcompositum a prudentibus, propria parte aliqua non appellatur, ut ceterae partes iuris suis nominibus designantur, da
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃ius in primis uiris originem atꝙꝑ
ꝓressum demonstrare. ⁊ quideminũ¬
tio ciuitatis nr̃e populus sine lege
certasniure certo primum agere ĩ¬
stituit omniaꝙ mami aregionib
gub̾naͣnͣtur postea aucta ad aliqũe
modum cuntate ip̃m romulumt᷑¬
ditur populumin .xxx. ꝑtes cliuuisis¬
tunc rei publice curam ꝑ siñam par¬
tium earum expediebat nͣ leges qͣs¬
dapi u p̃e curiatas ad populuntulit.
¶Tulerunt isequentes leges qͥͣe
omnes conscͥpte extant. in libro sqͥpte¬
sexti papirii qui fuit illis temporib ciuib
suꝑb demarati chorirthii filius ex
principaub uiris. isꝙ liberut diximꝰ
apellatur iuscuule papirianum ñ
unun composuit. ¶Exactu deinde
regil lege tribunitia omnes leges
exoleuerunt. Iterumq cep̃ ppꝰroma¬

Expanded text:
s iuris originem atque processum demonstrare.Et quidem initio ciuitatis nostrae populus sine lege certa, sine iure certo primum agere instituit omniaque manu a regibus gubernabantur.Postea aucta ad aliquem modum ciuitate ipsum Romulum traditur populum in triginta partes diuisisea quod tunc reipublicae curam per sententias partium earum expediebat. et ita leges quasdam et ipse curiatas ad populum tulit: tulerunt et sequentes reges. quae omnes conscriptae exstant in libro Sexti Papirii, qui fuit illis temporibus, quibus Superbus Demarati Corinthii filius, ex principalibus uiris. is liber, ut diximus, appellatur ius papirianum, nounum coregibus lege tribunicia omnes leges hae exoleuerunt iterumque coepit po
Abbreviated transcription (Latin):
aul .ł .ii.Lutuistitius crim̃itẽd̃
gaio seie. q̃ iniuriã passus. atq meã
rem testationem ap̃ p̾fectum p̾torio
re citauit. p̾fectus fi de non hĩtatestan¬
onis. nulam iniuriam lutiumtiaium
passũ cẽ. agaio scio ꝓminciauit. Q̃ro
autestes quoꝵ testimoniũ repͥatũẽ.
oportet. ex sententia sue iusta siue in¬
Incet̾is quo gñib penarum eadem for¬
ma statuta est.
nati ẜ pietatis rõnem ianimi sui pa¬
tientiam pront quisq uoiu̾it lugen¬
da sunt. Qui autemeos non luxit ñ
uotatur infamia.

Expanded text:
um. Lucius Titius crimen intendit Gaio Seio quasi iniuriam passus atque in eam rem testationem apud praefectum praetorio recitauit: praefectus fide non habita testationis nullam iniuriam Lucium Titium passum esse a Gaio Seio pronuntia‹ui›t. quaero, an testes, quorum testimonium reprobatum est, oportet ex sententia siue iusta siue inin ceteris quoque generibus poenarum eadem forma statuta est. nati secundum pietatis rationem et animi sui patientiam, prout quisque uoluerit, lugendi sunt: qui autem eos non eluxit, non notatur infamia.
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑis eius nonualebit. qm̃ nec loca¬
re operis eius possumus. s si ex re:
mea dicimus seruum usuarium sti¬
pulantem uł ꝑtraditionem accipi¬
entẽmͥ adquirere cum hac oꝑeͣ eius
utar. ¶ Siusus fiuctus anfructus
legetur. nicħ inter est. nam fructui
uisus mest. usui fructus deest. ⁊ fructꝰ
quidem sine usu ẽẽ non potest. usus
sñ fructueẽ p. deniq sitͥ fructus de¬
sto fructus adhimatur. totum uideri
ademptum scrib̾ paut. S si defructu
sine usu adimẽdo sensit. adhim̃do

Expanded text:
is eius, non ualebit, quoniam nec locare operas eius possumus: sed si ex re mea, dicimus seruum usuarium stipulantem vel per traditionem accipientem mihi adquirere, cum hac opera eius utar. Vsus fructus an fructus legetur, nihil interest, nam fructui et usus inest, usui fructus deest: et fructus quidem sine usu esse non potest, usus sine fructu potest. denique si tibi fructus deto fructus adimatur, totum videri ademptum scribit: sed si fructus sine usu, usum
Abbreviated transcription (Latin):
tutum. quriabinitõ constitni pot̾.
S siustfrrictulegato usus adimat᷑
aristo scrib̾ nulian ee adeptotiem.
que sña benignior est. ¶Usule¬
gato si eidem fructus ległtur põ p̃
ait confundieum cumusu. Id̾ ait. si
tͥ usus mͥfructus legetur: concurrẽ
nos musum ne solum fructum hĩtu¬
rum ¶Potent autẽ apud aliũ ꝓpͥetas¬
usuario ⁊ ex feno ꝙ in annodum taxat
fufficiat capere. licet medio cris pre¬
clii eo modo frutus consumantiuz.
qr ⁊ domo ⁊ seruoitauteret᷑ ut nich
alii fructuũ nomĩe suꝑeẽt. ¶ Sicut¬
is cui usus fundi legatus est: auo
minus dominus a gricolendicã ͥ¬

Expanded text:
constituti potest. sed si usu fructu legato usus adimatur, Aristo scribit nullam esse ademptionem: quae sententia benignior est.Usu legato si eidem fructus legetur, Pomponius ait confundi eum cum usu. idem ait et si tibi usus, mihi fructus legetur, concurrere nos in usu, me solum fructum habiturum. Poterit autem apud alium esusuario et ex penu quod in annum dumtaxat sufficiat capere, licet mediocris praedii eo modo fructus consumantur: quia et domo et servo ita uteretur, ut nihil alii fructuum nomine superesset. Sicutiminus dominus agri colendi
Abbreviated transcription (Latin):
offitium inuocand̾est
aliis cessero ꝑ eñd̾ quid̾ aui a q̃ duct̃
ꝯcedere non potero. S ⁊ si aq̃ductũ
a uiconcessero aui iter ꝑ eund̾loc̃
iͣ dare ur alias cedere non potero.
cumiter aque uł cotidiane. ł estiue
uł q̃ ĩt̾ualla longiora hẽat. ꝑ alienũ
fund̃ erit. licere fistulam suam ł
fictilem uł cuiuslib ⁊ gñis ĩ riuo po

Expanded text:
officium inuocandum estofficium inuocandum estalii cessero, per eundem alii aquae ductum cedere non potero: sed et si aquae ductum alii concessero, alii iter per eundem locum uendere uel alias cedere non potero.cum iter aquae vel cottidianae vel aestivae vel quae intervalla longiora habeat per alienum fundum erit, licere fistulam suam vel fictilem vel cuiuslibet generis in rivo po
Abbreviated transcription (Latin):
cess̾it eoᷤ qͥ añcesserunt uetãe uti
cesso iure non posse.
tͣħẽ i uehicłmducere liceat.
aboł .ł.xQerto generi agrorum:
adquiri seruitus potest. uelud uineis.
ꝙ ea ad solum mag̃ qͣm ad suꝑficiẽ
ꝑtineat. uõ sublatis uineis seruitus
manebit. S siͥcot᷑henda s̾uitute a ac̃
erit doli maliexceptõ nocĩa erit. Si
totus ager itin̾i at̃ actin suit clñs ĩ eo
agro nicħ fac̾e pͭ: qͦ s̾uitus impediat᷑.
agri libere sunt. Gͥ arbit᷑ dandꝰ est qͥu
troq cãuuiã det̾minare debet.La¬
titudo actus itinerisq ea est. que de¬
monstrata est. qd̾ si nicħ dc̃m est. ħ ab
drbitro statuendum est. Inuia au¬
ud uiris est. Nam si dcã latitudo nõ ẽ
legittuna debet᷑. si locꝰ ñ adiecta latitu¬
dine nominatus est. ꝑ cum qͣubet iri
poterit. Sĩ ã pͥt̾isiũ est eͣqͣ latitudĩe
ñ adiͨta ꝑtotũ fund̾ unapoterit eli¬
giuia. d̾ taxat eiꝰ latitud̃s q̃ lege cõ¬
p̾hensa ẽ. ꝓqͦ ip̃o sidubitab̾r arbitͥ

Expanded text:
cesserit, eos, qui antea cesserunt, vetare uti cesso iure non posse. traicere et vehiculum ducere liceat. o. Certo generi agrorum adquiri seruitus potest, uelut uineis, quod ea ad solum magis quam ad superficiem pertinet. ideo sublatis uineis seruitus manebit: sed si in contrahenda seruitute aliud actum erit, doli mali exceptio erit necessaria. Si totus ager itineri aut actui seruit, dominus in eo agro nihil facere potest, quo seruitus impediatur, agri liberae sunt: igitur arbiter dandus est, qui utroque casu uiam determinare debet. Latitudo actus itinerisque ea est, quae demonstrata est: quod si nihil dictum est, hoc ab arbitro statuendum est. in uia aliud iuris est: nam si dicta latitudo non est, legitima debetur. Si locus non adiecta latitudine nominatus est, per eum qualibet iri poterit: sin autem praetermissus est aeque latitudine non adiecta, per totum fundum una poterit eligi uia dumtaxat eius latitudinis, quae lege compraehensa est: pro quo ipso, si dubitabitur, arbitri
Abbreviated transcription (Latin):
datũ abimpr̃e ostenderit. It rescͥpsert̃
aqͣm ĩ dem̃ ꝑmitti ducisisine ĩiuria al¬
fundos imponatur. cũ una seruitus
seruitus amittatur. an retineams¬
iitutẽ ⁊ mag̃ est. utaũ tota amittđ
aũtota retineat᷑. iõq si nullo usus
sum cota admitritur. si uł imo totas¬
stipulet᷑. iter ad cõmimẽ fundĩati¬
ł est stipuło. qr nec dariei potest. S si
omnes stipulentur. suie cõis seruus
singuli ex sociis sibi danoportere:
petere possunt. qr ita dari eis potest
ate. ¶ustipłator uie plures hr̃¬
des reliquerit: mutilis stipulatõ fi¬
et.
concesseris⁊ ire agere ꝑtuum loc̃ i
uti frui eo ius eẽ. deinde ego tͥ conces¬
sero ius mͥ utifiui non eẽ. nonaliter
eo loco uteris frueris. qmͣ ut irea¬
gere mͥrecte liceat. It̃ si cluc̾e ꝑtuũ¬
fundum aqͣmiure potuero: ⁊ ineo
tͥ eclificare inuito me ius non fuit.
Si tͥ concessero ius ẽẽ eclificare: nicho
minꝰ hãc s̾uitutem pr̃are mͥdebebis¬

Expanded text:
datum ostenderit. item rescripserunt aquam ita demum permitti duci, si sine iniuria alfundos imponatur, cum una seruitus seruitus amittitur, an retineam seruitutem? et magis est, ut aut tota amittatur aut tota retineatur: ideoque si nullo usus sum, tota amittitur, si uel uno, tota sstipuletur iter ad communem fundum, inutilis est stipulatio, quia nec dari ei potest: sed si omnes stipulentur siue communis seruus, singuli ex sociis sibi dari oportere petere possunt, quia ita dari eis potest: ne, si stipulator uiae plures heredes reliquerit, inutilis stipulatio fiat.concesseris et ire agere per tuum locum et uti frui eo ius esse, deinde ego tibi concessero ius mihi uti frui non esse: non aliter eo loco uteris frueris, quam ut ire agere mfundum aquam iure potuero et in eo tibi aedificare inuito me ius non fuerit: si tibi concessero ius esse aedificare, nihilo minus hanc seruitutem m
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ .ł. xlui. Lab̾o ait talem s̾uitutẽ
dstiti posse. ut aqm querete ⁊ inuẽ¬
tam ducere liceat. si am siliceat nõ¬
ere. qrͣ nõ eq̃ liceat ñdum ĩuenta
a qͣ eandem seruitutem constitu̾e. ĩ.¬

Expanded text:
d edictum Labeo ait talem servitutem constitui posse, ut aquam quaerere et inventam ducere liceat: nam si liceat nonere, quare non aeque liceat nondum inventa aqua eandem
Abbreviated transcription (Latin):
nec crete eximende. calcisq coquende iꝰ
posse mnaueno ẽẽ nisi funclum uitinũ
ht̃. ⁊ hoc ꝓruium ⁊ attillicinumexistim¬
asseait. s ip̃e eclicit ut maxime calcis
coquende. ⁊ trete eximende serutus
construipossit non uitraposse. qͣmaͣ
tenus ad eum iꝑsum fundum opus sit.
quib iuasa ea fierent. quib fructus
euis fundiex portarentur. situt indͥib.¬
damfit ut amphoris uinuni eueat᷑. aũ
ut dolia fiant. uel tegule aduillame
cdificandam. S suit uasa uenirent fi¬
głine exerceantur. usus fructuserit.
item longe recedit ab usufructuius
calcis coquende. ⁊ lapidiseximendi. et

Expanded text:
etae eximendae calcisque coquendae ius posse in alieno esse, nisi fundum vicinum habeat: et hoc Proculum et Atilicinum existimasse ait. sed ipse dicit, ut maxime calcis coquendae et cretae eximendae servitus constitui possit, non ultra posse, quam quatenus ad eum ipsum fundum opus sit: quibus ea vasa fierent, quibus fructus eius fundi exportarentur sicut in quibdam fit, ut amphoris uinum euehatur aut ut dolia fiant, uel tegulae uel ad uillam aedificandam. sed si, ut uasa uenire‹nt›, figlinae exercerentur, usus fructus erit. Item longe recedit ab usu fructu ius calcis coquendae et lapidis eximendi et
Abbreviated transcription (Latin):
tur indeq exportentur. ¶Qͥ habet
haustu iter quoq hr̃e uidetur
ad hainendum. ⁊ ut ait neratius
ł .iii. membranarum. siue ei ius hau¬
riendi ⁊ a deundi concesstim sit. utr̃q
hẽbit. siue tantum bauriendii n ĩ eẽ.
i aditum. siue tãtũmladeundi ad fon¬
tem ineẽ. ⁊ haustũt um hoc de haustiri
fonte priuato ad flumen autem pu¬
blicum idemneratius eodemł. scribit.
iter der̾e fȩdi haustum nonoportere.
pascendi seruitutes item ad aqm apel¬
lendisi preclii fructus maxime inpeco¬
re confistat. prelii magis qͣm ꝑsone
iudẽtur: si tau̾t m testator ꝑsonamde¬
monstrauit. cui seruitutez pr̃ari uolu

Expanded text:
tur indeque exportentur. Qui habet haustum, iter quoque habere videtur ad hauriendum et, ut ait Neratius libro tertio membranarum, siue ei ius hauriendi et adeundi cessum sit, utrumque habebit, siue tantum hauriendi, inesse et aditum, siue tantum adeundi ad fontem, inesse et haustum. haec de haustu ex fonte priuato. ad flumen autem publicum idem Neratius eodem libro scribit iter debere cedi, haustum non oportere pascendi seruitutes, item ad aquam appellendi, si praedii fructus maxime in pecore consistat, praedii magis quam personae uidetur: si tamen testator personam demonstrauit, cui seru
Abbreviated transcription (Latin):
stͣhendi la pidẽ aut tignum neutͥ eoꝵ
iꝰest. quidã nec hastã ei ferre lice. qz n
agendiq ius ht̃. pleriq ettͣhendi qͦ
irectamhastamferendi. si modo fruc¬
tus nonleclat. ¶In rusticis ãp̾diis
imped̾ s̾uitutem medium p̾dium me
diumꝙ non seruit.
tabulaꝵ in porrectum .uiii. pedes hãt.

Expanded text:
hendi lapidem aut tignum neutri eorum ius est: quidam nec hastam rectam ei ferre licere, quiaagendique ius habent: plerique et trahendi quoque et rectam hastam referendi, si modo fructus non laedat. In rusticis autem praediis impedit servitutem medium praedium, quod non servit. tabularum in porrectum VIII pedes habet,
Abbreviated transcription (Latin):
nus ueg̃.g. actione ent obligatus.
Id̾ erit dicend̾ im ea cã ex qua hĩy
non teneretur. ut in arcelł. scribit.¬
It si fundum tuumuł ciuitatis
ꝑ obreptoem petiero negotiũ tuũ uł
ciuitatis gerens: ⁊ ampliores qͣ
oportint fructus fuero consetutus.
licet petẽ ñ põtium. ¶ Si quocumq
modo rõopensationis: hĩta non ẽ
aiudice. poterit contͣrio iuditio agi
ꝙ sipost examinationen reproba¬
te fu̾uit opensationes. uerius est qiͣ
tractat. Siex luob sociis alter ꝓhi¬
bu̾it meãministrare alt̾ nõ. ad an
adu̾sus eum quinon ꝓhibuit. lx̃am
ꝙ sidata fu̾it adu̾sus eum actio: ne¬
cc̃e erit ieum ꝑstͥngi qui uetuit. S
pecuniam alt̾i exsotiis prohibente
socio decłissemutiq eum obligarẽ¬

Expanded text:
ione erit obligatus. idem erit dicendum et in ea causa, ex qua heres non teneretur, ut Marcellus scribit.Item si fundum tuum uel ciuitatis per obreptionem petiero negotium tuum uel ciuitatis gerens et ampliores quam oportuit fructus fuero consecutus, licet petere non potuerim.Si quocumque modo ratio compensationis habita non est a iudice, potest contrario iudicio agi: quod si post examinationem reprobatae fuerint pensationes, uerius est quas tertio tractat, si ex duobus sociis alter me prohibuerit administrare, alter non: an aduersus eum qui non prohibuit habeam quod si data fuerit aduersus eum actio, necesse erit et eum pertingi qui uetuit: sedpecuniam alteri ex sociis prohibente socio dedissem, utique eum obligare
Abbreviated transcription (Latin):
erat᷑ .ł. I nomni ꝑte error in uire ñ
eodemn loco quo fc̃i ignorantia hrĩ debe¬
Git cumiusfinitũ ⁊possit eẽ ⁊debeat. fcĩ¬
quis de alterius cã ifc̃õ nesciret ande
nire suoignoret. s cassius ignorautiã
sabinum ta a capnenclã exstimasse re

Expanded text:
ranarum.In omni parte error in iure non ranarum.In omni parte error in iure non eodem loco quo facti ignorantia haberi debebit, cum ius finitum et possit esse et debeat, fquis de alterius causa et facto non sciret an de iure suo ignorat.Sed Cassius ignorantiam Sabinum ita accipiendam existimasse re
Abbreviated transcription (Latin):
posio deft᷑. nõ cedit ei tp̃s. S sisciat
quid̃ defunctũ eẽ cagnatum nesciat
aũ ꝓximitatis nõie banoꝵ posiõnẽ sibi
deferri. aũ si sciat᷑ scͥptum heredem. ne¬
sciat aũ ꝙ scͥptis heretlib bonoꝵ possõ¬
nem p̾tõr ꝓmittit. cedit el tempus. qr
iniure errat. Idẽ est i si frater osangũ¬
neus defuncti creclat. mr̃em potiorem
eẽ. ¶Si quis nesciat se cognatum eẽ.
intͣduminiure int̾lum infc̃m errat. Nã
isi liberum se ẽẽ iex quib natus sit sciat.
uira autem cognationis hr̃e senesciat
iniure errat. at siquis forte expõitus
quoꝵ parentum eẽt ignoret. fortasse ⁊
sessionem. nesciat autem ei tp̃s p̾t̾isie
bonorum possõis infrõerrat. Idem est
siputet eum bonoꝵ possõnem accepis¬
se. s si sciat eumnonpetisse: tempusq ei
p̾terisse. ignoret aũ s̾ ex fuccessorio ca
siexasse heres institutus non putet se
banoꝵ possõnem pet̾e posse. ante aꝑ¬
tas tabulas ꝙ si nesciat ẽẽ tabulas in
fc̃o errat.

Expanded text:
dit ei tempus: sed si sciat quidem defunctum esse cognatum, nesciat autem proximitatis nomine bonorum possessionem sibi deferri, aut se sciat scriptum heredem, nesciat autem quod scriptis heredibus bonorum possessionem praetor promittit, cedit ei tempus, quia in iure errat. idem est, si frater consanguineus defuncti credat matrem potiorem esse.Si quis nesciat se cognatum esse, interdum in iure, interdum in facto errat. nam si et liberum se esse et ex quibus natus sit sciat, iura autem cognationis habere se nesciat, in iure errat: at si quis forte expositus quorum parentium esset ignoret, fortasse et possessionem, nesciat autem ei tempus praeterisse bonorum possessionis, in facto errat. idem est, si putet eum bonorum possessionem accepisse. sed si sciat eum non petisse tempusque ei praeterisse, ignoret autem sibi ex successorio capsi ex asse heres institutus non putet se bonorum possessionem petere posse ante apertas tabulas: quod si nesciat esse tabulas, in facto errat.
Abbreviated transcription (Latin):
terit qͣm si a bẽe ceperit cum aliasi
uiris lictio ĩ ap̾sente mandetur.
⁊ sia familia dominus occisus eẽdi¬
cetur cognitõem p̾tor ꝙͣ exseuatꝰ
osulto ht̃ mandare ñ pot̾it. ¶elui
mandatam uirisclictionem. itor¬

Expanded text:
terit, quam si abesse coeperit, cum alias iurisdictio etiam a praesente mandetur. et si a familia dominus occisus esse dicetur, cognitionem praetor, quam ex senatus consulto habet, mandare non poterit. Qui mandatam iurisdictionem
Abbreviated transcription (Latin):
poterũt. mandata iuirisd̾ eam que¬
stionem tnͣsfexre.
quotiens ꝑtib eius fungitur.
irc̃.ł.i Cognitio de suspectis tuto¬
rib mandaripͭ. ĩmo ĩ ex mandata
gñali iuris clictione pp̃utilitatem
pupillorum eam conting̾e̾ constitu¬
toniniz blandie ꝓconsuli affrice cum
ꝓpriam uirisclictionem leganstuis
decłis. couseqñs est ut etiam de suspͤ¬
possessio honorum detuir. uel si
cui dampni infecti non careatur.¬
ut is possi dere iubeatur. aut uentris
nomune inpossessionem mulieR
uel is cui legatum est legatorum
seruandorum cã in possessionem

Expanded text:
t mandata iurisdictione eam quaestionem transferre. quotiens partibus eius fungitur.is Cognitio de suspectis tutoribus mandari potest. immo etiam ex mandata generali iurisdictione propter utilitatem pupillorum eam contingere constitutoninus Braduae proconsuli Africae.Cum propriam iurisdictionem legatis tuis dederis, consequens est, ut etiam de susppossessio bonorum detur, uel si cui damni infecti non cauut is possidere iubeatur, aut uentris nomine in possessionem mulier, uel is cui legatum est legatorum seruandorum causa in possessionem
Abbreviated transcription (Latin):
iundi iait. siquidẽ titiꝰ ainiserit tatũ
socio accrescere qd̾ si menius amisiss et
non totum accrescere s partẽm ad eũ
partem adꝓprietatem redire que sm̃a
⁊̃ ip̃i queqͣm ex usu fructi accresc̾e. pla¬
cet .ii. nob̃ ei qui amttit usin̾nfructũ
ex eoꝙ anittit nichꝰ accrescere ¶ Mor¬
te quo amitiusum fructum non reci¬
pit clubitatõnem cum ius fruendi:
rogatus est id agere p̾tor debet ex fidĩ¬
nõ morte. nͥ forte hr̃clib eius eumle¬
gau̾it.Siqu̾is usumfructum solum
serui alienau̾it ꝑ quem usus fructus
ei adquisitusest. clubium non ẽ quin
nsus fructus ꝑ eum adquisitus ietm̾eat᷑.¬
¶ Reimutatione interire usun fruc¬
tum placet. ueluti usus frudus mͥ ecliũ
legatusest. edes corruerint. uel exuste
sint sine dubio extuguit᷑. an ⁊ aree c̾¬
tissimumẽ. ex ustiseclib. nec aree. nec

Expanded text:
t, si quidem Titius amiserit, totum socio adcrescere: quod si Maevius amisisset, non totum adcrescere, sed partem ad eum, partem ad proprietatem redire. quae senetiam ipsi quicquam ex usu fructu adcrescere: placet enim nobis ei qui amittit usum fructum ex eo quod amittit nihil adcrescere. Morte quoque amitti usum fructum non recipit dubitationem, cum ius fruendi rogatus est, id agere praetor debet, ut ex fideinon morte: nisi forte heredibus legaverit. Si quis usum fructum solum servi alienaverit, per quem usus fructus ei adquisitus est, dubium non est, quin usus fructus per eum adquisitus retineatur. Rei mutatione interire usum fructum placet: veluti usus fructus mihi aedium legatus est, aedes corruerunt vel exustae sunt: sine dubio extinguitur. an et areae? certiss
Abbreviated transcription (Latin):
dator tradat. si ꝓportione p̾tium dabit. ⁊ħ
inemptorib seruari oport̾e ait. Nam uen¬
dator pignoris loco quod uendidit retinz
qͦ ad emptor satis faciat pomp̃ ait. si imꝰ
clitiꝰeẽ. Si omnes herecles unun ꝓcurato¬
rem adagendum de̾int tunc ⁊ si quo det̾¬
ior sius culpa unius hr̃dũ fõs est. ⁊ hoo solu

Expanded text:
ditor tradat, si pro portione pretium dabit: et hoc ditor tradat, si pro portione pretium dabit: et hoc in emptoribus seruari oportere ait: nam uenditor pignoris loco quod uendidit retinet, quoad emptor satisfaciat. Pomponius ait, si unus sse, si omnes heredes unum procuratorem ad agendum dederunt. tunc et si quo deterior seruus culpa unius heredum factus est et hoc solu
Abbreviated transcription (Latin):
oum consentire debeat̃: uideamꝰ. ⁊ ait põ¬
pomꝰ om̃s consentire debere. ad reclibend̾
dare q unum procuratorem ne forte uendi¬
tor inuiriam patiatur clum ab alio ꝑtem
recepit hominis. alii non iuꝑtem p̾cii con¬
dempnatur. s qnͣto minoris is homo sit.
Idemait. honime mortuoł ĩ reclhibito si¬
guios pp ꝓ suis portionib recte ag̾e. p̾ciũ
autem ⁊ accessiones ꝓparte recipient. s
i fructus accessionis. ⁊ si quo deterior homo
sit: quii dinsionemnon recipiat. ut puta:
ancille partus. in hoc emm idem seruandũ ẽ
ꝙ in ip̃a rara mr̃e uencuta qm ꝓ ꝑte reclhi¬
beri posse negauimus. In arcellus quoq scͥ¬
bit. Si seruus cõis seruum em̾it. ⁊ s intã re¬
clibitionis unum ex dominis ꝓparte sua re¬
cdibere seruura non posse non mag̃ inqͥt
quam cum emptori plures heredes extite¬
rint nec om̃s ad redib̾nd̾ osentiunt. idem
i arcelł ait. non posse alt̾m ex dñis dseqͥ
actione exempto ut sibiquid ꝓ ꝑte uen¬

Expanded text:
consentire debeant, videamus. et ait Pomponius omnes consentire debere ad redhibendum dareque unum procuratorem, ne forte venditor iniuriam patiatur, dum ab alio partem recipit hominis, alii in partem pretii condemnatur, quanti minoris is homo sit. Idem ait homine mortuo vel etiam redhibito singulos pro suis portionibus recte agere. pretium autem et accessiones pro parte recipient: sed et fructus accessionis et si quo deterior homo sit, quod diuisionem non recipiat, ut puta ancillae partus: in hoc enim idem seruandum est, quod in ipsa matre uendita, quam pro parte redhiberi posse negauimus. Marcellus quoque scribit, si seruus communis seruum emerit et sit in causa redhibitionis, unum ex dominis pro parte sua redhibere seruum non posse: non magis, inquit, quam cum emptori plures heredes exstiterunt nec omnes ad redhibendum consentiunt. Idem Marcellus ait non posse alterum ex dominis consequi actione ex empto, ut sibi pro parte uen
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃.ł. Quodsinolit uenditor hommẽ
reciꝑe. non inmaiorem summam in qͥt
retentionem. Ceterum poterit euitare p̾¬
stationem uendator si nolit hominem re¬
cipere. quo fc̃o p̾cii p̾stationem eoꝵq q̃
p̾tiumm eoꝵm secuntur. solam non eui¬
tabit. ¶Si uenclitor ꝓnuntiau̾it ł
ꝓmiserit. furem non eẽ : tenetur ex sua
ꝓmissione. si furtum seruus facit.esse. eͥ
hoc cãu furem non tantum eum qui extra¬
neo s ⁊eum qͥ domino suores subtͣnt intel¬
ligendum est¶si ancillarecdlibeatur ⁊ qd̾ex
ea pꝰuenclitionem natum erit reddetur:
siue unus partus sit siue plures. S i si for¬
te usus fructas ꝓprietati accrep̾nt: indu¬
bitate hic quoq restituetur. si peculium q̃

Expanded text:
lium.Quodsi nolit uenditor hominem recipere, non in maiorem summam, inquitretentionem: ceterum poterit euitare praestationem uenditor, si nolit hominem recipere, quo facto pretii praestationem eorumque quae pretium sequuntur solam non euitabit.Si uenditor pronuntiauerit uel promiserit furem non esse, tenetur ex sua promissione, si furtum seruus fecit: esse enim hoc casu furem non tantum eum, qui extraneo, sed et eum, qui domino suo res subtraxit, intellegendum est.Si ancilla redhibeatur, et quod ex ea post uenditionem natum erit reddetur, siue unus partus sit siue plures.Sed et si forte usus fructus proprietati adcreuerit, indubitate hic quoque restituetur.Si peculium
Abbreviated transcription (Latin):
scissum uideri. posse neq manumissis uel
legatariis actiones sue s̃ adempte. qrͣ qͥꝙͥ
uit nond neggligenti aꝑnsnam ad alie¬
nam imuriam referre. ¶Cum tnͣsactio
pp̃ fidei comnussum fcã eẽt. ⁊ postea codi¬
cilli reꝑti suit qnͣto an q̃rominus extnͣs¬
actione consecuta mater defunctifu̾it ꝗͣ
quidebeat. R̾. debere. ¶Debitor cꝰ pignꝰ
creditor dastraxit cum menio qui selegit¬
timum creclitoris heredemeẽ iactabat:
minimo tnͣsegiti pea testam̃to ꝓlatosep¬
ticium heredem apparut. cĩsitum ẽ si agat
pignoratitia debitor cum septicio. anis
utipossit exceptione tnͣsactionis fc̃e cum
meuia. qͥ heres cotemꝑe nonfu̾it. possitꝙ
septicius pecuniam que meuio ut hr̃cli a
debitore numerata ẽ. conditõe repet̾e qiͣ
sub p̃textu hr̃ditatis acceptam.R. ẜ eaq̃

Expanded text:
scissum uideri posse neque manumissis uel legatariis actiones suae ademptae. quare quidquid uit, non debet neglegentiam suam ad alienam iniuriam referre.' Cum transactio propter fideicommissum facta esset et postea codicilli reperti sunt: quaero, an quanto minus ex transactione consecuta mater defuncti fuerit qqui debeat. respondit debere. Debitor, cuius pignus creditor distraxit, cum Maeuio, qui se legitimum creditoris heredem esse iactabat, minimo transegit: postea testamento prolato Septicium heredem esse apparuit. quaesitum est, si agat pigneraticia debitor cum Septicio, an is uti possit exceptione transactionis factae cum Maeuio, qui heres eo tempore non fuerit: possitque Septicius pecuniam, quae Maeuio ut heredi a debitore numerata est, condictione repetere, quasi sub praetextu hereditatis acceptam. respondit
Abbreviated transcription (Latin):
m. Habebat quis seruum
merti olearie p̃põitum a re late eũ¬
dem ⁊ nutius pecuniis accipiendis:
acceperat mutuam pecumam pu¬
tans creditor ad mertes eum accepis¬
seegit ꝓpõita actione ꝓare non patũ¬
it mercis gr̃a eum accepisse licet cõ¬
sumpta est actio. nec ampluis agere
poterit qͣi pecunuis quoꝙ mutiᷤᷤ
accipiendis eẽt p̾põitus. tamenuł.¬
ei utilem actionem competere ait.
¶Meminisse autem oportebit iusti¬
toria actione cdĩm ita demumiteñi.
sinon noͣuit quis eam obligõnem
uł ab institore uł ab alio nouandi a¬
nimo stipulando. ¶S̾ icluo plures¬
ue tab̾namexerreant ⁊ seruumqũe
posuerunt utrum prodominitis ꝑ¬
tib teneantur an proequalb anp
portione m̾cis anũo insolidum. Iuł
querit ⁊ uerius eẽ lab̾o ait. exemplo
exercitoꝵ ⁊ de peculio actõis in soud̾¬

Expanded text:
m.Habebat quis seruum merci oleariae praepositum Arelate, eundem et mutuis pecuniis accipiendis: acceperat mutuam pecuniam: putans creditor ad merces eum accepisse egit proposita actione: probare non potuit mercis gratia eum accepisse. licet consumpta est actio nec amplius agere poterit, quasi pecuniis quoque mutuis accipiendis esset praepositus, tamen Iulianus utilem ei actioneMeminisse autem oportebit institoria dominum ita demum teneri, si non nouauerit quis eam obligationem uel ab institore uel ab alio nouandi animo stipulando. Si duo pluresue tabernam exerceant et seruum, quem aeposuerint, utrum pro dominicis partibus teneantur an pro aequalibus an pro portione mercis an uero in solidum, Iulianus quaerit. et uerius esse ait exemplo exercito
Abbreviated transcription (Latin):
nõ defenderentur. usum captum
cuid sit. S ⁊ si daes actõnis que
adu̾sus captiuum competelut exi¬
erit: succurrit᷑ adu̾sus eum. ¶Le¬
inde adicit p̾tor. secum ue agñdi
potestatem non faceret. ut si dũ
hoc faciat ꝑusum adquisitẽi sit
impleta. uł quid ex supͣscriptis
cantingerit restitutõ concedat᷑.
M̾ito nec .Ri. sufficit semꝑ in pos
titantis mittinonpossit aut non
latitet. finge enim dum aduoca¬
tiones postulat diem exisse uel
clum aliamora uidicii contingit.
qui conuenti frustrantur. ⁊ quali¬
b⁊ tergi u̾satõe ⁊ solercia efficiunt.
ne cum ꝓsis agi possitt.

Expanded text:
non defenderentur usucaptum quid sit. sed et si dies actionis, quae aduersus captiuum competebat, exierit, succurretur aduersus eum. Deinde adicit praetor: 'secumue agendi potestatem non faceret', ut si dum hoc faciat, per usum adquisitio impleta uel quid ex supra scriptis contigit, restitutio concedatur: merito, nec enim sufficittitantis mitti non possit aut non latitet: finge enim, dum aduocationes postulat, diem exisse, uel dum alia mora iudicii contingit. qui conuenti frustrantur et qualibet tergiuersatione et sollertia efficiunt, ne cum ipsis agi possit.
Abbreviated transcription (Latin):
tutõ incluigebit᷑. ¶Adu̾sus relegat᷑
restitutõem faciendam ex gũali clau
Ex causa tñ puto ĩ ip̃isuccurrend̾.¬
Hec clausuͥa ad eos ꝑtinet adqͦs
more maiorum sine fraude mius
nocare non licet. ut consulẽ p̾torẽ.
ceteros ꝙ qui imꝑiũ potestatem ue
cimhnt. ħ nec ad eos ꝑtinet hoc edic¬
tum quos p̾torꝓhibet: sine ꝑmis

Expanded text:
tutio indulgebitur. Aduersus relegatum restitutionem faciendam ex generali clausex causa tamen puto etiam ipsi succurrendec clausula ad eos pertinet, quos more maiorum sine fraude in ius uocare non licet, ut consulem praetorem ceterosque, qui imperium potestatemue quam habent. sed nec ad eos pertinet hoc edictum, quos praetor prohibet sine permis
Abbreviated transcription (Latin):
non obtemꝑaret uirisclictõem suã¬
ei denegau̾it non eum eẽ restituend̾
labeo scribit. Id̾ ẽ siexalia iusta cansa
non fu̾it ab eo ab eo auditus. ¶ Si fe¬
rie extra ordinem sint molicte: obres
puta ꝓspere dc̃a gestas. ł in honorẽ
tutiuum se. qr ꝑp̾toremidebat᷑
fc̃m.d ollempniũ .N. feriarum rõẽ
hr̃ non debere. quia ꝓspic̾e eas potu̾t
idebũit actor. ne in eas iucidit quod
taxat istoꝵ dierum faciẽda ẽ. nonto¬
ait .i. recissionẽ usucapionis ita faci¬
entlã ut hii dies restituant᷑. quibus
actor ag̾e uoluit uint̾uẽtu ferraꝵ¬

Expanded text:
non obtemperat, iurisdictionem non obtemperat, iurisdictionem ei denegauerit, non esse eum restituendum Labeo scribit. idemque si ex alia iusta causa non fuerit ab eo auditus. Si feriae extra ordinem sint indictae, ob res puta prospere gestas uel in honorem torem uidebatur factum: sollemnium enim feriarum rationem haberi non debere, quia prospicere eas potuerit et debuerit actor, ne in eas incidat. quodtaxat ipsorum dierum facienda est, non toait enim rescissionem usucapionis ita faciendam, ut hi dies restituantur, quibus actor agere uoluit et interuentu feria
Abbreviated transcription (Latin):
qui absens qd usu cep̃. qm̃ plene supͣ
de eo cautum est. ¶ Ait p̾tor sue
cui ꝑ magrãtum sinẽ dolo malo ip̃ius
actio exempta eẽ dicet᷑. ¶ħ quoq nt
siꝑdilatões uidicis effcm sit ut actio exi¬
matur: fiat restitutõ. S ĩ si magr̃at᷑
copia non fuit: labeo ait. restitutõẽ
sicã cognita denegauit actõemr: resti¬
tutõ  cesset ⁊ ĩ seruio uidetur. Itẽ ꝑ
magrãtum fc̃m uidet᷑. si ꝑ grãm aut
sordes magr̃ãtus ius nondicit. ihet
ꝑs locum hẽbit. nec non ⁊ suꝑior. Se¬
cum ue agendi potestatem non faciat.
Nam id egit litigator ne secum a¬
gatur dumiudicem corrumꝑit. i.¬
¶Actio exempta: sicerit acciptenda.
si desiit a gere posse. ⁊ adicitur. smedo¬
lo malo ip̃ins uidelicet ut si dolus eͥ
int̾uem̾it nec ei succurratur. Ip̃is .N.
delinqñtib p̾tor non subuenit. ꝓide
si clum ult apud seqñtem pretorẽ
agere: tempus frustratumest. nron
ei subuenict᷑. S i si dũ decͤto p̾toris

Expanded text:
qui absens quid usucepit: quoniam plene supra de eo cautum est. Ait praetor: 'siue cui per magistratus sine dolo malo ipsius actio exempta esse dicetur'. hoc quo? ut si per dilationes iudicis effectum sit, ut actio eximatur, fiat restitutio. sed et si magistratus copia non fuit, Labeo ait restitutionem si causa cognita denegauit actionem, restitutio cessat: et ita Seruio uidetur. item per magistratus factum uidetur, si per gratiam aut sordes magistratus ius non dixerit: ets locum habebit, nec non ‹et› superior 'secumue agendi potestatem non faciat': nam id egit litigator, ne secum agatur, dum iudicem corrumpit. Actio exempta sic erit accipienda, si desiit agere posse. Et adicitur: 'sine dolo malo ipsius', uidelicet ut, si dolus eius interuenit, ne ei succurratur: ipsis enim delinquentibus praetor non subuenit. proinde si, dum uult apud sequentem praetorem agere, tempus frustratus est, non ei subuenietur. sed et si, dum decreto praetoris
Abbreviated transcription (Latin):
dotibiut facias aut dotͥ ut des. aut facio
ut des. aut faciout facias. inquib q̃ritur.
que obligõ nascatur. ⁊ siquidem pecumam¬
dem ut rem accipiam emptio iuenditioẽ.
Snn̾ autẽ remdo ut rem accipiam qui a nõ
placet ꝑmutationem rerum emptionem
eẽ dubium non est. nasci cuule niobligo¬
nem inqua actione id uemet. ñ u̾reddas ꝙ
acceperas. s ut dampneris mͥ. qnͣti int̾est¬
mea. illud deqͦ canuenit accipere. uel sime¬
um reciꝑe uelim repetam id ꝙ datum est.
quasi obrem datum re non sccuta.S si
sciphos tibi decłin  stichum mͥdares ꝑicło
meo stichuserit. actu cdliuntaxat cuipam
pr̃ãre debes. Expeditus est articidus ille: do
ut des. ¶At cumdo: ut facias. sitale sit
fc̃mꝙ locari solet. putaut tabulampĩg.¬
as pecunia data ^ locatio erit. sicut suꝑpͥre
cãn: emptio. si ͥ ͦᷤ non erit locatio. S naᷤ¬
cetur uł cuulis actio. in hoc ꝙ meainter¬
est. uł ad repetend̾ condictioqͥ sitale est

Expanded text:
facio ut des, aut facio ut facias: in quibus quaeritur, quae obligatio nascatur. Et si quidem pecudem, ut rem accipiam, emptio et uenditio est: sin autem rem do, ut rem accipiam, quia non placet permutationem rerum emptionem esse, dubium non est nasci ciuilem obligationem, in qua actione id ueniet, non ut reddas quod acceperis, sed ut damneris mihi, quanti intmea illud de quo convenit accipere: vel si meum recipere velim, repetatur quod datum est, quasi ob rem datum re non secuta. sed si scyphos tibi dedi, ut Stichum mihi dares, periculo meo Stichus erit ac tu dumtaxat culpam praestare debes. explicitus est articulus ille do ut des. At cum do ut facias, si tale sit factum, quod locari solet, puta ut tabulam pingas, pecunia data locatio erit, sicut superiore casu emptio: si r‹e›m ‹do›, non erit locatio, sed nascetur uel ciuilis actio in hoc quod mea interest uel ad repetendum condictio. quod si tale est