comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
õp. filip̃. ꝓ Pat tuussi maior ẽ ã¬
nis septuaginta: ad tutelam sen cu¬
rã deuocatus. excusare se solẽpnit̃
mp̃. Seũ.I unmib captus aut
surdus aut mutus: aut furiosꝰ ł ꝑpe¬
tua uallitudine tentus tutele. seu cu¬
rationis. excusationẽ habẽt: Ꝙ nũo
tutelas ł curas eodem tpr nõ defuc̃to¬
rie susceptas administras: honere
quarte tutele: ⁊ curationis pupilloꝵ
seu adulescentiũ nõ graue̾beris: finito
aũ offitio: pub̾tate pupilloꝵ ł etate
ad uͦlescentiũ. alie substrtm pꝰfũt: sic¬
ratio nõdum tutele seu cure admitu¬
strate reddita sit: s inꝑfecte diu̾se spẽs
uacacionis licet ꝑmiste ad excusãtio¬
nẽ nõ ꝓsiciunt: Scire gͥ detes eumꝗ
duos filios ht̃. ⁊ duas tutelas admini¬
strat excusationẽ nõ mereri: Setu u¬

Expanded text:
or Philippus . Pater tuus si maior est annis septuaginta, ad tutelam seu curam devocatus excusare se sollemniter . Luminibus captus aut surdus aut mutus aut furiosus aut perpetua valitudine tentus tutelae seu curationis excusationem habent. PP. vel curas eodem tempore non defunctorie susceptas administras, onere quartae tutelae vel curationis pupillorum seu adulescentium non gravaberis. Finito autem officio pubertate pupillorum vel aetate adulescentium aliae substitui possunt, licet nondum ratio tutelae sive curae administratae reddita sit. Sed imperfectae diversae species vacationis, licet permixtae, ad excusationem non proficiunt. scire igitur debes eum, qui duos filios habet et duas tutelas administrat, excusationem non mereri PP.
Abbreviated transcription (Latin):
dam ut tam rationem quam fiquidre¬
liquoꝵ noĩe deb reddat aõ p̃torem
cõuenire potesquãus enĩ matrem ⁊ uã
susceptis bonis urĩs indẽpnitatẽ ꝓhac ad¬
ministratione tutoĩs se prestatixã ñm¬
sisse ꝓpor̃tur. tm̃ aduersus tutorẽ ⁊i
tutele nõ aduersus matris successares

Expanded text:
dam, ut tam rationem quam si quid reliquorum nomine debet reddat, apud praetorem convenire potes. quamvis enim matrem tuam susceptis bonis vestris indemnitatem pro hac administratione tutori se praestituram promisisse proponatur, tamen adversus tutorem tibi tutelae, non adversus ma
Abbreviated transcription (Latin):
si nõ confulte abstentus sit. actio ei cõ¬
petat. nichil ꝙpe miẽa q̃ exoffõ gesta sũt
łgtri deberent uemet. S⁊ culpa
solũ mõ quantiq int̃fuit eiꝰ nõ fuisse
abstentum estimatur: Cui cõsequẽs ẽ
ut si ꝓpt̃ eam causam trãs egisti cum tu¬
creditõ̾ib patris tui peticio c̃õretat:¬

Expanded text:
abstentus sit, actio competat: nihil quippe in ea quae ex officio gesta sunt vel geri debebunt veniet, sed culpa solum quantique interfuit eius non fuisse abstentum aestimatur. Cui consequens est, ut, si propter eam causam transegisti cum creditoribus patris tui petitio competat
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ ꝓfitearis adexcusationẽ tutele nõ
ẽ itꝯneũ : cũ harũ diuisio curatore
dato fieri possit:
dis hañs excusatĩonẽ absotutus .es. ad
te nõ ꝑtinere ꝑicudũ admnustratio¬
nis mranifestasiniũ ẽ¬

Expanded text:
fitearis, ad excusationem tutelae non est idoneum, cum harum divisio curatore dato fieri possit. dis habens excusationem absolutus es, ad te non pertinere periculum administrationis manifestum e
Abbreviated transcription (Latin):
sed̾m iuires enrsdẽ scͥpture patrimõiũ
pupilli ł adulti exigi :Neq emĩ. Sic hõ
smplex ĩmo mag̃ stultus inueĩtur:. Ut
⁊ inpublico ĩuentaĩo cc̃ se scribi aliꝗd pa¬
tiatur sillo ꝓculdubio obẜuando ut nõ
atideat tutor ł curator. respupillares
ł adulti alit̃ attĩgẽ ł ullam sibi con¬
munionẽ ad cas uendicare nͥ pͥus in¬
uẽtai̾o publice facto. Scd̾m morẽ so¬
olitum res ei tradantur. Nisi testatores

Expanded text:
dum vires eiusdem scripturae patrimonium pupilli vel adulti exigi: neque enim sic homo simplex, immo magis stultus invenitur, ut et in publico inventario contra se scribi aliquid patiatur. Illo procul dubio observando, ut non audeat tutor vel curator res pupillares vel adulti aliter attingere vel ullam sibi communionem ad eas vindicare, nisi prius inventario publice facto secundum morem solitum res eis tradantur: nisi testatores
Abbreviated transcription (Latin):
tin filios ut necessitudo sanguinis fua¬
det ꝓtegẽ conaris Sugitur tutores
łcuratores eoꝵ: nõ recte admmistrãt:
suspettis eis postulatis atq ostensis. ut
alii in loco eoꝵ. constituantur facile
inpetrabis: ꝙ si nichil infraudẽ ege.¬
rint. uerum itaegeni sunt ut meoꝵ
anministratione fr̃is tui filioꝵ su¬
bstantia ꝑiditetur. an eis adiũgẽ¬
dus sit curator ꝗ idoneis facaltatib
sit: iector ꝓuintie existimabit. Re¬
mouendi aũt licentia nõ solũ parẽ¬
tib utrinsq sexus. setiã cognatis. ⁊e

Expanded text:
tui filios, ut necessitudo sanguinis suadet, protegere conaris. Si igitur tutores vel curatores eorum non recte administrant, suspectis eis postulatis atque ostensis, ut alii in loco eorum constituantur, facile impetrabis. Quod si nihil in fraudem egerunt, verum ita egeni sunt, ut in eorum administratione fratris tui filiorum substantia periclitetur, an eis iniungendus sit curator, qui idoneis facultatibus sit, rector provinciae aestimabit. Removendi autem licentia non solum parentibus utriusque sexus, sed etiam cognatis et
Abbreviated transcription (Latin):
exrilia ap̃ te in ap̃paniũ suũ moa̾ri
tebiat x fingłoꝵ affectic ẽ ⁊ quimag̃¬
adsuspitionẽ ex spe suctessionis ꝓpͥor
alim̃ta atutore suo nẽ p̃stant᷑. p̃sidẽ
one moã fiat ꝑtib suis fungenir ⁊dẽ

Expanded text:
 morari debeat, ex singulorum adfectione et qui magad suspicionem ex spe successionis propior alimenta a tutore suo non praestantur, praesidem one mora fiat, partibus suis fungetur. Id
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃. Gor̃.Orationes du seueribe¬
neficiũ quo possessiones rusticas fine
decreto p̃sidis pupilloꝵ seu adulescen¬
tiũ distrahi ł obligari ꝓhibitũ ẽ nõ ĩ¬
uiria ⁊iam adagnatum ĩuriosi por¬
nigitut: Sigͥ citra decretũ p̃sidis fũ¬
dusm̃te capti ⁊ iam ahagnato eiꝰtibi
pignorinexus ẽ. iũcilĩn pignoris
ĩeo nõ consistĩ utiles tñ aduersus eũ
nsc̃ãles actiones siob eius utilitatem pe

Expanded text:
. Orationis divi Severi beneficium, quo possessiones rusticas sine decreto praesidis pupillorum seu adulescentium distrahi vel obligari prohibitum est, non iniuria etiam ad agnatum furiosi porrigitur. Si igitur citra decretum praesidis fundus mente capti etiam ab agnato eius tibi pignori nexus est, vinculum pignoris in eo non consistit, utilem tamen adversus eum personalem actionem, si ob eius util
Abbreviated transcription (Latin):
cũ patͥmoniũ pupilli noua heredita¬
te auciũ ẽẽ ꝓponas Tutores aut̃
datiꝰ ab heredib ẽoꝵ quos decessi̾se
dicitis. rationem tutele reposcent:
tutores ꝗnõ testam̃to dati st̃ admini¬
strandi potestatẽ nisi satisdatione e¬
missa saluã tutelam fore nõ habe. Si

Expanded text:
cum patrimonium pupilli nova hereditacum patrimonium pupilli nova hereditate auctum esse proponas. Tutores autem dati ab heredibus eorum, quos decessisse dicis, rationem tutelae reposcent. tutores, qui non testamento dati sunt, administrandi potestatem nisi satisdatione emissa salvam tutelam fore non habere. Si
Abbreviated transcription (Latin):
nõ ignorat nõ esse admutñdos aduet¬
tigalia cõducenda. eosqui pupillaoꝵ ⁊
adulescẽtiũ tutelam seu cur̃a ãministrãt
ł eiꝰ aministratioĩs rationẽ nõdum red¬
diderũt S⁊ quãuis cc̃. iĩclictũ ad
nectigal ꝯducendũ accesseris. tñ qm̃a
ułtro me addisti. si tamuetigali quas
pupilł satis fecĩs. falsi cͥnine careb cũ
aũ iõ fisco obstrictũ pꝰea tutorẽ ẽẽ ditã
uob etas iegiptima ꝯpleta ẽ satis ddit.¬
dationẽ abhis quosminus idoneos cu¬
ratores uobis abadu̾sano cũ magistra¬
tu fungeretur datos diciti postulate ꝓ¬
hibentur enĩ abamiistratioẽ nisi secu¬
ritati ur̃e satisdatioẽ ꝓspexerit:.
reũ tutorẽ ꝙ¬
suꝑ ẽ siscd̾m p̃sidis ꝓ̃ceptum ⁊ iuris
formã satis non dat. remoui̾ atutela
simopiahfagat. sine infamia. Si
fraude. ⁊ cum nota aditus ꝓuĩtie rec¬
tor iibebit: ⁊ inlocum defũctoꝵ ali¬
os idoneos substitui p̃cipiet: p̃sertim

Expanded text:
non ignorat non esse admittendos ad vectigalia conducenda eos, qui pupillorum vel adulescentium tutelam seu curam administrant vel eius administrationis rationem nondum reddiderunt. Sed quamvis contra interdictum ad vectigale conducendum accesseris, tamen, quoniam ultro me adisti, si tam vectigali quam pupillis satisfeceris, falsi crimine carebis. Cum autem fisco iam obstrictum postea tutorem aetas legitima completa est, satisdationem ab his, quos minus idoneos curatores vobis ab adversario, cum magistratu fungeretur, datos dicitis, postulate. prohibentur enim ab administratione, nisi securitati vestrae satisdatione prospexerint.eum tutorem secundum praesidis praeceptum et iuris formam satis non dat, removeri a tutela si inopia hoc faciat, sine infamia, si fraude, etiam cum nota aditus provinciae rector iubebit: et in locum defunctorum alios idoneos substitui praecipiet, praesertim
Abbreviated transcription (Latin):
obẜuationẽ in examinanda marũ pu¬
bertate resecantes uibemus quẽ ad mo¬
gum femine pꝰ inplecos duodecĩ ãnos
oĩmodo pubescere uidicantur. ita ⁊ ma¬
res post excessum .xiͦii. detĩ. añ. pube¬
res testimentur indagatione corꝑis
constituti silũ tui matri successerũt. li¬
cet ie tutorem eoꝵ ẽẽ ꝓbetur. tñ nõ ꝑ ꝓ
curatorem. s actorem decreto cõstitutũ
ate reseoꝵ te absente peti cõuenit. Dex
nec decrito significatũ est italicaꝵ tãtũ
reꝵ uobis munus ad iũctũ: adire debe¬
tis cõpetentem uidicẽ ut uos aꝓuĩciali
aministratione liberet: quod sifactum
fui̾t petent sibi inpiũtia tutores ł cura¬
tores aduͦlescentes:¬

Expanded text:
servationem in examinanda marum pubertate resecantes iubemus: quemadmodum feminae post impletos duodecim annos omnimodo pubescere iudicantur, ita et mares post excessum quattuordecim annorum puberes existimentur, indagatione corporis nstituti filii tui matri successerunt, licet te tutorem eorum esse probetur, tamen non per procuratorem, sed actorem decreto constitutum a te res eorum te absente peti convenit. S. nec decreto significatum est Italicarum tantum rerum vobis munus adiunctum, adire debetis competentem iudicem, ut vos a provinciali administratione liberet. quod si factum fuerit, petent sibi in provincia curatores adulescentes
Abbreviated transcription (Latin):
oyp̃. ant̃. s ⁊ curatores tutorib ad¬
ntncti sunt. pub̃tate pupilli tam tu¬
toꝵ quam curatoꝵ adiunctoꝵ officiũ
siniti. ideoq alios ꝓpt̃ etatis intirmita¬
tem curatores eẽ dandos manifestum ẽ.¬

Expanded text:
ae. Si curatores tutoribus adiuncti sunt, pubertate pupilli tam tutorum quam curatorum adiunctorum officium finiri ideoque alios propter aetatis infirmitatem curatores esse dandos manifest
Abbreviated transcription (Latin):
contutore. pectuniã soliusti. nullũ uidi¬
tiũ tibi cc̃ pupillum cõpetit ut deleget᷑
tibi aduersus lbatũ actõ ꝙ si nom̃ emi¬
Mp̃. añt.  Inõ expͥa culpa. solus pupil¬
le condep̃natus el. . ab sens ⁊ indefensus
ad quieuisti. cũ ex causa iudicatisatiffa¬
cert ceꝑis. actiones aduersus cõtutores tu¬
os mãdari tibi apupilla desid̾abi̾: uel uti¬
li accione uteris
dem. ã. Hpat̃̾ tuus quẽ ⁊ p̃iũgni sui
tutelã aministrasse ꝓponis. testam̃to recte
facto. pupillo ⁊iam quondã suohr̃de in¬
ria. tutele peticionẽ. confusione cõstat
extingui ꝓresidua ꝑte succedentẽ patͥ:
tutele cõuenit ap̃ conpetentẽ uidioem
reddere rationẽ q scd̾m bonã fidẽ: eoꝵ
⁊iam q̃ patrem tuũ in rẽ eus errogasse
dic̾ admissa cõpensatione reliꝙ. siꝗͥ ã
pluts̃ debetur. faciet ꝯdẽp̃nationẽ. qd
si sciens ampluis mrem suam erroga¬
tũ agendum ꝓpte̾a tutele nõputauer̃

Expanded text:
contutore pecuniam solvisti, nullum iudicium tibi contra pupillum competit, ut delegetur tibi adversus liberatum actio. quod si nomen emi. Si non ex propria culpa solus pupillae condemnatus es, sed absens et indefensus adquievisti, cum ex causa iudicati satisfacere coeperis, actionem adversus contutores tuos mandari tibi a pupilla desiderabis vel utili actione uterisdi. Si pater tuus, quem et privigni sui tutelam administrasse proponis, testamento recte facto, pupillo etiam quondam suo herede inria tutelae petitionem confusione constet extingui, pro residua parte succedentem patri tutelae te convenit apud competentem iudicem reddere rationes. Qui secundum bonam fidem, eorum etiam, quae patrem tuum in re eius erogasse dicis, admissa compensatione, reliqui si quid amplius debetur faciet condemnationem. Quod si sciens amplius in rem suam erogatum agendum propterea tutelae non putaverit,
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃. alex̃. Suo potius ꝑiculo magi¬
stratus tutores quos petisti d̾derũt. ꝗͣ
tu cc̃sexus conditionem alicui ex ea ob¬
ligatione obstricta ẽ ꝙ tuo ꝑiculo tuto¬
res filiis tuis dari postulasti:¬
itemq auo pat̾̃no administrata eoꝵ¬
q noĩe in dẽpnitatem uob ꝓmissam
ẽẽ asseueratis:. Que si ita fũt ⁊idem
dẽpnitatem abhis prãri d̾fiderabitis
quos ⁊ amnstrationẽ suo ꝑiculo pͥdẽ
luscepisse ꝓponitis:¬

Expanded text:
 . Suo potius periculo magistratus tutores quos petisti dederunt, quam tu contra sexus condicionem alicui ex ea obligatione obstricta es, quod tuo periculo tutores filiis tuis dari postulastiitemque avo paterno administrata eorumque nomine indemnitatem vobis promissam esse adseveratis. quae si ita sunt et idem demnitatem ab his praestari desiderabitis, quos et administrationem suo periculo pridem suscepisse proponitis
Abbreviated transcription (Latin):
op̃. uist. ¶ larum posteritati faciẽ¬
tes. sanscimus om̃i modo debere ⁊ agñ¬
tib ⁊ pulsatis incͥminalib causis mi
cum cautius ⁊ melius ẽ cum suasioẽ
ꝑfectissima. ⁊ responsa facere minores
⁊litẽ inferre neex sua mꝑitia. ł uiue¬
nili calore: aliꝗ ut dicant ł tactant ꝙ.
si fuiss: ꝓlatum ⁊ nõ exp̃ssum ꝓdẽẽ eis
poterat:. ⁊ adetĩore calculo eoseripere:¬
putantes ꝑquã testam̃tarũ quidem uł
ꝑ inquisitionẽ dati. tutoris u̾i̾ius auc¬
torttas fufficiebat. lic plures fuerãt:
nõ tamen diuersis regionib destinati:
legipumi aũt ł siplicit̃ dati om̃s con¬
sentite conpellebantur: Sancimus si
partib ł resigiõib autoritatem pupillo
m̃tarus. ⁊ ꝑiquisitionẽ datis legiptinõ:
⁊ siplicit datos uibemꝰ eo quod fide uis¬
sionis onere p̃g̃uantur. ⁊ subsidiarie ac¬
tionis admmiculũ sperat᷑ S ħomĩa ita
accipienda sunt. siñ tesque agitur solu¬

Expanded text:
o pp. Clarum posteritati facientes sancimus omnimodo debere et agentibus et pulsatis in criminalibus causis mincum cautius et melius est cum suasione perfectissima et responsa facere minores et litem inferre, ne ex sua imperitia vel iuvenali calore aliquid vel dicant vel taceant, quod, si fuisset prolatum vel non expressum, prodesse eis poterat et a deteriore calculo eos eripereputantes, per quam testamentarii quidem vel per inquisitionem dati tutoris et unius auctoritas sufficiebat, licet plures fuerant, non tamen diversis regionibus destinati, legitimi autem vel simpliciter dati omnes consentire compellebantur, sancimus, si partibus vel regionibus auctoritatem pupillo mentariis et per inquisitionem datis legitimos et simpliciter datos iubemus eo, quod fideiussionis onere praegravantur et subsidiariae actionis adminiculum speratur. Sed haec omnia ita accipienda sunt, si non res quae agitur solu
Abbreviated transcription (Latin):
d̾em ã. NSon ẽ anibigni niris electo
reo ⁊ soluente. fite uissorem libari. ⁊ idõ
si sinplicit̃ acceptus est fideiꝰsor inid qd̾
tutor seu curator debrturus eẽt. cumꝓpõa
tutorẽ seucuratorẽ condẽpnatũ soluisse

Expanded text:
. Non est ambigui iuris electo reo et solvente fideiussorem liberari. Et ideo si simpliciter acceptus est fideiussor in id, quod tutor seu curator debiturus esset, cum proponas tutorem seu curatorem condemnatum solvisse,
Abbreviated transcription (Latin):
his questioĩb quas aduersus frm̃
quondã tibi fuisses dicis cũ siqua
emerserit lis. ꝓcuratore dãto ⁊ illis
curatore ad litem constituto ⁊ solẽ¬
nitati uiris ubi tutor exigitur. ⁊ in¬
dep̃nitati utrutsq ꝓspici poss itd̾ec¬
puyillares ꝓtutore admnistrauit
adprestandam rationem tenentur

Expanded text:
estionibus, quas adversus fratrem quondam tibi fuisse dicis, cum, si qua emerserit lis, procuratore dato et illis curatore ad litem constituto et sollemnitati iuris, ubi tutor exigitur, et indemnitati utriusque prospici possitpupillares pro tutore administraverunt, ad praestandam rationem tenentur
Abbreviated transcription (Latin):
exretidatioẽ defensioĩs sustineãt re¬
sarcire coganturz ¶ Sr ⁊ siquis exq̃¬
dã int̃plłatiõe ãmoitus ꝓpt̃ litis insir¬
uctionem ꝯfuetã cautelam expofint
ł post litem ꝯtestatã quã ꝑse ⁊ nõ ꝑꝙ¬

Expanded text:
ex recusatione defensionis sustineant, resarcire cogantur. Sed et si quis ex quadam interpellatione admonitus propter litis instructionem consuetam cautelam exposuerit, vel post litem contestatam, quam per se
Abbreviated transcription (Latin):
opp̃. ꝯsta.utor qsanidatõe cumdare debu¬
it minime int̃posuit. nichil om̃o
ex bonis puyilli alienare põt: postea¬
ꝗͣ aũt aᵈ tutele ãministranonẽ elec¬
tus t̃i ⁊ bonoꝵ possefionẽ pupila
noĩe a gnosce eũ potinsse: cottra

Expanded text:
. Tutor, qui satisdationem, cum dare debuit, minime interposuit, nihil omnino ex bonis pupilli alienare potest. Posteaquam autem ad tutelae administrationem electus est, et bonorum possessionem pupilli nomine agno
Abbreviated transcription (Latin):
uitores i curaiores̃ cõstituere. Ede¬
fensionẽ aũt. ⁊ nom̃ enis inħ casu
aꝑtius declarantes: neforte puta¬
uerit tutores ł curatores qͣuam̃ sibi¬
in⁊ inponi: illã d̾ cerminus defensi¬
onem eos subrre que nõ satisdatiõe
ꝓeuentu litis cõstitut᷑. S⁊ ut tãtũ¬
mõ litem scd̾m legũ ordinẽ ꝓpupi¬
llo ł adulto aliisq ꝑsonis istruãt
licentiã ex hac nr̃a auctoritate habñte̾
sine dec̃to res quaꝵ gubnationẽ gerũt¬

Expanded text:
utores vel curatores constituere. Defensionem autem et nomen eius in hoc casu apertius declarantes, ne forte putaverint tutores vel curatores gravamen sibimet imponi, illam decernimus defensionem eos subire, quae non satisdatione pro eventu litis constituitur, sed ut tantummodo litem secundum legum ordinem pro pupillo vel adulto aliisque personis instruant, licentiam ex hac nostra auctoritate habentes sine decreto res quarum gubernationem geru
Abbreviated transcription (Latin):
inducit natura: ⁊ m̃sura pupillaris ł
ad ulti ostendit substãtie Sĩ aut̃ in¬
uentai̾o publice factores pupillares ⁊
adulticõscͥpserit. Et ip̃e ꝑhuiꝰ mõ scͥtu¬
rã ꝯfessus fuerit ãpliorem qntitatẽ sube¬

Expanded text:
inducit natura et mensura pupillaris vel adulti ostendit substantiae. Sin autem inventario publice facto res pupillares vel adulti conscripserit et ipse per huiusmodi scripturam confessus fuerit ampliorem quantitatem sub
Abbreviated transcription (Latin):
ur ex mobilib aut p̃diaidonea ꝯparẽf᷑: aut
sifoͣte ut assol idonea ñ potui̾nt ĩueĩri. uyxta
ãt ꝗuiri fo̾mã usuraꝵ accrescat accessio:
quaꝵ exactio adꝑiculum tutorisꝑti
creatione tutoꝵ. ⁊ curatoꝵ cũ om̃i p̾ce
dente cautela lic̃e debitoĩb pupilloꝵ ⁊
adultoꝵ. adeos solutionẽ facere : Ita tñ:
ut pͥus sentñtia iudiciał sine om̃i dãp¬
no celebrata ħ ꝑmiseit Qͦ subsecuto
ui̾t. sequetur huiꝰmõ cam̃ plenissima
secui̾tas Ut nemo inposteꝵ inꝗetetur:
Nõ em̃ deb⁊ qd̾rite ⁊ scd̾m leges abim¬
tio actũ est. exalio euẽtu resuscitari: Nõ
eñĩ hanc legera extendimits ⁊̃ in his so¬
b ł alis huiͦmõ causis pupillo ł adul¬
to accedt̃ S ⁊ si ext̾neus debitor ex fe¬
neraticia forsitã cautioẽ. ⁊ alĩs simili¬
b causis solutionẽ sace̾. ⁊ selibare de¬
fidaͣt. tc̃ e eãdẽ subtilitatẽ obyuaẽ cẽsemꝰ:

Expanded text:
idonea comparentur aut, si forte ut adsolet idonea non potuerint inveniri, iuxta antiqui iuris formam usurarum crescat accessio, um exactio ad periculum tutoris Cdente cautela licere debitoribus pupillorum vel adultorum ad eos solutionem facere, ita tamen, ut prius sententia iudicialis sine omni damno celebrata hoc permiserit. Quo subsecuto, verit, sequitur huiusmodi causam plenissima securitas, ut nemo in posterum inquietetur: non enim debet, quod rite et secundum leges ab initio actum est, ex alio eventu resuscitari. Non autem hanc legem extendimus etiam in his sobus vel aliis huiusmodi causis pupillo vel adulto accedunt: sed si extraneus debitor ex feneraticia forsitan cautione vel aliis similibus causis solutionem facere et se liberare desiderat: tunc enim eandem subtili
Abbreviated transcription (Latin):
custodia ⁊ uitaminoꝵ sepus ꝓdebat᷑.
nͥ eñi domũ uendereliceat: inquadet ssit
pat̃. iinor creuit: in qua maioꝵ ĩma¬
gies aut nõ uidẽ fixas aut reuulsas¬
nõ uidere. satũ ẽ lugubre Ergo ⁊ do¬
mus ⁊ cettra oĩa ĩmobilia in patͥmoĩo
minoꝵ ꝑmaneãt. Nullũq e ificũ ge¬
nus ꝙ integrum ħrditas dabit collãp¬
deformatũ edisiciũ tutor testificatioe
oꝑis ip̃rꝰ. multoꝵ fide idreficere cogat᷑
Ita em̃ ãnui redditus plus minõ̾ib cõ¬
ferẽt. ꝗͣ ꝑ fraudes p̃tia diminuta. Ser
alimoniarum taxatõe pascantur: Lex
cñi nõ solum cẽ tutores s ẽ cõtra femi¬
nas inmod̾atasatq intẽꝑantes ꝓrͣpex̃
minõib. Que pleꝵq nouis matits
nõ solumres filioꝵ s⁊ ẽ uitã additiunt.
huic accidit ꝙ ip̃iꝰ peccume ĩ quarobur
om̃e pat̾moinoꝵ neteres posuer fenerã¬
diusus uix diuturnus iuixcõtinuus
⁊ stabił ẽ. quo factosepe mĩtelẽte pec¬

Expanded text:
tiam vita minorum saepius prodebatur. Nec vero domum vendere liceat, in qua defecit pater, minor crevit, in qua majorum imagines aut non videre fixas aut revulsas videre satis est lugubre. Ergo et domus et caetera omnia immobilia in patrimonio minorum permaneant, nullumque aedificii genus, quod integrum haereditas dabat, collapdeformatum aedificium, tutor testificatione operis ipsius et multorum fide id reficere cogatur: ita enim annui reditus plus minoribus conferent, quam per fraudes pretia diminuta. Servi alimoniarum taxatione pascantur. Lex enim non solum contra tutores, sed etiam contra feminas immoderatas atque intemperantes prospexit minoribus, quae plerumque novis maritis non solum res filiorum, sed etiam vitam addicunt. Huic accedit, quod ipsius pecuniae, in qua robur omne patrimoniorum veteres posuerunt, fenerandi usus vix diuturnus, vix continuus et stabilis est: quo facto saepe intercidente pec
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ħ spãlit̃ exp̃sserĩt ꝙ om̃ino siñe ulla
dilatione defensionem ꝓpillis ⁊ adul¬
tis aluisq sup̃memoratis ꝑsonus subi¬
re eos necesse ẽ E hisq addicimus
nullam neq in ħ cãpitulo ãbiguita¬
tem relinquentes. tutõĩb ⁊ om̃ib
curatorib licẽ fructus siue ꝗexreditib
p̃dioꝵ colliguntur. Siũ ex sub̃a ꝑsoãꝵ¬
spetiei sũt sine detreto distrahere iusto
p̃tio. ꝙ nihis locis inquib uenditioce¬
lebratur. tũc tp̃is noscitur obtinere:
Et que exuẽtlitioe eoꝵdẽ fructuũ col¬
liguntur peccume cũ alia pupilloꝵ

Expanded text:
expresserint, quod omnimodo sine ulla dilatione defensionem pro pupillis et adultis aliisque supra memoratis personis subire eos necesse est. Hisque adicimus nullam neque in hoc capitulo ambiguitatem relinquentes tutoribus et omnibus curatoribus licere fructus, sive qui ex reditibus praediorum colliguntur sive ex substaspeciei sunt, sine decreto distrahere iusto pretio, quod in his locis, in quibus venditio celebratur, tunc temporis noscitur obtinere, et quae ex venditione eorundem fructuum colliguntur pecuniae, cum alia pupillorum
Abbreviated transcription (Latin):
Itutor petit᷑ ł testam̃to datuᷤ tuo¬
rem te ꝯstitutũ eẽ nõ exremissioi̾s
neglegñtie intio. S⁊ uste ignora¬
tioĩs raciõe nõ didicisti: id ꝙ liquidi
ignorãte  trãsmissum ẽ. nõ teneberis:¬

Expanded text:
us tutorem te constitutum esse non ex remissioris neglegentiae vitio, sed iustae ignorationis ratione non didicisti idque liquidis ignorante te transmissum est, non teneberis
Abbreviated transcription (Latin):
eẽt tutoi qui scͥtus amatre tutoi̾s
fuãt hẽs⁊ ip̃senti spẽm manifestum
erat. stare tutorem ł curatorem ĩ p̃ci¬
piti loco. Siũ exũ augtoĩtatẽ suam
ł consensum a deiuida hereclitate
prãre pupillo ł adulto minime uo¬
lunt: Ne exhac causa sua uira aliꝙ
paciãtur p̃ uidiciũ: Satis ei ĩmuꝵ
ꝑiculũ tutede ł utił negotioꝵ gesto¬
rũ actionis. ne pupillus ł adultus
ut pote ex illis tarditate lesus litem
auctor fuerit pupillo t̃ adulto aliud
ꝑiculum em̃gebat Dũ enĩ aliĩ ꝯsentit
mare matris sue uiditiũ ꝙ obpugnã¬
speties oriuntur. ex quib uerẽdum ẽ
tutoĩ ł curatoĩ cͥca suasres ỹiuditiũ
yuta ĩ hypothecis. ⁊ alũs uariiᷤ causis:
offitiũ depoĩtũ om̃s acuoẽs quastiror
⁊curator exnecessitate offitũ suhierit
ĩ quõdam pupillũ ł adultũ tñfferri:
Quare tã optimo exẽplo argumĩrino
ł curator ne p̃uiditium aliꝗeifiat
timorẽ eius remouemꝰ: Samus gͥ ei

Expanded text:
el curator, qui scriptus a matre tutoris fuerat heres, in praesenti specie manifestissimum erat stare tutorem vel curatorem in praecipiti loco. Sive enim auctoritatem suam vel consensum ad adeundam hereditatem praestare pupillo vel adulto minime voluerit, ne ex hac causa sua iura aliquod patiantur praeiudicium, satis ei imminet periculum tutelae vel utilis negotiorum gestorum actionis, ne pupillus vel adultus utpote ex illius tarditate laesus litem auctor fuerit pupillo vel adulto, aliud periculum emergebat: dum enim alii consentit, mare matris suae iudicium, quod oppugnanspecies oriuntur, ex quibus verendum est tutori vel curatori circa suas res praeiudicium, puta in hypothecis et aliis variis casibus. officium depositum omnes actiones, quas tutor vel curator ex necessitate officii subierit, in quondam pupillum vel adultum transferri. Quare tam optimo exemplo argumentati vel curator, ne praeiudicium aliquid ei fiat, timorem eius removemus? Damus igitur eis
Abbreviated transcription (Latin):
op̃. Gor  Ibonam cam eaciuᷤ
tutõ es habuit. ⁊adu̾sus latam sñã
nõ appellasti. seu uꝰ applłationẽ ꝓuo¬
cationis solẽp̃nia inplere cessaueĩs.
tutele iuditio indẽpnitatẽ pupille
prestare debes¬
d̾.ã. chisque infraudem ami¬
nistrationis atutore gesta ł negli¬
gent acta. acuratorib eoꝵ quibu̾
successisti allegaᷤ. agere debes: simõ
ãnos legiptime etatiis implesti: neq
enim non multum ignoras patro¬
cinari fecunditatẽ libͥoꝵ feminis
adroꝵ suaꝵ ad ministrationẽ si ĩ¬
tra etatem legrptimã sũt cõstitute:¬

Expanded text:
o. Si bonam causam ea cuius tutor es habuit et adversus latam sententiam non appellasti seu post appellationem provocationis sollemnia implere cessaveris, tutelae iudicio indemnitatem pupillae praestare debes. De his, quae in fraudem administrationis a tutore gesta vel neglegenter acta a curatoribus eorum quibus successisti adlegas, agere debes, si modo annos legitimae aetatis implesti. neque enim ignoras non multum patrocinari fecunditatem liberorum feminis ad rerum suarum administrationem, si intra aetatem legitimam sunt constitut
Abbreviated transcription (Latin):
adhibitis oĩ mõ administrati¬
orris offiñ cõpell ⁊ agnoscẽ ꝙ si in
ea dẽ ꝯtumatia ꝑseuerauĩt. susp¬
ectos postulare: irt alii in locũ eoꝵ
petantur nõ ꝓhiberis:¬

Expanded text:
ibitis omnimodo administrationis officium compellet agnoscere. quod si in eadem contumacia perseveraverint, suspectos postulare, ut alii in locum eorum petantur, non prohiberis
Abbreviated transcription (Latin):
tis siuoluerit. ut nõ abeo ĩstituto lis
duitius ꝓtrahatur: necessitatẽ habẽ¬
de crearido curatore desensionẽ subiẽ
⁊ cetera liris admpłe. ¶sonis ⁊̃ que ꝑi
petietũt. sũ matres forte: uũti ł qui¬
dam aliĩ ꝯ pellendis eos quoi ordina¬
uerĩt tutores ł curatotes p̃ꝑare talẽ

Expanded text:
ris, si voluerit, ut non ab eo instituta lis diutius protrahatur: necessitatem habente creando curatore defensionem subire et cetera litis adimplere. Personis etipetierunt, sive matres forte fuerint vel quidam alii, compellendis eos, quos ordinaverint tutores vel curatores, praeparare talem
Abbreviated transcription (Latin):
susceꝑant recusare: S⁊ abutio lins
moĩs oĩb memoratas ꝑsonas defen¬
dere. ⁊ litem p̃ꝑatã scd̾m leges instru¬
ere. Scientes ꝙ. ⁊̃ ħmunus necessaĩ¬
ñ est. tam tutele ꝗ̃ curatioĩ. ⁊ siħ re¬
tusauerĩt ł fubire distulerĩt nõ so¬
lũ ut pote suspetti ãmouebũtur a¬
missa eoꝵ exstimatioẽ S ⁊̃ ex sub̃a¬

Expanded text:
susceperunt recusare, sed ab initio litis modis omnibus memoratas personas defendere et litem praeparatam secundum leges instruere scientes, quod et hoc munus necessarium est tam tutelae quam curationi. Et si hoc recusaverint vel subire distulerint, non solum utpote suspecti amoveantur amissa eorum existimatione, sed etiam ex sub
Abbreviated transcription (Latin):
cimus disponẽtes quẽ admodir.
deberent ĩo utiones incõtc̃tio mino¬
rũ causa fieri. Siue ex rediti: nue
sumatim neq ex mt̃tis ãnis colierte
iam debent᷑. biennales metas ⁊ cntũ
sollidoꝵ qnͣtitatem mimiie ereden

Expanded text:
cimus disponentes, quemadmodum debent solutiones in contractibus minorum causa fieri sive ex reditibus sive summatim neque ex multis annis collectae iam debentur, biennales metas et centum solido
Abbreviated transcription (Latin):
dem.ã. asclinadi. Inpostulã¬
dis suspectis tutoib seũ curatoĩb
nõ uires patͥmonioꝵ pͥncipalit sran
nichil segnit̃. nichil fraudulent᷑ ge¬
ratur ꝑpendi oportet:¬
oyp̃. ant. ¶ Ibertũ tuũ ⁊ tutorẽ
filũ tui Si fraudulent̃ tescius ami¬
nistrare existimas. suspectũ facẽ potes
m̃o si offm̃ eus pub̾tate pupilli fini¬
tũ nõ ẽ. Nã si eo iure tutor eẽ desiit
uiditio tutele corueniendus ẽ:
suo ꝑicuso quãtõ tardius ad eostu¬
tela transfert̃ cessant: ꝙ si id fraude
factum existimas. suspectos eos po¬
stula: ꝙ si fũmoiũ meruerĩt: in lo¬
cũ eoꝵ alios accipies:

Expanded text:
dem A. Asclepiadi. In postulandis suspectis tutoribus seu curatoribus non vires patrimoniorum principaliter, sed an nihil segniter, nihil fraudulenter geratur, perpendi oportetomitiae. Libertum tuum et tutorem filii tui, si fraudulenter res eius administrare existimas, suspectum facere potes, modo si officium eius pubertate pupilli finitum non est. nam si eo iure tutor esse desiit, iudicio tutelae conveniendus est. suo periculo, quanto tardius ad eos tutela transfertur, cessant. quod si id fraude factum existimas, suspectos eos postula: qui si submoveri meruerint, in locum eorum alios accipies.
Abbreviated transcription (Latin):
fic ãministrare debes ne edificiũ qd̾
his relictũ ẽ. cc̃ formã alienandi te
stam̃to datam uendas:
datũ nec aministrasses cet̾is curato¬
rib ⁊ ãministrationẽ ꝑagentib ⁊
sufficientib dapño prestando cẽ te.
actio dari nõ põt: Si aũt nescisseste
curatorem datũ. ⁊̃ si soluendo ceti ño
sint dap̃m ꝑiculum ad tenõ redũ

Expanded text:
ic administrare debes, ne aedificium, quod his relictum est, contra formam alienandi testamento datam vendas. datum nec administrasses, ceteris curatoribus et administrationem peragentibus et sufficientibus damno praestando contra te actio dari non potest. si autem nescisses curatorem datum, etiamsi solvendo ceteri non sint, damni periculum ad te non r
Abbreviated transcription (Latin):
.S. ã. I ex q̃ tutores curatoresq ne¬
cessitate astring̃. u̾aurũ. argñtu gẽ¬
mas. uestes: cet̾aq mobilia p̃ciosa.
urbana ẽ mãcipia. domos. balnea.
orrea. atq oĩa que int̃ ciuitates fut̃¬
uẽderent. oĩaq ad nũmos redignr
p̃ter p̃dia. ⁊ mancipia rustica mui
mãcipium uendere. ⁊ pignorare.
inp̃tĩtũ licebat Scilic ꝑ inꝗsitiõco
poĩtionẽ decreti. ut fraudilocus nõ
sit.Ant̃ omĩa gͥ urbana mãcipia.ꝗa
tocuis subpellectilis noticiã gerũt:
semꝑ inhereditate ⁊ indemo retine¬
antur. Nambom ẜu fraudem fieĩ
ꝓhibebt̃ M ali sires exegetit sub q̃¬
stione poĩti. posst̃ ꝓdere ueritatẽ. at¬
q ita omĩa obẜuabũt: ut nec mũe¬
t̃here alid tutor ualeat ꝙ ĩueste.
margaitis. gẽmis. ⁊ nniasculis cctͣa¬
q supellectili netissariũ ẽ ⁊ tollerab¬

Expanded text:
tutores curatoresque necessitate adstrinxit, ut aurum argentum gemmas vestes ceteraque mobilia pretiosa, urbana etiam mancipia, domos balnea horrea atque omnia intra civitates venderent omniaque ad nummos redigerent praeter praedia et mancipia rustica, mulmancipium vendere vel pignorare in praeteritum licebat, scilicet per inquisitionem rpositionem decreti, ut fraudi locus non sit. Ante omnia igitur urbana mancipia, quia totius supellectilis notitiam gerunt, semper in hereditate et in domo retineant: nam boni servi fraudem fieri prohibebunt, mali, si res exegerit, sub, quaestione positi poterunt prodere veritatem. Atque ita omnia observabunt, ut nec invetrahere aliquid tutor valeat. Quod in veste, margaritis, gemmis et vasculis caeteraque supellectili necessarium est. Et tolerab
Abbreviated transcription (Latin):
op̃. dioct.s Iño subscͥpsisti
quasi fideuissor. frustra uereris ne
exea int̃tessiõe quasignasti ut cura¬
torolimlibatus. utad firmã sña p̃¬
sidis exofficio curatoris ꝯneniri pos
tores frustra timent. cũ hisquitute¬
lam aministrauer̃ testam̃ti factio
nõ denegatun nec debonis suis doã¬
re alid ꝓbibent᷑¬

Expanded text:
o. Si non subscripsisti quasi fideiussor, frustra vereris, ne ex ea intercessione, qua signasti ut curator, olim liberatus ut adfirmas sententia praesidis, ex officio curatoris conveniri postores frustra timent, cum his qui tutelam administraverunt testamenti factio non denegetur. nec de bonis suis donare aliquid prohibent
Abbreviated transcription (Latin):
op̃. leo.ĩ. Sacri affatus quoscũ¬
pirte paginirũ scripserit aucto¬
ritis: nõuio uultũ penitus. aut
colore. nisi purpurci tintũ tõ
scriptione lustrentur. scilicet ũ
cocti murioi. ⁊ triti cõch̾ylũ. ar¬
dore signentur. ciq tantum mͦ
fassit ꝓferri uł dicirescripta.in
quib cũq iudicũs: queincarti.
siuc m̃brims. subnotatio nr̃ẽ fu¬
bscriptionis inpresserit. hanca¬
ut̃ sacri encausti confectionem:

Expanded text:
patricio. Sacri adfatus, quoscumparte paginarum scripserit auctoritas, non alio vultu penitus aut colore, nisi purpurea tantummodo scriptione illustrentur, scilicet ut cocti muricis et triti conchylii ardore signentur: eaque tantummodo fas sit proferri et dici rescripta in quibuscumque iudiciis, quae in chartis sive membranis subnotatio nostrae subscriptionis impresserit. Hanc autem sacri encausti confectionem
Abbreviated transcription (Latin):
łquerere. aut aquo quã sperart coui¬
delicet quihoc adgressus fuit̃ ty¬
rĩmco spiritu ꝓscrtptionẽ bono¬
rum omtum. cipitili nõ inmerito
pena plectendo.

Expanded text:
quaerere aut a quoquam sperare: eo videlicet, qui hoc adgressus fuerit tyrannico spiritu, post proscriptionem bonorum omnium capitali non immerito poena plectendo.
Abbreviated transcription (Latin):
maioris uł minoris ad ministrati¬
onis uniuerse nr̃e reipublicc tudi¬
ces monemus: ut nullũ rescriptũ:
nullã prigmaticã sintionẽ muil¬
u sicrĩ adnotitionẽ. quegenera¬
li ĩm uł utilititi publicc auersa
cẽ uideatur indiscepͣtione cutus¬
libet litigũ patiantur ꝓferri sco
generiles sacras constitutiones mo¬
dis omĩb nondubitent obẜiũdiᷤ¬

Expanded text:
maioris vel minoris administrationis universae nostrae rei publicae iudices monemus, ut nullum rescriptum, nullam pragmaticam sanctionem, nullam sacram adnotationem, quae generali iuri vel utilitati publicae adversa esse videatur, in disceptatione cuiuslibet litigii patiantur proferri, sed generales sacras constitutiones modis omnibus non dubitent ob
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃ uotiens aliquis e aliquaĩ¬
testatus ł mtestatamortuus uł
mortua fuei̾t nepotib ł ꝓnepotib
cuiuscũq sexus ł beĩceps aliis desc̃e¬
dẽtib derelictis quib undelib̾i bo¬
norum possessiominime cõmpe¬
tit ⁊ in suꝑ exlatere quib cũq a¬
gnatis minime possint idẽ agna¬
n quart᷑a partẽ hereditans mortu
ꝑsone sibiuẽdicare. s solide scendẽ¬
tes admorin surcessionẽ uocẽtin:
quod tantum infutĩs ñetiam p̃¬
terins negotiis ẜ uaridecernumi:¬
mp̃  icet lib̾imanib ab ĩtestato
itademum ꝑ sehere des existant
sifarpossumt: tam̃ matres libis
enãsi infantes nature cõcesserint
posse succedere nulla dubitatio est:¬
dẽa . In successionem filuł filie
comitras sineb̾is et fr̃ib e sororib
morientis pat̃ manumissorꝙ
quia eisit u̾etꝰ iusẜ uatum ma¬
tri p̃fertur.

Expanded text:
p. Quotiens aliquis vel aliqua intestatus vel intestata mortuus vel mortua fuerit nepotibus vel pronepotibus cuiuscumque sexus vel deinceps aliis descendentibus derelictis, quibus unde liberi bonorum possessio minime competit, et insuper ex latere quibuscumque agnatis, minime possint idem agnati quartam partem hereditatis mortuae personae sibi vindicare, sed soli descendentes ad mortui successionem vocentur. quod tantum in futuris, non etiam praeteritis negotiis servari decerni Licet liberi matribus ab intestato ita demum per se heredes existant, si fari possint, tamen matres liberis, etiamsi infantes naturae concesserint, posse succedere nulla dubitatio estesae. In successionem filii vel filiae communis sine liberis et fratribus vel sororibus morientis pater manumissor, quia ei sit vetus ius servatum, matri praefertur.
Abbreviated transcription (Latin):
exdonatione mancipia. ius inanu¬
mittendi donatrix nõ habuit.
tib manumisit: ei libertatem prãre
nõ potuit:¬
cipio auieno siquidem abhis uidici¬
b inpetrabitur quib dandi uis est si¬
ne ulla trepidatione pẽne facilis di¬
solutio ẽ: siuõ iubentib nobis iubẽtib¬
quicꝗͣ lege actũ et̃ doceatur ⁊ nõ dñsut
alienũ mãcipiũ manumittẽtur petis¬
se ꝓbetur. tũc eodẽ qui ĩ conspectu nr̃o
ub̾tatẽ mõstrabitur nõ ad nõ ꝯsecutꝰ
ꝑtin⁊ restituto isqui mãcipiũ alienũ
falendo pͥncipis ꝯscientiã manumisit
mãcipia duo cogatur dño eius dare
huuus moĩ sexus etatis. atq artis cuiũ¬
cõstiterit eẽ manumissum. ⁊ alia tria
fisco eadem racione similia. q̃ mulcta
nõ semꝑ inponitur. s⁊ pocus cõquiescat:
si forte manumissus inferẽtẽ sibi que¬
stionẽ status obiecta legiptima p̃scͥpti¬
one potr̃t ex cdludere: cũ sibi amisi mãci¬
pũ dãpna d̾beat inputare ꝗ ĩꝑnitiem

Expanded text:
ex donatione mancipia, ius manumittendi donatrix non habuit. tibus, manumisit, ei libertatem praestare non potuitcipio alieno, si quidem ab his iudicibus impetrabitur, quibus dandi ius est, sine ulla trepidatione poenae facilis dissolutio est. Si vero iubentibus nobis quicquam lege actum esse doceatur et non dominus, ut alienum mancipium manumitteretur, petisse, tunc eodem, qui in conspectu nostro libertatem monstrabitur consecutus, pertinet restituto is, qui mancipium alienum fallendo principis conscientiam manumisit, mancipia duo cogatur domino eius dare, cuiusmodi sexus, aetatis atque artis constiterit esse manumissum, et alia tria fisco eademque ratione similia. Quae multa non semper inponitur, sed potius conquiescit, si forte manumissus inferentem sibi quaestionem status obiecta legitima praescriptione potuerit excludere, cum sibi amissi mancipii damna debeat inputare, qui in perniciem
Abbreviated transcription (Latin):
data nõualet: st sipecunam isꝗ̃ pa¬
trem tuũ appellas ep̃tori decłit ⁊ ab eo
redẽp̃tus ad libertatem ꝓductus est ni¬
chil uidetut bonis defuisse enisqui fi¬
sci debitor dicitur huou
torem posse prãre certi uiris ẽ: unde si
hosquos tu rogata fueras certo etatis
tue tp̃r adlibertatẽ nõ ꝓduxisti s tu¬
cure dñs tius nõ soluendo ꝯstituit᷑:
fidei ꝯmissariã tibi reliquit lib̾tatem:
cũ infidĩ conmissariis ub̾tatib euentũ
ĩspici tantũ obtinuerit: nichil eius uo¬
luntas tibi ꝓdẽe pot̃ Q  nõ possũt ad lib̾¬

Expanded text:
data, non valet. sed si pecuniam is, quem patrem tuum appellas, emptori dederit et ab eo redemptus ad libertatem productus est, nihil videtur bonis defuisse eius, qui fisci debitor dicitur. Impp.torem posse praestare certi iuris est. unde si hos, quos tu rogata manumittere fueras certo aetatis tuae tempore, ad libertatem non produxisti, sed tucurae dominus tuus non solvendo constitutus fideicommissariam tibi reliquit libertatem, cum in fideicommissariis libertatibus eventum inspici tantum obtinuerit, nihil eius voluntas tibi prodesse potest. QVI NON POSSVNT AD LIB
Abbreviated transcription (Latin):
op̃. uat̾asquidem qui testam̃ta
uetitũ ẽ manumitti ad lib̾tatẽ nõ põt
quoscũ filio eclucatos ẽt̃ testator exp̃s¬
serit ꝓpt̃ familiare ministeriũ ⁊ usum
filioꝵ necissanũ. ⁊ ueniri ⁊ manumitu
noluerit: anquasi male meritis penã
ntogauerit: Nã priore casu morte eiu̾
cui consulebatur obsequii necessitate
finita ub̾tas pot̃ ꝑuenire posteriore id
qd pene causa inseruos statutũ est neces¬
se est uires suas obtinere quando diuu̾
parentibus meis placuerit hunismo

Expanded text:
o. Is quidem, qui testamento vetitus est manumitti, ad libertatem non potest quos cum filio educatos esse testator expresserit, propter familiare ministerium et usum filiorum necessarium et venire et manumitti noluerit, an quasi male meritis poenam inrogaverit. Nam priore casu, morte eius cui consulebatur obsequii necessitate finita, libertas potest pervenire, posteriore id, quod poenae causa in servos statutum est, necesse est vires suas obtinere, quando divis parentibus meis p
Abbreviated transcription (Latin):
op̃. ant. eliçissima quã mãdantete.¬
ẜuos em̃isse dicis. si dñiũ seruiquẽ manu¬
misit nõdum adte transtulerat. fru̾stra
petis ut denegata libertate eiuns quẽ manu¬
missum dicis possessio tibi tradatur:¬

Expanded text:
. Felicissima, quam mandantervos emisse dicis, si dominium servi quem manumisit nondum ad te transtulerat, frustra petis, ut denegata libertate eius quem manumissum dicis possessio tibi tradatur
Abbreviated transcription (Latin):
tus ẜuus nõ efficitur: Si itaq scd̾m legẽ
ue tibi liꝑt cius potestatẽ senatus cõsul¬
to uitentio celso it̃ ⁊ neratio marcello cõ¬
sulib facto. adꝓiuntias porectam cõsti¬
tit manumissu ⁊ ciuitatẽ roã nã consecut᷑
es. postea uero ut lib̾tus tabulãnam ami¬
iistrando lib̾tatem quam fueras consecu¬
tus nõ amisisti. nec actusfilio exlib̾ẽns ĩ¬
genuo suscepto quominus decurio cẽ pos¬
gerint dependat: quanti sua inte sepe scͥp

Expanded text:
tus servus non efficitur. Si itaque secundum legem Vetti libici, cuius potestatem senatus consulto Iuventio Celso iterum et Neratio Marcello consulibus facto ad provincias porrectam constitit, manumissus civitatem Romanam consecutus es, post vero ut libertus tabularium administrando libertatem quam fueras consecutus non amisisti, nec actus tuus filio ex liberis ingenuo suscepto, quominus decurio esse posgerint, dependat, quanti sua interest, saep
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯpellentur:. Sĩaũt imo exsocus libertatem siue impo¬
uere. siue relinq̃re ẜuo cupiente.⁊ p̃ciumdante. alt̃¬
ł altĩ exhis ip̃i uelle dixerint libertatem impone̾.
ne ⁊ p̃tiũdare melior quidẽ cã erit eius ꝗpͥ
uidicẽ ꝯpetentẽ õs ꝯpelłe sine p̃cio eilib̾tatẽ

Expanded text:
pellentur. Sin autem, uno ex sociis libertatem sive imponere sive relinquere servo cupiente et pretium dante alteri ex his ipsi velle dixerint libertatem imponere et pretium dare, melior quidem causa erit eius, qui udicem competentem o
Abbreviated transcription (Latin):
S tsiquis hoĩ uło suam ãcillã mina¬
trimoĩo collocaui̾t ⁊ dotẽ ꝓea cõscͥpserit
ꝙ sotitũ ẽ in lib̾rs ꝑsonis solis ꝓcedere ã¬
cilla nõ latina s⁊ cuns efficiatur roãna:
ꝓi enĩ ħ ꝗ frequẽtissime ĩcuies roãnas
⁊ maxime ĩ nobiles ꝑsonas fieri sol
.i. totalis instrum̃tis cõscͥptio ⁊ ĩ hac ꝑ

Expanded text:
 libero suam ancillam in matrimonio collocaverit et dotem pro ea conscripserit, quod solitum est in liberis personis solis procedere, ancilla non Latina, sed civis efficiatur Romana. si enim hoc, quod frequentissime in cives Romanas et maxime in nobiles personas fieri solet, id est dotalis
Abbreviated transcription (Latin):
bam conditionẽ credendũ est Si erã ip̃
tali affectione fuerit accẽsus ut ⁊̃ fili¬
ũ ẜuũ suũ noĩare nõ indignẽt᷑. ⁊ ħ nõse¬
creto neq int̃ solos ainicos s ẽ actis int̾¬
uenientib ⁊ quasi ĩ uiditii figura noĩa¬
uent quomõ põt eũ ẜuũ itũ saltem mo¬
ric̃tem hĩe. S⁊ ꝓducatur ⁊ ip̃e inciuita¬
tem romanã uera lib̾tate. ⁊ nõ falso ẜ moẽ¬

Expanded text:
si enim ipse tali adfectione fuerat accensus, ut etiam filium servum suum nominare non indignetur, et hoc non secreto neque inter solos amicos, sed etiam actis intervenientibus et quasi in iudicii figura nominaverit, quomodo potest eum servum iterum saltem morientem habere? sed producatur et ipse in civitatem Romana
Abbreviated transcription (Latin):
ẜ uu suũ egritudine ꝑiditãtim asua
domo plublice eiecerit neq ip̃e eum ꝓ¬
curans neq alii eum comendans. cũ e¬
rat ei lib̾a facultas sinõ ip̃e ad eius curã
sufficeret inyenonẽ eũ mittere ⁊ quo po¬
terat mõ eũ ad iuare ħmoĩ ẜulis in
lib̾tate latina antea moa̾bãt. ⁊ qũẽ ille
moiẽctũ anã d̾teliꝗt. eius boã it̃m cũ
moreretur accipiebat: Tałitaq puus
lib̾tate necessaĩa adño ⁊ nolente reip̃a
doãtus:. fiat illico ciuis romanꝰ nec additꝰ
ĩ uura patronat᷑ quondã dño reseruetur:
Qũẽ em̃ asua domu suaq familia pu¬
blice repulit: neq ip̃e eum ꝓcurans.
neq aliĩ ꝯmendans: neq ĩuenerabilẽ
xenonẽ eũ mittĩs neq cõsueta ei p̃bẽs
salana: maneat. abeo eiusq suba undi¬
q: seg̃gatul: tam ĩ oĩtp̃r iure libti qͣ cũ
moriatur nec ñ pꝰꝗuam iamfuerit in
fata sua cõcessus. ¶ Siliq mõsiq
ã cillã suam sub hac cõditione alienaue¬

Expanded text:
um suum aegritudine periclitantem sua domo publice eiecerit neque ipse eum procurans neque alii eum commendans, cum erat ei libera facultas, si non ipse ad eius curam sufficeret, in xenonem eum mittere vel quo poterat modo eum adiuvare, huiusmodi servus in libertate Latina antea morabatur et, quem ille moriendum dereliquit, eius bona iterum, cum moreretur, accipiebat. Talis itaque servus libertate necessaria a domino et nolente re ipsa donatus fiat ilico civis Romanus nec aditus in iura patronatus quondam domino reservetur. quem enim a sua domo suaque familia publice reppulit neque ipse eum procurans neque alii commendans neque in venerabilem xenonem eum mittens neque consueta ei praebens salaria, maneat ab eo eiusque substantia undique segregatus tam in omni tempore vitae liberti quam cum moriatur nec non postquam iam fuerit in fata sua concessus. Similique modo si quis ancillam suam sub hac condicione alienave
Abbreviated transcription (Latin):
dotem accepit ab eo iure potuerunt manu
ꝯftitucionibq pͥncipũ comp̃hñditur
cũ seruus publicus esses ab ordine cõsen¬
tiente ⁊ iamprefide ꝓuĩcie manumis¬
sus es: nõ exeo ꝙ isquem dederas uicariũ
infugam se conuertit iugo seruitutis
ꝙ manumissione euasisti itãto cogeris
succedere.
dem. adnañ. S ⁊ decretum ordinis
auctoritas rectõris ꝓuĩtie conꝓbauit
quo is lib̾tatem acceꝑat au postea fuerã
ut ꝓponis mat̾monio copulata natam ex
huius mõi matrimonio ⁊ ciĩẽ tomanã
eẽ. ⁊ inpatris potestate nõ est incerte opi¬
monis.
mp. diocli.⁊ ⁊tulonon ꝓ̾cedente ꝗb

Expanded text:
in dotem accepit, ab eo iure potuerunt manumnstitutionibusque principum comprehenditur, cum servus publicus esses, ab ordine consentiente etiam praeside provinciae manumissus es, non ex eo, quod is quem dederas vicarium in fugam se convertit, iugo servitutis, quod manumissione evasisti, iterato cogeris succedere. Idem A. Hadrianae. Si decretum ordinis auctoritas rectoris provinciae comprobavit, quo is libertatem acceperat, cui postea fueras, ut proponis, matrimonio copulata, natam ex huiusmodi matrimonio et civem Romanam esse et in patris potestate non est incertae opinionis. Imp
Abbreviated transcription (Latin):
Si ⁊ siquis int̃ amĩcos lib̾tatem dare
suo ẜuo maluerit. licebit ei quĩq fim̃i¬
lit testib adhibitis suã explanare uo¬
luntatem: ⁊ ꝙͥ libeꝵ eum eẽ noluit
dicere ⁊ ħ siue nit̾ acta fuerit t̾estificat᷑
siue testũ uõces ad testationũ sũt ãple¬
xe. ⁊ littãs tam publice  ꝑsoãꝵ quã testi¬
ũ habant simili mõ ẜui adciuitatẽ ꝓ¬
ducantur romanã quasi ex codicilł simi¬
lit̃ lib̾tatem ad ipiscentes ¶ S⁊ scimꝰ
⁊iam ħ cẽ imnantiqͣ latinitate exedicto
diu claudũ introductũ. Qd̾siquis

Expanded text:
Sed et si quis inter amicos libertatem dare Sed et si quis inter amicos libertatem dare suo servo maluerit, licebit ei quinque similiter testibus adhibitis suam explanare voluntatem et quod liberum eum esse voluit dicere: et hoc sive inter acta fuerit testificatus sive testium voces attestationem sunt amplexae et litteras tam publicarum personarum quam testium habeant, simili modo servi ad civitatem producantur Romanam quasi ex codicillis similiter libertatem adipiscentes. Sed scimus etiam hoc esse in antiqua Latinitate ex edicto divi Claudii introductum, quod, si quis