comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in atrio ipsius ecclesiae pacem habeat
necsitei necesse ec clesiam ingredi. ut
nullus eũ peruim inde abstrahere
praesumat. sed liceatei confitere qđ fecit
&inde permanus bonorũ hominum
addiscussionem in publico producatur
DENIS QUIADEASACODĨ RESTRA¬
DERE UOLUNT
Quiressuas pro anima sua ad casamdĩ
tradere uoluerit. domitraditionem
faciat coramtestibus legitimis & quem
hoste facte sunt traditiones dequibus
nulla ẽ. questio. stabile permaneant.
Siuero aliquis alicui resiuas tradiderit¬
& in hostem profectus fuerit. &ille
cuires tradite sunt interim mortuus
fuerit qui restradidit. cum reuersus
fuerit adhibitis testibus corã quibus
traditio facta :ẽ. ressuas recipiat.
Siaut̃ &ipse mortuus fuerit. heredes
eius legitimi restraditas recipiant.
examinentur &ut ex cominuni catio¬
nespassim & sinecausa nonfiant.
DECONUER SIONE LIBERINOMINIS
Vt liberhomo qui inmonasterio regula¬

Expanded text:
in atrio ipsius ecclesiae pacem habeat, in atrio ipsius ecclesiae pacem habeat, nec sit ei necesse ecclesiam ingredi. Et nullus eum inde per vim abstrahere praesumat, sed liceat ei confiteri quod fecit, et inde per manus bonorum hominum ad discussionem in publico producatur. 135. De his qui ad casam Dei res tradere voluerint. Qui res suas pro anima sua ad casam Dei tradere voluerit, domi traditionem faciat coram testibus legitimis. Et quae in hoste factae sunt traditiones, de quibus nulla est quaestio, stabiles permaneant. Si vero aliquis alii res suas tradiderit et in hostem profectus fuerit, et ille cui res traditae sunt interim mortuus fuerit, qui res tradidit, cum reversus fuerit, adhibitis testibus coram quibus traditio facta est, res suas recipiat. Si autem et ipse mortuus fuerit, heredes eius legitimi res traditas recipiant. examinentur. Et ut excommunicationes passim et sine causa non fiant. 137. De conversione liberi hominis. Ut liber homo, qui in monasterio regula
Abbreviated transcription (Latin):
num dareuoluerit non carius uendat
contradenr̃ .vi. &ipse modiussit. quẽ
omnibus habere constitutũ .ẽ. Etunus¬
quisq: habeat a equã mensuram. & ae¬
quales modios. DESINODIS QUALTT̃FIANT
It persingulos annos sinodus bisfiat
DE METRO POLTIANIS EPIS
tnequaquam interduos mnetro poli
missas per ex pectent sinealia de pre¬
catione DEPRBIS DIACONIBUS
ET RELIQUIS EXCLERO
cones aduersus prbm non subdia¬
cones aduersus diaconos. Non
accolitus aduersus subdiaconẽ
Von exor cista aduersus accolitũ
uon lector aduersus exorcistam
nonostiarius aduersus lectorem
bitur. qm̃ scriptum est Non ẽ discipu¬
lus suꝑmagistrum Prbt aut̃ nsi in xlim̃¬
testimoniis nondampnabitur. Diaconus
autem hacordine constitutus in urbe
roma nisi xxxuii non condempnabit᷑
Subdiaconus. A colitus exorcista
lector nisi sicut scriptum ẽ. in .vii. testi¬
monus filios habentes & uxores & omni¬
no xpiñ praedicantes. sic dicitur mystica

Expanded text:
nundare voluerit, non carius vendat nundare voluerit, non carius vendat contra denarios sex. Et ipse modius sit, quem omnibus habere constitutum est. Et unusquisque habeat aequam mensuram et aequales modios. 127. De synodis, qualiter fiant. Ut per singulos annos synodus bis fiat. 128. De metropolitanis episcopis. Ut nequaquam inter duos metropolitmissas perexpectent sine alia depreteris, diaconibus et reliquis ex cleroconus adversus presbiterum, non subdiaconus adversus diaconum, non acolitus adversus subdiaconum, non exorcista adversus acolitum, nec lector adversus exorcistam, non ostiarius adversus lectorem bitur, quoniam scriptum est: Non est discipulus super magistrum. Presbiter autem nisi in testimoniis, non damnabitur. Diaconus autem cardine constitutus in urbe Roma, nisi 37 non condemnabitur. Subdiaconus, acolitus, exorcista, lector nisi, sicut scriptum est in septem testimoniis filios habentes et uxores et omnino Christum praedicantes. Sic datur mystica
Abbreviated transcription (Latin):
oenus est qui aliquid prȩstat
lustum foenus .e. quiamplius
non requirdt nisi quantum praestat
DEEMETIONE TEMUE MESSIS¬
CXXIII CAUSA CUBIDIEATISETTURPIS
Quicumq enim temporemes lUCRI¬
sis uel tempore uindemiȩ non neces¬
sitate sed propter cupiditatem conpa¬
rat annonam autuinum. uerbi gracia
deduobus denariis conparat mođ .i.
lucrum dicimus. Si hoc propter neces¬
sitatem corparat. ut si bihabeat & aliis
tribuat negotium dicimus. DEHOC
SIBER PLURIMA LOCAEAMES EUERIT
Considerauimus itaq quia perplurima
loca fames ualida eẽ uidetur. ut om̃s
epĩ abbates abbatisse optimates &
comites seudo mestici & cuncti fideles
quibene ficia regalia tam derebus
ecclesi asticis quamq & dereliquis
habere uident᷑. ut unusquisq: desuo
beneficio suã familiã nutricare
faciat & desua ꝓpriaetate ꝓpriã fami¬
liam nutriat. Et sidõdonante suꝑse
& suꝑfamilia sua. aut in beneficio
aut in alode annonam habuerit &ue¬

Expanded text:
Foenus est, qui aliquid praestat. Foenus est, qui aliquid praestat. Iustum foenus est, qui amplius non requirit, nisi quantum praestitDe emptione tempore messis causa cupiditatis et turpis lucri. Quicumque tempore messis vel tempore vindemiae non necessitate, sed propter cupiditatem conparat annonam aut vinum, vel verbi gratia de duobus denariis conparat modium ulucrum dicimus. Si vero hoc propter necessitatem conparat, ut sibi habeat et aliis tribuat, negotium dicimus. 126. De hoc, si per plurima loca fames fuerit. Consideravimus itaque, quia per plurima loca fames valida esse videtur, ut omnes episcopi, abbates, abbatissae, optimates et comites seu domestici et cuncti fideles, qui beneficia regalia tam de rebus ecclesiasticis quamque et de reliquis habere videntur, ut unusquisque de suo beneficio suam familiam nutricare faciat et de sua proprietate propriam familiam nutriat. Et si Deo donante super se et super familiam suam aut in beneficio aut in alode annonara habuerit et ve
Abbreviated transcription (Latin):
Demendicis qui ꝑ patrias discurr̃.
uolum us utunusquisq fideliũ nriñ
suum pauperem debenefitio autde
propria familia nutriat . & ñ per¬
mittat aliubi iremendicare. Et
ubitales inuenti fuerint sibi manb:
laborent. nullus ei quicquam tribue¬
re presumat DEUSURA
Isura est ubiamꝑlius requiritur
quamdaturꝰ. Cerbigratia sidederis
soliđ .x. & amplius requiseris. uel de
deris mođ uini frum̃ti & iterum
suꝑ aliud exigeris.
DECUSIDIAXTE INBONA PAETẼ
Cupiditas in bonam partem potest xuiii
Et inpsalmo. Concupiuit anima
mea in atria dñi
accipit᷑ siquis supra modũ resquali¬
b& in iuste appetere uult iuxta
salomonem. Post concupiscentias
tuas non eas. It. DEAUARITIA
Quaritia est alienas res appetere. & ad¬
epta nulli largiri. &iuxta apłm haec
est radix omnium malorum.
DE TURPIBUS LUCRIS.
cxxilurpe lucrum exercent quiperuarias
circum uectiones lucrandi causa
in honeste resquas lib& congregare
decertant. De EDE NORΕ

Expanded text:
De mendicis qui per patrias discurrunt volumus, ut unusquisque fidelium nostrorum suum pauperem de beneficio aut de propria familia nutriat, et non permittat aliubi ire mendicando. Et ubi tales inventi fuerint, nisi manibus laborent, nullus eis quicquam retribuere praesumat. 119. De usura. Usura est, ubi amplius requiritur quam datur: verbi gratia si dederis decem et amplius requisieris; vel si dederis modium vini, frumenti, et iterum super aliud exigeris. 120. De cupiditate in bonam partem. Cupiditas in bonam partem accipi Et in psalmo: Concupivit anima mea in atria Dominaccipitur, si quis supra modum res quaslibet iniuste appetere vult, iuxta Salomonem: Post concupiscentias tuas non eas. 122. Item de avaritia. Avaritia est alienas res appetere et adeptas nulli largiri. Et iuxta Apostolum haec est radix omnium malorum. 123. De turpibus lucris. Turpe lucrum exercent, qui per varias circumventiones lucrandi causa inhoneste res quaslibet congregare decertant. 124. De foenore.
Abbreviated transcription (Latin):
tione scaẽ mariae. int̃ rogandum
reliquimus. DEADMONITIONE SAVER
VIt sacerdotes admoneant populũ dot ũ¬
ut elemosynamdent &orationes
faciant. prodiuersis plagis quasassi¬
Vt ipsi sacerdotes unusquisq scđm
ordinem suũ predicare & docerestu¬
deant plebemsibi commissam.
DE EBRI AE ATE
De ebrietate ut primo omniũ senio¬
res sem& ipsos exinde caueant
& eorum uni oribus exemplum bonũ
sobriȩtatis ostendant.
DEADMONITIONE ADOMS
Admonen di sunt om̃s generaliter
scđm euangelicam auctoritate
ut sicluceant operaeorũ bonacorã
hominibus. ut glorificent diñqui in
caelis eft.¬
INCIDIT PRAE FATIUN CU¬
LA LIBELLI SECUNDI
in hoc uero ea eclesi astica quaedomnus
hludo uuicus cesar pussimus edidit

Expanded text:
tione sanctae Mariae interrogandum tione sanctae Mariae interrogandum reliquimus. 159. De admonitione sacerdotum. Ut sacerdotes admoneant populum, ut elimosinam dent et orationes faciant pro diversis plagis quas assibem. Ut ipsi sacerdotes unusquisque secundum ordinem suum praedicare et docere studeat plebem sibi commissam. 161. De ebrietate. De ebrietate, ut primo omnium seniores semetipsos exinde caveant et eorum iunioribus exemplum bonum sobrietatis ostendant. 162. De admonitione ad omnes. Admonendi sunt omnes generaliter secundum euangelicam auctoritatem, ut sic luceant opera eorum bona coram hominibus, ut glorificent Deum, qui in coelis est.INCIPIT PRAEFATIUNCULA LIBELLI SECUNDI.In hoc vero ea ecclesiastica quae domnus Hludowicus caesar piissimus et
Abbreviated transcription (Latin):
DE EUCHIARISTIA
Vt prbt semꝑ eucharistiam habeat
paratam ut quando quis infirmauerit
Aut paruulus infirmus fuerit. statim
eum communic& nesine communio¬
ne moriatur. DEAMGUlLIS
Vt prbt in caen adnĩ duas ampullas secum
deferat unam adchrisma alteram ad
oleum ad cate cuminos inunguendum
cam. ut quando quis infirmatur indu¬
cat prbos ecclesiae & orent suꝑ eum
unguentescũ oleo in nominednĩ
Ut qui ecclesiarum benefitia habent
nonam & decimam ex eis eccłȩ cuius
ressunt donent. Et quitalebeneficiũ
haberit ad medietatem laborent. &¬
de eorum portione proprio prłio deci¬
Iaec sunt festiuitates in anno quae
peromã ueneraridebent. Natalis
dñi scĩ stephani. scĩ lohannis euang̃
Innocentũ. oc tabas dnĩ epiphania¬
oc tabas epiphaniae. purificati o scaẽ
mariae. pascha dies octo. lactania
maior ascensadnĩ. pente costen
scĩ iohannis baptistae scĩ petri & pau¬
li scĩmartini. scĩ andreae. De ad sũp¬

Expanded text:
De eucharistia. De eucharistia. Ut presbiter eucharistiam habeat paratam, ut quando quis infirmaverit, aut parvulus infirmus fuerit, statim eum communicet, ne sine communione moriatur. 58. De ampullis Ut presbiter in cena Domini tres ampullas secum deferat, unam ad chrisma, aliam ad oleum ad catecuminos inunguendos,cam; ut quando quis infirmatur, inducat presbyteros ecclesiae, et orent super eum, unguentes eum oleo in nomine Ut qui ecclesiarum beneficia habent, nonam et decimam ex eis ecclesiae cuius res sunt donent. Et qui tale beneficium habent, ad medietatem laborent, et de eorum portione proprio presbytero deciciHae sunt festivitates in anno, quae per omnia venerari debent: natalis ancti Stephani, sancti Iohannis euangelistae, innocentum, octabas Domini, epiphaniaoctabas epiphaniae, purificatio sanctae Mariae, pascha dies octo, letania maior, ascensa Domini, pentecosten, sancti Iohannis baptistae, sancti Petri et Pauli, sancti Martini, sancti Andreae. De adsump
Abbreviated transcription (Latin):
Vt prbi parrochias suas feminis prae¬
dicent ut linte amina altaribus
anum nisi initinere fuerit uelpla¬
citum ibihabuerit ad missam recipiat.
missam cantare praesumat nisi in i¬
tinere fuerit. nec decimam ad alte¬
rum pertinentem audeat recipere.
DETER MUNOECLE SIARUM
Ut terminum habeat in una quaque
ecđa de quibus uillis decimas recipiat.
DEREBUS PRBÕ RUM
Vtunusquisq prb̃t resquas postdiem
consecrationis ad quisi erit proprias
ecclesias relinquat.
DEPENITENTIBUS NCOGENDIS
Vt nullus prbt autlaicus paenitentem
inuit& uinũ bibere autcarnem man¬
ducare . nisi ad presens pro ipso unũ
uel duos denario siux qualitatem
torsui senioris existat.
DE SEPULTUEA UBI NONFIN
Vtnullus de inceps in ecđa mortuoꝵ sepeli&
DEPREDICATIONE EAPTTULISERBOR
Vltunus quisq prbt capitula habeat
demaioribus uel deminoribus uitus
perque cognoscere ualeat uel praedicare
subditissuis ut caueant ab insidias diaboli.

Expanded text:
 per parrochias suas feminis praedicent, ut linteamina altaribus anum, nisi in itinere fuerit vel placitum ibi habuerit, ad missam recipiat. us parrochia missam cantare praesumat, nisi in itinere fuerit, nec decimam ad alterum pertinentem audeat recipere. 149. De termino ecclesiarum. Ut terminum habeat unaquaeque aecclesia, de quibus villis decimas recipiat. 150. De rebus presbyterorum. Ut unusquisque presbyter res, quas post diem consecrationis adquisierit proprias, ecclesiae relinquat. 151. De poenitentibus non cogendis. Ut nullus presbyter aut laicus poenitentem invitet vinum bibere aut carnem manducare, nisi ad praesens pro ipso unum vel duos denarios, iuxta qualitatem tor sui senioris existat. 153. De sepultura, ubi non fiat. Ut nullus deinceps in ecclesia mortuum sepeliat. 154. De praedicatione vel capitulis prunusquisque presbiter capitula habeat de maioribus vel de minoribus vitiis, per quae cognoscere valeat vel praedicare subditis suis, ut se caveant ab insidiis diaboli. 57.
Abbreviated transcription (Latin):
esacerdotibus uero aduram curã
pertinentibus magnũ adhib ete
studium utqualiter uiuere debeaNt.
& quomodo populis ad suã portio
nis curã pertinentibus exemplo
& uerbo prosint a uobis. cum mag¬
nacura edoceant᷑. ad moneantur
&id ut facere studeant. urã ponti¬
ficali auctoritate constringant᷑¬

Expanded text:
sacerdotibus ad vestram curam pertinentibus magnum adhibete studium ut qualiter vivere debeant, et quomodo populis ad suam pnis curam pertinentibus exemplo et verbo prosint, a vobis cum magna cura edoceantur, et admoneantur, et id ut facere studeant vestra pontificali auctoritate constringant
Abbreviated transcription (Latin):
catione laicorum¬
xLiiii Deeruditione filiorum aparentibus
& patrinis.
De ecclesus antiquitus constitutis
XLUI Desepultura
tu notum esse non dubitamus
quia genitores nrĩ & progenitores
postquã adõ ad hoc electi sunt in hoc
praecipuae studuerunt. ut honor
scȩ̃ dĩ ecclesiae & status regni decens
maner& : Noscliam iuxta modũ
nrm eorum sequentes exemplum.
sepe uram̃ deuotionem dehis ad mo¬
nere curauimus. & dõ miserante
multa iam emendata & correcta
uidemus. Vnde & dõ iustas laudes
persoluere & urẽ boni intentioni
multimodis debemus gratias refer¬

Expanded text:
um. 44. De eruditione filiorum a parentibus et patrinis. 45. De ecclesiis antiquitus constitutis. 46. De sepultura.tu notum esse non dubiquia genitor noster et progenitores, postquam a Deo ad hoc electi sunt, in hoc praecipue studuerunt, ut honor sanctae Dei ecclesiae et status regni decens maneret. Nos etiam iuxta modum nostrum eorum sequentes exemplum, saepe vestram devotionem de his admonere curavimus; et Deo miserante multa iam emendata et correcta videmus: unde et Deo iustas laudes persolvere, et vestrae bonae intentioni multimodas debemus gratias refer
Abbreviated transcription (Latin):
DELIBERIS NOMINIBUS QUIAO
MALLVM VENIRE COGEDISINT CÃLI
Vtinullus alius de liberis hominib ad
placitũ ł admallũ uenire cogat̾ excep¬
tis scabineis. ł uassiscomitũ nisi quicau¬
sam suã ad quireredebent autrespon¬
dere: DETESTIB ADTESTIMONI¬
UM DICENDUQUALTT̃ AB EBEAT
Vttestes ad testimoniũ dicendũ p̃mio¬
ñ conducant᷑. & ut nullus testimoniũ
dicat aut sacram̃tũ iur& nisi ieiunus
& ut testes priusquã iurent separa¬
tim discutiant᷑ quiddicere uelint
de illare unde testimoniũ reddere
debent. DEIUSTITIACUIUS LIBET
ANULLO QUOLIBET PILAANDA
Vt nullus quilib& missus nr̃ neq comes
neque iudex aut scabineus ciuus lib&
iustitiã dilatare p̃sumat. Si statim¬
adinpleta potuerit. eẽ scđm recti¬
tudinem neq premiã prohoc a quolib&
homine ꝑaliqđ ingeniũ malũ p̃sumat
accipere DENON COGENDO AD
PONTẼ IRE GAUSATELONEI
Utn ullus cogat᷑ ad pontũ ire ad fluuiũ
transeundũ ꝓpt̃ telonei causas quando

Expanded text:
De liberis hominibus, qui ad De liberis hominibus, qui ad mallum venire cogendi sunt. Ut nullus alius de liberis hominibus ad placitum vel ad mallum venire cogatur, exceptis scabinis vel vassis comitum, nisi qui causam suam adquirere debent aut respondere. 289. De testibus ad testimonium dicendum qualiter adhibeantur. Ut testes ad testimonium dicendum praemio non conducantur. Et ut nullus testimonium dicat aut sacramentum iuret, nisi ieiunus. Et ut testes, priusquam iurent, separatim discutiantur, quid dicere velint de illa re, unde testimonium reddere debent. 290. De iustitia cuiuslibet a nullo quolibet dilatanda. Ut nullus quilibet missus noster neque comes neque iudex aut scabinus cuiuslibet iustitiam dilatare padimpleta potuerit esse secundum rectitudinem, neque praemia pro hoc a quolibet homine per aliquod ingenium malum praesumat accipere. 54. De non cogendo ad pontem ire causa telonei. Ut nullus cogatur ad pontem ire ad fluvium transeundum propter telonei causas, quando
Abbreviated transcription (Latin):
debeat. si aliquis ipsũ sac ram̃tũ falsũ
dicere uoluerit . contendant.
DEEIOMINE CUIPILIDICIŨ UTIA
CORICESSA E BIIUSTETIAMI
SEDDERE NOLUERIT
Sialicui p̾iudiciũ scabinioꝵ uita fue
rit concessa & ipse in p̾modũ aliqua
mala ꝑpetrauerit &iustitiã redde¬
re noluerit. Dicendo qđ mortuus
sit &ideo iustitiã reddere ñ debeat.
Statũ ẽ. ut superius iuditiũ susti¬
neat qđ antea sustinere debuit. Et siali¬
quis aduersus eũ aliquamala fecerit
secđm equitatis ordinẽ licentiã habeat
suã iustitiã requirendi. De causis
ꝑpetratis p̃quã ad mortẽ deiudicatus
ẽ dep̃teritis maneat sicut supra
diudicatũ fuerit. DELXTRONEEOE¬
BANNTTO ALIILONOI NESUSCEPTO
Delatrone forbannito liberhomo quiU
XTRANẼ INEORBANNIUMETTENTE
Vt comes qui latronẽ inforbannũ mise¬
rit uicinissuis & ali is comitibus notũ
faciat eundẽ latronẽ a se eẽ forban¬
nitum ut illieum ñ recipiant

Expanded text:
debeat, si aliquis ipsum sacramentum falsum debeat, si aliquis ipsum sacramentum falsum dicere voluerit, contendat. 48. De homine cui post iudicium vita concessa est, si iustitiam reddere noluerit. Si alicui post iudicium scabiniorum fuerit vita concessa, et ipse in postmodum aliqua mala perpetraverit et iustitiam reddere noluerit, dicendo quod mortuus sit et ideo iustitiam reddere non debeat, statutum est, ut superius iudicium sustineat, quod antea sustinere debuit. Et si aliquis adversus eum aliqua mala fecerit, secundum aequitatis ordinem licentiam habeat suam iustitiam requirendi de causis perpetratis postquam ad mortem diiudicatus est; de praeteritis maneat, sicut supra diiudicatum fuit. 49. De latrone forbannito a libero homine suscepto. De latrone forbannito, liber homo qui latronem in forbannum mittente. Ut comes, qui latronem in forbannum miserit, vicinis suis et aliis comitibus notum faciat, eundem latronem a se esse forbannitum, ut illi eum non recipiant.
Abbreviated transcription (Latin):
& quic quid inde iudica uerit fiat.
Prima mannitio suꝑnoctes .vII. Secđã
Quarta suꝑal ii. Similit̃ & debenefitio
hominis si forte resꝓprias ñ habuerit
recipere rennuerit campo łcruce
IUDICTUS ET POSTEA EISUETA CONCIS¬
SA SIIUSTITIAM IECERIO
Seillis hominib: qui ꝓpt̃ eoꝵ culpas ad mor¬
tem diuidicatifuerint & postea eis uita
fuerit concessa. supsi iustitiã ab aliis
requisierint auteis iuftitiã quaerere
uoluerint qualit̃ int̃illos iuditiũ termi¬
net᷑. Primo omnium deillis causis
ꝓquibus iudicatus fuerit ad mortem.
nullã potest facere repetitionẽ. quia
om̃s ressiue secđm iuditiũ francorum
in publico fuerint reuocate. Et si aliquid¬
in postinodũ postquã ei uita concessaẽ.
cumiustitia adquirere potuerit
insualibertate teneat & defendat
secđm legem. Intestimoniõ ñ suscipi¬
atur nec int̃ scabineos adlegem
iudicandã teneat᷑. Et si ad sacram̃tũ
aliquid iudicatũ fuerit qđ iurare

Expanded text:
et quicquid inde iudicaverit, fiat. et quicquid inde iudicaverit, fiat. Prima mannitio super noctes septem, secunda ta duas. Similiter et de benefitio hominis, si forte res propriae non habuerit,recipere rennuerit, campo vel cruce diiudicatis, et postea eis vita concessa, si iustitiam quaesierint. De illis hominibus, qui propter eorum culpas ad mortem diiudicati fuerint et postea eis vita fuerit concessa, si ipsi iustitiam ab aliis requisierint aut ab eis iustitiam quaerere voluerint, qualiter inter illos iudicium terminetur. Primo omnium de illis causis, pro quibus iudicatus fuerit ad mortem, nullam potest facere repetitionem, quia omnes res suae secundum iudicium Francorum in publico fuerunt revocatae. Et si aliquidin postmodum, postquam ei vita concessa est, cum iustitia adquirere potuerit, in sua libertate teneat et defendat secundum legem. In testimonium non suscipiatur, nec inter scabinios ad legem iudicandam teneatur. Et si ad sacramentum aliquid iudicatum fuerit, quod iurare
Abbreviated transcription (Latin):
& seruum conquirat. Si uero int̃pel¬
lator auctore aut testimoniis aut
cartarũ conlatione uictus fuerit
ex hoc qđ uult efficere & ñ potuerit.
multã quae in ipsa ingenuitatis
cartac̃tinet᷑ cogatur exsoluere
Teminiliceat seruũ suũ ꝓpt̃ dampnũ
ab ullo cui lib& in latũ dimatere.
sediuxta qualitatẽ dãpni. dominus
ꝓ illore spondeat. ł eũ in c̃positionẽ
ut ad poenã p&ito risofferat. Siaut̃
seruus ꝑpetrato scelere fugerit itautado¬
mino paenitus inueniri ñ possit. sacra¬
mento se domin eius excusare studeat
qđ hoc suae uoluntatis nec consentia
fuiss& qđ seruus eiꝰ talefacinꝰ cõmisit.
PEMAN NITIO NESEDMLIGĨ AMALLŨ
Si quis admallũ legib mannitus fuerit
Siaut̃ ad quartũ uenire contẽpserit
possessio eiꝰ inbannũmittat᷑ donec ueniat
&dere qua in t̃pellatus fuerit iustitiã
faci&. Siinfraannũ ñ uenerit dereb
eius quae in bannũ missis̃ regi int̃roget᷑

Expanded text:
et servum conquirat. Si vero interpelet servum conquirat. Si vero interpellator auctore, aut testimoniis, aut cartarum conlatione victus fuerit, ex hoc quod voluit efficere et non potuerit, multam quae in ipsa ingenuitatis carta continetur, cogatur exsolvere. Nemini liceat servum suum propter damnum ab illo cuilibet inlatum dimittere, sed iuxta qualitatem damni dominus pro illo respondeat, vel eum in compositionem aut ad poenam petitori offerat. Si autem servus perpetrato scelere fugerit, ita ut a domino penitus inveniri non possit, sacramento se dominus eius excusare studeat, quod hoc suae voluntatis nec conscientiae fuisset, quod servus eius tale facinus commisit. 45. De mannitione secundum legem ad mallum. Si quis ad mallum legibus mannitus fuerit Si autem ad quartum venire contempserit, possessio eius in bannum mittatur, donec veniat, et de re, qua interpellatus fuerit, iustitiam faciat. Si infra annum non venerit, de rebus eius quae in banno missae sunt rex interrogetur,
Abbreviated transcription (Latin):
Imullus p̃sumat ꝑautã regis & filioꝵ eius
iurare. DEEO QUI PER CARTA INGE¬
NUUS Ẽ SIADSEE UITIŨ INTER¬
PELLATUS EUERIT
Siquis ꝑ cartã ingenuus dimissus fuerit
& aquo lib& homine ad seruitiũ int̃pel¬
latus fuerit. primũ legitimũ auctorẽ
suae lib̾tatis ꝓferat . & in sua libertate
ꝑ seuer&. Siue  legitimꝰ auctordefuerit
testimonio bonoꝵ hominũ qui tunc
aderant quando liberdimissus fuerat.
sedefendere ꝑmittat᷑. Si uero testes
defuerint cũ duab. aliiscartis quae eius¬
dem cancellarium manu firmatesint.
ł scripte cuiuscũq fuerint. suã cartã
quae tertia ẽ. uerã & legitimã eẽ confir¬
m&. Cancellarius tam̃talis eẽ deb&
qui pagensib: lociillius notus fuiss&
& acceptus. Siaut̃ qui int̃pellatus fuerit
ad seruitiũ nec aue torem nec cestimo¬
nia habuerit. neq alias duas cartas
ad sua cartam confirmandã inuenire
potuerit tuncis quitũ int̃pellauit
scđm legem ipsa cartã falsam efficiat

Expanded text:
nullus praesumat per vitam regis et filiorum eius iurare. 43. De eo qui per cartam ingenuus est, si ad servitium interpellatus fuerit. Si quis per cartam ingenuus dimissus fuerit, et a quolibet homine ad servitium interpellatus fuerit, primum legitimum auctorem suae libertatis proferat et in sua libertate perseveret. Si vero legitimus auctor defuerit, testimonio bonorum hominum, qui tunc aderant quando liber dimissus fuerat, se defendere permittatur. Si vero testes defuerint, cum duabus aliis cartis, quae eiusdem cancellarii manu firmatae sint vel scriptae, cuiuscumque fuerint, suam cartam, quae tertia est, veram et legitimam esse confirmet. Cancellarius tamen talis esse debet, qui pagensibus loci illius notus fuisset et acceptus. Si autem qui interpellatus fuerit ad servitium, nec auctorem, nec testimonia habuerit, neque alias duas cartas ad suam cartam confirmandam invenire potuerit, tunc is qui eum interpellavit, secundum legem ipsam cartam falsam efficiat
Abbreviated transcription (Latin):
DEGA CER DOTIBUS CONTRA
DECEE IALIA AGEITTIBUS
tem ei usdem ut siquisa cerdotũ contra
constituta de cretalia praesumptiose
agat & corriginolens ab officio suo
submoueatur. DEUIDUIS AQUI¬
UATHOLICA ETPRIMO P̃CEPTOLIDIS
Primo omniũ admonemus ut fides ca¬
omnipopulo praediceturq hoc primũ
praeceptũ dnĩ dĩ omnipotentis in lege
& ut illediligatur ex toto corde & ex
totamente & extotaanima & extota

Expanded text:
De sacerdotibus contra decretalia agentibus. Item eiusdem, ut si quis sacerdotum contra constituta decretalia praesumptiose agat, et corrigi nolens, ab officio suo submoveatur. 57. De viduis, a quicatholica et primo praecepto legis. Primo omnium admonemus, ut fides caomnique populo prpraeceptum est domini Dei omnipotentis in lege: ut ille diligatur ex toto corde, et ex tota mente, et ex tota anima, et ex tota
Abbreviated transcription (Latin):
temin eodem concilio utclerici &¬
monachi intersenegotiũ aliquod
habuerint a suo epõ diiudicentur
Item in eodem concilio ut nec derici
nec monachi conspirationem uel in¬
sidias contrapastorẽ suũ faciant
PEPESIS NONIAB SULEORDINANDIS
Itẽ in eadem synodo ut nullus absolu¬
te ordinet᷑ & sine pronuntiatione
CTUS QUIADCLERICXTŨ PROUENVNTI¬
tem in decretis innocentii pape de
eadem re ut ionachus si adcderica¬
tum prouehatur propositum mona¬
chiae professionis ñ amittat.

Expanded text:
tem in eodem concilio, ut si clerici inter se negotium aliquod habuerint, a suo episcopo diiudicentur, in eodem concilio, ut nec clerici nec monachi conspirationes vel insidias contra pastorem suum facianteris non absolute ordinandis. Item in eodem sinodo, ut nullus absolute ordinetur et sine pronuntiationechis, qui ad clericatum provehuntur. Item in decretis Innocentii papae de eadem re, ut monachus, si ad clericatum provehatur, propositum monachicae professionis non amittat.
Abbreviated transcription (Latin):
tem in eodem concilio simul & insar¬
dicensi nec non &in decretis in no¬
centii pape. ut nullus epr̃ in alteriur
parro chia o rdinationes aliquas au¬
deat facere uel negotia ꝑ agere quae
tus est¬
tus est. DEPROUIFICIALIBUS EDIS
Item in eodem concilio nec ñ & in
calcedonensi. ut prouincialesepĩ
cum suo metropolitano bisinanno
propt̃ causas ecdesiae concilia cele¬
brent¬
brent. DEMONACFLIS ETCLERICS
In concilio laodicensi nec non & in
affricano praecipit᷑ ut monachi
& derici tabernas ñ ingrediantur
edendi uelbibendi causa

Expanded text:
tem in eodem concilio, simul et in Sardicensi, necnon et in decretis Innocentii papae, ut nullus episcopus in alterius parrochia ordinationes aliquas audeat facere, vel negotia peragere quae tus est. 13. De provincialibus episcopis. Item in eodem concilio, necnon et in Chalchedonensi, ut provinciales episcopi cum suo metropolitano bis in anno propter causas ecclesiae concilia celebrent. 14. De monachis et clericis. In concilio Laodicensi, necnon et in Affricano, praecipitur, ut monachi et clerici tabernas non ingrediantur edendi vel bibendi causa
Abbreviated transcription (Latin):
ORDINANDIS UELQUIB LIBET EXI
Item in eodem concilio calcedonensi
uut ñ oporteat epm̃ autquem lib&
exclero perpecunias ordinari . qui utriq
deponendi sunt & qui ordinat & qui
ordinatur. nec ñ & quimediator est
inter eos. Item deeadem re in cano
nuerit dignitatem deiciatur &ipse
& ordinator eius. &a communio ne
abscidatur. DEMALE PACAS
UEL IN CANTIATO RIBUS
Item in eodem concilio utcoclearii
male fici incantatores & incanta trices
fieri nonsinantur quosin symone
mago terribi liter dampnauit. DEMO
tula necnon &in decretis leonis pape
ut nec monachi necclerici nec prbi
insecularia negotia transeant.
IDESERUIS ALTERIUS
neodem concilio praecipit᷑ ut ser¬
uum alterius nullus sollicit& ad
clericalem uel monachumordinẽ
sine uoluntate &licentia dominisui
DESTABILITATE EPORŨ ECLEPACORU¬
Item in eadem srnodo ut nullus abso XIIII¬
lute ordinet᷑ & sine praenuntiatio¬
ne stabilitatis loci adquẽ ordinat᷑
promiserunt ꝑmaneant. DEMONA

Expanded text:
ordinandis vel quibuslibet ex clero. Item in concilio Calcedonensi, quod non oporteat episcopum aut quemlibet ex clero per pecunias ordinare: quia utrique deponendi sunt, et qui ordinat, et qui ordinatur, necnon et qui mediator est inter eos. Item de eadem re in canonnuerit dignitatem, deiciatur ipse et ordinator eius et a communione abscidantur. 69. De maleficis vel incantatoribus. Item in eodem concilio, ut coclearii, malefici, incantatores, et incantatrices fieri non sinantur, quos in Symone mago Dominus terribiliter damnavit. 70. tula, necnon et in decretis Leonis papae, ut nec monachi nec clerici nec presbyteri in secularia negotia transeant. 23. De servis alterius. Item in eodem concilio praecipitur, ut servum alterius nullus sollicitet ad clericalem vel monachicum ordinem sine voluntate et licentia domini sui. 24. De stabilitate episcItem in eodem sinodo, ut nullus absolute ordinetur et sine pronuntiatione stabilitatis loci ad quem ordinatupromiserunt, permaneant. 27. De mona
Abbreviated transcription (Latin):
membra nulis. perdi uersorũ spacia
temporũ fuerant. Neobliuioni tra¬
derent᷑ prodilectione nimia ut prae¬
fatussum praedictorũ glorios ssimoꝵ
principum & pro amore scissime ꝓlis
eorum. Sed & proscaẽ ecdȩsiae fta¬
tu. placuit mihi praedicta in hoc
libello ad unare quae in uenire potui
capitula praedictorũ principum
ius sudescripto ut ad scaẽ eccłae
statũ longeuis conseruandũ tempo¬
ribus atq ad meritũ praefatorum
principum gloriosius inuita ꝑp&ua
qui a praedicta capitula quae per
in t̃uallatem potorũ a praefatis sunt
princibus edita. inquatuor distinxi
libellis . Illa scilic& quaedomnus haro¬
lus imperator fecit. ad ordinem ꝑti¬
nentia ecdesiasticũ in primo aduna¬
ui libello. Eauero ecclesi astica quae
si. Illa aut̃ quaedomnus haro lus
in diuersis fecit temporib admunda¬
nã ꝑtinentia legem. int̃tio ad unaui
Ipsa uero quaedomnus hludo uuicus
praeclarus imperatorfecit ad augm̃

Expanded text:
membranulis per diversorum spatia membranulis per diversorum spatia temporum fuerant, ne oblivioni traderentur, pro dilectione nimia, ut praefatus sum, praedictorum gloriosissimorum principum et pro amore sanctissimae prolis eorum, sed et pro sanctae aecclesiae statu, placuit mihi praedicta in hoc libello adunare quae invenire potui capitula praedictorum principum iussu descripta, ut ad sanctae aecclesiae statum longaevis conservandum temporibus atque ad meritum praefatorum principum gloriosius in vita perpequia praedicta capitula, quae per intervalla temporum a praefatis sunt principibus edita, in quattuor distinxi libellis. Illa scilicet, quae domnus Karolus imperator fecit ad ordinem pertinentia ecclesiasticum, in primo adunavi libello. Ea vero ecclesiastica, quae si. Illa autem, quae domnus Karolus in diversis fecit temporibus ad mundanam pertinentia legem, in tertio adunavi. Ipsa vero, quae domnus Hludowicus praeclarus imperator et Hlutharius
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗminante per secu¬
La infinita omniũ
dominatore xp̃o
saluatore nrõ
creatore uniuerse
creature. Anno
incarnationis ipsius dccxxuii.
inditione .v. Annouero xiii imperii
glorio sissimoꝵ principum dom̃ hludo¬
uuici augustixpĩane religionis magni
gisus nullis prȩcedentibus meritis
sed gratia omni potentisdĩ abba. pro
amore bone memoriae domnikaroli
magni imperatoris xp̃ianorum atq
praecellentissimi acpiissimi. dom̃
bludo uiuci augusti filii ipsius sincera
naui capitula quae proculdubio quia
ad scaẽ ecclaesiae profectum facta sunt
proutili firmiter tenenda suntlege
iuerant namq quondam tempore
praedicti magnidomnikaroli impe¬
ratoris. nec non & nunc praefatorũ
principum hocintempr̃ dom̃ pussimi
hludo uuici augusti & praeclarissinus¬
filiis eius iussuper interualla tempoꝵ
adxpĩ anam religionem conseruandã
atq ad concordiã pacis & dilectionis in
ecclesia catholica tenenda medita
Sed quia indiuersis sparsim scripta.

Expanded text:
Dominante per saecula infinita omnium dominatore Christo salvatore nostro, creatore universae creaturae, anno incarnationis ipsius 827, indictione 5, anno vero 13 imperii gloriosissimorum principum domni Hludowici augusti, christianae religionis magni  filii eius, Ansegisus, nullis praecedentibus meritis, sed gratia omnipotentis Dei abba, pro amore bonae memoriae domni Karoli magni imperatoris christianorum, atque praecellentissimi ac piissimi domni Hludowici augusti filii ipsius sincera navi capitula: quae proculdubio quia 17 ad sanctae aecclesiae profectum facta sunt, pro utili firmiter tenenda sunt lege. Fuerant namque quondam tempore praedicti magni domni Karoli imperatoris necnon et nunc praefatorum principum hoc in tempore domni piissimi Hludowici augusti et praeclari Hlotharii caesaris iussu per intervalla temporum ad christianam religionem conservandam, atque concordiam pacis et dilectionis in aecclesia catholica tenendam edita. Sed quia in diversis sparsim scripta
Abbreviated transcription (Latin):
apłorum intt̃dictũ esse legitur.
uel quomodo dicere recte potest
siñ cõmunicauerit. sumpsimꝰ dñe
aec uero ꝑsingula capitula insta¬
tutis niceni concilii legere potestis
qđ his qui dampnatisunt asynodo
uel a suo e põ posteaministrare prȩ¬
sumunt. praecipit᷑ ut nullus aude
at eis communicare: Siquis uero
communicat simili sententia sub¬
iaceat sicut & dampnatus.
DESUEPRA GANIEIS EPRIS
tem in eodem concilio utadmetro¬
politanum epm̃ suffraganei respici¬
ant & nihil noui audeant facere in
metro politani. Nec metro politanus
sine eorum consilio. DE EPIS¬
tem in eodem concilio uteps uel qui
ris episcoporum uel metro politani.
non audeant regalem dignitatem
pro suis causis clamare. sed in cõmuni
episcoporum concilio causa examine¬
tur. DECOR EPIS¬
tem in eodem concilio simul & in
ancyronensi. ut epĩ cognoscant
modũ suũ & nihil faciant absque
licentia epĩ incuius parrochiahabi¬

Expanded text:
apostolorum interdictum esse legitur. apostolorum interdictum esse legitur. Vel quomodo dicere recte potest, si non communicaverit, sumpsimus, Domine, er singula capitula in statutis Nicaeni concilii legere potestis, quod his qui damnati sunt a sinodo vel a suo episcopo, et postea ministrare praesumunt, praecipitur ut nulat eis communicare. Si quis vero communicat, simili sententia subiaceat, sicut et dampnatus. 8. De suffraganeis episcopis. Item in eodem concilio, ut ad metropolitanum episcopum suffraganei respiciant, et nihil novi audeant facere in metropolitani, nec metropolitanus sine eorum consilio. 9. De coem in eodem concilio, simul et ris episcoporum vel metropolitani non audeant regalem dignitatem pro suis causis clamare, sed in communi episcoporum concilio causa examine9. De corepisItem in eodem concilio, simul et in Ancyronensi, ut corepiscopi cognoscant modum suum, et nihil faciant absque licentia episcopi in cuius parrochia habi
Abbreviated transcription (Latin):
num concilium. simul & calcedo¬
nense. necnon &antiocenum
atq sardicense fieri prohibent.
DEHIS QUIADORDINAL¬
Dum ueniufit
ta enimhabetur in eodem conci¬
lio uteorum qui ad ordinandum
ueniunt fides & uita prius ab epõ
diligenter discutiatur & postea
ordinentur. PECLE RICIS
FUGITIUIS ET PEREGRINIS
Item in eodem concilio nec non &
inantio ceno simul& in calcedo¬
nense. ut fugitiui dericis & pere¬
grini anullo recipiant᷑. nec ordi¬
nent᷑ sine commendaticuis littt̃¬
ris & sui ep̃i uel abbatis licentia.
prbis &diaconib ł omnib qui in
dero sunt mulierem non habere
indomosua. propt̃ suspicionem
nisi matrem autsororem uel eas
tantũ ꝑsonas que suspicione seffu
tis papeleonis nec non &incanoni
bus quidicunt᷑ apłorum sicut &in
lege ipsed ñs praecepit omnino om¬
nibus interdictum .ẽ adusuram
aliquid dare. DE PEBIS¬
Auditum ẽ aliquando prbos
missam celebrare &ñ commu¬
nicare qđ omnino in canonibus

Expanded text:
num concilium, simul et Chalcedonum concilium, simul et Chalcedonense, necnon et Antiochenum atque Sardicense, fieri prohibent. 2. De his qui ad ordinandum veniunt. Ita enim habetur in eodem concilio, ut eorum, qui ad ordinandum veniunt, fides et vita prius ab episcopo diligenter discutiatur et postea ordinentur. 3. De clericis fugitivis et peregrinis. Item in eodem concilio, necnon et in Antiocheno, simul et in Chalcedonensi, ut fugitivi clerici et peregrini a nullo recipiantur nec ordinentur sine commendatitiis litteris et sui episcopi vel abbatis licentia. presbyteris et diaconibus vel omnibus qui in clero sunt, mulierem non habere in domo sua, propter suspicionem, nisi matrem aut sororem, vel eas tantum personas quae suspiciones effugtis papbus quae dicuntur apostolorum, sicut et in lege ipse Dominus praecipit, omnino omnibus interdictum est ad usuram aliquid dare. EPISAuditum est aliquos presbiteros missam celebrare, et non communicare: quod omnino in canonibus
Abbreviated transcription (Latin):
sias regnum sibi ad nõdatum circũ¬
eundo corrigendo ammonendo.
adcultum ueridĩ studuit reuocare
Non ut me eius scĩtati ae quiperabi¬
lemfaciam. sed qđ nobissint ubiq
scõrum semꝑ exempla ex sequenda
Et quoscumq poterimus adstudiũ
Qua propter ut praediximus aliquo
capitula notare iussimus: ut simul
haec eadem uos ammonere studea¬
tis. Et quaecũq uobis alia neces¬
saria essescitis ut &ista & illa aequo¬
li intentione praedicetis: Nec
utile uidet᷑ amiterte. ut piostudio
non ammoneatis. quatenus ut
urã solertia & subiectorum oboedi¬
entia: Aeterna felicitate ab omni
potenti dõ remuneretur:
EXPLICIT PRAET DOMNII
XAROLIPRAECLARISSIMLIMPÃ
IN CIPIUNT CAPITULA SUPRA¬
SERIP INE TEORU TEXTUS¬
PROPRIO EX CÕ MUNII CANUR
untenim aliqui qui culpis
exigentibus ab ep̃o proprio
ex communi cant᷑ & abalus
ecclesi asticis uellaicis prae¬
sumptiose in communionem
accipiuntun. qđ omnino scm̃nice¬

Expanded text:
sias regnum sibi a Deo datum circumsias regnum sibi a Deo datum circumeundo, corrigendo, ammonendo, ad cultum veri Dei studuit revocare. Non ut me eius sanctitati aequiperabilem faciam, sed quod nobis sint ubique sanctorum semper exempla exset quoscumque poterimus, ad studium Quapropter, ut praediximus, aliqua capitula notare iussimus, ut simul haec eadem vos ammonere studeatis, et quaecumque vobis alia necessaria esse sciatis, ut et ista et illa aequali intentione praedicetis. Nec utile videatur, amittite ut pio studio non ammoneatis; quatenus ut et vestra sollertia et subiectorum oboedientia aeterna felpotente Deo remuneretur. Explicit praefatio domni Karoli praeclarissimi imperatoris. INCIPIUNT CAPITULA SUPRASCRIPTA ET EORUM TEXTUSproprio excommunicantur. Sunt enim aliqui, qui culpis exigentibus ab episcopo proprio excommunicantur, et ab aliis ecclesiasticis vel laicis praesumptiose in communionem accipiuntur. Quod omnino sanctum Nicae
Abbreviated transcription (Latin):
ecclesi astice firmitatis muros repor¬
tare satagite. Nelupus insidians
aliquem canonicas sanciones trans¬
grediemem ł paternas traditiones
uniuersalium conciliorum exce¬
dentem qđ ab sit inueniens deuor&
Ideo magne deuotionis studio ammo¬
nendi & adhortandi sunt immo
complendi ut firma fide & infati¬
gabili ꝑseuerantia. intrapaternas
sanctiones se contineant. In quo
operisstudio. sciat certissime sc̃ituas
urã nram̃ uobis cooperari diligentiã
Qua prop̃t &nros aduosditeximꝰ
missos. qui exnrĩ nominis auctori¬
tate una uobiscum corrigerent
quae corrigenda essent: Sed & ali¬
qua capitula excanonicis institu¬
tionibus quae magis uobis necessa¬
ria uidebant᷑ subiunximus. Ne
aliquis quaeso huiuspiȩtatis ammo¬
nitionem esse praesumptio sam
iudic&. quanos errata corrigere
suꝑflua abscidere. recta coartare
studemus. sed magis beniuolo carita¬
tis animo suscipiat. Nam legimus
in regnorum libris quo modo sũs io¬

Expanded text:
aecclesiasticae firmitatis muros reporaecclesiasticae firmitatis muros reportare satagite, ne lupus insidians aliquem canonicas sanctiones transgredientem vel paternas traditiones universalium conciliorum excedentem, quod absit, inveniens devoret. Ideo magnae devotionis studio ammonendi et adhortandi sunt, immo compellendi, ut firma fide et infatigabili perseverantia intra paternas sanctiones se contineant. In quo operis studio sciat certissime sanctitas vestra nostram vobis cooperari diligentiam. Quapropter et nostros ad vos direximus missos, qui ex nostri nominis auctoritate una vobiscum corrigerent, quae corrigenda essent. Sed et aliqua capitula ex canonicis institutionibus, quae magis vobis necessaria videbantur, subiunximus. Ne aliquis, quaeso, huius pietatis ammonitionem esse praesumptiosam iudicet, qua nos errata corrigere, superflua abscidere, recta coarctare studemus, sed magis benivolo caritatis animo suscipiat. Nam legimus in regnorum libris, quomodo sanctus Io
Abbreviated transcription (Latin):
tuum. Ego karolus gratiadĩ
Neiusque miseri cordia donante
rex & rector regnifrancorum & deuo¬
tus eẽ ecclesiae defensor . humilisq
adiutor omnibus ecclesi astice piae¬
tatis ordinibus. seu secularir poten
no perpetuo pacis & beatitudinis.
salutem. Considerans pacifico piae
mentis intuitu. unacum sacerdoti¬
bus & consiliariis nris abundantem
innos nrm̃q populum xp̃iregis cle¬
mentiam. Et quã necessarium est
non solum toto corde & ore eius piae¬
tati a geregratias incessanter. sed
&iam continua bonorũ operum
exercitatione eius insistere laudibus.
quatenus qui nr̃o regno tantos contu¬
lit honores sua protectione. nrm̃q
regnũ in ae ternum conseruare
dignetur. Qua propt̃ placuit nobis
urãm rogare solertiam opastores
ecclesi arum xp̃i &ductores gregis eiꝰ
& clarissima mundiluminaria.
ut uigilicura & sedula ammonitio¬
ne populum dĩ perpascua uite
aeternȩ ducere studeatis. & erran¬
tes oues bonorum exempla operũ
seu adhortatione humeris intra

Expanded text:
tuum. Ego Karolus, gratia Dei eiusque misericordia donante rex et rector regni Francorum et devotus sanctae aecclesiae defensor humilisque adiutor, omnibus ecclesiasticae pietatis ordinibus seu secularis potentno perpetuae pacis et beatitudinis salutem. Considerans pacifico piae mentis intuitu una cum sacerdotibus et consiliariis nostris abundantem in nos nostrumque populum Christi regis clementiam, et quam necessarium est, non solum toto corde et ore eius pietati agere gratias incessanter, sed etiam continua bonorum operum exercitatione eius insistere laudibus; quatenus qui nostro regno tantos contulit honores, sua protectione nos nostrumque regnum in aeternum conservare dignetur. Quapropter placuit nobis vestram rogare solertiam, o pastores aecclesiarum Christi et ductores gregis eius, et clarissima mundi luminaria, ut vigili cura et sedula ammonitione populum Dei per pascua vitae aeternae ducere studeatis; et errantes oves bonorum exemplo operum seu adhortatione humeris intra
Abbreviated transcription (Latin):
liceat oblata quȩ ad pauperes ꝑtinent
rapere uel fraudare. DESACEEDO
tem in eodem utecdesi astica a serdotib
ieiunia conftituta sinenecessitate
rationabili ñ soluantur. Detic Qui
CONTEA NATURAMDEE CANT
In concilio ancy ronensi inuenti sunt
int̃uos quicũ quadrupedibus uelmas¬
culis contranaturã peccant. dura
& districta poenitentia coercendi:
omnimodis hocmalũ a consuetudine
prohibere uel abscidere DERBIS
In concilioneo cesariensi. ut nullatenus
prbt ordinetur ante xxxmũ. aeta¬
tis suae annũ. quia dñs ihs̃ xp̃s ñ prae¬
Incretalibus spricipape ut alterius ALuiiu¬
spons amnemo accipidt
PENOMINIBUS RECITANDIS
Item ei usdem ut nomin apublice non
recitentur ante prȩcessacerdotales.
Deca popum insiitutis
Itemeius dem ut nulli sacerdotiliceat
ignorari scõrum canonum instituta.
DECLEPICIS ALTERIUS ESĨ
Indecretis leonis pape sancitũ est & in sar

Expanded text:
liceat oblata quae ad pauperes pertinent liceat oblata quae ad pauperes pertinent rapere vel fraudare. 47. De ieiutis. Item in eodem, ut ecclesiastica a sacerdotibus ieiunia constituta sine necessitate rationabili non solvantur. 48. De his qui contra naturam peccant. In concilio Ancyronensi: Inventi sunt ter vos qui cum quadrupedibus vel masculis contra naturam peccant. Qui dura et districta poenitentia coercendi somnimodis hoc malum a consuetudine prohibere vel abscidere. 49. Deur. In concilio Neocaesariensi, ut nullatenus presbyter ordinetur ante trigesimum aetatis suae annum; quia dominus Iesus Chrcretalibus Syrici papae, ut alterius sponsam nemo accipiat. 52. De nominibus recitandis. Item eiusdem, ut nomina publice non recitentur ante preces sacerdotales. 53. De canonum institutis Item eiusdem, ut nulli sacerdoti liceat ignorare sanctorum canonum instituta. 54. De clericis alterius episcopi. In decretis Leonis papae sancitum est, et in
Abbreviated transcription (Latin):
PDESUS LECTIONE PRESBITERO RUO
Itẽ in eodem c̃cilio in fradua capitu¬
la ut nullus prbt contrasuũ epiñ suꝑ
Iecclesiastici ordinis siculpã incurre xxxuiu
rint aput eclesi asticosiudicentur
non apud saeculares.
IDE UIR GIMIBUS DÕ DIEATIS¬
ut uirgines dõ consecrate a grauiorib.
ꝑ sonis diligenti custodia seruentur.
Item in eodem ut ñ liceat ep̃o principax¬
lem cathedram suae parrochiae. ne¬
glegere & aliquam ecclesiam in sua
dio cesi magis frequentare.
IDEPALSIS NOMINIBUS SCÕRŨ
Item in eodem c̃cilio ut falsa nomina
martrrum & incerte scõrũ memoriȩ
IΑMΕΤΟ POLIIAHO PROBATIS
item in eodem ut probati ametropoli¬
tano iudices ñ spernentur. DE ACCV¬
PATIOΝΕ UILIUMPERSONARV
Item in eodem in fradua capttula utiu¬
les ꝑsone ñ habeant potestatem accu¬
sandi autsi in primo crimine uictis
falsum dicere insecundo ñ habeant
potestatem dicendi.
PDE UIRGINIBUS UELANDIS
Item in eodem uirgines non uelentur

Expanded text:
76. De subiectione presbiterorum. 76. De subiectione presbiterorum. Item in eodem concilio infra dua capitula, ut nullus presbiter contra episcopum eccrint, apud ecclesiasticos iudicentur, non apud seculares. 39. De virginibus Deo dicatist virgines Deo sacratae a gravioribus personis diligenti custodia serventur Item in eodem, ut non liceat episcopo principalem cathedram suae parrochiae neglegere, et aliquam ecclesiam in sua diocesi magis frequentare. 41. De falsis nominibus sanctorum. Item in eodem, ut falsa nomina martyrum et incertae sanctorum memoriae a metropolitano probatis. Item in eodem, ut probati a metropolitano iudices non spernantur. 44. De accusatione vilium personarum. Item in eodem infra duo capitula, ut viles personae non habeant potestatem accusandi. Et si in primo crimine victi sunt falsum dicere, in secundo non habeant potestatem dicendi. 45. De virginibus velandis. Item in eodem, ut virgines non velentur
Abbreviated transcription (Latin):
IEACCUSATIONE LAICOR CONTRAETOS
tem in eodẽ concilio ut laiciepõs aut
lericos ñ accusent nisi prius eorum
discutiant᷑ existimationis opinio
IEMONAS TERUIS DÕ DICATIS¬
Item in eodem ut loca quae semel dõ xxxi¬
dicata sunt ut monasteria sunt.
maneant ꝑ petuo monasteria nec
possint ultra fieri secularia habita¬
cula. DEFIDESC̃Ẽ TRINITATIS ẼDICAPI
Inconcilio cartagininse primoda
omniũ necesse ẽ. ut fidesscaẽ trinita xXxII¬
tis & in carnationis xp̃i passionis
resurrectionis & ascensionis in cae
minos patrũ transcendat. DEHIS
QUISE CONVESTVNET ADDM̃
Item in eodem dehisqui in periculo
constituti s uit &conuertunt se
addm̃ ut ca nonice inquirant᷑ dere
conciliatione & canonice rec̃cilien¬
Itẽ in eo demutilli qui ñ sunt Nic¬
bone conuessationis & eorũ ucta est
accusabilis nec audeante põs uel ma¬
iores natu acusare. DEHIS Quiex¬
Item in eodem ut qui ex communicato
prae sumptiose cõmunicauerit.
ex communi cet᷑ & ipse.

Expanded text:
accusatione laicorum contra episcopos. Item in eodem concilio, ut laici episcopos aut clericos non accusent, nisi prius eorum discutiatur existimationis opinio. 31. De monasteriis Deo dicatisItem in eodem, ut loca, quae semel Deo dedicata sunt ut monasteria sint, maneant perpetuo monasteria, nec possint ultra fieri secularia habitacula. 32. De fide sanctae Trinitatis praedicanda. In concilio Carthaginensi. Primo omnium necesse est, ut fides sanctae Trinitatis, et incarnationis Christi, passionis, resurrectionis et ascensionis in coelminos patrum transcendat. 34. De his qui se convertunt ad Deum. Item in eodem de his, qui in periculo constituti sunt et convertunt se ad Deum, ut cconciliacionem, et canonice reconcilienItem in eodem, ut illi qui non sunt bonae conversationis, et eorum vita est accusabilis, ut non audeant episcopos vel maiores natu accusare. OMNIBUItem in eodem, ut qui excommunicato praesumptiose communicaverit, excommunicetur et ipse.