comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uidi que pͥus decesserit eadem dicenda er̃t.
et si uniat quidem mulier. s duiait et quera¬
tur anpost empta ei debeantur: quam non
uideantur uxoris causa parata.
elsus .⁊.  xori legauit que euis cã
parata sunt: et ante mortem diũtit. non de¬
beri quia ad em̃pta uideantur: ꝓculus ait.
nimirum facti questio est. Nam post haec
nec repudiate adimere uoluisse.
asia misisset ad purpuras em̃dasset testamento
uxoris sue lanam purpuream legasset ꝑtinere ad
eam. Si quam purpuram uiuo eo lib̾tus enut.
seruus .R.¬

Expanded text:
videri, quae prius decessit. eadem dicenda erunt videri, quae prius decessit. eadem dicenda erunt et si vivat quidem mulier, sed diverterit et quaeratur, an post empta ei debeantur, quasi non videantur uxoris causa parata. estorum. Uxori legauit quae eius causa parata sunt et ante mortem diuortit. non deberi, quia adempta uideantur, Proculus ait. nimirum facti quaestio est: nam potest nec repudiatae adimere uoluisse. Asiam misisset ad purpuras emendas et testamento uxori suae lanam purpuream legasset, pertinere ad eam, si quam purpuram uiuo eo libertus emisset, Seruius r
Abbreviated transcription (Latin):
SI
uestim̃ta ali uestis muliebris seꝑatim
legata sunt ut detractis muliebrib et eias¬
signatis cui specialit̾ legata sunt. reliquũ
alteri debetur. Idem est: cum alterimun¬
dis muliebris angñtum om̃e alteri lega¬
tum ẽẽt. de argento quod in mundo eẽt.
Item si due statue marmoree tibi.⁊ de ĩn
õe marmor legatum ẽẽt preter duas:
null astatua marmorea legatarẽ tͥ. Idem
surbanis seruis tibi legatis si michi
dispensator legatus sit.
Cum centum pondus argentid
libatur: si in ea pecunia eadem estimatio fuĩt.
quod ita uertim ẽ: si ñ certumgꝰ argenti lega
musum uxoris sue emens eidem uxori. ut
assolet legauit. que meius causa parataer̃t.
Tu deinde post mortem mandatoris ignorans
eum decessisse. Emisti non debebuntur mulie¬
ri qm̃ ea uerba ad mortis tempus referunt᷑.
At si euuiente testatore mulier aut mortua eme¬
ris. non ei leganter dicetur mefficax ħ legatũ
ẽẽ : qñ non opus sit uendi eius causa ꝑatum

Expanded text:
Si uestimenta, alii uestis muliebris separatim legata sit, detractis muliebribus et ei adsignatis, cui specialiter legata sunt, reliquum alteri debetur. idem est, cum alteri mundus muliebris, alteri argentum omne legatum esset, de argento quod in mundo esset. item si duae statuae marmoreae tibi et deinde omne marmor legatum esset, praeter duas nulla statua marmorea legata est tibi. idem urbanis seruis tibi legatis, si mihi dispensator legatus sit. Cui certum pondo iure ipso liberatur, si in ea pecunia eadem aestimatio fuerit: quod ita verum est, si non certum genus argenti legatin usum uxoris suae emeres, eidem uxori uti adsolet legavit "quae eius causa parata erunt": tu deinde post mortem mandatoris ignorans eum decessisse emisti. non debebuntur mulieri, quoniam ea verba ad mortis tempus referuntur. at si vivente testatore, muliere autem mortua emeris, non ineleganter dicetur inefficax hoc legatum esse, quando non possit vere dici eius causa paratum
Abbreviated transcription (Latin):
nec tabulas affixas. ⁊ parietib adiundas uł sit¬
gula sigilla adequata logari posse. Sed si parauit
quedam testator quasi tnslaturus in aliã domum
⁊ hec legauit. dubitari pot̾it an ualeat. ⁊ puto uale.
Sed si ea que legauit edib mnunyxit. excinctum le
gatum. Sed siea hr̃s inunxit: puto ñ excingui.

Expanded text:
nec tabulas adfixas et parietibus adiunctas uel sinnec tabulas adfixas et parietibus adiunctas uel singula sigilla adaequata legari posse. Sed si parauit quaedam testator quasi translaturus in aliam domum et haec legauit, dubitari poterit, an ualeat: et puto ualere. Sed si ea quae legauit aedibus iunxit, extinctum erit legatum. Sed si heres ea iunxit, puto non exstingui,
Abbreviated transcription (Latin):
habet ei ꝑmutatur in domum alt̃us cuutatis
ari. ⁊ephicani obdebitum publicum desidantium
ut sibi distrahere ꝑmitatur. quodeius distrahendi
denegauerunt. Hoc senatus .c. non tantum
ad edes. sed ⁊ ad balnea uł aliud qtł xdificium uł
portieus in edib uł tabnas. uł opinas extenditur.
tem hoc ꝓhibetur legari. quod non alias prari po¬
test. quam ut edib detrahatur. subducatur:. id est
marmora. uł columnae. Idem u in tegłis: ii tigniꝰ
⁊ ostiis. senatus censuit. Sed ⁊ inbibliothecis. pa
rieti inbrẽntib sed si cancelli sint ualue legari
poterunt. non tantum fistule. uł castelli. sed aut¬
omecaria. aut siquis cantheri ꝑ quos aque saliunt.¬
instatiuus dicendum si quidem inhererent pa¬
rietib non licebit. Si uero alias existant. dubita¬
ri potest uerũ senatus plenius mens accipienda
est. ut si qua ibi fuerint ꝑpetuo. quasi porcio edi¬
um distrahi non possint. Proinde dicendum est

Expanded text:
habet, ei permittatur in domum alterius ciuitatis habet, ei permittatur in domum alterius ciuitatis iani et Epitynchani ob debitum publicum desiderantium ut sibi distrahere permittatur, quod eis ius distrahendi denegauerunt. Hoc senatus consultum non tantum ad aedes, sed et ad balinea uel aliud quod aedificium uel porticus sine aedibus uel tabernas uel popinas extenditur. Item hoc prohibetur haec legari, quod non alias praestari potest, quam ut aedibus detrahatur subducatur, id est marmora uel columnae. idem et in tegulis et in tignis et ostiis senatus censuit: sed et in bibrietibus inhaerentibus. Sed si cancelli sint vel vela, legari poterunt, non tamen fistulae vel castelli. Sed automataria aut siquis canthari, per quos aquae saliunt,in statuis dicendum? si quidem inhaerent parietibus, non licebit, si uero alias exsistant, dubitari potest: uerum mens senatus plenius accipienda est, ut si qua ibi fuerunt perpetua, quasi portio aedium distrahi non possint. Proinde dicendum est
Abbreviated transcription (Latin):
non est possessor futurus.
i duob domum legau̾it semꝓnianam:i
ex ea alti eoꝵ marmora ad extructionem do¬
mus seiane quam ei legau̾at. non male agi¬
tabitur anualeat. quia dñs ẽ utriusq legatariꝰ.¬
& quid si quid siquis domum deductis mar¬
morib legauit que uoluit hr̃dem hab̾e ad ex¬
truendam domũ quam recinebat in hr̃ditate :
Sed melius dicetur inutroq detractionẽ non
uałe. legatum tam̃ ualebit. ut extimatio prẽcur
eoꝵ. Sed siquis adopus rei publice faciendũ
legauit: puto uale legatum. Nam ⁊ pãpinianus
seuũ constitusse eos qui rei publice ad opus ꝓmi¬
serunt. posse detrahere ex hedib suis urbanis
atq rusticis. uid ad opus uti: quia hi quoq
non comertii causa idhab̃ent. sed uideamus
utrum ei soli ciuitati legari possit in cuius
t̾ritorio est. an ⁊ dealia cuutate inaliam tͣns¬
ferre possit. & puto non ẽẽ ꝑmittendum quã¬
quam constitutum sit ut de domo quã aliquiꝰ

Expanded text:
non est possessor futurus. Si duobus domum legauerit Sempronianam et ex ea alteri eorum marmora ad exstructionem domus Seianae quam ei legauerat, non male agitabitur, an ualeat, quia dominus est utriusque legatarius. et quid si quis domum deductis marmoribus legauerit, quae uoluit heredem habere ad exstruendam domum, quam retinebat in hereditate? sed melius dicetur in utroque detractionem non ualere: legatum tamen ualebit, ut aestimatio eorum prae stetur. Sed si quis ad opus rei publicae faciendum legauit, puto ualere legatum: nam et PapinianusSeverum constituisse eos, qui rei publicae ad opus promiserint, posse detrahere ex aedibus suis urbanis atque rusticis et id ad opus uti, quia hi quoque non promercii causa id haberent. sed uideamus, utrum ei soli ciuitati legari possit, in cuius territorio est, an et de alia ciuitate in aliam transferre possit. et puto non esse permittendum, quamquam constitutum sit, ut de domu, quam aliquis
Abbreviated transcription (Latin):
ri ꝑmisit. haec aũt mortis tpr̃ edium ñfuerunt.
hr̃s gͦ estimationem prãbit. Sed si detraxerit at
p̃stiterit penis erit locus. quãuis uendicat ut ñ
detraxit: sedut non exoluat.
Harcellus ĩ seribit. simaritus dietam in uxo¬
ris orns quos indotem acceꝑat fecerit. posse eũ
hec detrahere. quae usui eius futura sint. si ñ mu¬
lieris tantum dãpno. nec adhoc ei senatus. c. fuu¬
rum impedim̃to. Ergo si non est offuturum quomi¬
nus detrahat. dici oportebit posse eum hec legare:
que detrahere potest.
Legatum in aliena pͥotestate pom potest. iN

Expanded text:
ec autem mortis tempore aedium non fuerunt: heres ergo aestimationem prae stabit. sed si detraxerit ut praestiterit, poenis erit locus, quamuis ut non uendat, detraxit, sed ut exsoluat. Marcellus etiam scribit, si maritus diaetam in uxoris hortis, quos in dotem acceperat, fecerit, posse eum haec detrahere, quae usui eius futura sint, sine mulieris tamen damno, nec ad hoc senatus consultum futurum impedimento. ergo si non est ei obfuturum, quo minus detrahat, dici oportebit posse eum haec legare, quae detrahere potest. Legatum in aliena uoluntate poni potest, in
Abbreviated transcription (Latin):
serit. ꝓmͦ delicti prniendus ẽ unt̃ collib̾tõ
matrẽ ⁊ filiũ pietatis ratis ratio. s. naturã sal¬
ua ẽẽ debet. ¶Si filiꝰ matrẽ anpatrẽ quos
uen̾ari oportet ꝯtumeliis affic̃. ł ĩpias manꝰ
eis infert. p̃fectus urbis delictũ ad publicam
pietatẽ ꝑtinens. ꝓmͦ eiꝰ undicat. Indignuᷤᷤ
militia uidicandus ẽ ꝗ patrẽ ⁊ matrẽ a dꝰ
se educatũ dix̃it maleficos appellaũt.
mes ita ꝯdẽnati. re tm̃ip̃a iopiione boũiñ
effugiunt. In famie notã int̾dici quoq uñ
ii.ñ ẽ adũsus eos reddñdum
quẽ post multos annos uenire iussit. postea
exoratus accepto ab eo p̃cio eũ manumisit. q̃ro
an eũ filiꝰ ⁊ hr̃s manumissoris ut in gratũ as¬
cusare possit. & posse. si nicħ aliud eẽt impe¬
dim̃to. Nã płimũ int̾ eẽ a suo seruo ꝗs ł ĩ ab
amico eiꝰ acceptis nũmis decħit lib̾tatẽ. an ab eo
seruo ꝗcũ eẽt alienꝰ infidẽ eiꝰ deueñ.⁊ n ille

Expanded text:
 delicti puniendus est. Et inter collibertos matrem et filium pietatis ratio secundum naturam salua esse debet. Si filius matrem aut patrem, quos uenerari oportet, contumeliis adficit uel impias manus eis infert, praefectus urbis delictum ad publicam pietatem pertinens pro modo eius uindicat. Indignus militia iudicandus est, qui patrem et matrem, a quibus se educatum dixerit, maleficos appellaueritmes ita condemnati, re tamen ipsa et opinione hominum non effugiunt infamiae notam. Interdictum quoque unde ui non est aduersus eos reddendumquem post multos annos uenire iussit: postea exoratus accepto ab eo pretio eum manumisit: quaero, an eum filius et heres manumissoris ut ingratum accusare possit. respondit posse, si nihil aliud esset impedimento: nam plurimum interesse, a suo seruo quis uel etiam ab amico eius acceptis nummis dederit libertatem, an ab eo seruo, qui cum esset alienus in fidem eius deuenit. etenim ille
Abbreviated transcription (Latin):
U lp̃. ł .u. aded. Licet famose ñ sint. ⁊ in
qͣntũ fac̃e poss dãnant᷑. nec exceptiones doli
patiunt᷑. ł uis metus ue cã. ł int̾dictũ uñ ui. ł
qđ ui patiunt᷑. nec deferentes iusmrandũ. de
calunia uirant. necñ ⁊ si uentris nõe in pos.¬
sessionẽ calĩmie cã missa dicat᷑ pat̾na. lib̃tus

Expanded text:
 edictum. licet famosae non sint. Et in quantum facere possunt, damnantur. Nec exceptiones doli patiuntur uel uis metusue causa, uel interdictum unde ui uel quod ui patiuntur. Nec deferentes iusiurandum de calumnia iurant. Nec non et si uentris nomine in possessionem calumniae causa missa dicat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpupillo pecuniam eẽ ex soluendam.:
Plane si tutor forte aliquid pecuiȩ de¬
bit fenerare. aliquid ipse ꝓ pupillo sol¬
uit. nec ipse usuras consequitur. ne pupillo
pr̃abit. Quare ⁊ si musus suos conuerait.
deinde aliquid impendit᷑. desinit uercisse:

Expanded text:
profuit pupillo pecuniam esse exsolutam. profuit pupillo pecuniam esse exsolutam. Plane si forte tutor aliquid pecuniae debuit faenerare, aliquid ipse pro pupillo soluit, nec ipse usuras consequitur nec pupillo praestabit. Quare et si in usus suos conuertit, deinde aliquid impendit
Abbreviated transcription (Latin):
Ulp̃.ł .xx. in.Quid gͦ si plus in eum
impendit quam ẽ infacultatib uideamꝰ
an possit hoc consequi. & lab̾o seͥpsit pꝰ¬
se. Sic tñ accipiendum ẽ.si expedit pu¬
pillo ita tutelam amministrari. Cetum
si non expedit dicendum ẽ absolui pu¬
pillum oportere. neq eium in hoc am¬
ministrant᷑ tutele: ut mnergantur pr¬
pilli. Iudex gͥ qui contrario idieio co¬
gnoscit. utilitatẽ pupilli spectat ian
tutor ex officio sumptus fecer̃t. ont¬
rium iudicium an ad hoc quoq cõpetat.
ut quis apupillo exigat libationa ui¬
dendum est. & nemo dixit in hoc agere
quẽ ccio posse. ut tutele uidicio lib̾etur
s tantum dehis quȩ ei ꝓpt̾ tucelam ab¬
sunt. Consequitur aut pecuniam. si ꝗͣ
de suo consumpsit ⁊̃ cum usuris. s uel
trientib uł his que in regione obseruant᷑.
uł his quib mutuatus ẽ. si necesse habu¬
it mutuari ut ꝓpupillo ex iusta causa
p̃rogari. uł his aquib pupillum liba¬
uit: uł quib caruit tutor. Sinimium

Expanded text:
um Quid ergo si plus in eum impendit, quam est in facultatibus? videamus an possit hoc consequi. et Labeo scripsit posse. sic tamen accipiendum est, si expedit pupillo ita tutelam administrari: ceterum si non expedit, dicendum est absolvi pupillum oportere: neque enim in hoc administrantur tutelae, ut mergantur pupilli. iudex igitur, qui contrario iudicio cognoscit, utilitatem pupilli spectabit et an tutor ex officio sumptus fecerit. Contrarium iudicium an ad hoc quoque competat, ut quis a pupillo exigat liberationem, videndum est. et nemo dixit in hoc agere quem contrario posse, ut tutelae iudicio liberetur, sed tantum de his, quae ei propter tutelam absunt. consequitur autem pecuniam, si quam de suo consumpsit, etiam cum usuris, sed uel trientibus, uel his quae in regione obseruantur, uel his quibus mutuatus est, si necesse habuit mutuari, ut pupillo ex iusta causa prorogaret, uel his a quibus pupillum liberauit, uel quibus caruit tutor, si nimium
Abbreviated transcription (Latin):
negotia gessit. uł ⁊̃ curam anministrauit.
locus erit uidicio ⁊̃ statĩ. Quia hoc casu
in ipsum quoq statĩ acc̃o competit. Pret̾ẽa
si tutele idicio quis conuenienir reputa¬
re potest. id qđ inrem pupilli impendit. sic
erit ⁊ arbitrii eius. Utrum compensare
an petere ułit sumptus. Quod gͦ si uidex
compensationis euis rationem ñ habuit
an contrario uidicio exꝑiri possit: uitiq
potest. S repbata ẽ hec reputatio. i hac¬
quieuit. non debet uidex contrario uidicio
idre saitĩẽ.a Pn in hoc iudicio non tantũ
que pupillo uł inrem eius impensa sunt ue¬
niant. Uerum ⁊̃ ea quoq que debebant᷑
alias tutori ut puta a patre pupilli si qͥd
debitum fuit queritur. ⁊ magis puto. cum
in tegra sit acẽo tutori. non ẽẽ mĩcẽii.
⁊idõ non exigit: uideamus ãccͣio tudie¬
tio tutele in dempitatẽ consequatur.
magis ꝓbandum ẽ. Nam s euti

Expanded text:
negotia gessit uel etiam curam administrauit, negotia gessit uel etiam curam administrauit, locus erit iudicio etiam statim, quia hoc casu in ipsum quoque statim actio competit. Praeterea si tutelae iudicio quis conuenietur, reputare potest id quod in rem pupilli impendit: sic erit arbitrii eius, utrum compensare an petere uelit sumptus. quid ergo, si iudex compensationis eius rationem non habuit, an contrario iudicio experiri possit? et utique potest: sed si reprobata est haec reputatio et adquieuit, non debet iudex contrario iudicio id sarcire. An in hoc iudicio non tantum quae pro pupillo uel in rem eius impensa sunt ueniant, uerum etiam ea quoque, quae debebantur alias tutori, ut puta a patre pupilli si quid debitum fuit, quaeritur. et magis puto, cum integra sit actio tutori, non esse in contraret ideo non exegit? uideamus, an contrario iudicio tutelae indemnitatem consequatur. quod magis probandum
Abbreviated transcription (Latin):
ONTRARTAM TUTEIE
acc̃õnem p̃tor ꝓposuit indu¬
Sritq inusum. ut faciliiis trito¬
ixs administrationẽ acceđent.
scientes pupilium quoq sibi obligatum
fore. exsua amministratione. Quãquã
enim sine tutoris auctoritate pupilli non
obligentur. nec iurem suam tutor obligare¬
pupillum possit. at tam̃ receptum ẽ. ut
tutori suopupillus sine tutoris auctoritate
ciuilit̃ obligetur ex aminunstratione scił.
& enim ꝓuocandi fuerunt tutores. ut pro¬
cuuis de suo aliquod ꝓpupilł impendat᷑.
dum sciunt se recepturos id qd impenđint.
Saec acc̃õ non solum tutori. uerum ĩ ei
qui ꝓ tutore negotia gessit competere de¬
dandum. Iudicium id ł incuratorẽ quoq uẽ¬
tris ꝓbandum ẽ. que sententia sabim fuit
existimantis cet̾is quoq curatorib ex hisđ
causis dandum contrariũ uidicium.
mito aũt officio hanc aceusationẽ com¬
petere diceinus tutori. Cet̾um quamdiu du¬
rat: nondum competit. Sed si ꝓcuratore

Expanded text:
ontrariam tutelae actionem praetor proposuit induxitque in usum, ut facilius tutores ad administrationem accederent scientes pupillum quoque sibi obligatum fore ex sua administratione. quamquam enim sine tutoris auctoritate pupilli non obligentur nec ipupillum possit, attamen receptum est, ut tutori suo pupillus sine tutoris auctoritate ciuiliter obligetur ex administratione scilicet. etenim prouocandi fuerant tutores, ut promptius de suo aliquid pro pupillis impendant, dum sciunt se recepturos id quod impenderint. Haec actio non solum tutori, uerum etiam ei, qui pro tutore negotia gessit, competere dedandum. idem in curatore quoque uentris probandum est. quae sententia Sabini fuit existimantis ceteris quoque curatoribus ex isdem causis dandum contrarium iudicium. Finito autem officio hanc actionem competere dicemus tutori: ceterum quamdiu durat, nondum competit. sed si pro tutore
Abbreviated transcription (Latin):
placet. ⁊ si tutele iudicio non agatar. &¬
enim nonnunqͣm pupilus idoirco agẽ
tutele non uult quia nichilei debetur
inimo plus in eũ impe. siaẽ. quã qđ ei
abẽ: ncc impediendus ẽ ce̾io agẽ tutor.¬

Expanded text:
placet et si tutelae iudicio non agatur: etenim nonnumquam pupillus idcirco agere tutelae non vult, quia nihil ei debetur, immo plus in eum impensum est, quam quod ei abest, nec impediendus est tutor
Abbreviated transcription (Latin):
nec ñ ⁊̃ si ꝗd post mortẽ titi dñim̃i agnoscatiᷤ
q̃ro an si qͥd soluisset post mortẽ mariti cũ ipsa
fructuis cepisset ⁊ dedisset. ad onuis eoꝵ ꝑtinent.
gatariis imposuisset que suꝑẽẽnt.
qͣ libum eẽ iubeo instrum̃tũ tabne ferarie
ita ut negociũ exerceatis luicius eutitiũ inua
cestatͥce decessit pars hr̃ditatis eiꝰ ad cohr̃ dem
ꝑtinuit quero an pamphilus eod testõ manu¬
missus ad partis petitionẽ instrum̃ti admitu
possit licet tab̾na ut uoluit testatx exerceri ñ
possit .R. admitti. Semꝓnia substitu¬
ta hr̃i instituto legatã accep̃. si hr̃s ñeẽt mo¬
uit cc̃ institutũ accõnẽ q dolo eiꝰ factũ eẽ dice¬
bat quominus destõ uolens pͥmoloco scribe eã
hr̃dem testm̃ mutaret. nec obtinuit. q̃ro an
legari ꝑsecutionẽ saluã hab̃et̃. ꝑ scd̃m ea¬
que ꝓponentur saluã hab̾e.¶ estator lega¬
ta ante qnquenniĩ uetuit peti prariq si hr̃s

Expanded text:
n etiam si quid post mortem Titii domini mei, adgnoscatis'. quaero, an si quid soluisset post mortem mariti, cum ipsa fructus cepisset dedisset, ad onus eorum pertinergatariis imposuisse, quae superessenquem liberum esse iubeo, instrumentum tabernae ferrariae, ita ut negotium exerceatis'. Lucius Eutychus uiua testatrice decessit, pars hereditatis eius ad coheredem pertinuit: quaero, an Pamphilus eodem testamento manumissus ad petitionem partis instrumenti admitti possit, licet taberna, ut uoluit testatrix, exerceri non possit. respondi admitti. Sempronia substituta heredi instituto legata accepit, si heres non esset: mouit contra institutum actionem, quod dolo eius factum esse dicebat, quo minus testatrix uolens primo loco scribere eam heredem testamentum mutaret, nec optinuit; quaero, an legati persecutionem saluam haberet. requae proponerentur salvam habere. Testator legata ante quinquennium vetuit peti praestarique, se
Abbreviated transcription (Latin):
diolũ meũ dari uolo lib̾tes lib̾tabꝰ q mĩs. ⁊ quos
ħ testam̃tomanuimissi. ⁊ seie alũnie meeita ne
de nor̃e mee familie exeat donec ad unũ ꝓpͥe¬
tas ꝑueniat. q̃ro anseia in coĩone cũ libtis hãt
porcionẽ. anu sibi partẽ dimidiã eiꝰ p̃dioli ũn¬
om̃s adiuriles partes uocantis. Ixipube filiũ
hr̃dem instituit uxori dotẽ p̃legauit. it̃ ornam̃ta
seruos ⁊ aureos .x. ⁊ simpub̾e decessisset substi¬
tuit a ꝙꝰ ita legauit quecũq pͥmis tabłis dedi ean
dem om̃ia ab hr̃dib qͦ hr̃is m̃i induplũ daĩ uolo.
Querit᷑ an ex substitutione inpube mortuo dos qͦq
testm̃ sensisse. Itẽ q̃ro cũ corꝑa legata ⁊̃ nc̃ ex luc̃a¬
ua cã possideãt. an a substitutis peti possunt. Nͣ.

Expanded text:
diolum meum dari volo libertis libertabusque meis et quos hoc testamento manumisi et Seiae alumnae meae, ita ne de nomine familiae meae exeat, donec ad unum proprietas perveniat". quaero, an Seia in communione cum libertis habeat portionem an vero sibi partem dimidiam eius praedioli vinles partes uocantis. Impuberem filium heredem instituit: uxori dotem praelegauit, item ornamenta et seruos et aureos decem: et si inpubes decessisset, substituit, a quibus ita legauitdem omnia ab heredibus quoque heredis mei in duplum dari volo". quaeritur, an ex substitutione, impubere mortuo, dos quoqtestatorem sensisse. item quaero, cum corpora legata etiam nunc ex lucrativa causa possideantur, an a substitutis peti possint.
Abbreviated transcription (Latin):
eas uocari: cũ ti seruo alieno fidĩc. ex hr̃dib ab
uno sub conditione lib̾tatis fuit datũ idemiq ẜ.¬
uus ei hr̃di substituant licet pure substitutio facta
sit. tantũ subeadem condirione substitui uidetur
reliꝗt. ⁊ aliud qͥd asscpsit. ꝗdam dicunt q place¬
bat abhr̃dem eũ manumitti deb̾e futurũ eẽ ut

Expanded text:
eas uocari. cum enim seruo alieno fideicommissum abeas uocari. cum enim seruo alieno fideicommissum abus sub condicione libertatis fuerit datum idemque seruus ei heredi substituatur, licet pure substitutio facta sit, tamen sub eadem condicione substitui uidetur, reliquit et aliud quid adscripsit: quidam dicunt, quia placebat ab herede eum manumitti debere, futurum esse, ut
Abbreviated transcription (Latin):
n illud annotaremꝰ ẽẽ quosdã seruos quilicet
año eiꝰ ñ possunt huti ħ utilit̃ legari.
d. ł.xi. Datuius largus ꝓxine exfacto meidit spe¬
cies talis. libtinus patronũ ex semisse hr̃dem instituit.
⁊ filiã suã ex alio semisse fidĩ cõmisit filie ut quib̾lã
ancillis patͦni restitueret cũ hee manumisse eẽt ⁊ si
ead filia hr̃is ñ eẽt substituit ei easdẽ ancillas. qm
filia ñ uoluit hr̃s existere ancille iussu dñi .i. patͦ¬
ni adũsus adier̃ defuncti hr̃dita tẽ: post aliqͣntum
tp̃is ab eo manumissus ẽ. querebant anfidĩ .c. petere
ab eod̃ pat̾no possit. rogo gͦ qͥd de hoc existimes resc̾¬
bas &. nec repetitũ uidi in hunc casũ fidĩ cõmissum.
s alt̾utrum datũ uł fidĩ cõmissũ. uł ipsã hr̃ditatẽ
melius aut dic̃ẽ ineundẽ casũ substituta uidi in qm̃
casum fidĩ cõmissũ meruer̃. ⁊ iõ ad substitutiones

Expanded text:
et illud adnotaremus esse quosdam servos, qui, liceet illud adnotaremus esse quosdam servos, qui, licedomino eius non possent haec utiliter legari. Latinus Largus. proxime ex facto incidit species talis. libertinus patronum ex semisse heredem instituit et filiam suam ex alio semisse: fidei commissit filiae, ut quibusdam ancillis patroni restitueret, cum hae manumissae essent, et, si eadem filia heres non esset, substituit ei easdem ancillas. quoniam filia non voluit heres exsistere, ancillae iussu domini, id est patroni adierunt defuncti hereditatem. post aliquantum temporis ab eo manumissae quaerebant, an fideicommissum petere ab eodem patrono possint. rogo ergo, quid de hoc existimes rescribas. respondi nec repetitum videri in hunc casum fideicommissum, sed alterutrum datum vel fideicommissum melius autem dici in eundem casum substitutas uideri, in quem casum fideicommissum meruerunt, et ideo ad substitutionem
Abbreviated transcription (Latin):
peti poss. nec tollit᷑ petitio sunt̾im annus suꝑtie¬
nerit. nã sufficit qͥ utilit̾ dies cessit. q̃ uino testore
aniuis suꝑuenĩt dicendũ erit inutile effici lega¬
tũ q̃ ꝗͣ constitit ab iicio sic indote p̃legata respon.¬
sum ẽ totã cãm ex testam̃to peti posse. alioqͥn qd
scd̾m ilłã sentñtiã sunt̃ usũaiũ tm̃ ẽ in legato qͥ
dicemꝰ si fundus legatus sit ex die debitus: nã nec
pecuna peti pot̃ que non ẽ legata nec p̃a fundi
sciodato ut̾sq onutentib hr̃ditatẽ. pͥmori scd̃o
querebant substituti. quos e dedit an. icui lega¬
ta pr̃are debent ab utroq substituto legata de¬
eruo alieno posse rem dĩiz lebentur.¬
hoc tm̃ inspicitꝰ᷑. ut sit cũ eo testaĩ factio cũ tm̃ ex
id demũ seruo alieno legari seruo alico posse qđ
ipse lib factus caꝑe posset calũpmosa ẽ illa ad¬
notatio posse legari. fuo.i ꝗͣdui seruiat: nã ⁊ de
hoc legatũ ex ꝑsona serui uires accipit: alio ꝗn

Expanded text:
peti possunt: nec tollitur petitio, si interim annus supervenerit: nam sufficit, quod utiliter dies cessit. quod si vivo testatore annus superveniat, dicendum erit inutile effici legatum, quamquam constiterit ab initio. sic et in dote praelegata responsum est totam eam ex testamento peti posse.  est in legato, quid dicemus, si fundus legatus sit ex die debitus? nam nec pecunia peti potest, quae non est legata, nec pars fundi dato', utrisque omittentibus hereditatem Primo et Secundo quaerebatur, substituti, quos eis dederat, an et cui legata praestare debent? ab utroque substituto legata debentur.Seruo alieno posse rem domini lehoc tantum inspicitur, ut sit cum eo testamenti factio, ceterum ex id demum seruo aipse liber factus capere posset. calumniosa est enim illa adnotatio posse legari servo et quamdiu serviat: nam et hoc legatum ex persona servi vires accipit: alioquin
Abbreviated transcription (Latin):
quo de sup̃mis quis loquit᷑. s in quã uoluntatis
intentio dirigat᷑. Pib̾tis p̃dium reliquit ac
petit. ne id alienarẽt. ut q̃ infamilia libtorumᷤ
retinẽ. si excepto uno ceti partes suas uendidint
qui ñ uendidit cetoꝵ partes quib ñ dedit allenã¬
di uoluntatẽ: integras petit. eos enĩ ad fidĩ cõ in
detur inuitasse. ꝗ uidicio pariũt. Alioꝗn. quam¬
absurdũ erit uice mutua petitionẽ induci. scił
ut ab alt̾o parcẽ alienatã quis petat. cũ partem
suã alienando ꝑdidit.S ħ ita p̃cede potest. si pa¬
rit̃ alienauint. Cet̃m ꝓut quis pͥor alienaũit par¬
tempostĩorib ñ faciet. qͥ uͦ tardius uendidit: ei
qͥ ñ uendidit in suꝑioꝵ partib fecisse partem in¬
telligi. At si nemo uendidit.: ⁊ nouissimꝰ si ñ libis
uita decesserit fidĩ c̃. peticio ñ suꝑerit. Cũ int̃ li

Expanded text:
quo de supremis quis loquatur, sed in quem uoluntatis quo de supremis quis loquatur, sed in quem uoluntatis intentio dirigatur.Libertis praedium reliquit ac petit, ne id alienarent utque in familia libertorum retinerent. si excepto uno ceteri partes suas uendiderint, qui non uendidit ceterorum partes, quibus non dedit alienandi uoluntatem, integras petet: eos enim ad fideicommissum uidetur inuitasse, qui iudicio paruerunt: alioquin perabsurdum erit uice mutua petitionem induci, scilicet ut ab altero partem alienatam quis petat, cum partem suam alienando perdiderit. sed hoc ita procedere potest, si pariter alienauerint: ceterum prout quisque prior alienauerit, partem posterioribus non faciet: qui uero tardius uendidit, ei qui non uendidit in superiorum partibus fecisse partem intellegitur. at si nemo uendiderit et nouissimus sine liberis uita decesserit, fideicommissi petitio non supererit.Cum inter li
Abbreviated transcription (Latin):
cogendã pr̃are fidĩcõmissa. R. nã exenixe uo¬
luntatis p̃ces ad om̃em successionis spẽm por-¬
recte uidebant᷑ ¶an¬
ando filie mee ꝓsalute
sollicitus ipsius ut quo ad lib̾os tollat. destm̃
ñ faciat. Ita n potĩt: sine ꝑicło uiuere.
idĩ cõmissariam hr̃ditatem sorori cohr̃di
ñ uidĩ relictam apparuit. qd ñ de pecũa sua testa¬
ri. s obtentu consili derogare iure testam̃tũ
fieri ꝓhibendo uoluit. ogo filia ut bona
tua q̃ñq distribuas libis cuis ut quisq de de me¬
ruerit uidet᷑ om̃ib libis. ⁊ si ñ eqͣlit̃ ꝓmu̾erint
fidĩ cõ. relictũ: quib mat̾s electione cessante
potiores. si soli ꝓmneruissent estimaui qd neminẽ
elegĩt eos solos ñ admitti qui offender:
litt̃as tales ad edictũ nusit instrum̃tũ uolunta¬
tis mee pꝰ mortẽ meam filie mee tradi uolo cũ
plurib hr̃dib intestato diẽ suũ obisset: intelligi
fidĩc̃. filio relictum .Rx. non enĩ quasi oportet cũ

Expanded text:
ixae uoluntatis preces ad omnem successionis speciem porrectae uidebantur. 'Mando filiae meae pro salute sollicitus ipsius, ut, quoad liberos tollat, testamentum non faciat: ita enim poterit sine periculo uiuere.' fideicommissariam hereditatem sorori coheredi non uideri relictam apparuit, quod non de pecunia sua testari, sed optentu consilii derogare iuri testamentum fieri prohibendo uoluit. 'Rogo, filia, bona tua quandoque distribuas liberis tuis, ut quisque de te meruerit.' uidetur omnibus liberis, etsi non aequaliter promeruerintissum relictum, quibus matris electione cessante potiores, si soli promeruissent, existimavi: quod si neminem elegerit, eos solos non admitti, qui offenderunt. litteras tales ad aedituum misit: 'instrumentum uoluntatis meae post mortem meam filio meo tradi uolo'. cum pluribus heredibus intestato diem suum obisset, intellegi fideicommissum filio relictum respondi: non enim quaeri oportet, cum
Abbreviated transcription (Latin):
ne pensationis pcepisse debitũ uidebatur.
Plane si ea lege meuius titiũ hr̃dem in¬
ceꝑit. nec uidebit᷑ dolo fecisse: cũ fraude excluserat.
aut ĩ lib̃̾tis nr̃is non eẽ datã electionẽ sn ordine scͥp¬
ture factã fubstitutionẽ. R. Cicos ciuitatis re-
⁊ certaminis forma ꝗͣ celebrari singłis annis uoluit.
alia scͥptura sed decclaraturũ ꝓmisit. ae postea i¬
morte p̃uentus nonfecit.

Expanded text:
npensationis percepisse debitum uidebatur. plane si ea lege Maeuius Titium heredem inceperit: nec videbitur dolo fecisse, cum fraudem excluserit. aut etiam libertis nostris". non esse datam electionem, sed ordinem scripturae factasignificaturum et certaminis formam, quam celebrari singulis annis uoluit, alia scriptura se declaraturum promisit ac postea morte praeuentus non fecit.
Abbreviated transcription (Latin):
moreret᷑ ũbfidĩ cõmissi relinq̃rat ⁊ petierat. ne
ex noie famłie alienarent᷑: substitutũ ea p̃dia
deb̾e ex desimcti uoluntate .R. s utrum con¬
festim an sub eadẽ conditione uoluntatis
eẽ q̃stionẽ. s coniectura ex uoluntate destatorĩ
capienda. mors instituti expectanda est.¬
ense negotium ex causa fidĩ cõmissi cũ
indẽpnitate hr̃dũ ꝑcautionẽ susceptũ. ẽptio
alieno sit ꝗͣ in questu.
at̃ familias ⁊ mancipia
que nubenti dedit. ũb fidĩ cõmissi pr̃ari uoluit.
Partus susceptos: ⁊ si matres ante mortue fuissent.
ex cã fidĩ cõmissi prãndos. Respondi. nec aliud in
urore confirmatis donationib pͥdẽ obseruatũ
r̃ditatẽ post mortẽ suã rogati restiest.¬

Expanded text:
rat, ne ex nomine familiae alienarentur. substitutum ea praedia debere ex defuncti uoluntate respondi, sed utrum confestim an sub eadem condicione, uoluntatis esse quaestionem: sed coniectura ex uoluntate testatoris capienda mors instituti exspectanda est.Mensae negotium ex causa fideicommissi cum indemnitate heredum per cautionem susceptum emptionalieno sit quam in quaestu. Pater filiae mancipia, quae nubenti dedit, verbis fideicommissi praestari voluit: partus susceptos, etsi matres ante testamentum mortuae fuissent, ex causa fideicommissi praestandos respondi. nec aliud in uxore confirmatis donationibus pridem observatum est. Hereditatem post mortem suam rogati resti
Abbreviated transcription (Latin):
dũ moraret᷑ pr̃are lib̾tatẽ eid̃ restituit oportere.
ligata a debitore legata eẽt ñ ꝓhibi pecumã credi¬
tam petẽ si uoluntas testõris conpensare uolentis
euidenter non ostendetur.
habito cũ om̃ibus que ibi sunt que om̃ia scias ad por¬
cionẽ hr̃ditatis quã tibi dedi ñ ꝑtiñecũ sit quero
ad alios hr̃des institutos debeant᷑ ꝑtiñe. paulusiꝵ
nullũ ꝓ nepoti locũ ẽẽ.itius cũ frĩs filio
fundos ⁊ urbana p̃dia legaret. in his: ⁊ fundum
seianĩ legatut quẽ ipse pat̾familias quo adiuũet
uno quid noĩe uniu̾sũ habuisset quo facilius con.¬

Expanded text:
dum moratur praestare libertatem, eidem restitui oportere rligata a debitore legata esset, non prohiberi pecuniam creditam petere, si uoluntas testatoris compensare uolentis euidenter non ostendereturhabito, cum omnibus quae ibi sunt: quae omnia scias ad portionem hereditatis, quam tibi dedi, non pertinere.' quad alios heredes institutos debeant pertinere.Paulus nullum pronepoti locum esse. Titius cum fratris filio fundos et urbana praedia legaret, in his et fundum Seianum legavit, quem ipse pater familias quoad viveret uno quidem nomine universum habuit
Abbreviated transcription (Latin):
ñ mag̃ ꝗͣ p̃dioꝵ cũ ꝑmutatio reꝵ discernens
cõmunionẽ int̾uenit. Lilia mã p̃cipiat sibi¬
q̃ hãt uolorẽ mals sue. tr̾uctiis quos medio tp̃r
pat̾ ꝑcepit. nec in seꝑato habuit s assũpsitͥ i
suũ patmonium conũtit. ñ uident᷑ filie relicti.
ulcissimus frib mĩs auuncuł aũt tius ꝗ¬

Expanded text:
m praediorum, cum permutatio rerum discernens communionem intervenit. "Filia mea praecipiat sibique habeat volo rem matris suae". fructus, quos medio tempore pater percipiet nec in separato habuit, sed absumpsit vel in suum patrimonium convertit, non videntur filiae relicti. " dulcissimis fratribus meis, avuncu
Abbreviated transcription (Latin):
egatum ita dñiũ rei legarari facit ut
hr̃ditas hr̃is res singłas qd eo ꝑtinet ut si purereᷤ
relicta sit. ⁊ legatariꝰ ñ repudiauit defuncti uolũ¬
tatẽ recta uia dñiũ qdͥ hr̃ditatis fũit ad legatarium
tͣnseat nunꝗͣ factum hr̃is
quoq hr̃s instituisset fidĩ cõmissa reliꝗsset. ñ ut a
ex testam̃to pr̃are compelli nonpossunt.

Expanded text:
egatum ita dominium rei legatarii facit, ut hereditas heredis res singulas. quod eo pertinet, ut, si pure res relicta sit et legatarius non repudiauit defuncti uoluntatem, recta uia dominium, quod hereditatis fuit, ad legatarium transeat numquam factum heredisquos heredes instituisset, fideicommissa reliquisset non ut a ex testamento praestare compelli non possunt.
Abbreviated transcription (Latin):
res quas sub cura sua habuit assignare uis¬
sit. Cõmune filioꝵ negotiũ gestũ intelligeba¬
tur. nec ob eã apd arbit̾um diuisionis p̃cipu¬
am eã cãm filie fore. ¶um imꝑfecta scͥpt᷑a
inuenit᷑. ita demũ ũbi legati. uł fidĩ. c̃. quod

Expanded text:
res quas sub cura sua habuit adsignare iussit. commune filiorum negotium gestum intellegebatur nec ob eam rem apud arbitrum divisionis praecipuam causam filiae fore. Cum inperfecta scriptura invenitur, ita demu
Abbreviated transcription (Latin):
uenalia ibi eẽnt ñ sensisse testatorẽ. Id̃ qͣsiit cũ
eod̾ testõ ita cau̾it. a tepeto uxor. uti ex usu .F.
anniis qͣdringñtis qd ampliꝰ fũit ratioĩb hr̃dẽ. hr̃ẽ¬
capite. Idõq uxor ñ ampliꝰ hãt ex iisu.f. quã
annuos qͣ dringentos.R. satis id qd q̃reretur¬

Expanded text:
venalia ibi essent, non sensisse testatorem. Idem quaesiit, cum eodem testamento ita caverit: "a te peto, uxor, uti ex usu frucannuis quadringentis, quod amplius fuerit, rationibus heredis herecapite ideoque uxor non amplius habeat ex usu fructu, quam annuos quadringentos. respondit satis id, qu
Abbreviated transcription (Latin):
reliꝗt. pꝰmortẽ eiꝰ p̃dia cũ redditib ad hr̃des suos
redire noluit imꝑitia lapsus. nullĩ fidĩ ꝯmissũ
dñs neq ꝓpͥetatis. neq fructus ad eos reũtidedit.
initalia gnio seio pꝰ decenniũ deducto usu.f. daĩ
iuissit. Quero cũ medio ħ deceninis spacio hr̃s uita
functꝰ sit. an pꝰ tp̃s decennu plenꝰ fundꝰ adlegataiũ
ꝑtineat. Mouet i me qͥ dies legarib siue fidĩ cõ¬
hr̃s dare rogat᷑ siue iubet᷑. S usus .f. ñdũ ẽ hr̃di¬

Expanded text:
post mortem eius praedia cum reditibus ad heredes suos redire uoluit, imperitia lapsus. nullum fideicommissum dominus neque proprietatis neque fructus ad eos reuerti deditin Italiam Gaio post decennium deducto usu fructu dari iussit: quaero, cum medio hoc decennii spatio heres uita functus sit, an post tempus decennii plenus fundus ad legatarium pertineat. mouet enim me, quod dies legati huius siue fideicommheres dare rogatur siue iubetur: sed usus fructus nond
Abbreviated transcription (Latin):
suo dñs usũ.f. fundi ꝗ̃ nis colebat legaũat. aget
colonꝰ cũ hr̃de ita ut uidex cogat hr̃dẽ ex locatio¬
fundi uxori legau̾at. pꝰ mortẽ tecũ hr̃s arbitũ
cõi diuidundo petierat: blesus ait trebatiũ respõ¬
disse. Si arbit̾ certis regiõib fundũ aiuisisset. eiꝰ¬
deb̾i. s eiꝰ q̃ hr̃di optigisset. totiꝰ usũ. f. eã habit᷑a.
Ego ħ falsũ puto. Nã cũ añ arbitr̃ coĩdiuidũdo
ꝯiunctꝰ ꝓ indiuiso ex parte dimidia totꝰ fundi
usus .ẜ. mulieĩs fuisset ñ potuisse arbitrũ int̃̾ aliõ
uidicando alt̾ius ius mutare qd ⁊ receptum est.
Qũali capite ꝓposito dͥam in testõ
uestidiani lego. Cuiꝰ ꝓpͥetatẽ puto te ꝯsecuturũ
hr̃s oĩa facito: ut amicisitis: ħri uob̾ expedit. Que¬
sitũ ÷ anuiuente hr̃de exig̃e possit felix fundi ꝓpͥe¬

Expanded text:
um fundi, quem is colebat, legaverat: agat colonus cum herede ita, ut iudex cogat heredem ex locatiofundi uxori legaverat: post mortem eius tecum heres arbitrum communi dividundo petierat. Blaesus ait Trebatium respondisse, si arbiter certis regionibus fundum deberi, sed eius, quod heredi optigisset, totius usum fructum eam habituram. ego hoc falsum puto: nam cum ante arbitrum communi diuidundo coniunctus pro indiuiso ex parte dimidia totius fundi usus fructus mulieris fuisset, non potuisse arbitrum inter alios iudicando alterius ius mutare: quod et receptum est.ali capite praeposito quidam in testamento Uestigiani lego: cuius proprietatem puto te consecuturum, heres, omnia fac, ut amici sitis: hoc enim uobis expedit': quaesitum est, an uiuente herede exigere possit Felix fundi p
Abbreviated transcription (Latin):
testam̃tis lib̾tis m̃is cꝰ noĩatĩ nicħ reliq: q̃ uiuus
pr̃abam daĩ uolo. Quesitũ ÷ anlib̾tis qͥ cũ patͦno
suo indie mortis habitabat ⁊̃ habitatio relicta uide
diõẽ libtos meos senes:⁊ infirmos peto inlocis in
ꝙꝰ nc̃ agũt.: senesc̃e patiamini. Iuero. an ex ħ capi¬
te lib̾ti scͥpti ex fidĩ ꝯmisso fructꝰ locoꝵ in quibus

Expanded text:
is meis, quibus nominatim nihil reliqui, quae uiuus praestabam dari uolo' quaesitum est, an libertis, qui cum patrono suo in diem mortis habitabant, etiam habitatio relicta uideaDionem libertos meos senes et infirmos peto in locis, in quibus nunc agunt, senescere patiamini': quaero, an ex hoc capite liberti supra scripti ex fideicommisso fructus lo
Abbreviated transcription (Latin):
b̾taliꝰq m̃is ⁊ qͦs in codicilł manumissi fundũ ubi
me uinari uolui. daĩ uolo. ut ꝗͥ ab his decesserit
porcio eiꝰ reliqs accrescat. Ita ut ad nouissimum
ꝑtineat. pꝰ eꝰ noui fimi decessũ ad rẽ publicã arela¬
tensiũ ꝑtiñe uolo. ħ ampliꝰ lib̾tu̾s lib̾alibq meĩ

Expanded text:
bertabusque meis et quos in codicillis manumisi fundum, ubi me humari uolui, dari uolo, ut qui ab his decesserit, portio eius reliquis adcrescat, ita ut ad nouissimum pertineat: post cuius nouissimi decessum ad rem publicam Arelatensium pertinere uolo. hoc amplius libertis
Abbreviated transcription (Latin):
p̃diis aut mouentib deb̾i: ⁊ reddi necesse ẽ: an
exim̃da sint ex qͣntitate ut reliq̃ dũ taxat pecu¬
nie. si ħ hr̃s eleg̃it: reddi debeat. R. relique pe¬
cunie terciam pr̃andam.
d.ł. Semꝑmo ea q̃uiuus pr̃abam dariuolo.
Iis ⁊̃ habitabat intestatoĩs domo q̃ uni ex hr̃dib
p̃legata erat. Quesitũ ÷ an habitatio qͦ debeatur.

Expanded text:
ediis aut mouentibus deberi et reddi necesse est, an eximenda sint ex quantitate, ut reliquae dumtaxat pecuniae, si hoc heres el‹e›gerit, reddi debeat. respondit reliquae pecuniae tertiam praestandam. quae uiuus praestabam, dari uolo': is etiam habitabat in testatoris domo, quae uni ex heredibus praelegata erat: quaesitum est, an habitatio quoque debeatur.
Abbreviated transcription (Latin):
u̾ba ħ ampliꝰ publia clem̃tiana p̃cipiet sͥ¬
iustũ filiũ ñm hr̃dẽ institui. petoq a te pub¬
reliqui donecm̃tis cõpos fiat. ⁊ ꝯualescat. Que¬
sitũ ÷ cũ filiꝰ in eod furore indiẽ mortis sue ꝑ se¬
uerans decesserit. anusꝰ. f. int̾cid̾it. R: u̾b̃ q̃ ꝓpo

Expanded text:
lementiana praecipiet sIustum filium meum heredem institui: petoque a te, Pubreliqui, donec mentis compos fiat et conualescat'. quaesitum est, cum filius in eodem furore in diem mortis suae perseuerans decesserit, an usus fructus interciderit. respo
Abbreviated transcription (Latin):
potit. qĩ ꝓhibeat hr̃s capi tenebitꝰ᷑. Idẽ est. ⁊ si
s. uuis se locaũit. & qr legaturiꝰ fruetuaĩo ñ est
adhr̃dẽ suũ oꝑaret legatũ tͣnsmitat. S seruo
usu capto legatum ꝑit.
taruĩ ꝑueniet. qͣuis fructuariꝰ h̃s sit institut᷑.¬

Expanded text:
si seruus se locauerit. et quia legatarius fructuarius non est, ad heredem suum operarum legatum transmittit: sed seruo usu capto legatum perittarium perueniet, quamuis fructuarius heres sit institut
Abbreviated transcription (Latin):
ħđ incipit usꝰ.f. ꝗexꝑsona eiꝰ fuuet᷑. S his casibuᷤ
de sentñtia testatoris q̃rendũ ÷ ꝗ utiq de eo usu
f. dethendo sensit. ꝗ ꝯiunctꝰ : eẽt hr̃dis ꝑsonae.
Quo excincto solidã ꝓpͥetatẽ adlegataĩuĩ uoluit
ꝑtiñe. nec plus tnͣsmitt ad successorẽ suũ ꝙ
ñdũ habe cep̃ usũ.F. ꝗͣ suã habe cepisset.

Expanded text:
 persona eius finietur. sed his casibus de sententia testatoris quaerendum est, qui utique de eo usu fructu detrahendo sensit, qui coniunctus esset heredis personae: quo extincto solidam proprietatem ad legatarium uoluit pertinere nec plus transmitti ad successorem suum, qui nondum habere coepit us
Abbreviated transcription (Latin):
facto minores redditus facti eẽnt legatalũ recte de¬
sidare. qđ ob eã rem diminutũ sit. Itẽ q̃ro quo
muliebrẽ. lanã. linũ:ialias res legauit: ⁊ adiecit.¬
lpħe.ł. Illi cũ illo habitationẽ lego. ꝑinẽ ac
siita illi u illi legasset.
piendũ ẽẽ lab̾o. ac si usꝰ.ẜ. fundi similit̾ eẽt legatꝰ.
qr ħ mẽs fuisse testatois uideat᷑.¬
d̾.i. n fructu id eẽ intelligͥ. q̃ adusũ hõĩs inductũ
Iẽ. Neq u maturitas naturał ħͥ spectanda ẽ. s id
tp̃s qͦ mag̃ colono dñoue eũfructũ tolłe expedit.
Itaq cũ olea inmatura plꝰ hãt redditꝰ ꝗͣ si matura
legat᷑. ñ pot̾ uidĩ si immat᷑a lecta ẽ infructu ñ eẽ.

Expanded text:
facto minores reditus facti essent, legatarium recte desiderare, quod ob eam rem deminutum sit. item quaero, quomuliebrem lanam linuIlli cum illo habitationem lego": perinde est, ac si ita "illi et illi" legasset. piendum esse Labeo, ac si usus fructus fundi similiter esset legatus, quia haec mens fuisse testatoris videatIn fructu id esse intellegitur, quod ad usum hominis inductum est: neque enim maturitas naturalis hic spectanda est, sed id tempus, quo magis colono dominoue eum fructum tollere expedit. itaque cum olea immatura plus habeat reditus, quam si matura legatur, non potest uideri, si immatura lecta est, in fruc
Abbreviated transcription (Latin):
ticho testõ manumisso
dũ testator ꝯmisit. uti eũ fundũ daret lucio ⁊ titio. s
stichus testõ suo eiꝰd̃ fundi ꝓpͥetatẽ nepotib s̃s lega¬
uit: i hr̃des stichi ex testõ eiꝰ legatariis nepotib eũ
fundũ tͣdidunt. Quesitũ cũ nepotes legatãii igno¬
raũint ꝯditionẽ fundi supͣscͥ̾pti pͥore testõ datã.:i
plusꝗͣ tp̃r satuto possedint an eũ fundũ s acꝗsie¬
si aliqͦ casu legatãns auferri possit. an repetitioue
ab hr̃dib stichi eiꝰ nepotes hab̾e possint.R. supͣ ꝗͥ¬
de acꝗsitione responsũ ẽ. ũũ si ex alia cã ac ꝗsitio
rare hr̃des uellet legasse.

Expanded text:
ticho testamento manumisso dum testator commisit, uti eum fundum darent Lucio Titio: sed Stichus testamento suo eiusdem fundi proprietatem nepotibus suis legauit et heredes Stichi ex testamento eius legatariis nepotibus eum fundum tradiderunt. quaesitum est, cum nepotes legatarii ignorauerint condicionem fundi supra scripti priore testamento datam et plus quam tempore statuto possederint, an eum fundum sisi aliquo casu legatariis auferri possit, an repetitionem ab heredibus Stichi eius nepotes habere possint. respde adquisitione responsum: uerum si ex alia causa adquisitio rare heredes uellet, legasse.
Abbreviated transcription (Latin):
i curatoĩs fidĩ ꝯmisit ne patentur fundũ uenire.
s cũ semꝑnia ⁊ meuia nutͥcib ss̃ fruerent᷑ reditu
eiꝰ iuna parte testam̃ti ita adiecit. om̃em uolun-¬
tatẽ meã fidĩ hr̃dũ mõꝵ ꝯmitto. Iuesitũ ÷ ant̾ciã
partes usus.f. fundi nutͥces ex fidĩ ꝯmisso pet̾ẽ
possint. qͣuis curator ei receptus sit quẽ uire dãe
set. ut ⁊ nutͥces una cũ alũpnoredditu fundiu¬

Expanded text:
pateretur fundum uenire, sed cum Sempronia et Maeuia nutricibus suis frueretur reditu eius: et ima parte testamenti ita adiecit: 'omnem uoluntatem meam fidei heredum meorum committo'. quaesitum est, an tertias partes usus fructus fundi nutrices ex fideicommisso petere possint, quamuis curator ei receptus sit, quem iure daresse, ut et nutrices una cum alumno reditu fundi
Abbreviated transcription (Latin):
hr̃dem stetĩt. qͦminꝰ eũ mͥ daret. p̃t̃ito bienno.
nicħominꝰ tenet᷑. quẽ ad niodũ tenẽt᷑. si res
legata in reꝵ nat᷑a eẽ desiss: ꝗͣ is deb̾et mo¬
ratusq eẽt in eadanda aut peti qd̾ iã usus f.
qui legatus sit ñ possit.q aliꝰ futurꝰ sit ꝗͣ qui
legatus fũit. s extimatio eiꝰ bimadũ taxat fa¬

Expanded text:
heredem steterit, quo minus eum mihi daret, praeterito biennio nihilo minus tenetur quemadmodum teneretur, si res legata in rerum natura esse desisset, quam quis deberet, moratusque esset in ea danda, ut peti quidem iam usus fructus qui legatus sit non possit, quia alius futurus sit quam qui legatus fuerit, se
Abbreviated transcription (Latin):
ec usus .ẜ. itim̃s actus uie.
aque cductus. legaĩ pot̃. qr serui¬
us seruitutis eẽ ñ pot̃. nec eĩt
utile ex senatus ꝯsulto. qͦ cauet᷑ ut oĩũ que in
bonis sint usus .f. legaĩ possit. qr id neq ex
bonis neq extͣbona sit. s mẽti actio cũ hr̃cle¬
eĩt ut legataĩo ꝗͣdiu ux̾it. eundi. agendi. dedu¬
cendi facultatẽ prẽt. aut ea. ẜuitus ꝯstituat᷑ sub
ac cautione. ut si decesserit legatãius. ł capite

Expanded text:
ec usus fructus itineris actus viae aequaeductus legari potest, quia servitus servitutis esse non potest: nec erit utile ex senatus consulto, quo cavetur, ut omnium quae in bonis sint usus fructus legari possit, quia id neque ex bonis neque extra bona sit. sed incerti actio erit cum herede, ut legatario, quamdiu uixerit, eundi agendi ducendi facultatem praestet aut ea seruitus constituatur sub hac cautione, ut, si decesserit legatarius uel capite
Abbreviated transcription (Latin):
f. bonoꝵ mõꝵ.ita ut pꝰ obitũ eiꝰ ad lib̾os meos aũ
ad eũ ꝗ ex his uiuet ꝑtineat. fili pꝰ aditã hr̃ditatẽ
decesser̃. Quesitũ ÷ mortua matre suꝑstite filia tes¬
tatͥcis usus.f. utrũ ad solã filiã. an uͦ ꝓporcione
hr̃ditatis ꝑtiñet. Radeos redire ap̃ qͦs ꝓpͥetas eẽt.
claudiꝰ ñ credidit ipsũ fructũ inuicẽ porcionũ hr̃e¬
ditaĩũ pꝰmortẽ aiie int̾̃ipsos datũ. Eo mag̃ quod
coloris mercis cã ꝑate. It̃ purpure q̃ indomibis

Expanded text:
 meorum, ita ut post obitum eius ad liberos meos aut ad eum, qui ex his uiuet, pertineat'. filii post aditam hereditatem decesserant: quaesitum est mortua matre superstite filia testatricis usus fructus utrum ad solam filiam an uero pro portione hereditatis pertineret. resfructum in vicem portionum hereditariarum post mortem aviae inter ipsos datum, eo magis, quod coloris mercis causa paratae, item purpurae, quae in domibus
Abbreviated transcription (Latin):
¶odꝰ.⁊ Qui plures habebat lib̃tos testõ suo di¬
xit se habitatiõe relinq̃re. his qͦs codicilł designas¬
set. cũ nullos postea designaũit q̃ro an õs admit¬
libtoꝵ pollicitꝰ ẽ: millũ pꝰea designauit legatis
habitatioĩs ꝑfectũ eẽ ñ uidet᷑. ñ existente cui da
Llegau̾it. si eo ꝓposito fec̃. ut aliꝰ usũ.f. aliꝰ nudam
ꝓp̾etatẽ hab̾et errore labit᷑. Nã decͣcto usu.f. ꝓpͥe¬
tatẽ eũ legãe oportet. eomͦi titio fundũ detͣcto

Expanded text:
. Qui plures habebat libertos, testamento suo dixit se habitationem relinquere iis quos codicillis designasset: cum nullos postea designauerit, quaero, an omnes admitlibertorum pollicitus est, nullum postea designauit, legatum habitationis perfectum esse non uidetur, non existente cui datlegauerit: si eo proposito fecit, ut alter nudam proprietatem haberet, errore labitur. nam detracto usu fructu proprietatem eum legare oportet eo modo: 'Titio fundum detracto