comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tendas totum hoc adte nil pertinere fatebere.quan¬
do neque hic amplius esse potes neque ossibus tuis
super esse sensus aliquis: quo discernant ubi durius
aut mollius cubent neq quo tendis aliunde faci¬
lius peruenisses aut breuius. Eleganter anaxago¬
ras peregre moriens an inpatriam referri uellet a¬
micis interrogantibus. nihil necesse est inquid
et adiecit causam undiq enim ad inferos tan¬
tũde uit est. quod responsum non minus conuenit
ad celum ascensuris quam casuris ad inferos. Dol¬
U tinam domi moͬter Rsi illic esses. esse alibi for¬
san optares: sic enim habe et quod uiuens debueras
disce uel moriens. Difficile est uobis o mortales mo¬
rem gerere delicati et queruli quibus quod habe¬
tis omne uilissimum est semper et solum id opti¬
mum quo caretis. D Osi domi morerer. R multa
ibi forsitan uideres q̃ mortem tbi efficerent grauii¬
orem unde ideo te fubmotum crede ut reiectis
curis omnibus deum solum atq animam cogi¬

Expanded text:
tendas, totum hoc ad te nichil pertinere fatebere, quando neque hic amplius esse potes, neque ossibus tuis superesse sensus aliquis, quo discernant ubi durius aut mollius cubent, neque quo tendis aliunde facilius pervenisses aut brevius. Eleganter Anaxagoras peregre moriens, an in patriam referri vellet amicis interrogantibus, “nichil necesse est”, inquit, et adiecit causam: “Undique enim ad inferos tantundem vie est”, quod responsum non minus convenit ad celum ascensuris, quam casuros ad inferos. Utinam domi morerer! Si illic esses, forsan alibi esse optares. Sic enim habe, et quod vivens debueras, disce vel moriens; perdifficile est vobis, o mortales, morem gerere, delicati et queruli, quibus quod habetis omne vilissimum est semper et solum id optimum quo caretis. O si domi morerer! Multa ibi forsitan videres, que mortem tibi efficerent graviorem, unde ideo te submotum crede, ut reiectis curis omnibus, Deum solum atque animam cogi
Abbreviated transcription (Latin):
ter atq honeste: malum utrumq si male si flebi¬
liter atq ignaue. Dicam quod mireris quodq ꝓ¬
÷ uerbio peniꝰtus sit aduersum Siqua locorum que¬
rimonia iusta est. hanc ego faciluis uiuenti per¬
miserim cuius utrunq forsan intersit qnͣ mo¬
rienti ciuius omnis loci cura superuacua est iam.
iam locis omnibus abituro. DTangis animum ad¬
huc tamen inpatria mori uellem. Ruoluntas hu¬
mana nisi uirtus ac sapientia illam frenet perse
ipsam indomita et effrenis est quod si altius at

Expanded text:
ter atque honeste; malum utrunque, si male, si flebiter atque honeste; malum utrunque, si male, si flebiliter atque ignave. Dicam quod mireris, quodque proverbio penitus sit adversum: si qua locorum querimonia iusta est, hanc ego facilius viventi permiserim, cuius utcunque forsan intersit, quam morienti, cui omnis loci cura supervacua est, iam locis omnibus abituro. Tangis animum; adhuc tamen, in patria mori mallem. Voluntas humana, nisi virtus ac sapientia illam frenet, per se ipsam indomita et effrenis est; quod si altius at
Abbreviated transcription (Latin):
editum sui nominis possidebat auctorem. Quid de
aliis dicam ligurgum spartha profugum creta sus¬
cepit eadem creta saturnum regem pulsum afilio
abeuntem uidit italis finibus abditum humatũ¬
q audiit africe lumin hanibalem tegit urna bi¬
thinica teseum themistoclen ac solonem tres athe¬
niensium coronas sic fortuna dispersit ut pͥmu
sciros secundum persis. tertium ciprus sepeliret
imparia tantis cadaueribus sepulcra. Dies me defi¬
ciet singulis in morantemneq te historiis obrue¬
re propositum sed monere. NTeneo sed hos om¬
nes et quoscumq enumerare alios potes extra pa¬
tuam de functos fateor sed uolentes nego dolentesq
arbitror. R Unde hec tibi nisi quod stulti om̃es
secundum se alios extimant nequ̾e quod sibi est¬
difficile cuiquam possibile suspicari possunt. Et
fortasse ueteri illi prouerbio prebuisti aurem. bo¬
num est peregre uiuere mori malum cum utrũ¬
q potius bonum sit modo bene fiat longamini¬

Expanded text:
editum sui nominis possidebat auctorem. Quid de aliis dicam? Lycurgum, Sparta profugum, Creta suscepit; eadem Creta Saturnum regem pulsum a filio abeuntem vidit, Italis finibus abditum humatumque audivit. Africe lumen, Hannibalem, tegit urna Bithynica. Theseum, Themistoclem ac Solonem, tres Atheniensium coronas, sic fortuna dispersit, ut primum Scyros, secundum Persis, tertium Cyprus sepeliret, imparia tantis cadaveribus sepulcra. Dies me deficiet singulis immorantem, neque te historiis obruere proposui, sed monere. Teneo; sed hos omnes, et quoscunque enumerare alios potes, extra patriam defunctos fateor; sed volentes nego, dolentesque arbitror. Unde hoc tibi? nisi quod stulti omnes secundum se alios extimant, neque quod sibi difficile est, cuique possibile suspicari possunt; et fortasse illi veteri potius proverbio prebuisti aurem: “Bonum est peregre vivere, mori malum”, cum utrunque potius bonum sit, modo bene fiat, longanimi
Abbreviated transcription (Latin):
triam obiit apud campanie nolam tiberius dispar
moribus imperio par apud campanie nusenum
espasianus ac utus optimi principes ut patrem et fi¬
lium decebat una et eadem uilla quamus prope
extra urbem tamen obiere: at traianus in occidẽte
natus in oriente de functus est. Septimius seuerus in
affrica humilem habuit originem rome superbum
imperium. eboraci autem inbritania sepulturam
heodosium inhispaniis ortum defunctumq mediolani
Constantinopolis accepit que.. iam prius aliunde

Expanded text:
triam obiit apud Campanie Nolam, Tiberius, dispar triam obiit apud Campanie Nolam, Tiberius, dispar moribus, imperio par, apud Campanie Misenum, Vespasianus ac Titus optimi principes, ut patrem et filium decebat, una et eadem villa, quamvis prope, extra urbem tamen obiere. At Traianus in occidente natus, in oriente defunctus est. Septimius Severus in Africa humilem habuit originem, Rome superbum imperium, Eboraci aut in Britannia sepulturam. Theodosium in Hispaniis ortum, defunctumque Mediolani, Constantinopolis accepit. Que iam prius aliunde
Abbreviated transcription (Latin):
melius uiuas melius moriare quam inpatria nusquam
durius iaceas quam domi Tres decii et si duos tantũ
fama celebret extra patriam animosissime ceciderũt
cum latinis pugnans pater tum etruscis filius addit
sicero et cum pirro nepos. Quid nunc ex ordine oc¬
currentes eximios duces sequar omnes rome geni¬
tos sed extinctos alibi. atilium regulum proseruanda
patrie simulq hosti fide quo crudeluis eo gloriosius
morientem uidit affuica et sequenti bello gaium
flaminium cortona emilium paulum cãneet clau¬
dium marcellum uenusia tiberium gracchum luca¬
nia procumbentem uidit. nulli horum Rome mori
contigit. Due spes ingentes imperii romani in ipso
etano flore succise drusus et marcellinus et si ambo
inpatriam reuecti. ambo tamen procul apatria ille
ingermania obiit. Inc baione. Quid nunc Tu ne
tarquino superbior. tu ne potentior silla es atq ille
cumis exul hc domius puteolis expirauit Quid mi¬
nores loquor Augustus cesar pater patrie. extra pa¬

Expanded text:
melius vivas, melius moriare quam in patria. Nusquam durius iaceas quam domi. Tres Decii, etsi duos tantum fama celebret, extra patriam animosissime ceciderunt, cum latinis pugnans pater, cum Etruscis filius, addidit Cicero, et cum Pirrho nepos. Quid nunc ex ordine occurrentes eximios duces sequar, omnes Rome genitos, sed extinctos alibi? Attilium Regulum pro servanda patrie simul atque hosti fide, quo crudelius eo gloriosius morientem vidit Africa; et sequenti bello Gaium Flaminium Cortona, Emilium Paulum Canne, Claudium Marcellum Venusia, Tiberium Gracchum Lucania procumbentem vidit. Nulli horum Rome mori contigit. Due spes ingentes imperii Romani in ipso etatis flore succise Drusus et Marcellinus, etsi ambo in patriam revecti, ambo tamen procul a patria, ille in Germania obiit, hic Baione. Quid nunc, tune Tarquinio superbior, tune potentior Silla es? atqui ille Cumis exul, hic dominus Puteolis expiravit. Quid minores loquor? Augustus Cesar, pater patrie, extra pa
Abbreviated transcription (Latin):
nes et plautum arpinatem lucilium aruncum &
pacuuium brundusinum et uiuenalem . Equina¬
tem et propertium umbrum et ualerium antia¬
tem catullum ueronensem et uarrum cremonen¬
sem et gallum forliuensem et accium pisaurense
et cassuim parmensem et claudianum florentinũ
et persium uulterranum. et mille alios roma te¬
nuit ac magna exparte humo condidit itoluuo
patauino uixseram uelut ad sepulturam patrie re¬
aituto Sicut ex diuerso multos roma eadem ge¬
nuĩt alibi morituros. Orbis. terre quasi domuꝰs
angusta est et ipse quadrangularis cuius ab ex¬
tremo ad exiremum transitus et hic uiuere et il¬
lic mori non pluris est fortibus animis qͣuã pro
uario usu balneum triclinio seu brumali estiuum
thalamum mutare Trita est omnibus maximeq
llustribus alternatio hec originis ac sepulcri D
Scio sic esse extra patriam tamen mestus morior.R
Nichilo lenor inea ipsa quam tuam dicis patria mo¬

Expanded text:
nes, et Plautum Arpinatem, et Lucilium Aruncum, et nes, et Plautum Arpinatem, et Lucilium Aruncum, et Pacuvium Brundusinum, et Iuvenalem Aquinatem, et Propertium Umbrum, et Valerium Antiatem, et Catullum Veronensem, et Varum Cremonensem, et Gallum Foroiuliensem, et Actium Pisaurensem, et Cassium Parmensem, et Claudianum Florentinum, et Persium Volateranum, et mille alios, Roma retinuit, ac magna ex parte humo condidit, Tito Livio Patavino vix serum velut ad sepulturam patrie restituto. Sic, ex diverso, multos Roma eadem genuit alibi morituros, Orbis terre quasi domus angusta est, et ipse quadrangularis, cuius ab extremo ad extremum transitus, et hic vivere, illic mori, non pluris est fortibus animis quam pro vario usu balneum triclinio, seu brumali estivum thalamum mutare . Trita est omnibus, maximeque illustribus, alternatio hec originis ac sepulcri. Scio sic esse; extra patriam tamen mestus morior. Nichilo letior in ea ipsa quam tuam dicis patria mo
Abbreviated transcription (Latin):
ligo ꝙ scilicet sanctissimis spiritibus celoq semp
herentbus nulla iam terrene patrie cura esset q̃ nõ¬
dum tibi deposita sed mihi crede si celo inhias depo¬
nenda est. Attingam tamen de hine alios uirtutum
amicos celi memores non dum tamen celi studio
terre oblitos Sannii ossa pithagore methapontus
texit siceronem arpini ortum rome altum caiete
sinus exanimem uidit plinium quem infantem
lauit athesis grandeuum ueseni ciuis extinxit.
ugilium mundo dedit mantua. brundusium siue¬
ut alii perhibent tarentum rapuit nunc neapolis te¬
net Ouidium sulmo compegit ponticum soluit exi¬
lium tercentium comicum ut fama est karthago ge¬
ciq nuit roma docuit archadia sepeliuit. flaccum dͦ¬
ratium apulia ennium calabria statium prorun¬
tia narbonensis. ausonium uasconia tres anneos si¬
ue ut alii uolunt quatuor duos senecas uidelicet
gallionem et lucanum misit corduba et hos om¬

Expanded text:
ligo, quod scilicet sanctissimis spiritibus celoque semper ligo, quod scilicet sanctissimis spiritibus celoque semper herentibus nulla iam terrene patrie cura esset, que nondum tibi deposita, sed, michi crede, si celo inhias, deponenda est. Attingam tamen dehinc alios virtutis amicos, celi memores, nondum tamen, celi studio, terre oblitos. Samii ossa Pythagore Metapontus texit; Ciceronem, Arpini ortum, Rome altum, Caiete sinus exanimem vidit; Plinium quem infantem lavit Athesis, grandevum Vesevi cinis extinxit. Virgilium mundo dedit Mantua, Brundusium siveut alii perhibent, Tarentum rapuit, nunc Neapolis tenet; Ovidium Sulmo compegit, Ponticum solvit exilium; Terentium comicum, ut fama est, Carthago genuit, Roma docuit, Archadia sepelivit; Flaccum Horatium Apulia, Ennium Calabria, Statium provincia Narbonensis, Ausonium Vasconia, tres Anneos, sive, ut alii volunt, quattuor, duos Senecas videlicet, Gallionem et Lucanum misit Corduba; et hos om
Abbreviated transcription (Latin):
illum siria illum persis. illum habet armenia illum ethi¬
opes. illum indi. illum achaia. illos roma. illum ultĩa
seruat hispania quosdam tamen ex his loco mortis ab¬
latos esse nunc initalicis urbibus fama est qua terre¬
ni erant pars quidem etherea pridem haud dubie
celum tenet. D xtra patriam mori oportet.R Qd
secundi ordinis uiros loquar illum stridomiꝰ bethleem
primus et post roma illum gallia pannonie: atq
illum athenis abstulit pariseos. hunc grecie atque
hunc hispanie rapuit roma. hunc mediolanum ro¬
me uiuum. hunc defunctum africe sardinia. mox
sardine ticinum: occidentis duo lucida sidera equa
meritis iuncta animis. uicina corporibus quid sint
dequibus loquor intelligis atq ideo multa festinãs
transeo. Sed ne tertii ordinis exemplum desit. illum
palestine ciprus tulit illum nursie campania hos is¬
panie italia illum quidem bononia hunc patauium
intelligo plane singula sed adhuc inuitus procula
patria morior. R Et ego plane causam rei huius intel¬

Expanded text:
illum Syria, illum Persis, illum habet Armenia, illum Ethiopes, illum Indi, illum Achaia, illos Roma, illum ultima servat Hispania, quosdam tamen ex his loco mortis ablatos esse, nunc in Italie urbibus fama est, qua terreni erant; pars quidem etherea pridem haud dubie celum tenet. Extra patriam mori oportet. Quid secundi ordinis viros loquar? Illum Stridoni Bethleem prius et post Roma, illum Gallia Pannonie, atque illum Athenis abstulit Parisius, hunc Grecie atque hunc Hispanie rapuit Roma, hunc Mediolanum Rome vivum, hunc defunctum Africe Sardinia, mox Sardinie Ticinum, occidentis duo lucida sidera, equa meritis, iuncta animis, vicina corporibus; qui sint de quibus loquor intelligis, atque ideo multa festinans transeo: sed ne tertii ordinis exemplum desit: illum Palestine Cyprus tulit, illum Nursie Campania, hos Hispanie Italia, illum quidem Bononia, hunc Patavium. Intelligo plane singula, sed adhuc invitus procul a patria morior. Et ego plane causam rei huius intel
Abbreviated transcription (Latin):
tu tibi non natura seu fortuna prefixerat ante enim
illud mori non potes sicut nec post illud uiuere. Do¬
Morior ante tempus. Re. Quis nisi amens queritur ante
tempus absolui uinculis et carcere telaxati. Letandum
meduis fidius si ante tempus accidisset sed nec accidit
nec accidere potuit. suum tempus habẽt omnia. hic

Expanded text:
tu, tibi, non natura seu fortuna prefixerat. Ante illud enim tu, tibi, non natura seu fortuna prefixerat. Ante illud enim sic mori non potes, sicut nec post illud vivere. Morior ante tempus. Quis nisi amens queritur ante tempus absolvi vinculis et carcere relaxari? Letandum mediusfidius, si ante tempus accidisset; sed nec accidit nec accidere potuit: suum tempus habent omnia. Hic
Abbreviated transcription (Latin):
ut dicitur in manuihabet unde se libert: quo solu¬
to nil natuit amplius et nil iam celestibus uelle debet.
ut uirgilius ait Pont igitur hanc querclam. ante
diem non reposeitur quod omni debetur die quin pro
eo quod dicebam gratias age quia seilicet ad id debitũ
nec prece nec pingnore nec usura indiges, quod ultimũ
fertur dixisse spartanus ille uir fortis incognitus sed
dignus agnosci: cum ad mortem luctus obhoc ipsum
imperterritus iret atq alacer quoꝰd capite suo satisface¬
re ligurgi legibus potest Do. Morior ante diem Re
Non intelłigo quid sit ante diem mori nisi quod uulgo
dicitur ante lucem seu cum primum illucescit que ex¬
erticiis euis quam nunc agis anime aptissima hora est.
alioquin quis omnino hominum ante suum diem
moritut cum ille sit suus dies inquo moritur non ali¬
us. D Ante tempus morior. Re. Neque ante tempus
sed intempore morieris nisi sic forte tempus accipis qđ

Expanded text:
ut dicitur, in manu habet, unde se liberet, quo soluut dicitur, in manu habet, unde se liberet, quo soluto nil nature amplius, et nil iam celestius ullis debet, ut Virgilius ait. Pone igitur hanc querelam. Ante diem non reposcitur, quod omni debetur die, quin pro eo quod dicebam gratias age, quia scilicet ad id debitum nec prece, nec pignore, nec usura indiges; quod ultimum dixisse fertur Spartanus ille vir fortis incognitus, sed dignus agnosci; cum, ad mortem ductus, ob hoc ipsum imperterritus iret atque alacer quod capite suo satisfacere Lycurgi legibus posset. Morior ante diem. Non intelligo quid sit ante diem mori, nisi quod vulgo dicitur, ante lucem, seu cum primum illucescit, que exercitiis eius quam nunc agis anime aptissima hora est. alioquin quis omnino hominum ante suum diem moritur, cum ille sit suus dies, in quo moritur, non alius? Ante tempus morior. Neque ante tempus neque post tempus, sed in tempore moreris, nisi forte sic tempus accipis, quod
Abbreviated transcription (Latin):
tibus ad que mortali uelo. obsita acies uestra non
peneitat que profecto cupiditas naturalis est homini
sed uehemencior studioso nil morte melius putem mlq
quod breuius adoptatum ferat. D Morior. R. lmmo
obdormis uiteq fessus ut arbittor requiescis. D Morior.¬
R Uade ineternam requiem nuc primum uiuere m¬
cipis bona mors micium est uite Demorte ante diem c. ii9
uidꝙ ante diem morior. RAnte diem Dolor¬
nemo moritur sed non omnibus dies idem.
immo ut eximiꝯ uates ait Stat sua cuiq
dies. ad quam quisq cum uenerit metam attigit et
quoniam nec redire datum nec subsistert transeundũ
est. D Ante cliem mouor. R fosset uduerum esse si in
diem debitor fuisses. purus debitor semper debet itaq
nutum sui creditoris obseniet et semper innumerato
habeat quod debet habet autem semper dum mor¬
tale corpus habet nullo mutuo nullo opus est feno¬
re. domi habet. immo quocumq ietit secum habet

Expanded text:
tibus, ad que mortali velo obsita acies vestra non tibus, ad que mortali velo obsita acies vestra non penetrat, que profecto cupiditas naturalis est homini, sed vehementior studioso, nil morte melius putem nilque quod brevium ad optatum ferat. Morior. Immo obdormis viteque fessus ut arbitror requiescis. Morior. Vade in eternam requiem; nunc primum vivere incipis: bona mors, initium est vite. 120 DE MORTE ANTE DIEM Quid, quod ante diem morior? Ante diem nemo moritur; sed non omnibus dies idem, immo ut Vates ait eximius: Stat sua cuique dies: ad quam quisque, cum venerit, metam attigit; et quoniam nec redire datum, nec subsistere, transeundum est. Ante diem morior. Posset id verum esse, si in diem debitor fuisses; purus debitor semper debet, semper itaque nutum sui creditoris observet, et semper in numerato habeat quod debet. Habet autem semper, dum mortale corpus habet: nullo mutuo, nullo opus est fenore, domi habet; immo quocunque ierit secum habet,
Abbreviated transcription (Latin):
niam ut uocatum respondere et reuerenter patete
laudabile sic imperatons in uissu commissa decusto¬
dia et coppons stationen discedere capitalis est ha¬
benda defectio et ẽxilio graui uel summo plecten¬
da supplicioisciens repetoꝰ ut altius inprimam ha¬
bunde enim nisi fallor hec omnia supenor tracta¬
nis tributum nat᷑e debitum persqͥuis mox fututus
lber fac libens quod uel nolens faceres: et ut bene
ait quidam mortis hortator cupias quodcumq
necesse est non est ulilius imo quidem non est ali¬
ud in necessitate consilium quicquid fit anolente fit le¬
nus et desinit esse neressitas si uolitas accesserit.Q
En morior. R En te dominus prestolatur accelera ne titu¬
bes neu cunteris pone suspiciones non tu tibi es catior
quam illi. Quis uocatus ab amante diffidit. Ad huc
forie miraberis timuisse quod optandum esset. multa
iam solutus scies que uinctus nullo umquam studio
didicisses usque adeo ut archana retum nosse uolen¬

Expanded text:
niam ut vocatum respondere et reverenter parere niam ut vocatum respondere et reverenter parere laudabile, sic imperatoris iniussu commissa de custodia et corporis statione discedere capitalis est habenda defectio, et vel exilio gravi vel summo plectenda supplicio. Sciens repeto ut altius imprimam; abunde enim, nisi fallor, hec omnia superior tractanis tributum nature debitum persolvis: mox futurus liber. Fac libens quod vel nolens faceres, et, ut bene ait quidam mortis hortator: cupias quodcunque necesse est; non est utilius, immo quidem non est aliud in necessitate consilium; quicquid fit a volente, fit levius, et desinit esse necessitas, si voluntas accesserit. En morior. En te dominus prestolatur; accelera ne titubes, neu cuncteris; pone suspitiones: non tu es tibi carior quam illi. Quis vocatus ab amante diffidit? Adhuc forte miraberis timuisse quod optandum esset, multa iam solutus scies, que vinctus nullo unquam studio didicisses; usque adeo ut arcana rerum nosse volen
Abbreviated transcription (Latin):
fit funira anima que pati possit. Sed quia creattr¬
anime ipse est mitis ipse pius ac miseticors opus su¬
um non despiciet seq ueraciter inuocantibus pro¬
pe erit In illum preces in illum uota in illum spes ul¬
 time ferantur in illuis nomen extrema desinant
suspiria. I secutus nihil timeas natura parens benig.¬
nissima nilil fecit horrificum mortem formidabilem
ertor facit hominum non natura rei. froinde siꝗd
magnum uoluis animo si quid alium struis humi¬
les et ineptas uulgi uoces actaq despice. Uetum illos
suscipe quotum imitatio adueram gloriam uia est
Apud nostros quidem lete felicitem mõtientium in¬
numerabilia sunt exempla Smn antiquiora perqui¬
timus multi occurrent qui mortem non mocdo fe
do diximus marcus eiceto excusat seneca autem
et laudat nobis uero neutrum sat probatur sed
secundum minus quia tollerabilius est errorem ex¬
cusare quam laudare. Nos utrumq reicimus quo¬

Expanded text:
sit futura anima que pati possit. Sed quia creatorsit futura anima que pati possit. Sed quia creatoranime ipse est mitis, ipse pius ac misericors, opus suum non despiciet. Seque veraciter, invocantibus prope erit. In illum preces, in illum vota, in illum spes ultime ferantur, in illius nomen extrema desinant suspiria. I securus, nil timeas; natura, parens benignissima, nichil fecit horrificum: mortem formidabilem error facit hominum, non natura rei. Proinde si quid magnum volvis animo, si quid altum struis, humiles et ineptas, vulgi voces actaque despice, verum illos suspice, quorum imitatio ad veram gloriam via est. Apud vestros quidem lete feliciterque morientium innumerabilia sunt exempla; sin antiquiora perquirimus, multi occurrent qui mortem non modo ferado diximus, Marcus Cicero excusat, Seneca autem et laudat. Nobis vero neutrum sat probatur, sed secundum minus, quia tolerabilius est errorem excusare quam laudare; nos utrunque reicimus, quo
Abbreviated transcription (Latin):
sibi consultum iri extimat / lete illam cogitãs it cum
uenent uisurus ut liberatons sui nuntiam seu mi¬
niftram et cum transierit respectutus ceu fenestram
unde mundi laqueos et caicetem carnis euaserit.
llud cicero idem disputando consequitur seu perit
animꝰ seu transfertur ut uel mali nihil uel boni plu¬
timum sic in morte argute fortassis apud suos. a¬
pud uos nempe non philosophis modo sed ne uul¬
go clubium credo hercle nec apud eum ipsum de
quo sepe loquimur ciceronem quod magnificen¬
tissime muliis testatus est locis sed uel suiꝰ collo¬
cutoris uel illius cuius diffidentie seruiebat. Ad
summam igitur sic teneto ut facis in mortalem
esse animam quod non solum concors uestre gen¬
tis opinio sed philosophotum omnium excelle̾ntis¬
simi tenuerunt. Nulla tibi spes in occasu anime
que natura talis est ut mon nequeat neq limc
fidas nil mali super esse post obitum quod nuua

Expanded text:
sibi consultum iri existimat, iam lete illam cogitans, et cum sibi consultum iri existimat, iam lete illam cogitans, et cum venerit visurus, ut liberatoris sui nuntiam seu ministram, et cum transierit respecturus, ceu fenestram, unde mundi laqueos et carcerem carnis evaserit. Illud Cicero idem disputando consequitur, seu perit animus seu transfertur, ut vel mali nichil, vel boni plurimum sit in morte, argute fortassis apud suos; apud nos nempe non Philosophis modo, sed nec vulgo dubium, credo hercle, nec apud eum ipsum, de quo sepe loquimur Ciceronem, quod magnificentissime multis testatus est locis, sed vel sui collocutoris, vel illius cuius diffidentie serviebat. Ad summam igitur sic teneto, ut scias immortalem esse animam, quod non solum concors vestre gentis opinio, sed Philosophorum omnium excellentissimi tenuerunt. Nulla tibi spes in occasu anime que natura talis est ut mori nequeat, neque hinc fidas nil mali superesse post obitum, quod nulla
Abbreviated transcription (Latin):
ram que hoc loco disputant philosophi. multa sum̾t
enim que monentis occupatio et angustie tempo¬
ris non admittunt. Debuit tibi profunde admodũ
hesisse quicquid ubiq de hac te ab antiquis philoso¬
phis disputatum est. ut enimiidem ipsi uolunt aspe¬
ratum tetum omnium temedia superuacua facere
potest rara quidem sed infinem. rata prosperitas. que
aduersus mortem disseruntur ea semper utilia senpenq¬
necessaria ut sint moriendi non fortiuta sed naturalis
et inuicta necessitas facit. Inter ceteros sane multa et
ualida intusculano ipso cuius supra memini prima
luce recollegit cicero que ii olim didicens nunc do¬
cendi spatium non est. quibus efficit siue in malis
sit qui moritur siue mbonis esse uideatur quia ta¬
men ex quo fortue iaculis patet omnis hominum
status a malis eum non a bonis morte discedere qd̃
acer quisq humanarum obseruator terum haud
dubit uerum sentit. motte igitur non offensum st sed

Expanded text:
ram, que hoc loco disputant Philosophi, multa sunt ram, que hoc loco disputant Philosophi, multa sunt enim que morientis occupatio et angustie temporis non admittunt; debuit tibi profunde admodum hesisse, quicquid ubique de hac re ab antiquis Philosophis disputatum est. Ut enim ipsi idem volunt, asperarum rerum omnium remedia supervacua facere potest rara quidem sed in finem rara prosperitas. Que adversus mortem disseruntur, ea semper utilia semperqnecessaria ut sint, moriendi non fortuita sed naturalis et invicta necessitas facit. Inter ceteros, sane multa et valida, in Tusculano ipso, cuius supra memini prima luce recolligit Cicero, que nisi olim didiceris, nunc docendi spatium non est. Quibus efficit, sive in malis sit qui moritur, sive in bonis esse videatur, quia tamen ex equo fortune iaculis patet omnis hominum status, a malis eum non a bonis morte discedere, quod acer quisque humanarum observator rerum haud dubie verum sentit. Morte igitur non offensum se, sed
Abbreviated transcription (Latin):
dus premit quod fecisse uespasianus corpore legitur.
tu facies mente ut assurgas moriens nec te dignum
censeas iacentem mori neq minus hac in parte tibi tri¬
buas qͣm ille sibi qu̾od non ut ille sis princeps. mors.
enim nescit imperium principes non angnoscit ade:¬
quataꝵ optima. Multa forsan in uita terte in mor¬
te nihil illi licuit quod non liceat tibi quin et plus¬
culum diuine opis tibi ni respuis affuturum spero
non quia tu melior sed qu̾od gratiuto dei amore fe¬
licior: qui negata magnis et sapientibus abscondita
concessit paruulis et reuelauit indoctis. Adde quod
cum utilius tum facilius tuum erit assurgere illius
enim conatus corporeis uitbus egebat quas morbus
extenuat mors extinguit tibi adsurgendum non
nisi animi uitibus est opus que uicina sepe mortis
augent᷑. D monior. Rquid in tuto trepidas. quid
iplano cespitas. quid inprono hesitas. non tibi inge¬

Expanded text:
dus premit, quod fecisse Vespasianus corpore legitur, dus premit, quod fecisse Vespasianus corpore legitur, tu facies mente, ut assurgas moriens, nec te dignum censeas iacentem mori, neque minus hac in parte tibi tribuas, quam ille sibi, quod non ut ille sis princeps. Mors enim nescit imperium, principes non agnoscit, adequatrix optima. Multa forsan in vita, certe in morte nichil illi licuit, quod non liceat tibi; quin et plusculum divine opis tibi, ni respuis, affuturum spero, non quia tu melior, sed quod tu gratuito Dei amore felicior, qui negata magnis et sapientibus abscondita, concessit parvulis et revelavit indoctis. Adde quod cum utilius, tum facilius tuum erit assurgere: illius enim conatus corporis viribus egebat, quas morbus extenuat, mors extinguit; tibi ad assurgendum, non nisi animi viribus est opus, que vicinia sepe mortis augentur. Morior. Quid in tuto trepidas? quid in plano cespitas? quid in prono hesitas? non tibi inge
Abbreviated transcription (Latin):
ris atqͦue inuitus. et nescio quid reito anxie tespec.¬
tans an sordium quas dimintis oblitus an bonotum
ad que petgis incredulus. fitfecto si quod paulo an¬
te dicebam et quod magni dixetunt uiti uestra q̃
dicitur uita mors est illud est consequens ut eius si¬
nis que mors dicitur uita sit. D MororR Rex te
tuus carcere liberat iam uincla frangitut que
fecisse mortalia pium patrem id qͦue uel maxime
ad illius miseucordiam pertinere et plotino uisum et
uestris approbatum sciens quid queraris nescio.
Aonor R uocat te rex tuus felix nuncius. sepe est enĩ
nec uidetur faustum quod inuitis accidit consensũ
adhibe. tum sentire incipies quam bene tecum agi¬
tur hoc quem metuis cantris eutũ et mala uite re¬
putans et mortis bona presagiens quasi olor ille socrati¬
cus diuinationis paiticeps et ob id sacer appollim mo¬
rendo tantabis si non uoce saltem animo. et nisi qd̃
absit graue nimis in expiatorum te criminum pon¬

Expanded text:
ris atque invitus, et nescio quid retro anxie respecris atque invitus, et nescio quid retro anxie respectans an sordium quas dimittis oblitus, an bonorum ad que pergis incredulus. Profecto si, quod paulo ante dicebam, et quod magni dixerunt viri, vestra que dicitur vita mors est, illud est consequens, ut eius finis que mors dicitur vita sit. Morior. Rex te tuus carcere liberat; iam vincula franguntur, que fecisse mortalia pium patrem libuit; idque vel maxime ad illius misericordiam pertinere, et Plotino visum, et vestris approbatum sciens, quid queraris nescio. Morior. Vocat te rex tuus, felix nuntius sepe est enim, nec videtur faustum quod invitis accidit. Consensum adibe: tunc sentire incipies quam bene tecum agitur, hoc quem metuis carceris exitu; et male vite reputans et mortis bona presagiens, quasi olor ille Socraticus divinationis particeps, et ob id sacer Apollini, moriendo cantabis, si non voce saltem animo. Et nisi, quod absit, grave nimis inexpiatorum te criminum pon
Abbreviated transcription (Latin):
res molestias q memineris. O morior. Rita mortem
fletis omortales quasi magnum aliquid uita sit.
quod si esset magnum aliquid musce haberent et
atanee et formite. si semper benesicium uita esset.
semper maleficium esset mors. que magnum benesicium
est interdum idum ud ab intollerabilibus malis uel ab
inis que summa sunt mala peccatis instantibus anĩas
eripit preseruatq At qui ut magnum aliquid inter
uos sola est uirtus sic ꝑse si spectetur uita hec misenia¬
tum in numerabilium officina est. quam qui claudi
dolet is ferias malorum respuit et quietem odit quã
qui appetit laboriose sinem uite cupiat necesse est
quando nullus est alius uel labotum uel malotum fi¬
ms. quid fles igitur dies adest qui si traheretur uo¬
us erat optandus et fortassis ut res hominum sunt¬
÷ et fortime uis inmensa et insultus uarii sepe eciam
uotis optatus est cibi. D Morior. R imm̾o et terrea
et caduca domo adethereum et eternum migras ha¬
bitaculum et mlimine pedem habens mestus auelle¬

Expanded text:
Morior. Ita mortem fletis, o mortales, quasi magnum aliquid vita esset; quod si esset, magnum aliquid musce haberent et aranee et formice. Si semper beneficium vita esset, semper maleficium esset mors, que magnum beneficium est interdum, dum vel intolerabilibus malis, vel ab his que summa sunt mala, peccatis instantibus, animam eripit preservatque. Atqui ut magnum aliquid inter vos sola est virtus, sic si per se spectetur vita hec, miseriarum innumerabilium officina est; quam qui claudi dolet, is ferias respuit malorum et quietem odit; quam qui appetit laboriose finem vite cupiat necesse est, quando nullus est alius vel laborum vel malorum finis; quid fles igitur? Dies adest, qui si traheretur, votis erat optandus; et fortassis, ut res hominum sunt et fortune vis immensa et insultus varii, sepe etiam votis optatus est tibi. Morior. Imo e terrea et e caduca domo ad ethereum atque eternum migras habitaculum, et in limine pedem habens, mestus avelle
Abbreviated transcription (Latin):
suia alterum egipuaci gurgitis unda contorsit Cato¬
ni hiuic ultimo roma principium ac nomen finem
cognomenq dedit utica Cornelios scipiones roma ꝑ¬
genuit nobilissima et reipi saluberrima germina
quibus seruanda sepe esset et ornanda Hos sic sua
sors distribuit ut duo illi qui dicuntur magni his¬
pana terra obruti superior affricanus literni nasica
pergami lentulus mtra siciliam se iunctis habitent
sepulcris soli ex hoc numero asiaticus atque affrica¬
nus minor rome iacent melius quolibet in exilio ia¬
cituri ille carcer̃ multatus. hic morte. sic persepe ubiq¬

Expanded text:
syria, alterum Egyptiaci gurgitis unda contorsit. Catosyria, alterum Egyptiaci gurgitis unda contorsit. Catoni huic ultimo Roma principium ac nomen, finem cognomenque dedit Utica. Cornelios Scipiones Roma progenuit, nobilissima et Reipublice saluberrima germina, quibus servanda sepe esset et ornanda: hos sic sua sors distribuit, ut duo hi qui dicuntur magni, Hispana tellure obruti, superior Africanus Literni, Nasica Pergami, Lentulus intra Siciliam, seiunctis habitent sepulcris; soli ex hoc numero Asiaticus atque Africanus minor Rome iaceant, melius quolibet in exilio iacituri, ille carcere mulctatus, hic morte. Sic persepe ubiq
Abbreviated transcription (Latin):
uentum sancte docteq simul ac disserte paupertatis¬
⁊ exempla non adiuuant fortunatioribus agam. si qđ
doles regibus ac cesaribus accidisse monstrauero du¬
cumq clarissimis maximorum ne hominum fortu¬
nam sis recusaturus uidero. D Quid dictura quosue
inmedium prolatura sis sentio. sed quid opus est uer¬
bis doleo extra patriam mori mortisq molestiam lo¬
cus grauat. R Melicam manum horres ut uideo
pergam tamen quãm feliciter tu uideto mihi uerum
dixisse. et fideliter monuisse satis fuerit Allexandrum
pella genuit babilon peremit allex andria conditoris
sui nomen ac cinerem custodiuit Alterum allex andeꝵ
epiri regia pauerat. lucanus amnis obtriuit Cirum ꝑ¬
sis regem tulerat stichia truncum tulit: marcum cras¬
sum magnumq pompeum roma et romanum impe¬
rium omne suspexerat que uiuorum magnitudinẽ
tollerasset utiq e mortuorum si sors sineretꝰ suffectura
cineribus sed alterum trans eufratem tellus pressit as¬

Expanded text:
entum, sancte docteque simul ac diserte paupertatis exempla non adiuvant, fortunatioribus agam: si quod doles regibus ac Cesaribus accidisse monstravero, ducumque clarissimis, maximorumne hominum fortunam sis recusaturus videro. Quid dictura quosve in medium prolatura sis sentio. Sed quid opus est verbis? doleo extra patriam mori, mortisque molestiam locus gravat. Medicam manum horres video; pergam tamen, quam feliciter, tu videto; michi verum dixisse ac fideliter monuisse, sat fuerit. Alexandrum Pella genuit, Babylon peremit, Alexandria conditoris sui nomen ac cinerem custodivit. Alterum Alexandrum Epiri regia paverat, Lucanus amnis obruit. Cyrum Persis regem tulerat. Scythia truncum tulit: Marcum Crassum Magnumque Pompeium Roma et Romanum imperium omne suspexerat: que vivorum magnitudinem tolerasset, utique mortuorum, si sors sineret, suffectura cineribus; sed alterum trans Euphraten tellus pressit As
Abbreviated transcription (Latin):
stoycorum decietis obtemperaret quos sectabatur suũ¬
q nomen grandi aliquo facinore clanficaret: cui ꝗd
mali potuerit accidere si uiueret non inuenio. Q eĩ
besanr ut erat clemens nihil aliud efficere uolebat
etiam in ipso belli ciuiilis ardore quam ut bene mete¬
ti dete .p. uideretur duobus optimis cuubus cicetone
et cathone seruatis. En tibi alia preter inuidiam cau¬
sa monendi uanitas stulta uitaq nec cathone digna
neq ulla prorsus anticipande mortis sufficiens causa
est D AMori malim qͦuam sic uiuere. R Quid scis
an hec tbi tam tristis uita mults optabilis multis
muidiosa sit sed mpatientia res cinctas ex asperat
Mori opto. R ut timidis metũ mortis. sic desperatis
iute odium ex torquere difficile est. uitam tamen
equanimiter perserendam mortem fortiter expectan¬
dam hec nostri temedĩ summa sit. De morte dolor c¬
orior. R Ad extrema peruentum est. iam
nec mortem metues nec optabis de quibus

Expanded text:
Stoicorum decretis obtemperaret quos sectabatur, suumStoicorum decretis obtemperaret quos sectabatur, suumque nomen grandi aliquo facinore clarificaret. cui quid mali potuerit accidere, si viveret, non invenio; Gaius enim Cesar, ut erat clemens, nichil aliud efficere volebat, etiam in ipso belli civilis ardore, quam ut bene mereri de Republica videretur, duobus optimis civibus Cicerone et Catone servatis”. En tibi alia preter invidiam causa moriendi, vanitas stulta; utraque nec Catone digna, neque ulla prorsus anticipande mortis sufficiens causa est. Mori malim quam sic vivere. Quid scis an hec tibi tam tristis vita, multis optabilis, multis invidiosa sit? sed impatientia res cunctas exasperat. Mori opto. Ut timidis metum mortis, sic desperatis vite odium extorquere difficile est, vitam tamen equanimiter perferendam, mortem fortiter spectanda: hec nostri remedii summa sit. 119 DE MORTE Morior. Ad extrema perventum est: iam nec mortem metues nec optabis, de quibus
Abbreviated transcription (Latin):
rere auctori Quid ergt cesatem dignum udicauit qui
filio uitam daret at qui sibi uel m̾dignum censuit uł
inuidit. et ad summam mortis illiuis causam solam
fuisse in uidiam quod nec cesar ipse dissimulauit ut
modo diximus. Aliud eĩ timere quid poterat. aut ꝗd
principem non tulisset: aquo pridem consule curia eiet¬
tus fuerat et coniectus incarcerem et qui se tanta tam¬
fa presenti in uina non occidit. quo mͥ ani metu: qua
se falsa oppinione superbie aut crudelitatis occideret
Quid tam horrificum uiltus cesaris habuit ut esset mor¬
te etiam fugiendus uiri omnium tyrampnorum nõ¬
modo sed principum dementissimi atq mitissimi et
si potentiorem nullum multos certe ferociores sua ille
uiderat etate immo uero nullum uiderat mitiorem
uire igitur alter quidam scriptor egregius et fide cla¬
rus et eloquio. mih inquit cato uider causam que¬
sisse moriendi non tam ut cesarem fuget quam ut

Expanded text:
rere victori Quid ergo? Cesarem dignum iudicavit, qui rere victori Quid ergo? Cesarem dignum iudicavit, qui filio vitam daret, atqui sibi vel indignum censuit, vel invidit? et ad summam, mortis illius causam solam fuisse deprehenditur invidiam, quod nec Cesar ipse dissimulavit, ut modo diximus. Aliud enim timere quid poterat, aut quid principem non tulisset, a quo pridem Consule curia eiectus fuerat, et coniectus in carcerem. Et qui se tanta tamque presenti iniuria non occideret? quo inani metu, qua se falsa opinione superbie aut crudelitatis occiderit, quid tam horrificum vultus Cesaris habuit, ut esset morte etiam fugiendus, viri omnium non tyrannorum modo, sed principum clementissimi atque mitissimi? et si potentiorem nullum, multos certe ferociores sua ille viderat etate; immo vero nullum viderat mitiorem. Iure igitur alter quidam scriptor egregius, et fide clarus et eloquio, “Michi, inquit, Cato videtur causam quesisse moriendi, non tam ut Cesarem fugeret, quam ut
Abbreviated transcription (Latin):
iuidiosam summo hominum excusatam sapientibꝰ
ac laudatam sequi uiteq difficultates in numeras
auxilio spontanee mortis euadete. L. Mori uoloᷤᷤ ui¬
de ne te manis species rerum fallat. sunt nempe alii
quꝰam pares eloquio nilnl adrem at ceite sentencia po¬
ciores qui cathonis hanc mortem neq: laudent neꝙ
excusent sedi grauissime reprehendant. In quibus au¬
gustinus scruꝰ tator ueritats accerrimus non hanc
Nusse arcessende mortis causam disputat ne subcesa¬
tis imperio uiueret cum filio suo ipse autor fuerit
acesatt̃ confugiendi deq illius elementia speran¬
di omnia nec fefellit. quod si tuipe taedisset cur non filiũ
secum uel ueneno uel fetro uel morte qualibet abeiusmo¬
di turpitudine liberasset. Cum manlius torquatus sit lau¬
datus quꝰod filium ipse suum qui contra pauis imperiũ
pugnasset ac uicisset occidetat neq enim turpius dici
poterat procacis hostis esse uictorem quꝰam superbo pa¬

Expanded text:
invidiosam, summo hominum, et excusatam sapientibus invidiosam, summo hominum, et excusatam sapientibus ac laudatam, sequi, viteque difficultates innumeras auxilio spontanee mortis evadere? Mori volo. Vide ne te inanis spes rerum fallat: sunt nempe alii quam pares eloquio nichil ad rem, at certe sententia potiores, qui Catonis hanc mortem neque laudent, neque excusent, sed gravissime reprehendant, in quibus Augustinus, scrutator veritatis acerrimus, non hanc fuisse illi arcessende mortis causam, disputat, ne sub Cesaris imperio viveret, cum filio suo ipse auctor fuerit, ad Cesarem confugiendi, deque illius clementia sperandi omnia, nec fefellit; quod si turpe credidisset, cur non filium secum vel veneno vel ferro vel morte qualibet ab eiusmodi turpitudine liberasset? Cum Manlius Torquatus sit laudatus, quod filium ipse suum, qui contra patris imperium pugnasset ac vicisset, occiderat neque enim turpius dici potest, procacis hostis esse victorem, quam superbo pa
Abbreviated transcription (Latin):
nisi ile me reuocet aquo hic positus fuui. Id dum stepha¬
no nuntiatum esset et ipse illi metuens atqͣue eum re¬
uocanirus accurteret turris sundamentis fatiscentibꝰ
magno corruit fragore sic fidelis cuctos oppressus est
quem uix entum iuinis dominus seruum mestus ac
lacrimans sepeliuit eumq dum uixit et pie desidera¬
uit et fidem eius sepe meritis laudibus infamiliari col¬
loquid persecutus est: Quid hũs uerbis uelim uides. ta¬
lis enim conmissi tibi corpons custos esse debes deo qua¬
ls hic credite sibi turnis domino suo fuit. fuisse tamẽ
nillominus non me latet mortem cathonis illa eta¬
ie laudatam amultis et oppinione hominum glorio¬
sam. Notumq est illud uilii cesaris qui dum uictor
uticam ꝓpraret ubi se ille peremerat audita eius mor¬
te catho mee glorie inquit inuidet et ego sue iui¬
deo Fredarumꝰ aliqͥd haud dubie uidebatur cui uir
maximus et gloriosissimus inuideret. S Quid igit᷑¬
mihi obstat aut quid piohibet sapientis uiri mort̾em

Expanded text:
nisi ille me revocet a quo hic positus fui”; id dum Stephano nuntiatum esset, et ipse illi metuens atque eum revocaturus accurreret, turris fundamentis fatiscentibus magno corruit fragore; sic fidelis custos opppressus est, quem vix erutum ruinis, dominus suus mestus ac lacrimans sepelivit; eumque, dum vixit, et pie desideravit, et fidem eius sepe meritis laudibus in familiari colloquio prosecutus est. Quid his verbis velim vides: talis enim tibi commissi corporis custos esse debes Deo, qualis hic credite sibi turris domino suo fuit. Fuisse tamen nichilominus, non me latet, mortem Catonis illa etate laudatam a multis, et opinione hominum gloriosam. Notumque est illud Iulii Cesaris, qui dum victor Uticam properaret, ubi ille se peremerat, audita eius morte “Cato mee glorie, inquit, invidit, et ego sue invideo”; preclarum aliquid haud dubie videbatur, cui vir maximus et gloriosissimus invideret. Quid igitur obstat michi aut quid prohibet sapientis viri mortem
Abbreviated transcription (Latin):
locus ubi esse desinis quod inuitus es. flendum e¬
rat ab inicio dum inciperes esse quod nolebas nũc
gaucdendum esse enim incipies inmortalis. O mo¬
tior. Romnes hii qui lectulum tuum modo ambi¬
unt:. omnes quos preterea uidisti unquam omnes
dequibus aut audisti aut legisti et quantula ea ꝑs
hominum est quam nosse potuetis: omnes omnino

Expanded text:
bi esse desinis, quod invitus es; flendum erat ab initio, dum inciperes esse quod nolebas; nunc gaudendum: esse enim incipies immortalis. Morior. Omnes hi qui lectulum tuum modo ambiunt, omnes preterea quos vidisti unquam, omnes de quibus audisti aliquid aut legisti, et quantula ea pars hominum est quam nosse potueris, omnes
Abbreviated transcription (Latin):
duobus toudem me tractatbus fatigasti.
am preterea nec dolebis nec corporis animiq defecti¬
bus subiacebis nec rerum tediis aut morbis aut senio
aut hominum dolis aut fortime uanetate lassa¬
bere que si mala suat mali finis utique bonus est.
tu paulo ante de hũs omnibus querebans nunc eo¬
rundem de sine conquerenis. uide ne sis miquius
unam rem qui simul esse doleas et finiri  mo¬
nor. R. iter parrum immo omnium latum tritũꝙ
iter graderis solus ne tibi nescio quid aliud deuiũ¬

Expanded text:
dem me proximis tractatibus fatigasti. Iam preterea nec dolebis, nec corporis animique defectibus subiacebis, nec rerum tediis, aut morbis, aut senio, aut hominum dolis, aut fortune varietate lassabere, que, si mala sunt, mali finis utique bonus est. Tu paulo ante de his omnibus querebaris; nunc eorundem de fine conquereris. Vide ne sis iniquus, unam rem qui simul doleas esse et finiri. Morior. Iter patrum, immo omnium; latum tritumque iter graderis. Solus ne tibi nescio quid aliud de
Abbreviated transcription (Latin):
bus subiacebis nec rerum tedus aut morbis aut senio
aut hominum dolis aut fortime uanetate lassa¬
bete que si mala sunt mali sinis utique bonus est.
tu paulo ante dehiis omnibus querebans nunc eo¬
nrndem de fine conquerens. uide ne sis miquius
unam tem qui simul esse doleas et finiri e mo¬
nor. R. iter patrum immo omnium latum tritũꝙ
iter graderis solus ne tibi nescio quid aliud deuiũ
tn aluisses. ferge autem non est ab errandi metus
tot sunt uie. duces comitesq. D heu morior. R¬
Si quis est quem flentem moti deceat ridere dede¬
cuit uiuentem cum in stare semperq supra uerti¬
cem uideret unde mox flendum sciretinsum istũ
haua dubie fletus hic non longo se uinctus spatio seque¬
batur. D motior. & non est strenclus qui sui gene¬
tis sortem luget. non morereris utiq nisi mortalis es

Expanded text:
subiacebis, nec rerum tediis, aut morbis, aut senio, aut hominum dolis, aut fortune varietate lassabere, que, si mala sunt, mali finis utique bonus est. Tu paulo ante de his omnibus querebaris; nunc eorundem de fine conquereris. Vide ne sis iniquus, unam rem qui simul doleas esse et finiri. Morior. Iter patrum, immo omnium; latum tritumque iter graderis. Solus ne tibi nescio quid aliud demum maluisses. Perge autem, non est aberrandi metus; tot sunt vite duces comitesque. Heu, morior! Si quis est quem flentem mori deceat, ridere dedecuit viventem, cum instare semperque supra verticem videret, unde mox flendum sciret, risum illud haud dubie fletus hic, non longo seiunctus spatio, sequbatur. Morior. Non est ferendus, qui sui generis sortem luget: non
Abbreviated transcription (Latin):
unt. omnes quos preterea iudisti unquam omnes
dequibus aut audisti aut legisti et quantula ea ꝑs
hominum est quam nosse potueris: omnes omnino
qui uel olim nati sunt uel omnibus seculis ac terris
nascentut iter hoc egerunt acturqe sunt Cerne a¬
nimo longam piecedentium longamq sequentium
cateruam comitum quoq et hac ipsa hora recum si

Expanded text:
reterea quos vidisti unquam, omnes de quibus audisti aliquid aut legisti, et quantula ea pars hominum est quam nosse potueris, omnes omnino, qui vel olim nati sunt, vel omnibus terris aut seculis nascentur, iter hoc egerunt acturique sunt. Cerne animo longam precedentium longamque sequentium catervam comitum quoque, et h
Abbreviated transcription (Latin):
cuit uiuentem cum instare semperq supra uerti¬
cem uideret unde mox slendum sciret nsum istũ
haua dubie fletus hic non longt se iunctus spatio seque¬
batur. D motior. E non est strencdus qui sui gene¬
tis sortem luget. non morereris utiq nisi mortalis es¬
ses. sm id defles quod mortalis sis non est flendi

Expanded text:
semperque supra verticem videret, unde mox flendum sciret, risum illud haud dubie fletus hic, non longo seiunctus spatio, sequbatur. Morior. Non est ferendus, qui sui generis sortem luget: non morereris utique, nisi mortalis esses; sin id defles quod mortalis sis, no