comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ruerunt illud. et uidentes eũ cinctũ acatenis
indutũq cilicio. dicunt. Hic malefactor ẽ. et
homicidiũ fecit. Idõ inhis ligaminib uinct̾
tenet᷑. Uocatũq intp̃tẽ sciscitant᷑ ab eo. quid
mali fecerit ꝗ tali supplicio artaret᷑̃. At ille
fatet᷑ se homicidã esse. om̃iũq criminũ reumr
Tc̃ unꝰ extracto gladio ut caput eiꝰ amputaret.
mox eiꝰ dextera in ipso ictu suspensa diriguit
nec eã adse potuit reuocare
relictum
gladiũ terrȩ deiecit. Hȩc uidentes socii eius
clamorẽ incęlũ dederunt. flagitantes ascõ
ut ꝗd eis agendũ eẽt clement̾ insinuaret. Ipse
uero imposito salutis signo. arens brachiũ sani¬
tati restituit. Langobardus aut̃ ꝗ sanatꝰ fue¬
nachus effectꝰ ẽ. atq in eodẽ loco usq infinẽ
uitȩ suȩ indĩ seruitio ꝑmansit. Beatꝰ uõ hospi¬
tius dũ langobardis dĩ uerbũ loqueret᷑. duo

Expanded text:
rierunt illud. Et videntes eum vinctum cathenis rierunt illud. Et videntes eum vinctum cathenis indutumque cilicio, dicunt: 'Hic malefactor est et homicidium fecit, ideo in his ligaminibus vinctus tenetur'. Vocatumque interpretem, sciscitantur ab eo, quid mali fecerit, ut tali supplicio artaretur. At ille fatetur, se homicidam esse omniumque criminum reum. Tunc unus, extracto gladio, ut caput eius amputaret, mox eius dextera in ipso ictu suspensa diriguit, nec eam relictum gladium terrae dejecit. Haec videntes socii ejus, clamorem in coelo dederunt, flagitantes a sancto, ut quid eis agendum esset clementer insinuaret. Ipse vero, imposito salutis signo, arens brachium sanitati restituit. Langobardus autem qui sanatus fuenachus effectus est, atque in eodem loco, usque ad finem vitae suae, in Dei servitio permansit. Beatus vero Hospitius dum Langobardis Dei verbum loqueretur, duo
Abbreviated transcription (Latin):
mptus. in quib ñ ẽ iusticię fruct. Non decimȩ
dantur. ñ pauꝑ alit᷑. ñ tegit᷑ nudus. ñ suscipi¬
tur hospitio peregrinꝰ. idõ hȩc plaga uentura
est suꝑ popłm istũ. Monachis quoq suis prȩci¬
piens dix̃. Abscedite et uos aloco isto. aufern¬
tes uobiscũ quȩ habetis. ecce enĩ gens appropi¬
at quã p̃dixi. Dicentib aut̃ illis. ñ relinque¬
mus te scĩssime pat̾. ait. Nolite timere ꝓme.
Futurũ ẽ enĩ. ut inferant michi iniurias. sed
ñ nocebunt usq ad morte᷑¬
Discedentib aut̃ monachis. aduenit exercit̾¬
lango bardoꝵ. Ꝙ dũ cuncta quȩ repererant
uastabant. ad locũ ubi uir sc̃s inclusus erat per¬
uener. At ille ꝑ fenestrã. turrẽ se eis ostendit
Illi uero circũeuntes turrĩ. dũ aditũ quȩrerei
ꝑquẽ ad eũ ingredi possent. et minime inue¬
nirent : duo exeis ascendentes tertũ discoope¬

Expanded text:
mptus, in quibus non est justitiae fructus. Non decimae mptus, in quibus non est justitiae fructus. Non decimae dantur, non pauper alitur, non tegitur nudus, non suscipitur hospitio peregrinus. Ideo haec plaga ventura est super populum istum. Monachis quoque suis praecipiens dixit: Abscedite vos a loco isto, auferentes vobiscum quae habetis. Ecce enim gens appropiat quam pmus te, sanctissime pater', ait: 'Nolite timere pro me; futurum est enim, ut inferant mihi iniurias, sed non nocebunt usque ad mortemDiscedentibus autem monachis, venit gens ilLangobardorum. Qui dum cuncta quae reppererat vastaret, ad locum ubi vir sanctus inclausus erat pervenit. At ille per fenestram turris se eis ostendit. Illi vero circumeuntes turrem, dum aditum quaererent, per quem ad eum ingredi possent, et minime invenirent, duo ex eis ascendentes tectum, discope
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s cõmunit̃ consilio cleb nobilissimũ de sius
uirib in urbe ticinense sibi regẽ statuer. hic
multos romanoꝵ uiros potentes alios gladus
extinxerat. alios ab italia exturbauit. Iste cũ
annũ unũ et m̃ses sex. cũ ansane sua c̃iuge n¬
gnũ obtinuisset. apuero desuo obsequio gladis
iugulat ẽ¬
Host cuiꝰ mortẽ langobardi ꝑ annos decẽ regẽ
ñ habentes. subducib fuerunt. Unꝗsq enim
ducũ. suã ciuitatẽ obtinebat. Saban ticinũ.
brixiam. Eom trentũ. Gisulfus forũ iulii. sed
et alii extra hos insuis urbib treginta duces fu¬
erunt. his dieb multi nobiliũ romanoꝵ obcu¬
piditatẽ int̾ fecti s. Reliꝗ uero ꝑpartes diuisi.
t̃ciã partẽ suarũ frugũ langobardis ꝑ soluerert.¬
et tributarii efficiunt᷑. Porro his langobardoꝵ
ducib septimo anno ab aduentu albom. et to¬
tius gentis spoliatis ȩccłiis. sacerdotib int̾ fe¬
ctis. ciuitatib subrutis. popłisq ꝗ more segetũ

Expanded text:
omnes communi consilio Cleph, nobilissimum de suis virum, in urbe Ticinensium sibi regem statuerunt. Hic multos Romanorum viros potentes, alios gladiis extinxit, alios ab Italia exturbavit. Iste cum annum unum et sex menses cum Masane sua coniuge regnum obtenuisset, a puero de suo obsequio gladio iugulatost cujus mortem Langobardi per annos decem regem non habentes sub ducibus fuerunt. Unusquisque enim ducum suam civitatem obtinebat. Zaban Ticinum, Brixiam, Evin Tridentum, Gisulfus Forum-Julii. Sed et alii extra hos in suis urbibus triginta duces fuerunt. His diebus multi nobilium Romanorum ob cupiditatem interfecti sunt, reliqui vero per hostes divisi, ut tertiam partem suarum frugum Langobardis persolverent, tributarii efficiuntur. Per hos Langobardorum duces septimo anno ab adventu Albuuin, et totius gentis, spoliatis ecclesiis, sacerdotibus interfectis, civitatibus subrutis, populisque, qui more segetum
Abbreviated transcription (Latin):
beant uiuere. Quo in loco etiã theodericus qͦndã
gothoꝵ rex. palatiũ magnũ construxit. ꝓ eo quod
lubris existir.
debant. uel qualis illis uestitꝰ qualisue habitꝰ erat
seq de ceruice usq ad occipitiũ radentes nudabaNt.
Capillos a facie usq ados dimissos habentes. quos in
utraq parte infrontis discrimine diuidebant. Ue¬
stumta uero cis erant laxa. et maxime linea. qualia
angli. saxones habere solent ornata institis lati¬
orib uario colore c̃textis. Calcei uero eis erant usq
ad sumũ policẽ pedẽ aꝑti. et alt̾natĩ laqueis corri¬
giarũ retenti. Postea uero cęper̃ sisuti. suꝑ equos
equitantes tribucos byrreos mittebant. sed hoc
deromanoꝵ c̃suetudine traxerant

Expanded text:
itavit. Quo in loco etiam Theudericus quondam Gothorum rex palatium construxit, pro eo quod lubris existit. debant, vel qualis illis vestitus, qualisve habitus erat. Siquidem cervicem usque ad occipitium radentes nudabant, capillos a facie usque ad os dimissos habentes, quos in utramque partem in frontis discrimine dividebant. Vestimenta vero eis erant laxa, et maxime linea, qualia Angli Saxones habere solent, ornata institis latioribus, vario colore contextis. Calcei vero eis erant usque ad summum pollicem pene aperti, et alternatim laqueis corrigiarum retenti. Postea vero coeperunt hosis uti, super quas equitantes tubrugos birreos mittebant, sed hoc de Romanorum consuetudine traxerunt
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ ꝓmittimꝰ. quia dũ res ꝑfecta fuerit. dignũ
uobis exeniũ qđ ñsit iniuriosũ transmittem
Nã scimꝰ nos c̃siderare et filuis nr̃is. qui bonã nob̃
uoluntate᷑ exhibent respondere. Unde iterum
petimꝰ głose fili. ut ita facere debeatis. ut et nos
uobis possimꝰ eẽ ꝓp̃stito beneficio debitores. et
His dieb capta ẽ filia regis agilulfi cũ uiro suo¬
nomine gudescalco deciuitate parmensi. ab exer¬
citu gallicini patricii adurbẽ rauennatiũ st̃ de¬
ducti. Hoc quoq tẽpore misit agilulfus rex cacano
regi abbaroꝵ artifices ad faciendas naues. cũ quib
isdẽ cacan insulã quandã intracia expugnauit. i
Per idem quoq tẽpus. THEODELIHBA Regina
basilicã beati ioħis baptȩ quã in modoetia ẽstru¬

Expanded text:
enim promittimus, quia, dum res perfecta fuerit, dignum enim promittimus, quia, dum res perfecta fuerit, dignum vobis exenium, quod non sit iniuriosum, transmittemus. Nam scimus nos considerare et filiis nostris, qui bonam nobis voluntatem exhibent, respondere. Unde iterum petimus, gloriose fili, ut ita facere debeatis, ut et nos vobis possimus esse pro praestito beneficio debitores, et His diebus capta est filia regis Agilulfi cum viro suo Gudescalco nomine de civitate Parmensi ab exercitu Gallicini patricii, et ad urbem Ravennatium sunt deducti. Hoc quoque tempore misit Agilulf rex cacano regi Avarorum artifices ad faciendas naves, cum quibus isdem cacanus insulam quandam in Thracia expugnavit. 21. Per idem quoque tempus Theudelinda regina basilicam beati Iohannis baptistae, quam in Modicia constru
Abbreviated transcription (Latin):
ortuo igit᷑ zotone beneuentano duce. arichi
in loco ipsius arege agilulfo missus successit
Tortus inforouilii fuerat. et gisulfi forouilani
ducis filios educarat. eidẽq gisulfo c̃sangiuineus
erat. Adhunc arichis extat epła beati papȩ gre¬
goru. inhunc modũ directa¬
Suesorios Arichis duci. Quia sic degła ur̃a
sicut re uera defilio nr̃o confidimꝰ. petere a uob̃
aliqͥd fiducialit᷑ ꝓuocam̃. arbitrantes qđ mini¬
me uos patiaris nos contristari. maxime intali
re unde ur̃a anima multũ poterit adiuuari
aliquanta nobis trabes necessaria eẽ. et idõ saui
quantas incidere. et ut usq admare in locũ aptũ
trahere debeat. Et quia hac re solatus indiget
salutantes głam ur̃am pat̾na caritate petim
ut actionariis urĩs ꝗ in illo loco sunt demandetis
ut homines ꝗ sub eis st̃ cũ bouib suis inei trans¬
mutere solatiũ debeant. quatin uob̾ c̃curren¬
tib melius qđ ei iniunxim possit ꝑficere. Nos

Expanded text:
ortuo igitur Zottone Beneventanorum duce, Arigis in loco ipsius a rege Agilulfo missus successit; qui ortus in Foroiulii fuerat et Gisulfi Foroiulani ducis filios educarat eidemque Gisulfo consanguineus erat. Ad hunc Arigis extat epistula beati papae Gregorii in hunc modum directa'Gregorius Arogi duci. Quia sic de gloria vestra sicut re vera de filio nostro confidimus, petere a vobis aliqua fiducialiter provocamur, arbitrantes, quod minime nos patiamini contristari, maxime in tali re, unde vestra anima multum poterit adiuvari.aliquantas nobis trabes necessarias esse, et ideo Savrittiorum aliquantas incidere, et ut usque ad mare in locum aptum trahere debeat. Et quia in hac re solaciis indiget, salutantes gloriam vestram paterna caritate petimus, ut actionariis vestris qui in illos loco sunt deputetis, ut homines qui sub eis sunt cum bubus suis in eius transmittere solatium debeant, quatenus vobis concurrentibus melius quod ei iniunximus possit perficere. Nos
Abbreviated transcription (Latin):
c̃gregationib suis. In quarto om̃s infantes. In quinto om̃s
laici. In seito uniu̾se uidue. In septimo om̃s mulieres con¬
ugate. Ideo aut̃ de beato gregorio plura dicere omittimꝰ.
quia iã ante aliquot annos eiꝰ uitã dõ auxiliante texiumꝰ.
in quecũq dicenda fuerant. iurta tenuitatis mẽ iuires
uniũsa descripsimus. xx IIii.
Noentd̃ isde bcatꝰ gregorius auguitinũ & mellitũ e io¬
silnese desuocto helia aquileiensi patriartha posquan
quindeã a mos sacerdotiũ geserat seuerꝰ huic succtedens . mo¬

Expanded text:
congregationibus suis, in quarto omnes infantes, in quinto omnes congregationibus suis, in quarto omnes infantes, in quinto omnes laici, in sexto universe vidue, in septimo omnes mulieres coniugate. Ideo autem de beato Gregorio plura dicere obmittimus, quia iam ante aliquot annos eius vitam Deo auxiliante texuimus, in qua que dicenda fuerant iuxta tenuitatis nostre vires universa descripsimus. 16. Hoc tempore hisdem beatus Gregorius Augustinum et Mellitum et Iodiebus defuncto Helia Aquilegiensi patriarcha, postquam quindecim annis sacerdotium gesserat, Severus huic succedens re
Abbreviated transcription (Latin):
qtut ra marimas in ea regiones occupantis̃ nulirie¬
s alues eiuisdẽ Numinis cũ multa sepenit.ũ anslens.¬
gin dr aco ceiã nure magnitudinis ꝑ urbẽ gransiems
ulq a mare descendit. Sub secuta starĩ ẽ hare iumendati¬
asp g anassima pestilentia. quã inguinaria apgelhabũ
mus titudine. uix iemanerent pauci. Primũ q pelagiũ
papã iurũ uenerabilẽ ꝑculit & simne mora erpooat
cimde pastore intempto sese ꝑ płos extendit. In has tanta
tribusanone beatus gregorius qͥ tc̃ leuita erat a cũtis
generalit᷑ papa electus ẽ. Qui dũ septiformẽ letanam
fieri oraiass&. intra uniuĩ hore spatiũ dũ dm̃ dep̃care nt᷑.¬
& toginta e eis subito ad terrã corruentes. spm̃ eralauert̃.
Septiformis aut̃ letania idõ dictaẽ quia om̃is urbis populus
diuisus. In primo nãq choro fuit om̃is clerus. In sedo.
om̃s abbates cũ monachis suis. In tercio om̃s abbatisse. eũ

Expanded text:
erent et maximas in ea regiones occuparent. Tunc peerent et maximas in ea regiones occuparent. Tunc per alveum eiusdem fluminis cum multa serpentium multitudine draco etiam aquae magnitudine per urbem transiens usque ad mare transcendit. Subsecuta est statim post hanc inundationem gravissima pestilentia, quam inguinariam appellant. i remanerent. Primumque Pelagium papam, virum venerabilem, perculit, et sine mora exstinxit. Deinde pastore interempto, sese per populum extendit. In hac tanta rei tribulatione beatus Gregorius, qui tunc levita erat, a cunctis generaliter papa electus est, qui dum septiformem litaniam fieri ordinasset, intra unius horae spatium, dum hi Dominoctuaginta ex eis subito ad terram corruentes, spiritum exalarunt. Septiformis autem letania ideo dicta est, quia omnis urbis populus minum, est divisus. In primo namque choro fuit omnis cleros, in secundo omnes abbates cum monachis suis, in tertio omnes abbatisse cum
Abbreviated transcription (Latin):
tapix ñ creditur fuisse. facte sunt laume possessi¬
quuĩ seu uillarũ hominũq parit oe animantiũ mas¬
ñ interit᷑. Destructaꝰ st̃ uniũsa itinera dissipata uie
tantũ q it̃ atbesis fluuiũ erercuit. ut circa basilica
beari ⁊ enonis martins. que eitra ueronensis urbis
miũ positaẽ. usq ad suꝑiores fenestras aqua ꝑtin¬
gere. licos sicut beatꝰ gregoriuꝰ post papa scripsit in
eandẽ basilicã aqua minime introrerit. Urbis quoq
eiusdt̃ ueronensis. muri ei parte aliqua eadc̃ sunt
mundatione subruti. Facta aut̃ c̃ bec mundatio
seito decimo ralendarũ nouembriũ die. Sed & tante
horus cationes & tonitr᷑a fuert̃. quante fieri iur
estiuo tẽpr̃ solent. Post duos qͦq m̃ses eadẽ urbs uero¬
nesiũ magna et parte incendio concremata eft
n hac diluuii effusione intantũ apud urbẽ rotua tobe¬
ns N iuiis eicieuit ut aque suꝑ eiꝰ murosurbis inslu¬

Expanded text:
tempore creditur non fuisse. Factae sunt lavinae possessitempore creditur non fuisse. Factae sunt lavinae possessionum seu villarum hominumque pariter et animantium magnus interitus. Destructa sunt itinera, dissipatae viae, tantum tuncque Atesis fluvius excrevit, ut circa basilicam beati Zenonis martyris, quae extra Veronensis urbis muros sita est, usque ad superiores fenestras aqua pertingeret, licet, sicut et beatus Gregorius post papa scripsit, in eadem basilicam aqua minime introierit. Urbis quoque eiusdem Veronensis muri ex parte aliqua eadem sunt inundatione subruti. Facta est autem haec inundatio sexto decimo Kalendas Novembris. Sed tantae coruscationes aestivo tempore solent. Post duos quoque menses eadem urbs Veronen sium magna ex parte incendio concremata est. 24. In hac diluvii effusione in tantum apud urbem Romam fluvius Tiberis excrevit, ut aquae eius super muros urbis influ
Abbreviated transcription (Latin):
de hispanis. dũ gallias repedare uell& in manus mi¬
litũ incidens. qui in limite adũsus hispanos gothos
residebant cũ paruo fiłio capta atq in siciliã ductaẽ
ibi q diẽ clausae extremũ. filius uͦ eiꝰ imꝑatori mau¬
ritio constantinopolĩ transmissus ẽ. xxii¬
ursũ mauritus augustus logatos ad childebertũ
mutens. eũ ut contra lango̾bardos in italiam
eiercitũ diriger& ꝑsuasit. Childebert᷑ ex istimans su¬
ã adhuc germanã apud constantinopoli uiueit. se¬
gates mauritie adquiescens. ut suã posit sorore re¬
espere uterũ adusũ langobardos francoꝵ erercitum
adittaliã dirent. Contra quos dũ langobardorti
etetitus ꝓperarent. franci & alãmanni dissensione
nir fe babentes sine ulliũ lucri cõqͥstiͦͫ ad patriam
sunt reuersi. Ixa iii¬
Io tẽpore fuit aquę diliuuũ infinib uenetiarũ &
liguirie. seu ceteris regionib italie: quale post noe

Expanded text:
de Hispanis fugiens, dum Gallias repedare vellet, in manus mide Hispanis fugiens, dum Gallias repedare vellet, in manus militum incidens, qui in limite adversum Hispanos Gotthos residebant, cum parvo filio capta atque in Siciliam ducta est ibique diem clausit extremum. Filius vero eius imperatori Mauricio Constantinopolim est transmissus. 22. Rursum Mauricius augustus legatos ad Childepertum mittens, eum, ut contra Langobardos in Italiam exercitum dirigeret, persuasit. Childepertus existimans suam adhuc germanam aput Constantinopolim vivere, legatis Mauricii adquiescens, ut suam possit sororem recipere, iterum adversum Langobardos Francorum exercitum ad Italiam direxit. Contra quos dum Langobardorum acies properarent, Franci et Alamanni dissensionem inter se habentes, sine ullius lucri conquisitione ad patriam sunt reversi. 23. Eo tempore fuit aquae diluvium in finibus Venetiarum et Liguriae seu ceteris regionibus Italiae, quale post Noe
Abbreviated transcription (Latin):
Ipse sacerdotẽ. moriens petit ista iõhem
His redut t̾ris cuiꝰ amore pio¬
emiq post benedictũ papõ pelagius romane eccle¬
pontifer. absqi iubsione pontificis orlinatus es cogo
langobadi romã ꝑ circuitũ obsiderent. nec possor
qsqͥ a roma ꝓgredi Hic pelagius heliȩ aquilerensi
poꝰ nolenti tria capitula calcedonensis sy nodi susci
ũ eet adhuc diaconꝰ conscripsit. xXI¬
nterea childebertus rex francorũ bellũ adũsus
hispanos gerens eosdc̃ anie suꝑauit. Causa aut biũ
certaminis hec fuit. Childebertus rex ingundem
sorore suã herminigido leuichildis hispanorum
regis filio in cõiugiũ tradidit. Qui herminiebild
poicatione leandri cp̃i his palensis. atq atbi tatione
sug coniugis ab arriana heresi qua pat̾ suiꝰ langue¬
bat : ad catholicã fidẽ eũsus fuerat quẽ pat̃ imꝑnũ
i ipso paschali sacrato die securi ꝑeussii uiteme¬
ratingundis uͦ post mariti & martuns fuges sn¬

Expanded text:
Ipse sacerdotem moriens petit ista Iohannem, Ipse sacerdotem moriens petit ista Iohannem, His rediit terris cuius amore pioDenique post Benedictum papam Pelagius Romanae ecclepontifex absque iussione principis ordinatus est, eo quod Langobardi Romam per circuitum obsiderent, nec posset quisquam a Roma progredi. Hic Pelagius Heliae Aquileiensi episcopo, nolenti tria capitula Calchidonensis synodi suscipus, cum esset adhuc diaconus, conscripsit. 21. Interea Childepertus rex Francorum bellum adversum Hispanos gerens, eosdem acie superavit. Causa autem huius certaminis ista fuit. Childepertus rex Ingundem sororem suam Herminigildo, Levigildi Hispanorum regis filio, in coniugium tradiderat. Qui Herminigildus praedicatione Leandri episcopi Hispalensis atque adhortatione suae coniugis ab Arriana heresi, qua pater suus languebat, ad catholicam fidem conversus fuerat. Quem pater inpius in ipso sacrato paschali die securi percussum interemerat. Ingundis vero post mariti et martyris funus
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ bardis fuit ipse quidẽ nã gente sueuis.
O m̃ib & populis inde suauis erat.
Terribilis uisu. fatie. sed iñte benignus.
Longaq robusto pectore barba fuit.
H ic & amans semꝑ. romana ac publica signa.
Uastator genti ad fuit ipse suę
C õtẽpsit caros dũ nos amat ille parentes.
Hanc patriã reputans c̾e rauenna suã.
C iuiꝰ pͥma fuit brexilli gła capti
Quo residens cunctis hostib horror erat.
Qui romana potest. ualuit post signa uiuare.
Uerillũ pͥmũ christus habere deditꝰ.
Inde &eiã retin&e dũ cdassẽ fraude faro alo¬
U indicoe ut classẽ. classib arma parat.
Puppib eriguis decertans amne badrino.
B ardoꝵ innumeras uicit & ipse ramꝰ.
Rursus &e int̃ris auarẽ suꝑauit eois
Conquirens dñis marima palma suis.
Martiris aurilio uitalis fultus ad istos.
Puenit uictor sepe triũphat ouans.
C uĩ & intẽplis petiit sua m̃bra iacere.
Hec loca post mortẽ bustis habere uiuat.

Expanded text:
Cum Bardis fuit ipse quidem, nam gente Suavus; Cum Bardis fuit ipse quidem, nam gente Suavus; Omnibus et populis inde suavis erat. Terribilis visu facies, sed mente benignus, Longaque robusto pectore barba fuit. Hic et amans semper Romana ac publica signa, Vastator genti adfuit ipse suae. Contempsit caros, dum nos amat ille, parentes, Hanc patriam reputans esse Ravenna suam. Huius prima fuit Brexilli gloria capti; Quo residens cunctis hostibus horror erat. Quo Romana potens valuit post signa iubare, Vexillum primum Christus habere dedit. Inde etiam, retinet dum Classem fraude Faroaldus, Vindicet ut Classem, classibus arma parat. Puppibus exiguis decertans amne Badrino, Bardorum innumeras vicit et ipse manus. Rursus et in terris Avarem superavit eois, Conquirens dominis maxima palma suis. Martyris auxilio Vitalis fultus, ad istos Pervenit victor saepe triumphos ovans; Cuius et in templis petiit sua membra iacere, Haec loca post mortem bustis habere iubat.
Abbreviated transcription (Latin):
fortit᷑ resistebat. Iste ex sueuoꝵ hoc ẽ langobardoꝵ
gente oriundus. int̾ langobardos creuerat. &e quia
erat fornia idoneus. ducat᷑ honorẽ meruerat. sed cĩ
occasionẽ ulciscende sue captiuitatis repꝑit. contra
langobardos ilico arma surrerit. adusus que langobar¬
di grauia bella gesserunt. tandẽq eũ cũ militibras
quos auuuabat exuꝑantes rauennã cedere cõpulerunt:
quosillus capta ẽ muri quoq eiꝰ ad solũ usq destructis
osthȩc authari rer cũ smaragdo patricio qͥ tẽ rauenne
perat usq ad annũ tciũ pacẽ fecit. e uiuer.¬
q: classe langobardos qui dassẽ urbẽ tenebant hoc
adiuuante pepulerunt. Cin cũ uitȩ explessoe t̾minũ
honorabile sepulcriĩ ante limina beati uitalis mar¬
tiris tribuentes tali eiꝰ laudes epitaphio extulert̃.
Clauditur hoc tumulo tantũ sed corpore drocton
Nã meritis tota uiuit in urbe suis.

Expanded text:
fortiter resistebat. Iste ex Suavorum, hoc est Alamannorum, fortiter resistebat. Iste ex Suavorum, hoc est Alamannorum, gente oriundus, inter Langobardos creverat, et quia erat forma idoneus, ducatus honorem meruerat; sed cum occasione ulciscendae suae captivitatis repperit, contra Langobardorum ilico arma surrexit. Adversus quem Langobardi gravia bella gesserunt, tandemque eum cum militibus quos iuvabat exuperantes, Ravennam cedere conpuleruBrexillus capta est, muri quoque eius solum ad usque destructi sunt. Post haec Authari rex cum Smaracdo patricio, qui tunc Ravennae preerat, usque in annum tertium pacem fecit. 19. Huique classe, Langobardos, qui Classe urbem tenebant, hoc adiuvante pepulerunt. Cui, cum vitae explesset terminum, honorabile sepulchrum ante limina beati Vitalis martyris tribuentes, tali eius laudes epitaphio extullerunt: “Clauditur hoc tumulo, tantum sed corpore, Drocton; Nam meritis toto vivit in orbe suis.
Abbreviated transcription (Latin):
untur. Erat sane hoc mirabile in regno langobardoꝵ.
furta: ñ latrocinia. unus quisq quo libebat securiis
sine timore pergebat.IXUN
corũ quinquaginta milia solidos ꝑ legatos suos ob
hoc direxit. ut cũ exercitu suꝑ langobardos irrueroe
eosq de italia ext̃minarae. Qui cũ innumera fran¬
corũ multitudine in italia subito introuut. Lango¬
bardi uͦ in ciuitatib se cõmunientes. int̾currentibus
legatis oblatisq munerib pacẽ cũ hildeberto fecert̃
uiꝰ cũ agͥ gallias remeass&e. cognito imꝑator mau¬
ricius quia cũ langobardis fedus inierit. solidos quos
ei ob langobardorũ detrimento dederat. recepere ce¬
pit. sed u̾e uiriũ suarũ potentia fretus. ꝓ hac re
nec responsum dedit.
Nne positã expugnare adgressus ẽ. In qua droctuf
Aui a langobardis confugerat seꝙ partib imꝑato¬
ris tradens. sotiatꝰ militib. langobardorũ eiercitui

Expanded text:
untur. Erat sane hoc mirabile in regno Langobardorumuntur. Erat sane hoc mirabile in regno Langobardorumfurta, non latrocinia, unusquisque quo libebat securus sine timore pergebat. CAPUcorum quinquaginta millia solidos per legatos suos ob hoc eosque de Italia exterminaret. Qui cum innumera Francorum multitudine in Italiam subito introivit. Langobardi vero in civitatibus se communientes, intercurrentibus legatis oblatisquc muneribus, pacem cum Childeperto fecerunt. Qui cum ad Gallias remeassef, cognito imperator Mauricius, quia cum Langobardis foedus inierit, solidos, quos ei ob Langobardorum detrimento dederat, repetere coepit. Sed ille suarum virium potentia fretus, pro hac re nec responsum reddereginem positam expugnare adgressus est. In qua Droctulft dux a Langobardis confugerat, seque partibus imperatoris tradens, sociatus militibus, Langobardorum exercitui
Abbreviated transcription (Latin):
simꝰ. nullũ despitiens sed om̃s in bona uoluntate cõ¬
plectens. om̃s diligens. ipse qͦq ẽ dilectus a cunctis.
Quo de functo. mauritius indutꝰ purpura redimitus
diademate ad circũ ꝓcessit. acclamatis q sibi laudib¬
largita popło munera pͥmꝰ ex grecoꝵ genere in im¬
perio comfirmatus est.F xUI
t uͦ langobardi cũ ꝑ annos decẽ sub potestate ducũ
fuissent. tandẽ cõmimi cõsilio autbari dephonis
filiũ supͣ memorati principis regẽ sibi statuerunt.
quẽ celã ob dignitatẽ flauiũ appellauerint: qͦ p̃nomine
onũs qui postea fuert̃ langobardoꝵ reges felicit̃ usi st̃
uiꝰ in dieb ob restaurationẽ regni. duces qͥ tc̃ erant
oñem substãtiarũ suaꝵ medietatẽ regalib usibis
tribuunt ut e̾e possit unde rer ipse. siue qui ei ad¬
herent. eiꝰ ꝙ obsequiis ꝑ diũsa obsequia dediti alerem
opuli tam̃ adgrauati ꝑ langobardos hos pites parci¬

Expanded text:
simus, nullum despiciens, sed omnes in bona voluntate comsimus, nullum despiciens, sed omnes in bona voluntate complectens, omnes diligens, ipse quoque est dilectus a cunctis. Quo defuncto, Mauricius indutus purpura, redimitus diademate, ad Circum processit, acclamatisqlargita populo munera, primus ex Grecorum genere in imperio confirmatus est. 16. At vero Langobardi cum per annos decem sub potestate ducum fuissent, tandem communi consilio Authari, Clephonis filium supra memorati principis, regem sibi statuerunt. Quem etiam ob dignitatem Flavium appellaverunt, quo praenomine omnes qui postea fuerunt Langobardorum reges feliciter usi sunt. Hujus in diebus ob restaurationem regni, duces qui tunc erant omnem substantiarum suarum medietatem regalibus usibus tribuunt, ut esse possit unde rex ipse, sive qui ei adhaererent, ejusque obsequiis per diversa officia dediti, alerentur. Populi tamen aggravati per Langobardos hospites parti
Abbreviated transcription (Latin):
augusti cĩdẽ suꝑauit. Hac oeiã tẽpestate faroali. pͥmus spo¬
ltanoꝵ dux. cũ langobardoꝵ erercitu classẽ inuadens. opu¬
lentã urbẽ spoliatã cunctis duntuĩs nuidã reliquitus aus
ertuo uͦ apud aquileiã parriarcha ꝓbino qͥ eccł̃am unũ
rexerat anniũ. eidẽ eccłȩ sacerdos helias p̃ficitur. FXU.
iberius gͥ constantinꝰ postquã imꝑiũ septẽ rererat an¬
nis. sentiens sibi diẽ mortis imminere. una cũ cõsilio¬
sophiȩ augustȩ̨ mauritiũ genere capadocẽ uirũ stre¬
nuũ ad imꝑiũ elegit. ornatã q suã filiã regalib
ornamentis ei eã tradidit dicens. Sit tibi imꝑum
ut ȩquitate &e iusticia delecteris. Hec postquã dirit.
de hac luce ad et̃nã patriã migrauit magnũ luctum
de sua morte rclinquens. Tuit enĩ sũme bonitatis. in
elemosinis ꝓmptꝰ. in uiditi is iustꝰ. in udicando cautis¬

Expanded text:
eiusdem augusti superavit. Hac etiam tempestate Faroald, primus Spoeiusdem augusti superavit. Hac etiam tempestate Faroald, primus Spolitanorum dux, cum Langobardorum exercitu Classem invadens, opulentam urbem spoliatam cunctis divitiis nudam reliquid. 14. Mortuo vero apud Aquileiam patriarcha Probino, qui ecclesiam unum rexerat anno, eidem ecclesiae sacerdos Helias praeficitur. 15. Tiberius igitur Constantinus postquam imperium septem rexerat annis, sentiens sibi diem mortis imminere, una cum coSophiae Augustae, Mauricium genere Cappadocem, virum strenuum, ad imperium elegit, ornatamque suam filiam regalibus ornamentis ei eam tradidit, dicens: Sit tibi imperiut aequitate et justitia delecteris. Haec postquam dixit, de hac luce ad aeternam patriam migravit, magnum luctum populis de sua morte relinquens. Fuit enim summae bonitatis, in eleemosynis promptus, in judiciis justus, in judicando cautis
Abbreviated transcription (Latin):
filiã suã ꝓmutteroe. rirsũq filio suo filiã eiꝰ eipetorae
sed bȩc res quã ob causã nescio ad effectũ minimę
ꝑuenit uiͦ etercitꝰ ab eo directꝰ ꝑsas potentissi me
debellauit. uictor ꝙ regrediens tãta molẽ p̃dȩ cum
uiginti parit᷑ elephantis detulit. ut humanȩ crede¬
retur posse sufficere cupiditati. IXIII.
dhunc hilpericus francoꝵ rex suos legatos dirigens.
multa ab eo ornamenta aureos &iã singularũ librarũ
suscepit. habentes ab una parte effigiẽ imꝑatoris. & scrip¬
tũ in circulo tyberii constanstini ꝑpetui augusti. ab
alia parte habentes quadrigã & ascensorẽ continentes¬
q scriptũ gła romanoꝵ. Huiꝰ in dieb beatus gregorius
diaconus qui post papa ertitit cũ e̾et apocrisarius apud
eandẽ regiã urbẽ morales libros cõposuit. eutichemq
eiusdẽ urbis ep̃m. de resurrectione errantẽ. in conspetu

Expanded text:
filiam suam promitteret rursumque filio suo filiam eius expeteret. filiam suam promitteret rursumque filio suo filiam eius expeteret. Sed haec res, quam ob causam nescio, ad effectum minime pervenit. Huius exercitus ab eo directus Persas potentissime debellavit; victorque regrediens, tantam molem praedae cum viginti pariter elefantis detulit, ut humanae crederetur posse sufficere cupiditati. 13. Ad hunc Hilpericus Francorum rex suos legatos dirigens, multa ab eo ornamenta, aureas etiam singularum librarum suscepit, habentes ab una parte effigiem imperatoris et scriptum in circulo: TIBERII. CONSTANTINI. PERPETUI. AUGUSTI, ab alia vero parte habentes quadrigam et ascensorem continentesque scriptum: GLORIA. ROMANORUM. Huius in diebus beatus Gregorius diaconus, qui post papa extitit, cum esset apocrisarius, aput eandem regiam urbem Morales libros conposuit Euthiciumque eiusdem urbis episcopum de resurrectione errantem in conspectu
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ paucis dieb. adrieniens iustinianꝰ pedib se ꝓiecit
imꝑatoris ob meritũ gr̾ae quindecĩ ei auri centena¬
ria deferens. Quẽ ille scd̾m patientie sue ritũ colligens.
sic in palatio adsistere iubsit. Sophia uͦ augusta in¬
memor ꝓmissionis quã quondã in tibertũ habuerat.
insidias ei tẽptabat ingerere. Frocedente eo ad uillã. ut
unta ritũ imꝑiale triginta diebus ad uindemiã uicum¬
daretur. uocato clã iustiniano eũ sublimare uoluit in
regno: Cuio cõpto tiberius cursu uelocissimo constanti¬
poli regreditur. app̃hensã ꝙ augustã om̃ib thesauris
spoliauit. solũ ei uictus cordiani alimentũ reliquens
segregatisq pueris etꝰ ab ea. alios de fidelib suis posu¬
it qui ei parerent. mandans prorsus ut nullus de an¬
reniorib ad eã haber&e accessũ. Iustinianũ uͦ solũ mͦ ubi
obiurgatũ. tantũ in posterũ amore dilerit. ut filio eui

Expanded text:
autem paucis diebus, adveniens Iustinianus pedibus se proiecit autem paucis diebus, adveniens Iustinianus pedibus se proiecit imperatoris, ob meritum gratie quindecim ei auri centenaria deferens. Quem ille secundum pacientie sue ritum colligens, sic in palatio assistere iussit. Sophya vero augusta, inmemor promissionis quam quondam in Tyberium habuerat, insidias ei temptavit ingerere. Procedente autem eo ad villam, ut iuxta ritum imperiale triginta diebus ad vindemiam iocundaretur, vocato clam Iustiniano, voluit eum sublimare in regno. Quo comperto, Tyberius cursum veloci Constantinopolym regreditur, adprehensamque augustam omnibus thesauris spoliavit, solum ei victus cottidiani alimentum relinquens, segregatisque pueris eius ab ea, alios de fidelibus suis posuit qui ei parerent, mandans prorsus ut nullus de anterioribus ad eam haberet accessum. Iustinianum vero, verbiobiurgatum, tanto in posterum amore dilexit, ut filio eius
Abbreviated transcription (Latin):
hi sequuntur attoniti ꝑ uenientes ꝙ ad cisterrame
Aeoꝑtã q ingrediuntur. inqua tantũ aurt uł argenti
reꝑtũ e. ut ꝑ multos dies a deportantib nr̃e poraułior
euacuari. que ille pene om̃ia scd̃m suũ morẽ erogatione
laegisauia dispensait egenis. Hic aut̃ cũ augustalẽ o¬
rona accepturus ẽet. cũ q iurta consuetudmesa d fpec
racuilu cerei pople en pectarae. insidias ei pparans. ut iusti¬
nianũ ustini nepotem ad dignitatẽ impatoria subli¬
niare. ille ꝑ loca scã prius procedens. Sehire uocatm̃
roso pontificẽ urbis cũ consulib ae ꝑfectis palatium
tagressus. indutus purpura diademate coronitus
trono imperiali inpositus cũ inmensis laudibue tes
regno ghoet consirmatis. Qd̃ eiꝰ aduersarii audientes
nichil qͦ ei qui in dõ spẽ suã posuerat nocere ualen¬
tes  magno sunt cõfusionis dolore cõꝑti Uransactis

Expanded text:
hi sequuntur attoniti. Pervenientesque ad cisternam, hi sequuntur attoniti. Pervenientesque ad cisternam, deopertam ingrediuntur. In qua tantum auri vel argenti repertum est, ut per multos dies vix a deportantibus potuisset evacuari. Quae ille pene omnia secundum suum morem erogatione largiflua dispensavit egenis. Hic cum Augustalem coronam acceptaculum circi populus expectaret, insidias ei praeparans, ut Iustinianum, Iustini nepotem, ad dignitatem imperatoriam sublimaret: ille per loca sancta prius procedens, dehinc vocatum ad se pontificem urbis, cum consulibus ac praefectis palatium ingressus, indutus purpura, diademate coronatus, throno imperiali inpositus, cum regni est gloria confirmatus. Quod eius adversarii audientes, nichilque ei, qui in Deo spem suam posuerat, officere valentes, magno sunt confusionis pudore cooperti. Transactis
Abbreviated transcription (Latin):
auferri. Qua amota. repperiunt & t̾ciã. Iubsu q eĩ cum
hec fuiss&e ablata. inuenert̃ inagnũ thesauruĩ habentem
arsis quoq patricius italie cũ in quadã ciu̾itate intra traliã
domũ magnã haberet : cũ mults thesauris ad supra me¬
moratam urbe̾ ad uenit. ibiq indomo sua occulte cister¬
nam magnam fodit inqua multa milia cetenariorũ aur
argentiq reposuit: Interfectisq om̃ibus conscis: uni tantũ¬
modo senͥ haee ꝑ iuram̃tum abeo exigens comendauit De¬
functo uero narsete : supradictus senex ad cesarem
tyberiũ ireniens dixit: Si inquid mibi aliquid ꝓdest:
magnã rem tibi cesar edicam: Cui ille: dic ait quod uis.
Proderit enĩ tibi si qͥd nobis profuturũ nartaueris. U bes¬
uirũ inquit narsis reconditũ habeo. qd in ex tremo uitȩ
positus celare ñ possuni. Tẽ cesar tiberius gauisus.
mittit usq ad locũ pueros suos. Recedente uͭ sene

Expanded text:
aahaec fuisset ablata, inveniunt magnum thesaurum, habentem Narses quoque patricius Italiae, cum in quadam civitate, intra Italiam, domum magnam haberet, cum multis thesauris ad supra memoratam urbem advenit. Ibique in domo sua occulte cisternam magnam fodit, in qua multa millia centenariorum auri argentique reposuit. Interfectisque omnibus consciis, uni tantummodo seni haec, per juramentum ab eo exigens, commendavit. Defuncto vero Narsete, supradictus senex ad Caesarem Tiberium veniens, dixit: Si, inquit, mihi aliquid prodest, magnam rem tibi, Caesar, dicam. Cui ille: Dic, ait, quod vis, proderit enim tibi, si quid nobis profuturum esse narraveris. Thesaurum, inquit, Narsetis habeo reconditum, quod in extremo vitae positus celare non possum. Tunc Caesar Tiberius gavisus mittit usque ad locum pueros suos, praecedentem vero senem
Abbreviated transcription (Latin):
thesauros in celo. & dñs nobis augere dignabit᷑ in scło.
gitur iustinꝰ cũ undocĩ annis regnass&. amentiã quã
incurrebat cũ uita finiuit. Della sane quę ꝑ narsetem
patriciũ gothis uel francis illata suꝑuꝰ ꝑ anticipationẽ
diximꝰ huiꝰ tẽporibus gesta sunt: Deniq & cũ roma tẽporib
benedicti pape ustantib omĩa ꝑ circuitũ langobardis famis
laborare: multa milia frum̃ti nauib ab ȩgipto dirigens. eã
sue studio misericordie releuauit.XII.
huc cȩsare palatiũ reger& & multas cotidie elemosinas
facera&. magnã ei dñs auri copiã sub ministrauit. Nã deã.¬
bulans ꝑ palatiũ. uidit in pauim̃to domꝰ tabulã mar¬
moreã. in qua erat crux diñca scułta & ait. Crucem
dĩ qua frontẽ nr̃am. & pectora munire debem᷑. ecce
eã subpedib conculcamꝰ. & dicto ciciuꝰ iubsit eãdẽ tabulã

Expanded text:
thesauros in caelo, et Dominus nobis augere dignabitur in seculo". thesauros in caelo, et Dominus nobis augere dignabitur in seculo". Igitur Iustinus cum undecim annis regnasset, amentiam quam incurrerat, tandem cum vita finivit. Bella sane, que per Narsetem patricium Gothis vel Francis inlata superius per anticipationem diximus, huius temporibus gesta sunt. Denique et cum Roma temporibus Benedicti pape, vastantibus omnia per circuitum Langobardis, famis penuria laboraret, multa milia frumenti navibus ab Egypto dirigens, eam sue studio misericordie relevavit. 8. huc cesar palatium regeret et multas cottidie helemosinas faceret, magnam ei Dominus auri copiam subministravit. Nam deambulans per palatium, vidit in pavimento domus tabulam marmoream, in qua erat crux Dominica sculpta, et ait: Crucem Domini, qua frontem nostram et pectora munire debemus, ecce eam sub pedibus conculcamus. Et dicto citius jussit eamdem tabulam
Abbreviated transcription (Latin):
cerunt in heresim pelagianã dilapsũ. Hic cũ a diunũ
mandatis aure cordis auerterae: iusto di lluditioerũ¬
malo rationis intellectu. amens effectus ẽ. Huentae. ũ
msare adscuut qͥ eiꝰ palatiũ ł singulas ꝓuertias. ou¬
bnara hominẽ iustũ utilẽ strenuũ. sapientẽ : elemo
smariũ. in uiditus ȩquũ. in uictorus clarũ .ae qd bis
om̃ib suꝑ eminoe uerissimũ apianũ Hie cũ multa
de thesauris quos iustinꝰ ad gregauerat pauꝑib eno¬
garae: sophia augusta frequentiũ cũ increpabatuqͥd
tis annis cõgregaui tu infra paucũ tẽpꝰ ꝓdige dispo
fisco nr̃o. tantũ ut pauꝑes elemosinã accip it. &e cap¬
tiui redimantur. Hoc eñĩ magnũ thesaurũ dicente
dño: Thesaurizate uob̃ thesauros incelo ubi neq eruot
neq tinea demolitur & ubi fures ñ effodiunt nec
furantur. Ergo delus que dñs tribuit congregenuis

Expanded text:
ferunt in heresim Pelagianam dilapsum. Hic cum a divinis ferunt in heresim Pelagianam dilapsum. Hic cum a divinis mandatis aurem cordis averteret, iusto Dei iudicio amisso rationis intellectu amens effectus est. Hic Tiberium caesarem adscivit, qui eius palatium vel singulas provincias gubernaret, hominem iustum, urium, in iudiciis equum, in victoris clarum, et, quod his omnibus supereminet, verissimum christianum. Hic cum multa de thesauris, quos Iustinus adgregaverat, pauperibus erogaret, Suffia augusta frequentius eum increpabat, quotis annis congregavi, tu infra paucum tempus prodige disfisco nostro, tantum ut pauperes helemosinam accipiant aut captivi redimantur. Hoc est enim magnum thesaurum, dicente Domino: "Thesaurizate vobis thesauros in celos, ubi neque erugo neque tinea corrumpit, et ubi fures non effodiunt, nefurantur". Ergo de his quae Dominus tribuit congregemus
Abbreviated transcription (Latin):
frincis ad agnis castrũ qd suꝑ tridentinũ in cõfino
ttalie postũ ẽ se cisdẽ tradidit Qniã ob causã comesian¬
gobardorũ de lagareragilo nomine anagnis ueniens de p̃¬
datus ẽ .Quicũ de p̃da reuerteretur: in capo rotalia¬
no ab ob uio sibi duce francoꝵ. chrãnichis cũpluribus
esns ꝑemptus ẽ. qui crhãnichis ñ post multũ tẽpus tri¬
dens am ueniens deuastauit. Quẽ sub sequens eultri den¬
tridentiuũ territoriũ recepit. Npns ꝙ franc
oetẽpon sigusbertus rer francoꝵ occisus ẽ fraude hi¬
pene germani sui. cũ quo bellũ inierat. regnũq eui
hildebentꝰ eĩ filiũ adhuc puerulus cũ brunchisoia¬
tre regendũ suscepit Eum quoq dut tridentinorũ
de quo pmisim̃ accepit uiorẽ filiã garifaldi baioari
pauperũ senatorũ spoliator. cui tanta fuit cupidi¬
tatis rabies. ut arcas iuberet ferreas fieri. in quibus
aque rapiebat auri talenta congereret. Quẽ ccia

Expanded text:
super Tridentum in confinio Italiae positum est, se eisdem tradidit. Quam ob causam comes Langobardorum de Lagare, Ragilo nomine, Anagnis veniens depraedatus est. Qui dum cum praeda reverteretur, in campo Rotaliani ab obvio sibi duce Francorum Chramnichis cum pluribus e suis peremptus est. Qui Chramnichis non multum post tempus Tridentum veniens devastavit. Quem subsequens Euin TridenTridentinum territorium recepit. 10. Hoc tempore Sigispertus rex Francorum occisus est fraude Hilperici, germani sui, cum quo bellum inierat, regnumque eius Childepertus, eiusdem filius, adhuc puerulus, cum Brunihilde matre regendum suscepit. Euin quoque dux Tridentinorum, de quo praemisimus, accepit uxorem filiam Garibaldi Baioariopauperum, senatorum spoliator. Cui tanta fuit cupiditatis rabies, ut arcas iuberet ferreas fieri, in quibus ea quae rapiebat auri talenta congereret. Quem etiam
Abbreviated transcription (Latin):
legatos post aliquot dies ꝓmissa pace absoluit. Re¬
gina nͦ theodelino̾a q̃ satis placebat langobardis ꝑmi¬
sert̃ eã in regia consistere dignitate. suadentes ei ut
sibi quẽ uoliussa ex om̃ib langobardis uirũ eligera

Expanded text:
legatos post aliquod dies, promissa pace, absolvit. Relegatos post aliquod dies, promissa pace, absolvit. Regina vero Theudelinda quia satis placebat Langobardis, permiserunt eam in regia consistere dignitate, suadentes ei, ut sibi quem ipsa voluisset ex omnibus Langobardis virum eligeret,
Abbreviated transcription (Latin):
ciboriũ solidũ mire magnitudinis & magni ponde¬
ris fecit. multisq illud p̃ciosissimis gẽmis decora¬
tũ. ad sepulcrũ dñĩ iherosolimã trans mittere uoluit
s cũ minime possqꝵ. eundẽ suꝑ corpꝰ beati marcelli
martyris qd̾ in ciuitate cauellano sepultũ ẽ. ubi
sedes regni illius erat poni fecit & ẽ ibi usq in
p̃senit̃ diẽ nec ẽ usquã ullũ op̃ ei auro effectũ qd̵
a ualeat cõparari. S nos his breuit̃ q̃ relatu digna
erant contractis. ad historiã reuertamur aanu
nteri dũ legati authari regis in francia morarentu
ret authari apud titinũ nonas septebris uenenonut
tradunt accepto morit᷑ postꝗ̃ ser regnauerat annis.
Statiqalangobardis legatio ad chudebtũ regẽ francoꝵ
missa ẽ. q̃ authari regis mortẽ eide nũtiar&ꝵ: &e pacẽ
ab eo expeter. Qd ille audiens legatos qͥbẽ suscepit
pacẽ uͦ in posterũ se daturũ ꝓmisit. Qui tam̃ pfatos

Expanded text:
cyborium solidum mirae magnitudinis et magni pondecyborium solidum mirae magnitudinis et magni ponderis fecit, multisque illud preciosissimis gemmis decoratum ad sepulchrum Domini Hierosolimam transmittere voluit. Sed cum minime potuisset, eodem supra corpus beati Marcelli martyris, quod in civitate Cavallonno sepultum est, ubi sedes regni illius erat, poni fecit; et est ibi usque in praesentem diem. Nec est usquam ullum opus ex auro effectum, quod ei valeat conparari. Sed nos, his breviter quae relatu digna erant contactis, ad historiam revertamur. 35. Interim dum legati Authari regis in Francia morarentur, rex Authari apud Ticinum Nonas Septembris, veneno, ut tradunt, accepto, moritur postquam sex regnaverat annos. Statimque a Langobardis legatio ad Childepertum regem Francorum missa est, quae Authari regis mortem eidem nuntiaret et pacem ab eo expeteret. Quod ille audiens, legatos quidem suscepit, pacem vero in posterum se daturum promisit. Qui tamen praefatos
Abbreviated transcription (Latin):
cĩdẽ fidelis sui reclinans obdormiuit. De ciniꝰ ore par¬
uũ animal in modũ reptilis egressũ. tenuẽ riuulũ qui
ꝓpe discurrebat ut transire poss& satagere cepit.
Tc̃ isde in cuiꝰ gremio quiescebat spatã suã uagina erẽp̃tã
suꝑ eundẽ riuulũ posuit. suꝑ quã illud reptile deqͦ
dirimꝰ ad partẽ aliã transieauit. Qd cũ ñ longe ex¬
inde in qd̾dã foram̃ montis ingressũ fuissoꝵ. & post
transmeass&e. rursũ in os guntranni de qͦ enerat in¬
trouit. Guntrannꝰ posthec de soño erꝑgefatꝰ. mi¬
rificã se uisionẽ uidisse narrauit: Retulit enĩ sibi
appariusse in sõnis qd fluuiũ quẽdã ꝑpontẽ ferreũ
transsissoe. & sub montẽ quẽdã introisset. ubi multos
rat ei cuncta in ordine retulit. Quid plura defossus
ẽ locus ille. & inestimabiles thesauri qͥ ibidẽ antiquit̃
positi fuerant. sunt reꝑti. De qͦ auro ipse rer postmodũ

Expanded text:
ciusdem fidelis sui reclinans, obdormivit. De cuius ore parciusdem fidelis sui reclinans, obdormivit. De cuius ore parvum animal in modum reptilis egressum, tenuem rivulum, qui propter discurrebat, ut transire possit, satagere coepit. Tunc isdem in cuius gremio quiescebat spatham suam vagina exemptam super eundem rivulum posuit; super quam illud reptile, de quo diximus, ad partem aliam transmcavit. Quod cum non longe exinde in quoddam foramen montis ingressum fuisset, et posttum rivulum transmeasset, rursum in os Gunthramni, de quo exierat, introivit. Gunthramnus post haec de somno expergefactus, mirificam sapparuisse sibi in somnis quod fluvium quemdam per pontem ferreum transisset, et sub monte quodam introisset, ubi multa rat, ei per ordinem retulit. Quid plura? Effossus est locus ille, et inaestimabiles thesauri, qui ibidem antiquitus positi fuerant, sunt reperti. De quo auro ipse rex postmodum
Abbreviated transcription (Latin):
hic langobardoꝵ fines erunt q̃ colũna usq bodie dr̃ ꝑsistere
& coluna authari appellari. IX .X. x̃ ii¬
uit aut̃ pͥmꝰ langobardoꝵ dux in bene uento nomine
Totto qui inea principatꝰ ẽ ꝑ currica la uiginti anno
Interea rex authari legationẽ XXX iIII¬
ũbis pacificis ad guntrannũ regẽ francoꝵ. patrũ scilic&
chideb̾ti regis direxerat. A quo legati idẽ benigne sus¬
cepti. s ad childebertũ qͥ ei nepos et frẽ erat direpti sunt
ut ꝑ eiꝰ nutũ par cũ langobareloꝵ gente firmaret᷑. Erat
tate conspicuus. Cuiꝰ unũ factũ satis ãmnabile lib&
nos huic nr̃e historie breuit inserere. p̃sertĩ cũ hoc fran¬
coꝵ historie nouerimꝰ minime contineri. Is cũ uenatũ
quodã tẽpr̃ in siluã issoꝵ & ut solo fieri hac illac ꝙ
discurrentib sotus. ipse cũ uno fidelissimo tantũ suo
remansiss&e. grauissimo somno dep̃ssus. caput in genib

Expanded text:
hic erunt Langobardorum fines". Quae columna usque hodie dicitur persistere hic erunt Langobardorum fines". Quae columna usque hodie dicitur persistere et columna Authari appellari. 33. Fuit autem primus Langobardorum dux in Benevento nomine Zotto, qui in ea principatus est per curricula viginti annorum. 34. Interea Authari rex legationem verbis pacificis ad Gunthramnum regem Francorum, patruum scilicet Childeperti regis, direxit. A quo legati idem iocunde suscepti, sed ad Childepertum, qui ei nepus ex fratre erat, directi sunt, ut per eius notum pax cum gente Langobardorum firmaretur. Erat omni bonitate conspicuus. Cuius unum factum satis ammirabile libet nos huic nostrae historiae breviter inserere, praesertim cum hoc Francorum historia noverimus minime contineri. Is cum venatum quodam tempore in silvam isset, et, ut adsolet fieri, hac illacque discurrentibus sociis, ipse cum uno fidelissimo tantum suo remansisset, gravissimo somno depressus, caput in genibus
Abbreviated transcription (Latin):
cis firmissimis se contulissent. neq regẽ attingere ua¬
lerent de qͦ ultio ficroꝵ qͥ se intra ticinensẽ urbc̃ mu¬
nierat. ut diximꝰ infirmat᷑ aeris intẽ ꝑantia ac fame
constrictus erercitꝰ ad patriã redire destinauit. Qui
reuertentes ad patriã intantũ famis pemiriã ꝑpessi st̃
ut prius uestim̃ta ꝓpria insuꝑ &iã & arma ad come¬
dendũ uictũ p̃berent quã ad genitale solũ ꝑtingerent:¬
Uirta hec tẽpora putatur IX X XII.¬
Sẽe factũ qd̾ de authari rege refertur. Fama ẽ enĩ
tc̃ eundẽ regẽ ꝑ spoletũ beneuentanũ ꝑuenisse. eã q
regionẽ cepisse. & usq ꝙiã regiã extremã italie auitatẽ¬
ut ui in eã cãpo sicilie ꝑãbulasse. Et q ibidẽ int̾ maris
undas colũna quedã ẽe posita dr̃ usq ad eã equo sedens
accessisse. eãq de hastȩ sue cuspide tetigisse dicens. usq

Expanded text:
cis firmissimis contulissent, neque regem attingere vacis firmissimis contulissent, neque regem attingere valeret, de quo ultio fieret, qui se intra Ticinensem urbem munierat, ut diximus, infirmatus aeris intemperantia, ac fame constrictus, redire ad propria destinavit. Qui revertentes ad patriam, in tantum famis penuriam perpessi sunt, ut prius vestimenta propria, insuper etiam et arma, ad coemenduCirca haec tempora putatur esse factum, quod de Authari rege refertur. Fama est enim, tunc eundem regem per Spoletium Beneventum pervenisse eandemque regionem cepisse et usque etiam Regiam, extremam Italiae civitatem vicinam Siciliae, perambulasse; et quia ibidem intra maris undas columna quaedam esse posita dicitur, usque ad eam equo sedens accessisse eamque de hastae suae cuspide tetigisse, dicens: "Usque