comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tu detulit qd̃ custos
loci collectũ fr̃ib
occultare ñ metuit. Cõ¬
uenientes aũ paupereᷤᷤ
ad sextã sciscitati sũt
añ dictũ custodẽ. quid
sibi b̃s pastor solita pi¬
etate respiciẽs transmi¬
sisset.Audierant
enĩ ibidem aliquid
fuisse largitũ. Qui a¬
it cũ uiram̃to. Per
hunc locũ sc̃m ⁊ uir¬
tutes scĩ martini qr
hic amplius ñ uenit
quam unus argen¬
teus. Nec dum enim
uerba compleuerat.
s ad huc sermo ĩ ore
pendebat. statĩ trem̃s
corruit ĩterrã suoq
lectulo alioꝵ mani¬
b redditus: cepit gͣ¬
uit̾ singultare. Int̾¬
rogatus aũ acircũ¬
stantib quio sibi
eẽt R̾ndit. Triantẽ il

Expanded text:
tu detulit; quod custus tu detulit; quod custus loci collectum fratribus occultare non metuit. Convenientes autem pauperes ad sextam, sciscitati sunt antedictum custodem, quid sibi beatus pastor solita pietate respiciens transmisisset. Audierant enim, ibidem aliquid fuisse largitum. Qui ait cum sacramento: 'Per hunc locum sanctum et virtutes domni Martini, quia hic amplius non venit quam unus argenteus'. Necdum enim verba conpleverat, sed adhuc sermo in ore pendebat, statim tremens corruit in terram, suoque lectulo aliorum manibus redditus, coepit graviter singultare. Interrogatus autem a circumstantibus, quid sibi esset, respondit: 'Triantem il
Abbreviated transcription (Latin):
pontifex aliquid ei de
reb illis reddidit. Por¬
tante autẽ illo  ad do¬
mum suam protinꝰ
filius eius unicus ĩ
febre corruit unaq
nocte et die grauiter
estuans expirauit.
Cui tam presens fuit
mortis occursus qͣm
uelocit̃ pater eius de
reb sibi ñ debitis ef¬
fectus est dñs. Qui
ĩ exemplum giezi
possedit aurum et
argentũ. S qd̃ illi
erat pretiosius acqͥ¬
siuit aĩe leprã. ami¬
sit et filium. nec ũ¬
quam meruit dein¬
ceps alium adipisci.
tum periurauit.
qͣm presens et suꝑ¬
alium ultio dĩ¬
uina processerit quiĩ
sc̃am porticũ periura¬
uerit ad ꝯprimendã
ꝑfidoꝵ audatiam ñ si¬
lebo. Cum ad matri¬
culam illam ꝙͣ scũs
suo bñficio de deuoto¬
rum elemosinis pas¬
cit cotidie a fidelib ne¬
cessaria tribuantur.
Consuetudinẽ bñdi¬
cti pauperes habent.
ut cum multi ex hii
per loca discesserint
custodem in ibi dere¬
linquãt qui qd̾ fu¬
erit ablatum acci¬
piat. Quidam ergo
deuotus unũ trian¬
dem m̾cedis intii¬

Expanded text:
pontifex aliquid ei de rebus illis reddidit. Portante autem illo hoc ad domum suam, protinus filius eius unicus in febre corruit, unaque nocte et die graviter exaestuans, expiravit. Cui tam praesens fuit mortis occursus, quam velociter pater eius de rebus sibi non debitis effectus est dominus. Qui in exemplum Giezi possedit aurum et argentum, sed quod illi erat pretiosius adquisivit animae lepra, amisit et filium; nec umquam meruit deinceps alium adipiscicu perjuravit. Quam praesens et supalium ultio divina processerit, qui in sancta porticu perjuraverat, ad comprimendam perfidorum audaciam non silebo. Cum ad matracolam illam, quam sanctus suo beneficio de devotorum elymosinis pascit, cotidie a fidelibus necessaria tribuantur, consuetudinem benedicti pauperes habent, ut, cum multi ex his per loca discesserint, custodem inibi derelinquant, qui quod fuerit oblatum accipiat. Quidam ergo devotus unum triantem mercedis intui
Abbreviated transcription (Latin):
gelis qd̃ quondam de
monacho resuscita¬
to dixerunt. Iste est
pro quo martinus
rogat. fiatq ut qr ñ
mereor illa clarita¬
te uestiri ul ab ir¬
ruentib tartaroꝵ
ministris merear li¬
berari. Nec tantũ mͥ
noxa preualeat ut
separer ab eius reg¬
no: quem fideliter
sum confessus in se¬
culo. Explicit liber
puint capitula lib¬

Expanded text:
gelis, quod quondam de gelis, quod quondam de monacho resuscitato dixerunt: 'Iste est, pro quo Martinus rogat'. Fiatque, ut, quia non mereor illa claritate vestiri, vel ab inruentibus tartarorum ministris merear liberari; nec tantum mihi noxa praevaleat, ut separer ab eius regno, quem fideliter sum confessus in saeculo. EXPLICIT LIBER PIUNT CAPITULA LIB
Abbreviated transcription (Latin):
que uir beatus cotidie
operatur. que ĩsequi
longum est. Tamen
si adhuc meremur
uidere miracula pla¬
cet ea alteri conum¬
gi libello. Namut
diximus hii duo li¬
belli ĩ hoc numero te¬
neantur. Ego quoq
pietati dñice maxi¬
mas refero grãs qd̾
michi persuffragiũ
antistitis głosi ꝯces¬
sum est. ut qd̃ in ĩi¬
cio tractaui potui¬
Reprecans ut qd̃ sepe
ꝯfessor tribuit ppl̃is
michi peccatori lar¬
gus indulgeat. Pͣ¬
getq me amorbis
me ab infidelitatis la¬
psu.mundet cor et
mentẽ alurida lepͣ
luxurie. purget co¬
gitationes aꝯcupiꝰ¬
centiis prauis atq
omnem a me faci¬
noꝵ molem diluat
ac prosternat. ut cũ
in iudicio sinistra
fuero parte locatus
ille me de medio he¬
doꝵ sacroscã dextera
dignetur abstrahere.
Reseruatoq post ter¬
gum sententiam iu¬
dicis prestoletur. Cũ¬
qz eo iudicante fue¬
ro flãnus infernali¬
b deputatus: sacro¬
sancto pallio quo
ille tegitur a glia
me ꝯtectũ excuset ape¬
na. Dicentib regi an¬

Expanded text:
quae vir beatus quotidie operatur, quae insequi longum est. Tamen si adhuc meremur videre miracula, placet ea alteri congi libello. Nam, ut diximus, hii duo libelli in hoc numero teneantur. Ego quoque pietati dominicae maximas refero gratias, quod mihi per suffragium antistitis gloriosi concessum est, ut quod in initio tractavi potuideprecans, ut quod saepe confessor tribuit populis mihi peccatori largus indulgeat, purgetque me a morbis,me ab infidelitatis lapsu, mundet cor et mentem a lurida lepra luxoriae, purget cogitationes a concupiscentiis pravis atque omnem a me facinorum molem diluat ac prosternat, ut, cum in iudicio sinistrae fuero parte locatus, ille me de medio hedorum sacrosancta dextera dignetur abstrahere, reservatumque post tergum, sententiam iudicis praestoletur. Cumque eo iudicante fuero flammis infernalibus deputatus, sacrosancto pallio, quo ille tegitur a gloria, me contectum excuset a poena, dicentibus regi an
Abbreviated transcription (Latin):
uo beati antonii
pulis incolunt᷑. Ad
eum etiã locũ beatissi¬
mus paulus primus
heremita est deuersatꝰ
accessi. Rubrũ mare
mũ cacum̃ celo pene
ꝯtiguũ nequaquã
adiri potest. In ter
huiꝰ recessus anacho¬
recha eẽ aliquis fere¬
batur ꝙ̃ diu multũ¬
q q̃situm uid̾e non
potui. Qui fere ante
quinquagĩta annos
a ꝯuersatione huma¬
na remotꝰ. nullo ue¬
stis usu. s setis corpo¬
ris sui tectꝰ nudita¬
tem suam diuino
munere uestiebat.¬
hic quociens eum re

Expanded text:
uo beati Antonii pulis incoluntur. Ad eum etiam locum in quo beatissimus Paulus primus eremita est diversatus, accessi. Rubrum mare mum cacumen coelo pene contiguum nequaquam adiri potest. Inter hujus recessus anachoreta esse aliquis ferebatur, quem diu multumque quaesitum uidere non potui, qui fere iam ante quinquaginta annos a conuersatione humana remotus nullo uestis usu, saetis corporis sui tectus, nuditatem suam diuino munere nesciebat.hic quotiens eum re
Abbreviated transcription (Latin):
letale cohibebãt. Cum
ergo edentẽ ius in ter¬
na torq̃ret. et ĩmensis
dolorib uitalia uni¬
uersa quat̾ent᷑. ac fre¬
quẽs uomitꝰ crucia¬
tib nõ ferendis ip̃am
anime sedem stoma¬
cho iam fatiscente dis¬
solueret oĩa penitꝰ que¬
ẽẽnt edenda formidãs
septimũ diem ĩ ieiu
niis sp̃u deficiente du¬
cebat. cũ ad eum fera
cui ibix est nom̃ acces¬
sit. huic ꝓpiꝰ astanti
fascicłm herbaꝵ quẽ
gere ñ audebat: obie¬
cit. S fera que uiru¬
lenta erant ore discu¬
ciens: que ĩnoxia e¬
rant eligebat. Ita uir
eiꝰ exemplo quid ed̾e
quid respuere deberet
edoctus. et pericłm fa¬
mis euasit: et h̾baꝵ
uenena uitauit. S
morare. Annũ in de¬
ses intra solitudines.
ꝯstitutꝰ exegi magis
uirtutis admirator
aliene: qͣm qd̃ ipse
tam arduũ atq dif¬
ficile pot̾im tẽptare
ꝓpoĩtum. Sepius tñ
cum sene illo qui pr¬
teum ⁊ bouẽ hẽbat

Expanded text:
letale cohibebant. cum ergo edentem uis interna torqueret et inmensis doloribus uitalia uniuersa quaterentur ac frequens uomitus cruciatibus non ferendis ipsam animae sedem stomacho iam fatiscente dissolueret, omnia penitus quae sunt edenda formidans septimum ieiunus diem spiritu deficiente ducebat, cum ad eum fera, cui ibicis est nomen, accessit. huic propius adstanti fasciculum herbarum, gere non audebat, obiecit: sed bestia quae uirulenta erant ore discutiens, quae innoxia nouerat eligebat. ita uir eius exemplo quid edere, quid respuere deberet edoctus, et periculum famis euasit et herbarum uenena uitauit. sedmorare. annum inteses intra solitudinem constitutus exegi, magis uirtutis admirator alienae, quam quod ipse tam arduum adque difficile potuerim temptare propositum: saepius tamen cum sene illo, qui puteum et bouem habebat,
Abbreviated transcription (Latin):
presbiter se uidisse o¬
leum submartini be¬
nedictione creuisse. qͦ¬
adexundante copia sr̃¬
ne deflueret. eandem¬
q dum ad matrẽ fami¬
lias uasculũ referre¬
tur secuasse uirtutẽ
Nam urt̃ manus pu¬
cri portantis ita semp
exundasse oleum. ut
omne illiꝰ uestim̃tum
copia suꝑfusi liquo¬
ris oꝑiret. matronam
ita usq ad sũmũ la¬
brum plenũ uascłm
recepisse ut presbit̃.
ħodieq fateatur ob¬
dendi pessuli quo clau¬
di diligentiꝰ seruãda
ꝯsueuerũt in uttroil¬
lo spacium ñ fuisse.
Mux ⁊ illud qd̃ huic
me autẽ intuebatur
memini ꝯtigisse. Uas
urtreum cĩ oleo qd̃
martinus bñdixerat
ĩ fenestra paululum
editõre deposurt. Pu¬
er familiaris ĩcaucior
lintheum suꝑꝑositũ
ampullulã ibi esse
ignarꝰ adtraxit. Uas
suꝑ ꝯstratum marmo¬
re pauim̃tum decide¬
dit. Cunctis metu ex¬
territis ne benedictõ
deperisset: ampullu
la ꝑinde incolumis ẽ
reꝑta ac si super plu¬
mas molissimas deci¬
diss. Que res ñ potiꝰ

Expanded text:
presbyter uidisse se oleum sub Martini benedictione creuisse, quoad exundante copia superne difflueret: eademque, dum ad matremfamilias uasculum referretur, ferbuisse uirtute: nam inter manus pueri portantis ita semper exundasse oleum, ut omne illius uestimentum copia superfusi liquoris operiret: matronam ita usque ad summum labrum plenum uasculum recepisse, ut presbyter hodieque fateatur, obdendi pessuli, quo claudi diligentius seruanda consuerunt, in uitro illo spatium non fuisse. mirum et illud, quod huic — me autem intuebatur - memini contigisse. uas uitreum cum oleo, quod Martinus benedixerat, in fenestra paululum editiore deposuit: puer familiaris incautior linteum superpositum, ampullam ibi esse ignorans, adtraxit. uas super constratum marmore pauimentum decidit. cunctis metu exterritis benedictionem Dei perisse, ampulla perinde incolumis est reperta, ac si super plumas mollissimas decidisset. quae res non potius
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmanebat. Nam ⁊
si pro aliquibz sup¬
plicand̃ regi fuit.
imperauit᷑ pociꝰ ꝙͣ
rogauit. Et aꝯmu¬
nio eius fcequent̾
rogatꝰ abstinuit di¬
cens se mense eiꝰ par¬
ticipem eẽ non posse.
qui imperatores u¬
num regno. alter
uita expulisset. Po¬
stremo cum maximũ
se ñ sponte sumpsis¬
se imperiũ affirma¬
ret. s impositã sibi
a militib diuino
nutu regni necessi¬
tatem ar̃mis defen¬
disse et ñ alienam
ab eo dei uoluntatẽ
uideri penesquẽ iã
incredibili euentu
uictoria fuiss nul

Expanded text:
manebat. nam et si pro aliquibus regi supplicandum fuit, imperauit potius quam rogauit, et a conuiuio eius frequenter rogatus abstinuit, dicens se mensae eius participem esse non posse, qui imperatores unum regno, alterum uita expulisset. postremo, cum Maximus se non sponte sumpsisse imperium adfirmaret, sed inpositam sibi a militibus diuino nutu regni necessitatem armis defendisse, et non alienam ab eo Dei uoluntatem uideri, penes quem tam incredibili euentu uictoria fuisset, nul
Abbreviated transcription (Latin):
furibunda luminib
ꝓpius accessit marti¬
nus eleuata obuiam
manu pecudẽ ꝯsistere
iubet. Que mox ad u̾¬
bum illius stare cepͤ
immobił. Cum int̾¬
ea iuidet martinus dor¬
so illiuis demonẽ suꝑ¬
sedentẽ. Quẽ increpanͤ.
discede inquit fu neste
de pecude et innoxiũ
animal agitare de¬
siste. Paruit neꝙͣ sp̃c
et recessit. Nec defuit
sensus in bucula qͥn
se intelligeret libera¬
tam ante pedes sanc¬
ti recepta quiete pro¬
sternitur. Beinde iu¬
bente martino gre¬
gem suũ petit seq
agm̃iceteraꝵ ouẽ pl¬
cidior inmiscuit. hoc
illud fuit tempꝰ quo
ĩter medias flaminã
positus non sensit
incendium. Quod
michi ñ arbitror eẽ
iste sulpicius. licet in
ad eusebium tñ pres¬
cit exposuit. Quam
tu postumiane cre¬
do legisti aut si ĩcog¬
nita tibi ẽ. Cum li¬
buerit ĩ promptu
ex illo armario hẽs
Nos ab illo obmissa

Expanded text:
furibunda luminibus propius accessit, Martinus eleuata obuiam manu pecudem consistere iubet: quae mox ad uerbum illius stare coepit inmobilis, cum interea uidit Martinus dorso illius daemonem supersedentem: quem increpans, discede, inquit, funeste, de pecude et innoxium animal agitare desiste. paruit nequam spiritus et recessit. nec defuit sensus in bucula, quin se intellegeret liberatam: ante pedes sancti recepta quiete prosternitur, dein iubente Martino gregem suum petiit seque agmini ceterarum oue placidior inmiscuit. hoc illud fuit tempus, quo inter medias flammas positus non sensit incendium , quod mihi non arbitror esse iste Sulpicius, licet in ad Eusebium, tunc prescit, exposuit: quam tu, Postumiane, aut credo legisti, aut si incognita tibi est, cum libuerit, in promptu ex illo armario habes: nos ab illo omissa
Abbreviated transcription (Latin):
tium agm̾ incurri¬
mus. Canes leporẽ se¬
q̃bantur. Iamq mł¬
to spacio iucta besti¬
ola cum undiq cam¬
pis late patentib nł¬
lum ess effugium:
mortẽ imminentem
iam iamq capienda
crebris flexib differe¬
bat. Cuius periculũ
uir beatus pia m̃te mi¬
seratus: imperat cani¬
b ut desisterẽt sequi.
et sisterẽt abire fugi¬
entẽ. Qui ꝯtinuo ad
primum sermonis ĩ¬
perium ꝯstiterũt. Ere¬
deret uinctos immo
pocius affixos in suis
herere uestigiis. Iam
lepusculus ꝑsecuto¬
rib alligatis incolu¬
mis euasit. Opere aũ
precium est ettã fami-¬
liaria illius uerba
sp̃ualiter sale ꝯdita

Expanded text:
tium agmen incurrimus. canes leporem sequebantur: iamque multo spatio uicta bestiola, cum undique campis late patentibus nullum esset effugium, mortem inminentem iam iamque capienda crebris flexibus differebat. cuius periculum uir beatus pia mente miseratus imperat canibus, desisterent sequi et sinerent abire fugientem. continuo ad primum sermonis imperium constiterunt: crederes uinctos, immo potius adfixos in suis haerere uestigiis. ita lepusculus persecutoribus alligatis incolumis euasit. Operae pretium autem est, etiam familiaria illius uerba, spiritualiter salsa,
Abbreviated transcription (Latin):
hoc forte incredibi
le uideatur maiora
memorabo. sides xp̃i
adẽ me nich̾ fingere.
neq incertis auctori¬
b uulgata narrabo.
set que michi ꝑ fide¬
les iuros ꝯꝑta sunt
explicabo. habitant
Quas nox coeg̾it. sedeᷤ
habẽt. Ad q̃ndam igi¬
tur hoc ritu atq hac
lege uiuentẽ: duo ex
nitria monachi licz
longa et diuersa re¬
gione tñ qr olim ip̃iꝰ
in monasterii ꝯuersa¬
tione carus et fami¬
liaris fuisset:au di¬
tis eius uirtutibus
tetenderunt. Quem
diumultũq quesi¬
tũ tantẽ m̃se septĩo
reperierũt ĩ extremo
illo deserto qd̃ ẽ mẽ¬
phis ꝯtiguũ demo¬
rantẽ quas ille sol¬
licitudines iam ꝑ an¬
tare. Qui licet oĩum
hoĩm uitaret occur¬
sus tñ agnitos ñ refu¬
git. seq kinis per tri¬
duum ñ negauit. Qr¬
to die aliquantulũ
ꝓgressus eum proseq̃¬
retur abeuntes leenã
mire magnitudiniꝰ
ad se uenire ꝯspicĩt.
Bestia licet trib reꝑ¬
tis non incerta q̃m
peteret: anachorite
pedib aduoluitur.

Expanded text:
hoc incredibile forte uideatur, maiora memorabo. fides Christi adest me nihil fingere, neque incertis auctoribus uulgata narrabo, sed quae mihi per fideles uiros conperta sunt, explicabo. habitant quas nox coegerit, sedes habent. ad quendam igitur hoc ritu adque hac lege uiuentem duo ex Nitria monachi, licet longe diuersa regione, tamen quia olim ipsis in monasterii conuersatione carus et familiaris fuisset, auditis eius uirtutibus, tetenderunt: quem diu multumque quaesitum tandem mense septimo reppererunt in extremo illo deserto, quod est Memphis contiguum, demorantem: quas ille solitudines iam per antare. qui licet omnium hominum uitaret occursum, tamen agnitos non refugit seque carissimis per triduum non negauit. quarto die aliquantulum progressus cum prosequeretur abeuntes, leaenam mirae magnitudinis ad se uenire conspiciunt. bestia licet tribus repertis, non incerta quem peteret, anachoretae pedibus aduoluitur
Abbreviated transcription (Latin):
auxiliũ incessabi li¬
ter flagitaret uisũ
est repente custodib
quasi ab aliquo: ca¬
ꝑite uerberati fuis¬
sent.ꝓtinusq ĩ ter¬
ram ruuint ac cate¬
ne que uinctũ tene¬
bant hoĩem cõfrac¬
tesunt laxate uero
corrigie de manu sol¬
uuntur. Ip̃e aũ seli¬
berum sentiens decũ¬
bentib adhuc solo
hominib secessit ab
eis et scẽ eccłie liniẽ
ingressus ẽ sic q a
iudice relaxatus ẽ.¬
erebant enĩ nõ¬
nulli his dieb
⁊ apd̃ pictauensĩ
urbem iunctos ab
ergastulo carcerali fu

Expanded text:
auxilium incessabiliter flagitaret, visum est repente custodibus, quasi ab aliquo capite verberati fuissent. Protinusque in terram ruunt, ac catenae quae vinctum tenebant hominem confractae sunt, laxatae vero corrigiae de manibus solvuntur. Ipse autem liberum se sentiens, decumbentibus adhuc solo hominibus, secessit ab eis, et sanctae ecclesiae limen ingressus est, sicque a judice relaxatur.bant enim nonnulli his diebus et apud Pictavensem urbem vinctos ab ergastulo carcerali fu
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ te manet explica.
Numium enĩ dudũ
alias resagentes ꝯ¬
sumimꝰ tempus ⁊
iamsolis occidui
umbra ꝓlixior mo¬
uet ñ multũ de inci¬
na nocte suꝑ ẽẽ. De¬
inde cũ paululum
om̃es ꝯticuissemuˢ.
gallus ita cepit. Ca¬
uendum michi ĩ pri¬
mis eẽ arbitror. ne ca
de martini uirtuti¬
b repetam q̃ in libͦ
suo sulpiciꝰ iste me¬
morauit. Unde pͥma
illiꝰ interim militã¬
do gesta p̾tereo. ne¬
q ẽa attingam que
laicus egit aut mo¬
nachus. Nec u̾o au¬
dita ab aliis pocius
quã que iudi ipse
dicturus sum. Ex¬

Expanded text:
quod te manet explica: quod te manet explica: nimium enim dudum alias res agentes consumimus tempus, et iam solis occidui umbra prolixior monet, non multum diei uicina nocte superesse. Deinde cum paululum omnes conticuissemus, Gallus ita coepit: cauendum mihi inprimis esse arbitror, ne ea de Martini uirtutibus repetam, quae in libro suo Sulpicius iste memorauit. unde prima illius inter militandum gesta praetereo, neque ea adtingam, quae laicus egit ac monachus: nec uero audita ab aliis quam quae uidi ipse dicturus sum.
Abbreviated transcription (Latin):
go plane inquit
gallus licet ĩpar
sim tanto operi tam̃
relatis suꝑuis a pos¬
tumiano obedientie
cogor exemplis ut
muniis istud qd̃ im¬
ponitis non recusem.
S dum cogito me ho¬
minẽ gallũ int̾ acͥ¬
tanos uerba factuiꝵ:
uereor ne offendat ues¬
tras numium urba¬
nas aures sermo rus¬
ticior. Audietis me tñ
ut guidonio hoĩem
nicħ̾ ꝯfuco aut cõtur¬
no loquentẽ. Nam si
michi tribuitis mar¬
tini me ẽẽ discipłm
illud etiam ꝯcedide uͭ
michi liceat exemplo
illuis inanes sermo¬
num faleras et uer¬
boꝵ ornamita ꝯtem¬
pnere. tu uero inqͥt
postinmanus uł cel¬
tice. aut si manis gal
ñ de futura tibi uer¬
ba quib martinũ
facundo ore loq̃reris.
sicut zacharie ĩ ioh̾is
noĩe lingua resolu¬
ta est. Cetei cũ sissco¬
lasticus. hoc ip̃m qua¬
si scolasticus artifici¬
ose facis ut excuses
imꝑiciam qi exube¬
ras eloquẽtia. S ne¬
q monachũ tam a¬
stutũ neq gallum
decet ẽẽ tam callidũ
u̾m aggred̾e pocius ⁊

Expanded text:
go plane, inquit Gallus, licet inpar sim tanto oneri, tamen relatis superius a Postumiano oboedientiae cogor exemplis, ut munus istud, quod inponitis, non recusem. sed dum cogito me hominem Gallum inter Aquitanos uerba facturum, uereor ne offendat uestras nimium urbanas aures sermo rusticior. audietis me tamen ut Gurdonicum hominem, nihil cum fuco aut cothurno loquentem. nam si mihi tribuistis Martini me esse discipulum, illud etiam concedite, ut mihi liceat exemplo illius inanes sermonum faleras et uerborum ornamenta contemnere. Tu uero, inquiit Postumianus, uel Celtice aut, si mauis, Galls, non defutura tibi uerba, quibus Martinum facundo ore loquereris, sicut Zachariae in Iohannis nomine lingua resoluta est. ceterum cum sis scholasticus, hoc ipsum quasi scholasticus artificiose facis, ut excuses inperitiam, quia exuberas eloquentia. sed neque monachum tam astutum neque Gallum decet esse tam callidum. uerum adgredere potius et
Abbreviated transcription (Latin):
pontificis reliquias.
ut scilicet locũ quẽ ĩ
eius noĩe edificaue¬
rat eius reliquiis ꝯ¬
secraret. Ꝙ cum fecis¬
set:per singlos dies ue¬
niebat. et prostratus
solo cũ ꝯiuge sc̃i pon¬
tificis auxiliũ implo¬
rabat. Post multum
uero tempus. hic nas¬
citur. Cum autẽ tri¬
um mẽsium ẽẽt a
febre pulsatur. et in
tantum exinanitur.
ut papillam sugg̾e
neq ullum alimen¬
tum ualetet accipere
Interea ꝑdurante
morbo. cibo negato.
palpitante tantum
sp̃u solus transitus
prestolatur. Nec mo¬
ra ip̃e quoq exalatur

Expanded text:
pontificis reliquias, ut scilicet locum, quem in eius nomine aedificaverat, eius reliquiis consecraret. Quod cum fecisset, per singulos dies veniebat, et prostratus solo cum coniuge, sancti pontificis auxilium inplorabat. Post multum vero tempus hic nascitur. Cum autem trium mensuum esset, a febre pulsatus et in tantum exinanitus, ut papillam sugere neque ullum alimentum valeret accipere. Interea, perdurante morbo, cibo negato, palpitante tantum spiritu, solus transitus praestolatur. Nec mora, ipse quoque exalatur
Abbreviated transcription (Latin):
dem autẽ refrigetiꝰ xiꝰ.
michi testis est mulie¬
rem pro flumo sangͥ¬
nis laborantẽ cũ mar¬
tini uestẽ exemplo ⁊¬
mulieris illius euan¬
gelice ꝯtigisset submo¬
mento tp̃ris fuisse sa¬
natam. Ubi serpens
erpens fluuiium se¬
cabat et rippe qua
ꝯstiteramus adnata¬
bat. In noĩe inquit do¬
mini iubes te redire.
Mox mala bestia sead
uerbum sc̃i retorsit
et inulteriorẽ ripam
nobis expectantib tr̃as-

Expanded text:
dem autem Refrigerius mihi testis est, mulierem profluuio sanguinis laborantem, cum Martini uestem exemplo mulieris illius euangelicae contigisset, sub momento temporis fuisse sanatam. Serpens Serpens flumen secabat, et ripae in qua constiteramus, adnatabat: In nomine, inquit, Domini jubeo te redire. Mox se mala bestia ad verbum Sancti retorsit, et in ulteriorem ripam nobis exspectantibus tra
Abbreviated transcription (Latin):
rationis prouocẽt mi¬
racła amalis terre¬
ant carismatumq
eius flagrantia adcͤ¬
rendum post ce ĩodo¬
re unguentoꝵ tuor̾
me ꝑ trahat ymber
doctrmne eius meicor¬
dis duriciam infun¬
dat. omnisq gr̃a qͣ
abste boni auctore
accepit:admee pro¬
ficiat deuotõis at¬
q salutis augniẽ¬
xtat nũc ĩ ip̃ã
superius memo¬
rata eccłia quam
in eius honore fide¬
les edificau̾nt. la¬
pis super quẽ uir
beatus dicitur rese¬
disse. post multum
aũ tempꝰ leo quidã

Expanded text:
rationis provocent, miracula a malis terreant, charismatumque ejus flagrantia ad currendum post te in odore unguentorum tuorum me pertrahat, imber doctrinae ejus mei cordis duritiam infundat, omnisque gratia, quam abs te boni auctore accepit, ad meae proficiat devotionis atque salutis augmenExtat nunc in ipsa superius memorata basilica, quam in eius honore fideles aedificaverunt, lapis, super quem vir beatus dicitur resedisse. Post multum autem tempus Leo quida
Abbreviated transcription (Latin):
seuerus bassu¬
le parenti ue¬
nerabili salutem.
Si parentes uocari ĩ
ius liceret te plane
expilatõnis furti¬
q ream ad pretoris
tribunal iusto lore
traheremꝰ. Quid eiũ
ñ ꝯquerer quã a te
pacior iniuriam. Nt¬
lam michi domic
cartulam. nullũ li¬
bellum nllam epi¬
stolam reliquisti.
diuulgas. Siquid
ad amicũ familia¬
rtt̃ scripsisiquid
rum obseeratos
habes notarios
meos per quos tibi
nr̃e ineptie publi¬
cant᷑. nec tñ adu̾¬
sum eos possum mo¬
ueri si tibi parent
qui ĩuis nr̃m ex
tua potissimũ li¬
beralitate uen̾unt
seq ad huc tuos:
quam meos eẽ me¬
nunerunt. Tu so¬
la es rea. tu sola cul¬
pabilis. que et mich̾
insidiaris et illos
fraude circũuenisut
sine delicto ullo fa¬
miliarit̃ scripta
aut negligenter
emissa illucubrata
tibi penitus atq im

Expanded text:
Seuerus Bassulae parenti uenerabili salutem. Si parentes liceret in ius uocari, te plane expilationis furtique ream ad praetoris tribunal iusto dolore traheremus. quid enim non conquerar, quam a te patior iniuriam? nullam mihi domi chartulam, nullum libellum, nullam epistulam reliquisti: diuulgas. si quid ad amicum familiariter scripsi, si quid rum obarratos habes notarios meos, per quos tibi nostrae ineptiae publicantur. nec tamen aduersus eos possum moueri, si tibi parent, qui in ius nostrum ex tua potissimum liberalitate uenerunt seque adhuc tuos quam meos esse meminerunt. tu sola es rea, tu sola culpabilis, quae et mihi insidiaris et illos fraude circumuenis, ut sine dilectu ullo familiariter scripta aut neclegenter emissa inlucubrata tibi penitus adque i
Abbreviated transcription (Latin):
subsedit. Causam do¬
loris et fcĩ accusan¬
te ac defendente ĩui¬
cẽ cogitatõe ꝓuol¬
uẽs. Astitit et repen¬
te angłs. Merito in¬
quit martine ꝯpu¬
geris. s alit̾ exire ne¬
quisti. Repara uir¬
tutẽ resume ꝯstan¬
ciam ne iam non
pericłm głie sed salu¬
tis incurretis. Itaq
ab illo tempore satiᷤ
canit cum illa tcha¬
chiane partis ꝯmu¬
nione misceri. Cete¬
rum cũ quosdam ex
inerguminis tardiͦ
quam solebat et gr̃a
minore curaret sub¬
inde nob̾ cum lacri¬
mis fatebatur se ꝓp̃
puncto temporis ne¬
cessitate ñ sp̃u mis¬
cuiss decrimentum
sentire uircutis. Sex¬
decim postea uixit
annos nullamn omĩ¬
no synodũ adiit ab

Expanded text:
subsedit, causam doloris et facti accusante ac defendente inuicem cogitatione peruoluens. adstitit ei repente angelus: merito, inquit, Martine conpungeris, sed aliter exire nequisti. repara uirtutem, resume constantiam, ne iam non periculum gloriae, sed salutis incurras. itaque ab illo tempore satis cauit cum illa Ithacianae partis communione misceri. ceterum cum quosdam ex energumenis tardius quam solebat et gratia minore curaret, subinde nobis cum lacrimis fatebatur, se propuncto temporis necessitate, non spiritu miscuisset, detrimentum sentire uirtutis. sedecim postea uixit annos: nullam synodum adiit, ab
Abbreviated transcription (Latin):
mnis deferẽtes ⁊ głia
per quẽ sibi triumphꝰ
cessit et uictoria. Uñ⁊
ĩ eiusdem belli trium¬
phali memoria ĩ i p̃o
fabricata est eccłia que
ꝓpter belli euentũ scĩ
martini belli sortitaẽ
uocabulũ. In eo autẽ
urbis loco quo corpus
eius supra muix per¬
noctãs uictorie memo¬
ria miciauit. erant ru¬
ine maceriaꝵ antiqͣꝵ
ĩquib ferebant aulã
fuisse ualentiniani ĩ
qua sedens nequaqͣm
assurgere est dignat᷑
beato martino antisti¬
ti donec regiam sellã
ignis operiret ip̃mq
regem ea parte corpori
qua sedebat afflaret in¬
cendiũ solioq suo suꝑ¬
b excuteret᷑ et martino
inimicus assurgeret.
Ibi archiep̃c cũ ppło de¬
uoto eccł̃iam q̃ scĩ mar¬
tini de basilica d̃r ⁊̃ ho

Expanded text:
mnis deferentes et gloria, mnis deferentes et gloria, per quem sibi triumphus cessit et victoria. Unde et in ejusdem belli triumphali memoria, in ipso fabricata est ecclesia, quae propter belli eventum, sancti Martini Belli sortita est vocabulum. In eo autem urbis loco, quo corpus ejus supra murum pernoctans victoriae primordia initiavit, erant ruinae maceriarum antiquarum, in quibus ferebant aulam fuisse Valentiniani, in qua sedens nequaquam assurgere est dignatus beato Martino antistiti, donec regiam sellam ignis operiret, ipsumque regem ea parte corporis, qua sedebat, afflaret incendium, solioque suo superbus excuteretur, et Martino inimicus assurgeret. Ibi archiepiscopus cum populo devoto ecclesiam, quae sancti Martini de Basilica dicitur in ho
Abbreviated transcription (Latin):
naꝵ ictib cedẽtes rui¬
nam sui minantur
obsessi uirib diffi¬
dentes spei penitus so¬
latio destituũtur. Tã¬
dem uero diuina in¬
spirãteone gr̃a in se
reuersi. beati patro¬
ni sui corpus pie ra¬
piũt. et ad locũ quo
lelli uolẽcior impetꝰ
erat deferẽtes. et mor¬
tuũ ꝓuiuis ꝓpug-¬
natorẽ opponunt ad¬
mirabilem ꝑ omĩa
uirx qui dum adui¬
u̾et signi potens ap¬
pellatus fulgorem uͥ¬
tutum astris intulit
defunctus etiam bel¬
lipotens triumpha-¬
tor hostium cuncos
sola sui presentia ꝯfe¬
cit. uere mirabił d̾s in
scĩs suis. Sc̃i siquidem
patrocinante suffragi¬
o et obsessis securitas
et ꝯfidentia redditur
et obsessorib formido
et pauor ñ modicus
immittitur. ii.
ugrunt igitur da¬
ni fugientes tu¬
ronici persecuntur fu¬
giencium pars gladio
cadit pars capta redu¬
citur. et pars fug̾e sub¬
sidio elapsa ẽ et usq a
sextũ lapidẽ ab urbe ꝑ¬
secuti sunt danos triũ¬
phatoris sui corpus hy¬

Expanded text:
 ictibus cedentes, ruinam sui minantur. Obsessi, viribus diffidentes, spei penitus solatio destituuntur. Tandem vero, diuina inspirante gratia, in se reuersi, beati patroni sui Martini corpus pie rapiunt, & ad locum, quo belli violentior impetus erat, deferentes, mortuunatorem opponunt. O admirabilem per omnia virum! qui dum adviveret signipotens appellatus fulgorem virtutum astris intulit, defunctus etiam bellipotens triumphator hostium cuneos sola sui praesentia confecit. Vere mirabilis Deus in sanctis suis. Sancti siquidem patrocinante suffragio et obsessis securitas et confidentia redditur, et obsessoribus formido et pavor non modicus immittitur. II. Fugiunt igitur ergo Dani, fugientes Turonici persequuntur: fugientium pars gladio cadit, pars capta reducitur, et pars fugae subsidio elapsa est, et usque ad sextum lapidem ab urbe persecuti sunt Danos, triumphatoris sui corpus cum hy
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓhac causa mulier a¬
lia debilitatur. Nam
tũ die sabbati post sol
occasum qd̃ adiacet re¬
surrectionis dĩnce no¬
cti panem furno lo¬
caret: brachium eiuꝰ
dolore quatitur. In ie¬
ctoq alio et certio pa¬
ne manus ĩutta lig¬
nũ qd̃ tenebat cepit a

Expanded text:
Pro hac causa mulier aPro hac causa mulier alia debilitatur. Nam cum die Sabbati post solis occasum, quod adjacet resurrectionis dominicae nocti, panem furno collocaret, brachium ejus dolore quatitur. Post injectum alium et tertium panem, manus invita lignum quod tenebat coepit a
Abbreviated transcription (Latin):
rat enĩ hõ infra
t̾minũ ipsius tu¬
ronice urbis ex iuco
montis laudiacensis
Et homo ille erat na¬
tura simplex: nexus
uincło ꝯuigali. Cui
cũ ꝯiuge quiescenti
nocte media pauor
exoritur. Exterritus¬
q ac de lectulo exiliẽs
dum per hospiciolum
suũ uagatur trepidꝰ
uocis ꝑ didit famula¬
tum. Nec moratus in¬
dicat nutu ꝯiungutt
eum ad sc̃i basilicam
exhiberet. Qui adue¬
niens dũ ante beatũ
sepulchrum per sex
ses in oratione abso¬
luta lingua eloqui¬
um sicut ante habu
erat recipere meruit
operam exerceret qͣm
ĩ die illo fieri patrũi¬
hibet auctoritas ma¬
nus eius ꝯtracta di¬
riguit. Digitiq in
palmam defixi sunt q̃
dum dolorib crucia¬
retur: ad sanctã edẽꝯ
fessoris accessit. uoꝰ¬
uitq ut si ab hac sa
rectionis ageret dieq
huic diei esset ĩcongru¬
um. Statiq amotiᷤ
digitis a palma ma¬
nu directa discessit.
sicarguit insipienteᷤᷤ
ut ponẽs uicium an¬
te oculos reddat in po¬
sterum emendatos

Expanded text:
rat enim homo infra erminum ipsius Turonicae urbis, ex vico montis Laudiacensis, et homo ille erat natura simplex, nexus vinculo conjugali. Cui cum conjuge quiescenti nocte media pavor exoritur, exterritusque ac de lectulo exsiliens, dum per 1108 hospitiolum suum vagatur trepidus, vocis perdidit famulatum. Nec moratus, indicat nutu conjugi ut eum ad Sancti basilicam exhiberet. Qui adveniens, dum ante beatum sepulcrum per sex ses in oratione, absoluta lingua, eloquium sicut antea habuerat, recipere meruit operam exerceret, quam in die illo fieri Patrum inhibet auctoritas, manus ejus contracta diriguit, digitique in palmam defixi sunt. Quae dum doloribus cruciaretur, ad sanctam aedem Confessoris accessit; vovitque, ut si ab hac sanrectionis ageret die quod illi diei esset incongruum: statimque amotis digitis a palma, manu directa discessit. sic arguit insipientes, ut ponens vitium ante oculos, reddat in posterum emendatos.
Abbreviated transcription (Latin):
nentia. ꝓ quib sol¬
licitꝰ martino sup¬
plicau̾at. Que simul
ut aspexit seruante ne¬
mine. Mirari secũ cir¬
cũquaq prospicere
fie forte ad sui tempta¬
tionem pecuniã tãtã
quis apposuissz. here¬
bat igitur stupẽs. E
seruientes sui qui eiꝰ
oronis fidem eminus
prestolabantur sol¬
licitum perpendẽtes
ꝓpius accedunt. Ne¬
minẽ affuisse sese ex¬
cubantib qui ea de¬
posuerit ñ minus mi¬
raculo quã gaudio
affecti protestabant᷑.
eunc marchisius.
Signipotens inquit
martinus decelestibꝰ
credo thesauris mich̾
pondus pecuniaꝵ qͥ¬
b debitor his dieb
teneor celitꝰ destinauit.

Expanded text:
nentia pro quibus solnentia pro quibus sollicitus Martino supplicaverat. Quae simul ut aspexit, servante nemine, mirari secum, circumquaque prospicere, ne forte ad sui tentationem pecuniam tantam quis apposuisset. Haerebat igitur stupens. Quem servientes sui, qui ejus orationis fidem eminus praestolabantur, sollicitum perpendentes propius accedunt, neminem adfuisse sese excubantibus qui ea deposuerit, non minus miraculo quam gaudio affecti protestabantur. Tunc Marchisius: Signipotens, inquit, Martinus de coelestibus, credo, thesauris mihi pondus pecuniarum quibus debitor his diebus teneor coelitus destinavit.
Abbreviated transcription (Latin):
tur. illum uotis illũ
exorat gemitib ut ĩ
tanta necessitate ꝯsti¬
tudosubucniat.ne
scilicet qui sese⁊ sua
negocia obeus deuo¬
tione oblitus fu̾at
ab ip̃o obluuscat᷑.
ne fideuissoꝵ ⁊ suam
ipsius fidem pericli-¬
tari sinat. S more
suo diuinitus faci
catiõe quã dura ne¬
cessitas protendebat
diu fatigatꝰ: tandẽ
obdormiuit. Cum
ecce signipotens il¬
le martinus ut to¬
tus semper uisceri¬
b caritatis afflue¬
bat deuotũ sibi mise¬
ratus ĩ uisu ei astitit
pontificalib redimi¬
tur ĩfulis duob pa¬
rit᷑ ep̃is comitat᷑. Ui¬
sumq̃z ẽ uiro qd̃ duo
illi pro eo martino
supplicarẽt. Quoꝵ
precib sc̃s lib̾ali ylari¬
tate annuẽs fidem iu¬
bet auxilium pollice¬
tur. Nec mora uisio
sompnusq parit̾ ter¬
minantur. homo
extitus ꝯgratulari ce¬
perat iusioni. S mͣr¬
tini ꝓmissio reuer¬
titur ĩ effectũ. Nam
repente duo uasa e¬
rea ꝓpe se posita uir
illustris repperit sũ¬
mam nũmoꝵ cõti¬

Expanded text:
tur. Illum votis, illum exorat gemitibus ut in tanta necessitate constituto subveniat; ne scilicet, qui sese et sua negotia ob ejus devotionem oblitus fuerat, ab ipso obliviscatur, ne fidejussorum et suam ipsius fidem periclitari sinat; sed more suo divinitus faciacatione, quam dura necessitas praetendebat, diu fatigatus, tandem obdormivit; cum ecce signipotens ille Martinus, ut totus semper visceribus charitatis affluebat, devotum sibi miseratus, in visu ei astitit pontificalibus redimitus infulis, duobus pariter episcopis comitatus visumque est viro quod duo illi pro eo Martino supplicarent, quorum precibus sanctus liberali hilaritate annuens fidem jubet, auxilium pollicetur. Nec mora; visio somnusque pariter terminantur. Homo excitus congratulari coeperat visioni. Sed Martini promissio revertitur in effectum. Nam repente duo vasa aurea prope se posita vir illustris reperit summam nummorum conti
Abbreviated transcription (Latin):
dum illi cred̾ent ĩ illo
noctis horrore iacere
ante aliena limina
sacerdotem. Idq auici¬
ano facile ꝑsuasum r᷑¬
sum soluitur ĩ soporẽ.
S mox ĩ maiore ꝯcus¬
sus exclamat martiñ
stare proforib sibi id̾o
nullam quietẽ aĩ cor¬
porisq ꝑmitti. Tardã¬
tib seruis ip̃e ad limi¬
na ext̾iora progreditur.
Ibi martinũ ut sense¬
rat deprehendit. Percuᷤ¬
sus miser tante mani
necesse est. Scio quid
desideres. uideo quidre¬
quiris. Discede qͣnto¬
cius ne me ob iniuri¬
am tuam celestis ira cõ

Expanded text:
dum illi crederent, in illo dum illi crederent, in illo noctis horrore iacere ante aliena limina sacerdotem: idque Auitiano facile persuasum est. rursum soluitur in soporem: sed mox ui maiore concussus exclamat Martinum stare pro foribus: sibi ideo nullam quietem animi corporisque permitti. tardantibus seruis ipse usque ad limina exteriora progreditur: ibi Martinum ut senserat deprehendit. perculsus miser tantae uirtnecesse est: scio quid desideres, uideo quid requiras : discede quantocius, ne me ob iniuriam tuam caelestis ira co
Abbreviated transcription (Latin):
comitis nouera¬
tis barb̾am nimis et
ultra om̃s cruentã
feritatẽ. Hic rapido
sp̃u ingressus turoñ
ciuitatem sequentib
eum miserabili faci¬
e ordinib cathenatiͦ
diuersa ꝑdendis pa¬
rari iubet gen̾a pena¬
rum. disponẽs post̾o
die attonita ciuitate
ad opus tam triste
ꝓcedere. Qd̾ ubi mar¬
tino ꝯꝑtum ẽ solus
paulo ante mediam
noctẽ ad pretorium
bestie illius tendit.
S cũ ꝓfunde noctis
silentio quiescenti¬
b cunctis nullus
forib obseratis pate
no sepultus angło ĩ¬
gruente ꝑcellitur.S̾¬
uus inquit dei adtu¬
a limina iacet. et tu
quiescis: Qua ille
uoce ꝑcepta lecto suo
turbatus excutitur.
Conuocatisq seruis:
trepidus exclamat mͣr¬
ꝓtinus claustra rese-¬
rarẽt: ne dei seruuis pa¬
teret᷑ inuiriam. S il¬
li ut est oĩum natu¬
ra seruoꝵ uix prima
limina ingressi: irri¬
dẽtes dñm suũ qd̃ som¬
no fuiss illusus: ne¬
b exsuomet ingenio
ꝯiestantes neminem
nocte posse uigilare ne¬

Expanded text:
comitis noueratis barbaram nimis et ultra omnia cruentam feritatem. hic rabido spiritu ingressus Turonum ciuitatem, sequentibus eum miserabili facie ordinibus catenatis, diuersa perdendis parari iubet genera poenarum, disponit postero die adtonita ciuitate ad opus triste procedere. quod ubi Martino conpertum est, solus paulo ante mediam noctem ad praetorium bestiae illius tendit sed cum profundae noctis silentio quiescentibus cunctis nullus foribus obseratis paterno sepultus angelo ingruente percellitur: seruus, inquit, Dei ad tua limina iacet et tu quiescis? qua ille uoce percepta lecto suo turbatus excutitur, conuocatisque semis trepidus exclamat, Marprotinus, claustra reserarent, ne Dei seruus pateretur iniuriam. sed illi, ut est omnium natura seruorum, uix prima limina egressi , inridentes dominum suum quod somnio fuisset inlusus, nebus, ex suomet ingenio coniectantes neminem nocte posse uigilare, ne
Abbreviated transcription (Latin):
ctiam ultra iures pa¬
reretibi ñ differam.
Et si enim mest igno¬
rantia quam argu¬
at presumptio uera
tñ dilectio ñ horrescit.
Parebo itaq nõ elo¬
quens erudito sedut
amico amicissimus
Plus uerax quã elo¬
quens inueniri cona¬
bor. Neq enĩ nr̃a pa¬
titut professio pom
mos est scripta alioꝵ
ad unguẽ elimare
cũ ip̃i lipientib ocu¬
lis si qua forte edide¬
tint uix respectent
rrogo ut priuata lec¬
pͥuatim dictaminis
priuatĩ ip̃e legas ne
si forte ĩmanus alie¬
noꝵ ip̃e uero discerpar
ab eis quos ñ uera s̾
uana delectant. Inci¬

Expanded text:
tiam ultra vires parere tibi non differam. Et si enim in est ignorantia quam arguat praesumptio, vera tamen dilectio non horrescit. Parebo itaque non eloquens erudito, sed ut amico amicissimus. Plus verax, quam eloquens, inveniri conabor. Neque enim nostra patitur professio pompmos est scripta aliorum ad unguem elimare, cum ipsi lippientibus oculis, si quaforte ediderint, vix respectent: rogo ut privata lecprivatim dictavimus privatus et ipse legas, ne si forte in manus alienorum ipse venero, discerpar ab eis, quos non vera, sed vana delectant. In
Abbreviated transcription (Latin):
timq pes eius unus
quasi ardẽs ei uisus
est. Regressusq ad
hospitiũ i suum qͥ¬
euit abopere. Post
missaꝵ uero sollẽp¬
nia celebrata. Iter
iunctis bob opus
ceptum pergit ex-¬
plere. Completoq
plaustro feno statim:
oculi eius quasi aqͥ¬
bdam aculers pũcti
dolorem maximum
intułunt. Quib ꝯ¬
clusis nunꝙͣ de incep̾
aperire potuit. Sic¬
q per amnũ integr̃
in cecitate permanẽs
ad festiuitatẽ scĩ an¬
tistitis deuotus ad¬
uenit. Cuius post
diem t̾tiam bñfici¬
o luci quã perdid̾at
restauratus est. eo tẽ

Expanded text:
timque pes eius unus quasi ardens ei visus est, regressusque ad hospitium suum, quievit ab opere. Post missarum vero solemnia celebrata, iterum iunctis bubus, opus coeptum pergit explere, conpletumque plaustrum fenu, statim oculi eius quasi a quibusdam aculeis puncti, dolorem maximum intulerunt. Quibus conclusis, numquam deinceps aperire potuit. Sicque per annum integrum in caecitate permanens, ad festivitatem sancti antistitis devotus advenit, cuius post diem tertiam beneficio lucis, quam perdiderat, restauratus est. Eo te
Abbreviated transcription (Latin):
b intͣ gallias
barbaris iulianus
cesar coacto ĩ imũ
exercitu apud uap¬
gioͬn ciuitatẽ dona¬
tiuũ cepit erogare
militib. Utͣ est cõ¬
suetudinis singuli
citabantur donec
ad martinũ uen¬
tum ẽ. Tunt ueroo¬
portunũ tempus ex¬
istimans quo pe¬
teret missionẽ. Ne¬
q enĩ integrũ fo
re arbitrabatur.
si donatiũ ñ mi¬
litaturus acciperet.
h̾actenus inquit ma¬
ad cesarẽ. militaui
tibi: petere ut nũc
milttem deo. Dona
nare michi ñ licet.
Tunt uero aduersꝰ
hanc uocẽ tyrannꝰ
infremuit. dicens
eum metu pugne
que post̾a die erat
futura: ñ religio¬
nis gratia detrac¬
tare miliciã. At
martinꝰ intrepidꝰ.
ĩmo illato sibi ter¬
rore ꝯstantior:si ħ
inquit ignauie as¬
cribitur non fidei:
crastina die ante
aciem inermis as¬
tabo: et in noĩe dñi
ih̾u signo crucis ñ
clipeo protectus aut
galea. hostiũ cuncos
penetrabo securus.
Retrudi ergo ĩ custo¬
dia iubetur. facturꝰ

Expanded text:
 intra Gallias barbaris Iulianus Caesar coacto in unum exercitu apud Vangionum ciuitatem donatiuum coepit erogare militibus, et, ut est consuetudinis, singuli citabantur, donec ad Martinum uentum est. tum uero oportunum tempus existimans, quo peteret missionem — neque enim integrum sibi fore arbitrabatur, si donatiuum non militaturus acciperet —, hactenus, inquit ad Caesarem, militaui tibi: patere ut nunc militem Deo: donatnare mihi non licet. tum uero aduersus hanc uocem tyrannus infremuit dicens, eum metu pugnae, quae postero die erat futura, non religionis gratia detractare militiam. at Martinus intrepidus, immo inlato sibi terrore constantior, si hoc, inquit, ignauiae adscribitur, non fidei, crastina die ante aciem inermis adstabo et in nomine Domini Iesu, signo crucis, non clipeo protectus aut galea, hostium cuneos penetrabo securus. retrudi ergo in custodiam iubetur, factur
Abbreviated transcription (Latin):
pd̃ archonam
aru̾nẽsem uicum.
referre sepiꝰ senes ui¬
ros audiui. uitalia¬
na q̃dam religiosa
ĩ hoc loco quiescit.
ad cuius beatus mar¬
tinus tumulũ ue¬
niens dedit saluta¬
tionem. Et illa ut
sibi dignaretur le¬
nedicerẽ flagitauit
Postquã autẽ ex¬
pleuerunt oronẽ:
ꝯuersus uir beatꝰ.¬
dic ait scissima uͥ¬
go si iam dñi p̃sen¬
tiam meruisti. Que
ait. Restitit michi
una causa: que fa¬
cilis inscło uidebat᷑.
Sexta enĩ feria qua
redemptorem mundi
passum nouimus:
aquis ablui capd̃
Recedens autẽ beatꝰ
ꝯfessor atumulo uͥ¬
ginis:ait suis.Ue no¬
bis qui in hoc mũ¬
do uersamur.Si ħ̾
uirgo xp̃i sacrata.
hinc offendicłm me¬
ruit qd̾ sexta feria ab¬
luit caput.quid nos
faciemus quos coti¬
die fallax sclm pec¬
care ꝑsuadet: Mul¬
ta enim ĩ eo uicouir
beatus operatus est
que insequi lõgũ
putaui. Egressus
aũ uir dei ab artonẽ

Expanded text:
m Arvernensim vicum referre saepius senes viros audivi. Vitalina quaedam religiosa in hoc loco quiescit, ad cuius beatus Martinus, tumulum veniens, dedit salutationem. Et illa, ut sibi dignaretur benedicere, flagitavit Postquam autem expleverunt orationem, conversus vir beatDic, ait, sanctissima virgo, si jam Domini praesentiam meruisti? Quae ait: Restitit mihi una causa, quae facilis in saeculo videbatur. Sexta enim feria, qua Redemptorem mundi passum novimus, aquis ablui caput. Recedens autem beatus Confessor a tumulo Virginis, ait suis: Vae nobis qui in hoc mundo versamur! si haec virgo Christo sacrata hinc offendiculum meruit, quod sexta feria abluit caput, quid nos faciemus quos quotidie 898 fallax saeculum peccare persuadet? Multa etiam in eo vico vir beatus operatus est, quae insequi longum putavi. Egressus autem vir Dei ab Arthone
Abbreviated transcription (Latin):
estabatur arboriu¬
ex prefecto uidis¬
se se martini manũ
sacrificiũ offerentis
uestitam quodã mo¬
do nobilissimis gem¬
mis luce micare pur¬
purea et admotum
dextere collisaꝵ inter
se fragorẽ audisse gẽ¬

Expanded text:
estatur Arboriuex praefecto, uidisse se Martini manum sacrificium offerentis uestitam quodammodo nobilissimis gemmis, luce micare purpurea, et ad motum dexterae conlisarum inter se fragorem audisse ge
Abbreviated transcription (Latin):
dicio. uen̾abił ĩmori¬
b. Periugil ĩ or̃oni¬
b. assiduus ĩ lectõne.
Constans ĩ uultu.piꝰ
ĩ affectu. Honorabil̃
ĩ minist̾io sacerdotali.
Infatigabilis uerbi
dei seminator. Impi¬
geracceptã dñi sui pe¬
cuniã multiplicare.
Cum gaudentib gau¬
dens. Cum lugentib
ut om̃s lucrifaceret
Bonitate laudabili.
pietate amabił. mł

Expanded text:
dicio, venerabilis in moribus, pervigil in orationibus, assiduus in lectione, constans in vultu, pius in affectu, honorabilis in ministerio sacerdotali, infatigabilis verbi Dei seminator, impiger acceptam Domini sui pecuniam multiplicare; cum gaudentibus gaudens, cum lugentibus ut omnes lucrifaceret bonitate laudabilis, p
Abbreviated transcription (Latin):
bm̃ briccium una c̃
clero et ppło. Inito¬
aũ ꝯsilio sicut erãt
uestiti sepelierunte¬
os in ip̃a cella uł ora¬
torio ante altare ip¬
to martino cũ pig
a festo quo celebrat᷑
transitus beati mar¬
cembris. Qui sepulti
terris in xp̃o se uiue¬
re manifestant uir¬
tutib et miraculis

Expanded text:
beatum Brictium una cum clero et populo: initoque consilio, sicut erant vestiti, sepelierunt eos in ipsa cella vel oratorio, ante altare ipto Martino cum pigna festo quo celebratur transitus sancti Marcembris. Qui sepulti terris, in Christo se vivere manifestant virtutibus et miraculis
Abbreviated transcription (Latin):
fuerant alieni. Reple¬
ta est aũ cella illa tã¬
to odore ac si multoꝵ
aromatum congeri¬
es ibi spersa putare¬
tur. Suscipiens aũ
eos non demorte. sed
quasi de oratiõe ab¬
basaicardus un a cũ
fr̃ĩb ñ mortuos pu¬
tabant s dormienteᷤᷤ
cũ facies eoꝵ ut rosa
ruberet:caro ut nix
splendesceret. Quam
re fecit sicuti soliti e¬
rant sedere ĩ cella su¬
a. Posuit eos median¬
lo. Patebant etiã li¬
ebant. P̾er .uii. autem
dies quib suꝑ t̾ram
fuerũt non defuit o¬
dor ille suauissimus.
Tanta aũ fuit adue¬
nientium multitu¬
do: quantũ aut locꝰ
nes febricitãtes et fri¬
goretici qͥaduenie¬
bant sani reuerteban¬
tur. Leprosi aũ. sur¬
di. muti et claudi ml¬
ti curabantur. affere

Expanded text:
fuerant alieni. Repleta est autem illico cella illa tanto odore, ac si multorum aromatum congeries ibi sparsa putaretur. Suscipiens autem eos non de morte, sed quasi de oratione abbas Aicardus una cum fratribus, non mortuos putabat sed dormientes, cum facies eorum ut rosa ruberet, caro ut nix splendesceret. Quam disposuit, sicuti soliti erant sedere in cella sua, posuitque eos ius. Patebant etiam liebant. Per septem autem dies, quibus super terram fuerunt, non defuit odor ille suavissimus. Tanta autem fuit adventantium multitudo, quantum aut locus nes febricitantes vel frigoritici, qui adveniebant, sani revertebantur; leprosi autem, surdi, muti et claudi multi curabantur. Affereb
Abbreviated transcription (Latin):
um quo tempore ti¬
bi sulpici hinc abi¬
ens uale dixi. ubi ⁊¬
narbone nauẽ solui¬
mus. quinto die por¬
tum affrice intraui¬
mus. a deo prospera
dei nutu nauigatõ
die ad portũ regres¬
si.Prouectiq in al¬
tum alexandriam
petentes reluctante
austro pene insyr¬
tes illati sumus.&
ꝓuidi naute cauen¬
tes iactis nauem an¬
choris sistunt. Sub
ocłis autẽ terra cõ¬
tinens erat. In quã
scaphis egressi cũ
uacua ab humano
cultu omnia cerne¬

Expanded text:
um, quo tempore tibi, Sulpici, hinc abiens ualedixi, ubi Narbone nauem soluimus, quinto die portum Africae intrauimus: adeo prospera Dei nutu nauigatio die ad portum regressi, provectique in altum, Alexandriam petentes, reluctante austro pene in Syrten illati sumus: quod providi nautae caventes, jactis navem anchoris sistunt. Sub oculis autem terra continens erat, in quam scaphis egressi cum vacua ab humano cultu omnia cerne