comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tior fuit. Medio in foro omẽs uirgis cesi ac se¬
cuti ꝑcussi. Id ꝓ ymolatis ĩ foro tarquiniẽsiũ
romanis pene hostium redditum. Res bello bñ
geste ut sanites quoq amicitiam peterent ef¬
fecerunt. legatis eorũ cõiter a senatu respons¬
sum federe in socictatem accepti. Non cadem
domi que militia fortuna stat plebi romane
Nam si et untiario fenore facto leuata usura
erat. sorte ip̃a obruebantur in opes nexũ q in¬
ibant eo nec patritios ambo consules nec co¬
nit̾orum curam publica. ᷤ pre priuatis incomo¬
dis plebis ad aĩum admictebant. Consulatus
suiles creati.c. sulpitius peticꝰ. ꝙ̃tũ . m. uałius
uublicola. Item in bellum etruscũ in centa q
E latini ad uolstos conuertere nuntiantes
percitum cõscriptum armatumq nori suio
fiibus imine᷑ in ppłabundos in agrum roma¬
num etiam uenturos eẽ. Censuit igitur se¬
utus neutram negligendam rem eõ. utͦq

Expanded text:
tior fuit: medio in foro omnes uirgis caesi ac setior fuit: medio in foro omnes uirgis caesi ac securi percussi. id pro immolatis in foro Tarquiniensium Romanis poenae hostibus redditum. res bello bene gestae ut Samnites quoque amicitiam peterent effecerunt. legatis eorum comiter ab senatu responsum; foedere in societatem accepti. non eadem domi quae militiae fortuna erat plebi Romanae. nam etsi unciario fenore facto leuata usura erat, sorte ipsa obruebantur inopes nexumque inibant; eo nec patricios ambo consules neque comitiorum curam publicaue studia prae priuatis incommodis plebs ad animum admittebat. consulatus sules creati C. Sulpicius Peticus quartum M. Ualerius Publicola iterum. in bellum Etruscum intentam citi Latini ad Uolscos conuertere, nuntiantes exercitum conscriptum armatumque iam suis finibus imminere; inde populabundos in agrum Romanum uenturos esse. censuit igitur senatus neutram neglegendam rem esse; utroque
Abbreviated transcription (Latin):
dies. postrema uicta ꝑseuerantia consulum pleb̾
eo dolore rupit. ut tribunos actum eẽ de liber¬
tate uociferantes. relinquendumq campũ iam
solum sed etiam urbem captam atq oppressam
regno patritioꝵ mesta plebs sequeretur: con¬
sules relictis aꝑte ppłis ꝑ infrequẽtiam comitiã
nichilo segnius perficiũt. Creati consules am¬
bo patritii .M. fabius ambustus .iii.T. que ĩ
quibusdam annalib. ꝓ.f. quintio.m̾. popiliũ
inuenio duo bella eo anno ꝓsꝑe gesta cum ti¬
burtibq ad deditionẽ pugnatũ. sassula ex his
urbs capta. ceteraq oppida eandem fortunã
hiũsse in uniu̾sa gens poĩtis armis in fidem.
consulum uenisset triũphatũ de tiburtib. alioqͣ
mitis uictoria fuit. In tarquinienses acerbese
multis mortalib in acie cesis ex ingenti captĩ
quisq qui micterentur. uulgus aliud trucida¬
tum. nec ppłs in eos qui missi romã crant mi¬

Expanded text:
dies, postremo uicit perseuerantia consulum: plebis dies, postremo uicit perseuerantia consulum: plebis eo dolor erupit, ut tribunos actum esse de libertate uociferantes relinquendumque non campum iam solum sed etiam urbem captam atque oppressam regno patriciorum maesta plebs sequeretur. consules relicti a parte populi per infrequentiam comitia nihilo segnius perficiunt. creati consules ambo patricii, M. Fabius Ambustus tertium T. Quinctius . in quibusdam annalibus pro T. Quinctio M. Popilium consulem inuenio. duo bella eo anno prospere gesta: cum Tburtibusque ad deditionem pugnatum. Sassula ex his urbs capta; ceteraque oppida eandem fortunam habuissent, ni uniuersa gens positis armis in fidem consulis uenisset. triumphatum de Tiburtibus; alioquin mitis uictoria fuit. in Tarquinienses acerbe saeuitum; multis mortalibus in acie caesis ex ingenti captiuoquisque, qui Romam mitterentur; uolgus aliud trucidatum. nec populus in eos qui missi Romam erant mi
Abbreviated transcription (Latin):
sulpitio cõsule qͦ ualĩ adu̾sus tiburtes legiones
erat fidei iã sue nõ solũ uͥtutis dicebant eẽ uñ
accepissẽt duo patritii consulatũ ita ambob pat̾ã
mandare quin aut toto cedendũ ẽ si plebeꝰ iam
magr̃at᷑ ꝯsulatꝰ fiat. aut totũ possidendũ. quad
possessionem integrani a patrib accepiset̃ ꝓͥ dͤ
contra frinit quiete uiuere quid in ꝑte cuuũm cen¬
seri si qd̾ duorum hoĩu uirtute .I. sexti. de .c.h.¬
s. reges. uł .x. uiros. et si ꝙ tristis sit imꝑi nom̃
patiend̾ .s. potius ꝙͣ ambos patritios consules u¬
deant. nec inuicem pereatur atq imperetur. sed
pars altera in etterno imꝑio locata plebem nuscõ
alio natam ꝙͣ ad ẜuendũ putet. non desunt tribu¬
ni auctores turbaꝵ sed inter conçitatos ꝑse ocẽs
uix duces eminent. Frustra in campũ descensu
cum eẽt. multiq ꝑ seditiones acti comitiales

Expanded text:
Sulpicio consule, quo Ualerius aduersus Tiburtes legiones Sulpicio consule, quo Ualerius aduersus Tiburtes legiones erat. fidei iam suae non solum uirtutis ducebant esse, ut accepissent duo patricii consulatum, ita ambobus patriciis mandare: quin aut toto cedendum esse, si plebeius iam magistratus consulatus fiat, aut totum possidendum quam possessionem integram a patribus accepissent. plebes contra fremit: quid se uiuere, quid in parte ciuium censeri, si, quod duorum hominum uirtute, L. Sexti ac C. reges uel decemuiros uel si quod tristius sit imperii nomen patiendum esse potius quam ambos patricios consules uideant nec in uicem pareatur atque imperetur sed pars altera in aeterno imperio locata plebem nusquam alio natam quam ad seruiendum putet. non desunt tribuni auctores turbarum, sed inter concitatos per se omnes uix duces eminent. aliquotiens frustra in campum descensum cum esset multique per seditiones acti comitiales
Abbreviated transcription (Latin):
nec ꝑ dictatorẽ plebeiũ nec ꝑ consulem comitiua
consularia haberi uolebant. ⁊ alter consul fabiꝰ
bello retinebatur res ad int̾ regnũ redit. Int̾ re¬
ges deinceps que ẜuilus ahala. M. fauius. cũ
mãlĩ .c. fabius .c̃. sulpitiꝰ. Q. emiliꝰ. ẜuilius.
M. fauius ambustus. In scd̾o int̃regno orta con¬
tentio ẽ. ꝙ duo patritu consules creabantur.
Int̾cedentib q tribunis int̃ ros fabuis agebat in
iuississet ius ratumq eẽt iussum ppłi ⁊ suffragi¬
plicola. Eodẽ q die mag̃ inierũt. quadrigente¬
simo anno ꝙͣ urbs romana condita erat. uͦ. ꝙͣ
be cõsulatu patritii cõs. ambo ex int̾regno ma¬
gistratũ ĩ iere. sulpitiꝰ petitus .iii. m̾. uałiꝰ pu¬
plicola c̃ epulũ eo anno ex tiburtib. aut menio¬
rando e̾tamine captũ. siue duoꝵ consulũ ausp¬
tio bellum ibi gestum ẽ ut scripsere quidẽ seu
ꝑ idem tempus tarꝗniẽsiũ qͦ sũt uastati agn a

Expanded text:
nec per dictatorem plebeium nec per consulem comitia nec per dictatorem plebeium nec per consulem comitia consularia haberi uolebant et alter consul Fabius bello retinebatur, res ad interregnum redit. interreges deinceps Q. Seruilius Ahala M. Fabius Cn. Manlius C. Fabius C. Sulpicius L. Aemilius Q. Seruilius M. Fabius Ambustus . in secundo interregno orta contentio est, quod duo patricii consules creabantur, intercedentibusque tribunis interrex Fabius aiebat in iussisset, id ius ratumque esset; iussum populi et suffragiPublicola eodemque die magistratum inierunt, quadringentesimo anno quam urbs Romana condita erat, quinto be consulatu patricii consules ambo ex interregno magistratum iniere, C. Sulpicius Peticus tertium M. Ualerius Publicola . Empulum eo anno ex Tiburtibus haud memorando certamine captum, siue duorum consulum auspicio bellum ibi gestum est, ut scripsere quidam, seu per idem tempus Tarquiniensium quoque sunt uastati agri ab
Abbreviated transcription (Latin):
intulissent auerterunt totam aciem. Castris ai
etiam eo die potiti preda ingenti porta uicto¬
res reuerterunt militarib iocis apparatum ho¬
stium tũ suum increpantes fauorem pauorã
Concitatur de mñ om̃e nom̃ etruscum et tarau¬
niensib faliscisq ducibus ad salinas ꝑuenũt
Adu̾sus eũ terrorem dictator .c̃. marciꝰ. untilus.
primus de plebe dictus magr̃ equitũ itẽ de ple¬
be .c. plauciũ dixit. Id uoͣ patrib indignũ uđͥ¬
etiam iam dictaturam iam in ꝓmiscuo eẽ. om̃¬
q ope impediebant ne quid dictatori ad id bellũ
decerneretur parareturue. Eo ꝓmptius cũcta
ferente dictatore ppłs uissit. ꝓfectus ab urbenu¬
traq parte tibei̾s ratib exercitu quocunq fama
lantes opp̃ssos. Castra quoq nec opinato agressis
cepit. ⁊ octo milib hostium captis ceteris aut
cesis. aut ex agro romano fuga fugatis sine
auctoritate patrũ ppłi iussu. triũphauit. quia

Expanded text:
intulissent, auerterunt totam aciem castrisque intulissent, auerterunt totam aciem castrisque etiam eo die potiti praeda ingenti parta uictores reuerterunt, militaribus iocis cum apparatum hostium tum suum increpantes pauorem. concitatur deinde omne nomen Etruscum et Tarquiniensibus Faliscisque ducibus ad Salinas perueniunt. aduersus eum terrorem dictator C. Marcius Rutulus primus de plebe dictus magistrum equitum item de plebe C. Plautium dixit. id uero patribus indignum uideri etiam dictaturam iam in promiscuo esse; omnique ope impediebant ne quid dictatori ad id bellum decerneretur parareturue. eo promptius cuncta ferente dictatore populus iussit. profectus ab urbe utraque parte Tiberis, ratibus exercitu, quocumque fama lantes oppressit; castra quoque necopinato adgressus cepit et octo milibus hostium captis, ceteris aut caesis aut ex agro Romano fugatis sine auctoritate patrum populi iussu triumphauit. quia
Abbreviated transcription (Latin):
lege milibus eris ẽ dãpnatus. ꝙ mille iuge¬
rum agri cum filio possideret. emancipando¬
q filiũ fraudem fecisset. Noui consules m̃.
M̾. fabus . ẜ. ambustus ii. ⁊ m̃. põpilius le¬
nas ĩ. duo bella hũere. facile alt̃m cum tibuͣ¬
tib qd̾ lenas gessit qui hoste in urbem com¬
pulso agros uastauit. falisci tarquinienses¬
q alterum consulem prima pugna fuderũt
Inde terror maximus fuit ꝙ sacerdotes eo¬
rum facib ardentibus ignib q prelatis in¬
cessu furiali militem romanũ ĩ fueta t᷑baucĩt
sp̃ẽ. et tũ quidẽ uelut lĩphati actoniti munimẽtios
suis trepido agmine incendũt. De inde ubi cons¬
sules legatiq ac tribun pueroꝵ ritu uana mi¬
racula pauentes irridebant increpabantq. uer¬
tit animos repente pudor et in ea ip̃a que su¬
gerant uelut ceci ruebant. Discusso itaq uã¬
no apparatu hostium cum in ip̃os armatos se

Expanded text:
lege decem milibus aeris est damnatus, quod mille iugelege decem milibus aeris est damnatus, quod mille iugerum agri cum filio possideret emancupandoque filium fraudem legi fecisset. noui consules inde, M. Fabius Ambustus iterum et M. Popilius Laenas iterum, duo bella habuere, facile alterum cum Tiburtibus, quod Laenas gessit, qui hoste in urbem compulso agros uastauit; Falisci Tarquiniensesque alterum consulem prima pugna fuderunt. inde terror maximus fuit quod sacerdotes eorum facibus ardentibus anguibusque praelatis incessu furiali militem Romanum insueta turbauerunt specie. et tum quidem uelut lymphati et attoniti munimentis suis trepido agmine inciderunt; deinde, ubi consul legatique ac tribuni puerorum ritu uana miracula pauentes inridebant increpabantque, uertit animos repente pudor et in ea ipsa quae fugerant uelut caeci ruebant. discusso itaque uano apparatu hostium, cum in ipsos armatos se
Abbreviated transcription (Latin):
ti cdamore. celsiq et spe haud dubia feroces
in prelium uadunt. Ibi ante signa. sex̃ tulliꝰ
de quo aute dictum ẽ exclamauit. Aspice im¬
perator inꝗt ꝙͣ admodũ exercitus tuus tibi
ꝓmissa prestet. piloq posito stricto gladio in
hostem impetum facit. Sequuntur tullium
ante signũ om̃es. primoq impetu auertere
hostem fusum. Inde ad oppidũ ꝑsecuti cum ia
scalas menib amouerent. in deditionem ur¬
bem acceperunt. triũphus de piu̾natib actus.
um in castris. ad tributũ de uigesima corum
qui manumicterentur tulit. Patres quia ea le¬
ge haud patrum uectigal inopi erario additũ
eẽt auctores fuerunt. Ceterum tribuni pleb̾
non tam lege ꝙͣ exemplo moti. ne quis posteͣ
ppłm se uocarent capite sanxerũt. Nil enĩ nõ¬
non ꝑ milites uiratos in consules u̾ba ꝙͣuis
ꝑnitiosum ppło si id liceret ferri posse. Eodem
anno.ẽ. liciniꝰ stolo. a.m̃. pompilio lenate sua

Expanded text:
ti clamore celsique et spe haud dubia feroces ti clamore celsique et spe haud dubia feroces in proelium uadunt. ibi ante signa Sex. Tullius , de quo ante dictum est, exclamat 'adspice, imperator' inquit, 'quemadmodum exercitus tuus tibi promissa praestet', piloque posito stricto gladio in hostem impetum facit. sequuntur Tullium antesignani omnes primoque impetu auertere hostem; fusum inde ad oppidum persecuti, cum iam scalas moenibus admouerent, in deditionem urbem acceperunt. triumphus de Priuernatibus actus. um in castris tributim de uicensima eorum qui manumitterentur tulit. patres, quia ea lege haud paruum uectigal inopi aerario additum esset, auctores fuerunt; ceterum tribuni plebis, non tam lege quam exemplo moti, ne quis postea populum seuocaret, capite sanxerunt: nihil enim non per milites iuratos in consulis uerba, quamuis perniciosum populo, si id liceret, ferri posse. eodem anno C. Licinius Stolo a M. Popilio Laenate sua
Abbreviated transcription (Latin):
tinario fenore. a.m. diliio. L. menenio tri¬
buno pleb̾ rogatio est plata. ⁊ plebs ali¬
quanto ea cupidius sciuit. acceptiq ad bella
noua priore anno destinata falisci quoq ho¬
stes exorti duplici crimine. Ꝙ cum tarquini¬
ensib iuuentus eorum militauerat et eos ꝗ
falerios perfugerant cum male pugnatum
est repetentibus fecialibus romanis non re¬
ddiderant: ea prouincia. c̃. maĩlio obuenit
martius exercitum in agrum priuernatem
integrum pace longuiqua indux̃. nulitem¬
q preda impleuit. Ad copiam rerum addi¬
dit munificentiam. ꝙ nicł in publicũ se cre¬
dendo augendi rem priuatam militi fuit.
Priuernates cum ante menia sua castris ꝓ¬
munitis consedissent. uocatis ad contionem
militibus. Castra nũc in ꝗt uobis hostiũ ur¬
bemq prede do. si mͥ pollicemini uos fortiter
in acie operam nauaturos nec prede magis
ꝙͣ pugne paratos eẽ. Signũ poscunt ingen¬

Expanded text:
ciario fenore a M. Duillio L. Menenio triciario fenore a M. Duillio L. Menenio tribunis plebis rogatio est perlata; et plebs aliquanto eam cupidius sciuit accepit. ad bella noua priore anno destinata Falisci quoque hostes exorti duplici crimine quod et cum Tarquiniensibus iuuentus eorum militauerat et eos qui Falerios perfugerant cum male pugnatum est, repetentibus fetialibus Romanis non reddiderant. ea prouincia Cn. Manlio obuenit. Marcius exercitum in agrum Priuernatem, integrum pace longinqua, induxit militemque praeda impleuit. ad copiam rerum addidit munificentiam, quod nihil in publicum secernendo augenti rem priuatam militi fauit. Priuernates cum ante moenia sua castris permunitis consedissent, uocatis ad contionem militibus 'castra nunc' inquit 'uobis hostium urbemque praedae do, si mihi pollicemini uos fortiter in acie operam nauaturos nec praedae magis quam pugnae paratos esse.' signum poscunt ingen
Abbreviated transcription (Latin):
stiorem de gallis egit triũphũ. Auri quoq exs
gallicis solus satis magnũ pondus saxo quadra¬
to septum in capitolio sacrauit. Eodem anno ⁊
a consulib uario euentu bellatũ. Nam h̾nici.
ac̃. plautio de uicti subactiq sunt. fabius colle¬
ga eiꝰ in caute atq inconsulte adu̾sus tarquini¬
enses pugnauit. Nec in acie tantũ cladis accep
nienses ymolauerũt qua feditate supplicii ali
ad eam cladem et uastatio romani agri ꝙͣ pri¬
uernates uelint ui deiñ incursione. repentina
fecerũt. Eodem anno due tribus pontina et pu¬
blilia adite ludi uotiui. quos mñ.f. dictator no¬
uerat stĩq d̾ambitu .a.c̃. petilio. tr̃. pł auctori¬
bus patrib tũ primũ ad plłu latũ ẽ. Eaq rõ¬
gatione nouoꝵ maxime hoĩu ambitionem qui
nundinas et conciliabũda obire soliti erant cõ¬
pressam credebant haud eque lata płibus in¬
sequenti anno .c. ma̾cio.s̃. manlio cõs de un¬

Expanded text:
stiorem de Gallis egit triumphum. auri quoque ex stiorem de Gallis egit triumphum. auri quoque ex Gallicis spoliis satis magnum pondus saxo quadrato saeptum in Capitolio sacrauit. eodem anno et a consulibus uario euentu bellatum; nam Hernici a C. Plautio deuicti subactique sunt, Fabius collega eius incaute atque inconsulte aduersus Tarquinienses pugnauit. nec in acie tantum ibi cladis acuinienses immolarunt; qua foeditate supplicii aliqad eam cladem et uastatio Romani agri, quam Priuernates, Ueliterni deinde, incursione repentina fecerunt. eodem anno duae tribus, Pomptina et Publilia, additae; ludi uotiui, quos M. Furius dictator uouerat, facti; et de ambitu ab C. Poetelio tribuno plebis auctoribus patribus tum primum ad populum latum est; eaque rogatione nouorum maxime hominum ambitionem, qui nundinas et conciliabula obire soliti erant, compressam credebant. haud aeque laeta patribus insequenti anno C. Marcio Cn. Manlio consulibus de un
Abbreviated transcription (Latin):
matũ ante prima signa equi uis sequeretur coꝵ
modo qui dicturi fucrĩt in castris feroces in acie
pauidi uera audiebant. Itaq tantos pudor stimu¬
los admouit ut ruerent in hostium tela alicña¬
tis a memoria periculi animis. hic primo impe¬
tu ꝓpe uecors turbauit hostes eques de iñ emi
emissus turbatos auertit. Ip̃e dictator postꝙͣ la¬
bente una parte uidit aciem signa ĩ leuũ cornu
cõfert qͦ turbam. hostiũ congregari cerncbat et his
qui in monte erant signũ dedit ꝙ cõuenerat. Iͥi.
inde quoq nouus clamor ortus et tendere obliquo
monte ad castra galloꝵ nisi sunt. tũ metu ne ex¬
cluderentur omissa pugna est. cursuq effuso ad
castra ferebantur. Ubi cũ occurrisset eis .m. ma¬
lius mag̃r equitũ qui profligato dextro cornu
obequitabat hostiũ munimentis. Ad mõtes siluaᷤᷤ¬
q uertũt fugam. plurimiq ibi a fallaci equi¬
tũ spe agasonibq excepti sunt et corũ quos pa¬

Expanded text:
matum ante prima signa; ecquis sequeretur eorum matum ante prima signa; ecquis sequeretur eorum qui modo ducturi fuerint, in castris feroces, in acie pauidi? uera audiebant; itaque tantos pudor stimulos admouit, ut ruerent in hostium tela alienatis a memoria periculi animis. hic primo impetus prope uecors turbauit hostes, eques deinde emissus turbatos auertit. ipse dictator, post quam labantem una parte uidit aciem, signa in laeuum cornu confert, quo turbam hostium congregari cernebat, et iis qui in monte erant signum quod conuenerat dedit. ubi inde quoque nouus clamor ortus et tendere obliquo monte ad castra Gallorum uisi sunt, tum metu ne excluderentur omissa pugna est cursuque effuso ad castra ferebantur. ubi cum occurrisset eis M. Ualerius magister equitum, qui profligato dextro cornu obequitabat hostium munimentis, ad montes siluasque uertunt fugam plurimique ibi a fallaci equitum specie agasonibusque excepti sunt; et eorum, quos pa
Abbreviated transcription (Latin):
uiaferet solerti animo rem nouam. excagitã
detrahi uibet biiusq tm̃ cẽtulculis relictis agasoẽs
mille effectis .c. tũ adiuisset equites ⁊ nocte suꝑ
castra ĩ montes euadere ac siluis se occultare uib
sedulo ut aduersus montes consisteret hostis instrͣ¬
to uani terroris apparatu quidem terror plus pe¬
pene ueris uirib ꝓfuit. pͥmo credere duces gal¬
loꝵ non descensuros in equũ romanos. De inde
ubi dig̾ssos repente uiderũt ⁊ ip̃i auidi certamĩs
in prelium ruunt. Priusq pugna cepit ꝙͣ si¬
gnũ a ducib daretur. Acrius inuasere galli dex¬
trũ cornu. neq sustinere potuissẽt ni forte eo lo¬
co dictator fuisset. Sextum tuliũ noĩe increpanti
rogitansq. Siccine pugnaturos nulites spopondis¬
set nisi illi clamores sint arma poscentiũ ubi in
iussu mine imꝑatoris preliũ inituros. En ip̃m
imꝑatorem clara uoce uocare ad preliũ et irear¬

Expanded text:
incuteret. sollerti animo rem nouam excogitat, incuteret. sollerti animo rem nouam excogitat, detrahi iubet binisque tantum centunculis relictis agasones mille effectis centum admiscet equites et nocte super castra in montes euadere ac siluis se occultare iubetsedulo, ut aduersus montes consisteret hostis, instructo uani terroris apparatu, qui quidem terror plus paene ueris uiribus profuit. primo credere duces Gallorum non descensuros in aequum Romanos; deinde, ubi degressos repente uiderunt, et ipsi auidi certaminis in proelium ruunt priusque pugna coepit quam signum ab ducibus daretur. acrius inuasere Galli dextrum cornu; neque sustineri potuissent, ni forte eo loco dictator fuisset, Sex. Tullium nomine increpans rogitansque sicine pugnaturos milites spopondisset? ubi illi clamores sint arma poscentium, ubi minae iniussu imperatoris proelium inituros? en ipsum imperatorem clara uoce uocare ad proelium et ire ar
Abbreviated transcription (Latin):
oblitũ discipline militaris nec sui ne ue imꝑato¬
ne maiestatis c̾det. multitudini cõcitate que auc¬
torib simul ẽẽ non subtraxisse. se duce̾. ne quis.
alius quas mota creare multitudo soleret existeret
iqͦue tam̃ studendũ magnoꝑe ẽẽ ut exercitum
potũte heret differri non posse. adeo cõcitatos
uis ip̃oo s̾ locum ac tempus pugnandi sũptu
si ab imꝑatore non detur. Dum hec loquãtur
menta forte pascentia extra uallũ gallo albigẽti
u milites romani ademerũt in eos sara ꝯlecta.
oall. deinde a romana statione clamor ortus
e pairsum. utriuq est. Iamq haud ꝓcul iusto
pnio res erat ĩceleriter direptum certamen ꝑ
uturiones eẽt. affirmata certa co casu tullii a¬
pis dictatorem fides ẽ nec recipiente iam dila¬
oiẽ re in posterum diem eoracie pugnatu¬
. Dicetator tam̃ ut qui maius animis ꝙ̃ͣ uiti
fretus ad certamen descenderet omĩa cͥaĩspicẽ
o catare. cepit ut arte aliqua terrorem hosti

Expanded text:
ilitaris, ne sui neue imperatoriae maiestatis crederet; multitudini concitatae, quae ferme auctoribus similis esset, non subtraxisse se ducem ne quis alius, quales mota creare multitudo soleret, exsisterequoque tamen uidendum magno opere esse ut exercitum in potestate haberet; differri non posse adeo concitatos animos; ipsos sibi locum ac tempus pugnandi sumpturos, si ab imperatore non detur. dum haec loquuntur, iumenta forte pascentia extra uallum Gallo abigenti duo milites Romani ademerunt. in eos saxa coniecta a Gallis; deinde ab Romana statione clamor ortus ac procursum utrimque est. iamque haud procul iusto proelio res erat, ni celeriter diremptum certamen per centuriones esset; adfirmata certe eo casu Tulli apud dictatorem fides est; nec recipiente iam dilationem re, in posterum diem edicitur acie pugnaturos. dictator tamen, ut qui magis animis quam uiribus fretus ad certamen descenderet, omnia circumspicere atque agitare coepit ut arte aliqua terrorem hostibus
Abbreviated transcription (Latin):
ii. c̃. ꝓdigiũ extẽplo dedicatiõe secutũ simile uetusto
mõtis albani ꝓdigio. Nãq c⁊ lapidib pluit ⁊ noxĩtꝰ¬
diu uisa intendi. lib̾sq ĩ spectis cũ plena religione
ciuitas eẽt. senatui placuit dictatorẽ feriaꝵ ꝯstituẽ¬
daꝵ cã dici. Dictꝰ. p̃. ualiꝰ publicola magr̃ equitu
⁊ q̃ fabiꝰ ambistus datꝰ ẽ. nõ tͥb tm̃ supplicatũ ire pla¬
cuit. s finitimos ⁊̃ ppłos ordosq usq qͦ ꝗsq die sup¬

Expanded text:
. prodigium extemplo dedicationem secutum, simile uetusto montis Albani prodigio; namque et lapidibus pluit et nox interdiu uisa intendi; librisque inspectis cum plena religione ciuitas esset, senatui placuit dictatorem feriarum constituendarum causa dici. dictus P. Ualerius Publicola ; magister equitum ei Q. Fabius Ambustus datus est. non tribus tantum supplicatum ire placuit sed finitimos
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ capitolio eis senatus datus est. U̾ cũ. T. manłiꝰ assil
egiss cũ eis ex auctõi̾tate pr̃m. ne sãnitib fed̾atis lellũ
ĩ ferrent. aumꝰ tamꝙͣ uictor armis capitoliũ cepiss. nõ
legatus inre gentiũ tutꝰ loquẽtur. Tempꝰ eãt mod s
tite manli uosq prẽs cõscupti tandẽ iam uos nobcũ

Expanded text:
in Capitolio eis senatus datus est. ibi cum T. Manlius consul in Capitolio eis senatus datus est. ibi cum T. Manlius consul egisset cum eis ex auctoritate patrum ne Samnitibus foederatis bellum inferrent, Annius, tamquam uictor armis Capitolium cepisset, non legatus iure gentium tutus loqueretur, 'tempus erat' inquit, ' T. Manli uosque patres consc
Abbreviated transcription (Latin):
obtastis. en hoc tp̃s adẽ ⁊ uͥtute u̾ͥtute ur̃a ⁊ deũbenigͥ¬
tate uobis datum tẽtastis patientiã negando milite
cũ pellignis gessimꝰ qui ne nr̃oꝵ quidẽ finiu nobis
ꝑ nos tuendoꝵ ius antea dabant. nil ĩ t̾cesseĩt. sidi¬
cinos infidem receptos campanos abse ad nos d̾sisse.
exercitus nos parare adu̾sus sãnites federatos suoᷤᷤ
audłerũt nec mou̾ũt se ab urbe. Uñ ħ illis tanta mode¬
ab senatu romano eẽ ut facillem apareͬt ne ip̃oᷤ ꝗdei
iam postulate. Ut lacium sub romano impetio sit.
Usurpate modo postulando eo ꝙ illi uob̾ taciti conce¬
ꝓfiteor me dictirz. ut si nos ĩ federe/ ac societate cẽ
uelint. ꝯsulem alt̾um a nob̾ senatꝰq ꝑtem accipiant.
Hec ferocit᷑ nõ suadenti solũ s pollicenti clamõe et
ab sensu om̃s ꝑ miserũt. ut ageret dice̾tq quare.p.

Expanded text:
optastis, en hoc tempus adest et uirtute uestra et deum benignoptastis, en hoc tempus adest et uirtute uestra et deum benignitate uobis datum. tempestatis patientiam negando militem; cum Paelignis gessimus; qui ne nostrorum quidem finium nobis per nos tuendorum ius antea dabant, nihil intercesserunt. Sidicinos in fidem receptos, Campanos ab se ad nos descisse, exercitus nos parare aduersus Samnites, foederatos suos, audierunt nec mouerunt se ab urbe. unde haec illis tanta modeab senatu Romano esse, ut facile appareret ne ipsos quidem iam postulare ut Latium sub Romano imperio sit. usurpate modo postulando quod illi uobis taciti conceprofiteor me dicturum, ut, si nos in foedere ac societate esse uelint, consulem alterum ab nobis senatusque partem accipiant.' haec ferociter non suadenti solum sed pollicenti clamore et adsensu omnes permiserunt, ut ageret diceretque quae e
Abbreviated transcription (Latin):
sit. facile eiͣt explicatis ꝯsciliis accomoclare reb u̾ba
Nlam si ⁊̃ nẽ sub ũbra fed̾is equi ẜuitutẽ pati possimꝰ.
qͥd hẽre cũ ꝓditis. Sidicimꝰ nõ romanoꝵ solũ s sãnici¬
um quoq dicto paream. respondeamꝰ qr romaĩs nõ.
nͥ inuen̾it posituros arma. Sin aũt tandẽ lib̾tatio de¬
siderium remordet aĩos. si fedus ẽ. si societas eqͣtio ni¬
ris ẽ. sic̃ sangͥneos nos romanoꝵ ẽẽ ꝙ olĩ pudebat.
nc̃ głłari licet. si sociatis ullis ex̾citus ẽ. quo ad iinto
duplicent uires suas quã se cerne̾ ab se ꝯsul bellic pro¬
priis ponendis sunĩdiq uoluit. Cñ nõ oia eqͣntur
Cur nõ alter ab latmis ꝯsul dat᷑ ubi pars uirium.
ibi ⁊ imꝑii paro ẽ. Est quidem nob̾ ħ ꝑse aut minꝰ¬
amplũ quippe ꝯcedentib romã capt̃ lacio ẽẽ. s ut
amplũ uideri poss diutna patientia fetimꝰ atq ui
Si qñ uinꝙͣ cõsociandi imperiĩ usurpande lib̾tatiᷤ tp̃e

Expanded text:
is accommodare rebus uerba. nam si etiam nunc sub umbra foederis aequi seruitutem pati possumus, quid abest quin proditis Sidicinis non Romanorum solum sed Samnitium quoque dicto pareamus respondeamusque Romanis nos, ubi innuerint, posituros arma? sin autem tandem libertatis desiderium remordet animos, si foedus est, si societas aequatio iuris est, si consanguineos nos Romanorum esse, quod olim pudebat, nunc gloriari licet, si socialis illis exercitus is est quo adiuncto duplicent uires suas, quem secernere ab se consilia bellis propriis ponendis sumendisque nolint, cur non omnia aequantur? cur non alter ab Latinis consul datur? ubi pars uirium, ibi et imperii pars est. est quidem nobis hoc amplum quippe concedentibus Romam caput Latio esse; sed ut amplum uideri posset, diuturna patientia fecimus. atqui si quando unquam consociandi imperii, usurpandae libertatis tempus
Abbreviated transcription (Latin):
sut. M. ualus cõuuꝰ .iii. a. cõneliꝰ cossus. adaiora
iã hĩc bela ci iuribo hostiu et lõginquitate. uł reli ꝯe¬
gionũ uł tẽpoꝵ spatio quib bellatũ ẽ dic̾tur. Nãs
eo anno adu̾sus sanites gẽtem opib armisq ual ł¬
dam mota arma sãniticũ bellũ ancipiti mãte gestũ
Purꝰ hostis. putũ peĩ secuti. ꝙͣta reꝵ moles. ꝯͦtiens ⁊¬

Expanded text:
nelius Cossus . maiora iam hinc bella et uiribus hostium et longinquitate uel regionum uel temporum spatio quibus bellatum est dicentur. namque eo anno aduersus Samnites, gentem opibus armisque ualidam, mota arma; Samnitium bellum ancipiti Marte gestum Pyrrhus hostis, Pyrrhum Poeni secuti. quanta rerum moles. quotiens
Abbreviated transcription (Latin):
ce uincere tibi lauream insignẽ deferre tecum
trũphantes urbem iuire. tuũ sequentes cũrũ
ious magni templum gratantes ouantesq a
idire. Orationẽ tulii exceperunt preces multi¬
udinis et undiq ut signũ daret ut capere ar¬
na uiberet clamabant. Dictator ꝙͣꝙ̃ rem bonã
exemplo haud ꝓbabili actura cernebat. censebat¬
t̃ fcũrum. ꝙ milites uellent se recipit tuliũq
secreto. que nã hec res sit atq acta mora ꝑcũo

Expanded text:
ce uincere, tibi lauream insignem deferre, tecum ce uincere, tibi lauream insignem deferre, tecum triumphantes urbem inire, tuum sequentes currum Iouis optimi maximi templum gratantes ouantesque adire.' orationem Tulli exceperunt preces multitudinis et undique, ut signum daret, ut capere arma iuberet, clamabant. dictator quamquam rem bonam exemplo haud probabili actam censebat tamen facturum quod milites uellent, <in> se recepit Tulliumque secreto quaen
Abbreviated transcription (Latin):
iidicares ẽẽ. Quid enĩ aliud ẽẽ cause credamus.
cir ueteranus dux fortissimus bello compressis qd̾
aiunt manib. sed ea ut cumq se habet res te de.
nr̃a uirtute dubitasse uideri. ꝙͣ nos de tua uerius
est. Sin autẽ non tuũ istuc sed publicum est con.¬
slium et consensus aliquid patrum non gallicũ.
bellum nos ab urbe a penatib nris allegatos te¬
neb. queso ut ea que dicam non a militib imꝑa.¬
ton dẽci censeat. sed a plebe patribq sit ut uos
ur̃a habeatis consilia si se sua hitura. quis tan¬
dem succenseat mlites nos eẽ nos seruos ur̃os ad
bellum non exilium missos. siquis det signũ in
aciem eduoat ut uiris ac romanis dignũ sit pu¬
guaturos si nichil armis opus sit. ociũ rome
potius ꝙͣ in castris acturos. ħ dcã sint patribus
te imꝑatore milites tui oramus ut nobis pugña¬
a copĩam facias. Conuincere cupimus tũ te du¬

Expanded text:
iudicares esse. quid enim aliud esse causae credamus, iudicares esse. quid enim aliud esse causae credamus, cur ueteranus dux, fortissimus bello, compressis, quod aiunt, manibus sedeas? utcumque enim se habet res, te de nostra uirtute dubitasse uideri quam nos de tua uerius est. sin autem non tuum istuc sed publicum est consilium, et consensus aliqui patrum, non Gallicum bellum, nos ab urbe, a penatibus nostris ablegatos tenet, quaeso, ut ea quae dicam non a militibus imperatori dicta censeas sed a plebe patribus—quae si, ut uos uestra habeatis consilia, sic se sua habituram dicat, quis tandem suscenseat?—milites nos esse non seruos uestros, ad bellum non in exsilium missos; si quis det signum, in aciem educat, ut uiris ac Romanis dignum sit, pugnaturos: si nihil armis opus sit, otium Romae potius quam in castris acturos. haec dicta sint patribus. te, imperator, milites tui oramus ut nobis pugnandi copiam facias; cum uincere cupimus, tum te du
Abbreviated transcription (Latin):
litem. Si lic dictator inꝗt cõdẽpnatũ se uniu̾¬
sus ex̾citus a te ignauie ratus ⁊ probre igno¬
minie cã destitutũ sine armis orauit me ut li¬
am causam apud te agerem. Equidem sicubi le¬
co cesum. si terga data hosti si signa fede amiss
obici nobis possent. tamen hoc a te impetran e¬
quũ censere ut nos uirtute culpã nr̃am corusi
et abolere flagitu memoriam noua głia pate¬
reris ⁊ ad aliam fuge legiones eandẽ quã ꝑ pa¬
uorem amiserant patriam. ꝑfecte postea abei
uirtute recuꝑauere. Nobis de inde benignitato
qͣ de głia iux dicere ausi. si nos ⁊ hostes haud secus
ꝙͣ̃ feminas abditos int̾uallis om̃ib contumeliis elu¬
dunt. Et tu imꝑator noster qd̾ egrius patimur ⁊¬
ezercitũ tuum sine animis sine armis sine manib
indicas eẽ. et prius ꝙͣ expertus nos eẽs de nobis
ita desperastis ut te mancoꝵ ac debilium ducẽre

Expanded text:
litem, 'si licet, dictator' inquit, 'condemnatum se uniuelitem, 'si licet, dictator' inquit, 'condemnatum se uniuersus exercitus a te ignauiae ratus et prope ignominiae causa destitutum sine armis orauit me ut suam causam apud te agerem. equidem, sicubi loco cessum, si terga data hosti, si signa foede amissa obici nobis possent, tamen hoc a te impetrari aequum censerem ut nos uirtute culpam nostram corrigere et abolere flagitii memoriam noua gloria patereris. etiam ad Alliam fusae legiones eandem quam per pauorem amiserant patriam profectae postea a Ueiis uirtute reciperauere. nobis deum benignitate, quam de gloria uix dicere ausim, si nos et hostes haud secus quam feminas abditos intra uallum omnibus contumeliis eludunt, et tu imperator noster—quod aegrius patimur—exercitum tuum sine animis, sine armis, sine manibus iudicas esse et, priusquam expertus nos esses, de nobis ita desperasti ut te mancorum ac debilium ducem
Abbreviated transcription (Latin):
liis q int̾ se dictatorem ẜmonib carpere int̃dum
patres comunit̃ increpare ꝙ nõ uississent ꝑ con¬
sules geri bellum. Electum eẽ eximiũ imꝑato¬
rem unicũ ducem qui nichil agenti sͥ de celo
deuolaturam ĩ siñ uctoriam censeat. Eadem de¬
inde ħ int̾ diu palam ac ferocia his iactare se
ĩ uisu imꝑatoris aut dimicaturos aub agmine
romã ituros ĩ miseriq militib centurioẽs ⁊ nec
in circulis modo fremere. sed iam a pͥncipiis as
pretorio in unũ ẜmones confundi atq ĩc̃ioĩs ma
tatorem iretur uerba ꝓ exercitu face̾t. sextuluᷤ
ut uirtute cius dignũ eẽt septimũ primũ pilũ
iam. tulus ducebat. Neq erat in exercitu qui ꝗ¬
dem pedestria stipendia fecisset uir facti nobi¬
lioris p̃cedens militũ agm̃ ad tribunal pergit.
Mirantiq sulpitio nõ turbam magis ꝙͣ turbe
principem tulium imperiis obedientissimũ mi¬

Expanded text:
liisque inter se dictatorem sermonibus carpere, interdum liisque inter se dictatorem sermonibus carpere, interdum patres communiter increpare quod non iussissent per consules geri bellum: electum esse eximium imperatorem, unicum ducem, qui nihil agenti sibi de caelo deuolaturam in sinum uictoriam censeat. eadem deinde haec interdiu propalam ac ferociora his iactare: se iniussu imperatoris aut dimicaturos aut agmine Romam ituros. immiscerique militibus centuriones nec in circulis modo fremere sed iam in principiis ac praetorio in unum sermones confundi atque in contionistatorem iretur; uerba pro exercitu faceret Sex. Tullius , ut uirtute eius dignum esset. septimum primum pilum iam Tullius ducebat neque erat in exercitu, qui quidem pedestria stipendia fecisset, uir factis nobilior. is praecedens militum agmen ad tribunal pergit mirantique Sulpicio non turbam magis quam turbae principem Tullium, imperiis oboedientissimum mi
Abbreviated transcription (Latin):
atq iñ circa pedũ consedisse auditum ẽ. Dictator¬
dictus. Dictatorem dici c̃. sulpitiũ placuit. Con¬
sul ad id accitus .c. pauciꝰ dixit mag̃ equitũ dic¬
tatori additus. M. ualliꝰ. Hi robora militũ ex du¬
obus consularib ex̾citib erecta. aduersus gallos
eluxerũt. lencius id aliquãto bellum qm̃ partin
trinq placebat fuit. cũ prima galli tantũ auidi
certaminis fuisset. De inde romanus miles ruen¬
do in arma ac dimicatõnem aliꝙͣtum gallicam fe¬
la cogẽt res fortune se cõmicte᷑ adu̾sus hostem
quẽ tempus deteriorẽ in dies ⁊ locis alienis fa¬
ceret sine p̃parato cõmeatu sine firmo munim̃¬
to morantem ħ his cordib animisq quoꝵ omĩs
impetu uis eẽt parua. eadem. languesceret mo¬
ra. his consiliis dictator bellum trahebat grauẽ¬
q edixerat penam. siꝗs ĩ uissu in hoste pugnassi.
Milites egre id patientes prima in stationib uigi¬

Expanded text:
atque inde circa Pedum consedisse auditum eatque inde circa Pedum consedisse auditum est. dictatorem dici C. Sulpicium placuit; consul ad id accitus C. Plautius dixit; magister equitum dictatori additus M. Ualerius . hi robora militum ex duobus consularibus exercitibus electa aduersus Gallos duxerunt. lentius id aliquanto bellum quam parti utrique placebat fuit. cum primo Galli tantum auidi certaminis fuissent, deinde Romanus miles ruendo in arma ac dimicationem aliquantum Gallicam fela cogeret res, fortunae se committere aduersus hostem, quem tempus deteriorem in dies faceret, locis alienis sine praeparato commeatu, sine firmo munimento morantem, ad hoc iis corporibus animisque quorum omnis in impetu uis esset, parua eadem languesceret mora. his consiliis dictator bellum trahebat grauemque edixerat poenam, si quis iniussu in hostem pugnasset. milites aegre id patientes primo in stationibus uigi
Abbreviated transcription (Latin):
lux mediocrem multitudinem. ante menia neq
alium qm tiburtem hostem ostendit duab por¬
tis egressi consules utrinq aciem subeuntiũ ia
muros agrediuntur. Apparuitq occasione mag̃
ꝙͣ uirtute fretos uenisse. adeo uͥ primũ impetu
romanor sustinuere. Quin ⁊̃ bona fusse roma¬
nis aduentũ constabat. Orientemq iam seditõ¬
nem inter patres ⁊ plebem metu tam ꝓpinꝗ
belli compressam. alicuiꝰ aduentus hostiũ fuit.
Proximo bello agris ꝙͣ terribilior urbi ppłabũ¬
di tͣquinienses fines romanos maxime qua ex
ꝑte etruriam adiacẽt ꝑag̃ue rebus q ne quicꝙͣ¬
ci euenere. Gallici quoq belli fama incxebresce¬
bat. sed int̾ mułtos terrores solatio fuit pax li¬
tinis solatio petentib data et magna uis militũ
ab hĩs ex federe uetusta. ꝙ multis int̾miserant
annis accepta. quo presidio ꝯsularis romana
ẽẽt. leuius fuit. ꝙ gallos mox p̃neste uenisso.

Expanded text:
lux mediocrem multitudinem ante moenia neque lux mediocrem multitudinem ante moenia neque alium quam Tiburtem hostem ostendit, duabus portis egressi consules utrimque aciem subeuntium iam muros adgrediuntur; apparuitque occasione magis quam uirtute fretos uenisse: adeo uix primum impetum Romanorum sustinuere. quin etiam bono fuisse Romanis aduentum eorum constabat orientemque iam seditionem inter patres et plebem metu tam propinqui belli compressam. alius aduentus hostium fuit proximo bello agris quam terribilior urbi: populabundi Tarquinienses fines Romanos, maxime qua ex parte Etruriam adiacent, peragrauere rebusque nequiquci euenere. Gallici quoque belli fama increbrescebat. sed inter multos terrores solacio fuit pax Latinis petentibus data et magna uis militum ab his ex foedere uetusto, quod multis intermiserant annis, accepta. quo praesidio cum fulta res Romana esset, leuius fuit quod Gallos mox Praeneste uenisse
Abbreviated transcription (Latin):
tator consulib in senatu ⁊ ap̃ ppłos magnifice col¬
laudatis et suaꝵ quoq reꝵ illis remisso honore
dictatura se abdicauit. Petillius tiburtib genu
se cum acie c̃flexisse speculatores paucos fuga
trepidationis gallor extra portas egressos. post¬
ꝙͣ in se quoq fieri impetum uiderint ⁊ sine discͥ¬
mine obuio cedere cepisse se intra urbem. eam rẽ
triũpho dignã uisam romanis ne nimis miru
magͥs q cẽserent tumultũ exire. in hostiũ portis
maiorem ip̃o trepidationem ante menia sua ui¬
suros. Itaq in seqñti anno. M. põpilio lenate
cõs. mãlio. cõs primo silentio noctis a tibure
agmine in festo ꝓfecti ad urbem romam uen¬
nerũt terrorem repente ex sonno excitatis su¬
bita res et nocturnus pauor prebuit. Adhuc
multoꝵ inscitia. qui aut unde hostes aduenissent
cõclamatũ tm̃ celeriter ad arma est. et porta
stationib muriq p̃sidiis firmati. Et ubi pͥma

Expanded text:
tator consulibus in senatu et apud populum magnifice contator consulibus in senatu et apud populum magnifice conlaudatis et suarum quoque rerum illis remisso honore dictatura se abdicauit. Poetelius de Gallis Tibureum secum acie conflixisse? spectatores paucos fugae trepidationisque Gallorum extra portas egressos, postquam in se quoque fieri impetum uiderint et sine discrimine obuios caedi, recepisse se intra urbem; eam rem triumpho dignam uisam Romanis. ne nimis mirum magnumque censerent tumultum exciere in hostium portis, maiorem ipsos trepidationem ante moenia sua uisuros. itaque insequenti anno M. Popilio Laenate Cn. Manlio consulibus primo silentio noctis ab Tibure agmine infesto profecti ad urbem Romam uenerunt. terrorem repente ex somno excitatis subita res et nocturnus pauor praebuit, ad hoc multorum inscitia, qui aut unde hostes aduenissent; conclamatum tamen celeriter ad arma est et portae stationibus murique praesidiis firmati. et ubi prima
Abbreviated transcription (Latin):
duce consule contẽpta res .p. eẽt gallicus tumultus
dictatorẽ creari coegit. Creatus. q. ser̃. ahala .t. ꝗn¬
tiũ mag̃ equitũ dixit . ⁊ ex auctoritate prũm si ꝓ¬
spere id bellum euenisset ludos magnos mouit dic̃¬
tator ad continendos ꝓprio bello tiburtes consulari
exercitu ussu manere om̃s uiniores nullo de tractã¬
te militiam sacramento adeg̃. Pugnatũ aut ꝓcul
tib ortamenta animi tamen subiecta oculis simł
uerecundia militiaq militem accendebant. Magnͣ
utrinq edita cede auertitur tandẽ acies galloꝵ. fu¬
ga tibur sicut aroem belli gallici petũt. palati a cõ¬
sule petilio haud ꝓcul tibure excepti egressis ad
opem ferendam. tiburtib simul cum his intra poͣ¬
tas compelluntur. egregie tũ a dictatore tũ a con¬
sule res gesta est. ⁊ consul alter fabius preliis
primũ ꝑuis postremũ uana insigni pugna cum
hostes totis. adorti opus eẽt ħ̾nicos deuincunt. dic¬

Expanded text:
duce consule contenta res publica esset, Gallicus tumultus duce consule contenta res publica esset, Gallicus tumultus dictatorem creari coegit. creatus Q. Seruilius Ahala T. Quinctium magistrum equitum dixit et ex auctoritate patrum, si prospere id bellum euenisset, ludos magnos uouit. dictator ad continendos proprio bello Tiburtes consulari exercitu iusso manere, omnes iuniores nullo detractante militiam sacramento adegit. pugnatum haud procul tibus hortamenta animi tum subiecta oculis simul uerecundia misericordiaque militem accendebant. magna utrimque edita caede auertitur tandem acies Gallorum. fuga Tibur sicut arcem belli Gallici petunt; palati a consule Poetelio haud procul Tibure excepti, egressis ad opem ferendam Tiburtibus, simul cum iis intra portas compelluntur. egregie cum ab dictatore tum ab consule res gesta est. et consul alter Fabius proeliis primum paruis, postremo una insigni pugna, cum hostes totis adorti copiis essent, Hernicos deuincit. dic
Abbreviated transcription (Latin):
minũ ꝓpe modũ. In cõdita q̃dam militant᷑ iacu¬
lantes torquati cognom̃ auditu celebratũ. de¬
inde posten etiam familie honori fuit. Dicta¬
tor coronã auream addidit donꝰ. mirisq ꝓ cõ¬
tiõe. eam pugnã laudib tulit ⁊ hẽcule tanti ca
ad uniu̾si belli euentũ momenti dimicatio
fuit ut gallorũ ex̾citus ꝓxima nocte relictiᷤᷤ
trepide castris in tiburtem agrũ atq inde so¬
cietate belli facta cõmeatuq benigne a tibũ¬
tibus adiutus mox in campaniã trausierit.
sa fuit causa cur ꝓximo anno. e. petilius bal¬
bus consul cum collega eiꝰ fabio ambusto
hẽnici ꝓuincie uenisset adu̾sus tiburtes uissu ppłi e¬
xercitum duce̾t. Ad quorũ cũ galli auxilium ex cã¬
pania redussent. fede ppłationes in lauicano tuscu¬
lanoq ⁊ albano agro haud dubie tiburtib duci¬
bus sunt facte. Et cum adu̾sus tiburtem hostẽ

Expanded text:
minum prope modo incondita quaedam militariter iocuminum prope modo incondita quaedam militariter ioculantes Torquati cognomen auditum; celebratum deinde posteris etiam familiae honori fuit. dictator coronam auream addidit donum mirisque pro contione eam pugnam laudibus tulit. et hercule tanti ea ad uniuersi belli euentum momenti dimicatio fuit, ut Gallorum exercitus proxima nocte relictis trepide castris in Tiburtem agrum atque inde societate belli facta commeatuque benigne ab Tiburtibus adiutus mox in Campaniam transierit. ea fuit causa cur proximo anno C. Poetelius Balbus consul, cum collegae eius M. Fabio Ambusto Hernici prouincia euenisset, aduersus Tiburtes iussu populi exercitum duceret. ad quorum auxilium cum Galli ex Campania redissent, foedae populationes in Labicano Tusculanoque et Albano agro haud dubie Tiburtibus ducibus sunt factae; et, cum aduersus Tiburtem hostem
Abbreviated transcription (Latin):
armoꝵ q agitatio uana sed pectus aĩoꝵ q tatite
plenũ omẽm ferociam in discrimen ip̃m certamĩs
distulerat. Ubi constitere int̾ duas acies. tot cͣca
mortaliũ animis spe metuq pendentib galluᷤ
uelut moles suꝑne ĩminc̃s. ꝓiecto leua scuto
ĩ adueĩentis arma hostis uanũ cesim cũ ingẽti
sonitu ense deiecit. Romanus mucͦne suscep¬
to cũ scuto. scutũ unũ ꝑicłis s totoq corpore
t̾ror ꝑicło uulnei̾s factus insinuasset. se intus
corpus armaq uno alteroq sub m̃ ictu ueĩre
atq ĩ gumhausit. ⁊ ĩ spatiũ ingens ruentẽ por¬
rexit hostem. Iacentis iñ corpus ab om̃i alia
uexatione intactũ uno torque spoliauit. Quẽ
resꝑsum cruore collo cͥcũdedit suo. Defixerat
pauor cũ admiratõne gallos. romani alacres
a statione obuiam niliti suo p̃gressi gratulã¬
tes laudantes q ad dictatorẽ ꝑducũt. Int̾ cã¬

Expanded text:
armorumque agitatio uana sed pectus animorum iraequearmorumque agitatio uana sed pectus animorum iraeque tacitae plenum; omnem ferociam in discrimen ipsum certaminis distulerat. ubi constitere inter duas acies tot circa mortalium animis spe metuque pendentibus, Gallus uelut moles superne imminens proiecto laeua scuto in aduenientis arma hostis uanum caesim cum ingenti sonitu ensem deiecit; Romanus mucrone subrecto, cum scuto scutum imum perculisset totoque corpore interior periculo uolneris factus insinuasset se inter corpus armaque, uno alteroque subinde ictu uentrem atque inguina hausit et in spatium ingens ruentem porrexit hostem. iacentis inde corpus ab omni alia uexatione intactum uno torque spoliauit, quem respersum cruore collo circumdedit suo. defixerat pauor cum admiratione Gallos: Romani alacres ab statione obuiam militi suo progressi, gratulantes laudantesque ad dictatorem perducunt. inter car
Abbreviated transcription (Latin):
a deo ferox p̃sultat hostiu signis me ex ea fami¬
lia ortumq gallorũ ex rupe carpei abiec̃. Tum
dictator. Macte uirtute inquit. a pietate ĩ pa¬
trem patriamq. T. manli esto perge ⁊ nomen
romanũ inuictũ uiuantib diis presta. Armãt
iñ iuuenẽ equales. Pedestre scutũ capit. hispa¬
no cingitur gladio. Ad ꝓpriorem ħili pugna
armatum adornatũq adu̾sus gallũ stolide letũ
⁊. qm̃ id quoq memoria dignũ antiquis uisum
est. linguam ⁊̃ ad ĩrisũ exerẽtẽ ꝓpducũt recipiũt
iñ se ad stationem ⁊ duo in medio armati spec¬
tacłi magis more ꝙͣ lege destitiuunt᷑. Nequaꝙͣ
uisu ac sp̃ẽ extimantib pares. sed corpus alt̾
magnitudine eximiũ u̾si colorĩ ueste pictisq
et auro celatis refulgens armis media in alfõ
militaris statura mediaq in arns habilib
magis ꝙͣ decoris spẽs nõ cantus nõ exaltatiõ

Expanded text:
adeo ferox praesultat hostium signis, me ex ea famiadeo ferox praesultat hostium signis, me ex ea familia ortum quae Gallorum agmen ex rupe Tarpeia deiecit.' tum dictator 'macte uirtute' inquit 'ac pietate in patrem patriamque, T. Manli , esto. perge et nomen Romanum inuictum iuuantibus dis praesta.' armant inde iuuenem aequales; pedestre scutum capit, Hispano cingitur gladio ad propiorem habili pugnam. armatum adornatumque aduersus Gallum stolide laetum et—quoniam id quoque memoria dignum antiquis uisum est—linguam etiam ab inrisu exserentem producunt. recipiunt inde se ad stationem; et duo in medio armati spectaculi magis more quam lege belli destituuntur, nequaquam uisu ac specie aestimantibus pares. corpus alteri magnitudine eximium, uersicolori ueste pictisque et auro caelatis refulgens armis; media in altero militaris statura modicaque in armis habilibus magis quam decoris species; non cantus, non exsultatio