comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iuros comperta sunt expli¬
cabo. Habitant pleriq in
heremo sine ullis taberna¬
culis : quos anachoretas
uocant. Viuunt herbañ
radicibus. Nullo unquam
certo loco consistunt : ne ab
Quas nox coegerit sedes
habent. Ad quendã igit᷑
hoc ritu atq hac lege ui¬
uentem : duo ex nitria
monachi. licet longa & di¬
uersa regione : tamen qua
olim ipsis inmonasterii
conuersatione carus et
familiaris fuisset : auditis
eius uirtutibus tetender̃.
Quem diumultumq que¬
situm. tandem mense sept¬
mo reppererunt : in ex¬
tremo illo deserto quod.ẽ.
memphis contiguũ demo¬
rantem : quas ille solitu¬
dines iam per annos. xii.
dicebatur habitare
Qui licet omnium hominũ
uitaret occursus : tamen
agnitos non refugit : seq
carissimis per triduũ non
negauit. Quarto die ali¬
quantulum progressus
cum prosequeretur ab¬
euntes : leenam mirae
magnitudinis ad se uenire
conspiciunt. Bestia licet
tribus repertis. non incer¬
ta quem peteret : anacho¬

Expanded text:
uiros conperta sunt, expliuiros conperta sunt, explicabo. habitant plerique in eremo sine ullis tabernaculis, quos anachoretas uocant. uiuunt herbarum radicibus: nullo umquam certo loco consistunt, ne ab hquas nox coegerit, sedes habent. ad quendam igitur hoc ritu adque hac lege uiuentem duo ex Nitria monachi, licet longe diuersa regione, tamen quia olim ipsis in monasterii conuersatione carus et familiaris fuisset, auditis eius uirtutibus, tetenderunt: quem diu multumque quaesitum tandem mense septimo reppererunt in extremo illo deserto, quod est Memphis contiguum, demorantem: quas ille solitudines iam per annos duodecim dicebatur habitare. qui licet omnium hominum uitaret occursum, tamen agnitos non refugit seque carissimis per triduum non negauit. quarto die aliquantulum progressus cum prosequeretur abeuntes, leaenam mirae magnitudinis ad se uenire conspiciunt. bestia licet tribus repertis, non incerta quem peteret, anacho
Abbreviated transcription (Latin):
ligi. quandam ueniã pre¬
cabatur. Quam illius
confusionem heremita mi¬
seratus: iubet eam ꝓpius
accedere : ac manublanda
caput triste permuleet
Dem. pane duplicato ream
suam reficit. Ita indulgen¬
tiam consecuta: officui
consuetudinẽ deposito mero¬
re reparauit. Intuemini
quaeso xp̃i etiam in hac
parte uirtutem: cui sapit
omne quod brutum est :
cui mite est om̃e qđ saeuit
Lupa praestat officium
Lupa furti crimen agno¬
scit. Lupa conscio pudore
confunditur. Vocata
adest. caput praebet :¬
et habet sensum indultae
sibi ueniae : sicut pudorem
gessĩt errati. Tua haec
uirtus xp̃e: tua sunt hȩc
xp̃emiracula. Et enĩ
quae in tuo nomine ope¬
rantur serui tui : tua sunt
Et in hoc ingemiscimus :
quod maiest̃atem tuam
ferae sentiunt : homines
non uerentur IuIIII
ECUI AURE HOC INCRE¬
dibile forte uideatur:
maiora memorabo. Fides
xp̃i ad est : me nichil fin¬
gere. Neq incertis aucto¬
ribus uulgata narrabo :
sed quae michi perfideles

Expanded text:
legi, quandam ueniam prelegi, quandam ueniam precabatur: quam illius confusionem eremita miseratus iubet eam propius accedere ac manu blanda caput triste permulcet: dein pane duplicato ream suam reficit. ita indulgentiam consecuta officii consuetudinem deposito maerore reparauit. intuemini, quaeso, Christi etiam in hac parte uirtutem, cui sapit omne quod brutum est, cui mite est omne quod saeuit. lupa praestat officium, lupa furti crimen agnoscit, lupa conscio pudore confunditur: uocata adest, caput praebet et habet sensum indultae sibi ueniae, sicut pudorem gessit errati: tua haec uirtus, Christe, tua sunt haec, Christe, miracula. etenim quae in tuo nomine operantur serui tui, tua sunt, et in hoc ingemescimus, quod maiestatem tuam ferae sentiunt, homines non uerentur. Ne cui autem hoc incredibile forte uideatur, maiora memorabo. fides Christi adest me nihil fingere, neque incertis auctoribus uulgata narrabo, sed quae mihi per fideles
Abbreviated transcription (Latin):
cuam cellulam cũ famili¬
arem patronum ab esse
sentiret ingressa : curi¬
osius explõrans ubi nam
esset habitator : casu
contigua cũ panibus
quinq palmicia sportel¬
la pendebat. Ex hisunũ
praesumit : & deuorat
Dem perpetrato scelere
discedit. Regressus he¬
remita uidet sportulam
dissolutã : non const̃ante
panum numero. Damnũ
rei familiaris intelligit :¬
ac prope limen panis ab¬
sumpti fragmenta cognos¬
cit. Sed non erat incerta
suspitio : quae furtum per¬
sona fecisset. Ergo cum se¬
quentibus dieb scđm consue¬
tudinem bestia non uenissẽt:
nimirum audacis facti con¬
scia. ad eum uenire diss̃mu¬
lans cui fecisset iniuriam :
egre patiebatur heremita.
se alimmmae solatio destitu¬
tum Postremo illius orati¬
one reuocata : septimo
post̃ die affuit ut solebat
antecęnanti. Sed ut fa¬
cile cerneres uerecundiam
pȩnitentis : non auiã ꝓpius
accedere : deiectis in terrã
ꝓfundo pudore luminibus.
quod palam licebat intel¬

Expanded text:
cuam cellulam, cum familicuam cellulam, cum familiarem patronum abesse sentiret, ingressa, curiosius explorans ubinam esset habitator. casu contigua cum panibus quinque palmicia fiscella pendebat. ex his unum praesumens deuorat, dein perpetrato scelere discedit. regressus eremita uidet sportulam dissolutam, non constantem panum numerum: damnum rei familiaris intellegit ac prope limen panis absumpti fragmenta cognoscit. sed non erat incerta suspicio, quae furtum persona fecisset. ergo cum sequentibus diebus secundum consuetudinem bestia non ueniret nimirum audacis facti conscia ad eum uenire dissimulans, cui fecisset iniuriam —, aegre patiebatur eremita se alumnae solacio destitutum. postremo illius oratione reuocata septimum post diem adfuit, ut solebat ante, cenanti. sed, ut facile cerneres uerecundiam paenitentis, non ausa propius accedere, deiectis in terram profundo pudore luminibus, quod palam licebat intel
Abbreviated transcription (Latin):
attigua ramis humiliori¬
bus poma decerperet
manũ obtulisset : occur¬
rit bestia :: accepitq tam
libere. quam nullum ani¬
mal domesticũ. Et cum
comedisset: abscessit
os haec intuentes. et
adhuc trementes: facile
potuimus expendere.
quanta in illo fidei uirtus.
& quanta in nobis essẽt
LIUM AEQUS SIN¬
gularem uirum uidimus :
paruo tugurio. in quo
non nisi unus recipi posset
habitantem. De hoc il¬
lud ferebatur : quod ei
lupa solita erat astare
caenanti : nec facile unqda
bestia falleretur. quin
illi ad legitimam horam
refectionis occurreret:¬
& tam diu proforibus
expectaret : donec ille
panem qui cęnulae super¬
fuisset offerret Illam
manum eius lambere so¬
litam : atq: ita quasi im¬
pleto officio. & praestita
consolatione discedere
Sed forte accidit : ut scs
ille dum frẽm qui ad eũ
uenerat deducit ab euntẽ.
diutius ab essẽt : & non¬
nisi sub nocte remearet
Interim bestia ad consue¬
tudinarium illud caenȩ
tempus occurrit Ula¬

Expanded text:
attigua ramis humilioriattigua ramis humilioribus poma decerperet. manum obtulisset, occurrit bestia, accepitque tam libere quam nullum animal domesticum. Et cum comedisset, abscessit; nos haec intuentes, et adhuc trementes, fapotuimus expendere, quanta in illo fidei uirtus et quanta in nobis esset lium aeque singularem uirum uidimus, paruo tugurio, in quo non nisi unus recipi posset, habitantem. de hoc illud ferebatur, quod ei lupa solita esset adstare cenanti, nec facile umquam bestia falleretur, quin illi ad legitimam horam refectionis occurreret et tam diu pro foribus expectaret, donec ille panem, qui cenulae superfuisset, offerret: illam manum eius lambere solitam, adque ita quasi inpleto officio et praestita consalutatione discedere. sed forte accidit, ut sanctus ille, dum fratrem, qui ad eum uenerat, deducit abeuntem, diutius abesset et nonnisi sub nocte remearet. interim bestia ad consuetudinarium illud cenae tempus occurrit. ua
Abbreviated transcription (Latin):
galli forte non creditis:
ollam cum oleribus quae
nobis incaenam prȩpara¬
bantur. sine igne feruere.
Tanta uis solis est : ut qui¬
bus libet coquis. etiam
ad gallorum pulmenta
sufficiat Post caenam
autẽ inclinante iam ues¬
pera. inuitat nos ad arbo¬
rem palmam : cuius inter¬
dum pomis uti solebat :
quae fere duobus milib
aberat Nam hae tantũ
inheremo arbores. licet
raro habentur. Quod
tamen utrum sollers anti¬
quitas ꝓcurauerit. ansolis
natura gignat. ignoro :
nisi si ds̃ praescius habitan¬
dam quandoq a scĩs here¬
mum. haec seruis suis pa¬
rauerit Ex maiore enĩ
parte . qui intra illa secre¬
ta consistunt: cum alia
ibi germina nulla succe¬
dunt. istarum arborum
pomis aluntur. Ergo
leonem ibi offendimus
Quo uiso: ego & ille dux
meus intremuimus. Sc̃s
uero ille: incunctanter
accessit. Nos. licet trepi¬
di: secuti sumus. Fera
paululum. cerneres impe¬
ratam a dõ modesta dis¬
cessit. & constitit : dũ ille

Expanded text:
Galli forte non creditis, Galli forte non creditis, ollam cum holeribus, quae nobis in cenam praeparabantur, sine igne feruere: tanta uis solis est, ut quibuslibet coquis etiam ad Gallorum pulmenta sufficiat. post cenam autem iam inclinante uespera inuitat nos ad arborem palmam, cuius interdum pomis uti solebat, quae fere duobus milibus aberat. nam hae tantum in eremo arbores, licet raro, habentur tamen. quod utrum sollers antiquitas procurauerit, an soli natura gignat, ignoro, nisi Deus praescius habitandam quandoque a sanctis eremum haec seruis suis parauerit. ex maiore enim parte, qui intra illa secreta consistunt, cum alia ibi germina nulla succedant, istarum arborum pomis aluntur. ergo leonem ibi offendimus: quo uiso ego et ille dux meus intremuimus, sanctus uero ille incunctanter accessit: nos licet trepidi secuti sumus. fera paululum — cerneres imperatam a Deo — modesta secessit et constitit, dum
Abbreviated transcription (Latin):
tutem: referam adhuc pauca
de pluribus. FuII¬
RGO UBI PRIMA HE¬
remi ingressus sum .xii. fere
anilo milibus : habebã
autem unum exfribus du¬
cem. locorum peritum :
peruenimus adquendã
senem monachum : sub
radice montis habitantẽ
Ibi quod in illis locis raris¬
simum. ẽ: puteus erat
Bouem unum habebat
Cuius hic erat totus labor:
impulsã rotali machina
aquam ꝓducere Nam
fere mille aut amplius
pedum : profundũ puter
ferebatur. Ortus illic
erat : multis oleribus co¬
piosus Id quidem con¬
tra naturam heremi : ubi
omnia arentia. ex usta
solis ardoribus: nullius
unquã seminis uel exiguã
radicem fecerunt Ulerũ
hoc scõ illi labor cũ pecore
communis. & ꝓpria prae¬
stabat industria Freqͥens
enim irrigatio aquarũ.
tantã pinguedinem are¬
nis dabat : ut mirum in
modum uirere atq: fru¬
ctificare orti illius olera
uiderimus. Ex hisigit᷑.
una cum domino bos ille
uiuebat. Nobis quoq
ex ea copia caenam sẽs
dedit. Ibi uidi quod uos

Expanded text:
tutem, referam adhuc uobis pauca tutem, referam adhuc uobis pauca de plurimis. Ergo ubi prima eremi ingressus sum, duodecim fere a Nilo milibus - habebam autem unum ex fratribus ducem locorum peritum — peruenimus ad quendam senem monachum sub radice montis habitantem. ibi, quod in illis locis rarissimum est, puteus erat. bouem unum habebat, cuius hic erat totus labor, impulsa rotali machina aquam producere: nam fere mille aut amplius pedum profundum putei ferebatur. hortus illic erat multis Tioleribus copiosus, id quidem contra naturam eremi, ubi omnia arentia, exusta solis ardoribus, nullius umquam seminis uel exiguam radicem ferunt. uerum hoc sancto illi labor cum pecore communis et propria praestabat industria: frequens enim inrigatio aquarum tantam pinguedinem harenis dabat, ut mirum in modum uirere adque fructificare horti illius holera uiderimus. ex iis igitur una cum domino bos ille uiuebat: nobis quoque ex ea copia cenam sanctus dedit. ibi uidi, quod uos
Abbreviated transcription (Latin):
libertus deseruerit ingratus:
miseratus . ẽ. potius quam in¬
sectatus ab euntẽ. Sed neq
illi irascitur : A quo uide¬
tur abductus. Ego Autẽ.
nisi istud uincendae i racun¬
diae postumianus prodidis¬
set exemplũ : grauiter iras¬
cerer discessione fugitiui
Sed quia irasci nonlicet:
tota istorũ commemoratio
quae nos compungit abolen¬
da est . Te in quam postu¬
miane. te potius audiam
Faciam inquit galle
quod prȩcipis : quatenus
tam studiosos esse uos audi¬
endi uideo. Sed memen¬
tote : quia non sine faenor
istum apud uos deponoser¬
monem. Libens prȩsto
quod poscitis : dum modo
paulo post quod poposcero
non negetis. Nos uero
in quam nichil habemus:
in quo tibi mutuum uel
sine fenore restituere pos¬
simus Sed tam̃ quicquid
putaueris imperato : dũ¬
modo ut coeperas deside¬
riis nr̃is satisfacias. Clal¬
de enim nos delectat tua
oratio. Nichil in qͥt po¬
stumianꝰ ur̃a studia fraudabo
Et quia heremitae unius¬

Expanded text:
libertus deseruerit ingratus, libertus deseruerit ingratus, miseratus est potius quam insectatus abeuntem. sed neque illi irascitur, a quo uidetur abductus. Ego autem: nisi istud uincendae iracundiae Postumianus prodidisset exemplum, grauiter irascerer discessione fugitiui: sed quia irasci. non licet, tota istorum commemoratio, quae nos conpungit, abolenda est. te, inquam, Postumiane, te potius audiamus. Faciam, inquit, Sulpici, quod praecipis, quatenus tam studiosos esse audiendi uos uideo. sed mementote, quia non sine faenore istum apud uos depono sermonem: libens praesto quod poscitis, dummodo paulo post quod poposcero non negetis. Nos uero, inquam, nihil habemus, in quo tibi mutuum uel sine faenore restituere possimus.. sed tamen quidquid putaueris, imperato, dummodo, ut coeperas, desideriis nostris satisfacias: ualde enim nos delectat tua oratio. Nihil, inquit Postumianus, uestra studia fraudabo: et quia eremitae uniu
Abbreviated transcription (Latin):
esset patienda conuer¬
satio. resedissent
N HOC MONASTERIO
duos ego senes uidi: qui
Liam per .xl. annos ibi
degere. ita ut nunquam
inde discesserint. fereban¬
tur. Quorum praetereun¬
da michi cõmemoratio
non uidetur : si quidem
id de eorum uirtutib et
abbatis ipsius testimonio.
& om̃ium frm audierim
sermone celebrari : quod
unum eorũ solnunquam
uidisset epulantem: al¬
terum nunquã uidisset
iratum. Ad haec gal¬
lus: me intuens. Gsi
uester ille. nolo nomen
edicere. nunc ad esset:
uelim ad modũ istud
audiret exemplum : quẽ
inmultorum saepe personis
nimium experti sumus ue¬
hementer irasci. Sed tam̃
quia inimicis suis quantũ
audio nuper ignouit : si
istud audiret. magis magisq
ꝓposito firmaretur exemplo
praeclaram essẽ uirtutẽ.
iracundia non moueri
Nec uero inficiabor: iustas
illicausas irarum fuisse. Sed
ubi durior pugna : ibi glori¬
osior est corona Ende qͥen¬
dam si agnoscis. censeo iure
laudandum : quod cum eũ

Expanded text:
esset patienda conueresset patienda conuersatio, resedissent. In hoc monasterio duos ego senes uidi, qui iam per quadraginta annos ibi degere, ita ut numquam inde discesserint, ferebantur. quorum praetereunda mihi commemoratio non uidetur, siquidem id de eorum uirtutibus et abbatis ipsius testimonio et omnium fratrum audierim sermone celebrari, quod unum eorum sol numquam uidisset epulantem, alterum numquam uidisset iratum. Ad haec Gallus me intuens: o si uester ille — nolo nomen dicere - nunc adesset, uellem admodum istud audiret exemplum, quem in multorum saepe personis nimium experti sumus uehementer irasci: sed tamen, quia inimicis suis, quantum audio, nuper ignouit, si istud audiret, magis magisque proposito confirmaretur exemplo, praeclaram esse uirtutem iracundia non moueri. nec uero infitiabor iustas illi causas irarum fuisse: sed ubi durior pugna, ibi gloriosior est corona. unde quendam, si agnoscis, censeo iure laudandum, quod cum eum
Abbreviated transcription (Latin):
fidelis aleretur. qui mini
strari sibi panem ab homine
noluisset : ad requiren¬
dum eũ ipse proficiscitur
Ile ubi eminus senem ue¬
nire conspexit : occurrit:
agit gratias : ducit ad cel¬
lulam: cum ingressipa¬
riter ambo conspiciunt
palmiciam sportam ca¬
lido pane confertam fori¬
bus affixam de poste
pendere. Ac primum
calens panis odore sentit᷑
Tactu uero: ac si ante
paululum focis esset ere¬
ptus ostenditur. Aegy¬
ptii tamen panis forma
non cernitur. Obstupe¬
facti ambo: munus cae¬
leste cognoscunt. Cum
ille hoc abbatis aduentui
praestitum fateretur:
abbas uero. illius fidei ac
uirtuti id potius ascribe¬
ret: ita ambo caelestẽ
panem cũ multa exul¬
tatione fregerunt: Quod
cum senex ad monasteriũ
post regressus. fratribus
retulisset : tantus omnes
incesserat ardor animo¬
rum: ut certatim adhe¬
remum & sacras solitudi¬
nes ire ꝓperarent: mise¬
ros se fatentes. siqui diu¬
tius in congregatione
multorum. ubi humana

Expanded text:
fidelis aleretur, qui minfidelis aleretur, qui minstrari sibi panem ab homine noluisset, ad requirendum eum ipse proficiscitur. ille ubi eminus senem uenire conspexit, occurrit, agit gratias, ducit ad cellulam. cum ingressi pariter ambo, conspiciunt palmiciam sportam, calido pane congestam, foribus adfixam ante postem pendere. ac primum calidi panis odor sentitur, tactu uero ac si ante paululum focis esset ereptus, ostenditur: Aegyptii tamen panis forma non cernitur. obstupefacti ambo munus caeleste cognoscunt. cum ille hoc abbatis aduentui praestitum fateretur, abbas uero illius fidei ac uirtuti id potius adscriberet: ita ambo caelestem panem cum multa exultatione fregerunt. quod cum senex ad monasterium post regressus fratribus rettulisset, tantus omnes incesserat ardor animorum, ut certatim ad eremum et sacras solitudines ire properarent, miseros se fatentes, si qui diutius in congregatione multorum, ubi humana
Abbreviated transcription (Latin):
dicarent: abbas ille alti¬
ore consilio. ne infirma ȩtis
in solesceret. uirgis utrunq
compescuit : multum
obiurgatos. cur ipsi quod
per eos dñs operatus fu¬
erat prodidissent. Opus
illud non suae fidei : sed
diuinae fuisse uirtutis
Discerent potius dõ in hu¬
militate seruire : & non
insignis & uirtutibus glori¬
ari : quia melior essẽt in
firmitatis conscientia. uis¬
tutum uanitate Moc
ubi ille monachus audiuit.
& periclitatos infantulos
serpentis occursu. & ipsos
insuper multa uerbera
uicto serpente meruissẽ.
abbatem obsecrat. ne sibi
post hȩc panis ullus aut
cibus aliquis mitteretur
Iamq octauus dies fuerat
emensus : quod se homo
xp̃i intra periculũ famis
ipse concluserat. Arebanđ
membra leiunio : sed de¬
ficere mens caelo intenta
non poterat Corpus in¬
edia fatiscebat: fides
firma durabat : cum
interim ad monitus abbas
ille per sp̃m ut discipulũ
uisitaret: pia sollicitu¬
dine cognoscere cupiens.
qua uitae substantia uir

Expanded text:
dicarent, abbas ille altidicarent, abbas ille altiore consilio, ne infirma aetas insolesceret, uirgis.utrumque conpescuit, multum obiurgatos, cur ipsi, quod per eos Dominus operatus fuerat, prodidissent. opus illud non suae fidei, sed diuinae fuisse uirtutis: discerent potius Deo in humilitate seruire, non in signis et uirtutibus gloriari, quia mefirmitatis conscientia virtutum vanitate. XI. Hoc ubi ille monachus audivit, et periclitatos infantulos serpentis occursu, et ipsos insuper multa verbera victo serpente meruisse; abbatem obsecrat, ne sibi post haec panis ullus aut cibus aliquis mitteretur. Jamque octavus dies fuerat emensus, quo se homo Christi intra periculum famis ipse concluserat: arebant membra jejunio, sed deficere mens coelo intenta non poterat: corpus inedia fatiscebat, fides firma durabat: cum interim admonitus abbas ille per spiritum, ut discipulum visitaret; pia sollicitudine cognoscere cupiens, qua vitae substantia vir
Abbreviated transcription (Latin):
se adheremũ conferant.
mittente discedunt
Haec illorum prima
uirtus. ẽ: parere alieno
imperio. Urans gressis ad
heremum : abbatis illius
ordinatione panis uel
quilibet alius cibus mini¬
stratur. Casu per illos
dies quibus illo ad uenerã:
cuidam qui nuper adhe¬
remum secesserat. neq
amplius ab hoc monaste¬
rio quam sex milibus ta¬
bernaculum sibi constitu¬
erat. panem abbas per
duos puerulos miserat.
Quorum. maior habebat
aetatis annos quindecĩ:
minor duodecennis
erat HLis ergo inde
redeuntibus : aspismnirȩ
magnitudinis fit obuia
Cuius occursu nichil per¬
territi: ubi ante pedes
eorum uenit: quasi incan¬
tata carminibus caerulea
colla deposuit. Mino¬
ris puerimanu apprehen¬
sa. ac pallio inuoluta.
ferri coepit. De in mona¬
sterium quasi uictor in¬
gressus: ioccursum frm̃
expectantibus cunctis.
captiuam bestiolam. re¬
soluto pallio. non sine la¬
ctantiae tumore deposuit
Sed cum infantiũ fidem
atq uirtutem coeteriprȩ¬

Expanded text:
se ad eremum conferant, se ad eremum conferant, abbate discedunt. Haec illorum prima virtus est, parere alieno imperio. Transgressis ad eremum, abbatis illius ordinatione panis vel quilibet cibus alius ministratur. Casu per illos dies quibus illo adveneram, cuidam qui nuper ad eremum secesserat, neque amplius ab hoc monasterio quam sex millibus tabernaculum sibi constituerat, panem abbas per duos pueros miserat, quorum major habebat aetatis annos quindecim, minor duodecennis erat. His ergo inde redeuntibus aspis mirae magnitudinis fit obviam, cujus occursu niterriti, ubi ante pedes eorum uenit, quasi incantata carminibus caerula colla deposuit. minor e pueris manu adprehensam ac pallio inuolutam ferre coepit. dein monasterium quasi uictor ingressus in occursum fratrum, inspectantibus cunctis, captiuam bestiam resoluto pallio non sine iactantiae tumore deposuit. sed cum infantium fidem adque uirtutem ceteri prae
Abbreviated transcription (Latin):
Quod nisi michi fuissẽt fixũ
animo & promissum dõ
teste propositũ. heremum
adire: uel exiguum tem¬
poris punctum a tanto
uro discedere noluissem
Huic ergo traditis atq
cominissis om̃ib: meis om¬
nique familia quae me
contra uoluntatẽ. animi
mei secuta tenebat impli¬
citum: exoneratus quodã¬
modo graui fasce penitus
ac liber regressus alex an¬
driam: uisitatis ibi frib:
ad superiorem inde theba¬
idam id est ad extrema
egrpti contendi Ibi
enim uastae patentes he¬
remi solitudines: pluri¬
mum ferebantur habere
monachorum.U
ONGUM EST: Si OM
cupiam referre quae ui¬
di Tamen pauca per¬
stringam epluribus
Haud longe abheremo
contigua nilo multa sunt
monasteria. Habitant
uno in loco plerunque
centeni Quibus summũ
ius est. sub abbatis impe¬
rio uiuere: nichil arbi¬
trio suo agere: per om̃ia
ad nutum illius potesta¬
temq pendere: Ex his
siqui maiorem uirtutẽ
mente conceperint :
ut acturi solitariam uitã

Expanded text:
Quod nisi mihi fuisset fixum Quod nisi mihi fuisset fixum animo et promissum, Deo teste, propositam eremum adire, vel exigui temporis punctum a tanto viro discedere noluissem. Huic ergo traditis atque commissis omnibus meis, omnique familia, quae me contra voluntatem animi mei secuta tenebat implicitum, exoneratus quodammodo gravi fasce penitus ac liber, regressus Alexandriam, visitatis ibi fratribus, ad superiorem inde Thebaidam, id est ad Aegypti extrema contendi. Ibi enim vastae patentis eremi solitudines plurimum ferebantur habere monachorum. Longum est, si omnia cupiam referre quae vidi: tamen pauca perstringam e pluribus. X. Haud longe ab eremo, contigua Nilo multa sunt monasteria. Habitant uno loco plerumque centeni: quibus summum jus est, sub abbatis imperio vivere, nihil arbitrio suo agere, per omnia ad nutum illius potestatemque pendere. Ex his, si qui majorem virtutem mente conceperint, ut acturi solitariam vitam
Abbreviated transcription (Latin):
germanum fr̃em: & quȩ¬
rit extraneum. Adhȩc
ego : nimium inquã galle
progrederis. Caue ne &te
aliquis qui haec fortassis
agnoscit ex audiat : teq
una cum leronimo incipi¬
at non amare. Nam
quia scolasticus es : non
immerito te uersu cho¬
mici illius ad monebo. Ob¬
sẽquium amicos: ueritas
odium parit. Tua nobis
patius ut coeperas postu¬
miane repetatur orien¬
talis oratio. Ego inqit
ut dicere inscituerã. apud
ieronimum sex mensibus
fui: cui iugis aduersus
malos pugna perpetuũq
certamen. conciuit odia
perditorum. Oderunt eũ
heretici : quia eos impugna¬
re non desinit. Oderunt
clerici : quia uitam eorũ
insectatur & crimina.
Sed plane eum boni omnes
admirantur : & diligunt
Nam qui eũ hereticum. ẽẽ.
arbitrantur: in saniunt
Uere dixerim: catholica
hominis scientia. sana do¬
ctrina. ẽ. Totus semper
in lectione : totus in libris
est. Non die non nocte
requiescit Aut legit ali¬
quid semper : Aut scribit

Expanded text:
germanum, fratrem quaegermanum, fratrem quaerit extraneum. Ad haec ego, Nimium, inquam, Galle, progrederis: cave ne et te aliquis, qui haec fortassis agnoscit, exaudiat, teque una cum Hieronymo incipiat non amare. Nam quia scholasticus es, non immerito te versu Comici illius admonebo: Obsequium amicos, veritas odium parit. Tua nobis potius, ut coeperas, Postumiane, repetatur orientalis oratio. Ego, inquit, ut dicere institueram, apud Hieronymum sex mensibus fui: cui jugis adversum malos pugna perpetuumque certamen concivit odia perditorum. Oderunt eum haeretici, quia eos impugnare non desinit: oderunt clerici, quia vitam eorum insectatur et crimina. Sed plane eum boni omnes admirantur et diligunt: nam qui eum haereticum esse arbitrantur, insaniunt. Vere dixerim, catholica hominis scientia, sana doctrina est. Totus semper in lectione, totus in libris est: non die, non nocte requiescit; aut legit aliquid semper, aut scribit.
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃ ualde irasci solet : quod
dixerit nosusq ad uomitũ
satiari. Ego autẽ illi uiro
ignosco: atq: ita sentio de
orientalibus illũ potius
monachis. quã de occiden¬
talibus disputassẽ. Nã
edacitas ingrecis gula. ẽ:
ingallis natura: Tum
CGO: scolastice inquam
galle defendis gentẽ tuã
Sed quaesote. liber iste
nunquid hoc solum uitiũ
damnat in monachis :
mino uero inquit nichil
paenitus omisit. quod ñ
carperet: laceraret :
exponeret. Praecipue
Auaritiam nec minus
uanitatem insectatus. e
Multa de superbia.
non pauca de supersti¬
tionie disseruEt. Vere
fatebor: pinxisse michi
uidetur uitia multor̃
Cȩterum de familiari¬
tatibus uirginum & mona¬
chorum. atq etiam cleri¬
corum: quam uera. quam
fortia disputauit. Vnde
a quibusdam quos nominare
nolo dicitur non amari.
Nam sicut belgicus noster
irascitur. ed acitatis nimiȩ
nos notatos : ita illi fre¬
mere dicuntur. cum in illo
opusculo scriptũ legunt
Caelibem spernit iurgo

Expanded text:
noster valde irasci solet, quod noster valde irasci solet, quod dixerit, nos usque ad vomitum solere satiari. Ego autem illi viro ignosco; atque ita sentio, de orientalibus illum potius monachis quam de occidentalibus disputasse: nam edacitas in Graecis gula est, in Gallis natura. Tum ego, Scholastice, inquam, Galle, defendis gentem tuam; sed quaeso te, liber iste numquid hoc solum vitium damnat in monachis? Immo vero, inquit, nihil penitus omisit, quod non carperet, laceraret, exponeret: praecipue avaritiam, nec minus vanitatem insectatus est. Multa de superbia, non pauca de superstitione disseruit. Vere fatebor, pinxisse mihi videtur vitia multorum. IX. Caeterum de familiaritatibus virginum et monachorum, atque etiam clericorum, quam vera, quam fortia disputavit! unde a quibusdam, quos nominare nolo, dicitur non amari: nam sicut Belgicus noster irascitur, edacitatis nimiae nos notatos, ita illi fremere dicuntur, cum in illo opusculo scriptum legunt: Coelibem spernit virgo
Abbreviated transcription (Latin):
fessione uiuentẽ. prȩsertĩ
ab ep̃is oportuisset affligi
GIEUR INDE DiGRes¬
sus: bethlehem oppidum
petii. Quod ab iero solr¬
mis sexmilibus disparat᷑:
ab alexandria autem
sed ecim mansionibus ab¬
est. Ecclesiam loci illius.
leronimus prbt regit
qui iero solymam tenet
Michi iam pridem lero¬
nimus superiore illa mea
peregrinatione cõpertus :¬
facile optinuerat : ut nul¬
lum michi expetendum
rectius arbitrarer. Uir
enim praeter fidei me¬
ritum dotemq uirtutũ.
non solum latinis atque
grecis sed & ebreis etiã
ita litteris institutus est :
ut se illi in omni scientia
nemo audeat comparare
Miror autẽ si non & uobis
per multa quae scripsit
opera compertus. ẽ : cum
per totum orbem legãtur
Nobis uero. gallus inquit.
nimium nimiumq comꝑ¬
tus est. Nam ante hoc
quinquenniũ quendam
illius libellũ legi : in quo
tota nr̃orum natio mona¬
chorum ab eo uehementis¬
sime uexatur & carpitur.
Vnde ei interdum belgicꝰ

Expanded text:
fessione viventem, praesertim fessione viventem, praesertim ab episcopis, oportuisset affligi. VIII. Igitur inde digressus, Bethleem oppidum petii, quod ab Hierosolymis sex millibus disparatur, ab Alexandria autem sedecim mansionibus abest. Ecclesiam loci illius Hieronymus presbyter regit: qui Hierosolymam tenet. Mihi jam pridem Hieronymus superiore illa mea peregrinatione compertus facile obtinuerat, ut nullum mihi expetendum rectius arbitrarer: vir enim praeter fidei meritum dotemque virtutum, non solum Latinis atque Graecis, sed et Hebraeis etiam ita litteris institutus est, ut se illi in omni scientia nemo audeat comparare. Miror autem, si non et vobis per multa quae scripsit opera compertus est, cum per totum orbem legatur. Nobis vero, Gallus inquit, nimium nimiumque compertus est: nam ante hoc quinquennium quemdam illius libellum legi, in quo tota nostrorum natio monachorum ab eo vehementissime vexatur et carpitur; unde interdum Belgicus
Abbreviated transcription (Latin):
edictis. in nulla consistere
sede sinerentur. Illud
me ad modũ permouebat:
quod leronimus uir ma¬
xime catholicus. & sacrae
legis peritissimus. orige¬
nem secutus primo tem¬
pore putabatur : quem
nunc idem prȩcipue uel
om̃ia illius scripta da¬
mnaret. Nec uero au¬
sus de quoquam temere
iudicare. Praestantissĩ¬
mi tamen uiri & doctis¬
simi: ferebantur in hoc
certamine dissidere
Si tamen siue illud error
est ut ego sentio. siue here¬
sis ut putatur : non solum
reprimi non potuit multis
animaduersionib: sacer¬
dotum: sed nequaquã
late se potuisset effundere.
nisi contentione creuisset
Istius modi ergo turbatio¬
ne. cum ueni alexandriã
fluctuabat. Mequidem
ep̃s illius ciuitatis beni¬
gne ad modum & melius
quã opinabar excepit : &¬
secum tenere tẽptabat
Sed non fuit animus ibi
consistere : ubi recens fra¬
ternȩ cladis feruebat
inuidia. Nam & si fortas¬
debuisie : non obhanc
tamen causam. multitu¬
dinem tantã. sub xp̃icon¬

Expanded text:
edictis in nulla consistere edictis in nulla consistere sede sinerentur. illud me admodum permouebat, quod Hieronymus, uir maxime catholicus et sacrae legis peritissimus, Origenem secutus primo tempore putabatur, qui nunc idem praecipue uel omnia illius scripta damnaret. nec uero ausim de quoquam temere iudicare, praestantissimi tamen uiri et doctissimi ferebantur in hoc certamine dissidere. sed tamen siue ille error est, ut ego sentio, siue haeresis, ut putatur, non solum reprimi non potuit multis animaduersionibus sacerdotum, sed nequaquam tam late se potuisset effundere, nisi contentione creuisset. istius modi ergo turbatione, cum ueni Alexandriam, fluctuabat. me quidem episcopus illius ciuitatis benigne admodum et melius, quam opinabar, excepit et secum tenere temptauit, sed non fuit animus ibi consistere, ubi recens fraterninvidia: nam etsi fortasdebuisse, non ob hanc tamen causam multitudinem tantam sub Christi con
Abbreviated transcription (Latin):
apłos habeat aequalem:
in ea uero qua iure repre¬
henditur. nemo deformius
doceatur errasse. Namcũ
ab ep̃is excerpta ex libris
illius multa legerentur
quae contra catholicam fi¬
dem scripta constaret : lo¬
cus ille uel maximã para¬
bat inuidiam : in quo editũ
legebatur quia dñs iñc si¬
cut proredemptione ho¬
minis in carne uenissẽt:
crucem ꝓhominis salute
perpessus. mortem proho¬
minis aeternitate gustas¬
set: ita essẽt eodem ordine
passionis etiam diabolum
redempturus : quia hoc
bonitati illius pietatiq
congrueret : ut qui per¬
ditum hominem refor¬
masset. prolapsum quoq
angłm liberaret. Cum
haec atq alia istiusmodi.
ab episcopis ꝓderentur :
exstudiis partium orta
seditio. ẽ Quae cũ reprimi
sacerdotum auctoritate
non possẽt: sceuo exemplo
ad regendam eccłae disci¬
plinam. prȩfectus assu¬
mitur. Cuius terrore
dispersi fr̃s. ac per diuer¬
sas horas monachi sunt
fugati : ita ut propositis

Expanded text:
Apostolos habeat aequalem, Apostolos habeat aequalem, in ea uero, qua iure reprehenditur, nemo deformius doceatur errasse. nam cum ab episcopis excepta in libris illius multa legerentur, quae contra catholicam fidem scripta constaret, locus ille uel maxime parabat inuidiam, in quo editum legebatur, quia Dominus Iesus, sicut pro redemptione hominis in carne uenisset et crucem pro hominis salute perpessus mortem pro hominis aeternitate gustasset, ita esset eodem ordine passionis etiam diabolum redempturus: quia hoc bonitati illius pietatique congrueret, ut, qui perditum hominem reformasset, prolapsum quoque angelum liberaret. cum haec adque alia istius modi ab episcopis proderentur, ex studiis partium orta seditio: quae cum reprimi sacerdotum auctoritate non posset, scaeuo exemplo ad regendam ecelesiae disciplinam praefectus adsumitur, cuius terrore dispersi fratres ac per diuersas oras monachi sunt fugati, ita ut propositis
Abbreviated transcription (Latin):
esse damnanda : cum le¬
gentium fides facile possit
habere discrimen: ne fal¬
sata sequeretur. et tamen
catholice disputata reti¬
neret Non esse autẽ miñ
si in libris neo tericis & re¬
cens scriptis fraus heretica
fuisset operata : quae in
quibusdam locis non timu¬
isset incidere euangelicã
ueritatem. Aduersum hȩc.
ep̃i obst̃inatius renitentes:⁊
pro potestate cogebant re¬
cta etiam uniuersa cum
prauis & cũ ipso auctore
damnari : quia satis superq
sufficerent libri quos ec¬
clesia recepisset Respu¬
endam essẽ pęnitus lecti¬
onem : quae plus essẽt no¬
citura insipientibus. quã
ꝓfutura sapientibus. Mi¬
chi autem ex illius libris
quaedam curiosius inda¬
ganti. ad modum multa
placuerunt: sed non nul¬
la reprehendi. inquibus
illum praue sensissẽ non
dubium. ẽ : quae defenso¬
res eius falsata contenduñ
łgomiror. unum eundemq
iurum tam diuersum a se
essẽ potuisse : ut in ea parte
qua ꝓbatur neminem post̃

Expanded text:
esse damnanda, cum leesse damnanda, cum legentium fides facile possit habere discrimen, ne falsata sequerentur et tamen catholice disputata retinerent. non esse autem mirum, si in libris neotericis et recens scriptis fraus haeretica fuisset operata, quae in quibusdam locis non timuisset inpetere euangelicam ueritatem. aduersum haec episcopi obstinatius renitentes pro potestate cogebant recta etiam uniuersa cum prauis et cum ipso auctore damnari, quia satis superque sufficerent libri, quos ecclesia recepisset: respuendam esse penitus lectionem, quae plus esset nocitura insipientibus quam profutura sapientibus. mihi autem ex illis libris quaedam curiosius indaganti admodum multa placuerunt, sed nonnulla deprehendi, in quibus illum praua sensisse non dubium est, quae defensores eius falsata contendunt. ego miror unum eundemque hominem tam diuersum a se esse po. tuisse, ut in ea parte, qua probatur, neminem post
Abbreviated transcription (Latin):
furtum: nesciunt. Au¬
rum atq argentũ. quae
prima mortales putan:
neq habent. neq habere
cupiunt Nam cum ego
prbo illi decemnummos
aureos obtulissem: re¬
fugit altiore consilio: pro¬
testatus eccłam auro non¬
strui. sed potius destruia Ali¬
quantum ei uestimentor̃
indulsimus. Quod cũ ille
benigne accepisset : reuocan¬
tibus nos ad mare nautis
discessimus :¬
ROSPEROO: CURSUSE¬
ptimo die alexandriam per¬
uenimus. Vbi foeda in ter
ep̃os atq: monachos certamina
grebantur: ex ea occasione
ul causa : quia congregati
in unũ saepius sacerdotes. fre¬
quentibus decreuisse sinodis
uidebantur : nequis origenis
libros legeret aut haberet :
qui tractator scripturarum
sanctaꝵ peritissimus habeba¬
tur: Sed ep̃i quaedã in libris
ipsius insanius scripta me¬
morabant. Quae assertores
eius defendere non ausi:
ab hereticis potius fraudu¬
lenter inserta dicebant. Et
idõ non propter illa quȩ
in reprehensionẽ merito
uocarentur. etiã reliqua

Expanded text:
furtum nesciunt. aufurtum nesciunt. aurum uero adque argentum, quae prima mortales putant esse, neque habent neque habere cupiunt. nam cum ego presbytero illi decem nummos aureos obtulissem, refugit, altiore consilio protestatus, ecclesiam auro non instrui, sed potius destrui. aliquantulum ei uestimentorum indulsimus. Quod cum ille benigne accepisset, reuocantibus ad mare nautis discessimus, prosperoque cursu septimo die Alexandriam peruenimus, ubi foeda inter episcopos adque monachos certamina gerebantur ex ea occasione uel causa, quia congregati in unum saepius sacerdotes frequentibus decreuisse synodis uidebanlibros legeret aut haberet, qui tractator sanctarum Scripturarum peritissimus habebatur, sed episcopi quaedam in libris illius insanius scripta memorabant. Quae assertoreseius defendere non ausi ab haereticis potius fraudulenter inserta dicebant: et ideo non propter illa, quae in reprehensionem merito uocarentur, etiam reliqua
Abbreviated transcription (Latin):
& quod tibi saepe testatus
sum. galli sumus. Sed
pergat hic potius. expli¬
care sui cirenensis ystoriã:
Enim uero inquit postumi¬
anus cauebo post haec cunius¬
quam abstinentiã prae¬
dicare: ne gallos nr̃os ar¬
duum penitus offendat
exemplũ. Statueram
autẽ etiam cęnam cire¬
nensis illius. uel consequen¬
tia. septem enim diebus
apud ipsum fuimus. re¬
ferre conuiuia : sed suꝑ¬
sedendum . ẽ. ne gallus¬
sẽ aestimet fatigari
Ceterum. postero die. cũ
aliqui ex incolis ad nosui¬
sendos confluere coepissent
ma nos dissimulatione
celauerat. Deinde cũ ipso
ad eccłam processimus:
quae fere duobus milibus
ab erat : a conspectu nm̃
inter iectu montis exclusa
Frat autem uilibus texta
uirgultis: non multo
ambitiosior quam nr̃i ho¬
spitis tabernaculũ : in
quonisi incuruus quis non
poterat consistere. Cũ
hominũ mores quaerere¬
mus: illud praeclarũ
animad uertimus: nichil
eos neq emere neq uen¬
dere. Quid sit fraus aut mod¬

Expanded text:
et quod tibi saepe testatus et quod tibi saepe testatus sum, Galli sumus. sed pergat hic potius explicare sui Cyrenensis historiam. Enimuero, Postumianus ait, cauebo posthac cuiusquam abstinentiam praedicare., ne Gallos nostros arduum penitus offendat exemplum. statueram autem etiam cenam Cyrenensis illius uel consequentia — septem enim diebus apud ipsum fuimus — referre conuiuia: sed supersedendum est, ne se Gallus aestimet fatigari. ceterum postero die, cum aliqui ex incolis ad nos uisendos confluere coepissent,ma nos dissimulatione celauerat. deinde cum ipso ad ecclesiam processimus, quae fere duobus milibus aberat, a conspectu nostro interiectu montis exclusa. erat autem uilibus texta uirgultis, non multo ambitiosior quam nostri hospitis tabernaculum, in quo nisi incuruus non poterat consistere. cum hominum mores quaereremus, illud praeclarum aduertimus, nihil eos neque emere neque uendere. quid sit fraus aut
Abbreviated transcription (Latin):
quintus. Fasciculum
etiam herbȩ intulit. cu¬
ius nom excidit: quae
mentȩ similis. exuberans
foluis. saporem mellis prȩ¬
stabat. Huius praedulci
admodum suauitate de¬
lectati atq exatiati sumus
Id haec subridens ego. ad
gallum meũ : quid in quã
galle: placetne tibi pran¬
dium. fasciculus herbarũ
& panis dimidius. uiris
quinque : Tum ille sicut
est uerecundissimus. ali¬
quantulũ erubescens.
dum fatigationem meã
accepit : facis inquit sul
pici tuo more : qui nul¬
lam occasionem siqua
tibi porrecta fuerit omit¬
tis. quinnos aed acitatis
fatiges. Sed facis in hu¬
mane : qui nos gallos
homines cogis exemplo
angelorum̃ uiuere
Quamquã ego studioman¬
ducandi etiam angelos inin¬
ducare credam. Namistũ
dimidium ordeacium ti¬
meo uel solus attingere.
Sed contentus sit hoc ille¬
cirenensis: cui uel necessi¬
tas uel natura. ẽ. esurire:
uel postremo isti : quibus
credo marina iactatio
in ediam cibi fecerat. Nos
procul amari absumus:

Expanded text:
quintus. fasciculum quintus. fasciculum etiam herbae intulit, cuius nomen excidit, quae menthae similis, exuberans foliis, saporem mellis praestabat: huius praedulci admodum suauitate delectati adque exsatiati sumus: ad haec subridens ego ad Gallum meum: quid, inquam, Galle, placetne prandium fasciculus herbarum et panis dimidius uiris quinque? tum ille, sicut est uerecundissimus, aliquantulum erubescens, dum fatigationem meam accipit: facis, inquit, Sul pici, tuo more, qui nullam occasionem, si qua tibi porrecta fuerit, omittis quin nos edacitatis fatiges. sed facis inhumane, qui nos Gallos homines cogis exemplo angelorum uiuere: quamquam ego studio manducandi etiam angelos manducare credam: nam istud dimidium hordeacium timeo uel solus adtingere. sed contentus sit hoc Cyrenensis ille, cui uel necessitas uel natura est esurire, uel postremum isti, quibus, credo, marina iactatio inediam cibi fecerat: nos procul a mari absumus,
Abbreviated transcription (Latin):
quam quod om̃s tributo
liberi sunt Extrema si¬
quidem cyrenarum ora
est : deserto illi contigua
quod inter aegyptum &
africam interiacet: per
quod olim cato caesarem
fugiens duxit exercitum
Ergo ad tugurium illud
quod eminus conspexerã
pertendens : inuenio senẽ
in ueste pellicia molam
manu uertentẽ: Consalu¬
tatus: accepit nos benigne
fiectos nos in illud litus
exponimus : & ne statim
repetere cursum possemꝰ.
maris malitia attineri
łgressos in terram : ut est
mos humani ingenii. natu¬
ram locorũ cultumq ha¬
bitantium uoluis sẽ cogno¬
scere. Ap̃ianos nos esse
id praecipue quaerere :
an essent aliqui inter illas
solitudines xp̃iani. Tum
uero ille flens gaudio: ad
genua nr̃a prouoluitur.
ierum nos ac saepius ex oscu¬
latos : inuitat ad orationẽ
Deinde positis in terra uer¬
uecum pellibus: facit nos
discumbere. Apponit pran¬
dium sane locupletissimũ :
dimidium panem orde¬
acium. Eramus autem
nos quattuor: ipse erat

Expanded text:
quam quod omnes a tributo quam quod omnes a tributo liberi sunt. extrema siquidem Cyrenorum ora est, deserto illi contigua, quod inter Aegyptum et Africam interiacet, per quod olim Cato Caesarem fugiens duxit exercitum. Ergo ad tugurium illud, quod eminus conspexeram, pertendi: ibi inuenio senem in ueste pellicia. molam manu uertentem. consalutatos accepit nos benigne. eiectos nos in illud litus exponimus, et ne statim repetere cursum possimus, maris mollitie detineri: egressos in terram, ut sit mos humani Ingenii, naturam locorum cultumque habitantium uoluisse cognoscere: Christianos nos esse: id praecipue quaerere, an essent aliqui inter illas solitudines Christiani. tum uero ille flens prae gaudio ad genua nostra prouoluitur: iterum nos ac saepius exosculatus inuitat ad orationem: deinde expositis in terra ueruecum pellibus facit nos discumbere. adponit prandium sane locupletissimum, dimidium panem hordeacium. eramus autem nos quattuor, ipse erat
Abbreviated transcription (Latin):
contiguum terrȩ: satis
firmis tabulatis constra¬
tum. Non quod ibi uis
imbrium ulla timeatur.⁊
fuisse autẽ illic pluuiam
ne quando quidem audi¬
tum. ẽ : sed quod uentorũ
ea uis est. ut si quando
uel clementiore caelo
aliquantulum spirare
flatus coeperit : maius
in illis terris quam iN
ullo mari naufragium sit¬
Nulla ibi germina. sata
nulla proueniunt : quippe
instabili loco: arentibus
harenis ad omnem motũ
uentorũ cedentibus. Veñ
ubi auersa quaedam a
mari promunctoria uen¬
tis resistunt: terra ali¬
quantulum solidior herbã
raram atq hispidã gianit
ꝑa ouibus est pabulũ fatis
utile. Incolae. lacte uiuuã
Qui sollertiores sunt. uel
ut ita dixerim ditiores :¬
ordeacio pane utuntur:
Ea ibi sola messis. ẽ : quae
celeritate prouentus. per
naturam sõlis siue aeris.
uentorũ casus euadere
solet. Quippe. fertur
adie iacti seminis. trige¬
simo die maturascere
Consistere autẽ ibi homi¬
nes non alia ratio facit:

Expanded text:
contiguum terrae, satis contiguum terrae, satis firmis tabulatis constratum, non quod ibi uis imbrium ulla timeatur — fuisse autem illic pluuiam, ne quando quidem auditum est —, sed quod uentorum ea uis est, ut si quando uel clementiore caelo aliquantulus spirare flatus coeperit, maius in illis terris quam in ullo mari naufragium sitnulla ibi germina, sata nulla proueniunt, quippe instabili loco arentibus harenis ad omnem motum uentorum cedentibus. uerum ubi auersa quaedam a mari promuntoria uentis resistunt, terra aliquantulum solidior herbam raram adque hispidam gignit: ea ouibus pabulum est satis utile. incolae lacte uiuunt: qui autem sollertiores sunt uel, ut ita dixerim, ditiores, hordeacio pane utuntur. ea ibi sola messis est, quae celeritate prouentus per naturam soli saeuientium uentorum casus euadere solet: quippe fertur a die iacti seminis tricensimo die maturescere. consistere autem ibi homines non alia ratio facit,
Abbreviated transcription (Latin):
Ita inquit fiat postumia¬
nus. Quod cum dixissẽt:
paululum om̃s conticiumꝰ.
Dem cilicium cui insederat.
ad me propius ad mouit:
atq: ita exorsus est
Ante hoc triennium quo
tempore tibi sulpici hinc
abiens ualedixi : ubi nar¬
bonae nauem soluimus.
quinto die portum a fricȩ
intrauimus: ad eo prospe¬
ra dĩ nutu nauigatio fuit
Libuit animo adire carta¬
ginem: loca uisitare scõ¬
rum: & praecipue ad se¬
pulchrum cypriani mar¬
trris adorare. Quinto
decimodie adportum re¬
gressi. prouectiq: in altũ.
alexandriam petentes
reluctante austro poene
in syrtes illati sumus
Quod prouidi nautȩ ca¬
uentes: iactis nauem
anchoris sistunt: Sub
oculis autẽ terra conti¬
nens erat. In quã scaphis
egressi. cum uacua abhu¬
mano cultu om̃ia cerne¬
GO STUDIOSIUS. EX¬
plorandorum locorũ gra¬
tia. longius processi:
Tribus fere alitore milib
paruum tuguriũ inter
arenas conspicio : cuius
tectum sicut salustius ait
quasi carina nauis erat.

Expanded text:
Ita, inquit, fiat, PostumiaIta, inquit, fiat, Postumianus. quod cum dixisset, paululum omnes conticuimus: dein cilicium, cui insederat, ad me propius admouit adque ita exorsus est. Ante hoc triennium, quo tempore tibi, Sulpici, hinc abiens ualedixi, ubi Narbone nauem soluimus, quinto die portum Africae intrauimus: adeo prospera Dei nutu nauigatio fuit. libuit animo adire Carthaginem, loca uisitare sanctorum et praecipue ad sepulchrum Cypriani martyris adorare. quinto decimo die ad portum regressi prouectique in altum, Alexandriam petentes, reluctante austro paene in Syrten inlati sumus: quod prouidi nautae cauentes iactis nauem anchoris sistunt. sub oculis autem terra continens erat, in quam scaphis egressi cum uacua humano cultu omnia cernego studiosius explorandorum locorum gratia longius processi. tribus fere a litore milibus paruum tugurium inter harenas conspicio, cuius tectum, sicut Salustius ait, quasi carina nauis erat,
Abbreviated transcription (Latin):
ciam inquit: ut desiderare
te uideo. Sed quȩ sõ prius
exte audiam: anisti
omnes quos hic reliquerã
sacerdotes tales sint. qua¬
les eos antequam profi¬
ciscerer noueramus.
Cum ego. absit te in quã
ista quaerere : quȩ aut
una mecum ut puto nosti:
Aut si ignoras. non audire
sit melius Illud reticere
non possum: non solum
illos de quibus interrogas
nichil meliores quam no¬
ueras factos: sed unum
illum nr̃i quondã amantẽ
in quo respirare ab istorũ
in sectationibus solebamus.
asperiorem nobis fuissẽ quã
debuit. Nec uero quicquã
i illum inclementius di¬
cam: quia & amicũ colui:
& tunc etiã amaui cũ pu¬
tabatur inimicus. Me
autem haec tacitis cogita¬
tionibus reuoluentẽ. ad¬
modum dolor iste compun¬
git : paene nos sapientis
&religiosi uiri amicitia
destitutos: illũ quondã
tam amicũ nobis. tam
amarum in nos esse potu¬
isse Uerum haec quae
meroris plena sunt relin¬
quamus: te potius ut du¬
dum spoponderas audiamꝰ¬

Expanded text:
ciam, inquit, ut desiderare ciam, inquit, ut desiderare te uideo. sed quaeso prius ex te audiam, an isti omnes, quos hic reliqueram sacerdotes, tales sint, quales eos antequam proficiscerer noueramus. Tum ego, absiste, inquam, ista quaerere, quae aut una mecum ut puto nosti, aut si ignoras, non audire sit melius. illud reticere non illos de quibus interrogas, nihil meliores quam noveras factos; sed unum illum nostri quondam amantem, in quo respirare ab istorum insectationibus solebamus, asperiorem nobis fuisse quam debuit. Nec vero quidquam in illum inclementius dicam, quia et amicum colui, et tunc etiam amavi cum putabatur inimicus. Me autem haec tacitis cogitationibus resolventem admodum dolor iste compungit pene nos sapientis et religiosi viri amicitia destitutos, illum quondam tam amicum nobis, tam amarum in nos esse potuisse. Verum haec, quae moeroris plena sunt, relinquamus: te potius, ut dudum spoponderas, audiam