comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uncu classe.xxuii. nauiũ adthapsu u̾sus ĩstatone p̾sidi gr̃a ꝯmeatꝰ sui mictit.
Ite quĩtiu aquila. cu xiii nanib lõgis adrumetu ead̃̾e dec̾ã p̾mictit. E ispĩ quo erat
missus celit̾ ꝓuenit. At aquila tempestate iactatus cu classe se lõgiꝰ ꝓmunturit̃ suꝑa¬
re nõ potuit atq angulu quẽda tutu tẽpestate nactus cu classe se logi aꝓspectu remou̾
Reliqua classis ĩsalo adlepti egͥssa remigib q passimq ĩlitoris naiugãtib passim in
oppido uictus sui mercãdi gr̃a ꝓgressus uacua adefensorib stabat. Q. uib reb uatus
ex ꝑfuga cognitis occasione nactus ugilia ẜa addrumetũ excoł d̃e egressus: pͥmo mañ
lept̾i cu uniusa classe uectus naues oneranas q̃ longiꝰ aportu ĩ salo stabãt. ĩcendit. ⁊ pẽ

Expanded text:
sui mittit sui mittit itemque Q. Aquilam cum XIII navibus longis Hadrumetum eadem de causa praemittit. Cispius quo erat missus celeriter pervenit; Aquila tempestate iactatus promunturium superare non potuit atque angulum quendam tutum a tempestate nactus cum classe se longius a prospectu removit. Reliqua classis in salo ad Leptim egressis remigibus passimque in litore vagantibus, partim in oppidum victus sui mercandi gratia progressis, vacua a defensoribus stabat. Quibus rebus Varus ex perfuga cognitis occasionem nactus vigilia secunda Hadrumeto ex cothone egressus primo mane Leptim cum universa classe vectus n
Abbreviated transcription (Latin):
nq armatura pulsi omilneratiq ino equite ãmisso młtis equis sautiis leuis armatu¬
reduxit. qõ ꝓpͥũ gauꝰ ^ͥ fortutia bellatib tribuere nõ decrenit. Namiq postero die Cesar
cu ꝑte equitatꝰ sui lepti misit. initinẽ p̃datores equites numdas getulos q ĩꝓuiso
adorti circit̾ c̾e tu ꝑtĩ occiderũt. ꝑtĩuinoꝵ potiti sũt. Cesar ĩtenĩ cotidie legiones ĩ cãpu
deduce̾ atq opus facere ualluq ⁊ fossam ꝑmediũ campũ deducẽ. adu̾sarioꝵq excursio
rare. Ita duces ut̃̾q ⁊ ĩoꝑib occupati erãt. q nicħomim̃ eq̃strib p̃lus int̾se coti die dimiea¬
bant. Interĩ nar classe ꝙͣ antea utice hienus gr̾a sb̾duxerat ꝯgto legionis uii.⁊̃ uni. ad
uentu celerit᷑ deducit ibiq getuł remigib epibatis q cõplet insidiãdiq gn̾ꝰ ab uticai
ꝓgressus ĩ adrumetũ. cu.lu. nauib ꝑuerit. Cuiꝰ aduentus ĩ scius Cesar litiu. scip¬

Expanded text:
rta pulsi convulneratique uno equite amisso, multis equis sauciis, levis armatureduxit. Quod proprium gaudium bellantibus fortuna tribuere non decrevit: namque postero die Caesar cum partem equitadorti circiter C partim occiderunt, partim vivorum potiti sunt. Caesar interim cotidie legiones in campum deducere atque opus facere vallumque et fossam per medium campum ducere adversariorumque excurrare. Ita duces utrique et in operibus occupati esse et nihilo minus equestribus proeliis inter se cotidie dimicabant. § 62 Interim Varus classem, quam antea Uticae hiemis gratia subduxerat, cognito legionis VII. et VIII.19 ex Sicilia adventu celeriter deducit ibique Gaetulis remigibus epibatisque complet insidiandique gratia ab Utica progressus Hadrumetum cum LV navibus pervenit. Cuius adventus inscius Caesar L
Abbreviated transcription (Latin):
ab equitib ĩoppidu repellerent᷑. cohortibꝰ paucs exnet̾atus quas seca hebat ĩ
extremo agniine collocatis. ⁊ ꝑte equitatus it̾lenit̾ cu reliquis face̾ cepit. Ita ꝙͣto
lorigĩ ab oppido discedebat᷑. tanto tardiores adĩ sequẽdu erãt. Numioe interĩ
init̾inẽ exoppidis ⁊ castellis legatõnes uenire. polliceri frumẽtu. ꝑatosq ẽẽ
libenit̾ se ontĩa facturos q̃ nellet pollicent᷑. Itaq certurionib ad portas oppidi ⁊custo¬
dus ĩpositis nequis miles ĩoppidu ĩtrohiẽt. aut ĩuiriã faceret caipia ĩcole. nõ longe
ab oppido ẜmlitus fac̃ castra. Eode naues oneranie ⁊ longe nõ mille casu adueneruũt.

Expanded text:
dum repellerentur, cohortibus paucis ex veteranis quas secum habebat in extremo agmine collocatis et parte equitatus iter leniter cum reliquis facere coepit. Ita quanto longius ab oppido discedebatur, tanto tardiores ad insequendum erant Numidae. Interim in itinere ex oppidis et castellis legationes venire, polliceri frumentum paratosque esse libenter se omnia facturos quae vellet pollicentur. Itaque centurionibus ad portas oppidi et custodiis impositis, ne quis miles in oppidum introiret aut iniuriam faceret cuipiam incolae, non longe ab oppido secundum litus facit castra.
Abbreviated transcription (Latin):
quo paulo ari ꝯmemoraui anoppidũ ꝯstitit suãq atie media eo oppido texit dextrũ
tisset. locoq semagis defendẽ si res coegisset. ꝙͣ ĩcamꝑo cõmmiꝰ ꝯsistere audẽ. nõ ẽ uisa
rõ ꝓpĩ accedẽdi codie adoppidũ. qm̃ ibi p̾sidiũ grãde ninuidaꝵ ẽe cognouerat hostes q
nare ex uno tp̃e ⁊ ĩ atie ĩcorum dextro ac sinistro exiniqore loco pũgnare p̾ẜtiz cu mili¬
tes amane diei ieuim sb̾armis stetissẽt defatigati. Itaq reductis suis copiis ĩcastra
postero die ꝓpiꝰ eoꝵ atie ĩstituit ex poͣtigẽ munitões. ¶ Intẽrĩ ꝯsidiꝰ qui achilla. ⁊̃ uiii
ceret nich̾ subito nũtio de eq̃sta p̃lio allato ꝯmotus frraũto cuĩ mcastas copia hu̾erat

Expanded text:
quo paulo ante commemoravi, ante oppidum constitit — suamque aciem mediam eo oppido texit; dextrum quo paulo ante commemoravi, ante oppidum constitit — suamque aciem mediam eo oppido texit; dextrum tisset locoque se magis defendere, si res coegisset, quam in campo comminus consistere audere, non est visa ratio propius accedendi eo die ad oppidum, quoniam ibi praesidium grande Numidarum esse cognoverat, hostisque nare et in acie cornu dextro ac sinistro ex iniquiore loco pugnare, praesertim cum milites a mane diei ieiuni sub armis stetissent defatigati. Itaque reductis suis copiis in castra postero die propius eorum aciem instituit exporrigere munitiones. § 43 Interim Considius, qui Acyllam VIII ceret nihil, subito nuntio de equestri proelio allato commotus, frumento cuius in cas
Abbreviated transcription (Latin):
Cesar postero dic exomĩb p̃sidiis cohortes eduxit. atq ꝯiñs suas copias ĩ campo ĩ¬
strurit. Sciꝑio suris male acceptis occisis couulneratisq ĩtra suas ꝯtine̾ se munitõ¬
nes cepit. Cesar ĩstrrcta atie ẜ̾m ĩfiriaas iugiradices ꝓpiꝰ munitões lenit̾ꝰ accessit
ianiq miñ mił. pas. aboppido uricta qd̾̃ scipiotenebat aberãt legiones iulane. O
Uu scipio uerit ne oppidu ãmictẽt unide aquari reliꝗsq reb sb̾leuan eiꝰ excitus
cõsuenerat: eductis otiũhꝯcopiis quadnͣplici ate ĩstructa ex ĩstituto suo pͥma eq̃stu
turinatĩ directa elephãtisq turiꝰ int̾poĩtis armatisq suppetias ire ꝯtẽdit. Q d̃ ubi
Cesar aĩadu̾tit arbitratꝰ scipionẽ addimioãdu ꝑatu adse cẽto aĩo uenire ĩ eo loco

Expanded text:
Caesar postero die ex omnibus praesidiis cohortis deduxit atque omnis suas copias in campo inCaesar postero die ex omnibus praesidiis cohortis deduxit atque omnis suas copias in campo instruxit. Scipio suis male acceptis, occisis convulneratisque intra suas continere se munitiones coepit. Caesar instructa acie secundum infimas iugi radices propius munitiones leniter accessit. Iamque minus mille passus ab oppido Uzitta, quod Scipio tenebat, aberant legiones Iulianae, cum Scipio veritus ne oppidum amitteret, unde aquari reliquisque rebus sublevari eius exercitus consuerat, eductis omnibus copiis quadruplici acie instructa ex instituto suo, prima equestri turmatim derecta elephantisque turritis interpositis armatisque, suppetias ire contendit — quod ubi Caesar animadvertit, arbitratus Scipionem ad dimicandum paratum ad se certo animo venire, in eo loco,
Abbreviated transcription (Latin):
gerebat᷑ ulla ꝑmagnaturrib .iiii. extructa que labieni ꝓspectũ in petiebat ne
posset aĩadntere abeꝗtatu Cesaris se int̾cludi. Itaq nõ prĩ iudit turmas uiliamꝰ
ꝙͣ suos sentit at̾go cedi. Ex qua re subito int̾core ꝯu̾so equitat nuraidaꝵ uia in
castra fugẽ ꝯtẽdit. Galli germaniq qui restiterãt exsuꝑiore loco ⁊ post tergũ cũcũ¬
nẽti fortitq resistẽtes cõcidunt᷑ mim̃si. Quodubi legiones scipionis q̃ ꝓcastris e¬
rant ĩstructe aĩaduterũt metuac toore obcecate om̃b portis ĩ sua castra fuge̾ cepe¬
rũt. Postꝙͣ scipione siusq copiis camꝑo collibq exturbatis atq ĩcastra ꝯpul¬
lia secuti. ꝑtĩ p̃tio pollicitatoĩliq ad duc̾ti ad eũ se ꝯtulerãt. nõ tuilliqui excurionis
spetie amplitudĩeq cesa toto campo ac ꝓstratadiu̾se iacebãt. ¶ Hĩis reb gestis

Expanded text:
gerebatur villa permagna turribus IIII exstructa; quae Labieni prospectum impediebat, ne gerebatur villa permagna turribus IIII exstructa; quae Labieni prospectum impediebat, ne posset animum advertere ab equitatu Caesaris se intercludi. Itaque non prius vidit turmas Iulianas quam suos caedi a tergo sentit. Ex qua re subito in terrorem converso equitatu Numidarum recta in castra fugere contendit. Galli Germanique, qui restiterant, ex superiore loco et post tergum circumventi fortiterque restantes conciduntur universi. Quod ubi legiones Scipionis, quae pro castris erant instructae, animum adverterunt, metu ac terrore occaecatae omnibus portis in sua castra fugere coeperunt. Postquam Scipione eiusque copiis campo collibusque exturbatis atque in castra compullia secuti, partim pretio pollicitationibusque adducti ad eum se contulerant, non nulli, qui ex Curionisspecie amplitudineque caesa toto campo ac prostrata diverse iacebant. § 41 His rebus gestis
Abbreviated transcription (Latin):
mope milites aportari noq adu̾sarioꝵ copiis moueri. iam cu nõampli pas. dͫ. ĩtꝰ
hostium acie suasq munitões ẽx aĩadu̾tisset. ĩtellexissetq adĩpediẽdos milites
suos ⁊ ab oꝑe depellẽdos hoste ꝓpiꝰ accede̾ necc̃eq hr̃et legiones amunitoĩb deducẽ
imꝑat turme yspanoꝵ ut ad ꝓximũ colle ꝓpẽ accurrẽrit. p̾sidiũq ĩde deturbarent
locuq capẽnt. Sod̾eq iubet lenis armatiur paucos sb̃sequi sb̾sidio. qui missi cele¬
tit̾ numidas adorti ꝑtĩrnos capiũt nõ nullos equites fugiẽtes ꝯmiluerauerũt
locoq sũt potiti. ¶ Postꝙͣ iolabieñ aĩadu̾tit quo cełius his auxilui ferret ex
acie ĩstructa equitatu  sui ꝓpe totũ dextrũ corni au̾tit. atq suis fugientib suppe¬
tas ire ꝯtendit. D. nod ubi Cesar cõspexit labieñ asius copiis longiia abcessisse
equitatus si ala siistrã adint̾ clude̾dos hostes ĩmisit. Erat ĩco campo tibi ea res

Expanded text:
copiis moveri. Iam cum non amplius passus MD inter hostium aciem suasque munitiones esse animadvertisset intellexissetque ad impediendos milites suos et ab opere depellendos hostem propius accedere necesseque haberet legiones a munitionibus deducere, imperat turmae Hispanorum ut ad proximum collem propere occurrerent praesidiumque inde deturbarent locumque caperent, eodemque iubet levis armaturae paucos consequi subsidio. Qui missi celeriter Numidas adorti partim vivos capiunt, non nullos equites fugientis convulneraverunt locumque sunt potiti. Postquam id Labienus animadvertit, quo celerius eis auxilium ferret, ex acie instructa equitatus sui prope totum dextrum cornu avertit atque suis fugientibus suppetias ire contendit. Quod ubi Caesar conspexit Labienum ab suis copiis longius iam abscessisse, equitatus sui alam sinistram ad intercludendos hostis immisit. § 40 Erat in eo campo ubi ea res
Abbreviated transcription (Latin):
tieq assignabat. ꝙ neq circũ locagubnatorib p̾fectisq ꝗd peterẽt p̾ceꝑat. neq ut
more ip̃ius cõsuetudo suꝑiorib tp̃ib fuerat tabellas signatas dederat ut ĩtp̃e hiis
ꝓiectis locum ctu peterẽt uni̾si. O. d̃ minime Cesare fefellerat. nãq nullu por¬
tum t̾re aftice quo classes decurrẽnt. ꝓc̾to tutu abhostiu p̾sidio fore suspicabat᷑. s for¬
tuito oblatam occasionẽ egcessus occupabat᷑. ¶ L. plantus ĩterĩ legatus petit ac esare
ut sibi daret potestate cu cõsidio agendi. si posset aliquarone ꝑduci adsaritatẽ. Itaq
data facultate lr̃as ꝯscribit. ⁊ cas captiuo dat ꝑfexendas ĩoppidu adcõsidiu: quo sił

Expanded text:
um loca gubernatoribus praefectisque quid peterent praeceperat neque, ut more ipsius consuetudo superioribus temporibus fuerat, tabellas signatas dediderat, ut in tempore his perlectis locum certum peterent universi. quod minime Caesarem fefellerat; nam neque ullum portum terrae Africae quo classes decurrerent pro certo tutum ab hostium praesidio fore suspicabatur, sed fortuito oblatam occasionem egressus aucupabatur. § 4 L. Plancus interim legatus petit a Caesare uti sibi daret potestatem cum Considio agendi, si posset aliqua ratione perduci ad sanitatem. Itaque data facultate litteras conscribit et eas captivo dat perferendas in oppidum a
Abbreviated transcription (Latin):
ibiq cõmoratus bona paucoꝵ publica uendit de¬
ĩde aliena. p̃tori qui sicilia obtinebat de omib reb precipit. adereliquo excitu ce.¬
ta uento certo celeriq nauigio uectus post diẽ quãtu cu longis pancis nauib ĩ con¬
spectu africe uenit. Namiq ouerarie relique p̃ter paucas uento disꝑse atq errabunde
diu̾sa loca petierũt. clupea classe p̾t̾ uehit᷑. deĩde neapolis. ꝯplura p̃terea castella aop¬
uus circit᷑ .iii. nulib appatuit. ibi paulisꝑ cesarañ portu ꝯmoratus du reliq̃ naues
ꝯuenirẽt expoĩt excitu: cuĩ nũs ĩ p̾sentia fuit peditu .iii. equites .cl. castus ꝙ añ orpi¬
du poĩtis sin̾ ĩuina cuiꝰq c̾õsedit. cohibetiq oñs ap̃da. Oppidani interĩ muros ar¬
matos cõplent. añt portũ freq̃ntes cõsidẽt ad sedefend̾edu. quoꝵ nus duaꝵ legionu¬

Expanded text:
ibi commoratus bona paucorum vendit publice, deinde Alieno praetori, qui Siciliam obtinebat, de omnibus rebus praecipit et de reliquo exercitu ce in conspectum Africae venit; namque onerariae reliquae praeter paucas vento dispersae atque errabundae diversa loca petierunt. Clupeam classe praetervehitur, dein Neapolim; complura praeterea castella et oprtum commoratus, dum reliquae naves convenirent, exponit exercitum, cuius numerus in praesentia fuit peditum III milia, equites CL, castrisque ante oppidum positis sine iniuria cuiusquam consedit cohibetque omnis a praeda. Oppidani interim muros armatis complent, ante portam frequentes considunt ad sese defendendum; quorum nu
Abbreviated transcription (Latin):
resꝑabant. esac una nocte ĩnauib ꝯsũpta iam celo albentecu ꝓficisa conarte pe sid¬
bito nauui ꝑs dequa tunchat exerrore code ꝯfẽrebat. Hac reꝯgias esar celerit de nc¬
uib impat oñs egcedi atq ĩlitore armatos reliquos adueruentos s xctosres ledorsi¬
ne mora nanb eis ĩ portũ receptis ⁊ aduectis militũ etatẽo copne atirsis aocuo.¬
du riorpia rebit. a łq ibi castas costitutis. ip̃e cũ cohortib. xex. feuriẽtatie ẽ ꝑsicnosur

Expanded text:
aesar una nocte in navibus consumpta iam caelo albente cum proficisci conaretur, subito navium pars de qua timebat ex errore eodem conferebatur. Hac re cognita Caesar celeriter de navibus imperat omnis egredi atque in litore armatos reliquos advenientis milites exspectare. Itaque sine mora navibus eis in portum receptis et advectis militum equitumque copiis rursus ad oppidum Ruspinam redit atque ibi castris constitutis ipse cum cohortibus
Abbreviated transcription (Latin):
onez tyronu hr̃et una equitesq uix. dc. tab̾nacłm scd̾m litus ip̃m
cõstituit ut ꝓpe fluctus u̾beraret. Hoc eo ꝯsilio fec̾ neꝗs sibi more ꝗc¬
ꝙ fore sꝑaret. q ut om̃s ĩ dies horasq ꝑatiẽe̾rit. ĩcioit ꝑ id̾e tp̃s ut
p̃ẜtim ab ĩcolis eiꝰ ꝓuintie nũtiarent᷑ adu̾sarioꝵ copie equitat ĩfinitus legiones re¬
gie .iii. leuis atinature magnauis. Scipionis legiones .x. elephati. cxx. classes. ꝑ ẽẽ
tie ꝯpłes eode ꝯcurrẽ ⁊ legiones tironũ ꝯuenireãhiis uerana legio uenerat ĩnaues¬

Expanded text:
onem tironum haberet unam, equites vix DC. Tabernaculum secundum litus ipsum constituit, ut prope fluctus verberaret. Hoc eo consilio fecit ne quis sibi morae quicquam fore speraret et ut omnes in dies horasque parati essent. Incidit per id tempus ut praesertim ab incolis eius provinciae nuntiarentur adversariorum copiae equitatus infinitus, legiones regiae IIII, levis armaturae magna vis, Scipionis legiones X, elephanti CXX classesque esse criae complures eodem concurrere et legiones tironum convenire IIII,1 veterana legio quinta, e
Abbreviated transcription (Latin):
nere multos ĩ agris ĩopinantes dep̾hendit. Eoꝵ indicio ad
ip̃m ambiorigem contendit quo ĩ loco cum paucis equitibꝰ
e̾t dicebat᷑. Multum cum ĩ om̃ib rebꝰ cum ĩ re militari pot̾
fortuna. Nã̾ magno accidit ca̾u ut ĩ ip̃m ĩtautũ ⁊̃ at ĩpa¬
ratum ĩcideret priꝰqr ciꝰ aduentus ab hominibꝰ uid̾t᷑ quã
fama ac nũciꝰ afferret᷑. Sic magne fuit fortune om̃i mi¬

Expanded text:
nere multos in agris inopinantes deprehendit: eorum indicio ad nere multos in agris inopinantes deprehendit: eorum indicio ad ipsum Ambiorigem contendit, quo in loco cum paucis equitibus esse dicebatur. Multum cum in omnibus rebus tum in re militari potest fortuna. Nam sicut magno accidit casu ut in ipsum incautum etiam atque imparatum incideret, priusque eius adventus ab omnibus videretur, quam fama ac nuntius adferretur: sic magnae fuit fortunae omni mi
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ longitudĩc̾m pedum ducentoꝵ rescidit atq ĩcxtremo po̾¬
te turrim tabulatoꝵ. iiiiͬ. constituit p̾sidiu̾q coborcium
duo det̾ pontiᷤ stuendi ca̾ ponit magnisq eum locũ inunit̾oni¬
b firmat. E loco presidio q gaỹum ulcacium tullum ad ole¬
scentem p̾fetit. Ip̾e cum maturest̾e frumͣta inciꝑent ad
bellum ambiorigis ꝓfectus p arduennã silam que e̾ tociꝰ
gallic maxima atq abripis teni fimbꝰ qr treueroꝵ ad nerui¬
os ꝑtinet milib qr amplius quingentis ĩ longitudine̾ pa¬
tet lucium mimuicium basilium cũ omi equitatu ꝓmittit
si quid cełitate itm̾is at oportunitate ip̃ris ꝓfit̾e̾ posset
Mon ut ignos ĩ cast̾s si ꝓbibeat ne qua eiꝰ aduentꝰ ꝓail
significaco fiat sese confẽstim subsequi dit̾. Basiliꝯ ut
imꝑatũ est fac̾ celiter contriq õium opinione̾ confecto in¬

Expanded text:
in longitudinem pedum ducentorum rescindit atque in extremo ponin longitudinem pedum ducentorum rescindit atque in extremo ponte turrim tabulatorum quattuor constituit praesidiumque cohortium duodecim pontis tuendi causa ponit magnisque eum locum munitionibus firmat. Ei loco praesidioque Gaium Volcatium Tullum adulescentem praefecit. Ipse, cum maturescere frumenta inciperent, ad bellum Ambiorigis profectus per Arduennam silvam, quae est totius Galliae maxima atque ab ripis Rheni finibusque Treverorum ad Nervios pertinet milibusque amplius quingentis in longitudinem patet, Lucium Minucium Basilum cum omni equitatu praemittit, si quid celeritate itineris atque opportunitate temporis proficere possit; monet, ut ignes in castris fieri prohibeat, ne qua eius adventus procul significatio fiat: sese confestim subsequi dicit. Basilus, ut imperatum est, facit. Celeriter contraque omnium opinionem confecto iti
Abbreviated transcription (Latin):
Les studiose foueis captos int̾ficiunt hoc se labore du¬
runt adolescentes at hot gen̾e uenaconis ex̃cent. & q
ꝑlurimos ex hus int̾fct̾unt relatis ĩ publitum cornibꝰ q̃ sint
testimonio magnam fu̾nt laudem. s ad suest̾t ad hoĩos ꝙ
mansuefuerit ne paruuli quidẽ excepti possunt. Amplitu¬
do cormu̾ ꝙ figura ꝙ sp̃es multum nr̃oꝵ boum cornibus
differt. Het studiose conquisita ab labris arge̾to cͥcum¬
dudunt. atq ĩ amplissimis epulis pro oculis utuntur.
Cesar postꝙͣ purios exploratores compit suesbossese
ĩ siluas recepisse ĩ opiam frum̾ti ueritus ꝙ ut supͣ demo¬
strauimꝰ minime om̃s germani ag̾tulture studẽt. ꝯsti¬
ruit nõ ꝓgredi longius. s ne oĩo ineum redditꝰ sui bar¬
baris tolleret᷑. atqut co auxiliatas daret reducto ex̾ci¬
tu partem ultimã pontisq ripas ubi horum contingela

Expanded text:
Hos studiose foveis captos interficiunt. Hoc se labore duHos studiose foveis captos interficiunt. Hoc se labore durant adulescentes atque hoc genere venationis exercent, et qui plurimos ex his interfecerunt, relatis in publicum cornibus, quae sint testimonio, magnam ferunt laudem. Sed adsuescere ad homines et mansuefieri ne parvuli quidem excepti possunt. Amplitudo cornuum et figura et species multum a nostrorum boum cornibus differt. Haec studiose conquisita ab labris argento circumcludunt atque in amplissimis epulis pro poculis utuntur. Caesar, postquam per Vbios exploratores comperit Suebos sese in silvas recepisse, inopiam frumenti veritus, quod, ut supra demonstravimus, minime omnes Germani agriculturae student, constituit non progredi longius; sed, ne omnino metum reditus sui barbaris tolleret atque ut eorum auxilia tardaret, reducto exercitu partem ultimam pontis, quae ripas Vbiorum contingebat,
Abbreviated transcription (Latin):
cut palme rami qr late diffundunt᷑. cad̾ est femine ma¬
ris qr natura ead̾ forma magnitudoq cornuu̾ sũt itemq
appellant᷑ alter. Haꝵ ẽ consilis capͥs figura ⁊ uarietas ⁊¬
peslium s magnitudine paulo ancecedũt mutile qͥ su̾t cor
nib ⁊ cruta sinc nodis articulis ꝙ hñt n quietis cãi ꝓtum¬
bunt. nr si quo ad flcte tau̾i conad̾unt erigere sese aut
sublenare possunt. Hii sunt arbores ꝓ cubilibꝰ. ad eas se
applicant atq ita paulũ mͦ retlinate quietẽ capiũt. qꝵ
ce uestigus ci est aĩadu̾sum auenatorib quo se recipere
consuetunt. om̃s eo locd aut ab radicib subrĩt ut ac¬
tidunt arbores tm̃ ut sũma sp̃es eaꝵ sta̾cium relinqͣ tur
Huc cũ se consuctudine retlinau̾unt ĩ firmas arbores:
ponde ad fugũt. at. una ip̃e conadu̾t. Terau̾ est genꝰ
cor qui uirĩ appellant᷑. Hn sunt magnitudĩe paulo ĩfiue

Expanded text:
cut palmae ramique late diffunduntur. Eadem est feminae macut palmae ramique late diffunduntur. Eadem est feminae marisque natura, eadem forma magnitudoque cornuum. Sunt item, quae appellantur alces. Harum est consimilis capris figura et varietas pellium, sed magnibus, et crura sine nodis articulisque habent; neque quietis causa procumbunt, neque, si quo afflictae casu conciderint, erigere sese aut sublevare possunt. His sunt arbores pro cubilibus, ad eas se applicant, atque ita paululum modo reclinatae quietem capiunt. Quarum ex vestigiis cum est animadversum a venatoribus, quo se recipere consuerint, omnes eo loco aut ab radicibus subruunt aut accidunt arbores, tantum ut summa species earum stantium relinquatur. Huc cum se consuetudine reclinaverunt, infirmas arbores pondere adfligunt atque una ipsae concidunt. Tertium est genus eorum, qui uri appellantur. Hi sunt magnitu
Abbreviated transcription (Latin):
mãq ht̃ iusticie ⁊ bellice laudis oppimionẽ. Nunc ꝓ ĩ eadẽ
ĩ opia egrstate patĩa quã g̾mani ꝑmane̾t eoden uictu ⁊ cul¬
nii corporis utut᷑. gallis aut̾ ꝓuinciaꝵ ꝓpinquitas ⁊ tͣnsmͣ¬
rinaꝵ.xr̃. noticia multa ad copiã atq usus largit᷑ paulati
ad suefc̃i suꝑari imultiq uitti pͥlus ne se quidẽ ip̃i cũ illis
ꝑtin ad fines dacorũ ⁊ anarciu̾.hinc se flettit sunstror¬
sus diu̾sis ab flumĩe regionib multaꝵ q genciũ fines ꝑꝑ
mignitudine̾ attingit.n quis. quã e̾ huiꝰ germanic qͥ segi
gena feraꝵ nasci constat qr reliquis ĩ locis usa non smo
De quibusq marime differãt ab crt̾is ⁊ memorie ꝓden¬
da uideant᷑ ħ̾ sunt. Est bes cerui fignui ciuiꝰ amedia
fronte int̾ aures unũ cornu extitit excelsius magisq di¬
rectũ hus que nob nota sunt nõ coruib. Ab eiꝰ sumosi¬

Expanded text:
mamque habet iustitiae et bellicae laudis opinionem. Nunc quod in eadmamque habet iustitiae et bellicae laudis opinionem. Nunc quod in eadnent, eodem victu et cultu corporis utuntur; Gallis autem provinciarum propinquitas et transmarinarum rerum notitia multa ad copiam atque usus largitur, paulatim adsuefacti superari multisque victi proeliis ne se quidem ipsi cum illis pertinet ad fines Dacorum et Anartium; hinc se flectit sinistrorsus diversis ab flumine regionibus multarumque gentium fines propter magnitudinem adtingit; neque quisquam est huius Germaniae, qui segenera ferarum nasci constat, quae reliquis in locis visa non sunt. Ex quibus, quae maxime differant ab aliis et memoriae prodenda videantur haec sunt. Est bos cervi figura, cuius a media fronte inter aures unum cornu exsistit excelsius magisque directum his, quae nobis nota sunt, cornibus: ab eius summo si
Abbreviated transcription (Latin):
nullam hñt ĩfannã q̃ extra sines ciꝰq ciuitatis funit at
ca uiuentutis ex̾cende ac desidiam minuende ca̾ fi predicãt¬
.At uͥ quis expͥncipib ĩ consilio dixit seducem fore qͥ seqͥ
uelint ꝓfiteant᷑ consurgu̾t hu qui ⁊cãm ⁊ hoĩem ꝓbãt
Qui ex hus sequti nõ sunt ĩ deẜcoꝵ ac ꝓditoꝵ nm̾o dicil¬
tur om̃iumq hiis reꝵ postea fides derogat᷑. Hospite̾ uio
coicat᷑. at fuit an̾a tempus cũ germanos galli uͥtute suꝑ¬
arent ultro bella ĩ ferrent ꝑꝑ hominũ multitudĩe agriq in¬
opiam trasi henũ colonias mitt̾ent. Itaq ea que fertilis¬
sima g̾mam essent lota cͥcum hercẏniam siluã quã eratoste¬
ni ⁊ quibus dã gretis famã notã esse uideo quã illi ortima
appellant uulgo tectosages accupau̾unt atq iͥ consede¬
runt. Qua egens ad hot tempꝰ his sedib sese contin sũ¬

Expanded text:
nullam habent infamiam, quae extra fines cujusque civitatis fiunt; atque nullam habent infamiam, quae extra fines cujusque civitatis fiunt; atque ea juventutis exercendae ac desidiae minuendae causa fieri praedicant. Atque ubi quis ex principibus in consilio dixerit se ducem fore, qui sequi velint profiteantur; consurgunt hi qui et causam et hominem probant, qui ex his secuti non sunt, in desertorum ac proditorum numero ducuntur, omniumque his rerum postea fides derogatur. Hospitem violcommunicatur. Ac fuit antea tempus, cum Germanos Galli virtute superarent, ultro bella inferrent, propter hominum multitudinem agrique inopiam trans Rhenum colonias mitterent. Itaque ea quae fertilissima Germaniae sunt loca circum Hercyniam silvam, quam Eratostheni et quibusdam Graecis fama notam esse video, quam illi Orcyniam appellant, Volcae Tectosages occupaverunt atque ibi consederunt; quae gens ad hoc tempus his sedibus sese continet sum
Abbreviated transcription (Latin):
gunt. Sĩ rei multas adferunt c̾as ne adsiduaꝯ suetudi¬
ne capti studiũ belligerendi agricultura ꝯnuitẽt ne la¬
tos fines parare studeãt pote̾tiores q humiliores posses¬
si onibꝰ expeslãt ne acturaciꝰ ad frigora atq estruitãdos
Hedificent ne qua horiat᷑ petiu̾e cupiditas q̃ exrefiuct̾aes
discenc̾ones qr nascunt᷑ ut aĩcqͥtate plebe̾ ꝯtineat. cũ su
as qsq opes cũ potr̃tissimis equari uideat. Ciucatibus
marima laus ẽ quam latissime cͥtumse uastnas fmib̾ solitri¬
dines hr̃e. Hc ꝓprium uirtutis existimãt expulsos agͥs
te nuc̾o̾res arbitut᷑ repentine ĩ curc̾onis timore sublato
cũ bellũ auitas aut in latum defendit aut infert magrã¬
i qui ei bello p̾sint ut uite netis q h̾ant pot̾atẽ deligunt᷑
In pace nullis ẽ cõmuins magr̾ata. s pͥncipes regionu̾ ati
pagoꝵ int̾ suos ius dñt. ꝯtrou̾sisq minuũt. Latͦcinia ⁊¬

Expanded text:
gunt. Eius rei multas adferunt causas: ne adsidua consuetudigunt. Eius rei multas adferunt causas: ne adsidua consuetudine capti studium belli gerendi agricultura commutent; ne latos fines parare studeant, potentioresque humiliores possessionibus expellant; ne accuratius ad frigora atque aestus vitandos aedificent; ne qua oriatur pecuniae cupiditas, qua ex re factiones dissensionesque nascuntas quisque opes cum potentissimis aequari videat. Civitatibus maxima laus est, quam latissime circum se vastatis finibus solitudines habere. Hoc proprium virtutis existimant, expulsos agris re tutiores arbitrantur repentinae incursionis timore sublato. Cum bellum civitas aut inlatum defendit aut infert, magistratus, qui ei bello praesint, ut vitae necisque habeant potestatem, deliguntur. In pace nullus est communis magistratus, sed principes pagorum inter suos jus dicunt controversiasque minuunt. Latrocinia
Abbreviated transcription (Latin):
Hiuiꝰ om̃is peccunie coniunttir̾o̾ habet᷑ fructoq ẜuã¬
netisq hñt pot̾atem. u̾ cũ pat̾familie illustͥore loco na¬
tus decessit ciꝰ ꝓpinqui cõueniunt ⁊ de morte res ĩ suspi¬
nera sunt ꝓculti galloꝵ magnifica ꝙ sumptuosa. Oĩa
q̃ꝙ uius cordi fuisse arbitͣnt᷑ inigne̾ infu̾nt ⁊̃ aĩalia
Ac paulo supra hanc memoriã ẜui dientes qͣᷤ ab hus
diłitos eẽ constabat iustis fun̾ib confestis una crema¬
bant᷑. Que ciuitates cõmodius suã rem publicã. admis¬
trare cxistimant᷑. hũt legib sanctũ siquis ꝙͥ dere p̾afi
Agreculture nõscudent. Maior qr parseoꝵ uitto ĩlacte
quas eo carne ꝯsistit. n quisquã agrimodũ certũ aut
fines ht ꝓpͥos si magu̾ato ac pͥncipes ĩ aunos singulos ĩ
gentib cognaco̾nib q hoĩm qui cũ una corgerũt ꝙͣ. cũ ei
quolao insum ẽ. agri attͥbuũt at post alio trassire co¬

Expanded text:
Huius omnis pecuniae coniunctim ratio habetur fructusque servanHuius omnis pecuniae coniunctim ratio habetur fructusque servannecisque habent potestatem; et cum paterfamiliae illustriore loco natus decessit, eius propinqui conveniunt et, de morte si res in suspinera sunt pro cultu Gallorum magnifica et sumptuosa; omniaque quae vivis cordi fuisse arbitrantur in ignem inferunt, etiam animalia, ac paulo supra hanc memoriam servi et clientes, quos ab eis dilectos esse constabat, iustis funeribus confectis una cremabantur. Quae civitates commodius suam rem publicam administrare existimantur, habent legibus sanctum, si quisos atque imperitos falsis rumoribus terreri et ad facinus impelli et de summis rebus consilium capere cognitum est. Magistratus quae visa sunt occultant quaeque esse ex usu iudicaverunt multigentibus cognationibusque hominum, qui una coierunt, quantum et quo loco visum est agri attribuunt atque anno post alio transire co
Abbreviated transcription (Latin):
tis ĩ ciuitatibꝰ haꝵ reꝵ extructos tumulos locis consetratis
conspicari licet. n sepe acadit ut neglecta quispiã reli¬
gione aut capta apud se occultare aut posita toller: aud̾et
Grauissimũ q ei rei supplicũ cum cruciatu ꝯstitutũ ẽ. Eal¬
lise om̃s abdite patre ꝓgnatos p̾dica  idq abdrindibus
proditum dicunt. Obeam cãmcia om̃is temporis nõ
nun̾io dicrũ s noctium finiunt. Nes natales .u mẽsiũ
ꝟannoꝵ unticia sic obẜuant ut noctem dies sub seqͣtur
In reliquis uite ĩstitutis hoc fere ab reliquis diffu̾nt ꝙ
suos lib̾os nͥ cum adoleu̾unt ut mimꝰ milicie sustin̾e pos¬
sunt. palam ad se adire nõ ꝑaciunt᷑. Filiumq pu̾ilie¬
tate ĩ publico ĩ conspectu pr̃is adsist̾e curpe ducũt. uiri
quantas peccimias ab uxorĩb dotis noĩe acceꝑunt/ can¬
tas ex siuis bonis estimacõne fr̃a cum docib cõmuĩcant.

Expanded text:
tis in civitatibus harum rerum exstructos tumulos locis consecratis tis in civitatibus harum rerum exstructos tumulos locis consecratis conspicari licet; neque saepe accidit, ut neglecta quispiam religione aut capta apud se occultare aut posita tollere auderet, gravissimumque ei rei supplicium cum cruciatu constitutum est. Galli se omnes ab Dite patre prognatos praedicant idque ab druidibus proditum dicunt. Ob eam causam spatia omnis temporis non numero dierum sed noctium finiunt; dies natales et mensum et annorum initia sic observant ut noctem dies subsequatur. In reliquis vitae institutis hoc fere ab reliquis differunt, quod suos liberos, nisi cum adoleverunt, ut munus militiae sustinere possint, palam ad se adire non patiuntur filiumque puerili aetate in publico in conspectu patris adsistere turpe ducunt. Viri, quantas pecunias ab uxoribus dotis nomine acceperunt, tantas ex suis bonis aestimatione facta cum dotibus communicant.
Abbreviated transcription (Latin):
is bñt ĩsticuta sacͥficia. Alii ĩ mam mag̨nitudine slła¬
cra hñt quor conterta uiminib menbra uiuis hõibus
complent. Qiubꝰ suctensis cͥcuuenti fla̾ma exanimã¬
t᷑ homines. Supplicia eoꝵ qui ĩ furto aut ĩ latcimo aut
dunt. Deu̾ maxime m̾curiũ colũt. Huiꝰ sunt płima
simulacra. Hunc ĩuentorem arciũ ferũt. nũc uiarũ
atq irin̾um ducem hunt ad q̾st pecui̾e m̾caturas . que
br̃c uim maximã arbitͣnt᷑. Post hũc appolline̾ ⁊ martẽ
ã. Iouem ⁊ min̾uam. De hus eand̾ fete ꝙͣ reliq gentes
hñt opinionẽ. Appollinẽ merbos depelłe min̾uã operũ
atq artificoꝵ ũcium tradere iouem imꝑiũ celestiũ ten̾e mar¬
tem bella regere. Huic cũ p̾ho dimicare constitu̾unt eaq
bello cepint/ plerumq deuouent. que suꝑau̾int animalia
capta ĩmolant reliquas. ᷤ ueres inunũ locum conferũt. Mul¬

Expanded text:
ris habent instituta sacrificia. Alii immani magnitudine simularis habent instituta sacrificia. Alii immani magnitudine simulacra habent, quorum contexta viminibus membra vivis hominibus complent; quibus succensis circumventi flamma exanimantur homines. Supplicia eorum qui in furto aut in latrocinio aut dunt. Deum maxime Mercurium colunt. Huius sunt plurima simulacra: hunc omnium inventorem artium ferunt, hunc viarum atque itinerum ducem, hunc ad quaestus pecuniae mercaturasque habere vim maximam arbitrantur. Post hunc Apollinem et Martem et Iovem et Minervam. De his eandem fere Apollinem morbos depellere, Minervam operum atque artificiorum initia tradere, Iovem imperium caelestium tenere, Martem bella regere. Huic, cum proelio dimicare constituerunt, ea quae bello ceperint plerumque devovent: cum superaverunt, animalia capta immolant reliquasque res in unum locum conferunt. Mul
Abbreviated transcription (Latin):
cxicari putant. mortu mortis neglegto. Multa p̾terea
desid̾ib atq eoꝵ motudemundi ac t̾raꝵ magnitudĩe. de
rr̃.natura. dedeoꝵ ĩmortalium ui ac potatedisputãt. &
uuentuti tradunt.Alt̾m genꝰ est cquita hii cum est
usus atq aliꝙ bellũ incidit ꝙ fere antr cesaris aduentu
quot annis acadere solebat uti aut ip̃i inuirias ĩferrẽt
aut ĩlatas ꝓpulsarẽt om̃s ĩ belio uersant᷑ atq eoꝵ ut qͥs
ẽ gen̾e copus qͣue amplissimus ita plurimos cͥtum se am¬
bactos dientos q ht̃. Hant unã gr̾am pote̾ciã q nou̾unt
Naconei oĩum galloꝵ ad modum dedit a religionibꝰ at
ob eam ca qui sunt ad fecri grauiorib morbis ͥq ĩ pre¬
lus piculis q u̾sant᷑ aut ꝓuictims homines ĩ olãt auͭ
se ĩmolaturos uouent admi̾st̾s qr ad ea sacͥficia driuidibꝰ
taliũ num̾ũ placari arbitrant᷑. Pubhce q eiꝰdem gen̾¬

Expanded text:
excitari putant metu mortis neglecto. Multa praeterea excitari putant metu mortis neglecto. Multa praeterea de sideribus atque eorum motu, de mundi ac terrarum magnitudine, de rerum natura, de deorum immortalium vi ac potestate disputant et iuventuti tradunt. Alterum genus est equitum. Hi, cum est usus atque aliquod bellum incidit quod fere ante Caesaris adventum quotannis accidere solebat, uti aut ipsi iniurias inferrent aut illatas propulsarent, omnes in bello versantur, atque eorum ut quisque est genere copiisque amplissimus, ita plurimos circum se ambactos clientesque habet. Hanc unam gratiam potentiamque noverunt. Natio est omnis Gallorum admodum dedita religionibus, atque ob eam causam, qui sunt adfecti gravioribus morbis quique in proeliis periculisque versantur, aut pro victimis homines immolant aut se immoltalium numen placari arbitrantur, publiceque eiusdem gene
Abbreviated transcription (Latin):
parent. Disciplina ĩbritannia reꝑta.atqr m̾ in galba
tra̾slata et̾ cxistimat᷑. Et nũc qui diligenaꝰ eam rem cog¬
nost̾e uolunt: płmq illo discendi cã ꝓficiscunt᷑. Driudeᷤ
a bello ab c̾e consuerũt. n tͥbuta una cum reli quis pen¬
dunt. Milicie uacatonẽ. o̾ĩumq r̾r̾ hñt ĩmimitatẽ. tan¬
tis exitati p̾mus. ⁊ sua sponte multi indisciplinã conue̾urat:
apparentib ꝓpinquisq mittunt᷑. Magnũ iͥ num̾u u̾suci¬
ura edic̾e dicunt᷑. Itaq annos nõ nulli.xe.ĩ disciplina per¬
manent. n fas e̾t eeistimant ea lr̃is mandare. cum ĩ te¬
disciplinã efferri uelint: n eos qui discunt lr̃is ꝯfisos ⁊¬
ininus memoria estudere.ꝙ fere płisq acadit ut p̾sidio lit¬
t̾arum diligenciã in ꝑdiscendo ac memoria remitãt. In
pͥmis hoc uolunt ꝑsuadere nõ interroe aĩas. s ab aliisi
pꝰ mortem transsire ad alios. atq hoc mapime ad uͥtute

Expanded text:
parent. Disciplina in Britannia reperta atque inde in Galliam translata esse existimatur, et nunc, qui diligentius eam rem cognoscere volunt, plerumque illo discendi causa proficiscuntur. Druides a bello abesse consuerunt neque tributa una cum reliquis pendunt; militiae vacationem omniumque rerum habent immunitatem. Tantis excitati praemiis et sua sponte multi in disciplinam conveniunt et a parentibus propinquisque mittuntur. Magnum ibi numerum versuum ediscere dicuntur. Itaque annos nonnulli vicenos in disciplina permanent. Neque fas esse existimant ea litteris mandare, cum in redisciplinam efferri velint neque eos, qui discunt, litteris confisos minus memoriae studere: quod fere plerisque accidit, ut praesidio litterarum diligentiam in perdiscendo ac memoriam remittant. In primis hoc volunt persuadere, non interire animas, sed ab aliis post mortem transire ad alios, atque hoc maxime ad virtutem
Abbreviated transcription (Latin):
uiro multis grauib qui nulm̾b confecto ut iã se sustin̾e nõ
poss reli quos ee̾ tardiores & nõ nullos ab nouissimo deẜtes
pͥlio excedere ac tela uitare hostis ni oxͣ fronte ex ĩfiore lo¬
co subeuntes ĩtermut̾e ⁊ ab utͦq latere ĩstare ⁊ rem e̾c̾ ĩ
angusto uidit. ni ullum c̾e̾ subsidiũ ꝙ su̾mitti poss scu¬
to ab nouissimis uni militi detratto ꝙ ip̃e eo sine scuto ue¬
u̾at ĩ pͥmã aciem ꝓcessit cent̾ionib qr noiatim appellatis.
teliquos cohortatus milites signa ĩferre. ꝙ mampulos lax¬
irx uissit quo faciliꝰ gladus uti possent. Cuꝰ aduẽtu spe in¬
it ut paulatim sese legiones conuing̾e̾nt & conu̾sa signa ĩ
hostes ĩferrent. quo st̃o cũ ałiꝰ alii subsidiu ferret n iiu̾ẽt¬

Expanded text:
viro, multis gravibusque vulneribus confecto, ut iam se sustinere non viro, multis gravibusque vulneribus confecto, ut iam se sustinere non posset, reliquos esse tardiores et non nullos ab novissimis deserto loco proelio excedere ac tela vitare, hostes neque a fronte ex inferiore loco subeuntes intermittere et ab utroque latere instare et rem esse in angusto vidit, neque ullum esse subsidium quod submitti posset, scuto ab novissimis uni militi detracto, quod ipse eo sine scuto venerat, in primam aciem processit centurionibusque nominatim appellatis reliquos cohortatus milites signa inferre et manipulos laxare iussit, quo facilius gladiis uti possent. Cuius adventu spe init ut paulatim sese legiones coniungerent et conversa signa in hostes inferrent. Quo facto cum aliis alii subsidium ferrent
Abbreviated transcription (Latin):
alii q aham ĩ parte ꝑterriti ferebant᷑. Quib oĩb rebꝰ ꝑ¬
moti equites creueri quoꝵ ĩter gallos u̾tutiꝰ oppinio e̾ singn¬
multitudine hostium castra compłi nr̃as legiones pͥmi ⁊ pene
cͥcumuentas ren̾i calones equitos funditores numidas diuer¬
sos dissipatos q ĩ om̃s partes fug̾e̾ ifidissent. desputis nr̃is¬
rebꝰ domu̾ contend̾i̾nt romanos pulsos suꝑatos qr canst̾s
impedim̃tis q leoꝵ hostes potixos ciuitati renũciau̾unt.
Cesar ab detime legionis cohortac̾one ad dextrũ cormi ꝓ¬
fecta. uͥ suos urgeri signis qr̃uni locu̾ cõllatis duodetum
legionis confertos milites sͥ ip̃os ad pugnã et ĩpedim̃to ui¬
dit quarte cohortis omib cent̾ionib occisis signifo̾q ĩt̾fet¬
to signo am isso reliquaꝵ cohorciũ om̃ib cent̾ionib aut uil¬
n̾atis aut occisis ĩ hus pͥmis pilo .p. sexcio batulo fortissimo

Expanded text:
aliique aliam in partem perterriti ferebantur. Quibus omnibus rebus peraliique aliam in partem perterriti ferebantur. Quibus omnibus rebus permoti equites Treveri, quorum inter Gallos virtutis opinio est singumultitudine hostium compleri, legiones premi et pene circumventas teneri, calones, equites, funditores Numidas diversos dissipatosque in omrebus domum contenderunt: Romanos pulsos superatosque, castris impedimentisque eorum hostes potitos civitati renuntiaverunt. Caesar ab X. legionis cohortatione ad dextrum cornu profectus, ubi suos urgeri signisque in unum locum conlatis XII. legionis confertos milites sibi ipsos ad pugnam esse impedimento vidit, quartae cohortis omnibus centurionibus occisis signiferoque interfecto, signo amisso, reliquarum cohortium omnibus fere centurionibus aut vulneratis aut occisis, in his primipilo P. Sextio Baculo, fortissimo
Abbreviated transcription (Latin):
gatis uiro mandius quib cum erant congressi ex loco suꝑio¬
re ĩ ip̃is fluminis ripis p̾liabant᷑. Attonitis ferea fronte
x absinisti ⁊ parte midatis castͥs ꝙ ĩ dextro cornu legio
duodetima. & nõ magno ãb ea ĩteruallo saptima ꝯ saitisset
om̃s nerui confertissimo agin̾e. ducebo duognato qͥ su̾mã ĩ¬
ꝑii tenebut adeu̾ locu̾ contend̾unt. Quoꝵ pars aꝑto lat̾e
legiones tͥtuuenire pars sũmu̾ castroꝵ locu̾ pet̾e cepit.
Eodem tp̃r euites nr̾i leuisq armature pedites qͥ ca hus
una fu̾ant quos pͥmo hostiũ impetu pulsos dix̾u̾tit cũ se
ĩ castra recipent adusis hostib aturtebãt. Ac rursus iah¬
am ĩ parte fugam petebãt. a calones qui de cumana por¬
ta at sũmo uigo collis nr̃os uittores flumen trãsisse aspepe¬
rãt pͥdandi ca̾ egressi. cũ respexissent. ⁊ hostes ĩ nt̃is castͥs.
u̾sari uidissent p̾cipites fuge sese mandabat. Simul eoꝵ
qui cũ inpedimẽtis ueniebat damor fremitaq oricbatur

Expanded text:
gatis Viromanduis, quibuscum erant congressae, ex loco superiore in ipsis fluminis ripis proeliabantur. At totis fere castris a fronte et a sinistra parte nudatis, cum in dextro cornu legio XII. et non magno ab ea intervallo VII. constitisset, omnes Nervii confertissimo agmine duce Boduognato, qui summam imperii tenebat, ad eum locum contenderunt; quorum pars ab aperto latere legiones circumvenire, pars summum castrorum locum petere coepit. Eodem tempore equites nostri levisque armaturae pedites, qui cum iis una fuerant, quos primo hostium impetu pulsos dixeram, cum se in castra reciperent, adversis hostibus occurrebant ac rursus aliam in partem fugam petebant; et calones, qui ab decumana porta ac summo iugo collis nostros victores flumen transire conspexerant, praedandi causa egressi, cum respexissent et hostes in nostris castris versari vidissent, praecipites fugae sese mandabant. Simul eorum qui cum impedimentis veniebant clamor fremitusque oriebatur,
Abbreviated transcription (Latin):
sine ulla ꝑfidia iudicauit ꝯpͥmi posse. Quem qr noꝰ arbi¬
tuabat᷑ uocatũ in castra uenturũ ne temptando caucorem
fatet ganm uolusenũ quadratũ misit qui cum ꝑsimula¬
conem conloqui curaret interficiendũ. Adcam uem dełt¬
tos y̾doncos ei tuididit centuriones. cm ĩ collo quiu̾ uen¬
⁊mibito comu ofic̾e̾ hoĩem nõ potuit. grauit̾ tn̾ pͥmo ie¬
cu gladio caput ꝑcussit. Cum utͥmq gladi dest̾cti essẽt
nõ tam pugnandi ꝙͣ diffugiendi fuit utroꝵq consilium
tumꝙ insidus cognitis plura ꝙͣ uidebant estimescebant
A statiusse comues dicebat᷑ nũquã in conspectũ
cuiꝰ qua romani uenire IBeslorsissimis gentib deuictis
cesir cum uideret millam iam ee̾ ciuitate que bellũ para¬
ret quo s resisteret s nõmillos ex opidis demigrare. ex
agris defugrre ad p̾sens imꝑium euitand̾ plures ĩ ꝑtes
cxatum dimut̾e constituit. Anconiũ questore̾ cum legi

Expanded text:
sine ulla perfidia iudicavit comprimi posse. Quem quia non arbisine ulla perfidia iudicavit comprimi posse. Quem quia non arbitrabatur vocatum in castra venturum, ne temptando cautiorem faceret, Gaium Volusenum Quadratum misit, qui eum per simulationem colloqui curaret interficiendum. Ad eam rem delectos idoneos ei tradit centuriones. Cum in colloquium venprohibitus Commi conficere hominem non potuit; graviter tamen primo ictu gladio caput percussit. Cum utrimque gladii destricti essent, non tam pugnandi quam diffugiendi fuit utrorumque consiliquod insidiis cognitis plura quam videbant extimescebant. Quo facto statuisse Commius dicebatur numquam in conspectum cuiusquam Romani venire. Bellicosissimis gentibus devictis Caesar, cum videret nullam iam esse civitatem quae bellum pararet quo sibi resisteret, sed nonnullos ex oppidis demigrare, ex agris diffugere ad praesens imperium evitandum, plures in partes exercitum dimittere constituit. M. Antonium quaestorem c
Abbreviated transcription (Latin):
multitudinis ee interfett esti. Numꝙ enm ienatũ t atũ
ĩ cruitate illo inuo quantum ĩꝑitam plebem potuisse. Por
tibꝰ legatis cõmemorãt cesar eodem tp̃i suꝑiore anno billo¬
nacos cetas qr gallie ciuitatos suscepisse bellum ꝑtinacissie
dedicone e̾e ꝑductos. Scue at intelligere se c̾am poci faciłu¬
me morrius delegari nemuiem uͦ tantum pollere ut ĩuitis
pͥncipibus resistente senatu omibꝰ boms repugnatisꝰ ĩ fira
manu plebis bellum concitare ⁊ gerere posset. S tñ si ton¬
temptum fore ea pena quam sͥ ip̃i contraxissent. Necte ĩ¬
seqͥnti legati responsa ad suos refcrunt obsides conficiut
Conturrunt reliquari duitatũ legati quibellonaco¬
rum speculabant᷑ euentum obsides dant imꝑata facumt
tete salitẽ. Nam suꝑiore annotitus ladienus cesare ĩ gal¬
lia citiore ius dicente cuĩ cõmium compiss sollicitare cuii¬
tates.i comuraconẽ contor cesadem sac̾e̾ infidelitatt̃ ci

Expanded text:
multitudinis, esset interfectus. Numquam enim senatum tantum in civitate illo vivo quantum imperitam plebem potuisse. Haec orantibus legatis commemorat Caesar: Eodem tempore superiore anno Bellovacos ceterasque Galliae civitates suscepisse bellum: pertinacissdeditione esse perductos. Scire atque intellegere se causam peccati facillime mortuis delegari. Neminem vero tantum pollere, ut invitis principibus, resistente senatu, omnibus bonis repugnantibus infirma manu plebis bellum concitare et gerere posset. Sed tamen se contentum fore ea poena quam sibi ipsi contraxissent. Nocte insequenti legati responsa ad suos referunt, obsides conficiunt. Concurrunt reliquarum civitatium legati, quae Bellovacorum speculabantur eventum; obsides dant, imperata facitere salutem. Nam superiore anno Titus Labienus, Caesare in Gallia citeriore ius dicente, cum Commium comperisset sollicitare civitates et coniurationem contra Caesarem facere, infidelitatem eius
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ. Discedent.b hus breuit̾ sua ĩ heduos m̾ita expo¬
suit quos & quam humiles accepis ⁊ cempulsa ĩ cppido̾s
multatos agris om̃ib ereptis copus inposito scipendio ob

Expanded text:
nem. Discedentibus his breviter sua in Aeduos merita exponem. Discedentibus his breviter sua in Aeduos merita exposuit, quos et quam humiles accepisset, compulsos in oppida, multatos agris omnibus ereptis copiis, imposito stipendio,
Abbreviated transcription (Latin):
loa actulissi. Iduirtuti hostium tͥbuerent. eadem de ꝓfec¬
cone cogitans q aũ senfat legiones ex cast̾s edurit aciem¬
qr ỹdoneo loco constituit. Cum uercingetorix nicbilor
ĩequin lotum descenderet leui fc̃o equest̾ plio atq scd̾o in
cistin ex̾citum reduxit. Cum hot idem post̾o dic fetissi sa¬
tis ad gallicam ostr̾taconẽ minuendã militũ ꝙ aĩos ⁊ fir¬
mandes fc̃m existimans ĩ eduos mouit castra. Netum qͥ¬
dem ĩ sequutis hostib tercõ die ad flum̾ laber pontes resi¬
cit eo q exercicum traducit. Ibi aiurido mare atq epo¬
rigide. edius appellatꝰ diłit cum omĩ equitatu liuicum
ad sollicitandos eduos ꝓfectum opus er̾ ip̃os antetedere
ad cenfirmandã catater. & si multisiam rebꝰ ꝑfidiam
heduor ꝑspetitꝰ Ix̾bat atq horum dissessu ad mat᷑ar defet¬
conei quitatis cristimabat. tñ cos retinendos no̾ ꝯstituit
ne aut ĩferre ĩiuiriã uid̾et᷑ aut dare timoris aliꝙͣ suspico¬

Expanded text:
loci attulisset id virtuti hostium tribuerent, eadem de profectione cogitans quae ante senserat legiones ex castris eduxit aciemque idoneo loco constituit. Cum Vercingetorix nihil magis in aequum locum descenderet, levi facto equestri proelio atque secundo in castra exercitum reduxit. Cum hoc idem postero die fecisset, satis ad Gallicam ostentationem minuendam militumque animos confirmandos factum existimans in Aeduos movit castra. Ne tum quidem insecutis hostibus tertio die ad flumen Elaver venit; pontem refecit exercitumque traduxit. Ibi a Viridomaro atque Eporedorige Aeduis appellatus discit cum omni equitatu Litaviccum ad sollicitandos Aeduos profectum: opus esse ipsos antecedere ad confirmandam civitatem. Etsi multis iam rebus perfidiam Aeduorum perspectam habebat atque horum discessu admaturari defectionem civitatis existimabat, tamen eos retinendos non constituit, ne aut inferre iniuriam videretur aut dare timoris aliquam suspicio
Abbreviated transcription (Latin):
coses erupt̾o ne ctumuenirent᷑ se o sues iteꝑunt. At iteri¬
cres dum eaq ad uercingetorge ad erurtone̾ paeparau̾ant
pͥferunt pͥores fas̃as explent duicuis : tnis rebus admistran¬
das morati prns suos uiscessisse arm nͥunt quã muni& nib
idpir quarent. Ita re iaficta ĩ oppidum ten̾terĩ.t. Bis mag¬
ni cum detͥmerao apiusi gilliquis agant coniiilunt locra¬

Expanded text:
eperunt. At interiores, dum ea quae a Vercingetorige ad eruptionem praeparata erant proferunt, priores fossas explent, diutius in his rebus administrandis morati prius suos discessisse cognoverunt, quam munitionibus appropinquarent. Ita re infecta in oppidum reverterunt. Bis magno cum detrimento repulsi Galli quid agant consulunt; loc