comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uro: reusus ẽ uultus eiꝰ ad spetiẽ suã. Qd̃
ui fieret. stupore perculsus obrigui: nec
potii scribe que ab illo dicebant᷑. nͥ post¬
u quã uisio ipsa tͣnsiuit. Dicebat eñi in
q̃s testmoniũ scripture diume: qd̾ ego
atme retinebã. Nam scribendi uł dictã¬
dr ipso die finẽ fecit. Siquidẽ ipsũ psal¬
mu erplere ñ potuit. Ego uͦ id qd̃ uisum
ao me fuerat honorabili uiro casto diaco¬
no: sub cuiꝰ cura degebam statim retuli.
Ac ile repletus grã dei: sp̃s scĩ aduentũ
tinc comitis seruus qͥ demonio laboraue¬
rit: in ambrosiana basilica ĩa sanꝰ mane¬
tet cõmendatꝰ a dño suo. ferebat᷑ qd̾ libẽ¬
tor ab codẽ haberent᷑ facere falsas epłas
mibinatꝰ: intantũ ut tenerent᷑ homĩẽs
qͥ ad ministrandũ ꝑgebant.S ubi ad
ꝑsonã sui serui ꝑuenit comes stilico: ip¬
ctiã qͥ decepti fuerant: int̾uentu sacer¬
dotis dimisit. de ipso uͦ seruo sacerdoti

Expanded text:
reversus est vultus ejus ad speciem suam. Quod reversus est vultus ejus ad speciem suam. Quod cum fieret, stupore perculsus obrigui, nec potui scribere quae ab illo dicebantur, nisi posteaquam visio ipsa transivit; dicebat enim in testimonium Scripturae divinae, quod ego optime retinebam. Nam scribendi vel dictandi ipso die finem fecit; siquidem ipsum psalmum explere non potuit. Ego vero id quod visum a me fuerat, honorabili viro Casto diacono, sub cujus cura degebam, statim retuli: at ille repletus gratia Dei, Spiritus sancti adventum tunc comitis servus, qui daemonio laboraverat, in Ambrosiana basilica jam sanus maneret, commendatus a domino suo; ferebatur enim quod libenter ab eodem haberetur: faceretque falsas epistolas tribunatus, in tantum ut tenerentur homines, qui ad ministrandum pergebant: sed ubi ad personam servi sui pervenit comes Stilico, etiam qui decepti fuerant, interventu Sacerdotis dimisit, de ipso vero servo Sacerdoti
Abbreviated transcription (Latin):
illã appetant: Et ue mͥ misero. qr nec
fine mũdi ꝓuocam᷑ ut tam gͣui iugo se¬
uitutis liberari uelimus qd̃ demergit is¬
q ad ꝓfundũ inferni: ut faciamꝰ nobis
prant in ȩt̾na tab̃nacula. Attam̃ beatiᷤᷤ
ille qͥ qͣndoq conu̾sus: diruptis uincu¬
lis atq ꝓiecto iugo huiꝰmodi dñationis.
tenebit ⁊ allidet paruulos eiꝰ ad petram.
u Et om̃s intentiones eĩ allidet ad xp̃no
sãm apłim petta ẽ. Aue om̃s adse allisoi
ostinte ipia in ui o labilis manenss mee re¬
on ficiens cũ qͥ ad se alliserat necͥdsinti ut¬
⁊ actriores partus: s inno cente. itaut
Catꝰ posit dicere portio mea ans. Qa suz
iens in scł̃o ẽ: illi uera portione xp̃e st
I ont̃pserit pauca. multa ꝑcipiet : insup
diũ psalmũ dictaret me excipiente et
abdente: subito in modũ sscuti breui is¬
is caput ciꝰ cooꝑuit: att paulatim ꝑ os
isis tanquã in domũ habitator ingressus
÷ sost qd: facta ẽ facies eiꝰ sic̃ nrx. Postea

Expanded text:
 nec fine mundi provocamur, ut tam gravi jugo servitutis liberari velimus, quod demergit ad profundum inferni; ut faciamus nobis piant in aeterna tabernacula . Attamen beatus ille qui quandoque conversus, diruptis vinculis, atque projecto jugo hujusmodi dominationis, tenebit, et allidet parvulos ejus ad petram , hoc est, omnes intentiones stolum petra est, quae omnes ad se allisos interimit, ipsa inviolabilis manens, nec reum faciens eum, qui ad se alliserit nequissimi uteri deteriores partus, sed innocentem; ita ut securus possit dicere: Portio mea Dominus . Quia cui nihil in saeculo est, illi vere portioi contempserit parva, multa percipiet, insupertertium psalmum dictaret, me et excipiente et vidente, subito in modum scuti brevis ignis caput ejus cooperuit, atque paulatim per os ipsius tamquam in domum habitator ingressus est: post quod facta est facies ejus velut nix, et postea
Abbreviated transcription (Latin):
Et iudei dixerunt. hic autem g unde sit
nescimꝰ. S ñ hic testimoniũ  accipitur
demonũ: s confessio. Unde miseriores
airiani uł iudei: qͥ qd̃ confitent᷑ demons¬
re consueuit: nõ passus ẽ diu insultati
a ꝑfidis scĩs suis. Unꝰ itaq ex ipsa muli¬
tudine subito aireptus sp̃u ĩmundo di¬
mare cepit. ita torqͣri eos ut ipse torque¬
bat᷑: qͥ negarent martyres. uł qͥ ñ cro.¬
rent in trinitatis unitatẽ. qũa docet
ambrosiꝰ. At illi hac uoce confusi. qͥ ci¬
uerti debuerant ⁊ dignã tali confession.
agere penitentiã: in piscinã demersũ
hominẽ necauerunt ꝑfidie homicidũ

Expanded text:
et Judaei dicebant: Hic autem unde sit, et Judaei dicebant: Hic autem unde sit, nescimus . Sed non hic testimonium accipitur daemonum, sed confessio; unde miseriores riani vel Judaei, ut quod confitentur daemonre consuevit, non passus est diu insultari a perfidis sanctis suis. Unus itaque ex ipsa multitudine subito arreptus a spiritu immundo, clamare coepit ita torqueri eos, ut ipse torquebatur, qui negarent martyres, vel qui non crederent in Trinitatis unitatem, quam docet Ambrosius. At illi hac voce confusi, qui converti debuerant, et dignam tali confessione agere poenitentiam, in piscinam demersum hominem necaverunt, perfidiae hom
Abbreviated transcription (Latin):
niq ex hoc tp̃re sedari cȩpit ꝑsecutio quȩ
iustinȩ furore accendebat᷑ : ut sacerdoᷤᷤ de
eccła pelleret᷑. Tam̃ int̾ palatiũ młtitudo
airianoꝵ cũ iustina constituta: deridebat
tantã dei gr̃am qũã ȩccłȩ sue catholicȩ
dñs iħs xp̃s meritis martyr̃ suoꝵ cõfeire
dignatus ẽ: uenerabilẽq uirũ ambrosiũ
nairabant pecunia comparasse homines.
qͥ se uexari ab inmũdis sp̃itib mẽtirent᷑.
atq ab illo sic̃ aͥ martyrib se torqͣri dice¬
rent. S hoc iudaico ore loquebant᷑ airi¬
ani. subpares scilicet eoꝵ. Illi eñĩ de dño
dicebant qd̃ in behelzebub pͥncipe demo¬
nioꝵ eicit demonia. Isti de martyrib uł
de dñi sacerdote loqͦbant᷑. qd nõ dei gr̃a ꝗͦ
ꝑ ipsos oꝑabat᷑ inmũdi sp̃s pellerentur:
s accepta pecunia. se torqͤri mentirent᷑.
Clamabant enĩ demones scimꝰ uos marty¬
res: ⁊ airiani dicebant nescimꝰ ẽẽ marty¬

Expanded text:
Denique ex hoc tempore sedari coepit persecutio, quae Denique ex hoc tempore sedari coepit persecutio, quae Justinae furore accendebatur; ut Sacerdos de Ecclesia pelleretur. Tamen intra palatium multitudo Arianorum cum Justina constituta deridebat tantam Dei gratiam, quam Ecclesiae catholicae Dominus Jesus meritis martyrum suorum conferre dignatus est: venerabilemque virum Ambrosium narrabat pecunia comparasse homines, qui se vexari ab immundis spiritibus mentirentur; atque ita ab illo, sicut et a martyribus se torqueri dicerent. Sed hoc Judaico ore loquebantur Ariani, suppares scilicet eorum; illi enim de Domino dicebant, quoniam in Beelzebuth principe daemoniorum ejicit daemonia : isti de martyribus, vel de Domini Sacerdote loquebantur, quod non Dei gratia, quae per ipsos operabatur, immundi spiritus pellerentur; sed accepta pecunia se torqueri mentirentur. Clamabant enim daemones: Scimus vos martyres; et Ariani dicebant: Nescimus esse marty
Abbreviated transcription (Latin):
occidentis manet. ꝑ idem tempꝰ sc̃i mar¬
tyres ꝓtasiꝰ ⁊ geruasiꝰ se sacerdoti reuelaue¬
runt. Erant eñĩ in basilica positi. in qua
s̃ hodie corpora naboris ⁊ felicis mar¬
tyrũ. S sc̃i martyres nabor ⁊ felix: ce¬
leberrime freqͥntabant᷑. ꝓ tasii uero et
geruasii martyrũ. ut nomina ita etiã sepul¬
ture in cognite erant: in tantũ ut supͣ ip¬
soꝵ sepulchra abularent om̃s qͥ uellent ad
cancellos ꝑuenire. qͥb sc̃oꝵ naboris ⁊ felicĩ
martyr̃. ab iniuria sepulchra defendeban¬
tur.S ubi sc̃oꝵ martyr̃ sunt corpora le
uata ⁊ in lecticis posita: młtoꝵ ibi sanate
egͥtudines ꝑdocent᷑. Cecus etiã seuerꝰ nomi¬
ne. qͥ nunc usq in eadẽ basilica qͦ dicitur
ambrosiana in qua martyr̃ corꝑa s̃ tͣnsla¬
ta religiose seruit: ubi martyr̃ uestem
attigit. statim lum̃ recepit. Obsessa etiam
corꝑa a spiritib immũdis curata: suã cũ
gr̃a domũ repetebant. S his bñficiis mar¬

Expanded text:
s manet. 14. Per idem tempus sancti martyres Protasius et Gervasius se Sacerdoti revelaverunt. Erant enim in basilica positi, in qua sunt hodie corpora Naboris et Felicis martyrum: sed sancti martyres Nabor et Felix celeberrime frequentabantur, Protasii vero et Gervasii martyrum ut nomina, ita etiam sepulcra incognita erant, in tantum ut supra ipsorum sepulcra ambularent omnes, qui vellent ad cancellos pervenire, quibus sanctorum Naboris et Felicis martyrum ab injuria sepulcra defendebantur. Sed ubi sanctorum martyrum corpora sunt levata, et in lecticis posita, multorum ibi satanae aegritudines perdocentur. Caecus etiam Severus nomine, qui nunc usque in eadem basilica quae dicitur Ambrosiana, in quam Martyrum corpora sunt translata, religiose servit; ubi vestem martyrum attigit, statim lumen recepit. Obsessa etiam corpora a spiritibus immundis curata, summa cum gratia domum repetebant. Sed iis beneficiis mar
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ m̃tes hominũ de t̾renis ad celũ erigerẽt.
Postea uͦ cũ adoleuisset ⁊ eẽt in urbe roma
constitutꝰ. cũ matre uidua ⁊ sorore quȩ iã¬
uͥginitatẽ fuerat ꝓfessa comite alia uͥgine
cuiꝰ uirginis soror candida ⁊ ipsa eiꝰdẽ ꝓfes¬
sionis. quȩ nunc carthagine degit ia anuᷤ.
cũ uideret sacerdotib a domestica sororis
uł matris manꝰ osculari. ipse ludens offe¬
rebat dexterã dicens: ⁊ sibi id ab ea fieri
oporteret. siqͥdem ep̃m se futurũ ẽẽ me¬
moraret. Loqͣbat᷑ eñĩ in illo sp̃s sc̃s: qui
illũ ad sacerdotiũ nutͥebat. Illa uͦ ut ado

Expanded text:
et mentes hominum de terrenis ad coelum erigerent. et mentes hominum de terrenis ad coelum erigerent. 4. Postea vero cum adolevisset, et esset in urbe Roma constitutus cum matre vidua et sorore, quae virginitatem jam fuerat professa, comite alia virgine, cujus virginis soror Candida, et ipsa ejusdem professionis, quae nunc Carthagine degit jam anus; cum videret sacerdotibus a domestica, sorore, vel matre manus osculari, ipse ludens offerebat dexteram, dicens et sibi id ab ea fieri oportere, siquidem episcopum se futurum esse memorabat; loquebatur enim in illo Spiritus Domini, qui illum ad sa
Abbreviated transcription (Latin):
re galliaꝵ patre eiꝰ ambrosio: natus est
ambrosiꝰ. Qui infans in aera p̾torii in
cunabulis positus. cũ dormiret aꝑto
ore subito examen apũ adueniens. fa¬
ciẽ eiꝰ atq ora compleuit. ita ut ĩgre¬
Quȩ pat̾ qͥ ꝓpt̃ cũ matre uel filia deambu¬
labat ne abigerent᷑ ab ancilla qͦ curã nutͥ¬
endi infantis susceꝑat ꝓhibens. sollicita enĩ
erat ne infanti nocerent: ex̾pectabat tam̃
patrio affectu. qͦ fine illud miraculũ clu¬
deret᷑. At ille post aliqͣndiu euolantes. ĩ
tantã aeris altitudinẽ subleuate s̃. ut hu¬
manis ocłis minime uiderent᷑. Quo facto
t̾ritus pat̾: ait. Si uixerit infantulus iste:
aliqͥd magni erit. Oꝑabat᷑ eñi ĩa tunc dñs
ĩ seruuli sui infantia: ut impleret᷑ quod
scriptũ ẽ. fauus mellis. sermones boni.
Illud enĩ examen apũ. scriptoꝵ ipsiꝰ nb̃ ge¬
nerabat fauos qͥ cęlestia dona annũtiarent:

Expanded text:
rae Galliarum patre ejus Ambrosio, natus est rae Galliarum patre ejus Ambrosio, natus est Ambrosius. Qui infans in area praetorii in cuna positus, cum dormiret aperto ore, subito examen apum adveniens, faciem ejus atque ora complevit; ita ut ingreQuod pater eum matre, vel filia deambulans, ne abigerentur ab ancilla, quae curam nutriendi infantis susceperat, prohibebat. Sollicita enim erat, ne infanti nocerent; exspectabant tamen patrio affectu quo fine illud miraculum clauderetur. At illae post aliquandiu volitantes in tantam aeris altitudinem sublevatae sumanis oculis minime viderentur. Quo facto territus pater ait: Si vixerit infantulus iste, aliquid magni erit. Operabatur enim jam tunc Dominus in servuli sui infantia, ut impleretur quod dictum est: Favi mellis sermones boni ; illud enim examen apum scriptorum ipsius nobis generabat favos, qui coelestia dona annuntiarent,
Abbreviated transcription (Latin):
quoꝵ copiam sitis tp̃re reꝑire ñ possunt.
Et odeaceus panis dulcis solet ẽẽ enã his
qͥ centenis uicib ferculoꝵ condiani conui¬
ui copias ructare cõsuerunt. S ⁊ ortoꝵ
amena miranubꝰ. herbe agrestes placere
consuer̃t. Qũa obrẽ obsecro uos om̃s in
quoꝵ manib liber iste u̾sabitur: ut cre¬
datis uera ẽẽ quȩ dicimꝰ. Nec putet me
qͥsq studio amoris aliqͥd qd̾ fide careat po¬
suse. qͣndoqͥdem meliꝰ sit penitꝰ nichil
dicere quã aliqͥd falsi ꝓfeire: cũ sciamus
nos om̃iũ sermonũ nr̃oꝵ reddituros ẽẽ
rationẽ. Nec dubitẽ ⁊ si ñ ab om̃ib om̃ĩa.
tam̃ a diuersis diu̾sa sciri: ⁊ ea cognita nõ¬
nullis ẽẽ quȩ etiã minꝰ ipse aut audire aut
uidere potui Unde a die natiuitatis eiꝰ nar¬
randi iniciũ sumã: ut gr̃a uiri ab incu¬
nabulis q̃ fuerit agnoscat᷑. ox¬
git᷑ posito in admmistratione p̾fectu¬

Expanded text:
quorum copiam sitis tempore reperire non possunt. quorum copiam sitis tempore reperire non possunt. Et hordeaceus panis dulcis solet esse etiam his qui centenis vicibus ferculorum quotidiani convivii copias ructare consuerunt. Sed et hortorum amoena mirantibus herbae agrestes placere consueverunt. 2. Quamobrem obsecro vos omnes, in quorum manibus liber iste versabitur, ut credatis vera esse, quae scripsimus: nec putet me quisquam studio amoris aliquid quod fide careat, posuisse; quando quidem melius sit penitus nihil dicere, quam aliquid falsi proferre, cum sciamus nos omnium serrationem . Nec dubitem et si non ab omnibus omnia, tamen a diversis diversa sciri, et ea cognita nonnullis esse, quae etiam minus ipse aut audire aut videre potui. Unde a die nativitatis ejus narrandi initium sumam, ut gratia viri ab incunabulis quae fuerit, agnoscatgitur posito in administratione praefectu
Abbreviated transcription (Latin):
eccłe meo ꝓseqͣr stilo. S ego ut meriul¬
ae fortes impar sũ: ita etiã sermone me
imparem noui. tam̃ qr absurdũ ẽẽ opinor
qd p̾cipis declinare. ea quȩ a ꝓbatissimis
uris qͥ illi ante me astiterunt: ⁊ maxime
a sorore ipsiꝰ uenerabili marcellina didici.
uel que ipse uidi cũ illi astarẽ. uł ab his
agnoui qͥ illũ in diuersis ꝓuiciis post o¬
bitũ ipsiꝰ se uidisse nairarunt: uł quȩ ad
illu scripta s̃ cũ adhuc obisse nesciretur.
adiutus orationib tuis ⁊ meritis. tanti ui¬
n licet inculto sermone breuit̾ strictim¬
q describã. ut lectoris animũ ⁊ si sermo
offendit breuitas tam̃ ad legendũ ꝓuo¬
cet. Nec u̾boꝵ fucis ueritatẽ obducã: ne
du scriptor elegantie pompã reqͥrit. lec¬
tor tantaꝵ uͥtutũ amittat scientiã. quȩ ñ
conueniat. Siquidẽ nouerimꝰ uiatorẽ gra¬
tiore hab̾e aqũa breui uena stillantẽ for¬
te cũ siciunt. quã ꝓfluentis fontis riuoᷤ.

Expanded text:
Sed ego ut meritiae fontes; ita etiam sermone me imparem novi. Tamen quia absurdum esse opinor, quod praecipis, declinare, ea quae a probatissimis viris, qui illi ante me astiterunt, et maxime ab sorore ipsius venerabili Marcellina didici, vel quae ipse vidi, cum illi astarem, vel quae ab iis cognovi, qui illum in diversis provinciis post obitum ipsius se vidisse narrarunt, vel quae ad illum scripta sunt, cum adhuc obiisse nesciretur: adjutus orationibus tuis, et meritis tanti viri, licet inculto sermone, breviter strictimque describam; ut lectoris animum etsi sermo offenderit, brevitas tamen ad legendum provocet: nec verborum fucis veritatem obducam, ne dum scriptor elegantiae pompam requirit, lector tantarum virtutum amittat scientiam, quem non conveniat. Siquidem noverimus viatores gratiorem habere aquam brevi vena stillantem, forte cum sitiunt, quam profluentis fontis rivos,
Abbreviated transcription (Latin):
mũ imꝑatorẽ tunc ualentinianũ. Qu
ambrosio. dixerat eñi ꝓficiscenti: cũ mi¬
relatione. iterũ fugã parauit: atq ĩ po¬
sessione cuiꝰdã leontii clarissimi uiri al¬
qͣndiu delituit. S ubi relationi respon¬
sũ ẽ. ab eodem leontio ꝓdit᷑. Preceptum
eñi erat a uicario: ut insisteret reb ꝑfi¬
ciendis. Qui iniuncta sibi cũ uellet im¬
plere. ꝓposito edicto conuenit om̃s: ut
si uellent sibi consulere rebq suis. ꝓdert
uirũ. ꝓductus itaq ⁊ ad ductus medioli¬
nũ. cũ intelligeret circa se dei uoluntiti
nec se diucius posse resistere: postulaur
ñ se nͥ a catholico ep̃o debere baptiyari
Sollicitã eñi habebat ꝑfidiã airianorũ.
Baptizatꝰ itaq : fert᷑ omĩa eccłastica ofi

Expanded text:
mum imperatorem tunc Valentinianum, qui Ambrosio; dixerat enim proficiscenti, cum manrelatione, iterum fugam paravit, atque in possessione cujusdam Leontii clarissimi viri aliquamdiu delituit. Sed ubi relationi responsum est, ab eodem Leontio proditur; praeceptum enim erat vicario ut insisteret rebus perficiendis: qui injuncta sibi cum vellet implere, proposito edicto, convenit omnes, ut si vellent sibi consulere, rebusque suis, proderent virum. Proditus itaque et adductus Mediolanum, cum intelligeret circa se Dei voluntatem, nec se diutius posse resistere, postulavit non se nisi a catholico episcopo baptizari; sollicite enim cavebat perfidiam Arianorum. Baptiz
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ueniendi etiã magna assiduitas ⁊ cõstan¬
tia. In reb etiã diumis implendis fortissimꝰ¬
labor. in tantũ ut qd̃ implere solitus erat
pauꝑib ⁊ captiuis nimiũ. Nã in tp̃re quo
ep̃s ordinatus ẽ : aurũ omne atq argen¬
tũ qd̃ hab̾e poterat. ęccłȩ uł pauꝑib cõ¬
tulit. Predia etiã quȩ habebat. reseruato
usu fructuario g̾manȩ suȩ : donauit ȩccl̃ȩ¬
suȩ. Nichil sibi qd̃ hic suũ diceret derelĩ¬
quens: ut nudꝰ atq expeditus miles xp̃i:
dñm sequeret᷑. Qui cũ diues eẽt ꝓpt nos
pauꝑ factus ẽ : ut nos eiꝰ inopia ditarem᷑.¬

Expanded text:
interveniendi etiam magna assiduitas et constaninterveniendi etiam magna assiduitas et constantia. In rebus etiam divinis implendis fortissimus, in tantum ut quod solitus erat pauperibus et captivis; nam in tempore quo episcopus ordinatus est, aurum omne atque argentum quod habere poterat, Ecclesiae vel pauperibus contulit. Praedia etiam quae habebat, reservato usufructuario germanae suae, donavit Ecclesiae, nihil sibi quod hic suum diceret, derelinquens; ut nudus atque expeditus miles Christum dominum sequeretur: Qui cum dives esset, propter nos pauper factus est, ut nos ejus inopia ditarem
Abbreviated transcription (Latin):
p̾darã : in modũ cathecismi. In qua etiã
admonet ut suaderet uiro:. romanis pacẽ
seruare. Qua accepta ȩpła mulier. suasit
uiro: ⁊ cũ ppło suo se romanis tradidit.
Quȩ cũ aduenisset mediolanũ: plurimũ
doluit: qd̾ scm sacerdotẽ ad qu̾ẽ festina¬
redeam. cũ ad p̾toriũ macedonii tũc ma
precepto supͣdicti uiri fores inuenisset
clausas. nec copiã ingrediendi adeptus
ẽẽt : ait. Et tu quidẽ uenies ad ȩccł̃am:
nec clausis ianuis inuenies qua ingredi¬
aris. Qd̃ factũ est: mortuo gͣtiano. Con¬
fugiens ⁊ enĩ macedoniꝰ ad ȩccłam: patẽ¬
dendi nũqu̾a consuetudo fuit. nisi die
sabbato ⁊ dñico: uł cũ natalicia celeber¬
rimoꝵ martyrũ eẽnt. Orandi etiã assi¬
duitas magna: die ac nocte. Nec oꝑa dechi¬
nabat scribendi ꝓpria manu libros: nisi
cũ aliqua infirmitate corpꝰ eiꝰ attenuaret᷑.
E̾at enĩ in illo sollicitudo omniũ eccl̃aꝵ.¬

Expanded text:
praeclaram in modum catechismi, in qua etiam praeclaram in modum catechismi, in qua etiam admonuit ut suaderet viro Romanis pacem servare: qua accepta epistola, mulier suasit viro, ut cum populo suo se Romanis traderet. Quae cum venisset Mediolanum, plurimum doluit quod sanctum Sacerdotem, ad quem festinaredeam, cum ad praetorium Macedonii tunc magpraecepto supradicti viri fores invenisset clausas, nec copiam ingrediendi adeptus esset, ait: Et tu quidem venies ad ecclesiam nec clausis januis invenies, qua ingrediaris. Quod factum est; mortuo enim Gratiano, confugiens Macedonius ad ecclesiam, patendendi numquam consuetudo fuit, nisi die sabbati, et Dominico, vel cum natalitia celeberrimorum martyrum essent. Orandi etiam assiduitas magna die ac nocte: nec operam declinabat scribendi propria manu libros, nisi cum aliqua infirmitate corpus ejus attineretur. Erat etiam in illo sollicitudo omnium Ecclesiaru
Abbreviated transcription (Latin):
in tp̃re cũ reu̾tissent ⁊ renũtiassent his a
qͥb fuerant destinati milites: dimissi le¬
opardi. saltu celeri ad eundẽ locũ in qͦ
sederant qͥ de eccła triumphabant ascẽ¬
dentes: g̃uit̾ laniatos reliquerũt. Qd̃ ubi
uidit tunc stilico comes. penitentia mo¬
tus ẽ÷ ita ut ꝑ multos dies satisfaceret
destinaret. ñ multo post indulgentia
heodolo tunc notario. qͥ postea sũma
cũ gr̃a mutinensem rexit ȩccłam: cũ ca¬
su quidã pede eẽt lapsus. atq ꝓstratꝰ iace¬
ret in t̾ra: ridenti factũ conu̾sus sac̾dos
ait. Et tu qͥ stas: uide ne cadas. Quo dicto.
statim is qui alienũ lapsũ riserat: suũ
doluit. ꝑ idẽ tempꝰ fritigil quędã regina
marcomano: cũ a quodã xp̃iano uiro
qͥ ⁊ illiᷤᷤ forte de italiȩ partib aduenerat
referente sibi audixet famã uiri. xp̃o cre¬
didit: cuiꝰ illũ seruulũ recognouerat.
beret informaret᷑. did quã ille epłam fecit

Expanded text:
in tempore cum revertissent, et renuntiassent iis, a in tempore cum revertissent, et renuntiassent iis, a quibus fuerant destinati milites, dimissi leopardi saltu celeri ad eumdem locum, in quo sederant qui de Ecclesia triumphabant, ascendentes graviter laniatos reliquerunt. Quod ubi vidit tunc Stilico comes, poenitentia motus est, ita ut per multos dies satisfaceret destinavit, non multo post indulgentia Theodulo tunc notario, qui postea summa cum gratia Mutinensem rexit ecclesiam, cum casu quidam pede esset lapsus, atque prostratus jaceret in terra, ridenti factum conversus Sacerdos ait: Et tu qui stas, vide ne cadas . Quo dicto, statim is qui alienum lapsum riserat, suum doluit. 36. Per idem tempus Frigitil quaedam regina Marcomannorum, cum a quodam Christiano viro, qui ad illam forte de Italiae partibus advenerat, referente sibi audiret famam viri, Christo credidit, cujus illum servulum recognoverat, beret, informaretur. Ad quam ille epistolam fecit
Abbreviated transcription (Latin):
aique suma omniũ deuotione posite
slant : cũ tractaret ep̃s. quida de o¬
ais repletus sp̃u imimundo clamare ss¬
pb: se torqͥri ab ambrosio. at ille conu̾lũ
scũ: ait. Obmutesce diabole. qr ñ te tor¬
quiet ambrosiꝰ: s fides sc̃oꝵ.⁊ inuidia tua.
An illo uides ascend̾e homines: unde tu
accctus es. Na ambrosiꝰ nescit inflari. Qͦ
aido ille qͥ clamabat obmutuit ꝓstratꝰ¬
ꝙ in trã ẽ: nec ampliꝰ uocẽ qua obstre¬
nediolanensi de libicis feris exhiberet
munꝰ. ppło illuc concuirente data copia
c̃ missis militib ab stilicone comite. hor¬
tati eusebii p̾fecti: ut cresconiꝰ quidam
le eccła raperet᷑. Qu̾e confugientẽ ad al¬
crant: defendendũ circũdedit. S multi¬
tudo militũ quȩ duces duos habebat de
ꝑfidia airianoꝵ: p̾ualuit aduersus pau¬
cos. atq ablato cresconio. exultantes ad
imphiteatrũ reu̾terunt: ecclȩ luctum ñ
nodicũ relinqͣntes. Nã sacerdos ꝓstratus
ante altare dñi: factum diu fleuit. Sed

Expanded text:
ae summa omnium devotione depositae fuerant, cum tractaret Episcopus, quidam de populo repletus spiritu immundo, clamare coepit se torqueri ab Ambrosio. At ille conversus ad eum ait: Obmutesce, diabole; quia non te torquet Ambrosius, sed fides sanctorum et invidia tua; quoniam illuc vides ascendere homines, unde tu dejectus es; nam Ambrosius nescit inflari. Quo dicto, ille qui clamabat, obmutuit, postratusque in terram est, nec amplius vocem qua obstreMediolanensium, Lybicarum ferarum exhiberet munus, populo illuc concurrente, data copia est missis militibus tunc ab Stilicone comite hortatu Eusebii praefecti, ut Cresconius quidam de ecclesia raperetur; quem confugientem ad al. Sed multitudo militum, quae duces suos habebat de perfidia Arianorum, praevaluit adversum paucos; atque, ablato Cresconio, exsultantes ad amphitheatrum reverterunt, Ecclesiae luctum non modicum reliquentes; nam Sacerdos prostratus ante altare Domini factum diu flevit. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
tũ tuũ suꝑ nos. S ñ sumlit̾ is ppłs tunc
huiꝰ suꝑ nos: isti uͦ cathecuminũ scientes. fi¬
deli uoce remissionẽ illi pec̃coꝵ om̃ium ꝑ
baptismi gr̃am ꝓmittebant. T̃unc ille t᷑batꝰ
reuertens domũ. philosophiã ꝓfiteri uolu¬
it: futurꝰ s uerus philosophus xp̃i. qͥ con¬
tẽptis scłarib pompis: piscatoꝵ secuturꝰ eẽt
uestigia. Qui xp̃o ppłm congregarunt ⁊ nõ
fucis u̾boꝵ s simplici sermone. ⁊ uerȩ fidei
ratione: missi sine pera. sine uirga. etiã ip¬
sos philosophos conu̾tert̃. Qd̃ ubi ne face¬
ret reuocatus ẽ : publicas mulieres publice
ad se ingredi fecit. ad hoc tantũ. ut uisis
his: ppłi intentio reuocaret᷑. At uͦ ppłs ma¬
gis magisq clamabat pc̃cm tuũ suꝑ nos.¬

Expanded text:
tum tuum super nos. Sed non similiter is populus tunc tum tuum super nos. Sed non similiter is populus tunc hujus super nos : isti vero catechumenum scientes, fideli voce remissionem illi peccatorum omnium per baptismatis gratiam promittebant. Tunc ille turbatus revertens domum, philosophiam profiteri voluit, futurus sed verus philosophus Christi, qui contemptis saecularibus pompis, piscatorum secuturus esset vestigia, qui Christo populos congregarunt non fucis verborum, sed simplici sermone, et verae fidei ratione, missi sine pera, sine virga, etiam ipsos philosophos converterunt. Quod ubi ne faceret, revocatus est; publicas mulieres publice ad se ingredi fecit, ad hoc tantum, ut visis his, populi intentio revocaretur. At vero populus magis magisque clamabat: Peccatum tuum su
Abbreviated transcription (Latin):
ut regeret liguriã emiliamq ꝓuincias: ue-¬
nitq mediolanũ. ꝑ idẽ tempꝰ mortuo au¬
xentio airiane ꝑfidiȩ ep̃o. qͥ dionisio be¬
atȩ memorie cõfessore ad exiliũ destinato
incubabat eccłȩ: cũ ppłs ad seditionẽ sur¬
geret ĩ petendo ep̃o eẽtq illi cura sedande
seditionis. ne ppłs quitatis in ꝑiculũ sui
u̾teret᷑ : ꝑrexit ad eccłam. Ibiq cũ alloque¬
ret᷑ plebẽ. subito uox fert᷑ in ppło sonuis
se: ambrosiũ. ep̃m. Itaq qͥ antea turbulẽ¬
tissime dissidebant. qr ⁊ airiani sibi. ⁊ ca¬
tolici sibi ep̃m cupiebant: suꝑatis alteru¬
tris. ordinari repente hunc in unũ mirabi¬
li ⁊ incredibili concordia consenserũt. Quo
ille cognito. egressus de ȩccł̃a: tribunal sibi
parari fecit. Quippe mox futurꝰ ep̃s altiora
concendit. ĩunc contͣ consuetudinẽ suam:
torm̃ta ꝑsonis iussit adhiberi. Qd̃ cũ fa¬
ceret: ppłs nichilominꝰ acclamabat. Pecca¬

Expanded text:
ut regeret Liguriam, Aemiliamque provincias, venitque Mediolanum. 6. Per idem tempus, mortuo Auxentio Arianae perfidiae episcopo qui Dionysio beatae memoriae confessore ad exsilium destinato, incubabat Ecclesiam cum populus ad seditionem surgeret in petendo episcopo, essetque illi cura sedandae seditionis, ne populus civitatis in periculum sui verteretur, perrexit ad Ecclesiam: ibique cum alloqueretur plebem, subito vos Ambrosium episcopum; ita qui antea turbulentissime dissidebant, quia et Ariani sibi et Catholici sibi episcopum cupiebant, superatis alterutris, ordinari, repente in hunc unum mirabili et incredibili concordia consenserunt. 7. Quo ille cognito, egressus Ecclesiam, tribunal sibi parari fecit; quippe mox futurus episcopus, altiora conscendit: tunc contra consuetudinem suam tormenta jussit personis adhiberi. Quod cum faceret, populus nihilominus acclamabat: Pecca
Abbreviated transcription (Latin):
solebat. Quȩ cũ qͣlam die ex mo¬
re ad cõmunicandum de manu
apłici ordine suo acceleret. illeq
subrisit. Quod uir dñi cernens.
illi cõmunionem sacram retrarit.
et seꝑatim suꝑ altare. posuit: eãq
diacono seruandam: usq dum
cuncti fideles cõmunicarent. t̃¬
didit. Ex pletis uero sacris iny¬
steriis. interrogauit eam beatus
gregoriꝰ dicens. Dic rogo qͥl cor¬
di tͦuo emerserit᷑ cõmunicatura
risisti. At illa recognoui inqͥt por¬
tunculam illam ex eadem obla¬
tione fuisse. quã ego manib me¬
is feci ⁊ tͥ obtuli. Et cũ eam te
intellexerim corpꝰ dñi appellasse
subrisi. Ic̃ sc̃s dñi pontifex ser¬
monen ex inde fecit ad ppłm
et hortatus ẽ eum ut supplici¬
ter cdñm exoraret. quatmus

Expanded text:
solebat. Quae cum quadam die ex mosolebat. Quae cum quadam die ex more ad communicandum de manu apostolici ordine suo accederet, illique subrisit. Quod vir Domini cernens, illi communionem sacram retraxit, et separatim super altare posuit, eamque diacono servandam usquedum cuncti fideles communicarent tradidit. Expleto vero sacro mysterio, interrogavit eam beatus Gregorius, dicens: Dic, rogo, quid cordi tuo emerserit, cum communicatura risisti? At illa: Recognovi, inquit, portiunculam illam ex eadem oblatione fuisse quam ego manibus meis feci, et tibi obtuli; et cum eam te intellexerim corpus Domini appellasse, subrisi. Tunc sanctus Domini pontifex sermonem exinde fecit ad populum, et hortatus est eum ut suppliciter Dominum exoraret, quatenus
Abbreviated transcription (Latin):
in dño. Iam uero utrũ aliquib
uir iste tanti meriti miraculis
claruerit. suꝑfluo querit᷑ qͦd
luce clariꝰ constat. Eͦcl is qui
uirtutũ signa suis meritis ua¬
luit aliis quoq xp̃o largien¬
te ad quirere. si exegiss opor¬
tunitas. faciliꝰ poterat hec eti¬
am ipse. ꝓmereri.S ne his
qui cum iudeis signa uisibi¬
Ia ad ostendendam sq̃tatem
expetunt satis factio desit.
e ilis quisc̃oꝵ exemplis add
meliora accendi & ꝓuehi quert
edificatio ꝓsit. quedam autu¬
mo referenda. quȩ ꝑ eum dñs
ad excitandum & corroborandũ
ur̃e mentis teporem. et ut sic
dictum sit forte infidelitatem
potiꝰq ignorantiã fieri. ⁊ ma¬
infestariꝰ decreuit. Materfa¬
milias quędam nõbilis erat in
hac quitate Romana. que religi¬
onis & deuotionis studio obla¬
tiones facere. & die dñica adec¬
clesiam deferre. sũmoq pontifi¬
ei eccłiasticȩ consuetudinis et fa¬
miliaritatis eiꝰdem gr̃a offerre

Expanded text:
ino . 22. Jam vero utrum aliquibus ino . 22. Jam vero utrum aliquibus vir iste tanti meriti miraculis claruerit, superfluo quaeritur, quod luce clarius constat quod is qui virtutum signa suis meritis valuit, aliis quoque Christo largiente acquirere, si exegisset opportunitas, facilius poterat haec etiam ipse promereri. Sed ne his qui cum Judaeis signa visibilia ad ostendendam sanctitatem expetunt, satisfactio desit, et illis qui sanctorum exemplis ad meliora accendi et provehi quaerunt aedificatio prosit, quaedam autumo referenda, quae per eum Dominus ad excitandum et corroborandum nostrae mentis teporem, et ut sic dictum sit forte infidelitatem potius quam ignorantiam, fieri et manifestari decrevit. 23. Mater familias quaedam nobilis erat in hac civitate Romana, quae religionis et devotionis studio oblationes facere, et die Dominica ad ecclesiam deferre, summoque pontifici ecclesiasticae consuetudinis et familiaritatis ejusdem gratia offerre
Abbreviated transcription (Latin):
rexit. de clentib antiqui hostis
eripiens. eterne libertatis fecit
esse participem. Et eñ quia qͥ
deo nr̃o fideliter adheret. semꝑ
ex eius largifluo mimere ad
potiora conscendit. dum sẽs
dus iam substratus sc̃oꝵ pedi¬
b seruit occeanꝰ: eiꝰq barbaros
motus. qͦs terreni principes
edomare quiuerant. hos ꝓ cdi¬
uina formidine sacerdotũ ora
simplicib uerbis ligant. Et qͥ
cateruas pugnantium infide¬
lis nequaqͣm metuerat. iam
nc̃ fidelis humihum linguas
timet. Quia enim ꝑceptis ce¬
lestib uerbis clarescentib qͦq
miracłis uirtus ei chuine cog¬
nitionis infunditur. eiusdem
chumitatis terroreͭ frenatur:
ut p̾ue agere metuat. ac totis
desideriis ad eternitatis grãm
uenire concupiscat. Qd totum
ut fieret ita eidem beato gre¬
gorio gr̃a chuina concessit. ut
merito ab angloꝵ ppħs cdebe¬
at apłs appellari : quia ⁊ si alus
ñ est apłs. s tam̃ illis ẽ. Nam
signaculum apłatus eiꝰ ip̃si st̃¬

Expanded text:
rexit, de dentibus antiqui hostis eripiens, aeternae libertatis fecit esse participes. Etenim quia qui Deo nostro fideliter adhaeret, semper ex ejus largifluo munere ad altiora conscendit, dum isdus, jam substratus sanctorum pedibus servit Oceanus, ejusque barbaros motus, quos terreni principes edomare ferro nequiverant, hos per divinam formidinem sacerdotum ora simplicibus verbis ligant; et qui catervas pugnantium infidelis nequaquam metuerat, jam nunc fidelis humilium linguas timet. Quia enim perceptis coelestibus verbis, clarescentibus quoque miraculis virtus ei divinae cognitionis infunditur, ejusdem Divinitatis terrore refrenatur, ut prave agere metuat, ac totis desideriis ad aeternitatis gratiam venire concupiscat. Quod totum ut fieret, ita eidem beato Gregorio gratia divina concessit, ut merito ab Anglorum populis debeat apostolus appellari: quia etsi aliis non est apostolus, sed tamen illis est; nam signaculum ap
Abbreviated transcription (Latin):
etiam in montem synai deifa¬
mulis constituitis queq erant
oportima tͣnsmitteret. Nam
alii quidem pontifices constru¬
endis ornandisq auro uel ar¬
gento ecclesiis oꝑam clabant.
Hic autem ⁊ his insistebat.n
quasi his omissis totus erga
animarũ lucra uacabat. et
qͥcquid pecinie habere pote¬
ati iob ueraciter dicere posset
benedictio ꝑituri suꝑ me uen¬
ebat. &. cor uidue consolatus
sum : Iusticia inditus sum.
⁊ uestiui me sicut uestimͣto⁊

Expanded text:
etiam in monte Sinai Dei famulis constitutis quaeque erant opportuna transmitteret. Nam alii quidem pontifices construendis ornandisque auro vel argento ecclesiis operam dabant; hic autem et his insistebat, et quasi his omissis totus erga animarum lucra vacabat, et quidquid pecuniae habere poteati Job veraciter dicere posset: Benedictio perituri super me veniebat, et cor viduae consolatus sum. Justitia indutus sum, et vestivi me sicu
Abbreviated transcription (Latin):
tue crudelitatis seuicia in me
exercere uoluisti minas et sup¬
plicia tua: ñ ꝑtimesco. łpiaña
ue ⁊ deo cleuotam fateor. Nota¬
noscas faciem meã in illa clie.
.&. debitã ꝓ tuis conseqͣris me¬
ritis ultionem. Multi territi
recesserunt. & in dñm credide

Expanded text:
tuae crudi| litatis seuicia in me exercire uoluisti minas et supplicia| tua non pertimisco cristiana me et deo deuotam facior . notnuscas faciem meam| in illa diae . et debita pro tuis consequaris meritis ultionem| multi torriti recesserunt et in domino credide
Abbreviated transcription (Latin):
Tẽ ꝓ chamo capillis suis infre¬
nata ad passionẽ ducit᷑. Et cum
ad locũ passionis extͣ urbem ꝑ¬
ueniss. manib suis uestem su¬
am ipsa se exuens. questionari¬
is tradidit. Sane p̃cinctũ unũ
sibi tantũmͦ ꝓ pudoris aspectu
ac teginine femoris seruauit.
Et cum in eculeo impone̾tur.
extencdit᷑. torquetur. flagellat᷑.
et distentis menbris. crescebat
terat torm̃ta sentire. Nec tanta
supplicioꝵ atrocitate quieuit in¬
geniosa crudelitas. s eo ampliꝰ
corpus puellȩ deputatis duo¬
b militib utrisq laterib bea¬
tissime mr̃is. suppositis fłamaꝵ
facib iussit aduri: ut ꝑ ignis
adustionẽ maiori tormentoꝵ

Expanded text:
 camo capillis| suis+ suffrenata ad passionem ducitur . et cum ad loco passionis| extra urbium peruenisset . manibus suis uestem suam ipsa| sibi exsuens . questionarius tradedit sane praecinctum| sibi tantummodo pro puduris aspectu + tegmine femoris ser| uabit. Et cum in aeculeo inpuneretur . extenditur . torquitur .| flagellatur . et distinctis membris . crescebat terat tormenta| sentire . nec tanta suppliciorum atrocitate quieuit ingeniosa| crudilitas . eo amplius corpus puellae deputatis duobus militi| bus utriusque lateribus beatissime martyres suppositas flam| marum faucibus iusset aduri ut per ignis a
Abbreviated transcription (Latin):
ra infantiã tuam. aspice temetip¬
sam. miserere tui. Uade thurifica
uit uiuere possis. Beata uͦ enlaha
sus. putans puclicitiã iurginis
more infantie a tergo corꝑis e¬
menclari : iubet ꝑ officiũ curato¬
ris eã cathomari. Cumq catbo¬

Expanded text:
ra infanciam tuam . aspice temetipra infanciam tuam . aspice temetipsam . miserire tui . ua| de turifica et uiuere possis. Beata uero eulalsus . putans pudicitiam uirginis . more infanti| ae a tergo corporis emendare iubit per officium curaturis eam catu| mari. Cumque catu
Abbreviated transcription (Latin):
a ꝓposita passione s̃umouit.
Maior facta ẽ uirib: dũ inimi
cũ insius fascib p̃sidentem to¬
to nisu conata est deuincere.
Ac sic calpurnianũ intuens dir̃.
Quid hane ingrederis urbem
inimice cħ excelsi: Quid ꝑseque¬
ris.xp̃ianos. ⁊ niteris ꝑdere uir¬
ginem. xp̃i : Dñs me docet in
ueritate sua. nec auferet a me
dixit. O infantula. anteqͣm
erescas. florem etatis ꝑdere q̃ris:
Beata eulalia respondit. Ego qͥ¬
dem annoꝵ sum circiter tredec̃i.
Putas infantiã meã tuo posse
terrore turbari: Sufficit mn hec
tusitoria uita. et qa terrene iite
blandim̃tis ñ delector. asteram
futuram beatam expecto uitam
qua beatior cdono chumitatis effi¬
ciar. Calpurnianꝰ p̃ses cdixit Ista
dere. et honorari.atq sponsũ cdhi¬
uitem ꝓmereri. Beata eulalia re¬
spondit. Nabeo sponsum in mor¬
terminare ⁊ ꝑdere potest. Tẽ ius¬
sit preses ut incarterem mutte¬
ret᷑. Priꝰ tam̃ p̃cepit eam uocari
adse. et blandis uerbis ac clecep

Expanded text:
 posita passione . submouit+ minor facta est uiribus dum inimi| cum in suis fascibus praesidentem tota nisa est conatu deuin| cere. Hac sic calpurniano intuens dixit. Quid ingrederis| urbem inimici dei excelsi . quid persequeris christianos . et niteris| perdere uirginem dei . dominus me docet in ueretate sua| nec auferes a me dixit. O infan| tula antequam crescas florem aetatis . perdere queris.| Eulalia beata respondit. Ego quidem annorum sum circiter| XIII. Putas infantiam meam tuo posse terrore turbari .| suffecit mihi haec transituria uita . et quia terrenę ui| tę blandimentis non dilector . alteram futuram beatam| expecto uitam+ qua beatior dono diuinitatis efficiar.| Calpurnianus praesis dixit. Ista dere et honorari .| atque sponsum diuitem promerere. Beata eulalia respon| dit . habeo sponsum inmortermi| nare et perdere potest. Tunc iussit presis ut in carcere| mitteretur . prius tamen coepit eam uocari ad se blandis| uerbis . et decept
Abbreviated transcription (Latin):
quia nisi a uobis habeant eus¬
todiam. se custodire ñ possunt
est in quem credis. quomͦ nr
homo interra passionẽ suscepit
Fulahia beata resp̃. Suiscepit
quidem passionem ut homo. qͥa
hominem. ꝓpt̃ nos induit. et
nr̃a prauitate seruilem forman
assumpsit. ut nos ad libertate
reduceret. Calpurnianꝰ p̃ses cdir̃
Infirmat te cogitatio tua. Eipͥ
hec libent᷑ nouꝰ audio. Accede
et sacrifica diis. ne forte am¬
pliora tͥ p̃parent᷑ tormenta. he¬
ata eulalia subridens ait. Te
mea magis achnuas uota. qͣnds
ni ampliora infers torm̃ta. fie
qͣd cogitas. ut me inomnibri
rꝑo facias esse uictricem. Calpuis¬
nĩanus p̃ses dixit. Ego te uen¬
uissimis penis te afficiam. Ba¬

Expanded text:
quia nisi a uobis habiant custo| diam . se custodire non possunt est in quem credis . quomodo ut homo in terra passionem| suscepit. Eulalia beata respondit . suscepit quidem passionem ut ho| mo quia hominem propter nus induit . et pro nostra paruitate| seruilem formam adsumpsit . ut nus ad libertatem+ perduceret| Calpurnianus preses dixit . infirmat te cogitatio tua . ego haec non| libenter audeo accede et sacrifica dies . ne forte ampliora tibi| praeparentur tormenta. Beata eulalia subridens ait . tunc| me magis adiuuas uota quando mihi ampliora inferis tormen| ta . fac quod cogitas . ut me in omnibus in christo facias esse uictri| cem. Calpurnianus praeses dixit Ego te uicauissime poenis te adficiam.
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ noces. s magis confortas.
et succendite. & amputatas eiꝰ
manullas ꝑfuncdite. Eulalia
respondit. Calpurniane frigi¬
dus ẽ ignis tuus: ⁊ oleum can¬
dens non me calefecit. s calefe
ignis ȩternꝰ. quemadmodum
trucidare disposuisti puellã chi.
purnianꝰ p̃ses dir̃. Plumbo ollã
implete. ⁊ uehement̃ calefactũ
forte conuertatur ad deos. Et¬
si sacͥficare noluerit. ita eã ꝑfim¬
dite. Eulalia uero beata quę co¬
tidiȩ benedicti tyrsi passionẽ
dam ancillã tuã. Eredo enim¬
quia priꝰ benedict tyrsi acdhuc
gentilis misertus es. & acd te
eum adduxisti. ita et mͥ conuer¬
tens auxiheris. Et continuo
obstupuit plũbũ. Manꝰ qͥdem
tenentiũ ustulabat. ad beatã
uero eulaliam frigiclũ ꝑuenie¬
bat. Tc̃ calpurnianꝰ nimio fu¬
magis conforta. quia gehennã
antequã ex termineris. ⁊ sacͥfica
diis. Culalia beata respõcł. Sa¬
crifica tu & omnes assistentes
tͥ cliis ur̃is. ego autem sacriti¬

Expanded text:
me nocis sed magis| confortas. me nocis sed magis| confortas. et succen| dite et amputate eius mamellas perfundite+ eulalia beata+| respondit Calpurnianae+ frigidus ignis tuos et oleo candens non me| caleficit sed califecignis aeternus . quemadmodum trucidare disposuisti| puella deipurnianus preses| dixit . plumbum ollam inplite et uehementer calefactum forte conuertatur ad deos . et sacrificare| noluerit ita eam perfundite. Eulalia uero beata qui cottidiae| benedicti tyrsi passionem dam ancillam tuam . credo enimquia+ prius benedicto tyr| so adhuc gentile miseratus es et ad te eum conduxisti. Ita et me con| uertas et continuo obstipuit plumbu magnus quidem tenentium| hostulabant . Ad beata uero eulalia frigidum perueniebat . tunc| calpurnianus nimio fumagis conforta . quia gehennam| antequam extermineris et sacrifica| dies. Eulalia beata respondit sacrifica tu . et omnis adsisten| tes tibi diis uestris . ego autem sacrifi
Abbreviated transcription (Latin):
÷. qͦd uis et qͦd dicis om̃ino
s facio quia. xp̃iana sum. Et̃
ut om̃ia scias. regib ur̃is cum
diis eoꝵ maledixi et maledi¬
co. Cumq hec p̃ses audiss. et
de sententia danda publicȩ mo¬
ras faceret: eulalia uirgo be¬
ata ꝑseuerans inconstantia.
niane da sententiã regiam.
Regib eñĩ tuis et diĩs eoꝵ
eadem que sepiꝰ dixi repeto. &
maledixi ⁊ maledico. his uer¬
bis au̾ditis beate uirginis.
census furore niimio. iussit
sibi sequenti die aptari tribu¬
nal inforo. Tẽ p̃cepit ex senten¬
tia beatam uirginem cruciari.
et uiuam flãmis cremari. Cui
beata eulalia responcht. Non
timeo minas tuas. Potens ẽ
illesam conseruare. Calpurnia¬
nus p̃ses dixit. Multũ me com¬
moues. ⁊ ad huc tue misere¬
or infantie. Culalia beata re¬
ledicte: Calpurmianꝰ p̃ses
militib suis dixit. Afferte fus¬
tes duriores. madefacite cum
stipitib suis. ⁊ expoliatam nu¬
mine tue iniquissimȩ. nichil

Expanded text:
tibi . quod uis et quod| dicis omnino tibi . quod uis et quod| dicis omnino non facio quia christiana sum et ut omnia scias. Re| gis uestrus cum diis eorum maledixi et maledico. Cumque haec| praeses audisset et de sententia danda puplice moras face| ret eulaliae uirgo beata perseuerans in constantia ni| ani da sententia regibus Regibus enim tuis et diis eorum eadem| quę sepius dixi et repeto . et maledixi et maledico. His uerbis| auditis beatae uirginis ecen| sus calpurnianus furore nimio iussit sibi sequenti die aptari| tribunal in foro tunc praecipit ex sententia beatam uirginem| cruciari et uiuam flammis cremare Cui beata eulalia respon| dit non timeo minas tuas potens est inlesa conseruare. Calpurnianus praesis dixit| Multum me commouis+ et adhuc tui miserior infantiae. Eulalia| beata reledicte+. Calpurnianus praesis militibus suis dixit| Afferte fustes durioribus matefact et cum stipidibus suis et| expoliata numinae tuae quissimae nihil
Abbreviated transcription (Latin):
ei lomim ꝓtegebant beatati
eulalium. Sic ꝙ eredebat a¬
uarissinꝰ iudex se acl qͥrere
posse qd quereret. si pudicare
inrginem fortiꝰ uerberasset.
Que beata dimm his uerbib
laceraretur. atq talia ꝓclama¬
in eam decoris ⁊ pulchritudi
iS imimola. ac declina a morti¬
supp̃ma. S beata eulalia clũ
plurimis uerberib lacerata fu¬
iss. calpurniano dixit. Quidt
ꝓdest miser qͦd honestatẽ meã
Insana temptasti orchinatione
nudari: Corpꝰ quidem ineũ
habes in potestate. animã uero
meã in potestate habere ñ po¬
test. nisi solus d̾s qui eam de¬
dit. Tẽ calpurnianꝰ dũ uideret
pͥmis uerberib suũ clispositũ
minime. ꝓfecisse. beate eulalte
dixit. Que ẽ ista rogo constan¬
tia quã quibꝰdam cognoserris
adepta fuisse prestigus. et ad
laudem generis tui dus despi¬
cis immolare: Beata eulalia
ex toto corde indño confidens
eidem p̃sidi quȩ iam fuerat lo¬
cuta respondens ait. Cur me
int̾rogas: Sepiꝰ dixi et dico

Expanded text:
i protegebant beata eulalia Sicque enim credebat| amarissimus iudex se elegere posse quod quereret se pudicam| uirginem melius uerberasset . que beatissimam dum his uerberibus| laceraretur . atque talia proclamain eam decoris et pulcritudines| immola . hac declina a mortis opera. Sed beata eulalia dum primis| uerberibus lacerata fuisset Calpurniano dixit. Quid tibi prode| est miser quod honestatem meam insana temptasti urdinatione| nudari. Corpus quidem meum habis in potestatem . anima uero meam| in potestate habire non potes nisi solus deus qui eam dedit. Tunc cal| purnianus dum uidiret primis uerberibus suum dispositum minime| proficisse. Beatae eulaliae dixit . que est ista rogo constantia .| quam quibusdam cognusceris adepta fuisse praestigiis et ad laudem| generis tui diis dispicis immolari. Sed beata+ eulalia ex toto corde| in domino cofidens eadem praesidi qui iam fuera locuta. Respon| dens ait . cur me interrogas sepius dixi et dico
Abbreviated transcription (Latin):
sim̃a mortẽ eterne uite compen¬
ches gestientes. anino sunt robꝰ¬
tiore congressi. Int̃ qͦs beatissi¬
ma martyr eulala de uictorie
felicitate in xp̃o confidens. secu
blanchmentis inducta. nullis
suasionib ꝓuocata. antiquum
ueteratorem cũ sius artib gło¬
se calcauit. Hec gͦ uirgo beatis¬
sima sc̃imonialis puella. dõti¬
morata atq inatrimonialit ecloc¬
ta. annoꝵ circiter duodecim.
mente et corꝑe casta. religione
puchca. castĩtate firma. dõcebat᷑
ruchm̃tis infantiȩ ut confitere¬
tate conficeret᷑. Nichilq ahud
interioris hominis officio ꝑage
fuerat tota deuotione subiecta
intrepidi cordis instantia deser¬
uiret. Quȩ martyr dum adoles¬
centie annos fuiss ingressa. ma¬
Pori ereduhtatis cultũ robustio.
debat᷑. que etiam desiderata
palur̃a martyrii in uentinani
se feliciꝰ congaudebat. Papan
ipsitꝰ erat nomine liberiꝰ. hunc
beata eulalia habebat patrens
Igit᷑ eũ ab sceleratissiuno calpi

Expanded text:
simam mortem aeternae uitae | conpendiis gescientes animi sunt robuscione congressi .| inter quos beatissima martyr . eulalia de uicturiae| felicitate in christo confidens securablandimentis| inducta . nullis suasionibus prouocata anticum uetera| torem cum suis artibus gloriosa calcauit. Haec ergo uirgo| beatissimam sanctimonialis puella deo timorata atque matri| monialiter edocta annorum circiter XIII mente et| corpore casta. Relegionem pudica . castitate firma Doce| baturrudi| mentis infantiae ut fateretatem confiteritur. Nihilque aliud interiores hominis of| fitio peragebfuerat to| ta deuotione subiecta . intrepidi cordis instantia diserui| rit. Quae martyr dum aduliscentiae annos fuisset in| gres\s/a maiore credulitates . cultu rubuscior. debat . quam desiderati palmam martyrii inuen| turam se filicius congaudebat. Papas uero ipsius erat| nomine Liberius . hunc beata eulalia habibat+ patrem.| Igitur cum ab sceleratissimo calpurn
Abbreviated transcription (Latin):
transiret. Pr̃abat uero ei co¬
initatũ atq consortiũ iulia
conuirginalis eiꝰ. Et cũ iter
agerent. dixit ad eam beata
eulalia. Notũ tibi sit dña so¬
ror quia nouissima uado. s
prior patiar. Et sic factũ est
sicut beata p̃dixerat eulalia.
Cũ gͦ colonie ẽmeretensiũ ur-¬
bis appropinqͣss sc̃a eulalia.
obuiauit ei quida iudeus. et
dixit ei. Bene uenisti filia. ua¬
de churifica. ut uiuere possis.
Cui respondens beata eulalia
ri desidero. Et ꝑtͣnsut in uelo
citate uehiculi. Quam respiei¬
ens iudeus. uidit fulgur ei
comitari uelut flãmam ignis.
Stupefactꝰq in tali uisu. in¬
tellexit qͦd angħ iam ꝓtege¬
bant eam. Ideo autẽ uoluit
dñs hoc miracłm iudeis osten¬
dere. ut cduricia cordis eoꝵ in¬
sensata uideret magnalia. xp̃i.
S beata eulalia ficde plena sua
sponte ad forum ꝑuenit. Tẽ ru¬
mor cucurrit ꝑ uicinas fori par
maneret. Talis eñi erat fama sc̃i¬
monii et faciei sc̃e eulaliȩ. ut om¬

Expanded text:
raestabat uero ei comitatum atque consor| cium . iulia conuirginalis eius . et cum iter agerit . dixit ad eam | beata eulalia. Notum tibi sit domina soror . quia nouissima| uado sed prior patior. Et sic factum est . sicut beata prae| dixerat eulalia. Cum ergo coloniae emeretensium urbi ad| propinquasset sancta eulalia . obuiauit eam quidam iudeus| et dixit ei bene uenisti filia . uade turifica . et uiuere possis.| Cui respondens beata eulalia ri desidero . et pertransiit in uelu| citate uehiculi . quem respiciens iudeus uidit fulgorem ei| comitantem uelut flamma ignis . stupefactusque in tali ui| so intellexit quod angeli iam protegebant eam. Ideo uolu| it dominus hoc miraculum iudeis ostendere . ut duricia cordis| eorum insensata uidiret magnalia christi. Sed beata+ eulalia fi| de plena . sua sponte ad forum peruinit. Tunc rumor concurrit| per uicinas fori partmaneret. Talis enim erat| fama sanctimonii et faciei sanctae eulaliae . ut om