comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tranzlatum sit. ułuti uestimĩtum ex la¬
na factum. ¶ Iuod ꝑcolonum possideo
hr̃s m̃s nisi ipse nactus possesłionem
non pot̾it posside. Retin̾e enĩ animo
possessionem possumus adipisci non
possumus. Sed quod ꝓ emptore possi¬
¶ Si ego tibi commod au̾o tu tucio qui
putet tuum eẽ. inchilominus ego iad
possidebo. Et idem erit si colonus m̃s
fundum locau̾it. aut is apud quem
deposueram apud alium rursus depo¬
suerit. ⁊ id quamlibet ꝑ plurium ꝑso.¬
nam factũ obseruandũ ita erit.
fundo.⁊ eo redisset. eundem locatorem
possidere placet.
uamuis pu¬
pillus sine tutoris auctoritate non obli¬
getur possessionem tam̃ ꝑ eum retine¬
nuis. Si conductor rem uendidit. ⁊ cam
ab emptore conduxit. ⁊ utriq m̾cedes
p̃stit̾it. pͥor locator possessionem ꝑ con¬
ductorem rectissime retinet. ¶ Infans põ
Nd̾e recte potest. si tutore auctore cȩpit.
nam uidicium infantis suppletur aue¬

Expanded text:
translatum sit, veluti vestimentum ex latranslatum sit, veluti vestimentum ex lana factum. Quod per colonum possideo, heres meus nisi ipse nactus possessionem non poterit possidere: retinere enim animo possessionem possumus, apisci non possumus. sed quod pro emptore possimeus. Si ego tibi commodavero, tu Titio, qui putet tuum esse, nihilo minus ego id possidebo. et idem erit, si colonus meus fundum locaverit aut is, apud quem deposueram, apud alium rursus deposuerit. et id quamlibet per plurium personam factum observandum ita erit. fundo et eo redisset, eundem locatorem possidere placet. 32 quamuis pupillus sine tutoris auctoritate non obligetur, possessionem tamen per eum retinemus.Si conductor rem uendidit et eam ab emptore conduxit et utrique mercedes praestitit, prior locator possessionem per conductorem rectisssidere recte potest, si tutore auctore coepit, nam iudicium infantis suppletur auc
Abbreviated transcription (Latin):
sed ut corpore definat posside. Iuod
enim facti est potest amitt̾e. Alia cã
est si forte animo possessionem ulit
amitt̾e. hoc enim non potest.
sas edes possedit singłas res que in edi¬
ficio suo non uidetur possedisse. Ide
dici debet ⁊ de naue.⁊ de armario.
Possessionẽamittimus multis modis. ⁊¬
uti si mortuũ in eum locũ intulims
quẽ possidebamus. Namq locũ reli¬
giosum aut sacrum non possumus
posside. Et si contemnamus religionẽ.
et pro pͥuato eum teneamus sicut lib̾m
hominem. Item cum p̃tor iccirco iN
possessionem ire ussit quod dãm in¬
fecti non ꝑmittebatur possessionem
inuitum dñm amittẽ labeo ait. Item qͥ¬
aut mari aut flumine o ccupatũ sit:
posside nos desiminus. aut si is qui
possidet in alt̾ius potestatem ꝑuenit.
¶Item quod mobile ẽ multis modis de¬
simius posside. Si aut uolimuis. aut
seruũ puta manumittamus. Item si
quod possidebam in aliam speciem

Expanded text:
sed ut corpore desinat possidere: quod sed ut corpore desinat possidere: quod est enim facti, potest amittere. alia causa est, si forte animo possessionem velit amittere: hoc enim non potest. Qui universas aedes possedit, singulas res, quae in aedificio sunt, non videtur possedisse. idem dici debet et de nave et de armario. Possessionem amittimus multis modis, veluti si mortuum in eum locum intulimus, quem possidebamus: namque locum religiosum aut sacrum non possumus possidere, etsi contemnamus religionem et pro privato eum teneamus, sicut hominem liberum. Item cum praetor idcirco in possessionem rei iussit, quod damni infecti non promittebatur, possessionem invitum dominum amittere Labeo ait. Item quod mari aut flumine occupatum sit, possidere nos desinimus, aut si is qui possidet in alterius potestatem pervenit. Item quod mobile est, multis modis desinimus possidere: si aut nolimus, aut servum puta manumittamus, item si quod possidebam in aliam speciem
Abbreviated transcription (Latin):
ex fundo ⁊ possidĩ ꝑ longam possessionẽ
capi potest. ⁊ certa pars ꝓ indunso que
introducitur. uł exemptione. uł ex dona¬
tione. uł qualibet alia ex causa. Incerta
aut̃ pars nec tradi nec usu capi potest:
uluti si ita tibi tradam quicquid mei¬
uris in eo fundo est. Nam qui igno¬
rat nec trade nec accipe id quod incer
possessionem amitt̾e. quia furiosus ñ
potest desm̾e auimo posside.
q̃st i aliquã rem
possideam .⁊ eandem postea conducam
an amittam possessionem multũ refert
in his quidem quid agatur. Primium
enim refert. utrum sciam me possidẽ:
an ignorem. Utrum non quasi meam
rem conducam an quasi meam. Et si¬
sciens meam ẽẽ utrũ quasi ꝓpͥetatis
respectu. an possessionis tantum. Nam
⁊ si rem meam tu possideas. iego emã
a te possessionem eius rei. uł stipuler.
urtił erit ⁊ emptio. ⁊ stipło. ⁊ sequitur
ut et p̃carium ⁊ conductio sp̃aliter
possessionis solius conducende. uł p̃ca
amitt̾e posse constat. non ut animo

Expanded text:
ionem capi potest et certa pars pro indiviso, quae introducitur vel ex emptione vel ex donatione vel qualibet alia ex causa. incerta autem pars nec tradi nec capi potest, veluti si ita tibi tradam: "quidquid mei iuris in eo fundo est": nam qui ignorat, nec tradere nec accipere id, quod incertpossessionem amittere, quia furiosus non potest desinere animo possidere. onum Si aliquam rem possideam et eaan amittam possessionem? Multum refert in his quid agatur. Primum enim refert, utrum sciam me possidere, an ignorem, et utrum quasi non meam rem conducam, an quasi meam. Et ssciens meam esse, utrum quasi proprietatis respectu an possessionis tantum. nam et si rem meam tu possideas et ego emam a te possessionem eius rei uel stipuler, utilis erit et emptio et stipulatio, et sequitur, ut et precarium et cpossessionis solius conducendae vel precaramittere posse constat, non ut animo,
Abbreviated transcription (Latin):
adita hr̃ditate. om̃ia quid̃ uira ad nos
transeunt. possessio tam̃ nisi naturalit̃
comp̃hensa ad nos non ꝑtinet. ¶In his
qui in hostium potestatẽ ꝑuenerunt. in
retinendo uira rerum suaꝵ. singulare
uis est. Corporalit̾ tam̃ possessionem ami¬
ttunt. Neq enim possunt uidi aliquid.
posside. cum ipsi ab alio possideantim.
Sequitur gͦ ut reu̾sus his noua posses¬
sione opus sit ⁊̃ si nemo medio tp̃r res
eorum possedit. ¶ Item quero si iuinxero
libum hominem ita ut eum possideã
an om̃ia que is possi debat. ego possideã¬
eum te posside non puto. quod cum se ita
habeat. multominus ꝑ eum res eius a
te possidebuntur. Neꝙ enim rerum na¬
tura recipit ut ꝑ eum aliquid possidẽ
possimus: quem ciuilit̾ in mea potest¬
ate non habeo.

Expanded text:
adita hereditate omnia quidem iura ad nos transeunt, possessio tamen nisi naturaliter comprehensa ad nos non pertinet. In his, qui in hostium potestatem pervenerunt, in retinendo iura rerum suarum singulare ius est: corporaliter tamen possessionem amittunt: neque enim possunt videri aliquid possidere, cum ipsi ab alio possideantur: sequitur ergo, ut reversis his nova possessione opus sit, etiamsi nemo medio tempore res eorum possederit. Item quaero, si vinxero liberum hominem ita, ut eum possideam, an omnia, quae is eum te possidere non puto: quod cum ita se habeat, multo minus per illum res eius a te possidebuntur: neque enim rerum natura recipit, ut per eum aliquid possidere possimus, quem ciuiliter in mea potestate non habeo.
Abbreviated transcription (Latin):
non potest usucaꝑe. quia intelligit alie¬
num se posside. ⁊ ob id in mala fide pos¬
sidet. Sed si alii bona fide accipienti tra¬
didit. pot̾it is usucaꝑe. quia neq in pos¬
sessum neq furtuuim possidet. Abolita
est enim quoꝵdam uec̾um sententia exis¬
timantium ⁊̃ fundi loci ue furt̃ fi̾.
pot̾it: nec suꝑficies usucapietur.
cto posse. ⁊ añ aditam hr̃ditatem imple
ꝓcurator m̃s app̃hendit. quamuis per
ꝓcuratorem possessionem adipisci nos
iam fere conueniat: nichilomagis eam
in potestatem meam redisse. usuq capi
posse existimandum ẽ. quia contͣ statui.
captiosum erit.
dotale uendidit. scienti uł ignoranti rẽ
dotis eẽ: uenditio nonualet. Iuam de¬
functa postea muliere in matrimonio
confirmari conuenit. si tota dos lucro
mariti cessit. Idem ũiis est cum is qui
rem furtiuam uendidĩt: postea domino¬

Expanded text:
non potest usucapere, quia intellegit alienum se possidere et ob id mala fide possidet. sed si alii bona fide accipienti tradiderit, poterit is usucapere, quia neque vi possessum neque furtivum possidet: abolita est enim quorundam veterum sententia existimantiupoterit, nec superficies usucapietur. cto posse et ante aditam hereditatem implerprocurator meus adprehendit, quamuis per procuratorem possessionem apisci nos iam fere conueniat, nihilo magis eam in potestatem meam redisse usuque capi posse existimandum e‹s›t, quia contra statui captiosum erit. dotale uendidit scienti uel ignoranti rem dotis esse, uenditio non ualet. quam defuncta postea muliere in matrimonio confirmari conuenit, si tota dos lucro mariti cessit. idem iuris est, cum is, qui rem furtiuam uendidit, postea domino
Abbreviated transcription (Latin):
mus. Quare si contͣditione ita usucapi¬
one rem niãm faciemus int̾uemente
lib̾a ꝑsona.⁊ si peculi nomine nos seꝗ
debet. Emptio contracta fui̾t: ⁊ igno¬
rantes usu capiemus.
ret uenditorem pecumam statim con¬
sumpturum seruos ab eoemisset. ple¬
riq respondunt eum nichi lominus
bone fidei emptorem eẽ. idq u̾ius est.
quomodo enim mala fide emisse uide
tur qui adño emit: non usucapiet.
tatis ancillam furtiuam a seruo acce
ancillam quam subripuerat ꝓ capite
Namq res ei abest ꝓ hac muliere. et
quod aminodo uenditio int̃ seruum
ditum est eum qui existimet se quid e¬
misse nec em̾it non potest posse ꝓ emp¬
tore usucaꝑe. hactenus uerum ẽ ait.
si nullam iustam causam erroris euis
emptor habeat. Nam si forte serrus uł
ꝓcurator cui em̃dam rem mandasset
ꝑsuaserit ei se emisse atq ita tradidit:
magis eẽ ut usucapio sequatur.
fide emit. ⁊ ante impletam diutinam põ.¬

Expanded text:
mus: quare sicut traditione, ita usucapimus: quare sicut traditione, ita usucapione rem nostram faciemus interveniente libera persona, et si peculii nomine, quod nos sequi debet, emptio contracta fuerit, etiam ignorantes usucapiemus. ret uenditorem pecuniam statim consumpturum, seruos ab eo emisset, plerique responderunt eum nihilo minus bona fide emptorem esse, idque uerius est: quomodo enim mruos emit, non usucapiet. tatis ancillam furtiuam a seruo accepancillam, quam subripuerat, pro capite namque res ei abest pro hac muliere et genere quodammodo uenditio inter seruumm.Quod uolgo traditum est eum, qui existimat se quid emisse nec emerit, non posse pro emptore usucapere, hactenus uerum esse ait, si nullam iustam causam eius erroris emptor habeat: nam si forte seruus uel procurator, cui emendam rem mandasset, persuaserit ei se emisse atque ita tradiderit, magis esse, ut usucapio sequatur. fide emit et ante impletam diutinam pos
Abbreviated transcription (Latin):
num eẽ. ¶ qui sciens emit ab eo quẽ
p̃tor ut suspensum hr̃dem diminue¬
re uetuit: usu non capiet. S Procuratõ
tuus si fundum quem .c. aureis uen¬
de pot̾at. ad dixerit .xxx. aureis in
hoc solum ut damno te afficeret. ig¬
norante emptore dubitari oportetꝰ¬
non. quin emptor longo tempore
capiat. Nam ⁊ cum sciens quis alie
num fundum uendidit. ignoranti nos
int̃pellatur longa possessio. Quod
si emptor cum ꝓcuratore collisit. et
eum p̃mio corrupit. quo uilius eme¬
retur: non intelligeretur bone fidei
emptor. nec longor tempore capiet.
Et si adu̾sus petentem dñm uti ceꝑit
exceptione rei uoluntate eius uendi¬
te: replicationem doli utilem futuram
eẽ. S surtiua res non intelligitur in dñi
eam. si modo ignorau̾it subreptam
ri dedo ⁊ soluta pecunia eum ticiou
endido: ticius usucaꝑe non poterit.
¶Lib̃ homo qui bona fide seruit nob̾.
hisdem modis ex re nr̃a acquirit nob̃
quibus ꝑ seruum nrm acquirere sole¬

Expanded text:
num esse.Qui sciens emit ab eo, quem num esse.Qui sciens emit ab eo, quem praetor ut suspectum heredem deminuere uetuit, usu non capiet. Procurator tuus si fundum, quem centum aureis uendere poterat, addixerit triginta aureis in hoc solum, ut te damno adficeret, ignorante emptore, dubitari non oportet, quin emptor longo tempore capiat: nam num fundum vendidit ignoranti, non interpellatur longa possessio. quod si emptor cum procuratore collusit et eum praemio corrupit, quo vilius mercaretur, non intellegetur bonae fidei emptor nec longo tempore capiet: et si adversus petentem dominum uti coeperit exceptione rei voluntate eius venditae, replicationem doli utilem futuram esse. Furtiva res non intellegitur redisse eret eam, si modo ignoraverit subreptam ri dedero et soluta pecunia eum Titio vendidero, Titius usucapere non poterit. Liber homo, qui bona fide nobis servit, isdem modis ex re nostra adquirit nobis, quibus per servum nostrum adquirere sole
Abbreviated transcription (Latin):
simulat eẽ. Quod si scierit ticus pecu
lium manumisso concessum non esse:
donare potius quam indebitum fun¬
dum soluere intelligendus est. ¶ Si
tutor rem pupilli subripu̾it ⁊ uendid̃¬
it. usucapio non continget. pͥusquã
res in potestatem pupilli redeat. Nam
tutor in rem pupilli tunc loco dñi habe¬
tur. cum tutelam ainministrat: non
cum pupillum spoliat. ¶Qui bonafi¬
de alienum fundum emit: ieuis possẽ¬
sionem amisit. deinde eo tempore na¬
carebit. ¶Nec dissimił est ei qui empti¬
onis quod tempore putat fundum¬
eẽ uendentis. sed cum traditur scit
alienum eẽ. sum enim semel amissa
fui̾t possessio. inicium rursus recuꝑ.¬
atȩ possessionis spectare oportet. Qr̃
si eo tp̃r redibeatur homo quo emptor
scit alienum eẽ: usucapio non conting̃.
quamuis antequam uendet mnea cã
fui̾t ut usucaꝑet. Idem uiris est in co
qui de fundo deiectus possessionem.
ꝑ int̾dictum recuꝑ auit. sciens iam alie¬

Expanded text:
esse simulat. qesse simulat. qlium manumisso concessum non esse, donare potius quam indebitum fundum soluere intellegendus est.Si tutor rem pupilli subripuerit et uendiderit, usucapio non contingit, priusquam res in potestatem pupilli redeat: nam tutor in re pupilli tunc domini loco habetur, cum tutelam administrat, non cum pupillum spoliat.Qui bona fide alienum fundum emit et possessionem eius amisit, deinde eo tempore acarebit, nec simionis quidem tempore putat fundum uendentis esse, sed cum traditur, scit alienum esse: cum enim semel amissa fuerit possessio, initium rursus reciperatae possessionis spectari oportet. quare si eo tempore redhibeatur homo, quo emptor scit alienum esse, usucapio non contingit, quamuis antequam uenderet, in ea causa fuerit, ut usucaperet. idem iuris est in eo, qui de fundo deiectus possessionem per interdictum reciperauit, sciens iam alie
Abbreviated transcription (Latin):
eres posside non cepisset: fiet tñ eius.S
uł. ł.iII. ui fundum ꝓemptore pos¬
sidebat antequam diutinam possessio¬
nem impleret decessit. Serui qui in
possessionem relicti fuerant decesseruN.
seruis hoc tempꝰorib hr̃di ꝓcede. ¶si
fundum cornelianum ꝓemptore lon¬
ga possessione capram.i partem ex uicini
ei adiciam: utrum eam quoq partem
bent.⁊ idõ possessione quoq earum se¬
paratam nancisci oportere. ⁊ longam
possessionem earum integro statuto
tp̃ore implere. ¶ Seruus m̃s ticio ma¬
ndauit ut fundum ei em̾et:⁊ manu¬
misso ei ticuis fundum tradidit. que¬
situm est an longa possessione caꝑet.
fundum em̾et. ⁊ manumissio ei ticuis
fundum tradidit. cum ⁊ peculium ei
raret peculium concessum non eẽ: n¬
chilominus agis seruum diutina pos¬
sessione caꝑet. Quia aut non peculiũ
sibi eẽ seit concessum. aut scire debet.
⁊ ꝑ hoc similis est ei qui se creditorem

Expanded text:
eres possidere non coepisset, fiet tamen eius: sed eres possidere non coepisset, fiet tamen eius: sed um.Qui fundum pro emptore possidebat, antequam diutinam possessionem impleret, decessit: serui, qui in possessionem relicti fuerant, discesserunseruis hoc tempus heredi procedere.Si fundum Cornelianum pro emptore longa possessione capiam et partem ex uicini fundo ei adiciam, utrum eam quoque partem abent, et ideo possessionem quoque earum separatim nancisci oportere et longam possessionem earum integro statuto tempore impleri. Servus meus Titio mandavit, ut fundum ei emeret, eique manumisso Titius situm est, an longa possessione caperetfundum emeret, et manumisso ei Titius fundum tradiderit, cum putaret peculium ei raret peculium concessum non esse, nihilo minus servum diutina possessione capere, quia aut scit servus peculium sibi concessum non esse aut scire debet et per hoc similis est ei, qui se creditorem
Abbreviated transcription (Latin):
eius alienam eẽ nonignorau̾it. Respon¬
sum est nichil eum ex eo fundo longa
possessione capturum. Iuod ita uerñ ẽẽ
existimo: si que pars aliena eẽt ineofu¬
ndo emptor ignoͬłut. quod si cętum ẽẽ
locum sciret: reliquas partes longa põ¬
sessione capi posse non dubito. Id uũs ẽ
si is qui totum fundum emebat promn¬
diiso partem aliquam alienam ẽẽ scit.
Cam enim duntaxat non capiet. cetera¬
rum partium non impedietur: longa
pignoraui subripuero. eamq distrax̾o:
de usucapione dubitatum est. ⁊ u̾ius
est utilit̃ cede tempora usucapionis.
ufucaꝑe non potest. Quid porro inter
eas res int̃est cum utrobiq desinat ex
pͥma causa posside. qui p̃cario uult
hab̾e.¶ Si ex.x. seruis quos em̾m ali¬
quos pucem alienos:⁊ qui sunt sciam:
reliquos usucapiam. Quod ignorem
qui sint alieni: neminem usucaꝑe possũ.
¶Post mortem eius qui hominem em̾t.
expleto tempore quod defuisset ad usu¬
capionem. quamus eum hominem h¬

Expanded text:
eius alienam esse non ignoraverat: responsum est nihil eum ex eo fundo longa possessione capturum. quod ita verum esse existimo, si, quae pars aliena esset in eo fundo, emptor ignoraverat: quod si certum locum esse sciret, reliquas partes longa possessione capi posse non dubito. Idem iuris est, si is, qui totum fundum emebat, pro indiviso partem aliquam alienam esse scit: eam enim dumtaxat non capiet, ceterarum partium non impedietur longa ppigneravi, subripuero, eamque distraxero, de usucapione dubitatum est: et verius est utiliter cedere tempora usucapionis. usucapere non potest: quid porro inter eas res interest, cum utrubique desinat ex prima causa possidere, qui precario vult habere? Si ex decem servis, quos emerim, aliquos putem alienos et qui sint sciam, reliquos usucapiam: quod si ignorem, qui sint alieni, neminem usucapere possum. Post mortem eius, qui hominem emerit, expleto tempore, quod defuisset ad usucapionem, quamvis eum hominem h
Abbreviated transcription (Latin):
causa in possessionem mittitur: non int̾¬
pellat possessionem eius qui ꝓ hr̃de usu¬
capit. Custodie enim causa rem tenet.
Quid gͦ est ⁊̃ impleta usucapione iuspi¬
gnoris ꝑtinebit. ut non pͥus discedat:
quam si solutum eilegatum fui̾t. aut
eo nomine satis datum. ¶ Quod respon¬
detur causam possessionis sibi neminẽ
iutare posse. sic accipiendum est
ut possessio non solum ciuilis sed ĩ na¬
turalis intelligatur. et ꝓpt̾ea respon¬
sum est neq colonum neq eum ap̃
quem res est deposita. aut eui cõmo¬
data est lucrifaciendi causa ꝓ hr̃de
u sucaꝑe posse. ¶ Filium quoq donatam
rem a patre ꝓ hr̃de negauit usu caꝑe. ser¬
sionem penes eum fuisse uiuo patre. sui
consequens est ut filius a patre hr̃s inst¬
itutus res hr̃ditarias a patre sibi datã
ꝓ parte cohr̃dum usucaꝑe non possit.

Expanded text:
causa in possessionem mittitur, non interpellat possessionem eius, qui pro herede usucapit: custodiae enim causa rem tenet. quid ergo est? etiam impleta usucapione ius pignoris retinebit, ut non prius discedat, quam si solutum ei legatum fuerit aut eo nomine satisdatum. Quod uolgo respondetur causam possessionis neminem sibi mutare posse, sic accipiendum est, ut possessio non solum ciuilis, sed etiam naturalis intellegatur. et propterea responsum est neque colonum neque eum, apud quem res deposita aut cui commodata est, lucri faciendi causa pro herede usucapere posse. Filium quoque donatam rem a patre pro herede negauit usucapere Sersionem penes eum fuisse uiuo patre. cui consequens est, ut filius a patre heres institutus res hereditarias a patre sibi donatas pro parte coheredum usucapere non possit.
Abbreviated transcription (Latin):
onem nos adipiscitur ait labeo. ułuti
si aceruum lignoꝵ em̾o. ⁊ eum uenditõ
tolle me uissi̾t. simul atq eustodiam po¬
suissem: traditus michi uidetur. Iđ uñs
eẽ uino uendito cum uniu̾se amphore
umi simul eẽnt. Sed uideamus inquit
ne hec ip̃a corporis traditio sit. quia
nichil int̾ est utrum michi an ut ciu¬
libet uisserim custodia tradatur. In eo
puto hano questionem consiftere. an
etiam si corpore aceruus. aut amphore
app̾hense non sunt iic hilominus tradi¬
te uideantur. nichil uideo int̃eẽ utrum
ipse aceruum an mandato meo aliquĩ
custodiat utrobiq animi quodam ge¬
nere possessio erit estimanda.

Expanded text:
pisci nos ait Labeo: ueluti si aceruum lignorum emero et eum uenditor tollere me iusserit, simul atque custodiam posuissem, traditus mihi uidetur. idem iuris esse uino uendito, cum uniuersae amphorae uini simul essent. sed uideamus, inquit, ne haec ipsa corporis traditio sit, quia nihil interest, utrum mihi an et cuilibet iusserim custodia tradatur. in eo puto hanc quaestionem consistere, an, etiamsi corpore aceruus aut amphorae adprehensae non sunt, nihilo minus traditae uideantur: nihil uideo interesse, utrum ipse aceruum an mandato meo aliquis custodiat: utrubique animi quodam genere possessio erit aestimanda.
Abbreviated transcription (Latin):
quem iusto ductis errare filium meum
⁊ in mea potestate eẽ existimo. neq pos¬
sessionem neq dñium. nec quicquam
aluid ex re mea michi querit. ¶ Per
seruum insuga agentem. si neꝙ ab

Expanded text:
quem iusto ductus errore filium meum et in mea potestate esse existimo, neque possessio neque dominium nec quicquam aliud ex re mea mihi quaeritur. Per servum in fuga agente
Abbreviated transcription (Latin):
magis hoc tempore clam posside uidĩ
me ait. Nam retro quoq si sciens tuũ
seruum non adño em̾imaicum clam
posside eum cepissem. postea certiorẽ
te feoi̾m non desidi̾e me clam posfidẽ.
posside: quia neq p̃carii rogatione. ne¬
q conductione sue rei dñium tenĩ:i
non posse causam clandestine possessi¬
aritatis amici fundum ingreditur. noi
uidetur posside. quia non eo animo in¬
si ab uno ex dominis om̃ium nomine po̾¬
ñdeatur ab omibus possidĩ intelligitur
kocurator siquidem mandante dño
Irem em̃it: ꝓtimis illi acquirit posses¬
sionem. quod si sua sponte em̾t. non
nisi ratam habuit dñs emptionem
iquis fundũ
em̃it. cuius particłam sciebat eẽ alienam
uiliamis ait. si ꝓdiuiso sciat alienam ẽẽ
posse eum reliquas partes longa posses¬
sione caꝑe. sed si ꝓ indiuiso licet igno¬
ret qui sit locus eque eum caꝑe posse.
Iuod sine ullus dano pars que puta¬

Expanded text:
magis hoc tempore clam possidere videri magis hoc tempore clam possidere videri me ait: nam retro quoque, si sciens tuum servum non a domino emerim et, cum clam eum possidere coepissem, postea certiorem te fecerim, non ideo desinere me clam possidere.possidere, quia neque precarii rogatione neque conductione suae rei dominum teneri et non posse causam clandestinae possessiQui iure familiaritatis amici fundum ingreditur, non videtur possidere, quia non eo animo inommunis servus etiamsi ab uno ex dominis omnium nomine possideatur, ab omnibus possideri intellegitur. Procurator si quidem mandante domino rem emerit, protinus illi adquirit possessionem: quod si sua sponte emerit, non nisi ratam habuerit dominus emptionem. quis fundum emerit, cuius particulam sciebat esse alienam, Iulianus ait, si pro diuiso sciat alienam esse, posse eum reliquas partes longa possessione capere: sed si pro indiuiso licet ignoret quis sit locus, aeque eum capere posse, quod sine ullius damno pars, quae puta
Abbreviated transcription (Latin):
qua m̃te apud sequestrum deponat᷑ res.
Nam si dimittende possessionis causa.
⁊ hoc aꝑte fuĩt approbatum ad usu¬
capionem possessio eius partib non eo¬
ꝓcedet. At si custodie causa depona-¬
tur ad usu capionem eam possessionẽ
ndo quem cum possidem prgnori tibi
dedi. seruus tuus te deiciat: adhuc te
posside ait. qm̃ nichilominus ꝑ ip̃m
seruum possessionem retineas. ẜ Si forte
colonus ꝑ quem dñs possidẽt decessiss
ꝓpt̾ utilitatem receptum est. ut ꝑ colo¬
num possessio recineretur et continu
aretur. Quo mortuo non statim dicen¬
dum est eam int̾pellari. sed tunc de¬
mum cum dñs possessionem adipisci
neglex̃it. idem existimandum art. si
colonus sponte de possessione discessit᷑.
Sed hec ita eẽ uera si nemo extraneu̾
eandem rem int̾im possedit. sed semꝑ
in hr̃ditate colomi manserit. ¶ Seruũ
tuum a ticio bona fide emi. ⁊ traditũ
possedi. deinde cum comꝑissem tuum
eẽ ne eum peteres celare cepi. non ⁊ deo

Expanded text:
qua mente apud sequestrum deponitur res. nam si omittendae possessionis causa et hoc aperte fuerit approbatum, ad usucapionem possessio eius partibus non procederet: at si custodiae causa deponatur, ad usucapionem eam possessionem ndo, quem, cum possiderem, pignori tibi dedi, seruus tuus te deiciat, adhuc te possidere ait, quoniam nihilo minus per ipsum seruum possessionem retineas. Si forte colonus, per quem dominus possideret, decessisset. propter utilitatem receptum est, ut per colonum possessio et retineretureretur: quo mortuo non statim dicendum eam interpellari, sed tunc demum, cum dominus possessionem apisci neglexerit. aliud existimandum ait, si colonus sponte possessione discesserit. sed haec ita esse vera, si nemo extraneus eam rem interim possiderit, sed semper in hereditate coloni manserit. Servum tuum a Titio bona fide emi et traditum possedi, deinde cum comperissem tuum esse, ne eum peteres, celare coepi. non ideo
Abbreviated transcription (Latin):
bestiis marinis ⁊ t̾restrib desinant nr̃a
eẽ cum effug̾int bestie nrãm ꝑsecuti¬
onem. Quis deniq man̾e nr̃m dicit.
quod auis transuolans ex area aut ex a¬
gro nr̃o substulit aut quod a nobis ra¬
piit. Si gͣ desinit. si fui̾nt ore bestie li¬
batum occupantis erit. quemadmodum
piscis. uł aper uł auis. cum potestatem
nr̃am euasit. si ab alio capiatur ipsius fit.
Sed putat potius nr̃m man̾e. tamdiu
quamdui recuꝑari possit. licet in auib
non statim nr̃m eẽ desisse. deniq
quadruplo ten̾i eum qui rapuit. Et sa¬
ne melius est dicere ⁊ quod alupo eripi¬
tur nr̃m man̾e quaradiu recipi possit.
id quod ereptum est. Si gͥmanet ego
arbitror ĩ furt compet̾e acc̃onem .Lic
enum non animo furandi fiũt colonus
ꝑsecutus. quanuus ⁊ hoc animo potuit
cum reposcenti non reddit: suppͥmere et
int̾tiꝑe uidetur. Q uare ⁊ furti ⁊ ad exhi¬
bendum ten̾i eum arbitror. ⁊ uendicari

Expanded text:
bestiis marinis et terrestribus desinant nostra bestiis marinis et terrestribus desinant nostra esse, cum effugerunt bestiae nostram persecutionem. quis denique manere nostr‹u›m dicit, quod auis transuolans ex area aut ex agro nostro transtulit aut quod nobis eripuit? si igitur desinit, si fuerit ore bestiae liberatum, occupantis erit, quemadmodum piscis uel aper uel auis, qui potestatem nostram euasit, si ab alio capiatur, ipsius fit. sed putat po tius nostrum manere tamdiu, quamdiu reciperari possit: licet in auibusnon statim nostrum esse desinere: denique quadruplo teneri eum qui rapuit. et sane melius est dicere et quod a lupo eripitur, nostrum manere, quamdiu recipi possit id quod ereptum est. si igitur manet, ego arbitror etiam furti competere actionem: licet enim non animo furandi fuerit colonus persecutus, quamuis et hoc animo potuericum reposcenti non reddit, supprimere et intercipere uidetur. quare et furti et ad exhibendum teneri eum arbitror et uindicari
Abbreviated transcription (Latin):
ubstitutio que
est possessori non acquiritur. ¶ In corꝑa¬
les res traditionem insu capionem nonꝰ
reciꝑe manifestum ẽ. SCum seruus in qͦ
alt̾uis ususfructus est hominem emit. ⁊ ei
traditus sit: antequam p̃cium soluat. in
pendenti est cui ꝓpͥetatem acquisierit. et
cum ex peculio quod ad fructuaruun ꝑ¬
tinet̾ solu̾it intelligitur fructuari homo
fuisse. cum uero exeo ꝑicło quod ꝓpͥeta¬
rium sequitur solu̾it: ꝓprietaris expost
facto fuisse indetur.
tractat cum pastori meo lupi percos eriꝑ¬
ent hos uicine uille colonus cum robu̾s¬
tis canib ⁊ fortibus quos pecoris sui gr̃a
pascebat secutus lupis eripuit. aut cane̾
extorserunt. Et cum pastor m̃s peteret
porcos. querebatur utrum sint facti eiꝰ
porci qui eripuit an nr̃i maneant. Nã
genere quodam uenandi id erant na¬
cti. Cogitabant enim quem admodum
t̾ra mariq capta cum in suam naturalẽ
laxitatem ꝑueniant. desm̾ent eoꝵ eẽ qui
ceꝑunt: ita ex bonis quoq nr̃is capta a

Expanded text:
ubstitutio, quae est possessori non adquirit. Incorporales res traditionem et usucapionem non recipere manifestum est. Cum servus, in quo alterius usus fructus est, hominem emitraditus sit, antequam pretium soluat, in pendenti est, cui proprietatem adquisierit: et cum ex peculio, quod ad fructuarium pertinet, soluerit, intellegitur fructuarii homo fuisse: cum uero ex eo peculio, quod proprietarium sequitur, soluerit, proprietarii ex post facto fuisse uidetur. tractat: cum pastori meo lupi porcos eriperent, hos uicinae uillae colonus cum robustis canibus et fortibus, quos pecoris sui gratia pascebat, consecutus lupis eripuit aut canes extorserunt: et cum pastor meus peteret porcos, quaerebatur, utrum eius facti sint porci, qui eripuit, an nostri maneant: nam genere quodam uenandi id erant nancti. cogitabat tamen, quemadmodum terra marique capta, cum in suam naturalem laxitatem peruenerant, desinerent eorum esse qui ceperunt, ita ex bonis quoque nostris capta a
Abbreviated transcription (Latin):
rem defuncto commodatam aut loca¬
tam. uł apud eum depositam existimais
qua estimatione deceptus credid̾it ad se
hr̃ditatem ꝑtinere. eque ad eum non
ꝑtineat. ⁊ rem hr̃ditariam alienauerit.
aut si is ad quem usus .f. ancille ꝑtinet
partum eius estimans suum eẽ. quia ⁊
fetus pecudum ad fructuarium ꝑtinci:¬
commitat. furtam enim sine affectu
funindi non commitutur. Sfundi qͦq
aliem potest aliquis sine ui nancisci po̾.¬
sessionem. que uł ex negligentia domini
uacet. uł quia dñs sine successione deces¬
serit: uł longo tp̃r abfũt.¬

Expanded text:
rem defuncto commodatam aut locatam vel apud eum depositam existimans qua existimatione deceptus crediderit ad se hereditatem pertinere, quae ad eum non pertineat, et rem hereditariam alienauerit, aut si is, ad quem usus fructus ancillae pertinet, partum eius existimans suum esse, quia et fetus pecudum ad fructuarium perticommittit: furtum enim sine affectu furandi non committitur.Fundi quoque alieni potest aliquis sine ui nancisci possessionem, quae uel ex neglegentia domini uacet uel quia dominus sine successore decesserit uel longo tempore afu
Abbreviated transcription (Latin):
acquiri pot̾it. nerranti. Sed si ꝓcurator
m̃s erret. ego non errem. magis est ut
acquiram possessionem. Seriuis quoq
meus ignoranti michi acquiret possessio¬
nem. Nam ⁊ seruus aliemis ut celfus
scribit. siue a me siue anemine possi¬
deatur potest michi acquirere possessi¬
onem si nomine meo eam adipiscatur.
trou̾sie possessionis. hic est tantum ut
pͥus ꝓnunciet uidex ut̃ possideat. Ita
tam̃ fiet ut is qui uictus est de possessione
petitoris partibꝰ fungatur. et tunc de
dum creditori tradidit. intellaigitur pos¬
sidere. Sed si eundem p̃cario rogauerit
eq ꝑ diunam possessionem capiet. Nã
cum possessio creditoris non impediat u¬
sucapionem. longeminus p̃carii rogatio
impedim̃to ẽẽ non debet. Cum plus uũs
in possessione habet. qui p̃cario roga¬
uerit quam qui omĩno non possidet.
artianus . ł. sing̃. ad formulam i poth¬
ecariam. es pignoris nomine data ⁊
possessione tradita. deinde a creditore

Expanded text:
adquiri, poterit et erranti. sed si procurator adquiri, poterit et erranti. sed si procurator meus erret, ego non errem, magis est, ut adquiram possessionem.Seruus quoque meus ignoranti mihi adquiret possessionem. nam et seruus alienus, ut Celsus scribit, siue a me siue a nemine possideatur, potest mihi adquirere possessionem, si nomine meo eam adipiscatur: trouersiae possessionis hic est tantum, ut prius pronuntiet iudex, uter possideat: ita enim fiet, ut is, qui uictus est de possessione, petitoris partibus fungatur et tunc de dum creditori tradit, intellegitur possidere. sed et si eundem precario rogauerit, aeque per diutinam possessionem capiet: nam cum possessio creditoris non impediat capionem, longe minus precarii rogatio impedimento esse non debet, cum plus iuris in possessione habeat qui precario rogaverit quam qui omnino non possidet. Marcianus libro singulari ad formulam hypothecariam Re pignoris nomine data et pos
Abbreviated transcription (Latin):
uenditor ⁊̃ si mandau̾it alicui ut empto¬
rem in uacuam possessionem in duc̃et.
Priusquam id fieret. non recte emptor
ꝑse in possessionem ueniet. ¶ Item si
amicus uenditoris mortuo eo pͥusquam
sciret id aut non ꝓhibñtibus hr̃dibus
id fec̃̾it recte possessio tradita erit. Sed si
id fec̾it. cum sciret dñm mortuum: au
tarem me infundum semꝓnianũ missũ
⁊mcornelianim iero. non acquiram po̾¬
sessionem. nisi forte in nomine tantum
errau̾ius incorpore consenserimus.
Quando aut̃ incorpore consentimus. an
a te tam̃ recedet possessio: quia animo
depon̾e.⁊ mutare possessionem nos põ
se ⁊ celsus ⁊ marcellus scribunt dubita¬
ri potest. ⁊ si animo acquiri possessio po¬
puto errantem acquirere. ergo nec amui¬
ttit possessionem. qui quodammꝰ sub ꝯ¬
ditione recessit de possessione. Sed si non
michi sed ꝓcuratori meo possessionem
tradas: uidendum est si ego errem. ꝓ¬
curator m̃s non erret an michi posses¬
sio acquiratur. Et cum placeat ignoranti

Expanded text:
uenditor etiamsi mandauerit alicui, ut emptorem in uacuam possessionem induceret, priusquam id fieret, non recte emptor per se in possessionem ueniet. item si amicus uenditoris mortuo eo, priusquam id sciret, aut non prohibentibus heredibus id fecerit, recte possessio tradita erit. sed si id fecerit, cum sciret dominum mortuum aut tarem me in fundum Sempronianum missum et in Cornelianum iero, non adquiram possessionem, nisi errauerimus, in corpore consenserimus. quoniam autem in corpore consenserimus, an a te tamen recedet possessio, quia animo deponere et mutare nos possessionem posse et Celsus et Marcellus scribunt, dubitari potest: et si animo adquiri possessio poputo errantem adquirere: ergo nec amittet possessionem, qui quodammodo sub condicione recessit de possessione.Sed si non mihi, sed procuratori meo possessionem tradas, uidendum est, si ego errem, procurator meus non erret, an mihi possessio adquiratur. et cum placeat ignoranti
Abbreviated transcription (Latin):
norante te ui possidet. id tu non possides.
Q uoniam is qui in tua potestate ẽ ignorã¬
ti tibi non corporalem possessionem. s iustã
potest acquirere sicut id quod ex peculio
ad eum ꝑuen̾it: possidet. Nam tum ꝑser¬
uum dñs quoq possidere dicitur. summa
scilicet cum rõne. quia quod ex iusta cã
corporalit̾ a seruo tenetur id inpeculio.ẜ.¬
ui est ⁊ peculium quod seruus cuuiliter
quidem posside non potest sed naturalit̃
tenet: dñs creditur posside. Quod uero ex
maleficiis app̃henditur id ad dñi posses¬
sionem idõ non ꝑtinet. quia nec peculis
noremus ubi sit desinimus posside. Et
ꝑ colonos: i inquiliuos aut seruos nr̃o
possidemus. ⁊ si moriantur. aut furere
incipiant. aut ali locent intelligimꝰ
utrumne usq eo possideamis. donec
alius corpore ingressus sit. ut potior
sit illius corporalis possessio. Anuͦ qđ
quasi magis ꝓbatur usq eo possideamꝰ
donec reu̾tentes nos aliquis repellat :¬
aut nos ita anmo desinamus posside

Expanded text:
norante te vi possidet, id tu non possides, quoniam is, qui in tua potestate est, ignoranti tibi non corporalem possessionem, sed iustam potest adquirere: sicut id, quod ex peculio ad eum pervenerit, possidet. nam tum per servum dominus quoque possidere dicitur, summa scilicet cum ratione, quia, quod ex iusta causa corporaliter a servo tenetur, id in peculio servi est et peculium, quod servus civiliter quidem possidere non posset, sed naturaliter tenet, dominus creditur possidere. quod vero ex maleficiis adpsionem ideo non pertinet, quia nec peculii noremus, ubi sit, desinimus possidere.Et per colonos et inquilinos aut seruos nostros possidemus: et si moriantur aut furere incipiant aut alii locent, intellegimuutrumne usque eo possideamus, donec alius corpore ingressus sit, ut potior sit illius corporalis possessio, an uero quod quasi magis probatur usque eo possideamus, donec reuertentes no‹s› aliquis repellat aut nos ita animo desinamus possidere,
Abbreviated transcription (Latin):
onis ad loca publica uiris gentium ꝯ
cedi non solet: quod ita ꝓcedit. Si quis
in fluminis publici diu̾ticulo solus an¬
nis plurib piscatus sit. alt̾um eodem
ure ꝓhibeat. ¶ Post mortem dñi .s. uus
hr̃ditatis peculi nomine rem cepit te¬
nere. Usucapionis pͥncipium erit tẽ¬
pus adite hr̃ditatis. Quẽ ad modum
enim usucapietur. quod ante defunc¬
tus non possederat:

Expanded text:
nda loca iuris gentium publica concedi non solet. quod ita procedit, si quis, in fluminis publici deverticulo solus pluribus annis piscatus sit, alterum eodem iure prohibeat. Post mortem domini servus hereditarius peculii nomine rem coepit tenere, usucapionis primordium erit tempus hereditatis aditae: quemadmodum etenim usucapietur, quod ante defunctus non possederat?
Abbreviated transcription (Latin):
credicorem res eẽt. Possidet enim ħ casu
creditor. sed ⁊ si utrumq int̾cesserit. ⁊ p̾¬
carii roga tio ⁊iconductio in¬
gatio non in hoc int̃ponitur. ut debi¬
tor possessionem habeat. sed ut ei rem¬
retinere liceat.
seruus insciente dño rem peculiarem
uendidisset: emptorem usucaꝑe posse.
cuius usus .f. legatus erat ab hr̃de nũ¬
situm est quia hr̃s furti actionem nos
hab̾et. an usucapi possit. Sabinus. R
nullam ens rei eẽ usucapionem cuuis
nomine furti agi possit. Agere autem
furti eum qui debet frui posse. Q uod
fic accipiendum est ut fructuarius põ¬
sit uti frui. Alit̾ enim homo in eam cãm
non ꝑduceretur: Sed utendi iam ⁊ fruẽ¬
di abductus homo fuĩt: non solum ip̃e
sed ⁊̃ hr̃s furti agere pot̾it.

Expanded text:
creditorem res esset: possidet enim hoc casu creditorem res esset: possidet enim hoc casu creditor. sed et si utrumque intercesserit et precarii rogatio et conductio, ingatio non in hoc interponitur ut debitor possessionem habeat, sed ut ei tenere rem liceat. seruus insciente domino rem peculiarem uendidisset, emptorem usucapere possecuius usus fructus legatus erat, ab herede numsitum est, quia heres furti actionem non haberet, an usucapi possit. Sabinus respondit nullam eius rei usucapionem esse, cuius nomine furti agi possit, agere autem furti eum, qui frui deberet, posse. quod si accipiendum est, ut fructuarius poterit uti frui: aliter enim homo in causa non perduceretur. sed si utenti iam et fruenti abductus homo fuerit, non solum ipse, sed etiam heres furti agere poterit.
Abbreviated transcription (Latin):
uł depositum accepit. Nane si creditor ꝯ¬
usucaꝑe debitor ꝑseu̾au̾it. SSi rem tuã
cum bona fide possidem pignori tibidẽ
ignoranti tuam eẽ: desino usucaꝑe. Quia
non intelligitur quis sue rei pignus con-¬
trahere. at si nuda conuentione pignus
contractum fuĩt: nichilomtnus usucapiã.
quia hoc quoꝙ modo nullum pignus coa¬
tractum uidetur. ¶Si rem pignor datam
creditoris seruus subripu̾it. cum eam cre¬
ditor possidet : non int̃pellabitur usu capio
debitoris. quia seruus dm̃ sui possessionẽ
non subu̾tit. Sed ⁊ si debitoris seruus sub¬
ripu̾it. quamiuis creditor possidẽ desinat:
tñ debitoris usucapio durat. Non secus ac si
eam creditor debitori tradidisset. Nam
qͣntum ad usucapionem ꝑtinet serui sub¬
trahendo res: non faciunt detiorem dñorũ
conditionem. facilius obtinebit si precaĩo
possidente debitore: seruus eius subripu¬
erit. Nam conductio idem pr̃at: quasi ap̃

Expanded text:
vel depositum accepit. plane si creditor nvel depositum accepit. plane si creditor nusucapere debitor perseuerabit. Si rem tuam, cum bona fide possiderem, pignori tibi dem ignoranti tuam esse, desino usucapere, quia non intellegitur quis suae rei pignus contrahere. at si nuda conuentione pignus contractum fuerit, nihilo minus usucapiam, quia hoc quoque modo nullum pignus contractum uidetur. Si rem pignori datam creditoris seruus subripuditor possideret, non interpellabitur usucapio debitoris, quia seruus dominum suum possessione non subuertit. sed et si debitoris seruus subripuerit, quamuis creditor possidere desinat, tamen debitori usucapio durat, non secus ac si eam creditor debitori tradidisset: nam quantum ad usucapiones attinet, serui subtrahendo res non faciunt deteriorem dominorum condicionem. facilius optinebitur, si precario possidente debitore seruus eius subripuerit. nam conductio idem praestat, quod si apud
Abbreviated transcription (Latin):
homines armatos uenientes existimau̾it.
atq idõ ꝓfug̾it: quamuis nemo eorum¬
eum fundum ingressus fu̾it: in deiectꝰ
uidebitur. Sed nichilominus id p̃dium
ĩ antequam in dñi potestatem redeat.
abone fidei emptore usucapitur. qr lex
plaucia ⁊ uilia ea demum uetuit. lon¬
ga possessione capi: que ui possessa fuissẽt.
non ⁊̃ ex quib ui quis deiectus fuisset.¬
¶ Si michi ticius a quo fundum petere uo¬
lebam possessionem cesserit: causam usu
capionis ustam habebo. Sed ⁊ is a quo
ex stipłatu fundum petere uolebam. ce¬
deudo michi possessionem si soluendi c̃ã
id fec̾it: eo ip̃o efficiet. ut fundum longo
tempore capiam. ¶ qui pignori rem dat
iisu capit. quamdiu res apud creditorẽ
est. Sed creditor eius possessionem alii tͣ¬
didit: int̾pellabunt usucapio. ⁊ qͣntum
ad usucapionem attinet. similis est ei qui
deposuit uł commodaut. quos palamẽ
desin̾e usucaꝑe. si comodata uł deposita
res alii tradita fui̾t: ab eo qui cõmodatũ

Expanded text:
t atque ita profugerit, quamvis nemo eorum fundum ingressus fuerit, vi deiectus videtur: sed nihilo minus id praedium, etiam antequam in potestate domini redeat, a bonae fidei possessore usucapitur, quia lex Plautia et Iulia ea demum vetuit longa possessione capi, quae vi possessa fuissent, non etiam ex quibus vi quis deiectus fuisset. Si mihi Titius, a quo fundum petere volebam, possessione cesserit, usucapionis causam iustam habebo. sed et is, a quo ex stipulatu fundum petere volebam, cedendo mihi possessione, id fecerit, eo ipso efficiet, ut fundum longo tempore capiam.Qui pignori rem dat, usucapit, quamdiu res apud creditorem est: si creditor eius possessionem alii tradiderit, interpellabitur usucapio: et quantum ad usucapionem attinet, similis est ei qui quid deposuit vel commodavit, quos palam est desinere usucapere, si commodata vel deposita res alii tradita fuerit ab eo, qui commodatum
Abbreviated transcription (Latin):
possessionem domini int̾uertisse alias ccͣ.
Nam nec tunc quidem semꝑ dñs amittit
possessionem : cum reposcenti ei commod¬
atum non redlitur. Quid enim si alia q̃¬
pram fuit iusta ⁊ rõnabilis causa non red¬
dendi : non utiq ut possessionem eius int̃
aliis trade possumus. ułuti cum is qui ꝓ
hr̃de rem possidebat. antequam dominũ
fieret p̃cario abhr̃de eam rogauit. ¶ Quod
ex naufragio expulsum ẽ usu capi non
potest. qm̃ non est inderelicto sed in ꝑdi¬
to. Idem uerus ẽẽ existimo in his rebus
que iactate sunt. qm̃ non potest uidĩ id
ꝓ delicto habitum. quod salutis causa
int̾im dimissum est. ¶ Qui alienã rem
p̃cario rogauit. si eandem adño condu¬
xit possessio ad dñm reu̾titur.

Expanded text:
possessione dominum intervertisse, alias contra. possessione dominum intervertisse, alias contra. nam nec tunc quidem semper dominus amittit possessionem, cum reposcenti ei commodatum non redditur: quid enim si alia quaepiam fuit iusta et rationabilis causa non reddendi, non utique ut possessionem eius interalii tradere possumus, veluti cum is, qui pro herede rem possidebat, antequam dominus fieret, precario ab herede eam rogavit. Quod ex naufragio expulsum est, usucapi non potest, quoniam non est in derelicto, sed in deperdito. Idem iuris esse existimo in his rebus, quae iactae sunt: quoniam non potest videri id pro derelicto habitum, quod salutis causa interim dimissum est. Qui alienam rem precario rogavit, si eandem a domino conduxit, possessio ad dominum revertitur.
Abbreviated transcription (Latin):
id nemo attigerit. aut si uicinum michi
fundum mercato uenditor in mea turre
demonstret uacuamq se possessionem tͣ¬
dere dicat non minus posside cepi. quam
si pedem finib intulissem. ¶Sidũ mala
parte fundi sum. alius quis clam animo
possessori intrau̾it. non desisse ilico possi¬
dere existimandus sum facile expulsurũ
finib simł sciero. fursus si cum magna
ui ingressus ẽ exercitus. eam tantum mͦ
partem qua intrau̾it optinet.
alienum fundum em̾nt. ⁊ eundem a dño
conduxit. quero utrum desinat possidere
sierit. ¶ Quod scriptum est apud ueteres
neminẽ sibi causam possessionis posse mu¬
tare credibile ẽ de eo cogitatum qui ⁊ cor-¬
pore ⁊ animo possessioni incumbens: hoc
solum statuit. ut alia ex cã id possid̾et. No⁊
si quis dimissa possessione pͥma eiusdem
rei denuo ex alia cã possessionẽ nancisci
quam utendam ded̾at uendid̾it. emptoriq
tradi uisserit. nec ille tradidit alias uidebit᷑

Expanded text:
id nemo dum attigerit: aut si vicinum mihi id nemo dum attigerit: aut si vicinum mihi fundum mercato venditor in mea turre demonstret vacuamque se possessionem tradere dicat, non minus possidere coepi, quam si pedem finibus intulissem. Si, dum in alia parte fundi sum, alius quis clam animo possessoris intraverit, non desisse ilico possidere existimandus sum, facile expulsurus finibus, simul sciero. Rursus si cum magna vi ingressus est exercitus, eam tantummodo partem quam intraverit optinet. alienum fundum emit, eundem a domino conduxit: quaero, utrum desinat possidere dere desierit. Quod scriptum est apud ueteres neminem sibi causam possessionis posse mutare, credibile est de eo cogitatum, qui et corpore et animo posolum statuit, ut alia ex causa id possideret, non si quis dimissa possessione prima eiusdem rei denuo ex alia causa possessionem nancisciquam utendam dederat, vendiderit emptorique tradi iusserit nec ille tradiderit, alias videbitur
Abbreviated transcription (Latin):
nis facultatem. Diffe̾ntia int̃ dominum
⁊ possessionem hec est. quod dñum nicħ¬
ominus eius manet: quod dñs ẽẽ ñ uult.
Possessio aut̃ recedit ut quisq constituit
nolle posside. Si quis gͥ ea m̃te possessio¬
nem tradidit. ut postea ei restituatur. de¬
sinerit possidere.
possidere. Nec enim muto michi causam
possessionis. sed desino posside. ⁊ alium
possessorem ministio meo facio. Nec idẽ
est posside. ⁊ alieno nomine posside: nam¬
is possidet. cuius nomine possidetur. ¶ fio¬
curator aliene possessionis prãre ministiũ.
¶Si furiose qm̃ sue m̃tis eẽ existimas. eo ꝗ̃
forte in conspectu mumbrate quietis fu¬
it constitutus. rem tradidis. licet ille non
erit adeptus possessionem tu posside de¬
sinis. Sufficit quippe te dunitt̾e possessio¬
nem ĩ si non traneferas. Illud enim ridi¬
culum est dicere quod non alit̃ uult quis
uenditorem quod em̾um deponere in domo
mea uisserim posside me certum est qͣmꝗͣ

Expanded text:
nis facultatem habeat. Differentia inter dominium et possessionem haec est, quod dominium nihilo minus eius manet, qui dominus esse non vult, possessio autem recedit, ut quisque constituit nolle possidere. si quis igitur ea mente possessionem tradidit, ut postea ei restituatur, desinit possidere. possidere: nec enim muto mihi causam possessionis, sed desino possidere et alium possessorem ministerio meo facio. nec idem est possidere et alieno nomine possidere: nam possidet, cuius nomine possidetur, procurator alienae possessioni praestat ministerium. Si furioso, quem suae mentis esse existimas, eo quod forte in conspectu inumbratae quietis fuit constitutus, rem tradideris, licet ille non erit adeptus possessionem, tu possidere desinis: sufficit quippe dimittere possessionem, etiamsi non transferas. illud enim ridiculum est dicere, quod non aliter vult quis venditorem quod emerim deponere in mea domo iusserim, possidere me certum est, quamquam
Abbreviated transcription (Latin):
nanciscende exquirenda est. Neo quẽ¬
quam clam posside inciꝑe. qui scien¬
de aut uolente eo ad quem eares ꝑti.¬
net. aut aliqua ratione bone fidei pos¬
sessionem nanciscitur. Itaq inquit pom¬
p̃. clam nanciscitur. possessionẽ. qui fu¬
turam controu̾siam metuens. ignorante
eo quem metuit furtiue in possessionẽ
Retinet gͦ possessionem isqui ad nun¬
dinas abiit. Uerum si reu̾tentem dñm
non admiserit. qͣm magi intelligi po̾¬
sideri : non clam.

Expanded text:
nanciscendae exquirenda est: nec quemnanciscendae exquirenda est: nec quemquam clam possidere incipere, qui sciente aut uolente eo, ad quem ea res pertinet, aut aliqua ratione bonae fidei possessionem nanciscitur. itaque, inquit Pomponius, clam nanciscitur possessionem, qui futuram controuersiam metuens ignorante eo, quem metuit, furtiue in possessionem retinet ergo possessionem is, qui ad nundinas abiit. uerum si reuertentem dominum non admiserit, ui magis intellegi possidere, non clam.