comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sibi fuit impato ¶ E go tristiũ spectator euen¬
tuu̾ ⁊ tusticie cascigator raitꝰ fui qui ꝓfto
sc̃y ĩmilitibꝰ meis et modescia ⁊ hobediẽtiam
eriore deici nõ teriere s reguere ⁊ castigare.
ꝓpoĩtũ ẽ rerate et fumate aĩos cirado discit
eritis ad alia ĩposter cautiores ¶Neq̃ ei quad
u̾atas loci et uĩa fec̾ audacia untuti hostiũ
ĩxutadii e. Hestͥ̾nũ die fortũa suo egerit arbi¬
trio ĩ reliqͥs nĩe fortitudim ut spcio m̃eq:
prudẽtie more grriet ¶LIis dictiẽ ꝯsolatꝰ nuli¬
tes ⁊ pudore ac meiore ꝯcussos oĩone fuma¬
uerat. Iỹc uo bellis undiq oric̾tibꝰ ꝓpoĩtu
ab cundi ex his dudũ locio cepat. s ne hĩta fu¬
ga sayet iscructa atie ecastris ĩ axtũ erut
Ut si ꝙͥ hostes auderẽt sepatũ ĩueriet. U̾cinge¬
torix cui młtũ aĩ ⁊ plꝯ eiat urraũ ꝯtẽplatus
abeunte ip̃e et ĩ plana desccdit. ꝯcursũq ẽ
equesta tin leui plio qͦ srior. Ce. ĩ cascra se re

Expanded text:
sibi fuit imperator, ego tristium spectator eventuum et stultitie castigator irritus fui, qui profecto semper in militibus meis et modestiam et obedientiam errore deici: non terrere, sed arguere et castigare propositum est. Reparate et firmate animos. Errando discitur. Eritis ad alia in posterum cautiores. Neque enim, quod iniquitas loci et vestra fecit audacia, virtuti hostium imputandam est. Hesternum diem fortuna suo egerit arbitrio; in reliquis vestre fortitudini, ut spero, vestreque prudentie morem geret. His dictis, consolatus milites et pudore ac merore concussos oratione firmaverat; ipse vero, bellis undique orientibus, propositum abeundi ex his dudum locis ceperat. Sed ne abitus fugam saperet, instructa acie e castris in apertum exiit, ut, si quid hostes auderent, se paratum invenirent. Vercingetorix, cui multum animi et plus erat virium, contemplatus abeuntem ipse etiam in plana descendit, concursumque est equestri tan
Abbreviated transcription (Latin):
legati et ẜ et ał ip̃is tp̃s audedi aliquid
adueisse tati nec ꝯtẽti p̃da nͥ cauie̾ta cai¬
delitate ⁊espsa cẽt/ oppidi custodibꝰ ⁊ iõais
negociatoribꝰ ad unĩ cesis qͥtũq ibi ⁊e¬
pta sũt tãꝙ̃ bello uł heditate quesita
equis nit̾se portionibꝰ diuiẜut. prete:
obsides qͦs ad magra̾tꝰ ab illis. liberati
redendos dedux̾iit. oppidii no ip̃ nõ sat
ualidũ extimates ue quͥ reanis utile:
e posser flanus enuissis exculẜnit fru¬
niẽti ꝑte nauibꝰ quatũ pancis horis
liciut Erat ei ĩ ripa ligeris oppidũ au¬
cita ꝑte aquis a ͭ flamis ĩ iecta ne qͥd
peitꝰ roais tãto ey opposito super esset
¶leq his ꝯteti duo illi egregn. Ee. aĩci
ut eũ si nõ alz saltẽ fame ⁊erelleret Rua
iuspem ualde illos liger aunus cruge¬
bat liq̃factis auctꝰ inuiba ut uadari
nusqͣ posse trederet᷑ ¶ Cclar hec ita
fieri audies cedo cognoscere cerit se cleni¬

Expanded text:
eti, et sibi tempus audendi aliquid advenisse rati, nec contenti preda nisi cruenta crudelitate respersa esset, oppidi custodibus et romanis negotiatoribus ad unum cesis, quecumque ibi reperta sunt, tamquam bello vel hereditate quesita equis inter se portionibus diviserunt preter obsides, quos ad magistratus ab illis libertati reddendos deduxerunt. Oppidum vero ipsum non sat validum estimantes, ne quando Romanis utile esse posset, flammis immissis, exurunt, frumenti parte navibus, quantum paucis horis licuit erat enim in ripa Ligeris oppidum, avecta, parte aquis aut flammis iniecta, ne quid penitus Romanis tanto ex oppido superesset. Neque his ut eum, si non aliter, saltem fame repellerent; quam in spem valde eos Liger amnis erigebat, liquefactis auctus nivibus, ut vadari nusquam posse crederetur. Cesar ita hec fieri audiens, credo, cognoscere cepit se cle
Abbreviated transcription (Latin):
scipedio atq obsidiꝰ libetan. ¶ S sup eis
cĩ memoria glioses feci ita ut ex imiẜa
et nuẜabili fortũa ĩ iudiosos toti gallie
reddiderim l Ite inꝙͣ mei ⁊ hoꝵ que udĩ
fide nobiliꝰ Illi at̾ ut qͥbꝰ eẽt ninus p̃ cor¬
diis affixa ꝑfidia abiere illico ⁊ ubori
scatim ut noniodunu attigeit ubi. Ee
heduoꝵ fidei credes obsides ey oĩ gallia
et frumetu et pecuma rei.p. ⁊ sua et

Expanded text:
stipendio atque obsidibus liberavi, sed supra omnis evi memoriam gloriosos feci ita; ut ex misera et miserabili fortuna invidiosos toti Gallie reddiderim. Ite, inquam, mei et horum, que vobis fide nobilius. Illi autem, quibus esset imis precordiis affixa perfidia, abiere illico et verbostatim, ut Noviodunum attigerunt, ubi Cesar Eduorum fidei credens obsides ex omni Gallia et fr
Abbreviated transcription (Latin):
heduoꝵ aĩos et hoꝵ iuuenũ leuitatẽ cͥtis
iuditus iam an noũat ¶Teq ĩ dubium
reuocabat qu hoꝵ ꝓfectio allat᷑a esset.
huc ꝓdicio eruptura maturiꝰ a muices¬
ue a ͭ tñ liberũ ꝯmeatũ lib̃is hõibꝰ dene¬
gando uiderẽtͣ. ĩ uxriꝰ ał uiuites detiue¬
do pauidus crederetͣ licẽtia dedit abeundi
digaediẽtes noͣ sic allogt¶ Et ĩtẽ ait amc
iuemorate si force oblici cẽnt mea ĩ illes
et ppłi. R. bnfici ¶go eĩ nõ antiqͣ res
e an paucos ꝑ amnos cũ uos hediu hu̾les¬

Expanded text:
Eduorum animos et horum iuvenum levitatem certis indiciis iam ante notaverat, neque in dubium revocabat, quin horum profectio allatura esset huc proditio eruptura maturius. Ne tamen aut liberum commeatum liberis hominibus denegando videretur iniurius, aut invitos detinendo pavidus crederetur, licentiam dedit abeundi. Digredientes vero sic alloquitur: Et ite, ait, amici, vibus memorate, si forsitan obliti essent, mea in illos et populi romani beneficia. Ego enim, non antiqua res est, ante paucos annos quu
Abbreviated transcription (Latin):
pͥꝯ audicrat oñis inde auotatos ad niiedos
addirꝰ loci alt̾iꝯ cui maxie metuchit ꝙ ide
planũ it cẽt ad opidui quẽ aditũ si ⁊ ouian
capent qui colle alt̾u iaz hr̃ut tum sibi
ꝓrsꝯ obsessi et se clusi asuis/ ⁊ exclusi al
cascra crebreq munitões ĩ sederãt s diffici
uissis equitibꝰ et ĩ nustis turbe muliõibꝰ
taleatis qͦ maior ac strepetior motꝰ eẽt
õiuz q aĩos eciore ac pauore uario atq
mcta exp̾tatõe suspederet ¶ p̃e hostibꝰ iłus¬
pectõe trepida adductis leg̾atis legionu
quid ꝑas apit et dicit rem ẽẽ difficilem
docet quid uqͥtas locor mali heãt quãtũ¬

Expanded text:
dos aditus loci alterius, cui maxime metuebant, quod inde planum iter esset ad oppidum; quem aditum si Romani caperent, qui collem alterum iam haberent, tum sibi prorsus obsessi et seclusi a suis et exclusi ab castra crebreque munitiones insederant. Sed difficiliussis equitibus, et immixtis turbe mulionibus galeatis, quo maior ac strepentior motus esset, omniumque animos errore ac pavore vario atque incerta expectatione suspenderet, ipse, hostibus in suspicionem trepidam adductis, legatis legionum, quid paret, aperit, dicit rem esse difficilem, docet, quid iniquitas locorum mali habeat quantu
Abbreviated transcription (Latin):
lit castͣ preportis opidi metatꝰ ¶e. ĩpedimẽ
tuto loco positis abeuntẽ reliqͦ ꝯsecutꝰ excitu
ultimiã sẽy atiẽ carpende ¶Sĩc ĩtendũ dece
muilibꝰ hosciũ obtrũcatis̃ alexiam cũ ueniss

Expanded text:
lit, castra pre portis oppidi metatus. Cesar, impedimentis lit, castra pre portis oppidi metatus. Cesar, impedimentis tuto loco positis, abeuntem reliquo consecutus exercitu ultimam semper aciem carpendo, sicque inter eumdum decem millibus hostium obt
Abbreviated transcription (Latin):
ad ꝯsilui uocat et fugeie quide hostes.
ait ac gallicis fiibꝰ ab rre¶ d i pñs satius
eẽ ut galli sua antiqua libertate reaneat
ĩ futuꝵ mimme ¶am quis dubitet ma¬
iore illos nisi atq ĩpetu reu̾suros occur¬
redũ ꝓfugis .gͥ ut uł fugere neqͥat uel
a̾missis ĩpediuictis uudi et ĩ glorii fugi¬
ant eyemplo q alios simili terreãt ab
gentis ĩ t̾ponit᷑ ne cui eqͥtil ad filios ad
paiẽtes ad ꝯiugem sit reditꝰ qͥ nõ toana
atie penetrass tres aties gallicoꝵ eqͥtum
fuere totidem his romanas. Ce. opposuit
tubꝰq suul ẽ cratũ locis quo c̾tamine ui
sub mutedis auxiliis ubicũq suos urgeri
seuẜat romani ducis diligẽcia ĩges fuit
gerianor qͦ eqͥtũ quos etrasie nanis
tatu captisq et. Ce. pũtatis aliqͥt nobilissimuis
eisde pugne exitũ p̃uidẽs abscessit ductis se¬
cũ qͦs duc̾e̾ licuit cet̾is sequi iussis alerianq
opidũ q̃ nõ loge aberat gradu festinate se ꝯtu¬

Expanded text:
 suos evocat: Et fugere quidem hostes ait ac gallicis finibus abire. Id in presens satis esse, ut Galli sua antiqua in libertate remaneant: in futurum minime. Nam quis dubitet maiore illos nisu atque impetu reversuros? Occurrendum profugis igitur, ut vel fugere nequeant, vel, amissis impedimentis, nudi et inglorii fugiant, exemploque alios simili terreant ab gentis interponitur, ne cui equitum ad filios, ad parentes, ad coniuges sit reditus, qui non romanam aciem penetrasset. Tres acies gallorum equitum fuere: totidem his romanas Cesar opposuit, tribusque simil est certatum locis. Quo certamine in submittendis auxiliis, ubicumque suos urgeri senserat, romani ducis diligentia ingens fuit. Germanorum quoque equitum, quos e transrhenanis tabat, cum eisdem pugne exitum previdens abscessit, ductis secum, quos ducere licuit, ceteris sequi iussis, Alexiamque oppidum, quod non longe aberat, gradu festinante se contu
Abbreviated transcription (Latin):
nudo euaẜi ¶ Te. ubi qd aĩo decieuerat.
actũ udet recertui canupat subscitit legi
pellẽte aĩos ꝙͣuis retinẽtibꝰ legatis qͥbus
et fuge hostui ꝯfusi et uictoriaꝵ suaꝵ me¬
meria nil ia sͥ iudicas difficile nõ pͥꝯ hoste
ĩsequi destitit ꝙͣ ad portas opidi p̾uc̾rret.

Expanded text:
nudus. Cesar ubi, quod animo decreverat, actum videt, receptui cani imperat. Substitit legiopellente animos, quamvis retinentibus legatis, quibus et fuge hostium confisa et victoriarum memoria suarum, nil sibi iudicans difficile non prius hostes insequi destitit,
Abbreviated transcription (Latin):
signũ receptu ame datũ qui legatoꝵ ino.
nĩos ex illoꝵ ore q utiles moi̾tꝰ ꝯtẽysistisat¬
q urgẽte nescio qͦna aĩoꝵ ĩpetu iiustis uu¬
de net redrret̾ õs neq qͥ rediret a ͭ. salutẽ sua
aut rõanũ decꝰ ĩ tegrũ reportarẽt an igno¬
rabatis ut magni sere eycitꝰ araucis sola
locoꝵ ĩ iqͥtate suꝑati st̃ An si alias uesarret.
histouias oblati eratis ut nudiꝯ terciꝰ ego ip̃e
ad auaricũ dũ hostes eqͥtatu ac duce nuda¬
tos et pse uici faciles añ occłos hr̃cꝯ quia

Expanded text:
signum receptui a me datum, qui legatorum, immo meos ex illorum ore utiles monitus contempsistis, atque, urgente nescio quonam animorum impetu, ivistis unde nec redirent omnes, neque qui redirent aut salutem suam aut romanum decus integrum reportarent. An ignorabatis, ut magni sepe exercitus a paucis sola locorum iniquitate superati sunt? an, si alias nesciretis historias, obliti eratis, ut nudius tertius ego ipse ad Avaricum, dum hostes equitatu ac duce nudatos et per se vinci faciles ante oculos ha
Abbreviated transcription (Latin):
suoꝵ cuuũ qͦs occide̾ belli uire licuert
nõ amꝑliꝰ ꝙͣ tres horaẜ noctis adu
quie sius dedit ueritꝰ credo ne niua
sopore marceserẽt ĩ ggoniã redit dis
ĩterim piclosa atingerãt nã et aliui
co digresso cascia es ĩ uaẜãr et castar
latitudo ⁊ raucitas defẽsoꝵ et ius hal¬
tui ze ĩsimũ discͥmen aduexat Ide
pͦ. die passũ ꝓximoq palsuꝵ abqr d
id se sparare. Ec fabsꝰ nũciauit Is qui
legatꝰ ad casira remaẜat et ħ illi mud¬
uie et noctis medio occurrerit ꝑ quem
gressu addito at celeras ad castra ne¬
dui orto sole p̾ueĩt et hedui lictaiuast
de suor cede nũtus auditf ĩ furere ñ

Expanded text:
occidere belli iure licuerit, non amplius, quam tres horas noctis, ad requiem suis dedit, veritus, credo, ne nimio sopore marcescerent; inde Gergoniam rediit. Duo interim periculosa contigerant. Nam et Alverni, eo digresso, castra eius invaserant, et castrorum latitudo et paucitas defensorum et vis hostium rem in summum discrimen adduxerat: id se primo die passum proximoque passurum atque ad id se preparare Cesari Fabius nuntiavit, is, qui legatus ad castra remanserat; et hic illi nuntius noctis et vie medio occurrit, per quem gressu addito, accelerans ad castra nondum orto sole pervenit: et Edui, Litaviti de suorum cede nuntiis auditis, in fur
Abbreviated transcription (Latin):
legionarios se mulites dixeit extrenia fa¬
me uictos ecastus clanculũ effugsi¬
se pari õẽm ex̃citũ fame ꝯfectũ ee
Cetera de hiuc oĩa dicto regis ꝯsona
ꝓsecuta stͥ tũ u̾cingetorix exclama¬
uit ⁊ yme ĩquit quẽ proditionis
accusatis. hec nobis cũcta ꝓueĩunr
atq illd̾ extremai ut siue uro ꝑicło
uicꝰ. Ce. ac fugiẽs nullis agus a
urbibꝰ ⁊eceptec ¶ Id eĩ it młta m̾o
ꝯsilio ꝯstitutũ e His dictis uͥsi iepẽte
aĩ uarie gentis ⁊ credule usq adeo
ut leto plausu et armoꝵ crepitu qd¬
placuisse adamaret᷑ et una uoce uer¬
cingetorix sũmꝰ ducũ ac fidelissimꝰ
ebsidione captaq defentõe hosces ꝑ¬
agũt Inq dies obnixiꝰ utaq uami
romani aggcerem ĩ mesi oxis geli
ĩgenti atq mibre ꝓpetuo prepediti
untute tñ hac ꝑseueracia difficłta¬
tes spante uigiuti quĩq diebꝰ exta¬
serat et nurris ad mouerãt galli de

Expanded text:
legionarios se milites dixerunt: extrema falegionarios se milites dixerunt: extrema fame victos e castris clanculum effugisse, pari omnem exercitum fame confectum esse Cetera dehinc omnia dicto regis consona persecuti sunt. Tum Vercingetorix exclamavit: Et per me, inquit, quem proditionis accusatis, hec vobis cuncta proveniunt, atque illud extremum, ut sine vestro periculo victus Cesar ac fugiens nullis agris aut urbibus receptetur; id enim inter multa meo consilio constitutum est. His dictis versi repente animi varie gentis et credule usque adeo, ut leto plausu et armorum crepitu dcomplacuisse conclamaretur, et una voce Vercingetorix summus ducum ac fidelissimus obsidionem ceptamque defensionem hostes peragunt, inque dies obnixius utrique. Nam et Romani aggerem immensi operis, gelu ingenti atque imbre perpetuo prepediti, virtute tamen ac perseverantia difficultates superante, vigintiquinque diebus extruxerant, et muris admovera
Abbreviated transcription (Latin):
quo ꝑgeba dute̾ certũ ab eit̃ nõ diuusi ueatꝰ
ne fortassis ac quiescẽt uocibꝰ atq ꝯsilus ͥ¬
nisanoꝵ pugnam laboris ĩ tollerãcia non
uͥ̾tute poscẽtuĩ romanos si me absẽte cãꝯ
actulit fortune nõ alti imputãdũ atq si
aliquo suadẽte ꝯtigiss hnda illi graͣ ess.
aquo ub̾ pristinũ ut eoꝵ ⁊ pancitatem:
uderetis et ignauia noscẽtis qui stulto
que iam ꝓxĩa ia pene nob̾ ĩ maibꝰ ẽ qu.
hoc ip̃m regnũ qd̵ ꝯsensu oĩu uire possideo
sponte dimittere yatꝯ sũ Siforsitan uos
honore michi pociꝰ ꝯtulisse creditis ꝙ̃ ane
laborat ĩ opia iam ad pugna atq ad op
aliquid insperate ꝓsꝑitatis affulẜit a¬
bitum moluit᷑. Hoꝵ ame fictũ nicħ suspi¬
cenum rõanos milites audita Erãt ẜui
aliqui ĩter pabulan dũ capti erãt et iu
carcere torti mltiplicit̾ ⁊ afflicti iussiq
quid y eos dĩci uellet et ꝓducti ĩ medium

Expanded text:
quo pergebam. Ducem certum abiens non dimisi, veritus quo pergebam. Ducem certum abiens non dimisi, veritus ne fortassis acquiesceret vocibus atque consiliis insanorum pugnam laboris intolerantia, non virtute, poscentium. Romanos si, me absente, casus attulit, fortune, non alteri, imputandum: at si, aliquo suadente, contigisset, habenda illi gratia esset, a quo vobis prestitum, ut eorum et paucitatem videretis, et ignaviam nosceretis, qui stulto que iam proxima, iam pene nobis in manibus est. Quin hoc ipsum regnum, quod consensu omnium iure possideo, sponte dimittere paratus sum, si forsitan vos honorem michi potius contulisse creditis, quam a me laborat inopia. Iam ad pugnam atque ad oaliquid insperate prosperitatis affulserit, abitum moliuntur. Horum ut a me fictum nichil suspicemini, romanos milites audite. Erant servi aliqui inter pabulandum capti et in carcere torti multipliciter et afflicti, iussique quid per eos dici vellet, et producti in medium
Abbreviated transcription (Latin):
sey et fragilis hũana potẽcia cũ ad suos ꝑuc¬
niss acusatꝰ ab eis ẽ ꝙ siue p̾sidio et suie.
duce de ĩdustria delictis castris equitatu ⁊
oĩ flore milicie abducto reanis gallia prodere
uoluiss qd q iui se fucrat prodidiss nempe
regnũ ꝯcensu ppłi collatũ s sorde et illud ato¬
mano duce asequi sibi głiosiꝯ extimare pro¬
nide gallia sui regis prodita loci oportunitate
et celesci fauore liberatam ¶Neq cĩ cãu aliqͦ¬
s et certo msilio euenisse ut et cast᷑ tutis locis
abducet et ⁊oanis̃ ꝓpis admota deferet ynio
etiã spoliaret ei robore uixq eo digaesso hostes
uelut nũtio moniti aduolassẽt accusatõius
hec suma. hic suspitõnũ color fui ¶ eml̃ꝯ̃
apparebat tanti mͦ regis ĩdubio salutẽ uti
nisi reꝯ his obiectis ꝯstãtissime r espõdisset
ip̃e loci sita attrax̾ ꝑ se ip̃ uti eqͥtes abduxi
qͦs palustribꝰ locis ĩ utiles sciebam utiles at

Expanded text:
humana potentia quum ad suos pervenisset, accusatus ab eis est, quod sine presidio et sine duce, de industria derelictis castris, equitatu et omni flore militie abducto, Romanis Galliam prodere voluisset, quodque in se fuerat, prodidisset; nempe regnum consensu populi collatum sibi sordere, et illud a romano duce consequi sibi gloriosius estimare; proinde Galliam sui regis fraude proditam, loci opportunitate et celesti favore liberatam; neque enim casu aliquo, sed certo consilio evenisse, ut et castra tutis locis abduceret, et Romanis propius admota desereret, imno etiam spoliaret omni robore, vixque eo digresso, hostes, velut nuntio moniti, advolassent. Accusationis hec summa, hic suspicionum color fuit, quibus verbis apparebat tanti modo regis in dubio salutem verti, nisi reus his obiectis constantissime respondisset. ipse loci situs attraxit per se ipsum tuti. Equites abduxi, quos palustribus locis inutiles sciebam, utiles autem,
Abbreviated transcription (Latin):
uocato ad ꝯciõem exẏcitu. Ce. ita diẜuit hẽtit
o milites temeritatis ⁊ cupidiuis ur̃e fructuz
aĩo mestũ meo ur̃a tñ audacia atq ĩsolẽcia
eudui unde abstinedũ hoc ẽ totũ nr̃a ducis of

Expanded text:
vocato ad concionem exercitu, Cesar ita disseruit: Habetis, vocato ad concionem exercitu, Cesar ita disseruit: Habetis, o milites, temeritatis et cupidinis vestre fructum, animo mestum meo, vestra tamen audacia atque insolentia eundum, unde abstinendum, hoc est, totum vestri ducis of
Abbreviated transcription (Latin):
uiterẽt ille ut loqui poterat frustra
ait. Iaz iĩe eiꝰ sangiuẜ ac uita desti¬
tuit. Qum me liuqͥte gͥ. et uos mor¬
a du .l. erurite sic uoriferas ĩ sultãs¬
q hostibꝰ iuit ⁊ morie̾s suis ꝓfuit his
ac tlibꝰ suoꝵ caibꝰ iõam tãde ygrauati
cesis quadragnita ser cẽtuiomibꝰ ac
militibꝰ septingẽtis ũͥqͦ colle reiciũt᷑.
fuisset et fuga lõgior ⁊ largior cedes
nisi ꝓudissini ducis ex suĩa rẽane se
cohortes gallis ĩseq̃ntibꝰ obiecissẽt ãq
ad plana fugiẽdo ĩsequedo adq obsta¬
do puctũ cẽt legiões ip̃e ĩstructa atie
an ꝙͣ se equis locis crederet suos ĩ castͣ
reuocauit ¶ec ẽ legio ad gͥgonia fusa
uiꝰ meinit trãquillꝰ ĩ pͦ. ĩt̾. tres lel¬
ligallici adu̾sitates. Cesareas nũata
Et diei quide illiꝰ reliquie saucus
cuiadis aut humadis mortius et ẜis q̃ri¬
moniis st̃ assurte ubi dies ꝓxĩꝯ illuxit cõ¬

Expanded text:
niterentur, ille, ut loqui poterat: Frustra, niterentur, ille, ut loqui poterat: Frustra, ait; iam me enim sanguis ac vita destituunt. Quin me linquite igitur et vos morti, dum licet, eripite. Sic vociferans insultansque hostibus ruit, et moriens suis profuit. His ac talibus suorum casibus Romani tandem pregravati, cesis quadraginta sex centurionibus ac militibus septingentis, iniquo colle reiciuntur. Fuisset et fuga longior et largior cedes, ni providentissimi ducis ex sententia romane se cohortes Gallis insequentibus obiecissent: quumque ad plana fugiendo, insequendo atque obstando perventum esset, legiones ipse instructa acie et, suos in castra revocavit. Hec est legio ad Gergoniam fusa, cuius meminit Tranquillus in primo, inter tres belli gallici adversitates cesareas numerata. Et diei quidem illius reliquie sauciis curandis aut humandis mortuis et seris querimoniis sunt absumpte. Ubi dies proximus illuxit, con
Abbreviated transcription (Latin):
at rõaui et pugna p̾cedẽti et asscẽ¬
ad radice collis misit ut si sues dare
terga ꝯtigeret hostes ab isequendo
iusta atie nõ erat rei exitu auxs
expectabat galli quidẽ loco et nuͣs
rõam sola uͥtute p̃stabat᷑ que tñ
ad ultiuũ mole hostui uicta suca¬
ascẽderat cũ coĩtibꝰ ĩffectis abicitur
spatiq locũ p̃mii suppliciũ occupauit
memoradii p̃terca ĩ hãc et ña hora
faciu ĩ cidi ¶ Pdarc᷑ eĩ nempe petronꝰ
legiois esde ce̾curio dũ portas fragere
intitur młtitudie hostui cͥcu̾uetꝰ ⁊ pla¬
gis młtis aflictꝰ ac ꝑ adu̾sꝰ ad socios
qnͥ ĩ quit uic uebcũ seiuare ꝓhibeor:
uos yuabo qͦs mecũ glie scudio ĩ discri¬
mien trayi Ite ĩ columes dui paruꝑhos
barbaros detiueo hec dites qͣi ad huc
irege ĩ adũsos ĩueit᷑ et duobꝰ uno cesis
ipetu ieliqͦs aporte custodit᷑. ĩterim
uertit deniq suicoites qui ĩuiti et
mesti eũ deẜebat ope eͥ nc̃ etiã ferie

Expanded text:
 Romani, et pugna precedenti ed ascenad radicem collis misit, ut, si suos dare terga contingeret, hostes ab insequendo iusta acie non erat, rei exitum anxius expectabat. Galli quidem loco et numero, Romani sola virtute prestabant, que tamen ad ultimum mole hostium victa succascenderat, cum comitibus interfectus abiicitur, speratique locum premii supplicium occupavit. Memorandum preterea in hanc ipsam horam facinus incidit. Marcus nempe Petronius, legionis eiusdem centurio, dum portas frangere nititur, multitudine hostium circumventus et plagis multis afflicservare prohibeor, vos servabo, quos mecum glorie studio in discrimen traxi. Ite incolumes, dum parumper hos barbaros detineo. Hec dicens, quasi adhuc integer in adversos invehitur, et duobus uno cesis impetu, reliquos a porte custodia interim avertit; dumque sui comites, qui inviti et mesti eum deserebant, opem sibi nunc etiam ferre
Abbreviated transcription (Latin):
licat. suꝑ his ad Cc. legatos uuttũt qͥ
fam purget uenia petãt et hec oĩa nõ
fide s metu agẽtes Solita itim ĩ se¬
cacto belli ꝯsilia agitabat urbesq fuu¬
tnuas ad arma ꝑ nũcios hortabantur
nulle biificioꝵ atq honoꝵ memioria
exciderat soliꝰ. Cesaree memine r ãt cle¬
mẽtie que cũ õs ad amorẽ atq ad ob¬
siqu excitasse debuerit uator ĩdignã
qde ad ĩ uirias excitam ostremo hec
en admorte usq yduxit de qͦ suo dicetur
ueĩentibꝰ benignissinũ ⁊espõsui dedit ꝑꝑ ali¬
qͦt deniz̾tiũ uanitatẽ nõ se minꝰ ube s¬

Expanded text:
licant, super his ad Cesarem legatos mittunt, qui factum purgent, veniam petant. Et hec omnia non fide, sed metu agentes solita interim in secreto belli consilia agitabant, urbesque finitimas ad arma per nuntios hortabantur. Mille beneficiorum atque honorum memoria exciderat: solius cesaree meminerant clementie. Que quum omnes ad amorem atque obsequium excitasse debuerit, multos indignum quidem ad iniurias excitavit; postremo hec eum ad mortem usque perduxit. De quo suo dicetur venientibus benignissimum responsum dedit: propter aliquot dementium vanitatem non se min
Abbreviated transcription (Latin):
nõ se ueri iudicis s pn more patas castiga¬
re uoles nẽ ꝑiuere nõiatim eporidorige et.
uiridemarũ rreiubet et sues alloqui ut
uideat cos cesos nõ ee sic ꝓditor ille afii¬
rerat qui ubi ad heduos uenere aifti¬
illos etoto agnũ nõ et nouerat et añ¬
bat pcussit aĩos illico uera asideratio
cẽscrũtq oiũis se r̾cipite ĩ locũ suidis¬

Expanded text:
severi iudicis, sed pii more patris castigare volens, non perimere. Nominatim Eporedorigem et Viridomarum ire iubet et suos alloqui, ut videant eos cesos non esse, sicut proditor ille confinxerat. Qui ubi ad Eduos venire amicosillos e toto agmine non et noverat et amabat, percussit animos illico vera consideratio, senseruntque omnes se precipite
Abbreviated transcription (Latin):
pli fortu̾a totis his copus exꝑtur
nec remi iuste comissuꝵ atiei utia¬
getoriy agebat s qũ abudaret ca¬
tatu rõanos pabulo eyclusuꝵ atq
ita uiros arms ĩ uictos ĩ edia ac
fame uigtuꝵ neq arcere hostem

Expanded text:
totis his copiis experturum neque rem iuste commissurum aciei Vercingetorix aiebat, sed, quoniam abundaret equitatu, Romanos pabulo exclusurum, atque ita viros, armis invictos, inedia ac fame victurum. Neque arcere hostem
Abbreviated transcription (Latin):
pantibꝰ m̃ciꝰ supueit dece milia illa
suoꝵ ĩ potestatẽ. Ce. ce̾ uix lictauictu
fuga crreptii euasisse ¶  uc̃ subito de¬
iecti nctu ad t̾bunũ quẽ obsidekant
nultibꝰ mutatis s nõ aĩs festinat ftm̃
temtere sine ꝯsesu sui ipli excusãt de

Expanded text:
nuntius supervenit: decem millia illa suorum in potestate Cesaris esse, vix Litavitum fuga ereptum evasisse. Tum subito deiecti metu ad tribunum, quem obsidebant, vultibus mutatis, sed non animis, festinant, factum temere sine consensu
Abbreviated transcription (Latin):
ac Ce. hor asilior auctor oui ⁊ pͥnceps
Ie sua spõte ꝯcitatũ ppłm u̾bis urge¬
bat ut eo illos adũteret unde reditus
ulła eẽt ad sauiora asilia ¶ Itaq et tri¬
bimũ uulitũ marcũ ariscili et negoci¬
atoree romanos fide data cabiloue op¬
pido eductos ĩ itiuere.ꝙͣ. fidẽ agressi spo¬
liãt seq ĩ locũ eiumẽtẽ defesiõis gra
ieceptãtes die nectuq cͥusiscũt ac.

Expanded text:
 consiliorum auctor omnium et princeps. Is sua sponte concitatum populum verbis urgebat, ut eo illos adduceret, unde reditus nullus esset ad saniora concilia. Itaque et tribunum militum Marcum Aristium et negotiatores Romanos, fide data Cabillone oppido eductos in itinere contra fidem aggressi spoliant, seque in locum eminentem defensionis gratia receptantes die noctu
Abbreviated transcription (Latin):
cłtate defẽsiois occisi sũt. de fiatrabꝰ
mieis ac ꝓpiuqͥs loqui lacͥmis ĩpedior
hos audite qͦs ex ea cede nẽ rõaneꝵ
dini ubis fide subornati testes ꝓdeut
de ꝯficta historia nil mutãtes his auditis
teruci os exclauiãt lita uictũ orãt ut sa¬
tp̃s sit nõ ẽ de rebꝰ certissumis ꝯsultãdu¬

Expanded text:
t. De fratribus meis ac propinquis loqui lacrimis impedior. hos audite, quos ex ea cede non Romanorudam verbis fidem subornati testes prodeunt, de conficta historia nil mutantes. His auditis, territi omnes exclamant, Litavitum orant, ut satempus sit, non est de rebus certissimis consultandu
Abbreviated transcription (Latin):
srem uenerat solo hostilꝰ scupefactis̃ aspectu
ĩ gẽte um frumẽti ac peccoris late effusi ad¬
epta egẽtes rer oui legiões dispsa int cos
reꝵ copia recieauit. ¶ Du hes ab imꝑa¬
tore cam celerit᷑ ꝙͣ felicił gererẽt᷑ legatus
uir fortissmiꝰ labicnꝰ ĩ ꝑplexitatibꝰ młtis crat
profectus nepe cũ qͣtuor legionibꝰ luteriam
ꝑisioꝵ que ĩsula secane sita erat ubi ut̃ ẽ
tocis tras alpine gallie famosior ciutas fuda¬
ta yisiꝰ magna ibi młtitudie hostuĩ ercertꝰ¬

Expanded text:
spem venerat, solo hostibus stupefactis aspectu, ingentem vim frumenti ac pecoris late effusi adeptus, egentes rerum omnium legiones, dispersa inter eos rerum copia, recreavit. Dum hec ab imperatore tam celeriter quam feliciter gererentur, legatus, vir fortissimus, Labienus in perplexitatibus multis erat. Profectus nempe cum quatuor legionibus Lucetiam Parisiorum, que in insula Sequane sita erat, ubi nunc est totius transalpine Gallie famosior civitas fundata Parisius, magna ibi multitudine hostium except
Abbreviated transcription (Latin):
ista perpessu milla ꝑ me mora ẽ oppi¬
giatõe omuittere sũ ꝑatꝰ unanniter
espoderet noli hoc q̃sũꝰ optie nupator
sic mltos anos te duce mulitaiũꝰ ut
Iulla hostũ nob̾ hãc ignonima rroga¬
uit ut cepta desereremꝰ ¶e tu gͦ. dux

Expanded text:
ra est: oppugnationem omittere sum paratus, unanimiter responderent: Noli hoc, quesumus, optime imperator. Sic multos annos te duce militavimus, unullus hostium nobis hanc ignominiam irrogarit, ut cepta deseramus: ne tu ergo, dux
Abbreviated transcription (Latin):
rẽ se se portis mitrisq ꝓripuerãt enasere
et auari quide lõga ac difficilis obsidio hus
hũit fine ¶erangẽtorix & auariceses
teliquias nocturna fuga ĩ sua castra delatas
demẽter excepit ac ueritꝰ nequa excorũ
ꝑmustione timultuandi occasio p̃beret᷑ segae¬
gandos curauit ut cũ castia essẽt ẜuyru
merũ ppłor distabuta ad sues quisq dedu¬
ceret¶Ipe uo neq ad hoc fractꝰ ac deiectus
euẽtu ita ꝯsolatꝰ ẽ suos ut diceret nõ utute
set arte quados miuros oppugnadi uictoriã
hãc rõais obtigisse stultũ eẽ ĩ bellis ꝓspera
oũua spare tẽpanda dulcibꝰ amiara letis:
tristra nuꝙͣ sui ꝯsilu fuisse ut defẽdetetur
anaricũ fecisse hoc biturigũ ĩ ꝓuidã picta¬
te ⁊ facile urnis i dulgecia cefoz ꝑmite

Expanded text:
rem sese portis murisque proripuerant, evasere. rem sese portis murisque proripuerant, evasere. Et Avarici quidem longa ac difficilis obsidio hunc habuit finem. Vercingetorix vero avaricenses reliquias nocturna fuga in sua castra delapsas clementer excepit, ac veritus, ne qua eorum permixtione tumultuandi occasio preberetur, segregandos curavit, ut, quum castra essent secundum numerum populorum distributa, ad suos quisque deduceretur. Ipse vero neque hoc fractus aut deiectus eventu ita consolatus est suos, ut diceret: Non virtute, sed arte quadam muros oppugnandi victoriam hanc Romanis contigisse; stultum esse in bellis prospera omnia sperare; temperanda dulcibus amara, letis tristia; numquam sui consilii fuisse, ut defenderetur Avaricum; fecisse hoc Biturigum improvidam pietatem et facilem nimis indulgentiam cete
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ certatim ad iutente pͥmũ gradui laudis
apprehende muri undiq ad fastigia non
ues ĩsyata hostiũ corona se se locis patẽ¬
tieribꝰ liberiꝰ defẽsuri neuiaꝵ ymerẽtur
augustus ĩ platea ꝯfugerit postq̃ uo¬
aadũtert haud quaꝙͣ ⁊õanos ĩ plana
descrd̾e s uno alui attollete mag̾ ac ma¬
gis meno ꝯplere metuẽtes undiq cͥcũ¬
cludi fugãq cripi crepide armus abiect.
eytrema opidi cursu rapido petiera¶ Ibi
pars portaꝵ ĩexitu se coaretans ꝓs huue
t. asuecta ab equitibꝰ ad hec missis cesi oe
nlł pde studiũ s uindicte fuit oibꝰ añ ocłos
mors erat mercatoꝵ ⁊ õauoꝵ qui ad gena¬
bũ ĩ meriti illi qͥde sola galloꝵ crudelicate
pierat eiꝰ cedis recordatõ sup̃ rõanũ more
accibabat aios ut nec etati nec seyui ꝑce¬
nũs ad quadraginta nuilia capitũ ascẽdit
iuy octingẽti qui ad pͥmã capti opidi cdamo¬

Expanded text:
quoque certatim adnitente primum gradum laudis quoque certatim adnitente primum gradum laudis apprehendere, muri undique ad fastigia non ves, inspecta hostium corona, sese locis patentioribus liberius defensuri, ne viarum premerentur angustiis, in plateam confugerunt. Postquadverterunt haudquaquam Romanos in plana descendere, sed, uno alium attollente, magis ac magis menia complere, metuentes undique circumcludi fugamque eripi, trepide armis abiectis, extrema oppidi cursu rapido petiere. Ibi pars portarum in exitu se coartans, pars limen transvecta ab equitibus ad hoc missis cesi omnes. Nullum prede studium, sed vindicte fuit; omnibus ante oculos mors erat mercatorum romanorum, qui ad Genabum, immeriti illi quidem, sola Gallorum crudelitate perierant. Eius cedis recordatio, supra romanum morem, acerbabat animos, ut nec etati nec sexui parcenumerus ad quadraginta millia capitum ascendit, vix octingenti, qui ad primum capti oppidi clamo
Abbreviated transcription (Latin):
etate illos ĩ ualidos ubi suos net pietate
nec p̃cibꝰ flecti et ĩ ꝓpoĩte fixos uide̾t et
pudore et amorẽ syante metu enurris ex¬
damare ⁊ rõais ut pocerat dare istãtis
fuge sẽsũ ĩ cepũt quo iuetu opidani ne
re abhostibꝰ ĩtellecta p̾clusis itiueribus
capentur abendi ꝯsilui mutabeit ¶ Ce¬
Sar die ꝓpĩo cũ nurro oppidi tures. et:
machinas adiuouiss nemye tãtꝰ nuber
uubis afluxit ut ꝑ facile ẽẽt alium
titurꝰ at ip̃e qui sepe fidis tẽpestatibus
aduictoriaꝵ uti soleret occasionẽ ĩbre s̃¬
illũ iter ad d qd̾ ĩ tedebat aperuisse extinqs
ꝙ et suor ad opus solito pigriores t̾ueret
et hostes ad custodiã opidi lentos et ĩ cau¬
tos ex rarioribꝰ ꝓ muros custodus aĩadũte¬
ret hortatꝰ nulites ut fructũ tãdẽ lõgi
loxboris atupet et pͥnus ĩ muril ascc̃dẽtibꝰ
p̃mia assueta pollicitꝰ tuba p̃hi signum
dedit ia gͥ. et spe pͥum scinulãte et uno¬

Expanded text:
etate illos invalidos. Ubi suos nec pietate etate illos invalidos. Ubi suos nec pietate nec precibus flecti et in proposito fixos vident, et pudorem et amorem superante metu, e muris exclamare et Romanis, ut poterant, dare instantis fuge signum ceperunt. Quo metu oppidani, ne, re ab hostibus intellecta, preclusis itineribus caperentur, abeundi consilium mutaverunt. Cesar die proximo quum muro oppidi turres et machinas admovisset, repente tantus imber nimbis effluxit, ut perfacile esset alium territurus. At ipse, qui sepe fedis tempestatibus ad victoriarum uti soleret occasionem, imbrem illum sibi iter ad id, quod intendebat, aperuisse estimans, quod et suos ad opus solito pigriores cerneret, et hostes ad tutelam oppidi lentos et incautos ex rarioribus per muros custodiis animadverteret, hortatus milites, ut fructum tandem longi laboris arriperent, et primis in murum ascendentibus premia consueta pollicitus, tuba prelii signum dedit. Ira igitur et spe premii stimulante, et uno
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ruptior negligẽtiꝰ ẜuabat᷑. s uirtuti ual
usꝙͣ difficile nil p̃iuptũ loci huiꝰ oppotu¬
nitate ꝯspicatꝰ e. nõ musit qͥ eũ cayent
s pse ip̃m nocte ĩtepesta ꝓfectꝰ excastas
ascesũ luce media ix accessibile supauit
⁊ repẽtiuꝰ adueĩes de pulso inde presidio
hostili occuyauit collem ⁊ castia ibi nũera
ꝯstituit qͥbꝰ duas legioes assiguit Tuui
duplite fossa duodeuos pedes seu alticudis

Expanded text:
preruptior, negligentius servabatur. Sed virtuti nil usquam difficile, nil preruptum. Loci huius opportunitatem cunspicatus Cesar non misit, qui eum caperent, sed per se ipsum nocte intempesta profectus e castris ascensum luce media vix accessibilem superavit; et repentinus adveniens, depulso inde presidio hostili, occupavit collem, et castra ibi minora constituit, quibus duas legiones assignavit. Tum duplicem fossam duodenos pe
Abbreviated transcription (Latin):
erat/ cos uero qui ad eũ se nu̾idi et ĩ¬
ermes capto opido afugerãt uestibus
atq arius ĩstruxit ¶ ñq g̃radũ pristi¬
nũ mulitie restituit Adhec diu̾sis ex
urbibꝰ sagitarios et oĩs grauis atraxit
auxilia quibꝰ acceptũ auariti detimmẽ¬
tum suppleretũ ¶Ecessit olouiconis:
filiꝰ chentouiotꝰ iitioborgum ⁊ex cutꝰ
patiẽ ⁊ẽanꝰ Senatꝰ amicũ appellanat
Sed ut seye filii derelictis ꝑentuu
adu̾s iu getorigem cũ iulto se ortulit
equitatii ¶ Tesar ad auaricũ cũꝑl¬
uscłos dies egit. et frumẽti ibi larga
copia atq oĩũ ꝯuieatiul ĩ ue̾ta fessũ
atq eyuriẽtẽ excitũ recie auit Inde
aid hostẽ ire tota mẽte disposita ut ĩ¬
uẽtũ uł tedio ĩ axtũ eliceret et ĩpug¬
nam cogeret ul ol sidiõe ꝯficeret duz
ad hoc iter actingitur legatõiba heduor
chortatꝰ ad ꝯponẽdas eoꝵ lites ⁊ cõtro¬
ũsias ĩtestiuas añ oĩa ꝓficisci hũit

Expanded text:
erant. Eos vero, qui ad eum seminudi et inerant. Eos vero, qui ad eum seminudi et inermes, capto oppido, confugerant, vestibus atque armis instruxit, inque gradum pristinum militie restituit. Ad hec diversis ex urbibus sagittarios et omnis generis contraxit auxilia, quibus acceptum Avarici detrimentum suppleret. Accessit Oloviconis filius Teutomotus, Nichioborgum rex, cuius patrem romanus senatus amicum appellaverat; sed, ut sepe filii, derelictis parentum ad Vercingetorigem cum multo se contulit equitatu. Cesar ad Avaricum complusculos dies egit, et, frumenti ibi larga copia atque omnium commeatuum inventa, fessum atque esurientem exercitum recreavit; inde, ad hostem ire tota mente dispositus, ut inventum vel tedio in apertum eliceret et in pugnam cogeret, vel obsidione conficeret. Dum ad hoc iter accingitur, legationibus Eduorum exhortatus, ad componendas eorum lites et controversias intestinas ante omnia proficisci habuit,
Abbreviated transcription (Latin):
craducturũ ut unũ sit oĩs gallie ꝯsiluum
uniũ corpꝰ una mẽs cui t̾raꝵ orbis i¬
par haud dubie sit futurꝰ. Is se fractuꝵ
saluti õiu ꝓfutura labore e̾iũ ac studo
mumenda ẽẽ qͥbꝰ subiti ĩ cursa hostiu
arccant᷑ Prata oĩbꝰ hec fuit oratio q
nõ aĩo defeciss s ubi ducar aln mag¬
ius cladibꝰ acceptis sese abdere soleãt
uultusq uulitũ refug̾e hic ĩ publiciu
ꝓdierit et uouũ salutis iter ostẽderit
Eoq plꝯ fidei illi erat qͦ auaricum
more ĩ gallia ꝯnunita sut ꝯcꝙͣ amili¬
laboꝵ sit aͭ. aduce in cõsiliadis ⁊ ediqͥs
ut ꝓmiẜat urbibꝰ ulla ĩ ꝑte cessatum
¶ogitabatd̃ estuabatq aĩo: dicho ac
nectibꝰ laborabat solicitabatq unuises
ad res nouas oc̃m galliã extitabat᷑ In¬
q hoc opus quos nuttere uiros elge¬
zat qui uł uoti ĩ ppłis acceptiq uel
blanda oratõe atq ĩgemo uł pͥncipu
fanuliaritate pellẽtes ac gr̃a idonci iusi

Expanded text:
raducturum, ut unum sit omnis Gallie consilium, unum corpus, una mens, cui terrarum orbis impar haud dubie sit futurus; id se facturusaluti omnium profutura labore omnium ac studio munienda esse, quibus subiti incursus hostium arceantur. Grata omnibus hec fuit oratio, quod non animo defecisset, sed ubi duces alii, magnis cladibus acceptis, sese abdere soleant vultusque militum refugere, hic in publicum prodierit, et novum salutis iter ostenderit; eoque plus fidei illi erat, quo Avaricum more in Gallia communita sunt, quicquam a mililaborum sit, aut a duce in conciliandis reliquis, ut promiserat, urbibus ulla in parte cessatum. Cigitabat estuabatque animo, diebus ac noctibus laborabat, sollicitabat universos, ad res novas omnem Galliam excitabat; inque hoc opus, quos mitteret, viros elegerat, qui vel noti in populis acceptique, vel blanda oratione atque ingenio, vel principum familiaritate pollentes, ac gratia idonei visi
Abbreviated transcription (Latin):
pudor que hec dignuitas imꝑator gͦ. hostes
ꝯspectũ ur̃m etam ꝓxĩo pati possũt ¶ i tũ
nos yugnare iube et signũ plii ꝓpone ut
ia iam ex his quibꝰ fidiit locis hos barbaros
detrahaniꝰ. fide uulitũ letꝰ. Ce. ego ĩ quid
sic affectos cũ uos uideã ut ulłz discͥmen
uitã mec p̾ferã saluti ꝓuide cũ tp̃s fũt so¬
lita u̾tute dextrisq uictacibꝰ usuri nunt
quiescite et elctõe tpris et ꝯsilii capiendi
cura mͥ liuqͥte ¶Nlempe h iuctoria quãta
facile iudicatis lotis situ non hostui iugore
difficilis mułtoꝵ mͥ credite urroꝵ fortiũ mõte
ꝯstaret quod adu̾sũ peitꝰ ꝓpoi̾to atq aĩo m̃o
ẽ et si eĩ uinicedi auidũ me nec negẽ nec
cis auͣctate reyssi quos ille eo ip̃o die ulła
alia ze gesta ĩ duyit ĩ castia atq ad ĩ cep¬
ta oppugnatõe studiũ oe̾ ꝯu̾tit ¶ Pueran¬

Expanded text:
pudor ? quenam hec indignitas, imperator? Ergo hostes pudor ? quenam hec indignitas, imperator? Ergo hostes conspectum nostrum e tam proximo pati possunt ? Quin nos tu pugnare iube, et signum prelii propone, ut iamiam ex his, quibus fidunt, locis hos barbaros detrahamus. Fide militum letus Cesar: Ego, inquit, sic affectos quum vos videam, ut nullum discrimenvitam mee preferam saluti. Proinde, quum tempus fuerit, solita virtute dextrisque victricibus usuri nunc quiescite: electionem temporis et consilii capiendi curam michi linquite. Nempe hec victoria, quam tam facilem iudicatis, loci situ, non hostium vigore, difficilis, multorum, michi credite, virorum fortium morte constaret, quod adversum penitus proposito atque animo meo est. Etsi enim vincendi avidum me nec negem nec cis auctoritate repressi; quos ille eo ipso die, nulla alia re gesta, reduxit in castra, atque ad inceptam oppugnationem studium omne
Abbreviated transcription (Latin):
Iͦ oĩa pati mallumꝰ ꝙͣ ne nr̃a mollitie
mãilꝰ taanoꝵ ciuiũ apd̃ genabũ galli¬
ca neqͥcia ꝑemptoꝵ gallico sangiune
satiffiat ¶ ¶Iec Co. hec eade et tͥbuns
militu ⁊ cẽturionibꝰ ⁊epecebãt ut ꝑ eos fa¬
nuliariꝰ ĩpatori diceret᷑ ¶ Cesar dum
hic nobili ꝓseuerãcia ĩ oppugnatõe ꝓcẽdit᷑
Iam turrbꝰ nurro admotis discit ex capt̾is
siguigetorige castͣ pꝑp deffectu pabuli pro¬
mouisse et cũ eqͥtatu erpeditisq reditibꝰ
ĩsidiata ẜo ad ea ꝓft̃m loca qͦ. ⁊õanos:
platores luce ꝓxima uet̾os oppmnaretur
Ruo cognito nocte media digressꝰ pͥmo
mane castia hostiũ attigit duce carẽtia
lli aduẽtu pcognito impedinẽta siluis
ĩcuserat acicem altiusculo ĩ cole quẽ:
difficilis palꝯ s angusta cingebat ereserit
pris pecis pontibꝰ qͣi clipeo qͣdã se palude
Itexerit ibi q ꝯstiterãt ĩ rõanos uersi.
tatis ac ꝑicłi. Staq uulites ⁊ẽ nõ uisi ocłoꝵ

Expanded text:
ia pati malumus, quam ne nostra mollitie manibus romanorum civium apud Genabum gallica nequitia peremptorum gallico sanguine satisfiat. Hec Cesari, hec eadem et tribunis militum et centurionibus repetebant, ut per eos liarius dicerentur. Cesar, dum hac nobili perseverantia in oppugnatione proceditur, iam turribus muro admotis, discit ex captivis Vercingetorigem castra propter defectum pabuli promovisse, et cum equitatu expeditisque peditibus insidiatum sero ad ea profectum loca, quo romanos populatores luce proxima venturos opinaretur. Quo cognito, nocte media digressus primo mane castra hostium attigit duce carentia. Illi, adventu precognito, impedimenta silvis intruserant, aciem altiusculo in colle, quem difficilis palus, sed angusta, cingebat, erexerant, et, precisis pontibus, quasi clipeo quodam se palude protexerant, ibique constiterant in Romanos versi. ltatis ac periculi. Itaque milites, rem nonnisi oculorum
Abbreviated transcription (Latin):
pauit obtẽpatũq p̃cepto ẽ siue illo nurnie
a ͭ. qͣtela ¶Tortat᷑ꝰ de huic heduos ut ciuilib
discordus abstiuerẽt. q̃ pestifere sẽy magnis
uibibꝰ ac funeste st̃ utq ĩ pũs bellũ auxi¬
lia q̃ possẽt nuitterẽt de uicta gallia digna
ase p̾ma p̾cepturi eꝗtatꝰ ab his oñũs et
decẽ milia peditũ ut sibi mitterẽt ᷑ obtuuut
Tũs excitũ duas distribuit ĩ ꝑtes quatuor
legiones ⁊ ꝑtẽ nõ crigua eꝗtatꝰ sb labieno
ĩsenones atq parixios direxit ip̃e cũ sex
ycognito qual trasendũ illi nou̾at õs fluui
põtes fregit cui labet alicubi clauci nom
ĩ ueĩo Ituq p̃ue̾ies ⁊ pclusos aditꝰ et adiisa
ĩ upa ob anbulãte hostẽ repit hof iuscatu
ỹmebat uarie duces cure ucin gẽtorix ne
nõ soleat ociosa agͣe cogeretur estatẽ om̃e
tii ĩ comodũ uicit ducis̃ ĩ geniu. siquidem
ymissis eregione oibꝰ ĩ rediuẽtꝭ. et quatuor
legionibꝰ additis q cohortilꝰ aliqͦt ut ꝯstare

Expanded text:
pto est sine ullo murmure aut querela. Hortatus dehinc Eduos, ut civilibus discordiis abstinerent, que pestifere semper magnis urbibus ac funeste sunt, utque in presens bellum auxilia, que possent, mitterent, devicta Gallia, digna a se premia percepturi, equitatus ab his omnis et decem millia peditum, ut sibi mitterentur, obtinuit. Tunc exercitum duas distribuit in partes: quatuor legiones et partem non exiguam equitatus sub Labieno in Senones atque Parisios direxit, ipse cum sex precognito, qua transeundum illi noverat, omnes fluvii pontes fregit, cui Laber, alicubi Claver, nomen invenio. Itaque perveniens et preclusos aditus et adversa in ripa obambulantem hostem reperit. Hoc in statu premebant varie duces cure: Vercingetorix, nenon soleat, otiosam agere cogeretur estatem. Omne tamen incommodum vicit ducis ingenium. Siquidem, premissis e regione omnibus impedimentis et quatuor legionibus additisque cohortibus aliquot, ut constare
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ dilatõe piclii Set anucam urbẽ des¬
cituere ppło ⁊oanlo seq ĩ dignũ arbitra¬
batur quã iã ĩ arnus ec̃ haus ob cãm
et pene ia ꝯfligere fama erat neq
ihonestu miodo. s picłosũ ꝓuidelut ca
rem negligere ne auxilui fortassis ab
hestilꝰ ys ĩ ferior postularet ueq uero
legi amicoꝵ ulla ĩ ꝑte de rogare fa fas
ducebat q̃ cantũ erat ne is qui sumo
yesset magistratui fiues patues ulla
iõe trascẽde̾t que sͥ gradii ps utiaq
iuindicaret rebꝰ e̾ilꝰ regno rarem nisi
etate erat eĩ aimus magratꝰ ꝙͣ obren
neq ad se ꝑtes euocare substinuit neq
dignii censiut negociũ add ayonedu¬

Expanded text:
ed amicam urbem destituere populo romano seque indignum arbitrabatur, quam iam in armis esse hanc ob causam et pene iam confligere fama erat. Neque inhonestum modo, sed periculosum providebat eam rem negligere, ne auxilium fortassis ab hostibus pars inferior postularet. Neque vero legi amicorum ulla in parte derogare fas ducebat, qua cautum erat, ne is, qui summo preesset magistratui, fines patrios ulla ratione transcenderet, quem sibi gradum pars utraque vindicaret, rebus omnibus regno parem, nisi etate; erat enim annuus magistratus. Quamobrem neque ad se partes evocare sustinuit, neque indignum censuit negotiu
Abbreviated transcription (Latin):
romami eycitꝰ ite obẜuãte ut ubicq trassae
ocupat atq epõtibꝰ unũ cuiꝰ ꝑs una iisa
est intactior iiuorisq egẽs oyx ꝯfestun
reficit et traductis legiõibꝰ castra ꝯuiuuit
ynussasq legiões ad eẽ euesticgtio iubet in¬
telliges se delusũ u̾tingetorie amoto ob¬
ice qͦ ab hoste seꝑabat᷑ ne nuitꝰ ad pug¬
nã cogi poss ex eo ip̃o ubi erat dũ reditũ
legionũ et ꝓpͥũ uidit criorẽ magnis curso¬
sibꝰ ĩ aut̾iora ꝯcẽdit que nõ seguiꝰ sua
puestigia. Ce. ĩseqͥtur qutoq die gergora
ueuit et pͥmo statim aduẽtu leue pluiz
eqͥstre ꝯmussũ s ml ĩ eo memorabłe ges¬
tu ẽ. Cesar urbem ĩ altissimo monte
sitaui. ⁊ accessu ab oi yte difficile spe¬
culatꝰ et agnoscẽs nõ exigui tpris opꝰ
ẽẽ oppugnatõe differẽda statuit donec cia¬
rei frumẽtarie ⁊ ꝯmeatibꝰ impe̾disset ¶pcui¬
getoriy singłos ppłos ĩ singlis cellilꝰ ggoue

Expanded text:
ubicumque transire occupat, atque e pontibus unum, cuius pars ima visa est intactior minorisque egens opere, confestim reficit; et traductis legionibus, castra communit, premissasque legiones ad se e vestigio reverti iubet. Intelligens se delusum Vercingetorix, amoto obice, quo ab hoste separabatur, ne invitus ad pugnam cogi posset, ex eo ipso loco, ubi erat, dum reditum legionum et proprium vidit errorem, magnis cursibus in anteriora contendit. Quem non segnius sua per vestigia Cesar insequitur, quintoque die Gergoniam pervenit, et primo statim adventu leve prelium equestre commissum, sed nil in eo memorabile gestum est. Cesar urbem altissimo in monte sitam et accessu ab omni parte difficilem speculatus, et agnoscens non exigui temporis opus esse oppugnationem differendam statuitrumentarie et commeatibus impendisset. Vercingetorix singulos populos in singulis collibus Gergonie
Abbreviated transcription (Latin):
pidi ⁊ umore glomierati aduelãt eli¬
gẽtes credo ĩ defc̃tõe pate̾ mori pociꝰ
hoeste ꝙ̃ curpit᷑ ĩ exilio scenescere
et ycuriẽte eꝗtatu ulło ordie catra
turba asecutũ seq ꝓmuris obicit.
his alus crescit eblesis ut matione
more ratrio capillis et p̃tẽtis pigͦubꝰ¬

Expanded text:
re, glomerati advolant, eligentes, credo, in defensione patrie mori potius honeste, quam turpiter in exilio senescere; et precurrente equitatu nullo ordine, cetera turba consequitur seque pro muris obicit. Hinc animus crescit obsessis, ut matrone, more patrio capillis et
Abbreviated transcription (Latin):
portas obscruere proꝑat ¶S rõmani illi
pauci qui ĩ oppido erat aĩoꝵ mutatr̃e
ꝓpensa scuctis subito gladiis portas pcͦu¬
pãt ⁊ ĩ coliẽ excitũ ĩtromttu. ¶Capto
ad hus modũ orido. Ce. statim equites
suos eqͥtatĩ hostui aduetãte educit et ales
equestui p̃lio aẜato młta cũ  eoꝵ stiage
uincit et ĩ fuga uertit ĩqua iuctoria

Expanded text:
portas obstruere properant. Sed Romani illi portas obstruere properant. Sed Romani illi pauci, qui in oppido erant, animorum mutatione perpensa, strictis subito gladiis, portas preoccupant, et incolumen exercitum intromittunt. Capto ad hunc modum oppido, Cesar statim equites suos contra equitatum hostium adventantem educit, et illos, equestri prelio conserto, multa cum eorum strage vicit