comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dem .ł. S enia decedens seruis
suis noĩe sacci. et enthichie ⁊ tire¬
ne sub ꝯdicione lib̾tatẽ reliꝙͥ. hiis
u̾bis saccus seruus meus ⁊ euthi¬
a ⁊ tirent ancille mee om̃s sub hac
condcõne liberi sumpto. ut monu¬
mento meo alt̾ius mensib luc̃¬
nam accendant ⁊ sollẽpnia mortiᷤᷤ
pgant q̃ro cũ assiduo monuĩto
adsint. an liberi ẽẽ possunt. R̾.
mod̾ n cõtextũ u̾boꝵ tocius scrip¬
ture. n mentẽ testatͥcis eã e̾e ut
ubertas sub ꝯdicione pene sit cũ
lib̾os eos monum̃to adẽẽ uoluit
officio tm̃ iudicis eos ẽẽ ꝯpellendoᷤᷤ
destat̾cis iussioni parere dixi.
dem.ł. Quod uulgo dicit᷑ sub
płib ꝯdicionib data lib̾tate leuis¬
simã ꝯdicionẽ spectandã ẽẽ ita ue¬
rũ ẽ si seꝑatim condicõnes sint
paruerit liber ñ erit.

Expanded text:
m.Maeuia decedens seruis suis nomine Sacc‹o› et Eutychiae et Irenae sub condicione libertatem reliquit his uerbis: 'Saccus seruus meus et Eutychia et Irene ancillae meae omnes sub hac condicione liberi sunto, ut monumento meo alternis mensibus lucernam accendant et sollemnia mortis peragant': quaero, cum adsiduo monumento adsint, axtum uerborum totius scripturae neque mentem testatricis eam esse, ut libertas sub condicione suspensa sit, cum liberos eos monumento adesse uoluit: officio tamen iudicis eos esse compellendos testatricis iussioni parere.m.Quod uolgo dicitur sub pluribus condicionibus data libertate leuissimam condicionem spectandam esse, ita uerum est, si separatim condiciones sint paruerit, liber non erit.
Abbreviated transcription (Latin):
ueatur existente ꝯdcõe lib̾tati eũ
restituri. Nam ĩ omĩb fere causis
fidi cõmissarias lib̾tates ꝑ directo
datiᷤhñdas. S: offiliꝰ aiebat si ad uñ¬
lib̾tatẽ testator dedisset eam ueͣa
deix. Siuõ honari hr̃dem a testatore
legataruis ostenderit estimatõnem
nicħominꝰ legaturie p̃standam.
dem .ł. Si ita fu̾it libertas re¬
licta stichꝰ seruus meus anno. xii
ri simile est pͥncipio .xii. anni eũ
liberũ eẽ. nam hoc mortuũ sensisse
xii antns est quocũ qnͣtũlibet ex
.xli. anno ueniss aut p̾t̾isset. Et qͥ
heredi meo mille nũmos anno biẽ¬
nio triennio posteyͣ emortuus ego¬
tro si Foluĩt satis ue fecerit lib̾ esto
non pot̾it is seruustriennio p̃t̾ito
liber ẽẽ nisi p̾sentẽ eam pecuniam
soluat aut sat̾faciat cõponenda .p.¬
ꝯpensanda. ⁊ enĩ cũ heredib lib̾tatis
celeritas p̃mature pecuniarũ solutio¬
ni. lab̾o scribit. Si sic libertas relicta
sit grichus intra annũ posteͣ mor¬

Expanded text:
r existente condicione libertati eum restitutum iri: nam in omnibus fere causis fideicommissas libertates pro directo datis habendas. sed Ofilius aiebat, si adimenlibertatem testator dedisset, ea vera esse: si vero onerari heredem a testatore legatarius ostenderit, aestimationem nihilo minus legatario praestandam.Si ita fuerit libertas relicta: 'Stichus seruus meus anno duodeuerisimile est principio duodecimi anni eum liberum esse, nam hoc mortuum sensisse.cimus annus est, cum quantulumlibet ex duodecimo anno uenisset aut praeterisset, et qui  seruus meus heredi meo mille nummos anno biennio triennio, postquam ego mortuus ero si soluerit satisue fecerit, liber esto', non potest is seruus nisi triennio praeterito liber esse, nisi praesentem eam pecuniam soluat aut satisfaciat: compensanda etenim est heredi libertatis celeritas praematurae pecuniarum solutioni. Labeo scribit, si sic libertas relicta sit: 'Stichus intra annum, postquam mor
Abbreviated transcription (Latin):
cõne accipi potest. Eñiuꝰ. si reus sub
cõdicõne sit accept᷑. fidiussor pure
ñ obligabr̃. ¶ Siqͥs stichũ stipula¬
tus fu̾it. ⁊ fideussorẽ ita acceꝑit:
stichũ aũ detẽ fidt tua iubes. ñ obi¬
igari fideussorẽ. Iulianꝰ ait. quia
duriori eius fuit condicõ ut pore
cum fut᷑m sit. ut mortuo sticho te¬
neatur. marcel. autẽ eũ notat. idõ¬

Expanded text:
cione accipi potest: enimuero si reus sub cione accipi potest: enimuero si reus sub condicione sit acceptus, fideiussor pure, non obligabitur.Si qu‹i› Stichum stipulatus fuerit, fideiussorem ita acceperit: 'Stichum aut decem fide tua iubes?', non obligari fideiussorem Iulianus ait, quia durior eius fit condicio, utpote cum futurum sit, ut mortuo Sticho teneatur.Marcellus autem notat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ eo erit atq si dixerit dico ¶p̃¬
terea sciendum est fideuissorem
est. posse fideiussorẽ accipi. scien¬
dũ est t post litẽ contestatã fid̾¬
turał sube̾ obligõ ⁊ hoc iulianꝰ
admitit. eoq iure utimur.an
ego cõdep̃nato reo exceptõneuti
possit. Q ueritur nam ip̃o iu¬
re non lib̾atur. ⁊ sicy iudicati
accõnis acceptus non est. set
tantũ litis excitatõis rectissiẽ
dicetur.uti eũ exceptõne pos¬
se. Si uero acceptus fũit. ⁊̃ to¬
cius cause cessabit exceptio a
tutore ⁊ cy testõ datus est si fu¬
erit fideiussor datus tenetur.
S si ex delicto oriatur actõi
mnag̃̾ putamus teneri fidr᷑ o¬
rem. Et generalit̾ om̃ obli¬
gatõnũ fideuissorẽ accpi pos¬
se nemini dubiũ est. ¶Illud
comune est in uniu̾sis ꝙ pro
liis obligant᷑. Ꝙ si fueruit
in duriorem cãm adhibitu.
placuit eos omĩno non obli-¬
gari. In leuiorẽ plane cãm
sũmam recte fideiussor accipi¬
etur. Itẽ accepto reo pure ip̃e¬

Expanded text:
 eo erit atque si dixerit λέγω. Praeterea sciendum est fideiussorem est, posse fideiussorem accipi sciendum est. Et post litem contestatam fideturalis subest obligatio: et hoc et Iulianus admittit eoque iure utimur. an ergo condemnato reo exceptione uti possit, quaeritur: nam ipso iure non liberatur. et si quidem iudicati actionis acceptus non est, sed tantum litis exercitationis, rectissime dicetur uti eum exceptione posse: si uero acceptus fuerit etiam totius causae, cessabit exceptio. A tutore, qui testamento datus est, si fuerit fideiussor datus, tenetur. Sed et si ex delicto oriatur actio, magis putamus teneri fideiussorem. Et generaliter omnium obligationum fideiussorem accipi posse nemini dubium est. Illud commune est in uniuersis, qui pro aliis obligantur, quod, si fuerint in duriorem causam adhibiti, placuit eos omnino non obligari: in leuiorem plane causam summam recte fideiussor accipietur. item accepto reo pure ip
Abbreviated transcription (Latin):
nͨ longo tp̃r capiet. ⁊ si adu̾sus petẽtẽ
dnm̃ uti ceꝑit exceptione rei uolũ¬
tate eiꝰ uendite replicatõnẽ doli uti¬
lem futuram ẽẽ. ¶ furtiua res
ignorauerit subreptam ẽe sibi.si
igitur seruũ qui subreptus erat᷑¬
dero .⁊ soluta petunia eũ ticio uẽ¬
did̾o tiiꝰ usucaꝑe ñ pot̾it. ¶ lid̾
hõ qui bona fide nobis seruit hiss¬
dem modis ex re nrã adquirit nob̾
quib ꝑ secuũ nrm adquirere so¬
lemus quare sic̃ tradicione. ĩ usu¬
capione rẽ nrãm faciemꝰ int̾ueĩ¬
nos sequi d emptõ ccͣcta fuu̾it
⁊̃ ignorantes usucapiemus.
torem pecuniã statĩ tõsũpturum
reꝰ ẽẽ idꝙ ueriꝰ eit. qͦmͦ .ii. niala fide

Expanded text:
 capiet: et si adversus petentem dominum uti coeperit exceptione rei voluntate eius venditae, replicationem doli utilem futuram esse. Furtiva res ignoraverit subreptam sibi esse: si igitur servum, qui tibi subreptus eraluta pecunia eum Titio uendidero, Titius usucapere non poterit.Liber homo, qui bona fide nobis seruit, isdem modis ex re nostra adquirit nobis, quibus per seruum nostrum adquirere solemus: quare sicut traditione, ita usucapione rem nostram faciemus interueninoetiam ignorantes usucapiemus. torem pecuniam statim consumpturum, rem esse, idque uerius est: quomodo enim mala fide
Abbreviated transcription (Latin):
q inittũ scd̾e possõnis uicio ñ cares¬
bit s dissimilis ẽ ei qui emptõms
quidc̃ temꝑe putat fundũ uendẽ¬
tis eẽ. s cum traditur scit alionuan
ẽe cũ enĩ seinel amissa fuĩt possõ
initium rutsus recuꝑate. possolus
spetiari oꝑtet quare si eoremꝑe
rediebatur homo qno emptor srit
alienũ ẽs usucapio ñ tõtiagit

Expanded text:
 initium secundae possessionis uitio non carebit, nec similis est ei, qui emptionis quidem tempore putat fundum uendentis esse, sed cum traditur, scit alienum esse: cum enim semel amissa fuerit possessio, initium rursus reciperatae possessionis spectari oportet. quare si eo tempore redhibeatur homo, quo emptor scit alienum e
Abbreviated transcription (Latin):
ditoris affcõnẽ emptoris ht̃. at
cũ ñ dũ putat ꝯdicõnẽ exstitisse
q̃ĩ nõdũ putat sibi emisse ꝙ aꝑtiꝰ
a cã sibi tradi. an usucapio cessat¬
sab̾ait. si sic empta sit᷑ ut nͥ pe¬
empta res fieret ñ usucapturũ
nisi pꝰ solutã petuntã. s uideamus
ut rum ꝯdicõ sit ħ an ꝯuentio.
Si cõuentõnẽ magis resoluet᷑. qmͣ
implebr̃. ¶ Si in diẽ adiectio

Expanded text:
ditoris, affectionem emptoris habeat, at cum nondum putat condicionem exstitisse, quasi nondum putat sibi emisse. quod apa causa sibi tradi, an usucapio cesset.Sabinus, si sic empta sit, ut, nisi peempta res fieret, non usucapturum nisi persoluta pecunia. sed uideamus, utrum condicio sit hoc an conuentio: si conuentio est, magis resoluetur quam implebitur.Si in diem addictio
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑs qr aut scit seruus petuluĩ abi
concessũ ñ eẽ aut scire. d.⁊ ꝑ hoc
simił. est ei qui se creditorem susi
ulat ei. quod si scierit ticiis pe¬
culiũ mamunumisso cõressũ non
eẽ. conare pocius qm̃ in debitum
fundũ soluere intelligendꝰ estꝰ.
¶Si tutor rem pupilli sui sur¬
ipu̾it. ⁊ uendidit. usucapio ã tõ¬
u cediat. Nans cutoꝵ in re pupilli tũc
dnĩ loco habetur cũ tutelam adinistt᷑
ñ cũ pupillã spoliat. ¶Qui bona
fide auienũ fundũ einerit ⁊ possõnẽ
eius amiserit dem̃ eo tp̃r Aphendissi¬

Expanded text:
 aut scit seruus peculium sibi concessum non esse aut scire debet et per hoc similis est ei, qui se creditorem esse simulat. quod si scierit Titius peculium manumisso concessum non esse, donare potius quam indebitum fundum soluere intellegendus est. Si tutor rem pupilli subripuerit et uendiderit, usucapio nolli redeat: nam tutor in re pupilli tunc domini loco habetur, cum tutelam administrat, non cum pupillum spoliat.Qui bona fide alienum fundum emit et possessionem eius amisit, deinde eo tempore adprehendiss
Abbreviated transcription (Latin):
serui q̃rendam. ⁊ si sefuuii mala
fide. possideat. eam q dñs nactus
sit ut suo. noĩe possidcat. adompio
puta peculio. dd̾ ẽ ut eadem cã sit pꝰ⁊¬
sonis. et id̾o nfucapio ñ mag̃ e ꝓ¬
cedat. ¶Pi seguus. bona side.em¬
erit peculiari noiẽ ego ub̾i pͥmũ
cognoni. sc̾am ałtena ꝓressuramt
usucapionẽ sbcciss ãitꝭ. Initiũ uiĩ
postõnis. sine̾ u̾stio fuisse. s si cã
fide faciat. ego. Nc alienã eẽ sciam
u̾su me ñ capturũ. ⁊ si qd̾ ñ boa
one lib̾tatis mͥ dedit. ñ id̾o me ma¬
gis usu capturũ durare enĩ pͥmã
pione̾ sequi. ut hic plus ss̃ ĩit sł
sine ruidas auetoritate admĩstrͥa¬
re non copies ⁊isu. qr uiris ertor niu̾¬
li pcest. ¶Si a furioso ꝙ̃ plutẽ st
tã caꝑe me posse qmͣnis nulla ei¬
lcienti mͥ aticnam ẽẽ uendid̾ais. ñ usu
capum. ¶ Etram hr̃li ult̾ioris de¬

Expanded text:
serui quaerendam. et si seruus mala fide possideat e‹a›que dominus nanctus sit, ut suo nomine possideat, adempto puta peculio, dicendum est, ut eadem causa sit possessionis et ideo usucapio ei non magis procedat.Si seruus bona fide emercognoui sciam alienam, processuram usucapionem Celsus ait: initium enim possessionis sine uitio fuisse: sed si eo fide faciat, ego alienam rem esse sciam, usu me non capturum.Et si quod non bona onem libertatis mihi dederit, non ideo me magis usucapturum: durare enim primam usucapionem sequi, ut hic plus sit in sine tutoris auctoritate administrare, non capies usu, quia iuris error nulli prodest.Si a furioso, quem putem sanae tis causa me posse, quamuis nulla esscienti mihi alienam esse uendideris, non capiam usu.Etiam heredi ulteriori de
Abbreviated transcription (Latin):
rus. quib ex trebelliano resutut
hr̃ditas. cetus ꝙ p̃toris successorib
obseruatũ e̾̃. ¶Emptori tempꝰ
uenditoris ad usticapionẽ ꝓcedit :
Si rem alienã ẽẽ emero. ⁊ cũ isu¬
całꝑem eandẽ rem diis a me petier᷑
non. interuellari usticapionẽ mc̃a
litis contestatõne. S si sitis em̃a¬
tionem suffic̾e maluerim. ait iliꝰ¬
s dũs ei qui rem emisset. an dño

Expanded text:
riis, quibus ex Trebelliano restituitur hereditas, ceterisque praetoriis successoribus observatum est. Emptori tempus venditoris ad usucapionem procedit. Si rem alienam emero et, cum usucaperem, eandem rem dominus a me petierit, non interpellari usucapionem meam litis contestatione. sed si litis aestimationem suffse, si domin‹u›s ei, qui rem emisset a non
Abbreviated transcription (Latin):
sub ꝯdicione cͣcͣtam. ille ñ otrahi
s resolui dicebat q̃ sña uera est.¬
S et illa emptõ p᷑a ẽ. rbi ꝯuenit
ut sibi displicuit intͣ diẽ c̾tũ ĩ¬
ꝓ eo pͥscus ait usume eũ ñ cap¬
turum ꝙ id ꝙ emptũ non sit
ꝓ. emptore usucapi ñ potest.
Ssꝰ fundus emptus sit. ⁊ ampli¬
deatur non singłe eiꝰ ꝑces ¶E¬
ius bona emisti ap̃ quem mañ¬
cipia deposita erant. ⁊ trebatius
nõ sunt. Tutor expupilli actõne¬
hnͣc re eiꝰ qmͣ eiꝰ putabat ee emit.¬
Seruius ait posse eũ usu capore
ĩ cuiꝰ opinione dẽcursũ ẽ. eo quod
det̾rior causa pupilli ñ sit. set
pͥus ht̃ emptorẽ. ⁊ si minoris em¬
erit tutele udicio tenebitur. Esi
alii. minoris alu addixiss. id̾ ꝙ ⁊ adi¬

Expanded text:
se contractam, ille non contrahi, sed resolui dicebat, quae sententia uera est.Sed et illa emptio pura est, ubi conuenit, ut, si displicuerit intra diem certum, inus est.Priscus ait usu me eum non capturum, quia id, quod emptum non sit, pro emptore usucapi non potest: sed si fundus emptus sit et amplideatur, non singulae partes.Eius bona emisti, apud quem mancipia deposita erant: Trebatius non sint.Tutor ex pupilli auctione rem, quam eius putabat esse, emit.Seruius ait posse eum usucapere: in cuius opinione‹m› decursum est eo, quod deterior causa pupilli non fit, si propius habeat emptorem, et, si minoris emerit, tutelae iudicio tenebitur ac si alii minoris a
Abbreviated transcription (Latin):
iore usncaꝑet p̾cario reguuit nm ca¬
ꝑe noꝵ porest. quip̃pe int̾ eas.res int̾e
sum uͤbice desurat ex pͥma cã possid̾e
qͥ p̃cario uult hr̃e. ¶ Si ex .x. seruiᷤ
quos emeram aliquos puñ alie nos
⁊ qui sint. sciam reliquos i isucapiam

Expanded text:
tore usucaperet, precario rogauit, usucapere non potest: quid porro inter eas res interest, cum utrubique desinat ex prima causa possidere, qui precario uult habere?Si ex decem seruis, quos emerim, aliquos putem alienos et qui sint sciam, reliquos usucapiam
Abbreviated transcription (Latin):
ement pp̃ ramdem utilitare᷑.
sẽtuꝰ t̾uis peculiari itoĩe emiat
qitͣi lrit alienã. Rcet rũ ignores
abienã. eẽ. tñ usu non capies celsꝰ
scripsit. si seritꝰ m̾s peculiari noĩe
tem me usũcaꝑe. ꝙ si nõ peculiari
nõiẽ sr nisĩ sciente me. ⁊ si uiciose

Expanded text:
utilitatem.Si seruus tuus peculiari nomine emat rem, quam scit alienam, licet tu ignores alienam esse, tamen usu non capies.Celsus scribit, si seruus meus peculiari nomine tem me usucapere: quod si non peculiari nomine, non nisi scientem me: et si uitiose
Abbreviated transcription (Latin):
ui .ꝑ. Qeui fundã ꝓ emptore
possidebat. añ qmͣ dutinã possõm
impłet decessit sẽrui qͥ ĩ eadẽ possõ¬
nc relicti fuerant discesserunt reũ¬
q̃nde eius grã q̃sitũ esti an nicħo
minꝰ hr̃di tempꝰ longe possonis
boc tempus heredi ꝓced̾e̾. ¶ Si fũ¬
dum cornelianũ ꝓ emptore longa posi¬
sone usucapiã. ⁊ ꝑtem ex uicini fũ¬
do ei adiciam. ut tũ eam quoꝙ ꝑtem
reliquo tp̃r ꝓ emptore capiam. an

Expanded text:
um.Qui fundum pro emptore possidebat, antequam diutinam possessionem impleret, decessit: serui, qui in possessionem relicti fuerant, discesserunt relinquendae eius gratia: quaesitum est, an nihilo minus heredi tempus longae possessionis hoc tempus heredi procedere. Si fundum Cornelianum pro emptore longa possessione capiam et partem ex vicini fundo ei adiciam, utrum eam quoque partem reliquo tempore pro emptore capiam an
Abbreviated transcription (Latin):
aboł.ł. Emptor tundi ꝑrẽ
eius alienam ẽe̾ ñ ignorauetat res¬
ponsu ẽ neũ ex eo fundo longa
posso̾ne capturũ ꝙ tra uerũ esfe
existimo si qua pars aliena eẽt in
co fundo emptor ignorauĩt quod
si certũ locum ẽe scuet reliqua ᷤᷤ¬
ꝑtes longas possõne capi posse ñ
dubito ioem luris est si is gui to¬
tum sundũ emebat᷑ ꝓ indiuiso ⁊¬
tem aliqmͣ ẽẽ alienam scit. ẽa em̃
dum taxat non capiet. cet̾arũ ꝑtium

Expanded text:
o Emptor fundi partem eius alienam esse non ignoraverat: responsum est nihil eum ex eo fundo longa possessione capturum. quod ita verum esse existimo, si, quae pars aliena esset in eo fundo, emptor ignoraverat: quod si certum locum esse sciret, reliquas partes longa possessione capi posse non dubito. Idem iuris est, si is, qui totum fundum emebat, pro indiviso partem aliquam alienam esse scit: eam enim dumtaxat non capie
Abbreviated transcription (Latin):
seꝑatim naucisci oꝑt̾e. ⁊ longrim pꝰ¬
sõnẽ earum integro statuto temꝑe
impleci. ¶ Seruus meus ticio mã¬
diuit ut fũndũ ei emeret ebt ma pa¬
fundũ emeret. ⁊ ei manumisso ti
tius fundũ tradid̾it. cũ ⁊ peculiũ¬

Expanded text:
separatim nancisci oportere et longam possessionem earum integro statuto tempore impleri. Seruus meus Titio mandauit, ut fundum ei emeret, eique manufundum emeret, et manumisso ei Titius fundum tradiderit, cum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ ccͣhitur. Igitur ⁊ bona fide
eptus et̃. ¶Seꝑata ẽ causa possõs
⁊ isucapionis. Nam u̾e̾ dicitur q̾s
emisse s mala fide q̃mad̾ qͥ sciens
alienã rem emit ꝓ emptore possi¬
d licet usu̾t᷑apiat. ¶Si sub cõ

Expanded text:
hitur: igitur et bona fide eptus esse.Separata est causa possessionis et usucapionis: nam uere dicitur quis emisse, sed mala fide: quemadmodum qui sciens alienam rem emit, pro emptore possidet, licet usu
Abbreviated transcription (Latin):
dem .L.n fraudẽ fisci ñ solum
ꝑ donatõnẽ. s quocũ mͦ res aliena re
rum qͥ in custodia uł ĩ iũculis uł ĩ cõ¬
pedib decesserunt. hr̃dib eoꝵ ñ au¬
ferunt᷑ suic testato siue iitestato¬

Expanded text:
m. In fraudem fisci non solum per donationem, sed quocumque modo res alienatae rum, qui in custodia uel in uinculis uel compedibus decesserunt, heredibus eorum non auferunt
Abbreviated transcription (Latin):
alent᷑. ł Arrianꝰ seũ. p̃fectus
eriarii cũ eius qui tacite rogatus fũat
non capienti fid̾i cõmissũ redde bona
publicata erant ꝓnũciauit nicho
minꝰ ius defferendi ex constitutõne
diui traiam hrẽ ei cui fid̾i cõmissũ
erat relictũ. ¶ Quis aũ nõ nilli
uigrati adu̾sus bñficiũ diui traia¬
tacito fid̾i comisso fc̃ã cũ possorib
transigunt acq trib odictis euocati
fessionẽ suam impless ⁊ si possõris
quoꝙ fraus ap̃ p̃fectum coniunctã

Expanded text:
. Arrianus Seuerus praefectus aerarii, cum eius, qui tacite rogatus fuerat non capienti fideicommissum reddere, bona publicata erant, pronuntiauit nihilo minus ius deferendi ex constitutione diui Traiani habere eum cui fideicommissum erat relictum. Quia autem nonnulli ingrati aduersus beneficium diui Traiatacito fideicommisso factam cum possessoribus transigunt atque tribus edictis euocati fessionem suam implesset: et si possessoris quoque fraus apud praefectum conuicta
Abbreviated transcription (Latin):
fisco distractis iure ac m̾ito restitu¬
i postulãtur. ¶ Conductor ex fun¬
do ficali nicħ minus tnͣsferre pot̃
nec cỹp̃ssi mat̾iam uend̾e uł oliue
ñ substitutis aliis. ceterasq arbo¬
reꝰ pomiferas ced̾e. ⁊ fc̃a rei eiꝰ
estuatõe ĩ quadruplũ ꝯuenit᷑.

Expanded text:
fisco distractis, iure ac merito restitufisco distractis, iure ac merito restitui postulatur. Conductor ex fundo fiscali nihil transferre potest nec cupressi materiam uendere uel oliuae non substitutis aliis ceterasque arbores pomiferas caedere: et facta eius rei aestimatione in quadruplum conuenit
Abbreviated transcription (Latin):
tũ is fuit a cã cadat. ¶ Quoci¬
ens ap̃ fiscũ agitur actoꝵ pot̾as
postulenda ẽ. ut m̾ito hus uti lct¬
at. ea c̃mami cõm̃tariensis adno¬
tanda sunt. ꝙ si ea alit̃ ꝓferantur.
isciui ita protułit cãtad ⁊mociẽs ite¬
accoꝵ quoꝵ usus ñ fu̾at postula¬
tus ex officõ retitatõ iure poscet᷑
qͥ pro alio fisco cõuentus debitũ
soluit. noĩ ꝙ postulat ꝑsetutõnẽ
bonoꝵ eiꝰ ꝓ quo soluit ĩ quo etꝰ
adiuuari ꝑ officiũ solet. ¶ Fisca¬
lib debitorib potentib ad lõꝑan¬
dam pecuniam dilatõnẽ negari ñ
placuit cuiꝰ rei estimatio ita arbi¬
trio iudicantis cõceditur. ut ĩ maio¬
rib sũmis ñ plus qmͣ tres m̃ses in
minorib uõ nõ pluscmͣ duo pro¬
ciũ ab imꝑatore postulandũ ẽ ¶Si
pͥncipalis rei bona ad fiscũ deuoluta
sunt fideuissores lib̾ant᷑ il forte
minus ỹdonei sint. ⁊ in reliquũ ñ
ex solute qnͣtitatis accesserit̃ssi plꝰ
seruatũ est ex bonis debitoris a

Expanded text:
tum fuerit, causa cadat. Quotiens apud fiscum agitur, actorum potestas postulanda est, ut merito is uti liceat, eaque manu commentariensis adnotanda sunt. quod si ea aliter proferantur, is qui ita protulerit causa caditquorum usus non fuerat postulatus, ex officio recitatio iure poscetur. Qui pro alio a fisco conuentus debitum exsoluit, non inique postulat persecutionem bonorum eius pro quo soluit: in quo etiam adiuuari per officium solet. Fiscalibus debitoribus petentibus ad comparandam pecuniam dilationem negari non placuit. Cuius rei aestimatio ita arbitrio iudicantis conceditur, ut in maioribus summis non plus quam tres, menses, in minoribus uero non plus quam duo protium ab imperatore postulandum est. Si pnisi forte minus idonei sint et in reliquum non exsolutae quantitatis accesserint. Si plus seruatum est ex bonis debitoris a
Abbreviated transcription (Latin):
Rop̃ .i. Qui bonis int̾clictũ est
nouare obligõnẽ suam non potest.
ntũ delegauõ tibi ñ mouetur ob¬
ligatio mea yͣuis exceptione doli
me is qui delegatus fuerat ⁊ non
solũ donec manet eus usus cui de¬
legam. s ⁊̃ post int̾itũ eius uide¬
bimus. qr ⁊̃ hoc ĩcõmodũ sentit si
pꝰ mortẽ meã maneat ei usus fruc¬
tus. ⁊ hec eadem dicenda sũt̃ ĩ qͣli
uari pot̃. ⁊ priuscꝙͣ diem aduene¬
rit. ⁊ generalitꝰ constat ex stipło¬
ne in diẽ fcã nouationẽ cõtinge.

Expanded text:
. Cui bonis interdictum est, nouare obligationem suam non potest, meum delegauero tibi, non nou‹a›tur obligatio mea: quamuis exceptione doli me is qui delegatus fuerit, et non solum donec manet ei usus fructus cui delegaui, sed etiam post interitum eius: uidebimus quia etiam hoc incommodum sentit, si post mortem meam maneat si usus fructus. et haec eadem dicenda sunt in qualibuari potest et prius quam dies aduenerit, et generaliter constat et stipulatione in diem facta nouationem continge
Abbreviated transcription (Latin):
qnͣto minꝰ aticio debitore exrg¬
issem. tm̃ fide iubes non sit nõ¬
uatio. qr non hoc agĩ ut noue¬
tire. ¶Cũ pecuniam mutuam
ded̾it qͥdis sine stipłone. ⁊ ex cõ¬
tinenti fecit stipulatõnẽ
contractus est Idẽ erit dicen¬
dũ. ⁊ si añ stipulatõifcã est.
mox pecunia nĩata sit.

Expanded text:
ebitore exegissem, tantum fideiubes?', non fit nouatio, quia non hoc agitur, ut nouetur. Cum pecuniam mutuam dedit quis sine stipulatione et ex continenti fecit stipulationem, unus contractus est. idem erit dicendum et si ante stipulatio facta est, mox pecunia numerata sit.
Abbreviated transcription (Latin):
est qĩ lib̾ cũ seriuis ee̾t ⁊ gn̾alit̃. dd̾.¬
est quociens quis iustis rõnib ductus
uł non inuistis sñ calliditate tm̃ pu¬
tauit se lib̾ni ⁊ in libertate moratus
ist dd̾. ẽ.hunc in ea cã ee̾. ut ⁊ sine
cõmͦ fruatur. ꝓbõ aũ ad id tp̃t te¬

Expanded text:
est quasi liber, cum servus esset. Et generalitest, quotiens quis iustis rationibus ductus uel non iustis, sine calliditate tamen putauit se liberum et in libertate moratus est, dicendum est hunc in ea causa esse, ut sine commodo fruatur. Probatio autem ad id t
Abbreviated transcription (Latin):
est romana q̃ muro cingitur. Ro¬
ma ẽ ⁊̃ qnͣtũ continentia edifi¬
cia eẽnt. Nam romã ũ mutotenꝰ
existimari.⁊ ex consuetudĩe coti¬
diana posse intelligi eũ drẽmus

Expanded text:
est "Roma", quae muro cingeretur, "Roma" est etiam, qua continentia aedificia essent: nam Romam non muro tenus existimari ex consuetudine cotidiana posse intellegi, cum diceremus
Abbreviated transcription (Latin):
ũrorem ducturꝰ est. ꝙ si alt̾ manu¬
miserit mm̾ii cã. alt̾ eam uxorem
ducat non erit ub̾a adeo ut nets
intra sex quidẽ m̃ses cam repu¬
diatam. postea manumissor uxorẽ
nũ eius manis ͤ non potꝰ.¬

Expanded text:
uxorem ducturus est. quod si alter manumiserit matrimonii causa, alter eam uxorem ducat, non erit libera, adeo ut nec si intra sex quidem menses eam repudiatam postea manumissor uxorem uum eius manumittere non pot
Abbreviated transcription (Latin):
debr̃ .ri. id ipm.d.m. face. ¶Non
prõni a libertis mercedes capere
s obligari eos. Itaq si sponte sua
sũram ꝓmisit ad hnͣc iegẽ non
pot̾. Idem occauenus ꝓbat. et
adicit᷑ obligare qui lib̾ertã ut
m̃cedẽ oꝑar̾ capiat is intelligio᷑
qui hoc solu̾ag̾. ut utiq m̃cedẽ.¬
oꝑarum eam scipulatus fũit.

Expanded text:
e. Non patroni a libertis mercedes capere, sed obligare eos: itaque si sponte sua summam promisit, ad hanc legem non . idem Octauenus probat et adicit: obligare sibi libertum, ut mercedem operarum capiat, is intellegitur, qui hoc solum agit, ut utique mercedeoperarum eam stipulatus
Abbreviated transcription (Latin):
Der̾l. Quesitũ ẽ si ub̾tã prõnͣ
lure iurando adegiss ne ea fiios¬
liberos impub̾es hñs nubet quio
iuris eẽt iuł. dicit ñ uid̾i ccͣ legẽ
eliescentiam fecisse eũ qui ñ ꝑpetu
oiuduitatẽ nb̾tate in uinxiss.¬

Expanded text:
. Quaesitum est, si libertam patronus iureiurando adegisset, ne ea liberos impuberes habens nuberet, quid iuris esset. Iulianus dicit non uideri contra legem Aeliam Sentiam fecisse eum, qui non perpetuam uiduitatem libertae iniunxiss
Abbreviated transcription (Latin):
sandi ius hãm dubitari pot̃. icuro
qr non manumissi. s ꝓ eo hñdus
sum ac si manumisissẽ. s si castrẽ¬
sen seruũ filius ms̃ manumittat᷑
ꝓcul dubio hoc ius non habebo. qr nõ
ipẽ manumissi. Ip̃e plane filiꝰ accu¬
sare pot̾. tam dili aũ accusare quis
ciens autẽ pr̃om lib̾tũ uolũit accusa¬
re utrũ om̃ consensus necͣcius sit:
an uo̾ ⁊ uns possit uideamꝰ ⁊ est ue¬
riꝰ si saltem nimiũ ħ ꝯmiserit eũ

Expanded text:
sandi ius habeam, dubitari poterit idcirco, sandi ius habeam, dubitari poterit idcirco, quia non manumisi: sed pro eo habendus sum, ac si manumississem. Sed si castrensem seruum filius meus manumittat, dubio procul hoc ius non habebo, quia non ipse manumisi: ipse plane filius accusare poterit. Tamdiu autem accusare quis tiens autem patroni libertum uolunt accusare, utrum omnium consensus necessarius sit an uero et unus possit, uideamus. et est uerius, si saltem in unum hoc commiserit
Abbreviated transcription (Latin):
diem .i sub ddicons sit debitr̾ diũ
sa est legati sub ꝯdicõne relicti nam
añcꝑͣ condicõ exstit̾it int̾ creditores
legatariꝰ iste non habetur.¶Ex
sine consensu creditoꝵ manuͭ. non
potest. s pupilli creditoris cicͣ turo
manumissioni simiłr osentiat.
aub.ł. Heres seruũ ꝓpͥum ꝙ̃ testa¬
tor delegauerat manumitendo nicħ agit
qr scientitur ignorantie eius nullam
potest si lex eliescentia non impedi¬
at libertatẽ .i. si soluendo sit. nͨ ob id
creditores uideantur fraudare. ¶ Sub
ꝯdicõne seruus legutus pendente̾ cõ¬
dicõne pleno iure heredis e. s nuliã
lib̾tatẽ ab eo consequi potest ne lega¬
tario iniuria fieret.
lp̃. ł. Siquis hac lege seruũ em̃it
st manumtat ⁊ ñ manumͣtente eo
seruus ad lib̾tatẽ ꝑuenerit er osti¬
tutõne diui marci an possit ut ĩgͣ¬
tum accusare uideamꝰ ⁊ dici p̾ cũ non
sit manumissor ħ ius cũ non hab̾e.¬
¶ Si filiꝰ meus ex uoluntate mea
manumiserit. an ut ingratũ eũ accu¬

Expanded text:
diem uel sub condicione sit debitum. diuersa causa est legati sub condicione relicti: nam antequam condicio extiterit, inter creditores legatarius iste non habetur. ex sine consensu creditorum manumitti non potest. sed pupilli creditoris citra tutomanumissioni similiter consentiat.arum. Heres seruum proprium, quem testator legauerat, manumittendo nihil agit, quia scientiae uel ignorantiae eius nullam qui potest, si lex Aelia Sentia non impediat libertatem, id est si soluendo sit nec ob id creditores uideantur fraudari. Sub condicione seruus legatus pendente condicione pleno iure heredis est, sed nullam libertatem ab eo consequi potest, ne legatario iniuria fieret.. Si quis hac lege seruum emerit, ut manumittat, et non manumittente eo seruus ad libertatem peruenerit ex constitutione diui Marci, an possit ut ingratum accusare, uideamus. et dici potest, cum non sit manumissor, hoc ius eum non habere. Si filius meus ex uoluntate mea manumiserit, an ut ingratum eum accu
Abbreviated transcription (Latin):
ut ratũ fiat ut udicatũ solui. ⁊ ex
oꝑis noui nũciatõne. cautõnaties
sit nouatio int̾cedunt ut de legati
⁊ dampni infecti ¶Comunes sit
stipłones ã fuĩt iudics sistendi cau¬
interpoĩta stipłone. ¶ Stipłonm

Expanded text:
i et ex operis noui nuntiatione.Cautionales sit noua actio, intercedunt, ut de legati‹s› et damni infecti.Communes sunt stipulationes, quae fiunt iudicio sistendi cauinterposita stipulatione.Stipulationum
Abbreviated transcription (Latin):
a defuncto stipłonem diu̾sam ꝯ dicõ¬
nem cuiꝰty facere. ait inctͣriũ sãma
rõne fit. ut uno ex heredib stipłato¬
tis uincence in ꝑtẽ eius ꝯouttatur
stipło. hoc enĩ face in aba stipłonis
unr᷑ qnͣti ea res est. s si unꝰ ex here¬
dib promissoris totam rem posside
uissores an omnino teneantur dio¬
bitari pot̾. et usdendum ait. ne ñ
ꝯmittatur. s si lite cõtestata possõr
decesserit uuũ ex heredib non mã¬
iore ex ꝑte dampnandũ. licet totũ

Expanded text:
a defuncto stipulationem diuersam condicioa defuncto stipulationem diuersam condicionem cuiusque facere. at in contrarium summa ratione fit, ut uno ex heredibus stipulatoris uincente in partem eius committatur stipulatio: hoc enim facere uerba stipulationis 'quanti ea res est'. sed si unus ex heredibus promissoris totam rem possideae uel fideiussores an omnino teneantur, dubitari potest: et uidendum ait, ne non committatur. sed si lite contestata possessor decesserit, unum ex heredibus non maiore ex parte damn
Abbreviated transcription (Latin):
sat᷑ datur. Nam siquidẽ influmine po
fiat sat datur. De edib autẽ repro¬
mutit᷑. ¶ Stipło duple reꝑmissio
ẽ. nisi si collenerit ut sat detur ꝙ
sisit aliqͣ controu̾sia ut puta sidica¬
tur ꝑ calumpniam desiderari. ut sti¬
pulatio intponatur ip̃e p̃tor debe
suꝑ ea re sũmatĩ gnosc̾e. ⁊ caututo
Iube̾ aũ denegare. s sicͥuł addi. uł¬
p̃torie erit iurisdictionis.
rei restitutõnẽ cõtinẽt. aũ inc̾tam
qnͣtitatẽ sic̃ stipło ex oꝑis noui ñcia¬
tione qua caueat᷑ ut opus restituat᷑.
Id̾oꝙ siũ auctor suĩ reu decesserat᷑
plurib he̾dib reliccis uno uincẽte
uł uicto totũ opus restitui debebit
potꝰ uideri opus restitutũ. Incertã
qnͣtitatẽ contui stipło solui iudica¬
tum. ⁊ rem ratam dnm̃ hiturũ. et
dampni infecti. et hus similes ĩ qui
respondetur. scuidi eas in ꝑsonas hr̃¬
dum qmͣuis possit dici ex ꝑsona hr̃¬
dũ ꝓmissoris non posse descendentẽ

Expanded text:
in flumine publico fiat, satisdatur, de aedibus autem repromittitur. Stipulatio duplae repromissio est, nisi si conuenerit, ut satisdetur. Quod si sit aliqua controuersia, ut puta si dicatur per calumniam desiderari, ut stipulatio interponatur, ipse praetor debet super ea re summatim cognoscere et cautum iubere aut denegare. Spraetoriae erit iurisdictionis. rei restitutionem continent aut ‹in›certam quantitatem. Sicuti stipulatio ex operis noui nuntiatione, qua cauetur, ut opus restituatur: ideoque siue actor siue reus decesserit pluribus heredibus relictis, uno uincente uel uicto totum opus restitui debebit: potest uideri opus restitutum. Incertam quantitatem continet stipulatio iudicatum solui et rem ratam dominum habiturum et damni infecti et his similes, in quibus respondetur scindi eas in personas heredum, quamuis possit dici ex persona heredum promissoris non posse descendentem
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ ego tibi acceptũ feci ilłomagis ogoa
te liberatus sũ. pauł. ĩmo cũ locatio cõ¬
ductio. emptio uenditõ cõuentõe fc̃
est ⁊ nondum res inf̾ressit ut̾q pac
ceptilatõnẽ. tam ⁊ si ab altutra pͥtẽ
dũtaxat inf̾tessit lib̾antur obligõnẽ.¬

Expanded text:
i ego tibi acceptum feci, nihilo magis ego a te liberatus sum. Paulus: immo cum locatio conductio, emptio venditio conventione facta est et nondum res intercessit, utrimque per acceptilationem, tametsi ab alterutra parte dumtaxat intercessit, liberantur oblig
Abbreviated transcription (Latin):
uoluerit pp̃ ꝙ a filio post emancipatõ¬
nem magis curaretur.
dare spondes querebatur. ancorstat
talis stipulatõ. R. si stipulanti mͥ
dos ita promissa ẽ qmͣcumq uxorẽ
dicõne expleta non debeat᷑. nã cum
cõdicõ. etiam exincerte pͦ facto par̾e
obligatõnẽ possit. ueluti siquis in caps¬
toliũ ascend̾it .x. dare spondes. ¶ Si
quis a me decẽ petierit dare spondes
mittentis statũ capit.
Item si ita post annũ aut biennũ
dabis. post bienniũ debent᷑. qr in
stipulationib id fruat᷑. ut ꝙ miriꝰ

Expanded text:
opter quod a filio post emancipationem magis curaretur. dare spondes?" quaerebatur, an consistat talis stipulatio. respondit: si stipulanti mihi dos ita promissa est: "quamcumque uxorem dicione expleta non debeatur: nam cum condicio etiam ex incertae personae facto parere obligationem possit, veluti "si quis in Capitolium ascenderit, decem dare spondes?" "si quis a me decem petierit, tot dare spondes?luntate promittentis statum capit. item si ita: "post annum aut biennium dabis?", post biennium debentur, quia in stipulationibus id servatur,
Abbreviated transcription (Latin):
demił. Si michi ⁊ ticõ incuiꝰ ꝓo¬
testate non sum. stipuler decẽ. set
ena deducitur: ut ꝙ exͣneo ĩutilit̃
stipulatus sum. non augeat meã
ꝑte̾. ¶ Si stipulatus fũo dete
uestem tuam q̃cũqꝙ muliebris est
Ant spondes. mag̃ ad mentẽ stipulã¬
t amͣ ad mente᷑ ꝓmittẽtis id refer¬
timari debeat. non ꝙ senseriit ꝓmis¬
sor. itaq si solutus fuerat ꝓmistor
muliebri quadam ueste uti nicħo
Iminus debetur.

Expanded text:
m. Si mihi et Titio, in cuius potestate non sim, stipuler decem, non ena deducitur, ut quod extraneo inutiliter stipulatus sum, non augeat meam partem. Si stipulatus fuero de te: 'uestem tuam, quaecumque muliebris est, dare spondes?', magis ad mentem stipulantis quam ad mentem promittentis id refertimari debeat, non quid senserit promissor. itaque si solitus fuerat promissor muliebri quadam ueste uti, nihilo minus debetur.
Abbreviated transcription (Latin):
dem .ł. Si stipulatꝰ sũ damam
aut erotẽ seruũ dari cum damã da¬
ĩrs ego quominus acciꝑem ĩ mora fui
mortuus est dama. an putes me
ex stipulatu agere non posse. siam¬
is recte existimabat si ꝑ debitorem
mora non ẽẽt. qͦm inꝰ id ꝙ debebat
quib idem idem ẽ impoitũ fu̾at᷑
unũ fũdũ. ¶ Non una nota demon
Tam diu aũ uolũtas ꝓmissoris ĩpẽ¬
soluatur:¬
ꝓutes an non. ãro. pat̾ naturał faiũ
ciuem ticiꝰ hẽbat in adoptõnẽ hecem
cipare uoluit. qmͣ si ei dediss aq̾ sti¬
puletur certam. certã sũmã. si eũ ma¬
numisiss post emancipatõne adut

Expanded text:
m Stipulatus sum Damam aut Erotem servum dari: cum Damam dares, ego quo minus acciperem, in mora fui: mortuus est Dama: an putes me ex stipulatu agere non posse: is recte existimabat, si per debitorem mora non esset, quo minus id quod debebat quibus idem nomen impositum fuerat, unum fundum sine ulla nota demonstamdiu autem uoluntas promissoris in pensoluaturputes an non, quaero. pater naturalis filium, quem Titius habebat in adoptionem, heredem cipar‹e› uoluit, quam si ei dedisset, a quo stipularetur certam summam, si eum manumisisset: post emancipationem adiit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ promissorẽ mora non fuissit
quominꝰ opus añ kal. innias. ita
uti scipułone comp̃hensũ eratĩꝑ¬
ficiscetur. aut cũ iam opus effici ñ
posset añ kalendas uinias stipula¬
tor diem in kalendis augusti ꝓtulis¬
set. Nam si cũ diẽ scipulator ꝓtulit
cum iam opus ante kł. ninias effici
ꝙꝑ fiori ñ poterat. aut siħ falsũ est.
etiam scipulator pͥdie. Hł Iuñ. mor¬
tiuis edt. pena cõmissa non esset.
ꝑficiendo suꝑ fuisset. ⁊ ꝓpe modũ
⁊̃ si añ kalendas Iuñ. futursi ẽẽ
ceꝑit. opus añ eam dnem effici non
posse pena rõmissa÷. ¶ Cũ uen¬
dc̃t aliqͥs. ꝓmisit emptori fideuisso¬
res prãre. ⁊ rẽ uenditam liberari.
q̃ ut lib̾et᷑. nc̃ desiderat emptor
ĩmora est is. q ex stipulatione idf
futursĩ ꝓmisit. Quero ꝙ iuris est.

Expanded text:
 promissorem mora non fuisset, quo minus opus ante kalendas Iunias ita, uti stipulatione comprehensum erat, perficeretur, an, cum iam opus effici non posset ante kalendas Iunias, stipulator diem in kalendis Augustis protulisset. nam si tum diem stipulator protulit, cum iam opus ante kalendas Iunias effici quod fieri non poterat. aut si hoc falsum est, etiam si stipulator pridie kalendas Iunias mortuus esset, poena commissa non esset, ficiendo superfuisset. et propemodum etiam si ante kalendas Iunias futurum esse coepit opus ante eam diem effici non posse, poena commissa est. Cum venderet aliquis, promisit emptori fideiussores praestari et rem venditam liberari: quae ut liberetur, nunc desiderat emptor: in mora est is, qui ea stipulatione id futurum promisit: quaero quid iuris sit.
Abbreviated transcription (Latin):
ex sententia contrahentiũ. post¬
qmͣ homo potuiss dari. confesti
agendũ. ⁊ tam diu ex stipłctõ¬
ne non posse agi. qmͣ diu per̾
ꝓmissorem non sterit. quomi¬
nus eũ daret. Idꝙ defendebat
dediss confestim pecunsã lega¬
tam teneri scripsit. Idꝙ ut slita¬
tis cã receptũ est. ob defuncti uo¬
luntatẽ. ⁊ ip̃nis rei naturã. Ita¬
ꝙ pot̾ sabim srĩa recipi. si stip¬
ulatio non acondicõne cepit.
ucluti si pamphilũ non ded̾is.
cepta sit stipulatio. pamphilũ
datus non fuerit. et hõ ⁊ pecunta
debeatur. s si ita cautũ sit ut
sola pecunia non soluto hoĩe de¬
beatur. Idem defendendũ erit
qm̃ fuisse uolũtas ꝓbatur. ut
homo soluatur. aut pecuma pe¬
tat᷑.

Expanded text:
ex sententia contrahentium, postex sententia contrahentium, postquam homo potuit dari, confestim agendum et tamdiu ex stipulatione non posse agi, quamdiu per promissorem non stetit, quo minus hominem daret, idque defendebat dedisset, confestim in pecuniam legatam teneri scripsit, idque utilitatis causa receptum est ob defuncti uoluntatem et ipsius rei natura‹m›. itaque potest Sabini sententia recipi, si stipulatio non a condicione coepit, ueluti 'si Pamphilum non dederis, cepta sit stipulatio: 'Pamphilumdatus non fuerit, et homo et pecunia debeatur. sed et si ita cautum sit, ut sola pecunia non soluto homine debeatur, idem defendendum erit, quoniam fuisse uoluntas probatur, ut homo soluatur aut pecunia petatur.
Abbreviated transcription (Latin):
.l. aureos dare spondes. si dies ĩ sri¬
pulatione ꝑ errorẽ obmissus fue¬
rit. cũ id aget᷑ ut certodie sist̾es¬
inꝑfecta erit stipulatõ. nec secus ac
si ꝙ pondere numero. mensura cõ¬
tinẽtur sine adiectione ponderis.
numeri. mensure stipulatus eẽm
uł insulam edificari ñ demonit᷑¬
to loco. uł fundũ dari non adiec¬
to noĩe. ꝙ si ab initio agebatur
ut. quorũꝙ̃ sisteres ⁊ si ñ stetis¬
ses. pecuniam dares q̃i quelibet
stipislatio sub condicione ꝯcepta
iures hẽb̾. nec ante cõmittetur
ꝙͣ fuent deslanitum reũ ꝓmit¬
tendi sisti non posse. s ⁊ si ita
stipulatas fuero si in capitoliũ
non ascend̾is. uł alexandriam nõ
ieris. centũ dare spondes. ñ stu¬
tim cõmittetur stipulatõ. qmͣ¬
uis capitoliũ ascendere. uł alex¬
audriam ꝑuenire potũis. Set¬
cũ cerrũ est ẽẽ ceꝑit. te capito¬
liũ ascendere. ł alexandriam ur
non ꝑosse. ¶Item siquis ita
dari. Sabinus aũ existimabat

Expanded text:
 aureos dari spondes?" si dies in stipulatione per errorem omissus fuerit, cum id ageretur, ut certo die sisteperfecta erit stipulatio. non secus ac si quod pondere numero mensura continetur sine adiectione ponderis numeri mensurae stipulatus essem, vel insulam aedificari non demonstrato loco, vel fundum dari non adiecto nomine. quod si ab initio id agebatur, ut quocumque die sisteres et, si non stetisses, pecuniam dares, quasi quaelibet stipulatio sub condicione concepta vires habebit, nec ante committetur, quam fuerit declaratum reum promittendi sisti non posse. Sed et si ita stipulatus fuero: "si in Capitolium non ascenderis" vel "Alexandriam non ieris, centum dari spondes?" non statim committetur stipulatio, quamvis Capitolium ascendere vel Alexandriam cum certum esse coeperit te Capitolium ascendere uel Alexandriam ire non posse. Item si quis ita dari. Sabinus autem existimabat
Abbreviated transcription (Latin):
Iroculus .ł. Cum scipulatꝰ sim
michi aꝓtulo. si opus arbitratu
meo ante kalendas iumas effectũ
non sit penã. ꝓtuli diem. putas ne
uere me posse dicẽ arbitratu ieo
opus effcm̃ ñ ẽt̃. añ kalendas minaᷤᷤ
cũ ipe arbitrio meo aliam diem
oꝑr iatiorem decłim ꝓculis R. ñ¬

Expanded text:
istularum. Cum stipulatus sim mihi, Procule, si opus arbitratu meo ante kalendas Iunias effectum non sit, poenam, et protuli diem: putasne uere me posse dicere arbitratu meo opus effectum non esse ante kalendas Iunias, cum ipse arbitrio meo aliam diem operi laxiorem dederim? Proculus r
Abbreviated transcription (Latin):
di plura pecora apulerit. non s om̃ĩbꝰ
tat suo iure uti. non eũ d scit nul
iũ se ius hr̃e ⁊ uticurꝰ. ¶ Idẽ ait
eum qͥ hoc anno aqmͣ cduxerit nͨ ii.
nec clam. nec p̃cario. et eodẽ anno ui¬
ciose usus ẽ. recte tñ ħ int̾cicto usu¬
rũ. q referri ad id tp̃s pot̾. quo sñ
durerit. dem̃ seq̃nti temꝑe hoc est
int anũ aqua influxerit. ip̃a sibi
met ñ eo ducente. an huic int̾dcõ
locus sit. ⁊ refert se uerus ualeriꝰ
itur. licet penitus ꝓsꝑicientibus
ñ ur᷑ iste duxisse. ¶ Ite̾ c̃sitũ ẽ. si
quis dũ putat t̾cie quocẜ die hr̃e
se uis aque ducende duxerit. Una
die an recce. ⁊ sñ exceptõne posso̾roᷤ
recte duxisse uideatur. ut hoc int̾¬
dictũ locũ ht̃. ait enĩ p̃tor uti ħ
anno acꝑͣ duxisti .i. alt̾nis dich.
Ilad aũ nicħ int̾est utrsi qͥnto¬
die aqua debeatur. an alt̾nis di¬
dbuco. an cotidie ei qͥ hoc int̾tlicto
uti uelit. sam cũ sufficiat. uł uno

Expanded text:
di plura pecora adpulserit, non in omnibus di plura pecora adpulserit, non in omnibus scit se nullum ius habere et utitur. Idem ait eum, qui hoc anno aquam duxerit nec vi nec clam nec precario et eodem anno vitiose usus est, recte tamen hoc interdicto usurum: quod referri ad id tempus, quod sine duxit, deinde sequenti tempore, hoc est intra annum, aqua influxerit ipsa sibi me non ducente, an hoc interdicto locus siatur, licet penitus prospicientibus non uidetur iste duxisse.Item quaesitum est, si quis, dum putat tertio quoque die habere se ius aquae ducendae, duxerit una die, an recte et sine captione possessoris recte duxisse videatur, ut hoc interdictum habeat: ait enim praetor: "uti hoc anno aquam duxisti" id est alternis diebus. illud autem nihil intdie aqua debeatur an alternis diebus an cottidie ei, qui hoc interdicto uti uelit: nam cum sufficiat uel uno
Abbreviated transcription (Latin):
fudi ĩ quẽ loci aqͣ ducitur en¬
demmuͦi ẽẽ. Ergo ⁊ si forte actor
confinẽ agrs̃ emerit. ⁊ ex agro
ĩ quẽ hoc anno aꝙͣ duxerit. post¬
ea fundi empti noie uelit aqmͣ
cluce̾. ita demũ eũ recte hoc inter¬
dcõ. ut de rtinere. actuq uti ꝑn¬
tant ut semel usũ ingressus inde
eg̾cli quo uelit possit nisi eino¬
cebat. aliani aꝙͣ admiscũit. anĩ¬
pune ꝓhibeatur. ⁊extat offici
s eo loco in quo pͥmũ aliam acͣ
in ruũ admittit ⁊ offuiꝰ ĩ totã
aqmͣ recte eũ ꝓhrĩ ait. ego of¬
filio assentõ non posse diuidi. qr
non pot̾ ita in ꝑtẽ us fieri ut᷑
non in tota aqua fiat. ¶Treba¬
tuis cũ amplior nũs peto̾ris ad
aqmͣ applłatur ꝙͣ d appelli posse
uniu̾sũ pecus inpune ꝓhib̾i. qr
iuinctum pccus ei petori cui ad¬
pulsus debxatur totũ corrũpit
pecoris ad puisũ. M artͤ aui alt
siquis uis hñs pecoris ad acimͣ ꝯpellen¬

Expanded text:
fundi, in quem loci aqua ducitur, eifundi, in quem loci aqua ducitur, eiusdem numero esse. ergo et si forte actor confinem agrum emerit et ex agro, in quem hoc anno aquam duxerit, postea fundi empti nomine velit aquam ducere, ita demum eum recte hoc interdicto ut de itinere actuque uti putant, ut semel in suum ingressus inde egredi qua velit possit, nisi ei nocebat, aliam aquam admiscuerit, an impune prohibeatur. et extat Ofilii sed eo loci, in quo primum aquam aliam in rivum admittit: et Ofilius in tota aqua recte eum prohiberi ait. ego Ofilio adsentio non posse dividi, quia non potest ita in parte vis fieri, ut non in tota aqua fiat. Trebatius, cum amplior numerus pecoris ad aquam appelletur, quam debet appelli, posse universum pecus impune prohiberi, quia iunctum pecus ei pecori, cui adpulsus debeatur, totum corrumpat pecoris adpulsum. Marcellus autem ait, si quis ius habens pecoris ad aquam appellen
Abbreviated transcription (Latin):
hoc int̾clictũ ꝑtin̾e. ¶ Idẽ lab̾.
scrib̾. ⁊̃ si p̃tor hoc int̾łictũ de
aquis frigidis sentiant tã de ca¬
lidis aquis int̾tlicta ñ et̃ denegã¬
da. Namꝙ harũ quoꝙẜ ꝯquariã
refrigerare aq̃ usum irrigandis
aquis p̃stant. ¶ Hiis acceclit ꝙ in
quibdam locis ⁊ cũ calide sit uti¬
gandis tñ agͥs neccĩe sunt ut ieta
polim.cõstat em̃ apud ierapolita¬
nos in asia agrũ aqua calida irta¬
gari ⁊ qmͣuis ea sit ꝗqͣ q̃ ad irrigã¬
dos agros ñ sit neccia. tñ nemo
ambiget hiis int̾clictis locũ fore.¬
exłm urbem ħ int̾dicõ locus ent¬
¶ Illud tñ ilic intelligendũ est eo¬
dem mͦ p̃tore̾ duci aqmͣ uisuiste
quo ducta ẽ hoc anno. ꝓinde neq
amplioris modi. n alias ꝑmisisse
p᷑ uideri qͣre si alia aqua sit qmͣ
quis uelit ditẽ duce̾ ꝙͣ hoc anno
duxit uł eadem ꝑ aliam cũ regio¬
nẽ uelit duce̾. Impune ei ius fret¬
¶Allud lab̾o cdicit om̃s ꝑtes aiꝰ

Expanded text:
interdictum pertinere. Idem Labeo scribit, etiamsi praetor hoc interdicto de aquis frigidis sentiat, tamen de calidis aquis interdicta non esse deneganda: namque harum quoque aquarum refrigeratae usum irrigandis agris praestant. his accedit, quod in quibusdam locis et cum calidae sunt, irrigandis tamen agris necessariae suntpoli: constat enim apud Hierapolitanos in Asia agrum aqua calida rigari. et quamuis ea sit aqua, quae ad rigandos non sit necessaria, tamen nemo ambiget his interdictis locum fore.extra urbem, hoc interdicto locus erit.Illud tamen hic intellegendum est eodem modo praetorem duci aquam iussisse, quo ducta est hoc anno. proinde neque amplioris modi, neque alia permississe potest uideri. quare si alia aqua sit, quam quis uelit ducere, quam hoc anno duxit, uel eadem, per aliam tamen regionem uelit ducere, impune ei uis fietIllud Labeo dicit omnes partes illius
Abbreviated transcription (Latin):
ducta sit aqua. ⁊ seq̃nti estate
pͥdie equi noct i auxcũpnalis
interdicaturꝰ.⁊ ꝓinde si hẏeme
inflicatur ⁊ in bienniũ hecres
extenditur. ¶ Siquis hyeme cñtum
aqm solitus fuerit duc̾e̾ estate. ñ fuit
solitus hoc utile int̾clcm̃ ei cõpetitꝰ
¶Qui hac estate duxit sĩ suꝑiors
utile int̾clictũ ht̃. ¶ At pcorint̃¬
heredes ⁊ emptores ⁊ bonoꝵ possõeͬs
int̾dicam ħ u̾ba ñ solũ ad estiuam a¬
quam u̾m ⁊̃ ad cotidianã acim᷑ qͦ ref̾¬
enda eẽ sciendũ est. Nam sicuti de it¬
castello illi aqmͣ duc̾e̾ ab eo cui eius tei
ius fuit ꝑmissũ est. quominꝰ ita uti
ꝑmissũ est ducat. usinfieri ueto. qñ
te oꝑe faciendo int̾tlosn er̃. dampni

Expanded text:
nti aestate pridie aequinoctium autumnale interdicatur: et proinde, si hieme interdicatur, etiam in biennium haec res extendetur. Si quis hieme tantum aquam solitus fuit ducere, aestate non fuit solitus, utile interdictum ei competit. Qui hac aestate duxit, non superiore, utile interdictum habet. Ait praetheredes et emptores et bonorum possessores interdicam'. haec uerba non solum ad aestiuam aquam, uerum etiam ad cottidianam quoque referenda esse sciendum est: nam sicuti de ituo ex castello illi aquam ducere ab eo, cui eius rei ius fuit, permissum est, quo minus ita uti permissum est ducat, uim fieri ueto. quandoque de opere faciendo
Abbreviated transcription (Latin):
Lut aqmͣ duceret concessi. q̃sitũ ẽ
an ⁊ menrio concedere possim. ut
ꝑ eundem aque ductũ aqmͣ ducat.
⁊ si putaiu̾s posse cedi ꝑ eundem
acĩ ductũ duob qm̃ad̾m uti debe¬
ant. R. sicut sicut it̾ actus uia
plurib cecli. ł simul uł seꝑatun
pot̾. ita aq̃ ducende ius rette cedĩ.
u̾si inter cos quib aqua concessarẽhi

Expanded text:
cessi: quaesitum est, an et Maeuio cedere possim, ut per eundem aquae ductum aquam ducat: et si putaueris posse cedi per eundem aquae ductum duobus, quemadmodum uti debeant. respondit: sicut iter actus uia pluribus cedi uel simul uel separatim potest, ita aquae ducendae ius recte cedetur. sed si inter eos, quibus aqua ce