comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
auditorio more ꝯsultationẽ¬
num uiris deuotis epistula¬
rib excipientib uentuari
nulla uctis legis in hac cau¬
sa obsuatõe custodienda. sed
apud cosdem tantum modo
excellentissimoc iudices cã

Expanded text:
auditorio more consultationem, viris devotis epistularibus excipientibus, ventilari: nulla veteris legis in hac causa observatione custodienda, sed apud eosdem tantummodo excellentissimos iudices causa
Abbreviated transcription (Latin):
iñ inducta ⁊ illata infundũ¬
q̃ pignoris teneri cau̾sa placu¬
erat mancipia fuiss. nec speci¬
alit obligata monstrẽt rector
prouincie ea restitin iubebit.⁊
nec enim p̾textu debiti pensio¬
num. restitutõem hoꝵ morari
potestscum siquid sibi deb̾i dõ¬
ma fundi expensionib. uł qua

Expanded text:
in inductis et illatis in fundumquae pignoris teneri causa placuerat, mancipia fuissent nec haec specialiter obligata monstrentur, rector provinciae ea restitui iubebit. nec enim praetextu debiti pensionum restitutionem horum morari potest, cum, si quid sibi deberi domna fundi ex pensionibus vel qua
Abbreviated transcription (Latin):
umcia reliꝗss sollicitauit ad
nuptias. crm̃ etiam stupri⁊
aquo tu remotaes ꝙ uxorem
te ẽẽ c̾debas. ab accusatore le¬
gitimo sollẽpinit̾ inferetur.
¶Certe res tuas om̃s quas
abeo int̾reptas matͥmonii si¬
mulatõe deploras. restituitͥ
omĩ exactõis instantia i

Expanded text:
cia reliquisset, sollicitavit ad nuptias, crimen etiam stupri, a quo tu remota es, quod uxorem te esse credebas, ab accusatore legitimo sollemniter inferetur. Certe res tuas omnes, quas ab eo interceptas matrimonii simulatione deploras, restitui tibi omni exactionis instantia i
Abbreviated transcription (Latin):
pudiͦ dissolin p̾cipimus. Sõlu¬
tionem ⁊ enim matrinii diffici¬
liorẽ debere ẽẽ fauor imꝑat lib̾¬
oꝵ. ¶Causas at repudii hac
saluberrima loge aꝑtius desig¬
namus. Sicut enim sinc iusta
cã dissolu matrimonia iusto
liite ꝓhibemus. ita adu̾sa ne¬
cessitate p̃ssum uł pressam qͣm¬
ius infauto. attamen necessario
auxilio cupimius lib̾ari. ¶Si q̃
igitur maritũ suum adulteru
aut homicidam. ul ueneficum

Expanded text:
pudio solvi praecipimus. solutionem etenim matrimonii difficiliorem debere esse favor imperat liberorum. Causas autem repudii hac saluberrima lege apertius designamus. sicut enim sine iusta causa dissolvi matrimonia iusto limite prohibemus, ita adversa necessitate pressum vel pressam, quamvis infausto, attamen necessario auxilio cupimus liberari. Si qua igitur maritum suum adulterum aut homicidam vel veneficum
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. ¶Uerbis tamen p̾canis ꝑ
huius scemodi ctiam nouissi¬
in iudicii ordinationẽ. nira
ñ faciunt irritas uoluntates
unde inefficacit̾ te codicilł
rogatam esse. ut qbꝰdam rebꝰ
ꝯtenta portionẽ quam testa¬
mento fueras ꝯsecuta aliis ros¬
titueres. falso tibi ꝑsuasum

Expanded text:
 verbis tamen precariis per huiuscemodi etiam novissimi iudicii ordinationem iura non faciunt irritas voluntates. Vnde inefficaciter te codicillis rogatam esse, ut quibusdam rebus contenta portionem quam testamento fueras consecuta aliis restitueres, falso tibi persuasum
Abbreviated transcription (Latin):
rocumtorib institutis.⁊ post
testatam litem dñis effectis.
hiqui mandau̾ant ñ habeat᷑
facultatem negotia ꝑseq̃ndi.
isi capitales mimici tic. uel
morbi. uł alia necessaria causa
int̾cesserint. tunc etiam ũitis
hs tranfferri lis potest. Mp.

Expanded text:
rocuratoribus institutis, et post contestatam litem dominis effectis, hi, qui mandaverant, non habeant facultatem negotia persequendi, nisi capitales inimicitiae, vel morbus, vel alia necessaria causa intercesserit: tunc enim etiam invitis his, transferri lis potest.
Abbreviated transcription (Latin):
relicto decesserit. ñ uidetur exii¬
tisse ꝯdicio ⁊ idõ deficit fidei cõ¬
mussi petitio ¶ lud ctum ad¬
moncinus ca que defalcidie
portionc ñ ꝑ iectitus s ꝑipsas
res lirclitanias ixtinenda ⁊ desi¬
tis datr̃e. fidei cõmissoꝵ sicut¬

Expanded text:
relicto decesserit, non videtur extitisse condicio et ideo deficit fideicommissi petitio. Illud etiam admonemus ea, quae de falcidiae portione non per reditus, sed per ipsas res hereditarias retinenda et de satisdatione fideicommisso
Abbreviated transcription (Latin):
cuitus iextricabiles rangai.
⁊ dum minfinitum cõputato.
reclucitur. ꝓsua inpossibilita¬
te cadat. Cum scimus cẽ natę
ꝯgrium castantũ modo peñs
crigi. q̃ cum competenti moda¬

Expanded text:
cuitus inextricabiles redigatur, ne, dum in infinitum computatio reducitur, pro sua impossibilitate cadat, cum scimus esse naturae congruum eas tantummodo poenas exigi, quae cum competenti modera
Abbreviated transcription (Latin):
nichominꝰ ip̃e subgestoꝵ
testificatõe. uł ap̃cundẽ indi¬
cemsuł apl̃ alium quẽ ubet
ꝓposito put ntum suam etiã
p̾ces oblatas  sacu apices
pro mulgator ul postea depo¬
esuerint. isi infantessint: ꝙi.

Expanded text:
nihilo minus sub gestorum testificatione vel apud eundem iudicem vel apud alium quemlibet proposito parentum suam etiam preces oblatas et sacros apices promulgatos vel postea deposuerint, nisi infantes sint, qui et
Abbreviated transcription (Latin):
tem uidicẽ ad cius iurisdic¬
tõem actꝰ emãcipationis ꝑ¬
tinet insimare. suꝑq pcib
a semet oblatis ap cuzde
pone: ut hoc subsequuto: et¬
auctoritate p̾cedente pͥnci¬
pali plenissimũ roburemã¬
cipato sortiatur: ipsone in
quas tał lib̾alitas collata¬
sit de aliena potestate qua¬
si aparentib ex emancipatõe

Expanded text:
ntem iudicem, ad cuius iurisdictionem actus emancipationis pertinet, insinuare superque precibus a semet oblatis apud ponere, ut hoc subsecuto auctoritate praecedente p ripali plenissimum robur emacipatio sortiatur, et personae, in quas talis liberalitas collatasit, de aliena potestate quasi a parentibus ex emancipatione
Abbreviated transcription (Latin):
tate don.ne. si et aua ꝯstitutio
sin ⁊antonim principũ repy¬
ta ẽ. exqua generalit necessitas
imponebatur soco. partem suã
tas suo imponatur. licet nich
lucri ersubstantia sccii moriẽtis
alii scuio accecat p̃tio iudelioet
arbitrio prctoris Istituendo. sin
ea q̃ iulpianus libro sexto fidci¬
comissoꝵ. ⁊ paulus libro t̾rio fi¬
dei comissoꝵ refert. ubi ⁊ hoc re¬
latum ẽ. qd̃ sextꝰ ecclius uins
antiꝗ ꝯditor definunt. sociumꝑ
digestis notat hoc q̃ ⁊ mancilũ
cum uilianuz notmnet iettutsse

Expanded text:
1a . Sed et alia constitutio Severi et Antonini principum reperta est, ex qua generaliter necessitas imponebatur socio partem suam rtas servo imponatur, licet nihil lucri ex substantia socii morientis alii socio accedat, pretio videlicet arbitrio praetoris constitue et Ulpianus libro sexto fideicommissorum et Paulus libro tertio fideicommissorum refert, ubi et hoc relatum est, quod Sextus Caecilius iuris antiqui conditor definivit socium per digestis notat: hocque et Marcellum, cum Iulianum notaret, rettulisse
Abbreviated transcription (Latin):
łuc posfidctis plia q̃ apatie cõ¬
mum sibi fr̃s emancipati dona¬
ta ꝯtendentes uendicant. ip̃is
incimibit facti ꝓbationis necos¬
sitas Src ip̃is ca pdia quasi
apitix nr̃o sibi donata tenẽto
nos hedes istituti patris petiio:
ut prtentionẽ ur̃am ñ ꝯstitisle
de tegant. ilnde dm̃ facti sũt emer¬
gtnte q̃stione doce compellur:¬

Expanded text:
 possidetis praedia, quae a patre communi sibi fratres emancipati donata contendentes vindicant, ipsis incumbit facti probationis necessitas, sive ipsis ea praedia, quasi a patre vestro sibi donata, tenentibus vos heredes constituti patris petitis, ut intentionem vestram non constitisse detegant, unde domini facti sunt, emergente quaestione docere compellu
Abbreviated transcription (Latin):
Son qdem fint uidex ꝓcurator
ñr mlitt priuatoꝵ sed cumi
ipsi c̃um iudicem elegeritis⁊
is ꝯsentientib adusariis sentẽ¬
tiam tulerit intelligatis uocad¬
qesere debetr uei ex ꝯsensu urõ
iudicate Eum ⁊ ꝓcurator ndi¬
candi potestatem inttertas ha¬
beat ꝑsonas ⁊uos incõgruũ
cum ẽẽ uob̃ iudicem scientes.
tamen audientiã enis elegistĩ.

Expanded text:
on quidem fuit iudex procurator in lite privatorum: sed cum ipsi eum iudicem elegeritis et is consentientibus adversariis sententiam tulerit, intellegitis vos adquiescere debere rei ex consensu vestro iudicatae, cum et procurator iudicandi potestatem inter certas habeat personas, et vos incongruum eum esse vobis iudicem scientes tamen audientiam eius elegistis.
Abbreviated transcription (Latin):
int̾uallum. Adseuemant ad¬
u̾sarii nontimentes.subeat
ammos uncaria penitudo. pac a
ta ꝯferant. transactiones lo¬
quant᷑. Gec tamẽ het religi¬
osi die otia relaxantes  obsce¬
ns qiquam patimur uolu¬
ptib detineri. nchil eodẽ dic
sibi umdicet scena theatralis.
aut cir cense certaine. aut
feraꝵ lacrimosa spectacula.
etiam si inortum nr̃m aut na¬
natalem.celebranda sollemp¬
nitas inciderit differatur. Amns¬
sionem militie ⁊ ꝓscriptionẽ
patrimonii sustinebit. siquis
umquam hoc die festo specta¬
cis apparitor p̾textu negotii
publiciseu priuati. hec q̃ hac
lege statuta sunt creclident te¬
meranda. De iuris dictione¬

Expanded text:
intervallum, ad se veniant adversarii non timentes, subeat animos vicaria paenitudo, pacta conferant, transactiones lquantur. Nec tamen haec religiosi diei otia relaxantes obscaenis quemquam patimur voluptatibus detineri. nihil eodem die sibi vindicet scaena theatralis aut circense certamen aut ferarum lacrimosa spectacula: etiam si in nostrum ortum aut natalem celebranda sollemnitas inciderit, differatur. Amissionem militiae, proscriptionem patrimonii sustinebit, si quis umquam hoc die Festo spectacis apparitor praetextu negotii publici seu privati haec quae hac lege statuta sunt crediderit temeranda. D. V id. Dec. Con
Abbreviated transcription (Latin):
ib̾tir siic lib̾tas maxime qb
impositt oꝑe ñ sunt. suctum
potius obsequm quam fuile
minist̾iu mnanu missori cr
c̃ oppimionis incerte.mpp̾¬

Expanded text:
ibertos sive libertas, maxime quibus impositae operae non sunt, consuetum potius obsequium quam servile ministerium manumissoribus est opinionis incertae.
Abbreviated transcription (Latin):
cipatois p̃mio conqunendo
ratio supradicta seructur. Inhi
u̾o qui suiuuns sunt facultas
accipiendi usus fructs uirilis
int̾ eos portione̾s habeatun.
¶Eadem aut ⁊ depnepotibꝰ sex
utriusq sancimus. Manente

Expanded text:
cipationis praemio conquirendo ratio supra dicta servetur: in his vero, qui sui iuris sunt, facultas capiendi ususfructus virilis inter eos portionis habeatur. Eadem autem et de pronepotibus sexus utriusque sancimus, manente
Abbreviated transcription (Latin):
t̾iores cẽ ncpotib filii ñ sinã¬
tur. Habeat igitur auusuemẽ
cũ nepotib inpotestate durã¬
tib usum fructum bonorum
omiuz q̃ ex defuncte aine sue¬
ipsis sicut defilis ꝯstitutum
e p̾miuz manumissionis ac¬
cipiat. uel si explurib alter
manumititit. altos retinet
Exparte u̾o manumissorũ
legitimũ premiũ. ex parte
uo mpotestate manentiũ reti¬
neat usum fructum. ¶ Qũod
si nepotes sint neptes ue. aur⁊
ex cmancipito filio. aut ex fi¬
lia ꝓcreati. autab ipsõ. una ⁊¬
niuentute sacris dimissi. ider
auus iurilis cum ipsis portio¬
ns habeat usum fructui. Si
uo ex nepotib neptib ue tẽ¬
pore quo maue successionẽ
uocantur. alii maui sunt po¬
testate. id ẽ mariti defimcte. a¬

Expanded text:
ores esse nepotibus filii non sinantur. 2b . Habeat igitur avus veniens cum nepotibus in potestate durantibus usum fructum bonorum omnium, quae ex defunctae aviae sucipsis, sicut de filiis constitutum est, praemium manumissionis accipiat, vel si ex pluribus alteros manumittit alteros retinet, ex parte manumissorum legitimum praemium, ex parte vero in potestate manentium retineat usum fructum. Quod si nepotes sint neptesve aut ex emancipato filio aut ex filia procreati aut ab ipso avia vivente sacris dimissis idem avus virilis cum ipsis portionis habeat usum fructum. Si vero ex nepotibus neptibusve tempore, quo in aviae successionem vocantur, alii in avi sunt potestate, id est mariti def
Abbreviated transcription (Latin):
⁊lib̾os ħrdes insuꝑet si extranci
sint alibis seulibis eoꝵ ñ debe
in nis uocan ius certissimu ẽ.
hec mea re rusticitati uemia pͥbe¬
atꝰ. cum naturali ratione honor
huiꝯmodi ꝑsonis debeatur.
Cum igitur ꝯfitearis patroni
tui flium sinc ꝑmissu p̾sidis ĩ
ns uccasse. penam edicto ꝑ pe¬
tuo p̾stititta rescripto tibi con¬
ceditemere desidas. M pp.

Expanded text:
des insuper, etsi extranei sint, a libertis seu liberis eorum non debere in ius vocari ius certissimum est: nec in ea re rusticitati venia praebeatur, cum naturali ratione honor eiusmodi personis debeatur. cum igitur confitearis patroni tui filium sine permissu praesidis in ius vocasse, poenam edicto perpetuo praestitutam rescripto tibi concedi temere desideras. PP.
Abbreviated transcription (Latin):
diuisio celebretur. competens
tamen nidex estimaiit. utruz
apd̾ patrem an apud matiem
matrimonio separato. filii mo¬
rari ac nutriri debent. mpp
currere iustum ẽ. Duu fr̃s:¬

Expanded text:
divisio celebretur, competens tamen iudex aestimabit, utrum apud patrem an apud matrem matrimonio separato filii morari ac nutriri debent. S. Xcurrere iustum est. S
Abbreviated transcription (Latin):
me hec ꝑfecta fuerint. ccrtam
penam dabit. sciat minim̃ se⁊
pose  ad cuitandã penam addi¬
cere.q̃nullus eum ammonu¬
it.sed etiam cura ullam admo¬
intionem eidem pene ꝓtenore.
stipulationis fiet obnorius.
cũ ea q̃ ꝓmisit ip̃e in memoria

Expanded text:
me haec perfecta fuerint, certam poenam dabit, sciat minime posse ad evitandam poenam adicere, quod nullus eum admonuit: sed etiam citra ullam admonitionem eidem poenae pro tenore stipulationis fiet obnoxius, cum ea quae promisit ipse in memoria
Abbreviated transcription (Latin):
psonã susceptã. decustodiac
xiix feccrit. capite pumatu.
Appellandictiã priuato licẽtia
denegat. ¶ Siuo miles aut
promotꝰ ingradu Iuꝯmõi
crim incurrerit./ suꝑ cis noĩc
igradu ad cõpetentes indicei
d inqͦ hoc ꝓpetratas̾. si dñs ĩ ꝓ¬

Expanded text:
susceptam de custodia exire fecerit, capite puniatur Appellandi etiam privato licentia denegetur: si vero miles aut promotus in gradu huiusmodi crimen incurrerit, super eius nomine et gradu ad competentes iudices dus, in quo haec perpetrata sun
Abbreviated transcription (Latin):
onductores reꝵ alienaꝵ.seuali¬
enam cuiuslibet reipossessionẽ
p̾omo  detinẽtes.scu heredes eoꝵ
siñ eam dominis recuꝑare uolẽ¬
tib restitucrunt. sed litem usq
ad definitiuam sententiã exspec¬
tau̾int. ñ solum rem lcrcatam.

Expanded text:
onductores rerum alienarum seu alienam cuiuslibet rei possessionem precario detinentes seu heredes eorum, si non eam dominis recuperare volentibus restituerint, sed litem usque ad definitivam sententiam expectaverint, non solum rem locatam
Abbreviated transcription (Latin):
fieri  ad solet unam siliquar
sibi exsingul crogandis soli¬
dis undicando. aut quocũ¬
q lucrum captando cũ hiuo¬
modi reb habe cõmunerut¬
pott patrib cuntatium ⁊ cu¬
re coꝵ deputatis.¶Qui no
opr aliqd̃ ꝓsua ubalitate se
factinos ꝓmiserint. nect cer¬
tum sit eoc exsola pollicitatõe
ad implendum sue mumficẽ¬
tie opꝰ necessitate uiris tener

Expanded text:
fieri adsolent, unam siliquam sibi ex singulis erogandis solidis vindicando aut quodcumque lucrum captando, cum huiusmodi rebus habere commune, utpote patribus civitatium et curae eorum deputatis. Qui vero opus aliquod pro sua liberalitate se facturos promiserint, licet certum sit eos ex sola pollicitatione ad implendum suae munificentiae opus necessitate iuris teneri,
Abbreviated transcription (Latin):
ouatõe legitime ꝑfecta debiti
i̾alium tranflati. prions ꝯtͣcͣto
fider uissores uł mandatores l¬
b̾atos ñ ambigit.simͦ inseq̃nti
se ñ obligauer. d. ã. Pota
ure mõ c̃ potestas creditori re¬
licto reo eligendi fidei nussores
nisi int̾ ꝯtrahentes aliud placitũ

Expanded text:
Novatione legitime perfecta debiti in alium translati prioris contractus fideiussores vel mandatores liberatos non ambigitur, si modo in sequenti se non obligaverunt. PP. XV Iure nostro est potestas creditori relicto reo eligendi fideiussores, nisi inter contrahentes aliud placitum
Abbreviated transcription (Latin):
intelligis te diuisa quantita¬
te partem cõpetentem apcum¬
tore pete debe ⁊. adu̾ss alium
fideuissorẽ expin.licet em̃ sigi¬
fices adictum inobligatioe
ut singuli in solidum tencrẽt.¬

Expanded text:
intellegis te divisa quantitate partem competentem a procuratore petere debere et adversus alium fideiussorem experiri. Nam licet significes adiectum in obligatione, ut singuli in solidum tenerent
Abbreviated transcription (Latin):
Iuris ordinem conuerti postules
ut nactoriei forum. sed reus ac¬
toris sequatinrSam ubi domi¬
cilium habet irits. uł tempore
ꝯtractus habint. Licet hac pos¬
tea trinstulerit abi tantumeu

Expanded text:
Iuris ordinem converti postulas, ut non actor rei forum, sed reus actoris sequatur: nam ubi domicilium habet reus vel tempore contractus habuit, licet hoc postea transtulerit, ibi tantum eu
Abbreviated transcription (Latin):
neri. ctiam nca q̃ acontutoribus
fuan ñ potucrunt. si modo cossꝰ¬
pectos fac̾e deberent id officium

Expanded text:
neri etiam in ea, quae a contutoribus servari non potuerunt, si modo, cum suspectos facere deberent, id officium
Abbreviated transcription (Latin):
dꝓbatr̃em ingenintati ab
Leo ꝯtra cuius successores pos¬
tulas. facta tibi locatio ñ suf¬
ficiti nec tamen hoc solum
ad fintutis uinculum argu¬
mentum ẽ idoneum.

Expanded text:
bationem ingenuitatis ab eo, contra cuius successores postulas, facta tibi locatio non sufficit, nec tamen hoc solum ad servitutis vinculum argumentum est idoneum.
Abbreviated transcription (Latin):
¶Ceten etiam hunismodi cri¬
minis rei siqdem libi st̃. dehac
sacratissima urbe pellantur. ꝓ
ingore iudiciario. etiam cõpe¬
ttntib supplicus subiugandi

Expanded text:
ceteri etiam huiusmodi criminis rei, si quidem liberi sint, de hac sacratissima urbe pellentur, pro vigore iudiciario etiam competentibus suppliciis subiugandi
Abbreviated transcription (Latin):
nes eoꝵ ñ eẽ respuendos. omĩ
scd̃m q̃ iam p̾diximus aduer¬
sus cas ⁊ testes iure legatimo
d ei cõpetit adu̾sus que ꝓfe¬
runtur. integro refuato.

Expanded text:
nes eorum non esse respuendas: omni, secundum quod iam praediximus, adversus eas et testes iure legitimo, quod ei competit adversus quem proferuntur, integro reservato.
Abbreviated transcription (Latin):
ri fide uissore sacratissim̃ huiꝰ
urbis cccłic yconomu ul de¬
fensorem prebeant.oiiiusq ad
qnquaginta libras auri fide¬
uissor existat. ¶⁊p̃e u̾o reucrẽ¬
tissimus yconomus alme hu¬
ius urbis eccłe lite pulsatus
fide uissorem ꝓse non prebͤant.
ut potr ꝙ i alioꝵ clericoꝵ fide¬
uissor futum est. s fidei sue cõ¬
mittatur.Quod silis diu̾so
ꝵ excepto reucrentissimo yco¬
nomo clericoꝵ. que agitanda
sit memorata suma indetur
excedere. Clericus lite pulsati
det execiiori presidua quanti¬
te cautionem sumi. cinmullũ
tamen inscitum erit uisuirã¬
dumsquia eccłasticis regur
⁊ canone abeatissimis ep̃is an¬
tiꝗtus instituto clerici urare
prohibentur. ¶Statimnus
iaũt ut ex secutorib idem re¬
ucrentissimus yconomusul
alii diu̾si clerici sb̾ beatissimo

Expanded text:
ri, fideiussorem sacratissimae huius urbis ecclesiae oeconomum vel defensorem praebeant, qui usque ad quinquaginta libras auri fideiussor existat. 1a . Ipse vero reverentissimus oeconomus almae huius urbis ecclesiae lite pulsatus fideiussorem pro se non praebeat, utpote qui et aliorum clericorum fideiussor futurus est, sed fidei suae committrum excepto reverentissimo oeconomo clericorum, quae agitanda sit, memoratam summam videtur excedere, clericus lite pulsatus det exsecutori pro residua quantitate cautionem suam: cui nullum tamen insertum erit iusiurandum, quia ecclesiasticis regulis et canone a beatissimis episcopis antiquitus instituto clerici iurare prohibentur. Statuimus autem, ut exsecutoribus idem reverentissimus oeconomus vel alii diversi clerici sub beatissimo
Abbreviated transcription (Latin):
i duo uł pliurs comnt ser¬
uum habeant ⁊ unus ex his
iissit ut nomine suo ẜuus ab
aliquo stipul etur decem pu¬
ta auixos uł alia rem. ipse at
suus ñ cius nomine q ussit.
sed alicuius ex dñs sins fr̾cit ⁊¬
mentioncni. ⁊ nomine illuis sti¬
pulatus ẽ: it̾ antiquam sapiẽ¬
tiam q̃rebatur. cui acgritur ac¬
tio ⁊ lurrum q̃ exhc accidit
da. utrum uc ci ꝗuissit. an ci ciꝰ¬
suus fecit mentionẽ. an ambo

Expanded text:
i duo vel plures communem servum habeant et unus ex his iussit, ut nomine suo servus ab aliquo stipuletur decem puta aureos vel aliam rem, ipse autem servus non eius nomine qui iussit, sed alicuius ex dominis suis mentionem fecit et nomine illius stipulatus est, inter antiquam sapientiam quaerebatur, cui adquiritur actio et lucrum, quod ex hac accidit causa, utrumne ei qui iussit an ei cuius servus mentionem
Abbreviated transcription (French):
tionum: ⁊ impialibꝰ sanctioĩ
uꝰ m̃isq dispositionib incon¬
dendis testamentis cauta st̃
obsuaris nullamq exp̃senti le¬
ge. ficri innouatõem. ¶ I il

Expanded text:
tionum et imperialibus sanctionibus nostrisque dispositionibus in condendis testamentis cauta sunt, observari nullamque ex praesenti lege fieri innovationem. In il
Abbreviated transcription (Latin):
apollodoro ꝓconsul africe.
t ꝓphinoc ritus iam sanibri
Lege submouimus ita festir
omniũ licentiam ñ potimur
submoi̾nonde aboq ullo sa¬
crificio atq ulla suꝑstitione
dãpnabili exhibi ppło nolup¬
tatos sccłm ucterem ꝯsuctudi¬
nẽ. ministran ctiã festa simna
quando exigunt publica uo¬

Expanded text:
Apollodoro proconsuli Africae. Vt profanos ritus iam salubri lege submovimus, ita festos omnium laetitiam non patimur submoveri. Vnde absque ullo sacrificio atque ulla superstitione damnabili exhiberi populo voluptates secundum veterem consuetudinem, iniri etiam festa convivia, si quando exigunt publica vo
Abbreviated transcription (Latin):
s ꝗ ad emptis bonis meri¬
lum datꝰ appellaiit acpẽdẽ¬
te ꝓuocatõe defunctꝰ ẽ. quã¬
is crimẽ inꝑsonã cis euan¬
uerit.tamen causaz bonoruz
agi oportet. ¶Nam multuz
iter ẽ. utrum capitał pena u¬
iogata. bona quoq reo adim̃
Quo casu morte eis extincto
crimine.nulla q̃stio suꝑ ẽẽ
potest añ uoñ exdãpnatõe
capitis.seo speciali presidis
sententia bona auferuntur.
Tunc enim subducto reo.sõ¬
la captis cã ꝑmmutur bono¬
rũ manente q̃stione. mp̃.¬

Expanded text:
tis bonis in exilium datus appellaverit ac pendente provocatione defunctus est, quamvis crimen in persona eius evanuerit, tamen causam bonorum agi oportet. Nam multum interest, utrum capitalis poena inrogata bona quoque rei adimat, quo casu morte eius extincto crimine nulla quaestio superesse potest, an vero non ex damnatione capitis, sed speciali praesidis sententia bona auferantur: tunc enim subducto reo sola capitis causa perimitur bonorum remanente quaestione
Abbreviated transcription (Latin):
¶⁊ ad iudices quoꝵ int̾ c̃ re¬
ferix. quatinus militia exuti
penas luant corporales. Nr̃is
aut amplissimis iudicib licc̃¬
tia sit. ⁊ maiores penas ⁊ corpo¬
rales macsas exocutoribus im¬
pone. simale fu̾int circalites
u̾sati. Ut sciãt ñ ẽe causas clus.

Expanded text:
 ad iudices quorum interest referre, quatenus militia exuti poenas luant corporales. Nostris autem amplissimis iudicibus licentia sit et maiores poenas et corporales maculas exsecutoribus imponere, si male fuerint circa lites versati, ut sciant non esse causas a s
Abbreviated transcription (Latin):
ninto ul ignorante telabalio
illatum corpꝰ inpuram posse¬
sionc̃ tuasuł lapidem locum
religiosum face ñ potest. Si at
uoluntate tua mortiũ aliqs
in iocum tuũ intuleriti religio¬
susiste efficitim. quo facto mo¬

Expanded text:
ito vel ignorante te ab alio illatum corpus in puram possessionem tuam vel lapidem locum religiosum facere non potest. Si autem voluntate tua mortuum aliquis in locum tuum intulerit, religiosus iste efficitur: quo facto mo
Abbreviated transcription (Latin):
ale. uł substitutio. uł restitu¬
tio: menus ꝗdem faciat. ⁊ sim
lus casib caucat ab omĩ uen¬
ditr̃e uł hypotheca. nc se gra¬
morib oncrib euictiomi
nomine supponat.¶Sm ãt
ꝯdicionis minime implende
aduenditionẽ. uł nypotheca
pro suuerit. sciat q̃ dicione
implcta abimtio causa mi
ritum deuocet᷑. ⁊ sic intelligẽ
dac̃ quãsi nec scripta nec pei¬
tꝯ fu̾at celebrata ut nec usu¬
capio nec longi temporis pͥs¬
criptio. itra legatariu ul fide¬
hinusmõi legatis siue pure

Expanded text:
el substitutione vel restitutione, melius quidem faciat, et si in his casibus caveat ab omni venditione vel hypotheca, ne se gravioribus oneribus evictionis nomine supponat. 3a . Siropter spem condicionis minime implendae ad venditionem vel hypothecam prosiluerit, sciat, quod condicione impleta ab initio causa in irritum devocetur et sic intellegenda est, quasi nec scripta nec penitus fuerat celebrata, ut nec usucapio nec longi temporis praescriptio contra legatarium vel fidehuiusmodi legatis, quae
Abbreviated transcription (Latin):
suscepint. resp̾hensionẽ subib̾t.
Et quullicite dietata scribere au¬
si fuerit cuiuscumq scrimime¬
moriales seu pragmaticarii no¬
sione singuli frrientur. ¶ Drag̃¬
maticas prct̾ra sanctionos non
ad singuloꝵ p̾ces suꝑ priuatis
negotus ꝓferrils siquando cor¬
pi. aut seola uł officium. uł cu¬

Expanded text:
susceperint, reprehensionem subibunt et, qui illicite dictata scribere ausi fuerint cuiuscumque scrinii memoriales seu pragmaticarii ssione cinguli ferientur. Pragmaticas praeterea sanctiones non ad singulorum preces super privatis negotiis proferri, sed si quando corpus aut schola vel officium vel cu
Abbreviated transcription (Latin):
udam testam̃to dito iussit h¬
dem omnem lxclitatem quam
ei dereligind alii restiturie. spe¬
ciale aũt fidei cõmissum alt̾i
adscripsit. ⁊ qucrebat᷑ specialit
fide commissarius id quodc
derclictum c̃ aquo  seqi debeat
utrum ne ab herede. ut post re¬
tentionem cius alias res uniũ¬
sitatis fidei cõmissarius accip¬
iat..anima cum alis reb opor¬
teat et hoc gen̾ali fidei comissa

Expanded text:
dam testamento condito iussit heredem omnem hereditatem quam ei dereliquit alii restituere, speciale autem fideicommissum alteri adscripsit. et quaerebatur, specialis fideicommissarius id quod ei derelictum est a quo consequi debeat, utrumne ab herede, ut post retentionem eius alias res universitatis fideicommissarius accipiat, an una cum aliis rebus oporteat et hoc generali fideicommissa
Abbreviated transcription (Latin):
Cum̾ autem aliꝗs hercditat
iestitucre nissus est. ⁊ dolo m̃¬
io uł post utem ꝯtestatam. ut
Antta sc se cõtumaciter celau̾¬
it dol si subpositus fidei cõmis¬
sanc iestitutiom. antequam
restituciet hereditatem ab hac
luce subtractatus c̃. nullo he¬
rede uł successore cxistente. ul
si fidci comissanus ciu irstituta
c̃ extrebelliano herectitas. alii ꝑ
fidei comissum iestitucre uisss
fint.res heieditarias. quem ao¬
modum actionum translatõ
celebrctur. intribꝰ istis casibus
apud uct̾es dubitabatur. ⁊ do¬
mitius ulpianus ꝯstituendu
cẽ suphs putabit.sincimus
itaq ut siue ꝑcontumaciami
afucritis ciu estitutio imposi¬
ta c̃ siuc morte p̾uentꝰ. nullo
rrlicto successore fu̾it. siuuc apri¬
mo fidei comissario. in sccłm tñ¬
latio celebrari nissa c̃. ip̃o nire
utiles actr̃es tranfterantur.

Expanded text:
utem aliquis hereditatem restituere iussus est et dolo malo vel post litem contestatam vel antea sese contumaciter celaverit, vel si suppositus fideicommissariae restitutioni, antequam restitueret hereditatem, ab hac luce subtractus est nullo herede vel successore existente, vel si fideicommissarius, cui restituta est ex Trebelliano hereditas, alii per fideicommissum restituere iussus fuerit res hereditarias: quemadmodum actionum translatio celebretur in tribus istis casibus, apud veteres dubitabatur: et Domitius Ulpianus constituendum esse super his putavit. Sancimus itaque, ut, sive per contumaciam afuerit is, cui restitutio imposita est, sive morte praeventus nullo relicto successore fuerit, sive a primo fideicommissario in secundum translatio celebrari iussa est, ipso iure utiles actiones transferantur.
Abbreviated transcription (Latin):
rec ꝓcomum utiitate sancis¬
di duximus ut siquis pecuix
crede supra qnquaginta ubroᷤ
debito sccuntatẽ accpe. cum
amplius memorata sit quan¬
paꝑe quam si testimonin triuiz
testium ꝓbate opmionis ꝑeor

Expanded text:
utilitate sancienda duximus, ut, si quis pecunias credere supra quinquaginta libras debito securitatem accipere, cum amplius sit memorata quanre percipere, quam si testimonium trium testium probatae opinionis per
Abbreviated transcription (Latin):
et ium stipulationis optin̾edica
potesti cõminatio idicis. ꝗte ñ¬
certas usuras prestatins eghab̾e
dixit. ꝗ intͣ certum diem de¬
bitum ñ exssoluissent. mp̾.

Expanded text:
m stipulationis obtinere potest comminatio iudicis, qui certas usuras praestaturos eos dixit, qui intra certum diem debitum non exsolvissent. PP.
Abbreviated transcription (Latin):
iliam cum fr̃ĩb sins hyrdibus
intestato patri succedentom.
ultra relictum codicuus ñꝯfe¬
rẽtem dotem. iudicio familie
herciscunde icħ posse ꝯscqui
sũma cum rationc placuit.
potestate ꝯstitutis quocumq
uire intestate successioms. id
c̃ aut testamento penitꝰ ñ con¬
dito. uł si factum fu̾it ꝯtrata

Expanded text:
iliam cum fratribus suis heredibus intestato patri succedentem ultra relictum codicillis non conferentem dotem iudicio familiae erciscundae nihil posse consequi summa cum ratione placuit. potestate constitutis, quocumque iure intestatae successionis, id est aut testamento penitus non condito vel, si factum fuerit, contra ta
Abbreviated transcription (Latin):
ilie cuuis pat̾ nomine res cõ¬
ꝑarauit. si ñ post ꝯtranum eny
iudiciũ ꝓbatur ꝑarbitriumdi¬
idude hereditatis p̾cipuas ad¬
iudicar sepe rescriptum ẽ. Ins
itaq si patri successisti quẽ no¬
minc tuo quedam comparas

Expanded text:
Filiae, cuius pater nomine res comparavit, si non post contrarium eius iudicium probetur, per arbitrium dividendae hereditatis praecipuas adiudicari saepe rescriptum est. his itaque, si patri successisti, quem nomine tuo quaedam comparas
Abbreviated transcription (Latin):
est.e cõmodito.
a qͣintem qͣui maiore  auferut
detrimento eoꝵ quibꝰ res cõ¬
modant impritan ñ solent.
cum is qui ate comodar sibi
bouem postulabat. hotilis me¬
siomis contemplatioe. piculũ

Expanded text:
e commodato. a quidem, quae vi maiore auferuntur, detrimento eorum quibus res commodantur imputari non solent. Sed cum is, qui a te commodari sibi bovem postulabat, hostilis incursionis contemplatione periculu
Abbreviated transcription (Latin):
mptione pignotis caus. fas¬
egisse scribi plus actum quam
ꝯscriptum. tibi uelud location
quam sicriman dap̃as suo ss¬
bere te ñ relecto sed fidem hibe¬
te suasit ncutium ꝯtractum

Expanded text:
Emptione pignoris causa facegisse scribi, plus actum quam conscriptum tibi, velut locationis quam fieri mandaveras, subscribere, te non relecto, sed fidem habente, suasit, neutrum contractum
Abbreviated transcription (Latin):
manu subscriptis. dehinc cõ¬
signatis. tam ab cisdem testi¬
b quam atabulario. plenũ
obtinebit robur testantis ar
lumuł fidei comissa ⁊ insũma
q̃ codicilł habentur ꝯgruadu¬
xerit ordinanda. ¶At cũ hu¬
mana fragilitas mortis pre¬
cipue togitatõe. turbata. mi¬
nus memoria possit res plu¬
res ꝯsqͣ. patebit eis licentia.
uoluntatem suam siue ĩtes¬
tamẽtis uł incodiciłł teno¬
re cõpositam quiuclint scri¬
bendam credere ut in eodem
postea collocatis testib ⁊ ta¬
bulario. re ctiam ut dictum ẽ
pate facta. cuius causa ꝯuoenti
sunt. ⁊ cartula ꝓnctur quã
susceptam testatori recitab̾
tabłarius. simul itest ib ut
ubi tenor coꝵ cunctis innoti¬
erit. elogum ip̃e suum ꝓfiter
tagnoscere. ⁊ exanimi suique
lecta sunt disposuisse senten¬
tia. ⁊ infine subscriptio sequa¬
t testium. nec ñ omĩum sigil¬
la. tam testium ꝓ ut dictu ẽ
quam tabulan.¶s quia
tabularioꝵ copia ñ ĩomĩb
locis datur q̃rentib. iulemꝰ

Expanded text:
manu subscriptis, dehinc consignatis tam ab isdem testibus quam a tabulario, plenum obtinebit robur testantis arblum vel fideicommissa et in summa quae codicillis habentur congrua duxerit ordinanda. 1b .  1 at cum humana fragilitas mortis praecipue cogitatione turbata minus memoria possit res plures consequi, patebit eis licentia voluntatem suam sive in testamenti vel in codicilli tenore compositam cui velint scribendam credere, ut in eodem postea collocatis testibus et tabulario, re etiam  ut dictum est patefacta, cuius causa convocati sunt, et chartula prometur, quam susceptam testatori recitabit tabularius simul et testibus, ut, ubi tenor eorum cunctis innotuerit, elogium ipse suum profiteatur agnoscere et ex animi sui quae lecta sunt disposuisse sententia, et in fine subscriptio sequatur testium nec non omnium signacula tam testium  prout dictum est quam tabularii. Sed quia tabulariorum copia non in omnibus locis datur quaerentibus, iubemus,
Abbreviated transcription (Latin):
iqũi ex ꝯsensu apͥud sacre legis
antistitem littigare uoluernt.
ñ uetabunt᷑. s expientur. illius
incnuili dumi taxat negotio. ar¬
bitri more residentis sponte ui¬
dicium. ¶Ed his obẽe non

Expanded text:
qui ex consensu apud sacrae legis antistitem litigare voluerint, non vetabuntur, sed experientur illius  in civili dumtaxat negotio abitri more residentis sponte iudicium. Quod his obesse non
Abbreviated transcription (Latin):
siꝗs incesti uetitiq diugii sese
nuptiis funestauerit ꝓpriasqͣm¬
dui uixerit teneat facultates.
Sed n uxorẽ n filiqs exea eclitrr
habere credatur. Nichil ꝓrsus pre¬
dictis nec ꝑ int̾ positam ꝗdem
psonam. ul donet suꝑstes. uel
mortuus derelinquat. ¶Uos
siqua forte sollẽpnit᷑ aut data
aut ꝓmissa fu̾it iuxta nis anti¬
quum fisci m̃i cõmodiscedat. Des¬
tamento suo extrancis nich re¬
linquat. Sed sine testato siue
testato legibꝰ ei ⁊ iure succedãt

Expanded text:
is incesti vetitique coniugii sese nuptiis funestavit, proprias quamdiu vixerit teneat facultates, sed neque uxorem neque filios ex ea editos habere credatur. Nihil prorsus praedictis nec per interpositam quidem personam vel donet superstes vel mortuus derelinquat. Dos si qua forte sollemniter aut data aut promissa fuerit, iuxta ius antiquum fisci nostri commodis cedat. Testamento suo extraneis nihil relinquat, sed sive testato sive intestato legibus ei et iure succedant
Abbreviated transcription (Latin):
siqui forte ex iusto ⁊ legitimo
matrimonio editi fuerint. ħ est
dedescendentib filius. filia. ne¬
pos. neptis. ꝓnepg. ꝓneptis. De
ascendentib. pat᷑. mat̾. auus. a

Expanded text:
si qui forte ex iusto et legitimo matrimonio editi fuerint, hoc est de descendentibus filius filia nepos neptis pronepos proneptis, de ascendentibus pater mater avus a
Abbreviated transcription (Latin):
legati tantum modo faciat
testator mentione̾. hoc ⁊ legat¬
tum ⁊ fidei cõmissum intelli¬
gatur. Et si fidei herectis uł le

Expanded text:
legati tantummodo faciat testator mentionem, hoc et legatum et fideicommissum intellegatur, et si fidei heredis vel le
Abbreviated transcription (Latin):
ris legitimuz sensuz legare
uł fidei cõmitt̾e̾ uolẽtis. iti¬
le atq ualidum c̾. sine duxe¬
tis u̾bis. quale ẽ iubeo forte.
siue pͥcariis utetur testator.
q̃le est uolo. rogo mando fi¬
dei cõmitro. siue niramẽtu
imposuerit. cuz ⁊ hoc nobis au¬
dientib uentilatum c̾. testato¬
ie ꝗdem dicẽte. Enoplci par¬
tib aũt hunismodiucrbum
huc atq illuc lacerantib Sn
fidei cõmittẽtis. Et omma q̃
naturalit in sunt legatis. ca
⁊ fidei cõmissis inherere intel¬
fidei cõmittatur. in hoc intelli¬
gatur cẽ legatum. Et siqͥtale
est quod ñ habet natinra lcga¬
toꝵ hoc ei ex fidei cõnsso accõ¬
modetur. Et sit omib ꝑ fecto
euentꝰ ⁊ ex omĩb nascantur
ĩ rẽ actres. ex oĩb hypothecarie.¬
⁊ ex omĩb ꝑsonales. ubi aũt
aliꝗd ꝯtrariũ inlegatis ⁊ fid̾i¬
cõmissis eueniat. hoc fidei cõ¬
misso quasi humamori ag¬
naturam.:⁊ nemo moriẽs pu¬
tet suam legitimã uoluntatẽ

Expanded text:
 sensum legare vel fideicommittere volentis utile atque validum est, sive directis verbis, quale est "iubeo" forte , sive precariis utetur testator, quale est "rogo" "volo" "mando" "fideicommitto", sive iuramentum posuerit, cum et hoc nobis audientibus ventilatum est, testatore quidem dicente " enorkw", partibus autem huiusmodi verbum huc atque illuc lacerantibus. Sfideicommittentis et omnia, quae naturaliter insunt legatis, ea et fideicommissis inhaerere intelfideicommittitur, hoc intellegatur esse legatum, et si quid tale est, quod non habet natura legatorum, hoc ei ex fideicommissis accommodetur, et sit omnibus perfectus eventus, ex omnibus nascantur in rem actiones, ex omnibus hypothecariae, ex omnibus personales. Ubi autem aliquid contrarium in legatis et fideicommissis eveniat, hoc fideicommisso quasi humaniori adnaturam. Et nemo moriens putet suam legitimam voluntatem
Abbreviated transcription (Latin):
ĩcuntatib duũ uiralitas. uł
sacerdotu id ẽ ꝗ phenicharic.r
syriarhie ornamenta ꝯdecorãt
placet maculam subire infa¬
mie ⁊ alicnos aromatus icgibꝰ
fieri. Si exancula uł ancille filia
cauł scenice filia. uł extab̾na¬
ria uł extab̾narii filia. ul hũi¬

Expanded text:
itatibus duumviralitas vel sacerdotii, id est Phoenicarchiae vel Syriarchiae, ornamenta condecorant, placet maculam subire infamiae et alienos a Romanis legibus fieri, si ex ancilla vel ancillae filia ca vel scaenicae filia vel ex tabernaria vel ex
Abbreviated transcription (Latin):
modi trou̾siam sacris issioĩb
interlictam creclident cõmouen¬
dam. si priuatus ẽ acrit̾ cesus exi¬
lii subeat penam similitat decẽ
librarum auri dispendio fcriat᷑.
¶x̾.aã. sebastiano. pp.

Expanded text:
modi controversiam sacris iussionibus interdictam crediderit commovendam, si privatus est, acriter caesus exilii subeat poenam, si militat, decem librarum auri dispendio feriatur. Idem A. Sebastiano pp.
Abbreviated transcription (Latin):
todiat. ut uendere. donare. rx¬
linq̃re. alteri obligare. sicut
nec mat̾na bona npossit usu
fructu dum taxat ad eum per¬
tinente. ita ut quem admodũ
ip̃e suphis licentiam totiuspo¬
testatis anuiitit. desuncto eo fi¬
lio fiuicue p̾cipua comp utent.
nec abullis qui expatie sint

Expanded text:
todiat, ut vendere donare relinquere alteri obligare, sicut nec materna bona, non possit usu fructu dumtaxat ad eum pertinente, ita ut, quemadmodum ipse super his licentiam totius potestatis amittit, defuncto eo filio filiaeve praecipua computentur nec ab illis, qui ex patre sunt
Abbreviated transcription (Latin):
illi potirentur. ¶ Sanc sus q
ẽ. post cohertionẽ expenitẽtia
dignum se p̾stit̾it. ui ei crutx
rommna reddatur. ñ prius ⁊¬
fructur uñficio libertatis. q̃m

Expanded text:
illi potirentur. + Sane si is est, post coercitionem ex poenitentia dignum se praestiterit, ut ei civitas Romana reddatur: non prius fruetur beneficio libertatis, q
Abbreviated transcription (Latin):
er rettimone pignoris usuras sua¬
ri posse deqb prestandis ꝯuencrit.
licet stipulatio int̾ posita ñ sit. mi¬
ało ꝯstitutum ẽ iratõem habet. cũ
pignor a ꝯoitione habet pacti etiã
usuris obstricta sint. Sed enim in
causa dequa agis hec ratio cessat.
Siq̃ tempore ꝯtractus deminorib
usuris petendis muenit postta at

Expanded text:
er retentionem pignoris usuras servari posse, de quibus praestandis convenit, licet stipulatio interposita non sit, merito constitutum est et rationem habet, cum pignora condicione pacti etiam usuris obstricta sint. Sed enim in causa de qua agis haec ratio cessat, si quidem tempore contractus de minoribus usuris petendis convenit, postea a
Abbreviated transcription (Latin):
xxxiiiiMyp. pius. ã. E uocato.
i introgatõe p̾cedente. ꝓmissio usura¬
ꝵ recte facta pbetur. ncet instrumm̃to
iscripta ñ sit. nux optimo debent᷑.
tac̃. si p̃tuim uenditori ñ optulerit.
quam uis pecumam obsignatam ĩ

Expanded text:
. Imp. Pius A. Aurelio evocato. Si interrogatione praecedente promissio usurarum recte facta probetur, licet instrumento conscripta non sit, tamen iure optimo debentur.ta est, si pretium venditori non obtulerit, quamvis pecuniam obsignatam in
Abbreviated transcription (Latin):
tit.U̾. aa. ⁊ cc̃ ꝓetrome.
recib tins manifestius expri¬
mere debuas: mantꝰ quon¬
dam tuus miles definctꝰ ꝙ̃
quim habiit in potestate ⁊¬
mortis tempore. si intra qua¬
tum decimu mnnũ etatis suc
siꝗdem in patris militis posi¬
tus potestatr. primo casu tan¬
tum habuit substitutumsẽt
patrilꝑres extitit co defuncte
radte.ꝯmĩmodo cius ꝑtineã
successio. ¶ Sñio substitutõ
cõpendiosa ñ usq ad certa
ctatem facta repperiatur sit
infra pub̾tatem decessit. eos
habeat heredes quoc pater ci
istituit. /⁊ si adicrunt herecli¬
tatem. ¶ Siu̾o post puber¬
tatem cius successionẽ op¬
tinente: uelud ex cã fidei com¬
missi bona que cum morere¬
tur. patris eius fu̾int la te poe¬

Expanded text:
Idem AA. et CC. Petroniae. Precibus tuis manifestius exprimere debueras, maritus quondam tuus miles defunctus, qquem habuit in potestate mortis tempore, si intra quartum decimum aetatis suae  quidem in patris militis positus potestate primo casu tantum habuit substitutum et patri heres extitit, eo defuncto ad te omnimodo eius pertineat successio. Si vero substitutio compendio non usque ad certam aetatem facta reperiatur, si quidem infra pubertatem decessit, eos habeat heredes, quos pater ei constituit et adierunt hereditatem: si vero post pubertatem, te eius successionem obtinente velut ex causa fideicommissi bona, quae cum moreretur patris eius fuerunt, a te pos
Abbreviated transcription (Latin):
icum pat̾ tuus te in sua potes¬
tate eẽ. minmeq emancipa¬
tionem ase factam ualere di¬
ceret, ꝓconsul suꝑ causa sog¬
nocens te enis potestati sub¬
iectam ꝓmntiauerit. cũ ad

Expanded text:
cum pater tuus te in sua potestate esse minimeque emancipationem a se factam valere diceret, pro consule super causa cognoscens te eius potestati subiectam pronuntiaverit, cum ad
Abbreviated transcription (Latin):
iapatre emancipata. cõ defũc¬
to bonoꝵ possessioncm ñ agno¬
iusti. frustra uet eris nicͣ herecli¬
tati pt̾ne sis obligat.i. quod
ẜuum cius nllo iure manu¬
misisti. resq ⁊ mancipia q̃da
propt̾ fun̾is impensam diftra¬

Expanded text:
emancipata eo defuncto bonorum possessionem non agnovisti, frustra vereris, ne hereditati paternae sis obligata, quod servum eius nullo iure manumisisti resque et mancipia quaedam propter funeris impensas distra
Abbreviated transcription (Latin):
um debitum pat̾num te ex¬
soluisse allegas ꝓportione he¬
reclitaria agnouusse te heredi¬
tatem defuncti ñ ambigitur.¬
Mp̃. Gord̃. ã. florentino

Expanded text:
um debitum paternum te exsolvisse adlegas pro portione hereditaria, agnovisse te hereditatem defuncti non ambigitur. ALEX. A. FLORENTINO
Abbreviated transcription (Latin):
iis cui colendum fundũ de¬
disti. post instrumenta quib
dominiũ adte ꝑtinere ꝓbar
poss. ꝑ nou̾cam tuam subtra¬
xit. hoc solo p̾scriptione tẽpo¬
ris defendi ñ potest. D̾. aa¬

Expanded text:
is, cui colendum fundum dedisti, post instrumenta, quibus dominium ad te pertinere probari posset, per novercam tuam subtraxit, hoc solo praescriptione temporis defendi non potest. D
Abbreviated transcription (Latin):
¶Exceptis his facultatib quas
forte censib ad scripti uel umi
patronatus subiecti uł curiati
ꝯdiciom obnoxi. clericiur mo¬
nachi uł cinuscumq sexus re¬
linquunt ixc enim iustum ẽ¬

Expanded text:
exceptis his facultatibus, quas forte censibus adscripti vel iuri patronatus subiecti vel curiali condicioni obnoxii clerici monachive cuiuscumque sexus relinquunt. Nec enim iustum e
Abbreviated transcription (Latin):
suscipe ulmoue sentrntiam
iudice ꝯtraeum ꝗ ꝓcuratorẽ
is. nec c̃am ꝑ ꝓcuratorẽ dic̾et
legib platuro.Ita tamẽ

Expanded text:
suscipere vel movere, sententiam iudice contra eum qui procuratorem is nec causam per procuratorem diceret, legibus prolaturo: ita tame
Abbreviated transcription (Latin):
substantialem nob̃ cundem
ip̃m ẜin humanitatem. ciustẽ
miracula ⁊ passiones quas spõ
it carne sustrunt cognoscen¬
tes. ¶ Suscipimus aut sc̃a quat¬
tuo ꝯcilia id trecentoꝵ dece ⁊
octo sc̃oꝵ patrum ꝗ iuicea cõ¬

Expanded text:
substantialem nobis eumdem ipsum secundum humanitatem; ejusdem miracula et passiones, quas sponte in carne sustinuit, agnoscentes. Suscipimus autem sancta quatuor concilia, id est trecentorum decem et octo sanctorum Patrum qui
Abbreviated transcription (Latin):
es. iuxta ius ordinanum p̾si¬
dẽ repete. ꝗ cognita prius lib̾a¬
li causa. exeucntu ndicii. quid
decriminc statucre debeant. ñ
Si de hereclitate ⁊ lib̾tate ꝯtrou̾¬
sia ẽ. prius agi causalib̾tatis
debet. Sco si dehereclitate aget.
ordinanda quidẽ ẽ causa liber¬
tatis. s sufficit ci q lib̾tate uti¬
tur. adinctoriã. de hereditate
⁊crimen alid̃ inferatur ci. q̃m
ĩgenuam cẽ dicis. ante libal
causa suo ordine agidebet. cog¬
intionẽ suam p̾side p̾bente qm̃
necesse ẽ antesciri. si delictu p̃ro¬
batum fu̾it. an ut inlibmi ⁊ ̃
gemiam.anut mancillam¬
titi oportet. Mp̃. cord̃. a

Expanded text:
es , iuxta ius ordinarium praesidem pete, qui cognita prius liberali causa ex eventu iudicii, quid de crimine statuere debeat, non Si de hereditate et libertate controversia est, prius agi causa libertatis debet. Sed si de hereditate agetur, ordinanda quidem est causa libertatis, sed sufficit ei, qui libertate utitur, ad victoriam de hereditate crimen aliquod inferatur ei, quam ingenuam esse dicis, ante liberalis causa suo ordine agi debet, cognitionem suam praeside praebente, quoniam necesse est ante sciri, si delictum probatum fuerit, ut in liberam et ingenuam an ut in ancillamtui oportet. ALEX.
Abbreviated transcription (Latin):
mbiguitatẽ antiqui iuris deci¬
Dentes sancus. siue ꝗs uxori
sue siue alii cincumq usũ fruc¬
tum reliqrit. subçerto tempore
inquo uł filius enissul ꝗsquã
alius ꝑuerit: stare usum fruc¬
tum in annos in ques testator

Expanded text:
mbiguitatem antiqui iuris decidentes sancimus, sive quis uxori suae sive alii cuicumque usum fructum reliquerit sub certo tempore, in quo vel filius eius vel quisquam alius pervenerit, stare usum fructum in annos, in quos testator
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ restituenda q̃ suꝑtraxerat. ac¬
cipientẽ pecumã. cum cius tan¬
tum int̾ucm turpitudo ⁊dicti¬
one ꝯuentum hanc restitucie
uenit. B. aͨa. ⁊ cc̃. zenonide
um ꝗ ob restituenda q̃ ab ege¬
rat pecora pecumã accepit. tam
luit quam q̃ plac commissũ
trmut restitueie debere ꝯuenit.
licet mortuã uł alio fortuito
casu pisse dicant. cum in hoc ca

Expanded text:
 restituenda quae subtraxerat accipientem pecuniam, cum eius tantum interveniat turpitudo, condictione conventum hanc restitueem AA. et CC. Zenonidae. Eum, qui ob restituenda quae abegerat pecora pecuniam accepit, tam hanc quam quae per hoc commissum tenuit restituere debere convenit, licet mortua vel alio fortuito casu perisse dicantur, cum in hoc ca
Abbreviated transcription (Latin):
ualerio.
uamins codicifsi ꝗb auunc¬
sulo defuncte legats ẽẽ uidea¬
ris. falsi ꝓuinciatisunt. tamẽ

Expanded text:
alerio. Quamvis codicilli, quibus avunculo defunctae legatus esse videaris, falsi pronuntiati sunt, tame
Abbreviated transcription (Latin):
um ꝓponas heditatem ciꝯbus
aditam neẽ. aquotibifidei x¬
comissaria lib̾tatem relicta di¬
dicis. ⁊ ab intestato aliuz quaz
quiscriptus erat hereditatẽ po¬
sedisse. sine alegitimo quoq
hede fidei cõmissaria libtas re¬
petita ẽ. nullo nre p̾stari eam
ab eo ꝗ rogato ñc̾ desidas. pla¬
ne si pecunia accepta hecdita
stitutum omisisse heditatem

Expanded text:
ponas hereditatem eius aditam non esse, a quo tibi fideicommissariam libertatem relictam dicis, et ab intestato alium quam qui scriptus erat hereditatem possedisse, si non a legitimo quoque herede fideicommissaria libertas repetita est, nullo iure praestari eam ab eo qui rogatus non est desideras. Plane si pecunia accepta heredem institutum omisisse hereditatem
Abbreviated transcription (Latin):
de licet mi̾s quos p̃senti lege per¬
misinius. legitumq matrimoñ
nuire muniri pcipimus ħis itaq
phanc generalem legem ita sti¬
tiitis ⁊ deceto ꝯscruandis. p̾titas
etiam huiuismocti ꝯiunctiones
exsubiecto tempore factas ẜm

Expanded text:
is, quos praesenti lege permisimus legitimique matrimonii iure muniri praecepimus. His itaque per hanc generalem legem ita constitutis et de cetero conservandis, praeteritas etiam huiusmodi coniunctiones ex subiecto tempore factas
Abbreviated transcription (Latin):
tum Hudex nichilominus ꝗ ꝯtͣ¬
fecerit. nou̾it ase iuginti nbra¬
auri. ab officio quoq suo tantũ¬
dem ponderis exigendum.

Expanded text:
tum. Iudex nihilo minus, fecerit, noverit a se viginti libraauri, ab officio quoque suo tantudem ponderis exigendum.