comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lo feceruit quonunꝰ possideant.
u enĩ ⁊ uendicõne tenebuntur
re exhibita. Itẽ cõdicõ adu̾sus
eos conpetit heredẽ aũ furti a¬
gere posse eque costat. exetutio
enĩ quorũdã deliccoꝵ heredib
est data. Itac et legis aquilie
actionẽ heres ht̃ si iniuriaꝵ acci¬
o hr̃di nõ cõpeti. ¶ Non tm̃ ⁊̃
furti uerum in ceteris quoq ac¬
tionib q̃ ex delictis oriunturꝰ
siue ciules sint. siue honorari¬
concurrentia faciunt ut nulliꝰ
ob aliud delictum iuniust pe¬
nam. Qui ergo hoĩem surripuit
⁊ occidit. qr surripuit furti. qr
occidit aquilia tenebit᷑. n altera
harũ actionũ alteram cõsumit :
Idem dicendũ est si rapuit ⁊ oc¬
cidit. Nam ⁊ ui bonoꝵ ꝓaptoꝵ
et aquilia tenebitur. ¶Itẽ siqͥs¬
actionib tenebiturꝰ furti ⁊ ĩiu¬
riarum. et si forte hũc ccciderit.
trib accõsb tenebitur. Itẽ qsit᷑¬
est sicut clictũ fu̾it ex cã furtiua
an nicħominꝰ lege aquilia agi pꝰ¬

Expanded text:
lo fecerint quo minus possideant: sed enim et vindicatione tenebuntur re exhibita. item condictio adversus eos competit. Heredem autem furti agere posse aeque constat: exsecutio enim quorundaita et legis Aquiliae actionem heres habet. sed iniuriarum actio heredi non competit. Non tantum in furti, verum in ceteris quoque actionibus, quae ex delictis oriuntur, sive civiles sunt sive honorariconcurrentia faciunt, ut ullius ob aliud delictum minuit poenam. Qui igitur hominem subripuit et occidit, quia subripuit, furti, quia occidit, Aquilia tenetur, neque altera harum actionum alteram consumit. Idem dicendum, si rapuit et occidit: nam et vi bonorum raptorum et Aquilia tenebitur. Quaesiactionibus tenetur furti et iniuriarum: et si forte hunc eundem occiderit, tribus actionibus tenebitur.Item siest, si condictus fuerit ex causa furtiua, an nihilo minus lege Aquilia agi po
Abbreviated transcription (Latin):
aturꝰ nõ habebit res exitũ nec
ꝑ futurum in possõnẽ eiꝰ rei miti¬
tit qmͣquis possid̾e̾ nõ possit aut
ei non expediat ⁊ uerio het sabi¬
ni sententia. S et inplures ꝑ¬
tes diuisa domꝰ sit utrũ ĩ ꝑte
an ui totã dom̃ possidenda̾ mit¬
ti quis debeat iudeamꝰ si tam
ampla domꝰ sit ut et spacia
int̾ iuciosam ꝑtem int̃tedant:¬
i eam q̃ uituĩ non facit dicendũ ẽ¬
in eam solam ꝑtẽ mitti siu̾o uni¬
ca sit ꝯtextu edificõꝵ ĩ totã ita
⁊ in spaciosis domib meliꝰ dice᷑.
ose ꝑti unita est. Cetm si modica
ꝑicula ediũ amplissim̃aꝵ uiciũ
face̾t quale erit dice̾ totas edes
iubendũ possid̾e eũ cui dampni
infecti caueretur cũ sint amplis¬
sime. Itẽ quicquid dicemus si in¬
sula adiacens domui uiciũ faci¬

Expanded text:
atur, non habebit res exitum, nec atur, non habebit res exitum, nec profuturum in possessionem eius rei mitti, quam quis possidere non possit aut ei non expediat: et uerior est Sabini sententia. Sed si in plures partes diuisa domus sit, utrum in partem an in totam domum possidendam mitti quis debeat, uideamus. si tam ampla domus sit, ut et spatia inter uitiosam partem intercedantt eam quae uitium non facit, dicendum in eam solam partem mitti: si uero unita sit contextu aedificiorum, in totam. itaque et in spatiosis domosae parti unita est. ceterum si modica portiuncula aedium amplissimarum vitium faceret, quale erat dicere totas aedes iubendum possidere eum, cui damni infecti non caveretur, cum sint amplissimae? Item quid dicemus, si insula adiacens domui vitium faci
Abbreviated transcription (Latin):
decem satdare usbebo hicexi¬
caueatur. S cum locus publicus
sit non erat necc̃e idem opus faciẽ¬
ti de alio uicio qmͣ de oꝑis satdare
dampni infecti sicꝑ.gͥ. dampni intͣ¬
dampno ꝙ exoꝑe fiet. ¶ Siquid ĩ
uia publica fiat qr in alieno fit sa¬
ꝓ ꝯdicione oꝑis det̾minauit. suie
aũ quis mimniat iuam siuĩ quid ali¬
ud ĩ ina puͣ. faciat debebit cautio
locum hrẽ ne ꝑboc dampnũ pͥua¬
to cõtingat. ¶ De cet̾is locis publi¬
cis incħ sp̃ãlit̾ cauetur uerũ ex
gn̾ali sermone q̃i ĩ alieno fiat sa¬
tis dare debebit dampni infecti.
¶Si publicus locus pu restitu¬
atur uł reficiatur reccissime lab̾o
scribit eoq iure utimur de dam¬
pno infecto ñ ẽẽ cauendũ. ¶ Si
¶Ex hoc edicto si non caueatur
mittit᷑ in possõnẽ a p̃tore in eã
ꝑtem q̃ ruicosa ẽe iuidet᷑. an u̾o
in totas edes ꝓmissio locũ hãt
uideamnis. ⁊ excat sab̾ sentẽtia
in totas edes miitendũ. aliotͥm
si ex sr̃ficie inquid dampnũ tune¬

Expanded text:
decem satisdari iubebo'. hic exicaueatur: sed cum locus publicus sit, non erat necesse ibidem opus facienti de alio uitio quam operis satisdare damni infecti. Si quid igitur damni intdamno, quod ex opere fiet. Si quid in uia publica fiat, quia in alieno fit, sapro condicione operis determinabit. Sive autem quis muniat viam sive quid aliud in via publica faciat, debebit cautio locum habere, ne per hoc damno privati contingantur. De ceteris locis publicis nihil specialiter cavetur, verum ex generali sermone, quasi in alieno fiat, satisdari debebit damni infecti. Si publicus locus publice reficiatur, rectissime Labeo scribit, eoque iure utimur, de damno infecto non esse cauendum, si Ex hoc edicto si non caueatur, mittitur in possessionem a praetore in eam partem, quae ruinosa esse uidetur. An uero in totas aedes missio locum habeat, uideamus. et extat Sabini sententia in totas aedes mittendum: alioquin si ex superficie, inquit, damnum time
Abbreviated transcription (Latin):
non ⁊ sat̾ det ꝙ quibusdã udet᷑.
habet aut̃ rõnem ut magis repro¬
mittat qmͣ sat det. suo enĩ noĩe id
facit. ¶Siue corꝑis dñs siũ is qͥ tꝰ
ht̃ ut puta seruitutẽ de dampno
infecto caueat. puto eũ reꝓmitt̾e
deb̾e non sat̾dare qr suo noĩe id fa¬
cit non alieno ¶Cum int̾ edes me¬
as ⁊ tuas sint alie edes ñ uiciose
uidendum ẽ utrum tu solus mͥ
cau̾e debeas an u̾o ⁊ is cuiꝰ edes ui¬
ciose sunt an ille solus an ambo
⁊ mag̃ est ut ambo cau̾e̾ debeant
qr fieri potest ut edes uiciose in
edes non uiciosas uicrosas incidẽtes
dampuũ mͥ dent qmͣ uti possit qͣs
dic̾e nõ uitõ ĩ coluꝑuũ ediũ hoc
fcm̃ si alie meas intidentes dãpni¬
potuerit dampni infecti cautõne
non ꝓspexerit merito auenietur.
¶Qui dampni infecti caueri sibi
poͣsrulat pͥus de calũpnia iurare
admictiturꝰ ad stipułonẽ. ⁊ non in¬
quireturꝰ utrũ init̾sit eiꝰ an non¬
eo deambulet. n ei qͥ in medio lauet

Expanded text:
 satisdet. quod quibusdam uidetur: habet autem rationem, ut magis repromittat quam satisdet: suo enim nomine id facit. Siue corporis dominus siue is qui ius habet ut puta seruitutem de damno infecto caueat, puto eum repromittere debere, non satisdare, quia suo nomin‹e› id facit, non alieno. Cum inter aedes meas et tuas sint aliae aedes non uitiosae, uidendum est, ut‹r›um tu solus mihi cauere debeas an uero et is, cuius aedes uitiosae non sunt, an ille solus, an ambo. et magis est, ut ambo cauere debeant, quia fieri potest, ut aedes uitiosae in aedes non uitiosas incidentes damnum mihi dent. quamuis possit quis dicere non uitio incolumium aedium hoc factum, si aliae in eas inpotuerit damni infecti cautionem, non prospexerit, merito convenietur. Qui damni infecti caveri sibi postulat, prius de calumnia iurare admittitur ad stipulationem, et non inquiretur, utrum intersit eimeo deambulet neque ei qui in meo lauet
Abbreviated transcription (Latin):
uenin salet. ꝓbandũ ẽ non debere
ptorem fesinare ad decernender e
ubeat posside. s et sideccendalit
nemo dubitet integrũ restteueonẽ
industiruim ubi aũ quis posuderẽ

Expanded text:
ueniri solet, probandum est non debere praetorem festinare ad decernendum, ut iubeat possidere. sed etsi ‹d›ecreuerit, nemo dubitat in integrum restitutionem indulturum. Ubi autem quis possidere
Abbreviated transcription (Latin):
uissu rogntu ue meo eoꝵ quid sine
dolo malo fecerit ⁊ eo noĩe idempn¬
atus sim. auct dederim sine dolo malo.
ne si cruidẽ si adiurare rẽ ñ possit
id fetit. lab̾o scribit integrũ iuse¬
it relinquere amisisse eũ sibi uelit p̃¬
toris bũficiũ n si pꝰ ea succurri si¬
bi uelit audiendũ eñ. cassius autẽ
ait si metu ruine recesserit ñ hoc
aĩo ut edificia d̾elinq̃rit restituen¬
dum in possõnẽ. Eum tñ qͥ missuᷤ
in possõnẽ non accesserit. ⁊ si edifi

Expanded text:
iussu rogatuue meo eorum quid sine dolo malo fecerit et eo nomine condemnatus sim aut dederim sine dolo malo. ne, si quidem, cum adiuuare rem nid fecit, Labeo scribit integrum ius eit relinquere, amississe eum praetoris beneficium neque, si postea succurri sibi velit, audiendum eum. Cassius autem ait, si metu ruinae recesserit, non hoc animo, ut aedificia derelinqueret, restituendum in possessionem: eum tamen, qui missus in
Abbreviated transcription (Latin):
cũ qui in possõnẽ dampni infecti
noiẽ mittitur nõ pͥus inciꝑe per
decreto a p̃tore dñs constituatur.
¶Si añ hoc decretum. alius qͦ
in possõnẽ missus fu̾i̾t equaliter
ambo ediũ fierit dnĩ .s. cũ iussi
fuerint possid̾e. Si u̾o iam ꝯstitu¬
to dño eo qui pͥmus in possõ mis¬
sus ẽ. ticius dampni infecti ca
ueri desid̾au̾it cessante pͥmo ca¬
uere solus ticius er̃ in possõnẽ.
¶Cum aũ plures mittuntur in
possõnẽ equalit̾ mͣtũtur nõ pro
rata dampni ꝙ unũquẽc cõtĩg̾e̾t
⁊ mĩto. nam ⁊ cũ unus mitritur¬
mittitur. s in totũ. ¶ Cũ igitur
om̃s qĩ ĩ totũ missi concursu par¬
tes habebunt. S et siquis eoꝵ
missus in possõnẽ sumptũ fefit
dem̃ iubeatur possid̾e an sũptũ ose

Expanded text:
eum, qui in possessionem damni infecti nomine mittitur, non prius incipere per decreto a praetore dominus constituatur. Si ante hoc decretum alius quoque in possessionem missus fuerit, aequaliter ambo aedium fiunt domini, sciliituto domino eo, qui primus in possessionem missus est, Titius damni infecti sibi caueri desiderabit, cessante primo cauere solus Titius erit in possessione. Cum autem plures mittuntur in possessionem, aequaliter mittuntur, non pro rata damni, quod unumquemque contingeret, et merito: nam et cum unus mittiturmittitur, sed in totum: cum igitur quasi in totum missi concursu partes habebunt. Sed si quis eorum missus in possessionem sumptum fecerit, deinde iubeatur possidere, an
Abbreviated transcription (Latin):
ut intͣ annũ manumitt̾etur. deiñ
intra annũ seuis seriuis ꝓnũciatus
est q̃ro an ex lege uendnionis fini¬
to anno pamphua lib̾tatẽ ꝯsecuta

Expanded text:
ut intra annum manumitteretur: deinde intra annum Seius seruus pronuntiatus est: quaero, an ex lege uenditionis finito anno Pamphila libertatem consecuta
Abbreviated transcription (Latin):
issam ꝑtib ꝯsencientib p̃ses se ad
ẽius añ qmͣ reddat rõnes applłatõis
cãm ꝑsecrui debet. Nam pꝰ redditas
rõnes nͨ ip̾e tutor uł nͨ curator app¬
ellatõis mĩta ꝓbare cogitur.

Expanded text:
issam partibus consentientibus praeses, si ad eius, antequam reddat rationes, appellationis causam persequi debet: nam post redditas rationes nec ipse tutor nec curator appellationis merita probare cogitur.
Abbreviated transcription (Latin):
dam utilẽ accõnem. ¶Curator u¬
uenis adu̾sus tutoris heredes iudi¬
cio exꝑtꝰ applłatõnẽ int̾posuit cum
tõnẽ desiit. Quero reg̾ssus a mili¬
cia utrũ ip̃e appellatõnẽ explicare de¬
beret. an u̾o̾ curatorem ĩ eam rẽ

Expanded text:
dam utilem actionem. Curator iuvenis adversus tutoris heredes iudicio expertus appellationem interposuit: cum tionem desiit. quaero, regressus a militia utrum ipse appellationem explicare deberet an vero
Abbreviated transcription (Latin):
pellatõnẽ non ẽc̃ obseruandam.
¶Iussus aiidice exhibere scd̾m p̃ceptum
instrum̃toꝵ grã data dilatõ ẽ postea e n¬
exhibuit. Id̾oꝙ scd̃m cõstitutõnẽ reci¬
tatuam. qr ꝑ contumatiam iustrum̃ta ñ
exhibuerat cũ petitor qnͣti sua int̾eetꝰ
denegandũ eẽt appellandi auxiliũ ¶ Sil¬
bstiticti tutores ĩ locũ legittimi tu¬
toris exꝑti cũ eo tutele iudicio cũ arbi¬
ter iniquiiis dampnauit qmͣ rei eqͥta ᷤ
ẽ cum om̃is accusatio huiꝰ adultos ꝑtin¬
eat ĩ cãm ad se ꝑtinentẽ ỹdonee tu¬
cãs applłonis redd̾e qͥ pͥmi sunt exꝑci
admittenda non sit .sꝵ. eos qͦꝵ tute¬
la gesta ẽe si uellẽt cãs execiui non
ꝓhibendos. Item ⁊ in curatoribus
obseruandũ est si ut̾im adultus
ad legittĩam etatem ꝑuenit.

Expanded text:
pellationem non esse obseruandam. Iussus a iudice exhibere secundum praeceptum instrumentorum gratia data dilatione nec postea exhibuit ideoque secundum constitutionem recitatam, quia per contumaciam instrumenta non exhibuerat, cum petitor quanti sua interesset denegandum esset appellationis auxilium. Substituti tutores in locum legitimi tutoris experti cum eo tutelae iudicio, cum arbiter inique condemnauit, quam rei aequitas est, cum omnis exsecutio huius ad adultos pertineat et causam ad se pertinentem idonee tucausas appellationis reddere, qui primi sunt experti, admittenda non sit. responditla gesta esset, si vellent causam exsequi, non prohibendos. idem et in curatoribus observandum est, si interim adultus ad legitimam aetatem pervenit.
Abbreviated transcription (Latin):
stichum sponpond̾is stichi adiectionẽ
ꝓ suꝑuatuo hñdam puto. Nam si tot
sunt scipułones quot corꝑa. Due st̃
quodammͦ stiplõnes una utilis .aͣ.
inutilis. ⁊ neq uicat᷑ utilis ꝑ hnͣcͣ
mutilẽ. ¶ Eadem an alia lingua

Expanded text:
Stichum spoponderis, Stichi adiectionem pro superuacuo habendam puto: nam si tot sunt stipulationes, quot corpora, duae sunt quodammodo stipulationes, una utilis, alia inutilis, neque uitiatur utilis per hanc inutilem.Eadem an alia lingua
Abbreviated transcription (Latin):
tipulatõ nõ pot̃ ꝯfici.
contrahere possunt. nec absens id̾
qm̃ exaudire ĩuicẽ debẽt. Sicuis gͥ
ex hiis uulti stipłari ꝑseruũ p̃sentẽ
stipuletur. et ad quinto ei exstipłatu
actionẽ. Itẽ siquis obligari uelit su¬
beat. ⁊ ent ꝙ iussu obligatus. ¶Qi
p̃sens int̾rogauit s añcimͣ sibi sxn¬
d̾eturꝰ discessit ĩutilem fecit stipłone̾
d̾etur paox discessit. ⁊ reu̾so responsũ
obligat it᷑̾uallũ enĩ medii tẽꝑis ñ cu¬
ciauit obligatõnẽ. ¶Siͥs ita ĩt̾ro¬

Expanded text:
tipulatio non potest confici ncontrahere possunt: nec absens quidem, quoniam exaudire inuicem debent. si quis igitur ex his uult stipulari, per seruum praesentem stipuletur, et adquiret ei ex stipulatu actionem. item si quis obligari uelit, iubeat et erit quod iussu obligatus.Qui praesens interrogauit, si antequam sibi responderetur discessit, inutilem efficit stipulationem: mox discessit et reuerso responsum est, obligat: interuallum enim medium non uitiauit obligationem.Si quis ita interro
Abbreviated transcription (Latin):
legatũ intempus lib̾tatis collatũ
ẽẽt. Uideamus ne cũ p̃c̾aui ⁊ acces¬
sionẽ ⁊ decessionẽ hãt. augm̃tũ qͦ
eius peculii si mͦ ab h̾ede ei ablatũ
nõ sit. legatũ cessurũ sit.⁊ magis
hoc iure utimurꝰ.

Expanded text:
legatum in tempus libertatis collatum esset. videamus, ne, cum peculium et accessionem et decessionem habeat, augmentum quoque eius peculii, si modo ab herede ei ablatum non sit, legato cessurum sit: et magis hoc iure utimur.
Abbreviated transcription (Latin):
er̃ u. Quesitũ ẽ si ub̾tã prõn
lure uirando adegiss ne ea faios¬
liberos impub̾es hñs nub̾et quio
iuris eẽt iuł dicit ñ uid̾i ccͣ lege᷑
eliescentiam fecisse eũ qui ñ ꝑpetu¬
õ uiduitatẽ nb̾tate in uinxiss.
adegerit ur stipulatus fin̾t ne nu¬
ket nisi id pronus remittat an̾ li¬
berauerit lb̾ta incidit in lege bi¬
ꝓhibebunt᷑ hac lege eliescentia
prõni a libertis merredes capere
s obligari eos. Itaꝙ si sponte sua
adicit̾ obligare qui libertã ut
m̃cede̾ oꝑar̾ capiat is intelligio᷑

Expanded text:
. Quaesitum est, si libertam patronus iureiurando adegisset, ne ea liberos impuberes habens nuberet, quid iuris esset. Iulianus dicit non uideri contra legem Aeliam Sentiam fecisse eum, qui non perpetuam uiduitatem libertae iniunxisset. adegerit uel stipulatus fuerit, ne nubat, nisi id pa tronus remittat aut liberabit libert‹a›m, incidet in legem: uiprohibentur lege Aelia Sentia patroni a libertis mercedes capere, sed obligare eos: itaque si sponte sua adicit: obligare sibi libertum, ut mercedem operarum capiat, is intellegi
Abbreviated transcription (Latin):
tor delegauerat᷑ manumitendo nicb agit
qr scientieur ignorantie eius nullam
placuit admixti rõnẽ.
potest si lex eliescentia non impedi¬
at libertatẽ .i. si soluendo sit. nͨ ob id
creditores uideantur fraudare. ¶ Sub
ꝯdicõne seruus legatus pendente̾ cõ¬
dicõne pleno iure heredis e. s nullã
lib̾tatẽ ab eo consequi potest ne lega¬
tario iniuria fieret.
lp̃.ł. Siquis hac lege seruũ em̾̃it
nt manumtat ⁊ ñ manumͣtente eo
seruus ad lib̾tatẽ ꝑuenerit er osti¬
tutõne diui marci an possit ut ĩgͣ¬
tum acrusare uideamꝰ ⁊ dici pͭ cũ non
sit manumissor ħ ius eũ non hab̾e.¬
¶ Si filiꝰ meus ex uoluntate mea¬
manumiserat. an ut ingratũ eũ accu¬
sandi ius hãm dubitari pot̾. icuto
q non manumissi. s ꝓ eo hñdus
sum ac si manumisissẽ. s si castrẽ¬
sen seruũ filius iñs manumictatͤ
ꝓculdubio hoc ius non habebo. qr nõ

Expanded text:
tor legauerat, manumittendo nihil agit, quia scientiae uel ignorantiae eius nullam placuit admitti rationem consequi potest, si lex Aelia Sentia non impediat libertatem, id est si soluendo sit nec ob id creditores uideantur fraudari. Sub condicione seruus legatus pendente condicione pleno iure heredis est, sed nullam libertatem ab eo consequi potest, ne legatario iniuria fieret.. Si quis hac lege seruum emerit, ut manumittat, et non manumittente eo seruus ad libertatem peruenerit ex constitutione diui Marci, an possit ut ingratum accusare, uideamus. et dici potest, cum non sit manumissor, hoc ius eum non habere. Si filius meus ex uoluntate mmanumiserit, an ut ingratum eum accusandi ius habeam, dubitari poterit idcirco, quia non manumisi: sed pro eo habendus sum, ac si manumississem. Sed si castrensem seruum filius meus manumittat, dubio procul hoc ius non habebo, quia no
Abbreviated transcription (Latin):
auł u. Si filius familias ĩ cͥli¬
nus sit uideamꝰ an dampni infecti
noĩe in possõnẽ ediũ uicinar̾ intit¬
endus sit. q̃ritur. N an filiꝰ fami¬
lias non uideatur dampnũ pati
si res peculiaris sit ⁊ pat̾ possit
stipulari. ¶ Siquid enĩ dampni
fiat. et placet utrũq eoꝵ ĩpossõ¬
nem mitti nͥ sic filius
erat ut eiꝰ ꝑiculo edes ee̾nt. tũc enĩ
qr solus tenetur ex locato. recte di¬
ceretur ipm̃ muttendũ in possõnẽ.
nisi ei caueatur.

Expanded text:
autium.Si filius familias inquilinus sit, uideamus, an damni infecti nomine in possessionem aedium uicinarum mittendus sit quaeritur enim, an filius familias non uidetur damnum si res peculiares sint et pater possit stipulari, si quid ei damni fiat. et placet utrumque eorum in possessionem mitti, nisi sic filius conduxerat, ut eius periculo aedes essent: tunc enim, quia solus tenetur ex locato, recte dicetur ipsum mittendum in possessionem, nisi ei caveatur.
Abbreviated transcription (Latin):
legis. q̃r an patͥ magratũ occid̾e
liceat. Itẽ si filia ignominiosa
sit. aut̃ uxor ccͣ leges nupta. an
id ius nicħominꝰ ꝑat̾. Maritus ue
hãt. et quid si pat̾ maritus. uele¬
no uł aliquo ignomino notatus.
si ⁊ rectiꝰ dicitur cos ius occidendi ha¬
b̾e qͥ iure prĩs mariti ue accusare

Expanded text:
eritur, an patri magistratum occidere liceat? item si filia ignominiosa sit aut uxor contra leges nupta, an id ius nihilo minus pater maritusue habeat? et quid, si pater maritus leno uel aliqua ignominia notatus est? et rectius dicetur eos ius occidendi habere, qui iure patris maritiue accusare
Abbreviated transcription (Latin):
ac̃.ł. Marito quoq adult̾um
uxoris suẽ occid̾e ꝑmittitur.s ñ¬
ut quẽlib ut patͥ. nam hac lege
cauet᷑ ut liceat uiro dep̃hensum
domui sue. non ⁊̃ soc̾i in adult̾io
uxoriss occide̾ ¶ Eum qui leno fũ¬
erit qui ue artem ludricram ante
fecerit in cena saltandi. ue cantandi¬
ue cã ꝓd̾it iudicõ ue puͭ ͦ dampn¬
atus n inintegrũ restitutꝰ eritꝰ
qui ue liberto eius mariti. uxoris

Expanded text:
. Marito quoque adulterum uxoris suae occidere permittitur, sed non quemlibet, ut patri: nam hac lege cauetur, ut liceat uiro deprehensum domi suae non etiam soceri in adulterio uxoris occidere eum, qui leno fuerit quiue artem ludicram ante fecerit in scaenam saltandi cantandiue causa prodierit iudicioue publico damnatus neque in integrum restitutus erit, quiue libertus eius mariti uxor
Abbreviated transcription (Latin):
de.R. Ex dampni in infecti
ctipułõne non oꝑ infinitã uł in¬
mod̾atam estimationẽ fĩ ut puta
obrectoria ⁊ obpicturas. licet eĩ ĩ hec
magna erogatio fcã ẽ at ctsi ex dap̃¬
ni infecti stipłone mod̾tã estimati¬
onem faciendam qr honestus modꝰ
seruandus ẽ ñ nimod̾ata cuĩꝙ sux¬
uria subseq̃nda ẽ. ¶ Euociens coi
parietis uico quidẽ actidit sonuis so¬

Expanded text:
damni infecti stipulatione non oportet infinitam uel inmoderatam aestimationem fieri, ut puta ob tectoria et ob picturas: licet enim in haec magna erogatio facta est, attamen ex damni infecti stipulatione moderatam aestimationem faciendam, quia honestus modus seruandus est, non immoderata cuiusque luxuria subsequenda.Quotiens communis parietis uitio quid accidit, socius so
Abbreviated transcription (Latin):
non caueat possõnẽ ad petitorẽ
qͥ caue̾ dampni inf᷑ sibi uelit. tns¬
ferat uam iniquũ ẽstipulatõrem
compelli relicto p̃dio ex quo dam¬
pnũ uereatur dum q̃rere. ¶Dam¬
pni infecti stipuło laccius patet
⁊ io ⁊ ei qui suꝑficiariã insulã ht̃
utilis ea stipulatõ ẽ siquid ĩ sr̃fici¬
e dampnũ datũ fuit ⁊ iich̾oni
ẽo nus ⁊ soli dnõ utuł ẽ si solo damp¬
nũ datũ fu̾it ⁊ ut tota suꝑficies
tollẽtur fundabitur enĩ dñt soli
impensione fatienda ꝑcipienda¬
alieno noĩe stiꝑpulari ita licet ut
ptõ qꝑ procuratoria stipulõni ie
dus est in possõnẽ ꝓturator oĩo
ut ei exceptio ꝓcuratoria ñ noceat.¬
¶In estimando nouo ꝑiete rohrid¬

Expanded text:
non caueat, possessionem ad petitorem, qui cauer‹i› damni infecti sibi uelit, transferant: nam iniquum est stipulatorem compelli relicto praedio, ex quo damnum uereatur, dominum quaerere.Damni infecti stipulatio latius patet. et ideo et ei, qui superficiariam insuid in superficie damnum datum fuerit, et nihilo minus et soli domino utilis est, si solo damnum datum fuerit, ut t‹o›ta superficies tolleretur: fraudabitur enim dominus soli in pensione percipienda.Alieno nomine stipulari ita licet, utptioque procuratoria stipulationi idus est in possessionem procurator omnimodo, ut ei exceptio procuratoria non noceat.In aestimando nouo pariete rati
Abbreviated transcription (Latin):
niri oꝑt̾e. ¶Si plures dñi sint eli¬
um qui damp. inf̾ sibi ꝓspit̾e nolu¬
erint nequis eius damp. inf̾. caue¬
at mittendi om̃s in possõnẽ om̃s e¬
runt.⁊ quidẽ equalib ꝑtib ꝙͣuis

Expanded text:
portere. Si plures domini sint aedium, qui damni infecti sibi prospicere volunt, nec quisquam eis damni infecti caveat, mittendi omnes in possessionem erunt et quidem aequalibus partibus
Abbreviated transcription (Latin):
omp̃.i. nt̾ quos paries coĩs ÷
edificiorum̃ noĩe q̃ quisco ꝓpria ht̃
stipulari dampni infec. sol. s tũc
ea cauto neccĩa est. cũ aũ altꝰ solus
edificat ⁊ uiciũ ex oꝑe futur eis¬

Expanded text:
m.Inter quos paries communis est, aedificiorum nomine, quae quisque propria habet, stipulari damni infecti sole‹n›t: sed tunc ea cautio necessaria est, cum aut alter solus aedificat et uitium ex opere futur
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ bñficõ eiꝰ ꝯtig̾it ip̃m sartire de¬
bere ꝙ si equalit᷑ utriuisq hon̾i¬
bus p̾ssus decid̾ rettissime sabiñ.
scripsit par̾ẽ utriusꝙ cãm e. ͫ
si alter plures uł p̾ciosiores res
amiserit melius est dicẽ quiaᷤ
ambo hoña imposuert᷑ neutri
ad usus altm̃ ꝯpet̾e actionẽ. ¶ Quoci¬
ens dampni inf stipułone płes agũt
qr in eadẽ re dampnũ passi sunt .i.

Expanded text:
tingit, ipsum sarcire debere. quod si aequaliter utriusque oneribus pressus decidit, rectissime Sabinus scripsit, par‹em› utriusque causam esse. sed alter plures uel pretiosiores res amiserit, melius est dicere, quia ambo onera imposuerunt, neutri aduersus alterum competere actionem.Quotiens ex damni infecti plures agunt, quia in eadem re damnum p
Abbreviated transcription (Latin):
hoc int̾lictũ ꝓhibitoꝵ ⁊ restitutori¬
um ẽ. ssi mulier uelit ĩ fcm̃ actõe
lti ad exemplũ creditoꝵ magis qmͣ
inf̾clicto posse eam exꝑiri sciendũ ÷¬
¶ Sn mulier dicatur calũpnie ca ĩ
possõnẽ uenisse ꝙ non sit p̃gnans uł
ñ ex eo p̃gna̾s. uł si de statu mulieris
aliquid dicaturꝰ ex epistola diui adri¬
ant ad exemplũ p̾sumptõnis carbo¬
mani edicti uentri p̃tor bonoꝵ polli¬
ceturꝰ possonẽ.

Expanded text:
t restitutorium est. sed si mulier uelit in factum actione uti ad exemplum creditorum magis quam interdicto, posse eam experiri sciendum est. Si mulier dicatur calumniae causa in possessionem uenisse, quod non sit praegnas uel non ex eo praegnas, uel si de statu mulieris aliquid dicatur: ex epistula diui Hadriani ad exemplum praesumptionis Carboniani edicti uentri praetor pollicetur posse
Abbreviated transcription (Latin):
dnĩ. Itẽ tam is tenet᷑ quo suo noĩe¬
Possõnẽ fid̾i cõmissi seruandi causa
⁊ ñ adm̃tatur pot̾ate eius inducẽoꝰ
ẽ ĩ possõnẽ qui eũ misit. aut sicͥrs
uolet᷑ int̾clicto cõsẽns erit dicere
int̾tlictũ locũ hr̃e. S melius ẽ dic̾e̾

Expanded text:
ni. Item tam is tenetur, qui suo nominepossessionem fideicommissi servandi causa et non admittatur, potestate eius inducendus est in possessionem, qui eum misit, aut si quis volet uti interdicto, consequens erit dicere interdictum lo
Abbreviated transcription (Latin):
Ilp̃. Si magr̃atꝰ fid̾i ꝯmissi ser¬
uandi cã ĩ possõnẽ miferint dare
arbitrium possunt ad ea distrahen¬
da q̃ mora det̾iora futura sunt. ita
ut p̾ciũ ex hiis redactũ ap̃ fidei¬
ꝯmissariũ in cã depoĩti sit donec
de fid̾r.ꝯ. cꝑ ei debetur constet.
o si añ pub̾tatẽ decessiss cb̾stituit
hereclem is filiꝰ pr̃na he̾ditate se
abstinuit. Id̾oꝙ bona patris ueni¬
erunt postea filio hereditas obue¬
nit qͣ adita decessit. Quero cũ pre¬
tor in ipm̃ pupillũ ꝙͣuis postea
hr̃clitas obueniss. creditorib tr̃
pr̃is accõnẽ non daret. an ĩsubsti¬
tutũ creclitorib patͥs danda sit
accõ cũ ex bonis pr̃nis q̃ .s. ad c̃¬

Expanded text:
lis.Si magistratus fideicommissi seruandi causa in possessionem miserint, dare arbitrum possunt ad ea distrahenda, quae mora deteriora futura sunt, ita ut pretium ex his redactum apud fideicommissarium in causa depositi sit, donec de fideicommisso quod ei debetur constet. o, si ante pubertatem decessisset, substituit heredem: is filius paterna hereditate se abstinuit ideoque bona patris uenierunt: postea filio hereditas obuenit, qua adita decessit. quaero, cum praetor in ipsum pupillum, quamuis postea hereditas obuenisset, creditoribus tamen patris actionem non daret, an in substitutum creditoribus patris danda sit actio, cum ex bonis paternis, quae
Abbreviated transcription (Latin):
auł .ł. Dufidiꝰ refeit. Statu¬
as in pu. positas bonis distͣcti
eius cuiꝰ ur honorẽ posite sũt ñ
ẽẽ emptoris bonoꝵ eius. s aũ pͣnͣ
si ornandi municipii cã posite
st̃ aũ eiꝰ cuiꝰ in honorem posite st̃
⁊ nullo mͦ eas distrahi posse.

Expanded text:
am.Fufidius refert statuas in publico positas bonis distractis eius, cuius in honorem positae sunt, non esse emptoris bonorum eius, sed aut publicas, si ornandi municipii causa positae sint, aut eius, cuius in honorem positae sint: et nullo modo eas detrahi posse.
Abbreviated transcription (Latin):
lare aũ ꝓprie hic dicimꝰ ꝑ tribun¬
ali pet̾e non alibi. ¶Si tñ uicinuĩ
ubi municipiũsit ut cũ magr̃at᷑
se int̾pone̾ non pot̾it. p̃tor uel
p̃sens adiri pot̾ dici hnͣc cessare ac
intersit cũ in tua potestate fui̾t
a p̃tore uł a p̾side desiderare ĩ pos¬
sõnem mitti ¶ Hec autẽ accio
cũ rei hat ꝑsecutionẽ ⁊ heredi et
ĩ h̾edem ⁊ ꝑpetuo dabr̃

Expanded text:
lare autem proprie hoc dicimus pro tribunlare autem proprie hoc dicimus pro tribunali petere, non alibi. Si tam vicinum urbi municipium sit, ut magistratu se non interponente potuerit praetor vel praeses adiri, potest dici cessare hanc intersit, cum in tua potestate fuerit a praetore uel praeside desiderare in possessionem mitti.Haec autem actio cum rei habeat persecutionem, et heredi et in heredem et perpetuo dab
Abbreviated transcription (Latin):
iub̾e oꝑ ñ extrahi de domo sua
s domũ in qua degit. denũciari
sic acciꝑe debemus ut ⁊̃ si in alieã
domo hĩtet ibi ei denũcietur ꝙ si
nͨ habitatõnẽ habeat ad ipm̃ p̃di¬
um erit denũciandũ uł ꝓcurato¬
ri eius uł certe inquilinus ¶To¬
ciens autẽ p̾̃torẽ exig̾e deñciatio¬
nẽ intelligendũ ẽ si sit cui deñ¬
cietur. Ceterũ si ñ sit ueluti he
ditaria insula est. nec dũ hore¬
ditas adita est uł si heres ñ ex¬
te nec inhĩtet᷑. cessat ħ pars e¬
edes ꝓponere. fieri enĩ potest ñtꝰ
ita monitus defẽsor existat. ¶In
eum quicquid eoꝵ q̃ supͣ scipta
sunt ñt curau̾it qnͣti ea res ẽ cuiꝰ
dampni infecti noĩe cautũ ñ erit
iudiciũ datur ꝙ non ad qnͣtitatẽ
refertur. s ad idꝙ int̾est ⁊ adu¬
tilitatẽ uenit non ad penam. Hpx
autẽ iudiciũ non c̾cam ꝯdicionem
habet si postulat̾ ẽ. ceterũ qui ã
postulabit exꝑirt non pot̾. Postu¬

Expanded text:
iubere, non extrahi de domo sua. iubere, non extrahi de domo sua. sed 'domum, in quam degit denuntiari' sic accipere debemus, ut et si in aliena domo habitet, ibi ei denuntietur. quod si nec habitationem habeat, ad ipsum praedium erit denuntiandum uel procuratori eius vel certe inquilinis. Totiens autem praetorem exigere denuntiationem intellegendum est, si sit cui denuntietur: ceterum si non sit, veluti quod hereditaria insula est nec dum hereditas adita, vel si heres non exstet nec inhabitetur, cessat haec pars eaedes proponere: fieri enim potest, ut ita monitus defensor existat.In eum, qui quid eorum quae supra scripta sunt non curauerit, quanti ea res est, cuius damni ‹i›nfecti nomine cautum non erit, iudicium datur: quod non ad quantitatem refertur, sed ad id quod interest, et ad utilitatem uenit, non ad poenam.Hoc autem iudicium certam condicionem habet, si postulatum est: ceterum qui non postulavit, experiri non potest. postu
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃. ł Dies cautõni p̾stitutus
si fimetur p̾toris uł p̾sidis offici¬
um erit ex hac cã uł renouare ł
ꝓtelare eam. ⁊ si hoc localẽ exigit
in quisitionẽ ad magr̃atus muns¬
cipales hoc remitere. ¶Si intͣ
diem ap̃tore constituend ñ cauet᷑
ĩ possõnẽ eius rei mtendus ẽ. Euis
rei sic accipitur. siue res tota sit
siue ꝑs sit rei. ¶An tñ is qͥ nõ
gr̃atib coherceatur non fcm̃ s infcm̃
actione tenebr̃ actõne tenebr̃. Nam
⁊ si a p̃tore missus non admittatur
eadẽ accõne utendũ ẽ. Duas ergores
magrãtib municipalib p̃tor uel
cet̾a sue iuris dictõi reseruauit.¬
¶ Si forte duretur nõ ca u̾i ut
pd̃ssid̾e liceat ꝙ cã ꝯgnita tieri so¬
let ndũ uiros s p̃tores uł p̃sides
p̃missirros. Item ut ex cã dicedaᷤ.
de possõne. ¶Pretor ait. dũ qͥ a
buent pͥus domũ denũciari iubẽ¬
am abee autẽ uidetur qui ĩ ipppe
non est ꝙ et pomponiꝰ ꝓbat ¶Ue¬
retunde autẽ p̃torem deuũciarĩ

Expanded text:
ni praestitutus si finietur, praetoris uel praesidis officium erit ex causa uel reum notare uel protelare eum et, si hoc localem exigit inquisitionem, ad magistratus municipales hoc remittere.Si intra diem a praetore constituendum non caveatur, in possessionem eius rei mittendus est. "eius rei" sic accipe, sive tota res sit sive pars sit rei. An tamen is, qui non gistratibus coerceatur? non puto, sed in factum actione et si a praetore missus non admittatur, eadem actione utendum est.Duas ergo res magistratibus municipalibus praetor uel cetera suae iurisdictioni reseruauit.Si forte duretur non caueri, ut possidere liceat quod causa cognita fieri solet non duumuiros, sed praetorem uel praesidem permissuros: item ut ex causa decedatur de possessione.Praetor ait: 'dum ei, qui aberit, prius domum denuntiari iubeam'. abesse autem uidetur et qui in iure non est: quod et Pomponius probat: uerecunde autem praetorem denuntiari
Abbreviated transcription (Latin):
igitur ꝑatus fu̾it satisdare dem̃
actor scupulari nolit ĩ ea tã ẽ ut
int̾clcm̃ ꝑpetuo datur ⁊ heredi cetis¬
ꝙ successorib cõpetit. ¶Adu̾sus ip̃m
quoꝙ a opus fecit.ł. fcm̃ ratũ huit
int̾dcõ locus erit. plane si q̃ratur ã
ĩ he̾dẽ eiꝰ qui opus fecit ħ int̾dictũ
opetat. sciend̾ ẽ lab̾om hoc exiscima¬
sse inid ꝙꝑ ad cũ ꝑuenit dũ tirxat
dari oꝑtere uł siquid dolo .i. mp̃iꝰ
fcĩ sit quominus ꝑueĩret. ¶ Nõ

Expanded text:
is paratus fuerit satisdare, deinde actor stipulari nolit, in ea causa est, ut interdictum perpetuo datur et heredi ceterisque successoribus competit.Aduersus ipsum quoque, qui opus fecit uel factum ratum habuit, interdicto locus erit.Plane si quaeratur, an in heredem eius, qui opus fecit, interdictum hoc competat, sciendum est Labeonem existimasse in id quod ad eum peruenit dumtaxat dari oportere uel si quid dolo malo ipsius factum sit, quo minus perueniret. no
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃.ł. Pretor ait quẽ in locũ ꝙẽ¬
fũciatũ ẽ nẽquid oꝑis noui fieret qł
dete agitur ꝙ in eo loco añ qm̃ nũcia¬
tio remissa suerit aut ĩ ea tã eẽt t
remitti deb̾e̾t fcĩ ẽ id restituas.¬
nt̾dictũ hoc ꝓponitur̾ ex hiꝰ causa

Expanded text:
.Praetor ait: 'Quem in locum nuntiatum est, ne quid op‹eri›s noui fieret, qua de re agitur, quod in eo loco, antequam nuntiatio missa fieret aut in ea causa esset, ut remitti deberet, factum est, id restituas'.Interdic
Abbreviated transcription (Latin):
.ors. qm̃ scripturam. nã seruos ũ
dñis suis parent necessitate potes¬
tatis exrusari si tñ accedat domi¬
ni auctoritas subscribentis se ea
dictasse ⁊ recognouisse uideri .ii.
ait ip̃ius dnĩ manu subscripta
ciuꝰ uoluntate ea scripta sunt᷑.
in quas nullũ ius testator hũit
extendi noñ ht̃ queri tñ dẽbet
an eq̃ subsequendi necc̃itas ⁊ ho¬
nesta excusatõne ñ facientibus
ꝙ non sit consessũ. Mariti quoq
cui ꝑ seruũ suũ dictantẽ filio
legatũ scriptũ ẽe ueniã tribues¬
dam legis cornelie placuit. Iter
in filia que dictante mr̃e sua
ignorantiam iuris legatũ sib¬
subscripserat. s. censuit. ¶ Suͥ
duob heredib institutis adie¬
quis cent ut si alt̾ut᷑ heres sine libs
decessiss ei qui suꝑ eẽt. ⁊ libos
hrẽt hereditas reddereretur ꝑ
tur̾ placet testam̃tario penã. b¬

Expanded text:
m scripturam: nam servos, cum dominis suis parent, necessitate potestatis excusari, si tamen accedat domini auctoritas subscribentis se ea dictasse et recognovisse: videri enim ait ipsius domini manu scripta, cuius voluntate ea scripta sunt. in quas nullum ius testator habuerit, extendi non debet: quaeri tamen debet, an aeque subsequendi necessitas et honesta excusatio est non facientibus, quod non sit concessum". Matri quoque, cui per servum suum dictante filio legatum scriptum esset, veniam tribuendam legis Corneliae placuit. Idem in filiam, quae dictante matre sua per ignorantiam iuris legatum sibi scripserat, senatus censuit. Si quis duobus heredibus institutis adiecerit, ut, si alteruter heres sine liberis decessisset, ei qui superesset et liberos haberet hereditas redderetur vel,tur: placet testamentario poenam
Abbreviated transcription (Latin):
di fuerit aliꝰ ing̾ssus.tamdiu pͥo¬
possõm occupatam ignoraret. ut
enĩ eodẽ mͦ uincłm obligõnis sol¬
ur quo q̃ri assolz. ita non d ig¬
sitam: aut ex omodato tͥ possid̾eᷤ
misisse possõm uł ignorantẽ respõ¬
sum est cuiꝰ rei forsitan illa rõ est
ꝙ rerũ mobiliũ neglecta atq omis¬
sa custodia qmͣuis eas nemo aliꝰ
in uaserit uet̾is possõnis dampnũ
afferre consueuit idq nerua filius
lib̃ deusucap̃. retulit. Idem scrib̃.
aliam cũm ẽe hoĩs accomodati omis¬
sa custodia. nam possõrem tam diu
uet̾em fieri qmͣ diu nemo aliꝰ eum
seruare cusꝰ corꝑe cet̾as qͦ res pos¬
simꝰ possid̾e. Igͥ ear̾ quidẽ rer̃ que¬

Expanded text:
di fuerit alius ingressus, tamdiu prioo occupatam ignoraret. ut enim eodem modo vinculum obligationum solvitur, quo quaeri adsolet, ita non debet igsitam aut ex commodato tibi, possidere ossessionem uel ignorantem responsum est. cuius rei forsitan illa ratio est, quod rerum mobilium neglecta atque omissa custodia, quamuis eas nemo alius inuaserit, ueteris possessionis damnum adferre consueuit: idque Nerua filius libris de usucapionibus rettulit. idem scribit aliam causam esse hominis commodati omissa custodia: nam possessionem tamdiu ueterem fieri, quamdiu nemo alius eumseruare, cuius corpore ceteras quoque res possumus possidere. igitur earum quidem reru
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑe si consensimꝰ añ a te ñ recedit
possõ. qr aĩo depon̾e ⁊ mutare pos
iõnẽ nos posse. ⁊ celsus ⁊ marcellus
est s non puto errantẽ acqͥrere
ergo nͨ amutet possõm qͥ quodã mͦ
sub condicõne recessit de possõne.
som̃ tradas uidendũ est. si ego er¬
rem ꝓcurato meus nõ erħ an m̾
possõ acqͥrator ⁊ cũ place̾t ignorã¬
ti mͥ adquiri pot̾ĩt ⁊̃ erranti. S
si ꝓrurator meus ẽx̃ eir. ego nõ
eirem. s magis ẽ ut adquirem pꝰ¬
sonem. ¶Seruus quoꝙ meus ig¬
noranti michi ad quiret possõnẽ.
siam ⁊ seruꝰ alienus ut celsus icri¬
bit siũ a me bona fide. siue a nem¬
ine possideat᷑. pot᷑ in acqͥre̾ possõ¬
nẽ. si noiẽ meo eam adipiscutur
ꝙ et ipm̃ admittendũ ẽ.¬

Expanded text:
s, an a te tamen recedet possessio, quia animo deponere et mutare nos possessionem posse et Celsus et Marcellus est? sed non puto errantem adquirere: ergo nec amittet possessionem, qui quodammodo sub condicione recessit de possessionsessionem tradas, uidendum est, si ego errem, procurator meus non erret, an mihi possessio adquiratur. et cum placeat ignoranti adquiri, poterit et erranti. sed si procurator meus erret, ego non errem, magis est, ut adquiram possessionem. Seruus quoque meus ignoranti mihi adquiret possessionem. nam et seruus alienus, ut Celsus scribit, siue a me siue a nemine possideatur, potest mihi adquirere possessionem, si nomine meo eam adipiscatur: quod et ipsum admittendum e
Abbreviated transcription (Latin):
art̃ .ł. Siquis fundũ enerit
cuiꝰ ꝑticulam sciebat ẽẽ alienã iuꝑ
ait. si ꝓ diuiso sciat alienam ẽe p̾se
eũ reliqͣs ꝑtes longa possõne caꝑe¬
s et si ꝓ indiuiso licet ignoret qͥs
fide diutinam possõnẽ caꝑe posse

Expanded text:
arum. Si quis fundum emerit, cuius particulam sciebat esse alienam, Iulianus ait, si pro diuiso sciat alienam esse, posse eum reliquas partes longa possessione capere: sed si pro indiuiso licet ignoret quisfide diutina possessione capere posse.
Abbreviated transcription (Latin):
up .x. Qui absenti seruo scͥbit
ut in lib̾tatẽ moretur ñ eã nĩtẽ
ht̃ ut statim uelit serui possõnem
dimͣte̾. s mag̃ destinatõnẽ suã in id
tempus conferre quo seruus c̾tior
factus fu̾it. ¶Si quis possõnem
fundi ita tradid̾it ut ita demum
ced̾e eam dicat. si ip̃ius fundus
eẽt nõ uidet᷑ possõ tradita si fũ¬
dus auenus sit᷑ hoc ampliꝰ existi¬
maudũ est possõnes sub condicõe
tradi posse sic̾ res sub condicõne tͣ¬
durtur. n alit̾ accipientis fui̾t
qmͣ si ꝯdicõ exstitĩt. ¶Si is qͥ ticõ¬

Expanded text:
um. Qui absenti seruo scribit, ut in libertate moretur, non eam mentem habet, ut statim uelit serui possessionem dimittere, sed magis destinationem in id tempus conferre, quo seruus certior factus fuerit. Si quis possessionem fundi ita tradiderit, ut ita demum cedere ea dicat, si ipsius fundus esset, non uidetur possessio tradita, si fundus alienus sit. hoc amplius existimandum est possessiones sub condicione tradi posse, sicut res sub condicione traduntur neque aliter accipientis fiunt, quam condicio exstiterit. Si is, qui Ti
Abbreviated transcription (Latin):
omp̃. ł Fundi uenditor ⁊̃ si mã¬
dau̾it alicui ut ẽptorẽ ĩuacuam
p᷑sõne̾ induce̾t pͥusꝙꝙͣ id fieret. non
recte emptor ꝑ se ĩ possõnẽ ueniet:¬
¶ Ita si amitꝰ uenditoris mortuo eo
priuscł sciret id. aut ñ ꝓhibentibus
id hr̃dibꝰ fec̃it. Recte possõ tradita
est. S si id fecerit cũ sciret dnm̃
mortuũ. aut cũ scrret heredes id
putare̾ me in fundũ sempnianuto
missũ. ⁊ ĩ cornelianũ iero ñ adqͥrã
possõnẽ nisi forte ĩ noĩe tm̃ erra

Expanded text:
m. Fundi uenditor etiamsi mandauerit alicui, ut emptorem in uacuam possessionem induceret, priusquam id fieret, non recte emptor per se in possessionem ueniet. item si amicus uenditoris mortuo eo, priusquam id sciret, aut non prohibentibus heredibus id fecerit, recte possessio tradita erit. sed si id fecerit, cum sciret dominum mortuum aut cum sciret heredes id putarem me in fundum Sempronianum missum et in Cornelianum iero, non adquiram possessionem, nisi forte in
Abbreviated transcription (Latin):
locũ. an confestim possid̾e incipe¬
ret q̃sitũ est dixi qm̃ custodie cã
petuma condita ꝓponeret᷑. ius
possõnis ei qui condictiss. ñ uid̃r
ꝑemptum nec infirmitatẽ memorie
dampnũ afferre possõnis qmͣ alius nõ
inuasit. alioqͥn responsuros ꝑ mom̃¬
ta seruoꝵ quos non uid̾imus int̾ire
possom. et nicħ int̾est pecuniam in
meo an ĩ alieno cõdidissem cũ si alius
ĩ meo odidiss fundo ñ alias posseder̃
qmͣ si ip̃ius rei possõnẽ suꝑ t̾ram ad¬
eptus fuissem. Itaq nec alienꝰ locꝰ
intam ꝓpriam aufert possõnẽ cũ
supͣ terrã an infra t̾ram possideã
nicħ int̾sit. ¶ Quesitũ ẽ cur an ex
peculiari cã ꝑseruũ ignorantibus
possõ q̃reretur dixi utilitatis causa
iure singłi receptum ne cog̾entur
inquirere. nec tm̃ eo ꝑtinere spẽ
istam ut aĩo uideaturͥ ad quiri pꝰ¬
soͫ. nam ⁊ si non ex cã peculiari q̃¬
ratur aliꝙͥ. sçia̾m quidem dnĩ esse
nectͣam. s coͦr ꝑe serui q̃ri possõm.

Expanded text:
n confestim possidere inciperet, quaesitum est. dixi, quoniam custodiae causa pecunia condita proponeretur, ius possessionis ei, qui condidisset, non uideri peremptum, nec infirmitatem memoriae damnum adferre possessionis, quam alius non inuasit: alioquin responsuros per momenta seruorum, quos non uiderimus, interire possessionem. et nihil interest, pecuniam in meo an in alieno in meo condidisset, non alias possiderem, quam si ipsius rei possessionem supra terram adeptus fuisse‹m›. itaque nec alienus locus meam propriam aufert possessionem, cum, supra terram an infra terram possideam, nihil intersit. Quaesitum est, cur ex peculii causa per seruum ignorantibus possessio quaereretur. dixi utilitatis causa iure singulari receptum, ne cogerentur inqu‹i›rere. nec tamen eo pertinere speciem istam, ut animo uideatur adquiri possessio: nam si non ex causa peculiari quaeratur aliquid, scientiam quidem domini esse necessariam, sed corpore serui quaeri poss
Abbreviated transcription (Latin):
uł. ł Qui pignoris cã sundũ
ccͣditori tradit intelligit᷑ possid̾e̾.
S ⁊ si eundem p̾cario rogau̾it. eq̃
ꝑ dutinã possẽm capiet. Nã cum
possõ credicoris ñ inpediat usuta¬
pionẽ longe minus p̃c arii rogo ĩ
pedim̃to eẽ non d cũ plus urcis
in possõne hat̃. qui p̃cario roga¬
uerit cuͣ qui oĩo nõ possideat.

Expanded text:
um Qui pignoris causa fundum creditori tradit, intellegitur possidere. sed et si eundem precario rogaverit, aeque per diutinam possessionem capiet: nam cum possessio creditoris non impediat capionem, longe minus precarii rogatio impedimento esse non debet, cum plus iuris in possessione habeat qui precario rogaverit quam qu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ eum retinemꝰ. ¶Si aducto eͤm
uendid̾it. ⁊ eam ab em̃ptore ꝯdixit.
⁊ ut̾ ꝙ m̃cedẽ p̾stitit. prior locator
possõnẽ ꝑ conductorem rectissime
retinet. ¶ In fans possid̾e reste pot̾
si tutore auctore cepit. Nam iudiciũ
oqͥn nullus sensus est infanti acci¬
piendi possõnẽ. pupillus tm̃ ⁊̃ sine

Expanded text:
 eum retinemus. Si conductor rem uendidit et eam ab emptore conduxit et utrique mercedes praestitit, prior locator possessionem per conductorem rectissime retinet. Infans possidere recte potest, si tutore auctore coepit, nam iudicium ioquin nullus sensus est infantis accipiendi possessionem. pupillus tamen etiam sine
Abbreviated transcription (Latin):
Nequid aũ ꝑuim adunatur etiã
leg̃ib iulus ꝓspicitur .p. iudicõrũ pu¬
cipum. ¶ Hoc int̾tlictũ ñ ad õẽ
sõne deiciuntur̃ ad solam autem
atrocẽ uim ꝑtin hoc int̾clictũ. et ad
eos tm̃ qui de solo deiciuntur. ut
puta de fundo sũ de eclificõ. ad aliũ
añ non ꝑtin. et siquis de area de¬
ni deĩectus est infclicto locus est
ꝓiñ ⁊ si suꝑficiaria insula fu̾it
qua quis deiectus ẽ. apparet huic¬
dubiũ nõ uenit iiterdictũ hoc ad
res mobiles ñ ꝑtin̾e. nã ex ea cã
fuit uł ui bonoꝵ raptoꝵ actio cõ¬
petit. Pof ⁊̃ ad exhibendũ agi pla
Sitnis de naue ui deiectꝰ est hu¬
it int̾rlicto locꝰ ñ ẽ. argum̃to eiꝰ qui
de uehicło deiectus ẽ. ꝙ̃ nemo dixit
int̾rlicto hoc uti posse. plane si
quis deligneid edib deiectus fu¬
erit. nemo ambigit int̾rlcõ locum
fore. qr qͣle sit quid ue solo coh̾eat
unde quis ui deiectus est ht int̾¬
dictũ. ¶ Deicitur is qui possidet

Expanded text:
im admittatur, etiam legibus Iuliis prospicitur publicorum ecipum. Hoc interdictum non ad omnem sessione deiciuntur. ad solam autem atrocem vim pertinet hoc interdictum, et ad eos tantum, qui de solo deiciuntur, ut puta de fundo sive aedificio: ad alium autem non pertinet. Et si quis de area devi deiectus est, interdicto locus erit. Proinde et si superficiaria insula fuerit, qua quis deiectus est, apparet dubium non venit interdictum hoc ad res mobiles non pertinere: nam ex causa furti vel vi bonorum raptorum actio competit: potest et ad exhibendum agi. plSi quis de naue ui deiectus est, hoc interdicto locus non est, argumento eius, qui de uehiculo detractus est, quem nemo dixit interdicto hoc uti posse. Plane si quis de ligneis aedibus deiectus fuerit, nemo ambigit interdicto fore, quia qualequale sit quod solo cohaereat, inde qui vi deiectus est habet interdictum. Deicitur is qui possidet,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ap̃ Iuł. relatum est. Siquis me
iecerit non posse me hoc int̾tluto
exꝑiri. qr ꝑ eos retineo possõne qͥ
os retinuit ⁊ uixit. aut et eis im¬
ꝑauit ui te deiectum intelligi de¬
sisse enĩ possid̾e eũ cũ serui ab alio
possideantur. et ꝙ in parte seruo¬
tum dictum est. Idẽ in om̃ib di¬
ci aiti Si nemo forte depulsus
ess. s possideri ab eo cepiss qͥ ing¬
ressus ui in possonẽ ess ¶Gluid
dicturi ẽemus tractat. s anctuo
possidente ego quoq ingͦssus
s usctũ opus facere cogam qͣre¬
nus res inquid ẽẽt. ego uerius
puto es̃ quoq deiectum iuderi
qui illic uinctu ͤ est. ¶ Ex cã
huiꝰ interdicti in h̾e̾de̾ ⁊ bonoꝵ
possõrem. cet̾osq succõres infcm̃
actio ꝯpetit in id ꝙ ad eos ꝑueait.¬

Expanded text:
anum relatum est, si quis me iecerit, non posse me hoc interdicto experiri, quia per eos retineo possessionem, qui os retinuit et vinxit aut etiam eis imperavit: vi te deiectum intellegi: desisse enim possidere, cum servi ab alio possideantur. et quod in parte servorum dictum est, idem in omnibus dici ait, si forte nemo depulsus esset, sed possideri ab eo coepissent, qui ingressus in possessionem esset. Quid dicturi essemus, tractat, si aliquo possidente ego quoque ingressus sed uinctum opus facere cogam: quatenus res, inquit, esset? ego uerius puto eum quoque deiectum uideri, qui illic uinctus est. Ex causa huius interdicti in heredem et bonorum possessorem ceterosque successores in factum actio competit in id quod ad eos peruenit
Abbreviated transcription (Latin):
deiecisti. aut familia tua deietit. M
cũ deiccisti u̾bũ refertur ad ꝑͫ
euis qui deiecit nec ꝑtin ad eum
cuiꝰ familia derecit. nec enĩ ego ui¬
deor deietisse si familia mea deiec̾te
consequens id̃o fuit adcłe. aut fa¬
milia tua deiecerit. ¶ Seietisse aũ
t̃ hiis udetur qui manidauit uł ius¬
sit ut aliquis deiceretur. parui enim
referre uisũ est suis manib quis deici¬
at ian uõ ꝑ aliũ. Quare ⁊ si familia
mea ex uoluntate mea deiecent. ego
iuideor deiecisse. ¶Quecitns ueruss
ꝓcurator deiecit tũ utrolib eoꝵ .i. sũ

Expanded text:
ut familia deiecit". cum "deiecisti" verbum refertur ad personam eius qui deiecit nec pertineat ad eum, cuius familia deiecit nec enim ego videor deiecisse, si familia mea deiecerit, consequens fuit addere 'aut familia tua deiecit'. Deiecisse autem etiam is uidetur, qui mandauit uel iussit, ut aliquis deiceretur: parui enim referre uisum est, suis manibus quis deiciat an uero per alium: quare et si familia mea ex uoluntate mea deiecerit, ego uideor deiecisse. Quotiens uerus procurator dei‹e›cerit, cum utrolibet eorum,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtes possõnis qua quis caruit
cũ deiceretur. ¶Annũ in hoc s¬
ñ recto oputant᷑. Idẽ ẽ ⁊̃ in rebꝰ
mobilib q̃ ibi erant. nam ⁊ ea¬
rũ fructus cõputandi sunt. ex qͦ
quis deiectus ui. ¶Ilon solũ

Expanded text:
essionis, qua quis caruit, cum deicitur. Annus in hoc inon retro, computantur. idem est et in rebus mobilibus, quae ibi erant: nam et earum fructus computandi sunt, ex quo quis vi deiectus est. Non solum