comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gitar ent et quod potins ꝙͣ fac̾ent mo¬
ri opta: ent. consopiti face uideantur
Reiecta ad comectiones uisione. Illi nt
quors uafium falay ꝙ ẽ artificiũ ex¬
timatis cedo ui morib ac natura
consentanea int̃ pretatõe magualia ter¬
rar q orbis Imperm significari som¬
pino dixernt ꝙ ea scilicẽt quam sibi
suibditam habinsset nil esset aliud ꝙ
terra parens pnᵈ ͦ. Sicut ꝓhibentd
ampfissiuiã spem icitauernt Quod
ego petius norio qua sic ab alis se¬
ponti aniumꝰ santeq prudentie ad ĩmẽ¬
sam spem somnio Irani t nocturno
faintasmate ant omo circulator fala¬
ciũ cusis nicitatũ ad quã Implendam
quanta fortima quanto ingemo qua¬
tis belucis artib quãtis ꝙ laborib
quatis demq ⁊eb aliis opus finsse
ꝙͣ somimo quis nõ uidet de hino edi¬
sis factus est ¶ Qño tpre i suspitio¬
nem mogña uerit ¶clon semel mõ¬
E plaries conspirasse creditur cũ

Expanded text:
gitarent, et quod potiusquam facerent, mogitarent, et quod potiusquam facerent, mori optarent, consopiti facere videantur. Reiecta ad coniectores visione, illi, quorum vafrum fallaxque est artificium, estimatis, credo, viri moribus ac natura, consentanea interpretatione magnalia terrarumque orbis imperium significari somnio dixerunt, quod ea scilicet, quam sibi subditam habuisset, nil esset aliud, quam terra parens publica. Sic, ut perhibent, ad amplissimam spem incitaverunt. Quod ego potius narro, quia sic ab aliis sctanti animi tanteque prudentie ad immensam spem somnio inani et nocturno phantasmate, aut omnino circulatorum fallaciunculis incitatum; ad quam implendam quanta fortuna, quanto ingenio, quantis bellicis artibus quantisque laboribus, quantis denique rebus aliis opus fuisse, quam somnio, quis non videt? Dehinc edilis factus est; quo tempore in suspicionem magnam venitcreditur cum
Abbreviated transcription (Latin):
ressirs cogregatis auxiliis et ꝑfectu
puus ꝙ illi houos fint
kibimatus misitũ. In quo
quiden ĩ iiitã a Silla tribimtã
potestatẽ Restitnͣe simino studio ui¬
sus est Inde quescor ulteriore sor¬
çitus hispamam apud gades ĩ temꝓ¬
lo herculis forte alepanori macedo¬
uis cotemplatus ymagrnĩe uehemiẽ¬
ter idofint ꝙ cum etate illa quam
ĩpe cane ageret A lexander ĩ fines
terre famam sui nomis extendisset
a se nichil ad huc digiñ gloria¬
gestum eẽt. missionẽ igitur a senatu
petiit cupiens esse ubi maioris fame
mat̾ian Inuenret. Romã Reu̾sus fe¬
do illico turbatus est somnio uisus si¬
bi dornaens cum matre cõcũbere ¶est¬
q de hiomero sc̃bit Ennius pleꝵ ꝙ ea
uidere dormientes de quib sepissime
uigilantes sint soliti cogitare et loqui
tamen illud quoq uerissimũ est solere
se quieti hommũ ingerere uisiones fe
das et turbidas et asompmante aĩã
peganas ut quod̾ nuꝙͣ uigisantes co¬

Expanded text:
ressus, congregatis auxiliis, et prefectum primusque illi honos fuit tribunatus militum; in quo quidem imminutam a Sulla tribuniciam potestatem restituere summo studio nisus est. Inde questor ulteriorem sortitus Hispaniam, apud Gades in templo Herculis forte Alexandri Macedonis contemplatus imaginem, vehementer indoluit, quod, quum etate illa, quam ipse tunc ageret, Alexander in fines terre famam sui nominis extendisset, a se nil adhuc dignum gloriagestum esset. Missionem igitur a senatu petiit, cupiens esse ubi maioris fame materiam inveniret. Romam reversus fedo illico turbatus est somnio; visus sibi dormiens cum matre concumbere. Estque de Homero scribit Ennius, plerumque ea videre dormientes, de quibus sepissime vigilantes sint soliti cogitare et loqui; tamen illud quoque verissimum, solere se quieti hominum ingerere visiones tam fedas ac turbidas a somniante anima peregrinas, ut, quod numquam vigilantes co
Abbreviated transcription (Latin):
quendam suesionũ Regem praden¬
tia ctarum uirũ ac mstitia ¶his
comptis cesar Remos honorifica o¬
orone complepns senatu eor ad se
uenire Imꝑat et pͥncipim filios obsi¬
des ad dnce que ad destinatum diem
obedientissime adinpleta sut̃ Nuni¬
cło añt motus dinitiatũ Ednĩ cu¬
rio sirs ad monet ꝙͣtam Rei publice

Expanded text:
quemdam, Suessionum regem, prudenquemdam, Suessionum regem, prudentia clarum virum ac iustitia. His compertis, Cesar Remos honorifica oratione complexus senatum eorum ad se venire imperat, et principum filios obsides adducere; que ad destinatum diem obedientissime adimpleta sunt. Numero autem motus Divitiacum Eduum curiosius admonet, quantum reipublice
Abbreviated transcription (Latin):
animis. Cumq ex his iam ĩ fidem
Receptis quereret scrupulose de uiribus
hostĩ comꝑit eos antiquã a g̾maĩt
originẽ dncere Rhen q olim trans¬
gressos omem sepe galliam uexasse.
pplos ꝙ sins sedih eiecisse anctis
demq uirib et eimbros et thentonos
gontis antores sins finib arcuisse
¶dmii uero de nuim̃o de que excelletia
quereret dephendit inter Belgas pl¬
iraimñ posse bellonotos eos c̃entum
milia in quib eẽnt eletta sexaginta
mifiã hom̃ armasse belliꝙ totins
pͥmas sibi ꝑtes expste̾ ppnos ẽe su¬
essiones amplissimos atq uborrim¬
os agros incolere eos here qm̃qua¬
ginta milia armator totid̾ nermos
om̃in ferocissios. Atrebates antem
xb. milia Ambianos decem milia.
Mormos uiginti qm̃q milia mena¬
pios septem milia calates decem
Reliquos aliquot ppłos qui g̾mani
essent cis rhemi luadragũta milia
hoꝵq om̃num et tocins belli ducem
conssensu publico delectũ Galbem

Expanded text:
animis. Quumque ex his iam in fidem animis. Quumque ex his iam in fidem receptis quereret scrupulose de viribus hostium, comperit eos antiquitus a Germanis originem ducere Rhenumque olim transgressos omnem sepe Galliam vexasse populosque suis sedibus eiecisse, auctis denique viribus, et Cimbros et Teutones, gentis auctores, suis finibus arcuisse. Dum vero de numero deque excellentia quereret, deprehendit inter Belgas plurimum posse Bellovacos: eos centum millia, in quibus essent electa sexaginta millia hominum, armasse bellique totius primas sibi partes exposcere; proximos esse Suessiones, amplissimos atque uberrimos agros incolere; eos habere quinquaginta millia armatorum; totidem Nervios, omnium ferissimos; Atrebates autem quindecim millia, Ambianos deMorini uiginti quinque milia, Menapii nouem milia, Caleti decem reliquos aliquot populos, qui Germani essent cis Rhenum, quadraginta millia; horumque omnium et totius belli ducem consensu publico delectum Galbam
Abbreviated transcription (Latin):
iore st̃bit in gassia easq p Quintũ
pedmi fegatum sum ust̾iorem ĩ gallia
ransmietit Ip̃e mox sequitur et Beno¬
nib ꝓsimis ꝙ Belgaꝵ curam inqui¬
rendi statum ꝓpoĩtum q hostinm Im¬
ponit quib haud dubie unamini asẜ¬
cione Refc̾ntib bellum grane contra
cosarem parari re ad eos eo piculis se¬
se obmu ferre dispofunit. Confescan ⁊¬
gitir motis castas quito decimo die bel¬
garo fines attigit. Insꝑato adnentu
moti Remi segacos ad enu pͥncipes cu¬
ntis dnos mittunt excusantes Innoce¬
ntiã non se cum Reliquis cõmrasse. y¬
mo quidon fuessiones fratres ac ꝓermos
snos a furore publico Retrahere uoluisse
neꝙ usło ingemo potuisse tantum emi
esse cõnracoms Impetam ut frenari ne¬
queat/ eõnrasse ante delgas om̃es
et cun his g̃manos qui eis fhemĩ hita¬
rent se a belli consiliis a lienos. Itaq
dedicionẽ t obsides et opida. et frmmẽcũ
ct om̃e gens obsequii ꝓmptis offere

Expanded text:
iore scribit in Gallia, easque per Quintum iore scribit in Gallia, easque per Quintum Pedium, legatum suum, ulteriorem in Galliam transmittit; ipse mox sequitur et Senonibus proximisque Belgarum curam inquirendi statum propositumque hostium imponit. Quibus haud dubie unanimi assertione referentibus bellum grave contra Cesarem parari, ire ad eos et periculis sese obvium ferre disposuit. Confestim igitur, motis castris, quintodecimo die Belgarum fines attigit. Insperato adventu moti Remi legatos ad eum principes civitatis duos mittunt, excusantes innocentiam: non se cum reliquis coniurasse, immo quidem Suessiones, fratres ac proximos suos, a furore publico retrahere voluisse, neque ullo ingenio potuisse; tantum enim esse coniurationis impetum, ut frenari nequeat; coniurasse autem Belgas omnes et cum his Germanos, qui cis Rhenum habitarent; se a belli consiliis alienos; itaque deditionem et obsides et oppida et frumentum et omne genus obsequii promptis offerre
Abbreviated transcription (Latin):
esori Cisalpina in gallia demo¬
ranti et fame uocib et labiẽ
sict̃ it mitiatur sctgas quos gallorũ
ꝑcipnos ẽẽ monstraminꝰ cõmrasse o¬
omes adn̾sus populum Romanũ ce Iure¬
mrando et obsidib comracõne firmata
Rei huiꝰ cansam esse multiplice unam
ꝙ cemerent ne statu suꝑioris gallie
composito ad eos ex ordiue ueurretar
astam ꝙ ad bellum gallor Reliqnoꝵ
consiliis urgerent᷑ quib urgendi quoꝙ
anso erant uarie quibusdam nt idifi¬
are germanos in gallis egre tuferãt
Fic ibidem Romanos hibernare co ꝑye¬
mas sedes elige animo nichil eqmore
faiontib Aliis cansa crat sola uantas
e stastor cũs nonandar Rer semper
mata cupiditas Erant quib habunde
opes affluerent ad coducedos hom̃es
e hac uia n ppłis p̾eminentĩa et qua¬
si quedam sibi Regua conflarent quod
Romanis imꝑancib equatis ꝙ Rebus
om̃ib se nt soliti erant facere posse
diffiderent ¶ Sane his Rumorib cesor
motus duas mĩc etia legiones citer¬

Expanded text:
esari cisalpina in Gallia demoranti, et fame vocibus et Labieni literis, nuntiatur Belgas, quos Gallorum precipuos esse monstravimus, coniurasse omnes adversus populum romanum, et iureiurando et obsidibus coniuratione firmata. Rei huius causam esse multiplicem: unam, quod timerent, ne, statu superioris Gallie composito, ad eos ex ordine veniretur; alteram, quod ad bellum Gallorum reliquorum consiliis urgerentur. Quibus urgendi quoque cause erant varie; quibusdam, ut nidificare Germanos in Galliis egre tulerant, sic ibidem Romanos hibernare et perpetuas sedes eligere animo nichil equiore ferentibus; aliis causa erat sola vanitas et stultorum animis novandarum rerum semper innata cupiditas; erant, quibus abunde opes affluerent ad conducendos homines, et hac via in populis preeminentiam et quasi quedam sibi regna conflarent, quod Romanis imperantibus equatisque rebus omnibus se, ut soliti erant, facere posse diffiderent. Sane his rumoribus Cesar motus duas nunc etiam legiones citer
Abbreviated transcription (Latin):
finent & suns fangib alerent᷑ et sino
se finb porissim dimicarent. Accessit
rellonator terris obequitare ꝑcepant e
pocas domo cu romis arma conferae
sohentes nocte nuso or dine ac magis
camorib Cescrem excuiernt Ibant ant

Expanded text:
ferrent, et suis frugibus alerentur, et suis ferrent, et suis frugibus alerentur, et suis in finibus potissimum dimicarent. Accessit Bellovacorum terris obequitare perceperant, et procul domo cum Romanis arma conferre. Abeuntes nocte nullo ordine magnisque clamoribus Cesarem exciverunt; ibant autem
Abbreviated transcription (Latin):
rent᷑ ẽẽt ꝙ ilso in congressu suꝑior equi¬
tatus Romams quem cesar in costra pre¬
lio ꝓspiore Reducẽ contentus fant / hostes
nbi intellexerñt faistra se paludis taan¬
situm expectare flumen uadere insi fũt
nt si possent Castellum a Curĩo insessam
uiaua arna uastarent Romanis utilia ea
⁊ ꝓte uenturos interçipent comeatus Cer¬
hoͬ de his cesar a turrio effectꝰ equitatus
seuan q cirmatura ad p̾sidrm loci dicit
buo darassimo marte concursum est dimi
fomam sestes pͥmos in transitu flimis
dtuptos e Rppa deicerent cede̾nt ꝙ
codanera transenntes densa missilium
imbe compͥmẽnt arcerent ꝙ et si qmi for¬
po Ransissent i aꝑto innentos at pre¬
nencos occiderene ¶Eic Repussi undiq
refameti insuꝑ ĩopita laborates coi
consisio e trenerur oꝑe pretin fore ut
gens: qlibet in suam patria rediet et
cenfomant prinin grma intulissent eo
omes actirerent sibiq imucem opem

Expanded text:
rentur, essetque illo in congressu superior equirentur, essetque illo in congressu superior equitatus romanus, eum Cesar in castra prelio prosperiore reducere contentus fuit. Hostes, ubi intellexerunt frustra se paludis transitum expectare, flumen vadere nisi sunt, ut, si possent, castellum a Titurio insessum vicina arva vastarent, Romanis utilia, eaque parte venturos interciperent commeatus. Certior de eis Cesar a Titurio effectus equitatum levemque armaturam ad presidium loci ducit, ibique durissimo Marte concursum est, dum Romani primos hostes in transitu fluminis occupatos e ripa deicerent cederentque cadavera transeuntes densa missilium nube comprimerent arcerentque, et, si qui forte transissent, in aperto inventos ac preventos occiderent. Sic repulsi undique, et frumenti insuper inopia laborantes, communi consilio decreverunt opere pretium fore, ut gens quelibet patriam in suam rediret, et, cui Romani primum arma intulissent, eo omnes accurrerent sibique invicem opem
Abbreviated transcription (Latin):
us ac maguamnuns et defferre presũ
decerut et assidius cogressib quid ho¬
stib uirium quid sus ammor esset
expiri ¶postqͣ habunde esse ppendit
statint fortuna p̾lii temptare fossa tam
circuducta ne forte ea quan solam de¬
r ebatur mltitudine circurri quiret nec
nisi in fatiem puguaret᷑ et d̾nas quiae
legiones imprimẽ sc̃ptis ut de quibus
nondum exꝑtis in atie forte non fideret
ad Castroꝵ posfint entellam ut tutellon
tamen si Res posceret anpilio egentib al¬
sub̃uenrẽt subueniret᷑ Ip̃e cum reliquis
copiis ante castra atiem nstaixir ¶Idem
hostes ab adu̾so Iam fecerant unũ erat
quod prelmũ moraret᷑ ꝙ scilicet int̾ d̾uos
opcitus epigua pasus erat hanc ut hostes
transirent ntraq partm̃i expectabat nt
prius igressos nnquis locis inuade̾nt sed
quod ueraq pors spabat utraꝙ differebat
quo cemericas prins ab hostibus incipet
dum tamen int̾ea equites ĩñcem miste¬

Expanded text:
ul ac magnanimus, et differre prelium ul ac magnanimus, et differre prelium decrevit, et assiduis congressibus, quid hostibus virium, quid suis animorum esset, experiri. Postquam abunde esse perpendit, statuit fortunam prelii tentare; fossa tamen circumducta, ne forte ea, quam solam verebatur, multitudine circumiri quiret, nec nisi in faciem pugnaretur. Et duas quidem legiones nuperrime scriptas, de quibus nondum expertis in acie forte non fideret, ad castrorum posuit tutelam, ut tamen, si res posceret, auxilio egentibus subvenirent: ipse cum reliquis copiis ante castra aciem instruxit. Idem hostes ab adverso iam fecerant. Unum erat, quod prelium moraretur, quod scilicet inter duos exercitus exigua palus erat. Hanc ut hostes transirent, utraque partium expectabat, ut prius ingressos iniquis locis invaderent. Sed, quod utraque pars sperabat, utraque differebat, quo temeritas prius ab hostibus inciperet. Dum tamen interea equites invicem misce
Abbreviated transcription (Latin):
bumi quini iam dndum opngnatio
consumata ẽẽt insi diremptas p̾lioꝵ
nox intuenisset nec sustmeri posse a¬
mplius insi consestim laborantibus
succuratur hec emn Iocius Remoꝵ
nobilissimꝰ ct ppło acceptissimꝰ bnis
exhis dnob qm legati ad Cesarem
cum deditione urbis aduenerant tũ
uero opidi p̾fectus notte demntiasset
statim qr mora necessitas ustima
non serebat ꝑ medias tenebras hiis
eisdem qui a Iociõ missi erant ducib
Amundas cesar et Cretenses sagit¬
tarios e fondatores balearicos intra
opidimm destinamt quor aduentus opi¬
dams spem defensioms attulit ¶ Selgre
eropnguatioms abstulit magne iqitu
agris circa opidum uastatis atq nco¬
nsis hedificiis oppnguatione omissa n
Ce sarem tota belli mose uertunt̃ Nan¬
q ad duo misia passim̃ iupta erauem
Quoro castra plusꝙͣ octo nulia occupa¬
bant quantu e flamis fumoq mtrl¬
gere erat ¶ Itaq Cesar et nno motus
nt dixi et uirtutis fama prndens sin¬

Expanded text:
bium quin iamdudum oppugnatio bium quin iamdudum oppugnatio consummata esset, nisi diremptrix preliorum nox intervenisset; nec sustineri posse amplius, ni confestim laborantibus succurratur. Hec quum Iocius, Remorum nobilissimus et populo acceptissimus, unus ex his duobus, qui ad Cesarem legati cum deditione urbis advenerant, tum vero oppidi prefectus, nocte denuntiasset, statim, quia moram necessitas ultima non ferebat, per medias tenebras his eisdem, qui a Iocio missi erant, ducibus Numidas Cesar et Cretenses sagittarios et funditores Balearicos intra oppidum destinavit; quorum adventus oppidanis spem defensionis attulit, Belgis expugnationis abstulit. Mane igitur agris circa oppidum vastatis atque incensis edificiis, oppugnatione omissa, in Cesarem tota belli mole vertuntur; iamque ad duo millia passuum iuncta erant; quorum castra plus quam octo millia occupabant, quantum e flammis fumoque intelligere erat. Itaque Cesar et numero motus, ut dixi, et virtutis fama, prudens sim
Abbreviated transcription (Latin):
sina ui besso nator fines rrnpant
atq omia poprsent᷑ Sic nistrnctum
oratũ q issum in pat̾am sũa mittit
¶Ceter digresso illo Belgar copi¬
as contractãs appmquarẽ et a Remis
et asuis exploratorib intellexit Illico
igitur asonam amnẽ y Remor fines
uicinios decurrente transit ibi q tuto
et oportimo loco Cast ͦ cõmunit flu¬
m̃ie unn castroꝵ latus ambiente tu¬
tũ q iter et Remor et urbum aliaꝵ
uenturis comeatib exhibente ¶Eastas
oĩ sollititudine ingemo q firmatis
t presidio ponti qm̃ fluminis Rippas
cunłmgebat Impoĩto et trans pontẽ
citario saibuo legato cun sex cohor¬
tib ad costodia misso nona Cesaris
aum ferit cura ¶ Nempe Bibratẽ
opidum femoꝵ non isi octo milib
passinm semõtũ Romanis castus Sel¬
gas totis urribus oppngnare nũtiatũ
est ut premustitudimne lapides actela
iactanettñ nes defendi opidimi nec in
muris consisti posset demq Iam i¬
mro dirrm iam portas incendi nec dn¬

Expanded text:
summa vi Bellovacorum fines irrumpant atque omnia populentur. Sic instructum oratumque illum in patriam suam mittit. Ceterum digresso illo, Belgarum copias contractas appropinquare et a Remis et a suis exploratoribus intellexit. Illico igitur Axonam, amnem per Remorum fines ultimos decurrentem, transiit ibique tuto et opportuno loco castra communiit, flumine unum castrorum latus ambiente, tutumque iter et Remorum et urbium aliarum venturis commeatibus exhibente. Castris omni sollicitudine ingenioque firmatis et presidio ponti, qui fluminis ripas coniungebat, imposito et trans pontem Titurio Sabino legato cum sex cohortibus ad custodiam misso, nova Cesaris animum ferit cura. Nempe Bibracem, oppidum Remorum nonnisi octo millibus passuum semotum a romanis castris, Belgas tantis viribus oppugnare nuntiatum est, ut pre multitudine lapides ac tela iactantium nec defendi oppidum, nec in muris consisti possit; denique iam murum dirui, iam portas incendi, nec du
Abbreviated transcription (Latin):
Recusantes Imꝑm̃ consinreuisse cuin
ceteris et furori pr ͭ ͦ. sub sepsisse tan¬
dem frande Recoginta et bellonatos
consustores recogitantes qͥd mali suis
cinib inuexerm̃t meritã supplitim
metuentes in britamã yfugisse ¶ ora¬
re non eos modo qui erranerint sed
se quoq sno simnl atq Eduoꝵ nõĩe
at eis indulgeat. Id em̃ et ip̃ms
Cesaris et Ednoꝵ ad gliam ꝑtinere
si ct enm tã miti ẽẽ anmo et apnd
enꝰ Ednos tantã posse ĩnotuorit
Amnt Cesar seq et diitiati et E¬
se incolumes ẜnatuꝵ bona fide ꝑ¬
fessus est traditis tamen armis e¬
õmib ac sexcentis obsidib quoꝵ
tantã nnimeꝵ ut peteret urbis fua¬
debat at ypłi magͥnitado. Inde Ilm¬
biam fines cor ngresso cesari sta¬
tum se suoq oĩa dedideis i

Expanded text:
recusantes imperium consurrexisse cum recusantes imperium consurrexisse cum ceteris et furori publico subscripsisse; tandem, fraude recognita, et Bellovacos consultores recogitantes, quid mali suis civibus invexerint, meritum supplicium metuentes in Britanniam profugisse; orare non eos modo, qui erraverant, sed se quoque suo simul atque Eduorum nomine, ut eis indulgeat; id enim et ipsius Cesaris et Eduorum ad gloriam pertinere, si et eum tam miti esse animo, et apud eum Eduos tantum posse innotuerit. Annuit Cesar, seque et Divitiaci et Ese incolumes servaturum bona fide professus est, traditis tamen armis omnibus ac sexcentis obsidibus, quorum tantum numerum ut peteret, urbis suadebat ac populi magnitudo. Inde Ambiani fines eorum ingresso Cesari statim se suaque omnia dedide
Abbreviated transcription (Latin):
andierant stnpofacti oppaguatione non
eopectata nntios opidam seq et sua
dec̾entes ad ecsarem tranfimserũt ac
datrs obsi ibus nobilissimis gentis mt̾
quos duo filii regis orant. traditis q
armĩs oiib in Romaña fidem Remor
precib sunt Recepti ¶ hmic in bellonatos
icum est ¶ o in cũ in se in opidũ myn¬
nitu ac ualidam cõtulissent/ emi Bra¬
tuspantuu nomen erat exercitu ypin¬
quante om̃es publico de conselio maio¬
res natu obiũa egressi manib tensis
ad cesarem alta uoce se i fidem ems
comitte neq contra Romanos arma mo¬
nendi am̃ habere testati sunt Cuinq
ex̾citas opidum ꝓpnis accesisset ide in
de muris fatiebant clamabant q nn¬
fieres ac pueri motũ Cesarem specta¬
culo dunciatus Edmis in hanc fmam
allocntus ẽ Eemper bellonatos finasse
fidem et amicitiam eduor mĩc falsis
consiliis agitatos asuis pmorib qui
dicent Edños turpi funtio oppressos
a cesare digna et idigna pati eye¬
ciatos patientiã annc̃oꝵ Romam qr

Expanded text:
ne non tolerata, nuntios oppidum seque et sua dedentes ad Cesarem transmiserunt; ac datis obsidibus nobilissimis gentis, inter quos duo filii regis erant, traditisque armis omnibus, in romanam fidem Remorum precibus sunt recepti. Hinc in Bellovacos itum est. Qui quum se in oppidum munitum ac validum contulissent, cui Bratuspantium nomen erat, exercitu propinquante, omnes publico de consilio maiores natu obviam egressi manibus tensis ad Cesarem alta voce se in fidem eius committere, neque contra Romanos arma movendi animum habere testati sunt; quumque exercitus oppidum propius accessisset, idem de muris faciebant clamabantque mulieres ac pueri. Motum Cesarem spectaculo Divitiacus Eduus in hanc sententiam allocutus est: Semper Bellovacos servasse fidem et amicitiam Eduorum; nunc falsis consiliis agitatos a suis primoribus, qui dicerent Eduos turpi servitio oppressos a Cesare digna et indigna pati, execratos patientiam amicorum romanumque
Abbreviated transcription (Latin):
talem tamq ei familiarẽ udellissimis
hostiñ manib qnib ip̃e enm obiecerat
ereptum Recepisse ¶ Re ꝙ de sua ysꝑitate
aliquid annti miẜia dimiimitũ Ille uero
Iam liber flebile Reditulum Renarabat
cora se finsse de sua salnte sortib m
in quisitũ an scilicet statim flamiis
exurendus esses cui tempus alind dif¬
fendus seque iactu sortiũ dilotũ bũ¬
fitio cescris saltni esse. Collega quo¬
q eius Rennentus metuis et cesari
pͥntatus anxit gandm ¶hac uictoria
dinulgata Onen qui ad rhemi tran¬
situri uenerant Retrocessere effuse ꝙ do¬
mos suas at trepide Repetentes a fin¬
timis magna strage deleti smit maguos¬
ꝙ in Germama coi galtia Reꝵ motus
h̾mꝰ prelii cuentus excmerat Cesar añt
estate una duab inclitus uictoris n
Requanos paulo ante ꝙͣ tempus exiga
in hiberna ꝑduxit ex̃citam quib labie¬
nũ p̾ficiens ip̃e cit̾iorem gailłam ꝓpe¬

Expanded text:
talem tamque ei familiarem crudelissimis talem tamque ei familiarem crudelissimis hostium manibus, quibus ipse eum obiecerat, ereptum recepisse, neque de sua prosperitate aliquid amici miseria diminutum. Ille vero iam liber flebile ridiculum renarrabat, coram se fuisse de sua salute sortibus inquisitum, an scilicet statim flammis exurendus esset, an in tempus aliud differendus; seque iactu sortium dilatum beneficio Cesaris salvum esse. Collega quoque eius reinventus Metius et Cesari presentatus auxit gaudium. Hac victoria divulgata, Suevi, qui ad Rhenum transituri convenerant, retrocessere, effuseque domos suas ac trepide repetentes a finitimis magna strage deleti sunt; magnosque in Germania et in Gallia rerum motus huius prelii eventus exciverat. Cesar autem estate una duabus inclitus victoriis, in Sequanos paulo ante, quam tempus exigeret, in hiberna perduxit exercitum, quibus Labienum preficiens ipse citeriorem in Galliam p
Abbreviated transcription (Latin):
dubio fracta tandem ꝑtinacia gmanor
om̃es cerga uerterunt et diruꝑtrs
obicib planstior quibꝰ firmasse a¬
tiem dux sperabat usq ad Rhem Ri¬
pam fuga ꝑpetua fiit / Enins alneũ
nando quidam abiis ꝑuns namgis
tranfierant/ quo ex nimero fait ĩpe
Naonistus qui deposita credo sapbie
sne sarcina que tanta erat nt nee cã
Emiba unica casa in Rippa citeriore
annus niuenta solus i aduersamz
Rypan se pripuit Reliqui pene omes
Instante fomano equitatu fuge medio
piere. Inquib d̾ne Arionisti cõmge
alcera sueno. morica altera quar
pͥmam domo digredieus ednxerat
sedam dimi m galliis mora trahit
dupat filiaꝵ quoq altera cesa fins
capta alta G. ualerras quem ab ilr¬
iomsto captum memoranimꝰ i ip̃m ce¬
sarem hostem inseqnetem dum tribus ca¬
thonis uictus traheretar incidit quo ml
letius in tota illa uictoria cesar uidis
Enma sibi letitia ac uoluptas fint urẽu

Expanded text:
dubio. Fracta tandem pertinacia Germanorum, dubio. Fracta tandem pertinacia Germanorum, omnes terga verterunt, et, diruptis obicibus plaustrorum, quibus firmasse aciem dux sperabat, usque ad Rheni ripam fuga perpetua fuit, cuius alveum nando quidam, alii parvis navigiis transierunt; quo ex numero ipse fuit Ariovistus, qui, deposita, credo, superbie sue sarcina, que tanta erat, ut eum neccimba unica casu in ripa citeriore amnis inventa solus in adversam ripam se proripuit. Reliqui pene omnes, instante romano equitatu, fuge medio periere; in quibus due Ariovisti coniuges, altera Sueva, Norica altera, quarum primam domo digrediens educerat, secundam, dum in Galliis moram trahit, duxerat. Filiarum quoque altera cesa fuit, capta altera. G. Valerius, quem ab Ariovisto captum memoravimus, in ipsum Cesarem hostem insequentem, dum tribus catenis vinctus traheretur, incidit; quo nil letius in tota illa victoria Cesar vidit. Summa sibi letitia ac voluptas fuit virum
Abbreviated transcription (Latin):
nusiertuar castra sequentiñ abster¬
ritos ne ante nonam simam manũ
cum hoste consererent cam q morem
germanor ꝓnetastu esse ut tallibus
sortilegiis Regerentur ¶ Cosar ergo
tui nufsa uideretur gramor iactura
ꝙͣ tpris uixad hnc tridno expectato
firmanit quod iugemõ non posset
ui aꝑta hostes in prelm̃ elicere Iam¬
q suns castris dubb dinisso genimo
pͥsidio cum om̃ib copiis castra ho¬
stimu inuadit uidens Iriomistus trohi
amplins Renz non posse plurimis ex
popnlis gmaoꝵ ingentẽ atiem nst¬
rnpit atq ita om̃em exorcitũ Re¬
dis et carrib circuctusit ut mila fuge
spes p̾ẜtim equitib suꝑ esset. facrnt
ct urdis int̾mote fatiloque de quibo
diximꝰ musieres a lieq uiros secote
fletib altis orantes ne Romams ad
ẜintui traderent᷑ ¶ Concurrernt añte
tanto Iripetu germani ut consinpto
mox spatio quod aties dirimebat ia¬
ctandi pila mila occasio supesset aut
facultat proiectis igitur missilib
Hes gladiis acta est enentu aliꝙͣdm

Expanded text:
sterritos, ne ante novam lunam manum cum hoste consererent, eumque morem Germanorum pervetustum esse, ut talibus sortilegiis regerentur. Cesar vero, cui nulla videretur grarior iactura, quam temporis, vix adhuc triduo expectato, firmavit, quod ingenio non posset, vi aperta hostes in prelium elicere. Itaque suis castris duobus dimisso gemino presidio, cum omnibus copiis castra hostium invadit. Videns Ariovistus trahi amplius rem non posse, plurimis ex populis Germanorum ingentem aciem instuxit, atque ita omnem exercitum rhedis et curribus circumclusit, ut nulla fuge spes presertim equitibus superesset. Fuerunt et viris intermiste fatiloque, de quibus diximus, mulieres alieque viros secute, fletibus altis orantes, ne Romanis ad servitium traderentur. Concurrerunt autem tanto impetu Germani, ut, consumpto mox spatio, quod acies dirimebat, iactandi pila nulla occasio superesset aut facultas. Proiectis ergo missilibus, res gladiis acta est, eventu aliquandiu
Abbreviated transcription (Latin):
uris i belsis Ednoꝵ ope neq illos
ni sins ur̃o nsos auxihio ¶ Quid suꝑ¬
est alind suspitari insite gentis ext̾¬
ne nichil ad uos ꝑtinentĩs frat uitate
simulcita ad mei solms excidim in
gallias exercitũ adduxisse qũe isi
cibiens mature deduxeris non prorr
aiico ẜ y hoste michi te futur scito
Et si presio congrediemur teq ego
forte uictor occidero uñ dicam q̃nod
nt Reor nestis ¶ Non me solii in¬
festo hoste liberauero sed imuilor
quloq prancipã gtam Romanoꝵ
Riam hac dua michi cede quesiero qm
linqueris magno ego te promo y segna
sueris ego illa cen semeł ꝑ om̃bs scipo¬
dio accepto sine ussotuo lstinie scpor¬
bore conficiam ¶ Adnsus heo misto le¬
sar diserunt cir ceptis absistere mlono
posset ¶ ne q em esse sui aut Romon mo¬
ad ufitate de selere. Gasfinon sane nbtan
Aionser esse ꝙͣ Romanoro qni anta e ran

Expanded text:
tris in bellis Eduorum ope, neque illos in suis vestro usos auxilio. Quid superest aliud suspicari, nisi te gentis externe nichil ad vos pertinentis fraternitate simulata ad mei solius excidium in Gallias exercitum adduxisse? Quam nisi abiens mature deduxeris, non pro amico, sed pro hoste michi te futurum scito; et, si prelio congredimur teque forte ego victor occidero, unum dicam, quod, ut reor, nescis: non me solum infesto hoste liberavero, sed multorum quoque principum romanorum gratiam hac una michi cede quesiero, qui reliqueris, magno ego te premio prosequar volueris, ego illa, ceu semel pro omnibus stipendio accepto, sine ullo tuo discrimine ac labore conficiam. Adversus hec multa Cesar disseruit; cur ceptis absistere nullo modo posset; neque enim esse sui aut romani moadversitate deserere; Galliam sane non tam Ariovisti ess
Abbreviated transcription (Latin):
lo qui uetint ctm uincula melusit hoc
facto statim inde discesit t ses milia
passim ppe cosarem castramentatus
est C inq ip̃m locum die ponno mn¬
manoꝵ ad dno milia passum abal¬
tera yte consedit quo scilicet᷑ comeatus
Inde uenturos ad cesarem impediret.
Cesar ante cotidie instrctam aciem
castris edncens pugne copiam hostib
fatiebat. Nriomscus se castris assidue
continebat ¶Rex tamen equitu milia
cefent O uero cum dieb quinq con¬
timis accũ esset Cognito cesar ho¬
stram pposito non dinicis talit se cõ¬
meatib interctudi ¶ Ded castra hostĩn
tr anscendens ad Fexcetos nõ ampluis¬

Expanded text:
lusit. Hoc facto, statim inde discessit et sex millia passuum prope Cesarem castrametatus est, eumque ipsum locum die proximo mustris, ad duo millia passuum ab altera parte consedit, quo scilicet commeatus inde venturos ad Cesarem impediret. Cesar autem quotidie instructam aciem castris educens pugne copiam hostibus faciebat. Ariovistus se castris assidue continebat; sex tamen equitum millicesserent. Id vero quum diebus quinque continuis actum esset, cognito Cesar hostium proposito non diutius tulit se commeatibus intercludi, sed castra hostium transcendens ad
Abbreviated transcription (Latin):
agi ceptꝭ nec ꝓfectis secã si ei placeat
atins agere Alioquin/e sins asiquos
ad se mitti peciit cam qnib ut cum ce¬
sare soqui posset ¶ Non cenfuit cesar
fem pacficam firori iter barbarico cõ¬
mltebam ne quis forte subitus motus
mtr urrsa con surgeret unde sibi ali¬
que confiari posset infanna. Rersus
ꝓ segatos mtti picusosissimũ indicab¬
at fidos q̃ homñes namq asios non

Expanded text:
 nec perfectis secum, si ei placeat, latius agere; alioquin ex suis aliquos ad se mitti petiit, cum quibus, ut cum Cesare, loqui posset. Non censuit Cesar rem pacificam furori iterum barbarico committendam, ne quis forte subitus motus inter verba consurgeret, unde sibi aliqua conflari posset infamia. Rursus et legatos mitti periculosissimum iudicabat fidosque homines, nam
Abbreviated transcription (Latin):
Reponere Em pacem dello p̃ferunt
cur non tributa ꝓsosum̃t que ꝑ pace
conenernt et hattems sine contradi¬
ctione solnerunt ¶ Quod de mustitu¬
dine g̾manor dicis hanc in galliis
non cunsꝙͣ iuurie sed mce deffensio¬
ns g̾ra tradnto Iq uel hine patet
ꝙ Rõgatus uem belsum ꝙ non intussi¬

Expanded text:
ello preferunt, cur non tributa persolvant, que pro pace convenerint, et hactenus sine contradictione persolverint? Quod de multitudine Germanorum dicis, hanc in Gallias non cuiusquam iniurie, sed mee defensionis gratia traduco; idque vel hinc patet, quod rogatus veni bellum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ p̾us ego ꝙͣ tu i gallias uem ut
mirer qͣuid tibi negotii in puintia
mea sit ¶ Eunt ut uobis sie et mi¬
chi fines quidam Et sicut mique
acterem ur̃os irrimupendo sic Ininste
uos fines rrumpitis ¶ Sed eñn Roma¬
nor fres eduos dicis non sum adeo
rudis at uarbarꝰ nt ignorẽ ¶teq uot
ur̃is in bellis Eduoꝵ ope neq illos
ini sins ur̃o nsos auxilio ¶Q uid suꝑ¬
est alind suspitari infite gentis ext̃¬
ne nichil ad uos ꝑtinentis frat nitate
simulcita ad mei solis excidiumm in
rallias exercitũ adduxisse qñe insi
cibiens mature deduxeris non proar.
amico ẜ ꝑ hoste michi te fatur scito
Et si prelio congrediemur teq ego
forte uictor occdero unu dicam quod
ut Reor nestis ¶ Ron me solii m¬
festo hoste liberauero sed

Expanded text:
 prius ego, quam tu, in Gallias veni, ut mirer quid tibi negotii in provincia mea sit. Sunt, ut vobis, sic et michi fines quidam; et sicut inique agerem vestros irrumpendo, sic iniuste vos nostros fines irrumpitis. Sed enim Romanorum fratres Eduos dicis. Non sum adeo rudis nec barbarus, ut ignorem neque vos vestris in bellis Eduorum ope, neque illos in suis vestro usos auxilio. Quid superest aliud suspicari, nisi te gentis externe nichil ad vos pertinentis fraternitate simulata ad mei solius excidium in Gallias exercitum adduxisse? Quam nisi abiens mature deduxeris, non pro amico, sed pro hoste michi te futurum scito; et, si prelio congredimur teque forte ego victor occidero, unum dicam, quod, ut reor, nescis: non me solum infesto hoste liberavero, sed
Abbreviated transcription (Latin):
Cesar ante cotidie instactam atiem
castris edncens pugne copiam hostib
fatiebat. Nriomiscus se castris assid̾ne
continebat ¶ Sex tamen equitu milia
qui dietim lenib preliis Romanos in¬
cofent Id uero cum dieb quinq con¬
timis accũ esset Coginto cesar ho¬
stram yposito non dimeuis tulit se cõ¬

Expanded text:
ie instructam aciem castris educens pugne copiam hostibus faciebat. Ariovistus se castris assidue continebat; sex tamen equitum millitum mittebat, qui dietim levibus preliis Romanos incesserent. Id vero quum diebus quinque continuis actum esset, cognito Cesar host
Abbreviated transcription (Latin):
olloquio crrcimentre dolinsset. ecter nbi
in castra est Reditim cogiñtũ ꝙ qua suꝑ¬
bia raomstus galliam quasi sniam Rs¬
manis int̾ diceret quo ne impetu sins ia
sent mirũ i modu crenere ammi cunc¬
tors es ordor puguandi post bidĩ unta¬
nte ꝙͣtum intelligi datur amĩno misit
rt Ariomst ad cesorẽ uelle se de Reb
agi coptꝭ nec ꝓfectis secã si ei placeat
atins agere Alioquin/ e suns asiquos
ad se mitti peciit cum quib ut cum ce

Expanded text:
colloquio circumvenire voluisset. Ceterum ubi colloquio circumvenire voluisset. Ceterum ubi in castra est reditum, cognitumque qua superbia Ariovistus Gallia quasi sua Romanis interdiceret, quove impetu sent, mirum in modum crevere animi cunctorum ardorque pugnandi. Post biduum nutante, quantum intelligi datur, animo misit iterum Ariovistus ad Cesarem, velle se de rebus agi ceptis nec perfectis secum, si ei placeat, latius agere; alioquin ex suis aliquos ad se mitti peti
Abbreviated transcription (Latin):
apprehendissent ¶ hec inter utrãq uicio¬
⁊lam int̾esse ꝙ libertatem quam IRio¬
inseus uittis abstulerit Romani Reliqui¬
ssent eam q eis Imppetum̃ saluã uelleo̾
Ita eni senatu cenfisse nt galli in lib̃¬
tate uinerent/ et sins legib uterent᷑ ar¬
q ideo Romanoꝵ in galłia tã antiquius
tum Instins Imꝑĩ esse ꝙͣ illus Q si
quis forte huic senatus inditio obstiteri
eam sat instam cansam ẽe bellor ¶Hec
dicenti et plura etiam nño dicturo Cesari
miciatur. equitatũ Arionisti ypins admo¬
tum iam tella iactare t ini eo Ren esse
nt prelim incoetur. ¶Ita q Cesar mes¬
pleto ẜmone digredit et Renersus ad suos
Imꝑat ne quid om̃mo missibiltã madã¬
sos iacerent ¶ Etam et si legions quam
brefidio sibi delegerat adusus pũtem ho¬
strum cqruitatũ cũtum satis esse certamen
incelligeret timuit tam̃ ut erat fame stu¬
diosissinins ne forte sermo unlgaris sepe
culꝑam a nocentib ad insontes uertere
solitus sibi apnd gentes imponeret ꝓ host

Expanded text:
t; hoc inter utramque victoriam interesse, quod libertatem, quam Ariovistus victis abstulerit, Romani reliquissent eamque illis in perpetuum salvam vellent; ita enim senatum censuisse, ut Galli in libertate viverent et suis legibus uterentur, atque ideo Romanorum in Gallia tum antiquius tum iustius imperium esse, quam illius; quod si quis forte huic senatus iudicio obstiterit, eam sat iustam causam esse bellorum. Hec dicenti et plura etiam nunc dicturo Cesari nuntiatur equitatum Ariovisti propius admotum iam tela iactare, et in eo rem esse, ut prelium incohetur. Itaque Cesar, inexpleto sermone, digreditur, et reversus ad suos imperat, ne quid omnino missilium in adversos iactarent. Nam etsi legionis, quam presidio sibi delegerat, adversus presentem hostium equitatum tutum satis esse certamen intelligeret, timuit tamen, ut erat fame studiosissimus, ne forte sermo vulgaris, sepe culpam a nocentibus ad insontes vertere solitus, sibi apud gentes imponeret, quod, hostem
Abbreviated transcription (Latin):
Reponere Em pacem bello p̃ferunt
cur non tributa ꝓsosumnt que ꝓ pace
conenernt et hattems sine contradi¬
ctione solnerrant ¶Q nod de multitu¬
dine gmanor dicis banc in galliis
non cunisꝙͣ iuiurie sed mee deffensio¬
nis gra trad̾nto Idq uel hinc patet
ꝓ Rogatus uem bellumq non intulli
sed̾ Repuli. Amicitia sane popnli Ro¬
mam ut decori presidioq michi ess¬
et appecii sii contrarm uerfit cupi¬
dins etiam illam abiciam quam a¬
ssumpsi uerget añt in ꝯtrariũ si michi

Expanded text:
ferunt, cur non tributa persolvant, que pro pace convenerint, et hactenus sine contradictione persolverint? Quod de multitudine Germanorum dicis, hanc in Gallias non cuiusquam iniurie, sed mee defensionis gratia traduco; idque vel hinc patet, quod rogatus veni bellumque non intuli, sed repuli. Amicitiam sane populi romani, ut decori presidioque michi esset, appetii: si in contrarium verserit, cupidius etiam illam abiiciam, quam assumpsi. Verg
Abbreviated transcription (Latin):
nomsstmoo Retordire Iniperat tres q bine
cuet nottrna fuga fessos ac dispsos asse¬
cati maomia exħis stragem edidere dimi
Resistant ustimi cogente ꝑiculo primi ante
cumultu Eniis andico quasi Res ad se
cimme ptineret faga sibi qͥuisq osuleret
his his urgentib Illis ant uel uane
Resistentib uel plane Recedentib sparsa
quidem Eed quan songa dies tam songa
fint etiam hominũ cedes Eero ant Ro¬
mani m castra fessi nt anguror et Ie¬
mum sui dncis impio Rediere ⁊ rid̾nũ
illit egit cesar ubi hostes fuga enan¬
nisse cognonit ¶E nessiomi fines Re¬
mus poimos ing̾ssus nomodnr̃m o¬
pidum aggreditur quod indeffensim
fama uñsq̃anerat etsio erat ¶Eed no¬
cto ꝑnessiones intro ge ossi deffenfione
apprant Nd̾ dimi umeas ad moneri

Expanded text:
novissimos retardare imperat, tresque hinc cti, et nocturna fuga fessos ac dispersos assecuti, maximam ex his stragem edidere, dum resistunt ultimi cogente periculo, primi autem tumultu eminus audito, quasi res ad se minime pertiniret, fuga sibi quisque consuleret. Itaque his urgentibus, illis autem vel vane resistentibus vel plane recedentibus, sparsa quidem, sed, quam longa dies, tam longa fuit etiam hominum cedes: sero autem romani in castra fessi, ut auguror, et ieiuni sui ducis imperio rediere. Triduum illic egit Cesar. Ubi hostes fuga evanuisse cognovit, Suessionum fines Remis proximos ingressus Noviodunum oppidum aggreditur, quod indefensum fama vulgaverat. Et sic erat; sed nocte Suessones introgressi defensione apparant.
Abbreviated transcription (Latin):
stium equitatũ cũtum satis esse cortauien
intesligeret timuit tañ nt erat fame stu¬
diosissimns ne forte sermo unlgaris scpe
culpam a nocentib ad iunsontes uertero
solitus sibi apud gentes imponeret q hoste
olloquio carcumenre dolisset. Ecter nbi
m castra est reditim cogintũ q qua suꝑ¬

Expanded text:
atis esse certamen intelligeret, timuit tamen, ut erat fame studiosissimus, ne forte sermo vulgaris, sepe culpam a nocentibus ad insontes vertere solitus, sibi apud gentes imponeret, quod, hostem colloquio circumvenire voluisset. Ceterum ubi in castra est reditum, cognitumque qua su
Abbreviated transcription (Latin):
passus locunz noms castris ydonenm
occnpant et p̾sagiens Barbarum ob¬
scituro tres aties ordinanerat quar due
n hostem uerse et in prelu intente
essent t̾tia metandis tastas ĩ tumberet
¶Qnod Arionistus intelligens magna
ꝑte pedestas ex̾citus et omni equitatu
un misso torbare Rem uolunt nec ualuit
Ita denoti erant om̃es aid Imnpiũ Ce¬
saris exequendn Iam duo inter rouia¬
na castra cohartatus hostis t mltitͦ
infntib lacessitus castras tam peina¬
cit̃ se tenebatꝭ ⁊ nod cam cesar admĩ¬
rans ex captuns In qureret qd canse
eet ꝙ germani bellatissimi honñes sit
bella metu cr̃ẽt depbendit eos sortib

Expanded text:
astris idoneum occupavit; et presagiens barbarum obstiturum tres acies ordinaverat, quarum due in hostem verse et in prelium intente essent, tertia metandis castris incumberet. Quod Ariovistus intelligens, magna parte pedestris exercitus et omni equitatu immisso, turbare rem voluit nec valuit: ita devoti erant omnes ad imperium Cesaris exequendum. Iam duo inter romana castra coartatus hostis, et multis insultibus lacessitus, castris tamen se pertinaciter tenebat. Quod quum Cesar admirans ex captivis inquireret, quid cause esset, quod Germani, bellacissimi homines, sic bella metuerent: deprehendit eos sor
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ nihos duos cc origuns et hospicii in¬
re mimme semturns barbarꝰ uideretur
Bed̾ neq ilłis hospitiũ neq origo neq
Ins gentin ualuit ¶ Illico enim ut ad
se uementes ilsos uidit andiente ex̾citus
quasi Rabidus exclamauit Et quom̃o¬

Expanded text:
ii iure minime seviturus barbarus videretur. Sed neque illis hospitium necque origo neque ius gentium valuit. Illico enim ut ad se venientes vidit, audiente exercitu, quasi rabidus exclamavit: Et qu
Abbreviated transcription (Latin):
Aucii porcii Catonis Cen¬
sorn laudibus plena sũt
onna qui p̾cipiui sapiẽcie cognie
obtinuit ĩ qua nilli credu cesisse
Notum ẽ illud lelii sapiẽtis apd
Tullui qui de hoc Cacone loquẽs¬
aut em nemo ĩquit quod quidem
magis credo aut si quisꝙͣ ille sa
Catonis audito noie nõ intelligat
sapiente de illa lo quoi sapiẽtia
que naͣlit̾ homib accidit uera eĩ
ac supp̃ma ⁊ celestis sapieñ mag¬
ins illis uiris ⁊ illusc̾bus absco¬
dica ⁊ negata nõ affuit /In quo
quidem nuẜan illos pocuis decet
hunc uiro contingit magna ecĩã
sciencialiarum ad hec eloqncia qua¬
ca illiꝯ cẽporis ẽe potãt ¶ Rondu
em latina lingua ad sumnu cul¬
m̃e sue claritatis ascenderat quod
sab acerone fcmn ẽẽ uult feneca
serte sua etate dissertissinni Roma
n gms Cacone dici solitu cõstat
iure igi. lelus ĩ eo ẜnoe que p̾di¬
oi Catone ipm nͣ socrati que ap

Expanded text:
arci Portii Catonis Censorii laudibus plena sunt omnia; precipuum sapientie cognomen obtinuit, in qua nulli creditur cessisse. Notum est illud Lelii sapientis apud Tullium, qui de hoc Catone «aut enim nemo,» inquit «quod quidem magis credo, aut si quisquam ille sapCatonis audito nomine non intelligat sapientem? 2 De illa loquor sapientia que naturaliter hominibus accidit; vera enim ac superna et celestis sapientia, magnis illis viris et illustribus abscondita et negata, non affuit. In quo quidem miserari illos potius decet huic viro contigit, sed magna etiam scientia literarum; ad hec eloquentia quanta illius temporis esse poterat. Nondum enim latina lingua ad summum culmen sue claritatis ascenderat, quod sub Cicerone factum esse vult Seneca; certe sua etate disertissimum romani generis Catonem dici solitum constat. 4 Iure igitur Lelius, in eo sermone quem predixi, Catone
Abbreviated transcription (Latin):
indigna assiduitas male cognita¬
o mc̾ta Rer extiatio et uulgi sem¬
per ceca Inuidia ꝓ sequitur dem¬
de actor idem ut hac de cã ĩ ꝯten¬
tione honoris longe impar q̃uis
illustris cõpetitoi ꝓ longe Impa¬
re candidato Affricanũ pplo suf¬
fragante suꝑauerit ses hec ut

Expanded text:
 assiduitas male cognita! inepta rerum extimatio et vulgi semper ceca iudicia! Prosequitur deinde auctor idem, ut hac de causa in contentione honoris longe impar quamvis illuster competitor pro longe impare candidato Africanum, populo suffragante, superaverit. Se
Abbreviated transcription (Latin):
angat aprratie captue famsicribus
om̃b ꝑter ties Remss ad Reden ptois
sue pecinam ꝓcurandam mansit cũ
predonib dies circa quadragĩta nõ
sine tristitia et indignatione gram¬
ssima Cumq illi enm ex conuictu
faimliaritate orta ꝑcũctarent̃ quid
eis si in sua potestate essent facoret
Respondebat iocanti similis se illos
crncib affixurũ. Idq ita fore iure¬
iurando tacito confirmabat/ Eñ uero
cõitib ac ẜuis Roma Redemitib et
qm̃ quaginta talentis ꝓ eius pretio
ꝓsolutĩs libertoti reditus fuisset cla¬
se allico conquisita illos attigit app¬
hendit ꝙ in quib Iam tũ secũture le¬
nitatis et clementie gustum dedit
Nlam cum et sontes plectere et Iura¬
metum ẜuare fixum esset modu
excogitant quo utrñ semore suꝓ¬
pfit̾io compseret᷑ Itaq ingulari illos
prinim post examines cncib nssit
affigi Nec perotium tamen publi¬
cas Res neglexit anthridate em c
siã infestante incontinẽtem trausg

Expanded text:
navigat, a piratis captus, familiaribus omnibus preter tres remissis ad redemptionis sue pecuniam procurandam, mansit cum predonibus dies circiter quadraginta, non sine tristitia et indignatione gravissima. Quumque illi eum ex convictu familiaritate orta percunctarentur quid eis, si in potestate sua essent, faceret, respondebat iocanti similis se illos crucibus affixurum; idque ita fore iureiurando tacito confirmabat. Quum vero, comitibus ac servis Roma redeuntibus et quinquaginta talentis pro eius pretio persolutis, libertati redditus fuisset, classe illico conquisita, illos attigit apprehenditque. In quibus iam tum secuture lenitatis et clementie gustum dedit. Nam quum et sontes plectere et iuramentum servare fixum esset, modum excogitavit, quo utrumque leviore supplicio compleretur. Itaque iugulari illos primum, post exanimes crucibus iussit affigi. Nec per otium tamen res publicas neglexit. Mithridate enim Asiam infestante, in continentem transg
Abbreviated transcription (Latin):
se yfaerint qui laboriosam adoleste¬
ntiam degunt ne desperent uiisando
ac intendo ad astiora constendẽ dnmui¬
rum pͥncipem tantis obcessum difficu¬
scatib pͥma and̾unt etate ¶Militaumt
adosescens i asia gretiaq ⁊ cilitic
fama nie clara nie obseura. Andica
ante Easse morte ⁊ eꝵ nouandar spe
trabente Roma Redit Eed cunsi mo¬
tu pter spem compresso ne nehila¬
geret Corneliũ dolobelln consularem
ac temphasem uiram Repetundaꝵ acca¬
saint  e no inditio magnam si bi fa¬
am eloquentie sed̾ ct inleũ q̃ sunt
iuindis q̃uam ut lenret absentia abso¬
suto Reo Reb ꝙ undiꝙ atra uota fine¬
ntib m̃ Infulam Rodum se conferre
disposint simul ut ocio opeouro diret
qsumu tuiso facunidie te coartorre Coo

Expanded text:
sse profuerint, qui laboriosam adolescesse profuerint, qui laboriosam adolescentiam degunt, ne desperent vigilando ac nitendo ad altiora conscendere, dum virum principem tantis obsessum difficultatibus prima audiunt etate. Militavit adolescens in Asia Greciaque et Cilicia fama nunc clara, nunc obscura; audita autem Sulle morte, rerum novandarum spe trahente, Romam rediit; sed civili motu preter spem compresso, ne nichil ageret, Cornelium Dolabellam, consularem virum ac triumphalem, repetundarum accusavit. Quo iudicio magnam sibi famam eloquentie, sed et multum quesivit invidie. Quam ut leniret absentia, absoluto reo rebusqe undique citra vota fluentibus, in insulam Rhodum se conferre disposuit, simul ut otio operam daret issimum tunc facundie