comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uenit. ¶ patrono ꝑire dum mõ patronꝰ
tanquam uir bonus ac diligens pat̾. f. ro¬
me moraretur uł in ꝓuintia ꝓficiscatur.
cet̾m si uagari ꝑorbem t̾rarum ułit. non
eẽ miungendam nec̃itatem liberto ubic̃
moratur. sũpitu sciłz. auẽt̃a patroni.
Saius .ł. Cum patronus oꝑas stipulat᷑
sit tunc scilicet cõmititur stipulatio cũ
poposcĩt. nec lib̾tus pr̃it̾it. nec int̾ ẽ. adiec¬
ta sint ħ ũba cum poposcero. an nõ sint
adiecta aliud ẽ enĩ deoꝑis. aliud ẽ decet̾s
reb. cum emĩ oꝑarum editio nicħ aliud
sit quam officii prãtio: ab surdumẽ c̃t̾e̾
alio die deb̾iofficium. quam quo is uellec
cuipr̃andusẽ. ¶Cum lib̾tus ꝓmisit pa¬
trono oꝑasse daturum. neꝙ adiec̾it lib̾is¬
ꝙ eius constat lib̃is eius ita demũ deb̾̃i sipa¬
tri heredes exstit̾int. ħrdes tñ exstitisse li¬
b̾os parenił ita demũ ꝓd eẽ ad oꝑarum peti¬
tionem uiliano plae sinõ ꝑ alium ħrdos

Expanded text:
atrono perire, dummodo patronus tamquam uir bonus et diligens pater familias Romae moraretur uel in prouinciam proficiscatur: ceterum si uagari per orbem terrarum uelit, non esse iniungendam necessitatem liberto ubiquemoratur, sumptu scilicet et uectura patroni.ale. Cum patronus operas stipulatus sit, tunc scilicet committitur stipulatio, cum poposcerit nec libertus praestiterit. nec interest, adiecta sint haec uerba 'cum poposcero' an non sint adiecta: aliud enim est de operis, aliud de ceteris rebus. cum enim operarum editio nihil aliud sit quam officii praestatio, absurdum est credere alio die deberi officium, quam quo is uellet, cui praestandum est. Cum libertus promiserit patrono operas se daturum neque adiecerit 'liberisque eius', constat liberis eius ita demum deberi, si patri heredes extiterint. heredes tamen extitisse liberos parenti ita demum prodesse ad operarum petitionem Iuliano placet, si non per alium heredes
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑeum suum ħrs exstiu̾t filius: repelli eõ
aboꝑarum petitione debe. ꝑinde ac si repel¬
letur patronus qui oꝑas nõ mmposuisset
ułquas imposuit reuendidiss.¶
om̃ib oꝑis precipueobsuandumẽ. ut
tpr̃is spatia que ad curam corpis necẽcariã
sunt. lib̾to relinquatur.a t
pittoriis oꝑis. demiq silibtus faberaut
pictor fui̾t. qmͣdu id artificium exerce¬
bit. has oꝑas patronuprestare cogitur
qr̃. sicur fabribes oꝑas quis pot̾ sibi aut ti¬
to stipulari. ita patronus alibto oꝑas sibi
decłit. quales patrono prãndo libatur.
Sipatrom płes consulto indiũsas regio¬
nes disseesẜit. ⁊ lib̾ito simul oꝑas in¬
dix̾int. pot̾ dici diemoparum ced̾e. ser¬

Expanded text:
s, repelli eum ab operarum petitione debere, perinde ac repelleretur patronus, qui operas non imposuisset uel quas imposuit reuendidisset. In omnibus operis praecipue obseruandum est, ut temporis spatia, quae ad curam corporis necessaria sunt, liberto relinquantur. 23 pictoriis operis. denique si libertus faber aut pictor fuerit, quamdiu id artificium exercebit, has operas patrono praestare cogitur. quare sicut fabriles operas quis potest sibi aut Titio stipulari, ita patronus a liberto operas dederit, quales patrono praestando liberaretur. Si patroni plures consulto in diuersas regiones discesserint et liberto simul operas indixerint, potest dici diem operarum cedere, se
Abbreviated transcription (Latin):
pueñnt ad lib̃tatem. oꝑe eumposite nul¬
lum effecrum habebunt s nec is cͥ bona ad¬
dicta sunt ex constitutione diuioxrci. lib̾ta¬
tem conseruandarum cã pot̾it oꝑas pet̾e neqꝑ
ficiantur. nõ enim sic fiu̾nt lib̃ti. ut sunt
ꝓpͥi. quos inulla nec̃itate cogente eos ma¬
numifĩt Iudicium de oꝑis tunc locum nõ¬
ħͣtit cumoꝵe pret̾ierint. Pret̾ire aũ nõ pos¬
sunt añquam incipiant ced̾ẽ.⁊ incipiunt
postea quam fl̾int indictes⁊̃ siuxorem hãt
lb̾tus. nonphibetur patronus opas exigẽ.
Sumpubos sit patronus: uoluntate eius
nõ uidetur lib̾ta nupta. nisi tutoris aucto¬
s̾ ritas uoluntati abcessit. Ratiquoq habii¬
tio patrono obẽ innuptiis lib̾te.
rum ua litudine impeditur. quominus
praret oꝑas. nõ tenetur. nec enim pot̾ iud̾̃i
peum stare quo minus oꝑas pr̃et.⁊ neq
ꝓmitti. neꝙ solui. nec deb̾i nec peti. ꝓparte
pot̾it oꝑa. ¶ Ideo pãp. subitit si nõ una s

Expanded text:
uenerit ad libertatem, operae ei impositae nullum effectum habebunt. Sed nec cui bona addi‹c›ta sunt ex constitutione diui Marci libertatium conseruandarum causa, poterit operas petere neque ficiantur: non enim sic fiunt liberti, ut sunt proprii, quos nulla necessitate cogente manumisimus. Iudicium de operis tunc locum habet, cum operae praeterierint. praeterire autem non possunt, antequam incipiant cedere, et incipiunt, posteaquam fuerint indictae. Etiam si uxorem habeat libertus, non prohibetur patronus operas exigere. Si impubes sit patronus, uoluntate eius non uidetur liberta nupta, nisi tutoris auctoritas uoluntati accesserit. Rati quoque habitio patrono obest in nuptiis libertaerum ualetudine impeditur, quo minus praestet operas, non tenetur: nec enim potest uideri per eum stare, quo minus operas praestet. Neque promitti neque solui nec deberi nec peti pro parte poterit opera. ideo Papinianus subicit: si non una, sed
Abbreviated transcription (Latin):
que quandoq honeste. ⁊ sine ꝑicło uire pr̃a¬
tur. nec sẽꝑ. heq manumissionis tp̃r prã¬
n debuerunti s si curpes oꝑas postea exerc̃e
ceꝑit pr̃are debebit eas quas manumissiõi
pp̃r pr̃abat. ¶Tales patrono oꝑe dantur.¬

Expanded text:
t sine periculo uitae praestantur, nec semper hae, quae manumissionis tempore praestari debuerunt. sed si turpes operas postea exercere coeperit, praestare debebit eas, quas manumissionis tempore praestabat. Tales patrono operae dantur
Abbreviated transcription (Latin):
e ud̾i te ꝑsuadendũ mulieri erit. utꝑ
m̃ custod̃ admittat. atq siip̃a ħ d̾siderassi
ꝙ sienixa nd fuerit sciamai̾tus ad inuidiã
estrmationẽq suã ꝑtinẽ ut ñ inaneĩto pꝰ¬
sit iuͥidicati captasse ħadaliquã mulieris
inuiriã si ãt .ł. õs. ł plures ce gͣuidã. penũ
ciauĩt nulla cã custodiendierit. ¶ex hocs¬
Ito. euidentissime apparet senatus .c. dli
bio agnoscendis. locũ ñ hũisse. simulier
iãpõt maĩtus iuresuo: filiũ ꝑi̾nt᷑ dictus
u̾siderare. aut exiberisibi. aut ducẽ ꝑmitti
extraordint̃ ¶ Igͥ pcepit incausã necessiũ fub¬
ueniti sed̾m quod rescͥptũ euocũ mulier ad
gnatẽ cogendaq ert responde. sꝑdgͦ
quid senatus.c. pen̾a adhibemus. scłutli¬
ceat maĩto. ñ agnoscere. s funge noet co et¬

Expanded text:
unc persuadendum mulieri erit, ut perinde custodem admittat atque si ipsa hoc desiderasset: quod si enixa non fuerit, sciat maritus ad inuidiam existimationemque suam pertinere, ut non immerito possit uideri captasse hoc ad aliquam mulieris intiaverint, nulla causa custodiendi erit". Ex hoc rescripto evidentissime apparet senatus consulta de liberis agnoscendis locum non habuisse, si mulier iam potest maritus iure suo filium per interdictum desiderare aut exhiberi sibi aut ducere permitti. Extra ordinem igitur princeps in causa necessaria subvenit. Secundum quod rescriptum evocari mulier ad gnatem, cogendaque erit respondere. quid senatus consulti poenam adhibemus, scilicet ut liceat marito non agnoscere? sed finge non e
Abbreviated transcription (Latin):
enda ẽ. Si tñ peperrit. queret᷑ ueritas. anereo
admodũ fatile ẽ cͥcabõꝵ possessiõẽ dĩdã muli¬
eri uñtͥs noĩe. itacalũpniã ciꝰ inpunitã ñ re¬
linquere. ꝑcalũpniã aũt inpossessionẽ fuis¬
se uid̃t᷑. quesciens prudensq seꝑ̃gñãtẽ nõ eẽ.
uoluĩt inpossessionẽ uenire. hic aũ acciõẽ
ptor int᷑ annũ utilẽ pollicet᷑. ułt nõ uidelier

Expanded text:
ndum. si tamen peperit, quaeretur ueritas, an ex eadmoderi uentris nomine, ita calumniam eius impunitam non relinquere.Per calumniam autem in possessione fuisse uidetur, quae sciens prudensque se praegnatem non esse uoluit in possessionem uenire.Hanc autem actionem praetor intra annum utilem pollicetur, ultra non, uidelicet
Abbreviated transcription (Latin):
nimio uoto lib̾oꝵ suscipiendoꝵ ductꝰ ẽ.
ł ip̃a eũ illexerat᷑: uͣt credr quod costante ma¬
tͥmonio hec fingebat. eqssimũ ent ignosci
maĩto Imemisse aũt oportet tẽpus nõ ẽẽp̃sti¬
tutũ rescͥpto. quãuis insenat᷑ .c. deliberis:

Expanded text:
nimio uoto liberorum suscipiendorum ductus est uel ipsa eum illexerat ut crederet, quod co‹n›stante matrimonio hoc fingebat, aequissimum erit ignosci marito.Meminisse autem oportet tempus non esse praestitutum rescripto, quamuis in senatus consultis
Abbreviated transcription (Latin):
siõẽ uenientẽ nõ ꝓhibet. s ⁊̃ que cͥcũ scbendi a¬
liciui caclam. ⁊ ꝑ quãdã machinationẽ in p̾ses¬
sionẽ introdueat. ¶Si ⁊ patͥs ⁊ filie fictũ argu¬
etur. inalt̾rũ quẽ actoruelit reddenda ẽrit ac¬
cio. quia in id quodagẽtis int̾ ẽ dat᷑ ⁊ iõsud
quodei abẽ ab eoqui ĩ potestate ẽ suan p̾sit. p̃t̃¬

Expanded text:
i alicuius causa clam et per quandam machinationem in possessionem introducat. Si et patris et filiae factum arguetur, in alterum quem actor velit reddenda est actio. quia in id quod agentis interest datur, ideo, si id quod ei abest ab eo qui in potestate est servari possit, p
Abbreviated transcription (Latin):
sup̃ ꝯpͥhensũ ẽ. ei. quodnatũ erit. poe fessiõt cĩ
cograta nõ dabo si ͥ ͤ ꝙ natũ erit ũ supraeui¬
tũ ẽ. inspiti nõlicuerit. quas utiq acciõe
metatuꝵ polliceor his quib exe dicto in¬
eobonoꝵ pͥsessio datasit eas simͥ iusta cã ui¬

Expanded text:
od natum erit possessionem causa cognita non dabo. Sive quod natum erit, ut supra cautum est, inspici non licuerit, quas utique actiones me daturum polliceor his quibus ex edicto meo bonorum possessio data sit, eas, si mihi iusta causa vi
Abbreviated transcription (Latin):
emꝑib diuoꝵ fr̃m cũ hoc incidiss.
rus uid̃t᷑ ut uxori que ab eodiu̾tat. ⁊ senoẽe
p̃gnãtẽ ꝯfiteat᷑ custodes apponat. ⁊ idnemo
mirabit᷑. sinos quoq nouĩi ꝯsilium. ⁊ re¬
mediũ suggeramus. igit᷑. si meadẽ postu¬

Expanded text:
ibus diuorum fratrum cum hoc incidissetrus uidetur, ut uxori, quae ab eo diuerterat et se non esse gnatem profiteatur, custodem apponat, et ideo nemo mirabitur, si nos quoque novum consilium et remedium suggeramus. Igitur si perst
Abbreviated transcription (Latin):
dicendum erit cogi eos ad cognoscendam
hereditatem. ⁊ restituere. idemq erit ⁊ inco¬
llegio dicendum. ¶Tiatuis heros institu¬
tus. senpnio substituto rogatus ẽ. ip̃i sen¬
ꝓmoherediratem restituere: ¶Institu
eum eẽ. quia int̾ eẽ serpnii pot̃. ex ĩsti¬
tutione mag̃ de ẽ quam ex substituti
legitimus ħrs fuit. is cui fidei cõmissari¬
a hereditas relicta ẽ. id̾ dr̃. ¶Siquis a¬
lio loco restuuere heretlitatem uissussit.
et suspectam eamdicat. Iuł scribit cogen¬
dum eumẽẽ similemq aiqui indiem rog¬
atus ẽ restituere.

Expanded text:
dicendum erit cogi eos adgnoscere dicendum erit cogi eos adgnoscere hereditatem et restituere: idemque erit et in collegio dicendum. Titius heres institutus Sempronio substituto rogatus est ipsi Sempronio hereditatem restituere: instituum eum, quia interesse Sempronii potest ex institutione quam ex substitutiolegitimus heres fuerit is, cui fideicommissaria hereditas relicta est, idem dicitur. Si quis alio loco restituere hereditatem iussus sit et suspectam eam dicat, Iulianus scribit cogendum eum esse similemque ei, qui in diem rogatus est restituere.
Abbreviated transcription (Latin):
absentes. uł ꝑ epłam possunt. nametiã
adu̾sus absentes postulat᷑ dec̾tum. siu̾certi¬
or sit quorundam uoluntas recusantium.
adire ⁊ restituere hereditatem. siue iẽta
adꝗ p̾sentia eorum nõ ẽ necessaria.: ¶ Me¬
minisse aũt oportebit de herede instituto
senatum loqui. idoꝙ tractatumẽ ap̃uili¬
anum. an ad inrestatos locum hãt. S ẽ
uerius eoꝙ uireutiur. ut hoc senatu
consultum. ad mꝰtestatos quoq ꝑtineat.
siue legitimi siue honoraru sint suoces¬
sores s ⁊ ad filium qui inpotestate ẽ. hoc
senatus consultum locum ht̃. incet̾is qͦe¬
necessariis ut ap̃tore compellantur. mi¬
sc̃e se hereditati. sic demde restuuere. ꝙ sife¬
c̾̃int: transtulisse uidebuntur acõoos. ¶ Sĩ
fisoo uacantia boã deferantur. nec uelit bo¬
na agnosc̃e.⁊ fidei comissario restituere.
equissimũerit qͣi uendicau̾it sic fiscum
restitonem facẽ Qtem simunicipes heredi¬
tatem suspectamdicant heredes instituti:

Expanded text:
absentes uel per epistulam possunt: nam etiam aduersus absentes postulatur decretum, siue certior sit eorum uoluntas recusantium adire et restituere hereditatem siue incerta: adeo praesentia eorum non est necessaria. Meminisse autem oportebit de herede instituto senatum loqui: ideoque tractatum est apud Iulianum, ad intestatos locum habeat. sed est uerius eoque iure utimur, ut hoc senatus consultum ad intestatos quoque pertineat, siue legitimi siue honorarii sint successores. Sed et ad filium qui in potestate est hoc senatus consultum locum habet et in ceteris necessariis, ut a praetore compellantur miscere se hereditati, sic deinde restituere: quod si fecerint, transtulisse uidebuntur actiones. Si fisco uacantia bona deferantur nec uelit bona adgnoscere et fideicommissario restituere, aequissimum erit, quasi uindicauerit, sic fiscum restitutionem facere. Item si municipes hereditatem suspectam dicant heredes instituti,
Abbreviated transcription (Latin):
tabulas scͥsis signauĩt. Iubemius celꝰ
libeoĩ suosalutẽ. aut nõ intellgo. ꝙͥ sit
t̃ quome ꝯsuleris aut ualde stultae. ꝯsulti¬
ciotua. plusem̃ qũa ridiculũ ẽ. dubitare.
analiꝗs uire testis adbibitia sit qm̃idẽ
⁊ tabulas testam̃ti. scͥꝑsit stco utie

Expanded text:
tabulas scripsisset, signauerit. Iuuentius Celsus Labeoni suo salutem. Non intellego quid sit, de quo me consul‹u›eris, aut ualide stulta est consultatio tua: plus enim quam ridiculum est dubitare, an aliquis iure testis adhibitus sit, quoniam idem et tabulas testamenti scripse
Abbreviated transcription (Latin):
rn uoꝵ. qualitatẽ. aniecte fec̃ ⁊̃ puto ⁊̃ qui¬
accipiẽdũ e. utlicet ad aliãrẽ sĩtrogati łcol¬
ecti. sitñ añtestimomũ cerciorẽt᷑. ad testa¬
mtũ seẽẽ adibitos. pꝰse eos testimorim̃ suũ
portet. ẽ aũt imno ꝯtextu nullũ actũ aliemiꝰ

Expanded text:
rum qualitatem, an recte fecerit? et puto etiam quaaccipiendum est, ut, licet ad aliam rem sint rogati uel collecti, si tamen ante testimonium certiorentur ad testamentum se adhibitos, posse eos testimonium suum portet. est autem uno contextu nullum actum alienum
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃.ł. Hoc edictum pretorꝓponit ocartã¬
de ꝑsecutionis lib̾tatis cã impositorum aĩ¬
ret atꝙ honoraret lib̾tinas ꝑ soãs. iiniti¬
oigitur p̃tor pollicetur uidicunoꝑaruĩ
horas soluipot̾. qi idem officium diurm.
itaꝙ nec ei lib̾to quisquis ex horis eius du¬
ꝓmiserat. alt̾o ex his mortuo nicħ ẽ qr̃.
si filio eius quanius sr̃stite alt̾o opaꝵ
detur petitio nec quisquam hoc c̃õmune
ħrdi credita petitur. hecita aristo sc̃p¬
sit. cuius sententiam puri ueram.
nam ⁊ pret̾itarumoꝑarum accionemda¬
ri ħrikextraneo sine metr exceptioĩs
plac. dabitur ⁊ inuo gͥ alt̾o patrono

Expanded text:
ictum Hoc edictum praetor proponit coartandae persecutionis libertatis causa impositorum: aniret atque oneraret libertinas personas. Initio igitur praetor pollicetur se iudicium operarum horas solvi potest, quia id est officii diurni. itaque nec ei liberto, qui sex horis dumpromiserat: altero ex his mortuo nihil est, quare  filio eius, quamuis superstite altero, operarum detur petitio. nec hoc quicquam commune  ac pecunia credita petitur. haec ita Aristo scripsit, cuius sententiam puto ueram: nam etiam praeteritarum operarum actionem dari heredi extraneo sine metu exceptionis placet. dabitur igitur et uiuo altero patrono
Abbreviated transcription (Latin):
pecume pr̃ationem consistunt. ad he¬
redem extraneum transeunt: officia
les u̾o nõ transeunt.
hatur. lib̃tum eẽ oport: qui iuret ⁊ lib̾¬
tatisc̾am iuirare. planeqr̃. siquis lib̃to
suolegau̾it. si filio suo uirau̾it sex. õ
parum nomine pr̃aturum anobliget᷑
uirando ⁊ celsus uibentius obligarieũ

Expanded text:
pecuniae praestatione consistunt, ad heredem transeunt, officiales vero non transeunt. ahatur, libertum esse oportet qui iuret et libertatis causa iurare. Plane quaeritur, si quis liberto suo legaverit, si filio suo iuraverit se decem operarum nomine praestaturum, an obligetur iurando. et Celsus Iuventius obligari eum
Abbreviated transcription (Latin):
quelegib aut edicto irogaretur: ad op¬
tionis remedio nõ obligaretur. Paulus
notat. ei qui alio iureurnit qm̃ eo qd̃
amisit. nõ nocet id qd̃ ꝑdid̾it. s ꝓd ẽ qd̾¬
ht̃. sicedic̃tum ẽ patrono. eidemq patrone
filio nõ obeẽ qd ꝰ sipatronus deliquid. siut
patrone filius uenire possit. ¶Pap. ca¬
strensium bonorum cõmilitonem titium
t᷑ nob̾ placebat nundum patronum bõꝵ¬
possõnem cẽ tab. pet̾ẽ posse. u̾m illa que¬
stio int̾uenit. anomittente eo qui reliq̃
rona acceꝑit. ꝑmde titio accrescant. ac sipar

Expanded text:
quae legibus aut edicto inrogaretur, adopquae legibus aut edicto inrogaretur, adoptionis remedio non obliteraretur. Paulus notat: ei, qui alio iure uenit quam eo, quod amisit, non nocet id quod perdidit, sed prodt: sic dictum est patrono eodemque patronae filio non obesse, quod quasi patronus deliquit, si ut patronae filius venire possit. Papinianus. Castrensium bonorum Titium  nobis placebat nondum patronum possessionem contra tabulas petere posse. uerum illa quaestio interuenit, an omittente eo qui reliqua bona accepit perinde Titio adcrescant, ac si par
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃ .ł. Silib̾tus patrono qd̃ ad debitam
portionem aitinet satis faciat: inuito tñ
aliqo extorquere conetur. quid statuẽdũ
ẽ queritur: Quid enim siex parte debita
instituto .x. pret̾ea legentur. ⁊ rogetur ẜ¬
manumittere: iniquum ẽ. ⁊legatum uł¬
le ꝑciꝑe. ⁊ libertatem ẜuonõ dare. S partẽ
debita accepta ⁊ ad legata temꝑare uł p̃¬
stare ⁊ lib̾tatem impon̾e noncogi. nec ẜ¬
uum forte de se male m̃itum cogatur u¬
manumitt̾e. Q uid ergo si solo herede eod̃¬
ut instituto. id̃ lib̾tus petierit: s substitutũꝵ
habebit oque decreti remedium pot̾it pot̾it¬
ꝓced̾e ut accepta debita portione cet̾a pars
ad substitutum ꝑueniat ita ut si forte ser
tentem. p̃tor quide fidei cõmisso cognoscit
ex heredatum arrogauit. atꝙita ħrde eo
relicto defunctus ẽ. uonorum possõnem
ub̃ti patis naturalis ex heredatus nõ ha¬
bebit. Niamcui nõ ex heredato talis adop¬
tionocet. nocẽ debr ex heredato. qm̃ pena

Expanded text:
tionum. Si libertus patrono, quod ad debitam portionem attinet, satisfaciat, inuito tamen aliquid extorquere conetur, quid statuendum est, quaeritur. quid enim, si ex parte debita instituto decem praeterea legentur et rogetur smanumittere? iniquum est et legatum uelle percipere et libertatem seruo non dare: sed parte debita accepta et legato temperare et libertatem imponrvum forte de se male meritum cogatur manumittere. quid ergo si solo eodem herede instituto idem libertus petierit? si substitutum habebit, aeque decreti remedium poterit procedere, ut accepta debita portione cetera pars ad substitutum perveniat ita, ut, si forte sertentem praetor, qui de fideicommisso cognoscit, exheredatum adrogavit atque ita herede eo relicto defunctus est: bonorum possessionem libertum patris naturalis exheredatus non habebit: nam cui non exheredato talis adoptio noceret, nocere debet exheredato, quoniam poena,
Abbreviated transcription (Latin):
ũ ẽ parentib lib̾is suis siue massculini.
tutores ĩ testam̃to dare. ¶It scire debemus
⁊̃ pꝰumis filii s ł nepotib iceteris lib̾is lcẽ
paremtib testam̃to tutores dare. quimõĩea
cã fint ut si uiuo conansũt. in potestate eiꝰ
fũtisit neq testam̃tũ ruptuͫ st̃ ignoran

Expanded text:
sculini tutores testamento dare. Item scire debemus etiam postumis filiis uel nepotibus uel ceteris liberis licere parentibus testamento tutores dare, qui modo in ea causa sint, ut, si uiuo eo nati fuerint, in potestate eius futuri sint neque testamentum rupturi. Item ignoran
Abbreviated transcription (Latin):
relictaẽ. int̾mmi legatorum stipulatio p̾rã.¬
daẽ. s ⁊ siomisit stipulauonem existente
onditione ad exibendum eum ag̃e posse u¬
marcellus ait s siignorans heres legatũ
.x. fructuariodedit. ad exibendum eum ñ
teneripalam ẽ succurendum tamenlega¬
tario adu̾isus legatarium. Marcellus ait.
Si ad fiscum portio hereditatis ꝑuenit. oes¬
sabit ista stipulatio. qi nec sole. fiscum
satis dare. ¶Quimmorem partemi
bereditaus possidet. cumex maioͬ parte
heres sit. s quidem ip̃ouire minuatur:
portiohereditatis. serior erit heres. Neq n.
ex maiore parte exstipulatu tenetur le¬
gata. lis. quamex qua heres ẽ. Siũono¬
men quidem heredis apudeos integrũ
maneat. ueruntamen nec minus effetũ.
ueant iegatorum nomine iudentur o
trebelliano restiuitur. Namprata exo¬
nenerandi sunt heredos eius partis noĩe.
cuius emolumentum sibi ablatum ẽ.

Expanded text:
relicta est, interim legatorum stipulatio praesrelicta est, interim legatorum stipulatio praestanda est. sed si omiserit stipulationem, existente condicione ad exhibendum eum posse agere Marcellus ait. sed si ignorans heres legatum decem fructuario dedit, ad exhibendum eum non teneri palam est: succurrendum tamen legatario aduersus fructuarium Marcellus ait. Si ad fiscum portio hereditatis peruenerit, cessabit ista stipulatio, quia nec solet fiscus satisdare. Qui minorem partem hereditatis possidet, cum ex maiore parte heres sit, si quidem ipso iure minuatur portio hereditatis, securior erit heres: neque enim ex maiore parte ex ‹s›tipulatu tenetur legatariis, quam ex qua heres est: si uero nomen quidem heredis apud eos integrum maneat, uerumtamen eff‹e›ctu minus habeant legatorum nomine, uidenTrebelliano restituitur: nam pro rata exonerandi sunt heredes eius partis nomine, cuius emolumentum sibi ablatum e
Abbreviated transcription (Latin):
nominespondeat heroz. offilus ait. rraca¬
u̾e dełe. Siis curus nomine caueat: iuiuat
uidelicet ne teneatur illo ante defunctõ.
¶Item qr̾. in hac stipulatione. utrum ipsẽ.
res ueniant. que legate sunt. anũo p̃cia¬
t̃ garumerẽ. uerius in hac stipulatione res
ul earum p̃tia deduci. ¶Si .x. que mar¬
chaerant michilega s unt. ⁊ tibieorum
uͦsus fructus legatus sit. si pureutriq leg¬
atum sit relictum is cuiꝓprietas logata est.
ip̃o uire .x. uendicabit fructuariũ aũ ex
senatus. cõ. acturũ ⁊ quinq nsũ f. petitur᷑
constat. S cum .x. uendicat ꝓpͥetarius ꝑ ex¬
ceptionẽ dolirepellitur quia fcuguarius
derestĩtuendis quinq heredicauit plane
si .x. aureorum possonem legatarius bãt.
oarcellus ait dandam herediul ftuctuarꝰ¬
outilem accõnem in legatarium si modo̾
eieaueatur s si sub conditione ei .x. loga.
sint. fruetuarium int̾im .x. obligata cau¬
tione habiurum legatario u̾o cuiꝓpͥetas

Expanded text:
nomine spondeat heres, Ofilius ait ita cauere debere, si is, cuius nomine caueat, uiuat, uidelicet ne teneatur illo ant‹e› defuncto. Item quaeritur, in hanc stipulationem utrum ipsae res ueniant quae legatae sunt an uero pretia earum. et est uerius in hanc stipulationem res uel pretia deduci. Si decem quae in arca erant mihi legata sint, tibi eorum usus fructus legatus sit, si pure utrique legatum sit relictum, is cui proprietas legata est ipso iure decem uindicabit, fructuarium autem ex senatus consulto acturum et quinque usum fructum petiturum constat. sed cum decem uindicat proprietarius, per exceptionem doli repelli, qua fructuarius de restituendis quinque heredi cauit. plane si decem aureorum possessionem legatarius habeat, Marcellus ait dandam uel heredi uel fructuario utilem actionem in legatarium, si modo ei caueatur. sed si sub condicione ei decem legata sint, fructuarium interim decem oblata cautione habiturum, legatario uero, cui proprietas
Abbreviated transcription (Latin):
atꝙ si agnouiss sibi relictum. S ⁊ simor¬
tis cã donationem agnou̾it. dicendum ẽ repel¬
lieum a cẽ tabulas bonorum possõne: sictũ
sictamen si post mortem lib̾ti agnou̾it. ce¬
im̃ sieuuuus lib̃tus donau̾it. ⁊ ille acceꝑit.
nõ iocirco erit repulsus aceͣ tabulas bonoꝵ¬
quoq gratus cirracum fieret. ⁊ remiiti
eidebet ab eis disced̾e. uł ea compensare in
portionemꝓrata. quare dr̃.⁊ siconditiõiᷤ
implende ca fu̾it ꝗo datum patronopꝰ

Expanded text:
si mortis causa donationem adgnouerit, dicendum est repelli eum a contra tabulas bonorum possessione, sic tamen, si post mortem liberti adgnouit. ceterum si ei uiuus libertus donauit, ille accepit, non idcirco erit repulsus a contra tabulas bonoquoque gratus circa eum fieret, remittique ei debet ab eis decedere vel ea compensare in portionem pro rata. Quare dicitur et si condicionis implendae causa quid fuerit datum patrono
Abbreviated transcription (Latin):
quam spauit accepisse. equissimũ estad¬
muti eum ad suum auxilium S ⁊ si testa¬
torconueniss b̾rdem: ut sibilegata solũen¬
tur. mox paetͥuss. puto eum posse ad uia
ri. ¶ Sipatronus legatum sibi relictum
agnou̾it idꝙ fuit euictum competit ei legi¬
timum auxilium qr id qd̾ sꝑau̾it se habi¬
turum nõ ht̃. s: ⁊ si nõ totum euictum sit.
u̾m aliqd̾ minus ht̃ quam putauit erit
ei subueniendum. ¶S sisuo filio suo
aliquid relictum patronus agnou̾it ꝑm̃¬

Expanded text:
quam speravit accepisse, aequissimum est adquam speravit accepisse, aequissimum est admitti eum ad suum auxilium. sed et si testato convenisset heredem, ut sibi legatum solveretur, mox paenituisset, pri.Si patronus legatum sibi relictum adgnouerit idque fuerit euictum, competit ei legitimum auxilium, quia id, quod sperauit se habiturum, non habet. sed et si non totum euictum sit, uerum aliquo minus habet quam putauit, erit ei subueniendum.Si seruo uel filio suo aliquid relictum patronus adgnouerit
Abbreviated transcription (Latin):
sit quantulacum ex parteheredem insti¬
tutum lib̃ti filium. patronum ex pellere¬
¶ cum patroni filia ħr instituta eẽt alib̾to.
falsiq testamentum dictum eẽt inquo
scripta erat. ⁊ appellatione int̾posita ⁊ pen¬
dente diem suum obiss. ħntib eius diiiiᷤ
marcus subuenit ut id hr̃ent qd̃ hrẽt patͦ¬
infilia siuiu̾et. ¶ Si flluis lib̾ti hrs ab
eo institutus abstiniut. quamuis nomiẽ
sit ħrs patronus ad mittitur. Szsi ⁊ ꝑ mĩ
tegrum restitutionem is qui mixius ẽ. pat̾¬
ne ħrditati. uł qui adiit hereditatem ab¬
stimũt se pot̾it quis patronum ad mitẽ .ͥ
¶Patronus patromiq lib̃i ⁊ si scd̃ uolunta¬
tem mortui lib̃ti ħrditatem adierint loga¬
tum ue aut fideicõmissum petẽ malumͣt.
ad contra tabulas bonorum possõne nõ ad¬
mutuntur.
partim comprobare iudicium defunct ⁊ pa.¬
eius dico nõ impediri quo minus adiuuer᷑.
qui inmo ⁊ si adiit qĩ exdebita portione
institutus. mox apparuit eum minorem

Expanded text:
sit quantulacumque ex parte heredem institutum liberti filium patronum expellere.Cum patroni filia heres instituta esset a liberto falsumque testamentum dictum esset, in quo scripta erat, et appellatione interposita et pendente diem suum obisset: heredibus eius diuus Marcus subuenit, ut id haberent, quod haberet patroni filia, si uiueret.Si filius liberti heres ab eo institutus abstinuerit, quamuis nomine sit heres, patronus admittitur.Sed et si per in integrum restitutionem is, qui mixtus est paternae hereditati vel qui adit hereditatem, abstinuerit se, poterit quis patronum admittere. Patronus patronique liberi si secundum voluntatem mortui liberti hereditatem adierint legatumve aut fideicommissum petere maluerint, ad contra tabulas bonorum possessionem non admittuntur. partim comprobare iudicium defuncti, pareius, dico non impediri, quo minus adiuuetur. quin immo et si sic adit quasi ex debita portione institutus, mox apparuit eum minorem partem
Abbreviated transcription (Latin):
stitutis preteritus sit uentera substituri
ex heredatus uiuis institutis mitendus
mittendum. quia ad eungradum d̾̃uo¬
luta h̾rditas ẽ. a quo ex ħraatusẽ. ¶Si
filius ab hostib captus sit uxor eius pre¬
daẽ. nam aliquocasu spos ẽ. idꝗ nascit᷑
int̾ suos heredes futurum ut puta sipat̃
euis apd̾ hostes decedat. S ⁊ siquis uẽtrẽ¬
ita ex heredass qui nichi intra mensos tres
mortis mee natus erit ex ħrs esto uł quipꝰ
tros menses: uent̾ in posid̾nem uriꝙ mit¬
tetur. qr aliquo casu suus hrs futurus. et
oportebit. ne qui sꝑaturan̾ uitam necet᷑.
ER ecasime autem p̃tor nuisquam uxorĩ
mentionem fecit. quia fieripot̾ ur mor¬
tis tempore uxor non fuit. que seex eo p̃

Expanded text:
stitutis praeteritus sit uenter, a substitutis exheredatus, uiuis institutis mittendusmittendum, quia ad eum gradum deuoluta hereditas est, a quo exheredatus est. Si filius ab hostibus captus sit, uxor eius praeda est: nam aliquo casu spes est id quod nascitur inter suos heredes futurum, ut puta si pater eius apud hostes decedat. Sed et si quis ventrem exheredasset: 'qui mihi intra menses tres mortis meae natus erit, exheres esto' uel 'qui post tres menses', uenter in possessionem utique mittetur, quia aliquo casu suus heres futurus esoportebit, ne qui speratur ante uitam necetur. Rectissime autem praetor nusquam uxoris fecit mentionem quia fieri potest, ut mortis tempore uxor n
Abbreviated transcription (Latin):
sit aliquo tam casupossit existẽ. ꝙ quiedi¬
tus suus futurus sit uẽtrem mutemus equi¬
usemimẽ. uł frustra non numquam im¬
pendia fieri quam negari aliquanto ali¬
menta eiqui dominus bonorum aliquoca¬
sufuturus ẽ. quare ⁊ sura ex ħrclatio fac¬
ta sit. si mͥ filius unusnasceretur: ex heros
esto. quia filianasci pot̾. uł plures fuũ uł
filius. ⁊ filia: uent̾ m posiõnem mittetur.
qui non sit. ex ħrdatus fame necari ratũꝙͥ
scatur qui repellitur. idem erit dicendumᷤ.¬
⁊ si mulier que fuit inpossone ab ortum
feciss s ⁊ si sub conditione postumus sit
ex heredatus pendente conditione pedii sẽ¬
tentiam admitumis ẽstimantis pose uẽ¬
trem inpossõnem mitti qi sub inc̾to illui
ẽuentremali. ¶ Siuent᷑ ab institutis
ẽx heredatus sit a substitatis pret̾itus marẽ¬
celł negat in possõnem eum miti posse. ix¬

Expanded text:
sit, aliquo tamen casu possit existere, quo qui editur suus futurus sit, uentrem mittemus: aequius enim est uel frustra nonnumquam impendia fieri quam denegari aliquando alimenta ei, qui dominus bonorum aliquo casu futurus est. Quare et si ita exheredatio facta sit: 'si mihi filius unus nascetur, exheres esto', quia filia nasci potest uel plures filii uel filius et filia, uenter in possessionem mittetur: qui non sit exheredatus fame necari: ratumquscatur, qui repellitur. Idem erit dicendum et si mulier, quae fuit in possessione, abortum fecisset. Sed et si sub condicione postumus sit exheredatus, pendente condicione Pedii sententiam admittimus existimantis posse uentrem in possessionem mitti, quia sub incerto utilius est uentrem ali. Si uent‹er› ab institutis exheredatus sit, a substitutis praeteritus, Marcellus negat in possessionem eum mitti posse
Abbreviated transcription (Latin):
dem̃ decessiss ⁊ pat̾ eius mortuus sit. an
uent̾ in possõnememancipati patris u¬
mittipossit. ⁊ rectissime scripsit rõnem
noneẽcuruent̾ quemedictum ad mittit
repelli debeat. est enimequissimũ partur¬
iconsuliquinatus bonorum ꝑofsõem
accepturus ẽ. S ⁊ si auiis inu̾et similit
uentrem admiitemus. ¶Si filius in ad¬
optionem datus decefẜit. pͥgnante uxore
tune dem̾ ad optator defunctus fũit adm¬
utetur uent̾̃ inpossd̃nem aui ad optiui.
s anenam meius quim ad optionemde¬
d̾at filium: m̾itetur uideamus. ⁊ sihic
nepos postumus heres ab auo naturali ĩ¬
stitutus sit mutetur in possd̃nem. quia et¬
si nato eo si nemo exlib̾is sit alius. bonoꝵ
it. nõ intotum repelli uent᷑ d̾ebr. namor
natus sol patriex nouo edicto umgiage
ñalit̃ quib casib patriuingitur natus ad¬
mutendus ẽuent̾ inpossõnem. ¶Si eã
quempossõnem uult ire uxor negetur. uł
rurus. uł eẽuł fuisse. uł ex eop̃gnansñ

Expanded text:
 an uenter in possessionem emancipati patris mitti possit. et rectissime scripsit rationem non esse, cur uenter, quem edictum admittit, repelli debeat: est enim aequissimum partui consuli, qui natus bonorum possessionem accepturus est. sed et si auus uiueret, similiter uentrem admittemus. Si filius in adoptionem datus decesserit praegnate uxore, tunc deinde adoptator defunctus fuerit, mittetur uenter in possessionem aui adoptiui. sed an etiam in eius, qui in adoptionem dederat filium, mittetur, uideamus: et si hic nepos postumus heres ab auo naturali institutus sit, mittetur in possessionem, quia et nato ei, si nemo ex liberis sit alius bonorumerit, non in totum repelli uterus debet: namque natus solet patri ex nouo edicto iungi. et generaliter quibus casibus patri iungitur natus, admittendus est uenter in possessionem. Si ea, quae in possessionem uult ire, uxor negetur uel nurus uel esse uel fuisse uel ex eo praegnas non
Abbreviated transcription (Latin):
eorumquiiam mreb humanis sunt
curam pretor habuit. etiam eos qui ñ¬
dum nati sunt. ꝓpt̃ spem nascendi nõ ne¬
glexit. nam ⁊ hac parte edittieos tutus est.
dum uentrem mittit in possõnem uice. cẽ
tab̾. bonorum possõnis. ¶ Pregnatem

Expanded text:
eorum, qui iam in rebus humanis sunt, curam praetor habuit, ita etiam eos, qui nondum nati sint, propter spem nascendi non neglexit. nam et hac parte edicti eos tuitus est, dum uentrem mittit in possessionem uice contra tabulas bonorum possessionis. Praegnatem
Abbreviated transcription (Latin):
at̃ int̃ filios facultatib diuisis
filiam̃ exracione prima pili comodoꝵ. occi ͭ
aureos accipere uolunt ac postea de pecã
comodoꝵ possessionem pauit nichilomi¬
nus fr̃s ⁊ ooheredes soron fidei. ẽ pr̃abut¬

Expanded text:
ater inter filios facultatibus diuisis filiam ex ratione primipili commodorum trecentos aureos accipere uoluit ac postea de pecunia commodorum possessionem parauit. nihilo minus fratres et coheredes sorori fidei
Abbreviated transcription (Latin):
peat clatum cum trans fertur sub eadẽ
ꝯdicione trans feri uidetur si non ꝯdi¬
tio pnon: ꝑsone cohereat. Namsiꝗs u¬
xon sublans libetis legauerit repetna
gdicio non uidebmn qͣue filit inpͣsona
muliens necessaria. ¶ Pat̃ ortos in¬
structos filie legauit᷑ postea quedamex
mancipiis ortoꝵ uxor dorauent. suie
donationes testo ꝯͦ fumauit. siue norꝙ
firmauit posterior uoluntas filie lega¬
to potior era Sr isi non ualeat dona¬
tio tñ minuisse filie legatum par in r
acciones ad eiln finemꝰ man dauit. quo
p̃clium fuetat ꝯꝑatum cum postea p̃dio
distracto citiꝰa ullam offensam euis ꝗ p
ceptionem accerat p̃tium incorpus pa¬
trimonas redif non esse ꝑxãndas acc̃o¬
nes coheredi .Re. Ranu sotisoesodinat

Expanded text:
e datum cum transfertur, sub eadem condicione transferri uidetur, si non condicio priori personae cohaereat: nam si quis uxori sublatis liberis legauerit, repetita condicio non uidebitur, quae fuit in persona mulieris necessaria. Pater hortos instructos filiae legauit: postea quaedam ex mancipiis hortorum uxori donauit. siue donationes confirmauit siue non confirmauit, posterior uoluntas filiae legato potior erit: sed etsi non ualeat donatio, tamen minuisse filiae legatum pater intactiones ad eum finem mandauit, quo praedium fuerat comparatum. cum postea praedio distracto citra ullam offensam eius, qui praeceptionem acceperat, pretium in corpus patrimonii redisset, non esse praestandas actiones cohered
Abbreviated transcription (Latin):
uł ciuitatis. uł celi. uł illie quod edueatus
sir. uł parentes sepulti andebeat audiri no¬
lens reuocare: s nullo pacto erit audiendu:
sraus enim indampno accipitur pecunia¬
rio.s: si forte ⁊ res uilius distracta sic. ⁊ p̾¬
eum alii donacum ẽ. ut̾q faui. ano iudicio
conuenietur. ⁊ qui uilius emit ⁊ qui pecum¬
am accepit mum̃i. stam̃ qui enut si ma¬
lit rem restituere. nõ alias restituer. quam
si precium quod num̃auit recipiat oͥ dg
si delegatus emptor soluit ei cudonabat lib̾¬
cuꝑare debeat. licz p̾cium ad eum ꝑuenit.
qui soluendo nonẽ. nam ⁊ si acceptum p̾ci¬
um lib̾tus ꝓdigiss. dic̾emus. nichominus
quieum delit recipe debe si uelit abemptioẽ
disced̾e. ¶ Simucuam peccumam lib̾tus
in fraudem patroni accepit: an fauiana lo¬
cum hãt: uideanius. ⁊ qd̃ remedium in ħ ẽ
cepit: donauit. C onuenir eum pacronus
cuidõauit lib̾cus. s accepit. ⁊ ꝓd. egit. non

Expanded text:
uel uicinitatis uel caeli uel quod illic educatus uel uicinitatis uel caeli uel quod illic educatus sit uel parentes sepulti, an debeat audiri uolens reuocare. sed nullo pacto erit audiendus: fraus enim in damno accipitur pecuniario. Sed si forte et res uilius distracta sit et pretium alii donatum, uterque Fauiano iudicio conuenietur et qui uili emit et qui pecuniam accepit muneri. is tamen qui emit si malit rem restituere, non alias restituet, quam si pretium quod numerauit recipiat. quid ergo, si delegatus emptor soluit ei cui donabat libeciperare debeat, licet pretium ad alium peruenit, qui soluendo non est: nam et si acceptum pretium libertus prodegisset, diceremus nihilo minus eum qui dedit recipere debere, si uelit ab emptione discedere. Si mutuam pecuniam libertus in fraudem patroni acceperit, an Fauiana locum habeat, uideamus. et quod remedium in hoc cepit donauit, conuenit eum patronus cui donauit libertus: sed accepit et prodegit: non
Abbreviated transcription (Latin):
dilit. uł locauir. uł ꝓmutauit. quale
sic arbitrium iudicis uideamus. Et inre
quidem distraeta differricondicio debet
empton: utrum malit rememptam hĩx
iusto p̾cio anuo arediscede p̾cio recepto.
neq om̃imiodo rescindẽ debemus uenditi¬
oncineĩ lib̾tus usuendendi nõ habuit
nee fraudemus p̃cio emptorem. maxime
cum de dolo eius nõ dispuretur. s de dolo
lib̃ti. s siemerit infrandem patroni lib̾e
eque dicendum erir simagno empti in
precio reuelandum patronum condiei¬
onc nõ ipĩ delata. anuelit ab emptioẽ
disced̾e: s uenditori urrum malir dep̾cio
remu̾re. an ponus rem quam uendidir¬
percux ꝑ soluro p̾cio. ⁊ inꝑmutatione. ⁊
inlocatione ⁊ condic̾ione similit̾ icxm
obsuabimus/s siremquidem uõa fid̃
uendiõit. ⁊ sine ulla gra lib̾ius. Preci¬
um auiem accepium aluidonauu. u¬
denoumerir quis fauiana in quieteur
uideamus. sidicar patronus remquid̃

Expanded text:
diderit uel locauerit uel permutauerit, quale diderit uel locauerit uel permutauerit, quale sit arbitrium iudicis, uideamus. et in re quidem distracta deferri condicio debet emptori, utrum malit rem emptam habere iusto pretio an uero a re discedere pretio recepto: neque omnimodo rescindere debemus uenditionem, quasi libertus ius uendendi non habuerit, nec fraudemus pretio emptorem, maxime cum de dolo eius non disputetur, sed de dolo liberti. Sed si emerit in fraudem patroni libertus, aeque dicendum, si magno emit, in pretio releuandum patronum, condicione non ipsi delata, an uelit ab emptione discedere, sed uenditori, utrum malit de pretio remittere an potius rem quam uendidimutatione et in locatione et conductione similiter idem obseruabimus. Sed si rem quidem bona fide uendiderit et sine ulla gratia libertus, pretium autem acceptum alii donauit, uidendum erit, quis Fauiana inquietetur, uideamus, si dicat patronus rem quide
Abbreviated transcription (Latin):
exist̾ẽt uł si sub conditione scipulatus fu¬
erit. maluit de flẽe condicionem dicendũ
ẽ fauianancessare. ¶Qd si inlite uin¬
ci uoluit. si quidem condempnatus ẽ. dara
oꝑa uł in iure confessus ẽ. dicendume¬
rit faui anam locum hĩe ouod si noluit
optine cum per̾et: hic uidendum. ⁊ puto
hunc deminuisse patrimonio. accõnem
enim de ei de bonis deminuit. quemadmo¬
dum passus eẽt accionis diem abire.  si
pura querelam in offieiosi quam pocuit.
uł quan aliam forte iniuriarumur si¬
nulem instituere noluit. nd̃ pot̾ pacronꝰ
obeam rem faui ana expiri. Si transegit
infraudem patronioporur patronus faui¬
ananti. ¶ S si lib̾tus filiam docauit. ħ
ip̃o quod dotauit non uidetur fraudare
patronum. qi pietas pacris non ẽ rephẽ¬
denda. ¶ Si płib infrandem lib̾tus dõa¬
u̾it. uł plurib in mortis ẽa equalit pat᷑¬
nus adususom̃s in partem sibi debitam
siue fauianam siue caluisiana expiet᷑.¬
¶ Siquis in fraudem patronorum rem uẽ¬

Expanded text:
existeret, uel, si sub condicione stipulatus fuerit, maluit deficere condicionem, dicendum est Fauianam cessare. Quid si in lite uinci uoluit? si quidem condemnatus est data opera uel in iure confessus, dicendum erit Fauianam locum habere: quod si noluit optinere, cum peteret, hic uidendum. et puto hunc deminuisse de patrimonio: actionem enim de bonis deminuit, quemadmodum si passus esset actionis diem abire. Sed si puta querellam inofficiosi, quam potuit, uel quam aliam, forte iniuriarum uel similem instituere noluit, non potest patronus ob eam rem Fauiana experiri. At si transegit in fraudem patroni, poterit patronus Fauiana uti. Sed si libertus filiam dotauit, hoc ipso, quod dotauit, non uidetur fraudare patronum, quia pietas patris non est reprehendenda. Si pluribus in fraudem libertus donauerit uel pluribus mortis causa, aequaliter patronus aduersus omnes in partem sibi debitam siue Fauiana siue Caluisiana experietur. Si quis in fraudem patronorum rem uen
Abbreviated transcription (Latin):
ł.xiiii. q̃st̃. compet̾e ei fauianam. Suffic̃e
enim quod infraudem patronatus factum
sit. magisenim fraudem rei nõ pͥscẽ accip¬
iius. ¶In hanc acconem etiam fructꝰ¬
ueniunt quisunt post litem contestatam
percepti.
lib̾torum uult rescind̾e.
ta parte adierit hereditatem dum ignora:¬
ret. aliqua lib̾tum infraudem suam alien¬
asse: iudeamus. an succurri engnorantisꝰ
debeat. nec decipiatur lib̃ti fraudib. ⁊ pãp.¬

Expanded text:
ionum, competere ei Fauianam: sufficere enim, quod in fraudem patronatus factum sit: magis enim fraudem rei, non personae accimus. In hanc actionem etiam fructueniunt, qui sunt post litem contestatam percepti. libertorum uult rescindere.ta parte adierit hereditatem, dum ignorat aliqua libertum in fraudem suam alienasse, uideamus, an succurri ignorantiae eius debeat, ne decipiatur liberti fraudibus. et Pap
Abbreviated transcription (Latin):
sticic ꝓ aliquolib̾tus. id̾ erit ꝓlundum. ꝙ̃¬
ius aũ inpartem fauiana comperat. tam̃
ihis que diuidi nõ possunt. in solidumcõ
ceclit. an adu̾sus me iudieium sauianum
compecat uideanius. ⁊ mͥ uidetur sussloere
aduisusme patremq arburio iudicis coni¬
nen ram id qd̾ in rem ũsumẽ condempnã¬
di. quam io qd inpeculuumi.s: si uissu patre

Expanded text:
tit pro aliquo libertus, idem erit probandum. Qu in partem Fauiana competat, attamen in his quae diuidi non possunt in solidum compdederit, an aduersus me iudicium Fauianum competat, uideamus. et mihi uidetur sufficere aduersus me patremque arbitrioque iudicis contineri tam id, quod in rem uersum est, condemnandi, quam id quod in peculio. Sed si i
Abbreviated transcription (Latin):
nonempatronum ex asse heredem institu¬
tum uolentem fauiana acc̃one utip̃tor̃
ad mutit. qr erat iniquum excludieum a
undo hereditatem eius: reuocat ꝑcaluisia¬
nam accionemea quealienata sunt. dolo
malo quominus pais extestõ debita bonoꝵ
lib̾ti ad patronum lib̾os ue eus ꝑueniret. Id̃¬
ꝙ ẽ. siue petita sit a patrono ab intestatobo¬
norum possõ siue nõ sit. ¶ Si płes sĩt pa¬
ceffit. relicta patrono debita portione aut
aliquo amplius. aliquid etiam alienau̾it.
Nam qui potuit alicui relinquere. quid
testam̃to si debitam portionem patrono:
relinquat postea dando nicħ uidetur infta¬
udem face̾.¬

Expanded text:
persecutionem. Patronum ex asse heredem institutum uolentem Fauiana actione uti praetor admittit, quia erat iniquum excludi eum a undo hereditatem eius reuocat per Caluisianam actionem ea, quae alimalo, quo minus pars ex testamento debita bonorum liberti ad patronum liberosve eius perveniret: idque est, sive petita sit a patrono ab intestato bonorum possessio sive non sit. Si plures sint pastatus decesserit relicta patrono debita portione aut aliquo amplius, aliquid etiam alienaverit, nihil esse revocandum: nam qui potuit alicui relinquere quid testamento, si debitam portionem patrono relinquat praeterea, donando nihil videtur in fraudem facer
Abbreviated transcription (Latin):
cer̃os successores ⁊ heretli ⁊ cet̾is successorib
patroni ⁊ nonẽ hereditaria .i. ex boĩs lib̾ti.
s. ꝓpͥa patroni. ¶Silib̃tus in fraudem pa¬
troni aliquid dedit: demde defuncto patronõ:
uiuo lib̾to filius patroni acceꝑit bonorum

Expanded text:
successores, et heredi et ceteris successoribus patroni, et non est hereditaria, id est ex bonis liberti, sed propria patroni. Si libertus in fraudem patroni aliquid dederit, deinde, defuncto patrono uiuo liberto, filius patroni acceperit bonorum
Abbreviated transcription (Latin):
hoꝵ restituere Siħros p̃cepto fundorogatͦ
sit ħrlitatem restituere. extrebeltianose¬
natus con. restiuet ħrditatem. nec muls¬
tum fac̃. si fundus pignoridatus ẽ. ¶ ne
ꝙ emmeris aliem ꝑsõalis a ccd fudum

Expanded text:
horum restituere. Si heres praecepto fundo rogatus sit hereditatem restituere, ex Trebelliano senatus consulto restituet hereditatem. nec multum facit, si fundus pignori datus est: neque enim aeris alieni personalis actio fundum
Abbreviated transcription (Latin):
Neminem enimo porte plus legati
nomine pr̃are quam ad eum ex ħrtita¬
te ꝑuenit q̃uamuis falcidia cesset. ut re¬
scripto diui piicontinetur. demq nec

Expanded text:
neminem enim oportere plus legati nomine praestare, quam ad eum ex hereditate peruenit, quamuis Falcidia cesset, ut rescripto diui Pii continetur. Denique nec
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ rogatus sit restituere hereditatem¶dẽ ⁊ͥ
̃ i si tutor uł curatoraoblescentis uł furiosid¬
us. yogatus sit restituere ħrditatem sinedubiᷤ¬
utigt. o trebelliano locus erit. ¶Fuit q̃situm. sup
qsitutori rgatus sit restituere pupillusan÷
ip̃o auccore  restitutionem facẽ possits ⁊ ẽ
dectum adiuo seu̾o non possettor eidemq
ieͣ acton restituere ħrolitatem. qr inremsuam

Expanded text:
hereditatem. Sed et si tutor vel curator adulescentis vel furiosi rogatus sit restituere hereditatem, sine dubio Trebelliano locus erit. Fuit quaesitum, si ipsi tutori rogatus sit restituere pupillus, an ipso auctore restitutionem facere possit? et est decretum a divo Severo non posse tutori se auctore
Abbreviated transcription (Latin):
Nꝗͣ eꝓuem̃t. Quł ait compete quid adusus¬
at cum trecentoꝵ petõnem. nõ aũt̃ amplius.
qͣm inducemis accõnemadu̾sus fideicõ¬
missarium daturum. Inheredem aũ .c.
ie siuã. nedampnũ fidei comissarius sẽtiat᷑
ulti qm̃ad eum exberatitate qd ꝑuenĩ¬

Expanded text:
quidem adversus eum trecentorum petitionem, non autem amplius quam in ducentis actionem adversus fideicommissarium daturum, in heredem autem sententia, ne damnum fideicommissarius sentiat ultra, quam ad eum ex hereditate qui
Abbreviated transcription (Latin):
sul fuiͣt heros institutus suspectamꝙ he¬
reditatemdicat ancogi possit adire ⁊ resti
tuere hereditatem. Est dicendum p̃torẽ
quidem inp̃torem. uł consulem mꝯsulẽ
nullum imꝑium habe.s siuuiris dictioni
se secogosc̃e non pot̾n qi triplici officiofũ¬
ginõ pot̾. ⁊ suspectam dĩcentis ⁊ oracti. ⁊ co¬
gentis. s mhis oĩb cãib atq similib
pͥncipale auxilium. impetrandum est.¬
¶ Siquis filius. f. sit ⁊ magistratum g̾at.¬
et patrẽ suum incuius ẽ potestate cog̾e
pot̾it suspectam dicentem hereditatem
stituere ip̃am herediatem. si uiste cãe alle¬
gentur. plane siboã uenierint. nonopor¬
tet p̃torem. nec quid̃ pupillum restuuche.
nisi ex cãut diuus pus rescripsit. ¶ Si
quis compulsus adierit hepehitarẽ excer

Expanded text:
consul fuerit heres institutus suspectamque heconsul fuerit heres institutus suspectamque heredie ? et dicendum est praetorem quidem in praetorem vel consulem in consulem nullum imperium habere: sed si iurisdictioni se se cogere non poterit, quia triplici officio fungi non potest et suspectam dicentis et coacti et cogentis. sed in his omnibus casibus atque similibus principale auxilium implorandum est. Si quis filius familias sit et magistratum gerat, patrem suum, in cuius est potestate, cogere poterit suspectam dicentem hereditatem stituere ipsam hereditatem, si iustae causae allegentur. Plane si bona venierint, non oportet praetorem ne quidem pupillum restituere nisi ex causa, ut divus Pius rescripsit. Si quis compulsu