comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
que modo is & quocunque iure prepositus ceteris erit: eo formo¬
sius id esse magnificentiusq fatebimur: quo in maiore prestabit
potestate: quam non oportet noxiam esse si ad nature legem cõ¬
ponitur. Natura enim commenta est regem: quod & ex aliis
animalibus licet cognoscere: & ex apibus quarum regi amplis¬
simum cubile est: medioq ac tutissimo loco. Preterea onere
uacat ex actor alienorum operum: & amisso rege agmen totũ
dilabitur: nec unquam plusꝗͣ unum patiuntur melioremq pu¬
gna querunt. Preterea insignis regi forma est dissimilisq cete.¬
ris: cum magnitudine cum nitore. Hoc tamen maxime distin¬
guitur iracundissime ac pro corporis captu: pugnacissime sũt
apes & aculeos in uulnere relinquunt. Rex ipse sine aculeo est:
noluit illum natura nec seuum esse. net ultionem magno con¬
staturam petere: telumq detraxit. & iram eius inermem reli-¬

Expanded text:
que modo is et quocumque iure praepositus ceteris erit. Eo scilicet formoque modo is et quocumque iure praepositus ceteris erit. Eo scilicet formosius id esse magnificentiusque fatebimur, quo in maiore praestabitur potestate, quam non oportet noxiam esse, si ad naturae legem componitur. Natura enim commenta est regem, quod et ex aliis animalibus licet cognoscere et ex apibus ; quarum regi amplissimum cubile est medioque ac tutissimo loco ; praeterea opere vacat exactor alienorum operum, et amisso rege totum dilabitur, nec umquam plus unum patiuntur melioremque pugna quaerunt ; praeterea insignis regi forma est dissimilisque ceteris cum magnitudine tum nitore. Hoc tamen maxime distinguitur : iracundissimae ac pro corporis captu pugnacissimae sunt apes et aculeos in volnere relinquunt, rex ipse sine aculeo est ; noluit illum natura nec saevum esse nec ultionem magno constaturam petere telumque detraxit et iram eius inermem reli
Abbreviated transcription (Latin):
non ut mancipiis abuti: sed iis quos gradu antecedat: quorumq
tibi non seruitus tradita sit sed tutela. Seruis ad statuam licet
confugere: cum in seruum omnia liceant. Est aliquid quod in ho¬
mine licere commune ius animantium uetet.Quis non uedium
pollionem peius oderat ꝗͣ serui sui: quod murenas sanguine hu¬
mano saginabat: & eos qui se aliquid offenderant in uiuarium
quid aliud ꝗͣ serpentum abici iubebat: Ohominem mille morti¬
bus dignum: siue deuorandos seruos obiciebat murenis quas exu¬
rus erat. siue in hoc tantum illas alebat ut sic aleret: quemadmo¬
dum domini crudeles tota ciuitate commostrantur: inuisiq &
detestabiles sunt: ita regum & miuria latius patet: & infamia
atq odium seculis tradatur. Quanto autem non nasci melius fu¬
it ꝗͣ numerari inter publica mala natos: Excogitare nemo ꝗcꝗͣ¬
poterit quod magis decorum regenti sit ꝗͣ lementia: quocun¬

Expanded text:
non ut mancipiis abuti sed ut his, quos gradu antecedas quorumque non ut mancipiis abuti sed ut his, quos gradu antecedas quorumque tibi non servitus tradita sit, sed tutela. Servis ad statuam licet confugere ; cum in servum omnia liceant, est aliquid, quod in hominem licere commune ius animantium vetet. Quis non Vedium Pollionem peius oderat quam servi sui, quod muraenas sanguine humano saginabat et eos, qui se aliquid offenderant, in vivarium, quid aliud quam serpentium, abici iubebat ? O hominem mille mortibus dignum, sive devorandos servos obiciebat muraenis, quas esurus erat, sive in hoc tantum illas alebat, ut sic aleret. Quemadmodum domini crudeles tota civitate commonstrantur invisique et detestabiles sunt, ita regum et iniuria latius patet et infamia atque odium saeculis traditur ; quanto autem non nasci melius fuit, quam numerari inter publico malo natos ! Excogitare nemo quicqupoterit, quod magis decorum regenti sit quam clementia, quo- cum
Abbreviated transcription (Latin):
medentem minime infestum egro. Mali medici est desperare
ne curet. Idem in his quorum animus affectus est facere debe¬
bit: cui tradita salus omnium est: non cito spem proicere: nec
mortifera signa pronuntiare: luctetur cum uitiis: resistat
aliis. morbum suum exprobret: quosdam molli curatione deci¬
piat. citius meliusq sanaturus remediis fallentibus. Agat prĩ¬
ceps curam non tantum salutis sed etiam honeste cicatricis. Nul¬
la regi gloria est ex seua animaduersione. Quis enim dubitat
posse: at contra maxima si uim suam continet: si multosire ali¬
ene eripuit: neminem sue impedit: seruis imperare moderate
laus est: & in mancipio cogitandum est non quantum illud im¬
pune pati possit: sed quantum tibi permittat: equi boniꝙ natura.
que parcere etiam captiuis & pretio paratis iubet. Quanto iusti¬
us his iubet tanto iustius hominibus liberis: ingenuis honestis

Expanded text:
medentem minime infestum aegro. Mali medici est desperare, medentem minime infestum aegro. Mali medici est desperare, ne curet : idem in iis, quorum animus adfectus est, facere debebit is, cui tradita salus omnium est, non cito spem proicere nec mortifera signa pronuntiare ; luctetur cum vitiis, resistat, aliis morbum suum exprobret, quosdam molli curatione decipiat citius meliusque sanaturus re- mediis fallentibus ; agat princeps curam non tantum salutis, sed etiam honestae cicatricis. Nulla regi gloria est ex saeva animadversione quis enim dubitat posse ?, at contra maxima, si vim suam continet, si multos irae alienae eripuit, neminem suae impendit. Servis imperare moderate laus est. Et in mancipio cogitandum est, non quantum illud impune possit pati, sed quantum tibi permittat aequi bonique natura, quae parcere etiam captivis et pretio paratis iubet. Quanto iustius iubet hominibus liberis, ingenuis, honestis
Abbreviated transcription (Latin):
At qui equum crebris uerberibus non exterret domandi perituss
magister: fiet enim formidolosus & contumax nisi eum blandi¬
ente tactu permulseris. Idem facit uenator: quiq instituit catu¬
los uestigia sequi: quiq iam exercitatis utitur ad excitandas uel
persequendas feras: nec crebro illis minatur: contundet enim ani¬
mos: & quicquid est indolis comminuetur trepidatione degeneri:
nec licentiam uagandi errandiq passim concedit. Adicias his li¬
cet tardiora agentes iumenta: que cum adcontumelias & mise¬
rias nata sint nimia seuitia coguntur iugum detrestare. Nul¬
lum animal est morosius: nullum maiore arte tractandum ꝗͣ
homo: nulli magis parcendum. Quid enim stultius ꝗͣ in iumẽtis
quidem & canibus erubescere iras exercere: pessima autem con¬
ditione sub homine esse: Morbis medemur nec irascimur. Atꝗ
& hic morbus est animi: mollem medicinam desiderat. ipsumq

Expanded text:
? Atqui equum non crebris verberibus exterret domandi peritus ? Atqui equum non crebris verberibus exterret domandi peritus magister; fiet enim formidolosus et contumax, nisi eum blandiente tactu permulseris. Idem facit ille venator, quique instituit catulos vestigia sequi quique iam exercitatis utitur ad excitandas vel persequendas feras : nec crebro illis minatur contundet enim animos et, quid- quid est indolis, comminuetur trepidatione degeneri nec licentiam vagandi errandique passim concedit. Adicias his licet tardiora agentes iumenta, quae, cum ad contumeliam et miserias nata sint, nimia saevitia cogantur iugum detractare. Nullum animal morosius est, nullum maiore arte tractandum quam homo, nulli magis parcendum. Quid enim est stultius quam in iumentis quidem et canibus erubescere iras exercere, pessima autem condicione sub homine hominem esse ? Morbis medemur nec irascimur ; atqui et hic morbus est animi; mollem medicinam desiderat ipsumque
Abbreviated transcription (Latin):
quem coheredem innocentibus liberis scriberent. Hec lementia
principem decet ut quocunque uenerit mansuetiora omnia fa¬
ciat. Nemo regi tam uilis sit ut illum perire non sentiat: qualis¬
cunque imperii pars est. in magno imperio exminoribus peta¬
mus exemplum non unum imperandi genus: imperat princeps
ciuibus suis: pater liberis: preceptor discentibus: tribunus uel cẽ¬
turio militibus. Non ne pessimus uidebitur pater qui assiduis
plagis liberos etiam exleuissimis causis compescet: Utrum aũt
preceptor liberalibus studiis dignior qui carnificabit discipu¬
los: si memoria illis non constiterit: aut si parum agilis in legẽ
do heserit: an qui monitionibus & uerecundia emendare aut
docere malit:Tribunum centurionemq da seuum: desertores
faciet quibus tamen ignoscitur. Nunquid nam equum est graui¬
us homini & durius imperari : ꝗͣ imperatur animalibus mutis

Expanded text:
quem coheredem innocentibus liberis scriberent! Haec clementia quem coheredem innocentibus liberis scriberent! Haec clementia principem decet; quocumque venerit, mansuetiora omnia faciat. Nemo regi tam vilis sit, ut illum perire non sentiat, qualiscumque pars imperii est. In magna imperia ex minoribus petamus exemplum. Non unum est imperandi genus ; imperat princeps civibus suis, pater liberis, praeceptor discentibus, tribunus vel centurio militibus. Nonne pessimus pater videbitur, qui adsiduis plagis liberos etiam ex levissimis causis compescet ? Uter autem praeceptor liberali- bus studiis dignior, qui excarnificabit discipulos, si memoria illis non constiterit aut si parum agilis in legendo oculus haeserit, an qui monitionibus et verecundia emendare ac docere malit ? Tribunum centurionemque da saevum : desertores faciet, quibus tamen ignoscitur. Numquidnam aequum est gravius homini et durius imperari, quam imperatur animalibus mutis
Abbreviated transcription (Latin):
sillo animo timuit ne uideretur locum spei sue aperire uelle¬
in filii damnatione. Ego contra sentio.Quilibet nostrum de¬
buisset aduersus opiniones malignas satis fiducie habere in bo¬
na conscientia: principes multa etiam debent fame.Dare
iurauit se non aditurum hereditatem. Tarius quidem eodẽ
die & alterum heredem perdidit: sed cesar libertatem sententie sue
redemit. & postquam approbauit gratuitam esse seueritatem suã
quod principi semper curandum est: dixit relegandum quod patri
uideretur: non culleum: non serpentes: non carcerem decreuit: me¬
mor non de quo censeret. sed cui in consilio esset mollissimo genere
pene contentum esse debere patrem: dixit infilium adolescentulũ
impulsum in id scelus in quo se quod proximum erat ab innocentia
timide gessisset: debere eum ab urbe & aparentis oculis summoue¬
ri. O dignum quem in consilium patres aduocarent. O dignum

Expanded text:
Pusillo animo timuit, ne videretur locum spei suae aperire vellePusillo animo timuit, ne videretur locum spei suae aperire velle filii damnatione." Ego contra sentio ; quilibet nostrum debuisset adversus opiniones malignas satis fiduciae habere in bona conscientia, principes multa debent etiam famae dare. Iuravit se non aditurum hereditatem. Tarius quidem eodem die et alterum heredem perdidit, sed Caesar libertatem sententiae suae redemit ; et postquam approbavit gratuitam esse severitatem suam, quod principi semper curandum est, dixit relegandum, quo patri videretur. Non culleum, non serpentes, non carcerem decrevit memor, non de quo censeret, sed cui in consilio esset; mollissimo genere poenae contentum esse debere patrem dixit in filio adulescentulo impulse in id scelus, in quo se, quod proximum erat ab innocentia, timide gessisset ; debere illum ab urbe et a parentis oculis submoveri. O dignum, quem in consilium patres advocarent ! O dignum,
Abbreviated transcription (Latin):
ricidam continuit: & annua illi prestitit. quanta prestare in¬
tegro solebat. Noc libertas effecit ut in qua ciuitate nunquã
de est patronus: peioribus nemo dubitaret quin reus merito ⁊¬
damnatus esset: quem ipse ter damnare potuisset: qui odisse
non poterat: hoc ipso exemplo dabo quem compares bono pa-¬
tribonum principem. Cogniturus de filiis łarius aduocauit
in consilium cesarem augustum: uenit in priuatos penates:
assedit. pars alien consilu fuit: non dixit immo in domum me¬
am ueniat: quod si facum esset cesaris futura erat cognitio
non patris: audita causa: excussisq omnibus: &his que adole¬
scens pro se dixerat: & his quibus arguebatur: petit ut senten¬
tiam suam quisque scriberet: ne ea omnium fieret que cesaris
esset. Deinde priusꝗͣ aperirentur codicelli. iurauit se dare ho¬
minis locupletis hereditatem non aditurum. Dicet aliquis pu

Expanded text:
ricidam continuit et annua illi praestitit, quanta praestare inricidam continuit et annua illi praestitit, quanta praestare integro solebat ; haec liberalitas effecit, ut, in qua civitate numquam deest patronus peioribus, nemo dubitaret, quin reus merito damnatus esset, quem is pater damnare potuisset, qui odisse non poterat. Hoc ipso exemplo dabo, quem compares bono patri, bonum principem. Cogniturus de filio Tarius advocavit in consilium Caesarem Augustum ; venit in privatos penates, adsedit, pars alieni consilii fuit, non dixit : " Immo in meam domum veniat " ; quod si factum esset, Caesaris futura erat cognitio, non patris. Audita causa excussisque omnibus, et his, quae adulescens pro se dixerat, et his, quibus argue- batur, petit, ut sententiam suam quisque scriberet, ne ea omnium fieret, quae Caesaris fuisset ; deinde, priusquam aperirentur codicilli, iuravit se Tarii, hominis locupletis, hereditatem non aditurum. Dicet aliquis : "
Abbreviated transcription (Latin):
cognomina honoridata sunt. Magnos & felices augustos dixi¬
mus. & ambitiose maiestati quicquid potuimus titulorum con¬
gessimus. illis hoc tribuentes. Patrem quidem patrie appella-¬
uimus: ut sciret sibi datam potestatem patriam: que est tempe¬
ratissima liberis consulens: suaq post illos reponens tradit sibi:
pater membra sua abscidat etiam cum absciderit reponere cu¬
piat & in abscindendo gemat cunctatus multum diuq. Prope
est enim ut libenter damnet qui cito: prope est ut inique pu¬
niat qui nimis. Trixonem equitem romanum memoria nostra
quia filium suum flagellis ceciderat populus graphiis inforo cir¬
cofodit. Uix illum augusti cesaris auctoritas in festis tam pa-¬
trum ꝗͣ filiorum manibus eripuit. Taurum qui filium deprehẽ¬
sum in parricidii consilio damnauit: consilio cognito nemo nõ
suspexit: quod contentus exilio. & exilio delegato massiue par¬

Expanded text:
cognomina honori data sunt ; Magnos et Felices et Angustos dixicognomina honori data sunt ; Magnos et Felices et Angustos diximus et ambitiosae maiestati quidquid potuimus titulorum congessimus illis hoc tribuentes ; Patrem quidem Patriae appellavimus, ut sciret datam sibi potestatem patriam, quae est temperantissima liberis consulens suaque post illos reponens. Tarde sibi pater membra sua abscidat, etiam, cum absci- derit, repellere cupiat, et in abscidendo gemat cunctatus multum diuque ; prope est enim, ut libenter damnet, qui cito ; prope est, ut inique puniat, qui nimis. Trichonem equitem Romanum memoria nostra, quia filium suum flagellis occiderat, populus graphiis in foro confodit ; vix illum Augusti Caesaris auctoritas infestis tam patrum quam filiorum manibus eripuit. Tarium, qui filium deprensum in parricidii consilio damnavit causa cognita, nemo non suspexit, quod contentus exilio et exilio delicato Massiliae par
Abbreviated transcription (Latin):
colitur. eadem de illo homines secreto loquuntur: que palam tol¬
lere filios cupiunt: & publicis malis securitas indicta reduditur.
lum ostenderit: hic princeps suo beneficio tutus nihil presidiis
eget. arma ornamenti causa habet.quod ergo offitium eius
est: Quod bonorum parentum qui obiurgare liberos non nin¬
quam blande: non nunquam minaciter solent aliquando quẽ¬
admonere etiam uerberibus:Nunquid aliquis sanus filium
ad primam offensam exheredauerit. nisi magne & multe iniu¬
rie patientiam euicerunt:nisi plus est quod timet. ꝗͣ quod dam¬
natur. Non accedis ad decretorium stilum multa ante tentat
quibus dubiam indolem & peiore loco iam positam reuocet.Po¬
squam omnia simul deplorata sunt ultima experitur. Nemo
ad supplicia exigenda peruenit:nisi qui remedia consumpsit.
N oc quod parenti: etiam principi faciendum est: quem appella¬
mus patrem patrie non adulatione uana adducti. Cetera eĩm

Expanded text:
colitur. Eadem de illo homines secreto loquuntur quae palam. Tolcolitur. Eadem de illo homines secreto loquuntur quae palam. Tollere filios cupiunt et publicis malis sterilitas indicta recluditur; lum ostenderit. Hic princeps suo beneficio tutus nihil praesidiis eget, arma ornamenti causa habet. Quod ergo officium eius est ? Quod bonorum parentium, qui obiurgare liberos non numquam blande, non numquam minaciter solent, aliquando admonere etiam verberibus. Numquid aliquis sanus filium a prima offensa exheredat ? Nisi magnae et multae iniuriae patientiam evicerunt, nisi plus est, quod timet, quam quod damnat, non accedit ad decretorium stilum; multa ante temptat, quibus dubiam indolem et peiore iam loco positam revocet ; simul deploratum est, ultima experitur. Nemo ad supplicia exigenda pervenit, nisi qui remedia con- sumpsit. Hoc, quod parenti, etiam principi faciendum est, quem appellavimus Patrem Patriae non adulatione vana adducti. Cetera enim
Abbreviated transcription (Latin):
tam ex terna ꝗͣ domestica: cum arma metuat ad arma confugiẽs
non amicorum fidei credens: non pietati liberorum: qui ubi circũ¬
spexerit que fecit. queq facturus est: & conscientiam suam plenã
sceleribus ac tormentis adaperuit sepe mortem timet: sepius op¬
tat. inuisior sibi ꝗͣ seruientibus. Econtrario is cui cure sunt uni¬
uersa qui non alia magis alia minus tuetur:nullam non rei pu¬¬
blice partem tanquam sui nutrit: inclinatus admitiora: etiam
si ex usu est animaduertens. ostendensq ꝗͣ inuitus aspero reme¬
dio manus ad moueat in cuius animo nihil hostile nihil efferum
est: qui potentiam suam placide ac salutariter exercet.:approba¬
re imperia sua ciuibus cupiens: felix habunde sibi uisus si fortu¬
nam suam publicauerit: sermone affabilis: accessu facilis: uultu
qui maxime populos demeretur amabilis: equis desideriis propen¬
sus: etiam iniquis acerbus: a tota ciuitate amatur: defenditur:

Expanded text:
tam externa quam domestica, cum arma metuat, ad arma confugiens, tam externa quam domestica, cum arma metuat, ad arma confugiens, non amicorum fidei credens, non pietati liberorum ; qui, ubi circumspexit, quaeque fecit quaeque facturus est, et conscientiam suam plenam sceleribus ac tormentis adaperuit, saepe mortem timet, saepius optat, invisior sibi quam servientibus. E contrario is, cui curae sunt universa, qui alia magis, alia minus tuetur, nullam non rei publicae partem tamquam sui nutrit, inclinatus ad mitiora, etiam si ex usu est animadvertere, ostendens quam invitus aspero remedio manus admoveat, in cuius animo nihil hostile, nihil efferum est, qui potentiam suam placide ac salutariter exercet approbare imperia sua civibus cupiens, felix abunde sibi visus, si fortunam suam publicarit, sermone adfabilis, aditu accessuque facilis, vultu, qui maxime populos demeretur, amabilis, aequis desideriis propensus, etiam iniquis non acerbus, a tota civitate amatur, defenditur,
Abbreviated transcription (Latin):
cido tranquilloq regi fida sunt auxilia sua: quibus ad omnem sa¬
lutem utatur: gloriosusq miles: publice enim securitati dare ope¬
ram uidetur: omnem laborem libẽris patitur: ut parentis custos:
at illi acerbo & sanguinario necesse est grauentur stipatores sui
N on potest quisque habere bone ac fidelis uoluntatis ministros: qui¬
bus intormentis & eculeo & ferramentis ad mortem paratis utit᷑.
ac sollicitior: ut qui homines deosq testes ac uindices facinorum
timeat: eo perductus ut non liceat illi mutare mores:hoc enim in¬
ter cetera uel pessimum habet crudelitas: perseuerandum est: nec
ad meliora patet regressus: scelera enim sceleribus tuenda sunt.
Q uid enim eo infelicius cui iam esse malum necesse est: Omiserabi¬
lem illum sibi certe nam ceteris misereri eius nefas est. qui cȩdi¬
bus & rapinis potentiam exercuit: qui suspecta sibi cuncta reddidit

Expanded text:
cido tranquilloque regi fida sunt auxilia sua, ut quibus ad communem sacido tranquilloque regi fida sunt auxilia sua, ut quibus ad communem salutem utatur, gloriosusque miles publicae enim securitati se dare operam videt omnem laborem libens patitur ut parentis custos ; at illum acerbum et sanguinarium necesse est graventur stipatores sui. Non potest habere quisquam bonae ac fidae voluntatis ministros, quibus in tormentis ut eculeo et ferramentis ad mortem paratis utitur,ac sollicitior, ut qui homines deosque testes facinorum ac vindices timeat, eo perductus, ut non liceat illi mutare mores. Hoc enim inter cetera vel pessimum habet crudelitas, perseverandum est nec ad meliora patet regressus ; scelera enim sceleribus tuenda sunt. Quid autem eo infelicius, cui iam esse malo necesse est ? O miserabilem illum, sibi certe! Nam ceteris misereri eius nefas sit, qui caedibus ac rapinis potentiam exercuit, qui suspecta sibi cuncta reddidit
Abbreviated transcription (Latin):
in munimentum pacis utitur. alter ut magnotimore magna odi
compescat: nec illas ipsas manus quibus se commiserit securus aspi-¬
cit: contrariis in contraria agitur. Nam ut inuisus sit quia time¬
tur timeri uult: quia inuisus est: & illo execrabili uersũ qui mul¬
tos dedit precipites utitur: oderint dum metuant: ignarus quã¬
ta rabies oriatur ubi supra modum odia creuerunt: temperatus
enim timor cohibet animos: assiduus uero & acer & extrema ad¬
mouens in audaciam iacentem excitat: & omnia expediri suadet
sic feras lineis & pena clausas contineas: easdem a tergo si eques
telis lacesserit tentabunt fugam per ipsa que fugerant. proculca¬
buntq formidinem: acerrima uirtus est: quam ultima necessitas
extrudit: relinquat oportet securi aliquid metus: multoq plus
spei ꝗͣ periculorum ostendat: alioquin ubi quiescenti paria metu¬
untur incurrere inpericula iuuat: & aliena anima abuti: pla¬

Expanded text:
in munimentum pacis utitur, alter, ut magno timore magna odia in munimentum pacis utitur, alter, ut magno timore magna odia compescat, nec illas ipsas manus, quibus se commisit, securus adspicit. Contrariis in contraria agitur ; nam cum invisus sit, quia timetur, timeri vult, quia invisus est, et illo exsecrabili versu, qui multos praecipites dedit, utitur : Oderint, dum metuant, ignarus, quanta rabies oriatur, ubi supra modum odia creverunt. Temperatus enim timor cohibet animos, adsiduus vero et acer et extrema admovens in audaciam iacentes excitat et omnia experiri suadet. Sic feras linea et pinnae clusas contineant ; easdem a tergo eques telis incessat, temptabunt fugam per ipsa, quae fugerant, proculcabuntque formidinem. Acer- rima virtus est, quam ultima necessitas extundit. Relinquat oportet securi aliquid metus multoque plus spei quam periculorum ostentet ; alioqui, ubi quiescenti paria metuuntur, incurrere in pericula iuvat et aliena anima abuti. Pla
Abbreviated transcription (Latin):
& dionisius maior iure meritoq preferri regibus multis potest:
&.L. syllam tirannum appellari quid prohibet : cui occidendi
finem fecit inopia hostium: descenderit licet e dictatura sua
& se toge reddiderit. Quis tamen unquam tirannus tam auide
sanguinem humanum bibit ꝗͣ ille qui septem milia. romanorũ¬
ciuium contrucidari iussit: & cum inuicino ad edem bellone se¬
dens audisset exclamationem tot milium sub gladio gementi¬
um exterrito senatu: hoc agamus inquit patres conscripti. se¬
ditiosi pauculi meo iussu occiduntur: hoc non est mentitus: pau¬
ci illi uidebantur: sed mox de sylla consequemur: quomodo ho¬
stibus irascendum sit. utique si in hostili nomine ciues ex eodem
tempore abrupti transierint. Interim hoc quod dicam declem¬
entia efficit ut magnum inter regem & tirannum discrimen sit.
uterq licet non minus armis ualletur sed alter arma habet quibus

Expanded text:
et Dionysius maior iure meritoque praeferri multis regibus potest, et Dionysius maior iure meritoque praeferri multis regibus potest, et L. Sullam tyrannum appellari quid prohibet, cui occidendi finem fecit inopia hostium ? Descenderit licet e dictatura sua et se togae reddiderit, quis tamen umquam tyrannus tam avide humanum sanguinem bibit quam ille, qui septem milia civium Romanorum contrucidari iussit et, cum in vicino ad aedem Bellonae sedens exaudisset conclamationem tot milium sub gladio gementium, exterrito senatu : " Hoc agamus," inquit, " patres conscripti; seditiosi pauculi meo iussu occiduntur " ? Hoc non est mentitus ; pauci Sullae videbantur. Sed mox de Sulla, cum quaeremus, quomodo hostibus irascendum sit, utique si in hostile nomen cives et ex eodem corpore abrupti transierint ; interim, hoc quod dicebam, clementia efficit, ut magnum inter regem tyrannumque discrimen sit, uterque licet non minus armis valletur ; sed alter arma habet, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
morum principum exemplis corruptis: quantum in ciues suos
liceat experiendo tentare: sed hebetare aciem imperii sui: pre¬
stitisti cesar ciuitatem incruentam: & hoc quod magno animo
gloriatus es: nullam scintillam cruoris humani misisse. Quoɨ
maius est miłabiliusq quod nulli unquam citius gladius commis¬
sus est. clementia ergo non tantum honestiores sed tutiores pre¬
stat.: ornamentumq imperatorum est simul & certissima salus.
Quid enim est cum reges senuerint: liberis ac nepotibus traderint
regna : tirannorum execrabilis breuis potestas est. Quid interest
inter tirannum & regem: speties enim ipsa fortune ac licentia
par est: nisi quod tiranni in uoluptate seuiunt: reges non nisi ex
causa aut necessitate. Quid ergo non reges occidere solent: so¬
lent. sed quotiens id fieri publica utilitas suadet: tirannis seuitia
cordi est. Tirannus autem a rege distat factis non nomine.Nam

Expanded text:
orum principum exemplis corruptum, quantum sibi in cives suos orum principum exemplis corruptum, quantum sibi in cives suos liceat, experiendo temptare, sed hebetare aciem imperii sui. Praestitisti, Caesar, civitatem incruentam, et hoc, quod magno animo gloriatus es nullam te toto orbe stillam cruoris humani misisse, eo maius est mirabiliusque, quod nulli umquam citius gladius commissus est. Clementia ergo non tantum honestiores sed tutiores praestat ornamentumque imperiorum est simul et certissima salus. Quid enim est, cur reges consenuerint liberisque ac nepotibus tradiderint regna, tyrannorum exsecrabilis ac brevis potestas sit ? Quid interest inter tyrannum ac regem species enim ipsa fortunae ac licentia par est, nisi quod tyranni in voluptatem saeviunt, reges non nisi ex causa ac necessitate ? " Quid ergo ? Non reges quoque occidere solent ? " Sed quotiens id fieri publica utilitas persuadet; tyrannis saevitia cordi est. Tyrannus autem a rege factis distat, non nomine ; nam
Abbreviated transcription (Latin):
hoc est ignoscere: cum scias multos futuros qui prote irascantun
in alieno sanguine gratificentur non dare tantum salutem sed pre¬
stare. Nec augustus senex: aut iam in senestute annis uergenti¬
bus in adolescentia caluit: arsit ira: multa fecit: ad que inuitus
oculos retorquebat. Comparare nemo mansuetudini tue audebit:
diuum augustum etiam suncertamen iuuenilium annorum de¬
duxerit: & senectute plusquam natura fuit moderatus & clem¬
ens: nempe post mare acciacum romano cruore infectum: nem¬
pe post fractas insicilia classes & suas & alienas: nempe post peru
sinas aras & proscriptiones: ego uero clementiam non uoco lassã
seuitie penitentia cepit nullam habere maculam:nunquam
ciuilem sanguinem sitisse: hec est in maxima potestate uerissi¬
ma animi temperantia & humani generis comprehendit te si-¬
bi amor. non cupiditate aliqua non temeritate ingenii: non pri¬

Expanded text:
Hoc est ignoscere, eum scias multos futuros, qui pro te nascantur Hoc est ignoscere, eum scias multos futuros, qui pro te nascantur et tibi sanguine alieno gratificentur, non dare tantum salutem, sed praestare. Haec Augustus senex aut iam in senectutem annis vergentibus ; in adulescentia caluit, arsit ira, multa fecit, ad quae invitus oculos retorquebat. Comparare nemo mansuetudini tuae audebit divum Augustum, etiam si in certamen iuvenilium annorum deduxerit senectutem plus quam maturam ; fuerit moderatus et clemens, nempe post mare Actiacum Romano cruore infectum, nempe post fractas in Sicilia classes et suas et alienas, nempe post Peru- sinas aras et proscriptiones. Ego vero clementiam non voco lassam saevitiae paenitentia coepit, nullam habere maculam, num- quam civilem sanguinem fudisse; haec est in maxima potestate verissima animi temperantia et humani generis comprendens ut sui amor non cupiditate aliqua, non temeritate ingenii, non pri
Abbreviated transcription (Latin):
bebat: ipsum lepidum ꝗͣ diu mori passus est : per multos annos
tulit ornamenta principis retinentem: & pontificatum maxi-¬
mum non nisi mortuo illo transferri in se passus est.Maluit eĩm
illum honorem uocari ꝗͣ spolium. Nec eum clementia ad salutem
securitatemq perduxit. hec gratum ac fauorabilem reddidit: quã¬
uis non dum subactis romani populi ceruicibus manum imposuis¬
set. Nec hodieq prestant illi famam: que uix uiuis principibus ser¬
uit: deum esse non tanquam iussi credimus: bonum principem au¬
gustum bene illi conuenisse nomen parentis fatemur: obnullam
aliam causam ꝗͣ quod contumelias suas que acerbiores principibus
solent esse ꝗͣ iniurie: nulla crudelitate exequebatur: quot probro¬
sis inse dictis arrisit: quot dare illum penas apparebat cum exige¬
ret. Quod quoscunque ob adulterium familie sue damnauerat.
adeo non occidit ut dimissis quo tutiores essent diplomata daret:

Expanded text:
bebat. Ipsum Lepidum quam diu mori passus est ! Per multos annos bebat. Ipsum Lepidum quam diu mori passus est ! Per multos annos tulit ornamenta principis retinentem et pontificatum maximum non nisi mortuo illo transferri in se passus est; maluit enim illum honorem vocari quam spolium. Haec eum clementia ad salutem securitatemque perduxit; haec gratum ac favorabilem reddidit, quamvis nondum subactis populi Romani cervicibus manum imposuisset; haec hodieque praestat illi famam, quae vix vivis principibus servit. Deum esse non tamquam iussi credimus ; bonum fuisse principem Augustum, bene illi parentis nomen convenisse fatemur ob nullam aliam causam, quam quod contumelias quoque suas, quae acerbiores principibus solent esse quam iniuriae, nulla crudelitate exsequebatur, quod probrosis in se dictis adrisit, quod dare illum poenas apparebat, cum exigeret, quod, quoscumque ob adulterium filiae suae damnaverat, adeo non occidit, ut dimissis quo tutiores essent, diplomata daret.
Abbreviated transcription (Latin):
ne te & maximus fabius & cossi & seruilii ferent: tantumq ag¬
men nobilium non inania nomina preferentium: sed eorum
qui imaginibus suis decori sunt. Ne totam eius orationem re¬
petendo magnam uoluminis partem occupem: diutius enim
ꝗͣ duobus horis locutum esse constat: cum hanc penam qua so¬
na iterum do: prius hosti nunc insidiatori ac parricide: & ho-¬
dierna die amicitia inter nos incipiat. Contendamus utrum
ego meliore fide tibi uitam dederim:an tu debeas post hec de¬
tulit ultro consulatum: questus quod non auderet petere: ami¬
cissimum fidelissimumq habuit: heres solus illi fuit: nullis am¬
plius insidiis ab ullo petitus est. Ignouit ab auustuus uictis.
nam nisi ignouisset quibus imperasset: Salustium & coccei-¬
os & duellios & totam cohortem primam admissionis ex aduer¬
sariorum castris conscripsit: iam dominos metellos: curios &
cicerones & quicquid floris erat inciuitate clementie sue de¬

Expanded text:
ne te et Fabius Maximus et Cossi et Servilii ferent tantumque agne te et Fabius Maximus et Cossi et Servilii ferent tantumque agmen nobilium non inania nomina praeferentium, sed eorum, qui imagini- bus suis decori sint ? " Ne totam eius orationem repetendo magnam partem voluminis occupem diutius enim quam duabus horis locutum esse constat, eum hanc poenam, qua sona, iterum do, prius hosti, nunc insidiatori ac parricidae. Ex hodierno die inter nos amicitia incipiat ; contendamus, utrum ego meliore fide tibi vitam dederim an tu debeas." Post hoc detulit ultro consulatum questus, quod non auderet petere. Amicissimum fidelissimumque habuit, heres solus illi fuit. Nullis amplius insidiis ab ullo petitus est. Ignovit abavus tuus victis ; nam si non ignovisset, quibus imperasset ? Sallustium et Cocceios et Deillios et totam cohortem primae admissionis ex adversariorum castris conscripsit ; iam Domitios, Messalas, Asinios, Cicerones, quidquid floris erat in civitate, clementiae suae de
Abbreviated transcription (Latin):
cinna cum in hostium castris inuenissem: non factum tantum
inimicum mihi: sed natum seruaui patrimonium tibi omne
concessi: hodie tam felix es & tam diues: ut uicto uictores in ui-¬
deant. Sacerdotium tibi petenti preceteris cum pluribus quo¬
rum parentes mecum militauerunt: dedi: cum sic de te merue¬
rim occidere me constituisti: cum ad hanc uocem exclamasset.
Occidere inquam me paras adiecit locum socios: diem ordinem in¬
sidiarum cui commissum esset ferrum & cum defixum uideret
nec ex conuentione iam sed ex conscientia tacentem: quo inquit
hoc animo facis: ut ipse sis princeps:male me hercules cum popu¬
lo romano agitur si tibi adimperandum nihil preter me obstat:
domum tueri tuam non potes: nuper libertini hominis gratia
in priuato iudicio superatus es: adeo nihil facilius potes ꝗͣ con¬
tra cesarem aduocare. Cedo si spem tuam solus impedio: paulus¬

Expanded text:
Cinna, cum in hostium castris invenissem, non factum tantum Cinna, cum in hostium castris invenissem, non factum tantum mihi inimicum sed natum, servavi, patrimonium tibi omne concessi. Hodie tam felix et tam dives es, ut victo victores invideant. Sacerdotium tibi petenti praeteritis compluribus, quorum parentes mecum militaverant, dedi ; cum sic de te meruerim, occidere me constituisti. " Cum ad hanc vocem exclamasset pOccidere, inquam, me paras " ; adiecit locum, socios, diem, ordinem insidiarum, cui commissum esset ferrum. Et cum defixum videret nec ex conventione iam, sed ex conscientia tacentem : " Quo," inquit, " hoc animo facis ? Ut ipse sis princeps ? Male mehercules cum populo Romano agitur, si tibi ad im- perandum nihil praeter me obstat. Domum tueri tuam non potes, nuper libertini hominis gratia in privato iudicio superatus es ; adeo nihil facilius potes quam contra Caesarem advocare. Cedo, si spes tuas solus impedio, Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
sunt: interpellauit tandem eum liuia uxor: & admittis inquit
muliebre consilium: fac quod medici solent: qui ubi usitata reme¬
dia non procedunt:tentant contraria: seueritate nihil adhuc pro¬
fecisti saluidemum lepidus secutus est: lepidum murena: murenã
cepio: cepionem gnatius: ut alios taceam quos tantum ausos pudet:
nunc tenta quomodo tibi cedat dementia: ignosce.L. cinne: depre¬
hensusiam est:nocere tibi non potest:prodesse fame tue non põt.
Q auisus sibi quod aduocatum inuenerat: uxori gratias egit. Re¬
nuntiari autem extemplo amicis quos in consilium rogauerat
imperauit: & cinnam unum ad se accersit: dimissisq omnibus
e cubiculo cum alteram cinne cathedram poni iussisset:hoc in¬
quit primum ate petone me loquentem interpelles: ne medio ser¬
mone proclames:datur tibi loquendi liberum tempus. Ege te

Expanded text:
sunt. " Interpellavit tandem illum Livia uxor et : " Admittis," inquit, " sunt. " Interpellavit tandem illum Livia uxor et : " Admittis," inquit, " muliebre consilium ? Fac, quod medici solent, qui, ubi usitata remedia non procedunt, temptant contraria. Severitate nihil adhuc proiecisti; Salvidienum Lepidus secutus est. Lepidum Murena, Murenam Caepio, Caepionem Egnatius, ut alios taceam, quos tantum ausos pudet. Nunc tempta, quomodo tibi cedat clementia; ignosce L. Cinnae. Deprensus est; iam nocere tibi non potest, prodesse famae tuae potest. " Gavisus, sibi quod advocatum invenerat, uxori quidem gratias egit, renuntiari autem extemplo amicis, quos in consilium rogaverat, imperavit et Cinnam unum ad se accersit dimissisque omnibus e cubiculo, cum alteram Cinnae poni cathedram iussisset : " Hoc," inquit, " primum a te peto, ne me loquentem interpelles, ne medio sermone meo proclames ; dabitur tibi loquendi liberum tempus. Ego te,
Abbreviated transcription (Latin):
amicorum aduocari uissit. Nox illi inquieta erat cum cogitaret
adolescentem illum nobilem: hoc detracto integrum. EN.pompeii ne¬
potem damnandum iam unum hominem occidere non poterat:
cum .M. antonii proscriptionis edictum inter cenam dictaret: ge¬
mens subinde uoces uarias mittebat & inter se contrarias. Quid er¬
go : ego percussorem meum securum ambulare patiar me solicito :
Ergo non dabit penas qui tot ciuilibus bellis frustra petitum caput
tot naualibus tot pedestribus preliis incolume: postꝗͣ terra mariq
pax parta est:non occidere constituat sed immolare: Nam sacri¬
ficantem placuerat adoriri: hursus silentio interposito maiore mul¬
to uoce sibi ꝗͣ.L. cinne irascebatur. Quid uiuis si perire te tam mul¬
torum interest: quis finis erit suppliciorum : quis sanguinis : ego
sum nobilibus adolescentulis expositum caput: in quo muerones acu¬
ant: non est tanti uita. siut ego non peream tam multa perdenda

Expanded text:
amicorum advocari iussit. Nox illi inquieta erat, cum cogitaret amicorum advocari iussit. Nox illi inquieta erat, cum cogitaret adulescentem nobilem, hoc detracto integrum. Cn. Pompei nepotem, damnandum ; iam unum hominem occidere non poterat, cui M. Antonius proscriptionis edictum inter cenam dictarat. Gemens subinde voces varias emittebat et inter se contrarias : " Quid ergo ? Ego percussorem meum securum ambulare patiar me sollicito ? Ergo non dabit poenas, qui tot civilibus bellis frustra petitum caput, tot navalibus, tot pedestribus proeliis incolume, postquam terra marique pax parata est, non occidere constituat, sed immolare ? " nam sacrificantem placuerat adoriri. Rursus silentio interposito maiore multo voce sibi quam Cinnae irascebatur : " Quid vivis, si perire te tam multorum interest ? Quis finis erit suppliciorum ? Quis sanguinis ? Ego sum nobilibus adulescentulis expositum caput, in quod mucrones acuant ; non est tanti vita, si, ut ego non peream, tam multa perdenda
Abbreviated transcription (Latin):
deficiat: alioquin quemad modum precise arbores plurimis ramis
repululant: & multa satorum genera ut densiora surgant recid¬
untur: ita regia crudelitas auget inimicorum numerum: tollen¬
do. parentes liberiq eorum qui interfecti sunt & propinqui & a-¬
mici in locum singulorum succedunt: hoc ꝗͣ uerum sit ad moneri
te exemplo domestico uolo. Diuus augustus fuit mitis princeps
siquis illum aprincipatu suo extimare incipiat iam commun
duodeuigesimum egressus annum iam pugiones in sinum ami-¬
corum absconderat: iam insidiis.M. antonii consulis latus petie¬
rat:iam fuerat collega proscriptionis: sed cum annum quadra¬
gesimum transiret & in gallia moraretur delatum est ad eum
inditium . L. cinnam stolidi ingenii uirum insidias ei instruere :
Dictum est & ubi & quando & quemadmodum uellet aggredi: un¬
us ex consciis deferebat constituit se ab eo uindicare: consilium

Expanded text:
deficiat ; alioqui, quemadmodum praecisae arbores plurimis ramis deficiat ; alioqui, quemadmodum praecisae arbores plurimis ramis repullulant et multa satorum genera, ut densiora surgant, reciduntur, ita regia crudelitas auget inimicorum numerum tollendo ; parentes enim liberique eorum, qui interfecti sunt, et propinqui et amici in locum singulorum succedunt. Hoc quam verum sit, admonere te exemplo domestico volo. Divus Augustus fuit mitis princeps, si quis illum a principatu suo aestimare incipiat ; in communi  nunc es, duodevicensimum egressus annum, iam pugiones in sinum amicorum absconderat, iam insidiis M. Antonii consulis latus petierat, iam fuerat collega proscriptionis. Sed cum annum quadragensimum transisset et in Gallia moraretur, delatum est ad eum indicium L. Cinnam, stolidi ingenii virum, insidias ei struere ; dictum est, et ubi et quando et quemadmodum adgredi vellet; unus ex consciis deferebat. Constituit se ab eo vindicare et consilium
Abbreviated transcription (Latin):
tibi ista necessitas est: nam illos quoque celum alligatos tenet:
nec magis illis descendere datum est ꝗͣ tibi: tutum fastigio tuo
affixus es: nostros motus pauci sentiunt prodire nobis ac recede¬
re & mutare habitum sine sensu publico licet tibi non magis ꝗͣ
soli latere contingit: multa contra te lux est: omnium in istam
ut omnia premantur: sic neminem affligere nisi ut quicquid
circa fuerit quatiatur ut fulmina paucorum periculo cadunt
omnium metu: sic animaduersiones magnarum potestatum ter¬
rent latius ꝗͣ nocent non sine causa. Non enim quantum fecerit
sed quantum facturus sit cogitatur in eo qui omnia potest. Adi-¬
ce nunc quod priuatos homines ad accipiendas iniurias oppor¬
tuniores acceptarum patientia facit.Regibus certior ex man¬
suetudine securitas: quia frequens uindicta paucorum odium re¬
primit: omnium irritat: uoluntas oportet ante seuiendi ꝗͣ causa

Expanded text:
tibi communis ipsa necessitas est. Nam illos quoque caelum alligatos tenet, tibi communis ipsa necessitas est. Nam illos quoque caelum alligatos tenet, nec magis illis descendere datum est quam tibi tutum ; fastigio tuo adfixus es. Nostros motus pauci sentiunt, prodire nobis ac recedere et mutare habitum sine sensu publico licet ; tibi non magis quam soli latere contingit. Multa circa te lux est, omnium in istam ut omnia tremant, quia neminem adfligere, nisi ut, quidquid circa fuerit, quatiatur. Ut fulmina paucorum periculo cadunt, omnium metu, sic animadversiones magnarum potestatum terrent latius quam nocent, non sine causa ; non enim, quantum fecerit, sed quantum facturus sit, cogitatur in eo, qui omnia potest. Adice nunc, quod privatos homines ad accipiendas iniurias opportuniores acceptarum patientia facit, regibus certior est ex mansuetudine securitas, quia frequens vindicta paucorum odium opprimit, omnium irritat. Voluntas oportet ante saeviendi quam causa
Abbreviated transcription (Latin):
temperantia non ex maiestate est:graue putas eripi loquendi
arbitrium regibus quod humillimi habent: ista inquis seruitus
est non imperium.Quid tu non experiris istud nobis libertatem¬
esse tibi seruitutem: alia est conditio eorum qui in turba quam nõ
excedunt latent: quorum & uirtutes ut appareant diu luctant᷑
& uitia tenebras habent. Uestra facta dictaq rumor excipit:
& ideo nulli magis curandum est qualem famam habeat: quam
qui qualemcunque meruerint magnam habituri sunt.Quoniã
multa tibi non licent que nobis beneficio tuo licent: possum in qua¬
libet parte urbis solus incedere sine timore quanuis nullus sequa¬
tur comes: nullus sit domi nullus allatus gladius tibi in tua pace
armato uiuendum est: ab errare a fortuna non potes: obsidet
te: & quocunque descendis magno apparatu sequitur: & hoc sũ¬
me magnitudinis seruitus non posse fieri minorem: sed cum diis

Expanded text:
temperantia non ex maiestate est. Grave putas eripi loquendi temperantia non ex maiestate est. Grave putas eripi loquendi arbitrium regibus, quod humillimi habent. " Ista," inquis, " servitus est, non imperium." Quid ? tu non experiris istud nobis esse, tibi servitutem ? Alia condicio est eorum, qui in turba, quam non excedunt, latent, quorum et virtutes, ut appareant, diu luctantur et vitia tenebras habent ; vestra facta dictaque rumor excipit, et ideo nullis magis curandum est, qualem famam habeant, quam qui, qualemcumque meruerint, magnam habituri sunt. Quam multa tibi non licent, quae nobis beneficio tuo licent ! Possum in qualibet parte urbis solus incedere sine timore, quamvis nullus sequatur comes, nullus sit domi, nullus ad latus gladius ; tibi in tua pace armato vivendum est. Aberrare a fortuna tua non potes ; obsidet te et, quocumque descendis, magno apparatu sequitur. Est haec summae magnitudinis servitus non posse fieri minorem; sed cum dis
Abbreviated transcription (Latin):
ti animo exercere imperium : & cogitare utrum mundi status
gratior oculis sit: pulchrior sereno & puro die: ancum fragori¬
bus crebris omnia quatiuntur: & ignes hinc atq illinc micant:
At qui non alia facies est quieti moratiq imperii: ꝗͣ sereni celi &
nitentis: crudele regnum turbidum tenebrisq obscurum est:
inter trementes & ad repentinum sonitum expauescentes:ne
eo quidem qui omnia perturbat inconcusso: facilius priuatis
ignoscitur pertinaciter se mendicantibus. possunt enim ledi¬
dolorq eorum ab iniuria uenit. Timent preterea contemptum:
& non retulisse ledentibus gratiam infirmitas uidetur non clemẽ¬
tia: at cui ultio in facili est: is omissa ea certam laudem mansue¬
tudinis consequitur: humili loco positis exercere manum: litigare
in rissam procurrere: ac morem ire sue gerere liberius est: leues
inter paria ictus sunt: regi quoque uociferatio uerborumq in¬

Expanded text:
ti animo exercere imperium et cogitare, uter mundi status ti animo exercere imperium et cogitare, uter mundi status gratior oculis pulchriorque sit, sereno et puro die, an cum fragoribus crebris omnia quatiuntur et ignes hinc atque illinc micant ! Atqui non alia facies est quieti moratique imperii quam sereni caeli et nitentis. Crudele regnum turbidum tenebrisque obscurum est, inter trementes et ad repentinum sonitum expavescentes ne eo quidem, qui omnia perturbat, inconcusso. Facilius privatis ignoscitur pertinaciter se vindicantibus ; possunt enim laedidolorque eorum ab iniuria venit ; timent praeterea contemptum, et non rettulisse laedentibus gratiam infirmitas videtur, non clementia ; at cui ultio in facili est, is omissa ea certam laudem man- suetudinis consequitur. Humili loco positis exercere manum, litigare, in rixam procurrere ac morem irae suae gerere liberius est ; leves inter paria ictus sunt ; regi vociferatio quoque verborumque in
Abbreviated transcription (Latin):
ficilior sit ꝗͣ qui illam petere sepius meruit. Peccauimus omness:
alii grauia: alii leuiora: alii ex destinato: alii forte impulsi: aut
aliena nequitia ablati: alii inbonis consiliis parum fortiter stetim¬
us: & in nocentiam inuiti acre mientes perdidimus: nec delinqua¬
mus tantum sed usque ad extremum eui delinquimus: etiam siꝗs
tam bene purgauit animum ut nihil obturbare eum amplius pos¬
sit ac fallere: ad innocentiam tamen peccando peruenit.Quoniã
deorum feci mentionem: optime hoc exemplum principi constuã
ad quod formetur: ut se talem esse ciuibus qualem sibi deos uelit:
Expedit ergo habere inexorabilia peccatis atq erroribus numina:
expedit usque ad ultimam infesta pernitiem : & quis regum er¬
it tutus cuius non membra aruspices colligant: quod si dii pla-¬
cabiles & eque delicta potentum non statim fulminibus perseq¬
uuntur: quanto equius est hominem hominibus prepositum mi¬

Expanded text:
ficilior sit, quam qui illam petere saepius meruit. Peccavimus omnes, ficilior sit, quam qui illam petere saepius meruit. Peccavimus omnes, alii gravia, alii leviora, alii ex destinata, alii forte impulsi aut aliena nequitia ablati ; alii in bonis consiliis parum fortiter stetimus et innocentiam inviti ac retinentes perdidimus ; nec deliquimus tantum, sed usque ad extremum aevi delinquemus. Etiam si quis tam bene iam purgavit animum, ut nihil obturbare eum amplius possit ac fallere, ad innocentiam tamen peccando pervenit. Quoniam deorum feci mentionem, optime hoc exemplum principi constituam, ad quod formetur, ut se talem esse civibus, quales sibi deos velit. Expedit ergo habere inexorabilia peccatis atque erroribus numina, expedit usque ad ultimam infesta perniciem ? Et quis regum erit tutus, cuius non membra haruspices colligant ? Quod si di placabiles et aequi delicta potentium non statim fulminibus persequuntur, quanto aequius est hominem hominibus praepositum mi