comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tere deb. an aliciuo int̾dc̃o possit na¬
ncisci possonem qr longe ꝯmodius
es p̃olsidere ⁊ adu̾sarium ad hon̾a
petitoris compellere. qͣm alio possi
tum ñ possid̾et nec dolo fecisset quo
mimis possic̾et si ignoret actor nõea¬

Expanded text:
n aliquo interdicto possit nancisci possessionem, quia longe commodius est ipsum possidere et adversarium ad onera petitoris compellere quam alio possidcum non possideret nec dolo fecisset, quo minus possideret: si actor ignore
Abbreviated transcription (Latin):
endicatio ñ ut g̾gis ita ipeculii re¬
cepta ẽ. s res singulas is cui legatũ
euistem fundi nomine ꝯuentus :
q̃ pebatur si alt̃utri eoꝵ iulsu iudiciꝰ
fudum restitiuu ⁊ postea scd̾m a¬
t̾utilim petitorem res uidicaret᷑ ꝙ̃
port̾e ita sundum pecitori restitiu mb̾c
ut possõri caueret. ł satisdaret. si
batur. querebatur si utro iuditi

Expanded text:
ndicatio non ut gregis, ita et peculii recepta est, sed res singulas is, cui legatum eiusdem fundi nomine conuentus est: quaerebatur, si alterutri eorum iussu iudicis fundum restituisset et postea secundum alterum petitorem res iudicaretur, qportere ita fundum petitori restitui iubere, ut possessori caueret uel satisdaret, si batur, quaerebat, si utroque iudicio
Abbreviated transcription (Latin):
isi malit petitor sus impensis ⁊
ꝑiculo ibi ubi iudicatur uem resti¬
tui. tunc enĩ de iestitutõne cum sã¬
tiffactõne cauebitur.  aub.
rem nactus sit. idem statm debet. si
uero ab eo loco ubi lis ꝯtestata este
am subtractã alio tͣnstułit. illic re¬
aitũe debet mis subtraxit suns isi¬

Expanded text:
i si malit petitor suis impensis et periculo ibi, ubi iudicatur, rem restitui, tunc enim de restitutione cum satisdatione cauebitur. 12 Paurem nactus sit, idem statui debet: si uero ab eo loco, ubi lis contestata est, eam subtractam alio transtulerit, illic restituere debet, unde subtraxit, sumpti
Abbreviated transcription (Latin):
domini atee tollat edificium qd̃ po¬
cunit. C elsus.
nfundo alieno q̃m mputeni cmera
edificasti auc conseisti dem̃ eum¬
citur bonus iudex uariree psonis
causis q constituet fuge dominũ
eatem fcũrum suisse reddar inpe̾tal
ut fundum recipiat us ad eo dum
Iinge pauixm. qui si reddere id co

Expanded text:
areae tollat aedificium quod posuit. Celsus fundo alieno, quem imprudens emeras, aedificasti aut conseruisti, deinde evincitur: bonus iudex varie ex personis causisque constituet. finge et dominum eadem facturum fuisse: reddat impensam, ut fundum recipiat, usque eo dumtest. finge pauperem, qui, si reddere id co
Abbreviated transcription (Latin):
Iue religiosis adhent religiosa sunt⁊ it
idcuco nec lapides inedificati postqͣm
remotiꝰ sunt uendicari possunt. ꝑ
inft̃m ãt accõnem petitori exͣ ordi¬
nem subuenitur. ut is qui h fecit re¬
stituere eos compellatur. S si alieni
sine uoluntate domini medificati

Expanded text:
Que religiosis adherent religiosa sunt et ideo nec lapides ineremoti sunt uindicari possunt: in factum autem actione petitori extra ordinem subuenitur, ut is, qui hoc fecit, restituere eos compellatur. sed si alieni sine uoluntate domini inaedificati
Abbreviated transcription (Latin):
fcm̃ sit s̃ si iñ abruptum fu̾it redire
adpͥorom dñm ñ posse. hon idem in co
qd̾ ad plumbatũ sit qr ferruminatõ
ꝑ eand̾ matiam facit ⁊ fusionem.
in rem locum ht̃. inlc̃m actõ uccͣia:¬

Expanded text:
m sit, etiamsi inde abruptum sit, redire ad priorem dominum non posse. non idem in eo quod adplumbatum sit, quia ferruminatio per eandem materiam facit confusionem, in rem locum habet, in factum acti
Abbreviated transcription (Latin):
ceptum .s. uiditium possõr usu ceꝑit
quo cãu ĩ de ꝑtu situt nde mr̃e utra¬
quirenuis. An talis fuit ut cus¬
todati debũit. nam si integre opi¬
monis iudebatur ut ñ debu̾it cus

Expanded text:
cet iudicium, possessor usuceperit: quo casu etiam de partu, sicut de matre, et traquiremus, an talis fuerit, ut et custodiri debuerit. nam si integrae opinionis uidebatur, ut non debu
Abbreviated transcription (Latin):
ex iegis acquilie accõe ꝯueniri põs¬
si rematcatur atcõlegis acquilie la
bro putat cauere petitorem opportẽ
d̾ si malit actor potuis legis acqm¬
Tie accõne uti absoluendus ÷ possõr
ita electio atcori danda est. ñ ut tͥ¬

Expanded text:
et legis Aquiliae actione conueniri possessi remittatur actio legis Aquiliae. et Labeo putat cauere petitorem oportere d si malit actor potius legis Aquiliae actione uti, absoluendus est possessor. itaque electio actori danda est, non ut t
Abbreviated transcription (Latin):
qͣdratam ł rotundã. ⁊ uel pura an ce¬
laca st qͣ ip̃a in petitõnib quo ad¬
icere difficile ẽ nec ita coartanda est
resilicet inpetendo hominẽ nom̃ euiᷤ
dici debeat. ⁊ utrum puer a aͣ dolescẽs
sit. utiq si plures suit s si nom̃ enĩ
ignoremus. demonstratõne eius utẽ¬
d̾ erit ueluti qui ex illa hr̃dirate est¬
Ddum petitur᷑ nom̃ euis. ⁊quolo¬
co sit dicere de bebit. ¶tẽm si i᷑ qui
optulit se fundi uendicatomi damp¬
natus ÷. nncħominus aposso̾re recfe
petitur. sicut pedius ait. demm¬
fundũ mͥ tecum cõmne tu uciuᷤ
ticius possideatis. ñ abutrisq qͣdran¬
tem petere me debe̾. si atitio qui nõ
sit dñs cotum senullemi alit̾ atq
si c̃tuł rrgionib possideatis tum fũ¬
dum. nam tunc sine dubio ate
ens enĩm c̃taioca possidcantur nc̃cd¬

Expanded text:
drata uel rutunda, uel pura an caelata sint, quae ipsa in petitionibus quoque adicere difficile est nec ita coartanda res est: licet in pe- tendo homine nomen eius dici debeasit, utique si plures sint: sed si nomen eius ignorem, demonstratione eius utendum erit: veluti "qui ex illa hereditate estndum petiturus nomen eius et quo loci sit dicereoptulit se fundi vindicationi, damnatus est, nihilo minus a possessore recte petitur, sicut Pedius ait. Idemfundum mihi tecum communem tu et Lucius Titius possideatis, non ab utrisque quadrantes petere me debere, sed a Titio, qui non sit dominus, totum semissem. aliter atque si certis regionibus possideatis eum fundum: nam tunc sine dubio et aiens enim certa loca possidebuntur, nec
Abbreviated transcription (Latin):
ninistium  ita mela scrib̾. ¶ Sĩ mi¬
nor amus x. uł debilis seruus fuĩt ł
quis alnis cuuis nuua oꝑa ẽẽ ap̃ do¬
minuni potuit nulla existimatio fi¬
et. Item uoluptatis. uł affeccõns esti¬
matio non habebitur. ueluti si dilexit
eum dominus aut in delitus hũit¬
cẽterum deductis uccͣus inpensis. fi
qui up̃e husdem modis ꝯsticursolet¬
nisi marito potest uuc hĩtare non sołꝰ.
um cum familia quo suar aũ ⁊ csi
lib̾tis. fuit quõnis.  celsus scͥpsit. ⁊
cum lib̾cis posse. ⁊hospitem quo reci¬
recipere posset᷑. apd̾ laueonem mem¬
ni traccatum libro pꝰtiorum. nait ia¬
bro eum qui ip̃e hĩtat in quiliũ pꝰ¬
se reciꝑe idem. ⁊ hospitet.⁊l ib̾cos suos

Expanded text:
inisterium: et ita Mela scribit.Si minor annis quinque uel debilis seruus sit uel quis alius, cuius nulla opera esse apud dominum potuit, nulla aestimatio fiet.Item uoluptatis uel affectionis aestimatio non habebitur, ueluti si dilexerit eum dominus aut in deliciis habuerit.Ceterum deductis necessariis impensis fietqui et ipse isdem modis constitui solei: si marito, potest illic habitare non solus, uerum cum familia quoque sua. an et cum libertis, fuit quaestionis, et Celsus scripsit, et cum libertis: posse hospitem quoque recirecipere possit, apud Labeonem memini tractatum libro posteriorum, et ait Labeo eum, qui ipse habitat, inquilinum posse recipere: idem et hospites et libertos suos
Abbreviated transcription (Latin):
se offente. nonsustiit usum fruct̃iter¬
eũ renouare. umi cauere quo eũ
de euicione usustructus opportet.
Xuid emĩ si seruum aut fundi
is qui possidebat pignori dedit. is
ab eo qui pigͦri accepit iure uti ꝓ¬
hibetur. debebit ita hr̃c cauium.¬
¶sicut fructuario tn rem confessoria
argenti fructus p̃standi sunt. ita et
ipetatis domino si negatoria accõe
utitu. s i ontĩb itademum si nõ
sit possor qui agat. nam. i possõri ed̃¬
petunt. ꝙ si possident nichꝰ fuuituũ
nomine consecintur. ꝙ gͦ offinium
rusꝯ seqͣtur fructuarius ucentiam

Expanded text:
 usum fructum iterum renouare, uerum cauere quoque eum de euictione usus fructus oportet: quid enim si seruum aut fundum is qui possidebat pignori dedit isque ab eo qui pignori accepit iure uti prohibetur? debebit itaque habere cautum.Sicut fructuario in rem confessoriam agenti fructus praestandi sunt, ita et proprietatis domino, si negatoria actione utatur: sed in omnibus ita demum, si non sit possessor qui agat nam et poss‹ess›ori competunt: quod si possident, nihil fructuum nomine consequentur. quid ergo officium rus consequatur fru
Abbreviated transcription (Latin):
tendi fruendi ius seꝑat̾um ñ ht̃¬
⁊ nec enim pos ei suus fundus ser
agere iutctur qͣm alieno. cum in¬
uito ie negat uis tẽ ucendi fructu¬
auio uel siui cẽ ius ꝓhibendi qd si
forte qui agit domuius ꝓpͥrietati
ñ sit qͣmius frliccuarius uis uten¬
di ñ ht uineet tñ iure quo possõrẽ
sut potiores ue nullum ius hr̃it.¬
utrum autem adu̾sus dium̃ dumn¬
taxat inrem accõ ulufruituario ⁊

Expanded text:
utendi fruendi ius separatum non habet: nec enim potest ei suus fundus seruagere uidetur quam alieno, cum inuito se negat ius esse utendi fructuario uel sibi ius esse prohibendi. quod si forte qui agit dominus proprietatis non sit, quamuis fructuarius ius utendi non habet, uincet tamen iure, quo possessores sunt potiores, licet nullum ius habeant.Utrum autem aduersus dominum dumtaxat in rem actio usufruct
Abbreviated transcription (Latin):
tad herete ercestemeto ꝑͥudi ꝑ¬
sus tructus sit qui arbores deieai ł¬
set aut edificium demollitus cẽt
aut aliquo modo det̾iorem usum
fructum feciss aut seruitutes in¬
pouendo. aut nirmorum p̃dia libũ¬
do a iudicis religionem ꝑtraet ũ
inspiicit qͣlis añ indicium accep¬
tum. fundus fuerit ut utubouios¬
dei cauisti desut inusu hr̃e tanto
tempore. qͣnto si legittime eius
feus cẽt amissurus eum fu̾i̾t ac¬
tõnem adrestituendum eum hr̃e

Expanded text:
ab herede ex testamento fundi usus fructus petitus sit, qui arbores deiecisset aut aedificium demolitus esset aut aliquo modo deteriorem usum fructum fecisset aut seruitutes imponendo aut uicinorum praedia liberando, ad iudicis religionem pertinet, ut inspiciat, qualis ante iudicium acceptum fundus fuerit, ut usufructufideicommissi desiit in usu habere tanto tempore, quanto, si legitime eius factus esset, amissurus eum fuerit, actionem ad restituendum eum haber
Abbreviated transcription (Latin):
nos actum est. ut ꝑ expuntum
gͥtutum accipes ñ ut ̃ certares¬
Item apud melam q̃ritur. simb¬
las tibi dedero ut exꝑaris isi platu¬
issent emes: si displiciussent. ut
moies singulos auiquid p̃stare̾s
dem̃ mułe agrassatorib fu̾it ab¬
empcõ iamerat contracta an
futum. ut sifacta p̃cium petat᷑
sifinura m̃ces petatur. s ñ cxp¬
init de actõnib puto aut̃ sicru¬
dem ꝓfecta fu̾it accõ emptio
competere ex uñdito accionem
agentum uelles. nasciuait

Expanded text:
nos hoc actum, ut experimentum gratuitum acciperes, non ut etiam certares.Item apud Melam quaeritur, si mulas tibi dedero ut experiaris et, si placuissent, emeres, si displicuissent, ut in dies singulos aliquid praestares, deinde mulae a grassatoribus fuerint abemptio iam erat contracta an futura, ut si facta, pretium petatur, si futura, merces petatur: sed non exprimit de actionibus. puto autem, si quidem perfecta fuit emptio, competere ex uendito actionem,argentum uelles, uascularius
Abbreviated transcription (Latin):
quid̃ nuich̃ est s pattõ int̾cessit
tiu auquid daretur. uideamus
am possit agc̃ n quid̃ conuentio
ista ñ est nuda ut quis dicat ex
pacto actõnem ñ orui s ht̃ nise

Expanded text:
 est, sed pactio intercessit rtum aliquid daretur, uideamus, an possit agere. et quidem conuentio ista non est nuda, ut quis dicat ex pacto actionem non oriri, se
Abbreviated transcription (Latin):
iuseruandax m̃tium suaꝵ cã a
lienas m̃cec imare ꝓiocis milla
cenetur accõne. ssisme c̃ id
lecissetinfcm. sidolo dedolote¬
ni ss nsiseruum quis auenũ spo¬
liauit isq frigore mortuuis sit
deuestim̃tis quid̃ surti agi potĩt
dum abiecerit dampindandi cã
ñ lucri fatiendi. ẜ omp̃¬
cam. aristo seͥbit nontibi occurre¬
ie segitimam actõnem qͣ ex¬
ꝑiri pͥossit. namn exlege .xiu

Expanded text:
i seruandarum mercium suarum causa alienas merces in mare proiecit, nulla tenetur actione: sed si sine causa id fecisset, in factum, si dolo, de dolo tenetur.Sed et si seruum quis alienum spoliauerit isque frigore mortuus sit, de uestimentis quidem furti agi poterit, dum abiecerit damni dandi causa, non lucri faciendi, Pompcam: Aristo scribit non sibi occurrere legitimam actionem, qua experiri possim: nam neque ex lege du
Abbreviated transcription (Latin):
scet li forte puerum dõmini tui
fecero. idemq se ꝙ marea dictirõ¬
eẽ qr dominũ desunt ad pͥmum
putat actõnem uib. dandam .i.¬
p̾seꝑtis ũbis Sergo siquis ares dm̃¬
odificare ut comniucare᷑ uł ip̃a
uł ptiumi erit societas. i dem nsi
partis aree dominiũ tͣnstulĩt ꝑtĩ

Expanded text:
sed si forte puerum dominii tui fecero, idem se quod in area dicturum, quia dominium desinit ad primum putat actptis verbis. ergo si quis areae domiaedificare, ut communicaretur vel ipsa vel pretium, erit societas. idemque et si partis areae dominium transtulerit, partis
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃e dedolo actõnem competẽ dicat
ubidolus anquis arguatur. ł op̃
tuo. itant eum locum inĩ exemis¬
sem replerem exemi. nec reples
q̃situm est ꝙͣ hates actõnem sed
ctum est cuulem accõnem mẽti
competere. si aut uñdiditi ctam
emdito ages ꝙ si post exemptõ¬
ssã nem crete replenero necpatie¬
uis inctretam colłe tuncagam
est adexibendrm q mea fcã cum
uoluntate tua exerapta sit.ꝑ
nichamsistiiut sererem infirudo tud

Expanded text:
specie de dolo actionem competere dicat, ubi dolus aliquis arguatur. Pompontuo ita, ut eum locum, unde exemissem, replerem: exemi nec repleo: quaesitum est, quam habeas actionem. sed certum est civilem actionem incerti competere: si autem vendidisti cretam, ex vendito ages. quod si post exemptionem cretae replevero nec patieris me cretam tollere tu, agam ad exhibendum, quia mea facta est, cum voluntate tua exempta sit. Permisisti mihi, ut sererem in fundo tuo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtib fcĩs ad exibicõnem uororis
pmissas usuras reu̾sus uir im¬
pbe petit. ¶Gceuer a socero dotẽ
arbittu socic̾co die datdari ñ
demoustrata qͣnticare stipłatũ
fuerat arbitrio quo detracod
stipłationem ualere platun.
fiuido ñ demonst̾uito nullum
ẽẽ logatum uł scipul ationẽ
fundi cõstae cum iit̾ mod

Expanded text:
ptibus factis, ad exhibitionem uxoris promissas usuras reuersus uir improbe petit. Gener a socero dotem arbitratu soceri certo die dari non demonstrata re uel quantitate stipulatus fuerat: arbitrio quoque detracto stipulationem ualere placuit, fundo non demonstrato nullum esse legatum uel stipulationem fu
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ indotem ꝓmisit longo tp̃s fui
ꝓmussa fuerat petatur. ⁊⁊ sipet̾o
eam cepit pacti exceptõne amb¬
liere rẽpellatur ¶ mulr peciñã¬
amuliere. sibidebitam aseio cũ
usuuis futuri tp̃is in dote ꝓnut¬
tñda demõstrauit. cas quo ppr¬
nuptias cessit iõnis est Iusuras
dotis mnetipłatum cum dote post
dimortium dednctas exdre scd̾i
qr nec sorus exatc̃o locum hĩe cep̃¬

Expanded text:
quae in dotem promisit longo tempore fpromissa fuerat petatur, et, si petere ea coeperit, pacti exceptione a muliere repellitur. Mulier pecuniam sibi debitam a Seio cum usuris futuri temporis in dote promittenda demonstrauit: eas quonuptias cessit, rationis est. Vsuras dotis in stipulatum cum dote post divortium deductas ex die secundi quia nec sortis exactio locum habe
Abbreviated transcription (Latin):
nimis heres cum subcõditõne ad¬
iectum cocheredem. aut a pd̾ hostes
tõne exꝑtus uicerit. dem̃ ꝯdicio hẽdĩ ex¬
sticĩt uł post limimo redierit. anu
Uittorie cominodum debeat cũ ⁊ muni¬
care. nam indubitate iudicati accio
eł msoudum competit. u elctionẽ
cos lp̃diꝰ dandam id est aut cõminu¬
candam eam. aut exꝑumdi facien¬
da potãtem huic qui iuctoria coehed̃
effectus sit heres aut reu̾sus sit in
cuutatem. id̃q obseruandũ. si poste¬
a natus sit postumus. ñ enĩ hus pͥs
silentium imputari pot̃. Eum ãd
hereditatem post iuctoriã cohẽdis ꝑ¬
uerint.U ip̃.¬

Expanded text:
condicione adiectum coheredem aut apud ‹hostes› actione expertus uicerit, deinde condicio heredis exstiterit uel postliminio redierit, an uictoriae commodum debeat cum eo communicare? nam indubitate iudicati actio ei in solidum competit. et electionem coheredi dandam, id est aut communicandam eam aut experiundi faciendam potestatem huic, qui post uictoriam coheredis effectus sit heres aut reuersus sit in ciuitatem. idemque obseruandum, si postea natus sit postumus. non enim his personis silentium imputari potest, cum ad hereditatem post uictoriam coheredis peruenerint.
Abbreviated transcription (Latin):
cohẽdes descripsi̾nt. nam ⁊ si seriuiᷤ
accor inquid fui̾t legatus ñ alias. cũ
cradendum ꝙͣ rõnes. reddid̾it nos iude¬
bimus. numnꝙ ⁊cautio sit int̾ponẽda
ut quociens desid̾ãte fui̾nt rõnes. ł
actor p̃legatus copia eaꝵ fiat. plerũ
enim aucentite rõnos sunt ncͣcͣie at¬
tori ad instruenda ea qĩ postea emĩgt̃
ad notitiam eius spectantia incͣcͣiũ
ouenire infamilie hciscunde iuditi¬
um cum nr̃e sint cam dui qͣm dut.¬
⁊suetudinem hãnt adnos reu̾tendi
quid de pectorib nr̃is abostiis erept̃
sit uerure infanulie hciscunde iu¬
dicium putuit si ferum euasĩt. nã
magis eẽ ut ñ desinat nrm̃ ẽc̃ inqͥd¬

Expanded text:
nt. nam et si seruus actor, inquit, fuerit legatus, non alias eum tradendum, quam rationes reddiderit. nos uidebimus, numquid et cautio sit interponenda, ut, quotiens desideratae fuerint rationes uel actor praelegatus, copia eorum fiat? plerumque enim authenticae rationes sunt necessariae actori ad instruenda ea, quae postea emergunt ad notitiam eius spectantia. et necessarium o, uenire in familiae herciscundae iudicium, cum nostrae sint tamdiu, quamdiu consuetudinem habeant ad nos reuertendi: quid de pecoribus nostris a bestia ereptum sit, uenire in familiae erciscundae iudicium putat, si feram euaserit: nam magis esse, ut non desinat nostrum esse, inq
Abbreviated transcription (Latin):
põito dominum ẽẽ conuẽĩend̾. i
cum ad exibñdum mecũ actur̃
pecuie nomine ãip̃i ẽẽt accim¬
sita necu eam cãm alienata q̃
ꝓ capite sui fcã ꝓpon̾etur. n enĩ
admccũdum ec distinccõnẽ exis¬
pecuuo ñ omnino domimus ad ꝙͣ¬
titatem debiti condempnandꝰ est c̃
usumptus in petendo ⁊ cim̃tus ex¬
ecutõnis possit rẽ mocirus i cogitã¬
dasic mora tp̃is. q̃ daturꝰ iudicatis
aut uũdicõnis bonoꝵ. si d mag̃
facitiend̾ erit gͦ si ꝑatus sit accõneᷤᷤ
mandare ab coluetur. qd̾ enuim dr̃¬
sicum uno exsociis agatur uniu̾¬
sum peculium ꝯputand̃ qr sit ẽ
socio accõ uidem redibit. si actõeᷤᷤ
quos idcrco cem̾ dicimus qr hñt
atus est an si ꝯueniatur eius doꝰ
apup illo cuius quidem pociorẽ
c̃am qͣm creditor cecoꝵ sermi hñ¬
uł id deducatur expeculio ꝙdo
nino debeti.⁊ sipͥutauis posse
deduci. anuic̾sit uir̃ cum ad hc
inlib̾tate agẽt diũ debitor factꝰ

Expanded text:
e conueniendum et eum ad exhibendum mecum acturum pecuniae nomine, quae ipsi esset adquisita nec in eam causam alienata, quae pro capite serui facta proponeretur: neque enim admittendum esse distinctionem exispeculio non omnimodo dominus ad quantitatem debiti condemnandus est, cum et sumptus in petendo et euentus exsecutionis possit esse incertus et cogitanda sit mora temporis quod datur iudicatis, aut uenditionis bonorum, si id magis faciendum erit. ergo si paratus sit actiones mandare, absoluetur. quod ensi cum uno ex sociis agatur, universum peculium computandum quia sit cum socio actio, in eodem redibit, si actiones quos idcirco teneri dicimus quia habent atus est. an si conveniatur eius dominus a pupillo, cuius quidem potiorem causam quam creditorum ceterorum servi hel id deducatur ex peculio, quod domino debetur? et si putaveris posse deduci, an intersit, utrum, cum adhuc in libertate ageret, domini debitor factus
Abbreviated transcription (Latin):
scisset passurus erat ẽẽ in pecłio
si ignodante me seruus meus
negoa mea admmstrau̾it tm̃¬
demꝰ debitor michi intelligitur.
dominquł dñt seruo incelligat᷑
excansa ciili computnd̾ ÷. Iõ
si dominus in bet suas referat
se dele̾ seruo suo cum omino u
rntuum acceꝑat n ulla cã p̃¬
cesserat debñdinuda rõ ñfacit
eum debitorem.Iap̃.
de peculio cum eoacturus sũ qr
ñ frandatõnis cã latitat qͥ iudi¬
scqͣtur. uamsi ĩdiem uł sub ꝯ¬
ditõne debãtur fraudatõnis cã
dicis in iuria condemp̃ari. s fi¬
deuissorẽ datum eo cp̃r quoniq
in peculio esttem̃ putat uil̃.¬

Expanded text:
scisset, passurus erat esse in peculio. Si ignorante me seruus meus negotia mea administrauerit, tantidem debitor mihi intellegetur, dominus seruo intellegatur, ex causa ciuili computandum est: ideoque si dominus in rationes suas referat se debere seruo suo, cum omnino neque mutuum acceperit neque ulla causa praecesserat debendi, nuda ratio non facit eum debitorem. 50 Pade peculio cum eo acturus sum, quia non fraudationis causa latitat qui, si iudisequatur: nam et si in diem uel sub condicione debeatur, fraudationis causa dicis iniuria condemnari. sed fideiussorem datum eo tempore, quo nihil in peculio est, teneri putat Iul
Abbreviated transcription (Latin):
Uñdicori seruus debere ñ miut
poculia qr ñ domino d.¶q̃ diximꝰ
mnemptore. nuñditore eadem st̃
usi alio qͦuis gñe dominium mu¬
um serui incelłr ubicum ẽẽt.d¬
ebã peculii aministratõ ũ ꝑman ͭͥor¬
n infugitiuo n insubreptõ. n ĩ eo
de qiuo nesciat quis iuuat anm
¶ortuus sit. ¶ cui peculii ad mĩstra¬
tõ data est delegare debitorem su

Expanded text:
nditori seruus debere, non minuit peculia, quia non domino debet. Quae diximus in emptore et uenditore, eadem sunt et si alio quouis genere dominium muum serui intellegitur, ubicumque eera peculii administratio non permanet neque in fugitivo neque in subrepto neque in eo, de quo nesciat quis, vivat an mortuus sit. Cui peculii administratio data est, delegare debitorem suu
Abbreviated transcription (Latin):
cale uł uissu prĩs filit treditum
sit danda ÷ ineos ꝙ iuissu accõ.
si iussu meo cum alieno sũo con¬
tͣccum fuit eumq postea rede
confirmetur. lp̃.
uis seruo suo mnutuam pecuma̾
credi actenus ter̃ qͣzenus iussit
nec pignoris obligõnem hũe locũ¬

Expanded text:
liae creditum sit, danda est in eos quod iussu actio. Si iussu meo cum alieno servo contractum fuerit eumque postea redemconfirmetur. Vlpiaris servo suo pecuniam mutuam credi, hactenus teneri quatenus iussit: nec pignoris obligationem locu
Abbreviated transcription (Latin):
maritussit uidistrahatur sccietas̾
cictas distrahatur cadem die iecipi¬
socios uidex d  aut.
Iũaus ex socus rem ꝯ munẽ uen¬
diuidi dzita ut caueatur indemp¬
nem eum futurum ꝙ si dampnũ
passus est hitaut ei p̃stabitur. s
sip̃tium cmnunicatum sit sũ cau
debeat ferre s ꝑrculus putat ħ ad̾
cet̾orum homib ꝑcinere ꝙ ab auqui

Expanded text:
maritus sit et distrahatur societas societas distrahatur, eadem die recipisocios iudex debet.unus ex sociis rem communem uendiuidi debet ita, ut ei caueatur indemnem eum futurum. quod si iam damnum passus est, hoc ei praestabitur. sed si pretium communicatum sit sine caudebeat ferre? sed Proculus putat hoc ad ceterorum onus pertinere quod ab aliqui
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑciuatori libetur inpotãte eius or̃
qmamod diximus in coquiniss¬
¶tio reniũtiauio. ¶mor̃te unusso¬
cu societas dissoluitrisi esen
sint insi mcotunda secietate anf¬

Expanded text:
atori liberetur, in potestate eius erit, quemadmodum diximus in eo, qui socio renuntiat. Morte unius societas dissoluitur, etsi cp›ersint, nisi in coeunda societate a
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ acsiꝓͥus ineus seruus corrupisi
& soluente altm lib̾ari. Siis in qͦ
usumfructũ hẽo seruum meũ corru¬
ꝑit er̃ mͥ acco gum domino ꝓͥetatis:
pignoris dati nomine debitor hãt¬
hãt᷑ accõnem.. In hac accõe ñ extra

Expanded text:
ius meus seruus corrupisset autem soluente alterum liberari. Si is, in quo usum fructum habeo, seruum meum corruperit, erit mihi actio cum domino proprietatis. Pignoris dati nomine debitor haactionem. In hac actione non extra
Abbreviated transcription (Latin):
erãmsipotuit ex ino negociarii
lutrum facere. id estimand̃ est.
ĩt magis qͣm sicrititum emĩt.⁊
oboam uem ꝙ nonsit tradicum
familia euis fame laborauĩt. nał
p̾cium tritici ñ seruoꝵ fame ix¬
catoꝵ ꝯsequitur. nec maior fit ob¬
ligatõ ꝙ cardius agitur. qͣmuis
chescat sinium hodie pluris
empcor siuenon qm̃ saltem ho¬
die dandum est: dandimmiest
ꝙiam dari olim opportuit. ¶ si
tiifidum mm̃didero ut eum
conductum cta pecuniã sũmna
hrẽm exuendito eo nomine m
tõ eo nomine exuñdito est si alu
um̃did̾is. ¶Qui domuni uũdebat
excepit sibihĩtatõnem donec iu¬
ueret aut insingulos annos.x.
ompcor pͥmoanno maluit x p̃
luntatis pota̾tem eum singłis ꝙ¬

Expanded text:
enim si potuit ex vino puta negotiari et lucrum facere, id aestimandum est, non magis quam si triticum emerit et ob eam rem, quod non sit traditum, familia eius fame laboraverit: nam pretium tritici, non servorum fame necatorum consequitur. nec maior fit obligatio, quod tardius agitur, quamvis crescat, si vinum hodie pluris emptor, sive non, quoniam saltem hodie dandum est quod iam olim dari oportuit. Si tibi fundum vendidero, ut eum conductum certa summa haberem, ex vendito eo nomine mihi io eo nomine ex vendito est, si alii vendideris. Qui domum vendebat, excepit sibi habitationem, donec viveret, aut in singulos annos decem: emptor primo anno maluit decemluntatis potestatem eum habere
Abbreviated transcription (Latin):
dundoss si c̾cis regionib fun¬
dum nit seuticium iudexdini¬
sit sine dubio ꝑcem q̃ adiudica¬
ta est emptori tradere deberes.¬
siguid seruo distratto ũditor
deaunit aũ traditõnem hoc quo
quiul iespectu ista sunt relictã
Item ꝙ exoꝑis serius p̃stitit uẽ¬
dicoer emptori restituend est.
insudeodies traditõnis ex pacto
ꝓrogatus est ut ad uñditorem ꝯpe
pͥtinrent. ¶Exum̃dico ũdito
dicõnis. nam cum re emptor fiu¬
itu equissimum eum usuras
p̃tu pendere¶possonem aut̃ cradi¬
tam accipere debemus . isip̃cauia
sit posso. ħemm solum spectare
delemtus auhat facuitatem fruc¬
tus ꝓcipiendi . p̃tea exim̃ditoa¬
gendo conseq̃tur ĩ sumptus qui

Expanded text:
fundum inter te et Titium iudex diuisit, sine dubio partem, quae adiudicata est, emptori tradere debes.Si quid seruo distracto uenditor donauit ante traditionem, hoc quoqucuius respectu ista sint relicta. item quod ex operis seruus praestitit uenditori, emptori restituendum est, nisi ideo dies traditionis ex pacto prorogatus est, ut ad uenditorem operae pertinerent.Ex uendito actio ditionis: nam cum re emptor fruatur, aequissimum est eum usuras pretii pendere.Possessionem autem traditam accipere debemus et si precaria sit possessio: hoc enim solum spectare debemus, an habeat facultatem f‹r›uctus percipiendi.Praeterea ex uendito agendo consequetur etiam sumptus, q
Abbreviated transcription (Latin):
solumdolam s culpani debere
p̃stare. ¶Idem celsus s. cod̾ scͥpsit
tundi q̃m cumiticio ꝯmunẽ hẽba
traderes coattus es coĩduudim¬
do iuditium accipere. sisotio fũ¬
dus sit adiudicatus qͣnum obe¬
am rem a cicio consecutus es id
fundus totus ad iudicatus est.
cotum inquid emptori cum tra¬
des s ita ut uie soluat ꝙ obcam
rem titio condempnatus est ob
uict̾oe cau̾ere debes. obaltamtm̃¬

Expanded text:
e debere. Idem Celsus libro eodem scribit: fundi, quem cum Titio communem habebas, traderes, coactus es communi dividundo iudicium accipere. si socio fundus sit adiudicatus, quantum ob eam rem a Titio consecutus es, id  si tibi fundus totus adiudicatus est, totum, inquit, eum emptori trades, sed ita, ut ille solvat, quod ob eam rem Titio condemnatus es. sed ob evictione cavere debes, ob alteram
Abbreviated transcription (Latin):
meus faccus sit. inch̾ommis ex
empto mͥ adu̾sus te accõꝯpetit.
In hus autem q̃ cum re emꝑta p̾¬
stari solent ñ solum douim s cul¬
pam p̃standam arbitror nam

Expanded text:
meus factus sit, nihilo minus ex empto mihi adversus te actio competit. In his autem, quae cum re empta praestari solent, non solum dolum, sed et culpam praestandam arbitror: nam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯstituto p̃tio uinũsatanti uem¬
erunt qͣntum ex ꝯsumatõne sĩ¬
głoꝵ fiebat tunc cuiusq man¬
cipũ p̃cipium seupłis seu minoriᷤ
nouitio ueneat.. iħ edc̃m fallatus
lm̃ditoꝵ occurrit. ubiq eum
curant ediles ne emptores auñ¬
ditorib c̾cumnemantur: ut ec¬
ce plĩq solent mantipia q̃ no¬
uitia nonsunt qiͣ nouina dist᷑¬
here ad ħscil ut płis nñdant p̃¬
sumptum em̃/ ea mancipia q̃
rudia sunt simplitiora eẽ uad
minist̾ium aptiora dociliora ⁊
ad om̃e munistĩum habilia sc̾c̃a
u̾o maucipia iuetãna diffitile
est reformare nad suos mores forma
Qui agͦ uenialitiaui sciunt fa¬
cile recurri ad nouitõꝵ emp¬
tõnomi Icc̾co int̃płłatit uet̾ato¬
fiat hoc edc̃o ediles demintiant

Expanded text:
constituto pretio uniuersa tanti uenierunt, quantum ex consummatione singulorum fiebat, tunc cuiusque mancipii pretium, seu pluris seu minoris nouicio ueneat. et hoc edictum fallaciis uenditorum occurrit: ubique enim curant aediles, ne emptores a uenditoribus circumueniantur. ut ecce plerique solent mancipia, quae nouicia non sunt, quasi nouicia distrahere ad hoc, ut pluris uendant: praesumptum est enim ea mancipia, quae rudia sunt, simpliciora esse et ad ministeria aptiora et dociliora et ad omne ministerium habilia: trita uero mancipia et ueterana difficile est reformare et ad suos mores formare. quia igitur uenaliciarii sciunt facile decurri ad nouiciorum emptionem, idcirco interpolant ueteratofiat, hoc edicto aediles d
Abbreviated transcription (Latin):
płes libo̾s int̾uenientes retineat᷑
ĩ eorum libo̾rum nomine qui añ
nati sunt ꝙͣ dos daretur aut am¬
plietur ꝯuũtiorata est. llam suf

Expanded text:
es liberos interuenientes retine‹a›tur, etiam eorum liberorum nomine, qui ante nati sunt, quam dos daretur aut amplietur, conuentio rata est: nam suf
Abbreviated transcription (Latin):
siactionera uelit dictare qͦd satere
diat᷑ desid̾ans ut arbit̾ suĩamdi
¶ cat ꝙͣ sise defendat. siis fatiat cõ¬
trou̾siam hẽditatis. quicum detũ
hrdicati si arbit̾ siñam dicat. sy¬
go int̾ea inhibendus est arbitꝰ:¬
dicł conꝓmissi ꝓferri potest ñc̃
ex ꝯũntione. s cum nisui arbit
cam ꝑferri necc̃e est. ne pena ꝙ

Expanded text:
si actionem uelit dictare, quod facerdiatur desiderans ut arbiter sententiam dicat, quam si se defendat.Si is faciat controuersiam hereditatis, qui cum defuncto hereditati, si arbiter sententiam dicat: ergo interea inhibendus est arbiter.Dies compromissi proferri potest, non cum ex conuentione, sed cum iussu arbitri eam proferri necesse est, ne p
Abbreviated transcription (Latin):
Dtfuo ꝓmisit mutuam pecumã
si finius condempnatur mqͣntum
fatẽ potest. s aut¬
iciauus pͥmus pposuerat seruoi
uutins peccunuis dandis iipignoriᷤ
accipiendis. s scriuis s uegd̾atoribꝰ
ordeisolebat ꝓ emptorib suscipere
debitum nsõlũe. cũ fugiss serim¬
us cu idem obuigatus fuerat dare
p̃cium ordei conueniret dñm no¬
nime mastitoris negabat co nomu¬

Expanded text:
misit mutuam pecuniamsed filius condemnatur in quantum facere potest. 8 Pauitianus Primus praeposuerat servum mutuis pecuniis dandis et pignoribus accipiendis: is servus etiam negotiatoribus hordei solebat pro emptore suscipere debitum et solvere. cum fugisset servus et is, cui delegatus fuerat dare pretium hordei, conveniret dominum nomine institoris, negabat eo nomi
Abbreviated transcription (Latin):
infri.R. ac
indulgĩ n mͥ uidetur rõnem tp̃ris¬
¶itqui de peculid egit cum posset ꝙ uis¬
su meacausa est ne possit ꝙ uissu
postea agc̾ nta ꝓculus existiat.S
si de ceptus de peculio egit putat celł

Expanded text:
at indulgeri? et mihi uidetur rationem habIs qui de peculio egit, cum posset quod iussu, in ea causa est, ne possit quod iussu postea agere, et ita Proculus existimat: sed si deceptus de peculio egit, putat Celsus
Abbreviated transcription (Latin):
huc dicendũ erit nentrͣ plus dedut¬
turum ꝙͣ qd̾ sibi debe᷑. Idem erit et
si duo sint fruccuarii qui nullã int̾
se hñt societatem. Idem dicetur ic̃sꝰ
unisociis si forte seꝑata ap̃se peculia
hãnt uo alt̾ alt̾uis peculii uoĩe ñ q¬
sit ⁊ msolidum ꝯuementur. dedu¬

Expanded text:
 plus deducturum quam quod sibi debetur. idemque et si duo sunt fructuarii, quia nullam inter se habent societatem. idem dicetur interdum et in sociis, si forte separata apud se peculia habeant, ut alter alterius peculii nomine non cet in solidum conuenientur
Abbreviated transcription (Latin):
soluit debitorem sibi fibi seruũ
fecerit q̃ siña uera est nͥ fu̾oade¬
¶uat uicarium ut sibi solãe ¶a
autem dedrci debere diximꝰ idqi
dobrtuu ea qui de peculio ꝯuenitur

Expanded text:
soluit, debitorem seruum sibi fecerit. quae sententia uera est, nisi seruo ademit uicarium, ut sibi solueret.Quod autem deduci debere diximus id quod debetur ei qui de peculio conuenitur,
Abbreviated transcription (Latin):
turum te de euictõne iei uẜ ꝓotes de¬
sid̾are. ut cibi caueatur putqͥ suffic̾e
sim̾ hant accõnem cedas ut ꝓcurato¬
rem me inrem meam fatias. net aẽ¬
ꝑlius p̃stes qͣm consecuturus sis.

Expanded text:
tum est de euictione uel potes desiderare, ut tibi caueatur, puto sufficere, si mihi hac actione cedas, ut procuratorem me in rem meam facias, nec amplius praestes quam consecuturus sis.
Abbreviated transcription (Latin):
idem ait. siarbit̾ metibi c̃tam pec¬
mana dars iussit. tuaccipe noliusti
ipune mẽdatus ñ enim aũ fec̃a¬
labeo ait si arbitor cũ inꝯpromis
ꝑferre de quibdã reb duta sm̃a¬

Expanded text:
 ait, si arbiter me tibi certa die pecuniam dare iusserit, tu accipere noluisti, impune me non daturum: non enim ante fecLabeo ait, si arbiter, cum in compromissproferre, de quibusdam rebus dicta s
Abbreviated transcription (Latin):
ceꝑtione tutumtore. ¶ itademum
uesx erit si arbit̾ iecipere inse arbi
si arbit᷑ uissit puta in ꝓuutiã ẽe
litigatores cum rome ẽẽ in eum: ꝯ¬
ꝓmilum anci inpune ñ pareatur.
tum sit ut ꝓnuttetur. impune gͥ
uit melius dicetur enmlocum cõ¬
tim̃ ubi ꝯpromissum est sud t̃¬

Expanded text:
ceptione tutum fore. sed hoc ita demum uerum erit, si arbiter recipere in se arbir.Si arbiter iussit puta in prouincia adesse litigatores, cum Romae esset in eum compromissum, an ei impune ‹non› pareatur, tum sit ut promitteretur: impune igitur sit? melius dicetur eum locum contineri, ubi compromissum est. quid t
Abbreviated transcription (Latin):
Dec accio ꝓtinet ad p̃dĩa rustica qͣm¬
nis edifitia int̾ueniant. u enim
multum int̾ ẽ. arbores quismꝯfi
possit dirimere fmes adiudicatõe
ꝯu̾trou̾siam diximat. ⁊ si forte a¬
mouende uecis obscuritatis grã ꝑ a
liam regionem fines dirumere iu¬
dex uelit. pot̃ ħ faters ꝓ adiudicati¬
onem ⁊ ꝯdempnatõnem. C aius

Expanded text:
ec actio pertinet ad praedia rustica, quamvis aedificia interveniant: neque enim multum interest, arbores quis in cpossit dirimere fines, adiudicatione controversiam dirimat: et si forte amovendae veteris obscuritatis gratia per aliam regionem fines dirigere iudex velit, potest hoc facere per adiudicationem et condemnationem. Gaius
Abbreviated transcription (Latin):
S irruptõno fluminis finesagri
ꝯfundit inundatõ. Iõ usurpandi
os abstinere .⁊ domino suũ restituu.
tminosq ꝑ m̾sorem decłari iubet
ad offituũ dofimbus ꝯgnoscen iudici
dis ꝑtinet m̾sores mitters. iꝑ cos
quum est. si ita res exigit occulis ÷¬
I suis subiectis locis.I ut¬

Expanded text:
 irruptione fluminis fines agri confudit inundatio ideoque usurpandi os abstinere et domino suum restitui terminosque per mensorem declarari iubet. Ad officium de finibus cognoscentis pertinet mensores mittere et per eos aequum est, si ita res exigit, oculisque suis subiectis locis.
Abbreviated transcription (Latin):
oxpetulatu uł ex sacrileg̾io q̃sitũ
eat uł ui aut lacircimo aut ag¬
testamenti debebit aut apd̾ eimr
qui exmaiore ꝓte heres est iub̾e.
manẽ aut mẽdem deponi./ nam
in labeo scͥbit. uendita heroditate ta¬
bulas testĩ descͥptas deponi oportẽ
hẽdem enim exemplũ debere dare
cabulas uo autenticas ip̃m reti¬
nere aut inedem deponere. S aiꝰ¬
Mi q̃ sunt cautõnes h̾editarie eas
uidox curare d ap̃ eum maneãt
qui maiore expte heres sit. cetĩs
descͥptum.ł rccognitum faciat
cautõne int̾poĩta ut cum res ex¬
egent ip̃e exibeantur. si omnes¬
hisscem exꝑtib heredes sint. nec
int̾ eos ꝯuẽniat. ap̃ q̃m potius
cẽdebeant sortui eos oportere
aut exconsensu ul sustragioe¬
ligñous est amicus apͥ q̃m depo

Expanded text:
peculatu vel ex sacrilegio quaesitum erit vel vi aut latrocinio aut adtestamenti debebit aut apud eum, qui ex maiore parte heres est, iubere manere aut in aede deponi. nam et Labeo scribit vendita hereditate tabulas testamenti descriptas deponi oportere: heredem enim exemplum debere dare, tabulas vero authenticas ipsum retinere aut in aede deponere. Gaii quae sunt cautiones hereditariae, eas iudex curare debet ut apud eum maneant, qui maiore ex parte heres sit, ceteri descriptum et recognitum faciant, cautione interposita, ut, cum res exegerit, ipsae exhibeantur. si omnesisdem ex partibus heredes sint nec inter eos conueniat, apud quem potius esse debeant, sortiri eos oportet: aut ex consensu uel suffragio eligendus est amicus, apud quem depo
Abbreviated transcription (Latin):
hecactio ꝓfitiscitur ex lege .xii. cdou
cui q̃ int̾cos res hẽdicarie distribu¬
erentur q̃ quid̃ actio moħominus
ei quo ipõ iure competit qui suã
ꝑtem ñ possidet. s si is qui possidet
neget cumisibicohẽds̃ eẽ pof eĩ
extlud̾̃e ꝑ hanc exceptõnem. si inca
re qua deagitur p̃ uiditium hẽdita¬
ti ñ fiat ꝙ si posuideat camꝑtem᷑ liͦ¬
cet nogẽtur eẽ coheres. ñ nocet talis
exceptio quofit. ut eocasu ip̃ẽ ipẽ¬
index agd̾ qm̃ ħ iuditium agitur
oognoscat. ancoheres sit. nisi em̃
coheres fit nadiudicari quicqͣm
ei oportet n adũsarius ei ꝯdemp̃a
tas siue excestõ sũ ab intestato sũ
ex lege xii. cabulaꝵ. siue ex auci
loge deferatur. hẽditas. uł ex sena
quoꝵ pot̃ ẽẽ he̾ditas. Gi qͣrta ad
auquem ex ꝯslitutõne diui pii ar¬
um sit. forciꝰ defendi pot̾ heredita:¬
e ħciscunde uid̾o inusquisq hẽ¬
dum i rei actoris ꝑtessustinet.
dubitandum ñ est quĩ familie ħ¬

Expanded text:
ec actio proficiscitur e lege duodecim tabultui, qua inter eos res hereditariae distribuerentur. Quae quidem actio nihilo minus ei quoque ipso iure competit, qui suam partem non possidet: sed si is qui possidet neget eum sibi coheredem esse, potest eum excludere per hanc exceptionem 'si in ea re, qua de agitur, praeiudicium hereditati non fiat'. quod si possideat eam partem, licet negetur esse coheres, non nocet talis exceptio: quo fit, ut eo casu ipse iudex, apud quem hoc iudicium agitur, cognoscat, an coheres sit: nisi enim coheres sit, neque adiudicari quicquam ei oportet neque aduersarius ei condemnatas, siue ex testamento siue ab intestato, siue ex lege duodecim tabularum siue ex aliqua lege deferatur hereditas uel ex senatquorum peti potest hereditas. Si quarta ad aliquem ex constitutione diui Pii adium sit. fort‹i›us defendi potest hereditaae erciscundae iudicio unusquisque heredum et rei et actoris partes sustinet. Dubitandum autem non est, quin familiae e
Abbreviated transcription (Latin):
¶quo cãn. opus est ut exalt̾utͥus p̾di
dalii adiudicandum sit. quo noĩe
is cui adiudicatur ĩuicem ꝓ eo ꝙ ex
Aiudicatur. cerca pecuma ꝯtempãndꝰ:
inpartes scindi adiudicatõnib pot̃
ꝓut cuiusq dominiũ in eoloco iu
exeoloco ꝑcop̃. q̃m uicini ẽc̃ appare¬
fiet. s isũsor ab altero solo ꝯduc¬
tus sit. ꝯdempnatio euit facienda m¬
⁊sonã enus qui ñ ꝯduxit in partem m̃ted̾
post licem Autem contestatam ñ

Expanded text:
Quo casu opus est, ut ex alterutrius praedio alii adiudicandum sit, quo nomine is cui adiudicatur in uicem pro eo quod ei adiudicatur certa pecunia condemnandus es ‹res› scindi adiudicationibus potest, prout cuiusque dominium in eo loco iudex eo loco percepit, quem uicini esse apparefiet. sed et si mensor ab altero solo conductus sit, condemnatio erit facienda eius, qui non conduxit, in partem mercedis. Post litem aut
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsumpsit. aut mala fide  ꝯdicio
denda arbore uł edificio infine połn
deponendo ꝑtem ue eiuscondemp̃a¬
bitur. ¶ Sĩ dicantur tmĩ deiti¬
uł exarati iudex qui decͥuns cog¬
noscit ñ defimib cognoscere pot᷑:
¶si alt̃ fundus duorum. alt̾̃ tͥum
sit pot̾ iudexuni ꝑti adiudicare lo¬
iudicari fmes intelliguntur ħ ꝙ
eummfit adiuidicatio puib imuscͥis

Expanded text:
consumpsit, aut mala fide, et condidenda arbore uel aedificio in fine posito deponendo parteue eius, condemnabitur. Si dicantur termini deiecuel exarati, iudex, qui de crimine cognoscit, etiam de finibus cognoscere potest. Si alter fundus duorum, alter trium sit, potest iudex uni parti adiudicare loiudicari fines intelleguntur: hic autem cum fit adiudicatio pluribus, unusquis
Abbreviated transcription (Latin):
fu̾nt de diuisionc eoꝵ ut stetur
ei n ut alt̾ alã mand̾et accõnes ꝓͭ¬
curatorẽq eum insuam rẽ fatiat
stabitur diuisioni. e aius
tolido auis aliã atiribuat qr sepe
i solutio uexactio ꝑtium ñ mim

Expanded text:
nt de diuisione eorum, ut stetur ei et ut alter alteri mandet actiones procuratoremque eum in suam rem faciat, stabitur diuisioni. 3 Gaiussolido aliis alia adtribuat, quia saepe et solutio et exactio partium non minima
Abbreviated transcription (Latin):
s tͣminos qͣncum ad dominũ qõ¬
nem ꝓtinet obseruau oportet fim¬
dor quos demonstrauit. is qui ut¬
usq p̃dui comimis fuit. cum alte
ulos fundos seꝑabant obseruari
debent.s demonstintõ finum no¬
uos smes int̾ fundos constita¬

Expanded text:
s terminos, quantum ad dominii quaestionem pertinet, obseruari oportere fundorum, quos demonstrauit is, qui utriusque praedii dominus fuit, cum alterulos fundos sep‹a›rabant, obseruari debent, sed demonstratio adfinium nouos fines inter fundos constit
Abbreviated transcription (Latin):
ders ĩ carum q̃ in hĩdẽ ñ dantur
uñ est ãsitum si adu̾sanut pleł
intñdat acciones usingłat smn¬
gli existant defensores surtipere pa¬
quo iure uos uti. pomp̃ u̾oscb̃:¬

Expanded text:
dere, etiam earum quae in heredem non dantur. Unde est quaesitum: si aduersarius plures intendat actiones et in singulas singuli existant defensores suscipere paquo iure nos uti Pomponius sc
Abbreviated transcription (Latin):
ncapitalib iuditiũ detentio datur
Eulc̃ ita absens quis dampari pcĩ
tiam extusante audiri eqium est
lauit iseum iir oni ar bitratu de¬
arbitratu satus cetequm pͥtori u¬
sum i eum qui auicuius nomine ꝑ¬
curator exꝑitur. euidemdetni

Expanded text:
capitalibus iudiciis defensio datur. ubicumque itaque absens quis damnari potestiam excusantem audiri aequum est lavit, is eum viri boni arbitratu dearbitratu satisdare. Equum pretori visum est eum qui alicuius nomine procurator experitur, eundem eti
Abbreviated transcription (Latin):
cuius eẽ dicitur: maicellus cc̃tat
ait u̾catem eẽ q̃rendam qr ius¬
et nec nocebit. si mat᷑ decusi̾t uui¬
retur ex eop̃gnens non ẽe.Iura¬
ri aut̃ opporcet ut delatum ÷ iuis¬
iurandum cet̾m. si ego detuli ut
ꝑdeum iurares. tu ꝑcapud tuũ

Expanded text:
cuius esse dicitur, Marcellus tractat: et ait ueritatem esse quaerendam, quia iuset: nec nocebit, si mater detulerit et iuretur ex eo praegnas non esse.Iurari autem oportet, ut delatum est iusiurandum: ceterum si ego detuli ut per deum iurares, tu per caput tuu
Abbreviated transcription (Latin):
uuctus ꝑtipiendo uxor uł uirꝰ ee
urdonatã suos facit illos tñ quos
sius oꝑis ad quisicrit ueluti sendo.
nã si pon nĩ decerpsert uł ex suua
cecidit ñ fit eius sicuti nec cͣlib
bonc fidei possõris. qr ñ ex fcõ cuis is

Expanded text:
ruct‹u›s percipiendo uxor uel uir ex re donata suos facit, illos tamen, quos suis operis adquisierit, ueluti serendo: nam si pomum decerpserit uel ex silua caedit, non fit eius, sicuti nec cuiuslibet bonae fidei possessoris, quia non ex facto eius is
Abbreviated transcription (Latin):
ra̾iectia peciuua est q̃ tͣnsinare u¬
hitur. Eetm s eodem loco ꝯsuma¬
tur ñ ent tͣpectitia s uidend̾ An
m̃ces ex ea pecunia conparate in
ea cã hetur ⁊ int̾ est utrum etiam
ip̃e ꝑiculo creditoris nauigent cc̃
enim traectia pecumia fit. ẜõp̃.¬

Expanded text:
a pecunia est quae trans mare uehitur: ceterum si eodem loci consumatur, non erit traiecticia. sed uidendum, an merces ex ea pecunia comparatae in ea causa habentur? et interest, utrum etiam ipsae periculo creditoris nauigent: tunc enim traiecticia pecunia fit. 2 P
Abbreviated transcription (Latin):
ci ¶ox insingulos dies instipłatũ
deductum ẽ ad finem centesime:
ñ ultra duplum debetur. In sti¬
platione fenoris post diem ꝑiclĩ
seꝑarim int̾poĩta ꝙ in easime u¬

Expanded text:
i quod in singulos dies in stipulatum deductum est, ad finem centesimae non ultra duplum debetur. in stipulatione faenoris post diem periculi separatim interposita quod in ea
Abbreviated transcription (Latin):
uis penali ñ existñte recepturus
sis qd̾ dedis imsuꝑ aliquid p̾e̾ pe¬
cumam. si modo in aliam sp̃ẽm:
ñ cadat ueluti ea ex quib conditi¬
nẽstnec dubitabił sipiscatori
eirgaturo mapparatum płimũ
u icisset redd̾et Nn hiis autem oĩh
ipactum sñ stipułone ad aũ¬

Expanded text:
poenali non exsistente recepturus sis quod dederis et insuper aliquid praeter pecuniam, si modo in aleae speciem non cadat: ueluti ea, ex quibus condic‹t›inec dubitabis, si piscatori erogaturo in apparatum plurimum uicisset, redderet.In his autem omnibus et pactum sine stipulatione ad au
Abbreviated transcription (Latin):
nubum restituas ꝙ in hãt rẽ p̃tor
ediat plenam habet significati¬
onera ut fruccus quo resticuãt.
nõ cum restitui ptor uułt uelu¬
ti inint̾duto unde ui  fructus
sunt restituendi. ¶Item si iuux¬
tus ue cã rem tuidam ñ aut̾ mͥ
restituisse nr̃ qͣm sifruttus mͥ
restituas nec mora inea m̾aliꝙͥ

Expanded text:
et uerbum 'restituas', quod in hac re praetor dixit, plenam habet significationem, ut fructus quoque restituantur.Et ideo cum restitui praetor uult, ueluti in interdicto unde ui, etiam fructus sunt restituendi.Item si ui metusue causa rem tradam, non aliter mihi restituisse uidetur, quam si fructus mihi restituat: nec mora mea
Abbreviated transcription (Latin):
siquidem si fundus obrem datꝰ
sit uoluti dotił cã ⁊ renuntiata¬
sit asfinitas. fructus quo pesti¬
tuendi sunt uti hũ qui ꝑcepti
sunt eotp̃r quo sꝑabatur affimi¬
tas. ¶ ipostĩores su rem mora
hanturrmagis est ut debeat fru¬
tus recipere. pacõ autem ħ est
ꝙ sisponsus ñ conueniebatur
restituere fructus licuerat neg¬
lig̾e̾ fundum ¶Item si in debit
fundum solui repeto fructus
quo repet̾e delxo fidemz est si
mortis cã fundus donatus sit

Expanded text:
quidem si fundus ob rem datus sit, ueluti dotis causa, et renuntiata adfinitas, fructus quoque restituendi sunt, utique hi qui percepti sunt eo tempore quo sperabatur adfinitas, sed et posteriores, si in re mora hantur, magis est, ut debeat fructus recipere: ratio autem haec est, quod, si sponsus non conueniebatur restituere fructus, licuerat ei neglegere fundum.Item si indebitum fundum solui et repeto, fructus quoque repetere debeo.Idemque est, si mortis causa fundus sit donatus et
Abbreviated transcription (Latin):
Et in contraria negõꝵ gestorumat¬
cõne usuro uenuint᷑ si mutuat᷑
sum pecumam ut c̾ditorẽ cuũ
baui ⁊ ex magno ncamodo
dele̾ diciusuras ueire / eas a ã
in regione freq̃utant᷑. ut est in
bone fidei iuuditiis constitutum.
s⁊ simutuatus dedi hee uenient
usure qͣs ip̃eͣ p̾endo uti siplus cibi
iste colligunt. ꝑ aul.¬

Expanded text:
Et in contraria negotiorum gestorum actione usurae ueniunt, si mutuatus sum pecuniam, ut creditorem tuum aui ex magno incommodo, debere dici usuras uenire, eas autem, quae in regione frequentantur, ut est in bonae fidei iudiciis constitutum: sed si mutuatus dedi, hae uenient usurae quas ipse pendo, utique si plus tibi istae colligunt. 38 Paul
Abbreviated transcription (Latin):
Ilure uicem fruccuũ opti dem.
tieut. ⁊ nũto ñ debent afructib
sepurari. en ta uilogatis. ⁊ fidei ꝯmiᷤᷤ¬
sis intutele actione. incet̾is u¬
ditiis bone fidei seruatur hoo id̾

Expanded text:
urae uicem fructuum optinent et merito non debent a fructibus separari: et ita in legatis et fideicommissis et in tutelae actione et in ceteris iudiciis bonae fidei serua
Abbreviated transcription (Latin):
fam̃. ⁊ p̃r ex ꝑsona eiuis ceneatur
sũ uissu eius contrattum est. siue
ĩ rem u̾sum est patris uł ipecłiũ
cuiuis persona circa morã specca¬
bitur ⁊ ĩ siquid̃ pr̃ diuutaxat con¬
uemietur ex mora sua ñtenetur
ꝓmittũdi suit alt̾ius mora alti
ñ nocet temsi fideuissor solus
moram fecĩt ũ tenetur. sicuti si
stichum ꝓmissum occidit s uti¬
lis accõ in huncdabr. Uip̃¬

Expanded text:
sona eius teneatur siue iussu eius contractum est siue in rem uersum est patris uel in peculium, cuius persona circa moram spectabitur? et si quidem pater dumtaxat conuenietur, ex mora sua non tenetur:promittendi sint, alterius mora alteri non nocet.Item si fideiussor solus moram fecerit, non tenetur, sicuti si Stichum promissum occiderit: sed utilis actio in hunc dabi