comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cũ detineri persas quadriduanȩ religio¬
nis otio cõpertũ haberent: spem occa¬
sione sumentes. instructis tantũ decem
milib ciuiũ. et plate ensibus auxiliarib
mille. aduersum seatenta milia hostiũ.
cãpis marathonis ꝓruperunt. Miltia¬
des ei tunc bello prȩfuit. qui celeritate
magis quã uirtutem fretus. alacrisatis
expeditione prius hosti cõminus in haesit:
quam posset expedito sagittarũ iactu ꝓpul¬
sari. Tanta in eo bello diuersitas certandi
fuit: ut exalia parte uiri ad occidendum
parati. ex alia pecudes admoriendũ p̃pa¬
ratȩ putarentur : ducenta milia ꝑ sarum
apud c̃apos marathanios. ea tempestate
ceciderunt. Sensit darius hocdamnum.
nã uictus fugatusq arreptis nauibus refu¬
git inꝑsas. Cum autẽ instauraret bellũ.
et ulcisci inuictores moliretur: in ipso
apparatu concidit .: Olympiade septua¬
gesima quarta. hoc est post urbem con¬
quinto: quo tẽpore romȩ poppia uirgo

Expanded text:
cum detineri Persas quatriduanae religiocum detineri Persas quatriduanae religionis otio compertum haberent, spem occasione sumentes, instructis tantum decem millibus civium, et Plateensibus auxiliaribus mille adversum sexcenta millia hostium, campis Marathoniis proruperunt. Melchiades ei tunc bello praefuit, qui celeritate magis quam virtute fretus, alacri satis expeditione prius hosti cominus inhaesit, quam posset expedito sagittarum jactu propulsari. Tanta in eo bello diversitas certandi fuit, ut ex alia parte viri ad occidendum parati, ex alia pecudes ad moriendum praeparatae putarentur. Ducenta millia Persarum apud campos Marathonios ea tempestate ceciderunt. Sensit Darius hoc damnum: nam victus fugatusqgit in Persas. Cum autem instauraret bellum, et ulcisci in victores moliretur, in ipso apparatu concidit, olympiade septuagesima quarta, hoc est, post Urbem conquo tempore Romae Popillia virgo
Abbreviated transcription (Latin):
causa bellum intulit. quod filiae eius
petitas sibi nuptias non obtinuisset.
Magna scilic& necessitas. ꝓ unius libidine
hominis. septingenta milia uirorũ peri¬
culo mortis exponi. In credibili quip¬
pe apparatu cum septingentis milibus
armatoꝵ scythiam in gressus. non fa¬
cientib hostibus iustȩ pugnȩ potesta¬
tem: In suꝑ repentinis incursib extre¬
ma copiarum dilacerantib metuens ne-
sibi reditus intem rupto ponte histri
fluminis negaretur: amissis octoginta
milib bellatoꝵ trepidus refugit. quã¬
uis hunc amissorum numerũ inter
damna non duxeri t: et quem habendũ
uix quis quam ambire aususest. set ꝑ ditũ
ille non sensit. Inde asiam macedoniam¬
que ad gressus ꝑdomuit. Ionas. quoq
nauali congressione superauit. Deinde
inathenienses cur ionas aduersũ se auxi¬
lio iuuissent: inpetum fecit. atq arma
direx̃ : porro athenienses ubi adaiuen¬
tare dareum compererunt: quã uis auxi¬
liũ alace demoniis poposcissent: tam̃

Expanded text:
causa bellum intulit, quod filiae ejus petitas sibi nuptias non obtinuisset. Magna scilicet necessitas, pro unius libidine hominis, septingenta millia virorum periculo mortis exponit. Incredibili quippe apparatu cum sexcentis millibus armatorum Scythiam ingressus, non facientibus hostibus justae pugnae potestatem, insuper repentinis incursibus extrema copiarum dilacerantibus, metuens ne sibi reditus interrupto ponte Histri fluminis negaretur, amissis octoginta millibus bellatorum, trepidus refugit; quamvis hunc amissorum numerum inter damna non duxerit, et quem habendum vix quisquam ambire ausus esset, perditum ille non sensit. Inde Asiam Macedoniamque aggressus perdomuit. Jonas quoque navali congressione superavit. Deinde in Athenienses, cum Jonas adversum se auxilio juvissent, impetum fecit atque arma direxit. Porro Athenienses, ubi adventare Darium compererunt, quamvis auxilium a Lacedaemoniis poposcissent, tamen
Abbreviated transcription (Latin):
auersi occeano. taim fluuiũ fundunt
Qui p̃teriens aras. acterminos alexan dri
magni inrhobascoꝵ finib sitos: meotidas
auget paludes. quarum inm̃sa exundatio.

Expanded text:
auersi oceano Tanaim fluuium fundunt, qui praeteriens aras ac terminos Alexandri Magni in Rhobascorum finibus sitos Maeotidas auget paludes, quarum inmensa exundatio
Abbreviated transcription (Latin):
non iuste ista et quidem parua susti¬
nuit. Quȩ cum ita sint. illud tamen
clementia dĩ. eadem pietate quadudum
prȩdi xerat procurauit. ut scđm euange¬
lium suũ. quo in cessabiliter com monebat.
cum uos ꝑsecuti fuerint inunam ciuita¬
tem. fugite inaliam. quisq egredi at᷑.¬
quo abire uellet ipsisq barbaris mercenna¬
riis. magistris ac defensoribus uteretur:

Expanded text:
non iuste ista et quidem parua sustinon iuste ista et quidem parua sustinuit ? quae oum ita sint, illud tamen clementia. Dei eadem pietate, qua dudum praedixerat, procurauit, ut secundum euangelium suum, quo incessabiliter commonebat, cum uos persecuti fuerint in una ciuitate, fugite in aliam, quisque egredi atque abire uellet, ipsis barbaris mercennariis ministris ac defensoribus uteretur
Abbreviated transcription (Latin):
adiunguntur: ubi adiectis aliquan¬
diu magnis cruentisq discursibus.
post graues rerum atq: hominum
uastationes. dequib ipsos quoq mo¬
do penitet. habita sorte et distributa
usq ad nunc possessione consistunt:
multa nunc mihi dehuuscemo di
reb loquendi facultas foret. sinon
scđm om̃s homines. apud unius
cuiusq mentẽ conscientia secreta
lo queretur In rupte sunt hispaniȩ.
cedes. uastationesq passȩsunt: hini¬
hil quidem nouũ: hoc enim nunc ꝑ
biennium illud quod hostilis gladius
sȩ uiit. sustinuere abarbaris. quod ꝑ
ducentos quondam annos passȩ fuerant
aro manis : Quod etiam subgalieno im¬
peratore ꝑ annos propemodum duo¬
decim. germanis euertentib excepe¬
runt: uerum tam̃ quis non sequi sui
suoꝵq actuuim: uel etiam cogitatio¬
num conscius iudicia dĩ metuit. iuste
omĩa passum: ueletiam parua susti¬
nuisse fateatur: aut qui se non intel¬
legit. dm̃ que non metuit. quomodo

Expanded text:
adiunguntur: ubi actis aliquamadiunguntur: ubi actis aliquamdiu magnis eruentisque discursibus, post graues rerum atque hominum uastationes, de quibus ipsos quoque modo paenitet, habita sorte et distributa usque ad nunc possessione consistunt. Multa nunc mihi de huiuscemodi rebus loquendi facultas foret, si non secundum omnes homines apud unius cuiusque mentem conscientia secreta loqueretur. inrnptae sunt Hispaniae, caedes uastationesque passae sunt: nihil quidem nouum, hoc enim nunc per biennium. illud, quo hostilis gladius saeuiit, sustinuere a barbaris, quod per ducentos. quondam annos passae fuerant a Romanis, quod etiam sub Gallieno imperatore per annos propemodum duodecim Germanis euertentibus exceperunt. uerumtamen quis non se, qui sui suorumque actuum uel etiam cogitationum conscius indicia Dei metuit, iuste omnia passum uel etiam parua sustinuisse fateatur? aut qui se non intellegit Deumque non metuit, quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
nec dissimulato proposito. absq cuiꝰ¬
quam in quietudine. ad prrenet cla¬
ustra tendebant. Aduersus hos con¬
stantinus. constantẽ filium suũ pro
dolor ex monacho caesarem factũ.
cum barbaris quibusdam qui quondã
in foedus recepti. atq inmilitiam al¬
lecti. honoriaci uocabantur: in his¬
panias misit : hinc apud hispani as
prima malilabes: nam int̃fectis illis
fratrib quitutari priuato prȩsidio pr¬
renei alpes moliebantur. his barbaris
quasi inprȩtium uictoriȩ: primum
prȩdandi inpalentinis campis licen¬
tia data dehinc supra dicti montis.
claustrorumq eius cura ꝑ missa est.
remota rusticanoꝵ fideli. et utilicus¬
todia. Igitur honoriaci imbuti p̃da.
et in lectiabundantia. quo magis scelus
punitum foret. atq ipsisceleri plus
liceret. prodita prrenei custodia. cla¬
ustrisq pate factis. cunctas gs̃ quȩ ꝑ
gallias uagabantur . hispaniarum.
prouincus inmittunt: hisdemq ipsi

Expanded text:
nec dissimulato proposito absque cuiunec dissimulato proposito absque cuiusquam inquietudine ad Pyrenaei claustra tendebant. aduersus hos Constantinus Constantem silium suum, — pro dolor! — ex monacho Caesarem factum, cum barbaris quibusdam, qui quondam in foedus recepti atque in militiam allecti Honoriaci uocabantur, in Hispanias misit. hinc apud Нispanias prima mali labes. nam interfectis illis fratribus, qui tutari priuato praesidio Pyrenaei Alpes moliebantur, his barbaris quasi in pretium uictoriae primum praedandi in Pallentinis campis licentia data, dehinc supra dicti montis claustrorumque eius cura permissa est remota rusticanorum fideli et utili custodia. igitur Honoriaci inbuti praeda. et inlecti abundantia, quo magis scelus inpunitum foret atque ipsi sceleri plus liceret, prodita Pyrenaei custodia claustrisque patefactis cunctas gentes, quae per Gallias uagabantur, Hispaniarum prouinciis inmittunt isdemque ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
bus: apud brittanias gratianus muni¬
ceps eiusdem insulae trrannus cre¬
aturet occiditur. huius loco constan¬
tinus ex infima militia propter solã
spem nominis. sine merito uirtutis
eligitur : qui continuo ut inuasit im¬
perium : in gallias transiit. ibi sȩpe abar¬
baris incertis foederibus inlusus.: de¬
trim̃to magis rei publicȩ fuit: misit
in his panias iudices. quos cum prouin:
ciȩ oboedienter accepissent. duo fr̃s
iuuenes nobiles et locupletes: didimi¬
us. et uerinianus. non assumere ad¬
uersus tyrannum. quidem tyrannidẽ:
sed imperatori iusto aduersus tr̃ran¬
num et barbaros tueri sese patriãq
suã molitisunt: quod ipso gestaerei
ordine patuit: nam trrannidem ne¬
mo nisi celeriter maturatam. secrete
inuadit. et publice armat. cuius sũ¬
ma est ad sumpto dia demate acpur¬
pura uideri antequam sciri: hii uero
plurimo tempore seruulos tantum
suos expropriis prȩdiis colligentes.
acuernaculisalentes sumptibus

Expanded text:
bus apud Britannias Gratianus, munibus apud Britannias Gratianus, municeps eiusdem insulae, tyrannus creatur et occiditur. huius loco Constantinus ex infima militia propter solam spem nominis sine merito ueligitur. Qui continuo ut invasit imperium, in Gallias transiit. Ibi saepe a Barbaris incertis foederibus illusus, detrimento magis reipublicae fuit. Misit in Hciae oboedienter accepissent, duo fratres iuuenes nobiles et locupletes Didymus et Verinianus non assumere aduersus tyrannum quidem tyrannidem sed imperatori iusto aduersus tyrannum et barbaros tueri sese patriamque suam moliti sunt. quod ipso gestae rei ordine patuit. nam tyrannidem nemo nisi celeriter maturatam secrete inuadit at publice armat , cuius summa est assumpto diademate ac purpura uideri antequam sciri; hi uero plurimo tempore seruulos tantum suos ex propriis praediis colligentes ac uernaculis alentes sumptibus
Abbreviated transcription (Latin):
laricum facta est. cuius rei quam uis
recens memoria sit. tamen siquis ip¬
sius populi romani et multitudinem
uideat. et uocẽ audiat. nihil factum
sicut etiam ipsi fatentur arbi trabitur.
nisi aliquantis adhuc existentibus
ex incendio ruinis doceatur. In ea ir¬
ruptione placidia theodosu principis
filia. arcadii et honoruim peratorum
soror. abata ulpho alarici propinquo
capta. atq inuxorem ad sumta. qua¬
sieam diuino iudicio uelut speciale
pignus obsidem roma tradiderit. ita
iuncta potentissimi barbari regis con¬
iugio. multo rei publicȩ cõmodo fuit.
Interea ante biennium romanȩ inrup¬
tionis. excitate ꝑstiliconem gs ha¬
lanoꝵ ut dixi sue uorum: uandalorũ:
multȩque cum his aliȩ. francos prote
runt rhenum transeunt. gallias in¬
uadunt. directoq inpetu pr reneum
usq ꝑueniunt. cuius obice ad tempus
repulsȩ. ꝑ circum iacentes prouincias.
refunduntur: his ꝑ gallias bacchanti¬

Expanded text:
laricum facta est: cuius rei quamuis laricum facta est: cuius rei quamuis recens memoria sit, tamen si quis ipsius populi Romani et multitudinem uideat et uocem audiat, nihil factum, sicut etiam ipsi fatentur, arbitrabitur, nisi aliquantis adhuc existentibus ex inoendio ruinis\' forte doceatur. in ea inrutione Placidia, Theodosii principis filia, Arcadii et Honorii imperatorum soror, ab Athaulfo, Alarici propinquo, capta atque in uxorem adsumpta, quasi eam diuino iudicio uelut speciale pignus obsidem Roma tradiderit, ita iuncta potentissimo barbari regis coniugio multo reipublicae commodo fuit. Interea ante biennium Romanae irruptionis excitatae per Stiliconem gentes Halanorum, ut dixi, Sueborum, Wandalorum, multaeque cum his alirunt, Rhenum transeunt, Gallias inuadunt directoque impetu Pyrenaeum usque perueniunt: cuius obice ad tempus repulsae, per circumiacentes prouincias refunduntur. His per Gallias bacchanti
Abbreviated transcription (Latin):
hec ꝑpendere plenis miraculis. quis
predicare dignis laudibus. quȩ at ter¬
tia die barbari quam in gressi urbem
fuerant: sponte discedunt. facto qui¬
dem aliquantarum aedium incen
dio sed ne tanto quidem quantum
septingentensimo conditionis eius
anno casus effecerat: nam ex hibitã
neronis imperatoris sui spectaculis
inflammationẽ recenseã. proculdu¬
bio nulla comparatione aequi pera¬
bitur. scđm id quod excitauerat la¬
sciuia principis. hoc quod nunc intu¬
lit ira uictoris: neq uero gallorum
meminisse in huius modiꝰ conlatione
debeo qui continui pȩne anni spatio.
incensȩ euersȩq urbis ad tritos cineres
possederunt: et nequisquam forte du¬
bitaret ad correptionẽ suꝑbȩ lasciiiȩ.
et blasphemiȩ ciuitatis hostib fuis¬
se ꝑmissum. eodem tempore claris¬
sima urbis loca fulminib diruta sunt.
quȩ in flammari abhostibus nequi¬
uerunt. ANNO ITAq: ABURBE
ARUPTIO URBIS PERHA¬

Expanded text:
haec perpendere plenis miraculis, quis haec perpendere plenis miraculis, quis praedicare dignis laudibus queat? Tertia die barbari quam ingressi Vrbem fuerant sponte discedunt, facto quidem dio, sed ne tanto quidem, quantum septingentesimo conditionis ejus anno casus effecerat. Nam si exhibitam Neronis imperatoris sui spectaculis inflammationem recenseam, procul dubio nulla conparatione aequiperabitur secundum id, quod excitauerat lasciuia principis, hoc, quod nunc intulit ira uictoris. neque nero Gallorum meminisse in huiusmodi conlatione debeo, qui continuo paene anni spatio incensae euersaeque Vrbis adtritos cineres possederunt. et ne quisquam forte dubitaret ad correptionem superbae lasciuae et blasphemae ciuitatis hostibus fuisse permissum, eodem tempore clarissima Vrbis loca fulminibus diruta sunt, quae inflammari ab hostibus nequiuerunt.. Anno itaque ab Vrbe uptio Vrbis per A
Abbreviated transcription (Latin):
quod parua exortum domo : dum
beato alueo insanctoꝵ sedes tendit.
oberrantes periclitantesq animas
in salutis sinum pia rapacitate ꝑ uex̃.
oprȩclara illa xp̃iane militiȩ tuba.
quȩ generaliter cunctos dulcissimo
ad uitam modulamine. inuitans.
quos ad salutẽ in obȩdientes non su¬
scitauit: in excusabiles relinquit
admortem : misterium hoc quod
in trans ferendis uasis. dicendis hym¬
nis. ducendis populis fuit. tã quam
magnũ cribrum fuisse arbitror. per
quod ex congregatione populi roma¬
ni. ta quam exmagna massa frum̃ti.
ꝑ omĩa ex uniuerso ambitu eiuitatis.
latebrarum foramina e ffluxere gra¬
na uiua. siue occasione. siue uerita¬
te cõmota. omĩa tamen de prȩsenti
salute credentia. et horreo domini¬
cȩ prȩparationis accepta sunt: reliqua
uero uelut ster cora. & uel ut paleae.
ipsa uel in credulitate uel inobedi¬
entia prȩuidicate. ad exterminiũ
atq incendium remanserunt: quis

Expanded text:
quod parua exortum domo, dum quod parua exortum domo, dum beato alueo in sanctorum sedes tendit, oberrantes periclitantesque animas in salutis sinum pia rapacitate peruexit! O praeclara illa Christianae militiae tuba, quae generaliter cunctos dulcissimo ad uitam modulamine inuitans, quos ad salutem inoboedientes non suscitauit, inexcusabiles reliquit ad mortem. mysterium hoc, quod in transferendis uasis, dicendis hymnis, ducendis populis fuit, tamquam magnum cribrum fuisse arbitror, per quod ex congregatione populi Romani tamquam ex magna massa frumenti per omnia ex uniuerso ambitu ciuitatis latebrarum foramina effluxere grana uiua siue occasione siue ueritate commota; omnia tamen de praesenti salute credentia ex horreo dominicae praeparationis accepta sunt, reliqua uero uelut stercora et uelut paleae, ipsa uel incredulitate uel inoboedientia praeiudicata, ad exterminium atque incendium remanserunt. quis
Abbreviated transcription (Latin):
uasa inperauit: uirginẽ etiam simulq
om̃s quise adiungerent xp̃ianos. eo¬
dem cum defensione deduci. ea domus
a sanctis sedib longo ut ferunt. et me¬
dio inter iectu urbis aberat. Itaq ma¬
gno spectaculo om̃ium. disposita. ꝑsin¬
gulos singula. et suꝑ capita elata. palam
aurea atq argentea uasa portantur.
exertis undiq ad defensionem gladi¬
is pia pompa munitur: hỹmnus deo
romanis barbarisq cõcinnentibus.
publice canitur ꝑsonat late inex¬
cidio urbis salutis tuba. om̃sq etiã
in abditis latentes: inuitat acpulsat.
concurrunt undiq aduasa petri ua¬
sa xp̃i. plurimi etiam pagani xp̃i¬
anis professione et sinon fidem ad¬
miscentur. et ꝑ hoctamen ad tempꝰ
quo magis confundantur euadunt.
Quanto copiosius ad gregantur roma¬
ni confugientes. tanto auidius circũ¬
funduntur barbari defensores: osa¬
era et ineffabilis diuini iudicit discre¬
tio: oscm̃ istud et salutare flumen.

Expanded text:
uasa imperauit, uirginem etiam simulque uasa imperauit, uirginem etiam simulque omnes qui se adiungerent Christianos eodem cum defensione deduci. ea domus a sanctis sedibus longe ut ferunt et medio interiectu Vrbis aberat. itaque magno spectaculo omnium disposita per singnlos singula et super capita elata palam aurea atque argentea uasa portantur; exertis undique ad defensionem gladiis pia pompa munitur; hymnum Deo Romanis barbarisque concinentibus publice canitur; personat late in excidio Vrbis salutis tuba omnesque etiam in abditis latentes inuitat ac pulsat; concurrunt undique ad uasa Petri uasa Christi, plurimi etiam pagani Christianis professione etsi non fide admiscentur et per hoc tamen ad tempus, quo magis confundantur, euadunt; quanto copiosius adgregantur Romani confugientes, tanto auidius circumfunduntur barbari defensores. O sacra et ineffabilis diuini iudicii discretio! O sanctum istud et salutare flumen,
Abbreviated transcription (Latin):
iustus loth. subtractus aso domis occulta
prouidentia dĩ. apud rauennam tunc po¬
situs. peccatoris populi non uideret exci¬
dium: discurrentibus per urbem barba¬
ris. forte unus gothoꝵ idemq potens
et xp̃ianus. sacram dõ uirginem iam
aetate prouectam. in quadam ecclesi¬
astica domo repperit:cumq: abea aurũ
argentũq honeste exposceret: illa fi¬
deli constantia. eẽ apud se. plurimũ. et
mox proferendum spopondit. ac protu¬
lit : cumq expositi sopibus. attonitum
barbarum magnitudine. pondere. pul¬
chritudine acnota etiam uasorum qua¬
litate intellegeret: uirgo xp̃i adbarba¬
rum ait: hȩcpetri apostoli sacra minis¬
teria sunt. presume si audes. de facto tu
uideris: ego quia defendere nequeo.
tenere non audeo: barbarus uero ad re¬
uerentiam religionis. timore dĩ et fide
uirginis motus: adhalaricũ hȩc ꝑnun¬
tium rettulit : qui continuo reportari
ad apostoli basilicam. uniuersa uterant

Expanded text:
iustus Loth subtractus a Sodomis occulta iustus Loth subtractus a Sodomis occulta prouidentia Dei apud Rauennam tunc positus, peccatoris populi non uideret excidium. discurrentibus per Vrbem barbaris forte unus Gothorum idemque potens et Christianus sacram Deo uirginem iam aetate prouectam, in quadam ecclesiastica. domo reperit, cumque ab ea aurum argentumque honeste exposceret, illa fideli constantia esse apud se plurimum et mox proferendum spopondit ac protulit, cumque expositis opibus attonitum barbarum magnitudine pondere pulchritudine, ignota etiam uasorum qualitate intellegeret, uirgo Christi ad barbarum ait : haec Petri apostoli sacra ministeria sunt. praesume, si audes; de facto tu uideris. ego quia defendere nequeo, tenere non audeo. barbarus uero ad reuerentiam religionis timore Dei et fide uirginis motus ad Alaricum haec per nuntium rettulit: qui continuo reportari ad apostoli basilicam uniuersa ut erant
Abbreviated transcription (Latin):
nem dedidit .: occisus eucherius qui ad
conciliandum sibi fauorem paganorum.
restitutione templorum. et euersione
ecclesiarum imbuturum seregni primor¬
dia minabatur. Pauciq: cum hisdem sa¬
tellites tantarum molitionum punitisunt.
Itaminimo negotio.paucorumq poena.
liberatȩ sunt et uindicatẽ Ultaq post hȩc
tanta augm̃ta blasphemi arum. nullãq
pęnitentiam. ultima illa diuq suspensa.
urbem poenã consequitur. Ad est hala
ricus. trepidam romam obsidet. turbat.
inrumpit. dato tamen prȩcepto prius.ut
siqui in sca loca prȩcipueq in scõrum apł̃oꝵ
pety et pauli basilicas confugissent. hos
in primis inuiolatos securosq esse sinerent.
Tum de inde inquantum possent prȩdȩ
in hi antes. a sanguine temperarent. acci¬
dit quoq quo magis illa urbis in ruptio
in dignatione dĩ acta. quam hostis for¬
titudine probaretur. ut beatus in nocen¬
tius romane ecclesiȩ episcopus. tam quã

Expanded text:
nem dedidit. Occisus est et Eucherius, qui, ad nem dedidit. Occisus est et Eucherius, qui, ad conciliandum sibi favorem paganorum, restitutione templorum et eversione ecclesiarum imbuturum se regni primordia minabatur, paucique cum iisdem satellites tantarum molitionum puniti sunt. Ita minimo negotio paucorumque poena,liberatae sunt et vindicatae. Itaque post haec tanta augmenta blasphemiarum, nullamque poenitentiam, ultima illa diuque suspensa Urbem poena consericus, trepidam Romam obsidet turbat inrumpit dato tamen praecepto prius, ut si qui in sancta loca praecipueque in sanctorum apostolorum Petri et Pauli basilicas confugissent, hos inprimis inuiolatos securosque esse sinerent, tum deinde in quantum possent praedae inhiantes a sanguine temperarent. accidit quoque, quo magis illa Vrbis inruptio indignatione Dei acta quam hostis fortitudine probaretur, ut beatus Innocentius, Romanae urbis episcopus, tamquam
Abbreviated transcription (Latin):
a quibcũq sedib suppliciter acsimplicit̃
orantem. occulto foedẽ fouens. publice
aũt & belli & pacis copianegata. adteren¬
dam. terendãq rempublicam reseruauit :
prȩterea gentes alias. copiis uiribq
intolerabiles. quibus nunc galli arum.
hispani arumq prouinciȩ prȩmunt᷑.
hoc est halanorũ. sue uoꝵ uandalorum
ipsoq simul motu impulsoꝵ burgundi¬
or ultro in arma sollicitans. de terso
semel romani nominis. metu suscitauit.
Eas interim ripasreni quatere et pulsa¬
re gallias uoluit. sperans miser sub hac
necessitatis circum stantia. quia ͦ extor
quere imperium genero posset infiliũ.
et barbarȩ gentes tam facile com primi.
quam cõmoueri ualerent. Itaq: ubi im¬
peratori honorio exercituiq romano
haec tantorum scelerum scęna pate fac¬
taest: cõmoto iustissime exercitu. occis
est stilicho. qui ut unũ puerũ purpuram
indueret : totius generis humani sangui¬

Expanded text:
et quibuscumque sedibus suppliciter ac simpliciter et quibuscumque sedibus suppliciter ac simpliciter orantem, occulto foedere fouens, publice autem et belli et pacis copia negata, ad terendam terrendamque rempublicam reseruauit. praeterea gentes alias copiis uiribusque intolerabiles, quibus nunc Galliarum Hispaniarumque prouinciae premuntur, hoc est Alanorum Sueborum Vandalorum ipsoque simul motu inpulsorum Burgundionum, ultro in arma sollicitans, deterso semel Romani nominis metu suscitauit. eas interim ripas Rheni quatere et pulsare Gallias uoluit, sperans miser sub hac necequere imperium genero posset in filium, et barbarae gentes tam facile comprimi quam commoveri valerent. Itaque ubi imperatori Honorio exercituique Romano haec tantorum scelerum scena patefacta est, commoto justissime exercitu, occisus est Stilico; qui, ut unum puerum purpura indueret, totius generis humani sangui
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ de eodem ppło sinit: nam ilico cũnctis
quieme bantur morientibus: quod im¬
probi emptores eorum non inpender̃
turpiter pretiis . expenderunt miseri¬
corditer sepulturis. Igitur ingrata roma.
quȩ sicut nunc sensit non ad remit tendã
sed ad reprimendam idolatriȩ prȩsump¬
tionem. iudicis dĩ obliquam misericor¬
diam. ita continuo propter uiuorum
mortuorumq: scoꝵ copiam recordati¬
onẽ. dĩ iram passura non plenã si forte
confusa peniteat: Et per ex perientiã¬
fidem discant: abincur su halarici regis
et hostis sed xp̃iani. aliquantulo adtẽp̾
spatio differtur. Interea comes stilicho
uuandalorũ imbellisauarȩ . ꝑfidȩ et dolo¬
se gentis genere editus: parui pendens
quod sub imperatore imperabat: euthe¬
riũ filium suum sicut aplerisq traditur.
priuatoq meditantẽ : mimꝑiũ quo qͦ mͦ
substituere nitebat᷑. Quã obrem alaricũ
cunctãq gothoꝵ gentem ꝓpace optima.

Expanded text:
Deus de eodem populo sinit. nam ilico cunctis Deus de eodem populo sinit. nam ilico cunctis qui emebantur morientibus quod improbi emptores eorum non impenderunt turpiter pretiis, expenderunt misericorditer sepulturis. igitur ingrata Roma, quae sicut nunc sensit non ad remittendam sed ad reprimendam idololatriae praesumptionem iudicis Dei obliquam misericordiam, ita continuo propter uiuorum mortuorumque sanctorum piam recordationem Dei iram passura non plenam, si forte confusa paeniteat et per experientifidem discat, ab incursu Alarici regis et hostis sed Christiani aliquantulo ad tempus spatio differtur. Interea comes Stilico, Vandalorum inbellis auarae perfidae et dolosae gentis genere editus , parui pendens quod sub imperatore imperabat, Eucherium filium suum, sicut a plerisque traditur, priuatoque meditantem, in imperium quoquo modo substituere nitebatur. quamobrem Alaricum cunctamque Gothorum gentem, pro pace optima
Abbreviated transcription (Latin):
disposita in bellum acies fuit : non furor
timorq: incerta pugnȩ ꝑrȩtulit: non cȩ¬
des acta. non sanguis effusus est: non pos¬
tremo quod felicitatis loco deputari so¬
lent. damna pugnȩ euentu conpensata
uictoriȩ: edentibus. bibentibus. luden¬
tibusq nr̃is. tanti illi tamq: immanes hos¬
tes esurientes. sitientes. languentesq: con¬
fecti sunt: parum hoc est.nisi captum
est subiugatum sciant. quemtim uere
romani. illumq: idolatram suũ cuius
sacrificia se magis ꝑtimescere. quẽ arma
fingebant. sine proelio uictum acuinctũ
subiugo catenisq despiciant. Igitur
rex ragadaisus solus spem fugę sumens.
clam suos deseruit᷑. atq in nr̃os incidit.
aquibus captus et paulisper retentus.
ac deinde inter fectus est. Tanta uero
multitudo captiuorum gothorum fu¬
isse fertur: ut uilissimoꝵ pecudum mo¬
do singulis aureis passim greges homi¬
num uenderentur: sed ni hil super ẽẽ

Expanded text:
disposita in bellum acies fuit, non furor disposita in bellum acies fuit, non furor timorque incerta pugnae praetulit, hon caedes acta, non sanguis effusus est, non postremo - quod felicitatis loco deputari solet — damna pugnae euentu compensata uictoriae : edentibus bibentibus ludentibusque nostris tanti illi tamque immanes hostes esurientes sitientes languentesque confecti sunt. parum hoc est, nisi captum et subiugatum sciant, quem timuere Romani, illumque idololatram 15 suum, cuius sacrificia se magis pertimescere quam arma fingebant, sine proelio uictum ac uinctum sub iugo catenisque despiciant. igitur rex Radagaisus solus spem fugae sumens clam suos deseruit atque in nostros incidit: a quibus captus et paulisper retentus ac deinde interfectus est. tanta uero multitudo captiuorum Gothorum fuisse fertur, ut uilissimorum pecudum modo singulis aureis passim greges hominum uenderentur. sed nihil superesse
Abbreviated transcription (Latin):
num hostem uoluit: et xp̃ianum prȩua¬
lere ꝑmisit. ut pagani blasphemantesq
romani. et illo confunderentur ꝑdito.
et hoc punirentur inmisso. maxi me cũ
imperatoris honorii ammiranda in rege
continentia et scĩssima fides. non parum
diuine misericordiȩ mereretur. : concedun¬
tur quidem aduersus immanissimum
illum hostem ragadaisum aliorum hos¬
tium cum copiis suis inclinati ad auxili¬
um animi. Ad sunt uldin et sarus. hun¬
norum et gothoꝵ duces prȩsidio roma¬
norum: sed non sinit ᷤ rem potentiȩ suȩ
uirtutem hominum ac maxime hosti¬
um uideri: conterritum diuinitus raga¬
da isum. infesula nos montes cogit. eiꝰ¬
q scđm eos qui parcissime referunt. du¬
centa milia hominum inopum consilu
et cibi. in arido et aspero montis iugo ur¬
guente undiq: timore. concludit. agmi¬
naq: quibus dudum angusta uidebatur
italia . latendi spe inunũ ac par̾um uer¬
ticem trudit. Quid multis morer: non

Expanded text:
num hostem uoluit et Christianum praeuanum hostem uoluit et Christianum praeualere permisit, ut pagani blasphemantesque Romani et illo confunderentur perdito et hoc punirentur immisso; maxime cum imperatoris Honorii admiranda in rege continentia et sanctissima fides non parum diuinae misericordiae mereretur conceduntur quidem aduersus immanissimum illum hostem Radagaisum aliorum hostium cum copiis suis inclinati ad auxilium animi. adsunt Vldin et Sarus, Hunorum et Gothorum duces, praesidio Romanorum; sed non sinit Deus rem potentiae suae uirtutem hominum ac maxime hostium uideri. conterritum diuinitus Radagaisum in Faesulanos montes cogit eiusque — secundum eos qui parcissime referunt — ducenta milia hominum inopum consilii et cibi in arido et aspero montis iugo, urguente undique timore concludit agminaque, quibus dudum angusta uidebatur Italia, latendi spe in unum ac paruum uerticem trudit. quid multis morer ? non
Abbreviated transcription (Latin):
quoꝵ unus xp̃ianus. propriorq: roma¬
no. et ut res docuit timore dĩ mitis in.
cȩde. alius paganus. barbarus. et uere
scrta. qui non tantum głam aut p̃dam:
quantum inex saturabili crudelitate ip¬
sam cȩdem amaret incȩde. et hic iam si¬
nu receptus italiȩ romam e proximo tre¬
mentem terrore quassabat. Itaq: sihuic
ultionis potestas ꝑ mitteretur. quẽ roma¬
niobhoc precipue timendum arbitraban¬
tur: quia fauorem deoꝵ sacrificiorum
obsequi is inuitaret. et immoderatior
cȩdes. sine fructu emendationis arsisset.
et error nouissimus peior priore creuis¬
set: quando qui dem in pagani et idola¬
trȩ manus incidisse. nonsolum paganis
residuis de instaurando cultu idolorũ
esset indubitata ꝑ suasio: sed etiam xp̃i¬
anis periculosa confusio. cum et hii ter¬
rerentur prȩiudicio: et illi confirma¬
rentur exemplo : quam obrem iustus dis¬
pensator humani generis ds̃. perire paga¬

Expanded text:
quorum unns Christianus propiorque Romaquorum unns Christianus propiorque Romano et, ut res docuit, timore Dei mitis in caede, alius paganus barbarus et uere Scytha, qui non tantum gloriam aut praedam quantum inexsaturabili crudelitate ipsam caedem amaret in caede, et hic iam sinu receptus Italiae Romam e proximo trementem terrore quassabat. itaque si huic ultionis potestas permitteretur, quem Romani ob hoc praecipue timendum arbitrabantur, quia fauorem deorum sacrificiorum obsequiis inuitaret, et immoderatior caedes sine fructu emendationis arsisset et error nouissimus peior priore creuisset; quandoquidem in pagani et idololatrae manus incidisse, non solum paganis residuis de instaurando cultu idolorum esset indubitata persuasio sed etiam Christianis periculosa confusio, cum et hi terrerentur praeiudicio et illi confirmarentur exemplo. quamobrem iustus dispensator humani generis Deus perire paga
Abbreviated transcription (Latin):
modi gentibus. omnẽ romani generis
sanguinem diissuis propinare deuo¬
uerat : hoc igitur romanis arcibus im¬
minente. fitꝰ om̃ium paganorum in ur¬
be concursus. hostem esse cum utiq: copia
uirium: tum maxime prȩsidio deorũ
potentẽ. urbem autem ideo deftitutã
et mature perituram. qui a deos et sa¬
cra perdiderit. magnis que rellis ubi¬
q agitur. et continuo derepetendis
sacris : celebrandisq tractatur.: feruent
tota urbe blas phemiȩ. Uulgo nom̃
xp̃i : tam quam lues aliqua prȩsentiũ
temporum probris in grauatur. Itaq
ineffabili iudiciodĩ factum est uti
qm in ꝑmixto ppło piis gratia pęna
impiis debebatur. oportebatq ꝑmitti
hostes qui insuadibilem in plurimis
et contradicentem ciuitatem seuerio¬
ribus solito flagris coarguerent. non
tamen eos qui indiscrete cuctos intẽ¬
perata cȩde delerent: duo tunc gothor
ppłi cũ duobus potentissimis regib suis
ꝑromanas prouincias bacchabantur:

Expanded text:
modi gentibus, omnem Romani generis modi gentibus, omnem Romani generis sanguinem dis suis propinare deuouerat. hoc igitur Romanis arcibus imminente fit omnium paganorum in Vrbe concursus, hostem esse cum utique copia uirium tum maxime praesidio deorum potentem, Vrbem autem ideo destitutam et mature perituram, quia deos et sacra perdiderit. magnis querellis ubique agitur, et continuo de repetendis sacris celebrandisque tractatur, feruent tota Vrbe blasphemiae, uulgo nomen Christi tamquam lues aliqua praesentium temporum probris ingrauatur. itaque ineffabili iudicio Dei factum est, uti, quoniam in permixto populo piis gratia, poena impiis debebatur oportebatque permitti hostes, qui insuadibilem in plurimis et contradicentem ciuitatem seuerioribus solito flagris coarguerent, non tamen eos, qui indiscrete cunctos intemperata caede delerent — duo tunc Gothorum populi cum duobus potentissimis regibus suis per Romanas prouincias bacchabantur:
Abbreviated transcription (Latin):
laricorege cum gothis suis sȩpe uicto.
sȩpe concluso. semꝑq dimisso: taceo
de infelicibus illis apud pollentiã
gestis : cum barbaro et pagano duci.
hocest sauli belli summa conmis¬
sa est: cuius improbitate reuerentissi¬
mi dies. et sc̃m pascha uiolatum est.:
cedentiq hosti propter religionem ut
pugnaret exortum est cum quidẽ
ostendente in breui iudicio dĩ. et ꝗd
fauor eius posset. et quidultio exi¬
geret. pugnantes uicimus uictores
uicti sumus. taceo de ipsorum inter
se barbarorum crebris dilacerationi¬
bus. cum se inuicem gothorum cunei
duo de inde halaniatq uniuaruis cȩ¬
dibus populabantur : raga daisus om.¬
nium antiquoꝵ prȩsentiumq hostiũ
longe immanissimus. repentino im¬
petu totam inundauit italiam: nã
fuisse inpopulo eius plusquam ducen¬
ta milia gothorum ferunt: hic supra
hanc incredibilem multitudinẽ indo¬
mitãq uirtutem. paganus et scrthȩ
erat: qui ut mos est barbaris huius¬

Expanded text:
larico rege cum Gothis suis saepe uicto, larico rege cum Gothis suis saepe uicto, saepe concluso semperque dimisso. taceo de infelicibus illis apud Pollentiam gestis, cum barbaro et pagano duci, hoc est Sauli, belli summa commissa est, cuius inprobitate reuerentissimi dies et sanctum pascha uiolatum est cedentique hosti propter religionem, ut pugnaret, extortum est: cum quidem, ostendente in breui indicio Dei et quid fauor eius possit et quid-ultio exigeret, pugnantes uicimus, uictores uicti sumus. taceo de ipsorum inter se barbarorum crebris dilacerationibus, cum se inuicem Gothorum cunei duo, deinde Alani atque Huni uariis caedibus populabantur. Radagaisus, omnium antiquorum praesentiumque hostium longe immanissimus, repentino impetu totam inundauit Italiam. nam fuisse in populo eius plus quam ducenta milia Gothorum ferunt. hic supra hanc incredibilem multitudinem indomitamque uirtutem paganus et Scytha erat: qui, ut mos est barbaris huius
Abbreviated transcription (Latin):
in solentia: post habito scoꝵ consor¬
tio cum quib antea dõ militans uice¬
rat: etiam ȩcłam temerare aususẽ.
atq exea quosdam non dubitabit ex¬
trahere: Secuta ẽ poena sacrilegum ::
nam hisdem suꝑ stitibus atq in sul¬
tantibus quos ab eccła adpęnã pro¬
traxerat. post aliquantum tẽpus
solus ipse punitus est: ꝓbauitq in
se uno adutrumq semꝑ diuinũ iugi¬
lare udicium. quando et cum spera¬
uit adiutus. et cum contempsit: oeci¬
sus est. Interea cum atheodosio im¬
peratore seniore singulis potissimis:
infantum cura et disciplina utriusq
palatii c ommissa esset: hoc est rufi¬
no orientalis aulȩ stiliconi occiden¬
talis imperii. quid uterq egerit: quid¬
ue agere conatussit. edeitus utriusq
docuit: cum aliussibi. alius filio suo
affectans regale fastigium. ut rebus
repentetur batis necessitas rei publi¬
cȩ scelus ambitus tegeret barbaras
g̃s ille immisit. hic fouit: taceo de ha¬

Expanded text:
insolentia, posthabito sanctorum consorinsolentia, posthabito sanctorum consortio, cum quibus antea Deo militans uicerat, etiam ecclesiam temerare ausus est atque ex ea quosdam non dubitauit extrahere. secuta est poena sacrilegum. nam isdem superstitibus atque insultantibus, quos ab ecclesia ad poenam protraxerat, post aliquantum tempus solus ipse punitus est probauitque in se uno, ad utrumque semper diuinum uigilare iudicium, quando et, cum sperauit, adiutus et, cum contempsit, occisus est. Interea cum a Theodosio imperatore seniore singulis potissimis infantum cura et disciplina utriusque palatii commissa esset, hoc est Rufino orientalis aulae, Stiliconi occidentalis imperii, quid uterque egerit, quidue agere conatus sit, exitus utriusque docuit, cum alius sibi, alius filio suo affectans regale fastigium, ut rebus repente turbatis necessitas reipublicae scelus ambitus tegeret, barbaras gentes ille inmisit, hic fouit. taceo de A
Abbreviated transcription (Latin):
braçchio. eumq manu debilem ipso
uulnere coegit pronũ inclinare ue¬
xillum : quouiso reliquȩ oohortes. de¬
ditionẽ iam fieri priorum existiman¬
tes. certatim sese ad masce Zelem sig¬
nis tradidere conuersis. Barbari quoꝵ
magnam multitudinem gildo ad bel¬
lumꝰ deduxerat. defectu militũ desti¬
tuti. in diuersa fugerunt: gildo et ip¬
se fugam molitus : arrepta naui ut in
altum prouectus. ac de inde reuocatus
in a fricam est. post aliquot dies ftrangu¬
tus interui. periclitaremur subtanto¬
rum miraculorum relatu. quasi prȩ¬
sumpta mentiendi impudentia. nisi
ad huc uocem nostram conscientia
eorum qui inter fuere prȩ curreret:
nullȩ aguntur insidiȩ. nulla cor¬
ruptio. septuaginta milia hostium
uin cuntur paene sine pugna. fugit
uictus ad tempus neplus audeat uic¬
tor iratus. trans portatur indiuer¬
sum locũ. ut nesciat frater occidi.
quo uindicatur occiso. Sane idem
masce Zel. elatus rerum secundarum

Expanded text:
bracchio eumque manu debilem ipso bracchio eumque manu debilem ipso uulnere coegit pronum inclinare uexillum. quo uiso reliquae cohortes deditionem iam fieri priorum existimantes certatim sese ad Mascezelem signis tradidere conuersis. barbari, quorum magnam multitudinem Gildo ad bellum deduxerat, defectu militum destituti in diuersa fugerunt. Gildo et ipse fugam molitus arrepta naui ut in altum prouectus ac deinde reuocatus in Africam est, post aliquot dies strangulatus interiit. periclitaremnr sub tantorum miraculoram relatu quasi praesumpta mentiendi inpudentia, nisi adhuc uocem nostram conscientia eorum, qui interfuere, praecurreret. nullae aguntur insidiae, nulla corruptio; septuaginta milia hostium uincuntur paene sine pugna; fugit uictus ad tempus, ne plus audeat uictor iratus; transportatur in diuersum locum, ut nesciat frater occidi, quo uindicatur occiso. sane idem Mascezei elatus rerum secundarum
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃ ẽ. quod fluit inter tebestem. et
am mederam ciuitates: ubi cũ parua
manu hoc est. cũ quinq milib ut aiunt
militum. contra septuaginta milia hos¬
tium castra metatus. cũ int̃ iectaora
excedere loco. oppositas prȩiacentis
uallis angustias trans gredi uellet: in¬
currente nocte. beatum ambrosium
ep̃m medio lanii paulo ante de functũ.
ꝑ somnium sibi uidere uisus est. signi¬
ficantẽ manu. et im pacto adhumum
ter baculo dicentẽ. hic hic.hio: quod
ille prudenti coniectura intellexit.
merito annuntiantis fidem uictoriae.
uerbo locum numero diem significari. ad.¬
substitit. actertio demũ die post noctẽ
orationibus hymnisq ꝑuigilem. ab ip¬
sis cęlestium sacram̃toꝵ mysteriis. in
hostem circum fusum processit. Et
cum adeos qui primi occurrerant. pia
pacis uerba iactaret : signiferum quen¬
dam insolenter obsistentẽ. etiam iamq
pugnam excitantẽ. gladio ꝑcussit in

Expanded text:
nomen est, quod fluit inter Theuesten et nomen est, quod fluit inter Theuesten et Ammederam ciuitates; ubi cum parua manu, hoc est cum quinque milibus ut aiunt militum, contra septuaginta milia hostium castra metatus, cum interiecta mora excedere loco oppositasque praeiacentis uallis angustias transgredi uellet: incurrente nocte beatum Ambrosium episcopum Mediolani paulo ante defunctum per somnium sibi uidere uisus est significantem manu et inpacto ad humum ter baculo dicentem: hic, hic, hic. quod ille prudenti coniectura intellexit merito adnuntiantis fidem uictoriae, uerbo locum, numero diem significare. snbstitit ac tertio demum die post noctem orationibus hymnisque peruigilem ab ipsis caelestium sacramentorum mysteriis in hostem circumfusum processit; et cum ad eoe, qui primi occurrerant, pia pacis uerba iactaret, signiferum quendam insolenter obsistentem et iamiamque pugnam excitantem gladio percussit in
Abbreviated transcription (Latin):
tilimagis licentia contentus quã am¬
bitu regiȩ affectationis inflatus. Huic
masce Zel frater fuit. qui nouarum rerũ
molitiones in fratre ꝑorrescens. relictis
apud africanã militiam duobus filiis
ad ulescentibus. initaliam rediit. Cildo
& absentiam fratris et prȩsentiã filio¬
rum eius suspectam habens. adulescentes
dolo circum uentos interfecit. Adhunc
iam ut hostem bello insequendum masce¬
Zel frat̃ missus est. quem idoneũ pro¬
curandȩ rei publice fore. propriȩ orbi¬
tatis recens dolor pollicebatur. Igitur
masce zel iam inde atheo dosio sciens
quã tũ in rebus desperatissimis oratio ho¬
minis per fidẽ xp̃i. adementia di im¬
petraret: caprariam insulam adiit. uñ¬
a se cũ scõs seruos dĩ aliquot ꝑmotts p̃¬
cibus suis sumpsit. cum his orationibus.
ieiunus. psal mis dies noctesq continu¬
ans. sine bello uictoriam meruit. acsi¬
ne cȩde uindictam. Ardalio fluminis

Expanded text:
tili magis licentia contentus quam amtili magis licentia contentus quam ambitu regiae affectationis inflatus. huic Mascezel frater fuit, qui nouarum rerum molitiones in fratre perhorrescens, relictis apud Africanam. militiam duobus filiis adulescentibus in Italiam rediit. Gildo, et absentiam fratris et praesentiam filiorum eius suspectam habena, adulescentes dolo circumuentos interfecit. ad hunc iam ut hostem bello insequendum Mascezel frater missus est, quem idoneum procurandae reipublicae fore propriae orbitatis recens dolor pollicebatur. igitur Mascezel, iam inde a Theodosio sciens, quantum in rebus desperatissimis oratio hominis per fidem Christi a clementia Dei impetraret, Caprariam insulam adiit, unde secum sanctos seruos Dei aliquot permotos precibus suis sumpsit: cum his orationibus ieiuniis psalmis dies noctesque continuans sine bello uictoriam meruit ac sine caede uindictam. Ardalio fluminis
Abbreviated transcription (Latin):
RCADIUS AUGUS TUS CUI
nunc filius theodosius orientẽ regit.
& honorius augustus frater eius cui nẽ
respublica. innititur. qua dragensi mo
scđo loco cõmune imperium diuisis
tantũ sedib tenere coeperunt : uix̃q
arcadius post patris excessum annis
duodecim. imperiiq sum mã theo dosio
filio paruo ammodum moriens tradi¬
dit. Interea gildo comes qui ininitio
regni eoꝵ africȩ prȩerat. simul ut de func¬
tũ theodosium comperit: siue ut qui¬
dam ferunt quadam ꝑmotus inuidia.
a fricam orientalis imperii partibus iun¬
gere molitus est. siue ut alia tradit opi¬
nio minimã in paruulis spem fore arbi¬
tratus. prȩsertim cũ absq his non facile
antea quis quã pusillus inimperio re¬
lictus. ad maturitatẽ uirilis aetatis eua¬
serit. istiq prope modum soli inuenian¬
tur. quos obegregiam patris ac suam
fidem. et diuisos et destitutos xp̃i tutela
ꝓuexerit. africam excerstam a societate
rei publicȩ. sibi usurpare ausus est. gen¬

Expanded text:
rcadius Augustus, cnins nunc filius Theodosius Orientem regit, et Honorius Augustus frater eius, cui nunc respublica innititur, quadragensimo secundo loco commune imperium duuisis tantum sedibus tenere coeperunt; uixitque Arcadius post patris excessum annis duodecim imperiique summam Theodosio filio paruo admodum moriens tradidit. interea Gildo comes, qui in initio regni eorum Africae praeerat, simul ut defunctum Theodosium comperit, siue ut quidam ferunt quadam permotus inuidia Africam orientalis imperii partibus iungere molitus est, sine ut alia tradit opinio minimam in paruulis spem fore arbitratus — praesertim cum absque his non facile antea quisquam pusillus in imperio relictus ad maturitatem uirilis aetatis euaserit istique propemodum soli inueniantur, quos ob egregiam patris ac suam fidem et diuisos et destitutos Christi tutela prouexerit — Africam excerptam a societate reipublieae sibi usurpare ausus est, gen
Abbreviated transcription (Latin):
oriente magnis armeniȩ ꝓuincus
amissis. romanȩ legiones subiugũ
parthicũ misse. aegreq syria renten¬
ta est. In asia tres urbes. hoc est lau¬
docia. hierapolis. colosse. terre motu
conciderunt. At ueronero post quã
galbam in hispania imperatorem
creatũ ab exercitu cognouit: totus
animo acspe concidit: cũq incredibi¬
lia ꝑturbandȩ. immo subruende
rei publicȩ mala moliretur. hostis
asenatu ꝓnuntiatus. et ignominio¬
sissime fugiens. ad quartũ aburbe
lapidem sese ipse interfecit. atq in eo
omĩs caesarũ familia consũpta est.

Expanded text:
Oriente magnis Armeniae prouinciis Oriente magnis Armeniae prouinciis amissis Romanae legiones sub iugum Parthicum missae, aegreque Syria retenta est. in Asia tres urbes, hoc est Laudicia Hierapolis Colossae, terrae motu conciderunt. at uero Nero postquam Galbam in Hispania imperatorem creatum ab exercitu cognouit, totus animo ac spe concidit. cumque incredibilia perturbandae, immo subruendae reipublicae mala moliretur, hostis a senatu pronuntiatus et ignominiosissime fugiens, ad quartum ab Vrbe lapidem sese ipse interfecit, atque in eo omnis Caesarum familia consumpta est.
Abbreviated transcription (Latin):
tis. omnẽ paenitus censum abstersit.
Grudelitatis autẽ rabie. ita efferat᷑
est: ut plurimã senatus partẽ inter¬
fecerȩt equestrem ordinẽ paene de¬
stituerit. Sed ne parricidiis quidẽ
abstinuit. matrẽ. fratrem. sororem:
uxorẽ. ceterosq om̃s cognatos. et ꝓ¬
pinquos. sine haesitatione ꝓstrauit.
Auxit hanc molem facinoris eius.
te meritas impietatis indm̃. Nam
primus romȩ xp̃ianos supplicis
et mortibus affecit. ac ꝑ om̃s ꝓum¬
cias. pari ꝑsecutione excruciari
imperauit. ipsumq nom̃ ex tirpa¬
re conatus: Beatissimos xp̃i apłos.
petrũ cruce. paulum gladio occidit.
Mox aceruatim miseram ciuitatem
obortȩ undiq oppressere clades.:
nam subsequente autem anno. tanta
urbi pestilentia incubuit. ut trigin¬
ta milia funerum in rationẽ libitinȩ
uenirent. Brot tannica deinde cla¬
des euestigio accedit. qua duo p̃cipua
oppida magna ciuium sociorũq cla¬
de etcaede direprasunt. Prȩterea in

Expanded text:
tis, omnem penitus censum abstersit. tis, omnem penitus censum abstersit. crudelitatis autem rabie ita efferatus est, ut plurimam senatus partem interfecerit, equestrem ordinem paene destituerit. sed ne parricidiis quidem abstinuit, matrem fratrem sororem uxorem ceterosque omnes cognatos et propinquos sine haesitatione prostrauit. auxit hanc molem facinorum eius temeritas impietatis in Deum. nam primus Romae Christianos suppliciis et mortibus affecit ac per omnes prouincias pari persecutione excruciari imperauit ipsumque nomen exstirpare conatus beatissimos Christi apostolos Petrum cruce, Paulum gladio occidit. moi aceruatim miseram ciuitatem obortae undique oppressere clades. nam subsequente autumno tanta Vrbi pestilentia incubuit, ut triginta milia funerum in rationem Libitinae uenirent. Britannica deinde clades e uestigio accidit, qua duo praecipua oppida magna ciuium sociorumque clade et caede direpta sunt. praeterea in