comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rat cũ in regnũ reuerteretur folconẽ epm & ad alongũ
comitẽ sui mansionarii ad arnulfũ cũ exeniis a carolo
missis uenientes in media uia offenderunt. Suꝑ quos
cũ clamore impetũ faciunt. ep̃s fuga dilabitur. ad alongus
mortali uulnere sauciatur. sarcinȩ diripiuntur. Prȩ¬
dictus comes intrigorio in uilla quȩdicitur belthomus
sepelitur.
odẽ anno Zuentibolch collecto in menso exercitu cupiens
amplificare terminos regnisui. quasi carolo aduersus
odonẽ auociliũ laturus lugdunũ clauatũ uenit. & ciuitatẽ
obsidione cinait. Sed minime eam capere potuit. quã uis
multis dieb sũmis uirib certatĩ dimicatũ esset. Audiens
aut̃ odonẽ cũ exercitu aduenire qui ea tẽpestate in
aquitania morabatur. cũ om̃ib copiis recessit. & in ꝓprio
Iregno se recepit.¬
Ia tẽpestate ludelmus uenerabilis uir in tullensi ȩccła

Expanded text:
rat, cum in regnum reverteretur, Folconem episcopum et Adalongum rat, cum in regnum reverteretur, Folconem episcopum et Adalongum comitem sui mansionarii ad Arnulfum cum exeniis a Carolo missis venientes in media via offenderunt. Super quos cum clamore impetum faciunt: episcopus fuga dilabitur, Adalongus mortali vulnere sauciatur, sarcinae diripiuntur; predictus comes in Trigorio in villa, quae dicitur Belthomus, sepelitur. odem anno Zuendibolch collecto inmenso exercitu cupiens amplificare terminos regni sui quasi Carolo adversus Odonem auxilium laturus Lugdunum Clavatum venit et civitatem obsidione cinxit; sed minime eam capere potuit, quamvis multis diebus summis viribus certatim dimicatum esset. Audiens autem Odonem cum exercitu advenire, qui ea tempestate in Aquitania morabatur, cum omnibus copiis recessit et in proprio regno se recepit.Ea tempestate Ludelmus venerabilis vir in Tullensi ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
ssiũ sclauorũ uir in ter suos prudentissimus & in genio
callidissimus. diem clausit extremũ. Cinus regnũ filii eius
paueo tẽpore infelicit᷑ tenuerunt. ungaris omĩa usq ad solũ
n n ðin cart᷑ dece xar. Sinodus magna celebrata ẽ apud
triburias contra plerosq seculares. qui auctoritatẽ episcopalẽ
in minuere tẽptabant. Ubi xxui ep̃i cũ abbatib monasteriorũ
residentes. plurima decreta suꝑ statũ scẽ ȩccłȩ scripto roborauer̃.
Iost hȩc arnulfus uuormatiã uenit. ibiꝙ optimatib CABA
ex om̃ib regnis suȩ ditioni subditis. sibi occurrentib conuen¬
tũ publicũ cȩlebrauit. In quo conuentu om̃ib assentientib
atq collaudantib ⁊uentibolch filiũ regno lotharii p̃fecit. CAbł
neodẽ placito odo rex cũ magnis munerib ad arnulsũ uenit.
A quo honorifice susceptus ẽ. Om̃ib impetratis ꝓquib uene¬

Expanded text:
sium Sclavorum, vir inter suos prudentissimus et ingenio sium Sclavorum, vir inter suos prudentissimus et ingenio callidissimus, diem clausit extremum; cuius regnum filii eius pauco tempore infeliciter tenuerunt, Ungaris omnia usque ad solum incarnationis DCCCXCV. sinodus magna celebrata est apud Triburias contra plerosque seculares, qui auctoritatem episcopalem inminuere temptabant; ubi XXVI episcopi cum abbatibus monasteriorum residentes plurima decreta super statum sanctae ecclesiae scripto roboraverunt. Post haec Arnulfus Wormatiam venit ibique optimatibus ex omnibus regnis suae ditioni subditis sibi occurrentibus conventum publicum celebravit; in quo conventu omnibus assentientibus atque collaudantibus Zuendibolch filium regno Lotharii prefecit. In eodem placito Odo rex cum magnis muneribus ad Arnulfum venit, a quo honorifice susceptus est. Omnibusque impetratis, pro quibus vene
Abbreviated transcription (Latin):
Zuentibolch filiũ regno lotharii p̃ficere. sed minime
optimates p̃dicti regni ea uice assensum p̃buerunt. CAPT¬
Eoluto conuentu cũ adlorasham isdẽ princeps uenisset. lu¬
doiunco filio bosonis matre hirmingardȩ in t̾ueniente. quas¬
dã ciuitates cũ ad iacentib pagis quas rodulfus tenebat dedit.
Sed & hoc ei in uacuũ cessit. quia eas nullo modo de potesta¬
te rodulsi eripere p̃ualuit. CAPI¬
odẽ anno uuido qui italiã regebat & imperatoris tenebat¬
s nomen. moritur. Lantb̃tus filius eius regnũ optinu¬
it. & romã ueniens diadema imperii a p̃sulȩ sedis apłicȩ
sibi impomi fecit.
er idẽ tẽpus hildegardis filia ludouuici regis fratris
car lomann & caroli. a quib dã ad arnulfũ accusata
regiis possessionib priuatur. & priuata in exiliũ desti¬
natur in monasterio puellarũ qđ chemissẽ dicit᷑. Sed
ñ post multũ tẽpus in grã redit. & sua ex maiori parte

Expanded text:
Zuendibold, filium suum, regno Hlotharii praeficere; sed minime Zuendibold, filium suum, regno Hlotharii praeficere; sed minime optimates praedicti regni ea vice assensum praebuerunt. Soluto conventu, cum ad Lorasham isdem princeps venisset, Hludowico filio Bosonis, matre Hirmingarde interveniente, quasdam civitates cum adjacentibus pagis, quas Rodulfus tenebat, dedit; sed et hoc ei in vacuum cessit, quia eas nullo modo de potestate Rodulfi eripere praevaluit. odem anno Wido, qui Italiam regebat et imperatoris tenebat nomen, moritur. Lantbertus, filius ejus, regnum obtinuit, et Romam veniens, dyadema imperii a praesule sedis apostolicae sibi imponi fecit. er idem tempus Hildegardis, filia Hludowici regis, fratris Carlomanni regiis possessionibus privatur et privata in exilium destinatur in monasterio puellarum, quod Chemissem dicitur; sed non post multum tempus in gratiam rediit et sua ex maiori parte
Abbreviated transcription (Latin):
Carolus in burgundiã secessit. & odone parisius reuer¬
tente rursus fines regni occupat. odonis fideles in sec¬
tatur. Et sic alternatim ex utraꝙ parte multi pereunt.
in gens malitia. in numerabiles rapine & assidue p̃de
exercitu langobardorũ terminos intrauit. & circa
purificationẽ scẽ mariȩ castrũ qđ nuncupatur ꝑganiũ
armis cepit. ambrosiũ comitẽ ipsius ciuitatis laqueo
ante portã ipsius urbis in quadã arbore suspendit.
Unde tantus timor suꝑ reliquas ciuitates cecidit. ut nullus
auderet contradicere. sed om̃s obuiã ꝓcederent uenienti.
Peruenit aut̃ usꝙ placentiã. In de conuersus ꝑ alpes penninas
galliã intrauit. et scm̃ mauritiũ uenit. Rodulsũ quẽ quȩre¬
bat nocere ñ potuit. quia montana conscendens intutissi¬
mis locis se absconderat. Regionẽ uter iurũ & montẽ
iouis exercitus grauit̃ adtriuit. CAPł¬
ost hȩc uuormatiã uenit ubi placitũ tenuit. uolens

Expanded text:
Carolus autem in Burgundiam secessit, et Odone Parisius reverCarolus autem in Burgundiam secessit, et Odone Parisius revertente, rursus regni fines occupat, Odonis fideles insectatur: sicque alternatim ex utraque parte multi pereunt, ingens malitia, innumerabiles rapinae et assiduae prcum valido exercitu Langobardorum terminos intravit, et circa purificationem sanctae Mariae castrum quod nuncupatur Pergamum, armis cepit, et Ambrosium, comitem ipsius civitatis, laqueo ante portam ipsius urbis in quadam arbore suspendit; unde tantus timor super reliquas civitates cecidit, ut nullus auderet contradicere, sed omnes obviam procederent venienti. Pervenit autem usque Placentiam, inde conversus per Alpes Penninas, Galliam intravit, et ad sanctum Mauritium venit. Rodulfum quem quaerebat, nocere non potuit, quia montana conscendens in tutissimis locis se absconderat, Regionem inter Jurum et montem Jovis exercitus graviter attrivit. ost haec Wormatiam venit, ibique placitum tenuit, volens
Abbreviated transcription (Latin):
do cõpositis reb in aquitania in frantiã reuertitur.
& eũ e uotbto frcatee carolũ sugat. defectores ꝑsequitur.
Ibulo abba descõ dionisio cũ qđdã castrũ in aqupama
sitũ ardentius expugnaret. ictulapidis perut. Mona¬
steriũ scĩ dionisui. odo ad suũ seruitiũ reuocat. CAPE¬
arblus uires odonis ferre ñ ualens. patrocinia arnulsi sup¬
uenit. & arnulsũ magnis munerib sibi conciliat. reg¬
nũꝙ qđ usurpauerat ex eius manu ꝑcepit. lussũ ẽ etiã
ut ep̃i et comites qui circa mosã residebant illi augilium
ferrent. & eũ iaregnũ inducentes insede regia in tbro¬
niZarent. Sed neutrũ horũ illi quic quã ꝓfuit. Deniꝙ
odorex hoc audiens. cũ exercitu suꝑ ripã axani flumi¬
nis sedit. & copias arnulsi in trare in regnũ nullatenus
ꝑ misit. Duces regis cernentes odonẽ uirilit̾ paratũ eẽ
ad pugnã. ab eo declinarunt. & ad ꝓpria reuersisunt.

Expanded text:
do compositis rebus in Aquitania in Franciam revertitur do compositis rebus in Aquitania in Franciam revertitur et cum Ruotberto fratre Carolum fugat, defectores persequitur. Ebulo abba de sancto Dionisio, cum quoddam castrum in Aquitania situm ardentius expugnaret, ictu lapidis periit; monasterium sancti Dionisii Odo ad suum servitium revocat. Carolus vires Odonis ferre non valens patrocinia Arnulfi supvenit et Arnulfum magnis muneribus sibi conciliat regnumque, quod usurpaverat, ex eius manu percepit. Iussum est etiam, ut episcopi et comites, qui circa Mosam residebant, illi auxilium ferrent et eum in regnum inducentes in sede regia intnizarent. Sed neutrum horum illi quicquam profuit. Denique Odo rex hoc audiens, cum exercitu super ripam Axani fluminis sedit, et copias Arnolfi intrare in regnum nullatenus permisit. Duces regis, cernentes Odonem virilitor paratum esse ad pugnam, ab eo declinaverunt, et ad propria reversi sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃s hortatu & suasione popponis thuringorũ ducis ad
pugnã contra sclauos ꝓfectus. ineadẽ pugna occiditur.
Cuius cathedrã ruodulsus frat̃ cuanradi comitis optinuit.
et in episcopatu successit.
rnulsus ⁊uentibolchu filio honores megengaudi comitis
exparte largitur. Poppo dux thuringorũ dignitatib
expoliatur ducatus quẽ tenuerat cuanrado cõmendatur.
quẽ pauco tẽpore tenuit. & sua sponte eũ reddidit. deinde
burchardo comiti c̃omitatur. qui hunc actenꝰ strenue gubernat.
Idone rege in aquitaniã cõmorante francorũ principes CAΡł¬
ex ꝑmaxima parteabeo deficiunt. & agentib folcone
archi epõ heriberto & pippino comitib in remorũ ciuita¬
te carolus filius ludo uinci ex ad aleide regina ut supra
egressus. franconosurt. et rhenũ transiens ciui¬
tates quȩ in regno lotharii sunt. ex manima parte
circuiuit. In quo itinere ingentia dona illi ab epis
ta sunt. CAPE¬

Expanded text:
episcopus hortatu et suasione Popponis Thuringorum ducis ad episcopus hortatu et suasione Popponis Thuringorum ducis ad pugnam contra Sclavos profectus in eadem pugna occiditur; cuius cathedram Ruodulfus, frater Cuonradi comitis, optinuit et ei in episcopatu successit. rnulfus Zuendibolcho filio honores Megingaudi comitis ex parte largitur. Boppo dux Thuringorum dignitatibus expoliatur; ducatus, quem tenuerat, Cuonrado commendatur: quem pauco tempore tenuit et sua sponte eum reddidit. Deinde Burchardo comiti committitur, qui hunc actenus strenue gubernat. Odone rege in Aquitania commorante Francorum principes ex permaxima parte ab eo deficiunt, et agentibus Folcone archiepiscopo, Heriberto et Pippino comitibus in Remorum civitate Carolus filius Ludowici ex Adalheide regina, ut supra egressus Franconofurt venit et Rhenum transiens civitates, quae in regno Lotharii sunt, ex maxima parte circuivit; in quo itinere ingentia dona illi ab episcopis ta sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ad alhelmi aduersus eundẽ regẽ cũ consilio quorundã
rebellionis arma leuauit. et lugdunũ clauatũ ingres¬
sus. om̃i annisu regie potestati contra ire nititur.
Qđ cũ odo cognouisset. ciuitatẽ obsidione cinxit. quã
absq mora indeditionẽ recepit. Deinde om̃ib primo¬
rib qui tunc ibi ad erant ad iudicantib eundem
uualtgariũ decollari ussit. eo qđ in conuentu pu¬
blico contra regẽ & dnm̃ suũ gladiũ euagiasset.
Post hȩc in aquitamã ꝓficiscitur contra arnulsũ & fra¬
trẽ eiꝰ gorbertũ & ebulonẽ abbatẽ descõ dionisio.
& alios ñ nullos qui eius imperus obtẽperare ren¬
nuebant. ut eorũ in solentiã reprimeret.
tẽ eo dẽ anno mense augusto v leł sepb. megingaudus
comes nepos supra dicti odonis regis dolo interfectus
ẽ ab albrico & socus eius in monasterio seĩ xisti quod
uocatur rotila.
Der idẽ tẽpus arut uinr ãburgensis ȩccłȩ uenerabilis

Expanded text:
Adalhelmi, adversus eundem regem cum consilio quorundam Adalhelmi, adversus eundem regem cum consilio quorundam rebellionis arma levavit et Lugdunum Clavatum ingressus omni annisu regiae potestati contraire nititur. Quod cum Odo cognovisset, civitatem obsidione cinxit, quam absque mora in deditionem recepit. Deinde omnibus primoribus, qui tunc ibi aderant, adiudicantibus eundem Waltgarium decollari iussit, eo quod in conventu publico contra regem et dominum suum gladium evaginasset. Post haec in Aquitaniam proficiscitur contra Ramnulfum et fratrem eius Gozbertum et Ebulonem abbatem de sancto Dionisio et alios nonnullos, qui eius imperiis obtemperare rennuebant, ut eorum insolentiam reprimeret. tem eodem anno mense Augusto V. Kalendas Septembr. Megingaudus comes, nepos supradicti Odonis regis, dolo interfectus est ab Alberico et sociis eius in monasterio sancti Xisti, quod vocatur Rotila. er idem tempus Arn, Wirziburgensis ecclesiae venerabilis
Abbreviated transcription (Latin):
Necessitas enĩ impulit ut ñ solum facta sed etiã dicta
in ordine ponerẽ: ꝓpt̃ in uidentiũ & ad uersantiũ calumpniosã
quȩ relam.¬
Iaec deretro actis causis transcursisq tẽporib exmultis
pauca cõmemorasse sufficiat. Nã de modernis tẽporib
id cireo reticere disposuimus. quia si ueritatẽ rerum
gestarũ ad liquidũ stilo executi fuerimus. pro culdubio
odiũ & offensã quorũdã qui ad huc suꝑstites sunt incur¬
remus. Si autẽ aueritate recedentes aliter quã causa
se habeat scripserimus. nihilominus adulationis et
mendatii notã in curremus. quia om̃ib pene res cognitaẽ.
Posteris ergo hoclatius ex planandũ relinquimus. Sed
ne hȩc ꝑ omĩa in acta p̃terisse culpemur. res tantum
gestas ex parte sũmatim ad notare curabimus. CAPT¬
gitur anno supra memorato mense iuł uualtgarius
comes nepos odonis regis filius scilic& auunculi eius

Expanded text:
Necessitas enim compulit, ut non solum facta, sed etiam dicta Necessitas enim compulit, ut non solum facta, sed etiam dicta in ordine ponerem propter invidentium et adversantium calumniosam querelam.aec de retroactis causis transcursisque temporibus ex multis pauca commemorasse sufficiat. Nam de modernis temporibus idcirco reticere disposuimus, quia, si veritatem rerum gestarum ad liquidum stilo executi fuerimus, proculdubio odium et offensam quorundam, qui adhuc superstites sunt, incurremus; si autem a veritate recedentes aliter, quam causa se habeat, scripserimus, nihilominus adulationis et mendatii notam incurremus, quia omnibus pene res cognita est. Posteris ergo hoc latius explanandum relinquimus; sed ne haec per omnia inacta preterisse culpemur, res tantum gestas ex parte summatim adnotare curabimus. Igitur anno supra memorato mense Iulii Waltgarius comes, nepos Odonis regis, filius scilicet avunculi eius
Abbreviated transcription (Latin):
si omĩa depopulatist̃. & quosdã ex monachis interfici¬
entes plurimãq familiã trucidantes reliquos captiuos
te nouit̃ constructũ. in quo in numera multitudo
uulgi confugerat ad grediuntur. et absq mora ex pug¬
nant. In terfectisq om̃ib cũ in genti p̃da ad classem
redeunt. Oneratisq nauib cũ om̃ib copus. trans¬
marinas repetunt regiones.
er idẽ tẽpus farabertus abba primiensis cȩnobu
curã pastoralẽ sua sponte ꝑ concessũ regis deposuit.
& ego quãuis in dignus scđm regularẽ auctoritatẽ.
ne lectori honerosũ uideatur sirem ab origine re¬
petã. & qualit̾ huiuscemodi negotiũ ad effectũ ꝑ¬
ductũ fuerit simplici sermone pandã. Absurdũ em̃
uidetur ut qui aliorũ actiones et rerũ gestarũ causas
explanare ꝓposui negotiũ qđ ad me ꝑtinet silentio
qđ uerbosiorin hac relatione ⁊ ultra quã decuit extiti.

Expanded text:
si omnia depopulati sunt et quosdam ex monachis interficisi omnia depopulati sunt et quosdam ex monachis interficientes plurimamque familiam trucidantes reliquos captivos te noviter constructum, in quo innumera multitudo vulgi confugerat, adgrediuntur et absque mora expugnant; interfectisque omnibus cum ingenti preda ad classem redeunt oneratisque navibus cum omnibus copiis transmarinas repetunt regiones. Per idem tempus Farabertus abba Prumiensis cęnobii curam pastoralem sua sponte per concessum regis deposuit et ego, quamvis indignus, sne lectori honerosum videatur, si rem ab origine repetam et, qualiter huiuscemodi negocium ad effectum perductum fuerit, simplici sermone pandam. Absurdum enim videtur, ut, qui aliorum actiones et rerum gestarum causas explanare proposui, negotium, quod ad me pertinet, silentioquod verbosus in hac relatione ultra, quam decuit, extiti.
Abbreviated transcription (Latin):
tudine uix residuus esset. qui ad classẽ aduersum
nuntiũ reportaret. Reb felicit̾ gestis. arnulfus
in baioariam reuertitur. CA Pł¬
Eodẽ anno hattbo uenerabilis abba in mogontia¬
censi aeccła metropolita consecratur. qui actenus
in augea monasterio multorũ pat̾ extiterat monacborũ.
Imanni qui ad naues remanserant mosã transeuntes
in genitã cuncta deuorantes ꝑuenerunt usꝙ bonnã
In de digressi. occupauer̃ quandã uillã que landuluestorph
nominatur. ubi occurrit eis exercitus xp̃ianorũ. sed
nihil dignũ qđ uirtuti asscribatur egit. Nocte suꝑ¬
ueniente recesserunt nortmann a iãdicta uilla.
Et formidantes hostilẽ impetũ nequaquã ausisunt se cõmit¬
tere planionib atq campestrib locis. sed siluas sẽꝑ tenen¬
tes exercitũ uero aleua postergũ relinquentes. quanta
poterant uelocitate ad prumię monasteriũ aciem diri¬
fuga dilapsisunt. At nortmanni monasteriũ ingres¬

Expanded text:
tudine vix residuus esset qui ad classem adversum tudine vix residuus esset qui ad classem adversum nuntium reportaret. Rebus, feliciter gestis, Arnolfus in Bajoariam revertitur. Eodem anno Hatto, venerabilis abba, in Magontiacensi ecclesia metropolita consecratur, qui hactenus in Augea monasterio multorum pater extiterat monachorum. manni, qui ad naves remanserant, Mosam transeuntes ingenitam cuncta devorantes pervenerunt usque Bunnam. Inde digressi occupaverunt quandam villam, quae Landulvestorph nominatur; ubi occurrit eis exercitus christianorum, sed nihil dignum, quod virtuti asscribatur, egit. Nocte superveniente recesserunt Nordmanni a iamdicta villa et formidantes hostilem impetum nequaquam ausi sunt se committere planioribus atque campestribus locis, sed silvas semper tenentes, exercitum vero a leva post tergum relinquentes, quanta poterant velocitate, ad Prumiae monasterium aciem dirifuga dilapsi sunt. At Nortmanni monasterium ingres
Abbreviated transcription (Latin):
gato exorientalib regis exercitu. mox rheno trans¬
misso circa littora mosȩ castra statuit. In teriectis
dieb nortinanni ex suꝑiori pugna elati. cũ om̃ĩ
uirtute ad dep̃dandũ ꝓficiscuntur. Contra quos
rex cũ expeditis ad pugnã ꝓcedit. Illi cernentes acies appro¬
pinquare. suꝑ fluuiũ qui thilia dr̃ ligno et terrȩ conge¬
riȩ more solito se cõmuniunt. Et cachinnis & exprobra¬
Ai tionib agmina lacessunt. in geminantes cũ in¬
sultatione & derisi ut memorarentur guliȩ turpisq
fuge. cędisq patrate. post modicũ similia passuri.
R ex felle cõmotus exercitũ iubet descendere. & pede¬
stri congressione cũ aduersarus decertari. Qui dicto
citius ab equis exdesilientes. clamore ex bortationis
dato pͣsidiũ inimicorũ inrũpunt. & dõ uires cęlitus
ad ministrante eos usq ad internetionẽ ferro cedunt
terrȩq prosternunt. ita ut ex innumerabili multi¬

Expanded text:
gato ex orientalibus regnis exercitu, mox Rheno transgato ex orientalibus regnis exercitu, mox Rheno transmisso, circa litora Mosae castra statuit. Interjectis diebus Nordmanni ex superiori pugna elati, cum omni virtute ad depraedandum proficiscuntur; contra quos rex cum expeditis ad pugnam procedit. Illi cernentes acies appropinquare, super fluvium qui Thilia dicitur, ligno et terrae congerie more solito se communiunt, et cachinnis et exprobrationibus agmina lacessunt, ingeminantes cum insultatione et derisu, ut memorarentur Guliae, turpisque fugae, caedisque patratae, post modicum similia passuri. Rex, felle commotus, exercitum jubet descendere, et pedestri congressione cum adversariis decertare. Qui dicto citius ab equis desilientes, clamore exhortationis dato, praesidium inimicorum irrumpunt, et Deo vires coelitus administrante, eos usque ad internicionem ferro caedunt, terraeque prosternunt, ita ut ex innumerabili multi
Abbreviated transcription (Latin):
cõmittitur. Equites nortiannorũ audito clamore
sũma cũ festinatione ad uolant. & in grauato prelio
xp̃ianorũ exercitus peccatis facientib heu ꝓdolor
terga uertit. Int quo p̃lio ep̃s mogontiacȩ urbis sunzo
& arnulfus comes occubuerunt. nec ñ & in numera
multitudo nobiliũ uirorũ. Nortinanni patrata uic¬
toria castra om̃ib diuitus referta inuadunt. & tru¬
cidatis quos inbello cȩperant. honerati p̃da ad classẽ
reuertuntur. Euit uero hȩc cȩdes facta. ui kł iuł.
ũ hȩc aguntur. arnulsus rex. baioariorũ extremi¬
tatib morabatur. insolentiã sclauorũ reprimens.
Cui cũ nuntiatũ eẽt suorũ strages hostiũq uictoria.
primo ꝓ amissis fidelib nimiũ tristatur. & querelã
cũ gemitũ deponit qđ franci eotenus in uicti. aduer¬
sariis terga darent. deinde in dignitatẽ rei animoso
inpectore uersans. in hostẽ accenditur. Et congre¬

Expanded text:
committitur. Equites Nordmannorum, audito clamore, committitur. Equites Nordmannorum, audito clamore, summa cum festinatione advolant, et ingravato praelio Christianorum exercitus, peccatis facientibus, heu proh dolor! terga vertit. In quo praelio episcopus Magontiacae urbis, Sunzo, et Arnolfus comes occubuerunt, necnon innumera multitudo nobilium virorum. Nordmanni, patrata victoria, castra divitiis omnibus referta invadunt, et trucidatis quos in bello ceperant, onerati praeda ad classem revertuntur. Fuit vero haec caedes facta 6 Kalendas Julii. Dum haec aguntur, Arnolfus rex in Bajoariorum extremitatibus morabatur, insolentiam Sclavorum reprimens; cui cum nuntiata esset suorum strages hostiumque victoria, primo pro amissis fidelibus nimium tristatur, et querelam cum gemitu deponit, quod Franci, eotenus invicti, adversariis terga darent: deinde indignitatem rei animoso in pectore versans, in hostem accenditur, et congre
Abbreviated transcription (Latin):
gatã aduersũ se multitudine ꝑtimescentes trans¬
ua data mosa ad classẽ festinarent. In ter hȩc nox
suꝑueniens conuentũ soluit. Postera die cũ aurora dies
suȩ lucis rep̾sentaret. om̃s armant᷑. & leuatis uexillis
ꝑ descensũ fluminis expediti ad pugnã gradiuntur.
Cumq torrentẽ qui gulia dicitur transissent. acies
pariter substiterunt. De hinc deliberant ne om̃is
exercitus in cassũ fatigaretur. sed unusquisꝙ ꝓcerũ
duodecim ex sius mitteret qͥ mnunũ agmen redacti.
hostes in uestigarent. Hȩc sermocinantib subito appa¬
ruerunt spiculatores nortmannorũnt. Quos cũ om̃is
multitudo in consultis ducib confuso ordine insequeretur
peditũ turmas in quandã uillulã offendit. qui inunũ
conglobati facile sparsim suꝑ uenientes repellunt.
atꝙ retrorsũ redire cogunt. Deinde ꝑstrepentib
scđm morẽ faretris. clamor in cęlũ tollitur. pugna

Expanded text:
gatam adversum se multitudinem pertimescentes, transgatam adversum se multitudinem pertimescentes, transvadata Mosa ad classem festinarent. Inter haec nox superveniens, conventum solvit. Postea die cum aurora radios suae lucis repraesentaret, omnes armantur, et levatis vexillis per descensum fluminis expediti ad pugnam gradiuntur. Cumque torrentem qui Gulia dicitur transissent, acies pariter substiterunt; dehinc deliberant, ne omnis exercitus incassum fatigaretur, quod unusquisque procerum duodecim ex suis mitteret, qui in unum agmen redacti hostes investigarent. Haec sermocinantibus subito apparuerunt speculatores Nordmannorum. Quos cum omnis multitudo, inconsultis ducibus, confuso ordine insequeretur, peditum turmas in quadam villula offendit, qui in unum conglobati, facile sparsim supervenientes repellunt, atque retrorsum redire cogunt. Deinde perstrepentibus secundum morem pharetris, clamor in coelum tollitur, pugna
Abbreviated transcription (Latin):
dirigit iubetq suꝑ mosã tentoria figere: transitũꝙ flu¬
minis hostib ꝓhibere. Sed antequã exercitus in unũ¬
colligeretur ad condictũ locũ iuxta castrũ treiec¬
tensẽ. nortianni superiora tenentes circa leodiũ
mosã transierunt. Et hostilẽ expeditionẽ a tergo
relinquentes in siluis & paludib aquis palatio con¬
tiguis disꝑguntur. obinos quosq perimunt. plurima
plaustra & uehicula in quib alimenta exercitui
deferebantur capiunt. Quȩ fama cũ ad exercitũ
ꝑuenisset qui iã ipso die natiuitatis scĩ ioħis baptistȩ
pene in unũ conuenerat. ñtã tremer quã stupor
mentes omniũ occupauit. Principes contione con¬
uocata non tã depericulo quã dere dubia con¬
sulunt. in certi utrũ ribuariorũ fines intrantes
coloniã tenderent. aut ꝑ prumiã transeuntes
treueris dirigerent gressum. uł certe congre¬

Expanded text:
dirigit iubetque super Mosam tentoria figere transitumque fludirigit iubetque super Mosam tentoria figere transitumque fluminis hostibcolligeretur ad condictum locum juxta castrum Trajectense, Nordmanni superiora tenentes, circa Leodium Mosam transierunt, et hostilem expeditionem a tergo relinquentes, in sylvis et paludibus Aquis palatio contiguis disperguntur; obvios quosque perimunt, plurima plaustra et vehicula, in quibus alimenta exercitui deferebantur, capiunt. Quae fama cum ad exercitum pervenisset, qui jam ipso die nativitatis sancti Johannis baptistae pene in unum convenerat, non tam tremor quam stupor mentes omnium occupavit. Principes vero concione convocata, non tam de periculo quam de re dubia consulunt, incerti utrum Ribuariorum fines intrantes Coloniam tenderent, aut per Prumiam transeuntes Treveris dirigerent gressum, vel certe congre
Abbreviated transcription (Latin):
tonib eundẽ uotũ spondentib ad pugnã ꝓcedit. It
cõmisso p̃lio. tanta strage hostes fudit. ut uix quadrin¬
genti uiri ex quindecim milib ad classẽ repedarent.
Iaec tẽpestate sc̃issimo & in diuinis humanisq reb
prudentissimo iulliberto epõ abhac luce subtracto
herimannus uenerabilis uir ꝑ electionẽ cleri ac ple¬
bis ȩccłe coloniensis p̃ficitur. Circa hȩc etiã tẽpora
salomon constantiensis aeccłȩ antistes recessit ascło.
in cuiis loco successit salomon qui hac ętate abbatiã
sc̃i galli tenebat. uir ñ solũ nobilitate uerũ etiam
prudentiȩ ac sapientiȩ uirtutib in signitus. qui p̃fate
urbis tertius enis nominis dinoscitur eẽ pontife&.
N dincart̃ dece xci. Nortianni duob conti¬
Inuis p̃lus in brittannia grauit̾ adtrita in regno
lotharii classẽ transferunt. & castris metatis p̃das
exercent. Contra quos arnulsus rex exercitum

Expanded text:
tonibus eundem votum spondentibus ad pugnam procedit et tonibus eundem votum spondentibus ad pugnam procedit et commisso prelio tanta strage hostes fudit, ut vix quadringenti viri ex quindecim milibus ad classem repedarent. Hac tempestate sanctissimo et in divinis humanisque rebus prudentissimo Williberto episcopo ab hac luce subtracto Herimannus venerabilis vir per electionem cleri ac plebis ecclesiae Coloniensi preficitur. Circa haec etiam tempora Salomon Constantiensis ecclesiae antistes recessit a seculo; in cuius loco successit Salomon, qui hac aetate abbatiam sancti Galli tenebat, vir non solum nobilitate, verum etiam prudentiae ac sapientiae virtutibus insignitus, qui prefatae urbis tertius eius nominis dinoscitur esse pontifex.nis DCCCXCI. Nortmanni duobus continuis preliis in Brittannia graviter adtriti in regno Lotharii classem transferunt et castris metatis predas exercent. Contra quos Arnulfus rex exercitum
Abbreviated transcription (Latin):
duntur passim & usq blanittã fluuiũ. om̃is eorũ
possessio diripitur. Tunc primũ intellegentes quan¬
tã sibi ꝑniciem. quantas aduersariis uires discor¬
dia ad ministraret. ꝑ internuntios se inuicẽ con¬
firmant. tẽpus loc̾ũ eundi condicunt. bellũq
communib uirib construunt. Itaq iudicheil qui erat ado-¬
lescentior cupiens głam nominis su exaltare ñ expectato
alano cũ sociis p̃liũ conserit. multa milia hostiũ cȩdit.
Reliquos inquendã uicũ fugere cõpulit. Quoscũ ultra
quã oporteret in ꝓuide ꝑsequeretur. abipsis extinguit᷑.
ignarus quia uincere bonũ ẽ. suꝑ uincere non ẽ. Pericu¬
losa ẽ enm desperatio. Post bex alanus co adunata
om̃i brittanna tale uotũ uouit. ut si ad uersarios ꝑdi
uinã uirtutẽ poss& superare. decimã partẽ omniũ bonorũ
suorũ dõ & sco petro romã destinaret. Omĩb aut̃ brit¬

Expanded text:
duntur passim; et usque ab Blavittam fluvium omnis eorum duntur passim; et usque ab Blavittam fluvium omnis eorum possessio diripitur. Tunc primum intelligentes, quantam sibi perniciem, quantas adversariis vires discordia administraret; per internuntios se invicem confirmant, tempus et locum eundi indicunt, bellumque communibus viribus construunt. Itaque Judicheil qui erat adolescentior, cupiens gloriam nominis sui exaltare, non expectato Alano cum sociis prelium conserit, multa milia hostium caedit, reliquos in quendam vicum fugere compulit. Quos cum ultra, quam oporteret, inprovide persequeretur, ab ipsis extinguitur, ignarus quia vincere bonum est, supervincere bonum non est; periculosa est enim desperatio. Post haec Alanus coadunata omni Brittannia tale votum vovit, ut, si adversarios per divinam virtutem posset superare, decimam partem omnium bonorum suorum Deo et sancto Petro Romam destinaret. Omnibus autem Brit
Abbreviated transcription (Latin):
sinib classẽ traiciunt. Qđ dã castellũ in constantiensi
territorio qđ ad scm̃ lotħ dicebatur obsident. & acces¬
sum ad fontẽ aque ex toto ꝓhibentes oppidanis siti. ares¬
centib sit deditio eo pacto ut uita tantũ concessa ce¬
tera tollerent. Illis amunitione ꝓgressis. gens ꝑfida
fidẽ & ꝓmissa data ꝓfanat. om̃sq absq respectu iugulat.
Intͣ quos epm constantiensis eccłȩ interimunt. Erat
tunc tẽporis intͣ alanũ et iudicheil ducib brittonũ¬
ñ parua de particione regni dissensionũ controuer¬
sia. In hoc gͦ scismate et diuisione ñtantũ terrarũ
quantũ mentiũ plaga brittones reperientes. suꝑ
eossiducialit᷑ irruunt. Illi dũ priuatũ singulorũ
ñ cõmune uniuersorũ bellũ ducunt. & auxiliũ
ferre alter alteri recusat. quasi uictoria unius
non omniũ foret grauit᷑ ab hoste leduntur. Ce¬

Expanded text:
finibus classem traiciunt. Quoddam castellum in Constantiensi finibus classem traiciunt. Quoddam castellum in Constantiensi territorio, quod ad sanctum Loth dicebatur, obsident et accessum ad fontem aquae ex toto prohibentes, oppidanis siti arescentibus, fit deditio eo pacto, ut vita tantum concessa cetera tollerent. Illis a munitione progressis gens perfida fidem et promissa data profanat omnesque absque respectu iugulat; inter quos episcopum Constantiensis ecclesiae interimunt. Erat tunc temporis inter Alanum et non parva de partitione regni dissensionum controversia. In hoc ergo schismate et divisione, non tantum terrarum quantum mentium, pagani Brittones reperientes, super eos fiducialiter irruunt. Illi dum privatum singulorum, non commune universorum bellum ducunt, et auxilium ferre alter alteri recusat, quasi victoria unius non omnium foret, graviter ab hoste laeduntur; cae
Abbreviated transcription (Latin):
regni uires ñ paruas sibi accessisse sentiens. fastu suꝑbie
inflatus contra arnulfũ rebellauit. Qđ cũ cognouisset
arnulfus cũ exercitu regnũ marahensium in gressus.
cuncta quȩ extra urbes repperit. solotenus demolitus ẽ.
Ad ultimũ cũ et ceterȩ fructifere arbores radicitus ex¬
ciderentur. Tuentibolch pacẽ poposcit. Et dato filio¬
obside . hanc sero promeruit.CA PE¬
er idẽ tẽpus nortmanni amatrona fluuio exeuntes.
parisius reuertuntur. Et quia omnimodis descensus
fluminis ꝑpontẽ ꝓhibebatur. tertio castra locant. & iterato
certamine p̃dictã urbẽ inpugnant. Sed eiuib qui conti¬
nuis operũ ac uigiliarũ laborib induruerant. & assidu¬
is bellorũ conflictib exercitati erant. audacit̃ reluc¬
tantib nortmanni desperatis reb naues ꝑt̾rã cũ mag¬
no sudore trahunt. & sic alueũ repetentes brittanniȩ

Expanded text:
regni vires non parvas sibi accessisse sentiens fastu superbiae regni vires non parvas sibi accessisse sentiens fastu superbiae inflatus contra Arnulfum rebellavit. Quod cum cognovisset Arnulfus, cum exercitu regnum Marahensium ingressus cuncta, quae extra urbes reperit, solotenus demolitus est. Ad ultimum cum et ceterae fructiferae arbores radicitus exciderentur, Zuendibolch pacem poposcit et dato filioobside hanc sero promeruit. Per idem tempus Nortmanni a Matrona fluvio exeuntes Parisius revertuntur et, quia omnimodis descensus fluminis per pontem prohibebatur, tercio castra locant et iterato certamine predictam urbem impugnant. Sed civibus, qui continuis operum ac vigiliarum laboribus induruerant et assiduis bellorum conflictibus exercitati erant, audaciter reluctantibus, Nortmanni desperatis rebus naves per terram cum magno sudore trahunt et sic alveum repetentes Brittanniae
Abbreviated transcription (Latin):
Isublatus ẽ. In cuius loco subrogatus ẽ sundo uir religiosus
ac simplex sacris litteris sufficient᷑ instructus. qunlial¬
da monasterio subregimine abbatis ab in euntãte ȩtate nu¬
tritus. & conuersatus fuerat . anniboppone tur ingorum
duce & arnulfo rege annuente.
entibolh marahensium. sclauorũ regi ducatũ behemensiũ
qui actenus principẽ suȩ cognationis ac gentis suꝑ se
habuerant. francorũq regi fidelitatẽ ꝓmissã in uiolato
foedere conseruauerant. eo qđ illi antequã in regni
fastigio sublimaretur. familiaritatis gr̃ã fuerit conexus.
Deniq filiũ eiꝰ quẽ expelice susceperat asacro fonte leua¬
uit. eumq ex nomine. suo ⁊ uentibolch appellari fecit.
Quȩ res ñ modicũ discordiarũ et defectionis p̃buit in ci¬
tamentũ. Nã & behemi afidelitate diutius custodita
recesserunt. & ⁊uentibolcb ex adiectione alterius

Expanded text:
sublatus est, in cujus loco subrogatus est Sunzo, vir religiosus sublatus est, in cujus loco subrogatus est Sunzo, vir religiosus ac simplex, sacris litteris sufficienter imbutus, qui in Vulda monasterio sub regimine abbatis ab ineunte aetate nutritus et conversatus fuerat, annitente Boppone Thuringorum duce, et Arnolfo rege annuente. endiboldo, Marahensium Sclavorum regi, ducatum Behemensium, qui hactenus principem suae cognationis ac gentis super se habuerant, Francorumque regibus fidelitatem promissam inviolato foedere conservaverant, eo quod illi, antequam in regni fasdenique filium eius, quem ex pelice susceperat, a sacro fonte levavit eumque ex nomine suo Zuendibolch appellari fecit. Quae res non modicum discordiarum et defectionis prebuit incitamentum. Nam et Behemi a fidelitate diutius custodita recesserunt et Zuendibolch ex adiectione alterius
Abbreviated transcription (Latin):
lenta ꝓcatia. Quippe eadẽ ferocitatẽ. feminis quã uiris
adsignant. Sẽꝑ in externos aut indomesticos motus in¬
quieti. natura taciti. ad faciendũ quã addicendũ ꝓmptiores.
Nuius igitur nefandissimȩ gentis crudelitate. non solũ memorate
regiones. uerũ etiã italiȩ regnũ ex ꝑmaxima parte deuasta¬
tum est.
odẽ anno nortinanni a senonica urbe recedentes denuo
Iparisius cũ om̃ib copiis deuenerunt. Et cũ illis descen¬
sus fluminis aciuib omnino in hiberetur. rursus castra
ponunt. ciuitatẽ totis uirib in pugnant. Sed dõ opem
ferente nibil p̃ualent. Trans actis paucis dieb iterũ sequanã
cũ classe ascendunt & matronã fluuiũ in gredientes. trecas
ciuitatẽ in cendio cremant. & usq uir dunensẽ ac tullensẽ
urbis cuncta circũ quaq depopulantur. CAPL¬
Lis etiã dieb liutb̃tus mogontiace urbis p̃sul. ereb humanis

Expanded text:
lenta, procatia: quippe eandem ferocitatem feminis quam viris lenta, procatia: quippe eandem ferocitatem feminis quam viris adsignant. Semper in externos aut in domesticos motus inquieti, natura taciti, ad faciendum quam ad dicendum promptiores. Huius igitur nefandissimae gentis crudelitate non solum memoratae regiones, verum etiam Italiae regnum ex permaxima parte devastatum Eodem anno Nordmanni a Senonica urbe recedentes, denuo Parisius cum omnibus copiis devenerunt. Et cum illis descensus fluminis a civibus omnino inhiberetur, rursus castra ponunt, civitatem totis viribus impugnant, sed Deo, opem ferente, nihil praevalent. Transactis paucis diebus, iterum Sequanam cum classe ascendunt, et matronam fluvium ingredientes, Trecas civitatem incendio cremant, et usque Virdunensem ac Tullensem urbes cuncta circumquaque depopulantur. His etiam diebus Liudpertus, Magontiae urbis praesul, rebus humanis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcurrentib equis. aut terga dantib. Sepe etiã fugã
simulant. nec pugnare diu possunt. Ceterũ intoleran¬
di forent. si quantus ẽ impetus uis. tanta & ꝑseueran¬
tia esset. Plerũq in ipso ardore certaminis plia deseruaT
ac paulopost pugna ex fuga repetunt. ut cũ maaime iicisse te
putes. tunc tibi discrimen sub eundẽ sit. Quorũ pugna quo ce¬
teris gentib inusitata. eo & periculosior. Inter horũ & brit¬
tonũ conflictũ hoc unũ inter est. qđ illi missilib. isti sagittis
utuntur. Uiuunt non hominũ sed beluarũ more. Carnib
siquidẽ ut fama ẽ crudibuescuntur. sanguinẽ bibunt.
Corda hominũ quos capiunt particulatim diuidentes. uelu¬
ti ꝓ remedio deuorant. Nulla miseratione flectuntur. nullis
pietatis uiscerib cõmouentur. Capillos usq aduerticẽ
solent. Liberos ac seruos suos equitare et sagittare magna
industria docent. In genia illis tumida. seditiosa. fraudu¬

Expanded text:
procurrentibus equis aut terga dantibus, saepe etiam fugam procurrentibus equis aut terga dantibus, saepe etiam fugam simulant. Nec pugnare diu possunt: ceterum intolerandi forent, si, quantus est impetus, vis tanta et perseverantia esset. Plerumque in ipso ardore certaminis prelia deserunt ac paulo post pugnam ex fuga repetunt, ut, cum maxime vicisse te putes, tunc tibi discrimen subeundum sit. Quorum pugna, quo ceteris gentibus inusitata, eo et periculosior. Inter horum et Brittonum conflictum hoc unum interest, quod illi misilibus, isti sagittis utuntur. Vivunt non hominum, sed beluarum more. Carnibus siquidem, ut fama est, crudis vescuntur, sanguinem bibunt, corda hominum, quos capiunt, particulatim dividentes veluti pro remedio devorant, nulla miseratione flectuntur, nullis pietatis visceribus commoventur. Capillum usque ad cutem fsolent. Liberos ac servos suos equitare et sagittare magna industria docent. Ingenia illis tumida, seditiosa, fraudu
Abbreviated transcription (Latin):
galliamq. sed maaime miserȩ italiȩ quȩ pene illarũ om̃i¬
ũ est gentium expertã seuitiam.
x supra dictis igitur locis gens memorata afinitimis popłis
qui pecinaci uocantur a propriis sedib expulsa ẽ eo
qđ numero & uirtute p̃starent & genitale ut p̃misimꝰ
rus exuberante multitudine non sufficer& ad habitan¬
dũ. Horũ itaq uolentia effugati ad exquirendas quas
possent in colere terras. sedesq statuere. ualedicentes patriȩ
iter arripiunt. Et primo quidẽ pannoniorũ & auarum
solitudines ꝑerrantes. uenatu ac piscatione iuctu coti¬
dianũ quęritant. Deinde carantanorũ. marahensiũ
ac bul garũ fines crebris in cursionũ infestationib in¬
rũpunt. ꝑ paucis gladio. multa milia sagitus interimunt
Quas tanta arte excorneis arcubus dirigunt. ut earũ
ictus iix p̃caueri possit. Comminus enĩ in aciȩ p̃liari.
aut obsessas expugnare urbes nesciunt. Pugnant aut

Expanded text:
Galliamque, sed maxime miserae Italiae, quae pene illarum omniGalliamque, sed maxime miserae Italiae, quae pene illarum omnium est gentium experta sevitiam. Ex supradictis igitur locis gens memorata a finitimis sibi populis, qui Pecinaci vocantur, a propriis sedibus expulsa est, eo quod numero et virtute prestarent et genitale, ut premisimus, rus exuberante multitudine non sufficeret ad habitandum. Horum itaque violentia effugati ad exquirendas, quas possent incolere, terras sedesque statuere valedicentes patriae iter arripiunt. Et primo quidem Pannoniorum et Avarum solitudines pererrantes, venatu ac piscatione victum cotidianum quaeritant; deinde Carantanorum, Marahensium ac Vulgarum fines crebris incursionum infestationibus irrumpunt, perpaucos gladio, multa milia sagittis interimunt, quas tanta arte ex corneis arcubus dirigunt, ut earum ictus vix precaveri possit. Comminus enim in acie preliari aut obsessas expugnare urbes nesciunt. Pugnant aut
Abbreviated transcription (Latin):
bellis asperi uires corporũ in mense. Habundant
uero tanta multitudine popłorũ. ut eos genitale
solũ ñ sufficiat alere. Septentrionalis quippe plaga
quantonagis ab estu solis remota ẽ et niuali frigore
gelida. tanto salubrior corporib hominũ & pro¬
pagandis gentib coaptata. sicut econtra omis
meridiana regio quȩ solis ẽ feruori uicinior. eo
semꝑ morbis habundat. et educandis minus est
apta mortalib. Unde fit. ut tante popłorũ mul¬
titudines arctos sub axe oriantur. ut ñ in merito
uniuersa regio thanaitenus usq ad occiduũ lico
& ꝓprus loco in ea singula nuncupent᷑ nominib.
tiuorũ turmȩ abductȩ. meridianis popłis p̃tio distrahunt᷑.
tos alere ui& sufficit frequent᷑ gentes ȩgressȩ sunt. quȩ
nibilominus & partes asie. sed maxime sibi contiguã europã
afflixerunt. Testantur hoc ubiq urbes erutȩ ꝑtotã illiricũ

Expanded text:
bellis asperi, vires corporum inmensae. Habundant bellis asperi, vires corporum inmensae. Habundant vero tanta multitudine populorum, ut eos genitale solum non sufficiat alere. Septemtrionalis quippe plaga, quanto magis ab estu solis remota est et nivali frigore gelida, tanto salubrior corporibus hominum et propagandis gentibus coaptata; sicut econtra omnis meridiana regio, quo solis est fervori vicinior, eo semper morbis habundat et educandis minus est apta mortalibus: unde fit, ut tantae populorum multitudines arctos sub axe oriantur, ut non inmerito universa illa regio Thanai tenus usque ad occiduum, licet et propriis loca in ea singula nuncupentur nominibus, tivorum turmae abductae, meridianis populis precio distrahuntur;tos alere vix sufficit, frequenter gentes egressae sunt, quae nihilominus et partes Asiae, sed maxime sibi contiguam Europam afflixerunt. Testantur hoc ubique urbes erutae per totam Illiricum
Abbreviated transcription (Latin):
siluas suꝑẽẽt sifurari liceret: Aurũ & argentũ ñ ꝑ¬
in de ut reliqui mortales appetunt. Uenationum
et piscationũ exercitus inseruiunt. lacte & melle ues¬
cuntur. Lanȩ hisusus ac uestiũ ignotus. Et quanquã
continuis frigorib afficiantur. pellib tantũ ferinis
ac murinis in duuntur. Imperium asiȩter quȩ siuere.
Ipsi ꝑpetuo alieno imperio. aut in acti aut in uicti ꝑman¬
sere. Nec uirorũ magis quã feminarũ uirtutib elaru¬
ere. quippe cũ ipsi parthos bactrianosꝙ: femine aut̃
eorũ amaranũ regna condiderint. Prorsus ut resgestas
uirorũ mulierũꝙ considerantib in certũ sit utruapua
eos seaus illustrior fuerit. Dariũ regẽ ꝑsarũ. turpi ab
scithia sumouerunt fuga. Cyrũ cũ om̃i exercitu
trucidauerunt. Alexandri magni ducẽ sopyrionã.
pari ratione cũ uniuersis copus deleuerunt. Ro¬
manorũ audiere non sensere arma. Laborib &

Expanded text:
silvas superesset, si furari liceret? Aurum et argentum non persilvas superesset, si furari liceret? Aurum et argentum non perinde ut reliqui mortales appetunt, venationum et piscationum exercitiis inserviunt, lacte et melle vescuntur. Lanae his usus ac vestium ignotus, et quamquam continuis frigoribus afficiantur, pellibus tantum ferinis ac murinis induuntur. Imperium Asiae ter quaesivere, ipsi perpetuo ab alieno imperio aut inacti aut invicti mansere. Nec virorum magis quam feminarum virtutibus claruere, quippe cum ipsi Parthos Bactrianosque, feminae autem eorum Amazonum regna condiderint, prorsus ut res gestas virorum mulierumque considerantibus incertum sid, uter apud eos sexus illustrior fuerit. Darium, regem Persarum, turpi ab Scythia summoverunt fuga, Cyrum cum omni exercitu trucidaverunt; Alexandri Magni ducem Sopyriona pari ratione cum universis copiis deleverunt; Romanorum audiere, non sensere arma. Laboribus et
Abbreviated transcription (Latin):
quia nec nominata. asythicis regnis & apaludis quastanais
sua refusione in inmensũ porrigit egressa est. Sed priusquã
ipsius gentis acta crudelia stilo ꝑsequamur. ñ suꝑfluũ u¬
deatur. si de scithiȩ situ scitarũꝙ morib historio graphorũ
dicta sequentes. aliquid cõ memoremus. Scithia ut aiunt
in oriente extensa in cluditur. ab uno latere ponto. ab al¬
tero montib ripheis. atergo asia & ithasi flumine. Patet
aut̃ multũ in longitudinẽ & latitudinẽ. Om̃ib hanc in¬
habitantib in terse nullifines. Per rora enĩ. agrũ exercent
Nec domus illis ulla aut tectũ uel sedes ẽ. armenta & pecora
semꝑ pascentib. & ꝑ incultas solitudines errare soliti.
uxores liberosq secũ in plaustris uehunt. carus imbriũ
hiemisq causa tectis ꝓ domib utuntur. Nullũ scelus
apud eos furto grauius. Quippe sine tecti munimento
pecora & armenta. alimentaq habentib quid p̃ter

Expanded text:
quia nec nominata, a Scythicis regnis et a paludibus, quas Thanais quia nec nominata, a Scythicis regnis et a paludibus, quas Thanais sua refusione in inmensum porrigit, egressa est. Sed priusquam ipsius gentis acta crudelia stilo persequamur, non superfluum videatur, si de Scythiae situ Scytharumque moribus historiographorum dicta sequentes aliquid commemoremus. Scythia, ut aiunt, in oriente extensa includitur ab uno latere Ponto, ab altero montibus Ripheis, a tergo Asia et Ithasi flumine. Patet autem multum in longitudinem et latitudinem. Hominibus hanc inhabitantibus inter se nulli fines; perraro enim agrum exercent, nec domus illis ulla aut tectum vel sedes est, armenta et pecora semper pascentibus et per incultas solitudines errare solitis. Uxores liberosque secum in plaustris vehunt; coriis imbrium hiemisque causa tectis pro domibus utuntur. Nullum scelus apud eos furto gravius, quippe sine tecti munimento pecora et armenta alimentaque habentibus quid inter
Abbreviated transcription (Latin):
sequane fluentis in mergunt. Et post paululũ sequanã
relinquentes. hionnã ut disposuerant. et sub om̃i cele¬
ritate nauigantes sononis applicuerunt. Ibiq castris
positis. ꝑ continuos sex menses eandẽ urbẽ obsidione
claudunt. totãq pene burgundiã rapinis. cedib. ac
incendus de moliuntur. Sed ciuib fortiter repugnan¬
tib dõ ꝓtegente nequaquã p̾fatã ciuitatẽ capere
potuerunt. quanquã om̃i laborũ sudore. omniũq
artiũ & machinamentorũ ingenio id multipliciter
ꝑ temptassent.
nter ipsas uero obsidionũ angustias. euerhardus eiusdẽ loci
metro polita uir totius scĩtatis & sapientiȩ nitore fulgidus.
corporeis unculis absolutus. ad cȩlestẽ patriã transut. In
cuius cathedra sublimatus ẽ uualtarius nepos uualtaru
aurelianensis urbis ep̃i. longe inferior p̃deeessore morib
Ama & om̃i belua crudelior retro ante scłis idõ in audita

Expanded text:
Sequanae fluentis ininergunt; et post paululum Sequanam Sequanae fluentis ininergunt; et post paululum Sequanam relinquentes Hionnam, ut disposuerant, et sub omni celeritate navigantes Senonis applicuerunt, ibique castris positis per continuos sex menses eandem urbem obsidione claudunt totamque pene Burgundiam rapinis, caedibus ac incendiis demoliuntur. Sed civibus fortiter repugnantibus, Deo protegente, nequaquam prefatam civitatem capere potuerunt, quamquam omni laborum sudore omniumque artium et machinamentorum ingenio id multipliciter pertemptassent. nter ipsas vero obsidionum angustias Everhardus eiusdem loci metropolita, vir totius sanctitatis et sapientiae nitore fulgidus, corporeis vinculis absolutus ad caelestem patriam transiit; in cuius cathedra sublimatus est Waltarius, nepos Waltarii Aurelianensis urbis episcopi, longe inferior predecessore moribusma et omni belua crudelior, retro ante seculis ideo inaudita