comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
plane. sed fecit sc̃a. Muliere nã¬
q occulte reficiendi tempore
remur quid actum sit. Alf̾a¬
namqz die sancta precante.
aduersarius rugiens. per au¬
rem egrediens. in uasum uas¬
culum deferit. Mulier̃ cũ ma¬
rito sospes rediit ad hospiciũ.
ec illud pretereatur qd̾
est actum simmullimũ.
Rogabat beassima deloco suo
cuelli arborem ualidam lamri.
ct ad suam cellulam pro iocũ¬
ditate tranfferri. Quo facto:
transplantata non adheren¬
te radice. fit tota foliis arida.
Cui albatissa ioculariter mi¬
putat. nisi exoraret ut arbor
terre adhereret. si a cibo suspen¬
deret. Quod nõ maniter dictũ
est. Nam sancta intercedente:
foliis ramis. radice laurus
siccata reuiruit
E mouachab quedã

Expanded text:
plane . sed| fecit sanctam mulierem occulte reficiendi tempore remur quid actum sit altera . Die sancta| precante aduersarius rugiens . per aurem egrediens . inuasum| uasculum deserit . mulier+ cum marito . sospes redit hospitio| Nec illud preteriatur quod e actum simillimum rogat beatis| sima de loco suo euelli arborem ualidam lauri . et ad suam| cellulam pro iocunditate transferri quo facto transplan| tata non adherente radice fit tota foliis arida. Cui ab| batissa ioculariter inputat . nisi exoraret ut arbor terrae| adhereret se de cibo suspenderet quod nostri inaniter dictum| est. Nam sancta intercidente foliis . ramis . radice . laurus sicca| ta reuiruit . de monachabus queda
Abbreviated transcription (Latin):
lemtico choro: gẽma de celo ĩ
calicem descendit a dño: int̾
manus pontificis cõmixtio¬
nem corporis et sangumis
ip̃i celebrantis. Que scilicet
gẽma radio fulgente pulcher¬
riima. duitius senonis con¬
seruata: regia uibente poten¬
cia inter reliqua scõꝵ pigne¬
ra. palatium est deportata. Hic
namq apparet. quantũ xp̃c
ip̃m dilexert: inter cuius ma¬
nus tam preclarũ miraculũ
temonstrauit. addantur ꝑa

Expanded text:
levitico choro gemma de caelo in calice descendit a Domino inter manus pontificis, commixtionem corporis et sanguinis Domini celebrantis; quae scilicet gemma radio fulgente pulcherrima diutius Senonas conservata, regia iubente potentia, inter reliqua sanctorum pignora palatio est deportata. Hinc namque apparet, quantum Christus ipsum dilexerit, inter cuius manus tam praeclarum miraculum demonstravit. 20. Addantur pa
Abbreviated transcription (Latin):
cus humani generis ꝑ satel¬
lites suos egit. ut p̾ciũ mimi¬
di repellerent. nec in ciuitatẽ
recipe uellent qualiter beata ra¬
degundis tribulationib sub¬
iaceret. aliud pallium asseren¬
disserere ip̃i iudeant. dñs no¬
uit qui sunt eiꝰ. Sed illa sp̃u
ftruente animo dimicante:
iterum ad benignissimũ regẽ
dirigit. quia in ciuitatem sa¬
lutem recipere noluerunt. In¬
terim quo missi sui de dño re¬
ge reuerterent: in turonico
suo monasterio uiroꝵ qd̾ con¬
didit. ut et ip̃m saluaret ibi cũ
psallentio sacerdotum crucem
dñ uel pignera scõꝵ cõmen¬
tauit. Non minorem muni¬
am mre passa est. sc̃a crux ꝑ
inuidiam. qũa dñs qui ant̃t
presides et iudices õem mali¬
ciam pacienter sustinuit. ut
qd̃ creauerat non periret. In
quanto se cruciatu posuit: In
ieiuniis. in ugiliis. in pro¬
fusione lacrimaꝵ tota con¬
gregatione agente in luctu
pexit dñs humilitatem an¬
aille sue: qui dedit in corde re¬

Expanded text:
cus humani generis per satelcus humani generis per satellites suos egit, ut precium mundi repellerent nec in civitatem recipere vellent, qualiter beata Radegundis tribulationibus subiaceret, aliud pro alio adserendisserere. Ipsi viderint; Dominus novit qui sunt eius. Sed illa, spiritu fervente, animo dimicante, iterum ad benignissimum regem dirigit, quia in civitatem salutem recipere noluerunt. Interim quod missi sui de domno rege reverterentur, in Turonico suo in monasterio virorum quod condidit, ut et ipsum salvaret, ibi cum psallentio sacerdotum crucem Domini vel pignora sanctorum commendavit. Non minorem iniuriam est passa sancta crux per invidiam, quam Dpraesides et iudices, omnem maliciam pacienter sustinuit, ut quod creaverat ne periret. In quanto se cruciatu posuit, in geiuniis, in vigiliis, in profusione lacrimarum, tota congregatio sua in luctu pexit Dominus humilitatem ancillae suae, qui dedit in corde re
Abbreviated transcription (Latin):
in gallia. et quia sine consili¬
o in mundo dumi uixit nichil
face uoluit transmisit litteras
ad p̾cellentissimũ sigebertum
regem cuiꝰ imperio patria ista
regebatur. ut ei ꝑmitteret pro
tocius pattie salute. et ciꝰ regni
sce regine assensum prebuit.
Ila deuotione plena. desidecio¬
accensa: ad imꝑatorem non
miniera dirigit que se ꝓpter
deum pauꝑem fecit. s oratõe
obtinente comitatu scõꝵ quos
intessabiliter inuocabat per
missos suos direrit. Sed qd̃
sua uota poscebant obtinuit.
et lratum lignũ crucs dñi ex
auro et gẽmĩs ornatum. et
multas scõꝵ reliquias quas
oriens retinelat uno residens
loco se habere gloriata est.ad
peticionem sc̃e transmisit imꝑa¬
tor legatarios cum enuange¬
liis quoq ex auro et geminis
ornatis. At ubi lignũm in
quo salus mundi pependerat.
pictanis ciuitatem cum con¬
gregatõne scõrum aduenit.
et pontifec loci cum om̃i ppło
deuote uellet hoc exciꝑe. mimi¬

Expanded text:
in Gallia. 18. Et quia sine consiliin Gallia. 18. Et quia sine consilio in mundo dum vixit, nihil facere voluit, transmisit litteras ad praecellentissimum domnum Sigibertum regem, cujus imperio patria ista regebatur, ut ei permitteret pro totius patriae salute et ejus regni sanctae reginae assensum praebuit. Illa devotione plena, desideaccensa, ad imperatorem non munera dirigit, quae se propter Deum pauperem fecit; sed, oratione obtinente, comitatu sanctorum, quos incessabiliter invocabat, missos suos direxit. Sed quod sua vota poscebant obtinuit, ut beatum lignum crucis Domini ex auro et gemmis ornatum et multas sanctorum reliquias, quas Oriens retinebat, uno residens loco se habere gloriata est. Ad petitionem sanctae transmisit imperator legatarios cum euangeliis ex auro et gemmis ornatis. Ats ubi lignum, ubi salus mundi pependerat, Pictavis civitatem cum congregatione sanctorum advenit, et pontifex loci cum omni populo devote hoc vellet excipere, inimi
Abbreviated transcription (Latin):
secus gerebat᷑.
ost congregatas scõꝵ¬
reliquias uĩ fieri potiuis¬
set: ip̃m dominũ de sede ma¬
iestatis suc iusibiliter hic hu¬
bitare expetisset. Quamquã
eum carnalis oculus non in¬
tuebatur. spiritalis tamẽ mẽs
intenta sedulis precib cotẽ¬
plabatur. Sz quia dñs non
priuabit bonis his qui am¬
bulant in muccencia. et qui
ehibuit. eiq in sensum po¬
suit in cuius pectore die noc¬
tuq requiescebat. ut sicut be¬
ata helena sapiencia mibu¬
ta limore der plena. bonis o¬
perib głosa lignum salu¬
tare. ubi pͥmium mundi. ꝓ
nr̃a salute appensum fuerãt.
ut nos de potestate dyaboli
enperet penquisiuit. ita utm
uento ambab manib plau¬
deret. et in terra gemi flexo dñm
in mortuo suscita to dñicã cͣͥcẽ
supra põitam agnouit dicens.
in ueritate tu es xp̃s filius di.
quinĩmo in mundũ uenisti
tuosq captinos quos creasti
pretioso sanguine redemisti.
Quod fecit illa in orientali pa¬
tria: hoc fecit beata radcgundis

Expanded text:
secus gerebatur 17. Post congregatas sanctorureliquias, si fieri potuisset, ipsum Dominum de sede majestatis suae visibiliter hic habitare expetiisset. Et quanquam eum carnalibus oculis non intueretur, spiritalis mens intenta sedulis precibus contemplabatur. Sed quia Dominus non privabit bonis eos qui ambulant in innocentia, et qui exhibuit, eique in sensu posuit, in cujus pectore die noctuque requiescebat, ut sicut beata Helena, sapientia imbuta, timore Dei plena, bonis operibus gloriosa lignum salutare, ubi pretium mundi pro nostra salute appensum fuerat ut nos de potestate diaboli eriperet, perquisivit, ita ut, vento, ambabus manibus plauderet, et in terra genu flexo Dominum in mortuo suscitato dominicam crucem supra positam agnovit dicens: In veritate tu es Christus Filius Dei, qui in hunc mundum venisti, tuosque captivos quos creasti, pretioso sanguine redemisti; quod fecit illa in orientali patria, hoc fecit beata Radegundis
Abbreviated transcription (Latin):
misit ei rachinam cilicinã
unde suꝑius et interius sibi
fecit in dumentũ. Sic uir̾ dei¬
tota nocte in ugiliis et oro¬
nib ꝑuoctans: inspiran
te diuma potencia in cra¬
stino mandauit ei hoc regis
c̃e uoluntatem: s dei non
ẽe ꝑmissum. Et ante rex
dei indicio punretur quã

Expanded text:
misit ei rachinam cilicinam, unde et interius et superius sibi fecit indumentum, et tota nocte in vigiliis et orationibus pernoctans, inspirante sibi divina potentia, in crastino mandavit ei, hoc regis esse voluntatem, sed Dei non esse permissum; ante rex Dei iuditio puniretur, qua
Abbreviated transcription (Latin):
fregit nec in prosperis se ex¬
um in uilla ip̃a ad huc
cẽt fit sonus quasi eã
rexiterum uellet accipere ꝑ¬
pessum se doleus graue dãp
num. qui talem ac tantam
reginam ꝑmisisset a latere
suo discedere: et nisi eam reci¬
peret. penitus uiuere non op¬
taret. Hec audiens beatissi¬
ma nimio terrore ꝑcussa. s
amplius cuciandam tradi
se totam diffiuidens: despe¬
xit sedem patiie. et uicit dul¬
cedinem coniigis. Exclusit
caritatem mũdialem. elegit
exul fieri: ne pertgrinaretur
a xp̃o. Adhuc de regali secum
ornamento felte fulsum ex
auro gr̃mis uł margaritis
factum. babentem in se auri
solidos mille ꝑ nonnã suam
nomine fridofrigiam qũa¬
protimam babebat. cum suis
fidelib: transmisit urro uene¬
cabili dño iohanni. recluso
in castello camone: ut pro
transinitteret un de corpus
ut siquis decausa quam ti¬
mebat predictus nir dei in
sp̃u scõ sentiret: eam redderet
tertiorem. Qm̃ si hocrex exse¬
iterum iungi. Iam enim se

Expanded text:
fregit, nec in prosperis exDum in villa ipsa adhuc sset, fit sonus quasi eam rex iterum vellet accipere, se dolens grave damnum pati, qui talem et tantam reginam permisisset a latere suo discedere: et nisi eam reciperet, penitus vivere non optaret. Haec audiens beatissima nimio terrore praeterrita, se amplius cruciandam tradidse totam diffudit, despexit sedem patriae, vicit dulcedinem conjugii, exclusit charitatem mundialem, elegit exsul fieri ne peregrinaretur a Christo. Adhuc de regali secum habens ornamento felte fusum, ex auro et gemmis vel margaritis factum habentem in se auri solidos mille, quam per nonnam suam nomine Fredo vigiam, quaproximam habebat, cum suis fidelibus transmisit viro venerabili, domno Joanni reclauso in Castello Cainone, ut pro transmitteret, unde corpus suum et si quid de causa, quam timebat, supradictus vir in Spiritu sancto sentiret, eam certiorem redderet. Quod si hoc rex velleiterum iungi, quia iam Re
Abbreviated transcription (Latin):
sibi construxit postquã religi¬
onis induxit habitum. Con
aliqũ illam mollis pluma
fulciit. neq linteaminis ĩ¬
tro instruxit. que pro indume̾¬
tis muuersis: cinere et cilicio
tenera membra donauit. De
abstinencie rigore nel seruicii¬
intencione: anterior liber ml¬
ta docuit. In tantum enim
se ꝓpt̾ deum pauperem fecit.
ut ceteris exemplum p̾beret.
Manicam qũa brachio indu¬
eret non habelat nam de cali

Expanded text:
sibi construxit, postquam religisibi construxit, postquam religionis induxit habitum; non aliquando illam mollis pluma fulcivit, neque linteaminis nitor instruxit, quae pro indumentis universis cinere et cilicio tenera membra domavit. De abstinentiae rigore vel servitii anterior liber multa docuit. In tantum enim se propter Deum pauperem fecit, ut ceteris exemplum praeberet. Manicam, quam brachio indueret, non habebat, nisi de cali
Abbreviated transcription (Latin):
deuoto ad cum ꝑcucurrit.
⁊ alib ergo reb intenta. ad¬
dito ingiiaꝵ ordine quasi
carceris se sui corporis fecit
ꝑnoctando custodem: Et cũ
c̾et aliis miseticors: sibi iu¬
dex effecta est. Reliquis pia:
in se abstinenda seuera. Om̃i¬
bus larga: sibi restricta. ut
affecta iciuniis non suffic̾et.
nisi et de suo corpore trium¬
pharet:
is igitur studiis occu¬
patã per omnẽ modũ.
sicut est in primo libro inti¬
matum: meruit soli dõ prõp¬
te uocare. Quo tamen tempo¬
re fortioribz armis induta
sine cessatione oronib. iu¬
giliis. lectioni ꝓpensa. peregri¬
nis ip̃a cibos ministrauit ad
mensam. Ip̃a siis manib
lauit et tersit infirmantiũ
nestigia. Con famule ꝑmisit
sibi dare solatium. que deuo¬
ta concursitabat implere ser¬
initium. Se autem uitam ar¬
dua abstinencie districtõne
concluuit. usqueqͦ infirmitas
ꝑmisit. ut mens intenta d̾õ:
terrenum iam nec requireret
cibum. Nectulum no penalem

Expanded text:
devoto ad eum percurrit. devoto ad eum percurrit. Talibus ergo rebus intenta, addito vigiliarum ordine, quasi carceris se sui corporis fecit pernoctando custodem. Et cum esset aliis misericors, sibi iudex effecta est, reliquis pia, in se abstinendo severa, omnibus larga, sibi restricta, ut madefecta ieiuniis non sufficeret, nisi et de suo corpore triumpharet. 8. His igitur studiis occupata per omnem modum, sicut est in libro primo intimatum, meruit soli Deo prompte vacare. Quo tamen tempore fortioribus armis induta, sine cessatione orationibus, vigiliis, lectione propensa, peregrinis ipsa cibos ministravit ad mensam, ipsa suis manibus lavit et tersit infirmantum vestigia. Non famulae permisit sibi dare solatium, quod devota concursitabat inplere servitium; se autem in tam ardua abstinentiae districtione conclusit, usquequo infirmitas permisit, ut mens intenta Deo terrenum iam nec requireret cibum. Lectulum vero poenalem
Abbreviated transcription (Latin):
accederet. Sic rex amaritudi¬
ne plemis intelligens hanc
peticionem ẽẽ beate regine pe¬
intencia ductus. malis con¬
tum. seq indignũ iudicans
qd̃ talem habere reginã dinti
nõ meruisset. Prosterint se ct
ille ante limina scĩ martini¬
degundi. ut ei indulgeret qd̃
in cam ꝑ malos consilianos
peccauerat. Unde et ultio diui¬
na de presenti in eos uindica¬
uit. Sicut enim arrius con¬
tra fidem catiplicam certãs
dimisit. nicta. et deulis quib¬
dam eueuit qui contra beatã
regnniam egerunt. Tunc rex
tuens det iudicium quia¬
eius regina magis dei uolũ¬
tatem faceret quam suã dũ
cum eo cõmemorata fuerat:
re. Sic uir apł̾icus domnus
germanus pictanis uemẽs
nit se ad sc̃e regine pedes: et¬
pro regis uenia poscens. Il¬
la uero gandens se de scl̃i fan¬
cib creptam benigne indul¬
get. Magis et se ad dei apta¬
uit seruicium expedita iam
sequi xp̃m quocumq iret
quem semꝑ dilenit: et amno

Expanded text:
accederet. Sic rex amaritudiaccederet. Sic rex amaritudine plenus intellegens, hoc petitionem esse beatae reginae, paenitentia ductus, malis conque indignum iudicans, quod talem habere reginam diutius non meruisset, prosternit se et ille ante limina sdegundi, ut ei indulgeret quod in ea per malos consiliarios peccaverat. Unde ultio divina de praesenti in eos vindicavit. Sicut enim Arius, qui contra fidem catholicam certans,dimisit; ita et de istis evenit qui contra beatam reginam egerunt. 7. Tunc rex timens Dei judicium, quia regina magis Dei voluntatem fecerat quam suam dum cum eo commorata fuerat, ire. Sic vir apostolicus domnus Germanus Pictavis veniensrnit se ad sanctae reginae pedes, pro rege veniam poscens. Illa vero gaudens se de saeculi faucibus ereptam, benigne indulget et se ad Dei aptavit servitium. Expedita iam sequi Christum, quocumque iret, quem semper dilexit, et animo
Abbreviated transcription (Latin):
sibi subtraxisset in terra. Mox
eciam eius sancta conuersa¬
tio cepit feruere in humilita¬
tis conuersatõne. in carita¬
tis ubertate. in castitatis lu¬
mine. in ieuioꝵ pingue¬
dine. Et ita se toto amore ce¬
lesti tradidit sponso. ut deui
mundo corde complectens xpi¬
stum in se habitatorem esse
sentiret:
Ed inuidus bonoꝵ hu¬
mani generis mimicꝰ.
cuius uolinitatẽ eciam dummi
in seculo eet ab horruit: eam¬
ꝑsequi non tessaint. Sicut eĩ
iam ꝑ int̾nuncios cognoue¬
rat. qd̾ timebat: precelsus rex
quasi deuotionis causa. quo
Quo cognito beata radegim¬
dis. sacramentales fent lit
teras sub contestatione dii¬
na uiro apłico domno germa¬
no parisii cuitatis ep̃o qui fc
cum rege erat. Quas ꝑ ꝓculũ
suum agentem secretius dire¬
xit cum exeniit et eulogiis.
at ubi eas relegit nir deo ple¬
nis. lacrimans ꝓsteruit se
pedibus regis. ante sepulchru̾
contestatione diuina sicut ei
in litteris fuerat intimatũ.
ut adpictauis ciuitatem nõ

Expanded text:
s subtraxisset de saeculo. Mox etiam eius sancta conversatio coepit fervere in humilitatis conversatione, in caritatis ubertate, in castitatis lumine, in ieiuniorum pinguedine, et ita se toto amore caelesti tradidit Sponso, ut Deum mundo corde conplectens, Christum in se habitatorem esse sentiret. 6. Sed invidus bonorumani generis inimicus, cuius voluntatem, etiam dum in spersequi non cessavit. Sicut enim jam per internuntios cognoverat quod timebat praecelsus rex quasi devotionis causa, quo Quo cognito beata Radegundis sacramentales fecit literas sub contestatione divina viro apostolico domino Germano Parisius civitatis episcopo, qui tunc cum rege erat. Quas per Proculum suum agentem secretius direxit cum exenio vel eologiis. At ubi eas relegit vir Deo plenus, lacrimans prosternit se pedibus regis ante sepulchrum contestatione divina, sicut ei in litteris fuerat intimatum, ad Pictavis civitatem non
Abbreviated transcription (Latin):
bert secum eamdẽ mensã in
detestans blasphemias er¬
roris eius. Uidit em̃ se stan¬
tem in quadam regula lig¬
nea:et aduenientem ad se
iuuenem splendidum hyla¬
rem atq arcidentem sibi: cũ
illa ẽet merens. et merore cõ¬
fecta. Qui cum causas que
ut assolet non discendi gr̃a:
ut secura c̾et: ãmonintq ut

Expanded text:
bere secum eamdem mensam in aversans et detestans blasphemias erroris mei? Vidit enim stantem se in quadam regula lignea, et advenientem ad se juvenem splendidum, hilarem atque arridentem sibi, cum illa esset moerens et moerore confecta: qui cum causas quaeut assolet, non discendi gratia, atque quo secur
Abbreviated transcription (Latin):
uidua. casta. pia. et sobria.
quales deus amat. iam qui¬
dem spe alacrior. sed fletu et
gemitu non segnior. non de¬
sincret. om̃ibus horis orati¬
onum suaꝵ de filio plang̾e
ad deum. Et intrabant in cõ¬
spectu dei preces eius. et ip̃m¬
tamen dimittebat ad huc uol¬
ui et muolui in illa calignis.
et dedit interim alterum res¬

Expanded text:
uidua casta, pia et sobria, quales amas, iam quidem spe alacrior, sed fletu et gemitu non segnior, non desineret horis omnibus orationum suarum de me plangere ad te, et intrabant in conspectum tuum preces eius, et tamen dimittebus adhuc uolui et inuolui illa caligine. . Et dedisti alterum res
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓtulit: ille nec ausus est sõ¬
ire ip̃am sarcinam. Sciebat
enim ista non ẽe. nec eum¬
puduit confiteri. et ita supe

Expanded text:
ille nec ausus est subire ipsam sarcinam. nouerat enim se ista non nosse nec eumpuduit confiteri. non e
Abbreviated transcription (Latin):
poterat. Quicquid de arte
loquendi uel disserendi quid¬
quid de dimensionib figura¬
rum et de musicis. et de mi¬
meris: sine magna difficul¬
tate nullo hominũ tradente
nosti. quia celeritas intelli¬
minus de tricesimo ctatis
sue conuenerat carthaginẽ
quidam manicheoꝵ episcopꝰ
faustus nomme magnus
laqueus dyaboli: nomina¬
ralib eruditus: et quia au¬
gustinus multa philosopho¬
rum legerat. memorieq mã¬
dictis manichei. qui de plu
rimis reb multa scripserat
copiosissime delirans: et nõ
ei occurrelat ratio. Etgo ubi¬

Expanded text:
tur. Quidquid de arte loquendi aut disserendi, quidquid de divisionibus figurarum, et de musicis, et de numeris, sine magna difficultate nullo hominum tradente meus, quia et celeritas intellindetricensimum aetatis meae. iam uenerat Carthaginem quidam manichaeorum episcopus, Faustus nomine, magnus laqueus diaboli, ralibus eruditus. Et quoniam multa philosophorum legeram, memoriaeque mandictis Manichaei, quae de his rebus multa scripsit copiosissime delirans, et non mihi occurrebat ratio nec sol
Abbreviated transcription (Latin):
precando. et ubertim flendo
dissereret. Tunc ille substo¬
de inquit a me: ita uiuas.
Cieri non potest:ut filius
istaꝵ lacrimaꝵ percat. Qd̃¬

Expanded text:
precando, et ubertim flendo, dissereret: ille jam substode, inquit, a me; ita vivas: fieri non potest ut filius istarum lacrymarum pereat. Quo
Abbreviated transcription (Latin):
Quod ubi filio narrauit iu
sum. et ille ad id trahere cona¬
retur. ut illa potius se nõ des¬
peraret firturam ẽe qd̃ ip̃e erat.
continuo uia sine aliqua be¬
inquit. Non enĩ michi dictũ
et tu: sed ubitu. ibi et ille. No

Expanded text:
quod cum mihi narrasset ipsum visum, et ego ad id trahere conarer, ut illa se potius non desperaret futuram esse quod eram; continuo sine aliqua haeinquit, non enim mihi dictum et tu; sed, Ubi tu, ibi et ille. Co
Abbreviated transcription (Latin):
quedam ciceronis. cuius
linguam pene om̃s mitant᷑.
pectus non ita. Sed liber ile
ip̃ius exhortatione continet
ad philosophiam: et uocat᷑
hortensius. Ille uero liber mu¬
taiit affectum eius. et ad ip̃
fecit alia. Uiluit ei repente
om̃is uana spes: et ĩmorta¬
litatem sapiencis concupis¬
cebat estu cordis incredibrli
et surgere ceperat ut ad deum

Expanded text:
cuiusdam Ciceronis, cuius linguam fere omnes mirantur, pectus non ita. sed liber ille ipsius exhortationem continet ad philosophiam et uocatur Hortensius. ille uero liber mutauit affectum meum et ad te fecit alia. uiluit mihi repente omnis uana spes et inmortalitatem sapientiae concupiscebam aestu cordis incredibili et surgere coeperam, ut ad te
Abbreviated transcription (Latin):
ibi. quia hoc nomen saluato
tencrum cor eius pie biberat:
et alte retinebat. et quicquid
et expolitum. et ueridicum:
non eum totum rapiebat. In¬
nugas. ut crederet ficũ plora¬
re cum decerpitur. et matrem
eius arborem la crimis lacteis.¬

Expanded text:
ine, hoc nomen saluatortenerum cor meum pie biberat et alte retinebat, et quidquid  litteratum et expolitum et ueridicum, non me totum rapiebat. Inugas, ut crederem ficum plorare, cum decerpitur, et matrem eius arborem lacrimis lacteis
Abbreviated transcription (Latin):
nebant: exit salubris de tepida.
Que ninum non odorabat: ac¬
cebit bibit et refecta est. Quid
plura: Sequenti die cum iam
speraretur migrare de seculo:

Expanded text:
erant exit salubris de tepida que uinum nec odo| rabat Accepit, bibit et refecta est. Quid plura? Sequenti die, cum iam speraretur migrare de saeculo
Abbreviated transcription (Latin):
filii industriam. et a cunctis
dilectum exultabat: et gracias
agelut deo. Letalutur ĩ gaudio
pr̃o eo qd̾ decoratam uidebat ꝓ¬
lem. A prima fere etate tradi¬
dit eum ad uiros sapientes:
it hyssoricos sacus litteris edo¬
cendũ. ille uero cum magno
studio officio usu assidue: et
nelociter iõm consũnauit. Cũ
qũt nibutus fuisset apruden¬
assimis uuis: reuersus ad do¬
mũ pats sui. ꝓueriae annos
erredens: enũ et adolescentiã
cum industria gerebat. Sp̃s sa

Expanded text:
filii industria et a cunctis filii industria et a cunctis dilectum, exultabat et gracias agebat Deo; laetabat in gaudio, pro eo quod decoratum videbat prolem. A prima fere aetate tradedit eum ad viros sapientes et sthoricos sacris litteris aedocendum; ille vero cum magno studio offitio usu assiduo adhesit et velociter ipsum consummavit. Cum autem inbutus fuisset a prudentissimis viris, reversus est ad domum patris suae; pueritiae annis excedens, aevum aduliscentiam cum indus
Abbreviated transcription (Latin):
memorare ut scciptũ est. Memo¬
ria scõꝵ cum laudib et illud
landemus uiros głosos qui
contempserunt regna mundi.
Ergo dignũ et iustum ẽẽ credi¬
mus. ut quocienscũq scõꝵ sol¬
lempnia curriculo anniu̾sario
celebramꝰ: ex eoꝵ gestis aliqua
ad edificationẽ conuenientib
ris est qͥcqͥd in scĩs eius lauda¬
bile inuenitur̾. Igitur sancti
ac bratissimi antistitis lamber¬
ti adiuuante superna gracia
qua quam imperio sermone et
absq prolixitate tendendum
cuni gracia dei explicandum
curamus:¬
lambetus põ¬
tifex oppido tre¬
iectinse oruind̾
fuit: et altus
er parentibus
locupletib scd̃m dignitatẽ scli.
inter presides uenerandi. et a¬
longa ꝓsapia xp̃iani. Ipe uero
erat in puericia formosus et no¬
bilis electus ingente. et in ꝓge¬
nie sua crescebat lruignus. Int̾
famulos et cognatos suos uul¬
tu fulgente: in om̃i affectu pol¬
lebat eminente etate. Cum ui¬
disset autem pater eius tantã

Expanded text:
memorare, ut scriptum est: Memomemorare, ut scriptum est: Memoria sanctorum cum laudibus; et illud: Laudimus virus gloriosus, qui contempserunt regna mundi. Ergo dignum esse credimus, ut quotienscumqae sanctorum solempnia curriculi anniversario caelebramus, ex eorum gesta aliqua ad aedificationem convenientia ris est, quicquid in sanctis eius laudabile invenitur. Igitur sancti ac beatissemi antestitis Landiberti, adiuvante superna gratia, quamquam imperito sermoni et absque prolixitate tendendum, cum gracia Dei explendum curamusLandibertus pontefex oppido Treiectinse oriundus fuit et alitus ex parentibus locupletis secundum dignitatem seculi, inter presidis venerandis et longa prosapia christianis. Ipsi vero erat in pueritia formonsus et nobilis, electus in gente et in progeniem suam, crescebat benignus. Inter famulos et cognatus suus vultum fulgentem, in omne affectu pollebat aeminentem aetatem. Cum vidisset pater eius tanta
Abbreviated transcription (Latin):
i paganoꝵ fignienta
seua et nephanda ꝓli¬
ra studeant pompa. et
plunia mendacia codicibus¬
sis cõmendare: ut eoꝵ uana
gla discurrat. cur nos xp̃ia ni
salutiferi taceamus miracu¬
la xp̃i. cũ possumꝰ uł tenui ser¬
mone edificationes de hysto¬
go quamuis tante rei narra¬
tione scĩ uiri lamberti pontifi¬
cis opera indigni uideamur
loqui. auctoro tamen xp̃o ca¬
ritas poposcit. Crequent̾ eciã
si dei iuuerit fauor michi q̃ ab
adolescencia cõperta est. et per
uiros prudentes cognoui af¬
fuantes. nõ leporem animo
inquirens sermone. s deuotio¬
ne plenissima impius anima¬
tis precib en arrare temptabo.
eiusq cursum uite uł głosum
ꝑaccum martyriũ in quantũ
ad nr̃m ꝑuenit auditũ: licet ĩ¬
cultu sermone ferre. quo non
in publico ut cuiꝰ uita est cum
xp̃o memorie gła reuelatu cele¬
bretur in mundo. psertim cum
traditione ecc̃astica. et apłica
ãmonem᷑ auctoritate. ut scõꝵ
uitas sen uirtutes nõ nula cõ¬

Expanded text:
 paganorum figmenta aeva et nefanda prolixa studiant pompa et plurima mendacia codicibus commendant, ut eorum vana gloria discurrat, cur nos christiani salutiferi taciamus miracula Christi, cum possimus vel tenui sermone aedificationis de stogo quamvis tantae rei narratione sancti viri Landiberti ponteficis opera indigni vidiamur loquere auctorem, tamen Christi caritas poposiuverit favor, mihi que ab aduliscentia conperta sunt, et per veros prudentis cognovi adfirmantes, non leporem animo inquerens sermonem, sed devotione plenissima, ipsius animatis praecibus, enarrare temptabo; eiusque cursum vite vel gloriosum peractum martyrii, in quantum ad nostrum pervenit auditum, licet inculto sermone, ferre quono in publico, ut cuius vita est cum Christo memoria, gloria relatu caelebretur in mundum; presertim cum tradicionem aecclesiasticam et apostulicam amoniamur auctoritate, ut sanctorum vita seo virtutes nonnulla com
Abbreviated transcription (Latin):
adornantur. Os halent et nou
loquuntꝰ. oculos habent et nõ
uident. aures et non audiunt
nares et non odorant. manus
et non palpant. pedes et non
et om̃s qui confidunt in eis.

Expanded text:
os, quia os habent et non locuuntur, oculos habent et non uident, au- res habent et non audiunt, nares habent et non odorant, ma- nus habent et non palpant, pedes habent et non et
Abbreviated transcription (Latin):
or̃onib. in cantate. in longani¬
mitate in om̃i cistodia sc̃oru̾
exempla mutabatur Pat̾ asit
monasterii diligebat cum: et
om̃is congregatio cum magna
pietate atq benignita te ueñe¬
rabatur illũ. Constancie uirtus
magis salicet ac magis fulge¬
bat in cum. Et dum adeẽt mir ue¬
nerabilis lambertus ep̃c ĩ pfa¬
to monasterio: contigit ei me¬
diante uocte pro consucto ordĩe
erꝑgefactus est. ut solitarius

Expanded text:
orationibus, in caritate, in longaniorationibus, in caritate, in longanimitate, in omnem custodiam sanctorum exempla imitatus. Pater autem monastyrii diligebat eum, et omnis congregatio cum magna pietate atque benignitate venerabat illum. Constanciae virtus magis scilicet ac magis fulgebat in eum. 6. Et dum adesset vir venerabilis Landibertus in prefato monastyrio, contegit ei, mediante nocte, pro consueta ordine expergefactus est, ut solitarius
Abbreviated transcription (Latin):
in reprebensibilis. Erat enĩ et
consilanius fortis: et õem sapi¬
enciã cu cura et moderatõne ge¬
relat. Apud regem sinnũ tene¬
lnt locum. Igitur tum interfec¬
tus fuit ab impiis głosus rex
chudencꝰ tunc muidus oium
bonoꝵ dyabolus. festinus ĩsur¬
recit contra beatum uirũ dei cũ ad¬
uersariis seuissimis intqua et
falsa consilia machinantib:
ut eum de sede pontificali eiece¬
rent. Ita p̾ualuit miquitas eo¬
rũ qd deposuerunt eum desede
sua sine causa: et priuatus est
de bonore suo absq culpa. post
hec faramũdũ in cathedram
illius constituerunt. Electus
sterium qui nocatur stabolaus.
nec amplius in obsequiũ eius
remanserunt qmͣ duo pu̾i. Qui
mius ex ip̃is nõie theodo enꝰ qui
multum de uita et oꝑib eiꝰ soli¬
tus est narrare: qualiter ꝑ an¬
nos septem ibidem uitam sc̃am
et angelicã cõuersationẽ duxit
deuotione intentissima. In labo¬
rib. in icumiis. in iugiliis. in

Expanded text:
inreprehensibilis. Erat enim et inreprehensibilis. Erat enim et consiliarius fortis et omnem sapientiam cum cura et moderatione gerebat. Apud regem summum tenebat locum. 5. Igitur cum interfectus fuit ab impiis gloriosus rex Childericus, tunc invidus omnium bonorum diabolus festinus insurrexit contra beatum virum, adversarios sevissimis iniqua et falsa consilia machynantes, ut eum de sede pontificale eiecerunt. Ita prevaluit iniquitas eorum, deposuerunt eum de sedem suam sine causa, et privatus est de honus suum absque culpa. Post hec Pharamundo in cathedra illius constituerunt. Electus stirium qui vocatur Stabolaus, nec amplius in obsequium eius remanserunt quam duo pueri. Qui unus ex ipsis nomine Theodoinus, qui multum nobis de vita et opera eius solitus est narrare, qualiter per annus septem ibidem vitam sanctam et angelicam conversationem duxit devotione intentissima, in laboribus, in ieiuniis, in vigiliis, in
Abbreviated transcription (Latin):
conu̾sationem nobilissimã.
clam loquutione in inuicẽ
eligere eum disponebnt ad
pontificalem sedem. Ergo op¬
timates uin et illustrissimi.
qui es tempore rectores pala¬
ciuidebant᷑ głoso domno chil¬
denco regi famã beati niri in¬
notuerunt: et actus eius non
silentes testimoniũ̾ ꝑhibentes
qd̾ dignus erat sacerdocio fim¬
gi. et oyius pontificale accipere.
habuit itaq effectum peticio li¬
benter optinuerunt qd deuoti
postulauerunt. Unc om̃is pleb
in sp̃u scõ. unũ acceptũ consili¬
uni: et simul cum regis ĩperio
fauerte dño a quo iam dudu̾
electus erat subrogatus est:
ut p̾esser eccłie trciectensi. Ipse
ucro timore dñi repletus: offi¬
cium sumptũ in opus boruu
multiplicabat cotidie. porro
rex cum almitatẽ et prudenciã
eius ꝑcunctasset: diligebat il¬
lum suꝑ om̃s pontifices et op¬
timates suos. Erat aũt lam¬
bertus pontifex statura procerꝰ.
facie decorata. cesarie formosa.

Expanded text:
conversationem nobilissimam, conversationem nobilissimam, clam locutionem in invicem elegere eum disponebant ad ponteficalem sedem. Ergo optimati viri et inlustrissimi, qui eo tempore rectores palatii videbantur, glorioso domno Childerico regi famam beati viri innotuerunt, et actus eius non silentis, testimonium perhibentis, ut dignus erat sacerdotium fungere et onus pontificale accipere. Habuit itaque effectum eorum peticio; libenter obtinuerunt, quod devoti postolaverunt. Tunc omnis plebs, in Spiritu sancto unum acceptum consilium et simul cum regis imperium, favente Domino, a quo iam dudum aelectus erat, subrogatus est, ut preesset aecclesiae Treiectinse. Ipsi vero timorem Domini repletus, officio sumpto, in opus bonum multiplicabat cotidiae. Porro rex cum almitatem et prudentiam eius percunctasset, diligebat illum super omnis pontefecis et obtimatibus suis. Erat autem Landibertus pontifex statura procerus, faciem degorata, cesaria formonsa,
Abbreviated transcription (Latin):
cali presicebat sñmus pontifer
tlrodo ardus. diume dispensati¬
onis ꝓuidencia. protinus ꝑat̾
euis cõmendauit eum ad iam
tupradictũ antistitem: diumis
dagmatib et monasticis disci¬
plinis in aula regia erudien¬
dum. Ert enim adolescens sa¬
piens. aspetu amabilis. colo¬
quio affabilis. recta conuersa¬
tione. tam cum pontifice qmͣ. et
in domo regia militari cepit:
ita ut om̃ib hominib ẽẽt cõ¬
formus. esiam cum ẽẽt forma
p̾cipiius. fortis et nelox. agilis
multũ. firmus in tello. annũ
clarum. speuem ornatam. ca¬
ntate et cascitate et humilita¬
te fundatus. ciam ad opus
lcõnis uacabat. ⁊antã gr̃am
in conspectu pontificis mue¬
nire meruit: ut quasi filiũ
heredem. et successorem sibi eũ
eligere adoptabat: si licitum
ei fuisset ꝓpter institutionẽ
canonicam. In terfecto itaq
p̾fato antistite theodoardo.
copiosa multitudo iuirorum¬
in regione illa habitancui.
et cognoscentiũ lambertii
prudericiã. fidem et opera asq

Expanded text:
esedebat summus pontefex Theodoardos. Divine dispensatione providente, protinus pater eius commendavit eum ad iam dicto antestite, divinis dogmatibus et monasticis disciplinis in aula regia erudiendum. Erat enim aduliscens sapiens, aspectu amabilis, conloquio affabilis; recta conversatione tam cum pontifice quam et in domo regia militare coepit, ita ut omnes homines erat conformes. Etiam cum esset forma precipuus, fortis et velox, agilis multum, firmus in bello, animum darum, speciem ornatum, caritate et castitatem et humilitatem fundatus, etiam cum opus lectione vacabat. Tanta gratia in conspectu pontificis invenire meruit, ut quasi filium heredem et successorem sibi eum elegere adoptabat, se licitum ei fuisset propter institutionem canonicam . 4. Interfecto itaque prefato antestite Theodoardo, copiosa multitudo virorum, regionem illam habitantes et cognuscentes Landiberti prudentiam, fidem et opera adque
Abbreviated transcription (Latin):
pulchritudine bethsabre cor¬
ruptum. saprentissiuiũ salo¬
monem mulierum amore nui¬
inquit perge. euade rumam
per quam multos compis
sodalib q ualedicens. i ter
ampit. Mater eius dolore
stummlata precatur ut se non
derelinquat. at ille. Non au¬
amat patrem aut matrem plꝰ
quam me non est me dignus:

Expanded text:
pulchritudine Bersabeae corpulchritudine Bersabeae corruptum, sapientissimum Salamonem mulierum amore dec, perge, evade ruinam, per quam multos conperis sodalibus vale dicens, iter arripit; materque eius dolore stimulata, precatur, ut se non relinquat. At ille: 'Non',amat patrem aut matrem plus quam me, non est me dignus
Abbreviated transcription (Latin):
pue. quas forma corporis ꝑ¬
fectioriq decore horrendo desi¬
derio in miseroꝵ anos so¬
let ĩmergere¬
Erumi cum se egregius
nules tantis telis m¬
diꝙ urgeri conspiceret. et mi¬
cantem sicam hostis callidi
se contra erigi conspiceret. ad¬
ciuusdam religiose ac deo di¬
cute femme cellulam uenit.
Quam cum prius humili
uoce salutasset: postea iiue¬
nili ut poterat hortamine ag¬
gressus est̾. Que uidens glis¬
centem in adolescente nigorẽ.
dicatura exiui. En quinde¬
tur quo et domo carui. et hũc
peregrinationis locum exp¬
tii. et nũqũa deinceps xp̃o p̾¬
sule manust̾iuã tencns retro
resperi. Et nsi fragius serus
obstitisset mare transacto po¬
tioris ꝑegrinatonis locum
expetislem. Tu uero adolescẽ¬
cie fla̾mis erestuans dum na¬
tale solum incolis fiagilib
uocib uelis nolis fingilitã¬
re attrahente aurem accõmo¬
um libere credis: Non remi¬
nisceris eue suasu adam decep¬
tum. sansonem. adaila seduc¬
tum. dauid a pristina iusticia

Expanded text:
pue quas forma corporis perfuncturio decore, horrendo desiderio in miserorum animos solet inmergereSed cum se egregius milis tantis pilis undique urgueri conspiceret et micantem sicam callidi hostis se contra erigi conspexisset, cuiusdam religiosae ac Deo dicatae feminae cellulam. Quam cum prius humili voce salutasset. postea castigare iuvenili, ut poterat, hortamine adgressus. Quae videns gliscentem in aduliscente vigorem: progressa exivi. En quindetur, quo et domum carui et hunc peregrinationis locum expetii, et numquam deinceps Christo praesule, manu stipham tenens, retro respexi, et nisi fragilis sexus obstasset, mare transacto, potioris peregrinationis locum petissem. Tu vero aduliscentiae flammis exaestuans, natalem solum incolis; ad fragiles voces, velis nolis, fragilitate adtrahente, aurem accommoum libere credis ? Non reminisceris suasu Evae Adam dilapsum, Samsonem a Dalila seductum, David a pristina iustitia
Abbreviated transcription (Latin):
nulier ad quam cubicula rii
eius uestimenta deferebant ad
abluendum: que sub specie reli¬
gionis erat ueste mutata: con¬
cepit et peperit. Qua dere surre¬
xit om̃is ppłs turonoꝵ in ira.
Aiebant enim. Diu pictas scĩ
tuam celauit luxurlam. nec
nos deus diucius sinet man
tuas indignas osculando pol¬
lui. Illo quoq econtrario uiri¬
liter hec negante: afferte inqͥt
infantem ad me. Cumq obla¬
tus fuisset infans trgnita di¬
es ab ortu habens: ait ad eũ
si ego te generaui: coram cũc¬
tis edicas. et ille infaus dix.¬
pater meus
tib. ut quis eẽt pater in¬
tinuit sollicitus fui. Uobis¬
autem si aliquid suppetit ꝑ uos
rescite. Eunc illi mãgias lre
artibus factum ad seuerantes.
insurgunt contra eum in una
conspiratione. trahentesq scm̃¬

Expanded text:
mulier, ad quam cubicularii eius vestimenta deferebant ad abluendum, quae sub specie religionis erat veste mutata, concepit et peperit. Qua de re surrexit omnis populus Toronorum in ira, Aiebant enim: 'Diu pietas sancti tuam celavit luxoriam, nec nos Deus diutius sinit manus tuas indignas osculando pollui'. Illo quoque e contrario viriliter haec negante: 'Adferte', inquid, 'infantem ad me'. Cumque oblatus fuisset infans, triginta dies ab ortu habens, ait ad eum si ego te generavi, coram cunctis edicas'. Et ille: 'Non epater meus'. tibus, ut quis esset pater intinuit, sollicitus fui; vobis si aliquid suppetit, per vos quaerite'. Tunc illi magicis haec artibus factum adseverantes, insurgunt contra eum in una conspiratione, et trahentes
Abbreviated transcription (Latin):
enim erant: simul habita¬
bant placito sancto. Quere¬
bant quis nam locus cos
utilius haberet: et seruien¬
tes deo pariter. remeabant
defuncta est. In pendente au
tem die quo ex hac uita crat
soli starent incumbentes ad
quadam fenestram. unde
ortus ertra domum que coᷤ
habebat prospectabatur illic
apud ostia tyberina. Ubi a¬
tiners laborem instauralũt
se nauigationi. Colloquebã¬
tur ergo soli ualde dulciter
et p̾terita obliuscentes in
ea que ante sunt extentr q̃¬

Expanded text:
ul eramus, simul habitaturi placito sancto. quaerebamus, quisnam locus nos utilius haberet seruientes tibi: pariter remeahamus defuncta estem die, quo ex hac uita erat soli staremus incumbentes ad quandam fenestram, unde hortus intra domum, quae nos habebat, prospectabatur, illic apud Ostia Tiberina, ubi ritineris laborem instaurabamus nos nauigationi. conloquebamur ergo soli ualde dulciter et praeterita obliuiscentes in ea quae ante sunt extenti qu
Abbreviated transcription (Latin):
non multo amplius: cũ
iustina ualentiniani regis
anis. Extu balat tunc pra
plebs in eccłia mori parata
ca sollicitudinis et urgili¬

Expanded text:
aut non multo amplius, cum Justina Valentiniani regis anis. excubabat pia plebs in ecclesia mori parata a, sollicitudinis et uigili
Abbreviated transcription (Latin):
turam. oms qr xp̃ianas lit¬
teras inuestigabat studiosis¬
respondelnt:et scpe ab illo
paarietum irrisio repetalatur.
Amicos tunc suos reuerebat

Expanded text:
turam omnesque christianas litteras investigabat studiosisrespondebat et saepe ab illo parietum inrisio repetebatur. amicos enim suos reverebatur
Abbreviated transcription (Latin):
nauis plena sub mergeret
in ectremitate clamauit. Uca
Radegundis dum tibi obedi¬
mus non subsidamꝰ naufra

Expanded text:
nauis plena| submergeret . in extremitate clamat sancta Radegundes| Dum tibi oboedimus non subsidamus naufra
Abbreviated transcription (Latin):
ta pretermittim᷑. plus
peccamnus. Igitur purgatis a¬
liquando uelociter reliquis:
dilatata remedio carpentarii
cuiustam uxor dum plurib
dicb merguino torqueret
uenerabilis eius abbatissa io¬
culariter dicit ad sc̃am. Crede
mater excõmunico te si intra
hoc trium muller hec ab hoste
purgata non redditur. Dixit

Expanded text:
ta| praetermittimus plus peccamus igitur purgatis ue| lociter reliquis dilata remedio carpentarii . cuiusdam| uxor . dum plurimis diebus +ergumino torqueretur ue| nerabilis eius abbatissa ioculariter dicit ad sanctam cre| de mater . excommunico te si intra hoc triduum . mulier| haec ab hoste purgata non redditur. Dixit
Abbreviated transcription (Latin):
nichilo facta sunt. et in hanc
mundi formani mirabili con¬
spiratione sociata. Que sicut ĩ¬
icium ex dei creatione sũpserũt:
ita ꝑhennitatẽ eiꝰ beneficio con¬
scquentur. et ideo coeterna deo¬

Expanded text:
nihilo facta sunt, et in hanc mundi formam mirabili conspiratione sociata; quae sicut initium ex Dei creatione sumpserunt, ita perennitatem ejus beneficio consequentur: et ideo ei coaeterna
Abbreviated transcription (Latin):
mẽẽ s preesse diuinitatem. qr
altenus adiumento diuinitas
sola non indiget. s una in se et
simplex atq ꝑfecta est: quia ĩ¬
corporens et inusibilis et in¬
cormptibilis deus est. ad cuius¬

Expanded text:
e, sed praeesse divinitatem, quoniam alterius adjumento divinitas sola non indiget, sed una in se et simplex atque perfecta est, quia incorporalis; et ideo invisibilis et incorruptibilis Deus est: quae i
Abbreviated transcription (Latin):
lus. inter om̃s scelerum suorũ
aites mulla dubios ꝑniciosius
appetit. nec alias a dei cultu sub¬
tilius aduocat. qũa ut cum sci¬
amus nos deo soli debere quod
formamur et nascmur. Sec oĩa

Expanded text:
. Inter omnes enim scelerum suorum artes nulla dubios perniciosius appetit, nec alia a Dei cultu subtilius homines avocat, quam ut, cum sciamus omnes Deo nos debere quod formamur et nascimur, fato
Abbreviated transcription (Latin):
arbitrio. Aspice cursum solis
quem tamen nec semꝑ illumi
dit. ⁊ima sui patitur detrimen¬
tũ et plenitudinem luminis
sub constitutionem creatoris
aut ꝑdit aut recipit. uarios

Expanded text:
t. Aspice transitus solis quem tamen nec semper objecnat. Luna sui patitur detrimentum, et plenitudinem luminis sub constitutione rectoris aut perdit, aut recipit. Varius
Abbreviated transcription (Latin):
tib motib aut sereno quiescit.
aut tempestate turbatur. Terra
imbrib infusa mollitur. cadẽ
siccatur. Quin et aspectum dei
inetuens contremescit. ac se ĩ¬
petio subditam motu ip̃o fatet.
sp̃m aerem ꝑnisiosior halitus
sepe corrumpit. et dum graui¬
auerit: efficit pestilentẽ. Uincũ¬
tur fusis ad deura precib plu¬
uie. et proura rursum screm¬
tas supplicatione mutatur.

Expanded text:
custodiens aut sereno quiescit, aut tempestate turbatur. Terra imbribus infusa mollitur, eademqsiccatur: quin et aspectu Dei metuens contremiscit, et se imperio subditam motu fatetur. Ipsum aerem perniciosior halitus saepe corrumpit, et postquam gravaverit, efficit pestilentem. Vincuntur piis ad Dominum precibus pluviae, et prolixa rursum serenitas supplicatione mutatur:
Abbreviated transcription (Latin):
pareret exammẽ infantulum
lacamosi simul parentes. iac¬
tant in sc̃e cilicium. Qui ut sa¬
luberrimã uestem mox attigit

Expanded text:
pareret, exanimem infantulum lacrymosi parentes jactant in sanctae cilicium. Qui ut saluberrimam vestem mox panni
Abbreviated transcription (Latin):
meruit:
ec illud pretereat᷑ reme¬
dii tempus beata qd̾ pre¬
stitit. Femina quedam leubili
dum uexarctur ab aduersario¬
in rure grauiter. sequenti die
scã orante: noua xp̃i curatio¬
ne inscapula crepante cute
et uerme foras eteunte. sana
est reddita publice. et ip̃m
uermen calcans pede sanata
se retulit.

Expanded text:
meruit. Nec illud praetereatur tempus beatae, quod praestitit. Femina quaedam Leubilis, dum vexaretur in rure ab adversario graviter, sequenti die sancta orante, nova Christi curatione in scapula, crepante cute et verme foras exeunte, sana est reddita publice; et ipsum vermem calcans pede liberata se retulit.
Abbreviated transcription (Latin):
timuit. Cui sancta plena fide
dum calcasset in ceruice fiu¬
u uontus egressa est.
st et in reb minimis.

Expanded text:
timuit . cui sancta plena fi| de dum calcassit in ceruice fluxu uentris egressus est| est . et in rebus minimis.
Abbreviated transcription (Latin):
no beatissimo et
m̾ apl̃ico honore
uenerabili censu¬
rio pape. constan¬
cius pecrator. Prima michi
cura est pudorem conscienci
humilis custodire. auĩ can¬
cellos si in aliquo forte trãs¬
gredior:iubentium magis
culpa qmͣ mea est. Itaq ut
uitam gesta q beatissimi
germani ep̃i u el ex parte per¬
stimg̾em. fratris nr̃i sc̃i anti¬
stitis pacientis fecit aucto¬
ritas. Cuiꝰ p̾ceptõni si non
parui. Cumq obedtencia
mea ad beatitudinis nr̃e
noticiam ꝑuenisset: ut ita¬
to intemeritatem prorum¬
perem. precepistis iubendo.
ut paginula que adhuc in¬
tra secreti iuiania tenebatur.
longius me auctore proccd̾at.
ẽcm q ip̃e reatus mei quo¬
dam modo et accusator et pro¬
ditor. Manifeste enĩ cõmenda¬
tio in me manebit. si nerboꝵ
meoꝵ abrectio doctorum au¬
feratur auditui. Rciecto itaq
pudoris uelamine. obtempe¬
rans iussioni. transmisi no¬
bis impeuse deuotionis ob¬
sequium. ꝓfiducia anitatis
deposcens. ut duplici fauore¬

Expanded text:
NO BEATISSIMO ET MIHI APOSTOLICO HONORE VENERABILI CENSURIO PAPAE CONSTANTIUS PECCATOR. Prima mihi cura est pudorem conscientiae humilis custodire, cuius cancellos si in aliquo forte transgredior, iubentum magis culpa quam mea est. Itaque, ut vitam gestaque beatissimi Germani episcopi vel ex parte perstringerem, fratris vestri sancti antestitis Patientis fecit auctoritas; cuius praeceptioni, si non parui. Cumque oboedientia mea ad beatitudinis vestrae notitiam pervenisset, ut iterato in temeritatem prorumperem, praecepistis iubendo, ut paginula, quae adhuc intra secreti vicinia tenebatur, longius me auctore procederet essemque ipse reatus mei quodammodo et accusator et proditor. Manifeste enim condemnatio in me manebit, si verborum meorum abiectio doctorum offeratur auditui. Reiecto itaque pudoris velamine, obtemperans iussioni, transmisi vobis inpensae devotionis obsequium, pro fiducia karitatis deposcens, ut duplici me favor
Abbreviated transcription (Latin):
et pedes cius. et cedi ad uirgaᷤᷤ
ferreas: et mitti in capite ei
coronam igneam. Tunc dixe¬
runt tres nĩri et consulibus.
Seatus cras dagne. si natꝰ
nou fiisses: qui talia tormẽ¬
eum. Si amplius michi po¬
tueris tormenta face fac. qr
michi uita sunt: et dulciora
super mel et fauu. Aunc iussit
rex fieri scaminũ ferreum se
suerunt eum in medio cuu¬
na multa. et comburere ca: et
ignem subponi. et iussit exhi¬
lere .xl. cicas olei. et mitti supͣ
Hec tormenta que michi in¬
fers in tua turpitudine. et
in diis tius consunent. Ego
sem el tibi dixi. quia non tĩ¬
inco tormenta tua: nec iram
tuam. Dum hec drcisset de ml̾¬
titudine ignis. camnꝰ iuc fc̃s
est tamquã cera. Ueniens

Expanded text:
et pedes eius . et cedi a uirgis| et pedes eius . et cedi a uirgis| ferreas . et mitte in capite eius casside ignea. Tunc| dixerunt tres uiri ex consolibus. Beatus eras dagne .| si natus non fuissis qui talia tormeneum . si amplius mihi poteris| tormenta facere . fac . quia mihi uita sunt . et dulci| ora super mel et fauum. Tunc iussit rex fieri scamnum| ferreum secsuerunt| eum in medium ciuna multa et comburrire eam+ | igne subponi . et iussit exhibere .XL. orcas olei et mitte| super hec tormenta que mihi infris in| tua turpitudine . et in deis tuis consumentur . ego| simel tibi dixi quia non timeo tormentam nec iram| tuam. Cum haec dixisset . de multitudinem ignis| scamnus illi factus est t