comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qđ habeo. opes c̃ferre cupit qͥb ñ egeo.
Ptohis gͦ nc̃ incipiã seruire duob dnĩs.
qͥ me sub xp̃o solo uiuere. sub xp̃o solo
regnare. p̃sentib palatinis deuouerims
Tunc c̃uersus adeũ qͥ de conditione regni
locuturꝰ ab ĩpussimo hinguat fuerat
missusi de factus inqt cruore meorũ
mortis supplicio dignus extiteras: sed
plane xp̃i mei exẽplũ secutus nolo puras
cõmaculare manus. qui ꝓ eiꝰ nomine si
ita contigerit libent᷑ paratus sũ uris telis
occũbere. Idõ ꝑnici gradu rediens festinꝰ.
dño tuo hȩc responsa ꝑfer qnͣtotius.
Bene filius diaboli patrẽ tuũ imitaris.
qͥ suꝑbiendo intu mescens cȩlo corruit.
& indacio suo humanũ genꝰ inuoluere
gestiens. plurimos suȩ pęne obnoxios
fecit. Cuiꝰ sectator p̃cipuus me nec
minis terrere p̃uales. nec blande ꝑdi¬
tionis lenociniis illectũ decipies. quẽ
xp̃i institutis inermẽ repperies. Thes auros

Expanded text:
quod habeo; opes conferre cupit, quibus non egeo. quod habeo; opes conferre cupit, quibus non egeo. Pro his ergo nunc incipiam servire duobus dominis qui me sub Christo solo vivere, sub Christo solo regnare, praesentibus palatinis devoverim. » IX. Tunc conversus ad eum qui, de conditione regni locuturus, ab impiissimo Inguar fuerat missus: « Madefactus, inquit, cruore meorum, mortis supplicio dignus exstiteras; sed, plane Christi mei exemplum secutus, nolo puras commaculare manus, qui pro ejus nomine, si ita contigerit, libenter paratus sum vestris telis occumbere. Ideo pernici gradu rediens festinus, domino tuo haec responsa perfer quantocius: Bene filius diaboli patrem tuum imitaris, qui, superbiendo intumescens, coelo corruit, et, mendacio suo humanum genus involvere gestiens, plurimos suae poenae obnoxios fecit. Cujus sectator praecipuus me nec minis terrere praevales, nec blandae perditionis lenociniis illectum decipies, quem ex Christi institutis inermem reperies. Thesauros
Abbreviated transcription (Latin):
assistit. qđ me seu uiuũ seu mortuũ nullꝰ
seꝑabit acaritate xp̃i: cuiꝰ in c̾fessione bap¬
tis matis suscepi anulũ fidĩ. Abrenuntiato
satana & om̃ib põpis eiꝰ. Qua ab renuntia¬
tione contigit. ut adlaude̾ agłam aeterne
trinitatis tertio mererer c̃secrari: delibutꝰ
ob cõpendiũ ꝑennis uitȩ scĩficati crismatis
ꝑunctione. Primo qͥde accepta stola laua
maiusculo pontificali signaculo. t̃tio ubi
nr̃a &to tius popłi cõm̃uni acclamatione
usussũ hac regni ꝑfunctoria potestate.
Sicq unguento misticȩ c̃secrationis tripli¬
cit᷑ irroratꝰ. anglorũ rei publicȩ decreui
plus ꝓdesse quã p̃ esse. asꝑnando subdere
colla iugo. nisi diuino seruitio. Nunc simu¬
lata beniuolentia p̃tendit callidꝰ suȩ
machinationis muscipulã. qua seruũ
xp̃i irretiri deliberat : maxime cũ ꝓmittit
qđ nobis largitas suꝑna concessit. Uitã
indulget qua necdũ careo : regnũ ꝓmitat

Expanded text:
assistit quod me seu vivum seu mortuum nullus assistit quod me seu vivum seu mortuum nullus separabit a charitate Christi, cujus in confessione baptismatis suscepi annulum fidei, abrenuntians Satanae et omnibus pompis ejus. Qua abrenuntians contigit ut ad laudem et gloriam aeternae Trinitatis tertio mererer consecrari, delibutus ob compendium perennis vitae sanctificati chrismatis perunctione. Primo quidem, accepta stola lavacibitam majusculo pontificali signaculo; tertio, ubi vestra et totius populi acclamatione usus sum hoc regni perfunctoria potestate. Sicque unguento mysticae consecrationis tripliciter irroratus, Anglorum reipublicae decrevi plus prodesse quam praeesse, aspernando subdere colla jugo nisi divino servitio. Nunc simulata benevolentia praetendit callidus suae machinationis muscipulam, qua servum Christi irretire deliberat, maxime cum promittit, quod nobis largitas superna concessit. Vitam indulget, qua necdum careo; regnum promittit,
Abbreviated transcription (Latin):
stites fierent. & ad pͥstine felicitatis głam
aliquẽ reliquerit inplena urbe : Hebetatis
securib tuorũ cadaueribꝰ. te destitutũ mi¬
lite. ueniunt loris c̃stringere. Qua ꝓpt
rex dimidiũ animȩ ineȩ . nͥ fuge p̃sidio aut
deditionis infausto patrocinio p̃caueas.
hic statĩ aderunt tortores. quorũ nefando
obsequo pęnas lues Ad hȩc rerbeatissimꝰ.
Hoc ẽ ait qđ desidero. qđ om̃ib uotis ante¬
pono: ne suꝑsĩ icis carissunis fidelibꝰ. quos
cũ liberis & uxorib in lecto eoꝵ animas fu-¬
rando ꝑdidit pyrata truculentꝰ. Et quid
suggeris ut in extremis uitȩ desolatꝰ meo
satellite. fugiendo inferã crimen nr̃ȩ głȩ.¬
Sẽꝑ delatoriȩ accusationis calũpniã euitaui.
nũquã relictȩ militiȩ ꝓbra sustinui. eo qđ
honestũ mͥ. ẽẽt. ꝓpatria mori. & nunc ero
mei uoluntariꝰ ꝓditor. cui ꝓamissione caroꝵ
ipsa lux .ẽ. fastidio: Omp̃s rerũ arbit᷑ testis

Expanded text:
stites fierent, et ad pristinae felicitatis gloriam stites fierent, et ad pristinae felicitatis gloriam aliquem reliquerit in plena urbe? Hebetatis securibus tuorum cadaveribus, te destitutum milite, veniunt loris constringere. Quaproter, rex, dimidium animae meae, nisi fugae praesidio aut deditionis infausto patrocinio praecaveas, hic statim aderunt tortores, quorum nefando obsequio poenas lues. » Ad haec rex beatissimus: « Hoc est, ait, quod desidero, quod omnibus votis antepono, ne supersim meis charissimis fidelibus, quos cum liberis et uxoribus in lecto eorum animas furando perdidit pirata truculentus. Et quid suggeris? ut in extremis vitae, desolatus meo satellite, fugiendo inferam crimen nostraeer delatoriae accusationis calumniam evitavi, nunqnam relictae militiae probra sustinui, eo quod honestum mihi esset pro patria mori: et nunc ero mei voluntarius proditor, cui pro amissione charorum, ipsa lux est fastidio! Omnipotens rerum arbiter testis
Abbreviated transcription (Latin):
gitꝰ cęli. nec crebri iactus fulminũ ũquã
nocuerunt. fauente grã elem̃toꝵ. Esto itaq
cũ tuis om̃ib sub hoc imꝑatore maximo
cui famulant᷑ clem̃ta ꝓsibi innata clem̃tia.
qm̃ nouit pissimꝰ in om̃i negotio parcere
rex scĩssimus alto cordis dolore ingemu¬
it. & ascito uno exsuis ep̃is quiei erat ase¬
cretis: qͥd suꝑ his respondere deberet c̃sulit.
Cunq ille timidus ꝓuita regis adc̃ sentien¬
dũ plurimis hortaret᷑ exẽplis: rex obstispo
capite defigens lumine t̾ras paululũ con¬
ticuit . & sicdemũ ora resoluit. O epe.
uiui ad idꝑuenimꝰ. qđ nũquã ueriti sumꝰ.
Ecce barbarus aduena districto ense ue¬
terib nr̃i regni colonis imminet. & quondã
felix indigena suspirando gemens dacet
Et utinã inp̃sentiarũ uiuendo qͥq geme¬
rent. necruenta cede ꝑirent: quatinus
patriȩ dulcib aruis etiã me occũbente suꝑ¬

Expanded text:
gitus coeli, nec crebri jactus fluminum unquam gitus coeli, nec crebri jactus fluminum unquam nocuerunt, favente gratia elementorum. Esto itaque cum tuis omnibus sub hoc imperatore maximo, cui famulantur elementa pro sibi innata clementia; quoniam novit piissimus in omni negotio parcere rex sanctissimus alto cordis dolore ingemuit, et, accito uno ex suis episcopis, qui ei erat a secretis, quid super his respondere deberet consulit. Cumque ille, timidus pro vita regis, ad consentiendum pluris hortaretur exemplis, rex, obstipo capite defigens lumina terrae, paululum conticuit, et sic demum ora resolvit: O episcope, vivi ad id pervenimus, quod nunquam veriti sumus! Ecce barbarus advena districto ense veteribus nostri regni colonis imminet, et quondam felix indigena suspirando gemens tacet. Et utinam impraesentiarum vivendo quique gemerent, ne cruenta caede perirent: quatenus patriae dulcibus arvis, etiam me occumbente, super
Abbreviated transcription (Latin):
modi curarũ cumultib expeditũ dirigit:
qͥ exploret quȩsit ei sũma rei familiaris.
inꝓuisũ ut c̃tigit querens subiugare
torm̃tis. si eiꝰ nollet obtẽꝑare feralib edic¬
tis. Ipse cũ grandi comitatu succenturiatꝰ
iento pede subseqͥtur. & iniquȩ legationiᷤ
baiulo imꝑat. ut timoris ꝑiculo nudus.
ita incautũ adoriatꝰ. Terra mariq metuen¬
dus dñs nr̃ inguar rex inuictissimꝰ diũsas
t̃ras subiciendo sibi armis. adhuiꝰ ꝓuinciȩ
optatũ litꝰ cũ multis nauib hienaturus
appulit: atq iccirco mandat ut cũ eo anti.¬
qͦs chesauros & pat̾nas diuitias sub eo reg¬
naturus diuidas. Cuiꝰ si asꝑnaris potentiã
innumeris legionib fultã : tuo p̃iudicio
& uita indignus iudicaberis & regno. Et
quis tu ut tantȩ potentiȩ insolent̾ audeas
c̃tradicere : Marinȩ tẽpestatis ꝓcella nr̃is
seruit remigiis. nec remouet a ꝓposito
directȩ intentionis. quib nec ingens inu¬

Expanded text:
modi curarum tumultibus expeditum, dirigit, modi curarum tumultibus expeditum, dirigit, qui exploret quae sit ei summa rei familiaris, improvisum, ut contigit, quaerens subjugare tormentis, si ejus nollet obtemperare feralibus edictis. Ipse eum, grandi comitatu succenturiatus, lento pede subsequitur, et iniquae legationis bajulo imperat ut, timoris periculo nudus, ita incautum adoriatur: « Terra marique metuendus dominus noster Inguar, rex invictissimus, diversas terras subjiciendo sibi armis, ad hujus provinciae optatum littus cum multis navibus hiematurus appulit; atque idcirco mandat ut cum eo antiquos thesauros et paternas divitias, sub eo regnaturus, dividas. Cujus si aspernaris potentiam innumeris legionibus fultam, tuo praejudicio et vita indignus judicaberis et regno. Et quis tu, ut tantae potentiae insolenter audeas contradicere? Marinae tempestatis procella nostris servit remigiis, nec nos removet a proposito directae intentionis: quibus nec ingens mu
Abbreviated transcription (Latin):
passĩ necitradere qͥs circũ circa poterat
reꝑire. ne stipatꝰ milit ũ agmine adde¬
fensionẽ suorũ posset rexsibi resistere :
qͥ morabat᷑ eotẽpore aburbe longiꝰ. in uilla
quȩ lingua eoꝵ hogilisdun dicit᷑. aqua &
silua uicina eod̃noĩe uocat᷑. existimans
ĩpiissimꝰ ut se reiueritas habebat. quia
qͣntos suus funestꝰ satelles p̃occuparet
ad interitũ ꝑducere. tantossi dimicandũ
eet᷑. regiꝰ occurs in exercitũ c̃traher&e minꝰ.
Classẽ qͦq absq ualida manu ñ audebat
deserere : qm̃ uelut lupis uesꝑtiniꝰ mos .ẽ.
clanculo ad plana descende. repetitis
qnͣtotiꝰ noctis siluarũ latibulis. sic c̃sueũ
eadẽ danorũ & ala norũ natio. cũ sẽꝑ stu¬
deat rapto uiuere: nunquã tam̃ indicta
pugna palã c̃tendit cũ hoste nͥ p̃uenta
insidus ablata spe ad portus nauium
remeandi. Qua ꝓpt̃ circũspectꝰ plurimũ
accito uno ex cõmilitonib eũ ad regẽ huiꝰ¬

Expanded text:
passim neci tradere quos circumcirca poterat passim neci tradere quos circumcirca poterat reperire, ne stipatus militum agmine ad defensionem suorum posset rex sibi resistere, qui morabatur eo tempore ab urbe longius in villa, quae lingua eorum Hagislidun dicitur aqua et silva vicina eodem nomine vocatur; existimans impiissimus, ut se rei veritas habebat, quia quantos suus funestus satelles praeoccuparet ad interitum perducere, tantos, si dimicandus esset, regius occursus in exercitu contraheret minus. Classem quoque absque valida manu non audebat deserere; quoniam, velut lupis vespertinis mos est, clanculo ad plana descendere, repetitis quantocius notis silvarum latibulis, sic consuevit eadem Danorum et Alanorum natio; cum semper studeat rapto vivere, nunquam tamen indicta pugna palam contendit cum hoste, nisi praeventa insidiis, ablata spe ad portum navium remeandi. VII. Quapropter circumspectus plurimum, accito uno ex commilitonibus, eum ad regem, hujus
Abbreviated transcription (Latin):
ignib cremandã dedit. Pueros. senes cũ iu¬
niorib inplateis ciuitatis obuiã factos
iugulat: & matronalẽ seu uirginalẽ pu¬
dicitiã ludibrio tradendã mandat. Maritꝰ
cũ c̃iuge aut mortuus aut moribund iace¬
bat inlimine: infans raptꝰ amatriᷤ uberibꝰ.
ut maior. eẽt. eiulatꝰ trucidabat᷑ corã
mat̾nis obtutibꝰ. Furebat ĩpiꝰ miles lustrata
urbe adendo ad flagitiũ. qͦposs placere
tyranno: qͥ solo crudelitatis studio iusserat
ꝑire in noxios. Cunq iã multitudine int̾¬
fectorũ achimeniã rabiẽ. ñ tantũ exsaturass
qnͣ fatigatꝰ inposterũ detulisset: euocat qͦ sdã
plebeios qs suo gladio credidit. et̃. indignos.
acubi rex eoꝵ tc̃ tẽporis uitã deger&. sollicitꝰ
ꝑscrutator inuestigare studet. Nã ad eũ
fama ꝑuenerat. qđidẽ rex glonos uidelic&
eadmundus florenti ȩtatẽ & robustiꝰ uirib
bello ꝑoĩa eẽt strenuus: & iccirco festinabat

Expanded text:
ignibus cremandam dedit; pueros, senes, cum juignibus cremandam dedit; pueros, senes, cum junioribus in plateis civitatis obviam factos jugulat, et matronalem seu virginalem pudicitiam ludibrio tradendum mandat. Maritus cum conjuge aut mortuus aut moribundus jacebat in limine: infans raptus a matris uberibus, ut major esset ejulatus, trucidabatur coram maternis obtutibus. Furebat impius miles lustrata urbe ardendo ad flagitium, quo posset placere tyranno, qui solo crudelitatis studio jusserat perire innoxios. VI. Cumque jam multitudine interfectorum Achaemeniam rabiem non tantum exsaturasset, quantum fatigatus in posterum distulisset, evocat quosdam plebeios, quos suo gladio credidit esse indignos, ac ubi rex eorum tunc temporis vitam degeret, sollicitus perscrutator investigare studet. Nam ad eum fama pervenerat quod idem rex gloriosus, videlicet Eadmundus, florenti aetate et robustis viribus, bello per omnia esset strenuus: et idcirco festinabat
Abbreviated transcription (Latin):
abundant p̾lurimȩ infra scithiã ꝓpe hyꝑ¬
boreos inontes. quȩ antixp̃m ut legimus
secuturȩ st̃ ante om̃s gentes: ut absq ulla
miseratione pascant᷑ hominũ cruciatib
qͥ caracterẽ bestiȩ noluerint circũferre
infrontibꝰ. Unde iã inqͥetando xp̃icolas pacẽ
cũ eis hab̾e nequeunt. maxime dani occiden¬
tis regionib nimiũ uicimi: qm̃ circa eas pira¬
ticã exercent freqntib latrocimis. E xeorũ gͦ
genere p̃dicti duces hinuuar & hubba nor
ciã. graui depopulatione dotã ꝓuagantur
exordine. Quoꝵ. pessimis conatib nullus
resistere potuit exꝓuincialibꝰ. qͥn multa¬
rentꝰ merita suꝑnȩ indignationis ira:
agente ministro iniqͥtatis hubba. Quẽ p̃da
facta hinmar reliqt ibi crudelitatis sociũ.
& aboreali parte orientali subito astans
cũ magna classe adeꝰ qndã ciuitatẽ latent᷑
appulit: quã ignari ciuib introgressus.

Expanded text:
abundant plurimae infra Scythiam prope Hypabundant plurimae infra Scythiam prope Hyperboreos montes, quae antichristum, ut legimus, secuturae sunt ante omnes gentes, ut absque ulla miseratione pascantur hominum cruciatibus, qui characterem bestiae noluerint circumferre in frontibus. Unde jam inquietando Christicolas, pacem cum eis habere nequeunt: maxime Dani, Occidentis regionibus nimium vicini, quoniam circa eas piraticam exercent frequentibus latrociniis. Ex eorum ergo genere praedicti duces Inguar et Hubba Nordciam, gravi depopulatione totam pervagantur ex ordine. Quorum pessimis conatibus nullus resistere potuit ex provincialibus, quin multarentur merita supernae indignationis ira, agente ministro iniquitatis Hubba: quem praeda facta Inguar reliquit ibi crudelitatis socium, et a boreali parte orientali subito astans cum magna classe ad ejus quamdam civitatem latenter appulit. Quam ignaris civibus introgressus,
Abbreviated transcription (Latin):
bone uoluntatiꝰ caret. Qͦ circa unũ ex suiꝰ mẽ¬
bris ei adũsariũ inmisit. qͥ om̃ib quȩ habuerat
unde unde sublatis. ad inpatientiã si poss
erũꝑe cogeret : ut desꝑans dõ in faciẽ bene¬
diceret. Fuit autẽ idẽ adu̾sariꝰ hinguar
ret᷑ miseratione . conatꝰ .ẽ. in ext̃minium
adducere totiꝰ si nes brittanniȩ. Nec mirũ
cũ uenerint indurati frigore suȩ malitiȩ
abillo t̾rȩ uertice quo sedẽ sua posuit.
qͥ ꝑ clationẽ altissimo similis. eẽ. c̃cupiuit.
Deniq c̃stat uxta ꝓpħȩ uaticiniũ qđ ab aqͥ¬
lone uenit om̃e malũ. sic̃ plus equo didicere
ꝑperã passi aduersos iactꝰ cadentiᷤ tessere:
qͥ a quilonaliũ gentiũ exꝑtist̾ seuitiã. quas
certũ .ẽ. adeo crudeles. eẽ. naturali ferocitate
ut nesciant mals hominũ mitescere. qndo
quidẽ qͥdã exeis popłi uescunt᷑ huinanis
carnibꝰ. qui exfacto greca appellatione
antropofagi uocant᷑. Ialesq nationes

Expanded text:
bonae voluntatis caret. V. Quocirca unum ex suis membris ei adversarium immisit, qui, omnibus quae habuerat undique sublatis, ad impatientiam, si posset, erumpere cogeret, ut, desperans, Deo in faciem benediceret. Fuit autem idem adversarius, Inguar retur miseratione, conatus est in exterminium adducere totius fines Britanniae. Nec mirum, cum venerint indurati frigore suae malitiae ab illo terrae vertice, quo sedem suam posuit qui per elationem Altissimo similis esse concupivit. Denique constat, juxta prophetae vaticinium, quod ab Aquilone venit omne malum, sicut plus aequo didicere perperam passi adversos jactus cadentis tesserae, quo aquilonalium gentium experti sunt saevitiam; quas certum est adeo crudeles esse naturali ferocitate, ut nesciant malis hominum mitescere: quando quidem quidam ex eis populi vescuntur humanis carnibus, qui ex facto Graeca appellatione Anthropophagi vocantur. Talesque nationes
Abbreviated transcription (Latin):
allãbit: inde paludib dilatatis stagnoꝵ
ad .ii. uł .iiͦiͦ. milia spatiosoꝵ innumerabi¬
lis multitudo p̃t̃ fluit. Quȩ paludes prȩ¬
bent plurib monachoꝵ gregib optatos
solitariȩ cũsationis sinꝰ. qͥb inclusi ñ in¬
digeant solitudine heremi: ex qͥb st̃ scĩ
monachoꝵ patris Benedicti çdibes cȩno¬
bite. in loco celebri hac tẽpestate. Sed ut
ad ꝓpositũ reu̾tami᷑. huic ꝓuinciȩ tam

Expanded text:
allambit, inde, paludibus dilatatis, stagnorum allambit, inde, paludibus dilatatis, stagnorum ad duo vel tria millia spatiosorum innumerabilis multitudo praeterfluit. Quae paludes praebent pluribus monachorum gregibus optatos solitariae conversationis sinus, quibus inclusi non indigeant solitudine eremi, ex quibus sunt sancti monachorum patris Benedicti coelibes coenobitae, in loco celebri hac tempestate. III. Sed ut ad propositum revertamur, huic provinciae tam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuincias diuisa: plurimis pͥmũ ducibꝰ. de¬
inde regib sufficer& una eadẽq brittan¬
nia. At p̃dicta orientalis pars cũ aliis tũ
eo nobilis habet᷑. qđ aqͥs pene undiq allu¬
it᷑. qm̃ a subsolano & euro cingit᷑ oceano.
abaqͥlone u inm̃sarũ paludũ uligine .ꝙ:
exoriente ᷤᷤ ꝓpt̾ ȩqualitatẽ t̃rȩ ameditullio
ferme totiꝰ britanniȩ. ꝑ .cͣ. & eo ãpliꝰ milia
cũ maximis fluminib descendunt inmare.
Ab ea autt̾ parte qua soluergit᷑ in occasum.
ipsa ꝓuincia reliq insulȩ.ẽ c̃tigua & obid
ꝑuia: s ne cre.¬
bra irruptione hostiũ
incursetur.
aggere adinstar alti¬
oris muri fossa humo p̃munit᷑. In teriꝰ
ube gleba satis ad modũ lȩta: hortorũ ne¬
morũq amȩnitate gratissima. ferarum
uenatione insignis. pascuis pecoꝵ & ium̃toꝵo
ñ mediocrit᷑ fertilis. Depiscosis fluminib
reticemꝰ. cũ hinc eã ut dictũ .ẽ. lingua mariꝰ

Expanded text:
provincias divisa, primum ducibus, deprovincias divisa, primum ducibus, deinde regibus sufficeret una eademque Britannia. II. At praedicta orientalis pars, cum aliis, tum eo nobilis habetur quod aquis pene undique alluitur: quoniam a subsolano et Euro cingitur Oceano; ab Aquilone vero, immensarum paludum uligine; quae exorientes propter aequalitatem terrae a meditullio ferme totius Britanniae, per centum et eo amplius millia, cum maximis fluminibus descendunt in mare. Ab ea autem parte qua sol vergitur in occasum, ipsa provincia reliquae insulae est continua, et ob id pervia; sed ne crebra irruptione hostium incursetur, aggere ad instar altioris muri fossa humo praemunitur. Interius ubere glebae satis admodum laeta, hortorum nemorumque amoenitate gratissima, ferarum venatione insignis, pascuis pecorum et jumentorum non mediocriter fertilis. De piscosis fluminibus reticemus, cum hinc eam, ut dictum est, lingua maris
Abbreviated transcription (Latin):
cũ sepiꝰ bello lacessiti se & suos defensarent
foitit᷑. illi uͦ ignauiȩ oꝑam dante ᷤ. q̃si ꝓlȩta¬
rii adsolã uoluptatẽ domi resident. fi si
de inuicta fortitudine stipendianorũ mi¬
litũ qͦssibi c̃duxerant: ipsos miseros indi¬
genas domo patriaq pellere deliberant.
Factũq ẽ: & exclusis brittonib statuunt
int̾se diuide uictores alienigenȩ insulam
bonis om̃ib fecundissimã: indignũ iudi¬
cantes eã ignauoꝵ dñio detineri. quȩ ad de¬
fensionẽ suã idoneis poss p̃be sufficiente in
alimoniã & optimiꝰ uiri. Iua occasione iN¬
ducti orientalẽ ipsiꝰ insulȩ partẽ.quȩ usq
hodic lingua angłoꝵ east engle uocat᷑ sortito
noĩe saxones st̃ adepti: lutiꝰ & anglis ad alia
tendentibꝰ. inqͥb suȩ sortiᷤᷤ funiculo potirent᷑.
ne. eẽt. cũ sodalib ullũ depossessione litigiũ.
qͥb suppeteret ãplitudo t̾rȩ ad regnandi
emolum̃tũ. Vnde c̃tigit ut ꝑregiones &

Expanded text:
cum saepius bello lacessiti, se et suos defensarent fortiter; illi vero ignaviae operam dantes, quasi proletarii ad solam voluptatem domi residerent, fisi de invicta fortitudine stipendiariorum militum quos sibi conduxerant, ipsos miseros indigenas domo patriaque pellere deliberant, pactumque est: et exclusis Britonibus statuunt inter se dividere victores alienigenae insulam, bonis omnibus fecundissimam; indignum judicantes eam ignavorum dominio detineri, quae ad defensionem suam idoneis posset praebere sufficientem alimoniam et optimis viris. Qua occasione inducti, orientalem ipsius insulae partem, quae usque hodie lingua Anglorum Eastengle vocatur, sortito nomine Saxones sunt adepti, Jutis et Anglis ad alia tendentibus, in quibus suae sortis funiculo potirentur, ne esset cum sodalibus ullum de possessione litigium, quibus suppeteret amplitudo terrae ad regnandi emolumentum. Unde contigit ut, per regiones et
Abbreviated transcription (Latin):
huc expectat diẽ pͥmȩ resurrectionis in¬
corrupto corꝑe. s etiã ꝑfus qͦdã blando
tepore. Qđ ego admirans ꝓargum̃to habui.
qͦ tandẽ ad scĩ regis gesta elucubranda cer¬
tior accessi: fidens de eiꝰ & tuis incõꝑabilib
meritiꝰ. Cui pͥmitias mei laboris c̃secrans.
supplicit᷑ obsecro. ut uł una die uertas mͥ
tuũ otid̃ in honestũ negotiũ. resecando hinc
suꝑflua. supplendo hiantia: qm̃ exore tuo
p̃t̾ seriẽ ultimi miraculi omĩa ueracem
secutꝰ uerax digessi. exortans om̃s ad amorẽ
tanti martẏris. UALE PATER IN XPO¬

Expanded text:
huc exspectat diem primae resurrectionis incorrupto corpore, sed etiam perfusus quodam blando tepore. Quod ego admirans pro argumento habui, quo tandem ad sancti regis gesta elucubranda certior accessi, fidens de ejus et tuis incomparabilibus meritis, cui primitias mei laboris consecrans, suppliciter obsecro ut vel una die vertas mihi tuum otium in honestum negotium, resecando hinc superflua, supplendo hiantia, quoniam ex ore tuo, praeter seriem ultimi miraculi, omnia veracem secutus verax digessi, exhortans omnes ad mortem tanti martyris. Vale Pater in
Abbreviated transcription (Latin):
aut lustrata repeterent. aut ñ lustrata de¬
sererent. Qđut factũ. ẽ: res dictu mirabiliꝰ
& scłis in audita c̃tigit. Quippe caput scĩ
regis longiꝰ remotũ a suo corpore ꝓrupit
in uocẽ absq fibrarũ opitulatione: aut
arteriarũ p̃cordiali munere. Uispillio nũ sane
more pluribꝰ pedetentĩ inuia ꝑlustrantibꝰ. cũ iã
poss: audiri loquens. ad uocesse inuicẽ cohortan-¬
tiũ. & ut pote socii ad sociũ alt̾natĩ clamatium
ubies: illud respondebat designando locũ patͥa
lingua dicens. her.her. her. qđ int̾p̃tatũ latinus
sermo expͥmit. hic. hic. hic: nec ũquã eadẽ repe

Expanded text:
aut lustrata repeterent, aut non lustrata deaut lustrata repeterent, aut non lustrata desererent. Quod ut factum est, res dictu mirabilis et saeculis inaudita contigit. Quippe caput sancti regis longius remotum a suo corpore, prorupit in voce absque fibrarum opitulatione, aut arteriarum praecordiali munere. Vespillonum sane more pluribus pedetentim invia perlustrantibus; cum jam posset audiri loquens, ad voces se invincem cohortantium, et, utpote socii ad socium, alternatim clamantium ubi es? illud respondebat, designando locum, patria lingua dicens: Her, her, her; quod interpretatum Latinus sermo exprimit: Hic, hic, hic. Nec unquam, eadem repe
Abbreviated transcription (Latin):
beneficioꝵ memoriã. & ingenitã regis cle-¬
m̃tiã popłi undiq gratuito c̃fluentes: cȩ pe¬
runt mesto anmo grauit ferre. qđ caruis¬
sent tanta corporis portione. Quoꝵ animi
suꝑna inspirauit benignitas. pꝰquã audi¬
erunt illiꝰ uerba utilia qͥtantȩ uisionis
ut dictũ .ẽ. particeps astiterat. ut collecta
plurimoꝵ multitudine quaqͣ uersũ ꝑ in¬
uia siluarũ exꝑirent᷑ si adid loci deue-¬
nire c̃tingeret. quo iuiri scĩ caput iace¬
ret. Procerto & enĩ omib uera sapientib
incrat . qͥd Aliene sectȩ cultores inuidendo
nr̃ȩ fidĩ sustulissent caput martiris: qđ ñ
longiꝰ infra densitatẽ saltus abscondissent.
aut uili cespite obrutũ. aut auib & feris
deuorandũ. Cunq inito c̃silio om̃s pari af¬
fectu ad id c̃currerent : decreuerꝰ ut cor¬
nib ułtubis ductilib singuli c̃tenti essens.
quatinꝰ circũ circa ꝑuagantes. uocib aut
tubarũ strepitu sibi mutuo innuerent: ne

Expanded text:
enitam regis clementiam, populi undique gratuito confluentes, coeperunt moesto animo graviter ferre quod caruissent tanta corporis portione. Quorum animis superna inspiravit benignitas, postquam audierunt illius verba utilia qui tantae visionis, ut dictum est, particeps astiterat; ut, collecta plurimorum multitudine, quaqua versum per invia silvarum experirentur si ad id loci devenire contingeret quo viri sancti caput jaceret. Pro certo enim omnibus vere sapientibus inerat quod alienae sectae cultores, invidendo nostrae fidei, sustulissent caput martyris, quod non longius intra densitatem saltus abscondissent, aut vili cespite obrutum, aut avibus et feris devorandum. Cumque inito consilio omnes pari affectu ad id concurrerent, ut cornibus vel tubis ductilibus singuli contenti essent, quatenus, circumcirca pervagantes, vocibus aut tubarum strepitu sibi mutuo innuerent, ne
Abbreviated transcription (Latin):
tissimȩ inuestigans. Gradiensq uia regia.
nec declinabat ad dexterã extollendo se
de meritiᷤᷤ. nec ad sinistrã succũ hendo uituᷤ
humanȩ fragilitatiᷤᷤ. Erat qͦq egentibus
dapsiliᷤᷤ lib̾alit̾. pupillis & uiduiᷤᷤ clem̃tiss imꝰ
pat̾. sẽꝑ habenᷤ p̃ oculis dictũ illiꝰ sapi¬
entiᷤ. ꝓ ncipẽ te c̃stituer̾ noli extolli.
s esto in illis qͣsi unꝰ exillis. Cunq tam

Expanded text:
tissime investigans, gradiensque via regia, tissime investigans, gradiensque via regia, nec declinabat ad dexteram, extollendo se de meritis, nec ad sinistram, succumbendo vitiis humanae fragilitatis. Erat quoque egentibus dapsilis liberaliter, pupillis et viduis clementissimus pater, semper habens prae oculis dictum illud Sapientis: « Principem te constituerunt? noli extolli, sed esto in illis quasi unus ex illis . » Cumque t
Abbreviated transcription (Latin):
unanimi fauore ñtantũ eligit᷑ ex generiꝰ
successione. qͣntũ rapit᷑ ut eis p̃eẽt. scep¬
trigera potestate. N ã erat ei species
digna ĩꝑio. ꝗ sereniꝰ¬
git̃ uenustabat dñqͥlla deuotio.
Erat oĩb blando eloqͥo affabili. humi¬
litatiꝰ grã p̃cluis: & int̾ suos coeuos mita¬
bili mansuetudine residebat dñs absq
ullo fastu suꝑbiȩ. Iãq: uir sc̃s p̃ferebat iN
uultu. qđ postea manifestatũ . ẽ. diuino
nutu: qm̃ puerteto conamine uirtutis ar-¬
ripunit gradũ. quẽ diuina pietas presciebat
martẏrio finiendũ. Nactꝰ uͦ culm̃ regimi¬
nis. qntȩ fuerit in subiectos benignitatis.
tatiᷤ euoluere. qͥ eiꝰ minima qͦc̃ueniret
sermone ñ possumꝰ expedire. Siqͥdẽ ita
colũ binȩ sĩplicitatiꝰ mansuetudine tẽꝑaũ
serpentine calliditatis astutiã. ut nec an¬
tiqͥ hostis deciꝑet᷑ simulatione fraudu¬
lenta. nec malignoꝵ hominũ reciꝑet c̃t᷑
iusticiã sententias. rẽ quã nesciebat diligen¬

Expanded text:
unanimi favore non tantum eligitur ex generis successione, quantum rapitur, ut eis praeesset sceptrigera potestate. Nam erat ei species digna imperio, quam serenijugiter venustabat tranquilla devotio. Erat omnibus blando eloquio affabilis, humilitatis gratia praeclarus, et inter suos coaevos mirabili mansuetudine residebat dominus absque ullo fastu superbiae. Jamque vir sanctus praeferebat in vultu, quod postea manifestatum est divino nutu; quoniam puer toto conamine virtutis arripuit gradum, quem divina pietas praesciebat martyrio finiendum. IV. Nactus vero culmen regiminis, quantae fuerit in subjectos benignitatis, tatis evolvere, qui ejus minima, quo conveniret sermone, non possumus expedire. Si quidem ita columbinae simplicitatis mansuetudine temperavit serpentinae calliditatis astutiam, ut nec antiqui hostis deciperetur simulatione fraudulenta, nec malignorum hominum reciperet contra justitiam sententias, rem quam nesciebat, diligen
Abbreviated transcription (Latin):
dicȩ factȩ st̃ : qͥb nemo cređet. nͥ eas tuae
assertionis irrefragabilis auctoritaᷤ robo¬
rasset. Siqͥdẽ tu cui nix capitis credi cõ¬
pellit. qnͣdo referebas de ea ꝙ nc̃ .ẽ. incor¬
ruptione regis. qͥdã diligentiꝰ reqͥsiũ. utrũ
hȩc ita. eẽ. possent. Cuiꝰ questioniᷤᷤ ãbiguũ
uolenꝰ purgare tu uastę ꝑitiȩ sacrarium.¬

Expanded text:
ditae factae sunt: quibus nemo crederet, nisi eas tuae ditae factae sunt: quibus nemo crederet, nisi eas tuae assertiones irrefragabilis auctoritas roborasset. Siquidem tu, cui nix capitis credi compellit, quando referebas de ea, quae nunc est, incorruptione regis, quidam diligentius requisivit utrum haec ita esse possent. Cujus quaestionis ambiguum volens purgare
Abbreviated transcription (Latin):
qs pabulo diuini uerbi latina & patria
lingua pascere ñ desinis. Qͥb fatebaris
oculos suffusꝰ lacrimis. qđ eã iunior didi¬
cisses a qͦdã sene decrepito. qͥ eã sĩplicit̾ &
plena side referebat gloriosissimo regi¬
anglorũ aethelstanno. iure iurando asse.
ꝓxp̃o martyr occubuit. Cuiꝰ assertioni qͥa
intantũ sidẽ ac cõmodasti. ut ꝓmptuario
memoriȩ uerba exintegro rec̃deres quȩ pͦ¬
modũ iuniorib mellito ore eructares: cę¬
ꝑunt frs instantiꝰ meȩ pusillitati in cũbere.
ut eoꝵ feruenti desidio satis facerẽ. ac ꝓuiriũ
facultate tantorũ oꝑum seriẽ ꝑire ñ sinerẽ.
Quoꝵ pecitioni cũ ꝓsui reuerentia nollẽ
c̃tͣdicere: pͦ habitis aliqntulũ scłariũ litte¬
rarũ studus. qͣsi ad interiorẽ ammȩ phi¬
losophiã me c̃tuli. dũ eiꝰ qͥuere philosophatꝰ
.ẽ. inthrono regni uircutes scrib̾e ꝓposui :
maxime tam̃ eas quȩ pͦ eiꝰ obitũ scłis in au¬

Expanded text:
quos pabulo divini verbi Latina et patria lingua pascere non desinis. Quibus fatebaris oculos suffusus lacrymis quod eam junior didicisses a quodam sene decrepito, qui eam simpliciter et plene fide referebat gloriosissimo regi Ethelstano, jurejurando asserea pro Christo martyr occubuit. Cujus assertioni quia in tantum fidem accommodasti, ut promptuario memoriae verba ex integro reconderes, quae postmodum junioribus mellito ore oructares; coeperunt fratres instantius meae pusillitati incumbere, ut eorum ferventi desiderio satisfacerem, ac pro virium facultate tantorum operum seriem perire non sinerem. Quorum petitioni cum pro sui reverentia nollem contradicere; posthabitis aliquantulum saecularium litterarum studiis, quasi ad interiorem animae philosophiam me contuli, dum ejus, qui vere philosophatus est in throno regni, virtutes scribere proposui: maxime tamen eas quae post ejus obitum saeculi inau
Abbreviated transcription (Latin):
culturaᷤᷤ hominibꝰ tulere: & nouas qͣlit̃ obseruare
debeant nemonouit. Quo acceptoresponso:
ipse orat᷑us dm̃ genua flexit. capuð in t̾rã
declinauit. statĩq retorta uisuentoꝵ rates
cũhis qͥ ducebant gaudentib integras ad t̾rã
eiecit. & iuxta ipsũ monasteriũ in loco oportuno
de posuit. Uidentes autẽ rustici erubuerunt
desua infidelit᷑e: fidẽ uͦ uenerabilis cudberhti
& tẽ laude digna p̾̃dicabant. & deinceps p̃dicare
uiro & si mulandi ꝓrsus ignaro. corã multiᷤ sepe
assidentib se audisse narrauerit.
pecoꝵ agere cꝰtodiã. Quidũ nocte qͣdã dormi

Expanded text:
culturas hominibus tulere, et novae qualiter observari debeant nemo novit. » Quo accepto responso, ipse oraturus Dominum genua flexit, caput in terram declinavit, statimque retorta vis ventorum, rates cum his qui ducebant gaudentibus integras ad terram ejecit, et juxta ipsum monasterium in loco opportuno deposuit. Videntes autem rustici erubuerunt de sua infidelitate, fidem vero venerabilis Cudbercti et tunc laude digna praedicabant, et deinceps praedicare viro, et simulandi prorsus ignaro coram multis saepe assistentibus audisse narraverit.pecorum agere custodiam. Qui dum nocte quadam, dormi
Abbreviated transcription (Latin):
& cũ familiares domꝰ illius de acerba puellȩ infirmi¬
tate ipso presente quererent᷑. cepit dicere ille deloco
ubi caballus suus esset curatꝰ. Quid multa: In po¬
Atilla posita in loco ob dormiuit parũper: & ubi
euigilauit sanatã se ab illa corporis dissolutione
sentiens. postulata aqua ipsa lauit faciem. crines cõposuit
caput linteo cooperuit: & cũ his quise adduxerant. sana
pedib incedendo reuersa .ẽ. Codẽ tẽpore uenit alius quidã
denatione britonũ ut ferunt iter faciens uixta ipsũ locũ:
inqͦ prefata erat pugna cõpleta. Q uidit unius loci spa¬
tiũ cetero cãpo uiridius acuenustius: coepitq sagaci animo
conicere. qͦd nulla esset alia causa in solitȩ illo in loco uiri¬
ditatis. nisi qr ibidẽ sanctior cetero exercitu. uir aliquis
fuisset interfectꝰ. Tulit itaq depuluere t̾rȩ illius secũ
ligans in linteo: cogitans qđ futurũ erat. qͥa ad medelã

Expanded text:
et cum familiares domus illius, de acerba puellae infirmiet cum familiares domus illius, de acerba puellae infirmitate ipso praesente quererentur, coepit dicere ille de loco ubi caballus suus esset curatus. Quid multa? impoAt illa posita in loco, obdormivit parumper; et ubi evigilavit, sanatam se ab illa corporis dissolutione sentiens, postulata aqua, ipsa lavit faciem, crines composuit, caput linteo cooperuit, et cum his qui se adduxerant, sana pedibus incedendo reversa est. CAPUT X. Ude natione Brittonum, ut ferunt, iter faciens juxta ipsum locum in quo praefata erat pugna completa; et vidit unius loci spatium caetero campo viridius ac venustius: coepitque sagaci animo conjicere quod nulla esset alia causa insolitae illo in loco viriditatis, nisi quia ibidem sanctior caetero exercitu vir aliquis fuisset interfectus. Tulit itaque de pulvere terrae illius secum inligans in linteo, cogitans quod futurum erat, quia ad medelam
Abbreviated transcription (Latin):
iter uixta locũ ageret illũ: cuiꝰ equus subito las¬
sescere consistere. caput in t̾rã declinare. spumas
exore dimittere. & augescente dolore nimio in
tracto coepit expectare horã. qua aut melioratũ
reciperet iumentui. aut relinqueret mortuum.
At ipsũ dui graui dolore uexatũ cũ diuersa sin par¬
tes se torqueret: repente uolutando deuenit in illud
loci: ubi rex memorabilis occubuit. N ec mora quies¬
cente dolore cessabat ab insanis membroꝵ motibꝰ:
& consueto equoꝵ more. quasi post larssitudine in
diuersũ latꝰ uicissim sese uoluere: statiq exurgensꝰ
cepit. Quo ille uiso ut uir sagacis ingenii. intellexic
aliquid mirȩ scĩtatis huic loco qͦ equus. ẽ. curatꝰ in eẽ.
& posito ibi signo ñ multo post ascendit equũ. atq
adhospitiũ qͦ proposuerat accessit.
uodũ adueniret: inuenit puellã ibi neptem pa¬
tris familias longo paralisis morbo grauatam.

Expanded text:
iter juxta locum ageret illum; cujus equus subito lasiter juxta locum ageret illum; cujus equus subito lassescere, consistere, caput in terram declinare, spumas ex ore demittere, et augescente dolore nimio, in strato coepit exspectare horam, qua aut melioratum reciperet jumentum, aut relinqueret mortuum. At ipsum diu gravi dolore vexatum, cum diversas in partes se torqueret, repente volutando devenit in illud loci ubi rex memorabilis occubuit. Nec mora, quiescente dolore cessabat ab insanis membrorum motibus, et consueto equorum more, quasi post lassitudinem in diversum latus vicissim sese volvere, statimque exsurgens caliquid mirae sanctitatis huic loco quo equus est curatus, inesse; et posito ibi signo, non multo post ascendit equum, atque ad hospitium quo proposuerat, accessit: quo dum adveniret, invenit puellam ibi, neptem patris-familias, longo paralysis morbo gravatam:
Abbreviated transcription (Latin):
sis augusti. Cuiꝰ quanta fides indm̃ quȩ deuo¬
tio mentis fuerit etiã post mortẽ uirtutũ mi¬
raculis claruit. Namq in loco ubi ꝓpatria dimi-¬
cans apaganis int̾fectꝰ. ẽ: usq hodie sanitates in¬
firmoꝵ & hominũ & pecorũ celebrari ñ desinuñ.
Unde contigit ut puluerẽ ipsũ ubi corpꝰ eiꝰ int̾rã
corruit multi auferentes & inaqua mittentes.
suis ꝑhȩc infirmis multũ cõmodi ad ferrent.
Qui uidelicet mos adeo increuit: ut paulatĩ abla-¬
ta exinde t̾ra. fossam adm̃ surã stature uirilis¬
altã reddiderit. Nec mirandũ in loco mortis illiꝰ
in firmos sanari: qui semꝑ dũ uiueret infirmis
& pauꝑib consulere. elemosinas dare. opem ferre
ñ cessabat.
t multa qͥdem in loco illo
uł depuluere loci illius facta uirtutũ miracula
narrant᷑: sed nos duo tantũ quȩ amaiorib audi¬
uimꝰ referre sacis duximꝰ. Non multo post inter¬
fectionẽ eiꝰ ex acto tẽpore contigit: ut qͥdã equo sedens

Expanded text:
i DCXLII. Cujus quanta fides in Deum, quae devotio mentis fuerit, etiam post mortem, virtutum miraculis claruit. Namque in loco ubi pro patria dimicans a paganis interfectus est, usque hodie sanitates infirmorum et hominum et pecorum celebrari non desinunt. Unde contigit ut pulverem ipsum ubi corpus ejus in terram corruit, multi auferentes, et in aquam mittentes, suis per haec  Al., hoc infirmis multum commodi adferrent. Qui videlicet mos adeo increbuit, ut paulatim ablata exinde terra fossam ad mensuram staturae virilis reddiderit. Nec mirandum in loco mortis illius infirmos sanari, qui semper dum viveret infirmis et pauperibus consulere, eleemosynas dare, opem ferre non cessabat. Et multa quidem in loco illo, vel de pulvere loci illius facta virtutum miracula narrantur: sed nos duo tantum quae a majoribus audivimus, referre satis duximus. Non multo post interfectionem ejus exacto tempore, contigit ut quidam equo sedens
Abbreviated transcription (Latin):
in qͦ dolus ñ ÷. Sicut religiosus ac ueteranus
dĩ famulꝰ & prb̃sbit̃ Sigfridꝰ solet atestari:
qͥeidẽ boisilo hȩc dicenti int̾ alios asstabat.
tc̃ in ipso monasterio adolescens pͥmis adhuc
monchicȩ uitȩ rudim̃tis institutꝰ: nc̃ in nro
Id giruensi monasterio ꝑfectũ in xpo agen
uiru & int̾ ȩgra sp̃s extremi suspiria lȩtũ uitȩ
alteriꝰ sitiens introiũ. Nec plura loquens

Expanded text:
 sicut religiosus ac veteranus Dei famulus, et presbyter Sigfridus solet attestari, qui eidem Boisilo haec dicenti inter alios adstabat, tunc in ipso monasterio adolescens primis adhuc monachicae vitae rudimentis institutus, nunc in nostro, id est Gyrvensi monasterio perfectum in Christo agens virum, et inter aegra spiritus extremi suspiria laetum vitae alterius sitiens introitum. Nec plura loquens
Abbreviated transcription (Latin):
ad parietẽ. collectũq fęni fasciculũ quẽ tecto
uentꝰ abstulerat edendũ illi apposuit: & ipse
orando horã ducere cȩpit. At subito inter
psallendũ. uidit equũ elato sursũ capitę.
tecta casȩ carpentẽ ore iusũq tͣhentẽ atꝙ
int̾cadentia fena tecti in uolutũ parit̃ decide
linteũ. Volensq dinoscere certiꝰ qͥd eet. finita
oratione accessit. & inuenit inuolutũ linteo
dimidio paniᷤᷤ calidi & carnẽ.quȩ ad unã sibi
refectionẽ sufficere possent. laudẽq decan¬
tans beneliciis cȩlestibꝰ dõ inquit gr̃aᷤᷤ qͥ & mͥ¬
uidẽ dignatꝰ : Diuisit gͦ fragm̃ paniᷤ qđ inue.¬
nit. partẽq eiꝰ dimidiã eqͦ dedit. reliquũ suo
esui reseruauit: atq ex illo iã die ꝓmptior
factꝰ: ad ieiunandũ: qr nimirũ intellex̃ eiuᷤ
dono sibi refectionẽ ꝓcuratã insolitudine. qui
qͦndã solitariũ qr nullꝰ hominũ aderat qͥminis¬

Expanded text:
ad parietem, collectumque feni fasciculum quem tecto ad parietem, collectumque feni fasciculum quem tecto ventus abstulerat edendum illi apposuit. Ipse orando horam ducere coepit. At subito inter psalmodiam vidit equum elato sursum capite tecta casae carpentem ore, josumque trahentem, atque inter cadentia fena tecti involutum pariter decidere linteum; volensque dignoscere certius quid esset, finita oratione accessit, et invenit involutum linteo dimidium panis calidi et carnem, quae ad unam sibi refectionem sufficere possent, laudemque decantans beneficiis coelestibus: « Deo, inquit, gratus est. » Divisit ergo fragmen panis quod invenit, partemque ejus dimidiam equo dedit, reliquam suo esui reservavit, atque ex illo jam die promptior factus est ad jejunandum, quia nimirum intellexit ejus dono sibi refectionem procuratam in solitudine, qui quondam Eliam solitarium quia nullus hominum aderat qui minis
Abbreviated transcription (Latin):
inqͥenꝰ adhuc manducare: qr diesiciunii es ł.
Erat nãq sexta sabbati q̃ periq fideliũ hreue¬
rentiã dñice passioniᷤᷤ usq ad nonã horã solent
ꝓtelare ieuniũ. Perstitit in rogando mulier:
hospitalitatis studio deuota. Ecce inquit
itinere qͦuadis nullũ uiculũ. nulla hominum
habitacłareꝑie ᷤᷤ & quidẽ longũ restat it̃. neq
ante solis occubitũ ual& c̃sũmari. Vnde p̃cor
antequã egrediariᷤᷤ accipias cybos. netota die
ieiuniũ sustinere.ł etiã ꝓcrastinare cogariᷤˢ.
Atille quanuis multũ rogante femina. rogan¬
tis instantiã religioniᷤᷤ amore restitit. & ieuinꝰ
diẽ duxit ad uesꝑã.Qũꝙq in stante iã uespe
cerner& se it̃ qđ ꝓposuerat eodẽ die finire
manere poss ad ẽt̾. ecce subito it fatienᷤ uidit
iurta pastoꝵs tuguria quȩ estate in firmit̃
posita. tc̃ iã deserta patebant. Huc ꝓpt̃

Expanded text:
inquiens, adhuc manducare, quia dies jejunii est, » inquiens, adhuc manducare, quia dies jejunii est, » erat namque sexta Sabbati qua plerique fidelium ob reverentiam Dominicae passionis usque ad nonam horam solent protelare jejunium. Perstitit in rogando mulier, hospitalitatis studio devota. « Ecce, inquit, in itinere quo vadis, nullum viculum, nulla hominum habitacula reperies; et quidem longum restat iter, neque ante solis occubitum valet consummari. Unde precor antequam egrediaris accipias cibos, ne tota die jejunium sustinere, vel etiam procrastinare cogaris. » At ille, quamvis multum rogante femina, rogantis instantiam religionis amore devincens, jejunus diem duxit ad vesperum. Cumque instante jam vespera cerneret se iter quod proposuerat eodem die non posmanere posset adesse, ecce subito iter faciens vidit juxta pastorum tuguria, quae aestate infirmiter posita tunc jam deserta patebant. Huc propt
Abbreviated transcription (Latin):
lindis farnensiꝰ eccłȩ ananuai magnȩ uitiq
uirtutis uirũ: ꝑ id tẽporiᷤᷤ quidat raptũ de
corpore cȩlestia regna petisse: Acstatim
cõm̃danᷤ suiᷤᷤ pecora quȩ pascebat dñis:
monasterium petere decreuit
ingressũ sedulo iã corde meditaretur:
affuit grã suꝑna. quȩ animum eiꝰ artius
in ꝓposito firmarae. ac manifestis edocer&
inditiis: qr querentib regnũ dĩ & iꝰticiã eiꝰ.
re diuine ꝓuisionis aditiunt᷑. Quadã nãq
die dũ it᷑ solꝰ ager&: diu̾tit hora t̃cia in
uillã quã eminꝰ positã forte repperit.
intrauitq domũ cuiꝰda religiosȩ matris
familiaᷤᷤ. paululũ ibidẽ qͥescere desideranꝰ.
& ium̃to potiꝰ qͦ sedebat quã sibi alim̃tũ
poscere curans. Erat autẽ tẽpꝰ incipientiᷤᷤ
brumae. Suscepit gͦ eũ mulier benigne:
rogauitꝙ sollicite ut prandiũ parare atq
illũ reficere licer& Negauit uirdnĩ ñ possũ

Expanded text:
Lindisfarnensis Ecclesiae Aidanum, magnae utique Lindisfarnensis Ecclesiae Aidanum, magnae utique virtutis virum, per id temporis quo viderat raptum de corpore coelestia regna petisse, ac statim commendans suis pecora quae pascebat dominis, monasterium petere decrevit.ingressum sedulo jam corde meditaretur, adfuit gratia superna quae animum ejus arctius suo in proposito firmaret ac manifestis edoceret indiciis, quia quaerentibus regnum Dei et justitiam ejus, untur. Quadam namque die dum iter solus ageret, divertit hora tertia in villam quam eminus positam forte reperit. Intravitque domum cujusdam religiosae matris familias, paululum ibidem quiescere desiderans, et jumento potius cui sedebat, quam sibi alimentum poscere curans; erat enim tempus incipientis brumae. Suscepit ergo eum mulier benigne, rogavitque sollicite ut prandium parare atque illum reficere liceret. Negavit vir Domini: « Non possum,
Abbreviated transcription (Latin):
entib sociiᷤ ipse uixta monte ꝑuigil in oratione
durar&: uidit subito fusũ de cȩlolum̃ medias
longe noctiᷤ intrupisse tenebraᷤᷤ. inqͦcȩlestiũ
choros agminũ t̾rã petisse: nec mora sũpta secũ
anima claritatis eximiȩ. cȩlestẽ repedasse ad
patriã. Cõpunctꝰ: multũ hoc uisu dilectꝰ ado¬
lescens. ad subeundã grãm exercitiĩ sp̃ualis.
ac ꝓmerendã int̾magnificos uiroᷤ uitȩ ꝑhen-¬
referens actiones s & socios ad laudandũ dm̃
frna exhortatione ꝓuocans. heu miseri inqͥt
qͥ sõno & inertiȩ dediti.ñ merem sẽꝑuigilan¬
tiũ ministroꝵ xp̃i cernere lucẽ. En ipse
cũ modico noctis tẽpore ꝑuigil orarẽ: tanta
dĩ magnalia c̃spexi. Aꝑta ÷ ianua cęli. &
inductꝰ illic angłico comitatu anima cuidã¬
scĩ. qui nc̃ nob̾ in infima caligine uersantib
suꝑne mansionis głam ac regẽ illiꝰ. xp̃m ꝑpe¬
pastoꝵ ad reuerentiã diuine laudationis
accendit. Agnouitq mane facto antisticẽ

Expanded text:
entibus sociis, ipse juxta morem pervigil in oratione duraret, vidit subito fusum de coelo lumen medias longae noctis interrupisse tenebras. In quo coelestium choros agminum terram petisse, nec mora, sumpta secum anima charitatis eximiae, coelestem rediisse ad patriam. Compunctus est multum hoc visu Deo dilectus adolescens, ad subeundam gratiam exercitii spiritalis, ac promerendae inter magnificos viros vitaereferens actiones, sed et socios ad laudandum Dominum fraterna exhortatione provocans: « Heu, miseri, inquit, qui somno et inertiae dediti, non meremur semper vigilantium ministrorum Christi cernere lucem. En ipse cum modico noctis tempore pervigil orarem tanta Dei magnalia conspexi. Aperta est janua coeli, et inductus illuc angelico comitatu spirii, qui nunc nobis in infima caligine versantibus, supernae mansionis gloriam ac regem illius Christum perpepastorum ad reverentiam divinae laudationis accendit. Agnovitque mane facto antistitem
Abbreviated transcription (Latin):
alat eos in fame. Hȩc mͥ religiosuᷤ & nri
monasterii qđ ÷ ad ostiũ wiri fluminis prbt̃
nomine inguuald qͥ nc̃ longȩ grã senectutiᷤᷤ
magis corde mundo cȩlestia quã terrena
ut pote cȩlesti uisione ad appetenda ꝑpetuȩ
uindisfarnensẽ ȩçcl̃am multos hab̾e scõsuroᷤᷤ
quoꝵ doctrina & exẽplis instrui posset
nouerat: s fama p̃uentꝰ boisili sullimiũ uir-¬
tutũ monachi & sacerdotis mailros petere
maluit. Casuq c̃tigit. ut cũ illo ꝑueniens eqͦ
desiliss&: ingressuruᷤ ꝙ ad ad orandũ ȩccl̃am
ipsũ parit̾ & hastã quã tenuerat manu ministro¬

Expanded text:
alat eos in fame. Haec mihi religiosus nostri monasterii quod est ad ostium Viuri fluminis presbyter de nomine Inguald, qui nunc longae gratia senectutis, magis corde mundo coelestia quam terrena utpote coelesti visione ad appetenda perpetuaLindisfarnensem Ecclesiam multos habere sanctos viros quorum doctrina et exemplis instrui posset noverat, sed fama praeventus Boisili sublimium virtutum monachi et sacerdotis Mailros petere maluit. Casuque contigit ut cum illo proveniens equo desiluisset, ingressurusque ad orandum ecclesiam, ipsum parit
Abbreviated transcription (Latin):
qͣsi subꝑsona alt̃iꝰ idfacere curabat. Qd tam̃
qͥ audiere : qr de se ipso dixerit intelligebant. Hoc¬
igit᷑ uirta exẽplũ magistrigentiũ fecit: qͥmͦ apte
suas uirtutes replicat: mͦ subp̃texta tu altius
ꝑsona loquit᷑. Scio hominẽ in xp̃o ante. anuos
uii deciꝰ raptum usque adtercium cȩlum.¬
NTEREA QUIA FRAGILIS EST¬
& more freti uolubilis omĩs scl̃i statꝰ. instante
subito t᷑bine. p̃fatus abbaᷤᷤ cata cũ curio
& cȩt̃ĩs qͦs secũ ad duxerat fr̾ib domũ repulsꝰ¬

Expanded text:
si sub persona alterius id facere curabat. Quod tamen qui audiere, quia de seipso dixerit intelligebant, juxta exemplum Magistri gentium, qui modo aperte suas virtutes replicat, modo sub praetextu alterius personae loquitur, « Scio hominem in Christo, ante annos quatuordecim raptum usque adnterea quia fragilis est et more freti volubilis omnis saeculi status, instante subito turbine praefatus abbas Eata cum Cudbercto et caeteris quos secum adduxerat fratribus domum repuls
Abbreviated transcription (Latin):
de ostensa miraculi uirtute cõpunctus: maiorẽ
exeo uirtutũ oꝑib curã impendebat. Crescen¬
tib autẽ uirtutib: creuit & grã cȩlestis. Deniq
sepiꝰ ex eo tẽpore angłos uidẽ & alloq s & esu-¬
riens cybis spetialib sibi ad nõ p̃paratis meruit

Expanded text:
de ostensa miraculi virtute compunctus, majorem de ostensa miraculi virtute compunctus, majorem ex eo virtutum operibus curam impendebat. Crescentibus autem virtutibus crevit et gratia coelestis. Denique saepius ex eo tempore angelos videre et alloqui, sed et esuriens cibis specialibus sibi a Domino praeparatis