comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
compacta geneste: leuẽ pastũ uoranti p̃beret flãmȩ. Prȩt̾ea humano
recedente adiutorio : pauꝑ ille ad diuinũ conuersus auxiliũ. ita aiebat.
Odñe miserere mei : ne fame affectus moriar. Sc̃e benedicte subueni
mͥ &. adiuua seruum tuũ. Omnẽ enĩ meã pauꝑtatẽ in hoc conduxerã
tuguriunculo. Bũ hȩc &. alia plurima flendo ingeminaret. diuinitas
flexa ad miscđiam meritas sacratissimi benedicti patris restinixit rogũ.
saluũq om̃e remansit tuguriũ : uno dũtaxat pariete ambusto qui
erat contextus ex uimine cunctaq: illius remanserunt illesa.
benedicti donatus : multis uicinoꝵ insectationib & maxime pͥmorũ
patriȩ a potestate huiꝰ loa desciuerat. At post longũ temporis spaciũ ma¬
ximo labore seruoꝵ dĩ ꝓpͥe restitutus potestati. consiliũ nec essarie: eꝑtũ. ẽ.
ut habitatione congrua monachis quoquo modo inibi constructa. asfidue

Expanded text:
compacta genesta, levem pastum voranti praeberet flammae. Praeterea, humano compacta genesta, levem pastum voranti praeberet flammae. Praeterea, humano recedente adjutorio, pauper ille ad divinum conversus auxilium ita aiebat: O Domine, miserere mei, ne fame affectus moriar! S. Benedicte, subveni mihi, et adjuva servum tuum; omnem enim paupertatem in hoc conduxeram tuguriunculo. Dum haec et alia plurima flendo ingeminaret, Divinitas flexa ad misericordiam meritis sacratissimi Benedicti Patris, restinxit rogum, salvumque omne remansit tugurium, uno duntaxat pariete ambusto, qui erat contextus ex vimine. cunctaque illius remansere illaesa. CBenedicti donatus, multis vicinorum insectationibus, et maxime primorum patriae, a potestate hujus loci desciverat. At post longum temporis spatium, maximo labore servorum Dei propriae restitutus potestati, consiliumque necessario repertum est, ut habitatione congrua monachis quoquomodo inibi constructa, assidue
Abbreviated transcription (Latin):
bando ꝓforib: ipsius eccłe. elemosynis religiosoꝵ frm pasci solita contesiorn¬
pectans si quomodo fieri posset ut pietate dĩ ac meritis beati confessoris¬
xp̃i benedicti corporeã assequi mereret᷑ ianitatẽ. Cũ gͥ diuturno tem¬
uentu sc̃issimi benedicti sanitati restituit᷑. Diuq in eodẽ loco saora ati
in columis ꝑmaners : post uirilem assecuta copulam cũ ple eadem
rat suã : quo cuncta quȩ acquirere pot̾uit conducens. spẽ omnẽ ꝓtrahen¬
dȩ pauꝑrime contulerat uitȩ. Casu denq accidente igni comp̃hensa:
flammarũ globũ cepit emittere. ꝑstrepentiũ aut̃ tumultu ut intali
asfolet re. uicinarũ homines uillarũ cȩꝑunt concurere. Sed cũ iã rogũ
flãmarũ altius ascendentẽ concremationiq ꝓximã cernerent. gradum
cõpressere : dicentes er̃ anullo posse lib̵ar quȩ extructa uiminib &

Expanded text:
bando pro foribus ipsius ecclesiae eleemosynis religiosorum fratrum pasci solita erat: exsbando pro foribus ipsius ecclesiae eleemosynis religiosorum fratrum pasci solita erat: exspectans si quomodo fieri posset, ut pietate Dei ac meritis beatissimi confessoris corpoream assequi mereretur sanitatem. Cum igitur diuturno su sanctissimi Benedicti sanitati restituitur, diuque in eodem loco sana et incolumis permanens, post virilem assecuta copulam, cum prole in eadem rat suam: quo cuncta quae acquirere potuit conducens, spem omnem protrahendae pauperrimae contulerat vitae. Casu denique accidente, igne comprehensa, flammarum globum coepit emittere. Perstrepentium autem tumultu, ut in tali assolet re, vicinarum homines villarum coeperunt concurrere. Sed cum jam rogum flammarum altius ascendentem, concremationique proximam cernerent, gradum compressere, dicentes eam a nullo posse liberari quae exstructa viminibus et
Abbreviated transcription (Latin):
structa auenerabili p̾sentis loai abbate nomine medone. paruula qui¬
dẽ sed in secretiori ut eo putabat᷑ tempore locosita ciuitatis. ac ꝑ hoc ap¬
tissima monachis & abbati in necessariis rebus agendis habitatio. Pono
circa tempora hiemis irruptionẽ insuꝑiora meditantib paganis necessi¬
tate fr̃s coacti eo se conferunt. Certe ut iã supra breui memorauimꝰ bis
ciuitate incendio congemata tertio distracta. nullus iã ei defensionis
ac tutelȩ uidebat᷑ usus in esse donec uenerabilis pontifex eiusdẽ urbis
cũ sũma dicendus reuerentia Malterius dõ inspirante muros ꝑcuncta
fere destructos ciuitatis sagacttate nobilis in genii qua p̃pollere cognos¬
cit᷑ restaurans. defensioni coapaaret popłoꝵ. Nuc itaq serui dĩ deueni¬
entes tempus ꝓoportunitate peligiosȩ t ansigunt uitȩ. Affuit aut̃ int̃
hec apud sacrã ȩdiculã quȩdã femina exburgo quitatis capta urribus

Expanded text:
structa a venerabili praesentis loci abbate nomine Medone; parvula quistructa a venerabili praesentis loci abbate nomine Medone; parvula quidem, sed in secretiori ut eo putabatur tempore loco sita civitatis, ac per hoc aptissima monachis et abbati in necessariis rebus agendis habitatio. Porro circa tempora hiemis, irruptionem in superiora meditantibus paganis, necessitate fratres coacti eo se conferunt. Certe, ut jam supra brevi memoravimus, bis civitate incendio concremata, tertio distracta, nullus jam ei defensionis ac tutelae videbatur usus inesse: donec venerabilis pontifex ejusdem urbis cum summa dicendus reverentia, Galterius, Deo inspirante muros per cuncta fere destructos civitatis, sagacitate nobilis ingenii qua praepollere cognoscitur restaurans, defensioni coaptaret populorum. Huc itaque servi Dei devenientes, tempus pro opportunitate religiosae transigunt vitae. Adfuit autem inter haec apud sacram aediculam quaedam femina ex burgo civitatis, ita ut
Abbreviated transcription (Latin):
bile nom̃ sacram̃to uelut uilissimã attẽptauerat:rem. sanitatẽ assequi
mereret᷑. Affuit clem̃tia conditoris p̃cib affectuosis miseri poscentis auxi¬
liũ eximii ducis. eiꝰq int̾̃cessione medelã infirmus consequit᷑. lȩtusq fori
repetit. Sed ne forte plurima tristia ꝓꝑditis absorberet᷑ nũmis. consolari
eũ dñs dignatus ẽ eius uirtute cuiꝰ auxilio salutẽ illi uoluit conferre.
Nanq mirabile dictu cũ om̃is fere popłi multitudo a foro ad ꝓpria re¬
cessisset pauciq: ad modũ remansissent : eo in loco quo maior discursus
fuerat plebis respiciens uidit sacculũ iacentẽ cũ nũmis quos ꝑdiderat.
Quẽ recolligens gaudio maiore afficit᷑. ñ solũ ꝓsalute corporea : uerũ etiã
ꝓinuento pauꝑtatis suȩ laborioso questu. Nuic admirabili signo: aliud adi¬
cit᷑ annuente xp̃i gr̃a. longiori quanquã terrȩ institutio

Expanded text:
bile nomen sacramento velut vilissimam attentaverat rem, sanitatem assequi bile nomen sacramento velut vilissimam attentaverat rem, sanitatem assequi mereretur. Adfuit clementia Conditoris precibus affectuosis miseri poscentis auxilium eximii ducis, ejusque intercessione medelam infirmus consequitur, laetusque forum repetit. Sed ne forte plurima tristitia pro perditis absorberetur nummis, consolari eum Dominus dignatus est, ejus virtute, cujus auxilio salutem illi voluit conferre. Namque mirabile dictu! cum omnis fere populi multitudo a foro ad propria recessisset, paucique admodum remansissent, eo in loco quo major discursus fuerat plebis respiciens, vidit sacculum jacentem cum nummis quos perdiderat. Quem recolligens, gaudio majore afficitur, non solum pro salute corporea, verum etiam pro invento paupertatis suae laborioso quaestu. Huic admirabili signo aliud adjicitur annuente Christi gratia, longiori quanquam terrae interstitio
Abbreviated transcription (Latin):
iurauerat : nequaꝗ ex impunitate gauisus . ẽ. Siquidẽ manũ quã cum
brachio imꝓuide peieraturus tetenderat ad se reuocare nequiuit : sed in
suo conamine obrigescens stupida remansit. Territi om̃s qui aderant:
qͥd consulto opus ẽẽt scrutant᷑ e uestigio Nil uͦ consilii salubrioris reptũ.
quã ut reus unirtutẽ iã exꝑtus diuinã. ueniã petiturus ȩdẽ sacrã ex¬
peteret. Quod ille impiger exsecutus deiectus animo ac suppiex ȩccłam
petit: deferens altera in manu quȩ pene obnoxia nequaꝗ fuerat uoti
gr̃a furcã ferreã tridentẽ. Postremo sternit᷑ ante sacratissimã tũbã
uacuã quidẽ sc̃o corpore. sed uirtute diuina ex societato quondã pioꝵ ossuũ
refertã ueniãq: temeritatis ac criminis ex ꝑiurio contracti exorat : simul
etiã miscđiam dñi p̃cat᷑. quatinꝰ int̾uenti piissimi pastoris cuiꝰ uenerã¬

Expanded text:
juraverat, nequaquam ex impunitate gavisus est: si quidem manum, quam cum juraverat, nequaquam ex impunitate gavisus est: si quidem manum, quam cum brachio improvide pejeraturus tetenderat, ad se revocare nequivit; sed in suo conamine obrigescens, stupida remansit. Territi omnes qui aderant, quid consulto opus esset scrutantur e vestigio. Nihil vero consilii salubrioris repertum, quam ut reus virtutem jam expertus divinam, veniam petiturus aedem sacram expeteret. Quod ille impiger exsecutus, dejectus animo ac supplex ecclesiam petit, deferens altera in manu quae pene obnoxia nequaquam fuerat, voti gratia furcam ferream tridentem. Postremo sternitur ante sacratissimam tumbam, vacuam quidem sancto corpore, sed virtute divina ex societate quondam priorum ossium refertam: veniamque temeritatis ac criminis ex perjurio contracti exorat, simul etiam misericordiam Domini precatur, quatenus interventu piissimi pastoris, cujus venera
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓximo consticutis more consueto orbis. ad distrahendas seu coemendas
merces popłs confluere solet : in loco nixta monasteriũ posito qui dicit᷑
uetus floriacus. Quadã itaq die sabbati duo compares locũ adeunt
mercandi gr̃a. Quoꝵ alt̃ in sacculo ut ipse referebat duodecĩ habebat
denarios : quos simul ex mertib distractis acceꝑant. eosq mibi int̃se
diuidere conuenerant. Sed dũ ille qui nichil ex eis habuerat a socio sibi
debitã requireret partẽ. ille uͦ se ei reddidisse fateret᷑: contentione
oborta uidex fori engilraus uocabulo accurrit. Cũq litẽ dirimere
uellet. atq: ille qui p̃ciũ habuerat compari se red didisse modis om̃ib:
affirmaret nec dictis eiꝰ fides adhiberet᷑ : necessitate compulsus. dext̃an
cont᷑ basilicã extendens cũ furore iuram̃tũ ꝓculit ita inquiens. Per
istũ scm benedictũ ego illos ei reddidi denarios. Qđ qr temere ac falso

Expanded text:
proximo constitutis, more consueto orbis, ad distrahendas seu coemendas proximo constitutis, more consueto orbis, ad distrahendas seu coemendas merces populus confluere solet in loco juxta monasterium posito, qui dicitur Vetus Floriacus. Quadam itaque die Sabbati duo compares locum adeunt mercandi gratia: quorum alter in sacculo ut ipse ferebat duodecim habebat denarios, quos simul ex mercibus distractis acceperant eosque inibi inter se dividere convenerant. Sed dum ille qui nihil ex eis habuerat, a socio sibi debitam requireret partem, ille vero se ei reddidisse fateretur; contentione oborta, judex fori, Engilraus vocabulo, accurrit. Cumque litem dirimere vellet, atque ille qui pretium habuerat, compari se reddidisse modis omnibus affirmaret, nec dictis ejus fides adhiberetur, necessitate compulsus dexteram contra basilicam extendens, cum furore juramentum protulit, ita inquiens: Per istum S. Benedictum ego illos ei reddidi denarios. Quod quia temere ac falso
Abbreviated transcription (Latin):
patris uirtute quoq p̃ oculis habita abundantiꝰ roborarent᷑. Post ex baustũ
nanq graui grassante incendio cȩnobiũ nulla iã sollgra remane ntu
quippe cui ñ templa diuinis cultib apta non lares diueriis extrueti uũdia
ñ horreai si penora. ñ certe quippiã decoris aut utilitatis restiterat. nudiq
maceriarũ parietes stuporẽ spectantib: oculis horrorẽq magis quã decus
aut głam p̃ferrent : compulsi fr̃s domũ quondã quieti aptata int posita
patientes atub de parte umbrã finxẽre minoris sacelli. In quo fabrica¬
to altari : diuinũ officiũ int̾diu celebrabant. Quo etiã in loco corpus
ceatinimi deferunt benedicti : in loculo adhuc gestatorio positũ. Dũ
scã eo quiescerent m̃bra : dõ oꝑante tale qđdã accidit miraculũ.
empore p̃fixo hoc ẽ. septimã feria ꝑ totius cursũ anni ex uillis in

Expanded text:
Patris, virtute quoque prae oculis habita, abundantius roborarentur. Post exhaustum Patris, virtute quoque prae oculis habita, abundantius roborarentur. Post exhaustum namque gravi grassante incendio coenobium, nulla jam soli gratia remanente quippe qui non templa divinis cultibus apta, non lares diversis exstructi usibus, non horrea, non penora, non certe quidpiam decoris, aut utilitatis restiterat nudique maceriarum parietes stuporem spectantibus oculis, horroremque magis quam decus aut gloriam praeferrent; compulsi fratres domum quondam quieti aptatam interpositis partientes arcubus, de parte umbram finxere minoris sacelli, in quo fabricato altari divinum officium interdiu celebrabant. Quo etiam in loco corpus beatissimi deferunt Benedicti, in loculo adhuc gestatorio positum. Dum igitur sancta eo quiescerent membra, Deo operante tale quoddam accidit miraculum.empore praefixo, hoc est septima feria, per totius cursum anni ex villis in
Abbreviated transcription (Latin):
urbis curã huiꝰ sacri loci agente bernardo nobilissimi generis iuiro leuatũ
Aloco sepulchri sc̃issimũ corpus in serinio cũ honore coneruorepoipelleret
sic q in soculo gestatorio collocatũ qualit̃ quocunq fugiendi impella ete
ne cessitas a frib fuge p̃sidio sese tuentib deferri posset. Sedloco condũ it
te gentili gladio sedes sibi aptatas repetente .: sẽisima m̃bra loco condũn t᷑
sole dtiuon leuatũ scĩsimũ corpus atq in loculo uectatorio depoist ũ hacalla eq
ꝓut oportunitas fugo se optulit a fr̃ib deferret᷑. Non tam̃ infiahec temoerus
spatia gr̃a diuina seruos suos quanquã miserabilit᷑ peretre incertsq sedib
iactatos obliuisci dignata . ẽ. quin miraculis solaret᷑ ꝑ dilectnssimũ suũ pria¬
tratis quatinꝰ titubantia ꝓpt̃ tot aduersos casus hominũ corda ex p̾sensta

Expanded text:
urbis, curam hujus sacri loci agente Bernardo nobilissimi generis viro, levatum urbis, curam hujus sacri loci agente Bernardo nobilissimi generis viro, levatum a loco sepulcri sanctissimum corpus in scrinio cum honore congruo repositum est: sicque in loculo gestatorio collocatum, qualiter quocunque fugiendi impelleret necessitas, a fratribus fugae praesidio sese tuentibus deferri posset. Sed gratia Christi agente, gentili gladio sedes sibi aptatas repetente, sanctissima membra loco conduntur psoles, iterum levatum sanctissimum corpus atque in loculo vectario depositum, hac illacque prout opportunitas fugae se obtulit, a fratribus defertur. Non tamen infra haec temporis spatia gratia divina servos suos quanquam miserabiliter peregre incertisque sedibus jactatos oblivisci dignata est, quin miraculis solaretur per dilectissimum suum patratis: quatenus titubantia propter tot a versos casus hominum corda, ex praesentia tanti
Abbreviated transcription (Latin):
rere nr̃i. te enĩ expectauimꝰ : esto brachiũ nr̃m in mane & salus nr̃a in tem¬
pore tribulationis. Nec de excidio iocundissime patriȩ breuit litteris
manda e libuit : quo his quȩ consequenda erant clariorẽ pararemꝰ uia e
omissis scilicet infandis maloꝵ cladib quȩ oͥpso sui horrore & execratione
stili cursũ insemet hebescere cogunt. Iã nunc ad ꝓpositũ edeamꝰ. Interea
nor manni ut supͣ paucis p̃libauimꝰ scđa irruptione aurelianis asgressi
urbẽ ambustione concremant : parsq illoꝵ duce bareto cũ quabaginga
Nauib monasteriũ sc̃i benedicti expetunt. qđ ab urbe aibeliana decẽ &
octo distat milib Illud deniq uacuũ habitatorib repꝑientes. cuniatis uͦ
mortaliũ temporaneis refertũ cõmodis. more sibi familiari predantu
dissipant : ad postremũ uͦ igni immisso adurunt. Aberat iã tunc corpin
sacratissimũ confessoris xp̃i benedicti. Si quidẽ pͥma uastatione p̃filtie

Expanded text:
ere nostri, te enim exspectavimus: esto brachium nostrum in mane et salus nostra in tempore tribulationis . Haec de excidio jucundissimae patriae breviter litteris mandare libuit, quo his quae consequenda erant clariorem pararemus viam. Omissis scilicet infandis malorum cladibus, quae ipso sui horrore et exsecratione, styli cursum in semet hebescere cogunt, jam nunc ad propositum redeamus. Nortmanni, ut supra paucis praelibavimus, secunda irruptione Aurelianos aggressi, urbem ambustione concremant: parsque illorum, duce Bareto cum quadraginta navibus, monasterium S. P. Benedicti expetunt, quod ab urbe Aurelianensi decem et octo distat millibus. Illud denique vacuum habitatoribus reperientes, cunctis vero mortalium temporaneis refertum commodis, more sibi familiari praedantur, dissipant, ad postremum vero igni immisso adurunt. Aberat jam tunc corpus sacratissimum confessoris Christi Benedicti: si quidem prima vastatione praefatae
Abbreviated transcription (Latin):
łali p̃dicat pontifex corde deuoto a dorare. Ipse enĩ dñs ds̃ nr̃ misertus
ris infulsit nobis & abstractũ atenebris aduerã lucẽ & agnitionẽ
loris lepra totã mei corporis iuasisset carnẽ & multoꝵ meicen
adhiȩc uenerunt sacerdotes capitolii dicentes mͥ fieri debere fontẽ
in capitolio & compleri hunc in nocentũ sanguine. & calente eo loto me
posse mundari. Et scđm eoꝵ dicta aggregatis plurimis in nocentibus
infantib dũ uellent sacrilegi paganoꝵ sacerdotes eos mactari: & ex
eoꝵ sanguine fontẽ repleri: cernens serenitas nr̃a lacrimas matriũ
eoꝵ ilico ex horrui facinꝰ misertusq eos ꝓpͥis matrib restitui p̃cepimꝰ
filios sios. Datisq uehiculis & donis concessis gaudentes ad ꝓpͥi relaxa¬
uimꝰ. Cadẽ gͥ transacta necte nocturna nobis facta sisentia dum
somni tẽpiis aduenisset : ad sunt apłi sc̃s petrus apłs & paulus dicentes

Expanded text:
alis predicat pontifex, corde devoto adorare. Ipse enim dominus Deus noster misertus mris infulsit nobis et abstractum a tenebris ad veram suam lucem et agnitionem squaloris lepra totam mei corporis invasisset carnem, et multorum medicorum ad hoc venerunt sacerdotes Capitolii dicentes, mihi debere fieri in Capitolio et compleri hunc innocentium sanguine, et in eo calente loco me posse mundari. Et secundum eorum dicta, aggregatis plurimis innocentibus infantibus, dum vellent sacrilegi paganorum sacerdotes eos mactari, et ex eorum sanguine fontem repleri, cernens serenitas nostra lacrymas matrum eorum, illico exhorrui facinus, miseratusque eas, proprios illis restitui praecepimus filios suos, datisque vehiculis et donis concessis gaudentes, ad propria relaxavimus. Eadem igitur transacta die, per nocturna nobis facta silentia, dum somni tempus advenisset, adsunt apostoli sanctus Petrus et Paulus, dicentes
Abbreviated transcription (Latin):
quã terrestria latiora. Cũ gͦ uideamꝰ tantã celeritatẽ cȩlestiũ corpoꝵ
quȩ nobis uident᷑ etendunt᷑ ñ moueri. cui celeriati cõparare possumaus
corpus angłicũ. Affuerunt etiã : & quando uoluerunt se conspiciendos
tangendosq p̃buer̃. Lauit angłis pedes abraham : & ñ solũ lauit illa
corpora. uerũ etiã contrectauit. Apparuer̃ ut uoluerunt. quando uo

Expanded text:
a latiora. Cum ergo videamus tantam celeritatem coelestium corporum, quae nobis videntur cum attenduntur non moveri; cui celeritati comparare possumus corpus angelicum? Adfuerunt etiam, et quando voluerunt se conspiciendos tangendosque praebuerunt. Lavit Angelis pedes Abraham . Non solum lavit illa corpora, verum etiam contrectavit. A
Abbreviated transcription (Latin):
cuerit. Roboratis gͦ hac exhortatione animis. confisi meritis &. auxilio ex¬
cęllentissimi patris: haud ꝓcul a monasterio hostes ꝓsequunt᷑ a tergo.
Consertoq forti animositate graui p̃lio. tanta de populationis strage in
eos bacchati sunt : ut extant popłi numerositate uix suꝑ fuerit aliquis
qui belli euentũ intimaret posteris. Patrata itaq desiderabili uictoria
belli. dux suos int̾ogans requisiuit. si forte quẽpiã reuerendȩ uisionis
monachũ int̾ densitaces hõstiũ sibi uiã pandentẽ ꝓpͥo uisu contẽplati. ẽẽnt
Quib respondentib se in illo p̃lio neminẽ monachoꝵ uidisse : statĩ ille. Sc̃i
imquiens benedictus me ꝑ tocũ belli huiꝰ certam̃ ꝓtegens. sinistra manu
ȩqui mei habenas dirigendo accustodiendo tenuit : dextra uͦ baculũ manu
tenens. plurimos hostiũ ꝓsternendo morti tradidit. Sic &. nocentib: pena:

Expanded text:
cuerit. Roboratis ergo hac exhortatione animis, confisi meritis et auxilio excuerit. Roboratis ergo hac exhortatione animis, confisi meritis et auxilio excellentissimi Patris, haud procul a monasterio hostes prosequuntur a tergo: consertoque forti animositate gravi praelio, tanta depopulationis strage in eos bacchati sunt, ut ex tanta populi numerositate vix fuerit aliquis qui belli eventum intimaret posteris. Patrata itaque desiderabili victoria, belli dux suos interrogans, requisivit si forte quempiam reverendae visionis monachum inter densitates hostium sibi viam pandentem proprio visu contemplati essent. Quibus respondentibus se in illo praelio neminem monachorum vidisse, statim ille: Sanctus, inquiens, Benedictus me per totum belli hujus certamen protegens, sinistra manu equi mei habenas dirigendo ac custodiendo tenuit: dextera vero baculum manu tenens, plurimos hostium prosternendo morti tradidit. Sic et nocentibus poena
Abbreviated transcription (Latin):
lora eoꝵ direpta uoti compos rediret ꝓtanta uictoria. Prȩuenitq ip¬
soꝵ nequã consiliũ om̃i potentia miseri cordis dĩ quȩ eos ex sua uirtute
ꝓtereret : &. in nocentẽ plebẽ amaligna eoꝵ infestatione benigne defe¬
dendo saluaret. Nã tũ p̃dictus uenerabilis uir huc a partib burgundiȩ
ob suȩ utilitatẽ necessitatis forte dĩ consilio uocatus. ad hos fines contende¬
bat. ꝓpẽq monasteriũ ꝑueniens relaci suoꝵ addidicit. fr̃s ab hostib sub¬
p̃sentiarũ aderat numerus. anxiari suꝑ hoc multimode cepit & tederi:
qualit̾ occurrendũ foret intͣ semet ip̃sũ reuoluens tantȩ multitudini.
Tandẽ hortatu girboldi nobilissimi autisfioderensiũ comitis. animũ con¬
grediendi bellũ usũpsit: ad seuerans nulla unquã discrimina passũ fore.
qui beati benedicti patris seruitutis grã aduersantiũ agmini sese imiis¬

Expanded text:
lioribus eorum direptis, rediret patrata victoria. Praevenitque iplioribus eorum direptis, rediret patrata victoria. Praevenitque ipsorum nequam consilium omnipofendendo salvaret. Nam tum praedictus venerabilis vir Hugo a partibus Burgundiae ob suae utilitatem necessitatis forte Dei consilio vocatus ad hos fines contenderat, propeque monasterium perveniens, relatu suorum addidicit, Fratres ab hostibus subpraesentiarum aderat numerus, anxiari super hoc multimode coepit et taedere, qualiter occurrendum foret intra semetipsum revolvens tantae multitudini. Tandem hortatu Girboldi nobilissimi Autissiodorensium comitis animum congrediendi bellum assumpsit, asseverans nulla unquam passum discrimina fore, qui B. Benedicti Patris servitutis gratia adversantium agmini sese immis
Abbreviated transcription (Latin):
Qđ qualit̃ huiꝰ ꝑuirtutẽ patris benedicti potent̃ effecerit : paucis
subiciendũ censemꝰ. Igitꝰ ꝑtransiens ut diximꝰ nullo obsistente plurima¬
rũ portus ciuitatũ. aurelianis deuenit : indeq altius gressũ ꝓtendens
ad monasteriũ floriacũ cladẽ inflictura accedere contendit. Porre
fama uulgante istudiã pridẽ fr̃s compererant : competensq ets uesuĩ ẽ
ut loco cederent. &. p̃sidio oportunitatis necessariȩ cõmunirent. Hoinde
diuersoꝵ uehiculoꝵ plaustra acceptata quȩq: p̃ciosa in eis componentes
cũ suppellectili reliqua ad p̃diũ matrinia cense decernunt contendere :
quatinꝰ illic quo quo modo tuta sua om̃ia possent. ẽẽ. Ast eadẽ ꝑfida
natio monasteriũ deueniens speq sua frustrata nichil in eo quod diripe
eo tendendũ deliberat. quo fr̃s isse suspecto animo ȩstimabat. ut me¬

Expanded text:
Quod qualiter hujus per virtutem patris Benedicti potenter effecerit, paucis Quod qualiter hujus per virtutem patris Benedicti potenter effecerit, paucis subjiciendum censemus. Igitur pertransiens ut diximus nullo obsistente plurimarum portus civitatum, Aurelianis devenit, indeque altius gressum protendens, ad monasterium Floriacum cladem inflictura accedere contendit. Porro fama vulgante istud jampridem fratres compererant, competensque eis visum est ut loco cederent, et praesidio opportunitatis necessariae se communirent. Proinde diversorum vehiculorum plaustris aptatis, quaeque pretiosa in eis componentes, cum supellectili reliqua ad praedium Matriniacense decernunt contendere: quatenus illic quoquo modo tuta sua omnia possent esse. Ast eadem perfida natio monasterium deveniens, speque sua frustrata, nihil in eo quod diriperigiis perspectis, eo tendendum deliberat, quo fratres iisse suspecto animo aestimabat: ut me
Abbreviated transcription (Latin):
ueneno finiuit. Nuiꝰ post modũ filius hludouicus regnũ patriũ suscipi¬
ens. uix duob annis eo potitus: laboriosũ quibusq nobilib regni sui
consecrauit initiũ. Normannica siquidẽ gens quȩ iã bis uaginã suȩ ha¬
bitationis exemptã pyraticã tociꝰ exercuerat : demũ de patris eiꝰ morte
uires resumendo intra t̃minos regni francie libere paucis resistentibus
cladẽ malignitatis suȩ inferebat continiie. Et pͥmũ partes aggressa ne¬
ustriȩ. cedib: & rapinis toca conaminis sui ꝑuersitate intenta. quȩq pͥus
desiderabilia & uitȩ humanȩ cõmoda uidebant᷑. diripere : & in suos nefa¬
rios usus conuertendo satagebat redigere. Peregis secq: inchoata : nisi hugo
nobilissimꝰ abbas strenue rẽ publicã gubernans cũ armis tũ consilus suis
& uirtute eiꝰ barbaricos conatus repͥmendo maximã ex eis manũ ꝑemisset

Expanded text:
veneno finivit. Hujus postmodum filius vocabulo Ludovicus regnum patrium suscipiveneno finivit. Hujus postmodum filius vocabulo Ludovicus regnum patrium suscipiens, vix duobus annis eo potius, laboriosum quibusque nobilibus regni sui consecravit initium. Nortmannica si quidem gens, quae jam bis vagina suae habitationis exempta piraticam toties exercuerat; demum de morte patris ejus vires resumendo, intra terminos regni Franciae libere paucis resistentibus cladem malignitatis suae inferebat continue. Et primum partes aggressa Neustriae, caedibus et rapinis tota conaminis sui perversitate intenta, quaeque prius desiderabilia et vitae humanae commoda videbantur, diripere et in suos nefarios usus convertendo satagebat redigere. Peregissetque inchoata, nisi Hugo nobilissimus abbas strenue rempublicam gubernans, cum armis, tum consiliis suis et virtute ejus barbaricos conatus reprimendo, maximam ex eis manum peremisset.
Abbreviated transcription (Latin):
cho apuad pmie monasteriũ effecto. tociꝰ pat̾ni imꝑii sumã afsecntms
gratũ se cunetis &. fauorabilẽ p̃bens non nullos francoꝵususiorrorue
titis allexerat augustalẽ sublimitatẽ. Sicq in uirũ ꝑfectũ sese cotidie
exercebat deuotionẽ : ut nemini priscoꝵ regũ qui regii nominis elaru¬
erunt dignitate impar uisus sit in om̃i scã religione. Nã int̾ eȩtera
quȩ huic loco contulit munifica. affluenti sua largitate sacerdo cale
indum̃tũ qđ ex capella hotharii fr̃is sui abstulerat dũ exbello reuerte¬
librarũ app̃ciata cũ euagłii textu subtili oꝑis diuersitate fabrefactum
sollemni donatione ꝑ se ipsũ ob medelã animȩ suȩ studuit conferre. Ueni
ut p̃fatũ .ẽ. uita obeuntib fr̃ib romã apparatu magno ꝓficiscens. Fauo¬
re plebis cotius imꝑator & augustus romani imꝑii appellatins .ẽ. Cũq
apud papiã ciuitatẽ ñ sine maximo suoꝵ luctu. pͥdie nonas octob uitã

Expanded text:
ud monasterium effecto, totius paterni imperii summam assecutus, gratum se cunctis et favorabilem praebens, nonnullos Francorum in suae unanimitatis allexerat augustalem sublimitatem: sicque in virum perfectum sese quotidie exercebat devotionem, ut nemini priscorum regum qui regii nominis claruerunt dignitate, impar visus sit in omni sancta religione. Nam inter caetera quae huic loco contulit munifica, affluenti sua largitate sacerdotale indumentum quod ex capella fratris sui Lotharii abstulerat dum ex bello revertelibrarum . . . appretiata, cum Evangelii textu subtili operis diversitate fabricato, solemni donatione per seipsum ob medelam animae suae studuit conferre. Verum ut praefatum est obeuntibus fratribus Romam apparatu magnifico proficiscens, favore plebis totius imperator et Augustus Romani imperii appellatus est. Cumque apud Papiam civitatem, non sine maximo suorum luctu, pridie Nonas Octobris vitam
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ uelut apis prudentissima aditũ illũ ꝑ quẽ ad cęlestẽ patriã pos¬
set ꝑuenire inquieret. Et dũ uir dõ plenus in corde suo die noctuq
qui dixit. qui recipit ꝓpħam in nomine ꝓpħȩ. mercedẽ ꝓpħe accipiet
ita se ipsũ circa martyrũ agaunensiũ limina impendere conatus . ẽ.
ut mecedẽ martyrũ accipere mereret᷑. Et dũ multa loca scõꝵ regni

Expanded text:
tamen velud apis prudentissima aditum illum, per quem ad caelestem patriam postamen velud apis prudentissima aditum illum, per quem ad caelestem patriam posset pervenire, inquireret. Et dum haec vir Deo plenus in corde suo die noctuquequi dixit: qui recipit prophetam in nomine prophetae, mercedem prophetae accipiet, ita se ipsum circa martirum limina inpendere conatus est, ut mercedem martirum accipere mereret
Abbreviated transcription (Latin):
resũptis uirib gundobadus. deiectisq portis uiennensiũ ciuitatis cũ
multo exercitu. captoq germano suo godesiligo cũ uxore & filiis¬
tiq ei sunt duo filii sigismundus & godemarus. Et qr ips̃e gundoba¬
dus om̃isq gens burgundionũ legis goticȩ uidebant᷑. ẽe. cultores:
ꝑcepta illuster atq uenerabilis sigismundus puer. cũ iã ad ꝑfectam
uenisset ȩtatẽ : tanta deuotio circa ȩccłas. monasteria. uel limina
scoꝵ ipsũ accendit. ut die noctuq uigiliis. ieiuniis. orationib inces¬
sant̃ assisteret. De functoq genitore suo gundebado: licet incredula
cirta fidẽ xp̃i om̃is gens burgundionũ. unã cũ paucis romanis qui cũ ipsis
regionib talẽ se circa cultũ diuinũ uel suis optimatib p̃buit: ut plebs¬
nentia. in elemosynis largitas. in religione humilitas in iudicio mo

Expanded text:
resumptis viribus, Gundobadus, deiectisque portis Viennensium civitatis cum resumptis viribus, Gundobadus, deiectisque portis Viennensium civitatis cum multo exercitu, captoque germano suo Godegiselo cum uxore et proliNatique ei sunt duo filii, Sigismundus et Godemarus. Et quia ipse Gundobadus omnisque gens Burgundionum legis Goticae videbantur esse cultores, percepta, inluster atque venerabilis Sigismundus puer; cum iam ad perfectam venisset aetatem, tanta devotio circa ecclesias, monasteria vel limina sanctorum ipsum accendit, ut die noctuque vigiliis, ieiuniis, orationibus incessanter assisteret. Defunctoque genitore suo Gundobado, licet incredula circa fidem Christi, omnis gens Burgundionum una cum paucis Romanis, qui cum ipsis qualem se circa cultu divino vel suis obtimatibus prebuit, quaenentia, in helemosinis libertas, in religione humilitas, in iudicii ver
Abbreviated transcription (Latin):
functoq: gundoico. filii ipsius gundobadus & godegisilus :egno suscep¬
to galliarũ popłos terrasq: int̾se diuiserunt: ita ut gundoba dus
duas portiones suis ditionib: uindicaret. tertia godegisilus. ẽẽt. con¬
tentus. Unde &. int̾ ipsos maximũ iurgiũ ex ortũ . ẽ. : ita ut int̾ se
a frat̃na caritate diuisi fuissent. In ip̃sis temporib: sic ambroꝵ gens¬
om̃ib dapib contẽptis & atiorib rebus dorsis impositis. pene aliis gentib
finitimis duodecĩ regib cũ popłis sibi subiugatis ꝓstratis atq dẽpopu¬
latis cũ ualida manu. suis subdiderunt ditionib: Hlis ita regionibus
sibi subiugatis : galliarũ fines inuadendas audacter expetierunt.
Quib: adiunctus godeguilus fr̃ gundobadi : cũ germanoꝵ solatio
contra gundobadũ fr̃em suũ arma uripuit. Quo fugato : regnũ
galliarũ paucis dieb sibi subiugasse uisus. ẽ. Non post multo tempore

Expanded text:
Defunctoque Gunduico, filii ipsius Gundobadus et Godigiselus , regno suscepDefunctoque Gunduico, filii ipsius Gundobadus et Godigiselus , regno suscepto, Galliarum populos terrasque inter se diviserunt, ita ut Gundobadus duas portiones suis dicionibus vindicaret, tertia Godigiselus esset contentus. Unde inter ipsos maximum iurgium exortum est, ita ut inter se a fraterna caritate divisi fuissent. In ipsis temporibus Sicambroomnibus, dapibus contemptis et artioribus rebus dorsis inpositis, pene omnibus gentibus finitimis, duodecim regibus cum populis, sibi subiugatis, prostratis atque depopulatis, convalescenti manu suis subdiderunt dicionibus. Quas regiones sibi subiugatas, Galliarum fines invadendas audacter expetierunt Quorum adiunctus Godigiselus, frater Gundobadi, preliandi cum Germanorum solatio contra Gundobadum arma arripuit. Quo fugato, regnum Galliarum paucis diebus sibi subiugasse visus est. 3. Non post multo tempore,
Abbreviated transcription (Latin):
empore tẏberii senioris angusti. qui sic̃ reliquas regiones ita gallias¬
&. ausoniã regebat : egressa . ẽ. gens de insula quã mare oceanũ cingit.
cuiꝰ uocabulũ .ẽ. scanadauia : & ex uocabulo regionis scanadauii nuncu¬
pati sunt. Cũq alia regna uel regiones cũ mulierib &. filiis suis pe¬
nitrassent .&. ad renũ fluuiũ ꝑuenissent : ibi iussione tybeni imꝑa¬
toris decẽ burgos ultra renũ fluuiũ ꝑ multoꝵ annoꝵ spacia custo¬
dire coacti sunt. Unde &. burgundi pharones nuncupati sunt: & usq
hodie burgundiones uocant᷑. Qui tempore ualentiniani imꝑatoris
egressi de ipsis burgis. gallias petierunt : & more barbarico terras
uel popłos imꝑialib: ditionib: subiugatas inuaserunt. Regeq: ex suo
genere leuato nomine gundoico: romanos galliarũ quos ab ipsoꝵ
conspectib fuga ñ cȩlauit. gladiatoꝵ manꝰ int̾fecit. Pauensq relic¬
tis & suis ditionib subiugatis: ipsi eoꝵ dominationi contẽpti sunt. De

Expanded text:
empore Tyberii senioris augusti, qui sicut reliquas regiones, ita Gallias, Ausoniam regebat, egressa est gens de insula, quam mare Oceanum cingit, cuius vocabulum est Scanadavia , qui ex vocabulo quoque regionis Scanadavii nuncupati sunt. Cumque alia regna vel regiones cum mulieribus et prolis suis penetrassent et ad Renum fluvium pervenissent, ibi a iussione Tyberii imperatoris detenti, burgus ultra Renum fluvium per multorum annorum spacia custodire coacti sunt, unde et Burgundofarones nuncupati sunt et usque hodie Burgundiones vocantur. Qui tempore Valentiniani imperatoris egressi de ipsis burgis, Gallias petierunt et more barbarico terras vel populos imperialibus dicionibus subiugatas invaserunt, regemque ex suo genere levato nomine Gunduico, Romanos Galliarum, quos ab ipsorum conspectibus fuga non celavit, gladiatorum manus interfecit; paucisque relictis suis dicionibus subiugatis, ipsique eorum dominationi contempti sunt. 2.
Abbreviated transcription (Latin):
Et r ursit̃ maturus cũ seo quasi nichil prius gestũ fuisset : ad om̃ia corñtoꝵ¬
& uerberũ genera renouant᷑. Cerantib: om̃i modis aduersariis quatinui
eoꝵ patientiã frangerent . &. ab ipso ut ita dicã uertice coronas eoꝵ diriperent.¬
ne iã głȩ : quã sibi iamiãq manu contingere &. contrectare dexteris uide¬
bant᷑. Cũq & supplicioꝵ genera & spectaculoꝵ pene iã tempus fuisset
absũptũ. nec moueri ullatenus asententia ualuissent. cũ etiã sellȩ feneȩ
suꝑpositi consũptã uerberib carnẽ ignis subt̃ministratus exureret. ad ulti¬
mũ infatigabiles martyrũ sp̃s ferro cęsis ceruicib effugarunt. Blandina¬
Iͦ religata ad stipitẽ atq in crucis modũ distenta: bestiis pabulũ p̃parat᷑.¬

Expanded text:
hil prius passi fuissent, ad omnia tormentorum genera renovantur. Certantibus omnimodis adversariis, quatenus eorum patientiam frangerent, et ab ipso ut ita dicam vertice coronas eorum diriperenae jam gloriae, quam sibi jamjamque manu contingere, et contrectare dextris videbantur. Cumque et suppliciorum genera, et spectaculorum pene jam tempus esset assumptum, nec moveri ullatenus a sententia potuissent, cum etiam sellae ferreae superpositi, consumptam verberibus carnem ignis subter ministratus exureret, ad ultimum infatigabiles martyrum spiritus, ferro caesis cervicibus effugarunt. Igiie religata ad stipitem, atque in crucis modum distenta, bestiis pabulum praeparat
Abbreviated transcription (Latin):
te cõmitti. Qui iussus a p̃side in mediũ statui. &. quis. ẽẽt int̾rogatus: xp̃i¬
anũ se. eẽ libera ꝓfessione testat᷑. Quẽ continuo p̃parandũ besti is condem¬
nauit : &. posterã die simul cũ actalo ꝓducit᷑. Quẽ contͣ p̃ceptũ cȩsaris gra¬
tificar popłis uolens: etiã ipsũ tradi bestiis iussit. Sed cũ ferarũ nulla
sc̃oꝵ corpora contigisset : om̃ib: eos uerberũ cȩterarũq pęnarũ suppliciis
subiectis in sella ferrea torreretur. cũq nidor adustȩ carnis ad nares
&. ora spectantis popłi ꝑferret᷑ : uoce magna exclamat ad plebẽ. Ecce
hoc . ẽ. homines comedere quod uos facitis. Quid a nobis uelut occultũ¬
mꝰ homines : neq aliud quid mali agimꝰ. Et cũ int̾rogaret᷑ quod nomen

Expanded text:
et quis esset interrogatus, Christianum se esse libera professione testatur. Quem continuo praeparandum bestiis condemnavit: et postera die simul cum Attalo producitur. Quem contra praeceptum Caesaris, gratificari populis volens, etiam ipsum tradi bestiis jussit. Sed cum ferarum nulla sanctorum corpora contigisset, omnibus eos verberum caeterarumque poenarum suppliciis ectis in sella ferrea torreretur, cumque nidor adustae carnis ad nares et ora inspectantis populi perferretur, voce magna clamat ad plebem: Ecce hoc est homines comedere, quod vos facitis. Nos enim neque comedmus, neque aliud quid mali agimus. Interrogatus quod nomen
Abbreviated transcription (Latin):
potuiss ert &d ultimũ candentes laminad eros aufedhibent in iuos
locaior delicatiora queq m̃broꝵ instauratis igribraallolebatt emmobil
cones quide eius aduste igni defluebant: ipse uͦ ꝑma nebat im mobilis
a. toto corpore unũ uulnus horrebat. Perit in eo humanȩ formȩ agnitio:
&. non solũ quis eẽt. sed &. quid.ẽẽt. torm̃toꝵ crudelitas ne agnosci posset
abstulerat. Xp̃s tam̃ in eo solus ꝑ martyrii głam recognoscebat᷑. qui ꝑ eius

Expanded text:
us. Ad ultimum candentes laminas aeris et ferri circa inguinis loca et delicatiora quaeque membrorum instauratis ignibus adhihent. Ex quo carnes quidem ejus adustae igne, defluebant, ipse vero permanebat immobilis, et toto corpore unum vulnus horrebat. Perit in eo formae humanae agnitio, et non solum quis esset; sed et quid esset, tormentorum crudelitas, ne agnosci posset, abstulerat. Christus tamen in eo solus per martyrii gloriam recognoscebatur. S
Abbreviated transcription (Latin):
maor. eẽt. ȩtate . &. corpore ut potȩ illius eii inualidus. cȩtera pene iã morcuus
folo martyrii amore uiuebat. Bucit ad tribunalia. immo potius defert᷑ senio &
quis nam. ẽẽt . xp̃ianoꝵ ds̃ : respondit. Si digniis fueris. scies. Finc uͦ cunctos uelut¬
rabies immensi cuiusdã furoris inuasit: ita ut qui ꝓpe astabant pugnis alii
tulisset. In hoc &. enĩ uindicandos dõs suos. ẽẽ. credebant. Quẽ cũ seminecẽ ꝓie¬
cissent in carcerẽ : in contamitũ paulopost sp̃m reddidit. ł idem tempus imm̃sa

Expanded text:
major esset aetate, et corpore, ut pote illius aevi, invalidus, caetera jam pene mortuus, solo martyrii amore vivebat; ducitur ad tribunalia, imo potius defertur, senio et quisnam esset Christianorum Deus, respondit: Si dignrabies immensi cujusdam furoris invasit, ita ut qui prope astabant, pugnis, alii jaciebant. In hoc etenim vindicandos deos suos esse credebant. Quem cum seminecem projecissent in carcerem, incontaminatum paulo post reddidit spiritum. Dia
Abbreviated transcription (Latin):
martyrũ iungerent᷑ Igit᷑ cũ erga supradictos quȩstio haberet᷑: alexander
quidã genere frix. medicuis disciplina uir religiosus &. prudens . &. uitȩ ac
morũ ꝓbitate cunctis carus acceptusq amore dĩ concitatus. cũ assisteret
tribunali : nutib: hortabat᷑ ad confessionẽ eos in quos quȩstio agitabat᷑. ita
ut om̃ib qui aftabant palã fieret quid animo gereret. Cũq id popłi no¬

Expanded text:
 Alexander quidem genere Phryx, medicus diciplina, VI religiosus, et prudens, et vitae ac morum probitate cunctis charus acceptusque, amore Dei concitatus, cum assisteret tribunali, nutibus hortabatur ad confessionem, in quos quaestio agitabatur; ita ut omnibus qui astabant palam fieret quid animo gereret. Cumque id populi no
Abbreviated transcription (Latin):
cunctis nobilius ẽ uir optimȩ conscientiȩ. & infide xp̃i ꝑ om̃ia exercitia
semꝑ martyr. Cũq circũ actus fuisset in amphiteatro titulo se p̃ceden¬
te in quo scriptũ erat. attalus xp̃ianꝰ : fremere in eũ uulgi insanientis
furor uehementius cepit. Sed cũ p̃sidi indicatũ fuisset. ẽẽ. eũ  omane
ciuitatis uirũ : iubet eũ cũ cęteris in carcerẽ recipi. simul & ad cȩsarem
refert. eiusq sententiã quid de eo iuberet expectat. Derũ int̃ moras postci¬

Expanded text:
cunctis nobilius est, vir optimae conscientiae, et in fide Christi per omnia exercitia semper martyr. Cumque circumactus fuisset in amphitheatro, titulo se praecedente, in quo scriptum erat, Attalus Christianus: fremere in eum vulgi insanientis furor vehementius coepit. Sed cum praesidi indicatum fuisset, esse eum Romanae civitatis virum, jubet eum cum caeteris in carcerem recipi. Simul et ad Caesarem refert, ejusque sententiam, quid de eo juberet, exspectat. Ex ut
Abbreviated transcription (Latin):
tesceree : qui in dñicis eis õceptis ꝑsistentib saltẽne adͥ modicũ quidẽ
cunctoꝵ lȩtitiã : sese p̃sentẽ demonstrauit ꝑdiuinȩ oꝑatiorneseices¬
tu. Ha aliquid magni se uel indere uel cognoscere aincti credentes
accidit ut post :eatationẽ sc̃i euangłii om̃s quicunq aliquo molestabant
in cõmodo : quosq sagȩ basilicȩ retentabant limina : cũ optate sospita¬
tis munere quisq repedaret ad ꝓpria. Sexaginta deniq: utriusq sexus
& ȩtatis curati sunt homines : om̃i magnificentia dõ laudes dõ gr̃as
& beatissimo padri benedicto in cõmune referentes. Tanta si quidem ꝑ¬
fecta dĩ oꝑatione. liquido cunctis patuit : quia nr̃ benedictus int̃
missarũ sollemnia p̃sens fuit.

Expanded text:
tesceret, in Dominicis eis praeceptitesceret, in Dominicis eis praecepticunctorum laetitiam, sese praesentem demonstravit per divinae operationis efficaciam. Nam aliquid magni se vel videre vel cognoscere cunctis credentibus, accidit ut post recitationem sancti Evangelii, omnes quicunque aliquo molestabantur incommodo, quosque sacrae basilicae retentabant limina, cum optatae sospitatis munere quisque repedaret ad propria. Sexaginta denique utriusque sexus et aetatis curati sunt homines: omni magnificentia Deo laudes, Deo gratias et beatissimo P. Benedicto in communi referentes. Tanta si quidem perfecta Dei operatione liquido cunctis patuit, quia noster Benedictus inter missarum solemnia praesens fuit.
Abbreviated transcription (Latin):
sublimaui. Cognoscant gͥte fatente: qr postꝗ dõ disponente corporis
mei p̃sentia a patib eõis in his occiduis horis transuecta. ẽ: nullũ
sublimib: locis collocaunsse. His dictis : uisio astantis simul & colloquen¬
tis ablata. ẽ. Ut uͦ se lux diei clara t̾ris infudit : fr̃ib: a somno ex ꝑrec¬
tis. idẽ. sonitu finilis tabulȩ olim reserandȩ locutionis gr̃a compactȩ :
abbatẽ teodebͥtũ esi reliquis asciscens. salutationis uerba de ꝓmit: &.
cuncta que benedictin pat᷑ dicencla p̃ceꝑat. eis ꝑ ordinẽ retulit. Qui
om̃i corpore terre deflexo adorantes: lȩtabundis animos laudes
innumeras dõ & ꝓusori suo retulerunt unanimi deuotione : ne
gdid in eongruũ aduenientis aspectus offenderet quisq se studuit
ꝓcurarẽ Quana ens̃ specialit̃ cũ sui p̃sentiã fr̃ib: p̃stolandã in no¬

Expanded text:
sublimavi. Cognoscant igitur te fatente, postquam disponente Deo corporis sublimavi. Cognoscant igitur te fatente, postquam disponente Deo corporis mei praesentia, a partibus Eois in has occiduas oras transvecta est, nullum ublimibus locis Christum eos collocavisse. His dictis visio astantis simul et colloquentis ablata est. Ut vero se lux diei terris clara infudit, fratribus somno experrectis, idem sonitu fusilis tabulae, olim reserandae locutionis gratia compactae, abbatem Theotbertum cum reliquis asciscens, salutationis verba depromit, et cuncta quae Benedictus Pater dicenda praeceperat, eis per ordinem retulit. Qui omni corpore terrae deflexo adorantes, laetabundis animis laudes innumeras Deo et provisori suo retulerunt unanimi devotione: et ne quid incongruum advenientis aspectus ostenderet, quisque se studuit procurare. Quanquam enim specialiter cum sui praesentiam fratribus praestolandam inno
Abbreviated transcription (Latin):
Cui mox quidã senior honestatis formositate reuerendi habitus as¬
sistens: quid fr̃s agerent. quonã secesserant. iocundo affamine inqui¬
siuit. Ille aut̃ ꝓtinꝰ dormitũ isse respondit: quo post aliquantulam
corporeȩ necessitudinis recreationẽ. diurni officii uberius ualerent
ꝑsoluere modulationẽ. Admiyans itaq quis iste foret qui sibi hȩc
imꝑando deꝑmeret : beatissimꝰ ad eũ. Non mireris inquit ob p̃sentia
quã ꝑspicis mei : certissime sciens me fr̃em benedictũ uocari: p̃sulẽ
ac defensorẽ huiꝰ constitutũ loci. fr̃ib & enĩ ex me salutes dicito
in conuentu generali : & ad celebrationẽ misse sollemnis sint p̃sci i:
qr in executione nocturnalis officii psallentib eis. p̃sens ad esse neqͥui.
Nanq: fr̃i aimerico in partib britanniȩ obeunti. ueniã delictoꝵ ad ño
obtinui : atq de faucib inimici eripiens: ꝑ hennis uitȩ sedib felicit᷑

Expanded text:
Cui mox quidam senior honestatis formositate decorus, ac reverendi habitus asCui mox quidam senior honestatis formositate decorus, ac reverendi habitus assistens, quid fratres agerent, atque quonam secesserant, jucundo affamine inquisivit. Ille autem protinus dormitum isse respondit, quo post aliquantulam corporeae necessitudinis recreationem, diurni officii uberius valerent persolvere modulationem. Admirans itaque quis iste foret qui sibi haec imperando depromeret, beatissimus ad eum: Ne mireris, inquit, ob praesentiam quam perspicis mei, certissime sciens me fratrem Benedictum vocari praesulem ac defensorem hujus constitutum loci. Fratribus etenim ex me salutes dicito in conventu generali, et ad celebrationem missae solemnis sint praescii, quia in exsecutione nocturnalis officii psallentibus meis praesens adesse nequivi. Namque fratri Aimerico in partibus Britanniae abeunti, veniam delictorum a Domino obtinui, atque de faucibus inimici eripiens, perennis vitae sedibus feliciter
Abbreviated transcription (Latin):
tionis suc iunere dignata is. oitigerat aliqua ido s̃acacissume¬
eius translationis festiuitas : ad quã temporis orbita redeunte. plurimȩ.
confluxerant diuersȩ numerositatis undecunq cateruȩ : non solũ a drcũ¬
positis. uerũ etiã a quibusq ꝓuindarũ remotissimis locis. Deniq in ce¬
lebratione tantȩ festiuitatis. p̃coniis nocturnalib decore cõpetenti
a frib ꝑsolutis: nondũ aurorȩ clare refulgentib: radiis: quietis gracia
sua quiq petiere cubilia. Qindã uͦ e frib cui tuendȩ basilicȩ cura
delegata erat . cum ad nanciscenda suꝑnȩ et̃nitatis gaudia iugit̾ in¬
tentus. suoꝵq peccatoꝵ om̃i deuoti cordis deuotionẽ a dño deposcens in¬
dulgentia: cũ euestigio sacrati corporis ante altare resideret : psalmoꝵ
ac p̃cũ melodiã consueto sibi more satagebat ꝑsoluere deuocissime.
Qui etiã inchoata altius ꝓtelans. lassitudine cogente obdormiuit.

Expanded text:
operari dignata est. Contigerat aliquando sacratissimejus translationis festivitas, ad quam temporis orbita redeunte plurimae confluxerant diversae numerositatis undecunque catervae, non solum a circumpositis, verum etiam a quibusque provinciarum remotissimis locis. Denique in celebratione tantae festivitatis praeconiis nocturnalibus decore competenti persolutis, nondum aurorae clare refulgentibus radiis, quietis gratia sua quique petiere cubilia. Quidam vero ex fratribus cui tuendae basilicae cura delegata erat, cum ad nanciscenda supernae aeternitatis gaudia jugiter intentus suorumque peccatorum omni devoti cordis devotione a Domino deposcens indulgentiam e vestigio sacrati corporis ante altare resideret, psalmorum ac precum melodiam consueto sibi more satagebat persolvere devotissime: qui etiam inchoata altius protelans, lassitudine cogente obdormivit.