comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pulsi pͥmo cũ sardis p̃liũ cõmiser̃. ⁊ amisis trib milib
suorũ incorsicam directo cursu ꝑuenerunt. ibiq cũ
classe cui burgarius comes decertantes. uicti. fugati.
atq ꝑempti sunt. amissis quattuordecim nauibus suis.
patrẽ rebellauerat. itum sibi sub iugauit mama¬

Expanded text:
pulsi, primo cum Sardis prelium commiserunt, et amissis tribus milibus pulsi, primo cum Sardis prelium commiserunt, et amissis tribus milibus suorum, in Corsicam directo cursu pervenerunt, ibique cum classe cui Bulgarius comes preerat decertantes, victi, fugati atque perempti sunt, amissis 14 navibus suis. patrem rebellaverat, iterum sibi subjugavit
Abbreviated transcription (Latin):
concessit. ⁊ reuerentib legatis suos ad iungens. int̾
uestes & aromata ⁊cȩt̾as orientaliũ t̾rarũ opes ingen¬
tia illi dona direxit: cũ ei ante paucos annos eũ
quẽ tunc solũ habebat roganti misiss& elephantẽ.
Porro int̾ munera quȩ legati imꝑatoris aꝑside de¬
tulerunt. orologiũ exauri calco arte mechanica
cõpositũ attulerunt. inqͦ xii. horarũ cursus adclep¬
sidram uisebant᷑ cũ totidẽ exeis pillulis quȩ ad com¬
pletionẽ horarũ decidebant. & casu suo subiectũ
sibi cimbalũ tinnire faciebant. Additis in eodẽ eiusdẽ
exiebant. & inpulsu egressionis suȩ totidẽ fenestras
delata st̃ ossa beati martyris cipriani a Rartagine
cũ reliquiis beatorũ scillitanorũ marcyrũ. sꝑati
sotiorũq eius. & posita sunt in ȩccłia beati ioħis bap¬
tiste inciuitate lugduni. Sarraceni p̃cea sardinia

Expanded text:
concessit; et revertentibus legatis suos adiungens inter concessit; et revertentibus legatis suos adiungens inter vestes et aromata et ceteras orientalium terrarum opes ingentia illi dona direxit, cum quem tunc solum habebat roganti misisset elephantem. ADO. Porro inter munera quae legati imperatoris a Perside detulerunt orologium ei ex auricalco arte mechanica compositum attulerunt, in quo 12 horarum cursus ad clepsidram visebantur, cum totidem ereis pillulis quae ad completionem horarum decidebant et casu suo subjectum sibi cimbalum tinnire faciebant, additis in eodem orologioexiebant et impulsu egressionis suae totidem fenestras delata sunt ossa beati martiris Cypriani a Kartagine cum reliquiis beatorum Scillitanorum martirum Sperati sociorumque ejus, et posita sunt in ecclesia beati Johannis baptistae in civitate Lugdunensi. Sarraceni etiam Sardinia
Abbreviated transcription (Latin):
Scotorũ qͦq reges sic habuit ad suã uoluntatẽ
ꝑmunificentiã inclinatos: ut eũ nũquã alit̃ nisi
dñm seq subditos & seruos eiꝰ ꝓnuntiarent.
Extant epłȩ ad eũ missȩ : quib huiꝰ modi affectꝰ
eoꝵ erga illũ indicat᷑. Cũ aaron qͦq rege ꝑsarũ
qui excepta india totũ pene tenebat orientẽ. talẽ
habuit in amicitia concordiam. ut hiᷤ grãm eiꝰ omĩũ
qui in toto orbe t̾rarũ erant regũ ac principum
amicitiȩ p̾poneret. solũq illũ honore ac muni¬
ficentia sibi colendũ uidicaret. Ac ꝓinde cũ legati
eiꝰ quos cũ donariis ad sacratissimũ dñi ac saluato¬
ris nr̃i sepulchrũ locũq resurrectionis miserat ad
eũ uenissent. & ei dnĩ sui uoluntatẽ indicassent.
non solũ quȩ petebant᷑ fieri ꝑmisit. s &iam sacrũ sc̃ȩ
mariae latinȩ locũ ut illiꝰ potestati ascriberetur

Expanded text:
Scottorum quoque reges sic habuit ad suam voluntatem Scottorum quoque reges sic habuit ad suam voluntatem per munificentiam inclinatos, ut eum numquam aliter nisi dominum seque ei subditos et servos ejus pronuntiarent. Extant epistolae ad eum missae, quibus hujusmodi affectus eorum erga illum indicatur. Cum Aaron, rege Persarum, qui excepta India totum pene tenebat Orientem, talem habuit in amicitia concordiam, ut his gratiam eius omnium qui in toto orbe terrarum erant regum ac principum amicitiae praeponeret solumque illum honore ac munificenejus, quos cum donariis ad sacratissimum Domini ac Salvatoris nostri sepulcrum locumque resurrectionis miserat, ad eum venissent, et ei domini sui voluntatem indicassent, non solum quae petebantur fieri permisit, sed etiam sacrum illum et salutarem locum, ut illius potestati asc
Abbreviated transcription (Latin):
amnẽ qui apud nacarros orit᷑. & fertilissimos his¬
paniȩ agros secans sub tortose ciuitatis męnia ba-¬
learico mari miscet᷑. & italiã totam quȩ ab aug̾ta
p̃toria usq in calabriã inferiorẽ. inqua grecorum
ac beneuentanorum constat esse confinia. totã
p̃terea saxoniã quȩ quidẽ germaniȩ pars ñ modica
est & utrãq pannoniã. & in alt̾a clanubii ripa appo-¬
sitam datiã. om̃sq p̃t̾ea barbaras nationes. quȩ
int̾ rhenũ ac uiseram fluuios. occeanũq atq da¬
nubiũ positȩ sunt. lingua quidẽ pene similes.
s habitu uł morib ualde dissimiles. ita ꝑdomuit.
regni sui quibusdã regib ac gentib ꝑamicitiam
sibi conciliatis. Ad eo namq andefonsũ galliciae
atq asturicȩ regẽ sibi insotietatẽ deuinxit : ut is
cũ adeum uł lit̾tas uł legatos mitteret. non alit̾
se apud illũ quã ꝓpriũ suũ appellari iuberet.

Expanded text:
amnem, qui apud Nacarios oritur et fertilissimos Hisamnem, qui apud Nacarios oritur et fertilissimos Hispaniae agros secans sub Tortosae civitatis menia Balearico mari miscetur, et Italiam totam, quae ab Augusta Pretoria usque in Calabriam inferiorem, in qua Grecorum ac Beneventanorum constat esse confinia, totam preterea Saxoniam, quae quidem Germaniae pars non modica est, et utramque Pannoniam et in altera Danubii ripa appositam Daciam, omnesque preterea barbaras nationes, quae inter Rhenum ac Wiseram fluvios oceanumque atque Danubium positae sunt, lingua quidem pene similes sed habitu vel moribus valde dissimiles, ita perdomuit, regni sui quibusdam regibus ac gentibus per amicitiam sibi conciliatis. Adeo namque Andefossum Galliciae atque Asturicae regem sibi in societatem devinxit, ut is, cum ad eum vel litteras vel legatos mitteret, non aliter se apud illum quam proprium suum appellari juberet.
Abbreviated transcription (Latin):
&̃ anno p̃fati adriani papȩ cognati romȩ cõmo¬
uentes popłm contͣ leonẽ papã tenuer̾ eũ &
excetauer̃. non tam̃ lum̃ eiꝰ penitus extinguere
potuer̃. At ille confugit ad karolũ regẽ fran-¬
dans imꝑatoria ueste. Tc̃ sibi ad clamatũ est
ab uniu̾so popło romanorũ karolo augusto adõ
Karolus magnꝰ rex francoꝵ regnũ qd pꝰ patre suũ
pipinũ forte quidã iam: magnũq susceꝑat. ita
nobilit̃ ampliauit atq dilatauit. ut duplũ illi
adiecerit. Nam cũ priꝰ ñ ampliꝰ quã. pͥars galliae
quȩ int̾ rhenũ ⁊ ligerim occeanũq ac mare balea-¬
ricũ iac&. ⁊ pars germaniȩ quȩ int̾ saxoniam &
danubiũ rhenũq ac salam fluuiũ qͥdioringos
& sorabos diuidit. et a francis qͥ orientales
dicunt᷑ incolit᷑. & pret̾ hȩc alamanni atq baio¬
arii ad regni francorũ potestatẽ ꝑtinerent : ipse
ꝑbella memorata pͥmo aquitaniam & uuasconiã.
totũq pẏrenei montis iugũ & usq adhiberum

Expanded text:
Romae commoventes populum contra Leonem papam, tenuerunt eum et excecaverunt; non tamen lumen ejus extinguere potuerunt. At ille confugit ad Karolum regem Frandans imperatoria veste. Tunc sibi adclamatum est ab universo populo Romanorum: Karolo augusto a DeoKarolus magnus rex Francorum regnum, quod post patrem suum Pipinum forte quidem jam magnumque susceperat, ita nobiliter ampliavit atque dilatavit, ut duplum ei adjecerit. Nam cum prius non amplius quam illa pars Galliae quae intra Rhenum ac Ligerim oceanumque ac mare Balearicum jacet, et pars Germaniae quae intra Saxoniam et Danubium Rhenumque ac Salam fluvium, qui Toringos ac Sorabos dividit, et Francis qui orientales dicuntur incolitur, et praeter haec Alamanni atque Bajoarii ad regni Francorum potestatem pertinerent, ipse per bella memorata primo Aquitaniam et Wasconiam totumque Pyrenei montis jugum usque ad Hiberum
Abbreviated transcription (Latin):
petratis ꝓ quib ierat: rauennã remeauit. Ubi
sepe nominatus tirannus theodericꝰ ⁊ elo & in¬
uidia qua audierat eũ ab augusto honorifice sus¬
ceptũ atq tractatũ cũ comitib eiꝰ : tenuit & car¬
ceris afflictione ꝑemit. Simmachũ qͦq patriciũ
int̾fecit. S & boetiũ consularẽ. uirũ summȩ
prudentiȩ. qui dialecticã. arithmeticã. atq mu¬
sicã. suo sermone nobilitauerat. & alios libellos
elegantissime cõposuerat. idẽ tirannus exilii pe¬
na dãpnauit. & int̾ritorio mediolanensi iugulari
fecit. Hac tam̃ inmane seueritatis impunitate
exalauit. Quã ȩtiã qͥdam solitarius apudliꝑam
manens insulam. corporeis oculis uidit in ollã
uulcani demergi: ubi mare sicut cacabus fer.¬
uescit ab ugne. Theoderico uͦ athalaricꝰ nepos
eius successit. Et athalarico theodo aldus. Et¬

Expanded text:
ierat, Ravennam remeavit. Ubi saepe nominatus tyrannus Theodericus zelo et invidia, quod audieerat eum ab Augusto honorifice susceptum atque tractatum, cum comitibus ejus tenuit, et carceris afflictione peremit, Symmachum quoque patricium interfecit. Sed et Boetium consularem virum summae prudentiae, qui dialecticam arithmeticam, atque musicam suo sermone nobilitaverat, et alios libellos elegantissime composuerat, idem tyrannus exsilii poena damnavit, et in territorio Mediolanensi jugulari fecit. Hac tamen immanis saevitiae impunitate exhalavit. Quam etiam quidam solitarius apud Liparem manens insulam corporeis oculis vidit in ollam Vulcani demergi, ubi mare sicut cacabus fervescit ab igne. Theoderico vero regi Athalaricus nepos ejus successit, et Athalarico Theodoaldus.
Abbreviated transcription (Latin):
dilatari ftancoꝵ. & p̾fatus rex chlodoueus childerio
filiꝰ. ab eato remigio remoꝵ archiep̃o tali occasione
uoluit baptizari. Dũ quadã die contra alamamos
deo tibi quia deinceps credã inte. ⁊ intuo bapti¬
tabor nomine. Quod eũ dixiss&: alamanni in
delit̾ adimpleuit. ⁊baptizatus ẽ. cũ gente sua

Expanded text:
dilatari Francorum, et praefatus rex Clodoveus Childerici filius a beato Remigio Remorum archiepiscopo tali occasione voluit baptizari. Dum quadam die contra Alemannos deo tibi, quod deinceps credam in te, et baptizabor in nomine tuo. Quod cum dixisset Alemanni in deliter adimplevit, et baptizatus est cum gente sua,
Abbreviated transcription (Latin):
manꝰ suȩ subscriptione roborare: nullũ apicẽ
cõplere ualuit. Calamꝰ enĩ contritus. ẽ. Cumq
scds ⁊ t̾eius calamꝰ hoc ꝑtuliss& : et ad huc legẽ
im piam firmare contendet. cõmota ẽ. eiꝰ dext̾a.
eamq subito tremor inuasit. Tunc eiꝰ animo t̾ro¬
re cõpleto. ambab manib cartã rupit. Ostend̃
& hunc ab in sidiis liberauit. ꝑ ea quȩ in isto con¬
tigere: signũ ꝓpͥe uirtutis. & ꝑalia dispensa¬

Expanded text:
nullum apicem complere praevaluit, calamus enim contritus est. Cumque secundus et tertius calamus hoc pertulisset, et adhuc legem impiam firmare contenderet, commota est ejus dextera, eamque subito tremor invasit. Tunc ejus animo terrore completo, ambabus manibus chartam rupit. Ostenditisit pati, et hunc ab insidiis liberavit; et per ea quae in isto contigere, signum propriae virtutis ostendens
Abbreviated transcription (Latin):
antiquus ille liber qͥp̃fati confessoris actus contina. mͥ
uidet᷑ innuere. quod circa hoc tẽpꝰ de qͦnc̃ loqͥm᷑. reue¬
rendus sac̃dos ep̃s esse potuit infantulus. S ut ad¬

Expanded text:
antiquus ille liber, qui praefati confessoris actus continet, mihi antiquus ille liber, qui praefati confessoris actus continet, mihi videtur innuere, quod circa hoc tempus, de quo nunc loquimur, memoratus Sacerdos esse potuit infantulus. » 4.
Abbreviated transcription (Latin):
uix expleto. nepos marcellini qͦndã patricii sororis
aruernorũ occupauit ciuitatẽ. ibi tunc nobilis
qͦndã imꝑatoris filius. Iste ecditius in libro uitae
cuiꝰ dam sci confessoris nomine & offitio sa c̃dotis
lemouicinȩ ciuitatis. corrupto nomine sic̃ opinor
nominat᷑ alticiꝰ. & hic illũ credit᷑ ab aptismatis la-¬
uachro suscepisse. Cuiꝰ p̃tiosissimi confessoris uite
seriem partim inculto sermone cõpositã. partim
nͦ scriptorũ uitio deprauatã conspiciens nuꝑ corrige
statiu. ⁊ tẽpꝰ quo floruit pꝰ multorũ annoꝵ ex acta car¬
ricula modero tẽpore designaui. Et de ipsiꝰ seĩ qde¬
uirtutib ineadẽ serie aꝑcissimo sermone ueritatẽ aos
de hoc aut̃ acticio illud plane diffinire nolui. quo deus¬
denti testimonio ꝓbare ñ possũ. melius esse credens¬
illud qđ me latet seu de quib ambigo dõ tocũ reln.¬
quere. quã dubia ꝓcertis ꝓt̾ue defend̾e. Hoc tamꝰ

Expanded text:
vix expleto, Nepos Marcel lini quondam patricii sororis Arvernam occupat civitatem, ubiquondam imperatoris filius, in libro Vitae cujusdam sancti confessoris, nomine et officio Sacerdotis, Lemovicinae civitatis, corrupto nomine sicut opinor nominatur Altitius, et hic illum creditur a baptismatis lavacro suscepisse. Cujus pretiossermone compositam, partim vero scriptorum indicio depravatam conspiciens; nuper corrigere statui, et tempore quo floruit, post multorum annorum curricula moderno tempore designavi. Et de ipsius qirtutibus in eadem serie apertissimo sermone expressi. De hoc autem Altitio illud plane diffiniri nolui, quod evidenti testimonio probare non possum, melius esse credens, quod me latet, seu de quibus ambigo, Deo totum relinquere, quam dubia pro certis proterve defendere. Hoc tamen
Abbreviated transcription (Latin):
fortis & nobilis. & illo tẽpore millenarius. quo
iulianꝰ electionẽ militib suis lege ꝓposuit.
ut aut sacrficarent. aut militie cederent.¬
int̾ uiros militares habebat. Qui cũ uiolent᷑ pꝰ
non se uelle paganis hominib imꝑare. cũ ipse
xp̃ianꝰ exister&. Cũq uox omiũ ei cõmunit᷑ ꝓ¬
clamass& dicentiũ se quoq xpianos esse. susce.¬

Expanded text:
fortis, et nobilis, et illo tempore Millenarius, quo Julianus electionem militibus lege proposuit, ut aut sacrificarent, aut militia cederent.inter viros militares habebat, qui cum violenter a  non se velle paganis hominibus imperare, cum ipse Christianus existeret. Cumque vox omnium communiter procla nasset, dicentium se quoq
Abbreviated transcription (Latin):
quomimꝰ ad altare solebat offerre. surgens cũ
lacrimis. ẽ. ingressus. Cũq obtuliss& sicuti solit̾
erat. intra cancellos stetit. Rursus aut̃ ambro siꝰ
ñ quieuit. s dife̾ntiã locoꝵ edocuit. Et pͥmo qͥ¬
dem requisiuit quid ibidẽ expectaret. Imꝑa¬
tore dicente. sustinere se sacroꝵ ꝑceptionem
quȩ tȩ̃us nec ingredi nec contingere ꝑmittunt᷑.
Qgredere gͥ & hanc expectationẽ cũ cȩtis comu
nem habe. Purpura namq imꝑatores. ñ sac̃do¬
tes fac̃. Ec fidelissimus imꝑator hanc ꝙ̃ t̃ditionem
animo gratanti suscipiens remandauit ei dicens.¬
Non audatiȩ causa intra cancellos mansi. s: in
constantinopolitana urbe hanc consuetudinẽ
lali gͦ tantaq & p̾sul & imꝑator uirtute clare¬

Expanded text:
quo munus ad altare solebat offerre, surgens cum lacrymis est ingressus. Cum vero obtulisset, sicuti solitus erat, intra canon acquievit, sed differentiam locorum edocuit, et primo quidem requisivit quid ibi expectaret. Imperatore dicente, sustinere se sacrorum perceptioquae ceteri nec ingredi nec contingere permittuntur. Egredere igitur, et hanc exspectationem cum ceteris habe communem. Purpura namque imperatores, non sacerdotes facit. Tunc fidelissimus imperator etiam hanc traditionem animo gratanti suscipiens, remandavit: Non audaciae causa intra cancellos mansi, sed in Constantinopolitana urbe hanc consuetudinem Tali ergo tantaque et presul et imperator virtute clare
Abbreviated transcription (Latin):
tunt Theo dericꝰ uͦ memorati regis chlodouei filius
maior. cũ frẽ suo chlotario & filio dieo deb̾to torin¬
goꝵ fines ingredit᷑. ⁊ fugato herm̃ frido regnũ eiꝰ
in suã redegit potestatẽ. Chlotariꝰ aut̃ inde re-¬
diens tadegundẽ bertarii regis filiã. herm̃fridi
intra pictauensẽ urbẽ uestẽ suscepit religiosam.
inqͣ ꝑseuerans cursũ uitȩ laud abilit̃ cõsũmauit.
Porro memorati regis dieoderici filiꝰ no̾e theodebertꝰ
cũ ess& miles strenuissimꝰ ad huc patre suꝑstite
italiã penetrauit. & eã ab alpib usq ad maritimoꝵ
confinia locoꝵ sibi tributariã fec̃. Et dũ inde re-¬
diret. ducẽ exercitus sui nomine bucellenũ ad
ꝑuadendã siciliã ⁊ reliqua italiȩ loca q̃ ñ adierat
grauit̃ deuastantes magnã auri copiã cũ stola scĩ
mararis uicentii inde secũ de tuler̃. Noruit ꝑidẽ¬

Expanded text:
ati Clodovei filius major cum fratre suo Clotario, et filio Theoberto Thuringorum fines ingreditur, et fugato Hermenfrido, regnum ejus in suam redegit potestatem. Clotarius vero inde rediens Radegundem Bertarii regis filiam, Hermenfridi intra Pictavensem urbem vestem suscepit religiosam, in qua perseverans, cursum vitae laudabiliter consummavit. Porro memorati Theoderici filius, nomine Theodebertus, cum bellator strenuissimus esset, adhuc patre superstite Italiam penetravit, et eam ab Alpibus usque ad maritimorum confinia locorum sibi tributariam fecit. Et dum inde rediret, ducem exercitus sui nomine Bucellenum, ad pervadendam Siciliam et reliqua Italiae loca, quae non adierat,graviter devastantes magnam auri copiam cum stola sancti martyris Vincentii inde secum detulerunt. Verum The
Abbreviated transcription (Latin):
ad greditur. eamq ꝑannũ continuũ obsidione cir-¬
cũdat. Uerũ tandẽ belisarius machinas eiꝰ igne
consũpsit. & inde eũ exturbatũ usq ad ariminũ
effugauit. Et ñ multis diebus int̾ iectis apud ra-¬
uennã inclusũ indeditionẽ suscepit. eũq cum
uxore sua & opib palatii constantinopolim depor-¬
tauit. Sicq iustinianꝰ orthodoxus augustꝰ breui
tẽporis int̾uallo. deduab ualidis gentib ꝑmanũ
belisarii ducis inclyti nobilit triũphauit. Porro
pꝰbelisarii discessũ. godi qͥtrans padũ ⁊ inliguria
consistebant. contra romanos rebellantes thotilã
qͥ & baduila dr̃ sibi regẽ creauer: qͥ contra romanos
sepe dimicans. eoꝵ uires multis uicib fregit ac suꝑaũ.¬

Expanded text:
aggreditur, eamque per annum integrum obsidione ciraggreditur, eamque per annum integrum obsidione circumdat. Verum tandem Belisarius machinas ejus igne consumpsit, et inde eum exturbatum usque ad Ariminum effugavit, et non multis diebus interjectis, apud Ravennam inclusum in deditionem suscepit, eumque cum uxore sua, et opibus palatii Constantinopolim deportavit. Sicque Justinianus orthodoxus Augustus brevi temporis intervallo de duabus validis gentibus per manum Belisarii ducis inclyti nobiliter triumphavit. Porro post Belisarii ducis discessum, Gothi qui trans Padum et in Liguria consistebant, contra Romanos rebellantes Totilam, qui et Bajola dicitur, sibi regem creaverunt. Qui contra Romanos saepe dimicans, eorum vires multis vicibus fregit ac su
Abbreviated transcription (Latin):
affricã ad antiquũ rei publice corpꝰ reuocauit. Rex
quippe uuandaloꝵ gelimer cũ inpetũ belisarii ferre
nequiret ad maurusios fugit. S eũ ibi belisarius
celerit᷑ insecutꝰ cõp̃hendit. & argentea demũ uinctũ
cathena secũ addux̃. ⁊ de eo constantinopolim triũ-¬
phauit. Et non multo pꝰ. iustinianꝰ augustus eundẽ
belisariũ aditaliã destinauit. qͦ belisarius ueniens:
pͥmo accessu siciliam ꝑuasit. & neapolim obsessit.
& expugnauit. ⁊ spoliauit. Quod ubi rexitaliȩ the-¬
odoadus audiuit. uitigẽ sui exercitus ducẽ contͣ eũ
destinauit. S pꝰquã uitigis campaniã ÷ ingressus :
rex ab exercitu creatis expeditionẽ soluit ⁊ retro
remeauit. Iunc spreto theodoado. & pͥma conuige
sibi matrimonio uinx. Et dũ nouis nuptiis delectat᷑:
belisarius romã ingredit᷑. ⁊cũ gaudio suscipit᷑. Con¬
festim deniq uicina occupauit loca. ⁊urbiũ opidoꝵq
p̾sidia. qͥb sine dilatione patratis. uitigis romam

Expanded text:
am, ad antiquae reipublicae corpus revocavit. Rex quippe Vandalorum Getimer cum imperium Belisarii ferre nequiret ad Maurusios fugit. Sed eum ibi Belisarius celeriter insecutus comprehendit, et argentea vinctum catena secum adduxit, et de eo Constantinopoli triumphavit. Et non multo post Justinianus Augustus eumdem Belisarium ad Italiam destinavit. Quo Belisarius veniens primo accessu Siciliam pervasit, et Neapolim obsedit, et expugnavit, et exspoliavit. Quod ubi rex Italiae Theodoaldus audivit, Vitigem sui exercitus ducem contra eum destinavit. Sed postquam Vitigis Campaniam est ingressus, et rex ab exercitu est creatus, expeditionem solvit et retro remeavit. Tunc spreto Theodoaldo, et prima conjuge sibi matrimonio junxit. Sed dum novis nuptiis delectatur, Belisarius Romam ingreditur, et cum gaudio suscipitur. Confestimque vicina occupavit loca, Romam, oppidorumque praesidia: quibus sine dilatione patratis Vitigis rex Romam
Abbreviated transcription (Latin):
s ad suũ regẽ reuersi ñtiauer̃ trepidi. in quanta
cerner&. ñ ausus accede sese int̾rã dedit. Quicũ
uir dĩ bis t̾q dicer& surge .s ipse ante eũ det̾ra¬
erigi ñ auderet. benedictus iħłiu xp̃i dñi famulꝰ.¬
ꝑ sem& ipsũ dignatus ÷ accedere ad regẽ ꝓstratũ.
Quẽ de t̾ra eleuauit. & de suis actib increpauit.
atq in paucis sermonib cuncta quȩ illi erant uen¬
tura p̃nuntiauit dicens. Multa mala facis. ⁊multa¬
mala fecisti. iã aliquando ab iniqͥtate cõpescere.
Et qͥdẽ romã ingressurꝰ es. mare transiturꝰ. nouem
annis regnabis. decimo morieris. Quib auditis
rex. uehem̃t᷑ t̾ritꝰ oratione pecita recessit. atq ex
illo iã tẽpore minꝰ crudelis fuit. Nã dũ pꝰmodũ
mare transiens siciliã depopulatus fuiss&. et
inde reuersus. romã obsidione cinxiss& atq
cepiss&. tota ferme nocte suos tubis clangere p̃¬

Expanded text:
sed ad suum regem reversi, nuntiaverunt trepidi in quanta sed ad suum regem reversi, nuntiaverunt trepidi in quanta cerneret, non ausus accedere, sese in terram dedit. Cui dum vir Dei bis ter diceret: 'Surge', sed ipse ante cum erigiper semet ipsum dignatus accedere est ad regem prostratum. Quem de terra levavit, de suis actibus increpavit atque in paucis sermonibus cuncta quae illi erant Ventura praenuntiavit, dicens: 'Multa mala facis, multa fecisti; iam aliquando ab iniquitate conpescere. Et quidem Romam ingressurus es, mare transiturus; novem annis regnas, decimo morieris'. Quibus auditis, rex vehementer territus, orationem petita, recessit, atque ex illo iam tempore minus crudelis fumare transiens, Siciliam depopulatus fuisset, et inde reversus Romam cinxisset, atque cepisset, tota ferme nocte suos tubis clangere pr
Abbreviated transcription (Latin):
Cui calciam̃ta sua p̾buit. eũq indui regalibus
uestib fecit. et quasi inꝑsona sui ꝑgere addĩ
hominẽ p̃cepit. In cuiꝰ obsequio tres qui sibi pre
ceteris adherere consueuerant comites milit.
Scilic& uult. ruderich. & blidin. ut ante
uiri di oculos ipsũ esse regẽ thiotilã simulantes.
eiꝰ lateri ob ambularent. Cui alia qͦq obseqͥa
atq spatarios p̾buit. ut tam exeisdẽ obsequiis
quã expurpureis uestib rex esse putaret᷑. Cũq:
isdẽ riggo decoratus uestib obsequentiũ frequen¬
tia comitatus monasteriũ fuiss& ingressus. uir
dĩ eminꝰ sedebat. Quẽ uenientẽ conspiciens.
cũ iam ab eo audiri pocuiss& : clamauit dicens.
Pone fili. pone: hoc quod portas ñ ÷ tuũ. Qui
riggo ꝓtinꝰ int̾ram cecidit. & quia tanto uiro
illudere p̾supsiss& ex pauit. Omsq qͥcũ eo ad dĩ¬
hominẽ ueniebant t̾rȩ const̾nati sunt. Surgen¬
tes aut̃ ad eũ ꝓpinquare minime p̃sũpserunt.

Expanded text:
it, eumque indui vestibus regalibus fecit, quem quasi in persona sua pergere ad Dei hominem praecepit. In cujus obsequio tres qui sibi prae caeteris adhaerere consueverant, comites misit, scilicet, Vult, Ruderic, et Blidin, ut ante servi Dei oculos ipsum regem Totilam esse simulantes, ejus lateribus obambularent; cui alia quoque obsequia atque spatharios praebuit, ut tam ex eisdem obsequiis quam ex purpureis vestibus rex esse putaretur. Cumque idem Riggo decoratus vestibus, obsequentum frequentia comitatus monasterium fuisset ingressus, vir Dei eminus sedebat. Quem venientem conspiciens, cum jam ab eo audiri potuisset, clamavit, dicens: Pone, fili, pone hoc quod portas: non est tuum. Qui Riggo protinus in terram cecidit, et quia tanto viro illudere praesumpsisset, expavit: omnesque qui cum eo ad hominem Dei veniebant, terrae consternati sunt. Surgentes autem, ad eum propinquare minime praesumpserunt,
Abbreviated transcription (Latin):
regis filii. chilodomirus uidelic& chillebertus
atq chlotharius sibi inuicẽ federati. regni sui
fines dilatari cupientes. burgundiȩ regnũ in¬
grediunt᷑. Et sigismundũ fratrẽqᷤ gothmarũ
p̃lio ad gressi sunt. Statimq in ipso pͥmo belli
impetu sigismundus aclodomiro capit᷑. & aure¬
lianis ꝑducit᷑. ibiq ꝑimit᷑. & inputeu ꝓicitur
Non multo pꝰ tam̃ inde leuat᷑ & apud monaste¬
rium quod in loco agauno sẽo construxerat
mauritio & sotiis eiꝰ honorifice sepelit᷑. Demũ qͦq
nmnuilas dierũ curculis euolutis. supͣ nominati frs
buntundiam repetentes gohimarũ sigismundi ger¬
manu itum adoriunt᷑. S in illa expeditione dilo¬

Expanded text:
ei filii, Clodomirus, Childebertus atque Clotarius, sibi invicem foederati, et regni sui fines dilatare cupientes, Burgundiae regnum ingrediuntur, et Sigismundum fratremque ejus Gotmarum praelio aggressi sunt. Statimque in ipso primo belli impetu Sigismundus a Clodomiro capitur, et Aurelianos perducitur, ibique perimitur, et in puteum projicitur. Non multo tamen post inde elevatur, et in monasterium, quod in loco Aguino sancto construxerat Mauritio, sociisque ejus honorifice sepelitur. Demum quoque non multis diebus transactis supra nominati fratres Burgundiam repetentes Gotmarum Sigismundi fratrem iterum adoriuntur. Sed in illa expeditione Clo
Abbreviated transcription (Latin):
risius reu̾sus ꝓtantis honorib & beneficiis adõ
uͦ industria silii sui theoderici lemouicenses. ru¬
tẽr ĩ. cadurcos. aruernos. nec non ⁊ reliquas aqui¬
taniȩ gentes seu ꝓuincias arhodani alueo usq
adligeris fluuiũ. & itẽ apyreneis montib usq
ad occeanũ. totũ uidelic& alarici regnũ suo
copulauit regno. a malaricus qͦq a larici filiꝰ
ei cessit inuitus. & ab aquitania in hispaniam
migriuit. Igit᷑ gochis arrianis ab aqͥtami a pulsis
franei cathiolici ipsa meliori regula religionis ⁊ fidi
continuo repleuer. His rexchlo doueus dõ fauente
patratis. ulonge lateq francoꝵ regno dilatato. obiit
anno regni sui tricesimo. ȩtatis uͦ suȩ quadragesimo.xͦ.
relinquens quattuor filios regni heredes. qͦ sepulto :
dericꝰ sedẽ regni sortitus ÷ mectis. chlodomirꝰ aure¬
lianis. chlotarius suessionis. chlildebertus uͦ parisi:

Expanded text:
risios revertens, pro tantis honoribus et beneficiis a Deo risios revertens, pro tantis honoribus et beneficiis a Deo vero industria filii sui Theoderici Lemovicenses, Rutenos, Cadurcos, Avernos, necnon et reliquas Aquitaniae gentes seu provincias a Rhodano fluvio usque ad Ligeris alveum, et item a Pyrenaeis montibus usque ad Oceanum totum, videlicet Alarici regnum, suo copulavit regno. Almaricus quoque Alarici filius ei cessit invitus, et ab Aquitania in Hispaniam migravit. Igitur Gothis Arianis ab Aquitania pulsis, Franci catholici ipsam melioris regula religionis et fidei continuo repleverunt. His rex Clodoveus, Deo favente, patratis, et longe lateque Francorum regno dilatato, obiit anno regni sui tricesimo, aetatis vero suae quadragesimo quinto, relinquens quatuor filios regni sui haeredes. Qui patri doricus quidem sedem regni sortitus est Metis, Clodomirus Aurelianis, Clotarius Suessionis, Childebertus Parisius,
Abbreviated transcription (Latin):
fectus. ⁊ dõ grãs agens inceptũ tenuit it̃. Et eũ flu¬
uiũ cui uingenna nom̃ ẽ. transire uell&. ⁊ uadũ
ñinueniret. eo qđ auctus pluuiis exundauissec:
ostendit. Deinde alarico occurrit detimo milia¬
rio aburbe pictauensi. Ubi ambo congressi: inuicẽ
pugnauer̃. S tandẽ ibidẽ alaricus confossus occidit᷑.
& eiꝰ exeratus huc illucq disꝑgit᷑. Qua patrata uic¬
toria in illo anno chlodoueus burdegalis hiemauit.
S recedente hiemali rigore. ⁊ succedente uernali
inde thesauros alarici auferens. adengolismã ꝓꝑa¬
uit. Incuiꝰ aduentu murus urbis diuino nutu
sponte corruit. & aduenienti regi patens p̾buit it᷑.¬
Et inde turonicã usq ꝑuenit adurbẽ. Ubi dũ fes¬
sum recrearet exercitũ. suscepit litteras anastasu
imꝑatoris. quib illũ designabat romanȩ rei publi¬
ce consulem & augustũ. Qđ gratant᷑ suscipiens.:
statim consulari trabea insignitus. ab illa die consul
simul & augustus meruit appellari. Et inde pa-¬

Expanded text:
fectus, et Deo gratias agens inceptum tenuit iter. Et cum fluvium, cui Vigenna nomen est, transire vellet, et vadum non inveniret, eo quod auctostendit. Deinde Alarico occurrit decimo milliario ab urbe Pictavensi, ubi ambo congressi invicem pugnaverunt. Sed tandem Alaricus ibidem confossus occiditur, et ejus exercitus huc illucque dispergitur. Qua patrata victoria in illo anno Clodoveus Burdegalis hiemavit, sed recedente hiemali rigore, et succedente vernali inde thesauros Alarici auferens ad Engolismum properavit. In cujus adventu murus urbis divino nutu sponte corruit, et advenienti regi patens iter praebuit. Inde Turonicam pervenit ad urbem, ubi dum fessum recrearet exercitum, suscepit litteras Anastasii imperatoris, quibus illum designabat Romanae reipublicae consulem, et Augustum. Quod gratanter suscipiens, statim consulari trabea indutus, ab illa die consul simul et Augustus meruit appellari. Et inde Pa
Abbreviated transcription (Latin):
suȩ ire mandauit. Orestes aut̃ ubi cũ exercitu rauen¬
audiens nepos p̃sidio nudus clalmatias fugit. ubi &
pͥuatus defecit. Augustulo uͦ in rauenna degente:
sarũq gentiũ auxiliarios italiã occupauit. Qui¬
regno pulsũ. inlucullano cãpaniȩ castello exibii
pena dampnauit. Sicq hesꝑiũ romanȩ gentis ĩꝑiũ.

Expanded text:
trum prodire mandavit. Orestes autem ubi cum exercitu Ravenuod audiens Nepos, praesidio nudus ad Dalmatas fugit, ubi et privatus defecisarumque gentium auxiliarios Italiam occupavit eregno pulsum in Lucullano Campaniae castello exilii poena damnavit. Sic quoque Hesperium Romanae gentis imperium,
Abbreviated transcription (Latin):
uesegothoꝵ regem theodericũ ad se uenire fecit.
eiq curã palatii sui delegauit. Et ñ pꝰ multos
dies patriciatus honore it̾um eũ insignitũ. ad
partes italiȩ destinauit. Quo dũ ꝑueniss& odoa¬
trẽ heruloꝵ regẽ uariis successib debellauit.¬
& regno tandẽ exturbatũ int̾fecit. Demũ autẽ
regnũ italiȩ sibi p̃sumpsit & usurpauit. Qđ ut
sibi ꝑhennit᷑ confirmaret. filias suas uicinis regib
copulauit. dans unã earũ regi gothoꝵ alarico.¬
& altam regi burgundionũ sigismundo. Neptẽ

Expanded text:
sigothorum regem ad se venire fecit, eique curam palatii sui commendavit, et non post multos dies patriciatus honore iterum eum insignitum ad partes Italiae destinavit. Quo dum pervenisset, Odoacrum Herulorum regem variis successibus debellavit, et regno tandem exturbatum interfecit. Demum autem regnum Italiae sibi praesumpsit et usurpavit. Quod ut sibi perenniter confirmaret, filias suas vicinis regibus copulavit, dans unam Gothorum regi Alarico, alteram regi Burgundorum Sigismundo, neptem
Abbreviated transcription (Latin):
britanniã tͥb longis nauib applicuit. & pene totã
in sulã illã ab orientali plaga usq ad occidentalem
occupauit. Ic̃ ȩtiã qm̃ pelagiana heresis angloꝵ ma-¬
culauerat fidẽ. gallicani epĩ. germanũ autisioderensiũ
& lupũ trecassinoꝵ in signes epõs: ad eos dixer. Quo¬

Expanded text:
Britanniam tribus longis navibus applicuit, et totam pene insulam ab orientali parte usque ad occidentalem occupavit. Tunc etiam quoniam Pelagiana haeresis Anglorum maculaverat fidem, Gallicani episcopi Germanum Antissiodoretum, et Lupum Trecassionorum insignes episcopos ad eamdem
Abbreviated transcription (Latin):
cũ patre dieodosio tredecim annis. ⁊ cũ honorio frẽ¬
suo.xiiii. ĩꝑauiss&: relicto theodosio octo annors
hoc tam̃ orta ẽ. heresis priscillianistarũ. qua qͥ in¬
uoluunt᷑ astruere conant᷑ fatalib stellis homines
cęli signa esse cõpositũ. constituentes a rietem in
capite. & taurũ inuertice. ⁊ geminos in humeris.¬
& cancrũ inpectore. Sicq nominatĩ ꝑ cȩtera
quas piscib tribuunt. Qđd ultimũ signũ ab astrologis

Expanded text:
cum patre Theodosio tredecim annis, et cum fratre Honorio quatuordecim imperasset, relicto Theodosio octo annorum o orta est haeresis Priscillianistarum, qua qui involvuntur, astruere conantur fatalibus stellis homines eli signa esse disposita, id est, arietem in capite, taurum in cer Cancrum in pectore, et caetera nominatim signa quas Piscibus tribuunt, quod ultimum signum ab astrologis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsecutorib callidior ꝑsecutor. Nam nui neq
torm̃tis. s p̃miis & honorib blandiciis & ꝑsua¬
sionib maiorẽ pene popłi partẽ. quã si pulsa¬
ret atrocit̃ expugnauit. Militiȩ quippe cingulũ
& ꝓcurationẽ ꝓuinciarũ. & offitiũ iuris dicendi
xp̃ianis ñ debere cõmitai dicebat. ut pote quib
lex ꝓpͥa gladio uti uecuissa. Unde militib pu¬
blico pꝰmodũ p̃cepit edicto. ut aut sacrificarent.
aut militiȩ cederent. Uerũ quidã catholici pre¬
zelo dĩ deserere maluer̃. ꝑidẽ tempꝰ ualenti.¬
nianus qui post ea factus ÷ imꝑator erat mil¬

Expanded text:
persecutoribus callidior persecutor. Nam non vi neque tormentis, sed praemiis, honoribus, blanditiis, et persuasionibus majorem pene populi partem, quam si pulsaret atrociter, expugnavit: militiae quippe cingulum, et procurationem provinciarum, et officium jurisdicendi Christianis non debere committi dicebat, utpote quibus lex propria gladio uti vetuisset. Unde militibus publico postmodum praecepit edicto, ut aut sacrificarent, aut militiae cederent. Verum quidam catholici zelo Dei deserere maluerunt. Peridem tempus Valentinianus, qui postea factus est imperat
Abbreviated transcription (Latin):
paniȩ urbẽ dolo suoꝵ occisus ẽ. Cui segericui in¬
regno successit. Qui pacẽ optimã cũ honorio ĩꝑ¬
tore constituit. & placidiam eiꝰ sororẽ secũ honeste
habitam ei restituit. Honorius aut̃ illã ꝯstantio
comiti desponsauit. & eũ imꝑatorẽ apud rauen

Expanded text:
paniae urbem, dolo suorum occisus est, cui Segericus successit, qui pacem optimam cum Honorio imperatore constituit, et Placidiam ejus sororem secum honeste habitam ei restituit. Honorius autem illam Constantino comiti desponsavit, et eum apud Raven
Abbreviated transcription (Latin):
stilico comes. gothos. alano s. uuandalos. atq
burgundiones in arma sollicitans gallias bello
pulsare cepit. sperans subhac necessitate memo.¬
rato eucherio filio suo posse romanũ ĩꝑiũ trad̾e.
Qđ ubi imꝑatori honorio patefactũ. ẽ: iussit illũ
int̾fici. Occisus ÷ qͦq in illis dieb eucherius filiꝰ eiꝰ.¬
gothoꝵ exercitu romam obsedit. & cepit. dato¬
tam̃ prius p̃cepto. ut si qui in loca scã confugis¬
sent. liberi & in uiolati ꝑsisterent. Tc̃ ȩtiã pars¬

Expanded text:
Stilico comes Gothos, Alanos, Vandalos, atque Burgundiones in arma sollicitans Gallias bello pulsare coepit, sperans sub hac necessitate Eleutherio filio suo posse Romanum imperium tradere. Quod ubi imperatori Honorio patefactum est, jussit eum interfici. Occisus est quoque in illis diebus Eleutherius filius eGothorum Romam obsedit, et coepit, dato prius praecepto, ut si qui in loca sancta confugissent, liberi et inviolati persisterent. Et
Abbreviated transcription (Latin):
sio imꝑatore ꝓfecti fuerant cũ p̃fato principe ru-¬
fino constantinopolim reuersi st̃. Quib dũ scđm
consuetudinem ad portas occurriss& archadius un-¬
ꝑator. statĩ milites rufinũ p̃fectũ int̾emerunt.
Erat enĩ suspectus imꝑatori quit si qͥ tirannidẽ

Expanded text:
ore profecti fuerant, cum prefato Rufino principe Constantinopolim reversi sunt. Quibus dum secundum consuetudinem ad portas occurrisset imperator, statim milites praefatum Rufinum interemerunt; erat enim suspectus imperatori, quasi qui tyrannidem
Abbreviated transcription (Latin):
fuit uir catholicus fide ⁊modestꝰ & ad modũ lit̾tatꝰ.
parcꝰ qͦq cibi ac uini. & libidinis uictor. S cũ exer¬
citũ suũ negligeret. & romanis militib paucos ex
alanis quos auro sibi deuinxerat ante ferret. in
affrice partib firmꝰ qͥdã excitatis circa se mauroꝵ
gentib purpurã sũpsit. ⁊ affricã. ⁊ mauritaniam.
Qđ audiens gratianꝰ augustus. & considans afflictũ
& desolatũ rei publice statũ. accersiuit abluspa¬
nia theodosiũ. uirũ morib & ȩtate maturũ. &
militia strenuũ. Siquidẽ nuꝑ aualentiniano ma-¬
gno adhispaniã destinatus. effusas mauroꝵ gentes
ꝑ affricã & mauritaniam. multis p̃liis edomuerat.
Hunc gͥ uirũ ꝓpͥa fortitu dine nominatissimũ : gratia.¬
nus apud sirmiũ ordinauit imꝑatorẽ. Theodosiꝰ
aut̃ mox ut factus. ẽ. imꝑator. sub actis barbaroꝵ
gentib in oriente. thiraciã ab omĩ belloꝵ strepitu
lberauit. S: & gratianꝰ hunos. & godios. magnis

Expanded text:
t admodum litteratus, parcus quoque cibi, et libidinis victor. Sed cum exercitum suum negligeret, et Romanis militibus paucos ex Alanis, quos auro sibi devinxerat, anteferret, in Africae partibus Firmus quidam excitatis erga se Maurorum gentibus purpuram sumpsit, et Africam et Mauritaniam dQuod audiens Gratianus Augustus, et considerans afflictum et desolatum reipublicae statum, accersivit ab Hispania Theodosium virum moribus et aetate maturum, et militia strenuum. Iste siquidem nuper, a Valentiniano Magno ad Hispaniam destinatus, effusas Maurorum gentes per Africam et Mauritaniam multis praeliis edomuerat. Hunc igitur virum propria virtute nominatissimum Gratianus contra Firmum ordinavit imperatorem. Theodosius autem, mox ut factus est imperator, subactis barbarorum gentibus in Oriente, Thraciam ab omni bellorum strepitu liberavit. Sed et Gratianus Hunnos et Gothos magnis
Abbreviated transcription (Latin):
tiam ostendisti. pꝰ tantas iniquitates: Quib
medicaminib incurabilia uulnera plagasq
& medicamina tẽpare. meũ uͦ oblata susciꝑe.
Tc̃ sc̃s ambrosiꝰ. Qm̃ furori in quit tuũ iuditiũ com¬
misisti. & ñratio ꝓtulit sententiã s potiꝰ iracun¬
dia. scribe legẽ quȩ decreta furoris euacu&. Sen¬
atq ꝓscriptionis inlit̾tis tantũ scripta ꝑmancat.
semet ipsã cognouerit sub ueritate disponat. Itaq¬
sit quã ꝓtuleris an in iuista sententia. Et si qͥdẽ
ratio ꝓbauerit in iusta quȩ st̃ ꝓlata : disrũpet.
Siuͦ iusta: firmabit. Porro dierũ numerꝰ ad hȩc
ens. ⁊ optimã esse confitens. legem: repente con-¬

Expanded text:
tiam ostendisti post tantas iniquitates? Quibus tiam ostendisti post tantas iniquitates? Quibus medicaminibus incurabilia vulnera plagasquedocere, et medicamina temperare; meum vero oblata suscipere. Tunc sanctus Ambrosius: Quoniam furori, inquit, tuum judicium commisisti, et non ratio protulit sententiam, sed potius iracundia: scribe legem quae decreta furoris evacuatque proscriptionis in litteris tantummodo maneat, semetipsam quae cognoverit sub veritate disponat. In hsit quam protuleris, an injusta sententia. Et si quidem ratio probaverit injusta, quae sunt prolata dirumpet; si vero justa, firmabit. Dierum vero numerus ad haec ens, et optimam esse confitens, legem con
Abbreviated transcription (Latin):
tante uidelic& necis actor existens. Et nc̃ pudorẽ
ex fronte de t̾gens. ñ erubescis nec metuis contra
maiestatẽ latrare diuinam. Cũq rufinꝰ supplicas¬
sec. & imꝑatorẽ diceret statim esse uenturum:
iuꝑno zelo accensus ambrosius ait. Ego inquit
rufine tibi p̃dico. qm̃ eũ ingredi sacra limina pro-¬
hibebo. Siuͦ imꝑiũ intyrannidẽ mutauerit:
cognoscens. ꝑgam inquit. & iustas in facie susci¬
pic contumelias. Tc̃ ad sacra limina ꝑueniens
ad antistitẽ. inuenit eũ in salutatorio residentẽ.¬
Quem ilico supplicare cepit. ut eiꝰ uincula solue̾t.
Ep̃s aut̃ tirannica dicebat esse p̾sentiã. ⁊ contra
ñ in qͥt in surgo aduersus ȩccłiasticas sanctiones.
nec iniq limina ingredi sacra contendo. sed re
soluere mea uincula deposco. P cordeniq ut¬
ianuam claudas. quã cunctis ꝑpęnitentiam
dñs nr̃ aꝑuit. Tc̃ antistes. Quã in quã peniten¬

Expanded text:
tantae videlicet necis auctor existens, pudorem tantae videlicet necis auctor existens, pudorem ex fronte detergens, nec erubescis, nec metuis contra imaginem latrare divinam. Cumque Rufinus supplicaret, et imperatorem diceret esse venturum, superno zelo accensus Ambrosius ait: Ego vero, inquit, Rufine, praedico, quoniam eum ingredi sacra limina prohibebo; si vero imperium in tyrannidem mutaverit, cognoscens: Pergo, inquit, et justas in facie suscipio contumelias. Cumque ad sacra limina pervenissad antistitem, et inveniens eum in Salutatorio residentem, supplicabat ut ejus vincula resolveret. At ille tyrannicam ejus dicebat esse praesentiam, et contra n, inquit, insurgo adversus ecclesiasticas sanctiones, nec inique ingredi limina sacra contendo; sed te solvere mea vincula deposco, et communijanuam claudi, quam cunctis poenitenoster aperuit. Tunc antistes: Quam, inquit, poeniten
Abbreviated transcription (Latin):
ris nr̃i festiuitas. Imꝑator aut̃ lam̃tationib assiduis
bat. Ingressus ÷ aut̃ rufinꝰ militũ magist᷑ singu-¬
larem apud eũ fidutiam habens. & uiclens prin-¬
cipẽ in lam̃tationib ꝓstratũ : accessit ut lacri
mo calamitatẽ meam. quia seruis qͥdẽ & medi
licent̾ ex orant. Michi uͦ ingressus ad eũ non ÷¬
dicens: uerba singula singultib irrũpebat. Tc̃¬
rufinꝰ. Curro inquit si tibi plac&. ⁊ pontifici
p̃cib ꝑ suadeo. ut soluat᷑ uinculũ quo te liga¬
uit. Adquem imꝑator. Non inquit ꝑsuade¬
bis ambrosio. Noui enĩ decrecũ illius esse
iustum: neq reuerebit᷑ imꝑi alẽ potentiam
ut legẽ possit p̃uaricare diuinam. S cum
rafinꝰ uerbis plurimis uteret᷑: & ꝓ mitceret
lum ẽ. secutus: credens rufini ꝓmissionibus.
Porro uir mirandus ambrosius. mox ut uidit rufi-¬
nũ ait. Inpudentiã canũ imitatus es orufine.

Expanded text:
ris nostri festivitas. Imperator autem lamentationibus aris nostri festivitas. Imperator autem lamentationibus abat. Ingressus autem Rufinus tunc magister, et singularem apud principem fiduciam habens, et videns principem in lamentatione prostratum, accessit ut lacrymmo calamitatem meam, quia servis quidem et menlicenter exorant; michi vero ingressus ad eum non edicens, verba singula singultibus irrumpebat. Rufinus: Curro, inquit, si tibi placet, et pontifici precibus persuadeo ut solvatur vinculum quod ligavit. At imperator: Non, inquit, suadebis Ambrosio. Novi ego decretum illius esse justum, neque reverebitur imperialem potentiam, ut legem possit praevaricare divinam. Cumque Rufinus verbis plurimis uteretur, ut promitteret lum est secutus, credens Rufini promissionibus. Porro vir mirandus Ambrosius, mox ut vidit Rufinum, ait: Impudentiam canum imitatus es, o Rufine,
Abbreviated transcription (Latin):
Dy forte recognitionẽ peccati ꝓhib& potestas ĩꝑii.
Dec& tam̃ ut uincat ratio potestatẽ. Scienda qͥppe
natura. ẽ. eiꝰq mortalitas. atq resolutio & puluis
ꝓgenitoꝵ. & ex quo facti. & adquẽ redigendi finẽ¬
sumꝰ. ut ñ flore purpureo confidentes. infirmitate
oꝑti corporis ignoraremꝰ nos coȩquales hominum.
sanguis stillat in ustus.: qͦmꝰ huiꝰmõi manib suscipus
scm̃ dñi corpꝰ.: Qua p̃sũptione ore tuo poculum
sanguinis eius p̃ciosi ꝑcipies. dũ furore tuoꝵ ser
monũ tantus in uste sit sanguis effusus: Re¬
cede gͥ recede. ne scdo peccato pͥorẽ neqͥtian
augere contendas. Suscipe uinculũ. qͦ om̃iũ te
tis. His sermonib imꝑator obediens : erat aut̃
diuinis eruditionib enutritus. & aꝑte sciens
quȩ st̃ ꝓpͥa sac̃dotũ. & quȩ regũ. gemens & deflens
ad regalia remeaut. Cũq octo m̃siũ continiuum
transiss& spatiũ. ꝓpinquauit natiuitatis saluato¬

Expanded text:
d forte recognitionem peccati prohibet potestas imperii. Decet tamen ut vincat ratio potestatem. Scienda quippe natura est, ejusque mortalitas, atque resolutio, et pulvis progenitorum ex quo facti et ad quem redigendi sumus, et non flore purpureo confidentem infirmitates operti corporis ignorare. Coaequalium hominum sanguis stillat injustus? Quomodo hujusmodi manibus suscipies sanctum Domini corpus? Qua praesumptione ore tuo poculum sanguinis pretiosi percipies, dum furore verborum tuorum tantus injuste sit sanguis effusus? Recede igitur, recede, ne secundo peccato priorem nequitiam augere contendas. Suscipe vinculum quo te omnium tis. His sermonibus imperator obediens erat enim divinis eruditionibus enutritus, et aperte sciens quae sunt propria sacerdotum, quae regum, gemens et deflens ad regalia remeavit. Cumque octo mensium continuum transisset tempus, propinquavit Nativitatis Salvato
Abbreviated transcription (Latin):
hostiũ totã qͥetã reddidissa italiã narses pa¬
tulit a romanis. ita ut in urbe regia iustino
mandarent dicentes. quia melius erat romanis
gothis seruire quã grecis. ubi narses eunuchus
suũ narsetis loco substituit. S & augusta so-¬
phia. hanc narseti mandauit contumeliam.
ut constantinopolim remearet. & cũ puellis
suis ingenitio feminarũ lanarum pensa diui-¬
deret. Ad quȩ uerba narses dr̃ respon disse.
bardis mandauit ut pauꝑtina pannonia e
rura quȩ incolebant desererent. & aditaliȩ
fertile solũ possidendũ confluerent. qd alboin¬
tradita initaliã cõmeauit. cũ multitudine
magna langobardorũ. anno ab incarnatiõ e
anĩ quingentesimo sexagesimo octauo. Deinde
mediolanũ ingressus est. & intra breue spatiũ
temporis pene sibi totã p̃t̾ romã & rauennã
subiecit italiam. P orro pꝰ albomn. regnauit in

Expanded text:
hostium totam quietam reddidisset Italiam, pnvidiam a Romanis, ita ut in urbem regiam Justino mandarent dicentes quod melius erat Romanis Gothis servire quam Graecis, ubi Narses eunuchus suum Narsetis loco substituit. Sed et Augusta Sophia hanc Narseti mandavit contumeliam, ut Constantinopolim remearet, cum puellis suis in gynaeceo feminarum lanarum pensa divideret. Ad quae verba Narses dicitur respondisse bardis mandavit, ut paupertina Pannoniae rura, quae incolebant, desererent, et ad Italiae fertile solum possidendum confluerent, Quod audirdorum, in Italiam commeavit cum multitudine magna Longobardorum, anno ab Incarnatione Domini quingentesimo septuagesimo octavo. Deinde Mediolanum ingressus est; et intra breve spatium temporis sibi pene totam, praeter Romam et Ravennam, subjecit It
Abbreviated transcription (Latin):
scriptionib fedauit. P̃tea galerius maximianus
cũ duob iam p̃liis aduersũ narseũ conflixisset.
refugit. Aqͦ arrogantissime exceptus ẽ. ita ut ꝑ ali¬
quot milia passuum purpuratus ante uehiculũ ei
cucurrisse referat᷑. Ueruntam̃ hac contumelia quasi
cote aduirtutẽ usus ẽ. ꝑ quã de trita regii fastus ru-¬
bigine aciem m̃tis expediit. Itaq mox ꝑ illiricum
& mȩsiam undiq copias contrax̃. raptimq in hostẽ
reu̾sus. narseũ magnis copiis uiribq suꝑauit. ex¬
tinctisq ꝑsarũ copiis. ipsoq narseo infugam acto.¬
castra eius inuasit. uxores. sorores. libosq cep̃. im-¬
mensamq uim gazȩ ꝑsicȩ diripuit. captiuosq quã.¬
plurimos ꝑsarum nobiliũ abduxit. ⁊ reu̾sꝰ in mesopo¬
tamiam: adiocletiano plurimo honore susceptus est.

Expanded text:
sque foedauit. praeterea Galerius Maximianus cum duobus iam proeliis aduersus Narseum conflixisset, refugit: a quo arrogantissime exceptus est, ita ut per aliquot milia passuum purpuratus ante uehiculum eius cucurrisse referatur. uerumtamen hac contumelia quasi cote ad uirtutem usos est, per quam detrita regii fastus rubigine aciem mentis expediit. itaque mox per Illyricum et Мoesiam undique copias contraxit raptimque in hostem reuersus Narseum magnis consiliis uiribusque superauit. extinoticastra ejus invasit, uxores, sorores, liberosque cepit, immensam vim gazae Persicae diripuit: captivos quamplurimos Persarum nobilium abduxit. Reversus in Mesopotamiam a Diocletiano plurimo honore susceptus est.
Abbreviated transcription (Latin):
uerelietus: aditaliã remeauit. Et pꝰ paucos dies. ho¬
nere dgͥnitatis deposito. placentinoꝵ ordinat᷑ ep̃s.¬
rseq anno morianꝰ aromanis militib apud ra-¬
uennã cȩsar italiȩ ẽ. ordinatus. q qͥdẽ adhispanias
abiit. & inde contra hostes suos ad cartaginẽ tran-¬
sire ꝓposuit. s penitus spe sua frustratus. ⁊ fortu¬
trio principatus sui anno uix expleto: decessit.
initaliã destinauit. Qui ubi romã attigit. ricime.¬
rem generũ suũ contra alanos direxit. & ꝑ eum
multitudinẽ alanoꝵ fugauit. & regẽ eoꝵ beorgicũ
pͥmo certaminis impetu suꝑatũ int̾emit. S ñ multo
pꝰidẽ artemiꝰ ipsiꝰ ricimeri generi sui fraude intẽptꝰ.
regnũ reliquit olibrio. Olibriꝰ uͦ ñdũ mense octa

Expanded text:
derelictus, ad Italiam remeavit, et post paucos dies, honore dignitatis deposito, Placentinorum ordinatur episEodemque anno Majoranus a Romanis militibus apud Ravennam Caesar Italiae est ordinatus. Qui quidem ad Hispanias abiit, et inde contra suos ad Carthaginem transire proposuit, sed penitus spe sua frustratus, ad Itatertio principatus sui anno vixItaliam destinavit. Qui ubi Romam attigit, Ricemerem generum suum contra Alanos direxit, et per eum multitudinem Alanorum fugavit, et regem eorum Beorgicum primo certaminis impetu superatum interemit. Sed non multo post idem Arthemius, ipsius Ricemeris fraude interemptus, regnum r
Abbreviated transcription (Latin):
stitutus. Qui dũ doctorẽ basiliũ culparet: bar¬
barismũ fecit. Tunc sc̃s basilius subridens: uidi¬
minaret᷑: sc̃s ait basilius. luũ ẽ. depulm̾tariis
cogitare: non diuina doginata decoquere. pꝰ
optima p̃dia quȩ illic habebat pauꝑib qui
ab eo gubnabant᷑ offerret. ex quib p̃cipue leꝓ

Expanded text:
stitutus, qui dum doctorem mundi culparet, barstitutus, qui dum doctorem mundi culparet, barbarismum fecit. Tunc sanctus Basilius subridens: Vidiminaretur, sanctus ait Basilius: Tuum est de pulmentariis cogitare, non dogmata divina decoquere. Post optima praedia, quae illic habebat, pauperibus qui ab eo gubernabantur offerret: ex quibus leprosis pr