comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Gouos q ao statius consugerĩt.
ud suapcuiu emptos ut manu¬
mittntur. te tominis queren¬
tos audiet set et patronos egcn¬
tes et sius uitrtis qucrentts a¬
udi ct. maxime si egros se esse
dicant tcsirtrent q a ubertis
crhitẽn. ¶Relegandi depor¬
tandiqũnsulm quam impaa¬
tor asfignau̾erit. licentiam hic¬
ltͥ in initio ciustem episiole ita
scriptum est. cũ urltm nostrame¬
ficti tue commserimus. quicqd
igitur intra urtem admttitu
ad prefectum urbis uidetur ꝑti.¬
nere s siquid intra cẽntesumu
miliarium admissum fit. ad c̃¬
prefectum urbis ptrtict. si ui¬
tra ipsum lapidem egrissus est. p̃¬
pecfecti urbis nõtio ñ est. ¶ Sĩ
quis scuum suum. adulttrium
cominissiose dicat u in urore
sium. apit prcctum urbio erit
adiendus. s cx intcitlictis qd̃
iii aut clam.aut interdicto
imẽe iu. audut potest So¬
lent. at presectum urbis remit¬
ti etum tudrco siũ cͥãtores
qui male intutcla suic cura uer¬
satis grauiore. mumaduersione

Expanded text:
os qui ad statuas confugerint, uel sua pecunia emptos ut manumittantur, de dominis querentes audiet. Sed et patronos egentes de suis libertis querentes audiet, maxime si aegros se esse dicant desiderentque a libertis exhiberi. Relegandi deportandique ‹in› insulam, quam imperator adsignauerit, licentiam habet. Initio eiusdem epistulae ita scriptum estfidei tuae commiserimus': quidquid igitur intra urbem admittitur, ad praefectum urbi uidetur pertinere. sed et si quid intra centensimum miliarium admissum sit, ad praefectum urbi pertinet: si ultra ipsum lapidem, egressum est praefecti urbi notionem.Si quis seruum suum adulterium commisisse dicat in uxorem suam, apud praefectum urbi erit audiendus. Sed et ex interdictis quod vi aut clam aut interdicto unde vi audire potest. Solent ad praefecturam urbis remitti etiam tutores sive curatores, qui male in tutela sive cura versati graviore animadversione
Abbreviated transcription (Latin):
crelidit cnim princs ꝓf cos qui¬
 ob singularm industrum cxplo¬
rata corum fidc. et grauitate. ad
huius officii magnitudinem
athiltntum non aliter iudica¬
turos csse pro sipientu. it lu¬
it cdignitatis suc quam ipse
ctum alio priuilegio prefectip¬
torio. nc asenttnuis corum
minoros etate aluliis magistra¬
tibu s ausi ab iͦysis prefectio pre¬
torio restitui possint. Tt officio p̾
ra urbis sil i uendic. auit. nec
tantum ca que intraurltm ad¬
mittuntia. uerum ca quoq q̃
& tra urdͥem intra italiãm ^ pͣnsto¬
ia diui seucri ad fibium cilonem

Expanded text:
credidit enim princeps eos, quicredidit enim princeps eos, qui ob singularem industriam explorata eorum fide et grauitate ad huius officii magnitudinem adhibentur, non aliter iudicaturos esse pro sapientia ac luce dignitatis suae, quam ipse efecti praetorio, ne a sententiis eorum minores aetate ab aliis magistratibus nisi ab ipsis praefectis praetorio restitui possint. DE OFFICIO PRAra urbis sibi uindicauit, nec tantum ea, quae intra urbem admittuntur, uerum ea quoque, quae extra urbem intra Italiam, epistula
Abbreviated transcription (Latin):
commemorart nccesse ẽ. unde
constituendi prestcte rum
prctorio officium origo inmauit.
Cãd uictm magistri qͦuitum pr¬
fcctos prctorio antiquitus inc¬
stitutos esse aquibus dam scri¬
ptoribus traditum est nim
cum aput ueicits dictatorib
ad temp̾us summa ꝑditlas
crclcetsir et ma¬
gntits cquitum sibi cligtrent
qui associati particuiili curc
militie gratia se cundam põst
cos potestatẽm gercitnt. regĩ¬
tis rei. publice: ad imperitorẽ
pcrpetuo translatio. merito ad
similitu dinem magistiorum
cquitum. prefecti pretorio apͥn¬
cipibus electi sunt. ditacis
plemĩore uccriti ad discipline
publice em t̃ridatior an.¬
¶his cimabulis prefictorre
aucioritas mituta in tantu
incruit augeri. ut appllan ap¬
fectis prctorio non pͥossit. nam
cum ante quesitum fuifsct.
an liceret apresectis pretoriõ
appellari et ire uctͣret. et cxta¬
rent ceempli corum qui pro¬
uocau̾c unit. postea publice
sentcritu principali iecta. appea¬
landi faccultas interdicta est.

Expanded text:
commemorare necesse est, unde constituendi praefectorum praetorio  offic‹i› origo manauerit. ad uicem magistri equitum praefectos praetorio antiquitus institutos esse a quibusdam scriptoribus traditum est. nam cum apud ueteres dictatoribus ad tempus summa potestas crederetur et magistros equitum sibi eligerent, qui adsociati participales curae ad militiae gratia secundam post eos potestatem gererent: regimentis rei publicae ad imperatores perpetuos translatis ad similitudinem magistrorum equitum praefecti praetorio a principibus electi sunt. data est plenior eis licentia ad disciplinae publicae emendationem.His cunabulis praefectorum auctoritas initiata in tantum meruit augeri, ut appellari a praefectis praetorio non possit. nam cum ante quaesitum fuisset, an liceret a praefectis praetorio appellare et iure liceret et extarent exempla eorum qui prouocauerint: postea publice sententia principali lecta appellandi facultas interdicta est.
Abbreviated transcription (Latin):
ͤ Si mercedẽ insule accessurã cẽ
cmptori dictũ est. quanti ĩsula lo¬
cata ẽ tantum c̃ptori prestetur
pauł. in mosi ĩsulam totam uno
noĩe locaũit. ⁊ amplioris ꝯductõ
locailit. ⁊ inuendẽla insula mor¬
calom ẽptori accessurã dixĩs. Id
aᷤcͥ elet ꝙ tubii totius ĩ sule con¬
ductor deltb̾it. ¶ sicũ fumdu
uẽtidisti. in quo sepulchũũ ha
cum in scpulchrum trãsit.¶ si
habitatorib habitatõ legt uccliõ¬
nis rcpta ẽ. omrub in ca habi¬
cepta habitatio ẽ. pauł inmo si
cui inca ĩsula quim uõclitoris
gͣtis habitationẽ dccłis.⁊ sic re¬

Expanded text:
 Si mercedem insulae accessuram esse emptori dictum est, quanti insula locata est, tantum emptori praestetur. Paulus: immo si insulam totam uno nomine locaveris et amplioris conductor locaverit et in vendenda insula mercedem emptori cessuram esse dixeris, id accedet, quod tibi totius insulae conductor debebit. Si eum fundum vendidisti, in quo sepulcrum habuirum iter publicum transit. Si habitatoribus habitatio lege venditionis recepta est, omnibus in ea habicepta habitatio est. Paulus: immo si cui in ea insula, quam vendideris, gratis habitationem dederis et sic re
Abbreviated transcription (Latin):
ẽitius hr̃s sempni fũdu
septitõ ucrididit. ita sundus se¬
⁊ nunus quicꝗd semꝓnii iuris
crit tibi emptus tot nũnis. uacu¬
amq possesstinẽ tradidit. noꝙ fi¬
nes cius ⁊cm̃ostrauit. q̃ntur an
c̃pti iudicio cogẽdus sit ostẽac̾re
ex ĩstrumentis h̃ditariis quid
iuns tefunctus habuit.⁊ finos
ostõdere idi. id exea scriptura p̃

Expanded text:
itius heres Sempronii fundum Septicio vendidit ita: "fundus Sempronianus, quidquid Sempronii iuris fuit, erit tibi emptus tot nummis" vacuamque possessionem tradidit neque fines eius demonstravit: quaeritur, an empti iudicio cogendus sit ostendere ex instrumentis hereditariis, quid iuris defunctus habuerit et fines ostendere. respondi id ex ea script
Abbreviated transcription (Latin):
posita acqrit tenetur. ⁊ p̃terea cap¬
u̾e delet ꝯcquid ex hr̃ditate liltr¬
ti ad cum uerut itstitutũ hiri. mã¬
cellus notat. illa p̃stare uenditor
manumissus ñ fuiss. ñ ꝯtinebũ¬
tur igitur q̃ si manumissus nõ
fuit. acquisiturus ñ csset
d̾ ᷤ Siẜuus in quo usus fructꝰ
tuus crat fundum cru̾t.⁊ ante¬
quã pecunia num̃crarctur capite
mirutus filis. quamius p̃tilm
soliu̾s. actionem exempto ñ habe¬
bis ꝓpt̾ talem capitis diminutõ¬
nem. ẜ intebiti. actionem aduer¬
sus uẽclitorem habebis. ¶ ante
capitis autem duninutionem
nichil utẽst tu soluas. an ẜuuꝰ

Expanded text:
tenetur et praeterea cavere debet, quidquid ex hereditate liberti ad eum pervenerit, restitutu iri. Marcellus notat: illa praestare venditor manumissus non esset: non continebuntur igitur, quae, si manumissus non fuit, adquisiturus non esset seruus, in quo usus fructus tuus erat, fundum emerit et antequam pecunia numeraretur, capite minutus fueris, quamuis pretium solueris, actionem ex empto non habebis propter talem capitis deminutionem, sed indebiti actionem aduersus uenditorem habebis. ante capitis autem minutionem nihil interest, tu soluas an seruus
Abbreviated transcription (Latin):
familia cius fame lalorau̾it. ra
p̾tium tritici non fu̾oꝵ fame ne¬
catorum ꝯscquitur. noc maior
fit obligatio ꝙ tardius agitur. ꝙͣ¬
ius crescat. si uinum hodie płis
habet emptor. siuc ñ. quoniam
saltem hodic dãdum ẽ. ꝙiam o¬
lun dan oportuit. ¶ Si tibi sim¬
dum uendidero. ut cum ꝯductũ
noĩe actio est quasi in partes p̃ti
didero. ut nulla alii cũ quam muc
p̾stare ticlatius ait. mutãte uo¬
luntãtis potestatẽ cum habeit. sĩ¬
u. Si in qualitate sundi uen¬
ditor m̃titus sit.ñin modo cius
tñ tenctur empt̾ori pone eͥ diris¬
se cum quinquaginta iugera cẽ
uinee.⁊ qnquaginta p̃ti.⁊ pͣto plo¬

Expanded text:
familia eius fame laborauerit: nam pretium tritici, non seruorum fame necatorum consequitur. nec maior fit obligatio, quod tardius agitur, quamuis crescat, si uinum hodie pluris haberem emptor, siue non, quoniam saltem hodie dandum est tuit. Si tibi fundum vendidero, ut eum conductum nomine mihi actio est, quasi in partem pretii didero, ut nulli alii eum quam mihi praestare. Trebatius ait mutandae voluntatis potestatem eum habere sinum Si in qualitate fundi venditor mentitus sit, non in modo eius, tamen tenetur emptori: pone enim dixisse eum quinquaginta iugera esse vineae et quinquaginta prati et
Abbreviated transcription (Latin):
si id imꝑasti ꝙ criã non uendi¬
to fuo imꝑatius cras. paulꝰ
minime. nã si ꝑiculosam rem
añ uenditionẽ fac̾t solitus ẽ
culpa tua id factum ce̾ uicebit᷑
cam dimitti solitus eẽt. itanũ¬
ris ent. si eam itm ĩꝑnt solitus

Expanded text:
on vendito servo imperaturus eras. Paulus: minime: nam si periculosam rem ante venditionem facere solitus est, culpa tua id factum esse videbitucam demitti solitus esset. idem iuris erit, si eam rem imperare solitus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ uẽditorem emptori factã essc
ipo moram faciẽtt emptore. cu¬
Quod si sundum emisti ea lege
u̾tos pocumiã bealendis iilii.
et si ipsis bealendis ꝑ uc̃ditore
õc factum quominus pecunã
ei solu̾ctur tcm̃ ꝑtestart. quomi

Expanded text:
per venditorem emptori facta esse ipso moram faciente emptore. Quod si fundum emisti ea lege, uti des pecuniam kalendis Iuliis, et si ipsis calendis per venditorem esset factum, quo minus pecunia ei s
Abbreviated transcription (Latin):
quam res citradatur. ut uẽcditor
tradert compellatm et ir sua ca¬
rert. possio̾ne. autem tradita. fu¬
turi est. rem ueditor eque amit¬
terct. uͥ põte cum pt̾tẽticam rem

Expanded text:
quam res ei tradatur, venditor tradere compelletur et re sua careret. possessione autem tradita futurum est, ut rem venditor aeque amitteret, utpote cum petenti eam rem
Abbreviated transcription (Latin):
aͥdꝙ ⁊ uiuanũ agit᷑asse affrica¬
nus reftrt quod iustum ẽ. sicra
minuitur p̃statio si ẜuus tetiõ
ap̃ emptorẽ esfectus sit cum cũi¬
cẽtur. ¶Illud ex peditius uide¬
batu.si micͥ auenã aream uen¬
diteris. ⁊ ĩ cam ego edinicauo
atꝙ ita cã tominus cuincit. ni
quia possunt patc̃tem dominu

Expanded text:
et Iulianum agitasse Africanus refert: quod iustum est: sicut minuitur praestatio, si seruus deterior apud emptorem effectus sit, cum euincitur.Illud expeditius uidebatur, si mihi alienam aream uendideris et in eam ego aedificauero atque ita eam dominus euincit: nam quia possi‹m› petentem dominum
Abbreviated transcription (Latin):
cognitione nomine emptoris desi¬
derabatur. u sumptus quos ĩumnũ
ex his quem erudierat fecerat. eure¬
cusaũ emptorẽ putionũ hr̃e cuiu̾
sit lib̾ta ꝯstituta. an possit ł logata¬

Expanded text:
cognitione nomine emptoris desiderabatur, ut sumptus, quos in unum ex his quem erudierat fecerat, ei recusavit emptorem patronum habere, cuius sit liberta
Abbreviated transcription (Latin):
sunpucrit intericrit. rchilominus
biturũ meait .i. ipõ iure obid factum
ram ucet si iã traditus furtũ micͥ fe
cx it furtiua auctũ peculium fuisset
tñ inꝓposito ⁊ ietentioem me habitu¬
rum. ⁊ si omne peculium ptnoo tt sit

Expanded text:
subripuit interierit, nihilo minus habiturum ait, id est ipso iure ob id factum nam licet, si iam traditus furtum mihi fecex re furtiva auctum peculium fuisset, tamen in proposito et retentionem me habiturum et, si o
Abbreviated transcription (Latin):
de sunt manumissi. arethusa
quoꝙ nolle se ẽptoram patronũ
auẽcutore q̃pti iudicio. arethuse
tomitii ulpiani quo ꝯtinebatur
mcthusam ꝑtin̾e ad rescͥptum si¬
crarũ constitutionũ. si nouet ẽp¬
torẽ patronum hrc̃. emptorẽ tñ¬

Expanded text:
manumissi.Arescusa quoque nolle se emptorem patronum a uenditore empti iudicio Arescusae Domi‹ti›i Ulpiani, quo continebatur Arescusam pertinere ad rescriptum sacrarum constitutionum, si nollet emptorem patronum h
Abbreviated transcription (Latin):
s ñ tebuit fecile q̃ ignoralut assei¬
qm̃ ꝗ scit p̾remon̾e debuit furom
cẽ. hic non tebuit facił esse. ad itinc¬
rĩtiam indicationẽ. ¶ Siuenditõ
dolofecent ut itm płis uc̃cłet. put
te artificio intitus est. aũde pcculio

Expanded text:
non debuit facile quae ignorabat adsequi scit praemonere debuit furem esse, hic non debuit facilis esse ad temera‹ria›m indicationem.Si uenditor dolo fecerit, ut rem pluris uenderet, puta de artificio mentitus est aut de peculio,
Abbreviated transcription (Latin):
prartus uerut. ł maior annis
quinquaginta cũ idemptor
ignoraũit exempto tenetur uc̃¬
ditor. Si p̃lui uenditor ñ dicat
te tributo. scic̃s tenetur exẽpto
ꝙ si ignorãs ñ pioclixit quod
forte hĩlitarium p̃diũ erat ñ
teñetur. ¶ Quamiuis supͣ dix¬
mus cum in corpore ꝯueniamꝰ
te quilitate aũ dissentiamus
cmptionẽ cñe. tamen uc̃clitor
tcru debet. quãti inte̾st non cẽ
teceptũ.⁊ si uenditor quoq ne¬
sciat. ueluti si m̃sas quasi citta¬
reas cmat q̃ non sunt. Eu
ꝑ uerditorẽ sicterit quominꝰ
rem tradat. omnis utilitas cp̃
potuit ex uino puta nogotiar⁊
lucrũ facore id estimandũ est. ñ
mag̃ quam si triticũ cmerit et
obea rem quod non sit traditũ¬

Expanded text:
r annis quinquaginta, cum id emptor ignoraverit, ex empto tenetur venditor. Si praedii venditor non dicat de tributo sciens, tenetur ex empto: quod si ignorans non praedixerit, quod forte hereditarium praedium erat, non tenetur. Quamvis supra diximus, cum in corpore consentiamus, de qualitate autem dissentiamus, emptionem esse, tamen venditor teneri debet, quanti intdeceptum, etsi uenditor quoque nesciet: ueluti si mensas quasi citreas emat, quae non sunt.Cum per uenditorem steterit, quo minus rem tradat, omnis utilitas emptpotuit ex uino puta negotiari et lucrum facere, id aestimandum est, non magis quam si triticum emerit et ob eam rem, quod non sit traditu
Abbreviated transcription (Latin):
tcoꝵ. cpitonͥea fistuł applibbita
ad que tra ꝯtinentur. quãus ñ
sint assixa. ecliũ esse ꝯstat. itẽ ꝯon
let. uille cẽ. ea quoq q̃ exedificio
detrͣacta sunt. u̇ reponantur st̃¬

Expanded text:
 epitonia fistulis adplumbata aut quae terra continentur quamuis non sint adfixa aedium esse constat.Item cons‹l›et, uillae esse.Ea, quae ex aedificio detracta sunt ut reponantur, a
Abbreviated transcription (Latin):
l Sundinichil ẽ. nisi ꝙ intia
se tenet. edium aũt multa cẽ. que
eclib affixa ñ sunt ignorari ñ opor¬
tet. ut puta seras. claues. clanstra.
aut uille hab̾i. ut puta uasa uĩna¬
ñ esse ꝯstat. ¶ fundo uẽditorie
gato. sitrqlinium.⁊ strameritaq̃p¬
toris legatani sunt. ligna aũ uẽ¬
ditoris ł hr̃dis. qr non sũt fun¬
di.tam ⁊ si adcamiẽ compata sĩt
insterquinio aũ distinctio trebati
ꝓbanda est. ut siꝗdẽ siticorãdi agͥ
cã comꝑatũ sit. emptorẽ scquit.
si uẽcl̃di. ueditorẽ. nisi aliud ac¬
tum ẽ. nec inte̾̃st in stabulo iace¬
atan accruus sit. Que tabulc
picte ꝓtectorio incladuntur. idẽ¬
ꝙ ciuste marmoree odium sunt
rẽticuli cuta colũd̃as. plutti cir¬
ca panetes. item ciitia uela eli¬
ficui non sunt. item ꝙ ĩ sule cã
ꝑatũ est. si non dum ꝑ foctũ est.
quãuis positum inedificio sit. ñ
ta cesa &cipiantur inuenditioẽ
ca placuit esse ruta. que cuitas
ut arera. cicta.⁊ similia cesa eicẽ

Expanded text:
undi nihil est, nisi quod terra se tenet: aedium autem multa esse, quae aedibus adfixa non sunt, ignorari non oportet, ut puta seras claues claustra: aut uillae haberi, ut puta uasa uinanon esse constat.Fundo uendito uel legato sterculinum et stramenta emptoris et legatarii sunt, ligna autem uenditoris uel heredis, quia non sunt fundi, tametsi ad eam rem comparata sunt. in sterculino autem distincorandi agri causa comparatum sit, emptorem sequatur, si uendendi, uenditorem, nisi si aliud actum est: nec interest, in stabulo iaceat an aceruus sit. Quae tabulae pictae pro tectorio includuntur itemque crustae marmoreae aedium sunt. Reticuli circa columnas, plutei circa parietes, item cilicia uela aedium non sunt. Item quod insulae causa paratum est, si nondum perfectum est, quamuis positum in aedificio sit, non et caesa excipiantur in uenditione, ea placuit esse ruta, quae eruta sunt, ut harena creta et similia: caesa ea esse,
Abbreviated transcription (Latin):
iris ⁊ ui̾bia salientos. fistule qͦ
que salicͣnͣt᷑ib iingutur. quãius
longe excurrãt cxtra edificiũ. ecliu̾̃
sũt itemcanales. piscos aũ qui st̃
in piscira. ñ sunt eliũ nũc fundi

Expanded text:
ines et labra, salientes. fistulae quoque, quae salientibus iunguntur, quamvis longe excurrant extra aedificium, aedium sunt: item canales: pisces autem qui sunt in piscina non sunt aedium nec fundi
Abbreviated transcription (Latin):
et logatãoĩa. noc distinguc̾tunne
cuius respoctu ista sint relicta i tẽ
ꝙ ex opis ẜuus p̃stitit ucnditoĩ
c̃ptori restituẽtum c̃. nisi ĩo dics
traditionis ex pacto ꝓiogatus ĩ ut
aduẽlitorem oꝑe ꝑtine̾nt. ¶ fxuẽ¬
dito actio uẽditori cõpctit. ad ea cõ¬
seque̾da q̃ ci ab emptore p̃staĩ opt̃¬
tẽti ¶ uenũt aũt in hoc iudicio ĩ
fra scripta.ĩ primis p̃tium q̃nt
ros uenit. itẽ usure p̃tii post dic
traditioius. nã cum re emptorĩ
fruitur. equissimũ est eum usu¬
ras p̃tii pentt. possesionẽ auto
traditam accipe delemus. ⁊ sipti¬
ria sit possessio. ħ crim solũ spec¬
tare deltinus anhãt faccultate
fructus ꝑcipiecli. p̃tcita cx nẽcłi¬
to. igẽcto. ꝯscquatur sũptus qui
facti sũt ũt distracta ut puta si qͥ
inccuficia distracta crogatum ẽ. sc̃¬
dito hoc noĩe actionem id̃ ⁊ si inĩ¬

Expanded text:
et legata omnia, nec distinguendum, cuius respectu ista sint relicta. item quod ex operis seruus praestitit uenditori, emptori restituendum est, nisi ideo dies traditionis ex pacto prorogatus est, ut ad uenditorem operae pertinerent.Ex uendito actio uenditori competit ad ea consequenda, quae ei ab emptore praestari oportet.Ueniunt autem in hoc iudifra scripta. in primis pretium, quanti res venit. item usurae pretii post diem traditionis: nam cum re emptor fruatur, aequissimum est eum usuras pretii pendere. Possessionem autem traditam accipere debemus et si precaria sit possessio: hoc enim solum spectare debemus, an habeat facultatem fructus percipiendi. Praeterea ex vendito facti sunt in re distracta, ut puta si quid in aedificia distracta erogatum est: scrdito hoc nomine actionem. idem et si in a
Abbreviated transcription (Latin):
dito conscouio porte̾. si mõ sine cul¬
pa ucclitoris mortẽ obient itẽ si ꝯ¬
uau̾t cum res ucniret. ũ locuples
ab ẽptore itus detur. ex uc̃tuto. igi
posse ut id fiat. ¶ Si inter cptore
p̃dioꝵ ⁊ uenditorem ꝯueniss sica¬

Expanded text:
o consequi oportere, si modo sine culpa uenditoris mortem obierit.Item si conuenerit, cum res ueniret, ut locuples ab emptore reus detur, ex uendito agi posse, ut id fiat.Si inter emptorem praediorum et uenditorem conueniss
Abbreviated transcription (Latin):
sifũdum micͥ alicnum uendice¬
ris.⁊ is ex cã lucratiua icus fac¬
tus sitancͥlominus exompto mͥ
adusus te actio competit. ¶ In
hio aũ que cum it cmpta pst̃ so¬
lent. ñ solum dolũ s ⁊culpã pitsta¬
tam mertodẽ crigat.⁊ cmptori p̾¬
stet. non solum dolum. set et culpa
Icum p̾start. debere. Idam colsus.
ł. cotcm scb. fundum q̃ cum titio
cõe halchas. partt̃ tuam uendidisti
ct. añ quam tradcits coactus es cõi
diuidunto iudicium accipt. si so¬
cio fundus sit adiudicatus. qͣn¬
tum obeam rẽ actio ꝯsccutus es
id tãtum emptori p̃stab̾ ꝙ si tibi
fundus totius adiudicatus est.
ita ũ ille soluat. ꝙ obcã rem titio
ꝯtẽpnatus es s obeã ꝯdem par¬

Expanded text:
Si fundum mihi alienum vendideris et hic ex causa lucrativa meus factus sit, nihilo minus ex empto mihi adversus te actio competit. In his autem, quae cum re empta praestari solent, non solum dolum, sed et culpam praestantam mercedem exigat et emptori praestet, non solum dolum, sed et culpam eum praestare debere. Idem Celsus  eodem scribit: fundi, quem cum Titio communem habebas, partem tuam uendidisti et antequam traderes, coactus e‹s› communi diuidundo iudicium accipere. si socio fundus sit adiudicatus, quantum ob eam rem a Ti‹ti›o consecutus es, id tantum emptori praestabis. quod si tibi fundus totus adiudicatus est, ita, ut ille soluat, quod ob eam rem Titio condemnatus es. sed ob eam quidem par
Abbreviated transcription (Latin):
cc̃de.ł. l aqlie uel int̾clicti ꝙ ui aui
clam it̃ si qd ex oꝑis ẜuoꝵ. nel uoc¬
turis ium̃toꝵ ł nauiũ quesitũ est
emptori p̾stabitur. ⁊ siꝗd de poculio
ditoris.¶ Sititius fundũ inquo
nonagĩta iugora erant. uenditeit
et ĩ lege emptionis dictũ est in
modus manisestetur .x. iugtra al¬
luiuone accrcuert placet micͥ ne¬

Expanded text:
ae uel interdicti quod ui aut clam.Item si quid ex operis seruorum uel uecturis iumentorum uel nauium quaesitum est, emptori praestabitur, et si quid peculio ditoris.Si Titius fundum, in quo nonaginta iugera erant, uendiderit et in lege emptionis dictum est in modus manifestetur, decem iugera alluuione adcreuerint, placet mihi Ne
Abbreviated transcription (Latin):
ĩo si partem p̃tii offerat. ñ dum cx
c̃pto actio. ueditor enim qͣi pigirꝰ
ittir̾e põt eam rẽ quã uerididit.¬
um̃ queritur si pars sit p̾tii solu¬
ta itotradita postea cuicta sit ut
cius iti ꝯscquetur p̃tium inte¬
grum exc̃pto agens. an u̾o quod
iam maturis ager distractus sit:
nit. expłatum ẽ¶si locatus ager fu¬
it.ꝓensioes utiꝙ ci ccde deidit qui¬

Expanded text:
ii partem offerat, nondum est ex empto actio: uenditor enim quasi pignus retinere potes‹t› eam rem quam uendidit.Unde quaeritur, si pars sit pretii soluta et res tradita postea evicta sit, utrum eius rei consequetur pretium integrum ex empto agens an vero quod ructibus iam maturis ager distractus sit, nit, exploratum est. Si in locatis ager fuit, pensiones uti
Abbreviated transcription (Latin):
siquid michi ab ess ex negotio qd̃
is gessifs inuictm me tecũ act̃u
de poculio cassius ucrã opinione
sabini retulit inquaego quoꝙ fu
seruo uẽdente hoĩnem fideiussor
ueclitionis oũ piestare debet inq̃
obligaretur. si ꝓ lit̾o ficciussiss. na
et ĩ cominum actio sic datur u cp̃¬
tor cadẽ ꝯscquatur. q̃ libo uendẽte
ꝯscq tebuiss. s ultra poculii taxatõ¬
riem tominus ñ ꝯdempnatur.

Expanded text:
quid mihi abesset ex negotio quod is gessisset, invicem me tecum acturum de peculio. Cassius veram opinionem Sabini rettulit, in qua ego quoque sum. Servo vendente hominem fideiussor venditionis omnia praestare debet, in quae obligaretur, si pro libero fideiussisset: nam et in dominum actio sic datur, ut emptor eadem consequatur, quae libero vendente consequi debuisset, sed ultra peculii taxationem dominus non condemnatur.
Abbreviated transcription (Latin):
uit. si qͣ tributoꝵ aũ uectigił indic¬
tior is ac qd noĩs. aut aduic colla¬
tionẽ prestare oporiit. it ẽptorem
dare faccre p̾stait oporitis i. exc̃p¬
to cum tcru. quasi decepiss cmpto¬
rem. q̃ sententir u̾a estset cum ꝓ¬

Expanded text:
i qua tributorum aut vectigalis indictionisve quid nomine aut ad viae collationem praestare oportet, id emptorem dare facere praestareque oportere, ex empto eum teneri, quasi decepisset emptorem: quae sententia vera est. Sed cum
Abbreviated transcription (Latin):
ponsoꝵ ait. Emptoram. noxali iu¬
dicio ꝯtempnatum exc̃pto actõ¬
ne. id tantu consequi quãti
et ser stipulatu agͣat. et siuc defen¬
dat noxali uidicio. siue ñ. quii ma¬
nifestum fuit noxiũ ẜuum fius¬
se nichuominus uł exstipulitu
uit uc̃litorẽ inre trattrida dclere

Expanded text:
ponsorum ait emptorem noxali iudicio condemnatum ex empto actione id tantum consequi, quanti et si ex stipulatu aget: et siue defendat noxali iudicio, siue non, quia ‹mani›festum fuit noxium seruum fuisse, nihilo minus uel ex stipulatu ait uenditorem in re t
Abbreviated transcription (Latin):
pͥusqioẽ ut nicͥl amplius quam
actionis pscq̃nte cius p̃stari amei
cmptori oporteat. qr custodia adue̾¬
sus uĩm paꝵ ꝓficit. actiones autẽ
cas ñ solum arbitrio. s ⁊̃piculo tuo
tibi p̃stare deltto ut oẽ lucrum ac di¬
pendium it scquitur. ⁊ ñ solum ꝙ
quod emptori im tunc sib itradito
strum eandẽ it cmit añodño. cu
ꝙptio uenditioꝙ sinc dolomalo fcrit
tratitaꝙ ẽ. siuc ab cotẽ cmĩnus siue¬

Expanded text:
us est, ut nihil amplius quam actiones persequendae eius praestari a m‹e› emptori oporteat, quia custodia aduersus uim parum proficit. actiones autem eas non solum arbitrio, sed etiam periculo tuo tibi praestare debebo, ut omne lucrum ac dispendium te sequatur. Et non solum quod quod emptor iam tunc sibi tradito strum eandem rem emit a non domino, cum emptio venditioque sine dolo malo fieret, traditaque est: sive ab eodem emimus si
Abbreviated transcription (Latin):
quoꝙ uenditor cau̾e cdebet ca
sana prestaie. ¶ et qui iumẽ¬
ta uendidit solct ita ꝓmittere
cẽ bnltre ũ oportet. ¶ Siquis
uiurginẽ se an̾c putaret. cũmuͣ¬
licr ueruss. et sciẽs errare eum
ueritor passus sit ulhibitionẽ
quitem exnanc cã non efse. uex
tñ e̾mpto competẽ actionẽ. ad
resoluendãm eptionem. et p̃tõ
restituto muller redoatur. ¶Is
qui uina emit. arre noĩe certa
sũmam dedit postea ꝯueneat ut
emptõ irrita fieret. uł exẽpto a¬
gi posse ait ũ arra restituatur. uti¬
ic̃q csse actionẽ exempto addist̃¬
p̃tioꝙ numcrato.⁊ tradita re ãu¬
lus ñ rodoatur. qua actioe agẽn¬
dum ẽ utrumꝯdicatur quasi
obcausam datus sit ⁊ causafi
posse ccrteetiam condici poitrit
qr iam sinc causi apud uandito¬
rans uc̃ctiterit sugitiuuĩ non ce̾
p̃stan emptori oporitre ner̃ ait
Ide ne ratius criam si alienũ
ẜuum uendideris. furtis noc¬
xusꝙ solutũ prestare deltre ab
oĩb recept̾ũ ami ⁊ exempto ac¬

Expanded text:
que uenditor cauere debet ea sana praestari, et qui iumenta uendidit solet ita promittere 'esse bibere, ut oportet'.Si quis uirginem se emere putasset, cum mulier uenisset, et sciens err‹a›re eum uenditor passus sit, redhibitionem quidem ex hac causa non esse, uerum tamen ex empto competere actionem ad resoluendam emptionem, et pretio restituto mulier reddatur.Is qui uina emit arrae nomine certam summam dedit: postea conuenerat, ut emptio irrita fieret.Iulianus ex empto agi posse ait, ut arra restituatur, utilemque esse actionem ex empto pretioque numerato et tradita re anulus non reddatur, qua actione agendum est, utrum condicatur, quasi ob causam datus siposse: certe etiam condici poterit, quia iam sine causa apud venditorans vendiderit, fugitivum non esse praestare emptori oportere Neratius ait. Idem Neratius, etiamsi alienum servum vendideris, furtis noxisque solutum praestare te debere ab omnibus receptum ait et ex empto ac
Abbreviated transcription (Latin):
croditor. ħcruim młtis ꝯstituc¬
nuttit de dolo. s ⁊ siñ repromi¬
serit. sciẽs trĩ sibi nõ obligata
uł ñ esse cius qui sibi obligauit
uẽliterit itnebitur exc̃pto. qr do¬
lum cum p̾stare dete osferidim
et el accessuꝵ ꝗd dixĩt. omnia qͥ¬
dan q̃ diximus uiit distucta in
hoc quoꝙ scq̃nda sunt ut tñ cuic¬
tiorus nomine ñinduplũ tore¬
atiͣr. s inħ tantum obligetu. ut

Expanded text:
ditor: hoc enim multis constitumittit de dolo: sed et si non repromiserit, sciens tamen sibi non obligatam vel non esse eius qui sibi obligavit vendiderit, tenebitur ex empto, quia dolum eum praestare debere ostendimet ei accessurum qui‹d› dixerit, omnia quidem, quae diximus in re distracta, in hoc quoque sequenda sint, ut tamen euictionis nomine non in duplum teneatur, sed in hoc tantum obligetur, ut
Abbreviated transcription (Latin):
tionem uc̃clitor ercepit ut ĩqlino
liccat rabitait. ł colono ii ꝑfrui lict¬
at ad cc̾tum tempus. magis fuiꝰ
pnũ codcrit. cmpiorẽ exempto a¬
genitm cogtre posse uẽditorom.ũ
ex locato cum colono xyutur.ut
ꝗcquid fu̾it ꝯsecutus eptori rd¬
dat. ¶ Edib distiactis uł legatis
ca eẽ gdium solemus dictie. q̃ q̃i
ut puta puttalia.

Expanded text:
tionem exceperit, ut inquilino liceat habitare, vel colono ut perfrui liceat ad certum tempus, magis esse mnum dederit, emptorem ex empto agentem cogere posse venditorem, ut ex locato cum colono experiatur, ut quidquid fuerit consecutus, emptori reddat. Aedibus distractis vel legatis ea esse aedium solemus dicere, quae quasi ut puta putealia.
Abbreviated transcription (Latin):
ecꝗtatem sccutus ꝓposuit. quo tuttlam
minoꝵ suscep nam cũ inter õs ꝯstet fra¬
et miutis captionib suppositum. multo¬
rumꝰ ĩ siduis expossitũ. auxiuũ cis p̾tor
ħ cclicto pollicitus ẽ. ⁊ adu̾sus captioẽs
cetur. utiꝙ q̃ res erit ar̃aduertã. ¶ ap¬
ceri.nam post s tp̃s compleri u̾uemui¬
gorcm ꝯstat. ⁊ ĩõ hodie. ĩ hanc usq etac¬
tem adolescentos curatoꝵ auxilio re¬
gũtur nec ante rei fuc admiru stratõ
eis cõmittitetebit. quamius uerie rẽ
suam gortntibus.
Doc ꝑub̃os suos rem suam mu¬
turius acuritoru icipiãt. oud̃ enum
logib cauetur ut singuli anru ꝑ sin¬
gulos libos remittãtur. ad nonores ꝑc¬
tincit diuus scuerꝰ ait. non ad remc
fuam ncipicndam.

Expanded text:
tutelam minorum suscepit. nam cum inter omnes constet fraet multis captionibus suppositum, multorum insidiis expositum: auxilium eis praetor hoc edicto pollicitus est et aduersus captiones ocetur, uti quaeque res erit, animaduertam'. Apceri: nam post hoc tempus compleri uirilem uigorem constat. Et ideo hodie in hanc usque aetatem adulescentes curatorum auxilio reguntur, nec ante rei suae administratio eis committi debebit, quamuis bene rem suam gerentibus. liberos suos rem suam maturius a curatoribus recipiat. quod enim legibus cauetur, ut singuli anni per singulos liberos ‹r›emi‹t›tantur, ad honores pertinere diuus Seuerus ait, non ad rem suam recipiendam.
Abbreviated transcription (Latin):
administrationem extraordinẽ in¬
duiser̃t. et coꝵ iure utimur.Siꝗs
cũ minore ꝯtrax̾it ⁊ ꝯtractus ĩciteiͣt
ĩ tempus quo maior efficitur. utrum
cq̃pbiucrit ꝙ minor gesserat. restitu¬
tionẽ cessare. unde illui ñ ctegant
facto afiauio respecto p̾tore ꝯsultus
tutoris dictauerat. mox factumꝰ. ũ
ñ firuto iudicio iam co maiore effec¬

Expanded text:
nem extra ordinem indulserunt: et eodem iure utimur. Si quis cum minore contraxerit et contractus inciderit in tempus quo maior efficitur: utrum conprobauerit, quod minor gesserat, restitutionem cessare. unde illud non inelegafacto a Flauio Respecto praetore consultus.ium tutelae heredi tutoris dictauerat: mox factum ut non finito iudicio iam eo maiore effec
Abbreviated transcription (Latin):
ralatim colsus gͥ respecto suasit. ñ fãci¬
le hunc quondam minorẽ restituũ
adu̾sarii id.actũ. ut maiore eo factoli¬
l̃aretur. neq ẽ ex tremo ĩꝗd iudicuc
die. uitctur. solum deccptus ħͥ mĩor.
s. totũ boc structũ. ut maiore coc
facto uiretur. idẽ tam̃ ꝯficetur. sic
lcuior sit suspitio adu̾sarii. qͣi dolo
tui. ñ delere hunc ĩ intogrũ iestitui
ditati. maiorꝙ factus exegtrat auq
adcbitorcib paternis.mox defiterac¬
uat restitui ĩ integrũ. quo magis ab¬
ri sibi placuit. putauimus tam̃ re¬
stituendũ inĩtegrũm untõ ĩspccto
tem. Minorc̃ autem .xxx. ãnis :
ntu uitendũ an etiamdicm nata¬
lis fui adhuc dicimus.ãhoram ĩs¬
qua natus ẽ. ut si captus. sit restu¬
tuatur. ⁊cũ non dum cõplcuent c
ita crit diccndum. ut amom̾itoĩ
mom̃itum tp̃s spectetur ꝓude et
sibisgxto natus sit. siuc priore. si¬
ue postcriore die. ccisus scribit nic¬
cͥi itscitre. nam id biduũ ꝓ uno dic

Expanded text:
rabatur. Celsus igitur Respecto suasit non facile hunc quondam minorem in integruitate aduersarii id actum, ut maiore eo facto liberaretur: neque enim extremo, inquit, iudicii die uidetur solum deceptus hic minor, sed totum hoc structum, ut maiore eo facto liberaretur. idem tamen confitetur, si leuidebere hunc in integrum restitui.ditati maiorque factus exegerat aliquid a debitoribus paternis, mox desiderabat restitui in integrum, quo magis abri sibi placuit: putauimus tamen restituendum in integrum initio inspecto. tem. Minorem aatu uidendum, an etiam di‹e› natalis sui adhuc dicimus ante horam qua natus est, ut si captus sit restituatur? et cum nondum compleuerit, ita erit dicendum, ut a momento in momentum tempus spectetur. proinde et si bissexto natus est, siue priore siue posteriore die Celsus scripsit nihil referre: nam id biduum pro uno die
Abbreviated transcription (Latin):
decesserit. fitutã esse in osficiosi
q̃relam q̃ non patris. ẜ filii no¬
mine dabatur. ¶ Siqs poste
rem ĩ officiosi ordinatã utẽ dec¬
relĩq̃rit. postea ñ audicturS
imꝑator sit hr̃s institutus. p̃¬
se ĩ officiosum dici testam̃tuor
frmiuas testam̃tum.eẽ in officio¬
si querclam. ⁊ si sola ea bona habu¬
crit que incastris q̃sierat.¶Siꝗs¬
ĩmiliti a fecerit testam̃tum. ⁊ ĩtra
ãnũ post miitiã deceffit dubito ã
qr adnuc usꝙ tẽporis iure militai̾
mat̾ in officiosum testam̃tum dicit
impũteris. si patris ñ dixit᷑. s si in
patris obtẽtuim est. nec ħ ualebit
nͥ pro parte patris rescissũ est. tunc
e̾ pupiliare ualet. Siquis mor¬
tis causa fiuo donauit quartã par¬
tem cius ꝙ ad cũ ess ꝑuenturum
si ĩtestatus pãt̃ f. docessiss. putoc
secure cũ testari.¶ Siquis impu¬
teri filio suostituit sccłas tabulas¬

Expanded text:
decesserit, finitam esse inofficiosi querellam, quae non patri, sed nomine dabatur filii. Si quis post rem inofficiosi ordinatam litem dereliquerit, postea non audietur. Si imperator sit heres institutus, posse inofficiosum dici testamentum familias testamentum esse inofficiosi querellam, etsi ea sola bona habuit quae in castris quaesierat.in militia fecerit testamentum et intra annum post militiam decesserit, dubito an, quia ad hoc usque temporis iure militari mater inofficiosum testamentum dicit, impuberis, si patris non dixit. sed si in patris obtentum est, nec hoc ualebit: nisi si pro parte patris rescissum est: tunc enim pupillare ualet. Si quis mortis causa filio donauerit quartam partem eius quod ad eum esset peruenturum, si intestatus pater familias decessisset, puto secure eum testari. Si quis impuberi filio substituit sec
Abbreviated transcription (Latin):
aut fertur ꝙ datũ estppinte ⁊ sic
absente eo scłm presentẽ ꝓnun¬
tietur. põt diciꝯs uãdum ei ꝙ accep̾
c̃o aũt solo cardẽ quis tebet. cuius
emolum̃tum adeũ ꝑtinet cctũm
si id rogatus fu̾it restituere. ñ des¬

Expanded text:
i absente eo secundum praesentem pronuntietur, potest dici conservandum ei quod accepit. eo autem solo carere quis debet, cuius emolumentum ad eum pertinet: ceterum si id rogatus fuit restituere, non de
Abbreviated transcription (Latin):
upres ĩstitutus ẽ. ⁊ iteo non põt diceͣ
inofficiosũ ꝙ ht̃ falcidiã. falcidia
autem lib̾tates nĩ minim. põt di¬
ci deductus lib̾tatib quartã in cũ¬
da m.cũ igitur placet quartã mi¬
nui ꝑlib̾tates eueniet. ut ꝗ fuos
tãtum ht̃ in patrimonio. dando
cis lib̾tatẽ inofficiosi q̃relã exclu

Expanded text:
res institutus est, ideo non potest dicere inofficiosum, quia habet Falcidiam, Falcidia autem libertates non minuit: potest dici deductis libertatibus quartam ineundam. cum igitur placet quartam minui per libertates, eveniet ut, qui servos tantum habet in patrimonio suo, dando eis libertatem inoffi
Abbreviated transcription (Latin):
litẽ ꝗs uiteatur. ⁊ possit trãsinit¬
tere actionẽ uideamus. ⁊pona¬
mus eũ in potestate fuisse. ut
neq bonoꝵ possestio ei necessan
qaditio hitłitatis suꝑuacua sit.
is si cõminatus tãtum agcusat¬
tionẽ fu̾it. ł usꝙ ad tenũtiatio¬
nẽ e ubelli dationẽ ꝓcefẜit adc

Expanded text:
possit transmittere actionem, videamus. et ponamus in potestate fuisse eum, ut neque bonorum possessio ei necessaria et aditio hereditatis supervacua sit: is si comminatus tantum accusationem fuerit vel usque ad denuntiationem vel libelli dationem praec
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ dicat testam̃tum .xrcuptũ.⁊ in¬
officiosũ ꝯditio ci tefferitebeat. ut̾
pͥꝰ mouere. uolet. ¶ Si fuiꝰ exhĩtla¬
tus. in possessione sit hr̃clitatis sc̃i¬
tus ꝗtem hr̃s petet nr̃tlitatẽ. fuius
uero ĩ modum hꝯtiadictiõrus qͣre¬
lam ĩducat. quẽ admodũ ageret.c
sĩ nĩ possitẽt. f petẽt. maninissẽ
autẽ oportebit cũ ꝗ itanam̃tũ in¬
officiosum imꝓꝓle dix̃. ⁊ ñ obtimu¬
it. id ꝙ ĩtestam̃to accepit. pcc̃. ⁊ afis¬
co uẽdicari qͣi indigno abiatũ set
ci demũ aufertur ꝙ de testam̃to da¬
tum est. ꝗ usq ad snãm in iuditiũ
late improbi pseuerauerit. cetũm¬

Expanded text:
 dicat testamentum uel ruptum et inofficiosum, condicio ei deferri debet, utrum prius mouere uolet. Si filius exheredatus in possessione sit hereditatis, scriptus quidem heres petet hereditatem, filius uero in modum contradictionis querellam indusi non possideret, sed peteret. Meminisse autem oportebit eum, qui testamentum inofficiosum improbe dixit et non optinuit, id quod in testamento accepit perdere et id fisco vindicari quasi indigno ablatum. sed ei demum aufertur quod testamento datum est, qui usque ad sententiam iudicum lite improba p
Abbreviated transcription (Latin):
uictoria. s his ꝗ hñt ab intena¬
to successionẽ nam ĩtestatũ pa¬
trem. f. fac̃.  Siquis ĩstituta
accusatione in officios decesser.
an adhitlem suũ querelã trãs
bonoꝵ possessiõnẽ decesserit. esse
sucessionẽ accusationis. ⁊ siño
sit petita bonoꝵ possessio iamt ñ
uenit ad mouẽdam ĩ offĩciosi
q̃relam decessit. puto hãc ad hĩt¬
dem transire.

Expanded text:
uictoria, sed his qui habent ab intestato successionem: nam intestatum patrem familias facit. Si quis instituta accusatione inofficiosi decesserit, an ad heredem suum querellam transfbonorum possessionem decesserit, esse successionem accusationis. et si non sit petita bonorum possessio, iam tamuenit ad mouendam inofficiosi querellam decessit, puto ad heredem transire.
Abbreviated transcription (Latin):
cep̃. uidendũ ne abindfficiosi que¬
rcla qcrcludatur agnouit erũ iu¬
dicium. item cẽt. si iegatarius ei
uł statu lib decdit ⁊ pot dici excluc¬
di eũ maxime si hĩdr̃em ei iusserat
dare cetum si iegitariũ. nũꝙd sec¬
mel natã inofficiosi q̃relam ñ ꝑi¬
mat legitarii oblatio cur ergo ĩ hrẽ¬
dem absolute dicimus. qm ante a¬
ditã hr̃clitatem nec nascitur q̃rcła.
ergo cuẽtum puto seq̃ndum in hac
re. ut si forte añ quãm iudiciũ mo¬
ueatur. oblatio ci fiat eius ꝙ relic̃¬
tum c̃. qͣi ex uolũtate testatoris ob¬
iato co satis factũ uiteatur um̃ siq̃s
sucrit ĩstitutus forte ex semisse. cũ
ei sextãs exuba testatoris tełetur. et
rogatus eẽt post certũ temp̾oris re¬
stituert hĩditatem merito dicẽdu
ẽ nullum iu̾diciũ mou̾e. cum dec¬
bitam portionẽ ⁊ eius fructũs ħe
poffit. fructus erũ sole ĩfalcidiã im¬
putari ñ est ĩcgnitum.ergo ⁊ siab
uutiõ ex semisse hr̃s institutus ro¬

Expanded text:
si querella excludatur: adgnovit enim iudicium. idem est et si legatarius ei vel statuliber dedit. et potest dici excludi eum, maxime si heredem ei iusserat dare: ceterum si legatarium, numquid semel natam inofficiosi querellam non peremat legatarii oblatio? cur ergo in herede absolute diximus? quoniam ante aditam hereditatem nec nascitur querella. ego eventum puto sequendum in hac re, ut, si forte antequam iudicium moveatur oblatio ei fiat eius quod relictum est, quasi ex voluntate testatoris oblato eo satis ei factum videatur. Vnde si quis fuit institutus forte ex semisse, cum ei sextans ex substantia testatoris deberetur, et rogatus esset post certum temporis restituere hereditatem, merito dicendum est nullum iudicium movere, cum debitam portionem et eius fructus habere possit: fructus enim solere in Falcidiam imputari non est incognitum. ergo et si ab initio ex semisse heres institutus ro
Abbreviated transcription (Latin):
state sit alicuius. hoc crum pop̃ scribit. S̃¬
et fiuus fide uissor. ꝓpatre ficripotost
etiam si in alterius potostate ñt Nu¬
rum ⁊̃ ꝓnurũ et dcinceps. accipe dcltoꝰ

Expanded text:
state sit alicuius: hoc enim Pomponius scribit. et filius fideiussor pro patre fieri potest, etiam si in alterius potestate sit. nurum etiam pronurum et deinceps accipe
Abbreviated transcription (Latin):
uõ eius ꝙ dolomalo cius factũ esse di¬
cetur ꝗmortuũ sit. ĩsimplũ. ꝙ iꝑsius:
ĩduplum iudiciũ dubõ. ¶ Ocritolus
tuitam causam tepositionis ex necos¬
sitatt descẽdentem. ⁊ ñex uolũtate ꝓ¬
tus ł incenii.uł ccitrarumcãꝵ grataa.
intelligcclum est. ꝗ nullã aliam causar
ceponodi ut. quam imminẽs crcausi
suspra scriptis piculũ. hec. aũt scpatio¬
et causarum iustã ratĩonem yt̃. orppe
cumꝗs ficcm clegit. nec cepositum rco¬

Expanded text:
alo eius factum esse dicetur qui mortuus sit, in simplum, quod ipsius, in duplum iudicium dabo.' Merito has tuitam causam depositionis ex necessitate descendentem, non ex uoluntate pltus uel incendii uel ceterarum causarum gratia intellegendum est, qui nullam aliam causam deponendi habet quam imminens ex causis supra scriptis periculum.Haec autem separatio causarum iustam rationem habet: quippe cum quis fidem elegit nec depositum red
Abbreviated transcription (Latin):
adaliu pucnic̾tur itt̃q ⁊ si alt̾ dolo
ñ fecerit.⁊ io cuto sit absolutus. rar
adalium pucructur.s. si duote¬
posucrit ⁊ amboagant. nqd sic te posu¬
crunt uͥuel unuus tollat totu. potĩt
ĩ solidum agcisin uo ꝓparte ꝓ qua

Expanded text:
 et si alter dolo non fecerit et idcirco sit absolutus, nam ad alium peruenietur.Sed si duo deposuerint et ambo agant, si quidem sic deposuerunt, ut uel unus tollat totum, poterit in solidum agere: sin uero pro pa
Abbreviated transcription (Latin):
ĩmulicitm mãdanti actio cõrctat ita
michi quoꝙ adu̾sus te utił cxcepti
deti michiq ĩmulicit̾ ictio denege¬
sit ⁊ ħ paulo expeditius dicẽcla sũt. si
pͥus quam ego tibi pocinuã solu̾un
compcier eim ĩtercessisse .cctum
si añ solium. uitẽclum utrũ ne nicͥ¬
lominus mułi qd̃ cxceptio adlisus
me cdan deleat.⁊ ego tibi ꝯdice ue tu

Expanded text:
mulierem mandati actio competat, ita mihi quoque aduersus te utilis exceptio detur mihique in mulierem actio denegesit. et haec paulo expeditius dicenda, si prius, quam ego tibi pecuniam soluerim, compererim eam intercessisse: ceterum si ante soluerim, uidendum, utrumne nihilo minus mulieri quidem exceptio aduersus me dari debeat et ego
Abbreviated transcription (Latin):
aut nuoris quã tebuit end soitac¬
it nec uelit. ñ caret culpaq̃ admodum
si triẽptam ł alum rationẽ suã ficta
nolit p̃star. causatus. quod semeli¬
gnanies uentcritlttrit.¬

Expanded text:
aut minoris quam debuit uendidit? acre nec uelit, non caret culpa, quemadmodum si redemptam uel alia ratione suam factam noluit praestare causatus, quod semel ignarus uen
Abbreviated transcription (Latin):
fit̾c̾. noc crum ꝯuenit bonefitti ab nc¬
ei a quo accepit/ sic tñ sisinc colomalo
oĩa rddat. ħ est ut noc culꝑt qd̾ suspitio
sit dcmiq sibinus ħ explicuit. adacnc¬
do. nec ulla cã int̾ucrut. quait putan pꝰ¬
sit. dominũ redoinolle. ħ ita ⁊ sipotuit
suspicari. iusta scilicet rit one motus.
cetcrum suffic̃ bonam ficẽ. id esse s ⁊ siã¬
te ciuis iti fuitum feccrat ẜuus sitñ ig¬
rauit is ap̃ quem d̾posuit. ł crocudit c

Expanded text:
fide: nec enim conuenit bonae fidei abneei a quo accepit, sic tamen, si sine dolo omni reddat, hoc est, ut nec culpae quidem suspicio sit. denique Sabinus hoc explicuit addendo: 'nec ulla causa interuenit, quare putare possit dominum reddi nolle'. hoc ita est, si potuit suspicari, iusta scilicet ratione motus: ceterum sufficit bonam fidem adesse. sed et si ante eius rei furtum fecerat seruus, si tamen ignorauit is a
Abbreviated transcription (Latin):
siuc uiuat siue tridncrit. utilit dus bat
actione exꝑictur.ipic aũ ruus manu¬
missus. ñ potĩt ageit. s si fu̾it. licnatᷤ
adhuc ei cõpctit actio cuius fuit ẜuu
cũm deponeret. ĩnitũ crum ꝯtracti s
spectadum ẽ¶ Si duoꝵ ẜuus sit qd̃
posuit unicuiq dominoꝵ ĩp rttm cõ¬
pctit depositi. ¶ dutm aẜuoteposita.
titiꝰ quem tominũ cius putasti.cum
ñ ess itstituisses. tepositi actione te ñ
tenen celsus ait. ꝙr nullus tolus ĩttices¬
sit. cum titio autẽ cui res restituta ẽ to¬
minus sui agct᷑. s si exhibu̾it uedic¬
cabitur.si uõcum scuit rem cẽ alicn
osũpierit. ꝯdompr̃abitur. qr tolo fec̾

Expanded text:
ac actione experietur. ipse autem seruus manumissus non poterit agere: sed et si fuerit alienatus, adhuc ei competit actio cuius fuit seruus cum deponeret: initium enim contractus spectandum est.Si duorum seruus sit qui deposuit, unicuique dominorum in partem competit depositi.Si rem a seruo depositam Titio, quem dominum eius putasti cum non esset, restituisses, depositi actione te non teneri Celsus ait, quia nullus dolus intercessit: cum Titio autem, cui res restituta est, dominus serui aget: sed si exhibuerit, uindicabitur, si uero, cum sciret esse alienum, consumpserit
Abbreviated transcription (Latin):
misitinam et ĩquaꝵ tum iocupletiõ
factus est. daturactio ĩcum.⁊ si doluᷤ
non int̾ueniat.¶ Si ios dopoiti tete¬
nor ucclcatur. quasi ñ reddita agi pͥ
de positi abco actionom. Siaput
ẜuum deposucro.⁊ eũ manumissd a¬
gim. marcellus ait. nec tẽrie actioẽ
quamius solemus dic̾e tolictiam
ĩẜ uitute cõmissi itru quem deltit.

Expanded text:
misit: nam et in quantum locupletior factus est, datur actio in eum et si dolus non interuenit.Si res deposita deterior reddatur, quasi non reddita agi depdepositi habebo actionem.Si apud seruum deposuero et cum manumisso agam, Marcellus ait nec tenere actionem, quamuis solemus dicere doli etiam in seruitute commissi teneri quem debere,
Abbreviated transcription (Latin):
est cor coꝙ tencãiur.¶Siqs argẽtu
uł auꝵ ccrontũpetat. utrum sicm an
et põcius compl eta deleit. ⁊ magis:
ut ut umꝙ cõploctãtin. scyphum forte
łilancomuł patram dicodo ⁊ matĩa
t põcius acdendo /s. ⁊ sipu purasit in¬
fecta uł lana.pondus similit̾ adicͥen¬
dum. sluo cout si deqͣtitate ronitris
ĩccitum ẽ iurañti succurratur. ¶ Sici¬
sta signata deposita sit. utrũcistatãto
ictatur.an ⁊ speq. s cõpithendãde sut
et ait trelatius cistam itutõm. nd
sigulaꝵ ierum cerositi agc̃dum q¬
sic teosite. adicũte sunt ⁊ sĩs et ue¬

Expanded text:
est eorum eo, quod teneantur.Si quis argentum uel aurum depositum petat, utrum speciem an et pondus complecti debeat? et magis est, ut utrumque complectatur, scyphum forte uel lancem uel pateram dicendo et materiam et pondus addendo. sed et si purpura sit infecta uel lana, pondus similiter adiciendum saluo eo, ut, si de quantitate ponderis incertum est, iuranti succurratur.Si cista signata deposita sit, utrum cista tantum petatur an et species comprehendendae sint? et ait Trebatius cistam repetendam, non singularum rerum depositi agendum: qsic de
Abbreviated transcription (Latin):
dũ mõ sciamus. ⁊ siq̃ fuit p̃scripͣtũ.
tolum tũ cos p̃staturos ꝗ ieceperunt.
qui solus indepositum uenit. ut
¶Site iogauõ ut itm ineã ꝑferas ad
titum ut is cã ẜuet qua actione te¬
cum ex piri possum ap̃ põp queritur.
et putat iccũ mandati.cũ co uõ ꝯci
it̃ reccpãt depositi si u̾o tuo noĩe icce
ic tibi depositi quã actionẽ michi
p̃stabis mãdati iudicio ꝯuẽtus To
si it̃ tibi dedi. ut sititius iẽ noñ it¬
cepiss. tu custodires. nec cã recepit.
uitendum ẽ. utrũ depositi tãtum:
anmãdati acͣ st. et põpdubitat.
pͥto tam̃ mandati cẽ actionem. qui

Expanded text:
dummodo sciamus et si quid fuit proscriptum, dolum tamen eos praestaturos qui receperunt, qui solus in depositum uenit. Si te rogauero, ut rem meam perferas ad Titium, ut is eam seruet, qua actione tecum experiri possum, apud Pomponium quaeritur. et putat tecum mandati, cum eo uero, qui eas res receperit, depositi: si uero tuo nomine recle tibi depositi, quam actionem mihi praestabis mandati iudicio conuentus.Quod si rem tibi dedi, ut, si Titius rem non recepisset, tu custodires, nec eam recepit, uidendum est, utrum depositi tantum an et mandati actio sit. et Pomponius dubitat: puto tamen mand
Abbreviated transcription (Latin):
dicat. putostatu. et ñ eipxtandam
solutior̃cm. ¶Si ꝓeo qui taporali ac¬
tione teri̾ctur. mulicr ĩtciteit. tem¬
poralis actio restitũctur. sic u̾ ex proce¬
denti cã ꝯtinua tempora numrͣac̃tur
post restitutionẽ quamius statĩ atq
ĩtercesserit mulicr compt̾ncrat.

Expanded text:
dicat? puto statim, et non exspectandam solutionem.Si pro eo, qui temporali actione teneretur, mulier intercesserit, temporalis actio restituetur, sic tamen, ut ex praecedenti causa continua tempora numerarentur post restitutionem, quamuis statim atque intercessit mulier competierat.