comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tis hominib: possessione domo uilla ua rotentor quiquẽ arma¬
uerit obsederit duserit : Velud fieret homines commoda uerit:
locauerit conduxerit qui ue coctũ concursum turbã seditionẽ
incendium fecerit: Funerari sepeliriua aliquẽ prohibuerit funus¬
ut erpuerit curbauerit : Et quieumcii aqua etignis interdictum
est receperit. celauerit tenuerit : Quiue cumtelo in publico fuerit
templiportas aliud ue quid publicũ armatus obsederi. cinxerit
cluserit occupauerit : Quiba som̃ib conuictis: si honestiores sunt
tentia pars bonorum eripitur : et in in sulã religantur : Humiliores
con erepb anus si sineius sup̃sidis dutiuimdebitoris sui pigneracit
nona perit oblegata ceperit : in legeiulia deui priuata c p̃romitaĩt
Eudues ã uedio e prgnera apud sed eposita psequi ecsine auctoritate
teretauanu subripuerit mutaue rit siuein suos: usus conuer¬
terit : inquad ruplumeꝰ ꝑecuniaȩ quã sustulit condeos posts coriuer

Expanded text:
tis hominibus possessione domo uilla agroue deiecerit expugnauerit obsederit clauserit, idue ut fieret homines commodauerit locauerit conduxerit: quiue coetum concursum turbam seditionem incendium fecerit, funerari sepeliriue aliquem prohibuerit, funusue eripuerit turbauerit: et qui eum, cui aqua et igni interdictum est, receperit celauerit tenuerit: quiue cum telo in publico fuerit, templa portas aliudue quid publicum armatis obsederit cinxerit clauserit occupauerit. Quibus omnibus conuictis, si honestiores sunt, tertia pars bonorum eripitur et in insulam relegantur: humiliores rographarius si sine iussu praesidis per uim debitoris sui pignora, cum non haberet obligata, ceperit, in legem Iuliam de ui priuata committit. Fiduciam uero et pignora apud se deposita persequi et sine auctoritate ttrectauerit subripuerit mutauerit seu in suos usus conuerterit, in quadruplum eius pecuniae quam sustulit condemnatur. Ad legem
Abbreviated transcription (Latin):
uiuiuitestaenertũ aperuert recitauerit resignauert poena
lequt conneliae enetur: seplerumque authugi lors in petallu
dant̃ a st henestiores in in sulã deportantur: Inteta liores in metal
sano prodituee enuicent tã procurator qua cognito sibunudue¬
res sunte nenetallũ dampnantur: Si honestiores sunt÷ delemptadim¬
dia parte bonorũ iꝑpetium religantur. qag e entaderptadi¬
uni falis in senumertas epstolis rescrptis sciens dolomalo usus fuent¬

Expanded text:
Qui uiui testamentum aperuerit recitauerit resignauerit, poena legis Corneliae tenetur: et plerumque aut humiliores in metallum dantur aut honestiores in insulam deportantur. Si quis instrumenta sario prodita esse conuicerit, tam procurator quam cognitor, si humiliores sunt, in metallum damnantur, si honestiores sunt, adempta dimidia parte bonorum in perpetuum relegantur. Qui falsis ins
Abbreviated transcription (Latin):
Qquo q c ert terreant uł concuciant: humiliores capetepuoniunt̃
dicis eseiticis defar iliaritate mentientes euentuonuie sa premode
li es uenduns qua ue obtentu nominis ci agunt conuicti promodo
liadeui publica dampnatur qui aliqua potesteto prȩditus ciueprgo¬
maleun paotoa ad populum nunc im peracorer a gob dereti mcte¬
uiritim gariuis sertt: torserit uerbeta uerte coode un haie¬
ner uł ingubluasiuncula duciuissertt: Euius rei poenam hutu¬
liores apsuis in honestiores in suļ deportanio coer cetuo  e as
liore scapus t quiarte iudira facunt indicatieta enoufeno¬
cauaruri nquidueconta disciplinã publicã flecere rap inbonteleẽ¬

Expanded text:
apite puniuntur, dicis amicitiis uel familiaritate mentientes euentus sententiarum eius uendunt, quidue obtentu nominis eius agunt, conuicti pro modo lia de ui publica damnatur, qui aliqua potestate praeditur ciuem Romanum antea ad populum, nunc imperatorem appellantem necauerit necariue iusserit, torserit uerberauerit condemnauerit inue publica uincula duci iusserit. Cuius rei poena in humiliores capitis in honestiores insulae deportatione coercetur. Hac lege excipiuntur, qui artem ludicram faciunt, iudicati etiam et conferauerint quidue contra disciplinam publicam fecerint: t
Abbreviated transcription (Latin):
Alegxander aug̃ septimi demiuss : Nacedoniani senatusconsubti
ductoritas petitionem eius pecuniae noñ inpendit quaefilio familiat
no nrecusarit eredita est: Sed excontractu filui post mortom eidepeculio
aetio inpatre conpetere ita demum potest :si anni utilis spatiumnpetiao¬
nem non inpendit: Sa nesuussu patris datum eipro betur necinquo
usi siue rsasit pecuma dis quiri neces se est. et ꝑ petua in patreetiã mor uo

Expanded text:
Alexander Severus . Macedoniani senatus consulti auctoritas petitionem eius pecuniae non impedit, quae filio familiasnon recusaret, credita est. Sed ex contractu filii post mortem eius de peculio actio in patrem competere ita demum potest, si anni utilis spatium petitionem non impedit. Sane si iussu patris datum mutuum probetur, nec in quos usus versa sit pecunia disquiri necesse est et perpetua in patrem etiam mortuo
Abbreviated transcription (Latin):
Testes cum fide tabularũ nihildicitur : aduersus scripturã interrogari
cestimonia dixer̃ uł utriq: parti prodiderunt᷑ : aut in exsibũ aguntur
aut in insulã relegant᷑ ut curia submouentur : INTPT Ñ EGET. In re¬
pecuniariatormenta nisicum dereb: hereditaris querit̃non adhlibent᷑:
Alias aut̃ uire iurando aut testib: explicantur : INTETNOINDIGET¬

Expanded text:
Testes, cum de fide tabularum nihil dicitur, aduersus scripturam interrogari testimonia dixerunt uel utrique parti prodiderunt, aut in exilium aguntur aut in insulam relegantur aut curia submouentur. In re pepecuniaria, tormenta, nisi cum de rebus hereditariis quaeritur, non adhibent. Alias autem jurejurando aut testibus explicantur. Et si e
Abbreviated transcription (Latin):
oiitente abis quim aled ictum aut conuitium ingesserit in iuriarã
coruietus famosus efficitur sed hiscuius ope consilio uof acuriet
unelia feconio siquid ẽ aero cõ inme tallumdam pnaur: Siuero
leuem: Flagollis cesus sub pena uin culou temporalium dom mores uau
esiudicate uidentur abhis quiim perium potestatem que habeg
uił q uiex dauctoritate eorum in partesdantur: Item quemnagis¬
ratus municip ales usque ad sumpmã qua ius dicero porsiua Itẽ
ab his qui ab imperatore ex̧tra ordinem petunt᷑. Ex conpromis soait
udex sumptus remiudicatã non facit: sed si poena int̃ eos ꝓmis sũ

Expanded text:
tantum is, qui maledictum aut conuicium ingesserit, iniuriarum tantum is, qui maledictum aut conuicium ingesserit, iniuriarum conuictus famosus efficitur, sed et is, cuius ope consilioue factum esse tumeliam fecerit, si quidem atrocem, in metallum damnatur, si uero leuem, flagellis caesus sub poena uinculorum temporalium domino restitues iudicatae uidentur ab his, qui imperium potestatemque habent uel qui ex auctoritate eorum inter partes dantur, itemque a magistratibus municipalibus usque ad summam, qua ius dicere possunt, itemque ab his, qui ab imperatore extra ordinem petuntur. Ex compromisso autem iudex sumptus r
Abbreviated transcription (Latin):
iniuria comtrabonos inores: uelutisiquis fimo corrupto aliquise ł futde
cono luto oblinierit aquas purgauerit fistulã lacus quiduc aliudin
iuriã publicã contaminauerit inquos grauiter anim ad uerti sola ⁊¬
ue s lagitium ab diorEΡET Quipuero pretextato stũ prum aluit¬
ue flagitium ab ducto ab eo uł corrupte comiteꝑsua serit milier m pu¬
ellã ueinter pella uerit quid uae pudicitia corrum pendegratia fecerit.
donum prebuerit. p̃tiumue quod id ꝑ suadeat dederit ꝑfacto fligitio ca¬
prepunitur: Inꝑfecto in insulã depaetatur : Corrupti comites summo
tatum ⁊ tamineos quihoc canta uerint quã in eos qui conposuerint ex
eis e i dinem uindicatur Eoacrius si ꝑsenȩ dignitas abhac iniuria de¬
los icontumliam alterius proposuerint extra ordinenqloq ue
nocunt uuidici ab appellatorib fierinon oposta : Alioquin in famis
conuunido piiblicꝑ factum: ad in iuria uindictamn reuocatur. Quo
Facto condem piatus : in famis efficitur : INTIRPTATIONUREI

Expanded text:
iniuria contra bonos mores, ueluti si quis fimo corrupto aliquem perfuderit, caeno, luto oblinierit, aquas spurcauerit, fistulas lacus quidue aliud in iniuriam publicam contaminauerit: in quos grauiter animaduerti soluerti solet. Qui puero praetextato stuprum aliudue flagitium abducto ab eo uel corrupto comite persuaserit, mulierem puellamue interpellauerit, quidue pudicitiae corrumpendae gratia fecerit, donum praebuerit pretiumue, quo id persuadeat, dederit, perfecto flagitio capite punitur, imperfecto in insulam deportatur: corrupti comites summo tatum tam in eos qui hoc cantauerint quam in eos qui composuerint, extra ordinem uindicatur: eo acrius, si personae dignitas ab hac iniuria dellos in contumeliam alterius proposuerint, extra ordinem usque um iudici ab appellatoribus fieri non oportet: alioquin infamia conuicium publice factum ad iniuriae uindictam reuocatur. Quo facto condemnatos infamis efficitur. Non
Abbreviated transcription (Latin):
hilominus haberi potest: Questionieius latronis quẽ quis ob¬
tulit cũ deo confitert᷑ fidẽ accommod arinon conuenit : nisiidfor¬
te uel an de conscienti aesuȩ gr̃aquãcum reo habuit fecis sed oceatur:

Expanded text:
hilo minus haberi potest. Quaestioni eius latronis, quem quis obhilo minus haberi potest. Quaestioni eius latronis, quem quis obtulit, cum de eo confitetur, fidem accommodari non conuenit: nisi id forte uelandae conscientiae suae gratia, quam cum reo habuit, fecisse doceatur.
Abbreviated transcription (Latin):
bentur: Serui alieni in alterius caput non nisi singuli torqueripos¬
sunt : et hoc inuito domino non est ꝑmittendũ nisi delatorcuius int̃¬
est quod intendit probare pretia eorum quanti dominus taxauerit
inferresit paratus uł certe deterioris facti serui s ubire taxationem : Ser¬
uus quiultro aliquid dedomino conficetur: fides non ad comodatur : Mec
enimo port& in reb dubiis salutem dominorũ : seruorũ arbitrio conmit¬
ti : IN TER PTAT̃ÑEGET: Ceruincaput dominineq a presideneq: a pro¬
curatore neq: in pecunia Oriis quã in capitalib: causis in terrogaripos¬
ex doministorqueri non potest: IN TP̃TATÑEGET Quiser
uũ ideo cõparauit ne in setorqueret᷑: restituto p̃tio poterit
Ninter¬
rogari : Ceruus in caput eiꝰ domini a quodis tractus est cuique aliquã¬
doserui Quit in memoriã prioris domini in terrogarinon potest : INT̃ΡT
Ciseruus ad hoc fuerit manumissus ne torqueatur : questio dehocni¬

Expanded text:
onem. Serui alieni in alterius caput non nisi singuli torqueri possunt. Et hoc inuito domino non est permittendum, nisi delator, cuius interest quod intendit probare, pretia eorum quanti dominus taxauerit inferre sit paratus, uel certe deterioris facti serui subire taxationem. Seruo qui ultro aliquid de domino confitetur, fides non accommodatur: nec enim oportet in rebus dubiis salutem dominorum seruorum arbitrio committi. Serui in caput domini neque a praeside neque a procuratore, neque in pecuniariis quam in capitalibus causis interrogari posex dominis torqueri non potest. Qui uum ideo comparauit, ne in se torqueretur, restituto pretio poterit interrogari. Seruus in caput eius domini, a quo distractus est cuique aliquando seruiuit, in memoriam prioris domm dominio oportet inquiri. Si seruus ad hoc fuerit manumissus, ne torqueatur, quaestio de eo ni
Abbreviated transcription (Latin):
numerum manumissi inueniuntur : Quotiens numerus seruorum pro
legem fufiam canineam in eundus est : fugitiui quoq: quorum semꝑpos¬
sessio animo retinetur conputandisun: INTER P̃ TAT̃ NONIGET
egefufia caninea cauetur : ut certus seruorum numerus testame¬
tomanumit tatur : Subductis igicurduob: usque ad decem : parsdi¬

Expanded text:
ue confirmantur. Quotiens numerus seruorum propter legem Fufiam Caniniam ineundus est, fugitiui quoque, quorum semper possessio animo retinetur, computandi sunt. Lege Fufia Caninia cauetur, ut certus seruorum numerus testamento manumittatur. Subductis igitur duobus usque ad decem pars di
Abbreviated transcription (Latin):
teneatur: Patorsi filiofamilia aliquid donauerit et in eauolunta¬
te ꝑseuerans decesserit : mortepatris domatio conualescit: IaTII¬
MBNEULT Eumunius re induob donatio confertur: potior
est ille cuires tradita est : Nec inter est posteriorquis an primus
postea non querendum est in his donationib: qui primus uł posterior
sit : Sed quirem tradente donatore possederit : hi seamcui est tradi¬
ta possidebiit : Nec interest utrum in parentes anin extraneos talis
sit facta donatio : Inuitus donator: deeuictionerei donate promit¬
tere non cogitur.: In ec eo nomine si promiserit oneratur : qui alucra¬
tiuȩ rȩipossessor ab euictionis actione ipsaiuris ratione depellitur:

Expanded text:
teneant. Pater si filio familias aliquid donauerit et in ea uoluntate perseuerans decesserit, morte patris donatio conualescit. Cum unius rei in duos donatio confertur, potior est ille, cui res tradita est: nec interest, posterior is an prior postea, non quaerendus est in his donationibus qui primus, qui posterior sit; sed qui rem tradente donatore possederit, is eam, cui est tradita possidebit. Nec interest, utrum in parentes an in extsonae sint. Inuitus donator de euictione rei donatae promittere non cogitur, nec eo nomine, si promiserit, oneratur, quia lucratiuae rei possessor ab euictionis actione ipsa iuris ratione depellitur.
Abbreviated transcription (Latin):
INVt enoNo NOEOΗT Tructuarius seruus siquidexre fructuari
aut ex operib suuis ad qui Irit : ad fructuarũ ꝑtine Quid quid aut
aliunde uł exre proprietaria ad quirit domina pprietatis ad quirt a¬
tsedi ꝑindeegi exstipulatu potest hacsie ares extaret id eoq promis o ȩ¬
estimationeius punitur maximesi indolumquoq: eiꝰ gratafuerits tipũ¬

Expanded text:
it stipulatio. Fructuarius seruus si quid ex re fructuarii aut ex operis suis adquirit, ad fructuarium pertinet. Quidquid autem aliunde uel ex re proprietarii adquirit, domino proprietatis adquirintercidit, perinde agi ex stipulatu potest, ac si ea res extaret: ideoque promissor aestimatione eius punitur, maxime si in dolum quoque eius concepta fuerit stipu
Abbreviated transcription (Latin):
est : Pene con cordans mnatrimonium separari a patrediuus pius pro¬
hibuit : Itemq aꝑ atrono libertum. aparentib: filium filiamq: nisi far¬
tequeratur ubi utilius moraridebeat : omnib: bonis quae hab& que que
habiturus est obligatis : Nec concubina nec filius naturalis. nec alum nus
nec ea quae inius cotidiano habet obligantur : id eoque dehis nec int̃dictũ

Expanded text:
r. Bene concordans matrimonium separari a patre diuus Pius prohibuit, itemque a patrono libertum, a parentibus filium filiamque: nisi forte quaeratur, ubi utilius morari debeat. Omnibus bonis, quae habet quaeque habiturus est, obligatis nec concubina nec filius naturalis nec alumnus nec quae in usu cotidiano habet obligantur: ideoque d
Abbreviated transcription (Latin):
RΟVΑFΟΝIB: N on solum ꝑ nos m& ipsos nouamus quod nob det̃
inbendo uł ratum habendo: Procuratori quoq nr̃o exius sun rop̃ceptũ
utaliters Qubstitutus heres ab instituto qui sub conditionescriptus
utiliter sibinstitutũ hac stipulatione cauere compellito nepetitabo¬
norũ possessioneres hereditarias diminuat: Hocenim casuex dieinter¬
posite stipulationis : duplus fructus prestare compellitur: Huius enim
puiditiũ a superiore defert quod queritur : an. eares dequa ag it̃ nu¬
ior sit centũ sestertis id eoque in longiorẽ diem concipit: INTẼTAT¬

Expanded text:
ibus Non solum per nosmet ipsos nouamus quod nobis debiubendo uel ratum habendo. Procurator quoque noster ex iussu nostro receptum us Substitutus heres ab instituto, qui sub condicione scriptus est, utiliter sibi institutum hac stipulatione cauere compellit, ne petita bonorum possessione res hereditarias deminuat: hoc enim casu ex die interpositae stipulationis duplos fructus praestare compellitur. Huius enim praeiudicium a superiore differt, quo quaeritur, an ea res de qua agitur maior sit centum sestertiis: ideoque in longiorem diem concipitur. E
Abbreviated transcription (Latin):
Precaripos sid ereuidetur: nontantũ quirẽ ꝑ epistolã uł qualib&
aliaratione hoc sibi concedipostulauit : sed et his quinullo uoluntatis
inditio paciente tamendomino possid&: INTERT̃ TAT NONEBET¬
eres eius qui precariã possessionem tenebat sun camanserit:
magis dicendum est clamui deripossidere : Nulla enim preces uiden¬
tur adhibitȩ: et ideo ꝑ secutio eius rei semꝑmanebit nec interdicto

Expanded text:
Precario possidere uidetur non tantum qui per epistulam uel qualibet alia ratione hoc sibi concedi postulauit, sed et is qui nullo uoluntatis indicio, patiente tamen domino possidet. Heres eius, qui precariam possessionem tenebat, si in ea manserit, magis dicendum est clam uideri possidere: nullae enim preces eius uidentur adhibitae. Et ideo persecutio eius rei semper manebit nec interdicto
Abbreviated transcription (Latin):
rit resignauerit deluerit : Quodue signum adulterinũ sculpserit
fecerit ex p̃sserit amouerit reserauerit : Quiue nummos aureos. ar¬
genteos ad ulterauerit. lauerit conflauerit raserit corruperit uicia¬
uerit : Vultu ueprintipum signatã monetã p̃ter adulterinã reprobaue¬
rit : Honestiores quidem in insulã deportantur : humiliores aut̃ aut
in metallũ dantur aut incrucem tolluntur : Serui aũt postad missum
manu missi : capite puniuntur : INTETATNON INDIGET Qui¬
obfalsũ testimoniũ phibendum uł uerũ non ꝑhibendũ pecuniam
acceperit dederit᷑ iudicẽ uelud sententiam ferat uel non ferat cor¬
rum perit. corrum pendumuecurauerit : humiliores capitepuniunt̃ :
Hlonestiores : publicatis boniscum ipso iudice in in sulã deportantur :
tutiones contraue ius pu Iblicum quod apud serecitatum est pronun¬

Expanded text:
rit resignauerit deleuerit, quodue signum adulterinum sculpserit rit resignauerit deleuerit, quodue signum adulterinum sculpserit fecerit expresserit amouerit reserauerit, quiue nummos aureos argenteos adulterauerit lauerit conflauerit raserit corruperit uitiauerit, uultuue principum signatam monetam praeter adulterinam reprobauerit: honestiores quidem in insulam deportantur, humiliores autem aut in metallum dantur aut in crucem tolluntur: serui autem post admissum manumissi capite puniuntur. Qui falsam monetob falsum testimonium perhibendum uel uerum non perhibendum pecuniam acceperit dederit iudicemue, ut sententiam ferat uel non ferat, corruperit corrumpendumue curauerit, humiliores capite puniuntur, honestiores publicatis bonis cum ipso iudice in insulam deportantur. Fatutiones contraue ius publicum, quod apud se recitatum est, pronun
Abbreviated transcription (Latin):
artis : apud seneminem haberelic& : Et poenes quoscũq reptis intbo¬
nis ademptis ab ostis his publicȩ : in in sulã deportant᷑̃ : humiliores ca¬
pite puniunt᷑ : Non tantũ aut̃ huius artis professio : sed etiã scientia ꝓ¬
hibita est: IN T P̃ TAT̃ NΟΝEGET. Si ex eomedicamine quod ad salutem
hominis uł ad remediũ datumerat homo perierit : his quid ederit si ho¬
nestior fuerit in in sulã religatur : Humilior aũt capite punietur :¬
XXUI. TIT ADLEGEPOMPFIAMBEPARRICIDIIS Lege pompeia depar¬
ricidus tenentur : quip atrem matrem. auũ auiã fratrem sororem pa
tronũ ocuderit : Et si antea in suticuleo in mare p̃cipitabunt᷑ : hodie tam̃¬
LEGEMCORNELIÃ TESTAMENTARIAM Pege cornelia testamenta¬
ria tenentur quitestamentũ quod nealiũt instrumentum falsum sci¬
ens dolom alo scripserit. recitauerit. subiecerit sub presserit a moue¬

Expanded text:
artis apud se neminem habere licet: et penes quoscumque reperti sint, boartis apud se neminem habere licet: et penes quoscumque reperti sint, bonis ademptis, ambustis his publice, in insulam deportantur, humiliores capite puniuntur. Non tantum huius artis professio, sed etiam scientia prohibita est. Si ex eo medicamine, quod ad salutem hominis uel ad remedium datum erat, homo perierit, is qui dederit, si honestior sit, in insulam relegatur, humilior autem capite punitur. Ad legem Pompeiam de parricidiis Lege Pompeia de parricidiis tenentur qui patrem matrem auum auiam fratrem sororem patronum patronam occiderint, etsi antea insuti culleo in mare praecipitabantur, hodie tamlegem Corneliam testamentariam Lege Cornelia testamentaria tenentur: qui testamentum quodue aliud instrumentum falsum sciens dolo malo scripserit recitauerit subiecerit suppresserit amoue
Abbreviated transcription (Latin):
castrauit cas trandũ ue curauit siue his seruus si uelibersit capitepuni¬
etur: honestiores publicatis bonis in insulã deportant᷑ : INTPTATIO¬
NOΝΙNDΙGET Qui ab ortio aut aratorium produdunt : et sud
dolonon faciant. tamenmali exemplires est. humiliores inina¬
tallum hones tiores in insulã amissa partebonaꝵ religantur : Queđ
si ex hocmulier aut homo perierit : summosupplitio ad ficiuntur :¬
tare indefecerint facienda uecurauerint : aut cruci suffigunt᷑ autbes¬
tiis obiciuntur : INTΡTAT MΟΝEGET Qui hominemim molaue¬
rint ȩxue eiꝰ sanguinem lecauerint fanũ um. templũ uepollue¬
rint : bestus obiciunt᷑ : Vel si honestiores sint : capite puniuntur:
NΤΡΤΑΤΝΟΝEGET agicae artis conscios summosuppli¬
to ad ficiplacuit id ertbertus obici aut crucis uffigi: Ipsi autem
magi uiuexuruntur : INTETAT NÕEGET Libros magicae

Expanded text:
castrauit castrandumue curauit, siue is seruus siue liber sit, capite punicastrauit castrandumue curauit, siue is seruus siue liber sit, capite punietur, honestiores publicatis bonis in insulam deportantur. Qui abortionis aut amatorium poculum dant, etsi id dolo non faciant, tamen quia mali exempli res est, humiliores in metallum, honestiores in insulam amissa parte bonorum relegantur: quod si ex hoc mulier aut homo perierit, summo supplicio adficiunturarent defigerent obligarent, fecerint faciendaue curauerint, aut cruci suffiguntur aut bestiis obiciuntur. Qui hominem immolauerint exue eius sanguine litauerint, fanum templumue, polluerint, bestiis obiciuntur, uel si honestiores sint, capite puniuntur. Magicae artis conscios summo supplicio adfici placuit, idest bestiis obici aut cruci suffigi. Ipsi autem magi uiui exuruntur. Libros magicae
Abbreviated transcription (Latin):
lo fuerint. et quiuenenũ homines negandi causa habuerit uendiderr
parauerit. falsum testimoniũ dixerit. quoquis perira mortis causas presti¬
terit obquȩ omã facinora in honestiores poena capitis uindicari placuit:
humiliores uero incrucem collent᷑ autbestus obiciunt᷑ : INT̃P̃ T NOVECIT
ut homicidadam pnatur : Consilium enim unius cumq non factũ
puniendum est: Ideoq quicũ uelit occidere id casu aliquo ꝑ petrareno
potuit : ut homicidapunitur : Et is quica su i actuteli hominem in pra¬
ꝑ inde ut homicide puniunt᷑: INTẼT Ñ EGET I udex quuncaput
fertunas que hominis pecuniam acceperit : in insullãbonis ademptis
deportantur: INTPTÃTNOΝEGET Sipotator ex arbore cumra¬
mũ deiecerit non proclamauit ut uita Precur. atq ita p̃teriens eius¬
demictu periert : et si in lege non currit in metallũdatur : InTETT¬
NΟΝEΟET Qui hominẽ inuitum libidinis aut promercu causa

Expanded text:
lo fuerit, et qui uenenum hominis necandi causa habuerit uendiderit lo fuerit, et qui uenenum hominis necandi causa habuerit uendiderit parauerit, falsum testimonium dixerit, quo quis periret, mortisue causam praestiterit. Quae omnia facinora in honestiores poena capitis uindicari placuit, humiliores uero in crucem tolluntur aut bestiis obiciuntur. Homicida est ut homicida damnatur: consilium enim uniuscuiusque, non factum puniendum est. Ideoque qui, cum uellet occidere, id casu aliquo perpetrare non potuit, ut homicida punitur: et is, qui casu iactu teli hominem impruperinde ut homicidae puniuntur. Iudex, qui in caput fortunasque hominis pecuniam acceperit, in insulam bonis ademptis deportatur. Si putator, ex arbore cum ramum deiceret, non proclamauit, ut uitaretur, atque ita praeteriens eiusdem ictu perierit, etsi in legem non incurrit, in metallum datur. Qui hominem inuitum libidinis aut promercii causa
Abbreviated transcription (Latin):
si serui des alute dominorũ consuluerint : summosupplitio idest cruciad¬
ficiunt᷑ : Sed consulti aut̃sires ponsadederint : aut in metallum dampnan¬
ł aut in insulã religant᷑: INTP̃T̃ NEGET. TIT DESEDITIOSIS:
uctores seditionis et tumultus uł concitatores populi : proqualitate
INTẼΤΑΤΝΟΝ IΝDΙGET Quiterminos effodiunt uł ex arant arbo¬
res uł terminales euertunt. siquidẽ id serui suas ponte fecerint :
in metallum dampnantur : Humiliores in opus publicum : hones¬
tiores : in insulã amissa t̃tia partebonorũ religantur aut exulare co¬
gunt᷑ : INTẼT ÑEGET Ciues romaniquis eiud aicorituuł seruos
suos circum cidipaciunt᷑ : bonis ademptis in insulã ꝑpetuo religant᷑
enȩ nationis comparatos seruos circumciderint : aut deportant᷑ aut
CARIISETVENEFICIS Eexcornelia poenam depostationis infringit
eis que qui hominẽ occiderra eius uerei causa furtiuef aciendicumte¬

Expanded text:
si serui de salute dominorum consuluerint, summo supplicio, id est cruce, adsi serui de salute dominorum consuluerint, summo supplicio, id est cruce, adficiuntur: consulti autem si responsa dederint, aut in metallum damnantur aut in insulam relAuctores seditionis et tumultus uel concitatores populi pro qualitate deportantur. Qui terminos effodiunt uel exarant arboresue terminales euertunt, si quidem id serui sua sponte fecerint, in metallum damnantur: humiliores in opus publicum, honestiores in insulam amissa tertia parte bonorum relegantur aut exulare coguntur. Ciues Romani, qui se iudaico ritu uel seruos suos cii alienae nationis comparatos servos circumciderint, aut deportantur, aut cariis et ueneficis Lex Cornelia poenam deportationis infligit ei qui hominem occiderit eiusue rei causa furtiue faciendi cum te
Abbreviated transcription (Latin):
giferas arbores manufacta ceciderint: ad tempusplerumq
in opus publicũ dampnantur. aut honestiores dampnũ sarcire cogun¬
UE UAUNATORIBVS ET MATNEMATICIS : U aticinatores sunt qui
sed eo plenos ad simulant: Id circo aciuita expelliplacuit : nehuma¬
nacredulitate publicimoris ad spẽ alicuꝰ reicorrum perentur. uł certe ex
eo papulares animi turbarentur : Ideoque primũ fustib: cesi aciuitate
pellantur : Pers euerante aut̃ inuincula puplica coniciuntur : autin in su¬
uaset usuuł ratione in cognitas religiones inducunt ex quib animiho¬
minũ moueant᷑ : honestiores deportant᷑ humiliores capite puniuntur :¬
INTẼTÃT NÕEGIT. Quides alute printipis uł summ a rei publicema¬
thematicos ariolos aruspices uaticinatores consulit : cu meo qui res pon¬
derit capitepuniatur : INTERP̃TÑEGET Non tantum diuisione
quis: sed ips a scientia eiꝰ quȩ libros melius fecerit. debet abstinere : Quod

Expanded text:
giferas arbores manu facta ceciderint, ad tempus plerumque in opus publicum damnatur aut honestiores damnum sarcire cogunuaticinatoribus et mathematicis Vaticinatores, qui se deo plenos adsimulant, idcirco ciuitate expelli placuit, ne humana credulitate publici mores ad spem alicuius rei corrumperentur, uel certe ex eo populares animi turbarentur. Ideoque primum fustibus caesi ciuitate pelluntur: perseuerantes autem in vincula publica coniciuntur aut in insusectas uel ratione incognitas religiones inducunt, ex quibus animi hominum moueantur, honestiores deportantur, humiliores capite puniuntur. Qui de salute principis uel summa rei publicae mathematicos hariolos haruspices uaticinatores consulit, cum eo qui responderit capite punitur. Non tantum diuinatione quis, sed ipsa scientia eiusque libris melius fecerit abstinere. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
TT DEIUIVRIIS: Iniuriã patim̃ : aut incorpus dut extracorpus: Incor¬
ous uerberib: et in lationestupri : Extracorpus conuitus et famosis libellis :
quodex affectu unius ciuꝰ cumque pacientis et facientis estimatur: INT̃ PRUI¬
uriosus itemque in fans affectudoliet captu contumeli & carenti : Id arco
iniuriarũ agicumhis non potest : IN TER PTAT NONEGET. Cilibers
qui in potestate sunt aut uxorifiat in iuria : nr̃a inter est uin Odicare:
ideo que ꝑnos actio in ferri potest si modohis quifecit in iuriađ nr̃am id fecsedo¬
ceatur : INTER P̃TAT̃ ΝΟΝEGET  orpori iniuria infertur: cumquis
pulsatur cui questuprũ infertur. aut destupro interpellat᷑: Quaeres ex¬
ra ordinem undicatur: itaut puls atio pudoris pena capitis uindicetur:
ISTAINTẼTATIO Golliatatores alien arum nuptiarum : itemq
matrimoniorum int̃ Opellatores : et sieffectu sceleris potirinon pos

Expanded text:
t. De iniuriis Iniuriam patimur aut in corpus aut extra corpus: in cort. De iniuriis Iniuriam patimur aut in corpus aut extra corpus: in corpus uerberibus et illatione stupri, extra corpus conuiciis et famosis libellis, quod ex adfectu uniuscuiusque patientis et facientis aestimatur. Furiosus itemque infans adfectu doli et captu contumeliae carent: idcirco iniuriarum agi cum his non potest. Si liberis qui in potestate sunt aut uxori fiat iniuria, nostra interest uindicare: ideoque per nos actio inferri potest. Si modo is qui fecit in iniuriam nostram id fecisse doceatur. Corpori iniuria infertur, cum quis pulsatur cuiue stuprum infertur aut de stupro interpellatur. Quae res extra ordinem uindicatur, ita ut pulsatio pudoris poena capitis uindicetur. Sollicitatores alienarum nuptiarum itemque matrimoniorum
Abbreviated transcription (Latin):
quid ex incendioruina naufragio nauique expugnate raptum susceptũ
supressum uenerit : eo anno inquad ruplũ eius reiquamquis sub presserit
celauerit. rapuerit conuenitur : Postea uero in simplum: INTẼTÃT̃¬
pellatione om̃a ex quib: saluti hominis noceripossit accipiuntur : Receptores
agressorum item quel a tronũ eadem poena adficiuntur : qua ipsela trones:
Sublatis enim susceptorib: : grass antium cupido conquiescit: INT̃ ENETÃ¬
NONEGET Fures uł raptores balnearum plurem que in metallã dutin
opus publicũ  dampnant᷑ : Namnonnumquã pro frequentia admiso
iudicantis sententia temperatur : INTP̃TATIO Incendiariiqui consulto
incendiũ inferunt : sũmo supplitio ad ficiuntur: Quod si incuriaeorum
ignis uaserit : duplicompendio dampnũ eius modi sarcire placuit: Si aliquis
betur interfeti: Quodsi ꝑ neglegentiã faccũ incendiũ conprobet᷑ : dampnum
q uod cuuicumq in lacũ fuerit res qͦuȩ incendio perierit duplisacis factione sarcit᷑:¬

Expanded text:
quid ex incendio ruina naufragio nauique expugnata raptum susceptum suppressumue erit, eo anno in quadruplum eius rei, quam quis suppresserit celauerit rapuerit, conuenitur, postea in simplum. Hi qui apellatione omnia ex quibus saluti hominis noceri possit acciadgressorum itemque latronum eadem poena adficiuntur, qua ipsi latrones: sublatis enim susceptoribus grassantium cupido conquiescit. Fures uel raptores balnearum plerumque in metallum aut in opus publicum damnantur: nam nonnumquam pro frequentia admissorum iudicantis sententia temperatur. Incendiarii, qui consulto incendium inferunt, summo supplicio adficiuntur. Quod si per incuriam ignis euaserit, dupli compendio damnum eiusmodi sarciri placuit. De iniuriis betur interfici. Quod si per negligentiam factum incendium comprobatur, damnum quod cuicunque illatum fuerit, resque quae incendio perierit, duplici satisfactione sarci
Abbreviated transcription (Latin):
egefusia caninea cauetur: ut certus seruorum numerus testame¬
tõmanumit catues ubductis igi curduob: usque addecom: p arsdi¬
ta : Acentum usque ad quingentos : pars quinta : Plures autem quam
centũ exminorũ numero seruorum manumitti non lic& : IN T ERETAT
ui contem¬
platione extremae necessitatis aut alimentorũ grãfilios suos uend¬
suos uendi¬
derint : statum ingenuitatis eorũ nom p̃ iudicat : Homoenim li bernul¬
lod arip̃tio estimatur : Id est nec pigneri abhis aut fiducia daripossunt :
ex quo facto suens credi creditor deportatur operetamen eoꝵ locaripos sũn :
Vericati etorigine in genuitatis manumissio quocumq modo facca nom pre¬

Expanded text:
uetur, ut certus seruorum numerus testamento manumittatur. Subductis igitur duobus usque ad decem pars dita, a centum usque ad quingentos pars quinta. Plures autem quam centum ex maiori numero seruorum manumitti non licet. ui contemplatione extremae necessitatis aut alimentorum gratia filios suos uendiderint, statui ingenuitatis eorum non praeiudicant: homo enim liber nullo pretio aestimatur. Idem nec pignori ab his aut fiduciae dari possunt: ex quo facto sciens creditor deportatur. Operae tamen eorum locari possunt. Veritati et origini ingenuitatis manumissio quocumque modo facta non prae
Abbreviated transcription (Latin):
Descriptio ingenuorum ex officio fisci int̃fiscalem familiã facta: in genui¬
tati non p̃iudicat INT P̃TAT Quimetuens in pressionẽ alicuius terro¬
ris apud actap̃sidis seruum seec̃mentitus est : postea statum suum defenden¬
ti nonpiudicat. INT̃ Tat̃. Post sus ceptũ liberale iuditium si ad sertoi
causã deseruerit : in alium ad sertorem omneiuditium trans ferripla¬
cuit: In priorẽ uero quod prudendesunt lib̵tatis gr̃a factum est: extraordi¬
nenuindicatur : Non enim oport& susceptã status causãnulla cogenteno

Expanded text:
Descriptio ingenuorum ex officio fisci inter fiscalem familiam facta ingenuitati non praeiudicat. Qui metu et impressione alicuius terroris apud acta praesidis seruum se esse mentitus est, postea statum suum defendenti non praeiudicat. Post susceptum liberale iudicium si adsertor causam deseruerit, in alium adsertorem omne iudicium transferri placuit: in priorem uero, quod prodendae libertatis gratia factum est, extra ordinem uindicatur: non enim o
Abbreviated transcription (Latin):
ciã morariliceat : Ex rebus ui pos sedissesi alique arserint uł serui
decesserint : lic& id si nedolo eiꝰ quideiecit factum sit: Estimatione
tamen condemimandus est : quiita uoluit adipiscirem iuris alie:¬
T P̃ TAT̃ NONEGET. Ciex reb quas uiolenter aliquis occupauit
quelib& sub quacumq: Doc casione perierint aut arserint. uł serui
uiolenter occupati mortui fuerint. qualib& fraudeillius qui occupa¬
uit idquđ perut factum non uideatur : tamen ab ipsoquecum queperi¬
erint reddenda sunt quirom iuris alieni uiolenter uisus est occupare¬
uinter uicinos ex communiriuo
a quaducatur : induci prius de b& echis uicibus quib afingu¬
lis ulucicon sueuit: Ducenti autem : iufieri prohibetur: Aliena ait¬

Expanded text:
citur. Ex rebus ui possessis si aliquae res arserint uel serui decesserint, licet id sine dolo eius qui deiecit factum sit, aestimatione tamen condemnandus est, qui ita uoluit adipisci rem iuris aliet, cap. 345 Si ex rebus quas violenter aliquis occupavit, quaelibet sub quacunque occasione perierint aut arserint, vel servi violenter occupati mortui fuerint, qualibet fraude illius qui occupavit id quod perit factum non videatur, tamen ab ipso quaecunque perierint reddenda sunt, qui rem juris alieni violenter visus est occupainter uicinos ex communi riuo aqua ducatur, induci prius debet, et his uicibus, quibus a singulis duci consueuit, ducenti uis fieri prohibetur: alienam aut
Abbreviated transcription (Latin):
computat᷑ : Si post motã intratempora questionem res ad nouum dominum
emptionetransierit : nec ꝑiuginti annos fuerit in quietatus: auelliei poss¬
TVRBΛMFIVNT In eos quiꝑ turbã seditionẽ ued ampnũ alicuide deriã.
dampnumuȩ curauerint: si quidem res pecuni aria est estim atione d¬
plis arcitur : Quodsi ex hoc corpore alicuius uitȩ membris que noce a curex¬
tra ordinẽ uindicatur : INTERP̃TAT̃. Ei aliquis collecca mulcitudine¬

Expanded text:
unt. Si post motam intra tempora quaestionem res ad nouum dominum emptione transierit, nec is per uiginti annos fuerit inquietatus, auelli ei possturbam fiunt In eos, qui per turbam seditionemue damnum alicui dederint dandumue curauerint, si quidem res pecuniaria est, aestimatione dupli sarcitur: quod si ex hoc corpori alicuius, uitae membrisue noceatur, extra ordinem uindicatur.
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ aut porcos quinq: ab egerint: Quid quid uero intrahuncnume¬
rũ fuerit ablatũ: in poena furesq ualitate eiꝰ aut induplũ aut intripdũ
conuenitur. uł fustib cesum inopus publicũ unius annidatur. aut sub
dequib: quis litigat abegerit : ad forũ non mittendus Dest atque
itasi conuietus est et induplum uł triplũ furis moredampnatur : INT¬
ẼTATNEGET̃ TT̃ DESACILEGIS Quinoctuma nu faca
p̃dandi hac depopulandi gratia templum A inrum punt : besti¬
is obiciuntur : Si uero ꝑdiem leue aliquid detemplo abstulerint:
uł deportantur honestiores : uł humiliores in metallũ dam pnant᷑¬

Expanded text:
cem aut porcos, quinque abegerint. Quidquid uero intra hunc numecem aut porcos, quinque abegerint. Quidquid uero intra hunc numerum fuerit ablatum, in poena furti pro qualitate eius aut in duplum aut in triplum convenitur aut fustibus caesus in opus publicum unius anni datur aut sub de quibus quis litigaverat, abegerit, ad forum remittendus est atque ita convictus in duplum vel in triplum furis more damnatur. Iacuit. De sacrilegis Qui noctu manu facta praedandi ac depopulandi gratia templum inrumpunt, bestiis obiciuntur: si uero per diem leue aliquid de templo abstulerint, uel deportantur honestiores uel humiliores in metallum damnant
Abbreviated transcription (Latin):
euidentib ad probetur: Neque accusator ꝑ aliũ accusare : neq: reus
ꝑ aliũ defendi potest nisi in gratum libertum patronus accus&. autrei
absentia defendatur: INTE TUT Incriminalib: causis ne accus ator
ꝑsonã defens are ꝑmittiturnisi forte in gratum libertum patronus ac¬
cus& : Si posteadatur iudicreus: absolutus eẽ dicatur : Id quae in eum
fuerit conprobatũ : eapena dampnatur quareus dampnari potuis¬
s& : nconuiccũ reũ siue torqueri possit siue nom possit : promodo ad¬
accusatores cogendisunt : Scire enimo post& : quib: sint criminib: respon¬
tionẽ publicã adelatoresuo reus intra tricesimũ diẽ repdeti potest:
postea non potest : IN TPTAT Ñ EGET: Summa supplicia sunt:
crux, cremitio decollatio : Med iocrium aut̃ delictorum poenehde
sunt met allũ ludus depostatio minime relegatio ex silium opus
publicũ uincula : Sanequi ad gladiũ dant᷑: intra annum consumen di¬
quiunũ aequũ duas aequas. totidemq boues ułcabras de¬

Expanded text:
iant: « Ut neque accusator per alium accusare, neque reus per alium defendi potest, nisi ingratum libertum patronus accuset, aut rei absentia defendatur. » personam defensare se permittantur, nisi ingratum libertum patronus acunt. Si pecunia data iudici reus absolutus esse dicatur idque in eum fuerit comprobatum, ea poena damnatur, qua reus damnari potuisset. In conuictum reum, suiue torqueri possit siue non possit, pro modo adusatores cogendi sunt: scire enim oportet, quibus sint criminibus respotionem publicam a delatore suo reus intra tricensimum diem repeti potest, postea non potest. Summa supplicia sunt crux crematio decollatio: mediocrium autem delictorum poenae sunt metallum ludus deportatio: minimae relegatio exilium opus publicum uincula. Sane qui ad gladium dantur, intra annum consumendiqui unum equum, duas equas totidemque boues uel capras de
Abbreviated transcription (Latin):
gnorante domino id fecissedicantur : ipsi quidem sumnio sup plitio
ad ficiuntur : Domino ta mennihil aufertur : qui a peiorem dominicau¬
samseru facerenisi fortes cerit omnino non possunt : IN TPRET NON

Expanded text:
ignorante domino id fecisse dicantur, ipsi quidem summo supplicio ignorante domino id fecisse dicantur, ipsi quidem summo supplicio adficiuntur, domino tamen nihil aufertur, quia peiorem domini causam ser
Abbreviated transcription (Latin):
tia ex quaquis originem ducit officium fiscale administrare  prundat
neaut gratiosus dut calum mosus apud suos ec̃iudeatur : P T Probibet¬
uotiens sine auctoritate iudicatioffitia alicuiꝰ bona occupant uł der¬
eribunt uł sub obseruatione esse facunt : ad dicoprocuracort in uera
subimnouetur. et reihuuis auctores ad prefectos preturupumien dimittma¬
curdesteta t̃ ñ coct. Li temin ꝑnitiem priuatorum fisco lonar
corenilitis causaheredem institui inuidiosum est: neceñĩcalũ nigncdi
facultatem ex printipalim aiestate capioporta : Ineter⁊ calã aniandi¬
xpuda pellicitationen ulla actiona scitur id eoq ciꝰbona quis chere¬
den imperatorem facturum ec̃ iactauerat: a fisco beci arsii cere
cumq a fisco conuenitur non ex incerto et exemplo alicuius
eripture sedex autenti conueniendus est. et si contractur fides possit
ꝗstendi Peterum : calumniosam scrpturam uimius cepettionis ossu¬
qui falsã monetã ꝑ cussis sedicitur fisco uindicantur : Quodsi boria

Expanded text:
ia, ex qua quis originem ducit, officium fiscale administrare prohibetur, ne aut gratiosus aut calumniosus apud suos esse uideatur. Quotiens sine auctoritate iudicati officiales alicuius bona occupant uel describunt uel sub obseruatione esse faciunt, adito procuratore iniuria submouetur et rei huius auctores ad praefectos praetorio puniendi mittuntur. Litem in perniciem priuatorum fisco donari torem litis causa heredem institui inuidiosum est: nec enim calumniandi facultatem ex principali maiestate capi oportet. Ex nuda pollicitatione nulla actio nascitur: ideoque eius bona, qui se heredem imperatorem facturum esse iactauerat, a fisco occupare non conuenitur, non ex indice et exemplo alicuius scripturae, sed ex authentico conueniendus est, et ita, si contractus fides possit ostendi: ceterum calumniosam scripturam uim iustae petitionis in iuqui falsam monetam percussisse dicitur, fisco uindicantur. Quod si serui
Abbreviated transcription (Latin):
alsis strumentis religio iudicis circumducta : si sein discta senten¬
ta prius decrimine ad misso constiterit : eiꝰ causein stauratio uire
sioriem quã ia habimꝰ retinereuolumꝰ : Qualeest utipos sidentes dere¬
di solent ueruꝵ uideremobili : Etinpriore quidẽ is potiorest quired¬
dicunt̃ diccitemporis necuim in deccła nec precario ab aduersaropos¬
sid& : In altero uero potior est quimaiorem pastom anniretror sum
numerati necui netdã nec p̃cario possida: INTERẼTAT NONTOTT¬

Expanded text:
Falsis instrumentis religione iudicis circumducta, si iam dicta sententia prius de crimine admisso constiterit, eius causae instauratio iure sionem quam iam habemus retinere uolumus, quale est VTI POSSIDETIS de rebus soli et VTRVBI de re mobili. Et in priore quidem is potior est, qui redditi interdicti tempore nec ui nec clam nec precario ab aduersario possedit: in altero uero potior est qui maiore parte anni retrorsum numerati nec ui nec clam nec precario possedit. Vt int
Abbreviated transcription (Latin):
decennus patiũ : int̃ absentes uicennii conp̃henditur : IN TERP̃ TAT̃ NON¬
EGET Niginti annorum p̃scriptio etiã aduersus rempublicã prodes¬
seei quuus tum initium possessiones habuit: nec medio temp̃r interpella¬
tus est : Actiotamen quantieius inter ese aduersus eos reipublicedatur : qui
eanegotia defendere neglexerunt : IN T P̃TAT̃. Uiginti annorum nõ¬

Expanded text:
decennii spatio, inter absentes uicennii comprehenditur. Viginti annorum praescriptio etiam aduersus rem publicam prodest ei, qui iustum initium possessionis habuit nec medio tempore interpellatus est. Actio tamen quanti eius interest aduersus eos rei publicae datur, qui ea negotia defendere neglexerunt. Si post motam intra tempo
Abbreviated transcription (Latin):
quotiens int̃diu : Persona quotiens senatori uł equiti romanodecurioni
uł alias expectate auctoritatis uiro : Et si plebeius uł humili loconatus
senatoriuł equiti romanodecurioni uł magistratui. uł aedili. uł iudici
lum pniatores : ex silii uł insule relagatione aut ordinis amissionepuni¬
sarepossunt : Crimen enim quod uindicate ꝑ calumpniae iuditium ex¬
pectat: ꝑ alios intendi non potest: INTER PRET̃ NONEGET¬
in iuria contrabonos mores : ueluti siquis fimo corrupto aliquisꝑI fuc¬
prit
coro lire obliniere aquos purgauorit fistulã lacus quiducaliudi

Expanded text:
iu: persona, quotiens senatori uel equiti Romano decurioniue uel alias spectatae auctoritatis uiro: et si plebeius uel humili loco natus senatori uel equiti Romano, decurioni uel magistratui uel aedili uel iudici, punitur: omnes enim calumniatores exilii uel insulae relegatione aut ordinis amissione punisare possunt: crimen enim, quod uindictae aut calumniae iudicium expectat, per alios intendi non potest. Fit iniuria contra bonos mores, ueluti si quis fimo corrupto aliquem perfuderit, caeno, luto oblinierit, aquas spurcauerit, fistulas lacus qui
Abbreviated transcription (Latin):
ont aruo su psedemnus posreie ione dleacian ur uta ontede a
est : sed etiam si familia eiꝰ : F amiliae dut̃ nomine : etiã duo serui con¬
tum quioppressomultitudinis aut fustium Uaut telorum aut
armorũ mecu terretur: sed ethis qui uiolenti opinione conꝑta. pos¬
sessi oe cessit si ta meneã aduersarius ingressussit: INTTR P̃TAT̃¬
NONEGIT Penaui ui. deiectus hoc int̃dictus ex periri non po
lis ei actio dereb: recuperandis : Exemplum deui
bonoꝵ raptorum datur : id quȩ in eo dicendũ est qui carrucã aut
quodeicitur quib non adduccis iniuriarũ actiodatur: IN T̃P̃TNT̃¬
cort Uideiectus uidetur : et qui in p̃dio uii. recinetur et
quiinuiater Uritus est ne ad fundũ suum acceder& : INT¬
Qui .ui. autlam aut p̃cario possid& : ab aduers ario

Expanded text:
ntum si ipse dominus possessione deiciat, utile interdictum est, sed etiam si familia eius. Familiae autem nomine etiam duo serui contum qui oppressu multitudinis aut fustium aut telorum aut armorum metu terretur, sed et is qui uiolentiae opinione comperta possessione cessit, si tamen eam aduersarius ingressus sit. De naui ui deiectus hoc interdicto experiri nonlis ei actio de rebus recuperandis exemplo ui bonorum raptorum datur. Idemque in eo dicendum est, qui carruca aut equo deicitur: quibus non abductis iniuriarum actio datur. Vi deiectus uidetur et qui in praedio ui retinetur et qui in uia territus est, ne ad fundum suum accederet. Qui ui aut clam aut precario possidet ab aduersario,
Abbreviated transcription (Latin):
ex posita est. uasis argenteis legatis: emblemaca quoq ex auro in¬
fira legnoo cedunt Iaꝰtrp̃tatio Argento potorio legato omã
quec ad poculorum spetiem compara ta sunt debebuntur ueluti
paterg calices sciphi urceoli in offeraria et cono PaTT TATLORIE¬
Sentont E arrucacum iuncturalegata mulae quoq legae
st mulionon uidet᷑ propt̃ cotidianã loquendi consuetudine ITCL¬

Expanded text:
e continetur. Vasis argenteis legatis emblemata quoque ex auro infixa legato cedunt. Argento potorio legato omnia quae ad poculorum speciem comparata sunt debebuntur, ueluti paterae calices scyphi urceoli oenophoria et conchae. Carruca cum iunctura legata mulae quoque legatae, non et mulio uidetur, propter cotidianam loquendi consuetudine
Abbreviated transcription (Latin):
reat alcena su pra i fraquȩ proprisno Aminib: non appellant᷑ sedex
grans uersa linea continentur fri sorores ue di nepotos et ad neptos son¬
sobrinifilii. filiaequesuccessionis : Id cirto gradus septẽ constituti sunt : quia
ulterius rerũ natura nec nomina inueniri. nec uita succedentib: prorogar
nem unus ex dominis manumittendo latinum facere Onon pocest nec
magis quã ciuem romanũ cuiꝰ portio eo casu quos iꝓprius eẽt. et adciuitatẽ
rom ana ꝑ uenerit sotio ad crescit: INT̃ P̃TATIO Eialiquis seruum
uindicta liberare nom possunt : int̃amicos tamen et ꝑ epistolã manumittere
o prohibent᷑ : Vt aut̃ ad iustã libertatẽ ꝑueni re possint : conditione uendit¬
nis excipi potest : INT̃ PTATΝΟΝEGET Tormentis apud p̃sidem sub¬
iectus et denulla culpa confessus: adiustã. Ilibtatem ꝑduci potest: INT̃¬
P̃TAT̃. Fidei cõmissa libtasdata Facto heredis nonmucatur si seruur
quẽ ma numittere iussus est uixerit: INTPTATIO Perfidei coniis

Expanded text:
recta linea supra infraque, propriis nominibus non appellantur: sed ex transuersa linea continentur fratris sororiissue adnepotes adneptes, consobrini filii filiaeque. Successionis idcirco gradus septem constituti sunt, quia ulterius per rerum naturam, nec nomina inueniri nec uita succedentibus prorogari nem unus ex dominis manumittendo Latinum facere non potest nec magis quam ciuem Romanum: cuius portio eo casu, quo, si proprius esset, ad ciuitatem Romanam perueniret, socio adcrescit. Mutus et surdus seruum uindicta liberare non possunt: inter amicos tamen et per epistulam manumittere non prohibentur. Vt autem ad iustam libertatem peruenire possit, condicione uenditionis excipi potest. Tormentis apud praesidem subiectus et de nulla culpa confessus ad iustam libertatem perduci potest. Fideicommissa libertas data facto heredis non mutatur, si seruum, quem manumittere iussus est, uinxerit. Communem seruum unus
Abbreviated transcription (Latin):
ex orficiano senatus consulto aut in de lib̵tas conpecithacsi nominatim dt
sit offitiorum enim et artium appellationi ehilde significatione nominum
mutatnisi forte plures sint quieo officio designentur : Tunc enim nomen
ad iuigendum est ut eluceat : dequo testator sensis se uidetur : INT̃ P̃TAT̃¬
NΟΝEGΙT Quodicellis testamento confirmatis date lib tates cum

Expanded text:
nominatim data sit: officiorum enim et artium appellatio nihil de significatione nominum mutat: nisi forte plures sint, qui eo officio designentur: tunc enim nomen adiugendum est, ut eluceat, de quo testator sensisse uideatur. Codicillis testamento confirmatis datae libertat