comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑiore m̃o .T. Labienus Cosare ĩ gallia citeriore uis dicẽte . cũ
Cõmiu cõꝑissa solltitare ciutates & cõuiratiõe cõtra Ccesarez
insi delitate eius sine ulla ꝑfidia compͥmi posse . que qr nõ ar¬
bitrabat᷑ uocatu ĩ castra uẽtuꝵ. ne tentando cautiore fater& .E.
Uolusenu Quadratu misit ꝗ eũ ꝑ simulatiõe colloꝗi curar ret
int̾ficiẽdu Nd ea delectos idoneos ei tradidit cẽturioes. Cu ĩ
colloqu uẽtu ess& et ut cõuenerat manu Cõmu uolusenus
ar ipiuss&: cẽturio uelut insueta re ꝑmotus celexit a samiliarib
ꝓhibitus cõmu cõfitere hõie nõ potuit. grauit tñ pͥmo iotu ola¬
ꝗͣ diffũgiẽdi fuuit urorumꝙ cõsilu. Nostroꝵ ꝙ motifero uolnere
Comũi crederẽt asteetu galloꝵ ꝙ insidus cognitis plura qͥ
uidebãt extime scebãt. Quo faeto statiusiȩ cõmius dicebat᷑ nũ
⁊̃ cõipectu cuiꝰꝗ remãi uenire. Bellicosissimis getib ddiuie tu

Expanded text:
s dicente, cum Commium comperisset sollicitare civitates et coniurationem contra Caesarem facere, infidelitatem eius sine ulla perfidia iudicavit comprimi posse. Quem quia non arbitrabatur vocatum in castra venturum, ne temptando cautiorem faceret, Gaium Volusenum Quadratum misit, qui eum per simulationem colloqui curaret interficiendum. Ad eam rem delectos idoneos ei tradit centuriones. Cum in colloquium ventum esset, et, ut convenerat, manum Commi Volusenus arripuisset, centurio vel insueta re permotus vel celeriter a familiaribus prohibitus Commi conficere hominem non potuit; graviter tamen primo ictu gla quod mortifero vulnere Commium credebant adfectum; Gallorum, quod insidiis cognitis plura quam videbant extimescebant. Quo facto statuisse Commius dicebatur numquam in conspectum cuiusquam Romani venire. Bellicosissimis gentibus devictis
Abbreviated transcription (Latin):
niagno ꝓposito p̃mio cũ luteris mittit ꝗ petãt atꝙ orẽt
ut sibi subueniat. Catiar auob excitib & locoꝵ angustus
facile int̾cludi posse. trum̃toꝙ ꝓhiberi: quod nisi fecerit

Expanded text:
ionum magno proposito praemio cum litteris mittit, qui petant atque orent, ionum magno proposito praemio cum litteris mittit, qui petant atque orent, ut sibi subveniat; Caesarem duobus exercitibus et locorum angustiis facile intercludi pos
Abbreviated transcription (Latin):
ipsu dimittit. Ite ex finitimis regiõib quas potest cõtrahit
cohortes ex delectib põpeanis. ĩus camerino fugiẽte Uleillem
hiru eu sex cohortib quas ibi p̃sidio habuerat excipit. Quis
coactis .xiui. efficit. Cuiis ad domitiu enobarbũ cortinium
magnis itinerib ꝑuẽĩt. Caesarẽꝙ adesse cũ legiõib duab nũciat.
Domicius ꝑ se circitꝰ .xx. cohortes alba ex marsis. ex pelignis
finitimis ab regiõib coegerat. Receptoꝙ firmo expulsoꝙ
oppido põte fluminis interrumpebãt ꝗ erat ab oppido milia
passuu circit᷑.iii. ibi cũ añcursorib Caeiarii p̃lio cõmisso cꝵ¬
lerit᷑ domitiani a põte repulsi ie ĩ oppidu receꝑũt. Cesar
legioib traduetu aa oppidu cõstitit. iuxtaꝙ muꝵ castra posuit.
⁊ cognita domitius ad Pomꝑeui ĩ apulia ꝑitos reg¬

Expanded text:
ipsum dimittit. item ex finitimis regionibus quas potest contrahit ipsum dimittit. item ex finitimis regionibus quas potest contrahit cohortes ex dilectibus Pompeianis; in his Camerino fugientem Lucilium Hirrum cum sex cohortibus, quas ibi in praesidio habuerat, excipit; quibus coactis xiii efficit. cum his ad Domitium Ahenobarbum Corfinium magnis itineribus pervenit Caesaremque adesse cum legionibus duabus nuntiat. Domitius per se circiter xx cohortes Alba, ex Marsis et Paelignis, finitimis ab regionibus coegerat. Recepto Firmo expulsoquoppido pontem fluminis interrumpebant, qui erat ab oppido milia passuum circiter iii. ibi cum antecursoribus Caesaris proelio commisso celeriter Domitiani a ponte repulsi se in oppidum receperunt. Caesar legionibus transductis ad oppidum constitit iuxtaque murum castra posuit. Re cognita Domitius ad Pompeium in Apuliam peritos reg
Abbreviated transcription (Latin):
Lẽtulus libertati cõfirmat atꝙ ut equos attribuit. et se seꝗ uissit.
os postea monitus a sius ꝙ ea res oĩu iuditio rep̃hẽdebat
familiares conuẽtus capux custodiȩ cã distribuit. Auximo caesar
ꝓgressus õe agrũ picenũ ꝑcurrit. Cuncte eaꝵ regionu p̃fecturȩ
libẽtissimis aũ eũ recipũt. excitũꝙ eius õib reb iuuãt et ex cingulo
quod oppidu Labienus cõstituerit : suaꝙ pecunia exgdificauerat:
ad eũ legati ueniũt. quȩꝙ imꝑauerit se cupidissĩe factuos pollicẽt᷑.
.x. cohortib tenebat. Qui Caesarii aduẽtu cogruto ꝓfugit ex oppi¬
do. cohortesq secũ abducere conatus magna parte militum
deserit᷑ Relictus ĩ itinere cũ paucis incidit ĩ lubullu Rufu
missu a Pompeio ĩ agre picenũ cõtirmãdoꝵ hõiu cã: a qͦ trct᷑
iubullius certior q̃ res ĩ piceno gererẽt᷑ milites ab eo accipit

Expanded text:
Lentulus libertatis spe confirmat atque iis equos attribuit et se sequi iussit; Lentulus libertatis spe confirmat atque iis equos attribuit et se sequi iussit; quos postea monitus ab suis, quod ea res omnium iudicio reprehendebatfamilias conventus Campaniae custodiae causa distribuit. Auximo Caesar progressus omnem agrum Picenum percurrit. cunctae earum regionum praefecturae libentissimis animis eum recipiunt exercitumque eius omnibus rebus iuvant. etiam Cingulo, quod oppidum Labienus constituerat suaque pecunia exaedificaverat, ad eum legati veniunt, quaeque imperaverit, se cupidissime facturos pollicentur. x cohortibus tenebat; qui Caesaris adventu cognito profugit ex oppido cohortesque secum abducere conatus magna parte militum deseritur. relictus in itinere cum paucis incidit in Vibullium Rufum missum a Pompeio in agrum Picenum confirmandorum hominum causa. a quo factus Vibullius certior, quae res in Piceno gererentur, milites ab eo accipit,
Abbreviated transcription (Latin):
Atꝙ unã cuus deprehensus Pupius primi pili cẽturio
Iducitͦ ꝗ hũc eũde ordĩẽ ĩ exercitu .CN. Rompeii antea dux¬
erat. At Coesar milites actiaticos collaudat. Pupiu dimittit. auxi¬
matib agit gr̃as: seꝙ eor facti memore ẽe pollicet. Quib reb
roma nũciatis. tãtus repẽte terror inuasit ut cũ Lẽtulus consul
iamianq adesse eius eꝗtes falso nũciabãt᷑. Hũc Marcellus collega
& pleriꝙ magistratus cõsecuti sũt. CN. Pompeius pͥdie eiꝰ dici
ex urbe ꝓfectus iter ad legiões hẽbat quas a Caesare acceptas
ĩ apulia hibernort cã disposuerat. Delectus intra urbe int̾mittũt
ihil citra capua tutu ẽe oĩb iudet᷑. capue pͥmu ẽẽ cõ¬
& colligũt. delectũꝙ colonoꝵ ꝗ lege uilia capua deducti er̃at hr̃e
instituũt. gladiatoresꝙ quos ibi Caesar ĩ ludo hẽbat ad toꝵ ꝓdtuctos

Expanded text:
m iis deprensus L. Pupius, primi pili centurio, m iis deprensus L. Pupius, primi pili centurio, adducitur, qui hunc eundem ordinem in exercitu Cn. Pompei antea duxerat. at Caesar milites Attianos collaudat, Pupium dimittit, Auximatibus agit gratias seque eorum facti memorem fore pollicetur. Quibus rebus Romam nuntiatis tantus repente terror invasit, ut cum Lentulus consul iam iamque et adesse eius equites falso nuntiabantur. hunc Marcellus collega et plerique magistratus consecuti sunt. Cn. Pompeius pridie eius diei ex urbe profectus iter ad legiones habebat, quas a Caesare acceptas in Apulia hibernorum causa disposuerat. dilectus circa urbem intermittuntur; nihil citra Capuam tutum esse omnibus videtur. Capuae primum sese co colligunt dilectumque colonorum, qui lege Iulia Capuam deducti erant, habere instituunt; gladiatoresque quos ibi Caesar in ludo habebat, ad forum productos
Abbreviated transcription (Latin):
Oiub reb cognitis cõtisus municipioꝵ uolũtatib Casar: cohor¬
tes legiõis .xii. ex p̃sidus deducit auximũꝙ ꝓficiscit᷑ quod
oppidu Actius cohortib introduetis tenebat. delectũq toto
piceno circũmissis senatorib hẽbat. Aduẽtu Cesaris cognito
decuriões auximi ad Actiu uaru frequẽtes cõueniũt. dotẽt sui
udicĩ re nõ esse neꝙ se neꝙ reliquos municipes pati posse .C.
Caesare imꝑatore bene de .x.p. meritu tãtis reb gestis: oppido mę¬
nibꝙ ꝓhiberi ꝓinde hẽat rõe posteritatis & ꝑiculi sui. Quoꝵ
orõe ꝑmotus. M. Uarus p̃sidui quod introduxerat ex oppido
educit & ꝓfugit. hũt ex pͥmo ordine pauci Caesaris cõsecuti
milites cõsistere coegerũt. cõmissoꝙ p̃lio deseritur a sius uarus.
Nonnulla pars militu dom̃ũ discedit. reliꝗ ad caesare ꝑueniũt¬

Expanded text:
quibus rebus cognitis confisus municipiorum voluntatibus Caesar cohorquibus rebus cognitis confisus municipiorum voluntatibus Caesar cohortes legionis xiii ex praesidiis deducit Auximumque proficiscitur; quod oppidum Attius cohortibus introductis tenebat dilectumque toto Piceno circummissis senatoribus habebat. Adventu Caesaris cognito decuriones Auximi ad Attium Varum frequentes conveniunt; docent sui iudicii rem non esse; neque se neque reliquos municipes pati posse C. Caesarem imperatorem, bene de re publica meritum, tantis rebus gestis oppido moenibusque prohiberi: proinde habeat rationem posteritatis et periculi sui. quorum oratione permotus Varus praesidium, quod introduxerat, ex oppido educit ac profugit. hunc ex primo ordine pauci Caesaris consecuti milites consistere coegerunt. commisso proelio deseritur a suis Varus; nonnulla pars militum domum discedit; reliqui ad Caesarem perveniunt
Abbreviated transcription (Latin):
hr̃e polliceri se ĩ ꝓiũtia ituꝵ. neꝙ añ quẽ die iturus sit disti
nlła tamen mẽdaci religiõe obstrictus iuderet᷑. tempus uͦ collo¬
ꝗo nõ clare. neꝙ accessũꝵ polliceri: magna pacis desꝑaliõe af¬
ferebat. Itaꝙ ab arimino. M. Antoniu cũ cohortib .U. aritiu
mittit. Ipse arimini cu duab legiõib subsistit: ibiꝙ delectu
hr̃e instituit: pisaure. fanu. anchona singulis cohortib occu¬
pat. Interea certior factus tigiuũ termũ .pr. cohortib .u. tenere
oppidu munire. oĩuꝙ esse tiguinoꝵ optima erga se icolũtate
Curione cũ trib cohortib. quas pisauri & arimini ħẽbat mittit.
Ciuius aduẽtu cognito: diffisus municipii uolũtate Termus coho¬
rtes ex urbe reducit & ꝓfugit. milites ĩ itinere ab eo discedũt
ac domu reu̾tũt᷑. Curio oĩu sũma uolũtate tiguiũ recipit.

Expanded text:
habere; polliceri se in provinciam iturum neque, ante quem diem iturus sit, definhabere; polliceri se in provinciam iturum neque, ante quem diem iturus sit, defina tamen mendaci religione obstrictus videretur; tempus vero colloquio non dare neque accessurum polliceri magnam pacis desperationem adferebat. itaque ab Arimino M. Antonium cum cohortibus v Arretium mittit, ipse Arimini cum duabus subsistit ibique dilectum habere instituit; Pisaurum, Fanum, Anconam singulis cohortibus occupat. Interea certior factus Iguium Thermum praetorem cohortibus v tenere, oppidum munire, omniumque esse Iguinorum optimam erga se voluntatem, Curionem cum tribus cohortibus, quas Pisauri et Arimini habebat, mittit. cuius adventu cognito diffisus municipii voluntati Thermus cohortes ex urbe reducit et profugit. milites in itinere ab eo discedunt ac domum revertuntur. Curio summa omnium voluntate Iguium recipit.
Abbreviated transcription (Latin):
elli sint abductȩ / cuutate ẽẽ ĩ nrmis. Quona hec
nant᷑ aut ip̃e ꝓpius accedat: aut ie patiat᷑ accedere: fore ui
ꝑ colloꝗa ões cõtrou̾siȩ componãt᷑. Acceptis mãdatis Roscius
ũ . L. cxsare capua ꝑuenit: ibiꝙ cõsules pompeiũq inue¬
nit postulata Cxlaris renũciãt. Illi deliberata respõdẽt scrip¬
taꝙ ad c̃ũ mãdata ꝑ eos remittũt. qͦꝵ hȩc erat sum̃a. Cesar
ĩ galliã reuerteret᷑: arimino exceder&. ex̾citus dimitteret.
ꝗ̃ si fecisi&. Pompeiũ ĩ hispanias itur. Interea qeđ fides esset
data Caesare facturt quȩ̨ polliceret᷑: & nõ int̾missuros cõsule
pompeiũꝙ delectus: erat iniqua cõditio postulare ut Caesar
arimino exceder&: atꝙ ĩ ꝓiũtia reuerteret᷑: ipsu & ꝓiũtias
& legiões alienas tenere: excitu Exsari uelle dimitti: delectus

Expanded text:
belli sint abductae, civitatem esse in armis. quonam haecbelli sint abductae, civitatem esse in armis. quonam haecciantur, aut ipse propius accedat aut se patiatur accedere; fore uti per colloquia omnes controversiae componantur. Acceptis mandatis Roscius cum Caesare Capuam pervenit ibique consules Pompeiumque invenit; postulata Caesaris renuntiat. illi deliberata re respondent scriptaque ad eum mandata per eosdem remittunt, quorum haec erat summa: Caesar in Galliam reverteretur, Arimino excederet, exercitus dimitteret; quae si fecisset, Pompeium in Hispanias iturum. interea quoad fides esset data Caesarem facturum, quae polliceretur, non intermissuros consules Pompeiumque dilectus. Erat iniqua condicio postulare, ut Caesar Arimino excederet atque in provinciam reverteretur, ipsum et provincias et legiones alienas tenere; exercitum Caesaris velle dimitti, dilectus
Abbreviated transcription (Latin):
irasci inimicis. ne cũ illii noce̾ se speret .r. p. noceat. Pauca
eiusde gnis addit: cu excusatiõe pompen õiũcta eade fere
at eiscle reb prxtor Rescius agit cũ cxesare sibiq Rompeiũ
cõmemorasse demẽstrat. Quȩ rei & si nihil ad leuãdas inui¬
rias ꝑtinere iudebãt᷑ tñ idoneos nactui hõies ꝑ quos ea
quę uellet ad eu ꝑferrẽt᷑: petit ab utroꝙ qm̃ pompeii mã¬
data ad ie detulerit. ne grauẽtur sua quoꝙ ad eũ postu-¬
lata deferre: si paruo labore magnas cõtrouersias tollere
atꝙ õe italia metu liberare possẽt. Sibi semꝑ .r.p. pͥmã
susse dignitate utaq potiore. doluisse se ꝙ ꝓ bñticio
populus uisisset: tñ hãc iactura honoris sui rei.p. cã equi
aĩo tulisse: cue litteras ad senatu mierit ut oẽs ab excitib
discederẽt. ne id ꝗde impetrauisse. Tõta italir deleetui
hr̃i. retineri legiones duas quę ab se simulatiõe parthici

Expanded text:
irasci inimicis, ut cum illis nocere se speret, rei publicae noceat. pauca eiusdem generis addit cum excusatione Pompei coniuncta. eadem fere atque eisdem verbis praetor Roscius agit cum Caesare sibique Pompeium commemorasse demonstrat. Quae res etsi nihil ad levandas iniurias pertinere videbantur, tamen idoneos nactus homines, per quos ea quae vellet ad eum perferrentur, petit ab utroque, quoniam Pompei mandata ad se detulerint, ne graventur sua quoque ad eum postulata deferre, si parvo labore magnas controversias tollere atque omnem Italiam metu liberare possint. sibi semper primam fuisse dignitatem vitaque potiorem. doluisse se, quod populi populus iussisset. tamen hanc iacturam honoris sui rei publicae causa aequo animo tulisse; cum litteras ad senatum miserit, ut omnes ab exercitibus discederent, ne id quidem impetravisse. tota Italia dilectus haberi, retineri legiones ii, quae ab se simulatione Parthici
Abbreviated transcription (Latin):
uarꝑ
reꝵ illo tempore nihil factu nec cogitatu ꝗde. nulla lex
nulgata: nõ cu populo agi ceptu: nulla secestioẽ t
Horiatur ciuus imperatoris ductu .UIIII. annis .x. p. tũlicis¬
sime gesserũt: plurimaꝙ p̃lia secũda trcerũt. om̃em
gallia germaniãꝙ pacauerĩt ut eius existimatiõe dign¬
itatẽꝙ ab inimicis defendãt. Conclamãt legiõis xui
quȩ aderat milites: hãc ẽĩ initio tumultus euocauerat. re
nõdu cõuenerãt. iese pnatos eite imperatoris suitr.ꝙ
pl inuirias defendere. Cognita militio uolũtate ariminũ
Cesir adolescens uẽit. cuiui pater. Cesaris erat legatus. Ii
reliquo sermone cõfecto cuuis rei causa uenerat: habere
se a Rompeio ad eu pͥuati ofticu mãdata de mõstrat.
Uelle Pompeiu se Casari puͬgatu ne ea quȩ̨.r.p. cã egerit¬

Expanded text:
uarum rerum illo tempore nihil factum, ne cogitatum quidem nulla lex promulgata, non cum populo agi coeptum, nulla secessio facta. hortatur, cuius imperatoris ductu viiii annis rem publicam felicissime gesserint plurimaque proelia secunda fecerint, omnem Galliam Germaniamque pacaverint, ut eius existimationem dignitatemque ab inimicis defendant. conclamant legionis xiii, quae aderat, milites — hanc enim initio tumultus evocaverat, reliquae nondum convenerant — sese paratos esse imperatoris sui tribunorumque plebis iniurias defendere. Cognita militum voluntate Ariminum Caesar adulescens venit, cuius pater Caesaris erat legatus. is reliquo sermone confecto, cuius rei causa venerat, habere se a Pompeio ad eum privati officii mandata demonstrat: velle Pompeium se Caesari purgatum, ne ea, quae rei
Abbreviated transcription (Latin):
dicebat rã&esi flumĩe :mpeditu trãsitu uidebat. tñ exeitu ira¬
ducto ꝓgredit᷑. At bellouaci reliquȩp cuutates repẽte ex fuga
paucis atqo us uolneratis receptis ꝗ siluat bñticio casu eiutauerãt
bib adu̾sis cognita calamitate: int̾fecto Corbeo. musss eꝗtatu et
fortissimis peditib cũ aduẽtare romãos existimarẽt cõcilio rẽpete
cãtu tubaꝵ cõ uocato clamãt. legatiq obsidesꝙ ad caesarẽ mittãt᷑ :
Noc oĩb ꝓbato cõsilio cõmius adtrebas ad eos cõfugit germanoe. a
qb as id bellu auxilia mutuatus erat. Ceteri euestigio mittũt ad
Asare legatos petũtꝙut ea pena sit cõteritus hostuo dũ hu aitae
dimicanioa interie integris posser psua etemto alio iatatae

Expanded text:
dicebantur, tametsi flumine impeditum transitum videbat, tamen exercitu tradicebantur, tametsi flumine impeditum transitum videbat, tamen exercitu traducto progreditur. At Bellovaci reliquaeque civitates repente ex fuga paucis atque his vulneratis receptis, qui silvarum beneficio casum evitaverant, omnibus adversis, cognita calamitate, interfecto Correo, amisso equitatu et fortissimis peditibus, cum adventare Romanos existimarent, concilio repente cantu tubarum convocato conclamant, legati obsidesque ad Caesarem mittantur. Hoc omnibus probato consilio Commius Atrebas ad eos confugit Germanos, a quibus ad id bellum auxilia mutuatus erat. Ceteri e vestigio mittunt ad Caesarem legatos petuntque, ut ea poena sit contentus hostium, quam si sine dimicatione inferre integris posset, pro sua clementia atque
Abbreviated transcription (Latin):
ui res gessissent. uictoriȩ gloria cõmunicasse cũ legiõib iude¬
rẽt. Hostes cõcidũt aĩs atꝙ ĩ iti nerib diu̾sis fuga q̃rũt neꝗcqͣ¬
nã ꝗb distĩcultatib locoꝵ romanos claudere uoluerũt. is ipsi
tenebãt. Uieti tñ ꝑculsiꝙ maiori parte amissa cõsternati ꝓtũ¬
gut parti silius petitis: parti flumine: ꝗ tñ ĩ fuga a nr̃is
acrit ĩsequẽtib cõficiũt. Cu interi nulla calamitate ue
Corbeus excedere p̃lio siluasꝙ petere aut inuitãtib nr̃is
ael deditiõe potuit adduci ꝗn fortusĩe p̃liãdo cõpluresꝙ
uolnerãto cogeret elatos iracũdia iuctores ĩ se tela cõicere.
Tali m̃o re gesta recedẽtib p̃lu uestiguis ĩgressus Caesar: cu uictos
tãta calamitate existimaret hostes nũtio accepto locũ castroꝵ¬
reliesturos quȩ nõ lõgius ab ea cede abesse plus minus .uiii. milib

Expanded text:
us rem gessissent, victoriae gloriam communicasse cum legionibus videus rem gessissent, victoriae gloriam communicasse cum legionibus viderentur; hostes concidunt animis atque itineribus diversis fugam quaerunt. Neqnam quibus difficultatibus locorum Romanos claudere voluerant, eis ipsi tenebantur. Victi tamen perculsique maiore parte amissa consternati profugiunt partim silvis petitis, partim flumine qui tamen in fuga a nostris acriter insequentibus conficiuntur, cum interim nulla calamitate victus Correus excedere proelio silvasque petere aut invitantibus nostris ad deditionem potuit adduci, quin fortissime proeliando compluresque vulnerando cogeret elatos iracundia victores in se tela conicere. Tali modo re gesta recentibus proeli vestigiis ingressus Caesar, cum victos tanta calamitate existimaret hostes nuntio accepto locum castrorelicturos, quae non longius ab ea caede abesse plus minus octo milibus
Abbreviated transcription (Latin):
rari p̃liarẽt᷑ neꝙ ab laterib circũueniri suos paterẽt᷑ erump̃u
cateri Corbeo p̃liante ex silius sit magna cõtẽtiõe diu̾su plum
Ouod cu diutius pari marte iniret᷑. paulati ex silius instruda
młtitudo ꝓcedit pedituu quę nr̃os coegit cedere eꝗtes. Qiub
celerit̾ subueniũt leius armature pedites: quos añ legiones
missos dociui. turmisꝙ nr̃oꝵ int̾ positis constanter p̃liatur.
Pugnat᷑ aliꝗͣdiu pari cõtẽtiõe. Deĩde ut rõ postulabat p̃lu ꝗ
sustinuerat pͥmos impetus insidiaꝵ: hoc ip̃o fuĩt suꝑiores
ꝙ nullu ab insidiantib imprudentes acceperant detrimẽtu.
Accedut ꝓpius interi legiõẽs crebriq eode tp̃re et nr̃is et hos¬
tibrus nuntu atterũt᷑ imꝑatore instruetis copiis adẽe.ꝗua re
cognita p̃sidio cohortiu cõsisi nr̃i acerrime pliãt᷑: ne si tardi¬

Expanded text:
rari proeliarentur neque ab lateribus circumveniri suos paterentur, erumpunt rari proeliarentur neque ab lateribus circumveniri suos paterentur, erumpunt ceteri Correo proeliante ex silvis. Fit magna contentione diversum proelium. Quod cum diutius pari Marte iniretur, paulatim ex silvis instructa multitudo procedit peditum, quae nostros coegit cedere equites. Quibus celeriter subveniunt levis armaturae pedites, quos ante legiones missos docui, turmisque nostrorum interpositi constanter proeliantur. Pugnatur aliquamdiu pari contentione; deinde, ut ratio postulabat proeli, qui sustinuerant primos impetus insidiarum hoc ipso fiunt superiores, quod nullum ab insidiantibus imprudentes acceperant detrimentum. Accedunt propius interim legiones, crebrique eodem tempore et nostris et hostibus nuntii adferuntur, imperatorem instructis copiis adesse. Qua re cognita praesidio cohortium confisi nostri acerrime proeliantur, ne, si tardi
Abbreviated transcription (Latin):
test maxĩe apꝓpĩquat. Hostes ĩ insidus dispositi cũ sibi dele¬
gissẽt cãpu ad re gerẽda nõ amplius patẽte ĩ ões pͣtes
passib mille: silius undiꝙ aut impeditissimo flumine mu¬
nitu uelut indagine hũc insidus circũdederũt. Explorato
hostiu cõsilio nr̃i ad p̃liãdu aĩo atꝙ armis parati: cũ subseqͥn¬
tib legiõib nłłã dimicatiõe recusarẽt: turmati ĩ eu locii
deuenerũt. Quoꝵ aduẽtu cu sibi Corbeus oblata occasiõe
rei gerũde existimaret pͥmus cu paucis se ostẽdit atq ĩ
ꝓuimas turmas inpetu facit. Nostri cõstãter incursu
sustinẽt insĩdiatoꝵ neꝙ plures ĩ unu locu cõueniũt. qđ
plerũꝙ eq̃strib p̃lus cu ꝑꝑ aliquẽ timore accidit. tu mulsi¬
tudiẽ ip̃oꝵt detrim̃tu accipitur: cu dispositis turmis inuice

Expanded text:
test maxime appropinquat. Hostes in insidiis dispositi, cum sibi deletest maxime appropinquat. Hostes in insidiis dispositi, cum sibi delegissent campum ad rem gerendam non amplius patentem in omnes partes passibus mille, silvis undique aut impeditissimo flumine munitum, velut indagine hunc insidiis circumdederunt. Explorato hostium consilio nostri ad proeliandum animo atque armis parati, cum subsequentibus legionibus nullam dimicationem recusarent, turmatim in eum locum devenerunt. Quorum adventu cum sibi Correus oblatam occasionem rei gerendae existimaret, primum cum paucis se ostendit atque in proximas turmas impetum fecit. Nostri constanter incursum sustinent insidiatorum neque plures in unum locum conveniunt; quod plerumque equestribtudine ipsorum detrimentum accipitur. Cum dispositis turmis in vicem
Abbreviated transcription (Latin):
sima timerẽt: ac siꝗ cupidius intrauerãt iux suor ip̃i pͥoͬes
artes aĩadu̾terẽt: e quort insidias ueriti. libera fac
sui recipiẽdi bellouacis dederũt. Ita fuga timois simul callidi¬
tatis ꝑlena sine ullo detrim̃to milia nõ ampliꝰ .x. ꝓgressi hostes
munitissimo loco castra posuerũt. Inde cu sepe insiduis eꝗtes
peditesꝙ disponerẽt magna detrim̃ta romãis ĩ papulatiõib
inferebãt. Quod cũ crebrius acrideret: ex captiuo quoda cõꝑi
Cesar Crobeu bellouatort duce fortissimoꝵ milia sex peditu
delegiiẽ. eꝗtesq ex om̃i nũo mille: quos ĩ insidui eo loco collo¬
carat: quẽ ĩ locu ꝑꝑ copia frum̃ti ac pabuli remãos musuos put¬
^picaret᷑
Quo cognito cõsilio legiões plures ꝗͣ solebat educit. eꝗtatũq
qua cõsuetudine pahulatorib mitere p̃sidio cõsuerat p̃miti¬
tluit int̾ponit auxilia leuis armature. Ip̃e cũ legioib ꝗͣ po¬

Expanded text:
ix suorum ipsi priores partes animadverterent equorum, insidias veriti liberam facultatem sui recipiendi Bellovacis dederunt. Ita fuga timoris simul calliditatisque plena sine ullo detrimento milia non amplius decem progressi hostes loco munitissimo castra posuerunt. Inde cum saepe in insidiis equites peditesque disponerent, magna detrimenta Romanis in pabulationibus inferebant. Quod cum crebrius accideret, ex captivo quodam comperit Caesar Correum, Bellovacorum ducem, fortissimorum milia sex peditum delegisse equitesque ex omni numero mille, quos in insidiis eo loco collocaret, quem in locum propter copiam frumenti ac pabuli Romanos missuros suspicaretur. Quo cognito consilio legiones plures quam solebat educit equitatumque, qua consuetudine pabulatoribus mittere praesidio consuerat, praemittit: huic interponit auxilia levis armaturae; ipse cum legionibus quam po
Abbreviated transcription (Latin):
ssitudĩe partituꝵ cũ Pompeio arbitrat᷑: simul iudicioꝵ metus
et ꝙ nemine dignitate secu exęquari uolebat. totu se ab eiui
amicitia auerterat & cu cõmunib inimicis ĩ gr̃a redierat.
quor ipse maxima parte illo affinitatis tp̃re acdiũxerat.
Caesar simul infamu duart legionu ꝑmotus: quas ab itinere
ma deduci studebat. lis de causis agut᷑ om̃ia xupti atꝙ tur¬
bate. neꝙ docẽdi Caesaris propinquis eius spatiu dat᷑. nec tr
pl. sui ꝑiculi dep̃cãdi neꝙ etia extreni uiris intertessione retinẽdi
quod. L. Sylla reliquerat facultas tribuit᷑: sed de sua salute die
cogitare cogũtur: qd illi turbulẽtissimi suꝑiorib temi
audacia nũꝗͣ ante discessu ẽ: dent oꝑa: cons . pr tr .pl. quiꝙ¬

Expanded text:
ssitudine partiturum cum Pompeio arbitratur, simul iudiciorum metussitudine partiturum cum Pompeio arbitratur, simul iudiciorum metuet quod neminem dignitate secum exaequari volebat, totum se ab eius amicitia averterat et cum communibus inimicis in gratiam redierat, quorum ipse maximam partem illo adfinitatis tempore iniunxerat Caesari; simul infamia duarum legionum permotus, quas ab itinere arma deduci studebat. His de causis aguntur omnia raptim atque turbate. nec docendi Caesaris propinquis eius spatium datur, nec tr sui periculi deprecandi neque etiam extremi iuris intercessione retinendi, quod L. Sulla reliquerat, facultas tribuitur, sed de sua salute septimo die cogitare coguntur, quod illi turbulentissimi superioribus teaudacia numquam ante descensum est: dent operam consules, p
Abbreviated transcription (Latin):
euocat. Om̃ẽs amici cõsulu necestarii Rompeu: atꝙ eoꝵ ꝗ ueteres
inimicitias cu Casare gerebãt ĩ senatu cogũt᷑. Quoꝵ uocib
& cõcursu terrẽt᷑ infirmiores dubu cõfirmãt᷑ plerisꝙ uͦ libere
decernẽdi potestas eripit᷑. Pollicet᷑.LPiso censor sese ituꝵ ad
Caesare: ite L. Roscius prȩtor qui de us reb eu docẽat. Sex
dies ad ea re cõficiẽda spatu postulãt: dicũt᷑ ẽt a nõ nullii
sentẽtię ut legati ad Caesare mittãt᷑ qui uolũtate senatus ei
ꝓponãt. om̃ib iis resistit᷑. om̃ibusꝙ oratio cons. Scipiõis. Catonis
opponit᷑. Catone ueteres inimicitie Casaris incitãt: & dolore
repulse. Lentulus aeris alieni magnitudine & spe excitus ac
iũtiaꝵ & regum appellãdoꝵ largitiõib mouetur: seq al
fore Sẏlla inter suos gloriatur ad que sum̃a imperu redeat.
Scipiõe eade ipes ꝓuntię atꝙ ex̾cituũ impellit. quos se ꝓ nece¬

Expanded text:
evocatis. omnes amici consulum, necessarii Pompei atque ii, qui veteres inimicitias cum Caesare gerebant, in senatum coguntur. quorum vocibus et concursu terrentur infirmiores, dubii confirmantur, plerisque vero libere decernendi potestas eripitur. pollicetur L. Piso censor sese iturum ad Caesarem, item L. Roscius praetor, qui de his rebus eum doceant; sex dies ad eam rem conficiendam spatii postulant. dicuntur etiam ab nonnullis sententiae, ut legati ad Caesarem mittantur, qui voluntatem senatus ei proponant. Omnibus his resistitur omnibusque oratio consulis, Scipionis, Catonis opponitur. Catonem veteres inimicitiae Caesaris incitant et dolor repulsae. Lentulus aeris alieni magnitudine et spe exercitus ac provinciarum et regum appellandorum largitionibus movetur, seque alterum fore Sullam inter suos gloriatur, ad quem summa imperii redeat. Scipionem eadem spes provinciae atque exercituum impellit, quos se pro nece
Abbreviated transcription (Latin):
uocib cõsulis: terrore p̃sentis ex̾citus: minis amicort Pompeu
pleriꝙ compulsi inuiti & corcti scipiõis snia sequũt uti ante
terta die Caesar ex̾citue dimittat. si nõ faciat eu adu̾sus .r.p.
factuꝵ uideri. intercedit. M. Antonius .Q. Cassius .tr.pl refert¬
cõfẽsti de intercessiõe tr. dicũt᷑ snũȩ graues: ut ꝗsq acerbissime
cru delissimeꝙ dixit ita ꝗͣmaxĩe ab inimicis Caesaris collau¬
dat᷑. Misso ad uesꝑu senatu oẽs ꝗ st eiꝰ ordinis a Põpeio euocat.¬
Laudat lompeuis atꝙ ĩ posteꝵ cõtirmat. segniores castigat atq
incitat: młti undiqꝙ ex ueterib pompeu ex̾citib spe p̃miort
atq ordinu euocãt᷑. młti ex duab legiõib quę sũt tradite a¬

Expanded text:
vocibus consulis, terrore praesentis exercitus, minis amicorum Pompei vocibus consulis, terrore praesentis exercitus, minis amicorum Pompei plerique compulsi inviti et coacti Scipionis sententiam sequuntur: uti ante certam diem Caesar exercitum dimittat; si non faciat, eum adversus rem publicam facturum videri. intercedit M. Antonius Q. Cassius tribuni pleorum. dicuntur sententiae graves; ut quisque acerbissime crudelissimeque dixit, ita quam maxime ab inimicis Caesaris collaudatur. Misso ad vesperum senatu omnes, qui sunt eius ordinis, a Pompeio evocalaudat promptos atque in posterum confirmat, segniores castigat atque incitat. multi undique ex veteribus Pompei exercitibus spe praemiorum atque ordinum evocantur, multi ex duab
Abbreviated transcription (Latin):
nõ deesse si senatus sequat᷑. si cũctet᷑ aut agat lenius: nequaꝗͣ
eius auxiliu si postea uelit senatu imploratuꝵ. Nec Scipionis
õr̃o ꝙ senatus ĩ urbe hẽbat᷑. Pompeiusq aderat ex ipsius ore
Rompeiimitti uidebat᷑. Dixerat aliꝗi leniore snĩ& : ut pͥmo .M.
Marcellus ingressus ĩ ea õrõe nõ opõtere añ de ea re ad senatis
reteri ꝗͣ delectus tota italia habiti & exercitus cõscripti essent
quo p̃sidio tuto & libere quę uell& senatus decernere auder&:
ut. M. Calidius qui cẽsebat ut Pompeus ĩ suas ꝓiũtis ꝓficiste¬
ret᷑ neꝙ ẽẽt armoꝵ causa timere Caesare. cõreptis ab eo duab
giõib ne ad eius ꝑiculu reseruare & retinere eas.
mutatis reb sequebat᷑. li ões cõiutio.L.Lẽtuli cõsulis corre¬
ꝓti exagitabãt᷑. Lientulus inia Calidii ꝓnũciatur se oĩo nega¬
uit. Marcellus ꝑterritus cõuiciis a sua snũa distessit. Sic

Expanded text:
non deesse, si senatus sequatur; si cunctetur atque agat lenius, nequiquam eius auxilium, si postea velit, senatum imploraturum. Haec Scipionis oratio, quod senatus in urbe habebatur Pompeiusque aberat, ex ipsius ore Pompei mitti videbatur. dixerat aliquis leniorem sententiam, ut primo M. Marcellus, ingressus in eam orationem, non oportere ante de ea re ad senatum referri, quam dilectus tota Italia habiti et exercitus conscripti essent, quo praesidio tuto et libere senatus quae vellet decernere auderet; ut M. Calidius, qui censebat, ut Pompeius in suas provincias proficisceretur, ne qua esset armorum causa; timere Caesarem ereptis ab eo duabus legionibus, ne ad eius periculum reservare et retinere eas amutatis verbis sequebatur. hi omnes convicio L. Lentuli consulis correpti exagitabantur. Lentulus sententiam Calidi pronuntiaturum se omnino negavit, Marcellus perterritus conviciis a sua sententia discessit. sic
Abbreviated transcription (Latin):
O. fulgineus ex pͥmo hastato legiõis .xiiii. ꝗ ꝑꝑ eximia uirtute ex
ĩfẽriorib ordinib ĩ eũ locũ ꝑuene̾at. uulnerãt᷑ ampliꝰ do. Ex¬

Expanded text:
Q. Fulginius ex primo hastato legionis xiiii, qui propter eximiam virtutem ex Q. Fulginius ex primo hastato legionis xiiii, qui propter eximiam virtutem ex inferioribus ordinibus in eum locum pervenerat; vulnerantur ampli
Abbreviated transcription (Latin):
rãt . ut nlłu trustra telu ĩ eos mitteret᷑ tñ uirtute & patiẽ¬
tia nitebãt᷑ atꝙ oĩa uulnera sustinebãt. Augebãt᷑ illis copię
atꝙ ex castris cohortes ꝑ oppidu crebro sum̃itteba̾t᷑ ut inte¬
gri defessis surcederẽt. hoc ide Caesar facere cogebat᷑ ut
sumissis ĩ eũde locũ sius cohortib defessos reciꝑet. hoc loco¬
cõu̾tere cogũt. Sũmotis sub murt cohortib. ac nõ nulla pͣte
ꝑꝑ terrore ĩ oppidu cõpulsis. fãcilis ẽ nr̃is receptus datus. eꝗta
aũt nost̾ ab urroꝙ latere & si deiectis atꝙ inferiorib locis cõ¬
stiterit: tñ ĩ sumu uigu uirtute cõnitit᷑: atꝙ int̾ duas acies
peꝗtãs cõmodiore ac tutiore nr̃is receptu dat. Ita uario certamie
pugnatũ ẽ. Nostri ĩ pͥmo cõgressũ circit̾.lxx. ceciderũt. ex ꝗb

Expanded text:
rant, ut nullum frustra telum in eos mitteretur. tamen virtute et patienrant, ut nullum frustra telum in eos mitteretur. tamen virtute et patientia nitebantur atque omnia vulnera sustinebant. augebantur illis copiae, atque ex castris cohortes per oppidum crebro submittebantur, ut integri defessis succederent. hoc idem Caesar facere cogebatur, ut submissis in eundem locum cohortibus defessos reciperet. Hoc convertere cogunt. summotis sub murum cohortibus ac nonnulla parte propter terrorem in oppidum compulsis facilis est nostris receptus datus. equitatus autem noster ab utroque latere, etsi deiectis atque inferioribus locis constiterat, tamen summa in iugum virtute conititur, atque inter duas acies perequitans commodiorem ac tutiorem nostris receptum dat. ita vario certamine pugnatum est. nostri in primo congressu circiter lxx ceciderunt, in his
Abbreviated transcription (Latin):
ortere. Casar pene om̃i acie ꝑterrita q̃d p̃t̾ opinioe cõsuetu¬
dine ꝙ acciderat. coho rtatus suos legiõe nona subsiedio ducit.
cogit. Sed none legiõis milites elati studio du sarcire accep¬
tu detrimẽtu uolũt temere ĩsequũt᷑ fugiẽtes & ĩ locu ini¬
quũ ꝓgrediũt᷑. & sub mõte ⁊̃ quo erat oppidu positu ilerda
suceedũt. hĩc se reciꝑe cu uellẽt. rursus illi ex loco suꝑiore
nr̃os p̃mebãt. preruptus locus erat utraꝙ ex parte di rectus.
ac tantu ĩ latitudiẽ patebat: ut tres instruete cohortes eu locũ
explerẽt: et neꝙ subsidia a laterib iumitti neꝙ eꝗtes laborãtib
usui esse possent Ab oppido aũt editus locus teniũ tastigio
uergebat. ĩ lõgitudie passuũ circit̾ .cccc. hac nr̃is erat rece¬
pius. q̃đ eo incitati studio incõsultius ꝓcesserãt. hoc pugnabat᷑
loco & ꝑꝑ angustias iniquo. et ꝙ sũb ip̃is radicib mõtu cõstite¬

Expanded text:
t. Caesar paene omni acie perterrita, quod praeter opinionem consuetudinemque acciderat, cohortatus suos legionem nonam subsidio ducit; uro consistere cogit. sed nonae legionis milites elati studio, dum sarcire acceptum detrimentum volunt, temere insecuti longius fugientis in locum iniquum progrediuntur et sub montem, in quo erat oppidum positum Ilerda, succedunt. hinc se recipere cum vellent, rursus illi ex loco superiore nostros premebant. praeruptus locus erat utraque ex parte derectus, ac tantum in latitudinem patebat, ut tres instructae cohortes eum locum explerent, ut neque subsidia a lateribus submitti neque equites laborantibus usui esse possent. ab oppido autem declivis locus tenui fastigio vergebat in longitudinem passus circiter cccc. hac nostris erat receptus, quod eo incitati studio inconsultius processerant; hoc pugnabatur loco et propter angustias iniquo, et quod sub ipsis radicibus montis constite
Abbreviated transcription (Latin):
cuius ipse honori & dignitati semꝑ fauerit aduitorꝙ fuerit.
Nouũ ĩ .r.p. introductu exemplu q̃rit᷑ ut tribunitia int̾tes¬
sio armis notaret᷑ atꝙ oppͥmeret᷑. quȩ suꝑiorib añis armis
ess& restituta. Sylla nudata õib reb tribunitia potestate. tn
intercessirẽ libera reliꝗse. Pompeiũ ꝗ amissa restitiusie iuide

Expanded text:
gnitati semper faverit adiutorque fuerit. novum in re publica introductum exemplum queritur, ut tribunicia intercessio armis votaretur atque opprimeretur, quae superioribus annis armis esset restituta. Sullam nudata omnibus rebus tribunicia potestate tamen intercessionem liberam reliquisse; Pomp
Abbreviated transcription (Latin):
cẽda: qͦr & uicinitas ꝓpĩqua & młtitudo ẽẽt infinita. Cõsti¬
tussa aũt belloracos õiu pͥncipie cõsensu sum̃a plebrs cupidi¬
tate. si ut diceret᷑ Caesar cũ trib legiõib ueniret. offerr̃et se
ad dimicandu: ne miseriore ac duriore postea cõditiõe cũ toto ex-¬
citu decertare cogerẽt᷑. si maiores copias adducer& ĩ eo loco ꝑma
gua tu deiecta esset. et frum̃tatiõe & reliquo cõmeatu ex insi¬
dus ꝓhibere romanos. Quȩ Caesar cõsentiẽtib plurimis cum
cogno iuss& : atꝙ ea quȩ p̃ponerẽt᷑ cõsilia plena prudẽtie. lõgeꝙ
uẽdu statuit. quo celerius hostes contempta suoꝵ paucitate
ꝓclerẽt ĩ acie. Singularis eni uirtutis ueteranas legiões. Uii. et¬
.UIII.&.uiiii.hẽbat sum̃ȩ spei delecteꝙ iuuẽtutis .xi. quę octauo
ia stipẽdio: tñ ĩ collatione reliquaꝵ nõdu eãde uetustatis ac

Expanded text:
ua et multitudo esset infinita. Constituisse autem Bellovacos omnium principum consensu, summa plebis cupiditate, si, ut diceretur, Caesar cum tribus legionibus veniret, offerre se ad dimicandum, ne miseriore ac duriore postea condicione cum toto exercitu decertare cogerentur; si maiores copias adduceret, in eo loco pecum exigua tum disiecta esset, et frumentatione et reliquo commeatu ex insidiis prohibere Romanos. Quae Caesar consentientibus pluribus cum cognosset atque ea quae proponerentur consilia plena prudentiae longeque a bus inserviendum statuit, quo celerius hostis contempta sua paucitate prodiret in aciem. Singularis enim virtutis veterrimas legiones VII, VIII, VIIII habebat, summae spei delectaeque iuventutis XI, quae octavo iam stipendio tamen in collatione reliquarum nondum eandem vetustatis a
Abbreviated transcription (Latin):
neꝙ expectant quod suꝑiorib annis acciderat: ut de eor
imꝑio ad populu ferat᷑. paludatiq uotis nũcupatis exeũt
consules: quod ante id tempus acciderat nũꝗͣ ex urbe
ꝓticiscũtur lictoreiq hẽnt ĩ urbe ex capitolio pͥuatim
tra omnia uetustatis exempla tota italia delectus

Expanded text:
neque exspectant, quod superioribus annis acciderat, ut de eorum neque exspectant, quod superioribus annis acciderat, ut de eorum imperio ad populum feratur paludatique votis nuncupatis exeant. consules, quod ante id tempus accidit nunquam, ex urbe proficiscuntur, lictoresque habent in urbe et Capitolio privati contra omnia vetustatis exempla. tota Italia dilectus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑscribũt᷑ ad .uII. id. ianuar. Itaq .U. pͥmis dich quib haberi
senatus potuit qua ex die consulatu inut Lentulus: biduo
expectabatꝙ sius leuissimis postulatis responia: si qua hõiu xꝗ¬
tus uirtute cõstãtiãq collaudat: copias suai expõĩt. legiones
hr̃e sese paratas .X. preterea cognitũ comꝑtũtp sibi alieno ẽẽ
aĩo ĩ Caesare milites: neꝙ ui possẽ ꝑsuaderi uti eũ defendãt
aut sequant᷑. De reliꝗs reb ad senatu refert᷑ tota ut ĩ italia
delectui hẽnt᷑. Faustui Sylla propere ĩ mauritania mittit᷑.
pecunia uti ex cerario Pompeio det᷑. refert᷑ etia de rege
Iuba ut socius sit atꝙ amicus. Marcellus uͥ passuꝵ ĩ p̃sentia¬
se negat : de fausto impedit Philippus ir .pl. de reliquis
lares: reliquȩ p̃torie. Scipioni obuenit syria. L. Domitio
gallia: Philippus & Marcellus priuato cõsilio p̃tereunt᷑:
neq eoꝵ sortes deiciũt᷑᷑ ĩ reliquas ꝓiũtias prxtores mittũt᷑.

Expanded text:
scribuntur a. d. vii id. Ian. itaque v primis diebus, quibus haberi senatus potuit, qua ex die consulatum iniit Lentulus, biduo exspectabatque suis lenissimis postulatis responsa, siqua hominum aequitus virtutem constantiamque collaudat, copias suas exponit: legiones habere sese paratas x; praeterea cognitum compertumque sibi alieno esse animo in Caesarem milites, neque iis posse persuaderi, uti eum defendant aut sequantur. de reliquis rebus ad senatum refertur: tota Italia dilectus habeatur; Faustus Sulla pro praetore in Mauretaniam mittatur; pecunia uti ex aerario Pompeio detur. refertur etiam de rege Iuba, ut socius sit atque amicus. Marcellus non passurum in praesentia negat; de Fausto impedit Philippus tribunus plebis. de lares, reliquae praetoriae. Scipioni obvenit Syria, L. Domitio Gallia. Philippus et Cotta privato consilio praetereuntur, neque eorum sortes deiciuntur. in reliquas provincias praetores mittuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
ITTERIS A FADIO .C EESARIS TÕ¬
sulib redditis egre ab us impetratu ẽ sumd
tribunoꝵ .pl. cõtẽtiõe ut ĩ senatu recitarentur.
Ut uͦ ex litteris ad senatu referret impetrai
nõ potuit. Referũt consules de .r.p. ĩ ciui¬
tate. L. Lentulus consul senatui .x.ꝙ.p. se
nori defutuꝵ pollicet si audacter ac fortster sentẽtias ditere
uelit. Sin Cxsare respiciãt atq eius gratia sequãt᷑ ut iuꝑiõib¬

Expanded text:
io C. Caesaris consulibus redditis aegre ab his impetratum est summa tribunorum plebis contentione ut in senatu recitarentur; ut vero ex litteris ad senatum referretur, impetrari non potuit. referunt consules de re publica infinite. L. Lentulus consul senatu rei publicae se non defuturum pollicetur, si audacter ac fortiter sententias dicere velint; sin Caesarem respiciant atque eius gratiam sequantur, ut superiorib
Abbreviated transcription (Latin):
lore unculoꝵ: siue timore grauioris supplicu: paucis dieb cibo
se abstinuit atꝙ ita interut. Fode tpr̃e Lucterius quẽ ꝓtũgisse
e p̃lio scripsi. cu ĩ potestate uenisset Epasnacti Aruerni: cre¬
bro ẽĩ mutãdis locis mł̃toꝵ fidei se cõmẽdabat. ꝙ nusꝗͣ diutiꝰ
sine ꝑiculo moraturus iudebat᷑. cu sibi cõscius ẽet ꝗͣ inimicu
deber& Caetare hr̃e: hũc Epasnactus amicissimꝰ.p .r. sine dubita¬

Expanded text:
lore vinculorum sive timore gravioris supplici paucis diebus cibo lore vinculorum sive timore gravioris supplici paucis diebus cibo se abstinuit atque ita interiit. Eodem tempore Lacterius, quem profugisse ex proelio scripsi, cum in potestatem venisset Epasnacti Arverni crebro enim mutandis locis multorum fidei se committebat, quod nusquam diutius sine periculo commoraturus videbatur, cum sibi conscius esset, quam inimicum deber
Abbreviated transcription (Latin):
interscindũt. Cu ꝑtinacitꝰ resisterẽt oppidani magna ẽt par¬
te amissa siti suoꝵ ĩ sentẽtia ꝑmanebãt. Ad postremu cuni¬
culis uene funtis intercise sunt atq auers&. Quo facto rope¬
nte ꝑennus exhaurit᷑ foni: tantãq attulit oppidanis salutis
desꝑatioẽ: ut id nõ hõiu cõsilio sed deoꝵ uolũtate factu
putarẽt: itaꝙ se necessitate coacti tradiderũt. Exsar cu suam
legioe cognita õib sciret. neꝙ uereret᷑: ne quid crudelitate
naturȩ uderet᷑ asꝑius fecisse. neꝙ exitu cõsilioꝵ suoꝵ aĩad¬
uerter& si tali rõe diu̾sis ĩ locis plures cõsilia mnissẽt exemplo
supplicu deterrẽdos reliquos existimauit. Itaꝙ õib ꝗ arma tu¬
lerãt manus p̃cielit. uitãꝙ cõcessit. qͦ testatior ẽẽt pena ĩꝓbor
Drappes quẽ captu ẽe a Caninio dociu: siue indignatiõe et do¬

Expanded text:
interscindunt. Cum pertinaciter resisterent oppidani, magna etiam parinterscindunt. Cum pertinaciter resisterent oppidani, magna etiam parte amissa siti suorum in sententia permanerent, ad postremum cuniculis venae fontis intercisae sunt atque aversae. Quo facto repente perennis exaruit fons tantamque attulit oppidanis salutis desperationem, ut id non hominum consilio, sed deorum voluntate factum putarent. Itaque se necessitate coacti tradiderunt. Caesar, cum suam lenitatem cognitam omnibus sciret neque vereretur ne quid crudelitate naturae videretur asperius fecisse, neque exitum consiliorum suorum animadverteret, si tali ratione diversis in locis plures consilia inissent, exemplo supplici deterrendos reliquos existimavit. Itaque omnibus qui arma tulerant manus praecidit vitamque concessit, quo testatior esset poena improborum. Drappes, quem captum esse a Caninio docui, sive indignitate et do
Abbreviated transcription (Latin):
romãõe. Magna ropẽte ex ip̃is oꝑib flamma extitit. Quecũꝙp
eĩ ꝑ locu p̃cipite missa erat. ea uincis & aggere supp̃ssa cam̃¬
p̃hẽdebãt idipsu quod morabat᷑. Milites cõtrã nr̃i ꝗͣꝗͣ ꝑiculoso¬
gñe p̃lu locoꝙ iniqͦ p̃mebãt᷑ t⁊ men oia fortisiiõ sustinebãt aĩo.
Res eĩ gerebat᷑ & excelio loco & ĩ cõspectu ex̾citus nr̃i magnusq
utrinq clamor oriebat᷑. Ita ut ꝗsq poterat maxĩe insignis quo
notior testatiorꝙ uirtus ess& eius telis hostiu fiãmeq se offerebat.
Cesar cũ complures suos uulnerari uider&. ex õib oppidi partib
cohortes mõtu ascẽdere: & simulatiõe mgnui occupãdoꝵ ela¬
u undiq ub& tallere. Quo ticto ꝑterriti oppidani e
quid ageretur ĩ locis reliquis essen ͭ ignari suspẽsi reuocant ab
impugriãdis oꝑib armatos. muris disponũt. Ita nr̃i fine
p̃lu facto. celerit̾ oꝑa flam̃a cõp̃heniã partu restingũt: parti

Expanded text:
agna repente in ipsis operibus flamma exstitit. Quaecumque enim per locum praecipitem missa erant, ea vineis et aggere suppressa comprehendebant id ipsum quod morabatur. Milites contra nostri, qu tamen omnia fortissimo sustinebant animo. Res enim gerebatur et excelso loco et in conspectu exercitus nostri, magnusque utrimque clamor oriebatur. Ita quam quisque poterat maxime insignis, quo notior testatiorque virtus esset eius, telis hostium flammaeque se offerebat. Caesar cum complures suos vulnerari videret, ex omnibus oppidi partibus cohortes montem ascendere et simulatione moenium occupandorum clamorem undique iubet tollere. Quo facto perterriti oppidani, cum quid ageretur in locis reliquis essent suspensi, revocant ab impugnandis operibus armatos murisque disponunt. Ita nostri fine proeli facto celeriter opera flamma comprehensa partim restinguunt, partim
Abbreviated transcription (Latin):
ex duȩ legiões Coesari detrahũt᷑ . Na. ct. Pompeuis legiõe pͥma
qua ad Casare miserat cõtecta ex delectu ꝓiũ̃tie Coesari eam
.C.fabii cu totide ĩ heduos deducit. Sic ei existimabat
tutissima fore gallia si belge quoꝵ maxĩa uirtus & hedui
quoꝵ auetoritas sum̃a esset. ex̾citib cõtinerẽt᷑. Ipse ĩ italia
ꝓtratus est: quo cũ ueniss&. cognoscit ꝑ.M. Marcellum
thicu bellu duci . CH. Rompeio traditas: atq ĩ italia retẽtas
esse. Hoc facto ꝗͣꝗͣ nulli erat dubiũ ꝗn arma cõtra Exesarez
pararẽt᷑ tamen eo Cesar omnia patiẽda esse statiit quoad
sibi spes aliqua relinqueretur uire potius disceptãdi ꝗͣ
belli gerendi.

Expanded text:
e duae legiones uni detrahuntur. Nam Cn. Pompeius legionem primam, e duae legiones uni detrahuntur. Nam Cn. Pompeius legionem primam, quam ad Caesarem miserat, confectam ex delectu provinciae Caesaris, eam C. Fabium cum totidem in Aeduos deducit. Sic enim existimabat tutissimam fore Galliam, si Belgae, quorum maxima virtus, Aedui, quorum auctoritas summa esset, exercitibus continerentur. Ipse in Italiam profectus est. Quo cum venisset, cognoscit per C. Marcethicum bellum duci, Cn. Pompeio traditas atque in Italia retentas esse. Hoc facto quamquam nulli erat dubium, quidnam contra Caesarem pararetur, tamen Caesar omnia patienda esse statuit, quoad sibi spes aliqua relinqueretur iure potius disceptandi quam belli gerendi.
Abbreviated transcription (Latin):
dominatio atꝙ arma ño minimũ ĩ foro terrore ferrẽt: disceder&
uterꝙ ab armis cxcituiq dimitteret fore eo facto libera et sui uiris
quod ne fieret oẽs amici Pompeii iusierũt atꝙ ita re moderãdo
distesserũt. Magnu hoc testimoniu senatus erat uruusi cõueniẽs ꝙ
iuꝑiori facto. Na Marcellui ꝓxĩo año cũ impugnaret Casaris di¬
gnitate cõtra legẽ Pompeii & crassi retulerat añ tp̃us ad senatu
de Cesaris ꝓuĩtus sentẽtusꝙ dictis dissensiõe faciẽte Marcello ꝗ
sibi õe dignitate ex caesaris inuidia q̃rebat: Senatꝰ ĩ alia oĩa trãsit
maiores parerẽt necessitudies ꝗb cogi poss& senatus id ꝓbare quo
ipsi cõstitussent. fit deĩde senatus cõsultu ut ad bellu particu legio
una a cN. Pompeio: altera a .C. Cresare mitterẽt. Neꝙ obscure¬

Expanded text:
dominatio atque arma non minimum terrorem foro inferrent, discederet dominatio atque arma non minimum terrorem foro inferrent, discederet uterque ab armis exercitusque dimitteret: fore eo facto liberam et sui iuris quod ne fieret consules amicique Pompei iusserunt atque ita rem morando discusserunt. Magnum hoc testimonium senatus erat universi conveniensque superiori facto. Nam Marcellus proximo anno, cum impugnaret Caesaris dignitatem, contra legem Pompei et Crassi rettulerat ante tempus ad senatum de Caesaris provinciis, sententiisque dictis discessionem faciente Marcello, qui sibi omnem dignitatem ex Caesaris invidia quaerebat, senatus frequens in alia omnmaiores pararent necessitates, quibus cogi posset senatus id probare, quod ipsi constituissent. Fit deinde senatus consultum, ut ad bellum Parthicum legio una a Cn. Pompeio, altera a C. Caesare mitteretur; neque obscur