comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Bsoluto itaq dimisso
arsafio spatario. hoc
erat nomen legato infefori
imperatoris eiusdem pacis
confirmãde gracia. legati
constãtinopolim ab imperatore
mittũt᷑. hHaido epus baslẽsis
et hugo comes turonicus
et aio longobardus de foro¬
iulii. et cũ eis leo quidam
spatarius natione siculus. et
uuilleri dux ueneticorũ. qͦꝵ
alter ãnos decemi rome ad
imperatorẽ cũ sibi ẽẽt de sici¬
lia profugit. et redire uolens
patriã remittit᷑. Alter p̃p̃ ꝑfi¬
diam honore spoliatus conftã¬
tinopolim ad dmñ suũ duci
iubet᷑. Condicta inter impera¬
torem et hemñgũ danorũ
regũ pax pp̃ hiemis asperi¬
tatem que inter partes cõme¬
andi uiam claudebat. in armis
tantũ iurata ẜuat᷑. donec
redeũte ueris temperie et aꝑ¬
tis uiis que ĩmanitate frigoris
clause fuerũt. congredientib
ex utraq parte utruisq gẽtis
francorũ scil et danorũ decẽ
pͥmoribus suꝑ fluuiũ egidorã

Expanded text:
bsoluto atque dimisso Arsafio spathario--hoc erat nomen legato Nicifori imperatoris--eiusdem pacis confirmandae gratia legati Constantinopolim ab imperatore mittuntur, Haido episcopus Baslensis, et Hugus comes Toronicus, et Aio Langobardus de Foroiulii, et cum eis Leo quidam spatharius, natione Siculus, et Willeri, dux Veneticorum, quorum alter ante annos decem Romae ad imperatorem, cum ibi esset, de Sicilia profugit, et redire volens, patriam remittitur; alter propter perfidiam honore spoliatus, Constantinopolim ad dominum suum duci iubetur. Condicta inter imperatorem et Hemmingum Danorum regem pax propter hiemis asperitatem, quae inter partes commeandi viam claudebat, in armis tantum iurata servatur, donec redeunte veris temperie, et apertis viis quae inmanitate frigoris clausae fuerunt, congredientibus ex utraque parte utriusque gentis, Francorum scilicet et Danorum, duodecim primor
Abbreviated transcription (Latin):
et regine direxit. Queni illa
sepsit in custodia introgãs rei
ueritatem. uel qui ex pͥncipi¬
bus ei fauerent. Uerũ ille
nichil cͥminũ confessus. amni¬
cos suos seu familiares dete¬
xit. Illa eũ post biduũ tͥns
matronã ini uilla nocetũ noĩe
duci. et ibi in custodia cultro
interum mãdans regi per
abutroductas insmuari fecit
Ponas ꝓ ip̃e se interemiss et
ebradhut cultrũ in loco uul¬
neris ꝑsisteret. Quod rex au¬
diens nullũ pro morte filii
concipiens luctũ eũ ibidem
sepeliri mandauit. Mater clo¬
douei crudeliter necata soror
a pueris regne illusa in mo¬
nasteriũ est detrusa. Mulier
que circa eũ locuta fuerat
ut uiua ureret᷑ adiudicata
clamaret ad stipitem ligata
uiuens exusta est. Chesaura¬
rius clodouei a cupane stabuli
comite de biturico retractus
et regine uinctus directus
ab ip̃a rogante pro eo beato
gregorio turonico ep̃o uinculis

Expanded text:
et reginae direxit. Quem illa et reginae direxit. Quem illa sepsit in custodia, interrogans rei veritatem, vel qui ex principibus ei faverent. Verum ille nihil criminum confessus, amicos suos seu familiares detexit. Illa eum post biduum trans Matronam in villam, Nocetum nomine, duci et ibi in custodia cultro interimi mandans, regi per subintroductas insinuari fecit personas, quod ipse se interfecisset, et adhuc cultrum in loco vulneris persisteret. Quod rex audiens, nullum pro morte filii concipiens luctum, eum ibidem sepeliri mandavit. Mater Clodovei crudeliter necata, soror a pueris reginae illusa, in monasterium est detrusa. Mulier, quae contra eum locuta fuerat, ut viva ureretur adjudicata, clamaret, ad stipitem ligata vivens exusta est. Thesaurarius Clodovei, a Cupane Stabuli comite de Biturico retractus et reginae vinctus directus, ab ipsa, rogante pro eo beato Gregorio Turonico episcopo, vinculis
Abbreviated transcription (Latin):
ex alia uxore chilperici natꝰ
post mortem filiorũ regis qui
ex fredegũde geniti erant
instigante ip̃a regia apud
brenacũ uillã a patre mañe
iussus est. ut simili quo fr̃es
morbo deperiet. Nam apud
eũdem uicũ dissinterie tũc
seuiebat pestis. Sed ille ubi
mortis euasit discͥmẽ dolos
ꝑsentiscens nouerce fastuose
eam despiciens iactitabat se
solũ heredem regni relictum
Non fuere tñ qui delatoria
contra eũ usi arte nõ solum
que ip̃e ĩunose loquebat᷑ de
regnia. Uerũ etiã aliqua ad
ip̃an referrent mendacia.
asserẽtes maleficio mat̾s cuiꝰ dã
meretricule que cũ clodoueo solita
erat cubare eius filios interisse
Regina hoc audito nacũdia co¬
mota puellã quidem cesã ãte
hospiciũ clodonei pallo p̾cepit
nifigi. Matrẽ uero eius ꝟ̾beri¬
bus laceratã uera fuisse que
dicta erãt profiteri coegit
Cũ a rege ultionẽ posceret. rex
uenatũ profectiut filũt ut ad
se uemret iussũ alligari fecit.

Expanded text:
ex alia uxore Chilperici natus, ex alia uxore Chilperici natus, post mortem filiorum regis qui ex Fredegunde geniti erant, instigante ipsa regina, apud Brenacum villam a patre manere jussus est, ut simili quo fratres morbo deperiret. Nam apud eumdem vicum dysenteriae tunc saeviebat pestis. Sed ille ubi mortis evasit discrimen, dolos persentiscens novercae, fastuose eam despiciens jactitabat se solum haeredem regni relictum. Non defuere tamen qui delatoria contra eum usi arte, non solum quae ipse injuriose loquebatur de regina, verum et aliqua ad ipsam referrent mendacia, asserentes maleficio matri cujusdam meretriculae, quae cum Clodoveo solita erat cubare, ejus filios interiisse. Regina, hoc audito, iracundia commota, puellam quidem caesam ante hospitium Clodovei palo praecepit infigi. Matrem vero ejus, verberibus laceratam, vera fuisse quae dicta erant profiteri coegit. Cum a rege ultionem posceret, rex, venatum profectus, filium ut ad se veniret jussum alligari fecit,
Abbreviated transcription (Latin):
inter fermẽtatas massas se
delectari assimulabat fuga
se ẜuicio subtraxit. Quami
dũ sepius reductus repetit
auris abscisione signatus est
Qui hanc iiuriam tegere nõ
ualens ad uxorem cariberti
regis se contulit. Cui adula¬
tionib familiarissimꝰ factus
custos equorũ efficit᷑. Inde
comitatũ suꝑ ceteros nactus
custodes post mortem regnne
comitatũ turonicũ a charib̾to
ꝑcepit. De quo cũ ignomina
quã prefati sum ꝯ deiectus est.
Riculfus nero clericus qui cõtra
antistitem ꝓprĩũ falsus non
dubitauit esse testis p̾cipiẽte
rege tanta sustinuit flagella
ut etiam si ereus foret mira¬
culũ tamen spectantibus p̃be¬
ret tanta patiens tormenta
Uerũ a capitali supplicio int̾uẽtu
beati gregorii liberatus est
qui inter cruciatus et uerbera
hoc confessus est. Ideo se talia
de regia dixisse ut ea de re¬
gno eiecta lodoueus qui solꝰ
ex filus chilperici suꝑerat
a patre regnũ suscipiens re¬
gnaret. Hic etem clodoueus

Expanded text:
inter fermentatas massas se inter fermentatas massas se delectari assimulat, fuga se servitio subtraxit. Quam dum saepius reductus repetit, auris abscissione signatus est. Qui hanc injuriam tegere non valens, ad uxorem Chariberti regis se contulit. Cui adulationibus familiarissimus factus, custos equorum efficitur. Inde comitatum super caeteros nactus custodes, post mortem reginae comitatum Turonicum a Chariberto percepit. De quo cum ignominia, quam praefati sumus, dejectus est. Riculfus vero clericus, qui contra antistitem proprium falsus non dubitavit esse testis, praecipiente rege tanta sustinuit flagella ut, etiamsi aereus foret, miraculum tamen spectantibus praeberet tanta patiens tormenta. Verum a capitali supplicio interventu beati Gregorii, liberatus est. Qui, inter cruciatus et verbera, hoc confessus est ideo se talia de regina adinvenisse ut ea de regno ejecta, Clodoveus qui solus ex filiis Chilperici supererat a patre regnum suscipiens regnaret. Hic etenim Clodoveus,
Abbreviated transcription (Latin):
tus a rege dũ monẽt᷑ a ponti¬
fice gregorio quatinꝰ se obser¬
uaret a regme aĩo cõtra se tur¬
bato. paruipendẽs amonitionẽ
dũ illa in quadã oraret ecclĩã
ad pedes eius prouoluit᷑. a qua
despectus dũ oratoriũ fuisset
egressus et quedã mertimona
emere uellet ut muneribus
sibi regnĩa conciliaret ab eiꝰ
pueris circũuallat᷑. Equibus
Unũ gladio ꝑcutiens a reliqs
in fugam accus in medio pote
parisiace urbis pede int̃ duo
ligna lapso tibiam sͥ fregit.
Unde sublatus et ni una uilla
iussu regis ad sanandũ de¬
portatus. a missis regie int̾
duos uectes effracto gutture
infeliceni uitã fimuit. Hoc
gͦ exitu periit: qui ut t̾men
ep̃o suo obiceret. multos in
uincla cõiecerit. quosdã etiã
u̾beribus affecerat. nec in ip̃is
quoq sceleribus degenerabat
Nam de fiscalnus ortus ẜus¬
pͥmũ culme deputatus est regie
Sz quia lippis erat oculis inde
nn pistrimũ redigit᷑. ubi dũ

Expanded text:
tus a rege, dum moneretur a Pontitus a rege, dum moneretur a Pontifice Gregorio quatenus observaret se a reginae animo contra se turbato, parvipendens admonitionem, dum illa in quadam oraret ecclesia, ad pedes ejus provolvitur. A qua despectus, dum oratorium fuisset egressus et quaedam mercimonia emere vellet, ut muneribus sibi reginam conciliaret, ab ejus pueris circumvallatur. E quibus unum gladio percutiens, a reliquis in fugam actus in medio ponte Parisiacae urbis, pede inter duo ligna lapso tibiam sibi fregit. Unde sublatus, et in unam villam jussu regis ad sanandum deportatus, a missis reginae inter duos vectes effracto gutture, infelicem vitam finivit. Hoc ergo exitu periit, qui ut crimen episcopo suo objiceret, multos in vincula conjecerat, quosdam etiam verberibus affecerat. Nec in ipsis quoque sceleribus degenerabat. Nam de fiscalinis ortus simum culinae deputatus est regiae. Sed, quia lippis erat oculis, inde in pistrinum redigitur. Ubi dum
Abbreviated transcription (Latin):
centem ostendit. Quid nĩt
de te uel bertrãno ep̃o qui
fratri calũpinam inflixit ag̃ẽdũ
censes insi ut cõmumone pri¬
uemini: Quibus respondit
rex. A semet ip̃o hec nõ dixisse
ded a leudaste indicata narrasse.
Quesitũ leudastẽ ne ĩuentũ.
ip̃e em̃ sibi timẽs audienciã
reciperẽt stpserũt. Eo loci mi¬
rabilem pacĩam regis qui
aderãt mirati sũt. qr ꝙͣiuis tale
scelus de regina diffamatum
foret quod ip̃i quoq ignomi¬
niam generaret. m̃ĩꝙͣ tam̃e
ita aĩo cõmotus est. ut quenilz
ĩuiste oppͥmeret. quod ałs sane
nõ consueuerat agere. Solũ mͦ
leudastẽ eo ꝙ cõtra ep̃m falsũ
tulerat testĩoniũ excõĩcatum
ab om̃i suo iussit eliminari
regno. Tũt leudastis uiniu̾sas
res suas que ei ꝑ bñficiũ regiũ
concesse fuerãt a ciuitate turo¬
nica in bituricũ fines asporta¬
uit. Et diu huc illucq oberrãs
tandem post longũ spaciũ reco¬
ciliatus eccl̃ie. et in grãm recep¬

Expanded text:
centem ostendit. Quid nunc centem ostendit. Quid nunc de te, vel Bertranno episcopo, qui fratri nostro calumniam inflixit, agendum censes, nisi et communione privemini? » Quibus respondit rex a semetipso haec non dixisse, sed a Leudaste indicata narrasse. Quaesitum Leudasten, nec inventum ipse enim sibi timens audientiam reciperent, scripserunt. Eo loci mirabilem patientiam regis qui aderant mirati sunt, quia, quamvis tale scelus de regina diffamatum foret quod ipsi quoque ignominiam generaret, nunquam tamen ita animo commotus est ut quemlibet injuste opprimeret. Quod alias sane non consueverat agere. Solummodo Leudasten, eo quod contra episcopum falsum tulerat testimonium, excommunicatum ab omni suo jussit eliminari regno. Tunc Leudastis universas suas res, quae ei per beneficium regis concessae fuerant, a civitate Turonica in Biturigum fines asportavit; et diu huc illucque oberrans, tandem, post longum aevi spatium, reconciliatus Ecclesiae et in gratiam recep
Abbreviated transcription (Latin):
imperfectam reliquit.
comes eo tp̃e a comitatu
submotus est. eo ꝙ populum
iiuste oppͥmeret. et gregorio
pontifici cui frequent sacra¬
menta dederat se nuĩꝙͣ noci¬
turũ ĩiurias irrogaret. sucte¬
denteq eunonno. leudastis
cotra eunomiũ felle cõmotꝰ
quasi eius concilio ista sib
euenissent ad regem ꝑrexit
accusans gregoriũ ꝙ ciuitate
turonitam regi gũtrãno tradẽ
uellet. et de regma permulta
loqueret᷑ mala. affirmãs eã
cũ bertrãno burdegalensi ep̃o
mmisteri. habebat autẽ coopera
Rex itaq pro his que de regia
dicta erant synodũ adunari
p̃̾cepit. Cõuementib itaq apud
britamcũ iuillam epĩs et
bertrãno ĩiuste sibi cͥmẽ impo¬
sitũ esse conquerente. gregoriꝰ
ex decreto fratrũ ter iusiurãdũ
prebuit se id nĩꝙͣ fuisse locutũ
rent pp̃ satisfaciendũ tamen
regi ꝑactũ est. Quãobrem
adeutes pontifices regẽ dixe¬
rũt ei. frater et coepũs nr̃
gregorius sacramẽtis se ĩno¬

Expanded text:
imperfectam reliquit. comes eo tempore a comitatu submotus est, eo quod populum injuste opprimeret et Gregorio pontifici cui frequenter sacramenta dederat se nunquam nociturum injurias irrogaret. Succedenteque Eunomio, Leudastis contra episcopum felle commotus, quasi ejus consilio ista sibi evenissent, ad regem perrexit, accusans Gregorium quod civitatem Turonicam regi Guntranno tradere vellet et de regina permulta loqueretur mala, affirmans eam cum Bertranno Burdegalensi episcopo misceri. Habebat autem cooperanRex itaque, pro his quae de regina dicta erant, synodum adunari praecepit. Convenientibus ergo apud Brittannicum villam episcopis, et Bertranno injuste sibi crimen impositum esse conquerente, Gregorius, ex decreto fratrum, ter jusjurandum praebuit se id nunquam fuisse locutum, rent, propter satisfaciendum tamen regi peractum est. Quamobrem adeuntes pontifices regem, dixerunt ei: « Frater et coepiscopus noster Gregorius sacramentis se inno
Abbreviated transcription (Latin):
et inde lingonas ꝑuent. et eos
quos secũ in ytaliam ducere
p̃destinauit opperuit. Sic qz
richildem uxorem suã ꝑ ciuui¬
tatem remis ad siluatũ remittẽs
et filiũ suũ ludouicũ in partẽ

Expanded text:
Et inde Lingonas pervenit et eos quos secum in Italia ducere praedestinavit operuit; sicque Richildem, uxorem suam, per civitatem Remis ad Silvacum remittens, et filium suum Hludowicum in parte
Abbreviated transcription (Latin):
corporis animi q uirtute. tũ
maxĩe regũ excellentissima
semper uigusse potencia lute
clarius constat. Que ꝓ certo
natio licet eo quo censetur
noĩe preferox esse cognostat᷑.
mãsuetudinis tamen eius
insignia adeo elucent: ut
rebelliũ colla hostiũ nõ tam
uindicte ferire mucrone ꝙͣ sibi
subicere maluerit. Uerũ ut
diximꝰ cũ regũ p̾cellentissiã
floruerit auctoritate uirorũq
preualida aĩositate non tani
fiũ ampliare spacia suorũ
ꝙ exterarũ sibi acquirere stu¬
duit dñationem gentiũ.
Uiuidam nãq bello dextrani
p̾ferens et parcere norat
subiectis et debellare suꝑbos
Que nõ ĩmerito dña euasit¬
multarũ nationũ dũ nõ diu
passa est semet ydolatrie ser¬
uire demonũ Nam creatori
potiꝰ ꝙͣ creature subdi rectiꝰ
ducens. ip̃a ut ita dictũ sit
sui pͥmordia regni xp̃o auspice¬
cepta cultui ip̃iꝰ dedicare maluit
Hinc ad altiora se subrigens
catholice fidei norma ardentiꝰ
usu desiderio ea cũ regni tm̃s

Expanded text:
mique virtute, tum maxime regum excellentissima semper viguisse potentia, luce clarius constat. Quae pro certo natio, licet eo quo censetur nomine praeferox esse noscatur; mansuetudinis tamen ejus insignia adeo elucent, ut rebellium colla hostium non tam vindici ferire mucrone quam sibi subjicere maluerit. Verum, ut diximus, cum regnum praecellentissima floruerit auctoritate virorumque praevalida animositate, non tam finium ampliare spatia suorum, quam exterarum sibi acquirere studuit dominationem gentium. Vividam namque bello dextram praeferens, et parcere norat subjectis, et debellare superbos. Quae non immerito domina multarum evasit nationum, dum non diu passa est semet idololatriae servire daemonum. Nam Creatori potius quam creaturae subdi rectius ducens, ipsa, ut ita dictum sit, sui primordia regni Christo auspiceepta, cultui ipsius dedicare maluit. Hinc ad altiora se subrigens catholicae fidei norma, ardenti usa desiderio, ea cum regni terminis
Abbreviated transcription (Latin):
s mĩme ualentiũ nefãdissime
iugulatur.
Gãno palladius quidã
Ieiusq filuis sedocus
tolosatiũ ẽpus intusãte amano
duce ꝙ rebellionis uuascomũ
fuissent conscii exilio retrudũt᷑.
Oso etiam audoleno patre
genitus indigena stam¬
pensis ex p̾cepto clotarii stu¬
prũ cũ regma sichilde cõmissũ
ei reputãtis ab arueberdo inter

Expanded text:
 minime valentium, nefandissime jugulatur. Eo anno Palladius quidam, ejusque filius Sedocus Tolosatium episcopus, incusante Aynano duce, quod rebellionis Wasconum fuissent conscii, in exsilium truduntur. Boso etiam Audoleno patre genitus, indigena Stampensis, ex praecepto Clotarii, stuprum cum regina Sichilde commissum ei reputantis, ab Arneberdo inter
Abbreviated transcription (Latin):
arolus gͦ uiriliter ac
stremie obsidionẽ nor¬
manorũ in giro andegauis
ciuitatis exequens adeo norma¬
nos ꝑdonuit. ut pͥmores illoꝵ
ad illũ uenerint. seseq illi
cõmendauerĩt. et sacramẽta
qualia iussit egerint. et chides
quot et quãtos quesunt illi
dederint. ut de ciuitate ande¬
gaus constituta die exmrent
et in regno suo ꝙͣ diu uiuerẽt
nec predam facerent nͨ fier
consentirent petentes ut
eis in quadam insula ligeris
fliuii usq in mẽse februario
residere. et mercatũ habere
liceret. Et in mense februario
ueraciter tenere uellent. ad
eũ uenirent. et qui adhuc
pagani xp̃ĩam fieri uellent
ip̃ius dispositione baptizarẽt᷑
ceteri uero ab illius regno
discederent. ulterius sicut di¬
ctum est ad illud in malum
nõ redituri.

Expanded text:
arolus viriliter ac strenue obsidionem Nortmannorum in gyro Andegavis civitatis exequens, adeo Nortmannos perdomuit, ut primores eorum ad illum venerint, seseque illi commendaverint et sacramenta qualia iussit egerint, et obsides quot et quantos quaesivit illi dederint, ut de civitate Andegavis constituta die exirent et in regno suo, quamdiu viverent, nec praedam facerent nec fieri consentirent. Petierunt autem, ut eis in quadam insula Ligeris fluvii usque in mense Februario residere et mercatum habere liceret, atque in mense Februario veraciter tenere vellent ad eum venirent, et qui adhuc ex paganis christiani fieri vellent ipsius dispositione baptizarentur, ceteri vero ab illius regno discederent, ulterius, sicut dictum est, ad illud in malum non reversuri.
Abbreviated transcription (Latin):
aquistrraiu hyberna habentẽ
uenit. ac spolia regin que secũ
detulit eidem pñtauit. Tudum̃
etiam ille de quo suꝑiꝯ mẽtio
facta est fidem dictis sut
adhibens ibidem ad regen
uenit. ibiq cũ om̃ib qui secũ
uenerãt baptizatus ac renur¬
neratus post datũ suande
fidei satramentũ domũ redut
S ĩpromissa fidelitate. due ma¬
nere uoluit. Nec multo post
ꝑfidie sue penas dedit. Rex
uero ut dictũ est aquisgraui
in hyberins considens ibi et

Expanded text:
Aquisgrani hiberna habentem Aquisgrani hiberna habentem venit, ac spolia regni quae secum detulit, eidem praesentavit. Tudun etiam ille, de quo superius mentio facta est, fidem dictis suis adhibens, ibidem ad regem venit, ibique cum omnibus qui secum venerant baptizatus ac remuneratus, post datum servandae fidei sacramentum domum rediit; sed in promissa fidelitate diu manere noluit, nec multo post perfidiae suae poenas dedit. Rex vero, ut dictum est, Aquisgrani in hibernis considens, ibi et
Abbreviated transcription (Latin):
Ome Adriano brauit¬
defũcto leo põtificatũ
suscepit. et mox per legatos
suos claues confessionis st̃ti
petri. ac uexillũ romane ur¬
bis cũ alus muneribus regi
misit. Rogauit q ut aliquẽ
de sius optimatib romã mit¬
teret. qui ppłm romanũ ad sũa
fidem atq subiectionẽ ꝑ sa¬
cramenta firmaret. missuo
est ad hoc angilbertus abbas
henritus dux forouiliensis
spoliata hunorũ regia q̃ rhingꝯ
uocabat᷑. eodem ano regi depã¬
noma detulerat misit reliquũ
uero int̾ optimates et aulicos
ceterosq in palatio sud mili¬
tantes liberali mami distri¬
buit. atq his expletis ipe
cũ exercitu francorũ saxom̃a
petut. pipinũ uero fło
suũ cũ italicis at baioarus
copis in pannoniã nreuissit
Et ip̃e quidem sagoma ex ma¬
gna parte nastata ad hiem̃adũ
aquis graui reuertit᷑ Pipmꝯ
fugatis. eorũ q regia ut di¬
ctũ est rhingus a longobardis
aũt captus uotat᷑ ex toto
destruta. direptis pene oĩb
hunorũ opibus ad patrens

Expanded text:
omae Adriano defuncto Leo pontificatum suscepit et mox per legatos suos claves confessionis sancti Petri ac vexillum Romanae urbis cum aliis muneribus regi misit rogavitque, ut aliquem de suis optimatibus Romam mitteret, qui populum Romanum ad suam fidem atque subiectionem per sacramenta firmaret. Missus est ad hoc Angilbertus, abbasEricus dux Foroiuliensis spoliata Hunorum regia, quae hringus vocabatur, eodem anno regi de Pannonia detulerat, misit; reliquum vero inter optimates et aulicos ceterosque in palatio suo militantes liberali manu distribuit. Atque his expletis ipse cum exercitu Francorum Saxoniam petiit, Pippinum vero filium suum cum Italicis ac Baioaricis copEt ipse quidem, Saxonia ex magna parte vastata, ad hiemandum Aquasgrani revertitur; Pippinus fugatis, eorumque regia, quae, ut dictum est, Hringus, a Langobardis autem Campus vocatur, ex toto destructa, direptis pene omnibus Hunorum opibus, ad patrem
Abbreviated transcription (Latin):
ratũ patriciũ ut liber uiiculis
ante conspectũ duceret᷑ imꝑatoris
Cui cũ spopondisset belisarius
ꝙ nõ resti aut fumbus nõ etꝭ
ferreis constringeret᷑ nexibus
aut ligaret᷑ mastigia. credens¬
na uincit᷑ argentea. cõstanti¬
nopolim q in triũpho ꝑducit᷑
S in palacio constitutꝰ cũ ab
aulicis multis afficeret᷑ ĩiurus
postulauit pͥncipem ut concesso
sibi ꝙ pͥmũ habuerat equo
duodecim ex his qui eũ sputis
colaphis q incessebãt singu¬
lare cũ eo inirent tertamen.
Ibi inquit et mee probrũ igna¬
uie et illorũ spectare habes
fortitudinẽ audacie. Imperator
imperat. Quos ille simulata
fuga post tergũ iaciens spi¬
cula uniusos interfecit. Post
hec ex p̾cepto pͥncipis childe¬
merus eumichus factus patri¬
cius romanorũ fimũ qui ꝑsidis
prõiũcie adiacent ordinat
Cũ psis maxĩa ac ꝓspera
modo clodomiro natorũ
lotildis p̾mo. reliqui eiꝰ duo

Expanded text:
ratum patricium ut liber vinculis ratum patricium ut liber vinculis ante conspectum duceretur imperatoris. Cui cum spopondisset Belisarius quod non resti aut funibus, non etiam ferreis constringeretur nexibus, aut ligaretur mastigia, ubna vincitur argentea. Constantinopolimque in triumpho perducitur. Sed in palatio constitutus cum ab aulicis multis afficeretur injuriis, postulavit principem ut, concesso sibi quem primum habuerat equo, duodecim ex his qui eum colaphis sputisque incessebant singulare cum eo inirent certamen. « Ibi, inquit, et meae probrum ignaviae, et illorum spectare habes fortitudinem audaciae. » Imperator,imperat. Quos ille, simulata fuga, post tergum jaciens spicula, omnes interfecit. Post haec, ex praecepto principis Childemerus eunuchus factus, patricius Romanorum finium qui Persidis provinciae adjacent ordinatur. Cum Persis maxima ac prospera modo Clodomiro, natorum Clotildis primo, reliqui ejus duo
Abbreviated transcription (Latin):
cast̾s copiosũ accendãt ignẽ
et nos in nauibus lumẽ osten¬
dem ꝯ facibus. Quid plura.
factis dicta compensantes affri¬
tam partito petũt agĩẽ.
uuandali terrena expeditione
comꝑta naualis ignari agm̃is
ad pugnã se preparãt. cõiuigib
ac liberis ad belli spectaculũ
neuter excitus alteri loco cede¬
ret nĩcius ad uuandalos ueĩt.
asserens uxores eorũ et natos
gladio trucidatos. Antonina
enĩ cũ suis de naui in litore
egressa castra hostiũ ꝑuaserat
nullũq uiuentẽ reliquerat.
nec pueros quidem ac puellas.
At uuandali pugnãtes cõꝑta
suorũ nece rupta acie. dũsus
timẽt ꝓpria neglecta salute
ad castra reuerti festinant.
Quos confuse ruentes qui ca¬
stra inuaserãt obiuam facti
excipiũt sternĩt qz. ac toto
pallantes ꝑsecũtur campo.
emptus castellũ quoddã mum¬
tissimũ est ingressus. In quo
a belsario obsessus dũ millus
ei pateret exitus rogabat memo¬

Expanded text:
castris copiosum accendant ignem, castris copiosum accendant ignem, et nos in navibus lumen ostendamus facibus. » Quid plura? factis dicta compensantes, Africam partito petunt agmine. Vandali, terrena expeditione comperta, navalis ignari agminis, ad pugnam se praeparant, conjugibus ac liberis ad belli spectaculum neuter exercitus alteri loco cederet, nuntius ad Vandalos venit, asserens uxores eorum et natos gladio trucidatos. Antonina enim, cum suis de navi in littus egressa, castra hostium pervaserat, nullumque viventem reliquerat, nec pueros quidem ac puellas. At Vandali pugnantes, comperta suorum nece, rupta acie, dum suis timent propria neglecta salute, ad castra reverti festinant. Quos confuse ruentes qui castra invaserant obviam facti excipiunt sternuntque, ac toto palantes persequuntur campo. emptus, castellum quoddam munitissimum est ingressus. In quo a Belisario obsessus, dum nullus ei pateret exitus, rogabat memo
Abbreviated transcription (Latin):
et derelictus est ab eo. Quap̃p
mi uir suadeo tibi relictis here¬
ticdrũ blaphemus trinũ et unũ
deũ agnoscere qui regnat in
celis. Fat uero uotũ deo celi
et eris uictor melior ꝙͣ fiusti.
Per ip̃m nãq belisariũ impe¬
rator iustimanꝰ multarũ sibi
subiugauerat feritatẽ gentiũ
Spondente itaq illo fidem xͥ¬
mulier iterũ dixit ei Nullatenꝰ
ĩnutet᷑ decor uultus tui solici¬
tatus dificultate p̾lii. et pallor
qui tuã obtinuit faciem diste¬
Dat a te. Nũquid nõ sũt nobis
alimꝰ stipendus. et decem et
otto milia militũ quos cũ patri¬
ciatus dignitate acquisisti
QQuo rñdente etiam sũt. Adie¬
cit illa Assumꝑta igit᷑ parte
militũ ad .xii. scil milia. puero¬
rũq ad quatuor milia terrestri
itnere partes aggredere affrice
Ego uero cũ reliquo exercitu
uidel sex milib militũ et octo
milib puerorũ nauali euectõe
fines petã libie. hocqz nobis
adĩuicem erit signũ ut tui in

Expanded text:
et derelictus est ab eo: Quapropter, et derelictus est ab eo: Quapropter, mi vir, suadeo tibi, relictis haereticorum blasphemiis, trinum et unum Deum agnoscere qui regnat in coelis. Fac ergo votum Deo coeli, et eris victor melius quam fuisti. » Per ipsum namque Belisarium imperator Justinianus multarum sibi subjugaverat feritatem gentium. Spondente itaque illo fidem Christi, iterum dicit ei: « Nullatenus immutetur decor vultus tui, sollicitatus difficultate praelii, et pallor qui tuam obtinuit faciem discedat a te. Nunquid non sunt nobis alimus stipendiis, et decem et octo millia militum, quos cum patriciatus dignitate acquisisti? » Quo respondente: « Etiam sunt, » adjecit illa: « Assumpta igitur parte militum, ad duodecim scilicet millia, puerorumque ad quatuor millia, terrestri itinere partesEgo vero cum reliquo exercitu, videlicet sex millibus militum et octo millibus puerorum, navali evectione fines petam Lybiae. Hocque nobis adinvicem erit signum: ut tui in
Abbreviated transcription (Latin):
affectũ merore ĩquirit ab eo
causam obfuscantis faciem
eius inesticie. rogat sibi ma¬
infestari secretũ si forte cõcilii
aliquod ualeat conferre subsidũ
Cui ille p̾lii rem fore dixit.
nõ lanificii Ideoq iuiros magis
ꝙͣ fem̃as oportere consuli. Ad
hec illa. Confido ait in xp̃m
me uirilem prolaturã sinãm
Si huiꝰ archani attingere
quiuero sentenciã. Ueridicus
nãq est ẜmo apłi dicentis.
Q saluet᷑ uir infidelis per
mulierẽ fidelem. Erat em̃ ip̃a
catholica. ꝙͣius belisariꝰ hẽsi
ĩuolueret᷑ nefanda. Tũt sepe¬
fatus patricius paululũ quid
intra semet ip̃m̃ deliberans
considerasq quia et ĩ femĩs
ĩuenit᷑ sapiencia. nec pͥuat᷑
infirimor sexus rerũ ꝓfũdaꝵ
intelligencia cõiugi refert
ut uuandalos expugnaret qͥ
imꝑatũ esse. Illa muliebri ab¬
iecta imbecillitate hacꝰ uirum
adhortatione ad fidem orsa est
ĩiutare. Nullus inquit ꝓtestãte
sacra st̾ptura sperauit in dño

Expanded text:
affectum moerore, inquirit ab eo affectum moerore, inquirit ab eo causam offuscantis faciem ejus moestitiae. Rogat sibi manifestari secretum, si forte aliquid consilii valeat conferre subsidium. Cui ille praelii rem fore dixit, non lanificii; ideoque viros magis quam feminas oportere consuli. Ad haec illa: « Confido, ait, in Christo me virilem prolaturam sententiam, si hujus arcani attingere quivero scientiam. Veridicus namque est sermo Apostoli dicentis: « Quod salvetur vir infidelis per mulierem fidelem . » Erat enim ipsa catholica, quamvis Belisarius haeresi involveretur nefanda. Tunc saepefatus patricius, paululum quid inter semetipsum deliberans, consideransque quia et in feminis invenitur sapientia, nec privatur infirmior sexus rerum profundarum intelligentia, conjugi refert ut Vandalos expugnaret sibi imperatum esse. Illa, muliebri abjecta imbecillitate, hac virum exhortatione ad fidem orsa est invitare: « Nullus, inquit, protestante sacra Scriptura, speravit in Domino
Abbreviated transcription (Latin):
t hec cõmilitoriem
suũ belisariũ in affrice
promouit partes. patricium
eũ constituens. Qui sũpͣdictã
antomiã auguste sororem
duxit uxorem. hũc cũ iusti¬
manꝰ sũmo complecteretur
amore magnis locuplectare
studebat opibus diuiciaꝵ
Erat assiduus imꝑatoris
concilio. particeps qͦ assume
sarii prosperis offendebant᷑
successibus. huic calũpniam
acerbo componũt felle et acer¬
biori parãt exitu. Demq
regem adeũt improbissum hoĩes
et ĩuidiam excitant asserẽtes
necem regis ac usurpandi im¬
perii potenciã a belisario affe¬
ctatam haud dificile p̾nceps
impulsus est. ut credibile
duçeret quod pro uero affir
parricidalis uel mendacii sus¬
picionem excludẽt examen
ueritatis. suggerẽtib calũpin¬
atoribus iubet eũ expugnare
uuandalos. hi sepissime maxi¬
mas romam exçitus uires
clarissimeq nobilitatis pessũ¬
darant duces. Accepta hac
iussione pͥncipis belisarius
domũ repetit merens et tͥstis
Quem uxor sua graui cernẽs

Expanded text:
thaec commilitonem suum Belisarium in Africae promovit partes, patricium eum constituens; quique supradictam Antoninam, Augustae sororem, duxit uxorem. Hunc dum Justinianus summo complecteretur amore, magnis locupletare studebat opibus divitiarum. Erat assiduus imperatoris consilio, particeps quoque assusarii prosperis offendebantur successibus. Huic calumniam acerbo componunt felle, et acerbiori parant exitu. Denique regem adeunt improbissimi homines, et invidiam excitant, asserentes necem regis ac usurpandi imperii potentiam a Belisario affectatam. Haud difficile princeps impulsus est ut credibile duceret quod pro vero affirmparricidalis, vel mendacii suspicionem excluderet examen veritatis, suggerentibus calumniatoribus, jubet eum expugnare Vandalos. Hi saepissime maximas Romani exercitus vires clarissimaeque nobilitatis pessundederant duces. Accepta hac jussione principis, Belisarius domum repetit moerens ac tristis. Quem uxor sua gravi cernens
Abbreviated transcription (Latin):
a c̃ũctis. Quo defũcto mauriciꝰ
purpura ĩdutꝰ. dyademate re¬
dimitus ad circũ ꝓcessit. Et
acclamatis sibi laudibus. largi¬
tis ppłs ut moris est munerib

Expanded text:
a cunctis. Quo defuncto, Mauricius purpura indutus, diademate redimitus, ad circum processit et, acclamatis sibi laudibus, largitis populo ut moris est muneribus,
Abbreviated transcription (Latin):
pontificis iohẽs epũs silue can¬
dide et theodorus nomenclator
et sergius dux subsecuti De his
que dño suo obiciebant᷑ per
omia imperatori satisfecerũt
Legati sardorũ de carali ciui¬
tate dona ferentes uenerunt
Pax que cũ abular rege sarra¬
cenorũ facta et per triennnũ
ẜ̾uata erat uelut ĩutilis rupta
et cõtra ẽũ iterũ bellũ sustep¬
tum est. Nordbertus epũs et
ricomus comes de cõstãtinopoli
regressi descptionem pacti quã
leo imperator eis dederat de¬
tulerũt. Qui inter cetera t̾re
motũ grauissimũ mẽse augu¬
sto ꝑ cõtiuos quĩq dies ibi
cotigisse retulerũt. quo et ip̃i
urbio edificia complura ceti¬
Ddisse et aliarũ ciuitatũ ppłos
ruims opͤpssos ẽe testati sũt.
S et in gallia xanctones cuu¬
tas aquitama mẽse septẽbris
dr̃ ⁊renusse. Rhenus fluu
alpinis ymbribus auctꝰ ult
solitũ exundauit. Romani cũ
leonem papã egritudine decu¬

Expanded text:
pontificis, Iohannes episcopus Silvae canpontificis, Iohannes episcopus Silvae candidae et Theodorus nomenclator et Sergius dux, subsecuti de his, quae domino suo obiciebantur, per omnia imperatori satisfecerunt. Legati Sardorum de Carali civitate dona ferentes venerunt. Pax, quae cum Abulaz rege Sarracenorum facta et per triennium servata erat, velut inutilis rupta et contra eum iterum bellum susceptum est. Nordbertus episcopus et Richoinus comes de Constantinopoli regressi descriptionem pacti, quam Leo imperator eis dederat, detulerunt; qui inter cetera terrae motum gravissimum mense Augusto per continuos quinque dies ibi contigisse retulerunt, quo et ipsius urbis aedificia conplura cecidisse et aliarum civitatum populos ruinis oppressos esse testati sunt. Sed et in Gallia Santones, civitas Aquitaniae, mense Septembrio dicitur tremuisse. Rhenus fluvius Alpinis imbribus auctus ultra solitum exundavit. Romani, cum Leonem papam aegritudine decu
Abbreviated transcription (Latin):
reuersi sũt. Ip̃e eñ tũc tpis
in loco qui dr̃ padrebrũno ge¬
neralẽ populi sui cõuentum
habebat. Ibi ad ẽũ orientaliũ
sclauorũ pͥmores et legati
uenerũt. S añꝙͣ illut ue¬
niret idest cũ adhuc domi
esset allatũ est ei quosdam
de pͥmorib romanorũ ad int̾¬
ficiendũ leonem papã in ip̃a
urbe roma conspirasse. ac
deinde cũ huiꝰ cause iudiciũ
ad pontificem ẽẽt delatum
om̃s illius factionis auctores
iussu illius fiusse trucidatos
Quod cũ moleste ferret ordĩatis
tũc sclauorũ et herioldi rebus
Ip̃o q in saxonia dĩmisso cũ
ad franconofurd palaciũ uenis¬
set bernardũ regem ytalie ne¬
potem suũ qui et ip̃e cũ eo in
saxoma fuerat ad cognostendũ
quod nĩciabat᷑ romã mittit.
Is cũ romã uenisset egritudĩẽ
decubuit. Res tñ que comꝑerat
per geroldũ conitẽ qui ad hoc
ei legatus fuerat datus impe¬
ratori mãdauit. Queni legati

Expanded text:
reversi sunt. Ipse enim tunc temporis reversi sunt. Ipse enim tunc temporis in loco, qui dicitur Padrebrunno, generalem populi sui conventum habebat. Ibi ad eum omnes orientalium Sclavorum primores et legati venerunt. Sed antequam illuc veniret, id est cum adhuc domi esset,/adlatum est ei, quosdam de primoribus Romanorum ad interficiendum Leonem papam in ipsa urbe Roma conspirasse ac deinde, cum huius causae indicium ad pontificem esset delatum, omnes illius factionis auctores ipsius iussu fuisse trucidatos. Quod cum moleste ferret, ordinatis tunc Sclavorum et Herioldi rebus ipsoque in Saxonia dimisso, cum ad Franconofurd palatium venisset, Bernhardum regem Italiae, nepotem suum, qui et ipse cum eo in Saxonia fuerat, ad cognoscendum, quod nuntiabatur, Romam mittit. Is cum Romam venisset, aegritudine decubuit, res tamen, quas compererat, per Geroldum comitem, qui ad hoc ei legatus fuerat datus, imperatori mandavit. Quem legati
Abbreviated transcription (Latin):
saxomã ire et oportunũ tp̃us
expectare ussit. quo ei sicut
Ussum est ab inperatore
⁊ut saxones et abodriti
ad hant expeditionẽ prepara¬
rent᷑. temp̃tatũ q in illa hieme
duab uicib si albia tñstri
potiusset. s mutatõe subita
aeris mollicie glacie flumĩs¬
tempus adrisit. Tũc om̃s
saxonici conites. om̃sqz abo¬
dritorũ copie cũ legato impe¬
ratoris baldrico sicut iussũ
erat ad auxiliũ̃ herioldo ferẽ¬
dũ tͣnsegidorã fluuiũ in t̾rã
normanorũ uocabulo silendi
ꝑueniũt. Et inde profecti septio
tandem die in loco qui dicit
ii litore atteam castra ponũt
Ibi q statinis triduo habitis
cũ filus godefridi qui cõtra
eos magnis copiis. et dũcẽtap
nauiũ classe comꝑata ni ĩsul¬
la quadã trib milib a cõti¬
nenti separata residebant.
cõgredi nõ auderẽt: uastatis
cir̃cũquaq uicinis pagis et
acceptis populariũ obsidibus
xl. ad imperatorẽ in saxoniani

Expanded text:
Saxoniam ire, et oportunum tempus Saxoniam ire, et oportunum tempus expectare iussit, quo ei, sicut ussum est ab imperatore, ut Saxones et Abodriti ad hanc expeditionem praepararentur, temptatumque in illa hieme duabus vicibus, si Albis transiri posset, sed mutatione subita aeris emolliti glacie flumtempus adrisit. Tunc omnes Saxonici comites omnesque Abodritorum copiae cum legato imperatoris Baldrico, sicut iussum erat, ad auxilium Harioldo ferendum trans Egidoram fluvium in terram Nordmannorum vocabulo Sinlendi perveniunt et inde profecti septimo tandem die in loco, qui dicitur . . , in litore oceani castra ponunt. Ibique stativis triduo habitis, cum filii Godofridi, qui contra eos magnis copiis et ducentarum navium classe conparata in insula quadam tribus milibus a continenti separata residebant, cum eis congredi non auderent, vastatis circumquaque vicinis pagis et acceptis popularium obsidibus XL ad imperatorem in Saxoniam
Abbreviated transcription (Latin):
comite ad leonẽ impenitore ob
renouandã secũ amiciciã et
predictũ pactũ confirmandũ
direxit. Habitoq aquisgram
generali ppłi sui couentu ad
iusticias faciendas et oppssiones
populoꝵ yeleuãdas legatos ad
om̃s regni sui partes dimisit.
Bernardũ regem ytalie nepõte
suũ ad se euocatũ mnum̃b donatũ
in regnũ remisit. Cũ grimcaldo
beneuentanorũ duce pactum
fecit. atq firmauit eo in ͦ quo
et pater. scil ut beneuẽtam
tributũ ãm̃s singulis. unĩ. solid̾
darẽt. Tũt duos ex filus suis
lothariũ in baioariam. prpinũ
in aquitamã misit. Harioldus
et irgẽfridus reges danorũ
qui ãno suꝑiore a filus gode¬
Fridi uicti et regno pulsi fue¬
rũt reparatis iuribus iter
eis bellũ intulerũt. In quo con¬
Flictu et ragenfridus et unꝰ
de filiis godefridi qui maior
natu erat interfectus est.
Quo facto harioldus rebus
suis diffidens ad imperatorẽ
uenit. et se in manꝰ illiꝰ cõme¬
dauit. Quem ille susceptũ i

Expanded text:
comitem, ad Leonem imperatorem ob renovandam secum amicitiam et praedictum pactum confirmandum direxit. Habitoque Aquisgrani generali populi sui conventu ad iustitias faciendas et oppressiones popularium relevandas legatos in omnes regni sui partes dimisit, Bernhardum regem Italiae, nepotem suum, ad se evocatum muneribus donatum in regnum remisit, cum Grimoaldo Beneventanorum duce pactum fecit atque firmavit, eo modo, quo et pater, scilicet ut Beneventani tributum annis singulis VII milia solidos darent; tunc duos ex filiis suis, Hlotharium iin Aquitaniam misit. Harioldus et Reginfridus reges Danorum, qui anno superiore a filiis Godofridi victi et regno pulsi fuerunt, reparatis viribus, iterum eis bellum intulerunt; in quo conflictu et Reginfridus et unus de filiis Godofridi, qui maior natu erat, interfectus est. Quo facto, Herioldus rebus suis diffidens, ad imperatorem venit, et se in manus illius commendavit; quem ille susceptum in
Abbreviated transcription (Latin):
febr̃. rebus hũanis excessit.
Cuiꝰ rei nũciũ cũ ludouit ꝯ filiꝰ
euis in aquitama apud teoduadũ
uillã ub et ĩpẽ tũc hibernabat᷑
plurĩmis deferentib accepisset.
tricesio postꝙ id acciderat die
aquisgram uenit. sũmo q om̃i
francorũ consensui ac fauore
patri successit. et ad suscepti
regni adm̃istrationẽ cur cõu̾sa
pͥmo legationes gentiũ que ad
ratrem uenerãt auditas ab¬
sdluit. alias demde simili modo
ad patrem quidẽ missas. ad so uo
uemientes sustepit. Inter quas
pcipua fuit legatio de cõstan¬
tinopoli directa. Nã leo Impera¬
tor qui michaeli successerat di¬
urisso a malhario ep̃o. et petro
ubbe qui ad michaelem quidẽ
ynessi ad se aut uenerũt. legatos
uos crisboforũ spatariũ et
gregoriũ dixiconũ cũ eis ad
domnũ karolũ et ꝑ eos descpo¬
tionem et cõfirmationẽ pacti
ti federis muisit. Quib sustep

Expanded text:
Febr. rebus humanis excessit . Cuius rei nuncium cum Hludowicus filius eius in Aquitania apud Tedoadum villam, ubi et ipse tunc hibernabat, plurimis deferentibus accepisset, tricesimo postquam id acciderat die Aquasgrani venit, summoque omnium Francorum consensu ac favore patri successit. Et ad suscepti regni administrationem cura conversa, primo legationes gentium quae ad patrem venerant, auditas absolvit, alias deinde simili modo ad patrem quidem missas, ad se vero venientes suscepit. Inter quas praecipua fuit legatio de Constantinopoli directa. Nam Leo imperator qui Michaeli successerat, dimisso Amalhario episcopo et Petro abbate, qui ad Michaelem quidem missi, ad se tamen venerunt, legatos suos, Christoforum spatharium et Gregorium diaconem, cum eis ad domnum Karlum, et per eos descriptionem et confirmationem pacti ac foederis misit. Quibus suscep
Abbreviated transcription (Latin):
spolitinorũ cũ copiis quas
congregare potuerũt in cala¬
bria eis occurrerũt. habẽtes
secũ legatũ regis uuiningisũ.
Qui postea in ducatu spoli¬
tino hildebrando concessit.
Cõmisso q p̃lio ĩmodicam
ex eis multitudinẽ ciciderũt
ac sine suo suorũq graui dis¬
pendio uictores facti magnũ
captiuorũ ac spoliorũ nĩm ĩ
sua castra retulerũt. Rex aũt¬
in baioariam profectus eamdem
prouinciã cũ suis rminis ordi¬
nauit atq disposuit. atq inde
regressus in aquisgraui palacio
suo ubi hiemauerat. et diem
dñi nataliciũ sanctũq pascha
more solempni celebrauit.

Expanded text:
Spolitinorum cum copiis, quas Spolitinorum cum copiis, quas congregare potuerunt, in Calabria eis occurrerunt, habentes secum legatum regis Winigisum, qui postea in ducatu Spolitino Hildibrando successit. Commissoque proelio inmodicam ex eis multitudinem ceciderunt ac sine suo suorumque gravi dispendio victores facti magnum captivorum ac spoliorum numerum in sua castra retulerunt. in Baioariam profectus eandem provinciam cum suis terminis ordinavit atque disposuit; atque inde regressus in Aquisgrani palatio suo, ubi hiemaverat, et diem Domini natalicium sanctumque pascha more solemni celebravit.
Abbreviated transcription (Latin):
conscii et consentanei flusse reꝑti
sũt. exilio ꝑ diuersa loca releg̃at᷑
Huni uero sicut tassilloni ꝓmi¬
serũt duobus ex̾citibus compa¬
ratis uno marcã foroiuliensẽ.
altero baioariã aggressi sunt.
s frustra. Nam in utroq loco
Uicti fugati q sũt. et multis
suorũ amissis cũ magno dãpne
ad loca sua se receperũt. Quã
ĩuiriam uelut uindicaturi
iterũ baioariam maioribus
copus petierũt. S in pͥma
congressione pulsi a baioariis.
et ĩnumera eorũ multitudo
cesa. multi etiã ex eis qui ꝑ
fugã euadere conati damibiũ
tranare uoluerũt gurgitib¬
absorti sũt. Int̾ea cõstãtinus
imperator pp̃ negatã sibi regis
filiam iratus theodorũ patri¬
cũi sicilie p̃fectũ cũ aliis ducib
suis fines beneuẽtanorũ ua¬
stare iussit. Qui cũ imperata
exequerent᷑ grimoldus qui
eoden ãno post mortẽ p̃rĩs
dux beneuentaiis a rege da¬
tus est. et hildebrandus dux

Expanded text:
conscii et consentanei fuisse reperti conscii et consentanei fuisse reperti sunt, exilio per diversa loca religabantur. Huni vero, sicut Tassiloni promiserunt, duobus exercitibus comparatis, uno marcam Foroiuliensem, altero Baioariam adgressi sunt; sed frustra. Nam in utroque loco victi fugatique sunt, et multis suorum amissis, cum magno damno ad loca sua se receperunt. Quam iniuriam velut vindicaturi, iterum copiis petierunt, sed in prima congressione pulsi a Baioariis et innumera multitudo eorum caesa, multi etiam ex eis, qui per fugam evadere conati Danubium tranare voluerunt, gurgitibabsorbti sunt. Interea Constantinus imperator propter negatam sibi regis filiam iratus Theodorum patricium Siciliae praefectum cum aliis ducibus suis fines Beneventanorum vastare iussit. Qui cum imperata exsequerentur, Grimoldus, qui eodem anno post mortem patris dux Beneventanis a rege datus est, et Hildibrandus dux
Abbreviated transcription (Latin):
Uni in eadem iulla gñalẽ
ppłi sui rex cõuentum
fieri de creuisset. ac tassillonẽ
ducem sicut et ceteros uassos
suos in eodem cõuentu adesse
iussisset. atq ille ut ei fuerat
imperatũ ad regis pñciam
ꝑuenisset cͥmĩe maiestatis a
baioariis accusatus est. Obitie¬
bant ei ꝙ postꝙͣ filiũ suũ obse¬
ut bellũ contra francos susti¬
perent hunorũ gentẽ excitaret
Quod uerũ fuisse rerũ in eodẽ
ano gestarũ probauit euentꝰ
Obiciebant᷑ ei et alia complura
et dicta et facta que nõnisi ab
inimico et irato fieri uel ꝓferri
poterãt. quorũ ne unũ quidem
in ficiari cepit. S noxe cõuictꝰ
uno om̃i assensu ut maiestatis¬
reus capitali smnã dampnatus
est. S clemẽcia regis licet
Nã mutato habitu in mõsteriũ
missus est ubi tã religiose ui¬
xit ꝙͣ libenter intrauit. Silr̃
et theodo filius eus tonsus¬
est. et monastice cõuersatiomi
mãcipatus. Baioarii quoq
qui ꝑfidie ac fraudis eorũ

Expanded text:
um in eadem villa generalem populi sui rex conventum fieri decrevisset ac Tassilonem ducem sicut et ceteros vassos suos in eodem conventu adesse iussisset atque ille, ut ei fuerat imperatum, ad regis praesentiam pervenisset, crimine maiestatis a Baioariis accusatus est. Obiciebant ei, quod, postquam filium suum obsiut bellum contra Francos susciperent, Hunorum gentem concitaret. Quod verum fuisse rerum in eodem anno gestarum probavit eventus. Obiciebantur ei et alia conplura et dicta et facta, quae non nisi ab inimico et irato vel fieri vel proferri poterant; quorum ne unum quidem infitiari coepit, sed noxae convictus uno omnireus capitali sententia damnatus est. Sed clementia regis licet Nam mutato habitu in monasterium missus est, ubi tam religiose vixit, quam libenter intravit. Similiter et Theodo, filius eius, tonsus et monasticae conversationi mancipatus est. Baioarii quoque, qui perfidiae ac fraudis eorum
Abbreviated transcription (Latin):
gato sũma celeritate magno
exercitu imperator ytaliam
ĩtrare festmasset. bernardus
rebus suis diffidens maxiẽ ꝙ
a siuis quotidie deseri uidebat
armis depositis apud cabillonẽ¬
se imperatori tradidit. Quẽ
ceteri secuti nõ solũ armmis
depositis se dediderũt. uerũ
ultro et ad pͥmã int̾rogationẽ
oim̃ã uti gesta erãt apperue¬
rũt. Huiꝰ cõiurationis pͥnci¬
pes fuere egigdeo int̾ amicos
regis pͥmꝰ. et reginhardus came¬
rarius eius. et reginharius
megniharii comitis filius cuiꝰ
maternꝯ auus hardradus olim
in germama cũ multis ex ea
prouĩtia nobilib cõtra karolũ
imperatorẽ cõuirauit. Erãt
preterea et alii multi p̃clari

Expanded text:
gato summa celeritate magno gato summa celeritate magno exercitu imperator Italiam intrare festinasset, Bernhardus rebus suis diffidens, maxime quod se a suis cotidie deseri videbat, armis depositis apud Cavillionem imperatori se tradidit; quem cdepositis se dediderunt, verum ultro et ad primam interrogationem omnia uti gesta erant aperuerunt. Huius coniurationis principes fuere Eggideo, inter amicos regis primus, et Reginhardus camerarius eius, et Reginharius Meginharii comitis filius, cuius maternus avus Hardradus olim in Germania cum multis ex ea provincia nobilibus contra Karlum imperatorem coniuravit. Erant praeterea et alii multi praeclari
Abbreviated transcription (Latin):
palacĩi uenturũ. Stati missa
tuns mare legatione uixit
aniticias cũ filiis godefradi
et ut exertitus in saxomã¬
tͣns albianã mitteret᷑ impera¬
uit. Nam et classis eorũ per
albiam usq ad esesfeldũ ta¬
stellũ uenit que totã sturie
Flum̃ĩs rip̃a deuastauit. Et
gluoni custos normanici li¬
mitis pedestres copias ducẽs
simul cũ abodritis terreno
itinere ad ip̃m castellũ acces¬
sit. Quibus cũ nostri fortiter
restitissent omissa castelli oppu¬
gnatione discesserũt. Interea
cũ imperator uenatõe facta
de uosego aquisgraui reuer¬
teret: nũciatũ est ei b̾nardũ
nepotem suũ ytalie regeni
quorũdã prauorũ hõm cõsilio
tyr̃amdem medicatum ian
om̃s aditus quibus ad ytaliã
intrat᷑ id est exclusas ĩpositis
firmasse presidus atq om̃s
Ytalie ciuitates in illus ꝟba
iurasse. Quod ex parte uerũ
ex parte falsũ erat. Ad quos
motus compͥmẽdos cũ ex tota
gallia atq germania congre¬

Expanded text:
palatium venturum. Statim missa palatium venturum. Statim missa trans mare legatione, iunxit amicitias cum filiis Godofridi, et, ut exercitus in Saxontransalbianam mitteretur, impetravit. Nam et classis eorum per Albiam usque ad Esesfeld castellum venit, quae totam Sturiae fluminis ripam devastavit, et Gluomi, custos Nordmannici limitis, pedestres copias ducens, simul cum Abodritis terreno itinere ad ipsum castellum accessit. Quibus cum nostri fortiter restitissent, omissa castelli oppugnatione, discesserunt. Interea cum imperator venatione peracta de Vosego Aquasgrani reverteretur, nuntiatunepotem suum, Italiae regem, quorundam pravorum hominum consilio tjrannidem meditatum iam omnes aditus, quibus in Italiam intratur, id est clusas, impositis firmasse praesidiis atque omnes Italiae civitates in illius verba iurasse; quod ex parte verum, ex parte falsum erat. Ad quos motus comprimendos cum ex tota Gallia atque Germania congre