comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ludi edilium .mͥ. aureli cotte. et m̃. claudima¬
celli ei instaurti sũt. Cntũ acto t̃tio anno par¬
nist belli it semproniuo. cõ idibus martio ma¬
gistratũ iniit paetores ꝙ fuluiuo flactiar. qui
nus. peregrinam sortem in iunisdictõ habuit.
app. claudius pulcher siciliam. Qͦ. minutius sce¬
uola. sardiniam sortiti sunt. m̾. mar cello proosule
imꝑium cẽ. populus iussit. ꝙ post cannẽsem clado
unus romanoꝵ imꝑatoꝵ ĩ italia prosꝑe rẽ gesset.
Senatus quo die pͥmũ ẽ in capitolio ꝯsultus decre¬
uit. ut quo eo anno duplex tributũ imꝑaret᷑. sim¬
plex ꝯfestim exigeret᷑. ex quo stipendiũ pñs om̃ib
militib daret᷑. pret᷑ ꝙͣ qui milites ad cannas fuis¬
sent. Inde exercitib. ita decretũ ẽ. ut duab legiõib
uibanis tĩ. lẽpnius. cõs. cales ad cõueniẽdũ diez

Expanded text:
ludi aedilium M. Aurelii Cottae et M. Claudii Maludi aedilium M. Aurelii Cottae et M. Claudii Marcelli ter instaurati. circumacto tertio anno Punici belli, Ti. Sempronius consul idibus Martiis magistratum init. praetores Q. Fuluius Flaccus , qui nus peregrinam sortem in iurisdictione habuit; Ap. Claudius Pulcher Siciliam, Q. Mucius Scaeuola Sardiniam sortiti sunt. M. Marcello pro consule imperium esse populus iussit, quod post Cannensem cladem unus Romanorum imperatorum in Italia prospere rem gessisset. senatus quo die primum est in Capitolio consultus decreuit ut quod eo anno duplex tributum imperaretur simplex confestim exigeretur, ex quo stipendium praesens omnibus militibus daretur praeterquam qui milites ad Cannas fuissent. de exercitibus ita decreuerunt ut duabus legionibus urbanis Ti. Sempronius consul Cales
Abbreviated transcription (Latin):
gionis cius et infide erga romanos. et potesta¬
tis suc ad ultimum manserunt. Inscialiam.
quoq cadem inclinatio animoꝵ. peruenit. Et
ne domus quidem hieronis tota ab defectione
abstinuit. Namꝙ gelo maximus. stirpis cõtenp¬
ta simul senectute patris simul post canẽsem
dadem romana societate. ad penos defect. mo¬
uissetꝙ in siciliareę. nist more adeo oportuna
ut pitrem quoꝵ sũspitõe aspergeret. Armantem
enim multitudinem sollia tanteꝙ socios. absũp¬
sisset sher co anno in italia. In africa. In siolia
In hispania uario euentu acta. Exitu anni oͣ
fabiue maximus. a senatu postulauit. ut cdem
ueneris enicine quam dictator uouisset. dedicar
liccitt Senatus decceuit. ut. ti sempronius cõs
dederunt. edilts curuleo ẽ letoruo. ⁊ ti. sem¬
proniue grachus consulcs designati. qui in acdi¬
litatem ma̾g. equi tũ fuerit. ludos romano a fe¬
cerant. qui ꝑ triduum instaurati sunt plebei

Expanded text:
gionis eius et in fide erga Romanos et potestagionis eius et in fide erga Romanos et potestatis suae ad ultimum manserunt. in Siciliam quoque eadem inclinatio animorum peruenit et ne domus quidem Hieronis tota ab defectione abstinuit. namque Gelo, maximus stirpis, contempta simul senectute patris simul post Cannensem cladem Romana societate ad Poenos defecit, mouissetque in Sicilia res, nisi mors, adeo opportuna ut patrem quoque suspicione aspergeret, armantem eum multitudinem sollicitantemque socios absumpsisset. haec eo anno in Italia, in Africa, in Sicilia, in Hispania uario euentu acta. exitu anni Q. Fabius Maximus a senatu postulauit ut aedem Ueneris Erycinae, quam dictator uouisset, dedicare liceret. senatus decreuit ut Ti. Sempronius , consul dederunt. aediles curules C. Laetorius et Ti. Sempronius Gracchus , consul designatus, qui in aedilitate magister equitum fuerat, ludos Romanos fecerunt, qui per triduum instaurati sunt. plebeii
Abbreviated transcription (Latin):
runtur. petellia in brutiis aliquot post mẽsib
qm̃ cepta obpugnari erat. ab him ilcone p̃fecto
Net ulla magie uis obsessos. ꝙ̃ fames expug̾uit
assũptis enĩ frugum alimentis carnisꝙ om̃is
berbisꝙ et radicib ⁊ corti cibus teneris. strictisꝙ¬
rohis uescebantur uixereꝙ. Nec ante ꝙͣ uires ad
standum in mutis ferenda ꝙ arma deerant. ex¬
pugnati sũt. Recepta pitelia penus ad cõsentiam
copias traducit. Quam minus pertinaciter de¬
fensam. int̾ paucos dies in dedictõem accepit his¬
dem ferme dieb. et bruciorum exẽtitus crotonẽ.
gretam urbem circumsedit. opulente quondam
armis uirisq. iam adeo multis magnisq cdadibus
ad flictam. ut om̃is etatis minus xx ciuium
titi sũt bostes. Are tantum retente in quib inter
tumultum capte uibis emedia cede quida effugẽ.
loccenses descinere ad brutios penosꝙ prodita
multitudine a principib Regni tantum modo re¬

Expanded text:
runtur, Petelia in Bruttiis aliquot post mensibus runtur, Petelia in Bruttiis aliquot post mensibus quam coepta oppugnari erat ab Himilcone praefecto nec ulla magis uis obsessos quam fames expugnauit. absumptis enim frugum alimentis carnisque omnis herbisque et radicibus et corticibus teneris strictisque foliis uixere nec ante quam uires ad standum in muris ferendaque arma deerant expugnati sunt. recepta Petelia Poenus ad Consentiam copias traducit, quam minus pertinaciter defensam intra paucos dies in deditionem accepit. iisdem ferme diebus et Bruttiorum exercitus Crotonem, Graecam urbem, circumsedit, opulentam quondam armis uirisque, tum iam adeo multis magnisque cladibus adflictam ut omnis aetatis minus duo milia titi hostes sunt: arx tantum retenta, in quam inter tumultum captae urbis e media caede quidam effugere. et Locrenses desciuere ad Bruttios Poenosque prodita multitudine a principibus. Regini tantummodo re
Abbreviated transcription (Latin):
elus. incirtũuentos prelio antiapi pugnat. Sed cum
ne dnon tota iam coisset romana acies satis uirum
odimouenda hostium cornua habuit. Ita dico. Siuicusca
numieio et robore uirorum prestarẽt. haud dubie
snperarent. Magna uix hominũ ibi occiosa. ⁊ nisi
usteini uix dum conserto prclio tam esfuse fugis¬
sent. per pauci ex tota suꝑfuissent acie. squestus
pngna nulla ad modũ fuit. quia sim̃s inclinatã acĩe
orirua elephantis quoꝙ p̾se actia de se tucre. et has¬
dradal usq adultimũ euentũ pugne moratus. eme¬
dta dede cum paucis effugit. castra romani cepere
ats diripuere. Et pugna si qua dubia hispania em̃t¬
romanis adiunxit. hasdrubaligi no modo in itali¬
am tr̃asducendi exercitus. sed ne manẽdi quider
satis tuto hispaniam spem reliquerat. Que postea¬
quam licteris scipionum rome uulgata sunt
non tam uictorie. ꝙ prohibito hasdrubalis in
italia transitu letabant᷑ dum ħ in hispania ge¬

Expanded text:
uelut in circumuentos proelio ancipiti pugnant; sed cum uelut in circumuentos proelio ancipiti pugnant; sed cum in medium tota iam coisset Romana acies, satis uirium ad dimouenda hostium cornua habuit. ita duo diuersa ante mediis et numero et robore uirorum praestarent, haud dubie superant. magna uis hominum ibi occisa et, nisi Hispani uixdum conserto proelio tam effuse fugissent, perpauci ex tota superfuissent acie. equestris pugna nulla admodum fuit, quia, simul inclinatam mediam cornua elephantis quoque prae se actis deseruere. et Hasdrubal usque ad ultimum euentum pugnae moratus e media caede cum paucis effugit. castra Romani cepere atque diripuere. ea pugna si qua dubia ltingt Hispania erRomanis adiunxit, Hasdrubalique non modo in Italiam traducendi exercitus sed ne manendi quidem satis tuto in Hispania spes reliqua erat. quae posteaquam litteris Scipionum Romae uolgata sunt, non tam uictoria quam prohibito Hasdrubalis in Italiam transitu laetabantur. dum haec in Hispania ge
Abbreviated transcription (Latin):
inter acerimam spe pugnã ĩrecentẽ equum exfes¬
so armatis trasultare mos erat. Tanta uelocita o
ip̃is tumꝙ docile equoꝵ genus ẽ. Cum hoc modo in¬
structi starent imꝑatoꝵ utriusq partee. haud ferme
dispares spes erant. Nam ne multum quidem aut
numeio aut genere militum hi aut illi prestabãt.
Militib longe dispar animue erat. Romanis enim
quamꝙ̃ procul apatria pugnarent. facile ꝑsuaẜant
duces. pro italia atꝙ ur̃be romana cos pugnare.
Itaꝙ uelut quib redditus erat. in patriam eo discri¬
mine pugne uorteret᷑. obstinauerant animis uin¬
ceie aut mori. Minus pertinaces uiros habebat al.¬
tura pus acies. Nam maxima pars hispani er̃at ꝗ
unti in bispania qͣm uictores in italia trihi male¬
dent pemo igicur concursu. cum uix pila conierta es¬
ere otulit pedeni media acieo in ferentibio se mas¬
udus prelum fuit. huic penus huic afes uuibate et

Expanded text:
inter acerrimam saepe pugnam in recentem equum ex fesinter acerrimam saepe pugnam in recentem equum ex fesso armatis transultare mos erat; tanta uelocitas ipsis tamque docile equorum genus est. cum hoc modo instructi starent, imperatorum utriusque partis haud ferme dispares spes erant; nam ne multum quidem aut numero aut genere militum hi aut illi praestabant; militibus longe dispar animus erat. Romanis enim, quamquam procul a patria pugnarent, facile persuaserant duces pro Italia atque urbe Romana eos pugnare; itaque, uelut quibus reditus in patriam ltingt eo discrimine pugnae uerteretur, obstinauerant animis uincere aut mori. minus pertinaces uiros habebat altera acies; nam maxima pars Hispani erant, qui uinci in Hispania quam uictores in Italiam trahi malebant. primo igitur concursu, cum uix pila coniecta essent, rettulit pedem media acies inferentibusque se magm fuit. hinc Poenus, hinc Afer urget, et
Abbreviated transcription (Latin):
ea tempestate regionis eius oppugnare parant. Quod
ubi sensit hasdrubal pro ope ferenda sociis. pergit i re
ad urbem deditam nup in fidem romanorũ oppugnã.¬
dam. Ita iam cepta obsidio omissa aromanis est. et
in ip̃m hasdrubalem uersum bellũ. Quĩq milium
interuallo castra distantia habuere. paucos diee ne
sine leuibus preliis. nec ut in aciem exirent. Tan¬
dem uno eodemq die uelut excõposito utrĩq signũ
pugne ꝓpositũ est. atꝙ om̃ib copiis in campum de.¬
scensum est. Triplex stetit acies romana. peditum
pars inter ante signa locata. pars post signa accepta.
equites cornua cinxere. hasdrubal mediam aciem
hispanis firmat. In cornibus dextro penos locat. leno
afros mercenarioꝵq auxilia equitũ numidas peno¬
rum pedibus. ceteros afroe pro cornibus opponit.
nec om̃es numide in dextro locati cornu. sed quib
desultorum in modicũ binos trahentibus equos.

Expanded text:
ea tempestate regionis eius, oppugnare parant. quod ea tempestate regionis eius, oppugnare parant. quod ubi sensit Hasdrubal, pro ope ferenda sociis pergit ire ipse ad urbem deditam nuper in fidem Romanorum oppugnandam. ita iam coepta obsidio omissa ab Romanis est et in ipsum Hasdrubalem uersum bellum. quinque milium interuallo castra distantia habuere paucos dies nec sine leuibus proeliis nec ut in aciem exirent: tandem uno eodemque die uelut ex composito utrimque signum pugnae propositum est atque omnibus copiis in campum descensum. triplex stetit Romana acies; uelitum pars inter antesignanos locata, pars post signa accepta; equites cornua cinxere. Hasdrubal mediam aciem Hispanis firmat; in cornibus, dextro Poenos locat, laeuo Afros mercenariorumque auxilia; equitum Numidas Poenorum peditibus, ceteros Afris, pro cornibus apponit. nec omnes Numidae in dextro locati cornu sed quibus desultorum in modum binos trahentibus equos
Abbreviated transcription (Latin):
foret. retro in sua castra rediit. Nulla re quã
celeritate tutior ꝙ undigi abierat ante quam
consentirent. hasdrubal prius ꝙ moueret cast᷑
pecunias imꝑat popolis om̃ib sucdicionis. sati
ignarus. hannibalẽ tr̃ansitus. quosdam pretio
mercatum. Nec auxilia gallica aliter ꝙ̃ cõducta
habuisse. in opem tantũ iter ingressum uix pene.¬
tratutum ad alpis fuisso. pecuniis igit᷑ raptin ex¬
actis adhiberum descendit. decreta carthaginen¬
siũm  hasdrubalis iter ubi ad romanos sunt
plata. om̃ib omissis rebus ambo duces iunctis
opĩs obuiam ire ceptis. atꝙ obsistere parant. rati si
bannibali uix ꝑ se ip̃i tolerando italie hosti hasdrubal
curis ad hiberum contrahunt copias. ⁊ transito am¬
ne. cum comsultassent. utrum castra castris cõferrẽt
tantis haberent sociis cartaginensium oppugnãdio
morari ab itinere proposito hostem. urbem a propin¬
quo flumine hiberam appellatam. oppulentissimam

Expanded text:
foret, retro in sua castra rediit, nulla re quam foret, retro in sua castra rediit, nulla re quam celeritate tutior, quod undique abierat antequam consentirent. Hasdrubal priusquam moueret castra pecunias imperat populis omnibus suae dicionis, satis gnarus Hannibalem transitus quosdam pretio mercatum nec auxilia Gallica aliter quam conducta habuisse; inopem tantum iter ingressum uix penetraturum ad Alpes fuisse. pecuniis igitur raptim exactis ad Hiberum descendit. decreta Carthaginiensium et Hasdrubalis iter ubi ad Romanos sunt perlata, omnibus omissis rebus ambo duces iunctis copiis ire obuiam coeptis atque obsistere parant, rati, si Hannibali, uix per se ipsi tolerando Italiae hosti, Hasdrubal curis ad Hiberum contrahunt copias et transito amne, cum diu consultassent utrum castra castris conferrent an satis haberent sociis Carthaginiensium oppugnandis morari ab itinere proposito hostem, urbem a propinquo flumine Hiberam appellatam, opulentissimam
Abbreviated transcription (Latin):
cartaginẽ mictit.indicans quanto fama ꝓfectõĩe
sue danno fuisset. Si uõ in de pergeret prius quã
hiberum transiret romanoꝵ ipspaniam fore. Na
p̾terqua ꝙ nec presidium nec ducem haberet quem
relinqueret pro se. imꝑatores ẽẽ romanos. quib
uix. equis uiribus resisti possit. Itaꝙ siulla ispa.¬
nie cum eẽt successorem sibi cũ ualido exercitu
micterent. cui omĩa prospere euenirent. Non
tam̃ ociosam prouintiã fore. Et lictere quamꝙ̃
pͥmo admodum mouerũt senatũ. tamen quia
de copiis eius mutatũ est. himilco cũ exercitu
iusto ⁊ anta classe ad retinendam t̾ra mari ac
tuendam hispaniam est missus. Qui ut pedestris
naualisꝙ copias trarecit castris cõmunitis. Na¬
uibusꝙ subductis auallo çircum datis. cũ equ̾tib
delectie ip̃e quãtum maxime accelare poterat. ꝑ
dubios infestosꝙ populos iuxta intentus ad has
quẽ ad modum tractandum bellum in hispania

Expanded text:
Carthaginem mittit, indicans quanto fama profectionis Carthaginem mittit, indicans quanto fama profectionis suae damno fuisset: si uero inde pergeret, priusquam Hiberum transiret Romanorum Hispaniam fore; nam praeterquam quod nec praesidium nec ducem haberet quem relinqueret pro se, eos imperatores esse Romanos quibus uix aequis uiribus resisti possit. itaque si ulla Hispaniae cura esset, successorem sibi cum ualido exercitu mitterent; cui si omnia prospere euenirent, non tamen otiosam prouinciam fore. eae litterae quamquam primo admodum mouerunt senatum, tamen, quiade copiis eius mutatum est: Himilco cum exercitu iusto et aucta classe ad retinendam terra marique ac tuendam Hispaniam est missus. qui ut pedestres naualesque copias traiecit, castris communitis nauibusque subductis et uallo circumdatis cum equitibus delectis ipse, quantum maxime accelerare poterat, per dubios infestosque populos iuxta intentus ad Hasdquemadmodum tractandum bellum in Hispania
Abbreviated transcription (Latin):
cõclamatũ. ut quisq arma ceꝑat. sine imꝑio
sine signo incõpositi inordinati in prelium ru¬
unt.Iam primi cõsenierãt manus. cum alii cat̾e.¬
uatim currerent. alii nõdum ecastris exissent.
tamen primo ip̃a audatia terruere hostem. deinde
rati incõfertos illati cum paucitas parum tuta
cẽt. respicere alii alios ⁊ undiꝙ pulsi coire in
orbem. et dum corporib applicant᷑. armaq armis
iungunt. in arcum compulsĩ. cum uix mouendis
armio satis spatii eẽt. corona militũ cincti ad
multũ diei cedunt᷑. Exigua pars eruptõe facta.
siluas atꝙ montes petit. pariq terrore. et cast̾
sunt deserta. ⁊ uniuersa gens postero die in dedic¬
tionem uenit. Nec diu in pacto mansit. Nam sub¬
inde ab carthagine allatũ est. ut hasdrubal pͥmo
quoq tempore in italiam exercitũ duceret. que
uulgata res ꝑ hispaniam. oiũm fere animos ad
romanos aduertit. Itaꝙ hasdrubal ex timplo lictas

Expanded text:
conclamatum est. ut quisque arma ceperat, sine imperio, conclamatum est. ut quisque arma ceperat, sine imperio, sine signo, incompositi, inordinati in proelium ruunt. iam primi conseruerant manus, cum alii cateruatim currerent, alii nondum e castris exissent; tamen primo ipsa audacia terruere hostem; deinde rari in confertos inlati, cum paucitas parum tuta esset, respicere alii alios et undique pulsi coire in orbem, et, dum corpora corporibus applicant armaque armis iungunt, in artum compulsi, cum uix mouendis armis satis spatii esset, corona hostium cincti ad multum diei caeduntur; exigua pars eruptione facta siluas ac montes petit. parique terrore et castra sunt deserta et uniuersa gens postero die in deditionem uenit. nec diu in pacto mansit; nam subinde ab Carthagine allatum est ut Hasdrubal primo quoque tempore in Italiam exercitum duceret, quae uolgata res per Hispaniam omnium ferme animos ad Romanos auertit. itaque Hasdrubal extemplo litteras
Abbreviated transcription (Latin):
copias sudducit. et premissam leuem armatum̃.
equites ꝙ palatos. eodem recepit. Nec aut colli aͥ
flumini satis fidus. uallo castra ꝑmunit. In hoc
alterno pauore certamina aliquot sũt contra¬
cta. nec numida hispano eques par fuit. Nec
iaculator maurus cetero uelocitate pari robõe
animi uiriumq fuit aliquantũ prestanti. post¬
quam neꝙ elicere penum ad certamen obu̾sati
castris poterant neꝙ castroꝵ oppugnatio facił
erat. ubem ascuam quo finis hostium ingre¬
diens hasdrubal frumẽtum. cõmeatusꝙ alios
cõuox̾at. ui capiũt. om̃iꝙ cirta agio pociuntur.
Nec iam aut in agmine aut in castris illo im¬
perio cõtineri. Quam ubi neglegentiam ex re ut
fit bene gesta oriri senserat. hasdrubal cohortatꝰ
militeo ut palatos sine signis hostes ad grederet᷑.
degressus colle pergit ire acie instructa ad ca¬
stra. Quem ut ad ẽẽ tumultuose nũciare fugien¬
tes ex periculis stationibusq adtulere ad arma

Expanded text:
copias subducit et praemissam leuem armaturam copias subducit et praemissam leuem armaturam equitesque palatos eodem recipit, nec aut colli aut flumini satis fidens, castra uallo permunit. in hoc alterno pauore certamina aliquot sunt contracta; nec Numida Hispano eques par fuit nec iaculator Maurus caetrato, uelocitate pari, robore animi uiriumque aliquantum praestanti. postquam neque elicere Poenum ad certamen obuersati castris poterant neque castrorum oppugnatio facilis erat, urbem Ascuam, quo fines hostium ingrediens Hasdrubal frumentum commeatusque alios conuexerat, ui capiunt omnique circa agro potiuntur; nec iam aut in agmine aut in castris ullo imperio contineri. quam ubi neglegentiam ex re, ut fit, bene gesta oriri senserat Hasdrubal, cohortatus milites ut palatos sine signis hostes adgrederentur, degressus colle pergit ire acie instructa ad castra. quem ut adesse tumultuose nuntii refugientes ex speculis stationibusque attulere, ad arma
Abbreviated transcription (Latin):
hio auctorib urbes aliquot. una etiam ab ip̃is
in capta fuerat. In eam gentẽ u̾sum bellum ab
agrum hostium. pro capte ante dies paucos ui¬
bie menibus chabum nobilem tartesiorũ ducem
cũ ualido exercitu castris se detinentẽ aggredi
statuĩt. premissa igit᷑ leui armatura. que elicẽt
hostis adpugnam. peditũ partẽ ad depopulandũ
per agros passim dimisit. ut palantie exciperẽt
simul et ad castra tumultus erat.⁊ ꝑ agros fuga¬
ꝙ et cedes. deinde undiꝙ diuersis itineribus
cum in castra se recepissent. adeo repente deces¬
sit animis pauor. ut non ad munimẽta modo
defendenda satis animoꝵ eẽt. sed etiam ad la¬
cessendum hostem prelio. frumpunt igitur ag-¬
mine ecastris tripudiantes. more suo repentina¬
q eoꝵ audacia. terrorem hosti paulo ante ultro
lacessenti incussit. Itaꝙ et ip̃e hasdrubal ĩ collẽ
satis aiduum tutum flumine etiã obiecto. tum

Expanded text:
his auctoribus urbes aliquot; una etiam ab ipsis his auctoribus urbes aliquot; una etiam ab ipsis ui capta fuerat. in eam gentem uersum ab Romaniagrum hostium pro captae ante dies paucos urbis moenibus Chalbum, nobilem Tartesiorum ducem, cum ualido exercitu castris se tenentem, adgredi statuit. praemissa igitur leui armatura quae eliceret hostes ad certamen, equitum partem ad populandum per agros passim dimisit ltetgt ut palantes exciperent. simul et ad castra tumultus erat et per agros fugaque et caedes; deinde undique diuersis itineribus cum in castra se recepissent, adeo repente decessit animis pauor ut non ad munimenta modo defendenda satis animorum esset sed etiam ad lacessendum proelio hostem. erumpunt igitur agmine e castris, tripudiantes more suo, repentinaque eorum audacia terrorem hosti paulo ante ultro lacessenti incussit. itaque et ipse Hasdrubal in collem satis arduum, flumine etiam obiecto tutum,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ de eo exercitu. quem ad presidium apulie ha¬
beret. quicꝙͣ minui dum ħ in italia geruntur
apparant᷑q nichilo segnius in hispania bellum
erat. sed ad eam diem magis prosperũ romãis¬
.p̃. et cñ. Scipionibus. inter le. partitis copiis.
bal penorum imꝑtor. Neutri parti curium satis fidẽs
pcul ab hoste interuallo. ac locus tutis tenebat
se. Quo id multũ ac diu obtestanti .iiii.m. peditũ
et equites in supplementũ missi ex affrica sunt.
Tum refecta tandem spe castra. propiuo hostem
mouit. cdassemq ⁊ ip̃e instrui parariꝙ iubet ad
insulas maritimamꝙ oram tutandum.In ip̃o
impetu mouendarum de integro rerum ꝑculit
eum p̾fectorum nauium tm̃sitio. Qui post dasse
adhiberum ꝑ pauorem desertã grauite̾ increpiti.
Nunquã deinde satisfidi. aut duci aut caithagi¬
nensium rebus fuerant. fecerant biĩ transfuge
motum in tartasiorum. gentem desciuerantꝙ

Expanded text:
que de eo exercitu quem ad praesidium Apuliae haque de eo exercitu quem ad praesidium Apuliae haberet quicquam minui. dum haec in Italia geruntur apparanturque, nihilo segnius in Hispania bellum erat sed ad eam diem magis prosperum Romanis. P. et Cn. Scipionibus inter se partitis copias ubal, Poenorum imperator, neutri parti uirium satis fidens, procul ab hoste interuallo ac locis tutus tenebat se, quoad multum ac diu obtestanti quattuor milia peditum et quingenti equites in supplementum missi ex Africa sunt. tum refecta tandem spe, castra propius hostem mouit classemque et ipse instrui pararique iubet ad insulas maritimamque oram tutandam. in ipso impetu mouendarum de integro rerum perculit eum praefectorum nauium transitio, qui post classem ad Hiberum per pauorem desertam grauiter increpiti nunquam deinde satis fidi aut duci aut Carthaginiensium rebus fuerant. fecerant hi transfugae motum in Tartesiorum gente, desciuerantque
Abbreviated transcription (Latin):
suarum copiarũ sũmam exposuit. Quid in apulia
cum cõ. ter̃entio. coñs eẽt. a peritis quesitum ẽ
Ne secdo consulares exercitus sacis firmat. tantũ
bellum efficerentur. inibat ratio. Itaq galliam quaꝙͣ
stimulabat iusta ira. omitti eo anno placuit. Eer¬
citus dictatõis consuli decretus ẽ. de exercitu qui
atq ibi militare donee in italia bellum esset placu¬
it. eodem ex indictatoris legionibus reia militem
minimum quẽq roboris. nullo p̾stituto militie tem¬
pane. nisi qui stipendiorum legittimoꝵ cet. due le¬
giones urbane. alteri consuli qui in locum .l. postu¬
mii suffectus cẽt. deciete sunt. eumq cũ pͥmũ
saluis auspitiis post se creari placuit. logiones
preterea duas. primo quoq tempore ox sicilia
accͥri. atꝙ inde cons. cui legiones urbane eue.¬
nissent militũ sumeret. quantũ opus eẽt. cum.
terrentio coñs. propagari in annũ imꝑium. Ne¬

Expanded text:
suarum copiarum summam exposuit. quid in Apulia suarum copiarum summam exposuit. quid in Apulia cum C. Terentio consule esset a peritis quaesitum est nec unde duo consulares exercitus satis firmi ad tantum bellum efficerentur inibatur ratio. itaque Galliam, quamquam stimulabat iusta ira, omitti eo anno placuit. exercitus dictatoris consuli decretus est. de exercitu M. atque ibi militare donec in Italia bellum esset placuit; eodem ex dictatoris legionibus reici militem minimi quemque roboris nullo praestituto militiae tempore nisi quod stipendiorum legitimorum esset. duae legiones urbanae alteri consuli, qui in locum L. Postumi suffectus esset, decretae sunt eumque, cum primum saluis auspiciis posset, creari placuit; legiones praeterea duas primo quoque tempore ex Sicilia acciri, atque inde consulem, cui legiones urbanae euenissent, militum sumere quantum opus esset; C. Terentio consuli prorogari in annum imperium ne
Abbreviated transcription (Latin):
ps animalium strage silue oppressa erat tameas
cetere res quia nichil dissipatũ fuga ẽ. sttate ꝑ om̃o
iacentis agminis ordinẽ inuente sũt. hos nũteata
dade. cum ꝑ dies multos in tanto pauore fuisset
ciuitas. ut tabernis cdausis uelut noctuna solitu¬
dine ꝑ urbem acta. senatus aedilibus negotiũ diret
ut urbem̃ cͥcum irent. apeririq tabernas. ⁊ mestitie
publice spetiem urbi denuiuberẽt. tũ . ti. sempronis
senatũ habuit. consolatusꝙ patres. ẽ. et adhortatus
Neq cannẽsi ruine. nõ succubuissent. ad mĩnores
calamitates animos submicterent. Quod ad carcha¬
ginenses hostes. hannibalemqi atinet. prospera modo
eent. sicut spectaret futura. Gallicum bellum ꝯ omieti
et differri posse. ultionemq eam fraudis udtorum.
ac populi.R potestate fore. de hoste peno exercitibus¬
quoꝵ ꝑ quos id bellũ gereretur. consultandum atqi
in exercitu eẽt.dicta torĩ deseruit. tum marcellus

Expanded text:
pars animalium strage siluae oppressa erat, tamen pars animalium strage siluae oppressa erat, tamen ceterae res, quia nihil dissipatum fuga est, stratae per omnem iacentis agminis ordinem inuentae sunt. hac nuntiata clade cum per dies multos in tanto pauore fuisset ciuitas ut tabernis clausis uelut nocturna solitudine per urbem acta senatus aedilibus negotium daret ut urbem circumirent aperirique tabernas et maestitiae publicae speciem urbi demi iuberent, tum Ti. Sempronius senatum habuit consolatusque patres est, et adhortatus ne qui Cannensi ruinae non succubuissent ad minores calamitates animos summitterent: quod ad Carthaginienses hostes Hannibalemque attineret, prospera modo essent, sicut speraret, futura, Gallicum bellum et omitti tuto et differri posse ultionemque eam fraudis in deorum ac populi Romani potestate fore: de hoste Poeno exercitibusque, per quos id bellum gereretur, consultandum atque in exercitu esset dictatoris, disseruit; tum Marcellus
Abbreviated transcription (Latin):
ducturus erat. Eius silue dextra leuaq circa uiam
galli arbores ita inciderũt. ut in mote starent. mom̃to
leui inpulse. occiderent. legiones duas romanas ha¬
bebat postumius. sociumqi ad suꝑo mari tantũ cõseripsat
saltum tum extremas arborum succularui timel agñ
aliam in aliam instabilem yse as male herente inci¬
dentes anticipi strage. arma uires equos ebruerun
ut uix .x. homines esffugerẽt. Nam cum cxanimanti
plerq eent. arborum truncis fragmentio antanant ce¬
teram multitudiñe inopinato molo enpida mrteule
saltum om̃em armati circum sedentes ĩntei fecerunt
paucis etanto numero captis. Qui fluminis pontent¬
retentes. obsesso ante ab hostib ponte interdusi sunt.
Ibi postumius om̃i ui ne caperetur occubuit. Spolia
corporis caput ꝙ precisum ducis. boi ouantes templo
qd̾ scĩssimum est apud eos intulerũt. purgato t̃ado da¬
haud minor gallis ꝙͣ uictoria fuit. lamats mag

Expanded text:
ducturus erat. eius siluae dextra laeuaque circa uiam ducturus erat. eius siluae dextra laeuaque circa uiam Galli arbores ita inciderunt ut immotae starent, momento leui impulsae occiderent. legiones duas Romanas habebat Postumius, sociumque ab supero mari tantum conscripserasaltum, tum extremas arborum succisarum impellunt; quae alia in aliam, instabilem per se ac male haerentem, incidentes ancipiti strage arma, uiros, equos obruerunt, ut uix decem homines effugerent. nam cum exanimati plerique essent arborum truncis fragmentisque ramorum, ceteram multitudinem inopinato malo trepidam Galli saltum omnem armati circumsedentes interfecerunt paucis e tanto numero captis, qui pontem fluminis petentes obsesso ante ab hostibus ponte interclusi sunt. ibi Postumius omni ui ne caperetur dimicans occubuit. spolia corporis caputque praecisum ducis Boii ouantes templo quod sanctissimum est apud eos intulere. purgato inde cahaud minor Gallis quam uictoria fuit; nam etsi magna
Abbreviated transcription (Latin):
erertitũ redit: non facto cerciore senatit. Nle comi¬
tiorum causa retincret᷑ in urbe postero die con¬
sultus a .o. pomponio . p̃e senatuo decrtiun docta¬
cello ut exhis pͥntibus noscere patres psten tnꝯ
gienib pessent. dictatoe de se pauea ac modice locu¬
tus in mag cquitũ ti sem pronium grachuini ma¬
gnam partem glorie uertit. comitia q edixit
Quib.i postumius tertium abseas quintum galliã
nutius ꝙ sceuola. dictator. cratis magistratibus
tanum inbilerna ad excrtitã reddit. telicio mag
equiter rome. Qui cum post paucos dies magistritũ
miturus eẽt. de exercitib scribendis comparandis ꝙ
manuum patres cõsuleret. Cum hee res maxime age¬
rentiur. noua clades nuntiata alia suy aliã cu mulãte
meum annũ fortunam. lucium postumiũ. cõns. desi¬
gnatum in gallia. ip̾m atqi exercitum delectos. Silua
erat uasta. litanam galli uocant. qua exercitum tra¬

Expanded text:
exercitum redit non facto certiore senatu ne comiexercitum redit non facto certiore senatu ne comitiorum causa in urbe retineretur. postero die consultus a M. Pomponio praetore senatus decreuit dictacello , ut ex iis praesentibus noscere patres possent qugionibus praeessent. dictator de se pauca ac modice locutus in magistrum equitum Ti. Sempronium Gracchum magnam partem gloriae uertit comitiaque edixit, quibus L. Postumius tertium absens, qui tum Galliam  , Q. Mucius Scaeuola . dictator creatis magistratibus Teanum in hiberna ad exercitum redit relicto magistro equitum Romae, qui, cum post paucos dies magistratum initurus esset, de exercitibus scribendis comparandisque in annum patres consuleret. cum eae res maxime agerentur, noua clades nuntiata aliam super aliam cumulante in eum annum fortuna, L. Postumium consulem designatum in Gallia ipsum atque exercitum deletos. silua erat uasta—Litanam Galli uocabant— qua exercitum tra
Abbreviated transcription (Latin):
minius .l. aemilius censores insenatũ legisset.
tanstribi tantũ recitariꝙ eos uisurum. ne penes
iũ hoĩem iudiciũ arbitumꝙ de fama ac moribus
senatõĩs fuerit et ita inde mortuoꝵ locũ suer ibres
turũ ut cado ordini non homo hõi prelatus uidertt᷑.
Petitato uetere senatu inde primus in dite mortuor
locũ legit. qui post .i. aemilium slamineu ee tocee
turulem magistratũ cepissent. Not dum in senatue
lecti essent. ut quisq eoꝵ senatus primus etatati
erant Tum exhis qui magistratus cepissent . quit
spolia. R. hoste fixa domi haberẽt. aut ciluca coma¬
gistratu abdicauit. priuatusꝙ de rostris descendit
siotoribus abire iussis turbeꝙ sc ĩmiscuit . prduai¬
ts agentium res tepuo boc sedulo terens ne dedu¬
aendi sui causa popullim de foro ad duccire cqr
tãm clanguit cura hominũ ea mora. ficquẽtee s
eum domũ deduxerũt. Consul nocte in sequenti ad

Expanded text:
minius L. Aemilius censores in senatum legissent; minius L. Aemilius censores in senatum legissent; transcribi tantum recitarique eos iussurum, ne penes unum hominem iudicium arbitriumque de fama ac moribus senatoris turum ut ordo ordini, non homo homini praelatus uideretur. recitato uetere senatu, inde primos in demortuorum locum legit qui post L. Aemilium C. Flaminium censores curulem magistratum cepissent necdum in senatum lecti essent, ut quisque eorum primus creatus erant; tum ex iis qui ltnongt magistratus cepissent, qui spolia ex hoste fixa domi haberent aut ciuicam corogistratu abdicauit priuatusque de rostris descendit lictoribus abire iussis, turbaeque se immiscuit priuatas agentium res, tempus hoc sedulo terens ne deducendi sui causa populum de foro abduceret. neque tamen elanguit cura hominum ea mora frequentesque eum domum deduxerunt. consul nocte insequenti ad
Abbreviated transcription (Latin):
honinis femeratiam uecem . silentio oium extem gc̃ da
eẽ. Et siquid unꝙͣ lirchani sc̃ĩue ad silendum in cuĩa
fuent. io omium maxĩe tegendum occulendum obliꝰ¬
usctadum pro nõ dicto habendum ẽẽ .Ita eus rei op¬
pressa mẽtio ẽ. dictatorem qui censor ante fuisset.
uetustissimus.qi ex his qui uiuerẽt censor is esset
creari placuit. qui senatũ legeret. acciriꝙ cũ tereen
tium addictatorem dicendũ iussorũt. Qui eo ex a¬
pulia relicto ibi p̃sidio cũ magnis itinerib romam
menses dixit. ubi cũ lictorib in rostra astendit
nes duos dictatores tempot uno ꝙ nũꝙͣ antea factũ
esset. probare se dixit. Noq dictatore se snie i tag
iterum nec dictatori nisi rei gerendo causa creato
in sex mẽses datũ imꝑium. que ĩmoderata sors ẽro
ac trecẽssitas fecerint. bis se modũ impositurunr
lam neq senatũ quemꝙ̃ moturũ. ex quo cũm fla¬

Expanded text:
hominis temerariam vocem silentio omnium exstinguendam hominis temerariam vocem silentio omnium exstinguendam esse et, si quid umquam arcani sanctive ad silendum in curia fuerit, id omnium maxime tegendum, occulendum, obliviscendum, pro non dicto habendum esse. ita eius rei oppressa mentio est. dictatorem , qui censor ante fuisset vetustissimusque ex iis qui viverent censoriis esset, creari placuit qui senatum legeret, accirique C. Terentium consulem ad dictatorem dicendum iusserunt. qui ex Apulia relicto ibi praesidio cum magnis itineribus Romam menses dixit. is ubi cum lictoribus in rostra escendit, neque duos dictatores tempore uno, quod numquam antea factum esset, probare se dixit, neque dictatorem sine magistro iterum, nec dictatori, nisi rei gerendae causa creato, in sex menses datum imperium. quae inmoderata forsan tempus ac necessitas fecerit, iis se modum impositurum: nam neque senatu quemquam moturum ex iis quos C. Fla
Abbreviated transcription (Latin):
tum senatorum aduerse pugne. ad hoc sui quenq
casus ꝑ quinquenium assumsissẽt. Cum de ear
M emilius pro dictatore casilinũ amissũ ꝓfectotã¬
cd excitũ ex poscentibus cunctis retulisset cũ puriꝰ. cãuiliꝰ
cũ lõgn oratõe nõ solũ in opiã. Sed pauatatem etia
ciuium ex quibus impares legerentur conquestus
esset explendi senatus causa ⁊ iũgendi artius lagini
sentẽtia aut cꝗorib aĩs quã ip̃oꝵ quonda postulatiti
latinorum patres audierint. ⁊ cum fremitus indpͥo¬
tium tota curia esset. et precipie maulium esse etiari
eiꝰ stĩps uirũ diceret. qua quonda in capitolio conlll
minatus esset quem latinũ. quepi incuria uidisser u
Nuamanu se interfecturum. &. fabius maxmis
nunquam ter ullius alieni ore tempore menĩ¬
nem futtam in senatu dicit. quam incertam
sespenleo sotiorum animos incertamq fiius
ftche isetanfirio q in su solicitaret cos eaz umnus

Expanded text:
tum senatorum aduersae pugnae, ad hoc sui quemque tum senatorum aduersae pugnae, ad hoc sui quemque casus per quinquennium absumpsissent. cum de ea re M. Aemilius praetor, dictatore post Casilinum amissum profectbus cunctis rettulisset, tum Sp. Caruilius cum longa oratione non solum inopiam sed paucitatem etiam ciuium ex quibus in patres legerentur conquestus esset, explendi senatus causa et iungendi artius Latini sententiam haud aequioribus animis quam ipsorum quondam postulatum Latinorum patres audierunt; et cum fremitus indignantium tota curia esset, et praecipue T. Manlius esse etiam nunc eius stirpis virum diceret ex qua quondam in Capitolio consul minatus esset quem Latinum in curia vidisset eum sua manu se interfecturum, Q. Fabius Maximus numquam rei ullius alieniore tempore mentionem factam in senatu dicit quam inter tam suspensos sociorum animos incertamque fidem id iactum quod insuper sollicitaret eos. eam unius
Abbreviated transcription (Latin):
de mitteretur. issitq ip̃i cdassibus atq exertitibus suis
consulerẽt oracilius ad unicum subsidium. pbehieros
nem legatos cum misisset instipendiũ quanti argenti
opus fuit. et sex menfium frumentum accepit. Cor¬
nclio in sardima cuiutates socie benigne contule
lius regulus quibis consul fuerat et scribonius
libo quintum t̾r . p̃l. erat et duum uiri creati.
M. et c̃ atrilius edem concordie qm . ĩ. Mannilus
pretor uouerat dedicauerunt. et tres pontisi
&. fabuis fuluius flactus in locum.p.scantinide¬
mortui et .d. acmmlr pauli. consulis. et qͥ achpetu
q ᷤ. cetiderat pugna cannensi cum ceteraq conti¬
mus cladibus fortuna minuerat. Quantum con¬
silus humanis adscqui poterant patres explesset̃
tandem se quo et solitudinem curie paucita¬
temq conuenientium ad publicum consilium x¬
rexpexerunt. Neque enim post memilium et.c̃. fla¬
mincum tensores senatus electus fuerat. Cum tã¬

Expanded text:
de mitteretur, iussique ipsi classibus atque exercitibus suis de mitteretur, iussique ipsi classibus atque exercitibus suis consulere. T. Otacilius ad unicum subsidium populi Romani, Hieronem, legatos cum misisset, in stipendium quanti argenti opus fuit et sex mensum frumentum accepit; Cornelio in Sardinia ciuitates sociae benigne contulerlius Regulus , qui bis consul fuerat, et L. Scribonius Libo , qui tum tribunus plebis erat. et duumuiri creati M. et C. Atilii aedem Concordiae, quam L. Manlius praetor uouerat, dedicauerunt; et tres pontificQ. Fuluius Flaccus , in locum P. Scantini demortui et L. Aemili Pauli consulis et Q. Aeli Paeti , qui ceciderant pugna Cannensi. cum cetera quae continuis cladibus fortuna minuerat, quantum consiliis humanis adsequi poterant, patres explessent, tandem se quoque et solitudinem curiae paucitatemque conuenientium ad publicum consilium respexerunt; neque enim post L. Aemilium et C. Flaminium censores senatus lectus fuerat, cum tan
Abbreviated transcription (Latin):
dire domum fideq ad ultimum cepleta consulere sibii
renuntiata legatio petellims est. tantus repente q¬
ror pauorq senatum corum cepit ut pars profugie¬
di qua quisq posset ac deserende urbis auctores ene
bal. uicit tamen ea pars que nichil nec temere agon¬
dum consulendumq deintegro censuit. Relaentagen¬
stero die ꝑ minorem trepidationem retinuerunt po¬
timates ut conuectis om̃ibus ex agris urlemat mon¬
tos firmarent  per idem fere tempus litere exsiciha sar¬
dimaq romam allate priores ex sicilia otticili pro sar
grauiter ictum saucium in disctimine uicte esse. ui¬
timo militie naualibus socus neq stipendiũ neq u¬
mentũ ad diem darĩ neq unde detur esse magno psu¬
adere ut qua primum ea mittantur sibiq si ita uide¬
atur ex nouis. pł. successorem mittãt. Eademq fer
me stipendio frumentoq. ab a. cornelio inãmularo¬
pk. ex sardima scripta. responsum utrisq non esse un¬

Expanded text:
dire domum fideque ad ultimum expleta consulere sibimedire domum fideque ad ultimum expleta consulere sibimerenuntiata legatio Petelinis est, tantus repente maeror pauorque senatum eorum cepit ut pars profugiendi qua quisque posset ac deserendae urbis auctores essebali. uicit tamen ea pars quae nihil raptim nec temere agendum consulendumque de integro censuit. relata postero die per minorem trepidationem re tenuerunt optimates ut conuectis omnibus ex agris urbem ac muros firmarent. per idem fere tempus litterae ex Sicilia Sardiniaque Romam allatae. priores ex Sicilia T. Otacili propragrauiter saucium in discrimine ultimo uitae esse; militi ac naualibus sociis neque stipendium neque frumentum ad diem dari neque unde detur esse; magno opere suadere ut quam primum ea mittantur, sibique, si ita uideatur, ex nouis praetoribus successorem mittant. eademque ferme de stipendio frumentoque ab A. Cornelio Mammula propraetore ex Sardinia scripta. responsum utrique non esse un
Abbreviated transcription (Latin):
tus septingentoru militum de exercitu hannibalis
presidio ne ubi pen in de ascensisset romani in pu¬
gnarent. prenestinis militibus senatus romanus du¬
pla stipendiu et qu ĩquenii militi et uacatõem decre¬
uit. ciuitate cum donaretur obuntutem non muta¬
uerunt. petus morum casus obscurior fama est. qui¬
a nec ip̃oru monum̃to ullo est illusttus . nͨ decͨto rõa¬
uor cod tore petellinoᷤ ꝗuni ex brutis mãserãt ĩ ami¬
neia rõana nõ cathaginẽses modo ꝗ regiõe obtine¬
pcis. se bruti quay ceteri ob seꝑata ase cõsilia oppugͣlñt
diuib cũ obsistere malis neꝗrẽt petellini. legato ᷤᷤ rõam
Qd p̾sidiu petendu miẜunt. quoꝵ precces lacrimeꝙs¬
inquestus ei flebiles cũ B. met ip̃i cõsulere iussi st̃ se se
aircumspectis omnibus imperii uiribus fateri coac¬
ti uichil iam longinquis socus inse presidu esse. Re¬

Expanded text:
tum septingentorum militum de exercitu Hannibalis tum septingentorum militum de exercitu Hannibalis praesidio, ne, ubi Poenus inde abscessisset, Romani oppugnarent. Praenestinis militibus senatus Romanus duplex stipendium et quinquennii militiae uacationem decreuit; ciuitate cum donarentur ob uirtutem, non mutauerunt. Perusinorum casus obscurior fama est, quia nec ipsorum monumento ullo est illustratus nec decreto Romanorum. eodem tempore Petelinos, qui uni ex Bruttiis manserant in amicitia Romana, non Carthaginienses modo qui regionem obtinebant sed Bruttii quoque ceteri ob separata ab se consilia oppugnabant. quibus cum obsistere malis nequirent Petelini, legatos Romam ad praesidium petendum miserunt. quorum preces lacrimaeque—in questus enim flebiles, cum sibimet ipsi consulere iussi sunt, sesecircumspectis omnibus imperii uiribus fateri coacti nihil iam longinquis sociis in se praesidii esse, re
Abbreviated transcription (Latin):
rus sum eeclamaret. Qui nullam antea pationem
autibus admiscrat. cum demum agi secum est. pas¬
sus de redempciõe liltrorum capitum. Septum cesa¬
n insingulos precium conuenit. fi de accepta se se tra¬
diderunt donec om̃e aurum persolutum est in uin¬
culis habiti. tum remissi cumas cum fide id uenus
est qna ab cquite mabeuntis inmisso interfectos
preuestim maxima pars fuere. Ex d.lxx. qui in
presidio fuerunt minus dimidium fernuim famesq
ab sumpsit. Ceteri in columes preneste cum p̾. R.
suo mancino striba is antea fuerat redierunt sta¬
tua cius i acio fuit. preneste inforo statua lori¬
cata. amicta toga uelato capite. et tria signa cũ
titulo lamine ence inscripto manicũ pro militibus
qui casilini in presidio fucm̃t uotum uoluisse idem
ticulus tribus signis mede fortune poi̾tis fuit sub¬
iectus. Casilinum oppidꝰ reditum campanis est firma¬

Expanded text:
rus sum?' exclamaret; et qui nullam antea pactionem rus sum?' exclamaret; et qui nullam antea pactionem auribus admiserat, tum demum agi secum est passus de redemptione liberorum capitum. septunces auri in singulos pretium conuenit. fide accepta tradiderunt sese. donec omne aurum persolutum est, in uinculis habiti; tum remissi summa cum fide. id uerius est quam ab equite in abeuntes immisso interfectos. Praenestini maxima pars fuere. ex quingentis septuaginta qui in praesidio fuerunt, minus dimidium ferrum famesque absumpsit: ceteri incolumes Praeneste cum praetore suo M. Anicio —scriba is antea fuerat—redierunt. statua eius indictio fuit, Praeneste in foro statuta, loricata, amicta toga, uelato capite, et tria signa cum titulo lamnae aeneae inscripto, M. Anicium pro militibus qui Casilini in praesidio fuerint uotum soluisse. idem titulus tribus signis in aede Fortunae positis fuit subiectus. Casilinum oppidum redditum Campanis est, firma
Abbreviated transcription (Latin):
liter inter omnes frumentum diuisum ad postero
quoq die ac tartio factum est. Nocte et mitteban¬
tur. et perueniebant co custodias hostium fallebant.
Imbribus de inde contimus citator solito amnis trans¬
uerso uetice dolia inpulit ad ripam quam hostes ser¬
uabant Ibi herentia inter obnata ripis salicta conspi¬
ciuntur.nuntiatumq hannibali est. ed et deinde i¬
interriore custodia cautum nequid falleret uoltumo
ad urtem missum. nuces tamen fusse ab romanis
castris cum medio amni ad casilinum deflucrant. cra¬
tibus ecipiebantur. postremo ad id uentum inopie
est. ut lora detractasq scutis pelles ubi feruida no¬
mollissent aqua mandere conarentur. nec muribus
alione amnali abstinerent. et om̃e herbatum radi¬
cumq genus aggerbus infimis muri eruerent. et
cum hostes ob arassent. quicquid herbitrem extra mu¬
tum erat. raporum semem inicterant. ut hanniba
cone usque dum ea nastuntur ad casilinum sessu¬

Expanded text:
liter inter omnes frumentum diuisum. id postero liter inter omnes frumentum diuisum. id postero quoque die ac tertio factum est; nocte et mittebantur et perueniebant; eo custodias hostium fallebant. imbribus deinde continuis citatior solito amnis transuerso uertice dolia impulit ad ripam quam hostes seruabant. ibi haerentia inter obnata ripis salicta conspiciuntur, nuntiatumque Hannibali est et deinde intentiore custodia cautum ne quid falleret Uolturno ad urbem missum. nuces tamen fusae ab Romanis castris, cum medio amni ad Casilinum defluerent, cratibus excipiebantur. postremo ad id uentum inopiae est, ut lora detractasque scutis pelles, ubi feruida mollissent aqua, mandere conarentur nec muribus alioue animali abstinerent et omne herbarum radicumque genus aggeribus infimis muri eruerent. et cum hostes obarassent quidquid herbidi terreni extra murum erat, raporum semen iniecerunt, ut Hannibal 'eone usque dum ea nascuntur ad Casilinum sessu
Abbreviated transcription (Latin):
nrs prcberaic dictator auspinor tpetendor causam
puofecto tomaz Marcellu t ip̃m cupientri ttser
auxilium obsessio. Sed uolapnus amnis fiefie¬
tue equid et pretes nolanorum atani aceneno¬
romattuebant. tompano cimentio li presidium
rm anum abscess set Gractiss ad siꝓnosiauin¬
tum cosilino quia preditum erat dictatoag ne
quan absente eo rei gereret. nichis mouebat qui¬
quam que facile om̃n̾em patigitam ausatenti
minciabantur acasilino. nam er pret pncerent
quosdam non tolerantes famem constadat. et stare
mer mes muris nudacorpora ad misilium tellorum ictus
prebentes et egre patiens gracus. cum neque pugna
conserere dictatoris in uissu auderet pugnandum
undique con uecto cum quam plura dolia complesset.
Nuntium ad magistratum casilinum misit ut exci¬
perent doliaq amnis deferet. in sequenti nocte in¬
tentionibus in flumen ac spe̾ abunitio romano fac¬
tam dolia media animi ammi missa defluxerunt equa¬

Expanded text:
ronius praeerat dictronius praeerat dict Marcellum et ipsum cupientem ferre auxilium obsessis et Uolturnus amnis inflatus aquis et preces Nolanorum Acerranorumque tenebant, Campanos timentium si praesidium Romanum abscessisset. Gracchus adsidens tantum Casilino, quia praedictum erat dictatoris ne quid absente eo rei gereret, nihil mouebat, quamquam quae facile omnem patientiam uincerent nuntiabantur a Casilino; nam et praecipitasse se quosdam non tolerantes famem constabat et stare mes in muris, nuda corpora ad missilium telorum ictus praebentes. ea aegre patiens Gracchus, cum neque pugnam conserere dictatoris iniussu auderet—pugnandum undique conuecto cum complura dolia complesset, nuntium ad magistratum Casilinum misit ut exciperent dolia quae amnis deferret. insequenti nocte intentis omnibus in flumen ac spem ab nuntio Romano factam dolia medio missa amni defluxerunt; aequa
Abbreviated transcription (Latin):
rũt corpora aĩosq ut magis demde p̾teute uictorie
cos ꝙ̃ pͥntis futaretur. uires manusꝙ ad pectatũ du¬
cis apud ꝑitos artu militariu habact᷑ qũaq̃ nõ ce
connẽsi ecie protinus ad urbem romano direisset
illa eĩ cũctato᷑ distulisse modo uictoriã idẽi potuit.
hic eror uires ademisse ad uincendũ Itaq hercule
uelut sicu̾ alis exercicu a capua cenret. nichil us ꝙͣ
pstie discipline ttnuit. aredicit pleriꝵ sco¬
tis emphiatis ubi primũ sub relib holra tepfist
cu poribus aĩs ꝙ deficiebãt et de inde ꝑ om̃e ctiue¬
rur tẽpus magna paro sinc cõmentib ab sign ioda¬
lo tebant. nem̃ alic lutebre quã capua desenorbis e¬
rant Ceteruim mitescente iam hicme. duto ce hbrions
mibite casilinũ redit ubi qũaq ob pignatĩe de satu
etat. obsidio tam cotinuato oppitanoa psadiugq t
altimu mopic odduxerat. castrio tomanio t semp¬

Expanded text:
runt corpora animosque ut magis deinde praeteritae uictoriae runt corpora animosque ut magis deinde praeteritae uictoriae eos quam praesentes tutarentur uires, maiusque id peccatum ducis apud peritos artium militarium haberetur quam quod non ex Cannensi acie protinus ad urbem Romanam duxisset; illa enim cunctatio distulisse modo uictoriam uideri potuit, hic error uires ademisse ad uincendum. itaque hercule, uelut si cum alio exercitu a Capua exiret, nihil usquam pristinae disciplinae tenuit. nam et redierunt plerique scortis imcorporibus animisque deficiebant, et deinde per omne aestiuorum tempus magna pars sine commeatibus ab signis dilabebantur neque aliae latebrae quam Capua desertoribus erant. ceterum mitescente iam hieme educto ex hibernis milite Casilinum redit, ubi, quamquam ab oppugnatione cessatum erat, obsidio tamen continua oppidanos praesidiumque ad ultimum inopiae adduxerat. castris Romanis Ti. Semp