comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
corporis seditio similis eẽt irae plebis inpatres. flexis sem̃tes hominum : Agide inde dec̃cor¬
dia coeptum c̃cessumq: inconditiones ut plebisuimagistactus eent sacroscĩ quib: auxilii
latio aduersus consules eẽt ne ue cui patrũ capere eũ magis tratum licer&: Ita tribuni plebeis
creatiduo c̃licinius .et lialbinus hutrescollegas ibicrecuer̃ : iniis sicinium fuis seseditio¬
nis auctorẽ de duob: qui fuerint minus conuenitsunt quiduos tantũ insacro monte crea¬
tos tribunos eẽ dicant ibiq sacratam legem latam ꝑ secessionẽ plebis. Spurius cassius
& postumius comunius consulatũ inier̃ ii sconsulib: cumlatims populis ictum foedus. Adid
feriendum consulalt̃ romae mansit. alt̃ ad uulscumbellũ missus antiates uulscosfundit
fugutq: conpulsus in oppidũ longulam ꝑsecutus menib: potitur: Indȩptinus mucamitẽ uuls¬

Expanded text:
corporis seditio similis esset irae plebis in patres, flexisse mentes hominum. agi deinde de concorcorporis seditio similis esset irae plebis in patres, flexisse mentes hominum. agi deinde de concordia coeptum, concessumque in condiciones ut plebi sui magistratus essent sacrosancti quibus auxilii latio aduersus consules esset, neue cui patrum capere eum magistratum liceret. ita tribuni plebei creati duo, C. Licinius et L. Albinus ; ii tres collegas sibi creauerunt. in his Sicinium fuisse, seditionis auctorem: de duobus, qui fuerint minus conuenit. sunt qui duos tantum in Sacro monte creatos tribunos esse dicant, ibique sacratam legem latam. per secessionem plebis Sp. Cassius et Postumius Cominius consulatum inierunt. iis consulibus cum Latinis populis ictum foedus. ad id feriendum consul alter Romae mansit: alter ad Uolscum bellum missus Antiates Uolscos fundit fugatque; compulsos in oppidum Longulam persecutus moenibus potitur. inde protinus Poluscam, item Uols
Abbreviated transcription (Latin):
oriundus erat plebicarum. Is in tromissus incastra prisco illodicendi ethorridomodo nihila lis
quam hoc narras sefertur : tempore quo in bomine ñ ut nunc om̃ a in unũ consentiebant sed sins¬
lis membris suum cuiq consilium suus sermo fueriꝰt indignatas reliquas partes suacura suoli¬
acminis teriouentri omnia queri uentrẽ in medio qui etum nihi laliud quam datis uoluptatib:
frui conspirasse indenemanus adoscibum ferrent. necos acciper& datum necdentes
conficerent hac iradumuentrẽ famedomareuellent ipsa una membra totumq: corpus
ad extremamtabẽ uenisse. indeapparuis seuentris quoq: haud segne ministerium eẽ
nec magisali. quã alere eum reddentẽ in om̃s corporis partes hunc quouiuimꝰ uigemusq
diuisum pariter inuenas maturũ confecco cibo sanguinẽ comparando hinc quam intestina

Expanded text:
oriundus erat plebi carum. is intromissus in castra prisco illo dicendi et horrido modo nihil aliud oriundus erat plebi carum. is intromissus in castra prisco illo dicendi et horrido modo nihil aliud quam hoc narrasse fertur: tempore quo in homine non ut nunc omnia in unum consentiant, sed singulis membris suum cuique consilium, suus sermo fuerit, indignatas reliquas partes sua cura, suo laac ministerio uentri omnia quaeri, uentrem in medio quietum nihil aliud quam datis uoluptatibus frui; conspirasse inde ne manus ad os cibum ferrent, nec os acciperet datum, nec dentes quae acciperent conficerent. hac ira, dum uentrem fame domare uellent, ipsa una membra totumque corpus ad extremam tabem uenisse. inde apparuisse uentris quoque haud segne ministerium esse, nec magis ali quam alere eum, reddentem in omnes corporis partes hunc quo uiuimus uigemusque, diuisum pariter in uenas maturum confecto cibo sanguinem. comparando hinc quam intestina
Abbreviated transcription (Latin):
inius suconsulum in sacrũ montẽ secessisse trans anienem annẽ tria ab urbemilia passiũ
frequentior fama ẽ quam cuus piso auctor ẽ in auentinum secessionẽ factamẽe Iois ue
ullo duceuallo fossaq cõmunitis castris q̃ui eti remnullam nis i necessariam adiuictũ sum̃do
ꝑ aliquot dies neq: lacessitineq: laces sentes sese tenuere: Pauor ingens in urbe metus
mutuo sus penscerant om̃a. Ti mere relicta absuis plebes iuolentiam patrũ timere pa
residemi nurbe plebemancertim anereeã anabire mallent. quã diu autẽ tranquillĩqulł
secesserit multicudinẽ fore quid fucurũ deinde si quod ex ternum interim bellum existat nullũs
fecco nisi in concordia ciuium spem reliquam ducere łam ꝑ equa ꝑ iniqua reconciliandamn ciuies
ẽẽ placuit : Igicur oratorẽ ad plebemmitti meneniũ a grippam facundum uirum &̃ quodinde

Expanded text:
iniussu consulum in Sacrum montem secessisse. trans Anienem amnem est, tria ab urbe milia passuum. ea iniussu consulum in Sacrum montem secessisse. trans Anienem amnem est, tria ab urbe milia passuum. ea frequentior fama est quam cuius Piso auctor est, in Auentinum secessionem factam esse. ibi sine ullo duce uallo fossaque communitis castris quieti, rem nullam nisi necessariam ad uictum sumendo, per aliquot dies neque lacessiti neque lacessentes sese tenuere. pauor ingens in urbe, metuque mutuo suspensa erant omnia. timere relicta ab suis plebis uiolentiam patrum; timere patres residem in urbe plebem, incerti manere eam an abire mallent: quamdiu autem tranquillam quae secesserit multitudinem fore? quid futurum deinde si quod externum interim bellum exsistat? nullam profecto nisi in concordia ciuium spem reliquam ducere; eam per aequa, per iniqua reconciliandam ciuitati esse. placuit igitur oratorem ad plebem mitti Menenium Agrippam, facundum uirum et quod inde
Abbreviated transcription (Latin):
habeaat quod ad meattin& neq frus trabor ultraciues meos neq: ipse frustradictator
ero : discordiae intestinȩ bellum ext̃num fecere ut hoc magis tratueger& res p̃ Pax
foris partaẽ domunpedit᷑ priuatꝰ potius quam dictator seditionunt̃ ero : Itacuriaegresi
dictatura se abdicauit : Apparuit causa plebi suã uicẽ indignantẽ magis tratu abisse
dib: ꝓsecutis timor indepatres incessit nesi dimissus exercitus for& rursus coetus occuli
coniurationesq fierent : Itaq quã quã ꝑdictatorem dilectus habitꝰ eẽt. ttm̃ qm̃ in consi¬
lum uerbaiurassent saceram̃totenerimilitẽ ratiꝑ causam renouat abȩquis bellie dui&x
urbe legionesiussere : Quo factomaturata ẽ seditio et primo agitatũ dr̃ de consulũ caede
ut soluerent᷑ sacram̃to doctos deinde nullã scelere religionem ex soluisicinio quod ã auctore

Expanded text:
habeat. quod ad me attinet, neque frustrabor ultra ciues meos neque ipse frustra dictator habeat. quod ad me attinet, neque frustrabor ultra ciues meos neque ipse frustra dictator ero. discordiae intestinae, bellum externum fecere ut hoc magistratu egeret res publica: pax foris parta est, domi impeditur; priuatus potius quam dictator seditioni interero.' ita curia egressus dictatura se abdicauit. apparuit causa plebi, suam uicem indignantem magistratu abisse;audibus prosecuti sunt. timor inde patres incessit ne, si dimissus exercitus foret, rursus coetus occulti coniurationesque fierent. itaque quamquam per dictatorem dilectus habitus esset, tamen quoniam in consulum uerba iurassent sacramento teneri militem rati, per causam renouati ab Aequis belli educi ex urbe legiones iussere. quo facto maturata est seditio. et primo agitatum dicitur de consulum caede, ut soluerentur sacramento; doctos deinde nullam scelere religionem exsolui, Sicinio quodam auctore
Abbreviated transcription (Latin):
pnissacen cederent ꝑ pulere ut forte cemere in aduersos montis agmeneriger&:¬
Idmade comimnis sum. ignauia hostiũ in bonumuertit: qui prius quam ad comeccum teliue niretur dus¬
tupefacti audacia romanorũ relictis castris quae munitis simis tenuerant locis. in aduers dual¬
les desiuere : Vbisatis p̃dȩ et uictoria incruenta fuit Itatrifaria Rebello bene gesta dedomes¬
ticarum rerũ euentu nec patrib nec plebicura decesserat : Tanta cum gratiatum arte p̃¬
parauerant feneratores quae ñ modo plebem sed ipsum etiam dicttorẽ frustrarentur:
Namq ualerius pꝰuetusi consulis reditum omnium actionum insenatu primã habuit ꝓuictore
populo reculitq quid denexis fieriplacer& : Que cum reiecta relatio ẽ et ñ pla csõ in quit
concordice auttor : Optabitis medius fidius ꝓpediem ut meisimiles romana plebes patronos

Expanded text:
promissa eius caderent, perpulere ut forte temere in aduersos montes agmen erigerepromissa eius caderent, perpulere ut forte temere in aduersos montes agmen erigereid male commissum ignauia hostium in bonum uertit, qui priusquam ad coniectum teli ueniretur, obstupefacti audacia Romanorum, relictis castris quae munitissimis tenuerant locis, in auersas ualles desiluere. ibi satis praedae et uictoria incruenta fuit. ita trifariam re bello bene gesta, de domesticarum rerum euentu nec patribus nec plebi cura decesserat: tanta cum gratia tum arte praeparauerant feneratores quae non modo plebem, sed ipsum etiam dictatorem frustrarentur. namque Ualerius post Uetusi consulis reditum omnium actionum in senatu primam habuit pro uictore populo, rettulitque quid de nexis fieri placeret. quae cum reiecta relatio esset, 'non placeo' inquit, 'concordiae auctor. optabitis, mediusfidius, propediem, ut mei similes Romana plebis patronos
Abbreviated transcription (Latin):
in uolcis geruntur : dictator sabino s ubilonge plurimum bellifuerat fundit fugatq exuit
castris equitatum misso mediam turbauerat hostium aciem q̃uadum secornua latius pandur
Parum a pte introrsum ordinibus aciem firmauer : turbatos pedes inuasit. Eodeminpetuc astrae
capta d ebellatumq ẽ: postpugnam adregillũ lacũ ñ alia illis annis pugnaclarior fuit: dic¬
tator triumphans urbem inuehitur. suꝑsolitos honores locus incirco ipsi posterisq: ad spec¬
aosculumdetus sellai eolo cocurulis posits uolcis deuictis uelit̃nus agerademptus uelitraes
eoloniaburbȩ missi et colonia deducta cumequis postc liquanto pugnatumẽ inuito quidẽ
consule quia locoiniquo subeundumerat adhostes : sed milites extrahi rem criminantes
utditator prius quã ipsiredirent inurbem magis tratu abiret in ritaq sicut ante consulis

Expanded text:
in Uolscis geruntur, dictator Sabinos, ubi longe plurimum belli fuerat, fundit fugatque exuitque in Uolscis geruntur, dictator Sabinos, ubi longe plurimum belli fuerat, fundit fugatque exuitque castris. equitatu immisso mediam turbauerat hostium aciem, quam, dum se cornua latius pandunt, parum apte introrsum ordinibus aciem firmauerant; turbatos pedes inuasit. eodem impetu castra capta debellatumque est. post pugnam ad Regillum lacum non alia illis annis pugna clarior fuit. dictator triumphans urbem inuehitur. super solitos honores locus in circo ipsi posterisque ad spectaculum datus; sella in eo loco curulis posita. Uolscis deuictis Ueliternus ager ademptus; Uelitras coloni ab urbe missi et colonia deducta. cum Aequis post aliquanto pugnatum est, inuito quidem consule quia loco iniquo subeundum erat ad hostes; sed milites extrahi rem criminantes ut dictator priusquam ipsi redirent in urbem magistratu abiret inritaque, sicut ante consulis,
Abbreviated transcription (Latin):
infestis signis constitere : Multitudin ealiquantum uole su pertbant : Itaq effusi et contẽptĩ
pugnam iniere Cos romanus nec ꝓmouit aciem Nec clamorẽ red dipassus defixis pilis sitre
et lamore fessi cum seuelut stupentibus metuntu lissentromanis pꝰ quamin p̃ssionẽ sensere
exaduerso ficctã & anteoculos micare gladios haud secus quam siin sidias incidissent turbati
uertunt terga & nedd fugam quidem satis uirium fuit q̃uia cursu in p̃liũ ierant : romanic̃en¬
quia principiopugnae quietisteterant iugentes corporibus facileadepti fessos et castra
impetuceper̃ et ocstris exutum hostem ueli res ꝑ secuti uno agmine uictores cumuiotis
inurbemin rupere : plusq ibis anguinis ꝓmiscu comnium generũ cede quaminipsa di¬
micatione stcctum paucis daticuenia qui inhermes indeditionem uener̃ cumha eo

Expanded text:
infestis signis constitere. multitudine aliquantum Uolsci superabant; itaque effusi et contemptim infestis signis constitere. multitudine aliquantum Uolsci superabant; itaque effusi et contemptim pugnam iniere. consul Romanus nec promouit aciem, nec clamorem reddi passus defixis pilis stareet clamore fessi cum se uelut stupentibus metu intulissent Romanis, postquam impressionem sensere ex aduerso factam et ante oculos micare gladios, haud secus quam si in insidias incidissent, turbati uertunt terga; et ne ad fugam quidem satis uirium fuit, quia cursu in proelium ierant. Romanquia principio pugnae quieti steterant, uigentes corporibus, facile adepti fessos, et castra impetu ceperunt et castris exutum hostem Uelitras persecuti uno agmine uictores cum uictis in urbem inrupere; plusque ibi sanguinis promiscua omnium generum caede quam in ipsa dimicatione factum. paucis data uenia, qui inermes in deditionem uenerunt. dum haec
Abbreviated transcription (Latin):
seruilifere c̃sulis edicto conueniens : sed et homini et potestatimelius raticrediomis socertumi¬
ne nomina dedere quantus numquã ante exercitus : Legiones decẽ effecce ternȩ indedatȩ
consulibi quattuor dictatorusus : Neciam poteratbellum differri. aequilatinũ agrum inua¬
serant : Oratores latinorũ a senatupetebant : ut aut mitterent subsidium autseipsos tuendoꝵ
finium causa capere arma sinerent : Tutius uisum ẽ defendinermes latinos quam pati
retractare arma. Vetusius consul missus ẽ : his finis populationibus fuit . Cessere equi
campis. locoq magisquam armis freti sũ imisse iugis montium tutabantur . At̃ cos in
uulscos ꝓfectus neecipsete rer& tempus uastandis maximeagris. hostem ad conferenda
ꝓpius castra dimicandumq: acie exciuit : Medio int̃ castra campo ante suum quisq uallũ

Expanded text:
Seruili fere consulis edicto conueniens; sed et homini et potestati melius rati credi, omisso certamiSeruili fere consulis edicto conueniens; sed et homini et potestati melius rati credi, omisso certamine nomina dedere. quantus nunquam ante exercitus, legiones decem effectae; ternae inde datae consulibus, quattuor dictator usus. nec iam poterat bellum differri. Aequi Latinum agrum inuaserant. oratores Latinorum ab senatu petebant ut aut mitterent subsidium aut se ipsos tuendorum finium causa capere arma sinerent. tutius uisum est defendi inermes Latinos quam pati retractare arma. Uetusius consul missus est; is finis populationibus fuit. cessere Aequi campis, locoque magis quam armis freti summis se iugis montium tutabantur. alter consul in Uolscos profectus, ne et ipse tereret tempus, uastandis maxime agris hostem ad conferenda propius castra dimicandumque acie exciuit. medio inter castra campo ante suum quisque uallum
Abbreviated transcription (Latin):
sua poenes illum unum eẽ cuius in diestatẽ uiolauit : oultis ut erat horrida etatroxude¬
batur appisententia : Rursus uergini larguq: exemplo hauds alubrẽ utiq: larguputabats
sententiam q̃ tottom fidem toller&: Medium maximȩ & moderatum ut roq: consiliũ
uerginubabebatur : sed factione res pectuq: rerũ priuatarũq̃ sẽꝑ offecere officiei¬
q: publicis consilus appius uicit. Acꝓpefuit ut dictatorille idẽ crecretur : Quaere suti qus
alienas s& plebem periculo sis simotempore cũ uolscia equi quae et sabiniforte uncom̃s in
Armis eent Sed curae fuit consulibus et seniorib patrũ ũtimperiosuouehe mens mansuta
ꝑmitterecur ingenio .m̃. ualerium dicittorẽ uolesi filcum crecnt: plebes & siaduers
sec reatũ dicitatoremuidebat : tam̃ cumꝓuocationẽ fratris legehaber& nihilexea
famila tristenec suꝑbumtimebat Edictum deinde adictator ȩꝓpositum confirmauit animos

Expanded text:
sua penes unum illum esse cuius maiestatem uiolarit.' multis, ut erat, horrida et atrox uidebatur Appi sententia; rursus Uergini Largique exemplo haud salubres, utique Largi putabant sententiam, quae totam fidem tolleret. medium maxime et moderatum utroque consilium Uergini habebatur; sed factione respectuque rerum priuatarum, quae semper offecere officientque publicis consiliis, Appius uicit, ac prope fuit ut dictator ille idem crearetur; quae res utique alienasset plebem periculosissimo tempore, cum Uolsci Aequique et Sabini forte una omnes in armis essent. sed curae fuit consulibus et senioribus patrum, ut imperium sua ui uehemens mansueto permitteretur ingenio: M'. Ualerium dictatorem Uolesi filium creant. plebes etsi aduersus se creatum dictatorem uidebat, tamen cum prouocationem fratris lege haberet, nihil ex familia triste nec superbum timebat; edictum deinde a dictatore propositum confirmauit animos,
Abbreviated transcription (Latin):
cente indies fama belli dilectũ im pediunt. Consulescũ ꝑsenatũ int̃cedentib: tribunis niil agpise
plebesacroscõs accepissert ꝑhec comsilia eo ducta ẽ res ut tribun osmilitũ c̃sularipete ftueif

Expanded text:
cente in dies fama belli dilectum impediunt. consules, cum per senatum intercedentibus tribunis nihil agi posset, re icto cum plebe sacrosanctos accepissent. per haec consilia eo deducta est res, ut tribunos militum consulari potest
Abbreviated transcription (Latin):
sauiugum euaderent c̃um tergahostes dedereeffu soqcur supene agmineno fugientes
snuentesqi ecstris incidere : ineopauore c̃astradcapiuntur : quiuuls corũ effugere potuerun :
iampecunt: antium et romanus exercitus ductus pauco sciroam sensumdies dedit nulla ob¬
signentum noudui s ed qđ icominde tbinfelici pugnac astrsq amissis ceciderant animi.: ExEC¬

Expanded text:
cliui iugum euaderent cum terga hostes dedere, effusoque cursu paene agmine uno fugientes cliui iugum euaderent cum terga hostes dedere, effusoque cursu paene agmine uno fugientes sequentesque castris incidere. in eo pauore castra capiuntur: qui Uolscorum effugere potuerunt, Antium petunt. Antium et Romanus exercitus ductus. paucos circumsessum dies deditur, nulla oppugnantium noua ui, sed quod iam inde ab infelici pugna castrisque amissis ceciderant animi.
Abbreviated transcription (Latin):
reet poscere ut ꝑculsi sinstacre licett fero cius agunt equites circum fusiduciũ ociferantur
seante signaituros. dumcinctatꝰ cõs iurtutẽ militum fretus locoparũ fidens condamant
seituros clamorẽq resẽ secutte fixis int̃nampilis quoleuiores ardue euaderent c̃ursu
subueunt uolscis effusis cadprimum impecum missilibi telis sexaobiacentia pedib: ingerit
in sibeuntes turbatosq ictibi orebris urg& ex superioreloco si cꝓpe oneratumẽ sinistrũ
menia nis cornũ nire ferentibiiam gradum cõs increpando simul temeritatẽ simuligna¬
intunpudere metum excussiss & resistere primo dstinaqs animis deinde ucobtinentes
locuriures ferebant a udentulcrogradũ inferre & lamore renouato c̃ommouentacie
d unrursu simpetu capeo enicunt᷑ c̃ ctq ex su perant iniqui tatẽ lociiam ꝓpe eratut in sumũ

Expanded text:
re et poscere ut perculsis instare liceat. ferocius agunt equites; circumfusi duci uociferantur re et poscere ut perculsis instare liceat. ferocius agunt equites; circumfusi duci uociferantur se ante signa ituros. dum cunctatur consul uirtute militum fretus, loco parum fidens, conclamant se ituros clamoremque res est secuta. fixis in terram pilis quo leuiores ardua euaderent, cursu subeunt. Uolscus effusis ad primum impetum missilibus telis, saxa obiacentia pedibus ingerit in subeuntes, turbatosque ictibus crebris urget ex superiore loco. sic prope oneratum est sinistrum Romanis cornu, ni referentibus iam gradum consul increpando simul temeritatem, simul ignauiam, pudore metum excussisset. restitere primo obstinatis animis; deinde ut obtinentes locum uim <pro ui> referebant, audent ultro gradum inferre et clamore renouato commouent aciem; tum rursus impetu capto enituntur atque exsuperant iniquitatem loci. iam prope erat ut in summum
Abbreviated transcription (Latin):
exciuerat cũm anere intentoriis quietum milicemius sissec hernicorum cohortem instationẽ¬
ducit cornicines tubicinesq: in a&quos in positos canere ante uallum iub& sollicitumq: hostem
adiucem tenere : reliquum noctis ad eo tranquilla omnia in castris fuereũt somni quoq:
romanis copiaeẽt uolscosspecies armatorum peditum quos et plures eẽt romanos putabant
fremitus binnitusq equorum quiet in sueto sed ente equite et in suꝑaures agit ante sonitũ
seuiebant : intentos uelutadimpetum hostium tenuit : ubuinlux̃ r̃omanus integersatiatus q
somno ꝓductus in aciemfessum stando etiuigilus uolscum primo impetuꝑtulit quam quam
cesere magis quam plusi hostes s̃ quia abtergo erunt cluunquos pꝰprincipia inte gris ordinib:
tutus receptus fuit ȩonsul ubiadiniquum locũ uentumẽ sistit aciemm̃iles ae greteneri clama¬

Expanded text:
exciuerat, cum manere in tentoriis quietum militem iussisset, Hernicorum cohortem in stationem eexciuerat, cum manere in tentoriis quietum militem iussisset, Hernicorum cohortem in stationem educit, cornicines tubicinesque in equos impositos canere ante uallum iubet sollicitumque hostem ad lucem tenere. reliquum noctis adeo tranquilla omnia in castris fuere ut somni quoque Romanis copia esset. Uolscos species armatorum peditum, quos et plures esse et Romanos putabant, fremitus hinnitusque equorum, qui et insueto sedente equite et insuper aures agitante sonitu saeuiebant, intentos uelut ad impetum hostium tenuit. ubi inluxit, Romanus integer satiatusque somno productus in aciem fessum stando et uigiliis Uolscum primo impetu perculit; quamquam cessere magis quam pulsi hostes sunt, quia ab tergo erant cliui in quos post principia integris ordinibus tutus receptus fuit. consul ubi ad iniquum locum uentum est, sistit aciem. miles aegre teneri, clama
Abbreviated transcription (Latin):
agm̃ adipiscilaequis locis ñ potuit populationẽ adeo effuse fec̃ut nihil bello inttotũ relinqit¬
imultipliciq capta p̃da redir& : et inuolscis rẽs p̃e gregia egesta cũ ducis tũ militũ opera primũ
aequooam posignis conlatis pugnatum ingenti caedeutrĩq plurimo sanguine: et romaniquia
paucitas dam nosentiendo ꝓpriorerat gradum reculis sent ñis clubri m̃dacio consulfugere
hostes ab cornu alteroclamitans concittss& aciem : impitu stacto dumseputaent uincere:
cõs metuens nenimis insiando renouar&ceriam̃ signũ receptuid edit : int̃ cessere pauci
die suelut tacitis indutiis utrimq: quiete sumpt ꝑquos ingens ius hominum exomnib: uolscis
aequisq populis incastrauenit haud dubitans si senserintroma nos nocte habituros itaq:
tertia fereuigł ad castraoppugnandaueniunt: quintius seda totumultuquem terror subitus

Expanded text:
agmen adipisci aequis locis non potuit, populationem adeo effuse fecit, ut nihil bello intactum relinqueagmen adipisci aequis locis non potuit, populationem adeo effuse fecit, ut nihil bello intactum relinquemultiplicique capta praeda rediret. et in Uolscis res publica egregie gesta cum ducis tum militum opera. primum aequo campo signis conlatis pugnatum, ingenti caede utrimque, plurimo sanguine; et Romani, quia paucitas damno sentiendo propior erat, gradum rettulissent, ni salubri mendacio consul fugere hostes ab cornu altero clamitans concitasset aciem. impetu facto dum se putant uincere uicere. consul metuens ne nimis instando renouaret certamen, signum receptui dedit. intercessere pauci dies, uelut tacitis indutiis utrimque quiete sumpta, per quos ingens uis hominum ex omnibus Uolscis Aequisque populis in castra uenit, haud dubitans si senserint Romanos nocte abituros. itaque tertia fere uigilia ad castra oppugnanda ueniunt. Quinctius sedato tumultu quem terror subitus
Abbreviated transcription (Latin):
referant opulentissimam acq quam cõsoppugnareñ ausus c̃ae nonẽ aliud oppidũnque¬
quac tamopulentum ab antiatib: cep̃dum ȩqui uolsciq romanos exercitus tenents abmuls
adporta surbis populantes incessere : deinde ipsi paucis pͥdieb: ab duob: exercitib: utno
ꝑ iram consulein gresso infinis plus gladium quam intulerant caceper̃ extremoa n nopues
aliquis fut : sed ut semꝑ aliassollicite paciscertam inepatrũ et plebisirata plebsint̃ eẽ c̃sulanbar
tus noluit ꝑpatresclientesq patrũ cons. creatit̃ quinctius q̃ seruilius similẽ annũ prioricõs hubet
seditiosa initia bello deinde ext̃no tranquillas abinicrustumin oscamposcittato agmine transgñ¬
sicum oaedes et incendiacincũ anienem flum̃ fecissent aporita ꝓpecollinamoenib: q plusin¬
gente stam̃ p̃das hominũ pecorũq egere quosseruilius cõsinfesco exercitiin secut᷑ a psũquis

Expanded text:
res erant opulentissimam, acti. quam consul oppugnare non ausus Caenonem, aliud oppidum nequaquam tam opulentum, ab Antiatibus cepit. dum Aequi Uolscique Romanos exercitus tenent, Sabini usque ad portas urbis populantes incessere. deinde ipsi paucis post diebus ab duobus exercitibus, utroque per iram consule ingresso in fines, plus cladium quam intulerant acceperunt. extremo anno pacis aliquid fuit, sed, ut semper alias, sollicitae pacis certamine patrum et plebis. irata plebs interesse consularibus comitiis noluit; per patres clientesque patrum consules creati T. Quinctius Q. Seruilius . similem annum priori consules habent, seditiosa initia, bello deinde externo tranquilla. Sabini Crustuminos campos citato agmine transgressi cum caedes et incendia circum Anienem flumen fecissent, a porta prope Collina moenibusque pulsi ingentes tamen praedas hominum pecorumque egere. quos Seruilius consul infesto exercitu insecutus ipsum quidem
Abbreviated transcription (Latin):
eundum audacie temeritaciq: illineut in pune primodis cordiasserentes c̃itent finitim ab ella¬
de inde caduers ea q̃ concit cuerint armaricuitatẽ defendiq: ꝓhibetent. &cũ hostestantũ ñ entos
tam quã uictoris patres accipis inant dilectũ haber ꝓhibiturũ quid ẽẽ eliud quã mincns
turũ patriã oppugnariatq capipas surum quid e t̃ uocẽ animorũ nonplebis romane s diss
& equis etueientib: ad laturam Non ne canuleioduce sesperaturos capitoliũ atqiarcẽ saoils
posse si pa tribi tribuni cũ iure acmuies tate ademptaanimos eti am eripuerint c̃sules paruas :
duces prius aaduersus scelusciuũ quã aduersus hostiũ arma Cũ maxume haec insenatuans
patresquam indignos ducerent quiauna secũ urbem intraeadẽ moeniaui ue retis. sepee quos

Expanded text:
eundum audaciae temeritatique. illine ut impune primo discordias serentes concitent finitima belldeinde adversus ea, quae concitaverint, armari civitatem defendique prohibeant, et cum hostes tantum non arcetamquam victoris patres accipi sinant, dilectum haberi prohibiturum? quid esse aliud quam minari se proditurum patriam, oppugnari atque capi passurum! quidequis et Ueientibus allaturam? nonne Canuleio duce se speraturos Capitolium atque arcem scandere posse? ni patribus tribuni cum iure ac maiestate adempta animos etiam eripuerint, consules paratos esse duces prius aduersus scelus ciuium quam aduersus hostium arma. cum maxime haec in senatu agpatres, quam indignos ducerent qui una secum urbe intra eadem moenia uiueretis, saepe equ
Abbreviated transcription (Latin):
tusculum abut : Romanis pax fida itacumporsenna fuit: cõs. m̃ ucderius p̃ postumius
eo annobene pugnatumcum sabinis cos triumphar̃ : maiore inde mole sabinibellum para¬
banta duersus eos : et nequidsim ł abtusculo unde et siñ aꝑtũ suspectũ tam̃ bellum erat re¬
pentini periculioriret᷑ p̃. uaderius quarta .t. lucretius. lterũ cos ftccti: seditioint̃belli
pacisq auctores ortainsabinis aliquantũ inde iurium transtulit adromanos: nã .q. attius
elaudus cui postea appio claudio fuit romae nom̃ cumpacis ipseauctor a turba toribus belli
puer& nec par fectionieẽt ab c̃ñ rigillo magnaclientium comitatus manuromam trans

Expanded text:
Tusculum abiit. Romanis pax fida ita cum Porsenna fuit. consules M. Ualerius P. Postumius Tusculum abiit. Romanis pax fida ita cum Porsenna fuit. consules M. Ualerius P. Postumius . eo anno bene pugnatum cum Sabinis; consules triumpharunt. maiore inde mole Sabini bellum parabant. aduersus eos et ne quid simul ab Tusculo, unde etsi non apertum, suspectum tamen bellum erat, repentini periculi oreretur, P. Ualerius quartum T. Lucretius iterum consules facti. seditio inter belli pacisque auctores orta in Sabinis aliquantum inde uirium transtulit ad Romanos. namque Attius Clausus, cui postea Appio Claudio fuit Romae nomen, cum pacis ipse auctor a turbatoribus belli premeretur nec par factioni esset, ab Inregillo, magna clientium comitatus manu, Romam trans
Abbreviated transcription (Latin):
romani nisiin ꝑniciem suam faciles eẽ uellent negarent cuinihil negatum uellent ñ in reg
no p̃r sed inlibertate eẽ itt anduxisse in animum. hostib: potius quam portas regibus pate¬
facere eam eẽ uoluntatẽ omnium : utquilibertatierit in illa urbefinis ide murbisit. ꝓ indesis al¬
uam ẽẽ uell& romam ut patia tur liberam ẽẽ orare Rex uerecundiauictus . quando id cer¬
tumatq obstinatũ tẽ inquit neq: ego obtundam sepius eccdẽ nequicquam agendo netarqui¬
nios spe auxilii quodnullum inme ẽ frus trabor : Alium hinc seubello opus ẽ seu quieto ex¬
ilioquaerat locum ne quid meam uobis cumpacẽ discindat: dictis facta amiciora adiecit :
obsidum quod reliquumerat reddidit : Agrũ ueientem foedere adianiculũ icto adep̃tũ
resticut : Tarquinius spe omni reditus incisa : exulctũ ad generũ manilium octauium

Expanded text:
Romani, nisi in perniciem suam faciles esse uellent, negarent cui nihil negatum uellent. non in reRomani, nisi in perniciem suam faciles esse uellent, negarent cui nihil negatum uellent. non in regno populum Romanum sed in libertate esse. ita induxisse in animum, hostibus portas potius quam regibus patefacere; ea esse uota omnium ut qui libertati erit in illa urbe finis, idem urbi sit. proinde si saluam esse uellet Romam, ut patiatur liberam esse orare. rex uerecundia uictus 'quando id certum atque obstinatum est' inquit, 'neque ego obtundam saepius eadem nequiquam agendo, nec Tarquinios spe auxilii, quod nullum in me est, frustrabor. alium hinc, seu bello opus est seu quiete, exsilio quaerant locum, ne quid meam uobiscum pacem distineat.' dictis facta amiciora adiecit; obsidum quod reliquum erat reddidit; agrum Ueientem, foedere ad Ianiculum icto ademptum, restituit. Tarquinius spe omni reditus incisa exsulatum ad generum Mamilium Octauium
Abbreviated transcription (Latin):
pars ꝑexigua duceamisso quia nullum ꝓpius ꝑfugium erat romã inermes etfo¬
tuna & specie supplicum delati sunt ibi benignae exceptidiuisiq in hospiti a curia¬
tis uulnerab: Alii profectidomꝰ nuntuhos pitadiũ bene ficiorũ multos romȩ hospitũ
urbisq caritastenuit hns locus ad habitandũ datus quem deinde tuscũ uicũ appella
aporsennadere ducendo in regnũ tarquimo uener̃ Quib: cũ responsuma missurĩ
ad regem senatũ legatos missi confestim honoratis simꝰ quisq epatrib ñ quinbreuit̃ reddi
responsum potuerit ñ reciptre gesideo potius delectos patrũ ad eũmissos quamlegatis ei :
romaeda recurres ponsum : sed utin ꝑpetuũ mentio eius reifineretur. neui tandis mutuis bene¬
ficiis inuicem animi sollicitarentur cumille peter& quod coneradiberiatẽ populi romanieẽt

Expanded text:
pars perexigua, duce amisso, quia nullum propius perfugium erat, Romam inermes et fopars perexigua, duce amisso, quia nullum propius perfugium erat, Romam inermes et fortuna et specie supplicum delati sunt. ibi benigne excepti diuisique in hospitia. curatis uolneribus, alii profecti domos, nuntii hospitalium beneficiorum: multos Romae hospitum urbisque caritas tenuit. his locus ad habitandum datus quem deinde Tuscum uicum appellara Porsenna de reducendo in regnum Tarquinio uenerunt; quibus cum responsum esset missurum ad regem senatum legatos, missi confestim honoratissimus quisque ex patribus. non quin breuiter reddi responsum potuerit non recipi reges, ideo potius delectos patrum ad eum missos quam legatis eius Romae daretur responsum, sed ut in perpetuum mentio eius rei finiretur, neu in tantis mutuis beneficiis in uicem animi sollicitarentur, cum ille peteret quod contra libertatem populi Romani esset,
Abbreviated transcription (Latin):
Arius cõmeaturomanis donode disse. in opitum arbe. ab longinqua obsidione ea
deinde nepopulo inmisso diriperentur hostilit̃ uenis se boncq porsenne apellatua
gratiã muneris magis significante tituloquam auctionẽ fortunȩ regiş : quae nem
potes tate quidem populi romanieẽt omissoromanobello pꝰ sennane frustra mealoca
exercitus cadduccus uideretur cum parte copiarum filium arruntẽ aricia moppag¬
natũ mictio primo aricinos resnec opinatt ꝑcalerat: antessita deinde auxlu
et a latinis populis etacumistantũ speifecere ut aciedecernere auderent p̃li
inito ad eo conciato impetus intulerant etrusciut funderent ipso in cursu a ru¬
nos cũ ane cohortes arte aduersusuima se declinauere paululum : effuseq p̃batas
hostes conuersis signis abtergo ad ortes itacinmedioꝓpeiam uictores caesietris

Expanded text:
aruis commeatu, Romanis dono dedisse, inopi tum urbe ab longinqua obsidione; ea aruis commeatu, Romanis dono dedisse, inopi tum urbe ab longinqua obsidione; ea deinde, ne populo immisso diriperentur hostiliter, uenisse, bonaque Porsennae appellata, gratiam muneris magis significante titulo quam auctionem fortunae regiae quae ne in potestate quidem populi Romani esset. omisso Romano bello Porsenna, ne frustra in ea loca exercitus adductus uideretur, cum parte copiarum filium Arruntem Ariciam oppugnatum mittit. primo Aricinos res necopinata perculerat; arcessita deinde auxilia et a Latinis populis et a Cumis tantum spei fecere, ut acie decernere auderent. proelio inito, adeo concitato impetu se intulerant Etrusci ut funderent ipso incursu Aricinos: Cumanae cohortes arte aduersus uim usae declinauere paululum, effuseque praelatos hostes conuersis signis ab tergo adortae sunt. ita in medio prope iam uictores caesi Etrusci.
Abbreviated transcription (Latin):
ipsacquos uell& leger&: ꝓductis om̃b: elegis se in pubes dicitar : quo det uirginitaq
decorũ & consensu obsidum ipsorum ꝓbabileerat et mȩtatẽ potis simum liberari
abhoste quae maximȩ oportuna iniuriae ẽã: paceredinte grata romaninouã
infemina uirtutẽ nouo ingenere honoris statua equestridon a uerein summa
sacrauia fuit posiu iuirgoinsidens equohuic tam pacatȩ ꝓfectioni aburbe regis
et rusciabhorrens mostraditus ab antiquis usq ad nr̃a ȩtatẽ int̃cetera solle minia
man& bona porsenne regis uendend cuius originẽ moris necesse ẽ. uat int̃ bellũ
natã eẽ neq omissam in pace aut amitiore creuisse principio quac hip̃se feria
titulus bonahostilit̃ uendendi. ꝓximũ uero ẽ exis quaetraduntur porsennam
discedentẽ abianiculo castra opulenta conuecto exꝓpinquis acfertilib: etruriȩ

Expanded text:
ipsa quos uellet legeret. productis omnibus elegisse impubes dicitur; quod et uirginitati ipsa quos uellet legeret. productis omnibus elegisse impubes dicitur; quod et uirginitati decorum et consensu obsidum ipsorum probabile erat eam aetatem potissimum liberari ab hoste quae maxime opportuna iniuriae esset. pace redintegrata Romani nouam in femina uirtutem nouo genere honoris, statua equestri, donauere; in summa Sacra uia fuit posita uirgo insidens equo. huic tam pacatae profectioni ab urbe regis Etrusci abhorrens mos traditus ab antiquis usque ad nostram aetatem inter cetera sollemnia manet, bona Porsennae regis uendendi. cuius originem moris necesse est aut inter bellum natam esse neque omissam in pace, aut a mitiore creuisse principio quam hic prae se ferat titulus bona hostiliter uendendi. proximum uero est ex iis quae traduntur Porsennam discedentem ab Ianiculo castra opulenta, conuecto ex propinquis ac fertilibus Etruriae
Abbreviated transcription (Latin):
postea s mucia prata appellata : Ergoita honoraia uirtute feminȩ quoq ad
publica decora excitiate egelo eliauirgo una ex obsidib: cumcastra etruscorũ
fontȩ aud ꝓculripatiberis locata essent frustrata custodes dux agminis uirginũ
inõ cela hostium tiberim tranaaut: sospitesqi om̃s romã ad ꝓpinquos rescituit
duo dubireginuntiatũ ẽ primo mnoensus iraoratores romãmisit ad cloeliã
obsidemdeposcendam alias hcud magnifacere : deinde ina dmirationẽ uersꝰ¬
supra dodites muciosq dicereid faccinus eẽ : & p̃se ferre quem ad modum siñdedat᷑
obsesprupto foedus seh abiturũ sie deditam inuiolatamq: ad suos remis surũ utrĩq
constat fidesst̃ romani pignus pacis exfoedere restituer & apud regẽ e truscũ ñtuta
solum sed honorata etiam uistus fuit lauda tãq uirginẽ paste obsidumse donarahx̃

Expanded text:
postea sunt Mucia prata appellata. ergo ita honorata uirtute, feminae quoque ad postea sunt Mucia prata appellata. ergo ita honorata uirtute, feminae quoque ad publica decora excitatae, et Cloelia uirgo una ex obsidibus, cum castra Etruscorum forte haud procul ripa Tiberis locata essent, frustrata custodes, dux agminis uirginum inter tela hostium Tiberim tranauit, sospitesque omnes Romam ad propinquos restituit. quod ubi regi nuntiatum est, primo incensus ira oratores Romam misit ad Cloeliam obsidem deposcendam: alias haud magni facere. deinde in admirationem uersusupra Coclites Muciosque dicere id facinus esse, et prae se ferre quemadmodum si non dedatur obses, pro rupto foedus se habiturum, sic deditam <intactam> inuiolatamque ad suos remissurum. utrimque constitit fides; et Romani pignus pacis ex foedere restituerunt, et apud regem Etruscum non tuta solum sed honorata etiam uirtus fuit, laudatamque uirginem parte obsidum se donare dixit;
Abbreviated transcription (Latin):
ut intehacuia crassarem᷑ : meto prima sorsfuit : ceteriutcumq: ceciderit primi
quo adee oporqunũ fortuna dederit suo quisq tẽporeaeder̃ : mucium dimis sum cui
postees caeuolae cladedextrȩmanꝰ cognom̃ inditũ legati aporsenna romã secutis :
adeo mouerat eũ et primipericulicasus quonihilse p̃ter erroreminsidiatoris
exuiss& et subeunda dimicatio totiens quot c̃iuraq suꝑẽent ut pacis canditiones
ultro ferr& : Rom anis iactitum inc̃ditionib nequicquam decarquiniis in reg
num restituendis magis quiaidnegareipsene qui uerat tarquiniis quam quod
negatum iri sibi abromanis ignortor& dea groueientib resticuendo impetratu
ex p̃ssaq necessitas obsides dandi romanis sin a niculo p̃sidium deduciuellent his
candicionib: composittepace exercitum abianiculo dedux̃ porsenna & agroroma¬
no excessit : patres .c̃. mucio uirtutis causa trans tiberim agrum dono dederequȩ

Expanded text:
ut in te hac via grassaremur. mea prima sors fuit; ceteri, ut cuiusque ceciderit primi, ut in te hac via grassaremur. mea prima sors fuit; ceteri, ut cuiusque ceciderit primi, quoad te opportunum fortuna dederit, suo quisque tempore aderunt. Mucium dimissum, cui postea Scaevolae a clade dextrae manus cognomen inditum, legati a Porsinna Romam secuti sunt; adeo moverat eum et primi periculi casus, a quo nihil se praeter errorem insidiatoris texisset, et subeunda dimicatio totiens quot coniurati superessent, ut pacis condiciones ultro ferret num restituendis, magis quia id negare ipse nequiuerat Tarquiniis quam quod negatum iri sibi ab Romanis ignoraret. de agro Ueientibus restituendo impetratum, expressaque necessitas obsides dandi Romanis, si Ianiculo praesidium deduci uellent. his condicionibus composita pace, exercitum ab Ianiculo deduxit Porsinna et agro Romano excessit. patres C. Mucio uirtutis causa trans Tiberim agrum dono dedere, quae
Abbreviated transcription (Latin):
Nullam aciem nullũ p̃liũ timueris. unitibi etcum s ingulis reserit cum rexsimł ira
infensus periculoq: cont̃ritus circumdarugnes minitabundus iuberet nisi ex promer&
ꝓperequa s insidiarũ sibiminas ꝑ ambages ia cer& entibi inquit ut sentias quam iule
corpus sit his quim agnam gloriam uident dextrãq: accenso ad sacrificium foculo
inicit Quã cum uelut alienato absensutorrer& animoꝓpe attonitus miraculor ex
cum csede sua ꝓsiluis s& amoueri ab altarib: iuuenẽius siss& tũ uero abiinquit inte
magis quã in me hostiliaausus iuberẽ macte uirtute eẽ si ꝑmea patria ista uirtꝰ star&
nunciure belli liberum te in tactum in uio latũq: hic dimitto : Tunc mucius quasire¬
munertns meritũ quando quidem inquit ẽ Apud te uirtutihonos. ut bene ficio
tuleris ame quod minis nequist trecenti conuraum principes iuuentutis romanȩ

Expanded text:
nullam aciem, nullum proelium timueris; uni tibi et cum singulis res erit.' cum rex simul ira nullam aciem, nullum proelium timueris; uni tibi et cum singulis res erit.' cum rex simul ira infensus periculoque conterritus circumdari ignes minitabundus iuberet nisi expromeret propere quas insidiarum sibi minas per ambages iaceret, 'en tibi' inquit, 'ut sentias quam uile corpus sit iis qui magnam gloriam uident'; dextramque accenso ad sacrificium foculo inicit. quam cum uelut alienato ab sensu torreret animo, prope attonitus miraculo rex cum ab sede sua prosiluisset amouerique ab altaribus iuuenem iussisset, 'tu uero abi' inquit, 'in te magis quam in me hostilia ausus. iuberem macte uirtute esse, si pro mea patria ista uirtus staret; nunc iure belli liberum te, intactum inuiolatumque hinc dimitto.' tunc Mucius, quasi remunerans meritum, 'quando quidem' inquit, 'est apud te uirtuti honos, ut beneficio tuleris a me quod minis nequisti, trecenti coniurauimus principes iuuentutis Roman
Abbreviated transcription (Latin):
regem sem & ipsea periretquis eẽt : quotemeretrax̃ fortuna faccinꝰ scribam prege
obtruncat uadentem inde qua ꝑ trepidam turbam cruento mutrone sibupsefece¬
rut uiam cum concursu ad clamorem facto conp̃hensum regisatellites retra¬
xissent ante tribunal regis destinatur. Tum quoq: int̃tantas fortunae minas me¬
us magis quãmetuens romanus sum inquit ciuis .c. muci
endusmagisquãm etuens romanus suminquit cuus .c. mucium uocant: host et pati
occidere uoluin et admortẽ minus animiẽ quam fuit ad caedẽ : et facere et pat¬
fortia romanumẽ necunus inteego lios animos gessi : Longus pͥme ordo ẽ idem petentiũ
decus: Pinde in hoc discrim̃ suuuat accingere ut in singulas horas capite dimicestuo.
ferrũ hostẽq: inuestibulo habeas regiae : hoc tibiiuuentus romana in dicimꝰ bellũ :

Expanded text:
regem semet ipse aperiret quis esset, quo temere traxit fortuna facinus, scribam pro rege regem semet ipse aperiret quis esset, quo temere traxit fortuna facinus, scribam pro rege obtruncat. uadentem inde qua per trepidam turbam cruento mucrone sibi ipse fecerat uiam, cum concursu ad clamorem facto comprehensum regii satellites retraxissent, ante tribunal regis destitutus, tum quoque inter tantas fortunae minas metuendus magis quam metuens, 'Romanus sum' inquit, 'ciuis; C. Muciendus magis quam metuens, 'Romanus sum' inquit, 'ciuis; C. Mucium uocant. hostis hostem occidere uolui, nec ad mortem minus animi est, quam fuit ad caedem; et facere et patfortia Romanum est. nec unus in te ego hos animos gessi; longus post me ordo est idem petentium decus. proinde in hoc discrimen, si iuuat, accingere, ut in singulas horas capite dimices tuo, ferrum hostemque in uestibulo habeas regiae. hoc tibi iuuentus Romana indicimus bellum.
Abbreviated transcription (Latin):
ulli s obsessum eẽ . liberũ eundem populum ab hisdem etruscis obsideri quorum sepȩ
exercitus fuderit : uttq magno audaciq aliquo facire eã in dignitatẽ uindicandã
ratus. primosua sponte penecrare in hostium castraconstituit : De in metuens nesi con¬
sulum iniussuet ignaris omnib: ir& fortedep̃bensus acustodib: romanis retraheretur
ut trans fuga fortunatum urbis crim̃ adfirmante senatũ adit transire tiberimin¬
quit patres et intrare si possim castrahostium uolo ñ p̃do nec populationũ inuicemulto
maius sidiiuuant in animo ẽ facinus ad probant patres abdito intrauestem ferropfi¬
ciscitur Ubi eouenit in confertissima turba ꝓperegium tribunal constitit : Ibicums¬
pendium militib: fortedaretur & scribacum regesedens parifere ornatumultua
ager& eũ milites uulgo a direntTimens sciscitariuter porsennae ẽt. neignorando

Expanded text:
ullis obsessum esse, liberum eundem populum ab iisdem Etruscis obsideri quorum saepe ullis obsessum esse, liberum eundem populum ab iisdem Etruscis obsideri quorum saepe exercitus fuderit,—itaque magno audacique aliquo facinore eam indignitatem uindicandam ratus, primo sua sponte penetrare in hostium castra constituit; dein metuens ne si consulum iniussu et ignaris omnibus iret, forte deprehensus a custodibus Romanis retraheretur ut transfuga, fortuna tum urbis crimen adfirmante, senatum adit. 'transire Tiberim' inquit, 'patres, et intrare, si possim, castra hostium uolo, non praedo nec populationum in uicem ultor; maius si di iuuant in animo est facinus.' adprobant patres; abdito intra uestem ferro proficiscitur. ubi eo uenit, in confertissima turba prope regium tribunal constitit. ibi cum stipendium militibus forte daretur et scriba cum rege sedens pari fere ornatu multa ageret eum<que> milites uolgo adirent, timens sciscitari uter Porsinna esset, ne ignorando
Abbreviated transcription (Latin):
occultum considere iub&. p. Largiũ cum ex pedita iuuentute adportam collinam
staredonechostis p̃tereat : inde seobicere nesit ad flum̃ reditꝰ Consulũ alt̃ t̃ iucretus
porta neuia cum aliqt manipulis militume gressus ipseu aderius caelio monte
cohortes delectas educit hiq primi apparuere hosti herminius ubi tumultũ sensit:
concurrit ex insidis uersisq in lucretium etruscis t̃gacȩdit dextraleuaq binc
Aporta collina illinc ab neuia redditus clamor : Itacȩsi inmedio p̃dator es neq: ad
pugnam uirib pares et ad fugam saeptis om̃b: uiis finisq: ille tac̃ effusȩ euagandi
etruscis fuit. Obsidio erat nihilominus et frum̃ti cũ summa caritate inopia. sedendos
expugnaturũ seurbem spem por sennah abebat : Cũ c̃mutius adalescens nobilis cui
indignum uidebatur : p̃r. seruientẽ cum s ub regib: eẽt nullo bello nec abhostib

Expanded text:
occultum considere iubet, Sp. Larcium cum expedita iuuentute ad portam Collinam occultum considere iubet, Sp. Larcium cum expedita iuuentute ad portam Collinam stare donec hostis praetereat; inde se obicere ne sit ad flumen reditus. consulum alter T. Lucretius porta Naeuia cum aliquot manipulis militum egressus; ipse Ualerius Caelio monte cohortes delectas educit, hique primi apparuere hosti. Herminius ubi tumultum sensit, concurrit ex insidiis, uersisque in Lucretium Etruscis terga caedit; dextra laeuaque, hinc a porta Collina, illinc ab Naeuia, redditus clamor; ita caesi in medio praedatores, neque ad pugnam uiribus pares et ad fugam saeptis omnibus uiis. finisque ille tam effuse euagandi Etruscis fuit. obsidio erat nihilo minus et frumenti cum summa caritate inopia, sedendoque expugnaturum se urbem spem Porsinna habebat, cum C. Mucius , adulescens nobilis, cui indignum uidebatur populum Romanum seruientem cum sub regibus esset nullo bello nec ab hostibus
Abbreviated transcription (Latin):
orans flum̃ poccasiones alii satq alis locis traicerent breuiq adeo infestum
omne m romanum agrum reddidit : ut noncetera solum ex agris sed pecus quoq:
omine inunbemi compellere᷑ neq: quis quã ex traportas ꝓpellere audebat: hoc
us tulicentiȩ etruscis ñ metumagis quam consilio concessum. Namq ualeri¬
nseos intentus in occsionẽ multossimł eteffuso sinꝓuiso adoriundiinparius reb:
neg legensulcor gracuẽ seadmaiora iundicem seruabat. litqiutȩlicer& p̃dato¬
resedicit suis postero diefrequenter porta esquilina quae auersissima ab hosteerat
expellerent pecus scituros idhostes ratus quod in obsidione et fame. seruitia infidatrn¬
fugerent et sciuere ꝑfugre indiciomultoq plures ue inspem un iuersae p̃dȩ flum̃ tra¬
ciunt p̃ uaderius m̃ t. hermenium cum modicis copus ad secundum lapidẽ gabin iauia

Expanded text:
trans flumen per occasiones aliis atque aliis locis traiceret; breuique adeo infestum trans flumen per occasiones aliis atque aliis locis traiceret; breuique adeo infestum omnem Romanum agrum reddidit ut non cetera solum ex agris sed pecus quoque omne in urbem compelleretur, neque quisquam extra portas propellere auderet. hoc tantum licentiae Etruscis non metu magis quam consilio concessum. namque Ualerius consul intentus in occasionem multos simul et effusos improuiso adoriundi, in paruis rebus neglegens ultor, grauem se ad maiora uindicem seruabat. itaque ut eliceret praedatores, edicit suis postero die frequentes porta Esquilina, quae auersissima ab hoste erat, expellerent pecus, scituros id hostes ratus, quod in obsidione et fame seruitia infida transfugerent. et sciere perfugae indicio; multoque plures, ut in spem uniuersae praedae, flumen traiciunt. P. Ualerius inde T. Herminium cum modicis copiis ad secundum lapidem Gabina uia