comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nec accipere: in dexterã
manũ: de sinistra trans¬
ferre. Quomodo nemo
se portat ꝙͣuis corpus
affuisse sibi dr̃. Nec sta¬
tuam sibi tãtũ patrono
suo pont. Quomodo si¬
eger cũ cura sua cõualuit
mercedẽ a se non exigit:
sic in om̃i negotio etiam
cũ aliquid prodẽe. sibi fe¬
cent: non tamen debebit
refeire gr̃am sibi quia
non hebit cui referat.
Ut concedã aliquẽ dare
sibi bñficiũ: Dũ dat ⁊ re¬
cipit. Ut concedã aliquẽ
a se accipe bñficiũ: dum
accipit. reddit. Domi qd̃
aiunt uersura fit: ⁊ ne¬
lut lusoriũ nomẽ statĩ
transit. Neq enĩ alius
dat quam qui accipit: s
unus atq idẽ. Hoc uͥbũ
debe̾. non ht̃ uisi inter
duos locũ. Quomiꝰ ergo
in uno consistit qui se
obligando liberat: ut
in orbe ac pila nichil
unium est inchil sũmũ
nichil extremũ. nichil pͥ¬
mũ. quia motu ordo mu¬
tatur. ⁊ que seq̃bantur
p̾cedunt. ⁊ q̃ occidebant
oriũtur. omĩa quomodo¬

Expanded text:
nec accipere in dexteram nec accipere in dexteram manum ex sinistra transferre. Quomodo nemo se portat, quamvis corpus rit, adfuisse sibi dicitur nec statuam sibi tamquam patrono suo ponit, quomodo aeger, cum cura sua convaluit, mercedem a se non exigit, sic in omni negotio, etiam cum aliquid, quod prodesset sibi, fecerit, non tamen debebit referre gratiam sibi, quia non habebit, cui referat. Ut concedam aliquem dare sibi beneficium, dum dat, et recipit ; ut concedam aliquem a se accipere beneficium, dum accipit, reddit. Domi, quod aiunt, versura fit et velut lusorium nomen statim transit ; neque enim alius dat quam accipit, sed unus atque idem. Hoc verbum " debere " non habet nisi inter duos locum ; quomodo ergo in uno consistet, qui se obligando liberat ? Ut in orbe ac pila nihil imum est, nihil summum, nihil extremum, nihil primum, quia motu ordo mutatur et quae sequebantur praecedunt et quae occidebant oriuntur, omnia, quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
sunt: sed cũ in se retorq¬
uentur. Quẽ magis
admiraheris ꝙͣ qui ĩꝑat
sibi ꝙͣ qui se ht̃ ĩpotestate:
Platon inquit agit so¬
crati gr̃as quod abillo
didicit. qͣre socrates sibi
non agat qd̃ ip̃e se do¬
cuit: M. cator ait. Qd
tibi deerit: a te ip̃o mutu¬
are Quare donare mͥ
non possũ. si cõmodare
possũ: Innimerabilia
sunt in quib cõsuetudo
nos diuidit. Dic̾e solemꝰ
Sine loquar metũ. ⁊ ego
m aurẽ puellã. Que si ue¬
ra sũt: quẽadmodũ aliqͥs
sibi irasci debet. sic ⁊ gr̃as
agere. quomꝰ obuirgare
se. sic ⁊ laudare se. quomꝰ
damno sibi eẽ: sic ⁊ lucro
potest. Iniuria ⁊ bñficiũ
cõtraria sunt. Si de ali¬
quo dicimꝰ iniuriã sibi
fecit: poterimꝰ dicere ⁊ be¬
sibi dedit. Natura prius
est: ut quis debeat. deinde
ut gr̃am referat. Debitor
non est. sine creditore. nõ
magis ꝙͣ maritus sine
uxore. aut sine filio pat
Aliquis dare debet: ut ali¬
quis accipiat. Nõ ẽ dare

Expanded text:
sunt, sed cum in se retorqsunt, sed cum in se retorquentur. Quem magis admiraberis, quam qui imperat sibi, quam qui se habet in potestate ?e sibi. Platon, inquit, agit Socrati gratias, quod ab illo didicit ; quare Socrates sibi non agat, quod ipse se docuit ? M. Cato ait : ' Quod tibi deerit, a te ipso mutuare.' Quare donare mihi non possim, si commodare possum ? Innumerabilia sunt, in quibus consuetudo nos dividit ; dicere solemus : ' Sine, loquar mecum ' et ' Ego mihi aurem pervellam.' Quae si vera sunt, quemadmodum aliquis sibi irasci debet, sic et gratias agere ; quomodo obiurgare se, sic et laudare se ; quomodo damno sibi esse, sic et lucro potest. Iniuria et beneficium contraria sunt ; si de aliquo dicimus : ' Iniuriam sibi fecit,' poterimus dicere sibi dedit.' " Natura prius est, ut quis debeat, deinde, ut gratiam referat ; debitor non est sine creditore, non magis quam maritus sine uxore aut sine filio pater ; aliquis dare debet, ut aliquis accipiat. Non est dare
Abbreviated transcription (Latin):
ciis uinci. Quod q̃ querit:
sit non solere hoĩes sibi sͥ
festũ em̃ fuisset: non ẽẽ
turpe a se ip̃o uinci. At¬
qui apud quosdã stoitos
⁊ de hoc ambigitur. an
possit aliquis sibi bñfi¬
ciũ dare. an debeat refer
ego a me penas exigã.
⁊ odi me. Multa p̾terea
eiusmodi ꝑ que unus¬
quisq de se tãꝙͣ de altero
loquitur. Si noc̾e ĩ qͥt¬
mͥ possũ. q̃re nõ ⁊ bñfi¬
ciũ mn dare possĩ: pt̾ea
que si maliũ cõtulissẽ:
bñficia nocarẽt᷑ qͣre si
in me cõtuli nõ sint:
Quod si abaltero acte¬
pissẽ deberẽ. qͣre si mͥ ip̃e
dedi non debeã: Quare
sun adu̾sus me ingratus:
sordidũ ẽẽ. ⁊ in se durum
ac seuũ ⁊ sui negligentẽ:
Tã aliem corꝑis leuo ma¬
la audit ꝙ̃ sin. Nẽpe rep̾¬
henditur adsentator et
aliena subsequẽs u̾ba ꝑa¬
tus ad falsa laudator nõ
minꝰ placens sibi ⁊ se su¬
spiciẽs ut ita dicã ad sen¬
tator suus. Uicia nõ tm
cũ foris pectant inuisa

Expanded text:
ciis vinci. Quod qui quaerit, ciis vinci. Quod qui quaerit, scit non solere homines sibi ipsos ifestum enim fuisset non esse turpe a se ipsum vinci. Atqui apud quosdam Stoicos et de hoc ambigitur, an possit aliquis sibi beneficium dare, an debeat referrego a me poenas exigam " et " odi me," multa praeterea eiusmodi, per quae unusquisque de se tamquam de altero loquitur. " Si nocepossum, quare non et beneficium mihi dare possim ? Praeterea quae, si in alium contulissem, beneficia vocarentur, quare, si in me contuli, non sint ? Quod, si ab altero accepissem, deberem, quare, si mihi ipse dedi, non debeam ? Quare sim adversus me ingratus, sordidum esse et in se durum ae saevum et sui neclegentem ? Tam alieni corporis leno male audit quam sui. Nempe reprenditur adsentator et aliena subsequens verba, paratus ad falsa laudator ; non minus placens sibi et se suspiciens, ut ita dicam, adsentator suus. Vitia non tantum, cum foris peceant, invisa
Abbreviated transcription (Latin):
crates parem gr̃am arche¬
lao ferre non posset. si il¬
lũ regnare uetuisset. Pa¬
rũ scilicet magnũ bñfi¬
ciũ a socrate accipiebat.
crati. Quare ergo hoc
socrates dixit. uir facetꝰ
⁊ cuius ꝑfiguras sermo
om̃iũ maxime potenciũ:
Maluit illi nasute nega¬
re: qmͣ cõtumatiter aut
supbe. Dixit se nole bene¬
ficia ab eo accipe: cui non
posset paria redd̾e. Timuit
fortasse ne cogeretur acci¬
pere que nollet. timuit
ne quid indignũ socrate
accipet. Dicet aliquis.
Negasset: si nollet. Sed
insfigasset in se regẽ in so-¬
lentem. ⁊ omia sua ma¬
gno estimari uolentem.
Nichil ad reu ꝑtinet utͥ
dare aliquid regi nolis:
an accipe a rege. In equo
utraniq potuit repulsã.
Et supbo fastidiri acer¬
bius est: ꝙͣ nõ timeri. Uis
scire quid uere uoluerit:
Noluit ire ad uolũtariã
seruitutẽ is cuiꝰ libertatẽ
tiuitas libera ferre non
potuit. Satis ut existi-¬
mo hanc ꝑtem tracta¬
uimꝰ.: an turpe eẽt bñfi¬

Expanded text:
crates parem gratiam Archecrates parem gratiam Archelao referre non posset, si illum regnare vetuisset ? Parum scilicet magnum beneficium a Socrate accipiebat, sset. Quare ergo hoc Socrates dixit ? Vir facetus et cuius per figuras sermo omnium, maxime potentium, maluit illi nasute negare quam contumaciter aut superbe ; dixit se nolle beneficia ab eo accipere, cui non posset paria reddere. Timuit fortasse, ne cogeretur accipere, quae nollet, timuit, ne quid indignum Socrate accipere. Dicet aliquis : " Negasset, si vellet. " Sed instigasset in se regem insolentem et omnia sua magno aestimari volentem. Nihil ad rem pertinet, utrum dare aliquid regi nolis an accipere a rege ; in aequo utramque ponit repulsam, et superbo fastidiri acerbius est quam non timeri. Vis scire, quid vere voluerit ? Noluit ire ad voluntariam servitutem is, cuius libertatem civitas libera ferre non potuit ! Satis, ut existimo, hanc partem tractavimus, an turpe esset benefi
Abbreviated transcription (Latin):
die solis defectio fuit re¬
giã clauderet ⁊ filiũ qd̃
in luctu ac reb adu̾sis
moris ẽ. tonderet. quatũ
fuisset bñficiũ si timẽtẽ
e latebris suis extraxisset
⁊ bonũ animũ hr̃e iussis¬
set dicens. Non est ista
solis defectio. s duoꝵ syde¬
rũ coitus. tũ luna humi¬
liore turrens uia. ĩfͣ ipm̃
solem orbẽ suũ posuit. et
illũ obiectu sui abscõdit.
q̃ mͦ ꝑtes eius exignas si
intrans cursu strinxit:
obducit. mͦ plus tegit si
maiorẽ ꝑtem sui obiecit.
modo excludit totius as¬
pectum. si recto libram̃to
inter solem t̾rasq media
successit. S iam ista sy¬
dera hoc ⁊ illo deducet ue¬
locitas sua. Iã recipient
diẽ terre. ⁊ hic ibit ordo ꝑ
sclã dispositosq ac p̾di¬
tos dies ht̃. quib sol int̾¬
cursu lune uetetur om̃s
radios effundere. Paulũ
expecta: iã emerget. iam
istã uelut mibẽ relinquet.
Iam ex solutus ĩpedim̃itis.
lucẽ suã libere mittet. So¬

Expanded text:
die solis defectio fuit,redie solis defectio fuit,regiam eluderet et filium, quod in luctu ac rebus adversis moris est, tenderet ? Quantum fuisset beneficium, si timentem e latebris suis extraxisset et bonum animum habere iussisset dicens : " Non est ista solis defectio, sed duorum siderum coitus, cum luna humiliore currens via infra ipsum solem orbem suum posuit et illum obiectu sui abscondit ; quae modo partes eius exiguas, si in transcursu strinxit, obducit, modo plus tegit, si maiorem partem sui obiecit, modo excludit totius adspeetum, si recto libramento inter solem terrasque media successit. Sed iam ista sidera hoc et illo diducet velocitas sua ; iam recipient diem terrae, et hic ibit ordo per saecula dispositosque ac praedictos dies habet, quibus sol intercursu lunae vetetur omnes radios effundere. Paulum expecta ; iam emerget, iam istam velut nubem relinquet, iam exsolutus impedimentis lucem suam libere mittet." So
Abbreviated transcription (Latin):
Eadem re glĩari socrates
potuit. eadẽ diogenes a qͦ
utiq uictus ẽ. Quid in ui¬
ctus sit illo die quo homo
sup mñsurã hũane supbie
tumens. uidit aliquẽ cui
nec dare quicꝙͣ posset nec
enpere: Arthelaus rex so¬
craten rogauit ut ad se
ueniret. Dixisse socrates
traditur. nolle se ad eum
uenire a quo accipet bñfici¬
a cũ reddere illi paria nõ
posset. Pmũ ĩ ip̃iꝰ pote¬
state erat non accipe. De¬
in de ip̃e dare bñficiũ pͥor
incipiebat. Ueniebat enĩ
rogatus. ⁊ id dabat: quod
utiq ille nõ erat socrati
redditurus. Etiã nuc̃ ar¬
chelaus daturus erat
aurũ ⁊ argentũ. receptu¬
rus cõtẽptũ auri ⁊ argẽti.
Non poterat referre arche¬
lao socrates grãm. Et qͥd.
Tantũ erat accepturus:
qnͣtũ dabat. Si ostẽdisset
hominẽ uite ac mortis
peritũ. utriusq fines te¬
nentẽ. si regẽ in luce me¬
dia errantem ad rerum
naturã ad misisset. usq
eo eius ignarũ. ut quo

Expanded text:
Eadem re gloriari Socrates Eadem re gloriari Socrates potuit, eadem Diogenes, a quo utique victus est, Quidni victus sit illo die, quo homo super mensuram iam humanae superbiae tumens vidit aliquem, cui nec dare quicquam posset nec eripere ? Archelaus rex Socratem rogavit, ut ad se veniret ; dixisse Socrates traditur nolle se ad eum venire, a quo acciperet beneficia, cum reddere illi paria non posset. Primum in ipsius potestate erat non accipere ; deinde ipse dare beneficium prior incipiebat, veniebat enim rogatus et id dabat, quod utique ille non erat Socrati redditurus. Etiamnunc Archelaus daturus erat aurum et argentum recepturus contemptum auri et argenti: non poterat referre Archelao Socrates gratias ? Et quid tantum erat accepturus, quantum dabat, si ostendisset hominem vitae ac mortis peritum utriusque fines tenentem ? Si regem in luce media errantem ad rerum naturam admisisset usque eo eius ignarum, ut, quo
Abbreviated transcription (Latin):
a nullo turpe sit : Quibꝰ¬
dam enĩ ⁊ pares ⁊ impares
sumꝰ Pares aĩo: quẽ solũ
illi exigunt. quẽ nos so¬
lum ꝓmittimus. Impa¬
res fortuna: q̃ si tui ob¬
stitit quo minus refret
gr̃am. Non ideo illi tãꝙͣ
uicto erubescendũ ẽ. Non
est turpe nõ conseqͥ: dum¬
modo seqͣris. Sepe necesse
est ante alia bñficia peta¬
mus ꝙͣ priora reddidimꝰ
nec ideo nõ petimꝰ aut
turpiter quia nõ redditu¬
ri debebimꝰ quia nõ ꝑ nos
erit mora. quo minꝰ gra¬
tissimi simꝰ sed int̾ueĩet
aliquid ex trinsecꝰ quod
phibeat. Nos tam̃ nec
uincemur animo n ͨ tur¬
piter hiis reb suꝑabimꝰ
q̃ non sũt in nr̃a potesta¬
te. Alexander macedonũ
rex gloriari solebat a nul¬
lo se bñficus uictũ. Non
est quod minus animis
macedonas ⁊ grecos. et
taras ⁊ psas ⁊ nationes
distrutas sine exertitu
suscipiat. Ne hoc sibi p̾¬
stitisse regnũ thracie an¬
gulo porrectũ usq ad litꝰ
incogniti maris iudicet.

Expanded text:
a nullo sit ? Quibua nullo sit ? Quibusdam enim et pares et impares sumus, pares animo, quem solum illi exigunt, quem nos solum promittimus, impares fortuna, quae si cui obstitit, quominus referret gratiam, non ideo illi tamquam victo erubescendum est. Non est turpe non consequi, dummodo sequaris. Saepe necesse est ante alia beneficia petamus, quam priora reddidimus, nec ideo non petimus aut turpiter, quia non reddituri debebimus, quia non per nos erit mora, quominus gratissimi simus, sed interveniet aliquid extrinsecus, quod prohibeat. Nos tamen nec vincemur animo nec turpiter his rebus superabimur, quae non sunt in nostra potestate. Alexander Macedonum rex gloriari solebat a nullo se beneficiis victum. Non est, quod nimius animi Macedonas et Graecos et Caras et Persas et nationes discriptas in exercitum suspiciat, nec hoc sibi praestitisse regnum a Thraciae angulo porrectum usque ad litus incogniti maris iudicet.
Abbreviated transcription (Latin):
Non ẽ turpe ab hiis uinci.
Neq eñ minus fortis sũ
si cũ ĩuulnerabili me ho¬
ste cõmictis. Nec ideo igni ᷤ
minus urere potest: si in
materiã incidit ĩmiolabi¬
lem flammis. Nec ideo
ferrũ secandi nim ꝑdidit.
si non recipiens ictũ lapis
solidus: inuicte adu̾sus
dura nature diuidendꝰ ẽ
Idem tibi de hoĩe grato
respondeo. Non turpiter
uincitur bñficiis. si abhis
obligatus est. ad quos aut
fortune magnitudo aut
eximia uͥtus aditũ reddi¬
turis ad se bñficus clausit.
A parentib fere uincimͣ.
Nã tãdiu illos habemus:
aliquid prudẽtie collegit
⁊ apparere cepit ꝓptꝰ illa
ip̃a eos amari a nobis de¬
bere ꝓpter q̃ nõ amabãt
ãmoniciones. seueritatem
⁊ in consulte adolescencie
diligentẽ custodiã: rapi¬
untur nobis. Paucos
usq ad uerũ fructũ a li¬
boris ꝑcipiendũ ꝑduxit
etas. Ceteri filios onere sen¬
serunt. Non est tamen tur¬
pe uinci bñficus a parẽte.
Quid ni non sit turpe.cũ

Expanded text:
Non est turpe ab his vinci ; Non est turpe ab his vinci ; neque enim minus fortis sum, si cum invulnerabili me hoste committis, nec ideo minus ignis urere potest, si in materiam incidit inviolabilem flammis, nec ideo ferrum secandi vim perdidit, si non recipiens ictum lapis solidusque et invictae adversus dura naturae dividendus est. Idem tibi de homine grato respondeo. Non turpiter vincitur beneficiis, si ab his obligatus est, ad quos aut fortunae magnitudo aut eximia virtus aditum redituris ad se beneficiis clusit. A parentibus fere vincimur. Nam tam diu illos habemus, iam aetas aliquid prudentiae collegit et apparere coepit propter illa ipsa eos amari a nobis debere, propter quae non amabantur, admonitiones, severitatem et inconsultae adulescentiae diligentem custodiam, rapiuntur nobis. Paucos usque ad verum fructum a liberis percipiendum perduxit aetas ; ceteri filios onere senserunt. Non est tamen turpe vinci beneficiis a parente; quidni non sit turpe, eum
Abbreviated transcription (Latin):
ficus uinci: nõ oportet a
p̾potentib uiris accipere
bñficiũ. quib gr̃am refer¬
re non possis. A prĩcipib
dico. a regib. quos eo loco
fortuna posuit: ex quo
largir multa possẽt. pau¬
ta ad modũ. ⁊ ĩpana da¬
tis recepturi. Reges et
principes dixi: quib tam̃
potest oꝑa iuuari ⁊ quorũ
illa excellens potẽcia ꝑ aui-¬
moꝵ cõsẽsũ ministeriũq cõ¬
stat. Sũt quidã extra omnẽ
subducti cupiditatẽ qui iux
ullis hũanis desideriis con¬
tingũtur quib nichil potest
p̾stare ip̃a fortuna. Necesse
Necesse ẽ a diogene. q̃ ꝑ me¬
dias mathedonũ gazas mi¬
dus incessit: calcatis regiis
opibz. O ne ille tunc merito
⁊ sibi ⁊ ceteris quibz ad despi¬
ciendã ueritatẽ non erat
obfusa caligo. supͣ eũ emu¬
uere uisus ẽ. infra quẽ oĩa
iacebant. Multo potẽcior
multo locupletior fuit oĩa
possidente alexandro. Plus
eñ erat qd̃ hic nollet acci¬
pere: ꝙͣ qd̃ ille posset dare.

Expanded text:
ficiis vinci, non oportet a ficiis vinci, non oportet a praepotentibus viris accipere beneficium, quibus gratiam referre non possis, a principibus dico, a regibus, quos eo loco fortuna posuit, ex quo largiri multa possent pauca admodum et imparia datis recepturi. Reges et principes dixi, quibus tamen potest opera navari et quorum illa excellens potentia per minorum consensum ministeriumque constat. At sunt quidam extra omnem subducti cupiditatem, qui vix ullis humanis desideriis continguntur ; quibus nihil potest praestare ipsa fortuna. Necesse necesse est a Diogene, qui per medias Macedonum gazas nudus incessit calcatis regis opibus. O ! ne ille tunc merito et sibi et ceteris, quibus ad dispiciendam veritatem non erat obfusa caligo, supra eum eminere visus est, infra quem omnia iacebant. Multo potentior, multo locupletior fuit omnia tunc possidente Alexandro ; plus enim erat, quod hic nollet accipere, quam quod ille posset dare.
Abbreviated transcription (Latin):
tit animũ. In bñficiis idẽ
est. Bũficia fortasse be
neficiis uicta sunt. si int̾
se data ⁊ accepta cõputes.
Si dantẽ ⁊ accipiẽtẽ cõꝑa¬
ueris. quoꝵ animi ⁊ ꝑ se
estimandi sũt. penes neu¬
trũ erit palma. Solet eĩ
fier ut eciã cũ alter mul¬
tis uulneribz confossus
est. alt̾ le uiter quidem
sautis pares exisse di¬
cantur. ꝙͣuis alterandea¬
tur inferior. Ergo nemo
uinci potest bñficus. Etit
debere: si uult referre. Si
quidẽ reb non potest: aĩo
equat. Hic ꝙͣdiu in hoc ꝑ¬
manet: ꝙͣdiu tenet uolũ¬
tate gratũ animũ ignis
approbandi. Quid inter est
abutraqz ꝑte munuscula
plura numerẽtur. Tu mł¬
ta dare potes: ⁊ ego tantũ
accipe possũ. Tecũ stat for¬
tuna: mecũ bona uolũtas.
Tam̃ tam par tͥ sũ: ꝙͣ mul¬
tis armatissimis nudi aut
leuiter armati. Nemo itaz
bñfitus uincitur. quia tã
gratus est. quisque qmͣ
uoluit. Nã si turpe ẽ. bene¬

Expanded text:
tit animum. In beneficiis idem tit animum. In beneficiis idem est.neficiis victa sunt, si inter se data et accepta computes ; si dantem et accipientem comparaveris, quorum animi et per se aestimandi sunt, penes neutrum erit palma. Solet enim fieri, ut, etiam cum alter multis vulneribus confossus est, alter leviter quidem saucius pares exisse dicantur, quamvis alter videatur inferior. Ergo nemo vinci potest beneficiis, si scit debere, si vult referre : si, quem rebus non potest, animo aequat. Hic quam diu in hoc permanet, quam diu tenet voluntatem gratum animum signis approbandi, quid interest, ab utra parte munuscula plura numerentur ? Tu multa dare potes, et ego tantum accipere possum ; tecum stat fortuna, mecum bona voluntas ; tamen tam par tibi sum, quam multis armatissimis nudi aut leviter armati. Nemo itaque beneficiis vincitur, quia tam gratus est quisque, quam voluit. Nam si turpe est bene
Abbreviated transcription (Latin):
dere bono uiro nõ potest.
ut uintatur. Nũꝙͣ em̃
suctũbet: nũꝙͣ renũciab ͭ
ad ultimũ usq diẽ uite
stabit ꝑatꝰ ⁊ in hac sta¬
cione morietur. magna
se accepisse p̾ se ferens
paria uoluisse. Lacedemo¬
ni uetant suos pãcrati¬
os aut cestu decernere:
ubi inferiorẽ ostẽdit uicti
confessio. Cursor cretai
pͥor contigit: uelocitate
illũ nõ animo antecessit.
Luctator ter abiectus:.¬
ꝑdidit palmã nõ tradi¬
dit. Cũ inuictos ẽẽ lace¬
demonii ciues suos ma¬
gno estimarẽt ab hiis
itaminib remouerunt
inquib uictorẽ facit non
iudex. nec ꝑse ip̃e exitus.
sed uox cedentis ⁊ tradere
iubentis. Hoc quod illi in
hac bona uolũtas om̃ib
Qm̃quidẽ etiã ĩt̾ superã¬
cia animꝰ inuictus ẽ. Ideo
nemo. cic. fabios uictos
dicit: s occisos. Et regulꝰ
captus est. a penis nõ ui¬
ctus. Et quisquis alius
seuientis fortune ui ac põ¬
dere oppressus: nõ subut¬

Expanded text:
dere viro bono non potest, dere viro bono non potest, ut vincatur. Numquam enim succumbet, numquam renuntiabit ; ad ultimum usque vitae diem stabit paratus et in hac statione morietur magna se accepisse prae se ferens, paria voluisse. Lacedaemonii vetant suos pancratio aut caestu decernere, ubi inferiorem ostendit victi confessio. Cursor cretam prior contigit ; velocitate illum, non animo antecessit. Luctator ter abiectus perdidit palmam, non tradidit. Cum invictos esse Lacedaemonii cives suos magno aestimarent, ab iis certaminibus removerunt, in quibus victorem facit non iudex nec per se ipse exitus, sed vox cedentis et tradere iubentis. Hoc, quod illi in ac bona voluntas omnibus quoniam quidem etiam inter superantia animus invictus est. Ideo nemo trecentos Fabios victos dicit, sed occisos ; et Regulus captus est a Poenis, non victus, et quisquis alius saevientis fortunae vi ac pondere oppressus non submit
Abbreviated transcription (Latin):
arma nõ ꝓicias. ⁊ uictus
quoz uelis uincere. Non
om̃s ad bonũ ꝓpositum
easdẽ afferũt uires. easdẽ
facultates eandẽ fortunã.
q̃ obtimoꝵ quo consilio¬
rũ dũtaxat exitus tepat.
Uolũtas ip̃a rectũ petẽs
laudãda est: etiã si illam
alius gradu uelociori an¬
tecessit. Non ut incerta¬
minib ad spectaculum
editis meliorẽ palina
declarat: quãꝙͣ nullis
quoz sepe deteriorẽ p̾tulit
casus. Ubi de officio agi¬
tur qd̃ uterq a sua ꝑte
eẽ ꝙͣ plenissimũ cupit.
si alter plus potuit ⁊ ad
manũ habuit materiã
sufficiẽtẽ animo suo. si
illi quãtũ cognatus est
fortuna ꝑmisit. Alter
autẽ uolũtate par est:
etiã si minora ꝙͣ accepit
reddidit. aut omĩa non
reddidit: sed uult redde¬
⁊ ex toto in hoc ĩtentꝰ ẽ
aĩo. Nõ magis uitus ẽ.
ꝙͣ qui in armis moritur
quẽ octidere facilius ho¬
stis potuit: ꝙͣ au̾t̾e. Qd̃
turpẽ existimas: id acci¬

Expanded text:
arma non proicias et victus arma non proicias et victus quoque velis vincere. Non omnes ad bonum propositum easdem adferunt vires, easdem facultates, eandem fortunam, quae optimorum quoque consiliorum dumtaxat exitus temperat ; voluntas ipsa rectum petens laudanda est, etiam si illam alius gradu velociori antecessit. Non ut in certaminibus ad spectaculum editis meliorem palma declarat, quamquam in illis quoque saepe deteriorem praetulit casus. Ubi de officio agitur, quod uterque a sua parte esse quam plenissimum cupit, si alter plus potuit et ad manum habuit materiam sufficientem animo suo, si illi, quantum conatus est, fortuna permisit, alter autem voluntate par est, etiam si minora, quam accepit, reddidit aut omnia non reddidit, sed vult reddere et toto in hoc intentus est animo, non magis victus est, quam qui in armis moritur, quem occidere facilius hostis potuit quam avertere. Quod turpe existimas, id acci
Abbreviated transcription (Latin):
ius exonerare qͦs obligaͨ.
ut quicquid in aliquẽ con¬
fers. uelis in deri nõ p̾stare
sed reddere. Ideoq pleniuᷤ
ad te sic data reu̾tẽt᷑ Nã
fere sequũtur bñficia. nõ
reposcentẽ. Et ut glĩa fu¬
gientes magis sequitur:
ita fructus bñficioꝵ grati¬
us respõdit. ꝑ quos etiã ẽe
ingratis licet. Pte uero ñ
ẽ. mora. quo minꝰ bñficia
qui accepunt ultro repe¬
tant. Uec recusabis cõfer¬
re alia. ⁊ suppressis dissi¬
mulatisq: plura ac ma¬
iora adicere. ꝓpositum
optimi uiri ⁊ ingẽtis aniꝰ¬
mi tandiu ferre ingratũ:
donec feceris gratũ. Nec
te ista ratio decipiet. Sut¬
cũbũt uicia uirtutib:
si illa concito odisse ꝓpe¬
raueris. Illud utiq unice
tibi placet. uelut magni¬
fice dictũ. Turpe ẽ bñfi¬
Uerũ nõ ĩmerito queri
solet. longeq aliud est.
iquã mẽte cõcipis. Nlũ ꝙͣ eĩ
inrerũ honestaꝵ c̾tamine
suꝑari turpe est. dũ modo

Expanded text:
vis exonerare, quos obligas, vis exonerare, quos obligas, ut, quidquid in aliquem confers, velis videri non praestare, sed reddere, ideoque plenius ad te sic data revertentur. Nam fere secuntur beneficia non reposcentem et, ut gloria fugientes magis sequitur, ita fructus beneficiorum gratius respondet, per quos esse etiam ingratis licet. Per te vero non est mora, quominus beneficia, qui acceperunt, ultro repetant, nec recusabis conferre alia et suppressis dissimulatisque plura ac maiora adicere : propositum optimi viri et ingentis animi tam diu ferre ingratum, donec feceris gratum. Nec te ista ratio decipiet ; succumbunt vitia virtutibus, si illa non cito odisse properaveris. Illud utique unice tibi placet velut magnifice dictum turpe esse benefiverum, non immerito quaeri solet, longeque aliud est, quam mente concipis. Numquam enim in rerum honestarum certamine superari turpe est, dummodo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpositũ cũ tractassẽ
quẽ admodũ dandũ esset
bñficiũ. quẽ admodũ ac¬
cipiendũ. Hii eĩ: sũt huiꝰ
officii fines. Quicquid
ultra moror. non sermo
materie: sed ĩdulgeo.
Que quo ducit sequẽda
est. non quo inuitat. Sub¬
inde enĩ nascetur quo la¬
cessat aliqua dulcedine
animũ: magis nõ super¬
uacuũ ꝙͣ necessariũ. Ueꝵ
quia ita ius ꝓseueremꝰ
pactis q̃ rem cõtinebant.
scrutaturi etiã ea q̃ si ius
uerũ conexũ nõ coherecia.
Que quisquis diligẽter
inspicit: nec facit opere
p̾ciũ. nec tameu ꝑdit ope¬
ram. Tibi autẽ homini
natura obtimo. ⁊ ad bñ¬
ficia ꝓpenso liberalis ebu¬
ti. nulla eor laudatio sa¬
tis facit. Neminẽ umꝙͣ
uidi tã benignũ. etiam
leuissimoꝵ officioꝵ esti¬
matorẽ. Iam bonitas
tua eo usq ꝓlapsaẽ: ut
tibi dari putes bñficiũ
quod ulli datur. Patus
es ne quẽ bñficii penite¬
at: ꝓ ĩgratis dependere.
Ipse usq eo abes ab om̃i
iactactione. usq eo statĩ.

Expanded text:
 cum tractassem, quemadmodum dandum esset beneficium, quemadmodum accipiendum ; hi enim sunt huius officii fines. Quidquid ultra moror, non servio materiae, sed indulgeo, quae, quo ducit, sequenda est, non quo invitat ; subinde enim nascetur, quo lacessat aliqua dulcedine animum, magis non supervacuum quam necessarium. Verum, quia ita vis, perseveremus peractis, quae rem continebant, scrutari etiam ea, quae, si vis verum, conexa sunt, non cohaerentia ; quae quisquis diligenter inspicit, nec facit operae pretium nec tamen perdit operam. Tibi autem, homini natura optimo et ad beneficia propenso, Liberalis Aebuti, nulla eorum laudatio satis facit. Neminem umquam vidi tam benignum etiam levissimorum officiorum aestimatorem ; iam bonitas tua eo usque prolapsa est, ut tibi dari putes beneficium, quod ulli datur ; paratus es, ne quem beneficii paeniteat, pro ingratis dependere. Ipse usque eo abes ab omni iactatione, usque eo statim
Abbreviated transcription (Latin):
ingratus dissimulare pos¬
sit. Tacendũ et expeitan¬
dũ si inter sapiẽtes uiuere
idicare melius fuisset
quid rerũ nr̃arũ status
posceret. Deos quoꝵ noti¬
ciã nulla res effugit: roga¬
mus ⁊ illos uota ñ exorant.
sed ãmonent. Diis quoz
inquã homenicus ille sacer¬
dos allegat officia. ⁊ aras
religiose cultas moueri
uelle ac posse: scdã uͥts ẽ.
quos obsequens faciet ⁊
parere. Huc illuc frens
leuiter motis: flectẽdus
est. pancis animus sin
rector optimꝰ. ꝓximi sũt
qui ad moniti ĩmã rede¬
unt. hiis nõ ẽ dux detra¬
hendus. Oꝑtis oculis
mest acies sz sine usu qͣ
lumen dus ĩmissũ: ad
ministeria sua euocat.
Instrumẽta cessãt: n illa
ĩ opus suũ artifex mouit
In est ĩterim aninus uo¬
lũtas bona s torpet inͤ
deliciis ac situ. mnͦ officii
ĩscicia. Hac̃ utilẽ fac̾e de¬
bemꝰ nec irati relinq̃re
iuito: sed ut magistri
pacienter ferre offẽlione
pueroꝵ discẽtiũ mẽorie

Expanded text:
ingratus dissimulareingratus dissimulare. Tacendum erat et expectandum, si inter sapientes viveremus indicare melius fuisset, quid rerum nostrarum status posceret. Deos, quorum notitiam nulla res effugit, rogamus, et illos vota non exorant, sed admonent. Dis quoque, inquam, Homericus ille sacerdos adlegat officia et aras religiose cultas. Moneri velle ac posse secunda virtus est. Equus obsequens facile et parens huc illuc frenis leniter motis flectendus est. Paucis animus sui rector optimus ; proximi sunt, qui admoniti in viam redeunt; his non est dux detrahendus. Opertis oculis inest acies, sed sine usu ; quam lumen diei iis immissum ad ministeria sua evocat. Instrumenta cessant, nisi illa in opus suum artifex movit. Inest interim animis voluntas bona, sed torpet modo deliciis ac situ, modo officii inscitia. Hanc utilem facere debemus nec irati relinquere in vitio, sed ut magistri patienter ferre offensationes puerorum discentium memoriae
Abbreviated transcription (Latin):
uia causa rixe ac litium
fuerat: militi suo donau.
Quid ergo nõ repeteret
bñficiũ ab impeͣ cuiꝰ me¬
moriã multitudo rerum
cõfuderat: quẽ fortuna
ingens exertitus dispo¬
uentẽ. nõ patiebatur sin¬
gulis militib occurrere:
Non est hoc repetere be¬
neficiũ sed resumere.
bono loco itaq positũ
⁊ paratũ. Ad qd̃ tamen
ut sumatur: manus por¬
rigenda ẽ. Repetã itaq
quia hoc aut nectessita¬
te facturus ero. aut illiꝰ
causa aquo repetã. Ti¬
betio cesan inter mitia dicẽti
plures notas familiarita¬
tis ueteris ꝓferret: nõ me¬
num inquit quid fuerii.
Ab hoc quid in non esset
repetendũ bñficiũ. Optan¬
da erat obliuio. Adusaba¬
tur om̃iũ amicoꝵ ⁊ eqͥliũ
noticiã ⁊ illã solã p̾sentẽ
fortunã suã aspici. illam
solã cogitari ac narrari
uolebat. In qui sitorẽ habe¬
bat ueterẽ amicũ. Magis
tempestine repetẽdũ est bñ¬
ficiũ ꝙͣ petẽdũ. adhibenda

Expanded text:
via causa rixae ac litium via causa rixae ac litium fuerat, militi suo donavit. Quid ergo ? Non repeteret beneficium ab imperatore, cuius memoriam multitudo rerum confuderat, quem fortuna ingentes exercitus disponentem non patiebatur singulis militibus occurrere ? Non est hoc repetere beneficium, sed resumere bono loco positum et paratum, ad quod tamen, ut sumatur, manus porrigenda est. Repetam itaque, quia hoc aut ex magna necessitate facturus ero aut illius causa, a quo repetam. Ti. Caesar inter initia dicenti plures notas familiaritatis veteris proferret : " Non memini," inquit, " quid fuerim." Ab hoc quidni non esset repetendum beneficium ? Optanda erat oblivio ; aversabatur omnium amicorum et aequalium notitiam et illam solam praesentem fortunam suam adspici, illam solam cogitari ac narrari volebat. Inquisitorem habebat veterem amicum ! Magis tempestive repetendum est beneficium quam petendum. Adhibenda
Abbreviated transcription (Latin):
set. meministi quidẽ sub
quadam arbore mininũ
umbre spargente cũ uelles
residere feruẽtissimo sole.
⁊ esset asprimꝰ locus in qͥ
ex rupibus acutis uinca
illa arbor eruperat. quẽdã
ex cõnulitonib penulã
suã substrauisse: cũ dixis¬
set cesar quid nni memi¬
nerim: ⁊ quidẽ siti tonfe¬
ctus quia impeditus ire
ad fontẽ ꝓximũ nõ pote¬
ram repere manibz uole¬
bam. manib nͥ cõmilito
homo fortis ac stremius
aquã mͥ in galea sua ac¬
Cesar ait se non posse ga¬
lea in cognoscere. hominẽ
pulchre posse. ⁊ adiecit
puto obhoc iratus quod
se acognitione media:
adueterẽ fabulã abduce¬
ret. Tu utiqz ille non es.
Merito inquit celar
me non agnostis. Llã tũ
hoc factum est: integer erã
Postea ad mundã in acie
oculus mͥ effossus ẽ. ⁊ in
capite lecta ossa. Nec ga¬
leam illã si iuideris agno¬
sces: machera eñ hispa¬
na diuisa est. Uetuit illi
exhiberi negociũ tesar. et
agellos inquib uicinalis

Expanded text:
set : " Meministi quidem sub set : " Meministi quidem sub quadam arbore minimum umbrae spargente cum velles residere ferventissimo sole et esset asperrimus locus, in quo ex rupibus acutis unica illa arbor eruperat, quendam ex commilitonibus paenulam suam substravisse ? " Cum dixisset Caesar : " Quidni meminerim ? Et quidem siti confectus, quia impeditus ire ad fontem proximum non poteram, repere manibus volebam, nisi commilito, homo fortis ac strenuus, aquam mihi in galea sua adCaesar ait se non posse galeam adgnoscere, hominem pulchre posse, et adiecit, puto obiratus, quod se a cognitione media ad veterem fabulam abduceret : " Tu utique ille non es." " Merito/' inquit, " Caesar, me non adgnoscis ; nam cum hoc factum est, integer eram ; postea ad Mundam in acie oculus mihi effossus est et in capite lecta ossa. Nec galeam illam, si videris, adgnosces ; machaera enim Hispana divisa est." Vetuit illi exhiberi negotium Caesar et agellos, in quibus vicinalis
Abbreviated transcription (Latin):
uxor maritũ aberrantẽ
ad se reduxit. ⁊ amicus
languentẽ amici fidem
erexit. Quidã ut exꝑgi¬
scantur. nõ feriendi sed
cõmouẽdi sũt. E odẽ mͦ
quorũdã adferendã gr̃a
fides non cessat. sz lãguet
hanc puellamꝰ Noli
muniꝰ tuũ iniuriã uͥtere
Iniuria est enĩ: si in hoc
non repetis: ut ingratꝰ
sim. Quid si ignoro qͥd
desideres: Quid si octu¬
pationib districtus et
mala uocatus octasionẽ
non obseruaui: Ostẽde
mͥ quid possim. quid uelis
Quare desperas anteꝙͣ
tẽptes: q̃re ꝓsperas ⁊ bñ¬
ficiũ ⁊ amitũ ꝑdere: Uñ
scis nolim: An ignorẽ:
Nuimꝰ an facultas desit
michi: expire. Ammone¬
bo ergo non amare. Nõ
palam. sine cõuitio. sic
ut se redusse in memori¬
am non reduci putet.
Causã dicebat apud di¬
uũ iuliũ ex ueteranis
quidã paulo miolentior
adu̾sus uicinos suos ⁊
causa p̾mebatur. Me¬
hispania talũ extorsisse
te circa sucronem: Cũ
cesar meminisse se dixis¬

Expanded text:
uxor maritum aberrantem uxor maritum aberrantem ad se reduxit et amicus languentem amici fidem erexit. Quidam, ut expergiscantur, non feriendi, sed commovendi sunt ; eodem modo quorundam ad referendam gratiam fides non cessat, sed languet. Hanc pervellamus. " Noli munus tuum in iniuriam vertere ; iniuria est enim, si in hoc non repetis, ut ingratus sim. Quid, si ignoro, quid desideres ? Quid, si occupationibus districtus et in aha vocatus occasionem non observavi ? Ostende mihi, quid possim, quid velis. Quare desperes, antequam temptes ? Quare properas et beneficium et amicum perdere ? Unde scis, nolim an ignorem, animus an facultas desit mihi? Experire." Admonebo ergo non amare, non palam, sine convicio, sic, ut se redisse in memoriam, non reduci putet. Causam dicebat apud divum Iulium ex veteranis quidam paulo violentior adversus vicinos suos et causa premebatur. " Merator, in Hispania, talum extorsisse te circa Sucronem ?" Cum Caesar meminisse se dixis
Abbreviated transcription (Latin):
alioquin: ultro obtulissẽ.
Rogo ne me ingratũ exi¬
stimes. menũ quid in p̾sti¬
teris. Hos ergo qͣre dubitẽ
⁊ sibi meliores ⁊ mͥ facere:
Quẽcũq potuero: pectare
ꝓhibebo. Nulto magis
amicũ. ⁊ ne petcet: ⁊ ne ĩ
me potissimũ pectet. Alte¬
rum illi bñficiũ do: si il¬
lũ ingratũ eẽ non patior.
Nec dure illi exprobrabo
que p̾stiti: s qmͣ potuero.
mollissime ut potestateui
referende gr̃e faciã: renoua¬
bo memoriã eius ⁊ petai
bñficiũ. ip̃e me intelliget
repetere. Aliq̃n utar u̾bis
duriorib: si em̃ dari illum
posse spauero. Nã deplo¬
ratũ: ꝓpter hoc quoz non
exagitabo. ne ex ingrato
inmicũ fatiã. Qd̃ si ãmo¬
nitionis quor suggillatio¬
nem ĩgratis remittimꝰ:
segniores ad reddẽda bñfi¬
cia faciemꝰ. Quosdã uero
sanabiles ⁊ qui fieri boni
possint. si quod illos mo¬
morderit: pire patienuir
ãmonitione sublata. qͣ ⁊
pr̃ filiũ aliq̃ñ correxit:⁊

Expanded text:
alioqui ultro obtulissem ; alioqui ultro obtulissem ; rogo, ne me ingratum existimes ; memini, quid mihi praestiteris." Hos ego quare dubitem et sibi meliores et mihi facere ? Quemcumque potuero, peccare prohibebo ; multo magis amicum, et ne peccet et ne in me potissimum peccet. Alterum illi beneficium do, si illum ingratum esse non patior ; nec dure illi exprobrabo, quod praestiti, sed quam potuero mollissime. Ut potestatem referendae gratiae faciam, renovabo memoriam eius et petam beneficium ; ipse me intelleget repetere. Aliquando utar verbis durioribus, si emendari illum posse speravero ; nam deploratum propter hoc quoque non exagitabo, ne ex ingrato inimicum faciam. Quod si admonitionis quoque sugillationem ingratis remittimus, segniores ad reddenda beneficia faciemus ; quosdam vero sanabiles et qui fieri boni possint, si quid illos momorderit, perire patiemur admonitione sublata, qua et pater filium aliquando correxit et
Abbreviated transcription (Latin):
seruatã indignabor. S
ex bñficio inquit credi¬
tum facis: Nimiie.
Non em̃ exigo s repeto.
⁊ ne repeto quidẽ: sed am¬
moneo. Nam ultima
quoz necessitas in hoc
aget: ut ad eũ uemiam
cũ quo diu mͥ luctãdũ
sit. Quis tam ingratꝰ
est. ut illi non sit satis
ãmoneri : Eũ transibo.
nec dignũ iudicabo qui
gratus eẽ cogatur. Quoͦ
fenerator quosdã debito¬
res nõ appellat. quos scit
decoxisse. ⁊ inquoꝵ pudo¬
rem nichil suꝑ est insi
quod pereat. Sic ergo
quosdã ĩgratos palam
ac ꝑtinaciter p̾teribo:
nec abullo bñficiũ repetã
insi aquo non ablaturus
ero sed recepturus. multi
sunt qui nec negare sci¬
ant quod acceperũt nec re¬
ferre. qui nec tam boni sf
ꝙͣ grati: nec tam mali ꝙͣ
ingrati. segnes. ⁊ tardi lẽ¬
ta nomĩa nõ mala. Hos
ergo non appellabo: s cõ¬
monefatiã. ⁊ ad officiũ
aliud agẽtes educã. Qui
statim mͥ sic respondebũt.
Iguosce. Non me hercule
scini hoc te desiderare

Expanded text:
servatam indignabor. " Sed servatam indignabor. " Sed ex beneficio," inquit, " creditum facis." Minime ; non enim exigo, sed repeto, et ne repeto quidem, sed admoneo. Num ultima quoque me necessitas in hoc aget, ut ad eum veniam, cum quo mihi diu luctandum sit ? Si quis tam ingratus est, ut illi non sit satis admoneri, eum transibo nec dignum iudicabo, qui gratus esse cogatur. Quomodo fenerator quosdam debitores non appellat, quos scit decoxisse et in quorum pudorem nihil superest, nisi quod pereat, sic ego quosdam ingratos palam ac pertinaciter praeteribo nec ab ullo beneficium repetam, nisi a quo non ablaturus ero, sed recepturus. Multi sunt, qui nec negare sciant, quod acceperunt, nec referre, qui nec tam boni sunt quam grati nec tam mali quam ingrati, segnes et tardi, lenta nomina, non mala. Hos ego non appellabo, sed commonefaciam et ad officium aliud agentes reducam. Qui statim mihi sic respondebunt : " Ignosce ; non mehercules scivi hoc te desiderare,
Abbreviated transcription (Latin):
us: creditũ faciendo. Pre¬
terea lex quod non uillit
repeti netuit. Uerba sunt
ista quãdiu me nichil ur¬
get. quãdiu fortuna in¬
chil cogit. petam potius
bñficiũ qmͣ repetã. S si
de salute liberoꝵ agitur.
si inꝑiculũ uxor deducit᷑
si patrie salus ac libertas
muttit. me etiã quo ire
nollem: imꝑabo pudori
meo. ⁊ testabor om̃ia me
fecisse. ne opus esset. mnͥ au¬
xilio. hoĩs ingrati. Nouis¬
sune recipiendi beneficii
necessitas: repetendi ue¬
recundiã uiucet. Dem̃
cum bono uiro bñficiũ do:
sic do tanꝙͣ nũꝙͣ repetitu¬
do exigere uetiit. Mul¬
ta legem non habẽt. nec
actionẽ. At qui cõsuetu¬
do uite hũane: om̃ lege
ualentior. dat aditum.
Nulla lex iubet amicor
lecreta non eloqui. nulla
lex iubet fidem etiã ĩnuico
p̾stare. Que lex ad id pre¬
standũ nos quod alicui
ꝓmisimꝰ alligat: Nulla.
Querar tam̃ cũ eo qui ar¬
chanũ sermonẽ non cõ¬
tinuerit: ⁊ fidẽ datã nec

Expanded text:
ris creditum faciendo. Praeris creditum faciendo. Praeterea lex, quod non iussit repeti, vetuit." Verba sunt ista. Quam diu me nihil urguet, quam diu fortuna nihil cogit, perdam potius beneficium quam repetam. Sed si de salute liberorum agitur, si in periculum uxor deducitur, si patriae salus ac libertas mittit me etiam, quo ire nollem, imperabo pudori meo et testabor omnia me fecisse, ne opus esset mihi auxilio hominis ingrati; novissime recipiendi beneficii necessitas repetendi verecundiam vincet. Deinde, eum bono viro beneficium do, sic do tamquam numquam repetitudo exigere vetuit." Multa legem non habent nec actionem, ad quae consuetudo vitae humanae omni lege valentior dat aditum. Nulla lex iubet amicorum secreta non eloqui; nulla lex iubet fidem etiam inimico praestare ; quae lex ad id praestandum nos, quod alicui promisimus, adligat ? Nulla. Querar tamen cum eo, qui arcanum sermonem non continuerit, et fidem datam nec
Abbreviated transcription (Latin):
intererat. quo genere dela¬
beretur: Nec filio. quid
em̃ illi ꝑ hoc cõmodi ac¬
cessit: dicã quid cõsecutꝰ
sit. Officio solenni et
necessario: ꝑ me functẽ.
Prestiti pr̃ eius: quod ip̃e
p̾stare uoluisset. nec non
⁊ debuisset. hoc tam̃ ita be¬
neficiũ est. si non mĩe ⁊ hu
manitati dedi. ut quodlt
cadauer absconderẽ. sz si
corpus agnom. si filio tut
hoc p̾stare me cogitaui.
aut si terrã ignoto mor¬
tuo inieci: Nullũ in hoc
habeo huiꝰ officii debito¬
rem. In publitũ humanꝰ
dicit aliquis Quid tãto
oꝑe queris. cui dedenis be¬
neficiũ. taꝙͣ repetituri
aliquãdo lint qui nũꝙͣ
iudicant eẽ repetẽdume
Et has causas afferũt.
Indignus etiã repetẽdi
non reddet. dignus: ip̃e ꝑ
se reddet. Pterea si bono
iuiro dedistr: expecta ue
iniuriã illi facias appellã¬
do. tamꝙͣ sua sponte red¬
diturus nõ fuisset. Si
malo uiro dedisti: flecte̾
bñficiũ uerbo ne corrupe¬

Expanded text:
intererat, quo genere dilaintererat, quo genere dilaberetur ? nec filio quid enim illi per hoc commodi accessit ?." Dicam, quid consecutus sit : officio sollemni et necessario per me functus est ; praestiti patri eius, quod ipse praestare voluisset nec non et debuisset. Hoc tamen ita beneficium est, si non misericordiae et humanitati dedi, ut quodlibet cadaver absconderem, sed si corpus adgnovi, si filio tunc hoc praestare me cogitavi. At si terram ignoto mortuo inieci, nullum in hoc habeo huius officii debitorem in publicum humanus. Dicet aliquis : " Quid tanto opere quaeris, cui dederis beneficium, tamquam repetiturus aliquando ? Sunt, qui numquam iudicent esse repetendum, et has causas adferunt. Indignus etiam repetenti non reddet, dignus ipse per se referet. Praeterea, si bono viro dedisti, expecta, ne iniuriam illi facias appellando, tamquam sua sponte redditurus non fuisset. Si malo viro dedisti, plectere ; beneficium vero ne corrupe
Abbreviated transcription (Latin):
deẽ. sicut non dedit bñfi¬
ciũ qui inuitꝰ ꝓfuit. Be¬
neficiũ inquit uocas. qͤ
ille offenditur. quo tor¬
quetur: Nulta bñfi¬
cia tristẽ frontẽ ⁊ asperã
habent. quẽadmodum
secare ⁊ urere ut sanes.
⁊ uinculis cohercere. Nõ
est spectandũ an doleat
aliquis bñficio accepto.
sed an gaudere debeat.
Non est malus denari¬
us quẽ barbarus ⁊ igna¬
rus forme publice reiecit.
Bñficiũ ⁊ odit ⁊ accepit.
si modo id ꝓdest. ⁊ si is qui
dabat ut ꝓdeẽt dedit. Ni¬
chil refert an bonã rẽ ma-¬
lo animo quis accipiat.
Agendũ hoc: incõtrariũ
uerte. Odit fr̃em suũ quẽ
illi expedit habe. hunc ego
octidi. Non est bñficiũ qͣ¬
ius ille dicat eẽ. ⁊ gaudeat.
In sidiosissime nocet. cui
et ideo non est bñ ficium.
Ette quod nec ꝓsit noce¬
at dabo ⁊ tam̃ bñficiũ ert.
Patrem alicuiꝰ in solitu¬
dine exanimem inueni.
corpus eius sepeliui: nec
ipsi ꝓfui. Quid eñ illiꝰ

Expanded text:
rodesse, sicut non dedit benefirodesse, sicut non dedit beneficium, qui invitus profuit. " Beneficium," inquit, " vocas, quo ille offenditur, quo torquetur ? " Multa beneficia tristem frontem et asperam habent, quemadmodum secare et urere, ut sanes, et vinclis coercere. Non est spectandum, an doleat aliquis beneficio accepto, sed an gaudere debeat ; non est malus denarius, quem barbarus et ignarus formae publicae reiecit. Beneficium et odit et accepit, si modo id prodest, si is, qui dabat, ut prodesset, dedit. Nihil refert, an bonam rem malo animo quis accipiat. Agedum, hoc in contrarium verte. Odit fratrem suum, quem illi habere expedit ; hunc ego occidi: non est beneficium, quamvis ille dicat esse et gaudeat. Insidiosissime nocet, cui et ideo non est beneficium. Ecce, quod nec prosit nec noceat, dabo, et tamen beneficium erit. Patrem alicuius in solitudine exanimem inveni, corpus eius sepelivi. Nec ipsi profui quid enim illius
Abbreviated transcription (Latin):
ĩimicissimꝰ eras cũ da¬
res. S ut dialogorum
altertatione se posita
tãꝙͣ uiris cõsultꝰ respõ¬
deam: mens spectãda ẽ
dantis. Bñficiũ ei dedͤ
cui datũ uoluit. Si ĩ pa¬
tris honorẽ fecit: pater
nõ obligatur. etiam si
fruitur. si tam̃ occasio¬
nem habuerit. uolet.
⁊ ip̃e p̾stare aliquid nõ
tãꝙͣ soluẽdi necessitatẽ
habeat. s tãꝙͣ ĩcipiẽdi
causain: repeti a patre
bñficiũ nõ debet. Si qͥd
pro hoc benigne facit:
iustus non gratus est.
Nã illud finiri nõ potest.
si prĩ do bñficiũ. ⁊ ma¬
⁊ seruis. ⁊ patrie. Ubi ergo
bñficiũ incipit stare: Gor¬
ites enĩ ille in explicabilis
subit. cui difficile ẽ modũ
imponere. quia paulatĩ
subrepit. ⁊ non desũt ser¬
pere. Illud solet queri.
Frẽs duo dissident. Si al¬
terum seruo. andem bñ¬
ficiũ ei qui frẽm inuisũ
non pisse moleste laturꝰ
est: Non est dubiũ qͥn
bñficiũ sit etiã iniuto ꝓ¬

Expanded text:
inimicissimus eras, cum dainimicissimus eras, cum dares ? " Sed ut dialogorum altercatione seposita tamquam iuris consultus respondeam, mens spectanda est dantis ; beneficium ei dedit, cui datum voluit. Si in patris honorem fecit, pater non obligatur, etiam si fruitur. Si tamen occasionem habuerit, volet et ipse praestare aliquid, non tamquam solvendi necessitatem habeat, sed tamquam incipiendi causam. Repeti a patre beneficium non debet ; si quid pro hoc benigne facit, iustus, non gratus est. Nam illud finiri non potest : si patri do beneficium, et maet servis et patriae. Ubi ergo beneficium incipit stare ? Sontes enim ille inexplicabilis subit, cui difficile est modum imponere, quia paulatim surrepit et non desinit serpere. Illud solet quaeri: " Fratres duo dissident; si alterum servo, an dem beneficium ei, qui fratrem invisum non perisse moleste laturus est." Non est dubium, quin beneficium sit etiam invito p
Abbreviated transcription (Latin):
Etic̃ nic̃ cũ filiũ tuum
seruaui: ad genua ꝓcum¬
bis diis uota soluis: tãꝙͣ
ip̃e seruatus. ille uoces exe¬
unt tibi. Nichil mea int̾¬
est. an me sernaueris. duoᷤ
seruasti. inmo me ma¬
gis. Quare ista dicis. si
non accipis bñficiũ: Qr
t si filius meꝰ pecumam
mutuã lũpserit: creditori
numerabo. Non tamen:
ideo ego debuero. Quia ⁊
si filius mens ĩadulterio
dep̾hensus erit: erubescã.
Non ideo ego ero adulter.
Dico me tibi obligatum
ꝓ filio. non quia sũ: sed
quia uolo me offerre tibi
debitorẽ uolũtariũ. At ꝑ¬
ueiit ad me sũma ex in¬
columitate eius uolupta ᷤᷤ.
sũma utilitas ⁊ orbita¬
tis grauissimũ nulnus
effugi. Non q̃ritur. Nͣc
an ꝓfueris mͥ: s an bñfi¬
cium dederis. Pdest eĩ
nec tam bñficiũ dant.
lente. Tu autẽ nõ uis
prĩ sed filio dare ⁊ inte¬
rim ne nosti quidẽ pa
quid quod aliquãdo eue¬
met ut patrẽ oderis.
filiũ serues: bñficiũ ei
indeberis dedisse. cui tuc

Expanded text:
Etiamnunc, cum filium tuum servavi, ad genua procumbis, dis vota solvis tamquam ipse servatus ; illae voces exeunt tibi : " Nihil mea interest, an me servaveris ; duos servasti, immo me magis." Quare ista dicis, si non accipis beneficium ? " Quia et, si filius meus pecuniam mutuam sumpserit, creditori numerabo, non tamen ideo ego debuero ; quia et, si filius meus in adulterio deprensus erit, erubescam, non ideo ego ero adulter. Dico me tibi obligatum pro filio, non quia sum, sed quia volo me offerre tibi debitorem voluntarium. At pervenit ad me summa ex incolumitate eius voluptas, summa utilitas, et orbitatis gravissimum vulnus effugi. Non quaeritur nunc, an profueris mihi, sed an beneficium dederis ; prodest enim nec tamen beneficium dant, lente. Tu autem non vis patri, sed filio dare, et interim ne nosti quidem patquid quod aliquando eveniet, ut patrem oderis, filium serves ? Beneficium ei videberis dedisse, cui tunc
Abbreviated transcription (Latin):
ruat fulcit: p̾stat mͥ. Ip̃a
em̃ domus sine sensu est.
debitorẽ me ht̃. quia nul¬
lum ht̃. Et qui agrũ meũ
colit: non illũ sed me de¬
mereri uult. Idem de seruo
dicã. Nei mancipii res ẽ:
mͥ seruatur. ideo ego pro
illo debeo. Filius ip̃e bñfi¬
cii capax est. Itaqz ille ac¬
cipit: ego bñficio letor. et
contingor. non obligor.
Delu tainen tu qui de¬
bere te non putas respon¬
deas mͥ. Ssfilii bona uali¬
tudo felicitas. patrimoni¬
um ꝑtinet ad patrẽ: ffeli¬
tior futurus est. si saluũ
filiũ habuerit. Infelicior
si amiserit. Quid ergo;
Qui ⁊ felicior fit a me.
⁊ in felicitatis maxime
piculo liberatur. non at
ferũtur: s ad nos usq
ꝓuiant ab eo autẽ exigi
quidque debet: inquẽ cõfer¬
tur. sicut pecunia ab eo pe¬
titur. tui credita ẽ: ꝙͣuis ad
me illa aliquo modo uene¬
rit. Nullũ bñficiũ ẽ. cuius
gat. Non nũꝙͣ ctiã lõgis
positus non q̃ritur quo
bñficiũ ab eo cui datũ est.

Expanded text:
ruat, fulcit, praestat mihi, ipsa ruat, fulcit, praestat mihi, ipsa enim domus sine sensu est ; debitorem me habet, quia nullum habet ; et qui agrum meum colit, non illum, sed me demereri vult. Idem de servo dicam : mei mancipii res est, mihi servatur ; ideo ego pro illo debeo. Filius ipse beneficii capax est; itaque ille accipit, ego beneficio laetor et contingor, non obligor." Velim tamen, tu, qui debere te non putas, respondeas mihi. Filii bona valetudo, felicitas, patrimonium pertinet ad patrem ; felicior futurus est, si salvum filium habuerit, infelicior, si amiserit. Quid ergo ? Qui et felicior fit a me et infelicitatis maximae periculo liberatur, non accferuntur, sed ad nos usque ant ; ab eo autem exigi quidque debet, in quem confertur, sicut pecunia ab eo petitur, cui credita est, quamvis ad me illa aliquo modo venerit. Nullum beneficium est, cuius gat, non numquam etiam longius positos ; non quaeritur, quo beneficium ab eo, cui datum est,