comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
deor. Pem non nouam n insoutam a¬
gg̃ cdinum. s antiquis quidc̃ legum latori¬
b placitam. cum uõ contẽpta sit: nõ leue
tetim̃tum causis inferentẽ: cui enĩ nõ
ẽ cognitum. antiquos iud ices nõ air iu¬
ditia̾se calculum acciꝑe: nisi prius sac̃m¬
tum p̃stitss omnimõ sesse cum uerita
tt⁊ iegum obsuatione iudnium ẽt ui¬
posituros. cum igitur ⁊ uiam non ĩusi¬
tatam inuenimus ambulandam.⁊ an¬
riores leges nĩt que deiuiam̃tis posite st̃.
non minimam suc utuitam exꝑientiã
litigantil p̃buerunt. ⁊ iõ abcunib me

Expanded text:
. Rem non novam neque insolitam adgredimur, sed antiquis quidem legislatoribus placitam, cum vero contempta sit, non leve detrimentum causis inferentem. cui enim non est cognitum antiquos iudices non aliter iudicialem calculum accipere, nisi prius sacramentum praestitissent omnimodo sese cum veritate et legum observatione iudicium esse disposituros? Cum igitur et viam non inusitatam invenimus ambulandam et anteriores leges nostrae, quae de iuramentis positae sunt, non minimam suae utilitatis experientiam litigantibus praebuerunt et ideo ab
Abbreviated transcription (Latin):
num eligeit malueritsħ aũt omnia ibi
anob cauta sunt quib ꝑfecte etatis cõ¬
stitutis arbitrium suum ꝓ om̃nib suffic̃
rum subcura agentiũ mascuioꝵ aut fen¬
minaram ut ꝑ tntores. ł curatores. ł actoẽs.
ł ꝓcuratores eoꝵ agantur. ⁊ coꝵ desidia tric̃¬
nium fuerit elaplum. ⁊ cã cecident: litẽ
quitr ncbilominus suum bĩt uigort̃.
omnẽ aũt iacturam que exhac cã oritir.
ad tutores ł curatores. ⁊ fideuissores eoꝵ su¬

Expanded text:
onum eligere maluerit. Haec autem omnia in his nobis cauta sunt, quibus perfectae aetatis constitutis arbitrium suum pro omnibus causisrum sub cura agentium masculorum vel feminarum, ut per tutores vel curatores vel actores vel procuratores eorum agantur, et eorum desidia triennium fuerit elapsum et causa ceciderint, litem quidem nihilo minus suum habere vigorem, omnem autem iacturam, quae ex hac causa oritur, ad tutores et curatores et fideiussores eo
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Aꝑtissimi iuris eͣ licerẽ iitigatoĩ¬
b iu̾dices ante quam inchactur lis ret̾ina¬
re. cum: exgeneralib formis sublimis¬
me tue setlis slotutum ẽ. necessitat̃e ĩ po¬
ni iudict retusato ꝑtib ad eligendos ue¬
nut arbitros. ⁊ suyaut ienna eoꝵ sua iu

Expanded text:
ertissimi iuris est licere litigatos iudices, antequam lis inchoetur, recusare, cum etiam ex generalibus formis sublimissimae tuae sedis statutum est necessitatem imponi iudice recusato partibus ad eligendos venire arbit
Abbreviated transcription (Latin):
mi iuris est. huiusmodi autẽ sententia ꝓpe
sune tricimũ ꝓferatur. ꝓ quo ⁊ presentẽ legẽ ĩ¬
tuximus. ¶ Sienim in añriori tp̃r in quo
larga tp̃is suꝑc̃ dilatio. ⁊ spes absenti itlicta
fucrit reuertentł alterutia ꝑs cessauerit
insola expnsarum tatione: ⁊ ab souĩtione
forũtam pretetur penaus sententia. nõ ã
tunc mor litis ⁊ condempnatio in absẽ

Expanded text:
mi iuris est. Huiusmodi autem sententia prope finem triennii proferatur, pro quo et praesentem legem induximus. si enim in anteriore tempore, in quo larga temporis superest dilatio et spes absenti relicta fuerit revertendi, alterutra pars cessaverit, in sola expensarum datione et absolutione forsitan praestetur poenalis sententia, non autem tunc mors litis et condem
Abbreviated transcription (Latin):
orꝑr. or uitum intẽ utrumquis suis nũ¬
nus emptus. ac manumisus sit ab ẽpto¬
re an adomino suo data pecunia mereat᷑
ub̾tatem.: priore enim casu ad bona eiꝰ ꝯͣ¬
tabuas ad mitti patronum no̾ plac pꝰte¬
ric̃e uõomnia iura patronatus retina. ⁊ iõ
cum sabiniani patroni fuii quiplenũ iꝰ
babuit ut hostis pubucibona fiscou̾en¬
dicata sunt scõm ea que diuo ꝑtinacipla¬
cuerunt ⁊ nos secuti sumus iniur auber
orr. Mirti sicõniue ntib patronis c̃¬
sortium cumancilis: colonis ue nr̃is
elegerĩt. sciãt illisideinceps comodapa¬
tronatus ammissuros.
orpr.siquis patronoꝵ in posterum huiͦ¬
int̾ iuuos actitantur. ł inhis que extesta¬
m̃to. ł codicilus scm̃ptis. ł sin scriptis habi¬
tis ꝓficisscuntur. ut ũti eoꝵ ⁊aiurt patͦ¬
natus liłuntur. antiqua intp̃tatioẽ semo¬
ta: nõ dubitt ⁊ patronatus ius a sola taliũ
uerboꝵ concepticẽ. lib̾tis et̃ remittendũ.
net successionib eoꝵ que ab intestato descẽ¬

Expanded text:
. Multum interest, utrum quis suis nummis emptus ac manumissus sit ab emptore, an a domino suo data pecunia mereatur libertatem. Priore enim casu ad contra tabulas admitti patronum non placet, posteriore omnia iura patronatus retinet Et ideo cum sabiniani patroni filii, qui plenum ius habuit, ut hostis publici bona fisco vindicata sunt, secundum ea, quae divo pertinaci placuerunt et nos secuti sumus, in iura liberSi liberti coniventibus patronis consortium cum ancillis colonisve nostris elegerint, sciant illi se deinceps commoda patronatus amissuros.p. Si quis patronorum in posterum huiuinter vivos actitantur, vel in his, quae ex testamento vel codicillis scriptis vel sine scriptis habitis proficiscuntur, ut liberti eorum a iure patronatus liberentur, antiqua interpretatione semota non dubitet etiam patronatus ius ex sola tali verborum conceptione libertis esse remittendum nec successionibus quae ab intestato descen
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑit. nonminus quam altius tante quãti¬
tatis quante accepat. nditus cum ip̃o p̃dio¬
tum. dominio. ⁊ reb ĩmobilib eoꝵq colo¬
nis. ⁊ mancipiis. eccłe derelinquat. nisi crã
ac conditiẽe pacta inita suerint. eaq̃

Expanded text:
erit, non minus quam alterius tantae quantitatis, quantam acceperat, reditus, cum ipsorum praediorum dominio, et rebus immobilibus, eorumque colonis et mancipiis ecclesiae derelinquat. Nisi enim hac conditione pacta inita fuerint, ea quoque
Abbreviated transcription (Latin):
dem Gencrali lege sãctimus siue uidua
siue diacõnissa ł uͥg̾o deo d̾icatał sc̃imoniał
fmulier siue quocumq alio nomine reli¬
gion honons ł dignitatis fẽmina nũcu¬
pata. testam̃to ł cot icillo suo. quod tam̃ ali¬
a omniiurs ratiõe munitum sit. ẽccle uł
didit scu credident relinquendum. id moĩs
omnib ratũ firͣmũq ꝯsistat. siue ĩ hac ĩsti¬
tutice. slue substitutiõe seulegato aut sidei¬
snĩno scripta uoluntate sucrit relictum de:

Expanded text:
 Generali lege sancimus, sive vidua sive diaconissa vel virgo deo dicata vel sanctimonialis mulier, sive quocumque alio nomine religiosi honoris vel dignitatis femina nuncupatur, testamento vel codicillo suo, quod tamen alia omni iuris ratione munitum sit, ecclesiae didit seu crediderit relinquendum, id modis omnibus ratum firmumque consistat, sive hoc institutione sive substitutione seu legato aut fideisive non scripta voluntate fuerit derelictum:
Abbreviated transcription (Latin):
obscuit põsitis a quib tam attrtalutur.
⁊dilucido uire taxamus. ut inalusꝗdc̃
um .ł in ip̃os pauꝑes łinquacumq ciui¬
tate. iste donaticẽs ⁊ citra actoꝵ confecti¬
one conualẽscant. sin uõ amplioris q̃¬
titatis donatio sit. excepta silicr inꝑiali
donatiõe nõalit ualeat. nini actisint¬
mata suerit. nulli danda licentia qͣcũ
alia cã quasi pietatis uire subnixa. p̃t̾
easquas spenałr rxposuimus introdi¬
cẽta uẽtm scita sr̃ intimandit donati¬
nil permutare.
tissima atq archana uasa. ł uestt cet̾aq
donana q̃ ad diuinam religionem neces
an sãçecrunt ł aduenoitionẽ. ⁊ ypothe¬
tt sunt. s omnib hnimoĩ accionib res¬
puendis ad restitutiorĩe earum moĩs oĩl
coartan.sm aũt s conflata sunt. ł fuerĩt.
łalio mõ ĩmutata ł duꝑsa nicbilominꝰ
łat ip̃a corpora ł ad ip̃a p̃tia coꝵ exactioẽꝵ¬

Expanded text:
obscure positis a quibusdam attemptabatur, et dilucido iure taxamus, ut in aliis quum vel in ipsos pauperes vel in quamcumque civitatem, istae donationes etiam citra actorum confectionem convalescant: sin vero amplioris quantitatis donatio sit, excepta scilicet imperiali donatione, non aliter valeat, nisi actis intimata fuerit: nulli danda licentia quacumque alia causa quasi pietatis iure subnixa praeter eas, quas specialiter exposuimus, introducenda veterum scita super intimandis donationibus permutare. atissima atque arcana vasa vel vestem ceteraque donaria, quae ad divinam religionem necessari sanxerunt vel ad venditionem vel hypothetae sunt, sed omnibus huiusmodi actionibus respuendis ad restitutionem earum modis omnibus coartari. Sin autem vel conflata sunt vel fuerint vel alio modo immutata vel dispersa, nihilo minus vel ad ipsa corpora vel ad pretia eorum exactio
Abbreviated transcription (Latin):
mas sulisccuta sunt. que ad ine recorda¬
tionis retro principib añ nr̃m inꝑiuor.
⁊ deinceps a nr̃a mansuetudme indul¬
hiuꝰ religiosissime cuuitatis eccłam ma¬
religionis ominum⁊ eundem urbiscasim

Expanded text:
e recordationis retro principibus ante nostrum imperium et deinceps a nostra mansuetudine indulhuius religiosissimae civitatis ecclesiam mareligion
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Sane sił nĩe ꝑẽpnitatis statuta audaci sp̃u ⁊
mente sãctilesa ⁊ quisquã yconomoꝵ ł hõi¬
num temeranda creditent. ip̃e quidẽ quiꝓ.¬
altiꝰnomine: nisi eo quo nunc statuemius
adquirere ł ẜr̃e tẽptauennt. omnẽ ł uius¬
moĩfructum ꝓne temertatis ammittat. ⁊ p̃¬
tiaquidẽ ⁊ mũmera q̃ ciꝰ ti gr̃a data suennt y¬
conomo seualiis quib tñq ꝑsonis ecłẽ lucͥi
⁊ cominodis acquirantur. p̃dia aũt ⁊inbis
omina constituta ab ip̃iscłicis ⁊ temporalib
anullo empta ł uẽdita teneantur. quiã ca
que contͣ leges suant ꝓinfectis hñda sunt.

Expanded text:
ae perennitatis statuta audaci spiritu et mente sacrilega quisquam oeconomorum vel hominum temeranda crediderit, ipse quidem, qui pctus alterius nomine nisi eo quo nunc statuimus adquirere vel habere temptaverit, omnem huiusmodi fructum propriae temeritatis amittat: et pretia quidem et munera, quae eius rei gratia data fuerint oeconomo seu aliis quibuscumque personis, ecclesiae lucris et commodis adquirantur. Praedia autem et in his omnia constituta ab ipsis clericis et temporalibus a nullo empta vel vendita teneantur, quia ea, quae contra leges fiunt, pro infectis habenda sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
nꝑleo. Nubemus nulli p̾t bac archiep̃o in
nomo cui res eccłastica gub̾nanda mandat᷑
ec facultatẽ. sundos ł p̃dia urbana scurusti¬
ca. res postermo ĩmobiles aut inbri p̃diis co¬
lonosł mancipia constiinta. autannonas
ciuiles cuinicumq sup̃ma ł suꝑstiti uolũta¬
te a dreligiosam etdam deuolutas subcuiꝰẽ:
alienationis sp̃e. ad quancumq tranfferre
ꝑsonam. s ca p̃dia diuitere quid̾e colere au¬
gere. ⁊ ampliare nec ulliudc̃ p̃diis audere
cetere. ueni siu testam̃to quocumq iuẽ
fc̃o scucodicillo ł sola nuncupatice. legato.
sine sid̾i ꝯmisso aut mortis ca donatic̃e.
aut alio quoꝵ ultimo arbitrio. aut c̾te¬
int iuuentes habita largitate siuenͣctuuẽ¬
ditionis. siue donationis. aut alio quoc̃q
titulo. quisq ad p̃fatã uenerabilẽ occłam pa¬
trimonium suum partẽue c̾tã panimo¬
nii infundis. p̃diis seudomib ł annoĩs.¬
mancipus. ⁊ colonis. eoꝵq peculus uoluer̃

Expanded text:
. Iubemus nulli posthac archiepiscopo in nomo, cui res ecclesiastica gubernanda mandatur, esse facultatem fundos vel praedia urbana seu rustica, res postremo immobiles aut in his praediis colonos vel mancipia constituta aut annonas civiles cuiuscumque suprema vel superstitis voluntate ad religiosam ecclesiam devolutas sub cuiuscumque alienationis specie ad quamcumque transferre personam, sed ea praedia dividere quidem, colere augere et ampliare nec ulli isdem praediis audere cedere. Verum sive testamento quocumque iure facto seu codicillo vel sola nuncupatione, legato sive fideicommisso, aut mortis causa aut alio quocumque ultimo arbitrio aut ceviventes habita largitate sive contractu venditionis sive donationis aut alio quocumque titulo quisque ad praefatam venerabilem ecclesiam patrimonium suum partemve certam patrimonii in fundis pmancipiis vel colonis eorumve peculiis voluerit
Abbreviated transcription (Latin):
moĩ donationũ ł ꝯͣctuum gestaꝯfecerĩt.
dignitatis ꝓrie. ⁊bonoꝵ ominum spo¬
uatic̃e dananpdis. Sane ne oĩs religi¬
reugiosis yconomis ꝓuissionis comos
nia zoccasio uenerandis eccł̾iis ꝓ stuira
uideatur exclusa id quod utile pler̾q
iudicatur cautele obsuatiõe necessa¬
rio ꝓcedere ꝯcedurius. Si quando igitir
iur reugiosus yconomus. huiꝰ regieur¬
biseccłe ꝓspexent expedire: ut desi dciã¬
ticuiquam certarum possessionum.

Expanded text:
modi donationum vel contractuum gesta confecerint, dignitatis propriae et bonorum omnium spoliatione damnandis. Sane ne omnis religiosis oeconomis provisionis commodae via et occasio venerandis ecclesiis profutura videatur exclusa, id, quod utile plerumque iudicatur, cautelae observatione necessario procedere concedimus. Si quando igitur vir religiosus oeconomus huius regiae urbis ecclesiae perspexerit expedire, ut desideranti cuiquam certarum possessionum
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ tsi nõ nupte mailieres alii cuilib
p̃t̃ raptorem legiitime ꝯ iungentur
Indott̃ lib̾aꝵ mulierum cascẽ res. łqͣ
tas exhis uoiuerint ꝓcete: siũ maritũ
noientes accipe: s insua put ititia re¬
manẽ uoiuerint pleno dñio eissãc¬
niinus applicari. Neminc iudice ł alia
quacumq ꝑ sona. ħ audente contẽpnere:
Net sit facultas rapte uigmi ł uit ue ł
uidue ⁊ cinub mulier raptorem suñ
sibi maritum exposcere: s cui parentes
uoluerint excepto raptoit. eis legitti¬
me copulr̃ matrimonio. qm̃ nullo:
mõ. nullo tp̃r tatur a nr̃a serenitate:
ducere uoluerit sĩ ingennam siue

Expanded text:
 si non nuptae mulieres alii cuilibet praeter raptorem legitime coniungentur, in dotem liberarum mulierum easdem res vel quantas ex his voluerint procedere, sive maritum nolentes accipere in sua pudicitia remanere voluerint, pleno dominio eis sancimus applicari, nemine iudice vel alia quacumque persona haec audente contemnere. Nec sit facultas raptae virgini vel viduae vel cuilibet mulieri raptorem suum sibi maritum exposcere, sed cui parentes voluerint excepto raptore, eam legitimo copulent matrimonio, quoniam nullo modo nullo tempore datur a nostra serenitate ducere voluerit sive ingenuam sive
Abbreviated transcription (Latin):
solum ad muiriam hominum. s ad
ip̃iꝰ omimpotẽtis oi reuerentiam con¬
mittitur. oraxime cum uirgmitas. ł
castitas corrupta restitiu ñ p̃t ⁊ meri¬
to mortis dampnantur supplitio. cũ
net ab bomicidii crimane huiꝰmodi
captores sint uacui.¶Ne igitur siñ
iundicta tał crescat in sama. scĩmus
ꝑ hanc gñaiẽ constitutioe. ut hii ꝗbꝰ
xilium inuasionis tꝑr p̃buerit.¬

Expanded text:
d iniuriam hominum, sed ad ipsius omnipotentis dei inreverentiam committitur, maxime cum virginitas vel castitas corrupta restitui non potest: et merito mortis damnantur supplicio, cum nec ab homicidii crimine huiusmodi raptores sint vacui. Ne igitur sine vindicta talis crescat insania, sancimus per hanc generalem constitutionem, ut hi, qui xilium
Abbreviated transcription (Latin):
confession b testium docebuntur. si
id instio dommoo miẜunt postre mo
siputio deditos uicit ppetiata cẽse¬
mus. ꝙꝵ sub simetu at exortatione
dominoꝵ iuolentiam ad miserint.
ꝓ pͥc dignitate nõ uti. seruos nõ qͦs
furorib taub parnisse ⁊ stit̾it meta¬
us post sententiam de i. u iles aũ

Expanded text:
si id inscio domino commiserint, postremo supplicio deditos luere perpetrata censemus. Quod si illi metu atque exhortatione dominorum violentiam admiserint, propriae dignitate non uti, servos vero, quos furoribus talium paruisse constiterit, metallis post
Abbreviated transcription (Latin):
cem. ut eiquem constit̾it expulsum̾ a mise
possessionis una reparentur eadcmq ꝓ¬
tinus restituta si criminaus questio agite¬
tur iuolentus pent nõ ĩmerito destinat᷑.
ĩ totiusutis c̃minum diffẽratur: ut᷑ agi¬
tato negõ prancipali si contra eum fuit
iutitatum in isulam deportetur. boĩs
omnib arga totis.

Expanded text:
tem, ut ei quem constiterit expulsum amissae possessionis iura reparentur, eademque protinus restituta, si criminalis quaestio agitetur, violentus poenae non immerito destinatus in totius litis terminum differatur, ut agitato negotio principali, si contra eum fuerit iudicatum, in insulam deportetur bonis omnibus abrogatis.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑraro ne ex continuatione ħ uiumodi lapsus.
oratur aliquid intan prato spinosum ¶rsi
que leges mucttrib ubris posite. iam ꝑ de¬
suctudin̾e habierint. nullomodo uobiꝰ
eascem ponere ꝑmittimis. cum tmmo
optincre uolumus que ł iud itioꝵ freq̃n¬
tissimis oroo exerruit. ł longa consuetu¬
omnes ciitates consuetudmne rome se¬
qui ⁊ legem. que caputẽ orbis t̾rarnim.
non ip̃am auas cuntates. ¶ Roma aũt
intelligendum ẽ. nõ solum uet̃cm sꝰ t̾re
giam nr̃amq deo ꝓpitio cum ineliorib
condita ẽ auguriis. ĩo iubemnis duob
istiscodicib omĩa gub̾nan: umo cõstit¬
utionum. aĩtero uins enudãti. ⁊ infu¬
turo codice cõponenti. ł siquit aliut a
nobis fuerit ꝓmulgatum. institutionuo
uic̾t optinens. ut rudis animus studiosis
suplicib enutritus faciius ad altions pru
dentit redigatur scientiam. niãm antẽ
m̃ erẽ sãctimus. nullis uiris ꝑitis in po¬
sterum audentib conmentarios illi ãpli¬

Expanded text:
raro, ne ex continuatione huiusmodi lapsus oriatur aliquid in tali prato spinosum. Sed et si quae leges in veteribus libris positae iam in desuetudinem abierunt, nullo modo vobis easdem ponerobtinere volumus, quae vel iudiciorum frequentissimus ordo exercuit vel longa consuetuomnes civitates consuetudinem Romae sequi, quae caput est orbis terrarum, non ipsam alias civitates. Romam autem intellam, quae deo propitio cum melioribus condita est auguriis. Ideoque iubemus duobus istis codicibus omnia gubernari, uno constitutionum, altero iuris enucleati et in futuro codice componendi: vel si quid aliud a nobis fuerit promulgatum institutionum vicem obtinens, ut rudis animus studiosi simplicibus enutritus facidentiae redigatur scientiam.--§ 12. Nostrhabere sancimus, nullis juris peritis in posterum audentibus commentarios illi appli
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ͥ il. ali cã cognosci it laturus sen¬
tentiam. sciens r h uius moĩ matro
conditionem. n captinitatẽ reuernis. d̾sta¬
tu pristino quicquam posse detrakere:
parata publico consensu adcerandos
natales in genui simutentur minim̃

Expanded text:
iberali cognoscet iure laturus sententiam, sciens neque huiusmodi matris condicionem neque captivitatem reversis de statu pristino quicquam posse detrahere. comparata publico consensu, ob celandos natales ingenuis si mutentur, minime
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃suos uidices cãm agẽre teres. si toꝵ
se patronum tuum eẽ dicit. memor
senatum cemuisse. ut qui post ma¬
nimissionẽ priginẽ repetierint cã
que dedomo manumifsoris ñ. iui

Expanded text:
suos iudices causam agere debes, si tamen eum, qui se patronum tuum esse dicit, memor senatum censuisse, ut, qui post manumissionem originem repetierint, ea quae de domo manumissoris habent ibi
Abbreviated transcription (Latin):
ue cominũ eiegeris. ⁊ eo non consentien¬
te quod intendis ꝯmissum ꝓbauerisa
noye decendo. ł dũpni sarciendi acpen̾
p̃restande bãt facultatẽ.
&. Bisuus igno rante domino suo ł¬
sciente. ⁊ ꝓbibert nequeunte res tuas
ui rapuit comimimeius ap̃ p̃sidẽ pro¬
iuntie: si nec dum utius ãnus excent

Expanded text:
 dominum elegeris et eo non consentiente quod intendis commissum probaveris, vel noxae dedendae vel damni sarciendi ac poenae praestandae habeat facultatem. servus ignorante domino vel sciente et prohibere nequeunte res tuas vi rapuit, dominum eius apud praesidem provinciae, si necdum utilis annus excessit,
Abbreviated transcription (Latin):
fuerat p̃stituta. frustra ueremini ne
ex piona eoꝵ ultra noxe occlinonẽ
sins obstricti. cum exelictis ẜuoꝵ do¬
mni ignorantes. ł ꝓbilentes. si noxa¬
u accone yueniantur.ita condẽpnai
ui acton ut aut noxa depere aut ꝯdeynatoes¬

Expanded text:
fuerat praestituta, frustra veremini, ne ex persona eorum ultra noxae deditionem sitis obstricti, cum ex delictis servorum domini ignorantes vel prohibentes, si noxali actione conveniantur, ita condemnari debeant, ut aut noxae dedere aut co
Abbreviated transcription (Latin):
ub̾m et constitit alegas. uend i caretos
quamuis auas nox a seqͣuatur. ⁊ man¬
umnissus furti accõne teneatur. que ĩ
pree non conpetiti cum tñ ẜuus ad ño
aliquid afferat quamuis furtum con¬
mittat. furti tñ accõ nõ ẽ natan ad ũs¬

Expanded text:
itit, adlegas, vindicare eos quamvis alias noxa caput sequatur et manumissus furti actione teneatur, quae in heredem non competit, cum tamen servus a domino aliquid auferat, quamvis furtum committat, furti tamen actio non est nata nequ
Abbreviated transcription (Latin):
mis cum ip̃o quantũ ad eũ puenit exꝑ¬
iri non ꝓbib̾is. nam si eo ꝯscio ⁊ ꝓbi¬
iere ualcnte. oetracta noxe declitiõe
conuentus ad summam ꝯdẽpnatiõĩ
soluentam omni mõ ꝯ pellendus est.
sane sicriminis pubuci accusationẽ¬

Expanded text:
nus cum ipso quantum ad eum pervenit experiri non prohiberis: nam si eo conscio et prohibere valente, detracta noxae deditione conventus ad summam condemnationis solvendam omnimodo compellendus est. Sane si criminis publici accusatione
Abbreviated transcription (Latin):
sus ad adoptiuum cx̧tͣneum patrem
⁊ si moriatur intestatus reuinquatur
ẜ mancat tĩnnõ patrẽ naturalt̃ co¬
gnoscens tamquam nõ fuiss abinitio
madoptionẽ translatus Quc enĩd̾
aliis ad optiuis diximus. ħ sãctimus
⁊̃ dehis que exsabiniano senatus cõ¬
sulto extrib manb fuerant ab extra¬
ni sui parentes eos ł eas nõ añcecãt.¬
si enim patres eos añ cetunti ubi nec
in ponitur necessitas auo aliquod ⁊¬
nepoti. ł nepti reuinquere: maneãt
omnia uira ad optiũa ei intacta. ł
aũt omnis scĩo d̾filio ⁊ fiuia ⁊ nepote
⁊ nepte: ⁊d̾ inceps ꝑsonis insacris cõsti¬
tutis introducta sunt. ubi dubita¬
batur. quid statuendum eẽt quasi
duob patrib ei uno exnatura. att̃o
exlegt positis obi aũt hõ sui uins ꝯ¬
stitutus. ꝑ arrogationẽ. exaugũstali¬
ub̃atitate sese ceterit. in adoptionẽ
tc̃ omnia uura patins adoptiui hãt ĩ¬
tacta. cumenim nullum int̾ patres
introducitur discrim̃ sit filius hr̃s

Expanded text:
optivum extraneum patrem, etsi moriatur intestatus, relinquatur, sed maneat tantummodo patrem naturalem cognoscens, tamquam non fuisset ab initio in adoptionem translatus. Quae autem de aliis adoptivis diximus, haec sancimus etiam de his, qui ex afiniano senatus consulto ex tribus maribus fuerant ab extrais avi sui parentes eos vel eas non antecSi enim patres eos antecedant  ubi nec imponitur necessitas avo aliquid nepoti vel nepti relinquere, maneant omnia iura adoptiva ei intacta. Haec enim omnis sanctio de filio et filia et nepote et nepte et deinceps personis in sacris constitutis introducta est, ubi dubitabatur, quid statuendum est, quasi duobus patribus ei, uno ex natura, altero ex lege positi Ubi autem homo sui iuris constitutus per adrogationem ex augusta liberalitate sese dederit in adoptionem, tunc omnia iura patris adoptivi habeat intacta. Cum enim nullum inter patres inducitur discrimen, sit suus heres
Abbreviated transcription (Latin):
t̾. Uet̾es cutuitus in ad optionib q̃
ꝑtres emancipũticẽs.⁊ duas manumis¬
siones. infiuos aut ꝑunam emãcipa¬
tionẽ incet̾is ub̾is ficri solerant. cor¬
rigentes. siũ tollentes. censemus. licẽ
parenti qui lb̾os in potestate sua cõ¬
stitutos mad optionẽ dare d̾fidat.
siñ uet̾i obẜ uatioẽ emancipationũ:
manumissionum. hoc ip̃m actis ĩ¬
tuenientib ap̃ conpctẽtẽ iudicẽ ma¬
nifestart p̃sente co qui ad ad opti¬

Expanded text:
. Veteres circuitus in adoptionibus, quae per tres emancipationes et duas manumissiones in filio aut per unam emancipationem in ceteris liberis fieri solebant, corrigentes sive tollentes censemus licere parenti, qui liberos in potestate sua constitutos in adoptionem dare desiderat, sine vetere observatione emancipationum et manumissionum hoc ipsum actis intervenientibus apud competentem iudicem manifestare, praesente et eo qui adopt
Abbreviated transcription (Latin):
orꝑr. Si ĩ cxmunicipii in quo it pat̃
cmancipauit potestatt̃ duũ uiris det̾.
ut alienigene lb̾os suos emancipare
possint. id quod apatit gestum ẽ suã

Expanded text:
o. Si lex municipii, in quo te pater emancipavit, potestatem duumviris dedit, ut etiam alienigenae liberos suos emancipare possint, id quod a patre factum est sua
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsonam stã dnsolu̾itur: s ne articuũ
ad optionis ⁊ incetraneã ꝑsonam stẽ si¬
ñ lege reunquamus. ucentiam damus
tali adoptiuo patri. adẽ extraneo si uolu¬
ent einichis testam̃to suo relinquere.s
quicquid eireuquerit hoc ub̾tatis sit ñ
iegitimo uinculo astrutum cum
onim ꝑoninia nature sue suium aggͣ¬
gauimus manifestissimum ẽ quodr ad¬
quistioẽs omnium retum. que ad fili
uusq ad modum ususfructus ꝑ ueni¬
unt. ⁊ ꝑmaneit in sactis patris inturał
ticẽ ei ad quisita. nõ pristme cognatio¬
nis dimintict̃ introducta. s siꝗdẽ
remaneant intali ad opticẽ: nulla it̃¬
uemente rmancipatioẽ. inꝑoc tñmoco

Expanded text:
ta dissolvitur. Sed ne articulum adoptionis et in extraneam personam factae sine lege relinquamus, licentiam damus tali adoptivo patri, id est extraneo, si voluerit, nihil ei testamento suo relinquere, sed quidquid ei reliquerit, hoc libertatis sit, non legitimo vinculo adstrictum: cum enim per omnia naturae suae filium adgregavimus, manifestissimum est, quod et adquisitiones omnium rerum, quae ad filiuusque ad modum usus fructus perveniunt, et remaneat in sacris patris naturalis, ione ei adquisita, non pristinae cognationis deminutione introducta. Sed si quidem remaneat in tali adoptione nulla interveniente emancipatione, in hoc tantummo
Abbreviated transcription (Latin):
guinis necessitudine iungutur. ida ex
c̃a ꝑs. tam impostremo iuditio tuo. quã
si ate emancipatus suerit ei p̃uatur. ⁊ sr̃
pammmomo euis idoneis fideuissorib dati
suõ publico caueatur. ne sub copulãte
adoptionis optentu infacuitates eius q̃ci

Expanded text:
guinis necessitudine iunguntur, id ei arta pars tam in postremo iudicio tuo, quam si a te emancipatus fuerit, ei praebeatur et super patrimonio eius idoneis fideiussoribus datis servo publico caveatur, ne sub copulandae adoptionis obtentu in facultates eius, quae ei
Abbreviated transcription (Latin):
porectis. meren sr̃ þoc dumnũ oracuiũ
hoc quot ap̃ conpetentẽ iudicẽ ad cuiꝰ
uiris dictione̾ actus omancipationis
ꝑtint insinuare suꝑq p̃cib a semr ob¬
latis. ap̃eum deponẽ ut hoc sub setu
to auctoritate p̃tetente principali
plenissimũ robur emancipatio sortiat᷑
⁊ꝑsone in quib talit uu̾alitas collata sit:
d̾aliena potestate quasi aparentib ex
emancipatic̃e manumisse lbentur:
tatẽ consonare. ł añ p̃ces oblatas. ⁊ sa¬
cros apices ꝓmulgatos.ł postea. ł pos¬
tea deposuerunt. nisi infantes sint qr
sine cõsensu hoc ⁊̃ tm̃nõ sui iuiris ef¬
ficiuntur.
tioniub uanã obyuationẽ custodin
⁊ uentitiori in lib̾as ꝑsonas figurata
⁊ eutumductiones in extricabiies ⁊ ĩunꝰ¬
osa raptismata quoꝵ nullus rationa¬
bilis inuenitar exitus. Iub̾mus ⁊ uius¬
moĩcutuitu in posterum quiescente
cipare uult. ł exlegt anastasiana h̾
faceit ꝑ siñ sacto rescripto intrare cõ¬
petentis uidicis tribunai. ł eos adiẽ

Expanded text:
um oraculum hocque apud competentem iudicem, ad cuius iurisdictionem actus emancipationis pertinet, insinuare superque precibus a semet oblatis apud eum deponere, ut hoc subsecuto et auctoritate praecedente principali plenissimum robur emancipatio sortiatur, et personae, in quas talis liberalitas collata sit, de aliena potestate quasi a parentibus ex emancipatione manumissae liberentur: tatem consonare vel ante preces oblatas et sacros apices promulgatos vel postea deposuerint, nisi infantes sint, qui et sine consensu etiam hoc modo sui iuris efficiuntur. tionibus vanam observationem custodiri et venditiones in liberas personas figuratas et circumductiones inextricabiles et iniuriosa rhapismata, quorum nullus rationabilis invenitur exitus, iubemus huiusmodi circuitu in posterum quiescente cipare vult, vel ex lege Anastasiana hoc facere vel sine sacro rescripto intrare competentis iudicis tribunal vel eos adire
Abbreviated transcription (Latin):
uatur pretium. mag̃ icãm pignoĩs
contitutiquam inẜuilẽ ꝯ dictionẽ
uidentur eẽ detrusi. Et iõ si m̃mico
t̾cedat. pristine condittioĩ eds ridi :
manifestũ ẽ. ꝓ ñ si abhostib iadeptã
post oissouitum ueuiti pignoris na

Expanded text:
vatur pretium, in causam pignoris constituti quam in servilem condicionem videntur esse detrusi: et ideo si nummi eo ercedat, pristinae condicioni eos reddi manifestum est. Proinde si ab hostibus redemptam po
Abbreviated transcription (Latin):
it. ⁊ detraxerit ł cautionẽ uiniorẽ ace¬
pit . ł auiquid fecerit ex quo uetis niris c̃¬
ditores introducelunt nouatioẽs nicbi
penitus priorican̾teit in nouari. s añrioã
stare ⁊ p osteriora increm̃tum ulisaccete̾
nisi ip̃i spetiatr remiẜint quitẽ prioreor
g̃ ꝓañriorib elegerint ⁊ gͥnã̾r oissiniui¬
mus uoum̃tate soium eẽ nõ lege nouã¬
dum. ⁊ siñ uerbis exprimatur ut añ nor¬
natiõe. quod solito uocabulo nouathxu¬
tos dicunt cã ꝓcecat. hoc enim nãturali¬
qui expsib contractib pecunam de̾b ⁊.
tpr solutionis expraẽ in quam cãm i⁊¬
tut. quod si debito it nõ fecit conuerti¬
tur electio ad eum qui accep̃. sineuter
uolinitatt̃ suam ex p̃ssit. pnus inusu¬
ras id quod sountur. d̾ iñ in sortẽ acce¬
pto feretur.
tamdebitori quam creditori. uet diuer¬
sis stationis succetit uiscertũ ẽ. quod
⁊ itua ꝑ sona ꝓcuratores mei cꝰtodir̃.

Expanded text:
rit vel detraxerit vel cautionem iuniorem acceperit vel aliquid fecerit, ex quo veteris iuris conditores introducebant novationes, nihil penitus priori cautelae innovari, sed anteriora stare et posteriora incrementum illis accedere, nisi ipsi specialiter remiserint quidem priorem  anterioribus elegerint. Et generaliter definimus voluntate solum esse, non lege novandum, etsi non verbis exprimatur, ut sine novatione, quod solito vocabulo ἀνοβατεύτως dicunt, causa procedat: hoc enim naturaliqui ex pluribus contractibus pecuniam debet, tempore solutionis exprimere, in quam causam reddat. quod si debitor id non fecit, convertitur electio ad eum qui accepit. si neuter voluntatem suam expressit, prius in usuras id quod solvitur, deinde in sortem accepto feretur. tam creditori quam debitori, licet diversis stationibus, succedit, ius certum est. quod et in tua persona procuratores mei custodient.
Abbreviated transcription (Latin):
tium accõnum insenit ex ꝑoni ꝓperaẽ
kocq mõ diuersas ꝑsonas litigatoꝵ uexa¬
tionib ad sicere. Cum certum sit ꝓĩdu¬
bitatis obligationily eos magis quib an¬
tea suppetebãt sua uͤ ndicare: quam ad
alios ea transferre uelle: ꝑ hanc itaꝙ le¬
gem iuib̾mus in posterum huꝰmoĩ cona¬
mea in ib̾i. nec enĩ dubium ẽ. i⁊dẽpto¬
res licium a lienaꝵ uid̾i eos ẽẽ:qui tales
cessiones inse conficicupiunt Itatm̃
ut si quis datis pecumis. huimoĩ subi¬
orit cessionẽ usq ad ipãm tm̃anõ solutiꝵ
pecumarum quantitatẽ. ⁊ usurarũ casac¬

Expanded text:
tium actionum in semet exponi properare hocque modo diversas personas litigiorum, vexationibus adficere, cum certum sit pro indubitatis obligationibus eos magis, quibus antea suppetebant, sua vindicare quam ad alios ea transferre velle. Per hanc itaque legem iubemus in posterum huiusmodi conamen inhiberi  nec enim dubium est redemptores litium alienarum videri eos esse, qui tales cessiones in se confici cupiunt, ita tamen, ut, si quis datis pecuniis huiusmodi subierit cessionem, usque ad ipsam tantummodo solutarum pecuniarum quantitatem et usurarum
Abbreviated transcription (Latin):
sorm cuules. s ⁊ criminales camas audi¬
ent ita ut sistentiam uireos stientum ꝓ¬
uiterint ad ꝓconsules eos transmutere
non morentur. de ossitis elesponti

Expanded text:
solum civiles, sed et criminales causas audiant, ita ut, si sententiam in reos ferendam perviderint, ad proconsules eos transmittere non morentur: ab omnibus eni
Abbreviated transcription (Latin):
orpr. Iusĩ qua sibi uitiuice legis bomi¬
ner bland iuntur: ꝑ quam eis currialiũ
muncrum debelatur in punitas resciduat.¬
xp̃iamis coniugium sortiatur. Nam
siquis aliquid huiuimoĩ ad misit at¬
ult̾i uicem commissi huius modi crim̃
obtinetat. lib̾tate inaccusandum pui¬
olicis quoq uocib relaxata.
oꝑ Demo iutroꝵ morem suun in cõ¬
iuntionil retinebit. nec iuxta legem
suam nuptias soitiatur. nec in diuersa
sub uno tp̃r comugia conueniant᷑
uentes in bis ca̾sis que tã ad suꝑsti¬
tionẽ eoꝵ. quam ad forum ⁊ segiͣsac
iura ꝑtint̾ ad eant sollenpii more iu¬
ditia omnesq romanis legib confera¬
nt ⁊ excipiant accõnes. siquis ueroi
exbis cõminum pacciõe ad similitu

Expanded text:
o pp. Iussio, qua sibi Iudaeae legis homines blandiuntur, per quam eis curialium munerum dabatur immunitas, rescindatianus coniugium sortiatur. nam si quis aliquid huiusmodi admiserit, adulterii vicem commissi huius crimen obtinebit, libertate in accusandum publicis quoque vocibus relaxata. Nemo Iudaeorum morem suum in coniunctionibus retinebit nec iuxta legem suam nuptias sortiatur nec in diversa sub uno tempore coniugia conveniat. ventes in his causis, quae tam ad superstitionem eorum quam ad forum et leges ac iura pertinent, adeant sollemni more iudicia omnesque Romanis legibus conferant et excipiant actiones. Si qui vero ex his com
Abbreviated transcription (Latin):
intuigentieo ccasionẽ integiari domi¬
nium prius nõ plac̾uit. Gerum io cuto
inpune tibieum p̃ses ꝓuintie in ui¬
riosum eẽ nõ pacietur. Ꝙ siquid rerum
tuarum tenet ꝓcurator uobit iudex
ent. fisci enim cep̃et̃ mancipium.
orꝑr. Sipat̃ ur̃ in insuiam deportat᷑.
generali indulgentia restitũtus nec ut
ub̃os inpotestate recipir. spetiai̾r m pe¬
traiit in dubium nõ uenit hr̃tlitatis
commotum ꝑ nos ei ad quiri quos sẽ¬
tentia ccͣ enm ꝓlata fecit patresfamaui

Expanded text:
indulgentiae occasionem integrari dominium prius non placuit. verum idcirco tamen impune tibi eum praeses provinciae iniuriosum esse non patietur. quod si quid rerum tuarum tenet, procurator vobis iudex erit: fisci enim coepit esse mancipium.r vester in insulam deportatus generali indulgentia restitutus est nec, ut liberos in potestatem reciperet, specialiter impetravit, in dubium non venit hereditatis commodum per vos ei adquiri, quos sententia contra eum prolata patres fami
Abbreviated transcription (Latin):
d̾. Siderortationis sententie ueĩa
inbiugentia nr̃a consetuta rec̾epit
substantiam. se ꝓtegẽ scelens pena
ctͣ creditores quo minus debitum sol¬
uat inꝓbe conatur.
orꝑr. i nqu̾esiõe testam̃tiqũod oe¬
portati suius remanente patre feci¬
s remotis uipiam at pauli notis. pa¬
piniani plac. ualere sententiam: ut
inꝑatris sit filius potestate. cuidigni¬
tas ac bona restituta sunt⁊ ita tñ ut

Expanded text:
. Si deportationis sententiae veniam indulgentia nostra consecuta recepit substantiam, se protegere sceleris poena contra creditores, quo minus iure debitum solvat, improbe conatur.. In quaestione testamenti, quod deportati filius remeante patre fecisset, remotis Vlpiani atque Pauli notis Papiniani placet valere sententiam, ut in patris sit filius potestate, cui dignitas ac bona restituta sunt. Ita tamen, ut
Abbreviated transcription (Latin):
tutor nałat. quot inueste maigaritis ge
mis. ⁊ uascuus cetaꝙ supellectiu netessaĩ¬
gorit. ẜuos mori suis dominisquam
ẜuut extianeis. quoꝵ suga potius tuto¬
n astriur. siue negiegentiã tisoutam
patiatur ẽt discipunam. siũ duritia ł
in eoia atq u̾b̾ib eos affitiat. nec̾ enĩ
dominos exetͣntur: s mag̃ diligunt.
mũ uentere uceat. in qua defetit iii
or creuit inqua maioꝵ ĩmagines aũ
uit̾e sixas. aut reunisas non iudere
sat̃ ẽ uigubre. gͦ ⁊ domuns ⁊ cet̾a oĩa ĩ¬
m᷑ouilia inpatrimonio minoꝵ ꝑ mae̾¬
ant nullumq eclisfitii genus quod ĩ¬
cegrum hr̃ditas dabit collap sum tu¬
annui rditus pluis ininorib cõfer̃.
quam ꝑ frautes p̃tia timinuta. g̾ui

Expanded text:
is et in vasculis ceteraque suppellectili necessarigerit, servos mori suis dominis, quam servire extraneis. Quorum fuga potius tutori adscribitur, sive neglegentia dissolutam patiatur esse disciplinam, sive duritia vel inedia atque verberibus eos adficiat 2c . Nec enim dominos execrantur, sed magis diligunt, domum vendere liceat, in qua defecit pater, minor crevit, in qua maiorum imagines aut videre fixas aut revulsas non videre satis est lugubre. Ergo et domus et cetera omnia immobilia in patrimonio minorum permaneant, nullumque aedificii genus, quod integrum hereditas dabit, collapsum tuannui reditus plus minoribus conferent quam per fraudes pretia deminuta. Servi
Abbreviated transcription (Latin):
inusu minorit domini et̃ nõ poter̃
quib pans nuilla ẽ partĩ labore suo
ꝑtim aumoniarum tiratiõe pasc¬
antur. iex enĩ nõ solum contratu
ꝙ nouis maritis nõ solum res siuoꝵ
quod ip̃ius pecume in qua robiuoi
um patrimonioꝵ uetes posuerunt. sẽ¬
nerandi usus uixdiuturn. iuix con¬
tirauis ⁊ stabilis ẽ. quo fc̃o sepe in¬
tertidente pccunia ad nichiumm mi¬
noꝵ patrimonia deducuntur. Iam¬

Expanded text:
poterunt quibusque ars nulla est, partim labore suo, partim alimoniarum taxatione pascantur. Lex enim non solum contra tuque novis maritis non solum res filiorquod ipsius pecuniae, in qua robur omne patrimoniorum veteres posuerunt, fenerandi usus vix diuturnus, vix continuus et stabilis est: quo facto saepe intercidente pecunia ad nihilum mino
Abbreviated transcription (Latin):
cebat᷑ .s. ꝑ inquisitionẽ uidicis pro¬
bationẽq cause. ⁊ int̃positionẽ decreti
ut frauoi iocus nõ sit: añ om̃ia igͥ
urdana mancipia que totuis super¬
iectius notitiam gerunt. semꝑ in
hr̃ditate ⁊ in domo retineantur nã
bonis ui fraud̾ fieri ꝓhibebunt ma¬
u si res exegent sub q̃ntione positi

Expanded text:
cet per inquisitionem iudicis, probationem causae, interpositionem decreti, ut fraudi locus non sit. Ante omnia igitur urbana mancipia, quia totius suppellectilis notitiam gerunt, semper in hereditate et in domo retineant: nam boni servi fraudem fieri prohibebunt, mali, si res exegerit, sub, quaestione positi
Abbreviated transcription (Latin):
B̾.c utor ut absens d̾certo datus.
sisciens se sollempnit̃ nõ excusaueĩt
ad ministrationi contituitur obnoxiꝰ.¬
orꝑr.  ro osfitio administrationis tu¬
cons ł curators uõna si debitorꝰ existãt
tamquam pignoris tituio obligata. mi¬
notes sibi m⁊ uendicare minime pro¬
bibñtur. Idẽ ẽ ⁊ si tutor ł curator quis
constitutus res minoꝵ nõ administ᷑¬

Expanded text:
. Tutor licet absens decreto datus, si sciens se sollemniter non excusaverit, administrationi constituitur obnoxi. Pro officio administrationis tutoris vel curatoris bona, si debitores existant, tamquam pignoris titulo obligata minores sibimet vindicare minime prohibentur. Idem est et si tutor vel curator quis constitutus res minorum non administ
Abbreviated transcription (Latin):
tus. n si legittimus sit nsi extesta¬
rũto datus fuerit: alio net modo. ⁊ si
uoluerit. tutor aut curator fieri pt̃. s⁊
sierrore ductus res ad ministrauent:
negõꝵ gestoꝵ accõne conuenitur

Expanded text:
tus neque si legitimus sit neque si ex testamento datus fuerit nec alio modo, etsi voluerit, tutor aut curator fieri potest: sed si errore ductus res administraverit, negotiorum gestorum actione convenitur
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑr. s ibõnam cãm eacuius tutor es
babuit ⁊ ad ũsus latam sententiam
non apellasti.seu pͦ appellationẽ ꝓuo¬
cationis sollempnia implere cessauis
tutele iuditio indempnitatt̃ pupille¬
Ochns que infraudem admini¬
strationis atutore gesta. ł neglegent̃
muitum patrocinari fecunditatẽ
ub̃oꝵ feminis ad rerum suarum ac¬
ministrationẽ: si intra etatẽ iegittimã
sunt constitute:¬

Expanded text:
. Si bonam causam ea cuius tutor es habuit et adversus latam sententiam non appellasti seu post appellationem provocationis sollemnia implere cessaveris, tutelae iudicio indemnitatem pupillhis, quae in fraudem administrationis a tutore gesta vel neglegenter multum patrocinari fecunditatem liberorum feminis ad rerum suarum administrationem, si intra aetatem legitimam sunt constitut
Abbreviated transcription (Latin):
possidẽti comꝑantib pr̃ant. Cum ita
donare nulla ratioẽ res eoꝵ. quoꝵ ad mi¬
nistrant negotia potestatẽ hr̃. uñdicacͣ
dominium apossidentib nõ ꝓbib̾is.¬
d̾.O esuccessiõe sua tutores frustra tu¬
mr̃ cũ is qui tuteiam ad ministrauer
testam̃ti factio nõ denegatui nec de
bonis sundonare aliquid ꝓhibñtur.¬

Expanded text:
possidendi comparantibus praestant. Cum itaque donare nulla ratione res eorum quorum administrant negotia potestatem habent, vindicare dominium a possidentibus non prohiDe successione sua tutores frustra timent, cum his qui tutelam administraverunt testamenti factio non denegetur. Nec de bonis suis donare aliquid prohibentur
Abbreviated transcription (Latin):
osa. uitana ⁊̾ mancipia. domos bal¬
nea. orrea atq omnia que intra ci¬
uitates sunt uender̃. omniaq ad nũ¬
ca muitum minoꝵ utilitati ad uer¬
sa ẽ. precipimus itaq utbec omiia
nulli tutoꝵ cuiatoꝵ ue liceat uẽdere.
mii hac forte necessitater⁊ lege qua
rusticum p̃diũ. at mancipiũ untẽ¬

Expanded text:
aedia et mancipia, domos, balnea, horrea atque omnia, quae intra civitatem sunt, venderent omniaque ad numca, multum minorum utilitati adversa est. Praecipimus itaque, ut haec omnia nulli tutorum, curatorumve liceat vendere, nisi hac forte necessitate ac lege, qua rusticum praedium atque mancipium ve
Abbreviated transcription (Latin):
quennt. mat̾ ait uoluent eoꝵ sius mas¬
cuu sit. siue femine subire tutelam ab
exrmplumi legittime sobolis liceat eis
hoc facere. quatenus actis subcompetẽ¬
ciuidite int̾uementiu iuram̃tum añ
stert sactimus omnib que ꝓ matrib

Expanded text:
querit, mater autem voluerit eorum, sive masculi sunt sive feminae, subire tutelam, ad exemplum legitimae subolis liceat ei hoc facere, quatenus actis sub competenti iudice intervenientibus iuramentum antea stere sancimus: omnibus, quae pro matribus
Abbreviated transcription (Latin):
t. ¶reditorrm debitorib tnto rem
G. Cisororis tue suiis tutore legit¬
timo patruo constituto. nec ullo ex¬
cusato primilcgio tutor datus es. cum
necessitatt̃ aminitrationis at eñ per¬
tinẽ nec it tatione teneri ñ ambiȩĩ
uratore babñti n at uingi nͥ
cã cognita. nec in locum eiꝰ aliũ substi¬
tui nisi añ priore remoto. ambigni
uiris non ẽ. teq ad futurum tampĩ
quod medio tp̃r negotiis pupillaris¬
b contingit cẽ. succetaneum. aucto¬
rẽ ꝑiculo tuo constituere debueras. nec
iuit magrãtum in absentia alium cre¬
asse certum ẽ.¬
pub̾e̾m iustam nr̃e ꝑsonam. nisi int̾¬
tatis statuta legntime initiate utis. a¬
gitata in uiditiis controuerna simat᷑.¬

Expanded text:
. Creditorem debitoribus tutorem . Si sororis tuae filiis, tutore legitimo patruo constituto nec ullo excusato privilegio, tutor datus es, cum necessitatem administrationis ad eum pertinere nec uratorem habenti neque adiungi nisi causa cognita nec in loco eius alium substitui non ante priore remoto ambigui iuris non est: teque afuturum damni, quod medio tempore negotiis pupillaribus contigit, esse succedaneum, cum actorem periculo tuo constituere debueris, nec iure magistratum in absentiam tuam alium creasse certum epuberem iustam habere personam, nisi intetatis statuta legitime initiatae litis agitata in iudiciis controversia finiat
Abbreviated transcription (Latin):
necesiano ex honestis uistisq causis u¬
diti qui suꝑ ea re cogniturus ẽ: si fti¬
toris decretum. decandis eis nõ sit ĩ¬
tpostum. nam quod atutonu seuc̃¬
atoriu bona fide er togantur porui
iusitia quam aliena auctoritate fir¬
matur
t̾iti ub̾tum pat̾num tutoiẽ fiue tue
ad p̃fectum uruis. scd̃m ea que con¬
gituta sunt arbitnio eiꝰ puniendus¬
scentium quoꝵ curam ad ministrara
iudicatum facere s̾ tractant. cũ ex¬
acta petunia possit auitoritate p̃sidis
indepõsiti cãm hr̃i¬
ratores. si nõe pnpilloꝵ.ł abultorũ
scientes calũpniosas instituunt ac
tes secure utes suas ex̃cere posse. exi¬
simẽt.

Expanded text:
stis iustisque causis iudici, qui super ea re cogniturus est, si prtoris decretum de dandis eis non sit interpositum. Nam quod a tutoribus sive curatoribus bona fide erogatur, potius iustitia quam aliena auctoritate firmatur terit libertum paternum tutorem filiae tuae ad praefectum urbis, secundum ea quae constituta sunt arbitrio eius puniendusscentium, quorum curam administras, iudicatum facere detractant, cum exacta pecunia possit auctoritate praesidis in depositi causam habratores, si nomine pupillorum vel adultorum scientes calumniosas instituunt acttes secure lites suas exercere posse existiment.
Abbreviated transcription (Latin):
amagr̃atib municipalib cutorẽ ort̾
exaua ciuitite. nec domiciuum ub
nominatur habentẽ uire dari posse
abeo cuiꝰ uirndictioni suppositus nõ ẽ
certissimi uiris: neq cessatio in uinc¬
ti ꝑperam offitii ad ꝑiculum ciꝰ ꝑtinr.
c̾̃. Quod dicit matrem fiuis tuto¬
res nolle petere sr̃ bac readi p̃sidem
ꝓuintier quodsi eam neglexisse ꝓ spe¬
m̃itt̃e ut au̾ ip̃o decr̾eto tribui possũt
iub̾e non ꝓbib̾at᷑ur.

Expanded text:
ratibus municipalibus tutorem ortum ex alia civitate nec domicilium ubi nominatur habentem iure dari posse ab eo, cuius iurisdictioni subiectus non est, certissimi iuris est: neque cessatio iniuncti perperam officii ad pericu. Quod dicis matrem filiis tutores nolle petere, super hac re adi praesidem provinciae, cum, si eam neglexisse perspemittere, ut ab ipso decreto tribui possint, iubere non prohibeatur.
Abbreviated transcription (Latin):
natus amplissimi: p̃tore cla ꝑ soãꝵ¬
rissimo uiro qui tuteiarib cogniti¬
onuy p̃sidr tutores curato res ue ex
quoubt ordine idoneos fagat rep̃¬
tentari.⁊ sane it ub̃o iuditio exp̃tes¬
q tampni constituere iudicantes
⁊ si gerendis pupillarib subitantiis
singł̃i creañdoꝵ pares eẽ nõ possñt.

Expanded text:
natus amplissimi et praetore clarissimo viro, qui tutelaribus cognitionibus praesidet, tutores curatoresve ex quolibet ordine idoneos faciat retentari. et sane id libero iudicio expertesque damni constituent iudicantes. Et si regendis pupillaribus substantiis singuli creandorum pares esse non possunt,
Abbreviated transcription (Latin):
cate ẜuata posteaꝑ p̃toꝵ intponatur
detretum.itaq hoc mõ remoti ame¬
cu qui consiuo asfuẽrant ꝑ manebt̃
⁊ pariiuis aduitisq clarissimis iͦa
defensio sub hac prudentiũ t̾lilãti
censunsse nos palam ẽ quib saue¬
n testam̃tarii defensores. n legitii
ini uita etate facuitatib suppetũt
nam ubi forte huiꝰ moĩ nommnos
offerunt᷑. si nichil ad defensionẽ s̃
priunegiis comparabunt. ut enĩ
ua que incausis miroꝵ ãtiquis
iegib capta sunt matĩe intemera
curiales in nominandistutorib :
curatorib clarissimaꝵ ꝑ sonaꝵ exui¬
u̾ant debitam cautione. ⁊ discrimi¬
nis sui memores cognoscant sõcpi¬
tan minoꝵ obnoxias. ⁊ suas deima¬

Expanded text:
tea per praetorem interponatur decretum. Itaque hoc modo remoti a metu qui consilio adfuerint permanebunt et parvulis adultisque clarissimis iusta defensio sub hac prudentium deliberaticensuisse nos palam est, quibus neque testamentarii defensores neque legitimi vita aetate facultatibus suppetunt. Nam ubi forte huiuscemodi homines offeruntur, si nihil ad defensionem suis privilegiis comparabunt, ut teneri lia, quae in causis minorum antiquis legibus cauta sunt, manere intemeratis autem curiales in nominandis tutoribus et curatoribus clarissimarum personarum exhibeant debitam cautionem, et discriminis sui memores cognoscant indemnitati minorum obnoxias etiam suas dein
Abbreviated transcription (Latin):
o̾. S iquitem oonationis cã eique̾ af¬
munerans. te aꝑcuratore suo aliam .p.
deceras iccupart. cum ꝑfecta babuit
donationẽ: nec ꝙ tib̾dari mãtauerat
nec dum cibi traditum peteit potes ap¬
curatoit. ꝙ si minuo dedisti. net abele¬
gato dar nouandi cã stipulatus es. suc¬
cessores euis souitioni parere compel¬
luntur.

Expanded text:
. Si quidem donationis causa ei, quem admunerans te a procuratore suo aliam pecudederas recuperare, cum perfectam habuit donationem, nec quod tibi dari mandaverat, necdum tibi traditum petere potes a procuratore. quod si mutuo dedisti nec a delegato dari novandi causa stipulatus es, successores eius solutioni parere compellentur.
Abbreviated transcription (Latin):
exprimi pilo debitorẽ sisci cõii ⁊ iusta¬
cutum. acpatrimonium tuum cãu
monebit debitor̾e si saitẽ ip̃e solnendo
sit. ut añ disinitum tp̃s debita tibi rep¬
seutz. ut sisco cuius obnecessitater pui¬
bucas cãm potiorẽ cẽ opttat ut debita
pocunia exsoluatur.

Expanded text:
ex primipilo debitorem fisci constitutum ac patrimonium tuum exhaumonebit debitorem tuum, si saltem ipse solvendo sit, ut ante definitum tempus debita tibi repraesentet, ut fisco, cuius ob necessitates publicas causam potiorem esse oportet, debita pecunia exsolvatur.
Abbreviated transcription (Latin):
um qui obrestituenta que ab egt¬
conuenit. niez mortuat auo fortuito ca¬
su pisse dicanturcum inł cau inrt̃ moã
fiatz decondictione furtina
accõne singuios quosquosꝙ insoudũ te¬
nen. conditionis uõ nũmoꝵ furt̾i sud¬
tractoꝵ election̾e eẽ. actum demum si¬

Expanded text:
um, qui ob restituenda quae abegeconvenit, licet mortua vel alio fortuito casu perisse dicantur, cum in hoc casu in rem mora  De condictione furtiva.actione singulos quosque in solidum teneri, condictionis vero nummorum furtim subtractorum electione