comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Iinc capitolinas quib influit albula sedes
U enit. & imperii nobile pressit ebur:
Regali iubet edicto sͥ sistat ad unum
Collectus popls. iunctaq turba senum:
Iuris consulti. pretextatiq quirites.
Albani. fabii. patriciumq genus.
Conscriptiq patres. quoꝵ moderamine mundꝰ¬
s tringit᷑ .s. certis cogitur ire modis:
Ergo nobilitas & purpura uenerat omĩs.
Multaq congeste milia plebis erant:
Sic ubi dictator iussiq sedere tribuni.
Et cũ signifero consul uterq suo:
E rigit᷑ de sede trhoni. monstaq silendum
Maiestate manus: deniq uerba facit:
anguis yuleus. soboles gradiua. quirites:
hinc olim uires ducitis. in de genus:
Noscite. nec dubios suspensa mente tenebo:
Q uid moueat ur̃ quid patricida uelit:
P ostulat ambiguũ sublato nomine munꝰ:
Quicqͥd idest: regi porrige roma tuo:
N on circũspecta neq consulta ratione:
S quasi ꝓfusȩ dextera larga dabit

Expanded text:
CANTUS XIII. Hinc Capitolinas quibus influit Albula sedes CANTUS XIII. Hinc Capitolinas quibus influit Albula sedes Venit, et imperii nobile pressit ebur. Regali jubet edicto sibi sistat ad unum Collectus populus, junctaque turba senum. Jurisconsulti, praetextatique quirites, Albani, Fabii, patriciumque genus, Conscriptique Patres, quorum moderamine mundus Stringitur, et certis cogitur ire modis. Ergo nobilitas et purpura venerat omnis, Multaque congestae millia plebis erant. Sic ubi dictator, jussique sedere tribuni, Et cum signifero consul uterque suo. Erigitur de sede throni, monstratque silendum Majestate manus; denique verba facit. Sanguis luleus, soboles gradiva, quirites, Hinc olim vires ducitis, inde genus. Noscite, nec dubios suspecta mente tenebo Quid moveat vester, quid patricida velit. Postulat ambiguum sublato numine munus, Quidquid id est regi porrige, Roma, tuo. Non circumspecta, neque consulta ratione, Sed quasi profuse dextera larga dabit.
Abbreviated transcription (Latin):
Colligit in numerũ cunctaq gesta ꝓbe:
Cartago deleta subit. regesq sub acti.
& dolet aspiciens ꝙͣtus ꝯ unde cadat:
Longos successus longos fortuna fauores
Punit .s. incestat deteriore malo:
Morsq patris meritis .s. laudib ing̾it u̾brã.
Multiplici suꝑ est unica culpa bono
Damnator cari capitis uiteq paternę.
Exrigida fati lege futurus erat:
E iptũ morte uelit. ut eode̾ limite posset
F inis principio concolor ire suo:
Si fas siderib si fas illudere parcis:
Fata necemq patͥs preueniemus ait:
Roma patricidã dici ñ esse uidebit.
Et mendax sensus nominis huiꝰ erit:
N rã quid ethereis mens est cognatior astris.
Si dure lachesis triste necesse ferat:
Frustra particłam diuinȩ mentis habemus
Si nequeat ratio nr̃a cauere sibi:
Sic elementa ds̃ sic ignea sydera fecit:
Ut neq siderib subditus esset homo:
S puri datur ingenii sollertia maior.
Possit ut obiectis obiitꝰ ire malis:

Expanded text:
Colligit in numerum, cunctaque gesta probe, Colligit in numerum, cunctaque gesta probe, Carthago deleta subit, regesque subacti, Et dolet aspiciens quantus et unde cadat. Longos successus, longos fortuna favores Punit et incestat deteriore malo 1306 Morsque patris meritis et laudibus ingerit umbram, Multiplici superest unica culpa bono. Damnator chari capitis, vitaeque paternae Ex rigida fati lege futurus erat. Emptum morte velit, ut eodem limite posset Finis principio concolor esse suo. Si fas sideribus, si fas illudere Parcis, Fata necemque patris praeveniemus, ait. Roma patricidam dici, non esse videbit, Et mendax sensus nominis hujus erit. Nostra quid aethereis mens est cognatior astris, Si durae Lachesis triste necesse ferat. Frustra patricidam divinae mentis habemus, Si nequeat ratio nostra cavere sibi. Sic elementa Deus, sic ignea sidera fecit, Ut neque sideribus subditus esset homo. Sic puri datur ingenii solertia major, Possit ut objectis obvius ire minor.
Abbreviated transcription (Latin):
C umq t̾n scirent curas ⁊ pond̾a regni
Arte patricidȩ consilioq regi:
In latii cõmune bonũ peceare timentes.
Colloquii gratas corripuere moras.
Ergo recessuri. natũ suꝑ osclã lassant.
Alternantq uices participantq uirum:
Ad delibandũ complexandũq uicissim:
Prebet ad alternos se patricida sinus:
Distrahit᷑. discedit ab hac. prensat᷑ ab illo.
& uenit ad dños publica p̃da duos:
Ifata uelint uitã cõmaculare suam:
Altius ingemuit patͥcida. suãq relabi
Fortunã sensit. cõminuiq decus:
Scit facilem rapidũq uage uertiginis orbẽ
Et ceci uultꝰ numinis ambiguos:
Q uod q nequit certoq gͣdu fixoq tenore
Quanta uelismundi gła stare diu.
Merorẽ post leta timens pꝰ blanda ruinã:
Secũ sollicito pectore multa mouet:
Fortune legesq graues moresq maligni
Ingeminant curas. ingeminantq metũ:
Sepe suas metit᷑ opes actusq decoros

Expanded text:
Cumque tamen scirent curas et pondera regni Cumque tamen scirent curas et pondera regni Arte patricidae consilioque regi, In Latii peccare bonum peccare timentes, Colloquii gratas corripuere moras. Ergo recessuri natum super oscula lassant, Alternantque vires, participantque virum. Ad deliberandum complexandumque vicissim Praebet ad alternos se patricida sinus. Distrahitur, discedit ab hac, prensatur ab illo, Et venit ad dominos publica praeda duos. Fata velint vitam commaculare suam, Altius ingemuit patricida, suamque relabi Fortunam sensit, comminuique decus. Scit fragilem rapidumque vagae vertiginis orbem, Et caeci vultus numinis ambiguos; Quodque nequit certoque gradu, fixoque tenore Quanta velis mundi gloria stare diu. Moerorem post laeta timens, post blanda ruinam Secum sollicito pectore multa movet. Fortunae legesque graves, moresque maligni Ingeminant curas, ingeminantque metum. Saepe suas metitur opes, actusque decoros
Abbreviated transcription (Latin):
A ter &. infelix angłs unus erit:
Fili me perunes. immotaq pensa soroꝵ
Istud ab ęt̾no constituere scelus:
Olim dispositi lex & uiolentia fati:
U tet᷑ manib in mea fata tius:
Dextram ñ animũ prebebis nate furori.
Q ui tua tela regat sp̃s alter erit:
U i firmam̃ti. diuinorũq supernis
Cursib astrorũ: cogeris esse nocens:
Cogeris esse nocens manifestaq culpa d̾oꝵ
Est. ubi ñ possis mitior esse patri:
Parcarũ seriesq tenax fixũq necesse:
Simpliciter nr̃ȩ crimina cedis habent:
Tu neq nate nocens nec enĩ reor e̾ẽ nocentẽ:
Qui quia ñ potuit ñ nocuisse nocet:
Non sine respectu. sine re. patricida uocaris
N ominis attendas significata tui:
Condono mea nate tibi. cũ dicere uellet
Funera: uox linguã nulla secuta suam
Imꝑfecta foret rupte sententia uocis.
S pia suppleuit lacrima mentis opus
Linquit᷑ in lacrimas ocłis suꝑ insitꝰ humor.
Quasq potest pietas blanda ministt opes:

Expanded text:
Alter et infelix angelus unus erit. Alter et infelix angelus unus erit. Fili, me perimes, immotaque pensa sororum Istud ab aeterno constituere scelus. Olim dispositi lex et violentia fati Utetur manibus in mea fata tuis. Dextram non animum praebebis, nate, furori, Qui tua tela regat spiritus alter erit. Vi firmamenti divinorumque supernis Cursibus astrorum cogeris esse nocens. Cogeris esse nocens, manifestaque culpa deorum Est, ubi non possis mitior esse patri. Parcarum seriesque tenax, fixumque necesse Simpliciter nostrae crimina caedis habent. Tu neque, nate, nocens, nec enim reor esse nocentem Qui, quia non potuit non nocuisse, nocet. Non sine respectu, sine re patricida vocaris: Nominis attendas significata tui. Condono mea, nate, tibi, cum dicere vellet Funera, vox linguam nulla secuta suam. Imperfecta foret ruptae sententia vocis, Sed pia supplevit lacryma mentis opus. Linquitur in lacrymas oculis super insitus humor, Quasque potest pietas blanda ministrat opes.
Abbreviated transcription (Latin):
Imperii gladiũ libertatemq nocendi :¬
In placidi mutas s. miserantis opus:
Qui latium placidus. m̃tẽ regis imꝑiosus
Et regis nomen rectius inde tenes:
Quem geris expugnas hominẽ. carnisq ma
Insistis motꝰ lege tenere uagos: ligne¬
Te cohibes uiuisq senex iuuenilib annis
Nec te discincte s sapienter agis:
Intra nature uoluisti uiuere fines.
Lora tam̃ frem liberioris habens.
N ec remoues forma ue tumens. opib ue solutꝰ.
Proposita stabiles a ratione gradus:
Quo ius latius est uotiq licentior maior:
Articlõ uitã sub breuiore trahis
Unde fit ut celi curis ꝓ parte relictis:
Pronius intendant ad tua uota du:
I pse pater superũ. quotiens uł magna reqͥris:
Quãuis accelerans tardior esse timet:
Cũ tͥ multimodi daret ornam̃ta decoris
Iupiter. in dando mouit utrasq manus:
Nequid in humanis solidũ consistere reb
Dicat .&. opponat credere stultus homo:
Inter successus &̾ gaudia prosperitatum:

Expanded text:
Imperii gladium libertatemque nocendi Imperii gladium libertatemque nocendi In placidi mutas et miserantis opus. Qui Latium placidus, mentem regis imperiosus, Et regis nomen rectius inde tenes. Quem geris expugnas hominem, carnisque malignae Insistis motus lege tenere vagos. Te cohibes, vivusque senex juvenilibus annis Nec te distincte, sed sapienter agis. Intra naturae voluisti vivere fines, Lora tamen freni liberioris habens, 1305 Nec removens, formave tumens, opibusve solutus Proposita stabiles a ratione gradus. Quo jus latius est, votique licentia major Articulo vitam sub breviore trahis. Unde fit ut coeli curis pro parte relictis Pronius intendant ad tua verba dii. Ipse Pater superum, quoties vel magna requiris, Quamvis accelerans tardior esse timet. Cum tibi multimodi daret ornamenta decoris Jupiter in dando movit utrasque manus. Ne quid in humanis solidum consistere rebus Dicat, et opponat credere stultus homo, Inter successus et gaudia prosperitatum
Abbreviated transcription (Latin):
Implicitis strictisq diu complexib herent.
Et cognata sacer pectora mulcet amor:
ħ eret .s. in iuuenẽ lumina fixa tenet:
a spiciens igit᷑ tante miracła formȩ:
Aut stupefactꝰ ad hec aut hilaratus. ait:
M ilitie specialis honor. rationis s. equi
Immotus lies. perpetuusq tenor.
Nate s usurpo nom̃ fortasse paternum:
Qui seuus pater est: desuit esse pater:
Nate. fatebor enĩ. tua te gestabat in aluo
Mater. eoq mori temꝑe uissus eras
Iussus eras. uissi ꝑfecti roboris annos.
Maternosq uolens anticipare dies:
Pena parat᷑ ei quẽ ñ dãpnauerat error.
Et pre iudiciũ lingua paterna facit:
Ordo s ȩternꝰ p̃fixaq nexio rerum.
Humanȩ uanũ dissipat artis opus:
Seruaturq puer placide qͥ tẽperet orbem.
Romuleaq regat menia facta manu:
Si dure feritatis homo romana gubernet:
Funditꝰ eximo uertere cuncta queat
N e pereat mundus: te simplicitatis amicũ
Imposuit latio ꝓuida cura iouis:

Expanded text:
Implicitis strictisque diu complexibus haerent, Implicitis strictisque diu complexibus haerent, Et cognata sacer pectora mulcet amor. Haeret et in juvenem lumina fixa tenet. Aspiciens igitur tantae miracula formae, Aut stupefactus ad haec, aut hilaratus ait: Militiae specialis honor, rationis et aequi Immotus limes, perpetuusque tenor, Nate, sed usurpo nomen fortasse paternum Qui saevus pater est, desinit esse pater. Nate, fatebor enim, tua te gestabat in alvo Mater, eoque mori tempore jussus eras. Jussus eras, jussi, perfecti roboris annos, Maternosque volens anticipare dies. Poena paratur ei quem non damnaverat error, Et praejudicium lingua paterna facit. Ordo sed aeternus praefixaque nexio rerum Humanae vanum dissipat artis opus. Servaturque puer placide qui temperet orbem, Romuleaque regat moenia facta manu. Si durae feritatis homo Romana gubernet, Funditus ex imo vertere cuncta queat. Ne pereat mundus te simplicitatis amicum Imposuit Latio provida cura Jovis.
Abbreviated transcription (Latin):
N rãq iustificas. priscumq reducis in auRuo
s cłã. nec ferri nomen habere sinis
N aturȩ ꝑ longa manus te contulit orbi.
Et dedit in solo munere cuncta sẽmel:
U tiliusq nichil inpostera secla reseruans:
ꝑ diga donatͥx pene remansit in ops:
Iam neq miret᷑ censorẽ iustinianum:
I am neq se iactet roma catone suo:
Si popłs felix augustos uixit in annos:
Nrã nec inferius temꝑa numen habent¬
Dictus eras sensu grecos. quoq uncere. iuncis:
Marte ualere: uales. septͣ tenere: tenes:
S quãuis sublume caput sub sid̾a condas.
Rex suꝑ humanũ dispositorq genus:
Unũ deerat adhuc ñ nosse tuũ genitorem
Ad solide plenas prosperitatis opes:
S: uotis astricta tuis fortuna laborat.
Ut tua sit nulla głã parte minor:
Iste pater pater iste tuus. cognosce. reuise.
Qui de carne sua contulit esse tibi
Filiꝰ exurgit. surgit pater: oscła iungunt.
N ec cohibet lacrimas iste uel iste suas

Expanded text:
Nostraque justificas, priscumque reducis in aurum Nostraque justificas, priscumque reducis in aurum Saecula, nec ferri nomen habere sinis. Naturae perlonga manus se contulit orbi, Et dedit in solo munere cuncta simul; Utiliusque nihil in postera secla reservans Prodiga donatrix pene remansit inops. Jam neque miretur censorem Justinianum, Jam neque se jactet Roma Catone suo. Si populus felix augustos vixit in annos, Nostra nec inferius tempora numen hDictus eras sensu Graecos quoque vincere, vincis; Marte valere, vales; sceptra tenere, tenes. Sed quamvis sublime caput sub sidera condas, Rex super humanum dispositorque genus, Unum deerat adhuc, non nosse tuum genitorem Ad solide plenas prosperitatis opes. Sed votis astricta tuis fortuna laborat, Ut tua sit nulla gloria parte minor. Iste pater, pater iste tuus, cognosce, revise, Qui de carne sua contulit esse tibi. Filius exsurgit, surgit pater, oscula jungunt, Nec cohibet lacrymas iste vel iste suas.
Abbreviated transcription (Latin):
Roma sͥ uigilet. ꝓpriis quoq uirib usa:
Interdũ discat rege carere suo
Hoc precor. hoc iubeo. regẽ p̃cor. imꝑo nato.
Ius h̾t inpartꝰ mater amica suos
Declines igit᷑ tͣbam. turbȩq tumultum
N on bene consiliũ ducitur in medium
Alta uolunt ꝓpria sub maiestate latere
N ec tuto ueniunt ad populare palam:
Deditus archanis consiliisq locus:
Qͦd sancit᷑ ibi: tacitũ. subli me. ꝓfundum
Aurib eripit᷑ fãma maligna tius:
Rex regũ tm̃q locus priuata senatos
Audit. ⁊ ȩterna nocte sepulta premit:
F ili cuius opes. sapientia. forma. potestas.
S unt mͥ sidereis significata notis:
Dũ recolo meritũq tuũ. uiteq intorem:
Gaudeo nate tͥ. gaudeo nate michi:
Si qua parte mͥ posset iab repere fastus:
N empe futura fui laude su ꝑba tua
ꝑte romulidas libertas prisca reuisit.
A usa suũ terris exeruisse caput:
Olim decretis ȩterni legibus eui
Debitus in regim̃ temꝑis huius eras:

Expanded text:
Roma sibi vigilet propriis quoque viribus usa Roma sibi vigilet propriis quoque viribus usa Interdum discat rege carere suo. Hoc precor, hoc jubeo, regem precor, impero nato: Jus habet in partus mater amica suos. Declines igitur turbam, turbaeque tumultus: Non bene consilium ducitur in medium. Alta volunt propria sub majestate latere, Nec tuto veniunt ad populare palam. Deditus arcanis consilioque locus. Quod sancitur ibi tacitum, sublime, profundum, Auribus eripitur, fama maligna, tuis. Rex regum tantumque locus privata senatus Audit, et aeterna nocte sepulta premit. Fili, cujus opes, sapientia, forma, potestas Sunt mihi sidereis significata notis, Dum recolo meritumque tuum, vitaeque nitorem, Gaudeo, nate, tibi, gaudeo, nate, mihi. Si qua parte mihi posset subrepere fastus, Nempe futura fui laude superba tua. Per te Romulidas libertas prisca revisit Ausa suum terris exeruisse caput. Olim decretis aeterni legibus aevi Debitus in regimen temporis hujus eras.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcircũflexos scandit uterq gradus:
Illic cũ patͥb residens patͥcida uerendis:
In commune suȩ consulit urbis opus
N e pereant leges ne decidat ordo senatus.
Rome maiestas imperiiq decor:
Ingressi. splendore domꝰ potuere teneri:
Si minor aut leuior causa de disset iter
Ad regẽ grauiter sũmisq laborib itur¬
Ut plebis rapuere globos: penetratur ad ipsas
Prunatum cathedras. imꝑiiq trhoniun
Matris ad occursum. nec enĩ pat̾ agnitꝰ illi:
Consurgit solio rex patricida suo
Imperii fastu uel maiestate reiecta:
Totus maternis subditur obsequiis
Subsequit᷑. blandaq manu conportat euntẽ
Mitiꝰ alloquit᷑. blandius audit eam:
N atureq suȩ ñ immemor alta potestas:
ꝑ sonã serue conditionis agrt
Cui genitrix: se cede loco. matͥq benignus
Condescende tue. dicere pauea uelim
Te quandoq graui. iura senatꝰ agat:
Cura tuȩ mentis moderando debita mundo
Ex aliqua saltẽ parte remittat onus

Expanded text:
Per circumflexos scandit uterque gradus. Per circumflexos scandit uterque gradus. Illic cum Patribus residens patricida verendis In commune suae consulit urbis opus. Ne pereant leges, ne decidat ordo senatus, Romae majestas, imperiique decor. Ingressi, splendore domus potuere teneri Si minor aut levior causa dedisset iter. Ad regem graviter summisque laboribuUt plebis rapuere globos penetratur ad ipsas Primatum cathedras, imperiique thronum. Matris ad occursum, nec enim pater agnitus illi, Consurgit solio rex patricida suo. Imperii fastu vel majestate rejecta Totus maternis subditur obsequiis. Subsequitur, blandaque manu comportat euntem, Mitius alloquitur, blandius audit eam. Naturaeque suae non immemor aequa potestas Personam servae conditionis agit. Cui genitrix: Concede loco, matrique benignus Condescende tuae, dicere pauca velim.Te quandoque gravi, jura senatus agat. Cura tuae mentis moderando debita mundo Ex aliqua saltem parte remittat onus.
Abbreviated transcription (Latin):
Que duo fortune cernis in esse meȩ
Surgat ut ex nr̃o sanguine septͣ regens:
Non decet in gratos diuini muueris esse.
Tangit munificos mens hylarata deos:
N on ueniunt homini nͥ magno magna labore
Partaq f legreo sidera marte ioui:
Ut merear regisq pater dñsq uocari:
Morte mea tanti nomen honoris emo
S moriens ego ñ moriar totusq suꝑstes
Totus &. intali prole renatus ero
Qͦo defatali descendit origine rerum:
Ne dicas fieri fraude. ł arte tua:
Fatũ me perunit. fatũ seruauit eundem
Quẽ seruasse putas. omĩa lege ineant
Dũ patit᷑ lachesis iamiãq minantia rũpi:
Nr̃a fatigato pollice fila trahit:
Presentẽ placet affari ꝓpiusq uidere.
Quẽ suꝑi rerũ constituere caput:
Si semel amplexus iungã semel oscła nato:
Sufficiet uite terminus ille mee
Letior heliseos ueniã gentesq sepultas.
Et chaos sstigii pallida regna iouis:
rgo palatinas tarpei culminis arces

Expanded text:
Quae duo fortunae cernis inesse meae. 1303 Quae duo fortunae cernis inesse meae. 1303 Surgat ut ex nostro semine sceptra tegens. Non decet ingratos divini muneris esse, Tangit munificos mens hilarata deos. Non veniunt homini nisi magno magna labore, Partaque flegreo sidera Marte Jovi. Ut merear regisque pater dominusque vocari, Morte mea tanti nomen honoris emo, Sed moriens ego non moriar, totusque superstes Totus et in tali prole renatus ero. Quod de fatali descendit origine rerum Ne dicas fieri fraude vel arte tua. Fatum me perimit, fatum servavit eumdem Quem servasse putas; omnia lege meant. Dum patitur Lachesis jam jamque minantia rumpi Nostra fatigato pollice fila trahit. Praesentem placet affari, propiusque videre Quem superi rerum constituere caput. Si semel amplexus jungam semel oscula nato, Sufficiet vitae terminus ille meae. Laetior Eliseos veniam, gentesque sepultas Et chaos et Stygii pallida regna Jovis. CANTUS IX. Ergo palatinas Tarpeii culminis arces
Abbreviated transcription (Latin):
Contẽptorq suȩ ꝑditionis: ait:
Cara comes mͥ sc̃s amor mͥ gr̃a comcors :
Parce queri lacrimas ꝯpͥme. pone metus:
Non uitio tua facta dedi. pulc̾sq marito
Fraudib s. pulcra ꝓditione places:
Non sub iudicib timeas ad ducta seueris.
Tam sincera tuũ causa tuetur opos:
Ipsa licet sileas. ꝓte natura loquetur:
Sunt oratores iusq piũq tui:
Non tibi rethoricos opꝰ induxisse colores:
Ad tegim̃ causȩ non leue robur habes
Mater eras. matͥnus amor pietasq coegit.
Medeãq fugis. emula penelopes
Iure timere queã quȩ pignora mortificassent.
Has etiã ꝓmptas in mea fata manus:
S redimendus erat dñator: urbis ꝙ. orbis
U mus ex facili ꝑditione senis:
Ut uetus arbor ego. cuiꝰ de stirpe renascens
U irgula seruat᷑. ipsa recisa perit:
U irga suã matrem longũ distendit in euũ
ꝑpetuatq m̃s filius esse meum
Mira quidẽ nouitas. letꝰ dolor utile dãpnum.

Expanded text:
Contemptorque suae perditionis ait: Contemptorque suae perditionis ait: Chara comes mihi sanctus amor, mihi gratia concors, Parce queri, lacrymas comprime, pone metus. Non vitio tua facta dedi, pulchrisque marito Fraudibus, et pulchra proditione places. Non sub judicibus timeas adducta severis, Tam sincera tuum causa tuetur opus. Ipsa licet sileas pro te natura loquetur, Sunt oratores jusque piumque tui. Non tibi rhetoricos opus induxisse colores Ad tegimen causae non leve robur habes. Mater eras, maternus amor pietasque coegit, Medaeamque fugis, aemula Penelopes. Jure timere queam quae pignora mortificasses, Has etiam promptas in mea fata manus. Sed redimendus erat dominator et urbis et orbis Unius ex facili perditione senis. Ut vetus arbor ego, cujus de stirpe renascens Virgula servatur, ipsa recisa perit. Virga suam matrem longum distendit in aevum, Perpetuatque meus filius esse meum. Mira quidem novitas, laetus dolor, utile damnum.
Abbreviated transcription (Latin):
Sic igit᷑ culpã uẽ uelis. facinꝰ ue uocari:
N c̃ illi puero uiuit᷑ ista dies
Filius ille tuus cuiꝰ rationis acumen.
Actus mirari. uerba probare soles:
Filiꝰ ille tuus quẽ p̃dicat orbis . &. omnis
Que sub septeno climate terra iacet:
Filiꝰ ille tuus de quo quoq liuor &. hostis.
De quo mentiri fama uel ipsa tunet.:
Filius ille tuus cuiꝰ cartago triumphos.
Nec gens hannibalis erubuisse potest:
Filius ille tuus quẽ regni sede locatum
Cernis honorata sceptra tenere manu:
Uerba mathematici nͥ quod tua fata suꝑsunt.
Currentesq sio fatalit̾ ordine stellę:
Et tua defixo fata tenore trahent: neb
Sollicitus longumq silens. se pectore toto
Contulit ad mentis interiora suę:
Prouida consulit᷑ ratio. uigilatq receptꝰ
Intus apud sese totus & omĩs homo
Singla discutiens: gaudendũ sensit.⁊ ipsã
ꝑnitiem ꝓprii cepit amare mali:
Ergo decus generis.: honores concipit altos.

Expanded text:
Sic igitur culpamve velis, facinusque vocari, Sic igitur culpamve velis, facinusque vocari, Nunc illi puero vivitur ista dies. Filius ille tuus, cujus rationis acumen, Actus mirari, verba probare soles. Filius ille tuus, quem praedicat orbis et omnis Quae sub septeno climate terra jacet. Filius ille tuus, de quo quoque livor et hostis, De quo mentiri fama vel ipsa timet. Filius ille tuus, cujus Carthago triumphos Nec gens Annibalis erubuisse potest. Filius ille tuus, quem regni sede locatum Cernis honorata sceptra tenere manu: Verba mathematici, nisi quod tua fata supersuntCurrentesque suo fataliter ordine stellae Et tua defixo fata tenere trahent. CANTSollicitus longumque silens, se pectore toto Contulit ad mentis interiora suae. Provida consulitur ratio, vigilatque receptus Intus apud sese totus et omnis homo. Singula discutiens gaudendum sensit, et ipsam Perniciem proprii coepit amare mali. Ergo decus generis, et honores concipit altos,
Abbreviated transcription (Latin):
Credebas animũ ꝓmeruisse meum:
a primis eui gradib tuus unicus ardor.
U nicus affectus. unica cura fui
S: bene facta male respondentia uotis:
E qualis meriti ñ habuere uices
o bsequiũ daminis. odiis pensamus amorẽ.
Ohꝓbrio laudẽ: ꝓdigioq fidem
Que re marite nouũ pene genꝰ. exime ferrũ.
Uiscera funde solo. distrahe menbra rotis.
his ego digna malis. quȩ uiditio radamanti
Tartarea patit᷑ noxia turba domo:
S: quia suspensus dubio sermone teneris:
accipe quo tendant. qͥd mea uerba uelint:
Olim si iemoui nem. quẽ siddera rectem
Spondebantq senis septra tenere nume:
Spondebant. s flere magis ꝙͣ. dice fas est:
Prodolor auctore funeris esse tui
Territꝰ augurio. cont̾ sua uiscera matrem
Precipis armari. progeniemq premi:
S natura minis monituq potentior omni.
Non potuit partes destituisse suas:
Mentior. extinctũ credis. temerarie credis.
S puer alterus lactis habebat opem:

Expanded text:
Credebas animum promeruisse meum. Credebas animum promeruisse meum. A primis cui gradibus tuus unicus ardor Unicus affectus, unica cura fui. Si benefacta tuis male respondentia votis Aequalis meriti non habuere vices, Obsequium damnis, odiis pensamus amorem, Opprobrio laudem, prodigioque fidem. 1302 Quaere, marite, novum poenae genus, exime ferrum, Viscera funde sole, distrahe membra rotis. Hi ego digna malis, quae judicio Rhadamanti Tartarea patitur noxia turba domo. Sed quia suspensus dubio sermone teneris, Accipe quo tendant, quid mea verba velint. Olim, si memoras, peperi quem sidera regem, Spondebantque senis sceptra tenere Numae; Spondebant, sed flere magis, quam dicere fas est Proh dolor! auctorem funeris esse tui. Territus augurio, contra sua viscera matrem Praecipis armari, progeniemque premi. Sed natura minis monituque potentior omni Non potuit partes destituisse suas. Mentior, exstinctum credis, temerarie credis, Sed puer alterius lactis habebat opem.
Abbreviated transcription (Latin):
Planta uel arbor ht qͥb extendat᷑ in euum
Semina ꝑpetuũ seruat utraq genus
Femina ñ alit̾ radic̃ẽ criminis inse
Sementẽq mali materiamq tenet
Temꝑa si redeant antiquȩ simplicitatis.
Argutiq cadat sp̃e iugenii:
Femina sufficiet artes reparare nocendi
Perfidieq nouũ forsitan addat opus:
Temꝑe mitescunt posita feritate leones:
Temꝑe leniri tigris .s. ursa solent
Fixa pedẽ. manet ad facinꝰ. numꝗͣq maligi
Mutat naturã femina sola suam
Siqua suũ penitꝰ desciuit femina sexũ
Plus niueo coruo prodigiosa fuit
S quid nature uicio. uł quid genuinis
Morib ascribo criminis huiꝰ onus:
Qͦd mala qͦd neꝗͣ. qͦd atrox qͦd ꝑdita feci
Ad sexũ refero turpiter ipsa meum:
N ẽ bene causa nitet qua se mea culpa colorat.
Seq meũ facinus ñ habet unde tegat:
O coniunx decepte diu. tͥ credit᷑ uxor
Que tͥ ñ uxor s magis hostis erat:
Forsitan obsequns & blanda sedulitate

Expanded text:
Planta vel arbor habet quibus extendatur in aevum Planta vel arbor habet quibus extendatur in aevum Semina; perpetuum servat utraque genus, Femina non aliter radicem criminis in se, Sementemque mali, materiamque tenet. Tempora si redeant antiquae simplicitatis, Argutique cadat spiritus ingenii, Femina sufficiet artes reparare nocendi Perfidiaeque novum forsitan addet opus. Tempore mitescunt posita feritate leones, Tempore leniri tigris et ursa solent. Fixa pedem manet ad facinus, nunquamque malignam Mutat naturam femina sola suam. Si qua suum penitus descivit femina sexum, Plus niveo corvo prodigiosa fuit. Sed quid naturae vitio, vel quid genuinis Moribus ascribo criminis hujus onus? Quod mala, quod nequam, quod atrox, quod perdita feci, Ad sexum refero turpiter ipsa meum. Nam bene causa nitet, qua se mea culpa coloret, Seque meum facinus non habet unde tegat. O conjux decepte diu! tibi creditur uxor, Quae tibi non uxor, sed magis hostis erat. Forsitan obsequiis et blanda sedulitate
Abbreviated transcription (Latin):
Currit in amplexus. & dulcit̾ oscła caRȩ
C oniugis irrũpit.&. rogat unde dolet:
Cuitam̃ illa nichil p̃mit importunꝰ.s. heret.
Instat .s. incumbit. multiplicatq preces:
Quo plus mesta silet: potuit suspectiꝰ esse
Qd dubitat tanta sub grauitate loqui
Querit ꝑq fidẽ. t̾alamiq sacros hymeneos
Quis qͥb ex causis fluxerit iste dolor
Si res consili: tutas descendet in aures
Si scelus. hoc poterit scire maritꝰ amans
Que melius poterant ut iliusq tegi:
Est ait unde qͤrar de te natura creatrix
Que nichil ad sũmã ꝑficis usq manum
Multa licet dederis minꝰ ẽ qͦd femina nascor
Defecitq tuus hac michi parte fauor
Is meus est sexus qui detestat᷑ honestũm
Qui quicqͥd scelus ẽ uendicat esse suum
Si liceat suꝑis genus euertat᷑ iniquum
Femina iuuat homo tũ suus orbe suo
Aura nocens. maris unda tumenᷤ rataq pugi
Non necat ad numerũ femina dira tuum

Expanded text:
Currit in amplexus, et dulciter oscula charae Currit in amplexus, et dulciter oscula charae Conjugis irrumpit, et rogat unde dolet. Cui tamen illa nihil promit; importunus at haeret, Instat et incumbit, multiplicatque preces. Quo plus moesta silet, potuit suspectius esse Quod dubitat tanta sub gravitate loqui. Quaerit perque fidem thalamique sacros hymenaeos Quis, quibus ex causis fluxerit iste dolor. Si res consilii tutas descendet in aures, Si scelus: hoc poterit scire maritus amansQuae melius poterant utiliusque tegi. Est, ait, unde querar de te, natura creatrix, Quae nihil ad summam perficis usque manum. Multa licet dederis, minus est quod femina nascor, Defecitque tuus hac mihi parte favor. Is meus est sexus qui detestatur honestum, Qui quidquid scelus est vindicat esse suum. Si liceat superis genus evertatur iniquum Femina; vivat homo jam suus orbe suo. Aura nocens, maris unda tumens, irataque pugna Non necat ad numerum, femina dira, tuum.
Abbreviated transcription (Latin):
Cumq subit socialis amor fedusq mariti
Integritas uitȩ. nec uiolata fides:
N on peperisse uelit: nat᷑ natiq potestas
Displicet. : prorsus desinit esse parens:
Interdũ mitescit atrox blandãq parentem
Induit & uincit filius ipse uirum:
Alternis dolet & gaudet. misereq beata:
Ponderat ad casus dulcia fata malos:
Anxia distrahit᷑. dubioq miserrima uoto
Fluctuat. ⁊ bellũ mater ꝯ. uxor agit:
Si queat ȩterno parcas preuertere cursu:
U ellet ꝓ domino fata subire suo:
S tristis lachesis. s in exorabile fatum:
Non nisi prescriptas ius habet ire uias
Sir suus interea curis suꝑoccupat egram.
Tumq suꝑ fatis peruigil eius erat
Intuitoq uiro cuius ꝓpe fata uidebat:
In genut affectu uera sabina suo
Compressȩq diu. tandẽ uelud agmine facto:
Discursu lacrimȩ liberiore fluunt:
Obriguit dñs lacrimis uiolentiꝰ ortis.
N escio quid taciti sensit in esse mali

Expanded text:
Cumque subit socialis amor foedusque mariti, Cumque subit socialis amor foedusque mariti, Integritas vitae, nec violata fides. Non peperisse velit; natus natique potestas Displicet, et prorsus desinit esse parens. Interdum mitescit atrox, blandamque parentem Induit, et vincit filius ipse virum. Alternis dolet et gaudet, misereque beata Ponderat ad casus dulcia fata malos. Auxia distrahitur, dubioque miserrima voto 1301 Fluctuat, et bellum mater et uxor agit. Si queat aeterno Parcas praevertere cursu, Vellet pro domino fata subire suo. Sed tristis Lachesis, sed inexorabile fatum Nonnisi praescriptas vis habet ire vias. Vir suus interea curis superoccupat aegram, Tumque super fatis pervigil ejus erat. Intuitoque viro cujus prope fata videbat, Ingemit affectu vera Sabina pio. Compressaeque diu tandem velut agmine facto Discursu lacrymae liberiore fluunt. Obriguit dominus lacrymis violentius ortis, Nescio quid tanti sensit inesse mali.
Abbreviated transcription (Latin):
Mouit ad hoc pietas amor.s. natura parentẽ.
Leticia potuit pene perire sua
In lacrimas tamen erũpunt pia gaudia matris.
Quas dolor⁊ potius damna parare solent
Ut satis applausit cognato mater honori.
Legitimo risus fine repressa suos.
Pectoris archanum uelud in penet᷑le recepta
E silet. ⁊ quid agat consulit ingenium
Astrologi super augurio suꝑ ordine fati
Obstupet. ⁊ stellis sensit inesse fidem
Iam depreterito trahit argumenta futuri.
Cetera predicto credit itura modo
Ergo re faciente fidẽ ꝓ morte mariti:
Cogitur ad ueros sponsa uenire metus:
At sobolis decus aspiciens obitũq mariti:
Lȩta ꝑ alternas. fitq molesta uices:
Quando uirũ uel dulce uiri qͦdc̃q fuisset:
Dresens ante suȩ lumina mentis habet:
Pectora iocundis successib exhylarata:
Uendicat hospitiũ cura dolorq sibi:
Cum patͥcida redit. qualẽ quantũq uideri
Dat maternꝰ amor ñ habet ira locum:

Expanded text:
Movit ad hoc pietas, amor et natura parentem, Movit ad hoc pietas, amor et natura parentem, Laetitia potuit pene perire sua. In lacrymas tamen erumpunt pia gaudia matris, Quas dolor et potius damna parare solent. Ut satis applausit cognato mater honori, Legitimo risus fine repressa suos Pectoris arcanum velut in penetrale receptum, Et silet, et quid agat consulit ingenium. Astrologi super augurio, super ordine facti Obstupet, et stellis sensit adesse fidem. Jam de praeterito trahit argumenta futuri, Caetera praedicto credit itura modo. Ergo re faciente fidem pro morte mariti, Cogitur ad veros sponsa venire metus. At sobolis decus aspiciens, obitumque mariti, Laeta per alternas fitque molesta vices. Quando virum, vel dulce viri quodcunque fuisset Praesens ante suae lumina mentis habet. Pectora jucundis successibus exhilarata Vindicat hospitium cura dolorque sibi. Cum patricida redit, qualem quantumque videri Dat maternus amor, non habet ira locum.
Abbreviated transcription (Latin):
uste roma uidet. seruataq linea recti
st in contemptu plus mͥ grata meo:
N ec meus iste potest pudor aut iniuria dici:
Iusticiȩ melius nom̃ habere potest:
Ergo nec inuideo: uenturi prescia laurus
Crinib accedet digna corona tuis
Ergo nec inuideo:curru fulgente ueheris.
Lȩtaq roma tuũ nom̃ ad astra feret:
Grande uoco meritũ. quẽ dat tͥ roma tͥumphũ.
Quod tͥ do munus grandius esse puto:
Romanis aliisq meis te prefero regnis.
Estq fretũ munus lataq terra meum:
Obstupuit iuuenis .&. que rarissima uirtꝰ:
De sibi collato tristis honore fuit
Dũ parere negat uenientes ordine pompas
Aspiciunt. illinc uulgꝰ⁊ inde patres
Rex capitis diadema sui licet ipse repugnet
Collo cat in iuuenis uertice. septra manu:
Sic tectũ trabea sic omĩa regis habentem
Obtulit. oblatũ roma recepit eum
Et niueos suꝑ altus equos plaudente senatu:
Ad capitolinum ducitur usq iouem
Imperiũ nati mater amica sui:

Expanded text:
Juste Roma videt, servataque linea recti Juste Roma videt, servataque linea recti Est in contemptu plus mihi grata meo. Nec meus iste potest pudor aut injuria dici. Justitiae potius nomen habere potest. Ergo nec invideo, venturi praescia laurus Crinibus accedet digna corona tuis. Ergo nec invideo, curru fulgente veheris, Laetaque Roma tuum nomen ad astra feret. Grande voco meritum quem dat tibi Roma triumphum, Quod tibi munus grandius esse puto. Romanis aliisque meis te praefero regnis, Estque fretum munus lataque terra meum. Obstupuit juvenis, et quae rarissima virtus De sibi collato tristis honore fuit. Dum parere negat, venientes ordine pompas Aspiciunt, illinc vulgus, et inde Patres: Rex capitis diadema sui, licet ipse repugnet, Collocat in juvenis vertice, sceptra manu. Sic tectum trahea, sic omnia regis habentem Obtulit oblatum, Roma recepit eum, Et niveos super altus equos, plaudente senatu, Ad Capitolinum ducitur usque JovemImperium nati mater amica sui.
Abbreviated transcription (Latin):
ue triumphales scand ere debet equos:
s pem mentita bonã fallaci litera uultu.
nprimis potuit letificare ducem
Pox ubi consuluit ment̾e. totũq cucurrit.
s tulit ad sensũ singła uerba suũ:
icut homo discretꝰ erat. ñ motꝰ in iram:
Imbagẽ dubiȩ sentio uocis ait
patricidam nec enim laudes alienas
iegia mens egre sustinet: alloquitur:
iuuenis quẽ siquis in est iugor insitꝰ astris
ascentẽ uidit sideris hora boni:
Cui fortuna fauens. ne post mͦ ceca uocetuR
Exeussat uicii crimen onusq sui :¬
n cuiꝰ facie naturȩ cuncta potentis
Irgumenta patent. laus tua forma deȩ.
ꝑ quẽ nec pudor est: erept ab hoste reuertor.
eoditꝰ uxori deliciisq meis:
fice dies qui progrediens ex ordine fati:
Reddet uirtuti premia digna tuȩ:
Sceptra tuus fateor meruit labor accipe scept᷑.
ft meritũ regimen urbis : orbis habe:
icisti penos .s. quos tibi roma parauit
urrib ⁊ pompis utere pace mea

Expanded text:
Ille triumphales scandere debet equos. Ille triumphales scandere debet equos. Spem mentita bonam fallaci littera vultu In primis potuit laetificare ducem. Mox ubi consuluit mentem, totumque cucurrit, Et tulit ad sensum singula verba suum, Sicut homo discretus erat, non motus in iram, Ambagem dubiae sentio vocis, ait. Ergo patricidam nec enim laudes alienas Regia mens aegre sustinet alloquitur: O juvenis, quem si quis inest vigor insitus astris, Nascentem vidit sideris hora boni, Cui fortuna favens, ne postmodo caeca vocetur, 1300 Excussit vitii crimen onusque sui. In cujus facie naturae cuncta potentis Argumenta patent, laus tua forma deae. Per quem nec pudor est ereptus ab hoste revertor, Redditus uxori, deliciisque meis. Ecce dies, qui proveniens ex ordine fati Reddet virtuti praemia digna tuae. Sceptra tuus, fateor, meruit labor, accipe sceptra, Et meritum regimen urbis et orbis habe Vicisti Poenos, et quos tibi Roma paravit Curribus et pompis utere pace mea.
Abbreviated transcription (Latin):
Et tibi roma tuos reddiderit poplos:
Sic patricida sius formosus &. inelit᷑ actis.
ex ubi collegit qͦs fert uictoria predas
Na lucri dñs non tam̃ auctor erat
Romã uertit iter. patͥbq legenda uerendis
Litera dirigit᷑. litera talis erat:
Ut sibi ꝓ uicta cartͥagine debita laurus.
Et meritus latio more daretur honor:
Romani suꝑ his bene qͥd statuat᷑: acuto
Consilio uersant exagitantq diu:
Undiq pensatis rationis acumine reb:
Nil meriti factis regis inesse uident:
Qui male fuscata romani laude decoris
uictus &. in bello preda fuisset mers
eue tam̃ posset turpi doluisse repulsa
Nam male contemptũ fert grauis ira ducũ:
Pagina signat᷑. cuius dare siuie negare
Imbiguus sensus significare queat:
h ullius obsistit meritis. seruire parata
Femꝑ uictori regia roma suo
a cui laurigeros meruit uictoria currus:
Non illi meritos roma negabit eos:
Qui popłos uicit cartaginis ille fatemuR

Expanded text:
Et tibi, Roma, tuos reddiderit populos. Et tibi, Roma, tuos reddiderit populos. Sic patricida suis formosus et inclytus actis  CANTUS V. Rex ubi collegit quas fert victoria praedas, Nam lucri dominus, non tamen auctor erat Romam vertit iter, Patribusque legenda verendis Littera dirigitur, littera talis erat: Ut sibi pro victa Carthagine debita laurus, Et meritus Latio more daretur honor. Romani super his bene quid statuatur, acuto Consilio versant, exagitantque diu. Undique pensatis rationis acumine rebus Nil meriti factis regis inesse vident Qui male fuscata Romani laude decorus, Victus et in bello praeda fuisset iners. Neve tamen posset turpi doluisse repulsa, Nam male contemptum fert gravis ira ducum, Pagina signatur, cujus dare sive negare Ambiguus sensus significare queat. Nullius obsistit meritis, servire parata Semper victori regia Roma suo. Nam cui laurigeros meruit victoria currus, Non illi meritos Roma rogabit eos; Qui populos vicit Carthaginis, ille, fatemur,
Abbreviated transcription (Latin):
Occurrens igit᷑. uenientẽ preuenit hostẽ.
O biectoq sibi milite. claudit iteR.
h ostilesq globos fatis meliorib intrans:
Deuincit penos: ꝑtegit ausonios:
Ridiculos hominũ uersat sors ceca labores:
Secula nr̃a. iocus ludibriumq diis
Conuersis uicib iacet affrica. roma tͥumphat
Uictores uictos extimuere suos
Et tãquã timeat romã sacer ordo doꝵ:
Protinus & celeri damna leuauit ope:
Sic igit᷑ potuit ueniã fortuna mereRi.
Dum dedit euentꝰ post mala fata bonos
Cors audita mali luctu confecerat urbem
Magnaq maioris dãpna pudoris erant:
l. eta suꝑueniens premisso fama dolori.
Ex ipsis potuit gratior esse malis:
Primũ narrat᷑ qua ualle qͥb ue latebris
Penoꝵ steterit insidiosa cohors
Et quantꝰlatios belli cecauerit ardor.
Ne tacitos possent ante uidere dolos:
Qualiter augustos romanaq uiscera patres
Truserit in laqueos affrica dira suos:
Quã parua patricida manu ꝯtriuerit hoste

Expanded text:
Occurrens igitur venientem praevenit hostem, Occurrens igitur venientem praevenit hostem, Objectoque sibi milite claudit iter; Hostilesque globos fatis melioribus intrans Devincit Poenos, protegit Ausonios. Ridiculos hominum versat sors caeca labores, Saecula nostra jocus ludibriumque diis. Conversis vicibus jacet Africa, Roma triumphat, Victores dictos extimuere suos. Et tanquam timeat Romam sacer ordo deorum, Protinus et celeri damna levavit ope. Sic igitur potuit veniam fortuna mereri, Dum dedit eventus post mala fata bonos Sors audita mali luctus confecerat urbem, Magnaque majoris damna pudoris erant Laeta superveniens praemisso fama dolori Ex ipsis potuit gratior esse malis. Primum narratur qua valle quibusve latebris Poenorum steterat insidiosa cohors, Et quantus Latios belli caecaverat ardor, Ne tacitos possent ante videre dolos. Qualiter augustos Romanaque viscera Patres Truserat in laqueos Africa dira suos. Quam parva patricida manu contriverit hostes,
Abbreviated transcription (Latin):
Pugnat ad hoc lachesis. suꝑ hoc fortuna laborat.
Con probat hic uires upiter ipse suas:
Et quia sic fieri fatalis postulat ordo:
Hanc sibi regnandi fata dedere uiam:
mula romani carthago nominis: arma
Forte sub ausoniis finib intulerat:
E rgo mouent aquilas infaustaq signa qͥrites.
Conscriptosq patres hora sinistra trahit:
Occultarat enĩ sub opacis nauib agmen
Denus. in excidiũ regia roma tuum:
Sic suꝑ insidias in opinaq tela senatus
Incidit.⁊ potuit tẽ sine marte capi
Rex captiuat᷑. captiuaturq tribunus.
Nec deprensa potest t᷑ba referre pedem:
Ducunct᷑ gentes eneadũ laciȩq potestas
Gentis .&. albanȩ nobilitatis honor:
N on alibi potuit melius cognoscere roma:
Quod dubias dubiꝰ mundꝰ haberet opes:
It patricidã cũ signifera legione
ducebat melior sors meliore uia
Cui ꝓcul aspecto confusi puluere belli:
Protinus intendit succubuisse suos:

Expanded text:
Pugnat ad hoc Lachesis, super hoc fortuna laborat, Pugnat ad hoc Lachesis, super hoc fortuna laborat, Comprobat hic vires Jupiter ipse suas. Et quia sic fieri fatalis postulat ordo, Hanc sibi regnandi fata dedere viam. CANTUS IV. Aemma Romani Carthago nominis, arma Forte sub Ausoniis finibus intulerat. Ergo movent Aquilas infaustaque signa Quirites, Conscriptosque patres hora sinistra trahit. Occultarat enim sub opacis navibus agmen Poenus, in excidium, regia Roma, tuum. Sic super insidias inopinaque tela senatus Incidit, et potuit tunc sine marte capi. Rex captivatur, captivaturque tribunus, Nec deprensa potest turba referre pedem. 1299 Ducuntur gentes Aeneadum, Latiaeque potestas Gentis, et Albanae nobilitatis honor. Non alibi potuit melius cognoscere Roma Quod dubias dubius mundus haberet opes. At patricidam cum signifera legione Ducebat melior sors meliore via. Qui procul aspecto confusi pulvere belli, Protinus intendit succubuisse suos.
Abbreviated transcription (Latin):
Astroꝵꝙ uias humanaq fata sub astris.
Et fesso cȩlos hercule sustinuit
Rethoricosq uolens ñ ignorare colores:
Succincte didicit ꝑspicuũq loqui
N aturas generũ lima grauiore reuoluens:
Pectore diuinũ clausit aristotilem
Et quicũq potest humana lacessere menbra
Aut dolor aut morb pellere nouit eum:
Sic fecit pectusq capax mentẽq ꝓfundam
Amplũ septenis artib hospicium
nuenerẽ suspecta quies uiciisꝙ ꝓpinqua
Ocia iam uiuen causa timoris erant:
Trãquillosq timens lasciui temꝑis annos:
Trans it ad armatȩ pondera milicię:
Institit assiduis bellis. meruitq fauorem.
Armaq successu ñ caruere suo
Cesareos titulos transgressus: herculis actus:
U nica romuleȩ głagentis erat
Quem pbitas ad eo uirtꝰq leuauit in altum:
Esset ut ausonii signifer imperii
S suꝑ orbis opes. sup̃maq culmina rerum:
C ertat uis superũ ponere posse uirum:

Expanded text:
Astrorumque vias, humanaque fata sub astris Astrorumque vias, humanaque fata sub astris Et fesso coelos Hercule sustinuit. Rhetoricosque volens non ignorare colores, Succincte didicit perspicueque loqui. Naturas generum lima graviore revolvens, Pectore divinum clausit Aristotelem. Et quicunque potest humana lacessere membra, Aut dolor, aut morbus, pellere novit eum. Sic fecit pectusque capax, mentemque profundam Amplum septenis artibus hospitium. In Venerem suspecta quies, vitiisque propinqua Otia jam juveni causa timoris erant. Tranquillosque timens lascivi temporis annos Transit ad armatae pondera militiae. Institit assiduis bellis, meruitque favorem, Armaque successu non caruere suo. Caesareos titulos transgressus, et Herculis actus, Unica Romuleae gloria gentis erat. Quem probitas adeo virtusque levavit in altum, Esset ut Ausonii signifer imperii. Sed super orbis opes supremaque culmina rerum Certat vis superum ponere posse virum.
Abbreviated transcription (Latin):
Creuit honor formȩ cũ florida cresceret ȩtas:
l aucdari potuit tant̾ ab hoste decor:
N omen in ambiguo. s patricida uocetur
Imꝑat archana calliditate parens.
U t uiuenis tantũq nefas tantũq furorem
H orreat. audito nomine sepe suo.
Ut rudis accepit primos infantia sensus:
Traxit : interior uim rationis homo.
Emicuit tã m̃te capax. uelud esset adultus
Maturos pleni temporis usq dies
Ascendensq gradũ docilis ꝓmpteq iuuente:
Philosophis studuit ꝑximus esse comes:
N ouit enĩ quã siderib quã primitꝰ orbi
Sement̾ẽ dederit. materiamq ds
Quȩ fuit in reb ratio. quȩ causa creandis.
Quos habeant nexus quas elementa uices
Et numeri quo fonte fluant q̃ lege ligent᷑.
Quo sibi conueniant scemate dispositi:
Musica quo numero ł qua sibi ꝑximitate
Dissimiles iungat. consociet q sonos
Astra quib spaciis distent septena planete
Mensus utrosq polos mensus utrũq mare.

Expanded text:
Crevit honor formae, cum florida cresceret aetas; Crevit honor formae, cum florida cresceret aetas; Laudari potuit tantus ab hoste decor. Nomen in ambiguo, sed patricida vocatur, Imperat arcana calliditate parens, Ut juvenis tantumque nefas, tantumque furorem Horreat, audito nomine saepe suo. Ut rudis accepit primos infantia sensus, Traxit et interior vim rationis homo. Emicuit tam mente capax, velut esset adultus, Maturos pleni temporis usque dies, Ascendensque gradum docilis promptaeque juventae Philosophis studuit proximus esse comes; Novit enim quam sideribus, quam primitus orbi Sementem dederit materiamque Deus. Quae fuit in rebus ratio, quae causa creandis; Quos habent nexus, quas elementa vices. Et numeri quo fonte fluant, qua lege ligentur, Quo sibi conveniant schemate dispositi. Musica quo numero, vel qua sibi proximitate Dissimiles jungat consocietque sonos. Astra quibus spatiis distent septena planetae, Mensus utrosque polos, mensus utrumque mare;
Abbreviated transcription (Latin):
Hec pietas. species impietatis erit.
Finierat. fleuere sunul mora nulla: sequenti
N octe iacent pariter. concipit illa tumet:
Maternos menses nature legib implens:
E didit ad numeri temꝑa certa sui.
In nascente fuit tante aritatis ymago.
U ix potuit credi materialis homo.
N upta uirũ mat̾ puerũ dũ diligit. heret.
s. dubitat puero parcere. siue iuro.
Formosus. niueusq puer se cogit amari.
Et matrẽ mollit &. uetat esse feram.
Pulcer .s. irate uisus ridere parenti:
Oranti similis ne moreretur erat.
Ad speciem periere preces. discussit amatũ
F ormose sobolis gr̃a mente uirum.
Quȩ nc̃ esse sue soboli medea parabat:
Cepit maternus scire quid esset amor:
Parcit ei pietate ferox. maioraq uite
Temꝑa dat nato. dũ breuiora uiro.
Et mentita necẽ: ꝓcul inde remittit alendũ
Et tacita miserũ decipit arte patrem:
xilio felix puer est. alienaq lactens
ubera. nutritur sedulitate pia:

Expanded text:
Haec pietas species impietatis erit. Haec pietas species impietatis erit. Finierat, flevere simul, mora nulla, sequenti Nocte jacent pariter, concipit illa, tumet. Maternos menses naturae legibus implens Edidit ad numeri tempora certa sui. In nascente fuit tantae deitatis imago; Vix potuit credi materialis homo. Nupta virum, mater puerum dum diligit, haeret, Et dubitat puero parcere, sive viro. Formosus niveusque puer se cogit amari, Et matrem mollit, et vetat esse feram. Pulcher et iratae visus videre parenti, Oranti similis, ne moreretur, erat. Ad speciem periere preces, discussit amatum Formosae sobolis gratia mente virum. Quae nunc esse suae soboli Medea parabat. Coepit maternus scire quid esset amor. 1298 Parcit ei pietate ferox, majoraque vitae Tempora dat nato, dum breviora viro. Et mentita necem procul inde remittit alendum, Et tacita miserum decipit arte patrem. CANTUS III. Exsilio felix puer est, alienaque lactens Ubera, nutritur sedulitate pia.