comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pene adinuẽtum ẽ postenna
primo iusumẽ Item capitis ⁊̃¬
putatio deinde ꝓxima mortu
pena metalli cohertio post deĩ¬
demin suła deportatio cetere
pene adestimacoẽm⁊ sinõ ad
capitis piculũ prinerẽt uelx¬
ti relegatio ad tp̃s ĩppetium.¬

Expanded text:
poenae adinventum est, posterius primo visum est. item capitis amputatio. deinde proxima morti poena metalli coercitio. post deinde in insulam deportatio. Ceterae poenae ad existimationem, non ad capitis periculum pertinent, veluti relegatio ad tem
Abbreviated transcription (Latin):
mẽto fiĩt int̾posita. ¶ Qui
gitur. ¶Sine aũt locusua
c̾uus sit ubinũtiatũ ẽ sine
edificatus eque hinc inter¬
dictoigcus ent. ¶At p̃tor¬
stetir quo¬
ꝙ fcm̃ ẽ restituas ꝙ factu ẽ

Expanded text:
uendo fuerit interposita. qui gitur. Sive autem vacuus locus sit, ubi nuntiatum est, sive aedificatus, aeque hoc interdicto locus erit. Ait praetor: "quod factum est, restitua
Abbreviated transcription (Latin):
nonũ nũtiatio unifir
siqdem eruolutate oĩum op̃
fiat. omĩs nũtiatio tenebit
obligabiturisqꝯ̃t edictum
p̃toris fecerit nec adrẽ ptin
cuius solũ sit ĩquo opus fiat

Expanded text:
novum nuntiatio uni fiat, si quidem ex voluntate omnium opus fiat, omnes nuntiatio tenebit, obligabitur, qui contra edictum praetoris fecerit. Nec ad rem pertinet, cuius solum sit, in quo opus fiat,
Abbreviated transcription (Latin):
accipunus iue priuate solũ
auienũ ẽiustũ eũ di q agen¬
dinobis ꝯpetit. Uie aũt pub¬
lice solũ publicũ ẽ relictum
ad directũ ẽcis fimb latity¬
dinis ab eoquis publicãdiha¬
buit ut eã publice irecur cõ¬
sũt quedã priuate q̃dam iu¬
cinales ynblicas uias dici

Expanded text:
accipimus: viae privatae solum alienum est, ius tantum eundi et agendi nobis competit: viae autem publicae solum publicum est, relictum ad directum certis finibus latitudinis ab eo, qui ius publicabuit, ut ea publicae iretur comsunt, quaedam priuatae, quaedam uicinales. publicas uias dici
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Item i alroscribit. siquis ĩ
suo fũto ita edificam̃t ut.⁊qͣ
ĩma colecta restagnet ñ tm̃
eñ int̃dicto. qr nõumittat a¬
quas nõ recipita lerua añt
melius scribitutiũq tm̃pla¬
ne si fũdus ma public̃a ꝯtin¬

Expanded text:
 Idem Labeo scribit, si quis in suo ita aedificaverit, ut aqua in via collecta restagnet, non teneri eum interdicto, quia non immittat aquam, sed non recipit: Nerva autem melius scribit utrumque teneri. plane si fundus viam publicam contin
Abbreviated transcription (Latin):
statifcõsuonoceãt. Quedã talia
ut inp̃sentiañ qdem nncħ noce¬
ant infutiũ aut nocere debeãt.
¶petiorem añt mãfieri sic ac¬
cipiẽdum ẽ. suisuĩf. eius adcone¬
andũ corũpatur.hoc ẽ ademend
lagendum ut cũ plana frũt eli¬
nos a fiat.ułermolli aspa. aut. ã¬
qustior erlatiore aut planstris
exsicca. ¶Tractatũe anꝑmitc̃e¬
mã publica facere apsiq ꝓbr̃t¬

Expanded text:
ant, quaedam talia, ut in praesentiarum quidem nihil noceant, in futurum autem nocere debeant. Deteriorem autem viam fieri sic accipiendum est, si usus eius ad commeandum corrumpatur, hoc est ad eundum vel agendum, ut, cum plane fuerit, clivosa fiat vel ex molli aspera aut angustior ex latiore aut palustris ex sicca. Scio tractatum, an permittenviam publicam facere
Abbreviated transcription (Latin):
necuntatẽ cum t̾ra mea fe¬
cent nec arborpõt uẽdican
ate que translata ĩagrũmeỹ
cũ tertamea coaluerit. ¶ S
nec ego potero tecũ agẽ ius
sicum ẽ si solũ sit alt̾uus ⁊ sr̾¬
ficies altius suꝑficianus u¬
trũ repromittere dupnũfc̃i

Expanded text:
nec unitatem cum terra mea fecerit. nec arbor potest uindicari a te, quae translata in agrum meum cum terra mea coaluit. sed nec ego potero te‹c›um agere ius aesitum est, si solum sit alterius, superficies alterius, superficiarius utrum repromittere damni
Abbreviated transcription (Latin):
eũ cui idicatũ fieridesidera¬
tu necuuria afficitur optet
enĩ res captaspignoria distẽ¬
tis p̃senti pecuna distrahiñ
sic ut post trs pecua solua¬
tur. Cercesise int̾poant acten
debebut int̾uenirenc ip̃am
rem adictã capiãt ⁊ distra¬
hant qi nõdum uinculopi¬
gnoris ubitam. ¶Sic qro¬
qruroices exequetur urdica¬
nimut noĩauire pignorisi
capiat sinich̾. aliudsit ꝙ ca¬

Expanded text:
iudicatum fieri desideratur. nec iniuria adficietur: oportet enim res captas pignori et distractas praesenti pecunia distrahi, non sic, ut post tempus pecunia soluatur. certe si se interponant, hactenus debebunt interuenire, ut ipsam rem addictam capiant et distrahant, quasi nondum uinculo pignoris liberatam. Sic quoque iudices exsequentur iudicatum, ut nomina iure pignoris capiant, si nihil aliud sit
Abbreviated transcription (Latin):
sup reb que pignoris sure
captesint ꝯtrou̾sia fiat ꝯstiu¬
tum ẽ ab impatore nr̃o ipos q
rem udicat᷑a exequn tur cog¬
noscere debere. deproprietãte
asicognouĩt erus fuisse quis
demp̾natus ẽ.rem iuidicata
exequãtui. ¶S sciẽdum est
summati eos cognosçere debẽ
nec snĩam eorum posse debu¬
tori preuidicare si forte hiidi¬
mictendã eam rem eẽ putare¬
runt qĩ eius sit. qui ꝯtrou̾si¬
ammouit. non eius cuius
noĩe capta ẽ nec eum cuire

Expanded text:
ure captae sunt, controuersia fiat, constitutum est ab imperatore nostro ipsos, qui rem iudicatam exsequuntur, cognoscere debere de proprietate: et si cognouerint eius fuisse qui condemnatus est, rem iudicatam exsequentur. sed sciendum est summatim eos cognoscere debere nec sententiam eorum posse debitori praeiudicare, si forte hi dimittendam eam rem putauerint, quasi eius sit, qui controuersiam mouit, non eius, cuius nomine capta est: nec eum, cui r
Abbreviated transcription (Latin):
taest idẽdum ẽ.ansic du¬
strabi possit ut dimisso c̃di
soluere sit pacus admitten¬
da sit huĩmodi quoq reidi¬
stractio neciudetir decenior
qua con trou̾sia emptoru
moueatur ansit cognitio
eiusdem iudicis qui smiam
executus fuerit uidendum
ẽ acum semelemptio ꝑ fec¬
tasit. ensq qui com painit
penculum uersatur nõ puto
locum ẽẽ cognitioni certe po¬
stea quam inductus ẽ emp¬
torin posẜonem non neces¬
sabunt ꝑtes corudem in¬
addicta. ¶ S si emptor cri

Expanded text:
ta est, uidendum est, an sic distrahi possit, ut dimisso credisoluere sit paratus, admittenda sit huius quoque rei distractio. nec uidetur deterior qua controversia emptori moveatur, an sit cognitio eiusdem iudicis, qui sententiam exsecutus fuerit, videndum est. et cum semel emptio perfecta sit eiusque qui comparavit periculum vertatur, non puto locum esse cognitioni: certe posteaquam inductus est emptor in possessionem, nonne cessabunt partes eorundem iuaddicta. Sed si emptor, cui
Abbreviated transcription (Latin):
suo rescripsit. ¶ Inueditoe
itaq pignorũ captorum¬
faciendaprimo qdem res
suffecent q̃ solipignori capi
iubẽtur ⁊ distrahi. ¶Qd̃sin¬
ulia mouẽtia sĩt apignoribꝰ
soli iniciũ facuit Sic deniq
ioq solet. Qud̃ simouentiañ
sint. ut soli quoq capiantũ.¬

Expanded text:
 rescripsit. In uenditione itaque pignorum captorumfacienda primo quidem res suffecerit, etiam soli pignora capi iubent et distrahi. quod si nulla mouentia sint, a pignoribus soli initium faciunt: sic denique interloqui solent, si mouentia non sint, ut soli quoque capiantu
Abbreviated transcription (Latin):
Inuor ãnis .xx. manu¬
mittat huĩmoĩ solẽt
cae manumissioĩs recipisi
filius filiaue frat soror ue
retur eĩ ratiocognatois¬
edneator sipedagogñs
tatur.exacto prius ure u¬
rando ut ĩtra.ui.menses..
uxore eam duci opteat ita

Expanded text:
inor annis uiginti manumittit, huiusmodi solent causae manumissionis recipi: si filius filiaue frater sororue nhabetur enim ratio cognatieducator, si paedagogus tatur, exacto prius iureiurando, ut intra sex menses uxorem eam duci oporteat: ita
Abbreviated transcription (Latin):
corum statulibpecumam
dãdo ubtacem ꝯsequerecur
rendi hrdicũdare debere.S
sitalem legẽdixiss at ex̃neo
asicuistatuuib pecunãda

Expanded text:
orum statuliber pecuniam dando libertatem consequeretur. respondit heredi eum dare debere. sed et si talem legem dixisset, ut extraneo alicui statuliber pecunia
Abbreviated transcription (Latin):
agere possumua Up̃ accõ fur
sus furẽ litigare rocuto nec
actio ei aueterb ꝓdita ẽ nñ
numissus an furti actoe tene¬
atur. ⁊ placet. nõ tenerin enĩ

Expanded text:
ui rsus furem litigare: idcirco nec actio ei a ueteribus prodita est. Unde numissus, an furti actione teneatur. et placet non
Abbreviated transcription (Latin):
ient quorũ alterã suũ putanit
aliũscit alienũ nã ⁊ hic imuu
fit fuitũ. ¶ Ssiasam ĩpocło
suã putauit. usuere fuit totiꝰ
poculi eĩ fuitũ facẽ pop. scrip¬
sit. ¶ Siasiden.auui honerata
fuito qs sext. ariũ fumẽtitule¬
rit uttũcotius honenis anuõ
sextarii r fuitũ fecent faciliꝰ¬

Expanded text:
lterum suum putauit, alterum scit alienum: nam et hic unius fit furtum.Sed si ansam in poculo suam putauit uel uere fuit, totius poculi eum furtum facere Pomponius scripsit.Sed si de naui onerata furto quis sextarium frumenti tulerit, utrum totius oneris an uero sextarii tantum furtum fecerit? facili
Abbreviated transcription (Latin):
cũ petat amassã argenteãdi¬
cere apondus debebit ponerea
signati argẽti numeñ debebit
ꝯplectiułuti auxeos tot ꝑles¬
nefurto ei ab ẽc deueste q̃rit
ancolor eius dicẽdus sit ⁊ne
rum ẽ colorẽ eius dicio portere
ut quẽ admodũ mnuasis dicit
patera aureait.a ⁊ ĩueste color

Expanded text:
genteam dicere et pondus debebit ponere. Signati argenti numerum debebit complecti, veluti aureos tot pluresve furto ei abesse. De veste quaeritur, an color eius dicendus sit. et verum est colorem eius dici oportere ut, quemadmodum in vasis dicitur patera aurea, ita et in veste color
Abbreviated transcription (Latin):
tis utiga torib. ac indice diffet
¶Soncicus aũt exstimanõ
ẽ qui cuiq rei agende inpedi¬
mento ẽncigandipõrro quid
magis ĩpeoimento ẽ qua mo

Expanded text:
gatoribus ac iudice diem differt. sonticus autem existimandus est, qui cuiusque rei agendae impedimento est. litiganti porro quid magis impedimento est, quam
Abbreviated transcription (Latin):
nõ recte pronũtiant debẽt enĩ
deusis quoq cognoscere ⁊cta
excoicto pẽptorio post mortẽ
sit ꝯdẽpnatus nõ ualet sm̃a qr
soluitur ideoq ut uire incegra
decã notio p̃stabitur⁊ qd oꝑti

Expanded text:
cte pronuntiant: debent enim de usuris quoque cognoscere et certam ex edicto peremptorio post mortem sit condemnatus, non ualet sententia, quia soluitur. ideoque, ut in re integra, de causa notio praestabitur et quod
Abbreviated transcription (Latin):
hre p̃ẜtim cũ alius int̾lictu
alius fame accoemhre possit.¬
libenum ⁊ ꝑcinent sine pubes
sit siue ĩpubes siue masculus
siue femm a. siue unus siũ ple
siuie sui uins sit siue alieĩ ħ eĩz¬

Expanded text:
cum alius interdictum, alius Fabiae actionem habere possit.liberum pertinent, siue pubes sit siue impubes, siue masculus siue femina, siue ‹unus siue› plures, siue sui iuris sit siue alieni:
Abbreviated transcription (Latin):
mittatur a hoc rectius dr̃. nã
tit. nõ ꝯmitti penã rendi. A¬
deo ut ⁊ illud ẜ uius rectis¬
sunc eristimauerit. si ꝙͣ do
dies quo pecuia daret.sña¬

Expanded text:
mittatur: et hoc rectius dicitur. nam rit, non committi poenam respondit: adeo ut et illud Seruius rectissime existimauerit, si quando dies, qua pecunia daret
Abbreviated transcription (Latin):
ubtas obtigĩt amore¬
fit aliqd ẜuus aut corrupe¬
nt ignoratia dm̃nõ intro¬
ducit bac̃ actoem qdeqq lic
maxime ignoram̃t br̃s asta¬
tu libo aut qlibet. alius dñs
aẜno suo amota aliquid
corruptũ uecẽ non ĩpetrat
post libtatem eius ullami
actionẽ quãnis ĩplunbus
caĩs aliis iustaignorãtiai
excus a toẽm mereat. Up̃¬

Expanded text:
tas optigerit, amouerit aliquid seruus aut corruperit, ignorantia domini non introducit hanc actionem: ideoque licet maxime ignorauerit heres a statulibero aut quilibet alius dominus a seruo suo amotum aliquid corruptumue esse, non impetrat post libertatem eius ullam actionem, quamuis in pluribus aliis causis iusta ignorantia excusationem mereatu
Abbreviated transcription (Latin):
uire sibi ꝯmodaca P
iapd̃ sedeposita usus
siti ullo mõ tencbitur ꝯmo¬
dati ãteneatur ĩculpa esti¬
matioerit io ẽ antio debĩt
sumipnnit cũ postĩore furedo¬
h̾t actoe̾m si honesta exc̃a ĩt᷑
ec̃t furẽ hr̃e furti accoẽm nõ
magis enĩ cuc̃ eius int̾ esse
ĩtessigitur ꝙ̃ qui lucrũ fac¬
turus sit dñs igicur hẽbit
cũ utroq furti accoẽm ita
ut sicum alco fure furti ac¬
tion ẽ inchoat adu̾sus alte¬
rum richominus durets¬

Expanded text:
ui re sibi commodata uel apud se deposita usus siti ullo modo tenebitur: commodati an teneatur, in culpa aestimatio erit, id est an non debuerit subripuit, cum posteriore fure dohabet actionem, si honesta ex causa inesset, furem habere furti actionem: non magis enim tunc eius esse intellegitur, qui lucrum facturus sit. dominus igitur habebit cum utroque furti actionem, ita ut, si cum altero furti actionem inchoat, aduersus alterum nihilo minus duret
Abbreviated transcription (Latin):
ad huc tñ postea cũ eopotĩtle¬
ge aqlia agicumealege alit¬
exea culpatencatur.itemcer
modatas ⁊locatas ẽte tepo¬
site ap̃nos res qr pielo nr̃o

Expanded text:
adhuc tamen postea cum eo poterit lege Aquilia agi, cum ea lege etiam culpa teneatur.Item cercommodatas et locatas: certe depositae apud nos res, quia no
Abbreviated transcription (Latin):
xerũ ꝓmissũ ẽ occidere ꝙ pleꝵ¬
q pietas pat̾ni noĩs ꝯsiliu
prolibis cap̃. ceterũ mariti
calor⁊ ĩpetus facile desemen¬
tis finc refrenandus ILp̃¬

Expanded text:
terum remissum est occidere, quod plerumque pietas paterni nominis consilium pro liberis capit: ceterum mariti calor et impetus facile decernentis fuit refrenandus
Abbreviated transcription (Latin):
stib qr sb̃ornatis ap̾ud p̃side
grauatis qui aut nount autr̃
potuit ꝓuocare mulier nõ rudi¬
cem religiosũ sortita pudititiã
suã defendat. ¶S siañ qua
cretilset scs fi ali traiepas nursinolus cecitere
poirisare sstauero appatus colcqiudurocip

Expanded text:
stibusque subornatis apud praesidem grauatus, qui aut noluit aut non potuit prouocare, mulier uero iudicem religiosum sortita pudicitiam suam defendet?Sed si antequmulierem posse accusari.Sed et si non mors, sed poena alia reum subtraxerit,
Abbreviated transcription (Latin):
ht pat ius p̾cipinim ¶ Ins
occroẽdi patr xedicur domri
suelicet ibi filia nõ habitet
domicilio accipiẽda ẽ. ut in
lege cornelia deĩuriis S ꝗ
occidẽ põt adulterũ mulco
magis ꝯ tumelia potĩt eum

Expanded text:
habet pater ius praecipuum.Ius occidendi patri conceditur domi suae, licet ibi filia non habitat,domicilio accipienda est, ut in lege Cornelia de iniuriis.Sed qui occidere potest adulterum, multo magis contumelia poterit iu
Abbreviated transcription (Latin):
collocauit.finge enĩ posteare¬
nõ ubicũ que dep̾henderiti
uit legis lator qd̃ indomio pa¬
trs aut matris ausa fiũt filia
aduiteruĩ inducẽ / S sipat̃ ali¬
bihabitauit hãt aũe ⁊ auiam
domũ ĩqua nõ habitet depre¬
hensã illofiliã ubinohabitat
occitere nõ potĩt. Qd̃ ait lexin
ꝯtinẽtifiliam occroit sicerit
accipie̾dum. ne occiso hoclie
prope uno ictu quno ĩpetun

Expanded text:
collocauit: finge enim postea renon, ubicumque deprehenderit uit legislator, quod in domum patris aut mariti ausa fuerit filia adult‹er›um inducere.Sed si pater alibi habitet, habeat autem et aliam domum, in qua non habitet, deprehensam illo filiam, ubi non habitat, occidere non poterit.Quod ait lex 'in continenti filiam occidat', sic erit accipiendum, ne occiso hodie aprope uno ictu et uno impetu
Abbreviated transcription (Latin):
ligebatur reus adultera iꝑ¬
tano fuit quo aũt absoluat᷑
nupta inueĩtiu dicẽoum est
hãc ab soluto quoq ad ulteõ
nupte adu̾sus om̃s securita¬
tem Plane sinupta ẽc̃ desie

Expanded text:
ligebatur reus, adultera nupta non fuit, quo autem absoluatur, nupta inuenitur: dicendum est hanc absoluto quoque adultero nuptae aduersus omnes securitatem. plane si nupta esse desie
Abbreviated transcription (Latin):
quo adultium fecent denn¬
tiatioĩ ꝯplexus ẽ. mox uelit.a
eã ex altius ꝑ scã accare mag̃
ẽ ut̾ nd̃ debeat audirin emm
to posse eũ accãtionẽ sineliti
instituere sufficẽ q ꝓcuratoĩs
demũtiationẽ ergo ⁊ siꝑacto¬

Expanded text:
ium fecerit, denuntiationi complexus est, mox uelit eam ex alterius persona accusare? magis est, ut non debeat audiri: nequeto posse eum accusationem si uelit instituere sufficereque procuratoris denuntiationem.Ergo et si per acto
Abbreviated transcription (Latin):
suã ininriã inoicãti. Sane
simuenili facilitate dũctus
letiã feruore etatis accẽsusr
ad accãtionẽ prosilit acc̃anti
ei nõ facile carripme pena ir¬
ones que obicisolent ac̃can¬
tib adultii ante solẽt tracta¬
n quã qs int̾ reos recipiatur
Ceterũ sipostea quã semelre¬
ceptus ẽ. nõ pot p̾scriptionẽ
obicere ¶Si inuiouitate
mulier ꝑseuerat in accãtori
ẽ arbitno aquouelit incipe
utrum. ib adult̾io an ab adul¬
tera. ¶Siqs adulterũ ⁊ adri¬
anuo simplicit᷑ ⁊ egosinon
denũtiaui adudicem sufficẽ
credo si adult̾ii se acturũ denũ¬
tiauĩt. Quid ergosinõ qdem
denũtianent nerũ ubellos ac¬
cusatores dedent añ qua nu¬
beret eaq cũ ro cognouiss ny¬
psit. lignoras puto nõ uiten
el demutiatum io cuto ñ pos¬
recte nupsisse iudeatiu s ne¬
luis ẽ illud sequint eia de¬
clection⁊ accatori reynare.q

Expanded text:
suam iniuriam uindicanti. sane si iuuenali facilitate ductus uel etiam feruore aetatis accensus ad accusationem prosilit, accusanti ei non facile calumniae poena irones, quae obici solent accusantibus adulterii, ante solent tracta, quam quis inter reos recipiatur: ceterum posteaquam semel receptus est, non potest praescriptionem obicere.Si in uiduitate mulier perseuerat, in accusatoris est arbitrio, a quo uelit incipere, utrum ab adultero an ab adultera.Si quis et adulterum et adro simpliciter? ego, etsi non denuntiauit ad iudicem, sufficere credo, si adulterii se acturum denuntiauerit.Quid ergo, si non quidem denuntiauit, uerum libellos accusatorios dedit, antequam nuberet, eaque, cum id cognouisset, nupsit, uel ignorans? puto non uideri ei denuntiatum: idcirco non posrecte nupsisse uideatur? sed melius est illud sequi, ut eelectionem accusatori r
Abbreviated transcription (Latin):
mea ĩqua deferũtur. ¶proir¬
de siqs mea prouuĩtia ĩqua ag̃
accusan possunt nisi sit ea per¬
sona que ad p̃sidis cognatoez
nõ ꝑtinet. ¶ Sinegauernt
se pat̾ ꝯmantus accusaturos
ĩtradiem sexa gesimũ anstatĩ
ĩcipiant ip̃a tp̃ra ex̃neo ecdere
qprimus po putat admmitti
adaccusatõe exneũ p̾sestatĩ at
q neganit cui adsentiẽdum
puto fortius enĩ dicitur eũ qri
seneganenit acturũ postea nõ
audiendũ. ¶Loxiina de ad

Expanded text:
qua deferuntur. proinde si quis in prouincia, in qua agit, accusari poterit, nisi sit ea persona, quae ad praesidis cognitionem non pertinet.Si negauerint se pater et maritus accusatur‹o›s intra diem sexagensimum, an statim incipiant tempora extraneo cedere? et primus Pomponius putat admitti ad accusationem extraneum posse statim atque isti negauerint. cui adsentiendum puto: fortius enim dicitur eum, qui s‹e› negauerit acturum, postea non audiendum.Lex Iulia de ad
Abbreviated transcription (Latin):
Iuus seuerus ⁊ ancoĩ¬
nus rescripsunt ea q̃
data oꝑa ab egent ptũ apre¬
side intp̃rale exilium dãda
indignũ enluideri põt ĩpy¬
ne c̃a maritum libens fra¬

Expanded text:
ivus Severus et Antoninus rescripserunt eam, quae data opera abegit, a praeside in temporale exilium dandam: indignum enim videri potest impune eam maritum liberis fra
Abbreviated transcription (Latin):
hibemus nobis łhas quos
inpotãte he̾mus adscribere
legatũ emacipatus quoq
fulus cadem pena tenebit
licet iussu patris scripẜit ex¬
cusatus enũs uidetur qui

Expanded text:
prohibemus nobis uel his, quos in potestate habemus, adscribere legatum, emancipatus quoque filius eadem poena tenebitur, licet iussu patris scripserit: excusatus enim is uidetur qui
Abbreviated transcription (Latin):
scptosit facili me queri posse
ratur ita addicit ip̃e marcel¬
lus ꝙͣ ad̾m ticio debebitur si
qĩ falsũ nom̃ ẜm subduci
uadum ẽ. ¶Manitus Cuy
dotalẽ mariumisit ⁊ ĩtestõ
eius legatũ sibi adscpsiti
ui claudii dicẽdum ẽ filiu
quo minus ad eũ puemiat.¬

Expanded text:
pto sit, facillime quaeri posse, ratur ita: adicit iste Marcellus: quemadmodum socio debebitur, si quasi falsum nomen serui subduciuandum est. Maritus seruum dotalem manumisit et in testamento eius legatum sibi adscripsit. ui Claudii dicendum est et filquo minus ad eum perueniat
Abbreviated transcription (Latin):
nõutiq ita accipiẽdum ẽ
ut qui fũdum possicẽ uelit
om̃s glebas eius c̾cum ãbu¬
let. s sufficit quãlibet ꝑtem
eius fundi. introire dumea
mente ⁊ cogitatoẽ hac sit. ut
totum fũdum usq adt̾mi¬
num uelit possidere. Et enim¬
¶Neratius ⁊pcuius soloa¬
nimonõ posse nos acquire¬
re po̾em auĩt. sinon ante ce¬
dant naturalis po᷑ ¶ Ideoq
sichesaurũ infundo meo po¬
sicum scĩa continuo me pos¬
sidere simul atq possidẽdi

Expanded text:
endum est, ut qui fundum possidere uelit, omnes glebas circumambulet: sed sufficit quamlibet partem eius fundi introire, dum mente et cogitatione hac sit, uti totum fundum usque ad terminum uelit possidere..Neratius et Proculus et solo animo non posse nos adquirere possessionem, si non antecedat naturalis possessio. ideoque si thensaurum in fundo meo positum sciam, continuo me possidere, simul atque possidendi
Abbreviated transcription (Latin):
põ ¶ꝑprocuratorẽ tuco¬
rem curacorẽ nepõ nobis
acqritur. Cum aũt suono¬
mine nacti fuerĩt possonẽ
nõ cum eamente ut opam¬

Expanded text:
Per procuratorem tutorem curatoremue possessio nobis adquiritur. cum autem suo nomine nacti fuerint possessionem, non cum ea mente, ut op
Abbreviated transcription (Latin):
capiãt. Sum uxori cedat põ
tant possitere cã qm res fci
ĩfumanuire cuulinõ p̃õt.¬
q̃qd actinet dicere nõ possitẽ
mulieie cũmaritus ubiuo¬
unt possidẽ ꝓtinus am̾sit¬

Expanded text:
capiant.Si uir uxori cedat posstant possidere eam, quoniam res facti infirmari iure ciuili non potquid attinet dicere non possidere mulierem, cum maritus, ubi noluit possidere, protinus ami
Abbreviated transcription (Latin):
infuga sit nichħ posse nos pos¬
siderenerua fulis aitucet re¬
onon possideatur quẽ diuab
anonon possideatur anobi
nsicut ⁊ eos ꝓqnos ĩpiĩtiai
i¶ Per ẜuũ corporatit̾ pigno¬
nidutum nõ acquirere nos

Expanded text:
in fuga sit, nihil posse nos possidere Nerua filius ait, licet respondeatur, quamdiu ab alio non possideatur, a nobis sicut per eos, quos in prouincia est.Per seruum corporaliter pignori datum non adquirere nos
Abbreviated transcription (Latin):
fructũ hẽmus possidere possu¬
mus siẽ cxopis sis. acqrere
nobis solet nec adremptinz
qdillum nõ põssidemis nã
nec filium. ¶ Ceterum ⁊ule
ꝑ que uolumus possidereta¬
lis eẽ tebecut hãt intellectũ
possidẽdi Et iteo si furiosum

Expanded text:
fructum habemus, possidere possumus, sicut ex operis suis adquirere nobis solet: nec ad rem pertinet, quod ipsum non possidemus: nam nec filium.Ceterum et ille, per quem uolumus possidere, talis esse debet, ut habeat intellectum possidendi: Et ideo si furiosum
Abbreviated transcription (Latin):
naturali põne cepisse aria
filius ait euis qr rei nestigi
Iter mubello captañsula.
uẽts eius fiunt q primus
corũ posẜonẽ nactus ẽ. ¶ a¬
dipiscimur aũt posẜonẽ p
nosmet ipos S firosus⁊
pupillus sine tutoris aue¬
toritate non põt incipe pos¬
sidere qr affectionẽ tenedi¬

Expanded text:
naturali possessione coepisse Nerua filius ait eiusque rei uestigiuitem bello capta et uentae eius fiunt, qui primus eorum possessionem nanctus est.Apiscimur autem possessionem per nosmet ipsos.Furiosus, et pupillus sine tutoris auctoritate, non potest incipere possidere
Abbreviated transcription (Latin):
munerade fensio cuntatis id
ẽ ut syudicus fiat legatio ad
census accipiẽtos parimoĩ¬
none ac sumiluĩ cura p̃dioꝵ¬
rãdi ad ductus equorũ cutẽ¬
siul spectacula publice nie.
lefactres chermanũ annone

Expanded text:
munera defensio civitatis, id est ut syndicus fiat: legatio ad census accipiendum vel patrimoninonae ac similium cura: praediorandi: aquae ductus: equorum circensium spectacula: publicae viae lefactiones thermarum: annonae
Abbreviated transcription (Latin):
stipulatõe pot queri an ex¬
redeĩofficõsomarime sipa
tͥrnalihr̃s extiriss ⁊ auicto
deneg.ada ẽ exstipłatu actõ
S asieiqstipłatus ẽ non de¬
buit denegan uicto firion᷑
adopͣtauit quẽ intellectẽ

Expanded text:
test quaeri, an exre de inofficioso? maxime, si patri naturali heres extitisset, an uicto deneganda est ex stipulatu actio? sed si ei, qui stipulatus est, non debuit denegari uicto filio, nec adoptauit, quem intellectum
Abbreviated transcription (Latin):
hret ⁊itro simipta ĩmilliusi
potãte sit nõ ioeo minus eam
tus aut siqs putet me iutiũ
titiũ cẽ cum singauis scrus
p̃ualet ꝙ orĩcipale ẽ iniuriã
eũ michi facere uellenam

Expanded text:
et ideo si nupta in nullius potestate sit, non ideo minus eam tus, aut si quis putet me Lucium Titium esse, cum sim Gaius Seius: praeualet, quod principale est, iniuriam eum mihi facere
Abbreviated transcription (Latin):
um qui nocente infa¬
maint nõ eẽ bonumi
⁊eqllũ obeam rem ꝯdẽpna
npeccata eĩ nocẽtium nota
nus suo fecerit minriãpin¬
de agendũ ẽ quasi sidomiõ
feciss. ¶Simptam. finia

Expanded text:
entem infamauit, non esse bonum aequum ob eam rem condemnari: peccata enim nocentium nota uus seruo fecerit iniuriam, perinde agendum, quasi si domino fecisset.Si nupta filia
Abbreviated transcription (Latin):
ta six.dedent expeculiodare
potit ꝙ quocũq modo acci¬
tur qd̃ ꝯdicionis ĩplende
grã auenare pecuuares nũ¬
mos pot. ¶ Siduo ẜui ratio¬
nib recdoitis sibi cẽ iussi fu¬
ennt ⁊ seꝑatumn rationes ges
possit necc̃io ait̾ cessandoi
alterius uib̾tatem ĩpediet.
nec indebitur ꝯdicio in alte

Expanded text:
decem dederit' ex peculio dare potest, quod quocumque modo adqui›tur: qui condicionis implendae gratia alienare peculiares nummos potest.Si duo serui rationibus redditis liberi esse iussi fuerint et separatim rationes gesspossit, necessario alter cessando alterius libertatem impediet. nec uidebitu
Abbreviated transcription (Latin):
ur absoiuisse ⁊id dequo q̃ri¬
tur nã brdib sacis ꝯsultu ẽ
edicto defirtis. ¶Nutius ci¬
tius restõsuo ita cart. one¬
siphore nisi diligent racõem
excussenis libnẽ esto quero ã

Expanded text:
 id de quo quaeritur: nam heredibus satis consultum est edicto de furtis.Lucius Titius testamento suo ita cauit: 'Onesiphore, nisi diligenter rationem excus‹s›eris, liber ne esto': quaero, an
Abbreviated transcription (Latin):
at ut c̃ditores frandan nor
uideaturasane sũt qdã q cu
pr̃o lccuplex excaret tale esse
crediderũt quale sup̃e testatõ
aductis postea facuitatibus
at locuplex an egenus bisi
exciterat. s quanĩ facuitatũ
testator decesẜit. Quã sruam¬

Expanded text:
at, ut creditores fraudari ‹non› uideantur. et sane sunt quidam, qui, cum heres locuples existeret, tale esse crediderunt, quale, si ipse testator adauctis postea facultatibus at, locuples an egens heres extiterat, sed quarum facultatium testator decesserit. quam s
Abbreviated transcription (Latin):
data fuĩt nõ absurdũ adehr̃¬
dis ẜuus idedicetur. Dehisãt
quos redim̃dos habe sut ĩui¬
ste dubitamus siqdẽ caũ mi¬
quũerit hrdemp inde ꝯpellid̾¬
tere redimẽ cos atq si ꝯdito
ĩpieta eẽt ꝙ forte dñs ꝓhibẽt¬

Expanded text:
data fuerit.Non absurde et de heredis seruis idem dicetur.De his autem, quos redimendos habebit, non iuste dubitamus, siquidem eo casu iniquum erit heredem perinde compelli debere redimere eos, atque si condicio impleta esset, quod forte d
Abbreviated transcription (Latin):
gãdũ dedisse emanci¬
pato me reũsu ab hostib fi¬
uũ meum loco nepotis cibi fr
niisint itant aut nos
rutantur. aut aliꝙ̃ recipia

Expanded text:
gandum dedissem, emancipato me reuersum ab hostibus filium meum loco nepotis tibi futnii sint, ut aut nos reuertamur aut aliquid recipia
Abbreviated transcription (Latin):
cm̃lquorũtum nec oĩu ades
eos ue qui soluerũt ꝑtinebit
itant inportoe sua pristinu
is optineãt.ut it aĩptes ce¬
terorũ isq redemit succetat.
¶ gifideiomissanalibtas de¬
pita capciuo fuit redẽp ius nõ
consaciffec̃it. ¶ Siceportatũ
tus nõ fuissdeportabitur igi¬

Expanded text:
quorundam nec omnium, ad eum eosue qui soluerunt pertinebit, ita ut in portione sua pristinum ius optineant et in parte ceterorum ei qui redemit succedant. Si fideicommissa libertas debita captiri satisfecerit. Si deportatum tus non fuisset: deportabitur igi
Abbreviated transcription (Latin):
uminiũ ius suũ recepit huma
cillos ita suũ effectũbr̃e quasi
ĩmedio nullicaptuntas inter¬
cessiss. cetera que ĩuuire sũt po¬
stea quã postlimimo rediit ꝓ

Expanded text:
minio ius suum recepit, humacillos ita suum effectum habere, quasi in medio nulla captiuitas intercessisset. Cetera quae in iure sunt, posteaquam p
Abbreviated transcription (Latin):
pace aut hiis qlbellocap
ꝯp̃hensũ. ꝙ ideo placuisse ser¬
uius scribit qr speni reũ tendi
ciub ĩmitute uellica magir
ros sibellis sbito exarsiss. coꝵ
ẜui efficiũtur apud quos ia
hostes suo fcd dep̃hendũtur
qb ius postliminii etamĩ¬

Expanded text:
pace autem his, qui bello capcomprehensum. quod ideo placuisse Seruius scribit, quia spem reuertendi ciuibus in uirtute bellica magis ros, si bellum subito exarsisset, eorum serui efficiuntur, apud quos iam hostes suo facto deprehenduntur. quibus ius postliminii e
Abbreviated transcription (Latin):
inteuigitur. sine qu nõ reuẽ¬
so co exĩde sirs uiris ñ uidet
atlex cornelia sb̃sticuto nõ . ił.
quã siapud hostes patre defrẽ¬
to postȩ.a filius ĩ cuuitate deces¬
sisset. Iriphoniual.¬

Expanded text:
intellegitur, siue quoniam non reuerso eo exinde sui iuris uidetur at lex Cornelia substituto non alias, quam si apud hostes patre defuncto postea filius in ciuitate decessisset. 12 Tryphoni
Abbreviated transcription (Latin):
prde ꝗ fidenissori testa¬
toris co ꝙ ante aditãhr̃di¬
tate abeo solutũ ẽ debere sta¬
tim soluẽcum aliquo scil h
tẽpamento tpr̃is ltelligẽd¬

Expanded text:
rede qui fideiussori testatoris id quod ante aditam haereditatem ab eo solutum est debere statim solvere, cum aliquo scilicet temperamento temporis intellegend
Abbreviated transcription (Latin):
cã donatiolõge differt abil¬
la uera ⁊ab soluta doãtor q̃
ita ꝓficisciturut nllocaũ
hoc ẽ ꝙ uulgo dr se potuis ha¬
uere uult quare eũ cuidoãt
suũ ergoq mortis cã dõat q̃
necdubitau ert cassiani qn
ꝯdicõ repecipossit qiͣ re nõ
facia aut ut lucius titusi

Expanded text:
a donatio longe differt ab illa uera et absoluta donatione, quae ita proficiscitur, ut nullo potius habere vult, quam eum cui donat, suum". Ergo qui mortis causa donat, qua nec dubitaverunt Cassiani, quin condictione repeti possit quasi re non faciam, aut ut Lucius Titius,
Abbreviated transcription (Latin):
spes capiẽdi appeuatur iõ
ab hac diffinitioe seꝑãtiur.
¶Iuuano placet lz soluez¬
donõsit cebitor cui accep¬
doãtu. ¶Sine doãtione ãt
capit uelutipecunã qua
statulib aut legatarius a¬
licu ꝯditoĩs splende granx¬

Expanded text:
es capiendi appellantur, ideo ab hac definitione separantur. Iuliano placet, licet solvendo non sit debitor, cui accepdonatum. Sine donatione autem capitur veluti pecunia, quam statuliber aut legatarius alicui condicionis implendae gra
Abbreviated transcription (Latin):
acceptum loc atum. item do¬
tis datio cutele negotia gesta
inhiis quidam ⁊ diligentiam
societas ⁊rerum comunio et
dosum ⁊ culpam recipit.Sz hoc
ita nsi siquid nominatim cõ¬
uenit.uł plus ułminus insmn¬
gulis contractibꝰ nam hecẜ
uabitur qd̃ ininitio ꝯuenit

Expanded text:
acceptum, locatum, item dotis datio, tutelae, negotia gesta: in his quidem et diligentiam. societas et rerum communio et dolum et culpam recipit. sed haec ita, nisi si quid nominatim conuenit uel plus uel minus in singulis contractibus: nam hoc seruabitur
Abbreviated transcription (Latin):
reorũ inpetram̃t adulce¬
fiui ꝯmisit ĩpatroni uroremi
aut ĩpacronãsuam aut ieius
ca uecuius libtas patronuis pri¬
aut matris filii fuie ne fuit ã
ut libtus ꝑum̃ tebeat ⁊ si depre¬
hensus fuĩt mnaduicio an ĩpu¬
ne occidatur ⁊ mag̾ ꝓbo pena

Expanded text:
 adulterium commisit in patroni uxorem aut in patronam suam, aut in eius eiue, cuius libertus patris aut matris, filii filiaeue fuit: an ut libertus puniri debeat? et si deprehensus sit in adulterio, an impune occidatur? et magis probo
Abbreviated transcription (Latin):
uos qr no possidemus quã¬
uis ctis cprĩb eos relĩqna¬
muoceteꝵ aĩo nr̃oetiã cor¬
pore aueno possi demussic̃
diximus ꝑ colonũ ⁊ ẜuum
nec mouere nos debet h. ꝙͣ
quasdã res etiã ignorãtes

Expanded text:
uosque animo possidemus, quamuis certis temporibus eos relinquamus.Ceterum animo nostro, corpore etiam alieno possidemus, sicut diximus per colonum et seruum, nec mouere nos debet, quod quasdam etiam ignorantes
Abbreviated transcription (Latin):
te puĩtiẽ ip̃s statuendũ ẽ ⁊ nisi
posuert hrdes uẜas iemores in¬
tra sex mẽses siminꝰ semisses u
fines publicos apriuatis detiẽ
separe apublicos potius redditꝰ
augẽ siqualoca publica łediffi¬
tia i̾nusus prmatorũ inueneĩt

Expanded text:
e tempus statuendum est: et nisi posuerint heredes, usuras leuiores intra sex menses, si minus, semisses usFines publicos a priuatis detineri separare et publicos potius reditus augere: si qua loca publica uel aedificia in usus priuatorum inuenerit
Abbreviated transcription (Latin):
tum łmprinatũ in hui rei ꝯsi¬
deratoẽ etatis quoq rationa¬
beat᷑. ¶Locus facit ut idẽ ur
fuitũ ł sacrilegiũ sit ⁊capite
luẽdu ł minore supplitio.
durnũ adnocturnũ. ¶Qxã¬
ẽ.ut furtamanifesta. anec
maximus apd̾ grecos eratõ¬

Expanded text:
privatum. In huius rei consideratione, etatis quoque ratio habeatur. Locus facit, ut idem vel furtum vel sacrilegium sit, et capite luendum, vel minore supplicio. diurnum vel nocturnum. Quaut furta manifesta a necmaximus apud Graecos orato
Abbreviated transcription (Latin):
iore pea afficit quã legib
statutaẽ infamis nõfiat
ergo⁊ siope tẽporano quis
sus licet in actoẽ famosar
ueluti furtidicẽdum erit ĩ¬
famẽ nõ eẽ qr ⁊ solus fusti¬
umictus graniorẽ quam

Expanded text:
icitur, quam legibus statuta est, infamis non fiat. ergo et si opere temporario quis sus, licet in actione famosa, ueluti furti, dicendum erit infamem non esse, quia et solus fustium ictus grauior est quam
Abbreviated transcription (Latin):
łetiam cp̃r quoꝓuntiã regũt
necnõ ita quoq int̾dici pot
ancui nec̾tis psoĩs ad sit põt
qita int̾ dicicui ne apd̃tribu¬
nal p̾sidis postulet. atũ apud
tias nec ꝗdem ap̃ p̃sidem reue¬
tam illi postulãdi facultatẽ
mõ nũquam nõ aduocando
cui int̾ dicitur s foro /plus est.
aũt foro quã aduocacio ĩb ĩt¬
dicere.Siqdem huc oĩmodo
forẽsib negotiis accomodaẽ
publico instra deponũtur ar
solet asicut testã ne ordinẽt
łscribat. lsignent erit quia
pena neqs negotiis publicu
int̾ueniat hĩc eĩ priuatis q¬
dem int̾ c̃ẽ potĩt publicis phi¬

Expanded text:
etiam tempore quo prouinciam regunt. Nec non ita quoque interdici potest alicui, ne certis personis adsit. Potest et ita interdici cui, ne apud tribunal praesidis postulet, et tamen aentias ne quidem apud praesidem relictam illi postulandi facultatem. Nonnumquam non aduocationibus cui interdicitur, sed foro. plus est autem foro quam aduocationibus interdicere, si quidem huic omnino forensibus negotiis accommodare publico instrumenta deponuntur, aret sic, ut testamenta ne ordinent uel scribant uel signent Erit et illa poena, ne quis negotiis publicis interueniat: hic enim priuatis quidem interesse poterit, publicis prohi
Abbreviated transcription (Latin):
ubea srucrũ hiisoli qui post
decurionatũ susceptisũt his
penis nõ affitiãtur anuõ oẽs
omĩo uibi etiã inplebeia fami¬
ua suscepti sut intẽdum ẽ et
magis puto omĩb ꝑdeẽ tebe
plane siparẽs decuno eẽ cesie¬
nt siqdem iã exdecurione fiũt
editus ꝓdent eine afficiatur
eĩ uõ sipostea qua plebensi
factus ẽ tũc suscipiat filiuz¬

Expanded text:
ed utrum hi soli, qui post decurionatum suscepti sunt, his poenis non adficiantur, an uero omnes omnino liberi, etiam in plebeia familia suscepti, uidendum est: et magis puto omnibus prodesse debere. Plane si parens decurio esse desierit, si quidem iam decurione fuerit editus, proderit ei, ne adficiatur: enimuero si posteaquam plebeius factus est tunc suscipiat filiu
Abbreviated transcription (Latin):
aũt negligentia qr ẜni post
libcatem ercusata ẽ. s culpa
dolo ptimadolũ rep̃sentat ꝓ¬
inde siqddãpn dedit sinedolo
lo fecerit iste ⁊post mortem

Expanded text:
neglegentiaque serui post libertatem excusata est, sed culpa dolo proxima dolum repraesentat. proinde si quid damni dedit sine dolo,dolo fecerit iste et post mortem
Abbreviated transcription (Latin):
pensã aportare ideg̃ ut. altap¬
te a pportet ĩpune ciuisieci rec¬
te psacuit. ¶ Hoc int̾clictũ nõ
som̃ ip̃ĩm successorib quo
cẽpandũnonẽ abigendum¬
ucoriep̃cori quoq dabiturr¬

Expanded text:
pensam adportare, id egit, ut alia parte adportet, impune ei vim fieri recte placuit. Hoc interdictum non solum ipsi, verum successoribus quoque esse dandum non est ambigendum: emptori quoque dabitur
Abbreviated transcription (Latin):
ẜuandi cauł campni deꝑel¬
aliꝙ prohibendi habemus ł
ut cãpni infecti caueatiur
nob abco qui forte ĩpublico
ułmprinato qd molliatur
aut siquid cõtralege edie¬
tane principũ qͦue. admo

Expanded text:
ni depelaliquid prohibendi habemus: uel ut damni infecti caueatur nobis ab eo, qui forte in publico uel in priuato quid molitur: aut si quid contra leges edictaue principum, quae ad mo
Abbreviated transcription (Latin):
nouũ nũtiare eipossumus ri¬
deamus ⁊magis ẽ ñe possimꝰ
hic enĩ nõ opus noulifaciat
oruet̾isustiriẽoo remedium
adhibet.. ¶Siue aũt intrar
opͣroasie extra oppida iuil¬
us ł in agris opus nouũ qs¬
faciat mitiatio exhoc edcoio
cum ht siue ĩprmatosme in
publico opusfiat. ¶Nunc
iudeamus Q uib ercais fia¬
hec nũtiatio Et que ꝑsoẽ nũ¬
tient. Quib q nũtietiu Etĩ¬

Expanded text:
e ei possumus, uideamus. et magis est, ne possimus: hic enim non opus nouum facit, sed ueteri sustinendo remedium adhibet. Siue autem intra oppida siue extra oppida in uillis uel agris opus nouum fiat, nuntiatio ex hoc edicto locum habet, siue in priuato siue in publico opus fiat. Nunc uideamus, quibus ex causis fiat nuntiatio et quae personae nuntient quibusque nuntietur et
Abbreviated transcription (Latin):
exceptoes ⁊ a ꝑte actoris uei¬
ut excepciones exclutatun
sep̃ enim replicatio idcurto
obicitur ut exceptioĩ oppu
rem excludit replicatio reũ
ceps multipucatur noĩa dỹ
aut reus aut actor obicit.
¶Sane solemus dicẽ q̃sdã
exceptoẽs ee duatorias quaᷤᷤ¬

Expanded text:
exceptiones, et a parte actoris ueniut exceptiones excludant: semper enim replicatio idcirco obicitur, ut exceptionem oppugrem excludit, replicatio reum. ceps multiplicantur nomina, dum aut reus aut actor obicit. Sane solemus dicere quasdam exceptiones esse dilatorias, quas
Abbreviated transcription (Latin):
scrip̃tura nam ẜuos cũ dĩus
sius parẽt necc̃itate potãtis
excusam. Sicũ accedat om̃ a
ũcta sbscbẽtis seeadictassenreco¬
guouisse uteri enĩ ait ipĩns
drĩ mami scripta cuius uo¬
suũ dictate fiuio legatũ scrip
cornene placuit. Idem ĩfiuaq̃
alt̾nter h̾o sine uib̾is decessis
nt̃q decessiss ut hroitas deĩte
alia manuscriptori testõ resti¬
tueretur placet testãro penar
legis cornene remiti.s benig

Expanded text:
 nam seruos, cum dominis suis parent, necessitate potestatis excusari, si tamen accedat domini auctoritas subscribentis se ea dictasse et recognouisse: uideri enim ait ipsius domini manu scripta, cuius uosuum dictante filio legatum scripCorneliae placuit. Idem in filiam, quae alteruter heres sine liberis decessisset, beris decessisset, hereditas deinde alia manu scriptori testamenti restitueretur: placet testamentario poenam legis Corneliae remitti. sed benig
Abbreviated transcription (Latin):
ut puta sidapnatur aliqui
utgladiom eũ aĩadũtatur
o ammadũti gladio optet
atres rescripserũt cẽ ꝑmuter¬
tes libam mortis facultatem.
¶hostes aũt itẽ tranffuger
rac pena afficiũturit uuũ ex¬
uratur necea qdem peã damp¬
cetur i uirgis intĩmatur nec
tormẽtis quãnis pliꝙ dum
torquẽtur defice̾ solẽt. ¶ Et pe¬
na que adimat lib̾tatẽ huiꝰ¬

Expanded text:
ut puta si damnatur aliquis, ut gladio in eum animadvertatur. sed animadverti gladio oporteatres rescripserunt permittentes liberam mortis facultatem. Hostes autem, item transfugae ea poena adficiuntur, ut vivi exurantur. Nec ea quidem poena damcetur vel virgis interematur, nec tormentis: quamvis plerique dum torquentur deficere solent. Est poena, quae adimat libertatem: hui
Abbreviated transcription (Latin):
cũlib erit dicimus senatus ꝯ¬
sulto dñm excusatũ cẽ qui opẽ¬
diosuo nullo mõ ꝓspexit eãdẽ
⁊ defilio postea emãcipatodi¬
cipossũt. Qui codicillos ante

Expanded text:
cum liber erit, dicimus senatus consulto dominum excusatum esse, qui compendio suo nullo modo prospexerit. eadem et de filio postea emancipato dici potest. Qui codicillos ante
Abbreviated transcription (Latin):
ille agere simili actione ĩsti¬
tiuit.quesitũ ẽ an exceptioi
reundicate obstaretoꝵ. siop¬
posĩt exceptoẽm rei sibi an
pignor.ate ⁊nicħ aliio nour̃
qĩ alidum adiecent. sĩ ou
Nextesto actũ sit cũ hrde
taret carũq dum tarat estiã¬
tionẽ miuditio feciss postea

Expanded text:
agere simili actione instituit: quaesitum est, an exceptio rei iudicatae obstaret. si opposuerat exceptionem rei sibi ante pigneratae et nihil aliud nouum et ualidum adiecerit, sine dutestamento actum sit cum herede taret earumque dumtaxat aestimationem in iudicio fecisset: postea
Abbreviated transcription (Latin):
co igicui cuicũq extutorib
ad eos piculũꝑtinet. recte
solui nsunt̃ dicta eis fuĩt.
p̃core ad nĩstrationã sunt᷑¬
dictã ẽnõ recte soliutiuide
dico ⁊ siqs scies suspectus po¬
stulatis soluat. nãhis incm̃¬

Expanded text:
dico igitur, cuicumque ex tutoribus ad hos periculum pertinet, recte solui, nisi interdicta eis fuerit a praetore administratio: nam si interdicta est, non recte soluitur. idem dico et si quis sciens suspectis postulatis soluat: nam iis in
Abbreviated transcription (Latin):
suũ qdem ñ optinebit. s nõ
sẽp̃ ꝓhi bebiti decuno fieĩ
fieridemq ĩlocum suũ non
nus sit expectare cũ optet..
donee aluis  locus uacet alia

Expanded text:
suum quidem non optinebit, sed non semper prohibetur decurio fieri. denique in locum suum non nus sit, exspectare eum oportet, donec alius vacet. alia
Abbreviated transcription (Latin):
serunt his ũbis humanum
ẽ reliquorum usuras neq ab
ip̃o qui ex admuistratione
honoris relinquitur neq ⁊
fiteuissore eius multomii
amagistratibus qui cancio¬

Expanded text:
serunt his uerbis: 'Humanum est reliquorum usuras neque ab ipso, qui ex administratione honoris reliquatus est, neque a fideiussore eius, et multo minus a magistratibus, qui cautio
Abbreviated transcription (Latin):
micta ⁊̃ quis recte diffimet s
qs solus admisit qs nõui nõ
tare. ¶ Ceterim nẽq fuiti. ac¬
tio.neq legis aquine conc¬
buce sunt inhoe edc̃o licet int̃¬
dum comunes sint cum hoc
edicto. nam uis scribit eumq¬

Expanded text:
tiam quis recte definiet, si quid solus admiserit quis non vi, non tare. Ceterum neque furti actio neque legis Aquiliae contributae sunt in hoc edicto, licet interdum communes sint cum hoc edicto: nam Iulianus scribit eum
Abbreviated transcription (Latin):
¶Mec actio iullgo inbõꝵ
raptorũ dicitur hac actioẽ
isdemũ tenetur q dolũ ma¬
lum adhibuit. siqs igitur
suã rem rapũit hiqdem bõꝵ
rapcorũ nõ tenebitur. ¶ S
alit̃ mulctabitur. ¶Sasi
quis fugitiuũ suũ quẽ boã

Expanded text:
ec actio uolgo ‹ui› bonorum raptorum dicitur.Hac actione is demum tenetur, qui dolum malum adhibuit. si quis igitur suam rem rapuit, ui quidem bonorum raptorum non tenebitur, sed aliter multabitur. sed et si quis
Abbreviated transcription (Latin):
reminboĩs accoris eẽ. S sine
inboĩs sit siue nõ sit sicñ ex
bonis sit iocũ ħ actio hẽbit q̃¬
resiue ꝯmotutares sit:suie
iocatasiueq̃ pignorata ꝓpo¬
dicet aliquis at qn inobrẽ
depositã furti actionẽ nõ ha¬
benus. S ideo adidi sun t̾¬
sita culpam quoq repmisi
łp̃tium depositionis nõ qͣi
mercedem accepiutilius di¬
cendũ ẽasicess actio fuiti
raptorũ ⁊ actoẽm qr nõ mi¬
nima differẽtia ẽ inc̃eumq
clam fecit ⁊ esi qui rapiñtꝰ
cumille celet suũ deliccũ hic
publicet. ⁊ crimẽ ⁊̃ publicu
admittat. siqs igitur inter¬
cẽsua. ładmodice docebit
debet hre in bõrim raptorũ
accoẽm. ¶Si fugitinusm̃s
quastũ res ĩstru endi suicã
ement hee querapte sint qr
dehis in bõrum raptorũ ac¬

Expanded text:
rem in bonis actoris esse: siue in bonis sit siue non sit, si tamen ex bonis sit, locum haec actio habebit. quare siue commodata res sit siue locata siue etiam pignerata propodicet aliquis: adquin ob rem depositam furti actionem non habemus. sed ideo addidi 'sita culpam quoque repromissi uel pretium depositionis non quasi mercedem accepi.Utilius dicendum est et si cesset actio furtiraptorum actionem, quia non minima differentia est inter eum qui clam facit et eum qui rapit, cum ille celet suum delictum, hic publicet et crimen etiam publicum admittat. si quis igitur interesse sua vel modice docebit, debet habere vi bonorum raptorum actionem. Si fugitivus meus quasdam res instruendi sui causa emerit eaeque raptae sint, quia de his vi bonorum raptorum ac
Abbreviated transcription (Latin):
aĩt o facere ꝙ põt ꝙ edictum
ait. nõ tñ isq edictũ rapuit.s
hoies coegit armatos ĩdãpnu
debet boaucrapiat siucigitur
ip̃e ꝙ corgit hoies siue abalio
coacas u̾titur adrapiedu
coactos accipe debemus adh
coactos ut cãpnum daretur.¬
n addicur quales hoĩes q̃les¬
cũq suue libos siue ẜuos. S si
unus hõ coactus sit adhuedi¬
cemus hoĩes ec᷑ ¶ Item sippo¬
nas solũ dãpnum dedisse nõ
puto ceficere u̾ba coicti hoe eĩ¬

Expanded text:
alo facere' potest quod edictum ait non tantum is qui rapit, sed homines colligit armatos, ut damnum det bonaue rapiat.S‹i›ue igitur ipse quis cogat homines siue ab alio coactis utitur ad rapiendum, coactos accipere debemus ad hoc coactos, ut damnum daretur.Neque additur, quales homines: qualescumque siue liberos siue seruos.Sed et si unus homo coactus sit, adhuc dicemus homines coactos.Item si proponas solum damnum dedisse, non puto deficere uerba: hoc e
Abbreviated transcription (Latin):
tenor futura sit utiles ĩpensas
eẽ fulcimus ait q̃ meliorẽ dotẽ
faciat cet̾iorem ẽe nõ sunat ex
quib redoitus mulieri adqra¬
tur.sicuti arbusti pastinationẽ
ultra q̃m necesse fueratiitẽ toc¬
trina puerorũ nomine honera¬
ri muliere ignorantẽ i inuita

Expanded text:
it. 'Utiles impensas' esse Fulcinius ait, quae meliorem dotem faciant, non deteriorem esse non sinant, ex quibus reditus mulieri adquiratur: sicuti arbusti pastinatione‹m› ultra quam necesse fuerat, item doctrinam puerorum. quorum nomine onerari mulierem ignorantem uel inuita
Abbreviated transcription (Latin):
bosumul aufugeñt. alt̾ alte¬
nius furnoẽ. Quid ergo sun¬
uicẽ secelauĩnt fien eĩ pot.i
ut inuicẽ fures sint qpot di¬
ci alterũ alt̾ius furem cẽ ꝙ̃¬
admodũ sialii singulos sur¬
npuissẽt tenẽtur qu̾asi alt̾
altius noĩe opem tuliss.ꝙ̃
eos fuiti sabinus scpsit.¶ Ap̃¬

Expanded text:
t, alter alterius fur non est. quid ego, si inuicem se celauerunt? fieri enim potest, ut inuicem fures sint. et potest dici alterum alterius furem esse, quemadmodum, si alii singulos subripuissent, tenerentur, quasi alter alterius nomine opem tuliss‹e›t: eos furti Sabinus scripsit.
Abbreviated transcription (Latin):
reicũpnum tatum sit idq
eum ep̃tori restituere de bere
ssi. an quam noceat is cum
quo actum sit uendat stati
agendum ẽ cum emptore. ul¬

Expanded text:
rei damnum datum sit, idque eum emptori restituere debere. sed si ante quam noceatur is cum quo actum sit uendat, statim agendum cum emptor‹e›, u
Abbreviated transcription (Latin):
fecent potẽtiori uendi
cum eoqd̃ ii.aut clam ꝙ siã¬
nus p̃terierit dedolo iuditiũ
dandumẽ ¶Cum agitur a¬
que pluiie arcende decofcõ
qd̃ nocet quenturideoq sim
tiolocips aliquasoli sub sedit

Expanded text:
fecerit potentiori uendidcum eo quod ui aut clam: quod si annus praeterierit, de dolo iudicium dandum. Cum agitur aquae pluuiae arcendae, de facto quod nocet quaeritur: ideoque si uitio loci pars aliqua soli subsedit
Abbreviated transcription (Latin):
patiaturqr nõ agcumeoa
põt qd eĩfietsisotius eĩ solrẽ
dicis int̾duos accepti q̃le fu¬
turũ fit dubit.are se.iuł. ait. si
forte inus fũous fuit cui aqͣ
noceatsuie ĩquo opus fem̃.
sit pluriũ acũimo eorũ agat᷑.
resticuti insolroũ ꝯdepnatio¬

Expanded text:
patiatur, qui non agit cum eo, a potest: quid enim fiet, si socius eius solvendo dicis inter duos accepti quale futurum sit, dubitare se Iulianus ait, si forte unius fundus fuerit cui aqua noceat, si vero in quo opus factum sit, plurium et cum uno eorum agatur: resti