comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut certũ sit eum ciuilia offitia subire ñ
posse aut sialio morbo labori ut s̃ reb
ut disced̾e ab eo sine raiglõe nompossit. Nã
⁊ hii in ꝑpetuũ excusant᷑. ¶Duogn̾ci tͥbr¬
endĩtmunĩs publiciuacationis st̃ unũple¬
nius cũ imilitie dat᷑ aliud exiguũ cũ midã
munis uacattonẽ acce̾pint. ¶ Quiaũt non
bt̃ excusationẽ ⁊̃ inuitus iudicare cogiłir
Sipost causã actam acceꝑit se excusare
uidex si quidẽ pͥuilegio ꝗ habuit antequã
susciꝑet iuditium uelit se excusare. nec ẽ
nuntiat excusationi. Qisi poster iusta cã
incidit. ut uidex ł ad tp̃s excusct non de¬
b in alium̃ iuditiũ tñs ferri. si cum capti¬
oẽ iofutuꝵ ẽ alfurrius T ollerabilius demꝰ¬
q ẽ int̾dum iudic̃e qui semel cognoua̾t tã¬

Expanded text:
ut certum sit eum ciuilia officia subire non posse: aut si alio morbo laboret, ut suis rebus ut discedere ab eo sine religione non possint. nam et hi in perpetuum excusantur. Duo genera tribuendae muneris publici uacationis sunt, unucum et militiae datur, aliud exiguius, cum nudam muneris uacationem acceperint. Qui autem non habet excusationem, etiam inuitus iudicare cogitur. Si post causam actam coeperit se excusare iudex, si quidem priuilegio, quod habuit antequam susciper‹e›t iudicium, uelit se excusare, nec audcium renuntiat excusationi. quod si postea iusta causa incidit, ut iudex uel ad tempus excusetur, non debet in alium iudicium transferri, si cum captione id futurum est alterutrius. tolerabilius denique est interdum iudicem qui semel cognouerat ta
Abbreviated transcription (Latin):
appͥellare sn sipeccumam ꝑ calũpniã ne
pnus id̾ adũsanus uexandi grã eius que
sit ꝓpetua uacationi̾s subnixũ ut fđci
ꝓbatus erit sũptus lit᷑is ex ẽplo decretoꝵ
pͥncipalium pr̃e iub̾at᷑. ei q̃ sine causa se¬
pius inquietabãt ¶Sã infraudẽ onli¬
iͦi in honorib gerendis cum int̾ eoᷤ
ad pͥmos honores creũ possint ꝗ mei
uitate munerbant̃ euitandoꝵ maioꝵ.
honen graᷤ ad colonos p̃dioꝵ se tñstulet̃
aut inmimdib subiciant᷑. hanc excusa¬
tonẽ sibi ñ ꝑauer̃t. QQuamuis.lix ãns̃

Expanded text:
appellare. sed si per calumniam et saepius idem aduersarius uexandi gratia eius, quem scit perpetua uacatione subnixum, id facere probatus erit, sumptus litis exemplo decretorum principalium praestare iubeatur ei, quem sine causa saepius inquietauit. Qui in fraudem ordinis in honoribus gerendis, cum inter eos ad primos honores creari possint qui in ciuitate munerabantur, euitandorum maiorum onerum gratia ad colonos praediorum se transtulerunt, ut minoribus subiciantur, hanc excusationem sibi non parauerunt. Quamuis s
Abbreviated transcription (Latin):
sus exigit. p̃ponuntur mum̃b ꝑ sõalib
adstringunt᷑. ¶ Camelasia q simliter
ꝑsonale munus ẽ. Nam rõe habita ⁊ alim̾¬
toꝵ ⁊ cameloꝵ certa peccuma camelariiᷤ
dari debi ut iolo corꝑis mist̾ĩo obligent᷑.
hos et alio ordine iuoicari nec ulla ex cu
qͦ qui ad sacrariũ pͥncipis mittunt ꝗa
tores ꝓsonalẽ mumis ineunt desensores
quoq quos gͣci sindicos appellant ⁊ ꝗdẽ
mun᷑a ꝑsonalia habetur. Si aliquis fui̾t¬

Expanded text:
usus exigit, praeponuntur, muneribus personalibus adstringuntur. Camelasia quoque similiter personale munus est: nam ratione habita et alimentorum et camelorum certa pecunia camelariis dari debet, ut solo corporis ministerio obligentur. hos ex albi ordine uocari nec ulla excusaquoque, qui ad sacrarium principis mittuntur, tores personale munus ineunt. Defensores quoque, quos Graeci syndicos appellant, et qui munera personalia habetur. Si aliquis fu
Abbreviated transcription (Latin):
roua scͥptos eẽ oportet ut lege mii¬
cipali p̃cipitur ¶S asilex cessat tẽ di¬
gnitates eit spectande ut scͥbantur eoor
ncipio functucẽ ut puta ꝗ dium uiratũ
gesẜunt. sihic honor p̃cellat ⁊ interduuor¬
uirales antiquissimu. quisq prior deĩ
aũt scbi oportet. eoꝵ ꝗdignitates pͥncipic
iudicio ꝯsecuti st̃ postea eoꝵ qui tm m᷑unici¬
defensio cuntatis .i. ut sindicus fiat lega¬
cura p̃dioꝵ quoq publicoꝵ frumenuor

Expanded text:
ita scriptos esse oportet, ut lege municipali praecipitur: sed si lex cessat, tunc dignitates erunt spectandae, ut scribantur eo ornicipio functus est: puta qui duumviratum gesserunt, si hic honor praecellat, et inter duumvirales antiquissimus quisque prior: derum, qui dignitates principis iudicio consecuti sunt, postea eorum, qui tantum municidefensio ciuitatis, id est ut syndicus fiat: legacura: praediorumque publicorum: fr
Abbreviated transcription (Latin):
quisq decurio creatus ẽ. ut ita ⁊ magistratũ
adipiscatur titiens ẜuarideb quociens
idoncos. ⁊ sufficientes õi contingit᷑. C eten
le ⁊ nequaꝗ honestumẽ talib mandari
magistratũ p̃sertim cum st̃ qui conueni¬
ẽtur rei ⁊ sue fortune ⁊ splendori pͭ. poc

Expanded text:
eatus est, ut ita et magistratum apiscatur, totiens servari debet, quotiens idoneos et sufficientes omnes contingit. ceterum le et nequaquam honestum est talibus mandari magistratum, praesertim cum sint qui convenienter ei et suae fortunae et splendori public
Abbreviated transcription (Latin):
de quib neq libi neq etas nec nũta militi
nec ullũ aliu pͥulegium iure tͥbuit ex¬
cusationẽ ut sit p̃dioꝵ collatio. ue ster¬
nende. angi̾riaꝵ ue exbibitio: hospitic
suscipiendi munus. Nam nec huns ꝗs ꝗͣ
excusationẽ pret̃ eos quib pͥncip᷑ali bñ¬
fitio concessum ẽ ht̃ ⁊ siqua st̃. preterea

Expanded text:
de quibus neque liberi neque aetas nec merita militiae nec ullum aliud privilegium iure tribuit excusationem: ut sit praediorum collatio viae sternendae, angariorumve exhibitio, hospitis suscipiendi munus nam nec huius quisquam excusationem praeter eos, quibus principali beneficio concessum est, habet et si qua sunt praetere
Abbreviated transcription (Latin):
nie rescpsunt cessantib uois ã spurii ad
decurio natũ re ꝯuita honesta recipien¬
tur ꝗutiq non sordieit ordinicum exuti¬
litate e̾iuis sit sẽp ordinẽ plenũ nabert:
¶e is qui uidaicam suꝑstitionẽ secuntur

Expanded text:
i rescripserunt. cessantibus uero his etiam spurii ad decurionatum et re et uita honesta recipientur: quod utique non sordi erit ordini, cum ex utilitate eius sit semper ordinem plenum habere. Eis, qui Iudaicam superstitionem sequuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
in hoc munus ꝯferat᷑. Ite ep̃i qui p̃sunt
phaniicetis uenalib reb que ciuitatũ
ppłis cotidianũ uictum u sui uingunt
ꝑsonalib munib funguntur qͣ annonã
suscipit ł exigit. ⁊ errogat ⁊ exactores pe¬
ccunie ꝓcapitib ꝑsonalis munĩs sollici¬
tudinem sustim̃ s ⁊curatores qͥ ad colli¬
gendos ciuitatũ publicos redelitus eligi

Expanded text:
in hoc munus conferant: item episcopi, qui praesunt pani et ceteris uenalibus rebus, quae ciuitatium populis ‹ad› cotidianum uictum us‹ui s›unt, personalibus muneribus funguntur. Qui annonam suscipit uel exigit uel erogat, et exactores pecuniae pro capitibus personalis muneris sollicitudinem sustinet. Sed et curatores, quid ad colligendos ciuitatium publicos reditus el‹i›gi
Abbreviated transcription (Latin):
murã st̃. ¶ Derononb siue munĩb ge¬
ministratio. Itemoriꝰ natalium faculta
sit. si innũo plebeioꝵ filius tuus ẽ quã¬
quam inuitus ronores ex ꝑsona filii su¬
sciꝑe cogi non bebeat im̃ reliste qͣuomi¬
nus patrie obsequat᷑ ꝑicło eurs quinoĩa

Expanded text:
munera sunt. De honoribus siue muneribus geministratio: item origo natalium: facultasit: 'Si in numero plebeiorum filius tuus est, quamquam inuitus honores ex persona filii suscipere cogi non debeas, tamen resistere, quo minus patriae obsequatur periculo eius qui nomina
Abbreviated transcription (Latin):
gilantia pͥncipaliter exuut p̃atrimoni
ale uom quo sũptus maxĩe postulatuis e¬
que ꝑsonale munucẽ. tutela. cura adulti
non detur custodiendis bonis curator ca.¬
tus ꝑsõau fungit̃ muneressimues it̃ boĩs
dati curatores que fuert eus ꝗ ab hostib ca¬
ptus ẽ arcũti sp̃atur. Item custodiendi abe

Expanded text:
lantia sollemniter extitit, patrimonii vero, in quo sumptus maxime postulatur. Aeque personale munus est tutela, cura adulti non detur, custodiendis bonis curator datus personali fungitur munere. his similes sunt bonis dati curatores, quae fuerunt eius, qui ab hostibus captus est et reverti speratur: item custodiendis ab
Abbreviated transcription (Latin):
nib aufert ¶ Desicientiu facultatid ad
munã ł ronores ꝗ induc̾ũnt᷑. excusitionon
ꝑpctua si tp̃alicẽ. Nam si exuoto honestis rõ¬
monu ip̃a non hubendi necessitatẽ ñ susti¬
m̃ corpe aũt indicta obseꝗa solutsꝗ obno¬
xius munib sue ciuitatic fuit nom̃ milici¬
e desugiendi ronłs municipał grã dedit de

Expanded text:
auferet. Deficientium facultatibus ad munera uel honores qui indicuntur excusatio non perpetua, sed temporalis est: nam si ex uoto honestis ratmonii ipsa non habendi necessitate non sustinent, corpori autem indicta obsequia soluunt. Qui obnoxius muneribus suae ciuitatis fuit, nomen militiae defugiendi oneris municipalis gratia dedit: de
Abbreviated transcription (Latin):
publice ꝓfiteret᷑ ⁊ anteꝗͥ lib̾os susciꝑi com E¬
pellant̃ ad honorẽ gẽndum ¶ Negotiatiop
increm̃to facultatum exercendiẽ. alioꝗn
siquis maiore peccume parte sue negoti¬
ationẽ extrobit. nirsus locuplex factus¬
ẽ. in ead̾ quantitate negõationis ꝑ seũa¬
uit tenebit᷑ mumib sicuti locupletes. qͥ
blicis subtrahe tẽptant. Idq ita obyuan¬
q pnus rescͥpsit. ut quotiens dealiquona¬
uiculario querat̃. illuo excutiant an ef¬
fugendoꝵ munũm causa imaginẽ naui¬
ciuariiindnat ¶Conluctores q̃ uectigali.¬
um fisci necessitate subeundoꝵ municipa¬
lium mũm non obstringunt᷑. Ioꝙ ita obs.¬
uandũ diui fr̃s rescͥpẜunt. ex quopͥncipa.¬
li rescͥpto intelligipõt. ñ honi conductoꝵ
datũ ne compellant̃ admuna muncipa.¬
lia sine extenuent̃ facultate scoꝵ q̃ subsi¬
bantur ut idomores p̃sidiis fiscalib hãnt̃
Quib dã collegiis ł corꝑib quib ius coe¬

Expanded text:
publice profiteretur, vel antequam liberos susciperet, compellatur ad honorem gerendum. Negotiatio pro incremento facultatium exercenda est. alioquin si quis maiore pecuniae suae parte negotiationem exercebit, rursus locuples factus in eadem quantitate negotiationis perseveraverit, tenebitur muneribus, sicuti locupletes, quieribus se publicis subtrahere temptant: idque ita ob Pius rescripsit, ut, quotiens de aliquo naviculario quaeratur, illud excutiatur, an effugiendorum munerum causa imaginem navicularii induat. Conductores etiam vectigalium fisci necessitate subeundorum municipalium munerum non obstringuntur: idque ita observandum divi fratres rescripserunt. ex quo principali rescripto intellegi potest non honori conductorum datum, ne compellantur ad munera municipalia, sed ne extenuentur facultates eorum, quae subsiberantur, ut idoniores praediis fiscalibus habeantur. Quibusdam collegiis vel corporibus, quibus ius coe
Abbreviated transcription (Latin):
dus. ⁊ mutus. si into̾tũm ñ audiant aut nõ
loquantur ab ronorid ciuilib non ⁊̃ amu
nib excusat᷑ ¶ I qui nonsĩ t̾decurio duum¬
uiratu ⁊ aliis hononb fungi nonpõt quia
decurionum honorib pleteii fungiꝓhiben¬
tursad decuno nãtũ filii ita demũ pat̾ nõ
consentit sicc̃iam uoluntatẽ. ł a p̃acta pre¬
sidis ł ap̃ ip̃m ordine ł quo aliomõ conte

Expanded text:
dus et mutus si in totum non audiant aut non loquantur, ab honoribus ciuilibus, non etiam a muneribus excusantur. Is, qui non sit decurio, duumuiratu uel aliis honoribus fungi non potest, quia decurionum honoribus plebeii fungi prohibentur. Ad decurionatum filii ita demum pater non consentit, si contrariam uoluntatem uel apud acta praesidis uel apud ipsum ordinem uel quo alio modo con
Abbreviated transcription (Latin):
a sacerdotiũm ꝓuintie susciꝑe non cogun
¶Non alio̾i fisci uectigaliũ redẽptores aciui¬
lib munĩb ac tutelis excusari placuit ꝗ̃
cos: qui psentes negot̾iũm ex̃cent. ¶uici¬
tionũ pͥulegia non spectãt lib̾os uet̾aneꝵ
Qui mu̾nis pubũciuacatiõm ht̃ ꝑmagi¬
stratus ex ĩpiuso collatioẽs indictas rectere
cusat. eas uõ q̃ lege fiunt recusare non de¬
bi. ¶myiosophys qui se frquentes atq
utiles ꝑ candẽ studioꝵ sectã contendentib¬
ep̃bent᷑ tutelas itẽ muna sordida corpaliare.¬
Smitti placuit ñ ea que sũptib expediunt᷑.
quo ad cognitio finẽ accipiat ab hom̃b ⁊
ciuilib mũnib ap̃ suos excus. at᷑.
m̃ tãriis negoãtorib concessumẽ: ⁊̃ ad hono¬
monio indicłmt̃. milla pͥuilegia prañt
uacationẽ. Corpłĩs m̃iuraꝵ frum̃ti uxta
necessitas ⁊ militi ⁊libulium artũ ꝓfeso̾i¬
b int̾ cetͣa pmisa st̃. Auctis post appella¬
tionẽ mecdiotp̃r facultatib pauptati ob¬

Expanded text:
a sacerdotium prouinciae suscipere non coguntNon alios fisci uectigalium redemptores a muneribus ciuilibus ac tutelis excusari placuit, quam eos, qui ptionum privilegia non spectant liberos veteranorum. Qui muneris publici vacationem habet, per magistratus ex inproviso collatiocusat: eas uero, quae e lege fiunt, recusare non debet. Philosophis, qui se frequentes atque utiles per eandem studiorum sectam contendentibtutelas, item munera sordida corporalia remitti placuit, non ea, quae sumptibus expediuntur: quoad cognitio finem accipiat, ab honoribus et ciuilibus muneribus apud suos excusatur. 9mentariis negotiatoribus concessum etiam ad honomonio indicuntur, nulla priuilegia praestant uacationem. Corpus mensurarum frumenti iuxtanecessitas et militi et liberalium artium professoribus inter cetera remissa sunt. Auctis post appellationem medio tempore facultatibus paupertatis ob
Abbreviated transcription (Latin):
resartuit. ut mĩto inter mixta hoc murros
munãri debeat si ea que supra ꝑsonalia
dioꝵ dãpna sustineat mixtoꝵ desunctd̃e
ꝯtinebuntur.¶ hec om̃a mu̾ã que tripha¬
siue aũt ꝑ sonalium dũ taxat. siue ⁊̃ ci¬
uilium muneꝵ inimunitas alicui ꝯcedat᷑
neq ab annona neq ab angariis neq a
uerendo neq ab rospite recipipieno neq
a naue neq capͥitaticẽ exceptis milib ⁊

Expanded text:
resarciunt, ut merito inter mixta hoc munus numerari debeat. Sed ea, quae supra personalia diorum damna sustineant, mixtorum definitione continebuntur. Haec omnia munera, quae trifaSiue autem personalium dumtaxat siue etiam ciuilium munerum immunitas alicui concedatur, neque ab annona neque ab angariis neque a ueredo neque ab hospite recipiendo neque a naue neque capitatione, exceptis militibus et
Abbreviated transcription (Latin):
u.⁊. E os qui utensilia negocient. ⁊uen.¬
dunt licet abediub cedunt᷑ non oportet
quasi uiles ꝑ sonas neglegidetuq nonsũt
ꝓhibiti huius moĩ hoĩes decurio natum. ⁊ a¬
uiquẽ honorẽ insula patria petere nec em̃¬
infames st̃. s nec quidẽ arcentur honorib
tm puto ẽẽ huius mõi ꝑsonas flagelloꝵ ie

Expanded text:
um. Eos, qui utensilia negotiantur et uendunt, licet ab aedilibus caeduntur, non oportet quasi uiles personas neglegi. denique non sunt prohibiti huiusmodi homines decurionatum uel aliquem honorem in suinfames sunt. sed ne quidem arcentur honoribustamen puto esse huiusmodi personas flagellorum
Abbreviated transcription (Latin):
grm̃.t. S pͥonte puͤincie sceriotium
intiare nemo ꝓhibetur. ¶Immurns abt
onorib ⁊ mum̃b ciuilib sidecurom crea¬
tofilio quembãt inpotestate ꝯsentiat in
mum̃bi ⁊ honorib sumptus sub ministra¬
re filio compellitur:¬
sione. nam quedam muna ꝑ sonalia sũt
queclam patrimonioꝵ dicuntur alia m.¬
ĩsta ꝑsonalia st̃ que amini ꝓuisiõe ⁊ cor¬
ꝑals laboris intentiõe siñ aliquo gerẽtis
detsmm̃to ꝑpetrãret᷑. Uiti tutela ⁊ cura na¬
łdarñ qi curatio ⁊ questura maliqua ciuita¬
te inter honores non habetur si ꝑsonale ⁊

Expanded text:
m Sponte provinciae sacerdotium iterare nemo prohibetur. Immunis ab honoribus et muneribus civilibus si decurioni creato filio, quem habet in potestate, consentiat, in muneribus et honoribus sumptus subministrare filio compellitursio est: nam quaedam munera personalia sunt, quaedam patrimoniorum dicuntur, alia mixta. Personalia sunt, quae animi provisione et corporalis laboris intentione sine aliquo gerentis detrimento perpetrantur, veluti tutela vel cura, kalendarii quoque curatio. Et quaestura in aliqua civitate in
Abbreviated transcription (Latin):
accip̃iet. S⁊ siquis obfalsam̃ cãmł aliã
degrau̾iõnb non ad tp̃s sit relegatus si
ad tp̃s ordine moͬtus in ea ẽ causa ut pos¬
sit in ordinem redire in pp̃r a antoninoᷤ
edictoꝓposito statuit utꝰ cũiq exquac̃uq¬

Expanded text:
uis ob falsam causam vel aliam de gravioribus non ad tempus sit relegatus, sed ad tempus ordine motus, in ea est causa, ut possit in ordinem redire. imperator enim Antoninus edicto proposito statuit, ut cuicumque au
Abbreviated transcription (Latin):
ciens penunam᷑ ẽ. eoꝵ qui magistratuoi
suscipiunt immunitas ad aliꝗo nnfrin¬
gitur. sicut dun fr̃s rescͥpyunt. ¶Rep¬
bañ posse medicũ. are .p. quamuns se¬
mel ꝓbatus sit diuus magnus añt cũ

Expanded text:
tiens penuria est eorum, qui magistratum suscipiunt, immunitas ad aliquid infringitur, sicuti diui fratres rescripserunt. Reprobari posse medicum a re publica, quamuis semel probatus sit, diuus Magnus Antoninus cum
Abbreviated transcription (Latin):
ab̾⁊. Cuimums publciuacatio dat̃
non rematit ei nec magͣnstratus fiat qr
ta omnia que ad tp̃s extra ordinẽ exigõ¬
tur ueluti municio uiaꝵ ad huius mõi
ꝑsona exigenda non sunt:¬

Expanded text:
. Cui muneris publici uacatio datur, non remittitur ei, ne magistratus fiat, quia a omnia, quae ad tempus extra ordinem exiguntur, ueluti munitio uiarum, ab huiusmodi persona exigenda non sunt
Abbreviated transcription (Latin):
sit fiat ueto. Uiã publicã eãdicimꝰ.
cuiꝰ ⁊̃ solum publicũ ẽ: Nõ enĩ siẽ in
pͥuata uia. ita ⁊inpublica accipimꝰ.
uiȩ pͥuate solũ alienũ ẽ. iustantũ
eundi ⁊ agendi nobis ẽpetit suie
aut̃ publice solũ publicũ ẽ relictũ
adirectũ cerus fnub ancuns
ea ꝑublicꝯretur: cõmearet᷑ ¶uiaꝵ
cuicinales: Publicas uias dicimꝰ. quã
cõsulares uias appellant: p̃uate sũt
quas agrarias qui̾dã dicũt. Uicinalẽ
sut̃ uieꝙ̃ inuicis s̃. uł q̃ inuicos ducũt
hasquoꝙ publicas eẽ qdã diẽt. ꝙ ueꝵ¬

Expanded text:
sit fiat, ueto'.Uiam publicam eam dicimus, cuius etiam solum publicum est: non enim sicuti in priuata uia, ita et in publica accipimus: uiae pri uatae solum alienum est, ius tantum eundi et agendi nobis competit: uiae autem publicae solum publicum est, relictum ad directum certis finibus ea publicae iretur commearetur.Uiarum uicinales. publicas uias dicimus, quasconsulares uias appellant. priuatae sunt, quas agrarias quidam dicunt. uicinales sunt uiae, quae in uicis sunt uel quae in uicos ducunt: has quoque publicas esse quidam dicunt: qu
Abbreviated transcription (Latin):
te edificaiĩs. ñ forte iniure tͥ cõcessõ
edificauãis. ¶Siquis apͥncipe simplici¬
t̃ inpet̾uĩt utinpublico loco ecdifier
ñ ẽ credñdus sicedificare ut cũincoͬ
te quishoc in pͣetuit. ¶Siquis nemi

Expanded text:
te aedificaveris, nisi forte tu iure tibi concesso aedificaveras. Si quis a principe simpliciter impetraverit, ut in publico loco aedificet, non est credendus sic aedificare, ut cum incomr: nisi forte quis hoc impetraverit. Si quis nemi
Abbreviated transcription (Latin):
atq ut in pͥoore estate flux̃ resti¬
tua. ¶hocmt̃clictũ restitutolũ ꝓpo¬
natur. suꝑius enim ꝓhibitoriũ ẽ.
⁊ ꝑtinet ad ea q̃ nõdum facta sut̃. Si
quid igit iã factũ ẽ ꝑ hoc int̃dictũ
restituetur Si quid nefiat ꝓspicet
suꝑiore int̃dicto erit utendũ ^ et si
quid pt̾ int̾essetũ reoditũ fuĩt factũ¬

Expanded text:
ore aestate fluxit, restituas". Hoc interdictum restitutorium proponitur: superius enim prohibitorium est et pertinet ad ea, quae nondum facta sunt. si quid igitur iam factum est, per hoc interdictum restituetur: si quid ne fiat prospicitur, superiore interdicto erit utendum, et si quid post interdictum redditum fuerit factu
Abbreviated transcription (Latin):
dum ⁊ aorigorẽ cursus aquȩ referẽ¬
dũ ẽ. Et gnalit̃ dicentũ: ita demũ in¬
t̃elicto quẽ teneri. simutetur aque
cursus. ꝑ hocꝙ factũ ẽ. dũ uł dep̃ssior
uł altior fiat aqua ac ꝑhocrapidior
sit. cum incõmõ accolentiũ:. Et siq ali¬
ud uitĩ accole exfacto eiꝰ qui cõueni¬
itur sentient int̃dicto locus erit ¶Si
eius in comodũ cͥea accolentes afferat.¬
¶ Simili mͦ ⁊ si incuiilẽ ducat. aut allo
loco fatiat: aut si alueũ fluminis
mutet. hoc int̾dicto tenebiar. ¶St̃ ꝗ
putent᷑ excipiendũ hoc intͥdictot
ꝙͣ eiꝰ ripe mĩmiendi causa nõ fiet:
scilicet ut siquid fiat: quo alit̃ aqua
fluat. si tm̃mimiende ripe causa
fiat. int̾dicto locus nõ fit: sed necħ
quib dã placet. neq enĩ ripe cũmcõ¬

Expanded text:
dum et ad rigorem cursus aquae referendum est. et generaliter dicendum est ita demum interdicto quem teneri, si mutetur aquae cursus per hoc quod factum est, dum uel depressior uel artior fiat aqua ac per hoc rapidior fit cum incommodo accolentium: et si quod aliud uitii accolae ex facto eius qui conuenitur sentient, interdicto locus erit, Si eius incommodum circa colentibus adferat.Simili modo et si incile ducat aut alio loco faciat aut si alueum fluminis mutet, hoc interdicto tenebitur.Sunt qui putent excipiendum hoc interdicto 'quod eius ripae muniendae causa non fiet', scilicet ut, si quid fiat, quo aliter aqua fluat, si tamen muniendae ripae causa fiat, interdicto locus non sit. sed nec hoc quibusdam placet: neque enim ripae cum
Abbreviated transcription (Latin):
riboni arbitratu possit. ¶Stanonẽ
diemtĩ astanͣdo. Isigmir locus dẽmonstri¬
tur ubicũꝙ n auestute stare p̾st. ¶ ant p̃¬
nauis detĩus fiat nauigui appellano ẽ. ⁊
rates cominent̃. quia pleꝵ ⁊ ratiumus
necessarus ẽ ¶ipede stre impediatur
ñ iõ mimus it̃ nauigis det̾iusfiãt. ¶detĩ¬
or statio. itẽq it̃ nauigii fieriuidet᷑.
siusus eiꝰ cõrũpactur. uł dissolior fiat aũ
tammus sit maingabilis. uł sidilatetur
ut difusa breuẽ a quã fatiat uł cẽ. Sico¬
angustetur utrapiduis flum̃ faciat.¬

Expanded text:
ri boni arbitratu possit". Stationem dicimus a stando: is igitur locus demonstratur, ubicumque naves tuto stare possunt. Anaui deterius fiat'. nauigii appellatione etiam rates continentur, quia plerumque et ratum usus necessarius est. si pedestre iter impediatur, non ideo minus iter nauigio deterius fit.Deterior statio itemque iter nauigio fieri uidetur, si usus eius corrumpatur uel difficilior fiat aut ta minus sit nauigabilis, uel si dilatetur, aut diffusa breuem aquam faciat, uel contra sic coangustetur, et rapidius flumen faciat
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ differt acet̾is locis pͥuatis flum̃ p̃¬
Io ꝙ flum̃ contm ⁊ nãt̾alẽ rigorẽ cur¬
sussui tenens. Cetm̃ signõ uł imbrib
ułinari. uł qua aliaranone adtp̃ ex¬
creuit. ripas nõmutat. Nemo deniꝙ
cum adꝓppetuã suim̃suram redierit.
ripe aluei eiꝰ muiniende sũt Sitm̃ fui¬
m̃ natalit creui̾t. ut ꝑpetuũ increm̃¬
tũ nacͣt᷑̾ sit. uł alio flumine admixto.
sialueo mutato alias cepit currere.
¶i insula inpublico flumine fuei̾t
nata. inq ea aliquid fiat. nõiudet̾ in
publico fieri. Illa eñ insula aut occu

Expanded text:
cis priuatis flumen prid, quod flumen continet naturalem rigorem cursus sui tenens: ceterum si quando uel imbribus uel mari uel qua alia ratione ad tempus excreuit, ripas non mutat: nemo deniqucum ad perpetuam sui mensuram redierit, ripae aluei eius muniendae sunt. si tamen naturaliter creverit, ut perpetuum incrementum nanctus sit, vel alio flumine admixto vsi alveo mutato alia coepit currere. Si insula in publico flumine fuerit nata inque ea aliquid fiat, non videtur in publico fieri. illa enim insula aut occu
Abbreviated transcription (Latin):
alueus quẽ sibiflimien fecit.⁊ sipuat᷑
ate cuit. iicipit tni eẽ publicus.qr
inp̾sibile ẽ. ut aluieus fluminis publici.
nõ sit putilicus /Si fossa manufacta
tin. Alit̾atq siflum̃ aliquã t̾ram
mundaui̾t. nõ alueũ sibifeci̾t. tc̃ enĩ
nõfit publicũ ꝙ aqua oꝑtũ ẽ ¶tẽ si
amnis aliquid cͥcũ eat. sciendił ẽ eiꝰ
manẽ cuiꝰ ÷ fuit. Si quid gͥ illic factũẽ.

Expanded text:
alveus, quem sibi flumen fecit, etsi privatus ante fuit, incipit tamen esse publicus, quia impossibile est, ut alveus fluminis publici non sit publicus. Si fossa manu facta tur. Aliter atque si flumen aliquam terram inundaverit, non alveum sibi fecerit: tunc enim non fit publicum, quod aqua opertum est. Item si amnis aliquid circumeat, sciendum est eius manere cuius fuit: si quid igitur illic factum est
Abbreviated transcription (Latin):
inpedit. nͥ imp̃r. aut senat᷑ uetet. simꝰ
ea quamusu publico nõ erit S⁊ si aut
nauigibile ẽ. aut exeo aliud nauiga¬
bile sit. nõ pmittur id facere
auł.x.xui. ads̃  Fuimĩna publica
q̃ fluunt. ripeq eoꝵ pͣublice st̃. Ri¬
p̃aea pͣntatur. qͣue᷑ plenissimiũ flu¬
m̃ continet Scdm ripasfluminũ lo¬
ca ñ oĩa publica sũt cũripecedant ex
quo pͥmũ aplonouergere mapatus¬
sitũ ẽ anis quimut᷑ꝙ riꝑa ffluminis
publicydomꝰ hat᷑. pontẽ ꝓͥuati iurisfa
p̃tłor. In flumme publico inripa eiꝰ fa¬
cere. aut mid flum̃. ripaue eꝰ minit¬
tere. quo alit̃ aqua fluat. quã pͥore
estate flux̃ ueto ¶hoc int̃ dicto ꝓspe¬
xit p̃tor. nederiuationib nmꝰ con¬
cͥẽssis flumina excrescant. ł mutatꝰ
ꝑtmnet aut̃ ad flumina publica siuena¬
iugabllia st̃. siũ ñ st̃. ¶ ait p̃tor. quo
alit̃ a qua fluat. quã pͥore estate flux̃.
s qui faciendo ł inmittendo efficit

Expanded text:
impedit nisi imperator aut senatus uetet, si modo ea aqua in usu publico non erit: sed si aut nauigabile est aut ex eo aliud nauigabile fit, non permittitur id facereblica quae fluunt ripaeque eorum publicae sunt. Ripa ea putatur esse, quae plenissimum flumen continet. Secundum ripas fluminum loca non omnia publica sunt, cum ripae cedant, ex quo primum a plano vergere ist, an is, qui in utraque ripa fluminis publici domus habeat, pontem priuati iuris fator: 'In flumine publico inue ripa eius facere aut in id flumen ripamue eius immittere, quo aliter aqua fluat, quam priore aestate fluxit, ueto'.Hoc interdicto prospexit praetor, ne deriuationibus minus concessis flumina excrescant uel mutatus Pertinet autem ad flumina publica, siue nauigabilia sunt siue non sunt.Ait praetor: 'quo aliter aqua fluat, quam priore aestate fluxit': sed qui faciendo
Abbreviated transcription (Latin):
p̃tor nequid in flumine publi¬
co ripaue eius facias. Nequid ĩ
intue nauigior detior sttat¬
flumariuo. magnitudme diseẽ¬
nendũ ẽ. aut estimatione cͥcũ colẽ¬
num ¶tẽ fluminũ q̃ dã sũt ꝑ heni¬

Expanded text:
tor: 'Ne quid in flumine publico ripaue eius facias ne‹ue› quiditerue nauigio deterior sit fiat'.Flumen a riuo magnitudine discernendum est aut existimatione circumcolentium.Item fluminum quaedam sunt peren
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓhibñte in loco publico edificam̃t.
cogendus ñ ẽ demoliri. neriunisur¬
bi desormetur. iͥ tañ ꝙ adu̾sus edic¬
tuͣm p̃toĩs edificauĩt. toite edifitiũ
debet. alio guminane. Ausorium

Expanded text:
prohibente in loco publico aedificaverat, cogendus non est demolire, ne ruinis urbs deformetur, ita qui adversus edictum praetoris aedificaverit, tollere aedificium debet: alioqui inane et lusorium
Abbreviated transcription (Latin):
fecit. alius factũ ht̃. iste net̾ qui factũ
ht̃.⁊ est hoc utilius: quia ispot̃ restitu¬
ere qui factum mmissũ ħt̃. ¶hab̾e eũ
dicimꝰ qͥ utitur ⁊ uire pꝰse̾sionis fruit᷑.
siue ipẽ opꝰ fecit. siuie ex causa ep̃tio¬
nis. uł cõductionis. ł legato: uł ħr¬
ditate. uł quo alio modo acꝗ siuit ¶ñ

Expanded text:
fecit, alius factum habet, is tenetur, qui factum habet: et est hoc utilius, quia is potest restituere, qui factum immissum habet. Habere eum dicimus, qui utitur et iure possessionis fruitur, sive ipse opus fecit sive ex causa emptionis vel conductionis vel legato vel hereditate vel quo
Abbreviated transcription (Latin):
inpublico fiet ꝙ ad pͥuati dãnũ redũ¬
det. ꝓhibitoĩo int̃dicto pot̃ cõueni¬
¶Publici locͣi appellatio quẽ admodũ
accipiat᷑ lab̾o oiffinit ut ⁊ adareas⁊
aclinsulas ⁊ adagros. ⁊duias publicas.
it qneraq publica ꝑtineat shoc int̃¬
dictũ ad ea loca gst̃ infisci patͥmonioᷤᷤ
ñ puto ꝑtinẽ: In his i neq facere ꝗc¬
quã neq ꝓhib̾e pͥuat᷑ pot̃ Resenĩ fi¬
scales quaĩ pͥe ⁊ p̾uate pͥncipissut Igit̃
int̃dictũ locum hobebit. S si forte
dehis sit congrouersia. p̃fecti eoꝵ ii¬
dices sunt. Ad ea gͥ locaħ int̃clictũ ꝑ¬
tinet. q̃ publico usuͥdestinata sũt. ut
int̃ceoet intclicto suo ¶ Cñ quidãue¬
lũ inmeniano inmissũ habet. ꝙ uici¬
niluminib offitiebat. utile intelietũ
cõpecit neqd mnpublico mittas. q exre
luminib gauseũ offitias. ¶Siꝗis ꝙ ĩ
publico loco poĩtũ habit. refice uo¬
luit mucmttdeto locũ eẽ aristo ait ad

Expanded text:
i damnum redundet, prohibitorio interdicto potest conuenit.Publici loci appellatio quemadmodum accipiatur, Labeo definit, ut et ad areas et ad insulas et ad agros et ad uias publicas itineraque publica pertineat.Hoc interdictum ad ea loca, quae sunt in fisci patrimonio, non puto pertinere: in his enim neque facere quicquam neque prohibere priuatus potest: res enim fiscales quinterdictum locum habebit: sed si forte de his sit controversia, praefecti eorum iudices sunt. Ad ea igitur loca hoc interdictum pertinet, quae publico usui destinata sunt, ut, intercederet interdicto suo. Cum quidam velum in maeniano immissum haberet, qui vicini luminibus officiebat, utile interdictum competit: "ne quid in publico immittas, qua ex re luminibus Gaii Seii officias". Si quis quod in publico loco positum habuit, reficere voluit, hoc interdicto locum esse Aristo ait ad
Abbreviated transcription (Latin):
fecit Pone enĩ grande dap̃nũ flu¬
m̃ eidare solitũ p̃dia eiꝰ deppłarissi
forte agers uł quã aliã mimitionẽ
adhibuit. ut agrũ suũ tueretur ea¬
ꝙ rescursũ flummis ad aliquid in¬
mutauit. cur ei nõcõsulatur.: pleroᷤ¬
q: scio ꝓrsus flumia autisse. alueos¬
ꝙ nuitasse clũ p̃diis suis c̃sulunt. Opõ¬
tet enĩ in bu̾moĩ reb utilitatẽ ⁊ tute¬
lã facientis spectari. sinemurria uti
fluxit: Etio cͥco auint p̃torẽ pͥorẽ esta¬
tem cõp̃hendisse. quia sẽp certior ẽ
natãlis cursus flummis estate potiusq
hieme: Nec adinstantẽ estatẽ ẜ adpͥto¬
rem int̃dictũ hoc referũt quia illius
etatis furxus indubitatior ẽ. ¶sẽ staᷤ
ad quinoctium autupnale aut u̾nale
refertur Et siquid forte estatemdi¬
cetur. ꝓxima suꝑior estas eruntu ẽ¬
stas Sr supior erit inspitiẽda Ihoc
neget. ut asit̾ aqua fueret cum
uisnõ habet hocmt̃dicturmhrdes

Expanded text:
 grande damnum flumen ei dare solitum, praedia eius depopulari, si forte aggeres uel quam aliam munitionem adhibuit, ut agrum suum tueretur eaque res cursum fluminis ad aliquid immutauit, cur ei non consulatur? plerosque scio prorsus flumina auertisse alueos mutasse, dum praediis suis consulunt. oportet enim in huiusmodi rebus utilitatem et tutelam facientis spectari, sine iniuria utfluxit. et idcirco aiunt praetorem priorem aestatem comprehendisse, quia semper certior est naturalis cursus fluminum aestate potius quam hieme. nec ad instantem aestatem, sed ad priorem interdictum hoc refertur, quia illius aestatis fluxus indubitatior est. aestas ad aequinoctium autumnale refertur. et si forte aestate interdicetur, proxima superior aestas erit intuenstas, sed superior erit inspicienda. Hoc neget, ut aliter aqua flueret, cum ius non haberet. Hoc interdictum et
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ Reffectio enĩ id circo decõmuni
fit : quia usũ utilitatẽꝙ cõmunẽ ht̃
¶Priuate uie duplicit᷑ accipi possut.
uł hee q̃ sut inagris quib inpoĩta ẽ
ẽ ẜuitus ut ad agrũ alti̾us ducant.
cõmeare liceat in quas exit᷑ deuia ẽ¬

Expanded text:
st: refectio enim idcirco de communi fit, quia usum utilitatemque communem habet. Privatae viae dupliciter accipi possunt, vel hae, quae sunt in agris, quibus imposita est servitus, ut ad agrum alterius ducant, commeare liceat, in quas exitur de via
Abbreviated transcription (Latin):
lia testam̃taria. quasi clolo malo testa¬
ut cũ ex hibitis tabulis admissũ ee ima¬
gis mani festetur.⁊ posse aliquẽ dolo
malo fatẽ ut in eã legẽ ñ incidait. Ut pu¬
ta sineq amouĩt. neq celauĩt tabulas
sid cͥco alii t̃clidĩt. ine easint᷑dicenti

Expanded text:
liae testamentariae, quasi dolo malo testait, cum exhibitis tabulis admissum eius magis manifestetur. et posse aliquem dolo malo facere, ut in eam legem non incidat, ut puta si neque amoverit neque celaverit tabulas, sed idcirco alii tradiderit, ne eas interdicenti
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑhoc intclictũ eaq̃ legatoꝵ noiẽ pdsrn¬
sidntur. ut pmlegatarii pꝰ sint eũ
conuenire: ¶hoc int̃dictũ:⁊ Hirdẽ
ħrdis bonoꝵq pꝰsessoris hab̾e ꝓpt̃
utilitatẽ huiꝰ dicẽclũ ẽ. nec nõ cetds
quoq successore ¶ Quia aut̃ ñ nũquã
incertum ẽ. utrũ quis ꝓlegato. an ꝓ

Expanded text:
hoc interdictum ea, quae legatorum nomine possidentur, ut perinde legatarii possint eum conuenire.Hoc interdictum et heredem heredis bonorumque possessoris habere propter utilitatem huius dicendum est, nec non ceteros quoque successores.Quia autem nonnumquam incertum
Abbreviated transcription (Latin):
p̃torẽ oportet. ntexauctõĩtate eiꝰ
signatoẽs amoniti. uenirent adre¬
cognoscenda signa Et si forte nõob¬
tẽperĩt testes labo scb cohercer eos
ap̃tore deb̾e. ¶Solent aut̃ ex hib̾i ta¬

Expanded text:
ex auctoritate eius signatores admoniti venirent ad recognoscenda signa: et si forte non optemperent testes, Labeo scribit coerceri eos a praetore debere. Solent autem exhiberi ta
Abbreviated transcription (Latin):
tabulaꝵ : ẽ ditisuł tabularius suscep̃
dicẽdũ ẽ tenĩ eũ int̃licto. ¶Si penes
suos tabule fuin ͭ  . dñs int̾cticto tene¬
bitur. ¶Supͤ ẽ testator dũ uiuit. tabu¬
las suas eẽ dicat. ⁊ exhbi desicde̾t.i¬

Expanded text:
tabularum aedituus vel tabularius suscepit, dicendum est teneri eum interdicto. Si penes servum tabulae fuerint, dominus interdicto tenebitur. Si ipse testator, dum vivit, tabulas suas e
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ si plures tabule sint cestam̃ti. eiꝰ qui
sepius fecerat. dicẽdũ ẽ utchicto lo¬
ħibi oebeat Is ⁊ si destatu discept̾et᷑.
site stam̃tor filius familias. uł ẜ uusħ
fecisse dicatur.⁊ hoc exhibebitur
Itẽ si silius.f. feceñ testam̃tũ. qͥde
castrensi petulio testabetur. ht̃. locũ¬

Expanded text:
 si plures tabulae sint testamenti, quia saepius fecerat, dicendum est interdicto lohiberi debeat. Sed et si de statu disceptetur, si testator filius familias vel servus hoc fecisse dicatur, et hoc exhibebitur. Item si filius familias fecerit testamentum, qui de castrensi peculio testabatur, habet locu
Abbreviated transcription (Latin):
diligent̃ ꝓ speͣxit: quid gͦ siboĩs fide¬
i̾soris seꝑatis solidũ exħrditate stiplã¬
tor cõseꝗ nõ pꝰsit. ut ruporto cũ cet̾ĩs
soris areo ħrclitate bonis sid euissoĩs
uenditis. mresiduũ ꝑmiscẽi debioĩs

Expanded text:
diligenter prospexerat. Quid ergo, si bonis fideiussoris separatis solidum ex hereditate stipulator consequi non possit? utrum portio cum ceteris soris a reo hereditate bonis fideiussoris venditis in residuum pro misceri debitoris
Abbreviated transcription (Latin):
sionem missus ẽ. ꝙ hoc edicto neq pupil¬
mus accrꝑe.uiã doli capax sit: cc̃ er it
dicendũ. Ergo ⁊ sautor lolofetã
in puprilũ dabmus actiorn. iIͥm̾ solue¬
dosit tutor Ebrpsũ tutore pꝰse suen¬
riut scb ¶ Sioͣm̃ ulpatͥs uouftate ꝓhi¬
bitus. quissit apossessione impõs dabit̾
actio quai ꝑalũ hoc fecũat. ¶ ahane
actiond exceptalegatoꝵ missionem̃
sit pẽnalis. neciniirdes. simlesq ꝑsoãs

Expanded text:
pilrum si iam doli capax sit, contra erit dicendum. ergo et si tutor dolo fecerit, in pupillum dabimus actionem, si modo solvendo sit tutor: sed et ipsum tutorem posseuntate prohibitus quis sit a possessione, in ipsos dabitur actio, quasi per alios hoc fecerint. Hanc actionem excepta legatorum missione intra sit poenalis, nec in heredes similesque pers
Abbreviated transcription (Latin):
p̃tđr. Siquis dolo malo fecĩt. qͥminꝰ
obquã in p̃sesionẽ missussit fuit da¬
ꝓposuit. frustra enĩmpꝰ sesionẽ mit¬
tẽt rei ẜuande causa. n̾missos tuere¬
tur. ⁊ ꝓhibñtes uenire npossessioẽ
cohercẽt Iẽ aut̃ gnale hedictũ. pti¬

Expanded text:
tor: "Si quis dolo malo fecerit, quo minus ob quam in possessionem missus erit, daproposuit: frustra enim in possessionem mitteret rei servandae causa, nisi missos tueretur et prohibentes venire in possessionem coerceret. Est autem generale hoc edictum: per
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓhbrũt ꝗͥ a suã putaba̾t. uł sibi nexã
uł certe nõ eẽ debitoris. conseqns ẽ.
ut hunit̃ dictonõteneat᷑. ¶hec u̾ba ꝗͣ¬
ti eares erit. obquãm pꝰsessionẽ mis¬
sus erit c̃tinent utilitatẽ cditorri
ut quantũ eiꝰ int̾ ẽ pꝰsessionẽ hab̾e

Expanded text:
sibi nexam vel certe non esse debitoris, consequens est, ut hoc edicto non teneatur. Haec verba "quanti ea res erit, ob quam in possessionem missus erit" continent utilitatem creditoris, ut quantum eius interest possessionem habe
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗd ẽ exuoluntate eiꝰ. ad que eares ꝑ¬
tinet. possidẽ. ptꝰ eau̾loluntas nõq
ꝑ seuerat. nicħ noceat. qr semel p¬
int̃dictũ cõpetit. ei qui uoluit ñ cõ¬
petẽ: palã ẽ ¶Qd̾ ait p̃tõr nͥ satisda¬
tũsit acciꝑe debemꝰ siꝑ seueret sa
tũ. mittat᷑ in p̾sessionẽ legatoꝵ ẜau¬
uã cloꝵ causa. Satis datũ sic arbitror.
sisic satis datũ sit. ut legatario. ł ip̃o
iure acquisita sit idonea cautio. ł x
maorti aatione acͦquiri possit. ⁊ tẽ
int̾licto locũ fore: ¶Siquaꝵdãreꝵ
noiẽ siatis datũ sit. quaꝵ ñ sit satisda

Expanded text:
ea res pertinet, possidere, postea vero voluntas non perseverat, nihil nocet, quia semel pinterdictum competet: ei, qui uoluit, non competere palam est.Quod ait praetor 'nisi satisdatum sit', accipere debemus 'si perseueret satum, mittatur in possessionem legatorum servandorum causa. Satisdatum sic arbitror, si sic satisdatum sit, ut legatario vel ipso iure adquisita sit idonea cautio vel per mandati actionem adquiri possit, et tunc interdicto locum fore. Si quarundam rerum nomine s
Abbreviated transcription (Latin):
dicemus. cui legatũ ẽ: uer hrdem
quoꝙ eiꝰ cetos sucessores: ¶ꝙ ait p̃tõr
uoluntate eiꝰ ad quẽ eares ꝑtinet
itaerit int̃p̃tandũ. ut sipt̾ aditã
lirclitatẽ ł bonoꝵ pꝰsessio em̃ agnitã.
uoluntas accomodata ẽ legatario.
ut p̾sicłet. int̾̃dictũ cess. Qd̾ siante
aclitã ħrclitatẽ: bonoꝵue p̾sessiom̃ ad
agnitã ħ facꝑuĩ ẽ rectuis dicet̃ eãuolũ¬
tatẽ nõ noce debe s Sͦidueresiega¬
te sint. altã exuolunte occupata al¬
tã nõ exuoluntate eueniet utal¬
tã reuocari p̾sit. altã nõ. Id̾q erit
ꝓbandũ.⁊ inunare cuiꝰ pars exuolũ¬

Expanded text:
 cui legatum est, verum heredem quoque eius ceterosque successores. Quod ait praetor "voluntate eius, ad quem ea res pertinet", ita erit interpretandum, ut, si post aditam hereditatem vel bonorum possessionem adgnitam voluntas accommodata est legatario, ut possideret, interdictum cesset: quod si ante aditam hereditatem bonorumve possessiofactum est, rectius dicetur eam uoluntatem non nocere debere.Si duae res legatae sint, altera ex uoluntate occupata, altera non ex uoluntate eueniet, ut altera reuocari possit, altera non. idemque erit probandum et in una re, cuius pars ex u
Abbreviated transcription (Latin):
dam duplicia sut. q̃dã simplitia. Du¬
plitia dñr. ut uti possioetis. Simpli¬
tia sut̃ ea. łuti exhibitoria. ⁊ resti¬
tutoria. Itẽ ꝓhibitoria d̾e arborib
cegndis: deitinere actuq ¶ int̾¬
dicta aut dopetut. ł hoiũ cauia.
⁊ diuinuiris. aut dereligione. sic̃ ẽ
nequid inloco sac̾ fiat: ł ꝙ factũ ẽ
restituat᷑: de mortũo inferẽdo. uł se¬
ristuendi eiusa ł offnu tuendi cau̾sa
ł re famliaris. Publice utilitatiscã
conpetit int̾clictũ. ut uia publica uti
liceat. ⁊flumine publico. ⁊ neꝗdfi¬
at inuia publica Nuris suituendi
causa. delibis exhibñdis itẽ deli

Expanded text:
dam duplicia sunt, quaedam simplicia. duplicia dicuntur, ut uti possidetis, simplicia sunt ea, veluti exhibitoria et restitutoria, item prohibitoria de arboribus caedendis et de itinere actuque. Interdicta autem competunt vel hominum causa vel divini iuris aut de religione, sicut est "ne quid in loco sacro fiat" vel "quod factum est restituatur" et de mortuo inferendo vel seris tuendi causa uel officii tuendi causa uel rei familiaris. publicae utilitatis causa competit interdictum 'ut uia publica uti liceat' et 'flumine publico' et 'ne quid fiat in uia publica': iuris sui tuendi causa de liberis exhibendis, item de li
Abbreviated transcription (Latin):
usũ e sipostea prs legato accrenĩt.
Nãhoc noie tenet᷑ fidi uissore sintotũ.
ut satis detur sic accipimis: siꝑatꝰ sit
satis dare. nõ gͦ offerre deb sansda¬
tionẽ. s petenti satismorã nõ facere.¬
¶ Exhoc int̃ diẽto qui nõ restituit. in
idꝙ int̾ ẽ. dẽb codepnari Silegatari
repmissione content̾ fuit oandũ ẽ
interclictũ Idẽ dicendũ ẽ. slegatariꝰ
pignoi̾b noluit sibi caueri. ¶Si plega
taiũ factũ sit quominꝰ satisdet᷑. licet
cautum nõ sit tenẽt̃ int̾licto. s si forte
factũ sit ꝑlegatalũ quominus satisde¬
tur. eo aut̃ tpr quoedit᷑ int̃dictũ sa

Expanded text:
st, si postea pars legato adcreverit: nam hoc nomine tenentur fideiussores in totum.ut satisdetur", sic accipimus, si paratus sit satisdare: non ergo offerre debet satisdationem, sed petenti satis moram non facere. Ex hoc interdicto qui non restituit, in id quod interest debet condemnari. Si legatarius repromissione contentus fuit, dandum est interdictum. idem dicendum est, si legatarius pignoribus noluit starium factum sit, quo minus satisdetur, licet cautum non sit, tenetur interdicto. sed si forte factum sit per legatarium, quo minus satisdetur, eo autem tempore, quo editur interdictum,
Abbreviated transcription (Latin):
deitinere actuq p̾uato Nam ꝓͥetani
causam cõtinet hocint̃dictũ. S illa
illa int̃dicta. que de locis sacͥs. uł dere
continent. Itẽm illa delib̾is ex hibẽ¬
dis. que uiris tuendi causa diximꝰ cõ¬
pete ut nõ sit mirũ. siqua int̃ dicta
adrẽ familiarẽ ꝑtinẽt.⁊ ꝓͥetatisnõ
possessionis causã hañt ¶ ħ aut̃ int̃

Expanded text:
de itinere actuque privato: nam proprietatis causam continet hoc interdictum. sed et illa interdicta, quae de locis sacris et de res causam continent, item illa de liberis exhibendis, quae iuris tuendi causa diximus competere, ut non sit mirum, si, quae interdicta ad rem familiarem pertinent, proprietatis, non possessionis c
Abbreviated transcription (Latin):
aliꝗd noui oꝑis instituendũ petitur
ꝑmittẽ. Dapnũ aut̃ pati uidet᷑ ꝗco
modũ amittit. ꝙ ex publico cõseq̃ba
aditus sit det̾ior aut angustior int̾¬
dicto opꝰ ẽ Si qu̾idin loco publico edi¬
ficauͦ. ut ea ꝗͣ ex meo ad tenullouiẽ
de fluebãt. desinant fluere. intdic¬
to me ñtenĩ lab̾o putat/. plane si
eclifitiũ hoc effeci̾t: ut minus lumi¬
nis insula tuahat̃. int̾dictũ ħcõpetit᷑¬

Expanded text:
i operis instituendum petitur, permittere. Damnum autem pati videtur, qui commodum amittit, quod ex publico consequebataditus sit deterior aut angustior, interdicto opus est. Si quid in loco publico aedificavero, ut ea, quae ex meo ad te nullo iure defluebant, desinant fluere, interdicto me non teneri Labeo putat. Plane si aedificium hoc effecerit, ut minus luminis insula tua ha
Abbreviated transcription (Latin):
re. siue ꝓ legato pꝰ sideat hoc int̃¬
dicto teneat᷑ Quẽ admodũ solemꝰ
facẽ: quotiens incertũ ẽ q̃ potius
actioteneat Nã duas dictamꝰ ꝓte¬
stati exaltã nosulle cõseqͥ. ꝙ nos
cõngit. ¶Siquis ex mortis causa
ł sonmone p̾sideat. utiq cessabit
hocint᷑dictũ: quia portiolegis fal¬
cidie ap̃ħrclẽ ipõ iureͥ manet si
corpoalit̃ resisolidũ tnslate sut
tenet h int dic̾to. s ꝓ ea scilicet pͣar¬
tũ sit. Nã ⁊ hic dicendũ ẽ ꝓea parte.
qua hrs ẽ cessare int̃ dictuꝰ. ¶E dant

Expanded text:
ive pro legato possideat, hoc interdicto teneatur: quemadmodum solemus facere, quotiens incertum est, quae potius actio teneat: nam duas dictamus protestati ex altera nos velle consequi quod nos contingit. Si quis ex mortis causa donatione possideat, utique cessabit interdictum, quia portio legis Falcidiae apud heredem ipso iure remanet, etsi corporaliter res in solidum translatae sunt: tenetur hoc interdicto, sed pro ea scilicet partum sit: nam et hic dicendum est pro ea parte, qua heres est, cessare interdictum. Quod ait
Abbreviated transcription (Latin):
tiierut̃ a fraudatoe ueniut s cũ ali¬
quo modo scł ut suptꝰ facti deducãt᷑
Nam arbitͥouidicisñ pͥus cogẽd̾ ẽ
rẽ restituere. quãsim pensasnecessa¬
riasconsequatur ¶d̾ꝙerit ꝓbandu¬

Expanded text:
tuerunt a fraudatore, veniunt, sed cum aliquo modo, scilicet ut sumptus facti deducantur: nam arbitrio iudicis non prius cogendus est rem restituere, quam si impensas necessarias consequatur: id
Abbreviated transcription (Latin):
etatẽ ł ꝑquã aliã causã ĩtammn̾in̾
Sane cũ illa distintione hõc admutẽ¬
rib senecessariꝰ miscuit ut᷑q fraus re¬
uocetur .i. testatoi̾s. ⁊ ipsius. siuͦ passi
sũt necessariũ creditoẽs eẽ. ⁊ qua si in
tudinẽ usuraꝵ ł qua aliaroẽ secuti
sunt. dicẽdũ ẽ nicħ reuocaĩ ex his
q̃ testator alienauit. ¶simp̃nbes
neant. seꝑationẽ inpet̾ta utͥusq

Expanded text:
etatem uel quam aliam causam iustam in integrum sane cum illa distinctione hoc admittenribus se necessarius miscuit, utriusque fraus reuocetur, id est testatoris et ipsius: si uero passi sunt necessarium creditores et quasi in tudine usurarum uel qua alia ratione secuti sunt, dicendum est nihil reuocari ex his, quae testator alienauit.Si impubes pneant, separatione impetrata utriusque
Abbreviated transcription (Latin):
spectum putẽt. satis oaior̃m exige p̾st ꝓ
suo debito reddẽdo. cui reigrã cognosecẽ p̃t¬
orẽ oportet. nec stanm eũ satisclanoĩs neces¬
fitans subicẽ deb nͥ causa cognita cõstitĩt ꝓ¬
spicidebe hnsqui suspectũ eũ postulauert̃.
S suspect̾ħrs nõ in ins ꝯẽquib suspectus
tutor estimat᷑. si qͣ tutorẽ nõ facultates. s
fraudulẽta in reb pupillãb ł calioa c̃ usa¬
tio suspectũ com̃oet. hrdẽ uõsoie faculta¬
p̾st̃ obicẽ cͥminisꝗs oolose u̾sato eg ñ de¬
bebit pt̾ młtũ tpis adhanc necesiitatẽ cõ¬
pelli ꝙ̃ siq̃si supectꝰ satisdaẽ ĩssus decto p̃to¬

Expanded text:
spectum putent, satisdationem exigere possunt pro suo debito reddendo. cuius rei gratia cognoscere praetorem oportet nec statim eum satisdationis necessitati subicere debet, nisi causa cognita constiterit prospici debere his, qui suspectus tutor aestimatur: siquidem tutorem non facultates, sed fraudulenta in rebus pupillaribus et callida conversatio suspectum commendet, heredem vero solae facultapossint obicere criminis quasi dolose versato eo, non debebit post multum temporis ad hanc necessitatem compelli. Quod si suspectus satisdare iussus decreto pr
Abbreviated transcription (Latin):
statuas in pnblico poitas bois distcus eiꝰ cui
inhonorẽ poite fũt. nõeẽ ep̃tois bõnoꝵ eiꝰ
S aut. p̃ũblicãs si ornandimuracipũ cã poite
st̃ aut eiꝰ cuiꝰ ihõnore poite sũt. ⁊ nullomo¬
do eas detͣm pꝰse

Expanded text:
statuas in publico positas bonis distractis eius, cuius in honorem positae sunt, non esse emptoris bonorum eius, sed aut publicas, si ornandi municipii causa positae sint, aut eius, cuius in honorem positae sint: et nullo modo eas detrahi posse.
Abbreviated transcription (Latin):
iuditu. quant in fuit estimari deb.
adħroitatẽ referẽda ẽ estimatio. Et
silegatũ sit. tantũ uenit inestmatio¬
ne quantũ sit inlegato. Et si subcõdi¬
tione legatũ sit. quaĩ condinone exi¬
stente. sic estim̃ãdũ ẽ. nec c̃pelli debe¬
bit adcauendũ se rostitiran⁊ caueat.¬

Expanded text:
 quanti interfuit aestimari debet. ad hereditatem referenda est aestimatio: Et si legatum sit, tantum venit in aestimationem, quantum sit in legato: Et si sub condicione legatum sit, quasi condicione existente sic aestimandum est, nec compelli debebit ad cavendum, ut se restituturum caveat
Abbreviated transcription (Latin):
sit infactũ acciõẽ ꝑmittam ¶Itade¬
mũ reuocat᷑ qͥ fraudandoꝵ creditoꝵ
cã factũ ẽ. sieuẽtũ fraushabuit. scł si
hũ c̾ditoẽs quoꝵ frauoãdoꝵ cã fec̃. bõa
ip̃ĩuẽdid̾erut. set̃m sullos dimisit qͦꝵ
fraudan doꝵꝵ cã fec̃.⁊ aliossortitus ẽ
siq simͣplicit̃ dimisis pͥoib quos frau¬

Expanded text:
sit, in factum actionem permittam". Ita demum revocatur, quod fraudandorum creditorum causa factum est, si eventum fraus habuit, scilicet si hi creditores, quorum fraudandorum causa fecit, bona ipsius vendiderunt. ceterum si illos dimisit, quorum fraudandorum causa fecit, et alios sortitus est, si quidem simpliciter dimissis prioribus, quos frau
Abbreviated transcription (Latin):
adu̾sus quẽ latitat. ¶drindie uł subcõdi¬
tione debitor lantet: añ quã dies. uł
Quid eñ int̃ ẽ debitor quisnõsit: an
nõdũ conueniri pꝰsit: sam ⁊ smõsit de¬
bitor iꝑẽ dicemus: Id̾erit dicendũ. ⁊̃

Expanded text:
adversus quem latitat. Si in diem vel sub condicione debitor latitet, antequam dies vel quid enim interest, debitor quis non sit an nondum conveniri possit? nam et si non sit debitor, idem dicemus. ide
Abbreviated transcription (Latin):
to ꝓbrmidũ: sipłes cause sũt latitatioĩs.
int̾quas ẽ. ⁊ frauoationis causa. norecẽ
debe p̾seq hec boãuẽdi : quid si adus
quos dã occłtare seconsciliũ ñ ẽ. adu̾iꝰ
quos ẽdã ẽ quid dicemꝰ.⁊ rectissime põp

Expanded text:
obandum, si plures causae sint latitationis, inter quas est et fraudationis causa, nocere debere posseque hinc bona uendi.Quid si aduersus quosdam occultare se consilium non est, aduersus quosdam est, quid dicemus? et rectissime Pomp