comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
habitatio humanae naturae. inqua senouerat esse pro¬
mittitur. audiendi tamentalia desiderium frenat.
temperat et sequestrat. ut deuita aui et patris interroget :
quid nisi temperantia ẽ : ut iam tum liqueret africanũ
perquietem ad ealoca quae sibi deberentur abductum :
in hacautem in terrogatione deanima e in mortalitate :¬
tractatur: ipsius enim consultationis. hic sensus est:
nos inquit arbi trabamur animã cum fine morientis.
extingui nec ulterius eẽ post hominem: ait enim. quos
extinctos eẽ arbitraremur : quod aut̃ extinguitur esse
iam desinit: ergo uelim dicas inquit siet pater paulus
tecumet alii supersunt adhanc interrogationem quȩ
et deparentib: ut apio filio et deceteris ut a sapiente
ac naturam ipsam discuciente processitsquid illeres¬
pondit: immouero inquit biuiuunt quie corporum
uinclis. tam quã ecarcere euolauerunt: urã uero quae
dicitur esseuita mors ẽ : Si ad inferos mearemors

Expanded text:
habitatio humanae naturae, in qua se nouerat esse, promittitur, audiendi tamen talia desiderium frenat, temperat et sequestrat ut de uita aui et patris interroget, quid nisi temperantia est? Vt iam tum liqueret Africanum per quietem ad ea loca quae sibi deberentur adductum. In hac autem interrogatione de animae immortalitate tractatur. Ipsius enim consultationis hic sensus est: nos, inquit, arbitramur animam cum fine morientis extingui nec ulterius esse post hominem. Ait enim: «quos extinctos esse arbitraremur». Quod autem extinguitur, esse iam desinit. Ergo uelim dicas, inquit, si et pater Paulus tecum et alii supersunt. Ad hanc interrogationem, quae et de parentibus ut a pio filio, et de ceteris ut a sapiente ac naturam ipsam discutiente processit, quid ille respondit? «Immo uero, inquit, hi uiuunt, qui e corporum uinclis tamquam e carcere euolauerunt; uestra uero quae dicitur esse uita mors est.» Si ad inferos meare mors
Abbreviated transcription (Latin):
de in uerisclem̃ tẽteporemtor ridum cancria cleonis a estũ.
mollitiem autumnalis aura euimfrigoris inter utram que
tẽperiẽ omnia haec soliscursus et ratio dispensat iure ergo cor
caelidicitur perquem fiunt omnia quaediuinaratione
fieriui demus ẽ. et haec causa propterquã iure corcaeliuo¬
cetur quod natura ignis semꝑ in motu perpetuo queagitatu
ẽ solem autẽ ignis aetherii fontẽ dictum eẽ rettulimus: hoc
ẽ ergosolinae there quod in animali corcuius istanatura ẽ
neum quã cesset amotua ut breuis eius quocũq casuabagita¬
tioneces satio moxanimal interimathaecde eo quodmundi
itẽ uocauit curuero et temperatiomundidictus sitratio¬
in aperto ẽ ita enim non solum terrã sed ipsum quo que ca e¬
lum quod ueremundus uocatur temperarisolecertis simũ
ẽ ut extremitates eius quae auia solis longis si mereces¬
serunt omnicareant beneficio caloris et una frigoris per¬

Expanded text:
dein ueris clementem teporem, torridum Cancri ac Leonis aestum, dein ueris clementem teporem, torridum Cancri ac Leonis aestum, mollitiem auctumnalis aurae, uim frigoris inter utramque temperiem, omnia haec solis cursus et ratio dispensat. Iure ergo cor caeli dicitur, per quem fiunt omnia quae diuina ratione fieri uidemus. Est et haec causa propter quam iure cor caeli uocetur, quod natura ignis semper in motu perpetuoque agitatu est; solem autem ignis aetherii fontem dictum esse rettulimus; hoc est ergo sol in aethere quod in animali cor, cuius ista natura est ne umquam cesset a motu; aut breuis eius quocumque casu ab agitatione cessatio mox animal interimat. Haec de eo quod mundi mentem uocauit. Cur uero et «temperatio» mundi dictus sit, ratiin aperto est. Ita enim non solum terram, sed ipsum quoque caelum, quod uere mundus uocatur, temperari sole certissimum est, ut extremitates eius, quae a uia solis longissime recesserunt, omni careant beneficio caloris et una frigoris per
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ lumin a sedhunc ducem et principem: quemheraclitus
fontẽca elestis lucis appellat duxergo ẽ quia omnes lu¬
minis maiestate praecedit princeps qui a ita emin et ut
propterea quod talis solus appareat soluocetur mode¬
rator reliquorũ dicitur quia ipsecursus eorũ recursusq
moderatur : Namcerta spatii definitio ẽ ad quã cum
una quaeq: erratica stella recedens a sole ꝑuenerit. tam¬
quamultra prohibeatur accedere agire trouideturs etrur¬
suscumcertã partẽ receden do contigerit ad directicursus
consueta reuocaturita solisuis et potestas motus reliquorũ
luminũ constituta dimensi onemoderatur mens mundiita
appellatur ut phrsicieum corcaeliuo cauerunt in denimirũ
quodomnia quaestataratione perca elum fieriui demus di¬
em noctemq: et migrantes interu trumq prolixitatis breui¬
tatis queuices et certis tẽporibus aequã utriusq mensuram

Expanded text:
esse lumina, sed hunc ducem et principem quem Heraclitus esse lumina, sed hunc ducem et principem quem Heraclitus fontem caelestis lucis appellat. «Dux» ergo est, quia omnes luminis maiestate praecedit; «princeps», quia ita eminet ut propterea quod talis solus appareat, sol uocetur; «moderator reliquorum» dicitur, quia ipse cursus eorum recursusque moderatur. Nam certa spatii definitio est ad quam cum unaquaeque erratica stella, recedens a sole, peruenerit, tamquam ultra prohibeatur accedere, agi retro uidetur, et rursus, cum certam partem recedendo contigerit, ad directi cursus consueta reuocatur. Ita solis uis et potestas motus reliquorum luminum constituta dimensione moderatur. «Mens mundi» ita appellatur ut physici eum cor caeli uocauerunt, inde nimirum quod omnia quae stata ratione per caelum fieri uidemus, diem noctemque et migrantes inter utrumque prolixitatis breuitatisque uices et certis temporibus aequam utriusque mensuram,
Abbreviated transcription (Latin):
uolan doseus tando futura pennis ueluoce significant
nescientes : sic quoq: tamen iureuocabitur hic salutaris
ille terribilis cum perhunc prospera perillum significenur
in commoda . In his autem tot nominibus quae desoledicunt᷑
non frus tranecadlaudis pompam lasciuit oratios edres
uera euo cabulis exprimuntur dux et princeps ait et mo¬
dera tor luminum reliquorũ mens mundi et temperatio:
plato intima eocum de octosphaeris loquȩretur sicaitut
autẽ peripsos octo circuitus celeritatis et tarditatis cer¬
tamensura et sit et noscatur deus in ãbitu supra terram
secundolumen accendit quod nuncsolem uocamus uidesut
haec difinitio uulteẽ omnium sphaerarũ lumen in solesed
cicero sciens eti amceteras stellas haberelu mensuum solãq
lunam ut saepeiam diximus propriocarereobscuritatem
definitionis huiusliquidius ab soluens et osten:dens in sole

Expanded text:
uolando seu stando, futura pennis uel uoce significant uolando seu stando, futura pennis uel uoce significant nescientes. Sic quoque tamen iure uocabitur hic salutaris, ille terribilis, cum per hunc prospera, per illum significentur incommoda. In his autem tot nominibus quae de sole dicuntur, non frustra nec ad laudis pompam lasciuit oratio, sed res uerae uocabulis exprimuntur. «Dux et princeps», ait, «et moderator luminum reliquorum, mens mundi et temperatio.» Plato in Timaeo, cum de octo sphaeris loqueretur, sic ait: «Vt autem per ipsos octo circuitus celeritatis et tarditatis certa mensura et sit et noscatur, deus in ambitu supra terram secundo lumen accendit quod nunc solem uocamus.» Vides ut haec definitio uult esse omnium sphaerarum lumen in sole; sed Cicero, sciens etiam ceteras stellas habere lumen suum, solamque lunam, ut saepe iam diximus, proprio carere, obscuritatem definitionis huius liquidius absoluens et ostendens in sole
Abbreviated transcription (Latin):
credatur iouis ta menstella cũ solead com modatior ẽ et uene¬
ria cumluna ad queideouitae nos traemagis commodant qua¬
siluminibus uita enos traeauctoribus numerorum ratione
concordessa turniautẽ martis que stella gita non habent cũ
luminib: conpetentiã ut tamen aliqua uel extremanumerorũ
linea saturnus adsolem mars aspiciat ad lunami deomincs
commodiuitae humanae existimantur quasi cũ uita eaucto¬
ribus arta numerorũ ratione ñ iuncti curta menet ipsi non¬
nunquamopes uel claritatẽ hominibus prȩsta recredantur
ad alterum debetpertinere tractatũ quihic sufficit a peru¬
is serationẽcuralia terribilis alia salutaris existimetur
et plotinus quidem in libro qui inscribitursi faciuntastrapro¬
nuti at nihilui uel potestate eorũ hominibus eueni resedea
quaedecretinecessitas in singulos sancit ita perhorum septẽ
transitũ stationẽ reces sumuemons trariut aues seu praeter¬

Expanded text:
credatur, Iouis tamen stella cum sole accommodatior est et Venecredatur, Iouis tamen stella cum sole accommodatior est et Veneria cum luna, atque ideo uitae nostrae magis commodant, quasi luminibus uitae nostrae auctoribus numerorum ratione concordes. Saturni autem Martisque stellae ita non habent cum luminibus competentiam, ut tamen aliqua uel extrema numerorum linea Saturnus ad solem, Mars adspiciat ad lunam. Ideo minus commodi uitae humanae existimantur, quasi cum uitae auctoribus arta numerorum ratione non iuncti. Cur tamen et ipsi nonnumquam opes uel claritatem hominibus praestare credantur, ad alterum debet pertinere tractatum, quia hic sufficit aperuisse rationem cur alia terribilis, alia salutaris existimetur. Et Plotinus quidem, in libro qui inscribitur Si faciunt astra, pronuntiat nihil ui uel potestate eorum hominibus euenire, sed ea quae decreti necessitas in singulos sancit, ita per horum septem transitum, stationem recessumue monstrari, ut aues, seu praeter
Abbreviated transcription (Latin):
qua si nomina numerorũ accipia suolo insequentibus uero cũ
de ar monia caeliloquem urquid sint hinu meri qui due pos¬
sint oportunius aperiemus modohocnos sesufficiat qui asine
his numeris nulla conligationulla potest eẽ concordix uitã
uero nostram praecipuesol et luna moderantur nam cũ sint
crescendinatura delun ari adnos globositateper ueniunt
sic utriusq: luminis beneficiohȩc nobis constatuita qua frui¬
murconuersatiota mennostra et prouentus actuumtã adipsa
duo lumina quã ad quinq uagas stellas refertur sed harum
stellarũ alias interuentus numerorũ quorũ supra fecimus
mentionem cum luminib: bene iungit acsociat alias nullus
applicat numerinexus ad lumina ergo ueneria et iouialis
stella perhos numeros luminiutriq: sociantur sed iouialis soli
peromnis lunae uero perplures et ueneri a lunae peromnes.
soliperplures numeros adgregatur hinclicet utraq benefica

Expanded text:
quasi nomina numerorum accipias uolo; in sequentibus uero, cum quasi nomina numerorum accipias uolo; in sequentibus uero, cum de harmonia caeli loquemur, quid sint hi numeri quidue possint opportunius aperiemus. Modo hoc nosse sufficiat quia sine his numeris nulla colligatio, nulla potest esse concordia. Vitam uero nostram praecipue sol et luna moderantur. Nam cum sint crescendi natura, de lunari ad nos globositate perueniunt. Sic utriusque luminis beneficio haec nobis constat uita qua fruimur. Conuersatio tamen nostra et prouentus actuum tam ad ipsa duo lumina quam ad quinque uagas stellas refertur; sed harum stellarum alias interuentus numerorum quorum supra fecimus mentionem cum luminibus bene iungit ac sociat, alias nullus applicat numeri nexus ad lumina. Ergo Veneria et Iouialis stella per hos numeros lumini utrique sociantur, sed Iouialis soli per omnes, lunae uero per plures, et Veneria lunae per omnes, soli per plures numeros aggregatur. Hinc licet utraque benefica
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ exstellarũ colore nam fulgetiouis rutilat martis alterum
extracta tueorum qui dehis stellis ad hominũ uitammana¬
reuolunt aduersa uel prosperanam plerumq demartis t̃ri¬
bilia deiouis salutaria eueni redefiniunt : Causam siquis for¬
te altius quaerat undediuinis maliuolentia. Xut stella ma¬
lefica eẽ dicatur si cut demartis et saturnis tellis existimat᷑¬
autcurnotabilior benignitas iouis et ueneris inter genethia¬
logos habeatur cum sit diuinorũ unanatura in mediũ profe¬
ramrationem a pud unum omnino quod sciam lectã nampto¬
lemȩus in libris tribus quos dearmonia composuit patefecit
causam quã breui terexplicabo : Certi sunt numeriperquos
interomnia quae sibi conueniunt iunguntur. aptantur
fitiugabilis competentia nec quic quã potest alterinisi per
hosnumeros conuenires untautemepitritus. hemiolius e pog¬
dous duplaris triplaris qua druplus quae hocloco inter im

Expanded text:
est ex stellarum colore — nam fulget Iouis, rutilat Martis —, alterum est ex stellarum colore — nam fulget Iouis, rutilat Martis —, alterum ex tractatu eorum qui de his stellis ad hominum uitam manare uolunt aduersa uel prospera. Nam plerumque de Martis terribilia, de Iouis salutaria euenire definiunt. Causam si quis forte altius quaerat unde diuinis maliuolentia, ut stella malefica esse dicatur, sicut de Martis et Saturni stellis existimatuaut cur notabilior benignitas Iouis et Veneris inter genethlialogos habeatur, cum sit diuinorum una natura, in medium proferam rationem, apud unum omnino, quod sciam, lectam. Nam Ptolemaeus in libris tribus quos De harmonia composuit patefecit causam, quam breuiter explicabo. Certi sunt numeri per quos inter omnia quae sibi conueniunt, iunguntur, aptantur, fit iugabilis competentia, nec quicquam potest alteri nisi per hos numeros conuenire. Sunt autem hi epitritus, hemiolius, epogdous, duplaris, triplaris, quadruplus. Quae hoc loco interim
Abbreviated transcription (Latin):
tantum in terlun am solemq: quantum interduo decĩetunũ :
ex his apparet totius a sum moinimum spatiicertam ex me¬
dia parte diuisionem solis regione non fieri sed quia hic denu¬
merolo queba turin quouere qui quartus et medius ẽ ideo
pronuntiauit quidem medium sed propterla tentem spatiorũ
dimension ẽ uerbum quo hanc definitionem tẽperaret adiecit
Notandim quod eẽ stellam saturniet alterã iouis martis
aliam nonnaturae constitutio sedhumana persuasio. ẽ
quaestel lis numeros et nomina fecit non enim ait illa quae
saturnia ẽ sed quã in terrissaturniam nominantetilleful¬
gorqui diciturio uis et quem martium dicitis adeo expressit
in singulis nomina haecnon eẽ inuenta naturae sed hominem
commen da significationi dis tinctinis ad commoda. Quod uero
fulgoremiouis humanogeneri prosperum etsalutarẽ contra
martis rutilum et terribilem terrisuocauit alterum tractũ

Expanded text:
tantum inter lunam solemque quantum inter duodecim et unum. tantum inter lunam solemque quantum inter duodecim et unum. Ex his apparet totius a summo in imum spatii certam ex media parte diuisionem solis regione non fieri. Sed quia hic de numero loquebatur, in quo uere qui quartus et medius est, ideo pronuntiauit quidem medium, sed propter latentem spatiorum dimensionem uerbum quo hanc definitionem temperaret adiecit. Notandum quod esse stellam Saturni et alteram Iouis, Martis aliam, non naturae constitutio sed humana persuasio est, quae ... stellis numeros et nomina fecit. Non enim ait illa «quae Saturnia est» sed «quam in terris Saturniam nominant» et «ille fulgor qui dicitur Iouis», et «quem Martium dicitis»; adeo expressit in singulis nomina haec non esse inuenta naturae, sed hominum commenta significationi distinctionis accommoda. Quod uero fulgorem Iouis humano generi prosperum et salutarem, contra Martis rutilum et terribilem terris uocauit, alterum tractum
Abbreviated transcription (Latin):
quartum de septem solem uelit quartus autem interseptem
Nonferem edius sed omnimodo medius et sit et habea turnon ab¬
ruptemediumsolem sed fere medium dixerithis uerbis deinde
septem mediamfereregionẽ solobtinetsed nonuacat a diectio
qu ahaec pronuntiatiotẽ peratur nã solquartũ locũ obtinens
mediamregionem tenebitnum eros pationontenebit sunter t̃¬
nos enim sũm mos et imos locatur sine dubiome dius ẽ numero:
sed totius spatii quod septem sphaera eoccupant dimensione
perspecta regiosolis non inuenitur in medios patiolo cata quia
magis a sum moipsequã ab ipsoreces sit ima postremitas quod sine
ulla disceptationis amba geconpendiosa probabit ad sertiosa tur¬
nis tella quae summa ẽ todia cũ triginta annis pera grat solme¬
dius an nouno lunaultima un omen senon inte grotantum ergo
inter ẽ in tersolem etsaturnum quantũ interunũ et triginta:

Expanded text:
quartum de septem solem uelit, quartus autem inter septem quartum de septem solem uelit, quartus autem inter septem non fere medius, sed omni modo medius et sit et habeatur, non abrupte medium solem, sed «fere» medium dixerit his uerbis: «deinde de septem mediam fere regionem sol obtinet.» Sed non uacat adiectio qua haec pronuntiatio temperatur. Nam sol quartum locum obtinens mediam regionem tenebit numero, spatio non tenebit. Si inter ternos enim summos et imos locatur, sine dubio medius est numero, sed, totius spatii quod septem sphaerae occupant dimensione perspecta, regio solis non inuenitur in medio spatio locata, quia magis a summo ipse quam ab ipso recessit ima postremitas: quod sine ulla disceptationis ambage compendiosa probabit adsertio. Saturni stella, quae summa est, zodiacum triginta annis peragrat, sol medius anno uno, luna ultima uno mense non integro. Tantum ergo interest inter solem et Saturnum quantum inter unum et triginta,
Abbreviated transcription (Latin):
et ipsa finis sit sed liqui dissi mȩ lucis eagnis aetherii ideo quãuis
densius corpus sit quã cetera caelestia ut multota menterreno
purius fit acceptae lucipene trabileadeo ut eam deserursus
emittatnullum ta menad nosperferentẽ sen sumcaloris quia
lucisra diuscũ ad nos deoriginesua id ẽ desoleperuenitnatu¬
ram secũ ignis dequonascitur deueit cum uero in luna e corpus
in fundituretinderesplendetsolamrefunditclaritudinem
non caloremnam et speculumcum splendorem de seui oppositi
eminu signisemittit solamignis similitudinem carentem sensu
caloris ostendit : Quem solior dinemplato dederit ueleius au¬
ctores quos uecicero secutus quartum locum globoeius ad signa¬
uerit uel quaeratio persuasionem huius diuersitatis induxerit
et curdixeritullius infimoq: orbiluna radus solis accessa con¬
uertitursatis dictum ẽ sed his hocadiciendum ẽ curcicero cũ

Expanded text:
et ipsa finis sit, sed liquidissimae lucis et ignis aetherii, ideo, quamuis et ipsa finis sit, sed liquidissimae lucis et ignis aetherii, ideo, quamuis densius corpus sit quam cetera caelestia, ut multo tamen terreno purius, fit acceptae luci penetrabile, adeo ut eam de se rursus emittat, nullum tamen ad nos perferentem sensum caloris: quia lucis radius, cum ad nos de origine sua, id est de sole, peruenit, naturam secum ignis de quo nascitur deuehit; cum uero in lunae corpus infunditur et inde resplendet, solam refundit claritudinem, non calorem. Nam et speculum, cum splendorem de se ui oppositi eminus ignis emittit, solam ignis similitudinem, carentem sensu caloris, ostendit. Quem soli ordinem Plato dederit uel eius auctores, quosue Cicero secutus quartum locum globo eius adsignauerit, uel quae ratio persuasionem huius diuersitatis induxerit et cur dixerit Tullius «in infimoque orbe luna radiis solis accensa conuertitur», satis dictum est; sed his hoc adiciendum est cur Cicero, cum
Abbreviated transcription (Latin):
omne quicquid ẽ lux naturalis et sua ẽ quactota cumigne suo
ita sphaerae solis incumbitut caelitonae quae procula sole
sunt perpetuo frigoreo ppressaes intsicut infraostendetur:
luna uero qui a sola ipsa subsole ẽ etcaducorũiamregioni lucesu
carenti proxima lucem nisi de superposito solecui res plendechabere ñ po¬
tuit: deniq quia totius mundip᷑ ars t̃raẽ aetheris autẽ imaparsluna ẽ:
lunã quoq t̃rã sȩtheriã uocauer̃ immobilistam̃ ut t̃ra essencri
non potuit qui ains phaera quae uolui turnibilma netim mobile
praetercentrum mundanȩ autẽ sphaerae terracentrum est
ideo solaimmo bilis perseueratrursus terra accepto solis lu¬
mineclarescit tã tum modonon relucetlunaspeculiin tar lumen
quodinlus traturemittit qui ailla aeris et aquae quaeperse
concreta et densa sunt fex habeturetideo extremauastita teden¬
seta ẽ nec ultra superficiem quauis luce penetratur : haec licet

Expanded text:
omni quicquid est, lux naturalis et sua est, quae tota cum igne suo ita sphaerae solis incumbit ut caeli zonae quae procul a sole sunt perpetuo frigore oppressae sint, sicut infra ostendetur. Luna uero, quia sola ipsa sub sole est et caducorum iam regioni luce carenti proxima, lucem nisi de superposito sole, cui resplendet, habere non potuit. Denique quia totius mundi ima pars terra est, aetheris autem ima pars luna est, lunam quoque terram, sed aetheriam uocauerunt. Immobilis tamen, ut terra, esse non potuit, quia in sphaera quae uoluitur nihil manet immobile praeter centrum; mundanae autem sphaerae terra centrum est; ideo sola immobilis perseuerat. Rursus terra accepto solis lumine clarescit tantummodo, non relucet, luna speculi instar lumen quo illustratur emittit, quia illa aeris et aquae, quae per se concreta et densa sunt, faex habetur et ideo extrema uastitate denseta est, nec ultra superficiem quauis luce penetratur; haec licet
Abbreviated transcription (Latin):
maiestatem uitae prioris. qua ante quã incorpus
truderetur potita ẽ. solamq: eẽ in corpore uitã putan¬
tiss pariinter praetatione fleget hontem ardores ira¬
rum et cupiditatũ putarun gacherontem: quicquid
fecisse dixis seue usq ad tristitiã humanaeuarietatis¬
more nos paeniteqcocrtum: quicquid homines in luctum
lacrimasq: compellit: stigem quicquid interse huma nos
animos ingurgitem mergit odiorum: ipsam quoq: poena¬
rum descriptionẽ deipso usu conuersationis humanae.
sumptam crediderunt: uulturem iecurim mortaleton

Expanded text:
maiestatem uitae prioris qua, antequam in corpus truderetur, potita est, solamque esse in corpore uitam putantis. Pari interpretatione Phlegethontem ardores irarum et cupiditatum putarunt, Acherontem quidquid fecisse dixisseue usque ad tristitiam humanae uarietatismore nos paenitet, Cocytum quidquid homines in luctum lacrimasque compellit, Stygem quidquid inter se humanos animos in gurgitem mergit odiorum. Ipsam quoque poenarum descriptionem de ipso usu conuersationis humanae sumptam crediderunt, uulturem iecur immortale ton
Abbreviated transcription (Latin):
mẽ branatam tenui qualis in ouo ab exteriore testa: clau¬
ditur et intraseclaudit liquorem: hoccum aphrsicis dep̃hensũ sit :
Hippocrates quoque ipse quitam fallerae quam falli
nescit: experimenticertus ad seruit: referens in libro

Expanded text:
membrana tam tenui qualis in ouo ab exteriore testa clauditur et intra se claudit liquorem. Hoc cum a physicis deprehensum sit, Hippocrates quoque ipse, qui tam fallere quam falli nescit, experimenti certus adseruit, referens in libro
Abbreviated transcription (Latin):
duo sunt tropicimaiores ultimis. mediominores : et ipsi
exutraque parte . tona eustae : tenminum faciunt :
Praeter hos a liiduo sunt coluri. quibus nomen dedit

Expanded text:
duo sunt tropici maiores ultimis, medio minores, et ipsi ex utraque parte zonae ustae terminum faciunt. Praeter hos alii duo sunt coluri, quibus nomen dedit
Abbreviated transcription (Latin):
quorum unus e : ipse todiacus: qui ex his decem solus
potuit latitudinem hoc modo. quẽ referemus:
adipiscinatura caelestium circulorum incorpora¬
lis e linea quaeita mente concipitur : ut sola longitu¬
dinecenseatur. latum habere non possit : sed inzodi¬
aco. latitudinẽ signorum capacitasexigebat : quantũ
igitur spatii latadimensio porrectis sideribus occu¬
pabat duabus lineis limitatum ẽ : et tertia ducta
permedium : eclipticauocatur: quiacum cursum suũ
in eadem linea pariter solet luna conficiunt. alteri¬
us eorum necesse .ẽ. euenire defectum: solis. siei tunc
luna succedat: lunaesitunc aduersa sit soli : Ideonec
solum quam deficit. nisicumtricesimus lunaedies ẽ :
et nisi quinto decimo cursus sui dienescit luna defectũ :
sic enimeuenit. ut aut lunae contra solem posita e. ad
mutuandũ ab eo solitum lumen. subeadem inuentus linea.¬

Expanded text:
quorum unus est ipse zodiacus, qui ex his decem solus quorum unus est ipse zodiacus, qui ex his decem solus potuit latitudinem hoc modo quem referemus adipisci. Natura caelestium circulorum incorporalis est linea, quae ita mente concipitur ut sola longitudine censeatur, latum habere non possit; sed in zodiaco latitudinem signorum capacitas exigebat. Quantum igitur spatii lata dimensio porrectis sideribus occupabat, duabus lineis limitatum est; et tertia ducta per medium ecliptica uocatur, quia, cum cursum suum in eadem linea pariter sol et luna conficiunt, alterius eorum necesse est euenire defectum: solis, si ei tunc luna succedat; lunae, si tunc aduersa sit soli. Ideo nec sol umquam deficit nisi cum tricesimus lunae dies est, et nisi quinto decimo cursus sui die nescit luna defectum. Sic enim euenit ut aut lunae contra solem positae ad mutuandum ab eo solitum lumen sub eadem inuentus linea
Abbreviated transcription (Latin):
notabilem claritatem uideris diodorus ignemesse¬
densetae concretaeq natura einunam curuili mitis
semitam. discretione mundanae fabricae coacerbante
concretum : et id eouisum intuentis admittere reliquo
igne calestilucem suamnimia subtilitate diffusam.
non subiciente conspeccui democritus innumeras stellas
breuesq: omnes : quae spissotractu in unum coacttie. spa¬
tiis qua eangustissima interiacent opertis. uicinae
sibiundique et ideo passim diffusae lucis a spergine
continuum iunctilum inis corpusostendunt: sed posi¬
donius cuius definitioni plurium consensus accessit:
ait. lacteum caloris essesiderei fusionem: quam
ideo aduersa todia cocurbitas obliquauit :¬
ut quoniam solnumquam todiaci excedendo termi¬
nos. expertem feruoris suipartem caeli reliquam
deserebat hiccircus auia solis in obliquum recedens.
uniuersitatem flexucalido temperaret: quibus aut̃
partibus todiacum intersecet: superius iam relatũẽ
Haec delacteo: decem autem alii ut diximus circi sunt :

Expanded text:
notabilem claritatem uideri. Diodorus, ignem edensetae concretaeque naturae in unam curui limitis semitam discretione mundanae fabricae coaceruante concretum, et ideo uisum intuentis admittere, reliquo igne caelesti lucem suam nimia subtilitate diffusam non subiciente conspectui. Democritus, innumeras stellas breuesque omnes, quae spisso tractu in unum coactae, spatiis quae angustissima interiacent opertis, uicinae sibi undique et ideo passim diffusae lucis aspergine, continuum iuncti luminis corpus ostendunt. Sed Posidonius, cuius definitioni plurium consensus accessit, ait lacteum caloris esse siderei fusionem, quam ideo aduersa zodiaco curuitas obliquauit ut, quoniam sol numquam zodiaci excedendo terminos expertem feruoris sui partem caeli reliquam deserebat, hic circus, a uia solis in obliquum recedens, uniuersitatem flexu calido temperaret. Quibus autem partibus zodiacum intersecet, superius iam relatum est. Haec de lacteo. Decem autem alii, ut diximus, circi sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
terra econus obsistataut soliipsa succedens. obiectu suo.
abhumano aspectu. lumen eius repellat: indefectu ergo
solipsenilpatitur sed noster fraudatur aspectus :

Expanded text:
terrae conus obsistat, aut soli ipsa succedens obiectu suo ab humano aspectu lumen eius repellat. In defectu ergo sol ipse nil patitur, sed noster fraudatur aspectus
Abbreviated transcription (Latin):
inperfecta conuersio ambientesenim septentrionalem uiti¬
uerticem at que in de indiuersadiffusi. et se insum mo

Expanded text:
imperfecta conuersio. Ambientes enim septentrionalem uerticem atque inde in diuersa diffusi, et se in summo
Abbreviated transcription (Latin):
homenicus censor cum graecis in praecareturuo som¬
nes in quit in terram et a quam resolua minii nid
dicens quod est in natura humana turbidum quo
facta est homini prima concretio illud uero quod ẽ.
interaquam etaerem : armonia dicitur id ẽ apta et con¬
sonans conuenientia : quia hocspatium .ẽ. quod supenio¬
ribus inferiora conciliat. et facit dissona conuenire :
Inter aerem uero etignem oboedientia dicitur quia sicut
lutulenta et grauia superib necessitate iunguntur

Expanded text:
Homericus censor, cum Graecis imprecaretur: «uos omnes, inquit, in terram et aquam resoluamini», in id dicens quod est in natura humana turbidum, quo facta est homini prima concretio. Illud uero quod est inter aquam et aerem Harmonia dicitur, id est apta et consonans conuenientia, quia hoc spatium est quod superioribus inferiora conciliat et facit dissona conuenire. Inter aerem uero et ignem Oboedientia dicitur quia, sicut lutulenta et grauia superioribus Necessitate iunguntur
Abbreviated transcription (Latin):
circulorum suorum uerti cescurrunt intellegantur supra solem
locatȩcum ueroperinferiora commeantcirculorum soleis silrior
aestimeturilli sergo quis phaera searum subsoledixerunthoc

Expanded text:
circulorum suorum uertices currunt, intellegantur supra solem locatae, cum uero per inferiora commeant circulorum, sol eis superior aestimetur. Illis ergo qui sphaeras earum sub sole dixerunt, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
duo nomina solida sphera describitur : quae nec ex
globosi rotunditas desideretur. nec ex rotunditate
siglobus desit efficitur: cum alterũ forma alterum

Expanded text:
duo nomina solida sphaera describitur, quae nec ex globo, si rotunditas desideretur, nec ex rotunditate, si globus desit, efficitur, cum alterum forma, alterum
Abbreviated transcription (Latin):
euadatciui tatum uerorectores ceterique sapientescaelũ
respectu. uelcũ adhuc corpore tenentur habitantes facile
post corpus caelestem quam pȩnenon reliquerant sedẽ
reposcunt: Nec enim denihilo aut deuana adulatione
ueniebat quod quosdam urbium conditores aut claros
in republicauiros. innumerum deorũ consecrauit antiqui

Expanded text:
euadat. Ciuitatum uero rectores ceterique sapientes caelum respectu, uel cum adhuc corpore tenentur, habitantes, facile post corpus caelestem, quam paene non reliquerant, sedem reposcunt. Nec enim de nihilo aut de uana adulatione ueniebat, quod quosdam urbium conditores aut clariores in re publica uiros in numerum deorum consecrauit antiqui
Abbreviated transcription (Latin):
interitus cogitatio uiuentis erepta ẽ : ut ad moriendidesi deri¬
um ultro animaretur. maiestate promissaebeatitudinis et
caelestis habitaculi sed debeatitate quaedebetur conserua¬
toribus patriae. pauca dicenda sunt ut postea locum omnẽ

Expanded text:
interitus cogitatio uiuentis erepta est ut ad moriendi desideriinteritus cogitatio uiuentis erepta est ut ad moriendi desiderium ultro animaretur maiestate promissae beatitudinis et caelestis habitaculi. Sed de beatitate quae debetur conseruatoribus patriae pausa dicenda sunt, ut postea locum omne
Abbreviated transcription (Latin):
actus sineoffensa dubitandi per ordinem retulit et de
sola morte similis uisus ẽ. ambigenti baeoratio est :¬
quod siue dumhumanouel maerori parcitur ueltimori
scuquia utile ẽ hoc maxime latere pronius cetera ora¬
culis quam uitae finis ex primitur. aut cumdicitur nonsine
aliqua obscuritate profertur : His aliqua ex parte tractatis
progrediamur ad reliqua: sed quosis a fricane a lacrior
adtutandũ rempublicam sic habeto omnibus qui patriam
conseruarint adiuuerint. auxerinti certum esseincaelo
definitum locum. ubibeati a euo sempiterno fruantur :
Nibil ẽ enim illi principideo qui omnẽ mundum regit quod
quidem interris fiat acceptius. quam concilia coetusque.
hominũ iure sociati quaeciuitates appellantur : earum re:
ctores et seruatores. hinc profectuhuc reuertuntur: bene
et oportunae. postquã demorte praedixit. mox praemia bo¬
nis postobitum speranda subiecit: quibus ad eo ametu p̃dicti

Expanded text:
actus sine offensa dubitandi per ordinem rettulit et de actus sine offensa dubitandi per ordinem rettulit et de sola morte similis uisus est ambigenti, haec ratio est quod, siue dum humano uel maerori parcitur uel timori, seu quia utile est hoc maxime latere, pronius cetera oraculis quam uitae finis exprimitur; aut, cum dicitur, non sine aliqua obscuritate profertur. His aliqua ex parte tractatis progrediamur ad reliquad tutandam rem publicam, sic habeto: omnibus, qui patriam conservaverint, adiuverint, auxerint, certum esse in caelo definitum locum, ubi beati aevo sempiterno fruantur; nihil est enim illi principi deo, qui omnem mundum regit, quod quidem in terris fiat, acceptius quam concilia coetusque hominum iure sociati, quae civitates appctores et seruatores hinc profecti huc reuertuntur.» Bene et opportune, postquam de morte praedixit, mox praemia bonis post obitum speranda subiecit. Quibus adeo a metu praedicti
Abbreviated transcription (Latin):
instruendo regno fataliter eligendam . satis abundeq: delio
instructus oraculo inerrorem tamen unius uerbi neglegentia:
relapsus est: non quidem fuerat locorum quae petere debe¬
ret nomen in sertum : sed cum origo uetus parentum sequen¬
dadiceretur. fuit in uerbis quod inter cretam. et i taliam.
qua e ipsius gentis auctores utraque produx erant. magis
ostenderet. et quod aiunt digito demonstraret italiam:
nam cum fuissent indeteucer. hinc dardanus uox sacra
sicadloquendodardanidae duria perte consulentibus
italiam dequad ardanus profectuses set obiecitappellan¬
do eos parentis illius nomine cuius eratorigo rectius eli¬
genda et hiccertae quidem denuntiationis ẽ. quod de
scipionis fine praedicitur . sed gratia conciliandae obs¬
curitatis inserta dubitatione dicto tamen quod initio
somnii continetur. absoluitur : Nam cumdicitur circuitu
naturali summã tibi fatalem confecerit. uitaribunc finẽ
non posse pronuntiat: quod autem scipioni reliquos uitae

Expanded text:
instruendo regno fataliter eligendam satis abundeque Delio instructus oraculo, in errorem tamen unius uerbi neglegentia relapsus est. Non quidem fuerat locorum quae petere deberet nomen insertum, sed, cum origo uetus parentum sequenda diceretur, fuit in uerbis quod inter Cretam et Italiam, quae ipsius gentis auctores utraque produxerant, magis ostenderet et, quod aiunt, digito demonstraret Italiam. Nam cum fuissent inde Teucer, hinc Dardanus, uox sacra, sic adloquendo Dardanidae duri, aperte consulentibus Italiam, de qua Dardanus profectus esset, obiecit, appellando eos parentis illius nomine cuius erat origo rectius eligenda. Et hic certae quidem denuntiationis est quod de Scipionis fine praedicitur, sed gratia conciliandae obscuritatis inserta dubitatio dicto tamen quod initio somnii continetur absoluitur. Nam cum dicitur «circuitu naturali summam tibi fatalem confecerint», uitari hunc finem non posse pronuntiat. Quod autem Scipioni reliquos uitae
Abbreviated transcription (Latin):
ctorisuo ac sibi debenssimplicem sortita naturam cum sȩa¬
nimande in mensitati uniuersitatis infundatnullum
in it tamen cũ suaunita tediuortium:ui des ut haec monas
orta a primarerum causa adusque animam ubiq: in¬
tegra et semper in diui dua continuationem i potestatis
obtineat: Haec demonadecastigatius quã secopia sug¬
gerebat nec tere mordeat quod cum omninu mero prae

Expanded text:
ctori suo ac sibi debens, simplicem sortita naturam, cum se animandae immensitati uniuersitatis infundat, nullum init tamen cum sua unitate diuortium. Vides ut haec monas, orta a prima rerum causa, adusque ad animam ubique integra et semper indiuidua, continuationem potestatis obtineat. Haec de monade castigatius quam se copia suggerebat. Nec te remordeat quod, cum omni numero prae
Abbreviated transcription (Latin):
si patur : et quiauna ex his manifesta etomnib: nota est
altera non nisi sapientibus dep̃hensa ceteris eãuitam
eẽ credentibus: Ideo hoc ignoratur aplurimis cur
eundem mortis deumimodo ditem modo immitem: uoce

Expanded text:
sipatur. Et quia una ex his manifesta et omnibus nota est, sipatur. Et quia una ex his manifesta et omnibus nota est, altera non nisi a sapientibus deprehensa, ceteris eam uitam esse credentibus, ideo hoc ignoratur a plurimis cur eundem mortis deum modo Ditem, modo immitem uoce
Abbreviated transcription (Latin):
capiti interxepulas imminere : cumq: illeet siculas
et trrannicas copias praesentis mortis periculo gra¬
ua retur. talis .ẽ in quit dionisius uita quam beatã
putabas. sic semper mortem nobi s imminentem
uidemus : aestima quando eẽ felix poterit quitime¬
re non desinit : secundũ haec igitur quaeathe ologis
adseruntur. siuerequisque suos patimur manes.¬
et inferos in his corporibus. eẽ credimus : quid aliud in¬
tellegendum ẽ quam mori animam cum ad corporis in¬
ferna demergitur. uiuere autem cum ad supera post cor¬
pus euadit : Dicendũ ẽ quid his corporis postea uerisol¬
licitior inquisitor phrlosophia ecultus adiecerit : Nam
et qui primum prtagoran. et qui postea platonem secuti
sunt: duas essemortes unamanimae. animalis alteram :¬
prodiderunt: morianimal.cum anima discedit ecor¬
pore ipsam uero animã moriad serentes : cuma simpli¬
ci et in diuiduo fontenaturae in membra corporea dis¬

Expanded text:
capiti inter epulas imminere; cumque ille et Siculas capiti inter epulas imminere; cumque ille et Siculas et tyrannicas copias praesentis mortis periculo grauaretur, «talis est,» inquit Dionysius, «uita quam beatam putabas: sic semper mortem nobis imminentem uidemus. Aestima quando esse felix poterit qui timere non desinit.» Secundum haec igitur quae a theologis adseruntur, si uere quisque suos patimur maneet inferos in his corporibus esse credimus, quid aliud intellegendum est quam mori animam cum ad corporis inferna demergitur, uiuere autem cum ad supera post corpus euadit? Dicendum est quid his postea ueri sollicitior inquisitor philosophiae cultus adiecerit. Nam et qui primum Pythagoram et qui postea Platonem secuti sunt, duas esse mortes, unam animae, animalis alteram prodiderunt, mori animal cum anima discedit e corpore, ipsam uero animam mori adserentes cum a simplici et indiuiduo fonte naturae in membra corporea dis
Abbreviated transcription (Latin):
tiuntur. nescientes parta respiceredumegent ha¬
bendissillos radiis rotarum pende redistrictos qui
nihil consilio praeuidentes. nihil ratione moderan¬
tes nihil uirtutib: explicantes. seque et actus om̃s
suos fortunae permittentes casibus et fortuitis
semper rotantur : saxum ingens uoluere in efficacibus
laboriosisque conatibus uitamterentes: atram silicem
la psuram semper et cadenti similem illorum capitibus
imminere :qui arduas potestates et in faustam ambi¬
unt trrannidem num quã sinetimore uicturi et co¬
gentes subiectũ uulgus odissedum metuat : semper¬
sibi uidentur exitium quod merentur excipere :
nec frustraboc teo logi suspicati sunt : Nam et dionisi¬
us aulae siculae inclementissimus incubĩtor. famili¬
ari quondam suo solã beatã existimante uitam trran¬
ni: uolens quam perpetuo metumisera quam que in¬
pendentium semper periculorum plena esset osten¬
dere: g̃ladium uagina raptum. et a capulo defilotenui
pendentem mucronedemis soius sit familiaris illius

Expanded text:
tiuntur, nescientes parta respicere dum egent habendis. Illos radiis rotarum pendere districtos qui, nihil consilio praeuidentes, nihil ratione moderantes, nihil uirtutibus explicantes, seque et actus omnes suos fortunae permittentes, casibus et fortuitis semper rotantur. Saxum ingens uoluere inefficacibus laboriosisque conatibus uitam terentes; atram silicem lapsuram semper et cadenti similem illorum capitibus imminere qui arduas potestates et infaustam ambiunt tyrannidem, numquam sine timore uicturi, et, cogentes subiectum uulgus odisse dum metuat, sempersibi uidentur exitium quod merentur excipere. Nec frustra hoc theologi suspicati sunt. Nam et Dionysius, aulae Siculae inclementissimus incubator, familiari quondam suo solam beatam existimanti uitam tyranni uolens quam perpetuo metu misera quamque impendentium semper periculorum plena esset ostendere, gladium uagina raptum et a capulo de filo tenui pendentem mucrone demisso iussit familiaris illius
Abbreviated transcription (Latin):
latis destatuin quitpublicocreden dum regiosomnio. quod
si alt̃ uidissetrepuar emꝰ ut futtile : sñ abreerat ut scipio etsi
necdũ adepttunc fuerat c̃sulatũ necera trector exercitꝰ. cartha¬
ginis somniaret interitum cuius erat auctor futurus audi

Expanded text:
latis: «De statu, inquit, publico credendum regio somnio, quod, latis: «De statu, inquit, publico credendum regio somnio, quod, si alter uidisset, repudiaremus ut futile.» Sed non ab re erat ut Scipio, etsi necdum adeptus tunc fuerat consulatum nec erat rector exercitus, Carthaginis somniaret interitum cuius erat auctor futurus audi
Abbreviated transcription (Latin):
parari ꝓublicum quo duictori ampatria eetcartha¬
ginis interitum et capito linum triumphum acsollici¬
tudinẽ futura eseditionis agnouit: generale : quod caelũ
caeli quecirculos conuersionis que concentum uiuo ad huc
homininoua et in cognita stellarum etiam acluminum
mo tus terrae que omnissitum suspicienda uel despiciendo
concepit : Nec dicipotest non aptũ fuis sescipo nis personae
somni umꝰ quod et generale es set et publicum qui a nec dum
illi contigis setam plissimusmagis tratus immocum ad huc
ut ipsedicit paenemiles haberetur a iun enim non haben¬
da proueris destatuciuitatis somnia nisi quaerector eius
magis tratus ueuidis set aut quae deplebe non unus sed multi
similia somniassent : ideo apud homerum cum in concilio grae¬
corum aga mem non somnium quod deinstruendo proelio
uiderat publicaret nestor qui non minusp seprudentia quã
omnisiuuenta uiribus iuui texercitum concilians fidem re¬

Expanded text:
parari; publicum, quod uictoriam patriae et Carthaparari; publicum, quod uictoriam patriae et Carthaginis interitum et Capitolinum triumphum ac sοllicitudinem futurae seditionis agnouit; generale, quod caelum caelique circulos conuersionisque concentum, uiuo adhuc homini noua et incognita, stellarum etiam ac luminum motus terraeque omnis situm suspiciendo uel despiciendo concepit. Nec dici potest non aptum fuisse Scipionis personae somnium quod et generale esset et publicum quia necdum illi contigisset amplissimus magistratus, immo cum adhuc, ut ipse dicit, paene miles haberetur. Aiunt enim non habenda pro ueris de statu ciuitatis somnia nisi quae rector eius magistratusue uidisset, aut quae de plebe non unus sed multi similia somniassent. Ideo apud Homerum, cum in concilio Graecorum Agamemnon somnium quod de instruendo proelio uiderat publicaret, Nestor, qui non minus ipse prudentia quam omnis iuuenta uiribus iuuit exercitum, concilians fidem re
Abbreviated transcription (Latin):
accidis segenera leest cũ circa solis orbem luna rem ueglobũ
seuali a sidera uel caelumomnes ueterras aliquid somniat
in nouatum: Hocergo quod scipio uidis seseredtulit ettria
illa quae sola probabilia sunt genera principalitatis am¬
plectitur. et omnes ipsius somniis pecies attingitest̃ enim
oraculum quia paulus eta fricanus uter queparens sancti
grauesque ambonec alienia sacerdotio quidillieuenturũ
esset denunti aueruntȩstuisio quia loca ipsa in quibus post
corpus uel qualis futuris eẽtaspexitest somnium quarerũ
qua e illi narratae sunt altitudotecta profundita tepru¬
dentiae non potest nobis nisi scientia interpraetionis a¬
periri : Adpsius quo que somnii species omnes refertur:
est proprium quia ad supera ipseperductus est et dese
futura cognouitest alienũ quod quem statum aliorũ
animȩ sortitae sint de prehendit commune quodeadẽ
locatamsibi quam ceteris eius dem meriti didicit prae¬

Expanded text:
accidisse; generale est, cum circa solis orbem lunaremue globum accidisse; generale est, cum circa solis orbem lunaremue globum seu alia sidera uel caelum omnesue terras aliquid somniat innouatum. Hoc ergo quod Scipio uidisse se rettulit et tria illa quae sola probabilia sunt genera principalitatis amplectitur, et omnes ipsius somnii species adtingit. Est enim oraculum, quia Paulus et Africanus uterque parens, sancti grauesque ambo nec alieni a sacerdotio, quid illi euenturum esset denuntiauerunt. Est uisio, quia loca ipsa in quibus post corpus uel qualis futurus esset aspexit. Est somnium, quia rerum quae illi narratae sunt altitudo, tecta profunditate prudentiae, non potest nobis nisi scientia interpretationis aperiri. Ad ipsius quoque somnii species omnes refertur: est proprium, quod ad supera ipse perductus est et de se futura cognouit; est alienum, quod quem statum aliorum animae sortitae sint deprehendit; commume, quod eadem loca tam sibi quam ceteris eiusdem meriti didicit prae
Abbreviated transcription (Latin):
Visio ẽ autem cumid quis uidet quod eodem modo quo a pparue¬
rat eueni etamicum pere gre commorantem quem non cogi¬
tabatuis us sibie st reuersumui dere et procedentiobuiusquem
uideratuenit amplexus depositum in quietes uscepit et matu¬
tinus ei precator occurritmandans pecuni aetutelam et fide
custo diȩcelanda committens : Somnium proprieuocatur
quod tegitfiguris etuelatambagibus non nis uinterpretatio¬
ne in tellegendam significationem rei quaede monstratun
quod quale sitnona nobis exponendum est cũ hocunus quisq
ex usu quid sit agnoscat huius quinque sunt species a ut enim
proprium aut alienũ aut commune aut publicum aut gene¬
rale ẽproprium estcum sequis facientẽ patientem ueali quid
somniatalienum cum alium communecũ seunacum alio
publicum es tcũ ciuitati foro ueuel theatroseu quibus libet
publicis moenibus actibus uetris teuel laetum quidaestimat

Expanded text:
Visio est autem cum id quis uidet quod eodem modo quo apparueVisio est autem cum id quis uidet quod eodem modo quo apparuerat eueniet. Amicum peregre commorantem quem non cogitabat uisus sibi est reuersum uidere, et procedenti οbuius quem uiderat uenit in amplexus. Depositum in quiete suscepit et matutinus ei precator occurrit mandans pecuniae tutelam et fidae custodiae celanda committens. Somnium proprie uocatur quod tegit figuris et uelat ambagibus non nisi interpretatione intellegendam significationem rei quae demonstratur, quod quale sit non a nobis exponendum est, cum hoc unusquisque ex usu quid sit agnoscat. Huius quinque sunt species: aut enim proprium aut alienum aut commune aut publicum aut generale est. Proprium est, cum se quis facientem patientemue aliquid somniat, alienum cum alium, commune cum se una cum alio; publicum est, cum ciuitati foroue uel theatro seu quibuslibet publicis moenibus actibusue triste uel laetum quid aestimat
Abbreviated transcription (Latin):
rent in fixi pecto reuultus. uerba que nec placidam menbris
datcura qui e tem: et posthaecanna soror quae mes uspen¬
sam in somni a terrent : Fantas mauero hocest uisum cum
in teruigiliam etadultam quietem in quadamutaiunt
prima somninebula adhuc seuigilare aestimansquidor¬
mire uix coepitaspicereui detur inruentes inseuel passim
uagantes formas a natura seum agnitudines eus pecie
discrepantes uarias que tempestatesrerum uellȩtas uel
turbulente : In hoc genere est et eΠIΛΛAT nC quempublica
persuasio quiescentes opinatur inuadere et ponderesuo
pressos acsentientes grauare : His duobus modis ad nul¬
lamnoscendi furturopemreceptis tribusceris in ingeni¬
um diuinationis instruimur: et estoraculum quidem cũ
in somnis parens uel alia sancta grauis que persona seu
sacerdos uel etiam deus a perte euenturum quidaut
non euenturũ faciendumuitan dumuedenunti at¬

Expanded text:
rent infixi pectore uultus uerbaque, nec placidam membris rent infixi pectore uultus uerbaque, nec placidam membris dat cura quietem, et post haec: Anna soror, quae me suspensam insomnia terrent? Φάντασμα uero, hoc est uisum, cum inter uigiliam et adultam quietem in quadam, ut aiunt, prima somni nebula adhuc se uigilare aestimans qui dormire uix coepit aspicere uidetur irruentes in se uel passim uagantes formas a natura seu magnitudine seu specie discrepantes uariasque tempestates rerum uel laetas uel turbulentas. In hoc genere est et ἐπιάλτης, quem publica persuasio quiescentes opinatur inuadere et pondere suo pressos ac sentientes grauare. His duobus modis ad nullam noscendi futuri opem receptis, tribus ceteris in ingenium diuinationis instruimur. Et est oraculum quidem cum in somnis parens uel alia sancta grauisque persona seu sacerdos uel etiam deus aperte euenturum quid aut non euenturum, faciendum uitandumue denuntiat