comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
urorum comendat auctontas De¬
Etrore achademicoꝵ quos eoꝵ liceat
yiuitari et que suit dubitabilia sapiẽti
on tamen omes qui achade¬
uncoru censentur noie hac
dico modestie regula tenuisse
tum et professio stissa sit ⁊ pro parte ta
risui patrat ꝙͣ enrori Quid ci iepciꝰ
ꝙ̃ fluctuare in suigulis ⁊ nulliꝰ iei ha¬
habent certu tam a fide ꝙͣ a stiecia alie¬
ui sunt licet eni fides ad scie brramum
no peruemat dum quasi per speculum
ceritatem absencui contuetur habent
taue certitiodine caligine ambiguitatis
exclusa Pouro si de singulis achadenian
dubitat de nullo certꝰ e insi forte et
hoc ip̃m iuicertu habeat an contirirus
cuiscentibus in eodem cica idem possit
et dubius et certus ẽẽ scd an dubitt
incertu habet dum hoc ip̃m nestit an
nestiat Cum nero homo in eo cotene¬
telligencia nam in seusiba qui licet
aie suit corporis ee dicueur facile su¬
peratur neq linci ualeat oquau ꝑspica¬
çia oculoro Sus anditu preualeat

Expanded text:
virorum commendat auctoritasvirorum commendat auctoritas liceat imitari, et quae sunt dubitabilia sapienti. Non tamen omnes, qui academicorum censentur nomine, hanc dico modestiae regulam tenuisse; cum et professio scissa sit, et pro parte tam risui pateat, quam errori. Quid enim ineptius quam fluctuare in singulis, et nullius rei hahabeant certum, tam a fide, quam a scientia alieni sunt. Licet enim fides ad scientiae bravium non perveniat, dum quasi per speculum veritatem absentium contuetur, habet tamen certitudinem, caligine ambiguitatis exclusa. Porro si de singulis academicus dubitat, de nullo certus est, nisi forte et hoc ipsum incertum habeat, an contrariis existentibus, in eodem, circa idem, posset et dubius et certus esse. Sed an dubitet, incertum habet, dum hoc ipsum nescit, an nesciat. Cum vero in eo hotelligentia nam in sensibus, qui licet animae sint, corporis esse dicuntur, facile superatur, neque lynci valeat aequari perspicacia oculorum; sus auditu praevalet,
Abbreviated transcription (Latin):
sus et canꝙͣ recedente duce spuitu .s.
deritatis dispergerentur in uarias sec¬
tas enoris et insamas falsas et ex
ueueratur onna necessitatis lege ꝯstrigit¬
¶ Epycurus econtra dllm feru tuctur li¬
beitatem disposicione euatuat ⁊ omibꝰ
casibus fluctuare contendit ex Regione
consistunt utausq cultores ⁊ de singlis
sere ieru articulis dimuicant ⁊ quasi palla¬
dis sacrauiento astucti solas paradoras
uitantes precipitiuũ falsitatis in eo quide
modesciores sunt ꝙ de fectu suii nimine
diffitentur et in teru ignorancia poite
fere de singulis dubitant quod quide in
songe tuciꝰ est ꝙ̃ mcrita temiere difi¬
uire Achademicoro quoq iuuas oppione
ꝙ no modo Ericlides ponticus Et eicero
noster ⁊ suma ingemosoru unorum
laude recipti taudem ad cos transiernt
S et alu plures quos percurre longu
est ⁊ ronne ergo prostrondi sunt alus
quos et asstiendi modestia ⁊ tantor u

Expanded text:
suis, et tanquam recedente duce, spiritu scilicet suis, et tanquam recedente duce, spiritu scilicet veritatis, dispergerentur in varias sectas erroris, et insanias falsas. Et eoveneratur, omnia necessitatis lege constringit. Epicurus econtra, dum rerum tuetur libertatem, dispositionem evacuat, et omnia casibus fluctuare contendit. E regione consistunt utriusque cultores, et de singulis fere rerum articulis dimicant; et quasi Palladis sacramento astricti, solas paradoxas vitantes praecipitium falsitatis, in eo quidem modestiores sunt, defectum suum minime diffitentur, et in rerum ignorantia positi, fere de singulis dubitant. Quod quidem longe tutius est, quam incerta temere definire. Academicorum quoque juvat opinionem, quod non modo Heraclides Ponticus, et Cicero noster, in summa ingeniosorum virorum laude recepti, tandem ad eos transierunt; sed et alii plures, quos percurrere longum est. Nonne ergo praeferendi sunt aliis, quos et asserendi modestia, et tantorum
Abbreviated transcription (Latin):
est insipicus coi eoro ut qui oĩa fere
ꝑnouerant periciosissie enaret in
maxis et uarus distracti opiniombꝰ
ecia uinima iguoirent/ Si cui uero
fabularum instrumẽta uilescunt licci
et ab hoste doceri sapientis aniuiꝰ no
decractet cum peculiaris ppłus dei amio
argento uestibus et toto egipcioꝵ orua¬
tũ resplendeat si gentiliũ inꝙ̃ fignie¬
ta uilestunt Sic dum in cãpo sẽnaar
fuudauenta babilonis iacit impietas
tum turris elaconis et contundictionis
machina in celum erigitur de alto pre¬
tractoq impus uerbi cõmertio ex uecessi¬
tate secuta ẽ secessio ppłor/. Sic et plis
dum iugenu sui luachinas suo quodã
theouiacdue genere in altum erep̾unt
eis uere icomũtabilis ⁊ indeficientis ue¬
ritatis subtrrcta e unitas ⁊ ignorãcie
nebulis obuoluti coꝵ que ab una et
singulari ueritate uera sunt maxiam
noticiam ꝑdiderunt ut in seusu repro¬
bum dati ee conincerentur ab oꝑibꝰ

Expanded text:
est insipiens cor eorum, ut qui omnia fere pernoverant, perniciosissime errarent in maximis; et variis distracti opinionibus, etiam numina ignorarent. Si cui vero fabularum instrumenta vilescunt licet et ab hoste doceri sapientis animus non detrectet, cum peculiaris populus Dei auro, argento, vestibus, et toto Aegyptiorum ornatu resplendeat; si gentilium, inquam, figmenta vilescunt, sic dum in campo Sennaar fundamenta Babylonis jacit impietas, dum turris elationis, et contradictionis machina in coelum erigitur, de alto praetractoque impiis verbi commercio, ex necessitate secuta est secessio populorum. Sic et philosophi, dum ingenii sui machinas, suo quodam theomachiae genere in altum erexerunt, vere eis incommutabilis et indeficientis veritatis subtracta est unitas; et ignorantiae nebulis obvoluti, eorum quae ab una et singulari veritate vera sunt, maximam notitiam perdiderunt, uti in sensum reprobum dati esse convincerentur ab operibus
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ idem nec motibus uariatur/ que uero
sunt obnoxia motui no quidem sunt
sed uidentur ẽẽ et nequaꝙͣ manẽt
sed iugiter enauestunt ⁊ fugnunt nec
spectant appllacionem Suũt pretea
placonicis et mris multa coia ut suit
om̃o in excusabiles dum beritatẽ dei
in mẽdacio detinent magnus pater
Angustinꝰ auctor est que tame que
sub uoie oius conçepta logi Recolo fide¬
liter ꝙ in libus platonicoꝵ ĩnentũ sit
ꝓ bratus enangelista iohauues alciꝯ celo

Expanded text:
est idem, nec motibus variatur. Quae vero est idem, nec motibus variatur. Quae vero sunt obnoxia motui, non quidem sunt, sed videntur esse, et nequaquam manent, sed jugiter evanescunt et fugiunt, nec exspectant appellationem. Sunt praeterea Platonicis et nostris multa communia, ut sint omnino inexcusabiles, dum veritatem Dei in mendacio detinent. Magnus Pater Augustinus auctor est, si tamen quae sub nomine ejus concepta legi, recolo fideliter, quod in libris Platonicorum inventum sit, quod beatus evangelista Joannes altius coelo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ab iuicio ut nuidus qui solidus et
uisibilit̾ futurus ert iuden posset et
taugi deus iecit duo prima hunani
corpono fundamẽta ignem et tenum
et eio concordi ꝓpoicione media sociata
isolubili uinculo interiecit insi tamẽ
uolũtas conditoris que sola tante fir mi¬
tudims nex us fidelissimꝰ e ne dissol¬
nantur admuittant Ome siquidem ꝙ
uictum est natura dissolubile e s ut bo¬
ne consiliacio nis fedus poreat no e uo¬
litus dei uoluntus boua dum taxat Ait
nioyses qui est misit me ad uos ⁊ illum
siugulan nerbo ⁊ prerogatia siguificatõe
censuit ee qui somper idem est ut en
uec preteritum tuiuseat nec futur niii¬
imuneat sit ꝙ inuns omm motiũ
Nam illa subsistendi dedignãta ẽ nerbo
que cu tempore festinant as no esse
et singulis mouientis ꝑ uarios motꝰ
sui profiascuntur in morte et de hoie
S tiuusitus de utero ad tumulũ et quasi
fuga aut umibua ex istendi plato quidem
id quoq solum ꝓprie dicit cẽ quos semꝑ

Expanded text:
quod ab initio, ut mundus, qui solidus et visibilis futurus erat, videri posset et tangi, Deus jecit duo prima mundani corporis fundamenta, ignem et terram, et eis concordi proportione sociata insolubili vinculo interjecit, nisi tamen voluntas conditoris, quae sola tantae firmitudinis nexus fidelissimus est, ut dissolvantur, admittat. Omne siquidem quod vinctum est, natura dissolubile est, sed ut bonae conciliationis foedus pereat, non est voluntas Dei, volentis bona duntaxat. Ait Moyses: Qui est, misit me ad vos, et illum singulari verbo, et praerogativa significatione censuit esse, qui semper idem est, ut ei nec praeteritum transeat, nec futurum immineat, sitque immunis omnium motuum. Nam illa subsistendi dedignatus est verbo, quae cum tempore festinant ad non esse, et singulis momentis per varios motus sui proficiscuntur in mortem. Et de homine sed transitus de utero ad tumulum, et quasi fuga aut umbra existendi. Plato quidem id quoque solum proprium dicit esse, quod semper
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ legi idest si onus illuc tendit ut ho
subiectus sit legi dei quis auibigit ad
Regnu caritatio unulsa Resen qui
uero ꝓphietaudo cantate acquint aut
dilatat siui philo sophantis assecuta
est fiue hec est itaqͥ dera ⁊ auluitabil
philoso phanciu regula ut sic in oiba
legendis aut discendis agendis aut
est sẽs honestate modestia cu sobreta¬
te pudicicia et aliarum uenerubilium
nirtutu cetu in ipi honnem que pie¬

Expanded text:
 omnis doctrina illuc tendit, ut homo subjectus sit legi Dei, quis ambigit ad regnum charitatis universa referri? Qui vero philosophando charitatem acquirit, aut dilatat, summum philosophantis assecest finem. Haec est itaque vera et immutabilis philosophantium regula, ut sic in omnibus legendis aut discendis, agendis, autest, sed honestatem, modestiam, cum sobrietate pudicitiam, et aliarum venerabilium virtutum coetum in ipsum hominem
Abbreviated transcription (Latin):
locum ceteris pretulit eoꝙ ad ĩcucie¬
dum timorem quo uicia reprimerẽt᷑
et aguita condicione sui modestia fi¬
deliꝯ sernaretur maxime uisꝰ e ex
fiequenti tenemotu quo sepe collid̾it᷑
ce ydouens timor euo sicut modestie
cogratus est ita familiaris ẽ saipłeti
non asse tame qui mentẽ turbat et
quasi curbine quodam tacõnis et
intelligencis prostrngit oculum sed
qui compouit aniniu et quasi huilitatis
somes hominem Reddit ad omia initutis
officia apciorem ¶ Unde in libus noctiũ
accicarium stribit agelliꝰ ui clegautio
cloqui et multe sciencie se aliqn nauigasse
cu quodam ph̃o eo q nobili intei scontos
ssio aute ex magna parte in seutenciam
se dit timon locu no ce in aio sapientis
cu omia ex necessitate pronemant stul¬
tuqi sit tuuere quod uitari uo ꝑt et¬

Expanded text:
locum caeteris praetulit, eo quod ad incutielocum caeteris praetulit, eo quod ad incutiendum timorem, quo vitia reprimerentur, et agnita conditione sui, modestia fidelius reservaretur, maxime visus est ex frequenti terrae motu, quo saepe colliditur, esse idoneus. Timor enim sicut modestiae cognatus est, ita familiaris est sapienti. Non ille tamen qui mentem turbat, et quasi turbine quodam rationis et intelligentiae praestringit oculum, sed qui componit animum, et quasi humilitatis fomes, hominem reddit ad omnia virtutis officia aptiorem. Unde in libris Noctium Atticarum scribit Aulus Gellius, vir elegantis eloquii, et multae scientiae, se aliquando navigasse cum quodam philosopho, eoque nobili inter Stoicos. Illis autem ex magna parte in sententiam sedit, timori locum non esse in animo sapientis, cum omnia ex necessitate proveniant, stultumque sit timere, quod vitari
Abbreviated transcription (Latin):
et super omĩa que mente pñt concipi
exalcatur. possent in hunc mos nui
enarran ꝙͣ plurima que sic dubitacio¬
ne sapientis admittunt ut tn dubita¬
cio ip̃a uulgum pretereat In huo itaq
facile crediderim achadenucos tanto
modestiꝰ dubitasse ꝙͣto eos tomeritatis
precipitiu diligenciꝰ precanisse reperio
adeo quidem ut cũ apud scuptores in
locis non passim dubus uerba quodã¬
modo ambigna qualia sunt hecs
foite fortasse forsitan ꝓfernutu.
achademico dicantur usi temperamẽto
eo ꝙ temperacores alus achademici sue¬
runt qui omem uerici sunt tome¬
rarie diffinicionis subure nota et pre
cipiciũ falsitatis unde dcĩ sunt acħa¬
demici, et quis timon aut passio
uentis sidm̃ agelliũ ⁊ scoycos ĩ sapiẽtem¬
chademici quidem dc̃i sũc ab cude¬
achademia uude plato ex titit
oꝵ inuduns qui euud̃em sue
ainitatio locum et studeudi nsu e
discipuloro firquencia mertoro ꝙ suor
celebritate fecit insiguem Illum nero

Expanded text:
et super omnia, quae mente possunt concipi, et super omnia, quae mente possunt concipi, exaltatur. Possent in hunc modum enarrari quamplurima, quae sic dubitationem sapientis admittunt, ut tamen dubitatio ipsa vulgum praetereat. In his itaque facile crediderim academicos tanto modestius dubitasse, quanto eos temeritatis praecipitium diligentius praecavisse reperio. Adeo quidem, ut cum apud scriptores in locis non passim dubiis, verba quodammodo ambigua, qualia sunt haec, si forte, fortasse, et forsitan, proferuntur, academico dicantur usi temperamento, eo quod temperatiores aliis academici fuerint, qui omnem veriti sunt temerariae definitionisnt academici: aut quis timor, aut passio mentis, secundum A. Gellium et Stoicos, in sapientemAcademici quidem dicti sunt ab academia, unde Plato exstitit oriundus, qui eumdem suae nativitatis locum, et studendi usu, et discipulorum frequentia, meritorumque suorum celebritate fecit insignem. Illum vero
Abbreviated transcription (Latin):
dom ĩuemant de tempoir ⁊ loco
de uumero et oiouo de codem ot
diuerso in quo plumia attricio est
de diluduo et nediuduo de substa¬
cia et forma uocis de statu uiu̾sa¬
lui de usu et fine ortuq nirtutũ
et inciorum an om̃es uirtutes ha¬
beat qui unã habet an onia sunt
pccã equalia et equalit᷑ pumendaa
Item de causis ierum et adiuctone¬
carum ul repuguacia de efluxioue ⁊
de flurio ue occeaui de oitu nil de
humoru in aĩalibus coiporibꝰ aug¬
mento et diminucione ad motũ lune
de darus latentio natiue st artis de
eficus et uarno fignris causar um q̃
in contunctibꝰ aut quasi contractibus
maleficus aut quasi mlleficis aut
alus ierum formus darie orimitii
de natura et operibꝰ eis de uentate et
prinus ierum micus in quibꝰ hũanũ
igeniũ deficit an augeli omo sua nõ
habeant aut qualia habeant corponi
et que pͥme querunt᷑ de ip̃o deo qui tociꝰ
natiue incionasis excedit iuestiga cone

Expanded text:
ndem inveniant. De tempore et loco, de numero et oratione, de eodem et diverso, in quo plurima attritio est, de dividuo et individuo, de substantia et forma vocis, de statu universalium, de usu et fine, ortuque virtutum et vitiorum: an omnes virtutes habeat, qui unam habet: an omnia peccata sint aequalia, et aequaliter punienda. Item de causis rerum et adjunctioneearum, vel repugnantia, de affluxione et defluxione Oceani, de ortu Nili, de humorum in animalibus corporibus augmento et diminutione ad motum lunae, de variis latentis naturae secretis: de officiis et figuris causarum, quae in contractibus, aut quasi contractibus, maleficiis, aut quasi maleficiis, aut aliis rerum formis varie oriuntur, de natura et operibus ejus: de veritate, et primis rerum initiis, in quibus humanum ingenium deficit, an angeli omnino sua non habeant, aut qualia habeant corpora, et quae pie quaeruntur de ipso Deo, qui totius naturae rationalis excedit investigationem,
Abbreviated transcription (Latin):
nter et uuce sumũ e familianus
accedit Ceterum ad neutrio apheu
ea ad bitudinis uiam cendit quasi
cecus in lubrico tendens ad alta pre¬
sumptuosus cadit unde eam diuinar
et luinanaru ierum compote esse
cusippus asseruit nec umꝙͣ satis possi
laudari ꝙ uicia expellit nirtutes

Expanded text:
riter et unice summum est, familiarius accedit. Caeterum ad neutrius appreea ad beatitudinis viam tendit, quasi caecus in lubrico tendens, ad alta praesumptuosus cadit. Unde eam divinarum et humanarum rerum compotem esse Chrysippus asseruit, nec unquam satis posse laudari, quae vitia ex
Abbreviated transcription (Latin):
quod mouetur et uiuit ent uob i abu
quasi olera birencia tradidi bobis oia
excepto ꝙ carue cum sauguie no come¬
detis Ecce qr primigenis et filus eade
benedconis collatu ẽ gra eadem auc¬
toritas dignitatis eadem et aiborum
fere concessa e indulgencia auguietũ
namq et multiplitato gracie dilata¬
ciouem expͥmt dominiu terre et
bestiarum terror pniulegiũ ptatis

Expanded text:
etur et vivit, erit vobis in cibum. Quasi olera virentia tradidi vobis omnia, excepto quod carnem cum sanguine non comedetis. Ecce quia primigenis, et filiis Noe, eadem benedictionis collata est gratia, eadem auctoritas dignitatis, eadem et ciborum fere concessa est indulgentia. Augmentum namque, et multiplicatio, gratiae dilatationem exprimit: dominium terrae, et besti
Abbreviated transcription (Latin):
fiat se ipo Uerum cu lr̃a precedens uti¬
litti ad multa possit refeni ⁊ ad h
possit aptaui consencio ut per gram
eo beuedito ne dei collata ad uitutis
maementu ⁊ multiplicacõne liberum
coatetur arbitinum ⁊ nrtatibꝰ multi¬

Expanded text:
fiat. Verum cum littera praecedens, utifiat. Verum cum littera praecedens, utiliter ad multa possit referri, et ad hoc posse aptari consentio, ut per gratiam ex benedictione Dei collatam, ad virtutis incrementum et multiplicationem, liberum excitetur arbitrium,
Abbreviated transcription (Latin):
illis aute ꝑcc̃mn idro forte deui est crestite
⁊ mulciplicanui et lliꝯ dum tarat
augietum et multiplicaco acquinit᷑
ꝙ deus hoi contulit per uatam aut
reformanit per giacia h aute et cͦstere
iulrtur in se et quodamodo multipli¬
cau in sobole an se quidem ad meriti
profectu in sobole numerosa quada
ppagacoe uirtutũ Cum uero natura
sit iuciata per culpa ut crestere aut
mulcipsicani inbeatur non memim
licet aute que puuissa sunt stare q̃at
ad lum cum omia in usum uite ho¬
nunis cedant et ea ipa que dident᷑
ẽẽ mortifer etia inisu odorutu au¬
ditu nedum tactu uł gustu qualia
sunt nocenciꝰ uenenosa cibus suit
honus aut eius uertantur ⁊ abum
Poterit tame et aliu seusũ santator
rascicus menire sensum tamẽ histon¬
cũ Roborit ꝙ pistes sauissios et feril
quarum carnes utilissie sunt uide
tatur hnnmania sod ecia infirmultas
oualescit Cui uero pͥuui sit excuciẽda
seusus lustoricus quicuq aninuui uł ad
fidem uł ad opera fidei que sunt boi mo¬

Expanded text:
ite et multiplicamini, ut illius duntaxat augmentum, et multiplicatio acquiratur, quod Deus homini contulit per naturam, aut reformavit per gratiam. Hoc autem et crescere jubetur in se, et quodammodo multiplicari in sobole. In se quidem ad meriti profectum, in sobole, numerosa quadam propagatione virtutum. Cum vero natura sit vitiata per culpam, ut crescere aut multiplicari jubeatur, non memini. Licet autem quae praemissa sunt, stare queant ad litteram, cum omnia in usum vitae hominis cedant, et ea ipsa, quae videntur esse mortifera etiam visu, odoratu, auditu, nedum tactu vel gustu, qualia sunt nocentius venenosa, cibus sint hominis, aut ejus vertantur in cibum: poterit tamen et alium sensum scrutator mysticus invenire. Sensum tamen historicum roborat, quod pisces sanissimos, et feras, quarum carnes utilissimae sunt, vintatur humana, sed etiam infirmitas convalescit. Cum vero primum sit excutiendus sensus historicus, quicunque animum vel ad fidem, vel ad opera fidei, quae sunt boni mo
Abbreviated transcription (Latin):
tum quoq studii ad fingalitate multi¬
tudius ꝓnocabat ut ałiquos ex hus luxu¬
natos es mardibile inderetur mationa¬
rum nero sepauitam a unis doctrina
et puerorum a parentibus ficquent᷑
habuit docebat unt has pudiciciam
et obsequia in unos ñt illos modestia
et liurum studi inter hec ueluit ge¬
nitricem uirtutu fingalitate m om̃ibq
Ie rebat consecutus q disputaconũ
assiduitate euit ut matione amittas
destes ceteruq diguitatis sue orna¬
menta quasi luxmrie instrinuenta
de ponere ut eaq omia delata ĩ iunoni
edem ipi dee consetrarent pre s far¬
tes dera ornamenta mationarum pi
contumaces auimi maifestant s tre¬
centi ex iuuenibus cum sodalicu iuns
sacramento separutam a ceteris ci¬
bus uitam agerent quasi cetum¬
cetum clauidestiue cõniricõnis ha¬
bentes adu̾sus pictago rum ciui tatẽ
in se cõuerter unt que cos cum i unã
doluu couenissent cemare uoluit
in quo tinultu seraginta ferme pe¬
nere deter in exiliũ ꝓfecti sunt

Expanded text:
tumque studium ad frugalitatem multitudinis provocavit, ut aliquos ex his luxuriatos incredibile videretur. Matronarum quoque separatam a viris doctrinam et puerorum a parentibus frequenter habuit. Docebat nunc has pudicitiam et obsequia in viros, nunc illos modestiam et litterarum studium. Inter haec velut genetricem virtutum frugalitatem omnibus ingerebatconsecutusque disputationum adsiduitate erat, ut matronae auratas vestes ceteraque dignitatis suae ornamdeponerent, eaque omnia delata in Junonis aedem, ipsi deae consecrarent, prae se ferentes vera ornamenta matronarum pudcontumaces animi manifestant. Sed trecenti ex juvenibus, cum sodalitii juris sacramento separatam a caeteris civibus vitam agerent, quasi coetum clandestinae conjurationis habentes adversus Pythagoram, civitatem in se converterunt, quae eos, cum in unam domum convenissent, cremare voluit, in quo tumultu sexaginta ferme periere, caeteri in exsilium profecti sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
uiucietur seusu suo ⁊ capietur in
ueibo ous sui si substancia eo ꝑ q̃
dicuntur actigeris firiuit᷑q te¬
muens ea tame maxie do quibꝯ
disceptatur intiliori et alus uiliori
sunt cum patueruit Si progredenis
Si pudet ⁊ piget in mgis diuca ꝯ occu¬
pari ad diuertitula ppoite q̃stio morela¬
bitur et quasi ad suũ matris iecures
more antei ab eo in quo geuitꝰ ⁊ nu¬
tritus e uires reparare contendit Sic
circuit tot facit aufractus ut ad usi¬
tata reciurat ac si laberuicum opporte
E dutrit et iuenta ꝑ deia nira lacerta
¶lli eadem sumptis q̃rnt aialia penis¬
¶ultur iuiuento ⁊ canibus auibaq relictis
¶Ad fetus pperat parteq cadanens afert
¶Hñc est gͦ cibus magui qs uult̾is ⁊ se¬
¶ Pastentis ppria cu ia facit arbore anidos¬
¶ Si lepoir aut capra fauuile iouis ⁊ gen̾ose
¶In saltu uenatui aues tuc pda cubili¬
¶ Pouitur id at cum se natura leuabit

Expanded text:
vincientur sensu suo, et capientur in vincientur sensu suo, et capientur in verbo oris sui, si substantiam eorum, quae dicunt, attigeris, firmiterque tenueris. Ea tamen, de quibus maxime disceptatur, inutiliora, et aliis viliora sunt, cum patuerint. Si progrederis, si pudet, et piget in nugis diutius occupari, ad diverticula propositae quaestionis relabitur, et quasi ad sinum matris recurrens, more Antei, ab eo, in quo genitus et nutritus est, vires reparare contendit. Sic circumit, tot facit anfractus, ut ad usitata recurrat, ac si labyrinthum oportea Nutrit, et invento per devia rura lacerto, Illi eadem sumptis quaerunt animalia penVultur jumento et canibus crucibusque relictis, Ad fetus properat, partemque cadaveris affert. Hic est ergo cibus magni quoque vulturis, et se Pascentis, propria cum jam facit arbore nidos. Sed leporem aut capream famulae Jovis, et generosae In saltu venantur aves, tunc praeda cubili Ponitur: inde autem cum se ma ura levabit
Abbreviated transcription (Latin):
suit peruerse iustituconis semina et
boua suit fidelius instrenda Suspice
ad mostratores pħorum teporis nostn
ilsos qui alcia preco nautur quos audi¬
torum mustitudo cir custepit diliget᷑
actende cos in Regula uua aut duo¬
bus aut pauculis nerbis memes
occupatos aut ut uiustũ p auculas
qstiones aptas litigus elegeriuit
In quibꝰ ingeniu suu exerceant et
cosumant etatem ois tamẽ nõ suss¬
auit euodare S uoudum ⁊ tota aul¬
biguitate cum intricacoe sua ꝑ audito¬
res suos transim etant posteris dissol¬
uendum eo loci ut cogredianio iuitat
instant postulantq conflictu Si difeis
manu conserere si panlulu morans
si premis la tebras qrunt uariant
faciem uerba discorquet prestiguo
coformantur. lubricum et uolubile
teneri facilius pt si in eo ꝑstiteris ut
quociuq neiba defluant ⁊ uoluantum
quid delit intlligas ⁊ quid senciat in
tanta uarietate uerborum ⁊ tande

Expanded text:
sint perversae institutionis semina, et sint perversae institutionis semina, et bonae fidelius sint inserenda. Suspice ad moderatores philosophorum temporis nostri illos qui altius praeconantur, quos auditorum multitudo circumstrepit, diligenter attende eos in regula una, aut duobus aut pauculis verbis invenies occupatos, aut ut multum pauculas quaestiones aptas jurgiis elegerunt, in quibus ingenium suum exerceant, consumant aetatem. Eas tamen non sufficiunt enodare, sed nodum, et totam ambiguitatem cum intricatione sua per auditores suos transmittunt posteris dissolvendum. Eo loci ut congrediaris invitant, Instant, postulantque conflictum: si differs manum conferre, si paululum moraris, si premis, latebras quaerunt, variant faciem, verba distorquent, praestigiis conformantur, lubricum et volubilem teneri facilius potest, si in eo perstiteris, ut quocunque verba defluant et volvantur, quid velint intelligas, et quid sentiant in tanta varietate verborum, et tandem
Abbreviated transcription (Latin):
toru oppimonibus Alu multitidis
cosortio distrahuntur Quõd emi diibi¬
tat qui uiratus in uerba magri no
quis sed a quo quid dicatur accendit
ꝯuid eii alatrat acuter ⁊ qͦ ib̾uta
tio erutum putat. Paratus ⁊ de la¬
ua caprina contendere citdeus iopina¬
bile siquã̃ ignotum amibus eius ist¬
nunit uet racõnibꝰ acquiestit quem
addiscenda consumpsit etate et ta¬
ta uerborñ augustia premitur ut
si uerbu unu aut duo subduxons
eliugius fiat et quauis statua ta¬
aiturnor marmoren putes et in
auditorio pittagore aut monachoꝵ
claustio nõ tam usum ꝙ̃ necessitatẽ
silencu ⁊ dicicisse Si quis iscorum
in manꝰ tuas forte erudiendi ĩci¬
dent mento facies qr thimuoteũ
qui in arte tibiarum excellebat
fecisse refert quiutillianꝰ in libro
de iustitucones orutoris hic quide
duplas mercedes origebat ⁊ accipiebat
ab hus qui fuerant male pmstituti ꝙͣ
si omio fudes accederẽt etor eui du¬
plicem laborem exigit cum et delenda

Expanded text:
torum opinionibus, alii multitudinis consortio distrahuntur. Quid enim dubitat, qui juratus in verba magistri, non quid, sed a quo quid dicatur attendit? Quidvis enim elatrat acriter, et quo imbuta iae abditis erutum putat. Paratus et de lana caprina contendere, credens inopinabile, si quid ignotum, auribus ejus insonuit, nec rationibus acquiescit, quem addiscenda, consumpsit aetatem, et tanta verborum angustia premitur, ut si verbum unum aut duo subduxeris, elinguis fiat, et quavis statua taciturnior. Marmoreum putes, et in auditorio Pythagorae, aut monachorum claustro, non tam usum quam necessitatem silentii didicisse. Si quis istorum in manus tuas forte erudiendus inciderit, merito facies quod Timotheum, qui in arte tibiarum excellebat, fecisse refert Quintilianus in libro De institutione oratoris. Hic quidem duplas mercedes exigebat, et accipiebat ab his, qui fuerant male praeinstituti, quam si omnino rudes accederent. Error enim duplicem laborem exigit, cum et delenda
Abbreviated transcription (Latin):
dam sabem inoru diguiti anos cgissit
decessit suiꝰ tauta admuaco fuit ut
ex douio cuis templum faccient ip̃mꝙ
pro deo colerent nacti forte occasi oueni
eu uerbis eius diccutis donu pheso¬
sophantio ee saciuru sapiecie ⁊ uerissi¬
niu dei tempsum Cinditur eciam
per suasisse bonubus ee aias ĩmoita¬
les et post dissolucionẽ corpons uite
precedentis plenuia iecepturas Impie
tauiẽ fabulant mlle anuioꝵ pulmus

Expanded text:
dam labem morum, viginti annos egisset decessit. Cujus tanta admiratio fuit, ut ex domo ejus templum facerent, ipsumque pro Deo colerent, nacti forte occasionem ex verbis ejus dicentis domum philosophantis esse sacrarium sapientiae, et verissimum Dei templum. Traditur etiam persuasisse hominibus, esse animas immortales, et post dissolutionem corporis, vitae praecedentis praemia recepturas. Impie tamen fabulam mille annorum primus
Abbreviated transcription (Latin):
minis explebat officur ffuit aute hic
nacoe samius negociatons dinitis fi¬
tanta nequiuit acqunere ꝙui filius
contempnere maluit ꝙͣ habere Magiia
itaq sapiencie formatꝰ marinentis
egiptum primo mor babilona ad per¬
discendum siderum motus ongnũ
mudi spectandam ꝓfectus sũmam
stienciam consecntꝰ euit Iude tehssi
tenderat Quibus om̃iba instructꝰ ad
coconiorum urbem appłicuit oĩo reso¬
sitam ⁊ solius mnitutis opera a digete
fortune siquidem indignantes oderant
arma que aduersus locienses infelicit᷑
supserant mutassentq uitam luximia
nisi eis pictagoras pħus obstitisset Ex
quo patet quantu homo prestet homi
cum unꝯ persone auctoritas iam lapsũ
ad fingem melioris iute ieuo cauert

Expanded text:
minis explebat officium. Fuit autem hic natione Samius, negotiatoris divitis fitanta nequivit acquirere, quanta filius contemnere maluit, quam habere. Magnis itaque sapientiae formatus incrementis, Aegyptum primo, mox Babyloniam, ad perdiscendos siderum motus, originemque mundi spectandam, profectus, summam scientiam consecutus erat. Inde regressus leges, contenderat. Quibus omnibus instructus, ad Crotonicorum urbem applicuit omnino resolutam, et solius virtutis opera indigentem. Fortunae siquidem indignantes oderant arma, quae adversus Locrenses infeliciter sumpserant, mutassentque vitam luxuria, nisi eis Pythagoras philosophus obstitisset. Ex quo patet, quantum homo praestet homini, cum unius personae auctoritas, jam lapsum ad frugem melioris vitae revocaverit
Abbreviated transcription (Latin):
enulantur Ego sentencia enis tato
secima appralo qͣto eam michi indere
iudeor sa spus auctoritate subiuram
dicente ppheta Concupunt iuã iuea
de sidcrure instissicacõnes tuas i omi
cempore In quo mcha tres p̃missos
placo supi entem dicat. e cultorem
dei Quio alia liabendus est sa piens
et mulcente se constiencia louoru opu
uere felicitatis sapore tota metis alu¬
dicate iam pregustat et seutit paul
dubio uequaꝙͣ illiꝯ expeis e cui ag¬
uita beatitudo dulcescit et ei expetibi¬
bratitudine possit accedere ħ ei hoiem
beatu faciunt si et uicioꝵ soluat᷑ bicula
et quasi quibada grdiba conteplaconis
lucidum et i deficiente fonte loni de tur
iuisere ⁊ iam ffelio qui potuit rero cog

Expanded text:
ntentiam ejus tanto securius approbo, quanto eam mihi videre videor sancti Spiritus auctoritate subnixam, dicente Propheta: Concupivit anima mea desiderare justificationes tuas in omni tempore . In quo mihi tres praemissos Plato sapientem dicat esse cultorem Dei, quis alius habendus est sapiens, s Domini, et mulcente se conscientia bonorum, operum, verae felicitatis saporem, tota mentis aviditate jam praegustat et sentit? Procul dubio nequaquam illius expers est, cui agnita beatitudo dulcescit; et ei expetibibeatitudinem possit accedere. Haec enim hominem beatum faciunt, si et vitiorum solvantur vincula, et quasi quibusdam gradibus contemplationis, lucidum et indeficientem fontem boni detur invisere. Nam Felix qui po
Abbreviated transcription (Latin):
in untate constituerunt quo pla¬
ne nichil meliꝯ ẽ uisi frui eo q
sũme bonus ⁊ sũmũ bonũ est
usus em uirtutis optimiꝰ e. et
ntendi dens ipe est fructus Cu
ergo uirtus sola beatum faciat
ad thionu eius sumpta occasione
ex tiudicio nibus doctioriũ ꝓ uari¬
os colles ascendere conati sunt
Stoytus eiũ ut Rerũ cõcemptũ
doceat in mortis meditacione
ueisatur Penpatetica in Inquisicone
uen uolucatur In doluptatibus epycura
Et licet ad unuu tendant uarias senter¬
cias quasi uias beatitudius auditori¬
bus suis aperuit de quibꝰ dubitare
et quere siberum e douet ex collacoe
arguuietoro quasi ex quada racionu
collisione ueritas illucestat S de hus
laciꝰ in sequetibus dicetur ⁊ rnc su¬
fficiat oscendisse in quibus achade¬
nucos uacillantes liceat ymutari
legenda sint ea que ꝑ desse poterunt
et aberre

Expanded text:
in virtute constituerunt, quo plain virtute constituerunt, quo plane nihil melius est, nisi frui eo, qui summe bonus, et summum bonum est. Usus enim virtutis optimus est, et utendi Deus ipse est fructus. Cum vero virtus sola beatum faciat, ad thronum ejus, sumpta occasione, ex traditionibus doctiorum per varios calles ascendere conati sunt. Stoicus enim ut rerum contemptum doceat, in mortis meditatione versatur. Peripateticus in inquisitione veri volutatur: in voluptatibus Epicurus: et licet ad unum tendant, varias sententias, quasi vias beatitudinis auditoribus suis aperiunt. De quibus dubitare et quaerere liberum est, donec ex collatione propositorum, quasi ex quadam rationum collisione, veritas illucescat. Sed de his latius in sequentibus dicetur. Nunc sufficiat ostendisse, in quibus academicos vacillantes liceat imitari.legenda sunt ea, quae prodesse poterunt, et obesse
Abbreviated transcription (Latin):
Horum persona iuduerat pphieta
dicens Concupunt aia mea deside¬
rare iustisficacones tuas in omi
tempore Euis naiqi tanta est
pulciaatudo ꝙ si ut ait placo uideri
posset oculis corporis amore sapiecie
murabilit̾ honnes inflamaret A deo
quidem ut pͥmo aspectu necesse eet
omes in amore madere haut amat
et exquirit a iuentute sua fidelis
aia ciua seuecta costat in grauitate
morum et puerilis etas in ignora¬
cia et lubrico bicior super salute
inquit et omem pulcritioine di¬
lexi sapiencia ⁊ pposui ꝓ luce hale̾
illan uenerunt michi ouuia bona
pariter cum illa si eigo boua oia
saipiencie accessoria sunt ⁊ phya
contemptus bouoꝵ orum oxclusio
et Rectius ad beatitudine pergit¬
⁊ iam mitutes quibus itur ĩ sui¬
gulis officus illa dispensat Sed
quia ueteres licet ex parte aimas
crederent nuortases. uito eterne
q̃ pꝯ istam futura est nõdum ĩstiuc¬
cionem acceperunt sũmũ bonu

Expanded text:
Horum personam induerat propheta, Horum personam induerat propheta, dicens: Concupivit anima mea desiderare justificationes tuas in omni tempore. Ejus namque tanta est pulchritudo, quod si, ut ait Plato, videri posset oculis corporis, amore sapientiae mirabiliter homines inflammaret, adeo quidem, ut primo aspectu necesse esset omnes in amorem incidere. Hanc amat et exquirit a juventute sua fidelis anima, cujus senectus constat in gravitate morum; et puerilis aetas, in ignorantia, et lubrico vitiorum. « Super salutem, inquit, et omnem pulchritudinem dilexi sapientiam, et proposui pro luce habere illam: venerunt mihi omnia bona pariter cum illa. » Si ergo bona omnia sapientiae accessoria sunt, et phicontemptus bonorum omnium exclusio et rectius ad beatitudinem pergit. Nam virtutes, quibus itur in singulis officiis, illa dispensat. Sed quia veteres, licet ex parte animas crederent immortales, vitae aeternae, quae post istam futura est, nondum instructionem acceperant: summum bonum
Abbreviated transcription (Latin):
¶ lo uenꝰ et unui sublua p̾tori fregͣ
¶Officiũq fori milicie ue labor
¶zon leus ambico ꝑfusaq głia fuco
¶Maguaruqz fames sollicitauit opu¬
¶ liouere oculis distancia sidera nostris
¶ Ethera q ingenio supposuere suo¬
¶ Sic petitur celum nõ ut ferat ossm ołipꝰ¬
¶ Sumaq peliacus sidera tangat aper¬
⁊ullum taue officui est milicie aut
donu quad non philosophia pertrrctet
Qmippe que sola excludit uicia ⁊ sine
qua mohil terte int̾ honnes gen ꝑt
Sicut aute morari in instificacomibus
idest in explecione maudatoꝵ dei sapi¬
entem facit riam et ppheta dicit a ma¬
datis cuis incollexi sic auuur expleu¬
suspiciunt in alus ⁊ illis auctore deo
desiderant conformari/ Est gͦ gradus
enimentissuma eoꝵ qui in iustificacoiba
occupantur mẽdius quoro auima
expeditus est a uicus ut ex ans¬
aniore occupetur in illis Infuns
qui desiderant expedir ut hoc ipi
concupistere possunt qui et si no
sunt desiderant tauie ee philosophi

Expanded text:
sublimia pectora fregit officiumque fori militiaeve labor; nec levis ambitio perfusaque gloria fuco magnarumque fames sollicitavit opum. admovere oculis distantia sidera nostris aetheraque ingenio supposuere suo. sic petitur caelum: non ut ferat Ossan Olympus, summaque Peliacus sidera tangat apeNullum tamen officium est militiae aut domi, quod non philosophia pertractet, quippe quae sola excludit vitia, et sine qua nil recte inter homines geri potest. Sicut autem morari in justificationibus, id est in expletione mandatorum Dei, sapientem facit nam et propheta dicit: A mandatis tuis intellexi  , sic animum explensuspiciunt in aliis, et illis, auctore Deo, desiderant conformari. Est ergo gradus eminentissimus eorum, qui in justificationibus occupantur; medius, quorum animus expeditus est a vitiis, ut ex amore occupetur in illis; infimus, qui desiderant expediri, ut hoc ipsum concupiscere possint. Qui etsi non sint, desiderant tamen esse philosophi.
Abbreviated transcription (Latin):
cus dum exul peregnnatur a dño
nichil felicitate melius du ciis
reguat et gandet cu duo Sunt
antem hec omiba alus prescaucora
quia mnitus omĩa agenda felicitas
onia optanda coplectitur felicitas
Recte agat sẽd tecte agit ut feliater.
uiuat Dude et socuiticu illusi sa¬
turualior libro landatur mulcos ho¬
mines ꝓpterea uelle uiuere nt edoreit¬

Expanded text:
ntius, dum exsul peregrinatur a Domino, ntius, dum exsul peregrinatur a Domino, nihil felicitate melius, dum civis regnat et gaudet cum Domino. Sunt autem haec omnibus aliis praestantiora, quia virtus omnia agenda, felicitas omnia optanda complectitur. Felicitas recte agat; sed recte agit, ut feliciter vivat. Unde et Socraticum illud in Saturnaliorum libro laudatur: Multos homines propterea velle vi
Abbreviated transcription (Latin):
templi teneat ꝙ duo paciente scissu
titud iem de tͥbꝰ grdibꝰ accedenciũ¬
possunt ⁊ spus ubi nult spi¬
unit ⁊ frequens est ut eor nin
qne a doctoribus profermitur multi¬
tudiuis sit mulciplex intellecta Co
uerbis soantio et platonis secte mlte
profluyerunt omes tame ad unu
ses quasi per uauas semtas ꝓperi¬
tes Illud aute quo oui inconabiliu
uergit intencio uera beatitudo est ne¬
mõ ⁊ eii est qui no uelit oe bratus
sed ad hoc quod desiderant no una
uia omes incedunt una tauie est
omibũs uia pposita sed quasi strata
tegia scuiditur in semitas multas
ueno ad bitudine pergit Citra nr¬
tutis operri uenis forte quis ⁊ ꝓculdu¬
buo sine operibus ad bitudine trahit᷑
sed eo nullus uisi iurtutis passibus
ꝑgit nirtus eigo folicitatis meritũ
est felicitas nrtutis premiu ⁊ hec
quidem bona sunt suma Alteru uie
Alcerum patre nichil ei uirtute p̃sta¬

Expanded text:
templi teneat, quod Domino patiente scissumtempli teneat, quod Domino patiente scissumtitudinem: et de tribus gradibus accedentiupossunt, » et spiritus ubi vult spirat , et frequens est, ut eorum quae a doctoribus proferuntur, multitudinis sit multiplex intellectus, ex verbis Socratis et Platonis, sectae multae profluxerunt, omnes tamen ad unum, sed quasi per varias semitas properantes. Illud autem quo omnium rationabilium vergit intentio, vera beatitudo est. Nemo etenim est, qui non velit esse beatus; sed ad hoc quod desiderant, non una via omnes incedunt. Una tamen est omnibus via proposita, sed quasi strata regia, scinditur in semitas multas. nemo ad beatitudinem pergit. Citra virtutis opera forte quis, et procul dubio sine operibus ad beatitudinem trahitur, sed eo nullus, nisi virtutis passibus pergit. Virtus ergo felicitatis meritum est, felicitas virtutis praemium. Et haec quidem bona sunt summa, alterum vitae, alterum patriae. Nihil enim virtute praesta
Abbreviated transcription (Latin):
dum illoꝵ ad prinapia uł consecuti¬
ua coꝵ coherencia pateat Nam de
fiugulis istoꝵ dubitare uo est intile
etquidem in talibus donec ap̃phen¬
derout dentatem achademitoru
ꝓbabilui disceptatio scertebatuꝵ
Quid em̃ Refert aut quorũ ĩtest
si qui semper et ouna querebant
distentes et nuꝙͣ ad sciencia uen¬
tatis pernementes quia nichil
certum here nouerant hanc eigo
legem achademicoꝵꝰ prescribit
Cicero ut cui ꝓphetaudi ꝓpositũ est
dum tes obscura e querat du pro¬
babilit᷑ elucescit ueritas acquiestal
ait em nos qui sequim ꝓbabilia
nec ultra id quod ꝓbabile occͣnt
pgiedi possinuꝰ ⁊ befellere sine
uacundia ⁊ Refelli siue pertinacia pa¬
rati sunua Hec eui duo ĩencomi ueri¬
tatis plurinm aduersantur si aut ue¬
ra dicenti quis succeuseat aut ꝑtiua¬
et bethsuda spuitiu sto pertiuatiter
Rescitorunt S et iudeos pertinacia
excecunt ut adhuc oculos eoꝵ uolu

Expanded text:
dum illorum ad principia vel consecutidum illorum ad principia vel consecutiva eorum, cohaerentia pateat. Nam de singulis istorum dubitare non est inutile. Et quidem in talibus, donec apprehenderent veritatem, Academicorum probabilium disceptatio vertebatur. Quid enim refert, aut quorum interest, si qui semper et omnia quaerebant, discentes, et nunquam ad scientiam veritatis pervenientes, quia nihil certum habere noverant? Hanc ergo legem Academicorum praescribit Cicero, ut cui philosophandi propositum est, dum res obscura est, quaerat; dum probabiliter elucescit, veritati acquiescat. Ait enim: Nos qui sequimur probabilia, nec ultra id quod probabile occurrit, progredi possumus, et refellere sine iracundia, et refelli sine pertinacia parati sumus. Haec enim duo inventioni veritatis plurimum adversantur, si aut vera dicenti quis succenseat, aut pertinaet Bethsaida Spiritui sancto pertinacius restiterunt. Sed et Judaeos pertinacia excaecavit, ut adhuc oculos eorum velum
Abbreviated transcription (Latin):
sui generis autecedit hus du teuat
motuit qui nuuiens opera ipede¬
runt mathematicꝰ aute consultior
nouit quia dmuersa sunt id qd est
et ẽe Rei et sic in singulis disapli¬
nis quedam suio opĩficibue mote¬
cunt que no modo bulgo sed aluo
płiys occultantu halet et feligio
quelibet principia sua que aut baco
couiuis aut pietas persuasit quiba
ꝓficit in cultu dei ⁊ moru exeicicio
ad beatituoine optinendam. Est aute
uniũ omium religio n principiu
quod pietas gratis et siue ulla pro¬
amabilem ee ⁊ lam epycunoru
deu ee negancur ⁊ casini subicie¬
cui ouua iam pridem auctore deo
omo hoie explosa sentençia est Ob¬
mare ergo principus aut tebus ꝙ
se notis suie de hus ambigere
seusati ẽ aut uecordis siue ꝙ de¬
tenꝰ est cumminosi Sz nec de hus
dubitare licet que ex pͥncipus cosecut᷑
dum ea tame sequi planu sit iter
nauiq sunt q̃stionibus agicanda

Expanded text:
sui generis antecedit, his duntaxat sui generis antecedit, his duntaxat innotuit, qui numeris operam impenderunt. Mathematicus autem consultior novit, quia diversa sunt id quod est, et esse rei. Et sic in singulis disciplinis, quaedam suis opificibus innotescunt, quae non modo vulgo, sed aliis philosophis occultantur. Habet et religio quaelibet principia sua, quae aut ratio communis, aut pietas persuasit, quibus proficit in cultu Dei, et morum exercitio, ad beatitudinem obtinendam. Est autem unum omnium religionum principium, quod pietas gratis et sine ulla proamabilem esse. Nam Epicureorum Deum esse negantium, et casui subjicientium omnia, jam pridem auctore Deo homine, explosa sententia est. Obviare ergo principiis, aut rebus per se notis, sive de his ambigere, insensati est, aut vecordis, sive quod deterius est, criminosi. Sed nec de his dubitare licet, quae ex principiis consequuntur, dum ea tamen sequi planum sit. Interim namque sunt quaestionibus agitanda,
Abbreviated transcription (Latin):
tum possit ꝑe linea recta protendi ⁊ la
sicut in edifics uecesse e aliquid fixu
ẽẽ et stabile cui erigeda statura possit
iuiti Sic in omi doctuna aliq stabile
micium procede ndi necessitas consulti¬
ssune racionis exposcit Alio qͥn ꝙͥ quid
opistr adiat nutat ac si in lublico
arene aut bitiuurius quid edificet aut
scribat in fliunis lapsu na in t̾ns
cerciora facuit fidem si eigo uichil se¬
quitur nisi aliud autecedat Si motus
oñus a quiete procedit quis ꝑt ei prd¬
bacionis ẽẽ processus qui nusꝙpͣ quie¬
scit aut nulli acqmestit et namq
cui omia eque probabilia sunt nichil
probari potest S coro q̃ ꝑspicua
sunt alia sunt omiba nota alia docto¬
ribus tantu unicuiq scdmn ppria fa¬
cultatem Nam numerir oem pare
ee uł imparem ita publice uotũ est
nt nec pueros lateat quibꝰ licencia¬
etatis indulget ludere par ĩꝑar equi¬
tare in harnudine longa/ Edificare ca¬
ab unitate tot super particulares

Expanded text:
tum possit linea recta protendi? Nam sicut in aedificiis necesse est aliquid fixum esse et stabile, cui erigenda structura possit inniti: sic in omni doctrina aliquod stabile initium procedendi, necessitas consultissimae rationis exposcit. Alioquin quidquid opifex adjicit, nutat, ac si in lubrico arenae, aut bituminis quis aedificet aut scribat in fluminis lapsu. Nam incertis certiora faciunt fidem. Si ergo nihil sequitur, nisi aliud antecedat, si motus omnis a quiete procedit, quis potest ei probationis esse processus, qui nusquam quiescit, aut nulli acquiescit? Ei namque, cui omnia probabilia sunt, nihil probari potest. Sed eorum quae perspicua sunt, alia sunt omnibus nota, alia doctioribus tantum, unicuique secundum propriam facultatem. Nam numerum omnem parem esse, vel imparem, ita publice notum est, ut nec pueros lateat, quibus licentia aetatis indulget Ludere par impar, equitare in arundine longa, Aedificare caab unitate, tot super particulares
Abbreviated transcription (Latin):
etiquos quidem plos floruisse
ingems et studio profecisse la
iõn celebus oppio est sed oibꝰ
iñ cõmune ꝑsuasa seutencia ad res eĩ
ex uatura fere ĩco iphensibiles studio
et cpercitacione. uiam sibi fecit ĩgeniũ
et illoꝵ beueficio plurima ꝓublicata
sunt posteris quibus guidoniꝰ ⁊ mira¬
luur mentis nuedum dimesi sunt
celum suis regulis subiecerut nate
uarias strutatĩ sunt causas et uniu̾sita¬
tis opificem defecatis quodamodo sut
oculis coniteplati quasi gͦ mole gigatea
subiecti iam no humanis unibꝰ̃ Ro¬
borati intunuerunt idierut ꝙ bellũ
quicie dei de uigore uiconis ⁊ libero co¬
fisi arbituo ac si scdiũ fabulas eent
de celo captiuo mitutũ quibus efcrebã¬
tii brachia necturi deiecti sunt itaq

Expanded text:
tiquos quidem philosophos floruisse ingeniis, et studio profecisse, jam non celebris opinio est, sed omnibus in commune persuasa sententia. Ad res enim ex natura fere incomprehensibiles, studio et exercitatione viam sibi fecit ingenium, et illorum beneficio plurima publicata sunt posteris, quibus gaudemus et miramur inventis. Mundum dimensi sunt, coelum suis regulis subjecerunt, naturae varias scrutati sunt causas, et universitatis opificem, defaecatis quodam modo sunt oculis contemplati. Quasi ergo mole Gigantea subvecti, et jam non humanis viribus roborati, intumuerunt, indixeruntque bellum gratiae Dei, de vigore rationis libero confisi arbitrio, ac si secundum fabulas, essent coelo captivo virtutum, quibus efferebantur, brachia inject
Abbreviated transcription (Latin):
in mambꝰ tenuisset meiit stoyas pla¬
cuisse no ee in potestate hois ut iusa
quas fautasias appllant in auinuu uoni¬
aut aut tecedant et cum uenerit ex t̾n¬
bilibus lobus aut contra necesse assert
moueri anini eciam saipientis nt pau¬
lisper metu trepidet insticia conthat᷑
dilatetus leticia cupiditatiba moueat̃
tanꝙ̃ huo passionibus pͥnapaliorba
ronis et metis officii non taie iddo
conscienciam mali in mete uersan nec
appbari ista aut eis alique iudulgeu
consensum h eui ce uolunt in ptate
Idq int̾esse consent inter animiũ sapie¬
tis et stulti ꝙ stultus constusu metis
passionibus cedit sapiens aute licit
cas necessitate paciatur tetinet tauie
de Racionabilit᷑ appetendis ⁊ uł fugiedo
uerum et firma incotussam mẽte sente¬
ciam ħ quidem illi auctore agellio ⁊
pro parte elegaut̾ et uere enrint tn
si astarum passionu que necessarie st
Reprchensionem et castigacione citra
graciam unibus suis astribant ita ꝙ

Expanded text:
t Stoicis placuisse, non esse in potestate hominis, ut visa, quae phantasias appellant, in animum veniant, aut recedant, et cum venerint ex terribilibus rebus, aut contra, necesse asserunt moveri animum etiam sapientis, ut paulisper metu trepidet, tristitia contrahatur, dilatetur laetitia, cupiditatibus moveatur, tanquam his passionibus praonis et mentis officium, nec tamen ideo conscientiam mali in mente versari, nec approbari ista, aut eis aliquem indulgeri consensum. Hoc enim esse volunt in potestate: idque interesse censent inter animum sapientis et stulti, quod stultus consensu mentis passionibus cedit, sapiens autem, licet eas necessitate patiatur, retinet tamen de rationabiliter appetendis vel fugiendis, veram et firmam inconcussa mente sententiam. Haec quidem illi auctore A. Gellio, et pro parte eleganter et vere. Errant tamen, si istarum passionum, quae necessariae sunt, repressionem et castigationem citra gratiam viribus suis ascribunt, eo quod