comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Non deniq cõmunes belli casus recordabant quã pariuile sepe
cause uel false suspitionis uel terroris repentini uel obiecte re¬
gionis magna detrimenta intulissent quotiens uel di
uel culpa tribum in excercitũ eẽt offensũ sed ꝓm̃ ac si uirtute ui¬
cissent neq ulla cõmutatio rerũ posset accidere ꝑ orbem t̾rarũ
na acluteris uictoriã eius dici concelebrabant. Cesar
ribus consilus depulsus omnẽ sibi cõmutandã belli rõnem exi-¬
stimauit Itaq uno tp̃r presidus omĩb deductis et oppugnatiõe
missa coactoq in unũ locũ excercitu contionẽ apuedi
habuit hortatusq est ne ea que accidissent grauiter ferrent
neue his rebus terrerentur multisq secundis prelus un̾ũ ad ũsũ
et id mediocre opponerent hñdam fortune gram quod italiã
sine aliquo uulnere cepissent quod duas hispanias belliꝗcosissi¬
morũ hominũ ꝑitissimis atq excercitatissimis ducibus i¬

Expanded text:
non denique communis belli casus recordabantur, quam parvulae saepe non denique communis belli casus recordabantur, quam parvulae saepe causae vel falsae suspicionis vel terroris repentini vel obiectae religionis magna detrimenta intulissent, quotiens vel ducis vitio vel culpa tribuni in exercitu esset offensum. sed proinde ac si virtute vicissent neque ulla commutatio rerum posset accidere, per orbem terrarum fama ac litteris victoriam eius diei concelebraribus consiliis depulsus omnem sibi commutandam belli rationem existimavit. itaque uno tempore praesidiis omnibus deductis et oppugnatione dimissa coactoque in unum locum exercitu contionem apud milites habuit hortatusque est, ne ea quae accidissent graviter ferrent, neve his rebus terrerentur, multisque secundis proeliis unum adversum et id mediocre opponerent. habendam fortunae gratiam, quod Italiam sine aliquo vulnere cepissent, quod duas Hispanias bellicosissimorum hominum peritissimis atque exercitatissimis ducibus pacavi
Abbreviated transcription (Latin):
se postea salutari passus sed in litteris quas scribere est solitus
o imperator est appellatus. hoc nomen obtinuit atꝗ
impetrauisset ut sibi captuus tradi iuberet omĩs re
ostentationis ut uidebatur causa quo maior ꝑfuge fides ha¬
beretur cõmilitones appellans et magna uerborũ cõtumelia
interrogans soleret ne ueterami milites fugere mom̃iũ conspectũ
interfecit. his rebus tm̃ fiducie ac sp̃e pompeianis accessit ut nõ
de ratione belli cogitarent sed meise iam sibi uiderentur Non illi
paucitatẽ nr̃orũ militũ nõ iiquitatem loci atq angustias p̃occu¬
patis castris et ancipitẽ terrorẽ intra extraq munitiones non
abscissum in duas partes excercitũ cũ alter alteri auxiliũ ferre
non posset cause fuisse cogitabant nõ ad ħ addebant nõ ex cõ¬
cursu agri facto nõ prelio dnnicatũ sibiq ipõs multitueline atq
angustiis maus attulisse detrimentũ quã ab hoste accepissent

Expanded text:
se postea salutari passus, sed neque in litteris adscribere est solituso imperator est appellatus. hoc nomen obtinuit atquimpetravisset, ut sibi captivos tradi iuberet, omnis productos ostentationis, ut videbatur, causa, quo maior perfugae fides haberetur, commilitones appellans et magna verborum contumelia interrogans, solerentne veterani milites fugere, in omnium conspectu interfecit. His rebus tantum fiduciae ac spiritus Pompeianis accessit, ut non de ratione belli cogitarent, sed vicisse iam sibi viderentur. non illi paucitatem nostrorum militum, non iniquitatem loci atque angustias praeoccupatis castris et ancipitem terrorem intra extraque munitiones, non abscisum in duas partes exercitum, cum altera alteri auxilium ferre non posset, causae fuisse cogitabant. non ad haec addebant non ex concursu acri facto, non proelio dimicatum, sibique ipsos multitudine atque angustiis maius attulisse detrimentum quam ab hoste accepissent.
Abbreviated transcription (Latin):
tos ꝑse ad cun perducerent quod ad inducias pertineret
si belli rationem ẽẽ diuisam ut illi classe naues auxiliaq sua
impedirent ip̃e ut aqua terraq cos prohiberet et si ħ sibi re¬
micti uellent remicterent Ip̃i de maritimis custodus si
illud tenerent se quͦq iel recenturũ nihilominus tamẽ agi
posse de compositione ut ħ nõ remicterentur neq hancrẽ
ilł cẽ impedimenti loco neq legatos cesaris rccipere neq

Expanded text:
tos per se ad eum perducerent. quod ad indutias pertineret, tos per se ad eum perducerent. quod ad indutias pertineret, sic belli rationem esse divisam, ut illi classe naves auxiliaque sua impedirent, ipse ut aqua terraque eos prohiberet. si hoc sibi remitti vellent, remitterent ipsi de maritimis custodiis; si illud tenerent, se quoque id retenturum. nihilominus tamen agi posse de compositione, ut haec non remitterentur, neque hanc rem illi esse impedimento. Libo neque legatos Caesaris recipere
Abbreviated transcription (Latin):
ciasq habebat et iam priuatas cum cesare ex eclilitate et pre¬
tura conceptas ob eam causam colloquium uitasse ne recs
maxime spei maximeq utilitatis enis iracundia impedirẽtur.
pompei sũmã eẽ ac fusse semꝑ uoluntatẽ ut componerentur
atq ab armis disceretur sed potestatem eius rei nullã haberẽ
propterea quod de consilii sententia sũmã belli rer̃q om̃iũ
pompcio permiserint sed postulatis cesaris cognitis missu¬
ros ad pompeiũ atq illũ reliqua ꝑse acturum hortantibus
ip̃is interea manerent inducie dum ab illo rediri posset ne
alter alteri noceret huc addit pauca de causa et de copiis
auxilusq suis quibus rebus neq tum respondendum cesar
existimauit neq neq nũe ut memorie prodatur satis causa
putamus postulabar cesar ut legatos sibi ad pompeiũ sine
periculo mictere liceret Idq ip̃i fore reciperent aut accep¬

Expanded text:
tiasque habebat etiam privatas cum Caesare ex aedilitate et praetiasque habebat etiam privatas cum Caesare ex aedilitate et praetura conceptas; ob eam causam colloquium vitasse, ne res maximae spei maximaeque utilitatis eius iracundia impedirentur. Pompei summam esse ac fuisse semper voluntatem, ut componeretur atque ab armis discederetur, sed potestatem eius rei nullam habere, propterea quod de consilii sententia summam belli rerumque omnium Pompeio permiserint. sed postulatis Caesaris cognitis missuros ad Pompeium, atque illum reliqua per se acturum hortantibus ipsis. interea manerent indutiae, dum ab illo rediri posset, neve alter alteri noceret. huc addit pauca de causa et de copiis auxiliisque suis. Quibus rebus neque tum respondendum Caesar existimavit, neque nunc, ut memoriae prodatur, satis causae putamus. postulabat Caesar, ut legatos sibi ad Pompeium sine periculo mittere liceret idque ipsi fore reciperent aut accep
Abbreviated transcription (Latin):
untur ambo ex nauibus cũ .m. acilio et statio m̃co legatis qͦꝵ
alter oppidi muris alter presidus terrestribus precrat uelle se
maximis rebus cũ cesare loqui si sibi eus facultas eletur huo
acldunt pauca rei confirmande causa ut de compositione
acturi iuderentur Interim postulant ut sint inducie atq
abhis impetͣnt Magnũ enĩ quod afferebant iuclebatur etͥ
cesarem iel sũme sciẽbant cupere et profectum aliquol bibu¬
li manclatis existimabatur Cesar eo tp̃r cũ legione una ꝓfectus
ad recipiendas ulteriores ciuitates et remfrumentariã expedi¬
enclam qua et anguste utebatur erat adbrutrotum oppidũ
corerre ibi certior ab acilio et murco ꝑ litteras factus depo¬
stulatis libonis et bibuli legionẽ relinquit ip̃e oricũ reu̾tit᷑
Eo quũ uenisset euocantur illi ad colloquiũ prodit libo ne¬
q excusat bibulum quod his iracundia sũma erat mimici¬

Expanded text:
untur ambo ex navibus cum M'. Acilio et Statio Murco legatis, quorum untur ambo ex navibus cum M'. Acilio et Statio Murco legatis, quorum alter oppidi muris, alter praesidiis terrestribus praeerat: velle se de maximis rebus cum Caesare loqui, si sibi eius facultas detur. huc addunt pauca rei confirmandae causa, ut de compositione acturi viderentur. interim postulant, ut sint indutiae, atque ab iis impetrant. magnum enim, quod adferebant, videbatur, et Caesarem id summe sciebant cupere, et profectum aliquid Vibulli mandatis existimabatur. Caesar eo tempore cum legione una profectus ad recipiendas ulteriores civitates et rem frumentariam expediendam, qua anguste utebatur, erat ad Buthrotum oppidum oppositum Corcyrae. ibi certior ab Acilio et Murco per litteras factus de postulatis Libonis et Bibuli legionem relinquit; ipse Oricum revertitur. eo cum venisset, evocantur illi ad colloquium. prodit Libo atque excusat Bibulum, quod is iracundia summa erat inimici
Abbreviated transcription (Latin):
erercitus salus constitit bibulus ut supra demonstratũ est
erat classe ael oricũ et sicuti mari portib q cesaren prohibe¬
bat Ita ip̃e omni terra carum regionũ prohibebatur peesidus.
eum dispositis omĩa littora a cesare tenebantur neq ligandi
atq aquandi neq naues ad terrani religandi potestas fie¬
bat Erat res in magna difficultate sũmisq angustus rer
necessariarum p̃mebantur adeo ut cogerentur sicuti reliqiũ
comeatum ita ligna atq aquã corcira nauibus honerarus
supportare atq etiam uno tp̃r accidit ut difficilio ribus usi tẽ¬
pestatibus expellibus quibus erant tecte naues nocturini ex¬
cipere rerum cogerentur. Quas tamẽ difficultates pacienter
atque eque equo animo ferebant neq sibi nuclanda littore
et relinquendos portus existimabant Sed cũ essent in quibu
demonstraui angustiis ac se libo cum bibullo cõiũxisset legu¬

Expanded text:
exercitus salus constitit. Bibulus, ut supra demonstratum est, exercitus salus constitit. Bibulus, ut supra demonstratum est, erat in classe ad Oricum, et sicuti mari portibusque Caesarem prohibebat, ita ipse omni terra earum regionum prohibebatur. praesidiis enim dispositis omnia litora a Caesare tenebantur, neque lignandi atque aquandi neque naves ad terram religandi potestas fiebat. erat res in magna difficultate, summisque angustiis rerum necessariarum premebantur, adeo ut cogerentur sicuti reliquum commeatum ita ligna atque aquam Corcyra navibus onerariis supportare, atque etiam uno tempore accidit, ut difficilioribus usi tempestatibus ex pellibus, quibus erant tectae naves, nocturnum excipere rorem cogerentur. quas tamen difficultates patienter atque aequo animo ferebant, neque sibi nudanda litora et relinquendos portus existimabant. sed cum essent in quibus demonstravi angustiis ac se Libo cum Bibulo coniunxisset, loqu
Abbreviated transcription (Latin):
q bene merite cuutates tute eeñt presidio ibiq reliquarũ
ex italia regionũ acluẽtũ expectare et suppellibus hientare
constituit ħ idem pompeuis facit et transfiumẽ thapsuno
positis castris eo copias om̃s auxiliaq cõduxit esaleiꝰ legto¬
nibus equitiq brumclii inaues impositis ut erat preceptũ
acesare qͣntum nauiũ facultatem habebat naues solũ pau¬
lumq aportu progressus litteras a cesare accapit. Quibiss
est certior factus portus littoraq omĩa dassibus aduersa¬
riorum teneri Quo cognito sem portũ recipit nauesq os
reuocat
una ex his que ꝑseuerauit neq impio
caleni obtemperauit quod erat sine militibus priuatoq
consilio ad ministrabatur delata oric̃ atq abibulo expuena¬
ta ẽ qͥ deserus liberisq om̃ib ad impuberes supplicũt sunuit
et acl unũ interfecit ita exiguo tempore magnoq causa totuas

Expanded text:
que bene meritae civitates tutae essent praesidio, ibique reliquarum que bene meritae civitates tutae essent praesidio, ibique reliquarum ex Italia legionum adventum expectare et sub pellibus hiemare constituit. hoc idem Pompeius fecit et trans flumen Apsum positis castris eo copias omnes auxiliaque conduxit. Calenus legionibus equitibusque Brundisii in naves inpositis, ut erat praeceptum a Caesare, quantam navium facultatem habebat, naves solvit, paulumque a portu progressus litteras a Caesare accepit, quibus est certior factus portus litoraque omnia classibus adversariorum teneri. quo cognito se in portum recipit navesque omnes revocat. una ex his quae perseveravit neque imperio Caleni obtemperavit, quod erat sine militibus privatoque consilio administrabatur, delata Oricum atque a Bibulo expugnata est; qui de servis liberisque omnibus ad inpuberes supplicium sumit et ad unum interficit. ita exiguo tempore magnoque casu totius
Abbreviated transcription (Latin):
gnitis his rebus quę erant orici atq appollonie gest
chio timens diurius eo nocturnisq itineribus contenclit sił¬
ac cesar appropinquare clicebatur tantusq terror incilit
us excercitus quod properans noctem diei cõiunxer.
iter intermiserat ut pene om̃s in epiro finitimisq regionib
signa relinquerentur complures arma proicerent ãc fuge
simile iter uidetur sed cum prope cdyrrachiũ pompeuis cõ¬
stitisset castraq metari iussisset ꝑterrito etiã tũ exercitu pͥn¬
ceps labienus procedit uiratq sese eũ nou deserturũ eunclẽ¬
q casum subiturum quẽcũq et fortuna tribuisset hoc idẽ
reliqui uirant legati hos tribuni militũ centurionesq sequũ¬
tur atq idem omĩs excercitus uirat Cesar prefato itinere¬
occupato ad dyrrachiũ finẽ properandi facit castraq ac
habus supponit in finibus appollonatiũ ut castellis iugilrs¬

Expanded text:
cognitis his rebus, quae erant Orici atque Apolloniae gestae, cognitis his rebus, quae erant Orici atque Apolloniae gestae, Dyrrachio timens diurnis eo nocturnisque itineribus contendit. simul Caesar adpropinquare dicebatur; tantusque terror incidit eius exercitu, quod properans noctem die coniunxerat neque iter intermiserat, ut paene omnes ex Epiro finitimisque regionibus signa relinquerent, complures arma proicerent, ac fugae simile iter videretur. sed cum prope Dyrrachium Pompeius constitisset castraque metari iussisset, perterrito etiam tum exercitu princeps Labienus procedit iuratque se eum non deserturum eundemque casum subiturum, quemcumque ei fortuna tribuisset. hoc idem reliqui iurant legati; hos tribuni militum centurionesque sequuntur, atque idem omnis exercitus iurat. Caesar praeoccupato itinere ad Dyrrachium finem properandi facit castraque ad flumen Apsum ponit in finibus Apolloniatium, ut castellis vigiliis
Abbreviated transcription (Latin):
uenisset. l. torquatus qui ussu pompei oppido preerat presidiũ
ibi partinorum habebat conatus portis clausis oppi
dere cum grecos murũ ascendere atq arma capere uberet Illi
autẽ se contra imperiũ .p .r. pugnaturos negarent Oppiclani
liis portas aꝑuit et se atqͣ oppidum cesari dedidit incolumis¬
q ab eo conseruatus est Recepto cesar orico nulla interposi
mora appoloniam proficiscitur Eiuis aduẽtu audi
berius qui ibi preerat aquã comportare in arcẽ atq cã munire
obsidesq ab appolloniatibus exigere cepit Illi uo claturos sene¬
e neq portas consuli preclusuros neq sibi iuliciũ sur¬
uoluntate clam profugit apollonia Staberius Illi ad cesarem
atoł mietunt oppidoq recipiũt hoc sequũtur billi ele
amathini et relique fitime ciuitates totaq epyros et legatis aed
cesareni missis que imꝑaret facturos pollicentur At pompeiuis

Expanded text:
enisset, L. Torquatus, qui iussu Pompei oppido praeerat praesidiumque ibi Parthinorum habebat, conatus portis clausis oppidum defendere, cum Graecos murum ascendere atque arma capere iuberet, illi autem se contra imperium populi Romani pugnaturos negarent, oppidani auxiliis portas aperuit et se atque oppidum Caesari dedidit incolumisque ab eo conservatus est. Recepto Caesar Orico nulla interposita mora Apolloniam proficiscitur. eius adventu audito L. Staberius, qui ibi praeerat, aquam comportare in arcem atque eam munire obsidesque ab Apolloniatibus exigere coepit. illi vero daturos se negare neque portas consuli praeclusuros neque sibi iudicium sumptu. quorum cognita voluntate clam profugit Apollonia Staberius. illi ad Caesarem legatos mittunt oppidoque recipiunt. hos sequuntur Byllidenses Amantini et reliquae finitimae civitates totaque Epirus et legatis ad Caesarem missis, quae imperaret, facturos pollicentur. At Pompeius
Abbreviated transcription (Latin):
tisq tormentis confirmarũt At egestis ex mare lapidibus libe
magnas accessiones fecerunt in oꝑibus hostiũ expugnandis
m p̃lus quotidiams quãdocũq fors obtulerat procurreutib
et erũpentibus alexandrinis manũ comprehendri multu¬
hortacio subsequi legionẽ aut laborẽ aut pugnandi poterat
cupiclitatem ut magis deterrendi et contiendi a piculo¬
sissimus
essent dinicationibus quam mtandi ad pugnandũ Alexã¬
drini cum romanos et secunclis rebus confirmari et acdũsis
incitari uiderent neq unũ belli t̾ciũ casũ nossent qͥ possent

Expanded text:
ltisque tormentis confirmarunt atque egestis ex mari lapidibus libere ltisque tormentis confirmarunt atque egestis ex mari lapidibus libere magnas accessiones fecerint in operibus hostium expugnandis. In proeliis cotidianis, quandocumque fors obtulerat, procurrentibus et erumpentibus Alexandrinis, manum conserendi phortatio subsequi legionum aut laborem aut pugnandi poterat cupiditatem, ut magis deterrendi et continendi a periculosissimis essent dimicationibus quam incitandi ad pugnandum. § 23 Alexandrini cum Romanos et secundis rebus confirmari et adversis incitari viderent neque ullum belli tertium casum nossent quo possent
Abbreviated transcription (Latin):
liciore exitu expeditas ad anchoram naͥes consecuti incolumes
esserunt pauci adleuati scutis et amnio ad conandi
ad proxima naiugia adnatarũt Cesar quo ad potuit cohortã¬
dos suos ad pontẽ ac mmunitiones contẽdere eodẽ in periculo
uesatus est. Postquam unuersos cedere animaduertit in suũ
nauigiũ se recepit Quo multitudo hominũ insecuta cũ rrrũ¬
peret neq ad ministrandi neq repellendi a terra facultas dare¬
tur fore quod accidit suspicatus sese ex nauigio eiecit atq ad
eas que longius constiterant naues ad natauit Hmesius labo¬
rantibus subsidio scaphas mictens nõ nullos conseruauit na¬
igiũ quidem eius multitudnnie depressum militũ una cũ
homĩbus interut. Hoc prelio desiderati sut ex nũo legionario¬
rum mlitũ circiter.ccce. et paulo eũ nunierũ classiarii et re¬
miges Alexandrini eo loco castellũ magnis mmunitionibus mł¬

Expanded text:
liciore exitu expeditas ad ancoram navis consecuti incolumes liciore exitu expeditas ad ancoram navis consecuti incolumes discesserunt, pauci allevatis scutis et animo ad conandum nisi ad proxima navigia adnatarunt. § 21 Caesar quoad potuit cohortando suos ad pontem ac munitiones continere, eodem in periculo versatus est; postquam universos cedere animadvertit, in suum navigium se recepit. Quo multitudo hominum insecuta cum irrumperet neque administrandi neque repellendi a terra facultas daretur, fore quod accidit suspicatus sese ex navigio eicit atque ad eas quae longius constiterant navis adnatavit. Hinc suis laborantibus subsidio scaphas mittens non nullos conservavit. Navigium quidem eius multitudine depressum militum una cum hominibus interiit. Hoc proelio desiderati sunt ex numero legionariorum militum circiter CCCC et paulo ultra eum numerum classiarii et remiges. Alexandrini eo loco castellum magnis munitionibus mu
Abbreviated transcription (Latin):
alerandrim pauci ut sme signis certisq ordmib sme rõe
prodierant sic tenere in naues ceꝑunt refugere Quorũ
fuga ncitati alexandrini plures ex nauibus egrediebantur
nr̃osq acrius ꝑturbatos insequebantur Simul qui in naui¬
bus longis remanserant scalas rapere nauesq a terra repel¬
lere ꝓperabant ne hostes nauibus potirentur Quibus õĩbus
rebus perturbati milites nrĩ cohortiũ triũ que i ponte ac
pͥnia mole constiterãt cũ post se clamorẽ exaudireut fugã
suorũ iuderant magnã ium telorũ aduersi sustinerent ue¬
riti ne ab tergo circũuenirentur et discessu nauiũ omo reditu
tercluderentur munitionẽ in pontẽ institutã relique
magno cursu meitati ad naues contenderunt Quorũ pars¬
pars proximas nacta naues multitudine hominũ atq onere
epressa ẽ Pars depressa est resistens et clubitans quid
piendum consiliũ ab alexandrinis interfecta est Non nulli fe¬

Expanded text:
Alexandrini pauci, ut sine signis certisque ordinibus, sine ratione Alexandrini pauci, ut sine signis certisque ordinibus, sine ratione prodierant, sic temere in navis refugere coeperunt. Quorum fuga incitati Alexandrini plures ex navibus egrediebantur nostrosque acrius perturbatos insequebantur. Simul qui in navibus longis remanserant scalas rapere navisque a terra repellere properabant, ne hostes navibus potirentur. Quibus omnibus rebus perturbati milites nostri cohortium trium quae in ponte ac prima mole constiterant, cum post se clamorem exaudirent, fugam suorum viderent, magnam vim telorum adversi sustinerent, veriti ne ab tergo circumvenirentur et discessu navium omnino reditu intercluderentur munitionem in ponte institutam reliquerunt et magno cursu incitati ad navis contenderunt. Quorum pars proximas nacta navis multitudine hominum atque onere depressa est, pars resistens et dubitans quid esset capiendum consili ab Alexandrinis interfecta est; non nulli fe
Abbreviated transcription (Latin):
rat pontem aduersus hostem preuallari et qua exitus
nauibus erat fornice extructo quo ꝑons sustmebatur
lapidibus oppleri atq obstriu quorũ altero opere effecto
ut nulla oĩno sc̃apha egrecli posset alt̾o instituit om̃s alex¬
driuorũ copie exoppido se eiecerũt et contra munitioẽs
pontis latiore loco constiterunt Eodẽq tp̃r que cõsuerãt
naiugia ꝑ pontes ad icenclia honerariarum ennetere ad
molem constiterunt. Pugnabatur a nobis exponte ex mo¬
le ab ilł exarea que erat aduersus pontẽ et ex nauibus
contra molem constiterũt. In his rebus contra occupato ce¬
sare militesq hostante remigũ magnis nuͣs et classiarioꝵ
ougis nauibus nr̃is in molẽ se iecit. Pars eorũ studio
di ferebatur pars etiã cupielitate pugnandi hi pͥmũ nauigia
hostiũ lapidibus ac fundis amole repellebant ac multum
cũ locũ ab latere eorum aꝑto ausi sunt egredi ex nauib

Expanded text:
rat pontem adversus hostem praevallari et, qua exitus rat pontem adversus hostem praevallari et, qua exitus navibus erat fornice exstructo, quo pons sustinebatur, lapidibus oppleri atque obstrui. Quorum altero opere effecto, ut nulla omnino scapha egredi posset, altero instituto omnes Alexandrinorum copiae ex oppido se eiecerunt et contra munitiones pontis latiore loco constiterunt, eodemque tempore quae consueverant navigia per pontis ad incendia onerariarum emittere ad molem constituerunt. Pugnabatur a nobis ex ponte, ex mole; ab illis ex arca, quae erat adversus pontem, et ex navibus contra molem. § 20 In his rebus occupato Caesare militesque hortante remigum magnus numerus et classiariorum ex longis navibus nostris in molem se eiecit. Pars eorum studio spectandi ferebatur, pars etiam cupiditate pugnandi. Hi primum navigia hostium lapidibus ac fundis a mole repellebant ac multum quam ultra eum locum ab latere eorum aperto ausi sunt egredi ex navibus
Abbreviated transcription (Latin):
aut eppugnandũ sed terror homib m̃tẽ consiliũq cripitt
et menbrã debilitat ut cũ accidit qui se in equo loco
plauo pares ẽc̃ confidebant idẽ ꝑterriti fuga suorũ et cecle
paucorum . xxx. pedũ in altitudine in elificus couse consi¬
scere aut non suut seq ꝑmoleni m mare precipitauerũt
stellum o ad pontem qui prior erat pharon cõmuniuit
atq ibi p̃sidiũ posuit hunc fuga farite reliquerant fortiorẽ
illũ proporẽq oppido alexandrini tuebantur Sed cũ poste
die simili ratione aggreditur quod his optentis duobus
omñe nauigiorũ excursum et repetina latrocinia subla¬
tũ iri iidebatur iamq cos qui presidio eũ locũ teuebant
tormẽtis exnauibus sagittisq depulerat atq i oppidoum
redegerat et cohortiũ trui instar in terrani erposuerat
Non enĩ plures consiscere angustie loci paciebantur reli¬
que copie ni naubus stationẽ optinebant Quo facto impe¬

Expanded text:
ad oppugnandum. Sed terror hominibus mentem consiliumque eripit ad oppugnandum. Sed terror hominibus mentem consiliumque eripit et membra debilitat; ut tum accidit. Qui se in aequo loco ac plano pares esse confidebant, idem perterriti fuga suorum et caede paucorum XXX pedum altitudine in aedificiis consistere ausi non sunt seque per molem in mare praecipitaverunt stellumque ad pontem, qui propior erat Pharo, communivit atque ibi praesidium posuit. Hunc fuga Pharitae reliquerant; artiorem illum propioremque oppido Alexandrini tuebantur. Sed eum postero die simili ratione aggreditur, quod his obtentis duobus omnem navigiorum excursum et repentina latrocinia sublatum iri videbatur. Iamque eos qui praesidio eum locum tenebant tormentis ex navibus sagittisque depulerat atque in oppidum redegerat et cohortium trium instar in terram exposuerat — non enim pluris consistere angustiae loci patiebantur —; reliquae copiae in navibus stationem obtinebant. Quo facto impe
Abbreviated transcription (Latin):
in oppido et illa in urbe uno tp̃r temptari posse conficdebat
idoneos ex equitib gallis arbitrabatur in nauigia minora
scaphasq imponit In alterani insule partẽ distinende ma¬
us causa constratis nauibus aggreditur premusq magnis
propositis qui pͥmus insulã cepisset ac pͥmo mipetũ nr̃orũ pa¬
riter sustinierũt uno enĩ tp̃r et ex tectis edificiorũ propu¬
nabant et littora armati clefendebant Quo propter asꝑita¬
tem loci non facilis nr̃is aditus dabatur et scaphis nauibus
longis quĩq mobiliter et scienter angustias loci
in littore constiterunt atq hos sunt alii subsecuti cõstãtẽq
naues ad littora et uicũ applicarunt seq ex nauibus ad
xandrie genus ecdificiorum ut minora maioribus cõferã ᷑
turres eelite et cõiuncte muri locũ optinebant neq nostri
aut scalis aut cratibus aut reliquis rebus parati uenerant

Expanded text:
in oppido et insulam et urbem uno tempore temptari posse confidebat. in oppido et insulam et urbem uno tempore temptari posse confidebat. s, quosque idoneos ex equitibus Gallis arbitrabatur, in navigia minora scaphasque imponit; alteram insulae partem distinendae manus causa constratis navibus aggreditur, praemiis magnis propositis qui primus insulam cepisset. Ac primo impetum nostrorum pariter sustinuerunt: uno enim tempore et ex tectis aedificiorum propugnabant et litora armati defendebant, quo propter asperitatem loci non facilis nostris aditus dabatur, et scaphis navibusque longis quinque mobiliter et scienter angustias loci in litore constiterunt atque hos sunt alii subsecuti constanterque navis ad litora et vicum applicarunt seque ex navibus ad xandreae genus aedificiorum, ut minora maioribus conferantur, turresque editae et coniunctae muri locum obtinebant, neque nostri aut scalis aut cratibus aut reliquis rebus parati venerant
Abbreviated transcription (Latin):
sibi cõm̃datam uiderent Fadem siuũ quisq contubernalẽ ami¬
ĩ notũ prosequens erat obtestatus ne suã atq om̃iũ falleret
opimonẽ quorũ uiditio delectus ad pugn̾ã proficisceretur
Itaq hi animo est decertatum ut neq maritimis nauticis¬
q sollercia atq ars p̃sidiũ ferret neq nũo nauiũ p̃stantib
multitudo prodesset neq flecti ad uirtutem etanta multitu¬
dine uiri uirtutis nr̃orũ possent adequare Capitur hoc p̃lio
quĩq remis una et biremis cũ defensoribus remigibusq et
depͥmũtur tres nris incolumibus omĩbus reliquẽ propniqͣm
fugã aed oppidũ faciũt capĩt Quas proptexerũt et molib
atq eclificus ĩminẽtibus et nr̃os adire propus prohibuerũt
hoc ne sibi sepius accielere posset oĩ ratione cesar contencdẽclũ
existimauit ut insulã molẽq ad nisulã ꝑtinentem n
cdigeret potestatem. ꝑfectis enĩ magna ex ꝑte munitionibus

Expanded text:
sibi commendatam viderent. Eadem suum quisque contubernalem, amicum, notum prosequens erat obtestatus, ne suam atque omnium falleret opinionem, quorum iudicio delectus ad pugnam proficisceretur. Itaque hoc animo est decertatum, ut neque maritimis nauticisque sollertia atque ars praesidium ferret, neque numero navium praestantibus multitudo prodesset, neque electi ad virtutem e tanta multitudine viri virtuti nostrorum possent adaequare. Capitur hoc proelio quinqueremis una et biremis cum defensoribus remigibusque, et deprimuntur tres, nostris incolumibus omnibus. Reliquae propinquam fugam ad oppidum capiunt; quas protexerunt ex molibus atque aedificiis imminentibus et nostros adire propius prohibuerunt. § 17 Hoc ne sibi saepius accidere posset, omni ratione Caesar contendendum existimavit ut insulam molemque ad insulam pertinentem in suam redigeret potestatem. Perfectis enim magna ex parte munitionibus
Abbreviated transcription (Latin):
Eo tp̃r .d. lelius cũ classa ad brundisumi uenit eadẽq rõne
qua factũ alibone antea clemonstrauinus insulã obiectã por¬
tui Brundismo temut Similiter uatinius qui brunclisio
preerat rectis instructisq schaphis elicuit naues lelianas atq
ex his longuis productã unã quãq remen et minores duas
i angustias portus cepit Itẽq ꝑ equites lispositos aquas
propibere classiarios instituit sed ieluis tempore amu cõnio¬
diore usus ad naiugandũ onerarus nauibus corerra dirra¬
clero qna quami suis supportabat neq aproposito leterebatur

Expanded text:
Eodem tempore D. Laelius cum classe ad Brundisium venit eademque ratione, Eodem tempore D. Laelius cum classe ad Brundisium venit eademque ratione, qua factum a Libone antea demonstravimus, insulam obiectam portui Brundisino tenuit. similiter Vatinius, qui Brundisio praeerat, tectis instructisque scaphis elicuit naves Laelianas atque ex his longius productam unam quinqueremem et minores duas in angustiis portus cepit, itemque per equites dispositos aqua prohibere classiarios instituit. sed Laelius tempore anni commodiore usus ad navigandum onerariis navibus Corcyra Dyrrachioque aquam suis subportabat neque a proposito deterreba
Abbreviated transcription (Latin):
sam ꝑuenit In eo p̃lio non ampluis .cc. milites desiderauit sed
uriones fortes uiros circiter xxx amisit Interfectus e
fortissime pugnans crastinus cuiꝰ mẽtionẽ supra fecimus
glacdio mos aduersum cõiecto Neq id fuit falsum quod ille in
iã proficiscens lixerat Sic enĩ cesar existimabat eo
excellentissimã uirtutẽ crastini fuisse optimeq eũ dese me¬
ritum uidicabat. Expompeiano excercitu circiter mil .xu. ce¬
cidisse uidebantur Sed in deditionẽ uenerũt ampliis mil.
xxiiii. Namq etiã cohortes que presidio in castellis fuerant
sese sylle dediderunt multi p̃terea nfnutimas ciuitates re¬
fugeriuit signaq militaria exp̃lio ad cesarẽ sunt relãta.el.¬
xxx et aquilie .ix.l. domitius ex castris in montẽ refugiens c̃
iuires cũ lassitudine defecissent ab equitatibus ẽ inte̾rfectus

Expanded text:
sam pervenit. In eo proelio non amplius ducentos milites desideravit, sed sam pervenit. In eo proelio non amplius ducentos milites desideravit, sed centuriones fortes viros circiter xxx amisit. interfectus est etiam fortissime pugnans Crastinus, cuius mentionem supra fecimus, gladio in os adversum coniecto. neque id fuit falsum, quod ille in pugnam proficiscens dixerat. sic enim Caesar existimabat eo proelio excellentissimam virtutem Crastini fuisse optimeque eum de se meritum iudicabat. ex Pompeiano exercitu circiter milia xv cecidisse videbantur, sed in deditionem venerunt amplius milia xxiiii — namque etiam cohortes, quae praesidio in castellis fuerant, sese Sullae dediderunt — multi praeterea in finitimas civitates refugerunt, signaque militaria ex proelio ad Caesarem sunt relata clxxx et aquilae viiii. L. Domitius ex castris in montem refugiens, cum vires eum lassitudine defecissent, ab equitibus est interfectus.
Abbreviated transcription (Latin):
cohortatus est et si tocius die continenti labore erant confecti
noxq iam suberat tamen munitione flum̃ a monte se clusit
ne noctu aquari ponipeiani possent Quo ꝑfecto oꝑe illi de de¬
ditione missis legatis agere ceperant pauci ordiis senatorũ qͥ
secũ bis cõuinxerant nocte fuga salutẽ petiuerunt sesar pͥma
luce oñĩs eos qui in monte consederant ex suꝑerioribus locis
i planiciẽ destendere atq arma proicere iussit Quoclubi sũ
recusatione fecerũt passisq palnus proiecti ad terraui flentes
ab eo salutem petiuerũt consoiatus consurgere uissit et paue¬
ca apud eos de leuitate sua locutus quo minore eeñt timore
om̃s conseruauit militibus sus cõmenclauit ne qui eorũ uio¬
laretur Neu quied su desiderarent Hac adhibita diligentia
ex castris sibi legiones alias occurrere et easquas secũ ducerat
muicẽ requiescere atq in castra reuerti iussit eodẽq diẽ lari¬

Expanded text:
cohortatus, etsi totius diei continenti labore erant confecti cohortatus, etsi totius diei continenti labore erant confecti noxque iam suberat, tamen munitione flumen a monte seclusit, ne noctu aquari Pompeiani possent. quo perfecto opere illi de deditione missis legatis agere coeperunt. pauci ordinis senatorii, qui se cum iis coniunxerant, nocte fuga salutem petiverunt. Caesar prima luce omnes eos, qui in monte consederant, ex superioribus locis in planitiem descendere atque arma proicere iussit. quod ubi sine recusatione fecerunt passisque palmis proiecti ad terram flentes ab eo salutem petiverunt, consolatus consurgere iussit et pauca apud eos de lenitate sua locutus, quo minore essent timore, omnes conservavit militibusque suis commendavit, nequi eorum violaretur, neuquid sui desiderarent. hac adhibita diligentia ex castris sibi legiones alias occurrere et eas quas secum duxerat, invicem requiescere atque in castra reverti iussit eodemque die Lari
Abbreviated transcription (Latin):
nactus detractis insignibus imꝑatoris decumana porta se ex
istris eiecit protinusq equo citato larisam contendi
ibi constitit sed eadem celeritate paucos suos ex fuge nactus
nocturno itinere non intermisso comitatu equitũ .xxx. ad ma
peruenit nauẽq frumẽtariã conscendit Sepeut d
querens tñi se opymionẽ fefelisse ut a quo gñe hominũ ucto¬
riam sperasset ab eo mitio fuge facto pene proditus uideretur.
esar castris potitus amilitibus contendit ne ipreda
reliqui negotu gerendi facultatẽ dimicterent Qua re imꝑata
montẽ opere circũmunire instituit Pompeiani quod is mone
erat sine aqua diffisi eo loco Relicto monte uniuersi uiris eiq
larisam uersus recipere ceꝑunt Qua spe animaduersa cesarco¬
pias suas diuisit partemq legionũ in castris pompei remanere
monte constiterunt hunc montẽ flum̃ sublenabat. Cesar milites

Expanded text:
nactus detractis insignibus imperatoriis decumana porta se ex nactus detractis insignibus imperatoriis decumana porta se ex castris eiecit protinusque equo citato Larisam contendit. neque ibi constitit, sed eadem celeritate paucos suos ex fuga nactus nocturno itinere non intermisso comitatu equitum xxx ad mare pervenit navemque frumentariam conscendit, saepe, ut dquerens tantum se opinionem fefellisse, ut a quo genere hominum victoriam sperasset, ab eo initio fugae facto paene proditus videretur. Caesar castris potitus a militibus contendit, ne in praeda occupati reliqui negotii gerendi facultatem dimitterent. qua re impetrata montem opere circummunire instituit. Pompeiani, quod is mons erat sine aqua, diffisi ei loco relicto monte universi iugis eius Larisam versus recipere coeperunt. qua re animadversa Caesar copias suas divisit partemque legionum in castris Pompei remanere monte constiterunt. hunc montem flumen subluebat. Caesar milites
Abbreviated transcription (Latin):
pleriq aris signisq militaribus magis de reliqua fuga quã
de castrorũ defensione cogitabant Neq uero duitius qui m
uallo constiterant Multitudinẽ telorũ sustinere potuerũt sed
confecti uulneribus loc̃ reliquerunt protinusq onĩs ducibus
usi centurionibus tribunusq militũ maltissimos montes qͥ
ad castra ꝑtinebant confugerunt. In castris pompei udere li.¬
cuit trichilas stratas magnũ argentei pondus expositũ recẽti¬
bus respitibus tabernacula constrata luci et lentuli et nõ mil¬
lorũ tabernacula protecta edera multaq p̃terea q̃ nmiã luxu¬
riam et uictorie fidutiã designarent ut facile existiiari posset
nichil eos de euentu eius cdiei timuisse qui non necessarias cõ¬
quirerent uoluptates At hi miserrimo a potentissimo excitu
esaris luxuriã obiciebant cui semꝑ onuã ad necessariũ
fussent. Pompeus cũ intra iam uallũ nr̃i uersarẽtur equũ

Expanded text:
plerique armis signisque militaribus magis de reliqua fuga quam plerique armis signisque militaribus magis de reliqua fuga quam de castrorum defensione cogitabant. neque vero diutius, qui in vallo constiterant, multitudinem telorum sustinere potuerunt, sed confecti vulneribus locum reliquerunt, protinusque omnes ducibus usi centurionibus tribunisque militum in altissimos montis, qui ad castra pertinebant, confugerunt. In castris Pompei videre licuit trichilas structas, magnum argenti pondus expositum, recentibus caespitibus tabernacula constrata, Luci etiam Lentuli et nonnullorum tabernacula protecta hedera multaque praeterea, quae nimiam luxuriem et victoriae fiduciam designarent, ut facile existimari posset nihil eos de eventu eius diei timuisse, qui non necessarias conquirerent voluptates. at hi miserrimo ac patientissimo exercitu Caesaris luxuriem obiciebant, cui semper omnia ad necessarium usum defuissent. Pompeius, iam cum intra vallum nostri versarentur, equum
Abbreviated transcription (Latin):
otinusq se in castra equo contulit et his centurionib
instatione ad pretoriã portã posuerat clare ut milites exaudirẽt
suemim inquit castra et defendite diligenter si quid durius¬
durius acciderit Ergo reliquas portas circumeo et castrorũ p̃¬
sidia confirmo ħ cũ clixisset se i pretoriũ contulit sũme rei diffi¬
dens et tamen euentũ expectãs. Cesar pompeianis ex fuga interual¬
lum compulsis millũ spatiũ perterritis dare oportere existimans
milites cohortatus est ut beneficio fortune uterentur castra q ꝙ¬
pugnarent qui et si magno estu fatigati nã ad meridiem reserat
ꝑducta tamẽ ad omnẽ laborẽ aĩo parati imiꝑio paruerũt castra
a cohortibus que ibi p̃sidio erant relicte mdustrie defendebãtur
Multo etiã acrius atracibus barbarusq auxilus Nam qui acie
refugerant milites et aĩo ꝑterriti et lassitudine confecti missis

Expanded text:
protinusque se in castra equo contulit, et iis centurionibus, quos protinusque se in castra equo contulit, et iis centurionibus, quos in statione ad praetoriam portam posuerat, clare, ut milites exaudirent, tuemini, inquit castra et defendite diligenter, siquid durius acciderit. ego reliquas portas circumeo et castrorum praesidia confirmo. haec cum dixisset, se in praetorium contulit summae rei diffidens et tamen eventum expectans. Caesar Pompeianis ex fuga intra vallum conpulsis nullum spatium perterritis dari oportere existimans milites cohortatus est, ut beneficio fortunae uterentur castraque oppugnarent. qui etsi magno aestu fatigati — nam ad meridiem res erat perducta — tamen ad omnem laborem animo parati imperio paruerunt. castra a cohortibus, quae ibi praesidio erant relictae, industrie defendebantur, multo etiam acrius a Thracibus barbarisque auxiliis. nam qui acie refugerant milites, et animo perterriti et lassitudine confecti, missis
Abbreviated transcription (Latin):
strũ cornu pugnantibus et tũ ac resistentibus macie pompeia¬
nis circiert̃ eosq atergo sunt adorti Fodẽ tpr terciã aciẽ cesar
que quieta fuerat et se ad id tempus loco tenurat precurrere
uissit ita cũ recentes atq integri defessis successisent alii aũt
a tergo ad orererentur sustinere pompeiani non potuerũt atq
uniuersi terga uerterunt Neq uero cesarẽ fefellit Quin ab
his cohortibus que contra equitatũ in quarta acie collocate eeñt
iũ uictorie oreretur ut ipẽ icohortandis militibus ꝓn¬
uerat Ab his enĩ litorũ pͥmũ equitatus est pulsus ab isdẽ facte
cedes sagitariorũ ac funditorũ abisdẽ acies pompeiana a siistra
rte erat circuita atq mitiũ fuge factũ. Sed pompeui
tatũ suũ pulsum uidit atq eam ꝑtẽ cui maxime confidebat ꝑ¬
territã animũ aduertit alusq ꝙͣ maxime diffisus acie excessit

Expanded text:
istrum cornu pugnantibus etiamtum ac resistentibus in acie Pompeiaistrum cornu pugnantibus etiamtum ac resistentibus in acie Pompeianis circumierunt eosque a tergo sunt adorti. Eodem tempore tertiam aciem Caesar quae quieta fuerat et se ad id tempus loco tenuerat, procurrere iussit. ita cum recentes atque integri defessis successissent, alii autem a tergo adorirentur, sustinere Pompeiani non potuerunt atque universi terga verterunt. neque vero Caesarem fefellit quin ab iis cohortibus, quae contra equitatum in quarta acie collocatae essent, initium victoriae oriretur, ut ipse in cohortandis militibus pronuntiaverat. ab his enim primum equitatus est pulsus, ab isdem factae caedes sagittariorum ac funditorum, ab isdem acies Pompeiana a sinistra parte erat circumita atque initium fugae factum. sed Pompeius ut equitatum suum pulsum vidit atque eam partem, cui maxime confidebat, perterritam animum advertit, aliis diffisus acie excessit
Abbreviated transcription (Latin):
et tela missa exceꝑunt et impetũ legioñ tulerũt et ordines cõ¬
seruarunt pilisq nussis ad gladios redierunt. Eo tp̃r equites
ab sinistro cornu pompei ut erat imꝑatũ uniuersi procucurrer̃t̃
ñsq multitudo sagittariorũ se profudit quorũ impe
equitatus nontulit sed paulũ loco motus cessit ęquitesq pompei
hoc acrus nistare et se turmatĩ explicare aciẽ q nrãm alatere
aꝑto circũire cepurit Quod ubi cesar animũ aduertit quarte
aciei ꝙͣ instituerat ex cohortiũ mĩo dedit signũ ille celeriter
procucurrerut infestisq signuis tanta ui i pompei equites impetũ
fecerunt ut corũ nemo consisteret om̃sq cõuersi nõ solũ loco
excederent sed protmus incitati nfuga montes altissimos pete¬
rent Quibus submotis om̃s sagittarii fundioresq destituti in¬
ermes sine prelio interfecti sunt Fodem impetu cohortes sim¬

Expanded text:
et tela missa exceperunt et impetum legionum tulerunt et ordines conet tela missa exceperunt et impetum legionum tulerunt et ordines conservaverunt pilisque missis ad gladios redierunt. eodem tempore equites ab sinistro Pompei cornu, ut erat imperatum, universi procucurrerunt, omnisque multitudo sagittariorum se profudit. quorum impetum noster equitatus non tulit, sed paulum loco motus cessit, equitesque Pompei hoc acrius instare et se turmatim explicare aciemque nostram a latere aperto circumire coeperunt. quod ubi Caesar animum advertit, quartae aciei, quam instituerat sex cohortium numero, dedit signum. illae celeriter procucurrerunt infestisque signis tanta vi in Pompei equites impetum fecerunt, ut eorum nemo consisteret, omnesque conversi non solum loco excederent, sed protinus incitati fuga montes altissimos peterent. quibus submotis omnes sagittarii funditoresque destituti inermes sine praesidio interfecti sunt. eodem impetu cohortes sin
Abbreviated transcription (Latin):
asura pila sꝑabat in loco recentis nultibus quã si
missis militibus telis occurrissent smil fore ut duplicato
cursu cesaris milites existimarentur quod et lassitudine
uidetur propterea quod est quedã animi mcitano atq alatritas
naturaliter innata om̃ib q incendio pugne incenditur hanc
non repͥmere sed augere imꝑatores debent Neq frustra an¬
tiquitus institutũ est et signa undiq concinerẽtur clamorẽ¬
q uniuersi tollerent Quibus rebus et hostes terreri et suos mei¬
tari existimauerũt sed nr̃i milites dato signo cũ infestis pał pro¬
currissent atq animũ aduertissent noncucurri a pompeianisse
usuperitoi ac suꝑioribus piignis ex̃citati sua sponte cursũ repssẽ¬
runt et ad mediũ fere spatiũ constiterũt ne cõsumptis iuribus
uato cursu pila miserunt cȩleriterq ut erat preceptũ a cesare
gladios strinxerunt neq uõ pompeiani huic rei defuerũt sã

Expanded text:
casura pila sperabat in loco retentis militibus, quam si casura pila sperabat in loco retentis militibus, quam si ipsi immissis telis occurrissent, simul fore ut duplicato cursu Caesaris milites exanimarentur et lassitudine ompeio videtur, propterea quod est quaedam animi incitatio atque alacritas naturaliter innata omnibus, quae studio pugnae incenditur. hanc non reprimere, sed augere imperatores debent; neque frustra antiquitus institutum est, ut signa undique concinerent clamoremque universi tollerent; quibus rebus et hostes terreri et suos incitari existimaverunt. Sed nostri milites dato signo cum infestis pilis procucurrissent atque animum advertissent non concurri a Pompeianis, usu periti ac superioribus pugnis exercitati sua sponte cursum represserunt et ad medium fere spatium constiterunt, ne consumptis viribusvato cursu pila miserunt, celeriterque, ut erat praeceptum a Caesare, gladios strinxerunt. neque vero Pompeiani huic rei defuerunt. nam
Abbreviated transcription (Latin):
cdeclit Erat crastimis euocatus in excercitu cesaris qui suꝑiore
mo apud eũ pͥmũ pilũ in legit .x. cluxerat uir singu
tute hic signo dato sequinuni me inquit mampłãres inei qͥ
fiustis et uro imꝑatori queni constitiustis oꝑam date unũ ħ
preliũ suꝑ est quo confecto et ille suã dignitatẽ et nos libert
tem nrãm recuꝑabimus simul respiciens cesarẽ faciã hodie ĩ¬
perator ut aut iuiuo michi aut mortuo grãs agas ħ cũ dixiss
p̾mus ex dextro cormi ꝑcurrit atq cũ electi milites circiter
cxx. uoluntarie eius decenturie sunt ꝑsecuti. Inter duas
acies tantũ erat relictũ spacii ut satis eẽt ad concursũ utruis¬
q excercitus sed pompeis suis predixerat ne ut cesaris im¬
petũ exciꝑent neue se loco mouerent aciẽq eus clistrabi
iterentur idq admonitu .c. triarii fecisse diceba
pͥmius excursus iusq militũ infringeretur acies discẽderetꝰ
atq in sius ordinibus dispositi disꝑsos ad orerent᷑ leuiꝰq

Expanded text:
dedit. Erat Crastinus evocatus in exercitu Caesaris, qui superiore anno apud eum primum pilum in legione x duxerat, vir singulari virtute. hic signo dato sequimini me, inquit manipulares mei qui fuistis, et vestro imperatori, quam constituistis, operam date. unum hoc proelium superest; quo confecto et ille suam dignitatem et nos nostram libertatem recuperabimus. simul respiciens Caesarem faciam, inquit hodie, imperator, ut aut vivo mihi aut mortuo gratias agas. haec cum dixisset, primus ex dextro cornu procucurrit atque eum electi milites circiter cxx voluntarii eiusdem centuriae sunt prosecuti. Inter duas acies tantum erat relictum spatii, ut satis esset ad concursum utriusque exercitus. sed Pompeius suis praedixerat, ut Caesaris impetum exciperent neve se loco moverent aciemque eius distrahi paterentur; idque admonitu C. Triari fecisse dicebatur, ut primus excursus visque militum infringeretur aciesque distenderetur, atque in suis ordinibus dispositi dispersos adorirentur; leviusque
Abbreviated transcription (Latin):
suos conspexerat muuitionibus appropniquare relniquã diu
non audebat equitesq eius angustiis portis atq his a cesarie
militibus occupatis ad insequendũ tardabantur ita parue res
magñ in utrãq ꝑtem monientũ habuerant munitiones enĩ a ca¬
is al flum̃ perducte expugnatis iam castris põpei pro
expeditam cesaris iuctoriani interpellauerũt Eadẽq res cele¬
ritate insequentiũ tardata nris salutẽ attulit. Duobus his unus
ti prelus cesaris desiderauit milites .d. cccc.lx. et noi
a graniũ putcolis.m. satrati uirũ capua .tr.milł. et centuriones

Expanded text:
suos conspexerat, munitionibus adpropinquare aliquamdiu suos conspexerat, munitionibus adpropinquare aliquamdiu non audebat, equitesque eius angustiis atque his a Caesaris militibus occupatis, ad insequendum tardabantur. ita parvae res magnum in utramque partem momentum habuerunt. munitiones enim a castris ad flumen perductae expugnatis iam castris Pompei prope iam expeditam Caesaris victoriam interpellaverunt, eadem res celeritate insequentium tardata nostris salutem attulit. Duobus his unius diei proeliis Caesar desideravit milites dcccclx et notos A. Granium Puteolis, M. Sacrativirum Capua, tribunos