comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cõez coactꝰ ẽ adur nam si pẽden¬
te ꝯdicione duruz ent idẽ ꝓbaie
cum et falcictia peĩtendo potu¬
it ĩduce noc ignoro posse clici
nullo modo fidei cõmissi petitõẽ
de negandã ei qui iura sepultͤ¬
rũad quinĩ sec̃tur ad eo sena¬
irliquit uoluit irlmq̃re ut nͨ
falcidia ex̾cere possit nec p̾ce¬
ptio ap̃ euzirtin quatur nec¬
supstitutio quoq ẜaꝵ tabula
filio meo hr̃s estocidẽ daretur.
Citiciaria hr̃dita ex trebelli¬
ano senato scõsulto iestitura
est memianã ỹrditatẽ ꝙͣ ticio¬

Expanded text:
cionem coactus est adire. nam si pendente condicione, durum erit idem probare, cum et Falcidiam paenitendo potuit inducere: nec ignoro posse dici nullo modo fideicommissi petitionem denegandam ei qui. iura sepulchr‹o›rum adquiri insequuntur, adeo senarelinquit, uoluit relinquere, ut nec Falcidiam exercere possit nec praeceptio apud eum rsubstitutio quoque secundarum tabularfilio meo heres esto" eidem daretur. Cui Titiana hereditas ex Trebelliano senatus consulto restituta est, Maeviana
Abbreviated transcription (Latin):
nulla portio remãsura sit. ap̃
cum fructimo reggatus ẽ ieodẽ
s et si sine fructibꝯ rogatu est
ndde nõ enit idõca qntitas ad
inferenda ad eundi noctͣitatẽ
tem acccpit᷑ ut em̃ pecña.
ita nec lib̾tate ad cogend̾ in¬
sticutu accepisse satis estꝰ qd̃
si prior recrsau̾it placuit ut
recta uia ẜs possit postul it ũ
hr̃s adcat ⁊ siburstituat qd
ergo  et nõ alui s et ip̃i hr̃diro¬
gato sit restitũe. nõ d eidem

Expanded text:
nulla portio remansura sit apud cum fructibus rogatus est reddere: sed et si sine fructibus rogatus est reddere, non erit idonea quantitas ad inferendam adeundi necessitatem. tem accepit: ut enim pecuniam, ita nec libertatem ad cogendum institutum accepisse satis est. quod si prior recusauerit, placuit, ut recta uia secundus possit postulare, ut here‹s› adeat et sibi restituat. Quid ergo, si non alii, sed ipsi heredi rogatus sit
Abbreviated transcription (Latin):
uisis et instiumentes. er
mstitoribus quos secur
labere consueuerat. Que¬
situm ẽ cum inno testato¬
re insula in qua cenaculũ
fuit quod ei legitum erat

Expanded text:
uasis et instrumento et institoribus, quos secum habere consueuerat. quaesitum ‹est›, cum uiuo testatore insula, in qua caenaculum fuit quod ei legatum erat
Abbreviated transcription (Latin):
portõe qualegatur ci aufered̃.
Henedilaut qui mnulciscẽda
morte defuncti cessau̾at tam
testõ ꝙͣ ab ĩtestato auferuntur
bona forte et si quasi patrom
ẜu coĩs necẽ en detexit fanore
lib̾tatis ub̃ quid fi̾ d. precu

Expanded text:
portionem quam legatum ei auferendum. Heredibus autem, qui in ulciscenda morte defuncti cessauerant, tam testamento quam ab intestato auferuntur bona: forte et si quasi patronumunis necem eius detexit: fauore libertatis liber quidem fieri de
Abbreviated transcription (Latin):
lege.fi. constitueretur hoc
enm attiuet dampna p̃¬
ea fẽa non deducine a mo¬
ta portio legatis fidei uesᷤ
detrabatur. ¶erum
est aũt. his solis. que pon¬
dere numero mensura cõ¬
stant nec dampno poste¬
a incidente ex portione q̃
fieret ad extimationem e¬
orum bonorum que mor¬
tis tp̃r fuerunt quicqua
detrahi ceteris uero corpo¬
rib etiam his ip̃is ita reli¬
ctis. peccͣam quam in illa
area. unium quod in illis

Expanded text:
lcidia constitueretur: hoc enim attinet damna postea facta non deduci, ne amota portio legatis fideiue commissis detrahatur.Uerum est autem his solis, quae pondere numero mensura constant, nec damno posteafieri ad aestimationem eorum bonorum, quae mortis tempore fuerunt, quicquam detrahi.Certis uero corporibus et his ipsis ita relictis: 'pecuniam, quam in illa arca', 'uinum, quod in illis
Abbreviated transcription (Latin):
uia legata minus ex utroq
desideret qͣm sit iue precium
pot̾ coacta ratione dici non
tantum fundum solid̾ capi

Expanded text:
uia legato minus ex utroque desideret quam sit uiae pretium. potest coacta ratione dici non tantum fundum solidum capi
Abbreviated transcription (Latin):
legata ꝑtinent quib dies ñ
re legatum ẽ ex hac adicione
ꝓrgabitur. Qd si forte cent̾
iegata sunt pͥsentia utium
annua die dabuntur anuo
eo pͥsens debi. ¶Quamius is¬
tur suꝑuacua sit ħ ad iectio
quantum adium et affectũ
legati ptinet tñ adrec ꝓficit
ut psentidic legatum debra¬
turs ⁊si mannos singulo

Expanded text:
egata pertinet, quibus dies non re legatum est, ex hac adiectione prorogabitur.Quid si forte centum mihi legata sunt praesentia, utrum annua die dabuntur an uero eo praesens deberi. quamuis igitur superuacua sit haec adiectio, quantum ad uim et effectum legati pertinet, tamen ad hoc proficiet, ut praesenti die legatum debeatur.Sed si in annos
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ creclitori meo tutus adus
eum crceptione id qd̾ ei debro
legem uti le legatum ẽ qr re¬
missa ei exceptõ iuidet᷑ sic̾ar¬
toait. ¶Io qd hon̾aria a code
michi ⁊epetur si legetur mi

Expanded text:
 creditori meo, tutus adversus eum exceptione, id quod ei debeo legem, utile legatum est, quia remissa exceptio videtur, sicut Aristo ait id quod honoraria actione mihi debetur si l
Abbreviated transcription (Latin):
ideo prepositim ut ratio¬
nes salue sint. Item hosti¬
aruim mulionem q̃ in¬
strirmenti eẽ constat. et.
molas et machinas fenũ
scipulas asmum machĩa¬
num machinam frine¬
tariam uas eneum inquo
sapacoqueretur et destrue¬
cum fiat. et aqua que ad

Expanded text:
ideo praepositum, ut rationes saluae sint, item ostiarium mulionemque instrumenti esse constat.Et molas et machinas, fenum stipulas, asinum machinarium, machinam frumentariam, uas aeneum, in quo sapa coqueretur et defrutum fiat et aqua ad
Abbreviated transcription (Latin):
ante ce dit defertur. et si plures
sint eiusdem gradus omnibus
exhis unum filium. Alius duõ
reliquit brditas mea intres ꝑ¬
tes dundetur. ¶Parin non re¬
fert agnatus pic natuntate.
ad optionem sit quesitus. Nã
qui ad optatur idem fit agnatꝰ
quibus et pater ip̃ius. et iegit¬
timam eorum pr̾ditatem h̾ebit
uł ip̃i ens. ¶legittima hr̾di¬
tas tm̃ proximo defertur. Nec
inter est unus solus sit. an ex
duobus prior pluribus. ue au̾t
duobus ue ab eodem gradu ue¬
mentes qui uł ceteros antece¬
dant uł soli sint quia is est ꝓxiꝰ
quem nemo ante cedat. et is ul¬
timus quem nemo sequitur et
int̾dum. idem primus postremꝰ¬
q qui solus occurtit. ¶ Int̾dũ
uit̾iorem agnatum admittimꝰ
ut puta fecit quis testam̃tum
cum hr̃et patruum. et pacrui
filium de liberare brde scripto
patruus decessit mox hr̃s insti¬
tutus repudiauit pr̾ditatem
patru filius admictitur. ergo.¬

Expanded text:
antecedit, defertur, et, si plures sint eiusdem gradus, omnibusex his unum filium, alius duos reliquit: hereditas mea in tres partes dividetur. Parvi autem refert, adgnatus hic nativitate an adoptionqui adoptatur isdem fit adgnatus, quibus pater ipsius fuit, et legitimam eorum hereditatem habebit uel ipsi eius.Legitima hereditas tantum proximo defertur. nec interest, unus solus sit an ex duobus prior pluribusue an duo pluresue ab eodem gradu uenientes, qui uel ceteros antecedant uel soli sint: quia is est proximus quem nemo antecedit, et is ultimus quem nemo sequitur, et interdum idem primus postremusque, qui solus occurrit.Interdum ulteriorem adgnatum admittimus: ut puta fecit quis testamentum, cum haberet patruum et patrui filium, deliberante herede scripto patruus decessit, mox heres institutus repudiauit hereditatem: patrui filius admittetur: ergo
Abbreviated transcription (Latin):
uł.Si ex duobus fratrib
alter decesserit. testam̃to ui¬
re fcõ. deinde de lib̾ante hr̃de
alter quoq intestato decesẜit
scriptus hr̃s omisserit hr̃di¬
tatem. patruus legitimam
hr̾ditatem la̾bit. nam hec
bonorum.po. cunc quem hr¬
dem esse oportet. ad id tẽpus
refertur. quo primum ab in te¬
stato. bonorum . po. peti ei potu¬
isset.

Expanded text:
um.Si ex duobus fratribus alter decesserit testamento iure facto, dein deliberante herede alter quoque intestato decesserit et scriptus heres omiserit hereditatem, patruus legitimam hereditatem habebit: nam 'haec bonorum possessio tum quem heredem esse oportet' ad id tempus refertur, quo primum ab intestato bonorum possessio peti potuisset.
Abbreviated transcription (Latin):
culus. agnatus non est ¶q¬
dui sp̃es est. suum br̃dem aliq̃
de functo existere. tam dui con¬
sangumeis non est iocus. pu¬
ta si defimcti ueor pregnas
sit. uł defucti filius apud
hostes sit.

Expanded text:
est, adgnatus non est.Quamdiu spes est suum heredem aliquem defuncto existere, tamdiu consanguineis locus non est: puta si defuncti uxor praegnas sit aut defuncti filius apud hostes sit.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ al destinatum ẽ ademptũ
ec̃ uideatur. ¶Et sinauem leg̾¬
uero. et specialit᷑ meam ascrips¬
o. eamq ꝑ partes totam iefec̃¬
ocarina cadem manente nicħ
omm recte alegatario uendi

Expanded text:
 alii destinatum est ademptum esse uideatur. Si nauem legauero et specialiter meam adscripsero eamque per partes totam refecero, carina eadem manente nihilo minus recte a legatario uindi
Abbreviated transcription (Latin):
¶Sinsum fructum hẽam eũq
legau̾it msi postea ꝓprictatẽ
en nacto sim inutile legauĩ
est. ¶ Siquis post testm̃ tc̃m
fundo ticiano legato ꝑtem
aliquam adiec̾it᷑. quã fundo
ticiano destinaret. idꝙ ad iec¬
cumẽ exigi alegatano pot̾.
et si mił est cã aluimonis et
maxime si ex alio agro qui
fuit en cum testin faceret car
d extrax̾it et alii fundo adic¬
cit udendum utrũ ne cama

Expanded text:
Si usum fructum habeam eumque legauerim, nisi postea proprietatem eius nactus sim, inutile legatum est. Si quis post testamentum factum fundo Titiano legato partem aliquam adiecerit, quam fundi Titiani destinaret, id quod adiectum est exigi a legatario potest et similis est causa alluuionis et maxime si ex alio agro, qui fuit eius cum testamentum faceret, eam o aliquid detraxit et alii fundo adiecit, uidendum est, utrumne eam
Abbreviated transcription (Latin):
ne quorta ꝑs uire brditario re¬
tineatur. an uero inre uł ĩpeccu¬
ma uam superiore cau actiones
dunduntur. inter hr̾dem et fi¬
dei ꝯmissarium posteriore uero
apud fidĩꝯmissarium sunt actõ¬
tus rogatusq brditatem resti¬
cuere ꝑcepta anqua summa.ł
re etiam si mꝑxeptione minus
quam quarta ꝑs eẽt non am¬
plius principem pati uentic a¬
turum s si sine ulla preceptione
rogatus suerit hrdicacem resti

Expanded text:
reditario retineatur an uero in re uel pecunia: nam superiore casu actiones diuiduntur inter heredem et fideicommissarium, posteriore uero apud fideicommissarium sunt actiotus rogatusque hereditatem restituere praecepta aliqua summa uel re, etiamsi in praeceptione minus quam quarta pars esset, non amplius principem pati uindicaturum.Sed et si sine ulla praeceptione rogatus fuerit hereditatem resti
Abbreviated transcription (Latin):
si p̃tor mod̾ alimĩtis stat̾t. Re¬
rumtam ultra uires facultatũ
eẽ nõd ꝙ decietũ est. nec suges¬
sit p̾tori destatu facultatur nõ
suggessiss aut diminuentur
iam decirta aut nõ tãta dec̾ne¬
rentu ¶S si pat̾ statuit .au¬
mẽta lib̃is quos brdos scrips¬
it ea p̃standa tutor ie putarr
potͥit. nisi forte ultra mres fa¬
cultatu statut tinc cm̃ ĩputa¬
bitur eicur nõ adito p̃tore desi¬
dauit alimenta minun. ¶dez¬

Expanded text:
r modum alimentis statuit, verumtamen ultra vires facultatium est quod decretum est nec suggessit praetori de statu facultatium, nosuggessisset, aut minuerentur iam decreta aut non tanta decernerentur. Sed si pater statuit alimenta liberis quos heredes scripserit, ea praestando tutor reputare poterit, nisi forte ultra uires facultatium statuerit: tunc enim imputabitur ei, cur non adito praetore desiderauit alimenta minui. 3 Id
Abbreviated transcription (Latin):
dere. certe nõ maledioctur sile¬
gatanꝯ ułhr̃s deducacionẽ
recuset tecto sibi inuictam de¬
negari ei acciones debẽ exeplo
caciones recusatuni scurt. ñ
denegabitur ei accio. ⁊ ita detio
seũus sepissime statuit. dez.
ꝯgnint reputaciones tũtoris
nom ꝓbas admitt̾e ut ꝑnta si
dicat᷑ inpendisse inalimta pu¬
pilli ulł diciplnias. modꝰ aũt
siquid̃ p̃tor aroitratꝯ ẽ. isibi ser¬
uarid quẽ p̃tor statuit. si u̾o p̃¬
tor nõ est adito ꝓmodo faculta¬
tu pupilli d arbitrio iudicis

Expanded text:
ere. Certe non male dicetur, si legatarius vel heres educationem recuset testamento sibi iniunctam, denegari ei actiones debere exemplo cationem recusaturum sciret, non denegabitur ei actio, et ita diuus Seuerus saepissime statuit. 2 Idecongruit reputationes tutoris non improbas admittere, ut puta si dicat impendisse in alimenta pupilli uel disciplinas. Modus autem, si quidem praetor arbitratus est, is seruari debet, quem praetor statuit: si uero praetor non est aditus, pro modo facultatium pupilli debet arbitrio iudicis
Abbreviated transcription (Latin):
edictum edicto.
ne bona horditaria uacua
sine dũo ducius iacer¬
ent. ⁊ creditoribus longio¬
ri mora fieret. bñ igitur p̃¬
tor putaint prare tempus¬
ut et dare inf̾ra eos succe¬
ssionem. ut maturius po¬
ssint creditores sare utrũ
habeant cum quo conͣgre¬
diantur an uero bon a ua¬
cantia fisco sint delata an
ssionem procedere debeant

Expanded text:
edictum idcirco ne bona hereditaria uacua sine domino diutius iacerent et creditoribus longior mora fie‹re›t. e re igitur praetor putauit praestitulit, et dare inter eos successionem, ut maturius possint creditores scire, utrum habeant, cum quo congrediantur, an uero bona uacantia fisco sint delata, an bonorum procedere debeant
Abbreviated transcription (Latin):
alique titumu ab intestator
possõis. ¶Quocũq eĩ modo hr̃¬
ditate lucri factutꝰ quis srt
legatã p̾stabit sane int̾ueni¬
ente caucione euicta yr̃dica¬
te legata reddi et si nõ posside¬
at quis br̃ditate.dolo aũt
malo fec̾it quomim pornde¬
at euenit ut ꝑin teneatur.
atq si hr̃ditate adiss ¶ Dolo
aut malo fecisse uidr quomi¬
nꝰ possideat qui ad aliu trãs¬
tulit possc̃e ꝑ fraude ut lega¬
carii tetiq quicquid ĩtesto. ac

Expanded text:
uem titulum ab intestato possessionis: quocumque enim modo hereditatem lucrifacturus quis sit, legata praestabit, sane interueniente cautione 'euicta hereditate legata reddi'.Et si non possideat quis hereditatem, dolo autem malo fecerit quo minus possideat, eueniet, ut perinde teneatur atque si hereditatem adisset.Dolo autem malo fecisse uidetur quo minus possideat, qui ad alium transtulit possessionem per fraudem, ut legatarii ceterique qui quid in testa
Abbreviated transcription (Latin):
m qui p̃t̾missa cã test̾i ab inte¬
tato hrditatem possideat. utrũ
iure legitino possideant anno
Ram quo quo iure possideant
hrditatẽ uł ꝑtẽ en cõuenir ex
edicto potu̾unt utiq sino ex
ana cã possideant ut puta sio
omẜit quide hrditate s excã
fidei comissi possidet miss ĩpo¬
sessione fideicomifsoꝵ ẜuan¬

Expanded text:
 qui praetermissa causa testamenti ab intestato hereditatem possideant, utrum iure legitimo possideant an non: nam quoquo iure possideant hereditatem uel partem eius, conueniri ex edicto poterunt, utique si non ex alia causa possideant: ut puta si quis omisit quidem hereditatem, sed ex causa fideicommissi possidet missus in possessionem fideicommissoru
Abbreviated transcription (Latin):
tri cur non desiderauerit apͥn¬
cipe condictionem remitti et
ꝑuto non esse inputandum.
¶Ego etiam si mater ei qui
soluendo non erit non pecie¬
rit cutorem puto ignoscendũ
consuluit enim ei ut minus
in quietetur quasi in defensꝰ
¶Et si forte quis uxorem
comunis filii matrem hrdem
scripserit rogauitq remissa.
etiam sacisdatione. ut pubere¬
re constitutionem cum patris
uolunt. atem secuta est et mełꝰ
hñti filio cucores non pecierit.
¶Quod si ei remissa sat̾datio
non fuerit contra erit. qm̃ uł
propt̾ h debuit tutores habe̾.
¶S si forte impubes post
matris cessassionem fuerit ar¬
rogacus et inpubes obierit di¬
cendum erit matri aduersus
arrogatorem non competere ex

Expanded text:
tri, cur non desideravit a principe condicionem remitti? et puto non esse imputandum. Ego etiam si mater ei, qui soluendo non erit, non petiit tutorem, puto ignoscendum: consuluit enim ei, ut minus inquietetur quasi indefensus. Et si forte quis uxorem communis filii matrem heredem scripsit rogauitque remissa etiam sare constitutionem, cum patris voluntatem secuta sit et nihil habenti filio tutores non petierit. quod si ei remissa satisdatio non fuerit, contra erit, quoniam vel propter hoc debuit tutores habere. sed si forte impubes post matris cessationem fuerit adrogatus et impubes obierit, dicendum erit matri adversus adrogatorem non compete
Abbreviated transcription (Latin):
tat dampnatus dare quod
fidenissor deb et reo accep¬
to facere et legatarium litis
extimacionem sufferre co

Expanded text:
t damnatus dare quod fideiussor debet, et reo acceptum facere et legatario litis aestimationem sufferre co
Abbreviated transcription (Latin):
trea amoret̾. siue aũt unart̾
siue płes fu̾it amote edictolo¬
cu est siue exhr̾ditate sint si¬
uc ademi b̾rditate ꝑtineant.
¶amou̾e nõ uidet̃ qui rõcalli¬
do aĩo nec maligno rẽ reposu¬
it nec is qdẽ qui ĩre crrauit.õ
gono aĩo amouẽdi nec ut hr¬
Sitati dapnũ d re abstuliss
dum putat nõ eẽ hr̃ditati. a
dicend̾ cum amouisse nõ in
amet. Cet̾m si. añ se abstimut.
deinde tũc amouit. hic uidea¬
amꝰ an eclicto locus sit mag̾¬
q est ut pute istic sabinam
creclicorib teneat᷑ ⁊ẽi qui se¬
mel se abstinut ꝙ̃ ad moder
post delicto obligatin. Dr

Expanded text:
iue autem una res siue plures fuerint amotae, edicto locus est, siue ex ea hereditate sint siue ad eam hereditatem pertineant. Amouere non uidetur, qui non callido animo nec maligno rem reposuit: ne is quidem, qui in re errauit, dum non animo amouendi, nec ut hereditati damnum det, rem abstulit, sed dum putat non esse hereditariam, dicendum est eum amouisse non uidstinet: ceterum si ante se abstinuit, deinde tunc amouit, hic uideamus an edicto locus sit. magisque est, ut putem istic Sabini screditoribus teneatur: etenim qui semel se abstinuit, quemadmodum ex post delicto obligatur
Abbreviated transcription (Latin):
cionos cclitorum filius solus
exipiat uissisic̃ testatorem nõ
ꝓpom. ¶Iitia cum nubet gai¬
oscio dedit in dotem p̾cliã et
quasoam alias res postea de¬
cedens codicuł ita cauit gaio¬

Expanded text:
tiones creditorum filius solus excipiat, iussisse testatorem non proponi. Titia cum nuberet Gaio Seio, dedit in dotem praedia et quasdam alias res, postea decedens codicillis ita cavit
Abbreviated transcription (Latin):
mamuimiserat almen¬
torum nomine mestruos
.e. leganerat deinde codicilł.
generalit̾ omnibus liltitis
mestruos .uii. et annuos:
uestiani no mme denos le¬
ganit. Questumẽ.an et ex
testamento et codicillis li¬
codicillis data ꝓponerentin
prestari debeant.namabhis
q̃ testamento cibariorum
nomine legata eẽt recessũ
ẽ. pproptea quecodicillis re¬
licta sunt ¶Mamimissis
testamento cibana aimia
tenit. cum in peticione fidi.¬
com. dedit materfilio triẽ
mo supnissit neq cibaria
neq nestiana eis p stiterit.ẽ.
inpecitione fidcicõmissi li¬
besticessarent. S et filia pꝰt¬
ea quam matri hr̃s extitit
nonẽ. Quesitumẽ.an post
mortem filienonissimo he¬
rede petere possint et tama p̃¬
terititemporis quam futim
id quod cibanorum nomie
et nestiari relictumẽ. R. si¬

Expanded text:
mentorum nomine menstruos decem legauerat, deinde codicillis generaliter omnibus libertis menstruos septem et annuos uestiarii nomine denos legauit: quaesitum est, an et ex testamento et ex codicillis licodicillis data proponerentur, praestari deberent: nam ab his, quae testamento cibariorum nomine legata essent, recessum est propter ea, quae codicillis relicta sunt. Manumissis testamento cibaria annua, tit, cum in petitione fideiconio superuixit neque cibaria neque uestiaria eis praestitit, cum in petitione fideicommissi liberti cessarent: sed et filia posteaquam matri heres exstitit,non est. quaesitum est, an post mortem filiae a novissimo herede petere possint et tam praeteriti temporis quam futuri id, quod cibariorum nomine et vestiarii relictum est. res
Abbreviated transcription (Latin):
pli renquerat his u̾bis
prto fideiq tue conntto ut de
prestes in memoriam meami
pedissequis nieis quos ad
curimtem plrelinqui sin¬
gulis mestiua cibana et an¬
nianestiaria ccita. Quesitũ

Expanded text:
legaverat his verbis: "peto fideique tuae committo, ut des praestes in memoriam meam pedisequis meis, quos ad curam templi reliqui, singulis menstrua cibaria et annua vestiaria certa". quaesitum
Abbreviated transcription (Latin):
propomcurnon posset
ab hr̃clibus stichum maũ¬
mictinolint eiq sicum se¬
iomoraretur cibana et ues¬
ciana prestan a seio deinde ħ
uerba adiecit.teantem sen
peto. cum ad annum xxu

Expanded text:
proponi, cur non possent. Ab heredibus Stichum manumitti voluit eique, si cum Seio moraretur, cibaria et vestiaria praestari a Seio: deinde haec verba adiecit: "te autem, Sei, peto, ut, cum ad annum
Abbreviated transcription (Latin):
posse tutori eidemq seuictore
restitue hr̃ditatem quia ͥ rez
suam auctor ẽẽ non pot̃ curͣ¬
tori tñ adolescentis ab adole
ad restitutionem. Si aut col¬
legium uł corpus sit qd̾ rega¬
tum est restituere hr̾ditatem¬
decretoeorum qui sunt ĩ col¬
legio uł corpore ui singulis
inspecta eorum ꝑson a restitu¬
tionem ualere nec enim ip̾e s
uidetur quis eorum restituͣe.¬
¶Si hrs p̾cepto fundo rogatꝰ
sit hrditatem restitue extre¬
belliano. sen .s. restituet h̃rdi

Expanded text:
tutori se auctore restituere hereditatem, quia in rem suam auctor esse non potest.Curatori tamen adulescentis ab adulesad restitutionem.Si autem collegium uel corpus sit, quod rogatum est restituere decreto eorum ‹cui›, qui sunt in collegio uel corpore, in singulis inspecta eorum persona restitutionem ualere: nec enim ipse sibi uidetur quis horum restituere.Si heres praecepto fundo rogatus sit hereditatem restituere, ex Trebell
Abbreviated transcription (Latin):
lis testam̃ti liberti cum ign¬
oraret iudicium eius pro¬
nus eorum quidq supr.
scripta sunt cirea institutũ
subiectum uiri suo fecit a¬
mota fraudis suspitione
ex debita portione. aliber¬
to scriptus rogatusꝙ hr¬
ditatem restituere suspec¬
tam dixit. et compuisus

Expanded text:
lis testamenti liberti, cum ignoraret iudicium eius patronus, eorum quid, quae supra scripta sunt, circa institutum subiectum iuri suo fecit, amota fraudis suspicione ex debita portione a liberto scriptus rogatusque hereditatem restituere suspectam dixit et compulsus
Abbreviated transcription (Latin):
ita legatum e septicie soro¬
n mee fudi patem meiẽt
seiam partem dati uolo
muterentur edifticio it
instrumentumurbanũ
et nisticum cimmi manci¬
pus que findicansa crãt
ad legatanos partineant¬

Expanded text:
a legatum est: "Septiciae sorori meae fundi paterni mei Seiani partem dari volo mittantur aedificio, item instrumentum urbanum et rusticum cum mancipiis, quae fundi causa erant, ad legatarios pertineant
Abbreviated transcription (Latin):
auis. Sexto gradu sunt
supra tritanus tritania .iͣ. tͥ¬
nepos trineptis ex transũso
fratris et sororis ab nepos:
ab neptis connemienter atpa¬
truus ab amita .i. ab aui fr̃
culus ab matertera idem ab¬
ame frat et soror. Item pa¬

Expanded text:
a. Sexto gradu sunt supra tritavus tritavia, infra trinepos trineptis, ex transverso fratris sororisque abnepos abneptis et convenienter abpatruus abamita id est abavi frater culus abmatertera id est abaviae frater et soror, item
Abbreviated transcription (Latin):
inproposito sapient̾ faci¬
et heres si impedierit eum
quo iimis prestet litteras
hac enu ratione ẜuus per¬
ueniet quid̾ ad lib̾tatẽ s oꝑ¬
is eius extraneus nõ ntetur.

Expanded text:
proposito sapienter faciet heres, si impedierit eum, quo minus praest‹et› operas: hac enim ratione seruus perueniet quidem ad libertatem, sed operis eius extraneus non utetur.
Abbreviated transcription (Latin):
sit fulus meis hõs tutores do.
irsũ est etiam filiab tntor es
datos eẽ ꝙ nõ est ex cõtrno
accipiendum ut filiarm no¬
minc etiam masculim ꝯtene¬
plo em̃ turpissimũ est. femĩo
uocabuloctiam masculos cõ¬
tini. ¶Subcõdicione uł exdic
c̾ta nob̾ legatum sit añ ꝯdicẽe
uł diem ctum repudiare non
possum namnec ꝑtin adn¬
os ante qua dios uenit uł ꝯ¬
dicio existat. ¶Si pat̾ filie suc
testamẽto. aiuros tot hrdem.
dare iuffit ubiea nupcisset si
filia nupta sit cum testm̃ fit.
S absente patre ⁊ ignorante
nichomin legatum debetur.
¶Siem̃ hoc pater nõ ignorabt̃

Expanded text:
set: 'filiis meis hosce tutores do', responsum est etiam filiabus tutores datos esse. quod non est ex contrario accipiendum, ut filiarum nomine etiam masculi plo enim pessimum est feminino uocabulodicione uel ex die certa nobis legatum sit, ante condicionem uel diem certum repudiare non possumus: nam nec pertinet ad nos, antequam dies ueniet uel condicio exsistat. Si pater filiae suae testamento aureos tot heredem dare iusserit, ubi ea nupsisset, si filia nupta sit, cum testamentum fit, sed absente patre et ignorante, nihilo minus legatum debetur: si enim hoc pater non ignorabat,
Abbreviated transcription (Latin):
ris auccoritate parere
potest. neq ꝙͣ quam mo¬
ueri. qd̾ exꝑleta condicio¬
ne necessaruis heres ali¬
qnͣdo esse potͥ. Nam boc ui¬
re potestatis fieri. non cõ¬
ditionis ex plete. ¶Item
seruus uł filius famił si

Expanded text:
ris auctoritate parere potest. nec quem moueri, quod expleta condicione necessarius heres aliquando esse potest: nam hoc iure potestatis fieri, non condicionis expletae.Item seruus uel filius famili
Abbreviated transcription (Latin):
ditõnem. ut patrono et h̾r¬
dibus scriptis pro portõne
dentur conditionis expleis¬
de gr̃a ¶Sriͣta scriptum sit.
si inquinq̃uio pximo ticio
filius uatus non erit. cunc
ante mortuus sit. non sta¬
tim seie .x. deberi. quia hic
articulus tune excremi qͥu¬
q̃mi tempus significat.

Expanded text:
ionem, ut et patrono et heredibus scriptis pro portione dentur condicionis explendae gratia.Si ita scriptum sit: 'si in quinquennio proximo Titio filius natus non erit, tum ante mortuus sit, non statim Seiae decem deberi, quia hic articulus 'tum' extremi quinquennii tempus significat.
Abbreviated transcription (Latin):
constituto hec omĩa cessare
puco conscribere tam̃ cura¬
tori debent et uendenti.⁊ ĩ uẽ¬
tarium rerum facienti¶ Tã¬
diu autem uent̾ in possonez

Expanded text:
constituto haec omnia cessare puto: conscribere tamen curatori debent et uendenti et inuentarium rerum facienti. Tamdiu autem uenter in posse
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Pater instr̃o dotis cõ¬
prehendit. filiam ita dotem
accepisse ne quid aluid ex
prditate patris speraret ea
scripturam ius suec̃omis nõ
mutasse. constat priuatoꝵ
gmm cautiones iegum aue¬
toritate non cesseri.
mnater est admitti possunt
uberi ad hr̃ditatem enis ex
senatus consulto orfitiano.
¶Siea sit mater de cuius sta¬
tu dubitatur utrum mater
famił sit. añ filia familia. ut
puta qm̃ enis pater ab hosti¬
bus captus sit eum certum
ẽe ceꝑit matrem. fa. ẽẽ liberi
adnittentur. Uñ tractari pot̃
an medio tempore dum status

Expanded text:
m. Pater instrumento dotali comprehendit filiam ita dotem accepisse, ne quid aliud ex hereditate patris speraret: eam scripturam ius successionis non mutasse constitit: priuatorum enim cautiones leg‹u›m auctoritate non censeri. mater est, admitti possunt liberi ad hereditatem eius ex senatus consulto Orphitiano. Si ea sit mater, de cuius statu dubitatur, utrum mater familias sit an filia familias, ut puta quoniam pater eius ab hostibus captus sit: si certum esse coeperit matrem familias esse, liberi ad mittentur. unde tractari potest, an medio tempore, dum status
Abbreviated transcription (Latin):
cxistimabat capitis accator
cam ẽẽ cuiꝰ pena mors aut
exilium ẽet. ꝗ nom̃ deculit
accusasse intelligendus ẽ.
nisi abolicd̃em petit idq ⁊ ꝓ¬
Aius seius deçedens cesto¬
testam̃to ordinato int̾ filio
possit lib̾to statum xlicois

Expanded text:
existimabat capitis accusationem eam esse, cuius poena mors aut exilium esset. qui nomen detulit, accusasse intellegendus est, nisi abolitionem petit: idque aius Seius decedens testamento ordinato inter filios possit liberto statum condicionis
Abbreviated transcription (Latin):
iurau̾o me patronũ ẽẽ dicẽ¬
dum est nõ ẽẽ me qͣntum
ad successõnem patronur
q insuirandũ patronũ nõ
fãc alicer. atqr ni patronu
eẽ ꝓminciatum sit. tunc
sentencie stabitur. Daułꝰ

Expanded text:
iurauero me patronum esse, dicendum est non esse me quantum ad successionem patronum, quia iusiurandum patronum non facit: aliter atque si patronum esse pronuntiatum sit: tunc enim sententia stabitur. 15
Abbreviated transcription (Latin):
contra tabłas ip̃e non petat
nec conferend̾ est ei.⁊ e ita e¬
dictum se h̃t. Sceu̾ s inagis
sentio ut ꝙ̃ admodum ꝓ ꝑte
hrditatem retinet iure suo
eo qd̾ bonoꝵ possõnem petere
posset. ita et conferri ei deb̾at
utiꝙ cum in iuriam perbõꝵ
possõnem paciatur.

Expanded text:
contra tabulas ipse non petat, nec conferendum est ei: et ita edictum se habet. Scaevola: sed magis sentio, ut, quemadmodum pro parte hereditatem retinet iure eo, quod bonorum possessionem petere posset, ita et conferri ei debeat, utique cum iniuriam per bonorum possessionem patiatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ti morati sunt aut per eos
non stetit quonimus mora¬
rentur mortuo filio testa¬
toris. defecisse non uideri. S

Expanded text:
ti morati sunt aut per eos non stetit, quo minus morarentur, mortuo filio testatoris defecisse non uideri. s
Abbreviated transcription (Latin):
temporis heredi in quadrã¬
tem imputant᷑. Si ẜuus sb̃
couditione libertate data
uita decessit siquidem impl¬
hẽci non uidebitur ꝑisse.
quod si defecerit in contra¬
rium ratio trabit. S qͣ¬
ti statulrb̾ moriens fuisse
iudebitur in tp̃r in arcus
ant decreuit. ¶beredes
quibus pars bonorum
ab lata est non in ampli¬
orem partem quam ꝓ ea
parte que relicta est. legͣ¬
tor nomine teneri. ¶Cũ
quidam parte dunidia
bonorum ad empta fui¬
sset relegatus. idemq ꝓ¬
uocatione int̾posita testa¬
mento post ea facto: obi¬
sset atq post mortem eiꝰ

Expanded text:
temporis heredi in quadrantem imputantur. Si servus sub condicione libertate data vita decessit, si quidem implheredi non uidebitur perisse: quod si defecerit, in contrarium ratio trahit, sed quanti statuliber moriens fuisse uidebitur. Imperator Marcus Antoninus decreuit heredes, quibus pars bonorum ablata est, non in ampliorem partem quam pro ea parte quae relicta est legatorum nomine teneri. Cum quidam parte dimidia bonorum adempta fuisset relegatus idemque prouocatione interposita testamento postea facto obisset atque post mortem ei
Abbreviated transcription (Latin):
uł bus aquimꝰ pupilsum lib̾¬
auit. nł quimꝰ caruit tutor.
sinimin ꝓ fuit pupillo pectu¬
niam ẽẽ solutar. ¶plane si for¬
te tutor aliquid peccume de¬
biit fen̾are. aͥd ip̃e ꝓpupillo
soluit. nec ip̃e usuras cõsequi¬
tur. nec pupillo prãbit. qret
pendit in rem pupillare̾ ꝙͣ in¬
rendit desurit utisse. et exin
de usuras nõ pr̾abit. et si an̾t
ĩpendit mre̾ pupillare. mor
musus suos ꝯu̾tit nõ uidebr̃
utisse quantitate que concu¬
rrit que cũ quãtitate sibi debi¬
tant eħ sũme nõ pret usuras.

Expanded text:
 pupillum liberauit, uel quibus caruit tutor, si nimium profuit pupillo pecuniam esse exsolutam. Plane si forte tutor aliquid pecuniae debuit faenerare, aliquid ipse pro pupillo soluit, nec ipse usuras consequitur nec pupillo praestabit. Quare et impendit in rem pupillarem, quam impendit deside usuras non praestabit. et si ante impendit in rem pupillarem, mox in usus suos vertit, non videbitur vertisse quantitatem, quae concurrit cum quantitate sibi debita, ut eius summae non praestet usuras.
Abbreviated transcription (Latin):
pd ergo si plus in eum. ¶p¬
mpendit quam est infacult¬
tibꝰ. indeam an hoc possit ꝯ se¬
qui et labeo scripsit posse. Sic
tñ accipiendẽ si ex pedit ꝓup¬
illo ita tm̃ tutclam ãmĩstran.
cetum si nõ exredit dicẽdumẽ
ẽ ab solui pupillum oportem
eni in hoc ãmĩstrãtur tutelc ut
ingantur pupilli uidex igit᷑
qui ꝯͣrio idicio cogno scit. uti¬
litatem pupilli spectabit. etan
tutor ex offõ sũpto fecit. ¶ Cõ¬
tranum indicium an ad boc
quar cõpetat. ut quis apupi
no posse. ut tutele iudicio li¬
tele absunt. ꝯsequitur aut̃ poc¬
cuniam siquam desuo ꝯfur̃psit.
etiam cu usuris. s ul triennb.
ułhus que in iegiombo obs¬
nantur. uł hus quiro mutua¬
tus est. si neccͣc hũit mutuari¬

Expanded text:
d ergo si plus in eum impendit, quam est in facultatibus? uideamus an possit hoc consequi. et Labeo scripsit posse. sic tamen accipiendum est, si expedit pupillo ita tutelam administrari: ceterum si non expedit, dicendum est absolui pupillum oportere: neque enim in hoc administrantur tutelae, ut mergantur pupilli. iudex igitur, qui contrario iudicio cognoscit, utilitatem pupilli spectabit et an tutor ex officio sumptus fecerit. Contrarium iudicium an ad hoc quoque competat, ut quis a pupiquem contrario posse, ut tutelae iudicio litutelam absunt. consequitur autem pecuniam, si quam de suo consumpsit, etiam cum usuris, sed uel trientibus, uel his quae in regione obseruantur, uel his quibus mutuatus est, si nec
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Hanc accionem ppoetuar ẽe pa¬
Leet finita tutelaet sic acciones
patitur pide ac si pupillꝰ pub¬
ci aberit ꝑsequi debebit. Nachc̃i
ꝓhibet suspectum tutorẽ&e quã
uis cõplura mrem pupillũ pe¬
terit que cum amitit nõ opor

Expanded text:
c actionem perpetuam esse passet finita tutela, et sicut actiones perinde ac si pupillus pubei aberit, persequi debebit: nihil enim prohibet suspectum tutorem esse,  complura in rem pupilli erit, quae eum ami
Abbreviated transcription (Latin):
cima uł ẜmim deponatur sibi
in puret si u̾o hoc desid aut necĩ¬
perrauit dicend̾ẽ no depenix eiu¬
airas mꝯtrano udicio ¶ Suffic̃
tutori bene et diligent negocia
gccisse. et si euentur adusu pũt
ꝙ gestim ẽ. ¶Iudicio ꝯno tutele

Expanded text:
deponatur, sibi imputet: si uero hoc desiderauit nec impetrauit, dicendum est non deperire ei usuras in contrario iudicio. Sufficit tutori bene et diligenter negotia gessisse, etsi euentum aduersum habuit quod gestum est. Iudicio contrario tutelae
Abbreviated transcription (Latin):
Usuras utrum tamdiu ꝯseque¬
tur tutor quã di tutor est an⁊
post finitam tutclam iideam
an exmora tm et mag̾ẽ̾ ut quo¬
adei redoatur pecamiã ꝯsequet.
nec enĩ d ei stenł eẽ peccuma sita¬
mẽ fu̾it in sb̃a pupilli. uñ ꝯseq̃n¬
ter dicend̾ est nõ oport̾e eumu¬
suras apupillo exig̾e. ¶Quro
ergo si de repupillanꝰ nõ potint
sibi solue qr deposita erat adp¬

Expanded text:
suras utrum tamdiu consequetur tutor quamdiu tutor est, an etiam post finitam tutelam, videamus, an ex mora tantum. et magis est, ut, quoad ei reddatur pecunia, consequatur: nec enim debet ei sterilis esse pecunia. Si tamen fuit in substantia pupilli unde consequetur, dicendum est non oportere eum usuras a pupillo exigere. Quid ergo, si de re pupillari non potuit sibi solvere, quia erat d
Abbreviated transcription (Latin):
est ne afilus ey recederer.⁊pei
tutore fc̃m ẽ quomimꝰ cõdi¬
cione ĩpleret iniqu̾ est cũ cu¬
sir ĩ culpatus emolum̃to fider¬
comissi carere. Ꝙ inuita filia
dedote eg̾at decessit cader illa ex¬
hrdata filio hr̃de instituto et
abcofideicomissu filic dotis
noie reliquid. q̃ro quantum
a fratre mułr ꝯsequi debeat.M

Expanded text:
est, ne a filiis eius recederet, et tutores factum est, quo minus condcionem impleret, iniquum est eum, cu inculpatus, emolumento fidemmissi carere. Qui invita filia dote egerat, decessit eadem illa exdata, filio hfideicommissum filiae dotis ne reliquit: quaero, quantum a fratre mulier consequi debeat. M
Abbreviated transcription (Latin):
appu̾it omittẽdi fidei comissi
cã hoc eum fecisse.¶Gan seiuis
res dedomo sua ĩ eodez p̃torio
transtulit ibiq post multos
dies decedens testo uxore su¬
am p̃rdem et alios cõpluros
reliquid. quo testõ significa¬
uit uba que infrascripta sũt
inprimis sciant hr̃des mei nł

Expanded text:
aruerit omittendi fideicommissi causa hoc eum fecisse. Gaius Seiusset, quasdam res de domo sua in eodem praetorio transtulit ibique post multos dies decedens testamento uxorem suam heredem et alios complures reliquit. quo testamento significavit verba, quae infra scripta sunt: "in primis sciant heredes mei n
Abbreviated transcription (Latin):
cio fuit debitum quod si
post testam̃tum factum tes¬
tator peccuniam ex soluit
defecisse conditione intelli¬
gi. ¶falsam legati demon¬
strationem non facere legatũ

Expanded text:
io fuit debitum: quod si post testamentum factum testator pecuniam exsoluit, defecisse condicionem intellegi.Falsam legati demonstrationem non facere legatu
Abbreviated transcription (Latin):
atori nõ dat᷑. Nar ⁊si supplicio
affcctꝰ fuisset nõ daret᷑. qd̾ si sõ
⁊ mag̾ẽ ut ille ħ p̾mio dignꝰ
sit q iutro. adaccusatõe ꝓsilu.
Hui quoq ꝗ nõ potuer̃t al adli¬
u̾tate ꝑue̾ire ut puta si hac le¬
ge distractꝰ erat qs ne mãumit

Expanded text:
latori non datur: nam et si supplicio adfectus fuisset, non daretur. quod si sub et magis est, ut ille hoc praemio dignus sit, qui ultro ad accusationem prosilit. Hi quoque, qui non potuerunt alias ad libertatem peruenire, ut puta si h‹a›c lege distractus erat quis, ne manumit
Abbreviated transcription (Latin):
uifiliab legauit sim̃tione
aliquam ꝑte testi postume fe¬
at iudr̃ infilioꝵ legato ⁊ de pos¬
tuma sensisse. ¶Siquis ita le¬
gauit si qua filia michi geĩ¬
ta crit hrs ei m̃s centum dato
plibo natis uidetur singulis
tm̃ dem leg̾asse qd̃ ita accipiẽ¬
dum ẽ insi cuidens sit ꝯͣna
sencentia testatoris. ¶Sium ex
offõ uidicis familicrciscunde
mani festum est. S et si abstin¬
uerit schrditate cõsequi eum
ħlegatum posse cõstat. ¶uł.¬

Expanded text:
ui filiabus legavit, si mentionem aliqua parte testamenti postumae fecit, videtur in filiarum legato et de postuma sensisse. Si quis ita legaverit: "si qua filia mihi genitur, ei heres meus centum dato", pluribus natis videtur singulis tantundem legasse: quod ita accipiendum est, nisi evidens sit contraria sententia testatoris. Si uni ex officio iudicis familiae herciscundae manifestum est: sed et si abstinuerit se hereditate, consequi eum hoc legatum posse constat.
Abbreviated transcription (Latin):
tie familias. ¶Hic cõseque
c̾ ut ꝑtus quoq matrem seq̃¬
tur et ꝑinde legato cedat ac
si infundo eclitus fuuss. Siti¬
ciostich. aut paphilus utrũ
coꝵ malet legatus e̾ deinde:
pamphilum testator ticioto¬
nauerit stich inobligatiõe
reman quib ita legatum
fũit ticio et menio sin głos s¬
uos do  lego cõssas cos nõcȯ¬
cursuros incundẽ ẜuũ. sicu¬
ti nõ concurrunt cum ita le¬
gant᷑ ticio ẜuũ dolego meui

Expanded text:
tre familias: huic consequens est, ut partus quoque matrem sequatur et perinde legato cedat, ac si in fundo editus fuisset. Si Titio Stichus aut Pamphilus, utrum eorum malet, legatus est, deinde Pamphilum testator Titio donauit, stichus in obligatione remanet. Quibus ita legatum fuerit: 'Titio et Maeuio singulos seruos do lego', constat eos non concursuros in eundem seruum, sicuti non concurrunt, cum ita legatur: 'Titio seruum do lego: maeui
Abbreviated transcription (Latin):
deceria ticia fide̾icõmissu
bis uerbis reliquidquis qͦ
michihrs ent fideienis com¬
mitto ut det ex retlitu cmis¬
iimei et orrei post obitur
sucerdoci et lerosilacto et lber¬
cs qui millo templo enmr
denina .x. die mundinarum
qua ibiposn. Quero uttemt
his duitarit qui eotemp
quolegabatur mrebus hut¬
nis et meo officio erit fuit
debitum sit anecuhio qui
micco eorum successenintn

Expanded text:
ommissum his uerbis reliquit: 'quisquis mihi heres erit, fidei eius committo, uti det ex reditu cenaculi mei et horrei post obitum sacerdoti et hierophylaco et libertis, qui in illo templo erunt, denaria decem die nundinarum, quas ibi posui'. quaero, utrum his dumtaxat, qui eo tempore quo legabatur in rebus humanis et in eo officio fuerint, debitum sit, an etiam his qui in loco eorum successerunt
Abbreviated transcription (Latin):
um fructum fundi me¬
uo legait enisq fideicõmis¬
it in bec uerb ate meini exre¬
ditu fundi paccacũ prestan uo¬
lo atiopamphilo et artiosti¬
cho er diemoitis mec ininio
ser centos quot amis quo¬
ad quium ¶ Quesitum est cũ
meinus anms alim enta p̃¬
stiterit. post mnortem iutem
eius fundum ad hrdem ticie
pleno iure reddierit an ali¬
menta exfideicõmisso pa¬
tiphilo et sticho debentur.Re

Expanded text:
Maeuio legauit eiusque fidei commisit in haec uerba: 'a te, Maeui, ex reditu fundi Speratiani praestari uolo Arrio Pamphilo et Arrio Sticho e‹x› die mortis meae annuos sescentos quotannis, quoad uiuent'. quaesitum est, cum Maeuius annua alimenta praestiterit, post mortem autem eius fundus ad heredem Titiae pleno iure redierit, an alimenta ex fideicommisso Pamphilo et Sticho debeantur. re
Abbreviated transcription (Latin):
Quero cuncertitrir quadra¬
gintaiticio quo adiretͥsula¬
ni m nomine certam sinons
et amplius festorum diera
noe cercum pondus argenti
aut pro eo precium prestitit
an eadem ex cansa legantifidi¬
comissi ab hrdibus eius ticio
prestan debent .R. nncħ ꝓpom¬

Expanded text:
quaero, cum testatrix quadraginta Titio, quoad uiueret, salarii nomine certam summam et amplius festorum dierum nomine certum pondus argenti aut pro eo pretium praestiterit, an eadem ex causa legati uel fideicommissi ab heredibus eius Titio praestari debeant. respo
Abbreviated transcription (Latin):
se pͥtor pollicet᷑.¶ Qd̃ uł suo uł
aliẽo noĩe desid̾anti tubũe eu
manifestũ est. ¶Rat̃o aũt huĩ
edicti manifesta ẽ. Neq erũ sũ
uidice transigin et apd̃ uidi
illum suũ agnee no ideo ꝗder
minꝰ apuĩtur tabłe.s alias su¬
specte fuĩt. ALyiam¬

Expanded text:
tor pollicetur: quod uel suo uel alieno nomine desideranti tribuere eum manifestum est. Ratio autem huius edicti manifesta est: neque enim sine iudice transigi neque apud iudicillum suum agnoscere, non ideo quidem minus aperiuntur tabulae, sed alias suspectae fiunt. 2 Ulpia
Abbreviated transcription (Latin):
que ab ip̃o domino data st̃
tune eorum que a ẜuo rel¬
patitur falcidiam ¶Si de¬
bitori liberatio legata sit ꝙͣ¬
ius soluenodo non sit.totũ
legatum computetur licet
uomen hoc non augeat bord¬
tatem nisi ex euentu. ⁊gitur
si falcidia locum ht haode plꝰ

Expanded text:
quae ab ipso domino data sunt, tunc eorum quae a seruo relpatitur Falcidia.Si debitori liberatio legata sit, quamuis soluendo non sit, totum legatum computetur, licet nomen hoc non augeat hereditatem nisi ex euentu. igitur si Falcidia locum habe
Abbreviated transcription (Latin):
pulatio. uidelicet in eam
quantitatem quam unus qͥs¬
q sibi detuere potuiss que¬
situm est siquis pupilło co¬
heredem substituisset quem¬
admodum legis falcidie ra¬
tio inquiri debeat quale est

Expanded text:
pulatio, uidelicet in eam quantitatem, quam unusquisque sibi retinere potuisset.Quaesitum est, si quis pupillo coheredem substituisset, quemadmodum legis Falcidiae ratio inquiri debeat? et quale est
Abbreviated transcription (Latin):
or testõ exp̾sẜit aquibꝰ h̃roi¬
b legata prestan uelit. ucet
codicullos ad om̃s scripsit ap¬
paret tñ ea que codicuł de dit
ab his p̃stanta cẽ quos muñ¬
dib institutis mena et sẽ¬
ꝓnio filns sus exequis ꝑti¬
Dpecut amenia ut stichum
ẜuu suu manumitt̾et in ħ¬

Expanded text:
quibus heredibus legata praestari vellet, licet codicillos ad omnes scripserit, apparet tamen ea quae codicillis dedit ab his praestanda esse, quos munedibus institutis Maevia et Sempronio filiis suis ex aequis partibus, petit a Maevia, ut Stichum servum suum manumitteret, in
Abbreviated transcription (Latin):
scriptura in tegrum p̾diu ñ¬
guł datum ee uideatur. aniͦ
ꝑte hr̃ditana dum taxat
tineat cum inutiuit asemet
ip̃o quẽq eoꝵ ꝙͣ habebat ꝑtẽ
accipe nolu̾it. Oxd̾rendit

Expanded text:
scriptura integrum praedium singulis datum esse videatur an vero partem hereditariam dumtaxat contineat, cum inutiliter a semet ipso quemque eorum quam habebat partem accipere voluit. Modest
Abbreviated transcription (Latin):
tur peti ex eode testo nõ possũt.
¶Infidci comisso ꝙ familie re¬
linquitur huad peticionẽ co
admitti possut qui noĩati
sunt. aut post eos c̃es extine¬
tos qui ex noĩe defucti fũit co
tp̃r quo testator morartur ⁊
qui ex his ꝓximo gradui ꝓc̃¬
atisunt misi sp̃ałr defunctus
adultiores noluntatẽ suam

Expanded text:
to non possunt. In fideicommisso quod familiae relinquitur hi ad petitionem eius admitti possunt, qui nominati sunt, aut post omnes eos exstinctos qui ex nomine defuncti fuerint eo tempore, quo testator moreretur, et qui ex his primo gradu procreati sint, nisi specialiter defunctus ad ulteriores voluntatem suam
Abbreviated transcription (Latin):
et infantem oportet. ¶ul.
rogatorium ẽ cius. qd ad car¬
romani de creti exemplu ꝯ pa¬
tum ẽ. S hoc aliqñ remit̾e p̃¬
tor d. sino maucia s inpericia
mułris fcm fu̾it. ne uenter in¬

Expanded text:
et infantem oportet. Iuliarogatorium est eius, quod ad Carboniani decreti exemplum comparatum est. Sed hoc aliquando remittere praetor debet, si non malitia, sed imperitia mulieris factum fuerit, ne
Abbreviated transcription (Latin):
ominus sticho seruo
suo qui bona liberti eiuᷤᷤ
gessit cuiꝓparte dimidia
testamento hrs extiterat.in
quibus negous gestis kale¬
dania fuert. testamento suo
lib̾tatem dederat si rationẽ
reddicliss atq pecculium su¬
um ꝑ fidei co. dedit. stichus
sumaᷤ quibus relinquatus¬
erat.tam ex kalendario qͣ
exuirus cansis reddidit
manentibus debitoribus
pro quibus ipe peccumam
hr̃dibus patro refuderat li¬
bertatemq ad eptus decesse¬
rit. Quesitum ẽ. an br̃dib
stichi aduersus nomina

Expanded text:
ominus Sticho servo suo, qui bona liberti eius gessit, cui pro parte dimidia testamento heres exstiterat, in quibus negotiis gestis et kalendaria fuerunt, testamento suo libertatem dederat, si rationem reddidisset, eique peculium suum per fideicommissum dedit: Stichus summas, quibus relierat tam ex kalendario quam ex uariis causis, reddidit manentibus debitoribus, pro quibus ipse pecuniam heredibus patroni refuderat, libertatemque adeptus decessit. quaesitum est, an heredibus Stichi aduersus nomina
Abbreviated transcription (Latin):
ut u̾rditas sua ut restituatur.¬
¶Qui in distrabendis conẜ¬
uandis ue rebus b̾rditariis sũp¬
fuerit legatum relictum et is
uxore pregnante decesserit ad

Expanded text:
ut hereditas sua restituatur.Qui in distrahendis conseruandisue rebus hereditariis sumpfuerit legatum relictum et is uxore praegnate decesserit, ad
Abbreviated transcription (Latin):
de medio decessit ut tamẽ
consilium retineret hũdi
secum liberos debere ei le¬
gatum trebatius et lab̾o

Expanded text:
de medio discessit, ut tamen consilium retineret habendi secum liberos, deberi ei legatum Trebatius et Labeo
Abbreviated transcription (Latin):
tris uõis en uenditis ncħ ꝓ
priur creditores en exca hr¬
ditate ferre potuerũt isi ꝓpͥi
si postulẽt ut diuisis c̾ditori¬
ro prĩs eh bona uende sibi ꝑ¬
mittãtur.¶Sidonacionis cã
suspecta hr̃ditatẽ sibi hr̃s di¬
cit et ei restitũit qui solidũ ca¬
pe nõ possit. idedicend̾ ẽ ⁊ si ci¬
tra ꝯsilũ donãdi fiduciariꝰ

Expanded text:
tris eius uenditis nihil proprium creditores eius ex ea hereditate ferre potuerint: nisi forsi postulent, ut dimissis patris eius bona uendere sibi permitt‹a›tur. Si donationis causa suspectam hereditatem sibi heres dixerit et restituerit ei, qui solidum capere non potest. idem dicendum est et si citra consilium donandi fiduciari
Abbreviated transcription (Latin):
uir. marito quinquenino et
quatu or mensibus quero an
brdibus ens serti mnlegatũ
integrum debertur. codestiiat
unuam
mam in ludos cititis
reliquid quibus preside hrdo
nolint successores ħroum ne¬
guit se debere quasi testutorta¬
di prestari uolnisset quãdui
presiterent hrdes quero igitir
an cum presidendi mentoe
intestamento itascripsit
filii.filieq mee ibi sumpto
ubicos mat̾ sua eos eẽ uoiet ei¬
Orhĩs mens mannos singulos
mq pueros puellasq singulas
dampnis esto dareci bari noie
aureos.u. si tutores eim peccui¬
am dare nolunͣt ei apud quem
ea res eo pertinet uti tutores fi¬
ant que nolutas testatoris fu¬
it uti possunt eam pectimiam
sine periculodare pop. ait testa¬
mentis quedam stribunt que
ad auccoritatem scribentis dũ¬

Expanded text:
eruixit marito quinquennio et quattuor mensibus: quaero, an heredibus eius sexti anni legatum integrum debeatur.Modestinus uniam ad ludos civitati reliquit, quibus praesidere heredes voluit: successores heredum negant se debere, quasi testator tamdiu praestari voluisset, quamdiu praesiderent heredes: quaero igitur, an, cum praesidendi mentionem in testamento ita scripsit: "filii filiaeque meae ibi sunto, ubi eos mater sua esse volet, eisque heres meus in annos singulos inque pueros puelladamnas esto dare cibarii nomine aureos decem': si tutores eam pecuniam dare nolunt ei, apud quem e possit: nam ea res eo pertinet, uti tutores sciant, quae uoluntas testatoris fuit, uti possint eam pecuniam sine periculo dare.Pomponius.In testamentis quaedam scribuntur, quae ad auctoritatem