comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
citu. at auno post. paulus paruit. Non minus
cecidit incannensi pugna cum exercitu: Et enĩ
ut sint auspicia que nulla sunt. ħ certe quib u¬
mur. siue tripudio siue de celo simulact᷑a sunt
qui silentium qͥd sit intelligat. id enim silenti¬
um dñs inauspiciis. q om̃i uicio caret. ħ intelligi
ꝑfecti auguris ẽ. Ini aũt qui inauspiciũ adhiben¬
tur. cum ita in ꝑaug his qui auspicatur dicito
silentium eẽ uidȩ . Tum ille. dicito si pascuntui¬
los. is qui exeo ip̃o nominatur pullarius. he sun
gͥ aues int̾nuntie iouis. que pascant᷑ nec ne ꝙ
fert: uichil ad auspicia. S qm̃ cum pascunt᷑ u
oeẽ ẽ aliquid exore cade ⁊ terrã pauire. t̾ripaus
pͥmo. post. t̃ripudium dictum ẽ ħ quidẽ tripu¬
dium iam dr. Cum gͥ offa cecidit exore pulli
tũc auspicanti tripudium solistimum nun¬
augirres ñ e̾e usos argum̃to ẽ. d decretum co¬
gii uers habemus. omnẽ auem tripudiũ fac

Expanded text:
citu. At anno post Paulus paruit; num minus citu. At anno post Paulus paruit; num minus cecidit in Cannensi pugna cum exercitu? Etenim, ut sint auspicia, quae nulla sunt, haec certe, quibus utimur, sive tripudio sive de caelo, simulacra sunt qui, silentium quid sit, intellegat; id enim silentium dicimus in auspiciis, quod omni vitio caret. Hoc intellegere perfecti auguris est; illi autem, qui in auspicium adhibetur, cum ita imperavit is, qui auspicatur: dicito, si silentium esse videlos is, qui ex eo ipso nominatur pullarius. Haec sunt igitur aves internuntiae Iovis! quae pascantur necne, quid refert? Nihil ad auspicia; sed quia, cum pascuntur, necesse est aliquid ex ore cadere et terram pavire terripavium primo, post terripudium dictum est; hoc quidem iam tripudium dicitur—cum igitur offa cecidit ex ore pulli, tum auspicanti tripudium solistimum nunaugures non esse usos argumento est, quod decretum collegii vetus habemus omnem avem tripudium facere
Abbreviated transcription (Latin):
onem uenerimus. Restat ⁊̃ de chaldeis. S pͥmũ
auspicia uideamus. difficilis augurii locus ad
contradicendum marso fortasse. s romano
facillimus. ñ enim sumus hiuos augures qui
auium reliquoꝵ ue signoꝵ obseruatione fu¬
tura dicamus. et tam̃ credo romulum. qui
urbem auspicato condidit. habuisse opinionẽ
ẽe in prouidendis rebus augurandis scientiam.
E rrabat enim multis inrebus antiquitas. quam
ł usu iam ł doctrina ł uerustate ĩ mutatam ui¬
denuis. Retinetur aũt ⁊ adopiuonẽ uulgi et
ad magnas utilitates.r.p. mos. religio. discipb¬
na uis augurium. colegii auctoritas. nec uero
QIs ꝯtra auspicia nauigauerunt. parendum
enim religioni suit: nec patruis mos tã c̃tu
nec suspicit nec cirtũspicit. statĩ respondet. silentũ e̾ uidiꝰ¬
macit̃ repudiandus. Iure gͥ alt̃ popħ iudicio
dampnatus ẽ. alt̃ moitem sibi ip̃e conscinit. fla¬
minins ñ paruit auspiciis. Itaq periit cum exer¬

Expanded text:
onem venerimus. Restat etiam de Chaldaeis; sed primum onem venerimus. Restat etiam de Chaldaeis; sed primum auspicia videamus. Difficilis auguri locus ad contra dicendum. Marso fortasse, sed Romano facillumus. Non enim sumus ii nos augures, qui avium reliquorumve signorum observatione futura dicamus. Et tamen credo Romulum, qui urbem auspicato condidit, habuisse opinionem esse in providendis rebus augurandi scientiam errabat enim multis in rebus antiquitas, quam vel usu iam vel doctrina vel vetustate immutatam videmus; retinetur autem et ad opinionem vulgi et ad magnas utilitates rei publicae mos, religio, disciplina, ius augurium, collegii auctoritas. Nec vero les, qui contra auspicia navigaverunt; parendum enim religioni fuit nec patrius mos tam contunec suspicit nec circumspicit; statim respondet silentium esse vimaciter repudiandus. Iure igitur alter populi iudicio damnatus est, alter mortem sibi ipse conscivit. Flaminius non paruit auspiciis, itaque periit cum exer
Abbreviated transcription (Latin):
probitatem historiis grecis mandatã ẽẽ demi¬
ror. ꝗͥ minus nurum quã illam monstruosissi¬
mam beluam urnam eu̾tisse. sortes dissipauis¬
se. ⁊ negant historici lacedemoniis ullum os¬
tentum ħ tristius accidisse. Nam illa p̃dicta
uerentium si lacus albanus recdundass isq in
mare fluxiss romam ꝑituram. si rep̃ssus e̾et uei¬
os. Ita aqua albana deducta ad utilitatẽ agris sub¬
urbani ñ ad arcem urbeniq retinendã. At pau¬
lo post. audita uox ẽ monentis. ut prousd̾ent
ne agallis roma caꝑetur. exeo aio loquenti¬
aio etꝰ aram In nͦuauia ꝯsecͣtam. Qd̾ gͦ auis iste
loquens cum eum nemo norat ⁊ aiebat ⁊ lo
pot̃. Aqua p̃t quam de sue plena ꝗͥ ũnquã
moniti sumus:: satis multa de ostentis auspicia
restant. ⁊ sortes he que ducunt᷑. ñ ille que ua¬
ticinatione fundunt᷑. que oracła ueriꝰ d̾ns. de
quib tc̃ dicemus. cum ad naturalem diunati¬

Expanded text:
probitatem historiis Graecis mandatam esse demiprobitatem historiis Graecis mandatam esse demiror. Quid minus mirum quam illam monstruosissumam bestiam urnam evertisse, sortes dissupavisse? Et negant historici Lacedaemoniis ullum ostentum hoc tristius accidisse! Nam illa praedicta Veientium, si lacus Albanus redundasset isque in mare fluxisset, Romam perituram; si repressus esset, Veios ita aqua Albana deducta ad utilitatem agri suburbani, non ad arcem urbemque retinendam. At paulo post audita vox est monentis, ut providerent, ne a Gallis Roma caperetur; ex eo Aio Loquenti aram in nova via consecratam. Quid ergo? Aius iste Loquens, cum eum nemo norat, et aiebat et potest; a qua praeterquam de sue plena quid umquam moniti sumus? Satis multa de ostentis; auspicia restant et sortes eae, quae ducuntur, non illae, quae vaticinatione funduntur, quae oracla verius dicimus; de quibus tum dicemus, cum ad naturalem divinati
Abbreviated transcription (Latin):
ror dõs inmortales. histrioni futuro clarita¬
tatem ostendisse. nullam ostendisse affricano Atꝙ
fex euellebat. q̃ sident̃ infixerat. Nam dionisii equus
iniuba S qr breui temꝑe regnare cepit qd accide¬
rat casu. uim habuit ostenti. At lacedemoniis in
herculis fano arina sonuerunt. eiusdeniq ch̾the¬
bis uualue clause subito se apuerunt. eaq scuta
que fuerant sublime fixa : sunt humi inuenta.
hoꝵ cum nicħ fieri potuerit sine aliquo motu.
ͥ est cur diumitus ea pocius quam casu facta
ẽẽ dicamus. At inlisandri statue capite delphis
ses ante coronam herbe extitisse. qͣ ꝯceptũ e̾e
sem̃. herbam aũt asꝑam credo auiũ cum gesta
ñ humano satu. Iam qͥcqͥd incapite ẽ id corone
simile uideri pot̃. nãd̾ eodem temꝑe stellas au-¬
reas castoris ⁊ pollucis delphis positas decidisse.
neq eas usq reꝑtas ẽẽ dixisti. furũ id magis fac¬
tum quam łoꝵ uidetur. Simie uͦ dodonee in¬

Expanded text:
ror deos immortales histrioni futuro clariror deos immortales histrioni futuro claritatem ostendisse, nullam ostendisse Africano. Atque fer evellebat, quod fidenter infixerat. Nam Dionysii equus in iuba? Sed quia brevi tempore regnare coepit, quod acciderat casu, vim habuit ostenti. At Lacedaemoniis in Herculis fano arma sonuerunt, eiusdemque dei Thebis valvae clausae subito se aperuerunt, eaque scuta, quae fuerant sublime fixa, sunt humi inventa. Horum cum fieri nihil potuerit sine aliquo motu, quid est, cur divinitus ea potius quam casu facta esse dicamus? At in Lysandri statuae capite Delphis ses ante coronam herbae extitisse, quam conceptum esse semen? herbam autem asperam credo avium congestu, non humano satu; iam, quicquid in capite est, id coronae simile videri potest. Nam quod eodem tempore stellas aureas Castoris et Pollucis Delphis positas decidisse, neque eas usquam repertas esse dixisti, furum id magis factum quam deorum videtur. Simiae vero Dodonaeae im
Abbreviated transcription (Latin):
turam facit. in quib nullum erat monstrũ.
de dracone silet. qͥ id q̃ fieri non potuit lapide¬
us đr. factus: Postremo qͥ. simile ht̃ passer
annis: Nam de angue nullo qui sille apparuit
ĩmolanti utrumq memini. ⁊ sillam cum in
expedicionem educturus e̾e̾t. inmolauisse. et
anguem abara extitisse. eoq die rem p̃clarãt᷑
ẽ̾ẽ gestam. ũ aruspicis ꝯsiio s imꝑatoris. Atq ħ
ostentoꝵ gen̾a mirabile nichil habent. que cũ
facta sunt. tũ ad ꝯiecturam aliqͣ int̃p̃tatione
reuocantur. ut illa tritici grana inos pueri ini¬
de cmgesta. ut apes quas dixisti inlabris pla¬
sunt fortuto cecidisse potuer̃. De ip̃o roscio
pot̃ illud quid̃ e̾ẽ falsum ut circum ligatus
fuerit angui. s ut incunis fuerit anguis. ñ tã
ẽ mirum. Insolonio p̃sertim. uͥ ad foꝵ angues
nundinari solent. Nam qd aruspices responde¬
runt nicħ eo clarius. nicħ nobilius. fore. mi¬

Expanded text:
turam facit, in quibus nullum erat monstrum, turam facit, in quibus nullum erat monstrum, de dracone silet, qui, id quod fieri non potuit, lapideus dicitur factus? postremo quid simile habet passer annis? Nam de angue illo, qui Sullae apparuit immolanti, utrumque memini, et Sullam, cum in expeditionem educturus esset, immolavisse, et anguem ab ara extitisse, eoque die rem praeclare esse gestam non haruspicis consilio, sed imperatoris. Atque haec ostentorum genera mirabile nihil habent; quae cum facta sunt, tum ad coniecturam aliqua interpretatione revocantur, ut illa tritici grana in os pueri Midae congesta aut apes, quas dixisti in labris Plasunt, fortuito cecidisse potuerunt. De ipso Roscio potest illud quidem esse falsum, ut circumligatus fuerit angui, sed ut in cunis fuerit anguis, non tam est mirum, in Solonio praesertim, ubi ad focum angues nundinari solent. Nam quod haruspices responderint nihil illo clarius, nihil nobilius fore, mi
Abbreviated transcription (Latin):
iem iouis ut pulsu penetraret abara. Qͥ plata¬
ni mramo folioꝵ tegniine septos. Corripuit
pullos quos cum ꝯsumet octo. Nona suꝑ stre¬
mulo genitrix clangore uosebat. Cui ferus in¬
mani laniauit iuscera mersu. h̃c u̾teneros uo¬
luds matremq ꝑemit. Qui luci ecliderat genitor
saturnius idem. Abdidit ⁊ duro formau̾ tegini¬
ne saxi. Nos aũt cimidi stantes. mirabile monstrũ
udimus inmediis diuum u̾sarier aris. Tũ oal¬
chos ñ ẽ fident uoce locutus. Quid nã corpentes
subito obstipiustis achiui. Nob̾ ħ portenta dm
dedit ip̃e creator. Carda ⁊ sera animis s fama
ac laude ꝑhenni. Nam q aues terro mactatas
dente uidetis. Tot nos ad troiam belli exancla¬
bimus annos. Que de cumo cadet ⁊ penis sa-¬
ciabit achiuos. Edidit ħ calchas que iam ma¬
tura uidetis. E Que tandem istaͦ uguratio
est ex passerib annoꝵ pocius quam aut men¬
sium aut dieꝵ. Our aũt de passercłs ꝯiec¬

Expanded text:
lem, Iovis ut pulsu penetraret ab ara; Qui platalem, Iovis ut pulsu penetraret ab ara; Qui platani in ramo foliorum tegmine saeptos Corripuit pullos; quos cum consumeret octo, Nona super tremulo genetrix clangore volabat; Cui ferus inmani laniavit viscera morsu. Hunc, ubi tam teneros volucris matremque peremit, Qui luci ediderat, genitor Saturnius idem Abdidit et duro formavit tegmine saxi. Nos autem timidi stantes mirabile monstrum Vidimus in mediis divom versarier aris. Tum Calchas haec est fidenti voce locutus: Quidnam torpentes subito obstipuistis, Achivi? Nobis haec portenta deum dedit ipse creator Tarda et sera nimis, sed fama ac laude perenni. Nam quot avis taetro mactatas dente videtis, Tot nos ad Troiam belli exanclabimus annos; Quae decumo cadet et poena satiabit Achivos. Edidit haec Calchas; quae iam matura videtis. Quae tandem ista auguratio est ex passeribus annorum potius quam aut mensuum aut dierum? Cur autem de passerculis coniec
Abbreviated transcription (Latin):
aruspices. si neut̃ anguis emissus c̾et ꝙͥ eet futu¬
rum. At mois insecuta gracchum ẽ. Causa aui¬
dem credo aliqua morbi grauioris. ñ emissione
serpentis. Neq enim tanta est infelicitas aruspi
calcantẽ cixist expasserum numi̾o belli troians
annos auguratum. de cuius ꝯiectura sic ap̃ ho¬
meꝵ ut nos ocios qu̾timus loquitur aganĩnon.
Ferte iuri ⁊cturos animo tolerate labores. Augu¬
nis ut nr̃i calchantis fata que amius. Scire rat̾os¬
ne habeant anuanos pectoris orsus. Nãq omni
memori portentũ iñte recentant. Q ñ funestis ii¬
quer̃ luna fatis. argolicis pͥmũ ut uestita est
csassib aules. Que pͥamo cladem ⁊ troie pestẽq
ferebat. Nos circũ latices gelidos fumantib aris.
A urig̾is duum placantes numina tauris. Sub pla¬
iano umbrifera fons unde emanabat aquaͥꝵ¬
U idimus inmanis spetie tortuq draconẽ. Terribi¬

Expanded text:
haruspices, si neuter anguis emissus esset, quid esset futuharuspices, si neuter anguis emissus esset, quid esset futurum. At mors insecuta Gracchum est. Causa quidem, credo, aliqua morbi gravioris, non emissione serpentis; neque enim tanta est infelicitas haruspicCalchantem dixisti ex passerum numero belli Troiani annos auguratum; de cuius coniectura sic apud Homerum, ut nos otiosi convertimus, loquitur Agamemnon: Ferte, viri, et duros animo tolerate labores, Auguris ut nostri Calchantis fata queamus Scire ratosne habeant an vanos pectoris orsus. Namque omnes memori portentum mente retentant, Qui non funestis liquerunt lumina fatis. Argolicis primum ut vestita est classibus Aulis, Quae Priamo cladem et Troiae pestemque ferebant, Nos circum latices gelidos fumantibus aris Aurigeris divom placantes numina tauris Sub platano umbrifera, fons unde emanat aquai+, Vidimus inmani specie tortuque draconem Terribi
Abbreviated transcription (Latin):
uctoi. nũꝗͣ uieͥ dicet facta fotito naturaliũq
dnem omnium reddet. Nicħ enim fieri sine
enta sunt. Nã si qd̾ raro fit id portentũ putan¬
ũ ẽ. sapientẽ pͥoitentũ ẽ. Sepius enim mulã
eꝑisse arbitror: ꝗͣ sapientem fuisse. Illagͥ rõ
imo nullum e̾ẽ portentum. Qd̃ ⁊ ꝯiector
quidã ⁊ int̾p̃s portentoꝵ ñ inscite respondis¬
e d̾r ei. qui cum adeum retuliss qͣ ostentum
qͥ anguis domi uectem circũiectus fuiss: tu̾ e̾ẽt
inqͥt ostentum. si anguẽ uͥectis circũplicass ħ
ille responso satis apert̾e declarauit nicħ haben
ariis pices apatrȩ ꝯuocatus qui magis anguibus
ñ item. Quasi uͦ referat qͥ fieri pͭ quam id sepe
fiat. Ego tam̃ miror si emissio femine anguis
mortem afferebat tito graccho: emissio aũt ma¬
ris anguis erat mortifera cornelioͤ. cur alter
utramꝰ emiserit. Nichil enim scͥbit respondisse

Expanded text:
auctor numquam illa dicet facta fortuito naturalemque auctor numquam illa dicet facta fortuito naturalemque rationem omnium reddet; nihil enim fieri sine enta sunt. Nam si, quod raro fit, id portentum putandum est, sapientem esse portentum est; saepius enim mulam peperisse arbitror quam sapientem fuisse. Illa igiturino nullum esse portentum. Quod etiam coniector quidam et interpres portentorum non inscite respondisse dicitur ei, qui quondam ad eum rettulisset quasi ostentum, quod anguis domi vectem circumiectus fuisset: Tum esset, inquit, ostentum, si anguem vectis circumplicavisset. Hoc ille responso satis aperte declaravit nihil habendnprehensis haruspices a patre convocatos. Qui magis anguibus non item; quasi vero referat, quod fieri potest, quam id saepe fiat. Ego tamen miror, si emissio feminae anguis mortem adferebat Ti. Graccho, emissio autem maris anguis erat mortifera Corneliae, cur alteram utram emiserit; nihil enim scribit respondisse
Abbreviated transcription (Latin):
naiora uidentur. timentib eadem ñ tã anima¬
tuntur inpace. Accedit illud etiam qd inmetu
picło cũ creduntur facilius. tũ finguntur ĩpu¬
ius. Nos aũt ita leues ⁊ inꝯsid̾ati sumus. ut si
iures corroserint aliqͥ. quoꝵ ẽ opus ħ unũ mon-¬
rum putemus. Ante uͦ marsicum bellum q̃ chi¬
e r .p. debui ꝑtimesc̾e̾. aut siepicuri de uolupta
liberosus e̾et. putarem annonã inmacello cari¬
em fore. Anũ illa nos terrent si quando aliqͣ
otentosa aut expecude aut exhomine nata
icunt᷑. Quoꝵ omnium ne sim longior. unarõ
in re noua atq admirabili si poteris. Si nullã
ꝑꝑies. illud tñ exploratum habeto. nich fieri po¬
isse sine cã. Eumq errorẽ quẽ tͥ rei nouitas
uiħit. nature rõne depellito. ita. te nec terre
anitus nec celi cascessus. nec lapideꝰ aut sangui
tꝰ imib̾ ^. nec faces uuse t̾rebunt. Quaꝵ omnium
ausas si acrisippo queram. ille ip̃e diuinationis

Expanded text:
et maiora videntur timentibus, eadem non tam animadveret maiora videntur timentibus, eadem non tam animadvertuntur in pace; accedit illud etiam, quod in metu et periculo cum creduntur facilius, tum finguntur inpunius. Nos autem ita leves atque inconsiderati sumus, ut, si mures corroserint aliquid, quorum est opus hoc unum, monstrum putemus? Ante vero Marsicum bellum quod clide re publica debui pertimescere, aut, si Epicuri de voluptate liber rosus esset, putarem annonam in macello cariorem fore. An vero illa nos terrent, si quando aliqua portentosa aut ex pecude aut ex homine nata dicuntur? quorum omnium, ne sim longior, una ratin re nova atque admirabili, si poteris; si nullam reperies, illud tamen exploratum habeto, nihil fieri potuisse sine causa, eumque terrorem, quem tibi rei novitas attulerit, naturae ratione depellito. Ita te nec terrae fremitus nec caeli discessus nec lapideus aut sanguices visae terrebunt. Quorum omnium causas si a Chrysippo quaeram, ipse ille divinationis
Abbreviated transcription (Latin):
ili ñ cantent. ł noclurnum. ł diurnũ: Qd siuic¬
tores alacͥtate ⁊ qͣi letcia ad canendũ excitant᷑. po¬
tuit accidisse alia qͦqͦ leticia qua ad cantũ moue¬
cur ante lucem gallicanant. depulso emi depeo¬
tore ttinomẽ corpus cdiuiiso ⁊ rrutificato oibo.
cantus edeͣm quiete saciatos. qui quidem slentio
notis ut ait ennius fauent faucib rusis cantũ
piausuꝙ p̾munt alas. Cum gͥ ħ animal tã sit
canorum sua sponte. ͥ inm̃tẽ uenit challistẽat
dice dos. gallis siginim dedisse. cantandi. oũ io
łnatura ł casus. effic̾e potuiss Sanguinẽ pluisse
senatui nuntiatum est. atatum ⁊̃ flihũ fupo esa
inguine doꝵ sudasse simulacra. Nũ censes his
iunciis. thalen. aut anaxagoram. aut quẽꝗͣ. phi¬
cum crediturũ fuisse . Neq enim sangius nec su¬
apsus extrinsecus. ut interioriis uidemus austro.
idorem uidentur imitari. Atq ħ iubello plura

Expanded text:
illi non cantent, vel nocturnum vel diurnum? Quodsi vicilli non cantent, vel nocturnum vel diurnum? Quodsi victores alacritate et quasi laetitia ad canendum excitantur, potuit accidisse alia quoque laetitia, qua ad cantum movecur ante lucem galli canant; depulso enim de pectore et in omne corpus diviso et mitificato cibo cantus edere quiete satiatos; qui quidem silentio noctis, ut ait Ennius, favent faucíbus russis Cantú plausuque premúnt alas. Cum igitur hoc animal tam sit canorum sua sponte, quid in mentem venit Callistheni dicere deos gallis signum dedisse cantandi, cum id vel natura vel casus efficere potuisset? Sanguine pluisse senatui nuntiatum est, Atratum etiam fluvium fluxisse sanguine, deorum sudasse simulacra. Num censes his nuntiis Thalen aut Anaxagoran aut quemquam physicum crediturum fuisse? nec enim sanguis nec su et umor adlapsus extrinsecus, ut in tectoriis videmus austro, sudorem videtur imitari. Atque haec in bello plura
Abbreviated transcription (Latin):
Que si signa doꝵ putanda st̃: cur tam obscura fu¬
erunt:: Si enu ut intellig̾emus q. e̾e̾t euentu¬
rum aꝑte declarari oportebat: aut ne occulteqͥ¬
dem si ea sciri nolebant. Iam uͦ ꝯiectura omis in
qua nititur diuinatio ingeniis hominũ. inmi¬
tas. aut diu̾sas. aut ⁊ ꝯtrarias partes. sepe dedu¬
citur. Ut enim in causis uidicialib alia ꝯiectura
est accusatoris alia defensoris. ⁊ tam̃ utriusq cre
similitudo magna stulticia ẽ eaꝵ rerum dõs fa¬
de̾ effectores. causas rerum non querere. Tu uates
boetios credis thebaide uidisse ex galloꝵ gallina¬
ceoꝵ cantu uictoriam ee̾ thebanoꝵ quia galli
uicti silere solent. can̾e uictores. ħ gͥ ꝑ gallmas iu¬
pit̾ tante ouutatis signum dabat.  An ille aues¬
n cum uicerint canere ñ solent: at t̃e canebant
nec uicerant. Id enim ẽ inquies ostentũ. Magnum
uͦ qͣ pisces ñ gal cecinerint. Qd̾ aũt ẽ tempus quo

Expanded text:
quae si signa deorum putanda sunt, cur tam obscura fuquae si signa deorum putanda sunt, cur tam obscura fuerunt? si enim, ut intellegeremus, quid esset eventurum, aperte declarari oportebat, aut ne occulte quidem, si ea sciri nolebant. Iam vero coniectura omnis, in qua nititur divinatio, ingeniis hominum in multas aut diversas aut etiam contrarias partis saepe diducitur. Ut enim in causis iudicialibus alia coniectura est accusatoris, alia defensoris et tamen utriusque crsimilitudo, magna stultitia est earum rerum deos facere effectores, causas rerum non quaerere. Tu vates Boeotios credis Lebadiae vidisse ex gallorum gallinaceorum cantu victoriam esse Thebanorum, quia galli victi silere solerent, canere victores. Hoc igitur pepiter tantae civitati signum dabat? An illae avescum vicerunt, canere non solent? At tum canebant nec vicerant. Id enim est, inquies, ostentum. Magnum vero! quasi pisces, non galli cecinerint! Quod autem est tempus, quo
Abbreviated transcription (Latin):
me ꝯsule ame ip̃o scͥpta recitasti. multa ante
marsicum bellum asisenna collecta actulisti.
multa ante lacetlemonioꝵ malam pugnam
ini leustris achalistene cõmemorata dixisti. de
quib dicam equidem singłis. qͦ aduidebit᷑. d di¬
cendum ⁊̃ ẽ de uniu̾sis. Que ẽ enim ista adeis
ꝓfecta significatio ⁊ quasi denuntiatio calami¬
tatum. Quid aũt ea uolunt dii inmortales pri¬
num signisicantes que sine int̃p̃tib ñ possumus
intellig̾e. dem̃ ea que cau̾e nequeamus : at hoc
ne homines ꝗd probi faciunt. ut amicis impenden¬
tes calamitates p̃dicant. quas illi effug̾e nullo pos¬
sint. ut medici. quãqͣ intelligant sepe: tam̃ nũꝙͣ.
egris dicunt illo morbo eos e̾e morituros. Om̃is
enum p̃dictio mali tũ probatur. cũ adp̃dictoneor
cautio aduingitur. ꝗ gͥ aut ostenta aut eoꝵ int̃¬
pretes ł lacedemonios olim. ł nuꝑ nr̃os adiuuert.

Expanded text:
me consule a me ipso scripta recitasti, multa ante me consule a me ipso scripta recitasti, multa ante Marsicum bellum a Sisenna collecta attulisti, multa ante Lacedaemoniorum malam pugnam in Leuctricis a Callisthene commemorata dixisti; de quibus dicam equidem singulis, quoad videbitur; sed dicendum etiam est de universis. Quae est enim ista a deis profecta significatio et quasi denuntiatio calamitatum? quid autem volunt di inmortales primum ea significantes, quae sine interpretibus non possimus intellegere, deinde ea, quae cavere nequeamus? At hoc ne homines quidem probi faciunt, ut amicis inpendentis calamitates praedicant, quas illi effugere nullo modo possint, ut medici, quamquam intellegunt saepe, tamen numquam aegris dicunt illo morbo eos esse morituros; omnis enim praedictio mali tum probatur, cum ad praedictionem cautio adiungitur. Quid igitur aut ostenta aut eorum interpretes vel Lacedaemonios olim vel nuper nostros adiuverunt?
Abbreviated transcription (Latin):
quo nãmͦ potuit terra oppressus uiuere: Unde
porro illa potuit q̃ docebat alios ipse didicisse.
S ego insipientior ꝗͣ illi ip̃i qui ista credunt. qui
quidẽ ꝯtra eos tã diu disputẽ. Uetus aũt il¬
lud caronis ad modum scitum ẽ qui mirari
ñ rid̾et. Quota enim queq res euenit pre-¬
placet. negebat se aude q exta ꝓhib̾ent. Am
mo ar uspice moneretur ne inaffricam an¬
ce s rumam transmitt̾et ñne transmisco s¬
ꝗͣ ni fetis uno inloco om̃s ad lisarioꝵ eapie
quenissent ꝗ ego aruspicum responsa come¬
morisse p osum equidem innumꝰ abilia que
aie: nulios nab uerunt exitus. aut ꝯtrarios.
ħ ciuili bello dii inmortales ꝗͣ multa luserunt
extis ⁊ ostentis mouebatur. Ñ lubet cõmemorare
nec uͦ nece̾e ẽ tibi p̃sertim qui interfiust. Uides
tamen omia fere contra ac dicta sint euenisse.
S ħ hactenus. Nunc adostenta ueniamus. Multa

Expanded text:
quonam modo potuit terra oppressus vivere? unde quonam modo potuit terra oppressus vivere? unde porro illa potuit, quae docebat alios, ipse didicisse? Sed ego insipientior quam illi ipsi, qui ista credunt, qui quidem contra eos tam diu disputem. Vetus autem illud Catonis admodum scitum est, qui mirari isset. Quota enim quaeque res evenit praeplaceret, negabat se audere, quod exta prohiberent. Ain ar cum a summo haruspice moneretur, ne in Africam ante brumam transmitteret, nonne transmisit? quod ni fecisset, uno in loco omnes adversariorum copiae convenissent. Quid ego haruspicum responsa commemorem possum equidem innumerabilia, quae aut nullos habuerint exitus aut contrarios? Hoc civili bello, di inmortales! quam multa luserunt!extis et ostentis movebatur. Non lubet commemorare, nec vero necesse est, tibi praesertim, qui interfuisti; vides tamen omnia fere contra, ac dicta sint, evenisse. Sed haec hactenus; nunc ad ostenta veniamus. Multa
Abbreviated transcription (Latin):
coꝵ puerili spetie dr uisus. s senili fuisse pru¬
dentia. Eius aspectu cum obstupuiss bubulcꝰ.
clamoreniq maiorem cũ admiratione edidiss.
cumcursum ẽe factum. totamq breui tẽpore
in eum locum etruriam ꝯuenisse. tũ illum
plura locutum multis audientib qui omnia
uerba eis exceꝑint. litterisq mandarint.
Omẽm aũt orationẽ fuisse eam. qua aruspici-¬
ne disciplina contineretur. eam postea cre-¬
uisse reb nouis cognoscendis. ⁊ a̾ead illa pͥncipia
referendis. ħ accepimus abip̃is. ħ scͥpta ꝯseruant.
hc̃ fontem habent discipline. Nũ gͦ opus ẽ ad
ħ refellenda carneade. nũ epicuro. Est ne ͥꝗͣ
ita desipiens qui credat ex aratum e̾e dm̃ dicã
an hominẽ. si dm cur se contra naturã int̾rã
abdicłit. ut patefactus aratro lucem aspiceret:
Qͥd idem ñ ne pot̾at d̾s hominib disciplinã suꝑi¬
ore eloco tracde. Sin aũt hõ ille tages fuit.

Expanded text:
corum, puerili specie dicitur visus, sed senili fuisse prucorum, puerili specie dicitur visus, sed senili fuisse prudentia. Eius adspectu cum obstipuisset bubulcus clamoremque maiorem cum admiratione edidisset, concursum esse factum, totamque brevi tempore in eum locum Etruriam convenisse; tum illum plura locutum multis audientibus, qui omnia verba eius exceperint litterisque mandarint; omnem autem orationem fuisse eam, qua haruspicinae disciplina contineretur; eam postea crevisse rebus novis cognoscendis et ad eadem illa principia referendis. Haec accepimus ab ipsis, haec scripta conservant, hunc fontem habent disciplinae. Num ergo opus est ad haec refellenda Carneade? num Epicuro? estne quisquam ita desipiens, qui credat exaratum esse, deum dicam an hominem? Si deum, cur se contra naturam in terram abdiderat, ut patefactus aratro lucem aspiceret? quid? idem nonne poterat deus hominibus disciplinam superiore e loco tradere? Si autem homo ille Tages fuit,
Abbreviated transcription (Latin):
tatum. ostenta restant. ut toto aruspicina sit
ꝑtracta. Mule pastus prolatus ẽ ate. res mirabi¬
lis. ꝓpt̾eaq non sepe fit. S si fieri non potuisset.
facta non e̾et. atq ħ contra omnia ostenta ua-¬
leat. numquam q̃ fieri non potuerit e̾e factũ.
sin potuerit.: ñ e̾e mirandum. Causaꝵ enim
ignoratio inre noua nurationẽ facit. Sadem
ignoratio siireb usitatis ẽ. ñ miramur. Nam
qui mulam peꝑisse miratur. is qͦmͦ equa pari¬
at. aut omnino q̃ natura partũ animantis ef¬
ficiat. ignorat. S qd crebro uidet ñ mirat᷑. etiã¬
sicur fiat nescit. Qd̃ ante ñ uidit: id si euenit
peꝑit ostentũ ẽ  Conceptio ꝯtra naturam for¬
tasse. s partus ip̃e necessarius. S d. plura: Or-¬
tum uideamus aruspiscine. sic facillime auc
agro tarquniensi cũ terra araretur. ⁊ sulcus
altus inp̃ssus e̾et extitisse repente. ⁊ eum affa-¬
tus e̾e qui arabat. Is aũt tages inlibris ẽ etrus¬

Expanded text:
tatum, ostenta restant, ut tota haruspicina sit pertractata. Mulae partus prolatus est a te. Res mirabilis, propterea quia non saepe fit; sed si fieri non potuisset, facta non esset. Atque hoc contra omnia ostenta valeat, numquam, quod fieri non potuerit, esse factum; sin potuerit, non esse mirandum. Causarum enim ignoratio in re nova mirationem facit; eadem ignoratio si in rebus usitatis est, non miramur. Nam qui mulam peperisse miratur, is, quo modo equa pariat, aut omnino quae natura partum animantis faciat, ignorat. Sed quod crebro videt, non miratur, etiamsi, cur fiat, nescit; quod ante non vidit, id si evenit,peperit, ostentum est? conceptio contra naturam fortasse, sed partus prope necessarius. Sed quid plura? ortum videamus haruspicinae; sic facillume, quiagro Tarquiniensi, cum terra araretur et sulcus altius esset impressus, extitisse repente et eum adfatus esse, qui arabat. Is autem Tages, ut in libris est Etrus
Abbreviated transcription (Latin):
ciis alio loco. Nõ de fulgorib. Qd gͥ minus aphisi¬
fulminib homines qͥ. aut faciendum ẽẽt aut
cauendum moneret. Placet enim stoicis eos an¬
nelitus terre qui frigidi sint. cum fluere ceꝑint
diuid̾e atq disrumꝑe. idq crebrius fac̾e ⁊ uehe¬
mentius. tum ⁊ fulgores ⁊ tonitrua existere.
i aũt nubium ꝯflictu arbor exp̃ssus se emise¬
rit. id e̾e fulm̃. Quod gͥ innature nulla constã¬
cia. nullo rato tp̃e uidemus effici. exeo reꝵ con
licet si ista iupit᷑ signisicaret. t̃a multa frustra
fulmina emitteret᷑. Quid enim ꝓficit cũ inine¬
dium mare fulmen iacit. q cum maltissimos
montes. qd plerumq fit. ꝗͥ cum indesertas solitũ
ne obseruantur quid ẽ: At inuentum ẽ caput
intiberi. qi ego artem istoꝵ aliquã ẽe negẽ. ai¬
uiationem nego. Celi enim distributio quam
ante dixi.⁊ ceteraꝵ rerum notatio. docet unoe
sulmen ue enerit. qͦ ꝯcesserit. Quid significet᷑

Expanded text:
ciis alio loco, nunc de fulgoribus. Quid igitur minus a physiciis alio loco, nunc de fulgoribus. Quid igitur minus a physifulminibus homines, quid aut faciendum esset aut cavendum, moneret. Placet enim Stoicis eos anhelitus terrae, qui frigidi sint, cum fluere coeperintdividere atque disrumpere idque crebrius facere et vehementius, tum et fulgores et tonitrua existere; si autem nubium conflictu ardor expressus se emiserit, id esse fulmen. Quod igitur vi naturae, nulla constantia, nullo rato tempore videmus effici, ex eo signifilicet, si ista Iuppiter significaret, tam multa frustra fulmina emitteret! Quid enim proficit, cum in medium mare fulmen iecit? quid, cum in altissimos montis, quod plerumque fit? quid, cum in desertas solitudine observantur quidem? At inventum est caput in Tiberi. Quasi ego artem aliquam istorum esse negem! divinationem nego. Caeli enim distributio, quam ante dixi, et certarum rerum notatio docet, unde fulmen venerit, quo concesserit; quid significet
Abbreviated transcription (Latin):
lat. Curgͥ uos inducitis ineͣptas captiones quas
natio. Multo ẽ ꝓbabilius ñ ẽ aũt diuinatio. ñ sunt gͦ
di. Uide quam᷑ tenere cõmittant. ut si nulla sit
diumano. nulli sint di. Diuinatio N ꝑspicue tolli
gora. Ualet aũt infulgorib obseruatio diuturna.
n ostentis rõ plerumq ꝯiecturaq adhibetur: Quid
est gͥ qd̃ obseruatum sit insulgure: Celum in.
xUI. partes diuiserunt errusci. facile id ꝙͣ. fuit.
iiͦiͦIi. quas nos habemus duplicare. Post idem ite¬
spicuum est expͥma admiratione hominum.
ꝙ tonitrua iacdusq fulminum extuuissent cre¬
didisse ea effice̾ rerum om̃ium p̃potentẽ iouem:
taq in nr̃is cõm̃tariis scͥptum habemus. ioue
tonante fulgurante. comicia popł hr̃e nefas.
non habendoꝵ. cãs e̾ẽ uoluer̃. Itaq comicioꝵ so¬
lum uicium ẽ sulm̃. q idem omnib reb optimũ
iuspicium habemus. si sinistrum fuit. s de auspi-¬

Expanded text:
lat. Cur igitur vos induitis in eas captiones, quas lat. Cur igitur vos induitis in eas captiones, quas natio. Multo est probabilius: non est autem divinatio; non sunt ergo di. Vide, quam temere committant, ut, si nulla sit divinatio, nulli sint di. Divinatio enim perspicue tollitgura. Valet autem in fulguribus observatio diuturna, in ostentis ratio plerumque coniecturaque adhibetur. Quid est igitur, quod observatum sit in fulgure? Caelum in sedecim partis diviserunt Etrusci. Facile id quidem fuit, quattuor, quas nos habemus, duplicare, post idem itespicuum est ex prima admiratione hominum, quod tonitrua iactusque fulminum extimuissent, credidisse ea efficere rerum omnium praepotentem Iovem? Itaque in nostris commentariis scriptum habemus: Iove tonante, fulgurante comitia populi habere nefas. non habendorum causas esse voluerunt. Itaque comitiorum solum vitium est fulmen, quod idem omnibus rebus optumum auspicium habemus, si sinistrum fuit. Sed de auspi
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ similitudine. s infirmas sortes collatione
hostiaꝵ. an cum inequi melium misimus qui
affc̾rat agnum que inmolemus. ñ mͥ agnus affer¬
tur qui ht̃ exta reb acõmodata ⁊ ad eum agnũ
ñ casu. s duce ło seruus deducitur. Namsi casꝰ
in eo qͦꝗͣ e̾e dicis. quasi sortem quandam cũ doꝵ
uoluntate ꝯuinctam. doleo tãtam stoicos nr̃os
epicureis irridendi sui facultatem decbsse. Hon
enim ignoras quam ista derideant. Et quidem
illi faciius face possunt. dõs enim ip̃os iocandi
cã induxit. epicurus ꝑlucidos ⁊ ꝑflabiles Mha¬
bitantes tanquam int dos lucos. sic mt̃ duos
mundus ꝓpt̃ metum ruinaꝵ. eosq hab̾e purat
eatdem membra q̃ nos. nec usum ullum hr̃e
m̃broꝵ. Frgohic ciccũitione qͥdam cos tollens
recte non dubitat diuinationem tołłe. S ñ ut
hic sibi ꝯstat item stoioi. Illius enim d̾s nichil ha-¬
bens. nec sui nec alieni negocii. ñ pͭ hominib di

Expanded text:
tium similitudine, sed infirmas sortis conlatione tium similitudine, sed infirmas sortis conlatione hostiarum. An, cum in Aequimaelium misimus, qui adferat agnum, quem immolemus, is mihi agnus adfertur, qui habet exta rebus accommodata, et ad eum agnum non casu, sed duce deo servus deducitur? Nam si casum in eo quoque dicis esse quasi sortem quandam cum deorum voluntate coniunctam, doleo tantam Stoicos nostros Epicureis inridendi sui facultatem dedisse; non enim ignoras, quam ista derideant. Et quidem illi facilius facere possunt; deos enim ipsos iocandi causa induxit Epicurus perlucidos et perflabilis et habitantis tamquam inter duos lucos sic inter duos mundos propter metum ruinarum, eosque habere putat eadem membra, quae nos, nec usum ullum habere membrorum. Ergo hic circumitione quadam deos tollens recte non dubitat divinationem tollere; sed non, ut hic sibi constat, item Stoici. Illius enim deus nihil habens nec sui nec alieni negotii non potest hominibu
Abbreviated transcription (Latin):
philosophiam totam ꝑu̾titis. Caput ẽ in iecore.
cor mextis. iam abscedet. simul ac molam ⁊ uitũ
insꝑseris. d̾s id erpiet. uis aliqua. ꝯficiet aut
exedet. Non gͦ omnium int̾tus atq obitus natu¬
ra ꝯsiciet. ⁊ erit aliꝗͥ. q aut ex nichilo oriatur. aut
innichilum subito occidat. Quis ħ phisicus dixit
umꝗͣ.: aruspices dicunt. his gͥ quã phisicis creden¬
dum potius existimas: Quid cum plurib deis in¬
molatur. qui tandem euenit ut litet᷑. aliis non
litetur.s Que aũt in ꝯstantia doꝵ ẽ. ut pͥmis mi¬
nentur extis. bene promitant sodis : Aut tanta
inter eos dissensio. sepe ⁊̃ int̾ pronmos. ut apol¬
linis exta bona sint. diane non bona: Qusd ẽ
tam ꝑspicuum ꝗͣ cum fortuito hostie ad ducan¬
tur. talia cuiq exta c̾e. qͣliscuiq obtig̾it hostia.
At enim id ip̃m ht̃ aliq diuini que cuiq hostia
obtingat. tamquam iusortib q̃ cui ducatur. M

Expanded text:
physiologiam totam pervertitis. Caput est in iecore, physiologiam totam pervertitis. Caput est in iecore, cor in extis; iam abscedet, simul ac molam et vinum insperseris; deus id eripiet, vis aliqua conficiet aut exedet. Non ergo omnium ortus atque obitus natura conficiet, et erit aliquid, quod aut ex nihilo oriatur aut in nihilum subito occidat. Quis hoc physicus dixit umquam? haruspices dicunt; his igitur quam physicis credendum potius existumas? Quid? cum pluribus deis immolatur, qui tandem evenit, ut litetur aliis, aliis non litetur? quae autem inconstantia deorum est, ut primis minentur extis, bene promittant secundis? aut tanta inter eos dissensio, saepe etiam inter proxumos, ut Apollinis exta bona sint, Dianae non bona? Quid est tam perspicuum quam, cum fortuito hostiae adducantur, talia cuique exta esse, qualis cuique obtigerit hostia? At enim id ipsum habet aliquid divini, quae cuique hostia obtingat, tamquam in sortibus, quae cui ducatur. Mo
Abbreviated transcription (Latin):
at. Cum enim tristissima exta sine capite fuerint
quib nichil uiderur ẽe durus. ꝓxima hostia litat᷑
s affers intauri opii extis ĩmolante cesare. cor
ñ fuisse. Id qi non potuerit accid̾e. ut sine corde
uictima illa uiue̾t. indicandum ẽ esse. tũ inte¬
risse :ͣcum inmolaretur. Qui fit ut alterum in¬
telligas. sine corde ñ potuisse bouem uiu̾e. altum
non uideas. cor subito ñ potuisse nescio quo auo¬
lare. Ego enim possum ł nescire que uis sit cor¬
dis adiuuendum. ł suspicari ꝯtractum aliqͦ mor¬
bo bouis. exile ⁊ exiguum. ⁊ uegetum cor.⁊ dis¬
simile cordi fuisse. Tu uͦ ꝗͥ habes quare putes. si
paulo ante cor fuerit utauro opimo. subito id in
ipsa ĩmolatione int̾ssȩ.: Anꝙ aspexit uestiti pur¬
pureo ex coidẽ cesarem ip̃e corde pͥuatus ẽ. Urbẽ
philosophie mͥ crede ꝓditis: duni castella defendi¬
tis. Nam dum arusp̾iscinam ueram e̾e uultis:

Expanded text:
at? Cum enim tristissuma exta sine capite fuerunt, at? Cum enim tristissuma exta sine capite fuerunt, quibus nihil videtur esse dirius, proxuma hostia litatur Sed adfers in tauri opimi extis immolante Caesare cor non fuisse; id quia non potuerit accidere, ut sine corde victuma illa viveret, iudicandum esse tum interisse cor, cum immolaretur. Qui fit, ut alterum intellegas, sine corde non potuisse bovem vivere, alterum non videas, cor subito non potuisse nescio quo avolare? Ego enim possum vel nescire, quae vis sit cordis ad vivendum, vel suspicari contractum aliquo morbo bovis exile et exiguum et vietum cor et dissimile cordis fuisse; tu vero quid habes, quare putes, si paulo ante cor fuerit in tauro opimo, subito id in ipsa immolatione interisse? an quod aspexit vestitu purpureo excordem Caesarem, ipse corde privatus est? Urbem philosophiae, mihi crede, proditis, dum castella defenditis; nam, dum haruspicinam veram esse vultis,
Abbreviated transcription (Latin):
terra rerumq natura. Concedo ħ ip̃m siuis.
et si magnam iacturam fecero cause. si ullam
ẽẽ ꝯuenientiam nature cum extis ꝯcessero. s
tñ eo ꝯcesso. qui euenit ut is qͥ imꝑtiore uelit
ꝯuenientem hostiam reb suis unmolet: hoc
erat d ñ rebar ego posse dissolui. Ad quã festine
dissoluitur. Pudet me ñ tui quidem. cuius
et iam memoriam ad mixor s oͥsippi. antipa¬
iri possidonii. Quidͦ ẽ istud ꝙ ẽ.  dicunt q est
dictum ate. ad hostiam diligendam ducem
e̾e ium quãdam. sentientem atq diuinam.
que toti ꝯfusa mund̾a sit. Iulud uero multo
mutatione. ut absit alid̾ aut suꝑ sit. Seoꝵ n
numins parere om̃ia ħ iam mͥ crede. neq am¬
cule ꝙ existunant. An censes eumndem uitulũ
si alius delegi̾t sine capite iei
alius cum capite. ħ decessio capiu
accõmodent.Non ꝑspicitis aleam quandam esse
inhostiis diligendis. Presertim cum res ip̃a doce¬

Expanded text:
terra rerumque natura? Concedam hoc ipsum, si vis, terra rerumque natura? Concedam hoc ipsum, si vis, etsi magnam iacturam causae fecero, si ullam esse convenientiam naturae cum extis concessero; sed tamen eo concesso qui evenit, ut is, qui impetrire velit, convenientem hostiam rebus suis immolet? Hoc erat, quod ego non rebar posse dissolvi. At quam festive dissolvitur! pudet me non tui quidem, cuius etiam memoriam admiror, sed Chrysippi, Antipatri, Posidonii, qui idem istuc quidem dicunt, quod est dictum a te, ad hostiam deligendam ducem esse vim quandam sentientem atque divinam, quae toto confusa mundo sit. Illud vero multo mutationem, ut aut absit aliquid aut supersit; deorum enim numini parere omnia. Haec iam, mihi crede, ne aniculae quidem existimant. An censes, eundem vitulum si alius delegerit, sine capite iecualius, cum capite? Haec decessio capitiaccommodent? non perspicitis aleam quandam esse in hostiis deligendis, praesertim cum res ipsa doce
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͣ innatura reꝵ ꝯtagio ꝗͣ eẽ conce̾ o. multa ni
stoici colligunt. nam et musculoꝵ iecuscula.
bruma dñr augeri. ⁊ pulegium andum flores¬
cere. brumali ip̃o die et inflatas rumpi uesicu¬
las. ⁊ semina maloꝵ que in his mediis inclusa
sint. in ꝯtrarias partes se u̾t̾e. Nam neruos infi¬
dib aliis pulsis resonare alios. ostreisq ⁊ conchiliis
om̃ib ꝯtinge̾. ut cum luna parit̃ crescant. pan¬
terq decrescant. arboresq ut hnemal tp̃r cũ
luna simul senescentes qr tũ exsiccate sint tem¬
pestiue cedi putentur. Quid de fretis aut de
marinis estib plura dicam. quoꝵ accessus et
recessus lune motu gub̾nantur. Sexcenta licet
eiusdemmͦ proferri. ut distantum reꝵ cogna¬
cio naturał appareat. Demus ħ. nicħ enĩ huic
quasi ꝯcentu atq consensu. ꝗͣ. simphatiam greci
appellant. ꝯuenire pͭ. aut fissum iecoris cum
lucello meo. aut meus questiculus cum celo

Expanded text:
aliqua in natura rerum contagio, quam esse concedo multa enim aliqua in natura rerum contagio, quam esse concedo multa enim Stoici colligunt; nam et musculorum iecuscula bruma dicuntur augeri, et puleium aridum florescere brumali ipso die, et inflatas rumpi vesiculas, et semina malorum, quae in iis mediis inclusa sint, in contrarias partis se vertere, iam nervos in fidibus aliis pulsis resonare alios, ostreisque et conchyliis omnibus contingere, ut cum luna pariter crescant pariterque decrescant, arboresque ut hiemali tempore cum luna simul senescente, quia tum exsiccatae sint, tempestive caedi putentur. Quid de fretis aut de marinis aestibus plura dicam? quorum accessus et recessus lunae motu gubernantur. Sescenta licet eiusdem modi proferri, ut distantium rerum cognatio naturalis appareat—demus hoc; nihil enim huic quasi concentu atque consensu, quam sumpa/qeian Graeci appellant, convenire potest aut fissum iecoris cum lucello meo aut meus quaesticulus cum caelo,
Abbreviated transcription (Latin):
democͥtea uera. Quando ea nos extis exquirimꝰ.
aut quando aliqͥ eiusmi ab aruspice inspectis ex¬
tis audiuimus : abaqua aut abigni ꝑicła mo¬
uent. tũ hereditates. tũ dampna denuntiant.
fissum familiare ⁊ uitale tractant. cap̃ iecoris
ex om̃i parte diligentissime consid̾ant. Siuͦ id ñ
ẽ inuentum. nichil putant accid̾e potuisse tristi¬
us. ħ obseruari certe ñ potuerunt. ut supͣ docui.
S t̃ gͥ artis inuente ñ uetustatis. si est ars ulla reꝵ
incognitaꝵ. Cum reꝵ aũt natura quam cogui¬
cionem hñt. Que ut uno consensu iuncta sit
et ꝯtinens qd uideo placiusse phisicis. eisq maxime
qui om̃e q e̾e̾t unum ẽẽ dixerunt. Quid ħre mũ¬
dus pͭ oum thesauri inuentione ꝯunctum: Si
enim extis petunie mͥ amplificato ostenditur.
idq sit natura. pͥmum exta s̃. ꝯuncta mundo.
Deinde meum lucrum natura reruin ꝯtinerur.
Nonne pudet phisicos ħ dic̾e̾. Ut enim iam sit

Expanded text:
Democritea vera; quando ea nos extis exquirimus? Democritea vera; quando ea nos extis exquirimus? aut quando aliquid eius modi ab haruspice inspectis extis audivimus? Ab aqua aut ab igni pericula monent; tum hereditates, tum damna denuntiant; fissum familiare et vitale tractant; caput iecoris ex omni parte diligentissime considerant; si vero id non est inventum, nihil putant accidere potuisse tristius. Haec observari certe non potuerunt, ut supra docui. Sunt igitur artis inventa, non vetustatis, si est ars ulla rerum incognitarum; cum rerum autem natura quam cognationem habent? quae ut uno consensu iuncta sit et continens, quod video placuisse physicis, eisque maxume, qui omne, quod esset, unum esse dixerunt, quid habere mundus potest cum thesauri inventione coniunctum? Si enim extis pecuniae mihi amplificatio ostenditur idque fit natura, primum exta sunt coniuncta mundo, deinde meum lucrum natura rerum continetur. Nonne pudet physicos haec dicere? Ut enim iam sit
Abbreviated transcription (Latin):
pabul genus. ⁊ eaꝵ reꝵ quas terra ꝓcreet.
ł ub̾tatem ł tenuitatẽ. salubritatẽ ⁊̃ aut
pestilentiam extis significari putat. Omor¬
talem beatum cui certo scio ludum nũꝙͣ.
defiusse. Hunccine hominem tantis delec¬
tatum e̾e nugis ut ñ uid̾e̾t tũ futurũ id
ueri simile. si om̃iũ pecudum exta eodem
tp̃r in eundẽ habitum se coloremq ꝯu̾te¬
rẽt. s si eadem hora. alie pecudis iecur niti¬
dum. atq plenum est alie horridum et exille.
Quid ẽ qd declarari possit habitu extoꝵ ⁊ colore.
an ħ eiusdemmodi ẽ quale pheretideum il¬
lud qd ate dictum ẽ. Qui cum aquam expu¬
teo uidiss haustam. terremotum dix̃ futu¬
rum. Parum credo inpudent᷑. Qd cum fac¬
tum e̾et motus dic̾e̾ audent que uis id effecit¬
iam ne futurum ẽẽ aque iugis colore p̃sentunt.
Multa istius mͦdicuntur inscolis. s cred̾e oniia
uide ne non sit nece̾e. Uerum sint sane ista

Expanded text:
pabuli genus et earum rerum, quas terra procreet, pabuli genus et earum rerum, quas terra procreet, vel ubertatem vel tenuitatem; salubritatem etiam aut pestilentiam extis significari putat. O mortalem beatum! cui certo scio ludum numquam defuisse; huncine hominem tantis delectatum esse nugis, ut non videret tum futurum id veri simile, si omnium pecudum exta eodem tempore in eundem habitum se coloremque converterent? Sed si eadem hora aliae pecudis iecur nitidum atque plenum est, aliae horridum et exile, quid est, quod declarari possit habitu extorum et colore? an hoc eiusdem modi est, quale Pherecydeum illud, quod est a te dictum? qui cum aquam ex puteo vidisset haustam, terrae motum dixit futurum. Parum, credo, inpudenter, quod, cum factus est motus, dicere audent, quae vis id effecerit; etiamne futurum esse aquae iugis colore praesentiunt? Multa istius modi dicuntur in scholis, sed credere omnia vide ne non sit necesse. Verum sint sane ista
Abbreviated transcription (Latin):
ipõs. que pars inimici. que pars famiharis
cet. qͥ fissum ꝑicłm. q cõmodum aliqͦ osten¬
d̾et : dn ħ int᷑ se aruspices. etrusci. belii. egro¬
potuit. ne fingi ꝙͣ pͥ. alios enim alio more ui¬
demus exta intp̃tari. nec eẽ unam omniũ
disciplinam. Et c̾te si ẽ inextis aliqͣ uis que
declaret futura. nece̾e ẽ eam aut cũ rerũ
natura ẽe ꝯiunctam. aut conformari qͦdã
m numine doꝵ. At qui diuina cũ reꝑna
tura tanta tãq p̃clara. in om̃s partes motꝰq
diffusa ꝗ habere pͥ cõmune. Ñ dicam gol¬
unaceũ fel. St̃ enim qui ł argust issima hec
exta e̾e dicant. s tauri opimi iecur. aut cor
aut pulmo. ꝙ ħt naturale quo declarare
possit q̃ futurumsit.: democͥtus cũ ñ in-¬
scite nugatur ut phisicus. qͦ gen̾e nichil
arrogantiꝰ. Qd̾ añ pedes nemo spectat. celi
scrut᷑antur plagas. Ueꝵ is tam̃ habitu ex-¬
toꝵ ⁊ colore decdarari cens ħ dum taxat.

Expanded text:
ipsos, quae pars inimica, quae pars familiaris ipsos, quae pars inimica, quae pars familiaris esset, quod fissum periculum, quod commodum aliquod ostenderet? An haec inter se haruspices Etrusci, Elii, Aegyppotuit, ne fingi quidem potest; alios enim alio more videmus exta interpretari, nec esse unam omnium disciplinam. Et certe, si est in extis aliqua vis, quae declaret futura, necesse est eam aut cum rerum natura esse coniunctam aut conformari quodam modo numine deorum vique divina. Cum rerum natura tanta tamque praeclara in omnes partes motusque diffusa quid habere potest commune non dicam gallinaceum fel sunt enim, qui vel argutissima haec exta esse dicant, sed tauri opimi iecur aut cor aut pulmo quid habet naturale, quod declarare possit, quid futurum sit? Democritus tamen non inscite nugatur, ut physicus, quo genere nihil adrogantius: Quód est ante pedes, némo spectat, caéli scrutantúr plagas. Verum is tamen habitu extorum et colore declarari censet haec dumtaxat:
Abbreviated transcription (Latin):
et curis uacuo prouicdi. Duxisti aũt diuinati¬
onẽ omẽm atrib reb. ado. a fato. anatura. S
tam̃ cum explicare nicħ posses pugnast cõm̃t¬
cioꝵ exemploꝵ. mirifica copia. de quo primũ
hͥ libet dice. ħ ego philosophi ñ e̾e arbitror testi¬
bus uti. qui aut cosu u̾ aut malicia falsi.Fic¬
tiq e̾e possunt. Argum̃tis ⁊ rõnib oportet qͣre
qͥq ita sit dic̾e. ñ euentis. his p̃sertim quibus
m liceat. ñ cretłe. Ut orcdiar ab arupiscina ꝗͣ
ego rei .p. cã cõmunisq religionis colendam cen¬
seo. s soli sumus. licet uerum inquirere sine
inuidia mͥ p̃sertim de plerisq dubitanti. Inspi-¬
ciamus si placet exta primum. ꝑ suacłi gͥ cui¬
quam pot̾ ea. que significari extis dñr. cogni¬
ta eẽ ab aruspicib obseruatione duiturna. Quã
diuturna ista fuit. aut quam longinquo
tp̃r obseruari pocuit. aut qͦmͦ ẽ collata inter

Expanded text:
et curis vacuo provideri. Duxisti autem divinatiet curis vacuo provideri. Duxisti autem divinationem omnem a tribus rebus, a deo, a fato, a natura. Sed tamen cum explicare nihil posses, pugnasti commenticiorum exemplorum mirifica copia. De quo primum hoc libet dicere: Hoc ego philosophi non esse arbitror, testibus uti, qui aut casu veri aut malitia falsi fictique esse possunt; argumentis et rationibus oportet, quare quidque ita sit, docere, non eventis, iis praesertim, quibus mihi liceat non credere. Ut ordiar ab haruspicina, quam ego rei publicae causa communisque religionis colendam censeo. Sed soli sumus; licet verum exquirere sine invidia, mihi praesertim de plerisque dubitanti. Inspiciamus, si placet, exta primum. Persuaderi igitur cuiquam potest ea, quae significari dicuntur extis, cognita esse ab haruspicibus observatione diuturna? Quam diuturna ista fuit? aut quam longinquo tempore observari potuit? aut quo modo est conlatum inter