comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sibi corscius fuit nesciuntur : Qui calaudẽ
cibhominibus nonrequirens quortũ
Inipso fuit: omnes uirtutes sucis. latere uolu¬
isset: Quam quam etiam exhis quae con¬
perta nobis erct plurcomisimus.
quicisufficere credimus sit antum ex¬
cellentia notarentur: Simuletle genti¬
bus consulendum fuit : Non quod hispare¬
ret copia congesta fastidium ꝯ Obsecro
cuitem eos. quilecturisunt: ut fidem dictis
adhibecint: Nequeme quicquam: nisi
conpertum et probatum: scripsis secir¬
bitrentur: Alio quin tacere: quam
falsadicere maluis sem: EXPLICIT

Expanded text:
sibi conscius fuit, nesciuntur, quia laudem sibi conscius fuit, nesciuntur, quia laudem ab hominibus non requirens, quantum in ipso fuit, omnes uirtutes suas latere uoluisset quamquam etiam ex his, quae conperta nobis erant, plura omisimus, quia sufficere credidimus, si tantum excellentia notarentur: simul et legentibus consulendum fuit, ne quod his pareret copia congesta fastidium. obsecro autem eos qui lecturi sunt, ut fidem dictis adhibeant, neque me quicquam nisi conpertum et probatum scripsisse arbitrentur: alioquin tacere quam falsa dicere maluissem. Igit
Abbreviated transcription (Latin):
quamper ennem memoricam quaerere :
Nonscribendo: cutpugnando uel philo¬
sophando sed pie scẽ. religiose que
uiuendo: Qui quidem error humanus
litteris traditus intantum ualuit . ut multos
tamericemulos: uel in anes philos opicie :¬
uelstulte illius uirtutes: inuenerit :
Vnde facturus mihi opere praecium
uideor. siuittm scĩ ssimiuiri: exemplo
cilus moxfuturam: per scripsero : Quo
utique: cidueram sapientiam . etcaeles¬
tem militim: diuinam que uirtutem
legentes incitabuntur : In quo ito nostri
quoquerationem commodi ducimus. ł¬
ut non inanem ab hominibus memoriã
sed cieternumãdõ proemium: ex pecte¬
mus Quia etsi ipsi nonitauiximus ut
exemplo aliis ẽẽ possimus dedimus tom̃
operam. Ne is lateret: qui eẽt imitan¬
dus: Igitur scĩ martiniuitam scribere
exordiar : ut quae uelante episcopcitũ
uel inepiscopatu gesserit. quam uis
nequaquam adomniuillius potuerim
peruenire. cideo ec inquibus ipse tantum

Expanded text:
quam perennem memoriam quaerere, quam perennem memoriam quaerere, non scribendo aut pugnando uel philosophando, sed pie sancte religioseque uiuendo. qui quidem error humanus litteris traditus in tantum ualuit, ut multos plane aemulos uel inanis philosophiae uel stultae illius uirtutis inue--nerit. unde facturus mihi operae pretium uideor, si uitam sanctissimi uiri, exemplo aliis mox futuram, perscripsero: quo utique ad ueram sapientiam et caelestem militiam diuinamque uirtutem legentes incitabuntur. in quo ita nostri quoque rationem commodi ducimus, ut non inanem ab hominibus memoriam, sed aeternum a Deo praemium exspectemus, quia etsi ipsi non ita uiximus, ut exemplo aliis esse possimus, dedimus tamen operam, ne is lateret qui esset imitandus. igitur sancti Martini uitam scribere exordiar, ut se uel ante episcopatum uel in episcopatu gesserit, quamuis nequaquam ad omnia illius potuerim peruenire: adeo ea, in quibus ipse tantum
Abbreviated transcription (Latin):
ILERIQUEMOR TALIUM.
studio et gloria saeculari incnt̃
dediti. Ex indeper ennem ut putaban
memoriam nominis sui quaesiuerunt
siuitas clarorum uirorum. stilo iN¬
lustrassent: Quceres. utique non
per ennem quidem: sed aliquantolũ
tomen Conceptaes pei fructum ad fe¬
rebat. Quia et suimemoriam: licet
incassum propagabant. et propo¬
sitis magnorum uirorum exemplis.
Non parua cemulatio legentibus
excitabatur. Sed tamen nihiladbeatã
illam aeternamq uitam: haeceorũ
curo pertinuit: Quid erum: autipsis
occasura cum saeculo. scriptorum
suorum gloria profuit : cut quid pos¬
teritas aemolumentitulitle genido
haect orempugnantem : cut soer atẽ
philosophantem: Cum eos non solum
imitari stultitia sit : sed non acerrine
etiam inpugna redementia quippes
quihumanam uitam praesentibus tara¬
tum actibus aestimantes. spessuas f¬
bulis Qnimas sepulchris dederirit :
Si quidem adsolam hominum memoriã
seperpetuandos crediderunt : cum homi¬
nis officium sit per eninem potius uittum

Expanded text:
lerique mortales studio et gloriae saeculari inaniter dediti exinde perennem, ut putabant, memoriam nominis sui quaesierunt, si uitas clarorum uirorum stilo inlustrassent. quae res utique non perennem quidem, sed aliquantulum tamen conceptae spei fructum adferebat, quia et suam memoriam, licet incassum, propagabant, et propositis magnorum uirorum exemplis non parua aemulatio legentibus excitabatur. sed tamen nihil ad beatam illam aeternamque uitam haec eorum cura pertinuit. quid enim aut ipsis occasura cum saeculo scriptorum suorum gloria profuit? aut quid posteritas emolumenti tulit legendo Hectorem pugnantem aut Socraten philosophantem ? cum eos non solum imitari stultitia sit, sed non acerrime etiam inpugnare dementia: quippe qui humanam uitam praesentibus tantum actibus aestimantes spes suas fabulis, animas sepulcris dederint: siquidem ad solam hominum memoriam se perpetuandos crediderunt, cum » hominis officium sit, perennem potius uitam
Abbreviated transcription (Latin):
Cum utiq siutile fuis set Id quoq: dñs prcies¬
tare potuis set: Ego enim cum primum
animum adscribendum appuli. quia
uestis putarem tantiuiri latereuir tutes:
Apud me ipsedidici: ut sollais mis none¬
rubescerem: qui nec magnam istarũ
um quamrerume scienticm contigis sẽ:
Et si quid ex his studiis olimfortas selibcis¬
sem. totum id dissitudine tantitem¬
poris perdidissem: Sed tameni nenos
manecit tam molesta deferisio: sub¬
pressositibi uidetur nomine libellus
edaitur: Quod ut fieriualeat. titulum
frontis ertide: ut muta sit pagina.
Et quod sufficit. loquaturmateriam
nonloquatur. auctorem.

Expanded text:
cum utique, si utile fuisset, id quoque Dominus praescum utique, si utile fuisset, id quoque Dominus praestare potuisset. Ego enim cum primum animum ad scribendum appuli, quia nefas putarem tanti viri latere virtutes, apud me ipse decidi ut soloecismis non erubescerem: quia nec magnam istarum umquam rerum scientiam contigissem; et, si quid ex his studiis olim fortasse libassem, totum id desuetudine tanti temporis perdidissem. Sed tamen, ne nos maneat tam molesta defensio, suppresso, si tibi videtur, nomine libellus edatur. Quod ut fieri valeat, titulum fronti erade, ut muta sit pagina; aut, quod sufficit, loquatur materiam, non loquatur auctorem.
Abbreviated transcription (Latin):
carissimo salutem
Ego quidemater uxau¬
mis libellum quem aeut
SSCIARTINISCRIpseram scȩ¬
dasua promene et intrado¬
nes ł icosparieres cohibene
dec neuerã. Quiaui sumnatuta
ropirmus iudicta humanant¬
DERMΟ ΙCULTIΟΗ LΕGΕΝTIΡUS
dis pliceret. Ompium que
RepreheNSioRedicnissimus
iudicarer: quimate rrãdis en¬
rismerito scristorisus nesen¬
uNDã Inpudens occupassem
Sedpetexmabisaepiis uecane
NoNpotui. Quidenim eocet
Ec tibi fiducia libellum edidi. quanulli
cite proderidum reor: quia idspopondis¬
ti Sed uereor netuei ianucisis fudirus
Etemissus semel: non qua eat reuoe ari:
Quod si acciderit et abaliquib eum legi
uideris: bonauenia id alectoribus pos¬
tulabis : Vtrespotius quam uerba per¬
pendant et ce quo animo feranit: si
cures eorum uitiosus forsitansermoper¬
culerit: Quia regnumdĩ Noninelo¬
quentia sed infide constat: Memine¬
rint etiam salutem scieculo. Non abora¬
toribus: sed ũ piscatoribus prcedicatam

Expanded text:
harissimo salutem. Ego quidem, frater unanimis, libellum quem de vita sancti Martini scripseram, scheda sua premere, et intra domesticos parietes cohibere decreveram; quia, ut sum natura infirmus, judicia humana vitsermo incultior legentibus displiceret, omniumque reprehensione dignissimus judicarer, qui materiam disertis merito scriptoribus reservandam impudens occupassem: sed petenti tibi saepius negare non potui. Quid enim esset, em? Verumtamen ea tibi fiducia libellum edidi, qua nulli a te prodendum reor; quia id spopondisti. Sed vereor, ne tu ei janua sis futurus, et emissus semel non queat revocari; quod si acciderit, et ab aliquibus eum legi videris, bona id venia a lectoribus postulabis, ut res potius quam verba perpendant, et aequo animo ferant, si aures eorum vitiosus forsitam sermo perculerit: quia regnum Dei non in eloquentia, sed in fide constat. Meminerint etiam, salutem saeculo non ab oratoribus, sed a piscatoribus praedicatam;
Abbreviated transcription (Latin):
Nec fas ẽ dicere: cũ resurrectionis oiũ tẽp̾
uenerit. accessurã corpori eiꝰ eam magnitu¬
amẽ quã ñ habuit. Si autẽ dixerimꝰ ad alm̃¬
ci corporis modũ etiã quoꝵq maiora corpora
redigenda. ꝑibit de multoꝵ corporib pluri¬
mũ ÷ cum ipse nec capillũ ꝑiturum eẽ ꝓmisẽ¬
rit. Restat ergo. ut suã recipiat quisq m̃su¬
ram : quã uł habuit in uiuentute. etiã si senex¬
ẽ mortuus. uł fuerat habiturus. si ẽ ante
insura etatis plenitudinis xp̃i. aut ꝓpter ali¬
u intelligamus dietũ ẽẽ id ẽ ut illi capiti itd
popłis xp̃ianis accedente oĩũ ꝑfectione mẽ¬
broꝵ etatis eius m̃sura cõpleatur: aut si
hoc de resurrectione corporũ dictũ ẽ. sic ac¬
cipiamus dictũ: ut nec infra. nec ultra ui¬
uenilem formã resurgant corpora mortu
orũ s in eiꝰ etate ⁊ robore usq ad quã xp̃m¬
hic ꝑuenisse cognouimꝰ. Cirea triginta qͥp¬
pe annos definier eẽ etiã scli huiꝰ doctis¬

Expanded text:
nim fas est dicere, cum resurrectionis omnium tempus advenerit, accessuram corpori alicujus eam magnitudinem quam non habuit. Si autem dixerimus ad Dominici corporis modum etiam quoramcunque majora corpora redigenda, peribit de multorum corporibus plurimum, cum ipse nec capillum periturum esse promiserit . Restat ergo ut suam recipiat quisque mensuram, quam vel habuit in juventute, etiam si senex obiit; vel fuerat habiturus, si est ante mensura aetatis plenitudinis Christi, aut propter aliud intellegamus dictum esse, id est. ut illi capiti in populis Christianis accedente omnium perfectione membrorum aetatis eius mensura conpleatur, aut, si hoc de resurrectione corporum dictum est, sic accipiamus dictum, ut nec infra nec ultra iuorum, sed in ea aetate de robore usque ad quam Christum pervenisse cognovimus. Circa triginta quippe annos definierunt esse etiam saeculi hujus doctis
Abbreviated transcription (Latin):
immolaturos. Accipiens nero relationẽ:
exilunt dicens. Ad huc uiuit deoꝵ ad¬
uersarius: Et ingenti ira ex estuans:
ad a nolinũ rescripsit. Concide colla eorum.
expone auibus ⁊ feris nec eos quiescere
patiaris. Cumq a nolinus huiꝰcemodi lt¬

Expanded text:
inmolaturos. Accipi| ens nero relationem . inmolaturos. Accipi| ens nero relationem . exsiluit dicens adhuc uiuit deorum| aduersarius . et ingen ira exestuans . ad anolinum scribens ei . concide colla eorumexpone auibus . et feris . nec ossa quiiscere paciares| Cumque anolinus huiuscemodi lit
Abbreviated transcription (Latin):
in nauicula: ita in altũ naute ꝓfecti sis.
ut obscurarent᷑ at̾ra. Ee p̃cipitauer: seͥ
natariũ cum puero. Et subito stridentib
uentis : cõmota ẽ tempestas. Et ꝑeuntes
naute : clamauer̃. Peccauimus tuo dõ na¬
tari: dũ neronis paremus imꝑio. Ubi nẽ
es nero ⁊ di tu qui nos saluos faciant:
⁊ eirca eũ erat fida tranquillitas. Ad mi¬
rantes naute. clamauer̃. U eni ⁊ salua nos
ꝑ dm̃ tuũ: qui te intanta tempestate custo
cit. ur̃i uero dii idola sunt surda ⁊ ceca
Responder̃ naute. Hune uero credimus
lumus. Dicit ei sc̃s nazarius. Si creditĩ.
custodite uos amalicia neronis. Et ꝓfec¬
carcere: pari gr̃ã confirmatos. Audiens
uero a lb. linus qui p̃erat cuitati. qd p̃
dictus uir eos ad hortatione ⁊ p̾sentia¬
sua confirmaret : capi eũ iussit. scribens
neroni. Uirũ scelestum qui dicit᷑ nazari¬
us iueni fugientẽ potestatẽ tuã: ⁊ ꝑ
uertentẽ eos quos in carcere retinebã

Expanded text:
in nauico . | ita in altum nautae profecti sunt . in nauico . | ita in altum nautae profecti sunt . ut obscurarentur a terra| et praecipitauerunt nazarium cum puero . et subito stri| dentibus uentis commota tempestas est . et pereuntes nau| tae clamauerunt . peccauimus coram deo . nazari dum| neronis parimus inperio . ubi es nunc nero et dii tui quis nos| saluos faciet . et circa eum erat fida tranquilletas admirantes| nautae . clamauerunt . ueni . et salua nos per deum tuum .| qui te in tanta tempestate custodnet.| Vestri uero dii . idola sunt surda et caeca. Responderunt| naute . nunc uero credemus luimus. Dicit eis sanctus nazarius . si creditis custodi| te uos a malicia neronis . et perfeccarcere . pari gracia confirmatus+| Audiens uero anolinus qui praeerat ciuetati . quod pre| dictos uiros . adhortacione . et presentia confirmaret . capi| eum . iussit scribens . Neroni . uerum scelestum qui dicitur| Nazarius . inueni fugientem potestatem tuam . et peruer| tentem quos in ca
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃m natariũ. Renunciauer̃ neroni. Gra¬
tulatus ẽ nero : & dix̃. Inter ponite aliqͥ
spacii. ⁊ forte meliore consilio immolam
diis: & sicut poposcer exhibeatur nar
nazarius uero aspiciens icelũ : ait uoce
magna. Dñe lib̾a animas nr̃as ademoni¬
io : &e salua nos indext̾a tua fortissima.
Nero diẽ. Oportet nefandissimos ex hoc¬
pcepit. scribens ei. Geruasiũ ⁊ ꝓtasiũ u
uenes. detrectantes immolare diis adi
diis nr̃is sacrificare cõpelle. Cumq ꝑduc¬
ti fuissent: quadã die nero ad portum ꝓ¬
cessit. ⁊ statui sibi nazariũ cũ puero ussit.
Dixitq ad eũ. Tante sunt artes tue: it
deoꝵ libaminib noluisti: tu subuertisti
uenes geruasiũ & ꝓtasium. ne immolan
diis. Atq ideo maris te ꝓfunda suscipi
nero dixit naucleris. hunc nefariũ es
puero inmare ꝓieite : ut acontagioni
istius t̾ra purgetur. Et continuo eleuo

Expanded text:
nostrum| nazarium. Renunciauerunt neruni qui granostrum| nazarium. Renunciauerunt neruni qui gratulatus est . | et dixit interponite aliquid spacium . et forte meliore| consilio immola+nt diis . et sicut poposcerunt exibeatur . | Nazarius uero as| piciens in caelum . ait uoce magna . domine libera animas| nostras a demoniis . et salua nos in dextera tua fortissema.| Nero dixit oportet et hunc nefandissemo+ tpraecepit. Scribens ei . Geruasium . et protasium . ioue| nes . detrectantes immolare diis ad tdiis nostris sacrife| care conpelle. Cumque perducti . fuissent alia die nero| ad portum processit . et statui sibi nazario Cum puero| iussit . Dixit ad eum . tante sunt arte tuae . ut deorum libamina noluisti. Tu subuertisti . iouenis| Geruasium . et protasium . ne inmolarent diis . aquae| ideo maris te profunda suscipieit. Nero dixit na+clirio . | hunc nefario Cum puero in mare proici ut a contagione . | istius terra purgetur. Et continuo eleuatis
Abbreviated transcription (Latin):
di honoris copiam uob̾ tribuã. diuitiarũq
abundantiã ad arbitriũ urm in uos conferã:
Ses geruasius ⁊ ꝓtasius dixer̃. Non noc
t̾rene opes oblectant: nec ioius figurã arte
auro eboreq distinctã. ad orabimus. S nec
tu pedẽ nr̃m repellere poteris auia quam
nis ꝑfru. quã breuia mala possidere. Nã
duntie ⁊ honores tui nichil sunt. S&e tu
ipse continuo interibis. Hero iratus dixit.
Digne funditur sanguis ur̃ : qui ꝓpt̾ eru¬
tune uinficabimur. Nam hic mori parati
sumus: ut in et̾nũ uiuamus. Tunc nero
gustarent ex ꝓfanatis ⁊ pollutis. Cumq
stattiussent eos innustri ante arã: nero diẽ.
Si uultis uiuere: sacrificate diis. Sẽs¬
geruasius ⁊ ꝓtasius dixerunt. Nora
ces eoꝵ confringi. Et cũ confringerent
ceruices eoꝵ: geruasius ⁊ ꝓtasius droe¬
runt ministris. Obtestamur uos ꝑ caput
neronis: quiescite a nob̾. ⁊ ad ducite patip̃

Expanded text:
di honoris cupiam uobis tribuam . diuiciarum| que di honoris cupiam uobis tribuam . diuiciarum| que habundantiam ad arbitrium uestrum in uos conferam . Geruasius et protasius dixerunt . non nos terrenę| opes oblectant . nec iouis figuram arte auro euoreque| distinctam adorauimus . sed nec tu pedem nostrum referre pote| ris a uia quam per| frui . quam breuia mala possedire . nam diuiciae . et hono| ris tui+ nulli sunt sicut et tu continuo interrebis. Nero iratus| dixit . digne fundetur sanguis uester . qui propter crutunc uiuificabimur . nam hic mori parati somus . | ut in aeternum uiuamus. Tunc nero gustarent et profanis . et pollutis. Cumque| estatuissent eos ministri ante aram. Nero dixit . si uul| tis uiuere . sacrificatae diis. Geruasius . et protasius . di| xerunt . non um confringi et| dum confringerintur ceruices eorum. Geruasius et prota| sius dixerunt ministris obtestamur uos per caput neronis . | quiescite a nobis parumper et adducite patrem
Abbreviated transcription (Latin):
moueatur hic nefarius: ne aures nr̃e diutius¬
deoꝵ coninciis polluantur. Cumq remouere¬
tur scs̃ nazarius : exclamauit uoce magna
minis tui liberati amalicia neronis. ate ia
głam suscipi mereant᷑. Dixitq ad eos nero.
Nolite consentire huic malefieo: ne cum eo
suppliciis consumamini. Geruasius ⁊ ꝓtasius
nos cum eo mori. ut habeamꝰ uitã eternã.
Nlero dox̃. Quia indeo uos in uiuenili etate
florentes in genio ⁊ alacritate: ñ minimum
miror qd̾ tam stulte talia uerba loqͥmini. de¬
sistite abhac praua ꝑsuasione: & exaltabunt
uos dii nr̃i. Sc̃s̃ uero geruasius ⁊ ꝓtasis
aixer̃. Prrationabilis ⁊ praua ꝑsuasio ẽ: dm̃
conditorẽ celi ⁊ t̾re. qui fecit nos ⁊ maria ⁊
omnia que in eis sunt ñ confiteri. ⁊ colere
idola manu facta que ñ locuntur neq audi¬
unt. Hero indignatus: pugnis ⁊ calcibus¬
eos subiei p̃cepit. Cumq aministris cesi fuis¬
sent nero dixit. Militate nob̾cũ : & eligen¬

Expanded text:
moueatur hic et nefarius . ne aures nostrae di| ucius conuiciis asperentur. Cumque remoueretur . naza| rius . exclamauit uoce magna onfessionem| nominis tui liberati a malicia neronis . a te in gloriam suscipi| mereantur. Dixitque ad eos nero nolite consentire huic ma| lefico . nec cum eum suppliciis consummamini. Geruasius . et| protnos cum eodem mori . ut habeamus uitam aeternam.| Nero dixit uideo uos adhuc in iuuenili . aetate florentis in| genio . et alacritate non minimus . miror quod tam stultice| et anilia uerba loquimini deser+te ab hac praua persu| asione . et exaltabunt uos dii nostri. Geruasius . et protasius| dixerunt inracionabilis et praua persuasio est . deum condito| rem caeli et terrae qui fecit mare et omnia que in eis sunt.| Non confetere et colere idola manufacta que non locuntur| neque audiunt. Nero indignatus . pugnis eos subegi praecepit.| Cumque a ministris caesi fuissent. Nero dixit miletate no| biscum et elegen
Abbreviated transcription (Latin):
Audiens hec quidã ex satellitib neronis.
nomine cornelius: relationẽ as eũ detulit.
d p̃dictus nazarius aduersus deos quos
uerteret. Cumq nero hiuus cemodi literas
dexpisset: misit dentonẽ comite cũ inil
Respondit. Ego sum. Drxitq as eum dento.
Numqͣs ⁊ hii uiuenes xp̃iani sunt.. Sẽs na

Expanded text:
Audiens quidam ex satellitibus neronis . nomine| cornelius . relationem ad eum detulit quod prae| dictus Nazarius aduersus deos quos di| catione conuerteret. Cumque nero huiuscemodi litteras| accepisset . misit dentonem comitem cum miliRespondit . ego sum . dixit| ad eum dento numquid et hii iouenis christiani sunt. Sa
Abbreviated transcription (Latin):
res estis: &e arriani dicunt. Hescimꝰ. nolu¬
mus intelligere. nolumꝰ credere: quia rsti
uenistis ꝑdere nos : & arriani dicunt. non
sunt demonũ uera torm̃ta. s ficta ⁊ cõpo¬
sita sudibria. Audiui in hoc multa cõponi.
Hoc nemo umquã fingere potint: ut demo¬
nem se eẽ aliquis homo simularet. Quid il¬
lus quos exagitari eos uidemꝰ quib manus
imponitur. ubi hic locus fraudis ẽ ubi sus¬
pieio simulandi: S ñ ego ad suffragiũ mar¬
tirũ usurpor uocem demonũ. Beneficiis sins
saera eoꝵ passio comꝓbat᷑. Habeat indices s
purgatos : habeat testes. s absolutos. Me¬
MLelior uox ẽ. quã sanguis emittit: habet
enim sanguis uocẽ canorã. que de t̾ris ad ce¬
lum ꝑuenit. ut legitur dicente deo sanguis
clamat oꝑationis p̃conii scõꝵ: ⁊ hic sanguis
clamat passionis triumphi eoꝵ. Satis factũ
ẽ peticioni ur̃e : ut ad condendas martirũ¬

Expanded text:
res estis. Et Ariani dicunt: Nescimus, nolures estis. Et Ariani dicunt: Nescimus, nolumus intelligere, nolumus credere. Dicunt perdere nos; Ariani dicunt: Non sunt daemonum vera tormenta, sec ficta et composita ludibria. Audivi multa componi, hoc nemo umquam fingere potuit, ut daemonem se esse simularet. Quid illud, quod ita exagitari eos videmus, quibus manus imponitur? Ubi hic locus fraudi est? ubi suspicio simulandi? 23. Sed non ego ad suffragium martyrum usurpo vocem daemoniorum. Beneficiis suis sacra passio comprobetur. Habet judices, sed purgatos: habet testes, sed absolutos. Memelior vox est, quam sanguis emittit; habet enim sanguis vocem canoram, quae de terris ad coelum pervenit. Legistis dicente Deo: Sanguis clamat operationis praeconio: sanguis clamat passionis triumpho. Satisfactum est petitioni
Abbreviated transcription (Latin):
uidere udeant᷑. Ostendunt alterius fidei fu
dicaret̃. fidẽ illã uerã maioꝵ tͣditioẽ firmatã. quã
demones ipsi negare ñ posst̃ s arriani negat̃. Au¬
diuimꝰ hodie dicẽtes eos qͥb manꝰ imponebat᷑: nemi¬
nẽ possẽ eẽ saluũ nsi qui in patrẽ ⁊ filiũ et
funereum : qui spm scm̃ negaret. qui tri¬
nitatis imꝑium uirtutẽq non crederet
Confitetur hoc diabolus : s arriam nolut̃ fat̾i.
Non accipio adiabolo testimoniũ: s confessionẽ
Inuitus dixeit diabolus: s ex actus ⁊ tort.
Quod nequitia subprimit: extorquet in ui¬
ria. Cedit diabolus plagis: & adhuc cedere
nesciunt arriani. Quanta ꝑ pessi sunt: a&e quẽ¬
ad modũ pharao. malis sius indurantur. Di¬
cebat diabolus ut scriptũ legimus. scio te
quis sig. ties filius dĩ uiui: & dicebant nu¬
dei. nescimus qui sis. dicebant hodie. ⁊ suꝑ¬
ion die uł nocte demones. sciꝰ quia martĩ¬

Expanded text:
videre videantur, ostendunt alterius fidei fuividere videantur, ostendunt alterius fidei fuidicarent. Fidem illam majorum traditione firmatam, quam daemones ipsi negare non possunt; sed Ariani negant. 21. Audivimus hodie dicentes eos, quibus manus imponebatur, neminem posse esse salvum, nisi qui in Patrem et Filium etfunereum, qui Spiritum sanctum negaret, qui Trinitatis omnipotentem virtutem non crederet. Confitetur hoc diabolus, sed Ariani nolunt fateri. tem negaret. 22. Non accipio a diabolo testimonium, sed confessionem. Invitus dixit diabolus, sed exactus et tortus. Quod nequitia supprimit, extorquet injuria. Cedit diabolus plagis, et adhuc cedere nesciunt Ariani. Quanta perpessi sunt, et quemadmodum Pharao, malis suis indurantur? Dicebat diabolus, ut scriptum legimus: Scio te quis sis, tu es Filius Dei vivi . Dicebant Judaei: Nescimus quis sit . Dicebant hodie et superiore die vel nocte daemones: Scimus quia marty
Abbreviated transcription (Latin):
lum̃ ẽ. Nonne simile istus ẽ atq ilud qͦs
in euangłio legimnus: Unius enim potentiã
laudamus auctoris. Nec int̾ ẽ utrum opus
rit: hoc in alioꝵ oꝑe nom̃ eius oꝑatur.
Legunus ergo i euangłio udeos cũ uide¬
rent in illo ceco sanitatis remediũ : requisis¬
se parentũ testimoniũ. Et int̾rogabant qͣmꝰ
uidit filius ur̃: cum ille diceret. cecus cum
eẽm modo uideo. hoc ⁊ iste dicit. secus fui.
et modo uideo. Int̾rogate alios. si michi ñ
Int̾rogate extraneos: ne astipulari michi
ꝑtinatia. Illi cum dubitarent uł parentes
int̾rogabant: isti occulte int̾rogant ⁊ palã
ribus possint aliqui uisitari : hoc ẽ xp̃o
ñ credere. Ipse enim dixit. ⁊ maiora his
in uident. Aut si michi. nũquid ame ali¬
que uirtutes fiunt.ͣ Humquid meo oꝑe.¬
uł meo nomine: Cur igitur michi inui¬
dent quod meũ ñ est: Uel si martirib: res¬
tat enim ut si mͥ ñ inuident. martirib in¬

Expanded text:
lumen sit. 18. Nonne simile istud est, atque illud quod lumen sit. 18. Nonne simile istud est, atque illud quod in Evangelio legimus? Unius enim potentiam laudamus auctoris: nec interest utrum opus rit, hoc in aliorum opere nomen ejus operatur. Legimus ergo in Evangelio Judaeos, cum viderent in illo caeco sanitatis remedium, requisisse parentum testimonium. Interrogabant: Quomodo videt filius vester? Cum ille diceret: Caecus cum essem, modo video . Hoe et iste dicit: Caecus fui, et modo video: Interrogate alios, si mihi non rrogate extraneos, ne astipulari mihi Judaeorum pertinacia. Illi cum dubitarent, vel parentes interrogabant: isti occulte interrogant, palam nribus possint aliqui visitari? Hoc est Christo non credere: ipse enim dixit: Et majora his invideant? Si mihi, numquid a me aliquae virtutes fiunt? numquid meo opere, meo nomine? Cur igitur mihi invident, quod meum non est? Si martyribus restat enim ut si mihi non invident, martyribus in
Abbreviated transcription (Latin):
non possunt : & dicentes. q uid uenistis
ut nos grauit̾ torqueatis : Et arriani
dicunt. Non funt isti martires: nec tor¬
quere diabolũ possunt. nec aliquẽ lib̾a¬
re. cum torm̃ta demonũ ipsoꝵ uoce pro¬
dantur : & beneficia martirũ remedi is
sanatoꝵ.⁊ absolutoꝵ inditiis declarent᷑.
Negant cecũ illuminatũ : s ille ñ negat
se sanatũ. Ille dicit uideo qui ñ uidebat.
ille dicit cecus eẽ desiui. Et ꝓbat facto.
Isti beneficiũ negant: qui factũ negare ñ
possunt. Notus homo ẽ publicis cũ uale¬
ret mancipatus obsequiis: seuerus no¬
mine. lanius. Ministerii deposuerat of¬
ficiũ: post quã inciderat impedim̃tũNo¬
cat ad testimoniũ homines quoꝵ ante sus¬
tentabatur obsequiis: eosdem indicer
sue iusitationis arcessit. quos habebat
testes ⁊ arbitros cecitatis. Clamauitq ⁊
ait. Contigi fimbriã de ueste martirũ qua
saere reliquie uestiuntur: redditũ michi

Expanded text:
non possint, et dicentes: Quid venistis, non possint, et dicentes: Quid venistis, ut nos tam graviter torqueatis? Et Ariani dicunt: Non sunt isti martyres, nec torquere diabolum possunt, nec aliquem liberare; cum tormenta daemonum ipsorum voce probentur, et beneficia martyrum remediis sanatorum, et absolutorum indiciis declarentur. 17. Negant caecum illuminatum, sed ille non negat se sanatum. Ille dicit: Video, qui non videbam. Ille dicit: Caecus esse desivi; et probat facto. Isti beneficium negant, qui factum negare non possunt. Notus homo est, publicis 879 cum valeret mancipatus obsequiis, Severus nomine, lanius ministerio. Deposuerat officium, postquam inciderat impedimentum. Vocat ad testimonium homines, quorum ante sustentabatur obsequiis: eos indices suae visitationis arcessit, quos habebat testes et arbitros caecitatis. Clamat quia ut contigit fimbriam de veste martyrum, qua sacrae reliquiae vestiuntur, redditum sibi
Abbreviated transcription (Latin):
tatis ur̃e celebritatẽ: istos eẽ dies ꝓpls
carminis oracula declararunt. hester al
atq hodiernũ diem quib oportunissime
dicitur dies diei eruetat uerbũ : & istas
noctes de quib aptissime disputat᷑. quia
nox nocti indicat scientiã. Quid enim
aliud hoc biduo. nisi uerbũ intimo eruc¬
tuastis affectu.⁊ scientiã uos habere
fidei ꝓbastis. Cu tam̃ celebritati ur̃e:¬
arriani qui solent. inuident. Et quia ce¬
lebritatem uram iuidis animis ferre ñ
possunt : causam celebritatis oder̃. atq
in tantũ am̃tie ꝓdeunt ut negent marti¬
rum merita : quoꝵ oꝑa etiam demones
confitentur. S hoc ñ mirũ. Siquidẽ tan¬
ta ẽ in creduloꝵ ꝑfidia: ut tolerabilior
sit diaboli plerumq confessio. Dicebat
diabolus. Iħ̃u fili dĩ uiui. quid uenisti an¬
te tempꝰ torquere nos. Et cum hec au¬
dirent udei : ipsi tam̃ dĩ filiũ de negabãt.
Et nunc audistis clamantes demones.
⁊ confitentes martirib qͦd penas ferre

Expanded text:
tatis vestrae celebritatem, istos esse dies prophetici carminis oracula declararunt, hesternum hodiernum, de quibus opportunissime dicitur: Dies diei eructat verbum; et istas noctes, de quibus aptissime disputatur, quia nox nocti indicat scientiam. Quid enim aliud hoc biduo, nisi verbum Dei intimo eructastis affectu, et scientiam vos habere fidei probavistis? 16. Cui tamen celebritati vestrae, qui solent, invident. Et quia celebritatem vestram invidis animis ferre non possunt, causam celebritatis oderunt: atque in tantum amentiae prodeunt, ut negent martyrum merita, quorum opera etiam daemones confitentur. Sed hoc non mirum; siquidem tanta est incredulorum perfidia, ut tolerabilior sit diaboli plerumque confessio. Dicebat enim diabolus: Jesu, Fili Dei vivi, quid venisti ante tempus torquere nos ? Et cum haec audirent Judaei; ipsi tamen Dei Filium denegabant. Et nunc audistis clamantes daemones, et confitentes martyribus quod poenas ferre
Abbreviated transcription (Latin):
rapiit alienos. R si hoc dĩ munus ẽ: ta¬
mera gratiã quã tẽporib sacerdocii mei
adñs iħc tribuit negare ñ possum. Et qr
ipse martir eẽ non mereor: hos uob̾ mar¬
tires de as quisunt. Succedant uietine¬
hunc ergo locum p̃destinauerã michi. Dis¬
num ẽ enim ut ibi requiescat sacerdos:
ubi offerre consueuit. S cedo saeris uca¬
mie dexetam portionẽ. Locus iste mari¬
ribus debebatur. Condamus ergo reliqͥas
saero seãs. ⁊ dignis sedib inuehamus: to¬
tumq diem fida deuotione celebremꝰ. Tinc
acelamaiit popłs: ind̾ominicã differatur
diem martirũ depositio. Sed tandem obta¬
siculũ ulum dies diei eruetat uerbum ꝓus

Expanded text:
rapuit alienos. Etsi hoc Dei munus est; tarapuit alienos. Etsi hoc Dei munus est; tamen gratiam quam temporibus sacerdotii mei Dominus Jesus tribuit, negare non possum: et quia ipse martyr esse non mereor, hos vobis martyres acquisivi. 13. Succedant victiHunc ego locum praedestinaveram mihi; dignum est enim ut ibi 878 requiescat sacerdos, ubi offerre consuevit: sed cedo sacris victimis dexteram portionem; locus iste martyribus debebatur. Condamus ergo reliquias sacrosanctas et dignis aedibus invehamus, totumque diem fida devotione celebremus. 14. Acclamavit populus, ut in Dominicum differretur diem martyrum depositio: sed tandem obteversiculum: Dies diei eructat verbum ,
Abbreviated transcription (Latin):
delitescebant. a ꝑuit ocłos nr̃os dñs: iude¬
mus areilia quib sumꝰ sepe defensi. Non
indebamꝰ hec: s habebamus. Tam̃ itaq tre¬
pidantib nob̾: quasi dixerit dñs. aspicite
quantos uob̾ martires dederim. ita rese¬
ratis ocłis głam dñi speculamur que est¬
in martirũ passione p̃terita. et oꝑatiore
p̃senti. Euasimus fratres ñ medioerẽ pon¬
deris sarcinã. Patronos habebamꝰ: ⁊ nes¬
ciebamus. Inuenimus unum hoc qd uidei¬
mus p̃stare maiorib: scõꝵ martirũ cogn¬
tionẽ. Et quã illi amiser̃. nos ad epti siumꝰ
Fruuntur nobiles reliquie de sepulero ig¬
nobili. ostendunt celo trophea sanguinis.
tumulus madet. apparent cruoris triui¬
phalis note minolate reliquie loco suo a
ora̾me reꝑte: auulsum humeris caput.
Nunc senes repetunt audisse se aliqͣndo
horum martirũ nonima: titulũq legisse
Perdiderat cuntas suos martires: que

Expanded text:
delitescebant. Aperuit oculos nostros Dominus; vididelitescebant. Aperuit oculos nostros Dominus; vidimus auxilia, quibus sumus saepe defensi. Non videbamus haec, sed habebamus tamen. Itaque trepidantibus nobis quasi dixerit Dominus: Aspicite quantos vobis martyres dederim: ita reseratis oculis gloriam Domini speculamur, quae est martyrum passione praeterita, et operatione praesens. Evasimus, fratres, non mediocrem pudoris sarcinam: patronos habebamus, et nesciebamus. Invenimus unum hoc, quo videamur praestare majoribus. Sanctorum martyrum cognitionem, quam illi amiserunt, nos adepti sumus. 12. Eruuntur nobiles reliquiae e sepulcro ignobili, ostenduntur coelo tropaea. Sanguine tumulus madet, apparent cruoris triumphalis notae, inviolatae reliquiae loco suo et ordine repertae, avulsum humeris caput. Nunc senes repetunt audisse se aliquando horum martyrum nomina, titulumque legisse. Perdiderat civitas suos martyres, quae
Abbreviated transcription (Latin):
cectã tua p̃sicia maiora desiderat. Cognoseant
os quales ego ꝓpugnatores requrã: q ꝙ
pugnare possunt ⁊ impugnare ñ soleant.
snit oĩb ⁊ noceant nemini. Tales ego am¬
bio defensores: tales milites habes. hoc
est ñ scli milites: s milites xp̃i. Nullã
de talibus inuidiã timeo: quoꝵ quo mai¬
ora. eo tuciora patrocinia sunt. Norũ etiã
illis ipsis qui michi eos inuident. opto p̃¬
sichia. Ueniant ergo: & uideant stipato¬
res meos. Talib me armis ambiri ñ ne¬
go. Hii ineurribus iniquit & hii mequis:
nos autẽ innomine dm̃ dĩ nr̃i magnifiea¬
bumur. Heliseum scripture diuine series re¬
fert. cum ab exercitu siroꝵ eẽt obsessus.
drxisse tim̃ti seruulo ne timeret: qr plures
inquit ꝓ nob̾ sunt quã qui contra noe. Et
citus angłoꝵ erant. Nam ⁊ si eos iudere
ñ possiimus : sentimus tam̃. Frant cdausi
isti nr̃i ocłi : quã diu obruta sc̃õꝵ corpora

Expanded text:
Ecclesia tua praesidia majora desiderat. Cognoscant Ecclesia tua praesidia majora desiderat. Cognoscant omnes quales ego propugnatores requiram, qui propugnare possunt impugnari non soleant. sint omnibus, noceant nemini. Tales ego ambio defensores, tales milites habeo, hoc est, non saeculi milites, sed milites Christi. Nullam de talibus invidiam timeo, quorum quo majora, eo tutiora patrocinia sunt. Horum etiam illis ipsis, qui mihi eos invident, opto praesidia. Veniant ergo et videant stipatores meos; talibus me armis ambiri non nego: Hi in curribus, et hi in equis: nos autem in nomine Domini Dei nostri magnificabimur . 11. Elisaeum Scripturae divinae series refert, cum ab exercitu Syrorum esset obsessus, dixisse timenti servulo, ne timeret: quia plures, inquit, pro nobis sunt, quam contra nos ; et citus Angelorum. Nos etsi eos videre non possumus, sentimus tamen. Erant clausi isti oculi, quamdiu obruta sanctorum corpora
Abbreviated transcription (Latin):
Et nox nocti indicat scientiã : hoc ẽ caro car¬
ni. Quoꝵ passio ueram fidei scientiã om̃ibus
indicabit : bone noctis. noctis lucide que ha¬
abstella differt inclaritate : ita ⁊ resurrectio
mortuoꝵ. Non immerito autẽ pleriq fideliũ
apellant. Uideamus tam̃: utrum sibi nobuo
certe martires resurrexer̃. Cognouistis. im¬
mo uidistis ipsi multos demoniis purgatos.
plurios etiam ubi uestẽ scõꝵ manib conti¬
gerunt. his quib laborabant debilitatib ab¬
solutos : reparata uetustate temporis mira¬
cula: quo se ꝑ aduentũ dñi iħu gratia nit̾ris
maior infuderat. umbra quadam scõꝵ coꝵr¬
ta oraria iaciantur: quanta indim̃ta super
reliquias sacratissimas &e tactu ipso medica¬
bilia reposcantur. Gaudent om̃s extrema
lia contingere: &e qui contigerit saluus
erit. Gratias tibi dñe iħu: quod hoc tẽpore
tales nob̾ scõꝵ martirũ sp̃s excitasti. quo

Expanded text:
Et nox nocti indicat scientiam, hoc est, caro carEt nox nocti indicat scientiam, hoc est, caro carni, quorum passio veram fidei scientiam omnibus indicavit. Bonae noctes, noctes lucidae, quae haab stella differt in claritate, ita et resurrectio mortuorum. Non immerito autem plerique ppellant. Videbo tamen utrum sibi, nobis certe martyres resurrexerunt. Cognovistis, imo vidistis ipsi multos a daemoniis purgatos, et plurimos etiam ubi vestem sanctorum manibus contigerunt, his quibus laborabant debilitatibus absolutos; reparata vetusti temporis miracula, quo se per adventum Domini Jesu gratia terris major infunderat umbra quadam sanctorum corta oraria jaciantur! Quanta indumenta super reliquias sacratissimas et tactu ipso medicabilia reposcantur! gaudent omnes extrema linea contingere, et quis contigerit salvus erit. Gratias tibi, Domine Jesu, quod hoc tempore tales nobis sanctorum martyrum spiritus excitasti, quo
Abbreviated transcription (Latin):
Ideo ad uersus diaboli tẽp̾tam̃ta firmatus : in¬
offense uestigiũ constantie reseruauit: S ueni¬
et̾ni : qui ñ ꝑfunctorio sermone uerbũ dĩ. s in¬
tino corde tractarunt. inconfessione constan
tes. inmartirio ꝑseuerantes. Alius namq psal¬
mus lectus ẽ dicens. Quis sicut dñs dõ nr̃
qui in altis habitat. ⁊ humilia respieit it ⁊¬
celo & int̾ra: Respexit sane humilia ds̃ nr̃.
qui latent᷑ sub ignobili cespite reliquias sc̃õꝵ
martirũ sue eccłe reuelauit quoꝵ anime itq
eos principes popłi sui collocaret. Principes
popłi quos alios nisi scõs martires estimare
debemus: Quoꝵ iam innumerũ dui ante ig¬
norati. qui ⁊ ꝓtasius geruasiusq referunt᷑.
Qui sterilẽ martirib eccłam mediolanã. iam
plurimoꝵ matrẽ filioꝵ letari passione ꝓpria
fecerunt : & titulis ⁊ exemplis. Nec hoc ab¬
horret a uero. Dies diei eruetat uerbũ : am¬
ma anune. uita uite. resurrectio resurrectioni.

Expanded text:
ideo adversus diaboli tentamenta firmatus, inoffensae vestigium 876 constantiae servavit. Sed veniaeterni, qui non perfunctorio sermone verbum Dei, sed intimo corde eructarunt in confessione constates, in martyrio perseverantes. Alius psalmus lectus est dicens: Quis sicut Dominus Deus noster qui in altis habitat, et humilia respicit in coelo et in terra? Respexit sane humilia Deus noster qui latentes sub ignobili cespite reliquias sanctorum martyrum suae Ecclesiae revelavit; et quorum anima in eos cum principibus populi sui collocarit. Principes populi quos alios nisi sanctos martyres aestimare debemus, quorum jam in numerum diu ante ignorati Protasius Gervasiusque praeferuntur, qui sterilem martyribus Ecclesiam Mediolanensem, jam plurimorum matrem filiorum laetari passionis propriae fecerint et titulis et exemplis? 8. Nec hoc abhorreat a vera fide: Dies diei eructat verbum , anima animae, vita vitae, resurrectio resurrectioni.
Abbreviated transcription (Latin):
celũ cum enarraret dĩ głam: s eam quã nemo
ante conspexerat. Et ideo dicit. dm̃ nemo ui¬
dit unquã: nisi unigenitus filius qui ẽ insinu
patris. ipse enarrauit. Oꝑa quoq manuũ dĩ si¬

Expanded text:
coelum, cum enarraret Dei gloriam, sed eam quam nemo coelum, cum enarraret Dei gloriam, sed eam quam nemo ante conspexerat. Et ideo dixit: Deum nemo vidit umquam, nisi unigenitus Filius, qui est in sinu Patris, ipse enarravit . O
Abbreviated transcription (Latin):
Cum legitur ergo hic psalmus: occurrit.
qͦd non tam elemñta materialia quã celestia
merita. dignũ deo p̃coniũ de ferre uidean¬
tur. hodierna tam̃ fortuitu lectione patu¬
it: quia celi enarrant głam dĩ. Aspicite
ad dext̾am meã : aspicite adsinistrã. reli¬
quias sacro scãs. Uidete celestis conuer¬
sacionis uiros: spectate animi sublimis
trophea. Isti sunt celi qui enarrant głam
Ai: hec oꝑa manuũ eiꝰ. que annunciat fir¬
mam̃tũ. Non enim eos scłaris illecebra.
s diuni oꝑis gratia: ad firmam̃tũ sacra¬
tislme passionis exegit. Multũq ante
morũ urtutũq docum̃tis annunciauit in hic
martiriũ: quo ad uersus ludibriũ scłi huius
stabiles ꝑmanerent. Celum erat paulus: qͥart.
Nostra autẽ conuersatio incelis ẽ. Celi erant.
iacobus ⁊ ioħ̃s. Deniq filii tonitrui nuncu¬
pantur: & ideo quasi celum ioħs ubum apud
dm̃ uidit. Ipse dñs iħe ꝑpetui luminis erat

Expanded text:
Cum legitur hic psalmus, occurrit Cum legitur hic psalmus, occurrit quod non tam elementa materialia, quam coelestia merita dignum Deo praeconium deferre videantur. Hodierno tamen fortuita lectione patuit qui coeli enarrant gloriam Dei. Aspicite ad dextram meam, aspicite ad sinistram reliquias sacrosanctas: videte coelestis conversationis viros, spectate animi sublimis tropaea. Isti sunt coeli, qui enarrant gloriam Dei: haec opera manuum ejus quae annuntiat firmamentum. Non enim eos saecularis illecebra, sed divini operis gratia, ad firmamentum sacratissimae passionis evexit: multoque ant documentis annuntiavit in his martyrium, quod adversus lubricum saeculi hujus stabiles permanserunt. 5. Coelum erat Paulus, qui ait: Nostra conversatio in coelis est . Coeli erant Jacobus et Joannes: denique filii tonitrui nuncupantur ; et ideo quasi coelum Joannes Verbum apud Deum vidit . Ipse Dominus Jesus perpetui luminis erat
Abbreviated transcription (Latin):
michi multã añs gratiã timne dedit
midantib etiã clericis: uisi eruderaꝵ
trina. eo loco qui ẽ ante cancellos scõr
felicis atq naboris. Inueni signa conue¬
mentia : adhibitis etiã quib ꝑnos manꝰ
imponenda foret. Sic seĩ martires immi¬
nere ceper̾. ut adhuc nob̾ silentib ab riꝑ¬
sterneretur ꝓna ad locum scĩ sepuleri. In¬
rimũ. Ingens concursus popłi: ꝑ totum
illud biduũ. Quid multa: Condiuimus ea¬
integra: & ꝑordinẽ transtulimꝰ. Uesꝑe iã
in cumbente : uenimus ad basilicã fauste.
Ibi uigilata tota nocte.⁊ manib impositis
sequenti die : transtulimꝰ ea in basilicã quã
apellant ambrosianã. Dum trans ferremꝰ :
cecus sanatus ẽ. Talisq michi ad popłm fuit
sermo. Cum tam effusam tamq in auditam
ri iudicabam : nec fieri posse ut sermone
absoluerẽ. quod uix possumꝰ animo inten¬
dere & ocłis comphendere. S ubi scãrum
legi cepit series scripturarũ: largitus ẽ

Expanded text:
 multa? Dominus gratiam dedit: formidantibus etiam clericis jussi eruderari terram eo loci, qui est ante cancellos sanctorum Felicis atque Naboris. Inveni signa convenientia: adhibitis etiam quibus per nos manus imponenda foret, 875 sic sancti martyres eminere coeperunt; ut, adhuc nobis silentibus, arripsterneretur prona ad locum sancti sepulcri. Inrimum. Ingens concursus populi per totum illud biduum. Quid multa? Condivimus integra ad ordinem: transtulimus vespere jam incumbente ad basilicam Faustae: ibi vigiliae tota nocte, manus impositio. Sequenti die transtulimus ea in basilicam, quam appellant Ambrosianam. Dum transferimus, caecus sanatus est. Talis mihi ad populum fuit sermo: 3. Cum tam effusam, tamque inauditam ri judicabam; nec fieri posse, ut sermone absolverem, quod vix possumus animo intendere, oculis comprehendere. Sed ubi sanctarum legi coepit series Scripturarum, largitus est
Abbreviated transcription (Latin):
atq ocłis p̃ferende : fr̃ ambrosus.
Dia nchil sanctitatẽ tuã soleo certe p̃t¬
rire que hic te gerantur absente: scias
reptos. Nam cum basilicã dedicare uelle.
multi tanquã uno ore me int̾pellare ceper¬

Expanded text:
atque oculis praeferendae frater. 1. Quia nihil sanctitatem tuam soleo eorum praeterire, quae hic te geruntur absente; scias repertos. Nam cum ego basilicam dedicassem, multi tamqua
Abbreviated transcription (Latin):
ad neronẽ ꝑduxer̃. Tunc nero donauit dento¬
ni talentum auri: & iussit scõs mres nazari¬
um. geruasiũ & ꝓtasium. concludi in obscuro
carceris. Ses̃ uero celsus pariuulus: heuilans
cum laerunis sequebatur eos. Unus autẽ ex
militib app̃henso puero: alapis cedebat max¬
illas eius. Pixitq sc̃s̃ nazarius. Infelicissi¬
me hominũ que rabies te absq ceteris i¬
uasit. qd apueri hiniꝰ uexatione ñ desis: Et
irati milites: sem̃ nazariũ calcib ciciderunt.
Sunspirante autẽ scõ nazario. corruit miles ille
in faciem suã suꝑ saxum: ibiq amisit oculũ
dextrũ. Et confestim abscondit eos in ergastu¬
lum: uolente nerone post triduũ ꝑdere eos.
Uenitq ad eos angłs dñi : dicens. Nolite
tunere. ꝑuos confundetur nero. Post terciũ¬
uero diẽ sedit nero furens ⁊ estuans: turpis
nauit eos. Repletus ira nero: drxit. Male¬

Expanded text:
ad neronem. Nero autem . donauit dentone talentum| aureum et iussit sanctus Nazarium . Geruasium+ protasium| includi in obscuro carceris. Celsus uero paruolus . heiulans| Cum lacrimis sequebatur eos . unus+ ex militibus adprae| henso puero alapis cedebat maxillas eius. Dixitque| nazarius. Infelicissime hominum . quia rabies te absque| citeros inuasit . quod a pueri huius uexacione non cessas.| Irati militis . Nazarium cederunt. Suspirante enim sancto| nazario . conruit mile ille in faciem super saxum ibique| amisit oculum dextrum. Et confestim abdederunt eos in| ergastulo Volente autem nerone post triduo perdere eos . | uenit ad eos angelos domini dicens. Nolite timere per uos con| funditur nero. Alia die iuuero die . sedit nero furens et estuans| turpis rum in| luminauit reos. Repletus ira nero . dixit . male
Abbreviated transcription (Latin):
are. Hon tibi irascor. nec ego nec ipsa iuisticia.
qͣm eecos ocłos tui cordis attendo. Increduli¬
ut cis indulg̾etur orauit. addens hoc. quia
nescirent quid facerent. Unde ⁊ ego tui mise¬
reor: qr nescis quid facias. Age ergo quod
cepisti. ut michi possit cũ meo fratre hodie be¬
nignitas nr̃i saluatoris occurrere. Astasius uͦ:¬

Expanded text:
dixit: Non tibi irascor, nec ego, nec ipsa justitia; dixit: Non tibi irascor, nec ego, nec ipsa justitia; quoniam caecos tui cordis oculos attendo: increduliut eis indulgeretur, oravit, addens et hoc, quia nescirent quid facerent. Unde et ego tui, misereor; quia nescis quid facias. Age ergo quod coepisti, ut mihi possit cum meo fratre Gervasio hodie benignitas Salvatoris nostri occurrere. 18.
Abbreviated transcription (Latin):
los sme lumine. aures sine auditu. nares sine
odoratii. os sine sermone. manus sine tactu.
pedes sine gressũ. Uentrẽ quoq absq uite¬
riorib ꝓbantur hab̾e: et sine flatu esse
noscuntur. Indignatus aũ astasius comes:¬
uissit eum tam dui plubatis tundi. quã diu
suim. Cui ⁊ dixit. Miser uł tu iuuere stude:
⁊ noli diutinatus fieri sicut ⁊ frater tuus.
Cui scs ꝓtasius respondit. Quis ẽ mises.
ego qui te ñ tuneo. antu qui me timere ꝓba¬
rio  somes dixit. Ego te quomodo timeo:
Scs ꝓtasius respondit. In eo qͦs times te le¬
di ame: si ñ sacrificauero. Si enim ñ timeres
te ledi ame: me ad sacrificandũ ñ cõpelleres.
Ego autẽ ñ te timens. contemno minas tuas:
⁊ oiã idola tua stercora computas. dm̃ so¬
lum qui regnat inscła ad oro. Audiens hec
astasius comes : iussit eum fustibus cedi.
Post ea uero crecto. dix̃. Aliser. ut quid tam
suꝑbus ⁊ rebellis existis: Uis ꝑire. sicut
tiũ ꝓbasti perisse germanũ : Sc̃s ꝓtasius.

Expanded text:
sine lumine, aures sine auditu, nares sine odoratu, os sine sermone, manus sine tactu, pedes sine gressu, et ventrem absque interioribus probantur habere, et sine flatu esse noscuntur. Indignatus comes Astasius jussit eum tamdiu plumbatis tundi, quamdiu sium, cui dixit: Miser, vel tu vivere stude, et noli βιωθάνατος fieri, sicut et frater tuus. Cui Protasius respondens, ait: Quis est miser, ego qui non timeo, an tu qui me timere probaris? Comes dixit: Ego te, quomodo timeo? Protasius respondit: In eo quod te times laedi, si non sacrificavero; si enim non timeres te laedi a me, me ad sacrificium non compelleres. Ego autem te non timens contemno minas tuas, et omnia idola tua, quasi stercora computans, Deum solum qui regnat in coelis, adoro. 17. Audiens haec Astasius, jussit eum fustibus caedi. Postea vero erecto dixit: Miser, ut quid tam superbus et tam rebellis existis? vis perire, sicut tuum probasti perire germanum? Protasius
Abbreviated transcription (Latin):
eam de uehiculo hortabant᷑ eam secũ epula¬
ri. Cumq illa resistens diceret xp̃iana sũ.
ñ licet michi de siluam ur̃i sacrificiis man¬
mediolanensiũ urbem ꝑducerent. ita
ut intra triduũ migraret adxp̃m. Cũq¬

Expanded text:
eam de vehiculo, 486 hortabantur secum epulaeam de vehiculo, 486 hortabantur secum epulari. Cumque illa resistens, diceret: Christiana sum, non licet mihi de Silvani vestri sacrificiis manMediolanensium urbem perducerent, ita ut intra triduum migraret ad C
Abbreviated transcription (Latin):
collare si sacrificare contempserit. s facit.
foueã int̾ra tam diu qͦ usq ꝑueniatis ad aqui
⁊ ibi eum supinũ deponite:⁊ t̾ra atq lapidi¬
bus obruentes dimittite. Qd eum fuisset
impletũ: ds̃ sibi sc̃m uitalẽ ita martirem
consecrauit: ut sacerdos apollinis qui hoc
consiliũ paulino iudici dederat. diabolo re¬
pletus ꝑseptem dies in erguminꝰ damare
p̃cipitatus acdiabolo influmine expiraus.
ureta eiuitatẽ rauennensium: p̃stans ora¬
tionib uł int̾eessionib siuis beneficia om̃ib
autẽ conux eius dum uellet corpus scĩ
uitalis auferre. a xp̃ianis ꝓhibita ẽ ⁊ ira
uisionibus definitis sepe ad monita ne scm̃
corpus amalo homine bene positũ uiolaret.
S illa inintentione ꝑdurante : euidentius
ei apparuit sc̃s uitalis. dicens ad eã. Noli
michi molesta eẽ mulier: quia nũquã mͥ
tam głosum poteris parare sepulcrũ. qͣle
initinere. Quam cũ uidissent: deponentes

Expanded text:
collare, si sacrificare contempserit: sed facite collare, si sacrificare contempserit: sed facite foveam in terra, tamdiu quo usque perveniatis ad aquam, et ibi eum supinum deponite, et terra atque lapidibus obrutum, ibi dimittite. Quod cum fuisset impletum, Deus sibi sanctum Vitalem ita martyrem consecravit, ut sacerdos Apollinis qui hoc consilium Paulino judici dederat, diabolo repletus, per septem dies energumenus clamaret praecipitatus a diabolo in flumine, exspiravit. juxta civitatem Ravennensium praestat orationibus vel intercessionibus suis beneficia omnibus autem conjux ejus, dum vellet corpus sancti Vitalis auferre, a christianis prohibita est, et in visionibus saepe admonita, ne sanctum corpus a malo homine bene positum violaret. Sed illa in intentione perdurante, evidentius ei apparuit sanctus Vitalis, dicens ad eam: Noli mihi molesta esse, mulier; quia numquam mihi tam gloriosum poteris parare sepulcrum, quales in itinere; quam cum vidissent, deponentes