comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
paganorum. qui palam ꝑ uident et
inhis quoq ꝑsecutorem ȩcclesiarum
fuisse punitum. unus ds̃: unã fidem
tradidit. unam ȩccłam toto orbe dif¬
fudit. hanc aspicit. hanc diligit. hanc
defendit: quo libet sequisquis nomi¬
ne tegat. si huic non sociatur : alien.
si hanc inpugnat. inimicus est: conso¬
lentur segentiles. in quantũ uolunt
iudȩoꝵ hereticorumq suppliciis tan¬
tum et unum dm̃ ẽẽ. et eundem ꝑsona¬
rum acceptatorem non esse. uel exhac
potissimũ ualentis extincti proba¬
tione fateantur. Cothiante a ꝑ lega¬
tos supplices poposcerunt. ut illis epis¬
copia quibus regulam xp̃ianȩ fidei
discerent. mit terentur: ualens im¬
perator. exitiabili prauitate docto¬
res arriani dogmatis misit. Gothi
primȩ fidei rudim̃tõ. quod acce pere
tenuerunt. Itaq iusto iudicio dĩ. ipsi
eum uiuũ incenderunt. qui ꝓpt̃ eum
etiã mortui. uitio erroris assuri sunt
ANNO ABURBEC̃ditamLLe¬

Expanded text:
paganorum, qui palam peruident et paganorum, qui palam peruident et in his quoque persecutorem ecclesiarum fuisse punitum? unus Deus unam fidem tradidit, unam ecclesiam toto Orbe diffudit: hanc aspicit, hanc diligit, hanc defendit; quolibet se quisquis nomine tegat, si huic non sociatur, alienus, si hanc inpugnat, inimicus est. consolentur se gentiles, in quantum uolunt, Iudaeorum haereticorumque suppliciis, tantum et unum Deum esse et eundem personarum acceptorem non esse uel ex hac potissimum Valentis extincti probatione fateantur. Gothi antea per legatos supplices poposcerunt, ut illis episcopi, a quibus regulam Christianae fidei discerent, mitterentur. Valens imperator exitiabili prauitate doctores Arriani dogmatis misit. Gothi primae fidei rudimento quod accepere tenuerunt. itaque iusto iudicio Dei ipsi eum uiuum incenderunt, qui propter eum etiam mortui uitio erroris arsuri sunt. Anno abVrbe condita
Abbreviated transcription (Latin):
tum deseruere prȩsidia. mox legio¬
nes peditum. undiq equitatu hostium
cinetȩ ac primum nubibus sagittarũ
obrutȩ. deinde cum amentes metu pas¬
sim ꝑ deuia cogerentur: funditus
caesȩ gladiis in sequentũ. contisq
perierunt. Ipse imperator. cum sagit¬
ta sauci us uersusq in fugam aegre
incuius dam uillulȩ casam deportat᷑
lateret. ab insequentibus hostibus
de prehensus. subiecto igne cõsũptus
est : et quomagis testimoniũ punitio¬
nis eius et diuinȩ indignationis
terribili posteris esset exemplo: etiã
cõmuni caruit sepultura. Consolet᷑
sese in hocsolo ꝑuicacia miseriaq
gentilium. quia temporibus etregib
xp̃ianis. tante simul congestȩ clades
pressam rei publicȩ onerauere cerui¬
cem. euersȩ pro uinciȩ. deletus exer¬
citus. imperator incensus. magnum
reuera hoc est ad nr̃m dolorem. magis¬
q miserum. quo magis nouum: sed
quid hoc ad consolationem pro ficit

Expanded text:
tum deseruere praesidia. mox legiotum deseruere praesidia. mox legiones peditum undique equitatu hostium cinctae ac primum nubibus sagittarum obrutae, deinde, cum amentes metu sparsim per deuia cogerentur, funditus caesae gladiis insequentum contisque perierunt. ipse imperator cum sagitta sauoius uersusque in fugam aegre in cuiusdam uillulae casam deportatus lateret, ab insequentibus hostibus deprehensus, subiecto igne consumptus est et, quo magis testimonium punitionis eius et diuinae indignationis terribili posteris esset exemplo, etiam communi caruit sepultura. Consoletnr se, sed in hoc solo, peruicacia miseriaque gentilium, quia temporibus et regibus Christianis tantae simul congestae clades pressam reipublicae onerauere ceruicem: euersae prouinciae, deletus exercitus, imperator incensus. magnum reuera hoc est ad nostrum dolorem magisque miserum quo magis nouum. sed quid hoc ad consolationem proficit
Abbreviated transcription (Latin):
cessisse clusa montibus repentina
rabie ꝑcita. exarsit in gothos. eosq
sparsim conturbatos. abantiquis se¬
dib expulit : gothi transito danubio
fugientes: aualente sine ulla foede¬
ris pactione suscepti. ne arma ꝗdem
quo tutius barbaris crederetur. tradi¬
dere romanis. Deinde ꝓpt intolera¬
bilem auaritiam maximi ducis. fame
et in iuriis adacti. in arma surgentes.
uicto ualentis exercitu. ꝑ thrachiã
sese miscentes quȩ simul om̃ia cȩdib
inaendis. rapinisq fuderunt. Valens
egressus deanthio chia cũ ultima in¬
felicis belli sorte traheretur. sera pec¬
catimaximi penitentia stimulatus.
episcopos. cȩterosq scõs reuocari de exi¬
liis imperauit. Itaq quinto decimo im¬
perii sui anno: lacrimabile illud bel¬
lum inthrachia cum gothis iamtẽ
exercitatione uirium rerumq ab un¬
dantia instructissimis gessit: ubi pͥmo
statim impetu gothorũ: ꝑ turbatę
romanoꝵ equitũ turmȩ. nuda pedi¬

Expanded text:
cessis seclusa montibus, repentina cessis seclusa montibus, repentina rabie percita exarsit in Gothos eosque passim conturbatos ab antiquis sedibus expulit. Gothi transito Danuuio fugientes, a Valente sine ulla foederis pactione suscepti ne arma quidem, quo tutius barbaris crederetur, tradidere Romanis. deinde propter into- lerabilem | auaritiam Maximi ducis fame et iniuriis adacti in arma surgentes, uicto Valentis exercitu per Thraciam sese, miscentes simul omnia caedibus incendiis rapinisque, fuderunt. Valens egressus de Antiochia cum ultima infelicis belli sorte traheretur, sera peccati maximi paenitentia. stimulatus. episcopos ceterosque sanctos reuocari de exiliis imperauit. Itaque quinto decimo imperii sui anno lacrimabile illud bellum in Thracia cum Gothis iam tunc exercitatione uirium rerumque abundantia instructissimis gessit. ubi primo statim impetu Gothorum perturbatae Romanorum equitum turmae nuda pedi
Abbreviated transcription (Latin):
apud carthaginem bapti lari in re¬
missionẽ peccatorum prȩ opta uit.
Ac postquam sacramentũ xp̃i quod
quȩsierat assecutus est: post gloriosam
scłi uitam. etiam deuitȩ aeternitate
securus. ꝑ cursori iugulum ultro prȩ¬
buit. Cratianus inter ea imperator.
am modum iuuenis. cũ inestimabilem
multitudinẽ hostium. romanis infu¬
sam finibus cerner&: fretus xp̃i poten¬
tia longe in pare militum numero se¬
se in hostem dedit: & continuo apud
argentariam oppidum galliarum:
formidalosissimũ bellum: incredibi¬
li felicitate confecit. Nam plus quam
triginta milia alamannorũ. minimo
romanoꝵ detrim̃to. in eo proelio in¬
terfecta narrantur. Tertio decimo
autẽ anno imperii ualentis. hoc est
paruo tempore postea quã ualens
ꝑtotum orientem. ȩcclesi arum lace¬
rationes sanctorumq caedes egerat.
radix illa miseriarum nostrarũ. copi¬
osissi mossimul frutices germinauit.
Si quidem gens hunnorum diu in ac¬

Expanded text:
apud Carthaginem baptizari in reapud Carthaginem baptizari in remissionem peccatorum praeoptauit ac postquam sacramentum Christi quod quaesierat adsecutus est, post. gloriosam saeculi uitam etiam de uitae aeternitate securus percussori iugulum ultro praebuit. Qratianus interea imperator admodum iuuenis cum inaeatimabilem multitudinem hostium Romanis infusam finibus cerneret, fretus Christi potentia, longe inpari militum numero sese in hostem dedit et continuo apud Argentariam, oppidum Galliarum, formidulosissimum bellum incredibili felicitate confecit. nam plus quam triginta milia Alamannorum minimo Romanorum detrimento in eo proelio interfecta narrantur. Tertio decimo autem anno imperii Valentis, hoc est paruo tempore postea quam Valens per totum Orientem ecclesiarum lacerationes sanctorumque caedes egerat, radix illa miseriarum nostrarum copiosissimas simul frutices germinauit. siquidem gens Hunorum, diu inac
Abbreviated transcription (Latin):
acueros milites dĩ alio nomine ꝑ secu¬
tionis abstraherent. Int̃ fecta sunt ibi
agmina multa scõꝵ. quȩ autem ꝑdiuer¬
sas ubiq prouincias his. similibusq ius¬
sis aduersus ȩccłas catholicas. et rectȩ fidei
ppłos gestasint. satis significatũ ipsa re¬
ticendi electione sufficiat. Interea in a¬
fricȩ partibus firmus sese excitatis ma¬
urorum gentibus regem constituens.
a fricam mauretaniamq uastauit. cȩ¬
saream urbem nobilissimã mauretaniȩ
dolocaptam. deinde caedibus incendi¬
isq conpletam barbaris in prȩdam dedit.
Igitur comes theodosius. theo dosu
qui post imperio prȩfuit pater. aualen¬
tiniano missus. effusas maurorum g̃s
multis prȩliis fregit. ipsum firmũ afflic¬
tum et oppressum: co egit ad mortem::
post cũ experientissimã ꝓuidentiã.
totam cũ mauretania africã meliorẽ
pristinis reddidisset: instimulante et
obrepente inuidia. iussus inter fici.

Expanded text:
ac ueros milites Dei alio nomine persecuac ueros milites Dei alio nomine persecutionis abstraherent. interfecta sunt ibi agmina multa sanctorum. quae autem per diuersas ubique prouincias his similibusque iussis aduersus ecclesias catholicas et rectae fidei populos gesta sint, satis significatum ipsa reticendi electione sufficiat. Interea in Africae partibus Firmus sese excitatis Maurorum gentibus regem constituens Africam Mauretaniamque uastauit; Caesaream urbem nobilissimam Mauretaniae dolo captam, deinde caedibus incendiisque conpletam barbaris in praedam dedit. igitur comes Theodosius, Theodosii qui post imperio praefuit pater, a Valentiniano missus effusas Maurorum gentes multis proeliis fregit, ipsum Firmum afflictum et oppressum coegit ad mortem. post cum experientissima prouidentia totam cum Mauretania Africam meliorem pristinis reddidisset, instimulante et obrepente inuidia iussus interfici,
Abbreviated transcription (Latin):
parans. apud prigitionẽ oppidum. su¬
bita effusione sanguines quod grece
apoplixis uocatur: suffocatus et mor¬
tuus est: post quẽ gratianus filius oc¬
cidentis imperium tenuit. Ualente
patruo. inorientis partib constituto.
ualentinianũ etiã fratrẽ suũ par uũ
am modum: socium creauit imperui.
ANNO ABURBE CONDITAMil
UALENS TRICESIMUS NOÑ
imperium quat tuor annis ualentia¬
no mortuo tenuit: cui solicũ impie
ageret potuisset erubescere. ilico ue¬
luti effrenata liber audacia legem
dedit. ut monachi hoc est xp̃iani . ꝗ
adunũ fidei opus dimissa sȩcularium
rerum multimoda actione se redi¬
gunt admilitiam cogerentur: uastas
illas tunc aegypti solitudines. harenasq
diffusas. quas propter sitim acsterilita¬
tem. periculo sissimamq serpentium
abundantiã. cõ uersatio humana
non nosset. magna habitantium mo¬
nachorũ multitudo compleuerant.:
huc tribuni et milites missi. qui scõs

Expanded text:
parans apud Brigitionem oppidum suparans apud Brigitionem oppidum subita effusione sanguinis, quod Graece apoplexis uocatur, suffocatus et mortuus est. Post quem Gratianus filius Occidentis imperium tenuit, Valente patruo in Orientis partibus constituto; Valentinianum etiam, fratrem suum paruum admodum, socium creauit imperii Anno ab Yrbe condita alens tricesimus nonus imperium quattuor annis Valentiniano mortuo tenuit, cui soli, cum impie ageret, potuisset erubescere. ilico uelut effrenata libertatis audacia legem dedit, ut monachi, hoc est Christiani qui ad unum fidei opus dimissa saecularium rerum multimoda actione se redigunt, ad militiam cogerentur. uastas illas tunc Aegypti solitudines harenasque diffusas, quas propter sitim ac sterilitatem periculesissimamque serpentum abundantiam connersatio humana non nosset, magna habitantium monachorum multitudo compleuerat. hnc tribuni et milites missi, qui sanctos
Abbreviated transcription (Latin):
francorum finib oppressit: burgundi¬
orum quoq nouorum hostiũ. nouem
nomen qui plus quam octo ginta milia
ut ferunt armatorum ripȩseni flumi¬
nis insederunt. Hos quondam subacta
interiore germania adruso et tiberio
adoptiuis filiis caesaris. ꝑ castra dispo¬
sitos: in magnam coaluisse gentẽ. atq
ita etiam nomen exopere prȩsũpsis¬
se. quia crebra ꝑ militẽ habitacula
constituta. burgos uulgo uocant. eo¬
rumq ẽẽ preualidam. et ꝑnitio sam
manum galliȩ ho dieq testes sunt.
in quibus prȩ sumpta possessione con¬
sistunt. Quam uis prouidentia dĩ. xp̃i¬
ani om̃s modo facti catholica fide.
nr̃isq clericis quibus oboedirent recep¬
tis. blande mansuete. innocenterq:
uiuant. non quasi cum sub iectis gallis.
seduere cum fr̃ib xp̃ianis  AAnno aut̃
undecimo imperii sui. ualentini anus
cum sarmatȩ sese ꝑpannonias diffudis¬
sent: easq uastarent. bellum in eos

Expanded text:
Francorum finibus oppressit. BurgundiFrancorum finibus oppressit. Burgundionum quoque nonorum hostium nouum nomen ., qui plus quam octoginta milia, ut ferunt, armatorum ripae Rheni fluminis insederunt. hos quondam subacta interiore Germania a Druso et Tiberio, adoptiuis filiis Caesaris, per castra dispositos in magnam coaluisse gentem atque ita etiam nomen ex opere praesumpsisse, quia crebra per limitem habitacula constituta burgos uulgo uocant, eorumque esse praeualidam et perniciosam manum, Galliae hodieque testes sunt, in quibus praesumpta possessione consistunt; quamuis prouidentia Dei Christiani omnes modo facti catholica fide nostrisque clericis, quibus oboedirent, receptis blande mansuete innocenterque uiuant, non quasi cum subiectis Gallis sed uere cum fratribus Christianis. Anno autem undecimo imperii sui Valentinianus, cum Sannatae sese per Pannonias diffudissent easque uastarent, bellum in eos
Abbreviated transcription (Latin):
tore. et bapti latus et ꝑsuasus insȩuissimã
hȩresem declinauit: sed malignã in sec¬
tationem diutex̃. nec uoluntati po¬
testatẽ ammiscuit. quo aduiuentis fr̃is
auctoritate com pressus est. Contem¬
platur enim deeo: quantã uimi nulci¬
scenda fide. imperator posset exserere
qui tantã constantiã. proretinenda
quondam miles habuisset. Horum
anno imperii tertio. gratianus ualen¬
tiniani filius imperator est factus: eo¬
dem anno apud atrebatas uera lana
denubibus pluuiȩ mixta defluxit:
prȩterea haita naricus rex gothorum.
xp̃ianos ingentesua crudelissime
ꝑsecutus: plurimos barbarorũ obfi¬
dem inter fectos: ad coronã marty
rii sublimauit: quorum tamen pluri¬
mi. in romanũ solũ non trepidi ue¬
tinianus saxones gentẽ in oceani
litoribus. et paludib in uiissitam.
uirtute atq agilitate terribilem.
periculosam romanis finib eruptio¬
nem magna mole meditantes: in ipsis

Expanded text:
tore, et baptizatus et persuasus, in saevissimam tore, et baptizatus et persuasus, in saevissimam haeresim declinavit: 549 sed malignam insectationem diu texit, nec voluntati potestatem admiscuit, quoad viventis fratris auctoritate compressus est. Contemplabatur enim de eo, quantam vim in ulciscenda fide imperator posset exercere, qui tantam constantiam pro retinenda quondam miles habuisset. Horum anno imperii tertio, Gratianus Valentiniani filius, imperator est factus. Eodem anno apud Atrebatas vera lana de nubibus pluviae mixta defluxit. Praeterea Athanaricus, rex Gothorum, Christianos in gente sua crudelissime persecutus, plurimos barbarorum ob fidem intrii sublimauit, quorum tamen plurimi in Romanum solum non trepidi, uetinianus Saxones, gentem in Oceani litoribus et paludibus inuiis sitam, uirtute atque agilitate terribilem, periculosam Romanis finibus eruptionem magna mole meditantes in ipsis
Abbreviated transcription (Latin):
ALENTINIANUS TRICESI¬
mus octauus apud niciam consensu
militũ imperator creatus est. mansit¬
q in eo annis undecim : qui cũ xp̃ia ñ
integra fide sacramentũ militiȩ gere¬
ret : et subiuliano augusto. tribunus
scutariorum iussus ab imperatore sacy¬
lego: aut immolare idolis: aut militia
ex cedere. fideliter sciens et grauioradĩ
esse iudicia. et meliora promissa: spon¬
te discessit: Ita parua inter iecta mora.
iuliano interfecto acmox iouiano mor¬
tuo. qui pro nomine xp̃i amiserat tn¬
bunatũ. retribuente xp̃o in locũ ꝑsecu¬
toris sui accepit imperium : qui poste a
fratrem suũ ualentẽ participẽ fecit
imperii. pro copiũ tyrannũ. pluresq
postea satellites eius occidit. Terre mo¬
tus ꝑtotum orbem factus. ita turbatũ
quoq pelagus excussit. ut ꝑuicinas
terrarũ cam pestrium partes. re fuso ma¬
n plurimȩ insularũ urbes. concussȩ. &
subrutȩ perisse referantur Iualens ab eu¬
doxio episcopo arriani dogmatis asser

Expanded text:
alentinianus tricesimus octauus apud Nicaeam consensu militum imperator creatus est mansitque in eo annis undecim. qui cum Christianus integra fide sacramentum militiae gereret sub Iuliano Augusto tribunus scutariorum, iussus ab imperatore saclego aut immolare idolis aut militia excedere, fideliter sciens et graniora Dei esse indicia et meliora promissa, sponte discessit. ita parua interiecta mora Iuliano interfecto ac mox Iouiano mortuo qui pro nomine Christi amiserat tribunatum, retribuente Christo in locum persecutoris sui accepit imperium: qui postea fratrem suum Valentem participem fecit imperii , Procopium tyrannum pluresque postea satellites eius occidit. terrae motus per totum Orbem factus ita turbatum quoque pelagus excussit, ut per uicinas terrarum campestrium partes refuso mari plurimae insularum urbes concussae et subrutae perisse referantur. Valens ab Eudoxio episcopo, Arriani d
Abbreviated transcription (Latin):
ret. et circa finitimas romȩ urbes
firmare᷑ uires exercitus sui. auxilia¬
q̃ uel sibi adqui rere. uel hostibus sub¬
trahere studens. bellis exercerentur.
a samnitibus qui lucanȩ genti sufragi¬
bantur. maximo bello inlucania uictꝰ.
atq occisus est. Sed qm̃ aliquantũ roma¬
nas clades recensen do ꝓgressussum:
uel alexandri istius mentione cõmoni¬
tus: dephilippo macedonum rege. qui
olimpiadem huius alexandri epirotȩ
sororem uxorem habuit. exqua ale¬
xandrum magnũ genuit. paucissimis
annis retrorepetitis. magna paruis
inquantum potero colligam.
philippus amintȩ filius. alexan dripãt.
regnũ macedonum adeptus. uiginti quin¬
q annis tenuit. quibus hos om̃s acerui¬
tatũ aceruos cunctasq malorũ moles.
strux̃. Hioprimũ ab alexan dro fratre
obses thebanis datus: ꝑtriennium apud
epaminondam strenuissimũ imperato¬
rem. et sum mũ philosophum. eruditus

Expanded text:
ret et circa. finitimas Romae urbes ret et circa. finitimas Romae urbes firmare uires exercitus sui auxiliaque uel sibi adquirere uel hostibus subtrahere studens bellis exerceretur, a Samnitibus, qui Lucanae genti suffragabantur, maximo bello in Lucania uictus atque occisus est. Sed, quoniam aliquantum Romanas clades recensendo progressus sum, uel Alexandri istius mentione commonitus, de Philippo Macedonum rege, qui Olympiadem huius Alexandri Epirotae sororem uxorem habuit, ex qua Alexandrum Magnum genuit, paucissimis annis retro repetitis magna paruis in quantum potero colligam. Philippus Amyntae filius Alregnum Macedonum adeptus, viginti quinque annis tenuit: quibus hos omnes acerbitatum acervos, cunctasque malorum struxit. Hic primum ab Alexandro fratre obses Thebanis datus, per triennium apud Epaminondam, strenuissimum imperatorem, et summum philosophum, eruditus
Abbreviated transcription (Latin):
Anno autem post hunc sub sequente.
minucia uirgo uestalis. obamissum inces¬
tũ dãnataẽ. uiuaq obruta in cãpo ꝗnc̃
sceleratus uocatur. At uo paruo exim
tempore inter iecto: horresco referre.
quod gestum est. Nam claudio mar¬
cello. et ualerio flacco consulibus.
incredibili rabie. et amore scelerum:
romanȩ matronȩ exarserunt. Erat
utiq foedus ille ac pestilens annus. in¬
fletȩq iam undiq cateruatim strages̃
egerebantur. et ad huc tamen penes om̃s
decorrupto aere simplex credulitas
erat. cũ existente quadam ancilla
indice: & conuincente. primũ multȩ
matronȩ urbiberent quȩ coxerant ue¬
nena. conpulsȩ. Deinde simul adq̃:
hausere: consumͦtȩ s̃. Tanta autẽ multi¬
tudo fuit mat̾ronarum in his facinorib:
consciarum: ut trecente septuaginta
damnate. exillis simul fuisse refe¬
rantur
epirotarum. alexandri illius magni
a uunculus. traiectis initaliam cõpus.
cum bellum aduersus romanos para:¬

Expanded text:
Anno autem post hunc subsequente Anno autem post hunc subsequente Minucia uirgo Vestalis ob admissum incestum damnata est uiuaque obruta in campo, qui nunc sceleratus uocatur. At uero paruo eiim tempore interiecto horresoo referre quod gestum est. nam Claudio Marcello et Valerio Flacco consulibus incredibili rabie et amore scelerum Romanae matronae exarserunt. erat utique foedus ille ac pestilens annus infictaeque iam undique cateruatim strages egerebade corrupto aere simplex credulitas erat, cum existente quadam ancilla indice et convincente, primum multae matronae ut biberent, quae coxerant, venena, compulsae: deinde simul atque hausere, consumptae sunt. Tanta autem multitudo fuit matronarum in his facinoribus consciarum, ut trecentae sepdamnatae ex illis simul fuisse referantur. Epirotarum, Alexandri illius Magni auunculus, traiectis in Italiam copiis cum bellum aduersus Romanos para
Abbreviated transcription (Latin):
eb cȩsaris apparuit exͣtisse. Nec unius
urbis imperatori : sed creatori orbis
uniuersi orbem ipsum generali cogni¬
tione paruisse. quisicut sol oriens
diem luce ꝑ fundit. Ita adueniens
miseri corditer: extenta mundum
pace uestierit.: quod plenius cum ad
id. ipso ꝑficiente dno uentũ fuent¬
ꝓferetur. Ieitur anno aburbe condita.
latinis rebellantibus intulerunt. man¬
lio tor quato et decio mure consulibus.
In quo bello: unus consul inter fectus est
alter exstitit parricidã. Manlius enĩ
torquatus filium suum iuuenẽ. uictorẽ
interfectoremq mecii tusculani nobilis
equitis. &tum prȩcipue ꝓuocantis. atq
insultantis. hostis occidit. Alius uero
con sul cum iterato conflictu. illud cor¬
nu cui prȩerat cędi atq ad fligi uider&.
in confertissimos hostes sponte ꝓlaps
occubuit. Manlius quamuis uictor: oc¬
cur sum tamen nobilium iuuenum ro¬
imanorum. quilegitime exhiberi
solet. triumphans parricida ñ meruit.

Expanded text:
ebus Caesaris apparuit, exstitisse, nec unius ebus Caesaris apparuit, exstitisse, nec unius Urbis imperatori, sed creatori orbis universi, orbem ipsum generali cognitione paruisse: qui, sicut sol oriens diem luce perfundit, ita adveniens misericpace uestierit. quod plenius, cum ad id ipso perficiente Domino uentum fueritoferetur. Igitur anno ab urbe condita Latinis rebellantibus intulerunt Manlio Torquato et Decio Mure consulibus. in quo bello unus consul interfectus est, alter exstitit parricida. Manlius enim Torquatus filium suum, iuuenem, uictorem, interfectoremque Metii Tusculani, nobilis equitis et tum praecipue prouocantis atque insultantis hostis, occidit. alius uero consul oum iterato conflictu illud cornu, cui praeerat, caedi atque adfligi uideret, in confertissimos hostes sponte prolapsus occubuit. Manlius quamuis uictor occursum tamen nobilium iuuenum Romanorum, qui legitime exhiberi solet, triumphans parricida non meruit.
Abbreviated transcription (Latin):
cȩsare : post parthicam pacem. u̾ni¬
uersum terrarum orbem. positis armis.
abolitisq discordiis. generali pace &
noua quiete cõpositum romanis paru¬
uisse legibus. romana iura quã ꝓpna¬
arma maluisse. spretisq ducibus suis
iudices elegisse romanos. spostremo
om̃ib gentibus cunctis ꝓuinciis. in¬
numeris ciuitatibus. infinitis ppłis.
totis terris. unam fuisse uoluntatem.
libero honestoq studio. inseruire
paciatq in cõmune consulere. quod
prius neuna quidem ciuitas. unus ue
populus ciuiũ. uel quod mauis est.
una domus fratrũ. iugiter habere
potuisset.Quod si etiam cum imperan¬
te cȩsare ista ꝓuenerint: in ipso impe¬
rio cȩsaris. in luxisse ortũ in hoc mun
ne manifestũ est. In uitilice tilli quos
inblasphemiam urgebat inuidia
cognoscere. fateriq cogentur. pacem
istam totius mundi et tranquillissi¬
mã serenitatẽ. non magnitudine
cȩsaris : sed potestate filidei. qui indi¬

Expanded text:
Caesare post Parthicam pacem uniCaesare post Parthicam pacem uniuersum terrarum orbem positis armis abolitisque discordiis generali pace et noua quiete conpositum Romanis paruisse legibus, Romana iura quam parma maluisse spretisque ducibus suis iudices elegisse Romanos, postremo omnibus gentibus, cunctis prouinciis, innumeris ciuitatibus, infinitis populis, totis terris unam fuisse uoluntatem libero honestoque studio inseruire paci atque in commune consulere — quod prius ne una quidem ciuitas unusue populus ciuium uel; quod maius est, una domus fratrum ipotuisset: quod si etiam, cum imperante Caesare ista provenerint, in ipso imperio Caesaris illuxisse ortum in hoc mundne manifestum est, inviti licet illi, quos in blasphemiam urgebat invidia, cognoscere faterique coguntur, pacem istam totius mundi et tranquillissimam serenitatem, non magnitudine Caesaris, sed potestate filii Dei qui in di
Abbreviated transcription (Latin):
ximus romani nominis hostis ex¬
cepit:pirribellũ. mox punicũ conse¬
cutum est. & quãuis nũquã post mor¬
tem numȩ. ab elloꝵ cladibus fuisse
cessatum: patentes semꝑ iani portȩ
indicent. exeo tamen ueluti ꝑ meri¬
diem: toto in pressus cę̧lo malorum
feruor. in canduit Porro autem
in coato semel bello punico: utrũ ali¬
quando bella. cȩdes. ruinȩ. atq omĩa
infandarũ mortium genera: nisi cesa¬¬
re augusto imperante cessauerint. in¬
quirat. inueniat. prodat. quisquis in¬
famanda xp̃iana tempora putat. absq
illo tamen in terbella punica unius
anni ueluti auis prȩter uo lantis excursu.
romani ꝓpter clausas ianiportas. inter¬
febres. morbosq rei publicȩ adhoc bre¬
uissimo pacis signo. uel utenuissimo aquae
gelidȩ haustu in lectisunt. ut inpeius
recalescentes: multo grauius uehe men¬
tiusq ad flictarentur : At uõ si in dubi¬
tatissime constat. sub augusto primũ

Expanded text:
ximus Romani nominis hostis exximus Romani nominis hostis excepit; Pyrrhi bellum mox Punicum consecutum est: et quamuis numquam post mortem Numae a bellorum cladibus fuisse cessatum patentes semper Iani portae indicent, ex eo tamen uefuti per meridiem toto inpressus caelo malorum feruor incanduit. porro autem, inchoato semel bello Punico utrum aliquando bella caedes ruinae atque omnia infandarum mortium genera nisi Caesare Augusto imperante cessauerint, inquirat inueniat prodat quisquis infamanda Christiana tempora putat. absque illo tamen inter bella Punica unius anni ueluti anis praeteruolantis excursu Romani febres morbosque reipublicae, ad hoc brevissimo pacis signo, velut tenuissimo aquae gelidae haustu inlecti sunt, ut in peins recalescentes multo grauius uehementiusque adflictarentur. At uero, si indubitatissime constat sub Augusto primum
Abbreviated transcription (Latin):
bus grando descendens: ueris terrã lapi¬
dibus uerberauit ¶Quibus diebus: etiã
alexande magnus. magnus uere ille
gurges miseriarum. atq atrocissimus
turbo totius orientis: est natus Tunc
etiam ochus. quiet artar xerses. post
transactũ inegypto maximũ diutur¬
nũq bellum. plurimos iudeoꝵ intrans¬
migrationẽ egit: atq inhircania ad
caspium mare habitare prȩcepit: quos
ibi usq inhodiernum diem amplissimis.
generis sui incrementis consistere. atq
exim quandoq: erupturos opinio est:
cuius etiam belli tempestate trans cur¬
rens: et sidonã opulentissimã phęni¬
cis ꝓunciȩ urbem deleuit. et egyptũ
quam uis prius uictus. tunc tamen sub¬
actam. cõminutãq ferro: ꝑ sarũ sub¬
iecit imperio Iam hinc statim aro¬
manis aduersus samnitas gentẽ opib
armisq ualidam: ꝓ campanis. et sedeci.¬
nis. bella suscepta sunt. samniticũ bellũ
ancipiti statu gestum pirrus uel ma¬

Expanded text:
bus grando descendens, veris terram lapibus grando descendens, veris terram lapidibus verberavit. Quibus diebus etiam Alexander Magnus, magnus vere ille gurges miseriarum, atque atrocissimus turbo totius Orietiam Ochus, qui et Artaxerxes, post transactum in Aegypto maximum. diuturnumque bellum plurimos Iudaeorum in transmigrationem egit atque in Hyrcania ad Caspium mare habitare praecepit : quos ibi usque in hodiernum diem amplissimis generis sui inorementis consistere atque exim quandoque erupturos opinio est. cuius etiam belli tempestate transourrens et Sidonam opulentissimam Phoenicis prouinciae urbem deleuit et Aegyptum, quamuis prius uictus, tunc tamen subactam comminutamque ferro Persarum subiecit imperio. Iam hinc statim a Romanis aduersum Samnitas, gentem opibus armisque ualidam, pro Campanis et Sedicinis bella suscepta sunt; Samniticum. bellum ancipiti statu gestum Pyrrhus uel ma
Abbreviated transcription (Latin):
sum quos: nouo militum dilecto habito.
conscriptisq legionibus decem: sexa¬
ginta milia romanoꝵ. negatis sibi
latinoꝵ auxiliis. ꝓcesser̃. Confecit
hanc pugnam: marcus ualerius auxi¬
liante coruo alite. unde postea cor¬
uinus est dictus. Occiso enim ꝓuo¬
catore gallo. hostes territi. sparsimq
fugientes. grauiter trucidatisunt. Nu¬
merandum etiã int̃ mala censeo pri¬
mũ illud dietum: cũ cartaginiensib
foedus. quoꝰ isdem temporibus fuit.
prȩsertim ex quo tam breuia ortas
mala: ut exim cȩpisse uideantur.
A Nxo si quidem aburbe condita. qua¬
a charthagine romã missi sunt
Foedusq pepigerunt. quã in gressu
chartaginiensium. in italiã. maloꝵ
grandem. sequuntur continuarũ q
miseriarũ tenebras iuges histoyam. Fides
locorumq in famia. et abominatio di¬
erũ quibus ea gestasunt: ꝓtestantur.¬
idimnes T unc etiam nox. usq ad plurimã diei¬
partem tendiuisa est. et saxea denubi¬

Expanded text:
sum quos, nouo militum dilectu hsum quos, nouo militum dilectu hconscriptisque legionibus decem, sexaginta millia Romanorum, negatis sibi Latinorum auxiliis, processerunt. Confecit hanc pugnam M. Valerius, auxiliante coruo alite, unde postea Coruinus est dictus. occiso enim prouocatore Gallo, hostes territi sparsimque fugientes grauiter trucidati sunt. Numerandum etiam inter mala censeo primum illud ictum cum Carthaginiensibus foedus, quod isdem temporibus fuit; praesertim ex quo tam grauia orta sunt mala, ut exim coepisse uideantur. anno siquidem ab Vrbe condita CCa Cafoedusque pepigerunt. Quem ingressum Carthaginiensium in Italiam malorum grandinem secuturam, continuarumque miseriarum tenebras juges, historiarum fides, locorumque infamia, et abominatio dierum, quibus ea gesta sunt, protestantur. Tunc etiam nox usque ad plurimam diepartem tendi visa est: et saxea de nubi
Abbreviated transcription (Latin):
pinam satietatem. cui parũ esset. qđ
extanta pestilentia mortuos ꝑ se¬
pulchra susciper&: nisi etiam uiuos
scissa sorberet:
ANo aburbe condita trecentesimo¬
galloꝵ inundatio iuxta a ienẽ fluuiũ
adquartum aburbe lapidem consedit.
facile sine dubio pondere multitudi¬
nis: & a lacritate uirtutis ꝑturbatam
occupaturaciuitatem. nisi otio. & len¬
taidine torpuisset. ubi atrocissimã
pugnam. manlius torquatus. singula¬
riter inco̾auit : titius quintius dicta¬
tor. cruentissima congressione confe¬
cit ¶ugati ex hoc proelio plurimi
galli: instauratis iterum copiis inbel¬
lum ruentes: agaio sulpicio dicta¬
tore. superati sunt GPost paululum
quoq tuscorum pugna subgaio marcio
consecuta est. ubi conicidatur quantũ
hominum cȩsum sit. quando octomi¬
lia sunt capta tuscorum ¶Tertio autem
inisdem dieb galli se in prȩdam ꝑ ma¬
ritima loca subiectosq campos. ab al¬
banis montibus diffuderunt. Aduer¬

Expanded text:
pimam satietatem, cui parum esset, quod pimam satietatem, cui parum esset, quod ex tanta pestilentia mortuos per sepulchra susciperet, nisi etiam uiuos scissa sorberet. Anno ab urbe condita CGallorum inundatio iuxta Anienem fluuium ad quartum ab Vrbe lapidem consedit, facile sine dubio pondere multitudinis et alacritate uirtutis perturbatam occupatura ciuitatem, nisi otio et lentitudine torpuisset. ubi atrocissimam pugnam Manlius Torquatus singulariter inchoauit, T. Quintius dictator cruentissima congressione confecit. fugati ex hoc proelio plurimi Galli, instauratis iterum copiis in bellum ruentes a C. Sulpicio dictatore superati sunt. post paululum quoque Tuscorum pugna sub C. Marcio consecuta est: ubi conici datur quantum. hominum caesum sit, quando octo milia sunt capta Tuscorum. Tertio antem in isdem diebus Galli se in praedam per maritima loca subiectosque campos ab Albanis montibus diffuderunt; aduer
Abbreviated transcription (Latin):
ces. ut ludi scenicidis. expetentibus
ederentur. Ita prodepellenda tem¬
porali pestẽ corporum: arcessitus
est ꝑpetuũ morbus animorum.
Ubernunc quidem mihi iste dolo¬
ris. atq increpationis locus est:
sed in quo iam reuerentia tua stu¬
dium sapientiȩ tuet ueritatis exer¬
cuit: michi suꝑ eo audere fas nonẽ :
cõmonu isseme satissit. & ex qua¬
libet intentione lectorem ad illi¬
us lectionis plenitudinem remisis¬
se. Sequitur hanc miseram luem.
miserioremq: eius expiatiationẽ.
ꝓximo anno. satis triste ꝓdigium.
epente siquidem medio urbis : t̃ra
dissiluit. uastoq rupto. hi antia su¬
bito inferna patuerunt. Manebat
diu ad spectaculum. terroremq cunc¬
toꝵ patenti uoragine inpudesspe¬
cus. ne fariamq uiui hominis sepul¬
turam .: dis inter pͥtibus expetebat.
Satis fecit in probis faucib prȩcipi¬
tio sui marcus curtius uir eques.
armatus iniecitq crudeli terrȩ: ino¬

Expanded text:
ces, ut ludi scaenici diis expetentibus ces, ut ludi scaenici diis expetentibus ederentur. ita pro depellenda temporali peste corporum arcessitus est perpetuus morbus animorum. uber nunc quidem mihi iste doloris atque increpationis locus est, sed, in quo iam reuerentia tua studium sapientiae et ueritatis exercuit, mihi super eo audere fas non est, commonuisse me satis sit et ex qualibet intentione lectorem ad illius lectionis plenitudinem remisisse. Sequitur bano miseram luem miserioremque eius expiationem proximo anno satis triste prodigium. repente siquidem medio Vrbis terra dissiluit, uastoque praeruptu hiantia subitο·ιinferna patuerunt. manebat diu ad spectaculum terroremque cunctorum patenti uoragine inpudens specus nefariamque uiui hominis sepulturam diis interpretibus expetebat. satisfecit inprobis faucibus praecipitio sui M. Curtius, uir eques armatus, iniecitque crudeli terrae ino
Abbreviated transcription (Latin):
et cȩdendo ꝑuenerant: ad flumen halim.
tito quintio pugnante: uicerunt.
seruilio consulibus. in gens uniuersam
romã pestilentia corripuit. ñ ut adsol&
plus minusue solito tẽporum turba tem¬
peries. hocest. aut intespestiua siccitas
hiemis. aut repentinus calor ueris. aut
in con gruus umor aestatis. uel autũni
diuitisꝰ indigesta in lecebra. insuꝑ et:ã
expirata deca labris saltibus aura cor¬
rumpens repentinos acutarum in fir¬
mitantium ad ferre transcursus. sed
grauis diuturnaq: innullo dispar se¬
xuis. innulla aetate dissimilis. genera¬
li cunctos ꝑbiennium iugiter tabe
confecit. ut etiam quos non egit inmor¬
tem: turpi macie exinanitos. ad¬
flictosq dimiserit. Con querentur
hoc ut arbitror loco obtrectatores tẽ¬¬
pons xp̃ĩani. si forte silentio prȩte¬
rierim: quibus tunc cerimoniis ro¬
mani placauerint deos. & sedauerint
morbos. cumpestilentia indies cru¬
desceret. auctores suadere pontifi¬

Expanded text:
et caedendo peruenerant, ad flumen Haliam et caedendo peruenerant, ad flumen Haliam T. Quintio pugnante uicerunt. Seruiilio consulibus ingens uniuersam Romam pestilentia corripuit: non ut adsolet plus minusue solito temporum turbata temperies, hoc est ant intempestina siccitas hiemis aut repentinus calor ueris aut incongruus umor aestatis uel autumni diuitis indigesta inlecebra, insuper etiam exspirata de Calabris saltibus aura corrumpens, repentinos acutarum infirmitatum adferre transcursus; sed grauis diuturnaque in nullo dispar sexu, in nulla aetate dissimilis generali cunctos per biennium iugiter tabe confecit, ut etiam quos non egit in mortem, turpi macie exinanitos adflictosque dimiserit. conquererentur hoc, ut arbitror, loco obtrectatores temporis Christiani, si forte silentio praeterierim, quibus tunc caerimoniis Romani placauerint deos et sedauerint morbos. cum pestilentia in dies crudesceret, auctores suasere pontifi
Abbreviated transcription (Latin):
in dieb nr̃is apud constantinopolim ȩque
modo principẽ gentiũ prȩdicta. & facta
sed nonper fecta narrare. cũ post terri¬
bilem denuntiationem conscientiãq mali
sui prȩsciam. subter cõmota funditus t̃ra
tremer&. desuꝑ fusa cȩlitus flamma pen¬
der&. donec orationibus arcadii principis.
et populi xp̃iani. presentem ꝑditionẽ ds̃
exoratus auerter&. ꝓbansse solum ẽẽ &
conseruatorem humilium: et punitorẽ
maloꝵ: sed hȩc ut cõmemoratasint. ma¬
gis quã explicata: uerecundiȩ concesserĩ
Iut & qui scit recolat. & quinescit inꝗrat
Anterea romani. qui ꝑ septuaginta annos
aburbe uulscorum. prȩterea faliscorum
aequoꝵ. & sutrinoꝵ: sub acti. et atriti.
adsiduis bellis conficiebantur. Tam dẽ
insupra scriptis diebus: camillo duce eas¬
dem cepere ciuitates. et redi uiuo finẽ
dedere certamini: prȩnestinos etiã eodẽ
tẽpore. quiusq adportas romȩ. bellando

Expanded text:
in diebus nostris apud Constantinopolim, aeque in diebus nostris apud Constantinopolim, aeque modo principem gentium, praedicta et facta sed non perfecta narrare, cum post terribilem denuntiationem conscientiamque mali sui praesciam subter commota funditus terra tremeret et\' desuper fusa caelitus flamma penderet, donec orationibus Arcadii principis et populi Christiani praesentem perditionem Deus exoratus auerteret, probans se solum esse et conseruatorem humilium et punitorem malorum. sed haec ut commemorata sint magis quam explicita uerecundiae concesserim ut et qui scit recolat et qui nescit inquirat.\' Interea Romani, qui per septuainta annos ab urbe Vulseoram, praeterea Faliscorum Aequorum et Sutrinorum subacti et adtriti adsiduis bellis conficiebantur, tandem in supra scriptis diebus Camillo duce easdem cepere ciuitates et rediuiuo finem dedere certamini. Praenestinoa etiam eodem tempore, qui usque ad portam Romae bellando
Abbreviated transcription (Latin):
crepet hȩc tempora. atq illa conlaudet.
quicũq nescit hosce om̃s istarum urbi¬
um ꝓuinciarũq populos. ita nunc in
solis ludis. acthe atris. consenescere.
sicuti tunc in castris maxime p̃lusq
tabuisse florentissima millȩ totius
tunc imperium orientis ad fectans.
lace dȩmonioꝵ ciuitas: uix centum
habere potuit senes. ita incessabilib
circum uenta malis. in maturas misere
expendebat aetates: queruntur nunc
homines quoꝵ refertȩ pueris et seni¬
bus ciuitates. secura iuuenum peregri¬
natione ditantur. pacificisq exerci¬
tiis. stipendia do mesticȩ uoluptatis
adquirunt. Inisi forte ut ad solent
humanȩ mutabilitatis. omĩa sordere
prȩsentia. nouitates rerum. actu. auditu
q prurientib ipse ȩtiam uita fastidio est.
motu. achaia uniuersa concussa est
et duȩ tuncciuitates: idest cebora. ethe¬
lice. abruptis locorum hiatibus deuora¬
tȩ. At egonunc econtrario. poterã similia

Expanded text:
crepet haec tempora atque illa conlaudet, crepet haec tempora atque illa conlaudet, quicumque nescit hosce omum provinciarumque populos, ita nunc in solis ludis ac theatris consenescere, sicuti tunc in castris maxime praeliisque tabuisse. Florentissima illa, et totius tunc imperium Orientis affectans, Lacedaemoniorum civitas, vix centum habere potuit senes: ita incessabilibus circumventa malis, immaturas misere expendebat aetates: et queruntur nunc homines, quorum refertae pueris et senibus civitates, secura juvenum peregrinatione ditantur, pacificisque exercitiis stipendia domesticae voluptatis acquirunt? nisi forte ut assolent humanae mutabilitati omnia sordere praesentia novitates rerum actu audituque prurientibus ipsa etiam uita fastidio est. motu Achaia uniuersa concussa est et duae tunc ciuitates, id est Ebora et Helice, abruptis locorum hiatibus deuoratae. At ego nunc e contrario poteram similia
Abbreviated transcription (Latin):
derentur ¶Contexui indigestȩ historiȩ
in ex tricabilem cratem. atq: in certos
belloꝵ orbes. huc et illuc. lymphatico
furore gestoꝵ uerbĩ seuestigio secutus
inplicui: qm̃ tanto ut uideo inordina¬
tius scripsi: quanto magis ordinẽ cus¬
todiui ¶ In probam dominandi lace dȩmo¬
nioꝵ cupiditas. quantis populis. qua¬
libus urbibus. quibus ꝓuincis. cuiusmo¬
di odiorũ motus. quantas causas certa¬
minũ suscitarit. quis uel numero. uel
ordine. uel ratione. disponat : cũ ipsiquo¬
q non plus adflicti bellis. quam belloꝵ
confusione referantur. Siquidem tracto
ꝑ aliquo T aetates. hoc continuo bello athe¬
nienses. lacedemonii. arcades. bictiĩ.
thebani. postremo grecia. asia. ꝑsis.
atq: egyptus. cum lybia. in sulisq ma¬
ximis. nauales simul pedestresq con¬
flictus. in discretis egre discursibus: re¬
ferre cęsa hominũ milia non possem.
etiam sibella numerarem. At nune in¬

Expanded text:
derentur. Contexui indigestae histeriae derentur. Contexui indigestae histeriae inextricabilem cratem atque incertos bellorum orbes huc et illuc lymphatico furore gestorum uerbis e uestigio secutus inplicui, quoniam tanto, ut uideo, inordinatius scripsi, quanto magis ordinem custodiui. improba dominandi Lacedaemoniorum cupiditas quantis populis, qualibus urbibus, quibus prouinciis cuiusmodi odiorum motus, quantas causas certaminum suscitarit, quis uel numero uel ordine uel ratione disponat? cum ipsi quoque non plus adflicti bellis quam bellorum confusione referantur: siquidem tracto per aliquot aetates hoc continuo bello Athenienses Lacedaemonii Arcades Boeotii Thebani, postremo Graecia Asia Persis atque Aegyptos cum Libya insulisque, maximis nauales simul pedestresque conflictus indiscretis egere discursibus. referre caesa hominum milia non possem, etiam si bella numerarem. At nunc in
Abbreviated transcription (Latin):
Armati enĩ senes cum reliqua turba in¬
bellis aetatis. prȩcognito aduentu hos¬
tium in ipsis seportarum angustus obie¬
cerunt. & ad uersus quindecim milia mili¬
tum: uixcentum confectia euo homines
ꝓruper̃. His itaq tantã belli molem sus¬
tinentibus: iuuentus suꝑ ueniens. congre¬
di aduersus thebanos aꝑto certamine.
in cunc tanter decreuit. Commisso p̃lio.
cum lace dȩmonii uinceretur. repente
epaminondas duxthebanorum. in cau¬
tius dimicans. uulneratur. Qua re dum
his ex dolore metus: illis ex gaudio stupos
nascitur. ueluti ex consensu tacito. utriq
dis cessum est. Epaminondas autem gras¬
uiter saucius. cum deuictoria suoꝵ conpe¬
risset. scutumq exosculatus esset remo¬
ta manu qua uulnus occluserat: et gres¬
sum sanguinis. ac mortis patefecit intro¬
itum. Cuius mortem sic thebanorum
ꝑ ditio subsecuta est: ut non ꝑ di disse
seducẽ : sed ipsi cum eo tunc perisse ui¬

Expanded text:
armati enim senes cum reliqua turba inarmati enim senes cum reliqua turba inbellis aetatis, praecognito aduentu hostium, in ipsis se portarum angustiis obiecerunt et aduersus quindecim milia militum uix centum confecti aeuo homines proruperunt. his itaque tantam belli molem sustinentibus iuuentus superueniens congredi aduersus Thebanos aperto certamine incunctanter decreuit. commisso proelio cum Lacedaemonii uincerentur, repente Epaminondas dux Thebanorum incautius dimicans uulneratur. quare dum his ex dolore metus, illis ex gaudio stupor nascitur, ueluti ex consensu tacito utrimque discessum est. Epaminondas autem grauiter saucius cum de uictoria suorum conperisset scutumque exosculatus esset, remota manu, qua uulnus occluserat, egressum sanguinis ac mortis patefecit introitum: cuius mortem sic Thebanorum perditio subsecuta est, ut non perdidisse ducem sed ipsi cum eo tunc perisse ui
Abbreviated transcription (Latin):
niis inquieti magis quam strenui. et
furore potius quam uirtute intolera¬
biles: post bella deposita. temitant bel¬
lorum furta. Nam speculati .: iabsentiã¬
marcadum: castellum eorum repen¬
tina in ruptionẽ per fringunt. arcades
uero exercitui in iuria in iuncto sibi.
thebanorum amisso auxilio furto
bella repetunt: in eo prȩlio archedam̃.
dux lace dȩ moniorum uulneratus. cũ
etiam cȩdi suos iam ut uictos uider&.
occisoꝵ corpora ꝑpreconem ad sepul¬
turam poposcit. quod signum uictoriȩ
traditȩ. inter grę̧cos haberi solet. The¬
bani autem hac confessione contẽti.
dato parcendis igno. finem dedere certa¬
mini. Paucis deinde inter uenientibus
indutiarũ dieb lace demoni is ad alia bella
conuersis. thebanicum e paminonda
duce. deinuadenda lace demona. quasi
secura et destituta. cepere fiduciam. tati¬
taciti intẽpesta nocte. lace demo nã
ueniunt. Sed non ita in cautam. uel
indefensam. sicut rebantur offendunt.

Expanded text:
nii, inquieti magis quam strenui et nii, inquieti magis quam strenui et furore potius quam uirtute intolerabiles, post bella deposita temptant furta bellorum. nam speculati absentiam Arcadum castellum eorum repentina inruptione perfringunt. Arcades uero exciti iniuria, iunoto sibi Thebanorum auxilio amissa furto bello repetunt. in eo proelio Archidamus dux Lacedaemoniorum uulneratus cum iam caedi suos ut uictos uideret, occisorum corpora per praeconem ad sepulturam poposcit: quod signum uictoriae traditae inter Graecos haberi solet. Thebani autem hac confessione contenti, dato parcendi signo, finem dedere certamini. paucis deinde interuenientibus indutiarum diebus, Lacedaemoniis ad alia bella conuersis, Thebani cum Epaminonda duce de inuadenda Lacedaemona quasi secura et destituta cepere fiduciam. taciti intempesta nocte Lacedaemonam ueniunt; sed non ita incautam uel indefensam, sicut rebantur, offendunt:
Abbreviated transcription (Latin):
ti: ultima prope modum desperatio¬
ne tabuerunt.Sed conon. post quam
uasta hostilissoli populatione satiat᷑
est: athenas pergit in maximo gau¬
dio ciuium. Ipse triftis. quippe. cum
uideret urbem.populo. quondam cul¬
tu:q ornatissimã. nunc miserabili ru¬
inarum. ac desolationis squalore confec¬
tam. Itaq magnum pietatis miseratio¬
nisq monim̃tũ. in reparatione eius ope¬
ratus est. Namq ea malace dȩ moniis
exinanitam: lacedȩmoniorum p̃dis
repleuit. Persis incendentibus concre¬
matam. ꝑsis aedificantibus reformauit.
¶Interea. artar xerses rexpersarum si¬
cut principio dictum est. uniuersis gre¬
ciȩ ppłis perlegatos ut ab armis disce¬
derent : et paci adqui escerent: impera¬
uit. Non quia misericorditer fessis
consuleret. sed nese inegypto bellis
occupato. aliqua in regnum suum tẽp¬
taretur inruptio. Cunctis igitur gre¬
cis optatissima quiete resolutis. do¬
mesticoq otio torpentibus. lace dȩ mo¬

Expanded text:
ti, ultima propemodum desperatioti, ultima propemodum desperatione tabuerunt. sed Conon postquam uasta hostilis soli populatione satiatus est, Athenas pergit, in maximo gaudio ciuium ipse tristis, quippe cum uideret urbem populo quondam cultuque ornatissimam, nunc miserabili ruinarum ac desolationis squalore confectam. itaque magnum pietatis miserationisque monumentum in reparatione eius operatus est. namque eam a Lacedaemoniis exinanitam Lacedaemoniorum praedis repleuit, Persis incendentibus concrematam Persis aedificantibus reformauit. interea Artaxerxes rex Persarum, sicut principio dictum est, uniuersis Graeciae populis per legatos, ut ab armis discederent et paci adquiescerent, imperauit: non quia misericorditer fessis consuleret, sed ne se in Aegypto bellis occupato aliqua in regnum suum temptaretur inruptio. Cunctis igitur Graecis optatissima quiete resolutis domesticoque otio torpentibus Lacedaemo
Abbreviated transcription (Latin):
nec uirtus. nec animus erat. Cum igit᷑
cȩdes unius tantũ pene partis ageret᷑.
repente rex agesilaus arcessitus exa¬
sia: in prouisus bello suꝑuenit. The¬
banos iam successu duplicis uictoriȩ
lȩtiores : segnioresq ad greditur.
Nec difficile superat. maxime cum
adhuc apud ipsum pene integrę uires
haberentur : ipse tamen agesilaus gra¬
uiter uulneratur. at uero athenienses.
cũ conperissent insperata lace dȩ moni¬
os uictoria subleuatos. pristinȩ seruitu¬
tis dequa tunc respirare uix coeperant.
trepidi metu exercitũ contrahunt.
eumq biotus in auxilium adiungunt.
conmissum i ficrati duci. qui adulescens
ad modum. uix dum annos uigintinat᷑.
infirmitatẽ aetatis. maturitatẽ animi
muniebat .T Conon quoq uir quidem.
atheniensis. dux autẽ ꝑsici exercitus.
audito agesilai reditu: ad populandos
lace dȩmonioꝵ agros reuertitur. Ita
spartan strepitu circum sonantium
undiq hostium clausi : atq: exterri¬

Expanded text:
nec uirtus nec animus erat. oum igHur nec uirtus nec animus erat. oum igHur oaedes tantum unius paene partis ageretur, repente rex Agesilaus arcessitus ex Asia inprouisus bello superuenit; Thebanos iam successu duplicis uictoriae laetiores segnioresque adgreditur nec difficile superat, maxime cum adhuc apud ipeum paene integrae uires haberentur. ipse tamen Agesilaus grauiter uulneratur. at uero Athenienses eum conperissent insperata Lacedaemonios uictoria subleuatos, pristinae seruitutis, de qua tunc respirare uix coeperant, trepidi metu exercitum contrahunt eumque Boeotiis in auxilium adiungunt, commissum Iphicrati duci, qui adulescens admodum, uixdum annos uiginti natus, infirmitatem aetatis maturitate animi muniebat. Conon quoque, uir quidem Atheniensis, dux autem Persici exercitus, audito Agesilai reditu ad populandos Lacedaemoniorum agros reuertitur. ita Spartani, strepitu circumsonantium undique hostium clausi atque exterri