comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
udentib inde ob desolationẽ plu¬
rimnis incolarũ. in nr̃o monaste¬
rio plurimo tẽpore conuersa¬
tus. ibidẽq defunctus. ẽ. Haec
ideo nr̃ȩ historiȩ inserenda cre¬
didimꝰ. ut ad moneremꝰ lectorẽ
operũ dni. quã t̃ribilis inconsilis¬
suꝑ filios hominũ : ne forte nos
cẽpore aliqͦ carnis ill ecebris
seruientes. minꝰq dĩ iudiciũ formi¬
dantes. repentina eiꝰ ira corripiat.
& uel tẽporalib damnis iuste sȩui¬
ens affligat. uł ad ꝑpetuã ꝑdia¬
onẽ districtius examinans tollat
nino dñicȩ in carnationis
sexcentesimo occogesimo
quarto. egfridus rex nordanhim¬
brorũ misso hibniã cũ exercitu
duce becto. uastauit misere gen¬
tem in noxiã & nationi anglorum
semꝑ amicissimã : ita ut nec eccle¬
siis qͥdem aut monasteriis. manꝰ
parcer& hostilis: At insulani. et
quantũ ualuere armis arma re¬
pellebañ: & inuocantes diuinae
auxiliũ pietatis. cęlitus se uindica¬

Expanded text:
cedentibus inde ob desolationem plucedentibus inde ob desolationem plurimis incolarum, in nostro monasterio plurimo tempore conversatus ibidemque defunctus est. Haec ideo nostrae Historiae inserenda credidimus, ut admoneremus lectorem operum Domini, quam terribilis  Alfilios hominum; ne forte nos tempore aliquo carnis inlecebris servientes minusque Dei judicium formidantes, repentina ejus ira corripiat, et vel temporalibus damnis juste saeviens affligat, vel ad perpetuam perditionem districtius examinans tollat incarnationis sexcentesimo octogesimo quarto, Ecgfrid rex Nordanhymbrorum misso Hiberniam cum exercitu duce Bercto, vastavit misere gentem innoxiam et nationi Anglorum semper amicissimam; ita ut ne ecclesiis quidem, aut monasteriis manus parceret hostilis. At Insulani, et quantum valuere, armis arma repellebant, et invocantes divinae auxilium pietatis, caelitus se vindica
Abbreviated transcription (Latin):
aut se ipsas ad uicẽ sponsarũ in
periculũ sui statꝰ ad ornent. aut
ext̃norũ sibi uirorũ amicitiã cõ¬
parent. Unde merito loco huie
& habitatorib eiꝰ: grauis de cȩlo
uindicta. flammis seuientib p̃pa¬
rata .ẽ. Dix̃ aut̃ abbacissa. Et
quare ñ eitius hoc eõꝑtũ michi
euelare uoliusti: qui respori
ai Timui ꝓpt̃ reuerentiã tuã:
e forte nimiũ conturbareris.
ł tam̃ hanc consolationẽ habe¬
S qͦd indieb tuis hȩc plaga ñ
spueniet. Qua diuulgata uisi¬
ine. aliquantulũ loci accolae
aucis dieb timere: & se ipsos in¬
amissis facinorib castigare coe¬
perꝰ: Uerũ post obitũ ipsius abbatis¬
ȩ redier ad priscinas sordes : im¬
mosceleratiora fecer̃. Et cũ dice¬
rq̃. pax & securitas: ex templo
p̃fatȩ ultionis spena multati
luȩ mͥ cuncta sic. eẽ. facta. re¬
uerentis simꝰ m̃s cõpresbit̃ aed¬
gls referebat : qͥ tunc in illo mo¬
nasterio degebat: postea aut̃ dis¬

Expanded text:
aut seipsas ad vicem sponsarum in aut seipsas ad vicem sponsarum in periculum sui status adornent, aut externorum sibi virorum amicitiam comparent. Unde merito loco huic et habitatoribus ejus gravis de caelo vindicta flammis saevientibus praeparata est. » Dixit autem abbatissa: « Et quare non citius hoc compertum mihi revelare voluisti? » Qui respondit: « Timui propter reverentiam tuam, ne forte nimium conturbareris; et tamen hanc consolationem habeas, quod in diebus tuis haec plaga non superveniet. » Qua divulgata visione, aliquantulum loci accolae paucis diebus timere, et seipsos intermissis facinoribus castigare coeperunt. Verum post obitum ipsius abbatissae redierunt ad pristinas sordes, immo sceleratiora fecerunt. Et cum dicerent, Pax et securitas, extemplo praefatae ultionis sunt poena multati. Quae mihi cuncta sic esse facta reverentissimus meus compresbyter Aedgils referebat, qui tunc in illo monasterio degebat. Postea autem dis
Abbreviated transcription (Latin):
sagio. uocauit ad se uirũ: et
diligentiꝰ ab eo rẽ. uł unde hoc
ipse nosset inqͥrebat. Qui ait.
Nuper occupatus noctu uigilis
& psalmis. uidiastantẽ mͥ subito
quendã in cogniti uultus. Cuius
p̃sentia cũ essem exterritꝰ. dixit
mͥ ne timerẽ : & quasi familiari me
uoce alloquens. bene facis inquit
dimere: & cũ eessant alaboribi re¬
rũ tẽporaliũ. tunc ꝓ appetitu ac¬
ternorũ bonorũ liberiꝰ laborare
Sed hoc tam̃ paucissimi faciunt
Siqͥdem modo totũ hoc monascer¬
mȩ suȩ occupatũ repperi: sed
om̃s prorsus & uiri et feminȩ dit
somno torpeas̃ merti. aut ad pec¬
catũ uigilant. Nã & domunculae
quȩ adorandũ uł legendũ factȩ
erant : nunc in comessationũ. pota¬
tionũ. fabulationũ. & ceterarũ
suns illecebrarũ cubilia conuerse
Uirgines qͦq dõ dicatȩ. contẽpta
reuerentia suȩ ꝓfessionis. qͦtiens¬
cunq uacant. texendis subtilio¬
rib indum̃tis oꝑam dant : quib

Expanded text:
aesagio vocavit ad se virum, et aesagio vocavit ad se virum, et diligentius ab eo rem, vel unde hoc ipse nosset, inquirebat. Qui ait: « Nuper occupatus noctu vigiliis et psalmis, vidi adstantem mihi subito quendam incogniti vultus: cujus praesentia cum essem exterritus, dixit mihi ne timerem; et quasi familiari me voce alloquens, Bene facis, inquit, dimere, et cum cessant a laboribus rerum temporalium, tunc pro appetitu aeternorum bonorum liberius laborare; sed hoc tamen paucissimi faciunt. Siquidem modo totum hoc monasterimae suae occupatum reperi: sed omnes prorsus et viri et feminae aut somno torpent inerti, aut ad peccata vigilant. Nam et domunculae quae ad orandum vel legendum factae erant, nunc in commessationum, potationum, fabulationum, et caeterarum sunt inlecebrarum cubilia conversae. Virgines quoque Deo dicatae, contempta reverentia suae professionis, quotiescumque vacant, texendis subtilioribus indumentis operam dant quibus
Abbreviated transcription (Latin):
niã secessisse. ibiq defunctũ. eẽ
audisset : semꝑ ex eo tẽpore uix¬
ta condictũ eiꝰ memoratũ cori¬
tinentiȩ modũ obseruabat: & qd
causa diuni timoris semel ob
reatũ cõpunctꝰ cȩꝑat. iã causa
diuni amoris delectatꝰ p̃mus in-¬
defessus agebat. Qđ dũ multo
tẽpore sedulus exequeret᷑: core¬
tigit eũ die qͣdã de monasterio
illo longius egressũ comitante
secũ uno de frĩb. ꝑ acto itinere
redire. Qui cũ monasterio pro¬
pinquarent. & edificia illius
sublimit̃ erecta aspicerent:
solutus ẽ inlacrimas uir dei
& tristiciã cordis. uultu indice
pdebat. Qđ intueas comes: quare
facer& inqͥsiuit. At ille cuncta
in qͥt hȩc quȩ cernis edificia pu¬
blica uł priuata: in proximo
ẽ. ut ignis absumeas in cinerẽ
conuertat. Qđ ille audiens:
mox ut intrauer̃ monasteriũ.
matri congregationis uocabu¬
lo aebbe curauit indicare. At
illa merito turbata de tali p̃¬

Expanded text:
erniam secessisse ibique defunctum esse erniam secessisse ibique defunctum esse audisset, semper ex eo tempore juxta condictum ejus memoratum, continentiae modum observabat; et quod causa divini timoris semel ob reatum compunctus coeperat, jam causa divini amoris delectatus praemiis indefessus agebat. Quod dum multo tempore sedulus exsequeretur, contigit eum die quadam de monasterio illo longius egressum, comitante secum uno de fratribus, peracto itinere redire: qui cum monasterio propinquarent et aedificia illius sublimiter erecta aspicerent, solutus est in lacrymis vir Dei, et tristitiam cordis vultu indice prodebat. Quod intuens comes, quare faceret inquisivit. At ille: « Cuncta, inquit, haec quae cernis aedificia publica vel privata, in proximo est ut ignis absumens in cinerem convertat. » Quod ille audiens, mox ut intraverunt monasterium, matri congregationis, vocabulo Aebbae, curavit indicare. At illa merito turbata de tali pr
Abbreviated transcription (Latin):
grauabat᷑. ocius desiderabat ab¬
aetate. & uigens corpore: quie¬
id m̃ imposueris agendũ dũ mͦ
aluus fiam indie daũ totũ fa¬
cle ferã. etiã si totã noctẽ sta¬
ndo in p̃cib ꝑagere. si integrã
scptimanã iubeas abstinendo
transigere. Qui dix̃. Multũ est
ut tota septimana absq alim̃to
uł triduanũ satis . ẽ. obseruare
ieuiniũ. Hoc facito. donee post
modicũ tẽpis rediens adte. qͥd
facere debeas. & quandiu peni¬
tentię insistere. tibi plenius os.¬
tendã: Qiuib dietis. & descripta
illi m̃fura pęnitendi: abit sa¬
cerdos. Et̃ ingruente causa su¬
nẽ duxerat: neq ultra ad cũ
uixta suit condictũ redit. At ip¬
seꝰ memor p̃cepti eiꝰ simul & ꝓmas¬
si sui. totũ se lacrimis pȩnitentiȩ
uigiliis scĩs & continentiȩ manci¬
pauit: ita ut quinta solũ sabbati
ris septimanȩ dieb ieuinꝰ ꝑma¬
ner&e. Cũq sacerdotẽ suũ brb¬

Expanded text:
gravabatur, ocius desiderabat abgravabatur, ocius desiderabat abaetate, et vegetus corpore: quidquid mihi imposueris agendum, dummodo salvus fiam in die Domini, totum facile feram, etiamsi totam noctem stando in precibus peragere, si integram septimanam jubeas abstinendo transigere. » Qui dixit: « Multum est ut tota septimana absque alimento vel triduanum sat est observare jejunium. Hoc facito, donec post modicum tempus rediens ad te, quid facere debeas, et quamdiu poenitentiae insistere tibi plenius ostendam. » Quibus dictis, et descripta illi mensura poenitendi, abiit sacerdos, et ingruente causa sutraxerat, neque ultra ad eum juxta suum condictum rediit. At ipse memor praecepti ejus simul et promissi sui, totum se lacrymis poenitentiae, vigiliis sanctis, et continentiae mancipavit; ita ut quinta solum Sabbati ris septimanae diebus jejunus permaneret. Cumque sacerdotem suum Hib
Abbreviated transcription (Latin):
die dnĩca & quinta sabbati ꝑci¬
peret. Sepe aut̃ noctes inte¬
gras. ꝓuigil in oratione tran¬
sierat. Quȩ qͥdem illi districtio
uitȩ artioris. primo ex neces¬
sitate em̃dandȩ suȩ prauitats
obuenerat : sed ꝓcedente ten¬
pore. necessitatẽ in consuetu¬
dinẽ uerterat. Si qͥdem in ado¬
lescentia sua. sceleris aliqͥd cõ¬
miserat. Qđ cõmissũ ubi ad
cor suũ rediit. grauissime ex¬
horruit : & se ꝓ illo puniea¬
dũ a districto iudice timebat
Accedens gͦ ad sacerdotẽ aqͥ
sibi sꝑabat iter salutis posse
demonstrari. confessus. ẽ. re¬
atũ suũ. petiitq ut consilũ
sabidaret. qͥ possec fugere a
uentura ira. Qui audito eiꝰ cõmis
s dixit. Grande uulnꝰ: graui¬
loris curã medelȩ desiderat
Eideo ieuinus. psalmis.  orati¬
onib quantũ uales insiste. quo
poccupando faciẽ dnĩ in confes¬
sone. ꝓpitiũ eũ inuenire me¬
raris. At ille quẽ nimius
reae conscientiȩ tenebat dolor
int̃nis peccatorũ uinculis qͥbus

Expanded text:
die Dominica et quinta Sabbati perciperet; saepe autem noctes integras pervigil in oratione transigeret. Quae quidem illi districtio vitae arctioris, primo ex necessitate emendandae suae pravitatis obvenerat. Sed procedente tempore necessitatem in consuetudinem verterat. Siquidem in adolescentia sua sceleris aliquid commiserat, quod commissum, ubi ad cor suum rediit, gravissime exhorruit, et se pro illo puniendum a districto Judice timebat. Accedens ergo ad sacerdotem a quo sibi sperabat iter salutis posse demonstrari, confessus est reatum suum, petiitque ut consilium sibi daret quo posset fugere a ventura so dixit: « Grande vulnus grandioris curam medelae desiderat: et ideo jejuniis, psalmis et orationibus, quantum vales, insiste, quo praeoccupando faciem Domini in confessione propitium eum invenire merearis. » At ille quem nimius reae conscientiae tenebat dolor, et internis peccatorum vinculis quibus
Abbreviated transcription (Latin):
chã. inqua in corrupta eiꝰdem
patris membra locauerant
inqͦ ctiã loco signa sanitatũ
aliqͦtieos facta : meritis ambo¬
rũ testimoniũ fer̃. Equib: ali¬
qua in libro uitȩ illius olim
memoriȩ mandauimꝰ : sed et
in hac historia quȩdã quȩ nos
re com modum duximꝰ.

Expanded text:
cam in qua incorrupta ejusdem cam in qua incorrupta ejusdem Patris membra locaverant: in quo etiam loco signa sanitatum aliquoties facta, meritis amborum testimonium ferunt, e quibus aliqua in libro Vitae illius olim memoriae mandavimus. Sed et in hac Historia quaedam quae  Alre commodum duximus.
Abbreviated transcription (Latin):
aliquandiu secretiꝰ dño milita¬
uit. Attuler̃ aut̃ ei & partẽ
ambierañ. Quȩ cũ ille et
munera gratant̃ acciper&
& miracula libent̃ audiret :
nã & ipsa indum̃ta quasi corpi¬
ri adhuc patris circundata m¬
ro de osculabat᷑ affectu : noua
inqͥt indum̃ta corpori ꝓ eis
quȩ tulistis circundate : & sic
reponite in archa quã paras¬
tis. Scio aut̃ certissime : qͥa ñ
diu uacius remanebit locus
ille qͥ tantiᷤ mitaculiᷤ cȩlesta
grẽ sacratꝰ. ẽ. Et̃ quã beatus ẽ
cui in eo facultatẽ quiescena
dñs totiꝰ beatitudinis auctor
atq: largitor prȩstare dig¬
nabit᷑. Hȩc & hiuiꝰmodi plura
multis cũ lacrimis & magna
cõpunctione. antistes lingua
etiã trem̃te cõpleuit. Fecer̃
fr̃s ut iusserat : & inuolutũ
nouo amictu corpus. nouaq
intheca reconditũ. supͣ pauim¬
tũ sanctuarii posuer̃. Nec mo
dies crescente atq in graues¬
cente ardore languoris. non
multo post. idest pridie nonas
nentes : apposuer̃ desuper ar¬

Expanded text:
cretius Domino militabat. Adtulerunt autem ei et partem ambierant, quae cum ille et munera gratanter acciperet et miracula libenter audiret, nam et ipsa indumenta quasi patris adhuc corpori circumdata miro deosculabatur affectu, « Nova, inquit, indumenta corpori pro his quae tulistis, circumdate, et sic reponite in arca quam parastis. Scio autem certissime quia non diu vacuus remanebit locus ille, qui tanta miraculi caelestis gratia sacratus est; et quam beatus est cui in eo facultatem quiescendi Dominus totius beatitudinis auctor atque largitor praestare dignabitur. » Haec et hujusmodi plura ubi multis cum lacrymis et magna compunctione antistes lingua etiam tremente complevit, fecerunt fratres ut jusserat, et involutum novo amictu corpus novaque in theca reconditum, supra pavimentum sanctuarii posuerunt. Nec mdies crescente multumque ingravescente ardore languoris, non multo post, id est, pridie Nonas nentes, adposuerunt desuper ar
Abbreviated transcription (Latin):
magis magisq: accenh. Qui dũ
se se alterutrũ cȩlestis uitȩ po¬
culis debriareñ : dix̃ int̃ alia
antistes: Mem̃to fr̃ eriberte
ut modo quicqͥd opus habes
me int̾roges. mecũq: loquaris.
Postquã enĩ ab inuicẽ digressi
fuerimꝰ: ñ ultra nos in hoc scło
carnis obtutib inuicẽ aspici¬
emus. Certus sũ nanq quod
tẽpus meȩ resolutionis instat
& uelox .ẽ. depositio tabernacus¬
li mei. Qui hȩc audieas: ꝓuolutꝰ
c̃. eiꝰ uestigiis. Et fusis cũ gemiti
me deseras: sed memor sis fidist¬
mi sodalis. rogesq suꝑnã pieta¬
tẽ. ut cui simul in t̾ris seruiuin
ad eiꝰ uidendã grãm simul tran¬
seamꝰ ad cȩlos. Nosti enĩ qͥa ad
tui oris imꝑiũ semꝑ uiuere stu¬
diu: & quicqͥd ignorantia uł fiu¬
gilitate deliqͥ. ȩque ad tuȩ uo¬
tatis exam̃ mox em̃dare curus
Incubuit p̃cib antistes: stacro
petebat a dño: surge inqͥt fra
mi & noli plorare. sed gaudo

Expanded text:
magis magisque accendi. Qui dum magis magisque accendi. Qui dum sese alterutrum caelestis vitae poculis debriarent, dixit inter alia antistes: « Memento, frater Hereberct, ut modo quidquid opus habes, me interroges, mecumque loquaris: postquam enim ab invicem digressi fuerimus, non ultra nos in hoc saeculo carnis obtutibus invicem aspiciemus. Certus sum namque quod tempus meae resolutionis instat, et velox est depositio tabernaculi mei. » Qui haec audiens provolutus est ejus vestigiis, et fusis cum gemitu minum, ne me deseras, sed tui memor sis fidissimi sodalis, rogesque supernam pietatem, ut cui simul in terris servivimus, ad ejus videndam gratiam simul transeamus ad caelos. Nosti enim quia ad tui oris imperium semper vivere studui, et quicquid ignorantia vel fragilitate deliqui, aeque ad tuae voluntatis examen mox emendare curavi. » Incubuit precibus antistes, statimqpetebat a Domino: « Surge, inquit, frater mi, et noli plorare, sed gaudio
Abbreviated transcription (Latin):
dõ uictimȩ salutaris offerr& :
ñ eleuata in altũ uoce. sed pro¬
fusis ex imo pectore lacrimis
dñõ sua uota cõmendabat:
UOBUS aut̃ atinis in
episcopatu ꝑactis: re¬
petiit insulã ac monasteriũ¬
suũ. diuino ad monitꝰ oraculo
qͥa dies sibi mortis. uł uitȩ ma¬
gis illius quȩ sola uita dicenda
ẽ. iã appropinquaree introi¬
tus: sic̃ ipse tẽpore eodem
non nullis. sed uerbis obscuriori¬
bus quȩ tam̃ postmodũ manifes¬
ta intelligerent᷑. solita sibi sim¬
plicitate pandebat. Quib dã
aut̃ hoc idem etiã manifeste re¬
dudũ uiro dĩ spũalis amicitiae
fȩdẽ copulatꝰ: qͥ in insula stagni
illius ꝑgrandis. de qͦ doruuentio¬
nis fluuui pͥmordia erũpunt ui¬
tã ducens solitariã : annis singu¬
lis eũ uisitare. & monita ab eo ꝑ¬
petuȩ salutis audire solebat.
Hic cũ audiret eũ ad ciuitatem
re : cupiens salutarib eiꝰ exhor¬
tationib: ad suꝑna desideria

Expanded text:
Deo victimae salutaris offerret, Deo victimae salutaris offerret, non elevata in altum voce, sed profusis ex imo pectore lacrymis, Domino sua vota commendabat. Duobus autem annis in episcopatu peractis, repetiit insulam ac monasteriu divino admonitus oraculo quia dies sibi mortis vel vitae magis illius quae sola vita dicenda est, jam adpropiaret introitus: sicut ipse quoque tempore eodem nonnullis, sed verbis obscurioribus, quae tamen postmodum manifeste intelligerentur, solita sibi simplicitate pandebat; quibusdam autem hoc idem etiam manifeste redudum viro Dei spiritalis amicitiae foedere copulatus; qui in insula stagni illius pergrandis de quo Deruentionis fluvii primordia erumpunt, vitam ducens solitariam, annis singulis eum visitare et monita ab eo perpetuae salutis audire solebat. Hic cum audiret eum ad civitatem re, cupiens salutaribus ejus exhortationibus ad superna desideria
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ ab episcopatu fuerat depositus
Sed qm̃ ipse plus lindis farnensi
ecłȩ in qͣ conuersatꝰ fuerat dilex̃
p̃fici: placuit ut ecta reuerso
ad sedẽ eccłȩ agustal densis cui
regendȩ primo fuerat ordinatꝰ.
cudbtꝰ eccłȩ lindisfarnensis gu¬
bernacula susciꝑet. Qui susceptũ
episcopatꝰ gradũ: ad imitationẽ
beatorũ apłorũ uirtutũ orna¬
bat oꝑib. Cõmissã nanq sibi plẽ¬
bem. & orationib ꝓtegebat assi
maxime doctores uuaite solet.
ea quȩ agenda docebat. ipse
prius agendo p̃monstrabat:¬
Erat qͥppe ante om̃ia diuinȩ
caritatis igne feruidus: patien¬
tiȩ uirtute modestus oratio¬
nũ deuotioni sollertissime ui¬
tentus: affabilis om̃ib qͥ ad se
consolationis grã ueniebant :
Hoc ipsũ qͦq orationis loco du¬
cens. si infirmis frib opẽ suae
exhortationis tribuer&: scieus
qͥa qͥ dix̃ diliges dñm dm̃ tuũ dix̃
cõpunctionis semꝑ ad celeftia
suspensus. Deniq cũ sacrificiũ

Expanded text:
Al., episcopis fuerat depositus: sed quoniam ipse plus Lindisfarnensi Ecclesiae in qua conversatus fuerat, dilexit praefici; placuit ut Eata reverso ad sedem Ecclesiae Hagustaldensis cui regendae primo fuerat ordinatus, Cudberct Ecclesiae Lindisfarnensis gubernacula susciperet. Qui susceptum episcopatus gradum ad imitationem priorum sanctorum virtutum ornabat operibus; commissam namque sibi plebem et orationibus protegebat assidmaxime doctores iuvare solet, ea quae agenda docebat ipse prius agendo pErat quippe ante omnia divinae caritatis igne fervidus, patientiae virtute modestus, orationum devotioni sollertissime intentus, affabilis omnibus qui ad se consolationis gratia veniebant; hoc ipsum quoque orationis loco ducens, si infirmis fratribus opem suae exhortationis tribueret; sciens quia qui dixit, Diliges Dominum Deum tuum; dixit compunctionis semper ad caelestia suspensus. Denique cum sacrificium
Abbreviated transcription (Latin):
gradu eiꝰ condignũ condituset
Prȩerat qͥdem tunc eidẽ monast¬
rio regia uirgo a ebfleduna cum
matre enflede. quarũ supͣ fecimꝰ
m̃tionẽ : sed adueniente illuc epõ
maximũ regendi auxiliũ simul
& suȩ uitȩ solatiũ deuota dõ doc¬
trix inuenit. Successit aut̃ egfn¬
do in regnũ alfridus. uir in scri¬
pturis doctissimꝰ : qͥ fr̃ eiꝰ et filius
osuini regis. et̃. dicebat᷑: destru¬
etũq regni statũ. quãuis intra
fines angustiores. nobilit̃ recu¬
abincarnatione dnica sexcente¬
sonꝰ octogesimꝰ quintꝰ. hlocheri¬

Expanded text:
a ejus condignum conditus est. Praeerat quidem tunc eidem monasterio regia virgo Aelbfled una cum matre Eanflede quarum supra fecimus mentionem. Sed, adveniente illuc episcopo, maximum regendi auxilium simul et suae vitae solatium devota Deo doctrix invenit. Successit autem Ecgfrido in regnum Alfrid, vir in Scripturis doctissimus, qui frater ejus et filius Osuiu regis esse dicebatur: destructumque regni statum, quamvis intra fines angustiores, nobiliter recuab incarnatione dominica sexcentesimus octogesimus quint
Abbreviated transcription (Latin):
mea ꝑ int̾cessiones eiꝰ solueree᷑
apęnis. Dũq aliquanto tẽpore
apud comitẽ teneret᷑: animad¬
uerter̃ qͥ eũ diligentiꝰ considera¬
bans. ex uultu et habitu & ser¬
monib eiꝰ. qͥa ñ erat de pauꝑe
uulgo ut dixerat. sed de nobi¬
lib. Iunc secreto aduocatis eũ
comes. int̾rogauit eũ intentius
mali facturũ ꝓ eo.si simpliciter
sibi qͥs fuisset ꝓderae. Qđ dũ ille
facer &. minisrũ se regis fuisse
manifestans: respondit. Et ego
ꝑsingula tua responsa cognoue¬
rã : qͥa rusticus ñ eras. Et nunc
intempti. Nec tam̃ te occidã:
ne fidẽ mei ꝓmissi p̃uaricer¬
Ut gͦ conualuit: uendidit cũ
frĩ cuidã. Sed nec ab illo cũ illue
duceret᷑. ulla tenꝰ potuit alliga¬
ri. Uerũ cũ alia atq alia ui¬
culorũ ei genera hostes impon
uit ei facultatẽ sese redim̃dis

Expanded text:
mea per intercessiones ejus solveretur mea per intercessiones ejus solveretur a poenis. » Dumque aliquanto tempore apud comitem teneretur, animadverterunt qui eum diligentius considerabant, ex vultu et habitu et sermonibus ejus, quia non erat de paupere vulgo, ut dixerat, sed de nobilibus. Tunc secreto advocans eum comes, interrogavit eum intentius mali facturum pro eo, si simpliciter sibi quis fuisset, proderet. Quod dum illo faceret, ministrum se regis fuisse manifestans, respondit: « Et ego per singula tua responsa cognoveram quia rusticus non eras, et nunc interempti; nec te tamen occidam, ne fidem mei promissi praevaricerUt ergo convaluii cuidam; sed nec ab illo cum illuc duceretur ullatenus potuit alligari. Verum cum alia atque alia vinculorum ei genera hostes imponevit ei facultatem sese redimendi si
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ se cũ sius similib uenisse
testatꝰ. ẽ. At ille suscipiens
cũ: curã uulnerib egit. Et̃
eadẽ eiꝰ sus uincula soluta.
habebat enĩ germanũ fracrẽ
cui nom̃ erat tonna. prb̃m &
abbatẽ monasterii : inciuita¬
te quȩ hactenꝰ ab eiꝰ nomine
tonna cesar cognominat᷑. Qui
cũ eũ inpugna ꝑemptũ au¬
dir&e: uenit querere si for¬
te corpus eiꝰ inuenire posset.
Inuentũq aliũ illi ꝑ omĩa si¬
millimũ: putauit ipsumesse.
Quẽ ad monasteriũ suũ defe¬
rens. honorifiet sepeliuit: &
pabsolutione animȩ eiꝰ sepius
missas facere curauit. Qua¬
rũ celebratione factũ .ẽ. qͦd
dixi: ut nullus eũ possa uin¬
cire: quincontinuo solueret᷑.
Interea comes qͥ eũ tenebat.
mirari & int̾rogare cȩpit
quare ligari ñ posset : an
forte litteras solutorias de
qualib fabulȩ fer̃.apud se
haber&: ꝓpt̃ quas ligari ñ posset
At ille respondit nil se talium
scio qͥa ille me int̾fectũ putanis

Expanded text:
 sui similibus venisse testatus est. At ille suscipiens eum, curam vulneribus egit; et eadem ejus sunt vincula soluta. Habebat enim germanum fratrem cui nomen erat Tunna, presbyterum et abbatem monasterii in civitate quae hactenus ab ejus nomine Tunnacaestir cognominatur: qui cum eum in pugna peremptum audiret, venit quaerere si forte corpus ejus invenire posset, inventumque alium illi per omnia simillimum, putavit ipsum esse: quem ad monasterium suum deferens, honorifice sepelivit, et pro absolutione animae ejus saepius missas facere curavit. Quarum celebratione factum est quod dixi, ut nullus eum posset vincire, quin continuo solveretur. Interea comes qui eum tenebat, mirari et interrogare coepit quare ligari non posset, an forte literas solutorias de qualibus fabulae ferunt, apud se haberet, propter quas ligari non posset. At ille respondit nihil se talium scio quia ille me interfectum putans,
Abbreviated transcription (Latin):
rtuo iaceret : tandẽ recepto
spũ reuix̃. Ac residens sua uul¬
nera pro ut potuit ipse alliga¬
uit. Dem modicũ requietꝰ leua¬
uit se: & cȩpit abite sicubi ami¬
cos qͥ sui curã gererea posset
iuenire. Qđ dũ facer&. inue¬
ntus. ẽ. & captus auiris hostilis.
exercitꝰ: & ad dnm ipsorũ comi¬
tẽ udelica& edilredi regis ad du¬
ctus: Aqͦ int̃rogatꝰ quiᷤᷤ eãẽ: ti¬
muit se militẽ fuisse. confiteri
Rusticũ se potiꝰ & pauꝑem. atq
uxorio uinculo colligatũ fius¬
se respondit : & ꝓpt̃ uictũ mi¬

Expanded text:
rtuo jaceret, tandem recepto rtuo jaceret, tandem recepto spiritu revixit, ac residens sua vulnera, prout potuit ipse alligavit: dein modicum requietus levavit se, et coepit abire sicubi amicos qui sui curam agerent, posset invenire. Quod dum faceret, inventus est, et captus a viris hostilis exercitus, et ad dominum ipsorum, comitem videlicet Aedilredi regis, adductus: a quo interrogatus quis esset, timuit se militem fuisse confiteri; rusticum se potius et pauperem, atque uxoreo vinculo conligatum fuisse respondit
Abbreviated transcription (Latin):
conserto graui p̃lio int̃
ipsũ & edilredũ regẽ mercio¬
rũ iuxta fluuiũ treanta : ocq¬
sus. ẽ. Ael fuini fr̃ regis egfridi
iuuenis circit̾ decẽ & nouẽ an¬
norũ : utriq ꝓuinciȩ multũ
amabilis. Nã & sororẽ eiꝰ quȩ
dicebat᷑ ostrid. rex edilredus
habebat uxorẽ: Cũq mater¬
es belli acrioris & inimicitiae
largioris. int̾ reges popłosq
tatione cȩptũ tanti ꝑiculi fui¬
ditus extinxit. incendiũ: ad¬
eo ut pacatis alterutrũ regib
ac popłis. nulliꝰ anima homins
tori daret᷑. Cuiꝰ fȩła pacis mul¬
to exinde tẽpore inter eosdẽ
reges. eorumq regna
durarunt
Inpfato aut̃ p̃lio qͦ occisusest
rex aelfium. memorabile
quiddã factũ . eẽ. constat: qͦd
neqͣquã silentio p̃tercundũ ar¬
biror : sed multorũ saluti si
reftrat᷑ fore ꝓficuũ. Occisus
ẽ ibi int̃ alios de militia eiꝰ. iu¬
uenis uocabulo imma. Qui cũ
die illo & nocte sequenti in ter
cadauera occisorũ similis mo¬

Expanded text:
conserto gravi praelio inter ipsum et Aedilredum regem Merciorum juxta fluvium Treanta, occisus est Aelfuini frater regis Ecgfridi, juvenis circiter decem et octo annorum, utrique provinciae multum amabilis. Nam et sororem ejus quae dicebatur Osthryd, rex Aedilred habebat uxorem. Cumque materies belli acrioris et inimicitiae longioris inter reges populosque tatione coeptum tanti periculi funditus exstinguit incendium: adeo ut, pacatis alterutrum regibus ac populis, nullius anima hominis tori daretur. Cujus foedera pacis multo exinde tempore inter eosdem reges eorumque regna duraruntfato autem praelio quo occisus est rex Aelfuini, memorabile quoddam factum esse constat, quod nequaquam silentio praetereundum arbitror, sed multorum saluti, si referatur, fore proficuum. Occisus est ibi inter alios, de militia ejus juvenis, vocabulo Imma, qui cum die illo et nocte sequenti inter cadavera occisorum similis mo
Abbreviated transcription (Latin):
cognominant. cuiꝰ & supͣ memi¬
nimꝰ. ꝑ culpã incuriȩ flamns
absuptũ ẽ: qđ tam̃ a malicia
in habitantiũ in eo. & p̃cipue il¬
lorũ qͥ maiores. eẽ. uidebantua
contigisse. om̃s qͥ nouer̃. facilli¬
me potuer̃ aduertere Sed ñ
defuit puniendis Ad monitio di¬
uinȩ pietatis : qua correct per
ieuinia fletus & p̃ces. irã a se
instar nineuitarũ iusti uidicis
auerterea. Erat nanq in eo dẽ
monasterio iur de genere scor¬
torũ. adamnanus uocabulo : dui

Expanded text:
 supra meminimus, per culpam incuriae flammis absumptum est. Quod tamen a malitia inhabitantium in eo, et praecipue illorum qui majores esse videbantur contigisse, omnes qui novere facillime potuerunt advertere. Sed non defuit puniendis admonitio divinae pietatis qua correcti, per jejunia, fletus et preces iram a se, instar Ninivitarum, justi Judicis averterent. Erat namque in eodem monasterio vir de genere Scottorum, Adamn
Abbreviated transcription (Latin):
streniussimꝰ & docassimꝰ. atq
excellentis ingenii uocabulo
ta frid. de eiꝰdẽ abbatissȩ mo¬
rte immatura p̃reptus est.
Non solũ gͦ p̃fata xpĩ ancilla
& abbatissa hilda. quã om̃s qͥ
nouerañ ob insigne pietatis et
gr̃ȩ matrẽ uocare consueue¬
rant. in suo monasterio uitȩ
ex ẽplũ p̾sentib extitit : sed et

Expanded text:
strenuissimus et doctissimus, atque excellentis ingenii, vocabulo Tatfrid, de ejusdem abbatissae morte immatura praereptus est. Non solum vero praefata Christi ancilla et abbatissa Hild, quam omnes qui noverant ob insigne pietatis et gratiae matrem vocare consueverant, in suo monasterio vitae exemplo praesentibus exstitit: sed et
Abbreviated transcription (Latin):
primꝰ Agustaldensis. seđs ebo¬
racensis eccłȩ sit ordinatꝰ ep̃s.
De mechio nc̃ dicamꝰ. qͥa cũ in
utroq hildȩ abbatisse monas¬
terio lectioni oe obseruationi
scripturarũ oꝑam dedisset
tandẽ ꝑfectiora desiderans
uenit cantiã ad archiep̃m
beatȩ recordationis theodo¬
rũ. Ubi postquã aliquandiu
lectionib sacris uacauit. etiã
romã adire curauit : qͦd eo
tẽpore magnȩ uirtutis ȩsti¬
mabat᷑. Et inde cũ rediens
brittanniã adisset: diuertit
fidei p̃dicans. simul & exẽplũ
uiuendi sese uidentib atq au¬
dientib exhibens. multo tẽpo¬
re mansit. Quo tẽpore antis¬
tes ꝓiunciȩ illius uocabulobo¬
sel. tanta erat corporis infir¬
mitate depressus: ut officiũ
episcopatꝰ ꝑse implere ñ poss&.
Propt̃ qͦd omnũ iudicio p̃fatus
uir in episcopatũ ꝓeo dectus.
ac iubente edilredo rege per
uil fridũ beatȩ memoriȩ an¬
discitẽ qͥ tunc tẽporis mediter¬
raneorũ anglorũ episcopatũ

Expanded text:
Eboracensis Ecclesiae sit ordinatus episcopus. De medio nunc dicamus, quia cum in utroque Hildae abbatissae monasterio lectioni et observationi Scripturarum operam dedisset, tandem perfectiora desiderans, venit Cantiam ad archiepiscopum beatae recordationis Theodorum: ubi postquam aliquandiu lectionibus sacris vacavit, etiam Romam adire curavit, quod eo tempore magnae virtutis aestimabatur: et inde cum rediens Brittaniam adiisset, divertit fidei praedicans, simul et exemplum vivendi sese videntibus atque audientibus exhibens, multo tempore mansit. Quo tempore antistes provinciae illius, vocabulo Bosel, tanta erat corporis infirmitate depressus, ut officium episcopatus per se implere non posset: propter quod omnium judicio praefatus vir in episcopatum pro eo electus, ac jubente Aedilredo rege, per Vilfridum beatae memoriae antistitem qui tunc temporis mediterraneorum Anglorum episcopatum
Abbreviated transcription (Latin):
tes anglorũ uł interemptas gla¬
dio uł seruitio ad dicta suł de ter¬
ra pictorũ fuga lapsas. etiã reue¬
rentis simꝰ uir dĩ riũuiuni. qͥua
eos episcopatũ accepat recessit
cũ suis qͥ erats in monasterio ober¬
curnig. posito qͥdem in regione ao¬
glorũ. sed inbichinia frea. qd an¬
glorũ t̃ras pictorũq distermint
eosq ubicunq poterat amies pͥni
nasteria cõmendins ipse in sepe¬
dieto famulorũ famularũq di
monasterio qͦd uocat᷑ eftreanestu
locũ mansionis elegit: ibiq cũpus¬
cis suorũ in monachica districtiono

Expanded text:
tes Anglorum vel interemptos gladio, vel servitio addictos, vel de terra Pictorum fuga lapsos, etiam reverentissimus vir Dei Trumuini qui in eos episcopatum acceperat, recessit cum suis qui erant in monasterio Aebbercurnig, posito quidem in regione Anglorum, sed in vicinia freti quod Anglorum terras Pictorumque disterminat; eosque ubicumque poterat, amicis per monasteria commendans, ipse in saepedicto famulorum famularumque Dei monasterio quod vocatur Streanaeshalch, locum mansionis elegit; ibique cum paucis suorum in monachica districtione
Abbreviated transcription (Latin):
dedicandã eccłam comi¬
tis uocabulo addi. cũ postulatũ
cõpless& ministeriũ. rogatus. ẽ.
ab eodẽ comite intrare ad unũ
de pueris eiꝰ qͥ a cerrima egritu¬
dine p̃mebat᷑: ita ut deficiente
in qͦ defunctus condi deberet. Ad¬
didit aut̃ uir eciã lacrimas pre¬
cib: diligent̃ obsecrats. ut intrare
oraturus ꝑ illo: qͥa multũ neces¬
saria sibi eẽ uita ipsius. Crede¬
ret uͦ. qͥa si ille ei manũ impone
gͦ illo ep̃s: & uidit eũ mestis om¬
nib iã morti ꝓximũ. positũq
loculũ iuxta eũ in qͦsepeliendus
poni deb̾et. Dix̃q orationẽ. ac
benedix̃ eũ. Et̃ egredieas: dixit
solito consolantiũ sermone: be¬
ne conualescas. & cito. Cũq post
hȩc sederen ad m̃sam: misit pu¬
er ad dñmsuũ. rogats sibi pocu¬
lũ uini mitti. qͥa sitirce. Gaui¬
sus ille multũ qͥabibere posset:
misit ei calicẽ uini benedictũ ab
ep̃o. Suẽ ut bibit. surrex̃ contonus
& uet̃no infirmitatis discusso. indu¬

Expanded text:
dedicandam ecclesiam comitis vocabulo Addi, cum postulatum complesset ministerium, rogatus est ab eodem comite intrare ad unum de pueris ejus qui acerrima aegritudine premebatur, ita ut, deficiente in quo defunctus condi deberet. Addidit autem vir etiam lacrimas precibus, diligenter obsecrans ut intraret oraturus pro illo, quia multum necessaria sibi esset vita ipsius; crederet vero quia si ille ei manum imponerergo illo episcopus, et vidit eum moestis omnibus jam morti proximum, positumque loculum juxta eum in quo sepeliendus poni deberet; dixitque orationem ac benedixit eum, et egrediens dixit solito consolantium sermone: Bene convalescas, et cito. Cumque post haec sederent ad mensam, misit puer ad dominum suum, rogans sibi poculum vini mittere, quia sitiret. Gavisus ille multum quia bibere posset, misit ei calicem vini benedictum ab episcopo; quem ut bibit, surrexit continuo, et veterno infirmitatis discusso, indu
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ m̃tis deceptione eos deos qͥb
uos ipsi imaginẽ corporis tra¬
didiftis colentes sequimini: iu¬
dicio discreto reperire ñpos¬
sumꝰ. Vnde oportae uos susce¬
pto signo scẽ erucis ꝑ qͦd huma¬
nũ genus redẽptũ est. exelam¬
diaboliģ uersutiae supplan¬
tationẽ qͥ diuinȩ bonitatis o¬
perib inuidus emulusq con¬
siftit a cordib ur̃is abicere
miectisq manib: hos qͦs eatenꝰ
materiȩ cõpage uobis deos
fabricastis confringendos di¬
minuendosq sũmoꝑe ꝓcura¬
te. Ipsa enĩ eorũ dissolutio
corruptioq quȩ nunquã ui¬
uentẽ sp̃m habuit. nec sensibi¬
litatẽ a suis factorib potuit
qͦlibe modo susciꝑe. uobis pa¬
tent̃ insinuet quã nichilerat
qͦd eatenꝰ colebatis. dũ pro
ctione nichilominꝰ existatis
Quippe qͦs ds̃ om̃ps ex primiho¬
minis quẽ plasmauit cognati¬
one. deduetis ꝑ scła innume¬
rabilib ꝓpaginib pullula¬
re conscituit. Accedite gͦ ad

Expanded text:
ergo mentis deceptione eos deos quibus ergo mentis deceptione eos deos quibus vosipsi imaginem corporis tradidistis colentes sequimini, judicio discreto reperire non possumus. Unde oportet vos, suscepto signo sanctae crucis, per quod humanum genus est redemptum, exsecrandiabolicae versutiae supplantationem, qui divinae bonitatis operibus invidus aemulusque consistit, a cordibus vestris abjicere, injectisque manibus, hos quos eatenus materiae compage vobis deos fabricastis, confringendos diminuendosque summopore procurare; ipsa enim eorum dissolutio corruptioque, quae nunquam viventem spiritum habuit, nec sensibilitatem a suis factoribus potuit quolibet modo suscipere, vobis patenter insinuet, quod nihil erat quod eatenus colebatis, dum profctione nihilominus existatis; quippe quos Deus omnipotens, ex primi hominis quem plasmavit cognatione deductos, per saecula innumerabilibus propaginibus pullulare constituit. Accedite ergo ad
Abbreviated transcription (Latin):
credentes. adiabolicȩ ca¬
iç trinitatis cooꝑante po¬
ntia absoluti. ȩternȩ intȩ
ossitis. eẽ. participes: Quan
aut̃ reatitudinis culpa
eneant᷑ obstricti. inqͥ idolatri¬
rũ ꝑniciosissimã suꝑftitionẽ
olentes amplectuntur.: corũq
qͥscolunt exẽpla ꝑditionis
insinuant. Unde de his per
psal mistã dicit᷑. Om̃s dii gen¬
tiũ demonia : dñs aut̃ cȩlos
fecit. Et iterũ. Oculos ha¬
miles g̃ efficiunt᷑ has qͥspẽ
sue confidentiȩ ponunt at
eis. Quomꝰ enĩ iuiuandi qͥe¬
lib& possuns habere aurtu¬
te hiqͥ ex corruptibili ma¬
teria inferiorũ etiã sup¬
postorũq tibi manib cora¬
scruunt᷑  quib uidelicet
artificiũ humanũ ac cõmo¬
dans eis in animatã membro¬
rũ similitudinẽ contulit:
qui nisi ate moti fueruit
ambulare ñ poter̃. sed tan¬
quã lapis in unoloco posita
ita conscrieti nichilq intel¬
in sensibilitate obruti. nul¬
lã neq ledendi neq iuuandi
facultatẽ adepti sunt: Qua

Expanded text:
credentes a diabolicae caduae Trinitatis cooperante potentia, absoluti, aeternae vitae possitis esse participes. Quanta autem reatitudinis culpa teneantur astricti hi qui idololatriarum perniciosissimam superstitionem colentes amplectuntur, eorum quos colunt exempla perditionis insinuant. Unde de eis per Psalmistam dicitur: Omnes dii gentium daemonia, Dominus autem coelos fecit. Et iterum: Oculos haem suae confidentiae ponunt in eis. Quomodo enim juvandi quamlibet possunt habere virtutem hi qui ex corruptibili materia inferiorum etiam suppositorumque tibi manibus construuntur, quibus videlicet artificium humanum accommodans, eis inanimatam membrorum similitudinem contulisti; qui nisi a te moti fuerint, ambulare non poterunt, sed tanquam lapis in uno loco positus, ita constructi, nihilque intelinsensibilitate obruti, nullam neque laedendi neque juvandi facultatem adepti sunt? Qua
Abbreviated transcription (Latin):
dã uobis plenitudinẽ fidei xpĩ¬
anȩ sacerdotalẽ curauimus
sollicitudinẽ p̃rogare : ut per¬
inde xpĩ euangłm qͦd saluator
nr̃ om̃ib pͣcepit gentib p̃dica¬
ri. ur̃is qͦq sensib inserentes :¬
Suꝑnȩ igit᷑ maiestatis clem̃tia
quȩ cuncta solo uerbo pͣcepti¬
onis suȩ condidit & creauit. cȩ¬
lũ uidelic& et terrã. mare &
omĩa quȩ ineis sunt. dispositis
ordinib qͥb subsisterenł coae¬
t̃ni uerbi suiconsilio & scĩ sp̃s
unitate dispensans: hominẽ
ad unaginẽ & similitudinem
suã ex limo trȩ plasmatũ con¬

Expanded text:
dam vobis plenitudinem fidei Chrisdam vobis plenitudinem fidei Christianae, sacerdotalem curavimus sollicitudinem praerogare, ut perinde Christi Evangelium, quod Salvator noster omnibus praecepit gentibus praedicari, vestris quoque sensibus inserentes, sSupernae igitur majestatis quae cuncta solo verbo praeceptionis suae condidit et creavit, coelum videlicet et terram, mare et omnia quae in eis sunt dispositis ordinibus quibus subsisterent coaeterni Verbi sui concilio et sancti Spiritus unitate dispensans, hominem ad imaginem et similitudinem suam ex limo terrae plasmatum con
Abbreviated transcription (Latin):
& ab ipso uenerabili uiro pauli¬
no rationẽ fidei ediscere. et
cũ suis primatib qͦs sapientio¬
res nouerat. curauit conferre.
qͥd de his agendũ arbitrarent᷑
Seel & ipse cũ eõe uir natura
sagacissimus. sepe diusolus
residens. ore qͥdem tacito. sed
in intimis cordis multa secum
colloquens: qͥd sibi ec̃e facien¬
dũ. quȩ religio seruanda trac
tatorias ad fidẽ litte¬
ras apontifice sedis apłicae
bonefacio accepit : quarũ
ista est forma
iro glorioso eduino. re¬
gi anglorũ: bonefacius
ep̃s. seruus seruorũ dĩ. Lic&
suminȩ diuinitatis potentia
humanȩ locutionis officuis ex¬
planari ñ ualeat  que sui mag¬
nitudine ita inuitsibili atq: iti¬
uestigabili ȩt̃nitate confiscit.
ut hȩc nulla ingeniisaga citas
quanta sit cõprehendere
disserereq sufficiat : qͥa tam̃
eiꝰ humilitas d insinuationẽ sui
reseratis cordis ianuis. quȩ de
semer ipsa ꝓferat secreta hu¬
manis m̃tib inspiratione cle¬
ment̃iin fundit : ad annuncian¬

Expanded text:
et ab ipso venerabili viro Paulino rationem fidei ediscere, et cum suis primatibus quos sapientiores noverat, curavit conferre, quid de his agendum arbitrarentur. Sed et ipse cum esset vir natura sagacissimus, saepe diu solus residens, ore quidem tacito, sed in intimis cordis multa secum conloquens, quid sibi esset faciendum, quae religio servanda tracttatorias ad fidem literas a pontifice sedis apostolicae Bonifacio accepit, quarum ista est formairo glorioso Eduvino regi Anglorum Bonifacius episcopus servus servorum Dei. Licet summae divinitatis potentia humanae locutionis officiis explanari non valeat, quippe quae sui magnitudine ita invisibili atque ininvestigabili aeternitate consistit, ut eam nulla ingenii sagacitas quanta sit comprehendere disserereque sufficiat, quia tamen ejus humanitas ad insinuationem sui, reseratis cordis januis, quae de semetipsa proferantur secreta humanis mentibus inspiratione clementer infundit, ad annuntian
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd est̃ indiuidua trinitas. u
ortusolis usq ad occasum
manũ genus. qͥppe ut ere¬
torẽ omniũ atq factoren
suuĩ : salutifera confessiones
fidei uenerat᷑ & colit Cui
etiã sumitates imꝑii reri
potestates summissȩ sunt
qͥa eiꝰ dispositione omniũ
latio regnorũ conceditur
Eius gͦ bonitatis miscđia s¬
tius ereaturȩ suȩ dilatan
studio eciã in extremitate q̃¬
rȩ positarũ gentiũ cordi
ꝑfrigida. scĩ sp̃s feruore
in sui qͦq: agnitione mirab¬
lit̃ .ẽ. dignata succendere
Que enĩ ingloriosi filiim
audubaldi regis gentiũ q
ei supposita illustratione
clem̃tia redẽptoris fuert
opata : plenius ex uicinitatis
locorũ urãm głam conicin
cognousse. Eius gͦ mirable
dõnũ & inuobis certa spe ce¬

Expanded text:
initas, ab ortu solis usque ad occasum humanum genus, quippe ut creatorem omnium atque factorem suum, salutifera confessione fidei veneratur et colit. Cui etiam summitates imperii rerumque potestates submissae sunt, quia ejus dispositione omnium praelatio regnorum conceditur. Ejus ergo bonitatis misericordia, totius creaturae suae dilatandae subsidiis, etiam in extremitate terrae positarum gentium corda frigida sancti Spiritus fervore in sui quoque agnitione mirabiliter est dignata succedere. Quae enim in gloriosi filii nostri Audubaldi regis gentiumque ei suppositarum illustratione clementia Redemptoris fuerit operata, plenius ex vicinitate locorum vestram gloriam conjicimus cognovisse. Ejus ergo mirabile donum, et in
Abbreviated transcription (Latin):
liũ eiꝰ & spm̃ scm̃ insepara¬
lẽ trinitatẽ : fugatis demo¬
orũ sentib. expulsaq auo
sollicitatione uenenosi &e
insplendore głȩ sempitnȩ
habitare. eius opitulante
nificentia ualeatis. Prȩi
benedictionẽ ꝓtectoris uri
beati petri apłorũ princo
uobis direximꝰ: idest camisu
cũ ornatura in auro unan
& lenã ancirianã unã Qd
petimꝰ ut eo benignitatis an¬
mo gła ura suscipiat : quo
nobis dinoscitur destinatũ

Expanded text:
 inseparabilem Trinitatem, fugatis daemoniorum sensibus, expulsaque a vobis sollicitatione venenosi et in splendore gloriae sempiternae cohabitare ejus opitulatione et munificentia valeatis. Praeterea benedictionem protectoris vestri beati Petri apostolorum principis vobis direximus, id est, camisiam cum ornatura in auro una, et laena Anciriana una, quod petimus ut eo benignitatis animo gloria vestra suscipiat, quo a nobis noscitur destinatu
Abbreviated transcription (Latin):
sigb̾to in regnũ suidelmus
orientaliũ anglorũ. in uico
regio qͥ dicit᷑ rendales hari.
idest mansio rendili: Susce¬
pitq eũ ascendentẽ de foNse
scõ. edilualdus rex ipsis gen¬
tis orientaliũ anglorũ: fr̃¬
anna regis eorundẽ.
olebat aut̃ idem iur
diũ cũ apud orienta¬
les saxones episcopatꝰ officio
fungeret . sepius etiã suam
id est nor danhimbrorũ ꝓa¬
ciã exhortandi grã reuise
Quẽ cũ oidilualdus filus

Expanded text:
Sigbercto in regnum Suidhelm, Sigbercto in regnum Suidhelm, Orientalium Anglorum, in vico regio qui dicitur Rendlaesham, id est, Mansio Rendili; suscepitque eum ascendentem de fonte sancto Aedilvald rex ipsius gentis Orientalium Anglorum, fr. Solebat autem idem vir Domini, cum apud Orientales Saxones episcopatus officio fungeretur, saepius etiam suam, id est, Nordanhymbrorum provinciam exhortandi gratia revisere: quem cum Oidilvald filius
Abbreviated transcription (Latin):
feceriã. nil aliud responde
potuer. nisi obhocse iratos fu¬
isse & inimicos regi. qͣd ille ni
obsecrantib placida m̃te di¬
mater&. Ilis erateulpa regis
ꝓqua occideret᷑. qd euangeli¬
ca pcepta deuoto corde ser¬
uar&e. In qͣ tam̃ eiꝰ morte in¬
noxia : iuxta p̃dictũ uiri dei
uera ẽ. eiꝰ culpa punita. Hlabu¬
erat eni unꝰ ex his qͥ cũ occider̃
comitib: illicitũ coniugiũ¬
Qđ ca ep̃sphibere & corrige¬
re ñ poss&. ex cõmunicauit
eũ: atq omib qͥ sẽ audire
itellens p̃cepit ne domũ eiꝰ
intrareñ. neq de cibis illius
ei antistes. At rex intuens eu
ceciditq ante redeseiꝰ: ueniã
reatus postulans. Name fp̃s
parit̃ desilunt. Sederat enĩ &e.
ipse in equo. Iratus aut̃. tetigit
regẽ iacentẽ uirga quã tene
qͥa noliusti te continere ado
morihabes. Sed credendũ. ẽ.
qͥa talis mors uiri religiosi.
ñ solũ talẽ culpã diluerit. sed
ꝓpt̃ obseruantiã mandatoꝵ
xp̃i contigit. Successit aut̃

Expanded text:
fecerint, nil aliud respondere potuerunt, nisi ob hoc se iratos fuisse et inimicos regi, quod ille nimobsecrantibus placida mente demitteret. Talis erat culpa regis pro qua occideretur, quod evangelica praecepta devoto corde servaret: in qua tamen ejus morte innoxia, juxta praedictum viri Dei, vera est ejus culpa punita. Habuerat enim unus ex his qui eum occiderunt comitibus, inlicitum conjugiu prohibere et corrigere non posset, excommunicavit eum, atque omnibus qui se audire vellent praecepit ne domum ejus intrarent neque de cibis illius ei antistes. At rex intuens eum, ceciditque ante pedes ejus, veniam reatus postulans. Nam et episcopus pariter desiluit: sederat enim et ipse in equo. Iratus autem tetigit regem jacentem virga quam tenebquia noluisti te continere a domori habes. » Sed credendum est quia talis mors viri religiosi non solum talem culpam diluerit, sed propter observantiam mandatorum Christi contigit. Successit autem
Abbreviated transcription (Latin):
nasteriũ acciꝑe : in qͦ ipse rexa
frequentiꝰ ad dep̃candũ dñmu
bũq audiendũ aduenire. &a
functꝰ sepeliri deber&e. Nã e
sc ipsũ fidelit̃ credidit multi
uari eorũ orationib qͦtidias
qͥ illo in loco dño seruirenT. had¬
erat aut̃ idem rex secũ fratrẽ
germanũ eiꝰdẽ ep̃i uocabulo celia
uirũ ȩque dõ deuotũ: qͥ ipsi ac
familiȩ ipsius uerbũ & sacrm̃ta
fidei. erat enĩ prbr ministrare
solebat. ꝑ cuiꝰ notitiã maxi¬
me ad diligendũ noscendũq
antistes. elegit sibi locũ monafae¬
rii conftruendi in montib ardu¬
isac remotis. in qͥb latronũ ma¬
gis latibula actustra ferarũ
quã habitacula fuis se iudebinꝰ
ominũ: ut uixta ppbeus ar

Expanded text:
ium accipere, in quo ipse rex et frequentius ad deprecandum Dominum verbumque audiendum advenire, et defunctus sepliri deberet. Nam et seipsum fideliter credidit multum juvari eorum orationibus quotidianis, qui illo in loco Domino servirent. Habuerat autem idem rex secum fratrem germanum ejusdem episcopi, vocabulo Caelin, virum aeque Deo devotum, qui ipsi ac familiae ipsius verbum et sacramenta fidei, erat enim presbyter, ministrare solebat, per cujus notitiam maxime ad diligendum noscendumquetis regis antistes, elegit sibi locum monasterii construendi in montibus arduis ac remotis; in quibus latronum magis latibula ac lustra ferarum, quam habitacula fuisse videbantur hominum: ut, juxta prophetiam
Abbreviated transcription (Latin):
de natione scoctorũ. Qui ñ
multopost relicto episcopa¬
tu reuersus. ẽ. ad insulã bnc
ubi plurimorũ eaput & arcẽ
seota habuere cȩnobiorũ.
succedente illi mepiscopatũ
trumheri. uiro religioso &
monachica uita infcituto:
natione qͥdem anglo. sed a
scottis ordinato ep̃o. qͦd tẽ¬
porib uulferi regis de qͦ
in sequentib dicemũs factũ. ẽ.
es sixones fidẽ quã
a bieceran inst̾antia regis osiu
receper̃. łrat enũ rex eiꝰdẽ gen¬
tis sigͥbtꝰ. qͥpof sigbertum
cognom̃to paruũ regnabat. ami¬
cus eidẽ osuini regis .: Qui cũ fre¬
quent̃ ad eũ in prouinciã nor¬
danbimbrorũ uenirae. solebat
eũ hortari ad intelligendũ deos
eẽ. ñ ꝑoͦssc gͥhominũ manib fa¬
cti eẽnt: dei creandi materiã
lignũ uł lapidẽ. eẽ ñ posse.
quorũ reliqͥȩ uł igni absume¬
rent᷑. uł in uasa quȩ lib& hu¬
mani usus formarent᷑. uł certe
despectui habita foras pice¬
rent᷑: & pedib conculcata in t̃¬

Expanded text:
de natione Scottorum, qui non multo post, relicto episcopatu, reversus est ad insulam Hii, ubi plurimorum caput et arcem Scotti habuere coenobiorum: succedente illi in episcopatum Trumheri viro religioso, et monachica vita instituto DCLIX, natione quidem Anglo, sed a Scottis ordinato episcopo; quod temporibus Vulfheri regis de quo in sequentibus dicemus, factum est. les Saxones fidem quam abjecerant , instantia regis Osuiu receperunt. Erat enim rex ejusdem gentis Sigberct, qui post Sigberctum cognomento Parvum regnavit, amicus ejusdem Osuiu regis, qui cum frequenter ad eum in provinciam Nordanhymbrorum veniret, solebat eum hortari ad intelligendum deos esse non posse qui hominum manibus facti essent; dei creandi materiam lignum vel lapidem esse non posse, quorum recisurae vel igni absumerentur, vel in vasa quaelibet humani usus formarentur, vel certe despectui habita foras projicerentur, et pedibus conculcata in te