comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ułuti stichimridamam .i herotem sisti. siquis
eoꝵ nonstetĩt .x. dari. Necesse est ii om̃s eẽ sis¬
tendos: ut stipulationi satis fiat. uł ut ꝓpiusac¬
cedamus fingamus ita stipulationem factã.
si stichum idamam.iherotem non sisteris.
x. dari. neq enĩ dubitamꝰ: quin eque om̃s
sisti oporteat. utrum ita concipias stipulatio¬
nem. si illud aut aliud factum nonerit. anh
modo siquid eoꝵ factum non erit. que ut sie¬
rent comp̃hensa sunt. hoc int̃ est qđ quãus
ẽẽ. Nam simulea possunt ẽẽ uera quamius
int̾ se contraria sunt. quia cum significatio noi
ex unuĩso sed ex aliquo sumitur. si ueri aliquid
inde sit ueram efficit totam orationem. Sicut
e cont̾rio due orationes pugnantia continentẽ.
simł false sunt ułuti siqui liborum partim pub¬
es partim impub̃es decesserint. Nam ⁊ ħ falsũ
erit om̃s impub̃es decessisse.: u illud om̃s pub̾es
decessisse. id accidit. quia significatio sumit᷑

Expanded text:
ueluti 'Stichum et Damam et Erotem sisti? si quis ueluti 'Stichum et Damam et Erotem sisti? si quis eorum non steterit, decem dari?' necesse est enim omnes esse sistendos, ut stipulationi satisfiat. uel ut propius accedamus, fingamus ita stipulationem factam: 'si Stichum et Damam et Erotem non sisteris, decem dari?' neque enim dubitabimus, quin aeque omnes sisti oporteat. Utrum ita concipias stipulationem 'si illud aut illud factum non erit' an hoc modo 'si quid eorum factum non erit, quae ut fierent, comprehensa sunt', hoc interest, quod, quamuis esse. nam simul ea possunt esse uera, quamuis inter se contraria sunt, quia cum significatio non ex uniuerso, sed ex aliquo sumitur, si ueri aliquid inde sit, ueram efficit totam orationem: sicut e contrario duae orationes pugnantia continentes simul falsae sunt, ueluti si qui liberorum partim puberes, partim impuberes decesserint, nam et hoc falsum erit omnes impuberes decessisse et idecessisse. id accidit, quia significatio sumitur
Abbreviated transcription (Latin):
ł. Euotiens mactionib aut in
exceptionib ambigua oratioe cõmodissimũ est
ia accipi quores de qua agitur magis ualeat
quam pereat.
cum ducentis que apud eũ deposui. trecenta
lego. singłe summe seꝑate quidem certã hñt
demonstrationẽ. coniunctione uõ taliicidius
in ambiguitatẽ. Sed dicendum est ñ trecenta
sed̃ quingenta debi: quia due sũme iunguntur.
Siquis leget fundum seianum. hr̃s m̃s ac tiocũ
conditione meuiꝰ seruo dato dubitat᷑. quid̃ dio¬
ne qq̃ fundus legatus sit. sed magis dicendum
est. non solũ fundum sed ĩ seruũ dionem ẽẽ leg¬
atum. maxime. si nulla ustas causas habũit
dioni legandi. cũ ita stipulationem concipimꝰ
si hoẽm aut fundũ non ded̾is centũ dari spondes:
utrũq ẽ faciendũ: nestipulatio cominiteatur.
id̾ summe siue alt̾um siue neutrũ factum sit.
teneb stipulatio. Idemq est euident̃ cum ꝓposi¬
tis sp̃aliter plurib rebus quas fieri uolumus ita
stipulamur: siquid eorum factum nonerit.

Expanded text:
. Quotiens in actionibus aut in exceptionibus ambigua oratio est, commodissimum est id accipi, quo res de qua agitur magis ualeat quam pereat. cum ducentis quae apud eum deposui trecenta lego', singulae summae separate quidem certam habent demonstrationem, coniunctione uero tali incidunt in ambiguitatem. sed dicendum est non trecesed quingenta deberi, quia duae summae iunguntur. Si quis leget: "fundum Seianum heres meus Attio cum Dione Maevii servo dato", dubitatur quidem, Dio cum fundo legatus sit. sed magis dicendum est non solum fundum, sed etiam seruum Dionem esse legatum, maxime si nullas iustas causas habuit Dioni legandi. Cum ita stipulationem concipimus: 'si hominem aut fundum non dederis, centum dari spondes?' utrumque est faciendum, ne stipulatio committatur, id est siue alterum siue neutrum factum sit, tenebit stipulatio. idemque est euidenter, cum propositis specialiter pluribus rebus, quas fieri uolumus, ita stipulamur: 'si quid eorum factum non erit':
Abbreviated transcription (Latin):
mul ꝑierint. stipulatio de dote ex capitulo. si
in matͥmonio mulier decessisset. habebit locum
si non ꝓbatur illa suꝑstes uiro fuisse Si luciũ
titius cũ filio pub̾e quẽ solum testam̃to scͥptum
patͥ ⁊ extestam̃to hr̃s fuisse i filii hr̃ditas suc¬
cessorib eius defertur. nisi contrarium appro¬
betur. qđ si impubes cũ patre filius perierit ere¬
ditur pater suꝑuixisse . nͥ ⁊ ħ contͣriũ approbetur.
⁊ lp̃ .i. Si fu̾̃it legatũ relictũ excognatis
meis qui pͥmus capitoliũ ascendit᷑. si simł duo
uenisse dicant᷑ nec apparet. quis pͥor uenerit.
an impediet᷑ legatum. ł ei qui monum̃tum
fecĩt : ⁊ plures fecerint. uł ei qui maximus

Expanded text:
mul perierint, stipulatio de dote ex capitulo 'si mul perierint, stipulatio de dote ex capitulo 'si in matrimonio mulier decessisset' habebit locum, si non probatur illa superstes uiro fuisse. Si Lucius Titius cum filio pubere, quem solum testamento scriptupatri et ex testamento heres fuisse, et filii hereditas successoribus eius defertur, nisi contrarium approbetur. quod si impubes cum patre filius perierit, creditur pater superuixisse, nisi et hic contrarium approbetur. Si fuerit legatum relictum "ex cognatis meis qui primus Capitolium ascenderit", si simul duo venisse dicantur nec apparet, quis prior venerit, an impedietur legatum? vel ei qui monumentum fecerit, et plures fecer
Abbreviated transcription (Latin):
neutri fr̃ suꝑstes fuit. quasi utriq ultimi
decessisse sibi uideant᷑. anuͦ pene utri quia
comꝑatio postĩoris decedentis: ex facto pͥorĩ
mortui sũmit᷑. sed suꝑior sent̾ntia magis ad¬
mittenda est: ut utriq hr̃es sit. Nam ⁊ qui
unicum filium habet. si sup̃mum morienti
substituit: non uidetur inutilit̾ substituisse
et ꝓximus agnatus intelligitur eciã qui solus
ẽ. quiq neminẽ antecedit: ⁊ hic utriq quia
neutri eoꝵ alter suꝑstes fuit. ultimi p̾mi qui
obierunt. ¶ Cum bello pater cũ filio ꝑisset. ma¬
terq filii quasi postea mortui bona uindicaret
agnan uͦ patris quasi filiꝰ ante ꝑisset. diuu
adrianus credidit patrẽ pͥus mortuũ. sicũ
filio suo lib̾tus simul ꝑierit intestati patrono
legitima defertur hr̃ditas: si non ꝓbatur suꝑ¬
uixisse patri filius. ħ enĩ reuerentia pat̾natus
suggerente dicimus.  Si maritus ⁊ uxor si¬

Expanded text:
neutri frater superstes fuit, quasi utrique ultimi neutri frater superstes fuit, quasi utrique ultimi decessisse sibi uideantur? an uero neutri, quia comparatio posterioris decedentis ex facto prioris mortui sumitur? sed superior sententia magis admittenda est, ut utrique heres sit: nam et qui unicum filium habet, si supremum morienti substituit, no‹n› uidetur inutiliter substituisse: et proximus adgnatus intellegitur etiam qui solus est quique neminem antecedit: et hic utrique, quia neutri eorum alter superstes fuit, ultimi primique obierunt. Cum bello pater cum filio perisset materque filii quasi postea mortui bona uindicaret, adgnati uero patris, quasi filius ante perisset, diuus Hadrianus credidit patrem prius mortuum. Si cum filio suo libertus simul perierit intestati, patrono legitima defertur hereditas, si non probatur superuixisse patri filius: hoc enim reuerentia patronatus suggerente dicimus. Si maritus et uxor si
Abbreviated transcription (Latin):
ea pecuna distribuenda significauit cesta¬
tor. ut uideantur hrditariis ꝓporcionibus
congruere. consentaneũ ẽẽ. ⁊̃ fidĩcõmissũ
ꝓhr̃ditariis partib eis restitui debe.
i int̾ uirũ ⁊ uxorem do¬
satio facta fuerit. pͥore defuncto cui dona¬
tum ẽ: ad eum res red̾. qui donauerat: qđ
si simul tam is cui donatũ est. quam is qui do¬
nauerit questionis decidende grã magis pla
cuit uale donationem eomaxime. q dona¬
tor non suꝑuiuat qui rem condicẽ possit.
Rifomius.ł. Qui duos impub̾es filios
habebat: ei qui subp̃mus moritur titium sub¬
stituit. duo impubes simulin naue ꝑierunt.
Quesitum est an substituto icuiꝰ hr̃ditas de¬
feratur dixi si ordine uita decessissent. pͥori
mortuo fr̃ ab intestato hr̃s erit. posteriori
substitutus. mea enĩ hr̃ditate. ⁊̃ ante defun¬
cti filii habebit hr̃ditatẽ. inꝓposita autem
questione ubi simul ꝑierunt. quia cum

Expanded text:
ea pecunia distribuenda significauit testaea pecunia distribuenda significauit testator, ut uideantur hereditariis portionibus congruere, consentaneum esse etiam fideicommissum pro hereditariis partibus eis restitui debere. i inter virum et uxorem donatio facta fuerit, priore defuncto cui donatum est ad eum res redit qui donaverat: quod si simul tam is cui donatum est quam is qui donaverit, quaestionis decidendae gratia magicuit ualere donationem, eo maxime, quod donator non superuiuat, qui rem condicere possit.tionum. Qui duos impuberes filios habebat, ei qui supremus moritur Titium substituit: duo impuberes simul in naue perierunt: quaesitum est, an substituto et cuius hereditas deferatur. dixi, si ordine uita decessissent, priori mortuo frater ab intestato heres erit, posteriori substitutus: in ea tamen hereditate etiam ante defuncti filii habebit hereditatem. in proposita autem quaestione ubi simul perierunt, quia, cum
Abbreviated transcription (Latin):
portentũosum uidetur.
umquidam plurib hr̃dib institutis
unius fidĩ commississet. ut cum moreretur¬
um ex coħedib cui ip̃e uellet restitueret eãm
partem hr̃ditatis que adeum ꝑuenisset. Ueris¬
simumẽ utileẽẽ fidei cõmissum. nec enĩ in
arbitrio eius qui rogatus ẽ. positumẽ: an om¬
nino uelit restituere. sed cui potius restituat.
Plurimũ enim int̾ est. utrũ in potestate eius
quẽ testator obligare cogitat: faciat si uelit
dare. anpost necessitatẽ dandi: solus distri¬
buendi libum arbitum concedat. quesitũ ÷
si coħedes ex disparib partib scͥptis. utrum
partẽ suam in uiriles partes restituere: singu¬
lis debeat: an ꝓporcionib ħrditariis ex qͥb
hrdes scͥpti sint. ⁊ placuit si testator ita resti¬
tin uississet parẽ si aliqͣm pecumã dedissẽt.
Si quidem equas partes ussi fiũnt dare: con¬
uemens uidi ẽẽ:ĩ ex fidei cõmisso equas
partes eis restitui oportere. Si uͦ dispares in

Expanded text:
portentosum uidetur. portentosum uidetur. Cum quidam pluribus heredibus institutis unius fidei commississet, ut, cum morereturuni ex coheredibus, cui ipse uellet, restitueret eam partem hereditatis, quae ad eum peruenisset: uerissimum est utile esse fideicommissum: nec enim in arbitrio eius qui rogatus est positum est, an omnino uelit restituere, sed cui potius restituat: plurimum enim interest, utrum in potestate eius, quem testator obligari cogitat, faciat, si uelit dare, an post necessitatem dandi solius distribuendi liberum arbitrium concedat. Quaesitum est, si coheredes ex disparibus partibus scripti sint, utrum partem suam in uiriles partes restituere singulis debeat an pro portionibus hereditariis, ex quibus heredes scripti sint. et placuit, si testator ita restitui iussisset partem, si aliquam pecuniam dedissent, si quidem aequas partes iussi fuerint dare, conueniens uideri esse etiam ex fideicommisso aequas partes eis restitui oportere, si uero dispares in
Abbreviated transcription (Latin):
nem. ⁊ antequam id sciret decessit Cum de fid̾i¬
commisso: quereretur andeberetur: consultꝰ
sed alius ex amicis curauit eũ restitui. ⁊ ei fi¬
dei cõmissum pr̃ari. Si tibi ⁊⁊ postumo su¬
O uł alieno hr̃ditatem restituere es rogaũit.
stumum hr̃dem instituisset. legatum ue si¬
militer uł fidĩ cominissum dedisset.
si natus sit. an ⁊ si natus non sit: queritur.
Ego cõmodius diciputo: si quidem natus ñ ÷
minime eũ partem facere: s totũ ad te ꝑtiñe
quasi abinicio tibi solido legorelicto. Sinautẽ
natus fũit utrosq acciꝑe: quantũ cuiq reli¬
ctum ẽ: ut unonato pars tibi dimidia deb̾¬
atur. duob natis tercia tibi debeatur. tribus
natis quia trigenimi quoq nascuntur. qͣr¬
ta debeatur. & nr̃a quidem etate serapias
alexandyina mulier ad dium adrianum
ꝑducta est: cum quinq lib̾is quos imno fetu
enixa ẽ. Sed tm̃ quod ultra tres nascitur fere

Expanded text:
nem et antequam id sciret, decessit. cum de fideinem et antequam id sciret, decessit. cum de fideicommisso quaereretur, an deberetur, consultussed alius ex amicis curauit eum restitui, et ei fideicommissum praestari. Si tibi et postumo suo uel alieno hereditatem restituere quis rogauerit 6 stumum heredem instituisset legatumve sivel fideicommissum dedisset, si natus sit, an et si natus non sit, quaeritur. ego commodius dici puto, si quidem natus non est, minime eum partem facere, sed totum ad te pertinere, quasi ab initio tibi solido relicto: sin autem natus fuerit, utrosque accipere quantum cuique relictum est, ut uno nato pars tibi dimidia debeatur, duobus natis tertia tibi debeatur, tribus natis quia trigemini quoque nascuntur quarta debeatur. et nostra quidem aetate Serapias Alexandrina mulier ad diuum Hadrianum perducta est cum quinque liberis, quos uno fetu enixa est. sed tamen quod ultra tres nascitur, fere
Abbreviated transcription (Latin):
AM
aut seianum titio segauerat. cum uni¬
uersa possessio plurium p̃diorum funi¬
di sub appellatione meuiam rationib
demonstraretur: R. non uidi cetera p̃¬
dia a legato uoluisse defunctum ceđ̾e:
si fundi seiani p̃cium afudi meiuani
precio non magna pecunia distingueretur.
dicimiis. sed idem dum taxat. quod uolumus.
Itaq qui aluid dicit qͣm iuilt. neq id dicit quod
uox significat. quia non uult: neq id quult.
quia id non loquitur.
m̃to ad scͥptum non sit nulli ꝑsone neq certe
neq incerte datum fidei cõmissũ uideri iN
nĩto post hr̃dis institutionem . ⁊ post lega¬
ta quib dam data ita subiecit. Si quis ex
hr̃dib cet̾isq amicis quoꝵ testam̃to menti¬
onem habui. Siue quis alius restitutionem
michi impetraaũit. abimꝑatore:i ante deces¬
sero quamei grãs agerem. uolo dari ei quid
egerit a cet̾is hr̃dib aureos: tot imus ex his
quos hr̃des scͥpserat. impetraũit ei restitutio¬

Expanded text:
m aut Seianum Titio legauerat, cum uniuersa possessio plurium praediorum sub appellatione fundi Maeuiani rationibus demonstraretur. respondi non uideri cetera praedia legato uoluisse defunctum cedere, si fundi Seiani pretium a fundi Maeuiani pretio non magna pecunia distingueretur. dicimus, sed id dumtaxat quod uolumus: itaque qui aliud dicit quam uult, neque id dicit quod uox significat, quia non uult, neque id quod uult, quia id non loquitur. mento adscriptum non sit, nulli personae neque certae neque incertae datum fideicommissum uideri indmento post heredis institutionem et post legata quibusdam data ita subiecit: 'si quis ex heredibus ceterisue amicis, quorum hoc testamento mentionem habui, siue quis alius restitutionem mihi impetrauerit ab imperatore et ante decessero, quam ei gratias agerem: uolo dari ei qui id egerit a ceteris heredibus aureos tot'. unus ex his, quos heredes scripserat, impetrauit ei restitutio
Abbreviated transcription (Latin):
do testator sensit: Nulli eoꝵ fidĩ cominissaria cõ
et philonicum pistorem. uxori flaccum pistorem
legauerat: quis eoꝵ inum ut̃q debetur. placuit
pͥmo eum legatum eẽ. quem testator legare cen¬
sisset. quod si non appareret. pͥmum inspicien
si habuisset eum deb̾i qui noĩatus eẽt. tam ⁊ si
in arcificio erratum eẽ. Sin aũt ignorata noĩa
seruoꝵ ẽẽnt. pistorem legatum uidi. ꝑ inde ac
in quib sabinam ⁊ cyꝓieniam cum quisq eoꝵ
ad tͥcesimãm annum aetatis ꝑuenissent. ⁊ cum
liber quisq eoꝵ ẽẽt certam sũmam dari uolueãt:
i coniuncta scͥptura ita cauerat. Sabiñ ⁊ cyꝓie¬
nie dari uolo cum ad statutam a tatem ꝑuene¬
rint. singłis .x. et ħ amplius alim̃toꝵ nomine
mannos singłos quo adiuũet singłis decem
Quesitum ẽ utrum om̃ib manumissis alimenta

Expanded text:
do testator sensit, nulli eorum fideicommissa competido testator sensit, nulli eorum fideicommissa competiet Philonicum pistorem, uxori Flaccum pistorem legaverat: qui eorum et num uterque deberetur? placuit primo eum legatum esse, quem testator legare sensisset. quod si non appareret, primum inspiciendsi habuisset, eum deberi, qui nominatus esset, tametsi in artificio erratum esset. sin autem ignota nomina servorum essent, pistorem legatum videri perinde ac in quibus Sabinam et Cyprogeniam, cum quisque eorum ad trigesimum annum aetatis perueniss‹e›t et cum liber quisque eorum esset, certam summam dari uoluerat. et coniuncta scriptura ita cauerat: 'Sabinae et Cyprogeniae dari uolo, cum ad statutam aetatem peruenerint, singulis decem et hoc amplius alimentorum nomine in annos singulos quoad uiuent singulis decem'. quaesitum est, utrum omnibus manumissis alimenta
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ: quod si corpori cui licet coire legatum sit.
debeatur. cui aũt non licet si legetur non uale¬
bit nisi singulis legetur. hi enĩ non quasi colle¬
gium sed quasi certi homines admittẽtur ad
ualet quod actioẽ. ułuti cum stichum stipulet:
et sint plures stichi. uł hominem uł cã tagini.
cum sint due cartagines. Semꝑ indubiis id
agendũ est. ut quam tutissimo loco resc̾it bo¬
na fide contracta: nͥ cũ aꝑte contͣlegẽ scͥptũ ẽ.¬
abolenꝰ t. ¶ Um pub̾e filio mat̾ naufragio
lꝑit. cum explorari non possit utrum pͥor ex¬
tinctus sit humanius est cred̾e filium diutiꝰ
etiam ꝑꝑam scͥptum ẽ. benigne int̃p̃tari. et
b̾um eẽ lib esto. cui ⁊ dare damnas sit hr̃s m̃s
dixero ei hr̃s m̃s dare dainnas esto. testatoris uo¬
lutas si quib dam argum̃tis apparebit de quo
sit. ambiguitas contͣ stipulatorem est.
mitti uolũit. nec appareat de quo manumitten-¬

Expanded text:
est, quod, si corpori cui licet coire legatum sit, est, quod, si corpori cui licet coire legatum sit, debeatur: cui autem non licet si legetur, non ualebit, nisi singulis legetur: hi enim non quasi collegium, sed quasi certi homines admittentur ad ualet quod acti est, ueluti cum Stichum stipuler et sint plures Stichi, uel hominem, uel Carthagini, cum sint duae Carthagines. Semper in dubiis id agendum est, ut quam tutissimo loco res sit bona fide contracta, nisi cum aperte contra leges scriptum eo. Cum pubere filio mater naufragio periit: cum explorari non possit, uter prior exstinctus sit, humanius est credere filius diutiuetiam perperam scriptum est, benigne interpretari et berum esse, liber esto. cui ut dare damnas sit heres meus, dixero, ei heres meus dare damnas esto.' testatoris uoluntas, si quibusdam argumentis apparebit, de quo sit, ambiguitas contra stipulatorem est. mitti voluerit nec appareat, de quo manumitten
Abbreviated transcription (Latin):
demest si dos uxori p̃legata sit ⁊
simul cum marito perierit.
parit̃ pupillus ⁊ qui ei substitutus erat. fr̃ necẽ
sarius decesserit: an fr̃ fr̃i existat hr̃s: ancont᷑
ul si duo inuicẽ necessari substituti sunt: et
una ꝑiernit: an hr̃des extitisse uideantur.
uł alter alt̾i ħ est inuicẽ hr̃ditatem rogati fuint
restituere. In quib casibus si parit̃ decesserns.
niinus cũ seruus simul uita defunctus sit. serui
quasin bonis eius mortis tp̃re fuñt computant᷑.¬
lp̃ .ł. Si cognatus legatum sit: ⁊ hi cog¬
nati quidem eẽ desierunt: in cuntate autem
maneant. dicendum deb̾i legatum. cognati
enĩ testam̃ti facti tp̃rfuĩnt. certe siquis testa¬
m̃ti facti tẽp̃re cognatus nonfũit : mortis tp̃r
factus ẽ. ꝑ adrogationem: facilius legatũ con¬
sequitur. Siquis cognationi leget idem est
atq si cognatis legasset.
aulus .ł. Cum senatus tp̃rib diui
marci ꝑmisit collegii legare nulla dubitatio

Expanded text:
dem est, si dos uxori praelegata sit et simul cum marito perierit. pariter pupillus et qui ei substitsarius decesserit, an frater fratri exsistat heres an contra: uel si duo inuicem necessarii substituti sunt et una perierint, an heredes exstitisse uideantur: uel alter alteri hoc est si inuicem hereditatem rogati fuerint restituere. in quibus casibus si pariter decesserint minus cum seruis simul uita functus sit, serui, quasi in bonis eius mortis tempore fuerint Si cognatis legatum sit et hi cognati quidem esse desierunt, in civitate autem maneant, dicendum deberi legatum: cognati enim testamenti facti tempore fuerunt. certe si quis testamenti facti tempore cognatus non fuit, mortis tempore factus est per adrogationem, facilius legatum consequitur. Si quis cognationi leget, idem est atque si cognatis legasset. autium. Cum senatus temporibus diui Marci permiserit collegiis legare, nulla dubitatio
Abbreviated transcription (Latin):
nis fũit legatum. puta sempnus mox semꝑni¬
o adẽptum sit. nec appareat cui adẽptum sit:
utrũ datio in utriꝰq ꝑsona infringit᷑. an ea¬
adẽptio nulla est. queri potest atẽ si ex plu¬
rib & uius eiꝰdem nominis. uni uł quibꝰdam
lib̾tas relicta est: Et uerius ẽ in his hõibus
etiã legata ⁊ lib̾tates impediri adẽptionem
aũt inutrũq uale. Nane si ita lib̾tatẽ ancil¬
esto.⁊ ħ uno utero marem : ⁊ feminã peꝑisset:
isi qui dẽcertum ẽ qͥaͥ pͥus edidisset non deb
de ipsuis statu ambigi. utrũ lib̾a ẽẽt. necne.
sed nec filie. Nam si postea edita erit ẽ ingenua.
Sinaũt. ħ incertum ẽ: nec potest. nec pot̾ ꝑ sub¬
tilitatẽ indicialẽ manifestari. in ambiguis reb
humaniorẽ sent̃ñtiam sequi oportet ut tam
ipsi lib̾tatem consequatur. quã filia eius inge¬
nuitatem. quasi p̃sũptione pͥore mascło edito.

Expanded text:
nis fuerit legatum, puta Semproniis, mox Sempronio ademptum sit nec appareat, cui ademptum sit: utrum datio in utriusque persona infringitur an ademptio nulla est, quaeri potest. item si ex pluribus seruis eiusdem nominis uni uel quibusdam libertas relicta est. et uerius est in his omnibus etiam legata et libertates impediri, ademptionem autem in utrumque ualere. Plane si ita libertatem accepesto' et haec uno utero marem et feminam peperisset: si quidem certum est, quid prius edidisset, non debet de ipsised nec filiae: nam si postea edita est, erit ingenua. sin autem hoc incertum est nec potest nec per suptilitatem iudicialem manifestari, in ambiguis rebus humaniorem sententiam sequi oportet, ut tam ipsa libertatem consequatur quam filia eius ingenuitatem, quasi per praesumptionem priore masculo edito.
Abbreviated transcription (Latin):
glos hoiẽs continet. ut que ab inicio non con¬
sistit in his qui legatari fuer̃. ita frustra solui¬
tur cuiꝰ dñium postea legatariꝰ adẽptus ẽ tn ⁊¬
N fundo legaro si hr̃s sepelitur estimatio refe¬
renda erit. ad totũ p̃cium fundi quo potuit añ
sepulturã estimari. rͣ si fuit solutus accõnes
adhuc ex testam̃to ꝑꝑ locũ alienatũ durare ratio
oneratus fuerat litis estimationẽ legate rei abstu¬
lit postea codicillis aꝑtis ab om̃ib hr̃dib eiꝰd
rei relicte dixi dñium ñ querere. eũ iiqui plu¬
rib sp̃ẽb uiris utet᷑. ñ sepiꝰ eand rem eid lega¬
re sed loqui sepuis.
undo legato. si usus .f. alienus sit nichilom
mus petendꝰ ẽ ab hr̃de usus.f. enĩ. ⁊ si ĩ iure
ñ in parte consistit. emolum̃tũ tm̃ rei continet.
enĩuͦ fundo relicto. obreliquas p̃statiores
que legatũ sequunt᷑ aget᷑. ũbi gr̾a si fundus¬

Expanded text:
gulos homines continet utque ab initio non congulos homines continet utque ab initio non consistit in his qui legatarii fuerunt, ita frustra soluitur cuius dominium postea legatarius adeptus est, tameIn fundo legato si heres sepelierit, aestimatio referenda erit ad totum pretium fundi, quo potuit ante sepulturam aestimari: quare si fuerit solutus, actionem adhuc ex testamento propter locum alienatum durare rationis oneratus fuerat, litis aestimationem legatae rei abstulit, postea codicillis apertis ab omnibus heredibus eiusdem rei relictae dixi dominium non quaerere: eum enim, qui pluribus speciebus iuris uteretur, non saepius eandem rem eidem legare, sed loqui saepius. Fundo legato si usus fructus alienus sit, nihilo minus petendus est ab herede: usus fructus enim etsi in iure, non in parte consistit, emolumentum tamen rei continet: enimuero fundo relicto ob reliquas praestationes, quae legatum sequuntur, agetur, uerbi gratia si fund
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinet. Debitar aut̃ ñ semꝑ qͥ debet uire le¬
gat. s ita si płssit in sp̃e legati. Si u idẽ sub
eadem conditione relinquit᷑. qͥ emolum̃tum
Nob testam̃tis pars fun¬
di que meuii ẽ titio legata ẽ. Ñ in elegant᷑ ꝓbatũ
est ab uno hr̃de soluta parte fundi que meuiz
fuit. exalio testam̃to lib̾ationẽ obting̃e. neq
postea parte alienata reuocare acc̃onẽ semel
extinctã. S si pars fundi simplicit̾ ũ que meu
fuit leget᷑. soluno pͥor ñ ꝑemit alt̾am acc̃onem¬
atq ñ hanc eand̾ partẽ aliquomͦ suã factam
pot̾it alt̾ hr̃s soluere. neq plures in uno fundo
dñium uiris intellectu. non diuisionẽ corporiᷤ
obtm̃t. Non id respondet᷑. cũ duob testam̃tis
genãtim homo legat᷑. Nam ꝗ soluente alt̾o le¬
gatari factus ẽ ꝗͣuis postea sit alienatus ab al¬
tero hr̃de. id solui non potit. eadq ratiostipu¬
lationis ẽ. hoĩs i legatũ orationis cõpendio sin¬

Expanded text:
ure legat, sed ita, si plus sit in specie legati: si enim idem sub eadem condicione relinquitur, quod emolumentum orum testamentis pars fundi, quae Maeuii est, ‹T›itio legata est: non ineleganter probatum est ab uno herede soluta parte fundi, quae Maeuii fuit, ex alio testamento liberationem optingere, neque postea parte alienata reuocari actionem semel extinctam. Sed si pars fundi simpliciter, non quae Maeuii fuit, legetur, solutio prior natque etiam hanc eandem partem aliquo modo suam factam poterit alter heres soluere: neque plures in uno fundo dominium iuris intellectu, non diuisione corporis optinent. Non idem respondetur, cum duobus testamentis generatim homo legatur: nam qui soluente altero legatarii factus est quamuis postea sit alienatus, ab altero herede idem solui non poterit: eademque ratio stipulationis est. hominis enim legatum orationis compendio sin
Abbreviated transcription (Latin):
mortẽ lib̾ti patͦnus utrũ cũ seio dũ taxat
qui mandatũ actionẽ hat̃. ancũ titio ꝗ
uoluntate gestũ sit. in ꝯdẽnatione eiꝰ ꝯfe¬
rat᷑. Nec pot̾ uidi id p̃staturus qd aliꝰ possidi
cũ actioẽ mandati ꝯseqͥ possit. ita ut aut
ip̃e patͦnorestituat aut eũ cũ qͦ manda-¬
tũ ccͣxit restituere cogat. Quid ndicemu̾
si is qui rẽ int̾positus ẽ nicħ dolo fecit. noz
pot̃ uidĩ dolo fecisse qui fidẽ suã amico
cõmodanit ꝗͣ tã alii ꝗͣ sͥ ex lib̾ti fraudead¬
qui si i
diui pii cauetur de impub̾e ad optando.
ut ex boĩs q̃ mortis tp̃e illiusqui ad opta¬
uit fuer̃ pars quarta ad eũ ꝑtineatqui
adoptatus ẽ. S i bona eiꝰ que ad ꝗsiuit
patͥ restitui uissit. si cã cognita emanci

Expanded text:
mortem liberti patronus utrum cum Seio dumtaxat qui mandavit actionem habet, an cum Titio qui voluntate gestum sit, in condemnationem eius conferatur. nec potest videri id praestaturus quod alius possidet, cum actione mandati consequi rem possit, ita ut aut ipse patrono restituat aut eum cum quo mandatum contraxit restituere cogat. quid enim dicemus, si is, qui in re interpositus est, nihil dolo fecit? non t videri dolo fecisse, qui fidem suam amico commodavit quam alii quam sibi ex liberti fraude adquisiidiui Pii cauetur de impubere adoptando, ut ex bonis, quae mortis tempore illius qui adoptauit fuerunt, pars quarta ad eum pertineat qui adoptatus est: sed et bona ei, quae adquisiit patri, restitui iussit: si causa cognita emanci
Abbreviated transcription (Latin):
ominꝰ eũ ꝗ dedit. reciꝑe deb̾e si ułit ab ẽp̃tiõe
discede. ¶Si mutuã pecumã lib̾tus in fraude
patͦni accepit. an fauiaña locũ hãt uideamꝰ
⁊ qͥ remediũ in ħ ẽ accep̃ mutuã pecuniam
si qd accepit donaũ. ꝯuenit eũ patͦnus cui doã¬
uit lib̾tus s accepit ⁊ ꝓdeg̃ ñ debet ꝑderequi
mutuũ dedit. nocei ĩputaĩ curdedit. plane si nõ
accep̃.⁊ spopondit stipłanti eĩt fauiana locus.¬
¶Si fidĩ uissit apd̾ me lib̾tus. ł rẽ suã ꝓ alio pigno¬
ri dedit innecẽ patͦm. anfauiana locũ hãt ui¬
soluendo eoq iũe utim᷑. Igͥ creditor ñ pot̾it faui¬
Plane si deficiatmandati actione ꝗ adonationis
cã int̾uenit eĩt fauianelocus. S ⁊ si mandator
extitit ꝓaliquo lib̾tus id erit ꝓbandũ. Quaĩus
inpartẽ aũt fauianã cõpetat tñ in his que
diuidi ñ posst̃ in solidũ cõpeat ut puta in ẜ.

Expanded text:
dedit recipere debere, si uelit ab emptione discedere.Si mutuam pecuniam libertus in fraudem patroni acceperit, an Fauiana locum habeat, uideamus. et quod remedium in hoc est? accepit mutuam: si quod accepit donauit, conuenit eum patronus cui donauit libertus: sed accepit et prodegit: non debet perdere qui mutuum dedit, nec ei imputari, cur dedit.Plane si non accepit et spopondit stipulanti, erit Fauianae locus.Si fideiussit apud me libertus uel rem suam pro alio pignori dedit in necem patroni, an Fauiana locum habeat, uisoluendo: eoque iure utimur. igitur creditor non poterit Fauiplane si deficiat mandati actio, quia donationis causa intervenit, erit Favianae locus. Sed et si mandator extitit pro aliquo libertus, idem erit probandum. Quamvis autem in partem Faviana competat, attamen in his quae dividi
Abbreviated transcription (Latin):
dat᷑ ꝗ ht̃ rei ꝑsecutionẽ. ¶ Patͦnũ ex asse hr̃dẽ
infatutũ uolñtẽ fauiana actione uti p̃tor ad¬
mittit qr erat iniquũ excludi eũ aftiuiana.
pat᷑nus adeundo hr̃ditatẽ eiꝰ reuoeat. per
caluisianã actionẽ ea q̃ alienata s̃ dolo
malo quominꝰ pars ex testam̃to debita
b. lib̾ti ad patͦnũ lib̾osue eiꝰ ꝑueniret. Id¬
q ẽ siue petita sit a patͦno ab intestato .b.¬
p. siue ñ sit. ¶ Si płes s̾ aut patͦne ⁊ pa¬
tͦni singłi iurilẽ tantũ reuocabt̃ ꝑ calui¬
sianã. ¶ Si lib̾tus intestatus decesser̾it
relicta patͦno debita porcione aut aliqͦ
ampliꝰ aliꝗͥ ĩ alienaũit. pap̃ ł.xiiii.q̃st̾¬
scribit nicħ ẽẽ reuocandũ. nã ꝗ potuit
alicui relinquẽ ꝗͥ testam̃to si debitã por-¬
cionẽ patͦno relinquat᷑. p̃t̾ea donando
nil uidetur in fraudẽ facere.
cat᷑. ⁊ si płes patͦni s̃ ita õs uuã partem
habebt̃. s si uiriles ñ petent porcio. ceti¬

Expanded text:
habet rei persecutionem.Patronum ex asse heredem institutum uolentem Fauiana actione uti praetor admittit, quia erat iniquum excludi eum a Fauiana, patronus adeundo hereditatem eius reuocat per Caluisianam actionem ea, quae alienata sunt dolo malo, quo minus pars ex testamento debita bonorum liberti ad patronum liberosue eius perueniret: idque est, siue petita sit a patrono ab intestato b siue non sit. Si plures sint patronae et patroni, singuli uirilem tantum reuocabunt uel Caluisian‹a›. Si libertus intestatus decesserit relicta patrono debita portione aut aliquo amplius, aliquid etiam alienauerit, Papinianusscribit nihil esse reuocandum: nam qui potuit alicui relinquere quid testamento, si debitam portionem patrono relinquat praeterea, donando nihil uidetur in fraudem facere. catur.Etsi plures patroni sint, omnes unam partem habebunt: sed si uiriles non petent, portio cete
Abbreviated transcription (Latin):
te scͥpsit. ẽp̃torẽ ñ eẽ inꝗetandũ. fraus u pat̾no
in p̃ciofacta ẽ. Eũ gͥ qui p̃ciũ dono accep̃ faru¬
ana ꝯueniendũ:⁊ alias uideamꝰ. si dicat patͦnũ
rẽ ꝗdem iusto p̃cio uenisse ueꝵtm̃ hocint̾eẽ sua
ñ eẽ uenundatã in que hoc ẽẽ fraudẽ q̃ uenie¬
rit possessio inꝗͣ ht̃ patnus affectionẽ ł oportuni
sepulti.an debeat audi. uolens reuocare.s nul¬
lo pacto eĩt audiendus. frans n in dãno accip¬
itur pecumaĩo. s si forte ⁊ res uił distrac̾ta sit. ⁊
p̃ciũ alii donauit ut̃q fauiano uidicio ꝯueni¬
et᷑ ⁊ qui uilius emit. ⁊ ꝗ pecuniã accep̃mun̾¬

Expanded text:
e inquietandum: fraus enim patrono in pretio facta est: eum igitur qui pretium dono accepit Fauiana conueniendum.Et alias uideamus, si dicat patronus rem quidem iusto pretio uenisse, uerumtamen hoc interesse sua non esse uenumdatam inque hoc esse fraudem, quod uenierit possessio, in quam habet patronus affectionem uel opportusepulti, an debeat audiri uolens reuocare. sed nullo pacto erit audiendus: fraus enim in damno accipitur pecuniario.Sed si forte et res uilius distracta sit et pretium alii donatum, uterque Fauiano iudicio conueniet
Abbreviated transcription (Latin):
d.ł. lxiiii. dig̃.Quius lib̾tus donae
bñ merentib amicis pot̾ legae uͦ nec
bene m̾entib amicis pt̃ qͥ patromipa-
fraudẽ alienatũ ẽ ñ extet.actio patͦni
cessat quẽadmodũ si pecuniã ĩ frau¬
de abiecisset aut ⁊̃ si is ꝗ mortis causa
alibto accepisset eã rẽ uendidisset et
hone fidĩ emptor eam usu cepisset.

Expanded text:
 Vivus libertus donare bene merentibus amicis potest: legare vero nec bene merentibus amicis potest, quo patroni parfraudem alienatum est, non extet, actio patroni cessat, quemadmodum si pecuniam in fraudem abiecisset aut etiam si is, qui mortis causa a liberto accepisset, eam rem vendidisset et bonae fidei emptor eam usu cepisset.
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Si alienatio dolomalo facta sit ñ q̃rmꝰ
utrũ mortis cã facta sit anñ sit. oĩno timꝰ
reuocat᷑. Si uͦ ñ sit dolomalo facta s aliã.
tc̃ actori ꝓbandũ eĩt mortis cã factam
alienationẽ. Si iponas mortis cã factam
alienationẽ ñ regremꝰ utrũ dolomalo fac¬
nec ĩm̾̃ito. Mortis cã it donationes cõpa¬
rant᷑ legatis ⁊ sic̃ in legatis ñ querimꝰ dolo
malo factũ sit anñ sit ita nec in mortis cã
donatioib Qđ aũt mortis cã filio donatũ :
ñreuocat᷑. Nã cui lib̾ũ fuĩt legaẽ filio qͣntũ
uellet. isdonando ñ uidet᷑ finudasse paͦ¬
nũ. Oñe aũt q̃cũq in fraude patͦni ges¬
tũ ẽ reuocat᷑. s Dolũ acciꝑe nos oportet
eiꝰ ꝗ alienauit. ñ eiꝰ cuui alienatũ ẽ. et ita
euenit ut qui fraudis ł doli ꝯscius ñ fuit
carere deb̾at re infraudẽ pat̾ni alienata. ⁊¬
si putauit ingenuũ nec credidit libtinũ.
uiana ñ cõpetit. si ñ plus sit ieo qͥ donatũ

Expanded text:
enatio dolo malo facta sit, non quaerimus, utrum mortis causa facta sit an non sit: omni enim modo revocatur. si vero non sit dolo malo facta, sed alias, tunc actori probandum erit mortis causa factam alienationem. si enim proponas mortis causa factam alienationem, non requirimus, utrum dolo malo facmortis causa enim donationes comparantur legatis et sicut in legatis non quaerimus, dolo malo factum sit an non sit, ita nec in mortis causa donationibus.Quod autem mortis causa filio donatum est, non reuocatur: nam cui liberum fuit legare filio quantumquantum uellet, is donando non uidetur fraudasse patronum.Omne autem, quodcumque in fraudem patroni gestum est, reuocatur.Dolum accipere nos oportet eius qui alienauit, non eius cui alienatum est: et ita euenit, ut qui fraudis uel doli conscius non fuit, carere debeat re in fraudem patroni alienata, etsi putauit ingenuum nec credidit libertinumuiana non competit, si non plus sit in eo quod donatum
Abbreviated transcription (Latin):
arbitũ uidicis uideamꝰ.⁊ in re ꝗ̃ distracta de¬
ferri ꝯditio debet emptori. utrũ malitrem
ẽp̃tam haẽ uisto p̃cio. an uͦ are discede precio
recepto neq oñsꝰi rescinde debemꝰ uenditionẽ
quaĩ libtus uis uendñdi ñ huĩt nefraudemꝰ
peio ep̃torẽ maxime cũ dedolo eiꝰ ñ disputet᷑¬
s de dolo lib̾ti. si siemĩt infraudẽ pat̾m libtus
eq̃ dicñdũ eit si magno ennt. p̃cio reuelandum
pat̾nũ. ⁊ ditionẽ ñ ip̃idelata. anułit ab eptione
discede. ẜ uenditoĩ utrũ malit de p̃cioremiisẽ.
anpotuis rẽ ꝙͣ uendidit reciꝑe ꝑsoluto p̃cio ⁊ ĩ
pmutatione :im locatione. ⁊ ꝯductione similit̃

Expanded text:
arbitrium iudicis, videamus. et in re quidem distracta deferri condicio debet emptori, utrum malit rem emptam habere iusto pretio an vero a re discedere pretio recepto: neque omnimodo rescindere debemus venditionem, quasi libertus ius vendendi non habuerit, nec fraudemus pretio emptoremt in fraudem patroni libertus, aeque dicendum, si magno emit, in pretio releuandum patronum, condicione non ipsi delata, an uelit ab emptione discedere, sed uenditori, utrum malit de pretio remittere an potius rem quam uendidit recipere persoluto pretio. et in permutatione et in locatione et conductione similiter
Abbreviated transcription (Latin):
ueꝵ. Quãus i legatũ retronr̃isit. nͥ re¬
pudiet᷑. atim̃ cũ repudiat᷑ retro nr̃m noa
fuisse palã ẽ. Incet̃is qͦ lib̾alitatib quas
ñ admisit is lib̾tus cui quisdonatũ uoluit.
id̾ erit ꝓbandũ. fauianã cessãẽ. Sussic̃ ii pa¬
tũ eẽt. id egit ne ꝯditio exist̾et. ł si sub ꝯditioẽ
stipłatus fiñt malint defic̃e ꝯditionẽ dicen¬
cõpecet hic uidñdũ ⁊ puto hc̃ deminuisse
de pat̾monio. actonẽ ⁊i deboĩs deminuit
quẽ ad modũ si passus eẽt actioĩs diẽ abire.
s si puta q̃relã in officiosi ꝗͣ potuit. ł qͣ aliam
forte miuriaꝵ ł simile insticũe noluit. ñ pot̃
pat᷑nus obeã rem fauana exꝑiri atsi crans¬
eg̾it in fraude patͦni. pot̾it pat̾nus fauiana
uti. s si lib̾tus filiã dotauit hoc ip̃o q̃ dotaũ.
ñ uidet᷑ fraudae patnũ. qr pietas patͥs nonẽ
rep̃hendñda. SSi plurib infraude libtus

Expanded text:
um. quamvis enim legatum retro nostrum sit, nisi repudietur, attamen cum repudiatur, retro nostrum non fuisse palam est. in ceteris quoque liberalitatibus, quas non admisit is libertus cui quis donatum voluit, idem erit probandum Fabianam cessare: sufficit enim patum esset, id egit, ne condicio existeret, vel, si sub condicione stipulatus fuerit, maluit deficere condicionem, dicenpeteret, hic videndum. et puto hunc deminuisse de patrimonio: actionem enim de bonis deminuit, quemadmodum si passus esset actionis diem abire. Sed si puta querellam inofficiosi, quam potuit, vel forte iniuriarum uel similem instituere noluit, non potest patronus ob eam rem Fauiana experiri.At si transegit in fraudem patroni, poterit patronus Fauiana uti.Sed si libertus filiam dotauit, hoc ipso, quod dotauit, non uidetur fraudare patronum, quia pietas patris non est reprehendenda.Si pluribus in fraudem l
Abbreviated transcription (Latin):
sciendũ est. Si uͦ quid implende conditio¬
tayuis dedit .c. legatis cõputationẽ sieri. ⁊
qͥnqͣginta extͣ hr̃ditatẽ habi ne in quartã
ei imputentur.
partẽ dimidiam hr̃ditatis sue tibi resatui
uisserit. deĩn post missionẽ factis codicilł.
alt̾am partẽ titio restitui rogaiũt. siꝗdem
post annũ missionis sue decesserit. ⁊ tͥ et
titio ħrs qͣrtam partẽ retinebit. quia eo tp̃r
testator decessit. quo testam̃tum eiꝰ ad bene¬
ficiũ pͥncipale ꝑtinere desid̾at. Siuͦ intra
annũ missionis decesserit. solus titius dedu¬
ctionẽ partis qͣrte patietur. quia eo tp̃r fi¬
dei cõmissũ ei relictũ est quo testator iure
militaĩ testari non potuit.

Expanded text:
stituit. si quid vero implendae condiciotarius dederit, centum legatis computationem fieri et quinquaginta extra hereditatem haberi, ne in quartam ei imputentur. partem dimidiam hereditatis suae tibi restitui iusserit, deinde post missionem factis codicillis alteram ppost annum missionis suae decesserit, et tibi et Titio heres partem quartam retinebit, quia eo tempore testator decessit, quo testamentum eius ad beneficium principale pertinere desierat: si uero intra annum missionis decesserit, solus Titius deductionem partis quartae patietur, quia eo tempore fideicommissum ei relictum est, quo testator iure militari testari non potuit.
Abbreviated transcription (Latin):
neis hõib collocet᷑ pecuma. ad curã
suam reuocatuꝵ p̃sidem ꝓuncie. diui
seuerus ⁊ antoninus gn̾alit̾ rescͥpsert̃.
bonotuo maximo. usuras pr̃aturũ eũ
qui frustationis causa beneficium legis
falcidie implorabit.
restituat. a uoluntate eiꝰ qui testam̃tum
fecit discedat. ⁊ postea legis falcidie bñ¬
ficio uti uolet ⁊ si ñ detur ei. quoaccepto
hr̃ditatẽ restituere rogatus est. tm̃ fidei¬
cõmissum restituere cogidebet. qm̃ qđ ei
pat̃ familie dari uoluit. legifaleidie com¬
modum pr̃at.¬
Iarc̃. ł .xiii. nquartã hr̃ditatis ꝗͣ
ꝑlegem falcidiam hr̃s hab̾e debet̾ ampu¬
tantur. res quas uĩe hr̃ditatis capit. noN
quas uĩe legati uł fidĩcõmissi. uł implende
conditionis cã accipit. Nam ħ in qrͣtam
ñ imputantur. s infidĩ cõmissaĩa hr̃dita¬
te restituenda. siũ legatũ datũ sit hr̃di.¬

Expanded text:
neis nominibus collocetur pecunia, ad curam suam revocaturum praesidem provinciae. Divi Severus et Antoninus generaliter rescribserunt Bononio Maximo usuras praestaturum eum, qui frustrationis causa beneficium legis Falcidiae imploravit. restituat, a uoluntate eius qui testamentum fecit discedat et postea legis Falcidiae beneficio uti uolet: etsi non detur ei, quo accepto hereditatem restituere rogatus est, tamen fideicommissum restituere cogi debet, quoniam quod ei pater familiae dari uoluit legis Falcidiae commodum praIn quartam hereditatis, quam per legem Falcidiam heres habere debet, imputantur res, quas iure hereditario capit, non quas iure legati vel fideicommissi vel inplendae condicionis causa accipit: nam haec in quartam non imputantur. sed in fideicommissaria hereditate restituenda sive legatum vel
Abbreviated transcription (Latin):
ampliꝰ qm̃ .xxu. reciꝑet legis falcidiae
ferre ei debeamꝰ. ⁊ amplius fructus quin
putant quina dena abutͦq mm̃ confe¬
renda eẽ. qđ minime u̾um ẽ. licet ti
eand qͣntitatẽ acceꝑimus. manifestũ
Qr̃ statuendũ erit. tanto minꝰ in tuole¬
gato eẽ. qͣntum ex fructib eiꝰ hr̃s acce¬
ꝑit. scđ̾m qđ in ꝓposita specie cõputati¬
onẽ itamiri oportet. ut ex septẽ parti¬
quarta pars amplius in meo quã in tuo
legato est.

Expanded text:
i quinque reciperet. legis Falcidiae ferre ei debeamus et amplius fructus quinqputant quina dena ab utroque nostrum conferenda esse, quod minime verum est: licet enim eandem quantitatem acceperimus, manifestum tatuendum erit tanto minus in tuo legato esse, quantum ex fructibus eius heres perceperit. secundum quod in proposita specie computationem ita iniri oportet, ut ex septem parti quidem quarta pars amplius in meo quam in tuo legato est.
Abbreviated transcription (Latin):
mali tota eares tẽꝑanda erit. Qp̃ cũ quis
tale quid consequi ułit si consequetur.
si quo amplius legauit uł legaũo. qͣm
ꝑ legẽ falcidiã licebit. tũ qͣntũ ad supplẽ¬
dũ qͣdrantẽ deduci oportet. ex eo legato¬
qđ titio dedi hr̃s m̃s dãnas esto dare. Q
ducenta m bonis relinquebat. legauitm̃

Expanded text:
mali tota ea res temperanda erit. Quare cum quis tale quid consequi velit, sic consequetur: "si quo amplius legavi vel legavero, quam per legem Falcidiam licebit, tum quantum ad supplendum quadrantequod Titio dedi heres meus damnas esto dare'.Qui ducenta in bonis relinquebat, legauit
Abbreviated transcription (Latin):
quarta retentioni locus erit. Tunc enĩ ex
constitutione diui adriam falcidie satis fa¬
cit ea qͣntitas. cũ apd hr̃dem remanet. s
falcidiã patiet᷑ solus cui hr̃ditas relicta est.
Nam in .c. que mortis cã capiuntim admitt
faleidia non potest. Plane si quis ita scrib̃
acceptis .c. p̃tor restituas. ħ hr̃ditatẽ. neq
ꝑsonam dantis demonstraũit quasi reten¬
tam. ⁊ p̃ceptam pecuniã si quarte sufficiat
induc̃e trebelhanum.
głis cet̾a p̃legauit. s longe minꝰ filii tui
⁊̃ domũ ad legatã p̃legauit. cũ instrum̃t̃.
et quicꝗͥ ibi fuit. ⁊ adiecit ħ ũba. sed ea
conditione lego. ut quicquid eris alieni
in ea domo erat. titius libtus filii mei ex¬
soluat: ⁊ sit eis ut̾sq domus commuiis.¬
Quesitũ est si filia legis.F. beneficio uti uolet
ad quartã retinendam an ex hr̃ditate que
ei relicta ẽ deducto are alieno eiꝰ qdͥ suꝑfue¬
rit qͣrtam consequi debeat. Rdi. iũe ꝗđ
sunt accepturã. simͦ eam qrͣtam suppleat᷑

Expanded text:
quartae retentioni locus erit: tunc enim ex constitutione divi Hadriani Falcidiae satisfacit ea quantitas, cum apud heredem remanet. sed Falcidiam patietur solus cui hereditas relicta est: nam in centum, quae mortis causa capiuntur, admitti Falcidia non potest. plane si quis ita scribsit: "acceptis centum peto restituas hereditatem" neque personam dantis demonstraverit, quasi retentam et praeceptam pecuniam, si quartae sufficiat, inducere Trebellianum. nge minus filiae, cui etiam domum obligatam praelegavit cum instrumentis et quicquid ibi fuerit et adiecit haec verba: "sed ea condicione lego, ut quidquid aeris alieni in ea domo ersoluat et sit eis utrisque domus communisquaesitum est, si filia legis Falcidiae beneficio uti uolet ad quartam retinendam, an ex hereditate, quae ei relicta est, deducto aere alieno eius quod superfuerit quartam consequi debeat. respondit iursunt, accepturam, si modo ea quartam suppleant,
Abbreviated transcription (Latin):
in officiosi querele patͥmoniũ suũ dõtionibus
in nepotẽ factis erinanisse rõ depossit id quod
titius cũ habet ꝗnq lib̾os uniũsos emancipaũ.
iinunũ filiũ gaui seium amplissimas facultatẽ
donationib contulit ⁊ modicũ sibi residiũ reser¬
uau̾it. iuniũsos lib̾os cũ uxore scͥpsithr̃des ir
eod testõ duas possessiones qͣs restituãt eid̃ goio se¬
ałãi frĩ alios tot ꝯuentus a meuia sorore sua legẽ
falcidiã implorar q̃ro cũ sc̃issimꝰ imꝑator ut supͣ
scͥptum ẽ ccͣ uoluntatis donantis ea donata sunt

Expanded text:
inofficiosi querellae patrimonium suum donationibus in nepotem factis exinanisse, ratio deposcit id, quodTitius cum haberet quinque liberos, uniuersos emancipauit et in unum filium Gaium Seium amplissimas facultates donationibus contulit et modicum sibi residuum seruauit et uniuersos liberos cum uxeodem testamento duas possessiones, quas retinuerat, eidem Gaio Sealteri fratri alios tot: conventus a Maevia sorore sua legem Falcidiam implorat. quaero, cum sanctissimus imperator, ut supra scriptum est, contra voluntatem donantis ea qua
Abbreviated transcription (Latin):
dio ⁊ ꝑpetua est ⁊m hr̃dem dabitur.
quia est in potestate successorum eui¬
tare interdictum: satisdatione oblata.
eno nomine ꝓhibitus sit: nichil inter¬
est. hec enim uerba quanti ea res est
referenda sunt ad ꝑsonam dñi. Item
tam is tenetur qui suo nomine. quã
qui alieno nomine ꝓhibuerit.

Expanded text:
tio et perpetua est et in heredem dabitur, tio et perpetua est et in heredem dabitur, quia est in potestate successorum euitare interdictum satisdatione oblata. eno nomine prohibitus sit, nihil interest: haec enim uerba 'quanti ea res est' referenda sunt ad personam domini.Item tam is tenetur, qui suo nomine, quam qui alieno nomine prohibuit.
Abbreviated transcription (Latin):
tionem missus est in possessionem. uel
si exceptione submoueri potuit. nicħ
ei debet prodesse hoc edictum. quia
ꝓpter nullam causam in possessionẽ
missus est. ¶hoc edicto neq pripillũ
neq furiosum teneri constat. quia af¬
fectu carent. sed pupillum eum debe¬
mus acciꝑe. qui doli capax non est
certe suam doli capax sit: contra erit
dicendum. Ergo ⁊ si tutor fecerit dolo
in pupillum dabimus actionem. si mͦ
soluendo sit tutor. sed ⁊ ipsum tutorem
posse conueniri: uił seribit. E Si dñi
uł patris uoluntate ꝓhibitus quis sit
a possessione. in ipsos dabitur actio qi
ꝑ alium hoc fecerit. ¶hanc actionem
accepta legatorum missione intra annũ
competere: ⁊ non postea sciendum est
cum sit penalis. nec in heredes similes¬
q ꝑsonas dabitur. nisi in id quod ad
eas ꝑuenit. sed hr̃dib similibusq ꝑ¬
sonis dabitur. Nam cum ꝓhibitus ẽ¬
quis legatorum uł fidei cõmissorũ
causa possessionem adipisci. tunc ac

Expanded text:
tionem missus est in possessionem uel tionem missus est in possessionem uel si exceptione summoueri potuit, nihil ei debet prodesse hoc edictum, quia propter nullam causam in possessionem missus est.Hoc edicto neque pupillum neque furiosum teneri constat, quia affectu carent. sed pupillum eum debemus accipere, qui doli capax non est: ceterum si iam doli capax sit, contra erit dicendum. ergo et si tutor dolo fecerit, in pupillum dabimus actionem, si modo solvendo sit tutor: sed et ipsum tutorem posse conveniri Iulianus scribit. Si domini vel patris voluntate prohibitus quis sit a possessione, in ipsos dabitur actio, quasi per alios hoc fecerint. Hanc actionem excepta legatorum missione intra annum competere et non postea sciendum est, cum sit poenalis, nec in heredes similesque personas dabitur, nisi in id quod ad eas pervenit: sed heredi similibusque personis dabitur. nam cum prohibitus quis est legatorum vel fideicommissorum causa possessionem a
Abbreviated transcription (Latin):
u possessionem mitteret rei seruandae
causa nisi missos tueretur. et ꝓhibentes
uenire in possessionem coherceret. Est
aut̃ generale hoc edictum. ꝑtinet enĩ
Sed siue rei seruande causa. siue lega¬
torum. aut uentris nomine in possessio.¬
nem missi fuerint. habeant ex hoc edic¬
to in factum actionem. siue dolo: siue
aliter prohibuerit. ¶hec actio non tm̃
eum tenet qui ꝓhibuerit. quam uenire
inpossessionem sed ĩ ei qui pulsus est¬
de possessione: cum uenisset in possessio¬
nem. Nec exigitur ut inde fecerit q̃
prohibuerit. ¶ Si quis ideo possessionem¬
ꝓ hibuerit. quod suam putabat uł sibi
nexam. uel certe non ee̾ debitoris: con¬
sequens est ut hoc edicto non teneatur.¬
ẜhec uerba quanti ea res erit ob quam
in possessionem missus erit: continet¬
utilitatem creditoris. ut quantum eius
interest possessionem habere tantum ei
qui prohibuit condemnetur. ꝓinde si
ob falsum creditum. uł ob falsam peti¬

Expanded text:
in possessionem mitteret rei seruandae in possessionem mitteret rei seruandae causa, nisi missos tueretur et prohibentes uenire in possessionem coerceret.Est autem generale hoc edictum: pertinet enised siue rei seruandae causa siue legatorum aut uentris nomine in possessionem missi fuerint, habent ex hoc edicto in factum actionem, siue doli siue aliter prohibuerint.Haec actio non tantum eum tenet, qui prohibuit quem uenire in possessionem, sed etiam eum, qui p, cum uenisset in possessionem: nec exigitur, ut ui fecerit qui prohibuit.Si quis ideo possessione arcuerit, quia rem suam putabat uel sibi nexam uel certe non esse debitoris, consequens est, ut hoc edicto non teneatur.Haec uerba 'quanti ea res erit, ob quam in possessionem missus erit' contineutilitatem creditoris, ut quantum eius interest possessionem habere, tantum ei qui prohibuit condemnetur. proinde si ob falsum creditum uel ob falsam peti