comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ioco petenti arbitraria actõ
ꝓponitin. ¶In qua cilier ratõ
ł abetur ualitatis que pro¬
missori ꝯpetitura fuissi que
marĩa inuenitur ueuiti ĩ¬
uino. oleo. frumento. que ꝑ
singulas regionos diu̾sa ba¬
bent p̾cia. ¶ S pecunie nu¬
m̃ate nõ in omnib regio¬
nib sub isdem usuris fcu̾at᷑¬
¶ Siquis añt eͥpbesi pẽtar.
ic est eo loco petat quo ut sͥ
tetur stipulato est pura in¬
tentione recte agit idq ⁊
petere intelligit᷑. ꝓrimus
est is qui cã plo petitant ecce
siquis ita stipulato a te sit
bominem sticbũ aut .x. aure¬
os daie spondes te ide aiteru¬
trimi petat: ueluti hominẽ
tantum. aut .x. aureos tãtũ¬
¶ Ideo aut̃ plo petẽ intelligit᷑.
quia meo genere stipulatõ¬
nis ꝓmissoris est eleccd ute¬
rilm pecumam an hominẽ
soluere malir. qui igitur
pecuniam tantum. uł beĩ¬
nem tantum tibi dani opor¬
tere intendit enpit electõ¬
nem aouersano et eo modo

Expanded text:
oco petenti arbitraria actio proponitur, in qua scilicet ratio habetur utilitatis quae promissori competitura fuisset si maxima invenitur, veluti vino, oleo, frumento, quae per singulas regiones diversa habent pretia: sed et pecuniae numeratae non in omnibus regionibus sub iisdem usuris fenerantur. si quis tamen Ephesi petat, id est eo loco petat quo ut sibi detur stipulatus est, pura actione recte agit: idque petere intellegitur, proximus est is qui causa plus petit: ut ecce si quis ita a te stipulatus sit ‘ hominem Stichum aut decem aureos dare spondes? ’, deinde alterutrum petat, veluti hominem tantum aut decem aureos tantum. ideo autem plus petere intellegitur quia in eo genere stipulationis promissoris est electio, utrum pecuniam an hominem solvere malit: qui igitur pecuniam tantum vel hominem tantum sibi dari oportere intendit, eripit electionem adversario et eo modo
Abbreviated transcription (Latin):
rat antea et res uroria actio¬
una ex bone fidei iudiciis s. cõ
pleniorem es̃ extipulatu. actõe
inuenientes omne io ꝙ res
uxoria ante babebat cura mił¬
tis diuisionib mercipulatu
accione que deuorib er igen¬
dis ꝓponitur transtalina tre¬
rito tei urorie adoone sur loau.
extipnlatu que ꝓ ea iatreere¬
ta est natura done fidei uidi

Expanded text:
rat antea et rei uxoriae actio ex bonae fidei iudiciis: sed cum, pleniorem esse ex stipulatu actionem invenientes, omne ius quod res uxoria ante habebat cum multis divisionibus in ex stipulatu actionem, quae de dotibus exigendis proponitur, transtulimus, merito rei uxoriae actione sublata, ex stipulatu, quae pro ea introducta est, naturam bonae fidei i
Abbreviated transcription (Latin):
ueluti siquis totum iegͣtũ
peteret potest denide ꝓ lan
tuent codicilli quibi aut ꝑs
legan ad epta est sit. auc qͥbi¬
dani aliis iegata data sunt
que efficielant ut plures
petisse uideretur petitor ꝙͣ
toorantem. ¶ atqr ideo iege
faisidia legata minuebãt᷑
¶ ꝑlus. ant̃ quatuor modis
petitur. Re. tpr. loco cã ¶ Re
ueluti siquis ꝓ .x. aureis
qui ei debebant᷑ .xx. pecierit.
aut si is cuia er ꝑte res est
totam eam us maiorem ex
ꝑte suam eẽ intend̾it. ¶ te¬
pore. uelua siquis ance die̾.
ul ante conditõnem pocierit.
¶Qua ratõe cum qui tardia
soluit ꝙͣ soluere deb̾et minꝰ
soluere intelligitur. ¶ Loco
plus petitur ueluci siquis
id ꝙ certo loco sibi stipulata
est alio leco pent sine cem¬
memoratoe uio loci in quo
sibi dari stipulato estgũui gͣ¬
cia. siquis ita stipulato fue¬
ntiepheil dare spondes s rõe¬
lpure intesligat dan ilbi o¬
portere. ideo aũt plo petere
intelligitur. qr utilitatem
ꝙͣ habuent pmissor si epbe¬

Expanded text:
eluti si quis totum legatum petierit, post deinde prolati fuerint codicilli, quibus aut pars legati adempta sit aut quibusdam aliis legata data sint, quae efficiebant ut plus petisse videretur petitor quam dodrantem, ad quem ideo lege Falcidia legata minuebantur. 33a. Plus autem quattuor modis petitur: re, tempore, loco, causa: re veluti si quis pro decem aureis, qui ei debebantur, viginti petierit, aut si is cuius ex parte res est, totam eam vel maiore ex parte suam esse intenderit. 33b. Tempore: veluti si quis ante diem vel ante condicionem petierit. qua ratione enim qui tardius solvit quam solvere deberet minus solvere intellegitur, plus petitur, veluti cum quis id quod certo loco sibi stipulatus est alio loco petit, sine commemoratione illius loci in quo sibi dari stipulatus fueriis qui ita stipulatus fuerit ‘ Ephesi dare spondes? ’, Ropure intendat dari sibi oportere. ideo autem plus petere intellegitur, quia utilitatem am habuit promissor, si Ephe
Abbreviated transcription (Latin):
et equo eslimanai quantum
actori restum debeatsin quo
et illud continetur ut uͥquid
inuicem actorem p̾stare op¬
ex rescripto dimi martii oppo¬
sita doli mali exemptõne o¬
consticutõ eas pensatõnes
que iure aꝑto nicuntur laciͦ
nes ip̃o iure minuant sui
ni rem. siue ꝑsonales. siue
alias quascũq. erempta ĩola
de poiti accõne. cu aliquid
pensatois noie opponi satis
ipium eẽ credidimꝰ. ne
slib p̃tectu conpensatonis
depoitaꝵ reꝵ quis ex actõne
de fraudetur ¶ꝑreterea qͣs¬
dam actiones arbitrarias
.i. ex arbitrio iudicis pendẽ¬
arbitrio iudicis is cum quo
agitur actori sansficiat. uł¬
uti rem restituat. uł ex ilx¬
¶t. uł soluat. uł ex noyali
debeat ¶Si iste actõnos tã

Expanded text:
et aequo aestimandi, quantum actori restitui debeat. in quo et illud continetur, ut, si quid invicem actorem praestare oex rescripto divi Marci opposita doli mali exceptione coconstitutio eas compensationes quae iure aperto nituntur latius nes ipso iure minuant, sive in rem sive personales sive alias quascumque, excepta sola depositi actione, cui aliquid compensationis nomine opponi satis impium esse credidimus, ne sub praetextu compensationis depositarum rerum quis exactione defraudetur. 3 Praeterea quasdam actiones arbitrarias id est ex arbitrio iudicis pendenus nisi iudicis is cum quo agitur actori satisfaciat, veluti rem restituat vel exhibeat vel solvat vel ex noxali debeat. sed istae actiones ta
Abbreviated transcription (Latin):
coloni quasi sermana que
eciam iꝰ potecariaꝵ uocatur.
in psona ueluti quib de eo
agitur. ꝙ aut̃ meto cã aut
dẽ dolo malo fem est. Itẽ cum
id ꝙ certo loco ꝓmissum est
petitur. ¶ Ad exbibendum
quoq actõ ex arbitrio idi¬
as pendet in bis enĩ actõib
et cctena similib ꝑnuttitur
udiciex lono ⁊ equo ẜm auia

Expanded text:
coloni, quasi Serviana, quae etiam hypothecaria vocatur: in personam veluti quibus de eo agitur quod aut metus causa aut dolo malo factum est, item qua id quod certo loco promissum est, petitur. ad exhibendum quoque actio ex arbitrio iudicis pendet. in his enim actionibus et ceteris similibus permittitur iudici ex bono
Abbreviated transcription (Latin):
sm̃am ferat. ⁊̃ si de incerta
quantitate apue eum actũ
est. ¶Siquis agens inten¬
none sua ꝑlo ꝯplero fuerit
cile in integrũ a p̾tore resti¬
tuebatur. insi minor erat
batur. si lapso in uiuentute
fuerat. ita ⁊ in hac cã suceiͣ
solitum erat. ¶ Sane si tam
magna cã iusti erroris int̾¬
ueniebat. ut ⁊̃ ꝯtantissimo
quissq labi poss ⁊̃ maiori

Expanded text:
am ferat, etiam si de incerta quantitate apud eum actum est. Si quis agens in intentione sua plus complexas fuerit,cile in integrum a praetore restituebatur, nisi minor erat batur si lapsus iuventute fuerat, ita et in hac causa succurri solitum erat. sane si tam magna causa iusti erroris interveniebat ut etiam constantissimus quisque labi posset, etiam maiori
Abbreviated transcription (Latin):
caꝵ pex quas fugiendo suꝯ
abitulit estimatõ deduatur
¶Item er legato ꝙ uen̾abi¬
lib locis relictũ est. ẜ̾m ea q̃
supͣ diximo. ¶ Tripli uero
cum quidam maiorem uere
estimationis quantitatem
in libello quentõnis in r̾u¬
it. ut ex ac cã matores .i. ce
ecutores li cumrampliorem
summã portulaꝵ nomine er¬
igerent. tũc eĩ id ꝙ ꝓptereor
cãm dampnum passo est it᷑
et in boc tuplo ⁊ simplũ in
quo dampnũ passo est con
boc data sit. ut bis aui datur
calumpnie cã negeciũ alicui
faceret ut nõ faceret ¶ Itrr
er lege condicticia nr̃a cons¬
titutio oeitur quadrupli con

Expanded text:
 quas fugiendo servus abstulit aestimatio deducitur: item ex legato quod venerabilibus locis relictum est, secundum ea quae supra diximus. Tripli vero, cum quidam maiorem verae aestimationis quantitatem in libello conventionis inseruit, ut ex hac causa viatores, id est exsecutores litium, ampliorem summam sportularum nomine exigerent: tunc enim quod propter eorum causam damnum passus fuerit ut in hoc triplo et simplum, in quo damnum passus est, conhoc data sit ut is cui datur calumniae causa negotium alicui faceret vel non faceret: item ex lege condicticia a nostra constitutione oritur
Abbreviated transcription (Latin):
significatur. ¶ Cum autem ep̃tõ
et uendito contracta sit. ꝙ efficidiri¬
mus. similatq emptõ comueni¬
enter. cumsine scriptura res agit᷑:
periculum rei uendite statim ad
optorem ꝑtinet. tñ ⁊ si ad huc ea rex
emptori tradita nõ sit. Ita si hõ
mortuo sit ut aliqua ꝑte corporis
leso fuerit aut etes tote ut aniqua
er ꝑte incendio aipte fuerint.
aut fundꝰ in fluminis toto ut ali¬
qua erꝑte ai latus sit ¶ Siue eciã
mundatõe aque. aut arboribus
turbine te iectis. longe. minor aut
de terior eẽ ceꝑit emptoris dampnũ
est. cui necte est ucet rem nõ fue¬
rit uacto. p̾cium soluere.: quieꝙͥ
em̾ sine dolo ⁊ culpa uenditoris ac¬
cidit. in eo uenditor secuto est ¶S
et si post emptõnem fundo aliꝙͣ
alluuinem accessit ad emptorẽ
Ssi fugerit homo qui uei̾t aut sub¬
rectõ fuent. ita ut neq dolus ni
culpa uenditoris interueniat aĩa¬
duten dum erit ancustiam eius
usq ad traditõnem uenditor slisce¬

Expanded text:
significatur. Cum autem emptio et venditio contracta sit quod effici diximus, simulatque de pretio convenerit, cum sine scriptura res agitur, periculum rei venditae statim ad emptorem pertinet, tametsi adhuc ea res emptori tradita non sit. itaque si homo mortuus sit vel aliqua parte corporis laesus fuerit, aut aedes totae aut aliqua ex parte incendio consumptae fuerint, aut fundus vi fluminis totus vel aliqua ex parte ablatus sit, sive etiam inundatione aquae aut arboribus turbine deiectis longe minor aut deterior esse coeperit, emptoris damnum est, cui necesse est, licet rem non fuerit nactus, pretium solvere. quidquid enim sine dolo et culpa venditoris accidit, in eo venditor securus est. sed et si post emptionem fundo aliquid per alluvionem accessit, ad emptoris Quod si fugerit homo qui veniit aut subreptus fuerit, ita ut neque dolus neque culpa venditoris interveniat, animadvertendum erit, an custodiam eius usque ad traditionem venditor susce
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ aliud emptõnem ⁊ uenditõnem.
alioquin nõ posse rem erpediri ꝑer¬
nutatis reb que uideatur uenisse
et que precu noĩe data eẽ ¶ Nam
utramq rem uiden ⁊ uenisse ⁊ p̃cu
neĩe datam esse ratõnem nõ pati

Expanded text:
 aliud emptionem et venditionem. alioquin non posse rem expediri, permutatis rebus, quae videatur res venisse et quae pretii nomine data esse: nam utramque videri et venisse et pretii nomine datam esse, rationem non pati
Abbreviated transcription (Latin):
tis ¶ idox au̾t istis modis ꝯsensii dic¬
tura ir. p̾sentia oĩmodo opus est.ac
ne quieq̃ dati necesse eit ut mbstã¬
ciam capiat obligatẽ.s sufficit eos
qui negotiu gerunt ꝯsentut. ¶ uñ
incer absentes quoq talia negona

Expanded text:
tis. Ideo autem istis modis consensu dictura neque praesentia omnimodo opus est, ac ne dari quidquam necesse est, ut substantiam capiat obligatio, sed sufficit eos qui negotium gerunt consentire. Unde inter absentes quoque talia negotia
Abbreviated transcription (Latin):
ec̃ emptionem constituimus. nist
et instrument emptõis fuerint
conscriptaui manu ppriã contra¬
reñtiunrui ab alo q̃uidem scripta
a contraiente aut subscripta ⁊si ꝑ
nisl ⁊ ꝯpletiones accepuit ⁊ fuerĩt
ptib absoluta. tonee em̃ aliqͥ. ex
eis tee ⁊ penitentie locy est pot̾
emptor ut uenditor sine pena rece¬
dere ab emptõnegta tñ in pune
recedere eis concedimo. nisi iam
arraꝵ noĩe aliqͥ f̾uerit datum hoc
et eñ subsecuto. siue inscriptis sui
sinc scriptis uenditõ celebrata est
his qui recusat ad implere ⁊tractũ.
siquidem emptor est perdat ꝙ dedit.
Si u̾o uenditor duplum restitue¬
re ꝯpeniitur. licet niebil sup arris
erpssum est ¶ p̾cium autem ⁊sti¬
rui oportet. Nam nulla emptio
sine p̾tio esse potest. s ⁊ certum p̃¬
cium ec̃ debr. alioquin si ita ĩt̾
auquos conuenerit ut q̃ma ticio
rem ertimauit tanti ut empta. ⁊p̃
ueteres sacis habundet boc dubi¬
tatur siue ꝯsteͣt uenditõ siue nõ

Expanded text:
enditionem constituimus, nisi et instrumenta emptionis fuerint conscripta vel manu propria contrahentium, vel ab alio quidem scripta, a contrahente autem subscripta et, si per nisi et completiones acceperint et fuerint partibus absoluta. donec enim aliquid ex his deest, et poenitentiae locus est et potest emptor vel venditor sine poena recedere ab emptione. ita tamen impune recedere eis concedimus nisi iam arrarum nomine aliquid fuerit datum: hoc etenim subsecuto, sive in scriptis sive sine scriptis venditio celebrata est, is qui recusat adimplere contractum, si quidem emptor est, perdit quod dedit, si vero venditor, duplum restituere compellitur, licet nihil super arris expressum est. Pretium autem constitui oportet: nam nulla emptio sine pretio esse potest. 1. sed et certum pretium esse debet. alioquin si ita inter aliquos convenerit, ut, quanti Titius rem aestimaverit, tanti sit empta: inter veteres satis abundeque hoc dubitabatur, sive constat venditio sive non.
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Instipiuatõnib: fide uissoꝵ sciendum
est gen̾alitet hoc accipi: ut ꝙ qi scrip¬
tum sit. quail actũ uideatur ⁊̃ actimi
ideoq coustat siquis ĩcripf̾it se adris¬
fieri dicebatur: que nomina bodie
nõ sunt in usu iplane siqius de b̾e se¬
nia minime num̾ata post inuitu
pris excieptonem opponere nõ potrs
hoc em̃ sipissime ꝯstitutum est sie
fit ut ⁊ hedie dum quen nõ potest seti¬

Expanded text:
ω In stipulationibus fideiussorum sciendum est generaliter hoc accipi, ut, quodcumque scriptum sit quasi actum, videatur etiam actum: ideoque constat, si quis se scripserit fideiufieri dicebatur, quae nomina hodie non sunt in usunia minime numerata post multum temporis exceptionem opponere non potest : hoc enim saepissime constitutum est. sic fit ut et hodie, dum queri non potest. scri
Abbreviated transcription (Latin):
sit ⁊ sibi inputare deb cum potuerit
ad iiuari ex epła diui adrianr et desde¬
rare ut ꝓ paite mns̾e detur actõ sidcios¬
isores ita obligan nõ possũt ut plusͤ
cebeuit quam deb: ris ꝓ quo ob ligͣ¬
tur. ¶ Nam coꝵ obugatio accessie est
principanis obligatõis. nec plus in
ucro nõ potest obligane Item sliuie

Expanded text:
et sibi imputare debet, cum potuerit adiuvari ex epistula divi Hadriani, et desiderare ut pro parte in se detur actio. Fideiussores ita obligari non possunt, ut plus debeant, quam debet is pro quo obligantur: nam eorum obligatio accessio est principalis obligationis nec plus in vero non potest obligari. item si ille
Abbreviated transcription (Latin):
it qͥn rcusabat beres scrptus
negssitas ei inꝑonee totam he¬
anũ ut er hoc solo ⁊ neccilltas
di inponatur si ip̃o uolentr ad¬
uite ficei comissario ceslderat it.¬
nitui siri hereditatẽ nullo nec al¬
In nec comod apio herrdem

Expanded text:
quando recusabat heres scriptus necessitas ei imponeretur totam heanum, ut ex hoc solo et necessitas heredi imponatur, si ipso nolente adire fideicommissarius desiderat restitui sibi hereditatem, nullo nec damno nec commod
Abbreviated transcription (Latin):
sonato ꝯsuito actors transfr. uie
e res que remanz ap berede sin
uno ron̾i hereditane apud eum
rimani Quass ex legato ei as
eni i enditatem ⁊ testituit sci

Expanded text:
sulto actiones transferuntur, et res quae remanet apud heredem sine ullo onere hereditario apud eum manet, quasi ex legato ei adqere hereditatem et restituit, sci
Abbreviated transcription (Latin):
edicto p̾toris ueluti muiriaꝵ et
norił actõnes capud sequitur. nã
n tua potestate ilt tecum est aetõ.
si autr̃ in alteno potestite ꝓueñ¬
it. cũ illo incipit actõ eẽ ant si ma¬
numisso fuerit. directo ĩp̃e tenet᷑.
et extingitur nore deditios ex diũse
queq directa actõ norał eẽ incip̃.
nam sĩ lb bemo noriam com̾it
bustam effici ꝓ libro tradidimus
incipit tecum eẽ nor ii accõ que
ante directa fuisset. ¶ Si ẜuo dño
noriam comisit actõs nula
Quascitur. uam inter dñm ⁊ eũ quin
ip̃io potestate est nulla obligatio ẽẽ
potest.Ideoq ⁊ si i alienam potes
enus fuo noriam tibi conur̾it ⁊ is
postea in ꝑetestate tua ee cepit int̾¬
cidit qcce̾. quia in eũ cãum dedue¬

Expanded text:
edicto praetoris veluti iniuriarum et noxalis actio caput sequitur. nam in tua potestate sit tecum est actio: si in alterius potestatem pervenerit, cum illo incipit actio esse, aut si manumissus fuerit, directo ipse tenetur et extinguitur noxae deditio. ex diverso quoque directa actio noxalis esse incipit: nam si lbusdam effici primo libro tradidimus, incipit tecum esse noxalis actio, quae ante directa fuisset. Si servus domino noxiam commiserit, actio nulla nascitur: namque inter dominum et eum qui in eius potestate est nulla obligatio nasci potest. ideoque et si in alienam potestenus servus noxiam tibi commiserit et is postea in potestate tua esse coeperit, intercidit ac
Abbreviated transcription (Latin):
sunt furto coberentes quã gen̾a
furtoꝵ sic inferio a parebit snãi¬
festa fur esti quem greci ⁊ quayta¬
qara apeslant. nec solũ bis qui
in ip̃o furto dep̾henditur. set ⁊̃
uis qui eo loco dep̾henduur quo
fit. ueluti qui domo furtũ fecit
et non dum egresso ianuam de¬
prehenso fuenͣt.⁊ qui in oliueto¬
mo ulteris furtum manifestum
extendendum est ꝙͣ diu eam rem
fur tenens uisquł de p̾bensꝯ fue¬
rit. siue in publico. siue in priuato.
Nul a domino uł ab alio ante ꝙͣ eͥoͣ¬
⁊ perueniret quo ꝑferre ac depon̾e
destmauit tn ⁊ si deprehendaturẽ
re furtiua nõ est manitesto fur
Lceptum furtum dr᷑ cum apud ali¬
quem testibi p̾sentibi furtiua tes
quesita ⁊ inuenta sit. ¶ Nam ĩ eũ
ꝓpria. stio costituta est quãuis fur
nõ sit. que apenatur conceptiẜbĩa¬
tum fur m̃ dicitur cũ res furtiua
nbi ab aliquo oblata sit.eaqr apus
te cͥoncepta sit. ũtiq si ea mente
tibi data fuerit ut apud̾ te pocio
quam ap̃ eum qui dederit conqꝑ

Expanded text:
erentes quam genera furtorum, sicut inferius apparebit. manifestus fur est, quem Graeci ἐπ ̓ αὐτοφὠρῳ appellant: nec solum is qui in ipso furto deprehenditur, sed etiam is qui eo loco deprehenditur quo fit, veluti qui in domo furtum fecit et, nondum egressus ianuam deprehensus fuerit, mmo ulterius furtum manifestum extendendum est, quamdiu eam rem fur tenens visus vel deprehensus fuerit sive in publico sive in privato vel a domino vel ab alio, antequam eo pervenerit quo perferre ac deponere destinauit, tametsi deprehendatur cum re furtiua, non est manifestus furceptum furtum dicitur, cum apud aliquem testibus praesentibus furtiua res quaesita et inuenta est. nam in eum propria actio constituta est, quamuis fur non sit, quae appellatur concepti. Oblatum furtum dicitur, cum res furtiua tibi ab aliquo oblata sit eaque apud te concepta sit, utique si ea mente data tibi fuerit, ut apud te potius quam apud eum, qui dederit, con
Abbreviated transcription (Latin):
e um expoĩturi sit supiore ubro de
obligatõnib ex contractu et qua
si contractu. sequitur et de obligͣ¬
cus dispitiama ¶S ille quidem
ut suo loco tradidimꝰ in quatuor
gen̾a diuiduntur. he u̾o unioge¬
neris sunt. ¶ Nam omnes ex re.
nascuntur .i. ex ip̃o malefitõ uel¬
uti ex furto aut rapina aut damp¬
no aut iniuria ¶ Furtum est cẽ¬
Sex lege naturali ꝓlibitum est ad¬
mut̾e. furtum aut̃ ui a furno .i.
anigro dictum est qr elam ⁊ obscu¬
re fit. ⁊ plerumq nocte. ula frau¬

Expanded text:
um expositum sit superiore libro de obligationibus ex contractu et quasi ex contractu, sequitur, ut de obligadispiciamus. sed illae quidem, ut suo loco tradidimus, in quattuor genera dividuntur: hae vero unius generis sunt, nam omnes ex re nascuntur, id est ex ipso maleficio, veluti ex furto aut rapina aut damno aut iniuria. Furtum est c lege naturali prohibitum est admittere. Furtum autem vel a furvo id est nigro dictum est, quod clam et obscure fit et plerumque nocte: vel a frau
Abbreviated transcription (Latin):
desinut sui reredes ẽe desine possu¬
nt fin filia ui. aut nepotes neꝑt¬
es ue ee adoptiui uero emancipa
emancipatõe depdun feadem nꝰ
obr̾uantur ⁊̃ mea bonor possest¬
one ꝗͣ itra cabulas testam̃ti ꝑ¬
entis ub̃is p̾tents idẽ in beredi¬

Expanded text:
desinunt sui heredes esse, desinere possunt filii filiaeve aut nepotes neptesve esse: adoptivi vero emancipatemancipatione, perdunt. Eadem haec observantur et in ea bonorum possessione, quam contra tabulas testamenti parentis li
Abbreviated transcription (Latin):
edatis p̾tor pouicetur nam eos
quidem qui in potestate ꝑentis
mortis cpre fuerũt ⁊ emancipa¬
tos uocat p̾tor ad eam bonoꝵ po¬
ssessionem eos uo qui madopti¬
ua farilia fuerant ꝑ boc tp̃e qͣ
uaturalis ꝑarens moreretur re¬
pouit ¶ Iem ad oꝑtiuos bbos e¬
mancipatos ab ad oꝑtiuo pr̃e sic̾
ab intestato Ita longe minus
contra tabulas testanln ad bõa
eos qui in ad optina familia sur
qui ue post mortem naturalis ꝑ¬
entis ab ad aꝑtiuo pre emancipa¬
q fuerint ¶ Intestato pente nat̾¬
au mortuo licet ea ꝑce edicti ꝙͣ
icd̾i ad bonoꝵ possessionẽ uocant᷑
nõ admitant᷑. ala tñ ꝑte uocan¬

Expanded text:
tor pollicetur. nam eos quidem qui in potestate parentis mortis tempore fuerunt et emancipatos vocat praetor ad eam bonorum possessionem: eos vero qui in adoptiva familia fuerunt per hoc tempus quo naturalis parens moreretur, repellit. item adoptivos liberos emancipatos ab adoptivo patre, sicut ab intestato ita longe minus contra tabulas testamenti, ad boeos, qui in adoptiva familia sunt quive post mortem naturalis parentis ab adoptivo patre emancipati fuerint, intestato parente naturali mortuo, licet ea parte edicti qua liberi ad bonorum possessionem vocantur non admittantur, alia tamen parte voca
Abbreviated transcription (Latin):
turpi ex cã ꝓmissum. est ueuim
siquis homiaidium. ui sacrile¬
eium se fagnirum ꝓmitat. nõ¬
ualet. ¶Cumquis sub anqua con¬
dicione fuerit stipulato. licet ante
condite̾nem decesẜit. postea eristẽ¬
te condicõne uet̾es eio agere pet̾
ĩdem est ⁊ a ꝓmissoris ꝑte. qui bec

Expanded text:
 est veluti si quis homicidium vel sacrilegium se facturum promittat, noalet. Cum quis sub aliqua condicione fuerit stipulatus, licet ante condicionem decesserit, postea existente condicione heres eius agere potest. idem est et a promissoris parte.
Abbreviated transcription (Latin):
mensis. nõ reete pet ¶ Si fund̾̃
dari stipularis. uł homine̾. non
poteris continuo agere iisi tan¬
tum spacii p̾terierit quo traditõ
fien possi.
ro eo qui ꝓmittit solent alui ob¬
aigan. qui fidenissores.apeliant᷑
quos somnes accipe solent decu¬
rant ut diligentio sibi eautũ sit
In oĩb autem obligatõibi ad¬
sumi possut᷑. i siune re. siue u̾ris sĩ
litens siue ⁊sensu. ⁊ tracte fuerint
Gac ne iis quidem inter est utrum
culis an naturslis sit obugatõ
cui adiciatur fideussor. adeo quide̾
nt ꝓt̾uo quoq obligetur sine erͣ¬
nenus sit qui ficeiussorem a ẜuo
accipiat siue ip̃̾e dominꝰ in id ꝙ
sibi naturalit̾ debetur. fideiussor ñ
tantũ ip̃e obligatur. ñ ⁊ beredem
obligatũ reunꝙ s fidenissor ⁊ p̃cedẽ
abligatõnem ⁊ sequi potest Si
plures slnt fideiussoros quot qͥt
ẽẽt num̃o singuiati łsolidũ tenẽt᷑
taq lib̾um est creditori a quo ue

Expanded text:
mensis non recte petet. Si fundum dari stipuleris vel hominem, non poteris continuo agere, nisi tantum spatii praeterierit, quo traditio fieri possit. Pro eo qui promittit solent alii obligari, qui fideiussores appellantur, quos homines accipere solent dum curant ut diligentius sibi cautum sit. In omnibus autem obligationibus adsumi possunt, id est sive re sive verbis sive litteris sive consensu contractae fuerint. ac ne illud quidem interest, utrum civilis an naturalis sit obligatio cui adiciatur fideiussor, adeo quidem ut pro servo quoque obligetur, sive extraneus sit qui fideiussorem a servo accipiat, sive ipse dominus in id quod sibi naturaliter debetur. Fideiussor non tantum ipse obligatur, sed etiam heredem obligatum relinquit. Fideiussor et praecedere obligationem et sequi potest. Si plures sint fideiussores, quotquot erunt numero, singuli in solidum tenentur. itaque liberum est creditori, a quo
Abbreviated transcription (Latin):
ual scipulatõ. ¶ u̾sa mce qui
auum faccinũ ꝓmisit. indetur
ĩea eẽ cã uñ non teneat᷑. nisiꝰ pe¬
nam ip̃e ꝓmisit ¶ Item nemo
rẽ suam futuram ĩ eũ casũ quo
slia s it utilit̾ stipuatur ¶ Si de
responsum nõ eet: ueluti si bõi¬
nem sticura a te stipulato quis
fuerit. tude pamphilo senseris ꝙ̃

Expanded text:
. 2 Versa vice qui alium facturum promisit, videtur in ea esse causa, ut non teneatur, nisi poenam ipse promiserit. Item nemo rem suam futuram in eum casum quo sua fit utiliter stipulatur. Si de responsum non esset, veluti si hominem Stichum a te stipulatus quis fuerit, tu de Pamphilo se
Abbreviated transcription (Latin):
res in ꝯditõe stipuationis. eng̃
agit Si si addierit penam. mis
ticetis. tot quiros dare spondes
tune comicitur stipulatõ s ⁊ si
quis stipuletur alii cumeio in¬
uase. ¶Nansi bis qui pupun
tutelam administrare cepat ax¬
sic administratõnem contutori
ĩuo ⁊ stipulato est rem pupilr
salia fore qm̃ inter est stipulate.¬
ris fieri ꝙ stipulato est. cum obli¬
gato futurr ee̾t pupillo si maie
res gess̾it. teni obliganio. ¶ Ex
go slquis ꝓcuratori suo daristipu¬
iato sit stiplatõ uites rapebit ⁊

Expanded text:
tionis. ergo agit, sed si addiderit de poena ‘nisi dederis, tot aureos dare spondes? ’ tunc committitur stipulatio. Sed si quis stipuletur alii, cum eius innam si is qui pupilli tutelam administrare coeperat, cessit administratione contutori suo et stipulatus est, rem pupilli salvam fore, quoniam interest stipulatoris fieri quod stipulatus est, cum obligatus futurus esset pupillo si male res gesserit, tenet obligatio. ergo et si quis procuratori suo dari stipulatus sit, stipulatio vires ha
Abbreviated transcription (Latin):
desp iciamo eciam de uis obligatõ¬
nib que ut ꝓprie quidem ex contͣc¬
tu naso interiguntur. ¶ S tam᷑
quia nõ ex maietito substantiam
capiunt qͣi ex contractu nasci ui¬
dentur ¶ Igitur cum quis absen¬
tis nogotia gesẜit. ułtro utroq ĩ¬
ter eos nascunt᷑ actõnes que apel¬
lantur negotioꝵ gestoꝵ. s domi¬
no quidem tei geste adu̾sꝰ eum
qui gessit duecta ĩpent actio ne¬
gotioꝵ aut̃ gestoꝵ contraria.
quas ex nullo contraetu ꝓprie nas¬
ci manifestum est quipe ita nas¬
cuntur iste actõnes si aue manda¬
to quisqi alienis negocus geren¬
dis se obtiuerit. ex qua cã hi qͦr
negotia gesta fuennt ⁊ ignoran

Expanded text:
dispiciamus etiam de his obligationibus, quae non proprie quidem ex contractu nasci intelleguntur, sed tamen, quia non ex maleficio substantiam capiunt, quasi ex contractu nasci videntur. Igitur cum quis absentis negotia gesserit, ultro citroque inter eos nascuntur actiones, quae appellantur negotiorum gestorum: sed domino quidem rei gestae adversus eum qui gessit directa competit actio, negotiorum autem gestori contraria. quas ex nullo contractu proprie nasci manifestum est: quippe ita nascuntur istae actiones, si sine mandato quisque alienis negotiis gerendis se obtulerit: ex qua causa ii quorum negotia gesta fuerint etiam ignoran
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ pͥncexeipes. nõ passi sunt ca¬
iem ꝯtra naturam inuriam
sin ꝯpetẽti eĩ tonatõe relinq̃re¬
¶ Si cum nepotis ⁊ ꝓnepotis no¬
men comune est utrioq qui tã
ex masculis q̃ ex feminis descẽ¬
dunt ideo euntem gradũ ⁊ ordine
successionis ois donauerunt ¶ Si
ut amplio anꝙͥ sit eis qui nõ solu̾
nature s ⁊̃ uetens iuiris suffrag.
mumuntur portõnem nepotum
et neptum ul deniceps de quibi
supͣ dirimo pamio minuendam
es existimauerunt ut minus

Expanded text:
non passi sunt talem contra naturam iniuriam sine competenti emendatione relinquere: sed cum nepotis et pronepotis nomen commune est utrisque qui tam ex masculis quam ex feminis descendunt, ideo eundem gradum et ordinem successionis eis donaverunt: sed ut aliquid amplius sit eis qui non solum naturae sed etiam veteris iuris suffragio muniuntur, portionem nepotum et neptium vel deinceps, de quibus supra diximus, paulo minuendam esse existimaverunt, ut minus
Abbreviated transcription (Latin):
mo in hac psonam ꝯcuriente ꝑͥ¬
stina iura tali ad optione suauis¬
mus quẽ ad modil si pr̾ familias
se se dedorit ad roganduma. spe¬
aalit̾ ⁊ singillatii ex p̾fare asti¬
nitois tenore possut coluigi ¶ It
uerustas ex mascislis ꝓgrmtos
plus diugens solos nepotes ui
neptes qui ex uirui serꝰ descen¬
dunt ad suoꝵ noeabat successi¬
onem ⁊ uin cognator eos ante¬
ponebat ¶Nepotes ant̃ qui es
filiab nati sut ⁊ ꝓnepotes er ne¬
po Ragnator uncam eos uo

Expanded text:
imo in hanc personam concurrente, pristina iura tali adoptioni servavimus, quemadmodum si paterfamilias sese dederit adrogandum. quae specialiter et singillatim ex praefatae constitutionis tenore possunt colligi. Item vetustas ex masculis progenitos plus diligens solos nepotes vel neptes, qui ex virili sexu descendunt, ad suorum vocabat successionem, et iuri adgnatorum eos anteponebat: nepotes autem qui ex filiabus nati sunt et pronepotes ex nepost adgnatorum lineam eos
Abbreviated transcription (Latin):
tñ ẜeditatẽ adire neq bonoꝵ
possessionẽ pet̾e. neq ħeditatẽ
ex fidei comisso sucepisse aliter
possũt nisi tutoris auctoritate
ꝙͣuis iucrosa sit ne uillũdã¬
pnũ hãnt ¶Tutor autẽ statĩ
in ip̃o negotio presens debet
auetor fieri si hoc pupillo ꝓdes¬
se ertimau̾it. post temꝑo uero
ut ꝑ eplam incerpoĩta ãuctori¬
tas nichilagit ¶Si int̾ tutorẽ
pupillũ ue uiditiũ agendum
fu̾it quia ip̃e tutor ĩ rem suar
auctor eẽ nõ potest nõ p̃torius
tucor ut olim ostituitur. ¶ S
curator ĩ locum eio datur quo
interueniente iuditui ꝑ agit̾
et eo ꝑacto curator ẽẽ desimit¬
ris in masculis ei timari uole¬
bant. ¶Arã autem magestas cl¬
gnum esse castitatr tempoꝵ bñᷤ¬

Expanded text:
ditatem adire neque bonorum possessionem petere neque hereditatem ex fideicommisso suscipere aliter possunt nisi tutoris auctoritate, quamvis lucrosa sit neque ullum damnum habeat. Tutor autem statim in ipso negotio praesens debet auctor fieri, si hoc pupillo prodesse existimaverit. post tempus vero aut per epistulam interposita auctoritas nihil agit. Si inter tutorem pupillumve iudicium agendum sit, quia ipse tutor in rem suam auctor esse non potest, non praetorius tutor, ut olim, constituitur, sed curator in locum eius datur, quo interveniente iudicium peragitur et eo peracto curator esse desinitris in masculis aestimari volebant. nostra autem maiestas dignum esse castitate tempo
Abbreviated transcription (Latin):
i cui nullo oĩno tuto: fuer¬
at. ei dabatur in urbe quidẽ
romana a pretore urbano
et maiori parte tribinoꝵ
plebis tuto er lege atilia. ⁊̃
ꝓuineiis uero a presidib ꝓ¬
iutiarũ ex lege uilia etticia¬
¶ S et si testamento tutor
sub oditõe aut die dato ⁊ fu
erat. quam dui ꝯditõ aut diec
pendebat. tam dui ex eisdem
legib tutor daripot̾at ¶Item
si pure dato fuerat ꝙͣ dui ne¬
mo er testamento beres ex¬
istat. tam du ex eistem le¬
gibꝰ tutor petendo erat anide¬
sinehat tutorer̾ si ꝯdicõ erist¬
et. ant cies ueniret. aut hes
existet ¶ Ab hostib qͦ tutore
capto er bis legibi tutor pete¬
batur EQͥ desinebat ee tutor.
si bis qui captꝰ erat ĩ cutatt᷑
reu̾so fuerat. Nam reũso acci¬
uiebat tutelam iure pst lim¬
res pupuli desierũt dãi. postea¬
qr primo osules pupilł utri¬
usq sera tutores ex in quisicõe
dare cepũt. de inde p̾tores. er
ostitutõnib ¶ Nam in supra
scriptis legibus neq e cantõe

Expanded text:
i cui nullus omnino tutor fuerat, ei dabatur in urbe quidem Roma a praetore urbano et maiore parte tribunorum plebis tutor ex lege Atilia, in provinciis vero a praesidibus provinciarum ex lege Iulia et Titia. Sed et si testamento tutor sub condicione aut die certo datus fuerat, quamdiu condicio aut dies pendebat, ex iisdem legibus tutor dari poterat. item si pure datus fuerat, quamdiu nemo ex testamento heres existebat, tamdiu ex iisdem legibus tutor petendus erat, qui desinebat tutor esse, si condicio existeret aut dies veniret aut heres existeret. Ab hostibus quoque tutore capto ex his legibus tutor petebatur, qui desinebat esse tutor, si is qui captus erat in civitatem reversus fuerat: nam reversus recipiebat tutelam iure postlimllis tutores desierunt dari, posteaquam primo consules pupillis utriusque sexus tutores ex inquisitione dare coeperunt, deinde praetores ex constitutionibus. nam supra scriptis legibus neque de cautione
Abbreviated transcription (Latin):
cione ħtudinis corporis. hoc ⁊̃
in masculos ertende ⁊ idoo scã
ostitutõe ꝓmulgata pub̾tate:
in mascsis post quartũ decimũ
annũ opletum illico inicium

Expanded text:
tionem habitudinis corporis, hoc etiam in masculos extendere: et ideo sancta constitutione promulgata pubertatem in masculis post quartum decimum annum completum illico initium
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑõstituto̾em nrãm et hiiomu
difficultates oĩno resecantes. nͦ
ei pectata ĩsissione presid dispo¬
suimo. si facultas pupilli ul ad¬
ulti. usq ad quingentos soldes
ualeat apud. defensores ciuitat¬
um. una cũ eiuodem ciuitatis
reugiosisimo antistite. ul apũ
Aias publicas ꝑsonas .i. mag̾¬
strato ul uiridicũ aierandrie
ciuitatis. tutores uicuratores
erenelegitima cautela .ẜ. m
eiodem ostitucõnis normam
in cutela ẽẽ naturali iuri con¬
ueniẽs est ut is qͥ ꝑfecte etatis
nõ sit alt̾io tutela regat᷑ Cũ
igitur pupilloꝵ pupillaꝵq
tutores negotia gerunt post
inquibusdam causis necc̃a pu¬
p̃iu est. in quibusdam nõ est
necessaria¶ut ecce si ꝙ dari
sibi stipuletur nõ est necc̃a ã¬
ricas. namq placuit quidem
meliorẽ suam oditõnẽ licere
eis face eciam sin̾ tutoris auc¬
coritate. detiorem u̾o nõ auter
quam tutoris auctoritati ¶ uñ
in his causis ex quib mutue
obligatões nascunt᷑ ut ĩ emp

Expanded text:
onstitutionem nostram et huiusmodi difficultates hominum resecantes nec exspectata iussione praesidum disposuimus, si facultas pupilli vel adulti usque ad quingentos solidos valeat, defensores civitatum una cum eiusdem civitatis religiosissimo antistite vel apud alias publicas personas vel magistratus, vel iuridicum Alexandrinae civitatis tutores vel curatores creare, legitima cautela secundum eiusdem constitutionis normam in tutela esse naturali iure conveniens est, ut is qui perfectae aetatis non sit alterius tutela regatur. Cum igitur pupillorum pupillarumque tutores negotia gerunt, postquibusdam causis necessaria pupillis est, in quibusdam non est necessaria. ut ecce si quid dari sibi stipulentur, non est necessa: namque placuit, meliorem quidem suam condicionem licere eis facere etiam sine tutoris auctoritate, deteriorem vero non aliter quam tutore auctore. unde in his causis ex quibus mutuae obligationes nascuntur, in emp
Abbreviated transcription (Latin):
scilicet ut qui ex legib senato cõ¬
sulto ꝯstitutõib pͥncipũ ex nouo
iure ul ex testam̃to ui ab intesta¬
to uenuit. ¶Cũ igitur ⁊ plures
spes successionũ p̾tor introduriss
eas qi ꝑ ordinem disposuiss ⁊ m
q̃ cũq spem suiccessiõis sepe plu¬
res ertent dispan grado ꝑsone
ne actõos creditoꝵ differantur. si
habent quos ꝯuenrent ⁊ ne faci¬
le inpossõnẽ bonoꝵ deficti mitã¬
tur᷑ ⁊ eo modo sibi ssusent ideo pe¬
tente bonoꝵ possisis certũ tr̃pus
tam naturalib q̃ ad optiuis inpe¬
tenda bonoꝵ possos anni spatumi.
si nemo sit de inceps cetis ꝑ inde
bonor possiõnem ex successorio
e dicto pollicetur ae is si his qui
p̾cedebat ex eo nuim̃o nõ eẽt. siqͥs
ita delata sibi bonoꝵ possiõnem
repudiau̾it nõ quousq cẽpo bo¬
expectatur. s statim cet̾i ex eotẽ
edicto admituntur. ¶ In peten¬
da aut̃ bonoꝵ possiõne dies uti¬
ies singuli considerantur. s bii¬

Expanded text:
enatus consultis, constitutionibus principum ex novo iure vel ex testamento vel ab intestato veniunt. 9 8. Cum igitur plures species successionum praetor introduxisset easque per ordinem disposuisset et in unaquaque specie successionis saepe plures extent dispari gradu personae : ne actiones creditorum differrentur, sed haberent quos convenirent, et ne facile in possessionem bonorum defuncti mitterentur et eo modo sibi consulerent, ideo petendae bonorum possessioni certum tempus tam naturalibus quam adoptivis in petenda bonorum possessione anni spatium, si nemo ex eo sit, deinceps ceteris proinde bonorum possessionem ex successorio edicto pollicetur ac si is qui praecedebat ex eo numero non esset. si quis itaque delatam sibi bonorum possessionem repudiaverit, non quousque tempus boexpectatur, sed statim ceteri ex eodem edicto admittuntur. 11 6. In petenda autem bonorum possessione dies utiles singuli considerantur. 12
Abbreviated transcription (Latin):
aliq̃ inter igenuos ⁊ lib̾os diffra.
Sufficit eis ut tam itra tabulas bo¬
uoꝵ possossio ꝙͣ uñ legitimi ⁊ unde
cognati er qͥbi possint sua iura uen¬
dicare oĩ s̃crupulositate ⁊ mertrioa¬
bui errore duaꝵ istar bonoꝵ poisessio¬

Expanded text:
nter ingenuos et libertos differentia, sufficiunt eis tam contra tabulas bonorum possessio quam unde legitimi et unde cognati, ex quibus possint sua iura vindicare, omni scrupulositate et inextricabili errore duarum istarum bonorum possessio
Abbreviated transcription (Latin):
no uoloco nter uetes bonoꝵ possessiõa
poita fuerant. ⁊ in suo uigore ẜuaui¬
mo ⁊ alciore loco .i. sexto eam posui¬
mus. ¶ Decima uet̾es bonoꝵ pos¬
sessione queerat. uñ cognati manu
sublata ut sertantũ mͦ bonoꝵ posse¬
ssiones ordinarie ꝑmaneant suo
uigore pollentes. ¶ Septime eas

Expanded text:
no loco inter veteres bonorum possessiones posita fuerat, et in suo vigore servavimus et altiore loco, id est sexto, eam posuimus, decima veteri bonorum possessione, quae erat unde cognati manumsublata: ut sex tantummodo bonorum possessiones ordinariae permaneant suo vigore pollentes. 8 7. Septima eas
Abbreviated transcription (Latin):
bus ꝑentib endemq mnanumisso¬
rib ꝯtracta fidutia manumissionẽ
t̾ace dedit ut ip̃a manumissio eorũ
hoc in se habeet pͥulegiũ ⁊ suꝑuacua
tlat p̾fata bonoꝵ possessio sublatas
igitur pfata quinta bonoꝵ possessis¬
ne in gradũ cio sertã añ bonoꝵ pos¬
sosionem durimo ⁊ quĩtam fecimo
quã p̾tor ꝓrimis cognatis pollicet᷑
at bonoꝵ possessio tũ q̃ er familia ⁊
octauo un ub̃i patroni pationeq

Expanded text:
bus parentibus eisdemque manumissoribus contracta fiducia manumissionem facere dedit, ut ipsa manumissio eorum hoc in se habeat privilegium et supervacua fiat praedicta bonorum possessio. sublata igitur praefata quinta bonorum possessione, in gradum eius sextam antea bonorum possessionem reduximus et quintam fecimus, quam praetor proximis cognatis polliceturat bonorum possessio, tanquam ex familia et octavo unde liberi patroni patronaeque
Abbreviated transcription (Latin):
slamq: stipulatur quis ut scͥuatur
sibi ꝙ fu̾it iudicatũ. multo magis is
qui mrem accõnera conueniebatur
satis dare cogebatur. si alieno nomi¬
ne udicium accipiebat. ¶ Ip̃e. añt quũ
rem dnm habiturũ. ꝑiculiim epii
erat ne iterum dũs de erdemre expire¬
tur. ¶Tutores et curatores eodem
moto quo ꝓcuratores sans darr debe
uerba edieti faciebant. S:. aliqͥn bis
agentib satis datõ remutebatur hec
ita erant si mrem. a gebatur Cdi uero
in psonam .lb. ictoris quidem ꝑte ca¬
dem obtinerant que dirimo in acto¬
ne qua n rem agitut. ab eio uo ꝑte
cum quo agitur siquitem alieno no¬
mine. niquis interuenuret. omm m
ĩatis daret. quia nemo defenser in
⁊ auena re sine satis datõe ydones eẽ
⁊ credicur. ¶ E si ꝓprio neĩe aliquis.
udicium acripielat in ꝑson anriudi¬
catum solui satio dare nõ cogebatur
¶Se hoc hodie. auter obrͥuatur. Nue
enim quis in rem actõe conuenitur
.siue in ꝑsonam s̾uo noĩe. nullam sans¬

Expanded text:
amque stipulabatur quis, ut solveretur sibi quod fuerit iudicatum. multo magis is qui in rem actione conveniebatur, satisdare cogebatur, si alieno nomine iudicium accipiebat. ipse autem qui rem dominum habiturum: periculum enim erat, ne iterum dominus de eadem re experiatur. tutores et curatores eodem modo quo et procuratores satisdare debere, verba edicti faciebant. sed aliquando his agentibus satisdatio remittebatur. Haec ita erant, si in rem agebatur. sin vero in personam, ab actoris quidem parte eadem obtinebant quae diximus in actione qua in rem agitur. ab eius vero parte cum quo agitur, si quidem alieno nomine aliquis interveniret, omnimodo satisdabat, quia nemo defensor in aliena re sinereditur. quod si proprio nomine aliquis iudicium accipiebat in personam, iudicatum solvi satisdare non cogebatur. Sed haec hodie aliter observantur. sive enim quis in rem actione convenitur sive personali suo nomine, nullam satis
Abbreviated transcription (Latin):
ient bant. ¶Dũ iñ si mt̾ cetos
ex bedentur aliqͥ eis lege̾ ne m¬
¶Masculos uo postumos. id est
filiũ ⁊ de inceps piacunit nõ ant̃
recte ex hedari. nisi nominati
et bi qui ĩ sui bedts loco succedẽ¬
to qͣi agnoscendo fuit ꝑarentib
um ⁊ ex co nepote. nepte ue ĩ
potestate habeat. qr filio gradu
ꝓcedit. is solu iura sii uedis
babeat.ꝙͣuis nepos quoq ⁊ nep¬
tis ex eo in eadem potestate st̃.
¶S. si filio eiꝰ eo usuo moria¬
tur. aut qͣlibi alia roe ereat de
potestate eioã cipit nepos neõ¬
tis ue in eio loco succede.⁊ eo
tõnẽ nanciscũt. ¶ Ne ergo oo
modo rũpat᷑ eio cestam̾tũ. sieũ

Expanded text:
lebant, dum tamen, si inter ceteros exheredentur, aliquid eis legetur, ne vmasculos vero postumos, id est filium et deinceps, placuit non aliter recte exheredari, nisi nominatim et hi qui in sui heredis locum succedendo quasi adgnascendo fiunt parentibus um et ex eo nepotem neptemue in potestate habeam, quia filius gradu praecedit, is solus iura sui heredis habet, quamuis nepos quoque et neptis ex eo in eadem potestate sint; sed si filius meus me uiuo moriatur aut qualibet alia ratione exeat de potestate mea, incipit nepos neptisue in eius locum succedere, et eo atione nanciscuntur. Ne ergo eo m
Abbreviated transcription (Latin):
.omnib feis qd̾ int̾dũ et negce¬
rium est. ¶ Siqͥs nauigatus
et secũ ferre. et domi relinq̃ie
iudicõꝵ suoꝵ ⁊testatõem ue¬
ut. ul ꝓpt̾ auas in num̃abiles
causas que humanis neccͣti¬
dem de testam̾ts q̃ in seriptis
conficunt᷑. ¶ Siquis aut uol¬
uerit sin scͥptis ordinan iure
⁊ cuim testam̃tũ. septẽ testibus
adhbitis ⁊ sua uolũtate. coram¬

Expanded text:
omnibus factis. quod interdum et necerium est, si quis navigaturus et secum ferre et domi relinquere iudiciorum suorum contestationem velit, vel propter alias innumerabiles causas, quae humanis necessitatidem de testamentis quae in scriptis conficiuntur. si quis autem voluerit sine scriptis ordinare iure civili testamentum, septem testibus adhibitis
Abbreviated transcription (Latin):
denegauima imo ĩ qͣdam
cessimꝰ ⁊̃ multo mag uis qͥ in
eor potestate sũt ul qui eos ra¬
bent in potestate. huio ce modi
licentiam damo. ¶ Nichil aũt
inter est ci staniti. in tabulis
an in carta. menbranaue ui
in ana mat̾ia fiat. ¶Set ecia¬

Expanded text:
dam cessimus, et multo magis his qui in eorum potestate sunt, vel qui eos habent in potestate, huiusmodi licentiam damus. Nihil autem interest, testamentum in tabulis an in chartis membranisve vel in alia materia fiat. Sed e
Abbreviated transcription (Latin):
qui ꝯuĩcti ei potestate fuerãt
concedeł at̾ testimoia in testa¬
mtis p̾stare. lic hi qui. id id¬
ꝑ mittebant hoc iure minu
u uti debe cos suadel ant᷑ ¶ Ta¬
men nos eandem ol ẜuatonẽ
corrigentes. ⁊ ꝙ ab illis suasũ
est in iegis noccessitate trans¬
ferentes. ad imitatone pͥstine
familie emptoris meris. ¶ nͣ
eredi qui umaginẽ uetustissĩe
familie emptoris obtini. nec
alus psonis qͥ ei ut dem est coͥ¬
iuete sũt. licentiam ꝯcedima
sibi pdammodo testimo ma

Expanded text:
i ei per potestatem fuerant concedebant testimonia in testamentis praestare, licet hi qui id permittebant hoc iure minime abuti debere eos suadebant: tamen nos, eandem observationem corrigentes et quod ab illis suasum est in legis necessitatem transferentes, ad imitationem pristini familiae emptoris merito nec heredi, qui imaginem vetustissimi familiae emptoris optinet, nec aliis personis quae ei, ut dictum est, coniunctae sunt, licentiam concedimus sibi quodammodo testimonia
Abbreviated transcription (Latin):
uire testamto heres insfiut
culdq fidei comitatur ut ea bs¬
reditatem aiii iestiniat auoquin
mutie est ti str̃. in quo nemo
heres instituitur. ¶ Cinigit᷑
es esto poterit adice̾ rego te ticu
uici ut cũ primũ possis beredita¬
ttm meam ashire gam gai seio

Expanded text:
o heres instituatur, eiusque fidei committatur ut eam hereditatem alii restituat: alioquin inutile est testamentum in quo nemo heres instituitur. cum igitur es esto ’, poterit adicere: ‘ rogo te, Luci Titi, ut, cum primum possis hereditatem meam adire, eam Gaio Seio
Abbreviated transcription (Latin):
reddas restituas. potest aut̃ qͥsꝙ
et te pie restituaenea heredem ro
certa. restituta aut hereditate
his quidem qui restituat miehs¬
reapit pereditatem auqͥn bereris

Expanded text:
reddas restituas ’. potest autem quisque et de parte restituenda heredem rogcerto. Restituta autem hereditate is quidem qui restituit nihilrecipit hereditatem aliquando heredis
Abbreviated transcription (Latin):
salutem r̃gata quis diccirtur
aut ob in signem quordm ꝑfi¬
diam iussit ꝯsuub anetorita¬
tem suam interpone. ¶ Et quia
iustum uide batur ⁊ populart er¬
at paulatim ꝯuersum ołł inail

Expanded text:
salutem rogatus quis diceretur, aut ob insignem quorundam perfidiam iussit consulibus auctoritatem suam interponere. quod, quia iustum videbatur et populare erat, paulatim conversum
Abbreviated transcription (Latin):
apatre optino. neq iure amli
inter ubos num̾at᷑. ¶ Quã
rõne accidit ut ex dui̾so ꝙ ad
naturaie parentẽ actur quã¬
du quidem sint in oꝑtiua fa¬
milia ex̃neoꝵ numio habei¬
ea cã eẽ in qua futĩ eent si ab
ipo naturan ꝑatre emancipa¬

Expanded text:
patre adoptiuo neque iure ciuili inter liberos numerantur. Qua ratione accidit, ut ex diuerso, quod ad naturalem parentem pertinet, quamdiu quidem sint in adoptiua familia, extraneorum numero habeaausa esse, qua futuri essent, si ab ipso naturali patre emancipa
Abbreviated transcription (Latin):
çiꝑato lb̾os iure cuuili neq
hedes instituere. n erb̾edare
p̃tor omnes tam fenmini se¬
rus qua mascuumi si bedes ñ
instituant᷑. ex bedari iub nin¬
lis sero nominati. fẽminini
instituti fuerĩt. n ita ut dixi

Expanded text:
cipatos liberos iure civili neque heredes instituere neque exheredare praetor omnes tam feminini sexus quam masculini, si heredes non instituantur, exheredari iubet, virilis sexus nominatim, feminini instituti fue
Abbreviated transcription (Latin):
ad optiuo filio fuissi a ꝑte iniquũ
erat mebil iuris patrono suꝑ eẽ
¶Quade es postes p̾toris edieto y̾
iuiris iniquitas emendata est. si¬
ue eĩ faciebat testam̃tũ lib̾te iuude¬
batur ita testari ut patrono ꝑtẽ
dimidiam suoꝵ bonoꝵ relinq̃ret.
et si aut mehil aut mino ꝑtis

Expanded text:
adoptivus filius esset, aperte iniquum adoptivus filius esset, aperte iniquum erat nihil iuris patrono superesse. Qua de causa postea praetoris edicto haec iuris iniquitas emendata est. sive enim faciebat testamentum libertus, iubebatur ita testari ut patrono partem dimidiam bonorum suorum relinqueret: et si aut nihil aut minus