comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nos benigne. Eiectos nos in illud
litus exponimꝰ. et ne statim cur¬
mollicia detineri. egresses in tͣram
ut est mos humani ingenii na¬
turam locoꝵ cultumq habitanti¬
um uoluisse cognoscere. xpianos
nos esse: id p̃cipue querere an esfẽt
aliqui inter illas solitudines xꝑi¬
am. Tum uͦ ille flens gaulio.
ad genua nr̃a ꝓuoluit᷑. Iterum
nos ac sepiꝰ exosculantes: inuitat
ad orationem. Deinde positis in
terra ueruetum pellib: facit nos
discombere. Apponit prandium¬
sane locuplentissimum dimudiũ
panem ordeaceum. Framus autẽ
nos quatuor: ipse erat quintꝰ. Fasci¬
culum etiam herbe intulit. cuius
nomen extidit. que mente similis
exuberans folus. saporem mellis pre¬
stabat. Huiꝰ p̃dulci acmodũ su¬
auitate delectati: atq eesatiati sumꝰ
Ad hec subridens ego ad gallũ meũ.
Quid in quam Galle : Siacer ne tͥ
prandium. fasciculꝰ herbaꝵ et pa¬
nis dimidius uirisquinq: Tum
ille sicut est uerecondissimus. ali¬

Expanded text:
nos benigne. eiectos nos in illud nos benigne. eiectos nos in illud litus exponimus, et ne statim remollitie detineri: egressos in terram, ut sit mos humani Ingenii, naturam locorum cultumque habitantium uoluisse cognoscere: Christianos nos esse: id praecipue quaerere, an essent aliqui inter illas solitudines Christiani. tum uero ille flens prae gaudio ad genua nostra prouoluitur: iterum nos ac saepius exosculatus inuitat ad orationem: deinde expositis in terra ueruecum pellibus facit nos discsane locupletissimum, dimidium panem hordeaceum. Eramus autem nos quatuor, ipse erat quintus. Fasciculum etiam herbae intulit, cujus nomen excidit; quae menthae similis exuberans foliis, saporem mellis praestabat: hujus praedulci admodum suavitate delectati atque exsatiati sumus. Ad haec subridens ego ad Gallum meum, Quid, inquam, Galle? placetne tibi prandium, fasciculus herbarum et panis dimidius viris quinque? Tum ille, sicut est verecundissimus, ali
Abbreviated transcription (Latin):
sata nulla ꝓueniunt: quippe
instabili loco arentib harenis
ad omnem metum uentoꝵ ce¬
dentib uerum ubi adu̾sa q̃dã
a mari ꝓmunctoria uentis re¬
sistunt: terra aliquantulum
solidior herbam raram atq hispi¬
dam gignit. ea ouib est pabu¬
lum satis utile. Incole lacte
uiuunt. Qui sollerciores funt
uel ut ita dixerim ditiores. or¬
acto pane utuntur. Ea ibi sola
messis est. que celeritate ꝓuentus
ꝑ naturam solis siue aeris. uentoꝵ
casus euadere solet. quippe fertur
a die iacti seminis tͥcesimo die ma¬
turescere. Confistere aut̃ ibi hoĩes
non alia ratio facit. quam qͦd õs
tͥbouto liberisunt. Extrema siqͥdtẽ
cyrenoꝵ ora est deserto illi contigua
qͦd inter egyptum et affricã inter¬
iacet. ꝑ qͦd olim caro cesarem fu¬
giens diyxit exercitum. Ergo ubi¬
ad tugurium illud qͦd eminus
conspexeram ꝑtendi: inuenio se¬
nem in ueste pellicia molam ma¬
nu u̾tentem. Consalutatꝰ. accapit

Expanded text:
sata nulla proueniunt, quippe sata nulla proueniunt, quippe instabili loco arentibus harenis ad omnem motum uentorum cedentibus. uerum ubi auersa quaedam a mari promuntoria uentis resistunt, terra aliquantulum solidior herbam raram adque hispidam gignit: ea ouibus pabulum est satis utile. incolae lacte uiuunt: qui autem sollertiores sunt uel, ut ita dixerim, ditiores, hordeacio pane utuntur. ea ibi sola messis est, quae celeritate prouentus per naturam soli saeuientium uentorum casus euadere solet: quippe fertur a die iacti seminis tricensimo die maturescere. consistere autem ibi homines non alia ratio facit, quam quod omnes a tributo liberi sunt. extrema siquidem Cyrenorum ora est, deserto illi contigua, quod inter Aegyptum et Africam interiacet, per quod olim Cato Caesarem fugiens duxit exercitum. Ergo ad tugurium illud, quod eminus conspexeram, pertendi: ibi inuenio senem in ueste pellicia. molam manu uertentem. consalutatos accepit
Abbreviated transcription (Latin):
ire cartaginem. loca uisitare scõꝵ.
et p̃cipus ad sepulchrum eypria¬
ni martyris adorare. Quinto de¬
cimo die portum regressi ꝓuecti
q in altum alexandriam peten¬
tes reluctante austro pene in syr¬
tas illati sumus. Quod ꝓuidi
naute cauentes: iactis naueman¬
choris sistunt. Sub oculis aut̃
terra continens erat. in qua
scaphis egressi. cuii uacua ab hu¬
mano cultu ominia cerneremꝰ¬
gostudiofrus
xxplorandoꝵ locoꝵ gr̃a longi
processi. trib fere milib alittore
paruum tigurium inter bare¬
nas conspicio. Cuiꝰ tectum sicut
Salustiꝰ ait quasi carina nauis
erat contiguum terre satis fir¬
mis tabulatis constratum: nõ
qͦa ibi uis ymbriũ ulla timeat᷑
fuiss aut̃ illic pluuiami ne qͣn¬
do quidem auditum est: sedd
qͦa uentoꝵ ea uis est. ut si qͣndo
uel clementior ⁊ celo aliqͣntulꝰ
spirare flatus ceꝑit. maiꝰ ĩ illis
terris quam in ullo mari nau¬
fragrum sit. Nulla ibi genina

Expanded text:
ire Carthaginem, loca uisitare sanctorum ire Carthaginem, loca uisitare sanctorum et praecipue ad sepulchrum Cypriani martyris adorare. quinto decimo die que in altum, Alexandriam petentes, reluctante austro pene in Syrten illati sumus: quod providi nautae caventes, jactis navem anchoris sistunt. Sub oculis autem terra continens erat, in quam scaphis egressi cum vacua ab humano cultu omego studiosius explorandorum locorum gratia longius processi. tribus fere a litore milibus paruum tugurium inter harenas conspicio, cuius tectum, sicut Salustius ait, quasi carina nauis erat, contiguum terrae, satis firmis tabulatis constratum, non quod ibi uis imbrium ulla timeatur — fuisse autem illic pluuiam, ne quando quidem auditum est —, sed quod uentorum ea uis est, ut si quando uel clementiore caelo aliquantulus spirare flatus coeperit, maius in illis terris quam in ullo mari naufragium sit. nulla ibi germina,
Abbreviated transcription (Latin):
res quam noueras factos. s unũ
illum nr̃i qͦndam amantem. in
quo respirare ab istoꝵ ĩ sectanõĩb
solebanius. asꝑiorem nob̵ fuisse ꝙͣ
debuit. Nec uͦ quioquã in illum
inclementiꝰ dicam. quia et amicũ
colui. ⁊ tuns etiam amauicum
putabat᷑ in inicꝰ. Me aut̃ taci¬
tis cogitationib reuoluentem ad¬
modum doloris te conpungit. pe¬
ne nos sapientis et religiosi uiri
amicia destitutos. illum qͦndam
tam amicum nob. taui amaꝵ
in nos esse potuisse. Uerum hec
qui meroris plena sunt relinqua¬
nus. te potius ut ddudũ spopon¬
deras audiamus. Ita inqͥt fiat¬
postumianus. Quod cũ arciss:.
paululum om̃s anticuimus.
Deu cilitrum cui insederat ad
me ꝓpius admouit: atq ita ex¬
orsus est. Ante hoc trienmum qͦ
tempor tͥ sulpitiz huic abiens
uale dixi. ubi in narbona nauĩ
soluimus. quinto die portũ affrice
intrauimus. aoeo ꝓsꝑa dei nutu
nauigatio fuit. Libuit animo ad¬

Expanded text:
res quam noueras factos, sed unum res quam noueras factos, sed unum illum nostri quondam amantem, in quo respirare ab istorum insectationibus solebamus, asperiorem nobis fuisse quam debuit. nec uero quidquam in illum inclementius dicam, quia et amicum colui et tunc etiam amaui, cum putabatur inimicus. me autem haec tacitis cogitationibus reuoluentem admodum dolor iste conpugit, paene nos sapientis et religiosi uiri amicitia destam amicum nobis, tam amarum in nos esse potuisse. Verum haec, quae moeroris plena sunt, relinquamus: te potius, ut dudum spoponderas, audiamus. Ita, inqPostumianus. quod cum dixisset, paululum omnes conticuimus: dein cilicium, cui insederat, ad me propius admouit adque ita exorsus est. Ante hoc triennium, quo tempore tibi, Sulpici, hinc abiens ualedixi, ubi Narbone nauem soluimus, quinto die portum Africae intrauimus: adeo prospera Dei nutu nauigatio fuit. libuit animo ad
Abbreviated transcription (Latin):
possit. qui nr̃i causa tot maria.
tantumq terraꝵ emensus. a sũmo
ut ita dicam solis egressi usq in
eius occidua uenisti. Age gͦ qͥa
et secreti inter nos nec occupati
sumus. et sermoni tuo uacare
debrinus. Edissiras nob uelim
omueni ꝑegrinationis hystoriã.
qualiter in oriente fides xꝑi flo¬
reat. que sit scõꝵ quies. que in¬
stituta monachoꝵ. quantisq sig¬
nis ac uirnutib in seruis suis . xꝑe
oꝑetur. Nam certe quia ui his
regionib uiter ista que uiuimꝰ
ipsa uita nob fastidio est. libent᷑
exte audiemus. si uel in heremo
uiuere xꝑianis licet. Ad hec
postumranus faciem inqͥt ut de¬
siderare te uideo. s queso prius
exte audiam. an isti om̃s quos hic
reliqueram sacerdotes tales sĩt
quales eos. ante quam ꝓficiscerer
noueramus. Tum ego. Absit te in¬
quam ista querere: que aut una
mecum ut puto nosti. aut si ig¬
noras non audire sit maliꝰ. Iulud
reticere non possum. ñ solum illos
de quib interrogas. nichil melio¬

Expanded text:
possit, qui nostri causa tot maria tantumque terrarum emensus a summo, ut ita dicam, solis egressu usque in eius occidua uenisti. age ergo, quia et secreti inter nos nec occupati sumus et sermoni tuo uacare debemus, edisseras nobis uelim omnem tuae peregrinationis historiam, qualiter in Oriente fides Christi floreat , quae sit sanctorum quies, quae instituta monachorum, quantisque signis ac uirtutibus in semis suis Christus operetur. nam certe, quia in his regionibus inter ista quae uiuimus ipsa nobis uita fastidio est, libenter ex te audiemus, si uel in eremo uiuere Christianis licet. Ad haec Postumianus, faciam, inquit, ut desiderare te uideo. sed quaeso prius ex te audiam, an isti omnes, quos hic reliqueram sacerdotes, tales sint, quales eos antequam proficiscerer noueramus. Tum ego, absiste, inquam, ista quaerere, quae aut una mecum ut puto nosti, aut si ignoras, non audire sit melius. illud reticere non possum, non solum illos, de quibus interrogas, nihilo melio
Abbreviated transcription (Latin):
pio. Recte plane inqͥt postumia¬
nus in societate nr̃a gallus iste
atimbitꝰ. quia et si michi parũ
cognitꝰ est: pro eo taman qͦa nbi
est carissimus ñ potest michi ñ
esse carꝰ. maxime cum ex marti¬
ni sit discrplina: neq grauabor
quamlibet conserre nobiscũ ut
possitis confabulari. quippe cũ
ipter hoc uenerim. ut me huiꝰ
sulpicn mei. inx aut̃ utraq manu
complectebat᷑ desiderio. etiam u̾¬

Expanded text:
dio. Recte plane, inquit Postumiadio. Recte plane, inquit Postumianus; in societate nostra Gallus iste retinebitur: quia etsi mihi parum cognitus est, pro eo tamen quod tibi est charissimus, non potest mihi non esse charus, maxime cum ex Martini sit disciplina. Neque gravabor quamlibet conserte vobiscum, ut poscitis, fabulari: quippe cum huc propter hoc venerim, ut me hujus Sulpicii mei me autem utraque manu complectebatur desiderio etiam ver
Abbreviated transcription (Latin):
Eadem nocte michi in sompnis
re uisus es. ⁊ in iecta me manu na¬
here: ut nauim illam conscenlñ
furrexissem sompnium meum
ipse mecuni reputans. tinto
tui desiderio subito correptꝰ suo
ut nichil cunctatꝰ nauim cons̃¬
derem. tͥcessimo die massiliam
pulsus. inde huc decimo ꝑusi¬
affuit uoluntati. Tu mͦ ꝓpt̃ qui
tot maria trausnauigaui mils
uuitiun terre transcurrimus: com¬
atendum ꝑfruendumq te remo¬
s omnb trada. Ego uͦ iniquã. Etiã
lin tu in egepto morareris. totus
cum femꝑ animo et cogitatione
uersabar: meq de te dies ac noctes
ꝑgitintem totum tua caritas pos¬
aebat. ire dum me tͥ estimes pũc¬
o temporis defuturum qͦ minꝰ
amor tuo pendens te intuear.
F audiam tecum loquar. nullo
benatꝰ insecretum nr̃m qͦd nob̾
ec remotior cellula p̾stat admis¬
p. Nam huiꝰ nr̃i ut arbitror
alli p̃sentiam non moleste ferez.
quia hic aduentui tuo ut uides
ꝑinde atq ego trrumphas gau¬

Expanded text:
Eadem nocte astare in somnis Eadem nocte astare in somnis mihi visus es, et injecta me manu trahere, ut navim illam conscenderem. surrexissem, somnium meum ipse mecum reputans tanto tui desiderio subito correptus sum, ut nihil cunctatus navim conscenderim; tricesimo die Massiliam appulsus, inde huc decimo pervadfuit voluntati. Tu modo, propter quem tot maria transnavigavimus, tantum terrae transcucurrimus, complectendum perfruendumque te, remotis omnibus, trade. Ego vero, inquam, etiam cum tu in Aegypto morareris, totus tecum semper animo et cogitatione versabar, meque de te dies ac noctes cogitantem totum tua charitas possidebat; nedum modo me tibi aestimes puncto temporis defuturum, quominus amore tuo pendens te intuear, te audiam, tecum loquar, nullo penitus in secretum nostrum, quod nobis haec remotior cellula praestat, admisso: nam hujus nostri, ut arbitror, Galli praesentiam non moleste feres, qui hoc adventu tuo, ut vides, perinde atque ego ipse, triumphat gau
Abbreviated transcription (Latin):
uam semꝑ ⁊ sapiam. egypti moua¬
chos pdicabo. laudabo auachoritas.
mnirabor heremitas. Martiniun semꝑ
expetam. ñ illi ego audeo monachoꝵ
certe non epor quempiam cõꝑare.¬
desidero residua martini oꝑa contore¬
pondit. arbiror rectiꝰ istua a Galio
Gallus responuit. licet impar si
ranto oneri. tamen prelatis a postu¬
miano obedientie cogor exemplis:
ut munus istud quod imponitis
non recusem.¬
ꝓpter coatiui memoriam ex illus
enim discipulis erat. ⁊ ꝓpter sui
merita carissimus. intͣuenit nobis
postumianus ineus nr̃i causa abor¬
ente. qͦ Re aute tͥennium patram
relinquans contulerat regressus
Complexi hominẽ amantissimum
xosculati q genua et pedes enis
cum uuo atq̃ altero spatio obstutpe¬
facti inuicem flentes gaudio d¬
anibulassemus. iactis in t̾ram cihit
consedimus. Cum prior postur¬
anus me intuens: cum essem mnqͥs
in remotis egypti. libuit ut adr
re usq ꝓcederem. nauim illic
rariam offendi: que cum mercie
narbornam petens soluere ꝑabes

Expanded text:
uam semper et sapiam, Aegypti monachos praedicabo, laudabo anachoretas, mirabor eremitas: Martinum semper excipiam: non illi ego audeo monachorum, certe non episcoporum quempiam conpardesidero, residua Martini opera contebitror rectius istud a Gallo Gallus, licet impar sim tanto oneri, tamen relatis superius a Postumiano obedientiae cogor exemplis, ut munus istud quod imponitis, non recusemopter Martini memoriam ex illius enim discipulis erat et propter sua merita charissimus; intervenit nobis Postumianos meus, nostri causa ab Oriente, quo se ante triennium patriam relinquens contulerat, regressus. Complexi hominem amantissimum, exosculatique genua et pedes ejus, cum uno atque altero spatio quasi obstupefacti, invicem flentes gaudio deambulassemus, jactis in terram ciliciis consedimus. Tum prior Postumianus me intuens, Cum essem, inquit, in remotis Aegypti, libuit ut ad mare usque procederem. Navim illic onerariam offendi, quae cum mercibus Narbonem petens solvere parabat.
Abbreviated transcription (Latin):
confoueret. quam sc̃o dissimulalu
gicidio qͦd dolebat. Si quidem fias
flere ꝓhiberer grmitum extoNu¬
ret affectꝰ. Et enim tam erat sc̃
de illiꝰ gła exultatio quam piac
morte confusio. Ignasce flentib.
gratulare gaudentib quia et pi
et sibi p̃star ut delcat. et illi de¬
bet ut gaudeat. Hoc igit᷑ beati
uiri corpꝰ usq ad locum sepulca
ymnis canora celestib turba pro¬
sequit᷑. Comparet᷑ si placet se cu¬
laris illa ponrpa: non dicam fi¬
neris s tryumphi. Quid simile
cant illi p̃currib suis iunctos
post terga captiuos. Martini ce¬
pus hi qui mundum ducti ille
uicerant ꝓsecunt᷑. Illos confusis
plausib ppłoꝵ honorer insania
Martino dnunis plauditꝰ psal¬
mis. Martinus ymnis celestib
honoratur. Iili post rryum phes
in tartara seua trudent᷑. Marmu
abrahe simi letus excipit᷑ mar¬
tinus hic pauꝑ et modic. celu
diues iugreditur. Iuine ut sps¬

Expanded text:
pudore, quam sancto dissimulabat gaudio quod dolebat! siquidem fides flere prohiberet: gemitum tamen extorquebat adfectus. etenim tam erat sancta de illius gloria exumorte confusio. Ignosceris ignosce flentibus, gratulare gaudentibus. Quia. Resp. et sibi praestat ut doleat, et illi ut gaudeat. haec igitur beati uiri corpus usque ad locum sepulchri hymnis canora caelestibus turba prosequitur. conparetur, si placet, saecularis illa pompa non dicam funeris, sed triumphi: quid simile cant illi prae curribus suis uinctos post terga captiuos: Martini corpus ii, qui mundum ductu illius uicerant, prosequuntur. illos confusis plausibus populorum honoret insania: Martino diuinis plauditur psalmis, Martinus hymnis caelestibus honoratur. illi post triumphos suos in tartara saeua trudentur: Martinus Abrahae sinu laetus excipitur, Martinus pauper et modicus caelum diues ingreditur. illinc nos
Abbreviated transcription (Latin):
nuerunt. ñ sine admiratione nu¬
toꝵ. qui tantam in martino uir¬
tutem uiderent. ut etiam auib
inꝑaret. Aliquandiũ gͦ in uico
illo uel in eccłia ad quam ierat
comnioratꝰ. pace iter clericos
stituta. eui a iam ingredi aa mo¬
nasterium cogitaret. uirib ceꝑs
cepit repente aestinui. Ce muocais¬
q discipulis: indicat se rai rsol¬
ui. Tum uͦ meror omnur us

Expanded text:
tierunt, non sine admiratione mutierunt, non sine admiratione multorum, qui tantam in Martino uirtutem uiderent, ut etiam aui- bus imperaret./aliquandiu ergo in uico illo uel in ecclesia, ad quam ierat, commoratus, pace inter clericos restituta cum iam regredi ad monasterium cogitaret, uiribus corporis coepit repente destitui, conuocatisque fratribus indicat se iam resolui. tunc
Abbreviated transcription (Latin):
dissolutionem sui corporis ĩmine¬
re. Interea causa getitit: qua con¬
datensem diocesim uisitaret. Nã
lericis inter se eccłie illiꝰ aiscordan¬
tib pacem cupiens reformare. li¬
cet finem dierum suoꝵ ñ ignoraret.
ꝓficisci tameu ob istiꝰ modi causam
non recusauit. bonam hanc uir¬
tutum suaꝵ consũmationami gtisti¬
nians. si pacem eccl̃ie redditam
reliquiss:. Ita ꝓfectus cum suo
mine conspicat᷑ pisciũ p̃dam seqͥ.
et rapacem ingluuiam assidluis ur¬
gere iapturis. Forma inqͥt hec. de¬
monum est. Insidiant᷑ in caiis
capiunt nescrentes. Captos deuo¬
rant. gxsaturariq ñ queunt uo¬
ratis. Imꝑat deus potenti uir¬
tute u̾boꝵ. ut eum cui in naraibut
gurgirem relinquentes. aridas
peterent desertas q regionis. eo
nimirum circa aues illas usus im¬
ꝑio. quo demones fugare consus¬
uerat. Ita grege facto om̃s mu
num ille uolucres congragate. re¬
licto fiumine. montes siluas ꝙ pe¬

Expanded text:
dissolutionem sui corporis inminedissolutionem sui corporis inminere. interea causa extitit, qua Condacensem dioecesim uisitaret. nam clericis inter se ecclesiae illius discordantibus pacem cupiens reformare, licet finem dierum suorum non ignorasset, proficisci tamen ob istius modi causam non recusauit, bonam hanc uirtutum suarum consummationem existimans, si pacem ecclesiae redditam reliquisset. /ita profectus cum suo mine conspicatur piscium praedam sequi et rapacem ingluuiem adsiduis urguere capturis. forma, inquit, haec daemonum est: insidiantur incautis, capiunt nescientes, captos deuorant exsaturarique non queunt deuoratis. imperat deinde potenti uerbo, ut eum, cui innatabant, gurgitem relinquentes aridas peterent desertasque regiones, eo nimirum circa aues illas usus imperio, quo daemones fugare consueuerat. ita grege facto omnes in unum illae uolucres congregatae, relicto flumine, montes siluasque pe
Abbreviated transcription (Latin):
cito adte epła illa potuit ꝑueni¬
re:. quam nuꝑ ad aureliamim
diaconam scripseramus. Ego
enim rolose positꝰ. tu treueris con¬
stituta. et tam longe a parria filio
inquierante diuulsa qua tandẽ
famuiliarem illam epłani occasi¬
one furata e: Namq accepi lit¬
teras tuas quib scribis in eaiem
epła. qua ae obitudm̃ martini
fecerim mentionem ipsum beati
uiri transitum exponere debuissẽ.
Quasi uͦ ego illam epłam aut legen¬
dam alii preter quam ipsi ad quẽ
missa uidetur ediderim. aut ego
tanto sim oꝑi destinatꝰ. ut omnia
que de martino cognosci oportet.
me potissimum scribente notescant.
tas: ab illiꝰ potiꝰ qui int̾fuere cog¬
nosoe. Egotͥ statui nicħ sebere: ne
ubiq me publices. Tamen si das fi¬
dem nuilli te esse lecturam. paucis
tus satis faciam uoluntati. Itaq
prestabo his que mͥ sunt comꝑta
participem.
artinus gͥ obitum suum longe
aute p̃sciuit. dix̃q fratribus

Expanded text:
cito ad te epistula illa potuit peruenicito ad te epistula illa potuit peruenire, quam nuper ad Aurelium diaconum scripseramus. ego enim Tolosae positus, tu Treueris constituta et tam longe a patria filio inquietante diuulsa, qua tandem familiarem illam epistulam occasione furata es? namque accepi litteras tuas, quibus scribis in eadem epistula, qua de obitu sancti Martini fecerim mentionem, ipsum beati uiri transitum exponere debuisse. quasi uero ego illam epistulam aut legendam alii praeterquam ipsi, ad quem missa uidetur, ediderim, aut ego tanto sim operi destinatus, ut omnia, quae de Martino cognosci oportet, me potissimum scribente notescant. ras, ab illis potius, qui interfuere, cognosce: ego tibi statui nihil scribere, ne ubique me publices. tamen, si das fidem nulli te esse lecturam, paucis tuae satisfaciam uoluntati, itaque praestabo his, quae mihi sunt conperta, participem. Martinus igitur obitum suum longe ante praesciit dixitque fratribus
Abbreviated transcription (Latin):
upplitiꝰ seuerꝰ
Basuls parenti
uenerabili salu¬
tem. Si paren¬
tes uocari ĩ ius
liceret. te plane
xepilationis fur¬
tiq ream ad pre¬
toris rͥounal iusto loro trahere¬
ntus. Qiuiã enim non conque¬
rar quam a te patior iniuriam:
ullani mͥ domi cartulam. nul¬
lum libellum. nullam epłam.
reliqͥsti. Ita furaris omnia: ita
umusa diulgas. Siquia ad
anuicum familiariter scripsi. si
quid forte dum ludimus quod
uelim taman occultum esse dic¬
taui. omnia ad ie prius pene ꝙͣ
fuerint scͥpta aut dicta ꝑumunt.
Nmirum oberratos habes notarios
cantur. Nec tam̃ acdũsum eos pos¬
sum moueri si tͥ parent qui in ius
nrm ex tua potissimum libalitare
uenerunt. seq ad huc tuos quam
meos esse meiminert̃. Tu sola esrea.
tu sola culpabilis. que et mͥ insi¬
diaris. et illos frauas cutõuenis.
ut fis dilecto ullo familiariter
scͥpta. aut megligenter emissa. in¬
lucubrata tibi peninis atq inpo¬
lita tradantur. Nam ut de reliqͥs
taseam rogo quem ad modũ tam

Expanded text:
ulpicius Seuerus Bassulae parenti uenerabili salutem. Si parentes liceret in ius uocari, te plane expilationis furtique ream ad praetoris tribunal iusto dolore traheremus. quid enim non conquerar, quam a te patior iniuriam? nullam mihi domi chartulam, nullum libellum, nullam epistulam reliquisti: ita furaris omnia, ita iuersa diuulgas. si quid ad amicum familiariter scripsi, si quid forte, dum ludimus , quod uelim tamen occultum esse, dictaui, omnia ad te prius paene quam fuerint scripta aut dictata perueniunt. nimirum obarratos habes notarios cantur. nec tamen aduersus eos possum moueri, si tibi parent, qui in ius nostrum ex tua potissimum liberalitate uenerunt seque adhuc tuos quam meos esse meminerunt. tu sola es rea, tu sola culpabilis, quae et mihi insidiaris et illos fraude circumuenis, ut sine dilectu ullo familiariter scripta aut neclegenter emissa inlucubrata tibi penitus adque inpolita tradantur. nam ut de reliquis taceam, rogo quemadmodum tam
Abbreviated transcription (Latin):
timurrit. nec uiuere recusauerit.
Itaq cumi iam ꝑ aliqͦt dies ui febͥum
teneretur: nec ramen a dei oꝑe cessa¬
bat. ꝑnor in orationib et ugilus
fatiscentes artus sꝑui seruire cogebat.
nobili illo stratu suo in crnere et cili¬
tio recubuns. Et cum a discpłis ro¬
garetur ut saltem uilia sibi sineret
stramenta sipponi. ñ decet inqͥt filu¬
xꝑianum nisi in cinere mori. Ego
si aliua uob̃ eemplum relinquo.¬
ipse peccaui. Oculis ac manib in
celum semꝑ intentꝰ in uictum ab
oratione sꝑm non relaxabat. Sr
cunia pͣrbris qui tum ad eũ conflux¬
erant rogaretur. ut corpusculi m
lateris cõmutatione releuaret. sini¬
te inqͥt sinite me fratres celum ponꝰ
respicere quam terram: et suo iam
iinere iturus ad dñm six dirigat᷑.
Hec locatus. diabolum uidet prope
asfistere. Quid hic inqͥt astas cru¬
enta bestia. Nichil in me fu neste
repperies: abrahe me sinus recipit.

Expanded text:
timuerit nec uiuere recusauerit. timuerit nec uiuere recusauerit. itaque cum iam per aliquot dies ui febrium teneretur, non tamen ab opere Dei cessabat: pernoctans in orationibus et uigiliis fatiscentes artus spiritui seruire cogebat, nobili illo strato suo in cinere et cilicio recubans. et cum a discipulis rogaretur ut saltim uilia sibi sineret stramenta subponi, non decet, inquit, Christianum nisi in cinere mori: ego si aliud uobis exemplum relinquo, peccaui. oculis tamen ac manibus in caelum semper intentis inuictum ab oratione spiritum non relaxabat. et cum a presbyteris, qui tunc ad eum conuenerant, rogaretur ut corpusculum lateris mutatione releuaret, sinite, inquit, sinite me, fratres, caelum potius respicere quam terram, ut suo iam itinere iturus ad Dominum spiritus dirigatur. haec locutus diabolum uidit prope adsistere. quid hic, inquit, adstas, cruenta bestia? nihil in me, funeste, reperies: Abrahae me sinus recipit.
Abbreviated transcription (Latin):
brau̾ia nec dilata minuent᷑. nr̃i po¬
⁊ msserere quos deseris. Tum ille
mtus his fletib ut totus semper
n domino miscd̃ie uisorcib affu¬
ibat. lacrimasse ꝑhibet᷑. Conu̾sus
ao dominum: hat tantũ flentib
oce responduit. Domine si acdhue
pło tuo sum necessariꝰ: non recuso
aborem fiat uoluntas tua. Nimi¬
uii inter spem amoremq positus
aubitauit pene qͥd mallet: quia
hos deserere nec axꝑo uolebat
aiutiꝰ separari. Nichil tam̃ ĩ uoro
uo ponens. aut uoluntati relinqñs:
otum se domini arbitrio porestatiq
quidem est domine corpore pug¬
na militis. ⁊ iam satis est qͦd huc¬
uiq crtaui. s si adhuc in codem la
pro castris tuoꝵ stare me p̃cipis.
cuso nas fatiscrntem causabor
n animus uictor annoꝵ: ⁊ ce¬
re nesciꝰ sinectutr at si iam par
fiat uoluntas tua. Hos uͦ qͥb
timeo: ipse custodies. O uirum in ef¬
fabilem nec labor uictum: nec mor¬
te uincendum: qui in nullam se par¬
tem pronior in clinauerit. nec mnori

Expanded text:
praemia nec dilata minuentur: nostri potius miserere, quos deseris. tunc ille motus his fletibus, ut totus semper in Domino misericordiae uisceribus afluebat, lacrimasse perhibetur: conuersusque ad Dominum oce dixit: Domine, si adhuc populo tuo sum necessarius, non recuso laborem; fiat voluntas tua. Nimirum inter spem maeroremque positus dubitauit paene quid mallet, quia nec hos deserere nec a Christo uolebat diutius separari. nihil tamen in uoto suo ponens ant uoluntati relinquens, totum se Domini arbitrio potestatique quidem est, Domine, corporea pugna militiae et iam satis est, quod hucusque certaui: sed si adhuc in eodem labore pro castris tuis stare me praecipis, non recuso nec fatiscentem causabor tamen animus uictor annorum et cedere nescius senectuti. quodsi iam parcis ne, uoluntas tua: hos uero, quibus timeo, ipse custodies. o uirum ineffabilem, nec labore uictum nec morte uincendum, qui in nullam se partem pronior inclinauerit, nec mori
Abbreviated transcription (Latin):
quam istum cilitio rectum: quis
ciuerib crederet inuolutum. Ira
in quadam future resurrexionis
gła ⁊ natura demutate carnis oste¬
sus est. Iani uͦ in obsequium funeris
credi non potest. quanta hominũ
multitudo conuenerit. Tora obiu¬
am corpori ciuitas ruit. cuucti ex
agris atq uicis multiq ex uicinis
qui eo die fere ad duo milia conue¬
nisse dicunt᷑. Spetialis martini
Qła cuiꝰ exemplo in domini serui¬
turem surps tanta fructificauerat.
Agebat nimirum ante se pastor ex¬
tinctꝰ greges suos. sce illiꝰ multi¬
tudinis pallidas turbas. agmina
palliata. ⁊ aut emeriroꝵ laboꝵ
senes. aut uiratos xꝑi in sacram̃¬
ta tyrones. Tam uirginum chorꝰ
fletu abstinens p̃ pudore cum¬

Expanded text:
tum umquam cilicio tectum, quis in cineribus crederet inuolutum? iam in futurae resurrectionis gloria et natura demutatae carnis ostensus esset. in obsequium uero funeris credi non potest quanta hominum multitudo conuenerit: tota obuiam corpori ciuitas ruit, cuncti ex agris adque uicis multique de uicinis qui eo die fere ad duo milia conuenisse dicuntur, specialis Martini gloria: eius exemplo in Domini seruitutem stirpes tantae fruticauerant. agebat nimirum ante se pastor greges suos, sanctae illius multitudinis pallidas turbas, agmina palliata, aut emeritorum laborum senes aut iuratos Christi in sacramenta tirones. tum uirginum chorus, fletu abstinens prae pudore, qu
Abbreviated transcription (Latin):
comparticeps fuero seruitutis. com¬
particeps efficiar et salutis: et pariter
mansiones accipiamus cum eo con¬
cordi caritate. quamuis differentes
abeo impari claritate. Quod confer¬
re nec differre dignet᷑ As ille aeoꝵ:
cuiꝰ in syon saluiꝰ fruitur uisione.

Expanded text:
comparticeps fuero servitutis, comcomparticeps fuero servitutis, comparticeps efficiar et salutis; et pariter mansiones accipiamus cum eo concordi claritate, quamvis differentis ab eo impari claritate. Quod conferre nec differre dignetur Deus ille deorum, cujus in Sion Salvius fruitur visione
Abbreviated transcription (Latin):
qualancumq diligentiam suis meri¬
tis cumulare. poterimus quidẽ huiꝰ
uite ꝓfunda pericula felici nauigio
transferare. et in portu salutis nr̃am
nauiculam collocare. Quisenim hu¬
manus animus cogitare. uel que
lingua uolubilis sufficienter pote¬
rit enarrare. quam głosam in celis
ur iste sortitus est mansionem. qui
tam uilem pro xꝑo ꝑtulit passionẽ.
Num qͥd non credendus est seddem io¬
hanni baptiste ꝓximam accrpisse.
quem constat in carcere passionem
similem ꝑtulisse: Quantũ estimo
cum iohanne fruitur absoluta lib̾¬
rate gaudendi: qui cum eo tantas
ꝑtulit angustias morienddi : ꝑfecto
cuiꝰ corpus de carcere transiut in
honorificauerit ꝑfunctorie racdius
claritatis: istum głificat et̾ne uisio
eius deuote memoriam celebratis.
eumq uobis affuturum sꝑare. qui
in eius assidue seruitio laboratis. iło
quippx ⁊ ego pauꝑtulꝰ ĩ eiꝰ passioẽ
scribenda uitumq laboraui: ut si nr̃e

Expanded text:
qualemcunque diligentiam suis meriqualemcunque diligentiam suis meritis cumulare, poterimus quidem hujus vitae profunda pericula felici navigio transfretare, et in portu salutis nostram naviculam collocare. Quis enim humanus animus cogitare, vel quae lingua volubilis sufficienter poterit enarrare quam gloriosam in coelis vir iste sortitus est mansionem, qui tam vilem pro Christo pertulit passionem? Nunquid non credendus est sedem Joanni Baptistae proximam accepisse, quem constat in carcere passionem similem pertulisse? Quantum aestimo, cum Joanne fruitur absoluta libertate gaudendi, qui cum co tantas pertulit angustias moriendi. Profecto cujus corpus de carcere transivit inhonorificaverit perfunctoriae radius claritatis, istum glorificat aeternae visio ejus devote memoriam celebratis, cumque vobis adfuturum sperate qui in ejus assidue servitio laboratis. Ideo quippe et ego pauperculus in ejus passione scribenda utcunque laboravi, ut si vestrae
Abbreviated transcription (Latin):
altio ꝑculit. ex ruptis uiscerib
iedius crepuit. et ꝑ aures et ocło
tos sanguis profluxit. tantumq
torem circomquaq diffudit. ut
ui accedebant miraculum hoc
fudere. fetoris grauedinem non
dossent sustinere. Quidam autẽ
mastici et amici eius tollentes
fum de circonstantia ppłi in par¬
gra secesserunt: ibiq inter manus
oꝵ aliquanto tempoie palpitauit.
t paulo post cum morb ingraues¬
eret expirauit. Hoc uiso uel auddi
omne beanum saluium tuue¬
unt. nec suꝑ eum deinceps falso
urare presumpserunt. His ex
plurimis aliis ds eum miraculis
pecorauit. et quanti ess meriti tã
futuris quam presentib demonstrauit.
Oremus gͦ eum omnes ut quod apud
deum nr̃a uifirmitas non meretur.
suo nob̵ merito impetrare dignetur.
et quos sibi uidet in terris ut cumq
famulari. secum faciat in celis głari.
Ccitum est quippe quia si nos d̾o tantꝰ
martyr uoluerit cõmendare. et nr̃am

Expanded text:
ultio perculit, et ruptis visceribus ultio perculit, et ruptis visceribus medius crepuit, et per aures et oculos et os sanguis profluxit, tantumque fetorem circumquaque diffudit, ut qui accedebant miraculum hoc videre, fetoris gravedinem non 759 possent sustinere. Quidam autem domestici et amici ejus tollentes eum de circumstantia populi, in partem secesserunt; ibique inter manus eorum aliquantulo tempore palpitavit, et paulo post, cum morbus ingravesceret, exspiravit. Hoc viso vel audito, omnes beatum Salvium timuerunt, nec super eum deinceps falso jurare praesumpserunt. His et plurimis aliis Deus eum miraculis decoravit, et quanti esset meriti tam futuris quam praesentibus demonstravit. Oremus ergo eum, fratres, ut quod apud Deum nostra infirmitas non meretur, suo nobis merito impetrare dignetur, et quos sibi videt in terris utcunque famulari, secum faciat in coelis gloriari. Certum est quippe quia si nos Deo tantus martyr voluerit commendare, et nostram
Abbreviated transcription (Latin):
At ille consilio regis nullatenꝰ acqui¬
escens. nichil omnino reddere fuis
sororib uoluit. s eaꝵ clamorem in¬
iustum esse asseruit. Respondit
rex et ait. Cum tr michi in iuste
agere iudearis. nolo tamen ut di
mea potencia conqueraris. Rem
gͥ diuino cõmutam iudicio ut
nec tͥ per me iuolentia inferatur
nec tamen res indiscussa relinques
Habrmus hic beatum saluium cuꝰ
nobis gr̃a nouiter reuelatꝰ. qͥuem
sue merito scĩtatis uniu̾sus hii
ppłs uenerat᷑. Uade et iura sups
e pulchrum cius. ut si causa tua rea
giuisticie non habenir. eius meritis
obis omnib reueletur. Hoc audito
iser ille protinis acquiescit. et ue¬
ieus ad sepulchrum nullo timore
Euocatus iurauit dicens. Iuro ꝑ
cum hunc et ꝑbeatum saluium
qui in eo requiescit. quia sorores
ner adusum me iniuste conque¬
untur. cum nichil eis auferam
uolenter nichil subripiam frau¬
ulenter. Uix illz miser iuramen¬
um ꝑegerat. cum diuina eum

Expanded text:
» At ille consilio regis nullatenus acqui» At ille consilio regis nullatenus acquiescens, nihil omnino sororibus suis reddere voluit, sed earum clamorem injustum esse asseruit. Respondit rex et ait: « Cum tu mihi injuste agere videaris, nolo tamen ut de mea potentia conqueraris. Rem igitur divino committam judicio, ut nec tibi per me violentia inferatur, nec tamen res indiscussa relinquatur. Habemus hic beatum Salvium cujus nobis gratia noviter revelatur, quem suae merito sanctitatis universus hic populus veneratur. Vade et jura super sepulcrum ejus, ut si causa tua rea injustitiae non habetur, ejus meritis nobis omnibus reveletur. » Hoc audito, miser ille protinus acquievit, et veniens ad sepulcrum, nullo timore revocatus, juravit dicens: « Juro per locum hunc, et per beatum Salvium qui in eo requiescit, quia sorores meae adversum me injuste conqueruntur, cum nihil eis auferam violenter, nihil subripiam fraudulenter. » Vix ille miser juramentum peregerat, cum divina eum
Abbreviated transcription (Latin):
numera uersaretur. affuit inter
reliquos quidam pͥnceps qui duas
sororis suas erheredabat. ⁊ nullam
illis patͥmmii partem relinquens.
totum sibi illud in iuste uendicabat
Uinientes aut̃ ille sorores aute regẽ
clamorm fecerunt suꝑ eo. orantes
et la crimabiliter supplicantes. ut
fratrem suum rex iuberet uel potiꝰ
p̃caretur. ut partem patrimonii
que eas contingerat. eis restituere
diguaret᷑. Rex illaꝵ commnotus
precib principem illum cepit
humiliter conuenire¬
tum quia ille quantum ad se¬
cłi  momenti alicuiꝰ habebat᷑
tũ  maxime quia eum rexdiui¬
ge  re uidebatur. Non expedir
in quit frater ut dampnum
huiusmodi tuis ꝑ te sororib infert
ne tua nobilitas inhumane iucleͦ¬
tie arguatur. Cum enĩ iustum sit
ut cas fraterno amore amplectar.
et si tui indiguerint. eaꝵ miferice.
patronus habearis: non mecdiocrĩ
tuam dehonestabis ꝓbitatem. si tam¬
quam fortior illaꝵ opp̃sseris infirm¬

Expanded text:
numera versaretur, adfuit inter numera versaretur, adfuit inter reliquos quidam princeps, qui duas sorores suas exhaeredabat, et nullam illis patrimonii partem relinquens, totum sibi illud injuste vindicabat. Venientes autem illae sorores ante regem, clamorem fecerunt super eo, orantes et lacrymabiliter supplicantes, ut fratrem suum rex juberet vel potius precaretur, ut partem patrimonii, quae eos contingebat, eis restituere dignaretur. Rex illarum commotus precibus, principem illum coepit satis humiliter conveniretum quia ille quantum ad saeculum momenti alicujus habebatur, tum maxime quia eum rex diligere videbatur. « Non expedit, inquit, frater, ut damnum hujusmodi tuis per te sororibus inferatur, ne tua nobilitas inhumanae violentiae arguatur. Cum enim justum sit ut eas fraterno amore amplectaris, et, si tui indiguerint, earum misericors patronus habearis, non mediocriter tuam dehonestabis probitatem, si tanquam fortior illarum oppresseris infirm
Abbreviated transcription (Latin):
petierunt. tam recto quidem itinere.
ac si bubulco preuio ducerent᷑. tanta
uelocitate ac si nullo plaustri pond̾e
grauarentur. Uenientes aut̃ illuc
nullo monente hominum substirer̃t̃.
et quer locum fibi martyres elegis¬
sent. satis euidanter omnib ostende¬
runt. Sic ꝓfecto sic dei cognita uo
luntate. omnes eum lauelib extuler̃t.
scõsq martyres cum yminis et cantib
cum certis et lampadib cum incenso
et aromatib nouo in tumulo posuer̃t.
Quoꝵ ut grãm mereret᷑ rex karolus
optinere: dedit eis partem fisci ter¬
ciam. quam ibidem solebat possidere.
Ipse etiam Genarlus utces sibi pla¬
catos redderet. omnia dedit eis que
timori et honori omnib haberet᷑.
uoluit et alio d̾s eam miratulo com¬
mendare. ut qui dru instabulo eos
sie disponente la tuerant. nunc lon¬
ge lateq possent digne ꝓmeritis
choruscare. Cum in codem adhuc lo¬
co rex karolus moraretꝰ᷑. ⁊ cuta cũ
tam cleri quam ppłi multitudo in¬

Expanded text:
petierunt, tam recto quidem itinere, petierunt, tam recto quidem itinere, ac si bubulco praevio ducerentur, tanta velocitate, ac si nullo pondere gravarentur. Venientes autem illuc, nullo movente hominum substiterunt, et quem locum sibi martyres elegissent, satis evidenter omnibus ostenderunt. Sic profecto sic cognita Dei voluntate, omnes eum laudibus extulerunt, nctosque martyres cum hymnis et cantibus, cum cereis et lampadibus, cum incenso et aromatibus novo in tumulo posuerunt. Quorum ut gratiam mereretur rex Carolus obtinere, dedit eis partem fisci tertiam quam ibidem solebat possidere. Ipse etiam Genardus ut eos sibi placatos redderet, omnia dedit eis quaetimori et honori omnibus haberetur, voluit et alio Deus eam miraculo commendare, ut qui diu in stabulo eo sic disponente latuerunt, nunc longe lateque possent digne pro meritis coruscare. Cum in eodem adhuc loco rex Carolus moraretur, et circa eum tam cleri quam populi multitudo in
Abbreviated transcription (Latin):
luerunt. s diuino obstante consilio
ne quaqͣm potuerunt. Stant õs
antonaiti. ⁊ quid sibi tanta uelit
immobilitas non sufficiunt admirari.
d̃iuinum q consilium dolat sibitam
inconpͣhensibiliter occultari. Quo cir¬
ca student hisdem martyrib humilit̃
orando supplicare. ut ppło licet ĩ merito
dignentur reuelare. utrum relinqui
instabulo an uelint alias trans migra¬
re. Tandeni inspirante clementia pon¬
nfices et sacerdotes dixerunt ad po¬
pulum. Non nobis uicditur ut in lo¬
cis que elegimus sstiscĩ legerint de¬
morari. s alias nescimus quo uolunt
forsitan transportari. Duos ergo tan¬
tum boues ad plaustrum iungite.
eosq sue dimittite lib̾tati: ut remoto
conductu hominum locum eligant
diuine placitum uoluntati. hiuc
omnes consilio assensum prebuerunt.
et iungentes auos boues suo cos ar¬
bitrio dimiserunt. At illi nullo pre¬
duce eccłiam beati martini in quascs
Saliuus nouissime missas celebra uerat

Expanded text:
luerunt, sed divino obstante consilio, luerunt, sed divino obstante consilio, nequaquam potuerunt. Stant omnes attoniti, et quid sibi tanta velit immobilitas, non sufficiunt admirari, divinumque consilium dolent sibi tam incomprehensibiliter occultari. Quocirca student iisdem martyribus humiliter orando supplicare, ut populo licet immerito dignentur revelare utrum relinqui in stabulo, an velint alias transmigrare. Tandem, inspirante divina clementia, pontifices et sacerdotes dixerunt ad populum: « Non nobis videtur ut in locis quae elegimus, isti sancti elegerint demorari, sed alias nescimus quo volunt forsitan transportari. Duos ergo tantum boves ad plaustrum jungite, eosque suae dimittite libertati, ut remoto conductu hominum, locum eligant divinae placitum voluntati. » Huic omnes consilio assensum praebuerunt, et jungentes duos boves suo eos arbitrio dimiserunt. At illi nullo praeduce ecclesiam Beati Martini in qua sanctus Salvius novissime missas celebraverat
Abbreviated transcription (Latin):
ummeritos int̾fecit. in hoc tnͣ ñ sal
uioluntati. s iubentis im: perio sa¬
uit dominis humiliter obsequantꝰ
e si contempserint contrana ⁊ cis
insolentie arguantur. Penas gͦ
debet leuiores subire: qui in  mor¬
te scõꝵ coactus est obedire.
quo inhoneste iacuerant scõs illos
subleuarent. eosq alibi digne et
uenerabiliter collocarent. Conue¬
neriunt itaq tam clerus quam ppłs
diem festum sollempniter cele¬
brarunt. scã q illa corpora cũ ym¬
nis et laudib eleuantes. preciosis
ca uestib induerunt. et plaustro
nouo imponentes ad eccłiam bea¬
ti uedastihonoris gr̃a transferre uo¬
luerunt. Ceterum diuina potencia¬
tanto idem plaustrum pondere
pregrauauit. ut cum illi trahendo
humana diligentia iuga boum
adhib̾et. illudd tamen fixum ⁊ ĩ mo¬
bile ꝑmaneret. Mirantur omnes
et adiuncta hominum multitadi
ne innumiera. ad basilicam beate
pharahillis plaustrũ ducere uo¬

Expanded text:
immeritos interfecit, in hoc tamen non suae immeritos interfecit, in hoc tamen non suae voluntati, sed jubentis imperio saut dominis humiliter obsequantur, ne, si contempserint, 758 contumacis insolentiae arguantur. Poenas ergo debet leviores subire, qui in morte sanctorum coactus est obedire. quo inhoneste jacuerant sanctos illos sublevarent, eosque alibi digne et venerabiliter collocarent. Convenerunt itaque tam clerus quam populus, et idem festum solemniter celebrarunt, sanctaque illa corpora cum hymnis et laudibus elevantes, pretiosis ea vestibus induerunt, et plaustro novo imponentes ad ecclesiam Beati Vedasti honoris gratia transferre voluerunt. Caeterum divina potentia idem plaustrum pondere praegravavit, ut cum illi trahendo humana diligentia juga boum adhiberet, illud tamen fixum et immobile permaneret. Mirantur omnes, et adjuncta hominum innumera multitudine ad basilicam beatae Pharahildis plaustrum ducere vo
Abbreviated transcription (Latin):
mortem. uel si quid morte est ampleꝰ
sustinere. His auditis rex cogitauit
apudse quia ⁊ illos pro meritis pu¬
nire non differret. ⁊ tamen peniti¬
di spacrum non auferret. s ficees
uiuere pateretur: ut sua eis uita
oueri potius quam honori haberet᷑
ipsoꝵ ignominia et regalis in eos
iusticia obliuoni citus traderet
Precepit gͦ littorib suis ut Genantio
⁊ winegardo filio eius amputarens
uirilia. et oculos eruerent. ut et
aliis tumorem incurerent sic uiuen¬
do. et sibi ipsis consulerent peniren¬
do. Deniq scõꝵ qui occisi sunt qłe
non mecdiocriter militauit. quod
penas carnificum mors celerior ne¬
quaquam terminauit. quia quo
plus istoꝵ miseria de die indiemu a¬
claratur. eo ampliꝰ illoꝵ memoria
uenerabiliter celebratur. Deindẽ
winegarium seruum uinegardli
iussit tantumm᷑ excecari. ñ enam
uirilia sicut aliis amputari. quia
et si peccasse cognoscitur. cum uind

Expanded text:
mortem vel si quid morte est amplius, mortem vel si quid morte est amplius, sustinere. His auditis, rex cogitavit apud se quia et illos pro meritis punire non differret, et tamen poenitendi spatium non auferret, sed sic eos vivere pateretur, ut sua eis vita oneri potius quam honori haberetur.  ne et ipsorum ignominia et regalis in eos justitia oblivioni citius traderetur. Praecepit ergo lictoribus suis ut Genardo et Winegardo filio ejus amputarent virilia et oculos eruerent, ut et aliis timorem incuterent sic vivendo, et sibi ipsis consulerent poenitendo. Denique sanctorum, qui occisi sunt, gloriae non mediocriter militavit, quod poenas carnificum mors celerior nequaquam terminavit, quia quo pluribus istorum miseria de die in diem declaratur, eo amplius illorum memoria venerabiliter celebratur. Deinde Winegarium servum Winegardi jussit rex tantummodo excaecari, non etiam virilia, sicut aliis, amputari, quia, etsi peccasse cognoscitur, cum viros
Abbreviated transcription (Latin):
q̾a factum est non porest ñ fieri. sal¬
tem necesse est id mnulrum non re¬
linqui. ne ur̃o eecessu qui tam sxecra¬
bilis iudicat᷑ ad cumulum dedeco¬
ris consentire mea negligentia ui¬
deatur. Ea ꝓpter uos ipsi inquam
dicite. quid in uiros scõs crudeliter
ꝑpetrastis. uel quo eos abscondere
curastis: ut quod manus impia ñ
rimuit oꝑari. lingua inpudens ñ
differat confiteri. Ad hec illi ranto
sunt tumore ꝑculsi. ut quasi gxani¬
mes redderentur. ⁊ diutiꝰ hesitan¬
tes nec rei negarent ueritatem. nec
eam faterentur. Fixos quippe ĩ ter¬
ran oculos fere inimobiles tene¬
bant: iratiq faciem regis intueri ñ
audebant. Accusante enum consci¬
entia nec tantum facinus porerãt
abuegare: nec faciendo ueniam
pͣfumebant sꝑare. sandem fpe pe¬
nitus relegata uiuendi. ⁊ non tam
mortem timentes quam modum
miserum moriendi: quicquid ege¬
rant ꝑ ordinem incrpiunt recensem
nichitaliud expectantes quam uel

Expanded text:
quod factum est, non potest non fieri, salquod factum est, non potest non fieri, saltem necesse est id inultum non relinqui, ne vestro excessui, qui tam exsecrabilis judicatur, ad cumulum dedecoris consentire mea negligentia videatur. Eapropter vos ipsi, vos, inquam, dicite quid in viros sanctos crudeliter perpetrastis, vel quo eos abscondere curastis, ut quod manus impia non timuit operari, lingua impudens non differat confiteri. » Ad haec illi tanto sunt timore perculsi, ut quasi exanimes redderentur, et diutius haesitantes, nec rei negarent veritatem, nec eam faterentur. Fixos quippe in terram oculos fere immobiles tenebant, iratique faciem regis intueri non audebant. Accusante enim conscientia, nec tantum facinus poterant abnegare, nec fatendo veniam praesumebant sperare. Tandem spe penitus relagata vivendi, et non tam mortem timentes, quam modum miserum moriendi, quidquid egerant, per ordinem incipiunt recensere, nihil aliud exspectantes quam vel
Abbreviated transcription (Latin):
et filium eius winegardum. seruũ¬
q illiꝰ winegariũ. regi eos presenta¬
uerunt dicentes. Isti sunt domine
mi rex. qui sicut nobis plurimi retu¬
lerunt. uiros scõs pro quibus nos
huc misisti occidere presumpserunt.
Quos intuens igxait. Quis furor que
tanta presumptiouos subu̾tit. ut
in regno cuiꝰ me sciebatis dominũ
obtinere: tam unmanem auderetis
tyrannit᷑m exercere Quis hanc no¬
bis contulit potestatem. ut non solum
in illos uiros uerum ⁊ in meam seui¬
retis maiestatem: Non solum enim
illis uerum et mͥ ñ mediocrem ĩ ui¬
riam intulistis. qui me nec uolente
nec iubente hoĩes ĩmeritos occiclistis.¬
Nescitis quia quicqͥd in regno suꝑflu¬
um et iusticie contrarium uisolent᷑
habundat. in caput meum imperio
p̃sidentis recdundat. cuiꝰ sicut laus
est et gła si pax uriliter et iusticia
tineatur. sic est regione dedecꝰ et ig¬
nominia. fi ꝓ cuiꝰq arburio cadem
eneruiter torrumpant᷑ : Quia ergo

Expanded text:
et filium ejus Winegardum servumet filium ejus Winegardum servumque illius Winegarium, regi eos praesentaverunt dicentes: « Isti sunt duo, mi rex, qui, sicut nobis plurimi retulerunt, viros sanctos pro quibus nos huc misisti, occidere praesumpserunt. » Quos intuens rex, ait: « Quis furor, quae tanta praesumptio vos subvertit, ut in regno cujus me sciebatis dominium obtinere, tam immanem auderetis tyrannidem exercere? Quis hanc vobis contulit potestatem, ut non solum in illos viros, verum et in meam saeviretis majestatem? Non solum enim illis, verum et mihi non mediocrem injuriam intulistis, qui me nec jubente nec loquente homines immeritos occidistis.Nescitis quia quidquid in regno superfluum et justitiae contrarium insolenter abundat, in caput meum imperio praesidentis redundat, cujus sicut laus est et gloria si pax viriliter et justitia teneatur, sic e regione dedecus et ignominia, si pro cujusque arbitrio eadem enerviter corrumpatur? Quia ergo