comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut uallo seipsi uallum congestis arboribus sepirent ne qua intraere admunimenta hostis poss& quo dubi anim ad¬
uerat camillus ignem in obiectam sepem cociiussit & forto erat uis magna uentiuersa in hostem. Itaq nona peruit
solum incendiouiam sed flammis in castratendentibus uapore &iam acfumo crepituque uiridis materiȩ flagrantis
sta consternauit hostes ut minor moles supenintibus uallum in castra uuls corum romanis fuerit quamtrans¬
aendenttibus saepem incendio absum tãn fuerat fusis hostibus caerisq cum castnt impetu cepiss& dictator p̃dam
militidedit quominus speratam minime largitore duce omiliti gratiorem persecutus deindefugientes
cum omnem uulscum agrum depopulatus ess& : ad deditionem uulscos septua gesimo demum anno subegit :

Expanded text:
ut uallo se ipsi, uallum congestis arboribus saepirent, ne qua intrare ad munimenta hostis posset. quod ubi animadut uallo se ipsi, uallum congestis arboribus saepirent, ne qua intrare ad munimenta hostis posset. quod ubi animaduertit Camillus, ignem in obiectam saepem coici iussit; et forte erat uis magna uenti uersa in hostem; itaque non aperuit solum incendio uiam sed flammis in castra tendentibus uapore etiam ac fumo crepituque uiridis materiae flagrantis ita consternauit hostes, ut minor moles superantibus uallum militibus munitum in castra Uolscorum Romanis fuerit quam transcendentibus saepem incendio absumptam fuerat. fusis hostibus caesisque cum castra impetu cepisset dictator, praedam militi dedit, quo minus speratam minime largitore duce, eo militi gratiorem. persecutus deinde fugientes cum omnem Uolscum agrum depopulatus esset, ad deditionem Uolscos septuagesimo demum anno subegit.
Abbreviated transcription (Latin):
sed contemptu &iam intersocios nomen romanum labonare placuit eiusdem auspicus defendi rem̃p cuius reupe¬
nita es & dictatoremque dici martum furium camillum his dictator c̃ seuilium halam mãg aquitum dixit
iustitioque indicto dilatum iuniorum habuit . Itaut seniores quoquei quibus aliquid roboris superess& in uerba
sua iunt tos centuriar& exercitum conscriptum arma tõrim que trifariam diuisit partemunam in a groue¬
iente etruriae opposuit. Altenim anteurbem castra locar& iussit tr̃ mił his ã manlius illis quiaduersus
etrus cos mittebantur .l. aenilius pnrepositus tertiam partem ipse a duulscos duxit necpcul alanuuo adme¬
uum is locuis dictur castr oppagnareest a dortus quibus ab contemptu quod prõpeomnem deletam agallis
romanam iuuentutem crederent adbellum profatis tantum camillus auditus imperator terroris intulenat.

Expanded text:
sed contemptu etiam inter socios nomen Romanum laborare, placuit eiusdem auspiciis defendi rem publicam cuius recipesed contemptu etiam inter socios nomen Romanum laborare, placuit eiusdem auspiciis defendi rem publicam cuius reciperata esset dictatoremque dici M. Furium Camillum . is dictator C. Seruilium Ahalam magistrum equitum dixit; iustitioque indicto dilectum iuniorum habuit ita ut seniores quoque, quibus aliquid roboris superesset, in uerba sua iuratos centuriaret. exercitum conscriptum armatumque trifariam diuisit: partem unam in agro Ueiente Etruriae opposuit, alteram ante urbem castra locare iussit; tribuni militum his A. Manlius , illis quia aduersus Etruscos mittebantur L. Aemilius praepositus; tertiam partem ipse ad Uolscos duxit nec procul a Lanuuio—ad Mecium is locus dicitur—castra oppugnare est adortus. quibus ab contemptu, quod prope omnem deletam a Gallis Romanam iuuentutem crederent, ad bellum profectis tantum Camillus auditus imperator terroris intulerat
Abbreviated transcription (Latin):
mił neque inuenta pace deum postdiem tertium obiatus hosti exercitus romanus ess& &iam posttridie idus reb
diuinis suꝑsederi iussum inde ut posttridie Nđ quoque ac nonas eade religioess& traditum putant nediulicuit
quietis consilia erigendȩ extamgneuicasu reĩp setum agitare hincuolsci ueteres hostes adextinguendum no¬
men romanum arma caeperant. hincetruriȩ principum exomnibus populis coniunatione debello ad fanum
uultum nefactam mertatores ad ferebuant Nouus quo que terror accessenit defatione latinorum hernicorũq
qui postpugnam adlacum regillum factam perannos propȩcentum numquam ambigua fide inamititia p̃r
fuenant Ita quecumtanti undiqueterrores crtumstarent apparer&que omnibus nonodio solom apud hostis

Expanded text:
ibunus militum neque inuenta pace deum post diem tertium obiectus hosti exercitus Romanus esset, etiam postridie Idus rebus ibunus militum neque inuenta pace deum post diem tertium obiectus hosti exercitus Romanus esset, etiam postridie Idus rebus diuinis supersederi iussum, inde, ut postridie Kalendas quoque ac Nonas eadem religio esset, traditum putant. nec diu licuit quietis consilia erigendae ex tam graui casu rei publicae secum agitare. hinc Uolsci, ueteres hostes, ad exstinguendum nomen Romanum arma ceperant: hinc Etruriae principum ex omnibus populis coniurationem de bello ad fanum Uoltumnae factam mercatores adferebant. nouus quoque terror accesserat defectione Latinorum Hernicorumque, qui post pugnam ad lacum Regillum factam per annos prope centum nunquam ambigua fide in amicitia populi Romani fuerant. itaque cum tanti undique terrores circumstarent appareretque omnibus non odio solum apud hostes
Abbreviated transcription (Latin):
tuna utuo luntariam magnapars creder& subtraxit interregnum inut tum p̃ cornelium ã manilium .l. ae¬
milium .l. postumium hi exinter regno cumex templomagis tratum inissent nulla dere priusquam dereligi¬
onibus senatum consuluere in primis foedera ac leges eraent autem eae duodeim tabulȩ & quaedam regiae leges¬
conquiri quȩ on panirent iusserunt alia exeis edita &iam inuulgus quae autem ad sacrix pertinebant. aponti¬
ficibus maxime utreligione obstructas haberent multitudinis animos subpressa Tum de diebus religiosis
agittari coeptum diemque ad xU. Rł sextiles duplici clade in signem quodie ad crementm fabucaesi quode¬
inde adaliam cum exitio urbis foede pugnatum a posteriore ladȩ alliensem appellarunt. in signemque rei
nulli publice priuatimque a gende fecerunt quidam quod posttridie idus quintiles nonlitass& sulpicius tr̃

Expanded text:
tuna ut uoluntariam magna pars crederet, subtraxit. interregnum initumtuna ut uoluntariam magna pars crederet, subtraxit. interregnum initummilium L. Postumium . hi ex interregno cum extemplo magistratum inissent, nulla de re prius quam de religionibus senatum consuluere. in primis foedera ac leges—erant autem eae duodecim tabulae et quaedam regiae leges—conquiri, quae comparerent, iusserunt; alia ex eis edita etiam in uolgus: quae autem ad sacra pertinebant a pontificibus maxime ut religione obstrictos haberent multitudinis animos suppressa. tum de diebus religiosis agitari coeptum, diemque a. d. XV Kal. Sextiles, duplici clade insignem, quo die ad Cremeram Fabii caesi, quo deinde ad Alliam cum exitio urbis foede pugnatum, a posteriore clade Alliensem appellarunt, †insignemque rei nullius publice priuatimque agendae† fecerunt. quidam, quod postridie Idus Quintiles non litasset Sulpicius tr
Abbreviated transcription (Latin):
rescum uetustate nimia obscuns uelut quae magno ex interuallo lociuix cernuntur tum quod & ntrȩ ꝑeadem
tempor littera fuere una custo dia fidelis memoriae rerumgestarum . & quod &iam sique in commentarus pon¬
tificum alusque publius priuatisq erant monumentis incensa urbe pleraeq interiere clariont deinceps cer¬
tiontque ab secunda orgine uelut abstirpibus letius feratiusq renatȩ urbis gesta domi militiae quȩex ponent᷑
ceterum primo quo adminiculo erataenit. eodem in nixa.m̃. furio principe steat nequẽ aim ab dicarese dic¬
taturo nisi anno circum acto passi sunt Comitia in in sequentem annum tribunos habere quorum in magistrato
capta urbs ess& non placuitres adinterregium redut: cumciuitas in opere aclabore ad sĩduo reficiende urbis
teneretur. interim quinto fabio simul primum magistratu abiit ab cñ martio tribuno p̃ldita dies est:
quod logatus ingallos ad quosmis suserat onitor contnrius gentium pugnass& cui iudicio eum mors adeo opor¬

Expanded text:
res cum uetustate nimia obscuras uelut quae magno ex interuallo loci uix cernuntur, tum quid rarae per eadem tempora litterae fuere, una custodia fidelis memoriae rerum gestarum, et quod, etiam si quae in commentariis pontificum aliisque publicis priuatisque erant monumentis, incensa urbe pleraeque interiere. clariora deinceps certioraque ab secunda origine uelut ab stirpibus laetius feraciusque renatae urbis gesta domi militiaeque exponentur. ceterum primo quo adminiculo erecta erat eodem innixa M. Furio principe stetit, neque eum abdicare se dictatura nisi anno circumacto passi sunt. comitia in insequentem annum tribunos habere quorum in magistratu capta urbs esset, non placuit; res ad interregnum rediit. cum ciuitas in opere ac labore assiduo reficiendae urbis teneretur, interim Q. Fabio , simul primum magistratu abiit, ab Cn. Marcio tribuno plebis dicta dies est, quod legatus in Gallos—ad quos missus erat orator—contra ius gentium pugnasset; cui iudicio eum mors, adeo oppor
Abbreviated transcription (Latin):
audienatt pergit : Non dubito praeter sacietatem totiam libris adsiduaeblla cumuolscis gesta legentibus illutd
quoque succursurum quod mihi percensenti ꝓpiores temporibus harumrerum auctores mintculo fuit unde
totiens uicti s uulscis & equis suffecerint milites quod cumabantiquis tacitum prȩtermissum que sit. cuius tan¬
dem egorei prȩteroponionem que suacuique coniatanti eẽ potest auctorsim: simile ueriest aut interuallis
bellorum sicut nunc in dilectibus fit romanis alia at que alia subole iuniorum adbella instaunanda totiens usos
eẽ autnon ex hisdem semperpopulis exerctus scriptos quam quam eadem semp gest bellumintulerit. aut in nume

Expanded text:
audierat, pergit.—non dubito praeter satietatem tot iam libris adsidua bella cum Uolscis gesta legentibus illud audierat, pergit.—non dubito praeter satietatem tot iam libris adsidua bella cum Uolscis gesta legentibus illud quoque succursurum, quod mihi percensenti propiores temporibus harum rerum auctores miraculo fuit unde totiens uictis Uolscis et Aequis suffecerint milites. quod cum ab antiquis tacitum praetermissum sit, cuius tandem ego rei praeter opinionem, quae sua cuique coniectanti esse potest, auctor sim? simile ueri est aut interuallis bellorum, sicut nunc in dilectibus fit Romanis, alia atque alia subole iuniorum ad bella instauranda totiens usos esse aut non ex iisdem semper populis exercitus scriptos, quamquam eadem semper gens bellum intulerit, aut innume
Abbreviated transcription (Latin):
contentus a gnaris legibus quȩ materia semper tribunis plebiseditionum fuiss&: idem moliri caepit agͥriores quip¬
pe aeris alieni stumulos eẽ qui non egestatem modo atque ignominiam minentur. sed neruo acuinculis corpus
liberum terrirent & enit aeris alieni magnauis. res damno sissima &iamdiuitibus aedificando contnrita:
bellum itaq uulscumgntue perse honenrtum latinorum atque hernicorum defectione inspeiem caussȩ iacta¬
tum ut maior potestas quȩreretur : se noua consilia manilii magis conpulen senatum addictatorem creandum :
creatus a cornelius cossus mag̃ equitum dixit titum quintium capitolinum : dictator & simaiorem dimicati¬
onem ꝓpositam domi quam foris cernebat : tamenseu quia celeritate adbellum opusenat seuuictoria triũ pho¬
qua edictaturȩ ipsi uires sead diturum ratus. dilatuhabito inagrum pomptinum quo a uolscis exercitũ indictũ

Expanded text:
contentus agrariis legibus, quae materia semper tribunis plebi seditionum fuisset, fidem moliri coepit: acriores quipcontentus agrariis legibus, quae materia semper tribunis plebi seditionum fuisset, fidem moliri coepit: acriores quippe aeris alieni stimulos esse, qui non egestatem modo atque ignominiam minentur sed neruo ac uinculis corpus liberum territent. et erat aeris alieni magna uis re damnosissima etiam diuitibus, aedificando, contracta. bellum itaque Uolscum, graue per se, oneratum Latinorum atque Hernicorum defectione, in speciem causae iactatum ut maior potestas quaereretur; sed noua consilia Manli magis compulere senatum ad dictatorem creandum. creatus A. Cornelius Cossus magistrum equitum dixit T. Quinctium Capitolinum . dictator etsi maiorem dimicationem propositam domi quam foris cernebat, tamen, seu quia celeritate ad bellum opus erat, seu uictoria triumphoque dictaturae ipsi uires se additurum ratus, dilectu habito in agrum Pomptinum, quo a Uolscis exercitum indictum
Abbreviated transcription (Latin):
sed ꝓministris habeat cum interim si quis uere aestimare uelit m̃ furiorauperari patria ex obsidone hostium non po¬
tuerit nisia se priuscapitolium atque arx seruataess& : &ille interaurum accipiendum &s pempacis solutis animis
gallas ad gessus sit Ipse armatas capientesque aremdepulerit illius gloriae parsuirilis apudomnes militesĩt
quisimul uicerint suae uictoriae neminem omnium mortalium sociũmesse: hisopinionibus in flatoanimo ad hoc ui¬
tio quoque in genii uehemens & in potens. postquam inter patres non quantum aequum censebat excellere suas opes
animaduertit : primumomnium expatribus popularis factus cum plebeis magistrt tibus consilia communicare:
criminando pattes: adicendo adseplebeiam aunm non consilio ferrifam &q magnae malle quambonae eẽ : & non

Expanded text:
sed pro ministris habeat; cum interim, si quis uere aestimare uelit, a M. Furio reciperari patria ex obsidione hostium non posed pro ministris habeat; cum interim, si quis uere aestimare uelit, a M. Furio reciperari patria ex obsidione hostium non potuerit, nisi a se prius Capitolium atque arx seruata esset; et ille inter aurum accipiendum et in spem pacis solutis animis Gallos adgressus sit, ipse armatos capientesque arcem depulerit; illius gloriae pars uirilis apud omnes milites sit qui simul uicerint: suae uictoriae neminem omnium mortalium socium esse. his opinionibus inflato animo, ad hoc uitio quoque ingenii uehemens et impotens, postquam inter patres non quantum aequum censebat excellere suas opes animaduertit, primus omnium ex patribus popularis factus cum plebeiis magistratibus consilia communicare; criminando patres, alliciendo ad se plebem iam aura non consilio ferri famaeque magnae malle quam bonae esse. et non
Abbreviated transcription (Latin):
quam exhis retucemeẽ milites autem nondati causam terrorem adsiduum a uolscis fuisse . quam pestẽs adherantẽ
lateri suo tot superalia aliis bellis ex auriri ne quisse : quaerelata patribus magis tempus quam causam non uisa plebell
habere. in sequenti anno a manlio p̃cornelio t̃ & .l. quinctius capitolinis .l. pario cursore ii tribunis consulari
potestate gntucbellum foris gntuior domi seditio &x ortabellum auulscis adiunta latnorum atq henicorum
defatione seditio undeminime timei potuit a patriciae gentis uiro & inditȩ famaem̃ manlio capitolino q̃uinimi¬
us animi cumalios principes sperner& uniinuider& eximio simul honoribus at que uirtutibus m̃ furio aegre ferebat
solum eum in magistnitibus solum apud exertitus esse. tantumiam eminere utisdem auspicus creatos non pro collegis

Expanded text:
quam ex his reducem esse; militis autem non dati causam terrorem assiduum a Uolscis fuisse, quam pestem adhaerentem quam ex his reducem esse; militis autem non dati causam terrorem assiduum a Uolscis fuisse, quam pestem adhaerentem lateri suo tot super alia aliis bellis exhauriri nequisse. quae relata patribus magis tempus quam causam non uisa belli habere. insequenti anno, A. Manlio P. Cornelio T. et L. Quinctiis Capitolinis L. Papirio Cursore <iterum C. Sergio > itunis consulari potestate, graue bellum foris, grauior domi seditio exorta, bellum ab Uolscis adiuncta Latinorum atque Hernicorum defectione, seditio, unde minime timeri potuit, a patriciae gentis uiro et inclitae famae, M. Manlio Capitolino . qui nimius animi cum alios principes sperneret, uni inuideret eximio simul honoribus atque uirtutibus, M. Furio , aegre ferebat solum eum in magistratibus, solum apud exercitus esse; tantum iam eminere ut iisdem auspiciis creatos non pro collegis
Abbreviated transcription (Latin):
oppidanis ad motus : dande postquam deditionis quam societatis fidessanctior erat fascibus sarmentorum exagro
conlatis ductus ad moenia exercitus conpletisque fossis scalae ad motae & lamore primo impetuque oppidum
capitur. nepesinis inde edictum ut arma ponat. partique iussum inermiȩtrusci pariter armati at que inermes
cesi nepessinorum quoque auctores deditionis securi pertussi in noxiȩ multitudini redditȩ resoppidum que
cum prȩsidio relictum : Itaduabus sociis urbibus exhostere eptis uictoremexercitum tribuni cum magnagloria
romam reduxerunt eodem anno ablatinis hernicis que res repetitae quaesitum que curpereos annos militem
exin fatuto non dedissent responsum frequenti utrius quegentis concilio est necculpam eopublicam ne consilium
fuisse quodsuȩ iuuentutis aliqui apud uols cos militauerint eos tamen ipsos pntui consilii poenam habere. net quamn¬

Expanded text:
oppidanis admotus; deinde, postquam deditionis quam societatis fides sanctior erat, fascibus sarmentorum ex agro oppidanis admotus; deinde, postquam deditionis quam societatis fides sanctior erat, fascibus sarmentorum ex agro conlatis ductus ad moenia exercitus completisque fossis scalae admotae et clamore primo impetuque oppidum capitur. Nepesinis inde edictum ut arma ponant parcique iussum inermi: Etrusci pariter armati atque inermes caesi. Nepesinorum quoque auctores deditionis securi percussi: innoxiae multitudini redditae res oppidumque cum praesidio relictum. ita duabus sociis urbibus ex hoste receptis uictorem exercitum tribuni cum magna gloria Romam reduxerunt. eodem anno ab Latinis Hernicisque res repetitae quaesitumque cur per eos annos militem ex instituto non dedissent. responsum frequenti utriusque gentis concilio est nec culpam in eo publicam nec consilium fuisse quod suae iuuentutis aliqui apud Uolscos militauerint; eos tamen ipsos praui consilii poenam habere nec quem
Abbreviated transcription (Latin):
uioppugnari & intritmoeniaesse hostemuiderent : portare que una forte non obsidebatur. trepidi uno
agmine eicere magna caedes fugientium & in urbe & peragros est facta : pluresa furianis intnrmoenia caesi :
ualeriani expeditiores ad persequendos fuerȩ nec ante noctem quȩ conspatum ademit finem cȩdendi fecere
sutriore cepto restitutoque sociis nepete exerutus ductus quod perditionem acceptum. lam totum etrusciha¬
bebant uideban tur plus i nea retipienda laboris fore non in eo solum quod tota hostium erat . sed &am quod par¬
te nepesinorum ꝓdente ciuitatem factaenit dalito mittitamen ad principeseorum placuit : ut secernerent
seab utriscis fidemque quam in ploraessent abromanis ipsi prȩstarent: undecum responsum allatumess&
nihilsuae potestatis eẽ etrus cosmoenia custodiasque portarum tenere : primo populationibus agri terrorest:

Expanded text:
ui oppugnari et intra moenia esse hostem <ut> uiderunt, porta se, quae una forte non obsidebatur, trepidi uno ui oppugnari et intra moenia esse hostem <ut> uiderunt, porta se, quae una forte non obsidebatur, trepidi uno agmine eiecere. magna caedes fugientium et in urbe et per agros est facta: plures a Furianis intra moenia caesi, Ualeriani expeditiores ad persequendos fuere, nec ante noctem, quae conspectum ademit, finem caedendi fecere. Sutrio recepto restitutoque sociis Nepete exercitus ductus, quod per deditionem acceptum iam totum Etrusci habebant. uidebatur plus in ea urbe recipienda laboris fore, non eo solum quod tota hostium erat sed etiam quod parte Nepesinorum prodente ciuitatem facta erat deditio; mitti tamen ad principes eorum placuit ut secernerent se ab Etruscis fidemque quam implorassent ab Romanis ipsi praestarent. unde cum responsum allatum esset nihil suae potestatis esse, Etruscos moenia custodiasque portarum tenere, primo populationibus agri terror est
Abbreviated transcription (Latin):
noui molirentur & romanis recupenindi tuendiq curcerat : Igitur senatui cum camillo agiplacuit ut
omiso antio bellum e truscum susciper& legones urbanȩ quibus quinctius praefuerat ei decernuntur:
fecti ab urbe sutrium furius &ualerius. partem oppidi lam captam abetruscis inuenere exparte alteror
inter septis itineribus aegre oppidanos uimhostium abse arcentes : cum romani auxilii aduentus. tũ camilli
nomen celeberrimum apud hostis souosque & in prȩsentia rem inclinatam sustinuit. & spatium ad opem
ferendam dedit : Itaque diuiso exercitu camillus collegam in eam partem cirtumductis copiis quam hostes
tenebant moenia ad grediiub& : non tanta spe scalis capiurbem posse : quamut auersis eo hostibus &oppida¬
nis iampugnando fessis eohostibus laxarentur labor & ipsespatium intnandi sinecertamine moenia ha¬
ber& quod cum simul utrimque factumess& ancepsque terror etruscoscirtum star& & moenia sum ma

Expanded text:
noui molirentur et Romanis reciperandi tuendique cura erat. igitur senatui cum Camillo agi placuit ut omisso Antio bellum Etruscum susciperet; legiones urbanae quibus Quinctius praefuerat ei decernuntur. fecti ab urbe Sutrium Furius et Ualerius partem oppidi iam captam ab Etruscis inuenere, ex parte altera intersaeptis itineribus aegre oppidanos uim hostium ab se arcentes. cum Romani auxilii aduentus tum Camilli nomen celeberrimum apud hostes sociosque et in praesentia rem inclinatam sustinuit et spatium ad opem ferendam dedit. itaque diuiso exercitu Camillus collegam in eam partem circumductis copiis quam hostes tenebant moenia adgredi iubet, non tanta spe scalis capi urbem posse quam ut auersis eo hostibus et oppidanis iam pugnando fessis laxaretur labor et ipse spatium intrandi sine certamine moenia haberet. quod simul utrimque factum esset ancepsque terror Etruscos circumstaret, et moenia summa
Abbreviated transcription (Latin):
duobus operibus uix noua hȩ magnificentia quicquam adae quare potuit : his laboribus exercita plebe

Expanded text:
duobus operibus uix noua haec magnificentia quicquam adaequare potuit. his laboribus exercita plebeduobus operibus uix noua haec magnificentia quicquam adaequare potuit. his laboribus exercita plebe
Abbreviated transcription (Latin):
quique in urbemerant. quosque adeam rem consultandam exetruria acciuenant : augebatur ad in¬
pensas regis animus: itaque promptinȩ manubiae quae perducendo adculmen operi destinatȩ erant
uix in fundamenta suppedta uere eomagis fabio preterquam quod antiquior est crediderim xl
pacuniae ne que exunius tumurbis pnedaspenindam &nullius nehorum quidem magnificentiae¬
operum fundamenta non ex supenatuntm : intentus perficiendo templosabris undique exetruria
accitis non pecunia solum adidpublica est usus sed operis &am explebȩ: quicum haudpatruus & ipse
militiae adderetur labor minus tamen plebs grauabatur setem pla deum exedificare manibus suis:
quȩ postquam & ad alia ut specieminore sic laboris aliquando maioris treducebantur opera foros in circo
faciendo sclo acamque maximam receptaculum omnium purgamentorum urbis subternt agendam quib

Expanded text:
quique in urbe erant quosque ad eam rem consultandam ex Etruria acciuerant. augebatur ad imquique in urbe erant quosque ad eam rem consultandam ex Etruria acciuerant. augebatur ad impensas regis animus; itaque Pometinae manubiae, quae perducendo ad culmen operi destinatae erant, uix in fundamenta suppeditauere. eo magis Fabio, praeterquam quod antiquior est, crediderim qupecuniae neque ex unius tum urbis praeda sperandam et nullius ne horum quidem operum fundamenta non exsuperaturam. intentus perficiendo templo, fabris undique ex Etruria accitis, non pecunia solum ad id publica est usus sed operis etiam ex plebe. qui cum haud paruus et ipse militiae adderetur labor, minus tamen plebs grauabatur se templa deum exaedificare manibus suis quam postquam et ad alia, ut specie minora, sic laboris aliquanto maioris traducebantur opera, foros in circo faciendos cloacamque maximam, receptaculum omnium purgamentorum urbis, sub terra agendam; quibus
Abbreviated transcription (Latin):
onibus area ess& tota iouis templi que cius quod in ȩdificaretur exauguntre fana sacella que statuit.
quae aliquot ibi at tatiorege primum in ipso discrimine aduersus romulum pugnȩ uota consecnrta
inaugun taque postea fuerant interprimppia condendi huius operis mouisse numen adindicandam
tantiim peri molemtnt ditur deos namcum e xomnium sacellorum exaugunttiones admit terentaues
intermini fano non ad dixere : id que omnem auguriumque ita acceptum est non motam termini sedẽ
unumque eum deorum non euocatum sacratis ibi finibus firma stabilia que cuncta portendere :
hoc perpetuitatis auspicio accepto secutum aliud magnitu dinem imraue cunctafoas tdidiuiest¬
caput humanum integrae facie aperientibus fundamenta templidicitur apparuisse. quaeuisa species
haud ꝑam bages artem eam imperii caputque rerum fore portendebat id que ita cecinere uates

Expanded text:
onibus area esset tota Iouis templique eius quod inaedificaretur, exaugurare fana sacellaque statuit onibus area esset tota Iouis templique eius quod inaedificaretur, exaugurare fana sacellaque statuit quae aliquod ibi, a Tatio rege primum in ipso discrimine aduersus Romulum pugnae uota, consecrata inaugurataque postea fuerant. inter principia condendi huius operis mouisse numen ad indicandam tanti imperii molem traditur deos; nam cum omnium sacellorum exaugurationes admitterent aues, in Termini fano non addixere; idque omen auguriumque ita acceptum est non motam Termini sedem unumque eum deorum non euocatum sacratis sibi finibus firma stabiliaque cuncta portendere. hoc perpetuitatis auspicio accepto, secutum aliud magnitudinem imcaput humanum integra facie aperientibus fundamenta templi dicitur apparuisse. quae uisa species haud per ambages arcem eam imperii caputque rerum fore portendebat; idque ita cecinere uates
Abbreviated transcription (Latin):
meum uocẽ memisisse : sexto ubi quid uell& parens quidue p̃ciper& tacitis ambagibus patuit primo¬
res ciuitatis criminando alios apud populum alios sua ipsos inuidia opportunts interemit : multi
palam quidam in quibus minus speciosa criminatioerat futura claminte feti patuit quibusdam uolen¬
tibus fuga aut in gilium actisunt ab sentium que bona iuxta atque interemptorum diuisi fuere lar¬
gitiones in depnedeque. & dulcedine que priuati commodissensus malorum publicorum adimidone c
orba consilio auxilioque gabinares. regiromano sineulla dimicatione in manum tnrditur: gabis re¬
ceptis. tarquinius Pacem cum aequorum gente fecit foedus cumtuscis renouauit: indeadnegotia urbana
animum conuertit : quorumenet primumut iouis templum in monte tarpeio monumentum regnisui
nominis que relinquer& tarquinios reges ambos patremuoluisse filium ꝑfeisse : & ut libena aceteris religi¬

Expanded text:
m eum uocem emisisse. Sexto ubi quid uellet parens quidue praeciperet tacitis ambagibus patuit, primom eum uocem emisisse. Sexto ubi quid uellet parens quidue praeciperet tacitis ambagibus patuit, primores ciuitatis criminando alios apud populum, alios sua ipsos inuidia opportunos interemit. multi palam, quidam in quibus minus speciosa criminatio erat futura clam interfecti. patuit quibusdam uolentibus fuga, aut in exsilium acti sunt, absentiumque bona iuxta atque interemptorum diuisui fuere. largitiones inde praedaeque; et dulcedine priuati commodi sensus malorum publicorum adimi, donec orba consilio auxilioque Gabina res regi Romano sine ulla dimicatione in manum traditur. Gabiis receptis Tarquinius pacem cum Aequorum gente fecit, foedus cum Tuscis renouauit. inde ad negotia urbana animum conuertit; quorum erat primum ut Iouis templum in monte Tarpeio monumentum regni sui nominisque relinqueret: Tarquinios reges ambos patrem uouisse, filium perfecisse. et ut libera a ceteris religi
Abbreviated transcription (Latin):
quinium donodeum sibimissum ducem credere apud milites uero obeundo pericula acl abores parit̃
predam munifice largiendo tanta caritate esse. ut nom pater tarquinius potentior romae quam silius
gabiis ess&: Itaque postquam satis uirium collectum ad omnes conatus uidebat tum exsuis unum scisci¬
tatum romam adpatrem mittit quid nam se facere uell& quando quidem ut omnia unus .p. gabinis
possee dude dissent: huic nuntio quia credo dubiae fidei uidebatur. nihiluoce responsum est srquelut
delibemrbundus in hortum aedium transit. sequentinuntio filii ibi in ambulans tacitus summa papa uerũ
capita dicitur baculo decussisse: interrogando expatandoque responsum nuntus fessus utre in ꝑfecta
redit gabios. quaedixerit ipsequaeque uiderit refert seuint. seu odio seu superbia insita ingenio nullã¬

Expanded text:
quinium dono deum sibi missum ducem credere. apud milites uero obeundo pericula ac labores pariter, quinium dono deum sibi missum ducem credere. apud milites uero obeundo pericula ac labores pariter, praedam munifice largiendo tanta caritate esse ut non pater Tarquinius potentior Romae quam filius Gabiis esset. itaque postquam satis uirium conlectum ad omnes conatus uidebat, tum ex suis unum sciscitatum Romam ad patrem mittit quidnam se facere uellet, quando quidem ut omnia unus publice Gabiis posset ei di dedissent. huic nuntio, quia, credo, dubiae fidei uidebatur, nihil uoce responsum est; rex uelut deliberabundus in hortum aedium transit sequente nuntio filii; ibi inambulans tacitus summa papauerum capita dicitur baculo decussisse. interrogando exspectandoque responsum nuntius fessus, ut re imperfecta, redit Gabios; quae dixerit ipse quaeque uiderit refert; seu ira seu odio seu superbia insita ingenio nulla
Abbreviated transcription (Latin):
credere breuiutillo adiuuante a portis gabinis subromana moenia bellum tnins feratur: inde in consilia
publica adhibet ubicumdealiis rebus adfentire seueteribus gabinis dicer& quibus caenotio resenent
ipse ident idem belli auctoresi& in eo sibi precipuam prudentiam ad sumee. quod utrius que populi uires
noss& sar&que inuisam ꝓfecto suꝑbiam regiam ciuibus cẽ quamferre neliberi quidem potuissent ita
cumsensim adrebellindum primores gabinorum incitar& ipstum promptissimis iuuenum p̃datumate
in expeditores ir & &dictis factis que omnibus ad fallendum instructis uana adcres cer& fides duxa dulti¬
mum belli legitur ibi cum in spicia multtudine quida geretur proelia pntua interromam gabiosq
fierent quibus plerumque gabina res superiore& tumcertatim summi in fimique gabinorum sex tar¬

Expanded text:
credere breui ut illo adiuuante a portis Gabinis sub Romana moenia bellum transferatur. inde in consilia credere breui ut illo adiuuante a portis Gabinis sub Romana moenia bellum transferatur. inde in consilia publica adhiberi. ubi cum de aliis rebus adsentire se ueteribus Gabinis diceret quibus eae notiores essent, ipse identidem belli auctor esse et in eo sibi praecipuam prudentiam adsumere quod utriusque populi uires nosset, sciretque inuisam profecto superbiam regiam ciuibus esse quam ferre ne liberi quidem potuissent. ita cum sensim ad rebellandum primores Gabinorum incitaret, ipse cum promptissimis iuuenum praedatum atque in expeditiones iret et dictis factisque omnibus ad fallendum instructis uana adcresceret fides, dux ad ultimum belli legitur. ibi cum, inscia multitudine quid ageretur, proelia parua inter Romam Gabiosque fierent quibus plerumque Gabina res superior esset, tum certatim summi infimique Gabinorum Sex. Tar
Abbreviated transcription (Latin):
frequentia & aedere ut quamincuria solitudinem domiquoque faciat nequam stirpem neque heredem
regni relinquat. sequidem intertela & gladios patris elapsum. nihilus quam sibitutum nisi apud hostẽ
.L. tar quinu credidisse namneernerent manereus bellum quod positum simuletur. & ꝑoc cassionem
eum in cautos inuasurum: quodsi apud eos supplicibus locus non sit ꝑerraturum seomne latium. uulscosq
seinde & aequos & hernicos petiturum. done ad eos perueniat. quia patrum crudelibus atq in pis
supplicuis. tegere liberos suant forsitan &iam ardoris aliquid adbellum armaque seaduesus suꝑbissimũ
regem acferocissimum populum inuenturum cumsinihil montrentur infensus ira porro inde habituros
uideretur. benigne abgabinis excipitur uetant minari si qualis in ciues qualis in socios talis adultimum
in liberos ess& insceipsum postremo seuiturum si alia desint sibi uero gnatum aduentum eius ẽẽ futurumq

Expanded text:
frequentiae taedere, ut quam in curia solitudinem fecerit domi quoque faciat, ne quam stirpem, ne quem heredem regni relinquat. se quidem inter tela et gladios patris elapsum nihil usquam sibi tutum nisi apud hostes L. Tarquini credidisse. nam ne errarent, manere iis bellum quod positum simuletur, et per occasionem eum incautos inuasurum. quod si apud eos supplicibus locus non sit, pererraturum se omne Latium, Uolscosque se inde et Aequos et Hernicos petiturum donec ad eos perueniat qui a patrum crudelibus atque impiis suppliciis tegere liberos sciant. forsitan etiam ardoris aliquid ad bellum armaque se aduersus superbissimum regem ac ferocissimum populum inuenturum. cum si nihil morarentur infensus ira porro inde abiturus uideretur, benigne ab Gabinis excipitur. uetant mirari si, qualis in ciues, qualis in socios, talis ad ultimum in liberos esset; in se ipsum postremo saeuiturum, si alia desint. sibi uero gratum aduentum eius esse, futurumque
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ genucius paelius petus m̃ minucius faesus c̃ martius t̃ poblius ita octo pontificum nouem augurũ numerus
factus eodemannom̃ ualeius ⁊sul deꝓuocatione legantulit diligentius sanctam tretio eacumpostreges ex actos

Expanded text:
C. Genucius P. Aelius Paetus M. Minucius Faesus C. Marcius T. Publilius . ita octo pontificum, nouem augurum numerus C. Genucius P. Aelius Paetus M. Minucius Faesus C. Marcius T. Publilius . ita octo pontificum, nouem augurum numerus factus. eodem anno M. Ualerius consul de prouocatione legem tulit diligentius sanctam. tertio ea tum post reges exactos
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc ꝓsperum plebeium & patricium fuit porroq erit quire numquam fando audistis patricios primo eẽ
factos non decȩlo denissus sed qui patrem uere poss& id ÷ nihilultra quam in genuas cõsiampatrem cere possũ
auũq iam poterit filius meus nihib ÷ aliud in requirites nisi utomnia negata adipis camur certamentantũ pa¬
triui petunt necurant que  euentũ certaminum habeant ego hanclegem quod bonum faustum felixque sit
uobis a crãp̃ uti rogas subeundam censeo uocare tribus extamplo populus iubebat apparebatq accipilegem ille
tamen dres inte cessione ÷ sublatus posterodie decerias tribunis ingeti consensu accepta ÷ pontifices creantur
sua sor legis p̃ decius mus p̃ semꝓnius sophus c̃ martius rutilius m̃ liuius denter quinq augures item deplebe

Expanded text:
adhuc prosperum plebeium et patricium fuit porroque erit. en unquam fando audistis patricios primo esse adhuc prosperum plebeium et patricium fuit porroque erit. en unquam fando audistis patricios primo esse factos non de caelo demissos sed qui patrem ciere possent, id est, nihil ultra quam ingenuos? consulem iam patrem ciere possum auumque iam poterit filius meus. nihil est aliud in re, Quirites, nisi ut omnia negata adipiscamur; certamen tantum patricii petunt nec curant quem euentum certaminum habeant. ego hanc legem, quod bonum faustum felixque sit uobis ac rei publicae, uti rogas, iubendam censeo.' uocare tribus extemplo populus iubebat apparebatque accipi legem; ille tamen dies intercessione est sublatus. postero die deterritis tribunis ingenti consensu accepta est. pontifices creantur suasor legis P. Decius Mus P. Sempronius Sophus C. Marcius Rutulus M. Liuius Denter ; quinque augures item de plebe,
Abbreviated transcription (Latin):
rebus ꝓcurandis sicut inceteris humanis ꝓ parte uirili adiuuent nolieubes cere appii collegam in sace dotio habee
quem incensunt quẽ in ꝯsulatus collegam habere potuisti. cuius tã dictatoris mag̃ auitum quã magister equitum
dictator eẽ potes sabinum aduenam principem nobilitatiurãe seuatium clausum seu ap̃p claudium mauultis
illi antiqui patricu insuũ numerũ acceperunt ne fastidieris nos in sacer dotum numerũ acupere multa nobiscũ
decont adfetimus inmoom̃a eadem quȩ uos suꝑbos fecerunt .l. sextius primus deplebessul÷ factus c̃ licinius
stolo primus mag̃ equitum c̃. marcius rutilius primus edictator & censor q̃ publius philo primus praetor
semꝑista audita sunt eadem paenes uos auspicia ẽẽ uossolos iustũ imperium & auspicium domi militia eq aeque

Expanded text:
rebus procurandis, sicut in ceteris humanis pro parte uirili adiuuant. noli erubescere, Appi, collegam in sacerdotio habere, rebus procurandis, sicut in ceteris humanis pro parte uirili adiuuant. noli erubescere, Appi, collegam in sacerdotio habere, quem in censura, quem in consulatu collegam habere potuisti, cuius tam dictatoris magister equitum quam magistri equitum dictator esse potes. Sabinum aduenam, principem nobilitati uestrae, seu Attium Clausum seu Ap. Claudium mauoltis, illi antiqui patricii in suum numerum acceperunt: ne fastidieris nos in sacerdotum numerum accipere. multa nobiscum decora adferimus, immo omnia eadem quae uos superbos fecerunt. L. Sextius primus de plebe consul est factus, C. Licinius Stolo primus magister equitum, C. Marcius Rutulus primus et dictator et censor, Q. Publilius Philo primus praetor. semper ista audita sunt eadem penes uos auspicia esse, uos solos gentem habere, uos solos iustum imperium et auspicium domi militiaeque; aeque
Abbreviated transcription (Latin):
arte capi& cuius imaginis titulos sulatus censuraq & trium phus aauo animo legetur siauguratũ aut pontifi¬
catum adieceritis qui sustinebunt legentium oculi ẽ quidem pacem dixerim deim eos nosiam p̃r. beneficio et̃
spero qui sa cerdetis nominus reddamus dignatione nr̃c honores quam acceperimus & deorũ magis quam nr̃a
causa expetamus ut quos priuatim publice colamus quidautem ego sic adhuc egi tãquã integracausa patri¬
ciorum desacerdotiis & noniam in possessione unius amplissimus sacerdotii decem uiros sacris faciȩ undis car
minum sibylle & fatorũ populihuius interpretes antistites eosdem a pollinaris sacri cerimoniarumq
aliarũ plebeios uidemus nec aut tũ patriciis ulla in uiria facta ÷ cũ duũ uiris sacris faciundis adiectus ÷
ꝓeter plebeios numerus & nunc tribunus uir fortis ac ferenuus v augurum loca iiii pontificũ adiecit¬
inquȩ plebe nominentur nonutuos appii ur̃o lo co pellant sedut adiuuent uos homines plebei diuinis quoq

Expanded text:
arce capiet? cuius in imaginis titulo consulatus censuraque et triumphus aequo animo legetur, si auguratum aut pontificatum adieceritis, non sustinebunt legentium oculi? equidem —pace dixerim deum—eos nos iam populi Romani beneficio esse spero, qui sacerdotiis non minus reddamus dignatione nostra honoris quam quain acceperimus et deorum inagis quam nostra causa expetamus ut quos privatim colimus publice colamus. quid autem ego sic adhuc egi, tamquam integra sit causa patriciorum de sacerdotiis minum Sibyllae ac fatorum populi huius interpretes, antistites eosdem Apollinaris sacri caerimoniarumque aliarum plebeios uidemus; nec aut tum patriciis ulla iniuria facta est, cum duumuiris sacris faciundis adiectus est propter plebeios numerus, et nunc tribunus, uir fortis ac strenuus, quinque augurum loca, quattuor pontificum adiecitin quae plebeii nominentur, non ut uos, Appi, uestro loco pellant sed ut adiuuent uos homines plebeii diuinis quoque
Abbreviated transcription (Latin):
regem sacrificorum crees amplexus regni nomen ut qui optimo iure rex romae creatus sit creatũ sedu& quẽ semestri
dictatura que in terregno quinq dierũ itentũ fore putes quem daui figendi aut ludorũ causa dictatorẽ audacte
crees quã isti stolidos ac sot ordes uideri creditis eosquiintraui cesimum diem ingentibus reb gestis dictatura se ab¬
dicauerunt aut quiuitio creati abierunt magistratu quidego antiqua repetam nuꝑ intra .x. annos .c̃. maenius
dictator quiacũ questiones seuerius quam quibusdam potentibus tutũ erat exeter& ꝯtagioaus quo quȩrebat
ipse criminis obietata ab inimias ÷ ut priuatus obiuam ir& crimini dictatura se abdicauit nolo ego istam inte¬
modestiam nedegeneraueris a familia imperiosi sissima & suꝑuissima non die non hora citius quã nec ÷ magistratu

Expanded text:
regem sacrificiorum crees? amplexus regni nomen, ut qui optimo iure rex Romae creatus sit, creatum se dicet. quem semestri dictatura, quem interregno quinque dierum contentum fore putes? quem claui figendi aut ludorum causa dictatorem audacter crees? quam isti stolidos ac socordes uideri creditis eos qui intra uicesimum diem ingentibus rebus gestis dictatura se abdicauerunt aut qui uitio creati abierunt magistratu. quid ego antiqua repetam? nuper intra decem annos C. Maenius dictator, quia, cum quaestiones seuerius quam quibusdam potentibus tutum erat exerceret, contagio eius quod quaerebat ipse criminis obiectata ab inimicis est, ut priuatus obuiam iret crimini, dictatura se abdicauit. nolo ego istam odestiam; ne degeneraueris a familia imperiosissima superbissima; non die, non hora citius quam necesse est magistratu
Abbreviated transcription (Latin):
res m̃ furium &m̃ geganium : qui quidiste magistratus in rẽo malefacere poss& indicarunt. cũ ira finitȩ potestatis
mamercum aemilium principem aetatis seł ae bellidomiq erarium fecerunt tenuit deinceps omnes censores in¬
tracertũ annorum spatiũ ten& .c̃. plautium collegam tuum hisdem auspiuis eodem iure creatum. anunc ñ ut qui
optimo iure censor creatus ess& populus creauit : tuunus eximius es in quo hoc p̃cipuum hac singulare ualeat quẽ cu

Expanded text:
res, C. Furium et M. Geganium , qui quid iste magistratus in re publica mali facere posset indicarunt, cum ira finitae potestatis res, C. Furium et M. Geganium , qui quid iste magistratus in re publica mali facere posset indicarunt, cum ira finitae potestatis Mam. Aemilium , principem aetatis suae belli domique, aerarium fecerunt; tenuit deinceps omnes censores intra centum annorum spatium; tenet C. Plautium , collegam tuum iisdem auspiciis, eodem iure creatum. an hunc non, ut qui optimo iure censor creatus esset, populus creauit? tu unus eximius es in quo hoc praecipuum ac singulare ualeat? quem tu
Abbreviated transcription (Latin):
duo exerutus auentinum insedistis haequae fenestes leges hȩcq agrarias semꝑ in pugnauit hȩ conubia patrum
& plebis interrupit hȩc plebi ad curules magistratus iter obsaepsit hoc ÷ nomen multo quã tarquiniorũ infestius urȩ
libertati itanetanden appii claudii cumcentesimus iam annus sit abmameto aemilio dictatore totunsores fue¬
rint nobilissimi fortissimiq uiri nemoeorum duode ĩ tabulas legit nemoidius eẽ quod postremo populus iussis s& scut :
immo uero omnis sciuerunt &ideo aemili&e potius legi paruerunt quã illiantiq̃: qua primum censores creatienent quia
hanc postremum iusserat populus & quia ubiduae ⁊trariae leges sunt semꝑ antique obrogat noua an hocdicis appi
non teneri aemilia lege populum anpopulum teneri teunum ex legemeẽ tenuit aemilia lexiuiolentos illos censo¬

Expanded text:
duo exercitus Auentinum insedistis; haec, quae fenebres leges, haec, quae agrarias semper impugnauit; haec conubia patrum duo exercitus Auentinum insedistis; haec, quae fenebres leges, haec, quae agrarias semper impugnauit; haec conubia patrum et plebis interrupit; haec plebi ad curules magistratus iter obsaepsit. hoc est nomen multo quam Tarquiniorum infestius uestrae libertati. itane tandem, Appi Claudi? cum centesimus iam annus sit ab Mam. Aemilio dictatore, tot censores fuerunt, nobilissimi fortissimique uiri, nemo eorum duodecim tabulas legit? nemo id ius esse, quod postremo populus iussisset, sciit? immo uero omnes sciuerunt et ideo Aemiliae potius legi paruerunt quam illi antiquae qua primum censores creati erant, quia hanc postremam iusserat populus et quia, ubi duae contrariae leges sunt, semper antiquae obrogat noua. an hoc dicis, Appi, non teneri Aemilia lege populum? an populum teneri, te unum exlegem esse? tenuit Aemilia lex uiolentos illos censo
Abbreviated transcription (Latin):
censores fuerant censor suisses negare appius interrogationem tribuni magno opere ad causam ꝑtinerẽ suã
nam & sitenuerit lex aemilia eoscensores quorum in magistratu lata ess& quia postillos censsores creatos eam
lege latam creati censores eient teneri ealege potuisse hȩsine ullius ad sensu cauillante appio ÷ inquit
quirites illius appii ꝓgenes qui xuirum inannumcreatus altero anno seipse creauit tetio nec absene ne abullo
creatus priuatus fasces &imperium obtinuit ne ante ꝯtinuando abstrat magistratu quam obruerent
cum malã parta malegesta maleretenta impeia : hec ÷ tadem familia quĩr cuiusui atq inurus ipulsi ex¬
torres patria sacrũ montẽ cepiftis hȩ aduersus quã tribuniuum auxilium uobiscũ parastis hȩ ꝓpterquam

Expanded text:
censores fuerunt censor fuisses.' negare Appius interrogationem tribuni magno opere ad causam pertinere suam; censores fuerunt censor fuisses.' negare Appius interrogationem tribuni magno opere ad causam pertinere suam; nam, etsi tenuerit lex Aemilia eos censores, quorum in magistratu lata esset, quia post illos censores creatos eam qui post eam legem latam creati censores essent, teneri ea lege potuisse. haec sine ullius adsensu cauillante Appio 'en' inquit, 'Quirites, illius Appi progenies, qui decemuirum in annum creatus altero anno se ipse creauit, tertio nec ab se nec ab ullo creatus priuatus fasces et imperium obtinuit, nec ante continuando abstitit magistratu quam obruerent eum male parta, male gesta, male retenta imperia. haec est eadem familia, Quirites, cuius ui atque iniuriis compulsi, extorres patria Sacrum montem cepistis; haec, aduersus quam tribunicium auxilium uobis comparastis; haec, propter quam
Abbreviated transcription (Latin):
rant : cumex ea familia quȩ uelut fatales cũ tribunis acplebeerat certamen orit᷑ a pp̃claudius censor cirtum¬
actis decem &octomensibus quod aeilia lege finitum censure spatium temporis erat cũ .c̃. plautius collega eius
mag̃ seabdicass& nulla ui ipelli ut abdicar& potuit : p̃ sanphronius erat tr̃ p̃l. quifiniendȩ censure intrale¬
gitimum tempus actionem susceperat non popularem magis quam iustam. nec in uulgus quã optimo cuiq gra¬
norem iscũ identidem legem aemiliem recitar&. Auctoremq eius mamertum aemiliũ dictatorẽ laudib: ferr&
qui quinquennalem antecensurã & longinquitate potestatem dominantem intra sexmensum & anni coeziss&
spatium dicage duminquit appii claudii qui dnam facturus fueris sieo tẽpore quo c̃ furius & m̃ gegantus

Expanded text:
rant, cum ex ea familia, †quae uelut fatales cum tribunis ac plebe erat,† certamen oritur. Ap. Claudius censor circumrant, cum ex ea familia, †quae uelut fatales cum tribunis ac plebe erat,† certamen oritur. Ap. Claudius censor circumactis decem et octo mensibus, quod Aemilia lege finitum censurae spatium temporis erat, cum C. Plautius collega eius magistratu se abdicasset, nulla ui compelli ut abdicaret potuit. P. Sempronius erat tribunus plebis, qui finiendae censurae inter legitimum tempus actionem susceperat, non popularem magis quam iustam nec in uolgus quam optimo cuique gratiorem. is cum identidem legem Aemiliam recitaret auctoremque eius Mam. Aemilium dictatorem laudibus ferret, qui quinquennalem ante censuram et longinquitate potestatem dominantem intra sex mensum et anni coegisset spatium, 'dic agedum' inquit, 'Appi Claudi, quidnam facturus fueris, si eo tempore quo C. Furius et M. Geganius
Abbreviated transcription (Latin):
nus necplus cedis fuiss& niobstinatos moritus cos noxtexiss& Ita aut uictores prius quam uict pugnandi finẽ face¬
rant postocca sum solis signum reeptui datũ ÷ nocte abutroq in castrareditum nedeinde quicquam eo anno
rei memoriae dignae apud sutrium gestũ ÷ quia & ex hostium exetitu prima tota acies delaeta uno plio fuerat
subsidiariis modorelictis uix quodiatis e& ad astrorum p̃sidium &apud romanus tantũ uulnerũ fuit ut plure
postprelium saucii decesserint quamceaderant in acie q̃ fabius in sequentis anni cõs bellũ ad sutrium excepit
collega fabio c̃ martius rutilius datus ÷ cecerũ & fabius supplementum abroma abduxit & nouus exercitus
domo ac citus &ruscisuenit ꝑmulti anni iam erant . cũ intepatricios a mag̃g tribunosq nulla certamina fue¬

Expanded text:
nus nec plus caedis fuisset, ni obstinatos mori Tuscos nox texisset, ita ut uictores priusquam uicti pugnandi finem facenus nec plus caedis fuisset, ni obstinatos mori Tuscos nox texisset, ita ut uictores priusquam uicti pugnandi finem facerent. post occasum solis signum receptui datum est; nocte ab utroque in castra reditum. nec deinde quicquam eo anno rei memoria dignae apud Sutrium gestum est, quia et ex hostium exercitu prima tota acies deleta uno proelio fuerat subsidiariis modo relictis, uix quod satis esset ad castrorum praesidium, et apud Romanos tantum uolnerum fuit ut plures post proelium saucii decesserint quam ceciderant in acie. Q. Fabius , insequentis anni consul, bellum ad Sutrium excepit; collega Fabio C. Marcius Rutulus datus est; ceterum et Fabius supplementum ab Roma adduxit et nouus exercitus domo accitus Etruscis uenit. permulti anni iam erant cum inter patricios magistratus tribunosque nulla certamina fue