comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
numinis cucurrerunt: tui sepis¬
sime ipsi quoq romani opulen¬
assima dona mistrunt. At si apol¬
lo iste pithicus paulatim discer¬
nente exꝑientia gmenen ptiis. relic¬
nis atq oblitus ẽ: quid uusim de
mortua pecude. qͥd uerũ de amente
muliercula sꝑari potest: Quid pos¬
Nemo inflauit cum pinguis prre¬
n ad aras: Expositis oprme pecu¬
dis intestinis. nonne fingit esuriens
sicut ipsi fatentur uel obscura uel
falsa. adiciendo ipse apollo seducte
¶Amobrem equo animo ferant & si
imitari interim uolunt: nos id ue¬
ritatis iudicio etiam prohibere. qͦd
potuerunt maiores eorũ uł exꝑiendo
contemynere Interea apud diraciũ
multi orientis reges: ad pompeiũ
cum auxiliis conuenerunt./ Quo cũ
cȩsar uenisset: pompeium obsidio¬
ne frustra cinxit. ĩꝑse terram .xu. mi
sib passuum fossa ꝑstruens: cum
illi maria patuerint.
ompeius castellũ quoddam pro¬
pinquum mari qͦd marcellinꝰ
luebatur auertit: prȩsidiaq cȩsaris
que ibidem morabantur otcidit.

Expanded text:
numinis cucurrerunt, cui saepissime ipsi quoque Romani opulentissima dona miserunt. at si Apollo iste Pythius paulatim discernente experientia contemptus relictus atque abolitus est, quid uiuum de mortua pecude, quid uerum de amente muliercula sperari potest ? quid postremo, lnflauit cum pinguis ebur Tyrrhenus ad aras, expositis opimae pecudis intestinis, non finget esurienssicut ipsi fatentur, vel obscura, vel falsa dicendo, ipse Apollo seducit. Quamobrem aequo animo ferant, etsi imitari interim nolunt, nos id veritatis judicio etiam prohibere, quod potuerunt majores eorum, vel experiendo contemnere. Interea apud Dyrrachium multi Orientis reges ad Pompeium cum auxiliis convenerunt. Quo cum Caesar venisset, Pompeium obsidione frustra cinxit, ipse terram quindecim millium passuum fossa praestruens, cum illi maria paterent. Pompeius castellum quoddam propinquum mari, quod Marcellinus tuebatur, evertit, praesidiaque Caesaris quae ibidem morabantur occidit.
Abbreviated transcription (Latin):
peditum .xl. milia: equites in simstro
cornu sexcenti. in dextro quingenti
Pret̾ea reges multi senatores equite̾q: roma¬
i plurimi. absq ieunum armatorũ
magna copia. Cesar similiter: lxxx.
eo hortes triplici ordine disposuit.
peditum: equites mille s Hidere ibi
& gemere erontractas romanoꝵ
uires in campis thessalicis ad occisi¬
onem mutuam constitisse: quas
si concordia rexisset. nulli populi.
nulli reges ferre potuissent. Prima
congressione equitatus pompeii pul¬
sus: sinistra latera nudauit. Dein
cum dui utrinq dubia sorte ceð̾en¬
tur: atq ex alia parte pompeius
int̾ hortandum diceret. parte tiui¬
bus. nec tam̃ faceret: ex alia uero
cȩsar hoc faceret quod nrgeret diceis.
miles fasiem feri: tandem imiu̾sus
pompeii fugit exercitus. castraq: di¬
repta sunt . Cesa sunt in eo prelio
pompelanorũ .xii. milia: centurio

Expanded text:
ta millia, equites in sinistro cornu sexcenti, in dextro quingenti, praeterea reges multi, senatores, equitesque Romani plurimi absque levium armaturarum magna copia. Caesar similiter octoginta cohortes triplici ordine disposuit, a millia peditum, equites mille. Videre ibi et gemere erat, contractas Romanorum vires in campis Pharsalicis ad occisionem mutuam constitisse: quas si concordia rexisset, nulli populi, nulli reges ferre potuissent. Prima congressione equitatus Pompeii pulsus, sinistra latera nudavit. Deinde cum diu utrimque dubia sorte caederentur, atque ex alia parte Pompeius inter hortandum diceret: Parce civibus, nec tamen faceret; ex alia vero Caesar hoc faceret, quod urgeret, dicens: Miles, faciem feri: tandem universus Pompeii fugit exercitus, castraque direpta sunt. Caesa sunt in eo praelio Pompeianorum quindecim millia, centurio
Abbreviated transcription (Latin):
latus interisse fertur: hostis generis
humani eciam luinus iudicatus.
¶Post hunc a senatu treatus ẽ. sen ex
eluius ꝑtinax sextus decimꝰ ab augo¬
sto: qui sexto mense qͣm regnare cȩ¬
perat ulian iurispertr scelere in
palano occisusIulianus interfecto
ꝑtinace inuasit imꝑium: s mox
a seuero apud pontem moluũ bel¬
lo ciuili uictus & interfectus ẽ: m̃se
septimo postqͣm cȩperat imꝑare.
Ita in ꝑtinacem & iulianũ imus
annus absumptus est.

Expanded text:
latus interiisse fertur, hostis generis latus interiisse fertur, hostis generis humani etiam vivus judicatus. 497 Post hunc a senatu creatus est senex Helvius Pertinax, sextusdecimus ab Augusto, qui sexto mense quam regnare coeperat, Juliani jurisperiti scelere, in palatio occisus est. Julianus, interfecto Pertinace, 498 invasit imperium: sed mox a Severo apud pontem Mulvium bello civili victus, et interfectus est, mense septimo postquam coeperat imperare. Ita inter Pertinacem et Julianum unus annus absumptus est.
Abbreviated transcription (Latin):
uit. Postremo in pannonia constitu¬
tus: repentino morbo diem obiit.
gno ab urbe condita. dccce .xiͦx.
lucius antonius cõmodus quintꝰ
decimꝰ ab augusto patri successit in
regno: mansitq in eo annis .xiii. Ad¬
u̾isus germanos bellum felicĩt gessit.
seterum ꝑ omĩa luxurie & obsceni¬
tans dedecore deprauatus. gladiart¬
ris quoq armis sepissime in ludo
depugnauit: & in amphiteatro fe-¬
nis sese frequenter obiecit. Int̾fecit
tam qͣm plurimos senatores: ma¬
anme quos aduertit nobilitate indu¬
bnaq excellere. flagitia regis. pena
urbis insequitur. Nam fulmme capi¬
tolium ictum ẽ: ex quo facta in flam¬
matio. bibliotecam illam maiorum
uira studioq compositam: edesq a¬
lias iuxta sĩtas rapaci turbine con¬
tremauit.Deinde aliud incendium
postea romȩ exortum: edem ueste &
palatium plurimaq urbis partem
solo coequauit ¶Cõmodus cunctis in¬
cõmodus indomo uestaliam strange¬

Expanded text:
uit. postremo in Pannonia constituuit. postremo in Pannonia constitutus repentino morbo diem obiit. Anno ab Urbe condita DCCCCXXX Lucins Antoninns Commodus quintus decimus ab Augusto patri successit in regnum mansitque in eo annis xiii. aduersus Germanos bellum feliciter gessit. ceterum per omnia luxuriae et obscenitatis dedecore deprauatus, gladiatoriis quoque armis saepissime in ludo depugnauit et in amphitheatro feris sese frequenter obiecit; interfecit etiam quamplurimos senatores, maxime quos animadnertit nobilitate industriaque excellere. flagitia regis pUrbis insequitur. Nam fulmine Capitolium ictum, ex quo facta inflammatio bibliothecam illam, majorum cura studioque compositam, aedesque alias juxta sitas, rapaci turbine concremavit. Deinde aliud incendium, postea Romae exortum, aedem Vestae et palatium, plurimamque Urbis partem solo coaequavit. Commodus, cunctis incommodus, in domo Vestiliani strangu
Abbreviated transcription (Latin):
uocationem nominis xp̃i qͣm subi¬
tomagna fidei constantia qͦuidam
qulies effusi in preces palam fece¬
tant. tanta uis pluuiȩ effusa est:
ut romanos quid̾e lãgissime ac si¬
ne inuiria refecerit. barbaros aut̃e
crbris fulminũ ictib ꝑterritos.
pnsertim cum plurimi eorũ occi¬
aerentur in fugam coegerit. Quorũ
tega romani usq: ad internitionem
cedeites: głosissimam uictoriam. &
om̃ib pene antiquorũ fitulis prȩ¬
ferendam. rudi paruoq militũ nu¬
mero: s potentissimo xp̃i auxilio
reportarunt. Extare etiam nunc a¬
pud plerosq dicuntur litterȩ imꝑa¬
tous antonii: ubi inuocatione no¬
illam depulsam. & collatam fatetur
fuisse uictoriam. Idemꝙ antonius
cõmõ dum filium suũi assumꝑ sit
in regnũ. Prȩceriti etiam temporis
ꝑomnes ꝓuintias tributa donauit :¬
om̃iaq simul fi scaliim negotioru
calumniosa monienta congesta
inforo iussit incendi. Seũiores leges
leges nouis contestauionib tempera¬

Expanded text:
uocationem nominis Christi, quam subito magna fidei constantia quidam milites effusi in preces palam fecerunt, tanta uis pluuiae effusa est, ut Romanos quidem largissime ac sine iniuria refecerit, barbaros autem crebris fulminum ictibus perterritos, praesertim cum plurimi eorum occiderentur, in fugam coegerit. quorum terga Romani usque ad internecionem caedentes gloriosissimam uictoriam et omnibus paene antiquorum titulis praeferendam rudi paruoque militum numero sed potentissimo Christi auxilio reportarunt. exstare etiam nunc apud plerosque dicuntur litterae imperatoris Antonini, ubi inuocatione noillam depulsam et conlatam fatetur fuisse uictoriam. idemque Antoninus Commodum filium suum adsumpsit in regnum; praeteriti etiam temporis per omnes prouincias tributa donauit omniaque simul fiscalium negotiorum calumniosa monumenta congesta in foro iussit incendi seuerioresque leges nonis constitutionibus tempera
Abbreviated transcription (Latin):
eomanicũ bellum quod continuo exe¬
tum ẽ: ñ nisi nouo dilectu miliũ ta
ennio uigiter apud carnuntiu ma¬
cus antonius habuit gestum fuisse
referatur. hoc quid̃e bellum ꝓindeu¬
tia dei administratũ ẽẽ. tum plurim
adiumientis: tunc precipue epła gra¬
uissim  ac modestissimi imꝑatoris ꝙ¬
tissime declaratum ẽ. Nam cũ insus¬
rerissent: gentes immanttate barbas
multituamis inimerabiles. hoc et
marcomani. quadi. Wandani. sarm¬
tȩ. sueui. atq omĩs pene germani
& in quadorũ usq fines progressusa
ercitus. circũuentusq ab hostib ꝓpt̃
aquarũ penuriam tam prȩsentis s
qͣm hostis ꝑ iculum sustineret: as¬

Expanded text:
comannicum bellum, quod continuo exocomannicum bellum, quod continuo exortum est, non nisi novo delectu militum, quem triennio jugiter 494 apud Carnuntum Marcus Antoninus habuit, gestum fuisse referatur. Hoc quidem bellum, providentia Dei administratum esse, cum plurimis argumentis, tum praecipue epistola gravissimi ac modestissimi imperatoris apertissime declaratum est. Nam cum insurrexissent gentes immanitate barbarae, multitudine innumerabiles, hoc est Marcomanni, Quadi, Vandali, Sarmatae, Suevi, atque omnis pene Germania; et in Quadorum usque fines progressus exercitus, circumventusque ab hostibus, propter aquarum penuriam, praesentius sitis quam hostis periculum sustineret: a
Abbreviated transcription (Latin):
Uologessus enim rex parthortim gta¬
ui eruptione armeniam. capadotia
syriamq uastabat. Sed antonius
ꝑ strenuissimos duces magnis reb
gestis seleuciam asiriȩ urbem supt
idaspim fluinum sitam. eum. Ep
milib hominũ cȩpit: & cum fr̃e di
uictoria parthica triumphauit. Ac
ñ multo post dum cum fr̃e iuehido
sedet: casu morbi quem apoplexa or¬
ci uocant: sitocatus interiitslo de¬
functo: marcus antoinus solus repi¬
blicȩ ꝑrefuit¶S m dieb parthici bali
ꝑ secutiones xꝑianorum quarta iam
post neronem uice in asia & ingallia.
graues precepto eiꝰ extiterunt: mist¬
q sc̃orum martirio coronati surt b¬
cuta ẽ. lues plurimis infusa ꝓumtis.
toramq italiam pestilentia tͣanta uua¬
stauit. ut passim uillȩ. agri atq oni¬
da sine cultore atq habitatore deler¬
a. in spinas siluasq concess̃t. ł xer¬
itum uero romanorũ cunctasq legi
ones ꝑ longiuqua late hiberna dispo¬
sitas. ita consumptas ferunt. ut mar¬

Expanded text:
ologeses enim, rex Parthorum, gravi eruptione Armeniam, Cappadociam, Syriamque vastabat. Sed Antoninus per strenuissimos duces, magnis rebus gestis, Seleuciam Assyriae urbem super Hidaspen fluvium sitam, cum CCCC millibus hominum cepit, et cum fratre de victoria Parthica triumphavit; ac non multo post cum fratre in vehiculo sedens, casu morbi, quem apoplexin Graeci vocant, suffocatus interiit. Eo defuncto Marcus Antoninus solus reipublicae praefuit. Sed in diebus Parthici belli persecutiones Christianorum quarta jam post Neronem vice, in Assyria et in Gallia graves praecepto ejus exstiterunt, multique sanctorum martyrio coronati sunt. Secuta est lues plurimis infusa provinciis, totamque Italiam pestilentia tanta stauit, ut passim uillae, agri atque oppida sine cultore atque habitatore deserta in ruinas siluasque concesserint. exercitum uones per longinqua late hiberna dispositas ita consumptas ferunt, ut Mar
Abbreviated transcription (Latin):
Nno ab urbe condita. dccc.xcͦ.iͦ:
marcus antonius uerus. quartꝰ
decimꝰ ab augusto: regnũ cum aurelio
coo do fr̃e suscepit. mansitq in eo
annis decem & nouem. hi pͥmi rem¬
publicam᷑ equo nire tutati sunt. Bel
lum deuide contra parthos: admira¬
bili uirtute & felicitate gesserunt.

Expanded text:
nno ab Urbe condita DCCCCXI, Marcus Antoninus Verus, quartus decimus ab Augusto, regnum cum Aurelio Commodo fratre suscepit, mansitque in eo annis decem et novem. Hi primi rempublicam aequo jure tutati sulum deinde contra Parthos admirabili virtute et felicitate gesserunt.
Abbreviated transcription (Latin):
et dominum sram contestantes:
tantam fidem ad hibita sacramen¬
tum seruant euuangelia. quantam
cunc nec imperantes ac filios potuit
seruare natura. Nunc autem finis
macedonii belli finis etiam libri fi¬
atr presertim cum iam ab hinc pir¬
ri bella incipiant: et mox punica
consequantur.

Expanded text:
et dominum suum contestantes tantam fidem adhibita in sacramentum seruant euangelia, quantam tunc nec inter parentes ac filios potuit seruare natura. Nunc autem finis Macedonici belli finis etiam libri fiat, praesertim cum iam abhinc Pyrrhi bella incipiant et mox Punica consequantur.
Abbreviated transcription (Latin):
quoci ad exemplum. hidnane mi-¬
seriȩ fuerit reseruatum. quippe cũ
orb n ierrarum extinctis iam. xͣx.¬
et quatiuor alexandri ducibus so¬
li posfiderent: et angustissimos se¬
nectutis acuite sue cerminos non
aspicientes. angustiores ẽe. imperio
suo totuss mundi terminos arbi¬
trabantar. In eo bello lisimachus
uel amissis uei interfectis prius
ante hanc pugnam quindecim
liberis: postremo occisus est. Sic
lisimachus solutio pugne macedo¬
ne  fiit. Sed na Nuchus qui¬
dema itorat impune leta¬
tus esti Nam ueꝙ ipse post.lxx.rii.
annos quitum naturalis mortis
iuenit. sed extortam sibi in felicĩt
uitam. ueluti inmatura morte fi¬
muit. Qiuppe insistente ꝑtholomeo
cunus sororem lisimachus in ma¬
trimomo habuerat: insidiis circum¬
uentus occisus est: hec sunt inter
parentes. filios fratres. ac sotios. con¬
sanguinitatis societatisq cominer¬
cia: tanta a pud illos diuma atq
humana religio pendebatitr. Etu¬

Expanded text:
quod ad exemplum humanae miquod ad exemplum humanae miseriae fuerit reseruatum: quippe cum orbem terrarum exstinctis iam xxxɪɪɪɪ Alexandri ducibus soli possiderent et angustissimos senectutis ac uitae suae terminos non aspicientes, angustos esse imperio suo totius mundi terminos arbitrabantur. in eo bello Lysimachus, uel amissis uel interfectis prius ante hanc pugnam quindecim liberis, postremus occisus est. sio Lysimachus solutio pugnae Macedonicae fuit. sed ne Seleucus quidem tanta uictoria inpune laetatus est: nam neque ipse post LXXVII annos quietem naturalis mortis inuenit, sed extortam sibi infeliciter uitam uelut immatura morte finiuit: quippe insistente Ptolemaeo, cuius sororem Lysimachus in matrimonio habuerat, insidiis circumuentus occisus est. Haec sunt inter parentes filios fratres ac socios consanguinitatis societatisque commercia. tanti apud illos diuina atque humana religio pendebatur. eru
Abbreviated transcription (Latin):
rebus presentibus consulaimr. Itaq
irruit. mnumuersos tarent morum
fines. cum emilio consule: rimanꝰ
exercitus. Igni ferroq uastat om¬
nia: plurima expiignat ogida.
in uiriam in solenter acceptam:
crndeliter uindicat. Continno ta¬
rentinos plurimo finitimorum pre¬
sidio fultos. maxime phirrus au¬
xit. Qui etiam inse ob magnitu¬
dinem uirium confilionumq: sũ¬
perosus ci Quibus quidem. die¬
biis lisimactia ciuitas formidolosissi¬
mo cerre motu euersa: oppressoq
populo suo crudele sepulchrum fuit.
Lisimacho autem assiduisse parrici¬
diis cruentante: omnes sotii deser¬
uerunt. Et ad selencum deficientes:
pro numa regem emulatione reg¬
n ut bellum lisamacho inferret
ortati sum. Res fedissum spectacłm
erat: Duo reges quorum lisamachus
annos natus .lxx. iii. seleuchus
ltr. uͭiiͫ. diripiendis alitrutrum reg¬
is concuriere. in acie stare. arma ge¬
rere. Hitimim hoc quidem bellum
alexandri com malieram fuit. Sed

Expanded text:
rebus praesentibus consulatur. itaque rebus praesentibus consulatur. itaque inruit in uniuersos Tarentinorum fines cum Aemilio consule Romanus exercitus, igni ferroque uastat omnia, plurima expugnat oppida, iniuriam insolenter acceptam crudeliter uindicat. continuo Tarentinos, plurimis finitimorum praesidiis fultos, maxime Pyrrhus angit, qui etiam in se ob magnitudinem uirium consiliorumque superosus occidit. Quibus quidem diebus Lysimachia ciuitas formidolosissimo terrae motu euersa, oppressoque populo suo crudele sepulchrum fuit. Lysimachum autem adsiduis se parricidiis cruentantem omnes socii deseruerunt et ad Seleucum deficientes, pronum iam regem aemulatione regni, ut bellum Lysimacho inferret, hortati sunt. res foedissimi spectaculi erat, duo reges, quorum Lysimachus annos natus LXXIIII, Seleucus autem LXXVII, de eripiendis alterutrum regnis concurrere, in acie stare, arma gerere. ultimum hoc quidem bellum Alexandri commilitonum fuit, sed
Abbreviated transcription (Latin):
de iudicanda: non maiores par
Quocd eradentitis ipsis immemo¬
riam reuolutis pretecitirum cla¬
ibus approbabo: phirri bello ur
urimis sicuc ordo est ꝑi ꝯdito cuius
causa ⁊ orrgo hec fuit.
nnõ ab urbe condita. cͣccc. xxͦ.¬
.iiiͦi. carentimi romanam clas¬
sem. forte pretereuntem spectaculo
theatri prospectam hostiliter inuase¬
ĩunt. Qumq tantum nauibus uix ꝑ
fugam elapsis: cetera retracta impor¬
tum classis et profligata est. prefecti
nauium crucidati. omnes bello uti¬
les cesi reliqui uenditi sunt. Contini¬
O missi tarentum a romanis legati.
ut de in latis q eierentur in uiriis:
pulsati ab hisderi actas in super in¬
iurias retulerunt. his cai. : bel¬
lum in gens ortum est. Ro . anos
qui quantiq host circum si.epe¬
rent. per metientes. u tima ail egit
necessitas : pro letarici qiq
arma cogere: hoc est eos qui mur¬
be seinper sufficiende ꝓlis causa
uacabant militiȩ ascribere. Quippe
cum frustra deprole cura est: insi

Expanded text:
dijudicanda, non majores parvQuod evidentius ipsis in memoriam revolutis praeteritorum cladibus, approbabo Pyrrhi bello in primis, sicut ordo est, prodito: cujus causa et origo haec fuit. Anno ab Vrbe condita CCCCLXIIII Tarentini Romanam classem forte praetereuntem, spectaculo theatri prospectam hostiliter inuaserunt, quinque tantum nauibus uix per fugam elapsis; cetera retracta in portum elassis et profligata est; praefecti nauium trucidati, omnes bello utiles caesi, reliqui pretio uenditi sunt. continuo missi Tarentum a Romanis legati, ut de inlatis quererentur iniuriis, pulsati ab isdem auctas insuper iniurias rettulerunt. his causis bellum ingens exortum est. Romanos, qui quantique hostes circumstreperent permetientes, ultima adegit necessitas proletarios quoque in arma cogere, hoc est eos qui in Vrbe semper sufficiendae prolis causa uacabant, militiae adscribere: quippe cum frustra de prole cura est, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
non solum hispanioram uel gal¬
lorum auxilia que iam dudum
plurima habebant: sed eaam gre¬
corum comparanda duxerunt.
Itaq crantippum lacedemoniorum.
regem cum auxiliis acctnim: du¬
cem bello prefecerunt. Tantippus
inspectis penorum copiis atꝙ
in campum deductis: longe in
meltus mutato apparatii pugnam
com romanis conseruit. Ingens

Expanded text:
non solum Hispanorum, vel Gallorum auxilia, quae jamdudum plurima habebant, sed etiam Graecorum comparanda duxerunt. Itaque Xantippum Lacedaemoniorum regem cum auxiliis accersitum, ducem bello praefecerunt. Xantippus, inspectis Poenorum copiis, atque in campum deductis, longe in melius mutato apparatu, pugnam cum Romanis conseruit. Ingens
Abbreviated transcription (Latin):
tulit Et karlomannꝰ quidem pꝰt
administratũ cõmuniter biennio
regnũ morbo decessit Rarolus aũ
fratre defuncto: consensu om̃ium
francorũ rex constituttur De cuiꝰ

Expanded text:
tulit. Et Karlomannus quidem post amministratum communitor biennio regnum morbo decessit; Karolus autem, fratre defuncto, consensu omnium Francorum rex constituitur. 4. De cu
Abbreviated transcription (Latin):
uomͦ albom cũ langobardis relicta panuii¬
nonia ad italiam uenit.
uomͦ abbom ad italie fines ueniens mon uiii¬
tem regis ascendit. & de bisontib feris.
Quomͦ albom uenetiarũ fines ingressus sit. ix
Uireges eo tẽpore frantis imꝑabant. & x
e felice ep̃o taruisiano.xii. D ehoc eod̾e xiii¬
felice & de fõrtunato sapientissimo uiro.

Expanded text:
 Alboin, cum Langobardis, relicta Pannonia, ad Italiam venit. 8. Quomodo Alboin ad Italiae fines veniens, montem Regis ascendit, et de bisontibus feris. 9. Quomodo Alboin Venetiarum fines ingressus, in ui reges eo tempore Francis imperabant, et De Felice episcopo TarvisianoFelice, et Fortunato sapientissimo viro.
Abbreviated transcription (Latin):
Incipiunt capła libri secundi.
Uamꝰ langobardi conducti a nãse¬
te cartulario eidem contra go¬
thos auxilium prestiterunt.
Qrom narses bucellinũ & amingum
francorum duces suꝑauit. & de mor¬
te leutherii tercii ducis.
uomodo narses sinduald herulorum ni¬
regulũ sibi rebellantem exturcit.
esignis pestilentiȩ & mortalitate quȩ i¬
tempore narsetis italiam uastauit.
Dł inuidia romanoꝵ adu̾sus narsetem.u¬

Expanded text:
INCIPIUNT CAPITULA LIBRI SECUNDI. 1. Quomodo Langobardi conducti a Narsete chartolario eidem contra Gothos auxilium praestiterunt. 2. Quomodo Narsis Buccellinum et Amingum Francorum duces superavit, et de morte Leutharii tercii ducis. 3. Quomodo Narsis Sinduald Herulorum regulum sibi rebellantem extinxit. 4. De signis pestilentiae et mortalitate quae tempore Narsetis Italiam vastavit. 5. De invidia Romanorum adversus Narsetem
Abbreviated transcription (Latin):
cius ꝓuintie qui guntranno regi
francorũ parebat. contra eos exer̾¬
citum duxit. Commissoq bello.
terga uertit: ibiq extinctus est.
Tantamq tunc stragem langobar¬
di de burgundionib fecerunt. ut
ñ possit colligi numerus occisorũ.
Ditatiq inȩstimabili prȩda: ad
italiam reu̾tuntur.
Uib discetdentib. emius qui&
mũmolus accersitus arege: pa

Expanded text:
cius provinciae qui Guntramno regi Francorum parebat, contra eos exercitum duxit, commissoque bello, terga vertit ibique extinctus est. Tantamque tunc stragem Langobardi de Burgundionibus fecerunt, ut non possit colligi numerus occisorum. Ditatique inaestimabili praeda ad Italiam revertuntur. 4. Quibus discendentibus, Eunius, qui et Mummulus, accersitus a rege, pa
Abbreviated transcription (Latin):
lis imꝑator possit exercere.: qui tas¬
tam tonstantiam ꝓ retuienda ques¬
dam miles habuisset̃. Horum anni
imꝑii tercio: gratianus ualentins¬
ani filius inꝑator ẽ. factusssaden
anno apud atrepatos: uera lanadi
nubib pluuie mixta defluri.
Reterea athanaricus rex gorhos
xp̃ianos in gentȩ sua crudens¬
sime ꝑ secutus. plurmos barlas¬
rum ob fidem interfectos. ad anon
martyrii sublimauit. Quorũ tam
plurimi in romanũ solum utit¬
nianus saxones gentem in occanils¬
torib & paludib inuiis sitam. ae¬
tute atq agilitate t̾ribilem: ꝑrculi¬
sam romanis finib eruptionen
magnam olim meditantes. in ipstꝰ
francorũ finib oppressits Burgu¬
dionũ quoq nouorũ hostr̃ nons
ferunt armatorũ ripȩ rhenis fi¬
minis insiderunt. hos quonda
subacta interiore germania a are¬

Expanded text:
imperator posset exerere, qui tanimperator posset exerere, qui tantam constantiam pro retinenda quondam miles habuisset. Horum anno imperii tertio Gratianus Yalentiniani filius imperator est factus. eodem anno apud Atrebatas uera lana de nubibus pluuiae mixta defluxit. Praeterea Athanaricus rex Gothorum Christianos in gente sua crudelissime persecutus, plurimos barbarorum ob fidem intmartyrii sublimavit. Quorum tamen plurimi in Romanum solum non tnianus Saxones gentem in Oceani littoribus et paludibus inviis sitam, virtute atque agilitate terribilem, periculosam Romanis finibus eruptionem magna mole meditantes, in ipsis Francorum finibus oppressit. Burgundionum quoque, novorum hostium, novum ferunt armatorum, ripae Rheni fluminis insederunt. Hos quondam subacta interiore Germania, a Dr
Abbreviated transcription (Latin):
octauus apud niceam consensu mi¬
litum imꝑator creatus ẽ: mansitq
in eo annis undecim. Qui cũ xp̃ianꝰ
integra fide sacram̃tum milicie ge¬
reret: sub iuliano augusto tribunꝰ
scutariorũ iussus ab imꝑatore sacri¬
lego aut immolare idolis aut mili¬
ciã excedere. fideliter sciens grauiora
ẽe. dei iuidicia & meliora promissa
sponte dicessit. Ita parua interiecta
mora. iuliano int̾fecto ac mox ioui¬
niano mortuo: qui ꝓ nomine xp̃i
amiserat tribunatum. retribuen¬
te xp̃o in locum ꝑ secutoris sui acce¬
pit imꝑium. Qmi postea fr̃em suũ
ualentem: participem fecit imꝑii
Procubium tirannum: pluresqͥ
postea satellites eius occiditssems
tes resuso mare. plurimȩ insn las
urbies concusse & subrite poris
referantur
aleus ab eudoxio ep̃o arriam
dogmatis assertore & bapui
onem diu texit: nec uoluntatiqi¬
testatem admiscuit. quoad usqin¬
uentis fr̃is auctoritatẽ comprisus
est. Contemplabatur eñĩ ae es.M
tam uim in ulciscendam fidem. Ne¬

Expanded text:
octauus apud Nicaeam consensu militum imperator creatus est mansitque in eo annis undecim. qui cum Christianus integra fide sacramentum militiae gereret sub Iuliano Augusto tribunus scutariorum, iussus ab imperatore sacrilego aut immolare idolis aut militia excedere, fideliter sciens et graniora Dei esse indicia et meliora promissa, sponte discessit. ita parua interiecta mora Iuliano interfecto ac mox Iouiano mortuo qui pro nomine Christi amiserat tribunatum, retribuente Christo in locum persecutoris sui accepit imperium: qui postea fratrem suum Valentem participem fecit imperii , Procopium tyrannum pluresque postea satellites eius occidit. terrrtes refuso mari plurimae insularum urbes concussae et subrutae perisse referantur. Valens ab Eudoxio episcopo, Arriani dogmatis assertore, et baptonem diu texit nec uoluntati potestatem admiscuit, quoad uiuentis fratris auctoritate conpressus est. contemplabatur enim de eo, quantam uim in ulciscenda fide
Abbreviated transcription (Latin):
& tiberio adoptiuis filiis cesaris ꝑ
uastra dispositos in magnam coa¬
lnsse gentem. Atq ita euamtmo¬
men exoꝑe p̃sumpsisse: qͥa crebro
ꝑ limitem habitatula constituũ.¬
aburgos uulgo uocant. Lorumq
c̃e. preualidam & ꝑ nitiosam ma¬
num. gallie hodieq testes sunt:
in quib presumpta possessione
consistunt. quanuis ꝓuidentia
dei xp̃iani omnes modo facti.
catholica fide nr̃isq clericis qͥb
obedirent receptis blande man¬
suete. innocenterq uiuant: non
quasi cum subiectis gallis. s ue¬
re cum fratrib xp̃ianis.
Nno autem undecimo imꝑii
sin ualentinianꝰ cum sarma¬
te sese ꝑpannonias diffudissent.
easq uastarent: bellum in eos
parans. apud brigitionẽ oppidũ
subita effrisione sangumis qͦd
grecl apoplexis uocant: suffoca¬
tus & mortuus ẽ sPostoͣm gratianꝰ
filius suus occidentis imꝑium
tenuit: ualente patruo morien¬
tis partib constrtuto. Halentini¬
anum etiam frẽm suiim parũu
ad modũ: socium creauit imꝑii.

Expanded text:
 Tiberio, adoptiuis filiis Caesaris, per castra dispositos in magnam coaluisse gentem atque ita etiam nomen ex opere praesumpsisse, quia crebra per limitem habitacula constituta burgos uulgo uocant, eorumque esse praeualidam et perniciosam manum, Galliae hodieque testes sunt, in quibus praesumpta possessione consistunt; quamuis prouidentia Dei Christiani omnes modo facti catholica fide nostrisque clericis, quibus oboedirent, receptis blande mansuete innocenterque uiuant, non quasi cum subiectis Gallis sed uere cum fratribus Christianis. Anno autem undecimo imperii sui Valentinianus, cum Sannatae sese per Pannonias diffudissent easque uastarent, bellum in eos parans apud Brigitionem oppidum subita effusione sanguinis, quod Graece apoplexis uocatur, suffocatus et mortuus est. Post quem Gratianus filius Occidentis imperium tenuit, Valente patruo in Orientis partibus constituto; Valentinianum etiam, fratrem suum paruum admodum, socium creauit imperii
Abbreviated transcription (Latin):
pene nullo nichil triste gestum: &
houueum idem scriptores proposi¬
to sibi magis laudandi negotio ca¬
ueteltnumerositates mueriarũ:
ne eos dem quibus hec & de quibꝰ
seribebantur offinderent. audi¬
toresq: suos exemplis prȩteritoꝵ
terrere potius qͣm instituere ui¬
dentur. Porro autem nos in ulo¬
mo temporum positi. mala ro¬
manorum scire non possumus.
nisi ꝑ eos qui landauere roma¬
nos. Ex quo intelligi datur. quan¬
ta illa fuerint que studio propt̾
horrorem reprehensa sunt: cum

Expanded text:
pene nullo nihil triste gestum. Et pene nullo nihil triste gestum. Et hoc cum iidem scriptores, proposito sibi magis laudandi negotio, caverent numerositates miseriarum, ne eosdem, quibus haec et de quibus scribebantur, offenderent, auditoresque suos exemplis praeteritorum terrere potius quam instruere viderentur. Porro autem nos, in ultimo temporum positi, mala Romanorum scire non possumus, nisi per eos qui lauda vere Romanos. Ex quo intelligi datur quanta illa fuerint, quae studio propter horrorem repressa sunt, cum
Abbreviated transcription (Latin):
restituti.
Nno aburbe condita. ccce .Lxxxͦ.¬
primo: pestilentia ingens apud ro¬
mam conflagrauit. Cuius atroci¬
tatem significare contentus sum:
quia uerbis implere non possum.
Si enim spacium temporis quo
mansit inquiritur: ultra bienni¬
um uastando porrecta est.Si depo¬
pulatione quam egerit. cenͣsus in¬
dictus est. quis non quantum sũꝑ¬
fuisseo inquireret:Si iuolentia
que fecerit: sibillini libri tistes
sunt. qui eam tęlesti ira impositã
responderunt¶Sed ne quen quam
quasi tempestate cauullationis of-¬
fendat: quod cum sibilla iratos de
os dixerit. noiram uelestem dixis¬
se uideamur: audiat & intelligat
quia hec & si plerunq: ꝑ aerias
potestates fiunt. tamen sine arbi¬
trio omĩpotentis dei omnino noi
fiunt Co tempore cappa romania
uirgo uestalis incesti iea: suspendio
periit. corruptor eius consciiq ser¬
ui: supplicio affecti sunt ¶Fcce con¬
tinuatim que & quanta numera¬
mus accidisse annis singulis plu¬
rima: inter quos certe raro. aut

Expanded text:
restituti. Anno ab Vrbe condita CCCCLXXXI pestilentia ingens apud Romam conflagrauit, cuius atrocitatem significare contentus sum, quia uerbis inplere non possum. si enim spatium temporis quo mansit inquiritur, ultra biennium uastando porrecta est; si depopulatio quam egerit, census indictus est, qui non quantum rfuisset, inquireret; si uiolentia qua adfecerit, Sibyllini libri testes sunt, qui eam caelesti ira inpositam responderunt. sed, ne qaemquam quasi temptatio cauillationis offendat, quod, cum Sibylla iratos deos dixerit, nos iram coelestem dixisse videamur. 224 audiat et intelligat, quod haec, etsi plerumque per aerias potestates fiunt, tamen sine arbitrio omnipotentis Dei omnino non fiunt. Eodem tempore Capparonia, virgo Vestalis, incesti rea, suspendio periit: corruptor ejus consciique servi, supplicio affecti sunt. Ecce continuatim quae et quanta numeramus accidisse annis singulis plurima, inter quos certe raro aut
Abbreviated transcription (Latin):
uit. Alexandria: que condita est¬
sub nomine bucefali equi. Aiexas¬
dria montuosa. Alexandria apud
porum. Alexandria in scythia. A¬
lexandria babilonis. Alexandria
apud massagets. Alexandria a¬
pud egyptum. Alexandria apud
origb̃sam. Alexandria apud gra¬

Expanded text:
 Alexandria quae condita est nomine Bucephali equi, Alexandria montuosa, Alexandria apud Porum, Alexandria in Scythia, Alexandria Babylonis, Alexandria apud Massagetas, Alexandria apud Aegyptum, Alexandria apud Origala, Alexandria apud Gra
Abbreviated transcription (Latin):
patrie opem ferret. Igitur silla mox
ut campanũ littus attigit: norbanũ
consulem prelio oppressit. Septem

Expanded text:
patriae, opem ferret. Igitur Sulla, mox ut Campanum littus attigit, Norbanum consulem praelio oppressit, septem
Abbreviated transcription (Latin):
An forte dicitur etiam in his temꝑib
bella ciuilia ñ fuisse: Quib a nobis
respondebitur. Iustius quid̾e socia¬
lia uocare oportere: s nobis ꝓficere
si tiuilia nominent᷑. Cum enĩ causis
uocabulis. ac studiis paria docentur
om̃ia: tum sibi in his tanto plus uen¬
Anat reuerentia xp̃ianȩ religionis:
quanto minꝰ p̃ sumpserit potestas
irar uctouis. Nam cum plerũq ima
improbi tiranni temere inua.q it
dentes rem publicam. usurpatoq: re¬
gio statu romani imꝑii corpus abru¬
perint: atq ex eo bella uł ꝑ se innis¬
ta importarint uł in se iu̾sta cõmo

Expanded text:
an forte dicetur, etiam in his temporibus an forte dicetur, etiam in his temporibus bella ciuilia non fuisse? quibus a nobis respondebitur, iustius quidem socialia uocari oportere, sed nobis proficere, si ciuilia nominentur. cum enim causis uocabulis ac studiis paria docentur omnia tum sibi in his tanto plus uindioat reuerentia Christianae religionis quanto minus praesumpserit potestas irata uictoris. nam cum plerumque improbi tyranni temere inuadentdentes rempublicam usurpatoque regio statu Romani imperii corpus abruperint atque ex eo bella uel per se iniusta inportarint uel in se iusta commo
Abbreviated transcription (Latin):
bocciuim maurorũ regis filio spelia.¬
ri omib copiis fecit. Queͣm continuo¬
in bellum reuersum: tradito sibi op¬
pido int̾fecit ¶reatis itaq: publio ser¬
uilio. & oppido claudio consulibus:
uisus ẽ. tandem silla pͥuatus. hoc
fine conclusa sunt duo bella fumes¬
tissima: sõciale italicum. & ciuile sil¬
lanum. hecͣꝑ annos decem tracta:
serunt ¶Tantũq electissimorũ uiroꝵ
uernaculorumq militũ roma hoc
ciuili bello ꝑdidit: quantũ in ea su¬
periori tempore cum se iam adu̾sum
alexandrũ in agnũ tircunspiceret. in
qiscreẽ etatis census inuenit. P ret̾ea
edilicios .lx. senatores fere.ce: abso
innumeris totius italiȩ popłis qui
passim sine consideratione deleti st̃.
¶Quos neget quisquã si ualet quin¬
ne eodem dampno suo uicerit roma:
quos amisit italia. Pro dolor. nunqͥd¬
nam & lnc comparatione ambigua
egent tempora: Inmo uł maxime
inquiunt. Nam quid tam aꝑte quã
bellis ciuilib bella ciuilia comꝑant᷑:

Expanded text:
Bocchi Maurorum regis filio spoliari omnibus copiis fecit: quem continuo Bullam reuersum tradito sibi oppido interfecit. Creatis itaque P. Seruilio et Appio Claudio consulibus uisus est tandem Sulla priuatus. hoc fine conclusa sunt duo bella funestissima, sociale Italicum et ciuile Sullanum. haec per annos decern tracta pserunt; tantumque leetissimorum uirorum uernaculorumque militum Roma hoc ciuili bello perdidit, quantum in ea superiore tempore, cum se iam aduersum Alexandrum Magnum circumspiceret, in discretis aetatibus census inuenit; praeterea aedilicios sexaginta, senatores fere ducentos, absque innumeris totius Italiae populis, qui passim sine consideratione deleti sunt, quos neget quisquam, si ualet, quin eodem damno suo uicerit Roma quo amisit Italia., Pro pudor! num quidnam et hic conparatione ambigua egent tempora? immo uel maxime, inquiunt: nam quid tam apte quam bellis ciuilibus bella ciuilia conparantur?
Abbreviated transcription (Latin):
uorum suꝑ greges & pastores om¬
um qui in eorum uicinia pascebas¬
tur. & de eis predas abegerunt. Sub¬
secutus ẽ. hes rector lou illius quẽ
sculdais lingua ꝓpria dicunt. iur
nobilis ammoq & uirib poreis.

Expanded text:
orum super gregem, et pastores ovium, quae in eorum vicinia pascebantur, et de eis praedas abegerunt. Subsecutus est hos rector loci illius, quem sculdahis lingua propria dicunt, vir nobilis, animoque et viribus potens
Abbreviated transcription (Latin):
martus aurelius antonꝰ uices¬
tenuit anñis. iͦ. hie sacerdos helio¬
lioti umo gabasi templi: nullam sui nisi stu¬
pbrum. flagitiorũ. totiusq obscen¬
tatis: infamem satis memoriamp
liquit. Tumultu militari exorton
me: cum matre int̾fectus ẽ
Nno ab urbe condita. dccee. lxx¬
quarto: aurelius alexanderun¬
cesimus pͥmus ab augusto senatus
ac militũ uoluntatẽ imꝑator trea¬
tus: tredecim annis digno equntats
preconio fuit Cuius mater mamci
xp̃iana: origenem prb̃m audixe
curauit. Nam stałim expeditione m
ꝑsis facta: xerxen regem eorũ man¬
mo bello uictor oppressit. Ilpiano uꝰ

Expanded text:
Marcus Aurelius Antonitenuit annis quatuor. Hic sacerdos Heliogabali templi, nullam sui nisi stuprorum, flagitiorum totiusque obscenitatis infamem satis memoriam reliquit. Tumultu mRomae cum matre interfectus est. Anno ab Vrbe condita DCCCCLXXIIII Aurelius Alexander uicensimus primus ab Augusto senatus ao militum uoluntate imperator creatus tredecim annis digno aequitatis praeconio fuit: cuius mater Mamea Christiana Origenem presbyterum audire curauit: nam statim expeditione in Persas facta Xerxen regem eorum maximo bello nictor oppressit. Vlpiano u
Abbreviated transcription (Latin):
stentib cansis spreco mariti fr̃e.
sub desiderii regis langobardorũ
patrocimũ se cum liberis sus con¬
tulit /Et karlomannꝰ quidem pꝰt
administratũ cõmuniter biennio
regnũ morbo decessiti Rarolus au
fratre defuncto: consensu om̃ium
francorũ rex constitutur:̃ De cuiꝰ
natiuitate atq infantia uł etiam

Expanded text:
stentibus causis, spreto mariti fratre, sub Desiderii regis Langobardorum patrocinium se cum liberis suis contulit. Et Karlomannus quidem post administratum communiter biennio regnum morbo decessit; Karolus autem fratre defuncto consensu omnium Francorum rex constituitur. 4. De cuius nativitate atque infantia vel etiam
Abbreviated transcription (Latin):
rege̾m totius orbis t̾rarum cũ sub¬
limib tropheis triumphantẽ. in
macedoniam olimpiadi matͥ mee
remitterent.¶Qũa rem frustra me
petere ita cognoui. q̃m dum scis¬
citor si quid etiam ad huc uidere
possem dignũ admiratione aut

Expanded text:
regem totius orbis terrarum cum sublimibus tropheis triumphantem in Macedoniam Olympiadi matri meae remitterent. Quam rem frustra me petere ita cognovi, quoniam dum sciscitor, si quid etiam adhuc videre possem dignum admiratione aut
Abbreviated transcription (Latin):
um qͦ ciuitat̃e inter taruisium
& forouilium positam. pari mͦex
pugnauit & diruit. Cũ rauenna¬
tib romanis bellum gessit ad flu¬
uium emilie qui scultenna dr
in quo bello aparte romanorum
terga dantib. octo milia cecidert̃.
¶Lo tempore magnꝰ rome t̾remotus
factus est: magnaq fu̾it inunda¬
tio aquarũi Post hec fuit clades
scabearum. ita ut nullus potuis

Expanded text:
ue, civitatem inter Tarvisium et Foroiuli positam, pari modo expugnavit et diruit. Cum Ravennantibus Romanis bellum gessit ad fluvium Aemiliae qui Scultenna dicitur. In quo bello a parte Romanorum, reliquis terga dantibus, octo milia ceciderunt. Eo tempore magnus Romae terrae motus factus est, magnaque tunc fuit inundatio aquarum. Post haec fuit clades scabearum, ita ut nullus potuis
Abbreviated transcription (Latin):
Ubi cum multa crudeliter ac¬
nequiter ageret. incredibilit eta
pasiano comꝑit. pͥmum deponer
trem nicbil tum mali suspicant̃
cum cȩteris flauianis in capitolim
comyulit. Succenso itaq templo
& mixta simul flãma rinaq añs
in unũ pariter interitum ac tumi¬
lum deditPost deficiente in uesru¬
siani nom̃ exercitu suo destitutus.
appropinquantib usq: iam hostio
trepidus. cum se in quandam pro¬
ximam palacio cellulam contri¬
sisset: turpifsime in de protractin
cum ꝑ uian sacram nudus ducerꝰ
passim fimũ in os eiꝰ comiactantib
in forum deductus: octauo qͣm re¬
gnum p̃sumpserat m̃se apud gnti¬
mas scalas minitissimorũ ieam
crebris compunctionib excarni¬
catus. atq: inde unco tractus & in
tyberim missus: etiam communi
caruit sepultura¶Multis antem e
nefariis modis: ꝑ complures dies
a uespasiam militib aduersus se¬
natum populumq: romanũ mol¬
creta cede seuitum est.

Expanded text:
ubi cum multa crudeliter acnequiter ageret, incredibili etiam pasiano comperit, primum deponereatrem, nihil tum mali suspicantem, cum caeteris Flavianis in Capitolium compulit: succensoque templo, et mixta simul flamma ruinaque, omnes in unum pariter interitum ac tumlum dedit. Post deficiente in Vespasiani nomen exercitu suo destitutus, appropinquantibus jam hostibus, trepidus, cum se in quamdam proximam palatio cellulam contraxisset, turpissime inde protractus cum per viam Sacram nudus duceretur, passim fimum in os ejus conjectantibus, in forum deductus, octavo quam regnum praesumpserat mense apud Gemonias scalas minutissimorum ictuum crebris compunctionibus excarnificatus, atque inde unco tractus in Tyberim mersus, etiam communi caruit sepultura. Multis autem et nefariis modis per complures dies a Vespasiani militibus adversum senatum populumque Romanum indiscreta caede saevitum
Abbreviated transcription (Latin):
poribus philippi gesta sunt
Uost hec carthaginienses cũ tirum
urbem auctotem originis suȩ
ab alexandro magno captam euer¬
samq didicissent: timentes tran¬
situm eius in affricam futurum.
hamilcarem quendam cognom̃to
rodanum uirum facundia sollerti
precipuum: ad ꝑscritandos alexan¬
dri actus direxerunt. Qui ꝑ parmi¬
nionem quasi trans fuga exceptus.
de hinc in militia regis admissus:
omnia ciub suis ꝑ tabellas scrip¬
tas. & post cera suꝑlitas enintia¬
bat᷑. hunc mortuo alexandro kar¬
thaginem reuersum. quasi urbem
regi indicasset: non ingrato tantum
animo. uerum etiam crudeli inui¬
dia necauerunt.
sinde cum assidua nec unqͣm

Expanded text:
poribus Philippi gesta sunt. Post haec Carthaginienses cum Tyrum urbem, auotorem originis suae, ab Alexandro Magno captam euersamque didicissent, timentes transitum eius in Africam futurum, Hamilcarem quendam cognomento Rhodanum, uirum facundia sollertiaque praecipuum, ad perscrutandos Alexandri actus direxerunt. qui per Parmenionem quasi transfuga exceptus, dehinc in militiam regis admissus omnia ciuibus suis per tabellas scriptas et post cera superlitas enuntiabat. hunc mortuo Alexandro Carthaginem reuersum, quasi urbem regi uenditasset, non ingrato tantum animo uerum etiam crudeli inuidia necauerunt. deinde cum adsidua nec um
Abbreviated transcription (Latin):
bello uicti & profligati: undecim
elefanti in potestatem redacti. a¬
grigentini omnes sub corona uen
diti sunt. hannibal senior facta
cum pauas eruptione: defugit.
Gneo cornelio asinagaio diulio cos¬
sislibus: cum hannibal senior ora
italie maritima instructa. lxͣx.
nauium classe uastaret. romani
& ipsi classem fabricari: atq in¬
strui preceperunt. Quod diuluis
consul: celeriter impleuit. Nam
erant: centum triginta naiim
classis deducta. in anchoris stecit.
Cornelius asina consul alter: cum
sedeum nauib liparam insulam
petit. Ibi ab hannibale quasi ad
collo quium pacis euocatus: pu

Expanded text:
bello victi et profligati, undecim bello victi et profligati, undecim elephanti in potestatem redacti, Agrigentini sub corona omnes venditi sunt. Annibal senior, facta cum paucis eruptione, diffugit. Cn. Cornelio Asina C. Duilio consulibus, cum Annibal senior oram Italiae maritimam instructa septuaginta navium classe vastaret, Romani et ipsi classem fabricari atque instrui praeceperunt: quod Duilius consul celeriter implevit. Nam erant, centum triginta navium classis deducta in anchoris stetit. Cornelius Asina, consul alter, cum sedecim navibus Liparam insulam petiit; ubi ab Hannibale quasi ad conloquium pacis euocatus Pu
Abbreviated transcription (Latin):
potuerint tolerare pro fama.
Nno ab urbe condita. ccce .lxxx.¬
tertio: id est apio claudio quin¬
to fabio consulib. mamertinis quo¬
rum messan a nobilis siciliȩ ciuitas
erat. auxilia contra hieronem sira¬
cusanum regem & pignorum copias
hieroni iunctas. & apium claudium
consulem cum exercitu misere Ro¬
mani. Qui tam celeriter siracu¬
sanos poenosq suꝑauit: ut ipse qͦꝗ
rex rerum magniuidine ꝑterritus.
ante se uctum qm congressum fu¬
isse prodiderit. Qui exin fractis
uirib amissaq fiducia. cum pac̾e
supplex rogaret: duceNitis talen¬
tis argenti nissu consulum mul¬
tatus accepit.¬
onsules agrigentum siciliȩ
ciuitatem: ibiq presidia poe¬
norum oꝑibus ualsoqͣ tinxeruñ.
Cum inclusus ea obsidione senior¬
hannibal imꝑator poenorum. ad
summam egestatem redactus eẽc:
hanno imꝑator nouus carthagi¬
cessit: expugnationemq ciuitatis
paulisper sustulit. Sed continuo:
tiuitas capta est. Poeni maximo

Expanded text:
potuerint tolerare pro fama.potuerint tolerare pro fama.Anno ab Vrbe condita CCCCLXXXIII id est Appio Claudio Q. Fabio consulibus Mamertinis, quorum Messana nobilis Sieiliae ciuitas erat, auxilia contra Hieronem Syracusanum regem et Poenorum copias Hieroni iunctas et Appium Claudium consulem cum exercitu misere Romani. qui tam celeriter Syracusanos Poenosque superauit, ut ipse quoque rex rerum magnitudine perterritus ante se uictum quam congressum fuisse prodiderit: qui exim fractis uiribus amissaque fiducia cum pacem supplex rogaret, ducentis argenti talentis iussu consulum multatus accepit.onsules Agrigentum Siciliae ciuitatem ibique praesidia Poenorum operibus ualloque cinxerunt. cumAnnibal, imperator Poenorum, ad summam egestatem redactus esset, Anno, imperator novus Carthagicessit, expugnationemque civitatis paulisper distulit: sed continuo civitas capta est. Poeni maximo
Abbreviated transcription (Latin):
oiulo hec uident: atoꝵ ideo duppli¬
ua slis uidentur quȩ indent. Et¬
confusi caligine nequicie in id ca¬
dunt: ut mmus uidendo plus ui¬
deant. tum tam̃ id quod ẽ. ista ut
est uidere non possunt. Qui grauio¬
ra arbitrantur flagella patris. qͣm¬
hostis incendia: qui acerbiorem
uocant blandientem. ammonen¬
tem & redim̃tem deum: qͣm perse¬
quentem.dñantem.trucidant̃ẽq
diabolum. Quam quasi de patre
intelligerent: de castigatione gau¬
derent᷑. Et si preuideretur fructus
eruditionis: esset disciplina tole¬
rabilis. Ac propter spem que nunc
gentib data ẽ. antea uero ñfuerat:
leuiora ducerent. & si grauiora pa¬
terentur. Quanqͣm contemptus
miseriarum possunt etiam suis
discere: apud quos summa mala
ꝓ summis bonis estimata sunt tas¬
tum. ut głam famȩ celebrem atq
illustrem consequerentur. Per quos
colligi datur: quanta nobis quibus
eternitas beata ꝓmititur. sint to¬
leranda pro uita: cum illi tanta

Expanded text:
oculo haec uident atque ideo duplioculo haec uident atque ideo duplicia illis uidentur quae uident confusi caligine nequitiae in id cadunt, ut minus uidendo plus uideant, cum tamen id quod est ita ut est uidere non possint; qui grauiora arbitrantnr flagella patris, qhostis incendia: qui acerbiorem vocant blandientem, admonentem, et redimentem Deum, quam persequentem, dominantem, trucidantemque diabolum. Quamquam si de patre intelligerent, de castigatione gauderent: et si praevideretur fructus eruditionis, esset disciplina tolerabilis: ac propter spem, quae nunc gentibus data est, antea vero non fuerat, leviora ducerent, etsi graviora paterentur: quamquam contemptus 232 miseriarum possunt etiam a suis discere, apud quos summa mala pro summis bonis aestimata sunt, tantum ut gloriam famae celebrem atque illustrem consequerentur: per quos colligi datur quanta nobis, quibus aeternitas beata promittitur, sint toleranda pro vita, cum illi tanta
Abbreviated transcription (Latin):
ende cum post mortem ago¬
thoclis karthaginienses sici¬
siam instructam classe uastaretto:
a pͤirro rege epiri ab italia arcessi¬
to terrestri naualiq certamine se¬
pe superati. nouissime ad romana
bella conuersi sunt. ¶Pro dolor. Le¬
giintne ista de ueterib. qui de recen¬
tibus conqueruntur: Inmo leguni.
& ea non equitate sed emulatione
contuunit. Maximo enim illo & in¬
effabili qum nec iꝑsi discermNt
stimulo compunguntur: non pro¬
pter tempora masa. sed propt̃ tem¬
pora xp̃iana: & dniuatio est inini¬
di ulceris. ut quicquid sub exẽcrabi¬
li agitur: atrocis ẽe. uideatur. Sic̃¬
oculis inderi solet: eos quos exe¬
iantur nichil non paruum. nicħ
toye agere. Et hoc tamenp le
ter. IN tantum enim captum cor
obliquat inuidia: ut rectum na¬
tura non uideat.de quorñ numero
sunt isti. sed multo miseriores quiã
imimici dei. ac ꝑide iimici ueri¬
tatis: de quib flentes hec dicimus
& quos miscditer si patientur ar¬
guimus ut sanemnus. Qui uicioso

Expanded text:
nde cum post mortem Agathoclis Carthaginienses Siciliam instructa classe uastarent, a Pyrrho rege Epiri ab Italia arcessito terrestri naualique certamine saepe superati, nouissime ad Romana bella conuersi sunt. Pro dolor, legantne ista de ueteribus, qui de recentibus conqueruntur? immo legunt et ea non aequitate sed aemulatione coniciunt. maximo enim illo et ineffabili quem neo ipsi discernunt abimnle conpunguntur non propter tempora mala sed propter tempora Christiana; et deriuatio est inuidi ulceris, ut, quidquid sub exsecrabili agitur, atrocius esse aideaturuidoculis videri solet, eos quos exsecrantur, nihil non pravum, nihil toue agere, et hoc tamen plane simpliciter, in tantum enim captum cor obliquat inuidia, ut rectum natura non uideat; de quoram numero sunt isti, sed multo miseriores quia inimici Dei ac perinde inimici ueritatis — de quibus flentes haec dicimus et quos misericorditer, si patiantur, arguimus, ut sa- nemus, — qui uitioso
Abbreviated transcription (Latin):
eR hec tempora faro aldus spo¬
letanorũ ductor classem rauen¬
natium ciuitatẽ inuasit. s iussu
regis liuiprandi eadem romanis
reddita ẽ. Contra hunc faro aldum
ducem filius suns trasemundus
insurrexit. tũq clericũ faciens:

Expanded text:
er haec tempora Faroaldus Spoletanorum ductor classem Ravennatium civitatem invasit; sed jussu regis Liutprandi, eadem Romanis reddita est. Contra hunc Faroaldum ducem, filius suus Trasemundus insurrexit, eumque clericum faciens