comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ticiaq ceperunt. Adeit e¬
minus turba mirantiũ.
amq paulatim mitare
pinus. ⁊ ruinã suã casu¬
rã minitari. Psallebant e¬
minus monachi ⁊ pert¬
culo iam propiore ⁊territi.
spem omne. fidemq ꝑdide¬
rant:solam martini mor¬
tem expectantes. At ille con¬
fisus in domino. intrepidꝰ
operiens.cum iam fragorẽ
sui. pinus concidens edidiᷤ¬
set.iam cadenti iam super
se ruenti eleuat obruam
manũ: signum salutis op¬
ponit. Tum uero turbiniᷤ
modo retro actam pitta
res. diuersam ĩ partem ru-¬
it a deo ut ruscicos qͥ titto
iloco sceterant. pene prostͣ¬
uerit. Tum uero in celum
clamore sublato. gentiles
stupere miraculo. mona¬
chi fiere pre gaudio. xp̃i
nomen in commune ab
om̃ib predicari. Satisq
constitit.eo die salutem il¬
li uenisse regioni. Nam ne

Expanded text:
titiaque coeperunt. Aderat eminus turba mirantium. Jamque paulatim nutare pinus, et ruinam suam casura minitari. Pallebant eminus monachi, et periculo jam propiore conterriti, spem omnem fidemque perdiderant, solam Martini mortem exspectantes. At ille confisus in Domino, intrepidus opperiens, cum jam fragorem sui pinus concidens edidisset, jam cadenti, jam super se ruenti elevata obviam manu signum salutis opponit: tum vero turbinis modo retroactam putres — diuersam in partem ruit, adeo ut rusticos, qui tuto in loco steterant, paene prostrauerit. tum uero in caelum clamore sublato gentiles stupere miraculo, monachi flere prae gaudio, Christi nomen in commune ab omnibus praedicari: satisque constitit eo die salutem illi uenisse regioni. nam ne
Abbreviated transcription (Latin):
qui uobis inter creaturaᷤ
nobilib inpuriori man¬
siones aere tribuit qͥ nec
serentes nec metentes.nͨ
i horrea congregantes ab¬
sq ur̃a sollicitudine uos
enutrit. ⁊ habundanter ĩ
omib que uob̾ sunt opor¬
tuna prouidet. Ip̃e u̾o aui¬
cule rostris aꝑtis. alis. coͥliᷤ¬
q protensis. suo modo mi¬
rabiliter gestientes. scm d̃i
talia ꝓponentẽ intuebant᷑.
⁊ u̾bis suis diligenter intẽ¬
dere uidebant᷑. Sc̃s u̾o fran¬
ciscus ꝑ meliũ illaꝵ tnͣsi¬
ens et reu̾tens. tunica. ea
tangebat ut uoluit. nec ill
quid̃ se prius a loco mouẽ¬
tib donec benedictione cũ
signo crucis. et licencia eis.
similiter ip̃e recessit. Tunc
cepit se magne negligẽtie
coram fr̃ib incusare eo qd̃
hactenus ommiserat aui¬
b predicare Igitur ab illo
tempore. uir dei cuiꝰ ori sẽper
laus affuit. laus utiq salua¬
toris. nõ solum homines
ut laudarẽt ip̃e laudans

Expanded text:
qui vobis inter creaturas nobilibus in puriore mansiones aëre tribuit; qui nec serentes nec metentes, nec in horrea congregantes, absque vestra sollicitudine vos enutrit et abundanter in omnibus quae vobis sunt opportuna providit". Ipsae vero aviculae, rostris apertis, alis collisque protensis, suo modo mirabiliter gestientes, sanctum Dei talia proponentem intuebantur, et verbis suis diligenter intendere videbantur. Sanctus vero Franciscus, per medium illarum transiens et revertens, tunica eas tangebat ut voluit; nec illis quidem se prius a loco moventibus, donec benedictione cum signo crucis et licentia eis data, similiter ipse recessit.Tunc coepit se magnae negligentiae coram fratribus incusare, eo quod hactenus omiserat avibus praedicare. Igitur ab illo tempore vir Dei, cuius ori semper laus affuit, laus utique Salvatoris, non solum homines ut laudarent ipse laudans
Abbreviated transcription (Latin):
celebri memoria clignus.
ĩquo illa tantaꝵ uirtutũ
plenitudine p̃dita. paupex
uidelicet dñaꝵ. uirginum¬
q sca̾ꝵ religio. ab eodẽ sc̃o
iuro. quasi post sextũ sue
conu̾sionis annũ. felix ex¬
ordiũ sumpsit qͣm non n¬
modice ꝑfectionis. p̾roga¬
tiua laudabilẽ. hodie dñs

Expanded text:
celebri memoria dignus, in quo illa tantarum virtutum plenitudine praedita, pauperum videlicet Dominarum virginumque sanctarum religio, ab eodem sancto viro quasi post sextum suae conversionis annum felix exordium sumpsit; quam non modicae perfectionis praerogativa laudabilem hodie D
Abbreviated transcription (Latin):
remus. Nam cum ip̃e uir
sc̃s apd̃ heremũ sc̃i urbani
quadã uice grauiter egro¬
taret aqua sibi mirabiłr
inuinũ mittata ẽ. Factũq
est ut ad gustũ illius tam
facile sanitatẽ reciperet. qd̾
diuinũ hoc ẽẽ miraculũ
nullus ambigeret.

Expanded text:
remus. Nam cum ipse vir sanctus apud eremum Sancti Urbani quadam vice graviter aegrotaret, aqua sibi mirabiliter in vinum mutata est; factumque est ut ad gustum illius tam facile sanitatem reciperet, quod divinum hoc esse miraculum nullus ambigeret.
Abbreviated transcription (Latin):
a locũ. edituum domusdei
allociitus. uoluntati sue in¬
tentionẽ reserauit. At ille
libenter eum audiens. una

Expanded text:
 locum, aedituum domus Dei allocutus, voluntatis suae intentionem reseravit. At ille libenter eum audiens, una
Abbreviated transcription (Latin):
plo. pedes sc̃i fietu rigabat.
quam femina contigisset.
istius assiduitatem immo
potius seruitutẽ. non pot̾ãt
euadere. Non illa opes reg¬
ni. non imꝑii dignitatem.
non dyadema. ñ purpurã
cogita bat. Diuelli a marti¬
ni pedib. solo strata nõ po¬
terat. Postremo a uiro suo po¬
poscit dem martinum uterq

Expanded text:
plo pedes sancti fletu rigabat, plo pedes sancti fletu rigabat, quam femina contigisset, istius adsiduitatem, immo potius seruitutem non poterat euadere. non illa opes regni, non imperii dignitatem, non diadema, non purpuram cogitabat: diuelli a Martini pedibus solo strata non poterat. postremo a uiro suo poscit, dicens Martinum uterq
Abbreviated transcription (Latin):
a prestitit quam irgaretur
solloquio illũ atq ⁊uiuio
siequenter assciuit. Postͤmo.
abeunti multa munera
obtulit. que uir beatus ut
semper paupertatis sue cu-¬
stos. tuncta reiecrt. Et quia
palatium semel ingressi su¬
mus. licet diuersis ĩ palatõ
temporib gesta conectam.
Nequaquam enim preter¬
mittendum uidetur. cͥca mar¬
ini admirationem. regine
fidelis exemplum:¬
Aximus imꝑator. rẽ¬
publitam gubernabat
uir omni uite merito pre¬
dicandus. si ei uel dyadema
non legittime tu multuan¬
te milite.impositum repu¬
diare. uelarmis ciuilibus
abstinere liciuisset. S mag¬
num imꝑum nec sine pe¬
riculo renui. nec sine armis
potuit teneri. hic martinũ
sepius euocatum. receptũ¬
q intra palatiũ. uenerabili¬
ter honorabat. Totus illi cũ
eo sermo.de presentibz.de fu¬
turis. de fidelium gła. de eter¬
nitate sanctoꝵ cum int̾im
dieb ac noctib de ore marti¬
ni regina pendebat: euuã¬
gelico illo non inferior exẽ¬

Expanded text:
a praestitit quam rogaretur. a praestitit quam rogaretur. conloquio illum adque conuiuio frequenter adsciuit: postremo; abeunti multa munera obtulit, quae uir beatus, ut semper, paupertatis suae custos cuncta reiecit. Et quia palatium semel ingressi sumus, licet diuersis in palatio temporibus gesta conectam: nequaquam enim praetermittendum uidetur circa Martini admirationem reginae fidelis exemplumaximus imperator rempublicam gubernabat, uir omni uita merito praedicandus, si ei uel diadema non legitime tumultuante milite inpositum repudiare uel armis ciuilibus abstinere licuisset: sed magnum imperium nec sine periculo renui nec sine armis potuit retineri. hic Martinum saepius euocatum receptumque intra palatium uenerabiliter honorabat: totus illi cum eo sermo de praesentibus , de futuris, de fidelium gloria, de aeternitate sanctorum, cum interim diebus ac noctibus de ore Martini regina pendebat: euangelico illo non inferior exem
Abbreviated transcription (Latin):
uit. recurrit ad nota presi¬
dia. Cilicio obuoluitur. ci¬
nere ꝯsꝑgitur cibo. potuq
abstinet: or̃onem diebus¬
noctibq ꝑpetuat. Septi¬
mo enim die astitit ei ã¬
gelus.ubet eum ad pala¬
tium ire securum regiaᷤᷤ
fores quamlibet clausas
sponte reserandas: impe¬
ratoris sp̃m suꝑbum. mol¬
liendum. Igitur istiusmo¬
di presentis angeli confir¬
matus alloqiuo ⁊ fretus
auxilio. palacium petiit
Datent limina, nullus
obsistit. Postremo. usq ad
regem nemine prohiben¬
te ꝑuenit. Quicum uenie¬
tem eminus uideret.infrẽ¬
dens cur fuisset ad missus.
nequaqua in assurgere est
dignatus astanti donec regt¬
am sellam ignis operiret:
ip̃mq regem ea parte corꝑis
qua sedebat afflaret incen¬
dium. Itaq solio suo super¬
bus excittitur: ⁊ martino in¬
uitus assurgit. Multumq
complexus. quem spernere
ante decreueratz iurtutem¬
se senssisse diuinã emenda¬
tior fatebatur. Nec expecta¬
tis martini precib. prius õi¬

Expanded text:
uit, recurrit ad nota praesidia: cilicio obuoluitur, cinere conspergitur, cibo potuque abstinet, ornoctibusque perpetuat. Septimo vero die astitit ei angelus: jubet eum ad palatium ire securum: regias forres quamlibet clausas sponte reserandas: imperatoris spiritum superbum molliendum. Igitur istiusmodi praesentis angeli confirmatus alloquio et fretus auxilio, palatium petit. Patent limina, nullus obsistit, postremo usque ad regem nemine prohibente pervenit. Qui cum venientem eminus videret, infrendens cur fuisset admissus, nequaquam assurgere est dignatus astanti, donec regam sellam ignis operiret ipsumque regem ea parte corporis, qua sedebat, adflaret incendium. ita e solio suo superbus excutitur et Martino inuitus adsurgit: multumque conplexus quem spernere ante decreuerat, uirtutem sensisse diuinam emendatior fatebatur: nec expectatis Martini precibus prius omni
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ extolli se laudib hu¬
manis audiret. alicui fra¬
trũ per obedienciã gͣuiter
hec ferens in iunxit. ut ui¬
liter ip̃m alatere ũbis cõ¬
tumeliosis afficeret: ⁊ ad¬
ñsus laudantiũ menda

Expanded text:
enim extolli se laudibus humanis audiret, alicui fratrum per obedientiam, graviter hoc ferens, iniunxit ut viliter ipsum a latere verbis contumeliosis afficeret, et adversus laudantium menda
Abbreviated transcription (Latin):
si dogmatis probans. subtilẽ
Et cum non posset publice c¬
cultũ fidei sue ostendere. nbiq
tñ dei sacerdotibz sese cõmendãs.
pro se affectius exorare posce¬

Expanded text:
si dogmatis probans, subtilem Et cum non posset publice cultum fidei gerere, ubique tamen Dei sacerdotibus sese commendans, pro se efficacius exorari posce
Abbreviated transcription (Latin):
bat ut talib prepollens uotis
coniunx illi daretur. que secre¬
tum suũ in melius tegere con-¬
tenderet: faueretqz mente et
corpore cultori latenti. Hic
bitu extrinsecus decoraretur.
prestantius tñ introrsus spi¬
ritali enitebat decore. Hec¬
nainq puella parentib paga¬
nis ꝓgenita. adhuc cunabulis
incubans. pre orbata est.Cuiꝰ
genitrix alium uirum duxit.

Expanded text:
s votis conjux sibi daretur, quae secretum suum in melius proficere contenderet, faveretque mente et corpore cultori latenti. Cujubitu extrinsecus decoraretur, praestantius tamen introrsus spiritali enitebat decore. namque puella parentibus paganis progenita, adhuc cunabulis incubans, patre orbata est. Cujus genitrix alium virum du
Abbreviated transcription (Latin):
unquam cilicio tectu qͥs
tinerib crederet inuolutũ:
re resurrectionis gloria ⁊
natura demutate carnis os¬
sequium funeris credi ñ
potest.quanta hominum
multitudo conuenerit.To¬
ta obuiam corpori cuutas
riut. Cuncti exagris. atq
uicis. multiq etiam ex ui¬
cinis urbib affuerunt. O
quantus luctus omniũ
quanta precipue merenti¬
um lamenta monachoꝵ:
qui eo die.fere adduo mi¬
lia conuenisse dicuntur.
Specialis martini gloria.
Eius exemplo in dñi serui¬
tutem. styrps tanta fruc¬
tificauerat. Agebat nimi¬
rum ante se pastor extinct¬
greges suos. sc̃e illius ml¬
titudinis pallidas turbas.
agmina palliata. ⁊ aut e

Expanded text:
umquam cilicio tectum, quis in cineribus crederet inuolutum? rae resurrectionis gloria et natura demutatae carnis ossequium uero funeris credi non potest quanta hominum multitudo conuenerit: tota obuiam corpori ciuitas ruit, cuncti ex agris adque uicis multique de uicinis etiam urbibus adfuerunt. o quantus luctus omnium, quanta praecipue maerentium lamenta monachorum! qui eo die fere ad duo milia conuenisse dicuntur, specialis Martini gloria: eius exemplo in Domini seruitutem stirpes tantae fruticauerant. agebat nimirum ante se pastor greges suos, sanctae illius multitudinis pallidas turbas, agmina palliata, aut e
Abbreviated transcription (Latin):
set. nequaquã apud nos tan¬
iaglia preditus haberetur
quãquã minime muꝵ. si in
operib martini infirmitas
humana dubitauerit. cum
multos hodieq uideamus.
ne euuangłiis quid̃ creclidis
martino autẽ sepe ange¬
los iusos familiariter.
isensimus et ex ꝑti sumus.
Remminimã dicturus sũ:
led tamẽ clicã.apud nem au¬
sũ ep̃oꝵ synodus habebat᷑.
Ad que quidẽ noluerat:.
sed quid gestũ eẽt. scire cupie¬
bat. Casucum eo iste sulpiciꝰ
Nauigabat sed procul ut sẽ¬
ꝑ a ceteris i remota naius
ꝑte residebat. Ibi ei angłs. qͥd
gestum ẽet ĩ synodo. nuncia¬
uit. Nos postea tempus ha

Expanded text:
set, nequaquam apud nos tanset, nequaquam apud nos tanta gloria praeditus haberetur: quamquam minime mirum, si in operibus Martini infirmitas humana dubitaverit, cum multos hodieque videamus nec Evangeliis quidem credidisse. A Martino autem saepe angelos visos familiariter et sensimus et experti sumus. Rem minimam dicturus sum, sed tamen dicam. Apud Nemausum episcoporum synodus habebatur, ad quam quidem ire noluerat, sed quid gestum esset scire cupiebat. Casu cum eo iste Sulpicius navigabat; sed procul, ut semper, a caeteris in remota navis parte solus residebat. Ibi ei angelus, quid gestum esset in synodo, nuntiavit. Nos postea tempus ha
Abbreviated transcription (Latin):
cellula collocutus. tenuẽ
enim nos licet.⁊uix intel¬
lectum sermocinãtiũ so¬
nũ proforib aulisse. Tũ
ille diu multũq cuncta¬
tus. sed nichil erat qd̃ ei
sulpicuis nõ extorqueret
inutto. increclibiliora for¬
te dicturus sum sed xp̃o
teste non mentior nͥ qͥsꝙͣ
est tamẽ sacrilegus. ut
martinũ estimet fuisse
mentitũ. dicã ĩquit uo¬
dicatis. Agnes tecla. ⁊ ma¬
ria mecũ fuerunt. Refe¬
atq habitum singulaꝵ
Nec uero illo tm̃ die. sedfre¬
quenter se ab eis ꝯfessus
est uisitari. Petrũ eciã ⁊
paulũ apłos. uideri a se
sepius non negauit. Iam
uero demones prout ad
eum quisqz uenisset.su¬
is nominib increpabat
Mercuriũ maxime.pacie¬
batur ĩ festũ. Iouem brutum.
atq hebetẽ. eẽ licebat. ħ ple¬
risq eciã in eodẽ monasterio
estitutus. incredibilia uidelũ¬
tur ne dum ego ꝯfidã. omneᷤ
qui hec audient creclituros
Nam nisi inestimablẽ uitã
atq uirtutẽ martinus egis¬

Expanded text:
cellula collocutus: tenuem enim nos licet et vix intellectum, sermocinantium sonum pro foribus audisse. Tum ille diu multumque cunctatus sed nihil erat quod ei Sulpicius non extorqueret invito. Incredibiliora forte dicturus sum, sed Christo teste non mentior: nisi quisquam est tam sacrilegus, ut Martinum aestimet fuisse mentitum: Dicam, inquit, vodicatis. Agnes, Thecla et Maria mecum fuerunt. Refeatque habitum singularum. Nec vero illo tantum die, sed frequenter se ab eis confessus est visitari: Petrum etiam et Paulum apostolos videri a se saepius non negavit. Jam vero daemones, prout ad eum quisque venisset, suis nominibus increpabat. Mercurium maxime patiebatur infestum: Jovem brutum atque hebetem esse dicebat. Haec plerisque in eodem etiam monasterio constitutis incredibilia videbantur; nedum ego confidam omnes qui haec audient, credituros: nam nisi inaestimabilem vitam atque virtutem Martinus egis
Abbreviated transcription (Latin):
penttus lib̾auit ab ingruẽ¬
te peste regionẽ ut ꝑ uigĩ¬
ti annos quib postea mã¬
sit in corpore. granclinẽ ĩ il¬
lis locis nemo ꝑtuli̾t. Qd̃

Expanded text:
penitus liberauit ab ingruenti peste regionem, ut per\' uiginti annos, quibus postea mansit in corpore, grandinem in illis locis nemo pertulerit. q
Abbreviated transcription (Latin):
alexandriam petentes. reluc¬
tante austro pene insyrtes
illati sumus. Quod proui¬
di naute cauentes. iactis na¬
uem anchoris sistunt. sub
oculis autem terra continẽ
erat. In qua scaphis egressi
tum uatua ab humano cul¬
tu omnia cerneremus.
ego studiosius explorandoꝵ
locoꝵ gracia longius proces¬
si trib fere alittore milib.
paruũ tuguriũ inter are¬
nas conspicio. cuius tectũ
siut salustius ait. quasi
carina nauis erat ꝯtiguũ
tre satis firmis tabulatis
constratum. non quodibi
ius imbrium ulla timea¬
tur. fuisse autem illic plu¬
uiam nec quando quidem

Expanded text:
Alexandriam petentes, relucAlexandriam petentes, reluctante austro paene in Syrten inlati sumus: quod prouidi nautae cauentes iactis nauem anchoris sistunt. sub oculis autem terra continens erat, in quam scaphis egressi cum uacua humano cultu omnia cerneremus, ego studiosius explorandorum locorum gratia longius processi. tribus fere a litore milibus paruum tugurium inter harenas conspicio, cuius tectum, sicut Salustius ait, quasi carina nauis erat, contiguum terrae, satis firmis tabulatis constratum, non quod ibi uis imbrium ulla timeatur — fuisse autem illic pluuiam, ne quando quidem
Abbreviated transcription (Latin):
ab istorum in sectatõnib¬
solebamus.aspsiorẽ nobis
fuisse quam debuit. Necuͦ
quicquam in illum inele¬
mentius dicam.quia ⁊a¬
micum colui⁊ tunc etiã
amaui cum putabatur
inimicus. Me autẽ hec ta¬
citis cogitationib reuol¬
uentem. ad modũ doloriste¬
te compungit.pene nos
sapientis et religiosi iuri
amiticia destitutos. illum
quondam tam amatum
nobis. dam amarũ ĩ nos
esse potuisse.Uerum hec
que meroris plena sunt
relinquamus: tepocuis
ut dudum spoponderas
auliamus. Ita inquit fi¬
at postuamianus. Quod
cum dixisset paululũ om̃ᷤ
conticuimus. Dein ciliciũ
cui insederat. ad me propiꝰ
admouit. atq ita exorsuᷤ
est.Ante hoc triennium.
quo tempore tibi sulpici
hinc abiens uale dixi. ubi
narbone nauem soluim
quinto die portum africe
intrauimus.Adeo ꝓspera
dei nutu nauigatio fuit.li¬
buit animo adire cartagi-¬
nem. loca usitare scõrum:
⁊ precipue ad sepulchrum
cipriani martyris ad orare
Quinto decimo ad portum
regressi.prouectiq ĩ altum

Expanded text:
ab istorum insectationibsolebamus, asperiorem nobis fuisse quam debuit. Nec vero quidquam in illum inclementius dicam, quia et amicum colui, et tunc etiam amavi cum putabatur inimicus. Me autem haec tacitis cogitationibus resolventem admodum dolor iste compungit pene nos sapientis et religiosi viri amicitia destitutos, illum quondam tam amicum nobis, tam amarum in nos esse potuisse. Verum haec, quae moeroris plena sunt, relinquamus: te potius, ut dudum spoponderas, audiamus. Ita, inquit, fiat, Postumianus; quod cum dixisset, paululum omnes conticuimus. Dein cilicium cui insederat, ad me propius admovit, atque ita exorsus est: III. Ante hoc triennium, quo thinc abiens ualedixi, ubi Narbone nauem soluimus, quinto die portum Africae intrauimus: adeo prospera Dei nutu nauigatio fuit. libuit animo adire Carthaginem, loca uisitare sanctorum et praecipue ad sepulchrum Cypriani martyris adorare. quinto decimo die ad portum regressi prouectique in altum,
Abbreviated transcription (Latin):
obuiã ruit ⁊ ab ad alaudo
reimone aurelianensi et
mamoldo cenomannensi
⁊scõ lupo andegauensi. et
indifferent̃. desiderato diu
dño suo letabundꝰ occurreᷤ
lacrimis quas gaudium
extorserat ꝑfunditur. Ab
ep̾is siquidẽ et abbatibus
⁊ clero.⁊ uirginib a popuł
⁊ baronib. apueris eciam
⁊ senib. ĩ ecclesiã suã cum
cereis et crucib. cũ hymni
⁊ lauclib. gloriosus antil¬
tes gloriose cleclucitur: ⁊ ĩ
proprie secdis pͥstino gradu.

Expanded text:
ruit, et ab AdalaudoRaimone Aurelianensi, & Mainoldo Cenomannensi, & sancto Lupo Andegauensi, & aindifferenter desiderato diu Domino suo lætabūdus occurrens, lacrymis, quas gaudiū extorserat, perfūditur. Ab Episcopis siquidem & Abbatibus, a Clero & virginibus, a populis & baronibus, a pueris etiam & senibus in Ecclescereis et crucibus, cum hymnis et laudibus gloriosus antistes gloriose deducitur, et in propriae sedis pristino gradu
Abbreviated transcription (Latin):
marcias. Reuelauit aũ
mͥ marcello ĩ magno ti¬
more et reuerencia ꝯstitu¬
to. inspecie stelle ignee. scd̃
subiectas uisiones fidelissi¬
mas. qui cuncta condidit
uirtute sua. et p̾parauit in
sapiencia sua qui scit omĩa
antequã fiant.⁊ ad salutẽ
humanigenĩs uniu̾sa dis¬
pensat.qui est suꝑ omĩa
benedictus ĩ scła ameN.
gitur me famulũ suũ deuᷤ
ꝓposite iusionis ĩspectorẽ.
taliter ẽẽ dignatꝰ est. uidi
namq ĩ uisione noctis. ⁊
esce omĩa ostia monastĩi
nr̃i patefc̃a sunt. Et ĩ mag¬
no metu positus cucurri.
ut ea clauders̃ et rursus in¬
spicio flumen ad ostia nr̃a¬
nr̃a prorumpere.Ho caũ
cum iudisse. stupefc̃s cogita¬
bam.unde tanta aqr esset
ĩmensitas. Dumq id me¬
cũ ip̃e pertracto. leuans o¬
culos meos uidi marcellũ
presbiter.quierat scd̃s post

Expanded text:
Martias. Revelavit autem mihi Marcello in magno timore et reverentia constituto in specie stellae igneae, secundum subjectas visiones fidelissimas, qui cuncta condidit in virtute sua et praeparavit in sapientia sua; qui scit omnia antequam fiant, et ad salutem humani generis universa dispensat; qui est super omnia benedictus in saecula. Amen. Igitur me famulum suum Deus propositae visionis inspectorem esse dignatus est. Vidi namque in visione noctis, et ecce ostia monasterii nostri aperta sunt, et in magno metu positus, cucurri ut ea clauderem. Et rursus inspicio flumen ad ostia nostra prorumpere. Hoc autem cum vidissem, stupefactus cogitabam unde tanta aquarum esset immensitas. Dumque id mecum ipse pertracto, levans oculos meos vidi Marcellum presbyterum, qui erat secundus post
Abbreviated transcription (Latin):
potius abscriberet: ita ãbo
celestẽ panẽ cum mnulta ex¬
ultatione fregerũt. Quod
cum senex admonast̾ium
post regressus fr̃ib retulis¬
set.tantꝰ omniũ incenderat
ardor animos. ut certatim
ad heremũ et sacras solitu¬
dines ire ꝓperarẽt. miseroᷤᷤ
se fatentes. qui duitius ĩ cõ¬
gregatione multoꝵ. ubih
humana ẽẽt patienda con¬
uersatio. reseclissent.

Expanded text:
potius ascriberet; ita ambo coelestem panem cum multa exsultatione fregerunt. Quod cum senex ad monasterium post regressus fratribus retulisset, tantus omnium incenderat ardor animos, ut certatim ad eremum et sacras solitudines ire properarent, miseros se fatentes, qui diutius in congregatione multorum, ubi humana esset patienda conversatio, resedissent.
Abbreviated transcription (Latin):
Tanta erat int̾ioris eius
hominis pulchritudo ut
euidentib quibdã indicii
foras erumperec: ⁊de cumu¬
lo interne puritatis et gr̃e¬
g copiose. ꝑ fusus homo qͦ
exterior uideretur. Corpus
omne tenuissimũ. et sine

Expanded text:
Tanta erat interioris ejus hominis pulchritudo, ut evidentibus quibusdam indiciis foras erumperet, et de cumulo internae puritatis et gratiae copiosae perfusus homo quoque exterior videretur. Corpus omne tenuissimum, et sine
Abbreviated transcription (Latin):
diiuilicator et scrutator ex¬
titerit primũ opus illius
de gradib. humilitatis in¬
spiciat. Inde si queritur pie

Expanded text:
dijudicator et scrutator exstiterit, primum opus illius de Gradibus humilitatis inspiciat. Inde si quaeritur pi
Abbreviated transcription (Latin):
euuanglica arma recux¬
rens.contra detrahentiũ
ĩpetum x tuba ĩsonuit.
Beati inquit estis cũ ma¬
leclixerint uobis homineᷤ
⁊ dix̾int omne malũ adu̾¬
sum uos mentientes.Gau¬
dete ⁊ exultate. qm̃ mertes
nestra copiosa ẽ incelis.
Tunc corã preclicto uiro ip¬
sam dei ancillulã saritatis
amore osculans. ait. Nich̾
nocent homini aliena u̾¬
baz quem ꝓpria ñ maculat
conscientia. Nam si ego ꝓ
amore regis et̾ni. istamĩ
ex hoc principẽ nõ pauesco
Nam quia ip̃am dĩ uirginẽ
xp̃m amare ardenter ag¬
nouerat: ip̃am mente pu¬
rissima ante di oculos di¬
ligebat. Nec placere hõib
ex inde studebat. quia place
dño intrinsecus satagebab
Exemplo usus pausi aple
qui ait.Si hominib place¬
rem xp̃i seruus ñ eẽm. Ideo

Expanded text:
euangelica arma recurrens, contra detrahentium impetum Christi tuba insonuit: 'Beati', inquid, 'estis, cum maledixerint vobis homines et dixerint omne malum adversum vos, mentientes; gaudete et exultate, quoniam merces vestra copiosa est in caelis'. Tunc coram praedicto viro ipsam Dei ancillulam caritatis amore osculans, ait: 'Nihil nocent homini aliena verba, quem propria non maculat conscientia; nam si ego pro amore regis aeterni istam in ex hoc principem non pavesco'. Nam quia ipsam Dei virginem Christum amare ardenter agnoverat, ipsam mente purissima ante Dei oculos diligebat nec placere hominibus exinde studebat, quia placere Domino intrinsecus satagebat; exemplo usus Pauli apostoli, qui ait: Si hominibus placerem, Christi servus non essem. Ideo
Abbreviated transcription (Latin):
onib subsidia imperio pa¬
munionẽ martinus non
wbat.trepidi ad regem con¬
currunt predampnatos se
conquerentes. Actum esse
de suo omniũ statu. si theog¬
nisti ꝑtinaciã. qui eos solꝰ
palam lata sentencia ꝯdemp¬
nauerat. martini armaret
auctoritas. non oportuisse
hominẽ retipi menibꝰ. Illũ
iam non defensorẽ hereticoꝵ
s ẽẽ uindicẽ. Nichil actũ mor¬
te prisciliani.si martinus ex¬
erceat illius ultionẽ. Postͤ¬
mo prostrati tum fletu ⁊la¬
m̃tatione potestatẽ regiã
implorant. ut utatur adũ¬
sus unũ hominẽ uisua. Nec
multũ ab erat quin coeg̾e¬
tur imꝑator. martinũ cũ
hersticoꝵ sorte miscert. Sed
ille licet ep̃is nimio fauoit
eẽt obnoxius. ñ erat nesciꝰ
martinũ fide sc̃it e ac uir

Expanded text:
onibus subsidia imperio pacommunionem Martinus non inibat, trepidi ad regem concurrunt, praedamnatos se conquerentes: actum esse de suo omnium statu, si Theognisti pertinaciam, qui eos solus palam lata sententia condemnaverat, Martini armaret auctoritas: non oportuisse hominem recipi moenibus, illum jam non defensorem haereticorum esse, sed vindicem: nihil actum morte Priscilliani, si Martinus exerceat illius ultionem. Postremo prostrati cum fletu et lamentatione potestatem regiam implorant, ut utatur adversus unum hominem vi sua. Nec multum aberat, quin cogeretur imperator Martinum cum haereticorum sorte miscere. Sed ille, licet episcopis nimio favore esset obnoxius, non erat nescius, Martinum fide, sanctitate et vir
Abbreviated transcription (Latin):
de dignum. Qualiter autẽ
alienoꝵ cordiũ sepius occul¬
ta pendebat.unũ depłĩmis
enarrare sufficiat. Fr̃ quidẽ
richerius noĩe. tam morib
quã gen̾ẽ nobłis. ĩ tm̃ de be-¬
ati francisti meritis p̾sume¬
bat. ut diuinã ꝓfecto mere¬
ri gr̃am credẽt.siquis ip̃ius
scĩ dono beniuolencie potire¬
turz aut siquis illa careret.
dei nichilominꝰ iracundiã
mereret᷑. Cumq ad obtinẽ¬
dum familiaritatis ip̃ius
beneficium uehementius
aspiraret timuit ualde. ne
quid in ip̃o uitii uir sc̃s occul¬
te forsitan dep̾hend̾et. cuius

Expanded text:
de dignum. 31 Qualiter autem alienorum cordium saepius occulta pandebat, unum de plurimis enarrare sufficiat. Frater quidam Richerius nomine, tam moribus quam genere nobilis, in tantum de beati Francisci meritis praesumebat, ut divinam profecto mereri gratiam crederet, si quis ipsius sancti dono benevolentiae potiretur, aut, si quis illa careret, Dei nihilominus iracundiam mereretur. Cumque ad obtinendum familiaritatis ipsius beneficium vehementius aspiraret, timuit valde ne quid in ipso vitii vir sanctus occulte forsitan deprehenderet, cuius
Abbreviated transcription (Latin):
nauit. Quib diligenter
audito paupere xͣ negocõ.
⁊ si ꝓpositũ tam laudabse
nõ ĩm̾ito commedaret.ĩ
primis tamẽ illi suggessit.
ut ad uitã heremiticam

Expanded text:
navit. Qui, diligenter audito pauperum Christi negotio etsi propositum tam laudabile non immerito commendaret, in primis tamen illi suggessit, ut ad vitam eremiticam
Abbreviated transcription (Latin):
uestimentorum inlulsimꝰ.
quod cum ille benigne acce¬
pisset. reuocantib nos ad
mare nautis discessimus
Prosperoq cursu septimo
die alexandriam peruenim:
ubi feda inter episcopos atz¬
q monachos certamina ge¬
rebantur. ex ea occasione uł
tausa quia congregati in
unum sepius sacerdotes. fre¬
quentibus decreuisse syno¬
dis uidebantur: nequis o¬
rigenis libros legeret. aut
haberet. qui tractator scrip¬
turarum sacrarium perttis¬
simus habebatur: sed epis¬
copi quedam in libris illius
insanius scripta memorabãt.
que assertores euis defendere
non ausi ab hereticis potiuᷤ
fraudulenter inserta dicebãt.
⁊ideo non propter illa que¬

Expanded text:
estimentorum indulsimus. VI. Quod cum ille benigne accepisset, revocantibus nos ad mare nautis, discessimus, prosperoque cursu septimo die Alexaubi foeda inter episcopos adque monachos certamina gerebantur ex ea occasione uel causa, quia congregati in unum saepius sacerdotes frequentibus decreuisse synodis uidebantur, ne quis Origenis libros legeret aut haberet, qui tractator scripturarum sacrarum peritissimus habebatur. sed episcopi quaedam in libris illius insanius scripta memorabant, quae adsertores eius defendere non ausi ab haereticis potius fraudulenter inserta dicebant: et ideo non propter illa, qu
Abbreviated transcription (Latin):
cinctus incessit. Audiens
candũ discipłis loquitur.
ne uidelicet aurx ul argent̃
possideant. nec p erã ĩiua
nec sacculũ. ne uirgã nel
panẽ portent. ne calciamẽ¬
ta. uł duas tunicas haleãt
intelligensq ħ eadẽ post¬
modũ plenius ab ip̃o p̾s¬
bit̾o. inlicibili gaudio. i¬
mox repletus. hoc inquit
ẽ qd̾ quero hoc ẽ qd̾ totis
p̃cordiis concupisco. Igitur
cunctis que auclierat tena¬
ci memorie commendatis
lecant̾ hiis adimplendis
innititur duplicib sine
mora depositis. ex hoc iam
uirga. calciamentis sactu¬
loq uł pera nõ utitur li¬
tit ꝓinde tunicã płimũ
xtemptibilẽ et ĩcultam

Expanded text:
cinctus incessit. - Audiencandum discipulis loquitur, ne videlicet aurum vel argentum possideant, ne peram in via vel sacculum, ne virgam vel panem portent, ne calceamenta velduas tunicas habeant; intelligensque haec eadem postmodum plenius ab ipso presbytero, indicibili gaudio mox repletus: "Hoc" , inquit, "est quod quaero; hoc est quod totis praecordiis concupisco! ". Igitur cunctis, quae audierat, tenaci memoriae commendatis, laetanter his adimplendis innititur, duplicibusque sine mora depositis, ex hoc iam virga, calceamentis, sacculoque vel pera non utitur. Fecit proinde tunicam plurimum contemptibilem et incultam
Abbreviated transcription (Latin):
to.Atanto uiro discedere no¬
luissẽ. Huic ergo traditis at¬
q commissis omib meis.
om̃iq familia. que me cõ¬
tra uoluntatẽ animi mei sic
tenebat implicitũ. ex onora¬
tus quodãmꝰ graui fasce pe¬
nitus acliber regressus ale¬
xandriã. uisitatis ibi fr̃ib.
ad suꝑiorẽ inde thebaldam.
id est ad egypti extremara¬
xtendi. Ibi enim uaste pa¬
tentes heremi solituclines.
plurimũ ferebant᷑ habere
mon achorum
ongum est si omma

Expanded text:
tanto viro discedere noluissem. Huic ergo traditis atque commissis omnibus meis, omnique familia, quae me contra voluntatem animi mei secuta tenebat implicitum, exoneratus quodammodo gravi fasce penitus ac liber, regressus Alexandriam, visitatis ibi fratribus, ad superiorem inde Thebaidam, id est ad Aegypti extrema contendi. Ibi enim vastae patentis eremi solitudines plurimum ferebantur habere monachorum. Longum est, si om
Abbreviated transcription (Latin):
res. sz piscatores. ñ philoso.¬
phos sed rusticos preelegit: ꝯ¬
fidimus ergo orantib uob̃.
quia et si nõ potest paginã
sermo incultus ornare. faci¬
et eam gloriosus antistes. p̃¬
ultigͥ sunt. qui uurtu¬
tes santti martini. uel
stante uersu. uł stilo ꝓsaico.
ꝯscripserunt. Equib pͥmꝰ
ille seuerus sulpiciusz cui tã¬
tus feruor amoris fuit ĩ scõ
dei. ut eo adhuc degente ĩ scło.
unũ librũ de mirabilib ui¬
te eiuis scrib̾et. Ex inde post
transitũ beati uiri duos scͥp¬
sit eqd̃ hyalegos uoluit uo¬
ari. In quib nõ nulla de
nrtutib heremitaꝵ ana

Expanded text:
res sed piscatores, nec philosophos sed rusticos praeelegit? Confidimus ergo orantibus vobis, quia, etsi non potest paginam sermo incultus ornare, faciet eam gloriosus antistis prMulti enim sunt, qui virtutes sancti Martini vel stante versa vel stilo prosaico conscripserunt. Quibus primus ille Severus Sulpicius, cui tantus fervor amoris fuit in sanctum Dei, ut, eo adhuc degente in saeculo, unum librum de mirabilibus vitae eius scriberet, exinde post transitum beati viri duos scripsit, quos dialogos voluit vocitari. In quibus nonnulla de virtutibus her
Abbreviated transcription (Latin):
o nomine clochilaico.cum
nauali hoste ꝑ altum mare
gallias appetunt theodori¬
rios. uł alios deuastantes.
atq captiuantes. plenas na¬
ues de captiuif. ꝑ altum ma¬
litus re maris residebat. Qd̃
cum theodorico nuntiatum
fuisset theodobertũ filiũ
suum cum magno exerti¬
tu ĩ illis partib direxit. Niͥ
ĩsequens eos pugnaurt cũ

Expanded text:
o nomine Chochilaico cum navale hoste per alto mare Gallias appetent, Theuderirios vel alios devastantes atque captivantes, plenas naves de captivis alto malitus maris resedens. Quod cum Theuderico nuntiatum fuisset, Theudobertum, filium suum, cum magno exercitu in illis partibus dirigens. Qui consequens eos, pugnavit cum
Abbreviated transcription (Latin):
re beatus martinus bonꝰ
ẽ ĩ auxilio et carus ĩnego¬
cio. Ab anastasio imperato¬
re codicellos accepit clodo¬
ueus rex. pro ꝯsulatu tuni¬
ca balthea inclutus est in
eccł̃ia beati martini ⁊ coro¬
capiti. hinc ascenso equo
aurũ ⁊ argentũ ĩ atrium
qd̃ est inter ciuitatẽ ⁊ eccliã
beati martini.presente po¬
pulo manu ꝓpͥa disꝑsitz at¬
q uoluntate benignissi

Expanded text:
re beatus Martinus bonus est in auxilio et carus in negotio'. Ab Anastasio imperatore codicellus accepit Chlodoveus rex pro consulatu, tuneca blatea indutus rex in basilica beati Martini, corocapite suo. Ascenso equo, aurum et argentum in atrium, quod est inter civitatem et ecclesiam beati Martini, presente populo manu propria aspersit atque voluntate benignissi
Abbreviated transcription (Latin):
episcopatũ duos mortuos
uite restituerit. quod liber
tuus plenius est locutus.
inep̾atu uero quod preter¬
misisse te miror unũtan¬
tum modo suscitarit. Cuiꝰ
rei ego testis sum:sitamẽ
nichil deminus ydoneo te¬
ste dubitatis. Id ip̃m autẽ
uobis qualiter gestum sit
explicabo. fuerat causa nes¬
cio qua. carnotum opidũ
petebamus. Interea dum
uitum quendam habitan¬
tium multitudine frequẽ¬
tissimũ preterimus. obiuã
nobis inmanis turba pro¬
cessitz que erat tota genti¬
lium. Nam nemo in illo
ad famam tanti uiri cam.¬
pos omnes late patentes. cõ¬
fiuentium multitudo cõ¬
texerat. Sensit hic marti¬
ciante sibi sp̃u. totus infrre¬
muit.Nec mortale sonans
uerbum dei gentilib predi

Expanded text:
episcopatum duos mortuos vitae restituerit, quod liber tuus plenius est locutus; in episcopatu vero, quod praetermisisse te miror, unum tantummodo suscitaverit. Cujus rei ego testis sum, si tamen nihil de minus idoneo teste dubitatis. Idipsum autem vobis qualiter gestum sit, explicabo. Fuerat causa nescio quae, qua Carnotum oppidum petebamus. Interea, dum vicum quemdam habitantium multitudine frequentissimum praeterimus, obviam nobis immanis turba processit, quae erat tota gentilium: nam nemo in illo ad famam tanti viri campos omnes late patentes confluentium multitudo contexerat. Sensit hic Martitiante sibi spiritu totus infremuit; nec mortale sonans, verbum Dei gentilibus praedi
Abbreviated transcription (Latin):
tuã potenciã uenio. relinq̃nᷤ
illum miserrimũ gunde¬
lnulũ. Qd̃ si me pietas tu¬
a recipere dignatur: integrũ

Expanded text:
tuam potentiam venio, relinquens illum miserrimum Gundobadum. Quod si me pietas tua respicere dignatur, integru
Abbreviated transcription (Latin):
Hic cũ dnĩco die quo ceteri
adexpectenda diei eius festa
abscesserant. infabrica solus
substitisset: in illo secreto. su
idem faber rapitur. atq acd
penam uł ad supplicia distẽ¬
ditur: et uisibiliter turmã
martyrii cernens. uerberatuᷤ
et iam increpatur: quod uel
die dñico. eccl̃ie solus deesset.
iss illud fabrice opus sc̃m su¬
natus ⁊ territus. salutare si
tam. qd̃ ꝑinde clarũ atq oĩ¬
b notũ est. Materfamiliaᷤ
quinti egregii atq honora¬
t uiri. cum ita paralisim fu¬
isset obstricta. ut ei etiam pe¬
dum usus negaretur. a uiro
suo ut illuc ꝑ multũ itineris
spaciul deserrẽtur poposcit. Cl
rum basilice. famulãtium
manib illata. pedib ad di¬
uersorium rediitz ac sanita

Expanded text:
Hic cum Dominico die, quo caeteri ad exspectanda diei illius festa abscesserant, in fabrica solus substitisset, in illo secreto se sidem faber rapitur, atque ad poenam vel ad supplicia disteditur . et uisi| biliter turba marthyrum cernens uerberatus. Etiam| increpatur . quod uel die domineco eclesiae solus| deesset. Vel illud fabrice opus sanctum sunatus et ter| retus salutare sibtam quod perinde clarum| adque omnibus notum est. Mater familias .| quinti igregii . atque honorati uiri . cum ita para| litica fuisset obstricta. Vt etiam pedu usus nega| retur . a uiro suo ut istic per multorum itineris spati| um defereretur poposcit . qurum basilica famolantium manibus inla| ta pedibus ad diuersorium rediit. Ac sanita
Abbreviated transcription (Latin):
uastantes depopulant. Er¬
menfridus ꝑfugam. uix
lapsus euasit. Franci autẽ
tum multa preda ⁊ spoliĩ.
reu̾si sunt. Euerunt autẽ
ermenfrido duo fres. balde¬
ricus. et bertecharius. Post
hec iterum. theodoricus da¬
ta fide ermenfrido regi tal¬
biaco ciuitate ad se eum
ucuire fecit. Cumq super
murũ ip̃ius ciuitatis co¬
loquerentur. inpulsus de
muro urbis ip̃ius corruit
ad t̾rama mortuus est. Su¬
osq infantes. theodoricus
interficere regauit.De¬

Expanded text:
antes, depopulant. Ermenfredus per fugam vix lapsus, evasit. Franci autem cum multa preda et spolia reversi sunt. Fuerunt enim Ermenfredo duo fratres A. Baldericus et Bertecharius. Post haec iterum Theudericus, data fide Ermenfredo rege, Tulbiaco civitate ad se eum venire fecit. Cumque super murum ipsius civitatis conloquerentur, conpulsus de muro urbis ipsius, corruit ad terram et mortuus est; suosque infantes Theudericus interficere rogavit.
Abbreviated transcription (Latin):
tu et iuctu ĩmedio seculi
uitã ducẽ heremiticã. ĩsta¬
re iugiliis. et ieinniis ⁊ cõ¬
prorsus se fac̾e alienã. Biẽ¬
nio post ea sic uixit cũ iurro
suo. illo sane scd̃o. maxime
anno. dante deo honorẽnͨ
tem̃are ult̾ius p̾sumente
tandẽ uirtute eius ꝑsen̾ti¬
facultatẽ ei ꝯcessit seruiendi
deo cui se ꝓbauit. Illa uers
optata lib̾tate potita mo¬
nast̾ium uilleynm adiel
tib dõ seruientib. reliquũ

Expanded text:
o saeculi vitam ducere eremiticam: instare vigiliis et jejuniis, et conprorsus se facere alienam. Biennio postea sic vixit cum viro suo, illo sane, secundo maxime anno, dante Deo honorem, nec temerare ulterius praesumente tandem virtute ejus perseveraultatem ei concessit serviendi Deo cui se probavit. Illa vero optata libertate potita, monasterium Julleium adiens, nibi Deo servientibus reliquum
Abbreviated transcription (Latin):
tum uocant. Postquẽ pre¬
fatus princeps festinanter
direxit. qui eum ad se celer¬
rime reducerẽt. Nam filiꝰ
eius grippho grauissimis
febrib torquebatur cuimor¬
tem uicinam adesse credebant.
Propter qd̃ princeps mul-¬
tis precib uirũ dei flagita¬
bat ut ei sanitatẽ pristinã
orationib suis reformaret.
Cũq ille negare ñ posset.
ꝙ pat̾na deuotio extorq̃bat.
ussit ut aministris sibi offer¬
cetur. Igit᷑ pueroꝵ manib
mĩnistroꝵ puer ad eũ dilatuꝰ.
noctẽ illã cũ illo fuit. Cum
aũt aquam scĩficasset. et
membra pueri ex ea super¬
funderet. signo crucis eũ mu¬
niens. indiuinis laudibus
iofficiis noctem illam exe¬
git. Int̾que cepit puer me¬
lius habere.⁊humores febri¬
um ꝑhos effundere. In cra
ro corporis disici sacramen¬
tum tradidit. Posthec opti¬
me cõualuit puer ⁊ sibi sa¬
lutẽ se reportare gauisus est.

Expanded text:
tum vocant. Post quem praefatus princeps festinanter direxit, qui eum ad se celeriter reducerent; nam filius eius Grippho gravissimis febribus torquebatur, cui mortem vicinam adesse credebant. Propter quod princeps multis precibus virum Dei flagitabat, ut ei sanitatem pristinam orationibus suis reformaret. Cumque ille negare non posset, quod paterna devotio extorquebat, iussit, ut a ministris sibi offerretur. Igitur manibus ministrorum puer ad eum delatus, noctem illam cum eo fuit. Cum autem aquam sanctificasset et membra pueri ex ea superfunderet, signo crucis eum muniens, in divinis laudibus et officiis noctem illam exegit; inter quae coepit puer melius habere et humores febrium per os effundere. In crasro corporis dominici sacramentum tradidit. Post haec optime convaluit puer et sibi salutem se reportare gavisus est
Abbreviated transcription (Latin):
simo ꝯsu¬
li andega¬
Odo hũil
albas cluniacensis. salutẽ.
Igrãm. et benedictõem. Cũ
ĩsublimi humilitas ĩ ma¬
gnis et multis negociis oc¬
cupato uirtutis studiũ rep̃¬
reppiturũe fateor illius
opus est qui potest de lapi¬
dlbs suscitare filios abrahe:
paret credo ur ista pͥmise¬
rim. Ecce eñi mundꝰ ĩ mali¬
gno totus positus est: nͨ ta¬
mẽ sibi uendicat generosis

Expanded text:
simo consuli AndegaODO humilis abbas Cluniacensis salutem, gratiam et benedictionem. Cum in sublimi humilitas et in magnis et multis negotiis occupato, virtutis studium reperitur, vere, fateor, illius opus est, qui potest de lapidibus suscitare filios Abrahae . Patet, credo, cur ista praerim. Ecce enim mundus in maligno totus positus est : nec tamen sibi vindicat generosis
Abbreviated transcription (Latin):
latione ĩ proxim̾o adeẽ diẽ
uocationis sue. Tunc exul¬
tans ĩ deo. orabat corde dices
deuoto. Ad te dñe leuaui
animã meã: ueni et eripe

Expanded text:
latione, in proximo adesse diem vocationis suae. Tunc exultans in Deo, orabat, corde dicens devoto: 'Ad te, Domine, levavi animam meam, veni et eripe
Abbreviated transcription (Latin):
cuius laus ab eius ore nũ¬
quam recessit.Nam nos
utinam uł simplicẽ pos¬
simus hystoriam expli¬
care.
pere preciũ

Expanded text:
cuius laus ab eius ore numquam recessit. Nam nos utinam vel simplicem possimus historiam explicare! 6. Operae pretiu
Abbreviated transcription (Latin):
Si habes inquid aliquid
potestatis. hos deuora. Tũ
u̾o ac si candens ferrum
faucib accepisset. longe re¬
ductis dentib digitos bea¬
ti uiri uitabat attingere
EEt cum fugere de obsesso
corpore penis ⁊ cruciatib
eogeretur. nec tamen ei exi
re ꝑos liceret, feda relin¬
quens uestigia. fluxu uẽ¬
tris eiectus est¬
¶Lterea cum de metu att
impetu barbaror. subita

Expanded text:
si habes, inquit, aliquid si habes, inquit, aliquid potestatis, hos deuora. tum uero, ac si candens ferrum faucibus accepisset, longe reductis dentibus digitos beati uiri uitabat attingeree: et cum fugere de obsesso corpore poenis et cruciatibus cogeretur, nec tamen exire ei per os liceret, foeda relinquens vestigia fluxu ventris egestus esInterea cum de motu atque impetu Barbarorum subita
Abbreviated transcription (Latin):
nero martinus negare. se ꝓ¬
fani ⁊ gentilis domũ adire¬
nõ posse. Nam tetradius eo¬
dem tempore. adhuc gentili¬
tatis errore implicitus tene¬
batur. Spopondit ergo se si
de puero demon fuisset ex¬
actus xp̃ianum fore. Ita
martinus imposita manu
puero. ĩ mundum ab eo spi¬
ritum eiecit. Quo iuso. tetͣ¬
credidit Statimq tatechu¬
minus factus. nec multo
post baptizatus est:semper¬
q martinũ salutis sue aut¬
torem. miro coluit affectu.
gressus prĩs famili¬
as cuiusdam domũ inlimi¬
ne ip̃o restititz dicens horri¬
bile in atrio domus demo¬
num se uidere: Cui cum
ut discederet imparet.ꝙ̃
dam efamilia qui in interi¬
ori parte edium morabatur.
arripuit. Seuire dentib mi¬
ser cepit ⁊ obuios quoscũq
laniare. Commota domus.
familia turbata. populus ĩ
fugam uersus martinus
se furenti obient: ac pͥmũ¬
ei stare imperat. S cum dẽ¬
tib fremeret. hiantiq ore
morsum minaretur digi.¬
dos ei martinus in os ĩtulit.

Expanded text:
ero Martinus negare, se profani et gentilis domum adire posse nam Tetradius eo tempore adhuc gentilitatis errore implicitus tenebatur. Spondet igitur se, si de puero daemon fuisset exactus, christianum fore. Ita Martinus imposita manu puero, immundum ab eo spiritum ejecit: quo viso Tetrcredidit; statimque catechumenus factus, nec multo post baptizatus est, semperque Martinum salutis suae auctorem miro coluit affectu. gressus patris familias cuiusdam domum, in limine ipso restitit dicens, horribile in atrio domus daemonium se uidere. cui cum ut discederet imperaret et patrem familias, qui in interiore parte aedium morabatur, arripuisset, saeuire dentibus miser coepit, et obuios quosque laniare. commota domus, familia turbata, populus in fugam uersus: Martinus se furenti obiecit, ac primum stare ei imperat. sed cum dentibus fremeret hiantique ore morsum minaretur, digitos ei Martinus in os intulit:
Abbreviated transcription (Latin):
iuctoria est non potest tam̃
esse par gloria. Itaq cum p̃¬
clara retuleris. a nemine ex¬
tulisti mortuum suscitatũ
Quo uno uriqz te neccesse est
confiteri. martino neminẽ
conferendum. Nam si admi¬
randum est.quod illum e¬
gyptum flamma nõ attigit
hic quoq sepius imperauit
incendiis. Si reuoluas qd̃¬
anachoretis. feritas bestia¬
rum uicta succubuit. hic fa¬
miliariter ⁊ rabiem bestia

Expanded text:
uictoria est, non potest omnium uictoria est, non potest omnium esse par gloria. tamen cum praeclara retuleris, a nemine retulisti mortuum suscitatum: quo uno utique necesse est confiteri Martino neminem conferendum. nam si admirandum est, quod illum Aegyptium flamma non adtigit, hic quoque saepius imperauit incendiis. si reuoluas quanachoretis feritas bestiarum uicta succubuit, hic familiariter et rabiem bestia
Abbreviated transcription (Latin):
set inferior.
ed sicut nullius un¬
quam.cum illius ui¬
ri meritis prof iteor confe¬
rendã ẽẽ uirtutem ita et¬
illud animaduerti decet.
iniqua illum cum heremi¬
tis uel eciam anachoretis
conditione conferri. Illi enĩ
abomni impedimento li¬
beri. celo tantum atq an¬
gelis testibus. plane admi¬
rabilia docentur operari.
iste ĩ medio cetu ⁊ ꝯuersati¬
one populorum. inter cleri¬
cos dlissidentes. inter ep̃os
seiuentes.cum fere cotidi¬
anis scandalis. hinc ato
inde premeretur mexpug¬
nabili tamen aduersus om¬
nia uirtute fundatus stetit. ⁊
tanta oꝑatus est. quanta ne
illi quidem quos ante audi¬
umus esse in heremo. uel
fuisse fecerunt.Ac si est illi
paria fecissent. quis iudex ẽẽt¬
tam iniustus. ut non istum
esse potiorem merito uiclica¬
ret:Puta enim istum fuisse
militem. qui pugnauerit ⁊̃
miquo loco.⁊tamen uictor
euaserit illos autem eque
compone militib. sed qui
ex equo loco aut eciam desu¬
periore certauerint. Quid
ergo: Et si omnium una

Expanded text:
set inferior. sed sicut nullius umquam cum illius uiri meritis profiteor conferendam esse uirtutem, ita illud animaduerti decet, iniqua illum cum eremitis uel etiam anachoretis condicione conferri. illi enim ab omni inpedimento liberi, caelo tantum adque angelis testibus, plane admirabilia docentur operari: iste in medio coetu et conuersatione populorum, inter clericos dissidentes, inter episcopos saeuientes, cum fere cotidianis scandalis hinc adque inde premeretur, inexpugnabili tamen aduersus omnia uirtute fundatus stetit et tanta operatus est, quanta ne illi quidem, quos ante audiuimus esse in eremo uel fuisse, fecerunt. ac si illi paria fecissent, quia iudex tam esset iniustus, ut non istum esse potiorem merito iudicaret? puta enim istum fuisse militem, qui pugnauerit in iniquo loco et tamen uictor euaserit, illos autem aeque conpone militibus, sed qui ex aequo loco aut etiam de superiore certauerint. quid ergo? etsi omnium una
Abbreviated transcription (Latin):
ille non modicũ. letant̃
cum ip̃o quocienscumq
uocabatur egrediens: et
de thesauro ut cumq lo¬
quenti libentissime collo¬
quens. Intrabat aũ crebro
dã criptam socio deforis
expectante. ⁊ quid intus
ageret penitus ignorã¬
fe ibiq cum lacrimis ce¬
lestem exorabat ĩ absconcdito pa¬
trẽ. ut uiam ip̃ius dirigens

Expanded text:
ille non modicum, laetanter cum ipso, quotiescumque vocabatur, egrediens et de thesauro utcumque loquenti libentissime colloquens. Intrabat autem crebro mdam cryptam, socio deforis exspectante et quid intus ageret penitus ignorante; ibique cum lacrimis caelestem exorabat in abscondtto Patrem, ut, viam ipsius dirigens
Abbreviated transcription (Latin):
mari tursu illo qͦ romã tendi¬
tur. nauigaret. subito tur¬
binib exortis extremũ uite
om̃ium fuisse discrimen.
Inquo cum quidã egyptiuᷤᷤ
negociator nec clũ xp̃ianus.
magna uoce clamaũit. d̾s
martini eripe nos:. mox tẽ

Expanded text:
mari cursu illo, quo Romam tenditur, nauigaret, subito turbinibus exortis extremum uitae omnium fuisse discrimen. in quo cum quidam Aegyptius negotiator necdum Christianus magna uoce clamauerit Deus Martini eripe nos\', mox te
Abbreviated transcription (Latin):
miseri penttus ⁊ stulti sunt
uerum hec a sapientib tenẽ¬
da distinctio est. ut riugiũ
ꝑtineat adueniã iuirginitaᷤ
spectet ad głam : fornitatio
de putetur ad penam.nisi sa¬
tisfatione purgetur.

Expanded text:
miseri penitus et stulti sunt. uerum haec a sapientibus tenenda distinctio est, ut coniugium pertineat ad ueniam, uirginitas spectet ad gloriam, fornicatio deputetur ad poenam, nisi satisfactione purgetur.