comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uerã est dictre qm̃ est homos snuilla est dubitatio quunhomo sit. Ergo q̃m duȩ hȩ sibum& conuertuntur. Res picianuis nẽ euest
causa alteri ut subsistre ueleat atq utee̾ possit. Uidõ autem rẽ: dioto subsistenti di¬
iccireo uerũ est dicere deeo quod est: sed non iccirco homo est : qͣm̃deeo uere dici potest qm̃ est. Res t̾ium utueritas ad sit dieo
principium est. S ñ utres sub sisat : uero efficitur dicto Quocirca prius eẽ hominem: posterius uerĩ deco eẽ dicdum
lccirco qm quã ius conuertantur : tamenuna harũ rerum alteri subsistendi causa est. Ait enim ideẽ prius interea quie
utraq quidem. S homo ut sit sermouerus. causa est atq principiũ. Quod aristo tiles ita ait. Et autem ueris serno

Expanded text:
erum est dicere quoniam est homo, nulla est dubitatio quin homo sit. Ergo quoniam duo haec sibimet convertuntur, respiciamus nunc quae sierum est dicere quoniam est homo, nulla est dubitatio quin homo sit. Ergo quoniam duo haec sibimet convertuntur, respiciamus nunc quae sit harum causa alteri, ut subsistere valeat, atque ut esse possit. Video autem rem dicto vero subsistentiidcirco verum est dicere de eo quoniam est, sed non idcirco homo est, quoniam de eo vere dici potest, quoniam est. Res enim ut veritas adsit, dicto principium est, sed non ut res subsistat, vero efficitur dicto. Quocirca prius est, esse hominem, posterius, verum de eo esse dictum. Idcirco quoniam quamvis convertantur, tamen una harum rerum alteri subsistendi causa est. Ait enim id esse prius inter ea quae nvertuntur utraque quidem, sed homo ut sit sermo verus, causa est atque principium. Quod Aristoteles ita ait: Est autem verus sermo
Abbreviated transcription (Latin):
uenerantur & honorabiliores ex istimant : dicant eos seet̾ prieres. & in qui in reb puplicis plurimum possunt. priores dicusꝰ
s qui eos maxime uenerantur: Sedut ipse ait alienis simus madus est a significatione prioris¬
¶Q uintus madis quon ipse addidit huꝰ modiest: Uidetur autem preter eos quidictisunt: alter ce prioris modus. Eoꝵ eium quȩ¬
irtuntur scđm essentiȩ consequentiam: quod alterius alteri quomodo lib& causa est: dig¬
N onimus quasdam res in p̃dicatione posse conuerti: Quodsiuna earuĩquȩ conuertuntur alteri causa ÷ & ueluti naturalem
sub sisteitiã sub ministrat: illa naturaliter prius eẽ ꝑ hibetur. Ine autẽ aptissimo quod proposuit: firmauit exẽplo:
Nasi est rus aliqua : uerũ est oeca dicere q̃m est: Rursus deea suierum est dicere q̃m. illã ipsam rem eẽ necesse est: Utq̃m ẽ bomo.

Expanded text:
venerantur, et honorabiliores existimant, dicant eos apud se esse priores, et hi qui in rebus publicis plurimum possunt, priores dicuntur ab venerantur, et honorabiliores existimant, dicant eos apud se esse priores, et hi qui in rebus publicis plurimum possunt, priores dicuntur ab his qui eos maxime venerantur. Sed ut ipse ait, alienissimus est a significatione priorisQuintus modus quem ipse addidit hujusmodi est. Videtur autem praeter eos qui dicti sunt, alter conuertuntur secundum essentiae consequentiam, id quod alteri quolibet modo causa est, digNovimus quasdam res in praedicatione posse converti. Quod si una earum quae convertuntur alteri causa est, et veluti naturalem subsistentiam subministrat, illa naturaliter prius esse perhibetur. Ipse autem aptissimo quod proposuit affirmavit exemplo. Nam si est aliqua res, verum est de ea dicere, quoniam est. Rursus si de ea verum
Abbreviated transcription (Latin):
quos terminos appella mus id est ubi quid punctũ sit. quidlinea quid figura p̃dicetur. his enĩ cognitis & fideliter animo cõp htisis
posita om̃s geometricȩ descriptiones fiunt. quȩ problemata ł theore mata nuncupatur. Ergo qͣm prius discuntur elementa
prius elementa traduntur: & ingrã matica quaq prius singulȩ traduntur litterȩ: quãquȩ ex his sillabȩ coniugantur. Quocira
ipse quoq orlinc priores sint syllabis. Rechores uero non sȩpe anarratione sedabexordio agere causas incipiunt : Idõ quod eao¬
dia narra aoni h: priora sunt ordine. Quare t̃cius modus prioris iste est quiscđm nexũ cuidã ordinis inqualib& arte est
sđ̃m tempus aliquoti ens neq scãm subsistendi consequentiã. nec scđm ordinem fit: s quod cunq p̃ciosius fuerit. prius et̾
uideatur. ut solluna prior est: & anima : corpore. & animus anima: hoc uero tali argumenteo ꝓbat. quodhi qui aliquos

Expanded text:
quos terminos appellamus, id est ubi quid punctum sit, quid linea, quid figura praedicitur. His enim cognitis et fideliter animo apprehensis, postea omnes geometriae descriptiones fiunt, quae problemata et theoremata nuncupantur. Ergo quoniam prius discuntur elementa,prius elementa traduntur, et in grammatica quoque prius singulae traduntur litterae quam quae ex his syllabae coniunguntur, quocirca ipso quoque ordine priores sunt syllabis. Rhetores vero non saepe a narratione, sed ab exordio agere causas incipiunt, ideo quod exordia narrationibus priora sunt ordine, quare tertius modus prioris iste est qui secundum nexum cuiusdam ordinis in qualibet arte est secundum tempus aliquoties, neque secundum subsistendi consequentiam, nec secundum ordinem sit, sed quodcunque pretiosius fuerit, prius esse videatur, ut sol, luna prior est, et anima corpore, et animus anima. Hoc vero tali argumento probat, quod hi qui aliquos
Abbreviated transcription (Latin):
esse dicuntur  Scđm qͣlitatẽ uero qucte dicrtur com mucatio: scđm aliquas scilio& passiones quas qualitates
sse marufos tumest Scđ̃m locũuero: ut est uitis in longitudinem uel incuruaturã flexꝰ. Et utis quidem in longtudine:¬
uta sursum indeor sum apriorib: retror sum. adexctra in sinistrum iete :ur sus sibiȩc conurtis toẽ est : & hirectun prgures
N ec diminitio idc̃ quad erementum. Nee scđm lacum translatio: alicui superior consimilis est :¶ Cam mutatio autem haba
iquã dubitationoni qued ñ udetur superiorib tiscrepare: quai quȩstionam itaꝓposut. Incõmitatione uero ẽ ali qua cubtua
neforte necesse sit quod cõmutatur scđm aliquem reliquoꝵ motuũ cõmutari: Siomne quod cõmu tatur. aut generaau aut corrũ onur.
autminurtur aut cresit. ait id scđ̃m locũ trans ferri necesse est : tubium non est nihuil suptrio suꝑiorib cȩteris haue disferte bnecien

Expanded text:
. Secundum qualitatem vero quae dicitur commutatio, secundum aliquas scilicet passiones, quas qualitates esse manifestum est. Secundum locum vero, ut intus in longitudinem, vel in curvaturam flexus; et intus quidem in longitudinut a sursum in deorsum, a prioribus retrorsum, a dextra in sinistram; et rursus si haec convertas et in directum pergas, Nec diminutio idem quod crementum, nec secundum locum translatio alicui superiorum consimilis est. Commutatio autem habet forte aliquam dubitationem, quod non videatur a superioribus discrepare, quam quaestionem ita proposuit. IN Ane forte necesse sit quod commutatur secundum aliquem reliquorum motuum commutari. Nam si omne quod commutatur, aut generatur, aut corrumpitur, aut minuitur, aut crescit, aut id secundum locum tranferri nec
Abbreviated transcription (Latin):
pater est. Cumuero sit pater sine filio ee non potest. Quo circa simul sem persunt pat̃ & filius Hocuero incontraris¬
non est: Ait emĩ Nonne cesse et̾ simul sẽꝑ ee̾ contraria. Sienim nullus egrot&. & sint omnes sani. cũsit sanitas: ñ entigriaudo
Qiuna contrienerate mauentor alia oni no nonorit: Ut siqus. hide deuigus dicat &ent om̃ cignis albi nogns ngrdoñ ert
A in beeidem adinuersalia restrendũ et: Nasi omnia quae suit alba sut : omĩno ngido ningns abi. ctign augens hioct

Expanded text:
pater est, cum vero sit pater, sine filio esse non posse. Quocirca simul semper sunt pater et filius, hoc vero in contraripater est, cum vero sit pater, sine filio esse non posse. Quocirca simul semper sunt pater et filius, hoc vero in contrarinon est. Ait enim non necesse est simul semper esse contraria. Si enim nullus aegrotet et sint omnes sani, cum sit sanitas, non erit aegritudo, et una contrarietate manente, alia omnino non erit, ut si quis hoc inon est. Ait enim non necesse est simul semper esse contraria. Si enim nullus aegrotet et sint omnes sani, cum sit sanitas, non erit aegritudo, et una contrarietate manente, alia omnino non erit, ut si quis hoc ide
Abbreviated transcription (Latin):
Rursus quigrã maticã grã maticus & ex his singulis reb: colligat uniuersaliter. & quicunq aliquã artem nouit eiusdem denomino¬
tione designiatur : Vt a grã matica grã maticus. A medicina medicus &cȩterahuius modi: Quocirca hocquod supra diximus
us aristotiles exẽplor planissima inductione firmauit. Illud quoq aodidit mala posi
cissimis iNuenire. Semper autem mala bonis esse contraria. Nã & in his ipsis inquib mala malis contraria sunt. in est tamen
utetiã simulbonis contraria esse uideantur. Ut timiditas qm̃ temeritati contraria est simul etiã fortitudini contraria
quod est bonum contraria est: aluuero malo contrariũ non est. Recte igitur dictum ÷ malũ malo contrarium¬
 in pauciorib iniueniri : Amplius. Contrarus non est necesse si alterũ fuerit: & reliquũ eẽ. usq nãcũsit. sanum esse

Expanded text:
rursus qui grammaticam grammaticus, et ex his singulis rebus colligat universaliter, et quicunque aliquam artem novit ejusdem denominarursus qui grammaticam grammaticus, et ex his singulis rebus colligat universaliter, et quicunque aliquam artem novit ejusdem denominatione signatur, ut a grammatica grammaticus, a medicina medicus, et caetera hujusmodi. Quocirca hoc quod supra diximus, Aristoteles exemplorum planissima inductione firmavit. Illud quoque addidit mala posse malis esse contraria, in paucissimis inveniri, semper autem mala bonis esse contraria. Nam et in his ipsis in quibus mala malis contraria sunt, inest tamen ut etiam simul bonis contraria esse videantur, ut timiditas, quoniam temeritati contraria est, simul est etiam fortitudini contrariad est bonum contraria est, alii vero malo contraria non est. Recte igitur dictum est, malum malo contrarium in paucioribus inveniri. Amplius contrarium non necessarium est, si alterum sit, et reliquum esse. Sanis namque
Abbreviated transcription (Latin):
& malt Santea eum quȩbona ÷ gritudo. quȩ est mala contraria est Ruirsus felicitati quȩbona esti nfdictas queipsaqien e
malac̃tiraria ÷: Est autem iuenine malum. quodduas hab& contrarietafes. boni scilic& & altenius malis Nã cũ easietr sa aria i.
Na qui omĩa tim&. & est timidus. & qui nibil tim& omĩno in quo ÷ temeritas: longeasese diffant & discrepant. Quo cirta sai
contrapia sunrt: cum utraq sint mala. Rursus q̃m bonũ malo contrariũ ÷ & fortitudo bona est e tumniditas mala ert
Cerit furuitudini contraria oppesitaq timiditas. Duȩ igitur contrarieates opponuntur. timiditati temoritas & fortitu
Sytemeritas contraria estisdmo longissimam distantiã. quantitatemq discrepantis habitus atq etrani. Timiditas uoro
lini uid& ᷑ opposita. scđm qualitatem bonitatis atq malitiae. Quare sufficienter. es
cognitionem collestionemq reducto: Ut siquis dicat quimusicã nouit musicus est & abea denominatur: & medicus qui medicinã

Expanded text:
t malum. Sanitati enim quae bona est, aegritudo quae est mala, contraria est. Rursus felicitati quae est bona, infelicitas quae ipsa quoque est mala, contraria est. Est autem invenire malum quod duas habet contrarietates, boni scilicet et alterius mali. Nam cum ea sunt contraria fortitudinem, nam qui omnia timet et est timidus, et qui nihil timet omnino in quo est temeritas, longe a sese distant et discrepant, quocirca sibi contraria sunt, cum utraque sint mala. Rursus quoniam bonum malo contrarium, et fortitudo bona est, timiditas mala erit, et erit fortitudini contraria oppositaque timiditas. Duae igitur contrarietates opponuntur timiditati, temeritas et fortitudo; sed temeritas contraria est secundum longissimam distantiam quantitatemque discrepantis habitus atque contrarii. Timiditas veroini videtur opposita, secundum qualitatem bonitatis atque malitiae. Quare sufficienter est cognit
Abbreviated transcription (Latin):
neq generatur net corrũ pitur. ut quiinsole dutius stetit : si ex candioo niger ẽ. factus: comimitatus quidem scađ̃m color un doulla
non tamen generatus est aut cor ruptus. Necuero illi aliquod ł crementum factum ÷¬
Petest quis uno eodemq loco consistens: aliquib en trinsecus uonieaitib passionib permutari. Potest quoq & erescore pt̃
qualitatis commutationem quod ipse aristoales ita pronuntiat. Sed sunt quaedam quȩ crescunt. & non cõ iuatodaumu
it enĩ quadratus. A .B .C. D. & ducatur eiangulus B .C. & diuidantur quatdor latera
.q .e. h.F. punctis: & ducantur .G. h .e. .E. lincȩ : Diuisus igiur quadratus a . D. inqua tuor quadratos quisunts bos.ẽ¬

Expanded text:
e generatur, neque corrumpitur: ut qui in sole diutius stetit, si ex candido niger est factus, commutatus quidem secundum colorem dicitur, non tamen generatus est aut corruptus, nec vero illi aliquod vel crementum factum st, potest enim aliquis uno eodemque loco consistens, aliquibus extrinsecus venientibus passionibus permutari, potest quoque et crescere et decrescere, praeter qualitatis commutationem: quod ipse Aristoteles ita pronuntiat. Sed sunt quaedam crescentia quae non alterantuSit enim quadratus A B C D, et ducatur ei angularis B C, et dividantur quatuor latera A C, A B, B D, A C, in aequalia G E H F punctis, et ducantur G H F E lineae. Divisus igitur quadratus A D in quatuor quadratos qui sunt E
Abbreviated transcription (Latin):
aliud substantiȩ ꝓpriũ reqͥrendũ. I In ẽ aut̃ substantiis: nihil illis. e̾e contrariũ. Nẽ aut̃¬

Expanded text:
aliud substantiae proprium requirendum est. Inest autem substantiis etiam nihil ipsis esse contrarium, primae ealiud substantiae proprium requirendum est. Inest autem substantiis etiam nihil ipsis esse contrarium, primae e
Abbreviated transcription (Latin):
Quocirea ñ c̃ ħ ꝓpͥũ substantiȩ ꝙ ħ aliqd signific&. Scđe in substantiȩ ñ ħ aliꝰqͥd: ẜ qͣle aliqͥd
ut dictũ ẽ monstrant. Ita tam̃ qͣle aliqͥd monstrant : ut ipsã qͣlitatẽ circa substantias det̃minens.
Qualitas it scb̃arũ substantiarũ : in andiuiduis ÷. De ipsis itnaturalit̃ p̃dicat᷑  q̃ ipsa indiuiduȩ¬
stantiȩ s̃. Qualitas gͥ scð̃ar substantiar̃ circa indiuidua i. q̃
stantias : t̃minat᷑. Det̃minatio uͦ quotiens ipse t̃minꝰ multa concludit : maior ÷. Minor:
q̾tiens pauciora. Quocirca genꝰ plurima colligit : species uͦ ñ tã plura. Nã cũ dico animal:
etiuã hõem bouẽq. ⁊ alia cuncta animalia hoc uno nõe clausi. Cũ uͦ dico hõ: solos hões indi¬
uiduos hac nõis significatione conclusi. Quocirta maior fit de t̾minatio ꝑgenꝰ : ꝗ ꝑspeciẽ. Q¬
neq ullã cõmunionẽ sic̃ genꝰ specierũ suar & indiuiduoꝵ species. ostendit. Auocirea :¬

Expanded text:
um substantiae, hoc aliquid significare. Secundae enim substantiae non hoc aliquid, sed quale aliquid ut dictum est monstrant, ita tamen quale aliquid monstrant, ut ipsam qualitatem circa substantias determinent. Qualitas enim secundarum substantiarum in individuis est, de ipsis enim naturaliter praedicatur qtantiarum circa individua, id est sunt terminatur. Determinatio vero quoties ipse terminus multa concludit, maior est, et minor quoties pauciora, quocirca genus plurima colligit, species vero non tam plurima. Nam cum dico animal, etiam hominem bovemque, et alia cuncta animalia hoc uno nomine clausi. Cum vero dico homo, solos homines individuos hac nominis significatione conclusi, quocirca maior fit determinatio per genus quam pneque ullam communionem, sicut genus specierum suarum, et individuorum species, ostendit. Quocirca
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicant᷑ : non retinent. Predicant̃ aut̃ scđȩ substantiȩ de pͥmis. G ut scdȩ substantiȩ sint.
p̃dicatio de pͥmis substantiis causa ÷:. Non enim. e̾ent scđȩ substantiȩ : nisi de pͥmis substan

Expanded text:
dicantur, non retinent. Praedicantur autem secundae substantiae de primis, ergo ut secundae substantiae sint, praedicatio de primis substantiis causa est. Non enim essent secundae substantiae, nisi de primis substan
Abbreviated transcription (Latin):
it n rationis ꝓbabilitas ħ mͦ. Monstrat᷑ n coloꝵ qͥlitates ex passionib: nasci. Qd cũ ueret̃dia passio q̃dã sit: ex ea

Expanded text:
im rationis probabilitas hoc modo. Monstrantur enim colorum qualitates ex passionibus nasci, quod cum verecundia passio quaedam sit, ex e
Abbreviated transcription (Latin):
seđm pͥncipale nom̃ habent appellationẽ. Tia st̃ aut̃ necessaria. ut denõatiua uocabula cstituant᷑
P us ut rẽ particip&. post. nom̃. Postremo. ut sit q̃dã nõis transfiguratio. ut cũ aliqͥs dr̃ a fortitu¬
dine fortis. Eeni q̃dã fortitudo qͥ fortis ille particip&. Hab& qͦq nõis participationẽ. Foreis enĩ

Expanded text:
secundum principale nomen habent appellationem. Tria sunt autem necessaria, ut denominativa vocabula constituantur: prius ut re participet, post ut nomine, postremo ut sit quaedam nominis transfiguratio, ut cum aliquis dicitur a fortitudine fortis, est enim quaedam fortitudo qua fortis ille participet, habet quoque nominis participationem, fortis eni
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ substantia. Non absurde qͥ in disputatione qđ pͥus ꝑnat᷑am fit : pͥus etiam sumpsit:
Et diffinitionẽ qͥdẽ substantiȩ ꝓferre ñ potuit: s post exẽplũ suꝑius datũ. descrip¬
ĩ subiecto. Substantia it in subiecto ñ ẽ: Fat̃ aut̃ qͥndã substantiarũ diuisionẽ. tũ dic̃.¬
speties ⁊ gñra : Gͦ cũ pͥmis scđisq: sub stantiis cõmune sit ñ ẽẽ in subiecto: additũ pͥmis
sub stantus de subiecto ñ p̃ditari : pͥmas substantias a scđis substantiis separat. Subs¬
tantia it in diuidua in eo ꝓõ. substantia in substantia in subiecto ñ ẽ. Qđ aut̃ indiuidia

Expanded text:
e substantia; non absurde igitur in disputatione quod prius per naturam fuit, prius etiam sumpsit, et diffinitionem quidem substantiae proferre non potuit, sed post exemplum superius datum descripnon esse in subjecto; substantia enim in subjecto non est. Facit autem quamdam substantiarum divisionem cum dicspecies et genera. Ergo cum primis secundisque substantiis commune sit non esse in subiecto, additum primis substantiis, de subiectis non praedicari, primas substantias a secundis substantiis separat; substantia enim individua, in eo quod est substantia, in subiecto non est: quod autem individua
Abbreviated transcription (Latin):
edisserit & prius eoꝵ conuenientia ꝓ ponit exempla: Nã quid sint passibiles qualitates docens. ait. ut dulcedo.
uł amaritudo. calor & frigus. & nigredo & albedo & alia his cognata: Haec que suꝑius conprehensa sunt: qualitates
cẽ. illa ratione confirmat: quã ut moꝵ dio de qualitate disputatione ipsius qualitatis. eẽ. red diderat. Diffincionẽ i

Expanded text:
edisserit, et prius eorum convenientia proponit exempla. Nam quid sint passibiles qualitates docens ait, ut dulcedo vel amaritudo, calor et frigus, nigredo et albedo, et alia his cognata, haec quae superius comprehensa sunt qualitates se illa ratione confirmat, quam in primordio de qualitatis disputatione ipsius qualitatis esse reddiderat. Diffinitionem
Abbreviated transcription (Latin):
Siqͥs i diuidat lireã q̃ ÷ longitudo sine latitudine : duas ĩ utraq: diuisume lineas fac̃ ⁊ utriꝰq: ex diu

Expanded text:
it, diuidat lineam, quae est longitudo sine latitudine, duas in utraque diuisione lineas facit." At uero
Abbreviated transcription (Latin):
:omnes qualitates suscipiunt magis ⁊ munus ꝙ iꝑse sic ponit. Nonant̃ in uminib¬
 hoc ÷ .s inplurib : dubitabit u quis. an iustita magis te. iustitia dicata Iusibit nomr̃

Expanded text:
omnes qualitates suscipiunt magis et minus, quod ipse sic ponit: Non autem in omnibus hoc est, sed in pluribus. Dubitabit enim quis an iustitia magis esse iustitia dicatur, similiter au
Abbreviated transcription (Latin):
Quocirea q̃n sigficantiũ mom̃tũ tax his qͣ̃ sigficant᷑ orit᷑ i deireo pͥus nos dehis q̃ uoces ipsȩ sig̃ficant docere ꝓponit.
Soberminiꝰ hoc loco repudiandus t̃. Nichil irtale qđ ad causam ꝓpositȩ seraentiȩ ꝑtiner& eeplicuit. Alirande
u̾strictim pocima intelligentia p̃t̃ urctꝰ. tetigie qͥdẽ causã. ñ tam̃ pͥncipalẽ rationẽ aristotelicy ꝓͦ pͥnis excoluit. Sꝯ
porphyriꝰ ipsã pleniꝰ causam originẽ q: sermonis huiꝰ ante oculos collocauit : qͥ om̃em apud p̾scos phylosophos de
sigficationis ui. ꝯtentionẽ litẽq ꝯececuit. Ait nãq dubie apud antiquoꝵ pbylosophoꝵ sententias ofstrensse: qͥd
ess & ꝓpͥe qđ uocib sig̃ficat᷑. Putabant nãq alii res uocib designari : earũ q uocabula eẽea q̃ sonauerint in uocib

Expanded text:
quocirca quoniam significantium momentum ex his quae significantur oritur, idcirco prius nos de his quae voces ipsae significant docere proponit. Sed Herminus hoc loco repudiandus est. Nihil enim tale quod ad causas propositae sententiae pertineret explicuit. Alexander vero strictim proximPorphyrius hanc ipsam plenius causam originemque sermonis hujus ante oculos collocavit, qui omnem apud priscos philosophos de significationis vi contentionem litemque retexuit. Ait namque dubie apud antiquorum philosophorum sententias constitisse quid esset proprie quod vocibus significaretur: putabant namque alii re
Abbreviated transcription (Latin):
Sꝯq̃m uł qđ ait pͥmã aclassimtͦrẽ nixit dicens. est aut̃ una pͥma oratio enuntiatiua affr̃mtio ad negtnẽ uͦ deind
subiunxit dicens. deinde nẽgeis  dicendũ t̃. pͥmã eũ oratiomẽ ẽe arbitrari affr̃mtͦnr̃. sccłam uͦ negcͦuẽ. Cui

Expanded text:
m junxit dicens, est autem una prima oratio enuntiativa affirmatio, ad negationem vero, deinde subjunxit dicens, deinde negatio. Dicendum est primam eum orationem esse arbitrari affirmationem; secundam vero
Abbreviated transcription (Latin):
serui & dnĩ inusu : non quẽ ad modũ inremo aut in ala. ubi neq alatũ neq remitum nomeri fuit. nisi ipse finger& aristo

Expanded text:
servi et domini in usu est, non quemadmodum in remo aut in ala, ubi neque alatum neque remitum nomen fuit, nisi ipse fingeret Aristo
Abbreviated transcription (Latin):
culũ cȩpit. architas aut̃ duos cõposuit libros quos liaooa u au soc inscripsit quoꝵ in pͥmo ħdecẽ p̾bitam̃¬
ta disposuit. Unde posteriores qͥdã ñ ẽt̃ aristotelẽ huiꝰ diusionis inuentorẽ suspiciti st̃ qđ pitagoucꝰ iur
eadẽ conscripsiss&. in qͥ sententia ĩblic philosoplius ẽ ñ ignobilis. Cui ñ c̃senat themisti neq concedit cũ
fuisse arebitã qͥ pitagoreus tarentinꝰ q eẽt. qͥq cũ platone aliꝗtulũ iuxiss& . s ꝑhipareticũ aliquem
architã qͥ nouo oꝑi auetoritatẽ uetꝰ tate nõis c̃ceder& S̾ dehis alias. Restat inscriptio: ꝗ uaria fuit.¬
Inscripsere nãq alii de reb ali de gñrib rerũ qͦs eadẽ simił q culpa confudit. Nãq ut dociuim ñ
de rerũ gñrib neq dereb s de sermonib rerũ gñra significantib: in h oꝑe tractat᷑ hab&᷑. Hlocũ aristo¬

Expanded text:
culum coepit. Archites etiam duos composuit libros quos Καθόλους Λόγους inscripsit, quorum in primo haec decem praedicamenta disposuit. Unde posteriores quidam non esse Aristotelem hujus divisionis inventorem suspicati sunt, quod Pythagoricus vir eadem consfuisse, qui Pythagoreus Tarentinusque esset quique cum Platone aliquantulum uixisset sed Peripateticum aliquem Architam, qui nouo operi auctoritatem uetustate nominis conderet. Inscripsere namque alii de rebus, alii de generibus rerum, quos eadem similisque culpa confudit. Namque ut docuimus non de rerum generibus, neque de rebus, sed de sermonibus rerum genera significantibus in hoc
Abbreviated transcription (Latin):
partiũ ĩaliis uͦ nec cado ipse pͦt̃it ĩuenim : Anfertasse oratio diciñ ptest q̃ nichil significat᷑ ⁊ nulla ÷
qͥnq t̃ ct̃inuã : duo uͦ discreta Continua qͥdẽ linea. suꝑ ficies soliditas. locꝰ tẽp ðiscreta uͦ numer: toratio

Expanded text:
partium, in aliis vero nec ordo ipse poterit inveniri. An fortassesunt continua, duo vero discreta. Continua quidem linea, superficies, soliditas, locus, tempus. Discreta vero numerus et oratio
Abbreviated transcription (Latin):
itaꝗꝗ speculandũ÷ : & dealio exeplo qđ ipse proposuit : Remꝰ itsinauis remꝰ dicat᷑ : nullo mͦ conũtitur. ut nauis remi
nauis esse nominetur: St̃ enĩ quȩdã naues: q̃ remis penitꝰ nonutunt᷑. ut lintres quassolo subigunt conto. & idcirco
fingere : sipositũ nonsit. Nã quẽ ad modum filius patris filius. & pat̾ filu pat̃. reciproca conũsione p̃dicantur :¬
& utroꝵq nomen inusu ÷. Sic defuerit nom̃ ipse tibi aliqd̃ deboeis affingere : ut in eo qđ ÷ ala alatiala. Alatũ

Expanded text:
 speculandum est et de alio exemplo quod ipse proposuit. Remus enim si navis remus dicatur, nullo modo convertitur, ut navis remi navis esse nominetur. Sunt enim quaedam naves quae remis penitus non utuntur, ut lintres quas solo subigunt conto, et idcircofingere, si positum non sit: nam quemadmodum filius patris filius, et pater filii pater, reciproca conversione praedicantur, et utrumque nomen in usu est, sic, si defuerit nomen, ipse tibi aliquid debebis effingere, ut in eo quod est, ala alati ala; alatu
Abbreviated transcription (Latin):
Iarta ꝙ ex ꝗttatib ẽstat : id ꝗͥtitatẽ eͥe. qͥs dubita At ũ oratio ipsa cũ sit ꝗͥtitas ula q discrẽta ÷
Cũ ui dico eitero ꝗorationis ÷ pars partes hurm̃di nõis .ci⁊ce ⁊ ro. nullo omuni t̃mino c̃iungunt fut¬
e repperit̃ qͦ cõm̃ t̃mino c̃iungat᷑ .ci. syllaba : ad ce syllabã uł rurs ce syllaba adro syllabã : Eͦcirca & ũ
oratio Etitas uidet̃ ẽe discreta : Ssi qͥs fortasse dicat hunc. et̃ c̃munẽ ears t̃minũ qͥ ita iunigunt᷑ ut
aliqd significent ut ĩħ ipso nõiȩ citero c̃m̃is syllabarũ t̃minꝰ ipsa signficatio sit si t÷ ce. syllaba q̃ media ÷

Expanded text:
antitatibus constat, id quantitatem esse quis dubitet? At vero oratio ipsa cum sit quantitas, illa quoque discreta est. Cum enim dico Cicero, quod orationis est pars, partes huius nominis CI et CE et RO nullo communi termino coniunguntum reperiemus quo communi termino iungatur CI syllaba ad CE syllabam, vel rursus CE syllaba ad RO syllabam. Quocirca etiam oratio quantitas videtur esse discreta. Sed si quis fortasse dicat hunc eorum esse communem terminum, quo ita iunguntur, ut aliquid significent, ut in hoc ipso nomine Cicero communis syllabarum terminus ipsa significatio sit. Si enim CE syllaba, quae media est,
Abbreviated transcription (Latin):
S hunc gactatũ longius tex̃, ¶Apliꝰ Scibile sublatũ simul aufert scientiam. scientia uero non aufert
scible. Nã scibile nonsit. non÷seientia Scientia si nonsit nichil prohib& esse scibile. ut codi quadrat᷑a

Expanded text:
 scientiam factam. Amplius scibile sublatum simul aufert scientiam, scientia vero non  aufert scibile; nam, si scibile non sit, non est scientia, scientia vero si non sit, nihil prohibet esse scibile; ut circuli quadratura
Abbreviated transcription (Latin):
litates in quib qualitatis conuenit diffinitio: Illa erum semꝑ eius dẽ nature: ẽe. creduntur: quecũq eꝰdẽ
descriptionis finib terminantur. Ut si qua res diffinitionẽ hanc que÷ animal rationale mortale sus ceperit.
eã hominem manifestũ ÷ . e̾e. Quo circa si hȩ quas passibiles qualitates uł passiones dixerat suscipiunt qͣ litacis
nec aluid aliquid huius moi ᷤ. Similit̃ aut̃ his calor & frigus passibiles dnr̃. quon ca ꝗͣ eas suscipiurd qualitates

Expanded text:
litates in quibus qualitatis convenit diffinitio? Illa enim semper ejusdem naturae esse creduntur, quaecunque ejusdem descriptionis finibus terminantur, ut si qua res diffinitionem hanc, quae est animal rationale mortale susceperit, eam hominem esse manifestum est. Quocirca si hae quas passibiles qualitates vel passiones dixerat, suscipiunt qualitatis nec aliud aliquid huiusmodi; similiter autem his et calor et frigus passibiles dicuntur non quo ea quae eas
Abbreviated transcription (Latin):
quã ipsuis rei ulla naticia ¶ Amplius: Animali quidem sublato non est scientia: Scibilium uero plurema esse continge
Aadit aliud ualidius argumentum. prius esse scibile scientia Illud notũ est siꝑdesidiã disciplina deꝑeat: utenre
quidem scientiam. s scibile ꝑmanere Scibile aut̃ dico. ꝓsciripossit: Qđ si om̃i no animał nonsit: cũ quissaene
possit om̃no nonfuerit: scientia quidẽ ipsa funditus interibit: Nichil tamen prohib&. ẽẽ. ea : quȩ manente
animali possit in quirentis animꝰ scientiȩ ratione complecti: Similiter autem sese int̃: ⁊ quȩ insensusunt

Expanded text:
quam ipsius rei ulla notitia. Amplius, animali quidem sublato, non est scientia, scibilium vero plurima esse contingit. Addit aliud validius argumentum, prius esse scibile scientia. Illud enim notum est si per desidiam disciplina depereat, interire quidem scientiam, sed scibile permanere. Scibile autem dico quod sciri possit. Quod si omnino animal non sit, cum quis scire possit omnino non fuerit, scientia quidem ipsa funditus interibit: nihil tamen prohibet esse ea quae permanente animali possit inquirentis animus scientiae ratione complecti. Similiter his sese habent et ea quae de sensu sunt
Abbreviated transcription (Latin):
rrciprea natura sub sequitur: Constat igitur: om̃ia relatua ad conuertentiadici His alius ꝓ priũ uingit
Uidd : uit as aliquid:÷ simul e̾ẽ. natura. & imnalus quidem plarib uerũs. simul enĩ duplũ. & dimidium & deũ sit di¬
midum diplũs & cũ sit serius dns est: Similit̃ hns& alia Simul aut̃ hȩc auferunt sese inuicem: Sienĩ nonsit duplũ:
nons dinidi : & sinonsit dimidium duplũ non: Similit & inalus quȩ cũ qͣ taltas: Ila c̃e simul dnr̃ quecũꝙ taliasuet.
aefilus: Nãcũpater: filiũ quoq ce. necesse est: Cũsit filius pater est : Rursus siꝑeat falius: patit̃ ꝗa pire manifestũ:
non quoꝑeat ipsa subscantia. ũꝑcunte hectore priam̃ ꝑcat: s ꝑit ipsarelatio Engo qm̃ uł incerempto patrs nomine fili
& posit fili nomino sequitur patris. & a patris nomine nũ ꝗ separatar: id curo pater & filuis simul cẽ. dicuntur

Expanded text:
reciproca natura subsequitur. Constat igitur omnia relativa ad convertentia dici. His aliud proprium jungit. Videntur autem ad aliquid simul esse natura, et in pluribus quidem verum est. Iminus est; similiter autem his et alia. Simul autem haec auferunt sese invicem; si enim non sit duplum non est dimidium, et si non sit dimidium duplum non est; similiter autem et in aliis quaecumque talia sunt. et filius. Nam cum pater est, filium quoque esse necesse est; cum sit filius, pater est. Rursus si pereat filius, patrem quoque perire manifestum est, non quod pereat ipsa substantia, ut pereunte Hectore Priamus pereat, sed perit ipsa relatio. Ergo quoniam vel interempto patris nomine, filet posito filii nomine sequitur patris et a patris nomine nunquam separatur, idcirco pater et filius simul esse dicuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
sic qualitatem diffinire uolens ait. I Scđm quã quales quidem sunt .I Rursus siquales aliquos diffinire uolu¬
erit. eodẽ modo dicere poterit. qui inse r&inent aliquã qualitatem. Quod si qualitas quidẽ quid sit ꝑ quale
quid autem sit quale suꝑiorȩ qualitate monstratur : nichił inter erit dicere qualitatem. ẽe̾. qualitatem: quã

Expanded text:
sic qualitatem diffinire volens ait: Secundum quam quales quidam sunt. Rursus si quis quales aliquos diffinire voluerit, eodem modo dicere poterit, qui in se retinent aliquam qualitatem. Quod si qualitas quidem quid sit per quale, quid autem sit quale, superiore qualitate monstratur, nihil intererit dicere qualitatem esse, qualitatem, qua
Abbreviated transcription (Latin):
C uirẽ contrariã intulisse uidet : cũ dicit. ¶Quare q̃cũq p̃dicati differentiȩ fuerint:
egdẽ ert̃ &um subiecti. Itli cũ illio dixiss& nibil ꝓhb& ẽẽ easdẽ differentias generũ sub¬
altnoꝵ Inc om̃is easdẽ eẽ declarat : Diit it: NQuȩcũq fuerint differentiȩ p̃dicati:
easdẽ &cũ subiecti ẽẽ Itq hȩc res plures maximis illigauit errorib: ut emendandum
creileront lotum ut non eet ita : quare qtũq ꝑdlicati disfferontiȩ fugrint: eede ert̃¬
ctam Sħ abiciendũ ÷ : neq fieri potest : ut inrẽ suꝑiorẽ p̃dicatio posterioris
redund&. Nã cũ dr̃: Quȩcũq subiecti fuerint differentiȩ eȩdẽ ert etiam p̃dicati

Expanded text:
ti differentiae fuerint, eaedem erunt etiam subjecti: nam cum illic dixisset, nihil prohibet esse easdem differentias generum subalternorum, hic omnes easdem esse declarat, dicit enim: Quaecunque fuerint differentiae praedicati, easdem etiam subjecti esse; atque haec res plures maximis illigavit erroribus, ut emendandum crederent locum non ut esset ita. Quare quaecunque praedicati differentiae fuerint, eaedem erc abjiciendum est, neque enim fieri potest ut in rem superiorem praedicatio posterioris redundet. Nam cum dicitur, quaecunque subjecti fuerint differentiae, eaedem erunt praedicati
Abbreviated transcription (Latin):
matũ ⁊ sensibile. si substantiȩ coniungant᷑ : definitionẽ & spetiẽ mox animalis effi¬
ciunt: Animal it est substantia animata sensibilis. atq: hȩ differentiȩ dñr speci¬
ficȩ ⁊ completnuȩ. St̃ aut̃ aliȩ : q̃ ipsȩ quidẽ nihil complent. nec ullã speciẽ reddunt
sed genꝰ tantũ diuidunt ut rationale ⁊ inrationale : hȩc i. diuidunt genianimal.
tiȩ. possunt aliquoties eȩdẽ eẽ : ptsst aliquoties ñ eȩdẽ : St animalis q̃m diuisi¬
bilis ÷ differentia quȩ ÷ rationale : potest eam ñ habere auis que ÷ sub alt̾nũ genus:
Et rursus easdẽ disibiles habere potest : ut eas dẽ quas suꝑius dixim. Nlã cũ di

Expanded text:
matum et sensibile, si substantiae conjungantur, diffinitionem et speciem mox animalis efficiunt. Animal enim est substantia animata sensibilis, atque hae differentiae dicuntur specificae et completivae. Sunt autem aliae quae ipsae quidem nihil complent, nec ullam speciem reddunt, sed genus tantum dividunt, ut rationale et irrationale, haec enim dividunt genus, id est uoties eaedem esse, possunt aliquoties non eaedem, ut animalis, quoniam divisibilis est differentia quae est rationale, potest eam non habere avis, quae est subalternum genus. Et rursus easdem divisibiles habere potest, ut easdem quas superius diximus. Nam cum di
Abbreviated transcription (Latin):
ad aliquiđ om̃i substantiȩ a se ratione discreti st̃ : Et differentiȩ ꝗꝗ scientiȩ atq animalis: om̃ib¬
atq qualitatib disiungunt : Est namq differentia animalis: bipes & ꝗdrupes: Animal it¬
S scientia : differentias huimodi ñ hab&: Neq scientia a scientia differt. ineo qđ bipes ÷:
Q uare estit qͦtiens diu̾sa sunt gñra: specierũ qͦq differentias ẽẽ discretas: Atq ħ ẽ. qd̵ ait
Diusoꝵ generũ uͦ subalt̾natĩ positoꝵ diũsas scđm spetiẽ differentias eȩ. In hoc exẽpli
adiectione firmauit. dicens. Amimalis ⁊ scientiȩ diũsas e̾ẽ differentias: Nam cũ
st bi pti an imalis idifferentia secentie ñ ÷ Iet hoc quidem de adnisis gñib dictu : idi.

Expanded text:
ad aliquid, omni substantiae a se ratione discreta sunt, et differentiae quoque scientiae atque animalis omnibus qualitatibus disjunguntur. Est namque differentia animalis, bipes et quadrupes, animal Sed scientia differentias huiusmodi non habet, neque enim scientia a scientia differt in eo quod bipes est. Quare constat quoties diversa sunt gum generum et non subalternatim positorum diversas secundum speciem differentias esse. Et hoc exempli adiectione firmavit dicens: Animalis et scientiae diversas esse differentias, nam cum sit bipes animalis differentia, scientiae non est. Et hoc quidem de diversis generibus dictum est,
Abbreviated transcription (Latin):
uniuersile significat. Nam qđ de subiecto dr̃ : uniuersale est. quod insu biecto ÷ accudens : In sub iecto ꝙ ee y de
sub iecto p̃dicari : uniuersale accilens inonstrat : Huus ꝗꝗ c̃plexionis conuenientia ꝓponit exẽpla: Ait it
scientiam in subiecto scilic& anima. Namꝰsisit anima inqua sit : stientia nulla ÷, Id circo quod scientia actus
sit animȩ. Nam ea quȩ s inanimata : nichil stiunt: Hinc sequitur substantiȩ particularis ꝓpositio quam
scilita ita declarat : quod neq in subiecto sit neq de subuecto p̃dicetur : Nam qđ insubiecto ñ ẽ : substantia
est quod de subiecto nim p̃dicatur : particularitas : Strȩq qͥ res de subiecto non p̃dicari et insubiecto ñ
eẽ particularis est substantia. Res gͥ quatuor cum ꝓpria complexione : non scđm ꝓpͥa nõa:
posuit qđ insubiecto ñ ẽ : ⁊ de subiecto p̃dicatur. Paccidenti particnlari. dixit qđ insubiecto::
cto ÷: nec de subiesto

Expanded text:
accidens; in subiecto ergo esse, et de subiecto praedicari, universale accidens monstrat. Huius quoque complexionis convenientia proponit exempla: ait enim scientiam in subiecto esse, in anima; nam nisi anima sit in qua sit, scientia nulla est, idcirco quod scientia actus est animae, nam ea quae sunt inanimata nihil sciunt. Hinc sequitur substantiae particularis propositio, quam scilicet ita declarat, quod neque in subiecto sit, neque de subiecto praedicetur, nam quod in subiecto non est, substantia est, et quod de subiecto non praedicatur, particularitas. Vtraque igitur res de subiecto non praedicari, et in subiecto non esse, particularis est substantia. Res igitur quatuor cum propria complexione non secundum propria nposuit, quod in subjecto non est, et de subjecto praedicatur: pro accidenti particulari dixit, quod in subjecto est, ecto est, nec de subiecto
Abbreviated transcription (Latin):
uerũ falsũq contineant. S ñ om̃is cõplexio ꝓp̾ositionẽ fac̃ nec si diocero socrates
oro : idcircoiam ꝓpositio ÷. S siqͥs dicat socrathes inforo ambulat : tt̃ fit ꝓpo-¬
sitio q̃ aut affir inatio ÷. aut necgatio: Affirmationes uͦ ⁊ negationes. uł uerȩ
qͥdã cõplexione ex his q̃ scđm nullã c̃plexionẽ dñr: ueritas. falsitasq c̃ficit᷑:
rmationẽ aut̃ solã nc̃ aristoles int̃ posuit : idcirco ꝙ om̃is affi
negatio tollit : qđ affirmatio ante c̃stituit: Prius qͥdẽ scđm significationẽ : s ñ scđm
gen: qͦd alio liqbit loco Mlaxime aut̃ monstrat aristoteles se ñ de reb sed

Expanded text:
verum falsumve contineant. Sed non omnis complexio propositionem facit, nec si dixero, Socrates oro, idcirco iam propositio est; sed si quis dicat, Socrates in foro ambulat, tunc fit propositio, quae aut affirmatio est aut negatio. Affirmationes autem et negationes, vel verae dam complexione ex iis quae secundum nullam complexionem dicuntur veritas falsitasque conficitur. Affirmationem autem solam nunc Aristoteles interposuit, idcirco quod omnis affinegatio tollit, quod affirmatio ante constituit: prius quidem secundum significationem, sed non secundum genus, quod alio liquebit loco. Maxime autem monstrat Aristotel
Abbreviated transcription (Latin):
natio. logos ꝗꝗ ⁊ oratio : neqͥs aristutelẽ cũ dicer& logon id ÷ orationẽ ꝗtitatẽ de discretã deeo
putara dicere qm qͥsq: logon urationẽ ĩ ꝓpͥa cogitatiune disponer& : Iħ adilidit dico uͦ illã q̃ fit¬
cũ uoce orationẽ : Ap̃ romanã nãq linguã discreta st̃ uocabula urationis atq ratuonis. Gca u oratio utriꝰq
uocabulũ trationis ⁊ orationis logon appellit : Qne neqͥd m̃dax trans latio cul paret : idcircohq̃q addidi
÷̃ alius logos qͥ fit ĩ animi cogitatione : Qcirta neqͥd deeet : &iã ꝙ ad latinã orationẽ minꝰ eet c̃ueniens

Expanded text:
natio logos quoque et oratio, ne quis Aristotelem, cum diceret logon, id est orationem quantitatem esse, de eo putarcum voce orationem. Apud Romanam namque linguam discreta sunt vocabula orationis atque rationis. Graeca vero oratio utriusque vocabulum et rationis et orationis λόγον appellat. Quare ne quid mendax translatio culparetur, idcirco hoc quoque addidiλόγος qui fit in animi cogitatione. Quocirca nequid deesset, etiam hoc quod Latinam orationem minus esset conveniens,
Abbreviated transcription (Latin):
finitione patefit¬
Qđ sint ipsa quã definit indefinitione ꝓtulerit : nidnlo planior diffinitio fit : Vt siquis hominem diffinire uolens dicat
hipsũ et̃. hominẽ qđ hominẽ : Iti ꝗꝗ nonconsi dantibus : aris toteles relatiuoꝵ diffinitionẽ reddidisse uidebit᷑: Ait .it . ẽe. ad
S minutius atq acutiꝰ consid̾antib: uis integrȩ diffinitiõnes prõpte atq ueracit apparebit: Non enĩ ieo qđ ÷ dici ad aliquid
ansideramus s in eo qd̵ ÷ esse : Ea nãq sunt relatuia : q̃ in quadã cõparatione & relationis habitudinem consideramus: Ut qua

Expanded text:
finitione patefiatQuod si rem ipsam quam diffinit, in diffinitione protulerit, nihilo planior diffinitio sit, ut si quis hominem diffinire volens dicat, hoc ipsum esse hominem quod hominem. Ita quoque non considerantibus, Aristoteles relativorum diffinitionem reddidisse videbitur. Ait enim esse adminutius atque acutius considerantibus, vis integrae diffinitionis prompte atque veraciter apparebit; non enim in eo quod est dici, ad aliquid consideramus, sed in eo quod est esse; ea namque sunt relativa, quae in quad
Abbreviated transcription (Latin):
dictũ.ẽ. Scdo uͦ uolumine. de oratione.ẽ. ꝯsides andumꝰ¬
IUCIPIT LIBER SECUNDUS.
n qͣntũ labor humanũ genꝰ excolit. & beatissimis ingenii fructib c̃opl& : sicantũ cura exercende m̃tis
insister& ñ tã raris hominũ uirtutib uterem᷑. Sꝯ ubi desidia demtetit animos: ꝯtinuo feralib seminariis
anim uber horrescit. Nec h cognitione laboris eurnire ꝯcesserim : sꝯ potius ignorantia. Quis it laborandi

Expanded text:
dictum est. Secundo vero volumine de oratione est considerandum. LIBER SECUNDUS. In quantum labor humanum genus excolit et beatissimis ingenii fructibus complet, si in tantum cura exercendae mentis insisteret, non tam raris homines virtutibus uterentur, sed ubi desidia demittit animos, continuo feralibus seminariis, animi uber horrescit. Nec hoc cognitione laboris evenire concesserim, sed potius ignorantia; quis enim laborandi
Abbreviated transcription (Latin):
gante ł non. so ipso ꝓferente. Tanqͣm s sic dicer&. Uerba ipsa & nõa dictiones solȩ ft̃ : q̃m ubis & nõrb sigsicantẽ

Expanded text:
gante, vel non, sed ipso proferente, tanquam si sic diceret, verba ipsa et nomina dictiones solae sunt, quoniam verbis et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtantũ soni. hanc orationis pareẽ separauit atꝙ distribuit: & uoc̃ẽ qͥ dẽ nõis uelut gerꝰ sũpsit. Nt̃ nam  aliud qͥt lã
spei loco. differens a nõt : qđ ẽ. ũbũ. Hẽ qͦq qͣsdã locutiones : q̃ nichil ulla ratione sigficent: Ut st̃ articulatx uoces.¬
igficatio ñ potest inueniri. Ut scindapsus. Huic gͦ genĩ alias diffr̃tias rursus appo
aliis segregauit: ita qͦq he diffreie nom̃ ab alus spẽb sub uoce positis diuidant atq discerant. Qđ it addidit nom̃
uocẽ ẽẽ sigficatiuã : abhis inqͣm uocib disgregauit nom̃. q̃ nichil om̃no sigͣsicant : ut st̃ sillabe. Syllabe it eũ exhis¬

Expanded text:
partem separavit atque distribuit, et vocem quidem nominis velut genus sumpsit. Habet namque aliud quiddam speciei loco differens a nomine quod est verbum; habet quoque quasdam locutiones quae nihil ulla ratione significent, ut sunt articulatae vocesificatio non potest inveniri, ut scindapsus. Huic ergo generi alias differentias rursus apponit, quod nomen sicut vox a sonis aliis segregavit, ita quoque hae differentiae nomen ab aliis speciebus sub voce positis dividant atque discernant; quod enim addidit, nomen vocem esse significativam, ab his inquam vocibus nomen disgregavit quae nihil omnino significant, ut s
Abbreviated transcription (Latin):
uertens : eoꝵ om̃iũ c̃omta latina oratione ꝑscribã. ut si qͥd ex logicȩ areis subtilitate. & ex moralis gͣuitate
peritix. & ex naturał acumine ueritatis. ab aristotele ꝯscripta st̃: id om̃e ordinacũ tranfferã atq id qͦdã
minẽ cõm̃tationis illustrẽ: om̃s q platonis dialogos uercendo ł &iã cõm̃tando: in latinã redigã formam.
otiuĩ q suppetie. cũ multa openis huiꝰ utilitate niepon &iã labore otenderim. Quainre fautane opores qͦf
mulla coquut inuidia. Sa ñc̃ ad ꝓposita reueream᷑ Aristoeles nãq inchoans librũ : pͥus nom̃ defirendũ ẽꝓposuri¬

Expanded text:
ertens, eorum omnium commenta Latina oratione perscribam, ut si quid ex logicae artis subtilitate, et ex moralis gravitate peritiae, et ex naturalis acumine veritatis ab Aristotele conscriptum est, id omne ordinatum transferam, atque id quodam lumine commentationis illustrem, omnesque Platonis dialogos vertendo, vel etiam commentando in Latinam redigam formam. otiumque supererit, cum multa operis hujus utilitate, nec non etiam laude contenderim, qua in re faveant oportet, quos nulla coquit invidia. Sed nunc ad proposita revertamur. Aristoteles namque inchoans librum, prius nomen diffiniendum es
Abbreviated transcription (Latin):
ũ ẽ q̃st in detur insuibsfantũ &acerdens & unusile & particulaire. Omĩs eñ res ait sabsant uest
ait acidens aut unũsał aut particularis. Sic̃ gͣ decẽ supiorib nichiladici porit ita exhis quatuor demi

Expanded text:
t in quatuor, in substantiam et accidens, et universale et particulare. Omnis enim res aut substantia est, aut accidens, aut universalis, aut particularis. Sicut ergo decem superioribus nihil addi poterat, ita ex his quatuor ni
Abbreviated transcription (Latin):
asfectus ÷ ⁊ hab̵ aliqd ac cõmꝰdatũ ⁊ qͥsi ꝓpͥnquũ: Posst̃ aut̃ similit̃ ee duo dispositi⁊ affecti:
eqlit̃ u minime : Ut duo similit̃ ee albi ȩqͥlit̃ ũ nori : Nlã siqͥs de duob: similit̃ albis ȩq̃lit̃ ee

Expanded text:
affectus est, et habet aliquid accommodatum, et quasi propinquum. Possunt autem similiter esse duo dispositi et affecti, aequaliter vero minime, ut duo similiter esse albi, aequaliter vero non. Nam si quis de duobus similiter albis aequaliter esse
Abbreviated transcription (Latin):
÷̃ ab habitu distant .i. passibiles qͥlitates ꝙ in plurimis ad habitꝰ reb ꝑ artes atq scientias

Expanded text:
 ab habitu distant, id est passibiles qualitates, quod in plurimis ad habitus rebus per artes atque scientias
Abbreviated transcription (Latin):
nulla precederte dispositione ceperuꝵt ferme enĩ nũꝗ adea dispositus aliquis fuit. qui ad huc habitũ noni haberet:
Alii uero habitus intentione funt. atq inueteratione dispositionis : quȩ in artibus doctrinis quȩ uersatitur : Prius i
quis ad ea dispositus ÷ post uero habitũ capit: Alia uero : non intentione s quadã ꝑmutatione ad halntũ ueniunt.
ut lac qd̵ exliquido defigit᷑ & constipatur in caseum : & uinum qđ exdulci atq suaui in acidũ gustũ saparemq
conuertitur: Neq it plus tunc uinũ est. quã fuit ante cũ fuit suaue. s cũ quadã ꝑmutatione. in aliã qualitatẽ
habitudinẽq transuersũ est Et de prima quidẽ qualitatis specie: sufficienter est dictum: ¶ Aliud uͦ genꝰ qualita
tis est sedm qđ pugillatores uł cursores. uł salubres. uł insalubres. dicimus & simpliciter quecũ q scđm potentiam¬
patentiam naturalem hoc facile faciendi: Sanatiui autẽ dicuntur eoqđ habeant potentiam naturalẽ ut nichil

Expanded text:
edente dispositione coeperunt; forte enim nunquam ad ea dispositus fuit aliquis, qui adhuc non haberet. Alii vero habitus intentione fiunt atque inveteratione dispositionis, ut ea quae in artibus doctrinisque versantur. Prius enim quis ad ea dispositus est, post vero habitum capit, alia vero non intentione, sed quadam permutatione ad habitum veniunt, ut lac quod ex liquido defigitur et constipatur in caseum, et vinum quod ex dulci atque sua vi in acidum gustum saporemque convertitur; neque enim plus tunc vinum est quam fuit ante cum esset suave, sed cum quadam permutatione in aliam qualitatem habitudinemque transgressum est. Ac tis est, secundum quod pugillatores vel cursores, vel salubres vel insalubres dicimuspotentiam hoc facile faciendi, sanativi autem dicuntur eo quod habeant potentiam naturalem ut nihil
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ id qd st̃ alioꝵ dnr̃ : quero hanc habuerint diffinitionem : illam non necessario habeant: Ut ea quȩsunt ad aliquid

Expanded text:
 dicuntur, quae vero hanc habuerint diffinitionem illam non necessario habeant, ut ea quae sunt ad aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
ãq: iustius aliqui factũ ÷ : nec ñ & iam iustissimũ ÷ : In iuib: aut̃ cõparatines st̃ : in his magis
minusq: dici manifestum ÷: Hoc qͦq mͦ ipsũ albũ uł alia qualitas: ñ solum ct altam eius dẽ
recipit cõparationẽ: Dr̃ it nõ quidẽ argentũ candiuius ee ꝗ antea cũ fuerit det̃sum
S cum hoc ita sit. ñ maiis minusq susciꝑe. ꝓpͥum qualitatis Neq it sola ꝗͥtitͥas: magis
minusq suscipit: Fleo i intensio  relaxatio: in his ꝗꝗ q̃ st̃ aud aliqđ inuenit᷑. Nt ie cgrꝰ

Expanded text:
amque iustius aliquid factum, nec non etiam iustissimum est. In quibus autem comparationes sunt, in his magis minusque dici manifestum est; hoc quoque modo ipsum album, vel alia qualitas non solum contra alterum eiusdem cum fuerit detersum. Sed cum haec ita sint, non est magis minusque suscipere proprium qualitatis; neque enim sola qualitas magis minusque suscipit, haec enim intentio et relaxatio in his quoque quae sunt ad aliquid invenitur,