comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ant. łtiterũ Alter alterius onera portate : & sic adimplebitis legẽ
m. ipse etiã prauos quoq ad tramitẽ ꝑfectionss. blande coercens
cit. qui furabat᷑ : iã non furctur. Et illud. Fugite fornicationẽ.
omne peccatũ qđ cũq fecerit homo: extracoe p̾ẽ. Qui aũt̃ fornicai
ccop̃ suũ peccat. łtiterũ Neq auari: Neq fornicarii : neq: ad ulteri:
debunt. Idẽ apłs cupiditatẽ coercens. dicit. Radix enĩ om¬
alorũ ẽ cupiditas. Ergo fr̃s. abicite cupiditatem.
sectamini caritatẽ : deponite impietatẽ sup portate inuice cũbum¬
tate . Illud omnimodis pcauentes qđ apłts adromanos scribens inferi
Reuelabitur in quiens ir adĩdecaelo: suꝑ omnẽ impietatẽ. & iniustitian¬
ł hominum. Nec non&illud. quod uoce ueritatis in eͥangelio cõmina¬
il se i qui faciunt inquid iniquitatem: mittentur in caminũ ignis.
erit fletus & stridordentiũ. Consider ate igitur quã saeuus: quãq

Expanded text:
r alterius onera portate, et sic adimplebitis legem Christi . Ipse etiam pravos quosque ad tramitem perfectionis blande coercens dicit, Qui furabatur, jam non furetur . Et illud, Fugite fornicationem. Quia omne peccatum quodcumque fecerit homo, extra corpus est; qui autem fornicatur, in corpus suum pectolus cupiditatem coercens dicit, Radix omnium malorum est cupiditas . Ergo, fratres, abjicite cupiditatem, sectamini charitatem, deponite impietatem, supportate invicem cum humilitate, illud omnimodis praecaventes quod Apostolus ad Romanos scribens infert, Revelabitur, inquiens, ira Dei de coelo super omnem impietatem et injustitiam hominum . Necnon et illud quod voce Veritatis in Evangelio comminatur: Qui faciunt, inquit, iniquitatem, mittentur in caminum ignis; ibi erit fletus et stridor dentium . Considerate igitur quam saevus quamque
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ dirigite: & quicquid potestis ꝓ amore uitae aet̃nae
laborate. Currite dulucẽ habetis: prius quã uos tenebs
con p̃haendant. Cũ laboratis ꝓcarne laborate & ꝓanuna
sicurritis ꝓcarne quã post modicũ tẽpus uermes deuara¬
muri sunt insepulchro: plus curite ꝓanima ut ornatabonis oꝑibus sine
fine laeteur incaelo. Ante om̃ia quando ieiunatis: quiod prandere
debitis pauꝑibus erogate. Et sic ut dñs in euangelio docet. Cũiauinatis

Expanded text:
semper dirigite, et quidquid potestis, pro amore vitae aeternae semper dirigite, et quidquid potestis, pro amore vitae aeternae laborate: currite dum lucem habetis, priusquam tenebrae vos comprehendant. Cum laboratis pro carne, laborate et pro anima: si curritis pro carne quam post modicum tempus vermes devoraturi sunt in sepulcro, plus currite pro anima, ut ornata bonis operibus sine fine laetetur in coelo. Ante omnia, quando jejunatis, quod prandere debetis pauperibus erogate; et sicut Dominus in Evangelio docet: Cum jejunatis
Abbreviated transcription (Latin):
ueniat. Nemose seducat. Quiaqui uel unũ hominẽ in hoc mundo in
odiũ tenet : quicquid dc̃ inoꝑibus bonis obtulerit totũ ꝑdet q
non mentitur a postolus terribiliter clamans. Qui fratrẽ suũ oditi
hamicida est et mendax est: & in tenebris ambulat. Hoc loco fratrẽ
omnẽ hominẽ oportet intellegi: quia om̃s in xp̃o fratres sumus. Es
fratres id circouos ad inimicorũ dilectionẽ cõmioneo : quia
ad sananda peccatorũ uelnera nullũ fortius medicam̃tum
esse cognos co. Licet grandis sitlabor in imicos diligere in
hac scło. sed magnũ erit p̃mĩ infutur o. quibic dilexeru
inimicos: er itdiꝰ amicus. Nec solũ amicus: sed etiã filius. Sic
ipse hoc quod supraiam praemisimus: pollicetur dicens.
Diligite inimicosuros. bene facite his quioderunt uos. Eto¬
te ꝓ calũ niantib uos: utsitis filii patris ur̃i qui in caelis est:
qui ergo diligit pos sidebit requiem. Qui nondiligit: sicut

Expanded text:
veniat, nemo se seducat, quia qui unum hominem in hoc mundo in veniat, nemo se seducat, quia qui unum hominem in hoc mundo in odium tenet, quidquid Deo in operibus bonis obtulerit, totum perdet, quia non mentitur Apostolus terribiliter clamans: Qui fratrem suum odit, homicida est , et mendax est, et in tenebris ambulat . Hoc loco fratrem omnem hominem oportet intelligi, quia omnes in Christo fratres sumus. Ergo, fratres, idcirco vos ad inimicorum dilectionem commoneo, quia ad sananda peccatorum vulnera nullum fortius medicamentum esse cognosco. Licet grandis sit labor inimicos diligere in hoc saeculo, sed magnum erit praemium in futuro. Qui hic dilexerit inimicos, erit Dei amicus; nec solum amicus, sed etiam filius, sicut ipse hoc quod supra jam praemisimus pollicetur, dicens: Diligite inimicos vestros: benefacite his qui oderunt vos: et orate pro calumniantibus vos, ut sitis filii Patris vestri, qui in coelis est . Qui ergo diligit, possidebit requiem; Qui non diligit, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
sut bemignus. qulerat ebriosus. sit sobrius. Quifuit iracundus : sie
absqi mora dimittat: ut & illidimĩtatur. Aut quare ñdimitat fractis
pasrũ uit illid̃ dignetur dimiteretotũ : Nacae hoc elemosine ger
ut dionttat aliquis extoto corde eia quolesus ex titerit. quod siali qusꝰ
utasit pauꝑ utcullã rem habeat unde elemosinã corpotalẽ faciat
quna non potest fieri ut ab aliquibus non patiat᷑ in iuriã siex toto
corde omnib in sep eccantib: indulgeat : & contranullã hom ine
odiũ incorde teneat: atq om̃s sicut semet ipsũ diligat. hocei ꝓcul dubi
ꝓmaxima elemosina reputabitur. Ut aũt peccantib: in nosliberius d¬
mittamus hortatur dñs in euangeliodicens. Si dimiseritis hominibas
peccata eorũ : dimittet et uobis pat᷑ ur̃ caelestis peccataur̃a. Siñditu¬
seritis hominibus nec pater uester dunitte uobis. Nemoergo secircũ

Expanded text:
sit benignus; qui erat ebriosus, sit sobrius; qui fuit iracundus, sit psit benignus; qui erat ebriosus, sit sobrius; qui fuit iracundus, sit pt, sine mora dimittat, ut et illi dimittatur; aut quare non dimittat fratri parum, ut illi Deus dignetur dimittere totum? Nam et hoc eleemosynae genus est, ut dimittat aliquis ex toto corde ei a quo laesus exstiterit. Quod si aliquis ita sit pauper, ut nullam rem habeat unde eleemosynam corporalem faciat, quia non potest fieri ut ab aliquibus non patiatur injuriam, si ex toto corde omnibus in se peccantibus indulgeat, et contra nullum hominem odium in corde teneat, atque omnes sicut semetipsum diligat, hoc ei procul dubio pro maxima eleemosyna reputabitur. Ut autem peccantibus in nos liberius dimittamus, hortatur Dominus in Evangelio, dicens: Si dimiseritis hominibus peccata eorum, dimittet et vobis Pater vester coelestis peccata vestra: si non dimiseriti
Abbreviated transcription (Latin):
et̃nũ : & habeatis fiduciã cũ apparuerit: nec c̃fundamini in ad¬
uentu eius. Nemouos seducat . qui facit iustitiã iustus est : & qui fac̃
peccatũ exdiabolo ÷. Et utiq omne peccatũ siue frurtũ: siue ad
ulteriũ  siue m̃daciũ: sinedemonis oꝑatione non fit. Considerate
eso quã ꝑnitiosũ ÷ oꝑ adiaboli exercere : eiusq: participẽ fier
non in requie: sed in paena gebennȩ. Id circo quoties cũque pecca¬
tis. Nolite exspectare mortifera securitate ut uulnera ipsa putres¬
nt: Nec alia in suꝑ augeatis: sed continuo perpaenitentia c̃fessi
remediũ uobis adhibere festinate. in magnis etiã oꝑ ib uos iugit᷑
dilatare condite: ita ut qui fuit actenꝰ suꝑbus: sit iam humilis.
quier at adulter: sit castus. qui solebat furare autres alienas t
inciquat iam ꝓprias ecclesiis et pauꝑibus erogare. qui fuit inuidas.

Expanded text:
in aeternum, et habeatis fiduciam cum apparuerit, nec confundamini in adin aeternum, et habeatis fiduciam cum apparuerit, nec confundamini in adventu ejus. Nemo vos seducat. Qui facit justitiam, justus est: et qui facit peccatum, ex diabolo eulterium, sive mendacium, sine daemonis operatione non fit. Considerate, quaeso, quam perniciosum est opera diaboli exercere, ejusque participem fieri, non in requie, sed in poena gehennae. Idcirco quotiescunque peccatis, nolite exspectare mortifera securitate, ut vulnera ipsa putrescant, nec alia insuper augeatis, sed continuo per poenitentiae confessionem remedium vobis adhibere festinate. In magnis etiam operibus vos jugiter dilatare contendite, ita ut qui fuit hactenus superbus, jam sit humilis; qui erat adulter, sit castus; qui solebat furari, aut res alienas tollere, incipiat jam res proprias ecclesiis et pauperibus erogare; qui fuit invidus,
Abbreviated transcription (Latin):
uatis et bene sit uobis: Nihilq uobis calamitatis eueniat. Ipse erũ ꝑꝓphetã
colat᷑ dicens. Siegerint inquid paenitentiã ꝓ iniquitatib suis: & ego paetu¬
tentiã agã suꝑ malũ qđ locut sũ ut facerẽ eis & non faciã dicit dñs. Haecer go
st̃s. semꝑ in mente tenete: haec uerba filiis etuicinis ur̃is. narrate.ł laec
rememoramitudũ sedetis indomos urãs tedũ ambulatis: nec obliuis camini
ca cũbenefuerit uobis. Seddm̃ semꝑ timete & ipsi soli seruitae: Ne iras¬
catur contra uos furor eius. Scitote quia ipse custodit pactũ & misericc&¬
diã diligentibus se & custodientibus p̃cepta sua: omnesq ab eis tollet languo
considerate quia sicut beatus iohannes apłs p̃nuntiat: nouissir
hora est. Ideoq nolite iam mundũ diligere quia cito transit: & omnis
concupiscentia eius cũ eo. Nos aũt facite uoluntatẽ dĩ ut maneatis

Expanded text:
vatis, et bene sit vobis, nihilque calamitatis eveniat. Ipse enim per prophvatis, et bene sit vobis, nihilque calamitatis eveniat. Ipse enim per prophetam consolatur dicens: Si egerint, inquit, poenitentiam pro iniquitatibus suis, et ego poenitentiam agam super malum quod locutus sum, ut facerem eis; et non faciam, dicit Dominus . Haec ergo, fratres, semper in mente tenete, haec verba filiis et vicinis vestris narrate. Haec rememoramini dum sedetis in domibus vestris, et dum ambulatis, nec obliviscamini ea cum bene fuerit vobis: sed Deum semper timete, et ipsi soli servite; ne irascatur contra vos furor ejus. Scitote quia ipse custodit pactum et mirericordiam diligentibus se, et custodientibus praecepta sua, omnesque ab eis tollet languores. Considerate quia, sicut Joannes apostolus praenuntiat, Novissima hora est . Ideoque nolite jam mundum diligere ; quia cito transit, et omnis concupiscentia ejus cum eo. Vos autem facite voluntatem Domini, ut maneatis
Abbreviated transcription (Latin):
merecipit. Et quã diu fecistis uni exminimis meis. mihi fecistis. In ter
baee aut̃ omnia quaedñs exerceri p̃cepit bonitatis oꝑa: Nihil aliud auo
quaerit: Nisi salutẽ animarũ uestrarũ: et ut timeatis eũ semꝑ. & custo¬
diatis mandata eiꝰ. quod si feceritis: dabit uobis sicut ꝑ scm morsen polli¬
citus est pluuias congruo tẽpore: & t̾raur̃ agignet germ̃suũ. łrit
habundantia fructuũ pomarũ uinearũq et segetũ & ab undabi¬
tis omnibus bonis. Et dabit uobis pacẽ ꝑcircuitũ. & absq t̃̾rore eritis.
ipseq habitabit in t̃uos. Econtra si non custodieritis p̃cepta eiꝰ: uer
in uobis plage ab eodem morse p̃dicta. Pestilentia scilicet:. fame sagla¬
aus. Eritq caelã sicut ferra: et terra quasi aeramenater deeꝓfersutra
non uobis contingant: custodite quae p̃cepta st̃. Impletedĩ mandata ut ui¬

Expanded text:
me recipit ; et, Quamdiu fecistis uni ex minimis meis, mihi fecistis . 12. Inter me recipit ; et, Quamdiu fecistis uni ex minimis meis, mihi fecistis . 12. Inter haec autem omnia quae Dominus exerceri praecepit bonitatis opera, nihil aliud a vobis quaerit, nisi salutem animarum vestrarum: et ut timeatis eum semper, et custodiatis ejus mandata. Quod si feceritis, dabit vobis, sicut per Moysen pollicitus est, pluvias congruo tempore, et terra vestra gignet germen suum: erit abundantia fructuum, pomorum, vinearum et segetum, et abundabitis omnibus bonis. Et dabit vobis pacem per circuitum, et absque terrore eritis, ipseque habitabit inter vos. E contra, si non custodieritis praecepta ejus, in vobis venient plagae ab eodem Moyse praedictae, pestilentia scilicet, fames et gladius: eritque coelum sicut ferrum, et terra quasi aeramentum; nec proferet vobis non contingant, custodite quae praecepta sunt. Implete Dei mandata, ut vi
Abbreviated transcription (Latin):
stantia ur̃ a fraudare decimã: Neuobis nouem partes auferantur: & sola
decima remaneat. Conuertimini adhoc dicit dñs: ut aperiã uobis catarac¬
tascaeli: arffundã uobis benedictionẽ meã. Sugitur sidederutis uolun¬
tariae: plus semꝑ uobis dñsdabit. Si non dederitis: quanticũq pauperes
an locis quib habitatis. fame mortui fuerint: tontorũ homicidiarum rei
eritis. In suꝑ in mittet uobdñs pestiletitiã & famẽ: et ꝑdetis totũ qđ habe
Nec non adhuc & animas ur̃as. Ut aut̃ haec uobis ñueniant: festinate cũ
bono animodare: unde animas ur̃as possitis redimere. Nec eligatis cui
misericordiã faciatis. Neforte praeter eatis eũ qui meretur accipere.
quia nescitis inquẽ xp̃s dignetur aduenire. Scitote quia qđ pauperi ul
ꝑegrino in terra largimini sedenti incaelodatis. quidixit. qui uos recipit:

Expanded text:
stantia vestra. Nolite fraudare decimam, ne vobis novem partes auferantur, et sola stantia vestra. Nolite fraudare decimam, ne vobis novem partes auferantur, et sola decima remaneat. Convertimini ad hoc, dicit Dominus, ut aperiam vobis cataractas caeli et effundam vobis benedictionem meam. Si igitur dederitis voluntarie, plus semper vobis Dominus dabit; si non dein locis in quibus habitatis, fame mortui fuerint, tantorum homicidiorum rei eritis. Insuper immittet vobis Dominus pestilentiam et famem: et perdetis totum quod habetis, necnon adhuc et animas vestras. Ut autem haec vobis non veniant, festinate cum bono animo dare, unde animas vestras possitis redimere. Nec eligatis cui misericordiam faciatis, ne forte praetereatis eum qui meretur accipere: quia nescitis in quem Christus dignetur advenire. Scitote, quia quod pauperi vel peregrino in terra largimini, sedenti in coelo datis, qui dixit, Qui vos recipit,
Abbreviated transcription (Latin):
extirguit ignẽ: sic elemosina extinguit peccata. Ninc &dñs
& nonerit in eis morbi neq casus. Date ergodũ licet redeptions
animarũ uestrarũ: redimite uos ipsidam uiuitis: quia post motẽ
nemouos redimere potest. Unusquisq: dequali ingenio uel artificio
uiuit de ipso decimã dõ in pauꝑibus uel ecclesus donet: Consider et quo
otr̃a dĩ sutit: ꝑ quae uiuit: siue t̾ra : siue semina: siue flumina: uel omĩa
quae sub calo & suꝑ calos st̃. Et si ipse non dedisset: Nihilutiq haberet
Nã dĩ nr̃ quidignatur totũ dare: decimam de suodignatur a nobis repeter
Non sibi penitus sed nobis ꝓfutur ã. Sic enĩ ꝑꝓphetã ipse ꝓmisit dicens. Inferto
inquit omnẽ decimã in horreis meis : & ꝓbate me in hĩs dicit dr̃s. Sinon aperi¬
ero uobis fructus trae usq: ad abundantiã Red dite ergo libenter exomnib
quae possidel tis suꝑt̾rã: quod cognoscitis dõ placere. Nolite decuncta sub

Expanded text:
extinguit ignem, ita elemosina extinguit peccatum. Hinc et Doextinguit ignem, ita elemosina extinguit peccatum. Hinc et Doet non erit in eis morbus neque casus. Date ergo, dum licet, redemptionem animarum vestrarum; redimete ergo vos ipsi, dum vivitis, quia post mortem nemo vos redimevivit, de ipso decimam Deo in pauperibus vel ecclesiis donet. Consideret quia omnia Dei sunt per quae vivit, sive terra, sive flumina, sive semina, vel omnia quae sub coelo vel super coelos sunt: et si ipse non dedisset, nihil utique haberet. Nam Deus noster, qui dignatur totum danon sibi penitus, sed nobis profuturam; sic enim per prophetam ipse promisit, dicens: Inferte, inquid, omnem decimam in horreis meis et probate me in his, dicit Dominus, si non apperuero vobis fructus terrae usque ad abundantiam. Reddite ergo libenter ex omnibus quae possidetis super terram, quod cognoscitis Deo placere de cuncta sub
Abbreviated transcription (Latin):
excusare possit: ipsedñs ꝓcalice aquae frigide mercedẽ redditur am
esse promisit. quierũ plures adõ facultates accepit: magis utiq iudicu¬
iculũ sustinebit. Potuit nẽpedĩ om̃s homines diuites facere. Sed pac
ideo in hoc mundo esse uoluit: ut diuites haberene quo modo pec cata sua
redimerent. Redimite ergo uos carissimi : dũhabetis in potestate p̃tiũ.
ate elemosinã debono et de iusto labore: & ñde alterius rapina.
audite modo ante foros ur̃as pauperes rogantes: ut ipsi ꝓuobis indie
iudicii rogent. Pro phetã ad tendite clamantẽ. Qui auerterit inquit
aurẽ suã ab egeno : & ipse inuocabit dnm̃ & ñexaudiet eũ. Dat
ergo de eo qđ uobis dedit dĩ : quia ipse accipit quod pauꝑ ibus datis.
Ipsequidẽ datis: sed uobis infutur ã trans mitcitis. Non unde uen¬
trem impleatis. sedunde flãmas extinguatis. Quia sicut aqua

Expanded text:
excusare possit, ipse Dominus pro calice aquae frigidae mercedem redditurum se excusare possit, ipse Dominus pro calice aquae frigidae mercedem redditurum se esse promisit . Qui enim plures a Deo facultates accepit, majus judicii periculum sustinebit: potuit nempe Deus omnes homines divites facere, sed pauperes ideo in hoc mundo esse voluit, ut divites haberent quomodo peccata sua redimerent. Redimite ergo vos, charissimi, dum habetis in potestate pretium; date eleemosynam de bono et de justo labore, et non de alterius rapina; audite modo ante fores vestras pauperes rogantes, ut ipsi pro vobis in die judicii rogent: prophetam attendite clamantem: Qui averterit, inquit, aurem suam ab egeno, et ipse invocabit Dominum, et non exaudiet eum. Date ergo de id quod vobis dedit Deus, quia ipse accipit quod pauperibus datis; ipsi quidem datis, sed vobis in futurum transmittetis, non unde ventrem impleatis, sed unde flammas extinguatis; quia sicut aqua
Abbreviated transcription (Latin):
uerominus exipso largiatur beatus et hilaris. Unus quisq quod p̃ualet
nbuat: quia timirũ est unde gaudeat Scilicet quidat parũ accipiet
multũ : sicut &dñs ꝓmittit dicens. Centuplũ accipiet: &ut ã aet̃nã possidebit.
Dat inquã nũmũ. & conparat caeleste regnũ. Dat paruã pecuniã: etemit
itã aet̃nã. Tenete ergo uos adelemosinã : quiasicut scriptũ est: eleti¬
ina demorte liberat. Et qui eã fecerit. ũibit in tenebtas. Vnusquisq
quantũ prae ualet: tantũ porrigat. Quihabet aurũ : detaurũ. Qui habet
entũ : detargentũ qui uero ñ habet pecuniã : cũbono anuno decpai
genotribuat. Sciat quia quãuis parũ cũbono animo obtulerit : accepta¬
bile dõ erit. Dñs enĩ non copia largitatis: sedbeni uolentia et deuotione
lectatur et pascitur largientis. Nt aũt nullus pauꝑ seabelemosino

Expanded text:
vero minus, ex ipso largiatur beatus et hilaris; unusquisque quod praevalet vero minus, ex ipso largiatur beatus et hilaris; unusquisque quod praevalet tribuat, quia nimirum est unde gaudeat. Scilicet, qui dat parum, accipiet multum, sicut et Dominus promittit dicens: Centuplum accipiet, et vitam aeternam possidebit . Dat, inquam, nummum, et comparat coeleste regnum; dat parvam pecuniam, et emit vitam aeternam. Tenete ergo vos ad eleemosynam, quia, sicut scriptum est, Eleemosyna de morte liberat . Et qui eam fecerit, non ibit in tenebras. Unusquisque quantum praevalet, tantum porrigat; qui habet aurum, det aurum, qui habet argentum, det argentum; qui vero non habet pecuniam, cum bono animo det bucgeno tribuat; sciat quia quamvis parum cum bono animo obtulerit, acceptabile Deo erit; Dominus enim non copia largitatis, sed benevolentia et devotione delectatur et pascitur largientis. Ut autem nullus pauper se ab eleemosyna
Abbreviated transcription (Latin):
extoto corde semꝑ indĩ timore ꝑ manseritis. & p̃ceptaeiꝰ custo dieritis
it aut nulla ex gentili consuetudine obseruetis. Nihil uobis iam
inimicus nocere poterit: sed omĩa ur̃a ꝓsperabuntur. Rec to enĩ
xp̃iano: Nec auguria. uel alia quaelibet figm̃ta nocere possunt.
quia ubi signũ crucis. cũ fide & timore dĩ praecesserit: Nihil ibi
nimicus nocere poterit. Tepidis uero et neglegentibus
deo nocete possunt: quia relinquentes dĩ ꝓcepta: ꝑuitae sue
eglegentiã praua exercendo oꝑa: ipsi sedaemũ potestati sponta¬
nea tradunt uoluntate. quisi in xp̃i seruitio ꝑseuerarent: et ꝑeiuis
solũ confiderent auxiliã nihil propsus mali paterentur. H aec ergo
scientes: totis uiribus uos addĩ misericordiã tenete: oꝑabona semꝑ agito
itde substantia ur̃a pauꝑibus enogate. Quiplus habet plustribuat᷑. qui

Expanded text:
ex toto corde semper in Dei timore permanseritis, et praecepta ejus custodieritis, ex toto corde semper in Dei timore permanseritis, et praecepta ejus custodieritis, ita ut nulla ex gentili consuetudine observetis, nihil vobis jam inimicus nocere poterit, sed omnia vestra prosperabuntur: recto enim Christiano nec auguria, nec alia quaelibet figmenta nocere possunt, quia ubi signum crucis cum fide et timore Dei praecesserit, nihil ibi inimicus nocere poterit; tepidis vero et negligentibus ideo nocere possunt, quia reliquentes Dei praecepta per vitae suae negligentiam prava exercendo opera, ipsi se daemonum potestati spontanea tradunt voluntate; qui si in Christi servitio perseverarent, et per ejus solum confiderent auxilium, nihil prorsus mali paterentur. Hoc ergo scientes, totis viribus vos ad Dei misericordiam tenete opera bona semper agite, et de substantia vestra pauperibus erogate; qui plus habet, plus tribuat, qui
Abbreviated transcription (Latin):
uolantes facile pos sunt praeuidere aliqua futura. Dehacre scriptura
diuina contestatur dicens. E tiam siueradixerint uobis: Nolite crede¬
re eis. Temptat enim uos dñs dĩ uester: utrũtimeatis eũ annon. illud
tiã scitote: quia nec uos nec aliquid quod aduos ꝑtinet. ledere por
inimicus: Nisi quantũ ꝑ miserit ds̃. ꝑ mittit aũt hocdĩ. qui a peccata
hominũ haec exiguunt. Per mittit inquã: duabus excaus is. Ut
ut ꝓbet siboni estis aut castiget sipeccatores. Sed qui pacient
dis pensationẽ dñi sustinuerit: ita ut cũ ꝑdiderit aliquid dicat. Dñs
dedit. dñs abstulit: sic ut dño placuit ita factũ est: sit nom̃ dñi bene
dictũ. Pro ista pacientia aut coronã accipiet. si uistus est: aut
gentiã si peccator. quod simur mur auerit. ueldis perauer it: rerũ
pariter atq: animae damnũ incurrat. Sed mihi credite fr̃s. quiass

Expanded text:
volantes facile possunt praevidere aliqua futura. De hac re etiam Scriptura volantes facile possunt praevidere aliqua futura. De hac re etiam Scriptura divina contestatur, dicens: Etiamsi vera dixerint vobis, nolite credere eis. Tentat enim vos Dominus Deus vester utrum timeatis eum, an non . Illud etiam scitote quia nec vos nec aliquid quod ad vos pertinet laedere poterit inimicus, nisi quantum permiserit Deus; permittit autem hoc Deus, quia peccata hominum haec exigunt; permittit, inquam, duabus ex causis: ut aut probet, si boni estis, aut castiget, si peccatores. Sed qui patienter dispensationem Domini sustinuerit, ita ut cum perdiderit aliquid, dicat: Dominus dedit, Dominus abstulit; sicut Domino placuit, ita factum est, sit nom. Pro ista patientia aut coronam accipiet, si justus est, vel indulgentiam, si peccator: quod si murmuraverit, vel desperaverit, rerum pariter atque animae damnum incurret. Sed mihi credite, fratres, quia si
Abbreviated transcription (Latin):
ut cognoscat si ex toto corde uos ad eius misericordiã tenetis. uel si uer¬
iter in eũ creditis. Sed uos pacienter cuncta sufferte: &dm̃ in omis
tur uos: & hoc qđ apostolus dicit . Qui acũ tribulamur adño corripi¬
mur: ut non cũ hoc mundo damnemur. Necnon et illud. Flagellatd
omnẽ filiũ quẽ recipit. Et illud. Quos amat dñs: arguit. et castigat
quod si semel. uelbis nequitias quas inmittit uiriliter at ꝙ fideli
ꝓdĩ timore sustuleritis. it a ipsũ postea aur̃ a infestatione ds̃ dig¬
bitur reppellere: ut ulterius uos nũquã possit nocere. Itaergo uossiui
ri non fal si xp̃iani estis. o̾moes diabolicas circãuentiones funte
despicite: et totam̃te uos addin tenete : ut quaecũq uobis aduersa
in unicus in miserit pacienter et fortiter toleretis. Nã &si ꝑ sortilogos ai
liuinos aliqua p̃dixerit & ita euenerit. noli temirari : quia sp̃sper aero

Expanded text:
ut cognoscat si ex toto corde vos ad ejus misericordiam tenetis, vel si verut cognoscat si ex toto corde vos ad ejus misericordiam tenetis, vel si veraciter in eum creditis; sed vos patienter cuncta sufferte, et Deum in omnibus atur vos et hoc quod Apostolus dicit: Quia cum tribulamur, a Domino corripimur, ut non cum hoc mundo damnemur : necnon et illud: Flagellat Deus omnem filium quem recipit . Et illud: Quos amat Dominus arguit et castigat . Quod si semel vel bis nequitias quas immittit, viriliter atque fideliter pro Dei timore sustuleritis, ita ipsum postea a vestra infestatione Deus dignabitur repellere, ut ulterius vos nunquam possit nocere. Ita ergo vos, si veri non falsi Christiani estis, omnes diabolicas circumventiones fugite ac despicite, et tota mente vos ad Deum tenete, ut quaecunque vobis adversa inimicus immiserit, patienter et fortiter toleretis; nam etsi per sortilegos aut divinos aliqua praedixerit, et ita evenerit, nolite mirari, quia spiritus per aera
Abbreviated transcription (Latin):
rontẽ. Ut uos semꝑ memoriadĩ et uigilantes ꝓtegat: & in sopore custodiat.
t quoties in nocte excitatis & somnus ȩxoculis euolauerit: max labiis signi
rucis occurrat. Mens quoq: orationibus occupetur: acdĩ p̃cepta incorde
uoluunt᷑. Nestupido pectori repente subripiat inimicus: uel ꝑfatuã in curiã
rpat animat auidus aduersarius. Etcũ in sensa uobis turpẽ sugges ser
ogitationem ꝓponite uobis futurũ dĩ udiciũ: inferni suppliciut
gehenne paenas: tartari tenebras quae impii patiuntur. Sibaec fece¬
ritis statim turpis cogitatio euanescit . Nec uos deserit uirtꝰ xp̃i.
quia uerũ est qđ ꝓpheta canit Sperantes in dño misericordia circũdabit
Sed cũhaec omnia auxili ante dño: impleueritis. sci tote quia moleste¬
hac accepturus est diabolus. quoduideat uos a societate sua discedere
b hoc fortasse aliquas nequitias aut infirmitates uobis inmittet
Nolite prohoc disperare : quia ad uos ꝓbandos ꝑmittet hoc dĩ fieri

Expanded text:
rontem, ut vos semper memoria Dei et vigilantes protegat, et in sopore custodiat; et quoties in nocte excitati fueritis, et somnus ex oculis evolaverit, mox labiis signum crucis occurrat, mensque orationibus occupetur, ac Dei praecepta in corde volvantur, ne stupido pectori repente subrepat inimicus, vel per fatuam incuriam serpat in animam avidus adversarius: et cum in sensu vobis turpem suggesserit cogitationem, proponite futurum Dei judicium, inferni supplicium, gehennae poenas, tartari tenebras, quae impii patiuntur. Si haec feceritis, statim turpis cogitatio evanescit, nec vos deserit virtus Christi, quia verum est quod propheta canit: Sperantes in Domino misericordia circumdabit . Sed cum haec omnia, auxiliante Domino, impleveritis, scitote quia hoc moleste accepturus est diabolus, dum viderit vos a societate sua discedere et ob hoc fortasse aliquas nequitias aut infirmitates vobis immittet; nolite pro hoc desperare, quia ad vos probandos permittet hoc Deus fieri,
Abbreviated transcription (Latin):
eliquũ ẽ : ut quihabent uxores : tã quã non habentes sint. Etquiflent᷑
quã nonflentes. Et qui gaudent: tãquã nongaudentes. Et qui utuntur
cmundo : tãquã ñutantur. Praeterit enĩ figurahuius mundi. Vtau
us c̃cupis eam caelestia quã t̃rena: dñm audiamus dicentem.Nilul
irtatur dicens. Sidiligamus inuicem: dĩ in nobis manet᷑: & caritaseiꝰ
nobis ꝑfecta est. Et iterũ. Ds caritas est & qui manet incaritate
lõ manet etds̃ in eo. Nec non et paulus. excellentia caritatis simili
do p̃fert dicens. Si distribuero in crbos pauperũ om̃s faculto¬
s meas et sitradidero corpus meũ ut ardeã: caritatẽ aut̃ ñ habeã¬

Expanded text:
qui flent, tanquam non flentes; et qui gaudent, tanquam non gaudentes; et qui utuntur hoc mundo, tanquam non utantur: praeterit enim figura hujus mundi . Ut autem plus concupiscamus coelestia quam terrena, Dominum audiamus dicentem: Nihilista Joannes hortatur dicens, Si diligamus invicem, Deus in nobis manet, et charitas ejus in nobis perfecta est. Et iterum: Deus charitas est, et qui manet in charitate, in Deo manet, et Deus in eo . Necnon et Paulus excellentiam charitatis simili modo profert, dicens: Si distribuero in cibos pauperum omnes facultates meas, et si tradidero corpus meum ita ut ardeam, charitatem aut
Abbreviated transcription (Latin):
pore laboretis. quia caro pauco tẽpore erit in hoc mundo: animo
uero sibene agit sine fine regnabit incaelo. Ađsimale egerit:
si ne misericordia ardebit in inferno. qui euero non cogitat nisi
Illi enĩ prodest qđ xp̃ianus uocatur: qui semꝑ xp̃i p̃cepta et mentae
retinet etoꝑe ꝑficit. qui furtũ scilicet non facit: qui falsũ testimo¬
niũ nondicit: qui nec mentitur nec ꝑ iurat: qui adulteriũ ñ cõ¬
nus enal e n rellit. otuine odie sed om̃s sicut semet ipsũ diligit quinin
est menangeliis traderedicens. Non honis inẽ cidiũ facies sn oncau¬
bis non sacies furtũ Non falsũ testimoniũ dicrs ñ ꝑiar fiauies: ponadi¬

Expanded text:
pore laboretis, quia caro pauco tempore erit in hoc mundo, anima pore laboretis, quia caro pauco tempore erit in hoc mundo, anima vero, si bene agit, sine fine regnabit in coelo; at si male egerit, sine misericordia ardebit in inferno: qui vero non cogitat nisi illi enim prodest quod Christianus vocatur, qui semper Christi praecepta et mente retinet, et opere perficit, qui furtum scilicet non facit, qui falsum testimonium non dicit, qui nec mentitur, nec perjurat, qui adulterium non committit, qui nullum hominem odit, sed omnes sicut semetipsum diligit, qui indignatus est in euangeliis tradere, dicens: Non homicidium facies, non adulterabis, non facies furtum, non falsum testimonium dices, non periu
Abbreviated transcription (Latin):
rietatibus: et mendatiis: haec sunt uero oꝑa et põpȩ eiꝰ. ꝑmisistis eo¬
ra creder euos indm̃ patrẽ omnipotentẽ: et in iħm xp̃m filiũ eiuas unicũ
ñm nr̃m. Conceptũ despũscõ: natũ exmaria uirgine: passũ sub pocitio
ectionẽ. & uitã &t̃nã. Haec ꝓculdubio cautio et confessio ur̃ a quã tur
onfessio uel ꝓmissio ur̃a semꝑ in ur̃a teneat᷑ memoria. Et hoc quod xp̃iani
amini: non ad iudiciũ uobissit. sed potius adremediũ. Nã ideo xp̃ia
factiestis: ut semꝑ oꝑaxp̃iani faciatis. Id est utcastitatẽ ametis: luxuriã
et ebritatẽ fugiatis. Humilitatẽ teneatis: suꝑbiã de testemini. quiadñs
ame quia mifissũ & humilis corde: & inuenietis requiem animab urĩs.
in uidiam etiã respucitis: caritatẽ inuicẽ habeatis: & semꝑ defuturo
ło : & decet̾nabeatitudine cogitetis. Acplus proanima quã ꝓcor¬

Expanded text:
ebrietatibus et mendaciis. Haec sunt vero opera et pompae eius. Promisistis e coebrietatibus et mendaciis. Haec sunt vero opera et pompae eius. Promisistis e contra credere vosdominum nostrum, conceptum de Spiritu sancto, natum ex Maria virgine, passum sub Pontio rectionem, et vitam aeternam. Haec procul dubio cautio et confessio vestra, quam tuconfessio vel promissio vestra semper in vestra teneatur memoria; ut hoc quod christiani vocamini, non ad judicium vobis sit, sed potius ad remedium. 3. Nam ideo christiani facti estis, ut semper opera christiani faciatis, id est, ut castitatem ametis, luxuriam et ebrietatem fugiatis, humilitatem teneatis, superbiam detestemini; quia Domia me, quia mitis sum et humilis corde, et invenietis requiem animabus vestris : invidiam etiam reso et de aeterna beatitudine cogitetis, ac plus pro anima quam pro cor
Abbreviated transcription (Latin):
pec cataeorũ. Considerate ergofr̃s quia oportetme sine cessatione
ur̃os animos adtrent̃dũ dĩ iudiciũ & ad desider andũ caeleste p̃mium
excitare ut uob cũ pariter merear in angelorũ consortio ꝑpetua pace
gaudere . Ideoq rogo ut diem iudicii. semꝑ ꝑtimescatis: diem moetis
eꝓeecũ cotidit ante oculos habeatis. Considerate quale seritis psentanti
us anap so baptismi ꝓmisistis. qui potuit tunc: ipseꝑse & ꝓse haet respondit
uiuer on potuit.: fide iussor ꝓeo. ad eiꝰ uicẽ istadõ ꝓmisit. ille scilicet: qͥ eũ
csacro fonte sustepit. Considerate ergo quale pactũ cũdõ fecistis. et reqͥ¬
te apud uos ipsos⁊ sipost ipsã pro missionẽ oꝑ amalignidiabolicuiri¬
untia ratis secutiestis. Abrenuntiatis enim diabolo : et omnibi põpis etoꝑi¬
us eius. id est idolis. sortib: augurus. furtis. fraudibus : fornicationib

Expanded text:
peccata eorum . Considerate ergo, fratres, quia oportet me sine cessatione peccata eorum . Considerate ergo, fratres, quia oportet me sine cessatione vestros animos ad tremendum Dei judicium, et ad desiderandum coeleste praemium excitare, ut vobiscum pariter merear in angelorum consortio perpetua pace gaudere; ideoque rogo ut diem judicii semper pertimescatis, diem mortis suspectum quotidie ante oculos habeatis. Considerate quales eritis praesentandi eius in ipso baptismo promisistis. Qui potuit, tunc ipse per se et pro se haec respondit; qui vero non potuit, fideiussor pro eo ad eius vicem ista Deo promisit, ille scilicet qui eum de sacro fonte suscepit. Considerate ergo, quale pactum cum Deo fecistis, et requirite apud vos ipsos, si post ista promissione opera maligni diaboli, cui renuntiaratis, secuti estis. Abrenuntiastis enim diabolo et omnibus pompis et operibus eius, id est idolis, sortibus, auguriis, furtis, fraudibus, fornicationibus,
Abbreviated transcription (Latin):
sed in aedificatione spiritaliter copiosa : cũ ꝓphetica fiducia exaltans uo
huius cemodi ad eos ꝓferebat monita.
animis auscultare iubeatis quae uob ꝓsalute uestra suggerere uolo.
ro ꝓculdubio reus debiti tenebor. Nos ergo non ꝓmea paruitate: sed ꝓuri
quaedico salute libenter suscipite. It adũ taxat: ut quae aure ꝑcipites. oꝑe
cõpleatis. Vt et ego dereo obsequio et deur̃o ꝓfectu: merear uobis cũ gauden
incelesti regno. Sicui fortedis pliceo quod tã frequent̃ uobis p̃dicare c̃tendo
rogo non mihi molestus exsistat: sed magis periculũ meũ considerat : et audi
inquit iniquo iniquitatẽ suã ipse in iniquitate sua morietur: satiguin
ĩ eiꝰ demanutua requirã. Quodsi ad nuntiaueris impio &ille r̃ifueri
conuersus a prauitate sua: ipse quidẽ in iniquitatesua morietur: tuau
animã tuã liberasti. Et illud. Clamane cesses: & ad nuntia populona

Expanded text:
sed in aedificatione spiritaliter copiosa, cum prophetica fiducia exaltans vocem sed in aedificatione spiritaliter copiosa, cum prophetica fiducia exaltans vocem hujuscemodi ad eos proferebat monita. animis auscultare jubeatis quae vobis pro salute vestra suggerere volo: cero, procul dubio reus debiti tenebor: vos ergo non pro mea parvitate, sed pro vestra quae dico salute libenter suscipite, ita duntaxat ut quae aure percipitis opere compleatis, ut et ego de meo obsequio et de vestro profectu merear vobiscum gaudere in coelesti regno. Si cui forte displiceo quod tam frequenter vobis praedicare contendo, rogo non mihi molestus existat, sed magis periculum meum consideret, et audiatinquit, iniquo iniquitatem suam, ipse in iniquitate sua morietur: sanguinem autem ejus de manu tua requiram. Quod si annuntiaveris impio, et ille non fuerit conversus a pravitate sua, ipse quidem in iniquitate sua morietur, tu autem animam tuam liberasti . Et illud: Clama, ne cesses, et annuntia populo meo
Abbreviated transcription (Latin):
tionis paulũ ipsenune dissipato carcere. humiliauit arrogantia su ꝑbo
ili ergolaus illigloria ꝑquẽ seruieius in mundo tanta posuant faccro
mirabilia Siergo reis ab solutis : quipene nudi uidebantur. Eligius la
indum̃tis etelemosinis mandat decetero corrigere uitã Multa qiealia
exceptis hĩs eodem die diuersis pauperibus: nec non et monasteriis disti¬
INdeigitur degressus: coepto tramite ꝑgens ꝑuenit tandem ad suos. Dieh
nãq singulis plebem sibi cõmissã cõmonens: infatigabliter salutaribus
monitis exortabatur. Telonimirũ ueritatis accensus: uolebat populis p¬
dere quod ipse intemerata fide teneret. Mardans omnib: seruir edõ inu
ritate: & faccere iusti tiã in omni tempore. Et ut essert memores beno¬
ficiorũ xp̃i: et benedicerent. nom̃eiꝰ cunctis diebus uitaesuae. Nã collet
undique adeccłã tͣbis: multa quidẽ & magna breuiter in sermone ẽ ple

Expanded text:
lectionis Paulum, ipse nunc dissipato carcere humiliavit arrogantiam superborum. lectionis Paulum, ipse nunc dissipato carcere humiliavit arrogantiam superborum. Illi ergo laus, illi gloria, per quem servi eius in mundo tanta possunt facere mirabilia. Sic ergo, reis absolutis, qui paene nudi videbantur, Eligius, largitis indumentis et elemosinis, mandat de cetero corrigere vitam multamque et aliam, exceptis his, eodem die diversis pauperibus necInde igitur digressus, coepto tramite pergens pervenit tandem ad suos. Diebus namque singulis plebem sibi commissam commonens, infatigabiliter salutaribus monitis exhortabatur, zelo nimirum veritatis accensus, volebat populis pandere quod ipse intemerata fide teneret, mandans omnibus servire Deo in veritate, et facere justitiam in omni tempore, et ut essent memores beneficiorum Christi, et benedicerent nomen ejus cunctis diebus vitae suae. Nam collectis undique ad ecclesiam turbis, multa quidem et magna breviter in sermone complexa,
Abbreviated transcription (Latin):
Omnibi ãstantib: sunt magno impetu disrupta acdissoluta. Qđ milites
uidentes in genti metu ꝑculsi c̃festimq ad pedes scĩ eligu ꝓuoluti:
ueniã facti sui p̃cabantur dicentes. Peccauimus dñe pater: iniq egimus.
stulte gessimus: in eo qđ c̃trate contendere p̃sũsimus. Agnoscimus
modo qđ maleegunus: impietatinr̃ &. teignoscirogamus. Tunc ille
ipsequi hõs er ipuit: ipse uobis oro indulgentiã tribuat: &acunctis pec¬
atis ꝓpitiatus ab soluat. Nam non ego ut uos putatis. sed scs sulpicius
ad se fugientes defendit reos. Hocergomodo eligius: immodñs ꝑeligiũ
ab soluit reos: bis numero. abire maatis periculo. Illiis ille misericors.
quisae uiente herode eripuit petrũ de obseratis militũ custodiis Nunes¬
mos es ed eligio furmulo suobitur cas quiuinctũ in carcere absoluut uase¬

Expanded text:
omnibus adstantibus, sunt magno impetu disrupta ac dissoluta. Quod milites omnibus adstantibus, sunt magno impetu disrupta ac dissoluta. Quod milites videntes, ingenti metu perculsi confestimque ad pedes sancti Eligii provoluti, veniam facti sui praecabantur, dicentes: 'Peccavimus, domine pater, inique egimus, stulte gessimus in eo quod contra te contendere praesumpsimus; agnoscimus modo quod male egimus, impietati nostrae te ignosci rogamus'. Tunc ille Ipse qui hos eripuit, ipse vobis, oro, indulgentiam tribuat et a cunctis peccatis propitiatus absolvat: nam non ego, ut vos putatis, sed sanctus Sulpicius ad se fugientes defendit reos'. Hoc ergo modo Eligius, immo Dominus per Eligium, absolvit reos bis numero a dirae mortis periculo. Ille pius, ille misericors, qui saeviente Herode eripuit Petrum de obseratis militum custodiis, nunc operatus est cum Eligio famulo suo Bituricas; qui vinctum in carcere absolvit vas e
Abbreviated transcription (Latin):
re conabantur. quibus beatus eligius blando allo quiodixit. Nolite quaeso
ominesdĩ. Nolite haec insacrato loco agere. Cur perderenitimini: quos
iapius dñs liberauit. Quare facitis tam impie indomodĩ. Cur ñ ꝑtimes¬
citis. tantis celeris culpã: Domus enĩ haec. domus uitae ÷ : non mortis. R¬
fugiũ est delinquentiũ: Nondã natio ẽfugentiũ. Orationis est locus: ñla¬
tronũ specus. Sed cũ nihil apud eos sermo eiꝰ ꝓficeret. iterũ ait. Dñs ds̃
uideat qđ oꝑamini. Nos siquidem meaudire rennuistis: audiet credi
ille quinũ quã derelinquit sperantes inse. maxergo adsolita p̃sidia sec̃¬
uertens ꝓstrauit se in t̾rã in terra altare et c̃fessoris memoriã : atq
nixius dñm supplicauit. Et cũ aboratione caput eleuasset : statum cor¬
fractȩ catenae in t̃rã ceciderunt: cunctaq: quaeia posuerant ligamina.

Expanded text:
here conabantur. Quibus beatus Eligius blando alloquio dixit: 'Nolite, quaeso, here conabantur. Quibus beatus Eligius blando alloquio dixit: 'Nolite, quaeso, homines Dei, nolite haec in sacrato loco agere; cur perdere nitimini, quos iam pius Dominus liberavit? Quare facitis tam impie in domo Dei? Cur non pertimescitis tanti sceleris culpam? Domus enim haec domus vitae est, non mortis; refugium est delinquentium, non damnatio confugientium ; orationis est locus, non latronum specus'. Sed cum nihil apud eos sermo eius proficeret, iterum ait: 'Dominus Deus videat quod operamini. Vos si quidem me audire rennuistis, audiet, credo, ille qui numquam derelinquit sperantes in se'. Mox ergo ad solita praesidia se convertens, prostravit se in terram inter altare et confessoris memoriam atque innixius Dominum supplicavit; et cum ab oratione capud elevasset, statim confractae catenae in terram ceciderunt, cunctaque quae inposuerant ligamina,
Abbreviated transcription (Latin):
tis nec spaciũ uaeti lapidis ꝓcul conturi possent. Sic ergo eligias. urbẽ
ingressus. cũ a sꝑpinquas set ianuas carceris. efestum uelut magno
erientis inpulsu diuinonutu confracte suat saerȩ: dissipate cardines: ostia¬
urceris pate facta : omniaquincula c̃peditorũ soluta: Tunc eligius t̃cessã
bi uirtutẽ quasi nib il ad sesimulans ꝑtinere: cito a carcere discedit. Da
ssent omnia ecclesiae ostia obserata: & reihuc illucq circũ spicientes. Nusquã
nuenirent introitũ. facta est subito una ex uitreis. maximis quae erant
cũ sc̃s eligius om̃ia orationũ loca circũmiens illuc quoq deuenisset: inuenit
s om̃s circa altare seu ante sepulchrũ praefatiantestitis consistentes. Et
quidemcũ inuenissent carcerẽ dissipatũ: statim ꝑsecuti sunt eos usq ad p̃dictũ
locũ: It in gressi bas alicã iniecerunt eis manus. acferro uinctos. foris tra¬

Expanded text:
tis nec ad spatium iacti lapidis procul contueri possent. Sic ergo Eligius urbem tis nec ad spatium iacti lapidis procul contueri possent. Sic ergo Eligius urbem ingressus, cum adpropinquasset ianuas carceris, confestim velut magno ferientis inpulsu dicarceris patefacta, omniaque vincula compeditorum soluta. Tunc Eligius concessambi virtutem quasi nihil ad se simulans pertinere, cito a carcere discedit; datessent omnia ecclesiae ostia obserata et rei huc illucque circumspicientes nusquam invenirent introitum, fracta est subito una ex vitreis maximis, quae eranttus Eligius omnia orationum loca circumiens illuc quoque devenisset, invenit eos omnes circa altare seu ante sepulchrum praefati antestitis consistentes. Et milites quidem cum invenissent carcerem dissipatum, statim persecuti sunt eos usque ad praedictum locum, et ingressi basilicam, iniecerunt eis manus ac ferro vinctos foris tra
Abbreviated transcription (Latin):
tans om̃s seruiredõ inueritate et simplicitate cordis: cotidieq in melius
coales cere: acceptũ ꝓpositũ omni. instantia ad finẽ usq ꝑducere. Uenit
aut̃ et adp̃diũ parentũ suorũ. Nã & ibi iam habebat᷑ monaster iũ ager¬
mano eiꝰ alicio : in ipsa patrisui tabernacula c̃structũ. Ibiq similiter fri¬
tribus c̃uentis atq elem̃t̃ cͥonsolatis: parat postremũ reuerti adciui¬
tatẽ suã. Et cũ ꝓcul abituricas iter caperet : uoluit iterũ diuertere adaui¬
tatẽ. Simulabat enim animũ eiꝰ : q̃m reos qui tenebant᷑ in carcere nihil. pru
uiuatus fuisset. Nec quiuisset liberare cos. Ob hoc ergo iter agens p̃cabat᷑
dism ut c̃uento carcere ñ pateret᷑ laborẽ suũ frustra c̃sumere. Die igit᷑
qu a iogressurus erat ciuitatẽ : cã ualde diluculo eleuasset oculossuas adca¬
lẽ facta est caligo et nebula tenebro sanimis: it authabitatores ciuita¬

Expanded text:
tans omnes servire Deo in veritate et simplicitate cordis cotidieque in melius tans omnes servire Deo in veritate et simplicitate cordis cotidieque in melius coalescere, acceptum propositum omni instantia ad finem usque perducere. Venit autem et ad praedium parentum suorum; nam et ibi iam habebatur monasterium a germano eius Alicio in ipsa patris sui tabernacula constructum. Ibique similiter fratribus conventis atque clementer consolatis, parat postremum reverti ad civitatem suam. Et cum procul a Bituricas iter carperet, voluit iterum divertere ad civitatem; stimulabat enim animum eius, quoniam reos qui tenebantur in carcere nihil prius iuvatus fuisset nec quivisset liberare eos. Ob hoc ergo iter agens, praecabatur Dominum, ut convento carcere non pateretur laborem suum frustra consumere. Die igitur qua ingressurus erat civitatem, cum valde diluculo elevasset oculos suos ad caelum, facta est caligo et nebula tenebrosa nimis, ita ut habitatores civita
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ quendã fis calẽ iudicem: & idcir co habebantur inuinculis. Eligius
ergo memor uerbi dñi dicentis: in carcereeram & uenistis adme: & quã¬
diu fecistis uni ex mminimis emeis mihi fecistis: rogatse deduci ad eos. Se
ad ꝓpinquasset custodie carceris. mox milites. consur geates obstiterunt
ei uehem̃ter: Nec ꝑ miserunt ei ꝓpius accedere: Tunc ille mestus admodũ
indignatusq animodiscessit: & coeptũ iter ꝑegit. Factũ ẽ aũt cũꝑuenisse
adlo cũ destinatũ: cõmoratus est aliquandui apud urbem lemouecas. Eto
cumiens omnia monasteria : tã in fraurbem: quã in suburbanis sita deuo¬
tissime omniũ benedictiones hauyrebu. Uisitatis etiã in suo monaster
fratribus. Net non et secundo eisdem ubibate. constituto: prior enĩ adepi¬
copatũ captus habebatur: pat̃na singulos sollicitudine cõmonebat. Or¬

Expanded text:
enim quendam fiscalem iudicem et idcirco habebantur in vinculis. Eligius enim quendam fiscalem iudicem et idcirco habebantur in vinculis. Eligius ergo memor verbi Domini dicentis: In carcere eram, et venistis ad me, et: Quamdiu fecistis uni ex minimis meis, mihi fecistis, rogat se deduci ad eos; sed cum adpropinquasset custodiae carceris, mox milites consurgentes obstiterunt ei vehementer nec permiserunt eum propius accedere. Tunc ille mestus admodum indignatusque animo discessit et coeptum iter peregit. Factum est autem, cum pervenisset ad locum destinatum, commoratus est aliquamdiu apud urbem Lemovecas, et circumiens omnia monasteria tam infra urbem quam in suburbanis sita, devotissime omnium benedictiones hauriebat. Visitatis etiam in suo monasterio fratribus necnon et secundo eisdem abbate constituto, – prior enim ad episcopatum captus habebatur – paterna singulos sollicitudine commonebat, or
Abbreviated transcription (Latin):
amicos deiniquo mamona: quiuos recipiant in at̾na tabnacula. Et date
lemosinã & ecce om̃ia munda suntnuobis . Huius modi eligius studu
exercititus : diuina eũ gratia comitabatur uberius.
Deniq quodã te port asfertu pietatis et pastorali cura solicitus uere rate
in animũ solũ ꝓ priũ pater na possessionis: ciuitate lemo uecina uistare
Audiens enĩ scãm famã monasteriorũ suo iã exẽplo in eadẽ urbe constitu¬
tortum desiderabat magnopere ꝓprio eadẽ cernere inntuitu. Etpsipo
obmonasteru sui. uenerabilẽ atquae omnib imitabilẽ institutionẽ
quã niio desiderio aestuabat comitatu: cũbi turicas ciuitate ꝓpinquaret
directis inuiã cunctis comitib suis ipse cũ paucis destinat᷑ erat ad memoi
sulpicu c̃fessoris adorare. Quo cũ ꝑuenisset oratione facta audit c̃plures
nuꝑ mortis sententia dãnatos: teneri in carcere fiscali uinctos. Int̃fecera

Expanded text:
amicos de iniquo mammona, qui vos recipiant in aeterna tabernacula . Et, Date amicos de iniquo mammona, qui vos recipiant in aeterna tabernacula . Et, Date eleemosynam, et ecce omnia munda sunt vobis . Hujusmodi Eligius studiis exercitatus, divina eum gratia comitabatur uberius.Denique quodam tempore, affectu pietatis et pastorali cura sollicitus, venerat ei in animum solum proprium paternae possessionis, civitate Lemovecina visitare. Audiens enim sanctam famam monasteriorum, suo iam exemplo in eadem urbe constitutorum, desiderabat magnopere proprio eadem cernere intuitu, et praecipuae ob monasterii sui venerabilem atque omnibus imitabilem institutionem, quam nimio desiderio aestuabat. Comitatu cum Bituricas civitate propinquaret, directis in viam cunctis comitibus suis, ipse cum paucis destinatus erat ad memoriam Sulpicii confessoris adorare. Quo cum pervenisset, oratione facta, audit conplures nuper mortis sententia damnatos teneri in carcere fiscali vinctos; interficerant