comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tubernalem eius pure. ⁊ illã
conumctõmem non ad cõ¬
uigendam conditionem: s
ad necessitudiem demons¬
trandam pertinere tunc eĩ¬
demum pro impleta habet᷑
conditio. cum per stat euz
qui si impleta ẽet debitur

Expanded text:
tubernalem autem eius pure et illam coniunctionem non ad coniungendam condicionem, sed ad necessitudinem demonstrandam pertinere. Tunc demum pro impleta habetur condicio, cum per eum stat, qui, si impleta esset, debitur
Abbreviated transcription (Latin):
cxistimabat capitis accator
cam ẽẽ cuiꝰ pena mors aut
exilium ẽet. ꝗ nom̃ deculit
accusasse intelligendus ẽ.
nisi abolicd̃em petit idq ⁊ ꝓ¬

Expanded text:
existimabat capitis accusationem eam esse, cuius poena mors aut exilium esset. qui nomen detulit, accusasse intellegendus est, nisi abolitionem petit: idque
Abbreviated transcription (Latin):
iurau̾o me patronũ ẽẽ dicẽ¬
dum est nõ ẽẽ me qͣntum
ad successõnem patronur
q insuirandũ patronũ nõ
fãc alicer. atqr ni patronu
eẽ ꝓminciatum sit. tunc
sentencie stabitur. Daułꝰ¬

Expanded text:
iuravero me patronum esse, dicendum est non esse me quantum ad successionem patronum, quia iusiurandum patronum non facit: aliter atque si patronum esse pronuntiatum sit: tunc enim sententia stabitur. Pau
Abbreviated transcription (Latin):
legatis hrs quasdam sol¬
uerit ex reli quis falcidi¬
am plenam per doli ercep¬
tõm retin̾e pot̾ etiam pro
isq iam data sunt s si u¬
na res sit legata cuius ꝑs
soluta sit ex reliqͣ pot̾ ple¬
sua falcidia retineri.

Expanded text:
legatis heres quasdam soluerit, ex reliquis Falcidiam plenam per doli exceptionem retinere potest etiam pro his, quae iam data sunt. Sed et si una res sit legata, cuius pars soluta sit, ex reliquo potest plena Falcidia retineri.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtici᷑pem ẽẽ. ¶ Sin aũt tantus
furor est ita ferox ita pniciosꝰ
ut sanitati nulla spes suꝑ sit

Expanded text:
ticipem esse? sin autem tantus furor est, ita ferox, ita perniciosus, ut sanitatis nulla spes supersit
Abbreviated transcription (Latin):
nemconcipuus sihoĩem
aut fundum nondedens.c.
dare spondes ncruniq ẽ façi¬
ciendum nestipnlacio cõ¬
mittatur et siuealt̾m sme
uentrum factum sit tene¬
bit stipulatio idemq ẽ em¬
dent̾ cum ppositis s̃ paliter
pluribus rebus quas fie¬
ri uolumus ita stipulam
siquid eorum factum non
erit ueluti stipulatio stichũ
⁊ damam et herotem sisti.
siquis corum nõ steterit

Expanded text:
nem concipimus: 'si hominem aut fundum non dederis, centum dari spondes?' utrumque est faciendum, ne stipulatio committatur, id est siue alterum siue neutrum factum sit, tenebit stipulatio. idemque est euidenter, cum propositis specialiter pluribus rebus, quas fieri uolumus, ita stipulamur: 'si quid eorum factum non erit': ueluti 'Stichum et Damam et Erotem sisti? si quis eorum non steterit
Abbreviated transcription (Latin):
rusticitas int̾clum ex secrti¬
one p̾bent scd̾m epłas diuo¬
ru adriam.et antonini/ eiꝰ
qui se negat litt᷑as scux excu¬
tas sane dat extusacce.si qs
in parẽ se hoñi in uĩcto possi
t ꝓbare idq diuoꝵ frm res¬
cripto continetur. od.¬

Expanded text:
rusticitas interdum excusationem praebent secundum epistulas di- uorum Hadriani et Antonini. eius qui se neget litteras scire, excutas sane dat excusationem, si quis imparem se oneri iniuncto possit probare, idque diuorum fratrum rescripto continetur.
Abbreviated transcription (Latin):
inpubĩ filio suostituta locũ
edicto facit si omisso testo¬
legitima hr̃ditatẽ filii pos¬
sideat. ¶de iuris erit et sifi¬
nohrs data sit et sb̃stituta

Expanded text:
impuberi filio substituta locum dicto facit, si omisso teslegitimam hereditatem filii possideat. idem iuris erit et si filio heres data sit et substituta
Abbreviated transcription (Latin):
a filia fũt relicta. nõ enĩ carz¬
dolopat qui  honore ꝓprio o¬
misso pot cõ pendium alienã
ĩstitutte maluit.¶ Deniq si
ditatẽ nich̃ eu dolo fac̾e .iuł.¬
antur erser

Expanded text:
a filia relicta sunt. non enim cadolo pater, qui honore propmisso propter compendium alienam tionem maluit. Denique si ditatem, nihil eum dolo facere Iulia
Abbreviated transcription (Latin):
nire possit. In tautũ stipu¬
latoris quidem boiis acce¬
dere uideatur ꝓmissoris
ũo decedere aut cantioni¬
bus res explicari pot̾ ut
duorum altͣm fiat. aut ra
tio ita h̾atur tanqm pure
debeatur aut ita canquam

Expanded text:
nire possit, tantum stipulatoris quidem bonis accedere videatur, promissoris vero decedere. aut cautionibus res explicari potest, ut duorum alterum fiat, aut ita ratio habeatur, tamquam pure debeatur, aut ita, tamquam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcuratorem pot.÷Sic ergo
tis filia fint fc̃a. Item siuo¬
luntatt sotiꝰ filic oomutat
itmnancb̾ docis accõ integiã
patii. S utrum ut et agat
puto nec cam acc̃onẽ ami.¬
sam quim adiuncta filici
fu̾it fẽa filia nocebit ci ista
stipuło. uonuntatt autc̃
filic cum pat̾ agit dedoctu
trum sic accepłmꝰ ut cõsẽ¬
tiat anuo ne õclicat filia
et est ab im patore anconi¬
no itscciptum filiam ni si
cuitent cõtracdicat iud̾i cõ¬

Expanded text:
sic ergo ris filia fuerit facta. item si uoluntate solius filiae promittatur, remanebit dotis actio integra patri: sed utrum ut et agat puto nec eam actionem amissam, quam adiuncta filiae fuerit facta filia, nocebit ei ista stipulatio.Uoluntatem autem filiae, cum pater agit, de dote, utrum si‹c› accipimus, ut consentiat an uero ne contradicat filia? et est ab imperatore Antonino rescriptum filiam, nisi euidenter contradicat, uideri con
Abbreviated transcription (Latin):
donnis concinetur fistule¬
autem et canales. et quar¬
teras et siq̃ sunt alta ad¬
aquas salientes necessara¬
domus portio quamdomͦ
instrumentum sut sꝑe¬
cularia quoq affi ea mag¬
et empcione donius et
specularia et pegmata cede¬
sine medifficio sunt posi¬
ca.sine ad cempus detracta¬
S sinon sint reposita adẜ
cn̾sint ut suppleantur si

Expanded text:
domus continetur. Fistulautem et canales et crteres et si qua sunt alia adaquas salientes necessardomus portio quam instrumentum sucularia quoque adfixa mag emptione specularia et pegmata cedein aedificio sunt posiiue ad tempus detractasi non sint, reposita ad n sint, ut suppleantur, si
Abbreviated transcription (Latin):
T si ex modica parte iustitu¬
ti sunt liben liberti bonorur
possessionem ꝯtra tabłas ÷¬
patronus petere non potest.
nam et maicellus .l. uiii. di¬
gestor scripsit qͣntulacũq
exꝑte h̾r dem institutum nb¬
ci filium patronum non debe¬
re expellere. ¶Cum patrom
filia h̾rs instituta eẽt aliber¬
to falsumq test.amenitum
datum ẽet in quoscripta e¬
rat. et appellatone interpo¬
sita et pendente diem suum
si iuu̾et. ¶ Si filius liberti he¬
res ab eo institutus absti¬
muert ꝙͣ ius nomine sit hrs
patronus admittitur. S et
si ꝑ mintegrum restitutõe
is qui ꝑ mixtus est pat̾ne
rereditati qui adut hrdica
cem abstinuenit se poterit
quis pationum ad mutere¬
¶Patronus patroniq libi
⁊̃si scd̃m uoluntatem mor¬
legatum ue aut fideicomi

Expanded text:
tsi ex modica parte instituti sint liberi liberti, bonorum possessionem contra tabulas patronus petere non potest: nam et Marcellus libro nono digestorum scripsit quantulacumque ex parte heredem institutum liberti filium patronum expellere.Cum patroni filia heres instituta esset a liberto falsumque testamentum dictum esset, in quo scripta erat, et appellatione interposita et pendente diem suum si uiueret. Si filius liberti heres ab eo institutus abstinuerit, quamuis nomine sit heres, patronus admittitur. Sed et si per in integrum restitutionem is, qui mixtus est paternae hereditati uel qui adit hereditatem, abstinuerit se, poterit quis patronum admittere.Patronus patronique liberi si secundum uoluntatem morlegatumue aut fideicom
Abbreviated transcription (Latin):
Ibernus qui pationum pa¬
tromq ꝙ liberos ht si pa¬
tronum ex parte debita he¬
redem institiit liboe eiꝰ in
eandem port̾onem substitu¬
ere debet. ut licet patronus
iuuo liberto mortuus fue¬
rit satisfacrum indeatur li¬
beris enis. Si patrom filũ
emancipatum et nepotem
ex eo qui in aui familia re¬
inansit libertus habe a fili¬
o tantum non etiam nepo¬
ti sacisfacere debebit liberta
nec ad rem pertinet qd̾ ad
parentis boña panter inuo

Expanded text:
ibertinus, qui patronum patronique liberos habet, si patronum ex parte debita heredem instituit, liberos eius in eandem portionem substituere debet, ut, licet patronus vivo liberto mortuus fuerit, satisfactum videatur liberis eius. Si patroni filium emancipatum et nepotem ex eo, qui in avi familia remansit, libertus habeat, filio tantum, non etiam nepoti satisfacere debebit libertus: nec ad rem pertinet, quod ad parentis bona pariter vo
Abbreviated transcription (Latin):
etiam quas rationes que
instrumenta tradeie aut exi¬
bere dominis siuis debeat cu¬
i sentencie cum fuerit satis¬
factum non impedietur epa¬
froditi libertas.¬
od̾. S ub diuersis conditi¬
Lombus disiunetim positis
liber esse uissus. eam conditi¬
ouem eligere potest. ques
leuior ẽẽ uidebitur. legato
uero eo modo relicto. segata¬
rium nouissime conditioni
parere oportet. ¶Heiedi .x. da¬
re iussus. et liberesse et here¬
dis heredi dando perueniet
ad libertatem qd non similr
in legataru persona custodi¬
ri publicius scribit.
õmissa. tacite intelligi potu¬
ssent. Nec ẽẽnt offutura. qd
euenit si. alicui ita legatur.ti¬
cio datur .x. do lego. si meur
capitolium ascenderit. Nan
quamius in arbitrio meui

Expanded text:
etiam quas rationes quaeque instrumenta tradere aut exhibere dominis suis debeat: cuius sententiae cum fuerit satisfactum, non impedietur Epaphroditi libertas. Sub diuersis condicionibus disiunctim positis liber esse iussus eam condicionem eligere potest, quae sibi leuior esse uidebitur: legato uero eo modo relicto legatarium nouissimae condicioni parere oportet. Heredi decem dare iussus et liber esse et heredis heredi dando pad libertatem: quod non similiter in legatarii persona custodiri Publicius scribit. omissa tacite intellegi potuissent nec essent offutura. quod evenit, si alicui ita legatur: "Titio decem do lego, si Maevius Capitolium ascenderit". nam quamvis in arbitrio Maevi
Abbreviated transcription (Latin):
generum suppellectilis ex¬
penĩo ferre solitus erat is
uror suppellectilem legañ¬
at recce negabant uestem
legato cessuram labeo offi¬
lius casselius. quia non
posset inderi uestis appelło¬
ne suppellectilem concim̃¬

Expanded text:
generum supellectilis expenso ferre solitus erat, is uxori supellectilem legauerat. recte negabant uestem legato cessuram Labeo Ofilius Cascellius, quia non posset uideri uestis appellatione supellectilis conti
Abbreviated transcription (Latin):
.i. is qui. ec. deposint
sepate quidem centa habẽt
demonstracionem. Con¬
uinctione uerotali mcde
mambignitatem s dnd̾¬
guntur Si quis leget
fundum seianum heres
mens accio cumdione
fimdus legatus sit andio
cum fundo legatus sitr
S magis dicendum est
non solum findum s m
sium dionem eẽlegatũ
maxune simillas ustas

Expanded text:
i is qui ducenta deposuit separate quidem certam habent demonstrationem, coniunctione uero tali incidunt in ambiguitatem. sed dguntur.Si quis leget: 'fundum Seianum heres meus Attio cum Dione fundus legatus sit an Dio cum fundo legatus sit. sed magis dicendum est non solum fundum, sed etiam seruum Dionem esse legatum, maxime si nullas iusta
Abbreviated transcription (Latin):
et quicquid inbis c̃cditu
ent que membri millis mei
nus scriptis ꝯtinebicur. nͤ
cisint eracta cum morurhic
in rones meis translata sunt
et canciones meis adanctorez
meum transtulenm hic arrgg̃¬
pha debitorum et peccumadu
terilibus ꝯdidit ⁊ curegrar
exactis qua peci erogatirens.
nn pactam post bienmum a
corographa prediorim que
postei compnient et pecmnrẽ¬

Expanded text:
et quidquid in his conditum erit, quae membranulis mea manu scriptis continebuntur nec ea sint exacta cum moriar, licet in rationes meas translata sint et cautiones ad actorem meum transtulerim'. hic chirographa debitorum et pecuniam, cum teralibus condidit et chirographis exactis quam pecunia erogata reuersus in patriam post biennium alia chirographa praediorum, quae postea comparauerat, et pecun
Abbreviated transcription (Latin):
seio ꝑ portione ex xu. detrabẽ¬
dum esse. ait quantum ticio
ex .xx. de tractum ẽẽt. Que sen¬
tentia et equitatem et ratio¬
uem magis h̾t quia exempl
ohrdis legat.arius ad fidei¬¬
missa pr̃anda obligabitur.
uec quia ex sua person alega¬
tario i duce legem. fal. ũ pos¬
sit I curo quod passus esset
rum insi forte testatorita fidei
eius ꝯmisisset ut totum quie¬
quider test am̃to cepisset resti

Expanded text:
ortione ex quinque detrahendum ait, quantum Titio ex viginti detractum esset. quae sententia et aequitatem et rationem magis habet, quia exemplo heredis legatarius ad fideicommissa praestanda obligabitur: nec quia ex sua persona legatarius inducere legem Falcidiam non possit, idcirco quod passus esset rum: nisi forte testator ita fidei eius commississet, ut totum, quidquid ex testamento cepisset, resti
Abbreviated transcription (Latin):
br̃dibꝰ suus pr̃s eẽ deficrit. ad
om̃s caẜ ptinencia. quos suꝑ¬
plendos ngatu aqquilu snũ
dixĩꝯ nec solu si nepos iuuo
patre suo decedat nec succedẽs
ꝑnepos auo mortuo rũpats
si supiuxit patridecedat du¬
modo hr̃s instituto sic.aut ex¬
hr̃datus. indend̾ nũ hac posti¬
ore ꝑte siquis exsuis hr̃di bo
suus hr̃s eẽ desierit. libicy et
cet᷑a inlocum suoꝵ sin hr̃des.
sucedant possit ꝑint̾ p̃tatrem
induci ut si filiur ap̃ hostes ha¬
bens nepotem ex eo hr̃de ĩsti¬
tuas ud tm̃ si uiuote filiꝰ dece¬
dat. s etia prmortẽante qͣm
abhostibo reu̾sus fũit succedẽ

Expanded text:
d omnes casus pertinentia, quos supplendos in Galli Aquili sententia diximus: nec solum, si nepos uiuo patre decedat, nec succedens pronepos auo mortuo rumpat, sed et si superuixit patri ac decedat, dummodo heres institutus sit aut exheredatus.Uidendum, num hac posteriore parte 'si quis ex suis heredibus suus heres esse desierit, liberi eius' et cetera 'in locum suorum sui heredes succedunt', possit interpretatione induci, ut, si filium apud hostes habens nepotem ex eo heredem instituas, non tantum si uiuo te filius decedat, sed etiam post mortem, antequam ab hostibus reuersus fuerit, succede
Abbreviated transcription (Latin):
uus traiam stratilo seũo ira
rescripsit. id priulegiũ qd̾mi¬
licantibꝯ datum ẽut fẽa quo¬
quomodo abhis testa rata fit
sic intelligi dr ut utiq pri oo¬
te q̃ritur ꝯuocatis ad hoc hoĩtꝰ
dixit alicui cgo te hrdem facio
ait tior honamea irliquo ñ¬
ualegium datũest ci modi ex¬
enpiu nõ ad mitti alioquin
no difficuit᷑ p mortẽ alicuius
militis testes exi st̾ent qui af¬
firmarẽt sc audiat dicentẽ ali¬

Expanded text:
us Traianus Statilio Severo ita rescripsit : ‘ Id privilegium quod militantibus datum est, ut quoquo modo facta ab his testamenta rata sint, sic intellegi debet, ut utique prius cote quaeritur, si convocatis ad hoc hominibdixit alicui : ‘ ego te heredem facio ’ aut ‘ tibi bona mea relinquo ivilegium datum est, eiusmodi exemplum non admitti: alioquin non difficulter post mortem alicuius militis testes existent, qui adfirment se audisse dicentem ali
Abbreviated transcription (Latin):
inpotestate filius emancipͣ¬
cus susceptis post ea lib̾is d¬
cessit. placuit in aui potesta¬
ce manentes simul cum bis
qui post emancipationem

Expanded text:
in potestate: filius emancipatus susceptis postea liberis decessit. placuit in aui potestate manentes simul cum his, qui post emancipationem
Abbreviated transcription (Latin):
t si płibꝰ datis tutorib umiꝰ
auccas sufficiat. tñ et si tutor
auctoretur cui amĩtracio cuit¬
le ꝯcessa nõ est. id ratum ap̃to
auccore qui tutclam nogerat
ema apupillo sciens auĩ en
tutelam gere dnm me nõ po¬
se fi. Item sieo auctore emam
qui atutela fint remoto. nec ci

Expanded text:
tsi pluribus datis tutoribus unius auctoritas sufficiat, tamen si tutor auctoretur, cui administratio tutelae concessa non est, id ratum a praeauctore, qui tutelam non gerat, emam a pupillo sciens alium eius tutelam gerere, dominum me non posse fieri: item si eo auctore emam, qui a tutela fuerit remotus: nec enim
Abbreviated transcription (Latin):
re pupillũ ei posse obligansi
ue mutua peccumam ei detsi¬
ue cipuletur ab ed. s ⁊ sicũ so¬
lꝯsit tutor mutua pecum.a
pupillo dedit.uł auco stipłet
noent obugatus tutorina¬
curali. tñ obugabitur ĩqua

Expanded text:
obligari, sive mutuam pecuniam ei det sive stipuletur ab eo. sed et cum solus sit tutor mutuam pecuniam pupillo dederit vel ab eo stipuletur, non erit obligatus tutori: naturaliter tamen obligabitur in qua
Abbreviated transcription (Latin):
si eodem mõ quo apud ces¬
tatorem fuerunt et apucł
concubinam futura legaũ.
non debebantur eius temp¬
is dequo quesitumẽ ciba¬
ria.uerum si uelud mini¬
isterium ubamim ab hic
transferuntur debebuntur
¶Ticia decedens testamento
itacauit. omnibus lib̾tis
lb̾tabusq meis cibana ⁊

Expanded text:
si eodem modo, quo apud testatorem fuerunt, et apud concubinam futura legauit, non debebantur eius temporis, de quo quaesitum est, cibaria: uerum si uelut in ministerium urbanum ab his transferentur, debebuntur. Titia decedens testamento ita cauit: 'omnibus libertis libertabusque meis cibaria
Abbreviated transcription (Latin):
comode uti possmmnisargẽcũ
autem fractum uł collisu
non incidere menidem dif¬
funcionems in fecto conti¬
neri Cinlegatum ẽ anrũ
omne quod suum ẽet cu
moreretureius ommnererũ
distributio enis reifcã ẽ. tc̃
int̾ẽ quomodo sit legatu
Si factimanrimm legatin
ẽ. omnead eum partͦmet
cuilegatumẽ. exquo anrro
miliebre et cetera que m
hus rebus sunt similia d
quod eius ita factum est
ut eo quod ad rem cõꝑatũ
ẽ non possit uti smerefec

Expanded text:
commode uti possumus, argentum autem fractum et collisum non incidere in eam definitionem, sed infecto contineri. Cui legatum est aurum omoreretur, ‹eius omne distributio eius rei facta est, tunc interest, quomodo sit legatum. si factum aurum legatum est, omne ad eum pertinet cui legatum est ex quo auro muliebre et cetera, quae his rebus sunt similia. sed quod eius ita factum est, ut eo, quod ad rem comparatum est, non possis ut
Abbreviated transcription (Latin):
tum est. si filia legis fatcidi¬
e bñfitio uti uolet ad qͣrta
retinendam an ex hr̃ditate
que ei relieta est. de ducto he

Expanded text:
tum est, si filia legis Falcidiae beneficio uti uolet ad quartam retinendam, an ex hereditate, quae ei relicta est, deducto ae
Abbreviated transcription (Latin):
odsi ples satisdar paratisũ.
tunc idoncior p̃ferendus erit.
ut et tutoru ꝑsonem̃t̾se et
fideuissoꝵ ꝯpararenturp̃¬
⁊nemo tutoꝵ ꝓuocet ad satis¬
dacionẽ. s existatanuda quiui¬
tor nõ est. desiderentq ut aut
satisdarent tucores aut sino
dent parato sibi satisdare cõn¬
itant tucelam. nõ est audiẽ¬
diis. n eñi aut extero cõmit¬
tenda est tutela. aut testam̃co
dari tutores ꝯͣuis satisdacior
subiciendi sunt.¶ Hoc edictũ
dasatisdacione ad tutores tsi¬
tamentarios ꝑtinent. S et si
ex quisicione datisunt tuto¬
ies. marcelbait et adhos ꝑt¬
nere hoc edictum et id orafcedi
idecq et illi clansuse sũt sub¬
iectiut si cui maior ꝑs tutoꝵ
dec̾nat. is gerat quezmaior
ps eligat. quamius u̾ba ed¬
cciad testametarios ꝑtineant.
¶Destam̃to datus postumo tu¬
tornodum ẽ trtor nisi postu¬
i edatur. datur tñ adu̾sus eũ
substituto pupilli negoꝵ gei¬
torum accione. S si ꝑto edito
Siquid plane gessit post edis¬

Expanded text:
od si plures satisdare parati sint, tunc idonior praeferendus erit, ut et tutorum personae inter se et fideiussorum comparenturnemo tutorum provocet ad satisdationem, sed exsistat quidam qui tutor non est desideraretque, ut aut satisdent tutores, aut, si non dent, parato sibi satisdare committant tutelam, non est audiendus: neque enim aut extero committenda tutela est, aut testamento dati tutores contra ius satisdationi subiciendi sunt. Hoc edictum satisdatione ad tutores testamentarios pertinet: sed et si ex inquisitione dati sint tutores, Marcellus ait et ad hos pertinere hoc edictum et id oratione ideoque et illi clausulae sunt subiecti, ut, si cui maior pars tutorum decernat, is gerat quem maior pars eligat, quamuis uerba edicti ad testamentarios pertineant. Testamento datus postumo tutor nondum est tutor, nisi postumus edatur: datur tamen aduersus eum substituto pupilli negotiorum gestorum actio. sed si partus editus si quid plane gessit post edi
Abbreviated transcription (Latin):
Iuus uespasians Lod.
decreuit ut siqua hac lege
uemerit ne prostitueretur
si ꝓstituta eẽt ut eẽt libera
si postea ab emptore alii sm̃¬
hac condicone uenit ex lege
condicoms liberam ẽẽ lib̾¬
tam prioris uenditoris. mã¬
datis imperagorum cauet̾¬
ut ⁊ inꝓiuncs p̃sides de q¬
relis patronoꝵ ius dicẽtes
sc̃d̃̾m delictum amissum li¬
beros penas irrogent. Int¬
dumille pene alib̾t̾is ingͣ¬
to exiguntur ul ꝑs bonoꝵ
cius aufertur et patrono da¬
tur uł fustibꝰ ceditur⁊ ita
absoluitur. Idem.

Expanded text:
ivus Vespasianus decrevit, ut, si qua hac lege venierit, ne prostitueretur et, si prostituta esset, ut esset libera, si postea ab emptore alii sine condicione veniit, ex lege venditionis liberam esse et libertam prioris venditoris. Mandatis imperatorum cavetuinciis praesides de querellis patronorum ius dicentes secundum delictum admissum libertis poenas irrogent. interdum illae poenae a liberto ingrato exiguntur: uel pars bonorum eius aufertur et patrono datur: uel fustibus caeditur et ita absoluitur. 8 Idem
Abbreviated transcription (Latin):
sufficit semel in t̾uenisse ut p̾¬
petuo debeantur. ¶Seialib̾tis
sius fundum legauit fideico
sapide comuto necu fund nẽ¬
datis. eumq quiex nob̾ultun
dedesẜit cum morietur restitu¬
at semꝓmo lib̾to meo et nicce¬
sori et berilloet sapido quos¬
q infra manumisit qui exhi
tunc supiuet. quero cum noc
inprima ꝑte testĩ quã fundu̾
pͥlegauit cos sõstituit. in fatũ¬

Expanded text:
sufficit semel interuenisse, ut perpetuo debeantur. Seia libertis suis fundum legauit fideiqueSapide, committo, ne eum fundum uendatis eumque qui ex uobis ultimus decesserit, cum morietur, restituat Symphoro liberto meo et Successori et Beryllo et Sapido, quos infra manumisi, quiue ex his tunc superuiuent'. quaero, cum nec in prima parte testamenti, qua fundum praelegauit, eos substituit, in secu
Abbreviated transcription (Latin):
icia seio tesseram frumentan¬
lam cõpariuoluit. post diem
tricesimum amorte ip̃i. Q̾ro
cum sen uiua testatrioe tesserã
frum̾tana ex cã lucratina ha¬
ue cepit nec possit. id ꝙ ht pet̾¬

Expanded text:
itia Seio tesseram frumentariam comparari uoluit post diem trigesimum a morte ipsius. quaero, cum Seius uiua testatrice tesseram frumentariam ex causa lucratiua habere coepit nec possit id quod
Abbreviated transcription (Latin):
p̃stand qm̃ talc fidei comissũ
magis inquantitate quãm
corpore cõsscit. ¶Usuras fider¬
comissi post inpletos annos
tumsit ut minorib.xxu.a.¬

Expanded text:
am tale fideicommissum magis in quantitate quam in corpore consistit. Usuras fideicommissi post impletos annos tum sit, ut minoribu
Abbreviated transcription (Latin):
uł ip̃am hroitater enus at
dici icunde casur substitua
indi inquẽcasum fideicomi¬
sameruerunt. et icco ad sub¬
stitutõem eas uocan. ¶Cum
em̃ ẜ uo alieno fidei comĩan¬
uł ab uno exhr̃dib sõcodi¬
cionenu̾tatis fu̾it datum. N¬
qr ẜ uus ei br̃di sb̃stituatur

Expanded text:
ipsam hereditatem. melius autem dici in eundem casum substitutas uideri, in quem casum fideicommissum meruerunt, et ideo ad substitutionem eas uocari. cum enim seruo alieno fideicommissum ab uno ex heredibus sub condicione libertatis fuerit datum idemque seruus ei heredi substituatur,
Abbreviated transcription (Latin):
u̾o nullum ꝓnepoti locumi
dos et urbana p̾dia legatar
his et fundu scianu iegaui
que ipe pat familias quo ad
iueret uno quide noĩe imi¬
insum bũit. ¶ sr quo faciliꝰ
oduccorem inueniret ꝑouas
ptes iccabat. ita ut ex qualit¬
ic loci supiorem ꝑtenseianũ
supiore infenorẽ añ ꝑter sei¬

Expanded text:
uero nullum pronepoti locum dos et urbana praedia legaret, in his et fundum Seianum legauit, quem ipse pater familias quoad uiueret uno quidem nomine uniuersum habuit, sed quo facilius conductorem inueniret, per duas partes locabat, ita ut ex qualitate loci superiorem partem Seianum superiorem, inferiorem aute
Abbreviated transcription (Latin):
institutus seius usum fruc.
fundi meuio legauit. liber¬
tus meuio h̃rde relicto de¬
cessit. quero. cum contra.ta.
uersus meuium utrum. de¬
ducto usuf.fu. pars. debita
ei fundi restituenda sit sit¬
an solida. quia eorum bõꝵ

Expanded text:
erede Seius usum fructum fundi Maevio legavit: is libertus Maevio herede relicto decessit: quaero, cum contra tabulas versus Maevium, utrum deducto usu fructu pars debita ei fundi restituenda sit an solida, quia eorum bonorum
Abbreviated transcription (Latin):
retur quin malieno gene
eẽnt ut puta escanum̾ ar¬
genteum aut pemilas aut
togas suppellectiliquis scri¬
bere solicus sit non id circo
estimari oportere suppellec¬
tili legate ea quoq contim
non enim eropimomb

Expanded text:
retur, quin in alieno genere essent, ut puta escarium argentum aut paenulas et togas, supellectili quis adscribere solitus sit, non idcirco existimari oportere supellectili legata ea quoque contineri: non enim
Abbreviated transcription (Latin):
pro sisciceretur locari solent
que suppeslectilibus mi
forent cubero ħ modo demõ¬
strare suppellectuem temptr
instrumentum quod dam
patris famił. rerum ad coti¬
dinum usum ꝑatanmi
quod maliam spem nõ ca¬
deret ut uerbi gracia ut pe¬
mmargentenn uestem
ornamentum instrumẽ¬
ta agriant domus nec mo¬
ribus critatis ⁊ usu rerũ
appellationeͫ enis mutata ẽẽ
nam fictiba aut linea ant
intrea ant erea demq sup¬
pelleccili utebantur nunc
erebore atq textudĩem et
argento iam eyauro etiam
atq gemis suppelleccili utũ¬
tur qͣr speçies pocius rem̃
dequibus suppellectilis pociꝰ
margent an nestis sint:¬
ẜuus fatetur sentenciam
enis qui legauerit aspici
oportere inqͦuim rationẽ
ea solitus sit referreaeni
si ea dequibus nondubita

Expanded text:
ri solerent, quae sub pellibus usui forent. Tubero hoc modo demonstrare supellectilem temptat: instrumentum quoddam patris familiae rerum ad cottidianum usum paratarum, quod in aliam speciem non caderet, ut verbi gratia penum argentum vestem ornamenta instrumenta agri aut domus. nec musu rerum appellationem eius mutatam esse: nam fictil‹i› aut lignea aut uitrea aut aerea denique supellectili utebantur, nunc ex ebore atque testudine et argento, iam ex auro etiam atque gemmis supellectili utuntur. quare speciem potius rerum, tet, suppellectilis potius an argenti, an uestis sint.Seruius fatetur sententiam eius qui legauerit aspici oportere, in quam rationem ea solitus sit referre: uerum si ea, de quibus non a
Abbreviated transcription (Latin):
bibitur inpenu babetur ali¬
medicamenta q̃ bibentur
contineantur. Itaq ea demũ
penoris eẽ. que alendi cau¬
sa haberentur quoninuo
antidotum non est ⁊ sane
uere cassius sencit.S qd
quidom negauerunt pib
⁊ligusticum ⁊ careum et
liser et cetera hunis mõi
pemis non ẽe improbatũ ẽ¬

Expanded text:
bibetur in penu habetur: alimedicamenta quae biberentur contineantur. itaque ea demum penoris esse, quae alendi causa biberentur, quo in numero antidotum non est. et sane vere Cassius sensit. Sed quod quidam negaverunt piper et ligusticum et careum et laser et cetera huiusmodi in penu non esse, improbatum e
Abbreviated transcription (Latin):
cio serui eximiuersa
familia legata eẽt hr̃s au¬
quem prius quã optare¬
curmanumsit ad lib̾ta¬
tem eumint̾im nõ ꝑdu¬
cit. seruum tamen que
ita mamimiserit annttit
quia is aut electus legato
cedit. Aut relictus tucli¬
ber ostenditur. dem

Expanded text:
io serui ex uniuersa familia legata esset, heres aliquem priusquam optaretur manumisit, ad libertatem eum interim non perducit, seruum tamen quem ita manumiserit amittit, quia is aut electus legato cedit aut relictus tunc liber ostenditur. 15 I
Abbreviated transcription (Latin):
trecaluti caacus cum mar¬
garita quam mulieres hr̃e
solent reticula croaficula
sicut et mulier pot eẽ mũ¬
da non camen ornatant so¬
let contingeremhis que
se emendauerint lote ibal

Expanded text:
trae calautica acus cum margarita, quam mulieres habere solent, reticula crocyfantia. sicut et mulier potest esse munda, non tamen ornata, ut solet contingere in his, quae se emundauerint lotae in bal
Abbreviated transcription (Latin):
feminim sunt ¶ormiñ¬
ta muliebria sunt quibus
muller ornatur uelutim
aures armille uiriole ãmi¬
lli pret signatorio et om¬
ꝑantur nisicorporis orna¬
dimcansa quo exmim̾o
eciam ħ̾ sunt aurũ gẽme
lapilli quia alam nullam
nisentilicatem banta M̃¬
dus niuliebris est quo
mulier mundior fit con¬
tinentur eo specula matu¬
leurigenta uasaungenta¬

Expanded text:
i sunt. Ornamenta muliebria sunt, quibus mulier ornatur, ueluti inaures armillae uiriolae anuli praeter signatorios et omparantur, nisi corporis ornandi causa: quo ex numero etiam haec sunt: aurum gemmae lapilli, quia aliam nullam in se utilitatem habent. mundus mulieris est, quo mulier mundior fit: continentur eo specula matulae unguenta uasa unguenta
Abbreviated transcription (Latin):
neo neq se ornauert et ccͣ. ẽ.
aliqua exsonostacum orraca
non tamen cõmũdata Mar¬
gantasmon soluta sunt uel
quialu lapides si quidem ex̾¬
tiles sint dicendumẽ.orna¬
mencornm loco baberi.s si ĩ
boc sint resolutuit recom po¬
nant᷑ ornamentorum loco
erunt qd̾ si ad hucxudes sint

Expanded text:
neo neque se ornauerint: et contra est aliqua ex somno statim ornata, non tamen conmundata. Margarita si non soluta sunt uel qui alii lapides si quidem exemptiles sint, dicendum est ornamentorum loco haberi: sed et si in hoc sint resoluti ut componantur, ornamentorum loco sunt. quod si adhuc sint
Abbreviated transcription (Latin):
uem quod ad edc̃m pre¬
toris attinet semisset bo¬
norum fiẽt. Nunc uero
post constitutionem di¬
ui pii añt. Si conẜuatur
pars nepoti. utrum uirił

Expanded text:
em. quod ad edictum praetoris attinet, semisses bonorum fient: nunc vero post constitutionem divi Pii si conservatur pars nepoti, utrum viri
Abbreviated transcription (Latin):
accipere possit. ¶Si patronꝰ
ex ꝑte debita hr̃s institutus
es rogatus resticuere hordita¬
tem suspectam sibi ẽẽ dicat
puto reanis facturum pretorẽ
si cog̾it eum adire brditatem
et resticuere quamuis possit
mutata uoluntate eam ꝑtẽ
hr̾ditatis retinere. si precepti
quibusdam rebus br̃s rogatꝰ
sit resticuere hrditatem. et co¬
actus eam adierit an perciꝑe
debeat᷑ .X. eum qui uissu preto¬
ris adut hrdicatem omin ꝯ¬
modo probiberi debere. ¶S
si eidem legatum est: sub cõ
dictione hac: si hr̃s non eẽt
et suspectam sibi h̾rditatem
dicat non alit̾ cogendus est
adire quam ut legata que sb
condictione si bor̃s nou esset.
data erant restituantur. non
quidem a cobrdibus ne bone¬
rencur. s ab eo cui restituta
fuerit h̾rditas nam sicut ex¬
plende fid̃i gratia cogendus
est adire borͣditatem: ita ob id

Expanded text:
ossit. Si patronus ex parte debita heres institutus et rogatus restituere hereditatem suspectam sibi esse dicat, puto rectius facturum praetorem, si coegerit eum adire hereditatem et restituere, quamuis possit mutata uoluntate eam partem hereditatis retinere. Si praeceptis quibusdam rebus heres rogatus sit restituere hereditatem et coactus eam adierit, an praecipere debeat? respondi eum, qui iussu praetoris adit hereditatem, omni commodo prohiberi debere. Sed si eidem legatum esset sub hac condicione 'si heres non esset' et suspectam sibi hereditadicat, non aliter cogendus est adire, quam ut legata, quae sub condicione "si heres non esset" data erant, restituantur, non quidem a coheredibus, ne onerentur, sed ab eo cui restituta fuerit hereditas. nam sicut explendae fidei gratia cogendus est adire hereditatem, ita ob id
Abbreviated transcription (French):
el il facere possit. si soli ei lib̾a¬
tõ relicta est ⁊ io falcidi. ⁊ int̾¬
uemiente.ccc. accepto illi fiẽi
debent residua .c. durabunt ĩ
obligatione. et si quidem face
posse ceꝑit exigentur ab eo
dum taxat.usq .c. Idemq e¬
rit dicendum. et si mortis ca

Expanded text:
il facere possit. si soli ei liberatio relicta est, et ideo Falcidia interueniente trecenta accepto illi ferri debent, residua centum durabunt, in obligationem et si quidem facere posse coeperit, exigentur ab eo dumtaxat usque ad centum. idemque erit dicendum, et si mortis ca
Abbreviated transcription (Latin):
ad satisdactem fidei cõmissi
itmittend eẽ. Quare si hrsĩ
eum locum cauendi gr̃a rem¬
itti desidet uͥ domiciliu ht̃
legatarlꝯ aũt ibi caui postu¬
let̾ ubi est hr̃ditas nõ erit he¬
testatoris ꝑmissu uł cõcedẽte
legatario p̃ciu eor fidei cõm¬
issi ẜuandi cã indeposito ha¬

Expanded text:
ad satisdationem fideicommissi remittendum esse. quare si heres in eum locum cauendi gratia remitti desideret, ubi domicillium habet, legatarius autem ibi caueri postulet, ubi est hereditas, non erit hetestatoris permissu uel concedente legatario, pretium eorum fideicommissi seruandi causa in deposito ha
Abbreviated transcription (Latin):
tranffertur qi cau̾it tamet¬
si maxime adu̾sano nõ ꝑĩo¬
piam. s ꝑcotumaciam cau̾e
uolunt. S ⁊si is qui uicit nõ
possit caue uł ros deponẽda
uł uiris dictio restituenda et¬
it. ¶Si dies aut cõdicio lega¬
ti uł fidei ꝯmissi peticionẽ ac¬
cionez differredicatur. et ido
satisdacio desid̾etur. hr̃s aũt
ꝑcalumpnia postulari cõ¬
tendat.⁊relictu neget. nõ all¬

Expanded text:
transfertur, quam si caverit, tametsi maxime adversarius non per inopiam, sed per contumaciam cavere noluerit: sed si is qui vicit non possit cavere, vel res deponenda vel iurisdictio restituenda eit. Si dies aut condicio legati fidei commissi petitionem actionemue differre dicatur et ideo satisdatio desideretur, heres autem per calumniam postulari contendat et relictum neget, non al
Abbreviated transcription (Latin):
qm sui sũt uł ex illa q̃
cognatis datur. ita ¶ Itͣ¬
demnum aũt hinc edc̃o
locus est. si status ⁊ h̃r¬
ditatis controu̾sia fia
nam sitantum status

Expanded text:
m sui sunt, uel ex illa, qua cognatis datur. Ita demum autem huic edicto locus est, si status et hereditatis controuersia sit: nam si tantum status
Abbreviated transcription (Latin):
tp̃r inutero fuit. ¶Grada¬
tim uero. ad mutuntur cog¬
nati ad bonor. posso. ut qui
sunt proximo gradu om̃s
simul ad nuituntur.¶ Sĩ
quis apud hostes fuerit tẽ
pore mortis eius de ciuus

Expanded text:
pore in utero fuit. Gradatim autem admittuntur cognati ad bonorum possessionem: ut qui sunt primo gradu, omnes simul admittuntur. Si quis apud hostes fuerit mortis tempore eius, de cuius
Abbreviated transcription (Latin):
et ticium rogauit ut manumis¬
se albine fine restitueret brdita¬
tem cum igicur ticius suspecta
diceret br̃ditatem rescriptum est
aduo pio compellendum eum
adire br̾ditatem quo ad eunte
albine competicuram libertatẽ
eiq filiam tradendam. et ab ea
manumittendam. cutoremq
filie mauumississe dandum. qͦ
auctore restituatur b̾rditas fi¬
lie statim quamuis. sic finiss

Expanded text:
um rogauit, ut manumissae Albinae filiae restitueret hereditatem. cum igitur Titius suspectam diceret hereditatem, rescriptum est a diuo Pio compellendum eum adire hereditatem: quo adeunte Albinae competituram libertatem eique filiam tradendam et ab ea manumittendam tutoremque filiae manumissae dandum, quo auctore restituatur hereditas filiae statim, qua
Abbreviated transcription (Latin):
ne forte in dampno moretur pot̾.
emim ei per precorem succurri si¬
ue cautum ei fiat siue non et
ante decesserit fideicõmissarius
quam ei restituatur brditas ẽ
enim bunius rei exemplum caꝑe

Expanded text:
ne forte in damno moretur: potest enim ei per praetorem succurri, siue cautum ei fiat, siue non et ante decesserit fideicommissarius, quam ei restituatur hereditas. est enim huius rei exemp
Abbreviated transcription (Latin):
etatem compless cum autem
possit in quid euenire ut aute
decedat ea cinfidei cõmissaria lib̾¬
tas et h̾rditas relicta est nec oꝑ¬
teat dampno aficisci eum qui ro

Expanded text:
etatem complesset. cum autem possit, inquit, euenire, ut ante decedat ea, cui fideicommissaria libertas et hereditas relicta est, nec oporteat damno adfici eum, qui ro
Abbreviated transcription (Latin):
Rgumento sunt etã
nationes. Quedam
ueluti sarmatarum que:
pellibus teguntinansto
etiam coactilia nesti ced̾e
ait ut et tegumenta sub¬
selliorum hinclegato ce¬
dere uice margantarum
item phybule ornamẽcor
magis quamuestis suntap
pellata nesticedunt. Que
auosterm aut incidi. nin¬

Expanded text:
rgumento sunt etiam nationes quaedam, ueluti Sarmatarum, quae pellibus teguntur. Aristo etiam coactilia uesti cedere ait et tegimenta supselliorum huic legato cedere. Uittae margaritarum, item fibulae ornamentorum magis quam uestis sunt. Tapeta uesti cedunt, quae aut sterni aut inici
Abbreviated transcription (Latin):
alia cansa ẽ cerdonum qui¬
adusumi calciamentorn:
prestantim cincalia quoq
uestis nominecontinent
Siquis addiderit nestem
suam apparet deei eninsen¬
sisse quam ipemusus suos
habint culcitre etiam uestis
erunt. atem pelles ca prine
et agnine nestis erint. mu¬
nebu nestelegata et pue¬

Expanded text:
donum, quia usum calciamentorum praestant. Ceruicalia quoque uestis nomine continentur. Si quis addiderit 'uestem suam', apparet de ea eum sensisse, quam ipse in usus suos habuit. Culcitae etiam uestis erunt. Item pelles caprinae et agninae uestis erunt. Muliebri ueste legata et in
Abbreviated transcription (Latin):
puta si dos in rebus sit.et ꝓ
rebus ei qnͣtitas relinquitur
qd̃ pro dote relinquitur.
gato quam in dote dabitur ilł
actio.

Expanded text:
puta si dos in rebus sit et pro rebus ei quantitas relinquatur quod pro dote relinquitur. gato quam in dote, dabitur illis actio.
Abbreviated transcription (Latin):
lendario et adiecta sunt¬
ħ uerba quicquid erit cũ
moriar inilla regione ue
quod meum erit uiua te¬
tatrice unus exde bitorib
condempnatus uiuente
testatrice. satis non facit:
Quesitum ẽ an quod ex
sentencia uidicis deberetꝰ
ad nepotem partinere .R.nͥ.

Expanded text:
lendario, et adiecerat haec uerba: 'quidquid erit cum moriar in illa regione, equod meum erit'. uiua testatrice unus ex debitoribus condemnatus uiuente testatrice satis non fecit: quaesitum est, an quod ex sententia iudicis deberetur ad nepotem pertineret.
Abbreviated transcription (Latin):
a missis aburbissis plane tu¬
telis ex cusabuntur. qr ingre¬
dieis urbem nolicet planesi
quis ĩ cohortibꝯ urbams per¬
militauit. lic añ .xx.ãnos mit¬
titur tũ ꝑpetuam h̃t atutelis

Expanded text:
a missi ab urbicis plane tutelis excusabuntur, quia ingredi eis urbem non licet. plane si quis in cohortibus urbanis permilitauit, licet ante uiginti annos mittitur, tamen perpetuam habet a tutelis
Abbreviated transcription (Latin):
uiueret non extimaretur
Nam et eos qui moriente
domino ea ualitudine affecti
fuerant. ut eos non posse
iuuere certum esset tamẽ
si post moriantur hrdita¬
ci perisse. rsum est. nec
aluid in hi qui sub eode:

Expanded text:
uiueret, non aestimaretur? nam et eos, qui moriente domino ea ualetudine affecti fuerant, ut eos non posse uiuere certum esset, tamen, si postea moriantur, hereditati perisse responsum est. nec aliud in his, qui sub eode
Abbreviated transcription (Latin):
offilius ncħ legatum ẽẽ
quod et labeo probat. qm̃
enis modi triticum nirex
dareninim qd̃ indoli¬
is ẽet et ꝓ legatanum ste¬
terit quo minus accipiat

Expanded text:
Ofilius nihil legatum esse, quod et Labeo probat, quoniam eiusmodi triticum in rerdare uinum, quod in doliis esset, et per legatarium stetit, quo minus accipiat,
Abbreviated transcription (Latin):
miserit hr̃ditatem patron
totorum bonorum liberti:
possõnem. ut legitimus pe¬
tere pot̃. ¶Sisibertus intes¬
tato decesserit relictus patr¬
oni filio ⁊ ex altero fino du¬
obus nepotibus nepotes
non ad mitentur quam diu
filius ẽet quia proximum
queq ad b̾rditatem liberti
uocari manifestum est. Si
autem ex duobus patroĩs
alter unum filium alter
duos reliquisset dixit ui

Expanded text:
miserit hereditatem: patronus totorum bonorum liberti possessionem ut legitimus petere potest. Si libertus intestato decesserit relictis patroni filio et ex altero filio duobus nepotibus, nepotes non admittentur, quamdiu filius esset, quia proximum quemque ad hereditatem liberti uocari manifestum est. Si autem ex duobus patronis alter unum filium, alter duos reliquisset, dixi ui
Abbreviated transcription (Latin):
ntuestem inrilem et
uestimenta uinlia int̾
e mchil. s difficultatem fa¬
cit mens legantis si et ipẽ
solitus fuerit uti quadam
neste que etiam mulienb
conueniens ẽ. itaq ante
omira dicendum ẽ.eam
legatam ẽẽ dequa sen sent
testator non que reuera au
muliebris. aut uirilis sit
Namet quintus mucius
ait scire. sequendam sena¬
torem muliebribus sena¬
toruis nci solitum quis le¬
garet mliebrem uestem

Expanded text:
uestem uirilem et uestimenta uirilia nihil interest: sed difficultatem facit mens legantis, si et ipse solitus fuerit uti quadam ueste, quae etiam mulieribus conueniens est. itaque ante omnia dicendum est eam legatam esse, de qua senserit testator, non quae re uera aut muliebris aut uirilis sit. nam et Quintus Titius ait scire se quendam senatorem muliebribus cenatoriis uti solitum, qui si legaret muliebrem uestem
Abbreviated transcription (Latin):
filium emancipatum qͥ
de bonis conferendis caue¬
re fratribus noluit. audien¬
dum post ea putauerunt.
si uellet oblata cautione

Expanded text:
filium emancipatum, qui de bonis conferendis cauere fratribus noluit, audiendum postea putauerunt, si uellet oblata cautione
Abbreviated transcription (Latin):
ua cã est defensoris quẽ. lp̃¬
plac sufficient᷑ iideri defendi¬
se sit̾m uxori praret quantũ
cõsequerctur sup̃m mantur
cõueniss. Elegant q̃nt. pop¬

Expanded text:
usa est defensoris, quem placet sufficienter uideri defendisse, si tantum uxori praestet, quantum consequeretur, si ipsum maritum conuenisset. Eleganter
Abbreviated transcription (Latin):
I abhostib capta filia que
nuptã erat et dotem apatre
ꝓfectam hẽbat ibi decefẜit pu¬
to dicendum pinde omĩa eti¬
orem suam occidit dotis acc̃o¬
nem hroibꝯ uxoris dandar
dotem separe iugi fac̾e. Idẽq¬

Expanded text:
i ab hostibus capta filia, quae nupta erat et dotem a patre profectam habebat, ibi decesserit, puto dicendum perinde obseruorem suam occiderit, dotis actionem heredibus uxoris dandam dotem sperare lucrifacere. idemq
Abbreviated transcription (Latin):
qrͣ se scripsititaq primos hr̃¬
des exeocestõ nõfuturos. labõ
tñ ũperum eẽ existimat. Si
cumꝰ staret nomisse płos eum
qui testm̃ fecisse hr̃des ꝓmm¬
clare ẽgo nec ẜuũ pnto ali¬
no sensisse. Gaiuis.

Expanded text:
 primos heredes ex eo testamento non futuros. Labeo tum hoc verum esse existimat, si constaret voluisse plures eum, qui testamentum fecisset, heredes pronuntiare: ego nec Servium puto aliud sensisse. Gaius
Abbreviated transcription (French):
nu testiñ plib ꝯsignare qui
pot̾ id̃q int̾clum necessariũ
e. forte si nauigatum. et sccũ
ferre. et irlinquere iudicioꝵ
suoꝵ testa tc̃em uelit. Saboł¬

Expanded text:
us exemplis consignare quis potest idque interdum necessarium est, forte si nauigaturus et secum ferre et reli‹n›quere iudiciorum suorum testationem uelit.
Abbreviated transcription (Latin):
libertatem. Nec hoc contrarũ
est suꝑiori qui a fauoruber¬
tatis sepe. al. benigniores sen¬
tentias expͥmit.

Expanded text:
libertatem, nec hoc contrarium est superiori, quia favor libertatis saepe et alias benigniores sententias exprimit.
Abbreviated transcription (Latin):
accipe debem quib prĩceps
insulas annotauit uł deꝗb
deportandis scripsit. Cetͥum
pri qͣui factu p̾sidis cõ ꝓbet.
nõdu amisisse quis cuuicate
iudet. ꝓuide si añ decessisset
cuis iam decessiss u̾det. et fidei
statunt usq adhuc huit.a
pud p̃fectis u̾o p̾torio uł eo
qui uice p̃fecti exmãdatis:
prĩcipis cognoscit. Itẽ p̾fecu
urbis deportatos qr ei quoq
mitt̾e auitate et ideo nec testĩ
eaciendiius nec iꝯ fideicomit¬
tendi ꝯstat hre siquis plane
ĩmsulam deportatꝰ codicillos
ibi fecit et indiugentia ĩꝑa¬
toris restitutꝯ sit hisde codi¬
cuł durantibꝯ decesẜit. pot̾ de¬
fendi fidel comissu: ualere. si

Expanded text:
accipere debemus, quibus princeps insulas adnotavit vel de quibus deportandis scripsit: ceterum prius quam factum praesidis comprobet, nondum amississe quis civitatem videtur. proinde si ante decessisset, civis decessisse videtur et fideistatum usque adhuc habuit.A praefectis uero praetorio uel eo, qui uice praefectis ex mandatis principis cognoscet, item a praefecto urbis deportatos quia ei quomittere ciuitatem efaciendi ius nec fideicommittendi constat habere. Si quis plane in insulam deportatus codicillos ibi fecerit et indulgentia imperatoris restitutus isdem codicillis durantibus decesserit, potest defendi fideicommissum valere, si
Abbreviated transcription (Latin):
usum patris fa. acomodate
eent suppelleccilis non eẽ
S nec pugillares et codices
insuppelsectili sunt Celso

Expanded text:
usum patris familias accommodatae essent, supellectilis non esse. Sed nec pugillares et codices in supellectili sunt. Celsu
Abbreviated transcription (Latin):
ret. s hac ratione nemo ĩ
falcidie ratione quicqͣm
deducet. Q uidendum¬
est nedure constituant᷑
utiq enum in alieno ere
hũit fundum necessi tate
quippe obstrictus fuisset

Expanded text:
ret. sed hac ratione nemo in Falcidiae ratione quicquam deducet. quod uidendum, ne dure constituatur: utique enim in alieno aere habuit fundum, necessitate quippe obstrictus fuisset
Abbreviated transcription (Latin):
indomo erant ab hrde fila
prestari nolint cautione
debitorum emptiones q
seruorum non inderilega
te et deserins eum cogita¬
seruorum ei legasse uidea

Expanded text:
in domo erant, ab herede filia praestari uoluit, cautiones debitorum emptionesque seruorum non uideri legaarte et de seruis eum cogitaseruorum ei legasse uidea
Abbreviated transcription (Latin):
tificium ex̃cere desient tales
opas edere debebit que nõ sͣ
dignitatem eiꝰ fũms. uluci
ut cum patrono moretur ꝑeg̾
ꝓficiscatur negodium eius
exerce.at. P au̾lus.

Expanded text:
tificium exercere desierit, tales operas edere debebit, quae non contra dignitatem eius fuerint, veluti ut cum patrono moretur, peregre proficiscatur, negotium eius exerceat. Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
cione data si nõ oĩbus
sciphis ex hibitis legitariꝰ
elegisset integram ei opti¬
onem manere placet nisi
exhis dumtarat eligere
uoluisset. cum scrct᷑ et a¬
los esse Affr

Expanded text:
ione data si non omnibus scyphis exhibitis legatarius elegisset, integram ei optionem manere placet nisi ex his dumtaxat eligere uoluisset, cum sciret et alios esse
Abbreviated transcription (Latin):
qĩ postea pͥ anisset. Erco ant
iegato ea nõ pim̃et ad uxore
que en ca empta compata qͥq
terest.queritur. et. Nnsum c̃
inempto ꝑatum in eẽ. inꝑa¬
to nõ contruo cmptum cõ¬
tim Ueluti si queq priori¬

Expanded text:
i postea parauisset. ex eo autem legato ea pertinent ad uxorem, quae eius causa empta comparata quaeque terest, quaeritur: et responsum est in empto paratum inesse, in parato non continuo emptum conti
Abbreviated transcription (Latin):
forte infirmitate impedita
est. uł alia magna causa q̃
etiam mandare eam ad peten¬
dos cutores impediret ita tamẽ¬
ut nullo modo amale tempꝰ
excederet. Sienim filii morta¬
litate preuenta est uiehil ma¬
tri inputetur. ¶ Tractari
gatum sub condictione sit re¬
lictum. si tutores non habueri¬
et puta propt̾ea ei mat̾ non pe¬
cierit ne condictione defice̾tur
an consticutio cess et puto cessa¬
re si dampnum minus at cu¬
mulos legati quod et in magis¬
tratibus mum cipalibus trac¬
tatur ap̃ t̾tullianum et putat
dandam meos actione quatenꝰ
plus ee̾t indampno quam n
legato insi forte quis putet cõ¬
dictionem hanc quasi utilita¬
ti .p. obpugnantem renutten

Expanded text:
forte infirmitate impedita est uel alia magna causa, quae etiam mandare eam ad petendos ut nullo modo annale tempus excederet. si enim mortalitate filii praeventa est, nihil matri imputetur. Tractari gatum sub condicione sit relictum "si tutores non habuerit" et propterea ei mater non petierit, ne condicione deficeretur, an constitutio cesset. et puto cessare, si damnum minus sit cumulo legati. quod et in magistratibus municipalibus tractatur apud Tertullianum: et putat dandam in eos actionem, quatenus plus esset in damno quam in legato. nisi forte quis putet condicionem hanc quasi utilitati publicae obpugnantem remitten