comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tum est ne a filus eius reced̾et ⁊ ꝑ
tutorem fc̃m ẽ quo minus cõdõ
impleret iniquin est eũ cũ sit in¬
culpatus emolumẽto fidicomissi
carere. ¶O.iuinuita fiuadedõte
egat decessit ea ã erbrdata fulio
hrde instituto. et ꝗb eo fideio. fiue¬

Expanded text:
tum est, ne a filiis eius recederet, et per tutores factum est, quo minus condicionem impleret, iniquum est eum, cum sit inculpatus, emolumento fideicommissi carere. Qui inuita filia de dote egerat, decessit eadem illa exheredata, filio herede instituto et ab eo fideicommi
Abbreviated transcription (Latin):
incote gaius scius accepit mod. Q
filia testatricis fideicõmissum a
gaio scio posqͣm p̾stitit que test̃o
iegata sunt pete̾ possit traugbꝓ.
ht propter noluĩtatẽte staͣtossi
mortẽgan scii fidio. peti.Dẽ.¬

Expanded text:
in dotem Gaius Seius accepit. Modestfilia testatricis fideicommissum a Gaio Seio, postquam praestiterit quae testamento legata sunt, petere possit, et propter uoluntatem testatricis post mortem Gaii Seii fid
Abbreviated transcription (Latin):
hre iubco auus rei questionem fĩ
ueto et peto ate fiuar aissimane
uelis irasciq. impliorẽ substãtia
fr̃ĩ tuoreliqum qm̃ scis magna ho¬
nera sõstetaturũ etlegata que su
test̾o p̃r locutus est effectũuidea¬
turut hrcuitarus actõib .i. hom̾¬
it in uo̾iam solũ põhonus iegatoꝵr

Expanded text:
habere iubeo: cuius rei quaestionem fieri ueto. et peto a te, filia carissima, ne uelis irasci, quod ampliorem substantiam fratri tuo reliquerim, quem scis magna onera sustentaturum et legata quae suptestamento pater locutus est, effectum uideatur, ut hereditariis actionibus id eit, an uero iam solum p
Abbreviated transcription (Latin):
Et et si. ante diem uł ante con¬
oc̃om restituta sit ħrditas no cũs¬
feruntur actiones.qr non ita re¬
stitiitur uroitas ut testator roga¬
uit. ¶planc postea quam extitit
conditio uł dies uen̾it si ratam

Expanded text:
ed et si ante diem uel ante condicionem restituta sit hereditas, non transferuntur actiones, quia non ita restituitur hereditas, ut testator rogauit. plane posteaquam exstiterit condicio uel dies uenerit si ratam
Abbreviated transcription (Latin):
illiro aomittit. luł ut quasi ħr¬
ditatem non xoiss silegatum
a cohroe petat. adiit enuim si ma¬
gis arbitratur a ftocicõmissario
ci prestanoum.s et siquro aliud¬
oicet sua intere̾e non cogitur ad¬
ire nisi ci dampnum us lucrum

Expanded text:
illud admittit Iulianus, ut, quasi hereditatem non adisset, sic legatum a coherede petat adiit enim, sed magis arbitratur a fideicommissario ei praestandum. sed et si quid aliud sua interesse dicet, non cogitur adire, nisi ei damnum uel lucrum
Abbreviated transcription (Latin):
petrau̾it. ocurce post delib̾atiõis
adicrit et restituit hrditatem ñ
uroctur coactus hoc fecisse. nec cĩ
suspectam coactus adiss sponte
post delib̾ationem quod si suspec¬
tam dicit ꝓfitĩ oebet non sibi ex¬

Expanded text:
is adierit et restituerit hereditatem, non uidetur coactus hoc fecisse: nec enim suspectam coactus adit, sed sponte post deliberationem. Quod si suspectam dicit, profiteri debet non sibi ex
Abbreviated transcription (Latin):
utor iti recte non da Affric̾.
tur illi auc filiis meis ut coru:
uolet ticius tutor esto quid eĩ
dicemus si ticius constitueẽ
nolit utri ex filus tutor ẽe uelt̃
ata aũt recte tutor dabitur ticiꝰ
si uolet illi filio meo tutor esto
supnacuũ est.qr ut̾o auctore.i
cum alt̾o agi potcit. Prpinir.¬

Expanded text:
utor ita recte non datur: "illi aut illi filiis meis, utri eorum volet, Titius tutor esto"; quid enim dicemus, si Titius constituere nolit, utri ex filiis tutor esse velit? Ita autem recte tutor dabitur: "Titius si volet illi filio meo tutor esto"supervacuum est, quia altero auctore cum altero agi potest.
Abbreviated transcription (Latin):
ibͥtus non auis qmͣ prom pa¬
trone ne lib̾is tucor cẽ cogitꝰ
quam qui uira pronatus spe
est in eius tutoris locum qui
rci pub. causa ab fuit

Expanded text:
ibertus non aliis patroni patronaeve liberis tutor esse cogitur, quam qui iura patronatus sperest in eius tutoris locum, qui rei publicae causa afuit
Abbreviated transcription (Latin):
I qui de statu suo litigat tutorẽ
dari posse pompinius scribit
et um est ut ita demum tene¬
nator est et ita scu̾us resc̾psit
bi absũt hii qui cu Dauur¬
tores dari possunt decunones¬
dare iubentur tucores du mo
maior ꝑs conueniat ubi non
ẽdubium quin unum ex se
dari possunt. ¶Magratus n¬
muncipales collegam suũ
quin tutorem darc possunt
non ẽ dubium. ¶odest̃.¬

Expanded text:
 qui de statu suo litigat, tutorem dari posse Pomponius scribit et uerum est, ut ita demum tenenator est: et ita Seuerus rescripsitbi absunt hi, qui tutores dare possunt, decuriones iubentur dare tutores, dummodo maior pars conueniat: ubi non est dubium, quin unum ex se dare possint. Magistratus municipalis collegam suum quin dare tutorem poss‹i›t, non est dubium. 20 Modest
Abbreviated transcription (Latin):
q cͥet c̾tam sũmã dari uolu̾ata
coniuncta scriptura ei cau̾at sabi¬
ne et cyprogenie dari uolo cum
ad statutamꝰ etatem puen̾it sin¬
guloͥs .x. ĩ ħ amplus alimentor
noĩc ĩ annos singulos quo adui¬
uent. singulis .x. quesitum est u

Expanded text:
esset, certam summam dari uoluerat. et coniuncta scriptura ita cauerat: 'Sabinae et Cyprogeniae dari uolo, cum ad statutam aetatem peruenerint, singulis decem et hoc amplius alimentorum nomine in annos singulos quoad uiuent sing
Abbreviated transcription (Latin):
alimenta. debebit aut is quii
accipiet cau̾e eis qui dabunt
regliturum seut quisquis ex
lib̾tis decesẜit alio uequonĩo
in cluitate ẽe desierit tantumi
ex sorte quantum efficiet prop¬
ortione cõputatio. ¶Diuus piꝰ
curdam telophoro rescripsit cõ¬
siules nocatis hus aquibus nob̾
alim̃ta debͥi cx causa fid̾icomis¬
si constit̾it uł om̃s ab uno uel
fc̃a prorata distribuctione quis
et a quib pcipiatis dec̾nent fis¬
cus cĩ eo nõie quid ab eo uobis
scratis ꝓtes corum qui soluen
do desierint ẽe non ꝑtinc adi

Expanded text:
aestentur. debebit autem is qui accipiet cauere eis qui dabunt redditurum se, ut quisque ex libertis decesserit alioue quo modo in ciuitate esse desierit, tantum ex sorte, quantum efficiet pro portione computatio'.Diuus Pius Rubrio cuidam Telesphoro rescripsit: 'Consules uocatis his, a quibus uobis alimenta deberi ex causa fideicommissi constiterit, uel omnes ab uno uel facta pro ‹ra›ta distributione quis et a quibus percipiatis, decernent. fiscus enim, si eo nomine quid ab eo uobis sciatis partes eorum, qui soluendo esse desierint, non pertinere ad
Abbreviated transcription (Latin):
grecum. quero quani hant si¬
gnificationem utrum ex pre¬
ons alimenta ip̃i eapiant an uͦ
ut pp̃ predia et cybaria et uesti¬
aria ab ħroc pcipiant ẽt utrũ
supfluum ĩueniatur ĩ redditi¬
bus quam ẽ iunquantitate cy

Expanded text:
. quaero, quam habeant significationem, utrum ut ex praediis alimenta ipsi capiant an uero ut praeter praedia et cibaria et uestiaria ab herede percipiant? et utrum superfluum inueniatur in reditibus, quam est in quantitate c
Abbreviated transcription (Latin):
rit medicum forte pr̃is aucu¬
bicularium aut quem aliu
qui circi pr̃em fu̾it. puto suc¬
ad sñiam effecit. ceterum si
ante acquieuit non accusa¬
uerit. et hoc iure utimur. Set
si applłone interposita desut
benigne dicctur non ꝑtulisse
accusationem. Si igitur pen¬
dence applłone decesẜit. lib̾tus
proni filius aomittetur ad
morte subcractus est. si pro¬
ni fllius aduocationem accu¬
satori lib̾ti p̾stitit non est re¬
peliendus .nz .n. aouocatus
accusat. ¶Si pater testõ ciue¬
rit ut accusaretur lib̾tus. qͣi
uenenum sibi parasset. autqͥ
aluro in se amisiss. magis est
sponte accusau̾t. S et si ac¬
cusauit lib̾tum et probau̾it

Expanded text:
it, medicum forte patris aut cubicularium aut quem alium, qui circa patrem fuerat? et puto sucad sententiam effecit: ceterum si ante quievit, non accusavit: et hoc iure utimur. sed si appellatione interposita desiit, benigne dicetur non pertulisse accusationem. si igitur pendente appellatione decessit libertus, patroni filius admittetur admorte subtractus est.Si patroni filius aduocationem accusatori liberti praestitit, non est repellendus: neque enim aduocatus accusat.Si pater testamento cauerit, ut accusaretur libertus, quasi uenenum sibi parasset aut quid aliud in se admisisset: magis est, sponte accusauerunt.Sed et si accu
Abbreviated transcription (Latin):
qͣi sub conocone legitũ hẽtur
at si extrinsccus suspendatur
legau̾it extero et uxorem ali¬
qmͣ̃ pro dotali re pecũiam de¬
uroc de libante urore de elec

Expanded text:
i sub condicione legatum habetur. At si extrinsecus suspendatur legaverit extero et uxori aliquam pro dotali re pecuniam, deinde deliberante uxore de elec
Abbreviated transcription (Latin):
pre adiecit pͥterca. hñti pa¬
truum simum tutorem se
uitiose tutorem datum. p̾to
ita decreuit. si łimum tuto¬
rem hnͣti tutor datus es. nõ
est tibi nc̃cia exc̃atio quero
cum nemo patrius spubi
tutor eẽt. an nichomus tu¬

Expanded text:
re, adiecit praeterea habenti patruum legitimum tutorem se uitiose tutorem datum. praetor ita decreuit: 'si legitimum tutorem habenti tutor datus es, non est tibi necessaria excusatio'. quaero, cum nemo patruus impuberi tutor esset, an nihilo minus tu
Abbreviated transcription (Latin):
serius aut poĩbcerta pecuma
legata ñ posse muitum b̾rdem
ꝑte pecune partem mancipio
octauenus scripsit ⁊ post lum
tris optari possenec ante aditã
brditatem putat ꝙ ⁊ uerũ ẽ.¬

Expanded text:
seruis aut pro omnibus certa pecunia legata non posse inuitum heredem partem pecuniae, partem mancipiorOctauenus scripsit et postlimitris optari posse nec ante aditam hereditatem putat, quod e
Abbreviated transcription (Latin):
uł ẜuo alieno legatũ uł brdit¬
potestac tũc demũ er ꝑsõa eoꝵ
frd̾iomissũ iuires capit cũhus
quitur denq iuł non insb̃tili
rone motus prem cuius filius
h̾rs institutus cũ ertreblł qui¬
dẽhita rõne legis falcidie resti¬

Expanded text:
no legatum uel hereditpotest ac tunc demum ex persona ipsorum fideicommissum uires capit, cum ipquitur. denique Iulianus non insuptili ratione motus patrem, cuius filius heres institutus est, extero quidem habita ratione legis Falcidiae resti
Abbreviated transcription (Latin):
filium ncum et in mea po¬
testate ẽe dico exticit impn¬
bes qui cum p̃rem famił. ad
se hroitatem ꝑtin̾e dicat de
to supstite filio impubere qͥ
se ei suum esse dicat. ego cõ¬
tendo ante emancipationẽ¬
cẽ conceptum atq in mea
boniano aomittit. HErac̃¬
suppositus cẽ dicitur pupi¬
llus cum quo de pr̃is eius
broitate controu̾sia est cu¬
rare pretotorem deb̾e ut is
Iin possõne sit. de eo primoe¬
um uelle intelligi qui post

Expanded text:
ilium meum et in mea potestate esse dico: existit impubes, qui eum patrem familias et ad se hereditatem pertinere dicat: deto superstite filio impubere, qui se ei suum esse dicit: ego contendo ante emancipationem conceptum atque ideo in mea boniano admittitur. Neratisuppositus esse dicitur pupillus, cum quo de patris eius hereditate controuersia est, curare praetorem debere, ut is in possessione sit: de eo puto eum uelle intellegi, qui post
Abbreviated transcription (Latin):
um sciendum. s nicħ alicnau̾it
testator. uroc libram ꝙ diminu̾e.
uell legato uxoris suc tunc mu¬
tata uoluntas defuncti locum
facict doli.m. exceptionũ ut si

Expanded text:
um sciendum, si in hoc alienauerit testator inde libram, quod deminuere uellet ex legato uxoris suae, tunc mutata uoluntas defuncti locum faciet doli mali exceptioni, ut, si
Abbreviated transcription (Latin):
bras stipiiatus fu̾it ħ aurum qõ
ei debctur exstipiuatu non per¬
tinet xo uxorem cum illius fem
aurifice fłm est. si auirum ded̾it
ita ut ex co auro aliquro sibi fac̾e
nam tunc l apud artificem sit¬
aurum dnium non tñ mutauit
manet tñ eiꝰ qui dedit ⁊ tri uitctᷤ
mcedem pͥstaturus pro opa arti¬
ficis pro quo eo ꝑducutiu uti
nichomꝰ uxori debeitur qd̾ si au¬
rum dedit aurifici ut non tũ ex
co iuro fiet sibi auquod corpus¬
culum s ex alio tunc q̃tenus do¬
miniũ transit ci auri ro ntificẽ
quippe q̃i ꝑ mutatõm fecisse urdea¬
tur et ħ aurum non transibit ad u¬
rorem tem scribit quintus mu¬
cuis si maritus urrori cum hr̾et
quinz pondo aua legass ita auz
quodcumq uxoris causa paratũ
cet uti hes urcori dares. eciam si li¬
bra auri urde ueniss et mortis tẽ¬
pore amplius quam quatuor libͤ
srdem ẽc̃ obligatum qm̃ articsis

Expanded text:
bras stipulatus fuerit, hoc aurum quod ei deberetur ex stipulatu, non pertinet ad uxorem, cum illius factum aurifice falsum est, si aurum dederit ita, ut ex eo auro aliquid sibi faceret: nam tunc, licet apud aaurum, dominium tamen non mutauit manet tamen eius qui dedit et tantum uidetur mercedem praestaturus pro opera aurifici: per quod eo perducimur, ut nihilo minus uxori debeatur. quod si aurum dedit aurifici, ut non tamen ex eo auro fieret sibi aliquod corpusculum, sed ex alio, tunc, quatenus dominium transit eius auri ad aurificem quippe quasi permutationem fecisse uideatur, et hoc aurum non transibit ad uxorem.Item scribit Quintus Mucius, si maritus uxori, cum haberet quinque pondo auri, legasset ita: 'aurum quodcumque uxoris causa paratum esset, uti heres uxori daret', etiamsi libra auri inde uenisset et mortis tempore amplius quam quattuor librheredem esse obligatum, quoniam articulus
Abbreviated transcription (Latin):
cessarii quor alter se abstin¬
ut alter postea quam prior
abstitiut ĩmiscuit sedicen¬
dum est huc non posse recu¬
sare quominus tota roncra
hrditiru. subeit qui enim scit
aut scire potuit. illo abstinen¬
ĩplicitum ea condc̃one utoc¬

Expanded text:
des, quorum alter se abstinuit, alter posteaquam prior abstinuit immiscuit se, dicendum est hunc non posse recusare, quo minus tota onera hereditaria subeat: qui enim scit aut scire potuit illo abstinenimplicitum, ea condicione
Abbreviated transcription (Latin):
legitum et id iuissu icgati¬
rui non posse uoire hrditatẽ
ac ꝑ hoc um est stichum ħro
non esse. et ex sequentibus
ubis ub̾tatem illi compecẽ

Expanded text:
legatum et ideo iussu legatarii non posse adire hereditatem, ac per hoc uerum esse Stichum heredem non esse et ex sequentibus uerbis libertatem illi compete
Abbreviated transcription (Latin):
ditatis admittunt fructum
au̾t ad ditam̃tum non pcipi¬
ant. ¶Hrs cius qui bonorum
supfluum post mortem suã
restituc fu̾at rogatus pignori
res hrditarias datas siuc ĩ fra¬
urdem ro fcm̃ sit ub̾are nõ co¬
pͥignore creditorem hrdem ĩ¬
stituit cum q rogauit restitu
toris cum nollet adire ut sus¬
pectam coactus sit iussu pre¬
toris aout et restituit. Cum
emptorem pignoris non in¬
ueniret desid̾abat remitti si

Expanded text:
ditatis admitt‹a›nt, fructu‹u›m autem additamentum non recipiant. Heres eius, qui bonorum superfluum post mortem suam restituere fuerat rogatus, pignori res hereditarias datas, si non in fraudem id factum sit, liberare non copignore creditorem heredem instituit eumque rogauit restituetoris: cum nollet adire ut suspectam, coactus iussu praetoris adit et restituit: cum emptorem pignoris non inueniret, desideraba
Abbreviated transcription (Latin):
ne et pignus libatum sit sb̃¬
lita naturali obligõne at qͥn
sũm possroet creditor roemq
h̾rs rem siue non possioct. iii¬
ocamꝰ de effectu rei suic possi¬
oet nulla actione ad froĩcom¬
missario conuenin põt nr pi¬
gnoraticia quam hrditaria est
actio. n frõicõmissum q̃i mi¬
nus restituit recte petetur
ꝙ eueniret si nullũ pignus
intercessiss. possioet cnum cã
rem qͣi creditor. ꝯ et frdĩcõ

Expanded text:
ne et pignus liberatum sit sublata naturali obligatione. atquin siue possidet creditor actor idemque heres rem siue non possidet, uideamus de effectu rei. et si possidet, nulla actione a fideicommissario conueniri potest, neque pigneraticia, quoniam hereditaria est actio, neque fideicommissum, quasi minus restituerit, recte petetur: quod eueniret, si nullum pignus intercessisset: possidet enim eam rem quasi creditor. sed et si
Abbreviated transcription (Latin):
pic̾c uł cciam describere
dispiciendi describendi¬
q potestatem fcurum se pretor
pollicetur ꝙ uł suo uł alieno no¬
mine desco̾anti tribu̾e eum ma¬
nfestum est. ¶ Natio autem hiͦ
edicti manifesta ẽ i enim siue

Expanded text:
 etiam describere, ‹in›spiciendi describendique potestatem facturum se praetor pollicetur: quod uel suo uel alieno nomine desideranti tribuere eum manifestum est.Ratio autem huius edicti manifesta est: neque enim sine
Abbreviated transcription (Latin):
ptincant. ¶ Dx pensionib quo
infructib rusticor. ¶ Si fun¬
dum uiro uxor in dotem deoe¬
rt. isq inoe arbores tecidit. si
hece fructus inteiliguntur ꝓ
porcione anni debnt restitiui.
puto ant siarbor es celue crũt
us germinaies dici oporcet i
fructu ced̾e si minus quasi de¬
ciorem funoum fec̾it maritus
dencbitu. s et si ui. tempestis
cecroint dici oportet preciu
erum restituendum muuerri
nec infructit ced̾e non mas
quam sithecirus fu̾it ĩuentus
infructum.ii. non computa¬
bicur s ps eius dimidia restit¬
uctui quisi in aueno iuenti.
¶Siu ĩ fundo mulicris dotiliᷤ
iaprdicinas marmoreas ĩuent¬
rit. et fructuosiorẽ fundum¬
portitum est mariti ẽe et ĩpẽ¬
sas non eẽ ei prestandas qr n
in fructu est marmor nisi tał¬
res sicut lapis ibi renascatur
rius mat̾ic sint. ui arene utirz
ĩ fructu hebuntur. ¶ Int̾du
marito de fructib amuliere

Expanded text:
rtineant.De pensionibus quoque in fructibus rusticorum.Si fundum uiro uxor in dotem dederit isque inde arbores deciderit, si hae fructus intelleguntur, pro portione anni debent restitui puto autem, si arbores caeduae fuerunt uel gremiales, dici oportet in fructu cedere, si minus, quasi deteriorem fundum fecerit, maritus tenebitur. sed et si ui tempestatis ceciderunt, dici oportet pretium earum restituendum mulieri nec in fructum cedere non magis, quam si thensaurus fuerit inuentus: in fructum enim non computabitur, sed pars eius dimidia restituetur quasi in alieno inuenti.Si uir in fundo mulieris dotali lapidicinas marmoreas inuenerit et fundum fructuosiorem feportatum est, mariti et impensa non est ei praestanda, quia nec in fructu est marmor: nisi tale sit, ut lapis ibi renascatur,rius materiae sint uel harenae, utique in fructu habebuntur.Interdum mari
Abbreviated transcription (Latin):
trincpos ti: ab ncpote cĩ nus q̃¬
oruplatus in se efficit. xxxii
pronepte quatuor ab nepote.
trincpos trinepeis una exatne

Expanded text:
trineptis. ab nepote enim numerus quadruplatus in se efficit trigintpronepote quattuor, abnepote trinepos trineptis, una ex adne
Abbreviated transcription (Latin):
tencatur. idem puto ẜuand̃
et in tutele actione. ¶S cõ¬
stõnib subuentum ẽ igno¬
rantie hroum. hoc tñ ob̾scr¬
uanoum est cum post mor¬
tem tutoris ħrs conuenit
non si forte lite contestatacr¬
tor oecesẜit. nam litis conte¬
stone et penales actiones
transmittuntur ab utraq
pte. et tempales ppetuantur

Expanded text:
uandum et in tutelae actione. sed constitutionibus subuentum est ignorantiae heredum. hoc tamen tunc obseruandum est, cum post mortem tutoris heres conueniatur, non si lite contestata tutor decesserit: nam litis contestatione et poenales actiones transmittuntur ab utraque parte et temporales perpetuantur
Abbreviated transcription (Latin):
res facuitatum est ꝙ occret̾
est. nec suggessit p̾torr de sta¬
tu facultatum non d rõ hr̃i
alim̃torum õium.q si sugg
ħ̾roes scripsit ca pͥstando tu¬
tor reputare pot̾it. nisi forte
ultra iires facultatum statu¬
crit tunc enim ĩputabitur ei
cur non adito pretore destoe¬
rauit alim̃ta minui. ¶Deni

Expanded text:
res facultatium est quod decretum est nec suggessit praetori de statu facultatium, non debet ratio haberi alimentorum omnium, quia, si suggeheredes scripserit, ea praestando tutor reputare poterit, nisi forte ultra uires facultatium statuerit: tunc enim imputabitur ei, cur non adito praetore desiderauit alimenta minui. 3 I
Abbreviated transcription (Latin):
qui ibi erunt et reliquis colon¬
or nutritori suo legauit. Ques¬
tum est. an sui pistatores qui so¬
iebant ĩ minist̾io testatoris ẽe ⁊
ubicum cum nosecunitur et

Expanded text:
qui ibi erunt et reliquis colonorum nutritori suo legauit. quaesitum est, an serui piscatores, qui solebant in ministerio testatoris esse et ubicumque eum sequi
Abbreviated transcription (Latin):
ones fundus sustin̾e pocuissi
duo miia ouium ĩco funco
fu̾int quas oues potissimur
iegato cessuras existimabimꝰ
nec querendum est quid deb¬
uiss pari pecoris instrum̃ti fũ¬
di causa s quid patum ẽet. ñ¬

Expanded text:
oues fundus sustinere potuisset, duo milia ouium in eo fundo fuerint? quas oues potissimum legato cessuras existimabimus? nec quaerendum esse, quid debuisset parari pecoris instrumenti fundi causa, sed quid paratum esset: n
Abbreviated transcription (Latin):
strum̃tu omne ẽẽ legatum
exccpto pecore pastorales cõ¬
piliones ouilia quo legato
contimi offurꝰ non recte pucx
bea quib t̾ra ad iecta est. et in
hiis uirroana posita eoium
cc̃ labͥo trebacius putant. ita
iou̾m puto si ita illigata sunt
edibus ut ibi ppctuo posita st̃.
¶Molas manualias quroami
suplectius. Iumentarias aũt

Expanded text:
trumentum omne legatum esset excepto pecore, pastores oviliones, ovilia quoque legato contineri Ofilius non recte putatbea, quibus terra adgesta est, et in his viridiaria posita aedium esse Labeo Trebatius putant. ita id verum puto, si ita illigata sint aedibus, ut ibi perpetuo posita sint. Molas manuarias quidem suppellectilis, iumentarias autem
Abbreviated transcription (Latin):
possõm accipet decesẜit non
xomittitur nepos ad bonoru
serit fuium quem in potestate
habebat et alcerum quem in

Expanded text:
onem acciperet, decesserit, non admittitur nepos ad bonorumserit, filium quem in potestate habebat et alterum quem in
Abbreviated transcription (Latin):
Ate: infilios facultitib De¬
ouisis filiam ex ronc primipili
luit ac poster de pecuma como
cst. cum autem inter filios diui¬
so primonio res indiuisas ad o
cohroes ꝓtinere uoluiss. ita pos¬
sõm ex comodis cõpatan diui¬
di placuit ut in ea suꝑflui p̾cui
fiuia portionem ẜroitarum acci¬
prat ħ enim cueniret in bonis
cum tranffertur sub eadem sub¬
corocone transferri iutecur si ñ
conditio priori psone coherent.
¶m siquis urori sublitis libi

Expanded text:
ter filios facultatibus diuisis filiam ex ratione primipili luit ac postea de pecunia commest. cum autem inter filios diuiso patrimonio res indiuisas ad omnes coheredes pertinere uoluisset, ita possessionem ex commodis comparatam diuidi placuit, ut in eam superflui pretii filia portionem hereditariam accipi‹a›t: hoc enim eueniret in bonis cum transfertur, sub eadem condicione transferri uidetur, si non condicio priori personae cohaereat: nam si quis uxori sublatis
Abbreviated transcription (Latin):
sutor qui tutelam gerit quan¬
cum ad prouidenciam pupil
uocatus sollempinter canit.
sunt̾ moras puer ad pub̾citẽ
ueint non ẽ cogendus iudici¬
um accipe. ¶Eutor qui post
pubcitem pupilui negõr cius
aministrõne absticuit usuras
non di prire ex quo optunc
pecuniami quin eciam iustius
tit quominus conuencus re¬
stituit tucelam ad pr̃ationem
usurar non compciu. ulp̃no¬
tat non sufficit obtulisse nisi
cocꝑosint obsignatam ĩ tuco lo¬

Expanded text:
Tutor, qui tutelam gerit, quantum ad prouidentiam pupilluocatus sollemniter cauit: si inter moras puer ad pubertatem peruenit, non est cogendus accipere iudicium. Tutor, qui post pubertatem pupilli negotiorum eius admininon debet ex quo optulit pecuniam: quin etiam iustius tit, quo minus conuentus restitueret tutelam, ad praestationem usurarum non compelli. Ulpianus notat: non sufficit optulisse, nisi et deposuit obsignatam tuto
Abbreviated transcription (Latin):
dicicie et pris uoto congruce¬
bat. q̃re dicendum est ootem
decede. ac si ꝙ supuiriss roga
ci uroentui alia causa est. si sub
coirocõne uł in diem rogatus
fu̾it cunc .n. qd̃ ꝑcipitur sub i¬
mouet falcidiam. si tm̃ fu̾it ꝙͣ¬
tum quarta facit. et q̃rte fructo

Expanded text:
dicitiae et patris uoto congruebat. quare dicendum est dotem decedere, ac si quod superfuisset rogai uidentur. alia causa est, si sub condicione uel in diem rogatus fuerit: tunc enim quod percipitur summouet Falcidiam, si tantum fuerit, quantum quart‹a› facit et quartae fruct
Abbreviated transcription (Latin):
ri legatum ad huc qͣi oos p̾¬
legita accipitur. ħ amplius
iuł scripsit. ⁊ si no fu̾it adie¬
ctum pro dote c̃ẽ legatiun

Expanded text:
rit legatum, adhuc quasi dos relegata accipitur. hoc amplius Iulianus scribsit, etsi non fuerit adiectum pro dote esse legatu
Abbreviated transcription (Latin):
cõsobrinam tuam remanẜat ñ
ĩpleuit qnͣtitatem ꝑtis dimioie
bonoꝵ exstipułone agi pot̾it ĩ
sũma rõ ita ponenda est. ut si oĩ
ptis dimidic bonoꝵ excedat uł¬

Expanded text:
onsobrinam tuam remanserat, non implent quantitatem partis dimidiae bonorum, ex stipulatione agi poterit. in summa ratio ita ponenda est, ut tu omni partis dimidiae bonorum excedat
Abbreviated transcription (Latin):
me aout ⁊ michi toti exsena¬
tus consulto instituit qnͣdo cõ¬
ditio exstit̾it anfructus ꝑtis tu¬
e restitũe tibi debeam non ĩm̾i¬
to dubitabatur et płis placet ũ
stentur. si sua sponte aduss. suf¬
ficit aut iuis tuum integrũ tibi

Expanded text:
t mihi totam ex senatus consulto restituit: quandoque condicio extiterit, an fructus partis tuae restituere tibi debeam, non immerito dubitabatur. et plerisque placet non raestarentur, si sua sponte adisset, sufficiat autem ius tuum tibi
Abbreviated transcription (Latin):
et suplectilem et iuna mã¬
cipia non solum ad cultũ
quoq hẽe sole legite uiten¬
tur que ĩ aliquo ornatinul
non concun que temporis

Expanded text:
et suppellectilem et uina et mancipia non solum ad cultum quoque hae solae legatae uidentur, quae in aliquo ornatu uilnon contineri, quae temporis
Abbreviated transcription (Latin):
alias sic fendit nonuroi isi
minifeste uxor dociuss cam
testantis uoluntatem fuisse
ut honare yrdes duylici pre¬
statione dotis ueliet. ceuos
pi deoit ieoio sibi sumat. q̃
et de dote legata loqui nu hil
aluro testitorem uoliusse ꝓs¬
baretur. ¶Cicie uxori mec ꝙͣ
tam pecuniam ad me stipul

Expanded text:
alias sic respondit non uideri, nisi manifeste uxor docuisset eam testantis uoluntatem fuisse, ut onerare heredes duplici praestatione dotis uellet. 17 Scahi dedit e medio sibi sumat': quet de dote legata loqui, nisi aliud testatorem uoluisse baretur. 'Titiae uxori meae, quanta pecunia a
Abbreviated transcription (Latin):
uorum ub̃tus põt. aliquo ca¬
susingulis diuersas oꝑas un
tempo̾re insolidum edẽ uelu¬
mum libros scribe. ħ ita nera¬
cius libris menbrinar scripsit
perarũ eoitionem pẽ Herac̃.
dere existimari edentis nanroi¬
gnitite facultatib consuetirol
Rtificio eius conuemientes e¬
denoas non solum aũt lib̾tu
S eciam alium quenilz opas
coentem alendum aut satistẽ¬
poris ad questum alimentoꝵ
ius pr̃oni. non sit. ut euenit ĩ
fr̃ib eius cui assignatus est
lib̾tus aut nepote alt̾ius pa¬
troni extante alt̾ius pr̃oni fi
no. Hex edictũ a p̾tore Uh¬
ꝓpositum est honoris libti po¬
tronis exhib̾e debñt modam
tea solici fu̾nt auib̾tis durissr̃i
tam graroc bñficiũ qd̃ in lib̾¬
tos confcur. cum ex ẜuitute
ad ciuitatem rominam pou¬
cuntur. et quiõ primus pre¬
tor utilius eoixit sc amplius
non aturũ pr̃ono quam opa¬
rum et socictatis actionem.
urdelic si ħ pepigiss ut nisi

Expanded text:
uorum libertus potest aliquo casu singulis diuersas operas uno tempore in solidum edere, uelumum, libros scribere. hoc ita Neratius libris membranarum scripsitperarum editionem pendere ‹ex› existimatione edentis: nam dignitati facultatibus consuetudini artificio eius conuenientes edendas.Non solum autem libertum, sed etiam alium quemlibet operas edentem alendum aut satis temporis ad quaestum alimentorum ius patroni non sit: ut euenit in fratribus eius, cui adsignatus est libertus, aut nepote alterius patroni extante alterius patroni fi.Hoc edictum a praetore propositum est honoris, quem liberti patronis habere debent, moderandi tea soliti fuerunt a libertis durissimas tam grande beneficium, quod in libertos confertur, cum ex seruitute ad ciuitatem Romanam perducuntur.Et quidem primus praetor Rutilius edixit se amplius non daturum patrono quam operarum et societatis actionem, uidelicet si hoc pepigisset, ut, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
est rey̾sentatõne in reuqͣila soui¬
tõnẽ legati repudiare possit se¬
ndi nõ ppea minus relictũ debe
rih aliquid. añ diem sit solutũ.
Nucius ticius test̾oita cauit y¬
diolum meũ dun nolo lib̾tis e¬
meis lib̾tabusqr meis ⁊ quos¬

Expanded text:
est, repraesentationem in reliqua solutione legati reputare possit. respondi non propterea minus relictum deberi, quod aliquid ante diem sit solutum. Lucius Titius testamento ita cauit: praediolum meum 'dari uolo libertis libertabusque meis et quos
Abbreviated transcription (Latin):
cando testatorẽ sensisseitem q̃
peti possũt R̾ndi nõ posse. ¶ Ci¬
uib meis do iego ci rog̃phum
gan senpostea cocucul uetuit. a
seio erigi ⁊ aohrde petut ut er

Expanded text:
cando testatorem sensisse. item qpeti possint. respondi non posse. 'Ciuibus meis do lego chirographum Gaii seii': postea codicillis uetuit a Seio exigi et ab herede petit, ut ex
Abbreviated transcription (Latin):
euis ꝑtinuit quero. in pãphi¬
lus co testõ manumissus. ad pe¬
titõm ꝑtis instrum̃ti admitti
ata accepit sip̾rs non eẽt. mou¬
it ꝯ̃ institũtũ actom quod dolo
eius fcm̃ ẽẽ dicebat quomimus
testatrir uolens primoloco scrib¬
ere eã h̾rde test̾m mutaret nec ⁊¬
otinuit. quero an legati ꝑsecu¬

Expanded text:
ertinuit: quaero, an Pamphilus eodem testamento manumissus ad petitionem partis instrumenti admitti ata accepit, si heres non esset: mouit contra institutum actionem, quod dolo eius factum esse dicebat, quo minus testatrix uolens primo loco scribere eam heredem testamentum mutaret, nec optinuit; quaero, an legati persecu
Abbreviated transcription (Latin):
hrs nepotis debonis diuntaxat
que moriens auus reliquit re¬
tincbit. ¶ Cumfroicõmissum
ex uoluntate matris a pr̃e mori¬
ente debitum filio pr h̾roitate
sua quam ifilium conferebat &¬
pensari uoluit ꝙ filio debetur si
rõ falcroie. pom cepit filii quad¬
rantis quem quem pr̃is cum
effectu pcepit compensabitur
acq ita supfluum enis alieni do¬
orinti tm̃ detrahetur. ¶Ex doĩ¬
cionib ĩuxorem collacis quodi
hr̃s cius reode uiro cogitur ĩ bo¬
nis mulieris non erit. nam ita
sit locuplectior ut tanto paupior
c̃ẽ uideatur qd autem he̾s in te
minuit uiro non pit. ¶Fructo
p̾diorum sub conditione u̾bis fi
deicõmissi relictos ĩ causa fidci¬
cõmissi non deductos hr̃s ĩ rõne
falcidie sic accepto face̾ sibi cogi¬
tur ut quartam et quarte fructuᷤ
ex dic mortis bonor qr mortis
tempore hãc. nec ad rem ꝑtinet
qñ falcroia lex admissa sit. nam
et si maxime post impletam cõ¬
oconem frocicõmissor locum he¬

Expanded text:
s nepotis de bonis dumtaxat, quae moriens auus reliquit, retinebit. Cum fideicommissum, ex uoluntate matris a patre moriente debitum, filio pater hereditate sua, quam in filium conferebat, compensari uoluit: quod filio debetur, si ratio Falcidiae poni coeperit, fini quadrantis, quem ex bonis patris cum effectu percepit, compensabitur atque ita superfluum aeris alieni dodranti tantum detrahetur. Ex donationibus in uxorem collatis quod heres eius reddere uiro cogitur, in bonis mulieris non erit. nam ita fit locupletior, ut tanto pauperior esse uideatur: quod autem heres inde minuit, uiro non perit. Fructus praediorum sub condicione uerbis deicommissi relicto‹rum› in causam fideicommissi non deductos heres in ratione Falcidiae sic accepto facere sibi cogitur, ut quartam, et quartae fructus ex die mortis, bonorum quae mortis t habeat. nec ad rem pertinet, quando Falcidia lex admissa sit: nam etsi maxime post impletam condicionem fideicommissorum locum ha
Abbreviated transcription (Latin):
datus sit et iuuiuentibus pͥ¬
mis et delib̾antibus deced¬
at queri solet omittentib
primis aditionem utruz
ad eo qui t̾cio gou scripti
sunt an pociꝰ ao simos hr¬
des ꝑtincat hroitas quo ⁊¬

Expanded text:
datus sit et uiuentibus primis et deliberantibus decedat, quaeri solet omittentibus primis aditionem utrum ad eos, qui tertio gradu scripti sint, an potius ad legitimos heredes pertineat hereditas
Abbreviated transcription (Latin):
esse et si qurõ aum̃torumi
nomine legatum fu̾it pia
annorum legatum legatari¬
um mortuum ad ħroem nõ
transmitt̾e. Si u̾o non pro a¬
limentis legauit. S in pl̾es
pensiones diuisit ex honandi
annorum unum c̃e legatũ

Expanded text:
esse: et si quidem alimentorum nomine legatum fuerit, plura annorum legatum legatarium mortuum ad heredem non transmittere: si vero non pro alimentis legavit, sed in plures pensiones divisit exonerandi annorum unum esse legatu
Abbreviated transcription (Latin):
ucius ticius seio et sempro¬
mo ex semissib ħrdibus ĩ¬
stitutis et cet̾is ex ħroatis ĩ¬
uicem hrdes substicint oc¬
urde legita et ubtites dedit
postea ita subiecit. et corne¬
nus et salustius ⁊ iraro cq̃
portionibus hrocs sũpto
quos ĩnicem substituto. q̃

Expanded text:
ucius Titius Seio et Sempronio ex semissibus heredibus institutis et ceteris exheredatis inuicem heredem substituit, deinde legata et libertates dedit, postea ita subiecit: 'Cornelius et Sallustius et Uarro aequis partibus heredes sunto, quos inuicem substituo': q
Abbreviated transcription (Latin):
puroc ac si non erat adicctũ
siuber cris. ¶Si quis ita scri¬
psit stichus si m̃s crit cum
moriar lb et srs esto alieni¬
tus non pot̾it iussu emptori
adire hroititem. Quamuis
et si non erat hoc expͥssum ñ
galias lis et ħrs ficri p̃et. qmͣ
si mansiss eius s si eum u
mus manumis it celsus ł.¬
non enim ĩ hunc casumtes¬
titorem uoluisse excludere
palam est n u̾ba omino re¬
pugnant. nam quamuis s¬
certe lib̾tus est. Paulus.¬

Expanded text:
ue si non erat adiectum "si liber erit". Si quis ita scripserit: "Stichus, si meus erit cum morior, liber et heres esto", alienatus non poterit iussu emptoris adire hereditatem, quamvis, etsi non erat hoc expressum, non alias liber et heres fieri poterat, quam si mansisset eius. sed si vivus eum manumiserit, Celsus non enim hunc casum testatorem uoluisse excludere palam est neque uerba omnino repugnant: nam quamuis scerte libertus est. 53 Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
os ita scripsat peto auobis ut si
ĩ prouincu sinc ĩma aliquid mͥ
humanitus accrõit corpus meũ
curretis ĩ campamam et ĩ mon¬
umtum filioꝵ meorum reporta¬
re quesitum est anio ꝙ suyfu̾t¬

Expanded text:
os ita scripserat: 'peto a uobis, ut, siue in prouincia siue in uia aliquid mihi humanitus acciderit, corpus meum curetis et in Campania et in monumentum filiorum meorum reportare'. quaesitum est, an id, qu
Abbreviated transcription (Latin):
a relicta sunt ĩ diuisionc q̃ nouis¬
sime apr̃e fẽa est sendi non atota
uoluntate recessisse urdi. S hiis
tm̃ rebus quas refor maresset.
¶Cum post aptas cabulas testi pi¬
silianus iussit de cinus legatoi
portione ẜrditatis mat̾ epistola
ita cai̾nt qm̃ cognoui pisilam¬

Expanded text:
 relicta sunt in diuisione, quae nouissima a patre facta est. respondit non a tota uoluntate recessisse uideri, sed his tantum rebus quas reformasset. Cum post apertas tabulas testamenti Priscillianus uixerit, de cuius legato portioneque hereditatis mater epistula ita ca
Abbreviated transcription (Latin):
cusaint cam quod pr̃em suũ mã¬
dass interficiendũ. sera post isti¬
tutam accusationẽ codicillos fe¬
cit nec ademit ticio priuigno le¬
gatum et añ finem accus atois
decessit acta causa pronũciatum
est pr̃em citu scełe seie non ite:¬
emptum. quero cum codicillis
iegatum quod cestõ ticio ded̾it

Expanded text:
cusauit eam, quod patrem suum mandasset interficiendum: Seia post institutam accusationem codicillos confecit nec ademit Titio priuigno legatum et ante finem accusationis decessit: acta causa pronuntiatum est patrem Titii scelere Seiae non interceptum. quaero, cum codicillis legatum, quod test
Abbreviated transcription (Latin):
Iuo expte hroi institu Nem¬
to ouos funcos cum mancipis
⁊ instr̃õ oĩ legauit. item urori
plura legata et ẜuos. ⁊ stichum
et daniam legauit. s cum ĩ ait̾o
ex fundis fiuios plegatis cogno¬
uiss uiuitum non ce stichum
inisit ⁊tam rei rustice quam ro¬
nib fundi p̾fecit. ¶ Desitum ẽ
stichus utrũ ad uxorem an adfi¬

Expanded text:
io ex parte heredi instituto duos fundos cum mancipiis et instrumento omni legavit: idem uxori plura legata et servos Stichum et Damam legavit: sed eum in altero ex fundis filio praelegatis cognouisset uilicum non esse, Stichum misit et tam rei rusticae quam rationibus fundi praefecit: quaesitum est, Stichus utrum ad uxorem an ad fi
Abbreviated transcription (Latin):
testĩ ptin̾e uroctur id quitum
quasi ad test̾m fc̃m sit. in quao
mat̾ia fu̾it scriptum. qd concie¬
neat suppͥ̾mam uoluntatem et
tam principales quam secunde ca

Expanded text:
enti pertinere uidetur id quodcumque quasi ad testamentum factum sit, in quacumque materia fuerit scriptum, quod contineat supremam uoluntatem: et tam principales quam secundae ta
Abbreviated transcription (Latin):
cionem. quia fieri potest ut
mortis tempore uxor nõ fu¬
erit que se ex co pregnantẽ
dicit. ¶Eciam emiançipa¬
to uent ad possom. mittit᷑.

Expanded text:
ionem quia fieri potest, ut mortis tempore uxor non fuerit, quae se ex eo praegnatem dicit.Etiam ex emancipato uenter ad possessionem admittitur.
Abbreviated transcription (Latin):
ictione pcon sñiam admittioꝰ
existimantis posse uentrem in
possõne mitti q sub incto uti¬
lius est uentrem ali. ¶ Si uẽ¬
ter ab institutus exh̾roatus
sit ab substitutis p̾teritus ma¬
Ncellus negat in possom mit
ti corum posse uiuentib insti¬
tutis. qr ex ħroatus est. qȯ ne¬
rum est. ꝓ cc̃rium aut si ab in¬
stitutis pret̾itus sit uent̾. a¬
substitutus ex ħroatus ininᷤ
institutis mittenous est in p̃¬
sessione. non ꝙ si  uiuant nega
mittenoum qr ao eum grad¬
est deuoluta ħroitas a quo ex¬
sroatus est. ¶Si filius ab ho¬
stibus captus sit uxor cius p̾¬
gnans. i possõm soci bonorũ
mitenda est.nam aliquo caũ
spes ro quod nascitur inter suo
hroes futurum ut puta si e pa¬
ter eius apud hostes deccort.s
et si quis uentrem ex ħroasset
qui michi intra menses tres
mortis mec natus ert exhr̃s
estuł qui post tres menses uẽ¬
ter in possõne utiq mittetur.
qr aliquo casu suus ħrs futur
cst. et sanc benigniorem ẽe p̃¬

Expanded text:
icione Pedii sententiam admittimus existimantis posse uentrem in possessionem mitti, quia sub incerto utilius est uentrem ali. Si uent‹er› ab institutis exheredatus sit, a substitutis praeteritus, Marcellus negat in possessionem eum mitti posse uiuentibus institutis, quia exheredatus est: quod uerum est. Per contrarium autem si ab institutis praetsubstitutis exheredatus, uiuis institutis mittendus est in possessionem: quod si non uiuant, negat mittendum, quia ad eum gradum deuoluta hereditas est, a quo exheredatus est.Si filius ab hostibus captus sit, uxor eius praegnas in possessionem soceri bonorum mittenda est: nam aliquo casu spes est id quod nascitur inter suos heredes futurum, ut puta si pater eius apud hostes decedat.Sed et si quis uentrem exheredasset: 'qui mihi intra menses tres mortis meae natus erit, exheres esto' uel 'qui post tres menses', uenter in possessionem utique mittetur, quia aliquo casu suus heres futurus est: et sane benigniorem esse prae
Abbreviated transcription (Latin):
uit cius test̾m apiri us recitarin¬
mortis causa non ĩpedit. ¶Item
uto sciend est. nisi constet aliq̃
cc̃ occisum non hri de familia
emptum ut senatus. con. locus
sit. ¶ Questionem au̾sic accipi¬
mus non tormenta tms om̃er
inquisitionem et defensionem
non sub eorem tecto funt.s. nõ
ĩ croem regionem non auteran¬
si cõscu fuissent. ¶ Eod autem
cecto qualite accipimꝰ uideun:
utrũ ĩter eos pietes an et ultra
cc̃ candem dictam uł cubicłm
uł cant̃ domum ui cosdem or¬
tos uł totim uillam. et ait sex¬
cus sit ẽẽ seꝑc iurdicatum ut qͥ¬
cum ex eo loci fu̾nt unte uocẽ
exairorre potunt hnpumiantir
qͣi sub codem tecto fu̾int. ucet.

Expanded text:
it, eius testamentum aperiri et recitarimortis casus non impedit.Item illud sciendum est, nisi constet aliquem esse occisum, non haberi de familia emptum, ut senatus consulto locus sit.Quaestionem autem sic accipimus non tormenta tantum, sed omnem inquisitionem et defensionem non sub eodem tecto, sed in eadem regione, non aliter, nisi conscii fuissent. 'Eodem' autem 'tecto' qualiter accipiatur, uideamus, utrum intra eosdem parietes an et ultra intra eandem diaetam uel cubiculum uel eandem domum uel eosdem hortos uel totam uillam. et ait Sextus sic esse saepe iudicatum, ut quicumque eo loci fuerunt, unde uocem exaudire potuerunt, hi puniantur, quasi sub eodem tecto fuerunt, licet
Abbreviated transcription (Latin):
Enali capite ꝓposito qui dã
ĩ testõ suo iea adiecit fencu
quem libm c̃ẽ iussi usumf.
fundi uestidiam lego ciuuus¬
ꝓprictatem puto te felicem¬
dis cum hroc meo. s pocrꝰ

Expanded text:
erali capite praeposito quidam in testamento suo ita adiecit: "Felici, quem liberum esse iussi, usum fructum fundi Vestigiani lego: cuiusoprietatem puto te conris cum herede meo, sed potius
Abbreviated transcription (Latin):
sit felix fundi ꝓprictatem¬
ꝓprictis fundi legata uide¬
retur. ¶Filias ex scio ⁊ fi¬
lam ex alio marito ħroes¬
ĩstituit cquis portionioir¬
et matri ita icgiu̾at clyci¬
matri sue.¬

Expanded text:
x fundi proprietatemoprietas fundi legata uidretur. Filios ex Seio et fiam ex alio marito heinstituit aequis portionet matri ita legauerat: 'Amatri me
Abbreviated transcription (Latin):
eius transeiuroi prestabitur
alioquin filie p̾riri non uroe¬
bitur ꝙoͥ siquis non usum
transeundi ꝑsone datums
legatum ẜuitutis c̾e plenũ
ĩtelligatui tm̃rdem iuris ad
ħroem quoq transmittetur

Expanded text:
ius transeundi praestabitur: alioquin filiae praestari non uidebitur. quod si quis non usum transeundi personae datum, sed legatum seruitutis esse plenum intellegat, tantundem iuris ad heredem quoque transmittetur
Abbreviated transcription (Latin):
gi possunt ca incõsu¬
to deleta et inoncta
nichominnꝰ ualent conͣsuito
aon ualent.iou̾o quod non
iussu dñi scriptum ĩductu
deletum ue est pro nichilo e
Regi autem sic accipiendur¬
est non intelligi s ocuus ꝑ¬
tipi / quesunt scripa cet̾m si
extrinsecus intelliguntur
non urocbuntur legi posse.
Sufficit aũt suegibira fint
in consuito deleta sinc abip
ĩ cauͣte̾ fẽm est pro non fcõe
si legi potuit et roo si nomisi¬

Expanded text:
gi possunt, ea inconsulto deleta et inducta nihilo minus valent, consulto non valent: id vero quod non iussu domini scriptum inductum deletumve est, pro nihilo est. "legi" autem sic accipiendum non intellegi, sed oculis perspici quae sunt scripta: ceterum si extrinsecus intelleguntur, non videbuntur legi posse. sufficit autem, si legibilia sint inconsulto deleta sive ab ipincaute factum est, pro non facto est, si legi potuit: et ideo, etsi novissi
Abbreviated transcription (Latin):
ui totam hr̃ditatem restituere
rogatus quartam retin̾e non
uultfidũ obsequium defunc¬
tis p̾cibus prebe desroat sua spõ¬
te aouc debuit hr̃oitatem qͣi
ex trebelliano eam restituturꝰ
suaẜim tñ suspectam pocius di¬
cat hrditatem coactusq apre¬
tore restituat. ħ enim ciisu ex
to restitũc uioetur. exposito¬
qr ħroitario metu et uniu̾sas

Expanded text:
ui totam hereditatem restituere rogatus quartam retinere non uult fidumqu‹e› obsequium defuncti pre‹cib›us praebere desiderat, sua sponte adire debebit hereditatem, quasi ex Trebelliano eam restituturus. suaserim tamen, suspectam potius dicat hereditatem coactusque a praetore restituat: hoc enim casu ex  restituere uidetur expositoque hereditario metu uniuersas
Abbreviated transcription (Latin):
gessit siue ge̾nti filio consensit
cum om̃o attigit tutelam. inõ
cum qurõ filio suo scripsisset ut
diligenter tutelm geret cum
uisse plinc si solum monuit fi

Expanded text:
gessit sive gerenti filio consensit sive omnino attigit tutelam. unde cum quidam filio scripsisset, ut diligenter tutelam gereret, visse: plane si solum monuit fi
Abbreviated transcription (Latin):
ris ciuilis ita diffinit argentũ
fc̃m uas argenteum urdi esse
¶AIn cui argentum om̃e legatũ
non facile enim quisquam ar¬
genti nũo nũmos computant
Ntem argento fc̃o legato puto
nisi cuident᷑. contra sensisse tes¬
titorem appareat nũmos non
contin̾i. ¶ Argento om̃i legat᷑
qd̾ suum eẽsine dubio non debe¬
tur ro qõ in c̾dito ẽet. ħ roco qr ñ
uidctur suum c̃e qd̃ uendicari
non possit. ¶Cum aurum ul
argentum fcm legitur si fract᷑
aut collisum sit non continet᷑
ẜuus enim existimat aurum
mode uti possumus. argentum
autem fractum et collisumñ ĩ¬
cto continiicui legatum est aurũ
oicne potuit suũ cẽ s si qua distͥ¬
butio cius rei fcã est tunc ĩterest
quomodo sit legitũ. ¶ S̾ifcmi
aurum legatum est om̃e ad cũ
ptinct cui legitum est ad exqͦ
auro aliquid est effectum siue
xo sua sinc alt̾ius usionis causa
pata ẽet neuiti nasa aurca emb¬
lemata signa aurum muliebre
et cecera que hiis rebus sunt

Expanded text:
iuris ciuilis ita definit argentum factum uas argenteum uideri esse. An cui argentum omne legatum non facile enim quisquam argenti numero nummos computat. item argento facto legato puto, nisi euidenter contra sensisse testatorem appareat, nummos non contineri. Argento omni legato, quod suum esset, sine dubio non debetuidetur suum esse, quod uindicari non possit. Cui aurum uel argentum factum legatum est, si fractum aut collisum sit, non continetur: Seruius enim existimat aurum mode uti possumus, argentum autem fractum et collisum non incto contineri. Cui legatum est aurum dicare potuit suum esse. sed si qua distributio eius rei facta est, tunc interest, quomodo sit legatum. si factum aurum legatum est, omne ad eum pertinet cui legatum est ex quo auro aliquid est effectum, siue id suae siue alterius usionis causa paratum esset, ueluti uasa aurea emblemata signa aurum muliebre et cetera, quae his rebus sunt
Abbreviated transcription (Latin):
Ed cum ea testatoris uosun¬
cas fu̾it ut ex uniu̾sa hr̃dita¬
te legata errogarentur dicen¬
oum scriptis ħr̃dib profucu¬
ram doli exceptionẽ si amp¬
lius qmͣ hrditaria portio pe¬

Expanded text:
ed cum ea testatoris uoluntas fuerit, ut ex uniuersa hereditate legata erogarentur, dicendum scriptis heredibus profuturam doli exceptionem, si amplius quam hereditaria portio pe
Abbreviated transcription (Latin):
Euissima lib̾tatis condco ea ĩcelli¬
genda ẽ que aolib̾tatem pducit
quamuis natura gͣuior ⁊ dinor
testõ suo ita cauit quis quis m̃ he¬
res yroes ue crunt do lego frõiq
corum cõmitto. uti dẽt gaio sei¬
Ticia codicilł de p̾dus que testõ
septicie reliquerat ita caut tepe¬
to septicia ut filio meo cum ano¬
rum .xui. eẽt croem predia resti¬
tues qd̃ si filius meus.xui. ãnos
non ĩpleũit peto uti ea reodas

Expanded text:
euissima libertatis condicio ea intellegenda est, quae ad libertatem perducit, quamuis natura grauior et durior mento suo ita cauit: 'quisquis mihi heres heredesue erunt, do lego fideique eorum committo, uti dent Gaio SeiTitia codicillis de praediis, quae testamento Septiciae reliquerat, ita cauit: 'a te peto, Septicia, ut filio meo, cum annorum sedecim esset, eadem praedia restitueres: quod si filius meus sedecim annos non impleuerit, peto uti
Abbreviated transcription (Latin):
qõ tunc in peculio fuerit cũ roi¬
retur hroitas inspiciendum ego
quro enim int̾est peculiũ ẜm pꝰ
mortem creditoris diminutuz
sit an debitor paupior fcus sit aũ
aliquis dice̾t quio ex contrano
siante aditam hẽoitatem acquisi¬
erit ẜuus. et ego queram si debi¬
toreͥs qui tunc non erat soluc̃oo
ampuate facuitates fuint ⁊ cum
ĩ isto placuit. ex post fc̃o ubiorẽ
uroca fuisse hr̃ditatem sicuti ⁊
condicio crediti oxcitit post mor¬
tem ita cciam extitit peculium
ĩ crementum. pleniorem faciet
hroitatem. sccuola notat. quier¬
go si rocm ẜuus defuncto ⁊ alii
functo naturaliter debeantur
in hroitatem ꝑmanentib.is qͥ
in bonis unum dumtreat suũ

Expanded text:
quod tunc in peculio fuerit, cum adiretur hereditas, inspiciendum. ego quid enim interest, peculium serui post mortem creditoris deminutum sit an debitor pauperior factus sit? Aliquis dicet: quid ex contrario, si ante aditam hereditatem adquisierit seruus? et ego quaeram, si debitoris, qui tunc non erat soluendo, ampliatae facultates fuerunt? et cum in isto placuerit ex post facto uberiorem uideri fuisse hereditatcondicio crediti exstitit post mortem, ita etiam peculii incrementum pleniorem faciet hereditatem. Scaevola notat: quid ergo, si idem servus defuncto et alii functo naturaliter debebantur, in hereditate manentibus. Is, qui in bonis unum dumtaxat s
Abbreviated transcription (Latin):
legatu fuisse. ¶Suta legatum
Di quis scripserit testo fieri
quol cõt ius ur bonos mores ẽ
nõ uaiet uelutisi quis scripsit
contlegem auquid ur ot̃ editũ
ptoris ur etiamturpe. iliquid.

Expanded text:
 legatum quis scripserit testamento fieri, quod contra ius est vel bonos mores, non valet, veluti si quis scripserit contra legem aliquid vel contra edictum praetoris vel etiam turpe aliquid.