comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut ꝓcuratorẽ eum in rem suã fatatut
possit ꝑ hunc modũ damꝑnũ sibi. pẽ.
minorẽ atingens. resartire
cur. recindenda sunt. s ad homuĩ ⁊ eaũ
edigenda sũt. ne magno ĩ comodo hĩ et¬
as hor̃s affic̾entar. nemine cum huis
̾sente ⁊ quodãmodo com̃ciũ eis intͥoic̃¬
ctur. Iitaq nͥ aut manifesta cͥcũ scͥptõ
sit. aut cam negligent̾ in ea cã u̾siti sit

Expanded text:
ut procuratorem eum in rem suam faciat, ut possit per hunc modum damnum sibi propter minorem contingens resarcire. tur, rescindenda sunt, sed ad bonum et aequum redigenda sunt, ne magno incommodo huius aetatis homines adficiantur nemine cum his contrahente et quodammodo commercio eis interdicetur. itaque nisi aut manifesta circumscriptio sit aut
Abbreviated transcription (Latin):
it ħ̾roitatẽ in aua res erant imusdemor¬
tales .ł. pͥdia urbana rumosa. hes aũt
alienum graue. qd̾ ñ ꝓspent posse ere¬
nire. ut demoriantur mancipra. uł¬
pͥdta ruant . ł. quod ñ cito distrarͥit. ħ

Expanded text:
it hereditatem, in qua res erant multae mortales uel praedia urbana, aes autem alienum graue, quod non prospexit posse euenire, ut demoriantur mancipia, praedia ruant, uel quod non cito distraxerit haec,
Abbreviated transcription (Latin):
pottus ip̃i deneginda er̾ mandati acto
Insĩma ꝓpendend̾ erit. p̾cori cui potuis
uibuenat. utr̃ creditori an fideuissori
nã minor captꝰ. neutri tenebitur.⁊
facilius ĩ mandatore. ad̾. erit. ñ deb̾e
ei subueniri. hͥ .n. uelut affirmator
fũ ⁊ sitisor ut cũ minore cc̾hitur. Uñ

Expanded text:
potius ipsi deneganda erit mandati actio. in summa perpendendum erit praetori, cui potius subueniat, utrum creditori an fideiussori: nam minor captus neutri tenebitur. facilius in mandatore dicendum erit non debere ei subuenire: hic enim uelut adfirmator fuit et suasor, ut cum minore contraheretur. unde
Abbreviated transcription (Latin):
niam laborib subitituti ueniat. repe¬
llendus: multo mag̾ ꝑctus er luc cã¬
ładẽ ininoris restituendum esse.
pat̃ dñs ue quod ad eũ ꝑuenit restitu¬
dolus serui int̾uen̾it. aut u̾berib cas¬
tigandus. aut nare danduserit:

Expanded text:
bstituti ueniat, repellendus est: multoque parcius ex hac caredem minoris restituendum esse. sue quod ad eum peruenerit restitdolus serui interuenerit, aut uerberibus castigandus aut noxae dedendus erit.
Abbreviated transcription (Latin):
sũ meruiss. ã saluarius excusadõm. ad¬
i oloscentes. qĩ capti inuit̾t᷑. restittu ap̃t¬
ore desid̾au̾unt. attius seũs qr dubitab¬
at ad imꝑ̃rm seu̾m retiuit. ad qr̃ ꝯsult¬
adõm successori eiꝰ itindidio quieto Rꝓsit
onẽ qĩ ꝑperam esset. a p̾tore ȩitusatus.
Exiend̾ ÷ aũt ñ passim minorib subue¬
uiri s cã cognita sicapti ẽẽ ꝓbantur.
tẽ ñ restituetur. qui sobeie rem sumi
idininistrans. octõe dampmi ñ incõsult
acidentis. s. fito uelit restitui. nã euent᷑
dampni restitutom̃ non indulget. s i¬
ꝯsulta facilitas. et ita pomp̃. ait.
Si locupleti hrdes exstitint. ⁊ subito
casinate pierint. ĩ sule eiuste sunt. ser¬
ui fugicrunt. aut decesserũt. uił . ꝑdem

Expanded text:
s excusationem, adulescentes quasi capti in integrum restitui a praetore desiderauerant. Aetrius Seuerus quia dubitabat, ad imperatorem Seuerum rettulit: ad quam consultationem successor‹i› eius Uenidio Quieto rescrionem, qui perperam esset a praetore excusatus. Sciendum est autem non passim minoribus subueniri, sed causa cognita, si capti esse proponantur. Item non restituetur, qui sobrie rem suam administrans occasione damni non inconsulte accidentis, sed fato uelit restitui: nec enim euentus damni restitutionem indulget, sed inconsulta facilitas. et ita et PomponiusSi locupleti heres extitit et subito chasmate perierunt, insulae exustae sunt, servi fugerunt aut decesserunt: Iulianus quidem
Abbreviated transcription (Latin):
Si aũt satisatio uolũtarta : ñ ĩ altũ locũ
remititur. n .n. meretur ꝙ ip̃e sibe not¬
essitatẽ satisdationis inposuit:¬
Si sat̾tatum. ꝓ re mobili non sit ÷.pͥ. sus¬
pecti sit. ex qu saticaesideratur. apud
offi deponi del̾x̃it. si ħ iudici sederit
donoc uł satisdatio detm:. l. lis fniẽ acpit¬
int̾ litigatores ꝯuenire. Si ñ ꝯuertiat. pes¬
ius putat ĩ podestate stipłłitoris ẽc̃. mod̾a¬
do spatio de hoc a uince statuendo.¬
¶Qͥ mulierem adhbet. id satudandũ ñui¬
sicam fidenibent ut ꝓ suo ꝓcuratore¬
Q dc̃ettam aiunt. si a marito fundus
otał petatur ĩ rem suam fideuissurã
mulierem ¶Si seruus int̾uentat. qui
m̃qum iudidum acciputur fideiussu
uidicatum solui sircurrend̾ : actori
uit exitegro cauertur. ¶ Minori quo ꝓr¬

Expanded text:
 satisdatio uoluntaria est, non in alium locum remittitur: neque enim meretur qui ipse sibi necessitatem satisdationis imposuit.Si satisdatum pro re mobili non sit et persona suspecta sit, ex qua satis desideratur: apud officium deponi debebit si hoc iudici sederit, donec uel satisdatio detur uel lis finem acciinter litigatores conuenire. si non conueniat, Pedius putat in potestate stipulatoris esse moderato spatio: de hoc a iudice statuend‹um›.Qui mulierem adhibet ad satisdandum, non uisuam fideiubeant, ut pro suo procuratore. quidam etiam, si a marito fundus dotalis petatur, in rem suam fideiussuram mulierem.Si seruus inueniatur, qui antequam iudicium accipiatur fideiussit iudicatum solui: succurrendum est actori, ut ex
Abbreviated transcription (Latin):
ñ rapuerit que. s morim focit. auomii¬
nus in ius ueniret. ii acfõis diercuret:
isse autĩuis cepus ñ drem̾et. Is ⁊ si coloci¬
retinuit nec dbdur̃iti hus u̾bis denetur¬
ltẽ si quis eum qui  calũpniam uocaił¬
idur erem̾it. ꝯstit eum hoc edc̃o deu̾i:¬
p̃tor ait neue fatuit dolo nlo auomag̾
en mercur ⁊ã ⁊ pot sñ dodo malo id fi¬

Expanded text:
non rapuerit quem, sed moram fecerit quo minus in ius ueniret, ut actionis dies exiret isse, quamuis corpus non exemes uerbis tenetur.Item si quis eum, qui per calumniam uocabatur, exemerit: constat eum hoc edicto teneri.Praetor ait 'neue faciat dolo malo, quo magis eximeretur': nam potest sine dolo malo id fi
Abbreviated transcription (Latin):
det. paratũ q se dict ĩ ntumcipio eiu̾ie. ĩ pet̾¬
re non debebit. Du̾sum si sñ culpa. at
dolo ħrois missus sit in possõĩrem:¬
Iufete uirare de calũpma ne. ꝓs uexmoim
gis adisarii cã foesitan cum rome possit se¬
⁊ ĩmuntipiis remitatur. rome se sitane
non posre ⁊ ibi posse quo postulat remitti
dare ñ posse. qr si rome ñ potest. ꝓlib nĩt
locis possit. cogitur ꝑnirare. ħ aũt tunc
ĩ petrabitur. cum uisti cã ẽẽ indebitur.
Q. n. sicum erat ĩ mumcipio cau̾e nolus¬

Expanded text:
t paratumque se dicat in municipio cauere: impetrare non debebit. diuersum, si sine culpa aut dolo heredis missus sit in possessionem.Iubetur iurare de calumnia, ne quis uexandi magis aduersarii causa, forsitan cum Romae possit saqui in municipium remittitur 'Romae se satisdare non posse et ibi posse, quo postulat remitti,dare non posse', quia si Romae non potest, pluribus autem locis possit, cogitur peierare.Hoc autem tunc impetrabitur, cum iusta causa esse uidebitur. quid enim si, cum erat in municipio, nolu
Abbreviated transcription (Latin):
riunt. ¶ Deniq pomp̃ sc̾bit. Setui
quo nne̾ norile ueitiũ readendum
nͥ sciente dũa id fec̾it. tunc .ii. sine
nore deditõẽ iuditium suscipiet.¬
offił putat locum hiuc edcõ ñ esse.
si ꝑsona que in iuis uocari ñ potinit

Expanded text:
unt.Denique Pomponius scribit serui quoque nomine noxale iudicium reddendum, nisi sciente domino id fecit: tunc enim sine noxae deditione iudicium suscipiet.Ofilius putat locum hoc edicto non esse, si persona, quae in ius uocari non potuit
Abbreviated transcription (Latin):
at uiditio sistendicã. ñ deb ⁊ p̃tor uibere
exhibere eum ¶ Q si ignornis nisserit eih¬
iberi uł post aecretũ enis m̃ diem exhibi¬
tionis decesserit deneganda eritactio et
fidennsore̾ ¶Siaũt post diem erhibitois
decesterit᷑ uit amiserit ciuitatẽ intellig

Expanded text:
it iudicio sistendi causa, non debebit praetor iubere exhibere eum. quod si ignorans iusserit exhiberi uel post decretum eius ante diem exhibitionis decesserit, deneganda erit actio. si autem post diem exhibitionis decesserit aut amiserit ciuitatem, util
Abbreviated transcription (Latin):
mł Asam cum ut̾qi ec̃ edictum fati¬
ad ⁊ lib̾tus qui patronũ uocit ⁊ is ꝙ
÷ qui ĩ simili delicto peticons ptes su¬
stimet. eadem eqnitas ÷ in eo qui al¬
io ͦ qua qno debu̾it ĩ uis uocabutur
g. ⁊ fretiuis dicendum ÷ tĩ uideri¬

Expanded text:
ctum faciat, et libertus qui patronum uocat, et is qui est, qui in simili delicto petitoris partes sustinet.Eadem aequitas est in eo, qui alio quam quo debuerat in ius uocabatur: sed et fortius dicendum est non uideri
Abbreviated transcription (Latin):
uelit exꝑiri uemam edoi pete debet q̃uis
accorem cor. ꝯstitutum in uis sit uocatu¬
rus.Liberos q parentes patrom patro¬
ne utusq senis accipe debemus. N ⁊ si ꝑ
peru depotatoĩs ad pegrinidatẽ redictins¬

Expanded text:
uelit experiri, ueniam edicti petere debet, quamuis actorem eorum constitutum in ius sit uocaturus.Liberos parentesque patroni patronaeque utriusque sexu saccipere debemus.Sed si per poenam deportationis ad pe
Abbreviated transcription (Latin):
lñ edc̃i comodum salium: ¶parentes
patoni ⁊̃ adoptiui excipiuntur: s tamdt
nam diu cuis adoptio durat:¬
Si fł meus madoptionem datut sit. uoci
n aliberto meo in ius nou potest. s nec

Expanded text:
 edicti commodum saluum.Parentes patroni etiam adoptiui excipiuntur: sed tamdiu quamdiu adoptio durat.Si filius meus in adoptionem datus sit, uocari a liberto meo in ius non poterit: sed nec
Abbreviated transcription (Latin):
tronus duenitur uĩ prentes ⁊ cocum łi
cĩ cognita debet face̾. nim intoũ s̃ ex cĩ fa
inosa ut pedius putit ꝑmutt̾t debet patroti
um mins uocari aliferto. sicum giauissi¬
ma ĩ uirta affecit flagelł fodecetidit.¬
Semꝑ a lnunc honenẽ pitronos hubend̾
⁊ si. nĩ tutor .ł. curatae uł deferisor ł. a. dor in¬
tueniat patroms.S ⁊ praoni tutor ul
curaitor sing̾uemit ĩpune posse eos in uisus

Expanded text:
tronus conuenitur uel parentes. et totum hoc causa cognita debet facere: nam interdum etiam ex causa famosa, ut Pedius putat, permittere debet patronum in ius uocari a liberto: si eum grauissima iniuria adfecit, flagellis forte cecidit.Semper autem hunc honorem patrono habendum, etsi quasi tutor uel curator uel defensor uel actor interueniat patronus. sed si patroni tutor uel curator interueniat, impune posse eos in ius
Abbreviated transcription (Latin):
Aiyus s acudato edẽ modo aplłata
÷ quo sat̾factio. ñ ut satisfac̾e diciur
ei cuius desidoriũ implemus. ita sitis¬
dare dicimur dare adi̾tario nr̃ qui ꝓ
eo quod a nobis pedat ita cauit. ut cũ
hoc noiẽ secur̃ facamus arcis fideiꝰ sats

Expanded text:
isdatio eodem modo appellata est quo satisfactio. nam ut satisfacere dicimur ei, cuius desiderium implemus, ita satisdare dicimur aduersario nostro, qui pro eo, quod a nobis petiit, ita cauit, ut eum hoc nomine securum faciamus datis fideiuss
Abbreviated transcription (Latin):
um rietem ita ꝓiectũ in siuĩ cẽ inuito se
sũ indomogas ses. loc̾ ꝗdã edibr annii ita
⁊ cen̾as cucumellas positas hrẽt. annio ẽ¬
siliũ om̃s iuris ꝑitidᷤ̾unt. ut cumeo.u¬
uito se. ¶Scdm̃. cꝰ. ꝑ ietem uicinis strera¬
liniũ fec̾it. er quo ꝑes madescebat. ꝯsul¬

Expanded text:
um parietem ita proiectum in suum esse inuito se. Cum in domo Gaii Sei locus quidam aedibus Anni ita bra et tenes cucumellas positas haberet, Annio consilium omnes iuris periti dederunt, ut cum eo avito se. Secundum cuius parietem vicinus sterculinum fecerat, ex quo paries madescebat, consul
Abbreviated transcription (Latin):
Si ꝑ fũdũ meũ tͥ uimi legau̾o ⁊ adłnta
mei ħroitate. ꝑ ꝯstitutũ tp̃s ad amittẽ¬
dã seruitutẽ ĩgnorau̾is enm cͥ legatã
cẽ. amittes uiã ñ utendo. ¶Ꝙ si intra
idẽ tp̃s añ quã scires .t̾. legitã cẽ serutu¬
tẽ tuum fũdũ uendid̾is. ad emptorẽ ui
ci legatũ tͥ possit ꝯting̾e. cũ ad de fũdus
Mces d suretinetur seruitꝰ. cũ ip̃e caide¬
betur utitur. ꝗ ue ĩ possõm eiꝰ noiẽ ut
m̾cenariꝰ aut hospes aut medicus. qui¬
ue aduisitand̾ dñm uen̾it. uł colonus
aut fructuarius.¬

Expanded text:
gauero et adita mea hereditate per constitutum tempus ad amittendam seruitutem ignoraueris eam tibi legatam esse, amittes uiam non utendo. quod si intra idem tempus, antequam rescires tibi legatam seruitutem, tuum fundum uendideris, ad emptorem uia di legatum tibi possit contingere, cum ad te fundus m. Usu retinetur seruitus, cum ipse cui debetur utitur quiue in possessionem eius est aut mercennarius aut hospes aut medicus quiue ad uisitandum dominum uenit uel colonus aut fructuarius
Abbreviated transcription (Latin):
Arelł. I s cui itia .ł. act̾ debebatur ut
uelncłi c̾to gen̾e utetur alio gen̾e fu̾at
usus. uideamus ne amisserit seruitutẽ. s¬
uex̾it uideatur. sicuti latiox itiñe ui̾
eẽt aut si plura ium̃ta egc̾it quãlicuit.
auta que ĩmiscuit aliam. ueoq ĩ oĩb ist
tur plus quã ꝑict̾ in seruitute hẽre
ħrs cum legatus eẽt fundus sub recõe in¬
posuit ei seriitutes. extinguẽtur seruitu¬
des si legati aoitio custat.: uidermꝰ an
adꝗsite semãtur lecitariũ. ⁊ mig̃ dd̾ ÷¬

Expanded text:
orum. Is cui uia uel actus debebatur, ut uehiculi certo genere uteretur, alio genere fuerat usus: uideamus ne amiserit seruitutem ee uideatur: sicuti latiore itinere usus esset aut si plura iumenta egerit quam licuit aut aquae admiscuerit aliam. ideoque in omnibus isttur plus quam pactum est in seruitute habere. Heres, cum legatus esset fundus sub condicione, imposuit ei seruitutes: extinguentur, si legati condicio existat. uideamus, an adquisitae sequantur legatarium: et magis
Abbreviated transcription (Latin):
tur ꝑasd̾e. Sunt tñ ꝗ de isto ñ recte dubi¬
tant. qui utiq nlło modo dubitãt. si de
Illud ĩ pͥa sr̃e pot̾ disꝑici ansi añ ꝯꝓmi¬
sit legatus. cogendus sit arbit̾ siua̾m
ut arbit̾ siua̾m dicat. ntĩ sise defendit.¬
¶ Si is fadiat ꝯtrolisiã h̾rditatis ꝗ cũ defũc¬
to ꝑpmiserat futurũ ÷ pͥiuditiũ ħroi

Expanded text:
retur peragere. sunt tame‹n› qui de isto non recte dubitant: qui utique nullo modo dubitabunt, si de illud in prima specie potest dispici, an, si ante compromisit legatus, cogendus sit arbiter sentenut arbiter sententiam dicat, quam si se defendat. Si is faciat controuersiam hereditatis, qui cum defuncto compromisera
Abbreviated transcription (Latin):
nił s Iduo rei sint. aut credendi. nit
estpet̾e. aut ne ab eo petatur. iidend̾ est
ansi alius retat.ł. abeo petatur. pena
ꝯmictatur. idẽ in duob argentariis qn¬
o notĩ simusl erant. ⁊ fortasse pot̾imu̾
ita fideuissorib ꝯumg̾e̾. si socii sint.
alias uetare petitur. nec ego pedo. nec
meo noie petitur. lic a me petatur.
Semel ꝯmissa pena. solui ⁊ꝓmissil rre¬
cius puto dici. nec ampliꝰ posse ꝯmuti

Expanded text:
i duo rei sunt aut ‹c›redendi aut sit petere aut ne ab eo petatur: uidendum est, an si alius petat uel ab alio petatur, poena committatur: idem in duobus argentariis quorum nomina simul eunt. et fortssoribus coniungere, si socii sunt: alias nec a te petitur, nec ego peto, nec meo nomine petitur, licet a te petatur. Semel commissa poena solui compromissum rectius puto dici nec amplius posse commi
Abbreviated transcription (Latin):
nec si oix̾it. penc crecutõm dandã de pecto
putit octauenus ¶S an si liber cũ eo cõ¬
. ꝓmiserit. executio adsisus lib̾umdetur.
uideamus. si magͥ ÷ ut ñ detur:
Itẽ si quis rome ꝑꝓmisserit. mox romã
ĩ legatõm ueu̾it. ñ ÷ cogendus arbit̾ sen¬
tentiã orẽ. ñ mag̾ quã cog̾etur si litem
m̃ xestatus eẽt. nunc eam exctere. nec

Expanded text:
ecutionem dandam de peculio putat Octauenus. sed an, si liber cum eo compromiserit, exsecutio aduersus liberum detur, uideamus: sed magis est, ut non detur. Item si quis Romae compromiserit, mox Romam in legationem uenerit: non est cogendus arbiter sententiam dicere, non magis quam cogeretur, si litem ante contestatus esset, nunc eam exercere: nec
Abbreviated transcription (Latin):
ñ erit pectã ꝓꝓmissa. pp̃. int̾cessõm.
¶Sũpiraa rei ÷ ut p̾tor se ñ int̾ponat. sũ ĩ ĩc¬
tio nlłm sit ꝓꝑmissc̃i. sũ sit. s pendeat. an
ereo pena engi pot̃. sũ poster defitrat pera.
soniꝓmesso soluto. die mocte. acceꝑtilatoẽ
uioitio. pacto ¶sat̾datõ subueniente uide¬
ĩdulgetur.cͦ. sacris sacdotes uicare opoe¬
tet. oet̾m si poster suscepit. iste quo oĩ
si ꝑ erroeẽ de famdsd desuto ad arbitrũ ⁊t̃
uł de eare de qua puplicũ indiciũ ꝯstitutũ¬
⁊ ult̾i si de ad ultiis sictarus ⁊ similib

Expanded text:
cessionem. Summa rei est, ut praetor se non interponat, siue initio nullum sit compromissum: siue sit, sed pendeat an ex eo poena exigi potest: siue postea deficiat poena compromisso soluto die morte acceptilatione iudicio pacto. Sacerdotio obueniente uideindulgetur, cuius sacris uacare sacerdotes oportet. ceterum si postea suscepit, iste quoque omsi per ‹er›rorem de famoso delicto ad arbitrum itum est, uel de ea ‹re›, de qua publicum iudicium sit constitutum, ueluti de adulteriis sicariis et similibus,
Abbreviated transcription (Latin):
Ip̃. dũsus sutĩm arp̾it̾ fit. si peditur ab eo
amio arbit̾ peti uetuit. Qͥd gͦ si a fideiussoee
ciꝰ petatur. anpena comittatur. ⁊ puto mt¬
ditium deoucat. qdã dicunt p̾corem ñ int̾ue¬
nire adcog rend̾ arbitĩ sinãm drẽ. ꝙ pera¬

Expanded text:
. Aduersus sententiam arbitri fit, si petatur ab eo a quo arbiter peti uetuit. quid ergo si a fideiussore eius petatur, an poena committatur? et puto dicium deducat, quidam dicunt praetorem non interuenire ad cogendum arbitrum
Abbreviated transcription (Latin):
d eQui religioisis aderẽt religiosa
sũt. ⁊ idcutõ sapides ĩ edificati postquã
remoti sũt. uendicari possũt. ꝑ ĩ faccũ
accõm. petitori extra ordinem subuenit᷑
ut is ꝗ ħ fecit restitũe eos ⁊pellaitur: S
si alit᷑ sñ uolũtate dñi ĩ edificiti fu̾int.¬

Expanded text:
 Quae religiosis adhaerent, religiosa sunt et idcirco nec lapides inaedificati postquam remoti sunt uindicari possunt: in factum autem actione petitori extra ordinem subuenitur, ut is, qui hoc fecit, restituere eos compellatur. sed si alieni sine uoluntate domini inaedific
Abbreviated transcription (Latin):
A INfimdo alieno quẽ ĩ prudeni eita
edificasti aut ꝯseuisti de iñ cuintitur.
bomis udex uirie ex ꝑsõi ᷤᷤ caĩs ꝙ ꝯstituet
finge . N. dñm eadẽ factur̃ fuisse reaen
ĩpensam ut fund̾ reciptit. usq eo dũ¬

Expanded text:
 In fundo alieno, quem imprudens emeras, aedificasti aut conseruisti, deinde euincitur: bonus iudex uarie ex personis causisque constituet. finge et dominum eadem facturum fuisse: reddat impensam, ut fundum recipiat, usque eo dum
Abbreviated transcription (Latin):
aut dare id qd̾ nocuit .i. animal qd̾ noxam
cõmisit. aut esturatõm noxe offẽ.¬
Nora autem ÷ ip̃m delictũ. que actio ad om̃s
quadrupedes ꝑtinet.Ait p̾tor pauꝑiẽ
fecisse. pauꝑies ⁊ ip̃m dãptiũ sũ ĩ iuria fati¬
entis datum. ñ .ni. pot᷑ ał dici ĩ iuriã fecis¬
se qd̃ sensu caret.: ¶ Iti q seruius scͥbit.
cunt ħ accio locũ lit. cũ cõmota feritate
nocuit quadrupes. puta si eaus calcitrosus
cilce ꝑcusserit. aut bos cornupet̾e solitus co¬
rnuipetierit. aut imula ix̃ ninuã ferocit¬
upes ĩ aliquẽ honus eu̾tit. ħ actio cessibit
dampni q iniuria agetur ¶ S sicanis
cũ duc̾etur ab aliquo asꝑitate sua euaser̃
ħ accio cessabit. ⁊ tenebitur ꝗ canc̃tenebat.
S si instigatu alt̾ius fera dãpnul̃ ded̾at.

Expanded text:
id est id animal quod noxiam commisit, aut aestimationem noxiae offerre.Noxia autem est ipsum delictum.Quae actio ad omnes quadrupedes pertinet.Ait praetor 'pauperiem fecisse'. pauperies est damnum sine iniuria facientis datum: nec enim potest animal iniuria fecisse, quod sensu caret.Itaque, ut Seruius scribit, tunc haec actio locum habet, cum commota feritate nocuit quadrupes, puta si equus calcitrosus calce percusserit, aut bos cornu petere solitus petierit, aut mulae propter nimiam ferociaupes in aliquem onus euerterit, haec actio cessabit damnique iniuriae agetur.Sed et si canis, cum duceretur ab aliquo, asperitate sua euaserithaec actio cessabit et tenebitur qui canem tenebat.Sed et si instigatu alterius fera damnum dederit,
Abbreviated transcription (Latin):
ur N et si pͥore iuditio estuatõe facta
postea moetuo serrio de ꝯcciso ag̾e dñs in¬
stitu̾it. erceptoẽ doli mili oposita ꝯpelle¬
tur ut ex utroqi iuditio nͥł ampłius cõ¬
seauitur. qã ꝯsequi deb̾et. si abinito
de occiso boiẽ cgiss.¬

Expanded text:
um.Sed si priore iudicio aestimatione facta, postea mortuo seruo, de occiso agere dominus instituerit, exceptione doli mali opposita compelletur, ut ex utroque iudicio nihil amplius consequatur, quam consequi deberet, si initio de occiso homine egiss
Abbreviated transcription (Latin):
tuq ñmos anos ex p̃tiobẽbat. ciertusseris. laeͤ
er furti actoĩ ult̾ro citroq nĩ ⁊ tu adlisus me
furti ages noxsli serui noĩe. ⁊ ego. adłisus de nũ¬
mar. noĩc ¶s ⁊ si seruo creitoris mei solu̾min
niĩmos. ut is eos dño suodet. eq locꝰ er̃ furti. lc

Expanded text:
tuque nummos quos ex pretio habebat ei excusseris, locus erit furti actioni ultro citroque: nam et tu aduersus ‹m›e furti ages noxali serui nomine et ego aduersus te nummorum nomine.Sed et si seruo creditoris mei soluerim nummos, ut is eos domino suo det, aeque locus erit furti ac
Abbreviated transcription (Latin):
ricta nore dedidoe̾ ag̾c possit cũe cũ quo noxali
iditio expiri potuiss si seruus exhiberetur.¬
Qͥ alienũ seruũ sinĩ fatetur. quĩuis noxili
ligetur accõe. nͥlo̾ cã coguita satis dire debet.
siis dicit dum̃ doło focisse quonus ĩ poc̾ate el¬

Expanded text:
racta noxae deditione agere possit cum eo, cum ‹quo› noxali iudicio experiri potuisset, si seruus exhiberetur.Qui alienum seruum suum esse fatetur, quamuis noxaliligetur, nihilo minus causa cognita satisdare debet: quis dicet dominum dolo fecisse, quo minus in potestate e
Abbreviated transcription (Latin):
ħcadide iuditiũ ⁊ int̾ pautiores ħides ex
płib accipi possit. ¶ In hoc iuiditiũ ⁊ si
norã ñ ueniant tñ si stipulatoẽs ĩ t̾posite
fu̾int. de diuisdẽ eo. ut ci stetur ⁊ ut alt̾
alt̾i mandet accoẽs ꝓcuradorẽq eũ ĩ suã
rẽ fatat. stabitur diuisoĩ:
do ałiis alia atͥbuat qr sepe⁊ solutio ⁊
exictio ꝑtiũ ñ minina ĩ cõmoda ht̃. nec¬
tñ .s. ħ atbutio illud efficit. ut ꝗs solus
S ut silagendũ sit ꝑtim suo ꝑcĩ ꝓcura¬

Expanded text:
ae iudicium et inter pauciores heredes ex pluribus accipi possit.In hoc iudicium etsi nomina non ueniunt, tamen, si stipulationes interpositae fuerint de diuisione eorum, ut stetur ei et ut alter alteri mandet actiones procuratoremque eum in suam rem faciat, stabitur diuisioni.do aliis alia adtribuat, quia saepe et solutio et exactio partium non minima incot haec adtributio illud efficit, ut quis solused ut, siue agendum sit, partim suo partim procura
Abbreviated transcription (Latin):
in dñm edium cuł ꝑa .n. penes eum
est. nec adicitur culpe m̃tio .ł. ĩfitia¬
tionis ut indupłm detur accio quãuis
dampni ⁊ ĩ surie utrumq engit.¬
S cum homo lib̾ ꝑiit dampni esdimi¬
tio ñ fit ĩ cuꝑlũ. qr in ħoe̾ libero es¬
ꝯdẽꝑnatio fit.:ħ aũt u̾ͥba si uurit
nocitũ q ei dicetur. ñ ꝑtinent ad dãp
m q̃ in rem hoĩs liber facta sunt.
si forte uestim̃ta el .ł. ad aliud scissu

Expanded text:
in dominum aedium: culpa enim penes eum est. nec adicitur culpae mentio uel infitiationis, ut in duplum detur actio, quamuis damni iniuriae utrumque exiget.Sed cum homo liber periit, damni aestimatio non fit in duplum, quia in homine libero ntio fit.Haec autem uerba 'si uiuet nocitumque ei esse dicetur' non pertinent ad damna, quae in rem hominis liberi facta sunt, si forte uestimenta eius uel quid aliud scissum
Abbreviated transcription (Latin):
cłm ñ ind̾i damꝑnũ ĩ uiria dedisse. cu¬
lya .n. penes eum ꝗ pͥor flagello ꝑcus¬
sit resid̾e. s si ab eo ñ pͥoe uapulass
tabernarii culpa fem̃ uideri¬
In diuo capito  duo plaustti honusta mu¬
le ducibant. pͥoris plaust̾ muliones du̾s¬
um plaistrũ subseuabant. quo fac̃e

Expanded text:
ulum, non uideri damnum iniuria fecisse, culpam enim penes eum, qui prior flagello percussit, residere: sed si ab eo non prior uapulasset, t‹a›bernarii culpa factum uideri.In cliuo Capitolino duo plostra onusta mulae ducebant: prioris plostri muliones conuersum pl
Abbreviated transcription (Latin):
cati  ⁊ si statu lib̾ sit .⁊. añ deditõm
it añ p̾stita .ł. exstente ⁊doõe legati do¬
miniũ fũit tm̃slatũ arbitͥo iudicis
onẽ ob suuĩ fcm̃ ꝯtingentem:¬
Ayus Iic̃tor disc̾n̾e debet translatio¬
lib̾tas. sab̾ ⁊ cassĩ libari h̃rdẽ putĩt. cra¬
rendo seruũ. qr toto suo ure cedet qd um:
dedcõe accepit. ⁊̃ ĩpleta adoẽ statute lib̾tat¬
is xempnare debebit sicuti mortuo seruo
ĩgnorinte seruus deliꝗd. si añ cũ alt̾o qui
nesciebat accũ sit ⁊ noxe ded̾it seruũ in¬
iqũ ÷ ulissimi hoĩs dedicaẽ altũ q̃⁊ lib̾ari¬

Expanded text:
et ante deditionem rit ante praestita uel existente condicione legati dominium fuerit translatum, arbitrio iudicis onem ob suum factum contingentemaetor decernere debet translatiolibertas, Sabinus et Cassius liberari heredem putant tradendo seruum, quia toto suo iure cederet: quod deditione acceperit: et impleta condicione statutae libertatis condemnari debebit, sicuti mortuo seruo ignorante seruus del‹i›quit, si ante cum altero qui nesciebat actum sit et noxae dediderit seruum, iniquum est uilissimi hominis dedi
Abbreviated transcription (Latin):
Domp̃ Quint᷑ mutꝰ scͥesit. eaua cũ ĩ alie¬
no pasc̾etur in cogendo coᷤ quo r̾gnans erat
deiecit. q̃rebatur an dñs equi possi cũ eo qui
age posse. ¶ pomp̃. ait quãuis alienum
pecus ĩ agro suo ꝗs depͥhẽd̾it. sic illo expelse
debet. quomoddo si sunta deꝑhendist. ꝙ siꝗs¬

Expanded text:
m.Quintus Mucius scribit: equa cum in alieno pasceretur, in cogendo quod praegnas erat eiecit: quaerebatur, dominus eius possetne cum eo qui agere posse.Pomponius.Quamuis alienum pecus in agro suo quis deprehendit, sic illud expellere debet, quomodo si suum deprehendiss
Abbreviated transcription (Latin):
curand̾ ⁊ ille sic eũ ꝑcissit ut uinimi
sit effũsũ. labõ scbit ĩfcm̃ eẽ agendũ.
aut̃ Qãn foueas urseor. ceruor. qł
caꝑiendoꝵ. cã fatiũt si ĩ itm̾ib fec̾ũt.
eoqd̾ aͥd decidit. factũq dec̾ius ÷. lege ał
obligati sũt. aut ĩ aliis locis ubi fieri
solent fec̾uit. nͥl tenentur. ħtũ accio¬

Expanded text:
curandum et ille eum pertudit, ut uinum sit effusum, Labeo scribit in factum agum.Qui foueas ursorum ceruorumque capiendorum causa faciunt, si in itineribus fecerunt eoque aliquid decidit factumque deterius est, lege Aquilia obligati sunt: at si in aliis locis, ubi fieri solent, fecerunt, nihil tenentur.Haec
Abbreviated transcription (Latin):
Idẽ siꝗs frum̃to. arenã.ł. aliud ꝗd ĩmiscũ¬
it ut difficił selatiosit qĩ de corupto agi
pot̾it. ¶ Si ꝗs de mani mͥ mĩmos excusse¬
rit sab̾ enstiat ampni ĩ iurie eẽ act̃
si ita pierint ne ad altquẽ ꝑuenirent.
puta si ĩ fumũ .ł. ĩ mare .ł. ĩclobacã ceci¬
eiꝰ furtum factũ oẽ agendũ qd̃ ⁊ antias
placuit idẽ ⁊ ĩ fcm̃dari posse accõmait:¬
Si mulier pugno .ł. eaua ictu ade ꝓcus¬
Et si mulũ plus tusto hon̾auit ⁊ aliquid
m̃bri ruꝑit aqł locum fore.¬
Si nauẽ uenilium m̃tiũ as ꝑforiss apł¬

Expanded text:
.Item si quis frumento harenam uel aliud quid immiscuit, ut difficilis separatio sit, quasi de corrupto agi poterit.Si quis de manu mihi nummos excusserit, Sabinus existimat damni iniuriae esse actionem, si ita perierint, ne ad aliquem peruenirent, puta si in flumen uel in mare uel in cloacam cecilio furtum factum agendum, quod et antiquis placuit.Idem etiam in factum dari posse actionem ait.Si mulier pugno uel equa ictu a te percus.Et si mulum plus iusto onerauerit et aliquid membri ruperit, Aquiliae locum fore.Si nauem uenaliciarum mercium perforass
Abbreviated transcription (Latin):
accõm dandam .s. si ꝑies eiustus fu̾it.
Sin & ñ dũ mͥ aimpnũ ded̾is s ita ĩgnẽ
hc̃bas ut metitã ne mͥ dampnũ des. damp¬
ni ĩ fecci puto suffic̾e cautõm ¶ꝓcĩ ait
cũ coloni serui uillã enississent᷑. colonũ uł
exlocito .ł. ex lege aqł den̾i ita ut colonus.
ita si culꝑa colonus caret. Et̾m si nouos
seruos hu̾iss damꝑni ĩ iuria eũ den̾i cur

Expanded text:
t: sin autem nondum mihi damnum dederis, sed ita ignem habeas, ut metuam, ne mihi damnum des, damni infecti puto sufficere cautionem.Proculus ait, cum coloni serui uillam exussissent, colonum uel ex locato uel lege Aquilia teneri, ita ut colonus pita, si culpa colonus careret: ceterum si noxios seruos habuit, damni eum iniuria teneri, cur
Abbreviated transcription (Latin):
b ux xiimis tm̃dño dare dĩpnas esto.¬
fregerit. ruꝑit. sñ dubio ex hiis u̾bis le¬
gis agend̾ erit. ꝓiñ si facẽ seruo meo
obiet̾is. ⁊ adusseris teneberis ili.¬
Itẽ si arbustũ meum .ł. uillã meã ĩ cen

Expanded text:
damnas esto'.fregerit ruperit, sine dubio ex his uerbis legis agendum erit. proinde si facem seruo meo obieceris et eum adusseris, teneberis mihi.Item si arbustum meum uel uillam meam incen
Abbreviated transcription (Latin):
p̾ruł ui atidit adult̾ũ deẜhensũ ser¬
nũ alienũ hac lege ñ cenebitur
rĩgñi daitus serius si occisussit. debit
titat̾e. ⁊ ad amplius ꝯsecutur᷑ sit ab eo
uab ĩ itio in id qd̾ amꝑłiꝰ sit quã ĩ debito
debitori dandã accõm. ⁊ ideo ĩ hiis casib
debitoris .i. ꝗ litẽ amisit. creditor ꝗdem
us q admod̾ debiti hebit aqł actõm ut
ꝓ sit hoc debitori ip̃i aũt debitoei ĩ id quod
debitũ eireoit. competit aꝗłia actio

Expanded text:
um Qui occidit adulterum deprehensum servum alienum, hac lege non tenebitur. Pignori datus servus si occisus sit, debittitatem et quod sit amplius consecuturus sit ab eo, vel ab initio in id, quod amplius sit quam in dedebitori dandam actionem: et ideo in his casibus, debitoris uel quod item amisit, creditor quidem usque ad modum debiti habebit Aquiliae actionem, ut prosit hoc debitori, ipsi autem debitori in id quod debitum excedit competit Aquiliae actio
Abbreviated transcription (Latin):
uitiosas hũt sic pot̾ eẽ extusatus ⁊ ideo
plerũq artifices ouenire solent cũ cidẽ
mit̾ie dantur ñ ꝑicul suo se fac̾e̾. que
res ex locito tollit accõm ⁊ aqlie.¬
Si aũt maritus uyori margaritas extͥ¬
citas dediss in usu easq ĩiuto ⁊ inscio mi¬
rito ꝑforass ut ꝑtusis in sinci ut̾etur
teñi eĩ lege aqł. sũ ouitit. sũmꝑta ÷ adbẽ
ficiũ onu̾t. lege aqł tenet᷑. ¶ Sigs aque
duccũ meũ dirru̾it. licet cem̃ta mea sit̃
que diruta sunt dã qr t̾ra mei ñ sit qui ai¬
im duco melius ÷ drẽ accõm utilẽ dã¬
dam ¶Si expliustro lapis cecid̾it ⁊ qd
nͥn placet. Si male ꝯpossit laꝑides ut la
psi sint. ¶Si ꝑs seruum ꝯductũ hñs¬
ad mulũ raxend̾ comodau̾it ei mulũ ⁊ ille
ad pollicem suum mulũ alligau̾at. de loe¬
is ⁊ mulus crupit sic ut pollicẽ euellet
seruo ⁊ se p̾cipitaret. mela scͥbit si ꝓꝑi
do inꝑitus locitus sit ex ⁊ducto agend̾¬

Expanded text:
eo plerumque artifices conuenire solent, cum eiusmodi materiae dantur, non periculo suo se facere, quae res ex locato tollit actionem et Aquiliae.Si cum maritus uxori margaritas extricatas dedisset in usu eaque inuito uel inscio uiro perforasset, ut pertusis in linea uteretur, teneri eam ficium diruit, lege Aquilia tenetur.Si quis aquae ductum meum diruerit, licet cementa mea sunt, quae diruta sunt, tamen quia terra mea non sit, qua aquam duco, melius est dicere actionem utilem dandam.Si ex plostro lapis ceciderit et quid neri placet, si male composuit lapides et ideo lapsi sunt.Si quis seruum conductum ad mulum regendum commendauerit ei mulum ille ad pollicem suum eum alligauerit de loro et mulus eruperit sic, ut et pollicem auelleret seruo et se praecipitaret, Mela scribit, si pro perito imperitus locatus sit, ex conducto agend
Abbreviated transcription (Latin):
titii. ceł scͥbit alt̾m ex dm̃is agẽdem aut
litis estimadõm ꝯsecutur̃ ꝓ ꝑde aut noxe
ded̾e ĩ solid̃ oport̾e. qr ħ res diuisõm ñ re¬
cipit ¶ Serui aũt actidentis noiẽ dñs
tenetur. is ꝑm cui bona fide seruit.
ñ teueturS an is ꝗ seruũ ĩ fuga
ht̃ ceneatur noiẽ eius aqł accoẽ qr ⁊¬

Expanded text:
em aut litis aestimationem consecuturum pro parte aut noxae dedi ei in solidum oportere, quia haec res diuisionem non recipit.Serui autem occidentis nomine dominus tenetur, is uero cui bona fide seruit non tenetur. sed an is, qui seruum in fuga habet, teneatur nomine eius Aquiliae
Abbreviated transcription (Latin):
sũ añti płimũ fu̾it ĩspicit᷑.¬
Ideo iuł scͥbit estumtõm hoĩs acisl ad
i tẽs refr̾i quopłimũ ĩe anno fuit.
et idõ si p̾cioso seruo pictori pollex fu̾it pͥsc¬
sis ⁊ ĩtra aunũ . iuo p̾cind̾e̾tur fu̾it occ¬
mandum añti fu̾it pͥus quã attẽ cũ pol¬
lice a misisset. ¶ S si seruus ꝗ magnas
fruides ĩ meis roĩb ꝯmisent. fu̾it occis
scbit. tm̃ estimandũ qñti mei int̾fulit.
fraudes serui ꝑeũ missis detegi. ñ. qñ¬
ti nora ip̃i serui ualeat. S ⁊ si bone fidei
seriuus intriannũ mutitis morib occis¬
sus fit. pͥciũ id estimabitur. qñci plur¬
naset pͥusaiã mores mutaret.:¬
Insũma omnia anoda q̃ intra anniur¬
sĩauo ĩt̾fect᷑ ÷ pciosiorem serum facet¬

Expanded text:
anti plurimi fuit inspicitur.Idem Iulianus scribit aestimationem hominis occisi ad id tempus referri, quo plurimi in eo anno fuit: et ideo et si pretioso pictori pollex fuerit praecisus et intra annum, quo praecideretur, fuerit occmandum, quanti fuit priusquam artem cum pollice amississet.Sed et si seruus, qui magnas fraudes in meis rationibus commiserat, fuerit occisuscribit tanti aestimandum, quanti mea intererat fraudes serui per eum commissas detegi, non quanti noxa eius serui ualeat.Sed et si bonae frugi seruus intra annum mutatis moribus occisus sit, pretium id aestimabitur, quanto ualeret, priusquam mores mutaret.In summa omnia commoda, quae intra annum, quo interfectus est, pretiosiorem seruum face
Abbreviated transcription (Latin):
malo focerit quomuus laberet¬
Eos quor. noiẽ noxale iudicio agͥ. ⁊̃ abscutes
defendi posse placuit. S boc ita deniñ si ꝓpͥ
sint serui. nã si alieni xsentes cẽ oport aut si
dubitetur utr̃ ꝓpͥt suit an alicm. ad̾ ita puco
acciꝑiend̾ ut si ꝯstet ⁊ ħonefidei serunt ⁊ ab̾se
ndes posse defendiẜcor ait si is ĩ cuĩ pot̾¬
date cẽ dicetur. negabit se in sia pot̾ate hrẽ
seruum utr̃ actor uolet utrare iussxbo in

Expanded text:
malo fecerit, quo minus haberet.Eos, quorum nomine noxali iudicio agitur, etiam absentes defendi posse placuit, sed hoc ita demum, si proprii sint serui: nam si alieni, praesentes esse oportet, aut si dubitetur, utrum proprii sint an alieni. quod ita puto accipiendum, ut si constet uel bona fid‹e› seruire, entes possint defendi.Praetor ait: 'Si is in cuius potestate esse dicetur negabit se in sua potestate seruum habere: utrum actor uolet, uel deierare iubebo in
Abbreviated transcription (Latin):
uuln̾au̾it. ĩ factũ magͥ quã lege aqi. a
cen̾i utiq ideo qr ñ ip̃e suo corpore dãpmĩ
Et si alia quadrupes ali ñ acitai̾it ut dãꝑ¬
it agendũ erit.¶Sũ aũt corpore sipo
pauꝑiem quadrupes ded̾it. sũ ꝑ aliam
rẽ quã detigit quadrupes ħ actiosocum
habebit. ut puta si pliustro bos hominẽ
aliquẽ obruerit. uł alia re deiecta.
eẽ ubi fera enasit. ⁊i ded sieũ ursũ occidi
meũ corpus ÷: Cũ arietes ⁊ boues. cõ

Expanded text:
uulnerauerit, in factum magis quam lege Aquilia teneri, utique ideo, quia non ipse suo corpore damnum dEt si alia quadrupes aliam concitauit ut damnomine agendum erit. Siue autem corpore pauperiem quadrupes dedit, siue per aliam rem, quam tetigit quadrupes, haec actio locum habebit: ut puta si plaustro bos obtriuit aliquem uel alia re deiecta.Iesse, ubi fera euasit: et ideo et si eum occidi, meum
Abbreviated transcription (Latin):
.N. offm̃ ĩ uicem. ⁊ ideo ĩiicem ꝓposite sũt
de uolũtatis fĩrit. ꝯiiti in mutuas pͥstitões
actoẽs q cuules ut actidit eĩ eo qui absent¬
is negotia gͥere ĩ comauit. n .n. inpime. pe¬
ritinã rem deseret. suscepiss .N. fortasse alius
si is ñ sisdepiss. uoluntatis .ni. ÷ susdiꝑe mã¬
datum. necessitatis ꝯsumare. ¶G. si pugil¬
lares .mͥ. ꝯmooasti ut debitor mͥdau̾et. non
rocte fac̾es ĩportame repetendo nam si regas¬
ses .ł. emissem .ł. testes ad ħibuissem sidẽ q
÷ si adfultiendã ĩsulam lĩgna comodasti de¬
inde ꝓtrausti aut ⁊̃ sciens inciota ꝯmodasti

Expanded text:
ideo inuicem propositae sunt udae uoluntatis fuerat, conuerti in mutuas praestationes actionesque ciuiles. ut accidit in eo, qui absentis negotia gerere inchoauit: neque enim impune peritura deseret: suscepisset enim fortassis alius, si is non coepisset: uoluntatis est enim suscipere mandatum, necessitatis consummare. igitur si pugillares mihi commodasti, ut debitor mihi caueret, non recte facies importune repetendo: nam si negasses, uel emissem uel testes adhibuissem. idemque est, si ad fulciendam insulam tigna commodasti, deinde protraxisti aut etiam sciens uitiosa commodaueris:
Abbreviated transcription (Latin):
apͥe .n. dr̃ res ñ reddita q̃ det̾ior readitur.¬
In hacaccõe sicut incet̾is bone fidei uidici¬
is si milit̾ inlitem iurabititr. ⁊ rei iudicãt
tũs qnͣti res sit obseruabitur. quãuis ĩ stͥcti
litis ꝯtestate tp̃s spectetur ħrs eiis
ꝗ ꝯmodatum accepit. ꝓ ei ꝑte qua ħrs ÷ ꝯie

Expanded text:
r res non reddita, quae deterior redditur.In hac actione sicut in ceteris bonae fidei iudiciis similiter in litem iurabitur: et rei iudicandae tempus, quanti res sit, obseruatur, quamuis in stricti litis contestatae tempus spectetur.Heres eius qui commodatum accepit pro ea parte qua
Abbreviated transcription (Latin):
da re cumeo nagitur. q. ei res casu ĩctinit.
ñ ꝑtin̾e ꝓculdubio ÷ qua .i. cura aut disig¬
enta ꝯseꝗ possumus ne ad damꝑuũ nobis
iniuria det:
uo meo tradidissẽ a deꝓfendum ut ñ debu̾¬
it ꝗs estimare futur̃ ut a qb dm malis
erit. si id mali hoc̃s int̾cepissẽt.

Expanded text:
da re cum eo non agatur, quia ea res casu intercidit non pertinere procul dubio est: qua enim cura aut diligentia consequi possumus, ne aliquis damnum nobis iniuria det? uo meo tradidissem ad te perferendum, ut non debuerit quis aestimare futurum, ut a quibusdam malis erit, si id mali homines intercepissent.
Abbreviated transcription (Latin):
nalib yͥs uasa utenda coĩ ꝑiculo dedi ec
deiroe meiis senius subreptis his seriuis
adostes ꝓfugiss ⁊ postea sũ uasis receptꝰ:
fuiti serui nonẽ agͥe possunt. qũ ⁊ nora
itũ fec̾it. utr̃ sufficiat cc̃ta ꝯmodati accõ¬

Expanded text:
nalibus uasa utenda communi periculo dedi ac deinde meus seruus subreptis his ad hostes profug‹it› et postea sine uasis receptus furti serui nomine agere possunt, quando et noxa rtum fecerit, utrum sufficiat contraria co
Abbreviated transcription (Latin):
Si de me petisses ut tͥclimũ sterñem ⁊.¬
mde petisses ut idem seqũti die. fac̾em. ⁊ cũ
custodem posui an ñ si posui. ad me picir¬
lũ sꝑectare. si min̾ ad eũ penes ꝗ̃ relictũ
÷ ego puto ꝯinodati ꝗdem agend̾. xin cu¬
stodram ap̃eum p̾stare debere. penes ꝙ̃¬

Expanded text:
Si de me petisses, ut triclinium tibi sternerem einde petisses, ut idem sequenti die facerem et cum custodem posui an non: si posui, ad me periculum spectare, si minus, ad eum penes quem relictum est. ego puto commodati quidem agendum, uerum custodiam eum praestare debere
Abbreviated transcription (Latin):
uit p̾stabit. puta siꝗs ita ꝯuenit. ł sua
dũtarat cã ꝯmodauit. spõse forte sue. uł
urori quo honesti culta ad se duc̾etur uł
siꝗs ludo sidens p̃tor senitis ꝯmodatuit. uł
ip̃i p̾tori ꝗs ułtro ꝯmanuit.:¬
Ilũc uidend̾ in ꝗb spẽb ꝯmodati accio

Expanded text:
ut puta si quis ita conuenit: uel si sua dumtaxat causa commodauit, sponsae forte suae uel uxori, quo honestius culta ad se deduceretur, uel si quis ludos edens praetor scaenicis commodauit, uel ipsi praetori quis ultro commodauit.Nunc uide
Abbreviated transcription (Latin):
madass agi deberet. łti de ĩpensis ĩulitu¬
dine serui fcĩs q̃ ne post fugam regrendi
ti cibario adeũdem ꝑtinent. Itẽ ꝑ sdi r¬
eus insa uitiosa ꝯmodauit si ĩ fusũ uinũ
uł oleum corruptũ effusã ue ÷ dẽpnind¬

Expanded text:
modasset agi deberet: ueluti de impensis in ualetudinem serui factis quaeue post fugam requirendi ti cibariorum ad eundem pertineant.Item qui sciens uasa uitiosa commodauit, si ibi infusum uinum uel oleum corruptum effusumue est, condemnand
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ r eq .ni. qd̾ crescit peculiũ ant dec
fcam mortuo sticho si ꝯstituerirse p̾tiũ
si solutur̾ cenctur s ⁊ si sñ die ꝯstit¬
cti lade patoĩt alio an ⁊ ꝯfestim decum¬
agi poc̾it. sistatim ut ꝯstitiusti ñ salmᷤ
dierũ ut exactio cełcbretur ꝯsti satis
ñ fattt ꝙ solutur̃ se istituit ũ offãt sit

Expanded text:
ec enim quod crescit peculium aut decrfactam mortuo Sticho si constituerit se pretium eius soluturum, tenetur. Si sine die constitcti late pateant: alioquin et confestim agi tecum poterit, si statim ut constituisti non solvas: dierum, ut exactio celebretur. Constituto satis non facit, qui soluturum se constituit, si offerat sat
Abbreviated transcription (Latin):
posse pomp̃ . ł.d̾. scͥbit.Uñ falsã rutat
opinionẽ labeonis enstimantis. si postꝗͣ
qs ꝯstituit ꝓ alio dñs ei denũtiet ne solu¬
at. in factum except̃m dandã. ñ. ĩ m̾ito
pomp̃ ait. uã cum semel sit obligat᷑ ꝙ
ꝯstituit. ftm̃ debitoris ũ d cum ercusin¬

Expanded text:
 scribit: unde falsam putat opinionem Labeonis existimantis, si, postquam quis constituit pro alio, dominus ei denuntiet ne soluat, in factum exceptionem dandam: nec immerito Pomponius: nam cum semel sit obligatus qui constituit, factum debitoris non debet eum excus
Abbreviated transcription (Latin):
it. uͥłoᷤ cenetur. ut pomiẽ scͥbit. Qid tã si
ea ꝑsora nolit fidemb̾e. puto teĩeum ꝗ
osticuit nͥaliud accum ÷ ¶ Q si ante
decesserit. si mora int̾ͥueniente. eaũ est
cen̾i eumi qui ꝯstititit. uł in id qd̾ int̾:
uł ut aliam ꝑsonam ñ minus ydonean

Expanded text:
inus tenetur, ut Pomponius scribit. quid tamen si ea persona nolit fideiubere? puto teneri eum qui constituit, nisi aliud actum est. quid si ante decessit? si mora interueniente, aequum est teneri eum qui constituit uel in id quod interest uel ut aliam personam non minus id
Abbreviated transcription (Latin):
mi ñ cẽ audiend̾. si uelit hodic fidẽ ꝯsticite
⁊ei frang̾e.Si iire iuxando delico deb̾i
tͥ iuralns. cum h̃s eonoie accõm recte de cõ¬
stituta agis. s si ñ ultro eetuło usiirand̾
s refendi necessitaite ꝯpulsus id fec̾ꝰ. qr ne¬
modubitat modestiꝰ fac̾e ꝗ refat quã ut
ip̃e ure᷑ nlła distĩctio adhibetur tã ⁊ siol
cuta sit referendi necessitas.

Expanded text:
uelit hodie fidem constitutae rei frangere.Si iureiurando delato deberi tibi iuraueris, cum habeas eo nomine actionem, recte de constituta agis. sed et si non ultro detulero iusiurandum, sed referendi necessitate compulsus id fecero, quia nemo dubitat modestius facere qui referat, quam ut ipse iuret, nulla distinctio adhibetur, tametsi obecundiam subsecuta sit referendi necessitas.
Abbreviated transcription (Latin):
int̾÷ ħ uidõ exriri. nec refert directa
ꝗs an utili acccẽ agat. uł ꝯueniatur.
qr ĩ extraoroinariis iuditiis ibbi conc¬
eptio forimula. ñ obseruatur. ħ subt¬
ilitas sr̃uacita ÷. minme cum utrua
accio eidem podestatis ÷ eũd̾q ht̃ effectũ¬
nił Agnorante auor sorore si fr̃ ne¬
gociũ ei gerens dodẽ a uiro stipulatus

Expanded text:
icio experiri.Nec refert directa quis an utili actione agat uel conueniatur, quia in extraordinariis iudiciis, ubi conceptio formularum non obseruatur, haec suptilitas superuacua est maxime cum utraque actio eiusdem potestatis est eundnum.Ignorante quoque sorore si frater negotium eius gerens dotem a uiro stipulatus
Abbreviated transcription (Latin):
Cirea aduocatos patientẽ. ꝓ consulẽ oẽ oꝑ¬
det. s cum ĩgenio. ne ⁊temtibił indeatur.
nec adeo dissimulare. Si quos cãr ꝯuenst¬
expedire ħ ut obsequiũ parentib ⁊ patro¬
ns liberis q pitronoꝵ. exhiberi inbeat.
um aui ñ ut opoetet ꝯu̾siri dicaturi¶pt̾¬
it deplano similit̾ ⁊ lib̾tum ñ obseandẽ.
em̃dare. aut u̾bis aut fustiñ castigatoẽ
dͥatur uł  ĩꝓbitati ueditur. mediocres
desid̾ia sua ñ ꝓferunt. qr aut omniuo
non adhibu̾nt. aut uoinsꝰ freqñdes.n
ni aliaua dignitate positos aduocatos.sͥ
ꝓsperunt.:Aduocatos quor petenti
b debebit indiũg̾e̾ uerumq feminis
m̃tis ñ sunt. siꝗs exspectat .ł. si nem
si qui petat. ultro eis aare debebit.:
Si quis ꝑ potentiam adu̾sarii ñ inuen¬
ire se aduocatũ dicit. eque oportebit ei

Expanded text:
Circa advocatos patientem esse proconsulem oportet, sed cum ingenio, ne contemptibilis videatur, nec adeo dissimulare, si quos causarum conciexpedire haec: ut obsequium parentibus et patronis liberisque patronorum exhiberi iubeatum, qui non ut ‹o›portet conuersari dicatur, poterit de plano: similiter et libertum non obsequentem emendare aut uerbis aut fustium castigationedatur uel improbitati ceditur, mediocres desideria sua non proferant, qui aut omnino non adhibuerunt, aut minus frequentes neque in aliqua dignitate positos aduocatos sibi prospexerunt. Aduocatos quoque petentibus debebit indulgere, feminis mentis non sunt, si quis eos petat; vel si nemo sit qui petat, ultro eis dare debebit. Si quis per potentiam adversarii non invenire se advocatum dicat, eque oportebit ei
Abbreviated transcription (Latin):
irragiri ad solicitudinemsium pses ꝓu¬
intie reucet. Et naceni łifte hoĩs sub
p̃ceitu aduentꝰis officaliũ .ł. militum
lummͥnt mco. ł breu slipellectali. ad ali¬
or usus translatis ĩ uirtis uerentur p̾¬
ses ꝓuincie. ꝓuidebit. nequid sub noĩe
uslitũ quod adutilitates eoꝵ in cõe non
ꝑcinet. aquibdam ꝓͥi sib̃i imoda ini

Expanded text:
sollicitudinem suam praeses prouinciae reuocet. Ne tenuis uitae homines sub praetextu aduentus officiorum uel militum, lumine unico uel breui suppellectili ad aliorum usus translatis, iniuriis uexentur, praeses prouinciae prouidebit. Ne quid sub nomine militum, quod ad utilitates eorum in commune non pertinet, a quibusdam propria sibi commoda ini
Abbreviated transcription (Latin):
sit. ¶Idẽ pomp̃. scbit. si . pp̃. iuditiũ ad¬
hubit᷑ msor frauabit me. ĩ renũtatoẽ
cen̾i eũ si ob ħ de iudõ minus tuli:
pline si aiudice adiubitus . ct̃. me renũti¬
au̾it colo malo. dubitit an ten̾i mͥ debet.

Expanded text:
ponius scribit, si propter iudicium adhibitus mensor fraudaverit me in renuntiatione, teneri eum, si ob hoc de iudicio minus tuli: plane si a iudice adhibitus contra me renuntiaverit dolo malo, dubitat, an teneri mihi debeat?
Abbreviated transcription (Latin):
lp ouob mandaũo ⁊ amrbo dolose fec¬
int. idu̾sus singłos ĩ solid̾ agt pot̾o s alt̾o
muento. si sat̾fec̾it. ĩ alt̾innactom denegari
oport̾e. ¶ Competit aũt ħactio ei .cꝰ. int̾¬
fuit fłm modũ remtiatũ ñ eẽ. ħ est. uł
emptori .ł. uendidori cui renũtatio officit

Expanded text:
 duobus mandauero et ambo dolose fecerint, aduersus singulos in solidum agi poterit, sed altero conuento, si satisfecerit, in alterum actionem denegari oportebit.Competit autem haec actio ei, cuius interfuit falsum modum renuntiatum non esse, hoc est uel emptori uel uen
Abbreviated transcription (Latin):
rommi ceł ⁊̃ ⁊ fłe monete cirminis reo̾
fidei Smissã libertatẽ ab hiis petant.
s ⁊ si qui suis ñmis redemptis se dicãt
Sñ miniumssos. et placiti fidẽ asseu̾ent
A rdimitur. atar hiis solutis manumi¬
tcatur noc ille oblatã pectam susciꝑe uel¬
le dicat. cctus fidẽ seruo detegendi poc̾as
tributa est.

Expanded text:
iminis reos fideicommissam libertatem ab his petent: sed et si qui suis nummis redemptos se et non manumissos contra placiti fidem adseverent. eius redimatur atque his solutis manumittatur, nec ille oblatam pecuniam suscipere velle dicat, contractus fidem detegendi servo potestas tributa est.
Abbreviated transcription (Latin):
id ñ uenire de quo niãtimactũ ÷ ne ueni¬
ret ¶Latrunculator de re peciuaria
iudicare non potest

Expanded text:
id non uenire, de quo nominatim actum est ne ueniret.Latrunculator de re pecuniaria iudicare non potest
Abbreviated transcription (Latin):
lnẽ. ꝗnĩmo ⁊ si nͥlsit eo loci. at dñ iubend̾¬
mittatur adu̾sariꝰ ĩ possom fdĩ comissi se¬
ruandi causa

Expanded text:
n immo, et si nihil, sit eo loci, attamen iubendmittatur aduersarius in possessionem fideicommissi seruandi causa
Abbreviated transcription (Latin):
Duł l pngnans ancilla uerdita ⁊ tradi¬
ta siti enicta paitu uenditor ñ pot̃ de euict¬
ione ꝯueniri qr ꝑtus uendit᷑ ñ est.
uł  Uacce emptor si uitulus qui post emr¬
tõm uit᷑ eiunccatur. ag̾e ex dirple stipula¬
toẽ ñ pot̃. qr nec ip̃a nec usuist̃. eiuncitur.
nam qd̾ dicimus uitulũ stuctũ ẽẽ uacte.
ñ nis s corpus demonstramus. sicuti p̾dio
frum̃ta ⁊ uinũ fructtun uecte dicinius. cũ

Expanded text:
 praegnas ancilla uendita et tradita sit, euicto partu uenditor non potest de euictione conueniri, quia partus uenditus non est.ui post emptionem natus est euincatur, agere ex duplae stipulatione non potest, quia nec ipsa nec usus fructus euincitur. nam quod dicimus uitulum fructum esse uaccae, non ius, sed corpus demonstramus, sicuti praediorum frumenta et uinum fructum recte dicimus, cum