comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tuendã eẽ nouo impetisocio uixiam adsuescere senilem animum posse cũmorib: notis faciliusse cõmuni caturum
ꝯsilia subscripsit onationieius cõs cũ meitis p̃detii laudib tũq ex concordia ꝯsulũ bona quaeq exdiscordiamala
in adminis tratione rerũ militarũ euenirent memorando quam ꝓpeultimum discrimen suis & collgȩ certa¬
minib: nuꝑuentũ for& admonendo deciũ fabiũq ut uno animo unamente uiuerent esse praeterta uiros
natos miltaefactis magnos aduerborũ lingueq certaminarudes ea ingenia ꝯsulariaẽẽ callidos sollertes que
iurisatq eloquentiae ꝯsultos quali ãp .p̃. claudius eẽ turbi acfori praesides habendos praetores que ad redide¬
da iuna creandos eẽ his agendis dies ÷ ꝯsumptus postridie ad prae scriptũ ꝯsulis & ꝯsularia & pretoria comitia

Expanded text:
 rem publicam tuendam esse. nouo imperii socio uix iam adsuescere senilem animum posse; cum moribus notis facilius se communicaturum  rem publicam tuendam esse. nouo imperii socio uix iam adsuescere senilem animum posse; cum moribus notis facilius se communicaturum consilia. subscripsit orationi eius consul cum meritis P. Deci laudibus, tum quae ex concordia consultum bona quaeque ex discordia mala in administratione rerum militarium euenirent memorando, quam prope ultimum discrimen suis et collegae certaminibus nuper uentum foret admonendo: Decium Fabiumque qui uno animo, una mente uiuerent esse praeterea uiros natos militiae, factis magnos, ad uerborum linguaeque certamina rudes. ea ingenia consularia esse: callidos sollertesque, iuris atque eloquentiae consultos, qualis Ap. Claudius esset, urbi ac foro praesides habendos praetoresque ad reddenda iura creandos esse. his agendis dies est consumptus. postridie ad praescriptum consulis et consularia et praetoria comitia
Abbreviated transcription (Latin):
tatione sȩꝓpe ꝑpetuã in festȩ regionis non inagros mit tirebant᷑ auett abeascuris senatũ &uriae ingneuescens bellũ
& crebrȩlitterae appiimonatis neregionis eius motũ neglegerenit iii gentes i ferre arma &ruscos sannites umbros
callos iamcastrabifariã factaeẽ quia unus locus caperetantã multitudinẽ non possit obhȩ &iã appetebat tẽpus¬
comitiorũ causa .l. uolumnius cõs romam reuocatus qui priusquam ad suffragiũ centurias uocar&. initionem
aduo catopopulo multa demagnitudine belli & rusci disseruit lamtũ cũ ipse ibi collegarem parite gesserit fuisse
tantũbellum ut na duceuno necexeciti geripotuerit. accessiss& posteadici umbros &ingentem execitũ gallorũ
miriqui haud dubie tũ primus omniũ ductor habeat᷑ ꝯsensu ue sa postremo ad collegam p̃. detiũ poscenidum id¬

Expanded text:
stationem se prope perpetuam infestae regionis, non in agros mitti rebantur. auertit ab eis curis senatum Etruriae ingrauescens bellum stationem se prope perpetuam infestae regionis, non in agros mitti rebantur. auertit ab eis curis senatum Etruriae ingrauescens bellum et crebrae litterae Appi monentis ne regionis eius motum neglegerent: quattuor gentes conferre arma, Etruscos, Samnites, Umbros, Gallos; iam castra bifariam facta esse, quia unus locus capere tantam multitudinem non possit. ob haec et—iam appetebat tempus—comitiorum causa L. Uolumnius consul Romam reuocatus; qui priusquam ad suffragium centurias uocaret, in contionem aduocato populo multa de magnitudine belli Etrusci disseruit: iam tum, cum ipse ibi cum collega rem pariter gesserit, fuisse tantum bellum ut nec duce uno nec exercitu geri potuerit; accessisse postea dici Umbros et ingentem exercitum Gallorum; m iri qui haud dubie tum primus omnium ductor habeatur,
Abbreviated transcription (Latin):
ingenui modo aut iuniores sacntmento ad actis ed seniorum &iam cohortes factȩ libertinis centuriati ad defen¬
dendae urbis ꝯsilia agitabant᷑ summȩq rerũ praetor p̃. sempnius praeenit ceterũ parte cune exonerarunt
senatũ l. uolumnũ cõss lt terȩ quib: caesos fusosq populatores cãpaniae cognitũ : itaq & supplications obren
bene gestam coñs nomine decernunt iustitiũ remittit᷑. quod fuerat dies xviii. supplicatioq ꝑlaeta fuit tũ dep̃sidio
renionis depopulate ab samnitib agitari coeptum itaq placuit ut duȩ coloniae circauestinũ & falenũ agrũ dedu¬
cerentͥ unã adhostiũ liris fluuii quȩ menturnȩ appellata altera in saltu uestino falernũ rtingentẽ agrũ ubi si no¬
p̃ sempnius pr̃ tiũ uiros in ea loca colonis deducendis creare ne qui nomina dareit facile inueuebant᷑. quia is

Expanded text:
ingenui modo aut iuniores sacramento adacti sunt sed seniorum etiam cohortes factae libertinique centuriati; et defendendae urbis consilia agitabantur summaeque rerum praetor P. Sempronius praeerat. ceterum parte curae exonerarunt senatum L. Uolumni consulis litterae, quibus caesos fusosque populatores Campaniae cognitum est. itaque et supplicationes ob rem bene gestam consulis nomine decernunt et iustitium remittitur quod fuerat dies duodeuiginti; supplicatioque perlaeta fuit. tum de praesidio regionis depopulatae ab Samnitibus agitari coeptum; itaque placuit ut duae coloniae circa Uescinum et Falernum agrum deducerentur, una ad ostium Liris fluuii, quae Minturnae appellata, altera in saltu Uescino, Falernum contingente agrum, ubi Sinoito iuberetur P. Sempronius praetor triumuiros in ea loca colonis deducendis creare; nec qui nomina darent facile inueniebantur, quia in
Abbreviated transcription (Latin):
consules magistratuse abdicassent interrex creatur m̃ furius camillus qui p̃ cornolium scipionem ĩs deinde
l. ualerium potitum interregem prodit abeo creati sextribuni militum a¬
in commoda ualitudo fuiss& copia magistrrtuum rẽipe& Rał quintilibus mã occepere ł lucretius se¬
uius sulpicius m̃ aemilius l furius medullinus septimum agrippa euenit sał p .c. aemilius iterum ex his

Expanded text:
us consulto consules magistratu se abdicassent, interrex creatur M. Furius Camillus , qui P. Cornelium Scipionem , is deinde us consulto consules magistratu se abdicassent, interrex creatur M. Furius Camillus , qui P. Cornelium Scipionem , is deinde L. Ualerium Potitum interregem prodidit. ab eo creati sex tribuni militum incommoda ualetudo fuisset, copia magistratuum rei publicae esset. kalendis Quintilibus magistratum occepere L. Lucretius Ser. Sulpicius M. Aemilius L. Furius Medullinus septimum Agrippa Furius C. Aemilius iterum. ex his
Abbreviated transcription (Latin):
que dedicationem ingenti matrona rum studio tradunt: bellum haud memorabile in algido cumae¬
quis ges tumest fusis hostibus priuspaene quammanus consererent ualerio quod ꝑseuerantior gerendis
infuga fuit triumphos manlio utouans ingrederetur urbem deretum est : eodem anno nouumbellũ
cumuolsiniensibus exortum quo propter famam pestilentiamque in agroromano exsicuitate caloribusq
nimus ortam exercitus duci nequiuit obque uulsi nienses salpinatibus adiunctis suꝑbia elati ultro agros
romanos incursauere: bellum indeduobus populis indictum iulius censor decessit in eius locum m̃ cornelius
suffectus quȩres postea religioni fuit . quia eo lustro roma est capta nedeinde umquam indemortui locum
censor sufficitur: censulibus que morbo inplicitis. placuit perinterregnum renouari auspicia itaque cũ ex eosc̃

Expanded text:
que dedicationem ingenti matronarum studio tradunt. bellum haud memorabile in Algido cum Aeque dedicationem ingenti matronarum studio tradunt. bellum haud memorabile in Algido cum Aequis gestum est, fusis hostibus prius paene quam manus consererent. Ualerio quod perseuerantior cedentes <insequi> in fuga fuit, triumphus, Manlio ut ouans ingrederetur urbem decretum est. eodem anno nouum bellum cum Uolsiniensibus exortum; quo propter famem pestilentiamque in agro Romano ex siccitate caloribusque nimiis ortam exercitus duci nequiuit. ob quae Uolsinienses Sappinatibus adiunctis superbia inflati ultro agros Romanos incursauere; bellum inde duobus populis indictum. C. Iulius censor decessit; in eius locum M. Cornelius suffectus;—quae res postea religioni fuit quia eo lustro Roma est capta; nec deinde unquam in demortui locum censor sufficitur;—consulibusque morbo implicitis, placuit per interregnum renouari auspicia. itaque cum ex senat
Abbreviated transcription (Latin):
rem adducerent ut melius fuerit non capiueios neroma desereretur : quia nonui agebant sed precibus
&inte preces multa derum mentio erat religiosum parti maximaefuit. &legemunam plures tribus
anti quarunt quamiusserunt : adeaque eauictoria laeta patribus fuit ut posterodie referentibus conis
sc̃ fi& ut agriueientam septena iugent plebi diuiderentur : nec patribus familiae tantum sedut omniũ
in domo libetorum capitumratio haberetur. uellentq in eam spem liberostollere eomunere delenta plebe
nblce tatum est quominus consularia comitia haberentur : creati coñss l. ualerus potitus mñ manlius
cui capitolino postea fuit cognomen: hii coñss magnos iudos fecere : quos m̃ furius dictator uouerat ueienti
bello eodemanno aedesiunonis raginae ab eodem dictatore eodemque bello uota dedicatur: celebratã¬

Expanded text:
rem adducerent ut melius fuerit non capi Ueios, ne Roma desereretur. quia non ui agebant sed precibus, rem adducerent ut melius fuerit non capi Ueios, ne Roma desereretur. quia non ui agebant sed precibus, et inter preces multa deorum mentio erat, religiosum parti maximae fuit, et legem una plures tribus antiquarunt quam iusserunt. adeoque ea uictoria laeta patribus fuit, ut postero die referentibus consulibus senatus consultum fieret ut agri Ueientani septena iugera plebi diuiderentur, nec patribus familiae tantum, sed ut omnium in domo liberorum capitum ratio haberetur, uellentque in eam spem liberos tollere. eo munere delenita plebe nihil certatum est quo minus consularia comitia haberentur. creati consules L. Ualerius Potitus M. Manlius , cui Capitolino postea fuit cognomen. hi consules magnos ludos fecere, quos M. Furius dictator uouerat Ueienti bello. eodem anno aedes Iunonis reginae ab eodem dictatore eodemque bello uota dedicatur, celebratam
Abbreviated transcription (Latin):
quo que eẽ urbem ab secaptam frequentari cotidie sefrui monumento gloriae suae . & anteoculos habereurbem
latam intriumphosuo insistere omnes uestigus laudum suarum sed nefas ducere desertam a crelutam abdiis
in mortalibus in coli urbem & in captiuo solo habitare p̃r̃ & uictrice patria uictam mutari :his adhortatio¬
nibus principes contati patres senesque iuuenes cum ferretur lex agmine facto inforum uenerunt. dissipatiq:
ꝑtribussuos quis quȩ tribules prensantes: ontre cum lacrimis coeperae neram patriam ꝓqua fortissimae
feliassimeque ipsi ac patres eorum dimicassent desererent capitolium a edem uestȩ cȩtera curtatem pla de¬
orum ostentantes neexulem ex torrem p̃r ab solo patrio acdiis penatibus in hostium urbem agerent. eo que

Expanded text:
quoque esse urbem ab se captam frequentari, cottidie se frui monumento gloriae suae et ante oculos habere urbem quoque esse urbem ab se captam frequentari, cottidie se frui monumento gloriae suae et ante oculos habere urbem latam in triumpho suo, insistere omnes uestigiis laudum suarum; sed nefas ducere desertam ac relictam ab dis immortalibus incoli urbem, et in captiuo solo habitare populum Romanum et uictrice patria uictam mutari. his adhortationibus principes concitati patres senes iuuenesque cum ferretur lex agmine facto in forum uenerunt, dissipatique per tribus, suos quisque tribules prensantes, orare cum lacrimis coepere ne eam patriam pro qua fortissime felicissimeque ipsi ac patres eorum dimicassent desererent, Capitolium, aedem Uestae, cetera circa templa deorum ostentantes; ne exsulem, extorrem populum Romanum ab solo patrio ac dis penatibus in hostium urbem agerent, eoque
Abbreviated transcription (Latin):
plebem arguere quaeiam in suos uersa non intelleger& seprtuato iudicio detribunis intercessionem sustu¬
lisse intertessios sublata tribuniciam potestatem euertissent : nam quod illi spenirent effrenatam licenti am
aus magistratus patres laturos fallieos sitribuniciauis tribunicio auxilio repelli nequeat. aliud telum pa¬
tres inuenturos ẽẽ consulesq increpabat : quod fidepublica decipitribunos cos taciti tulissent. quisenatus
auctoritatem secuti essent: hȩ ꝓpalam contio nabundis in dies magis augebat ints hominum : senatus uero
incitare aduersus legem haud desi stebat nea liter descenderent in forum cumdies ferendae legis ueniss&
quam ut qui meminissent sibi paris focisq & deum templis ac solo in quonatiessent dimi candum fore : nam
quod adse priuatim attineat si suae gloriae sibi interdimicationem patriae meminis se sit fas. sibiam plum

Expanded text:
plebem arguere quae iam in suos uersa non intellegeret se prauo iudicio de tribunis intercessionem sustuplebem arguere quae iam in suos uersa non intellegeret se prauo iudicio de tribunis intercessionem sustulisse, intercessione sublata tribuniciam potestatem euertisse; nam quod illi sperarent effrenatam licentiam eius magistratus patres laturos, falli eos. si tribunicia uis tribunicio auxilio repelli nequeat, aliud telum patres inuenturos esse; consulesque increpabat quod fide publica decipi tribunos eos taciti tulissent qui senatus auctoritatem secuti essent. haec propalam contionabundus in dies magis augebat iras hominum: senatum uero incitare aduersus legem haud desistebat: ne aliter descenderent in forum, cum dies ferendae legis uenisset, quam ut qui meminissent sibi pro aris focisque et deum templis ac solo in quo nati essent dimicandum fore. nam quod ad se priuatim attineat, si suae gloriae sibi inter dimicationem patriae meminisse sit fas, sibi amplum
Abbreviated transcription (Latin):
omni que ciuitate in unam eam curam conuersa. uitelliam coloniam romanam in suo agro aequi
expugnant : colonorum pars maxima in columis quia nocte proditione oppidum captum liberam ꝑ
auersa urbis fugam dederat romam p̃ perfugete l. lucretio consuli ea prouintiaȩ uenit is cũ exgatu
profectus acie hostes uicit : uictorq romam ad maius aliquanto certamenredit : diẽ dita erat tr̃ p̃l bi
enini superioris .a. uerginio & quinto pompinio quos defendi patrum consensu ad fidem senatus ꝑtinebat:
ne que enim eos aut uitae ullo crimine aliqut gesti magistrectus quis quam arguebat : praeterquam quod gra¬
tificantes patribus rogationi tribuniciae intercessissent : uict tamen gratiam senatus plebis ira &pessimo
exemplo in noxii denis milibus gneuis aeris condemnati sunt: idaegre passi patres camillus palam sceleris

Expanded text:
omnique ciuitate in unam eam curam conuersa, Uitelliam coloniam Romanam in suo agro Aequi omnique ciuitate in unam eam curam conuersa, Uitelliam coloniam Romanam in suo agro Aequi expugnant. colonorum pars maxima incolumis, quia nocte proditione oppidum captum liberam per auersa urbis fugam dederat, Romam perfugere. L. Lucretio consuli ea prouincia euenit. is cum exercitu profectus acie hostes uicit, uictorque Romam ad maius aliquanto certamen redit. dies dicta erat tribunis plebis biennii superioris A. Uerginio et Q. Pomponio , quos defendi patrum consensu ad fidem senatus pertinebat; neque enim eos aut uitae ullo crimine alio aut gesti magistratus quisquam arguebat praeterquam quod gratificantes patribus rogationi tribuniciae intercessissent. uicit tamen gratiam senatus plebis ira et pessimo exemplo innoxii denis milibus grauis aeris condemnati sunt. id aegre passi patres; Camillus palam sceleris
Abbreviated transcription (Latin):
ultra sustinerent impetum aequi caedes inde fugientium qualis ubura magis quam uirtute resgerit᷑
ad perniciem hostium fata est tristem que abtus culo nuntium nequiquam ex territa ciuitate lit¬
terae apostumio lauraȩatae sequntur uictoriam p̃ r̃. eẽ ae quorum exercitum deletum: t̃rp̃l
actiones quia nondum inuenerant finem &plebs continĩare latoribus legis tribunatum & patres
reficere intercessores legis adnisi sunt : sedplus suis comitiis plebs ualuit : quem dolorem ultipatres s
s.c̃. facto ut coñss̃ in uisus plebi magistratus crearentur: annum post quintum decimum creati conss
lucretius flauus sergius sulpicius camerinus: principio huius anni ferociter qui anemo ex collegio in¬
ter cessurus erat coortis ad perferendam legem tr̃ p̃l. nec segnius obidipsum consulibus resistentib:

Expanded text:
ultra sustinuerint impetum Aequi. caedes inde fugientium, qualis ubi ira magis quam uirtute res geritur, ultra sustinuerint impetum Aequi. caedes inde fugientium, qualis ubi ira magis quam uirtute res geritur, ad perniciem hostium facta est; tristemque ab Tusculo nuntium nequiquam exterrita ciuitate litterae a Postumio laureatae sequuntur, uictoriam populi Romani esse, Aequorum exercitum deletum. tribunorum plebis actiones quia nondum inuenerant finem, et plebs continuare latoribus legis tribunatum et patres reficere intercessores legis adnisi sunt; sed plus suis comitiis plebs ualuit; quem dolorem ulti patres sunt senatus consulto facto ut consules, inuisus plebi magistratus, crearentur. annum post quintum decimum creati consules L. Lucretius Flauus Ser. Sulpicius Camerinus . principio huius anni ferociter quia nemo ex collegio intercessurus erat coortis ad perferendam legem tribunis plebis nec segnius ob id ipsum consulibus resistentibus
Abbreviated transcription (Latin):
poscentes ut tonfestim inde ad castra hostium ducer& : & in conspatuerant posita in planonihil paene
recussabant niea ante noctem expugnas sent : conlaudatos corpora curare paratos que eẽ quarta uigilia
iub& : & hostes nocturnam fugam extumulo romanorum ut abea uia quae ferebat uerruginem &¬
cluderent fuere obuii. proeliumq antelucem sedluna ꝑ noxerat commissum est & haudincertius
diuturno proelium fuit : sedclamor uerruginem ꝑlatuscum castrt romana crederent oppugnari
tantum in iecit pauoris utnequiquam retinente atq obsecrante aemilio tusculum palati fugerent
indefama romam perlataest : postumium exerutumque occisum : quiubi primalux metum insidiarũ
effuse sequentibus sustulit : cumꝑ ae quitass& aciem ꝓmisa repetens tantum iniecit ardoris ut non

Expanded text:
poscentes ut confestim inde ad castra hostium duceret—et in conspectu erant, posita in plano—nihil poenae poscentes ut confestim inde ad castra hostium duceret—et in conspectu erant, posita in plano—nihil poenae recusabant ni ea ante noctem expugnassent. conlaudatos corpora curare paratosque esse quarta uigilia iubet. et hostes nocturnam fugam ex tumulo Romanorum ut ab ea uia quae ferebat Uerruginem excluderent, fuere obuii; proeliumque ante lucem—sed luna pernox erat—commissum est. et haud incertius diurno proelium fuit; sed clamor Uerruginem perlatus, cum castra Romana crederent oppugnari, tantum iniecit pauoris ut nequiquam retinente atque obsecrante Aemilio Tusculum palati fugerent. inde fama Romam perlata est Postumium exercitumque occisum. qui ubi prima lux metum insidiarum effuse sequentibus sustulit, cum perequitasset aciem promissa repetens, tantum iniecit ardoris ut non
Abbreviated transcription (Latin):
retur &dicausam ueritus ipsemulti tudinem quoque quae semper ferme regentiest similis religionis iuis¬
tae in pleuit. adductosque inpublicum hospitium legatos cum praesidio &iam nauium delphos ꝓsecutus
ipsos exercitus & romae uicissent uict neessent : imperatores romani fluere extr̃mił c̃ aemilius spurius
postumius primorem communiter gesserunt : fusi sinde ace hostibus aemilium praesidio uerruginem ob¬
tinere placuit. pastumium fines uastare ibi eum in composito agmine neglegentius abre benegesta euntem
adorti aequi terrare iniecto in ꝓximos cumpulere tumulos pauosque in de uergruginem &iam adp̃sidi¬
um alterumest ꝑlatus postumius suis intutum receptis cum contione aduocata teror increpar& ac
fagam fusos esse abignauissimo acfugacissimo hoste condamat uniuersus exercitus meritose ea audire
& fateri admissum flagitium sed esdem corraturos esse neque diuturnum id gaudium hostibus fore

Expanded text:
retur et doni causam ueritus ipse multitudinem quoque, quae semper ferme regenti est similis, religionis iustae impleuit, adductosque in publicum hospitium legatos cum praesidio etiam nauium Delphos prosecutus, ipsos exercitus et Romae uicissent uictine essent. imperatores Romani fuere ex tribunis militum C. Aemilius Sp. Postumius . primo rem communiter gesserunt; fusis inde acie hostibus, Aemilium praesidio Uerruginem obtinere placuit, Postumium fines uastare. ibi eum incomposito agmine neglegentius ab re bene gesta euntem adorti Aequi terrore iniecto in proximos compulere tumulos; pauorque inde Uerruginem etiam ad praesidium alterum est perlatus. Postumius suis in tutum receptis cum contione aduocata terrorem increparet ac fugam, fusos esse ab ignauissimo ac fugacissimo hoste, conclamat uniuersus exercitus merito se ea audire et fateri admissum flagitium, sed eosdem correcturos esse neque diuturnum id gaudium hostibus fore.
Abbreviated transcription (Latin):
tio &atatos ex templo auestibulo curiȩ magnauoce: quid hoc inquit tar quini reiest quatu auda¬
dame uiuo uocare ausus & patres aut insede consedere mea cumille ferouter adhȩc sepatris
suitenere sedem multo quam seruum potiorem filium regis regni hȩredem satis illum diu perli¬
centiam eludentem insultasse dominis clamor abutriusque fautoribus oritur. & concursus populi
fiebat incuriam apparebat que regnaturum qui uiciss& : Tum tar quinius necessitate iam &iam
ipsa cogente ultimam audere multo & aetate & uiribus ualidior medium arripit seruium. elatũq
ecuria in inferiorem partsm pergnardum deieuit inde ad cogendum senatum incuriam rediit :
fit fugaregis apparitorum atque comitum: ipse prope exanguis cum semi animes regio comitatu

Expanded text:
tio excitatus, extemplo a uestibulo curiae magna uoce 'quid hoc' inquit, 'Tarquini, rei est? qua tu audatio excitatus, extemplo a uestibulo curiae magna uoce 'quid hoc' inquit, 'Tarquini, rei est? qua tu audacia me uiuo uocare ausus es patres aut in sede considere mea?' cum ille ferociter ad haec—se patris sui tenere sedem; multo quam seruum potiorem filium regis regni heredem; satis illum diu per licentiam eludentem insultasse dominis—, clamor ab utriusque fautoribus oritur et concursus populi fiebat in curiam, apparebatque regnaturum qui uicisset. tum Tarquinius necessitate iam et ipsa cogente ultima audere, multo et aetate et uiribus ualidior, medium arripit Seruium elatumque e curia in inferiorem partem per gradus deiecit; inde ad cogendum senatum in curiam rediit. fit fuga regis apparitorum atque comitum; ipse prope exsanguis cum sine regio comitatu
Abbreviated transcription (Latin):
armatorum inforum inrupit : in deomnibus perculsis pauore integia sede ꝓcuria sedens patres
incuriam ꝑpreconem adregemtarquinium uitariiussit: conuenere extemplo aliiam ante adhoc
prȩparati. alii metune non uenisse fraudi e&̃ nouitate acminaculo at tonitoͥ. &iam deseruio
actum rati ibitar quinius maledicta abstirpe ultimam orsus seruum seruaque natum post
mortem in dignam parentis sui non inter regno ut ante in ito non comitus non ꝑsuffragium populi
non auctoribus patribus muliebri donoregnum occupasse. Itanatum ita creatum regem fau¬
torem in fimi generis hominum ex quo ipsesit odio alienae honestatis ereptum primoribus
agrum sordidissimo cuiq diuisisse. omnia onera quae communia quondam fuerint inclinasse
in primores ciuitatis instituisse censum ut in signis ad inuidiam locupletiorum fortuna ess&
&panita ubiuellete gentissimis largiretur honttioni seruius cuminter ueniss& trepido nun¬

Expanded text:
armatorum in forum inrupit. inde omnibus perculsis pauore, in regia sede pro curia sedens patres in curiam per praeconem ad regem Tarquinium citari iussit. conuenere extemplo, alii iam ante ad hoc praeparati, alii metu ne non uenisse fraudi esset, nouitate ac miraculo attoniti et iam de Seruio actum rati. ibi Tarquinius maledicta ab stirpe ultima orsus: seruum seruaque natum post mortem indignam parentis sui, non interregno, ut antea, inito, non comitiis habitis, non per suffragium populi, non auctoribus patribus, muliebri dono regnum occupasse. ita natum, ita creatum regem, fautorem infimi generis hominum ex quo ipse sit, odio alienae honestatis ereptum primoribus agrum sordidissimo cuique diuisisse; omnia onera quae communia quondam fuerint inclinasse in primores ciuitatis; instituisse censum ut insignis ad inuidiam locupletiorum fortuna esset et parata unde, ubi uellet, egentissimis largiretur. huic orationi Seruius cum interuenisset trepido nun
Abbreviated transcription (Latin):
tum ex consilio patrum romulus legatos circa uicanas gentesmisit : qui socie tatem conubiumque nouo populo
petenent. urbes quoque uttetent exinfimo nascideis quã sua uirtus acdii uiuent. magnas opessibi magnũ¬
que nomenfacere: satis scire origini romanae & deos ad fuisse & nondefutunm uirtutem pinde negrauarent᷑

Expanded text:
tum ex consilio patrum Romulus legatos circa uicinas gentes misit qui societatem conubiumque nouo populo peterent: urbes quoque, ut cetera, ex infimo nasci; dein, quas sua uirtus ac di iuuent, magnas opes sibi magnumque nomen facere; satis scire, origini Romanae et deos adfuisse et non defuturam uirtutem; proinde ne grauarent
Abbreviated transcription (Latin):
impetum uolscos uallo deturbat tnins gressus inde munitiones pauidam turbam inclinatamque in partẽ
unam castris expellit in de effuse fugientes eques cui supentre uallum haud facile fuerat cumadid exs
spatar &tor pugnȩ adstitiss& libero campo adeptus parte uictoriȩ fruitur. territos ceden domagna & in
castris & extnt᷑ munimenta caedis fugientium fuit sed prȩdamaior quia uix arma secum efferẽ hostiͥs potuit

Expanded text:
impetum Uolscos uallo deturbat. transgressus inde munitiones pauidam turbam inclinatamque in partem impetum Uolscos uallo deturbat. transgressus inde munitiones pauidam turbam inclinatamque in partem unam castris expellit. inde effuse fugientes eques, cui superare uallum haud facile fuerat, cum ad id spectator pugnae adstitisset, libero campo adeptus parte uictoriae fruitur territos caedendo. magna et in castris et extra munimenta caedes fugientium fuit sed praeda maior, quia uix arma secum efferre hostis potuit
Abbreviated transcription (Latin):
ones antium ducer& datum cornelius ut romae pnesidioess& nequa pars ostium quiȩ quis moserat
adpopulandum uenir& hernici & latiniiussi milites dare ex foedere duaeque partes sociorum in exer¬
citu. tertiaciuium fuit postquam addiem prestitutum uenerunt socii coñs extraportam capenam castrar
locat inde iustrato exerutuantium ꝓfatus aut procul oppido statiuisq: hostium consedit ubicumuulsci
quia nondum ab equis ueniss& exercitus dimicare non ausi quemadmodum quieti uallo se dutarentur
pantrent. posterodie fabius non permixtam unam socorum ciuium que sed trium populorum tresseparatĩ
aciescirta uallum hostium instruxit ipse erat medius cumlegionibus romanis in designum obserua reius sit
ut pariter & socu reminciperent. refferrent que pedem sireeptui ceciniss& equites item suaecuique parti
post principia collocat itatrifariam adortus castra cirtumuenit & cumundique instar& non sustinentes

Expanded text:
ones Antium duceret datum, Cornelius ut Romae praesidio esset, ne qua pars hostium, qui Aequis mos erat, ad populandum ueniret. Hernici et Latini iussi milites dare ex foedere, duaeque partes sociorum in exercitu, tertia ciuium fuit. postquam ad diem praestitutum uenerunt socii, consul extra portam Capenam castra locat. inde lustrato exercitu Antium profectus haud procul oppido statiuisque hostium consedit. ubi cum Uolsci, quia nondum ab Aequis uenisset exercitus, dimicare non ausi, quemadmodum quieti uallo se tutarentur, pararent, postero die Fabius non permixtam unam sociorum ciuiumque sed trium populorum tres separatim acies circa uallum hostium instruxit; ipse erat medius cum legionibus Romanis. inde signum obseruari iussit, ut pariter et socii rem inciperent referrentque pedem, si receptui cecinisset. equites item suae cuique parti post principia conlocat. ita trifariam adortus castra circumuenit et cum undique instaret non sustinentes
Abbreviated transcription (Latin):
quodmaximum tatii nomen in his regionibus enet conueniebant: caencinens es crustum inique. & antem nates
ertent. ad quos eius in iuriae pars pertinebat lente a gere histatius sabinique uisi sunt interse trespopuli
communiter bellum panent : nec crustumini quidem adque antem nates proardore intque cencinensium
satisse mpigre moueant ita perseipsum nomenceninum. In agrum romanum impetum facit sedeffuse uastan¬
tibus fit obuius cum et citu romulus leuique cetamine doc& uanam sine uiribus inem exercitum fundit

Expanded text:
quod maximum Tati nomen in iis regionibus erat conueniebant. Caeninenses Crustuminique et Antemnates quod maximum Tati nomen in iis regionibus erat conueniebant. Caeninenses Crustuminique et Antemnates erant ad quos eius iniuriae pars pertinebat. lente agere his Tatius Sabinique uisi sunt: ipsi inter se tres populi communiter bellum parant. ne Crustumini quidem atque Antemnates pro ardore iraque Caeninensium satis se impigre mouent; ita per se ipsum nomen Caeninum in agrum Romanum impetum facit. sed effuse uastantibus fit obuius cum exercitu Romulus leuique certamine docet uanam sine uiribus iram esse. exercitum fundit
Abbreviated transcription (Latin):
batque patrum idsuꝑbia factum. qui conubium finitimis negas sent illas tamen in matrimonio insocietate
fortunarum omnium ciui tastisque & quonihilcarius humano generȩsit liberum fore mollirent modo
ints. & quibus fors corpont dedissent . darent animos sepee in iuria postmodum gnrtiam ortã eo que meliorib
usunts uiris. quod adnisurus ꝓsequis quesit. ut cum suam uice functus officio sitparentium &iam patrie que
expleat desiderium. accedebant banditiae uirorum factum purgantium cupiditate atque amore. quȩ ma¬
xime admuliebre ingenium efficaces preces sẽrunt &iam ad motum mitigantianimi iptisentnt atrap¬
tarum parentes tum maxime sordida ueste lacrimisque & querellis ciuitates concitabant nec domitantũ
indignationes continebant . sed congregabantur undique adtitum tatium regem sabinorum. & legationes co

Expanded text:
batque patrum id superbia factum qui conubium finitimis negassent; illas tamen in matrimonio, in societate batque patrum id superbia factum qui conubium finitimis negassent; illas tamen in matrimonio, in societate fortunarum omnium ciuitatisque et quo nihil carius humano generi sit liberum fore; mollirent modo iras et, quibus fors corpora dedisset, darent animos; saepe ex iniuria postmodum gratiam ortam; eoque melioribus usuras uiris quod adnisurus pro se quisque sit ut, cum suam uicem functus officio sit, parentium etiam patriaeque expleat desiderium. accedebant blanditiae uirorum, factum purgantium cupiditate atque amore, quae maxime ad muliebre ingenium efficaces preces sunt. iam admodum mitigati animi raptis erant; at raptarum parentes tum maxime sordida ueste lacrimisque et querellis ciuitates concitabant. nec domi tantum indignationes continebant sed congregabantur undique ad T. Tatium regem Sabinorum, et legationes eo
Abbreviated transcription (Latin):
tambreuirem romanam creuisse ubi spetaculi tempusuenit dedita ẽque eomentes cumoculis enent . tũ ex cõ¬
posito ortauis signo quedato iuuentus romana ad capiendas uirgines discurrit: magnapars forte inquenq:¬
queincidenit nptae quasdam forme excellentes primoribus patrum destinatas ex plebe homines quibus datũ
negotium enit domos deferebant : unamlongeante alias specie acpulhritudine in signem a globo thalassis
cuiusdam rrptam fentͥnt. multisque sciscitantibus cuinameã ferrentI dentidem nequis uiolarent thalassio
fari clamitatum indenuptialem hanc uocem factam turba tãm ꝑmetum ludicro masti parentes uir ginum ꝓ¬
fugiunt incusantes uiolati hospiti foedus deumque inuocantes cuius ad sollemne ludos que perfas acfidem
decepti uenissent necraptis aut spes desemelior. autindignatio est minor sed ipse romulus cirtumiba doce¬

Expanded text:
tam breui rem Romanam creuisse. ubi spectaculi tempus uenit deditaeque eo mentes cum oculis erant, tum ex comtam breui rem Romanam creuisse. ubi spectaculi tempus uenit deditaeque eo mentes cum oculis erant, tum ex composito orta uis signoque dato iuuentus Romana ad rapiendas uirgines discurrit. magna pars forte in quem quaeque inciderat raptae: quasdam forma excellentes, primoribus patrum destinatas, ex plebe homines quibus datum negotium erat domos deferebant. unam longe ante alias specie ac pulchritudine insignem a globo Thalassi cuiusdam raptam ferunt multisque sciscitantibus cuinam eam ferrent, identidem ne quis uiolaret Thalassio ferri clamitatum; inde nuptialem hanc uocem factam. turbato per metum ludicro maesti parentes uirginum profugiunt, incusantes uiolati hospitii foedus deumque inuocantes cuius ad sollemne ludosque per fas ac fidem decepti uenissent. nec raptis aut spes de se melior aut indignatio est minor. sed ipse Romulus circumibat doce
Abbreviated transcription (Latin):
homines cum hominibus sanguinem acgenus miscere nus quambengne letatio auditaest ad eosi mul sper¬
neb ant simultantam inmedio erescentem molen sib ac posteris iuis ne tuebant. acpleris que rogitantibus
dimis seo quod feminis quoque asrlum apperuissent idenim demum compar conubium forẽ ȩgre id romana
pubas passa & hauddubie adiuim ex spectare res cepit : cuitem pus locumque aptum ut dar& romulus egri¬
tudinen animi dissimulans ludos ex industria panttneptuno equestri sollemnis consualia uorat indici
deinde sinitimis spectaculum iub& quanto que appanttu tum sciebant aut potenent concelebraent utrem
dantm ex spatatamque facerent multimortales conuenere studio & ia muidentȩ nouaeurbis maxume
proximi quique ceninenses crustumini antem nates iam sab inorum omnis multitudo cumliberis acconiu¬
gibus uenit inuitati hospitaliter perdomos cumsitum moeniaque & stequentem tectis urbem uidissent. mirant

Expanded text:
homines cum hominibus sanguinem ac genus miscere. nusquam benigne legatio audita est: adeo simul spernebant, simul tantam in medio crescentem molem sibi ac posteris suis metuebant. ac plerisque rogitantibus dimissi ecquod feminis quoque asylum aperuissent; id enim demum compar conubium fore. aegre id Romana pubes passa et haud dubie ad uim spectare res coepit. cui tempus locumque aptum ut daret Romulus aegritudinem animi dissimulans ludos ex industria parat Neptuno equestri sollemnes; Consualia uocat. indici deinde finitimis spectaculum iubet; quantoque apparatu tum sciebant aut poterant, concelebrant ut rem claram exspectatamque facerent. multi mortales conuenere, studio etiam uidendae nouae urbis, maxime proximi quique, Caeninenses, Crustumini, Antemnates; iam Sabinorum omnis multitudo cum liberis ac coniugibus uenit. inuitati hospitaliter per domos cum situm moeniaque et frequentem tectis urbem uidissent, mirantur
Abbreviated transcription (Latin):
ad eonant eius fortuna decoris fuit dum ea ibi romani gerunt. antem natium exercitus ꝑoccasionem acsolitu¬
dinem hostiliter in fines romanos incursionem facit: neptim & hosromana legio ducta palatos in agris õpres¬
sit fusilgitur primoimpetu &ilamore hostessopidum captum duplicique uictoria ouantem romulũ hersilia
coniunx pntecibus ntptarum fatigataonit ut parentibus earum d&ueniam. & inciuitatem accipiat: itarem coa¬
lescere concordia posse facile impetratum. inde contra crustuminos ꝓfectus. bellum infecerunt ibiminus &iã

Expanded text:
adeo rara eius fortuna decoris fuit. dum ea ibi Romani gerunt, Antemnatium exercitus per occasionem ac solituadeo rara eius fortuna decoris fuit. dum ea ibi Romani gerunt, Antemnatium exercitus per occasionem ac solitudinem hostiliter in fines Romanos incursionem facit. raptim et ad hos Romana legio ducta palatos in agris oppressit. fusi igitur primo impetu et clamore hostes, oppidum captum; duplicique uictoria ouantem Romulum Hersilia coniunx precibus raptarum fatigata orat ut parentibus earum det ueniam et in ciuitatem accipiat: ita rem coalescere concordia posse. facile impetratum. inde contra Crustuminos profectus bellum inferentes. ibi minus etia
Abbreviated transcription (Latin):
primum ro¬
pidum
fugatque fusum ꝑsequitur. regen in proelio obtruncat & spoliat: duce hostium occiso urbem primo impetu
capit inde exercitu uictore redunto. ipseum factis uirmagnificus tũ ne factorum ostentatar haudminor
spolia ducis hostium caes: suspensa fabricato adid apte fertulo gerens incapitolium escendit ibique ea cum
ad quertum pastoribus sacraem deposuiss& simulcumdono designauit templo iouis finis cognomenque
addidit deo iuppiter feretri in quit hectibi uictor romulus rexregia arma fero. templumque hisregionib
uas modo animo metatussum dedico sedem opimis spolus quȩ regibus ducibusque hostium caesis me
auctorem sequentes posteriferent. hectempli est origo: ꝙͣprimũ omnium romȩ sacnatum est itade inc
diisuisum nec inritam conditoris templi uocem eẽ qualaturos eo spolia posteros nuncupauit . nec multi¬
tudine compositumeius doniuulgari laudembina postea intertot annos totbella opinꝰa parta sunt spolia:

Expanded text:
u Rocitum fugatque, fusum persequitur: regem in proelio obtruncat et spoliat: duce hostium occiso urbem primo impetu capit. inde exercitu uictore reducto, ipse cum factis uir magnificus tum factorum ostentator haud minor, spolia ducis hostium caesi suspensa fabricato ad id apte ferculo gerens in Capitolium escendit; ibique ea cum ad quercum pastoribus sacram deposuisset, simul cum dono designauit templo Iouis fines cognomenque addidit deo: 'Iuppiter Feretri' inquit, 'haec tibi uictor Romulus rex regia arma fero, templumque his regionibus quas modo animo metatus sum dedico, sedem opimis spoliis quae regibus ducibusque hostium caesis me auctorem sequentes posteri ferent.' haec templi est origo quod primum omnium Romae sacratum est. ita deinde dis uisum nec inritam conditoris templi uocem esse qua laturos eo spolia posteros nuncupauit nec multitudine compotum eius doni uolgari laudem. bina postea, inter tot annos, tot bella, opima parta sunt spolia:
Abbreviated transcription (Latin):
eodem tenore gesti. uitaque omnis consu lariter actauerendum paeneipsum magis quam honorem faciebant
eotribunorum militarium nunc lamentatio his consulibus fuit Consules creant .m. fabium uibu lanũ
postumum aebutium cornicinem fabius & ebutius consuls quomaiori gloriae rerum domiforisque gestarũ
succedere fecernebant. maxime autem memorabilem annum apud finitimos socios hostemque eẽ quod ar¬
deatibus in reprecipiti tanta for& cura subuentum eo in pensius ut delerent prorsus ex animis bominum
infamiam iudicii s .c. fecerunt ut qm̃ ciuitas ardeatium intestino multu redacta ad paucos ess& colonieo

Expanded text:
eodem tenore gesti uitaque omnis consulariter acta uerendum paene ipsum magis quam honorem faciebant. eodem tenore gesti uitaque omnis consulariter acta uerendum paene ipsum magis quam honorem faciebant. eo tribunorum militarium nulla mentio his consulibus fuit; consules creant M. Fabium Uibulanum , Postumum Aebutium Cornicinem. Fabius et Aebutius consules, quo maiori gloriae rerum domi forisque gestarum succedere se cernebant, maxime autem memorabilem annum apud finitimos socios hostesque esse quod Ardeatibus in re praecipiti tanta foret cura subuentum, eo impensius ut delerent prorsus ex animis hominum infamiam iudicii, senatus consultum fecerunt ut, quoniam ciuitas Ardeatium intestino tumultu redacta ad paucos esset, coloni eo
Abbreviated transcription (Latin):
norum odio in hermes oppressi dederunt poenas uixnuntiis caedis relictis romanis ardee turbata seditione
res principibus eius motussecuri percussis bonisque eorum inpublicum ardeatium redactis cõposuit
demptamque iniuriam iudicii tanto beneficio populi.r. ardeatescredebant senatui superesse aliquid
ad delendum publicae auaritiae monumentum uidebatur . coñs trium phans murbem redit ciui liduce
uolscorum antecurrum ducto prȩlatisque spoliis quibus dearmatum exeraitum hostium subiugum miserat
aequauit quod haud facileest quinctius cõs togatus argati gloriam collogȩ. qua concordiae pacisque domes¬
ticamcuntm iunt infimis summisq modenando itatenuit ut eum & patres seuerum consulem & plebs
satis comem crediderint. & aduersus tribunos auctoritate plunt quamcertamina tenuit quinquȩ consulatus

Expanded text:
norum odio inermes oppressi dederunt poenas, uix nuntiis caedis relictis. Romanus Ardeae turbatas seditione norum odio inermes oppressi dederunt poenas, uix nuntiis caedis relictis. Romanus Ardeae turbatas seditione res principibus eius motus securi percussis bonisque eorum in publicum Ardeatium redactis composuit; demptamque iniuriam iudicii tanto beneficio populi Romani Ardeates credebant; senatui superesse aliquid ad delendum publicae auaritiae monumentum uidebatur. consul triumphans in urbem redit, Cluilio duce Uolscorum ante currum ducto praelatisque spoliis quibus dearmatum exercitum hostium sub iugum miserat. aequauit, quod haud facile est, Quinctius consul togatus armati gloriam collegae, quia concordiae pacisque domesticam curam iura infimis summisque moderando ita tenuit ut eum et patres seuerum consulem et plebs satis comem crediderint. et aduersus tribunos auctoritate plura quam certamine tenuit; quinque consulatus
Abbreviated transcription (Latin):
si soluendȩ obsidionis causauenerit romanus. ab ducturum se in de uolscos ait aduersusea consuluittis
conditiones accipiendas esse non ferendas respondit. neque ut uenerint ad oppugnandos socios suo ar
bitrio ita abituros uolscoseẽ dedi imperatorem arma poniiub& fatentes uictos secẽ &imperio parere
aliter tam ab euntibus quam manentibus sehostem infensum uictoriam potius exuulcis quampacẽ
in fidam romamrelaturum uulsciexiguum speminarmis alia undique abscisa cumtemꝑ tassent p̃t̃
cetera aduersa loco quo que iniquo ad pugnam congressi iniquiore adfugam cum a bomni parte cedeent᷑
ad preces adcertamine uersi dedito imperatore traditisque armis subiugum missi cum singulis uestim̃tis
Ignominiae ladis quepleni dimittuntur &cum haud procul urbetusculo consedissent uetere tus cula¬

Expanded text:
si soluendae obsidionis causa uenerit Romanus, abducturum se inde Uolscos ait. aduersus ea consul uictis si soluendae obsidionis causa uenerit Romanus, abducturum se inde Uolscos ait. aduersus ea consul uictis condiciones accipiendas esse, non ferendas respondit, neque ut uenerint ad oppugnandos socios populi Romani suo arbitrio, ita abituros Uolscos esse. dedi imperatorem, arma poni iubet, †fatentes uictos se esse et imperio parere†; aliter tam abeuntibus quam manentibus se hostem infensum uictoriam potius ex Uolscis quam pacem infidam Romam relaturum. Uolsci exiguam spem in armis alia undique abscisa cum temptassent, praeter cetera aduersa loco quoque iniquo ad pugnam congressi, iniquiore ad fugam, cum ab omni parte caederentur, ad preces a certamine uersi, dedito imperatore traditisque armis sub iugum missi, cum singulis uestimentis ignominiae cladisque pleni dimittuntur; et cum haud procul urbe Tusculo consedissent, uetere Tuscula
Abbreviated transcription (Latin):
sessȩ plebs ad expugnandam secum ardeam uulscos exciuere priores uulsa duce equo ciuili ardeam
uenere & moenibus hostium uallum obieere quod ubi romam est nuntiatum extemplo .m. geganius
cõs cum exeratu profectus .iii mił passum ab hoste locum castris cȩpit . p̃cipitiq iamdiȩ cuntre cor¬
poramilites iub& quarta deinde uigilia signa profert. coeptumq opus adeo ad ꝓperatum est ut soleorto
uuls cifirmiore semunimento abromanis circum uallatos quam a se urbem uiderent & alia parte con¬
sulmuro ardeae bnachium in iunxerat. qua exoppido sui commeare possent uuls cos imperator qui
adeam diem non commeatu prepanito sed expopulatione a grorum nepto indiem frumento aluiss&
militem . post quam septus uallo repente in ops omnium rerum erat. ad conloquium consule euocato

Expanded text:
sessae, plebs ad expugnandam secum Ardeam Uolscos exciuere. priores Uolsci duce Aequo Cluilio Ardeam sessae, plebs ad expugnandam secum Ardeam Uolscos exciuere. priores Uolsci duce Aequo Cluilio Ardeam uenere et moenibus hostium uallum obiecere. quod ubi Romam est nuntiatum, extemplo M. Geganius consul cum exercitu profectus tria milia passuum ab hoste locum castris cepit, praecipitique iam die curare corpora milites iubet. quarta deinde uigilia signa profert; coeptumque opus adeo adproperatum est, ut sole orto Uolsci firmiore se munimento ab Romanis circumuallatos quam a se urbem uiderent; et alia parte consul muro Ardeae brachium iniunxerat, qua ex oppido sui commeare possent. Uolscus imperator, qui ad eam diem non commeatu praeparato sed ex populatione agrorum rapto in diem frumento aluisset militem, postquam saeptus uallo repente inops omnium rerum erat, ad conloquium consule euocato,
Abbreviated transcription (Latin):
penetrauit nobilis superior iudicio matrisesse quȩ quam splendi dissimus nuptiis iungi puellam uolebat
tutores ineaquoque repartium memores ad suum tendere cumres peragi intraparietes ne quiss& uentũ
inius est postulatu audito matris tuto rumque magistratus secundum parentis arbitriumdantius
nuptiarum seduis potentiore eoorta optumatium aues sequitur accensuminiuria iuuenem fit pelium¬
a troxpulsa plebs nihil romanȩ plebi similis armata exurbe ꝓfata colle quodam capto inagros optu¬
matium cum ferro ignique excursiones facit urbemquoque omnis &iam expertem antecertaminis
multitudine opificum ad spemprȩde euocata obsidȩ reparat . nec ulla spẽcies cladesque belli ab est
uelut contacta ciuitate nebi ȩduorum iuuenum funestas nuptias exoccasupatriȩ petentium
parum parti utrique domi armorum bellique est uisum . optumates romanos ad auxilium urbis ob¬

Expanded text:
penetrauit. nobilis superior iudicio matris esse, quae quam splendidissimis nuptiis iungi puellam uolebat: penetrauit. nobilis superior iudicio matris esse, quae quam splendidissimis nuptiis iungi puellam uolebat: tutores in ea quoque re partium memores ad suum tendere. cum res peragi intra parietes nequisset, uentum in ius est. postulatu audito matris tutorumque, magistratus secundum parentis arbitrium dant ius nuptiarum. sed uis potentior atrox. pulsa plebs, nihil Romanae plebi similis, armata ex urbe profecta, colle quodam capto, in agros optumatium cum ferro ignique excursiones facit; urbem quoque, omni etiam expertium ante certaminis multitudine opificum ad spem praedae euocata, obsidere parat; nec ulla species cladesque belli abest, uelut contacta ciuitate rabie duorum iuuenum funestas nuptias ex occasu patriae petentium. parum parti utrique domi armorum bellique est uisum; optumates Romanos ad auxilium urbis ob
Abbreviated transcription (Latin):
dum he romȩ geruntur. legati ab ardea ueniunt ꝓueterrima societate renouatoque foedere recenti au¬
pilium ꝓpe euese urbi inplorantes frui nam que pace optimo consiliocum pr. seruata ꝑsst intestina
arma nonlicuit. quorum causa atque initium treditur. excertamine factionum ortumq fuere erunt q¬
x. fuit namq tutores intersuȩ pastis homines de iniuria decr&i palã inforo contionati manufacta uir¬
ginẽ ex domo matris rapiunt aduersus quos infestior
pluribus populis magis exitio quam bella externa quam fames morbiue. quȩ que alia indeum ints
uelut ultima publicorum malorumuetunt uirginem plebei generis maxime forma notam petiere
iuuenes alte uirgini genere partutoribus fretus qui& ipsi eiusdem cõporiserant nodilis alter nullare prȩte¬
quam forma captus adiuuabant eum optumatium studia perque in domom quoque puellaȩ certamen partiũ

Expanded text:
dum haec Romae geruntur, legati ab Ardea ueniunt, pro ueterrima societate renouataque foedere recenti audum haec Romae geruntur, legati ab Ardea ueniunt, pro ueterrima societate renouataque foedere recenti auxilium prope euersae urbi implorantes. frui namque pace optimo consilio cum populo Romano seruata per intestina arma non licuit; quorum causa atque initium traditur ex certamine factionum ortum, quae fuerunt  fuit; namque tutores, inter suae partis homines de iniuria decreti palam in foro contionati, manu facta uirginem ex domo matris rapiunt; aduersus quos infestior pluribus populis exitio quam bella externa, quam fames morbiue quaeque alia in deum iras uelut ultima publicorum malorum uertunt. uirginem plebeii generis maxime forma notam <duo> petiere iuuenes, alter uirgini genere par, tutoribus fretus, qui et ipsi eiusdem corporis erant, nobilis alter, nulla re praeterquam forma captus. adiuuabant eum optumatium studia, per quae in domum quoque puellae certamen partium