comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quantum uiribꝰ pocerat non desticiti. Que delore
uctus Cephans milite abicto maxno cu scudo¬
A tursuq conuersus ad reliquas bestias se recepit
Iuttrim fabse qui eiat piesidio ex eppide eruptone
rea maritima facuit et siue ut suis subsidid ec¬
curbnt suie ut oppido deserto fuga salutem iibi.
Adaie. Qui a seiius uuerisq qui ni castris ciant
lpidiis piliso prohibiti teram agtigere rinsus
e in eppidim receperus s iuterim scipionie copiis i¬
satis passiuiq tote campe fugientibꝰ ꝯfestim .uͫ.
chones consequi spatiuoi se non dare colligendi Qui
nstes adea castra que patebat prifugerũt ut refec¬
dl castus rursus sese defenderet ducem anquem ⁊e¬
quisiuerut quem respiceret cuiq auctoritate ĩpioq
em grrerent Qui postꝙ̃ aĩad uerterũt neminez
in esse presidio pectuꝰ armuis ab iectis in regia ca
tolle consistunt atq armis dnmuissis saluitatione

Expanded text:
quantum viribus poterat non destitit. Quo dolore quantum viribus poterat non destitit. Quo dolore adductus elephas milite abiecto maximo cum stridore cursuque conversus ad reliquas bestias se recepit. § 85 Interim Thapso qui erant praesidio ex oppido eruptionem porta maritima faciunt et, sive ut suis subsidio occurrerent, sive ut oppido deserto fuga salutem sibi ppetebant. Qui a servitiis puerisque qui in castris erant lapidibus pilisque prohibiti terram attingere rursus se in oppidum receperunt. Interim Scipionis copiis prostratis passimque toto campo fequi spatiumque se non dare colligendi. Qui postquam ad ea castra quae petebant perfugerunt, ut refecti castris rursus sese defenderent ducemque aliquem requirerent, quem respicerent, cuius auctoritate imperioque rem gererent: — qui postquam animadverterunt neminem ibi esse praesidio, protinus armis abiectis in regia caserata salute in quodam colle consistunt atque armis demissis salutationem
Abbreviated transcription (Latin):
ate sche coniertere et suol post se frequentes Ici¬
patisq procerere et in pertas semifactas ⁊ uere cõ¬
endur. Nem mauri equites qui in eodem cornal¬
cũ ddephantio erant presidio. deserti printipesq fu¬
tuĩt. Ita celeriter besene crrcuitis legiones uallo.
hostium sut pocite et paucis acater rplignauitibꝰ
nitersectiso reliqui concitati in castia unde pridie
deuirtute militis ueterani quinte legionis Nam
cui in siistre cormi elephans uul uere ictus et
ulore centitatꝰ in lixam in ernien impetum feci¬
T eumq sub pede subditũ genu ĩ uixus ponder
sue premoscide cecta iuibrantio stridore maxinus.
pamieaet asq e necares nules hic non potiuit pati.q
⁊ armatꝰ bestie offeret. Quempostq̃ elefans ad se
tlo i fesco uenire aiaduertit relicto cadauere mulitez
raemescide trcu̾dat atq in subline extellis. Ar matꝰ
qui in etꝰ modi periculo conscanter agendum sibi.
uideat gladio promoscidem quo ciat aituitꝰ cedere

Expanded text:
ae sese convertere et suos post se frequentis stipatosque proterere et in portas valli semifactas ruere contendunt. Item Mauri equites, qui in eodem cornu elephantis erant, praesidio deserti principes fugiunt. Ita celeriter bestiis circumitis legiones vallo hostium sunt potitae, et paucis acriter repugnantibus interfectisque reliqui concitati in castra unde pridie rmittendum de virtute militis veterani V. legionis. Nam cum in sinistro cornu elephas vulnere ictus et dolore concitatus in lixam inermem impetum fecisset eumque sub pede subditum dein genu innixus pondere suo proboscide erecta vibrantique stridore maximo premeret atque enecaret, miles hic non potuit pati quin se armatus bestiae offerret. Quem postquam elephas ad se telo infesto venire animadvertit, reliquo cadavere militem proboscide circumdat atque in sublime extollit. Armatus, qui in eiusmodi periculo constanter agendum sibi videret, gladio proboscidem qua erat circumdatus caedere
Abbreviated transcription (Latin):
a saidima cõmeatꝰ suportatꝰ erat neq y anii.
tẏs in mari classee sme pentulo uagar pe¬
cerant. nec amplrꝰ nis. passuũ .uxi. cerrea
face queque uarsus tenebãt pabuliq ĩ opid
premebant Qua necessitate coacti ueteram.
milites equitesq qui multa terra mariqi bella
ꝯfecissẽt et periculis mopia q tali sepe essent
aflictati. alga elitore cellecta et aqua dulci.
cognitio.&. difficultatibꝰ copiaꝵ q þancitate
non est uisũ dari spatui conualescendi au
eregno re atendit .R. sitius interim et
rex boctus auittis suil coyus es cognito r¬
gis iube egaesu propi eiꝰ regnũ copias sud
ad mouere Cirtanq eppidũ opulentiss nũ

Expanded text:
ab Sardinia commeatus supportatus erat neque per anni ab Sardinia commeatus supportatus erat neque per anni tempus in mari classes sine periculo vagari poterant; neque amplius milia passuum VI terrae Africae quoquo versus tenebant pabulique inopia premebantur. Qua necessitate coacti veterani milites equitesque, qui multa terra marique bella confecissent et periculis inopiaque tali saepe essent conflictati, alga e litore collecta et aqua dulci ecognitis Caesaris difficultatibus copiarumque paucitate — non est visum dari spatium convalescendi auge regno ire contendit. P. Sittius interim et rex Bochus coniunctis suis copiis cognito regis Iubae egressu propius eius regnum copias suas admovere, Cirtamq
Abbreviated transcription (Latin):
ascuru accedere cerit. In quo oppido fuit presidui
regui. pomprio aduemiente oppitam usq eo passi.
ppiꝰ eũ accedere dones ad ip̃as portas ac nuruti
apiuquaree dubito eiuptione fca prestatos pter¬
aces q ppmpeanos in mare naudaq rasim cõ¬
pulerũt. Ita ie male gesta . M. pempenis
filius naues ude auertit. neq postea litus.
attingit. classenlq ad insulas baleares uersus
cenuertit / ꝙ cipio intẽmi tũ lins copiis quas
paulo ante de mostranimꝰ. Urice grandi p̾sidis
relicto profectꝰ primũ ad rumeti. castia pouit
Deuide ibi paucos dies cõmoratꝰ noctu itñẽ
ft̃o cum labieni et peciei se copus quĩgit.
Atq bnus castus factis . ii. nuł. passnũ lon¬
ge osidu̾e. Equitatꝰ interm eoꝵ circũ .Cx .
nunitõnes uagari arq ees̃ qui pabulandi ałͭ.
aquandi gr̃a extia uallũ pregaesi essent exci¬
pere ita eiũs ad uersarios uitia munitiones
ꝯtinere. Qua re cesauiant gau ac noua sũt
aflutati. Ioͥ quod non dum neq a sicilia neq

Expanded text:
Ascurum accedere coepit; in quo oppido praesidium fuit regnum. Pompeio adveniente oppidani, usque eo passi propius accedere donec ad ipsas portas ac murum appropinquaret, subito eruptione facta prostratos perterritosque Pompeianos in mare navisque passim compulerunt. Ita re male gesta Cn. Pompeius filius navis inde avertit neque postea litus attigit classemque ad insulas Balearis versus convertit. § 24 Scipio interim cum eis copiis quas paulo ante demonstravimus Uticae grandi praesidio relicto profectus primum Hadrumeti castra ponit, deinde ibi paucos dies commoratus noctu itinere facto cum Labieni et Petrei copiis coniungit, atque unis castris factis III milia passuum longe considunt. Equitatus interim eorum circum Caesaris munitiones vagari atque eos qui pabulandi aut aquandi gratia extra vallum progressi essent excipere: ita omnis adversarios intra munitiones continere. Qua re Caesariani gravi annona sunt conflictati, ideo quod nondum neque ab Sicilia neque
Abbreviated transcription (Latin):
deel uenea quanta y copia famenti.
a pud se sit decent sinulq orant ut sibi presi¬
dium mittat. quo ficili et faimentum et copie
sue conseruent᷑ luibꝰ Ceͫ. in presencia giatias.
agit presiduiq breui tp̃ie se missinum dixit.
cohortatꝰ q ad suos ciuls uibet proficistiU. Si¬
tiuis interim cũ copus numidie fines ingressus.
castello in uiontes loco munito locato in quod
iuba belli gerendi gacia et frumentũ et reb ce¬
teias que ad bellũ usui esse solent cõportautat
tiams dual equitatu leuiq armatura copias
suas e secundo cõmeatu auxerat naues ser one¬
rarias scatim iubet lilibeum ad reliquur excitũ
tians portandũ þioficisci ip̃e .uiͦ. k. feb̃r. ccit
uigilia primna imꝑat speculatoris aparitoresq
oñis ut sibi preste esset utaq oilꝰ mitus neq¬

Expanded text:
em venire, quantaque copia frumenti apud se sit docent simulque orant ut sibi praesidium mittat quo facilius et frumentum et copiae suae conserventur. Quibus Caesar in praesentia gratias egit praesidiumque brevi tempore se missurum dixit cohortatusque ad suos civis iubet proficisci. P. Sittius interim cum copiis Numidiae finis ingressus castellum in montis loco munito locatum, in quod Iuba belli gerendi gratia et frumentum et res ceteras quae ad bellum usui solent esse comportaverat, teranis duabus, equitatu levique armatura copias suas ex secundo commeatu auxerat, navis exoneratas statim iubet Lilybaeum ad reliquum exercitum transportandum proficisci; ipse VI. Kal. Febr. circiter vigilia prima imperat speculatores apparitoresque omnes ut sibi praesto esse
Abbreviated transcription (Latin):
rienis que pre cascal erãt instacte aĩadue.¬
terut neru atq tenore acetate õibꝰ portis i
sua castia figere e pere postqͣ scipione suisqi
copiis campo collibꝰ ꝙ ercurlatis atq ĩ castͣ
cõpulsis cum receptiu Ce. cam iussisset ea¬
tatiunq oe̾m pitta suas munitiones rice¬
isee campo piagato aid ueitit mrltica.
corpera galloꝵ germanoꝵq qui partim e
auctoritatem erant ex hallia secuti partimq
cio pollicititionibꝰ q adducti ad u se ꝯtuler
Non nulli qui eecuridnis prelio capti alemic

Expanded text:
pionis, quae pro castris erant instructae, animum adverpionis, quae pro castris erant instructae, animum adverterunt, metu ac terrore occaecatae omnibus portis in sua castra fugere coeperunt. Postquam Scipione eiusque copiis campo collibusque exturbatis atque in castra compulsis cum receptui Caesar cani iussisset equitatumque omnem intra suas munitiones recepisset, campo purgato animadvertit mirifica corpora Gallorum Germanorumque; qui partim eius auctoritatem erant ex Gallia secuti, partim pretio pollicitationibusque adducti ad eum se contulerant, non nulli, qui ex Curionis proelio capti c
Abbreviated transcription (Latin):
qr iubet leuis armature pautos ase qui subsieie
Q ui nusa celeriter nmidas adorti pdertiui iu¬
uos capuĩt non uullos equites fugientes quul¬
uerauerũt locoq sunt potiti ẜostꝙͣ id labienꝰ
aiad uertit. quo celeriꝰ is auxilui ferret exacie
nissucta equitatꝰ sui ppre totũ dextril cornu a¬
uertit atq suis fugientilꝰ iuppetias ne cõten¬
dit. Quõd ubi ceͣ censpexit labienũ a sus
copiis longiꝰ iam abscessise equitatꝰ sui alsar
smissiam ad intercludendos hostes ĩ muisit Erat
in es tampo ubi ea res gerebat᷑ uilla pergr.¬
prospectũ ipediebat ne posset aĩad uertere ab
equitatu .Ccͦ se intercludi : Itaq non priꝰ udit
turmas lulianas ꝙ suos cedi atergo sentit.
ex qua ⁊ subito in tendrem ꝯuerso equitatu
nunudaru recta ui castia futere ꝯtendit galli
fermaniq qui restiterãt ex supiore leco et
post tergum cucuuenti fortiterq resistentes
concidunt uiuuersi. Qued ubi legiones sci¬

Expanded text:
que iubet levis armaturae paucos consequi subsidio. que iubet levis armaturae paucos consequi subsidio. Qui missi celeriter Numidas adorti partim vivos capiunt, non nullos equites fugientis convulneraverunt locumque sunt potiti. Postquam id Labienus animadvertit, quo celerius eis auxilium ferret, ex acie instructa equitatus sui prope totum dextrum cornu avertit atque suis fugientibus suppetias ire contendit. Quod ubi Caesar conspexit Labienum ab suis copiis longius iam abscessisse, equitatus sui alam sinistram ad intercludendos hostis immisit. § 40 Erat in eo campo ubi ea res gerebatur villa perprospectum impediebat, ne posset animum advertere ab equitatu Caesaris se intercludi. Itaque non prius vidit turmas Iulianas quam suos caedi a tergo sentit. Ex qua re subito in terrorem converso equitatu Numidarum recta in castra fugere contendit. Galli Germanique, qui restiterant, ex superiore loco et post tergum circumventi fortiterque restantes conciduntur universi. Quod ubi legiones Sci
Abbreviated transcription (Latin):
hora fecit. Et postꝙͣ non ita lonte ab ultuuo.
telle turraq fuit que proxiia fuit castas ad¬
uersarioꝵ niqua docui esse presidiũ sterio neniq
nunudarũ .U paulis per cõmoratꝰ per spectaqi
natura loci equitũ in statione disposite legienl
opus attribiut brachiuniq medio iuto ab eo
leco ad quem puenerat usqi ad cũ unde egtess
eat iubes dirigi ac munra. Quõs postꝙ̃ scipio
educto acieq equesta instructa a sius nuniło¬
nibꝰ circiter passibꝰ nulle procaediunt᷑ pedestẽq
copiani in secunda acie minꝰ passibꝰ. cccc. a ca
tar neq ad uorsarioꝵ copiis moueri lam tum
non amplius passiui . M. inter hostiũ aciem
sualq munitõnes ese aĩad uertisset intellexib¬
Q ad ipediendes mulites suos et ab operi depel¬
endos hostes propiꝰ accedere necesseq hrẽt legi¬
enes a munitionibꝰ deducere impat turme his¬
panorsiut ad prermul tellem propere orturieret
presidiumq uide detinbaiẽt locũq capłrẽt. Eodẽ¬

Expanded text:
fecit; et postquam non ita longe ab ultimo colle turrique fuit, quae proxima fuit castris adversariorum, in qua docui esse praesidium stationemque Numidarum, Caesar paulisper commoratus perspectaque natura loci equitatu in statione disposito legionibus opus attribuit bracchiumque medio iugo ab eo loco ad quem pervenerat usque ad eum unde egressus erat iubet derigi ac muniri. Quod postquam Scipio educto acieque equestri instructa a suis munitionibus circiter passus mille progrediuntur pedestremque copiam in secunda acie minus passus CCCC a castrtari neque adversariorum copiis moveri. Iam cum non amplius passus MD inter hostium aciem suasque munitiones esse animadvertisset intellexissetque ad impediendos milites suos et ab opere depellendos hostem propius accedere necesseque haberet legiones a munitionibus deducere, imperat turmae Hispanorum ut ad proximum collem propere occurrerent praesidiumque inde deturbarent locumque caperent, eodem
Abbreviated transcription (Latin):
acum funt deducti petierũt ut sibi liceret sme
nquut impater comslues getuli qui sumꝰ clien¬
ts C. maer et prope modũ oĩis tiues Ro qui.
sit in ligiene . iiii. et xiiͦ. ad te uoliumꝰ ĩ tuaq
residia afugere sed custodiis equitũ nunui dreu
que de sine picule munꝰ faccrenꝰ impediebaniur

Expanded text:
tierunt ut sibi liceret verba inquiunt, 'imperator, complures Gaetuli, qui sumus clientes C. Mari, et propemodum omnes cives Romani qui sunt in legione IIII. et VI., ad te voluimus in tuaque praesidia confugere; sed custodiis equitum Numidarum quo id sine periculo minus faceremus impediebamur.
Abbreviated transcription (Latin):
deducit atq om̃s suas topias in tanipo uistns
Ecipio suis mali acceptis occisis cõ uulueati
tructa acie sedm infimas iugi radices papus
niunitiones lenter accessit ianiqs nnus nli
passibꝰ ab oppido uzitta. qued scipie tenlt
aberant legtiones uiliane. Cum Icipio uetit
oppidũ anutteret unde adaquari ⁊eliquisq us
subliuari er excitꝰ osuerat eductis oilꝰ copus q̃¬
druplici acie nistiucta ex istituto sus prind.
equestri turmatim direpta elefantisq tur
nnterpositis armatisq suppetias re contende
Quod ubi .ceͫ aiad uertit arbitatꝰ scipinen
ad dimicandũ paratumi ad se certo aid uenie
es loco quod paulo ante comemorant añ opdi
ꝯstitit. suauiq aciem mediam ce oppido feei
du quania ibi presidiũ numidaru gandi ii¬

Expanded text:
deduxit atque omnis suas copias in campo instruxit. Scipio suis male acceptis, occisis convulneratisque instructa acie secundum infimas iugi radices propius munitiones leniter accessit. Iamque minus mille passus ab oppido Uzitta, quod Scipio tenebat, aberant legiones Iulianae, cum Scipio veritus ne oppidum amitteret, unde aquari reliquisque rebus sublevari eius exercitus consuerat, eductis omnibus copiis quadruplici acie instructa ex instituto suo, prima equestri turmatim derecta elephantisque turritis interpositis armatisque, suppetias ire contendit — quod ubi Caesar animadvertit, arbitratus Scipionem ad dimicandum paratum ad se certo animo venire, in eo loco, quo paulo ante commemoravi, ante oppidum constitit — suamque aciem mediam eo oppido texitoppidum, quoniam ibi praesidium grande
Abbreviated transcription (Latin):
simul et eppidũ uno tp̃ie opugnar et m¬
pugnare presertim tum milites a mantde
ieium sub armis stetiset defatigati. Itaqra
considiꝰ qui atillam et.uiiiͦ. cohertes scipendia¬
aus nuidis tecilisq obsirbas ubi .s. muessius¬

Expanded text:
et oppidum uno tempore oppugnare et ipugnare, praesertim cum milites a mane diei ieiuni sub armis stetissent defatigati. Itaque Considius, qui Acyllam VIII cohortibus et stipendiariis Numidis Gaetulisque obsidebat, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
scituit uita inthetaicas reges Iciuitattõ dispe¬
Mitrdatem perganienũ que rem filict teleite¬
q gescam in egipte supra scarimu regie genra
ertũ disciplinis etiam rgie dducatũ Nam cu m
sadates rex asie toci ꝓter hebilitatem par ulin¬

Expanded text:
statuit; iura in tetrarchas, reges, civitatstatuit; iura in tetrarchas, reges, civitatidaten Pergamenum, a quo rem feliciter celeriterque gestam in Aegypto supra scripsimus, regio genere ortum, disciplinis etiam regiis educatum — nam eum Mithridates, rex Asiae totius, propter nobilitatem Per
Abbreviated transcription (Latin):
A nuna oppressis qui uelocitate effugere pote¬
ras. arnus tñ proiectis uallẽ tranĩgessi nichilis¬
x loco supiore mernes proficere poterat Ae ña
uictoria elati subire mtquũ locũ munitẽnesq
aggadi nen dulitat. Tefendentrꝰ ãt hue tohor¬
tibꝰ cassia quas phar nates presidio reliquerat
celerat̾ castas hostui sut potiti intettrta multis¬
tuame oñ suor aut capti sharnaces cum
pancis equitibꝰ profugit tui libi castioꝵ oppug¬
natio facultatem attiuliset llere potugeda.
qued maxinũ bellũ tanta celeatate conftitat.
quedq subiti piculi recordatione letior q̃ igei
facilis ex difficiliuus rebꝰ acciderat Pento eib¬
ceyto preda oi. regia mulitibꝰ cendenata ace
die cũ expeditis equitibꝰ iỹe proficiscit̃ litien
ul. decederi ad prenua atq hongres accipienda
italiam uibet auxilia deetari doniũ remittot dias
legiones cum celio iuntiand inponto ⁊eliquel ta
per gallegaeciam bithinaniq in asiam ite⁊ fice

Expanded text:
na oppressis, qui velocitate effugere poterant, armis tamen proiectis vallem transgressi nihil ex loco superiore inermi proficere poterant. At nostri victoria elati subire iniquum locum munitionesque aggredi non dubitarunt. Defendentibus autem eis cohortibus castra quas Pharnaces praesidio reliquerat, celeriter castris hostium sunt potiti. Interfecta multitudine omni suorum aut capta Pharnaces cum paucis equitibus profugit; cui nisi castrorum oppugnatio facultatem attulisset liberius profugiendi, quod maximum bellum tanta celeritate confecerat, quodque subiti periculi recordatione laetior victoria facilis ex difficillimis rebus acciderat. Ponto recepto praeda omni regia militibus condonata postero die cum expeditis equitibus ipse proficiscitur, legion decedere ad praemia atque honores accipiendos in Italiam iubet, auxilia Deiotari domum remittit, duas legiones cum Caelio Viniciano in Ponto relinquit. § 78 Ita per Gallograeciam Bithyniamque in Asiam iter facit
Abbreviated transcription (Latin):
ttrendas Postꝙͣ una nocte et die ad oppidũ con¬
supta neq responsũ ullu a considie dabatuir
neqi ei relique copie succuraebãt. neq equitatꝰ
aundabat et ad eppidũ oppuguandu nõ satis
copiaꝵ hebat et cas trronii. neq primo aluetu
quulnerau excitũ uelebat et oppidi egregia mu¬
iitio et difficilis ad opugnandũ erat ascensus
et nuciabant auxilia magna cqtatꝰq eppida¬
nis suppetias uenirel nõ est uisa ratio ad op¬
guandũ oppidu cõmorandi. nedũ iu ea ie eet
Ce occupatꝰ cucuuentꝰ aferte ab equitatu he¬
stiu laberaret Itaq castia cũ mouere uellit.
ubito ex oppido crupit multitudo atq cꝗFAIO
subsidio uno tp̃ie eis casi sucturrit qui eras.
missus a iuba ad stipendiũ accipiendũ castiaq
unde . Ue egressꝰ itei facere ceperat ocupant
et el agmen cotenuã iuse qui aperit d nl de

Expanded text:
ferendas. § 5 Postquam una nocte et die ad oppidum conferendas. § 5 Postquam una nocte et die ad oppidum consumpta neque responsum ullum a Considio dabatur, neque ei reliquae copiae succurrebant neque equitatu abundabat et ad oppidum oppugnandum non satis copiarum habebat et eas tironum neque primo adventu convulnerari exercitum volebat, et oppidi egregia munitio et difficilis ad oppugnandum erat ascensus et nuntiabatur auxilia magna equitatus oppidanis suppetias venire, non est visa ratio ad oppugnandum oppidum commorandi, ne, dum in ea re est Caesar occupatus, circumventus a tergo ab equitatu hostium laboraret. § 6 Itaque castra cum movere vellet, subito ex oppido erupit multitudo atque equitatus subsidio uno tempore eis casu succurrit, qui erat missus a Iuba ad stipendium accipiendum, castraque, unde Caesar egressus iter facere coeperat, occupant et eius agmen extremum inseq
Abbreviated transcription (Latin):
eppidũ uiciꝰ natura loci pspecta redit in castia nõ
nenio culre eiꝰ in prudentieq assignabat q̃d̵ nec
tritu loca gubernatoribꝰ prefectisq quid peterent
preceperant ueds ut more ip̃iꝰ ꝯsuetude supioril
tpr̃ibꝰ fueras tabellas signatas dederat ut ĩ tpre
linne ẜerlectis locũ tertũ peteret uniuersi qd mimu¬
Cꝰ fefellerat Namq nullũ portũ tere afrite que
cdasses̃ decierent pio teito tutum ab hostiũ pͥ¬
sidio fore suspitabatͣ.sed fortiutu eblatam octasi¬
onem egiessus aucupabat aplantus interii
lectatꝰ petit a Ceͬ ut sibi daret potescatem cũ cen¬
sidio agendi si posser aliqua ratione perduci ad
santatem Iraq data hac facultate listeras cons¬
cubis et eas̃ captiue dat perferendas ĩ oppidu
ad ꝯsidiũ/. Q uo simul atqi captiuꝰ litterasq.¬
ut crat mandatũ asidio poragere cepisset prsqͣ
tuuui interfici uibet luterasq no dũ pelectas sic
Eae signate dat homnii crito ad scipionẽ per¬

Expanded text:
oppidum vectus natura loci perspecta rediit in castra. Non nemo culpae eius imprudentiaeque assignabat, quod neque circum loca gubernatoribus praefectisque quid peterent praeceperat neque, ut more ipsius consuetudo superioribus temporibus fuerat, tabellas signatas dediderat, ut in tempore his perlectis locum certum peterent universi. quod mi fefellerat; nam neque ullum portum terrae Africae quo classes decurrerent pro certo tutum ab hostium praesidio fore suspicabatur, sed fortuito oblatam occasionem egressus aucupabatur. § 4 L. Plancus interim legatus petit a Caesare uti sibi daret potestatem cum Considio agendi, si posset aliqua ratione perduci ad sanitatem. Itaque data facultate litteras conscribit et eas captivo dat perferendas in oppidum ad Considium. Quo simul atque captivus cum perut erat mandatum, Considio porrigere coepisset, prius quam tivum interfici iubet litterasque nondum perlectas, sicut erant signatae, dat homini certo ad Scipionem per
Abbreviated transcription (Latin):
mentum uersue fugere contendit que Qⁱ mil. Pas.¬
epibatis acq etiam hostuu custodil . cxxx. in ea
naue captio tarenem hosciũ proximam. que in
repugnando ciat comorata onustam remigum
cribatariiq excepit RRelique naues hoscium pro¬
niuntoriũ supetarũt atq ad iumentũ ĩ totonem

Expanded text:
rumetum versus fugere contendit. Quem Carumetum versus fugere contendit. Quem Caepibatis atque etiam hostium custodibus CXXX in ea nave captis triremem hostium proximam, quae in repugnando erat commorata, onustam remigum epibatarumque cepit. Reliquae naves hostium promunturium superarunt atque Hadrumetum in cothonem
Abbreviated transcription (Latin):
tionem presion giacia comeatꝰ q siu muttit
engis ad rumentum eadem decausa premuttitãis¬
pius quo eiat missus celeriter ꝑuenie Ac aquila.
tempestate iactatꝰ promunteriũ supuiaie nõ potius
atq angulum quendam tutum a tẽrestate naciꝰ cũ
cdlasse se longe a prospectu iemouit. Reliqua classis
ni sale ad leptim egassie renugibꝰ passim in litore
uagantibꝰ ꝑtim in oppidum uittꝰ sui mercandi
hacia progresins uacua a difensorilꝰ scabats. Qiuibꝰ
reb ub uarus ce per fugis coguatio occauent nactꝰ
iugilia secunda ad rumuentu ex coitione eg esns pa¬
nio mane leptim cum uiuersa classe uettꝰ naudꝰ
ouerarias que longiꝰ a portu in sale stabas incoi
uullo iepugnante cepit. Q interim celeriter per
nuncios in cassus cũ opeia circuriet cartior factꝰ
que aberat a portu .mił. pas .ui. censcendit eque
Amisso obmissis dibꝰ rebꝰ celerater peruenis leptim
conscendat ii cursu aquilam multitudine nau

Expanded text:
praesidi gratia commeatus sui mittit praesidi gratia commeatus sui mittit longis Hadrumetum eadem de causa praemittit. Cispius quo erat missus celeriter pervenit; Aquila tempestate iactatus promunturium superare non potuit atque angulum quendam tutum a tempestate nactus cum classe se longius a prospectu removit. Reliqua classis in salo ad Leptim egressis remigibus passimque in litore vagantibus, partim in oppidum victus sui mercandi gratia progressis, vacuus Varus ex perfuga cognitis occasionem nactus vigilia secunda Hadrumeto ex cothone egressus primo mane Leptim cum universa classe vectus navis onerarias, quae longius a portu in salo stabant, vacunullo repugnante cepit. § 63 Caesar interim celeriter per nuntios in castris, cum opera circumiret, certior factus, quae aberant a portu milia passum VI, equo admisso omissis omnibus rebus celeriter pervenit Leptim conscendit, in cursu Aquilam multitudine navium
Abbreviated transcription (Latin):
gaudui. bellantibꝰ fortima tubuere nõ decauit
Naniq postero die.ccͫ partem esquitatꝰ sui leptiz
equites nunudas getulosq ex impreniso adorti
cirtiter centum partim occiderut partim uiuoꝵ
potiti sũt. Cͣ iiterim quotidie legiones ĩ capu
deducere atq opus facere uallũq et fessam per
midiũ campum ducere aduersarioꝵq excuisio¬
nibꝰ iter officere non it̾iuttit Scipis item
munitiones contra facere. Et ne uigo a.u. ex¬
luderee ad yperore ita ut ducis utrq et in
operibꝰ occupati erat et nichileniniꝰ equestabꝰ
preliis interse totidi dnuicabant. Interim uaꝰ
classem quam antea. Utice hienus hracia sub¬
duxorat cognito leg̃ .ui. et. uiii. e sicilia ad¬
uentu celeriter diducit ibiq getulis rengibus
epibatisq comples insidiandiq gia ab utica.
progiessus ad uimentum cum .lu. naulꝰ uent
Cuiꝰ aduentus iiscius. ce lucium tispium cũ
classe .xxuii. nauium ad tabsum ⁊ursus in sca

Expanded text:
gaudium bellantibus fortuna tribuere non decrevit: gaudium bellantibus fortuna tribuere non decrevit: namque postero die Caesar cum partem equitaequites Numidas Gaetulosque ex improviso adorti circiter C partim occiderunt, partim vivorum potiti sunt. Caesar interim cotidie legiones in campum deducere atque opus facere vallumque et fossam per medium campum ducere adversariorumque excursionibus ita officere non intermittit. Scipio item munitiones contra facere et, ne iugo a Caesare excluderetur, approperare. Ita duces utrique et in operibus occupati esse et nihilo minus equestribus proeliis inter se cotidie dimicabant. § 62 Interim Varus classem, quam antea Uticae hiemis gratia subduxerat, cognito legionis VII. et VIII.19 ex Sicilia adventu celeriter deducit ibique Gaetulis remigibus epibatisque complet insidiandique gratia ab Utica progressus Hadrumetum cum LV navibus pervenit. Cuius adventus inscius Caesar L. Cispium cum classe XXVII
Abbreviated transcription (Latin):
quitatu otuleias. Et qued ei parũ tonfidebat.
aldio hns equitibꝰ legtienem .u. premiserat le¬
enq armaturam niter equites intrrposuerat
sigiptarios uaue passim q locis certis maxie
quod forsan ante id cys acciderit nũꝙͣ qu diuica¬
retur a mane usq ad horam .x. dici ꝑstite runt
tiones suas cepisset subito unuersus equitatus
ulterier numidar geculor q sine fienis ad dexta
ytem se mouere propiusꝙ̃. ceͤ cabtris que erãt
ni colle se ꝯferre cepit frenati aut labiem eoes
in leco ymanere. legionesq distiuere cũ subito.
ydas equitatꝰ.Cc. tum leui armatina contra ge¬
tulos in uissu as temere longiꝰ progressi paludẽ¬
q trangesi multitudine hostiũ pauci substinẽ
non potuerũt leuiqs armatire de serti ac pulsi
conuulneratiq uno equite a misso multis eqs
sautis leuis armatine .xxuii. oitisis ad suos.
refugerit /Quo secundo equestu pͣlio ft̃o scipio
letꝰ ii castra nocte copias reduxit. quod propiũ

Expanded text:
equitatum contulerat et, quod ei parum confidebat, praesidio his equitibus legionem V. praemiserat levemque armaturam inter equites interposuerat. Sagittarios varie passimque locis certis maximequod forsitan ante id tempus acciderit numquam quin dimicaretur, a mane usque ad horam X. diei perstiterunt.  reducere coepisset, subito universus equitatus ulterior Numidarum Gaetulorumque sine frenis ad dextram partem se movere propiusque Caesaris castra quae erant in colle se conferre coepit, frenatus autem Labieni eques in loco permanere legionesque distinere: cum subito pars equitatus Caesaris cum levi armatura contra Gaetulos iniussu ac temere longius progressi paludemque transgressi multitudinem hostium pauci sustinere non potuerunt levique armatura deserta pulsi convulneratique uno equite amisso, multis equis sauciis, levis armaturae XXVII occisis ad suos refugerunt. Quo secundo equestri proelio facto Scipio laetus in castra nocte copias reduxit. Quod proprium
Abbreviated transcription (Latin):
bien ex peifugis certior faciꝰ. pancos dile lb
cõmoratꝰ duui hostis quotidiano iustitute lot
idem faciende in negligentiam adducerenei
subito mane imperat porta decumana leg
CC occo ueteranas cum yte equitatꝰ sequi
equitibꝰ premussie. neq oyinantes nsidiata
subito ni cenuallibꝰ latentes le ama.¬

Expanded text:
Labieni ex perfugis certior factus paucos dies ibi commoratus, dum hostes cotidiano instituto saepe idem faciendo in neglegentiam adducerentur, subito mane imperat porta decumana legiones se III21 veteranas cum parte equitatus sequi atque equitibus praemissis neque opinantis insidiatores subito in convallibus latentis e
Abbreviated transcription (Latin):
ins repente aduersam ad se uementẽ naut anton¬
n ad mediũ malũ deiuissis istructam ppugnatoribꝰ
aoduartit Quoed ubi aspexit celerit᷑ uela subduci di¬
matiq antemis uissis ee milites armari et uexil
sublato quo pugnandi dabat signũ que prime.
us subsequebant᷑ idem ut faceret significibant
liabat se natimam repente oppress parati deiceps
tuuani ee portu procedelãt instrut urrinq acies
Aue disposita magis octauiana paratior milieu¬

Expanded text:
m ad se venientem navem antemnis ad medium malum demissis instructam propugnatoribus animum advertit. Quod ubi conspexit, celeriter vela subduci demittique antemnas iubet et milites armari et vexillo sublato, quo pugnandi dabat signum, quae primae naves subsequebantur idem ut facerent significabat. Parabant se Vatiniani repente oppressi; parati deinceps Octaviani ex portu procedebant. Instruitur utrimque acies, ordine disposita magis Octaviana, paratior militu
Abbreviated transcription (Latin):
tis ⁊iuisusq reneuatis aĩs lectienarios conuersi.
equis recipientes. nouissimes addrira et ĩpedrre
ceperũt quo ninꝰ se in castra reciperent Hac
re aiadicersa. C iubet signa querti et medie.
camipo remtegiari preluũ / Cum ab hostibus.
cidem mede pugnaret᷑. nec cymius ad manus
redret. Eqͦͣ. equites et iumenta ex nausia.
recenti siti lantore paucitate ulnerlbꝰ q de¬
fatigata instquendum hostem pseuerandũ q
cohertat᷑ ut uno ictu coptenderet neq ⁊c ing
languidi tela negligenter q muteret subito u¬
tie cohertes tur masq suor atq punto tp̃is
stibꝰ mullo negetio campo pulsis pest collemqi
ittis. uacti lecũ atq ibi paulisꝑ cẽmorati iti
uti eiant niscructi leniter se ad suas recipine
et preterea interceyti hostiũ cõplures equito
ditesq. Ex quibꝰ cognitũ est ꝯsiliũ hoitu ar
hac mente et cenatu uenisse ut noue atqi¬
tato genere prelii tronis legionden pausi
tuibati curienis exemplo ab equitatu cucu

Expanded text:
narios conversis equitibus recipientes novissimos adoriri et impedire coeperunt quo minus se in castra reciperent. Hac re animadversa Caesar iubet signa converti et medio campo redintegrari proelium. Cum ab hostibus eodem modo pugnaretur nec comminus ad manus rediretur Caesarisque equites iumenta ex nausea recenti, siti, languore, paucitate, vulneribus defatigata ad insequendum hostem perseverandumque cohortatur ut uno ictu contenderent neque remitlanguide tela neglegenterque mitterent, subito immittit cohortis turmasque suorum; atque puncto temporis hostibus nullo negotio campo pulsis post collemque deiectis nacti locum atque ibi paulisper commorati, ita uti erant instructi leniter se ad suas recipiunt et praeterea intercepti hostium complures equites peditesque. Ex quibus cognitum est consilium hostium, eos hac mente et conatu venisse ut novo atque inusitato genere proeli tirones legionarii paucique perturbati Curionis exemplo ab equitatu circumventi
Abbreviated transcription (Latin):
Mitam ab utusq ducibꝰ ad ministrant legione
due .uiiii. et .x. ex sicilia nauibꝰ onerariis pro¬
fecte cum ian nen longe a portu ruspins ab¬
esiet conspicate naues cesarmas que in scatiene
a pud tabsum ssabat. ueriti ne in ad ueñdrior
ut insiriandi gia ibi cẽmerantũ classem iici¬
derent in prudentes uela in altum dederũt at
diu multumq iactati tandem multis pose dicbꝰ
sua acq iumentis occupauisses neq nulitem.
unũ a sicilia sustulisset. Bostero dil de suggescu
conuocatis oius legionũ cabunis centurionubꝰ q
Maxnne uellem inquit hous sue petulantie.
niniueq libcitatis aliquando finem fecissent mee¬
q lenitaris modestie patiencieq iationem habu ÷¬
issent sed queniam iyi sibi neq mẽdũ ned¬

Expanded text:
Uzittam ab utrisque ducibus administrantur, legiones duae, X. et VIIII., ex Sicilia navibus onerariis profectae, cum iam non longe a portu Ruspinae abessent, conspicati navis Caesarianas quae in statione apud Thapsum stabant, veriti ne in adversariorum ut insidiandi gratia ibi commorantium classem inciderent imprudentes, vela in altum dederunt ac diu multumque iactati tandem multis post diebus sua atque iumentis occupavisset neque militem unum ab Sicilia sustulisset, postero die de suggestu convocatis omnium legionum tribunis centurionibusque, 'Maxime vellem,' inquit, 'homines suae petulantiae nimiaeque libertatis aliquando finem fecissent meaeque lenitatis, modestiae patientiaeque rationem habuissent. Sed quoniam ipsi sibi neque modum neq
Abbreviated transcription (Latin):
ex fuga prelieq pempeiane labienꝰ ques sean
Abrundusio cãsporta uerat equites germand̃
losq ibiq postra ee hibridiis libertius franq
conscpserat armauerat equoq uti freuat
docuerat. Breterea regia auxilia dde fantte eni
equitatꝰ qr in nuabilis Beinde legienes cone
ex cuiꝰq modi gen̾is ampliꝰ .xii. Hac spe it¬

Expanded text:
ex fuga proelioque Pompeiano Labienus quos secum a Buthroto transportaverat equites Germanos Gallosque ibique postea ex hibridis, libertinis servisque conscripserat, armaverat equoque uti frenato condocuerat, praeterea regia auxilia, elephantis CXX equitatuque innumerabili,9 deinde legiones conscriptas ex cuiusquemodi generis ampli
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ se tidũq hogui opineni prebebat Meq id cͥto.
copias ꝙ̃q̃ erat pante trronũq nõ ducebat ĩ acien
qd uictorie suor diffidererl sed refeue xbitabatir¬
⁊ tiuus modi uictoria eset futura Turpe cĩ. sili es¬
istunabat tot rebꝰ gestis tantisq excitꝰ deuctis.
tec tam claris uictornis partis a seliquis copiis.
Laduersarioꝵ suor ee futta collectis se truentam
adeptũ existimari iutoria Itaq ꝯstituerat gliam
exultationẽq eoꝵ pati donec sibi ueter uaꝵ legio¬
uii pars aliqua i secũde cõmieatu occuraisset ss c
pio interim paulisp ut antea dixi in eo loco como¬
ratꝰ. ut quasi despexisse leꝰ. uidert᷑ paulatim
reducit suas copias in castia et contiene aduocata
turũ pollicet Ce ubet milites ursuis ad opiis.
rcare ut ꝑ causam munitionũ trones ĩ labore
defatitare non internittat Interim numude getu¬
liq difugere quotidie ex cascris scipionis et ptun

Expanded text:
m se timidumque hostium opinioni praebebat. Neque idcirco m se timidumque hostium opinioni praebebat. Neque idcirco copias, quamquam erant paucae tironumque, non educebat in aciem qui victoriae suae diffideret, sed referre arbitrabatur, cuiusmodi victoria esset futura; turpe enim sibi existimabat tot rebus gestis tantisque exercitibus devictis, tot tam claris victoriis partis, ab reliquis copiis adversariorum suorum ex fuga collectis se cruentam adeptum existimari victoriam. Itaque constituerat gloriam exsultationemque eorum pati, donec sibi veteranarum legionum pars aliqua in secundo commeatu occurrisset. § 32 Scipio interim paulisper, ut antea dixi, in eo loco commoratus, ut quasi despexisse Caesarem videretur, paulatim reducit suas copias in castra et contione advocata turum pollicetur. Caesar iubet milites rursus ad opus redire et per causam munitionum tirones in labore defatigare non intermittit. Interim Numidae Gaetulique diffugere cotidie ex castris Scipionis et partim
Abbreviated transcription (Latin):
Ab hat non iỹe p se coram cũ de allo pspicula¬
ei  sed mirabile pertꝰ scientia bellandi in pretorio.
sedẽs y speculatores et nũtios̃ imperabat que fieri uo¬
lebas Aĩaduercibat eĩ ꝙͣꝙͣ maginie essẽt copiis aduer¬
sarni fieti tñ sere a se fugatis yulsis yterritisq et
cencessa iutam et iguota pectata. quibꝰ rebꝰ nũꝙͣ
tanta suppeteret ex ip̃oꝵ mercia ꝯscientieq aniui.
uittorie fiducia ut castia sua adorui auderẽt. Hre¬
terea ipiꝰ nomen auctoritasq magna ex yte eoꝵ
&xtitꝰ minuebas audacia. tam etagie munitiones ci¬
stior atq ualli fossui q altitudo et extra uallu
stili ceti miirabilẽ in modũ consiti uel sme defen¬
soribꝰ aditu aduersariis prchibebant Scorpionum¬
et catapultar ceteroruq telor que ad defendendũ
solent parara matna copiã hebat atq h. propte
extitꝰ sui presentis paucitatem et trrocimum pre¬
yacauerat nehostia ui et metu cõmetꝰ Sapiẽte¬

Expanded text:
At haec non ipse per se coram, cum de vallo prospecularetur, sed mirabili peritus scientia bellandi in praetorio sedens per speculatores et nuntios imperabat quae fieri volebat. Animadvertebat enim, quamquam magnis essent copiis adversarii freti, tamen saepe a se fugatis, pulsis perterritisque et concessam vitam et ignota peccata; quibus rebus numquam tanta suppeteret ex ipsorum inertia conscientiaque animi victoriae fiducia ut castra sua adoriri auderent. Praeterea ipsius nomen auctoritasque magna ex parte eorum exercitus minuebat audaciam. Tum egregiae munitiones castrorum atque valli fossarumque altitudo et extra vallum stili caeci mirabilem in modum consiti vel sine defensoribus aditum adversariis prohibebant: scorpionum, catapultarum ceterorumque telorum quae ad defendendum solent parari magnam copiam habebat. Atque haec propter exercitus sui praesentis paucitatem et tirocinium praeparaverat, non hostium vi et metu commotus patiente
Abbreviated transcription (Latin):
non peditu sed equitũ tenferta et inter ede leus
armatirre numidas et sagiptarios pedites int̾po¬
suerat et ita condensauerãt. ut protul cesariani.
pedestres copias aibitrarent Ret dexcai ac hiniscai
cornu magius iquitatũ copiis abumauerat. Inte¬
paucitatem sagiptarios ante aciem astituit eqtis
dextro smstioq cornu cõyeme ec ita precipit ut
þreuiderent ne multitudine equitatus hostium
tricuuenient᷑ Existimnabat eĩ se acie instructa.
citate contia magnam ium hostiũ atificiose.
magisꝙ uiribꝰ decernendũ uideret. subito adutisa

Expanded text:
peditum sed equitum confertam, et inter eos levis armatura Numidas et sagittarios pedites interposuerant et ita condensaverant ut procul Caesariani pedestris copias arbitrarentur; dextrum ac sinistrum cornu magnis equitum copiis firmaverant. Inteucitatem; sagittarios ante aciem constituit, equites dextro sinistroque cornu opponit et ita praecipit ut providerent ne multitudine equitatus hostium circumvenirentur: existimabat enim se acie instructa ccitate contra magnam vim hostium artificio magis quam viribus dece
Abbreviated transcription (Latin):
ceriam habuit in presencia ne magna et sagip¬
tehia atq ordmatim signa se leuiter consequi.
hi antecedrie cũ paucis armacis. Ianiq cũ procul.
usstie conspici uosset nulites in campo iubet gale¬
i et ad cam pugnani parars. Q uoꝵ oĩo nũis.
sut xxe. cohortiũ cũ equitibꝰ cece. e sagipta

Expanded text:
m habuit in praesentia non magnum, et sagitcessi atque ordinatim signa se leniter consequi; ipse antecedere cum paucis armatis. Iamque cum procul hostis conspici posset, milites in campo iubet galeari et ad pugnam parari; quorum omnino numerus fuit XXX cohortium cum equitibus CCCC, sagitta
Abbreviated transcription (Latin):
uollicent᷑ tantum orare et petere ab et ut ilipe¬
Q uibꝰ rebꝰ cognitis considiꝰ longni qui d¬
menti cũ duabꝰ legionibꝰ et equitibꝰ. dec. I̾ca
celeritti ibi pte presidn gelicta cu .uiii. chee
Ad cillam re atendit Messius celente itnca
uertisset presidium. Ce . sibi esse nõ ausus prel
suo ⁊em facere nulla re gesta pre multitudmi.
henunum rursus se ad rumentum recepit lude
paucis post diehꝰ equestabꝰ copus a labieno ad¬
ductis rursus a cillitanos castas positis desilta.
cepit Per id tp̃e .c. saluitiꝰ caspus que pantie
ante diehꝰ missũ a Ce ͤ cum dasse de mestaura¬

Expanded text:
pollicentur; tantum orare et petere ab eo ut sibi praeQuibus rebus cognitis Considius Longus, qui Hadrumeti cum duabus legionibus et equitibus DCC praeerat, celeriter ibi parte praesidi relicta cum VIII cohortibus ad Acyllam ire contendit. Messius celerius itinere set et animadvertisset praesidium Caesaris ibi esse, non ausus periculum suorum facere nulla re gesta pro multitudine hominum rursus se Hadrumetum recepit; deinde, paucis post diebus equestribus copiis a Labieno adductis, rursus Acyllitanos castris positis obsidere coepit. § 34 Per id tempus C. Sallustius Crispus, quem paucis ante diebus missum a Caesare cum
Abbreviated transcription (Latin):
opus crant oñis nitca munitiones nnutaci.
medeste et ime tumultu aut cenore seree
atq in opere consister se quitibꝰ aut qui.
instatione fuerat precipit ut usq eo locum
obtmeret in quo paule ante ꝯstitissent don.
ab hoste felũ mussũ ad se ꝑuemet qued siẜ
pius accideretͤ ꝙ he nestisne se iicia na¬

Expanded text:
opus erant,14 omnis intra munitiones minutatim opus erant,14 omnis intra munitiones minutatim modesteque sine tumultu aut terrore se recipere atque in opere consistere. Equitibus autem qui in statione fuerant praecipit ut usque eo locum obtinerent in quo paulo ante constitissent donec ab hoste telum missum ad se perveniret; quod si propius accederetur, quam honestis
Abbreviated transcription (Latin):
de pugnare nõ internuttunt Non nũ ꝙ̃ ctiar
germani galliq labienam cũ .Ci . equitibus
fide data initer se colloquebant᷑. labienꝰ inter
tũ yte euitatꝰ leptim oppidũ cui priciat. sa¬
scena cũ cohortibꝰ quatuor oppugndre ac ui
nrupce conabatͬ quod adefensoribꝰ ppt egiegia
miunitionem oppidi et multitudiẽ tormentoꝵ
facile et snu periculo defendebat Quõd ubi
forte ante portam turma deula ascitisset scor¬
pione accuratiꝰ misso atq eoꝵ decurione
cuhso et ad teiam defixo reliqui ꝑterati fu¬
cha se ni cascia recipuit. Quo facto postea
sũt detcerati oppidũ tẽptare scipis interi
fire quetidie nen longe asuis cassas pas. sti.
excit q eiꝰ iuba unuersit copiis preductis
defantibꝰq turtis .xxxͦ. ante aciem iustut¬
tis ꝙ̃ lacissnue potuit poriecta equitũ pedi¬
tũq multitudin uno tyu progassus haud.
rebꝰ coguitis. C. uibet milites qui extia.

Expanded text:
depugnare non intermittunt; non numquam etiam depugnare non intermittunt; non numquam etiam Germani Gallique Labieniani cum Caesaris equitibus fide data inter se colloquebantur. Labienus interim cum parte equitatus Leptim oppidum, cui praeerat Saserna cum cohortibus VI, oppugnare ac vi irrumpere conabatur; quod ab defensoribus propter egregiam munitionem oppidi et multitudinem tormentorum facile et sine periculo defendebatur. Quod ubi forte ante portam turma densa adstitisset, scorpione accuratius misso atque eorum decurione percusso et ad equum defixo reliqui perterriti fuga se in castra recipiunt. Quo facto postea sunt deterriti oppidum temptare. § 30 Scipio interim fere cotidie non longe a suis castris passibus CCC exercitusque eius,13 universis copiis productis elephantisque turritis XXX ante aciem instructis, quam latissime potuit porrecta equitum peditumque multitudine uno tempore progressus haud rebus cognitis Caesar iubet milites qui extra
Abbreviated transcription (Latin):
ns locor atq cascioꝵ suor uatar octasienem
uaciꝰ nauem qua ibi habuit aguariam cõples
nilisil et sagipcarno et eidem scafas de naiub
aiugie ae snigulas naues cesariuas ꝯsectari
caepiti Et tu plures adort esset pulsus fugatꝰ
qi inde discesssset nec tũ desisceret piditaa.
ferte mcidit in nauem in qua eiat duo. titi.
uspani adelescentes tabuni legionie .U. quor
patam Ce  nisenatũ legeras ex cũ hiis titus
ualic eꝰ centucio legionis eiusdem qui . M. mes¬
und cuiduiat et eb has canhas sibi tunebat
Die ꝓpt consciencia pegatoꝵ suoꝵ fersuasit
ae lescentil ue pugnarent se seqi uirgilie tra¬
uant. Iraq deducti a uigilio ad scipionem.
uiscodibꝰ caltiti et post diem tertiũ sũt niter¬
feti. Qui cũ ducerent᷑ ad nece petisse dicit᷑
naier titꝰ a cencuuenibꝰ uti se priorẽ ꝙ̃ frem
nteificerent idq ab eis facile impetiasse atq
que peo uallo in scationibꝰ esse selebãt ab¬
utrisq ducibꝰ cotidie munitis pehis inter se

Expanded text:
s locorum atque castrorum suorum vagari, occasionem nactus navem quam ibi habuit actuariam complet militibus et sagittariis et eidem scaphas de navibus adiungit ac singulas navis Caesarianas consectari coepit. Et cum pluris adortus esset pulsus fsset nec tamen desisteret periclitari, forte incidit in navem, in qua erant due Titii, Hispani adulescentes, tribuni legionis V., quorum patrem Caesar in senatum legerat, et cum his T. Salienus, centurio legionis eiusdem, qui M. Mesenda curarat et ob has causas sibi timebat. Hic propter conscientiam peccatorum suorum persuasit adulescentibus ne repugnarent seseque Vergilio traderent. Itaque deducti a Vergilio ad Scipionem custodibus traditi et post diem tertium sunt interfecti. Qui cum ducerentur ad necem, petisse dicitur maior Titius a centurionibus uti se priorem quam facerem interficerent, idque ab eis facile impetrasse atquequae pro vallo in stationibus esse solebant,12 cotidie minutis proeliis inter se
Abbreviated transcription (Latin):
randr mus certarent Itaq cedeni tp̃ra equites ger¬
mami dispersi uada flununis querentes partim
nisiorilꝰ ripis flumen trasnatarũt et legionden
magnis arborilꝰ excisis que lõgitudine utraniq
uipam atingere pessent et proiectis repentino.
atere mietto flumen tasierũt .Quoꝵ ĩ petum
aes ꝑtinmurrũt hostes ut in fuga spem salutis
cellecaes Sed id frustra naniq ex ea fuga pauci
aegem refugerut pene oi reliqua multicudie
dieurũ suu ueicares magnũ terrorẽ alexãdrĩs
Het tũ et opere magno uallata et loci natuCA
nunica aiaduerteret ꝯfertamiq armuatoꝵ multi¬
mmem colletatam in uallo uideret.lasser iti¬
nla as pliando uullices ad oppugnanda castia
iutedee neliut itaq nẽ magno interuallo re¬
uiro ab hoste capcia posuit. Bestero die castellũ
qued rex in prexnuo uice non longe a suis
astas mumeras bracchusq cũ opere cascisꝵ¬

Expanded text:
s certaretur. Itaque eodem tempore equites Germani dispersi vada fluminis quaerentes partim demissioribus ripis flumen tranarunt, et legionarii magnis arboribus excisis, quae longitudine utramque ripam contingerent, proiectis eis repentinoque aggere iniecto flumen transierunt. Quorum impetum adeo pertimuerunt hostes ut in fuga spem salutis collocarent; sed id frustra: namque ex ea fuga pauci ad regem refugerunt paene omni reliqua multitudine um suum iudicaret magnum terrorem Alexandrinis Haec cum et opere magno vallata et loci natura munita animadverteret confertamque armatorum multitudinem collocatam in vallo videret, lassos itinere ac proeliando milites ad oppugnanda castra succedere noluit. Itaque non magno intervallo relicto ab hoste castra posuit. Postero die castellum, quod rex in proximo vico non longe a suis castris munierat bracchiisque cum opere cas