comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fecisset : que ut haimubalem nõ mediari solicitu cura habebat. tande eui
militie magrũm delegisse romauos cernente qui bellu ratione nõ fortuna gereret.
ita ꝯtempta erat int̾ ciues armatos togatosq utiq postꝙͣ absente eo temeritate
magr̃i equitum leuo ut prius dix̾im ꝙ̃ ꝓspero euentu pugiatum fuerat. Accesserãt
ei monstratus ager dictatoris esset. om̃ib circa solo equatis ab uno eo ferrum ignemq¬
res adaugendam iniudiam dictatoris una fraude ac dolo hannibalis: ꝙ cũ a
n omĩu hostium abstineri iussit: ut mnilti alicuius pacti ea merces uideri po
extremũ haud ambigue ĩ maxima laudem uerso. in ꝑmutandis captũus. quo sic
primo punico bello factu erat. Conuenerat int̾ duces romanũ penũq ut que pars
um plures romanus ꝙͣ penus recepisset argentumq ꝓcis debitũ sepe iacta

Expanded text:
fecisset; quae ut Hannibalem non mediocri sollicitum cura habebat, tandem eum fecisset; quae ut Hannibalem non mediocri sollicitum cura habebat, tandem eum militiae magistrum delegisse Romanos cernentem, qui bellum ratione, non fortuna gereret, ita contempta erat inter ciues armatos pariter togatosque utique postquam absente eo temeritate magistri equitum laeto uerius dixerim quam prospero euentu pugnatum fuerat. accesserantei monstratus ager dictatoris esset, omnibus circa solo aequatis ab uno eo ferrum ignemqres ad augendam inuidiam dictatoris, una fraude ac dolo Hannibalis quod, cum  omnem hostium abstineri iussit ut occulti alicuius pacti ea merces uideri poextremum haud ambigue in maximam laudem uerso. in permutandis captiuis, quod sic primo Punico bello factum erat, conuenerat inter duces Romanum Poenumque ut, quae pars s quadraginta septem cum plures Romanus quam Poenus recepisset argentumque pro eis debitum, saepe iactata
Abbreviated transcription (Latin):
odib pueroꝵ ꝓfectus uelut ignarus in p̃paratas sua fraude insidias duc
Incastra romana ꝑducti. çetera omĩa de reddendis obsidib sicut cum bostare ꝯstitutũ
erat acta. ꝑ eumdem ordine qͣi cartaginensiu nomĩe sic agerẽt. Maior aliꝙ̃to
or gratia fuit ĩ repari ꝙ̃ quanta futura cartaginensiu fuerat. Illos em
graues suꝑbosq ĩ reb secudis exꝑtus fortuna ⁊ timor mitigasse uideri poterat.
nanus pͥmõ aduentu in aognitus ante a re clementi liberaliq initiũ fecerat.
abeloy uir prudens haud frustra uidebat᷑ socios mutasse. Itaq ingenti consensu ad¬
defectionem om̃s spectare. armaq extemplo mota forent/ ni yems que romanos qͦ
et cartaginenses concedere ĩ tecta ccegit: int̾uenisset: Hec ĩ hispania qͦ seuinda¬
estate punici belli gesta. Cum ĩ italia paułulu int̾ualli cladib romanis solers tũctatõ

Expanded text:
custodibus puerorum profectus, ueluti ignarus in praeparatas sua fraude insidias ducit. custodibus puerorum profectus, ueluti ignarus in praeparatas sua fraude insidias ducit. in castra Romana perducti; cetera omnia de reddendis obsidibus, sicut cum Bostare constitutum erat, acta per eundem ordinem quo si Carthaginiensium nomine sic ageretur. maior aliquanto Romanorum gratia fuit in re pari quam quanta futura Carthaginiensium fuerat. illos enim graues superbos in rebus secundis expertos fortuna et timor mitigasse uideri poterat: Romanus primo aduentu, incognitus ante, ab re clementi liberalique initium fecerat et Abelux, uir prudens, haud frustra uidebatur socios mutasse. itaque ingenti consensu defectionem omnes spectare; armaque extemplo mota forent, ni hiemps, quae Romanos quoque et Carthaginienses concedere in tecta coegit, interuenisset. haec in Hispania quoque secunda aestate Punici belli gesta, cum in Italia paulum interualli cladibus Romanis sollers cunctatio Fabi
Abbreviated transcription (Latin):
bostari percontantiq qd̾ nam id subitum tante rei donui posset esse. obsides inquit ĩ
cutates remicte. Id prinatim parentib quoꝵ maxim̃u nom en ĩ ciutatib est
suis et publice popłis gratum erit. uoti sibi quisq credi et hĩta fides ip̃am plerũq
obligat fidem.MLiiisteriu restituendoꝵ domos obsidum michi met deposco ip̃e.
pera quaꝵ impensa consiliu adiuue meu et rei suapte natura grate qũ
m̃suꝑ gratiam possun adiciam. Homini nõ ad çetera punica ingenia callido ut
isit nate clam ꝓgressus ad hostuim stationes conuentis quibdã auxiliãt
hispanis/ ab iis ad scipione ꝑductus/ quid afferret exprinut. Fide accepta dataq
ac loco ⁊ tꝑẽ constituto ad obsides tradendos saguntum redit. diem ĩsequentem
ut custodias hostium fallẽt constituisset. ad compositam cum iis horã excitatis

Expanded text:
Bostari percontantique quodnam id subitum tantae rei donum posset esse, 'obsides' inquit, 'in Bostari percontantique quodnam id subitum tantae rei donum posset esse, 'obsides' inquit, 'in ciuitates remitte. id et priuatim parentibus, quorum maximum nomen in ciuitatibus est suis, et publice populis gratum erit. uolt sibi quisque credi et habita fides ipsam plerumque obligat fidem. ministerium restituendorum domos obsidum mihimet deposco ipse, ut opera quoque impensa consilium adiuuem meum et rei suapte natura gratae quantam insuper gratiam possim adiciam.' homini non ad cetera Punica ingenia callido ut persuasit, nocte clam progressus ad hostium stationes, conuentis quibusdam auxiliaribus Hispanis et ab his ad Scipionem perductus, quid adferret expromit et fide accepta dataque ac loco et tempore constituto ad obsides tradendos Saguntum redit. diem insequentem ut custodias hostium falleret constituisset, ad compositam cum iis horam excitatis
Abbreviated transcription (Latin):
etoꝵ transfugam sine magne rei ꝓditione uenientem ad hostes nichil aliud ꝙ
uile atq infame corpus esse ratus idugebat ut ꝙ̃ maximu emolum̃tum nouis
esset. Circ̃s pectis igitur om̃ib que fortuna potãtis eius pot̾at face̾ obsidib
potissimu tradendis aiũ adiecit. eam unam rem ratus cõciliatura romanis pͥncipũ
hispaniẽ amicctiam. sed cum iniussu Bostaris p̃fecti stiret nichil obsidum custodes
facturos ẽẽ. bostarem ip̃m arte aggredit᷑. Castra ex urłe ĩ ip̃o litore hebat bostar ut
ad itum intereluderet exportu romanis. Ibi eum ĩ secretum abductu uelut ignorãte
ĩ quo statu sit res. metum cõtinuisse ad eam die hispanoꝵ aĩos quia proci
romani abessent: nunc cis hibeꝵ castia romana esse. arcem tutam ꝓfugiũ q nouas
entib res. Itaq quos metus nõ teneat beneficio et gratia deuintiendos eẽ. Mu

Expanded text:
ceterum transfugam sine magnae rei proditione uenientem ad hostes nihil aliud quam unum ceterum transfugam sine magnae rei proditione uenientem ad hostes nihil aliud quam unum uile atque infame corpus esse ratus, id agebat ut quam maximum emolumentum nouis sociis esset. circumspectis igitur omnibus quae fortuna potestatis eius poterat facere, obsidibus potissimum tradendis animum adiecit, eam unam rem maxime ratus conciliaturam Romanis principum Hispaniae amicitiam. sed cum iniussu Bostaris praefecti satis sciret nihil obsidum custodes facturos esse, Bostarem ipsum arte adgreditur. castra extra urbem in ipso litore habebat Bostar ut aditum ea parte intercluderet Romanis. ibi eum in secretum abductum, uelut ignorantem, monet quo statu sit res: metum continuisse ad eam diem Hispanorum animos, quia procul Romani abessent; nunc cis Hiberum castra Romana esse, arcem tutam perfugiumque nouas uolentibus res; itaque quos metus non teneat beneficio et gratia deuinciendos esse. miranti
Abbreviated transcription (Latin):
itarib signis capiuit. Hox statu reꝵ ĩ hispania . P. scipio iñ prountiam i
prorgato post consulatum imperio a senatu missus cum triginta longis naiubus
et atͥo millib militum magnoq cõmeatu aduecto. Ea cdassis ingens agmine.
onerarioꝵ prccul uisa cum magna letitia ciuiu sccioꝵq portum tarr achonis exxalto
tenuit. Ibi milite exposito ꝓfectus Scipio fratri coniungitur. ac deinde doĩ animo ꝯsiliaq
rebant bellum. Ocmupatis igitur cartaginẽsib celtiberico bello haud cunctam
hibei transgrediunt᷑ nec ullo niso hoste saguntu ꝑgunt ire: ꝙ ibi obsides totius¬
amẽ custodie traditos ab hamubale fama erat modico in arce custodiri p̃s
solertia magis ꝙ̃ fideli consilio exsoluit. Dux erat sagunti nobilis hispans fidus
ante penis tum qualia pleriunq sunt barbaroꝵ ingenia cum fortuna mutauãt fide.

Expanded text:
militaribus signis capiunt. hoc statu rerum in Hispania P. Scipio in prouinciam uenit, militaribus signis capiunt. hoc statu rerum in Hispania P. Scipio in prouinciam uenit, prorogato post consulatum imperio ab senatu missus, cum triginta longis nauibus et octo milibus militum magnoque commeatu aduecto. ea classis ingens agmine onerariarum procul uisa cum magna laetitia ciuium sociorumque portum Tarraconis ex alto tenuit. ibi milite exposito profectus Scipio fratri se coniungit, ac deinde communi animo consilioque gerebant bellum. occupatis igitur Carthaginiensibus Celtiberico bello haud cunctanter Hiberum transgrediuntur nec ullo uiso hostes Saguntum pergunt ire, quod ibi obsides totius Hispaniae traditos ab Hannibale fama erat modico in arce custodiri praesidio. sollerti magis quam fideli consilio exsoluit. Abelux erat Sagunti nobilis Hispanus, fidus ante Poenis; tum, qualia plerumque sunt barbarorum ingenia, cum fortuna mutauerat fidem.
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ nouas res sunt ingenia. Alandomꝰ indẽ nobilis qui antea Ilergethum regulus
t. postꝙ̃ romani a saltu recessere ad marituna oram concitatis popularibi
ĩ agrum pacatum romanoꝵ sccioꝵ ad populandu uenerunt. Aduersus eos trib
nullib cum expeditis auxilis a scipione missis leui certamuine. ut tumultuariam
Hic tamen tumultus ad aceanu hasdrubalem tis hibeꝵ ad sttios tutandas retraxit.
tra punica ĩ agro lergauonensum/ castra romana ad noua classez erant.
fama repens alio uertit bellum. Celtiberi principes qui regionis sue legatos obsidesq
dederant romanis nuntio misso a scipione exciti arma capiunt ꝓuinciamq cartagmẽsiu
ualido inuadunt excitu. tria opida ui expugnant. inde cum ip̃o has drubale dueb
p̃lus egregie pugnantes quindetim muillia hostiu acriderunt: quatuor millia cũ młtis

Expanded text:
rum inquieta auidaque in nouas res sunt ingenia, Mandonius Indibilisque, qui antea Ilergetum regulus rum inquieta auidaque in nouas res sunt ingenia, Mandonius Indibilisque, qui antea Ilergetum regulus fuerat, postquam Romani ab saltu recessere ad maritimam oram, concitis popularibus in agrum pacatum sociorum Romanorum ad populandum uenerunt. aduersus eos tribuni militum cum expeditis auxiliis a Scipione missi, leui certamine ut tumultuariam hic tamen tumultus cedentem ad Oceanum Hasdrubalem cis Hiberum ad socios tutandos retraxit. castra Punica in agro Ilergauonensium, castra Romana ad Nouam Classem erant cum fama repens alio auertit bellum. Celtiberi, qui principes regionis suae legatos <obuiam antea miserant> obsidesque dederant Romanis, nuntio misso a Scipione exciti arma capiunt prouinciamque Carthaginiensium ualido exercitu inuadunt. tria oppida ui expugnant; inde cum ipso Hasdrubale duobus proeliis egregie pugnantes, quindecim milia hostium occiderunt, quattuor milia cum multis
Abbreviated transcription (Latin):
collectas ab hasdrubale qd̾ satis fuit ĩ usum sublato ceterum om̃e incensu est.
Nec cotinentes modo ꝑiectas oras sed ĩ ebusum insulam transmissu. ubi urbe
que caput insule est biduũ nequicꝙ sũmo labore oppugnata ubi ĩ spem ixritam
frustra tp̃s aĩãduersum ẽ ad populatiõ agri uersi dixeptis aliqͦt incensisq uitis
maiore ꝙͣ ex continenti preda parcta cum ĩ uauos se recepissent exbalearibus.
insulis legati pacem petentes ad Sc̃ipione uenerunt. In de flexa reteo classis
ultimo hispanie legati concurrerunt. S qui uere ditionis imperiiq romani stĩ
obsidib datis ppłi amplius fuerunt centu uiginti millia. Igitur terest
quoq copiis satis fidens romanus usq ad saltum castullonense ẽ ꝓgressus. Hasdrubal
ĩ lusitauiam ac ꝓpius ateanu accessit. Quietum inde fore uidebatur reliquum

Expanded text:
congesta ab Hasdrubale. quod satis in usum fuit sublato ceterum omne incensum est. congesta ab Hasdrubale. quod satis in usum fuit sublato ceterum omne incensum est. nec continentis modo praelecta est ora, sed in Ebusum insulam transmissum. ibi urbe, quae caput insulae est, biduum nequiquam summo labore oppugnata, ubi in spem inritam frustra teri tempus animaduersum est, ad populationem agri uersi, direptis aliquot incensisque uicis maiore quam ex continenti praeda parta cum in naues se recepissent, ex Baliaribus insulis legati pacem petentes ad Scipionem uenerunt. inde flexa retro classis et ultimae Hispaniae legati concurrerunt; sed qui uere dicionis imperiique Romani facti sunt obsidibus datis, populi amplius fuere centum uiginti. igitur terrestribus quoque copiis satis fidens Romanus usque ad saltum Castulonensem est progressus; Hasdrubal in Lusitaniam ac propius Oceanum concessit. quietum inde fore uidebatur reliquum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ litus aciem suoꝵ ꝑfugere. Due tam̃ primo concursu capto erant punice naues.
quatuor supp̃sse. Romani quãꝙͣ terra hostiun erat/ armatãq atiem tote
ĩ litore ceruebant haud cunctant̾ inseaiti trepidam hostium classem naues om̃s
que nõ aut ꝑfringebant ꝓras litore illisas aut carinas fixerant uadis religataᷤᷤ
puppib ĩ altum extrahero. Ad quinq et iuginti naues ex triginta cepẽ Neq id
pucherrimus eius uictorie fuit. sed ꝙ una leui pugna toto eius ore mari potiti
nt. Itaq ad onustam lassem ꝓfecti. ascensio anauib ĩ terram facta. C
urbem iui cepissent captamq diripiussent cartagine inde petunt. atq omẽm agru
circa depopulati postremo quaq tecta miuncta muro portisq incenderunt. Inde iam
p̃da grauis ad longunticam ꝑuenit classis ubi uix magnas partes ad re nauticã

Expanded text:
per litus aciem suorum perfugere; duae tamen primo concursu captae erant Punicae naues, per litus aciem suorum perfugere; duae tamen primo concursu captae erant Punicae naues, quattuor suppressae. Romani, quamquam terra hostium erat armatamque aciem toto praetentam in litore cernebant, haud cunctanter insecuti trepidam hostium classem naues omnes, quae non aut perfregerant proras litori inlisas aut carinas fixerant uadis, religatas puppibus in altum extraxere; ad quinque et uiginti naues e quadraginta cepere. neque id pulcherrimum eius uictoriae fuit sed quod una leui pugna toto eius orae mari potiti erant. itaque ad Onusam classe prouecti; escensio ab nauibus in terram facta. cum urbem ui cepissent captamque diripuissent, Carthaginem inde petunt, atque omnem agrum circa depopulati postremo tecta quoque coniuncta muro portisque incenderunt. inde iam praeda grauis ad Longunticam peruenit classis, ubi uis magna sparti <erat> ad rem nauticam
Abbreviated transcription (Latin):
aues ꝓpere atq arma cap̾e iubet. Classem romaña iam haud ꝓtul portu c̃e
equites dimissi passim imperabant. Axx has drubal ip̃e cum om̃i ex̾citu aderat
uaria omĩa tumultu strepunt / ruentib ĩ naues simul remigib militib ꝙ fugiẽtiũ
magis eterra ꝙͣ ĩ pugnam euntu modo. Uix dum om̃s conscenderant: cum alii resolutis¬
loris in anchoram eueherent᷑. alii nequid teneat anchora alia incidunt raptimq oĩa
p̃xopere agendo nulitum appasatu nautica mi nisteria m̃pediuntur. trepidatione.
utarum capere et aptare arma miles ꝓhibebatur. Et iam romanus no
ꝙͣ mita ĩ fugam auerterunt classem. Et cum auersi anists lato agmini et tam
o magis peni ꝙͣ suo met ip̃i tumultu turbabant᷑. et temptata uerius pu
atq alii uadis alii sicco litore excepti partim armati pãtim iuermes ad instructã

Expanded text:
naues propere atque arma capere iubet: classem Romanam iam haud procul portu esnaues propere atque arma capere iubet: classem Romanam iam haud procul portu esse. haec equites dimissi passim imperabant; mox Hasdrubal ipse cum omni exercitu aderat, uarioque omnia tumultu strepunt ruentibus in naues simul remigibus militibusque, fugientium magis e terra quam in pugnam euntium modo. uixdum omnes conscenderant cum alii resolutisoris in ancoras euehuntur, alii, ne quid teneat, ancoralia incidunt; raptimque omnia <ac> praepropere agendo militum apparatu nautica ministeria impediuntur, trepidatione nutarum capere et aptare arma miles prohibetur. et iam Romanus noita in fugam auerterunt classem; et, cum aduersi amnis os lato agmini et tam o magis Poeni quam suomet ipsi tumultu turbati, temptata uerius pugatque alii uadis, alii sicco litore excepti, partim armati, partim inermes ad instructam
Abbreviated transcription (Latin):
.Altero atarracone die statione decemillia passuu distante ab hostio h
amnis ꝑuenit.In de due massiliensium speculatorie misse rettulorunt classe puc̃a
stare ĩ hostio flumĩs castraq ĩ ripa poĩta. Itaq ut inprouidos ĩ cautosq uiniu̾so
simul effuso terrore opprimẽt. sublatis anchoris ad hostem uadit. Multas et
lais altis positas turres hispania ht̃ quib et speculis ⁊ ꝓpugnaculis aduersus
itrones utunt᷑ Inde pͥmo ꝯspectis hostiu nauib datu signum has druba
tumultusq prius ĩ terra et castris ꝙͣ ad mare et ad naues est ortꝰ. Nondum
aut pulsu remoꝵ strepituq alio nautico exaudito aut aperientib classem S¬
ꝓmontoris. cum repente alius suꝑ ałiũ ab has drubale missus quietos uagosq
ĩ litore ĩ tentoriis suis nichil minꝰ ꝙ̃ hostem aut pliu eo die expectantes ꝯsaendc̃

Expanded text:
pergit. altero ab Tarracone die <ad> stationem decem milia passuum distantem ab ostio Hiberi pergit. altero ab Tarracone die <ad> stationem decem milia passuum distantem ab ostio Hiberi amnis peruenit. inde duae Massiliensium speculatoriae praemissae rettulere, classem Punicam stare in ostio fluminis castraque in ripa posita. itaque ut improuidos incautosque uniuerso simul offuso terrore opprimeret, sublatis ancoris ad hostem uadit. multas et locis altis positas turres Hispania habet, quibus et speculis et propugnaculis aduersus latrones utuntur. inde primo conspectis hostium nauibus datum signum Hasdrubali est, tumultusque prius in terra et castris quam ad mare et ad naues est ortus, nondum aut pulsu remorum strepituque alio nautico exaudito aut aperientibus classem promunturiis, cum repente eques alius super alium ab Hasdrubale missus uagos in litore quietosque in tentoriis suis, nihil minus quam hostem aut proelium eo die exspectantes, conscendere
Abbreviated transcription (Latin):
collapsa pars meniu erat/ asius deẜtam. Dictator ĩ larinate agro castra cõmuniit.
Inde sacroꝵ causa romam reuacatus / nõ imꝑio modo sed ꝯsilio etiã ac ꝓpe p̃tibus
agens cum magr̃o equitum ut plus ꝯsilio ꝙ̃ fortune confidat. et se potiꝰ ducem
ꝙ̃ sempronium flaminiumq imitetur. ne nichil actu ẽẽ censeret exacta ꝓpe
ꝓfice̾ . haud paruam rem esse atotiens uictore hoste uinci desisse a contimus¬
ad eum nauiu nũm quem a fratre instructum paratumq acceꝑat dece adiecit.
ꝓpe terram ex̾citum ĩ litore ducebat: paratus confligere quacũq parte copiaꝵ
ustis ccurisset. Gr̃. Scipio postꝙͣ mouisse ex hiberuis hostem audiuit prir
consilii fuit. deinde minus terra ꝑꝑ ingente famã nouoꝵ auxilioꝵ ꝯcurrẽ ausus.
delecto milite ad naues imposito quinque et gtriginta nauiu classe ire obiua hosti

Expanded text:
conlapsa ruinis pars moenium erat, ab suis desertam: dictator in Larinate agro castra communiit. conlapsa ruinis pars moenium erat, ab suis desertam: dictator in Larinate agro castra communiit. inde sacrorum causa Romam reuocatus, non imperio modo sed consilio etiam ac prope precibus agens cum magistro equitum, ut plus consilio quam fortunae confidat et se potius ducem quam Sempronium Flaminiumque imitetur: ne nihil actum censeret extracta prope endo atque agendo proficere; haud paruam rem esse ab totiens uictore hoste uinci desisse acad eum nauium numerum, quem a fratre instructum paratumque acceperat, decem adiecit; auibus prope terram, exercitum in litore ducebat, paratus confligere quacumque parte copiarum hostis occurrisset. Cn. Scipio postquam mouisse ex hibernis hostem audiuit, primo idem consilii fuit; deinde minus terra propter ingentem famam nouorum auxiliorum concurrere ausus, delecto milite ad naues imposito quinque et triginta nauium classe ire obuiam hosti
Abbreviated transcription (Latin):
fuit. quo int̾clusam a suis leuem armaturã fatile ⁊ eni niunero aliquãtu
p̃stabant romani suꝑassent nisi hispanoꝵ cohors ad ip̃m remissa ab hanubale ꝑueisset.
Ea assuctior montib et ad conasandum int̾ saxa rupes aptior ac leuior tu uelcritate
corpoꝵ tum armoꝵ habitu. campestrem hostem grauem armis statariumq pugne
genere facile elusit. Ita haudquaquã pari certamine digressi hisꝑani fere om̃s ĩcolumes
romani aliquot amissis ⁊ castra contenderunt. Fabuis qua mouit castra transgressusq
saltum super alifas loto munito ac alto consedit. Tum ꝑ samaiu roma se petere
simulans hamubal usq ĩ pelignos populabundus rediit. Fabius medius int̾ hostiũ
agmen urbemq romam iugis ducebat: nec adsistens nec congrediens. Expelignis
ii flexit iter retroq apuliam repetens Glerenu ꝑuenit ad urbe. metu qu

Expanded text:
proelium fuit, quo interclusam ab suis leuem armaturam facile etenim numero aliquantum proelium fuit, quo interclusam ab suis leuem armaturam facile etenim numero aliquantum praestabant Romani superassent, nisi Hispanorum cohors ad id ipsum remissa ab Hannibale superuenisset. ea adsuetior montibus et ad concursandum inter saxa rupesque aptior ac leuior cum uelocitate corporum, tum armorum habitu, campestrem hostem, grauem armis statariumque, pugnae genere facile elusit. ita haudquaquam pari certamine digressi, Hispani fere omnes incolumes, Romani aliquot suis amissis in castra contenderunt. Fabius quoque mouit castra transgressusque saltum super Allifas loco alto ac munito consedit. tum per Samnium Romam se petere simulans Hannibal usque in Paelignos populabundus rediit; Fabius medius inter hostium agmen urbemque Romam iugis ducebat nec absistens nec congrediens. ex Paelignis Poenus flexit iter retroque Apuliam repetens Gereonium peruenit, urbem metu, quia
Abbreviated transcription (Latin):
us insidendos latati erant. ubi ĩ sum̃is mõtib ac suꝑ st quosdam ignes ꝯstexu
circumiuentes se esse rati p̃sidro excessere⁊ qua ignens emi cabat flama uelut tutissiu
erpetentes sum̃a montiu iuga tamen ĩ quosdam boues palatos asius gr
iñciderunt. Et primum cum prgul cernerent ueluti flamãs spirantium miraculo
attoniti constiterunt. Deinde ut humana apparuit fraus tum uõ insidias rati ẽẽ
cum multo inaximoq strepitu concitant se ĩ fugam. leui qͦ armature hostiu incurrẽ.
ceteꝵ nox equato timore. neutras paignam m̃cipientes ad lucem tenuit. Int̾ea toto
agmine trans ducto hannibal ꝑ saltum et quibdam ĩ ip̃o saltu hostium opp̃ssis ĩ agro
ab fano posuit castra. Hunc tumultum sensit fabius. ceteꝵ et insidias c̃e ratus et
anatarno utiq aborrens cortamie suos munimento tenuit. luce pͥma sub iugo mõtis

Expanded text:
saltus insidendum locati erant, ubi in summis montibus ac super se quosdam ignes conspexere, saltus insidendum locati erant, ubi in summis montibus ac super se quosdam ignes conspexere, circumuentos se esse rati praesidio excessere. qua minime densae micabant flammae, uelut tutissimum iter petentes summa montium iuga, tamen in quosdam boues palatos a suis gregibus inciderunt. et primo cum procul cernerent, ueluti flammas spirantium miraculo attoniti constiterunt; deinde ut humana apparuit fraus, tum uero insidias rati esse, cum maiore tumultu concitant se in fugam. leui quoque armaturae hostium incurrere; ceterum nox aequato timore neutros pugnam incipientes ad lucem tenuit. interea toto agmine Hannibal transducto per saltum et quibusdam in ipso saltu hostium oppressis in agro Allifano posuit castra. hunc tumultum sensit Fabius; ceterum et insidias esse ratus et ab nocturno utique abhorrens certamine, suos munimentis tenuit. luce prima sub iugo montis
Abbreviated transcription (Latin):
u quos domitos ĩ domitosq multos int̾ ceteram agrestem p̃dam agebat.
duomillia ferme bouu effecta. has drubaliq negotiu datum ut pͥmis tencbris¬
notis id armentum accensis cornib ad montes ageret. maxime si posset suꝑ saltu
ab hoste infesso. Primis tencbris silentio mota castra. boues aliquanto añ signa
acti. ubi ad radices montium uiasq angustas uentum est signum ex templo dat᷑
ut accensis cornb armentã aut ĩ aduersos concitent᷑ montes/ et metus ip̃e ⁊elucẽt
flamine ex capite talorq iam ad uiuu diũ ad unaq cornuum aduoniens uelut
stimulatos feueore agebat boues: quo repente discursu haud secus ꝙ̃ silius
montibq accensis omĩa circũ uirgulta ardere captum querit. atq ratio
excitans flamã honĩm passim discurrentiu spetiem p̃bebat. Qui ad transitum

Expanded text:
boum, quos domitos indomitosque multos inter ceteram agrestem praedam agebat. ad boum, quos domitos indomitosque multos inter ceteram agrestem praedam agebat. ad duo milia ferme boum effecta, Hasdrubalique negotium datum ut nocte id armentum accensis cornibus ad montes ageret, maxime, si posset, super saltus ab hoste insessos. primis tenebris silentio mota castra; boues aliquanto ante signa acti. ubi ad radices montium uiasque angustas uentum est, signum extemplo datur, ut accensis cornibus armenta in aduersos concitentur montes; et metus ipse relucentis flammae a capite calorque iam ad uiuum ad imaque cornua ueniens uelut stimulatos furore agebat boues. quo repente discursu, haud secus quam siluis montibusque accensis, omnia circum uirgulta ardere; capitumque inrita quassatio excitans flammam hominum passim discurrentium speciem praebebat. qui ad transitum
Abbreviated transcription (Latin):
erat. duomilia deinde hostes ab erant. Postero die peni qd̾ uie int̾ biña castra erat
agmine compleuere. Cum romani sub ip̃o constitissent uallo h aud dubie equiote
haimibal ut ad casilinu obsessa ut capuam et Sauniu et tantum atergo diuitu
ꝵ romanis cõmeatus subucheret. Penus tunc intta fortune minas saxa.
liñterne harenas stagnaq ꝑhorrida situ hibernaturus c̃ẽt. Mec hannibalẽ fefellit
suis se artib peti. Itaq cum ꝑ casilinu euade nõ posset petendiq montes ⁊ uigu
callicule suꝑandum esset. Nec ubi romanus indusum uallib agmen aggrederetur
ludibrium cculoꝵ speciem terribilem ad frustrandum lystem conmentus: principio
natis furtim succere ad montes statuit. Fallacis consilii talis apparatus fuit. faces
undiq ex agris collecte / facesq uirgaꝵ atq harrida sarmenta p̃ligant᷑ cornib

Expanded text:
erat; duo inde milia hostes aberant. postero die Poeni quod uiae inter bina castra erat erat; duo inde milia hostes aberant. postero die Poeni quod uiae inter bina castra erat agmine compleuere. cum Romani sub ipso constitissent uallo haud dubie aequiore Hannibal uia ad Casilinum obsessa, cum Capua et Samnium et tantum ab tergo diuitum sociorum Romanis commeatus subueheret, Poenus inter Formiana saxa ac Literni harenas stagnaque et per horridas siluas hibernaturus esset; nec Hannibalem fefellit suis se artibus peti. itaque cum per Casilinum euadere non posset petendique montes et iugum Calliculae superandum esset, necubi Romanus inclusum uallibus agmen adgrederetur, ludibrium oculorum specie terribile ad frustrandum hostem commentus, principio noctis furtim succedere ad montes statuit. fallacis consilii talis apparatus fuit. faces undique ex agris collectae fascesque uirgarum atque aridi sarmenti praeligantur cornibus
Abbreviated transcription (Latin):
exciderunt p̃cepta dictatoris: qui quantu tuto posset ꝓgressu prius recipere se se iusẜat.
ꝙ inconspectum hostium ueniret. Numide alii atq alii carsantes refugientes q ad
istra ꝓpe ip̃m cum fatigatione equoꝵ atq hominu ꝑtrahere. Inde Carthal
quem sum̃a equestris imperii erat concitatis equis inuectꝰ cum prius ꝙͣ ad ꝯiectu¬
fugientes. MLancinus postꝙ̃ nec hostem desistere sequi nec spem udit effugiedĩ
ueniret auertisset hostem: quinquemilia ferme continenti cursu sequutꝰ
circumuenti andunt᷑ꝰ ceteri effuso rursus cursũ cales primu inde ꝓpe ĩ uiis callib
ad dictatorem ꝓfugerunt. Eo forte die ꝓ linutius fe tominxerat fabio missus ad
firmandum p̃sidio saltum qui suꝑ taracinam ĩ arctas coactus fauces iminet mai.
dictator ac magr̃ equitum castra ĩ uiam deferunt qua hannibal ducturi

Expanded text:
ne est animus excideruntque praecepta dictatoris, qui quantum tuto posset progressum prius recipere sese iusserat ne est animus excideruntque praecepta dictatoris, qui quantum tuto posset progressum prius recipere sese iusserat quam in conspectum hostium ueniret. Numidae alii atque alii, occursantes refugientesque, ad castra prope eum cum fatigatione equorum atque hominum pertraxere. inde Carthalo, penes quem summa equestris imperii erat, concitatis equis inuectus, cum priusquam ad coniectufugientes. Mancinus postquam nec hostem desistere sequi nec spem uidit effugiendi ueniret auertisset hostes, quinque ferme milia continenti cursu secutus circumuenti occiduntur; ceteri effuso rursus cursu Cales primum, inde prope inuiis callibus ad dictatorem perfugerunt. eo forte die Minucius se coniunxerat Fabio missus ad firmandum praesidio saltum, qui super Tarracinam in artas coactus fauces imminet mariexercitibus dictator ac magister equitum castra in uiam deferunt qua Hannibal ducturus
Abbreviated transcription (Latin):
hostes intentus priũs ab aliis inuictu animũ p̃stat. ꝙͣ ꝙͣ ꝓbe scit non ĩ castͥᷤ
modosius s iam ctiã rome infame suam cunctatõe esse obstinatus tamen
eodem tenore cansilioꝵ estatis ⁊ cliquo extraxit. ut hamubal destitutꝰ a spe sum
oppetiti certamins iam hiberius locum spẽctaret quia ea regio p̃sentis erat copie
ie arbusta uinecq et cõciliata om̃ia magis amenis ꝙ necessariis fructb
Hec ꝑ exploratores ⁊ clata fama fabio.cum satis sciret ꝑ easdem angustias quib
intrauerat falernum agrum redituꝵ. Gallicanu monte et casilinum anipat
modicis p̃sidiis. que uibs uulturno flumine direpta falernum a campano ag
hostilio mancino qui ex turba uiuenu audientium sepe ferociter contionante in ag̃rm
equitum progressus primo expłoratoris modo ut ex tuto exploraret hostem. ubi uaga

Expanded text:
hostes intentus, prius ab illis inuictum animum praestat. quamquam probe scit non in castris hostes intentus, prius ab illis inuictum animum praestat. quamquam probe scit non in castris modo suis sed iam etiam Romae infamem suam cunctationem esse, obstinatus tamen tenore eodem consiliorum aestatis reliquum extraxit, ut Hannibal destitutus ab spe summa ope petiti certaminis iam hibernis locum circumspectaret, quia ea regio praesentis erat copiae, non perpetuae, arbusta uineaeque et consita omnia magis amoenis quam necessariis fructibus. haec per exploratores relata Fabio. cum satis sciret per easdem angustias quibus intrauerat Falernum agrum rediturum, Calliculam montem et Casilinum occupat modicis praesidiis, quae urbs Uolturno flumine dirempta Falernum a Campano agrHostilio Mancino . qui ex turba iuuenum audientium saepe ferociter contionantem magistrum equitum, progressus primo exploratoris modo ut ex tuto specularetur hostem, ubi uagos
Abbreviated transcription (Latin):
plustrando an luçeriã p̃mentes obsidendo ⁊ lacessendo uictorez hostem depulsum
a romanis ceruicib iugum suꝑbo saniniti imposuit: Modo consuli lutatio que
alia res ꝙͣ celeritas uictoria dedit: ꝙ postero die ꝙ̃ hostem iuidit classem graue
cõmeatib impedita suo et ip̃am instrõ atq apparatu opp̃ssit : Stultitia ẽ scdendo
uotis debellari crede posse. armari copias oportet et deducendas ĩ equ
et uir cum uiro congrediaris. Audendo atq agendo res romana creuit/ non hie
ensib consiliisq que timidi cauta uocant. Hec uelut contionãti Mim
cirtum fundebatur tribuuoꝵ equitũq rom anoꝵ multitudo. et ad aures ꝙͦ militu
dicta ferocie uoluebant᷑: ac si militaris suffragiu esset ⁊es. haud dubie ferebãt
nutium fabio duci p̃laturos. Fabus parcter int̾ suos ħ aud minus ꝙ̃i

Expanded text:
perlustrando an Luceriam premendo obsidendoque et lacessendo uictorem hostem depulsum perlustrando an Luceriam premendo obsidendoque et lacessendo uictorem hostem depulsum ab Romanis ceruicibus iugum superbo Samniti imposuit? modo C. Lutatio quae alia res quam celeritas uictoriam dedit, quod postero die quam hostem uidit classem grauem commeatibus, impeditam suomet ipsam instrumento atque apparatu, oppressit? stultitia est sedendo aut uotis debellari credere posse. arma capias oportet et descendas in aequum et uir cum uiro congrediaris. audendo atque agendo res Romana creuit, non his segnibus consiliis quae timidi cauta uocant.' haec uelut contionanti Minucio circumfundebatur tribunorum equitumque Romanorum multitudo, et ad aures quoque militum dicta ferocia euoluebantur; ac si militaris suffragii res esset, haud dubie ferebant Minucium Fabio duci praelaturos. Fabius pariter in suos haud minus quam in
Abbreviated transcription (Latin):
aures clamorib plorantiu sitioꝵ sepius nos ꝙ̃ deoꝵ inuocantiu ope. Nos hic
pecoꝵ more ꝑ estiuos saltus deuiosq colles excitum ducimus cõditi nubib siliusq
Sĩ hc modo ꝑagrando cacumina saltusq furius recip̃e agallis urbem uoliusset. quo¬
uus camillus nob̾ dictator unicus ĩ reb affectis quesitus itałia ab hanib
recuperare parat. galloꝵ roma esset. quam uereor neȩ sic cunctantib nobis
mibali ac penis totiens seruauerĩt maiores nr̃i. Sed uir ac uere romauie
satis aluun Ianiculum ubi sedens ꝓspectaret hostem. descendit ĩ equu atq ip̃o illo
ne media ĩ urbe que nunc busta gallica sunt. et postero die citra Gabios
galloꝵ legiones. Quid post multos annos cum ad furculas caudinas a sanmite
oste sub iugum missi sumꝰ : utrum tandem. L. Papirius cursor iuga san

Expanded text:
aures clamoribus plorantium sociorum, saepius nostram quam deorum inuocantium opem; nos hic aures clamoribus plorantium sociorum, saepius nostram quam deorum inuocantium opem; nos hic pecorum modo per aestiuos saltus deuiasque calles exercitum ducimus, conditi nubibus siluisque. si hoc modo peragrando cacumina saltusque M. Furius recipere a Gallis urbem uoluisset, quo hic nouus Camillus, nobis dictator unicus in rebus adfectis quaesitus, Italiam ab Hannibale reciperare parat, Gallorum Roma esset, quam uereor ne sic cunctantibus nobis Hannibali ac Poenis totiens seruauerint maiores nostri. sed uir ac uere Romanus, satis altum Ianiculum ubi sedens prospectaret hostem, descendit in aequum atque illo ipso die media in urbe, qua nunc busta Gallica sunt, et postero die citra Gabios cecidit Gallorum legiones. quid? post multos annos cum ad Furculas Caudinas ab Samnite hoste sub iugum missi sumus, utrum tandem L. Papirius Cursor iuga Samni
Abbreviated transcription (Latin):
stis uentum est. hostes sub aulis erant falerni agri colonoꝵq si nuesse te
urentes: nec ulla erat mentio pugne. Spectatum ẽ het inquit minutius ad rem
uendam cculis sicioꝵ cedes ⁊ incendia uenimus. Nec si millius alterius nos
ciuiu quide hoꝵ pudet. quos ĩ sinuessam colonos patres nr̃i nuẜunt: ut a sam nite
ita hec ora esset quam nõ uicu tͣius saniitis urit sed penus aduena ab exł
orbis terraꝵ t̾minis nr̃a cunctatione ⁊ secordia iam hoc ꝓgressus. Tantu ꝓh dolor
esse imperii sui duxerint eam nunc plenam numidaꝵ hostium ac Maur
factam uideamus. Qui modo saguntu oppugnari indignando / nõ homĩes tantum
federa et deos ciebamus. tendente ad meniã ronane colonie hannibale
spectamus. fuinus exiucendiis iullaꝵ agroꝵq ĩ aulos atq ora uenit. Strepint

Expanded text:
montis uentum est <et> hostes sub oculis erant Falerni agri colonorumque Sinuessae tecta montis uentum est <et> hostes sub oculis erant Falerni agri colonorumque Sinuessae tecta urentes, nec ulla erat mentio pugnae, 'spectatum huc' inquit Minucius, 'ad rem fruendam oculis, sociorum caedes et incendia uenimus? nec, si nullius alterius nos ne ciuium quidem horum pudet, quos Sinuessam colonos patres nostri miserunt, ut ab Samnite hoste tuta haec ora esset, quam nunc non uicinus Samnis urit sed Poenus aduena, ab extremis orbis terrarum terminis nostra cunctatione et socordia iam huc progressus? tantum pro. esse imperii sui duxerint, eam nunc plenam hostium Numidarumque ac Maurorum iam factam uideamus? qui modo Saguntum oppugnari indignando non homines tantum sed foedera et deos ciebamus, scandentem moenia Romanae coloniae Hannibalem laeti spectamus. fumus ex incendiis uillarum agrorumque in oculos atque ora uenit; strepunt
Abbreviated transcription (Latin):
eum dixisset: tum demu capiitus est error et casimi longe inde alia rqiã
esse⁊ uirgisq ceso et ad reliquoꝵ terrdiem ĩ crute sublato castris cõmuniti
Maharbale cum equitib ĩ agrum falernim p̃datum dimisit. usiq ad aquas
sinuessanas populatio ea ꝑuenit. ingentem cladem fugam tam̃ terroremq
latiud numide feterunt. Nec tamen terror cum om̃ia bello flagrarẽt fide senior
Dim̃ouit. uidebcet quia iusto et maderato regebant᷑ inperio. nec abnucbant ꝙ unĩd
axurebatur amenissimus italię ager. iulleq passim incendiis fum̃abat. ꝑ iuga massici
montis fabio ducente ꝓpe de integ̾ro seditio ac de seditione accensi quidam fuerant
eni ꝑ paucos dies: quia cum celerius solito ductum agmen fiusset festinari ad
ꝓhitendum populationib campanea crediderant. Ut uõ ĩ extrema iuga massici

Expanded text:
eum dixisset, tum demum cognitus est error et Casinum longe inde alia regione eum dixisset, tum demum cognitus est error et Casinum longe inde alia regione esse; uirgisque caeso duce et ad reliquorum terrorem in crucem sublato, castris communitis Maharbalem cum equitibus in agrum Falernum praedatum dimisit. usque ad aquas Sinuessanas populatio ea peruenit. ingentem cladem, fugam tamen terroremque latius Numidae fecerunt; nec tamen is terror, cum omnia bello flagrarent, fide socios dimouit, uidelicet quia iusto et moderato regebantur imperio nec abnuebant, quod unum exurebatur amoenissimus Italiae ager uillaeque passim incendiis fumabant, per iuga Massici montis Fabio ducente, tum prope de integro seditio ac de seditione accensa; †quidam fuerant† enim per paucos dies, quia, cum celerius solito ductum agmen esset, festinari ad prohibendam populationibus Campaniam crediderant. ut uero in extrema iuga Massici
Abbreviated transcription (Latin):
capti ab haunibale dimissiq fuerant tres campani equites erant. multis.
iam illecti donis ꝓmissisq hanuubalis ad contiliandos populoꝵ animos. hi nũtiãtes
si ĩ camꝑanea excitum admonisset. capue potiende copiam fore. Cum reg.
maior ꝙͣ autores essent dubium hannibale alt̾nisq fidentem ac diffidẽte
amen ut campanos ex dam uio peteret mouerunt. monites cłiã atꝙ
ꝓmissa ⁊ eb confirmarent : iusses q cum plurib eł aliquib principum redire
adse dimisit. ip̃e imꝑat duci ut se ĩ agrum casiate ducat. edatus aperitis
regionu si eum saltum aripasset exitum romano ad opem ferendam sociis
iuersusq ab itinere: ꝑ alifanu calatinumq et calenu agrum ĩ campi
stellatem descendit. Ubi cum mõtib flumibq clausam ⁊ ogiõe cirauspexisset
uocatum ducem ꝑ contatur ubi terraꝵ esset. Cum is Casilim codem mãsuru

Expanded text:
Trasumennum capti ab Hannibale dimissique fuerant, tres Campani equites erant, multis Trasumennum capti ab Hannibale dimissique fuerant, tres Campani equites erant, multis iam tum inlecti donis promissisque Hannibalis ad conciliandos popularium animos. hi nuntiantes si in Campaniam exercitum admouisset Capuae potiendae copiam fore, cum res maior quam auctores esset, dubium Hannibalem alternisque fidentem ac diffidentem tamen ut Campaniam ex Samnio peteret mouerunt. monitos etiam atque etiam promissa rebus adfirmarent iussosque cum pluribus et aliquibus principum redire ad se dimisit. ipse imperat duci ut se in agrum Casinatem ducat, edoctus a peritis regionum, si eum saltum occupasset, exitum Romano ad opem ferendam sociis auersusque ab suo itinere per Allifanum Caiatinumque et Calenum agrum in campum Stellatem descendit. ubi cum montibus fluminibusque clausam regionem circumspexisset, uocatum ducem percontatur ubi terrarum esset. cum is Casilini eo die mansurum
Abbreviated transcription (Latin):
reeptu. assue faciebant territum p̾stims cladib militem minus iam tandem
auit iuirtutis aut fortune ꝑeuitere sue. S non hannibale magis infestum ta
sanis consilis habebat q magrum cquitu qui nichil aluid ꝙ qd̾ impasat
imꝑtrui more ad rem ꝓublitat p̃cipitandam hebat ferox rapidusq ĩ ꝯsilis
at lingua in modicus primo int̾ paucte deiide ꝓpalam ⁊̃ nudgur pro
cunctatort segnem x cauto tumdum affingens uitina uirtutib utia
compellebat . p̃mendoꝵ suꝑioꝵ que pessima ars nimis sꝑ ꝓsperi multoꝵ
successib ceenit sest extollebat. Hanidal exarpinis ĩ saguntu transit.
entanum depopulatur agrumm. thelesiam urbem capit irritat etiam
de industria ducem si forte accensum tot indignitatib cladibq sccioꝵ detrahe
equu certamen possit. Inter multitudine sccioꝵ italici generis ꝗ ad trã

Expanded text:
receptu, adsuefaciebant territum pristinis cladibus militem minus iam tandem receptu, adsuefaciebant territum pristinis cladibus militem minus iam tandem aut uirtutis aut fortunae paenitere suae. sed non Hannibalem magis infestum tam sanis consiliis habebat quam magistrum equitum, qui nihil aliud quam quod impar erat imperio morae ad rem publicam praecipitandam habebat. ferox rapidusque consiliis ac lingua immodicus, primo inter paucos, dein propalam in uolgus, pro cunctatore segnem, pro cauto timidum, adfingens uicina uirtutibus uitia, compellabat, premendoque superiorem, quae pessima ars nimis prosperis multorum successibus creuit, sese extollebat. Hannibal ex Hirpinis in Samnium transit, Beneuentanum depopulatur agrum, Telesiam urbem capit, inritat etiam de industria Romanum ducem, si forte accensum tot indignitatibus cladibus sociorum detrahere ad aequum certamen possit. inter multitudinem sociorum Italici generis, qui ad
Abbreviated transcription (Latin):
redut. su etea tacita cueti anĩmu in censum ꝙ cum duce haud quaꝙ flaminio seprã eg
queslis entira sibi des teẽt qd en demũ e dcti malis romani ꝓqrant hannumli sepee
quesi ssenti et prudentia quidem nõ uim dictatoris extemplo truit M nsbalii daic
hauddum exptus agitare ac temptare aĩum mouendo ccestortastra populildo q
ĩ caulis eius agrs stñoꝵ ceptt. et modo cito agmine etonspettu abibat modo ⁊ eatre
⁊ aliquo flexiũe. si extipere digrossimi ĩ equũ posset artulte obsistebat re aibur
ꝑlta alta agmen ducebat modico ab hoste int̾ uallo ut neq emictere̾t eum
ibulum et ligna nec pauci petebant nec passim. equitum leuisq armias
statio composita instructaq ĩ subitos ẽ tumultus et suo militi tuta om̃ia et
infesta fusis hostium populãtoib p̃bebat. neq umũso ꝑiculo sum̃a rerum
cõmistebat. et parua meeenta leuiu certaminu ex tuto ceptoio fintioꝵ

Expanded text:
rediit; ceterum tacita cura animum incessit quod cum duce haudquaquam Flamini Sempronique simili futura sibi res esset ac tum demum edocti malis Romani parem Hannibali ducem quaesissent. et prudentiam quidem non uim dictatoris extemplo timuit; constantiam hauddum expertus, agitare ac temptare animum mouendo crebro castra populandoque in oculis eius agros sociorum coepit, et modo citato agmine ex conspectu abibat, modo repente in aliquo flexu uiae, si excipere degressum in aequum posset, occultus subsistebat. Fabius per loca alta agmen ducebat, modico ab hoste interuallo ut neque omitteret eum miles; pabulum et ligna nec pauci petebant nec passim; equitum leuisque armaturae statio, composita instructaque in subitos tumultus, et suo militi tuta omnia et infesta effusis hostium populatoribus praebebat; neque uniuerso periculo summa rerum committebatur et parua momenta leuium certaminum ex tuto coeptorum, finitimo
Abbreviated transcription (Latin):
sentrat. infidus sicius uanus hostis. ad pharioꝵ pirri ue ꝓditore tertium
transfugis documentum esse. Contra ea consulis pater fabuis tprum
oblitos homines ĩ medio ardore belli tamq ĩ pace libera de qua arbitrii agcre
ebat. et cum illud potius agendum atq eo agitandu sit si quo mod
possit nequi socui ppło romano desistant / et non uatitent documentu aũ
dicatur statui oportere: si quis resipiscat et antiquã sctietate respiciat.

Expanded text:
sentiat, infidus socius, uanus hostis; id ad Faleriorum Pyrrhique proditorem tertium sentiat, infidus socius, uanus hostis; id ad Faleriorum Pyrrhique proditorem tertium transfugis documentum esset. contra ea consulis pater Fabius temporum oblitos homines in medio ardore belli tamquam in pace libera de quoque arbitria agere aiebat; qui, cum illud potius agendum atque cogitandum sit si quo modo fieri possit ne qui socii a populo Romano desciscant, id non cogitent, documentum autem dicant statui oportere si quis resipiscat et antiquam societatem respiciat.
Abbreviated transcription (Latin):
spc̃s ĩ flumen et aritine que nulle crant uise. et ĩ Iouis uicilini tẽple
qd̾ ĩ compsino agro est arma concrepiusse. et flumen amit̾ ni cruẽtu
fluxisse. iis ꝓuiratis ex decreto pontificum ꝓfecti consulos Semprouius ĩ lutaos
Apuliam fa̾bius.Pater filio legatus ad suessulam ĩ castra uenit.
ꝓ ximu littorem iussit. et ut is descenderet ex equo conclamauit. tum
demum desiliens experiri inquit uolui fili satin scires consule te eẽ. In ca
astra classius altinus arpinas clam nocte cum trib seriuis uenit
fabius. Altinus ꝓ transfuga uerberandus necandusq uideri ancipitis aĩ
coĩs hostis qui post canensem cladem tamꝙͣ cum fortuna fidem stare õpteret
ad haimibalem discessit: traxissetq ad defectione arpos. tum postꝙ̃ res
omana contra spem uotaq eius uelut resurgẽt turpius uideat᷑ n
referre ꝓditione. ꝓditis pelli septem iurali iudicio ẽ. et semꝑ alunde.

Expanded text:
species in flumine Tarracinae quae nullae erant uisas et in Iouis Uicilini templo, quod in Compsano agro est, arma concrepuisse et flumen Amiterni cruentum fluxisse. his procuratis ex decreto pontificum profecti consules Sempronius in Lucanos, in Apuliam Fabius. pater filio legatus ad Suessulam in castra uenit. proximum lictorem iussit et is ut descenderet ex equo inclamauit, tum demum desiliens 'experiri' inquit 'uolui, fili, satin scires consulem te esse'. in ea castra Dasius Altinius Arpinus clam nocte cum tribus seruis uenit Fabius, aliis pro transfuga uerberandus necandusque uideri ancipitis animi communis hostis, qui post Cannensem cladem, tamquam cum fortuna fidem stare oporteret, ad Hannibalem descisset traxissetque ad defectionem Arpos; tum, quia res Romana contra spem uotaque eius uelut resurgere ab stirpibus uideatur, nouam referre proditionem proditis polliceatur, aliunde ipse stet semper, aliunde
Abbreviated transcription (Latin):
mouerant. atq erarium fecerant ꝑꝑ comurationẽ deẜte actus italie
ad cannas factam. sed nouoꝵ tribunoꝵ auxilio uetiti causa ĩ mag̃ratu
e dinussiq fuerant.neq lustrum ꝑficerent mors ꝓhibuit .ꝑ. fi
M. actilius magratu se abdicauit. Comitia consularia hĩta a fabro
max imo consule creati consules ambo absentes. Q. fabius maximus
consulis filus et. Ti. Sempronius Gracchus iteꝵ. pretores fuint cito
qui tum ediles curules erant. P. Sempronius. Ti. tuditanus . et. Cñ. suliuus

Expanded text:
mouerant atque aerarium fecerant propter coniurationem deserendae Italiae mouerant atque aerarium fecerant propter coniurationem deserendae Italiae ad Cannas factam—sed nouem tribunorum auxilio uetiti causam in magistratu dicere dimissique fuerant. ne lustrum perficerent, mors prohibuit P. Furii ; M. Atilius magistratu se abdicauit. comitia consularia habita ab Q. Fabio Maximo consule. creati consules ambo absentes, Q. Fabius Maximus , consulis filius, et Ti. Sempronius Gracchus iterum. praetores fiunt duo qui tum aediles curules erant, P. Sempronius Tuditanus et Cn. Fuluius Cent