comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ucbat. nccessanum duximus.
patres ꝯscripti inpacificis m̃i
imꝑii tp̃rib ab orbe romanor
iecludere. ut quod belli calam¬
itas introluxit. hoc pacis lemũ
sopint.Et quem admodum
ĩ multis capitulis lex papiat
ita ⁊ anob̾ circa caducoꝵ obf¬
uationẽ mindiosum suũ amrr¬
tat ingorem qui ⁊ psis prude¬
tissimis uiris displicint multa
ĩuemẽtib mas ꝑ quas caducur
ne ficret S ⁊ ipsis testamẽtoꝵ
ꝯditoribo sic grauissima cadu¬
coꝵ obfuatio uisa c̃: ut et subi¬
tititiones introducerent. nefi¬
ant caduca.⁊si facta sint. apd̃
certas ꝑsonas recurrere dispone¬
ient. iuas recludentes quaslex
ppia posit incaducis quod
quum qd ante cam momibus¬
batur suis machinatiombus
⁊ angustiis cutum cludẽs. siro
parentib ⁊ lib̾is testatoris usq
ad c̾rium gradum si scripti fu̾ãt
heredes suum impone ngum
crubuit: ius antiquũ intactu
iectis sinc differẽtia ꝑsonann
ꝯçedim̃us. ¶ Cum igitur m̃¬

Expanded text:
bat, necessarium duximus, patres conscripti, in pacificis nostri imperii temporibus ab orbe Romano recludere, ut, quod belli calamitas introduxit, hoc pacis lenitas sopiret. Et quemadmodum in multis capitulis lex Papia aita et a nobis circa caducorum observationem invidiosum suum amittat vigorem, qui et ipsis prudentissimis viris displicuit, multas invenientibus vias, per quas caducum ne fieret. Sed et ipsis testamentorum conditoribus sic gravissima caducorum observatio visa est, ut et substitutiones introducerent, ne fiant caduca et, si facta sint, apud certas personas recurrere disponerent, vias recludentes, quas lex Papia posuit in caducis: quodquum, quod ante eam in omnibusbatur, suis machinationibus et angustiis circumcludens solis parentibus et liberis testatoris usque ad tertium gradum, si scripti fuerant heredes, suum imponere iugum erubuit antiquum intactum iectis sine differentia personarum concedimus. Cum igitur ma
Abbreviated transcription (Latin):
tas cp̃alis cleg̾it. reconditam
latentemq pson.mm decent᷑ si¬
nc ullo incõmodo monitus.
intꝰ fines cccłe si inucnitur
p̾sentit. Cum aũt monitus
fint inpublico priuatone
ꝯtractu actione culi. ĩcius so
arbitrio. siue ꝑ se scu magis
clegtrit instructo sollẽpnit
prccutore:. duecto in cusui¬
dicus cuiꝰ pulsatur sententi¬
is examine respondere. ¶S ñ
hoc faccre detrectat aut diffrit.
iudicioꝵ legumq solitus or¬
do seructur⁊taq sues mimo¬
bulos possideat. post ecnictoꝵ
iudicantis.usq admodum
traditio seuuenditio cricbret.
Quod si es mobiles habet cas¬
q extra t̾mines occuitat cccłe.
sentrntia iudicantis ⁊ executo¬
ris sollicitudine ꝑ quisitt quo¬
cumq occultantur erute pe
quitatis tramite modoq de¬
biti publicis rationib prinatis¬
q ꝑficiant. ¶ Sanc si intra fĩo
habent eccłe ur. apud quẽ libet
crelencis absconditr: suic de¬

Expanded text:
scopalis elegerit, reconditam latentemque personam decenter sine ullo incommodo monitus, intra fines ecclesiae si invenitur, praesentet. Cum autem monitus fuerit in publico privatove contractu actione civili, in eius sit arbitrio sive per se seu, si magis elegerit, instructo sollemniter procuratore directo in eius iudicis, cuius pulsatur sententiis, examine respondere. Sed si hoc facere detractat aut differt, iudiciorum legumque solitus ordo servetur. Itaque si res immobiles possidet, post edictorum iudicantis usque ad modum traditio seu venditio celebretur. Quod si res mobiles habet easque extra terminos occultat ecclesiae, sententia iudicantis et exsecutoris sollicitudine perquisitae, quocumque occultantur, erutae pro aequitatis tramite modoque debiti publicis rationibus privatisque proficiant. Sane si intra fines habentur ecclesiae vel apud quemlibet ex clericis absconditae sive de
Abbreviated transcription (Latin):
cꝗtatis ordine excisoem uoĩs
fisco uł iri publice siuc credi¬
torib et quibxũq istus pe¬
titorib admodum debiti co¬
siuaturssicubi posita uł con¬

Expanded text:
aequitatis ordine ex isdem bonis fisco vel rei publicae sive creditoribus et quibuscumque iustis petitoribus ad modum debiti consulatur. Sicubi depositae vel co
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ creclitor ꝑignus iurx dñn a
nru screnitatt posside petut.¬
⁊ post formã rescripti alio ãno
usuras auob̾ acccpit. bentficio
impetrato recessisse iudetur.

Expanded text:
 creditor pignus iure dominii a nostra serenitate possidere petiit et post formam praescripti alio anno usuras a vobis accepit, a beneficio impetrato recessisse videtur.
Abbreviated transcription (Latin):
ogis iulic debonis cedendis be
poriectum cẽ. ut cessio bonoꝵ
admittatur notum ẽ. onta¬
men creditoribꝰ sua auctoritate
detine. sed uenditionis ieme¬
dio quatims substantia pa
titur indempntati sue ꝯsule¬
re ꝓmissum ẽ. ¶ Cum itaq
ꝯtra niris ratõem resiuir dm̃n
tencas eius qui boms cessit. c̃¬
ditore dicens longitp̃ris p̾s¬
criptione petitort̾ submou̾i
n posse manifestũ c̃. Quod
si ñ boms cum cessisse. s res¬
suas insolutum tibi dedisse¬
monstirtur. p̾ses ꝓuincic po¬

Expanded text:
gis Iuliae de bonis cedendis benporrectum esse, ut cessio bonorum admittatur, notum est: non tamen creditoribus sua auctoritate tenere, sed venditionis remedititur, indemnitati suae consulere permissum est. Cum itaque contra iuris rationem res iure dominii teneas eius qui bonis cessit creditorem te dicens, longi temporis pcriptione petitorem submoveri non posse manifestum est. Quod si non bonis eum cessisse, sed ressuas in solutum tibi dedissemonstretur, praeses provinciae po
Abbreviated transcription (Latin):
ropt̾ honorcm mumcipalez.
lil mimus uoms cedentium
mindiosaz admitti cessione
mimine ꝯuent. s his obno¬
xioc ꝓmodo substantic fun¬
gi.Apud acta. R̾.¬
Mp̃. Tixod̾eos. dixit.
nonim cessionc bonoꝵ exqͣ

Expanded text:
ropter honorem municipalem vel munus bonis cedentium invidiosam admitti cessionem minime convenit, sed his obnopro modo substantiae fgi. Apud acta Imp. Theodosius A. dixit: in omni cessione bonorum ex
Abbreviated transcription (Latin):
mointi uenur nolucrint tes¬
tes accipe/ ⁊ altutra parte p̾sen¬
te q̃ coc introducit :⁊ testimoĩa
coꝵ cape. ¶Dis aut dicbus
efflucntib. uceat ꝗdem testibꝰ
discede auidice. millam habẽ¬
te licentiam eo postquam a¬
fuerint. itum retrahere. Posum
au̾t iudicem si ꝑ cum extiterit
quominus testimonium p̾ste¬
tur. Partuese omnem iacturã
phiunsmodi causam illata.

Expanded text:
moniti venire noluerint, testes accipere et alterutra parte praesente, quae eos introducit, testimonia eorum capere. His autem diebus effluentibus liceat quidem testibus decedere a iudice nullam habente licentiam eos, postquam afuerint, iterum retrahere: ipsum autem iudicem, si per eum steterit, quominus testimonium praestetur, parti laesae omnem iacturam pro huiusmodi causa illata
Abbreviated transcription (Latin):
sua spõte fide iussionem suc
ꝑsonessinc dãpno p̃stare uer¬
nt oc fierissm aũt noluerint.
ñ carcerali custodia detrudi ÷
sed sacram̃to eos cõmitti cẽse¬
mus . Si enim ꝓtoto litis cer¬
tamine iur iurando credẽ¬
dum eẽ testium putauerũt
hi q ecs ꝓduxerint. młto ma¬
gis p̾sentiam suam testib sa¬
cramẽto eoꝵ credere debent.¬
¶ Sed cũ oportet mĩme testes
in hinꝯmodi casib ꝓtelari.
⁊ꝑ alienis cõmodis suas in¬
uousre difficultates disponi¬
mus ñ implius testes obser¬
uare uidices cõpelli postq̃m
fu̾unt admoniti insi tantu.¬
⁊modo ꝗndecim dios. Intra qͦs
iudices ꝓuideãt quatems
cognitionẽ suscipiãt. in qua
testes necessarii uisi fuerint.
ut omĩmodo licentia eis cõ¬
cedatur. ⁊ alte rutra parte ces¬
sante ⁊ minime ecc obsuare
uolente. si ꝑ executores ad

Expanded text:
sua sponte fideiussionem suae personae sine damno praestare velint, hoc fieri, sin autem noluerint, non carcerali custodia detrudi, sed sacramento eos committi censemus. Si enim pro toto litis certamine iuriiurando credendum esse testium putaverunt hi qui eos produxerunt, multo magis praesentiam suam testibus sacramento eorum credere debent. Sed cum oportet minime testes in huiusmodi casibus protelari et pro alienis commodis suas invenire difficultates, disponimus non amplius testes observare iudicies compelli, postquam fuerint admoniti, nisi tantum quindecim dies, intra quos iudices provideant, quatenus cognitionem testes necessarii visi fuerint, ut omnimodo licentia eis concedatur et alterutra parte cessante et minime eos observare volente, si per exsecutores ad
Abbreviated transcription (Latin):
umͣ dotem te estimatam acc̃e¬
pisse ꝓfitraris. apparet iure:
cõmum. ꝓ pactum q̃ doti inser¬
tum c̃ formato ꝯtractu. exc̃pto
actionẽ cẽ. ¶ Quis emm dubi¬
tat estimationem ate mulicri
deberi. cum piculo tuo res det̾io¬
res fiant uł augmẽta lucro tuo

Expanded text:
um dotem te aestimatam accepisse profitearis, apparet iure communi per pactum quod doti insertum est formato contractu ex empto actionem esse. Quis enim dubitet aestimationem a te mulieri deberi, cum periculo tuo res deteriores fiant vel augmenta lucro tuo
Abbreviated transcription (Latin):
ptissimi niris c̃. Nicere litigatori¬
¶. nidices antequã lis inchoctur
recusarclCum ctiam exgenerali¬
b formis sublimissime tue
sedis statutum c̃ necessitatẽ im¬
pom udice iruisato partibus
sinc suspicione om̃s utes ꝓcede
nob̾ cordi ẽ. hccat ei q suspectir.
idicem putat. antequãlis m.¬
choctur eum ircusaiut ad aliũ
curratur. ⁊ibello ircusationisei
poriectotum post ltẽ cõtesta¬
tami appellaie posse ante dis¬
finituam sententiã iam statu¬
iius. neq ircusare oporteti ne¬

Expanded text:
tissimi iuris est licere litigatoribus iudices, antequam lis inchoetur, recusare, cum etiam ex generalibus formis sublimissimae tuae sedis statutum est necessitatem imponi iudice recusato partibus sine suspicione omnes lites procedere nobis cordis est, liceat ei, qui suspectum iudicem putat, antequam lis inchoetur, eum recusare, ut ad alium curratur libello recusationis ei porrecto, cum post litem contestatam neque appellare posse ante definitivam sententiam iam statuimus neq
Abbreviated transcription (Latin):
lebrare i uidicem ꝗdem eum re¬
cusare. ¶Ilicõ aũt idest ĩtra.
triduum primũsiue ulla di¬
latione cõmpelliarbitrumul
abitres cligeir. ⁊ apd̃ cos litiga¬
re I ne datus nidex iemouea¬
tu. ⁊ alt ñcligat. elctione uide
licet abitri siariatum inter
pntes fu̾it .si milim᷑ uł p̾sidis
proumaie si ad est.ul defensoro
ccoꝵ.ul magistratuũ muni¬
cipii arbituo dinmẽda. Et exe¬
cutore negoti cuimandata ẽ
himismodi cause exactiorum¬
minente ⁊ statuta ab arbitro
effectui mancipĩteansi fu̾it ꝓ¬
uecatum. ¶Tunc cnm ip̾e q̃ui
iudicem.intea decłit ꝗ suspectu

Expanded text:
lebrare et iudicem quidem eum recusare, ilico autem, id est intra triduum proximum, sine ulla dilatione compelli arbitrum vel arbitros eligere et apud eos litigare, ne et datus iudex removeatur et alter non eligatur: electione videriatum inter partes fuerit, simili modo vel praesidis provinciae, si adest, vel defensoris locorum vel magistratuum municipii arbitrio dirimenda et exsecutore negotii, cui mandata est huiusmodi causae exactio, imminente et statuta ab arbitris effectui mancipante, nisi fuerit provocatum. tunc enim ipse, qui iudicem antea dedit qui suspectu
Abbreviated transcription (Latin):
potitum uicarum. ugacitaa¬
iusquis finit exhibitusaisq. ad
negotiitminũ. ab eo apparito¬
re cui pͥmum traditus fu̾it ob¬
suar cum decerminꝯ ¶Siquã
p̾sũptione fu̾it hec mansuctu¬
dinis m̃e post habĩta p̃ceptio.
primi serio quissatemcrau̾¬
it quq libraꝵ auri cõdẽpnati¬
onc muttando.D. aãa. Iu

Expanded text:
Potitum vicarium. Quisquis fuerit exhibitus, usque ad negotii terminum ab eo apparitore, cui primum traditus fuit, observari eum decernimus: si qua praesumptione fuerit haec mansuetudinis nostrae posthabita praeceptio, primiscrinio qui iussa temeraverit quinque librarum auri condemnatione multando. D. VIII
Abbreviated transcription (Latin):
um specialis iuder siue ab. aug¬
ta fortua:sine a iudicialiel¬
minc maliqua ꝓuincia ubi ĩ¬
cusatus degit datus sit.⁊ una
pars suspectum eum sibi ẽe di¬
citsñe forsitan absente ꝑsona
indicis ⁊ mala ciuitate enisdẽ
prouincie cõmorãte compelli¬
tur longo itiñe emcnso recusa¬
tiomis nbellum ei incusatus e¬
ferir sancimus siqdem p̾sto ẽ
p̃sos p̃uinicie milla ciuitate u¬
bi de care dubitatuit liceie ei

Expanded text:
Cum specialis iudex sive ab Augusta fortuna sive ab iudiciali culmine in aliqua provincia, ubi incusatus degit, datus sit et una pars suspectum eum sibi esse dicit, ne forsitan absente persona iudicis et in alia civitate eiusdem provinciae commorante compellatur longo itinere emenso recusationis libellum ei incusatus offerre, sancimus, si quidem praesto est praeses provinciae in illa civitate, ubi de ea re dubitatur, li
Abbreviated transcription (Latin):
Amnissama lib̾tas cis relcta sanci¬
mus. si mot̾a adebitore lib̾tatis
facta fu̾it. sententia p̾sidis eripi
tit nb̃tatem. ⁊ nullo facto aut
uoluntate ab hede expectanda.
sed talem hab̾e eos lib̾tatem. q̃si
ab ip̃o testatore duxctis uerbis
finnt lib̾tatem ꝯsccuti cum sato
impru atq absurdum ẽ hedo
testatoris diffcrie uoluntatrs
maxime cũ ad lib̾tatem respicũ.¬

Expanded text:
mmissaria libertas eis relicta sit, sancimus, si mora a debitore libertatis facta fuerit, sententia praesidis eripi ad libertatem et nullo facto aut voluntate ab herede expectanda, sed talem habere eos libertatem, quasi ab ipso testatore directis verbis fuerint libertatem consecuti, cum satis impium atque absurdum est heredes testatoris differre voluntates, maxime cum ad libertatem respician
Abbreviated transcription (Latin):
dicat. ini
suius paciscendo. uł debitumas¬
cipicndo/ nichil detrahit patris
obligatiom. D̾. aa.i cc̃. do¬
N actionẽ legati uel fidei cõmis¬
si quam aduersus ħrdes maris¬
ti quondam tui habinsti.te.as¬
fectionc heredum aliis remisi¬
se ꝓbet. exceptionem pac̃ti ꝯt̃
debitores instituenti actiones
nocere tibi mimime posse ĩtel
titio nec tolli. pec mutari potest.
ge duodecĩ tabulaꝵ es alienũ
herecditaniũ ꝓportionib q̾sitis
singulis ip̃q iure diuisumi soli:
¶ De cirographis itaq cõmu¬
nib exhibendis. cum cohere¬
de pol ñ ꝑfectis indunsione
plac̾itis ꝯuenire quantitua ĩt¬

Expanded text:
Dec. Sirmi lius paciscendo vel debitum accipiendo nihil detrahit patris obligationi. PP. XVII k. Di actionem legati vel fideicommissi, quam adversus heredes mariti quondam tui habuisti, te adfectione heredum aliis remisisse probetur, exceptionem pacti contra debitores instituenti actiones nocere tibi minime posse intelltitio nec tolli nec mutari potest. ge duodecim tabularum aes alienum hereditarium pro portionibus quaesitis singulis ipso iure divisum in soli. De chirographis itaque communibus exhibendis cum coherede vel non perfectis in divisione placitis convenire quanti tua int
Abbreviated transcription (Latin):
bar hanc intcessisse ꝯuentioe
Exceptione te tueri potes. si
possides. ¶Quod si au̾saru
tuus teneat ex hoc placitons¬
iam actionẽ c̃ẽ natam sitibi
stipulatione ñ ꝓsperisti debes
intelligere. nec̾ adu̾sano tuo tr̃os¬
actione ut xedendu ẽ nisi eaque
placita sunt paratus ẽ ad mi-
rem quantitatem paciscentis
adulte ctatis suffragnimne
noceat efficiet.Tutores tm̃
⁊ curatores exigentes.pupi¬
lis ⁊ ad ultis debitum. ñ etiã
remitrẽtes. p̾stant obligatio
honorato.

Expanded text:
 hanc intercessisse conventionem, exceptione te tueri potes, si possides: quod si adversarius tuus teneat, ex hoc placito nullam actionem esse natam, si tibi stipulatione non prospexisti, debes intellegere: nec adversario tuo transactione uti concedendum, nisi ea quae placita sunt paratus est adimplrem quantitatem paciscentis adultae aetatis suffragium, ne noceat, efficiet. tutores enim et curatores exigentes pupillis et adultis debitum, non etiam remittentes praestant obligationHonorato.
Abbreviated transcription (Latin):
tuliss ꝑtinen ẽt. existente cõ¬
ditione. intelligitur ex frĩs
tin iudicio qd̾ principalium
firmatur. etiam reꝵ enis cõpẽ¬
dium adte delatum ẽẽ.d¬

Expanded text:
t, existente condicione intellegitur ex fratris tui iudicio, quod principalium firmatur, etiam rerum eius compendium ad te delatum esse.
Abbreviated transcription (Latin):
redes scripto: rogatos eẽ. ut qͥ
primus reb humanis exime¬
ieti alti portionem hercu¬
tatis restitucret. m p̾caiant
substitutionem frm ꝯsensu re¬
missam ad seris. fidei cõmissĩ ꝑ¬
secutio cessat. D. aa. Dexiiii

Expanded text:
redes rogatos esse, ut qui primus rebus humanis eximeretur, alteri portionem hereditatis restitueret, quoniam precariam substitutionem fratrum consensu remissam adseris, fideicommissi persecutio cessat. PP. IIII
Abbreviated transcription (Latin):
icreditores mis exꝑ te debiti
admisisse quẽ quazurin pro
sua ꝑsona psoluentẽ ꝓbauer¬
tis. aditus rector ꝓumitie ꝓsua
guitite ne alt̾ ꝓ altero exigat
icet int̾priuato hunismodi scͥp¬
tum quo cõprehenditur. ut is q
suꝑ uxerit alt̾ius reb p̾tiatur.
nec donationis ꝗdem mortis cau¬
sageste efficacit spen osten¬
dat. Tamencũ uoluntas miliꝰ¬
tum q̃ suꝑ ultimo inte sp̃u de¬
q familians rei decreto quoqͦ
modo ꝯtemplatione mortis
scriptura declucitur. uim pos¬
tremi iudicii optineatippo¬
nasq te ac fratrẽ tuum ad di¬
crim̃ p̃li ꝑ gentes ob cõmunẽ
mortis fortuna mincẽ pactos

Expanded text:
creditores vestros ex parte debiti admisisse quemquam vestrum pro sua persona persolventem probaveritis, aditus rector provinciae pro sua gravitate, ne alter pro altero exigatur, Licet inter privatos huiusmodi scriptum, quo comprehenditur, ut is qui supervixerit alterius rebus potiatur, nec donationis quidem mortis causa gestae efficaciter speciem ostendat, tamen cum voluntas militum, quae super ultimo vitae spiritu deque familiaris rei decreto quoquo modo contemplatione mortis in scripturam deducitur, vim postremi iudicii obtineat proponasque te ac fratrem tuum ad discrimen proelii pergentes ob communem mortis fortunam invicem pactos
Abbreviated transcription (Latin):
d uocatos. amplissime tue scdis
qui ꝓtp̃r ad fisci patroni gra¬
dum ⁊ officrum ꝓuchuntur.
una cumlibis iam natis uel:
procreandis:ab ominn eohor¬
tioris uiculo mmines ac

Expanded text:
dvocatos amplissimae tuae sedis, qui pro tempore ad fisci patroni gradum et officium provehuntur, una cum liberis iam natis vel postea procreandis ab omni cohorcionis vinculo immunes
Abbreviated transcription (Latin):
os obcãm uidicaticis iussu
cuius iurendi fuit. pigno¬
ns uire trm ac distrahi pos¬
se. scpe rescriptum ẽ. namin
ancem nste obligatõis suc¬
cedit ex caꝯtracto auctoriti
lcriao.
umincausam iuidicati alic̃
les pignori capitur ꝑ offĩ¬
cium cius ꝗita decieint ue¬
nundari solet. ñ ꝑcum qui
uidicatum ficri postulaiit
Et si alio emptore ñ existe

Expanded text:
es ob causam iudicati eius iussu, cui ius iubendi fuit, pignoris iure teneri ac distrahi posse saepe rescriptum est. nam in vicem iustae obligationis succedit ex causa contractus auctoritas leriano. Cum in causa iudicati aliqua res pignori capitur, per officium eius qui ita decrevit venumdari solet, non per eum, qui iudicatum fieri postulavit. Et si alio emptore non existe
Abbreviated transcription (Latin):
noie. B̾.a. Iuliano pp
ct̾is uiris dubitationẽ deci¬
dentes. ad duplum genus
hypothecar ui respeximus.
unum quidem qd crconẽ¬
tionib ⁊ pactis hominum
nascitur. aliud q̃ a iuidicib
datur. ⁊ p̾torium mincupa

Expanded text:
em A. Iuliano pp. Veteris iuris dubitationem decidentes ad duplum genus hypothecarum respeximus, unum quidem, quod ex conventionibus et pactis hominum nascitur, aliud, quod a iudicibus datur et praetorium nuncupa
Abbreviated transcription (Latin):
rat̾ tuus sicut uobis muitẽ
portionẽ competentem obliẽ¬
gare ñ potuit. it⁊ suam dãde
obligatoem creclitori q̃siiͣt.
unde intelligisnillum p̾m¬
dicim  dominio ur̃o ꝯtractũ
cius fac̾e potuisse. Dep̾torio¬

Expanded text:
r tuus, sicut vobis invitis portionem vobis competentem obligare non potuit, ita suam dando obligationem creditori quaesiit. unde intellegis nullum praeiudicium dominio vestro contractum eius facere potuisse. Acc. XI
Abbreviated transcription (Latin):
si pulsos restituendos ẽẽ int̾chi¬
ti exemplo sinec dum amns
excessit certissimi uins est.
Et hdes trm intantũ quãtũ

Expanded text:
i pulsos restituendos esse interdicti exemplo, si necdum annus excessit, certissimi iuris est, et heredes teneri in tantum, quantum
Abbreviated transcription (Latin):
ri possunͣt fõnde intelligis q̃
si origint̃ iri ꝓbare potes. ad¬
usano tenente uindicare do¬
minũ debeas ¶Ut aut crecli¬
tor pignoris defensione se tu¬
eri possit. extorquetur ei ncces¬
sitas ꝓbandi debiti. Uel si tute

Expanded text:
ri possunt. Unde intellegis, quod, si originem rei probare potes, adversario tenente vindicare dominium debeas. Ut autem creditor pignoris defensione se tueri possit, extorquetur ei necessitas probandi debiti vel, si tu te
Abbreviated transcription (Latin):
itutor pupillam quondam
suam uiolata castitate stupra¬
i̾nt. deportarione subiunget᷑.
atq umu̾se eis facultates fisci
uirib uindicent᷑ quamuis cã
penã debit sustinẽ quam ra¬
ptori leges imponunt. Demu
i qͣcum suo suo occulte rem ha¬
be de tegit᷑ capitali sententie
subiungeti. tradendo ignib
ũberoue. Sitq oĩb facultas c̃¬
men publicum arguendi. sit
officio copia nuntiandi. siti
etiam ẜuolicentia deferendi.
cui ꝓbato crimine lib̾tas da¬
bitur. Filii etiam quos ex hac
dignitatiᷤ insignib. inmi¬
cepturi aliqd ex facultatib¬

Expanded text:
pupillam quondam suam violata castitate stupraverit, deportatione subiugetur atque universae eius facultates fisci viribus vindicentur, quamvis eam poenam debuerit sustinere, quam raptori leges imponunt. D. qua cum servo suo occulte rem habere detegitur, capitali sententia subiugetur, tradendo ignibus verberone. Sitque omnibus facultas crimen publicum arguendi, sit officio copia nuntiandi, sit etiam servo licentia deferendi, cui probato crimine libertas dabitur. Filii etiam, quos ex hac dignitatis insignibus in nucepturi aliquid ex facultatib
Abbreviated transcription (Latin):
uiris nr̃i definitio etiam ada¬
liam speciem dubitatã bene
extendatur. ¶siqs ⁊ cnm in
principali testam̃to ẜuum suũ
cuidam legau̾it. mpupillari
aũt substitutr̃e cundem ser¬
uũ filio suo sine lib̾tate sub¬
stitu̾it. querebatur si utilis
legatum substitutio post mor¬
tem pupilli legatario adqra¬
tur.siue mutił ẽẽt huusmõi
substitutio. quia sine lib̾tate
inseruum ꝓpriuz facta ẽ. me

Expanded text:
uris nostri definitio etiam ad aliam speciem dubitatam benigne extendatur. Si quis etenim in principali testamento servum suum cuidam legaverit, in pupillari autem substitutione eundem servum filio suo sine libertate substituerit, quaerebatur, sive utilis legatum substitutio post mortem pupilli legatario adquiritur, sive inutilis est huiusmodi substitutio, quia sine libertate in servum proprium facta est
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗdem penitꝰ post hant legem
rogari Cum tminsceat ⁊ ad¬
ne ixieclitatem ⁊ sinc dãpno
abca discedere. exp̾sentis legis
auctoritate ꝗs locꝰ delib̾atioĩ
relinqtur. ¶Sed qa ꝗdamũs
uana formdine. uił callida ma¬
cmatione ꝓdelibando noħ

Expanded text:
dem penitus post hanc legem rogari: cum enim liceat et adire hereditatem et sine damno ab ea discedere ex praesentis legis auctoritate, quis locus deliberationi relinquitur? Sed quia quidam vel vana formidine vel callida machinatione
Abbreviated transcription (Latin):
res ex huius modisentiat le¬
recutate ¶ Illo indelicet obf¬
uando. ut si exhereclitate ali¬
quid herecios subripucrunt
cauerint post quã fu̾int niuc¬
ti. induplum hoc restitucre:
heixlitatis quanͣtitati compe
rium ꝯscribitur. uł su res p̃sto
sint intra tres menses. ul siãs¬
fuunt. intra annale spatium
fin ant̾iorc̃ distinctionc̃ nul¬
la er licentianz creclitoribus
n legatanis uł fidei cominis¬
sarns eo mqctare uł ad iudi¬
crum uccare uł res hr̃ditanias
quasi exhypothecarum aucto¬
ritate uinditare S sit hoc spa¬
tium ip̃o nur ꝓdẽlibatione
hrdib cessim i Nillo scilicet
ex hoc int̾uallo creclitorib he¬
irclitariis cirta temporalem p̾s¬
criptionẽ p̾nidicio gentrãdo
Sin uo postquã aoierint. ui
se se miniscuerint p̃scntes ł
absentes. muentanu facere
distulerint: ⁊ datum iam a no¬
efflux̾it tunc ex co ip̃o qd̃ ĩuẽ¬
titutionis ñ frcunt Alxredes
cẽ omĩmodo inteiligantur.
s debitis lxirclitinis insondũ

Expanded text:
res ex huiusmodi sentiat hereditate: illo videlicet observando, ut, si ex hereditate aliquid heredes subripuerint curaverint, postquam fuerint convicti, in duplum hoc restituere vel hereditatis quantitati computrium conscribitur, vel si res praesto sint, intra tres menses, vel si afuerint, intra annale spatium secundum anteriorem distinctionem, nulla erit licentia neneque legatariis vel fideicommissariis eos inquietare vel ad iudicium vocare vel res hereditarias quasi ex hypothecarum auctoritate vindicare, sed sit hoc spatium ipso iure pro deliberatione heredibus concessum, nullo scilicet ex hoc intervallo creditoribus hereditariis circa temporalem praescriptionem praeiudicio generando. Sin vero, postquam adierint vel sese immiscuerint, praesentes vel absentes inventarium facere distulerint, et datum iam a noeffluxerit, tunc ex eo ipso, quod invetitutionis non fecerunt, et heredes esse omnimodo intellegantur et debitis hereditariis in solidum
Abbreviated transcription (Latin):
itũ ⁊ collega tinis cum magist᷑¬
Otu fugeremim. minus idoneuz
tutore declistis cautiẽq idoncã
ñ exegistis. nec alias suari pu¬
pillo indẽpnitas potest ⁊ utn¬
q solucudo estis. ꝓuirili parte
iuos actoe dari ñ inuuiria postu¬
labis. B. ã. Afruntiano.
dusꝰ nominatorẽ tutoris. uł
curatoris minus idonci. ñ ãte
ꝑucniri post quã si bonis nou̾¬
ti temq fide ussoris eus. nec
ñ collegaruz quoq ad quorũ
ꝑiculu ꝯsortiu .administrati¬
oms spectat. cexcussit. ñ sit ĩdẽp¬
ntati pupilli uł adulti satis¬
aa ce. Eugenc.
n magistratus municipales tu¬
toꝵ nominatores. si adminis¬
tratõis funto tempore ñ fue¬
rint soluendo. nec excautõe fi¬
de nissioms solidum exigi por¬
sit:pupillis quondã in subsi¬
diui indẽpnitatis noĩe. actioẽ
utilẽ compet̾e ex senatꝰ ꝯsulto
qauctore duio traiano parẽ¬
te nõ factuz ẽ ꝯstitit. Iayp.

Expanded text:
Si tu et collega tuus, cum magistratu fungeremini, minus idoneum tutorem dedistis cautionemque idoneam non exegistis nec alias servari pupillo indemnitas potest et utrique solvendo estis, pro virili parte in vos actionem dari non iniuria postulabis. D. Adversus nominatorem tutoris vel curatoris minus idonei non ante perveniri potest, quam si bonis nominati itemque fideiussoris eius nec non collegarum quoque, ad quorum periculum consortium administrationis spectat, excussis non sit indemnitati pupilli vel adulti satis CC. Eugeniae. In magistratus municipales tutorum nominatores, si administrationis finito tempore non fuerint solvendo nec ex cautione fideiussionis solidum exigi possit, pupillis quondam in subsidium indemnitatis nomine actionem utilem competere ex senatus consulto, quod auctore divo Traiano parente nostro factum est, constitit. D.
Abbreviated transcription (Latin):
in depostum ñ restituit suo nomine¬
mentui et condepnatus. ad enis resti¬
tuttem cũ ifanne ꝑiculo urguet:¬
⁊ qs ul pecunas ul res quasdam per
depositiomis acccpit titulum. easuo¬
lentici ꝗ deposuenit redcłe illico mor
omnib comppellatur. mullamq
cõpensatione ul deductione ul doli
exceptionem opponat. quasi ⁊ pe
quasdam ꝯtra eum q deposint acro
ꝓsonales. uł in iem ul ypotiecarias
ptendes cum ñ sb̾ hoc depositum mͦ¬
accepit. ut nꝯcessa ci retentio gen̾et.
ptidiam retrahat. Sed ⁊ si exutracy
parte aliqo fuerit depositum. nec ĩ
hoc casu compensationis p̾peditio
oriatur sed deposite ꝗdem res uł pe¬
cume ab utraq parte quam celer¬
rine sinc aliquo obstaculo restitu¬
antur. ei uidelicet primũ ꝙ prims
hoc uoluerit.⁊ postea legitime actõo
integre quoq: ei rescruent. ¶Od
optine sicut iam dictum ẽ oportet.
in eruna parte depositio celebrata ẽ.
cralta autem cõpensatio fuit oppo¬
sita.ut integra omĩ legitima ratio

Expanded text:
 depositum non restituit, suo nomine conventus ad eius restitutionem cum infamiae periculo urguetquis vel pecunias vel res quasdam per depositionis accepit titulum, eas volenti ei qui deposuerit reddere ilico modis omnibus compellatur nullamque compensationem vel deductionem vel doli exceptionem opponat, quasi et ipse quasdam contra eum qui deposuit actiones personales vel in rem vel hypothecarias praetendens, cum non sub hoc modo depositum accepit, ut non concessa ei retentio generetuperfidiam retrahatur. Sed et si ex utraque parte aliquid fuerit depositum, nec in hoc casu compensationis praepeditio oriatur, sed depositae quidem res vel pecuniae ab utraque parte quam celerrime sine aliquo obstaculo restituantur, ei videlicet primum, qui primus hoc voluerit, et postea legitimae actiones integrae ei reserventur. Quod obtinere sicut iam dictum est oportet et si ex una parte depositio celebrata est, ex altera autem compensatio fuerit opposita, ut integra omni legitima ratio
Abbreviated transcription (Latin):
Dem augusti eutropio prefec¬
t prctorio. Iullus hereticis
nimisttrioꝵ iocus nulla ad ex
xcrcendam animi obstinatio¬
nis dementiam pateat occasio.
Sciant om̃setiam siꝗd specian
quolibet rescripto ꝑ fraudem
elcito.ib huiusmodi hominũ
gencre impetratum sit. ñ uale
¶arccantur cunctoꝵ heretico¬
N ab illicitis ꝯgrrgatiomibt
le.unius ⁊ simimu deinomen
ubiq celebirtur. Hicence fidei
dudum amaiorib tradite.⁊
diume ieligiomis testimomo
atq: assertione firmatt obser¬
uantia semꝑ mansur. teneat.
is aũt incence ad scrtor fidei ⁊
catholice religionis uerus cul¬
tor.accipiend est qui omm po¬
ex summo reꝵ parente sꝑãmo
⁊ accipͣimus. ncgͣmͣdo non ino¬
lat.apud quem inteinerate
fidri sensus iuget incorrupte
trmitatis in diuisa substantu.
que greco uerho uria iecte cre¬

Expanded text:
 Augusti Eutropio praefecto praetorii. Nullus haereticis mysteriorum locus, nulla ad exercendam animi obstinatioris dementiam pateat occasio. Sciant omnes, etiamsi quid speciali quolibet rescripto per fraudem elicito ab huiusmodi hominum genere impetratum sit, non valere. Arceantur cunctorum haereticorum ab illicitis congregationibus turbae: unius et summi dei nomen ubique celebretur: nicaenae fidei dudum a maioribus traditae et divinae religionis testimonio atque adsertione firmatae observantia semper mansura teneatur. Icatholicae religionis verus cultor accipiendus est, qui omnipoex summo rerum parente speramus et accipimus, negando non violat, apud quem intemeratae fidei sensu viget incorruptae trinitatis indivisa substantia, quae Graeco verbo ousia recte cre
Abbreviated transcription (Latin):
ut responsuro principiuera p̾¬
catio rem. apiat cognoscendam.
Solis. hns cum necessitas erege¬
rit u̾bis p̾cib inserendis. qͦr
desensu int̾ partes ita dubitan
ꝯtig̾it. ut iam mito nr̃m ex pec¬

Expanded text:
ut responsuro principi vera precatio rem aperiat cognoscendam, solis, cum necessitas exegerit, verbis precibus inserendis, quorum de sensu inter partes ita dubitari contigerit, ut etiam merito nostrum expec
Abbreviated transcription (Latin):
ad similitudinem eius qui
ante nuptias donatõem uł
dotem ꝯferre cogitur. ctiam
illam ꝑsonaz que nulla do¬
te uł ante nuptias donatõe
data. solam simplicem dona

Expanded text:
ad similitudinem eius, qui ante nuptias donationem vel dotem conferre cogitur, etiam illam personam, quae nulla dote vel ante nuptias donatione data solam simplicem dona
Abbreviated transcription (Latin):
icut minitio. nominis. cogno¬
minis.p̾nominis recegnoscẽ¬
di singulos inpositio. pͥuatis:
uba ẽ. ita eoꝵ mutatio ĩ nocẽ¬
tib periculosañ ẽ Mutare ita¬
qz nom. suic p̾nom. sine aliq̃
ꝓhibis. nulli exhoc p̾uiclicio
ullus omĩno principatu ula
numatum seu cõm̃tanensis
gradum. uł cet̾a officia repet̾e
audeat. cũ publice discipline
semelgesta sufficianti ac sics¬
piam ꝓmotoꝵ denuo admi¬
nus etiam ꝑsacras litt̾as in¬
repscriti. q̃ añ docebit᷑ gessisse.
cassatis q loc modo s impeẗ¬
ta adsolutionẽ debitiprim

Expanded text:
icut initio nominis cognominis praenominis recognoscendi singulos imposito privatim libera est, ita horum mutatio innocentibus periculosa non est. Mutare itaque nomen sive praenomen sine aliqua prohiberis, nulli ex hoc praeiudicio ullus omnino principatum vel numeratum seu commentariensis gradum vel cetera officia repetere audeat, cum publicae disciplinae semel gesta sufficiant. Ac si quispiam promotorum denuo ad munus etiam per sacras litteras inrepserit, quod ante docebitur gessisse, cassatis quae hoc modo sunt impetrata, ad solutionem debiti prim
Abbreviated transcription (Latin):
Mp̃. Gordiamis. ⁊ licrtulia¬
icet excausa fidei cõmissi manu¬
missus sit. isquem exuolũtate
patris cum sorore te manu mi¬
sisse ꝓ pomis. tamen si extrant¬
& scriꝑsit heredes. partis legnĩe
ꝯtra tabulas eius bonoꝵ posse¬
ssioncm petendo. uł ꝯtra nun¬
cupatõem. si testam̃tur sinc sc̃¬

Expanded text:
mp. Gordianus A. Herculiaicet ex causa fideicommissi manumissus sit, quem ex voluntate patris cum sorore te manumisisse proponis, tamen, si extraneos scripsit heredes, partis legitimae contra tabulas eius bonorum possessionem petendo, vel contra nuncupationem, si testamentum sine sc
Abbreviated transcription (Latin):
rũqr noius mantis ñ solrem
filioꝵ sed etiã intã addicũt. Hu
accecnt d̃ ipsius pecume ĩqua
robur om̃e patrimoĩoꝵ uet̾es
posuerũt fenerandi usus uix
ẽ quo fc̃o sepe int̾cedẽte pecuma
adnichilu mĩoꝵ patrimon de
declucunt. Iam ergosuenditio tu¬
toris nulla sit sine int̾positẽr de
aut corrupte suando fuari ñ põ¬
tucrint.Animalia quoq suꝑ¬
uacua minoꝵ. quinueneant

Expanded text:
rumque novis maritis non solum res filiorum, sed etiam vitam addicunt. Huic accedit, quod ipsius pecuniae, in qua robur omne patrimoniorum veteres posuerunt, foenerandi usus vix est: quo facto saepe intercidente pecunia ad nihilum minorum patrimonia deducuntur. Iam ergo venditio tutoris nulla sit sine interpositione daut corruptae servando servari non potuerint. Animalia quoque supervacua minorum quin veneant
Abbreviated transcription (Latin):
dolo. cod̃ uoctigal p̾lio emphytȩo¬
tico impositum. minim̃ depende
uoluissent. minori fu̾it amissui
dampnũ. q̃ eiꝯtigit exsubstatia

Expanded text:
o quod vectigal praedio emphyteutico impositum minime dependere voluissent, minori fuerit amissum, damnum quod ei contigit ex substantia
Abbreviated transcription (Latin):
quasi es alienum exigitur. le¬
gatum aũt amortuo relictmn.
post debiti tractatõem indua¬
tur. Ap. Cord̃. a. Anistom
st uiris dictionis tenor ꝓmp¬
tissimus. indempintatisq re¬
mediũ edicto p̾tori creditorib
heditarus demonstratũ. ut qͦ¬
tiens seꝑationt̾ uonoꝵ postul¬
ant. cã cegnita impetrent: pre¬
optabis gͥ ꝯuementẽ desidii
tin fructum. site ñ heclum fidẽ
subsccutum. s exnecessitate
adiudiciũ eos ꝓuocare demõ¬
trains. Nem.ã. Claudime.

Expanded text:
quasi aes alienum exigitur, legatum autem a mortuo relictum post debiti detractionem inducitur. Imp. Gordianus A. Aristoni. Est iurisdictionis tenor promptissimus indemnitatisque remedium edicto praetoris creditoribus hereditariis demonstratum, ut, quotiens separationem bonorum postulant, causa cognita impetrent. praeoptabis igitur convenientem desiderii tui fructum, si te non heredum fidem secutum, sed ex necessitate ad iudicium eos provocare demonstraveris. Idem A. Claudi
Abbreviated transcription (Latin):
molẽtias aliquas uł ip̃e inferat.
aut iidicib scu officiis coꝵ aut
qbxũq aliis collatorib ĩferir
xime tamen tributariis diocose¬
& africane ꝯ sulimaq post tanto¬
ꝵ tempoꝵ captiuitate incruert
do uiuante ꝑ nos lumen lib̾ta¬
tis aspicere. Ergo iubemo õs
molentias ⁊ ocm auantiã cessare.
qi iustitiã atq u̾itas curaꝙ̃ m̃os¬
t̾ͥbutarios resuari. sic cĩ ⁊ ds pla¬
catur. ⁊ ip̃i post celcriꝯ sicut col¬
latores ali nr̃r reipublice re¬
leuan atq florere. sporculas ĩ
abofficio tamiuri magnifici p̾¬
fecti affricam quam renqꝵ iudi¬
cũ sic crigi nbemꝰ. quom᷑ ĩ nr̃is¬

Expanded text:
olentias aliquas vel ipse inferat vel iudicibus aut officiis eorum aut quibuscumque aliis collatoribus inferre xime tamen tributariis dioeceseos Africanae consulimus, qui post tantorum temporum captivitatem meruerunt deo iuvante per nos lumen libertatis adspicere. Ergo iubemus omnes violentias et omnem avaritiam cessare et iustitiam atque veritatem circa otributarios reservari. sic enim et deus placatur et ipsi possunt celerius, sicut collatores alii nostrae rei publicae, relevari atque florere. Sportulas etiam ab officio tam viri magnifici praefecti Africani quam reliquorum iudicum sic exigi iubemus, quom
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃is optimã suscipiat ordinati
onc̃. ut ꝓpriãhabeat p̾fecturar.
ut sicut oriẽs atq illiricũ ita
⁊affrica p̾toriana maxima po¬
testate specialit anr̃a clemetia de¬
caꝵ cartaꝵ p̾fecturis alis nom̃
eio aduingi Quam nũc tuam
excellentiam guonare decernimꝰ.
labea auxiliante dõ septrm ꝓ
actripons rectores habeant ꝯsubi¬
res aelique u̾o id numidia et
Quc uo emolum̃ta siuc magĩ¬
ficentia tua. siue ꝯsulares ⁊ p̾si¬
ꝵ depublico ꝯseꝗ debeat notitiͣ
sb̃t ad nexa declarat. Optamꝰ
crgo ut õs iudices nr̃i ẜm uo

Expanded text:
iam optimum suscipiat ordinem et propriam habeat praefecturam, ut sicut Oriens atque Illyricum, ita et Africa praetoriana maxima potestate specialiter a nostra clementia decarum chartarum praefecturis aliis eius nomen adiungi, quam nunc tuam excellentiam gubernare decernimus. Et ab ea auxiliante deo septem prac Tripolis rectores habeant consulares: reliquae vero, id est Numidia et Quae vero emolumenta sive magnificentia tua sive consulares et praesirum de publico consequi debet, notitia subter adnexa declarat. Optamus ergo, ut omnes iudices no
Abbreviated transcription (Latin):
cant euis habitatores quã adu¬
rissima captuuitate ⁊ uigo bar¬
barico liberati st̃.⁊ inquanta li¬
bertate subfelicissimo nr̃o impi¬
o degtre incruert. hoc etiam dep̾¬
cantes exoranis precib sc̃e et
glose semꝑ uirginis ⁊ digenit̾¬

Expanded text:
cant ejus habitatores a quam durissima captivitate et jugo barbarico liberati, in quanta libertate sub felicissimo nostro imperio degere meruerunt. Hoc etiam deprecantes exoramus sanctae et gloriosae semper virginis et Dei genit
Abbreviated transcription (Latin):
is p̃fecti p̾toriũ pafricam iudi¬
ces sustincre uideantꝰ. qr si ipsi
dispendiis lesi ñfu̾nt. nula ha¬
lrant necessitate ciꝯdẽ m̃e afri¬
ce tributariq p̾greauandi: ⁊u¬
bemꝰ ergo ut iudices diccescos
affricane tam ciiiles qͣmmili¬
tares in nyo lat̾culo ꝓcodicillo

Expanded text:
iis praefecti praetorio per Africam judices sustinere videantur, quia si ipsi dispendiis laesi non fuerint, nullam habeant necessitatem eiusdem nostrae Africae tributarios praegravandi. Iubemus ergo, ut iudices dioeceseos Africanae tam civiles quam militares in nostro laterculo pro codicillo
Abbreviated transcription (Latin):
t infcrie. ꝙͣ modum siqs exces¬
sent.ap̃c ꝗdem iudex triginta li¬
bra auri dispendio subiacebit.
Officumi u̾ocius ñ solũ similc
dispendium. sed et capitale pi¬
cuiũ sustinebit.Nam si aliqsex
qͣcumq parte ausus fi̾nit nssi¬
ones nr̃as crccde: ⁊ ñ festinau̾it.
cũ deitimore cas suare ñ soluz
dignitatis aut substantie ꝑicu¬
lum sustinebit sed etiamulti¬
mo supplicio subiacebit. Et ẽ
notitia do auxiliante

Expanded text:
 inferre. Quem modum si quis excesserit, ipse quidem iudex triginta librarum auri dispendio subiacebit, officium vero eius non solum simile dispendium, sed et capitale periculum sustinebit. nam si aliquis ex quacumque parte ausus fuerit iussiones nostras excedere et non festinaverit cum dei timore eas servare, non solum dignitatis aut substantiae periculum sustinebit, sed etiam ultimo supplicio subiacebit. Et est notitia deo auxiliante
Abbreviated transcription (Latin):
efłs. ⁊ustinianus. alamamcꝰ.
cotincq. fr̾anticus. g̃rmanicus
antico. Alanica . uuandalicus.
africanus. Puis. felix. In clitus
uictor. Actriũphator. semꝑq au¬
antr̃a ado meriumus largita¬
tes ⁊ innumerabilia cirtanos
dignum nos egisse cognoscimo.

Expanded text:
s Iustinianus Alamanicus, Gothicus, Francicus, Germanicus, Anticus, Alanicus, Wandalicus, Africanus, pius, felix, inclitusvictor ac triumphator, semper Auantea a Deo meruimus largitates, et innumerabilia circa nosquibus nihil dignum nos egisse cognoscimus.
Abbreviated transcription (Latin):
q ãnes auuandalis captiuata
q amimaꝵ fu̾ant simł hostes ⁊
corpoꝵ. Namaũs qdẽ diuersa
torm̃ta atq supplicia ñ ferentes
Rebaptiindos ad suã ꝑ fidiam
trans fciebant Corpora uo libis
natalib clarainigo barbaricod̃
durissime subugabant. ip̃as
ꝑfidi  maculabant. Aliquas
u̾o exeis stabula. fecerunthoi¬
dimꝯ uen̾abiles imus ꝗ absci¬
sis radicitus linguis penassu¬
as mirabilit̾ loq̃bantur. aliiuͦ
post  diu̾sa torinta ꝑduisas:

Expanded text:
lis captivata, qui animarum fuerant simul hostes et corporum. Nam animas quidem diversa tormenta atque supplicia non ferentes rebaptizando ad suam perfidiam transferebant: corpora vero liberis natalibus clara iugo barbarico durissime subiugabant. Ipsas perfidiis maculabant: aliquas vero ex eis stabula fecerunt. Vidimus venerabiles viros, qui abscissis radicitus linguis poenas suas mirabiliter loquebantur: alii vero post diversa tormenta per diversas
Abbreviated transcription (Latin):
uł irũ uł agentem exꝑsoa defũc¬
ti crediderit sibi cẽ nocessarium.
siꝗdem plegato uł fidei cõmisso
hec faciat. rem expedite q̃stioms
cc̃. cum possit scriptus heros
cautione int̾posita ñ differre
hant petitõe. sed recte exigiuel
legatum uł fidei cõmissũ sub
cautrla uł satis donatõe. ꝓqua¬
ltate ꝑsonaꝵ. q̃ si ñ optinucrĩt
cio nra restituet legataris ułfi¬
dei cõmissario eidatam pecumã
cũusuris. exquarta centesnnc
parte curittib. uł. agrũcũ fruc¬
tibꝰ ques ꝓcepit. ul domũ cũ pẽ¬
siomb. scilicet mutiq eoꝵ ex¬

Expanded text:
um vel agentem ex persona defuncti crediderit sibi esse necessarium, si quidem pro legato vel fideicommisso hoc faciat, rem expeditae quaestionis esse, cum possit scriptus heres cautione interposita non differre hanc petitionem, sed recte exigi vel legatum vel fideicommissum sub cautela vel satisdatione pro qualitate personarum, quod, si non obtinuerint eius iura, restituet legatarius vel fideicommissarius ei datam pecuniam cum usuris ex quarta centesimae parte currentibus, vel agrum cum fructibus quos percepit, vel domum cum pensionibus, scilicet i
Abbreviated transcription (Latin):
differentia introclucitur. cu
omĩa principis eẽ intelligã¬
t᷑. siue exsua substantia suit
afiscali finit aliquid alienatũ.
Eodemq modo ⁊ si ascremssi¬
ma augusta aliquid alienct
quare ñ cadem utatur prero¬
gatiuassed curatores ñi per
quos solemus substantiam
q̃ sunt priuate utilitatis pac¬
ta. emptionalib instriumẽ¬
tis addereus quasdam tales
obligatr̃es malcnationum
instrumentis agnoscere. uel
uł transactionib si et hoc fuc¬
rit celcbratum. Hoc cm̃ est

Expanded text:
introducitur, cum omnia principis esse intellegantur, sive a sua substantia sive ex fiscali fuerit aliquid alienatum? eodemque modo et si a serenissima Augusta aliquid alienetur, quare non eadem utatur praerogativa? sed curatores nostri, per quos solemus substantiam quae sunt privatae utilitatis pacta emptionalibus instrumentis addere vel quasdam tales obligationes in alienationum instrumentis agnoscere vel in transactionibus, si et hoc fuerit celebratum? Hoc enim es
Abbreviated transcription (Latin):
icreclitatem compellet᷑. isi pro
omĩb qͣrte ab eo gesta st̃ petior
ei satis faciat. ¶Qd si petitor fu¬
crit uictus. simili modo aposse¬
ssore iudicis officio ci satis fiat
uł si hoc fu̾it p̾t̾inissum nego¬
gi ãt libertates uel apossessor
uł aptore fidei cõmissant petã¬
t᷑. uł dicte ip̃o uur dicantur
compet̾e. annale tantũmodo
spatium expectet᷑ amorte testa¬
toris numcrandum. Et siqder
hereclitatis petitõis iudicium
int᷑ id spatium t̾minũ accipiaͭ
si cuentum iudicu. ⁊ liber ates
ul effectum habeant uł euancs
emanau̾it.tunc lib̾tatis fauo¬
re ⁊ humanitatis intunitu. cõ¬
petãt ꝗdẽ duxcte lib̾tates. Ee
fide gmissanis aũt inlib̾tatẽ
ẜui eripͣiant᷑.¶ sitatamc̃ si ñ
falsum testam̃tum approbet.
sub ea scilicet dictõe ut si ac¬
tores sint. uł alus raticimis sp̃¬
positi. Et postquã pucncrãt
inlib̾tatem. nccessitas eumpo¬
nat᷑. res herelitanas.⁊ ratr̃es red¬
de. ⁊uix patronatus udelicet

Expanded text:
restituere compellitur, nisi pro omnibus quae rite ab eo gesta sunt petitor ei satisfaciat. Quod si petitor fuerit victus, simili modo a possessore iudicis officio ei satisfiat vel, si hoc fuerit praetermissum, nego libertates vel a possessore vel a petitore fideicommissariae petantur vel directae ipso iure dicantur competere, annale tantummodo spatium expectetur a morte testatoris numerandum. Et si quidem hereditatis petitionis iudicium intra id spatium terminum accipiat, secundum eventum iudicii et libertates vel effectum habeant vel evanesemanaverit, tunc libertatis favore et humanitatis intuitu competant quidem directae libertates, ex fideicommissariis autem in libertatem servi eripiantur, ita tamen, si non falsum testamentum approbetur: sub ea scilicet condicione, ut, si actores sint vel alias ratiociniis suppositi, et postquam perveniant in libertatem, necessitas eis imponatur res hereditarias et rationes reddere: iure patronatu
Abbreviated transcription (Latin):
fac̾e. ut restitutõ si copeteret. cũ
legitimis augm̃tis iegcatano:
uł fidei cõmissario accedat. ¶Sĩ
aut excontractib defuncti aga
t ꝯtra possessorẽ herecditatis. ul

Expanded text:
facere, ut restitutio, si competeret, cum legitimis augmentis legatario vel fideicommissario accedat. Sin autem ex contractibus defuncti agatur contra possessore
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ auctoritas cc̃tu unalis ni¬
dicu ñ patiebat᷑ ꝑalior tramites
uiã hereclitatis petitõis infrin¬
gi. Cumq mllite uarictates et
to fini eludentes. Sancimus.
siqᷤ uerclitatis petitc̃e᷑ ul susci¬

Expanded text:
et auctoritas centumviralis iudicii non patiebatur per alios tramites viam hereditatis petitionis infringi. Cumque multae varietates et rto fine concludentes sancimus, si quis hereditatis petitionem vel susc
Abbreviated transcription (Latin):
eam omimodo legib ẽẽ ual¬
latam.Et inhis omnbo
casib liceat uł infactũ uł cõ¬
dictionẽ exlege. uł inremuti
pars ecdicat. niramentũ ẽẽ p̃t¬
titum. quatenꝯ arbitralistet
sententie hiiusmodi litiga¬
toꝵ. uł solius arbitri sermo¬
nes mimmne ee credendos: cũ

Expanded text:
omnimodo legibus esse vallatam. Et in his omnibus casibus liceat vel in factum vel condictionem ex lege vel in rem utilpars edicat iuramentum esse praestitum, quatenus arbitrali stetur sententia, huiusmodi litigatorum vel solius arbitri sermones minime esse credendos, cu
Abbreviated transcription (Latin):
ompensationes cromnibꝰ actioib
rp̃o nur fieri sancimo. nulla diffrrẽ¬
Itia in irmuł ꝑsonalib. acioib int
se obfuanda. ¶ Ita tam̃ cõpensatio¬
nes obici iubemus. Aca exqua com¬
pensatur siqda sit. ⁊n mltis amba¬
gibꝰ innodata. sed possit ndici fa¬
cuem cxitum si p̾stare. gatis emm
miscrabile est post mlta forte uan¬
aq certamima. cũ ies iamfu̾it ap¬
probata tunc exalt̾a parit q̃ iam
pene ꝯuicta ẽ. opponi cõpensatiõe
iã c̾to ⁊ indubitat o debito. ⁊ mora¬
toriis ambagib sp̃e ꝯdẽpnatõnis

Expanded text:
omnibus actionibus ipso iure fieri sancimus nulla differentia in rem vel personalibus actionibus inter se observanda. Ita tamen compensationes obici iubemus, si causa ex qua compensatur liquida sit et non multis ambagibus innodata, sed possit iudici facilem exitum sui praestare. Satis enim miserabile est post multa forte variaque certamina, cum res iam fuerit approbata, tunc ex altera parte, quae iam paene convicta est, opponi compensationem iam certo et indubitato debito et moratoriis ambagibus spem condemnationis
Abbreviated transcription (Latin):
iquis qudringentoꝵ forte so¬
lidoꝵ habẽs substantiam. iusfit
dam psoluat. uł aliam quãti¬
tatem que deminirere falcidie
ratrem potest.Sancimus here

Expanded text:
quis quadringentorum forte solidorum habens substantiam iusseritdam persolvat vel aliam quantitatem, quae diminuere Falcidiae rationem potest, sancimus here
Abbreviated transcription (Latin):
dem si adierit. legis falcidie be¬
neficio substtntatum. ixpleri
quidem quod ad falcidiam de¬
ẽ ⁊ prius eo dato uł retento.
siue una datio ẽ que celebran
disposita fint. siue in multas
dunditur ꝑsonas. p̃fate lego

Expanded text:
dem, si adierit, legis Falcidiae beneficio sustentatum repleri quidem quod ad Falcidiam deest, et prius eo dato vel retento sive una datio est, quae celebrari disposita fuerit, sive in multas dividitur personas praefatae leg
Abbreviated transcription (Latin):
mancipia quoꝵ testamento mi¬
inst̾ium matri relictum ẽ. cum
mhis domimuũ ñ habet. nec tra¬
dendo cinquam. nec manu mit

Expanded text:
mancipia, quorum testamento ministerium matri relictum est, cum in his dominium non habet, nec tradendo cuiquam nec manumit