comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pultus ẽ auteni in eccłia sanctae dei genitricis Maris aꝗs¬
gram arcusq supra tumulũ eius deauratus ẽ extructus
Caeteꝵ eius oninia gesta quae uulgo narrant᷑ non sint
hic ꝑꝑ uitandum fastidiũ legentis pleniter explanata.
Praeterea Ronię post Leonẽ cuus supͣ fecimus mentionẽ
sedit Stephanus quartus. Stephano quoq successit Pascalis.
Eodem quoq tempore floruit sanctus Egidius confessor
praccipuus natione grecus. Qui dei nutu ueniens ad gal¬
lias in ꝓiuntia cui septimania nomen ẽ herenuiticam du¬
xit uitã. Claruit etrã his temporib Paulus gentis sus̨
idest longobardoꝵ historiae scriptor. Qui de monasterio
montis cassini uenit in galliã attractus amore & opini¬
Ilcephorus itaq sicut suꝑius iani diximꝰ ex patritio
imꝑator creatus imperauit annis uiu tuie fuit
uir crudelis & auarissimus fer singulos enĩ ecclesiaꝵ et¬

Expanded text:
pultus est autem in ecclesia sanctae Dei genitricis Mariae Aquisgrani, arcusque supra tumulum ejus deauratus est exstructus. Ceterum ejus omnia gesta quae vulgo narrantur non sunt hic propter vitandum fastidium legentis pleniter explanata. Preterea Romae post Leonem, cujus supra fecimus mentionem, sedit Stephanus quartus; Stephano quoque successit Paschalis. Eodem quoque tempore floruit sanctus Egidius confessor precipuus, natione Grecus, qui Dei nutu veniens ad Gallias, in provintia cui Septimania nomen est heremiticam duxit vitam. Claruit etiam his temporibus Paulus gentis suae, id est Longobardorum, historiae scriptor. Qui de monasterio montis Cassini venit in Galliam, attractus amore et opiniAST. Nicephorus itaque, sicut superius jam diximus, ex patricio imperator creatus, imperavit annis 8. Hic fuit vir crudelis
Abbreviated transcription (Latin):
federati. Sed hos omnes inna tĩ expeditione rex sepe dictus
ita ecdoniuit:. aut contudit.: ut ulterius illi mallent subesse
aggressus ẽ. Quod bellũ intra octauũ quo coeptũ est au¬
num fteliciter ẽ consunatuni. Totã pręterea frisiami at
britanniam suo donunatiu subiugauit. Leoni u̾o inperato¬
E luccessit Constantinus uir christianissimus filius eius
romanun sortitus imperiũ: anno incarnationis le¬
lu chrisa dñi nostri. dcc xc primo. imperauit ainis decem

Expanded text:
federati. Sed hos omnes una tantum expeditione rex sepe dictus federati. Sed hos omnes una tantum expeditione rex sepe dictus ita edomuit aut contudit, ut ulterius illi mallent subesse aggressus est. Quod bellum intra octavum quo ceptum est annum feliciter est consummatum. Totam preterea Phrisiam atque Britanniam suo dominatui subjugavit. Leoni vero imperatori successit Constantinus, vir christianissimus, filius ejusRomanum sortitus imperium, anno incarnationis Jhesu Christi domini nostri 791, imperavit annis decem.
Abbreviated transcription (Latin):
regie menle praepositus et Ansebnius comes palitu et Rolan¬
dus prefectus limitis britanuci cum alus q̃ pluribus sunt in¬
terfecti ex quib Rolandus blauia castello deportatus ẽ atq
ab hispania reuersus. repent coniugẽ suam hildegardã in ul¬
la regia que uocatur cassinogilus. et ẽ inter droth et uatũnon
geminam ȩdidisse proleni. Quoꝵ unus añ ꝗͣ nasceretur inceri¬
gressus. Et non post multũ tempus ad capuã campaniae
urbem per italiã perrexit: et inde rediens bellũ beneuentani
indixit. ueꝵ dux prouintię Aragisus noĩe regis ferocita¬
ten ferre non preualens. filios suos Romaldum & Grimal¬
dum obsides ei ꝓ conseruanda fidelitate transmisit. Et iteꝵ
post hȩc Carolus magnus ad gallia est reuersus. Baioi¬
cum deniq bellum exortũ est et celeriter consumatũ Sed &
sclauis bellũ est illatũ dani uõ et sueues selauis erant

Expanded text:
regiae mensae prepositus et Anselmus comes palatii et Rollanregiae mensae prepositus et Anselmus comes palatii et Rollandus prefectus limitis Britannici cum aliis quam pluribus sunt interfecti. Ex quibus Rollandus Blavia castello deportatus est ac ab Hispania reversus, repperit conjugem suam Hildegardam in villa regia quae vocatur Cassinogilus, et est inter Droth et Warunnam, geminam edidisse prolem; quorum unus antequam nasceretur interiversus. Et non post multum tempus ad Capuam Campanie urbem per Italiam perrexit. Et inde rediens, Beneventanis bellum indixit. Sed dux provincie Aralgisus nomine, regis ferocitatem ferre non predum, obsides ei pro conservanda fidelitate transmisit. Et iterum post haec Carolus Magnus ad Galliam reversus. Bajoaricum denique bellum est exortum, et celeriter consummatum. Sed et Sclavis bellum est illatum. Dani vero et Sueves Sclavis erant
Abbreviated transcription (Latin):
emolliti ut decẽ milia honunũ ex cis cum uxorib et paruuulis
sublatos transtulerit et ꝑ gallum & germaniam multimodi di¬
uisione distribuerit. Taliq tandem conditione bellum constat
esse finitũ ue abiecto demonum cultu christianę fidei sacra¬
menta suscipent. et francis uniti unus populus efficeret᷑. Inte
rim tñ dumi hoc adhuc bellũ traheretur dispositis ꝑ loca congrua
priesidus hispaniam ẽ ingressus. Saltuq pyre nei suꝑato et oĩb
quae adierat oppidis atq castellis in deditionẽ susceptis reuer¬
sus õ. ded dũ inde rediret in ip̃o pyrenei iugo uascorium ꝑfi¬
diam ẽ expertus. Nam cũ agnune longo ue loci & angusti¬
aꝵ situs ꝑnutebat porrectus iret exerctus uastones in sinu
montis insidus collocatis extremam partẽ agnunus inuaserũt
et in subiectã uallem deiecerunt consertoq cum eis pręlio
ornes quos inuenerunt interfecerunt In quo prelio Eggibard

Expanded text:
emolliti, ut decem milia hominum ex eis cum uxoribus et parvulis emolliti, ut decem milia hominum ex eis cum uxoribus et parvulis sublatos transtulerit et per Galliam Galiam et Germaniam multimoda divisione distribuerit. Talique tandem conditione bellum constat esse finitum, ut abjecto demonum cultu christianae fidei sacramenta susciperent et Francis uniti unus populus efficerentur. EINH. c. 8. Interim tamen dum hoc adhuc bellum traheretur, dispositis per loca congrua presidiis, Hispaniam est ingressus, saltuque Pyrenei superato et omnibus quae adierat oppidis atque castellis in deditionem susceptis, reversus est. Sed dum inde rediret, in ipso Pyrenei  jugo Wasconum perfidiam est expertus. Nam cum agmine longo, ut loci et angustiarum situs permittebat, porrectus iret exercitus, Wascones, in sinu montis insidiis collocatis, extremam partem agminis invaserunt et in subjectam vallem dejecerunt. Consertoque cum eis prelio, omnes quos invenerunt interfecerunt. In quo prelio Eggibardus
Abbreviated transcription (Latin):
ori usus consilio non solũ hunoldum reddidit ueꝵ etiam sc ip̃m
cum ꝓuntia cui preerat eius potestati ꝑmisit. Porro dũ id Cca¬
roluni magnũ sicue dictũ est francoꝵ ex integio regnũ per¬
uenisset. legatus ronianȩ eedesie noie Petrus ab Adriano pon¬
tifice missus ad eunde gloriosum regẽ Carolũ uenit postulanᷤ
ab eo auxiliũ contra longobardoꝵ regeni Desideriũ qui more
patris sii Aistulfi romanam ingetabat ecclesiam. Cuii Carolus
ob audiens bellum contra Desideriũ magna uiriũ copia prępa¬
rauit. et ꝑ montem cenisiũ italiam introruit. et cũ forti ro.¬
bore papiã italiae ciuitatem cucũdedit. et ibi Desideriũ regẽ
cepit. et in exiliũ misit. fricterea filiũ Desiderii adalgisun
a regno patrio estugauit et subacte italiae filiũ suum fipinũ
regem constituit. Quo in italia composito negotio saxonicum
bellum irripuut.Saxones aũe ita cius sunt uirtute ꝑdonuti &

Expanded text:
ori usus coori usus cocum provincia, cui praeerat, ejus potestati promisit. Porro dum ad Carolum sicut dictum est Francorum ex integro perregnum, legatus Romanae ecclesiae nomine Petrus ab Adriano pontifice missus ad  eundem gloriosum regem Karolum venit, postulans ab eo auxilium contra Longobardorum regem Desiderium, qui more patris sui Aistulfi Romanam inquietabat ecclesiam. EINH. c. 6. ADO. Cui Karolus obaudiens, bellum contra Desiderium magna virium copia preparavit, et per montem Cenysium Italiam introivit, et cum ferti robore Papiam Itariae civitatem circumdedit, et ibi regem Desiderium cepit et in exilium misit. Preterea filium Desiderii Adalgisum a regno patrio effugavit, et subactae Italiae filium suum Pipinum regem constituit. EINCH. c. 7. Quo in Italia composito negotio, Saxonicum bellum arripuit. Saxones autem ita ejus sunt virtute perdomiti et
Abbreviated transcription (Latin):
potitus imꝑio imperauit annis quinq Cuius ultimo im¬
peru sui anno mortuo Niceta constantinopoleos pr̃iarcha Pau¬
tutus obut in parisiata urbe anno regni sui ꝗneodecimo in¬
carnationis uo. dcc. et sexigesimo nono superstitibus liberis suis
Carolo & Carolo magno ad quos ꝑtinebat regni successio. Quoꝵ
Carolus in nouioniensi urbe regian suscepit coronã. et frater
ennio quo sublimatus ẽ in regno uita decessit et uxor eius &
filu ad desideriũ regem longobardoꝵ nulla ui comipulsi
fugierunt. eius patrociniũ expetentes. sitq totius regni fr̃.¬
coꝵ consensu uiroꝵ Carolus regni monarchiã solus optinut
Proinde Carolus primo regni sui anno aquitauiã ingressus ducẽ
hunoldum qui post uaifarũ mortẽ ipsam sibi prouintiã retine¬
re parabat. ẽ aggressus. Quem ctiã Uasconiam petere comipule
Sed Carolus Lupo uasconũ duci mandauit ut profugũ reddat
et nisi hoc maiture faciat bello se cũ expetitur Lupiis ũo sani¬

Expanded text:
itur imperavit annis 5. Cujus ultimo imperii anno, mortuo Niceta Constantinopoleos patriarcha, Paututus, obiit in Parisiaca urbe anno regni sui 15, incarnationis vero Christi 769, superstitibus liberis suis Karolo et Karlomanno, ad quos pertinebat regni successio. ADO. Quorum Karolus  in Noviomensi urbe regiam suscepit coronam et frater eennio quo sublimatus est in regno, vita decessit; et uxor ejus et filii ad Desiderium regem Longobardorum nulla vi compulsi fugerunt, ejus patrocinium expetentes; sicque totius regni Francorum consensu virorum Karolus regni monarchiam solus optinuit. ADO EINH. c. 5. Proinde Karolus primo regni sui anno Aquitaniam ingressus, ducem Hunoldum, qui post Waifari necem ipsam sibi provinciam retinere parabat, est aggressus. Quem etiam Wasconiam petere compulit. Sed Karolus Wasconum duci Lupo mandavit ut profugum reddat, et nisi hoc mature faciat bello se eum expetiturum. Lupus vero sani
Abbreviated transcription (Latin):
Wberius igit᷑ romanoꝵ quinquigesimus imꝑator im¬
periũ sumens anno incarnationis diuinę .d. octogesi
mo secundo imperauit annis trib et decẽ mensibus nouẽq
diebus. Iste fuit uir catholicus & religiosus: Unde multas
in constantinopolitana urbe renouauit eccłias. Is etiã terram
persaꝵ intrauit et eos potentissime debellauit: indeq regie¬
diẽs tantam molem predae cum elephantis multis adduxit
ut humane cupiditati crederet᷑ posse sufficere. Ad hunc prae¬
in fide nostrę resurrectionis errare in eius pñtia comprobaut¬
etiam tp̃re prefatus rex Sigebertus Clotaru regis fran.¬
coꝵ filius est occisus. Cuius regnũ Childebertus filius cius
cum mr̃e Brunichildę regendum suscepit hereditario iure¬
Et non multo post Guntrannus Chilperici germanus uicesi¬
liquit nepoti suo modo dicto Childeberto. Childebertus quoq
cum septẽ annis regnasset. sex in austria & quattuor in bur¬
gundia decessit. duos sibi relinquens heredes filios sub tutela aiue

Expanded text:
berius igitur Romanorum quinquagesimus imperator, imperium sumens anno Incarnationis divinae quingentesimo secundo, imperavit annis tribus, et decem mensibus, et novem diebus. Hic fuit vir catholicus et religiosus. Unde multas in Constantinopolitana urbe renovavit ecclesias. Hic etiam terram Persarum intravit, et eos potentissime debellavit, indeque regrediens tantam molem praedae cum elephantis multis adduxit, ut humanae cupiditati crederetur posse sufficere. Caein fidem nostrae resurrectionis errasse, Tiberio prae haec praefatus rex Sigisbertus Clotarii regis Francorum filius est occisus. Cujus regnum Childebertus filius ejus cum matre Brunechilde regendum suscepit. Et non multo post Guntrannus Chilperici germanus deliquit nepoti suo modo dicto Childeberto. Childebertus quoque cum viginti tres annis regnasset in Austrasia, et quatuor in Burgundia, decessit duos sibi relinquens haeredes filios. Quorum
Abbreviated transcription (Latin):
mutus & claucdus Cumq hunc propinꝗ illius flentes ei¬
obtulissent uir dñ sollicite studuit cos inꝗrere an curationis illius ha¬
berent fide. Cui dũ in iurtute dñi ex auctoritate bt̃i Petri apostoli
fixam salutis ip̃ius spem habere se dicerent protinus uenerandus.
uir or̃oni incubit. Deinde solennia mussaꝵ exorsus sacrificiun in cõ¬
spectu dei ommpotentis imoluut. Quo pacto ab altari exiens clau
Et cũ ei corpus dominicũ in os mitteret illa diu muta ad loquẽ¬

Expanded text:
 valebat. Cumque hunc propinqui illius flentes obtulissent, vir Domini sollicite requisivit an curationis illius haberent fidem. Cui dum in virtute Dei, ex auctoritate Petri, fixam salutis illius spem habere se dicerent, protinus venerandus vir orationi incubuit, et missarum solemnia exorsus, sacrificium in conspectu Dei omnipotentis immolavit. Quo peracto, ab altari exiens, claudCumque ei Dominicum corpus in os mitteret, illa diu muta ad loquen
Abbreviated transcription (Latin):
uidelicet Alariti regnũ suo copulauit regno. Amalatitus qͦq
Alarici filius ei cessit inuitus et ab aꝗtania in hispaniũ mi¬
grauit. igitur gothis arrianes ab agcania pulsi s franti cncho¬
lici ipsam meliori regula ueligionis. ee fider continuo reple¬
uerunt. Nis ergo rex clodoueus deo fuuente patratis. et lon
ge lateq francoꝵ regno dilitato obut anno regr sui tricesi¬
mio aetatis uõ suac quadragesimoꝗnto : eebinquens quettuor
filios regni heredes. Qui patri succedentes regnum feantoꝵ
inter se diuiserune. Et Txoderitus sede regi sid sortitus ẽ
nieitis clodomarus autclianis: clotharius suessionts. Childeber

Expanded text:
copulavit regno. Almaricus quoque Alarici filius ei cessit invitus, et ab Aquitania in Hispaniam migravit. Igitur Gothis Arianis ab Aquitania pulsis, Franci catholici ipsam melioris regula religionis et fidei continuo repleverunt. His rex Clodoveus, Deo favente, pat regno dilatato, obiit anno regni sui tricesimo, aetatis vero suae quadragesimo quinto, relinquens quatuor filios regni sui haeredes. Qui patri succedentes regnum Francorum inter se diviserunt. Et Theodericus quidem sedem regni sui sortitus est Metis, Clodomirus Aurelianis
Abbreviated transcription (Latin):
monium assumpsit. Deniq cum parthis & uancalis romanu
infescantibus regniũ pace institiut. Hoꝵ quoq imperatoꝵ Alat¬
tani scilicet & ualentiniani temporibus celebrata ẽ calcedone qui¬
ta sancta synodus uniuersalis sexcentoꝵ triginta reuerendoꝵ ep¬
scopoꝵ sancti papę Leonis industria congregata iuuenalis hiero¬
Euthices hȩreticus cum Dyoschoro alex indrino episcopo abdicat

Expanded text:
nis sex. Iste cum Parthis et Vandalis Romanum infestantibus regnum, pacem constituit. Horum quoque imperatorum, Marciani scilicet et Valentiniani, temporibus celebrata est Chalcedoniae quarta sancta synodus universalis sexcentorum triginta reverendorum episcoporum, sancti papae Leonis industria congregata. Ibi Euthices haerEuthices haereticus cum Dioscoro Alexandrino episcopo abdicatus
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit lucide designauit. Liber tñ ille ꝑ multos latuit años
sed nuꝑ meis deo uolente uemit in manib. Cuius auctoritas
non ẽ friuola uł inepta sed autentica. probabilis & robusta. Pro¬
inde codicẽ istuni tibi merito o adela nobilis comitissa dicaui
quam non mediocriter litteris exuditã esse non ambigo ad
deliniendum aniniũ tuuem: et ad acuendam fidem pectoris.
riu. speransꝙ noniinis tui monimentũ hac etiã possit occalio¬
ne non mediocxiter insigniri: ita ut non ualeat ultra aliqua
uetustate corrumpi quae posteroꝵ memorię solet minucari.
Ecte habes corã te propugnatores fidei catholice. habes rectores
ciuitatis dei ꝑ diuersas ecclesias christi populo pręsidentes.
Ciuitati regali pręsidet potentia deus dei filius homo uerus
et deus omnipotens: qui sua potentia totã iplius ciuitatis stru¬
cturã regit exaltat acq defendie. Qui te milib sanctoꝵ con¬

Expanded text:
fuerit lucide designavit. Liber tamen ille per multos latuit annos, fuerit lucide designavit. Liber tamen ille per multos latuit annos, sed nuper meis Deo volente venit in manibus. Cujus auctoritas non est frivola vel inepta, sed autentica, probabilis et robusta. Proinde codicem istum tibi merito, o Adela nobilis comitissa, dicavi, quam non mediocriter litteris cruditam esse non ambigo, ad deliniondum animum tuum et ad acuendam fidem pectoris tui, sperans quod nominis tui monimentum hac etiam possit occasione non mediocriter insigniri, ita ut non valeat ultra aliqua vetustate corrumpi, quae posterorum memoriae solet inimicari. Ecce habes coram te propugnatores fidei catholicae, habes rectores civitatis Dei per divisas Ecclesias Christi populo presidentes. Cui civitati regali presidet potentia, Deus Dei Filius homo verus; et Deus omnipotens, qui sua sapientia totam ipsius civitatis structuram regit, exaltat atque defendit. Qui te militibus sanctorum con
Abbreviated transcription (Latin):
libro decerpsi quem tempore Caroli magni de gręco transtulit
ui latinũ. Res.i. gestae sub aliis imperatorib usq ad Mauri¬
tium lucule latinis continebant᷑ in libris. Amodo uoͬ dicti im¬
peratoris temporib reꝵ gestaꝵ series nulla fulta manebat au¬
ctoritate: sed historiographus quisq uulgi tantũ opinionem
suo ponebat in codice quod ex lectionib quae in exaltatione
sanctę crucis ꝑ uniuersas fere legunt᷑ ecclesias aĩaduerti
potest. Quas falsitate refertas quobuscunq sapientib lucide
liquet. Praefatus aũt Anastasius suis temporib ea quę in
graeca continebant᷑ historia ab octauiano Augusto usq ad
Nichaelem qui Nicephoro successit rationabili ꝓsequutus ora¬
tione latino tnstulit eloquio: in quo oꝑe nobis multa quae
hactenus nesciebamus aꝑuit. ibiq de Muhameth saracenoꝵ¬
pseudo ꝓpheta pauca quide locutus ẽ: sed quib temporib

Expanded text:
libro decerpsi, quem tempore Karoli Magni de Greco transtulit libro decerpsi, quem tempore Karoli Magni de Greco transtulit in Latinum. Res enim gestae sub aliis imperatoribus usque ad Mauricium lucide Latinis continebantur in libris; amodo vero dicti imperatoris temporibus rerum gestarum series nulla fulta manebat auctoritate, sed historiographus quisque vulgi tantum opinionem suo ponebat in codice; quod ex lectionibus quae in exaltatione sanctae crucis per universas fere leguntur ecclesias animadverti potest. Quas falsitate refertas quibuscumque sapientibus lucide liquet. Praefatus autem Anastasius suis temporibus ea quae in Greca continebantur historia ab Octaviano Augusto usque ad Michaelem, qui Nicephoro successit, rationabili prosecutus oratione, Latino transtulit eloquio; in quo opere nobis multa quae hactenus nesciebamus aperuit, ibique de Muhamet pseudopropheta pauca quidem locutus est, sed quibus temporibus
Abbreviated transcription (Latin):
teor si causa ꝑmittat quia quorunda sensus hominũ magis
onerat or̃o prolixa ꝗͣ doceat. Segetem etiã nimia sternit uber¬
tas. et ad maturitatẽ non ꝑuenit nimia fecunditas. pracuari¬
catio tñ dicenda ẽ transire dicenda: et non minus seruat mo¬
dum ꝑfectae orationis qui strictius ꝗ̃ debet re ꝗͣ qui eftuli
dicit cum alter matexiã excessisse. altex dicit᷑ non implesse.
feccat igit̾ uterq: sed alter uirib. alter peccat imibecillitate.
Porro nunc etia illis qui hunc codicẽ ideo forsitan suꝑbo des¬
picient aĩo: eo ꝙ eum non nouis cõmentis sed quorimdã illu¬
strium uiroꝵ coaceruauerĩ scriptis respondeo qm̃ alterius ad¬
iumento diuinitas sola non indiget nec dici aliꝗd ab aliquo
potest quod ia non dictũ sit aut aliqua iacet abstxusa in cor¬
dibus nr̃is scientia quam non illustrauerit usus precedenti¬

Expanded text:
teor, si causa permittat, quia quorundam sensus hominum magis teor, si causa permittat, quia quorundam sensus hominum magis honerat oratio prolixa quam doceat. Segetem etiam nimia sternit ubertas, et ad maturitatem non pervenit nimia fecunditas; prevaricatio tamen dicenda est transire dicenda, et non minus servat modum perfectae orationis, qui strictius quam debet rem quam qui effusius dicit, cum alter materiam excessisse, alter dicitur non implesse. Peccat igitur uterque, sed alter viribus alter peccat imbecillitate. Porro nunc etiam illi qui hunc codicem ideo forsitan superbo despicient animo, eo quod eum non novis commentis sed quorundam illustrium virorum coacervaverim scriptis, respondeo, quoniam alterius adjumento Divinitas sola non indiget, nec dici aliquid ab aliquo potest quod jam non sit dictum, aut aliqua jacet abstrusa in cordibus nostris scientia, quam non illustraverit usus precedenti
Abbreviated transcription (Latin):
Mauritius nuncupat᷑. Cui filiã suam Constantiã ornatam tradi¬
dit regalib ornamentis dicens. Sit tibi imperiũ meum cum
hac epistola concessu puella. Utere ergo foeliciter et habe in
mente incessanter equitatem et iustitiã pręcipua optimi imꝑato¬
ris ẽẽ insignia. Quod postꝗͣ dixit spiritũ exhalauit. Tyberio
u̾o defuncto Mauricius purpira indutus et dyademate coro¬
natus ad circũ processit: et acclamatis sibi laudib: et largitis
secunduni morẽ niuneribus. primus ex graecoꝵ gente roma¬
no potitus ẽ imperio.
Tunt liber quintus incipie prologus libri sexti
CCEDUM IMMENS UM PELAGUS
historiaꝵ cupio ꝑstringere. et numerosa
libroꝵ copiam uno uolumne coartare iu¬
deor quibusda modum propositę breuita.¬
ris excessisse. Sed aucdiant queso quos bre¬
uis delectat or̃o Breuitatem in ot̃one custodiendam cͥe confi¬

Expanded text:
Mauritius nuncupatus est. Cui filiam suam Constantiam ornatam reddiMauritius nuncupatus est. Cui filiam suam Constantiam ornatam reddidit regalibus ornamentis, dicens: Sit tibi imperium meum cum hac puella concessum. Utere ergo feliciter eo, et habe in mente incessanter aequitatem et justitiam praecipua optimi imperatoris esse insignia. Quod postquam dixit, spiritum exhalavit. Tiberio vero defuncto, Mauritius purpura indutus et diademate coronatus ad circum processit, et acclamatis sibi laudibus, et largitis secundum morem muneribus, primus ex Graecorum gente Romano potitus est imperio. Explicit liber quintus. INCIPIT PROLOGUS LIBRI SEXTI. Ecce dum immensum pelagus historiarum cupio perstringere et numerosam librorum copiam uno volumine coartare, videor quibusdam modum propositae brevitatis excessisse. Sed audiant queso quos brevis delectat oratio. Brevitatem in oratione custodiendam esse confi
Abbreviated transcription (Latin):
tentia hoc se feaisse doluit. non tũ usq ad optinenda salute
Nam postmodũ quia uera eẽt catholica fides agnouit sed gen¬
ts suę timore ꝑterritus ad hanc uenire non meriut. Orba
tamen egritudine ad extrema ꝑductus Leandro episcopo quẽ
prius uehementer afflixerat Richaredum regẽ filium quẽ in
sua hȩresi relinquebat cõmendare curauit: ut & in ip̃o talia
faceret qualia in fratrẽ illuis suis exhortationib peregisset
Qua cõmendatione completa defunctus ẽ. Pose cuius mor¬
tem Richaredus rex non patrẽ perfidum sed fratrẽ marty¬
rem sequens ab arriana hȩreseos prauitate conuersus ẽ totamq
uusigotaꝵ gentem ita ad uerã perduxit fidem cit nullũ in suo
regno militare ꝑmntteret qui regno dei hostis existere per he¬
reticam ꝑfidiam non timeret. Uexuntamen Tyberius Augustus¬
ubi fiuẽ sibi uitę suae imminere pręuidit ellegit ad imꝑium
quendam uirũ genere cappadocũ strenuum ac sapientissimũ qui

Expanded text:
tentia, hoc fecisse se doluit, nec tamen usque ad obtinendam salutem. Nam quia vera esset catholica fides agnovit, sed gentis suae timore perterritus, ad hanc pervenire non meruit. Qui oborta aegritudine ad extrema perductus, Leandro episcopo, quem prius vehementer afflixerat, Recharedum regem filium, quem in sua haeresi relinquebat, commendare curavit, ut in ipso quoque talia faceret, qualia et in fratre illius suis cohortationibus fecisset. Qua commendatione expleta defunctus est. Post cujus mortem Recharedus rex non patrem perfidum, sed fratrem martyrem sequens, ab Arianae haereseos pravitate conversus est, totamque Visigothorum gentem ita ad veram perduxit fidem, ut nullum in suo regno militare permitteret, qui regno Dei hostis existere per haereticam perfidiam non timeret. Nec ubi sibi finem vitae imminere praevidit, elegit ad imperium quemdam virum genere Cappadocem, strenuum ac sapientissimum, qui
Abbreviated transcription (Latin):
deberti soror ungundis herminigildo Leuuigildi hispanoꝵ regi
suus languebat ad catholicã conuersus ẽ fidem. Quod ut pater
cognouit illum ut ad eandes haeresim rediret et premus suadere
et minis terrere conabat᷑. Cui cũ ille constantissime responderet nũꝗ̃
se uerã fidem posse relinquere quam semel agnouisset iratus pater cũ
mentis illius emollire ualeret: arta illũ custodia concludens collum
tatis die intempestę noctis silentio ad eũ perfidus pater arrianum
episcopum nusit ut ex eius manu sacrilegę consecrationis comniu¬
nionem ꝑciperet atq per hoc ad patris gr̃am redire mereret᷑. Sed
uir deo dilectus arxiano episcopo uenienti exprobrauit ut debuit
ciusq a se ꝑfidiam dignis increpationib repulit: Quia & si exte¬
rius iacebat ligatus. apud se tam̃ in magno nientis culmine stabat
securus. Ad se itaq reuerso episcopo arriano pacer infremuit. statĩq
cantus ad cerpus eiusles regis et martyris audiri. et lampades¬

Expanded text:
dem sororem suam Herminigildo, Levigildi Hispanorum regsuus languebat, ad catholicam fidem conversus fuerat. Quem paterArianus, ut ad eamdem haeresim rediret, et praemiis suadere, et minis terrere conatus est. Cumque ille constantissime responderet nunquam se veram fidem posse relinquere, quam semel agnovisset, iratus pater eumm mentis illius emollire valuisset, in arcta illum custodia concludens, collum tatis die, intempestae noctis silentio ad eum perfidus pater Arrianum episcopum misit, ut ex eius manu sacrilegae consecrationis communionem perciperet atque per hoc ad patris gratiam redire mereretur. Sed vir Deo deditus Arriano episcopo venienti exprobravit ut debuit eiusque a se perfidiam dignis increpationibus reppulit, quia, etsi exterius iacebat ligatus, apud se tamen in magno mentis culmine stabat securus. Ad se itaque reverso episcopo, Arrianus pater infremuit statimque cantus ad corpus eiusdem regis et martyris audiri, atque ide
Abbreviated transcription (Latin):
minus crudelis fuit. Nam non multo post dum mare transiens
siciliam depopulatus fiulset. et inde reuersus romã obsidione¬
cinxisset atq cepisset: tota ferme nocte suos tubis clangere prę¬
cepit ut Romani a gothis sese quibuscunq modis occulerent. Cip¬
ta igit̃ est roma a pręfato Thothila rege anno Iustimani Au¬
Narsetem uirũ sapientem ac stienuũ ordinauit romanoꝵ pa-

Expanded text:
minus crudelis fuit: et non muminus crudelis fuit: et non muSiciliam depopulatus fuisset, et inde reversus Romam cinxisset, atque cepisset, tota ferme nocte suos tubis clangere praecepit, ut Romani a Gothis sese quibuscunque modis occulerent. Capta est igitur Roma a praefato Totila rege anno XXI Justiniani AuNarsetem virum sapientem
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. Surgentes aũt ad eũ propinquare minime prȩsumpsexũt
sed id suũ regeni reuersi nuntiauerunt trepidi in ꝗ̃ta uelocita¬
it fuerant dep̃hensi. Tuuc ꝑ se ide Thochila ad dei hominẽ acces¬
sit: Quem cũ a longe sedentẽ cerneret: non ausus ad eũ accede¬
re sese in terrã dedit. Cui cũ uir dei bis terq diceret surge. s ip̃e
inte eũ de terra crigi non auderet. Benedictus lesu Christi do¬
nuni famulus per semetip̃m dignatus ẽ accedere ad regẽ prostra.¬
tum. Quemi de terra leuauit et de suis actib increpauit: atq in
pucis sermonib cuncta quę illi erant uentura pronuntiauit di¬
cens. Multa mala facis. niulta fecisti: iam aliquando ab iniꝗta
te compescere. Et quidez romam ingressus es mare transiturus uo¬
uem annis regnabis. decimo morieris. Quibus auditis rex ue¬
hementer expauit: et or̃one petita recessit: atq ex illo ia tp̃re

Expanded text:
sunt. Surgentes autem, ad eum propinquare minime praesumpserunt, sunt. Surgentes autem, ad eum propinquare minime praesumpserunt, sed ad suum regem reversi, nuntiaverunt trepidi, in quanta velocitate fuerant depraehensi. 15. Tunc per se isdem Totila ad Dei hominem accessit; quem cum longe sedentem cerneret, non ausus accedere, sese in terram dedit. Cui dum vir Dei bis ter diceret: 'Surge', sed ipse ante cum erigis de terra non auderet, benedictus Ihesu Christi domini famulus per semet ipsum dignatus accedere est ad regem prostratum. Quem de terra levavit, de suis actibus increpavit atque in paucis sermonibus cuncta quae illi erant Ventura praenuntiavit, dicens: 'Multte compescere. Equidem Romam ingressurus es, mare transiturus, novem annis regnabis, decimo morietis. Quibus auditis rex vehementer territus, oratione petita recessit, atque ex illo jam tempore
Abbreviated transcription (Latin):
ret. ad cius monas teriũ pergens paulo longius subsistie. eiq se nẽ
batur. cui calciamenta sua prebuit eumq indui regalib uestibus
fecit. et qͣi in ꝑsona sua ꝑgere ad dei honunẽ praccepit. In ciius
obsequio tres qui sibi prȩcieteris adhexere consuenerant comutes
misit Scilicet Uult. Riderich & Blidin: ut añ uiri dei oculos ip̃m
esse regẽ Thochilam simulantes. eius lateri obambularent. Cui
alia quoq obsequia atq spatarios prebuit: ut tã ex eisde obseꝑs¬
qͣ ex purpureis uestib rex ẽẽ putaretur. Cumiq isde Rigo et¬
regus uestib decoratus: et obsequentiũ frequentia comitatus mo¬
nasterium fiuisset ingrellus uir dei eminus sedebat. Que ueni¬
entẽ conspiciens cuni iã ab eo audiri potusset: clamauit dicens
fone fili pone hoc qđ portas non ẽ tuun. Quod Rigo audiens
in terrã cecidit: et ꝗa tanto uiro illudere pręsumpsisset expauit
omnesq qui cũ eo ad dei honunẽ ueniebant terrę consternati

Expanded text:
set, ad eius monasterium pergens, paulo longius substetit, eique se venRiggo dicebatur, cui calciamenta sua praebuit eumque indui vestibus regalibus fecit, quem quasi in persona sua pergere ad Dei hominem praecepit. In cuius obsequio tres, qui sibi prae ceteris adherere consueverant, comites misit, scilicet Vul, Ruderic et Blidin, ut ante servi Dei oculos ipsum esse regem Totilam simulantes, eius lateri obambularent. Cui alia quoqquam ex purpureis vestibus rex esse putaretur. Cumque idem Riggo decoratus vestibus, obsequentum frequentia comitatus, monasterium fuisset ingressus, vir Dei eminus sedebat. Quem venientem conspiciens, cum iam ab eo audire potuisset, clamavit, dicens: 'Pone, fili, pone; hoc quod portas non est tuum'. Qui Riggo protinus in terram cecidit et, quia tanto viro inludere praesumpsisset, expavit. Omnesque qui cum eo ad Dei hominem veniebant; terrae consternati
Abbreviated transcription (Latin):
bus Narses romanoꝵ patritius cuius supra memuinimus cum ab
inicuesii diuersoꝵ hostium totam quietã reddidissee italiã pro ma¬
gnis bñticus magnam inuidiã pertulit a romanis ita ut in urbe
regia Iustino mandirent dicentes: quia melius erat ronianis.
gothis seruire ꝗͣ graecis ubi Narles iunuchus imꝑat et dñatur
pro sua libidine Quibus sermonib commotus imꝑator Longinũ
prefectum suuni Mairsetis loco substituit. Sed & Augusta Sephia
hac Narseti mandiuit contumeliam ut constantinopolĩ remearet¬
et cũ puellis suis in genitio foeminaꝵ linaꝵ pensa duuderet.
Ad que uerba Narses dicit᷑ respondisse talem se ei telam ordituꝵ
quam du uiueret nunꝗ̃ deponeret. Et Neapolim secedens longo¬
bardis inindauit ut piuptina pannonis nuira quae incolebant
desererent. et ad italiȩ fertile solũ possidendum confluerent. Qđ
in italiã commeauit cum multitudine magna longobardoꝵ
anno ab incarnatione dñi quingentesimo sexigesimo octauo

Expanded text:
bus Narses Romanorum patritius, cujus supra meminimus, cum ab incursu diversorum hostium totam quietam reddidisset Italiam, pro magnis beneficiis magnam pertulit invidiam a Romanis, ita ut in urbem regiam Justino mandarent dicentes quod melius erat Romanis Gothis servire quam Graecis, ubi Narses eunuchus imperat et dominatur pro sua libidine. Quibus sermonibus commotus imperator, Longinum praefectum suum Narsetis loco substituit. Sed et Augusta Sophia hanc Narseti mandavit contumeliam, ut Constantinopolim remearet, cum puellis suis in gynaeceo feminarum lanarum pensa divideret. Ad quae verba Narses dicitur respondisse eam se ei telam orditurum, quam, dum viveret, nunquam detexeret, et Neapolim secedens Longobardis mandavit, ut paupertina Pannoniae rura, quae incolebant, desererent, et ad Italiae fertile solum possidendum confluerent, Quod in Italiam commeavit cum multitudine magna Longobardorum, anno ab Incarnatione Domini quingentesimo septuagesimo octavo.
Abbreviated transcription (Latin):
ueniam a dño impetrare poscebat. Ueꝵ cum tp̃us affiusset
quo nunus ad altare solebat offerre: surgens cũ lachrynis ẽ
ingressus: Cumq obtulisset sicuti solitus exit: intra cancellos.
stetit. Rursus aũt Ambrosius non ꝗeuit: sed differentiã lo¬
coꝵ edocuit. Et primo quide requisiuit quid ibide expec¬
taret. Imperatore dicente sustinere se sacroꝵ perceptionem
S̾ imꝑator interiora loca tm̃ sacerdotibus sunt collata quic
cacteris nec ingredi: nec contingere ꝑmittuntur. Egredere
igitur & hanc expectationẽ cum eeteris conimunem habe
Purpura nanq imperatores: non sacerdotes facit. Tunc fide¬
lissimus imꝑator hauo etiã traditionem aĩo gratanti suscipi¬
ens remandauit dicens. Non audacię causa intra cancellos
mansi: sed in constantinopolitana urbe hanc consuetudinem
este cognioui Sed ago gr̃as pro huiuscemõi medicina. Talis
rantaq et presul et imꝑator uirtute clarebant: et tm̃ prodest¬

Expanded text:
veniam impetrare poscebat. Cumque tempus accederet quo munus ad altare solebat offerre, surgens cum lacrymis est ingressus. Cum vero obtulisset, sicuti solitus erat, intra castetit. Rursus autem Ambrosius non acquievit, sed differentiam locorum edocuit, et primo quidem requisivit quid ibi expectaret. Imperatore dicente, sustinere se sacrorum perceptionem O imperator, interiora loca tantum sacerdotibus sunt collata, quae ceteri nec ingredi nec contingere permittuntur. Egredere igitur, et hanc exspectationem cum ceteris habe communem. Purpura namque imperatores, non sacerdotes facit. Tunc fidelissimus imperator etiam hanc traditionem animo gratanti suscipiens, remandavit: Non audaciae causa intra cancellos mansi, sed in Constantinopolitana urbe hanc consuetudinem esse cognovi; unde gratias ago pro hujusmodi medicina. Tali ergo tantaque et presul et imperator virtute clarebant. Ego aute
Abbreviated transcription (Latin):
thodoxus Augustus breui tp̃ris interuallo de duab ualidis
gentibus per manũ Belisarii ducis inclyti nobiliter triumphauit.
forro pose Belisarii discessũ gothi ꝗ transpadum et in liguria
consistebant contra romanos rebellantes Thothilam qui &
Badiula dicit̾ sibi regẽ creauerunt: Qui contra romanos saepe
dimicans eoꝵ uires multis uitib fregit ac suꝑauit. Cuius regis¬

Expanded text:
thodoxus Augustus brevi temporis intervallo de duabus validis thodoxus Augustus brevi temporis intervallo de duabus validis gentibus per manum Belisarii ducis inclyti nobiliter triumphavit. Porro post Belisarii ducis discessum, Gothi qui trans Padum et in Liguria consistebant, contra Romanos rebellantes Totilam, qui et Bajola dicitur, sibi regem creaverunt. Qui contra Romanos saepe dimicans, eorum vires multis vicibus fregit ac superavit. Corus
Abbreviated transcription (Latin):
Uitigem sui exercitus ducẽ contra eũ destinauit. Sed postq̃ ui¬
tigis campania ẽ ingressus: et rex ab exercitu ẽ creatus. ex pedi¬
tionẽ soluit & retro remcauie Tunc spreto Theoado et prinia cõ¬
iuge repudiata Mathesnentem Theoderici regis neptẽ sibi nu¬
trimonio iunxit. Sed du nouis nuptiis delectat᷑. Belilarius
romam ingredit. et cũ gaudio suscipit̃. Confestimi quoq uiana
octupauit lota. et urbiũ oppidoꝵq praesidia. Quibus sine dila¬
tione patratis. uitigis rex Romã aggreditur: eamꝰq pir annũ
continuũ obsidione circundat. Ueꝵ tandem Belisarius machi¬
nas eius igne consumpsit. et inde eũ exturbatum usq ad ari¬
minũ effugauit: Et non multis dich interiectis apud Rauen¬
nam inclusũ in deditionẽ suscepit eumiq cum uxore sua &
opib palatu constantinopoli deportauit. Sicꝗ iustinianus or¬

Expanded text:
Vitigem sui exercitus ducem contra eum destinavit. Sed postquam ViVitigem sui exercitus ducem contra eum destinavit. Sed postquam Vitigis Campaniam est ingressus, et rex ab exercitu est creatus, expeditionem solvit et retro remeavit. Tunc spreto Theodoaldo, et prima conjuge repudiata, Mathesuentem Mathesuntem Theoderici regis neptem sibi matrimonio junxit. Sed dum novis nuptiis delectatur, Belisarius Romam ingreditur, et cum gaudio suscipitur. Confestimque vicina occupavit loca, Romam, oppidorumque praesidia: quibus sine dilatione patratis Vitigis rex Romam aggreditur, eamque per annum integrum obsidione circumdat. Verum tandem Belisarius machinas ejus igne consumpsit, et inde eum exturbatum usque ad Ariminum effugavit, et non multis diebus interjectis, apud Ravennam inclusum in deditionem suscepit, eumque cum uxore sua, et opibus palatii Constantinopolim deportavit. Sicque Justinianus or
Abbreviated transcription (Latin):
na peritissimus. Porro longobardis adhuc in pannonia consistẽ¬
tibus prȩerat abboni filius Aldoin. qui non multo post ip̃am lon¬
gobardoꝵ gentem in italiã introduxit. Interea iustinianus
christianissimus Augustus contea parthos sdeliciter dimicauit
et tande cum rege eoꝵ fedus firmissimũ stabiliuit. Qui etiã
dum deficeret iustinianum suũ ex sorore nepotẽ sibi designa
giiti & octo et dieb undecim. iste multis gentib triumphauit
Nam septimo imꝑui eius anno facta sunt uandalica bella et rece¬
pit Belisarius aphricã: et fauente deo eo ꝑrexit magna celerita¬
ritios fugit. Sed eũ ibi Belisarius celeriter insequutus comp̃hen¬
dit: et argentea uinctũ cathena secũ adduxit. et de eo constã¬
tinopolim triumphauit. Et non multo post iustinimus Augi¬
stus cundem Belisariũ ad italiã destinauit. quo Belisarius ueni¬
ens primo accessu siciliam ꝑuasit et noapolim obsedit: & expu¬
gnauit & expoliauit. Quod ubi rex italis Theoadus audiut.

Expanded text:
aldus. Porro Longobardis adhuc in Pannonia consistentibus praeerat Alboinus filius Aldoini, qui non multo post ipsam Longobardorum gentem in Italiam introduxit. Interea vero Justinus, christianissimus Augustus, contra Parthos feliciter dimicavit, et tandem cum rege eorum foedus firmissimum stabilivit. Qui etiam dum deficeret, Justinianum suum ex sorore nepotem sibi designavginta octo, et diebus undecim. Iste de multis gentibus triumphavit. Nam septimo imperii anno facta sunt Vandalica bella, et recepit Belisarius Africam, et favente Deo eo perrexit magna cum celeritarusios fugit. Sed eum ibi Belisarius celeriter insecutus comprehendit, et argentea vinctum catena secum adduxit, et de eo Constantinopoli triumphavit. Et non multo post Justinianus Augustus eumdem Belisarium ad Italiam destinavit. Quo Belisarius veniens primo accessu Siciliam pervasit, et Neapolim obsedit, et expugnavit, et exspoliavit. Quod ubi rex Italiae Theodoaldus audivit,
Abbreviated transcription (Latin):
mortalitas magna. Qua de cã codem anno coepit celebrari so¬
lennitas sauetę dei genitricis Marię purificationis ip̃ius secũ¬
da die februari mensis et cessauit mortalitas illa. Et hec solen
nitas hypanti dñi graece solet noĩari eo ꝙ hac ip̃a die allato in
templum dño Symeon & anna ei obuiauerunt hy pantelse n.¬

Expanded text:
 eodem anno celebrari solemnitas coepit sanctae Dei genitricis Mariae purificationis ipsius secunda die Februarii mensis, et cessavit mortalitas illa. Et haec solemnitas ὑπαντὴ hypante Domini Graece solet nominari, eo quod hac ipsa die allato in templum Domino Simeon et Anna ei obviam venerunt, hypantao
Abbreviated transcription (Latin):
liai ipsan meliori regula religionis et fidei continuo reple¬
uerunt. Nis ergo rex Clodoueus deo fauente patratis: et lon¬
ge lateq francoꝵ regno dilitato obut anno regnui sui tricesi

Expanded text:
lici ipsam melioris regula religionis et fidei continuo replelici ipsam melioris regula religionis et fidei continuo repleverunt. His rex Clodoveus, Deo favente, patratis, et longe lateque Francorum regno dil
Abbreviated transcription (Latin):
uenit ad urbe. ubi du fessum recrearet exercitũ suscepit
luteras Anastasu imꝑatoris quibus illu designabat romane
rei publicȩ consulem & augustum. Quod gratanter suscipi¬
ens. statim consulari trabea insignitus ab illa die consul simul
et Augustus meriit appellari. Et inde Parisius reuersus pro
tantis honorib et bñficus a deo sibi collatis regalem ibidem
ecclesiam edificauit quam sanctis apostolis Petro & faulo con¬
secrari precepit. Postea uo̾ industria filii sui Theoderiti. leno¬
nicenses retenos. cadiuros aruernos. nec non & reliquas aꝗ¬
tanie gentes leu ꝓiuntias a rhodanis fluuio usq ad ligeris
alucum: et itẽ a pyreneis montib usq ad occanũ totum
uidelicet. Alariti regnũ suo copulauit regno. Amaliricus qͦq
Alarici filius ei cessit inuitus. et ab agtania in hispanuã i¬
grauit. Igicur gothis arrianis ab agtania pulsis franti catho¬

Expanded text:
venit ad urbem, ubi dum fessum recrearet exercitum, suscepit venit ad urbem, ubi dum fessum recrearet exercitum, suscepit litteras Anastasii imperatoris, quibus illum designabat Romanae reipublicae consulem, et Augustum. Quod gratanter suscipiens, statim consulari trabea indutus, ab illa die consul simul et Augustus meruit appellari. Et inde Parisios revertens, pro tantis honoribus et beneficiis a Deo sibi collatis regalem ibidem ecclesiam aedificavit, quam sanctis apostolis Petro et Paulo consecrari praecepit. Postea vero industria filii sui Theoderici Lemovicenses, Rutenos, Cadurcos, Avernos, necnon et reliquas Aquitaniae gentes seu provincias a Rhodano fluvio usque ad Ligeris alveum, et item a Pyrenaeis montibus usque ad Oceanum totum, videlicet AlarAlarici filius ei cessit invitus, et ab Aquitania in Hispaniam migravit. Igitur Gothis Arianis ab Aquitania pulsis, Franci catho
Abbreviated transcription (Latin):
re cupiens: muasit aquitanię regnum: quod rex Alaricus obtine¬
bat. Et cũ traoisisset ligeris alucũ thuronis ad sancti Martini ba¬
silicam diuertit: Quani cũ intraret insonuit in choro uox psallẽ.¬
tium dicens. Praecinxisti me dñe urtute ad bellũ. et supplan.
or effectus et deo gr̃as agens: inceptũ teniut iter. Et cũ fluuiũ
cui uingẽna nomen transire uellet et uadũ non inueniret eoꝙ¬
fluuium uadum ostendie. Deinde Alarico occurrit decimo miliario
ib urbe pictauensi ubi ambo congressi inuicem pugnauerunt.s
tandem ibide Alaricus confossus occidit̾. et eius exercitus huc
alucq disꝑgitur. Qua patrita uctoria in illo anno clodoueus
burdegalis hyemauit. Sed recedente hyemali frigore. et sucteden¬
te uernali temꝑie tholosam caput regni gothoꝵ expetut o
inde thesauros Alarici auferens ad eugolismã properauit. su
cuus aduentu murus urbis diuino nutu sponte corruit. &
aduenienti regi patens prębuit iter. Et inde turonicã usq per¬

Expanded text:
 invasit Aquitaniae regnum, quod rex Alaricus obtinebat. Et cum transisset Ligeris alveum, Turonos ad Sancti Martini basilicam divertit. Quam cum intraret, insonuit in choro vox psallentium dicens: Praecinxisti me, Domine, virtute , etc. Qua voce or effectus, et Deo gratias agens inceptum tenuit iter. Et cum fluvium, cui Vigenna nomen est, transire vellet, et vadum non inveniret, eovadum ei ostendit. Deinde Alarico occurrit decimo milliario ab urbe Pictavensi, ubi ambo congressi invicem pugnaverunt. Sed tandem Alaricus ibidem confossus occiditur, et ejus exercitus huc illucque dispergitur. Qua patrata victoria in illo anno Clodoveus Burdegalis hiemavit, sed recedente hiemali rigore, et succedente vernali tempore Tolosam caput regni Gothorum petiit, et expugnavit; et inde thesauros Alarici auferens ad Engolismum properavit. In cujus adventu murus urbis divino nutu sponte corruit, et advenienti regi patens iter praebuit. Inde Turonicam per
Abbreviated transcription (Latin):
os misit exꝗrens quid de episcopo uel de populo fieri iuberet:
Cui ille remandauit dicens. Episcopo prius a uertice usq ad
calcaneum corrigiã tolle: et caput illius amputa. Quod cu¬
put ceriici appoluerunt: et cũ uno paruulo infante qui illic ex¬
Thochila iussisset ut ciues urbis illius qui quolibet dispersi.
crant ad eande urbem sine aliqua trepidatione remearent:
hi ꝗ prius fugerane uiuendi licentia recepta reuersi sunt Tũc
ciuus uitę eoꝵ episcopus herculanus fuat: memores ubi sepul

Expanded text:
us misit, exquirens, quid de episcopo vel populo fieri iuberet. Cui ille praecepit, dicens: "Episcopo prius a vertice usque ad calcaneum corrigiam tolle et tunc caput illius amputa, oput cervici apponentes, cum uno parvulo infante, qui illic ex quadragesimo rex Totila jussisset ut cives urbis illius qui quolibet dispersi essent ad eam sine aliqua trepidatione remearent, hi qui prius famem fugerant, vivendi licentia accepta reversi sunt. Sed, cujus vitae eorum episcopus fuerat
Abbreviated transcription (Latin):
iumentum: Quoniodo manus extendes de quib adhuc sin¬
gius stillat iniustus: Quoniodo huiusmõi manibus susci¬
pies sauctũ domni corpus: Qua presumptione ore tuo pocu¬
lum sangunis eius pretiosum ꝑcipies. duni furore tuoꝵ sermo¬
num tantum iniuste sit sangius esfusus: Recede igit᷑ recede ne

Expanded text:
ntum? Quomodo manus extendes, de quibus adhuc sanguis stillat injustus? Quomodo hujusmodi manibus suscipies sanctum Domini corpus? Qua praesumptione ore tuo poculum sanguinis pretiosi percipies, dum furore verborum tuorum tantus injuste sit sanguis effusus? R
Abbreviated transcription (Latin):
destitutus. ad italiã est regressus. ubi tertio principatus siu anno
iux expleto decessit. Tunc Leo imꝑator Arthemium predecessoriᷤᷤ¬
destinauit. Qui ubi romã attigit. Rechinerem generũ suuni con¬
tra alanos direxit. et ꝑ eum multitudinẽ alanoꝵ fugauit. &
regem eoꝵ Beorgitum primo certaminis impetu superatum inte¬
renut. Sed non multo post ide Arthemius ipsius Rechineri gene.¬
ri su fraude interemptus: regnum reliꝗe Olibrio. Olibrius uo nõ
Quo defuncto Glicerius eius sibi prȩ̨sumpsie imperiũ. Ueꝵ anno
a regno deiciens episcopũ ordinari fecit et sibi regnũ rapiut. tnn¬
tas uarietates mutationesq romanoꝵ principun conspiciens

Expanded text:
s, ad Italiam est regressus, ubi tertio principatus sui anno s, ad Italiam est regressus, ubi tertio principatus sui anno vix expleto decessit. Tunc Leo imperator Arthemium Caesardestinavit. Qui ubi Romam attigit, Ricemerem generum suum contra Alanos direxit, et per eum multitudinem Alanorum fugavit, et regem eorum Beorgicum primo certaminis impetu superatum interemit. Sed non multo post idem Arthemius, ipsius Ricemeris fraude interemptus, regnum reliquit Olybrio. Olybrius vero Quo defuncto, Glycerius ejus sibi praesumpsit imperium. Verum anno e regno ejiciens episcopum ordinari fecit, et sibi regnum rapuit. Tantas varietates mutationesque Romanorum principum cernens
Abbreviated transcription (Latin):
idem ualentinianꝰ a satellitib Agetu dolo Maxinum comitis pala¬
Ueꝵ hac continentia non dui letatus est. Nam post alterũ men¬
lem a famulis regus membratĩ cdilaniatus et in tyberĩ est pro¬
iectus. Post cuius necẽ romani auitum cęsaren creauerunt¬
Cum quo Martianus imꝑator unanimitatis foedus composuit.¬
sexto imꝑu sui anno et sexto pariter mense defunctus ẽ. Cui lio
Eo magnus pose Martiani obitũ assequutus imperiũ año¬
imperauit annis sexdecĩ. Ciius primo anno hesperiaꝵ imꝑator
auitus intra gallias ab exercitu suo spretus et derelictus ad itali¬
am remeauie. Et post paucos dies onere dignitatis deposito plicĩ¬
nnorum ordinat᷑ episcopus. Eodem quoq anno Morianus a roma¬
nis militib apud rauennã caesar italię est ordinatus. Qui ꝗde
ad hispanias ab ut: et inde contra hostes suos ad carthagiuẽ tran.¬
sire ꝓposuit. sed penitus spe sua frustratus et fortunę nunerib¬

Expanded text:
anus a satellitibus Agerii dolo Maximini comitis palaVerum hac incontinentia non est diu gavisus. Nam post alterum mensem a famulis regis membratim dilaniatus, et in Tiberim est projectus. Post cujus mortem Romani Avitum Caesarem creaverunt. Porro Martianus sexto imperii sui anno, et sexto pariter mense defunctus est. CAP. XIo. Leo Magnus post mortem Martiani assecutus imperiuexdecim. Cujus primo anno Hesperiarum imperator Avitus, intra Gallias ab exercitu suo spretus et derelictus, ad Italiam remeavit, et post paucos dies, honore dignitatis deposito, Placinorum ordinatur episcopus. Eodemque anno Majoranus a Romanis militibus apud Ravennam Caesar Italiae est ordinatus. Qui quidem ad Hispanias abiit, et inde contra suos ad Carthaginem transire proposuit, sed penitus spe sua frustratu