comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nis quartam hr̾ditatis mr̃is
sue ꝯmunẽ sibi cũ fr̾ĩb ꝑmuta¬
uit. et accepit. ꝓ ea ꝑte fundũ
q̃ĩ empt̃one int̾ se fc̃a hunc fũd̾
cum aliis reb doti dedit quero
simintegrũ restituatur et ꝑtẽ

Expanded text:
nis, quartam hereditatis matris suae communem sibi cum fratribus mutauit et accepit pro ea parte fundum quasi emptione inter se facta: hunc fundum cum aliis rebus doti dedit. quaero, si i
Abbreviated transcription (Latin):
inreagẽda testatone ꝓbau̾o:
omimodo ꝰ dempn. indiis est.¬
Possid̾e aũt. aliquis d utiq ⁊
utis concestate cp̃re. et quo res
iudicatur. Eꝵ silitis ꝯtestatõis
cpre possedit. Cum aũt resiu¬
dicatur. sine dolo m alo. amisit
possõm: absoluendꝰ ẽ possõr.
Itẽ silitis concestate tpĩe non
possedit. Quo. nĩt iudicatur
possid ꝓbanda est proculisẽ¬
tentia. ut om̃imodo⁊ dẽpnet᷑.
Ergo et fructuum nomine
ex quo cepit posside̾. dampna¬
buit᷑. Si ho petitus dolo pos¬
culpa eius exaliqua causan
mortuus sit. estimat̃o eius ñ
fiet. qmi det̾iorem eum fec̾it.
qr nicħ̾ int̾est pecitoris. s hec
qnͣtum ad in rem accõm legis
aũt acquilie accõ dnͣrat. ¶S
et is ꝗ añ litem ꝯtestata dolo
desut rempossid̾e. tenetur ĩ rẽ
accõne idq ex senatus ꝯsulto.
coiligi pot̾ quo cautum ẽ ut
diximus ut dolus p̾t̾itus in
hroitatis petitõm ueniat.Tũ
enmmnhrditats petitõe qͥẽt
ip̃a in rem est dolus pret̾itus

Expanded text:
testatione probauero, omnimodo condemnandus est.Possidere autem aliquis debet utique et litis contestatae tempore et quo res iudicatur. quod si litis contestationis tempore possedit, cum autem res iudicatur sine dolo malo amisit possessionem, absoluendus est possessor. item si litis contestatae tempore non possedit, quo autem iudicatur possidet, probanda est Proculi sententia, ut omnimodo condemnetur: ergo et fructuum nomine ex quo coepit possidere damnabitur.Si homo petitus dolo posculpa eius ex alia causa mortuus sit, aestimatio non fiet eius, quod deteriorem eum fecerat, quia nihil interest petitoris: sed haec quantum ad in rem actionem: legis autem Aquiliae actio durat.Sed et is, qui ante litem contestatam dolo desiit rem possidere, tenetur in rem actione: idque ex senatus consulto colligi potest, quo cautum est, ut diximus, ut dolus praeteritus in hereditatis petitionem ueniat: cum enim in hereditatis petitione, quae et ipsa in rem est, dolus praeteritus
Abbreviated transcription (Latin):
ea que fuit petitoris. ꝑ errorẽ
insiuam ẽdificauits nisi tñ
patus sit petitor pati tollerẽ
ori donata ꝑ idicem qui de
dote cognoscit. faciend̃ d̾ix̾ũt
possides erudisses. ñ idẽ obẜ¬
uandum ꝓculus existimat.
Quianz carere ẜuo meo debeã
nec pot̾ remediũ id̾ cohib̾i ꝙ¬

Expanded text:
ea quae fuit petitoris per errorem insulam aedificauit: nisi tamen paratus sit petitor pati tollere eori donata per iudicem, qui de dote cognoscit, faciendum dixerunt. possideres, erudisses, non idem obseruandum Proculus existimat, quia neque carere seruo meo debeam nec potest remedium idem adhib
Abbreviated transcription (Latin):
Nur. In rem aͣctõ competit ei
qui autiure gentium. aut iure
cuuli dĩum adꝗsiuit. ¶Loca
sacͣra. Item religiosa q̃i nostra.
alienum adiec̾it. aut cipho ans¬
am ur fundꝰ. urcandelabro. si¬
gillum. aut mense pedem dñi¬
um eius cotius rei effici. Uereq
statuam suam dicturũ et ciph¬
ui. pliqͣ recte dicunt ¶S et
id ꝙ m catta mea scribuur.aut
intabula pingitur. statĩ meũ
fit lic depictura. quidam ꝯtra
s necce̾ ẽ ei rei cedi qui sine ua
eẽ non pocest. ¶n õmib igit᷑
istis in quib mea res ꝑ preua¬
lentiam alienam rem trabit.
eiuis ꝙ accesẜit dãre ¶ Itẽ qued
aliis adimncta siue adiecta acce¬
ssionis locodedunt ea qm̃du
cohent. dominus uendicareñ
pot̾. s ad exibend̃ ag̾e pot̾ ut
separentur et tunc uendicent᷑.
scil excepto eo ꝙ cassins de fer¬
ruminatõne scribit. Dicit
eninsi statue sue ferruminat¬
ione iunctum brachiumsit. u¬
nitate maioris ꝑtis sumi et
inatio ꝑ eandem mat̾iam facit

Expanded text:
um.In rem actio competit ei, qui aut iure gentium aut iure ciuili dominium adquisiit.Loca sacra, item religiosa quasi nostra ialienum adiecerit, aut scypho ansam uel fundum, uel candelabro sigillum, aut mensae pedem, dominum eius totius rei effici uereque statuam suam dicturum et scyphum plerique recte dicunt.Sed et id, quod in charta mea scribitur aut in tabula pingitur, statim meum fit: licet de pictura quidam contra sed necesse est ei rei cedi, quod sine illa esse non potest.In omnibus igitur istis, in quibus mea res per praeualentiam alienam rem trahit meius quod accesserit dare.Item quaecumque aliis iuncta siue adiecta accessionis loco cedunt, ea quamdiu cohaerent dominus uindicare non potest, sed ad exhibendum agere potest, ut separentur et tunc uindicentur: scilicet excepto eo, quod Cassius de ferruminatione scribit. dicit enim, si statuae suae ferrumination‹e› iunctum bracchium sit, unitate maioris partis consumi et inatio per eandem materiam facit
Abbreviated transcription (Latin):
homines et singiue oues.Ioz
posse me gregem uendicare.
qm̃us aries tuus fit ĩmixt:
S et te arietem uendicare¬
corporib eueniet. Nam sista¬
tue mec brachium ãliene sta¬
tuc addid̃is. ñ posse dici brac.¬
hium tuum ẽẽ. qr tꝑta statua
unosp̃u ꝯtmñetur. ¶ Uignũ
ctum emouendicare potest.

Expanded text:
homines, singulae oves: ideoque posse me gregem vindicare, quamvis aries tuus sit immixtus, sed et te arietem vindicarcorporibus eveniret: nam si statuae meae bracchium alienae statuae addideris, non posse dici bracchium tuum esse, quia tota statua uno spiritu continetur. Tignum ctum nec vindicari potest
Abbreviated transcription (Latin):
Liet. in pupillus cuius sinem¬
toris. auccoritate negotia ges¬
ta sunt. locuplectior sit ex care
fẽs uł cum is patinr actõm.
Eipecunie quis negotium
gat. usuras quo pr̃are cogitur.
et piculũ eoꝵ nominũ que ipẽ
contraxit nisi fortuitis casib
debitores suas ita fortimas a¬
misint. ut tpr̾utis ex ea accone
si emancipati filui res. ⁊ se dona
ipłꝰ. ¶ in sine usutis peciu¬
sim debebat. creditoris suiges¬
gõrum acc̃one sũne illius usu¬
ras pr̃are debeat. dixi siasemet
git debiturum uisuras. ꝙ sidi¬
es somende peciũe tẽpore quo
negotia g̾ebat ñdum uenat
nsuras ñ debiturũ s die p̾tit᷑o
sin intulit ronib creditoris.
cimam cumis tutelam. neg¬
otiaue.administrat. aut ma¬
grãtus municipii pecuiam

Expanded text:
let, an pupillus, cuius storis auctoritate negotia gea sunt, locupletior sit ex ea us, cuius patitur actionem. Si pecuniae quis negotium at, usuras quoque praestare cogitur et periculum eorum nominum, quae contraxit: nisi fortuitis casibus debitores ita suas fortunas aunt, ut tempore litis ex ea actione si emancipati filii res sine ulla eionum Qui sine usuris pecuniam debebat, creditoris sui gesgestorum actione summae illius usuras praestare debeat. dixi, si a semet t, debiturum usuras: quod si dies solvendae pecuniae tempore quo negotia gerebat nondum venerat, usuras non debiturum: sed die praeterito si non intulit rationibus creditoris cuniam, cuius tutelam negotiaue administrat, aut magistratus municipii publicam
Abbreviated transcription (Latin):
peciñam ꝓ ꝑte cohidis petipo¬
sse m pignora teni ꝙ sistipui¬
atus quor eẽt. referrẽt. ꝙͥ ad m
stĩpłatus ec̃t Nam si nomi¬
natim forte ticio dño suo mor¬
tuo iaͣm dari stipnlatus sit. pr¬
oculdrbio iutiłr ẽẽt stipła¬

Expanded text:
te coheredis peti posse neque pignora teneri. quod si stipulatus quoque esset, referret, quemadmodum stipulatus esset: nam si nominatim forte Titio domino suo mortuo iam dari stipulatus sit, procul dubio inutiliter esset stipula
Abbreviated transcription (Latin):
scripsit ĩpendenti ec dñium ei
et num̃ atõnem p̾cu declaratu¬
ram. cuius sit. Namsi exre fru¬
guariĩ recte fructuam fuisse.
id̾ q est et si forte stipuiatũs sit
fuus num̾atus pecuniam. nã
num̾atio. declarabit cuisit aco¬
sita stipulatõ ergo ostendimꝰ
ĩpendenti ẽe dñium. donec pre¬
cium nimetursquid ergo sia¬
misso usufructu tunc preciũ
scripsit admic int̾ee im̃ sit pre¬
cium num̾atum marcellus uͦ
utnusq p̾cium filit solutum
cñ soluti ¶ Quid tn si fortesimł
soluit ex reutriusq utputa .x.
milia precii nomine debebat.
et dẽna milia soluit ex re sĩgłoꝵ¬

Expanded text:
scripsit in pendenti esse dominium eius et numerationem pretii declaraturam, cuius sit: nam si ex re fructuarii, retro fructuarii fuisse. idemque est et si forte stipulatus sit seruus numeraturus pecuniam: nam numeratio declarabit, cui sit adquisita stipulatio. ergo ostendimus in pendenti esse dominium, donec pretium numeretur. quid ergo si amisso usu fructu tunc pretium scripsit adhuc interesse, unde sit pretium numeratum: Marcellus uero utriusque pretium fuerit solutum,a pretii soluti. quid tamen si forte simul soluerit ex re utriusque, ut puta decem milia pretii nomine debebat et dena soluit ex re sing
Abbreviated transcription (Latin):
Cp̃. Sed et si qͥuid stipulctur si¬
bi aut sticho suo fructuario do¬
nandi cã dum uult fructuanio
pr̃ari dicendum si ei soluatur
fructuano acquiri. ¶ Int̾dum
tñ impendenti est. cui. icquirat
iste fructuarius suus utputas
uum emit. ac ꝑtraditom accep̾
nec dum p̾cium num̃. auit. sed

Expanded text:
.Sed et si quid stipuletur sibi aut Sticho seruo fructuario donandi causa, dum uult fructuario praestitum, dicendum, si ei soluatur, fructuario adquiri.Interdum tamen in pendenti est, cui adquirat iste fructuarius seruus: ut puta si seruum emit et per traditionem accepit necdum pretium numerauit, sed
Abbreviated transcription (Latin):
ne deuitores: u sũt qͣtenus
alũ quo ꝓsit urnoceat pacti
excepto: quentiet in rem pa¬
nem dissolutam ẽe eius qui
paciscebatur int̾fuitsita deb¬
atorisꝯuentõ fidenissoribus

Expanded text:
niae debitores sunt, quatenus alii quoque prosit uel noceat pacti exceptio, quaeritur. et in rem paionem dissolutam esse eius qui paciscebatur interfuit. itaque debitoris conuentio fideiussoribus
Abbreviated transcription (Latin):
quo euus inferendi ẽ. in fc̃m
accõ compecit. et int̾dictũ etia¬
siñ ipẽ prohibitus sit. s ꝓcur¬
mortuum inferre oslauemor¬
tui. aut statim mntclicto utiquo
phibetur ei ius fĩ.aut alioinf̾
pecimiane qnͣtitatis roin eade¬
ducitur certe ꝑpetuo ea int̾ ip̃os

Expanded text:
 in factum actio competit et interdictum, etiamsi non ipse prohibitus sit, sed procurmortuum ossaue mortui inferre aut statim interdicto uti, quo prohibetur ei uis fieri, aut alio infepecuniariae quantitatis ratio in eam deducitur: certe perpetuo ea inter ipsos
Abbreviated transcription (Latin):
io eius tpiis nsunfnictũ et o¬
ius si necipe̾ utatur. nec noimi¬
ne eius alius puta quiemitur
qui conduxit uł cui donatumẽ.
uł qui negotium eiusgessit.
¶Piane illud int̾est ꝙ siͦuẽdidõ
usufruccum etiam si emptor
ñ ntatur. uideor usum fructũ.¬
Ans. Qua qui preciofruit᷑.
ñ minus hr̃e intelligitur qm̃
qui principali re utitur fruit᷑.
retineo. nisi ille utatur.
fructum posse relinqui. mag̃ c̃
qr et ipẽ hñt. iliqmͣ utilitatem
si quo loco oportimo ponãtur.
Lic p̾dia qued amitalia sintut
magis in eaimpendamus qm̃
deulis acqͥuiramus cñ usuffr¬
uctus eorum relinqui potest.
eiustem reilegetur id ꝑcipiet
fructuarius ꝙ usuario suꝑerit.
nec minus et ip̃e fruendi cã ⁊
matonis uiuffructus tibi leg

Expanded text:
it eius temporis usum fructum et oius, si nec ipse utatur nec nomine eius alius, puta qui emit uel qui conduxit uel cui donatus est uel qui negotium eius gerit. plane illud interest, quod, si uendidero usum fructum, etiamsi emptor non utatur, uideor usum fructuale. quia qui pretio fruitur, non minus habere intellegitur, quam qui principali re utitur fruitur.retineo, nisi ille utatur. fruquia et ipsae habent aliquam utilitatem, si quo loco oportuno ponantur. Licet praedia quaedam talia sint, ut magis in ea impendamus, quam de illis adquiramus, tamen usus fructus eorum relinqui potest. eiusdem rei legetur, id percipiet fructuarius, quod usuario supererit: nec minus et ipse fruendi causa mationis usus fructus tibi lege
Abbreviated transcription (Latin):
aũt ñ is uidetur cinus se defẽ¬
sor ing̾it. s qui requisitus ab
accore. n est defensioni defut¬
urus. plenaq defensio. accip¬
ietur. si et iuditium ñ detrac

Expanded text:
autem non is uidetur, cuius se defensor ingerit, sed qui requisitus ab actore non ‹est› defensioni defuturus, plenaque defensio accipietur, si et iudicium non detrec
Abbreviated transcription (Latin):
In ie fintiua boco ip̃oru
corporuꝰ pecit s utrũ tãdin ꝙͣ¬
diuextant.in u̾o et si desient
ẽe in reb humanis et siqde
optulit furisine dugio miua
erit ꝯdĩcto si ñ optiuitiour¬
at condco extimatonis eius
Si ex cã fintina res ꝯdicatur
cur ipris extimato̾ fiat q̃rit᷑.

Expanded text:
In re furtiua condictio ipsorum corporum competit: sed utrum tamdiu, quamdiu exstent, an uero et si desierint esse in rebus humanis? et si quidem optulit fur, sine dubio nulla erit condictio: si non optulit, durat condictio aestimationis eius: Si ex causa furtiua res condicatur, cuius temporis aestimatio fiat, quaeritur.
Abbreviated transcription (Latin):
suas ur filiorum uł parentum
suorum uł pupilloꝵ suorum.
quoꝵ tutelas g̾unt cansas et
adñsus fiscumage̾ ñ pͥrohibẽt᷑.
Deturiones quo contra par¬
riam suam causas age̾ ꝓhiben¬
Itu ꝓret̾ sup̃iores ꝑsonas
innegosuo/ adͣuocatus contra
prem eius fuiss s si illuo ꝑin¬
issum ab eo ige tutͥorem pup¬
illi cãm.adũsus fiscum ĩ qua
adisus prem puꝑilli. añ adu¬
ocatus fuͣss fiscisqui aũt int̾¬
ex planabitur a hus quinotẽ
citu ignominic cã ab imꝑato¬
re eo uetii de ea restatuendi
potestas fuut dimissus erit ꝗ
artĩs iudicre ꝓnuntiandi ue
cã uiscenam prodient qui le¬
nõcinium fecerit qui in uidi¬
no publico calumpne preua¬
ricatiomis ue causa fecise qui
iudicatus erit / qui furti in bo¬
norum raptorum miunarũ
de dolo malo. et frau̾de suo no¬
minc dampnatus pactꝰ ue
erit qui prosõcio tutele man

Expanded text:
suam uel filiorum et parentium suorum uel pupillorum quorum tutelas gerunt causam et aduersus fiscum agere non prohibentur. decuriones quoque contra patriam suam causas agere prohibentur, praeter superiores personasin negotio, in quo aduocatus contra patrem eius fuisset. sed et illud permissum ab eo est agere tutorem pupilli caus‹am› aduersus fiscum, in qua aduersus patrem pupilli antea aduocatus fisci fuisset.Qui autem intecitu ignominiae causa ab imperatore eoue, cui de ea re statuendi potestas fuerit, dimissus erit: qui a‹r›tis ludicrae pronuntiandiue causa in scaenam prodierit: qui lenocinium fecerit: qui in iudicio publico calumniae praeuaricationisue causa quid fecisse iudicatus erit: qui furti, ui bonorum raptorum, iniuriarum, de dolo malo et fraude suo nomine damnatus pactusue erit: qui pro socio, tutelae, man
Abbreviated transcription (Latin):
dati depoiti suo nomine ñcon¬
trario iuditõ dampnatꝰ erit.
qui eam que mñpotãte er ess
geno mortuo. cum eũ mortu¬
um ẽe scu intͣ id tͣpc̃ quo elu¬
gc uiri moris c̃. añqmͣ uirum
elug̾et in mrimonio collocau

Expanded text:
dati, depositi suo nomine non contrario iudicio damnatus erit: qui eam, quae in potestate eius esset, genero mortuo, cum eum mortuum esse sciret, intra id tempus, quo elugere uirum moris est, antequam uirum elugeret, in matrimonium collo
Abbreviated transcription (Latin):
pe ips. Quamius in bois ma¬
riti dos sĩt: mulris cñẽ. et m̾ito
placuit ut si in dotem fundu
mextimatum dedit. cuius nõie
duple stipłone cautum hiut
ĩs qͣr marito euictus sit statim
eam ex stipłone agẽ põsse Por¬
rõ ciius int̾est ñ ec eiuctumq
in dote fuit. ꝙ ꝙ ip̃a euictone ꝑ
paticreclitur. obidꝙ enm ĩdo

Expanded text:
ationum. Quamuis in bonis mariti dos sit, mulieris tamen est, et merito placuit, ut, si in dotem fundum inaestimatum dedit, cuius nomine duplae stipulatione cautum habuit, isque marito euictus sit, statim eam ex stipulatione agere posse. porro cuius interest non esse euictum quod in dote fuit quodque ipsa euictionem pati creditur ob id, quod
Abbreviated transcription (Latin):
eius proumcie duxit uxoremĩ
qua officium gebat mrĩmon¬
ium̃ñerit que spẽs pupille cõ¬
paranda ẽ cum ropocentatus
nuptias prohibu̾it. s an huic
quo si uirgo mipsit ñ sit aufe¬

Expanded text:
ciae duxit uxorem, in qua officium gerebat: matrimonium non erit: quae species pupillae comparanda est, cum ratio potentatus nuptias prohibuerit. sed an huic quoque si uirgo nupsit, non sit aufe
Abbreviated transcription (Latin):
pr̃ẽc noluit cui nuiptui fuia cõ¬
munis collocaretur frustͣ tam̃
ab ea cutor datus eligeturñeq
enim intelligit pr̃ deꝑsõa tu¬
coris cogitasse / cum ĩo maxie
p̃tulit ne filie nuptias tutoriꝰ
mitt̾et. Muler lib̾to uiri acpa¬
trom sui mala rõneꝯiungitur.
¶Tucor ꝗ rõnes curatori reddi¬
dit pupiliam suam. añ tempꝰ¬
ꝯstitutum etatis eius uxorem
ducere nec mĩemex. alio matri¬
Ltum aut tribinus ꝯt̃ inttiam¬

Expanded text:
e uoluerit, cui nuptum filia communis collocaretur, frustra tamen ab ea tutor datus eligetur: neque enim intellegitur pater de persona tutoris cogitasse, cum ideo maxime matrem praetulit, ne filiae nuptias tutori committeret. Mulier liberto uiri ac patroni sui mala ratione coniungitur. Tutor, qui rationes curatori reddidit, puellam suam ante constitutum tempus aetatis eius uxorem ducere nec matrem ex alio matriuitum aut tribunus contra
Abbreviated transcription (Latin):
Auł. Senatus.ꝯsulto quocau
cuẽ ne cucorpupiliam uł fi¬
no suo ur sibi nuptui colocet.
ctiam nepos significatur.
caduca fc̃a exceptis impensis
necͣciis que dotem ipo uire mi¬
nuere sole̾nͣt ꝙ iuditõ dedotere¬
dditurus eẽt maritus solu̾ẽd.¬

Expanded text:
um Senatus consulto, quo cautum est, ne tutor pupillam vel filio suo vel sibi nuptum collocet, etiam nepos significatur.caduca facta exceptis impensis necessariis, quae dotem ipso iure minuere solent, quod iudicio de dote redditurus esset maritus solue
Abbreviated transcription (Latin):
tutor pupillam suam ducat. tn
intelligend̃ ẽ nec despond̃i qd̃
posse. Nanicum q̃ nuptieꝯt̾kiñ¬
despondetur quid ergo siacop¬
tuius filius cutoris dux̾it pu¬
pillam illicite postea ꝙ emanci¬
patus fu̾it credeͣndum ẽ de. ad¬
optiuis emancipatis senatũ si
senssisse. qr post emancipatõm
intotum adoptiue familie ob¬
liuͣscũtur naturales lib̾i licet

Expanded text:
tutor pupillam suam ducat, tamen intellegendum est ne desponderi quidem posse: nam cum qua nuptiae condespondetur. Quid ergo si adoptiuus filius tutoris duxerit pupillam illicite posteaque emancipatus fuerit? credendum est de adoptiuis emancipatis senatum non sensisse, quia post emancipationem in totum adoptiuae familiae obliuiscuntur. Naturales liberi licet
Abbreviated transcription (Latin):
contineatur. ułiti sipupilia ab
hostib capta fu̾it. anfalsis au¬
egatonib atutela se excusau̾it
ut ex sacris ꝯsticutõnib ꝑiculu
ad eum ꝑtineat. et dicend̾ est
hos quos ad senatus ꝯsulcum
ri computani ꝓpbatum ẽ. S¬

Expanded text:
contineatur? ueluti si pupilla ab hostibus capta fuerit aut falsis allegationibus a tutela se excusauerit, ut ex sacris constitutionibus periculum ad eum pertineat? et dicendum est hos quoque ad senatus consultum ri
Abbreviated transcription (Latin):
si.añ iuidicis sm̃am: mora non
int̾uenit. tam et sin facue eue¬
nire possit: ut morañ procedẽte
pueniatur ad iudicem. s puta
legis falcidie rõnem int̾uenisse.
cet᷑umsi añqm ad urdicẽ ꝑuen¬
iretur in mora hr̃s fuit. exm̃ fru¬
ctuũ prãndoꝵ neccͣitate astrict.¬
pedo iudicato dilatom dare no
lucrũ afferre debeat. ¶In hiis uͦ
urdiciis q̃ n sũt arbitraria nec
bonẽ frd̃i postutẽ ꝯtestatam act¬
ori ca pr̃anda ẽ in eum diẽ quo
sña dicitur. Certe postrẽ iudica¬
tam tempus afructib depẽntẽ¬
qm̃qm fructus hrditatis aut
petĩc usura noĩatim relicta no
sit. nichomur debeatur utputa
si quis rogetur post morte̾ sua
quicqd ex bonis suꝑerit. cit̾o rest¬
itũe ut enim ea q̃ fide bõã dimin
fructib suꝑerit ire uolutatis
restitui oportebit. ¶Cn pollid¬
ius ⁊ꝓpinqͣ sua hr̃s institutus
rogatus fuss filie mulieris
quicꝗd ex bonis eius. ad se pue¬
niss cum c̾tam etatem puella

Expanded text:
si ante iudicis sententiam mora non interuenit: tametsi non facile euenire possit, ut mora non praecedente perueniatur ad iudicem: sed puta legis Falcidiae rationem interuenisse. ceterum si ante, quam ad iudicem perueniretur, in mora heres fuit, exinde fructuum praestandorum necessitate adstrictupedo iudicato dilationem dare, non lucrum adferre debeat?In his quoque iudiciis, quae non sunt arbitraria nec bonae fidei, post litem contestatam actori causa praestanda est in eum diem, quo sententia dicitur: certe post rem iudicatam tempus a fructibus dependenquamquam fructus hereditatis aut pecuniae usura nominatim relicta non sit, nihilo minus debeatur. ut puta si quis rogetur post mortem suam quidquid ex bonis supererit Titio restituere: ut enim ea quae fide bona deminufructibus supererit iure uoluntatis restitui oportebit.Cum Pollidius a propinqua sua heres institutus rogatus fuisset filiae mulieris quidquid ex bonis eius ad se peruenisset, cum certam aetatem puella
Abbreviated transcription (Latin):
tue portrentur eas q m̾ces
nulla nauta necͣcitate coactꝰ
tuecum ea naue ꝑienit inq̃
nouissime uecte sunt.he̾s ex
conducco cum priore nauta
accõm ¶ Paur ĩmocontra si
m̃o ea naiugatõe ut̃q nauis
piit. cum id sine dolo ⁊̃ cłpa

Expanded text:
tuae portarentur easque merces nulla nauta necessitate coactus tuae cum ea naue perierunt, in qua nouissime uectae sunt, habes ex conducto locato cum priore nauta actionem. Paulus: immo contra, si modo ea nauigatione utraque nauis periit, cum id sine dolo et culpa
Abbreviated transcription (Latin):
D.Duia dr̃ quocies plures res
instipulom deducũtur. płes ẽe
stipułones an et induple scip¬
um ñ ec̃ erronẽ ñ ẽẽ et c̃. queex
edicto ediliũ curuliũ ꝓmittũ¬
tur. utrum una stipło ẽ.inpl¬
ures. et rõ facit ut plures sint
nelucrum faciat emptor et
⁊bis emsdem p̃cui estimatomn cõ¬
seqͣtur. Eingamus empcũ
decẽ minoris aũt empturu
fuisse duob sitm̃ fugitiuũ ẽẽ
simiłr duob minoris empt¬
urum fuisse. si demorbo in gno¬
rass. nusus ꝯsequi debebit du¬
stipuiatu agipot̾it. n.n. exima¬

Expanded text:
dicitur, quotiens plures res in stipulationem deducuntur, plures esse stipulationes, an et in duplae stipum non esse, erronem non esse" et cetera quae ex edicto aedilium curulium promittuntur, utrum una stipulatio est an plures? et ratio facit, ut plures sint.ne lucrum faciat emptor et bis eiusdem vitii aestimationem consequatur. fingamus emptum decem, minoris autem empturum fuisse duobus, si tantum fugitivum esse similiter duobus minoris empturum fuisse, si de morbo non ignorasset: rursus consequi debebit dustipulatu agi poterit: neque enim
Abbreviated transcription (Latin):
pore uł in aĩo dãpnisenẜit. ħ
et cec̾oꝵ et ñ atius. ait tanti cõ¬
dempnand corruptorc. qnͣti s¬
nus obid ꝙ subreptus sit mi¬
noris sit.

Expanded text:
pore uel in animo damni senserit, hoc et ceterorum. et Neratius ait tanti condemnandum corruptorem, quanti seruus ob id, quod subpertus sit, minoris sit.
Abbreviated transcription (Latin):
tum c̃ elium priscum. mn eo fu¬
rore ẽẽ ut continuam̃tis. alien¬
atõne cũ intellectu careat nec
niatur: etͣtnduigentius custo¬
diendus erit. ac sipitas etiam
uinculo coħ̾cendus qntã ao
penam qm ad tutelam eius. et
mom̃ito scelus. admisit. nec mo
rbo eius danda ẽ ueniadiligẽt᷑
explorabis. Et si quid tale ꝯperis
consules nõs ut estimemus.in
ꝑ ĩmanitatẽ facinoris sicũt pos¬
atq ordine ẽẽ. ut.⁊ suis uł etiar
in ꝓpria uilla custodiatur. retca
facturus nob ideris.si eos aq¬
bus illo tpr obsuandus ẽẽtãio¬
caius et cam tante negligẽtie
excusẜis et unũquẽq eorñ ꝓut¬

Expanded text:
tum est Aelium Priscum in eo furore esse, ut continua mentis alienatione omni intellectu careat, necniatur. et tamen diligentius custodiendus erit ac, si putabis, etiam uinculo coercendus, quoniam tam ad poenam quam ad tutelam eius et smomento scelus admisrbo eius danda est venia, diligenter explorabis et si quid tale compereris, consules nos, ut aestimemus, an per immanitatem facinoris, si, cum posatque ordine esse, ut a suis uel etiam in propria uilla custodiatur: recte facturus nobis uideris, si eos, a quibus illo tempore obseruatus esset, uocaueris et causam tantae neglegentiae excusseris et in unumquemque eoru
Abbreviated transcription (Latin):
Ap̾. Congruit bono et graui
malis homimb ꝓuintiacare¬
at eosq conꝗrat nam et sacri¬
legos iatͣrones plãgiarios fur¬
es conqrere d. et ꝓut quisq de¬
liqueritin eum. animadũtere
receptatores q eoꝵ. coħcers sine
quibrlatro diutius lat̾e ñ pot̃.
Ruriosi si ñ possint ꝑ neccos
contiñi eoremedioꝑ p̃sitem
tineantur. et ita diuus piusre¬
eius ꝗ parricidiũ amurat. utrũ
simul.ito furore facinus. admi¬
siss. in ñ uenera cum compos
m̃tis ñ eẽt. ut si simulass plect̾e¬

Expanded text:
. Congruit bono et graui malis hominibus prouincia careat eosque conquirat: nam et sacrilegos latrones plagiarios fures conquirere debet et prout quisque deliquerit, in eum animaduertere, receptoresque eorum coercere, sine quibus latro diutius latere non potest. Furiosis, si non possint per necessarios contineri, eo remedio per praesidem reeius, qui parricidium admiserat, utrum simulato furore facinus admisisset an vero re vera compos mentis non esset, ut si simulasset, plecte
Abbreviated transcription (Latin):
lut si collusi ego cum tutore. ex
conducto tenear in id ꝙpupil¬
li ĩnt̾fiuqsi qs dolia uitosa ign¬
arus locau̾it. dem̃ uinum etfui¬
x̾it. cenetur in idꝙ int̾est. necig¬
norantia eius erit excusata. et
ita cassius scripsit. alit̾. itq si sa¬
itum pascuum locastim quo
b̾bãmala nascebatur. hic enir
si peccora uł demortua sint uł ĩ
det̾iora fc̃a. ꝙ int̾est pr̃abitur.si
scisti. sugnorasti pensionem ñ
petes. et ita ẜuio labõm sabino
placuit. ¶ Illud nob̾ uidend est.
si quis fund locau̾it q̃ solcãt
si noti p̾stet ex lõcato teneatur.
et ẽ epła ñatu adaristonẽ mis

Expanded text:
ut, si collusi ego cum tutore, ex conducto tenear in id quod pupilli interfuit. Si quis dolia uitiosa ignarus locauerit, deinde uinum effluxerit, tenebitur in id quod interest nec ignorantia eius erit excusata: et ita Cassius scripsit. aliter atque si saltum pascuum locasti, in quo herba mala nascebatur: hic enim si pecora uel demortua sunt uel etiam deteriora facta, quod interest praestabitur, si sci‹s›ti, si ‹i›gnorasti, pensionem non petes, et ita Seruio Labeoni Sabino placuit. Illud nobis uidendum est, si quis fundum locauerit, quae soleat si non praestet, ex locato tenetur. et est epistula Neratii ad Aristonem
Abbreviated transcription (Latin):
um reciꝑe uelim. repetam qd̃
datum ẽ qi obrem datũ. reñ
secuta. S si scifũ tibi dedi
ut stichum micħ dares ꝓ icło
m̃eo stichus erit. ac tu d̾taxat
culpam pr̃are debes.¶Explici

Expanded text:
um recipere uelim, repetatur quod datum est, quasi ob rem datum re non secuta. sed si scyphos tibi dedi, ut Stich‹u›m mihi dares, periculo meo Stichus erit ac tu dumtaxat culpam praestare debes. explici
Abbreviated transcription (Latin):
ominus ĩpeculiũ eẽt s dolũ
malũ acciꝑe debemisi ei ade¬
muit peculiũ s et si en itrica¬
rͣe peculiũ in necem credito¬
rum pasẜ ẽ. mela scribit do¬
io malo eius fc̃m. ¶S et si
quis cum suspicarecurau¬
um secũ acturũ alio peciiũ

Expanded text:
minus in peculio esset. sed dolum malum accipere debemus, si ei ademit peculium: sed et si eum intricare peculium in necem creditorum passus est, Mela scribit dolo malo eius factum. sed et si quis, cum sus‹pica›retur alium secum acturum, alio peculium
Abbreviated transcription (Latin):
facet certi pondis certeq forͣe
et accepit u̾bi gr̃a trecentau
aurum dedo̾ m̾cede ꝓ opa con¬
stituta dubium ñ est quinlo¬
satõ et conductio sit

Expanded text:
faceret certi ponderis certaeque formae et acceperit verbi gratia trecenta, aurum dedero mercede pro opera constituta, dubium non est, quin locatio et conductio sit
Abbreviated transcription (Latin):
est emptor. Teñi plane michi
ex locato ꝓprictarium qnͣti mea
int̾fuit: id fc̃m ñ eẽ qm̃qm si a
meꝯduccum usum fructũ cui¬
nis alii locau̾it. retinetur ususf̃
suo nõminedicent̾. amitti. No
enm meo noie fruitur colon:
S siemptum ame usumfruct᷑
ꝓprictarius uendidiss mamit¬
terem nsumfructũ querend̾ est.
et puto amitti qm̃ et hic si ut
ame emꝑto emptor fundi fr¬
uitur. Id̾ pomp quent. si le¬
gatum micħ usumfructũ rog
atus sim tibi restitũe. an perte
frui uidear nec amittatur usu¬
sfructus et ait dubitare se de

Expanded text:
hi ex locato proprietarium, quanti mea interfuit id factum non esse. quamquam si a me conductum usum fructum quis alii locaverit, retinetur usus frsuo nomine, dicendum amitti: non enim meo nomine fruitur colonus. Sed si emptum a me usum fructum proprietarius vendidisset, amitterem usum fructum, quaerendum est. et puto amitti, quoniam et hic non ut a me empto fruitur fundi emptor. Idem Pomponius quaerit, si legatum mihi usum fructum ratus sim tibi restituere, an per te frui uidear nec amittatur usus fructus. et ait dubitare se de
Abbreviated transcription (Latin):
an micħ annus cedat q̃i expiu¬
dipot̾atem ham. et ait labõ no
si ius reuocandi domũ adu̾sa¬
rius hũit. si minus uidi ẽẽ ex¬
piundi potatemqr et rome c̃o

Expanded text:
an mihi annus cedat, quasi experiundi potestatem habeam? et ait Labeo nonuerum, si ius reuocandi domum aduersarius habuit: si minus, uideri esse experiundi potestatem, quia et Romae co
Abbreviated transcription (Latin):
et si quid fu̾it ꝓscriptum do¬
lum tm̃ eos praturos ꝗ rece¬
ꝑunt a solus in depoĩtu ne¬
nit. ¶ Si tfogau̾o ut rẽ meã
ꝑferas ad ticium ut is eam
u̾o tuo nõie receꝑit ticius tu
quid̃ micħ mandati ten̾is ũ¬
letibi depõiti qmͣ actom mich̃
prabis mandatiiuditõ ꝯue̾¬
ticius remñ recepiss tũcust¬
odires nec eam recepit. uidẽ¬
dum ẽ utrũ depoĩti tman et
mandati accõsit. et pompo
dubitat putp tm̃ inmanda
cietactom.¶Quia plenius
fuit mandatũnns et custo¬
si tibi mandauo ut rẽ meam
ab aliquo meo nõie recepta
custodias idq fet̾is manda¬
tran depo̾iti tenearis et mag̾
probat mandati ẽe actomqr
hic c̃ primus contͣctus. ¶dem
pomp̾ quent. si. ipͣ de uolente
me depon̾e. uissis ap̃lib̾tũ ho¬
minem depone. an possimtec̃
depoĩti exꝑiri. et. ait. situo no¬
mine ħ ẽ qiͣ te custoditurode¬
po suissẽ. micħ̾ tecum depoiti
ut magis ap̃ eum deponam.
iuo u̾o depoiti accõ ẽ nec man¬

Expanded text:
et si quid fuit proscriptum, dolum tamen eos praestaturos qui receperunt, qui solus in depositum venit. Si te rogavero, ut rem meam perferas ad Titium, ut is eam uero tuo nomine receperit, tu quidem mihi mandati teneris, ille tibi depositi, quam actionem mihi praestabis mandati iudicio conuenTitius rem non recepisset, tu custodires, nec eam recepit, uidendum est, utrum depositi tantum an et mandati actio sit. et Pomponius dubitat: puto tamen mandati esse actionem, quia plenius fuit mandatum habens et custosi tibi mandauero, ut rem ab ab aliquo meo nomine receptam custodias, idque feceris, mandati an depositi tenearis. et magis probat mandati esse actionem, quia hic est primus contractus. Idem Pomponius quaerit, si apud te volentem me deponere iusseris apud libertum tuum deponere, an possim tecum depositi experiri. et ait, si tuo nomine, hoc est quasi te custodituro, deposuissem, mihi tecum depositi ut magis apud eum deponam, cum illo depositi actio est: nec man
Abbreviated transcription (Latin):
aliud qm̃ cibaria p̾stauit nͦ
ti acco emconducto et locato
et in negõ ex quo dixim pre
tantum dabat dolũ d̾taxat
sequem̃ tñ ut pomp̃ ait et
ꝗd bũerunt ꝓscriptũ aut ꝗd
conuen̾it dummo sciamus

Expanded text:
aliud quam cibaria praestabat nec ti actio est. In conducto et locato et in negotio, ex quo diximus prtantum, dolum dumtaxat. sequemur tamen, ut Pomponius ait, et quid habuerunt proscriptum aut quid convenerit, dummodo sciamus
Abbreviated transcription (Latin):
stodiend̾ ẽ alicui datũ e/ dc̃m
ex eo ꝙ ponitur p̃positõ eimin
deaũget depoĩtim ut osten¬
dat cotum fid̾ĩ enis ꝯmissũ.
ꝙ ad custodiam reiꝑtinet.

Expanded text:
stodiendum alicui datum est, dictum ex eo quod ponitur: praepositio enim de auget depositum, ut ostendat totum fidei eius commissum, quod ad custodiam rei pertinet.
Abbreviated transcription (Latin):
offert se defensioni. ¶Siꝗsdi
in pot̾ate ei ẜuus ẽet. illeautẽ
ꝯtendat euẜuu ab alio defendi
cũ satũdatõne doumali excep¬
cõm locus erit. s et si postiudi¬
tiũ acceptũ cũ dño ẜuus appar

Expanded text:
offert se defensioni alieni sein potestate eius servus esset, ille autem contendat eum servum ab alio defendi cum satisdatione, doli mali exceptioni locus erit. Sed et si post iudicium acceptum cum domino servus appar
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ defectis nõib peniatõm ma¬
ioꝵ usurarũ fĩ sin sit parata res
publica innusoꝵ debitoꝵ fort¬
iiam fortuam suscipe cãdem
accepit aseptitio. densuris ita
conuenit. nisi sa quaq dien
sure. sup̃scripte exsolu̾entur. e
post t̾cĩminsem cuncinmai¬
ores usuras seia ten̾etur. et de¬
inceps ꝑsinguias pensiones
si condcone datausure ñ solu̾e¬
ntur ea condco obẜuaretur do¬
nec omis sũma debita ħ nõie
ex solũetur. quero. in ħũba et de¬
inceps ꝑ singulas pensiones si¬
condcõnedata usureñ soluãt᷑.
ea condcõ obẜuaretur. eoꝑtine¬
ant ut qm̃ius ꝯmissa sit forte
eam stipiom que de grauiorib
usuris prandis subiecta e.i. ut
n iliatarum sius temporib le¬
moꝵ usurarũ. et ĩo posse enita¬
ꝑi penam seqnͣtium pensionũ.
mifit ꝑ multos annos. mino¬
res p̾stitit hr̃s creditoris sem¬
isses petit. cum ꝑ debitore ñ ste¬
tĩt quominus iinores solu¬
at. quero an excepto doliut pa¬

Expanded text:
pro defectis nominibus compensationem maiorum usurarum fieri, si non sit parata res publica universorum debitorum fortunam suscipere. eadem accepit a Septicio: de usuris ita convenit: nisi sua quaque die usurae supra scriptae exsolverentur vel post tertium mensem, tunc in maiores usuras Seia teneretur, et deinceps per singulas pensiones, si condicione data usurae non solverentur, ea condicio observaretur, donec omnis summa debita hoc nomine exsolveretur. quaero, an haec verba "et deinceps per singulas pensiones condicione data usurae non solvantur, ea condicio observaretur" eo pertineant, ut, quamvis commissa sit forte eam stipulationem, quae de gravioribus usuris praestandis subiecta est, id n illatarum suis temporibus leviorum usurarum: et ideo posse evitari poenam sequentium pensionum. romissit, per multos annos minores praestitit: heres creditoris semisses petit. cum per debitorem non steterit, quo minus minores solvat, quaero an exceptio doli
Abbreviated transcription (Latin):
cuniis exigendis p̾põito imn si
domũꝯdux̾is et eiꝰ ꝑtem̃ mi¬
chi locaius. egoq iocatori tuo
in qͣ cenaculũ ꝯduxi / ñ enĩ cre¬
dibile ẽ ħ̾ ꝯuenisse. ut ad uni¬
u̾sam pensionem iniule friuo¬
ñ pactõ cenacularii ꝓficiat do¬
minos sua ꝓpria. ¶ꝑ uberam
aũt ꝑsõam pignoris obligat᷑o:
nob̾ ñ acꝗritur ad eo ut nec ꝑ
ꝓcuratorem płm uł tũtorem
acꝗratur et io ipĩ accone pign¬
oraticia ꝯuenentur.ss nec mu

Expanded text:
cuniis exigendis praeposito. unde si domum conduxeris et eius partem mihi locaueris egoque locatori tuo in quam cenaculum conduxi: non enim credibile est hoc conuenisse, ut ad uniuersam pensionem insulae friuonon pactio cenacularii proficiat domino, sed sua propria. Per liberam autem personam pignoris obligatio nobis non adquiritur, adeo ut ne per procuratorem plerumque uel tutorem adquiratur: et ideo ipsi actione pigneraticia conuenientur. sed nec mu
Abbreviated transcription (Latin):
mitegrum restitutõis cm̃¬
dem tp̃ris prandum qñtum
sũperat. tuquid de eo putas.
uelim rescribas. Re sincdub
cõ uius ecsidoq et pignus

Expanded text:
tegrum restitutionis tantundem temporis praestandum, quantum supererat: tu quid de eo putas uelim rescribas. respondit: to uerius esse: ideoque et pignus
Abbreviated transcription (Latin):
nauem ꝯdux̾it. an m̾ces uehẽ¬
das locau̾it ciuilẽ actõm ĩ fc̾m
ẽẽ dandam labõ scrĩpsit. Itẽ si

Expanded text:
nauem conduxerit an merces uehendas locauerit, ciuilem actionem in factum esse dandam Labeo scribit. Item si
Abbreviated transcription (Latin):
uendidit ũã ẽ eorum opinio.
ꝗ peticõm ei dandam putant.
etad u̾sus bone fid̃i emptore.
ne melioris ⁊dcͣonis emptor
et hũc fund̃ uendicat. excepcb
quid̃ opponitur eide reempca
uł tradita. s rẽp̾licabrͣ miułre¬
ac si ea conditõ ꝯͣ senatusꝯsul¬
tum fc̃ã sit et ħ ꝓcedit sui ipẽ
creditor emit siũ int̾posu̾nt a¬
lum quo mułr ea rõnecareat
re suasid est. et si ñ ꝓ uiro s pro
alio debitore rem iuam tͣdidit.
Simułr ne ip̃a int̾ci̾et alii
mandar ut id fac̾et.an in hi
ꝑsona locus hiucsenatus ꝯsu¬
ito sit. qui rogatu mułris io
fac̾et totus enim smo senat
cõsulti. ad petitõm ñ dandam.
adu̾sus ip̃am mułrem spectat.
et puto rem ita ẽc distinguẽ¬
dam ut siquid̃ creditorciume
obligaui mandante mułre
s in fraude egiss senatus cõ¬
sũti ne ip̃a inc̾uenu contra
senatus ꝯ suitum daret.x aliũ
excludend̃ eum excepione fr¬
audis senatus consulto facte.
Si u̾o is ignorass ego. aut scis¬

Expanded text:
a est eorum opinio, qui petitionem dandam ei putant et aduersus bonae fidei emptorem, ne melioris condicionis emptor et hunc fundum uindicat, exceptio quidem opp‹o›nitur ei de re empta et tradita, sed replicabitur senatus consultum facta sit", et hoc procedit, sive ipse creditor emerit sive interposuerit alium, quo mulier ea ratione careat re sua. idem est et si non pro viro, sed pro alio debitore rem suam tradidit. Si mulier, ne ipsa intercederet, alii mandaret ut id faceret, an in huius persona locus huic senatus consulto sit, qui rogatu mulieris id faceret? totus enim sermo senatus consulti ad petitionem non dandam adversus ipsam mulierem spectat. et puto rem ita esse distinguendam, ut, si quidem creditor, cui me obligavi mandante muliere, hoc in fraudem senatus coset, ne ipsa interueniret contra senatus consultum, daret autem alium, excludendum eum exceptione fraudis senatus consulti factae: si uero is ignorasset, ego autem scis
Abbreviated transcription (Latin):
¶p̃. Etiam ꝙ natura debetur
compensabit᷑uranqm̃ dies i¬
ueniat qmͣqm dan oporteat.
Si rõnem compensatonisiu¬
dex ñ hũit. salua manet petito.
Nec enim reuudicate except̃o
obici pͣot̾ siuud dicã si reproba¬
uit penͣsacõm qͣi ñ existente
debito tunc enimrei iudicate
ipichi nocebit except̃o.
Dliuis. In compensatõmeetĩa
io deducitur quo nõie cũ acto¬
relis contestata e ne diligen¬
tior quisq dec̾iorͣis condcõis
bẽat. si compensac̾o ei denege

Expanded text:
. Etiam quod natura debetur, compensabitur, antequam dies uenit, quamquam dari oporteat. Si rationem compensationis iudex non habuerit, salua manet petitio: nec enim rei iudicatae exceptio obici potest. aliud dicam, si reprobauit pensationem quasi non existente debito: tunc enim rei iudicatae mihi nocebit exceptio.le In compensationem etiam id deducitur, quo nomine cum actore lis contestata est, ne diligentior quisque deterioris condicionis habeatur, si compensatio ei deneget
Abbreviated transcription (Latin):
retiñe pot̾ sicut eium cũ totũ
peto areo mare peto. ira et fide¬
iussor ñ tenetur ipõ iure ĩ ma¬
iorem quantitatem qm reus
tondempnari potest.

Expanded text:
retinere potest: sicut enim, cum totum peto a reo, male peto, ita et fideiussor non tenetur ipso iure in maiorem quantitatem quam reus condemnari potest.
Abbreviated transcription (Latin):
oris gessit mantus. dos ñ sol
face potuit. alias enim impu
ritus ꝯueniatur absoluẽdꝰ c̃.
s ħic quid̃ modus ruand ẽ.
ut ita querele iocus sit. qnͣtum
face potuit. qmͣius postea.am̃i¬
sit si illo quo gessit cempore
redigendam p̾t̾ire deniq. in¬
quid temporis debebit quo
cessasse uideatur.ꝙ si int̾cai
prinsqm offitium impleat᷑

Expanded text:
oris gessit maritus: dos non solumfacere potuit: alias enim imputritus conveniatur, absolvendus est. sed hic quidam modus servandus est, ut ita querellae locus sit "quantum facere potuit, quamvis postea amiserit", si illo tempore redigendam: praeterire denique aliquid temporis debebit, quo cessasse videatur. quod si interea priusquam officium impleat,
Abbreviated transcription (Latin):
mia prohñtur. et lex uilia de
ui. et repetundarum et pecula¬
tus eos hoĩes cestimoniũ dic̾e
ñ uetͣuerunt. yerumptũ qd̃
legib omissum ẽ ñ omitret᷑
religione iudicantiũ ad quoꝵ
offitium ꝑtin eius quo testi

Expanded text:
mia prohibentur et Iulia lex de ui et repetendarum et peculatus eos homines testimonium dicere non uetuerunt. uerumtamen quod legibus omissum est, non omittetur religione iudicantium ad quorum officium pertinet eius q
Abbreviated transcription (Latin):
taxat. aquilia enim eas corrup¬
tõnes que dampna dant ꝑseqt᷑.
sergo et si p̾cio quid ñ sit det̾ior ẜ¬
uus fc̃s. um sumptus insalute
eius et sanitatem fc̃ĩ sunt in ħ̾
micħ uidi dampnum datum ⁊
atq ĩo lege aquilia. agi posse
¶Siquis uestim̃ta scid̾it ur inꝗ¬
nau̾it. aquilia qĩ ruꝑit tenebit᷑.
S et siꝗs miliũ uł frum̃tũme¬
umeffud̾it in flum. sufficit. ⁊q
ne accõ. ¶Ite si ꝗͣs frunto irena
uł aluid quid ĩmiscũit. ut diffi¬
cir sepato eius sit qĩ de corrupto
agipot. ¶Siquis demanumi¬
chi nũmos excuseit sab̾ existi¬
mat dampni miuric ẽe actõm
si ita ꝑierint ne ad alique ꝑue¬
nirent. puta sun flum uł ĩ ma¬
re. ur incloacham cecidunt qd̃
si ad aliquẽ ꝑuerint ope̾ et ꝯsilio
furtum fc̃m agendum furtiq
et antiquis placuitid et̾iamin
fc̃m damposse accomait. ¶ Si
mulier pugno uł equa ictu ate
ꝑcussa eiecit. brutus ait aquilia
ceni qi de rupto. ¶ Et simulu
plus iusto hon̾auit et aliquid

Expanded text:
nim eas ruptiones, quae damna dant, persequitur. Ergo etsi pretio quidem non sit deterior seruus factus, uerum sumptus in salutem eius et sanitatem facti sunt, in haec mihi uideri damnum datum: atque ideoque lege Aquilia agi posse. Si quis uestimenta sciderit uel inquinauerit, Aquilia quasi ruperit tenetur. Sed et si quis milium uel frumentum meum effuderit in flumen, sufficit Aquiliae actio. Item si quis frumento harenam vel aliud quid immiscuit, ut difficilis separatio sit, quasi de corrupto agi poterit. Si quis de manu mihi nummos excusserit, Sabinus existimat damni iniuriae esse actionem, si ita perierint, ne ad aliquem pervenirent, puta si in flumen vel in mare vel in cloacam ceciderunt: quod si ad aliquem pervenerunt, ope consilio furtum factum agendum, quod et antiquis placuit. idem etiam in factum dari posse actionem ait. Si mulier pugno uel equa ictu a te percussa eiecerit, Brutus ait Aquilia teneri quasi rupto. Et si mulum plus iusto onerauerit et aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
bat ꝓpoĩtam ẽe celauit. sicutiq
fũdum t̃didit. et cum sciat c̾ta
ẜuitutẽ debi ꝑfusorie dix̾it iti¬
nera actus quib sint. utiq sũt:
recte recipitur. euictonis quid̃
noic se lib̾at s qr decipit emp
nelito cũ modus ꝓmĩtiatus de¬
Iñ.adp̃cium dũtaxat recipieo:¬

Expanded text:
bat praepositam esse, celauit: sicuti qui fundum tradit et, cum sciat certam seruitutem deberi, perfusorie dixerit: 'itinera actus quibus sunt utique sunt, recte recipitur', euictionis quidem nomine se liberat, sed quia decepit emptvendito cum modus pronuntiatus denon ad pretium dumtaxat recipie
Abbreviated transcription (Latin):
in se suscipiat ꝓbatones ad s̾
ut snĩam ferat ꝓ ingenuitate
facientẽ. ħẽ ingenuũ eẽ ut ꝓ¬
nũtietur. anobtẽmꝑare ei deb¬
seat. tͣctari pot. et ñ absre eẽ opi¬
nor morem ẽĩgĩ ꝓbandi sem

Expanded text:
in se suscipiat probationes ad hoc, ut sententiam ferat pro ingenuitate facientem, hoc est, ingenuum se esse ut pronuntietur, an obtemperare ei debeat, tractari potest. et non ab re esse opinor morem ei geri probandi se
Abbreviated transcription (Latin):
sint cautõnem ¶Piacet meo
caũ enicta hroitate.dandame
tone repecitodatur. ꝑiculumẽ
subueniendum c̃ei. ut ipẽ quid
exretent̃one rerum hrditanaꝵ
sibi satisfaciat. Cedat aũt̃ actio
nͤib petitori qui suopiculo eas

Expanded text:
it cautionem, placet in eo casu euicta hereditate dandam etione repetitio datur, periculum est, subueniendum ei est, ut ipse quidem ex retentione rerum hereditariarum sibi satisfaciat, cedat autem actio- nibus petitori, ut suo periculo eas
Abbreviated transcription (Latin):
pułone conditõnalierit dicẽ¬
dum Sinaũt ñ uen̾it. cau̾
õffito idicis debeat de restituẽ¬
do ħ debito. cum dies uen̾iti
condic̃o extit̾it. ¶ S eris qui
p̾cia rerum hr̃ditariarũ possi¬
det. Itẽ qui adebitore hrditario
eo qui petiit hr̃ditatẽ etlitis
extimatõm ꝯ secutus estahrd¬
aũt a debitore defuncti s etia

Expanded text:
pulatione condicionali erit dicendum. si autem non uenerit, cauere officio iudicis debeat de restituendo hoc debito, cum dies uenerit uel condicio extiterit.Sed et is qui pretia rerum hereditariarum possidet, item qui a debitore hereditario eo, qui petit hereditatem et litis aestimationem consecutus est, heredautem a debitore
Abbreviated transcription (Latin):
gessit nequaqmͣ ab hr̃õis eni
debitore. pecibrditas ñ potest.¬
Iulianus scribit si is quipro hr¬
de possidebat uifu̾it deiectus. pe¬
tiab eo brditatem posse quasi
et eum qui deiecit. petitõne pr̃d¬
itatis cem̃ qr res prditarias ꝓ
possore possidet ¶Idẽ iulianus
ait. siue quis possidẽs siue non
remuendid̾it. petitone hr̾dita¬
tis cum ten siue iam p̾cĩ rece¬
pit siue ꝑec̾e possit ut et hic. ac¬
conib cedat. ¶d scribit pr̃on

Expanded text:
gessit, nequaquam: ab heredis enim debitore peti hereditas non potest.Iulianus scribit, si is, qui pro herede possidebat, ui fuerit deiectus, peti ab eo hereditatem posse quasi et eum qui deiecit petitione hereditatis teneri, quia res hereditarias pro possessore possidet.Idem Iulianus ait, siue quis possidens siue non rem uendiderit, petitione hereditatis eum teneri, siue iam pretium recepit siue petere possit, ut et hic actionib
Abbreviated transcription (Latin):
ne indotata ip̃a mulier eẽ uide¬
atur. dicend̃ ẽ ip̃i mulri ex cre¬
belliano restituendam ẽc̃ ꝑte
hrditatis que eirelicta ẽ ut easuo
marito ꝓ dote eam solu̾et. et ad
eam fid̾icõmissum et hona eius
ꝑtin̾ent. delegatone pp̾miniã
subͣtilitatẽ. et cãus necc̃itatem
minime optinẽte. ¶ Eius no¬
mine que lib̾a udebatur decẽ ĩ
ub̾e nõie dedisses. nec nuptiese¬
cute eẽnt. si manumissa nupse¬
rit ita demũ dõs ent si eamẽte
dedisti: ut qñ secutis nupciis
dos eẽt. ¶Igitur si mułri dona¬
turus dedimu. dñs ꝯdicet si quẽ¬

Expanded text:
uideatur, dicendum est ipsi mulieri ex Trebelliano restituendam esse partem hereditatis quae ei relicta est, ut ea suo marito pro dote eam soluer‹e›t, quia et ad eam fideicommissum et onera eius pertinent delegatione propter nimiam suptilitatem et casus necessitatem minime optinente. Eius nomine quae libera uidebatur decem in liberae nomine dedisses nec nuptiae secutae essent. si manumissa nupserit, ita demum dos erit, si ea mente dedisti, ut quandoque secutis nuptiis dos esset. igitur si mulieri donaturus dedisti, dominus condicet, quem
Abbreviated transcription (Latin):
sit delẽgante eo alt̾ĩ ꝓmittere.
s si dici sol alii qm marito do¬
tis noĩc mulicrem ñ posse ob¬
ligari hiis enim caĩb uiro dos
q̃ritur. Nõ enim illam estimau¬
tii nuptus cogitar. ¶Ex asse
hr̃s institutus rogatusq mu¬

Expanded text:
sit delegante eo alteri promittere, etsi dici solet alii quam marito dotis nomine mulierem non posse obligari. his enim casibus uiro dos quaeritur. non enim existimabtii nuptiis cogitaret. Ex asse heres institutus rogatusque mu
Abbreviated transcription (Latin):
suñt ꝯtinetur. ⁊̃ lib̾i hoĩes ꝗ ei
bona fide ẜuiunt uł auiem. acci¬
ꝑe eos quo qui inpotate crsũt.
Procuratoris fit m̃tio nihac. ac¬
tõnc s nͥatius ꝓcuratorem hic

Expanded text:
etiam liberi homines, qui ei bona fide seruiunt, uel alieni: accipe eos quoque qui in potestate eius sunt. Procuratoris fit mentio in hac actione: sed Neratius procuratorem hic
Abbreviated transcription (Latin):
iem p̃torem cecosq qui impi¬
ad eos ꝑtin ħ edictum quos
p̃cor prohib sine ꝑmissu suo¬
mius uocari q̃maditus potu¬
it pmitt̃c pr̃onos pͥuta et pẽ¬
tes. Demq idiecit n defedẽ¬

Expanded text:
lem praetorem ceterosque, qui imperiad eos pertinet hoc edictum, quos praetor prohibet sine permissu suo vocari, quoniam aditus potuit permittere: patronos puta et parentes. Deinde adicit "neque de
Abbreviated transcription (Latin):
uolũtate eoꝵ id̃ placuitꝙ in
płib ex̾citorib. ¶Piane su
nus exoñ uolũtate excͣuuit ĩ
solid̃ ille tenebitur et ĩo pu¬
to misto et insupiore cũuuaso¬
lid̃ om̃s ten̾i. si ẜuus sit qui
nauem ex̾cuit uolũtate dñ
et alienatus fu̾it. nicħominꝰ
is ꝗ eũ alienauit tenebitur.
ꝓin̾ et si decesẜit suus ceneb¬
itur. nam et magr̃o defuncto
tenebitur. ¶Hec actõnes ꝑ¬
petuo et ħ̾rdib et in urdes d¬
dabũtur. ꝓm̃ et si ẜnus ꝗ ex¬

Expanded text:
uoluntate eorum, idem placuit quod in pluribus exercitoribus. plane si unius ex omnibus uoluntate exercuit, in solidum ille tenebitur, et ideo puto et in superiore casu in solidum omnes teneri. Si seruus sit, qui nauem exercuit uoluntate domini, et alienatus fuerit, nihilo minus is qui eum alienauit tenebitur. proinde et si decesserit seruus, tenebitur: nam et magistro defuncto tenebitur. Hae actiones perpetuo et heredibus et in heredes dabuntur: proinde et si s