comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
terrore ac fuga reciperent ĩ fines suessonu qui pro¬
ximi ahemis etant exercitu duxit & magno itinẽ
confecto ad oppidu nonodonu contendit id exiti¬
nere oppugnare conatus ꝙ uacuu adefensoribus
esse audiebat ꝑꝑ latieudine fosse mociq altitudines
poruois defendentib expugnare nõ potuit: castris
municis uineas agere quȩq ad oppugnandu usui e¬
rane comparare cepis interis omnis exfuga sue¬
sionu mulercudo ĩ oppidu proxima nocte coue¬
nit: celeritetq uineie ad oppidu actis aggere
iacto turribusq costituti magnitudine ꝙper
quȩ neq uiderant anee galli neq audierant. &
celerieate romanoꝵ. permotilegatos ad cesarem
de deditione mitcũt & petentib Ahemis ut conser¬
uarentur impetrane. Cȩsar obsidibus acceptrs primi
ciuitati atq ipsiuis salbȩ regis duob filip armiqq
omnib ex oppido traditis ĩ dedutione suoiones acce¬

Expanded text:
terrore ac fuga reciperent, in fines Suessionum, qui proterrore ac fuga reciperent, in fines Suessionum, qui proximi Remis erant, exercitum duxit et magno itinere confecto ad oppidum Noviodunum contendit. Id ex itinere oppugnare conatus, quod vacuum ab defensoribus esse audiebat, propter latitudinem fossae murique altitudinem paucis defendentihus expugnare non potuit. Castris munitis vineas agere quaeque ad oppugnandum usui erant comparare coepit. Interim omnis ex fuga Suessionum multitudo in oppidum proxima nocte convenit. Celeriter vineis ad oppidum actis, aggere iacto turribusque constitutis, magnitudine operum, quae neque viderant ante Galli neque audierant, et celeritate Romanorum permoti legatos ad Caesarem de deditione mittunt et petentibus Remis ut conservarentur impetrant. Caesar, obsidibus acceptis primis civitatis atque ipsius Galbae regis duobus filiis armisque omnibus ex oppido traditis, in deditionem Suessiones acci
Abbreviated transcription (Latin):
rlacre Cȩsat statu ꝑspeculatores cognita ĩsidias ueceua
ꝙ qua de causa discederent nõ du prospexerat: exertitũ
equitatuq castris continuit. frima luce confirma¬
eare ab exploratorib omne equitatum: qui nouissi¬
mu agmen moraretur premisie eiq .q. pediui &
Arunculeiu cocta legator prefecit.T. Labienum lega¬
tu cu legionibus ttibus subsequi iussie. Hi nouissimo
adhorti e multa milia passuu persecuti magnam
multitudine eoꝵ fugientium ocidecũt. Cuzabex¬
abesse peticulo uiderenturmeq ulla necessitate neqꝙ
imperio continerent᷑. ex audieu clamgre perturbattᷤ
ordinibus om̃s infuga sibi presidiu ponerent ita si¬
ne ullo periculo tanta eoꝵ multitudine nostri in¬
teefecerũt quantu fuĩt diei spaciu sub occasuq so¬
lis sequi destiterunt seq in castra ut erat imperatu
receperũt. Postridie eius diei Cȩsar priusq se hostes ex

Expanded text:
statim Caesar per speculatores cognita insidias veritus, statim Caesar per speculatores cognita insidias veritus, quod qua de causa discederent nondum perspexerat, exercitum equitatumque castris continuit. Prima luce, confirmata re ab exploratoribus, omnem equitatum, qui novissimum agmen moraretur, praemisit. His Q. Pedium et L. Aurunculeium Cottam legatos praefecit; T. Labienum legatum cum legionibus tribus subsequi iussit. Hi novissimos adorti et multa milia passuum prosecuti magnam multitudinem eorum fugientium conciderunt, cum ab exabesse a periculo viderentur neque ulla necessitate neque imperio continerentur, exaudito clamore perturbatis ordinibus omnes in fuga sibi praesidium ponerent. Ita sine ullo periculo tantam eorum multitudinem nostri interfecerunt quantum fuit diei spatium; sub occasum solis sequi destiterunt seque in castra, ut erat imperatum, receperunt. Postridie eius diei Caesar, prius quam se hostes ex
Abbreviated transcription (Latin):
tellexerunt neq nostro in locu iniquiore progcedi
pugnãdi causa uiderũt atq ipsis tes frumentaria
deficere cepit consilio conuocato constituerũt op¬
tipu esse domu sua quezq reuerti. Et quor in fi¬
nes pͥ romani exercitu introduxissene ad eos defe¬
dendos undiq conuenirent ut potius ĩ suis q̃ in ali¬
enis finib decertarẽt. & domesticis copiis rei fru¬
mentanȩ uterẽtur ad ea sentẽtia cu reliquis ca¬
usis: hec ꝗͦ ratio eor dedirxit. quod duũciacuu ꝗͦ atq
heduos finib bellouacor appropenquare cognouerãt
His persuaderi ue duitius moraretur: neq suis au¬
Niliu ferrent non poterat. Ea re constieuta secun-¬
da uigilia magno cui strepitu ac tumultu castri
egressi nullo certo ordine atq impetio: cu sibi quisꝗ
pitinerie locu peteret. & domu peruenire propera¬
ret fecerune ue consimilio fuge profectio uideret᷑:

Expanded text:
tellexerunt neque nostros in locum iniquiorum progredi tellexerunt neque nostros in locum iniquiorum progredi pugnandi causa viderunt atque ipsos res frumentaria deficere coepit, concilio convocato constituerunt optimum esse domum suam quemque reverti, et quorum in fines primum Romani exercitum introduxissent, ad eos defendendos undique convenirent, ut potius in suis quam in alienis finibus decertarent et domesticis copiis rei frumentariae uterentur. Ad eam sententiam cum reliquis causis haec quoque ratio eos deduxit, quod Diviciacum atque Haeduos finibus Bellovacorum adpropinquare cognoverant. His persuaderi ut diutius morarentur neque suis auxilium terrent non poterat. Ea re constituta, secunda vigilia magno cum, strepitu ac tumultu castris egressi nullo certo ordine neque imperio, cum sibi quisque primum itineris locum peteret et domum pervenire properaret, fecerunt ut consimilis fugae profectio videretur.
Abbreviated transcription (Latin):
ex eo loco ad flumen axona contendecunt quod esse
post castra nostra demõs tratu est. Ibi uadis repettis ꝑte
suaꝵ copiaꝵ ex aducere conati sune eo consilio ut si pos¬
sene castellu cui preetat. &. ⁊ieurius legatue expu¬
gnarent pontẽq interscinderẽt.si minuc potuis sent
agros ahemorꝵ popularenẽ: qui magno nobis usui ad
bellu getendum erant cõmeatuq Nostros prohiberẽt̃.
Cęsar factus certior a ziturio omne equitatu & le¬
uis axmature numidac fundieores sagutariosq po¬
ten traducit atq ad eos contendit. Acriter ĩ eo loco
pugnatu est.Hõster impeditos nostea ĩflumine ag¬
gcess magnu eoꝵ nu occidecunt. per corpora eor
reliquos audãcissime transire conantes multitudi¬
ne teloꝵ reppulerũt: primos qui transierãt equita¬
tu circuuentos interfecerũt: Hostes ubi & de expu¬
gnando oppido & flumine cranseundo spes fefellisse ĩ¬

Expanded text:
ex eo loco ad flumen Axonam contenderunt, quod esse ex eo loco ad flumen Axonam contenderunt, quod esse post nostra castra demonstratum est. Ibi vadis repertis partem suarum copiarum traducere conati sunt eo consilio ut, si possent, castellum, cui praeerat Q. Titurius legatus, expugnarent pontemque interscinderent, si minus potuissent, agros Remorum popularentur, qui magno nobis usui ad bellum gerendum erant, commeatuque nostros prohiberent. Caesar certior factus ab Titurio omnem equitatum et levis armaturae Numidas, funditores sagittariosque pontem traducit atque ad eos contendit. Acriter in eo loco pugnatum est. Hostes impeditos nostri in flumine adgressi magnum eorum numerum occiderunt; per eorum corpora reliquos audacissime transire conantes multitudine telorum reppulerunt primosque, qui transierant, equitatu circumventos interfecerunt. Hostes, ubi et de expugnando oppido et de flumine transeundo spem se fefellisse in
Abbreviated transcription (Latin):
Ab ueroq latere eius collis trassuesa fossar obduxit &¬
citer passuu quadrigentoꝵ &ad extremas fossar ca-¬
stella cõstieuit ibiq cormẽta collocauit: ne cu acie
instruxissec hoster ꝙ tantu muleitudine poterant a
lacetib pugnante suos crecũ uenire possent. Hoc fac̾¬
to duab legionibe: quas proxime cõscripserat ĩ casts
relictis ut si quo opus esset subsidio duci passent. Reli¬
quas sex legiones pro castris ĩ acie constieuit. Hostes
ite copias suas ex castris eductas instruꝵꝵ erãt. Palus
erat non magna in tus nostru atq hostiu exercitũ
Hanc si nostri transirent hostes expectabant. Nostri
aute si ab illis initug transeundi fieret ut impedi¬
tor aggrederent parati ĩ armis erant. Intetu prelio
equestei inter duas acies contendebatur. Ubi neut¬
inieiu transeundi faciunt secũdiore equitu prelio
noscror. Cȩsarsuos ĩ castra reduxit. hoster protinuᷤ

Expanded text:
ab utroque latere eius collis transversam fossam obduxit cab utroque latere eius collis transversam fossam obduxit circiter passuum CCCC et ad extremas fossas castella constituit ibique tormenta conlocavit, ne, cum aciem instruxisset, hostes, quod tantum multitudine poterant, ab lateribus pugnantes suos circumvenire possent. Hoc facto, duabus legionibus quas proxime conscripserat in castris relictis ut, si quo opus esset, subsidio duci possent, reliquas VI legiones pro castris in acie constituit. Hostes item suas copias ex castris eductas instruxerunt. Palus erat non magna inter nostrum atque hostium exercitum. Hanc si nostri transirent hostes expectabant; nostri autem, si ab illis initium transeundi fieret, ut impeditos adgrederentur parati in armis erant. Interim proelio equestri inter duas acies contendebatur. Ubi neutri transeundi initium faciunt, secundiore equitum proelio nostris Caesar suos in castra reduxit. Hostes protinus
Abbreviated transcription (Latin):
imnie cu spe defensionis studiu propugnãdi accessit
Shostibue cade dicta spes propotiendi oppidi disces¬
sic. itaq paulisꝑ apud oppidu morati agro  xhemo¬
N depopulati õmnib uicio edificiiq quoe adire po¬
tuerãt in censis ad castra. Cesaris eiuomĩb copiis conten¬
derunt &a milib passuu minus duob castra posuert
Quȩ castra ut fumo & ignib significabatur ampliꝰ
tutis preli supersedere staeuit: quotidie eñ equestrib
preliis. quid hostis uirtute posset & quid nostri aude¬
rent perilitabatur. Ubi nostros non esse inferiores in¬¬
tellexit. loco pro castrio ad acier instruenda ña opor¬
tuno atq idõneo ꝙis collis ubi castra posieã erane: lau-¬
lulu ex planitie editꝰ tantu aduersus in latieudinẽ
patebat: quantu loci acies instructa occupare pot̾at :
atq ex utraq parte latetis derectus habeb̾at & infrõ-¬
te leuiter castigatus paulati ad planitie redipͥbat.

Expanded text:
mis cum spe defensionis studium propugnandi accessit et hostibus eadem de causa spes potiundi oppidi discessit. Itaque paulisper apud oppidum morati agrosque Remorum depopulati, omnibus vicis aedificiisque quo adire potuerant incensis, ad castra Caesaris omnibus copiis contenderunt et a milibus passuum minus duobus castra posuerunt; quae castra, ut fumo atque ignibus significabatur, ampliuirtutis proelio supersedere statuit; cotidie tamen equestribus proeliis quid hostis virtute posset et quid nostri auderent periclitabatur. Ubi nostros non esse inferiores intellexit, loco pro castris ad aciem instruendam natura oportuno atque idoneo, quod is collis ubi castra posita erant paululum ex planitie editus tantum adversus in latitudinem patebat quantum loci acies instructa occupare poterat, atque ex utraque parte lateris deiectus habebat et in fronte leniter fastigatus paulatim ad planitiem redibat,
Abbreviated transcription (Latin):
militu & superioꝵ pugnaꝵ exercitatione ut ne u
nu ꝗ nos troꝵ impetiu fecrent ac statu terga uerte¬
rent: quos impetito integ̾s uitib milites nõstr̃i con¬
secuti magnui nũ eor occiderunt. Reliquos equites
consectati paucos qui ex fuga euaserant celiquert.
Sic uno tempore & de nauali pugne.Sabinus & de
sabini uictoria cesar certior factus est/ ciuitatesq
omnes se stati Fiturio dedidetune. Ha ut ad bella
suscipienda galloꝵ alacer ac prompeus est animus
sic mollis aemĩe resistens ad calamitates peeferẽdas
est meno eoꝵ. Eode fere tempore.ẜ. Erassus cu ĩ Aꝗ¬
tania peruenisset. que pars ut antedictui est &tegio¬
nu lacitudine & multitudine hominiu e toetiae
galluiȩ est exustimanda Ciu intelligereti hueluapee
bellu gerẽdu ubi paucio ante arus. E ualetiuo com¬
mius segatus̃ exerciti pulso in terfectus eset. Arqr
uã L Mallius procõsul impedimẽtio amissis profe¬

Expanded text:
militum et superiorum pugnarum exercitatione, ut ne unum militum et superiorum pugnarum exercitatione, ut ne unum quidem nostrorum impetum ferrent ac statim terga verterent. Quos impeditos integris viribus milites nostri consecuti magnum numerum eorum occiderunt; reliquos equites consectati paucos, qui ex fuga evaserant, reliquerunt. Sic uno tempore et de navali pugna Sabinus et de Sabini victoria Caesar est certior factus, civitatesque omnes se statim Titurio dediderunt. Nam ut ad bella suscipienda Gallorum alacer ac promptus est animus, sic mollis ac minime resistens ad calamitates ferendas mens eorum est. Eodem fere tempore P. Crassus., cum in Aquitaniam pervenisset, quae pars, ut ante dictum est, et regionum latitudine et multitudine hominum tertia pars Galliae est aestimanda, cum intbellum gerendum ubi paucis ante annis L. Valerius Praeconinus legatus exercitu pulso interfectus esset atque unde L. Manlius proconsul impedimentis amissis profu
Abbreviated transcription (Latin):
clamane omnes occasione negocii bene gerendi amit¬
tenda non esse ad castra in opoitere: Multȩ res ad hor
consiliu gallos hortabantur. Supetioꝵ dieri. Sabini
cunctatio per fuge confirmatio iopia aibatioꝵ: cui
rei paꝵ diligenter ab hi erat prouisu Spes uenetici
His rebus adducti nõ ptius rridonice reliquoq
duces ex concilio dimictunt: q ab his sit concessu
arma uti capiant & ad castra contendãt. Quate cõ¬
cessa leti ut explorata uictoria sarmentis uiegul¬
tieq collectis: quib fossas romanor compleant ad
casera pergunt locus erat castrori editus & paula¬
tu ab imo accliuis circit passus mille. Huc magno
cursu contenderunt ut ꝗͣ minimu spacii ad secol¬
ligendos armandoq romanis daretũr exanimatiq
peruenerunt. Sabinus suos hortatus cupientib sigr
dae. Impeditis hostib ꝑꝑ ea quȩ ferebant onera subito
duab portis eruptione fieri iubet factui est oportu¬
nitate loci hostiu in scĩa ac defatigatione uirtute

Expanded text:
clamant omnes occasionem negotii bene gerendi amittendam non esse: ad castra iri oportere. Multae res ad hoc consilium Gallos hortabantur: superiorum dierum Sabini cunctatio, perfugae confirmatio, inopia cibariorum, cui rei parum diligenter ab iis erat provisum, spes Venetici His rebus adducti non prius Viridovicem reliquosque duces ex concilio dimittunt quam ab iis sit concessum arma uti capiant et ad castra contendant. Qua re concessa laeti, ut explorata victoria, sarmentis virgultisque collectis, quibus fossas Romanorum compleant, ad castra pergunt. Locus erat castrorum editus et paulatim ab imo acclivis circiter passus mille. Huc magno cursu contenderunt, ut quam minimum spatii ad se colligendos armandosque Romanis daretur, exanimatique pervenerunt. Sabinus suos hortatus cupientibus signum dat. Impeditis hostibus propter ea quae ferebant onera subito duabus portis eruptionem fieri iubet. Factum est oportunitate loci, hostium inscientia ac defatigatione, virtute
Abbreviated transcription (Latin):
ditoꝵ hominu latronuq conuenerat: quo spec
bore reuocabat. Sabinus idoneo omnib rebu locb
castris sese tenebat. Cu siridonex contra eui diuũ
miliui spaciu cũ sedisset quortidieq productis copi
pugnandi potestate faceret ut ia non solu hostibus
in contemptionem dabinus ueniret sed nostrormĩ¬
litu uocib non niħ carperetur. tantãq opinionem
tumoris prebuit utia ad uallu castroꝵ hõstes accedẽ
auderent. Id ea de cauusa faciebat ꝙ cui tanta multi¬
tudine hostiu prescitu eo abnte qui sumar impeui
teneret nisi e quo loco aut pportunitate aliqua daca
legato dimicandu: non existinabat ł ac confuma¬
ta opiione timoris idoneu quenda homines aga¬
udiu delegie gallu ex hiõ quos seciii aucilii cãusa ha¬
sebat ic magnu premip̃ pollicitatio nibusq per

Expanded text:
ditorum hominum latronumque convenerat, quos spes ditorum hominum latronumque convenerat, quos spes bore revocabat. Sabinus idoneo omnibus rebus loco castris sese tenebat, cum Viridovix contra eum duorum milium spatio consedisset cotieret, ut iam non solum hostibus in contemptionem Sabinus veniret, sed etiam nostrorum militum vocibus non nihil carperetur; tantamque opinionem timoris praebuit ut iam ad vallum castrorum hostes accedere auderent. Id ea de causa faciebat quod cum tanta multitudine hostium, praesertim eo absente qui summam imperii teneret, nisi aequo loco aut oportunitate aliqua data legato dimicandum non existimabat. Hac confirmata opinione timoris idoneum quendam hominem et callidum deligit, Gallum, ex iis quos auxilii causa secum habebat. Huic magnis praemi
Abbreviated transcription (Latin):
cus omnes & grauiori ȩtatis in quib aliquid c̃o¬
silis aut dignieati fuit eo cõuenerant tu nauiũ
quod ubiq fuecat ĩ unu locum coegerant. Quib a¬
missis reliqui neq quose reciperent neq quẽad
modus oppiola defenderent habebant Itaq se suaq
omniã cȩsari dedidetũt. inquos eo grãuius Cȩsat
uindicandus statuit: quo dđiligentius ĩ reliquum
tempris a harbatio iuo legator/conseruaretur. Ieaq¬
omni senatu necato reliqua sub corona uendidit
du hec ĩuenetis geruntut. Quintua situtius abi¬
nuo cui his copiis quas a Cesare accepert ĩ fincali¬
nelloꝵ peruenit. hi preetat sitidonix ac sumam
impetii tenebat car omniu cuuitatu que defece¬
rant: Ex quib execcituo magnadq copias coegerat.
Atq hio paucis dieb Aulurci eburonices Loronuq
senatu suo interfecto ꝙ auctores belli nolehant ese
portas clauserunt seq cu rridonice conuingerũt
Magnaꝙ prccerta mulcicudo undiq ex gallia pec¬

Expanded text:
s in quibus aliquid consilii aut dignitatis fuit eo convenerant, tum navium quod ubique fuerat in unum locum coegerant; quibus amissis reliqui neque quo se reciperent neque quem ad modum oppida defenderent habebant. Itaque se suaque omnia Caesari dediderunt. In quos eo gravius Caesar vindicandum statuit quo diligentius in reliquum tempus a barbaris ius legatorum conservaretur. Itaqomni senatu necato reliquos sub corona vendidit. Dum haec in Venetis geruntur, Q. Titurius Sabinus cum iis copiis quas a Caesare acceperat in fines Venellorum pervenit. His praeerat Viridovix ac summam imperii tenebat earum omnium civitatum quae defecerant, ex quibus exercitum magnasque copias coegerat; atque his paucis diebus Aulerci Eburovices Lexoviique, senatu suo interfecto quod auctores belli esse nolebant, portas clauserunt seque cum Viridovice coniunxerunt; magnaque praeterea multitudo undique ex Gallia per
Abbreviated transcription (Latin):
gresue erat ue una celeritate & pulsu remore presta¬
ret Peliqua pro locina proui tempestatu: dis oẽt
aptiora & accõmodatiora Neq r hio nostre rosleo
norere pocerant tanta in his etat fuemitudo neo ro
aleitudine facile telum adiiciebanti e eades de cau¬
sa minur cõmode scopulie continebantur Lec eactat
ut cuo seuire ueneuo cepisset se uento dedis senelebat¬
pestatem ferrent facilius & in uadis consisterent tu¬
tiuce ab estu derelic nihil sagaa cautr toncca¬

Expanded text:
congressus erat ut una celeritate et pulsu remorum praestacongressus erat ut una celeritate et pulsu remorum praestaret, reliqua pro loci natura, pro vi tempestatum illis essent aptiora et accommodatiora. Neque enim iis nostrae rostro nocere poterant tanta in iis erat firmitudo, neque propter altitudinem facile telum adigebatur, et eadem de causa minus commode copulis continebantur. Accedebat ut, cum saevire ventus coepisset et se vento dedissent, et tempestatem ferrent facilius et in vadis consisterent tutius et ab aestu relictae nihil saxa et c
Abbreviated transcription (Latin):
mari magnis estib taris ac prope nullio portib dif¬
ficultas nauigandi. nãq ipsor naues ad hunc m̃o
facte armateq erane. Carine aliquato planiorco e
nostraꝵ nauiu: quo facilius uadda acdecessu: est
excipere possene prorȩ ad modu erecte atq itẽ pup¬
pes ad magnitudines fluctuu tempestatuaꝑ accom¬
modatȩ naueq totȩ factȩ exrobore adq̃uis uigx
com tumelia perferenda Transtra pedalibus in altitũ¬
dine trabib confixa clauis ferreis digiti pollicio cras¬
situdine. Ancore profunib catenis fertis reuincte
pelles pro uelis aluteq cenuiter confecte. Hec siue
proptex lini in opiã atq eius usus inscientia sue
eo ꝙ est magie cierisimile ꝙ taneas tempestates oce¬
aniꝰ eantosq impetur uentoꝵ substinere ac canta
onera nauiuz regi uelis non satis cõmode posse arhi¬
trabaneut. Sui hũ nauib nostre classi ee iosseardi

Expanded text:
mari, magnis aestibus, raris ac prope nullis portibus difmari, magnis aestibus, raris ac prope nullis portibus difficultas navigandi. Namque ipsorum naves ad hunc modum factae armataeque erant: carinae aliquanto planiores quam nostrarum navium, quo facilius vada ac decessum aestus excipere possent; prorae admodum erectae atque item puppes, ad magnitudinem fluctuum tempestatumque accommodatae; naves totae factae ex robore ad quamvis vim et contumeliam perferendam; transtra ex pedalibus in altitudinem trabibus, confixa clavis ferreis digiti pollicis crassitudine; ancorae pro funibus ferreis catenis revinctae; pelles pro velis alutaeque tenuiter confectae, hae sive propter inopiam lini atque eius usus inscientiam, sive eo, quod est magis veri simile, quod tantas tempestates Oceani tantosque impetus ventorum sustineri ac tanta onera navium regi velis non satis commode posse arbitrabantur. Cum his navibus nostrae classi eius modi
Abbreviated transcription (Latin):
& pictonibꝰ & saneonis. reliquisq pacatis regionib cõ¬
uenire iusserat preficit. Et cu primu posset inuene¬
tor proficisci iubet. Ipse eo pedes trib copĩp contendic.
Frant euis modi sicꝰ fere oppedoꝵ ut posita ĩ extremiˢ
lingulis promõtoriieq neq pedibus aditu haberent
cu ex aleo se es tus incitassene ꝙ his accidi᷑ semꝑ hota¬
rũm .xii. spacio neq iauib ꝙ rusus minuẽte estu
naues in uadis afflictatentur Itaq utraq re oppido¬
riu oppugnatio impediebatur. ac si qn magnicudio
operis forte superati excruso mati aggere ac molibe
atq his ꝙpidi menib ad equatio suis fortunis despe¬
rare ceperant magno nuo nauiu appulso cuius rei
suma facultate habebant. sua deportabant omnia¬
seq ĩ proxima oppida recipiebant sbi se rursus usda
oportunitatib loci defendebant. Hg eo facilius ma¬
gna parte estatio faciebant ꝙ nostre naue tempe¬
Statib detinebantur sumaq erat uasto ato aperto

Expanded text:
x Pictonibus et Santonis reliquisque pacatis regionibus convenire iusserat, praeficit et, cum primum possit, in Venetos proficisci iubet. Ipse eo pedestribus copiis contendit. Erant eius modi fere situs oppidorum ut posita in extremis lingulis promunturiisque neque pedibus aditum haberent, cum ex alto se aestus incitavisset, quod bis accidit semper horarum XII spatio, neque navibus, quod rursus minuente aestu naves in vadis adflictarentur. Ita utraque re oppidorum oppugnatio impediebatur. Ac si quando magnitudine operis forte superati, extruso mari aggere ac molibus atque his oppidi moenibus adaequatis, suis fortunis desperare coeperant, magno numero navium adpulso, cuius rei summam facultatem habebant, omnia sua deportabant seque in proxima oppida recipiebant: ibi se rursus isdem oportunitatibus loci defendebant. Haec eo facilius magnam partem aestatis faciebant quod nostrae naves tempestatibus detinebantur summaque erat vasto atque aperto
Abbreviated transcription (Latin):
tunt. quĩ doceant nihil eaꝵ reꝵ publicofactum con¬
alio se separatos esse demonstrant somnib rationibus t
iuriis latis facere. Percepta oratione eori cesart obsi¬
des imperat eosq ad cereadiem addduci uibenasi uoui
fecetint se se bello ciuitatem petsecutur demostrat
lisad diem adductis ut imperauerat atbitros onter
quitates dac qui litem exstiment penam constituãt
is confectis rebus conuentibusq pacesim uomioreug

Expanded text:
tunt qui doceant nihil earum rerum publico factum contunt qui doceant nihil earum rerum publico factum consilio, seseque paratos esse demonstrant omnibus rationibus de iniuriis satisfacere. Accepta oratione eorum Caesar obsides imperat eosque ad certam diem adduci iubet; nisi ita fecerint, sese bello civitatem persecuturum demonstrat. Eis ad diem adductis, ut imperaverat, arbitros inter civitates dat qui litem aestiment poenamque constituant. His confectis reb
Abbreviated transcription (Latin):
Domicio Appro Claudio consulibus discedens ab
hibernis cȩsar in italia ut quod annis facere
consueuerat legatis imperat : quos legionibus
prefecerat uti ꝙͣ plutimas possent hỹeme na¬
ues ȩdificandas ueteresq reficiendas cutaret. Ea
mo formamq demonstrat ad celeritatem onerandi sg¬
ductiones pauloq facit humiliores ꝙͣ quibus in nostro
mari uti consueuimus. Atq ideo magis ꝙ prqptetere¬
bras cõmutationes estuu minus magao ibisluctus fi¬
eti cognouerae. Ad honera ad muleitudinem uie¬
tor eransportandam paulo lationes ꝙ quibus in reli¬
quis utinur marib. Hlas omneo actuarias imperat
fieti quam ad rem multu humilitas aduiuatipera
sunt usui ad armandas naues ex huspania apportati
cum proficiscitur ꝙ a pricustir finitimai partem ꝓ¬
uint̃e incursionib uastari audiebat Eocum ueni
ciuitatib milites imperat : certumq ĩ locum cõuenire
iub&. Quare nunciata pirustȩ legatos ad eum mit¬

Expanded text:
Domitio Ap. Claudio consulibus, discedens ab Domitio Ap. Claudio consulibus, discedens ab hibernis Caesar in Italiam, ut quotannis facere consuerat, legatis imperat quos legionibus praefecerat uti quam plurimas possent hieme naves aedificandas veteresque reficiendas curarent. Earum modum formamque demonstrat. Ad celeritatem onerandi subductionesque paulo facit humiliores quam quibus in nostro mari uti consuevimus, atque id eo magis, quod propter crebras commutationes aestuum minus magnos ibi fluctus fieri cognoverat; ad onera, ad multitudinem iumentorum transportandam paulo latiores quam quibus in reliquis utimur maribus. Has omnes actuarias imperat fieri, quam ad rem multum humilitas adiuvat. Ea quae sunt usui ad armandas naves ex Hispania apportari cum proficiscitur, quod a Pirustis finitimam partem provinciae incursionibus vastari audiebat. Eo cum venisset, civitatibus milites imperat certumque in locum convenire iubet. Qua re nuntiata Pirustae legatos ad eum mit
Abbreviated transcription (Latin):
petum hoscium subs cinuetunt Atq horis amplius qua
tuot foctissime pugnauerunt ac paueis u nerib accep¬
tis complures ex his occiderunt. Fostea uõq̃ equita tre
noster in conspectu uenit. hostes abiectis armis cergaũ
uectetunt magnusq eoꝵ nus est occisus Cesatuero
postero die .I. Labienus legati cum his legionibus
quas exbritania reduxerat ĩmnorino qui rebelliona
fecetane musie qui cum pꝑsicitates paludui quo sen
ciperent non haberene : quo superiortanno sempertu¬
erant usi omnes fere in potestate Labieni peruenetũt
At q fiturius & lucius costa legati qui imenari¬
or fines legiones duxerant omnib eorꝑ agcis uasta¬
cis fcumentu succisis edificis inconsis ꝙ ienapi omne¬
sẽ indensus simas siluas abdiderant se ad Cesarenprecepee¬
rune. Cefar in belgis omniu legationu hobeena consci¬
tuit. Eoduȩ omnino omniu cuueate exbritania
obsides misetunt relique negłoxetunt his rebe gestis
ex liteeris esaris dier uiginti supplicatio a senatu
decreta es+

Expanded text:
petum hostium sustinuerunt atque amplius horis IIII fortissime pugnaverunt et paucis vulneribus acceptis complures ex iis occiderunt. Postea vero quam equitatus noster in conspectum venit, hostes abiectis armis terga verterunt magnusque eorum numerus est occisus. Caesar postero die T. Labienum legatum cum iis legionibus quas ex Britannia reduxerat in Morinos qui rebellionem fecerant misit. Qui cum propter siccitates paludum quo se reciperent non haberent, quo perfugio superiore anno erant usi, omnes fere in potestatem Labieni venerunt. At Q. Titurius et L. Cotta legati, qui in Menapiorum fines legiones duxerant, omnibus eorum agris vastatis, frumentis succisis, aedificiis incensis, quod Menapii se omnes in densissimas silvas abdiderant, se ad Caesarem receperunt. Caesar in Belgis omnium legionum hiberna constituit. Eo duae omnino civitates ex Britannia obsides miserunt, reliquae neglexerunt. His rebus gestis ex litteris Caesaris dierum XX supplicatio a senatu decreta est.
Abbreviated transcription (Latin):
tu in se facinus ad misissent intelligebãt. legatos qđ
nomen ad omnes natione sanctui inuiolatuq semꝑ
fuisset retento & in uincula coniector abse pro ma-¬
gnitudine periculi bellu parare& maxime ea quȩ
ad usu nauiu pertinent prouidere insticuũt. Hoc
maiore spe ꝙ multu na loci confidebant pedecia
esse itinera concisa estuaris nauigatione impedita
ꝓꝑ inscientia locor paucitatemq portuu sciebant.
neq nosooe execcitus ꝑꝑ frumenti in opiam duitiꝰ
apud semorari posse confidebane: ac iag ut omnia ꝯ̃
opinione ociderent tñ se plũtiu manib posse : roma¬
nos neq ulla faculeatem haberẽ nauiũm ineq eoꝵ
locoꝵ ubi bellum gesturi essene. Uada portus insulag no¬
iusse ac longluo esse alias naiuigationes ĩ concluso mati
atq ĩ uastis su oated apereis limo occano perspiciehant. Ni
inieu consilio oppida muniunt feuo senspaciebant dii

Expanded text:
tum in se facinus admisissent intellegebant, legatos, quod tum in se facinus admisissent intellegebant, legatos, quod nomen ad omnes nationes sanctum inviolatumque semper fuisset, retentos ab se et in vincula coniectos, pro magnitudine periculi bellum parare et maxime ea quae ad usum navium pertinent providere instituunt, hoc maiore spe quod multum natura loci confidebant. Pedestria esse itinera concisa aestuariis, navigationem impeditam propter inscientiam locorum paucitatemque portuum sciebant, neque nostros ed se morari posse confidebant; ac iam ut omnia contra opinionem acciderent, tamen se plurimum navibus posse, quam Romanos neque ullam facultatem habere navium, neque eorum locorum ubi bellum gesturi essent vada, portus, insulas novisse; ac longe aliam esse navigationem in concluso mari atque in vastissimo atque apertissimo Oceano perspiciebant. His initis consiliis oppida muniunt, frumenta ex agris in
Abbreviated transcription (Latin):
subita & repentina consilia. Eade de causa łrebiu cõ¬
sidiuq retinent. Et celerit̾ missis legatis per suor prinr¬
cipes incerse coniurant nihil nisi comuni consilio
acturo eundẽq omones fortune Satui esse latu-¬
ros reliquasq ciuitates solicitant ut in ea liber¬
tate qua a maioribe acceperant permanere: qͣ Ro-¬
manoꝵ secui tute perferre mallent. Omni ora ma¬
citima celeciter ađ suar sententia perducta : Com¬
mune legationem ad crassu mietunt si uelit suos
recipere obsides sibi remittat: quib de rebe cesar abcras¬
so certior factus ꝙ ipse aberat longuis naues interu
longas edificari ĩ flumine ligati quod influit in
oceanui remiges ex prouincia institui nautas gub¬
natoresq com̃parari iubet: His reb celeciter admi¬
nistratis ipse cui primu peranni tempus potuit ad
exercitu contendit. Ueneci reliquȩ ite ciuitates co¬
gnico cȩsaris aduentu cectiores facti simul ꝙ quã¬

Expanded text:
subita et repentina consilia, eadem de causa Trebium Terrasidiumque retinent et celeriter missis legatis per suos principes inter se coniurant nihil nisi communi consilio acturos eundemque omnes fortunae exitum esse laturos, reliquasque civitates sollicitant, ut in ea libertate quam a maioribus acceperint permanere quam Romanorum servitutem perferre malint. Omni ora maritima celeriter ad suam sententiam perducta communem legationem ad P. Crassum mittunt, si velit suos recuperare, obsides sibi remittat. Quibus de rebus Caesar a Crasso certior factus, quod ipse aberat longius, naves interim longas aedificari in flumine Ligeri, quod influit in Oceanum, remiges ex provincia institui, nautas gubernatoresque comparari iubet. His rebus celeriter administratis ipse, cum primum per anni tempus potuit, ad exercitum contendit. Veneti reliquaeque item civitates cognito Caesaris adventu certiores facti, simul quod quan
Abbreviated transcription (Latin):
copie fusio atmuq exutio se ĩ castra munitioneestisu¬
ce recipiunt  noprelio facto qua l sepius sortusi su
te ptare salba nolebat atq alio scre eniiuleontura¬
alio ueni se meminerat. Aliix cecuris se e underar
mariiae friumẽti commeatiuq iopia pernotuderac¬
euo dic omnib cuio uici hedificiorin ceuot prolo¬

Expanded text:
copiis fusis armisque exutis se intra munitiones sucopiis fusis armisque exutis se intra munitiones suas recipiunt. Quo proelio facto, quod saepius fortunam temptare Galba nolebat atque alio se in hiberna consilio venisse meminerat, aliis occurrisse rebus videbat, maxime frumenti commeatusque inopia permotus postero die omnibus eius vici
Abbreviated transcription (Latin):
gni & uirtutis ad Galba occuerit. atq una spe salu¬
cis docent si ecuptione facta extremu augilim ex¬
petirentur. Itaq uocatis centurionib celetitet milites
certiores facit paulisper inemitterent preliu ac emmno
tela missa exciperent. seq ex labore reficerent. Post da¬
to signo ex castris erumperent atq omne spem salutis
ĩ uic̃tute ponerent: ꝙ uissi sunt facͥunt ac subi  omni¬
bus portis ecuptione facta neq cognoscendi quid fier&
neq sui colligendi hostib facultate relinquunt. Ita
cõmutata fortuna eos qui ĩ spem potiendoꝵi castroꝵ
uenerant undiq cixcũuentos interficiũt & e milibr
hominu amplius .xxx. que nume barharor ad ca¬
seca uenisse constabat. Plus terccia parte interfecta re¬
liquos enter perterritos ĩ fuga coniiciunt acne ĩ locio qͥħ
superiorib consistere paciuntur: Sic omnib hostiu

Expanded text:
gni et virtutis, ad Galbam accurrunt atque unam esse spem salugni et virtutis, ad Galbam accurrunt atque unam esse spem salutis docent, si eruptione facta extremum auxilium experirentur. Itaque convocatis centurionibus celeriter milites certiores facit, paulisper intermitterent proelium ac tantum modo tela missa exciperent seque ex labore reficerent, post dato signo ex castris erumperent, atque omnem spem salutis in virtute ponerent. Quod iussi sunt faciunt, ac subito omnibus portis eruptione facta neque cognoscendi quid fieret neque sui colligendi hostibus facultatem relinquunt. Ita commutata fortuna eos qui in spem potiundorum castrorum venerant undique circumventos intercipiunt, et ex hominum milibus amplius XXX, quem numerum barbarorum ad castra venisse constabat, plus tertia parte interfecta reliquos perterritos in fugam coiciunt ac ne in locis quidem superioribus consistere patiuntur. Sic omnibus hostium
Abbreviated transcription (Latin):
lapides gessaq in uallu conucere. Nostri primoĩ¬
cegris uĩtibus fortiter repugnare: neq ullu fcustra
telu ex loco supetiore mittere. ut queq pars castrorꝑ¬
denudata defensotib premi uidebatur. eo ocurrere
& auxiliui ferre:. Sed hoc superari. ꝙ diuturnitate
pugnȩ hostes defessi prelio excedebant. Alii integris ui¬
tibus succedebãt. quaꝵ rerꝑa noscris ꝑꝑ paucitate
fieti nihil poterat. At non modo defesso &x pugna exc̃e¬
dendi sed ne sautio quide eius loci ubi consciterat rebi¬
quendi ac recipiendi sui facultas dabatur. Cu iaz am¬
plius horis sex continene pugnaretur ac nõ solum ui
rent languidioribuq nostris ualliu scindere & fossas
complere cepissent. recq esset ia ad extremu ꝑduc̃ta ca¬
su fublu sextius baculus primi pili centutio: quem
necui coprelio complutib confectu uulnetib dixmꝰ.
& iter .G. uolusenus eaibunus militum uit & consilui ma¬

Expanded text:
lapides gaesaque in vallum coicere. Nostri primo integris viribus fortiter propugnare neque ullum flustra telum ex loco superiore mittere, et quaecumque pars castrorum nudata defensoribus premi videbatur, eo occurrere et auxilium ferre, sed hoc superari quod diuturnitate pugnae hostes defessi proelio excedebant, alii integris viribus succedebant; quarum rerum a nostris propter paucitatem fieri nihil poterat, ac non modo defesso ex pugna excedendi, sed ne saucio quidem eius loci ubi constiterat relinquendi ac sui recipiendi facultas dabatur. Cum iam amplius horis sex continenter pugnaretur, ac non solum virent languidioribusque nostris vallum scindere et fossas complere coepissent, resque esset iam ad extremum perducta casum, P. Sextius Baculus, primi pili centurio, quem Nervico proelio compluribus confectum vulneribus diximus, et item C. Volusenus, tribunus militum, vir et consilii ma
Abbreviated transcription (Latin):
diximue aneennis cu singulas bingac terne naue
cirtũs teterant milites sumaui transcendere in
hostiu naues contendebant: ꝙ postq̃ barbari fieri a¬
nimaduertere exꝑugnatis complurib nauibus cũ
ei rei nullui reperitẽt: auoxiliu fuga salute petere
contenderunt: acia conuersic in ea parte nauibe: quo
uentus ferebat tanta subito malaciã ac tranquillita
extitie ue se ex loco comouere non possent : quȩ qđ
tes ad negociu conficiendu maxime fuit oportũã
Na singulas nostei consectati expugnauerunt :ut
per paucȩ exomni nuo noctr int̾uentu ad tecta
perueneñt : cu ab hora fere quarta usq solis occa¬
su pugnaret᷑. Quo prelio bellu uenetoꝵ totiusq o¬

Expanded text:
diximus, antemnis, cum singulas binae ac ternae naves diximus, antemnis, cum singulas binae ac ternae naves circumsteterant, milites summa vi transcendere in hostium naves contendebant. Quod postquam barbari fieri animadverterunt, expugnatis compluribus navibus, cum ei rei nullum reperiretur auxilium, fuga salutem petere contenderunt. Ac iam conversis in eam partem navibus quo ventus ferebat, tanta subito malacia ac tranquillitas extitit ut se ex loco movere non possent. Quae quidem res ad negotium conficiendum maximae fuit oportunitati: nam singulas nostri consectati expugnaverunt, ut perpaucae ex omni numero noctis interventu ad terram per venirent, cum ab hora fere IIII usque ad solis occasu
Abbreviated transcription (Latin):
neq sebruto qui dassi preerat uel tribunto mui¬
tuis centutionibusq quibe singule naues erane tti¬
butȩ constabat. quid a gerene aue qua ratione pu¬
gae insis terent Rostri nnocere nomn posse oxnoue
e larbaris n auib superabat ut neq ain setorepo¬
eo satis eomode tela deui possent & missa a galli
giciuuus acciderent. Una erat magnousui rea pre¬
fineo qua antennas ad malos detrntant comprele¬
⁊ aaductie erãt n auigio renu incitato prerunee¬
bantut: Quibus abscisis antenne neccĩo concidebant ut
cu omnis gallicis nauib spes in uel armameneieq cõ¬
sesteret. His creptis omnis usus nauiui uno tempore
eriperentur. Reliquu erat certamen positu in uutu¬
te: qua nostri milites facile superabant atq eomage
ꝙ in conspectu cȩsatis atq omnis exercituo res gere¬
batur. ut nullu paulo fortius factui latere posset.
Omnes n coles ac loca supetiora unde erat propinquuᷤ
despectus in mare ab exercitu tenebãtur. Disiecte ut

Expanded text:
to, qui classi praeerat, vel tribunis militum centurionibusque, quibus singulae naves erant attributae, constabat quid agerent aut quam rationem pugnae insisterent. Rostro enim noceri non posse cognoveex barbaris navibus superabat, ut neque ex inferiore loco satis commode tela adigi possent et missa a Gallis gravius acciderent. Una erat magno usui res praefunes qui antemnas ad malos destinabant comprehensi adductique erant, navigio remis incitato praerumpebantur. Quibus abscisis antemnae necessario concidebant, ut, cum omnis Gallicis navibus spes in velis armamentisque consisteret, his ereptis omnis usus navium uno tempore eriperetur. Reliquum erat certamen positum in virtute, qua nostri milites facile superabant, atque eo magis quod in conspectu Caesaris atque omnis exercitus res gerebatur, ut nullum paulo fortius factum latere posset; omnes enim colles ac loca superiora, unde erat propinquus despectus in mare, ab exercitu tenebantur. Deiectis, ut
Abbreviated transcription (Latin):
noseris subito ex omnib partib siluȩ euolauerũt & in no¬
stros impetu fecetunt nostri celeciter arma cepetune:
eosq in siluas repulerũt & complurib intefectis longiꝰ
impeditiorib locis secuti paucos ex suis deperdĩdecunei
Reliquis dieb deinceps ȩsir siluas cedere instituit
nequis inermib imprudentibq militibus ablatere in¬
petus fieri posset omne ea maceria. quȩ erat cesa cõ¬
uersas ad haste collocabat: & pro uallo ad utrũq latus
extruebat. Incredibili celeritate magno spacio pauci
dieb confecto cui io peccus atq extrema impedimta
ab nostris tenerentur ipsi densiore siluas peterenitata
modi sunt tempestates consecuee uei opus nectio ine¬
nu terecur & continuatõe imbriu diutuas subpel¬
lib milites contineri non possent: Itaq uastatib amol¬
bus eor agris uicis edificisq incensis cesas eacereitun¬

Expanded text:
nostris subito ex omnibus partibus silvae evolaverunt et in nostros impetum fecerunt. Nostri celeriter arma ceperunt eosque in silvas repulerunt et compluribus interfectis longius impeditioribus locis secuti paucos ex suis deperdiderunt. Reliquis deinceps diebus Caesar silvas caedere instituit, et ne quis inermibus imprudentibusque militibus ab latere impetus fieri posset, omnem eam materiam quae erat caesa conversam ad hostem conlocabat et pro vallo ad utrumque latus extruebat. Incredibili celeritate magno spatio paucis diebus confecto, cum iam pecus atque extrema impedimenta a nostris tenerentur, ipsi densiores silvas peterent, eius modi sunt tempestates consecutae uti opus necessario intermitteretur et continuatione imbrium diutius sub pellibus milites contineri non possent. Itaque vastatis omnibus eorum agris, vicis aedificiisque incensis, Caesa
Abbreviated transcription (Latin):
&pila in cercepta remitterent ut non nequicq tan¬
tȩ uirtutis homines udicati deberent ausos esse
transire latusimu flumen ascendere altissimas ti¬
pas subire iniquissimi: locum : quȩ facilia ex difficil¬
limis aĩ magnitudo redegerat. Hoc prelio facto e
prope ad intetnitione gentẽ ac nomine necuior
reddacto imaiores naeu quos una cu puecis mulie¬
tibusq in ȩstuaria ac paludes collecto dixecamꝰ
Hac pugna nunciata ci uictorib nihil impedi¬
tui uctio nihil tutu arhitrarentur: omniu qui
supererãt consensu: Legatos ad Cȩsare misecunt.
seꝙ ei dediderune Et ĩ come moranda ciiitatis ca¬
lamitate ex sexcentis ad tres senatores: ex hominu
sent se se redactor esse dixerunt: quos cesat ut ĩ misto
ac supplices usus misericordia ui deretiuqs diligentis sie
conseruauit suuq finib aeq oppidis uti uissit &fini¬
timu mperauit ut obĩ uitiaa maleficio se sucso

Expanded text:
et pila intercepta remitterent: ut non nequiquam tanet pila intercepta remitterent: ut non nequiquam tantae virtutis homines iudicari deberet ausos esse transire latissimum flumen, ascendere altissimas ripas, subire iniquissimum locum; quae facilia ex difficillimis animi magnitudo redegerat. Hoc proelio facto et prope ad internecionem gente ac nomine Nerviorum redacto, maiores natu, quos una cum pueris mulieribusque in aestuaria ac paludes coniectos dixeramus, hac pugna nuntiata, cum victoribus nihil impeditum, victis nihil tutum arbitrarentur, omnium qui supererant consensu legatos ad Caesarem miserunt seque ei dediderunt; et in commemoranda civitatis calamitate ex DC ad tres senatores, ex hominum sent, sese redactos esse dixerunt. Quos Caesar, ut in miseros ac supplices usus misericordia videretur, diligentissime conservavit suisque finibus atque oppidis uti iussit et finitimis imperavit ut ab iniuria et maleficio se suosque
Abbreviated transcription (Latin):
nebanco ee dolabieniu casteo hosot potitre
⁊ eolaco supeniore quȩ re in nostcu cas porger¬
bãtur conspicatus decima legione subsidio nostri misie
qui cu exequitu & caloni fuga quoĩ lorores esset
quã toq ĩpericulo et castra & legiones & imperator
uetsarencur cognoussent nihilĩ celetitate sibi reli¬
qui fecetunt. Hoꝵ aduẽtu tanta rer cõmucatio
est facta ue nostt̃i & qui uulnerib confecti procu¬
buissent scutis inixi preliu reintegrarẽt. Tui calo¬
nes pertẽrieo hostes conspicati &inermes armatis
occurrerũt. Equites uõ ut tuipitudine fuge iurtu¬
te delerent omnib ĩ locis pugnabãt. quo se legionariis mi¬
licib prefertẽt. At hostes ẽ in extrema spe salutis ta¬
ea uittute prestiterunt ut cu primĩ eoꝵ cecidissẽt
proximi iacentibus insisterẽt atq ex eoꝵ corporibus
pugnarene: His deiectis & coac̾uatis cadauerib: qui
superessent ut ex tumulo tela in nostros conicerẽt

Expanded text:
hostium potitus et ex loco superiore quae res in nostris castris gererentur conspicatus X. legionem subsidio nostris misit. Qui cum ex equitum et calonum fuga quo in loco res esset quantoque in periculo et castra et legiones et imperator versaretur cognovissent, nihil ad celeritatem sibi reliqui fecerunt. Horum adventu tanta rerum commutatio est facta ut nostri, etiam qui vulneribus confecti procubuissent, scutis innixi proelium redintegrarent, calones perterritos hostes conspicati etiam inermes armatis occurrerent, equites vero, ut turpitudinem fugae virtute delerent, omnibus in locis pugnae se legionariis militibus praeferrent. At hostes, etiam in extrema spe salutis, tantam virtutem praestiterunt ut, cum primi eorum cecidissent, proximi iacentibus insisterent atque ex eorum corporibus pugnarent, his deiectis et coacervatis cadaveribus qui superessent ut ex tumulo tela in nostros coicerent
Abbreviated transcription (Latin):
inquitates loci ciũ ipsi ex montibe  ciallem des un ꝓpe
absracter obsidug nomine dolebanꝙ srom arlb non
tie aliun gere sibi persuasiꝗ habcoanfinitine prorun
accepti calba cu nep cpuu hibri nogintunitiniro pie¬
Nt e eie perfecie neꝑ de feumento aliquap comsible

Expanded text:
iquitatem loci, cum ipsi ex montibus in vallem decurrerent et abstractos obsidum nomine dolebant, et Romanos nociae adiungere sibi persuasum habebant. His nuntiis acceptis Galba, cum neque opus hibernorum munitionesque plene essent perfectae
Abbreviated transcription (Latin):
nõ magna adiecta planitie altissimis montib un¬
diq continetur. cu hic induas partes flumine diuide¬
retut. Altera parte eius uici gallis ad hiemandun
cãtessit. Alteram uacuam ab illts relicta cohortib at¬
ttibuit. Eui locu uallo fossaq muniuit. Cu dies hi¬
bernoꝵ complures transissent frumentumq eo cõ¬
portati iussisset subito ꝑ exploratores certior factu
est ex ea parte uici: qua gallis cõtesserat. om̃s natu
diceslosse monceq qui impenderent a maxima mult¬
tudine sedunoꝵ & ueragoꝵ teneri. Id aliqua mele¬
usrr a ccderatons subito galli belli renouands legionito
opprimende consiliu caperent premauđ ieglenconin¬

Expanded text:
non magna adiecta planitie altissimis montibus unnon magna adiecta planitie altissimis montibus undique continetur. Cum hic in duas partes flumine divideretur, alteram partem eius vici Gallis ad hiemandum concessit, alteram vacuam ab his relictam cohortibus attribuit. Eum locum vallo fossaque munivit. Cum dies hibernorum complures transissent frumentumque eo comportari iussisset, subito per exploratores certior factus est ex ea parte vici, quam Gallis concesserat, omnes noctu discessisse montesque qui impenderent a maxima multitudine Sedunorum et Veragrorum teneri. Id aliquot de causis acciderat, ut subito Galli belli renovandi legionisque opprimendae consilium caperent: primum, quod legion
Abbreviated transcription (Latin):
bellu gessetat legionib ĩ hibema deductis in italiam
profectus est. Obeaoq res ex litteris Cesaris dies quinde
ci supplicatio dec̾ta est: quod ante id tempus accidit
nulli :¬
UMinitalias proficisceretur Cȩsar sergiu
Salbam cui legione duodecima & parte eq¬
tatus ĩ antuates: ueragor. sedunosq misie
qui a finibus allobrogiũ & laculemano &
Aorecis rhodano ad sũmas alpes pertinent. Causa
mittendi fuit: ꝙ itet per alpes. quomagno cu peri¬
culo magnisq cu portoriis mercatores ire consue¬
uerant patefieti uolebat. Huic permisit siopus
esse arbittarecur. ut in his locis legione huemãdica¬
usa collocaret. Galba sctis aliquot᷑ prelus factis or¬
stellisq complurib eorꝓͣpugnatis missis ad eu un¬
diq legatio obsidib q datiss& pace facta constituit
cohortes duas ĩ antuatib collocare Et ipse ou reliq
eius legionis cohortib in uico uaragor: qui appel¬
latus octodotus hiemare. Qui uicue positue ĩ ualle

Expanded text:
bellum gesserat, legionibus in hiberna deductis, in Italiam profectus est. Ob easque res ex litteris Caesaris dierum XV supplicatio decreta est, quod ante id tempus accidit nulliesar, Ser. Galbam cum legione XII. et parte equitatus in Nantuates, Veragros Sedunosque misit, qui a finibus Allobrogum et lacu Lemanno et flumine Rhodano ad summas Alpes pertinent. Causa mittendi fuit quod iter per Alpes, quo magno cum periculo magnisque cum portoriis mercatores ire consuerant, patefieri volebat. Huic permisit, si opus esse arbitraretur, uti in his locis legionem hiemandi causa conlocaret. Galba secundis aliquot proeliis factis castellisque compluribus eorum expugnatis, missis ad eum undique legatis obsidibusque datis et pace facta, constituit cohortes duas in Nantuatibus conlocare et ipse cum reliquis eius legionis cohortibus in vico Veragrorum, qui appellatur Octodurus hiemare; qui vicus positus in valle