comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tuũt: et ut ueniam faciorib suis deprecent exposcunt.
Ita consolatione domini basoli suffragante sibi patroci¬
no recepta: rapacib ire dimissis. deuociores ad destiã¬
tum properant cenobiũ. Grãs deo et sancto suo confes¬
sori. pro indultis sibi beneficiis referũt. ac leti fuis dei
miistrare satagũt. pecuis honorãt ac denceps ãms
singulis idem prõptiores quod ceperant peragunt.
Uando miper he galliaꝵ patrie pecratis nrĩs
impellentib hingaroꝵ gladiis dilacerande sũt
tradite: quis barbarorũ fancti basoli monasteriũ ingres¬
si: Sum cleria ĩa patrom su pignorib. ad cuuitatẽ con¬
fugissent. habitacula cenobii homĩb penẽ uacua rep¬
pẽrunt ibiq metatũ suũ conftituentes: huc undecũq
predatu reuerti ceperũt. Quoꝵquid̃ in eccle signoꝵ
turricula. deaurata cõspiciens relucere metalla. cu¬
pid̃ auri pecume. tectum cõscendit busilice u insusq

Expanded text:
tuunt, et, ut veniam facinoribus suis deprecentur, exposcunt. tuunt, et, ut veniam facinoribus suis deprecentur, exposcunt. Ita consolatione, domini Basoli suffragante sibi patrocinio, recepta, rapacibus ire dimissis, devotiores ad destinatum properant coenobium; gratias Deo et sancto suo confessori pro indultis sibi beneficiis referunt, et laeti servis Dei ministrare satagunt, pecuniis honorant, ac deinceps annis singulis idem promptiores, quod coeperant peragunt. Quando nuper hae Galliarum patriae, peccatis nostris impellentibus, Hungarorum gladiis dilacerandae sunt traditae, quidam barbarorum sancti Basoli monasterium ingressi, dum clerici jam cum patroni sui pignoribus ad civitatem confugissent, habitacula coenobii hominibus pene vacua repererunt, ibique metatum suum constituentes, huc undecunque praedatu reverti coeperunt. Quorum quidam in ecclesiae signorum turricula, deaurata conspiciens relucere metalla, cupidus auri pecuniae, tectum conscendit basilicae, nisusque
Abbreviated transcription (Latin):
in anno. uir prefatus ad hoc monasteriũ morẽ uenire.
la trones eui properantes nuenit. eaballum cui sede¬
bat. cuin ceteris que sibi uisa sunt. sed et pecumias quas
ẜius dei distribuendas ferebat. ornamẽta quaq uxõr
sue. pariter auferunt. Cumqs de preda letantes afi¬
quã tulũ processissent: uxor ip̃i que sil aderat inge¬
muscẽs pro niuria: q̃relosis sanctum basolum cepit
inelamarẽ uocib dicens. nõ ultrã uent se uenturos ĩ
euĩs uel familor ip̃mĩs seruicĩ. si sic eos abiceret
nõ ferendo presidiñ. Lost quas la mentaciomis uoces.
equi latronũ qui cuinspoliis concite ferebantur subito
defiginitur: nec ullomõdo promoueri possũt ad grãdĩe¬
du. ipos quoqz latrones caligo qued perfudit ut quonã
se se uerterent iguorarẽt. Respicientes tand predones
conferunt inter se ob inuocentum factã Imuriã: sibi ta¬
lia contigisse. Iurtoq consilio: ad eos quos rebus ĩuiste
prinatos duniserant reuertunt et sua illis cuncta resti¬

Expanded text:
e more veniret, latrones eum properantem invadunt, caballum cui sedebat, cum caeteris quae sibi visa sunt, sed et pecunias, quas servis Dei distribuendas ferebat, ornamenta quoque uxoris suae pariter auferunt. Cumque de praeda laetantes aliquantulum processissent, uxor ejus, quae simul aderat, ingemiscens pro injuriainclamare vocibus, dicens: Non ultra se venturos in ejus vel famulorum ipsius servitium, si sic eos abjiceret non ferendo praesidium. Post quas lamentationis voces, equi latronum, qui cum spoliis concite ferebantur, subito defiguntur, nec ullo modo promoveri possunt ad gradiendum. Ipsos quoque latrones caligo quaedam perfudit, ut quonam sese verterent ignorarent. Resipiscentes tandem praedones, conferunt inter se ob innocentum factam injuriam sibi talia contigisse; initoque consilio, ad eos, quos rebus injuste privatos dimiserant, revertuntur; sua illis cuncta resti
Abbreviated transcription (Latin):
Et quasi iam facta fuisset pro i pĩe ea que postu lauerãt
iunem eos facie Iocundos ae si a nouo rases et balueatos
albis uestitos et stolis amictos atqz sandaliis calciatos
Et dixit michii presul ebo prefatus. Dĩdes quãtũ nos
aduũt tua segacio. usqz mõdo inus durũ custõdẽ et

Expanded text:
et quasi jam facta fuissent pro ipsis ea quae postulaverant, et quasi jam facta fuissent pro ipsis ea quae postulaverant, inveni eos facie jocundos, ac si a novo rasos et balneatos, albis vestitos, et stolis amictos atque sandaliis calceatos. Et dixit mihi praefatus Ebo praesul: Vides quantum nos adjuvit tua legatio. Usque modo nimis durum custode
Abbreviated transcription (Latin):
fletu ac stridore denciũ stremulantes per uices antẽ calo¬
re ninio estuãtes. et ebo epũs me uocauit ex noĩe dicens
Quia tibi dabit licẽtia rẽdeuũdi ad corpus precam᷑ te ego et
isti cõfir̃s nr̃i ut adumnes nos et ego respondi. Quomodo
uos possum ãdiuiuare : qui ait. Dãde ad honnẽs nr̃e cleruos
et laicos quibz benefecimꝰ et die Illis ut pro nobis faciant
elesmas et oroẽs et intrent pro nobis offerre sacras oblatio¬
nes et ego dixi quia nescirem ubi homnes illorũ essent¬
et ille dero ait. Nos da binmue tibi ductorẽ q̃ui te ãd illos ducat¬
Et dederunt michi ductorẽ qued̃ qui me precessit et duxit
ad quoddã pasaciũ magnũ ubi multitũdo erat hominũ eoꝵde
ep̃orum qui de ipsis epĩs inter se loquebantur. Quib sug¬
gessi quod michi fuerat iussu ex parte ep̃orum. Inde cum
ductore meo reuersus ad locũ rẽdñ ubi erant ip̃i episcopi

Expanded text:
fletu, ac stridore dentium tremulantes; per vices autem calofletu, ac stridore dentium tremulantes; per vices autem calore nimio aestuantes. Et Ebo episcopus me vocavit ex nomine, dicens: Quia tibi dabitur licentia redeundi ad corpus, precamur te ego et isti confratres nostri, ut adjuves nos. Et ego respondi: Quomodo vos possum adjuvare? Qui ait: Vade ad homines nostros clericos et laicos, quibus benefecimus, et dic illis ut pro nobis faciant eleemosynas, et orationes, et impetrent pro nobis offerri sacras oblationes. Et ego dixi quia nescirem ubi homines illorum essent. Ille vero ait: Nos dabimus tibi ductorem, qui te ad illos ducatEt dederunt mihi ductorem quemdam, qui me praecessit et duxit ad quoddam palatium magnum, ubi multitudo erat hominum eorumdem episcoporum, qui de ipsis episcopis inter se loquebantur. Quibus suggessi quod mihi fuerat jussum ex parte episcoporum. Inde cum ductore meo reversus, ad locum redii ubi erant ipsi episcopi,
Abbreviated transcription (Latin):
loqui ualeret. Q uartõ uero die hora nona uelut exãi¬
nus iacuit. ãdeo ut non posset in eosentiri halitus reuiã¬
sisse insi peruices dũ quis mariu iiusisset ad os eiue
Uel super petue illuĩs uix senciebat in eo ad huc spm esse
Rubor illi tamen in facie magnus uidebatur et sic Iacuit
Usq ad mẽdĩa noctem. Tuñc uiriliter oculos apperiens
et affatus uxore suã atq circimistantes iussit ut ꝙͣ tociꝰ
anteꝙ̃ intraret ille domũ: Dixit infirmus ut apponerẽt
sellam quã pbr iam domũ intraturꝰ esset. Illo uo ingresso
postꝙͣ orone pro eofũdit Dixit ei ut sederet iuxta eum et
attenderet que dicturus erat. Ut si ipse supeistes illa nõ
potuisset ãnũciare saltem pb̃r̃ ea muiciaret. Tunc gͦ
cepĩt uehementer flere et cum singultib dixit ductus de
panmosos et deigratos squalent esqz sicut et alios ac si
ustulati fuissent et per iices minio frigore horribilit̾ cum

Expanded text:
loqui valeret. Quarto vero die hora nona, velut exaniloqui valeret. Quarto vero die hora nona, velut exanimis jacuit, adeo ut non posset in eo sentiri halitum remansisse, nisi per vices, dum quis manum misisset ad os ejus, vel super pectus illius, vix sentiebat in eo adhuc spiritum esse. Rubor illi tamen in facie magnus videbatur, et sic jacuit usque ad mediam noctem. Tunc viriliter oculos aperiens, et affatus uxorem suam atque circumstantes, jussit ut quantocius antequam intraret ille domum, dixit infirmus ut apponerent sellam, quia presbyter jam domum intraturus esset. Illo vero ingresso postquam orationem pro eo fudit, dixit ei ut sederet juxta eum, et attenderet quae dicturus erat, ut si ipse superstes illi non potuisset annuntiare, saltem presbyter ea nuntiaret. Tunc ergo coepit vehementer flere, et cum singultibus dixit: Ductus de pannosos, et denigratos, squalentesque sicut et alios, ac si ustulati fuissent, et per vices nimio frigore horribiliter cum
Abbreviated transcription (Latin):
et diocesim temeusẽ interdicentes ut nõ haberet Dei licẽ¬
cĩã ex ea quẽpiã sollicitare nec scripto nec uerho nec misso
a liquo Donet secund iussionẽ sergni pape. ipsis occurreret
t iuxta canonica et apłica statuta diffinicionis sc̃tẽciã
ab ipsis coram generali perciperet conuentu. Sed ille ad
nullam synõdum uel ad sẽdẽ aplic̃am uocẽ postea reclama¬
tioms uel repeticiones de sede remensi aut de ordine suo
epĩs et regalib insuper epĩs ordinacio hicmari quã do
fidei quoqz sue tenorẽ romã inisit rata est cũ largitione pal¬
lii comprobata. per quinq circiter amiorum curricula su¬
periuxisse fertur incorpore usq ad ãnũ uidelicet incarna¬
lnquopostmodum talis ostensa est reuelatio.
cuid honum remensis parrochie nonñe heruoldo
qui depressus infirmitate; plenẽ usq ad morte peruenit
itã ut per quatuor dies nec cibum nec potum capere nec

Expanded text:
et dioecesim Remensem interdicentes, ut non haberet deinceps licenet dioecesim Remensem interdicentes, ut non haberet deinceps licentia ex ea quempiam sollicitare, nec scripto, nec verbo, nec misso aliquo, donec secundum jussionem Sergii papae ipsis occurreret, et juxta canonica et apostolica statuta definitionis sententiam ab ipsis coram generali conventu perciperet. Sed ille ad nullam synodum, vel ad sedem apostolicam, vocem postea reclamationis vel repetitionis de sede Remensi, aut de ordine suo  referentibus episcopis, et regalibus insuper epistolis, ordinatio Hincmari, quando fidei quoque suae tenorem Romam misit rata est cum largitione pallii comprobata per quinque circiter annorum curricula supervixisse fertur in corpore, usque ad annum videlicet incarnaquo postmodum talis ostensa est revelatio cuidam homini Remensis parochiae, nomine Bernoldo, qui depressus infirmitate, pene usque ad mortem pervenit, ita ut per quatuor dies nec cibum nec potum capere, nec
Abbreviated transcription (Latin):
percepit quã cõsecratus presul monasterio sancti diomsii
ordinacionẽ lotharius imperator pro cõtẽcione
regnn quã erga frem̃ suũ karolum habebat cuiꝰ obsequiis
ĩdẽ presulfideliter adherebat. contir eã cõmotus eplãs
a sergio papa exegit pro reparando indicio De ebomis De¬
positione. unde ĩdem papa lrãs karolo regi mittens: pre¬
regni sui quos ip̃e guntboldus ad hoc sibi eligere legatis
eius obiam treueris ad hanc destiuendã querelai Diri¬
geret. et hincinarum epm ad ipam̃ synodũ uenire facẽt
Ipse quoq guntbołdo litteris mandauit ut cũ post diẽ
sancte domini resurrectionis missos suos in seruitum
imperatoris mitteret. ip̃e cum epĩs predictũ locũ hanc
causam diffunturus adiret. Sed et ip̃i hicmaro luãs
karoio cũ epĩs synodum condixit. ad quã ebonẽ ꝑliũs
om̃ib remensis dioceseos crepĩs licteras suas ad eũ miser̃t.

Expanded text:
ercepit, quam consecratus jam praesul monasterio sancti Dionysii, ercepit, quam consecratus jam praesul monasterio sancti Dionysii, ordinationem, Lotharius imperator pro contentione regni quam erga fratrem suum Karolum habebat, cujus obsequiis idem praesul fideliter adhaerebat, contra eum commotus, epistolas a Sergio papa exegit pro reparando judicio de Ebonis depositione. Unde idem papa litteras Karolo regi mittens, praeregni sui, quos ipse Guntboldus ad hoc sibi eligeret, legatis ejus obviam Treveris ad hanc discutiendam querelam diligeret, et Hincmarum episcopum ad ipsam synodum venire faceret. Ipse quoque Guntboldo litteris mandavit ut cum post diem sanctae Domini resurrectionis missos suos in servitium imperatoris mitteret, ipse cum episcopis praedictum locum, hanc causam diffiniturus, adiret. Sed et ipsi Hincmaro litteKarolo, cum episcopis synodum conduxit, ad quam Ebonem per litteras omnibus Remensis dioeceseos coepiscopis, litteras suas ad eum miserunt,
Abbreviated transcription (Latin):
priore noticia tantã dominus apũd imperatorẽ rem pro¬
ceresq contulit grãm. Ut stũdere pro suo nutritore quiuerit
Donec ab exilio renocatus duarum fuerit abbatiarũ pre¬
lationi restitutus. Demde quando gregorius nngulie uenit
regiones: et regnarũ regim̃ francorũ a prefato defecit un¬
peratore uoliit eũ prememoratus abbas suus in obsequu
sun contra fidesitatẽ imperatoris ducere quod neqͣquã
potuit ab eo exigere. Restituto postea imperatore prout po¬
tiut abbati suo prodesse studuit. Sicq deinceys in mo¬
uasterio sie querela custos sacrorũ pignerũ ecct̃e que sc̃t̃oꝵ
martyrum conuersatus extiterat donec regnis asteritus
obsẽquiis reginẽ monasteri sancte dei gemtricis marie
et sancti german regali et episcopali atq abbatis sui
lñdonici Diacom Iussione suscepit. Rerum quop et nlã¬
tpiorũ possessionẽ quanid rerria li beualitate pecppit¬

Expanded text:
propiore  al., priore notitia, tantam Dominus apud imperatorem, propropiore  al., priore notitia, tantam Dominus apud imperatorem, proceresque contulit gratiam, ut studere pro suo nutritore quiverit, donec ab exsilio revocatus duarum fuerit abbatiarum praelationi restitutus. Deinde quando Gregorius papa in Galliae venit regiones, et regnum Francorum a praefato defecit imperatore, voluit eum praememoratus abbas suus in obsequium suum contra fidelitatem imperatoris ducere; quod nequaquam potuit ab eo exigere. Restituto postea imperatore, prout potuit abbati suo prodesse studuit. Sicque deinceps in monasterio sine querela custos sacrorum pignorum, ecclesiaeque sanctorum martyrum conversatus exstiterat, donec regiis ascitus obsequiis regimen monasteriis sanctae Dei genitricis Mariae, et sancti Germani regali et episcopali, atque abbatis sui Ludovici diaconi jussione suscepit; rerum quoque ac mancipiorum possessionem quamdam regia liberalitate p
Abbreviated transcription (Latin):
steriali religione mitritos nuitritus et stũdiis lrãrum
imbictus. Indeqz pro sui tam generis ꝙͣ sensus noblitate
in palaciũ ludonici imperatoris deductus. et familiarẽ
ipsus noticiã a deptus fuerat. Ibiqz prout potuit cũ imꝑ¬
atore et prefato abate sub eporum auct̃e la borait ut ordo
monasticus in predicto monasterio quormnd xoluptuosa
factione dui delapsus restaurarctur. Et ait opere quoq
adimpseret quõd sermone suãdebat. eciã ipe religione cõn¬
sationi cũ aliis se sub̾dĩdit castigatis corpus suũ et spiri¬
tali subiciens scruituti Processu uero temporis cũ preme¬
moratus hildumnus abbas imperatoris ludouici archica¬
pessamis offensam ipiũs augusti adeo cũ aliis regni p̃mo¬
rib incurrissẽt ut aiblatis sibi abbatiis in saxoniã fuerit
exisio religntus iste per licenciã propri epĩ. cũ benẽdictõe
fratrũ illum sequutus in exilium. Cui pro familiaritatis

Expanded text:
steriali religione nutritus et studiis litterarum steriali religione nutritus et studiis litterarum imbutus, indeque pro sui tam generis quam sensus nobilitate, in palatium Ludovici imperatoris deductus, et familiarem ipsius notitiam adeptus fuerat; ibique, prout potuit, cum imperatore et praefato abbate sub episcoporum auctoritate laboravit, ut ordo monasticus in praedicto monasterio, quorumdam voluptuosa factione diu delapsus, restauraretur. Et ut opere quoque adimpleret quod sermone suadebat, etiam ipse religiosae conversationi cum aliis se subdidit, castigans corpus suum, et spiritali subjiciens servituti. Processu vero temporis, cum praememoratus Hilduinus abbas imperatoris Ludovici archicapellanus, offensam ipsius Augusti adeo cum aliis regni primoribus incurrisset, ut ablatis sibi abbatiis, in Saxoniam fuerit exsilio relegatus, iste per licentiam proprii episcopi cum benedictione fratrum illum secutur est in exsilium. Cui pro familiaritatis
Abbreviated transcription (Latin):
synodum ep̃orim regni siu apũd bellonagũ ciuitatẽ
remeñ prounicie connocauit ubi inter cetera eccle regno que
negocia neccessaria de remensis eccłe desolatione que fulcone
pbrõ illam dui tenente; et nothone sibi in ea succedente tãto
uacare pastore uidebatur tempore cũ eiusd̃ epĩs cepit tracta¬
re. Qui sicuti uiderant uel aũdierant depositionẽ narrã¬
moriã renocantes: cogente necessitate: atqz suãdente auctẽ
cõmum decreuere consensu. quo taudẽ post decẽmũ deposi
a psebe ipĩs metropolis: necnõ ab epĩs eiusd̃ prouincie
archiepõ senmensis eccle mel nuemlone atqz ercanirãdo
parisiorũ ep̃o anmuente. cum consensu abbatis sui et frm̃¬
monastern sancti monastern sancti diomsii in quo de lege¬
bat fauente quoqz karolõ rege. hincmarus electus est Sicq
Decreto peracto. eligẽtiũ que manib roborato eccłe remẽ¬
sis ordinatur ep̃s iͥs siquid̃ huiciarus apuericia in
mon asterio sancti dionisi sub hildumo abbate mona-¬

Expanded text:
synodum episcoporum regni sui apud Bellovagum civitatem Remensis provinciae convocavit. Ubi inter caetera Ecclesiae regnique negotia, de Remensis ecclesiae desolatione, quae Fulcone presbytero illam diu tenente, et Nothone in ea sibi succedente, tanto vacare pastore videbatur tempore, cum eisdem episcopis coepit tractare. Qui sicuti viderant vel audierant, depositionem narranmoriam revocantes, cogente necessitate atque suadente auctoritate, communi decrevere consensu, quo tandem post decennium deposita plebe ipsius metropolis, necnon ab episcopis ejusdem provinciae, archiepiscopo Sennensis Ecclesiae Wenilone atque Ercamrado Parisiosorum episcopo annuente, cum consensu abbatis sui et fratrum monasterii sancti Dionysii, in quo degebat, favente quoque Karolo rege, Hincmarus electus est. Sicque decreto peracto eligentiumque manibus rolvotato, Ecclesiae Remensis ordinatur episcopus. Is siquidem Hincmarus, a pueritia in monasterio sancti Dionysii, sub Hilduino abbate mona
Abbreviated transcription (Latin):
giti. Talib itaq uirum instr̃uens merit monitie data bene¬
dictione: permusit aibire. Uñde liquido patet. euni cũ uirtute
mirabilium: spũ quoꝵ. uiguisse prophecie. qui ammal quod
mortim̃ dimiserat. esse uniũ premineiabat.
AEc ullatenus omma uirtutum ipuĩs enumerare
sufficmms insignia. Quot eñ diuersis detenti

Expanded text:
giri. Talibus itaque virum instruens monitis, data benegiri. Talibus itaque virum instruens monitis, data benedictione permisit abire. Unde liquido patet eum cum virtute mirabilium spiritu quoque viguisse prophetiae, qui animal, quod mortuum dimiserat, esse vivum praenuntiabat. Nec ullatenus omnia virtutum ipsius enumerare sufficimus ins
Abbreviated transcription (Latin):
si licam xp̃i confessoris hylarni. Dum ueniũt in locum̃ ubi
signũ crucis adoratur in uia. prece solito Iata. blande
uultum uertens in predictum legatu: noli ait uereri
quia equũ tuũ nuenies ante fores monasterii samini.
Qui si ita furibundus ut ceperas recessisses: cadauer
equi mortu nobis reliquisses. Legatõ uero ammũ nõ
apponẽte: presertim cum uiderit eum mortum ac toto corpe
tummdum. Decurrit puer eius affirmãs ita se re her̃e
ut ei saceidos xp̃i theodulfue stũduerat indicare. Sicarqd̃
non credebat: nuuiculo uirtutis probato mẽtis furoze de¬
posito; grãs refert donnio uera se testans oculorũ experiti
probacione: que de seruo donnn quorũd dñdum perceꝑat
relatione. Non inquit sanctus dei. meis hoc cum sun homo
peccator ascribas meritis: sed deo grãt age sanctoruinqz me¬
rita non cesses uenerari: qui tibi possunt in om̃ib anxiliũ lar¬

Expanded text:
silicam Christi confessoris Hilarii, dum veniunt in locum ubi silicam Christi confessoris Hilarii, dum veniunt in locum ubi signum crucis adoratur, in via prece solito data, blande vultum vertens in praedictum legatarium: Noli, ait, vereri, quia equum tuum invenies ante fores monasterii sanum, qui si ita furibundus, ut coeperas, recessisses, cadaver equi mortui nobis reliquisses. Legatario vero animum non apponente, praesertim cum viderit eum mortuum, ac toto corpore tumidum, decurrit puer ejus, affirmans ita se rem habere, ut ei sacerdos Christi, Theodulfus studuerat indicare: sicque quod non credebat, miraculo virtutis probato, mentis furore deposito, gratias refert Domino, vera se testans oculorum experiri probatione, quae de servo Domini quorumdam dudum perceperat relatione. Non, inquit sanctus Dei, hoc meis, cum sim homo peccator, ascribas meritis, sed Deo gratias age, sanctorumque merita non cesses venerari, qui tibi possunt in omnibus auxilium lar
Abbreviated transcription (Latin):
Didemi quai legatus austrasiorum nõĩe effo. qui
sunt superiores franci. Uemens a partibz orientis. dũ
ad huine tunc regni principẽ mntteret: orõms gra. monas¬
terium uigdei uidet᷑. ingressus. Sanctus uero theodulf..
corpore la boribz uigiluisqz confẽcto. fessus forte quiesce bat
in lecto. legatus a unui felle cõmotus. qd abbas loc nõ sibi
de dissẽt occursum: raucore turbidus mentis. Dabat ore
profereus que nõ decebant. Cumqz abiret indignãs. ut ira
ire misceretur. potentissimus eius equus a puero mortuus nũ
nos dat cruciatus anmo De indignacione uĩdelicet et Sãpno.
Cumq uir sanctus id post sopore nũcio eognouisset: ad hoĩe
consolandum nõ distulit exire. Suetoq demore. blande
conatut alloquio. efferos eius ammnes initigare: inuitãsq̃z
ad oronẽ monet in deo spem ponere. ac Dde hoc quod acci¬
Sisset: nmime conturbari.  ergẽtib aute illis ad ba¬

Expanded text:
uidam quoque legatus Austrasiorum, nomine Offo qui uidam quoque legatus Austrasiorum, nomine Offo qui sunt superiores Franci veniens a partibus Orientis, dum ad hujus tunc regni principem mitteretur, orationis gratia monasterium viri Dei videtur ingressus. Sanctus vero Theodulfus, corpore laboribus vigiliisque confecto, fessus forte quiescebat in lecto. Legatarius animi felle commotus, quod abbas loci non sibi dedisset occursum, rancore turbidus mentis, dabat ore proferens quae non decebant. Cumque abiret indignans, ut ira irae misceretur, potentissimus ejus equus, a puero mortuus nuntnos dat cruciatus animo, de indignatione videlicet, et damno. Cumque vir sanctus id post soporem nuntio cognovisset, ad hominem consalandum non distulit exire; suetoque de more blando conatur alloquio efferos ejus animos mitigare, invitansque ad orationem, monet in Deo spem ponere, ac de hoc quod accidisset minime conturbari. Pergentibus autem illis ad ba
Abbreviated transcription (Latin):
Sei tetigerat. candens apparuit ut lana. Aec dubiũ qs
nõ homo dei uoluit ut capilli cãderent sed ut signa per sue¬
ce dentẽ generationẽ promerẽtur huis facti. ne quis agẽ
simile presumeret. quod sanctus dei theo dulphius. imꝑe¬
trait ne fieret. Nani dum generatio ipm̃e agricose mã¬
sit; siquũ quod a sancto uiro pater acceꝑit. et ipsa sumi¬
limodo pertulit.
Ir demqz qui d̃ ueiit ad uirum dei. oculum habens
d iegulto percussum: et limũc prinatũ cui milla
Sabatur requies de cruciatione; nec spes erat de uisus
recaperatione. Quẽ beatus theodulphus ad sacroscta
ducens altaria; docit osculanda. Ille sacrã uel amma
ore tangebat et seruue xp̃ĩ precibus meũbebat. Surgit Iete
a pamimẽto. et milla doloris uestigia remãsert ĩ iuẽĩs ocsõ.
Quĩ ue erat dignñ. uiro dei grãs referens pro medela.
gandẽs remeauit ad propria collata si bi quã q̃sierat mndiciã

Expanded text:
ssnon homo Dei voluit ut capilli caderent, sed ut signa per succedentem generationem promerentur hujus facti, ne quis agere simile praesumeret quod sanctus Dei Theodulfus imperavit ne fieret. Nam dum generatio ipsius agricolae mansit, signum quod a sancto viro pater accepit, et ipsa simili modo pertulit. Vir denique quidam venit ad virum Dei oculum habens virgulto percussum, et lumine privatum, cui nulla dabatur requies de cruciatione, nec spes erat de visus recuperatione. Quem beatus Theodulfus ad sacrosancta ducens altaria, docuit osculanda. Ille sacra velamina ore tangebat, et servus Christi precibus incubabat. Surgit sanctus a pavimento, et nulla doloris vestigia remanserunt in juvenis oculo. Qui, ut erat dignum, viro Dei gratias referens pro medela, gaudens remeavit ad propria, collata sibi quam quaesierat medicina.
Abbreviated transcription (Latin):
ret: anxiari cepit: occulisq adcelum porrectis. atq amimo
cum precib in domino fixo. Dum xp̃ĩ suffragia deuotus
exposcit: aute pedes ip̃ius subito limpha super os putei
re dundante. anmal inlesum peruenit. Didentes cũcti
tupore uehemẽti repleti: gracias egerũt domino. qui tã
benignitatis sue grãm. fideli suo contulit seruo.
dadem quar die; cum is s uir dei iterageret a moã¬
ferio ad quend locum properans: a gricolam quemil atãtẽ
uiã publicani. pet quã trãsire solitus erat mueuit. Cui et
Srrit. Non est bonu o homo uianatatro scndi. que debet
a uiatoribz in ofsenso pe de caleari. Legrediens autẽ uir
sanctus per cand uiam: rursue a gricolã uiã. ut ceperat
arante osfeñdit. Nonne inquit dixitibi. quia uiã istã atare
nõ debes: appropiausqz iami sancta caput iustici tetigit
Sicens. Per istũd caput te homo contestor: nẽ uiã quã uit¬

Expanded text:
retur, anxiari coepit, oculisque ad coelum porrectis, atque animo retur, anxiari coepit, oculisque ad coelum porrectis, atque animo cum precibus in Domino fixo dum Christi suffragia devotus exposcit, ante pedes ipsius subito, limpha super os putei redundante, animal illaesum pervenit. Videntes cuncti stupore vehementi repleti, gratias egerunt Deo, qui tantam benignitatis suae gratiam fideli suo contulit servo. Quadam quoque die, cum isdem vir Dei iter ageret, a monasterio ad quemdam locum properans, agricolam quemlibet arantem viam publicam, per quam transire solitus erat, invenit. Cui et dixit: Non est bonum, o homo, viam aratro scindi, quae debet a viatoribus inoffenso pede calcari. Regrediens autem vir sanctus per eamdem viam, rursus agricolam viam ut coeperat arantem offendit. Nonne, inquit, dixi tibi quia viam istam arare non debes? appropiansque manu sancta caput rustici tetigit dicens: Per istud caput te, homo, contestor ne viam i
Abbreviated transcription (Latin):
ercerntio: muslam fere prestabat artubus requĩe. Quin ut
infatigatus inopera maniũ perstiterat. si excercendo se nõ
sibi parcens ad diuia totum du plicit aptabat munsteria.
fabricauit enum basilicã in honore sancti hylarii: quo cursum
sui duplicaret laboris. Signo siquid̃ dato cũ frĩb cõuenies:
horarum landes persoluebat hymuologiãt. Sed ut dupler¬
esset corona meriti: quasi nichil ante gessisset. itez predcta
uota reddebat in eccl̃a. Qui sicet clain talit a gendo uellet
habere quod meruit: opera tamẽ cultoris sui. nõ est passa
Diuitas oculi.
A ceidit itaqz quad̃ die ut sus cirea puteum. quo loco
huius uicmi ad aquabant. deambulãs: rueret in
ip̃m. Circũfiuentib undiq monachuis. Cum nillus esset
qui pereuntẽ posset eripere de profundo: preftim cũ ip̃e
puteus centum pedum feratur altitudimns. uir dei suꝑueͬ.
factoq compto; de comquinaciõea que si anmal idẽ ibi more¬

Expanded text:
exercitio, nullam fere praestabat artubus requiem. Quin ut exercitio, nullam fere praestabat artubus requiem. Quin ut infatigatus in opera manuum praestiterat, sic exercendo se, non sibi parcens, ad divina totum dupliciter aptabat ministeria. Fabricavit enim basilicam in honore S. Hilarii, quo cursum sui duplicaret laboris. Signo siquidem dato, cum fratribus conveniens, harum laudes persolvebat hymnologiarum. Sed ut duplex corona meriti, quasi nihil ante gessisset, iterum praedicta vota reddebat in ecclesia: qui licet clam, taliter agendo, vellet habere quod meruit, opera tamen cultoris sui non est passa divinitas oculi. Accedit itaque quadam die, ut sus circa puteum, quo loci hujus vicini adaquabantur, deambulans, rueret in ipsum. Circumfluentibus undique monachis, cum nullus esset qui pereuntem posset eripere de profundo, praesertim cum ipse puteus centum pedum feratur altitudinis, vir Dei supervenit: factoque comperto, de coinquinatione aquae, si animal idem ibi more
Abbreviated transcription (Latin):
quiss pena plectendus: eandem abscidit. oculoruo⁊ sibi su¬
mine cum abscisione paritet adempto iuges ieurrit
tenebras.
eh iis post hec aratium. a fidelibus in eccla uille cosu¬
brose suspensum ibi donec eand Immico impellente
uorar flamma cremauit basilica permansit. Ex quo quis
doloren Dentiũ patiens hastulã precidisset. ac de loco do¬
soris parun sangaime fluere fecisset: statim me desã s.¬
sutie exoptatã. beati theodulphi meritis percipẽ mereba¬
tut. hec beneficia nõ audita solum: sed a płirims ecia uis
noscunt᷑ et sanitate recuperato. sunt certissime propalata
Oe functo demqz abbate qui beato theodulfo preerat.
tercius ut premissu est. i de uir uenerabilis in loco
ancte reco. Aicionis donĩ theo erici ẽ. ordinatus abbas.
presule ãũuẽre et monacher um caterua petente. Qui
adepto regnimius honore; quasi rũdis tyrs. nouiter addictus

Expanded text:
quidam poena plectendus, eamdem abscindit, oculorumque sibi luquidam poena plectendus, eamdem abscindit, oculorumque sibi lumine cum abscissione pariter adempto, juges incurrit tenebras. Ejus post haec aratrum a fidelibus in ecclesia villae Colubrosae suspensum, ibi, donec eamdem inimico impellente vorax flamma cremavit basilicam, permansit. De quo quisquis dolorem dentium patiens hastulam praecidisset, ac de loco doloris parum sanguinis fluere fecisset, statim medelam salutis exoptatam, beati Theodulfi meritis percipere merebatur. Haec beneficia non audita solum, sed a plurimis etiam visa noscuntur, et sanitate recuperata, sunt certissime propalata. Defuncto denique abbate, qui beato Theodulfo praeerat tertius, ut praemissum est, idem vir venerabilis in loco sanctae recordationis domni Theoderici est ordinatus abbas, praesule annuente, et monachorum caterva petente. Qui adepto regiminis honore, quasi rudis tiro noviter addictus
Abbreviated transcription (Latin):
perficere. hic cum duobus. in fatigabilit expsebat.
Cumq pausulũ cessaret ab aratro: rursum stũ debat
insistere rastro. Stupeñdum quoq dalde. quod cũ
Diux seruicio intentus esset. nec deficeret. ab agro
rediens unã sepe noctẽ: frequenter duas. perugil
lymmorũ psalmorũq laudib trãdit᷑ excubare solit¬
E. uade demq die dum la boris intermttendi
tempore domũ Redditurus ab agri cultura cessasset:
monasterum repetendi. quod libet opus emẽdandi
aratra accĩdit: Uirgamq stimuli figens in teriam. Domiu
quo tendebat mimenior enisd forte : minio sie diuina dispo¬
sunt fieri mõderatio peruenit. Iirabile dictu: spmea uga
sub nocte radices interram de dit. et mane cũ ad cõsuetum
beatus uir opus rediret. atq resumere uellet. turgẽtẽ fron¬
Sibr muenit. Que pluruno tempore cumulando robur i
excelso creuit. et factum multis eituit. Donec iter a gens

Expanded text:
perficere, hic cum duobus infatigabiliter explebat. perficere, hic cum duobus infatigabiliter explebat. Cumque paululum cessaret ab aratro, rursum studebat insistere rastro. Stupendum quoque valde, quod cum tam duro servitio intentus esset, nec deficeret, ab agro rediens unam saepe noctem, frequenter duas pervigil hymnorum, psalmorumque laudibus traditur excubare solitus. Quadam denique die, dum laboris intermittendi tempore domum rediturus ab agricultura cessasset, monasterium repetenti quodlibet opus emendandi aratri accidit, virgamque stimuli figens in terram, domum quo tendebat, immemor ejusdem forte, imo sic divina disposuit fieri moderatio, pervenit. Mirabile dictu, spinea virga sub nocte radices in terram dedit, et mane, cum ad consuetum beatus vir opus rediret, atque resumere vellet, turgentem frondibus invenit. Quae plurimo tempore, cumulando robur, in excelsum crevit, et factum multis enituit, donec iter agens
Abbreviated transcription (Latin):
nobilitatis pompam pro nchilo ducens: elegit in sc̃ti¬
ficatione deo ẜuire. Relinquẽsqz demos anfranctus: ⁊¬
uiam recticallis expetiit. illa secutũs uestigia: per que
turgidos mundi fluctus pertransiens. properaret ad
celestia. Ingressus itaqz monasterium beati iheode¬
rici gloriam huis seculi trãdidit obsunom Dignita¬
tem qz natalium suorum humilitate despexit et ul¬
tume ẜuitutis facaliata famulatui se subiugauit.
humũ lastro fodiens: et aratri uoiere telluris terga
scũdens. illud psalmographi: factis implere sata¬
gens. labores mamiũ tuarum quia manducabis.
beatus es et bene tibi erit. Hoc autẽ cotidiano per
uigniti duos annos insistens operi cum duob inuẽcis
ad loc sibi cõmissis: Duros et uarios temporũ ꝑtulit
iniũctus labores. Quod uero memorabile trãditor
Ide iuuẽci nec etate nec sassitũdine deficientes. quõd
a lu ruricole cum quatuor uel sex aut octo uiy poterãt

Expanded text:
nobilitatis pompam pro nihilo ducens, elegit in sanctinobilitatis pompam pro nihilo ducens, elegit in sanctificatione Deo servire, relinquensque devios anfractus, viam recti callis expetiit, illa secutus vestigia, per quae turgidos mundi fluctus pertransiens, properaret ad coelestia. Ingressus itaque monasterium B. Theoderici, gloriam hujus saeculi tradidit oblivioni, dignitatemque natalium suorum humilitate despexit, et ultimae servitutis famulatui se subjugavit, humum rastro fodiens, et aratri vomere telluris terga scindens, illud psalmographi factis implere satagens: Labores manuum tuarum quia manducabis, beatus es et bene tibi erit . Hoc autem quotidiano per viginti duos annos insistens operi, cum duobus juvencis ad hoc sibi commissis, duros et varios temporum pertulit invictus labores. Quod vero memorabile traditur, iidem juvenci nec aetate, nec lassitudine deficientes: quod alii ruricolae cum quatuor, vel sex, aut octo vix poterant
Abbreviated transcription (Latin):
uosutate dei sibi confirmari uisa et cuigaudio festinat
peragere uissa. Denit igit ad ecclam̃ sancti uenerãde
sosempitatis die beati scilicet theoderici tres ebdoma¬
das habens: ex quo id discrimims occiderat illi. Tunc
se ante sepulcrum ipm̃s cum lacrinus steruens. pro sa¬
lute sua preces effundit. Ibiqr tota nocte perseuerans in
diuma iubente grã per int̾cessionẽ sc̃ti; cepit mannie
ipiũs femme paulatim a ligno disiungi et absqr lesiõe
cuiussz doloris apperiri. Sicqz dein tota marnis expã¬
dit᷑:. et lignũ dicto citius in paimento prosabit᷑. ac si
manuĩꝙ adhesisse uideret᷑. Musti uero qui adhi
hoc superne pretatis ceruentes miraculum: glorifica ue¬
rũt nurabilem in sanctis suis dñ.
dulfus eiusd monastern rector extitit. qui cõ¬
spicua fulsisse fertur aulieorũ propuiquitate: et uene¬
rabiliũ moachitoꝵ atq sacet dotum diguitate. Q iuq

Expanded text:
voluntate Dei sibi confirmari visa, et cum gaudio festinat voluntate Dei sibi confirmari visa, et cum gaudio festinat peragere jussa. Venit igitur ad ecclesiam sancti, venerandae solemnitatis die, beati scilicet Theoderici, tres hebdomadas habens ex quo id discriminis acciderat illi. Tunc se ante sepulcrum ipsius cum lacrymis sternens, pro salute sua preces effundit; ibique tota nocte perseverans in divina jubente gratia, per intercessionem sancti coepit manus ipsius feminae paulatim a ligno disjungi, et absque laesione cujuslibet doloris aperiri. Sicque dein tota manus expanditur, et lignum dicto citius in pavimento prolabitur, ac si nunquam adhaesisse videretur. Multi vero qui aderant, hoc supernae pietatis cernentes miraculum, glorificaverunt mirabilem in sanctis suis Deum.dulfus ejusdem monasterii rector exstitit, qui conspicua fulsisse fertur aulicorum propinquitate, et venerabilium monachorum, atque sacerdotum dignitate, quique
Abbreviated transcription (Latin):
rabilis opere. Et salutis sue sollicita. quĩbeati dyomsii
tunc renus. ob infestacionẽ paganoꝵ seruabant membra
ueloci gressu ad eiusd sancti martiris doniũ sui contendit
accendere pignera. Peruemẽs ergo cummagno timore ac
reuerencia soso pro sapsa: liberacione. deprecator a tante con¬
fusionis imiseria. It cum die peregisset ac nocte remedium
inde nõ desperans accipere: apparuit in sompnis ei quid
clericasi habitũ ueste idutus candida: facie iocunda capillo
aduiodumaspo; uultu paulisper macilento. Dicẽs illi. Eurge
sunc et inde ad sanctum theodericum: quia secunda feria.
que est post cras ipm̃s erit festiutas celebrañda. et uide
ue in dono eius appareas uacua : sed accipe ceram pront
tibi ad presens suppetit facultas. et sie ad ecclam̃ ipuis
perge: et ilsius quod imploras. obtinebis int̾uencione.
Illa moy eiugilans. hac de uisione stupefacta: orat ex

Expanded text:
rabilis operae. At salutis suae sollicita, quoniam B. Dionysii rabilis operae. At salutis suae sollicita, quoniam B. Dionysii tunc Remis ob infestationem paganorum servabantur membra, veloci ingressu ad ejusdem sancti martyris domini sui contendit accedere pignora. Perveniens ergo, cum magno timore ac reverentia solo prolapsa, liberationem deprecatur a tantae confusionis miseria. Id cum die peregisset ac nocte, remedium inde non desperans accipere, apparuit in somnis ei quidam clericali habitu, veste indutus candida, facie jucunda, capillo admodum albo, vultu paulisper macilento, dicens illi: Surge hinc, et vade ad sanctum Theodericum; quia secunda feria, quae est post cras, ipsius erit festivitas celebranda, et vide ne in domo ejus appareas vacua; sed accipe ceram, prout tibi ad praesens suppetit facultas, et sic ad ecclesiam ipsius perge, et illius quod imploras obtinebis interventione. Illa mox evigilans, hac de visione stupefacta, orat ex
Abbreviated transcription (Latin):
liarũ: cmmi glã migrauit ad xp̃m. Cuius audito trãsitu
preciosissimo prefatus rextheo dericus: ad moãsteriũ pro¬
pere cũ magua uenit uuistitudine. Prerogatiq sibi bene¬
ficumenior : sed et debite fuitutis nõ nmenior. ad tumu¬
lum beatissui corpus abbatis: propriis enchere stũduit
huncris. Nec uurum si rer hominũ illius membra cõdi¬
derit tumuso: cums auinã cum gandio rex angesorum
suscepit in celo. A cuius uenerabile sepulcrũ dumã utꝰ
usq in hodierim̃ dĩe. multimodam dignat᷑ operari salutẽ
Esideriã uerõ uel rarite scriptorũ plurima silencio
coustat neglecta murotũ. Nos taniẽ unum qđ imper
cõperimus actum: de creuinius inserendum. Quad demq
sabbatorũ die. Iam uespera domina diei accedẽte: quedam
cortis superioris: dum molam uerteret. manubriũ mole.
ipsius inhesit dextere. ut diuelli posset a nemine. Tandẽ

Expanded text:
liarum cum gloria migravit ad Christum. Cujus audito transitu liarum cum gloria migravit ad Christum. Cujus audito transitu pretiosissimo, praefatus rex Theodericus ad monasterium propere cum magna venit multitudine, praerogatique sibi beneficii memor, sed et debitae servitutis non immemor, ad tumulum beatissimi corpus abbatis propriis evehere studuit humeris. Nec mirum, si rex hominum illius membra condiderit tumulo, cujus animam cum gaudio Rex angelorum suscepit in coelo. Ad cujus venerabile sepulcrum divina virtus usque in hodiernum diem multimodam dignatur operari salutem. Desidia vero, vel raritate scriptorum, plurima silentio constat neglecta mirorum. Nos tamen unum, quod nuper comperimus actum, decrevimus inserendum. Quadam denique Sabbatorum die, jam vespera Domini diei accedente, quaedam Cortis superioris, dum molam manu verteret, manubrium molae ipsius inhaesit dexterae, ut divelli posset a nemine. Tandem
Abbreviated transcription (Latin):
gerente castissimo. subuertere la tibula draboli; et decep¬
tas atqr decipientes animas: in castimoniã trans duc̃e
upi. Multas preterea constãt uirtutum. per hunc fide¬
sem dei famusum patratas operationes cecis uempe
uisumn: surdis audicum. claudis gressum restaurãs:
ariaas contractasqz mauus relaxans. obsessoe a demoi¬
bus li beraus; mille nocendi sathane fraudes. per diuine
me dicine destruebat oppositiones. Et reuera felicẽ gre-¬
gie xp̃i ductorẽ. cui datum est tam corporib ꝙͣ aminab
conferre salutẽ. Per seuerauit autẽ in dei fanulatũ usq
in finẽ. et quod ore docuit: exemplis eiudẽtissiuus dem̃õ¬
strauit. Qui post multarum uirtutumopera. post mira¬
cuserum isignia: bons certanuẽ ad uictoriã perducto.
felici cur su cõsũmato. sanctis ei obinantib spiritibus.
et gandent eñ angelis suscipientib. die bralendarum hu-¬

Expanded text:
gerente castissimo, subvertere latibula diaboli, et decepgerente castissimo, subvertere latibula diaboli, et deceptas atque decipientes animas in castimoniam transducere Christi. Multas praeterea constat virtutum per hunc fidelem Dei famulum patratas operationes. Caecis nempe visum, surdis auditum, claudis gressum restaurans, aridas contractasque manus relaxans, obsessos a daemonibus liberans, mille nocendi Satanae fraudes per divinae medicinae destruebat oppositiones. Et revera felicem gregis Christi ductorem, cui datum est tam corporibus quam animabus conferre salutem! Perseveravit autem in Dei famulatu usque in finem, et quod ore docuit exemplis evidentissimis demonstravit. Qui post multarum virtutum opera post miraculorum insignia, bono certamine ad victoriam perducto, felici cursu consummato, sanctis ei obviantibus spiritibus, et gaudenter eum angelis suscipientibus, die Kalendarum Ju
Abbreviated transcription (Latin):
renugius collectionẽ meretricum que ad id usq tẽ¬
poris prostibula fertur extra ciuitatẽ retumisse. subduersis
forncib. i uiduarũ quadraginta cõgregacõe permmuitasse
sũptusq cotidiano uictui neccessarios instituisse: ip̃mq
mimerũ uiduarum perpetim manere. ut ad huc quoq
manet decreuisse. Nam dum sanctus reĩgius mõastermũ
beati theoderici uisitans : secus meret̾cium psalmos cũ eos
Disciplo carissimo suo concinẽdo transiret: ac sancto theo¬
derico uoy faucib hesisset: iterumq ĩ cedemudoscilicet.
id est mieod ceu memorat᷑ et uersiculo contigisset: admuit̃
pater sanctissimus. et requirẽs cur disaipulus sollere in
dei landib contra morẽ titubauerit: accipit dolere beatũ
uirum de ammarum dispendio perditarũ et uitã sancti
partris in tima: tam fede turpitu dims tanta Dyabolo cres¬
cere lucra. Sicqz persuasum patri piissimo. discipulo sug¬

Expanded text:
Remigius collectionem meretricum, quae ad id usque temRemigius collectionem meretricum, quae ad id usque temporis prostibula fertur extra civitatem retinuisse, subversis fornicibus, in viduarum quadraginta congregationem permutasse, sumptusque quotidiano victui necessarios instituisse, ipsumque numerum viduarum perpetim manere, ut adhuc quoque manet, decrevisse. Nam dum sanctus Remigius monasterium sancti Theoderici visitans, secus meretricium, psalmos cum eodem charissimo discipulo suo concinendo transiret, ac sancto Theoderico vox faucibus haesisset, iterumque, in redeundo scilicet, idem in eodem, ceu memoratur, loco et versiculo contigisset, admiratus pater sanctissimus, et requirens cur discipulus solers in Dei laudibus contra morem titubaverat, accipit dolere beatum virum de animarum dispendio perditarum, et in tam sancti patris vicinia, tam foedae turpitudinis tanta diabolo crescere lucra. Sicque persuasum patri piissimo, discipulo sug
Abbreviated transcription (Latin):
luciiarus presul qui sedem tenebat eccl̃e renĩẽẜ. hanc
nifiscari uillam: regalis precepti cartam in eccl̃e huiꝰ
archiuuo repertam; Satioms hurꝰ ceserem cõtinentẽ carolo
nittit. et ne contra legem canoicã resurpet eccle. cõe¬
facẽ saragit. In quo precepto manifeste legit᷑: quomõ
rex theodericus pro resuscitatione filie: sancti theoderici
precibus obtenta nõ solum prenotatã conferẽs ei uillã.
Dei seruũ sui mimeris honore pretulerit. quĩ et ingrõ pres¬
tantissimo scilicet remigio cui dũs tantã grãm cõtulerat.
ut talem discipulum haberet qui spũs sancti dono sicͭ
et ngr mortuos resuscitaret beneficencie grã. uillam uẽ¬
deram obtulerit. hec ut ita se haberi. ex ipsis cartarũ mo¬
nuiiẽtis carolus ammaduertit. a peruasione uille destit᷑
et eccla propriis lilere uti permisit¬
raditur huius beati uiri suggestione. sanctus

Expanded text:
Hincmarus praesul, qui sedem tenebat Ecclesiae Remensis, hanc Hincmarus praesul, qui sedem tenebat Ecclesiae Remensis, hanc infiscari villam, regalis praecepti chartam in Ecclesiae hujus archivo repertam, dationis hujusce seriem continentem Karolo mittit, et ne contra legem canonicam res usurpet Ecclesiae, commonefacere satagit. In quo praecepto manifeste legitur quomodo rex Theodericus, pro resuscitatione filiae S. Theoderici precibus obtenta, non solum praenotatam conferens ei villam, Dei servum sui muneris honore praetulerit, quin et magistro, praestantissimo scilicet Remigio, cui Dominus tantam gratiam contulerat, ut talem discipulum haberet, qui Spiritus sancti dono, sicut et magister, mortuos resuscitaret, beneficentiae gratia, villam Venderam obtulerit. Haec ut ita se habere, ex ipsis chartarum monimentis animadvertit, a pervasione villae destitit, et Ecclesiae propriis libere uti permisit. Traditur hujus beati viri suggestione sanctus
Abbreviated transcription (Latin):
detur propriã repetere cellans. Ille uero preceptoris parere
nõ desistens imperio; peruenit ad palaciũ. Merore parẽ¬
paucis ad fimbria resẽ dit cor et oculos ad celum cũ mãĩb
extendit. deuotas in cubiculo mentis deo preces. cõpucti¬
oms perfusus faciem lacriue effudit. At ubiexindi¬
tum sespũsentit: ad examine corpus accedit oleo sancto
sensuũ iuas. cum tactu pollicus illut. ¶Mirũq ĩmodũ
miẽbra mortua: in rediuma reparãtur officia. Oculi su¬
mẽ hauriũt. uox admoto pectoris impulsu prorũpit et
puella se beati theoderici omime exultat aula: tripudiãs¬
letatur familia. Ueneratur sanctus tã ai rege ꝙͣ a proce¬
ribus: glorificatur a palatins omnib landib efferet᷑
a turius uulgarib. Rex itaq nõ solum discipulũ sctiũ
scilicet theodericũ. sed et beatum remigiũ cupiẽs mumifi
cũ uero in pago remensi: precepto sue auctatis sancto cõ¬

Expanded text:
detur propriam repetere cellam. Ille vero praeceptoris parere detur propriam repetere cellam. Ille vero praeceptoris parere non desistens imperio, pervenit ad palatium: moerore parenpaucis ad funebria resedit. Cor et oculos ad coelum cum manibus extendit, devotas in cubiculo mentis Deo preces compunctionis, perfusus faciem lacrymis, effudit. At ubi exauditum se spiritu sentit, ad exanime corpus accedit, oleo sancto sensuum vias cum tactu pollicis illinit: mirumque in modum membra mortua in rediviva reparantur officia. Oculi lumen hauriunt, vox admoto pectoris impulsu prorumpit, et puella se beati Theoderici votis laetatur familia. Veneratur sanctus, tam a rege quam a proceribus, glorificatur a palatinis omnibus. Laudibus effertur a turmis vulgaribus. Rex itaque non solum discipulum, sanctum scilicet Theodcum vero in pago Remensi, praecepto suae auctoritatis, sancto con
Abbreviated transcription (Latin):
humilitatẽ: uenerabiles manus deosculans sac dotis
benedictionẽ deuote postulat. et eum honorifice ad su¬
um deduai monasteriũmandat. Quantas tũc cerne¬
res ad enũ confluere debiliũ multitudines. que sine mora
quesitas recipere sanitates
e peritur eciã prefati regis filiam uita defũctã:
magnificus hic doim̃ preco. uite reformasse spi¬
raculo Pro qua languente rex ad sctm direxerat reĩ¬
quim: petens ut ad se ueniret: atq cum precib egrotã¬
ti filie manũ imponeret. Et pins presul molestia. qͣd
corporis ut fertur detẽtus: beato theoderico quẽ pie cas¬
teqz untrierat et spiritalibus doctrims inustruxerat:
quemqz curationũ repletum uide bat negociui quo pete¬
bat᷑ ut pater et filio cõmendat. Qui ingrĩ iussa cupi¬
ens sollerter explere. dũ festinus iter ad palatiũ regis
ageret: ad futurã sibi diumã confidens demẽciam
minciis accipit obisse puellam et ne satigari debeat: sua¬

Expanded text:
humilitatem, venerabiles manus deosculans, sacerdotis humilitatem, venerabiles manus deosculans, sacerdotis benedictionem devote postulat, et eum honorifice ad suum deduci monasterium mandat. Quantas tunc cerneres ad eum confluere debilium multitudines, quae sine mora quaesitas recepere sanitates! Reperitur etiam praefati regis filiam vita defunctam magnificus hic Domini praeco vitae reformasse spiraculo, pro qua languente rex ad sanctum direxerat Remigium, petens ut ad se veniret, atque cum precibus aegrotanti filiae manum imponeret. At pius praesul molestia quadam corporis, ut fertur, detentus, beato Theoderico, quem pie casteque nutrierat, et spiritalibus doctrinis instruxerat, quemque gratia curationum repletum videbat, negotium quod petebatur, ut pater filio, commendat. Qui magistri jussa cupiens solerter explere, dum festinus iter ad palatium regis ageret, adfuturam sibi divinam confidens clementiam, nuntiis accipit obiisse puellam; et ne fatigari debeat, sua