comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
capti. romanoꝵ secioꝵq paulo amplius ducẽti: maxime ĩ leuo c̃
ceciderunt. Pulsi casteis hispani haud qui eo p̃lio effugerãt/ sparsi pͥmo
ꝑ ageos/ dem̃de ĩ suas quisq ciuitates redierũt. Tum a mandonio euccati
concilium conquestiq ibi clades suas/ increpitis autõib belli/ lega
mittendos ad arma tradenda deditionemq faciendã consuẽ. Quib iułpa
ĩ auturem belli indibilem / cot̾cs q pͥncipes / quoꝵ pleriq ĩ acie cen̾dissẽt
ferentib tradentib q arma et dedentib sese responsu ẽ. In ded
ita accipi eos si Mandonium cet̾oaq belli concitatores tradidissent uiuos.
Si minus excitum se ĩ agrum Ilergethum Ausethanoꝵq et deinceps
alioꝵ populoꝵ inducturos. Hec dicta legatis/ renũtiataq ĩ concilium.
ibi Mandouius cet̾iq pͥncipes comp̃hensi et traditi ad supplitiũ. hispanie

Expanded text:
octingenti ferme capti: Romanorum sociorumque paulo amplius ducenti, maxime in laeuo cornu, octingenti ferme capti: Romanorum sociorumque paulo amplius ducenti, maxime in laeuo cornu, ceciderunt. pulsi castris Hispani aut qui ex proelio effugerant, sparsi primo per agros, deinde in suas quisque ciuitates redierunt. tum a Mandonio euocati in concilium conquestique ibi clades suas increpitis auctoribus belli legatos mittendos ad arma tradenda deditionemque faciendam censuere. quibus culpam in auctorem belli Indibilem ceterosque principes quorum plerique in acie cecidissent conferentibus tradentibusque arma et dedentibus sese, responsum est in deditionem ita accipi eos si Mandonium ceterosque belli concitores tradidissent uiuos; si minus, exercitum se in agrum Ilergetum Ausetanorumque et deinceps aliorum populorum inducturos. haec dicta legatis renuntiataque in concilium. ibi Mandonius ceterique principes comprehensi et traditi ad supplicium. Hispaniae
Abbreviated transcription (Latin):
simul equitib hispanoꝵ uiam ĩmittendi equos clauserũt: Itaq cõmissa pug
equestei. ad pedestrem hispani descenderurit. Romani imꝑatces ut turbatos
stium ordines/ et trepidatione pauoremq ⁊ fluctuantia uider̃t sig
hortantur orant milites: ut ꝑculsos inuadant / nec restitui aciem patiant᷑. Non
sustinuissent tam infestum impetum barbari. ni regulus ip̃e Indibilis cũ equitib
dpedes digressis ante pͥma signa peditum se obiecisset. Ibi aliquandi
pugna stetit. Tandem postꝙͣ ii qui circa regem seminece restantez deinde
pilo tere affixum pugnabant / abruti telis crcubuerũt. tum fuga passim
pluresq cesi. quia equos conscendendi ab equitib spatiu non fuera
Et quia ꝑculsis acriter institerunt romani. nec ante abscessu ẽ ꝙͣ castus
quoq exuerunt hostem. Teesdecim millia hispanoꝵ cesa eo die. atigẽti

Expanded text:
simul equitibus Hispanorum uiam immittendi equos clauserunt. itaque omissa pugna simul equitibus Hispanorum uiam immittendi equos clauserunt. itaque omissa pugna equestri ad pedes Hispani descenderunt. Romani imperatores ut turbatos hostium ordines et trepidationem pauoremque et fluctuantia uiderunt signa, hortantur orant milites ut perculsos inuadant neu restitui aciem patiantur. non sustinuissent tam infestum impetum barbari, ni regulus ipse Indibilis cum equitibus ad pedes degressis ante prima signa peditum se obiecisset. ibi aliquamdiu atrox pugna stetit; tandem postquam ii qui circa regem seminecem restantem deinde pilo terrae adfixum pugnabant obruti telis occubuerunt, tum fuga passim coepta. plures caesi, quia equos conscendendi equitibus spatium non fuerat, et quia perculsis acriter institerunt Romani; nec ante abscessum est quam castris quoque exuerunt hostem. tredecim milia Hispanorum caesa eo die, mille
Abbreviated transcription (Latin):
instruxissent. id modo hostium nnitati sunt / ut int̾ legiones et ip̃i patentes
equiti relinquerent uias. Ceterum Lentulus ei parti usum equitis fore ratꝰ
ie in dehiscentem int̾uallis hostium aciem equites emisisset. Seriuo c̃o
tribuno militum imꝑat/ equites ꝑ patentes ĩ hostium acies uias/ ꝑmittere
equuos uibeat. Ip̃e cepta ꝓspere pedestei pugna tantum moratus dũ cedenti
duodecime legioni que ĩ leuo cornu aduersus plorgethes locata erat/ tertiã deciã
legionem ex subsidiis ĩ pͥmam aciem firmamentũ ducit. Postꝙͣ equata ibi pugͣ
est. ad .l. Manlium int̾ pͥma signa hortantem ac subsidia quib res postulaba
lccis inducentem/ uenit. indicat tuta aleuo cornu esse. iam missu ad se
cornelium seruiu ꝓcella equestei hostes circumfusur. Uix hec dcã dederat
romani equites ĩ medios inuecti hostes simul pedestres acies turbau

Expanded text:
instruxissent, id modo hostium imitati sunt ut inter legiones et ipsi patentes instruxissent, id modo hostium imitati sunt ut inter legiones et ipsi patentes equiti relinquerent uias. ceterum Lentulus ei parti usum equitis fore ratus quae prior in dehiscentem interuallis hostium aciem equites emisisset, Ser. Cornelio tribuno militum imperat equites per patentes in hostium acie uias permittere equos iubeat. ipse coepta parum prospere pedestri pugna tantum moratus dum cedenti duodecimae legioni, quae in laeuo cornu aduersus Ilergetes locata erat, tertiam decimam legionem ex subsidiis in primam aciem firmamentum ducit, postquam aequata ibi pugna est, ad L. Manlium inter prima signa hortantem ac subsidia quibus res postulabat locis inducentem uenit; indicat tuta ab laeuo cornu esse; iam missum ab se Cornelium procella equestri hostes circumfusurum. uix haec dicta dederat cum Romani equites in medios inuecti hostes simul pedestres acies turbarunt,
Abbreviated transcription (Latin):
paucos dies.xxx. millia peditum .iiiiͦ. ferme equitum ĩ Godethanu agrum
uo edictum erat conuenerunt: Romani quaꝵ imꝑatões .L. lentulus
Manlius acidinus ne glisceret pͥmo negligendo bellum: uinctis et ip̃r exci¬
tibus ꝑ agrum ausethanu hostico tamꝙͣ pacato dement̾ ductis militibus
Primo ꝑ legatos nequicꝙͣ tentatũ ut discedẽtur ab axmis. deinde cum in
pabulatores romanos inpetus repente ab equitib hispanis factus eẽt.
sum̃isso a statione romano equitatu p̃lium equestre fuit . haud sane memo¬
rando ĩ ꝑtem ullam euẽtu. Sole oriente postero die armati insteuctiq om̃s
mille ferme passus ꝓail a castris romanis aciem ostendẽ. medii ausethani
erant. Cornua dextrum Ilergethes. leuum ignobiles tenebant hispani ppłi.
Inter cornua et mediam aciem int̾ualla patentia satis late fererunt/ qua
equitatum ubi tempus eẽtemitterent. Et romani more suo excitu cum

Expanded text:
paucos dies triginta milia peditum, quattuor ferme equitum in Sedetanum agrum, paucos dies triginta milia peditum, quattuor ferme equitum in Sedetanum agrum, quo edictum erat, convenerunt. Romani quoque imperatores L. Lentulus et L. Manlius Acidinus, ne glisceret prima neglegendo bellum, iunctis et ipsi exercitibus per agrum Ausetanum hostico tamquam pacato clementer ductis militibus primo per legatos nequiquam temptatum ut discederetur ab armis; dein cum in pabulatores Romanos impetus repente ab equitibus Hispanis factus esset, summisso ab statione Romana equitatu equestre proelium fuit haud sane memorando in partem ullam euentu. sole oriente postero die armati instructique omnes mille ferme passus procul a castris Romanis aciem ostendere. medii Ausetani erant; cornua dextrum Ilergetes, laeuum ignobiles tenebant Hispani populi; inter cornua et mediam aciem interualla patentia satis late fecerant qua equitatum, ubi tempus esset, emitterent. et Romani more suo exercitum cum
Abbreviated transcription (Latin):
Ilergete Indibili/ nulla alia decausa ꝙͣ ꝑ admiratione scipiõis/ ꝯtemptu
nꝑatoꝵ alioꝵ orto. et suꝑeẽ unu ducem romanis cet̾is ab hamnil
int̾fectis rebant᷑. eo neq ĩ hispania cesis Scĩpionib alium quẽ mitterent
hiuisse. et postꝙͣ ĩ italia grauius bellum urge̾t. aduersus hannibalo eũ accersitũ.
inde ueterem deductum: trepida omĩa et incõditam turbam tironũ ẽẽ.
Numꝙͣ talem accasione liberande hisẜauie fore: sexuitu ad ea diem aut
artaginensib aut romanis/ nec iuicem iis aut illis s int̾dum uti
Pulsts aromanis Cartaginenses/ ab hispanis si consentirent/ pelli romanos
posse ut ab om̃i externo imꝑio soluta ĩ ꝑpetuu hispania ĩ patrios rediret
iores ritusq. Hec taliaq dicendo / non populares modo s causithane
uicinam gentem concitat/ et alios finitimos sibi atq illis ppłos. Itrq intra

Expanded text:
Ilergete Indibili nulla alia de causa quam per admirationem Scipionis contemptu Ilergete Indibili nulla alia de causa quam per admirationem Scipionis contemptu imperatorum aliorum orto: eum superesse unum ducem Romanis ceteris ab Hannibale interfectis rebantur; eo nec in Hispaniam caesis Scipionibus alium quem mitterent habuisse, et postquam in Italia grauius bellum urgeret, aduersus Hannibalem eum arcessitum.  quoque inde ueterem deductum; trepida omnia et inconditam turbam tironum esse. nunquam talem occasionem liberandae Hispaniae fore. seruitum ad eam diem aut Carthaginiensibus atrisque simul. pulsos ab Romanis Carthaginienses; ab Hispanis, si consentirent, pelli Romanos posse, ut ab omni externo imperio soluta in perpetuum Hispania in patrios rediret mores ritusque. haec taliaque dicendo non populares modo, sed Ausetanos quoque, vicinam gentem, concitat et alios finitimos sibi atque illis populos. itaque intra
Abbreviated transcription (Latin):
qui ita non fecisset. Egregiam hanc alam equitũ euasisse ferunt multisq
p̃liis rem publicam adiiuiisse. Legiones inde cum aspice̾t plurinioꝵstipendioꝵ
ex iis milites delegit. maxime qui sub duce Marcello militauerant. quos cum
exitalia aduecto parcit. ueteres naues reficit. et cum iis. G. leliu ĩ affricam
p̃datum nuttit. nouas panhormi subducit. quia ex uiridi mate̾ia raptun fr̃o
rant ut ĩ sicco hibernarent. Preparatis om̃ib ad bellum siratusas noi
ex magnis belli motib satis tranquillas uenit. Greti res aquibdã italici grũs
cadem ui qua ꝑ bellum ceperant/ retinentib concessas sibi: a senatu repetebãt
Omiũ priimu ratus tueri publica fide / partim eo dicto ꝑtim iudiciis etĩa
ĩ ꝑtinaces ad obtinendam iniuriam redditis/. suas res siracusanis restituit.
lon ip̃is tantum ea res/ f om̃ib sicilie populis grata fuit. eoq enixii

Expanded text:
qui ita non fecisset. egregiam hanc alam equitum euasisse ferunt multisque qui ita non fecisset. egregiam hanc alam equitum euasisse ferunt multisque proeliis rem publicam adiuuisse. legiones inde cum inspiceret, plurimorum stipendiorum ex iis milites delegit, maxime qui sub duce Marcello militauerant, quos cum ex Italia aduecto parcit; ueteres naues reficit et cum iis C. Laelium in Africam praedatum mittit; nouas Panhormi subducit, quia ex uiridi materia raptim factae erant, ut in sicco hibernarent. praeparatis omnibus ad bellum Syracusas, nondum ex magnis belli motibus satis tranquillas, uenit. Graeci res a quibusdam Italici generis eadem ui qua per bellum ceperant retinentibus, concessas sibi ab senatu repetebant. omnium primum ratus tueri publicam fidem, partim edicto, partim iudiciis etiam in pertinaces ad obtinendam iniuriam redditis suas res Syracusanis restituit. non ipsis tantum ea res sed omnibus Siciliae populis grata fuit, eoque enixiu
Abbreviated transcription (Latin):
eos sibi iam tunc fateiͣ ꝙͣ postinodo querentes segnes atq inutiles milites eei pu
ẽẽ. expromerent quid sentirent: cum bona uenia se auditurum. Ubi ex iis tuius
ausus est dice̾ se prorsus si sibi utrum uellet liberum ẽẽt. nolle militãe. tu scipio
ei qm̃ igit᷑ adolescens quid sentires nõ dissimulasti. uicariu tibi expediam: cui ti
arma equumq et cet̾a instrumenta militie tradas. et tecum exhinc exemplo
domum ducas. exceas docendum / cures equo armisq. cui leto ꝯditionẽ accipiẽti
extrecẽtis quos inermes habebat tradit. Ubi hr modo exauctoratũ eꝗten
cum gr̃a imꝑatoris ceteri uiderunt. se quisq excusare. et uitariu accipere. Ita
trecentis siculis romani equites substituti sine publica inpensa. dccendoꝵ atq
ex̾cendoꝵ curam siculi habuerunt. quia edictum imꝑatõis erat. ip̃m militatioꝵ

Expanded text:
eos sibi iam tum fateri quam postmodo querentes segnes atque inutiles milites rei publicae eos sibi iam tum fateri quam postmodo querentes segnes atque inutiles milites rei publicae esse; expromerent quid sentirent; cum bona uenia se auditurum. ubi ex iis unus ausus est dicere se prorsus, si sibi utrum uellet liberum esset, nolle militare, tum Scipio ei: 'quoniam igitur, adulescens, quid sentires non dissimulasti, uicarium tibi expediam cui tu arma equumque et cetera instrumenta militiae tradas et tecum hinc extemplo domum ducas exerceas docendum cures equo armisque.' laeto condicionem accipienti unum ex trecentis quos inermes habebat tradit. ubi hoc modo exauctoratum equitem cum gratia imperatoris ceteri uiderunt, se quisque excusare et uicarium accipere. ita trecentis Siculis Romani equites substituti sine publica impensa. docendorum atque exercendorum curam Siculi habuerunt, quia edictum imperatoris erat ipsum militaturum
Abbreviated transcription (Latin):
dedicauitq. cum ĩgenti reꝵ a se gestaꝵ titulo punicis grecisq littẽis ĩsculpto:¬
Cipio postꝙͣ ĩ siciliam uenit uoluntarios milites ordinauit.
centuriauitq. Ex iis trecentos iuiuenes florentes etate et
uiriura robore insignes circa se habebat. ignorantes quẽ
adusum neq centuriati neq armati seruarent᷑. Tum
ex totius sicilie iunioꝵ nuͣo principes genere et fortuna
.CCC. iuuenes equites qui secum ĩ affrica traiicerent
legit. diemq iis qua equis armisq instructi atq ornati
adessent/ edixit. Grauis ea militia/ procul domo terra
mariq multos labores magna ꝑicula allatura uidebat. neq ip̃os modo sed pa¬
rentes cgnatisq eoꝵ ea cura angebat. Ubi dies que edcã erat aduenit. arma
quosq ostenderunt. Tunc scipio remntiari sibi dixit quosdam equites s
tam ꝙͣ grauem et duram horere eam militia. si qui ita auimati essent. malle

Expanded text:
dedicauitque cum ingenti rerum ab se gestarum titulo Punicis Graecisque litteris insculptodedicauitque cum ingenti rerum ab se gestarum titulo Punicis Graecisque litteris insculptocipio postquam in Siciliam uenit, uoluntarios milites ordinauit centuriauitque. ex iis trecentos iuuenes, florentes aetate et uirium robore insignes, inermes circa se habebat, ignorantes quem ad usum neque centuriati neque armati seruarentur. tum ex totius Siciliae iuniorum numero principes genere et fortuna trecentos equites qui secum in Africam traicerent legit, diemque iis qua equis armisque instructi atque ornati adessent edixit. grauis ea militia, procul domo, terra marique multos labores magna pericula allatura uidebatur; neque ipsos modo sed parentes cognatosque eorum ea cura angebat. ubi dies quae dicta erat aduenit, arma equosque ostenderunt. tum Scipio renuntiari sibi dixit quosdam equites Siculorum tamquam grauem et duram horrere eam militiam: si qui ita animati essent, malle
Abbreviated transcription (Latin):
e frustra hasdrubale cum ex̾citu deleto biennio ante forent letati. si par ali
inde bellum duce tantu mutato oriretur. curam ingentem accendit patrib. Itaq
et.M. liuium prcconsulem/ ex etruria uolonum excitum admouere ariminu usser̃t
et. Gñ. Seriulio p̃tori negotium datum: ut si ez re publica censeret ẽẽ duas ur-¬
banas legiones cui imꝑio uderetur dato. ex urbe duci iuberet. M. Ualerus
leuinus aretium eas legiones duxit. Iisdem dieb naues oneraris penor
toginta cirta sardiniam a. Gñ. atauio qui ꝓuincie preerat/ capte. Eas
Celius frumento misso ad hannibalez cõmertuq onustas. Ualerius predam
etruscam ligurumq et montauoꝵ captiuos/. Cartagine portantes captas tradit.
In brutiis nichil ferme eo anno memorabile actum. Pestilentia iucesserat pari
clade ĩ romanos penosq: nisi ꝙ punicum excitum suꝑ morbum etĩa fames affeca
Prope Iunonis lacinie templum estatem hamubal egit. ibiq aram condidit

Expanded text:
e frustra Hasdrubale cum exercitu deleto biennio ante forent laetati si par aliud inde bellum duce tantum mutato oreretur, curam ingentem accendit patribus. itaque et M. Liuium proconsulem ex Etruria uolonum exercitum admouere Ariminum iusserunt, et Cn. Seruilio praetori negotium datum ut, si e re publica censeret esse, duas urbanas legiones imperio cui uideretur dato ex urbe duci iuberet. M. Ualerius Laeuinus Arretium eas legiones duxit. iisdem diebus naues onerariae Poenorum ad octoginta circa Sardiniam ab Cn. Octauio , qui prouinciae praeerat, captae; eas Coelius frumento misso ad Hannibalem commeatuque onustas, Ualerius praedam Etruscam Ligurumque et Montanorum captiuos Carthaginem portantes captas tradit. in Bruttiis nihil ferme anno eo memorabile gestum. pestilentia incesserat pari clade in Romanos Poenosque, nisi quod Punicum exercitum super morbum etiam fames adfecit. propter Iunonis Laciniae templum aestatem Hannibal egit, ibique aram condidit
Abbreviated transcription (Latin):
subtractis bona tantu que publicari poterant pigneranda pene p̃bebant. Dũ
hec cõsules diu̾sis regionib agunt. Censores int̾im rome. M. liuius et. Gn.
Claudius senatum recitauerunt. Pr inceps iteꝵ delectus. Q. fabi
notati septem. nemo tam̃ qui sella curuli sedisset. sarcta tecta acrit̾ et cũ
sum̃a fide exegerunt. uiam e foro boario et edem ueneris/ cieca foros pu
et edem matris magne ĩ palatio facienda litauerunt. uectigal etiã nouu
ex salaria amona statuerunt. Sextante sal et Rome et ꝑ totã italia erat.
Rome ẜtio codem. pluxis ⁊̃ foris et iͣ cociliabulis. et alio alibi p̃tio p̃bendu

Expanded text:
subtractis bona tantum quae publicari poterant pigneranda poenae praebebant. dum subtractis bona tantum quae publicari poterant pigneranda poenae praebebant. dum haec consules diuersis regionibus agunt, censores interim Romae M. Liuius et C. Claudius senatum recitauerunt. princeps iterum lectus Q. Fabius Maximus ; notati septem, nemo tamen qui sella curuli sedisset. sarta tecta acriter et cum summa fide exegerunt. uiam e foro bouario et ad Ueneris circa foros publicos et aedem Matris Magnae in Palatio faciendam locauerunt. uectigal etiam nouum ex salaria annona statuerunt. sextante sal et Romae et per totam Italiam erat; Romae pretio eodem, pluris in foris et conciliabulis et alio alibi pretio praebendu
Abbreviated transcription (Latin):
facta est: cum consuli duplitate uires̃ peno recens uictoia animos faceret
In pͥmam aciem suas legiones Sempronius induxit. ĩ subsidiis loate publii
licinuĩ legiones. Consul pͥncipio pugne edem fortune primogenie uouit.
si eo die hostes fudisset: ꝯpos ꝙ eius uoti fuit : fusi ac fugati peni sup
.xl.millia armatoꝵ cesa. paulominus tricenti uiui capti. et equi quadra¬
gunta et uundetim militariã signa. Perculsus aduerso plio hainibal erottonẽ
ex̾citum reduxit. Eodem tempore Cor nelius consul ĩ alta parte italie
non tam armis ꝙͣ iudicioꝵ tẽrore etruria continuit. tota ferme ad Magone ac
ꝑ eum ad spem nouandi res uersam. Eus questiones ex senatus consulto minime
imbitiose habuit. multiq nobiles etrusti qui aut ip̃i ierant. aut mise
conscrentia sib met ip̃i exilium conscientes cum absentes damnati ẽe̾nt. corpoib

Expanded text:
facta, cum consuli duplicatae uires, Poeno recens uictoria animos faceret. facta, cum consuli duplicatae uires, Poeno recens uictoria animos faceret. in primam aciem suas legiones Sempronius induxit; in subsidiis locatae P. Licini legiones. consul principio pugnae aedem Fortunae Primigeniae uouit si eo die hostes fudisset; composque eius uoti fuit. fusi ac fugati Poeni; supra quattuor milia armatorum caesa, paulo minus trecenti uiui capti et equi quadraginta undecim militaria signa. perculsus aduerso proelio Hannibal Crotonem exercitum reduxit. eodem tempore M. Cornelius consul in altera parte Italiae non tam armis quam iudiciorum terrore Etruriam continuit, totam ferme ad Magonem ac per eum ad spem nouandi res uersam. eas quaestiones ex senatus consulto minime ambitiose habuit; multique nobiles Etrusci qui aut ipsi ierant aut miserant conscientia sibimet ipsi exsilium consciscentes cum absentes damnati essent, corporibus
Abbreviated transcription (Latin):
edificata: Westimentia eͥxcitui deerãt. Id mandatum actauio ut cũ p̃tore
ageret. si quid ex ea prouintia comparari aut mitti posset. ea qͦ haud
gnter curata res Mille ducente toge breui spatio et duodecim mil
tunicaꝵ missa ¶ Estate ea qua hec ĩ affrica gesta sunt. Publus semproniꝰ
consul cui brutii prouiñtia erat ĩ agro Crothoniẽsi cu ip̃s hannbale ĩ ip̃o
tumultuaĩo p̃lio conflixit. agminib magis ꝙ̃ atie pugnatũ est.i
manĩ pulsi tumultu ueruis ꝙ̃ pugna. Ad mille et ducenti de excitu
consulis int̾fecti. Incastra trepidi rediere. neꝗ oppugnare tam̃ ea hostes
ausi. Ceterum silentio ꝓxime nactis ꝓfectus inde cons ul smisso nuntio ad
publium licĩniu ꝓconsulem/ ut suas legiones admoueret. copias ꝯũxit.
Ita duo duces/ duo ex̾citus ad hanmbale redierunt. Nec mora dnui candi

Expanded text:
aedificata. uestimenta exercitui deerant; id mandatum Octauio ut cum praetore aedificata. uestimenta exercitui deerant; id mandatum Octauio ut cum praetore ageret si quid ex ea prouincia comparari ac mitti posset. ea quoque haud segniter curata res; mille ducentae togae breui spatio, duodecim milia tunicarum missa. aestate ea qua haec in Africa gesta sunt P. Sempronius consul cui Bruttii prouincia erat in agro Crotoniensi cum Hannibale in ipso itinere tumultuario proelio conflixit. agminibus magis quam acie pugnatum est. Romani pulsi, et tumultu uerius quam pugna ad mille et ducenti de exercitu consulis interfecti; in castra trepide reditum, neque oppugnare tamen ea hostes ausi. ceterum silentio proximae noctis profectus inde consul praemisso nuntio ad P. Licinium proconsulem ut suas legiones admoueret copias coniunxit. ita duo duces duo exercitus ad Hannibalem redierunt; nec mora dimicandi
Abbreviated transcription (Latin):
Quoꝵ aduentus hoc tantum momenti fecit. ut scipio cum xl. ferme dies
nequicꝙp̃ omĩa expediens obsedisset utitam abscede̾t inde ir̃ito incepto/ et̃
eni hyens iñstabat. castra hiberna ĩ promontorio. qd̾ tenui iugo ꝯ
adherens ĩ aliquantum maris spatiu extendit᷑: cõmuniit. unꝯ uallo et
naualium castra amplectitur iugo medio/ legionum castris inpositis latus
ad septemtrionẽ uersum sub ducte naues naualeq sccĩi tenebant. meridia
Uallem ad alterum latus deuexam/ equitatus. Het ĩ affrica usq ad extre.¬
mum autũpni gesta p̃ter conuectum undiq ex populatis circa agris fru
i ꝯmeatusq ex sitilia atq italia aduectos Eneus atauiꝰ ꝓp̃tor
ex Sardinã alito Claudio p̃tore cuiꝰ ea ꝓuncia erat ingente ui frum̃ti
aduexit. horreaq nõ solum ea que iam facta erant repleta. sed noua

Expanded text:
quorum aduentus hoc tamen momenti fecit ut Scipio, cum quadraginta ferme dies quorum aduentus hoc tamen momenti fecit ut Scipio, cum quadraginta ferme dies nequiquam omnia experiens obsedisset Uticam, abscederet inde inrito incepto. et—iam enim hiemps instabat— castra hiberna in promunturio, quod tenui iugo continenti adhaerens in aliquantum maris spatium extenditur, communit. uno uallo et naualia et castra amplectitur; iugo medio legionum castris impositis, latus ad septentrionem uersum subductae naues naualesque socii tenebant, meridianam uallem ad alterum litus deuexam equitatus. haec in Africa usque ad extremum autumni gesta. praeter conuectum undique ex populatis circa agris frumentum commeatusque ex Sicilia atque Italia aduectos, Cn. Octauius propraetor ex Sardinia ab Ti. Claudio praetore cuius ea prouincia erat ingentem uim frumenti aduexit; horreaque non solum ea quae iam facta erant repleta, sed noua
Abbreviated transcription (Latin):
nauales sccii. qua ex ꝑs urbs mari abluit simul et tẽrestris ex̾citus abĩmi¬
nente ꝓpe ip̃is menib tumulo est ad motus. tormenta machinasq etiam¬
erat secum. et ex siciłia cum ꝯmeatu missa erant. et noua ĩ armar¬
ntario multis talium operum artificib de industria inclusis fiebant. uticẽsib
tanta undiq mole circumsessis ĩ cartaginensi populo/ Cartaginensib Iñ
bale ita si is mouisset Siphacem / spes om̃is erat. sed desiderio m¬
gentiũ auxilii tardius cuncta mouebant᷑: Has drubal intentissima ꝯꝗsitiõe
cu ad xxxx. millia peditum tria millia equitũ effecisset: nõ tam̃ ante
aduentum siphacis castra ꝓpius hostem mouere ẽ ausus. Siphax cum
quiñ quaginta millib peditum . decem millib equitu aduenit. Confestimq
motis acartagine castris haud ꝓaul utica munitionibq romanis ꝯsedit.

Expanded text:
nauales socii, qua ex parte urbs mari adluitur, simul et terrestris exercitus ab imminauales socii, qua ex parte urbs mari adluitur, simul et terrestris exercitus ab imminente prope ipsis moenibus tumulo est admotus. tormenta machinasque et aduexerat secum, et ex Sicilia missa cum commeatu erant; et noua in armamentario multis talium operum artificibus de industria inclusis fiebant. Uticensibus tanta undique mole circumsessis in Carthaginiensi populo, Carthaginiensibus in Hasdrubale ita si is mouisset Syphacem, spes omnis erat; sed desiderio indigentium auxilii tardius cuncta mouebantur. Hasdrubal intentissima conquisitione cum ad triginta milia peditum, tria equitum confecisset, non tamen ante aduentum Syphacis castra propius hostem mouere est ausus. Syphax cum quinquaginta milibus peditum, decem equitum aduenit confestimque motis a Carthagine castris, haud procul Utica munitionibusque Romanis consedit.
Abbreviated transcription (Latin):
sese uenisse: Duos eodem nomĩe Cartaginensiũ duces duob equestrib
liis int̾fectos / non omes autores sunt ueriti. Credo ne fallẽt᷑ bis
eadem res Celus quidem et Ualerius Captum etiã hannone tradutit.
Scipio p̃fectos equitesq ꝓut cuiusq opera fuerant/ et ante om̃s Masinissã
insignib donis donat. et firmo p̃sidio salece inpoĩto ip̃e cum cet̾o ex̃citu
ꝓfectus nõ agris modo quatũq incedebat populatis. s urbib etiã ꝗbdam
uicisq expugnatis. late fuso terore belli septimo die ꝙ̃ ꝓfectus erat
magnam uun hominu et pecoris/ et om̃is gñis p̃de trahens ĩ castra redit
grauesq iteꝵ hoscium spoliis naues dimittit. In de omissis expeditionib paius
populationibq ad oppugnandam uticam omẽs belli uires conuertit. Eam̃
deinde si cepisset pedem ad cetera exequenda habiturus. simul et a dasse¬

Expanded text:
sese uenisse. duos eodem nomine Carthaginiensium duces duobus equestribus sese uenisse. duos eodem nomine Carthaginiensium duces duobus equestribus proeliis interfectos non omnes auctores sunt, ueriti, credo, ne falleret bis relata eadem res: Coelius quidem et Ualerius captum etiam Hannonem tradunt. Scipio praefectos equitesque prout cuiusque opera fuerat et ante omnes Masinissam insignibus donis donat; et firmo praesidio Salaecae imposito ipse cum cetero exercitu profectus, non agris modo quacumque incedebat populatis sed urbibus etiam quibusdam uicisque expugnatis late fuso terrore belli septimo die quam profectus erat magnam uim hominum et pecoris et omnis generis praedae trahens in castra redit, grauesque iterum hostilibus spoliis naues dimittit. inde omissis expeditionibus paruis populationibusque ad oppugnandam Uticam omnes belli uires conuertit, eam deinde si cepisset sedem ad cetera exsequenda habiturus. simul et a classe
Abbreviated transcription (Latin):
equitatus plio cum adesset. sustinẽ ultra nequiuere. Non tam̃ effusa
fuga Masinissa. s cedendo sensim impetus eoꝵ accipiebat. donet ad
tumulos tegentes romanu equitatum ꝑtraxit. Inde exorti equites/ et ip̃e
integris uirib et recentib equis hannone affrisq pugnando ac sequendo
fessis se circumfudẽ. Et Masinissa fessis subito equis ĩ pugnam rediit.
Mille ferme qui pͥmi agm̃is fuerant. quib haud facilis receptus fuit: cum
ip̃o duce hamione int̾clusi atq int̾fectĩ sunt. ceteros duces p̃cipue tẽritos
ede⁊ effuse fugientes ꝑ .xxx x. millia passuu uictores secuti. Ad d
nullia equitum aut ceperũt aut actiderunt. Int̾ eos satis constabat non
minus ducentos cartaginensiu equites fuisse. et diuitiis quosda ⁊ gne
lustres. Eodem forte quo hec gesta sunt die naues que p̃dam ĩs
uexerant cum cõmeatu rediere. uelut omiirate ad p̃dam alterã repetẽdã

Expanded text:
equitatus proelio cum adesset, sustineri ultra nequiere; non tamen effusa equitatus proelio cum adesset, sustineri ultra nequiere; non tamen effusa fuga Masinissa sed cedendo sensim impetus eorum accipiebat donec ad tumulos tegentes Romanum equitatum pertraxit. inde exorti equites et ipsi integris uiribus et recentibus equis Hannoni Afrisque pugnando ac sequendo fessis se circumfudere; et Masinissa flexis subito equis in pugnam rediit. mille fere qui primi agminis fuerant, quibus haud facilis receptus fuit, cum ipso duce Hannone interclusi atque interfecti sunt: ceteros ducis praecipue territos caede effuse fugientes per triginta milia passuum uictores secuti ad duo praeterea milia equitum aut ceperunt aut occiderunt. inter eos satis constabat non minus ducentos Carthaginiensium equites fuisse, et diuitiis quosdam et genere inlustres. eodem forte quo haec gesta sunt die naues quae praedam in Siciliam uexerant cum commeatu rediere, uelut ominatae ad praedam alteram repetendam
Abbreviated transcription (Latin):
missum portis obequitare atq hostem ad pugnam elicere iubet. Ul
multitudo se effudisset. grauiorq iã ĩ certamine ẽẽt. ꝙͣ ut facile sustin eri
posset. cedere paulatim se ĩ tꝑẽ pugne uenturum. tautu moratꝰ quantũ
gresso satis tpĩs uisum ad eliciendos hostes: cum romano equitatu st
tegentib tumulis qui ꝑ oportune circa uie flexus suppomi erãt atultus
ꝓcessit. Masinissa ex composito nunc terentis nunc timentis modo. aut
ip̃is obequitabat portis/ aut cedendo cum timoris simulati audaciã hosti facet
ad insequendum temẽ eliciebat. Non dum om̃s egressi erant. uarieq dux
itigribatur: alios uino et somno graues arma cupẽ et frenare equo
aliis ne sparsi et inconditi sine ordine/ sine signis om̃ib põtis exaerent
obsistendo. Priuio ĩ caute se inuehentes Masinissa excipiebat. Mox plues
mul conferti porta effusi. equauerant certamen. Pestremo iam o

Expanded text:
missum portis obequitare atque hostem ad pugnam elicere iubet; ubi omnis multitudo se effudisset graviorque iam in certamine esset quam ut facile sustineri posset, cederet paulatim; se in tempore pugnae obuenturum. tantum moratus quantum satis temporis praegresso uisum ad eliciendos hostes, cum Romano equitatu secutus tegentibus tumulis, qui peropportune circa uiae flexus oppositi erant, occultus processit. Masinissa ex composito nunc terrentis, nunc timentis modo aut ipsis obequitabat portis aut cedendo, cum timoris simulatio audaciam hosti faceret, ad insequendum temere eliciebat. nondum omnes egressi erant uarieque dux fatigabatur, alios uino et somno graues arma capere et frenare equos cogendo, aliis ne sparsi et inconditi sine ordine sine signis omnibus portis excurrerent obsistendo. primo incaute se inuehentes Masinissa excipiebat; mox plures simul conferti porta effusi aequauerant certamen; postremo iam omnis
Abbreviated transcription (Latin):
Si quis arceat ꝙ maxime opus sit acie dimicaturꝰum. si inpar metu agro cedatur
in medium regni eundu aut sine certamine concessuros ĩ ditione eius Messulios.
uit nequaꝙͣ pares futuros arms. His uctib incitatus Siphax. Masmisse bellũ infort.
et pͥmo certamine messulios fundit fugatq. Masinissa cum paucis equitibus
ex acie ĩ monte balbum incole uocant ꝑfugit. familie aliquot cu mappalibus
titudo in ditione siphacis concessit. quem ceperant exules montem. herbidus

Expanded text:
si quis arceat, quod maxime opus sit, acie dimicaturum; sin per metum agro cedatur, si quis arceat, quod maxime opus sit, acie dimicaturum; sin per metum agro cedatur, in medium regnum eundum. aut sine certamine concessuros in dicionem eius Maesulios aut nequaquam pares futuros futures armis. his vocibus incitatus Syphax Masinissae bellum infert, et primo certamine Maesulios fundit fugatque. Masinissa cum paucis equitibus ex acie in montem— Bellum incolae vocant—perfugit. familiae aliquot cum mapalibustitude in dicionem Syphacis concessit. quem ceperant exsules montem herbidus
Abbreviated transcription (Latin):
erat. qui numide haud sane multu ad se ꝑtinere credenti uteũ penes lauchu¬
iazenan masinissam regnum messulioꝵ ẽẽt. falli eum magnopere
si Masinissam usdem contentũ fore quib patrem Galã aut patruum eius
dezalcen credat. multo maiorem in dolem ĩ eo animi ingeniiq ẽẽ ꝙͣ ĩ ullo
s eius umꝙͣ fuisset. Sepe cum ĩ hispania rare int̾ homines uirtut
specimen dedisse scais pariter hostibq. et ĩ Siphacem et Cartagiuenses
nisi orientez illũ ignem opp̃ssissent. ingenti mox incendio cim iã nulla ope
ferẽ possent arsuros. Adhuc teneras et fragiles iures eius ẽẽ. Uixdũ coalesces
fouenti regnum ⁊̃ stando stimulandoq ꝑuintit: ut excitu ad fines messulior
admoneat. atq ĩ agro de quo sepe cum Gala nõ uerbis modo disceptatum
sed enã armis certatum fuerat. tamꝙ̃ haud dubie iuris sui castra lacet.¬

Expanded text:
erat; qui Numidae, haud sane multum ad se pertinere credenti utrum penes Lacuerat; qui Numidae, haud sane multum ad se pertinere credenti utrum penes Lacumazen an Masinissam regnum Maesuliorum esset, falli eum magnopere ait, si Masinissam eisdem contentum fore quibus patrem Galam aut patruum eius Oezalcen credat: multo maiorem indolem in eo animi ingeniique esse quam in ullo gentis eius umquam fuisset; saepe eum in Hispania rarae inter homines virtutis specimen dedisse sociis pariter hostibusque. et Syphacem et Carthaginienses, nisi orientem illum ignem oppressissent, ingenti mox incendio, cum iam nullam opem ferre possent, arsuros; adhuc teneras et fragiles vires eius esse, vixdum coalescens foventis regnum. instando stimulandoque pervincit ut exercitum ad fines Maesuliorum admoveat atque in agro de quo saepe cum Gala non verbis modo disceptatum, sed etiam armis certatum fuerat, tamquam haud dubie iuris sui, castra locet.
Abbreviated transcription (Latin):
erant. quib cum Masinissa nequaꝙͣ tantum peditum equitũ ue habens/ aciẽ
onflixit. Uicit tam̃ et ueterum militum uirtus et prudentia int̾ ro
et punica arma ex̾citati ducis. regulus cum tutore et exigua Messulioru
manu ĩ cartaginense agrum ꝑfugit. Ita recuꝑato regno pat̾no Masmissa
sib aduersus Siphacem haud paulo maiore restare dimicationen
cernebat . optimu ratus cum fr̾e patruele gratiam reconailiare missis qui
t puero spem face̾nt si ĩ fidem Masinisse se se ꝑmisisset/ futurum ei
eodem honore quo apud Galam Ezacles quondam fiusset. et qui Messetule
p̃ter ĩpunitate suam omĩa cum fide restitui spondẽnt. ambo poptantes exileo
ca domi fortunã omĩa ne id fie̾t Cartagiuensib de industͥa agẽtib
ad se se ꝑduxit: Hasdrubal tum forte cum hec gerebant᷑/ apud diphacem

Expanded text:
erant, quibus cum Masinissa nequaquam tantum peditum equitumve habente acie erant, quibus cum Masinissa nequaquam tantum peditum equitumve habente acie conflixit. vicit tamen et veterum militum virtus et prudentia inter Romana et Punica arma exercitati ducis; regulus cum tutore et exigua Masaesuliorum manu in Carthaginiensem agrum perfugit. ita recuperato regno paterno Masinissa, quia sibi adversus Syphacem haud paulo maiorem restare dimicationem cernebat, optimum ratus cum fratre patruele gratiam reconciliare, missis qui et puero spem facerent, si in fidem Masinissae sese permisisset, futurum eum in eodem honore quo apud Galam Oezalces quondam fuisset, et Mazaetullo praeter inpunitatem sua omnia cum fide restitui sponderent, ambo praeoptantes exsilio modicam domi fortunam, omnia, ne id feret, Carthaginiensibus de industria agentibus, ad sese perduxit. Hasdrubal tum forte, cum haec gerebantur, apud Syphacem
Abbreviated transcription (Latin):
regem remissis quamꝙͣ aliquanto minor spe multitudo nec umꝙͣ tantam rez
aggredi satis audẽt / ratus augendo ac moliendo uires quoq ad augendum
aliquid collecturum / ꝓficiscendi ad siphacem beuchumaze regulo ad Tapsu
arar̾it. Trepidum agenen cum ĩ urbem refugisset: et urbem Masinissa pͥmo
im̃petu capit. et ex regiis alios tradentes se recipit. alios uim parantes andit.
s maximo cum ip̃o puero int̾ tumultum ad Siphacem quo primum ĩt
Masinissam numidaꝵ affluebantq undiq ex agris uicisq ueteres milites
le: et incitabant iuuene ad retuperandum paternu regnu. Numexo in
aliquantu Messetulus superabat. Nam et ip̃e eum ẽxcitum quo Capussa uit̾at.
et exreceptis post cedem regis ali quot habebat. et puer Leuchumazes ad Siphacẽ
auxilia ingentia adduxerat quin decim nullia peditum Messetulo decem millia eꝗtũ

Expanded text:
regem remissis, quamquam aliquanto minor spe multitudo nec cum qua tantam rem regem remissis, quamquam aliquanto minor spe multitudo nec cum qua tantam rem adgredi satis auderet convenerat, ratus agendo ac moliendo vires quoque ad agendum aliquid conlecturum, proficiscenti ad Syphacem Lacumazae regulo ad Thapsum occurrit. trepidum agmen cum in urbem refugisset, et urbem Masinissa primo impetu capit et ex regiis alios tradentes se recipit, alios vim parantes occidit; pars maxima cum ipso puero inter tumultum ad Syphacem, quo primum intMasinissam Numidas, adfluebantque undique ex agris vicisque veteres milites Galae et incitabant iuvenem ad reciperandum paternum regnum. numero militum aliquantum Mazaetullus superabat; nam et ipse eum exercitum quo Capussam vicerat et ex receptis post caedem regis aliquot habebat, et puer Lacumazes ab Syphace auxilia ingentia adduxerat. quindecim milia peditum Mazaetullo, decem milia equitum
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ ditione imꝑiumq messetuli concessit. regio tamen nomĩe abstinuit.
contentusq nomine modico tutoris/ puerum ita demazen qui stirpis regie
suꝑerat / regem appellat. cartaginensem nobilem femina sororis filiam
haunibalis que ꝓxime Ezacli regi nupta fuerat matͥmonio sib iungit.
spe Cartagiẽsiu sirietatis: et cum Siphace hospitium uetustum legatis.
missis renouat. omĩa ea auxilia p̃parans aduersus Masinissam. Et Masiniss
audita morte patrui deinde nece fr̃ĩs patruelis. ex hispania ĩ mauritanam/¬
Baga ea tempestate rex mauroꝵ erat / traiecit. ab eo supplex ĩfimis p̃cib auxiliũ
aneri qm̃ bello nõ pot̾at uiͦiͬ millia mauroꝵ impetrauit. Cum his p̃mi¬
ad paternos suosq amicos / cum ad fines regni ꝑuenisset: quingenti fer me
ad eum numide conuenerunt. Egit᷑ mauris inde sicut conuenerat retro ad

Expanded text:
in dicionem imperiumque Mazaetulli concessit; regio tamen nomine abstinuit in dicionem imperiumque Mazaetulli concessit; regio tamen nomine abstinuit contentusque nomine modico tutoris puerum Lacumazen, qui stirpis regiae supererat, regem appellat. Carthaginiensem nobilem feminam, sororis filiam Hannibalis, quae proxime Oezalci regi nupta fuerat, matrimonio sibi iungit spe Carthaginiensium societatis, et cum Syphace hospitium uetustum legatis missis renouat, omnia ea auxilia praeparans aduersus Masinissam. et Masinissa audita morte patrui, dein nece fratris patruelis, ex Hispania in Mauretaniam—Baga ea tempestate rex Maurorum erat—traiecit. ab eo supplex infimis precibus auxilium itineri, quoniam bello non poterat, quattuor milia Maurorum impetrauit. cum iis pad paternos suosque amicos, cum ad fines regni pervenisset, quingenti ferme Numidae ad eum convenerunt. igitur Mauris inde, sicut convenerat, retro ad
Abbreviated transcription (Latin):
tradunt uenisse. Ceteꝵ cum longe maximus dũii etatis sue regum hic fũt
plurimũq rem romana uiuerit opere p̃tium uidet᷑ excedẽ paululum ad
enãrandum & uaria fortuna usus sit ĩ amittendo recuꝑandoq paterno regn
Militanti ꝓ cartaginensib ĩ hispania pater ei moritur. Gale nom̃ erat.
regnum ad fratrem regis Dezalcem ꝑ grandem natu ita mos apud numidas
est ꝑuenit. Haud multo post dezalce quoq mortuo ex duob filiis eius
Capussa puero admodum altero paternum imperium accepit. Ceterum
cum magis iuire gentis ꝙͣ auctoritate int̾ suos aut uixib obtineret regnũ
itit quida Messetulus nomĩe nõ alienus asanguine: regib fan
Is concitatis popularib apud quos inuidia regum magne auctõitatis erat.
s palam positis descendẽ regem ĩ aciem ac dimicare de regno cregi
In eo p̃lio Capussa cum multis pͥncipum cecidit. gens messulioꝵ om̃is

Expanded text:
tradunt uenisse. ceterum cum longe maximus omnium aetatis suae regum hic fuerit tradunt uenisse. ceterum cum longe maximus omnium aetatis suae regum hic fuerit plurimumque rem Romanam iuuerit, operae pretium uidetur excedere paulum ad enarrandum quam uaria fortuna usus sit in amittendo reciperandoque paterno regno. —militanti pro Carthaginiensibus in Hispania pater ei moritur; Galae nomen erat. regnum ad fratrem regis Oezalcem pergrandem natu—ita mos apud Numidas est—peruenit. haud multo post Oezalce quoque mortuo maior ex duobus filiis eius Capussa, puero admodum altero, paternum imperium accepit. ceterum cum magis iure gentis quam auctoritate inter suos aut uiribus obtineret regnum, exstitit quidam Mazaetullus nomine, non alienus sanguine regibus, famis concitatis popularibus, apud quos inuidia regum magnae auctoritatis erat, castris palam positis descendere regem in aciem ac dimicare de regno coegit. in eo proelio Capussa cum multis principum cecidit. gens Maesuliorum omnis
Abbreviated transcription (Latin):
lieq et stationes disposite. ac nocte ĩsequenti uigilatu ẽ. Postero die
quingenti equites speculatum ad mare: turbandosq egrediẽtes ex nauib miss
ĩ stationes romanoꝵ inciderunt: Iam eni Scipio classe uticam missa ip̃e
ita multumi ꝓgressus a mari tumulos ꝓximos ceperat. equites e
ĩstationib lotis ydoneis posuerat. et ꝑ agros miserat p̃datum. hi cum Car¬
taginensi equitatu p̃lium cum cõmisissent paucis ĩ ip̃o certamĩe plerosq
igientes psecuti: in quib p̃fectum quoq hannone nobile uiuen
actiderunt. Scipio nõ agros modo circa uastauit sed urbem etiã ꝓximã affroꝵ
satis opulentam cepit. ubi p̃ter cetera que extemplo ĩ naues onerarias ĩpoĩta
saq ĩ Siciliam erant aicto millia liberoꝵ seruoꝵq capitum sunt capta
tissimus tam̃ romanis ĩ pͥncipio reꝵ gerendaꝵ aduentus Masinisse fuit. quẽ
quidam cum ducentis haud amplius eqruitib pleriq cu duũ milliũ eꝗtatu

Expanded text:
liaeque et stationes dispositae ac nocte insequenti uigilatum est. postero die quingenti equites, speculatum ad mare turbandosque egredientes ex nauibus missi, in stationes Romanorum inciderunt. iam enim Scipio, classe Uticam missa, ipse haud ita multum progressus a mari tumulos proximos ceperat; equites et in stationibus locis idoneis posuerat et per agros miserat praedatum. hi cum Carthaginiensi equitatu proelium cum commisissent, paucos in ipso certamine, plerosque fugientes persecuti, in quibus praefectum quoque Hannonem, nobilem iuuenem, occiderunt. Scipio non agros modo circa uastauit sed urbem etiam proximam Afrorum satis opulentam cepit; ubi praeter cetera, quae extemplo in naues onerarias imposita missaque in Siciliam erant, octo milia liberorum seruorumque capitum sunt capta. laetissimus tamen Romanis in principio rerum gerendarum aduentus fuit Masinissae; quem quidam cum ducentis haud amplius equitibus, plerique cum duum milium equitatu
Abbreviated transcription (Latin):
pridie uenerant fercat᷑ ĩ forum ad tribunal imꝑatõis ut ultro tẽrituri sucdam¬
ationib concurunt: simul et imꝑator ĩ tribunal conscendit/ et reducti aportis
armati ĩ ermi se contioni atergo cix cumfuderũt. Tum om̃is ferccia concidit: et
ut postea fatebant᷑ nichil eque eos te̾ruit ꝙͣ p̃ter spem robur et colõ imꝑatõis.

Expanded text:
pridie uenerant, ferociter in forum ad tribunal imperatoris ut ultro territuri succlampridie uenerant, ferociter in forum ad tribunal imperatoris ut ultro territuri succlamationibus concurrunt. simul et imperator in tribunal escendit et reducti armati a portis inermi contioni se ab tergo circumfuderunt. tum omnis ferocia concidit et, ut postea fatebantur, nihil aeque eos terruit quam praeter spem robur et colos imperatoris
Abbreviated transcription (Latin):
uino iuncirent. Haud ꝓcũl iam Cartagine aberant cum ex obniis auditum postẽo
Die om̃e excitum cum.M. Silano ĩ lacethanos ꝓficisci. non metu modo om̃i
qui tacitus insidebat aimis liberauit eos sed letitiam ingente fẽt. ꝙ magis
habituri solum imꝑatorem ꝙͣ ip̃i futuri ĩ potestate eius essent. Sub acasum
solis urbem ingressi sunt. ex̾citumq alterum/. parante omĩa ad iter uiderũt.
exceptis ẜmonib de industͥa ꝯpositis. letum oportuũq aduentu eoꝵ Imꝑatõi
ẽẽ ꝙ sub ipãm ꝓfectione alterius excitus euenissent. corpora curant. a tri¬
ꝯp̃hensi act uiucti sunt. Uigilia quarta inpedimẽta ex̾citus cuꝰ simulabatur
iter: ꝓficisci cepere. sub lucem signa mota et ad portam retentu agmen: custodesq
circa omẽs portas missi nequis urbem egrederet᷑. Wcati deinde ad contione qui

Expanded text:
uino uincirent. haud procul iam Carthagine aberant cum ex obuiis auditum postero uino uincirent. haud procul iam Carthagine aberant cum ex obuiis auditum postero die omnem exercitum cum M. Silano in Lacetanos proficisci non metu modo omni qui tacitus insidebat animis liberauit eos, sed laetitiam ingentem fecit quod magis habituri solum imperatorem quam ipsi futuri in potestate eius essent. sub occasum solis urbem ingressi sunt exercitumque alterum parantem omnia ad iter uiderunt. excepti sermonibus de industria compositis —laetum opportunumque aduentum eorum imperatori esse quod sub ipsam profectionem alterius exercitus uenissent— corpora curant. ab tricti in hospitia comprensi ac uincti sunt. uigilia quarta impedimenta exercitus cuius simulabatur iter proficisci coepere: sub lucem signa mota, et ad portam retentum agmen custodesque circa omnes portas missi ne quis urbe egrederetur. uocati deinde ad contionem qui
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ tutius censebãt uniu̾sts ire. ¶ Per eosdem dies quib hec illi consultabãt ꝯsiliũ
de his Cartagun erat: certabatur q sententiis utrũ ĩ auctores tantũ sed
erant aute. duo nũo haud plus ꝙ̃ quinq et trigintaꝰ animadu̾terẽt. an plu¬
riu supplicio iundicanda tam fedi exempli defectio magis ꝙͣ seditio ẽẽt. Uicit
sententia lenior ut unde culpa orta esset/ ⁊bi pena consiste̾t ad multitudinem
satis ẽẽ castigatione. Consilio dimisso ut id actum uideretur/ expeditio adu̾sus
Mandoniu Indibilemq edicit᷑. ex̾citui qui cartagini erat/ et cibaria dieꝵ aliqͥ
parare iubent᷑. Tribunis septem qui et antea ad sucronem ad leniendan
seditone ierant / obuia excitui missis quina nomĩa pͥncipu seditiõis edita st.
ut eos ꝑ ydoneos homines benigno uultu ac ẜmone ĩ hospitiu ĩ uitatos sopitosꝙ

Expanded text:
quod tutius censebant, universos ire. per eosdem dies quibus haec illi consultabant consilium quod tutius censebant, universos ire. per eosdem dies quibus haec illi consultabant consilium de iis Carthagini erat, certabaturque sententiis utrum in auctores tantum seditionis— erant autem ii numero haud plus quam quinque et triginta—animaduerteretur, an plurium supplicio uindicanda tam foedi exempli defectio magis quam seditio esset. uicit sententia lenior ut unde culpa orta esset ibi poena consisteret: ad multitudinem castigationem satis esse. consilio dimisso, ut id actum uideretur, expeditio aduersus Mandonium Indibilemque edicitur exercitui qui Carthagine erat et cibaria dierum aliquot parare iubentur. tribunis septem qui et antea Sucronem ad leniendam seditionem ierant obuiam exercitui missis quina nomina principum seditionis edita sunt, ut eos per idoneos homines benigno uoltu ac sermone in hospitium inuitatos sopitosque
Abbreviated transcription (Latin):
Cartagrnies. seu carptin partes sen uniu̾si mallent. Tranquilla sedetionẽ iam
ꝑ se languescentem repentina quies rebellantu hispanoꝵ fecit. Fedierãt eni
ĩ fines omisso incepto M andonius et Indibilis postꝙ̃ uiuere Sc̃ipione allatũ est.
lam erat aut cius aut externus cum quo furore suũ consctiarent. Dĩ.
circiunspectantes consilia nichil reliqui habebant p̃tex nõ tutissimũ a malis
consiliis receptum: ut imꝑatoris uł uiste ire uł nõ desperande dementie se
cõnulterent / etiam hostib eum ignouisse. cum quib ferõ dinuicasset. sua seditione
sine uulne̾ sine sanguine fuisse. nec ip̃am atroce nec atreti pena digna: ut ĩgenia
humana sunt ad suam cuiq leuandam culpam. Nimio plus facunda illa dubitatio
erat. singule ne cohortes an uniu̾si ad stipendiu petendu irent. Inclinauit sẽtentia

Expanded text:
Carthaginem, seu carptim partes seu universi mallent. tranquillam seditionem iam Carthaginem, seu carptim partes seu universi mallent. tranquillam seditionem iam per se languescentem repentina quies rebellantium Hispanorum fecit; redierant enim in fines omisso incepto Mandonius et Indibilis, postquam vivere Scipionem allatum est; nec iam erat aut civis aut externus cum quo furorem suum consociarent. omnia circumspectantes consilia nihil reliqui habebant praeter non tutissimum a malis consiliis receptum, ut imperatoris vel iustae irae vel non desperandae clementiae sese committerent: etiam hostibus eum ignovisse cum quibus ferro dimicasset; suam seditionem sine volnere, sine sanguine fuisse, nec ipsam atrocem nec atroci poena dignam,—ut ingenia humana sunt ad suam cuique levandam culpam nimio plus facunda. illa dubitatio erat, singulaene cohortes an universi ad stipendium petendum irent. inclinavit sententia,