comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
libus mim̃ib non exusatũ. nec
adrem ꝑtinet an operas patro
atucela decreto pattumexcusã¬
tur. Uilium pat̾rem decurioe
ẽẽ uoluit. añfiliũ exꝑsona suã
espublica debet ꝯuenire quaz pa¬
trem expsona filii / nẽcad rem
⁊̃ ꝓtinebit an filius castrese pece¬
ulium tm possideat cum ante
militass uł postea. ¶Prescͥp¬
tio tpm que in honorib repet¬
endis uł malus suscipiendis
data est aput cosdem ẜuatur
non apudalios s codem tẽpore
non sunt honores induab en¬
itatibus abcodemgerendi t
¶cum siminl igitur utrobiq det¬
cruntur potior est originis ca
datum ydonca nõ est. ¶Pos¬
sobtempare coguntur quans
aliene cuitatis frnib sistãt¬
¶ Exigendi tribut mimus int¬
sordida mumã non habetur. Et

Expanded text:
libus muneribus non excusatur, nec ad rem pertinet, an operas patrona tutela decreto patrum excusantur. Filium pater decurionem esse uoluit: ante filium ex persona sua res publica debet conuenire quam pat‹rem› ex persona filii. nec ad rem pertinebit, an filius castrense peculium tantum possideat, cum ante militasset uel postea. Praescriptio temporum, quae in honoribus repetundis uel aliis suscipiendis data est, apud eosdem seruatur, non apud alios. Sed eodem tempore non sunt honores in duabus ciuitatibus ab eodem gerendi: cum simul igitur utrubique deferuntur, potior est originis causa. datum idonea non est. Postobtemperare coguntur, quamuis in alienae ciuitatis finibus consistant. Exigendi tributi munus intda munera non habetur et
Abbreviated transcription (Latin):
‸ cere nolentẽ ꝓhibet eq̃ competẽ
intclem utipossidetis placuit.
testatoriq dim ño ꝓhibere in¬
quilimi nchitartt. Sr ne possi¬
initinerfndo tuo ntes in suas
abores tñfouxit. qdiis sitet

Expanded text:
cere uolentem prohiberet, aeque competere interdictum uti possidetis placuit testarique dominum non prohibere inquilinum, ne habitaret, sed ne possiini tui ex fundo tuo uites in suas arbores transduxit, quid iuris sit. et
Abbreviated transcription (Latin):
religert cãs. quinctiam ẜuins. ait
cede exquolis ordinata sit Sr⁊ sicũ
lis ordinata sit. ne mucĩatur rato¬
q̃dm subiccto. aliquo quilibtati
ꝯtrou̾siam moucat intrm. actõnes
balis. ant incilis aut manis actio

Expanded text:
redigere? Quin etiam Servius ait re, ex quo lis ordinata sit. Sed si cum lis ordinata sit, ne inveniatur raodum subiecto aliquo, qui libertati controversiam moveat, interim actiones beralis aut utilis aut
Abbreviated transcription (Latin):
dicebat qntiimutius. s dinumita
demũficrmcusibona fide uc̃didis¬
scm. alioqn sinc dinofore. ¶Insur¬
ma sciendum ẽ que desius neclitis
quib dencgatur adlibtatem pro¬
ciamatiodicta sit. etĩa.addonatos
et indonatem datos. itfemposse a tẽ
ad cos ꝯdmpignoran se passisunt.¬
¶ Simatera filius delibtate litigat
aut ꝯningeda sũt ugrorũq inditia
nut differentia c̃ cã  filuidonce dema¬
nam cũapud. aliũ iudicem mater
litigabait apud aliumañt filius
duius.iugus dixit. andematit cõ¬
starc oportere ⁊ sicdcindefilio cognosci

Expanded text:
dicebat Quintus Mucius, sed dominium ita demum fieri meum, si bona fide vendidissem, alioquin sine domino fore. In summa sciendum est, quae de venditis servis, quibus denegatur ad libertatem proclamatio, dicta sunt, etiam ad donatos et in dotem datos referri posse, item ad eos, qui pignori se dari passi sunt. Si mater et filius de libertate litigant, aut coniungenda sunt utrorumque iudicia aut differenda est causa filii, donnam cum apud alium iudicem mater litigabat, apud alium autem filius, Augustus dixit ante de matre constare oportere, sic dein de filio cognosci
Abbreviated transcription (Latin):
suñ dare nõ oportẽ dandae pri
exceptio. ¶Si malca rem uen¬
nebituremptor. ¶Siẜuus ꝓ¬
mittatur. cũ al nõ cẽtmanu¬
spondeat dicitur no obstare

Expanded text:
suum dare non oportere, danda est patri exceptio. Si in alea rem uenuebitur emptor. Si seruus pmittatur, cum alias non esset manuspo
Abbreviated transcription (Latin):
cribeantur. binc agatursz et sidi¬
catur. cribot om̃s nt possit digro¬
scex quis sic.puto. andiendum¬
¶Si plures uud fuitũ ul damp¬
num.aisint. hoc debet ẜu.an. ut

Expanded text:
ibeantur, hinc agatur. sed si dicatur: 'exhibe omnes, ut possim dinoscere quis sit', puto audiendum.Si plures serui id furtum uel damnum admiserint, hoc debet seruari, ut,
Abbreviated transcription (Latin):
tas publicano mabreptu datu
penali actõe ex hac ꝑit elicti liba¬
tur ende qͥntur. siqs uelit cum
publicano nõ ex hoc edicto s ex
gñali iborum raptorñ dapni ĩ¬
uine. ut furti.igẽ. in possit. ⁊ pla¬
ctam oppinan. ¶Camilie nonr
hic notin ad suos ꝓublicanoꝵ
famitanmsũt publicam. siuc
igitur libi sint. siuc ẜui. alemiq
publicmis ĩco uecigali ministra¬
nt. hoc elicto ꝯtincbũtur. pror̃
et sisuns publican rapuit.non
blico uectigali mimistrat. hoc cd¬
iccum cessabit. ¶Quod nouissi¬
me p̾torait. sibu no exibebũtu

Expanded text:
 datur, poenali actione ex hac parte edicti liberatur. unde quaeritur, si quis uelit cum publicano non ex hoc edicto, sed ex generali ui bonorum raptorum, damni iniuriae uel furti agere, an possit? et plactam opinari.Familiae nomen hic non tantum ad seruos publicanorum familiarum sunt publicani, siue igitur liberi sint siue serui alieni, qui publicanis in eo uectigali ministrant, hoc edicto continebuntur. proinde et si seruus publicani rapuit, non blico uectigali ministrat, hoc edictum cessabit.Quod nouissime praetor ait 'si hi non exhibebuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
nemista actio.ut dolo fecerit
iste.⁊ post mortẽ diu.⁊. añ aditã
brditatem. Cet̾um sismnedolo¬
malo.aut dolo qdemueruz u
uo dno. non cñbicur hac actoe
quin imo ⁊ sip̃t mortẽ din p̾t
aditam tñ brditatem. cessabi

Expanded text:
nem ista actio, ut et dolo fecerit iste et post mortem domini et ante aditam hereditatem. ceterum si sine dolo, aut dolo quidem, verum vivo domino, non tenebitur hac actione: quin immo et si post mortem post aditam hereditatem, c
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ fecĩt. hoc ẽ dñe dñs. aũt dnau
ño possunt bre furti actõem eũ
puenent. ul alienatus sit. insi
postea quoq eã remoc̃tauerit.
calliditatẽ ⁊ prot̾uitatem horũ
hrdicates qui depopulãtindi¬
pli actõe cobrcerin on antal
tubituristelibtus. qua sidolo
culpa añt neglĩgẽtiaq ẜm p̾t
libtatem excusata ẽ. s culpa do¬
lo prima dolum rep̃sentat. ꝓĩ¬
de siquid dãpin delit sine dole
cessabit actio. quans al aqu¬
lia tñtur. ob hoc qd dãpnum q̃¬

Expanded text:
naue non possunt habere furti actionem cum peruenerit uel alienatus sit, nisi si postea quoque contrectauerit. calliditatem et proteruitatem horum, qui hereditates depopulantur, dupli a‹c›tione coercere. Non alias tenebitur iste libertus, quam si dolo culpa autem neglegentiaque serui post libertatem excusata est, sed culpa dolo proxima dolum repraesentat. proinde si quid damni dedit sine dolo, cessabit ista actio, quamuis alias Aquilia tenetur ob hoc, quod damnum q
Abbreviated transcription (Latin):
Enileus .l. De militibita
ẜuatur.ut ad eũ irmitatin
siquid deliqrnt sub quom¬
litabant.is au̾t q excitu acc¬
cepit. etiam ius aiadũtẽdi
inmuites caligatos haber¬

Expanded text:
is. De militibus ita seruatur, ut ad eum remittantur, si quid deliquerint, sub quo militabunt: is autem, qui exercitum accipit, etiam ius animaduertendi in milites caligatos habe
Abbreviated transcription (Latin):
soluimsi totumno põt aliud
qd̾ solidum petedum ẽ. licet
insolutõe ad mittat executõ¬
ne prima sp̃es ꝑtinet ad ꝓmis¬
sorem peccimmiectẽ. nam et peti¬
cio ⁊ solutio ad port̾oes brditan¬
as spectat. ¶ Secda ad opus ꝙ
testator fieri usẜit. nã singuli
hrdes insolidum tenetur. quia
opis effectus inꝑtes scindi no
põt. Ꝙ sistipłatus fuero. perte
brdemue tuum non fien quo
minus eamagam si adnsꝰ¬

Expanded text:
solvi nisi totum non potest: aliud, quod solidum petendum est, licet in solutionem admittat secutionem. Prima species pertinet ad promissorem pecuniae certae: nam et petitio et solutio ad portiones hereditarias spectat. Secunda ad opus, quod testator fieri iusserit: nam singuli heredes in solidum tenentur, quia operis effectus in partes scindi non potest. Quod si stipulatus fuero: 'per te heredemue tuum non fieri, quo minus eam agam: si adue
Abbreviated transcription (Latin):
sine uilla ẽ. ¶ Stipendium
astipe appellatum est. ꝙ ꝑsti
ꝯdem hoc tributum appellaru
pop̾. ait.et sane appellatur acõ¬
tributione tributum uł exco
ꝙ militibus tribuatur.

Expanded text:
sine uilla est. 'Stipendium' a stipe appellatum est, quod peidem hoc etiam 'tributum' appellari Pomponius ait. et sane appellatur ab intributione tributum uel ex eo quod militibus tribuatur.
Abbreviated transcription (Latin):
alius locus nacet. alia ca ẽ ens¬
⁊̃qui ad tp̾c ordine remonet᷑. hic
enim ĩpleto tp̃e dccumo ẽ. S et
huius locum subiegi poterit.a
pectet. donec iocus nacet. ¶¬
stit᷑utus t̾n in ordine. ntrũ eũ¬
ordinem cencat quẽ primum
hũit. an nõ que nunc nactus
est. quen põt ⁊ siforte deoroine
smñarum dicendarum aget᷑. ar¬
bitrortñ enudẽ ordine tene quẽ
pridem hũit non idem erit ĩ co¬
hic uelut nouus inordinem a¬
uenit. ¶Infilus decimonum
qo est utrum is sois decumoĩs
filius ẽẽ uideatur qui conceptu

Expanded text:
alius vacet. alia causa equi ad tempus ordine removetur: hic enim impleto tempore decurio est. sed et in huius locum sublegi poterit: spectet, donec locus vacet. Restitutus tamen in ordinem utrum euordinem teneat, quem primum habuit, an uero quem nunc nanctus est, quaeri potest, si forte de ordine sententiarum dicendarum agatur. arbitror tamen eundem ordinem tenere, quem pridem habuit. non idem erit ihic uelut nouus in ordinem uenit. In filiis decurionum io est, utrum is solus decurionis filius esse uideatur, qui conceptus
Abbreviated transcription (Latin):
ri ꝯstitutionib ꝓhibentur. Set
⁊si eirei ꝯsenseriñt. ⁊simaiores
annis septuaginta sint. munã
quidem ciilia subire non cogũ¬
passus ẽ. ob boc qd̃ adtp̃s releg¬
tus. bonis cõsuiere debeat huã¬
intatis sña. nec betm̃onatum
accipĩat sz siquis obfalsi cami
uł alliam de grauiorib. non ad
tempus sit relegatus. s ad tp̃s i¬

Expanded text:
nibus prohibentur. sed si ei rei consenserint, etsi maiores annis septuaginta sint, munera quidem civilia obire non cogunpassus est ob hoc, quod ad tempus relegatur, boni consulere debeat humanitatis sententiae nec decurionatum recipiat. Sed si quis ob falsam causam vel aliam de gravioribus non ad tempus sit relegatus, sed ad tempus
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ autom. rescripserit. grãtiam
¶se facere iuris uirandi. ei qui¬
irauãt se ordininonint̾ fut¬
urum. ⁊postea duum uir crea¬
cũs esset ¶ Item Rꝑserunt¬
colonos prediorumfisci.min¬
eribus fungisine dãpno fisci
o portere. ioq excutẽ presiden
Rꝑserunt. ad magrãtus offir¬
endo nonsint. fideuissores eo¬
rum qui ꝓhus cauerunt.
¶Item rescripserunt. mulierem
quã duinupta est. incolami ui¬
ciusdem crntatis uideĩ cuius
manitus enis ẽ ⁊ibiunde ori¬
ginem trabit. non cogi mumĩ¬
bus funͣgi. ¶ Itc mrescripsert
patris qui cosultõ filiũmema

Expanded text:
Augusti rescripserunt gratiam se facere iurisiurandi ei, quirat se ordini non interfuturum et postea duumuir creatus esset. Item rescrcolonos praediorum fisci muneribus fungi sine damno fisci ere, idque excutere praesidem s rescripserunt ad magistratus officendo non sint, fideiussores eorum qui pro his cauerunt. Item rescripserunt mulierem, quamdiu nupta est, incolam eiusdem ciuitatis uideri, cuius maritus eius est, et ibi, unde originem trahit, non cogi muneribus fungi. Item rescripserunt patris, qui consulto filium ema
Abbreviated transcription (Latin):
tere. Nam solam nominis simi
bus quos sedibus
cuitatis ad quea
ptinent. relictis ĩ
alia loca transmi¬
grasse ꝓbabitꝰ p̃ses ꝓuincie re¬
uocare in patrium solum ⁊ mu¬

Expanded text:
tere: nam solam nominis simils, quos sedibus civitatis, ad quam pertinent, relictis in alia loca transmigrasse probabitur, praeses provinciae in patrium solum
Abbreviated transcription (Latin):
Dem .l. OUi adtp̃s relegatus
est sidecuno sit. desmet eẽ decu¬
rio reu̾sus plans locum suum ⁊¬
quidem non oͣptmnebit s non
niq in locum sinim non restitu¬
põt. ⁊ sinũs ordinis plenus su¬
expectare eum oportẽt. doncc i¬

Expanded text:
m Qui ad tempus relegatus est, si decurio sit, desinet esse decurio. reversus plane locum suum quidem non optinebit, sed non nique in locum suum non restitui numerus ordinis plenus sspectare eum oportet, donec
Abbreviated transcription (Latin):
cuutatum erit municeps.
Siquis negotiasua noninco¬
loma.s inmunicipio semꝑ¬
agit in illo emut õhit uendit
eo inforosuo ꝓspectaculis ut¬
itur. ybi festos dies celebrant
om̃b deniq municipii cum cõ¬
modus nullus colonarum fr¬
uitur. ibi magis hr̃e domicili¬
ꝯmoretur. ubi domiciliu ħt
cosint animoan possit quis

Expanded text:
uitatium erit municeps. Si quis negotia sua non in colonia, sed in municipio semagit, in illo uendit emit eo› foro balineo spectaculis utitur, ibi festos dies celebrat, omnibus denique municipii commodis, nullis coloniarum fruitur, ibi magis habere domicilier commoretur: ubi domicilium habto sit animo, an possit quis
Abbreviated transcription (Latin):
odo deprchenso uissi sunt. cił¬
ergo qui nouissim̃ nom̃ prob¬
auerit indẽpnitati rei .pi. sat¬
facere debere si nom ad suc̃cor
biucndicat presidum ꝓuinci¬
arum cognitio est euntri ꝗ se¬

Expanded text:
odo deprehenso iussi sunt. eum igitur, qui nouissimus nomen probauit, indemnitati rei psfacere debere, si nomen ad successorem bi uindicant, praesidum prouinciarum cognitio est. cum tamen se
Abbreviated transcription (Latin):
uerum est hr̃e licet difficile es
quem admodum difficile est
sinen domicilio quenquam el¬
puto ⁊hoc ꝓcedẽ posse. siquis
domicitio relicto nainget uel
it facit querens quose cõferat
at que ubi ꝯsistat. ⁊am hune¬
prio putosine domicilio essi
domicilum autem hr̃e põt et
Srelegatus eolod um arcct. ut i¬
marceilus seribit

Expanded text:
uerum est habere, licet difficile est: quemadmodum difficile est sine domicilio esse quet hoc procedere posse, si quis domicilio relicto nauiget uel iter faciat, quaerens quo se conferat atque ubi constituat: nam hunc puto sine domicilio esse. Domicilium autem habere potest et relegatus eo loci, unde arcetur, ut Marcellus scribit
Abbreviated transcription (Latin):
gistratibus parere debet apud
quos incola ẽ. ⁊ illis ⁊p̃quos i¬
cuus ẽ nec tm̃ mumicipali iuris¬
dictiomi mutroq mincipio sub¬
iectus est uerũ ⁊ omnib publi¬
cis mimcribus fumgi tx bet

Expanded text:
gistratibus parere debet, apud quos incola est, et illis, apud quos ciuis est: nec tantum municipali iurisdictioni in utroque municipio subiectus est, uerum etiam omnibus publicis muneribus fungi debet
Abbreviated transcription (French):
de condempnati appellanerũt.
et dui negotium tractum est
quesitum est appellatione cor
miusta pronunciata. anquia
tardius iudicatum sit. usure
principalis peccunie medii te¬
poris  debeantur.R secundum
ca que ꝓponerentur dandam

Expanded text:
de condemnati appellaverunt et diu negotium tractum est: quaesitum est appellatione eorum iniusta pronuntiata an, quia tardius iudicatum sit, usurae principalis pecuniae medii temporis debeantur. respondit secundum ea quae proponerentur da
Abbreviated transcription (Latin):
lulus. O clacornon est qui
protegende cansa sin gratia. ali
solum ꝑdonationem. si quoẽ¬
que modo res aliena te renon¬
cantur. Idemq uiris est. et si¬
non querãtũr cque enimĩom¬
nibus frans punitur bona eo¬
rum qui incustodia uł in cubis
uł incompedibus decesserint
h̾rdibus corum nonanffer̃t
sinc testatosine intestato de¬
cesserunt Ens conaqui sibu
mortem cnscunt. ño ante ad
fiscum ꝯguntur. quã prins cõ¬
stizent. cuis crminis gratiã
mamis sibi ratullerit Euobo¬
na quisibi obaliq adinissum
flagitium mortera conscunt
et manus incullit fisco ucadi¬
catur. Qued sud techouite ant
pndore ens aliem uel ualitito

Expanded text:
um. Delator non est, qui protegendae causae suae gratia aliqsolum per donationem, sed quocumque modo res alienatae reuocantur, idemqunon quaeratur: aeque enim in omnibus fraus punitur. Bona eorum, qui in custodia uel in uinculis uel compedibus decesserunt, heredibus eorum non auferuntur, siue testato siue intestato decesserunt. Eius bona, qui sibi mortem consciuit, non ante ad fiscum coguntur, quam prius constiterit, cuius criminis gratia manus sibi intulerit. Eius bona, qui sibi ob aliquod admissum flagitium mortem consciuit et manus intulit, fisco uindicantur. Quod si id taedio uitae aut pudore aeris alieni u
Abbreviated transcription (Latin):
am arborem efficiroem eino pmi¬
tere ut apius arborintelligatim
qua cuius infũdumradices egis¬
s.Et idco ꝓpe ꝯfiniu. arbor poĩta si
sunt proindinisio coia prediait
ent lapis proidmnisio comimis
sit̃ia exempͣtus sit.

Expanded text:
 arborem: rationem enim non permittere, ut alterius arbor intellegatur, quam cuius fundo radices egisset. et ideo prope confinium arbor posita, sisunt pro indiuiso communia praedia, tunc erit lapis pro indiuiso communis, si terra exemptus sit.
Abbreviated transcription (Latin):
obiciqr temere edifficaunt in coso¬
lo qd intelligerer. alienũ cẽ. ¶ Sia¬
lenam plantam icosoloposuc¬
romeacrit . Ecdiũso simcãplantã
malieno solo posucro illius erit si
m̾o urioq cãn radices egent. añt¬
quaenmi radices egerit illius pcr¬
manet eiuus ⁊ fuit . his ꝯuemc̃s

Expanded text:
od temere aedificauit in eo solo, quod intellegeret alienum. Si alienam plantam in meo solo posuero, mea erit: ex diuerso si meam plantam in alieno solo posuero, illius erit: si modo utroque casu radices egerit: antequam enim radices ageret, illius permanet, cu
Abbreviated transcription (Latin):
quiexcussit spicas no nonaspe
facit s ea que est detegit. ¶ uolũ¬
tãtes duorũdnori mussentium
matias cõc totu corpus efficit. si¬
ue euisdem genens sint materic.
ucluti simn̾a miscucrũt ul. igẽ¬
cumꝯ flauerut. sine du̾seuelu¬
inclalius. ainu. alius argentu
poris sit spes. S ctiansisme nolũ¬

Expanded text:
qui excussit spicas, non nouam speciem facit, sed eam quae est detegit. Uoluntas duorum dominorum miscentium materias commune totum corpus efficit, siue eiusdem generis sint materiae, ueluti uina miscuerunt uel argentum conflauerunt, siue diuersae, ueluuel alius aurum alius argentum: poris sit species. Sed et si sine uolun
Abbreviated transcription (Latin):
tena fem sitdns eẽ qr sinc matia
nulla spos efficiposs. uelutisier
auront argento ulcretuo aliqua
fec̃o xis ul extabulis tius nanc
aut. armanuaut subseliũ feccro
uł exlana tua uestim̃tum. nł cx
mino tuo ⁊ mellemulsu. uil ex mc¬
dicamtis trus emplastim añ
collerũ. ul ex uus tis aut oli

Expanded text:
set, quia sine materia nulla species effici possit: ueluti si ex auro uel argento uel aere uas aliquod fecero, uel ex tabulis tuis nauem aut armarium aut subsellia fecero, uel ex lana tua uestimentum, uel ex uino et melle tuo mulsum, uel ex medicamentis tuis emplastrum aut collyrium, uel ex uuis a
Abbreviated transcription (Latin):
ro accidit occupat Ftnullus cĩ
quent accidit siquide mediamp¬
tem fluminis tenet nec cois fit
corumqui abutraq ꝑte fluminis
propenpam p̾lia possidẽt promo
latitudius cumsq pchi que lati¬
tudo ppe riꝑam sit Qḋsialti ptip¬

Expanded text:
ro accidit occupantis fit: nullius enim frequenter accidit, si quidem mediam partem fluminis tenet, communis est eorum, qui ab utraque parte fluminis prope ripam praedia possident, pro modo latitudinis cuiusque praedii, quae latitudo prope ripam sit: quod si alteri
Abbreviated transcription (Latin):
si utriq simul denũciamĩt. in u¬
triusq psoã abolitoem eũ petere
debere. ne inħsenatus ꝯsultũ in¬
cidat.Qilid porro refert ꝓpcãs i¬

Expanded text:
si utrique simul denuntiaverit, in utriusque persona abolitionem eum petere debere, ne in hoc senatus consulto incidat. quid porro refert,
Abbreviated transcription (Latin):
tim aꝑside postulari ac ĩpetrar
solẽt Item pro tribunali nond
deplano. nec p̃ses hãc cognitoe:
alti demãdare põt. ¶Si plurã
crimina idẽ eidẽ intulit. sĩgłoꝵ
abolitoem debet pete. aliõquin
prout qdem omiẜit. eius ñoie
seãtus ꝯsulti peam pacietu

Expanded text:
ibus postulari ac impetrari solet; item pro tribunali, non de plano, nec praeses hanc cognitionem alteri demandare potest. Si plura crimina idem eidem intulerit, singulorum abolitionem debet petere, alioqui, prout quid admiserit, ejus nomine senatusconsulti poenam patietu
Abbreviated transcription (Latin):
ad te dr. qd̾ ꝑte ad aliũ puen¬
erit ut in hrditate alibto per
patronum filium fam. patri
eius adoptiuo ac quisitare
2p̃.l. Iib̾ti appellatione ccĩa
libertam contineri placuit
tione hii ꝯtinent᷑ qui sunt ei¬
usdem potãtis ¶qui extra
ꝯtinentiam urbis e abẽ. cete¬
rumus ad ꝯtinetia nr̃bis. non
Abesse uidebitur

Expanded text:
d per te ad alium peruenerit, ut in hereditate a liberto per patronum filium familias patri eius adoptiuo adquisita re"Liberti" appellatione etiam libertam contineri placuit.tione hi continentur, qui sunt eiusdem potestatis. Qui extra continentia urbis est, "abest": ceterum usque ad continentia non abesse videbitur
Abbreviated transcription (Latin):
s: et sinut aquano debetur. ali¬
cui. s cñ uure dycẽ seputaut cr
no in iure s in fẽo erranit dice¬
dumẽ coqrure utimur. Ut int¬
dicto hoc uti possicisufficit en
siunt seducẽputaint necui. ree
clam. nec p̃cano duxit illud qĩ¬

Expanded text:
 debetur alicui, si tamen iure ducere se putauit, cum non in iure, sed in facto errauit, dicendum est eoque iure utimur, ut interdicto hoc uti possit: sufficit enim, si iure se ducere putauit nec ui nec clam nec precario duxit. Illud q
Abbreviated transcription (Latin):
Capud. aq̃ illudẽ. uñ aq̃ nascit¬
si ex fonte nascatur: ipe fons¬
siex flumine.ul lacu primain¬
cilia uł principia fossarũ qbr
aque ex flumie. ul lacupristi¬
numnunꝯ pelli solentplane

Expanded text:
Caput aquae illud est, unde aqua nascsi ex fonte nascatur, ipse fonsex flumine uel lacu, primilia uel principia fossarum, quibus ‹a›quae ex flumine uel ex lacu iuum compelli solent. plane
Abbreviated transcription (Latin):
siꝗs ideponẽdo penes duos pa¬
ciscatu:ntabalto culya quo¬
reos aqbzimparsuscepta c̃ob¬
ligato noidem ꝓbãdum e cu
duoquoq reiculpã ꝓmisiser.
Sialti p̾ea pacto culparemis¬
sa sitqr postioronctio q̃malti

Expanded text:
in deponendo penes duos paciscatur, ut ab altero culpa quoreos, a quibus inpar suscepta est obligatio. non idem probandum est, cum duo quoque culpam promisissent, si alteri postea pacto culpa remissa sit, quia posterior conuenti
Abbreviated transcription (Latin):
lationis reddere qui primi sunt
exꝑti. ad mittenda non sit. u¬
idi. eos quorum tutela gesta
esset. siuelent cansamexequi
non probibendos. ⁊dem et in
curatoribus obẜuandum est
sunterm adultus ad legitti

Expanded text:
lationis reddere, qui primi sunt experti, admittenda non sit. respondit eos, quorum tutela gesta esset, si uellent causam exsequi, non prohibendos. idem et in curatoribus obseruandum est, si interim adultus ad legiti
Abbreviated transcription (Latin):
accipimus.cẽt̾um adeo oppi
nionrã et ꝯstitutio lecum afũ¬
doseparat ut et modicus loc
possit fundus dici si fundi
dicisiiam hec constituerimꝰ
necnon ⁊fundus locus con¬
sticu põt namneum alii ad¬
iunperimus fundo. iccus fuĩ¬
di efficictur. Noci appellatõem
non solum adrustica uenm
ad urbana quoq preclia pert¬
nere labeo scribit s fundͥus
quidem suos habet fines. loc
uero latere pot quatenus de
tmnebitur qua contentus fu¬
it is cui satisdatiotehebatur.
inlege .xii. rabularm ome
genus matene exqua edifi¬
quam apudtenam apudte¬
est qued qualittumq atete¬
neturpenes te est. quod quo¬
dam modo possi detur.

Expanded text:
accipimus: ceterum adeo opinio nostra et constitutio locum a fundo separat, ut et modicus locus possit fundus dici, si fundi dici, si iam hoc constituerimus. nec non et fundus locus constitui potest: nam si eum alii adiunxerimus fundo, locus fundi efficietur. Loci appellationem non solum ad rustica uerum ad urbana quoque praedia pertinere Labeo scribit. Sed funquidem suos habet fines, locus vero latere potest, quatenus dettinebitur, qua contentus fuit is, cui satisdatio debebatur.in lege duodecim tabularum omne genus materiae, ex qua aedifiquam "apud te": nam apudest, quod qualiterqualiteneatur, penes te est, quod quodam modo possidetur.
Abbreviated transcription (Latin):
inditium alind publicũ. alin
morib iductum ẽ. nam sucus¬
accussatoripublico. iudicio io¬
p̾seribat qddicat se codẽ crimĩe¬
ab alio acc̾atum ⁊ ab solutum ca¬
ut nõ prius accussetͣur. quamd̾
prioris accussatoris p̾uancatõ¬
ne ꝯstiterit ⁊ pronũtiatum fuĩt
publici indicii intelligitur. qd̾

Expanded text:
ium aliud publicum, aliud moribus inductum est.Nam saccusatori publico iudicio iescribat, quod dicat se eodem criminealio accusatum et absolutum, caut non prius accusetur, quam de prioris accusatoris praeuaricatione constiterit et pronuntiatum fuerit. publici iudi
Abbreviated transcription (Latin):
dutorum. ⁊adintores cornicu¬
lariorum ⁊ stratores. ⁊ pollioes
et custodes armorum. ⁊ p̃co ⁊ bi¬
cinator. biigitur omnes in ter

Expanded text:
ducorum, et adiutores corniculariorum, et stratores, et polliones, et custodes armorum, et praeco, et bucinator. hi igitur omnes inter
Abbreviated transcription (Latin):
nos prandas exdotis ꝓmissio¬
ne q̃situmẽ. cum ip̃e filia  suar
exibucrat⁊ martus mulam
ĩpensamfecerit anex crrograp¬
ho eestipulatu agentigño ex¬
ent perrore ꝓm̃isiss. locũ fore
nepotib exfilia legaint sigu¬
us centena ⁊ adiecit hec uerba
ignoscite. ña potuerã no bãpli
relinqre nisime froto paterñr
male accepiss enidederã mu¬
tuo qndecim. qabeo recupare
ṅo poti postiemo hostes fer¬

Expanded text:
ritas ex dotis promissione: quaesitum est, cum ipse filiam suam exhibuerit et maritus nullam impensam fecerit, an ex chirographo ex stipulatu agenti genero exret, per errorem promississet, locum fore nepotibus ex filia legavit singulis centena et adiecit haec verba: " ignoscite, nam potueram vobis amplius relinquere, nisi me Fronto pater vester male accepisset, cui dederam mutua quindecim, quae ab eo recipere non potui: postremo hostes, q
Abbreviated transcription (Latin):
euctum cognitois ꝑgant petẽ
exceptõe doli.m. posse sũmori.
¶Omrito ⁊ filio coi cxptedimi¬
dia seriptis hrdibz filia suam
expriore. mnino ita hrdem in¬
stitint mema  filia mea exsex
uncus michihrs esto. sicum
cobrdibrtius parem ronemst
est qr subclitõe instituta filia
ẽet. si omitẽt hrditatem uti i
saluamtutele actõcm bret lega¬
eam dequa q̃nturcontra nolũ¬
tatempetẽ.⁊deo exceptõemdoli
obstatiam. Quaꝵ rerũ action

Expanded text:
gant petere, exceptione doli mali posse summoveri. Marito et filio communi ex parte dimidia scriptis heredibus filiam suam ex priore matrimonio ita heredem instituit: "Maevia filia mea ex sex unciis heres mihi esto, si cum coheredibus tuis parem rationem sub condicione instituta filia esset, si omitteret hereditatem, uti saluam tutelae actionem haberet, legaeam, de qua quaereretur, contra uoluntatem petere et ideo exceptionem doli obstaturam. QUARUM RERUM ACTIO NON
Abbreviated transcription (Latin):
et cetͬas fidenissorino c̃ẽ denegã
das sciẽclu ẽ. necodem qrogati
libtireus fc̃s. s er ip̃ilibto sm̃¬
datus finit. suic ci extit̾it. cumẽi
propositũ sit p̾toris hunismoi
obligatõib  yeo fuccurre nõ ẜ
natuꝵ ppoĩtum sim. insi fideniᷤᷤ
sorem quoq et cñqui rogati li¬
bti reus fẽs fuit. adu̾sus patro
nu defenderit ⁊ cĩpinrefert pͥ¬

Expanded text:
a cognita, si liquido appareat libertum verentia ita se subiecisse, ut vel poenali quadam stipulatione se subiccausa societatem libertus cum patrono coierit et patronus cum liberto pro socio agat, an haec exceptio sit necessaria? et puto ipso iure tutum esse libertum adversus exactionem patroni. Exceptionem onerandae libertatis causa, sicut et cet
Abbreviated transcription (Latin):
marcellũ agitata an c̾ditoripi¬
gnoratitio dampni caueri infe¬
cti debcat. ⁊ ait marcellus inuti¬
lit̾ cicauen. Idemq etiam deco
cauendum quino adño emit.
nam nec inbuius psona ꝯmit¬
ti stipulatõem cquissimum tñ
puto buic prospiciendum idẽ
creditoꝵi perstipulationem.

Expanded text:
Marcellum agitata, an creditori pigneraticio damni infecti caueri debeat. et ait Marcellus inutiliter ei caueri: idemque etiam de eo cauendum qui non a domino emit: nam nec in huius persona committi stipulationem. aequissimum tamen puto huic prospiciendum, id est creditori, per stipulationem.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ cauẽatũ s nisi ꝓprietario rep¬
mutenti fructuanus caue̾at de¬
negandam ei fructus ꝓetitõem
nu:scribit. s si fiuctuanus de
usoli uitio quid p̾stiterit.iuis do¬
muu adeum tusfenoportet. S¬

Expanded text:
non caueatur. sed nisi proprietario repromittenti fructuarius caueat, denegandam ei fructus petitionem Iulianus scribit. sed si fructuarius de soli uitio quid praestiterit, ius domini ad eum transferri oportet.
Abbreviated transcription (Latin):
ad eos no ꝑtinẽ quicũ ab sentes
ẜuos hrent. eos uecliderit. aliur
est enim abeẽ. alurd infuga eẽ¬
Ite nõ ꝑtinere adeũ qui manda¬
ut ẜmĩi fugitinũ ꝑ sequedum
et distrabend. nec eĩ fugam ue¬
diditꝭ Implius dicẽdum est. et

Expanded text:
ad eos non pertinere, qui, cum absentes haberent, eos uendiderunt: aliud est enim abesse, aliud in fuga esItem non pertinere ad eum, qui mandauit seruum fugitiuum persequendum et distrahendum: nec enim fugam uendidit. Amplius dicendum est et
Abbreviated transcription (Latin):
cgneq enimntiq melius pimi¬
tiat qui nouissimus snĩ. milat
tunus est. ¶Qũcsitumẽ. i ad¬
usus rescrptum principis pro¬
uocan possit. forte sip̃ses ꝓuitie
ulquis ilius . suluit ⁊. ad cõsu¬
ltatõem cius fiñt scscriptũ est cĩ
quesitũ. anappellandiins supci

Expanded text:
et, neque enim utique melius ptiat qui nouissimus sententiam s est. Quaesitum est, an aduersus rescriptum principis prouocari possit, forte si praeses prouinciae uel quis alius consuluerit et ‹ad› consultationem eius fuerit rescriptum: est enim quaesitum, an
Abbreviated transcription (Latin):
fin detulent eiad que eares ꝑtinet
dare inbebu̾nt. s de spiciamus cui
ista pena pranda sitquialex eum
nomiauit ad que ista res ꝑtinebr
Igitur bone fidei emptorẽ ꝙͣuis
abeo ement quidñs no ẽ rectedic¬
cemus eũ cẽ ad que ea res ꝑtinet.
cum quoq quipignori accepit.i
magis ad mittmus meade ee c̃a

Expanded text:
serui detulerit, ei ad quem ea res pertinet dare iubebunt. Sed d‹i›spiciamus, cui ista poena praestanda sit, quia lex eum nominauit 'ad quem ea res pertinebit'. igitur bonae fidei emptorem, quamuis ab eo emerit qui dominus non est, recte dicemus eum esse, ad quem ea res pertinet. Eum quoque, qui pignori, accepit, magis
Abbreviated transcription (Latin):
Lp. LOnfrandantur cre¬
ditores cũ quid nõ ad q¬
ritur. adebitore. s cũ qd
debonis diminuitur.¬
nemo ersuo delicto meh¬
orem suamꝯditionem
facere potest.
um impossibilia sũt. ui
que mrerum natura no
sunt. ꝓ non adiectis ha
possidenti prestat. quan¬
tum uentas. quot lex ĩ

Expanded text:
.Non fraudantur creditores, cum quid non adquiritur a debitore, sed cum quid de bonis deminuitur.Nemo ex suo delicto meliorem suam condicionem facere potest.ri impossibilia sunt uel quae in rerum natura non sunt, pro non adiectis habpossidenti praestat, quantum ueritas, quotiens lex i
Abbreviated transcription (Latin):
reddere necc̃e ħt nullius aũt
int̾est ueluti cũ sine ad ẽptiõe
bonorum relegatus est nam si
ad emptis bon̾is relegatus. uł
minsullam deportatus. uł ĩmi¬
callum datus. prouocatione ĩ¬
t̾posita decesserit. imꝑator ñr.
allexander pretorio  militi ita re¬
scripsit. qu̾a ius pendente appe¬
latione.morte rei crimen extir¬
tum sit.data tamen eciam dep¬
te bonorum cius sentencia pro¬
ponitur. ad uersus quam no al¬
siter. is qui emolumentum suc¬
cefsionis. ħt optinere pot ꝙ̃ si
ireddendis caĩs appellationis
iniquitatem sentencie d̾texeĩt¬
site appellationis reddẽ debere
necesse est. eciam sirationes i¬
tutele hrs redoiderit quia suf¬
ficit mortis tempore ad cãs ap¬
pellationis reddendas obliga¬
tum fuisse. s diuus seuerus.¬

Expanded text:
reddere necesse habet. nullius autem interest, ueluti cum sine ademptione bonorum relegatus est. nam si ademptis bonis relegatus uel in insulam deportatus uel in metallum datus prouocatione interposita decesserit, imperator noster Alexander Plaetorio militi ita rescripsit: 'Quamuis pendente appellatione morte rei crimen extinctum sit, data tamen etiam de parte bonorum eius sententia proponitur, aduersus quam non aliter is, qui emolumentum successionis habet, optinere potest, quam si in reddendis causis appellationis iniquitatem sententiae detexeritpilli appellationnecesse est, etiamsi rationes tutelae heres reddiderit, quia sufficit mortis tempore ad causas appellationis reddendas obligatum fuisse. sed diui Seuerus
Abbreviated transcription (Latin):
esse fructum. Rndĩ. quĩ fiscipc̃¬
cumam quamalius tenebat
adsu temporis ad ministrati¬
onem ptincre quamnis ꝓba¬
re non potuisse dendit. quor¬
am propriam causamegent

Expanded text:
esse functum respondi, qui fisci pecuniam, quam alius tenebat, ad sui temporis administrationem pertinere, quamuis probare non potuisset, contendit, quoniam propriam causam ege
Abbreviated transcription (Latin):
ancillam no meretrice libidini¬
ẽa sumpunt. fuiti actoe tñbitin
Et si supp̃sẜit. pena legis fanie ce
hrcetur ¶Qui tabulas cantoes¬
ue sumpuit. in ascriptã simam

Expanded text:
m non meretricem libidina subripuit, furti actione tenebitur, et si suppressit, poena legis Fabiae rcetur. Qui tabulas cautpuit, in adscriptam summam
Abbreviated transcription (Latin):
cansa militic audiendus est
si dc̃a c̾asit. uł requirendus ⁊¬
notatur. ¶Ignominia mis¬
sus ad iudicem suum remitti¬
endus est. nec recipiendus n¬
postea uolens militarelicet
fuent ab solutus. ¶ Ad ulte¬
rii uł̃ aliquo irditio .p. dãp
nati int̾ milites non sunt re¬
cipiendi. ¶Non omnis qui
litem hũit. qui ideo militane¬
rit et autorari iubetur. S q
.co. mimo militie se dedit ut
suboptentu militic preciosi¬
orem se adu̾sario facẽt nec

Expanded text:
iendus: si dicta causa sit vel requirendus adnotatus, ignominia missus ad iudicem suum remittendus est nec recipiendus postea volens militare, licet fuerit absolutus. Adulterii vel aliquo iudicio publico damnati inter milites non sunt recipiendi. Non omnis, qui litem habuit et ideo militaverit, exauctor‹ar›i iubetur, sed qui eo animo militiae se dedit, ut sub optentu militiae pretiosiorem se aduersario faceret. nec
Abbreviated transcription (Latin):
re militauit ẜm dii traial
rescriptum. Nam ⁊ duces il¬
la et exactam memorantur
cohitu fuise nature. ¶Idi
bestĩas datus si ꝓfũgit et mi¬
litie se dẽdit qnq uiuentus
capite puniendus est. Idemq̃
obẜuandum est inco quipa
deportatus sieffugiens milit¬
ic se dedit lect᷑ dissimulauit
capite pumendus ẽ. ¶Tem¬
parium exilium uoluntaric
militi insule relegationem
ad signat dissimulatio perpe¬
tuum ecilium. ¶d tp̃e rele¬
gatus sierpicto spatio fuigo
militic se dedit ca dãpnatoi̾
querenda est. ut sicotineat ĩ¬
famiam ppetuam. Idem obs¬
uetur si transactum defutu¬
ro sit mordinem redire põt.
et honores petere militie no
prohibetur. ¶reus capital
criminis uoluntanius miles

Expanded text:
um diui Traiani rescriptum: nam et duces Sulla et Cotta memorantur eo habitu fuisse naturae. Ad bestias datus si profugit et militiae se dedit, quandoque inuentus capite puniendus est: idemque obseruandum est in eo, qui deportatus si effugiens militiae se dedit lectusu‹e› dissimulauit, capite puniendus est. Tempor‹a›rium exilium uoluntario militi insulae relegationem adsignat, dissimulatio perpetuum exilium. Ad tempus relegatus si expleto spatio fugae militem se dedit, causa damnationis quaerenda est, ut, si contineat infamiam perpetuam, idem obseruetur, si transactum de futuro sit et in ordinem redire potest et honores petere, militiae non prohibetur. Reus capitalis criminis uoluntarius miles
Abbreviated transcription (French):
de hrditate sitͣ⁊quasdam res ex
cadem tu possidebas. quasdar
ego nich uetat⁊ meate. et m¬
uicem te ame hrditatempe¬
tere Qdsipost iem indicata
amepetẽ cepis intest utrum

Expanded text:
de hereditate sit et quasdam res ex eadem tu possides, quasdam ego: nihil uetat et me a te et inuicem te a me hereditatem petere. quod si post rem iudicatam a me petere coeperis, interest, utrum
Abbreviated transcription (Latin):
alia res ẽ Idem corpnͣsinbac ex¬
ceptõe nõ utiq omni pristina
accrescentem petar.nosumone¬
bitur exceptõe. qr ususfructus
nõ portõi. s hõi accrescit. ¶Acti¬
ones inꝑsona. abactõnib ĩre
mł differũt. qd cũ cadem res ab
eodem indebeatur. singlas obli¬
gones singulecae  securur. nec
ulla eaꝵ alt̾ius petiroe iiciatur.
At cuminemago nõ exp̃ssa cã
exqua remmcã eẽ dico. om̃s cãc
una petitione ap̾bendũtur. ni
enim amplius ꝙsemel res ma

Expanded text:
alia res est. idem corpus in hac exceptione non utique omni pristina adcrescentem petat, non summouetur exceptione, quia usus fructus non portioni, sed homini adcrescit. Actiones in personam ab actionibus in rem hoc differunt, quod, cum eadem res ab eodem mihi debeatur, singulas obligationes singulae causae sequuntur nec ulla earum alterius petitione uitiatur: at cum in rem ago non expressa causa, ex qua rem meam esse dico, omnes causae una petitione adprehenduntur. neque enim amplius quam semel res mea
Abbreviated transcription (Latin):
decdenit.deñ scus pignoraticia
ad usus te utatur distiguẽdu
erit. qñ pignori dedit titĩa siqd
biit ⁊ego saluã hr̃e debeo pigͦ¬
cienit pignori dederit. magis ẽ
ut noceat exceptio rei iudicate.

Expanded text:
dederit, deinde Seius pigneraticia aduersus te utatur, distinguendum erit, quando pignori dedit Titius: et sbuit et ego saluam habere debeo pignpetit, pignori dedit, magis est, ut noceat exceptio rei iudicatae.
Abbreviated transcription (Latin):
te teniut militiam mutat siex
industria fregit uł manũce̾tiũ¬
oni intullit capite pumctur.i
Eius fugam qui cum sub custo¬
dia uł incaree eẽt. disscessent
in nuõ des torum ño cõputan¬
dam menandar scͥpsit. qr custe¬
fugĩt etiam si antẽ nod̾seriũt
capite pumendum. Pͥau. rxps.¬

Expanded text:
tem tenuit, militiam mutat: si ex tem tenuit, militiam mutat: si ex industria fregit uel manum centurioni intulit, capite punitur. Eius fugam, qui, cum sub custodia uel in carcere esset discesserit, in numero desertorum non computandam Menander scripsit, quia custofugerit, etiamsi ante non deseruerit, capite puniendum Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓp cãm belli uenerunt. nec sub
alieno nomĩe quide eis agrum
ꝯpare licet. alioqui  fisco uedi¬
cabitur. Is autem qui cõtra di¬
siplinam agrum ꝯ pauĩt. si nu¬
lla decare questioe mota missi¬
onem accepint ĩquietar ꝓhis¬
huius ꝯmodum ad eos qui in¬
gnomine cã nussi sũt nõ ꝑtinẽ
qḋ premii  loco uet̾anis  conces¬
sum intelligit᷑. idco ⁊ adeum q
cania missus ẽ põt dici ꝑtinen
cum huic quoq premiu prat¬
ͦ ¶ missionum gnͣales cause sũt
tres hoesta causana ignonio¬
sa. hoesta est que tp̃r militie u
impleto dat causaria  cũquis
uitio aĩ uł corporis minus ꝑde¬
sacram̃to soluitur ⁊ is qui ign¬
omia missus ẽ. nz rome neque
insacro comitatu agere põt et
sinon ygnomime mẽtioẽ mi¬
sisunt.nichominus ignomia
missi intelligũt᷑. ¶ Rreueres
mles notm atribuno uł acer¬
turione. s eciam aprincipe co¬
hercedus est Nam eũ qui cẽtu¬
nioni castigare se uolenti resti¬
terit ueteres notauerunt siui¬

Expanded text:
 causam uenerunt, ne sub alieno quidem nomine eis agrum comparare licet: alioquin fisco uindicabitur. Is autem, qui contra disciplinam agrum comparauerit, si nulla de ea re quaestione mota missionem acceperit, inquietari prohibcommodum ad eos, qui ignominiae causa missi sunt, non pertinere, quod praemii loco ueteranis concessum intellegitur: et ideo et ad eum, qui causaria missus est, potest dici pertinere, cum huic quoque praemium praestatur. Missionum generales causae sunt tres: honesta causaria ignominiosa. honesta est, quae tempore militiae impleto datur: causaria, cum quis uitio animi uel corporis minus idsacramento soluitur. et is, qui ignominia missus est, neque Romae neque in sacro comitatu agere potest. et si sine ignominiae mentione missi sunt, nihilo minus ignominia missi intelleguntur. Inreuerens miles non tantum a tribuno uel centurione, sed etiam a principali coercendus est. nam eum, qui centurioni castigare se uolenti restiterit, ueteres notauerunt: si ui
Abbreviated transcription (Latin):
nontin indanda sꝰ ecia inobs¬
uanda disiplina ꝯsistit. ¶Pa¬
t̾nus quoq scribit debx̃ eũ qui
se memiñit armato preẽẽ pai¬
cissime comeatũ  dare equum
militarem extra ꝓũitia suam.
duci nõ ꝑmittẽ ad opus pͥua¬
tum piscatum uenatũ militẽ
nõ mittẽ. Nam ipdisiplina ai¬
angusti ita cauet. Et siscio fa¬
brilib oꝑib exceri milites ñ
um fiat ne modus ĩcare non
ad hibeat᷑ quimͥ sit tolleradus
¶Offitium et tnbuoꝵ ẽ uł cor¬
ĩ qui ex̾citu p̾sunt milites inc¬
astris⁊ tine ⁊ ad ex̾citãtione
ꝑducẽ claues portarũ suscipe
uigilias ir t̾dum cucuure fru¬
mentatõib cõmilitonũ iteẽ¬

Expanded text:
ntum in danda, sed. etiam in obseruanda disciplina constitit. Paternus quoque scripsit debere eum, qui se meminerit armato praeesse, parcissime commeatum dare, equum militarem extra prouinciam duci non permittere, ad opus priuatum piscatum uenatum militem non mittere. nam in disciplina Augusti ita cauetur: 'Etsi scio fabrilibus operibus exerceri milites non um fiat, ne modus in ea re non adhibeatur, qui mihi sit tolerandus'. Officium tribunorum est uel eorum, qui exercitui praesunt, milites in castris continere, ad exercitationem producere, claues portarum suscipere, uigilias interdum circumire, frumentationibus commilitonum inte
Abbreviated transcription (Latin):
¶Deẜ torem qui apatre suo fue¬
rat oblatus indet̾iorem militiã
ouius piusdariuissit. ne iidca¬
tur inquit pat̾ ad supplicium
filium optullisse Item duu se¬
nerm. ⁊ anto. cum qui post qu¬
quenium deẜtioĩs se optuliti
deportan iisserunt. qd̾ exẽplũ¬

Expanded text:
Desertorem, qui a patre suo fuerat oblatus, in deteriorem militiam diuus Pius dari iussit, ne uideatur, inquit, pater ad supplicium filium optulisse. item diuus Seuerus et Antoninus eum, qui post quinquennium desertionis se optulit, deportari iusserunt. quod exemplu
Abbreviated transcription (Latin):
deatum. no singulcp̃tts. ¶Ei
bonacmisti. apud que man¬
cipia deposita crant. trebatius
ait usuteno captinũ. qr empca
no sũc. ¶ Tutor expripilla. Actõc

Expanded text:
deatur, non singulae partes. Eius bona emisti, apud quem mancipia deposita erant: Trebatius ait usu te non capturum, quia empta non sint. Tutor ex pupilli auctione
Abbreviated transcription (Latin):
din possidẽatur.dm̃n pocius q̃ser¬
ui uolutatem spectadamcẽait.
Cd sipeculian nõie tũc m̃trm
sui q̃renda. Et sismis malafide
possideat. caq dñs nactus sit.
ut sno noĩc possideat adempto
puta peculio  dicẽtiie. ut cadẽ

Expanded text:
domini possideantur, domini potius quam serui uoluntatem spectandam ait: quod si peculiari, tunc mentem serui quaerendam. et si seruus mala fide possideat e‹a›que dominus nanctus sit, ut suo nomine possideat, adempto puta peculio, dicendum est, ut eadem
Abbreviated transcription (French):
ꝓꝑ catem utilitate. ¶ Sifuus tu¬
us pecul.in noic ematrem q̃ scit¬
cẽ alienã. l tugnores. alien.⁊ cẽ
tn usuno capies. ¶Celsũs seri¬
bit. si suns ns peculian noic. tl

Expanded text:
 eandem utilitatem. Si seruus tuus peculiari nomine emat rem, quam scit alienam, licet tu ignores alienam esse, tamen usu non capies. Celsus scribit, si seruus meus peculiari nomine
Abbreviated transcription (French):
latus cauetur. nequis
ex pecumasacra religio¬
sa.publicane anferat.
ne ue intercipiat. ne ne mremsua
u̾tatnene faciat quoquis aufer¬
at int̾cipiat. ul mirmsnamu̾tat.¬

Expanded text:
latus cauetur, ne quis ex pecunia sacra religiosa publicaue auferat neue intercipiat neue in rem suam uertat neue faciat, quo quis auferat intercipiat uel in rem suam uertat
Abbreviated transcription (Latin):
alicinus publice institutasit. ñ
est ꝯpellendus acc̾ator adelega¬
tionẽ fungi suscipe. qui se am¬
cum. ul domesticum dicit eius
aalio furio rescͥpserunt. ¶Legat
uichanos dare no alios possũt
nisi filios suos. ¶Ordine unu¬
quisq munẽ legatioĩs fungico
incunam ellecti sunt functi sĩt
S silegatio depriorib uinsde¬
sideret ꝑsonas et qui ordine u¬
ocantur inferiores sint. non ob
ẜuandum ordine.duius adri¬
anus ad heleçamenios i̾p sit¬
¶Precipiturant edc̃odun ue¬
spaxiani. omnibus ciuitatibus
exquo legatus creatus ẽ. no ex
quo ronianuenit.Sz siño con¬
stat legatus sit. annorome p̃¬
tor de hoc cognoscit
Lp̃. Filio propt̾ patrẽ. legatio¬
nis nacatione cõcedatur imp̃r
ñr cũpatre cladio calisto rescͥpsit
inhec u̾ba. ꝙ desideras. ut ꝓpter
legationem patris tin alc̾gatõe
tuuaces mint̾ uallhonorum
qui sũptum hñt recte o bẜuat᷑.
instipendris legationum que
solo ministeno obeuntur diu¬
ersa causa est.

Expanded text:
alicuius publice instituta sit, non est compellendus accusator ad eum legationem suscipere, qui se amicum uel domesticum dicit eius, Aemilio Rufo rescripserunt.Legati uicarios dare non ali‹o›s possunt nisi filios suos.Ordine unusquisque munere legationis fungi coin curiam lecti sunt, functi sint. sed si legatio de primoribus uiris desideret personas et qui ordine uocantur inferiores sint, non esse obseruandum ordinem diuus Hadrianus ad Clazomenios rescripsit.Praecipitur autem edicto diui Uespasiani omnibus ciuitatibus, ex quo legatus creatus est, non ex quo Romam uenit.Sed si non constat, legatus sit an non, Romae praetor de hoc cognoscitlis.Filio propter patrem legationis uacatio ne concedatur, imperator noster cum patre Claudio Callisto rescripsit in haec uerba: 'Quod desideras, ut propter legationem patris tui a legatione tu uaces, in interuallis honorum, qui sumptum habent, recte obseruatur: in impendiis legationum, quae solo ministerio obeuntur, diuersa causa est
Abbreviated transcription (Latin):
litisũtaturcius quiqd infli¬
mine publico fecit. ponceniz
grande  dampnĩflumcidare
forte aggeres.uł qua aliã mun¬
tioncm adhibuit.ut agrũ suy
tuctur caqr rescursũ flumim
d aliqd imutam̃t curci ños
sulaturplcrosqrscio prorsus
flumina antisse alueosqz my¬
oportet emmhuimoi ebus
utiitatem ⁊ tutelã facientis sp

Expanded text:
litas uertatur eius, qui quid in flumine publico fecit pone enim grande damnum flumen ei dare forte aggeres uel quam aliam munitionem adhibuit, ut agrum suum tueretur eaque res cursum fluminis ad aliquid immutauit, cur ei non consulatur? plerosque scio prorsus flumina auertisse alueosque muoportet enim in huiusmodi rebus utilitatem et tutelam facientis sp
Abbreviated transcription (Latin):
Nul. Si ẜuns qui inrem actõ¬
nepetebati: lite ꝯtestata decesi¬
mine nullares sit. qd̾ falsum ẽ
qm̃ expedit deciunctõe acrois
conẜuande ca. item fructuum
nomme i̾em iudicari.

Expanded text:
um. Si seruus, qui in rem actione petebatur, lite contestata decessmine nulla iam res sit: quod falsum est, quoniam expedit de euictione actionis conseruandae causa, item fructuum nomine rem i
Abbreviated transcription (Latin):
esit. Qd̃sicum matre sua solai
reuertat᷑ quasi sine marito. n¬
natus spurius habẽbitur
Abolenus. Iatrones tibis¬
uum eripuerant et postea is
ẜuus ad germanos ꝑuenãt
ium inlibello uictis germais
ẜuus uenierat negant posse
usu capi eum ab emptore la¬
bro offilius et trebatius qa
um eẽ cum subreptum esse .
nec quod hostium fuiset aut
post liminio redisset eirei im

Expanded text:
sit: quod si cum matre sola reuertatur, quasi sine marito natus, spurius habebiturabeonis. Latrones tibi seruum eripuerant: postea is seruus ad Germanos peruenerat: inde in bello uictis Germanis seruus uen‹i›erat. negant posse usucapi eum ab emptore Labeo Ofilius Trebatius, quia uerum esset eum subreptum esse, nec quod hostium fuisset aut postliminio r
Abbreviated transcription (Latin):
anstris subscrifat exp̃cepto siñ
eĩ opponi possit. cũ expricipalib
cõstitutoib manifestecanet¬
ut si res iudicata ect. ex falsis ĩ¬
strĩs sipostea falsa ĩenantur.
nec iriurdreate p̾scriptoemop¬

Expanded text:
ntis subscripserat ex praecepto siue ei opponi possit? cum et principalibus constitutionibus manifeste cauetur, etsi res iudicata esset ex falsis instrumentis, si postea falsa inueniantur, nec rei iudicatae praescriptionem op
Abbreviated transcription (Latin):
cciam usticapionemotinct.
six est enim. ut nõ uidcatur
alienare qui patitur usucapi
Eum quoq alicnare dicuu
quinon utendo amisit ẜiutu¬
tes. ¶Quiocçasione acqui¬
rendi nõ utitur nõ ĩtelligitũ
allienare ucluti qui hrditatẽ
omittitant optione intra cẽ

Expanded text:
etiam usucapionem continet: vix est enim, ut non videatur alienare, qui patitur usucapi. eum quoque alienare dicitur, qui non utendo amisit servitutes. qui occasione adquirendi non utitur, non intellegitur alienare: veluti qui hereditatem omittit aut optionem i