comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qui custodiebat nichfecit. &
recte ignem subiectu ñ pecta¬
uit. Qr gͦ ẽ puto utilem c̃ pet̾e
accõem tam meum qui ad for¬
nacem obdormunt qͣm in eũ
qui negligent̃ custodit ic quis¬
ꝙͣ dixerit in eo ꝙ obdormiuit
remeum humanam ⁊ natura¬
lem passum cum deb ł igne ex¬
tinguere ł ita munire ne enage¬
tur.: Si furnum sccłm parie¬
ten ꝯmirnem hr̃s an dampni
in uirias tenearis ⁊ ait ꝓculus
agi ñ posse. quia nec c̃ cͦo qui fo¬
cum hp̃et ⁊ ideo equius puto in

Expanded text:
qui custodit, nihil fecit, qui qui custodit, nihil fecit, qui recte ignem subiecit, non peccauit: quid ergo est? puto utilem competere actionem tam in eum qui ad fornacem obdormiuit quam in eum qui neglegenter custodit, nec qui‹s›quam dixerit in eo qui obdormiuit rem eum humanam et naturalem passum, cum deberet uel ignem extinguere uel ita munire, ne euagetur.Si furnum secundum parietem communem haberes, an damni iniuria tenearis? et ait Proculus agi non posse, quia nec cum eo qui focum haberet: et ideo aequius puto in
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ẽ ũissimum cui ⁊ marcelł ꝯsẽtit.
huius leg̃ sccl̃m quid̃ capud lũ
incesuctudinẽ abiit. Tercio
aũt capite ait cadem lex aqui¬
lia ceteraꝵ reꝵ p̃t̾ hominem ⁊ pe¬
cudem occisum. ¶ Siquis alt̾i
dampnum fecit ꝙ uss̾it freg̾it
ruꝑit iuuia qnͣti ea reserit ĩ
dare dampnas esto. si quis igit᷑
ñ occicłit hominẽ ł pecudẽ susse¬
rit freg̾it ruꝑit sinc dubio ex his
ũb̾ legis agendumerit ꝓindeꝰ si
facem seruo meo obietis ⁊ eũ ad¬
usc̃is t̾eneb̾is michi. It̃ si arbu¬
stum meum ł uillã meã ĩcencłis
aquilie accõem habebo. : Si
quis insulam meam uoluit
exurere ⁊ ignis ⁊̃ ad uicinis in¬
sulam ꝑuenit aquilia tene¬
bitur ⁊̃ ñ minus ⁊ inqui liquis
tenebitur ob reseoꝵ exustas.
Si fornicarius sius cohcoloni
ad fornatem obdormiss ⁊ uilla
ꝯuentun prare deb̾e. Si negligẽs
ĩ eligendis minist̾iis fu̾it. cet̾m
alius negligent᷑ custodierit an
tenebitur qui subiecit. N am

Expanded text:
et est verissimum: cum et Marcellus consentit. Huius legis secundum quidem capitulum in desuetudinem abiit. Tertio autem capite ait eadem lex Aquilia: "Ceterarum rerum praeter hominem et pecudem occisos si quis alteri damnum faxit, quod usserit fregerit ruperit iniuria, quanti ea res erit in dare damnas esto'.Si quis igitur non occiderit hominem uel pecudem, sed usserit fregerit ruperit, sine dubio ex his uerbis legis agendum erit. proinde si facem seruo meo obieceris et eum adusseris, teneberis mihi.Item si arbustum meum uel uillam meam incenderis, Aquiliae actionem habebo.Si quis insulam uoluerit meam exurere et ignis etiam ad uicin‹i› insulam peruenerit, Aquilia teneino: non minus etiam inquilinis tenebitur ob res eorum exustas. Si fornicarius servus coloni ad fornacem obdormisset et villa conuentum praestare debere, si neglegens in eligendis ministeriis fuit: ceterum alius neglegente‹r› custodierit, an tenebitur qui subiecerit? nam
Abbreviated transcription (Latin):
tem̃ta uica sunt que diruta st̃.
tñqr terra mea ñ sit qͣ aqͣm cluco
melius ẽ dic̾e accõẽ utilem daudã.
Si ex planstro lapis cedcłit ⁊ qͥd
ruꝑit ł freg̾it aquilie accõem
plaustrariũ teñi placet.Si
sunt. Si quis s̃ut̃i conductum hñs
admutum regendum coffida¬
u̾it ei mulum ille ad pollicẽ suĩ
cum alligau̾it deloro ⁊ inulus e¬
se precipitaret mela scoit ¶Si ꝓpe
rito imꝑitus locatussit ex condu¬
cto agendum c̃ domino obmulii
ruptum ł debilitatũ s si ictii aut
yterrore mulus turbat᷑ sit c̃ dñm

Expanded text:
cementa mea sunt, quae diruta sunt, cementa mea sunt, quae diruta sunt, tamen quia terra mea non sit, qua aquam duco, melius est dicere actionem utilem dandam. Si ex plostro lapis ceciderit et quid ruperit uel fregerit, Aquiliae actione plostrarium teneri placet, si sunt. Si quis servum conductum ad mulum regendum commendaverit ei mulum ille ad pollicem suum eum alligaverit de loro et mulus ese praecipitaret, Mela scribit, si pro perito imperitus locatus sit, ex conducto agendum cum domino ob mulum ruptum vel debilitatum, sed si ictu aut terrore mulus turbatus sit, tum dominum
Abbreviated transcription (Latin):
exustus sit. Su aut̃ ũ dum mͥ
dampnumn decłis s itaignẽ h̃as
ut metuam ne mͥ dampnũ h̾rs¬
des dampni infecti puto suffic̾e¬
pꝵ cautionem.: ꝓculus ait cũ¬
coloni serui uillam exussissent
colonum ł ex locato ł ex lege a¬
quilia teñi ita ut colonus possit
suum noxe decłe.⁊ si uno iudicõ¬
res eẽt iudicata alt̾̃o ampluis ñ
agendum. S ħ ita siculpa colo¬
nus caret. C et̾m si norios seruos¬
ꝗ ⁊ hũiss dampni eum ĩ iuria tñi.

Expanded text:
exustus sit: sin autem nondum mihi damnum dederis, sed ita ignem habeas, ut metuam, ne mihi damnum des, damni infecti puto sufficere cautionem. Proculus ait,coloni serui uillam exussissent, colonum uel ex locato uel lege Aquilia teneri, ita ut colonus possit seruos noxae dedere, et si uno iudicesset iudicata, altero amplius non agendum. sed haec ita, si culpa colonus careret: ceterum si noxios seruos habuit, damni eum iniuria teneri,
Abbreviated transcription (Latin):
Et acti eciã culpani qͣm is pr̃aret in
cinꝰ locũ successit licet socius nõ
aniuiũ inierunit societatis in cah̾r¬
ditate nouo cõsensu qͥ p̾tagesserĩt
efficietur. ut inꝓsocio acc̃oem dedu¬

Expanded text:
et acti etiam culpam, quam is pra‹e›staret in cuius locum successit, licet socius ‹nonanimum inierint societatis in ea hereditate, nouo consensu quod postea gesserint efficitur ut in pro socio actionem dedu
Abbreviated transcription (Latin):
se auit̃ oꝑtebit institoria dñi iras i. n
demũ teni siũ nouerit quis eam
obligatõem ł abinstitore sabalio
nouanti aĩo stipulando ¶: Si
duo plures ue tab̾nã exerfeant

Expanded text:
se autem oportebit institoria dominum ita demum teneri, si non nouauerit quis eam obligationem uel ab institore uel ab alio nouandi animo stipulando. Si duo pluresue tabernam exerceant
Abbreviated transcription (Latin):
ẽbat quis s̾uũ m̃ci
olearie ꝓpsitũ arelate euncẽ ⁊ niuꝰ¬
tuism pocuuiis accipientis acce¬
ꝑat mutiiã pecuniã ꝑutas c̾litor
ad m̃ces eũ accepisse egit ꝓposita accõe
ꝓbare ñ potiut m̃tis gr̃a eñ accepis¬
se licet q̃ supta ẽ accõ. uͭ ampluis a mese¬

Expanded text:
ebat quis seruum merci oleariae praepositum Arelate, eundem et mutuis pecuniis accipiendis: acceperat mutuam pecuniam: putans creditor ad merces eum accepisse egit proposita actione: probare non potuit mercis gratia eum accepisse. licet consumpta est actio nec amplius age
Abbreviated transcription (Latin):
alt̾um adħibitam labeonisclifꝰ¬
finicio uera ẽ ũ fint autem con¬
tentus p̃tordolum dicere s ad¬
dolum bonum dicebant. ⁊ p̾ro

Expanded text:
alterum adhibitam. Labeonis definitio vera est. Non fuit autem contentus praetor dolum dicere, sed adetiam bonum dicebant et pro
Abbreviated transcription (Latin):
malo fec̾it. s siei añ qͣm eas lega¬
torio trad̾et demintiatũ fu̾it. neañ
cas tradat tenebitur q̃i dolo fec̾it.
t̃ añ qͣm eas tradat tenebitur qd
si dolo nich fecerit. c̃a ꝯgnita lega¬
larios quoq ñ ẽe iniquum cogi
ratões ed̾e pompoñ scbit. qr ⁊hui
nummularii. sic̃ argentarii rões¬

Expanded text:
m eas legatario traderet, renuntiatum fuerit, ne ante eas tradat, tenebitur quasi dolo fecerit: item antequam eas tradat, tenebitur. quod si nihil dolo fecerit, causa cognita legalarios quoque non esse iniquum cogi rationes edere Pomponius scribit: quia et hi nummularii sicut argentarii r
Abbreviated transcription (Latin):
Uioꝑas suas locauit totius rẽꝑis
m̃cedẽ actipere deb si ꝑcũ ñ stet̾it.
qͦ minus oꝑeras pr̃et. aduocati
quoq si ꝑ eos nͣstet̾it qͦ minus cãm
agi c̃ eo ñ posse uilianꝰ ait. Q enun
cuitodia consequi potuit ned amp¬
nũ inuiria ab alio dari posłit. s
marcellꝰ int eẽ posse ait. siue crist¬
diri potuit ne dampnũ siue spet

Expanded text:
as suas locauit, totius temporis mercedem accipere debet, si per eum non stetit, quo minus operas praestet, Aduocati quoque, si per eos non steterit, quo minus causam agi cum eo non posse Iulianus ait: qua enim custodia consequi potuit, ne damnum iniuria ab alio dari possit? sed Marcellus interdum esse posse ait, siue custodiri potuit, ne damnum daret
Abbreviated transcription (Latin):
uiͣ fund̃ colend̾ in plures aniros
loc auerat decefsit ⁊ eum fuuciũ
legauit. Cassius negauit p̃se co¬
gi colonũ ut cum fund̾ cołet. qꝵ
nichil heredis int̾ẽẽt ꝙ si colonus
uellet coł̾e ⁊ ab co cui legatus ẽẽt fũ¬
dus ꝓhib̾etur c̃ herede acc̃õnẽ coloũ

Expanded text:
ui fundum colendum in plures annos locauerat, decessit et eum fundum legauit. Cassius negauit posse cogi colonum, ut eum fundum coleret, quia nihil heredis interesset. quod si colonus uellet colere et ab eo, cui legatus esset fundus, prohiberetur, cum herede actionem colonum
Abbreviated transcription (Latin):
i ĩgnorans quis militi quasi paga¬
no locau̾it exige illt p̾se ꝓbandũ ẽ
ñ enĩ ꝯ̃tempnit disciplinã qui igno
doleret᷑ relocare eũ michi liceret¬
que ininoris locassẽ hoc m pr̃aret᷑
nec ouenit ut si pluris locassẽ. hoc
tibi pr̃aret᷑ ⁊ c̃ nemo fundũ colelit

Expanded text:
i ignorans quis militi quasi pagano locauerit, exigere illum posse probandum est: non enim contemnit disciplinam, qui ignorcoleretquo minoris locassem, hoc mihi praestaretur, nec convenit, ut, si pluris locassem, hoc tibi praestaretur, et cum nemo fundum colebat
Abbreviated transcription (Latin):
i tͥ domũ locauero ⁊ serui mei
tibi dampnũ dełint ł furtũ fec̾it
ñ teneor tibi ex ꝯducto s noxali
accõe.: Si hominẽ tibi locau̾o
ut habeas intab̾na ⁊ is furtũ fe¬
c̃it dubitari pot̾ utr̃ ex ꝯducto ac¬
cio sufficiat qͣi lõge sit abona fide
hoc delictum qͦuod magis ẽ. Uip̃.¬

Expanded text:
 tibi locauero et serui mei tibi damnum dederint uel furtum fecerint, non teneor tibi ex conducto, sed noxali actione. Si hominem tibi locauero, ut habeas in taberna, et is furtum fecerit, dubitari potest, utrum ex conducto actio sufficiat, quasi longe sit a bona fide hoc delictum: quod magis est. 46 Ul
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ ntroducta ⁊ ab oĩb fere ꝓbata ẽ
reficiendo. ne ea conductor frui
possat efficerit animat u̾tat᷑ ncͣcio
nec ne id op̃ demolit᷑ ẽ. Qͥ d emĩ
int̾ ẽ utrum locator insule ꝑ̃ uetu¬
statẽ coganir eam reficere an loca¬
⁊ suũ p̃diũ fruend̾ locau̾it ⁊ bona
fide negotiũ cͣcxit ũ de eo qui alieñ
p̃diũ ꝑfraudẽ locau̾it ñ resist̾e do¬
mino possit. qͦ minꝰ is colonũ frui
Euphibeat. Cũm fundũ omũẽ¬

Expanded text:
ab omnibus fere probata est, reficiendo, ne ea conductor frui possit, eff‹e›cerit, animaduertatur, necessario necne id opus demolitus est: quid enim interest, utrum locator insulae propter uetustatem cogatur eam reficere an locaet suum praedium fruendum locauerit et bona fide negotium contraxerit, non de eo, qui alienum praedium per fraudem locauerit nec resistere domino possit, quominus ‹i›s colonum frui prohibeat. Cum fundum commune
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ mͥ ł uire cuuli ł honerariocõ¬
petit. Nam ⁊ cui ius alii ñ obstz
hoc edictũ. qͦ minꝰ c̃ magr̃o ãgͤe
possit hõc enĩ elicto ñ trausfert
accõ sad̾icit᷑.: Sumus ex hisͤ
exertitorib c̃ magr̃o nauis cͣcͣxe¬
rit agere cum aliis exercitorib
isuus ñ uoluntate dñi nauẽ ex¬
excũit si sciẽte eo qͣi tͥbutaria
si igñante de peculio accõ dabit᷑.¬
S ꝯmunis suus uolũtate dñor
exerceat nauẽ ĩ singuł dari debe¬
uit se in refetc̃oem nauis caiac¬
cepisse. q̃sitũ ẽ an ũ alit̾ lutiꝰ ticꝰ cx̃¬
citoria teñet᷑. ꝙͣ si c̃ditor ꝓbat pe¬
cuniã iurefectõem uau̾is ẽẽ cõ¬
sumptã. Ex.creclitorr̃ utilit̃ ac

Expanded text:
ure ciuili uel honorario competit: nam et cuiuis alii non obstat hoc edictum, quo minus cum magistro agere possit: hoc enim edicto non transfertur actio, sed adicitur.Si unus ex his exercitoribus cum magistro nauis contraxerit, agere cum aliis exercitoribus uus non uoluntate domini nauem exercuerit, si sciente eo, quasi tributoria, si ignorante, de peculio actio dabitur.Si communis seruus uoluntate dominorum exerceat nauem, in singulos dari debeuit se in refectionem nauis eam accepisse: quaesitum est, an non aliter Titius exercitoria teneretur, quam si creditor probaret pecuniam in refectionem nauis esse consumptam. respondit creditorem utiliter ac
Abbreviated transcription (Latin):
qui innaut ꝑdid̾iut qr ĩactꝰ
T̃ tͥbutũ naue samalienit.¬
S si nauis intempestate i actu
ĩtium unius m̃catoris leuata
t̃. alio loco subm̃sa ẽ ⁊ aliquorũ
tracte sunt data m̃cete rõnẽ
hr̃i deb̾e eiis cui m̃ces in nauiga¬
torẽ lauande nob̾ nauis cã
iacte sunt abhisqui p̃ea suas ꝑ
uri natores t̾uaũunt. Sab̾ qͦ eq̃
respondit coꝵ u̾oquuta sencccu

Expanded text:
qui in naue perdiderunt, quia iactus in tributum naue salua uenit.Sed si nauis, quae in tempestate iactu mercium unius mercatoris leuata est, in alio loco summersa est et aliquorum tractae sunt data mercede, rationem haberi debere eius, cuius merces in nauigatione leuandae nauis causa iactae sunt, ab his, qui postea sua per urinatores seruauerunt, Sabinus aeque re
Abbreviated transcription (Latin):
i lab̾ante naue
iactus fc̃s ẽ ammissaꝵ m̃ciũ dñi
si m̃ces uehendas locauerant ex
locato ẽ magr̃o uauis agere deb̾
isde inde c̃ reliquis quor m̾ces sal¬
douec portõe᷑ dampni pr̃ent.Imo
ei siñ retincat m̃tes magł. ultro
ex locato hĩturus ẽ accõe c̃ uectiõib
Quid enĩ si nectores sũt qui nul¬
las sarcinas hãnt plane comodiꝰ
c̃ si sint retiñe eas aut si sisint
sitotã nauẽ ꝯdixerat ex cõduc¬
toagere sic̃ uectores qͣmi loca u
nauẽ conduxerunt ex ꝯducto ag̾

Expanded text:
i laborante naue iactus factus est, amissarum mercium domini, si merces uehendas locauerant, ex locato ‹c›um magistro nauis agere debent: is deinde cum reliquis, quorum merces saldonec portionem damni praestent. immo etsi retineat merces magister, ultro ex locato habiturus est actionem cum uectoribus: quid enim si uectores sint, qui nullas sarcinas habeant? plane commodius est, si sint, retinere eas. at si non totam nauem conduxerit, ex conducto aget, sicut uectores, qui loca in nauem cond
Abbreviated transcription (Latin):
digm̃itate int̾ oos p̾cellit. sun ã oĩa
undiq ĩ unã equitatẽ ꝯcurrant.
ħeiuĩ ex diui marti rescͥpto colligi
unius loco hũtur ut puta płes st̃
rei stipulandi ł plures argentarii.¬

Expanded text:
dignitate inter eos praecellit. sin autem omnia undique in unam aequalitatem concurrant, hoc enim ex divi Marci rescripto colligi unius loco habentur. ut puta plures sunt rei stipulandi vel plures argentarii
Abbreviated transcription (Latin):
tend̾ ẽ. S anł doli eĩ ꝓsit excẽptio
q̃ritur. Marcellus insiłib sp̃eb li¬
cet autea dubitauit tñ aAdmisit
ut prita filuis familias ħres ĩsti¬
eum posse uti exceptione. Idem
ꝓbat. ⁊ si filiꝰ uiuo p̃re c̃ creditori¬
b pr̃nis pactus sit. Nam ⁊ huic do¬
li except̃oem ꝓfuturã. Immo ⁊ ĩ
seruo doli exceptõ ñ est respen¬
da hodie tñ ita demũ pactõ huiꝰ¬
quõta ꝑte debiti ꝯtenti suit. Si uͦ
dissentiant tc̃ p̾toris ꝑtes ncͣcie sc̃
qui decretosuo sequetur maioris
partis uoluntatẽ.  ap̃ .ł.x. Rõꝵ.¬

Expanded text:
tendum est. sed an uel doli ei prosit exceptio, quaeritur.Marcellus in similibus speciebus licet antea dubitauit, tamen admisit: ut puta filius familias heres instieum posse uti exceptione. idem probat, et si filius vivo patre cum creditoribus paternis pactus sit: nam et hli exceptionem profuturam. immo et in seruo doli exceptio non est respuenda.Hodie tamen ita demum pactio huiuquota parte debiti contenti sint: si uero dissentiant, tunc praetoris partes necessariae sunt, qui decreto suo sequetur maioris partis uoluntatem. 8 Papinianus
Abbreviated transcription (Latin):
turos. ħideo. quia ñ patri dona¬
si seriuis fidenissor solu̾it dñm
mandati acturum. Idem
marcelł ibidemait. si filius fa¬
mił. ñ iussu pr̃is fideuisserit ces¬
si nich̾sit inpeculio. Quod̃ si iꝰ¬
su ł ex peculio solutum ẽ multo
magis ht̃ pr mandati. ¶ sifili¬
o fanuł mandaui ut ꝓme solu̾¬
et. patrem sine ip̃e soluerit s iue
lio familias mandaũo ut ꝓme
solueret ⁊ emancipat᷑ soluat: ue¬
rum ẽ infẽm actõnem filio dã¬
dam patrẽ aut̃ pꝰ emancipatõe

Expanded text:
turos, hoc ideo, quia non patri donasi seruus fideiussor soluerit, dominum mandati acturum idem Marcellus ibidem ait.Si filius familias non iussu patris fideiusserit, cessi nihil sit in peculio: quod si iussu, uel ex peculio solutum est, multo magis habet pater mandati.Si filio familias mandaui, ut pro me solueret, patrem, siue ipse soluerit siue lio familias mandauero, ut pro me solueret, et emancipatus soluat, uerum est in factum actionem filio dandam, p
Abbreviated transcription (Latin):
sõtrario iudicio exꝑiuntur qͥ
mandatum sisceꝑint. ut puta
qui reruim ł iei unius ꝓcuratõe
susceꝑunt ¶Inde pap̃. qͣrit. si pa¬
tromis p̃dium ꝙ emerat ꝓquo
p̃cii bessem ex soluerat uisserit¬
in lib̾to suo tradi: ut ille resi¬
duum p̃cii tedderet: de inde red¬
dito precio. uendẽti fundum pa¬
tronolib̾tus ꝯsemisif tͥentis
p̾cium anlib̾tus possit repet̾e.
zait si mandatum suscepit micõ
lib̾tus ñ donatũ accep̃ccͣrio iu¬
dicio posse cum p̾cium repet̾e:
ꝙ deduct̃is mercedib qͣs medio
temꝑe ꝑcepit suꝑẽ. quod si do¬
nationem patronus in lib̾tum ꝯ¬
tulit uideri ⁊ p̾ea lib̾tum patro¬
nodonasse.: Simͥmandau̾is ut
rem tibi aliq̾ emaui: ego q cm̃o
meo p̃tiohẽbo mandati actõem
de p̃cio recuꝑando. S ⁊ si tuo p̃cioĩ¬
pendero tñ aliquid bonafide̾ ad ep̃

Expanded text:
ontrario iudicio experiuntur qui mandatum susceperunt, ut puta qui rerum uel rei unius procurationem susceperunt.Inde Papinianus quaerit, si patronus praedium quod emerat, pro quo pretii bessem exsoluerat, iusserit liberto suo tradi, ut ille residuum pretii redderet, deinde reddito pretio uendenti fundum patrono libertus consenserit, trientis pretium an libertus possit repetere. et ait, si mandatum suscepit initio libertus, non donatum accepit, contrario iudicio posse eum pretium repetere, quod deductis mercedibus, quas medio tempore percepit, superest: quod si donationem patronus in libertum contulit, uideri et postea libertum patrono donasse.Si mihi mandaueris, ut rem tibi aliquam emam, egoque emero meo pretio, habebo mandati actionem de pretio reciperando: sed et si tuo pretio, impender
Abbreviated transcription (Latin):
solu̾e possit q̃sitũ ẽ cdixi ñ eẽ au¬
diendũ siuelit hodie fidẽ consti¬
tute reifrang̾e.S Si iurc᷑iãdo
de lato debi tibi mrau̾is cum hãs
eo nomine accõe recte de cõstitu
cero qr nemodubitat mode¬
sti fac̾e qui referat qͣm ut ĩp̃zui¬
ret. nulla distinctio ad hibeatur
tam ⁊ si obtuã faci litatẽ ac meã
u̾ecundiam subsecuta sit refendi R¬
neçessitas. ¶ ceuł. ł.i.¬

Expanded text:
soluere possit, quaesitum est. dixi non esse audiendum, si uelit hodie fidem constitutae rei frangere. Si iureiurando delato deberi tibi iuraueris, cum habeas eo nomine actionem, recte de constitutcero, quia nemo dubitat modestius facere qui referat, quam ut ipse iuret, nulla distinctio adhibetur, tametsi ob tuam facilitatem ac meam uerecundiam subsecuta sit referendi necessitas. 26 Scaeuola li
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ ñ utiq a fuga nã eũ qͥ hostẽ aut
latͦnẽ incendiũ rumã ne fugeret
¶It nec eũ quid̃ qui a p̃ceptore cui ĩdis¬
cipline tͣaitꝰ erat e ausugiss ẽ fugi¬
tuiũ si forte idõfugit qr ĩ mod̾ate
ciuerat ꝯmodatus si pp̃ eand̃ cãm
fuõit.¶ Id̃ ꝓbat uiuianus ⁊ siseius
c̃ eo agebat ħ iͣsi cos fugiss ⁊ ad dñm
ueniss. Cet̃m si ad dñm ñ uenisset

Expanded text:
esse, non utique a fuga: nam eum, qui hostem aut latronem, incendium ruinamue fugeret, item ne eum quidem, qui a praeceptore cui in disciplinam traditus erat aufugit, esse fugitiuum, si forte ideo fugit, quia immoderate cui erat commodatus, si propter eandem causam fugerit. idem probat Uiuianus et si saeuius cum eo agebat. haec ita, si eos fugisset et ad dominum uenisset: ceterum si ad dominum non uenisset
Abbreviated transcription (Latin):
hõiẽ reciꝑe. hoc si res sine dolo
malo furit eius cẽ desiit ꝙ sĩpen¬
dente concdicõe iuidicaret᷑ uidex esti¬
mare d̾ebebit qͣnti emptorẽ ĩ ue¬
n̾it. cau̾e aũ ex hac accõe petitor ei
cum quo agͥ ñ debeb̾. boue
sub repto ⁊ occiso ꝯdictio ⁊ bonis
corii ⁊ carnis qño cõpetit. scilic
si⁊ coriũ ⁊ caro cͥ cͥita fu̾it. cornu¬
a q̃q condicet᷑. S si dñscõdictõe
bouis p̾tiũ ꝯsecutus fũit ⁊ p̾ea ali

Expanded text:
hominem recipere et res sine dolo malo furis eius esse desiit. quod si pendente condicione iudicaretur, iudex aestimare debebit, quanti emptorem inuenerit.Cauere autem ex hac actione petitor ei cum quo agitur non debebit.Boue subrepto et occiso condictio et bouis et corii et carnis domino competit, scilicet si et corium et caro contrectata fuerint: cornua quoque condicentur. sed si dominus condictione bouis pretium c
Abbreviated transcription (Latin):
cumq eius fundi par a quolib p̃¬
sessore petatur dimidia ñ recte pe¬
tetur. Si plures res dedłint ꝓ in¬
diuiso ⁊ c̃ uno creditor paciscatur
ne hy potete sint de inde abeo petat
etiã sibi cum quo pactus solidum
fundum p̾sideat ꝓ uichuuso qr de
parte cõueniss ñ repssit eũ aͣ toto.¬
Au pacisci possunt filius familias ⁊

Expanded text:
pars a quolibet possessore petatur, dimidia non recte petetur.Si plures dederint pro indiuiso et cum uno creditor paciscatur, ne hypothecae sit, deinde ab eo petat, etiamsi hic cum quo pactus est solidum fundum possideat, pro indiuiso quia de parte conuenisset, non repellit eum a toto.An pacisci possint filius famili
Abbreviated transcription (Latin):
tio ñ utiq eam ꝑteni creditori obli¬
gatam cẽ que ei ob obtingit qui pig¬
ũi deelit s utriusq pars ꝓ in diuiso
ꝓ parte duiclia manebit ob̃ligaᷤ¬
ta. Marces.ł.¬
ic ire corpo auextinta ĩ ⁊ usu fru¬
tuextincto pignus hipotheca ue ꝑ¬
it. ¶ C reditor ue pigñi hipothe.¬
ceue sit res pacisci põt ⁊ id̃o si heredi
stituit hereditatẽ ex senatus co¬
suito trebelliano. : Si ꝓxurator
debitoris in rem suã sit ñ putodu¬
bitari deb̾e quimn pactum noceat
crelitori It̃ q si aꝑte c̃ditoris ꝓcn¬
rator inr̃em suam extitit pacis cẽ¬
do inutuẽ sibi facit hỹpo tecariã ac¬
cõnẽ intãtũ ut pͣnte recte dici ⁊ do

Expanded text:
cio non utique eam partem creditori obligatam esse, quae ei obtingit qui pignori dedit, sed utriusque pars pro indiviso pro parte dimidia manebit obligata. Marc re corporali extincta, ita et usu fructu exstincto pignus hypothecaue perit. Creditor, ne pignori hypothecaeue sit res, pacisci potest: et ideo si heredi stituit hereditatem ex senatus consulto Trebelliano. Si procurator debitoris in rem suam sit, non puto dubitari debere, quin pactum noceat creditori. itemque si a parte creditoris procurator in rem suam exstiterit, paciscendo inutilem sibi faciet hypothecariam actionem, in tantum, ut putem recte dici et do
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓsocio erit actio simodo societatis
cõtrahende causa pascenda sunt
data qͣmius estimata.: Qdam
sagariã negociatõe coierũt᷑ alt̃
ex his adm̃ces ꝯꝑandas ꝓfectus ĩ
latroues incidit. fuãq pocumã¬

Expanded text:
pro socio erit actio, si modo societatis contrahendae causa pascenda data sunt quamvis aestimata. Quidam sagariam negotiationem coierunt: alter ex his ad merces comparandas profectus in latrones incidit suamque pecu
Abbreviated transcription (Latin):
uilianus ꝓbat. ꝓinide si uaufra¬
gio quid ꝑiit c̃ ñ alias m̃ces qͣm
naui solent ad uei dampnũ am¬
bo . Nam sicuti lucrum ita damp¬
nũ quoq cõnune ẽẽ oportet ꝙ.
ñ culpa socii otingit.: Cum
duoerant argẽtarii socii alt̾ coꝵ
aliquiꝰ seꝑatum quesierat Ancri
sẽserat: q̃ rebaturan cõnuine cẽ
lici uihꝰ uerba rescͥpsit. Eciã si
maxime argentaria societas ini
ta est. quod quisq tñ socus ñex
agentaria cã q̃sui id ad ꝯmuni¬
ouẽ ñ ꝑtinere explorati uiris ẽ.

Expanded text:
nus probat. proinde et si naufragio quid periit, cum non alias merces quam navi solerent advehi, damnum ambo sentient: nam sicuti lucrum, ita damnum quoque commune esse oportet, quod non culpa socii contingit. Cum duo erant argentarii socii, alter eorum aliquid separatim quaesierat et lucri senserat: quaerebatur, an commune esse lici in haec uerba rescripsit: 'etiamsi maxime argentariae socta est, quod quisque tamen socius non ex argentaria causa quaesiit, id ad communionem non pertinere explorati iuris est".
Abbreviated transcription (Latin):
dificia urbana quid p̃dia applłatꝰ.
Cet̾m ⁊ si inuilla edificia sint cq̃
s̾uitutes urbanoꝵ p̃diorum ꝯsti¬
tui possunt Ideo ã hee seruitu¬
S̾stitui ñ p᷑sunt. Nemo enim ser.
uitutẽ pot̃ accuirere ł urbani ł
rustici p̃dii nisi ꝙ ħat p̃dium
ł hauriẽda ł siquis suitutẽ castel¬
lo imposũit quid̃ dubitau̾unt
ne hee s̾uitutes ñeẽnt s rescͥp¬
to imꝑatori snr̃i antonim ui
liani adicit᷑. licet seruit᷑ uire ñ

Expanded text:
dificia urbana quidem praedia appellamus: ceterum etsi in villa aedificia sint, aeque servitutes urbanorum praediorum constitui possunt. Ideo autem hae servituonstitui non possunt: nemo enim potest servitutem adquirere vel urbani vel rustici praedii, nisi qui habet praedium,vel haurienda, vel si quis servitutem castello imposuerit, quidam dubitaverunt, ne hae servitutes non essent: sed rescripto imperatoris Antonini ad Tullianum adicit
Abbreviated transcription (Latin):
nͣsulam unt p̾tio emisti totã lo¬
casti ⁊ cam uendidisti. ita ut ẽp¬
tori m̃ĩcedes inquilmo ⁊ acced̾ent
qͣmuis eã oductor maiore p̃tio
locaret tm̃ idemptori acceł ꝙ tͥ
tione erat dictũ ante qͣmdiem ef
locatoris int̾duss tantã peccinnã
ꝯductor ꝓmiserat catemis cã obli¬
gatõe cͣchi puto qͣtenꝰ uir bonus
de spatio temporis extimass qr
id actum apparet oẽ ut cospatio
absolu̾etur sinc quo fieri ũ pꝰ set.
Quidã in municipio bal neũ prã¬
Ad refeccõem fornacis ⁊ fistulaꝵ si
tebat itaei debi dico si ĩ eaꝵ rey re¬
fectõem se eam pecuniã impẽd̾e
satis daret.abol. ł.u.
arcius domũ faciendã affiacdo
ouxerat. de mĩoꝑis ꝑte effesta ter¬
re motu ꝯcussum erat edificium
massuriꝰ sabi. si uinaturali ucluri
terre motu ħ accidit ⁊ flatieẽ ꝑicu

Expanded text:
nsulam uno pretio totam locasti et eam vendidisti ita, ut emptori mercedes inquilinorum accederent. quamvis eam conductor maiore pretio locaret, tamen id emptori accedit, tione non erat dictum, ante quam diem efflocatoris interfuisset, tantam pecuniam conductor promiserat. eatenus eam obligationem contrahi puto, quatenus uir bonus de spatio temporis aestimasset, quia id actum apparet esse, ut eo spatio absolueretur, sine quo fieri non possit. Quidam in municipio balineum praad refectionem fornacis fistularum simtebat. ita ei deberi dico, si in earum rerum refectionem eam pecuniam impendi satisdaret. Iavolenus arcius domum faciendam a Flacco conduxerat: deinde operis parte effecta terrae motu concussum erat aedificium. Massurius Sabinus, si ui naturali, ueluti terrae m‹o›tu hoc acciderit, Flac
Abbreviated transcription (Latin):
dos ꝯstitui ñ potuit ex cã depõiti
accõe de peculio pecuniã repetẽ
gatianũ epła m scͥpsit ĩ ũbaĩ¬
fra scͥpta cetiliusc andidꝰ pactio ro¬
ita facio ad ratituicłam meã eos
p̃uẽisse qͥb ñ pͥmũ ꝓspiciã ne ua¬
cuitͥ sinit idͤut usuras eoꝵ acti

Expanded text:
dos constitui non potuit, ex causa depositi actione de peculio pecuniam repetendgatianum epistulam scripsit in uerba infra scripta: 'Caecilius Candidus Paccio Ro hac epistula facio ad ratiunculam meam ea peruenisse: quibus ut primum prospiciam, ne uacua tibi sint: id est ut usuras eorum acci
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ accõ negatiua dño competat
ad u̾sus fructuarium mag̃ tñ de
suo iuire ag̾e uidet᷑ qͣm alienot̃ in¬
uito se negat uis eẽ utendi fructu¬
ario ł sibi uis c̃ẽ ꝓhibenddi. ꝙ si forte¬
tr qui agit dñs ꝓprietatis ñ sit qͣm S¬
ius fructuat᷑i uis utenciñ hãt. u ĩs
cet tñ uire qͦ possõres s̃ pͥoͣt iores lict
nullũ uis hãm.utrũ aut̃ ad¬
u̾sus dũm dñ taxat in rem accio
lisu fructuario ꝯpetat.an ⁊̃ adu̾¬

Expanded text:
enim actio negatiua domino competat aduersus fructuarium, magis tamen de suo iure agere uidetur quam alieno, cum inuito se negat ius esse utendi fructuario uel sibi ius esse prohibendi. quod si forte qui agit dominus proprietatis non sit, quamuis fructuaricet tamen iure, quo possessores sunt potiores, licet nullum ius habeant. Vtrum autem adversus dominum dumtaxat in rem actio usufructuario competat an etia
Abbreviated transcription (Latin):
ariꝰ ñ seruitutẽ s ussi fructum uen¬
dicare deb ad u̾sus funcli uiem do¬
minũ. ¶ Siꝑtis fundi ususf. cõ
stitutitur. pot̃ de eo in rem agi sũ
tuus fu̾it fructuariꝰ heredi euisac¬
c̃õnẽ p̃titoꝵ dum taxat fructuñ dã
ario qui uicit omniscã restituẽda
ẽ ⁊ ideosi s̾ui fu̾it usu ftuctus lega¬
tus quicque ꝙ re fructuarii uei¬

Expanded text:
usum fructum uindicare debet aduersus uicini fundi dominum. Si partis fundi usus fructus constituatur, potest de eo in rem agi, siue tuus fuerit fructuarius, heredi eius actionem praeteritorum dumtaxat fructuum dandario qui uicit omnis causa restituenda est: et ideo si serui fuerit usus fructus legatus, quidquid ex re fructuarii ue
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓhibeant imꝑator antoninus c̃
pre rescͥpsit if ad sepulchrũ peti
p̃cario ⁊ cõcedi sołe ut quociens tĩ
debetur impetret᷑ ab eo qui funcłũ
aduictum habeat. Nõ tñ hoc re¬
scͥptum ꝙ impetͣndi dat faculta¬
tem ⁊̃ accionẽ ciuilẽ induc̃. S
exͣ ordinem int̃pelletur. Pres es
⁊̃ compelłe deb iusto p̃tio rem ei
p̃stari ita tm̃ ut uidex ⁊̃ de oꝑtu¬
nitate loci ꝓspiciat ne uicinus
magũum p̾atiatur detͥm̃tum.
Senat᷑ consulto cauetur ne usus
sepulchroꝵ ꝑmutatiõib pollua¬
tur id̾ ne sepulchr alt̾iꝰ conu̾sa¬
tionis usum accipiat.: Pretoe
ait ꝙ fim̃is causa sumpt᷑ factus
erit eius recuꝑandi nomine me
um ad quẽ ea res ꝑtinet indiciũ¬
dabo. ¶ Hoc elitt̾um iusta er
cã ꝓpositum ẽ. Ut qui fim̃auit ꝑ¬
sequatur id ꝙ impendit. Sic enĩ
sĩ ne insepulta corꝑa lac̾ent ne ue
S si ñ ille ñ fet̃ nullã ẽẽ huius rei
litur. Sin ãde hac re de functus

Expanded text:
 imperator Antoninus cum patre rescripsit iter ad sepulchrum peti precario et concedi solere, ut quotiens non debetur, impetretur ab eo, qui fundum adiunctum habeat. non tamen hoc rescriptum, quod impe trandi dat facultatem, etiam actionem ciuilem inducit, sed extra ordinem interpelletur praeses et iam compellere debet iusto pretio iter ei praestari, ita tamen, ut iudex etiam de oportunitate loci prospiciat, ne uicinus magnum patiatur detrimentum. Senatus consulto cauetur, ne usus sepulchrorum permutationibus polluatur, id est ne sepulchrum aliae conuersationis usum accipiat. Praetor ait: 'Quod funeris causa sumptus factus erit, eius reciperandi nomine in eum, ad quem ea res dabo.' Hoc edictum iusta ex causa propositum est, ut qui funerauit persequatur id quod impendit: sic enim fieri, ne insepulta corpora iacerent neue sed si non ille fecit, nullam esse huius rei llitur. sin autem de hac re defunctus
Abbreviated transcription (Latin):
fundi ex ceꝑit locum sepulchri
ad hoc uti posse post̾iq eins illo
inferant si mauti ꝓhibeatur ũ
mortuum suum ĩ ferret agere põ¬
t̃. uidetur enĩ ⁊̃ hoc exceptum int̾
nierit ne ineum inferautur qͦ¬
sibi uis c̃ inferri pactũ quid̃ ab
hoc ñ suffic̃. s stipulatõe id cau̾i¬

Expanded text:
fundi exceperit locum sepulchri ad hoc, ut ipse posterique eius illo inferrentur, si via uti prohibeatur, ut mortuum suum inferret, agere potest: videtur enim etiam hoc exceptum internierit, ne in eum inferrentur, quos ius est inferri, pactum quidem ad hoc non sufficit, sed stipulatione id ca
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ impendiorum noĩe utile iudiciũ
dare deb̾e michi uisocim ⁊̃ in anẽ¬
te rei cõione du̾isum ẽ enim cum
qͣi in rem meam impendo q̃ sit
alien a łcõmunis ħ enim casu
ubi quasi inrem meam impendo
obligars uolui. at c̃ puto rem ticii
que sit menii aut ẽẽ mͥ cõmunẽ c̃¬
b̾et. danda michierit ut uił. q̃qͥ¬
ueniat ne omnino cliuisio fiat
huiꝰ mͦi pactum nullas uires hr̃e
manifestissime ẽ. Sin ã intra
certum tempus ẽ ꝙ ⁊̃ ip̃ius reiqͣ¬
litati ꝓ dest ualet. ¶: Si int̾ so¬
cios conueniss ne intͣ c̾tũ tp̃s so¬
cietas diuidetur quin uend̾e lice¬
at ei qui tali conuentõe tenet᷑
one submouebitur qua actor
enis sub moueret᷑. Si pacisca¬
tur socius ne ꝑtem suam petat
effectii tolditur societas. d̾.ł.u.¬
i socius serui cõmunis nõie cõ¬
uentus ⁊ condempnat᷑ sit aget
cõmirai diuidundo ⁊ ante qͣm
p̃stet. nam ⁊ si noxali iudicio c̃
uno actum sit statim aget cũ
socio ut ei parstradetur cautiõi¬

Expanded text:
utile iudicium dari debere mihi in socium etiam manente rei communione. diversum est enim, cum quasi in rem meam impendo, quae sit aliena aut communis: hoc enim casu, ubi quasi in rem meam impendo, obligare volui. at cum puto rem Titii esse, quae sit Maevii, aut esse mberet, danda mihi erit, ut Iueniat, ne omnino diuisio fiat, huiusmodi pactum nullas uires habere manifestissimum est. sin autem intra certum tempus, quod etiam ipsius rei qualitati prodest, ualet. Si inter socios conuenisset, ne intra certum tempus societas diuideretur, quin uendat ei, qui tali conventione tenetuone summovebitur, qua auctor eius summoveretur. Si paciscatur socius, ne partem suam petat, effectu tollitur societas. i socius servi communis nomine conventus et condemnatus sit, aget communi dividundo et antequam praestet: nam et si noxali iudicio cum uno actum sit, statim aget cum socio, ut ei pars traderetur, cautioni
Abbreviated transcription (Latin):
n summa admonendi sumus
ꝙ si p̃ int̾itum rei comiminis is
cui aliquid ex commnunione p̃¬
stari oꝑtet conoĩe agere uelit
omum diuidundo iudicium riti¬
le datur ueluti si actor impensas
aliqͣs in rem cõmunẽ fecit siue
socuis enis aliquid ex ea re lucͣtͣ

Expanded text:
n summa admonendi sumus, quod, si post interitum rei communis is, cui aliquid ex communione praestari oportet, eo nomine agere velit, communi dividundo iudicium utile datur: veluti si actor impensas aliquas in rem communem fecit, sive socius eius solus aliquid ex ea re lucratus
Abbreviated transcription (Latin):
tũ autẽ ł natura sufficit s ⁊ his
qui honoraria accõe ñ iureciui¬
li obligatus constitutndo tene᷑.
uidet᷑ enĩ debitum ⁊ ꝙ uire hono¬
obstricti. sic̃stitu̾int tenebunt᷑
usq ad eam qͣntitatẽ q̃ tunc fuit
inpeculio c̃ constituebat᷑. cet̾msi
plurs suo noĩe ꝯstituit. ñ tene

Expanded text:
is, qui honoraria actione, non iure ciuili obligatus est, constituendo tenetur: uidetur enim debitum et quod iure honoobstricti si constituerint, tenebuntur usque ad eam quantitatem, quae tunc fuit in peculio, cum constituebatur: ceterum si plus suo nomine constituit, non tene
Abbreviated transcription (Latin):
iudiciis ꝓditis ⁊ uulgarib accõib
cum ꝓpriũ nom̃ inuenire ũ pͥossum᷑
facile discendam᷑ ad eas q̃ infactum
applłatiir s ne res eremplis egeat
paucis agam. dño m̃tiũ in ma¬
gistrum nauis sit id incertũ utrũ
nauem conduxerit an m̃ces uehen¬
uas locau̾it cuulẽ accõem infactũ
c̃ẽ daudam lab̾o scͥb̾. It̃ siquis p̾tii
ex plorandigr̃a rem tradat neq de¬
positũ neq cõmodatũ erit s ñ ex¬
hibita fide infactum ciuilit subi¬
fitur accio. Celsus .l.uiii.¬

Expanded text:
diciis proditis et uulgaribus actionibus, cum proprium nomen inuenire non possumus, facile descendemus ad eas, quae in factum appellantur. sed ne res exemplis egeat, paucis agam.Domino mercium in magistrum nauis, si sit incertum, utrum nauem conduxerit an merces uehendas locauerit, ciuilem actionem in factum esse dandam Labeo scribit.Item si quis pretii explorandi gratia rem tradat, neque depositum neque commodatum erit, sed non exhibita fide in factum ciuilis subicitur actio, 2 Celsus li
Abbreviated transcription (Latin):
go manumissi tu ñ maniimsisti
tocus obrem dat tractat᷑ inspi¬
ci pot̾ qb inhis competit sp̃eli iut
enĩ dotibi ut des aut do ut facias au¬
acc̃õe id ueniet ũ ut reddam quod
acceperas s ut dampn̾is michi qͣn¬
ti int̾ẽ mea illud de quo conuenit
acciꝑe ł si meũ reciꝑe uelum receptã
id ꝙ datũ ẽ qͣsi ob remidatũ re ñ sccu¬
ta S si scyphos tibi decti ut sticum
michi dares ꝑiculo meo stichuᷤerit
ac tu dum taxat culpam pr̃are de
factum ꝙ locari solz puta ut tabu¬
lam pingas pocunia data locatio
erit locatio s nascet᷑ ł cuulꝰ actio
uii hoc quod mea int̾est ł adrepetẽ¬
dum condictio ꝙ si tale ẽ fcm̃ ꝙ loca¬
ri ñ possit puta ut seruũ manu¬
suie funtũ ñ fuit ⁊ tñi temporis.
ꝯsumptũ fu̾it ut potu̾it debu̾it ꝙ
manumitti couͣliti ei pot᷑. ł pͣsqͥ

Expanded text:
 manumisi, tu non manumissisti: totius ob rem dati tractatus inspici potest. qui in his competit speciebus: aut enim do tibi ut des, aut do ut facias, aactione id ueniet, non ut reddas quod acceperis, sed ut damneris mihi, quanti interest mea illud quo conuenit accipere: uel si meum recipere uelim, repetatur quod datum est, quasi ob rem datum re non secuta. sed si scyphos tibi dedi, ut Stich‹u›m mihi dares, periculo meo Stichus erit ac tu dumtaxat culpam praestare factum, quod locari solet, puta ut tabulam pingas, pecunia data locatio erit locatio, sed nascetur uel ciuilis actio in hoc quod mea interest uel ad repetendum condictio. quod si tale est factum, quod locari non possit, puta ut seruum manusiue finitum non fuit et tantum temporis consumptus sit, ut potuerit debueritque manumitti, condici ei
Abbreviated transcription (Latin):
tion ac uendic̃o nuda consentienti¬
ũ uolũtate contrahit᷑. ꝑrutati¬
o aut̃ ex re utr ĩq tractira iniciũ obli¬
gationi p̃b alioquin si res nondũ
tradita sit nudo ꝯsensu constitui
obligatõnẽ clicem᷑ quod in hisdũ¬
taxat receptũ ẽ. qui nom suũ ha¬
bent ut inemptõe uenlicõe cõcluc¬
tione mũdatd. id openduis ait aue¬
namrẽ dautẽ nullam cͣchere cͣcħr¬
ꝑmutatõem igitur ex ait̾a ꝑte tra

Expanded text:
tio ac uenditio nuda consentientium uoluntate contrahitur, permutati‹o› autem ex re tradita initium obligationi praebet: alioquin si res nondum tradita sit, nudo consensu constitui obligationem dicemus, quod in his dumtaxat receptum est, quae nomen suum habent, ut in emptione uenditione, conductione, mandato.Ideoque Pedius ait alienam rem dantem nullam contrahere permutat
Abbreviated transcription (Latin):
esticisse is uidetur ñ qui distulit:
s qui liti renuntiauit intotũ. De¬
sistere enĩ ẽ de uegotio abstinere. ꝙ
calumpniandi animo institu̾at.
plane. siquis ognita rei ueritate
suũ negotm̃ deseru̾it uolens inli¬
uie cã fi instimat:᷑ is destitisse ñ ui

Expanded text:
estitisse videtur non qui distulit, sed qui liti renuntiavit in totum: desistere enim est de negotio abstinere, quod calumniandi animo instituerat. plane si quis cognita rei veritate suum negotium deseruerit nolens in liiae causa non instituerat, is destitisse non vi
Abbreviated transcription (Latin):
stros. qͣm qͣm si ip̃c alicui en autis
ꝯmitti uissiti sine dubio debeat
obligari Et sunt quidã ĩ nauib
qui custodie gr̃a nauib p̃poñtur.
apit. Si quis igitur eͥx ħis receꝑit:

Expanded text:
strum: quamquam si ipse alicui e nautis committi iussit, sine dubio debeat obligari. Et sunt quidam in navibus, qui custodiae gratia navibus praeponuntur, arii. si quis igitur e
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ si in ip̃a nani dampuũ datũ sit.
Cet̾m siextͣ nauim licet a nautis ñ
p̃stab̾. It̃ si p̾clixerit ut unus qͥs¬
q uectorum res suas seriret neq
campnũ se p̾staturũ ⁊ oͦse̾ns̾ant
uectores p̃dictõi ñ ꝯueuit᷑ ¶ Hacti¬
te int̾ se dampnũ ded̾int. hoc aũ¬
ad exercitorẽ ñ ꝑtinet. s siquis
sit nauta ⁊ mercator debebit illi
dari. ⁊ quid siquis quos mlgo nan¬
te bate dicunt. Et huic tenebit᷑
s hmius factũ p̃stat c̃ sit ⁊ nauta.
Si seruus naute dampnum deit.
licet scruus nan̾ta ñ sit: equissimũ
exit inexercitorẽ accõem utilẽ dare.
: hac aut̃ actõẽ suo noiine ex̃¬
citor tenetur. culpe scĩlicet sueqͥ
at tenet᷑. nam c̃ alienos adhib
ex plorare eumoꝑtet cuius fidei
cuius innocentie sint. in suis nos
dam nauim adhibu̾it. Si plures
nauim exerceant imusquisq pro
parte ꝙ nauim exeͬcet ouenitur.
ħ uidiciã ꝙͣuis honoraria sunt:
tñ ꝑpetua sunt. Inh̾edem autẽ

Expanded text:
 si in ipsa naue damnum datum sit: ceterum si extra nauem licet a nautis, non praestabit. item si praedixerit, ut unusquisque uectorum res suas seruet neque damnum se praestaturum, et consenserint uectores praedictioni, non conuenitur. Hatae inter se damni dederint, hoc ad exercitorem non pertinet. sed si quis sit nauta et mercator, debebit illi dari: quod si quis quos uolgo ναυτεπιβάτας dicunt, et huic tenebitur, sed huius factum praestat, cum sit et nauta. Si seruus nautae damnum dederit, licet seruus nauta non sit, aequissimum erit in exercitorem actionem utilem  Hac autem actione suo nomine exercitor tenetur, culpae scilicet suae qat tenetur: nam cum alienos adhibet, explorare eum oportet, cuius fidei, cuius innocentiae sint: in suis venidam navem adhibuerit. Si plures navem exerceant, unusquisque pro parte, qua navem exercet, convenitur. Haec iudicia quamvis honoraria sunt, tamen perpetua sunt: in heredem autem
Abbreviated transcription (Latin):
iuidetur sola promissiõe. quoo et
mela sc̾bit aliogum ꝯpłłetur iu¬
dicium aͣcciꝑe qͣm inuenire eos
qui satis ꝓcodent. Inomnib
aut̃ inquib ꝓtelatur amomitio:
ħ ꝓcedere sinc temꝑali dampno c̃¬
ditoris oꝑͥ. ¶ his datur multẽ ci¬
cende ius quib publice uidiciũ ẽ.
⁊ ñ aliis uisi hoc spͤetialiter eis ꝑ
latitare qui p̾sens suscipere iudici
testate habemus. nisi ex castrens
uocetur. deb uenire ut ⁊ pompo¬
nius ⁊ diuus pius scͥpscrunt. Pre¬
toris ẽ enim exnstimare ansua sit
iuiris ditio. uocati ã ñ ꝯtempñe
auctoritatẽ p̾toris. Nam ⁊ lega¬
ti cet̾iq qui reuocandi domũ ĩ¬

Expanded text:
uidetur sola promissione, quod et Mela scribit: alioquin compelletur iudicium accipere quam inuenire eos qui satis pro eo dent.In omnibus autem, in quibus protelatur admonitio, hoc procedere sine temporali damno creditorum oportet.His datur multae dicendae ius, quibus publice iudicium est, et non aliis: nisi hoc specialiter eis pelatitare, qui praesens suscipere iudiciutestate habemus, nisi ex castrensi uocetur, debet uenire, ut et Pomponius et Uindius scripserunt: praetoris est enim aestimare, an sua sit iurisdictio, uocati autem non contemnere auctoritatem praetoris: nam et legati ceterique qui reuocandi domum i
Abbreviated transcription (Latin):
ces innauim locatas q̃ inferent᷑
⁊ si eaꝵ uectura ñ debetur nesti¬
mñtorum. penoris cotidiam. quia
hoc ip̃a ceterarũ rerũ locationi ac
accipiunt ñ ꝓ custodia s nauta
ut tranuectores. caupo ut uiato¬
res manere incaupona pariatur.
stabullarus ut ꝑmitrat nim̃ta ap̃
eum stabulari⁊ tñ tustodie nomne¬
M cootenentur. Nam ⁊ fullo ⁊ sartinator

Expanded text:
ferentur, etsi earum uectura non debetur, ut uestimentorum, penoris cottidiani, quia haec ipsa ceterarum rerum locationi accaccipiunt non pro custodia, sed nauta ut traiciat uectores, caupo ut uiatores manere in caupona patiatur, stabularius ut permittat iumenta apud eum stabulari: et tamen custodiae nomine tenentur. nam et fullo et sarcinator
Abbreviated transcription (Latin):
incmpona tenetur ꝓ his qui hi¬
tandica in caupona sunt. hoc ã
ni inuirie actione uti c̃ nautis
ut certi hominis fc̃m arguamꝰ.
s una otenti ẽẽ debemꝰ. Et sic̃
exercitore o̾imus p̃stare debemꝰ¬
⁊ accões uras ꝙͣ nis exclucto actio ad¬
u̾sus eos opetat eͥrercito secł si abso¬
lutus sit exercitor acͣtõe. deinde
hominis actũ sic. deinde ĩ ft̃m acci¬
one agatur exceptio dabitur.

Expanded text:
po tenetur pro his, qui habitandi causa in caupona sunt: hoc autni iniuriae actione uti cum nautis, ut certi hominis factum arguamus: sed una contenti esse debebimus, et si cum exercitore egerimus, praestare ei debemus actiones nostras, quamvis ex conducto actio adversus eos competat exercitori. sed si absolutus sit exercitor hac actione, deinde hominis actum sit, deinde in factum actione agatur, exceptio dabitur.
Abbreviated transcription (Latin):
ta quib n auib ut̾ent᷑. ⁊ cet̾a que
res nr̃as analienas intilerimꝰ. si tñ
qͣm quor sunt debent solui. Et i¬
deo sipignori mcrtes accipero ob
ꝑecumam nautic anĩ michi mag̃
qͣm debitori nauta tenebitur. si¬
b Mante eas sus cep̃ ¶ Recepit aũ sal

Expanded text:
 nauibus uterentur et cetera quae res nostras an alienas intulerimus, si tamen quam quorum sunt, debent solui. et ideo si pignori merces accepero ob pecuniam nauticam, mihi magis quam debitori nauta tenebitur, si ante eas susc
Abbreviated transcription (Latin):
rum ꝑier̃ ¶ Idẽ erit dicend ⁊ si ĩ sta¬
bulo aut ĩcauponauis maior otiger̃.
Eodẽ modo tenentire caupones̃
⁊̃ stabislarii excercentes negotiũ
suũ recipiunt. Cet̾m siextͣ nego¬
tiũ receꝑut ñten᷑ebunt᷑ ¶. Si filiꝰ
familias aut seruus receperit: ⁊
uoluntas p̃ris ł comini int̾uenit:¬
⁊ insolidum erit ꝯuem̃etꝰ Itẽ si
seriuuis exertitoris subripuit ł dãp¬
nũ dedit: noxał actio cessabit quia
ob receptũ suo nomine domunns.
ueninir.sin nero sine uoliuitate
exerreant de pecusio dabit᷑ ¶ ħ acͣcio
rei ꝑsecutionẽ otinet ut põponus

Expanded text:
 dari. idem erit dicendum et si in stabulo aut in caupona uis maior contigerit. Eodem modo tenentur caupones et stabularii, quo exercentes negotium suum recipiunt: ceterum si extra negotium receperunt, non tenebuntur. Si filius familias aut seruus receperit et uoluntas patris domini interuenit, in solidum erit, conueniendus. item si seruus exercitoris subripuit uel damnum dedit, noxalis actio cessabit, quia ob receptum suo nomine dominus conuenitur. sin uero sine uoluntate exerceant, de peculio dabitur. Haec autem rei persecutionem conti
Abbreviated transcription (Latin):
ed ⁊ ip̃i naute furti actio opetit. cꝰ
sit hoc ꝑiculonisi ip̃e subripuit
⁊ pͦea ab eo siłbripiatur aut alio sb.¬
ripiente ip̃e natita soluendo ñ sit.
¶Si Nauta ñ aute stabularius stabu¬
larii. caupo cauponi s receꝑit aques

Expanded text:
ed et ipsi nautae furti actio competit, cuius sit periculo, nisi si ipse subripiat et postea ab eo subripiatur, aut alio subripiente ipse nauta solvendo non sit. Si nauta nautae, stabularius stabularii, caupo cauponis receperit, aeque
Abbreviated transcription (Latin):
uiriam suam ꝑseqͣntur ł furtũ
ł̃ dampnum ꝙ tunc passisunt.
Alioquin ut ulianꝰ elegant᷑ait.
aut ĩnpͣunc ꝯtumelũs ⁊ dampnis
pulsando eos subicere ip̃os nirisdic¬
tioni dum se uundicãt: Sỹ si du¬
bitetur urrũ inea quis causa sit
ut domũ reuocarĩ possit nec ne ir̃e
p̃tor deb causa cognitaͥ tuerr ¶ Q
si ostit̾it inea eium ẽẽ causa ut do

Expanded text:
iuriam suam persequantur vel furtum iuriam suam persequantur vel furtum vel damnum quod nunc passi sunt: alioquin, ut et Iulianus eleganter ait, aut impune contumeliis et damnis uiusque pulsando eos subicere ipsos iurisdictioni, dum se vindicant. Sed si dubitetur, utrum in ea quis causa sit, ut domum revocare possit, nec ne, ipse praetor debet causa cognita statuere. quod si constiterit in ea eum esse cau
Abbreviated transcription (Latin):
douiũ reuocatõnis dandam ait.
tio cessiano rescͥpfit. Eum qui tu¬
euocatus. ñ deb̾e opełi uidicium
susciꝑeIdem claudio fauiano
siderat mintegrum restitui ad u̾¬
sus afinianũ qui alt̾ius negocũ cã
uenerat ñ c̃ẽ rome audiẽd̾. ¶ õs
ã isti domos renocant: si ũ ibi cõfͣce¬
rantubi oueniũt᷑. Cet̾m si ccͣxerĩtẽ
ibi reuocandi ius ñ hñt exreptis le¬
gatis. quilicet ibiꝰ otraxerint dũ¬
modo autelegatõem ꝯtraxeruit:
n ñ oplłiuit᷑ se rome defencłe qͣm¬
diu legationis cã hic demorãt᷑. ꝙͥ
⁊ iuliañ scͥpsit. ⁊ duius pius rescͥpͣ¬
sit. plane si ꝑfecta legatione sub¬
sistant. ꝯuemendos cos duius resqͥ¬
sit. It̃ si exͣ ꝓuniciã suã otraxe¬
rint. licet ñ initalia q̃stĩois ẽ an
rome oueniri possint᷑. Et marcel¬
P in eo pruulegio eos indomũ re¬
uocandi ꝙ incuutate sua ł cer¬
te intraꝑiuntiã ꝯtraxerint. quod
ad ñsus om̃s se defend̾e ñ tñ si ĩ¬

Expanded text:
domus revocationem dandam ait, tio Celsiano resceuocatus, non debere compelli iudicium suscipere. idem Claudio Flauiano sidera‹ra›t in integrum restitui aduersus Asinianum, qui alterius negotii causa uenerat, non esse Romae audiendum. Omnes autem isti domum reuocant, si non ibi contraxerunt, ubi conueniuntur. ceterum si contraxerunt ibi, reuocandi ius non habent: exceptis legatis, qui licet ibi contraxerunt, dummodo ante legationem contraxerunt, non compelluntur se Romae defendediu legationis causa hic demorantur. quod et Iulianus scribit et divus Pius rescripsit. plane si perfecta legatione subsistant, conveniendos eos divus Pius rescripsit. Item si extra provinciam suam contraxerunt, licet non in Italia, quaestionis est, an Romae conveniri possint. et Marcellus in eo solo privilegio eos uti domum revocandi, quod in civitate sua vel certe intra provinciam contraxerunt: quod adversus omnes defendere: non tamen si in
Abbreviated transcription (Latin):
tritũ. Nam ẽ ip̃oꝵ arbitͥo ne q̃m
recipianti⁊ nisi hoc eẽt statutũ:
mat̾ia dnretur c̃ fu̾rib ad u̾suse¬
os quos recipiunt coemidi. Cũ uͣer
nc quidem abstincant᷑ huius mͦ
fraudib ¶ Qui s̃ igit᷑ qui teneãt᷑
uidend̾ẽ: Ait p̾tor. naute. Nau¬
tã accipere debemꝰ eũ qui naũ

Expanded text:
um: nam est in ipsorum arbitrio, ne quem recipiant, et nisi hoc esset statutum, materia daretur cum furibus adversus eos quos recipiunt coeundi, cum ne nunc quidem abstineant huiusmodi fraudibus. Qui sunt igitur, qui teneantur, videndum est. ait praetor "nautae". nautam accipe