comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
niq tempore extremo eriam
quibus nondum ignouerat
cunctis m italiam redire per¬
misit: magistratusq de impe¬
ria capere: sed & statuas. L
sylle & pompen a plebe disie¬
ctas reposuit: ac si qua post¬
hac aut cogitarentur grauius
aduersus se: aut dicerentur in¬
hibere maluit ꝗͣ uindicare.
Iiaq & detectas coniurationes
conuentusq nocturnos non
ultra arguit. quem ut edicto
ostenderet esse sibi notas: &
acerbe loquentibus satis ha¬
huit pro conditione denuncia¬
re: ne per seuerarent: Auliqz
Cecinnae criminosissimo libro
de Pitholai carminibus male¬
dicentissimis laceratam exi¬
stimationem suam ciuili ani¬
mo tulit

Expanded text:
nique tempore extremo etiam nique tempore extremo etiam quibus nondum ignouerat, cunctis in Italiam redire permisit magistratusque et imperia capere; sed et statuas Luci Sullae atque Pompei a plebe disiectas reposuit; ac si qua posthac aut cogitarentur grauius aduersus se aut dicerentur, inhibere maluit quam uindicare. itaque et detectas coniurationes conuentusque nocturnos non ultra arguit, quam ut edicto ostenderet esse sibi notas, et acerbe loquentibus satis habuit pro contione denuntiare ne perseuerarent, Aulique Caecinae criminosissimo libro et Pitholai carminibus maledicentissimis laceratam existimationem suam ciuili animo tulit
Abbreviated transcription (Latin):
ipse medios de neutrius partis
suorum sibi numero futuros
pronuntiauit: quibus autem
ex commendatione pompen
ordines dederat potestatem
transeundi ad eum omnibus
fecit. Motis apud hilerdam
deditiones conditiomibus: cũ
assiduo inter utrasq partes
usu: atq commertio. Affrani¬
us & petreius depraehensos in¬
ter castra lulianos subita por¬
nitentia interfecissent: admis¬
sam in se perfidiam non susti¬
nuit imitari. Acie pharlalica
proclamauit ut ciuibus perce¬
retur: deinceps q nomini nõ
suorum unum quem uellet: ꝑ
tis aduersae seruare concessit
nec ulli periisse: insi in praelio
reperiuntur. Exceptis dũta¬
xat afframo de lausto de.L.
caesare iuuene: ac ne hos qui¬
dem uoluntate ipsius interẽ¬
ptos putant: Quorũ tamen¬
post impetratem ueniam r̃bel¬
lauerunt: de caelaris libertis ser¬
iuisq eius ferro de igni crude¬
lem in modum euectis: besti¬
as quoq ad munus populi
comparatas trucidauerant. de¬

Expanded text:
fuissent, ipse medios et neutrius partis fuissent, ipse medios et neutrius partis suorum sibi numero futuros pronuntiauit. quibus autem ex commendatione Pompei ordines dederat, potestatem transeundi ad eum omnibus fecit. motis apud Ilerdam deditionis condicionibus, cum, assiduo inter utrasque partes usu atque commercio, Afranius et Petreius deprehensos intra castra Iulianos subita paenitentia interfecissent, admissam in se perfidiam non sustinuit imitari. acie Pharsalica proclamauit, ut ciuibus parceretur, deincepsque nemini non suorum quem uellet unum partis aduersae seruare concessit. nec ulli perisse nisi in proelio reperientur, exceptis dum taxat Afranio et Fausto et Lucio Caesare iuuene; ac ne hos quidem uoluntate ipsius interemptos putant, quorum tamepost impetratam ueniam rebellauerant et Caesar libertis seruisque eius ferro et igni crudelem in modum enectis bestias quoque ad munus populi comparatas contrucidauerat. de
Abbreviated transcription (Latin):
Ed & in ulciscendoo
natura lenissimus: pi¬
ratas a quibus captꝰ
est: cum in ditionem redegisset
quomam suffisurum se cruci
ante iurauerat. iugulari prius
iussit: demde suffigi Cornelio
phagitae cuius quondam noc¬
turnas isidias aeger ac latens
ne perduceretur ad Syllã: uix
praennio dato euaserit: nunquã
nocere sustmuit Philemonem
a manu seruum qui necem suã
per uenenim iimicis promi¬
serat: non grauius ꝗ̃ simpli¬
ci morte puniit:m. P. Clodi¬
um Pompeiae uxoris suae adul¬
terum atq cadem de causa e¬
pollutarum cerimomiarũ rerũ
testis citatus negauit se quic¬
ꝗͣ comparisse quanius de ma¬
ter aurelia: &e soror iulia ap¬
ud eosdem iudices omna ex
fide retulissent: interrogatus¬
q cur igitur repudiassẽt uxo¬
rem: quomam inquit meos
tam suspitione quam crimi¬
ne iudico carere oportere¬
claementiamq: tum
in ad ministratione¬
Etum in uictoria belli ciuilis ad¬
mirabilem exhibuit: denunciã¬
te pompeio pro hostibus se ha¬

Expanded text:
ed et in ulciscendo natura lenissimus piratas, a quibus captus est, cum in dicionem redegisset, quoniam suffixurum se cruci ante iurauerat, iugulari prius iussit, deinde suffigi; Cornelio Phagitae, cuius quondam nocturnas insidias aeger ac latens, ne perduceretur ad Sullam, uix praemio dato euaserat, numquam nocere sustinuit; Philemonem a manu seruum, qui necem suam per uenenum inimicis promiserat, non grauius quam simplici morte puniit; in Publium Clodium Pompeiae uxoris suae adulterum atque eadem de causa pollutarum caerimoniarum reum testis citatus negauit se quicquam comperisse, quamuis et mater Aurelia et soror Iulia apud eosdem iudices omnia ex fide rettulissent; interrogatusque, cur igitur repudiasset uxorem: 'quoniam,' inquit, 'meos tam suspicione quam crimine iudico carere oportereclementiamque cum in administratione tum in uictoria belli ciuilis admirabilem exhibuit. denuntiante Pompeio pro hostibus se ha
Abbreviated transcription (Latin):
Micos tanta lemper
facilitate: indulgen¬
tiaq tractauit: ut.
C. Oppio comitanti se per si¬
uelstre iter: correptoq subita
ualitudme: & in diuersorio¬
loco: quod unum erat cesserit¬
& ipse humi: ac sub diuo ac¬
cubuerit. Iam autem rerum
potens quosdam etiam ĩfnni
generis: ad amplissimos hono¬
res prouexit: cum ob id cul¬
paretur professus est palam: si
grassatorum. & siccariorum s
in tuenda sua dignitate usus
esser: talibus quoq se parem¬
gratiam relaturum.
Imultates contra nul¬
los tam graues exce¬
pit unꝗͣ: ut non occa¬
sione oblata libens deponeret
C.Memnui. cuius asperrĩis
orationibus non minore acer¬
bitate reseripserat etiam suf¬
fragator mox in petitione cõ¬
sulatus fuit. C. Caluo post
famosa epigrammata de recon¬
ciliatione per auncos agenti
ultro ac prior scripsit. Uale¬
rium catullum: a quo sibiØ
uersiculis de Mamurra per¬
petua stigmata imposita non
dissimusauerat satisfacientez
eadem die adhibuit coenae ho¬

Expanded text:
micos tanta semper facilitate indulgentiaque tractauit, ut Gaio Oppio comitanti se per siluestre iter correptoque subita ualitudine deuersorioloco, quod unum erat, cesserit et ipse humi ac sub diuo cubuerit. iam autem rerum potens quosdam etiam infimi generis ad amplissimos honores prouexit, cum ob id culparetur, professus palam, si grassatorum et sicariorum ope in tuenda sua dignitate usus esset, talibus quoque se paremgratiam relaturum.Simultates contra nullas tam graues excepit umquam, ut non occasione oblata libens deponeret. Gai Memmi, cuius asperrimis orationibus non minore acerbitate rescripserat, etiam suffragator mox in petitione consulatus fuit. Gaio Caluo post famosa epigrammata de reconciliatione per amicos agenti ultro ac prior scripsit. Valerium Catullum, a quo sibi uersiculis de Mamurra perpetua stigmata imposita non dissimulauerat, satis facientem eadem die adhibuit cenae ho
Abbreviated transcription (Latin):
li praecibus potuit eiũci. Cñ
pollentina plebs funus cuius¬
dam primipilaris non prius
ex foro misisset quem extor¬
ta pecuma per uim heredibꝰ
ad gladiatorum munus cho¬
hortem ab urbe: & aliam cot¬
tia regno dissimulata itmeris
caula detectis repente armis
conuementibusq singulis ꝑ
diuersas portas in oppidum
mimisit: ac partem maiorẽ
plebis ac decurionum in per¬
petua uincula coniecit: abo¬
leuit de uim moremq alylo¬
rum que usq erant. Cyzi¬
cenis in ciues ro. iuolentius
quaedam ausis publice liber¬
tatem ademit quam mithri¬
datico bello meruerunt. Ho¬
stiles motus nulla postea
expeditione suscepta per le¬
gatos compescuit: nec per
eos quidem nisi cunctanter
&e necessario reges infestos
suspectosq commminatiombꝰ
magis & quaerelis quem ui
repressit. Quosdam ꝑ blã¬
ditias atq promissa ex tra¬
ctos ad se non remisit: ut
Marobadum germanum:
Thrasypolum thracem. Ar¬
chelaum cappadocem cuiis

Expanded text:
li precibus potuit euinci. cum li precibus potuit euinci. cum Pollentina plebs funus cuiusdam primipilaris non prius ex foro misisset quam extorta pecunia per uim heredibus ad gladiatorium munus, cohortem ab urbe et aliam a Cotti regno dissimulata itineris causa detectis repente armis concinentibusque signis per diuersas portas in oppidum immisit ac partem maiorem plebei ac decurionum in perpetua uincula coiecit. aboleuit et ius moremque asylorum, quae usquam erant. Cyzicenis in ciues R. uiolentius quaedam ausis publice libertatem ademit, quam Mithridatico bello meruerant. Hostiles motus nulla postea expeditione suscepta per legatos compescuit, ne per eos quidem nisi cunctanter et necessario. reges infestos suspectosque comminationibus magis et querelis quam ui repressit; quosdam per blanditias atque promissa extractos ad se non remisit, ut Marobodum Germanum, tRhascuporim Thracem, Archelaum Cappadocem, cuius
Abbreviated transcription (Latin):
Xternas ecrimoni¬
as aegyptios indaicos¬
ꝙ ritus compescu¬
it: coactis qui superstititione
ea tenebantur religiosas uestes
cum uestimento omni com¬
burere Iudeorum iuuentutẽ
per speciem sacramenti m ꝓ¬
uincias grauioris celi distri¬
buit. resiquo gentis ciusde
sulia sectantes urbe sumo¬
uit sub poena perpetue ser¬
uitutis insi obtemperassent
Expulit &e mathematicos sed
deprecantibus: ac se artem
desituros ꝓromittentibus o¬
ueniam dedit¬
N primis tuendae pa¬
cis a grassaturis ac
latroemnis sedionũ¬
Sq licentia curam habuit: o¬
stationes militum per ltaliam
solito frequentiores disposuit
romae castra constituit: qui¬
bus praetoria ne cohortes ua¬
gae ante id tempus de per ho¬
spitia disperse contmerentur
Populares tumultus exortos
grauissime coereuit: &e ue o¬
orirentur sedulo cauit. Cade
in theatro per discordiam ad¬
missa capita factioni de hi¬
striones: propter quos dilsi¬
debatur relegauit: nec ut re¬
uocaret unquam ullis popu¬

Expanded text:
xternas caerimonias, Aegyptios Iudaicosque ritus compescuit, coactis qui superstitione ea tenebantur religiosas uestes cum instrumento omni comburere. Iudaeorum iuuentutem per speciem sacramenti in prouincias grauioris caeli distribuit, reliquos gentis eiusdem uel similia sectantes urbe summouit, sub poena perpetuae seruitutis nisi obtemperassent. expulit et mathematicos, sed deprecantibus ac se artem desituros promittentibus ueniam deditn primis tuendae pacis a grassaturis ac latrociniis seditionumque licentia curam habuit. stationes militum per Italiam solito frequentiores disposuit. Romae castra constituit, quibus praetorianae cohortes uagae ante id tempus et per hospitia dispersae continerentur. Populares tumultus et ortos grauissime coercuit et ne orerentur sedulo cauit. caede in theatro per discordiam admissa capita factionum et histriones, propter quos dissidebatur, relegauit, nec ut reuocaret umquam ullis popu
Abbreviated transcription (Latin):
cexontingere quum uix fides
esset remullo modo successu¬
cram ideoq ne experiri quidẽ
auderet extremo hortantibus
amicis palam pro concione Ø¬
utrumq tentauit. nec euẽtus
defuit. Per idem tempus tegee
in arcadia instinctu uaticinã¬
tium effossa sunt sacrato loco
uasal operis antiqui atq mnis
assimilis Uespasiano nago

Expanded text:
ce contingere. cum uix fides ce contingere. cum uix fides esset ullo modo rem successuram ideoque ne experiri quidem auderet, extremo hortantibus amicis palam pro contione utrumque temptauit, nec euentus defuit. per idem tempus Tegeae in Archadia instinctu uaticinantium effossa sunt sacrato loco uasa operis antiqui atque in iis assimilis Vespasiano imago
Abbreviated transcription (Latin):
Uscepto igitur ciuili bel¬
lo ac ducibus copnsq
in italiam praemissis in¬
terim Alexandriam tranlit ut
laustra aegypti obtmeret hic
quum de firmitate impern ca¬
pturus auspicium: & dem serapi¬
dis summotis omnibus solus
intrasset: ac propiciato multũ
deo: tandem se conuertisset o
uerbenas coronasq & paninfi¬
cia: ut illic assolet. Basilides li¬
bertus obtulisse ei iussus elt.
quemneq admissum a quoꝗͣ
& iampridem propter neruo¬
rum ualitudinem uix ingredi
longeq abesse. constabat aesta¬
tim aduenere littere fusas apd
Eremonem Uiteln copias: ĩplu
in urbe iteremptum nuncian¬
tes. Auctoritas & quasi maie¬
stas quadamut scilicet inopi¬
nato & ad huc nouo principi
deerat. haec quoq accessit. E
plebe quidam luimimbus or¬
batus: item alius debili crure
sedentem pro tribunali parit̃
adierunt orantes opem ualitu¬
dinis demonstratam a derapi¬
de per quietem: restituturumt
oculos si inspuisset confirma¬
turum crus si dignaretur cal¬

Expanded text:
uscepto igitur ciuili bello ac ducibus copiisque in Italiam praemissis interim Alexandriam transiit, ut claustra Aegypti optineret. hic cum de firmitate imperii capturus auspicium aedem Serapidis summotis omnibus solus intrasset ac propitiato multum deo tandem se conuertisset, uerbenas coronasque et panificia, ut illic assolet, Basilides libertus obtulisse ei uisus est; quem neque admissum a quoquam et iam pridem propter neruorum ualitudinem uix ingredi longeque abesse constabat. ac statim aduenere litterae fusas apud Cremonam Vitelli copias, ipsum in urbe interemptum nuntiantes. Auctoritas et quasi maiestas quaedam ut scilicet inopinato et adhuc nouo principi deerat; haec quoque accessit. e plebe quidam luminibus orbatus, item alius debili crure sedentem pro tribunali pariter adierunt orantes opem ualitudini demonstratam a Serapide per quietem: restituturum oculos, si inspuisset; confirmaturum crus, si dignaretur cal
Abbreviated transcription (Latin):
urbe quoq & italia summoue¬
rentur. Ipse quosdam nouo
exemplo relegauit: ut ultra
lapidem tertium ueraret egre¬
di ab urbe. De maiore nego¬
cio acturus in curia mediꝰ
inter consulum sellas tribu¬
initio subselio sedebat. Com¬
meatus a senatu peti solitos
beneficn sui fecit

Expanded text:
urbe quoque et Italia summoueurbe quoque et Italia summouerentur. ipse quosdam nouo exemplo relegauit, ut ultra lapidem tertium uetaret egredi ab urbe. De maiore negotio acturus in curia medius inter consulum sellas tribunicio subsellio sedebat. commeatus a senatu peti solitos benefici sui fecit
Abbreviated transcription (Latin):
Uedam circe cerimo¬
mas ciuilemque de
militarem morem
item circã onnium ordinũ
statum domi forisq aut cor¬
rexit: aut exoleta reuocauit
aut etiam nouo instituit. In
cooptandis per collegia sacer¬
dotibus neminem nisi uirat̃
nominauit: obseruauitq se¬
dulos ut quotiens terra murbe
mouisset ferias aduocata con¬
cione praetor mdiceret: utq¬
tolio uisa obsecratio haberet᷑
camq ipse iurel maximi pon¬
tificis commonito pro rostris
populo praeiret: summotaq
operariorum seruorumq tur¬
ba rerum actum diuiluman¬
tea m hybernos aestiuosquẽ
menses coniunxit¬
Urisdictionem de fi¬
dei commissis quot¬
Sannis de tantum in urbe de¬
legari magistratibus solitam
in perpetuum atq etiam per
prouincias potestatibus demã¬
dauit. Capiti papiae pompe¬
ie legis a Tiberio Caelare q̃si
sexagenarn generare non pos¬
sent edicto abrogauit. Saxit
ut pupillis extra ordinem
tutores a consulibus darent᷑
ut hi quibus a magistratibus
prouinciae interdicerentur:

Expanded text:
edam circa caerimoias ciuilemque et militarem morem, item circa omnium ordinum statum domi forisque aut correxit aut exoleta reuocauit aut etiam noua instituit. in cooptandis per collegia sacerdotibus neminem nisi iuratus nominauit; obseruauitque sedulo, ut quotiens terra in urbe mouisset, ferias aduocata contione praetor indiceret, utqtolio uisa obsecratio haberetur, eamque ipse iure maximi pontificis pro rostris populo praeiret summotaque operariorum seruorumque turba. Rerum actum diuisum antea in hibernos aestiuosque menses coniunxitdictionem de fidei commissis quotannis et tantum in urbe delegari magistratibus solitam in perpetuum atque etiam per prouincias potestatibus demandauit. capiti Papiae Poppaeae legis a Tiberio Caesare, quasi sexagenarii generare non possent, addito obrogauit. sanxit ut pupillis extra ordinem tutores a consulibus darentur, utque ii, quibus a magistratibus prouinciae interdicerentur,
Abbreviated transcription (Latin):
gnopere orauit: ut Neronis
memoria coleretur. Deniq
cum post uiginti annos ado¬
lescente me extitisset condi¬
tioms incertae. qui se Neronẽ
esse iactaret tam fauorabile
nomen cius apud parthos
fuit: uehementer adiutus
& uix redditus sit a¬
ROGENIES
Caelarum ĩ
Nerone de¬
fecit: quod
futurum¬
in complu¬
ribus quidem signis sed eui¬
dentissimis duobus aparuit
Liuie olim post Augusti sta¬
tim nuptias ueientanum su¬
um reuisenti praeteruolens o¬
aquilla gallmam albam ra¬
mulum lauri rostro tenentẽ
ita ut rapuerat dimissit in
grennum: cumq nutriri ali¬
tem pangi ramulum placu¬
isset: tanta pullorum Ioboles
prouenit: ut hodie quoq ca
uilla ad gallias uocetur.
Tale uero lauretum ut trium¬
phaturi Caesares inde laure¬
as decerperent: fuitq mox
triumphantibus alias con¬
festim eodem loco plangere
& obseruatum est sub cuius¬
q obitum arborem ab ipso
institutam elanguisse Ergo
nouissimo Neronis anno &e
silua omins exaruit radici¬

Expanded text:
gno opere orauit, ut Neronis gno opere orauit, ut Neronis memoria coleretur. denique cum post uiginti annos adulescente me extitisset condicionis incertae qui se Neronem esse iactaret, tam fauorabile nomen eius apud Parthos fuit, ut uehementer adiutus et uix redditus sitrogenies Caesarum in Nerone defecit: quod futurum compluribus quidem signis, sed uel euidentissimis duobus apparuit. Liuiae olim post Augusti statim nuptias Veientanum suum reuisenti praeteruolans aquila gallinam albam ramulum lauri rostro tenentem, ita ut rapuerat, demisit in gremium; cumque nutriri alitem, pangi ramulum placuisset, tanta pullorum suboles prouenit, ut hodieque ea uilla 'ad Gallinas' uocetur, tale uero lauretum, ut triumphaturi Caesares inde laureas decerperent; fuitque mos triumphantibus, alias confestim eodem loco pangere; et obseruatum est sub cuiusque obitum arborem ab ipso institutam elanguisse. ergo nouissimo Neronis anno et silua omnis exaruit radici
Abbreviated transcription (Latin):
Eligionum usq qua¬
c. contemptor p̃ter
unius dee syriae: hanc mox
ita spreuit ut urma contami¬
naret alia superstitione cap¬
tus: in qua sola pertinacissi¬
me haesit. si quidem acuncu¬
lam puellarem: quum quali
remedium insidiaru a plae¬
beio quodam & ignoto mu¬
neri accepisset detecta con¬
festim coniuratione pro sũ¬
mo numine trimisq in die
sacrifiens colere per seuera¬
uit: uolebatq credi monitio¬
ne eius futura praenoscere:Ø
Ante paucos quam periret
menles attendit & extispitio
nec unquam li rauit¬
etatis anno: die quo
quondam Octauia
interemerat. Tantumq gau¬
dium publice praebuit ut Ø¬
plebs pileata tota urbe dis¬
curreret Et tamen non de¬
fuere qui per longum tem¬
pus uernis aestiuisq floribꝰ
tumulum eius ornarent: ac
modo nagines p̃textatas
in rostris proferrent: modo
edicta quasi uiuentis a breui
magno nmicorum malo re¬
uersuri. Quineriam nolo¬
gelus Parthorum reax missis
ad senatum legatis de ĩstau¬
randa societate hoc etiam ma¬

Expanded text:
eligionum usque quaque contemptor, praeter unius Deae Syriae, hanc mox ita spreuit ut urina contaminaret, alia superstitione captus, in qua sola pertinacissime haesit, siquidem imagunculam puellarem, cum quasi remedium insidiarum a plebeio quodam et ignoto muneri accepisset, detecta confestim coniuratione pro summo numine trinisque in die sacrificiis colere perseuerauit uolebatque credi monitione eius futura praenoscere. ante paucos quam periret menses attendit et extispicio nec umquam litauitetatis anno, die quo quondam Octauiam interemerat, tantumque gaudium publice praebuit, ut plebs pilleata tota urbe discurreret. et tamen non defuerunt qui per longum tempus uernis aestiuisque floribus tumulum eius ornarent ac modo imagines praetextatas in rostris proferrent, modo edicta quasi uiuentis et breui magno inimicorum malo reuersuri. quin etiam Vologaesus Parthorum rex missis ad senatum legatis de instauranda societate hoc etiam ma
Abbreviated transcription (Latin):
Tin semet augendo
parcus atq ciuilis
praenomine impera¬
toris abstmuit: mios. hono¬
res reculauir. Sponsalia filie
natalemq geniti nepotis sile¬
tio: ac tantum domestica re¬
ligione transegit. Neminem
exulum insi ex senatus aucto¬
ritate restirituit. ut sibimcu¬
riam praefectum praetorii tri¬
bunosq militum secum ĩdu¬
cere liceret. ut rata essent: qua
procuratores sui i iudican¬
do statuerent precario exegit
Ius nundinarum in priuata
predia consulibus petnt: co¬
gnitiombus magistratuum
unus e consularns frequẽter
interfuit. Eodem spectacula
edentes surgens & ipseieumi
caetera turba uoceac manu
tibus se pro tribunali excula¬
uit: quod propter angustias
non posser audlire eos nist e¬
stantes. Quare in breui spal¬
tio tantum amoris fauorisq
collegit. ut cum profectum
cum hostiam periisse ex insi¬
dñs nunciatum esset: magna
consternatione populus: & mi¬
litem quasi proditorem: & le¬
natum quasi patricida diris
execratiombus icenssere nõ

Expanded text:
in semet augendo parcus atque ciuilis praenomine Imperatoris abstinuit, nimios honores recusauit, sponsalia filiae natalemque geniti nepotis silentio ac tantum domestica religione transegit. neminem exulum nisi ex senatus auctoritate restituit. ut sibi in curiam praefectum praetori tribunosque militum secum inducere liceret utque rata essent quae procuratores sui in iudicando statuerent, precario exegit. ius nundinarum in priuata praedia a consulibus petit. cognitionibus magistratuum ut unus e consiliariis frequenter interfuit; eosdem spectacula edentis surgens et ipse cum cetera turba uoce ac manu s adeuntibus se pro tribunali excusauit, quod propter angustias non posset audire eos nisi stantes. quare in breui spatio tantum amoris fauorisque collegit, ut cum profectum eum Ostiam perisse ex insidiis nuntiatum esset, magna consternatione populus et militem quasi proditorem et senatum quasi parricidam diris execrationibus incessere non
Abbreviated transcription (Latin):
& tumentibus oculis prosecu¬
tus est ut custoditum sit ne
unquam in conspectum eius
posthac uemiret cum iulia pri¬
mo concorditer &e amore mu¬
tuo uixit: mox dissedit & a¬
liquanto grauius: ut etiam
perpetuo secubaret. Intercep¬
to communis filn pignore. ꝗ
aquileie natus infans extin¬
ctus est. Drulum fratrem in
germania amisit: cuius cor¬
pus pedibus toto it mere pra¬
grediens Romam usq per¬
exit¬

Expanded text:
et tumentibus oculis prosecuet tumentibus oculis prosecutus est, ut custoditum sit ne umquam in conspectum ei posthac ueniret. cum Iulia primo concor diter et amore mutuo uixit, mox dissedit et aliquanto grauius, ut etiam perpetuo secubaret, intercepto communis fili pignore, qui Aquileiae natus infans extinctus est. Drusum fratrem in Germania amisit, cuius corpus pedibus toto itinere praegrediens Romam usque peruexit
Abbreviated transcription (Latin):
Irili toga sumpta
adolescentiam om¬
nemispaciaq in sequentis
aetatis usq ad principiatus
mitia per haec fere transegit
munus gladiatorum in me¬
moriam patris & alterum
in aui Druli dedit diuersis
temporibus ac locis primũ
in foro: secundum in amp¬
hitheatro. Rudiariis quoq
qui busdam reuocatis aucto¬
ramento centum milliume
dedit: & ludos sed absenso
cuncta magiifice impensa
matris ac uitrici Agrippinã
Marco Agrippa genitam Ø
neptem Pomponii attici eq¬
tis Romani: ed quem sunt.
Ciceronis epistolae duxit uxo¬
rem: sublatoq ex ea filia dru¬
so: quamꝗ̃ bene conuenien¬
tem: rursusq grauidam di¬
mittere ac luliam Augusti
siliam confestim coactus ẽ
ducere non sine magno lã¬
gore ammi. Quum de Agri¬
pinae consuetudine teneretur
de lulia mores improbaret ut
quam sensisset sui quoq sub
priore marito appetentem:
quod sane uulgo etiam existi¬
mabatur. Sed Agrippinam
abegisse post diuortium do¬
luit: de semel omnino ex oc¬
cursu uisam adeo contentis:

Expanded text:
irili toga sumpta adulescentiam omnem spatiumque insequentis aetatis usque ad principatus initia per haec fere transegit. munus gladiatorium in memoriam patris et alterum in aui Drusi dedit, diuersis temporibus ac locis, primum in foro, secundum in amphitheatro, rudiaris quoque quibusdam reuocatis auctoramento centenum milium; dedit et ludos, sed absens: cuncta magnifice, inpensa matris ac uitrici. Agrippinam, Marco Agrippa genitam, neptem Caecili Attici equitis R., ad quem sunt Ciceronis epistulae, duxit uxorem; sublatoque ex ea filio Druso, quanquam bene conuenientem rursusque grauidam dimittere ac Iuliam Augusti filiam confestim coactus est ducere non sine magno angore animi, cum et Agrippinae consuetudine teneretur et Iuliae mores improbaret, ut quam sensisset sui quoque sub priore marito appetentem, quod sane etiam uulgo existimabatur. sed Agrippinam et abegisse post diuortium doluit et semel omnino ex occursu uisam adeo contentis
Abbreviated transcription (Latin):
Ed aduersus cõuitia.
malosq rumores:
& famola de se acsu¬
is carmina firmus ac patiens
subinde iactabati in ciuitate
libera linguam mentemq libe¬
ras esse debere. Et quonda
senatu cognitionem de cius
modi criminibus ac reisflagi¬
tante non tantum inquit oen
habeinus ut implicare nos o¬
pluribus negoens debeamus
si hanc senestram a perucritis
mhil aliudagi sietis. Omm¬
um minncitie hoc pretextu ad
uos deferentur: Extat & smo
cius in senatu per ciuilis. Si¬
quidem locutus aliter fuerit
dabo operam ut rationem fa¬
ctorum meorum: dictoriiq
reddam: si perseuerauerit i
Quicem eum odero.

Expanded text:
et aduersus conuicia malosque rumores et famosa de se ac suis carmina firmus ac patiens subinde iactabat in ciuitate libera linguam mentemque liberas esse debere; et quondam senatu cognitionem de eius modi criminibus ac reis flagitante: 'non tantum,' inquit, 'otii habemus, ut implicare nos pluribus negotiis debeamus; si hanc fenestram aperueritis, nihil aliud agi sinetis: omnium inimicitiae hoc praetexto ad uos deferentur.' extat et sermo eius in senatu perciuilis: 'siquidem locutus aliter fuerit, dabo operam ut rationem factorum meorum dictorumque reddam; si perseuerauerit, in uicem eum odero.
Abbreviated transcription (Latin):
Enatum suppleuit:
patricios elegit. pra¬
torum: aedilium: q̃¬
storum: minorum etiam ma¬
gistratuum numerum amꝑ¬
Tiauit. nudatos opere censorio
aut snĩa iudicum de ambitu
condemnatos restituit comi¬
tia cum populo partitus est:
ut exceptis consulatus com¬
peditoribus de caetero nume¬
ro causa dilatorum pro parte
dimidia: quos populus uelet
pronunciarentur pro parte
altera quos ipse dedisset se
edebat per libellos circum
tribum missos scriprura bre¬
ui.Caesar dictator illi tribiui
commendo uobis illum &e
illum ut uestro suffragio su¬
am dignitatem teneant ad sit
ad honores: & proscriptorus
liberos: Iudicia ad duo genera
iudicum redegit equaestris or¬
dinis: ac senatorn: tribunos
erarios quod erat tertium
subtulit: recessum populi nec
more nec loco solito: sed uica¬
tim per dominos insularum
egit atq ex uigniti trecentis¬
q milibus accipientium frumẽ¬
tum e publico ad centum ꝗu¬
quagnita retraxit. Ac ne ꝗ
noui coctus recensionis caula

Expanded text:
enatum suppleuit, patricios adlegit, praetorum aedilium quaestorum, minorum etiam magistratuum numerum ampliauit; nudatos opere censorio aut sententia iudicum de ambitu condemnatos restituit. comitia cum populo partitus est, ut exceptis consulatus conpetitoribus de cetero numero candidatorum pro parte dimidia quos populus uellet pronuntiarentur, pro parte altera quos ipse dedisset. et edebat per libellos circum tribum missos scriptura breui: 'Caesar dictator illi tribui. commendo uobis illum et illum, ut uestro suffragio suam dignitatem teneant.' admisit ad honores et proscriptorum liberos. iudicia ad duo genera iudicum redegit, equestris ordinis ac senatorii; tribunos aerarios, quod erat tertium, sustulit. Recensum populi nec more nec loco solito, sed uicatim per dominos insularum egit atque ex uiginti trecentisque milibus accipientium frumentum e publico ad centum quinquaginta retraxit; ac ne qui noui coetus recensionis causa
Abbreviated transcription (Latin):
erat sunmatim exponere. O¬
Uisse traditur excel¬
sa statura colore cã¬
dido teretibus mem¬
bris: orepaulo plemore: nigris
uegestisq oculis ualitudie
prospera msi quod tempore
extremorepente animo lmꝗ
atq etian per somnium exte¬
reri solebit comitiali quoq
morbo bs inter res gerendas
coreptus st. Circa corporis cu¬
ram monsior: ut non solum
tonderetir diligenter: ac rade¬
retur: seq uelleretur etiam ut
quidam ex prohauerunt.Cal¬
uitn uero deformitatem iꝗs¬
sime ferre obtrectatorum saepe¬
iocis obnoriam expertus ideo¬
q & deficuntem capillum re¬
uocare a uertice assueuerat: &
ex omnibus decretis sibi a se¬
natu popubq honoribus nõ
aliud. aut iecepit: aut usurpa¬
uit libentius qͣuis lauree co¬
ronae perpetuo gestandae: etiã
cultu notabilem ferunt usum
.n. lato clauo ad manus fim¬
briato: nec ut unquam aliter
quem super eum cingeretur:
&e quidem fluxiore cintura:
unde emanasse Syllae dictu
optimates saepius admonen¬

Expanded text:
erit summatim exponere. erit summatim exponere. isse traditur excelsa statura, colore candido, teretibus membris, ore paulo pleniore, nigris uegetisque oculis, ualitudine prospera, nisi quod tempore extremo repente animo linqui atque etiam per somnum exterreri solebat. comitiali quoque morbo bis inter res agendas correptus est. circa corporis curam morosior, ut non solum tonderetur diligenter ac raderetur, sed uelleretur etiam, ut quidam exprobrauerunt, caluitii uero deformitatem iniquissime ferret saepe obtrectatorum iocis obnoxiam expertus. ideoque et deficientem capillum reuocare a uertice adsueuerat et ex omnibus decretis sibi a senatu populoque honoribus non aliud aut recepit aut usurpauit libentius quam ius laureae coronae perpetuo gestandae. Etiam cultu notabilem ferunt: usum enim lato clauo ad manus fimbriato nec umquam aliter quam ut super eum cingeretur, et quidem fluxiore cinctura; unde emanasse Sullae dictum optimates saepius admonen
Abbreviated transcription (Latin):
stinabat: impriis martis tẽ¬
plum quantum nusquam es¬
set extruere repleto & comp¬
lanato lacu: in quo nauma¬
chiae spectaculum ediderat:
theatrumq summae magnitu¬
dinis tarpeio monti accubãs
ius ciuile ad certum modu
redigere atq ex imensa: diffu¬
saq legum copia optima quae¬
q de necessaria in paucissimos
conferre libros biblyothecas
graecas & latinas: quas maxi¬
mas posset publicare data: M
Uarroni cura comparandarũ
ac dirigendarum. Siccare põ¬
tinas paludes: ennttere fuci¬
num locum: uiam munire a
mari supero per apennim o
dorsum &e tyberim usq perfo¬
dere Isthinum: dacos qui le m
pontum & thraciam effuderãt
coercere mox Parthis inferre
bellum per armeniam mino¬
rem: nec insi ante expertos a¬
gredi praelio. Talia agentemØ
atq meditantem mors praeue¬
nt de qua priusꝗ̃ dicam ea
quae ad formam &e habitum
de cultum de mores: nec mins
quae ad ciuilia de bellica eius
studia uertineant non alienĩ

Expanded text:
stinabat: in primis Martis temstinabat: in primis Martis templum, quantum nusquam esset, extruere repleto et conplanato lacu, in quo naumachiae spectaculum ediderat, theatrumque summae magnitudinis Tarpeio monti accubans; ius ciuile ad certum modum redigere atque ex immensa diffusaque legum copia optima quaeque et necessaria in paucissimos conferre libros; bibliothecas Graecas Latinasque quas maximas posset publicare data Marco Varroni cura comparandarum ac digerendarum; siccare Pomptinas paludes; emittere Fucinum lacum; uiam munire a mari Supero per Appennini dorsum ad Tiberim usque; perfodere Isthmum; Dacos, qui se in Pontum et Thraciam effuderant, coercere; mox Parthis inferre bellum per Armeniam minorem nec nisi ante expertos adgredi proelio. Talia agentem atque meditantem mors praeuenit. de qua prius quam dicam, ea quae ad formam et habitum et cultum et mores, nec minus quae ad ciuilia et bellica eius studia pertineant, non alienum
Abbreviated transcription (Latin):
cuncta collegia preter anti¬
quitus constituti detraxit.
pornas facmorun auxit: Se
cum locupletes oo facilius
scelere se obligarint quod m¬
tegris patrimonis exulabãt
parricidias ut Ccero scribit
bonis omibus reliquos di¬
midia parte mulctauit.
darum conuictos: eti¬
am ordine senatorio mouit:
diremit nuptias praetorii uiri
qui digressam a marito post
biduum statim duxerat qͣuis
sine probri suspitione peregri¬
narum mercium portoria in¬
stituit. Lecticarum usum:
idem conchiliatae uestis de
margaritarum: nisi certis
personis: & aetatibus perq
certos dies ademit legem prae¬
cipuae sumptuariam exercui
dispositis circa marcellum Ø¬
custodibus qui obsonio con¬
tra uetitum retinerent depor¬
tarentq ad se subinissis non¬
nunquam lictoribus ato
militibus: qui se qua custo¬
des fefellissent tam apposita
e triclimo au ferent¬
Am de ornanda in¬
struendaq urbe itẽ
de tuendo ampliandoq impe¬
rio plura: ac maioram dies de¬

Expanded text:
cuncta collegia praeter anticuncta collegia praeter antiquitus constituta distraxit. poenas facinorum auxit; et cum locupletes eo facilius scelere se obligarent, quod integris patrimoniis exulabant, parricidas, ut Cicero scribit, bonis omnibus, reliquos dimidia parte multauit. darum conuictos etiam ordine senatorio mouit. diremit nuptias praetorii uiri, qui digressam a marito post biduum statim duxerat, quamuis sine probri suspicione. peregrinarum mercium portoria instituit. lecticarum usum, item conchyliatae uestis et margaritarum nisi certis personis et aetatibus perque certos dies ademit. legem praecipue sumptuariam exercuit dispositis circa macellum custodibus, qui obsonia contra uetitum retinerent deportarentque ad se, submissis nonnumquam lictoribus atque militibus, qui, si qua custodes fefellissent, iam adposita e triclinio auferam de ornanda instruendaque urbe, item de tuendo ampliandoque imperio plura ac maiora in dies de
Abbreviated transcription (Latin):
Ctoginta autem ciuiũ
millibus in transma¬
rinas colonias distri¬
butis: ut exhauste quoq
ubi frequentia suppeteret. san¬
xit ne quis ciuis maior .xx.
annis: iminor ue decem: qui
sacramento non teneretur:
plus triennio continuo. Ita¬
lia abesset: ne quis senatoris
filius: nisi contubernalis: aut
comes magistratus peregre
proficisceretur: neuenqui pe¬
cumariam rem facere: minrꝰ
tertia parte puberumingenu¬
orum inter pastores haberent
omnesq medicinam rome Ø
professos. de liberalum artiũ
doctores quo libentus & ip̃i
urbem incolerent: & caeteri Ø¬
appeterent ciuitate donauit.
De pecunis mutuis disiectas
nouarum tabularim expe¬
ctatione: quae crebro moue¬
batur decreuit: taidem ut
debitores creditoriius satisfa¬
cerent per extimaionem pos¬
sessionum quanti quasq an¬
te ciuile bellum conparassẽt
deducta sumina ais alieni.
si quid usurae nomne nume¬
ratum aut praeserptum fuis¬
set: qua conditione quarta
pars fere crediti diperibat:

Expanded text:
ctoginta autem ciuium milibus in transmarinas colonias distributis, ut exhaustae quoque urbis frequentia suppeteret, sanxit, ne quis ciuis maior annis uiginti minorue †decem, qui sacramento non teneretur, plus triennio continuo Italia abesset, neu qui senatoris filius nisi contubernalis aut comes magistratus peregre proficisceretur; neue ii, qui pecuariam facerent, minus tertia parte puberum ingenuorum inter pastores haberent. omnisque medicinam Romae professos et liberalium artium doctores, quo libentius et ipsi urbem incolerent et ceteri adpeterent, ciuitate donauit. de pecuniis mutuis disiecta nouarum tabularum expectatione, quae crebro mouebatur, decreuit tandem, ut debitores creditoribus satis facerent per aestimationem possessionum, quanti quasque ante ciuile bellum comparassent, deducto summae aeris alieni, si quid usurae nomine numeratum aut perscriptum fuisset; qua condicione quarta pars fere crediti deperibat.
Abbreviated transcription (Latin):
Orte eius ita leta¬
tus est populus: ut
ad primum nun¬
çium discurrentes: pars Ti¬
berium in Tyberim clami¬
tarent. pars terram matrẽ
deosq manes orarent: ne¬
ne mortuo sedem ullam ni¬
si inter impios darent. Aln
uncum &e gemonias cadaue¬
ri minarentur: exacerbati
super memoriam pristinaes
crudelitatis etiam recentio
atrocitate. Nam cum sena¬
tus consulto actum esset: ut
pocna danmatorum in deci¬
mum semper diem differe¬
tur: Forte accidit ut quorũ¬
dam supplicn dies is esset o
quo nunciatum de Tiberio
erat: hos implorantes homi¬
num fidem: quia absenteo
ad huc Caio nemo astabat
qui adiri interpellariq pos¬
set: custodes ne quid aduer¬
sus constitutum facerent:
st rangulauerunt: abiecerũt¬
q in gemonias. creuit igit᷑
inuidia quasi etiam post mor¬
tem tyranni saeuitia perma¬
nente corpus ut moueri a
Miseno coepit: conclamanti¬
bus plerisq Atellam potius
deferendum: de in amphithe¬
atro semiustulandũ: romam
per limites deportatum est cre¬

Expanded text:
orte eius ita laetatus est populus, ut ad primum nuntium discurrentes pars: 'Tiberium in Tiberim!' clamitarent, pars Terram matrem deosque Manes orarent, ne mortuo sedem ullam nisi inter impios darent, alii uncum et Gemonias cadaueri minarentur, exacerbati super memoriam pristinae crudelitatis etiam recenti atrocitate. nam cum senatus consulto cautum esset, ut poena damnatorum in decimum semper diem differretur, forte accidit ut quorundam supplicii dies is esset, quo nuntiatum de Tiberio erat. hos implorantis hominum fidem, quia absente adhuc Gaio nemo extabat qui adiri interpellarique posset, custodes, ne quid aduersus constitutum facerent, strangulauerunt abieceruntque in Gemonias. creuit igitur inuidia, quasi etiam post mortem tyranni saeuitia permanente. corpus ut moueri a Miseno coepit, conclamantibus plerisque Atellam potius deferendum et in amphitheatro semiustilandum, Romam per milites deportatum est cre
Abbreviated transcription (Latin):
daret. castrensibus ludit Ø¬
non tantum interfuit: sed
etiam missum in arenam
aprum ĩaculis de super pe¬
tnt: statimq latere conuul¬
so: & ut exaestuarat: affla¬
tus aura in grauiorem reci¬
dit morbum. Sustentauit
autem aliquamdui: quãuis
Misenum usq deuectus o¬
nihil ex ordme quottidiano
praeter mitteret. ne conuiuia
quidem ac caeteras uolupta¬
tes partim intemperentia.
partim dissimulatione. Nã
Caridem medicum: quot
comieatu ab futurus e cõ¬
uiuio egrediens manu sibi
osculandi causa apprehẽdis¬
set: existimans tentatas ab
eo uenas remanere: ac recõ¬
bere hortatus est: coenãq
protraxit. nec abstmuit cõ¬
suetudme: quin tunc quo¬
q instans in medio trieli¬
mo astante lictore singulos
ualere dicentes appellaret.

Expanded text:
daret, castrensibus ludis daret, castrensibus ludis non tantum interfuit, sed etiam missum in harenam aprum iaculis desuper petit; statimque latere conuulso et, ut exaestuarat, afflatus aura in grauiorem recidit morbum. sustentauit tamen aliquamdiu, quamuis Misenum usque deuectus nihil ex ordine cotidiano praetermitteret, ne conuiuia quidem aut ceteras uoluptates partim intemperantia partim dissimulatione. nam Chariclen medicum, quod commeatu afuturus e conuiuio egrediens manum sibi osculandi causa apprehendisset, existimans temptatas ab eo uenas, remanere ac recumbere hortatus est cenamque protraxit. nec abstinuit consuetudine quin tunc quoque instans in medio triclinio astante lictore singulos ualere dicentis appellaret.
Abbreviated transcription (Latin):
Ermone graeco ꝗͣ ꝗͣ
alias promptus &
tacillis: non tamen usq qua¬
q usus est. abstmuitq maxi¬
me in senatu: adeo quidem
ut monopolium nominatu¬
rus prius ueniam postularet
quod sibi uerbo peregrino
utendum esset atq etiam ĩ
quodam decreto patrum cũ¬
enunciandam militem quo¬
q graecae testimonium inter¬
rogatum nisi latine respon¬
dere uetuit.
usq ad proximos nauima¬
chie hortos subuectus est.
disposita statione per ripas
tyberis quae obuiam prode¬
untes summoueret. Item
Appia usq ad septimum
lapidem: sed prospectis mo¬
do nec aditis urbis moen¬
bus rednt. primo incertũ
qua de causa postea osten¬
to territus. Erat ei i oble¬
ctamentis serpens draco: Ø¬
quem ex consuetudine ma¬
nu sua cibaturus cum con¬
sumptum a formicis inue¬
nisset monitus est: ut uim
multitudinis caueret. Re¬
diens ergo prope campamã
asturae ni langorem icidit
quo paulum leuatus circe¬
ios pertendit. Ac ne quam
suspitionem infirmitatis

Expanded text:
sermone Graeco quamquam alioqui promptus et facilis, non tamen usque quaque usus est abstinuitque maxime in senatu; adeo quidem, ut monopolium nominaturus ueniam prius postularet, quod sibi uerbo peregrino utendum esset. atque etiam cum in quodam decreto patrum enuntiandam. militem quoque Graece testimonium interrogatum nisi Latine respondere uetuit. usque ad proximos naumachiae hortos subuectus est disposita statione per ripas Tiberis, quae obuiam prodeuntis submoueret, iterum Appia usque ad septimum lapidem; sed prospectis modo nec aditis urbis moenibus rediit, primo incertum qua de causa, postea ostento territus. erat ei in oblectamentis serpens draco, quem ex consuetudine manu sua cibaturus cum consumptum a formicis inuenisset, monitus est ut uim multitudinis caueret. rediens ergo propere Campaniam Asturae in languorem incidit, quo paulum leuatus Cerceios pertendit. ac ne quam suspicionem infirmitatis
Abbreviated transcription (Latin):
Nterim cum in ac¬
tis lenatus legisset
dimissos ac ne auditos qui¬
dem quosdam reos: de qui¬
bus stricti de nichil aliud
quem nominatos ab indice
scripserat pro contempto se
habitum fremens repetere
capreas quoquo modo des¬
tmauit non temere quicꝗͣ
nisi ex tuto ausurus: sed te¬
pestatibus. & ingrauescente
ui morbi retentus paulopost
obiit in uilla luculliana oc¬
tauo & septuagesimo ae tatis
anno: tertio & uigesimo im¬
Accerromo proculo. C. Por¬
tio nigro consulibus. Sunt
qui putant uenenum ei a
Caio datum lentum atq
tabisicum. Aln in remissio¬
ne fortuitae febris cibum
desideranti negatum. Non¬
nulli plurimum miectum
quum extractum sibi de¬
ficienti annulum mox resi¬
piscens requisisset. Seneca
eum scribit intellecta de fec¬
tione exemptum amilum
quasi alicui traditurum pa¬
rumper temiisse: dein rur¬
sus aptasse digito & compres¬
sa simstra manu iacuisseo
diu immobilem subito uo¬
catis ministris ae nemine
respondente consurrexisse:Ø

Expanded text:
nterim cum in actis senatus legisset dimissos ac ne auditos quidem quosdam reos, de quibus strictim et nihil aliud quam nominatos ab indice scripserat, pro contempto se habitum fremens repetere Capreas quoquo modo destinauit, non temere quicquam nisi ex tuto ausurus. sed tempestatibus et ingrauescente ui morbi retentus paulo post obiit in uilla Lucullana octauo et septuagesimo aetatis anno, tertio et uicesimo imAcerronio Proculo C. Pontio Nigrino conss. Sunt qui putent uenenum ei a Gaio datum lentum atque tabificum; alii, in remissione fortuitae febris cibum desideranti negatum; nonnulli, puluinum iniectum, cum extractum sibi deficienti anulum mox resipiscens requisisset. Seneca eum scribit intellecta defectione exemptum anulum quasi alicui traditurum parumper tenuisse, dein rursus aptasse digito et compressa sinistra manu iacuisse diu immobilem; subito uocatis ministris ac nemine respondente consurrexisse
Abbreviated transcription (Latin):
Uppremo natali suo
apollmem temeni¬
tem & amplitudinis: de ar¬
tis exinae aduectum lyra¬
cusis: ut in bibliotheca no¬
ui templi poneretur: uide¬
rat per quietem affirmantẽ
non posse se ab ipso dedi¬
cari. & ante paucos quem
obiret dies turris phari ter¬
raemotu capreis concidit.
ac misem cmis e fauilla de
carbombus ad calefaciendũ
triclimum illatus extinctꝰ
& tamdiu frigidus exarsit.
Repente primam uespera. at¬
q in multam noctem per¬
tmaciter luxit.

Expanded text:
upremo natali suo Apollinem Temenitem et amplitudinis et artis eximiae, aduectum Syracusis ut in bibliotheca templi noui poneretur, uiderat per quietem affirmantem sibi non posse se ab ipso dedicari. et ante paucos quam obiret dies, turris Phari terrae motu Capreis concidit. ac Miseni cinis e fauilla et carbonibus ad calficiendum triclinium inlatis, extinctus iam et diu frigidus, exarsit repente prima uespera atque in multam noctem pertinaciter luxit.
Abbreviated transcription (Latin):
Editionem per deces
annos gallicis bellis
nullam omnino mo¬
uerunt ciuilibus aliquas: sed
ut celeriter ad officium redie¬
rint ne tam idulgentia ducis
quem auctoritate. Non enim
cessit unquam tumultuantibꝰ.
atque etiam obuiam semper it¬
& nonam quidam legionem
apud placentiam quamqua
adhue marmis Pompeius esset
totam cum ignominia missã
fecit: aegreq post multas de sup¬
plices preces: nec nisi exacta
de sontibus pocna restituit. O¬
Ecumanos autem ro¬
mae cum ingentibus
minis: sumnoq etiã
urbis periculo missionem &
praemia flagitantes ardente nĩc
in aphrica bello: nq adire cũ¬
ctatus est: quamquam de ter¬
rentibus amncis: neq dimnt¬
tere: sed una uoce qua quirites
cos pro militibus appellarent
tam facile circum egit: &e flexit
ut ei milites esse confestim res¬
ponderint: &r quanuis recu¬
santem ultro in aphricam sit
secuti: ac sic quoq seditiosissi¬
nium quemq & praede & agri
destinati tertia parte mulctauit.

Expanded text:
editionem per decem annos Gallicis bellis nullam omnino mouerunt, ciuilibus aliquas, sed ut celeriter ad officium redierint, nec tam indulgentia ducis quam auctoritate. non enim cessit umquam tumultuantibus atque etiam obuiam semper iit; et nonam quidem legionem apud Placentiam, quanquam in armis adhuc Pompeius esset, totam cum ignominia missam fecit aegreque post multas et supplicis preces, nec nisi exacta de sontibus poena, restituit; anos autem Romae cum ingentibus minis summoque etiam urbis periculo missionem et praemia flagitantes, ardente tunc in Africa bello, neque adire cunctatus est, quanquam deterrentibus amicis, neque dimittere; sed una uoce, qua 'Quirites' eos pro militibus appellarat, tam facile circumegit et flexit, ut ei milites esse confestim responderint et quamuis recusantem ultro in Africam sint secuti; ac sic quoque seditiosissimum quemque et praedae et agri destinati tertia parte multauit.
Abbreviated transcription (Latin):
repente apparuit arundie
canens: ad quem audiendus
cum praeter pastores plurimi
etiam ex stationibus milites
concurrissent: interq eos de
aeneatores: rapta ab uno tuba
prosiluit ad flumen &e ingen¬
ti spiritu classicum exorsus ꝑ¬
tendit ad alteram ripam. Tuc
Cesar eatur inquit quo deo¬
rum ostenta &e municorum
nnquitas uocat iacta est alea
inquit.

Expanded text:
repente apparuit harundine repente apparuit harundine canens; ad quem audiendum cum praeter pastores plurimi etiam ex stationibus milites concurrissent interque eos et aeneatores, rapta ab uno tuba prosiliuit ad flumen et ingenti spiritu classicum exorsus pertendit ad alteram ripam. tunc Caesar: 'eatur,' inquit, 'quo deorum ostenta et inimicorum iniquitas uocat. iacta alea est,' inquit.
Abbreviated transcription (Latin):
Bei Xpeop. Euripidis uerlus
quos sic ipse conuerit. Nam
si uiolandum est ius impern
graria uiolandum est: aliis
rebus pietatem colas¬
cessisse nunciatum est: praemis¬
sis confestim clam cohortibꝰ.
ne qua suspicio moueretur de
spectaculo publico per dissimu¬
lationem interfuit: & formã
qua ludum gladiatorum erat
edificaturus considerauit &
ex consuetudme coniiuio se
trequenti dedit. Deinde post
solis occasum multis proximo
pristio ad uehiculum iunctis
occultissimum. iter modico co¬
mitatu ingressus est: de cum
lumimbus extinctis decessiss
uia: diu errabundus tandem
ad lucem duce reperto per Ø¬
angustissimos tranites pedi¬
bus euasit. Consecutusq co¬
hortes ad rubiconem flumen
qui prouincie eius finis erat
paulum constitit: ac reputans
quantum moliretur: conuersꝰ
ad proximos de etiam nunc ĩ¬
quit regredi possumus. quod
si ponticulum transierimus: oia
armis agenda erunt.¬
Unctanti ostentum
tale factum est quidã¬
eximia magiitudme
& forma in proximo sedens

Expanded text:
bei=n xrew/n Euripidis uersus, quos sic ipse conuertit: nam si uiolandum est ius, regnandi gratia uiolandum est: aliis rebus pietatem colasnuntiatum esset, praemissis confestim clam cohortibus, ne qua suspicio moueretur, et spectaculo publico per dissimulationem interfuit et formam, qua ludum gladiatorium erat aedificaturus, considerauit et ex consuetudine conuiuio se frequenti dedit. dein post solis occasum mulis e proximo pistrino ad uehiculum iunctis occultissimum iter modico comitatu ingressus est; et cum luminibus extinctis decessisset uia, diu errabundus tandem ad lucem duce reperto per angustissimos tramites pedibus euasit. consecutusque cohortis ad Rubiconem flumen, qui prouinciae eius finis erat, paulum constitit, ac reputans quantum moliretur, conuersus ad proximos: 'etiam nunc,' inquit, 'regredi possumus; quod si ponticulum transierimus, omnia armis agenda erunt.unctanti ostentum tale factum est. quidaeximia magnitudine et forma in proximo sedens