comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Sem hannibał aduersus Numiu dictatore nocte intempesta sexcentis equitib
imperauit ut in pluxes tuxmas segregati pex uices sine intermissione circa castea
nnibal suos requietos eduxit et castea ẽius inuasit.
Paminundas thebanus in ernde modu cu lacedemonii archine uallo duc¬
to peloponẽsu tuerentur paucoru opera lerus armature tota nocte inquieta¬
uit hoste. ac deinde prima luce euocatis sius cu lacedemonii ie recepisentit
subito uniuersu exercitu que quietu habuerat admouit et per ipiã munimerita

Expanded text:
m Hannibal adversus Iunium dictatorem nocte intempesta DC equitibus imperavit, ut in plures turmas segregati per vices sine intermissione circa castra Hannibal suos requietos eduxit et castra eius invasit. Epaminondas Thebanus in eundem modum, cum Lacedaemonii ad Isthmon vallo ducto Peloponeson tuerentur, paucorum opera levis armaturae tota nocte inquietavit hostem. Ac deinde prima luce revocatis suis, cum Lacedaemonii se recepissent, subito universum e
Abbreviated transcription (Latin):
itu labienus Claudius c&saxis legatus aduexsus gallos ante aduentu germano¬
ru quos auxiliu his uenturos sciebat confligere cupiens distidentias simulauit
pesitisq in diuersa xipa castris profectione edixit in posteru die galli cxedentes
eu fugere flumen quod mediu exat instituerunt teani miterdidib ienus
cundato exexcitu intex ipsas superandi amnis difficultates eos cecidit
Annibaleu explorasset neglienter castea fuliui romani ducis munita ipsu pre
dem hannibal cu ad trebia in conspectu haberet Sempronii Longi consulis caste

Expanded text:
T. Labienus C. Caesaris legatus adversus Gallos ante adventum Germanorum, quos auxilio his venturos sciebat, confligere cupiens diffidentiam simulavit positisque in diversa ripa castris profectionem edixit in posterum diem. Galli, credentes eum fugere, flumen, quod medium erat, instituerunt transmittere. Labienus circumacto exercitu inter ipsas superandi amnis difficultates eos cecidit. Hannibal, cum explorasset neglegenter castra Fulvi, Romani ducis, munita, ipsum pradem Hannibal, cum ad Trebiam in conspectu haberet Semproni Longi consulis castra
Abbreviated transcription (Latin):
Rde faceret passi in conspectu hostua uissit parua castella munixi uelut in
GE recepturi essent qui dissidebant. Hac per suasione sollicitati quim mortib
se continuerant in plana descenderunt. et di castella temptant ab equitatu
circumuenti sunt
Andasrer molosoru bello petitus ab Ardio illiryo minore aliquanto exerciti

Expanded text:
dem faceret, passim in conspectu hostium iussit parva castella muniri, velut in ea se recepturi essent qui dissidebant. Hac persuasione sollicitati, qui in montibus se continuerant, in plana descenderunt et, dum castella temptant, ab equitatu circumventi sunt. Harrybas, rex Molossorum, bello petitus a Bardyli Illyrio, maiorem aliquanto exercitum
Abbreviated transcription (Latin):
prelui ipsi in terga hostiu descenderent qui apparatus ta
Icinius Cxassus fugitiuoru bello apud calamatia edu
uersus casturu et caꝵnocu duces galloxu duodeci cohortes cu Porcio¬
one et .C. Mario Rufo legatis post monte circummisit
i prelio ab tergo clamore sublato decurrissent ita fuderunt hostee
uł ubiq fuga nusꝗͣͣ pugna capesceretur.
Arcellus cu uereretur ne paucitate militu eius clamor deterxeret si

Expanded text:
proelium, ipsi in terga hostium descenderent. Qui apparatus tanLicinius Crassus fugitivorum bello apud Camalatrum educturus militem adversus Castum et Cannicum duces Gallorum XII cohortes cum C. Pomptinio et Q. Marcio Rufo legatis post montem circummisitiam proelio a tergo clamore sublato decucurrissent, ita fuderunt hostes, ut ubique fuga, nusquam pugna capesseretur. M. Marcellus, cum vereretur, ne paucitatem militum eius clamor detegeret, sim
Abbreviated transcription (Latin):
insidentus õstentare se pugnantibus. Quare galli existimantes
auxilia romanis cessere iam pene uictoregt
aris cuomaquas seatias cz inanimo habeet postera die depie ante fadue¬
susteutono⁊axcellus cu parua manũ pedreao equitio u nocte por ateniatos
hostiu mit: et ad implenda multitudinis s̃pecie agasones lixacoq armãtos

Expanded text:
insidentes ostentare se pugnantibus; quare Galli existimantes adventare auxilia Romanis cessere iam paene victores. Marius circa Aquas Sextias, cum in animo haberet postera die depugnare adversus Teutonos, Marcellum cum parva manu equitum peditumque nocte post terga hostium misit et ad implendam multitudinis speciem agasones lixasque armatos s
Abbreviated transcription (Latin):
Abius Maximues uastatis campanoru agris ne quid eis ad fiducia obsi.
ƿexesset recesit sementis temꝑore ut frumentu quod reliqu
habebant in satione conferent. Reuersus deinde xenata prostrauit et
ad famem redactis potitus est.
Ntigonus aduersus athenienses idem fecit.
Ionosum multus uubibis captis cu reginos aggredi uellet qui copir abundabant
simulat pace petiitq ab eis ut com̃ẽatus exercitu ipsius subministeauent gesti
cu impetrasset ex hausto oppidanoru frumento aggressus
lexinder oppugnaturis leucadia cõmeatibus ab undante prius castella quȩ in cõ¬
o exant cepit omnesq ex is leucadia passus est confugere ut
agrigentinus cu quȩda loca munitione tuta in sicilia oppugna
federe frumenta que residua se habere dicebat apud eos deposuit. Deinde da

Expanded text:
abius Maximus vastatis Campanorum agris, ne quid eis ad fiduciam obsidionis superesset, recessit sementis tempore, ut frumentum, quod reliquum habebant, in sationes conferrent; reversus deinde renata protrivit et ad famem redactis potitus est. Antigonus adversus Athenienses idem fecit. Dionysius, multis urbibus captis, cum Reginos adgredi vellet, qui copiis abundabant, simulabat pacem petitque ab eis, ut commeatus exercitui ipsius sumministrarent. Quod cum impetrasset, exhausto oppidanorum frumento adgressus Alexander oppugnaturus Leucadiam commeatibus abundantem prius castella, quae in confinio erant, cepit omnesque ex his Leucadiam passus est confugere, utPhalaris Agrigentinus, cum quaedam loca munitione tuta in Sicilia oppugnaret, simulato foedere frumenta, quae residua habere se dicebat, apud eos deposuit; deinde da
Abbreviated transcription (Latin):
fidricia additi cõmeatus proprio tritico abusos initio estatis aggressus inopia compi¬
lit ad deditionen¬
itiene enadmodu persuadeatur obsidione per mansur an

Expanded text:
fiducia conditi commeatus proprio tritico abusos initio aestatis adgressus inopia compulit ad deditionem. V Quemadmodum Persuadeatur Obsidionem Permansura
Abbreviated transcription (Latin):
sumpit bel sista abt ancitatis miltibur consueuit ne qriis ioiltitssddu
fundatur in fuguet guaue disscrimen immineat. hacsi uniores assidua
medititione perceperint facilius in ipsa dimicatione seruabunt.

Expanded text:
ruperit aciem, resisti ab exercitatis militibus consuevit, ne omnis multitudo ruperit aciem, resisti ab exercitatis militibus consuevit, ne omnis multitudo fundatur in fugam et grave discrimen immineat. Haec si iuniores assidua meditatione perceperint facilius in ipsa dimicatione servabunt.
Abbreviated transcription (Latin):
p&luemadmodus exexcrantur tyrones ut in acie oxdines et intexualla ccistodiãt
Ihil migis prodesse constat in pugna ꝗͣ ut assiduo exertitio milesinacie por¬
sitos ordines sexuet nec ubi contra ꝗͣ expedit aut conglobent
laxent. Na constipati perdunt spatiã pugnandi et sibi inuice impediniente
sunt: et xaciores atq interlucentes aditu prorumpendi hostibus prestantu
Necesse est autes unuuersa metu statiz contundi si intercisa acie ad dinucantiu
hostis iccesserit. Producendi ergo tyrones sunt semper
t acies ne quos sinus ne quas habeat curuaturas ut equali
spatio miles distet a milite: tunc precipiendu ut subito displicentacte pͥre
ita ut in ipso impetu is ad que respondere solet ordo sexoetutritonu ꝓue¬
cipiendu ut quadrata acie repente constituant. quo facto in tergonus que
elrnen uocant acies ipsa mutata est . Qux ordinatio pluxomiu prodensltõ
sueuit. Iubetur etia ut instruant orbes quo genere cenens hostius ititar¬

Expanded text:
INTERVALLA CVSTODIANT Nihil magis prodesse constat in pugna quam ut assiduo exercitio milites in acie dispositos ordines servent, necubi contra quam expedit aut conglobent agmen aut laxent. Nam ut constipati perdunt spatia pugnandi et sibi invicem impedimento sunt, ita rariores atque interlucentes aditum perrumpendi hostibus praestant; necesse est autem statim metu universa confundi si intercisa acie ad dimicantium terga hostis accesserit. Producendi ergo tirones sunt semper sit acies, ne quos sinus, ne quas habeat curvaturas, ut aequali legitimoque spatio miles distet a milite. Tunc praecipiendum ut subito duplicent aciem, ita ut in ipso impetu is ad quem respondere solent ordo servetur. Tertio praecipiendum ut quadratam aciem repente constituant, quo facto in trigonum, quem cuneum vocant, acies ipsa mutanda est; quae ordinatio plurimum prodesse consuevit in bello. Iubetur etiam ut instruant orbes, quo genere, cum vis hostium inter
Abbreviated transcription (Latin):
Duersu hec obsessos defendere consuerũt baliste onagri scorpiones arcuto¬
baliste fustibali sagittarii fundę. Balista funibus neriunis tenditur quȩ ꝗti
prolixiora brachiola habuerit hoc est quanto maior fuerit tanto spicula lon¬
guis mittit quȩ si uixta arte mecanica temperetur et ab exexcitatis homi¬
nibus qui mensuia sua ante colligerĩt dixigatur peneteat quȩcunq percus¬
secit. Onager aute dirigit lapides sed pro nexuoru crassitudine et sanoꝵ¬
magnitudine pondera iaculantur Na quanto amplior fuerit tan
saxa fulminis more contorquet. His duobue generibus nulla tormentor
species uehementior muenitur. Scorpiones dicebant quos nunc manuba¬
stas uocant ude sic nuncupati ꝙ parus subtilibusq spicul
F ustibalos arcubalistas et fundas describere superfluu puto quȩ presens
usus agnoscit. Saxis tamen grauioribus per onagros destinatis nonsolum
eliduntur et hominess sed etia machinamenta frangunt

Expanded text:
dversum haec obsessos defendere consueverunt ballistae onagri scorpiones arcuballistae fustibali sagittarii fundae. Ballista funibus nervinis tenditur, quae quanto prolixiora brachiola habuerit, hoc est quanto maior fuerit, tanto spicula longius mittit; quae si iuxta artem mechanicam temperetur et ab exercitatis hominibus qui mensuram eius ante collegerint dirigatur, penetrat quaecumque percusserit. Onager autem dirigit lapides, sed pro nervorum crassitudine et magnitudine saxorum pondera iaculatur; nam quanto amplior fuerit, tanto maiora saxa fulminis more contorquet. His duobus generibus nulla tormentorum species vehementior invenitur. Scorpiones dicebant quas nunc manuballistas vocant, ideo sic nuncupati quod parvis subtilibusque spiculis inferant mortem. Fustibalos arcuballistas et fundas describere superfluum puto, quae praesens usus agnoscit. Saxis tamen gravioribus per onagrum destinatis non solum equi eliduntur et homines sed etiam hostium machinamenta fr
Abbreviated transcription (Latin):
Ed legati impexatoris ex consulibus ad exercitus mittebantur: quib legiones
i uniuersa obtemperabant in ordinatione ꝑacis uel neces
exit prefectus legionis habens comitiute primi ordinis dignitate qui abrentie
legato tanꝗͣ uicaxius ipsius potestate maxima retinebat. Tribuni uel centuriꝵ¬
nes rteriq milites ciut precepta sexuabant. igiliari siue peofectionis łe
eS petiebatur S milescrimen aliquod commisisset autoritate prefecta
legio es da pibuno deputabatur ad pomar nuema outiniue itditu ihexequa uestes
nis ad cibum ipsups potinebant. Disciplina ius et seueritatio exexcitu tacor
non solu peditur sedpetu. equitu legio naxioeios pree cepto eris quotidie tine ibatur

Expanded text:
ed legati imperatoris ex consulibus ad exercitus mittebantur, quibus legiones et auxilia universa obtemperabant in ordinatione pacis vel necesserat praefectus legionis, habens comitivae primi ordinis dignitatem, qui absente legato tamquam vicarius ipsius potestatem maximam retinebat. Tribuni vel centuriones ceterique milites eius praecepta servabant; vigiliarum sive profectionis teem petebatur; si miles crimen aliquod admisisset, auctoritate praefecti legionis a tribuno deputabatur ad poenam; arma omnium militum, item equi vestes annona, ad curam ipsius pertinebant; disciplinae severitas, exercitatio non solum peditum sed etiam equitum legionariorum praece
Abbreviated transcription (Latin):
Ed qui delectu acturus est uehementer intendat ut ex uultu oculis
ni conformatione membroru eos eligat qui implere ua¬
ciu bellatoris. Nanq non tantu in hominibus sed etia in equis et canib
iultis declaratur indiciis sicut doetissimoru hominu di
comprehendit. Quod etia in apibus mantuanus autor dicit esse seruandui
nt genera. Hic melior insigrus et ore Et rutilis claxus s
ille horridus alter Desidia latamq trahens inglorius aliuu Sit ergo ado-¬
ens martio operi deputandus iugilantibues oculis erecti
itre modicus exilior cruribus suris et pedibue non
ne distentis sed neruoru duricia collectis. Cu harc in tyrone signa
eprehenderis proceritate non magnopere desideres.U

Expanded text:
d qui dilectum acturus est vehementer intendat ut ex vultu, ex oculis, ex omni conformatione membrorum, eos eligat qui implere valeant bellatores. Namque non tantum in hominibus sed etiam in equis et canibus virtus multis declaratur indiciis, sicut doctissimorum hominum disciplina comprendit; quod etiam in apibus Mantuanus auctor dicit esse servandum: Nam duo sunt genera: hic melior, insignis et ore et rutilis clarus squamis, ille horridus alter desidia latamque trahens inglorius alvum. Sit ergo adulescens Martio operi deputandus vigilantibus oculis, erecta brachiis, ventre modicus, exilior cruribus, suris et pedibus non superflua carne distentis, sed nervorum duricia collectis, cum hec in tyrone signa deprehenderis, proceritatem non magnopere desideres: u
Abbreviated transcription (Latin):
uel certe qui nos et denas unciae inter alaxes milites uel in prenis legoui
sequebantur. armatai necdu eni ciuilis paies florentiores addmerut habe
m iergo ne cesitas exigit non ta stature rationes conuenit haber
ꝗͣ uixui et ip̃so homero teste non fallimur qui łhideu minorem quidem
corpore sed fortiorem axmis fiusse significat

Expanded text:
el certe quinos et denas uncias inter alares equites vel in primis legionusequebantur armatam; necdum enim civilis pars florentiorem abduxerat iuventutem. Si ergo necessitas exigit, non tam staturae rationem convenit habere quam virium. Et ipso Homero teste non fallimur, qui Tydeum minorem quidem corpore sed fortiorem armis fuisse significat
Abbreviated transcription (Latin):
nonsblũ fideles sed etia littexati homines eligebantur qui et seruare depo¬
sita et scirent singulis reddere rationem
In legione ita fieri promotiones ut pex om̃es cohortes tr̃iseãt ꝗ ꝑmouent
nis arbitror constitutas in quibus detes cohortes ita sunt or dinatx ut om̃nui
epus una iudeatiu esse coniuinctio. Na quasi in orbe qͣ
rio publicu postꝗͣ in orbe omnes cohortes per diuersa
uerit scolas in prima cohorte ad hanc peruenit palma in qua ex omni
legione infinita cominoda consequatur sicut primus scrinius in officio
orefe⁊ tor agut etcono ad sione stos fumuꝑtuo sutq militi et peruenit fine Ita
legionarii equites cohontus suas contuberni affectione uenerantur aig naturaliter
equites apeditibus soleant discreyare. Per hanc ergo contentione legiorubus
et omniu coliortiu et equitu pedituq seruatiur in uno concordra

Expanded text:
non solum fideles sed etiam litterati homines eligebantur, qui et servare deponon solum fideles sed etiam litterati homines eligebantur, qui et servare deposita et rationem scirent singulis reddere. XXI IN LEGIONE ITA FIERI PROMOTIONES VT PER OMNES COHORTES TRANSEANT QVI PROMOVENTnis arbitror constitutas, in quibus decem cohortes ita sunt ordinatae ut omnium unum corpus, una videatur esse coniunctio. Nam quasi in orbem queli centurio, postquam in orbem omnes cohortes per diversas administraverit scolas, in prima cohorte ad hanc pervenit palmam in qua ex omni legione infinita commoda consequatur, sicut primiscrinius in officio praefectorum praetorio ad honestum quaestuosumque militiae pervenit finem. Ita legionarii equites cohortes suas contubernii affectione venerantur, cum naturaliter equites a peditibus soleant discrepare. Per hanc ergo contextionem in legionibus et omnium cohortium et equitum peditumque servatur una concordia
Abbreviated transcription (Latin):
ularia tamen idest lignu fenu aqua tantu castra
gitimi milites in castra portabant. Munifices uero ab eo appellantur quod hec
munera faciant.
Lud uͬõ ab antiquis diuinitus institutu est ut ex donatiuo quod milites con¬
quuntur dimidia pars sequestretur apud signa et ide ĩp̃
tur ne per luxu aut maniu reru comparatione ab ipsis contuber nalibiti
absumi. Pleriq eni homines et precipue pauperes tan
Gurnalibus docetur ac commodata. Na cu publica sustentantur annona ex
apud signa depositos de deserendo nihil cogitat. magi
signa pro illis in acie fortius dimicat more humani ingenii ut pro illic
Hoc est dece sacci per cohortes singulas ponebantur in quibut hec ritio
condebatur. Addebatiur etia saccus undecimus in que tota legio particula
de illo undeçimo sacco ad sepultura illius promeretur expensa. hec ratio
apud signifexos quod nunc dicunt in cophino sexuabatur. et ideo signiferi

Expanded text:
culariam tamen, id est lignum foenum aquam stramen, etiam legitimi milites in castra portabant; munifices enim ab eo appellantur quod haec munera faciunt.lud vero ab antiquis divinitus institutum est, ut ex donativo quod milites consequuntur dimidia pars sequestraretur apud signa et ibidem ipsis militibus servaretur, ne per luxum aut inanium rerum comparationem ab ipsis contubernalibus posset absumi; plerique enim homines et praecipue pauperes tantbernalibus docetur accommoda; nam cum publica sustententur annona, exus suos scit apud signa depositos de deserendo nil cogitat, magis diligit signa, pro illis in acie fortius dimicat, more humani ingenii, ut pro illis hoc est decem sacci, per cohortes singulas ponebantur in quibus haec ratio condebatur. Addebatur etiam saccus undecimus in quem tota legio particulam efecisset de illo undecimo sacco ad sepulturam ipsius promeretur expensa. Haec ratio apud signiferos, ut nunc dicunt, in cophino servabatur; et ideo signiferi
Abbreviated transcription (Latin):
iubus conciliauit animos eoru reddendo nauees quas ceperat quasi sequestres futu
enentibus transitig non Bi anciu tantu sed Rhodioru qͦ et¬
ret classe per id tempus preꝑar uut eaꝙ in ingustiae fceti imparato hoste
e id tempus preparauit eaq in angustiae freti imparato h
posset paucas ex sius nauibue preter portu missas uissit transire arbitratus qui in
it persecuturos. hisq per hoc consiliu euocatis nullo obstante

Expanded text:
ibus, conciliavit animos eorum reddendo naves, quas ceperat, quasi sequestres futuenentibus transitum non Byzantiorum tantum, sed Rhodiorum quret, classem per id tempus praeparavit eaque in angustias freti imparato hoste per id tempus praeparavit eaque in angustias freti imparato hoaesidio non posset, paucas e suis navibus praeter portum missas iussit transire, arbitratus, qui in persecuturos; hisque per hoc consilium avocatis, nullo obstante
Abbreviated transcription (Latin):
Ace demonioru duces cu sixacusas destinaxent naiugare et pornoxu disposi-¬
ta penitus classe timerent dece punicas naues quas captiuae ha
decepties poeniss transierunt.
hilippus cu angustias maris que ciena appellantur trainauigare propter abhe
thratia rebellare. presidiis quȩ ibi reliquerat interceptis ut sequeretur
omiiis omnibus. Quȩ epistole ut interciperentur ab hoste curauit. Athenieses arca
freti liberauit. de quia chersonẽsu quȩ uiris atheniensiu erat. occupare prohi

Expanded text:
Lacedaemoniorum duces, cum Syracusas navigare destinassent et Poenorum disposiLacedaemoniorum duces, cum Syracusas navigare destinassent et Poenorum dispositam per litus classem timerent, decem Punicas naves, quas captivas hadeceptis Poenis transierunt. Philippus, cum angustias maris, quae Στενὰ appellantur, transnavigare propter AthenAntipatro Thraciam rebellare, praesidiis quae ibi reliquerat interceptis; sequeretur omnibus omissis. Quae ut epistulae interciperentur ab hoste, curavit. Athenienses, arcafreti liberavit. 13aIdem, quia Cherronessum, quae iuris Atheniensium erat, occupare prohi
Abbreviated transcription (Latin):
bobatur ob hoste diuersie locis equite in flumine instibiut immutere el
brinsitu minati. Cu q expectatione barbaros intentos haberet in suba paule
temottor e primu exiguo deinde maiore presidio occupauit: atqr endẽ ꝓeste¬
tenotor cipar trins misit. Ad qua manus comprimendu cu uniuersi se hostes
petit uadu inferuis iussa ibide militu parte subsistere. Ex qua cus aemenu
ud inferioris uadi tutela rediissent per superius transgeeditur Axmeno cullo¬
dentes decur surosomines decepti sunt axemanentibus hi cu resistentẽ nullo
uadu superassent transeuntiu suorus fuexunt propugnatoresre pecnu
Laudiue consul primo bello punico cu a regio meiana traitere necruiret
custodientibuc fuetu poenie sparsit rumone quasi bellu inuissu po puli ince¬
ptu gerere non posset classe italia uexsus se agexe simulauit. digressic
deinde poenis qui profectionis eiis habuerant side circumactas nauee
appulit sicilix.

Expanded text:
atur ab hoste, diversis locis in flumen equites instituit immittere et transitum minari; cumque exspectatione barbaros intentos teneret, insulam paulo remotiorem primum exiguo, deinde maiore praesidio occupavit atque inde in ulteriorem ripam transmisit. Ad quam manum opprimendam cum universi se hostes petit vadum inferius, iussa quidem militum parte subsistere, quae, cum Armenii ad inferioris vadi tutelam redissent, per superius transgrederetur. Armenii, credentes decursuros omnes, decepti sunt a remanentibus; hi cum resistente nullo vadum superassent, transeuntium suorum fuere propugnatores. Appius Claudius consul primo bello Punico, cum a Regio Messanam traicere militem nequiret, custodientibus fretum Poenis, sparsit rumorem, quasi bellum iniussu populi inceptum gerere non posset, classemque in Italiam versus se agere simulavit. Digressis deinde Poenis, qui profectioni eius habuerant fidem, circumactas naves appulit Siciliae.
Abbreviated transcription (Latin):
proleitudiner erebriori et excitatiori uolatu ex silua consurexisse intel¬
loit aliquis illie insidiaxu latere quod et turbate aues et plurei simul

Expanded text:
multitudinem citatiore volatu ex silva consurrexisse, intelmultitudinem citatiore volatu ex silva consurrexisse, intellexit aliquid illic insidiarum latere, quod et turbatae aves et plures simul
Abbreviated transcription (Latin):
consilia cius nota cuubus sius faciebat. ide cartaginenses miserunt qui
per specie legatoru longo tempore xome morarentur exciperentq
consilia nostrorum.
Arcus cato inhispania quia ad hostiu consilia alia uia peruenrr eoin
potuerat uissit trecentos milites simul impetu facere in statione hostius
reptu q unu ex iis in castra perferre incolume. Tortus ille omnia suo¬
ru arcana confessus est.
airadarius bessotimbrico et tentonico ad excutienda gallorus et ligur
fide luteras cie misit quaru pars prior precipiebat ne intenior es quȩ
presignate erint ante certu tempus aperixentura eas die postura ioitiri
prestit die repetiit et quia resignatas repexerat intellexit hostdiatextorr
St et aliud genus explorandi quo ipsi duces nullo extrinsecus adiutorio ꝑ
se proiudexunt sicut emilius paulus consul bello etrusco apud opidum
peoionuias dimissurus exexcitus in planicie contemplatas procul uite

Expanded text:
consilia eius nota civibus suis faciebat. Idem Carthaginienses miserunt, qui per speciem legatorum longo tempore Romae morarentur exciperentque consilia nostrorum. M. Cato in Hispania, quia ad hostium consilia alia via pervenire non potuerat, iussit trecentos milites simul impetum facere in stationem hostium raptumque unum ex his in castra perferre incolumem. Tortus ille omnia suorum arcana confessus est. C. Marius consul bello Cimbrico et Teutonico ad excutiendam Gallorum et Ligurum fidem litteras eis misit, quarum pars prior praeceperat, ne interiores, quae praesignatae erant, ante certum tempus aperirentur. Easdem postea ante praestitutum diem repetiit et, quia resignatas reppererat, intellexit hostilia agitari. Est et aliud explorandi genus, quo ipsi duces nullo extrinsecus adiutorio per se provident, sicut: Aemilius Paulus consul, bello Etrusco apud oppidum Vetuloniam demissurus exercitum in planitiem, contemplatus procul avium
Abbreviated transcription (Latin):
rips sistugiite lrue maposut b eio tendi hnmibales. Sic ⁊ domiesficis finit
hostile transtulit bellu.
tuis uexarentur classe qua peloponessu infestarent miserunt consecuti sunt ut
xercitus latede monioru qui deceli erãt reuocaretimere su¬
fapecator Tesociiomitianus Augustue cuggermini more suoe psaltibuse tibseu¬
riplatebris subinde impugnarent nostroe tatuq reexessio
stau belli sed et ditioni sue subiecit hostes quori refugia nudauerat.
re tela.
Gesilaues lagedemonius cu preda honustus ex phrigia pediaet in seque xẽtur sy
ut ad locorus oportunitate lacerassent agneneius ardone spatiut uoristanb

Expanded text:
iensibus imposuit revocandi Hannibalem. Sic a domesticis finibus in hostiles transtulit bellum.issent et frequentius vexarentur, classem, quae Peloponensum infestarent, miserunt consecutique sunt, ut exercitus Lacedaemoniorum, qui Deceliae erat, revocaretur. Imperator Caesar Domitianus Augustus, cum Germani more suo e saltibus et obscuris latebris subinde impugnarent nostros tutumque regressumstatum belli, sed et subiecit dicioni suae hostes, quorum refugia nudaverat. re tela. Agesilaus Lacedaemonius, cum praeda onustus ex Phrygia rediret insequerenturque hostes et ad locorum opportunitatem lacesserent agmen eius, ordinem captivoru
Abbreviated transcription (Latin):
uictores existimabatis. An me deleto nõ aĩaduertebatis decẽ hre¬
lectas ꝗđ legiones populu romanũ. quae nõ solu uobis reobsistere
sed &ẽ caelũ cliruere possent. quarũ laudibus & uirtute

Expanded text:
victores exstabatis? An me deleto non animum advertebatis haberevictores exstabatis? An me deleto non animum advertebatis habere legiones populum Romanum, quae non solum vobis obsistere sed etiam caelum diruere possent? Quarum laudibus et virtute
Abbreviated transcription (Latin):
isset comoda prouintiae tribuisse: Eoꝵ oũis comodoꝵ eẽ immemores & ĩ gra-¬
eos ĩ se & ĩ populũ romami. Hoc bello & praeterito tp̃re cogi¬
ure genciũ ciuiuiq romanoꝵ ĩ stitutis cognitis more bãbaroꝵ populi romanin
magna trãsicro: sanctis romanis semel & saepius attulistis & luce clara captũ
ĩ medio fero nepharie interficere uoluistis. Uos ita pacẽ semꝑ oclistis: ut nullo
tp̃re legiones desint populi .R. ĩ hac prouincia haberi. Apud uos beneficia
pro maleficiis. maleficia pro bene ficiis habentur. Ita neq in ocio concor¬
dia. neq in bello uirtute ullo tpre retinere potiustis. priuatus ex
fuga .CN.pompeius adolescensa uobis preceptus fasces imꝑnizq sibi
arripuit. multis interfectis ciuibus auxilia contra populu romanĩ
comparauit. agros prouinciãq ur̃o impulsu de populatus. in quo e

Expanded text:
isset commoda provinciae tribuisse: eorum omnium commodorum et immemores et ingraisset commoda provinciae tribuisse: eorum omnium commodorum et immemores et ingratos in se et in populum Romanum hoc bello et praeterito ture gentium et civiumque Romanorum institutis cognitis more barbarorum populi Romani magistratibus sacrosanctis manus semel et saepius attulistis et luce clara Cassium in medio foro nefarie interficere voluistis. Vos ita pacem semper odistis ut nullo tempore legiones desitae sint populi Romani in hac provincia haberi. Apud vos beneficia pro maleficiis, maleficia pro beneficiis habentur. Ita neque in otio concordiam neque in bello virtutem ullo tempore retinere potuistis. Privatus ex fuga Cn. Pompeius adulescens a vobis receptus fascis imperiumque sibi arripuit, multis interfectis civibus auxilia contra populum Romanum comparavit, agros provinciamque vestro impulsu depopulavit. In quo vos
Abbreviated transcription (Latin):
editus ad opugnãdu hostem appeteret. Hoc acciderat: ꝙ aqu
lia passus.Uiii. Quae res magno erat adiumẽto oppidanis. Tum praeterea
accedebat: ut agger materiesq: unde solite sũt turres agi propius milia
ta necessario diducebãtur nr̃i ut a munda. quã proxime e
illo deportarẽt. Du haec ad Munda gerñtur & uersaone: caesar ad
hispalis cũ a gadibus se recepissent: ⁊̃ sequenti die cõcione aduocata cõ-¬
memorat inicio quaesturae sue eã prouincia ex omnibus prouincus petu-¬
liare sibi constituisse & quae potuisset eo tpre beneficia largitũ esse. In-¬
sequenti pretura ampliato honore uectigalia quae metellus ĩposuisset: a
senata pctisse: & cis pecuniis prouinciã sc liberasse: simulq patrotinio suscep¬
to multis legionib ab se ĩsenatũ deductis simul publicis priuatisq causis
multoꝵ inimicitiis susceptis defendisse. Suo Itẽ ĩ cosulatu absente quae potu-¬

Expanded text:
m appareret. Huc accedebat ut aqua lia passuum VIII; quae res magno erat adiumento oppidanis. Tum praeterea accedebat ut aggerem, . . . materiesque, unde soliti sunt turris ac vineas faIta necessario diducebantur nostri, ut a Munda, quod proxime ceperant, materiem illo deportarent. § 42 Dum haec ad Mundam geruntur et Ursaonem, Caesar, ad Hispalim cum Gadibus se recepisset, insequenti die contione advocata commemorat: initio quaesturae suae eam provinciam ex omnibus provinciis peculiarem sibi constituisse et quae potuisset eo tempore beneficia largitum esse; insequente praetura ampliato honore vectigalia quae Metellus inposuisset a senatu petisse et ea pecunia provinciam liberasse simulque patrocinio suscepto multis legationibus ab se in senatum inductis simul publicis privatisque causis multorum inimicitiis susceptis defendisse; suo item in consulatu absentem quae potu
Abbreviated transcription (Latin):
dossagittacios. Omnia aute uereri si se infea patentes campos pequecissent
ueductihac affirmatione barbari inferiori itinere per circuitu adduxerũt
ndecicitu duq fusiores ripas et ob hoc operosiores pontes iungut initu¬
euentaq molintur quadraginta dies impenlerunt quo sentioe entiditi
ad contoa hendas usus copias. eisq triduo anteꝗ parthues aduenixet receptis
adie commissa uicit regem parthoru et interfecit die me

Expanded text:
ndos sagittarios, omnia autem vereri, si se infra per patentis campos proiecissent. Inducti hac affirmatione barbari inferiore itinere per circuitum adduxerunt exercitum dumque fusiores ripas et ob hoc operosiores pontes iungunt instrumentaque moliuntur, quadraginta amplius dies impenderunt. Quo spatio Ventidius ad contrahendas usus est copias eisque triduo, antequam Parthus adveniret, receptis acie commissa vicit Pacorum et interfecit.
Abbreviated transcription (Latin):
hostiui tenebantir  aitetu aute litus eius teamsitus abscasinones preputo¬
rent alteru mare ablueret: aliquandiu moratue cis incidiss et frugidur
dieos et ob hoc nemini suspectuo delegit fort ssimo quosq qiuibue oleo et me
ale factis precepit ipsa ora marie legerent abruptiora tra
pente impetu facto transitu rapuit.
iationis assecutius est quia forrus aduexia xipd ⁊uenet pet

Expanded text:
hostium tenebantur, alterum autem latus eius transitus abscisi montes premerent, alterum mare allueret, aliquamdiu moratus, cum incidisset frigidior solito dies et ob hoc nemini suspectus, delegit firmissimos quosque, quibus oleo ac mero calefactis praecepit, ipsam oram maris legerent, abruptiora tranpente impetu facto transitum rapuit. exercitationis assecutus est, ne quid a Poro adversa ripa caveret
Abbreviated transcription (Latin):
duobus : allidissimis ducibiis poenoxu eode consilio alteru celauit alteꝵ oppssĩt
ustoclesexhortans suoc ad suscitandos festinanter muxos qui
uenturu se ad diluenda hanc existimatione et pexuenit
sponer ibi simulato morbo aliquantu temporis contraxit: et postꝗͣ intelle
ut micterent aliquot ex principibus quibus exederent de munitione athe
op eribus confiterentur lacedemoniis munitai esse athenae⁊. nec aliter prin
nii ne unius interitu multoru morte pensarent.
euis furus exexcitu producto in locu iniquu cu censiusset
hoste aggressurus conuerso agmuine ignaru rei quȩ agebati
citu incolumem reduxit.
c tellus puis inhispania interrogatus quid postexa die facturus esset . respon
dit. Si eloqui posset inquit tunica mea comburerem¬
Arcus Licinius Crassus percontanti quo tempore castra moturus esset respon¬¬

Expanded text:
duobus callidissimis ducibus Poenorum eodem consilio alterum celavit, alterum oppresduobus callidissimis ducibus Poenorum eodem consilio alterum celavit, alterum oppressit. Themistocles exhortans suos ad suscitandos festinanter muros, quoventurum se ad diluendam hanc existimationem; et pervenit Lacedaemonem. Ibi simulato morbo aliquantum temporis extraxit; et postquam intellgavit, mitterent aliquos ex principibus, quibus crederent de munitione Athenoperibus confiteretur Lacedaemoniis, munitas esse Athenas neque aliter princLacedaemonii, ne unius interitum multorum morte pensarent. L. Furius, exercitu perducto in locum iniquum, cum constituisset adgressurus, converso agmine ignarum rei quae agebatur exercitum incolumem reduxit. Metellus Pius in Hispania interrogatus, quid postera die facturus esset, "tunicam meam, si eloqui posset", inquit, "comburerem." M. Licinius Crassus percunctanti, quo tempore castra moturus esset, respon
Abbreviated transcription (Latin):
saspicisier iussit: Secunda aute iugilia prope ipia hostuꝵ castra igqen deduxit
aperitor eesar domitanus augustus Germanicusto gex ouinor quitu ar
t uellet opprimere. Nec ignoraret maiore bellu molitiome ini
Is inopinato bello asfiisus conciissa immanius ferocia nationus poro
ali fratri uingeretur. Idcixcoq festinaret se Luuo salinatorea
men discessu suu ab hañibale ciu opposituo exat sentiei uelle
fortissimoru militu elegit: precepitq legatis quos relinguebatiũt eede sta¬
tiones igiligq agerentur totideq ignee ⁊ arederent eade facies castrorus
seruaretur÷ ne quid hannibal suspicatus auderet aduersus paucitateꝵ xelie¬
feru. Eu demde inumbria occultatis itineribus college se iunxinet uee¬
tuit castri ampluri ne quod signu aduentui sui poeno daret detaneturo
pugna si consulu iunctae iurecꝰ intellexisset. Igitur iuribis duplicatis ag¬
gressuc opus superauit. et uelocius omni nuncio rediit ad hannibale. Ita ex

Expanded text:
ieri iussit; secunda deinde vigilia praeter ipsa hostium castra agmen eduxit. Imperator Caesar Domitianus Augustus Germanicus, cum Germanos, qui in armis erant, vellet opprimere nec ignoraret maiore bellum molitione initliarum; sub quibus inopinato bello affusus contusa immanium ferocia nationum proali fratri iungerentur, excidi idcircoque festinaret se Livio Salinatori ctamen discessum suum ab Hannibale, cui oppositus efortissimorum militum elegit praecepitque legatis, quos relinquebat, ut eaedem stationes vigiliaeque agerentur, totidem ignes arderent, eadem facies castrorum servaretur, ne quid Hannibal suspicatus auderet adversus paucitatem relictorum. cum deinde in Umbria occultatis itineribus collegae se iunxisset, vetuit castra ampliari, ne quod signum adventus sui Poeno daret, detractaturo pugnam, si consulum iunctas vires intellexisset. Igitur inscium duplicatis adgressus copiis superavit et velocius omni nuntio rediit ad Hannibalem. Ita ex
Abbreviated transcription (Latin):
runt premissis igitur exploratoribus comperit decer
muiter chiamenuc. Horestis filius cu audisset iugus ib
nomeise ueru quod opinaretur ingressus iter ubi iudit exsus peeto iugo
megnaꝵ ui auiu simul euolasse neq omnino residere arbiteatui est¬
waliterꝗ agmeri hostiu. Itaq cincundato exexcitu elus tn sidu torc¬

Expanded text:
rant. Praemissis igitur exploratoribus comperit decem imiliter Tisamenus Orestis filius, cum audisset iugum ab non esse verum, quod opinaretur, ingressus iter, ubi vidit ex suspecto iugo magnam vim avium simul evolasse neque omnino residere, arbitratus latere illic agmen hostium. Itaque circumducto exercitu elusit insidiator
Abbreviated transcription (Latin):
ud reru collocarentur uarietate aperte in tres libros ea deducimus. In
primo erunt exempla que competunt prelio nondu commisso. In secundo
deq obsidionis habebit stratagemata. Quibus deinceps generibus suas specier
iuic labori non iniuste uenia paciscar. ne me pro incurioso re¬
Dat qui preteritu aliquid a nobies reperierit exemplu Quis eni ad percen
monumenta que utraq lingua tradita sunt suffierat. Et multat
ite mihi ipse permisi quod me non sine causa fecisse scient qui alioru libros
mittentiu legerint. Ueru facile exit sub quaq specie sugger.
Qsqui erunt quibus uolumina hec cordi sint meminerint et parent gratiam¬
ter magnifice constanter fiunt et patiuntur gratia habebunt si in specie
Pecies eoru quȩ instruant duce inhisquȩ ante preliu gerenda sunt.
e occultandie consiliie¬
e explorandie consiliie hostiu.

Expanded text:
arentur, in tres libros ea diduximus. In primo erunt exempla, quae competant proelio nondum commisso; in secundo,lvendaeque obsidioni habebit στρατηγήματα; quibus deinceps generibus suas species attribui. Huic labori non iniuste veniam paciscar, ne me pro incurioso reprehendat, qui praeteritum aliquod a nobis reppererit exemplum. Quis enim ad percenmonumenta, quae utraque lingua tradita sunt, sufficiat? at multa et transire mihi ipse permisi. Quod me non sine causa fecisse scient, qui aliorum libros eadem promittentium legerint. Verum facile erit sub quaque specie suggerere. Si qui erunt, quibus volumina haec cordi sint, meminerint στρατηγικῶν etter, magnifice, constanter fiunt, στρατηγικὰ habebuntur, si in specie Species eorum, quae instruant ducem in his, quae ante proelium gerenda sunt: I. De occultandis consiliie explorandi
Abbreviated transcription (Latin):
HARNACE SUPERATO AFRICA RECEPTA QUI
ex his prelii cu adolescente. Cn. Pomprio profugissent cue
ulteriorie hispanie potitus esset du caesar muneriotom̃p
dandis initala detinetue quo facilius presidia contea comp̃¬
daneł pompeisin fide uniusciuusq ditatis confugra cuipto
sta partis precibus pncti iubene magna comrat al qnspunte¬
uama uastaee quibus in rebus non nulle cuntates sua sonte
ruyia mustebant Iter non nulle portaso conbia clutat baptim
ea gubins stq u appida nceperaltio auase pecumaitate optime

Expanded text:
harnace superato, Africa recepta, qui ex his proeliis cum adulescente Cn. Pompeio profugissent, cum . . . et ulterioris Hispaniae potitus esset, dum Caesar muneribus dandis in Italia detinetur, . . . quo facilius praesidia contra compararet, Pompeius in fidem uniuscuiusque civitatis confugere coepit.1 Ita partim precibus partim vi bene magna comparata manu provinciam vastare. Quibus in rebus non nullae civitates sua sponte auxilia mittebant, item non nullae portas contra cludebant. Ex
Abbreviated transcription (Latin):
asbi quy d pane te imuelicentbus onis deditus iudexi uoluit captiss se
Antationecinesten ex hs qui soci udebantur ommnia enie apud ipsosugerent
dumotire parthis pertidia barbari ad utilitates suas conuertit a que utent
mepeare simulabat. Sollicitus itaq ne parthi ante transirent euphente ꝗͣ sbi
Autoreagit uni solemni perfidia parthis suadexetine pero rateratuu ritent

Expanded text:
operum ac simul licentioribus conviviis deditus, videri voluit captum se am, natione Cyrrhestem, ex his qui socii videbantur, omnia quae apud ipsos agerentur nuntiare Parthis, perfidiam barbari ad utilitates suas convertit. Nam quae maoptare simulabat. Sollicitus itaque, ne Parthi ante transirent Euphraten, quam proditore egit, uti sollemni perfidia Parthis suaderet, per Zeugma traicerent
Abbreviated transcription (Latin):
ul allatus ẽ: confesti coep sequi coepit. ꝑti peditatꝰ & equitatus ad ꝑse¬
sequuntur: qui imparati a cratela profecti sine aqua fuissent ad terra appli¬
cant. Dum aquantur didius classe occurit. naues incendit. nõnullos capit.
Pompeius cũ paucis profugit. & locũ quẽdas munitu natura occupat. Eꝗ¬
tes  cohortes ꝗ ad prosequẽdus missi essent: speculatorib añ missis cera.¬
ores fiunt. & diẽ & nocte iter faciũt. pompeius humero & sinistro crure
xime impecliebat. Ita lectiça ad turre: qua eẽt allatus: in ea ferebat᷑.
lusitanus more militari cũ a caesaris praesidio fuisset conspectus: cele¬
riter equitatu cohortibusq circũ cluditur. Erat accessus loci difficultas.

Expanded text:
 allatus est, confestim sequi coepit; Carteia pedites et equitatus ad perse allatus est, confestim sequi coepit; Carteia pedites et equitatus ad perses,114 quod imparati a Carteia profecti sine aqua fuissent, ad terram applicant. Dum aquantur, Didius classe accurrit, navis incendit, non nullas capit. § 38 Pompeius cum paucis profugit et locum quendam munitum natura occupat. Equites et cohortes qui ad persequendum missi essent speculatoribus antemissis certiores fiunt; diem et noctem iter faciunt. Pompeius umero et sinistro crure sisset; quae res maxime impediebat. Ita lectica ad turrem cum esset ablatus in ea ferebatur. Lusitanus, more militari ex eius praesidio specuriter equitatu cohortibusque circumcluditur. Erat accessus loci difficilis.
Abbreviated transcription (Latin):
to nõ extimabãt fieri. Ita irrũpendo naues: quae ad baeti flumẽ fu¬
isẽt incendũt. Nostri du incendio detinentur illi profugiunt & ab
equitibus conciduntur. Quo facto oppido recuꝑato hasta inter facere
coepit: ex qua ciuitati legati ad dedicione uenerũt. Mundensesq qu
ex proelio ĩ oppidũ fugerant: cũ diucius cirtum sederentur: bene̾ mniti
dedicione faciunt. Et cũ essent ĩ legione distributi: coniurãt intẽ
sese: ut noctu signo dato ꝗ ĩ oppido fuissent. eruptione facerent.
illi eade incastris administrarent. Hat re cognita insequenti nocte
dissentire coeꝑant. pars erat. quae legatos ad caesarez misserat. pari
erat: quae pompeianarũ ꝑciũ fautores eẽnt. Sedicione concitata partes
occupant caedes fit magna. Saucius pompeuis naues xxx occupat long¬
as. & profugit. Didius qui gadis classi praefuisset: adque nuncius sim¬

Expanded text:
to non existimabant fieri. Ita erumpendo navis, quae ad Baetim flumen futo non existimabant fieri. Ita erumpendo navis, quae ad Baetim flumen fuissent, incendunt. Nostri dum incendio detinentur, illi profugiunt et ab equitibus conciduntur. Quo facto oppido reciperato Astam iter facere coepit; ex qua civitate legati ad deditionem venerunt. Mundenses, qui ex proelio in oppidum confugerant, cum diutius circumsiderentur, bene multi deditionem faciunt et, cum essent in legionem distributi, coniurant inter sese, ut noctu signo dato qui in oppido fuissent eruptionem facerent, illi caedem in castris administrarent. Hac re cognita insequenti nocte er Pompeium dissentire coeperunt. Pars erat quae legatos ad Caesarem miserat, pars erat quae Pompeianarum partium fautores essent. Seditione concitata portas occupant; caedes fit magna; saucius Pompeius navis XX occupat longas et profugit. Didius, qui Gadibus classi praefuisset, simul nuntius
Abbreviated transcription (Latin):
pidũ sese tueri dixisset: caniu cũ p̃sidio legatu intromittit. Ip̃e cast᷑
ad oppidũ ponit. Erat bene magnũ intra pompeianas ꝑtes pracsidiu
defensor acerrimus. Is tota lusitania notissimus erat. Hic clam praesi
qui bene magnas manu lusitanoꝵ hrẽt. Rursus hispalis oppido denuo noctu
ꝑ muru recipitur. praesidiu uigilesq iugulant. portas praccludũt. de in-¬
tegro pugnare coeperũt. Dum hacc gerũtur: legati cartalenses nunciauer̃t
ꝙ pompeiu ĩ potestate hr̃nt:q añ caesari portas praeclusissent. illo he¬
neficio suu maleficiũ exstimabant se lucri facere iusitani hispani oppo¬
ugnare nõnullo desistebant. quod caesar aĩaduerteret: si oppidu cape¬
re contenderet: ut homines ꝑditi incenderent & moenia delerent. Ita
consilio hĩto noctu patitur lusitanos eruptione facere: id quod consul.¬

Expanded text:
pidum esset ventum, Caninium cum praesidio legatum intromittit: ipse castra pidum esset ventum, Caninium cum praesidio legatum intromittit: ipse castra ad oppidum ponit. Erat bene magna manus intra Pompeianarum partium, quae defensor acerrimus — is tota Lusitania notissimus erat —: hic clam praesid convenit, qui bene magnam manum Lusitanorum haberet. Reversus Hispalim in oppidum denuo noctu per murum recipitur: praesidium, vigiles iugulant, portas praecludunt, de integro pugnare coeperunt. § 36 Dum haec geruntur, legati Carteienses renuntiaverunt quod Pompeium in potestatem haberent. Quod ante Caesari portas praeclusissent, illo beneficio suum maleficium existimabant se lucri facere. Lusitani Hispali pugnare nullo tempore desistebant. Quod Caesar cum animadverteret, si oppidum capere contenderet, timuit ne homines perditi incenderent et moenia delerent; ita consilio habito noctu patitur Lusitanos eruptionem facere; id quod consul
Abbreviated transcription (Latin):
oppidũ posuit: discordare coeperũt usq eo: ut clamor in castra nostra
ꝑ ueniret: quae fere in ter caesarianos & inter pompeianos erãt. Hĩc
legiones quae exꝑfugis conscriptae ꝑti oppidanoꝵ hui qui erãt apompe
io sexto manu missi tũc ĩ caesaris aduentu discedere coeperũt. Nam¬
cũl pugnarent turres ex ꝑte & murũ occupauerũt. Denuo legatos ad cae¬
sare mittũt: ut sibi legiones subsidia intromiterent. Hoc cũ aĩaderterẽt
homine fugitiui opidũ incendere coeꝑunt: qui suꝑati a nostris sũt & ĩ¬
terfecti. hominu milia .xxii. praeterꝗͣ ꝗ extra murũ pierũt. Ita caesar
oppido potitus du hic detinet᷑ ex prelio quos circũmunites suꝑius demo-¬
strauimus. eruptionẽ fecer̃t. & bene multis interfectis ĩ oppidũ redacti
Caesar hispalim cũ contendisset: legati deprecatũ uenerũt. Ita cũ ad op¬

Expanded text:
oppidum posuit, discordare coeperunt usque eo ut clamor in castra nostra oppidum posuit, discordare coeperunt usque eo ut clamor in castra nostra perveniret rixae inter Caesarianos et inter Pompeianos. Erant hic legiones duae ex perfugis conscriptae, partim oppidanorum servi, qui erant a Sex. Pompeio manu missi; qui in Caesaris adventum discedere coeperunt. depugnarent,106 turres ex parte et murum occuparunt. Denuo legatos ad Caesarem mittunt, ut sibi legiones subsidio intromitteret. Hoc cum animadverterent homines fugitivi, oppidum incendere coeperunt. Qui superati a nostris sunt interfecti hominum milia XXII, praeter quam extra murum qui perierunt. Ita Caesar oppido potitur. Dum hic detinetur, ex proelio quos circummunitos superius demonstravimus, eruptionem fecerunt et bene multis interfectis in oppidum sunt redacti. § 35 Caesar Hispalim cum contendisset, legati deprecatum venerunt. Ita cum ad op
Abbreviated transcription (Latin):
frequentia uenisset delectica pompeius ĩ eoꝵ fide confugit. Caesar ex pre¬
lio municione circumdata cordubã uenit. Qui ex caede eo refugerãt.
pontẽ occupauerũt. Cũ eo uc̃tu ẽẽt. comuciare coeperũt. Nos ex p̃lio pa¬
ucos suꝑesse: quo fugeremus. Ita pugnare coeperũt de põte. Caesar flu¬
nẽ traiecit & castra posuit. Scapula tocius sedicionis familiae & libertin¬
oꝵ caput ex p̃lio cordubã cũ uenisset. familias & libertos conuocauit. py¬
rã sibi extruxit. coenã afferi ꝗͣ optimã imꝑauit. Itẽ optimis suꝑ aaditis
uestimentis pecunia & argentu imparesencia familie donauit. Ip̃e de
tempore coene uinu & nardus ĩdentide sibi infundit. Ita nouissimo ⁊¬
tempore seruũ uissit & liberũ qui fuisset eius concubinus. alteruã cito se
iugulare. altera pyrã incendere. Opidani aũt simiilac castra cõtra id d

Expanded text:
frequentia convenisset, de lectica Pompeius in eorum fidem confugit. § 33 Caesar ex proefrequentia convenisset, de lectica Pompeius in eorum fidem confugit. § 33 Caesar ex proelio Munda munitione circumdata Cordubam venit. Qui ex caede eo refugerunt, pontem occuparunt. Cum eo ventum esset, conviciari coeperunt: nos ex proelio paucos superesse; quo fugeremus? Ita pugnare coeperunt de ponte. Caesar flumen traiecit et castra posuit. Scapula, totius seditionis, familiae ac libertinorum caput, ex proelio Cordubam cum venisset, familiam et libertos convocavit, pyram sibi exstruxit, cenam adferri quam optimam imperavit, item optimis insternendum vestimentis; pecuniam et argentum in praesentia familiae donavit. Ipse de tempore cenare; resinam et nardum identidem sibi infundit. Ita novissimo tempore servum iussit et libertum, qui fuisset eius concubinus, alterum se iugulare, alterum pyram incendere. § 34 Oppidani autem, simul Caesar castra contra ad