comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rẽ amitebat. nec facile ĩ incegrũ a p̾core
currebatur si iuuẽtute iapsꝯ fu̾at ita ⁊ ĩ
hac ca succurri solicum erat: Sane si ca
magna ca iusti erroris ĩtuerebat ut ⁊ cõ
legatum pecier pꝯ deinde ꝓlati fuint co¬
dicilli m quibꝰ aut ꝑs iegati adempta sit
aũ quibꝯdam aliie legata data sut qͥ effi¬
ciebãt ut plꝯ petisse udetur petitor ꝙͣ do¬
drantẽ. atq io lege falcidia legata minue¬
bantur. ¶ Pio autẽ quatuor moĩs peti¬
aureis qui ei debebantur .xx. pecier. aũt si
is cuꝯ ex ꝑte res ẽ tota eã ui maiorẽ ex ꝑte
suam eẽ incend̾it. ¶ Tempore uluti si

Expanded text:
rem admittebat, nec facile in integrum a praetore currebatur si lapsus iuventute fuerat, ita et in hac causa succurri solitum erat. sane si tam magna causa iusti erroris interveniebat ut etilegatum petierit, post deinde prolati fuerint codicilli, quibus aut pars legati adempta sit aut quibusdam aliis legata data sint, quae efficiebant ut plus petisse videretur petitor quam dodrantem, ad quem ideo lege Falcidia legata minuebantur. 33a. Plus autem quattuor modis petiaureis, qui ei debebantur, viginti petierit, aut si is cuius ex parte res est, totam eam vel maiore ex parte suam esse intenderit. 33b. Tem
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃os subiectos reseriare
undiq smñ uiolentia.in¬
chilabullo eorum ꝑcipi¬
entess equi sint ĩiudiciis.
eqͥ u̾o inpublicis discip¬
uinis erequentes quo d
lict ĩ noxios quid un di

Expanded text:
ros subiectos reservare undique sine violentia, nihil ab ullo eorum percipientes: sed aequi sint in iudiciis, aequi vero in publicis disciplinis, exequentes quoque delicta, innoxi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯciam fecit illic quo pen¬
Ias subeat deliccorum ut
Ineq alt̾ quispiam tale
ad ag̾e p̃sumat adex ẽp¬
ium respiciens. ¶ necce¬

Expanded text:
iam fecit, illic quoque poenas subeat delictorum: ut neque alter quispiam tale aliquid agere praesumat, ad exemplum respiciens. C
Abbreviated transcription (Latin):
micat ecc̃ oĩ hon estate que
sunt de ꝓ sonarum p̃senci¬
eri ipe u̾o cũ om̃i uen̾atõne
saẽdocali ẽam examinet i
inlicet et ciuiles nõ sint
fundant eor honestatez
cum ỹdonei sint deo ama¬
biles singularum tn ep̃i
dicare hon esteat sacer

Expanded text:
t cum omni honestate quae sunt de personarum praesentieri. Ipse vero cum omni veneratione sacerdotali causam examinet et judicet, et civiles non sint fundant eorum honestatem, cum idonei sint Deo amabiles singularum civitatujudicare, honeste atque sacer
Abbreviated transcription (Latin):
Rcdtros intra palatiũ mni¬
tantes si comitiue pͥmi or¬
dims nobilitau̾nt gradus int̾
uitarios tͣaxan p̾cipimꝰ. siuciã
pridem deposuerunt mincia.
siuepostea deposuerint ĩtant
int̾ uicarios ⁊ duces om̃s ad¬
mĩstrau̾int. ⁊ eos qui ꝯmitiuã
pͥmi ordinis meruerũt. nicħ
int̾ sit nsi tp̃e quo quis ad¬
mitiue a deptꝰ est insignia de¬

Expanded text:
tros intra palatium militantes si comitivae primi ordinis nobilitaverit gradus, inter vicarios taxari praecipimus, sive iam pridem deposuerunt militiam sive postea deposuerint, ita ut inter vicarios et duces qui administraverint et hos qui comitivam primi ordinis meruerint nihil intersit nisi tempus, quo quis admitivae indeptus est insignia
Abbreviated transcription (Latin):
cuistipulonis uir libum fuit aliud sol
ue ꝙ̃ ꝙ peteretur. Quin ⁊ lic uilissimũ
ancea i usu fuant: postea autẽ lex zen¬
plus finit peticum quid statin opteat re¬
nonis diue mmorie loqͥt᷑. ꝯstituto. Sin
aut̾ quancitate ul alio modo plꝯ fu̾it pe¬
citum. Om̃e si quid forte dampnu ex hc¬
ca accid̾it ei q̃ quẽ plus petitũ fit ꝯmissi
criplici condemꝑnatõne sic̾ suyͣdiximꝰ
puniatur. ¶ Si minꝯ intetone ꝯple¬

Expanded text:
cui stipulationis iure liberum fuit aliud solvere quam quod peteretur. quin etiam licet vilissimum antea in usu fuerant. postea autem lex Zenplus fuerit petitum, quid statui oportet Zenonis divae memoriae loquitur constitutio: sin autem quantitate vel alio modo plus fuerit petitum, omne si quid forte damnum, causa acciderit ei contra quem plus petitum fuerit, commissa tripli condemnatione, sicut supra diximus, puniatur. Si minus in intentione comple
Abbreviated transcription (Latin):
In reliquil auce̾ nichiloꝰ uidex adusariũ
in cod iiditõ ei ꝯdempnat. ex ꝯstitutõne¬
diue memorie zenonis. ¶Siauis aliud
d ꝑalio incendic nͥ eis ꝑiclitari plac. s iͥ
eod̾ iudito cognnta u̾itate errorẽ suu cor

Expanded text:
In reliquum enim nihilominus iudex adversarium in eodem iudicio condemnat. Ex constitutione Zenonis: Si autem aliud pro alio intendit, nihil eum periclitari placet, sed in eodem iudicio, cognita veritate, errorem suum cor
Abbreviated transcription (Latin):
abiles aliis monachis et
p̃sii de monstrantes. hoy
uestem atq consuram.
et sine lib̾i sint sine ca¬
slue ẜni penitus nõ in qͥ¬
et ari migrantes ad cõe
omnium dicimꝰ at celes¬
cem dñnĩ et arripiantur
in lib̾catẽ. nam si ĩ multis
casib ecum exlege hoc fit
ectał quidem lb̾tas dat

Expanded text:
abiles aliis monachis et praesuli demonstrantes, hos vestem atque tonsuram, et sive liberi sint, sine casive servi, penitus non inquietari, migrantes ad commune omnium dicimus autem caeleste dominium; et arripiantur in libertatem. Nam si in multis casibus etiam ex lege hoc fit et talis quaedam libertas dat
Abbreviated transcription (Latin):
andammꝰ ut nra auctoritate
nr̃isq snasionibꝰ componant in¬
sticucones ut liceat ub prima
aegum cunabula non abanti¬
quis fabuldisce. s ab impenali
splendore aipete ⁊ camaures q̃

Expanded text:
andavimus ut nostra auctoritate nostrisque suasionibus componant Institutiones: ut liceat vobis prima legum cunabula non ab antiquis fabulis discere, sed ab imperiali splendore appetere, et tam aures q
Abbreviated transcription (Latin):
uiria aucem occide incelligiͣ
qui nullo iure occidic / Itaq
qui latronem occidit nõ cene¬
curuciq si alit̾ ꝑiculũ effug̾e̾
non põtac ne is quidem hac
lege cenetur qui cãu occidit.
si modo culpa eius nulla ĩue¬
niatur.¶ Clam alioquin non
quisq hac lege cenetur:¶ Itaq
amilite in campo eõq ubi so¬
litoe excitari admissum est
nulla culpa eius incelłr Si aliꝰ
cale quid admisit cuipe reue
loco ꝙͣ qui excitãdiꝰ milicibo
dstinatꝯ ẽ id admisit. Icem si
putator ex arbore diecto ram
oẜuum cuũ cranseuntẽ ceci¬
derit. si ꝓpe mam publicã aut
uicinalem id fcum ẽ n p̃cla¬
mauit ut casꝯ euitari possit:
culpe reus ẽ Si p̾clamauit. n

Expanded text:
uria ’ autem occidere intellegitur, qui nullo iure occidit. itaque qui latronem occidit, non tenetur, utique si aliter periculum effugere non potest. Ac ne is quidem hac lege tenetur, qui casu occidit, si modo culpa eius nulla invenitur: nam alioquin non quisque hac lege tenetur. Itaque a milite eo campo ubi solitum est exercitari admissum est, nulla culpa ejus intelligitur. Si alius tale quid admisit, culpae reus loco quam qui exercitandis militibus destinatus est, id admisit. Item si putator ex arbore deiecto ramo servum tuum transeuntem occiderit, si prope viam publicam aut vicinalem id factum est neque praeclamavit, ut casus evitari possit, culpae reus est: si praeclamavit n
Abbreviated transcription (Latin):
s frm̃ siũo et ꝑmixti
mascłi ecfemine fu̾ĩt s
ip̃m disponentes / siũio
mat̾ ec filie sole consutãt
ibi senatus quidẽ ꝯsultꝰ
mediam quid̃ ꝑtẽ dabat
matri.residuam ũo me¬
ad com petencẽ correctõe:

Expanded text:
m; si vero et permixtim masculi et feminae fuerint, hoc ipsum disponentes. Si vero mater et filiae solae consistant, ibi senatusconsultum mediam quidem partem dabat matri, residuam vero mead competentem correctionem,
Abbreviated transcription (Latin):
ea mori unũ frm contĩg̾
sine filiis et sine cestam̃¬
co. multos fr̃s relinquẽ¬
tem alios qui dẽ consan¬
alios u̾o simł et consan¬
guineos et ut̾mos. et q̃ qͥ¬
demadĩ uenta ẽ naturẽ
nouicas. tar quodãmodo
fint licebit aũt tali pͥnci¬
pio dato nob̾ ab ea. et
alios quosdam opinari
casꝰ tale. anquid ꝓferre
ualentes. sine mortẽ iu¬
n sine morte mulieris
seualia legitima seꝑa¬
tione. nuptiis duisis ħ

Expanded text:
ea mori unum fratrum contigit sine filiis et sine testamentis, multos fratres relinquentem, alios quidem consanalios vero simul et consanguineos et uterinos. Et quae quidem adinventa est naturae novitas, talia quodammodo fuit. Licebit autem tali principio dato nobis ab ea. et alios quosdam opinari casus tale aliquid proferre valentes, sive morte viri seu morte mulieris sive alia legitima separatione, n
Abbreviated transcription (Latin):
ex pari mularu unamai exqͣ¬
drigis equorũ unum occidrit.
tos eo ampliꝯ id quoq comy¬
utatur quanti depciati sunt
suꝯ fuit occisꝯ priuato iudicio

Expanded text:
ex pari mularum unam, vel ex quadrigis equorum unum occiderit,tio, sed eo amplius id quoque computatur, quanto depretiati sunt su
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ pꝰca adicionib nobis
fcĩs p̃cipimꝰ legẽ illam
nõ ualere resimu eum p̃¬
parances exforo tuo. cog¬
nouimꝰ aũt eam. et in
quibdam ꝓ uinciis iam
destinari. nec ibiualere.

Expanded text:
m postea aditionibus nobis factis praecepimus legem illam non valere, resumi eam imperantes ex foro tuo, agnovimus autem eam et in quibusdam provinciis iam cias eam destinari, nec ibi valere
Abbreviated transcription (Latin):
sicum oĩ ĩstrincia iudice s
arguere. c̃ festiñtõe eos cõ¬
tencõib absolũe eclitib eos
a nob statuti s̃ iudices aut
litigangtes aut obẜuantes
lib̾ent. ip̃i adħ differant
et nõ ciciꝰ eos au alitis obx̃

Expanded text:
cum omni instantia iudices urgere cum festinatione eos contentionibus absolvere et litibus a nobis statuti sunt iudices, ut litigantes aut observantes liberent, ipsi ad hoc differant e
Abbreviated transcription (Latin):
signem quoru̾dam ꝑfidiam
iussit ꝯsulibꝯ auctoritatẽ suã
int᷑poneres ꝙ quia iustũ ud̾ ba¬
tur ⁊ populare erat paulati

Expanded text:
signem quorundam perfidiam iussit consulibus auctoritatem suam interponere. quod, quia iustum videbatur et populare erat, paulatim
Abbreviated transcription (Latin):
cicius dispoñe ꝓquib illic
huc magne obseruãt cii¬
tati ad suas lemitt̾e pacriaᷤ
aut oĩo exquib ueñ locis oĩ¬
b pempto ad ħ pͥuilegio

Expanded text:
citius disponentem pro quibus illi huic magnae observant civitati ad suas remittere patrias aut omnino ex quibus venerunt locis, omnibus perempto ad hoc privilegio
Abbreviated transcription (Latin):
ricumiq decurionũ spon¬
⁊ se censuali minist̾io mã¬
a ꝑau̾it conditionem habeat
quam ip̃e delegit depõiturus
sui ordinis penitus dignita¬
tem si eum ncc̃itas qũonis

Expanded text:
icumque decurionum sponte se censuali ministerio manciparit, condicionem habeat, quam ipse delegit, depositurus sui ordinis penitus dignitatem, si eum necessitas quaestioni
Abbreviated transcription (Latin):
nerib cuilib nõ frã¬
geris q̃ ꝑsonis mandant᷑
si qͥnq filios incolumes f̾u̾s.
¶aut si contra idem pͥm¬
łm ad mmunꝰ fatigandi tui
causa quidẽ te deuocau̾ins.
tuq applłone int̾põita secu¬
ritatem reportau̾is a noĩa¬
torib sumptus quos mintẽ

Expanded text:
neribus civilibus non fugeris, quae personis mandantur, si quinque filios incolumes habeas. At si contra id privilegium ad munus fatigandi tui causa quidam te devocaverint tuque appellatione interposita securitatem reportaveris, a nominatoribus sumptus quos in litem
Abbreviated transcription (Latin):
Rtifices artium urbi sb̾¬
ditos comp̾hensaꝵ ꝑ sin¬
gulas ciuitates morantes ab
mus si qud̾ inr discendis arti¬
b occiũ sit ac omodandũ quo
magis cupiant ⁊ ip̃i ꝑitõres
fiꝰ ⁊ suos filios erudire. ¶Et
est noticia ista sic architecti.
medici pictores. statuarii. ma¬
riuorarii. lectarii. securii seu¬
iactarii. cauiclarii. quadriga¬
riruł quadratarii quos g̾co uo¬
cabulo ypontas applłant. struc¬
tores .i. edificatores. sculptoreᷤᷤ
sigiimusarii de auratores. al¬
bini quos g̾ci comatos applłant
argentarii. barbaritarii. diar¬
res. signaris. bracarui. ꝑ checarii
atq libratores. figuli qui gͥ¬
ce cerameis dicintur aurifi¬
ces iucrearii. pliibarii. specu¬
larii. eborani. pelliones. fullio¬
nes carpentarii. t̾garii. scupto¬
res de albatores. dusatores. tigra¬
rii. signarii bratelarii. id ẽ pẽ¬
Ecamitos. et gerometras ⁊
architectas qui diuisiones ꝑti¬
um oñ inciu̾onesq seruãt
mensuris que institutis oꝑi

Expanded text:
rtifices artium brevi subdito comprehensarum per singulas civitates morantes ab mus, si quidem ediscendis artibus otium sit accommodandum, quo magis cupiant et ipsi peritiores fieri et suos filios erudire. Et est notitia ista: architecti medici mulomedici pictores statuarii marmorarii lectarii seu laccarii clavicarii quadrigarii quadratarii  quos Graeco vocabulo livovyktas appellant structores  id est aedificatores sculptores ligni musarii deauratores albini  quos Graeci ckoniatasc appellant argentarii barbaricarii diares signarii fabri bracarii aquae libratores figuli  qui Graece kerameis dicuntur aurifices vitrearii plumarii specula rii eborarii pelliones fullones carpentarii sculptores dealbatores cusores linarii tignarii blattearii  id est peechanicos et geometras et architectos, qui divisiones partium omnium incisionesque servant mensurisque et institutis operam
Abbreviated transcription (Latin):
itus. qui sint obuoxii ser¬
nituti. ¶Sĩ ⁊ siquis dñor ẜ
uũ suũ siue colonum caitas
publitas agere ꝑmiẜit: con¬
sensum enim non ignoran¬
ciam nolumꝰ obligari ip̃m
tata sunt obnoxiũ actin̾i
suũ aũt competentib af¬
fc̃m u̾b̾ib fisco addici. ¶ do¬
minoꝵ ciũ int̾fuit abinitio
ꝓuidere nepublitis actib pͥ¬
uata seruitia in misc̾e̾ntur.
graphos. diastoleos que uo¬
re aut alicuius p̾uisu colo¬
mexorabiliũ suam fortumã
sb̾ure compelli. quatenus nͦ
publics quicqͣm noceatur

Expanded text:
it obnoxius servituti. Sed et si quis dominorum servum suum sive colonum chartas publicas agere permiserit  consensum enim, non ignorantiam volumus obligari, ipstata sunt, obnoxium attineri, servum autem competentibus adfectum verberibus fisco addici. Dominorum enim interfuit ab initio providere, ne publicis actibus privata servitia immiscerentur graphos diastoleos, quae vore aut alicuius privilegii coloinexorabilium suam fortunam subire compelli, quatenus nec publicis quicquam noceatur
Abbreviated transcription (Latin):
ille gerere dbet/ Qr si non fuerit
ascripcum quem maior pars
eleg̾it ip̃e gere dbet ut edicto pre¬
coris cauetur. ¶Si ancem ip̃i
cutores dcẽsserint circa eligẽd
cum ul eos quigerere dret. pre¬
cor partes suas intponere dbet

Expanded text:
ille gerere debet: quodsi non fuerit adscriptum, quem maior pars elegerit, ipse gerere debet, ut edicto praetoris cavetur. sin autem ipsi tutores dissenserint circa eligendum eum vel eos qui gerere debent, praetor partes suas interponere debet
Abbreviated transcription (Latin):
facientes firinamaut
diferens est. relinque¬
bat ãt cãm ec uictori
oĩo erat in explicabił
uictoria.non ualenti
neq huis que erant
iudicata frui pparpe

Expanded text:
facientes firmam aut differens est, relinquebant causam, et victori omnino erat inexplicabilis victoria non valenti neque his quae erant iudicata frui propter
Abbreviated transcription (Latin):
soror pot̾s siqua alia mulier f¬
uer cuius p̾cor ppensam pieca¬
tem incellex̾it nõ sexꝯ u̾ecun¬
diam egredientis s pietate pro¬
ductã nõ ꝯtiñe iniiriã pupillo

Expanded text:
ri: et si qua alia mulier fuerit, cuius praetor perpensam pietatem intellexerit non sexus uerecundiam egredientis, sed pietate productam non continere iniuriam pupillo
Abbreviated transcription (Latin):
uocabantur ħ soluto more cors¬
igentes ꝯstitutõm scripsima ꝑ
quam diffirimmꝯ qn parens
natural filium sun adoptand̾
aliidedit integra omia uira ĩ
cestate remansiss nec penitus
adopcio fuit subsecuta n in ħ
can mofficiosi qͥrela instituta
cum nec nc̃cicas pacri adopciuo
imponitur. uł hid̾m eũ ĩstitũe
ułerhedatũ fac̾e ntpote nuło ñli

Expanded text:
e corrigentes, constitutionem scripsimus per quam definivimus, quando parens naturalis filium suum adoptandum alii dederit, integra omnia iura ita testate permansisset nec penitus adoptio fuerit subsecuta: nisi ineque inofficiosi querela instituta, cum nec necessitas patri adoptivo imponitur vel heredem eum instituere vel exheredatum facere, utpote nullo n
Abbreviated transcription (Latin):
sam quidem
sacram fecimꝰ
lege de appelacõib¬
eloq̃tẽ q̃ oporcet ẜ¬
undead quos fernap¬
cuam celsitudinẽ qͣ ad
głosissimũ misimꝰ q̃s¬
torem. Quia u̾o płima feã
ẽ dubitatõ deministrãtib
eis officus c̃ hn qui ex sac¬
cabiliũ iudicũ uendica rẽc
sibi. appellatõ ms minist̃¬
nim. Qui u̾o ex sed̃ tue st̃
celsitudinis maxime di¬
c̃ent seledi s mutato sce¬
mate ne quaqͣ soli appel¬
latõib ministrarent q̃¬

Expanded text:
am quidem sacram fecimus legem de appellationibueloquentem, quem oportet sunde ad quos ferri aptuam celsitudinem quam ad gloriosissimum misimus quaestorem. Quia vero plurima facta est dubitatio de ministrantibus eis officiis, cum ii, qui ex sacctabilium iudicum vindicarent sibi appellationis ministerium, qui vero ex sede tuae sunt celsitudinis, maxime dicerent se laedi, si mutato schemate nequaquam soli appellationibus ministrarent
Abbreviated transcription (Latin):
descendebant d̾ functorũ ping¬
uiore natura indulgentẽ neces¬
sarium ee duximꝯ omia lega¬
ca fidi comissie ex sequarl.ut
comissorum. ⁊ siquid amplius
ẽ in legatis ꝑ ħ crescat fidei com¬
issi nacurass ne in primis leg¬
um cunabul rerum ꝑmixce
d hiis exponendo studiosie ado¬
iescentil quandam incrodu¬
cinꝯ difficultatem oꝑe p̾cium
ee duximꝰ.u acͣm separati
iͥo delegatis.⁊ postea d fidi comis¬
sis tractare. ut nacura utrius
iuiris cognita. facile possint per¬
mixtionem eorumeruditi sb¬
ciliorlo aurilꝯ acciꝑe. ¶Nõ
solum aute cestatoris ul hidis
res. s ⁊ auienares legari pocest.¬

Expanded text:
orum, pinguiorem naturam indulgentem, necessarium esse duximus omnia legata fideicommissis exaequare, ut commissorum, et si quid amplius est in legatis per hoc crescat fideicommissi natura. sed ne in primis legum cunabulis permixte de his exponendo studiosis adulescentibus quandam introducamus difficultatem, operae pretium esse duximus, interim separatim prius de legatis et postea de fideicommissis tractare, ut natura utriusque iuris cognita, facile possint permixtionem eorum eruditi suptilioribus auribus accipere. Non solum autem testatoris vel heredis res, sed et aliena legari potest
Abbreviated transcription (Latin):
iegati loco hebatur. Et ĩ nero¬
nsquid̾ cp̃ribꝯ trebellio m̃xĩo.
restituta sit oms accones q̃ iu¬
les actones ei ⁊ in eum qͥ recip̃
hrditatẽ quasi hidi ⁊ in ħ̾rdem
dare cepitis quia ħrd̃s scripti
cumaut cocam hrditatẽ aut
pene cocam płmq resticuere
rogabantur adire hrditatem

Expanded text:
egatarii loco habebatur. Et in Neronis quidem temporibus Trebellio Maximo erestituta sit, omnes actiones quae iulos actiones ei et in eum qui recepit hereditatem, quasi heredi et in heredem dare coepit. Sed quia heredes scripti, cum aut totam hereditatem aut paene totam plerumque restituere rogabantur, adire hereditatem
Abbreviated transcription (Latin):
scripẜit lucius ciciꝯ his esto poce¬
ritadicere pogo te iuciticiut c̃
re pot̾is. eam gaio seio reddas⁊
restituas. Docest autem quis¬
ꝙ ⁊ d̾ partẽ resticuenda hrdẽ ro¬
gare. ⁊ liberum ẽ ulpure ulsb
conditone relinꝗͥre fidi comissũ

Expanded text:
scripserit: ‘ Lucius Titius heres esto ’, poterit adicere: ‘ rogo te, Luci Titi, ut, cum meam adire, eam Gaio Seio reddas restituas ’. potest autem quisque et de parte restituenda heredem rogare: et liberum est vel pure vel sub condicione
Abbreviated transcription (Latin):
hiis que uocant᷑ cenobia¬
sic enĩz elus eis ad uirtutẽ
crescit et maxime iuuen¬
ibsic̾ seniorib ꝯstituãt᷑.
fiet eni seniorum conuer¬
catus scemateq potͥtus de

Expanded text:
his quae vocantur coenobiaSic enim zelus eis ad virtutem crescit, et maxime juvenibus, si cum senioribus constituantur. Fiet enim seniorum convercatio
Abbreviated transcription (Latin):
incõiunoquo quid̃ in
quadam ꝓpͥa statuta iacẽ¬
ce in domo ũo uua collo¬
catos aut si forte nõ suffi¬
c̃admultitudinẽ mona¬
chor domirs una. ĩduas
forsan aut plures ñ tñ se¬
orsum et. ap̃ semer ip̃os s
ĩ cõiu testes alt̾utri sint
honestatis ec casticatis.⁊

Expanded text:
noquoque quidem in quadam propria statura jacente, in domo vero una collocatos, aut si forte non sufficit ad multitudinem monachorum domus una, in duas forsan, aut plures, non tamen seorsim, et apud semetipsos, sed in communi, testes alterutri sint honestatis et castitatis.
Abbreviated transcription (Latin):
ersi uiciũ ĩ pͥori ab eo forte
gescum est ita. huana
em̃ natura quodammo¬
do labrad delict alacrm̃ su¬
ffic̃ad mediocrem purga¬
testimonium. cau̾dipie

Expanded text:
et si vitium in priori ab eo forte gestum est vita humana enim natura quodammodo labitur ad delicta, attamen sufficit ad mediocrem purgatestimonium. Ea ve
Abbreviated transcription (Latin):
qui italib acusatur. ex
ip̃a conũsatone honestus
atus fuit et honestatis a
abilemona st̾iũ tralenci¬
um asꝑitate lib̾atͦ. ¶ Eemni
ũonõ semł expłto tem¬
pore iudicatus quia mon

Expanded text:
qui in talibus accusatur, ex ipsa conversatione honestus atus fuit et honestatis amrabile monasterium, trahentium asperitate liberatus. Trienni vero semel expleto tempore, iudicatus
Abbreviated transcription (Latin):
inte sectan figurãlicenti¬
am damꝰ dño. et tͤrahere
cum. et ꝓbanti fortunã int̾
fuos habere. nõ em̃ ĩ iuri¬
am patietur tm̃ ad u̾m
serutium tractus q̃tum
achice philosophie cer¬
taco res dignos offenda
ast̾ium sub conditõne nr̃a
ꝯstitucum. siue płimor
hoĩnũ est.siue paucorũ
monachos qui ibi sunt
diuisos ab alt̾utͥs ẽe et ꝓ

Expanded text:
itae sectari figuram, licentiam damus domino et trahere eum et probanti fortunam inter servos habere. Non enim iniuriam patietur tantum ad verum servitium tractus, quantum achicae philosophiae certatores dignos ostendamasterium sub dicione nostra constitutum sive plurimorum hominum est sive paucorum, monachos, qui ibi sunt, di
Abbreviated transcription (Latin):
iudice̾ qͥd̾ oĩo nõ respia̾.
sus uacantib et nullã
gñales nr̃as leges. cãm
craminare et legittimo
nõ custodierit index .x. li¬
braꝵ auri eum subracere
pene.aut eciam aliama

Expanded text:
ino non respicere, sed his vacantibus et nullam generales nostras leges causam examinare et legitimo non custodierit iudex, decem librarum auri eum subiacere poenae, ut etiam aliam
Abbreviated transcription (Latin):
sencentia. ¶ si u̾o anqua
dubicatio ndici de aliqua
fiat lege: nuncient.ad nrã
potestatẽ. et a noẜ expecce ᷤ
cause scriptam declaratõ
eã decidat litẽ̾. ¶ siũo du
cansa dicitur p̃gmaticai
nr̃a forma. añ deposiciospᷤ¬
rendarioꝵ ant alt̾i ciu̾lib̾.

Expanded text:
sententia. Si vero aliqua dubitatio iudici de aliqua fiat lege, nuntiet ad nostram potestatem, et a nobis expectet causas scriptam declarationem eam decidat litem. Si vero dum causa dicitur pragmatica nostra forma aut depositio sperend
Abbreviated transcription (Latin):
cum aute consumandũ est.¬
Esut quam primum renũciãd
Nam nisi ita renunciet᷑ ut ĩ
cẽgra mandatori ca resuetur
cand̾m rem explicandi noĩꝰ
nunciandi aut incempestiue
renunciandi¶Mandatum et
in diem differri ⁊ sub conditõe
fi pot̃. ¶In suma sciendum
ẽ mandatum nͥ gratuitũ sit ĩ
aliam formam negocii cadere
nam m̃cede ꝯsticuta incip̃ loca¬
tõ ⁊ conducto ees⁊ ut generalit̾
siti ꝯtrahi negocium. his casibo
ni polienda uł curanda uestim̃¬
ta quis ded̾it aut sarrinatori sa¬
rcienda nulla m̃cede ꝯsticuta n
ꝓmissa mandati competit accõ.
ta dispiciamꝯ ⁊ d̾ hus obligõ¬
nibꝯ que non ꝓprie qͥd̾ ex ꝯ̃ctu

Expanded text:
um autem consummandum aut quam primum renuntiandunam nisi ita renuntiatur ut integra causa mandatori reservetur eandem rem explicandi, nihilnuntiandi aut intempestive renuntiandi. Mandatum et in diem differri et sub condicione fieri potest. In summa sciendum est mandatum, nisi gratuitum sit, in aliam formam negotii cadere: nam mercede constituta, incipit locatio et conductio esse. et ut generaliter siti contrahitur negotium, his casibusni polienda curandave vestimenta dederis aut sarcinatori sarcienda, nulla mercede constituta neque promissa, mandati competit actio. ta dispiciamus etiam de his obligationibus, quae non proprie quidem ex c
Abbreviated transcription (Latin):
pellau̾nt nos dicentes
se quid̃ de nũciarse appe¬
llantib. et uoluisse lite
examinari nõ cñ ab ip¬
sis iudicib ĩpecrare ua¬
luisse ꝓpt̃ qͣsdã forsan
et quia nauigare non
licuiss et de ꝓuincia ũns¬
ui flantib uentis ꝑ ter¬
rã uero uenire nõ ualẽ¬
tes ꝑꝑ ĩopiam/ aut c̃te
qr ĩ insula ꝯmanẽces
alit̾uisi ꝑ mare uenire
potuerũt eramĩnare us¬
q ad finẽ negociũ ne
scd̾o anno et quidã tẽpes¬
catul acbitatem a hi san

Expanded text:
rpellaverunt nos dicentes se quidem denuntiasse appellantibus et voluisse litem examinari, non tamen ab ipsis iudicibus impetrare valuisse propter quasdam forsan et quia navigare non licuisset de provincia contrariis flantibus ventis, per terram vero venire non valentes propter inopiam, aut certe quia in insula commanentes aliter nisi per mare venire valuerunt examinare usque ad finem negotium neque secundo anno, et quidam tempestatum acerbitatem, alii lan
Abbreviated transcription (Latin):
ereaut legitimo inrenõ
celacauit afilus. aut alit̃
forte ei cliuicus accedenti¬
b ne iure legitimor usu
pat ⁊ fructuni detur ti
mat᷑. caꝙͣsub potestate fui¬
n constitutis hãt. si quis
ergo filios legiamos nõ
curales. ip̃os quidem fa¬
c̃e legitimos uolũit: mu¬
õmo aut habeat quide
nõ tñ sine peccato uł sind
appareat aut alit̾ dota¬
lium insgrum̃tor nõ hãt
facultatẽ. quid em̃ si ad

Expanded text:
ere aut legitimo iure noncelata aut a filiis aut aliter forte ei divitiis accedentibus, ne iure legitimorum usum pater et fructum defuncta matre tamquam sub potestate filiis constitutis habeat: si quis ergo filios legitimos non turales, ipsos quidem legitimos facere voluerit, muomnino, aut habeat quidem non tamen sine peccato, vel si non appareat, aut aliter dotalium instrumentorum non habeat facultatem quid enim si ad
Abbreviated transcription (Latin):
re mortis cestator sibimet¬
tur sola fidi conissumm.
cũnc indiffute diccum
priorib sub quadam ie¬
gitima deduc̃e diuisione
et ordine si quis em̃ s aut
q̃ aliquid tale aliquid aliud
dixerit. sancimꝰ us ad
falcidiam solum sue ĩ¬
sticutionis. necessitatẽ hre

Expanded text:
re mortis testator submittet sola fideicommisso, tunc indefinite dictum prioribus sub quadam legitima deducere divisione et ordine. Si quis enim haec aut etiam aliquid tale aliud dixerit, sancimus usque ad Falcidiam solum suae institutionis necessitatem h
Abbreviated transcription (Latin):
sr dicend̾ estꝰ oĩs eam de¬
seĩt pͥpecatis modꝰ ĩ his
que apͥori uiro ĩ eam ue¬
mox quo mat̾ ꝯ uĩcta est
ille filios hñs icd̾a eis suꝑ¬
indux̾it uxorem nõ erdo¬

Expanded text:
r dicendum, omnis eam deserit proprietatis modus in his quae a priori viro in eam vemox quo mater coniuncta est et ille filios habens secundam eis superinduxerit uxorem, non ex do
Abbreviated transcription (Latin):
dubitatam et nob̾ et
iudic ibus nr̃is ꝑlegis¬
iationẽ que oporteat. agi
nõ sine qͣdam diuisioe
nob̾ autẽ putatũ ẽ bñ se
hac t̾ꝑata iege ad simpl

Expanded text:
dubitatam et nobis et iudicibus nostris per legislationem quae oporteat agi gnon sine quadam divisione, nobis autem putatum est bene se habere temperata lege ad simpl
Abbreviated transcription (Latin):
ue malo fecisti quo mĩꝰ posside¬
as. quanticũq eaꝵ reru reser
tantam peccuniam dari stip¬
ulatꝯ ẽ aulꝯ augerius. spopon¬
dit numerio negidio ¶cẽ ex di¬
u̾so numiꝯ negidiꝯ interrogauit
aulum augeriũ. quioquid cibi
hodierno die ꝑ acquiliana sti¬
pulom spopondi id oẽ hes ne a

Expanded text:
ve malo fecisti, quo minus possideas: quanti quaeque earum rerum res erit, tantam pecuniam dari stipulatus est Aulus Agerius, spopondit Numerius Negidius. ’ item e diverso Numerius Negidius interrogavit Aulum Agerium: ‘ quidquid tibi hodierno die per Aquilianam stipulationem spopondi, si omne habesne a
Abbreviated transcription (Latin):
di cessione. s neq p̾ea ge¬
rere concedurꝰ ne force¬
hoc considerans ab scon¬
dat rẽet p̾ordinans illd
male post mod̾ dũ cura

Expanded text:
di cessione, sed neque postea gerere concedimus, ne forhoc considerans abscondat rem et praeordinans illud male postmodum, dum a cura
Abbreviated transcription (Latin):
et d̃ successione sic̃ p̃di¬
rimꝰ t̾minare. si quis
igͥ naturał sccłm hoc sce¬
ma id estoblatioms fi¬
at curlalis. erit patri ec

Expanded text:
et de successione, sicut praediximus, terminare. Si quis igitur naturalis secundum hoc schema id est oblationis fiat curialis, erit patri e
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ses et pena iudicam̃t
dignũ prius himc spol¬
ianadcoamabili ep̃o
sac̃dotali dignitatẽ: et
ita sub legum fien ma¬
nu¶si uo ecc̾asticum sit
delictum egens castig̾¬
cione ecc̃astica. et mulc̾ta
deo amabilis ep̃s ħ dis¬
cernat. nicħ comimucã

Expanded text:
 et poena judicaverit dignum, prius hunc spoliari a Deo amabili episcopo sacerdotali dignitate, et ita sub legum fieri manu. Si vero ecclesiasticum sit delictum, egens castigatione ecclesiastica et multa, Deo amabilis episcopus hoc discernat, nihil commu
Abbreviated transcription (Latin):
ia cognaconis uixa ħntes ut ꝙͥ¬
admodu eam om̃i aliiordini
legitino p̾posuimꝯ ita omnes
frẽs ⁊ sorores siue legicuni sint
siue nõ ad capiendas hrditates
simł uocemꝰ. Ita t̾n ut siquid̾m

Expanded text:
a cognationis iura habentes, ut quemadmodum eam toto alio ordini legitimo praeposuimus, ita omnes fratres et sorores, sive legitimi sint sive non, ad capiendas hereditates simul vocemus, ita tamen ut, si quidem
Abbreviated transcription (Latin):
euentꝰ dederit. s si qͤ pat̾
intalib casib obtule¬
rit et collatio cirea illa
ũtitur sp̃em. ex pacris
in obediencia neq mo¬

Expanded text:
eventus dederit Sed si quidem pater in talibus casibus obtulerit, et collatio circa illam vertitur spem ex patris inoboedientia neque mo
Abbreviated transcription (Latin):
scelestos lenones. siquid
deder eis hoc ab eis aufer¬
re s eciam ip̃os lenones
iussimꝰ exͣ hãc felicissimã
ros et cões uasticores cas¬
citacis factos et lib̾as. an¬
cillasq requirentes et de¬
ducentes ad hiꝰmodi nec¬
cessitatẽ decipientes et
kabentes educatos adu¬
inũsam confusionẽ. p̃¬
conamus itaq quia si
quis deceto̾ p̃sumꝑẜ it ĩ¬
uitã puellam sum̃e. et
hab̾e ad necͣitatẽ nutri¬
tam. et fornicatõnis si¬
bideferentẽ q̃stũ. hũc nec¬
centem a speccabilibus
p̃torib ppłi hꝰfelicissim

Expanded text:
scelestos lenones, si quid dederunt eis, hoc ab eis auferre: sed etiam ipsos lenones iussimus extra hanc fieri felicissimam ros et communes vastatores castitatis factos, et liberas ancillasque requirentes et deducentes ad huiusmodi necessitatem et decipientes et habentes educatas adversam confusionem. Praeconamus itaque quia, si quis de cetero praesumpserit invitam puellam sumere et habere ad necessitatem nutritam et fornicationis sibi deterentem quaestum, hunc necesse est ab spectabilibus praetoribus populi huius felicissim
Abbreviated transcription (Latin):
prediorum rusticoru. tem pdiorui ur¬
banorum iuicẽ quoq prodite sunc as¬
tionesut quis intendat ius nõ ẽe adu̾sa

Expanded text:
praediorum rusticorum, item praediorum urbanorum invicem quoque proditae sunt actiones, ut quis intendat, ius non esse adversa
Abbreviated transcription (Latin):
nesmꝑam sunt ꝑ quas incendit aquer¬
rrum eidarant face oporterer aln̾s qͥo¬
uroam modisant cum eoagit quinuuo
uir eiobugatus ẽ. mouet cam̾alicunde
anciua re controusiam. Quocas apdite
actiones inem suntuutisirem corpoꝵ¬
lem iossideat quis quam acui suam ẽe
Atrniet ⁊ ut possor dominum se eras¬
ee dicat. Nam siciciꝯ suam ẽe incendato
inrem accioe. ¶ E ꝙliagat uis cibre
esse fundo forte ul edio u̾tendi fruendi

Expanded text:
nam sunt, per quas intendit adversarium ei dare facere oportere, et aliis quibusdam modis: aut cum eo agit qui nullo iure ei obligatus est, movet tamen alicui de aliqua re controversiam. quo casu proditae actiones in rem sunt. veluti si rem corporalem possideat quis, quam Titius suam esse affirmet, et possessor dominum se esse dicat: nam si Titius suam esse intendat, in rem actio est. Aeque si agat ius sibi esse fundo forte vel aedibus utendi fruendi
Abbreviated transcription (Latin):
ex altero lib̾cino ⁊ alto ingenuo¬
S et siquis ex matre libera nas
go concepti ẽ Sufficit autẽ liberã
alt̾am ee macrem eo cempore qͦ
nascitur licec ancilla conceper.
Et eꝯ̃rio si libera conceper̃ dm̃ an¬
cilla fc̃a pariat placuit eum qui
nascitur liberum nasciqr ñ dbet
calamitas matris ci ncce ꝗ ĩ ut̃o
pariat ẽt marcello ꝓbat lib̾um
nasci suffic̃ enim. et ei qui in uẽ¬
treẽ liberam matrem uł m̃dio

Expanded text:
ex altero libertino et altero ingenuo. Si quis ex mago conceptus est. Sufficit autem liberam habuisse matrem eo tempore quo nascitur, licet ancilla conceperit; et e contrario si libera conceperit, deinde ancilla facta pariat, placuit eum qui nascitur liberum nasci, quia non debet calamitas matris ei nocere qui in upariat. Et Marcellus probat liberum nasci. Sufficit enim ei qui in utero est, liberam matrem vel medio
Abbreviated transcription (Latin):
lib nãq lucris. si quid̃
aliquis cõunictoꝵ ẜuaũ¬
it pudicitiam manẽcib
ap̃ ip̃os ualide et eor sõ¬
stanciis infixs. siũo ue¬
matad alt̾i ꝑsone con¬
dam et meliori et legẽ
duplicẽ hãc placinit in¬
ca niptiis mułr aut i
iuir fortead scd̃ĩ respiciẽs
c̃ugẽ que ex morte lucͣca
sunt aut eciam ex repud¬
io forte ẜuat filis. cũ uti

Expanded text:
libus namque lucris, si quidem aliquis coniunctorum servaverit pudicitiam, manentibus apud ipsos valide et eorum substantiis infixis, si vero veniat ad alterius personae condam et meliori lege duplicem hanc placuit inta nuptiis mulier aut etiam vir forte ad secundam respiciens coniugem quae ex morte lucrata sunt aut etiam ex repudio forte servat filiis, cum uti
Abbreviated transcription (Latin):
itaq tua p̃sentem nr̃e
mansuetuduns iegẽ pi¬
issimã siũ sacro scãm ob¬
lacionẽ ꝗ deo dedicamiꝰ ac¬
cipiens intͣ sac̃tissima ua¬
sa reponat et a nob̾ ẜuañ¬
dam ec omnes eccͣasticas
possessiones ẜuaturam.

Expanded text:
itaque tua praesentem nostrae mansuetudinis legem piissimam sive sacrosanctam oblationem quam deo dedicamus accipiens inter sacratissima vasa reponat, et a vobis servandam et omnes ecclesiasticas possessiones servaturam.
Abbreviated transcription (Latin):
hagnatis ẽẽ reclusum. maxi¬
mecum hone quidem cutela¬
rum ⁊ primo gradu ḋficiente
sequens succedit ⁊ ꝙ in honere
optinebat nõ erat in lucro per¬
missum. ¶ A diegicimam

Expanded text:
adgnatis esse reclusum, maxime cum in onere quidem tutelarum et primo gradu deficiente, sequens succedit, et quod in onere obtinebat non erat in lucro permissum. Ad legitimam
Abbreviated transcription (Latin):
Alti stipłaĩ ut supradcum
ẽ nemo pot. Inuente sunt enĩ
huiꝯmodi obligones ad ħ ũ un¬
quisq sibi acquirat ꝙ sua int̾ẽ.
Ceterum si alii d̾cur nͥ int̾e sti¬
pulatoris. plane siquis uelit fa
cere ħ penam stipulari ꝯueniet
ut nisi ita frum sit ut app̾hẽsũ ẽ
ꝯmitetur pene stipulatõ ⁊ eicꝰ¬

Expanded text:
m est, nemo potest: inventae sunt enim huiusmodi obligationes ad hoc, ut unusquisque sibi adquirat quod sua interest: ceterum si alii detur, nihil interest stipulatoris. plane si quis velit hoc facere, poenam stipulari conveniet, ut, nisi ita factum sit, ut comprehensum esset, committetur poenae stipulati
Abbreviated transcription (Latin):
cunc ꝯmittitur stipulatõ. ¶ S¬
⁊ siquis stipuletur aliicum eio
intẽss placuit stipulom uale
Namsi is qui pupilli cutelam
aministrare ceperat amĩstra

Expanded text:
tunc committitur stipulatio. Sed si quis stipuletur alii, cum eius interesset, placuit stipulationem valere. nam si is qui pupilli tutelam administrare coeperat, cessit a
Abbreviated transcription (Latin):
fu̾it aliquis lib̾oꝵ. quia
pluibit parentes suos
cõdere testamentu. nc si
quid̃ postea facẽ potuent
testamentũ. sit eis ꝓtali
causa filiũ exh̃di licẽciã

Expanded text:
fuerit aliquis liberorum, quia prohibuit parentes suos condere testamentum, ut si quidem postea facere potuerint testamentum, sit eis pre tali causa filium exheredandi licentia
Abbreviated transcription (Latin):
tate legatio destinatur uniu̾¬
soscurales p̾cipimꝰ qui intͣ ur¬
bem consistunt sinõ egritudi¬
ne uł alia mexcusabili ncͣcͣita¬
te impediuntur in locum curie
conuenire ⁊ decreca sua ꝓpria
su̾scriptione firmata uiro spec¬
tabili p̾fc̃o angustali in sinuare

Expanded text:
itate legatio destinatur, univeitate legatio destinatur, universos curiales praecipimus, qui intra urbem consistunt, si non aegritudine vel alia inexcusabili necessitate impediuntur, in locum curiae convenire et decreta sua propria subscriptione firmata viro spectabili praefecto Augustali insinuare
Abbreviated transcription (Latin):
¶nu̾si oĩo ex omittib uł ex
p̾sidib. uel qui suffragio ꝑcepe¬
rint dignitates. cuulib hono¬
rib mun̾ib q teneantur astͥc¬
ti ne comoda publica cum ui¬
bracili suffragioꝵ pactione la¬
cerentur eos tñ a p̾dc̃is hon̾ib
excipi oꝑtebit qui in legationi¬
b publicis u̾sati sunt. Iopp̃r
S quod exͣ oromarium cõnsili¬
um postulatur: cum uel adnõ
est mittenda legatio. uel nr̃e
sedi aliquid intimandũ id qd̾
int̾ omnes ꝯmum consilio tͣc¬
tatu qr ꝯuenit minime in exam̃
ꝯgnitoris oromarii referatur.
¶Prounicialium enim desid̾ia
quib nccͣaria sepc fortuitis re¬
media deposcuntur nob̾ agnos¬
c̾e atq explorate ꝑmittimus.
ut fuit examinis tui que exhi¬
is auxilio tuo ꝓtinus implen¬
da sunt et que clemencie nr̃e
aurib intimanda uideantur.
in loco aũt publico de ꝯmuni
utilitate ꝓuincialiũ sũia ꝓ¬
feratur. atq ꝙ ⁊ maioris ꝑtis
ꝓbau̾it assensus sollempnis
Nociens ab alexandrina cuu¬

Expanded text:
si omnino ex comitibus vel ex praesidibus, qui suffragio perceperint dignitates, civilibus oneribus muneribusque teneantur adstricti, ne commoda publica cum umbratili suffragiorum pactione lacerentur. Eos tamen a praedictis oneribus excipi oportebit, qui in legationibus publicis versati sunt. D. pr quod extraordinarium concilium postulatur, cum vel ad nos est mittenda legatio vel vestrae sedi aliquid intimandum, id, quod inter omnes communi consilio tractatuque convenerit, minime in examen cognitoris ordinarii perferatur. Provincialium enim desideria, quibus necessaria saepe fortuitis remedia deposcuntur, vobis agnoscere atque explorare permittimus, ut sit examinis tui, quae ex his auxilio tuo protinus implenda sunt, et quae clementiae nostrae auribus intimanda videantur. In loco autem publico de communi utilitate provincialium sententia proferatur, atque id, quod maioris partis probaverit adsensus, sollemnis otiens ab Alexandrina civ
Abbreviated transcription (Latin):
ut eius relatione ꝯmittati
tiuis aurib suas petitiones
intiment ⁊ sub ex amine
tuo ꝓpensa legatione res or¬

Expanded text:
ut eius relatione comitati tuis virtutibus suas petitiones intiment et sub examine tuo perpensa legatione res or
Abbreviated transcription (Latin):
ab hostibꝯ capto fuit parens q̃m¬
uis ẜuus hostium fiat cripend
ius liborum. ꝓp̃ius polimminii qr
hii qui ab hostibꝯ captisunt si
reũsi fiunc. omia pristina uira

Expanded text:
ab hostibus captus fuerit parens, quamuis seruus hostium fiat, tamen pendet ius liberorum propter ius postliminii, quo hi, qui ab hostibus capti sunt, si reuersi fuerint, omnia pristina iura
Abbreviated transcription (Latin):
ex diu̾so ut minꝯdbant obli¬
gari possunt. Itaꝙ si reus .x. au¬
reos promiserit. fid̾uissor ĩ quĩ¬
ꝙ recte obligatur. Contra uo

Expanded text:
ex diverso, ut minus debeant, obligari possunt. itaque si reus decem aureos promiserit, fideiussor in quinque recta obligatur: contra
Abbreviated transcription (Latin):
ficatur. ¶ Cũ aut̃ ep̃co ⁊ uend
ito contracta sit ꝙ effici diximꝰ¬
sine scriptura res agitur picłm̃¬
nor aut d̾tior ẽẽ ceperit. empto¬
ris dampnumẽ. cuinecẽe est
l rem non fuer nacto ptii sol

Expanded text:
ficatur. Cum autem emptio et io contracta sit quod effici diximsine scriptura res agiturnor aut deterior esse coeperit, emptoris damnum est, cui necesse est, licet rem non fuerit nactus, pretium sol
Abbreviated transcription (Latin):
positõnes subtiłr dareut
erhoc fiat cause diindica¬
tõ. et s̃ int̾im scd̃ ꝯ suetud¬
mẽ datis fiscalib incul¬
pabiłr inferendis q̃d ãt
inhiis que dubitabant
głosissimi nr̃i p̃ fc̃i indica¬
uint in hiis que mouẽt᷑

Expanded text:
positiones subtiliter dare, ut ex hoc fiat causae diiudicatio; et sic interim secundum consuetudinem datis fiscalibus inculpabiliter inferendis: quod autem in his, quae dubitantur, gloriosissimi nostri praefecti iudicaverint, in his, quae moventur,
Abbreviated transcription (Latin):
uicatis quatimis ei isti tͣ¬
dancuir ut debeant sustiñe
tormẽtũ ẜm legis que int¬
dicunt. ad ultos a scĩssims

Expanded text:
vitatis, quatenus ei isti tradantur, ut debeant sustinere tormentum secundum leges quae interdicunt adulteros a sanctissimis
Abbreviated transcription (Latin):
annũ cĩn ualebit. Quid gͥ si ĩ¬
fra annũ quid d̾cesserit. ꝯditõ
autẽ hrdiastripta ⁊ poanrium
exticit an quasi militis cesta¬
m̃tũ ualeat ⁊ placet uale qͣsi
militis. ¶S ⁊ siquis añ mili¬
ciã nõ uire cestam̃tum fecit ⁊¬
miles fcꝰ ⁊ in expeditõne d̾ge̾s

Expanded text:
um valebit. quid igitur, si intra annum quidem decesserit, condicio autem heredi adscripta post annum extiterit? an quasi militis testamentum valeat? et placet, valere quasi militis. Sed et si quis ante militiam non iure fecit testamentum et miles factus et in expeditione degens
Abbreviated transcription (Latin):
çiauera subuterent᷑.¶Quin
ĩmo ⁊ mutꝯ ⁊ surdꝯ miles cesta¬
intum face pot S hactenꝯ hoc
ilł a principalibꝰ ꝯstitutonibo
conceditur quatenꝯ militant
⁊ incastris d̾gunt ¶ Post m¬
issione uo ueterani ul extͣ cast̾
si faciant ad huc militaces ces¬
cam̃cum. comuniomiu ciui¬
um romanorũ iure fac̾e dbẽt.
⁊ ꝙ incastrie fecerit cestam̃tũ

Expanded text:
n immo et mutus et surdus miles testamentum facere potest. Sed hactenus hoc illis a principalibus constitutionibus conceditur, quatenus militant et in castris degunt: post missionem vero veterani vel extra castra si faciant adhuc militantes testamentum, communi omnium civium Romanorum iure facere debent. et quod in castris fecerint testamentu
Abbreviated transcription (Latin):
trimoĩa. ut eoꝵ parẽces
subiaceant exactõi docis.
aut sponsalicie largita¬
tis qͣi soluto m̃mo et ip̃i
quid forsan latent̾ mis¬
centur alt̾uc̾s discedunt¬
aũt parentes dampifi¬
cati et hãc ap̃ filios hũam¬
tatis hñtes repens acõnẽ¬
ĩo legem scripsimus uo¬
lentem neq sub pot̾ate ꝯ

Expanded text:
trimonia, ut eorum parentes subiaceant exactioni dotis aut sponsaliciae largitatis, quasi soluto matrimonio: et ipsi quidem forsan latenter miscentur alterutris, disceduntm parentes damnificati et hanc apud filios humtatis habentes recompensationeoque legem scripsimus vole
Abbreviated transcription (Latin):
nas posse distrah̾e m̾i̾a in¬
suorum lesione patm̃ aut
matr qui dotes aut ante
nipciales donatões decu¬
leraut suscepunt soli auc
eclam c̃ filiis s sicut ĩ con¬
tractu nuptiarum expec¬
tamus patr̃ consensũata
Mneq cransigere mia
sinim⁊ in parencum lesi¬
onẽ citra illorum uolun¬
catems et si mica repu

Expanded text:
nas, posse distrahere matriuorum laesionem patrum aut matrum, qui dotes aut ante nuptias donationes obtulerunt aut susceperunt soli aut etiam cum filiis. Sed sicut in contractu nuptiarum expectamus patrum consensum, ita neque transigere matrimonia sinimus in parentum laesionem circa illorum voluntatem. Sed etsi
Abbreviated transcription (Latin):
puletur tu sub condicõne pro¬
mittis.ul cͣ. si modo scił id ex¬
primaᷤ.i. sicui sub conditone
ul in diem stipulanti tu rn¬
deas presenti die spondo. ¶Na
condicionem spondisse nec
enim necẽe ẽ in rndendo eadẽ

Expanded text:
puletur, tu sub condicione promittas, vel contra, si modo scilicet id exprimas, id est si cui sub condicione vel in diem stipulanti tu respondeas: ‘ praesenti die spondeo ’. ncondicionem spopondisse: nec enim necesse est in respondendo eade
Abbreviated transcription (Latin):
cum et alia mulcta pͥuile¬
gia cã ap̃cedentib legis.¬
latõib. quã anobis ip̃is
data sunt. Ilicencra em̃ ẽ
ꝓhibenti reddicionẽ. eũ
quidẽ cui credicum est depo¬
situm ñ molestare. eũ u̾o
dreb que inq̃stione st̃
qui aur̃ aut res accepcurus
ẽlitẽ sorturl. ⁊ iusticiã et
iegem ꝓmereris ne ꝑ
hãc cnͫ dãpins magnis
subiciat eum qui int̾dicti¬
onẽ suscepit. compellatur
aut defensiones expetere.
nĩ res hab̾e. et nõ possit uo¬
iuntaĩcan deponente
re iustũ cñsgssorib siue ꝑ¬
dicionẽ otĩgerit rex aut̃
peccuniar fieri. et hoc ꝓ¬
becur. sine alium quecũ

Expanded text:
multa privilegia tam a praecedentibus legislatoribus quam a nobis ipsis data sunt. Licentia enim est prohibenti redditionem eum quidem cui creditum est depositum non molestare, eum vero de rebus quae in quaestione sunt qui aurum aut res accepturus est litem sortiri et iustitiam et legem promereri, sed ne per hanc causam damnis magnis subiciat cum qui interdictionem suscepit, et compellatur aut defensiones expetere aut res habere et non possit voluntarie cum deponente re iustum transgressoribus, sive perditionem contigerit rerum aut pecuniarum fieri et hoc probetur sive alium quemcu
Abbreviated transcription (Latin):
cumis ⁊ ciuilil causis descendut. ¶Aue
ipsas neccarium ẽ exemplis ond̾e. Ecce ꝑ¬
ierumq ita ꝑmittit in remag̾e sic ulac¬
tor dic̾et se quasi nsucepisse ꝙ usu nõ ceꝑe¬
diceret adusarium suũusu ñ cepisse qiod
usuceꝑit. Namq sicui ex iusta ca resaliqͣ
cradita fuerit uluti ex c̃a emptonis. aũ do¬
natõnis aut docisaut legatorum. nec dũ
eiis rei dominꝯ eftͣrus ẽ. si cius reicasu poss¬
essionemamiser. nullamb directam in
rem accõm ad cam rem ꝑseqͥndam. Quip
pe prodite sunt ita uire cunli auctõres ut
quis dominium suum uendic. ¶ Sec
quia sane durum erat eo casu d̾ficẽ actõm.
inuenta ẽ a p̾tore actõ qua dic̃ is qui posso
ammisit eam rem sou suscepisse ⁊ ĩ nẽdici¬

Expanded text:
timis et civilibus causis descendunt. aliae ipsas necessarium est exemplis ostendere. ecce plerumque ita permittit in rem agere, ut vel actor diceret, se quasi usucepisse quod usu non cepediceret, adversariam suum usu non cepisse quod usu ceperit. Namque si cui ex iusta causa res aliena tradita fuerit, veluti ex causa emptionis aut donationis aut dotis aut legatorum, necdum eius rei dominus effectus est, si eius rei casu possessionem amiserit, nullam habet directam in rem actionem ad eam rem persequendam: quippe ita proditae sunt iure civili actiones, ut quis dominium suum vindicet. sed quia sane durum erat, eo casu deficere actionem, inventa est a praetore actio, in qua dicit is qui possessionem amisit eam rem se usucepisse, et ita vindica
Abbreviated transcription (Latin):
eriudiciali forma accepũt
et oĩo cabularios ad hib̾i
in quib locis sunt talabu¬
laru et max̾ãt cestes nõ ig¬
dat scribant ꝓ illit̾ato. aut
paueas litr̾as scienti. alii u̾o
exitens quia nõ minꝰ .u. ce ᷤ
ces. inhus calib adhibendi
sunt int̾ quos erit ec qui scri¬
bit ꝓ ꝯͣ hete aut cocum aut

Expanded text:
udiciali forma acceperunet omnino tabularios adhiberi, in quibus locis sunt tabularii, maxime autem testes non igdam scribant pro illitterato aut paucas litteras scienti, alii vero existens quia non minus quinque testes in his talibus adhibendi sunt, inter quos erit et qui scribit pro contrahente aut totem aut
Abbreviated transcription (Latin):
fiteantur incormiptas sp̃es sus
tur ista testatio p̾sens aspectus.
Iquid frumenti uł ordei uel
olei urbitatii canonis remissio¬
ne indultũ est sp̃ali beneficio

Expanded text:
fitur ista testatio, praesens aspectus i quid frumenti vel olei urbicarii canonis remissione indultum est, speciali beneficio