comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Solu culmine reges
Purpura claros intente
Rabie cordis anhelos
Detralũt si quis superbis
Sam tegniia cultus
am uidebit intus artas
Dominos ferre cathenas
Huie enmn libido uersat
Aurdis corda uenems
Hit flagellet ira mentem
Fluctus turbida tollens
Meror aut captes fatigat
Aut spes lubrica torquet
Ergo cum caput tot bnum
Cernas ferre tirannos
Non facit quod optat ip̃e
Dominis pressus iniquis
ides ne igitire
quanto in ceno probra uoluantur. qͣ
probitas luce resplendeat: in quo per

Expanded text:
solii culmine reges Purpura claros nitente rabie cordis anhelos, Detrahat si quis superbis uani tegmina cultus, Iam uidebit intus artas dominos ferre catenas. Hinc enim libido uersat auidis corda uenenis. Hinc flagellat ira mentem fluctus turbida tollens Maeror aut captos fatigat aut spes lubrica torquet Ergo cum caput tot unum cernas ferre tyrannos, Non facit quod optat ipse dominis pressus iniquis. Videsne igitur quanto in caeno probra uoluantur, qua probitas luce resplendeat? In quo pers
Abbreviated transcription (Latin):
Largasqz dapes dulci scudio
Ludens hominũ cura miniscret
Si camen ab arto saliens cecto
Nemorum gratas uiderit umbras
Spersas pedibus proterit estas
Siluas tantum ⁊ mesta requirit
Siluas dulci uoce sufurrat
Galidis quondam uiribus acta
Pronũ flectit birga cacumen
Hanc si curuans dextera remifit
Recto spectat uertice celum

Expanded text:
Largasque dapes dulci studio Ludens hominum cura ministret, Si tamen arto saliens texto Nemorum gratas uiderit umbras, Sparsas pedibus proterit escas, Siluas tantum maesta requirit, Siluas dulci uoce susurrat. Validis quondam uiribus acta Pronum flectit uirga cacumen; Hanc si curuans dextra remisit, Recto spectat uertice caelum
Abbreviated transcription (Latin):
Num tigres uelocitate preibitis Respitite coli spaciũ
firmitudinem celeritatem. et aliquando desmni te uilia
mirari. Ee quidem celum non hus poͬtius est ꝙͣ

Expanded text:
num tigres uelocitate praeibitis? Respicite caeli spatium, firmitudinem, celeritatem et aliquando desinite uilia mirari. Quod quidem caelum non his potius est
Abbreviated transcription (Latin):
esse debuiss reliquit ce. quam non relicturam nemo ũꝙͣ
poterit esse securus. An uero tu preciosam estimas abiturd
felicitatem. Et cara tibi est. fortirna pñs. nec manẽdi
fida. et cum distederit allatura merorem : Quod si necͥ ꝙͦx ar¬
bitrio retineri potest. et calamitosos fugiens facit: quid
est aliud fugap. ꝙͣ future quodem calamitatis iudiciũd :¬
Neq enim quod ante oculos fitũ est sufficerit intueri.
rerum exitus prudencia metitur ¶ Eademq in alterutro
mutabilitas: net formidandas fortune minas. net ex¬
optandas facit esse blandicias e poseremo. equo ammo to¬
leres oportet. quitquid intra aream fortune geritur. cũ
semel iugo eis colla sumiseris. Quodsimanendi a beũ¬
diqz stribere legem uelis ei quam tu tibi dnam sponte le¬
gisti: None iniuirius fueris ⁊ mpaciencia sortem exa

Expanded text:
esse debuisset. Reliquit enim te quam non relicturam nemo umquam poterit esse securus. An uero tu pretiosam aestimas abituram felicitatem? Et cara tibi est fortuna praesens nec manendi fida et cum discesserit adlatura maerorem. Quod si nec ex bitrio retineri potest et calamitosos fugiens facit, quid est aliud fugax quam futurae quoddam calamitatis indicium? Neque enim quod ante oculos situm est, suffecerit intueri; rerum exitus prudentia metitur eademque in alterutro mutabilitas nec formidandas fortunae minas nec exoptandas facit esse blanditias. Postremo aequo animo toleres oportet quidquid intra fortunae aream geritur, cum semel iugo eius colla submiseris. Quod si manendi abeundique scribere legem uelis ei quam tu tibi dominam sponte legisti, nonne iniurius fueris et inpatientia sortem exa
Abbreviated transcription (Latin):
perferunt meruisse creduntur. Et ego quidem bonis
omĩbus pulsus dignitatibus exutus existimacione
fedatus. ob beneficiũ suplicium tuli ¶ uidere autez uideor
nefarias sceleratorum officinas gaudio leticiaq flui¬
tantes. perditissimũ quemq nouis delacionũ fraudib
emmentem. Iacere bonos nra distrimiis terrore prostra¬
tos flagiciosum quemq ad audendum quidem facinis
impunitate. ad efficiendum uero premiis incitari inson¬
tes autez non modo securitate. uerum eciam defensione pͥ¬
uatos. Ita libet exclamare.
uo
stelliferi cõditor orbis
Qui perpetuo inxus solio
Rapido celum turbine uersas
egem qz pati sydera cogis
Ut nunc pleno lucida cornu
Totis fratus obiuia flamms
Condat stellas luna minores¬
Nũt obscuro, pallida cornu
Phebo propior lumina perdat
Et qui prime tempore noctis
A git algentes hesperus ortus
Solitas iterum mutat habenas
Phebi pallens lucifer ortu
Tu et frondi flue tempore brume

Expanded text:
perferant meruisse creduntur. Et ego quidem bonis perferant meruisse creduntur. Et ego quidem bonis omnibus pulsus, dignitatibus exutus, existimatione foedatus ob beneficium supplicium tuli. Videre autem uidcor nefarias sceleratorum officinas gaudio laetitiaque fluitantes, perditissimum quemque nouis delationum fraudibus imminentem, iacere bonos nostri discriminis terrore prostratos, flagitiosum quemque ad audendum quidem facinus impunitate, ad efficiendum uero praemiis incitari, insontes autem non modo securitate, uerum ipsa etiam defensione priuatos. Itaque libet exclamare: O stelliferi condqui perpetuo nixus solio rapido celum turbine uersas legemque pati sydera cogis, ut nunc pleno lucida cornu totis fratris obuia flammis condat stellas Luna minoresnunc obscuro pallida cornu Phebo propior lu179rmina perdat, et qui primo tempore noctis agit algentes Hesperus ortus, solitas iterum mutet habenas Phebi pallens Lucifer ortu. Tu frondiflue tempore brume
Abbreviated transcription (Latin):
me spũũ presidia captare quem tu in hanc excellenciã
componebas ut cõsimilem deo faceres, Preterea pene¬
tral innocens domus. honestissimorũ cecus amicorum
Socer eciam sc̃s simacus ⁊ eque actu ip̃õ reuerendus
ab omĩ nos huius crimiis suspicione defendunt ¶Dt
.o. nephas. Illi uero de̾ce tanti cruminis fidem cãpiũt
atq hoc np̃ bidebimur affines fuisse maleficio Qui¬
tius mbuti disciplinis. tiuis instructi moribus sumus
Ita non est satis / nichl michi tuam profusse reuentiã
nisi ultro tu mea pocius offensione lacereris At uõ
hic eciã nr̃is malis cumulus accedit. quod exstiacio
plurimorum non rerum merita s fortune expectat
euentum ¶Eaqz tantum indicat esse prouisa que fe¬
licitas commendau̾it. Quod fit. ut exscimatio bona.
prima om̃n deserat infelices. Qui m̃c populi rumo¬
res ꝙͣ dissone multiplicesqz sentencie. prͣa reminisa.
hoc tantum dixerim, ultimam esse aduerse fortune
sarcmã ꝙ dum mniseris aliquod trimen affigitur. N

Expanded text:
me spirituum praesidia captare quem tu in hanc excellentiam componebas ut consimilem deo faceres. Praeterea penetral innocens domus, honestissimorum coetus amicorum, socer etiam sanctus et aeque ac tu ipsa 2 reuerendus ab omni nos huius criminis suspitione defendunt. Sed, o nefas, illi uero de te tanti criminis fidem capiunt atque hoc ipso uidebimur affines fuisse maleficio, qutuis inbuti disciplinis, tuis instituti moribus sumus. Ita non est satis nihil mihi tuam profuisse reuerentiam, nisi ultro tu mea potius offensione lacereris. At uero hic etiam nostris malis cumulus accedit, quod existimatio plurimorum non rerum merita sed fortunae spectat euentum eaque tantum iudicat esse prouisa quae felicitas commendauerit. Quo fit ut existimatio bona prima omnium deserat infelices. Qui nunc populi rumores, quam dissonae multiplicesque sententiae, piget reminisci. Hoc tantum dixerim ultimam esse aduersae fortunae sarcinam, quod dum miseris aliquod crimen affingitur, quae
Abbreviated transcription (Latin):
sua qua regitur ratione mirandum ¶Forme uero
nitor ut rapidus est ut uelox. et uernalũt florũ
mutabilitate fugacior. E si ut aristoti gles ait
Linceis oculis, homines uterentur ut eorum uisus
bstancia penetraret. nonne introspectis uisteribus

Expanded text:
sua qua regitur ratione mirandum. Formae uero nitor ut rapidus est, ut uelox et uernalium florum mutabilitate fugacior! Quod si? ut Aristoteles 1 ait, Lynceis oculis homines uterentur, ut eorum uisus obstantia penetraret, nonne introspectis uisceribus
Abbreviated transcription (Latin):
O diis neq fusus acerbis
Cruor horrida tinxerat arua
Quid enim furor hostitus ulla
Sesset prior arma mouere
Cum uulnera sena uideret
Nec premia sangiinis ulla¬
Utinam modo nrã redirent
In mores tempora pristos
Sed seuior ignibus ethne
Feruens amor ardet hñdi¬
I Heu primus quis fuit ille
Auri qui pondera tecti
Beminas qz lacere bolentes
Ureciosa pericula fodi
ind q ᵈ de dignitatibus
potenciaqz disserain. que uos uere dignitatis
ac potestatis instu celo exequatis, Que siin
improbissimum quemq ceciderint. que flanmis incẽsi¬
ethue eructantibus ꝙ diluuium tantas serages dederit
Certe ba meminisse te arbitror consulare imperium¬
quod lifet̃atis prinaipium fuerat ob supetbiam confulum
ur̃i ueteres abolere cupierunt Qui ob eaidẽ superbiam priꝰ
regium de ciuitate nomen absculerant . Et si quando, quoi
per rarum est probis deferantur. Quid in eis aliud ꝙͣ

Expanded text:
Odiis neque fusus acerbis Cruor horrida tinxerat arua. Quid enim furor hosticus ulla Vellet prior arma mouere, Cum uulnera saeua uiderent Nec praemia sanguinis ulltinam modo nostra redirent In mores tempora priscos! Sed saeuior ignibus Aetnae Feruens amor ardet habendi. Heu primus quis fuit ille Auri qui pondera tecti Geminasque latere uolentes Pretiosa pericula fodit? Quid autem de dignitatibus potentiaque disseram quae uos uerae dignitatis ac potestatis inscii caelo exaequatis? Quae si in improbissimum quemque ceciderunt, quae flammis Aetnae eructuantibus, quod diluuium tantas strages dederint? Certe, uti meminisse te arbitror, consulare imperiumquod libertatis principium fuerat, ob superbiam consulum uestri ueteres abolere cupiuerunt, qui ob eandem superbiam prius regium de ciuitate nomen abstulerant. At si quando, quod perrarum est, probis deferantur, quid in eis aliud
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ plurimus tibi affectuũ tumultus incubuit diuersũ qꝵt
te dolor ira meror distrahunt. uti nunc mentis es mĩdul
te ualidiora remedia contingunt. Itaq paulisper leuio
ribus utemur. ut que intumorem̃ percurbacionibus in¬
fluentibus induruerunt: ad acrioris uim meditaminis re

Expanded text:
m plurimus tibi affectuum tumultus incubuit diuersumque te dolor ira maeror distrahunt, uti nunc mentis es, nondum te ualidiora remedia contingunt. Itaque lenioribus paulisper utemur, ut quae in tumorem perturbationibus influentibus induruerunt ad acrioris uim medicaminis re
Abbreviated transcription (Latin):
perdidit in hodierna quoq uita non amplius
uinitis ꝙͣ in illo mobili transitorisqz momento
Quod igitur tꝑĩs patitur condicionem. licz illud
sicuti de mundo cenfuit ariscotiles nec ceperit ũꝙͣ
e nec desinat uitaq eius cũ tꝑĩs infinicate ten¬
datur. Nundũ tñ cale est. Et eternũ eẽ iure cre¬
datur. Non enm totum sinuil infinite licz uite

Expanded text:
perdidit; in hodierna quoque uita non amplius perdidit; in hodierna quoque uita non amplius uiuitis quam in illo mobili transitorioque momento. Quod igitur temporis patitur condicionem, licet illud, sicuti de mundo censuit Aristoteles, nec coeperit umquam esse nec desinat uitaque eius cum temporis infinitate tendatur, nondum tamen tale est ut aeternum esse iure credatur. Non enim
Abbreviated transcription (Latin):
Atqz leuis recto stat corpore despicit qz terras
Hec insi tu terrems male desipis amonz figura
Qui recto celum uultu petis. exerisqz frontem
In sublime feras aminũ quoqz ne grauata pessũ
Inferior sidat mens corpore celsus Leuate
paulo ante monstratum ẽ õe quod fait̾
non ex ui sua. sz ex comprehendenciũ
natura cognostitur: Intueamur nuĩe
quãtũ fas est quis sit diuine subscancie status. ut
que nam eciam uera sciã eius. sit possimus agnoste̾
deũ igͫ et̾nũ eẽ cũctorũ racõe degentiũ cõmũe iudi¬
ciũ est. Quid sit igitur eternitas conside̾mus. hͨ
enim nobis naturã pariter diuinã sciãmq pate¬
fecit : Eternitas igit᷑. est intermĩablis uite tota sie
et perfecca possessio. Quod ex collacione tẽporalud
clarius liquet. nam quicquid uiuit in tp̃e idpñs
tutũ/ quod totũ uite sue spaciũ pariter possit ãplecti
S crastinũ quid nũdũ app̃hendit. hest̾nũ uõ Iam

Expanded text:
atque leuis recto stat corpore despicitque terras. atque leuis recto stat corpore despicitque terras. Haec, nisi terrenus male desipis, ammonet figura: Qui recto caelum uultu petis exserisque frontem, in sublime feras animum quoque, ne grauata pessum inferior sidat mens corpore celsius leuato. paulo ante monstratum est, omne quod scitur non ex sua sed ex comprehendentium natura cognoscitur, intueamur nunc quantum fas est quis sit diuinae substantiae status, ut quaenam etiam scientia eius sit possimus agnoscere. Deum igitur aeternum esse cunctorum ratione degentium commune iudicium est. Quid sit igitur aeternitas consideremus; haec enim nobis naturam pariter diuinam scientiamque patefacit. Aeternitas igitur est interminabilis uitae tota simul et perfecta possessio. Quod ex collatione temporalium clarius liquet. Nam quicquid uiuit in tempore id pitutum quod totum uitae suae spatium pariter possit amplecti, sed crastinum quidem nondum apprehendit hesternum uero iam
Abbreviated transcription (Latin):
tiom cede̾ oportere indicanimus. fic diuine se se mẽti
humanam submittere rationem iustissimũ censere¬
mus. quare in illius sũme intelligencie catumẽ
si possimus erigamur. illit enim racio uidebit qͦd
in se nõ potest intueri: Id autem est quonãmodo
et q̃ certos exitus non hñt certa tñ uideat ac disi¬
nita prenoscio: neq id sit opinio: s sũme pocius
sciencie millis terminis inclusa simplicitas
uami uarus terras
ammalia permeant figuris ꝑs
Nãqz alia extento sunt corꝑe plu̾emq ur̾ũt
Cõcimũ q tͣhunt ui p̾toris ĩcitata sulcũ
Sunt quibus a larum leuitas uaga ubet q̃ uentos
Et liquido longispacia ethis euatz uolatu
Hec pressisse solo uescigia gressibz qz gaudent
Sel uirides campos transmitte uel sut ire siluas
Que uarus uideas licz onnã distrepare formis
Prona tñ facies hebetes balet ingrauare sensus¬
Dinca gens honĩn cessũ leuat alcius cacumen

Expanded text:
tioni cedere oportere iudicauimus sic diuinae sese menti tioni cedere oportere iudicauimus sic diuinae sese menti humanam summittere rationem iustissimum censeremus. Quare in illius summae intellegentiae cacumen si possumus erigamur; illic enim ratio uidebit quod in se non potest intueri: id autem est, quonam modo etiam quae certos exitus non habent certa tamen uideat ac definita praenotio, neque id sit opinio sed summae potius scientiae nullis terminis inclusa simplicitas. Quam uariis terras animalia permeant figuris! Namque alia extento sunt corpore pulueremque uerrunt continuumque trahunt ui pectoris incitata sulcum; sunt quibus alarum leuitas uaga uerberetque uentos et liquido longi spatia aetheris uolatu; haec pressisse solo uestigia gressibusque gaudent uel uirides campos transmittere uel subire siluas. Quae uariis uideas licet omnia discrepare formis, prona tamen facies hebetes ualet ingrauare sensusnica gens hominum celsum leuat altius cacumen
Abbreviated transcription (Latin):
sibile sit ac singulare quasi quoddam binuersale
consideret, ad hoc si racio ꝯͣ respondeat. se quidẽ et qͦd
sensibile ⁊ quod ymagiiabile fit in uniuersitatis
ratione conspicẽ. illa uõ ad uiiũfitatis cognicoẽm
aspirare non posse. Quomam eorũ nocio corporales
iguras non poss excedere de rerũ uõ cognitione sir¬
miori uero pocius perfecciori q iudicio eẽ credendĩ.
In huiusmodi igitur lite nos quibus tã raciocinãdi¬
ꝙͣ ymaginandi. eciam sensiendiq uis in est nõne rois
diuinã intelligenciã futura nͥ ut ipa cognostit nõ
putat intueri: nam ita disseris si qua certos, ac
neccessarios here non uideantur euentus. ea c̾to
euentura p̃stiri nequeũt. harum igitur rerum ullã
est p̃stiã. quã si eciã in his eẽ credamꝰ. nichil erit
quod non ex ncãtate prouemant : Si igitur uti ra¬
cionis participes sumus ita diuine iudiciũ mentis
hẽre possemus. sicut ymaginacionem sensumq ra¬

Expanded text:
sibile sit ac singulare quasi quiddam uniuersale sibile sit ac singulare quasi quiddam uniuersale consideret. Ad haec si ratio contra respondeat se quidem et quod sensibile et quod imaginabile sit in uniuersitatis ratione conspicere, illa uero ad uniuersitatis cognitionem aspirare non posse quoniam eorum notio corporafiguras non possit excedere: de rerum vero cognitione, firmiori potius, perfectiorique judicio esse credendum. In hujusmodi igitur lite, nos, quibus tam ratiocinandiam imaginandi etiam, sentiendique vis inest, nonne 345 diuinam intellegentiam futura nisi ut ipsa cognoscit non putat intueri. Nam ita disseris: Si qua certos ac necessarios habere non uideantur euentus ea certo euentura praesciri nequeunt. Harum igitur rerum nulla est praescientia; quam si etiam in his esse credamus, nihil erit quod non ex necessitate proueniat. Si igitur uti rationis participes sumus ita diuinae iudicium mentis habere possemus, sicut imaginationem sensumque ra
Abbreviated transcription (Latin):
cogniciones diuersis, ac differentibus cessere substã¬
tus Densus enim solus cunctis alus cognicionib
destitutus. inmobilibus animantibus cessit. qualee
sunt conche maris q̃q alia saxis herencia mit̾ũtur
ymagniacio uero mobilibus belius, quibus iam inesse
fugiendi, appetendi ue aliquis uidetur affectus
racio uero humami tĩ generis est. sicuti intelligẽtia
sola diuini : quo fit ut ea noticia ceteris prestet. q̃ su¬
apte natura non modo propriũ. sz ceterarum quoq
noticiarum subiecta cognoscit: Quid igitur si racõti¬
nationi sensus ymaginatioq refragentur nichileẽ
illud uimuersale dicentes. quod se se racio intueri
putet. quod enu sensibile uel ymaginabile est id
umuersum esse non posse. aut igitur racionis berum
eẽ indicium. nec quicqm esse senfibile. aut qm̃ sͥ
notum sit plura sensibus ⁊ ymaginatiomi esse sub¬
iecta manẽ ẽẽ conceptionem racionis. q̃ quod seu¬

Expanded text:
cognitiones diuersis ac differentibus cessere substancognitiones diuersis ac differentibus cessere substantiis. Sensus enim solus cunctis aliis cognitionibus destitutus immobilibus animantibus cessit, quales sunt conchae maris quaeque alia saxis haerentia nutriuntur; imaginatio uero mobilibus beluis, quibus iam inesse fugiendi appetendiue aliquis uidetur affectus; ratio uero humani tantum generis est sicut intellegentia sola diuini: quo fit ut ea notitia ceteris praestet quae suapte natura non modo proprium sed ceterarum quoque notitiarum subiecta cognoscit. Quid igitur, si ratiocinationi sensus imaginatioque refragentur nihil esse illud uniuersale dicentes quod sese intueri ratio putet? Quod enim sensibile uel imaginabile est id uniuersum esse non posse; aut igitur rationis uerum esse iudicium nec quicquam esse sensibile aut, quoniam sibi notum sit plura sensibus et imaginationi esse subiecta, inanem conceptionem esse rationis, quae quod sen
Abbreviated transcription (Latin):
Tum se se referens sibi
Seris falsa redargnit
Hec est efficiens magis
Longe causa potencior
Quamn que materie mois
Impressas patitur notas
Precedit tñ excitans
A c sires amii mouens
Suo in corpore passio
Cum uel lux occulos ferit
Sel uox auribus instͣpit
Tum mentis uigor exitus
Quas intus spẽs tenet
Ad motus similes uocans
Notis applicat exteris
Introrsumq reconditis
Formis miscet ymagnes.
uod l in corporib
senciendis quamus efficiant inseru¬
menta sensuũ formsecus obiecte
qualitates. aminiq agentis uigorẽ
passio corporis antecedat. que in se accũ mẽtis
prouocet exitetqz interim quiestentes intrinsecꝰ
formas. Si in senciendis in quã corporibus
ammus non passione insignitur. s ex sua ui
subiectã corpori iudicat passionem. quãto magis
eaq̃ cunctis corporum affectionibus absoluta sunt dister¬
nendo non obiecta extrinsecus sequuntur s accũ
sue mentis expediunt. hac itaqz racione multiplices

Expanded text:
tum sese referens sibi tum sese referens sibi ueris falsa redarguit? Haec est efficiens magis longe causa potentior quam quae materiae modo impressas patitur notas. Praecedit tamen excitans ac uires animi mouens uiuo in corpore passio cum uel lux oculos ferit uel uox auribus instrepit. Tum mentis uigor excitus quas intus species tenet ad motus similes uocans notis applicat exteris introrsumque reconditis formis miscet imagines. Quodsi in corporibus sentiendis, quamuis afficiant instrumenta sensuum forinsecus obiectae qualitates animique agentis uigorem passio corporis antecedat, quae in se actum mentis prouocet excitetque interim quiescentes intrinsecus formas, si in sentiendis, inquam, corporibus animus non passione insignitur, sed ex sua ui subiectam corpori iudicat passionem, quanto magis uae cunctis corporum affectionibus absoluta sunt in discernendo non obiecta extrinsecus sequuntur, sed actum suae mentis expediunt! Hac itaque ratione multiplices
Abbreviated transcription (Latin):
mandi q figuras sumpsit exordium . Sensu tñ¬
absente sensibilia queqz collustrat. non sensibili s
ymaginaria racione uidicandi: uides ne igit᷑
ut in cognoscendo cuncta sua pocius facultate
ꝙͣ eorum que cognoscuntur ucantur : Neq id
muiria. Nam cum omne iudicium iudicãtis
actus existat neccesse est ut suã quisq operã
non ex aliena. sz ex pp̃a potestace ꝑficiat
ubñd a porticus actulit
Obscuris mimum senes
Qui sensus et ymagiies
Ecorporibus extimis
Credant mentibus imprimi
Ot quondain celeri sailo
Mos est equore pagnie
Que millas heat notas
Pressas figere litteras
SS z mens, si proprus ingens
Nichil motibus explicat
Ez tantum paciens iacet
Notis subdita corporum
Cassasqz in speculi uicẽ
Rerum reddit ymagines
Gñ hec si animis uiget
Cernens ommia nocio
Quis singula prospicit
Auc que cegnita diidit
Que dinisa recolligit
Alternũqz legens iter
Nune sũmis caput inserit
Nunc decidit in infimia

Expanded text:
mandique figuras sumpsit exordium, sensu tmandique figuras sumpsit exordium, sensu tabsente sensibilia quaeque collustrat non sensibili sed imaginaria ratione iudicandi. Videsne igitur ut in cognoscendo cuncta sua potius facultate quam eorum quae cognoscuntur utantur? Neque id iniuria; nam cum omne iudicium iudicantis actus exsistat, necesse est ut suam quisque operam non ex aliena sed ex propria potestate perficiat. Quondam Porticus attulit obscuros nimium senes, qui sensus et imagines e corporibus extimis credant mentibus imprimi, ut quondam celeri stilo mos est aequore paginae quae nullas habeat notas pressas figere litteras. Sed mens si propriis uigens nihil motibus explicat, sed tantum patiens iacet notis subdita corporum cassasque in speculi uicem rerum redit imagines, unde haec sic animis uiget cernens omnia notio? Quae uis singula perspicit aut quae cognita diuidit? Quae diuisa recolligit alternumque legens iter nunc summis caput inserit, nunc decedit in infima,
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid extra materiam ualet. uel uiuersales spẽs
ymaginacio contuetur, uel racio capit simplicem
formam: Sz incelligentia qͣiͣ de super spectans cõ¬
cepta forma que sub sunt eciã cuncta diuidicat:
Oz eo modo. quo formã ipãm q̃ nulli alu nota esse
poterat, comprehendit. Nam et racionis uniu̾sũ
et ymaginacionis siguram ⁊ materiale sensibile
cognostit: Nec racione utens: Nec ymaginacõe
Nec sensibus : s illo uno ictu mentis formaliter,
ut ita dicam/ cuncta prospiciens/ Racio quoq cũ
quid uiuersale respicit nec ymaginacione nec sẽ¬
sibus ucens. ymaginabilia. uel sensibilia com¬
prehendit. Het est enm que concepcioiis sue uin
uersale ita defimuit hõ est ammal bipes racõnale
Que cũ uiuersalis nocio sit tũ ymagiabilem sen¬
sibilẽq eẽ rem nullus ignorat. quod illa nõ yma¬
ginacõe / uel sensu sed̾ rationali cõceptione cõsiderat
Imaginacio quoq tam et si ex sensibus uisendi for¬

Expanded text:
aliquid extra materiam ualet uel uniuersales species aliquid extra materiam ualet uel uniuersales species imaginatio contuetur uel ratio capit simplicem formam, sed intellegentia quasi desuper spectans concepta forma quae subsunt etiam cuncta diiudicat, sed eo modo quo formam ipsam, quae nulli alii nota esse poterat, comprehendit. Nam et rationis uniuersum et imaginationis figuram et materiale sensibile cognoscit nec ratione utens nec imaginatione nec sensibus, sed illo uno ictu mentis formaliter, ut ita dicam, cuncta prospiciens. Ratio quoque cum quid uniuersale respicit, nec imaginatione nee sensibus utens imaginabilia uel sensibilia comprehendit. Haec est enim quae conceptionis suae unuersale ita definit: homo est animal bipes rationale. Quae cum uniuersalis notio sit, tum imaginabilem sensibilemque esse rem nullus ignorat quod illa non imaginatione uel sensu sed in rationali conceptione considerat. Imaginatio quoque, tametsi ex sensibus uisendi for
Abbreviated transcription (Latin):
cium. pocius comprebenditur, facultatem. nam
ut hͦ breui liqueat exemplo. eandem corporis ro¬
tumditatem, aliter uisus aliter tactus agnostit
Ille eminus tetum manens simul iactis radus in¬
tuetur. H uero coherens orbi atq coniũctus c̾
ip̃m̃ motus ambitum rotunditatem partibus com¬
prehendit. Ipm̃ quoq hominem aliter sensus alit
ymagiacio aliter racio, aliter intelligentia cõtuet
Sensus enim figuram in subiecta materia cõstitutã¬
Imaginacio uero solam sine materia indicat figuram
Racio uero. hanc quoq transcendit spem ipãm q̃ singlã¬
ribus mest unuersali consideracione perpendit. Incel¬
ligencie uero celsior, oculus exiscit; supergressa nãqz
umuersitatis ambitum ipam illam simplicem formã
pura mentis acie contuetur. In quo illud maxime
considerandum est. nam superior comprehendendi
uis amplectitur inferiorem inferior uero ad supe¬
riorem muillo modo consurgit. neqz enm sensus

Expanded text:
tium potius comprehenditur facultatem. Nam tium potius comprehenditur facultatem. Nam ut hoc breui liqueat exemplo, eandem corporis rotunditatem aliter uisus aliter tactus agnoscit. Ille eminus manens totum simul iactis radiis intuetur, hic uero cohaerens orbi atque coniunctus circa ipsum motus ambitum rotunditatem partibus comprehendit. Ipsum quoque hominem aliter sensus, aliter imaginatio, aliter ratio, aliter intellegentia contuetur. Sensus enim figuram in subiecta materia constitutaimaginatio uero solam sine materia iudicat figuram. Ratio uero hanc quoque transcendit speciemque ipsam quae singularibus inest uniuersali consideratione perpendit. Intellegentiae uero celsior oculus exsistit; supergressa namque uniuersitatis ambitum ipsam illam simplicem formam pura mentis acie contuetur. In quo illud maxime considerandum est: nam superior comprehendendi uis amplectitur inferiorem, inferior uero ad superiorem nullo modo consurgit. Neque enim sensus
Abbreviated transcription (Latin):
turum. ꝙ que nunc fuint priusqͣmͣ fierent euẽtura
non fuerunt, hec igitur/ eciam precognita liberos
hũt euentus. Nam sicut sciencia prefenciũ rerum
melul his que uentura sunt neccessitatis importat
S hͦ inquis ip̃m̃ dubitatur an earum rerum ̃
neccessarios exitus non hñt ulla possit esse prenocie
dissonare et enim uidentur. putasq si preuideãtur
consequi neccessitatem : si neccessitas desit. mimme
prestra. nichilqz sciencia comprehendi posse, insi
certum : ꝙ si que incerti st̃ exitus ea qͣiͣ cerca pro¬
iudentur: opimionis id esse caliginem nõ sciencie
ueritatem. aliter emm, ac se se res habeant arbitrari
ab integritate sc̃ĩe credis eẽ diuersum. Cuius erro¬
is causa est ꝙ omniã que quisq nouit ex ipõrũ
tñ ui atq natura cognosti escimant que stuĩt᷑.¬
quod totũ est contra. Onme et enm quod cognos¬
citur non secundum sui uim. s secundum cognostẽ¬

Expanded text:
turum, quod quae nunc fiunt prius quam fierint euentura turum, quod quae nunc fiunt prius quam fierint euentura non fuerint. Haec igitur etiam praecognita liberos habent euentus. Nam sicut scientia praesentium rerum nihil his, quae ventura sunt, necessitatis importat. Sed hoc, inquis, ipsum dubitatur, an earum rerum, quae necessarios exitus non habent, ulla possit esse praenotio. Dissonare etenim videntur putasque, si praevidea.ntur, consequi necessitatem, si necessitas desit, minime praesciri nihilque scientia comprehendi posse nisi certum. Quodsi, quae incerti sunt exitus, ea quasi certa. providentur, opinionis id esse caliginem, non scientiae veritatem; aliter enim, ac sese res habeat, arbitrari ab integritate scientiae credis esse mersum. Cuius errorts causa est, quod omnia, quae quisque novit, ex ipsorum tantum vi atque natura cognosci aestimat, quae sciquod totum contra est Omne enim quod cognoscitur non secundum sui uim sed secundum cognoscen
Abbreviated transcription (Latin):
trinsetus argumentis. s ex conuementib nec¬
cessariisqz caĩs esse ducendam. s qui fieri pt̃
ut ea non prouemant que futura esse prouidẽt
qiͣ uero nos ea que prouidencia futura esse pre¬
nostit, non esse euentura credamus, ac non ill᷑.
potius arbitremur, Licet euemant, nichil tñ
ut euenirent sui natura neccessitatis hũisse: ꝙ
hinc facile perpendas. licebit plã et enim dũ
fuint subiecta oculis intuemur. ut ea quein
quadrigis moderandis atq flectendis facere spͨ¬
tantur aurige. atq ad hunc modum cetera.
nũ igitur quicqm illorum ita fieri neccessitas
ulla compellit minime frustra enim ess
artis effectus si onnã coacta mouerentur. que
igitur cũ fuĩt carẽt existendi neccessitate eadem
priusqͣm fiant sine ncc̃itate futura sc̃. qrͣ sũt
quedam euentura quorum exitus abomni ncc̃itate sit
absolutus. Nam illud quidem nullum arbitror esse dic¬

Expanded text:
trinsecus argumentis sed ex conuenientibus netrinsecus argumentis sed ex conuenientibus necessariisque causis esse ducendam. Sed qui fieri potest ut ea non proueniant quae futura esse prouidentur? Quasi uero nos ea quae prouidentia futura esse praenoscit non esse euentura credamus ac non illud potius arbitremur, licet eueniant, nihil tamen ut euenirent sui natura necessitatis habuisse. Quod hinc facile perpendas licebit: Plura etenim dum fiunt subiecta oculis intuemur, ut ea quae in quadrigis moderandis atque flectendis facere spectantur aurigae, atque ad hunc modum cetera. Num igitur quicquam illorum ita fieri necessitas ulla compellit? – Minime; frustra enim esset artis effectus si omnia coacta mouerentur. – Quae igitur cum fiunt carent exsistendi necessitate eadem prius quam fiant sine necessitate futura sunt. Quare sunt quaedam euentura quorum exitus ab omni necessitate sit absolutus. Nam illud quidem nullum arbitror esse dic
Abbreviated transcription (Latin):
certum cogantur euentum. Et enm positionis
gratia. ut quid consequatur aduertas scatu¬
amus, nillam esse prescientiam. nũ igitur
quantir ad hᵒ. actinet que ex arbitrio ueniuit
ad necessitatem cogũtur. mmime: Statuamꝰ
iterũ esse s ii. rebus neccessitatis iniũgere ma¬
nebit ut opimior. eadem uolinitatis integra.
atq absoluta libertas. Sz presciencia inquies tam¬
et si futuris euemiendi neccessitas non est: signũ
tamen est, neccessario ea esse uentura ⁊ hoc igit᷑
modo eciam si precognicio non fuiss neccessarios
futurorum exitus esse constaret. Onie et enĩ
signũ tñ quid sit ostendit non uero efficit quod
designat: qr̃ demonstrandum prius est nichil nõ
ex neccessitate contingere. ut p̃nocionem signũ
esse huius neccessitatis appareat. alioqui si
hec milla est nec illa quidem eius rei signũ pot̾it
esse sq̃ non est Iam uero probacionem firma racõe
ubmxam constat non ex signis neq petitis ex¬

Expanded text:
certum cogantur euentum? Etenim positionis certum cogantur euentum? Etenim positionis gratia, ut quid consequatur aduertas, statuamus nullam esse praescientiam. Num igitur, quantum ad hoc attinet, quae ex arbitrio ueniunt ad necesitatem cogantur? – Minime. – Statuamus iterum esse, sed nihil rebus necessitatis iniungere; manebit, ut opinor, eadem uoluntatis integra atque absoluta libertas. Sed praescienta, inquies, tametsi futuris eueniendi necessitas non est, signum tamen est necessario ea esse uentura. Hoc igitur modo, etiam si praecognitio non fuisset, necessarios futurorum exitus esse constaret; omne etenim signum tantum quid sit ostendit, non uero efficit quod designat. Quare demonstrandum prius est nihil non ex necessitate contingere, ut praenotionem signum esse huius necessitatis appareat; alioquin si haec nulla est, ne illa quidem eius rei signum poterit esse quae non est. Iam uero probationem firma ratione subnixam constat non ex signis neque petitis ex
Abbreviated transcription (Latin):
uetus inquit hec est de prouidencia q̃rela
marcoqz tullio cum diuinacionem di¬
scribuit uehementer agitata tibiq
ipĩ res dui prorsus multumq quefita. sed haud¬
quãꝙͣ abullo nrm̃ hactenus satis diligenter ac
firmiter expedita. Cuius caliginis cã est ꝙ hu¬
mane raciocinacionis motus ad diuine presciẽ
simplicitatem, non pocest admou̾i, que si ullomͦ
cogitari q̃at nichil prorsus relinquetur ambigui:
quod ita deuin patefacere atq expedire tẽptabo
i prius ea quibus moueris expendero: quero em̃
cur illã soluentiũ racionem minus efficacem pu
ces. que prescienciã non esse futuris rebus aĩz
neccessitatis exiscimat. nichal impedire p̃sciã
arbitru libertatem putat. Num enĩ tu aliĩde
argumentũ futurorũ neccessitatis trahis. insi
ꝙ ea que presciuntur non euenire non possũt
Si igitur p̾nocio nillam futuris rebus adicit
neccessitatem/ quod tu eciam paulo ante fate¬
bare quid est/ quod uoluntaru exitus rerũ ad

Expanded text:
etus, inquit, haec est de prouidentia querela M. que Tullio, cum diuinationem distribuit uehementer agitata tibique ipsi res diu prorsus multumque quaesita, sed haudquaquam ab ullo uestrum hactenus satis diligenter ac firmiter expedita. Cuius caliginis causa est quod humanae ratiocinationis motus ad diuinae praescientiae simplicitatem non potest ammoueri; quae si ullo modo cogitari queat, nihil prorsus relinquetur ambigui. Quod ita demum patefacere atque expedire temptabo, si prius ea quibus moueris expendero. Quaero enim cur illam soluentium rationem minus efficacem putes quae quia praescientiam non esse futuris rebus causam necessitatis existimat nihil impediri praescientia arbitrii libertatem putat. Num enim tu aliunde argumentum futurorum necessitatis trahis nisi quod ea quae praesciuntur non euenire non possunt? Si igitur praenotio nullam futuris rebus adicit necessitatem, quod tu etiam paulo ante fatebare, quid est quod uoluntarii exitus rerum ad
Abbreviated transcription (Latin):
pñs semper eternitas cũ nr̃orũ accium futu¬
ra qualitate concirrit bons premia. malis
supplicia dispesans nec frustra funt on
tutes adrcãs spes amñ subleuate huiles preces in
excelsa porrigite. magna uobis est si dissimui¬
lare non unltis neccessitas in dicta probita¬
probitatis cum ante oculos agitis uidicis cuncta

Expanded text:
praesens semper aeternitas cum nostrorum actuum futupraesens semper aeternitas cum nostrorum actuum futura qualitate concurrit bonis praemia malis supplicia dispensans. Nec frustra sunt in tutes, ad rectas spes animum subleuate, humiles preces in excelsa porrigite. Magna uobis est, si dissimulare non uultis, necessitas indicta probitatis cum ante oculos agitis iudicis cuncta
Abbreviated transcription (Latin):
positione sciencia diuina mutabitur ut cũ ego
mĩt hͦ. nũt illud uelim. illa quoq nostendi ui¬
ces alterare uideatur. minimie: Ome nõq
futurũ diuinis precurrit intiuitus ⁊ ad pnĩciã
proprie cegnicioiis retorquet ac reuocat. Nec al¬
ternat / ut estimas nũt hͦ nũc illud̃ p̃nostẽ¬
di uite s uno ictu mutationes tuas manens
preuenit. atq complectitur. quã comp̃hedẽdi
omnia uiscudi q pñciam non ex futurarum
prouentu rerum. s ex ꝓpã deus simplicitate
sortitus est/. Ex quo illud quoq refoluitur. qͦͣd
paulo ante posunsti indignũ esse. si sciencie der
causam futura nra prestare dicantur. Hec emĩ
ribus debet. Que cum ita fuit. man ĩtem̾ata
mortalibus arbitru libertas. Net mique leges
solutis omni neccessitate uoluntatibus. p̃mia
penasq proponunt ¶ Manet eciam speculato¬
rum de super tuctorũ p̃stius deus. uisionisꝙ eiꝰ

Expanded text:
positione scientia diuina mutabitur, ut cum ego positione scientia diuina mutabitur, ut cum ego nunc hoc nunc illud uelim illa quoque noscendi uices alternare uideatur? Minime. Omne namque futurum diuinus praecurrit intuitus et ad praesentiam propriae cognitionis retorquet ac reuocat; nec alternat, ut aestimas, nunc hoc nunc aliud praenoscendi uice, sed uno ictu mutationes tuas manens praeuenit atque complectitur. Quam comprehendendi omnia uisendique praesentiam non ex futurarum prouentu rerum sed ex propria deus simplicitate sortitus est. Ex quo illud quoque resoluitur quod paulo ante posuisti, indignum esse si scientiae dei causam futura nostra praestare dicantur. Haec enimro posterioribus debet. Quae cum ita sint, manet intemerata mortalibus arbitrii libertas nec iniquae leges solutis omni necessitate uoluntatibus praemia poenasque proponunt. Manet etiam spectator desuper cunctorum praescius deus uisionisque eius
Abbreviated transcription (Latin):
Quid igitur refert non esse neccessaria. cũ propt̾
diuine sc̃iẽ condicionem modis omĩbus neccessi
proposui sol oriens ⁊ gradiens homo. que duin
S eorum hͦ quidem de rerum neccessitate descẽ¬
dit Illud uero de pcate facienciũ : haud igitur
miuria diximus. hͨ si ad diuinõ nociciã iam
referantur. neccessaria; Tunt si per se confi¬
derentur ncc̃ĩtatis cẽ nexibus abfoluta. ficuti
omne quod sensib pacet: Si ad racionem re¬
feras. uiuersaile est. si adse ipam̃ respicias fĩ¬
gulare ¶ S si in mea inquies potestate fitum
est mutare propofitũ enacuabo prouidẽtiã. cũq
illa prenoscit forte mutauero. respondebo ꝓpositi
an facias qͦ ne cõuertas. pñs prouidencie ueritas
intuetur diuinã te prestienciã non posse nitare
sicuti pntis oculi effugere non possis intiutũ
quãnis ce iuarias acciones, libera uolũtate¬
conuerteris: Quid igitur in quies ex mea ne dis¬

Expanded text:
Quid 25 igitur refert non esse necessaria, cum propter Quid 25 igitur refert non esse necessaria, cum propter divinae scientiae conditionem modis omnibus, necessite paulo ante proposui, sol oriens, et gradiens homo, quae dum sed eorum hoc Quidem de rerum necessitate descendit, illud vero de potestate facientium. Haud igitur iniuria. diximus haec, si ad divinam notitiam referantur, necessaria, si per se considerentur, necessitatis esse nexibus absoluta, sicuti omne, quod sensibus patet, si ad rationem referas, universale est, si ad se ipsa respicias, singulare. Sed si in mea, inquies, potestate situm est mutare pro- positum, evacuabo providentiam, cum, quae illa praenoscit, forte mutavero. Respondebo propositum an facias quoue conuertas praesens prouidentiae ueritas intuetur diuinam te praescientiam non posse uitare, sicuti praesentis oculi effugere non possis intuitum quamuis te in uarias actiones libera uoluntatconuerteris. Quid igitur, inquies, ex meane dis
Abbreviated transcription (Latin):
una. ueluti ꝙ uccẽ est om̃s homines et̃ mortales
altera condicionis. ut si aliquã ambulare stias em
ambulare nccẽ est. Quod enĩ quisq nouit, id esse
aliter ꝙͣ notum est nequit. Sz hec condicio mĩme
illam simplicem tralait: hant enim neccessitatem nõ
ꝓp̾a facit natura s condicionis adieccio. nulla enĩ
neccessitas cogit incedere uolũtate gradientẽ. ꝙͣnis
eum tũ cũ graditur incede̾ sit neccessariũ. Eodem
igitur modo si quid prouidencia pñs bid. id esse
nccẽ est. tam et si nullõ nature ht̃ neccessitatem
Atqui deus ea futura. que ex arbitru libertate pro¬
ueniũt pñcia centuetur. hͨ igitur ad intuitum¬
relaca diuinũ neccessaria fiuĩt per condicionẽ diuiẽ
nõcionis, per se uero consideraca absoluta nature
sue libertate non desum̃t, fient igitur, procul¬
dubio cuc̃ta q̃ futura deus esse prenostit. s eoꝵ
que priusqͣm fierent ⁊ non euenire pocuissent

Expanded text:
una, ueluti quod necesse est omnes homines esse mortales, una, ueluti quod necesse est omnes homines esse mortales, altera condicionis, ut si aliquem ambulare scias, eum ambulare necesse est; quod enim quisque uouit, id esse aliter ac notum est nequit, sed haec condicio minime secum illam simplicem trahit. Hanc enim necessitatem non propria facit natura sed condicionis adiectio; nulla enim necessitas cogit incedere uoluntate gradientem, quamuis eum tum cum graditur incedere necessarium sit. Eodem igitur modo, si quid prouidentia praesens uidet, id esse necesse est, tametsi nullam naturae habeat necessitatem. Atqui deus ea futura quae ex arbitrii libertate proueniunt praesentia contuetur. Haec igitur ad intuitumrelata di uinum necessaria fiant per condicionem diuinae notionis; per se uero considerat?! ab absoluta naturae suae libertate non desdubio cuncta que futura Deus esse prenoscit; set eorum que priusquam fierent etiam non evenire potuissent
Abbreviated transcription (Latin):
hominem. et oriri in celo solem uidetis ꝙͣqͣm simul ut̾qͣ
conspectum, tñ disterintis. et hͦ uoluntarud̃ illud eẽ
neccessariũ iudicatis. Ita igitur cuncta despiciens
diuinus ĩtuitꝰ qualitatem rerum minime pert̾bat
apud se quidem pñciũ. ad condicionem uero temporis
futurarũ. Quo fit. ut hͦ. non sit opinio s ueritate
potius inxa cognitio. cum extituꝵ quid esse cognoscit
quod idem exiscendi ncc̃e cadere non nestiat: hic si
dicas quod euentuꝵ. ds̃ uid id nõ euene nõ posse. Qdd
autez non pt̃ non euenire id ex nccitate dicas centĩgẽ
meq ad h ͦ nomen ncãtatis adstringas: Ratebor rẽ
quidem solidissime uitatis. s cui ix aliquis insi di¬
iumi speculator accesserit. Respondebo namqz idem fu¬
turid. cũ ad diuinã nocionem refertur neccessarũd̃
cũ uoᷤ in sua natura perpenditur, liberũ prorsus acz
absolutum uideri. due sc̃ et enim neccessitates simpe

Expanded text:
hominem et oriri in caelo solem uidetis, quamquam simul utrumque hominem et oriri in caelo solem uidetis, quamquam simul utrumque conspectum tamen discernitis et hoc uoluntarium illud esse necessarium iuddiuinus intuitus qualitatem rerum minime perturbat apud se quidem praesentium, ad condicionem uero temporis futurarum. Quo fit ut hoc non sit opinio sed ueritate potius nixa cognitio, cum exstaturum quid esse cognoscit quod idem exsistendi necessitate carere non nesciat. Hic si dicas quod euenturum deus uidet id non euenire non posse, quod autem non potest non euenire id ex necessitate contingere, meque ad hoc nomen necessitatis adstringas, fatebor rem quidem solidissimae ueritatis sed cui uix aliquis nisi diuini speculator accesserit. Respondebo namque idem futurum, cum ad diuinam notionem refertur, necessarium, cum uero in sua natura perpenditur, liberum prorsus atque absolutum uideri. Duae sunt etenim necessitates, simplex
Abbreviated transcription (Latin):
qiͣ iam gerãtur in sua simplici cognicõe cõfiderat.
Itaq si prestientiã pensare uelis qua cuncta dinoscit
non esse prestienciã qiͣ futuri. s saenciã nũqmͣ de¬
ficientis instancie rectiꝰ estimabis: unde non p̾idẽcia
inifimis constituta. qiͣ ab excelso rerũ cacumine
ĩcta prospiciat. Quid igitur postulas ut neccessario
fiant que diuino lumiẽ lustrentur ⁊ cum ne hoies q̃se
neccessaria faciant ẽt̃ que uideant : nũ emm que
pñcia cernis aliꝙͣ eis ncc̃tatem tius addit ĩtuitꝰ
mimime. Acqui si est diuim humaniq pñtis digna
collacio ua uos urõ hͦ. temporalio pñti quedã uĩdetꝭ
ita ille dens onnã suo cerut et̾no. Qr̃ h ͨ dimã
prenocio naturã rerũ ꝓpriecatem q nõ mutatcliã¬
q apud se pñcia spectat qualia in tꝑẽ olim futura
prouement nec rerũ iudicia confidit. unooz sue
dmostit. sicuti uos , cum pariter ambulare in terra¬

Expanded text:
quasi iam gerantur in sua siquasi iam gerantur in sua siItaque si praesentiam pensare velis, qua cuncta dignoscit, non esse praescientiam quasi futuri, sed scientiam nunquam deficientis instantiae rectius aestimabis. Unde non praevidentinfimis constituta, quasi ab excelso rerum cacumine cuncta prospiciat. Quid igitur postulas, ut necessaria fiant, quae divino lumine lustrentur, cum ne homines quidem necessaria faciant esse, quae videant? Num enim quae praesentia cernis, aliquam eis necessitatem tuus addit intuitus? Minime. Atqui 20, si est divini humanique praesentis digna collatio, uti vos vestro hoc temporario praesenti quaedam videtis, ita ille omnia suo cernit aeterno. Quare haec dipraenotio naturam rerum proprietatemque non mutat taliaque apud se praesentia spectat qualia in tempore olim futura prouenient. Nec rerum iudicia confundit unoque suae rie uentura dinoscit, sicuti uos cum pariter ambulare in terra
Abbreviated transcription (Latin):
ex simplicitate pnͣtie decressit in infinitã futuri
at preceriti quantitatem: Et cũ totam pariter
uite sue plenitudinem nequeat posside̾ : hͦ ipõ qͦd
aliquomodo nũqͣm esse definit. illud quoq quod
implere atq exprimere non potest, aliquatenus
uidetur enulari. alligans se ad qualentũq pñciãd
huius exigni, uoluc̾sqz momenti: Que qm̃ ma¬
manere non potuit infunitũ tpĩs iter arripuit. eo modo
factũ est ut continuaret eundo uitam. cuius plemĩtu¬
dinem complecti non ualuit ꝑmanẽdo. Itaqz si digna
rebus nomina uelimus imponẽ platont̾ sequentes
deum quidem eternũ mundũ uõ dicamus et̃ ꝑpetuũ
Quĩ igitur omne iudiciũ scdm̃ sui naturã que fibi
subiecta sunt comprehendit est autem deo semꝑ et̾uiꝰ
ac pñtarius status. scientia quoq eius omnẽ temꝑis
supergressa mocionem in sue manet simplicitate pñcie
infinita q p̃t̾iti ac futuri spacia complectens onniã

Expanded text:
ex simplicitate praesentiae decrescit in infinitam futuri ex simplicitate praesentiae decrescit in infinitam futuri ae praeteriti quantitatem; et cum totam pariter uitae suae plenitudinem nequeat possidere, hoc ipso quod aliquo modo numquam esse desinit, illud quod implete atque exprimere non potest, aliquatenus uidetur aemulari alligans se ad qualemcumque praesentiam huius exigui uolucrisque momenti, quae, quoniam mamanere non potuit, infinitum temporis iter arripuit eoque modo factum est ut continuaret eundo uitam cuius plenitudinem complecti non ualuit permanendo. Itaque si digna rebus nomina uelimus imponere, Platonem sequentes deum quidem aeternum, mundum uero dicamus esse perpetuum. Quoniam igitur omne iudicium secundum sui naturam quae sibi subiecta sunt comprehendit, est autem deo semper aeternus ac praesentarius status, scientia quoque eius omnem temporis supergressa motionem in suae manet simplicitate praesentiae infinitaque praeteriti ac futuri spatia complectens omnia
Abbreviated transcription (Latin):
minabilis uite plenitudinẽ totam pariter cõphẽd
ac possid cui neq futuri ꝙͥꝙͣ absit. nec pt̾iti
fluxerit. id eternũ esse mes perhibetur idq ncce
est. ⁊ sui compos pñs sibi semper assiscere, et ĩfim¬
tatẽ mobilis tꝑĩs habere pñtem : unde non ucẽ
quidam q̃ cũ audiũt uisum platoni esse mũdmp
ht̃ nec huisse miciũ tpĩs. nec hĩturũ ẽẽ defectid
h ͦ modo conditori conditũ mũdũ fieri cceternũ pũ¬
tant. aliud est cium per interminabilẽ duci uitam
quod mundo plato tribuit. aliud interminabilis bite
tocam pariter cemplexam esse pñciam, quod diiẽ
mentis ꝓprium esse mainfestum est. Neq deus con¬
ditis rebus antiquior uideri debet temporis quãti
s pocius simplia ꝓpe̾tate nature: ht̃ enĩ uite ĩmo¬
bilis pñcariũ statũ infinitus ille temporalud re¬
rũ motus imitatur. Cumq eñ effigere. atq
equare non possit. ex ĩmobilitate deficit ĩmotũ

Expanded text:
minabilis uitae plenitudinem totam pariter comprehendit ac possidet, cui neque futuri quicquam absit nec praeteriti fluxerit, id aeternum esse iure perhibetur idque necesse est et sui compos praesens sibi semper assistere et infinitatem mobilis temporis habere praesentem. Vnde non recte quidam, qui cum audiunt uisum Platoni mundum hunc nec habuisse initium temporis nec habiturum esse defectum hoc modo conditori conditum mundum fieri coaeternum putant. Aliud est enim per interminabilem duci uitam, quod mundo Plato tribuit, aliud interminabilis uitae totam pariter complexum esse praesentiam, quod diuinae mentis proprium esse manifestum est. Neque deus conditis rebus antiquior uideri debet temporis quantis potius proprietate naturae. Hunc enim uitae immobilis praesentarium statum infinitus ille temporalium rerum motus imitatur cumque eum effingere atque aequare non possit, ex immobilitate deficit in motum,
Abbreviated transcription (Latin):
o alumpne. Letor ipãm enm medie uitatis notam
mente fixisa. Sz in hoc. patuit tibi quod igno¬
rare te paulo ante dicebas ¶B: Quid inꝙͣ ¶P.
profecto quod desideratur ab omnibus. Quodquia
bonum esse colligimus Oportet rerum ominum
fineme Bonuꝑ esse fateamur. P. E¬
insquis profunda-
mente uestigat berum
Cupit qz millis demiis falli
in se reuoluat intumi lucem uisus

Expanded text:
o alumne, laetor; ipsam enim mediae ueritatis notam o alumne, laetor; ipsam enim mediae ueritatis notam mente fixisti. Sed in hoc patuit tibi quod ignorare te paulo ante dicebas. – Quid? Inquam. – profecto quod desideratur ab omnibus; quod quia bonum esse collegimus, oportet rerum omnium finem bonum esse fateamur. Quisquis profunda mente uestigat uerum cupitque nullis ille deuiis falli in se reuoluat intimi lucem uisus