comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uerus. ip̃e inlignatus est pollutionib rei¬
publice ur̃e. et conteret regnum mortale
urm̃: quia non adoratis ueritatẽ. Audi¬
ens hoc palmatius. singulus cucurrit adbe¬
atum calixtum in regionẽ trans tyberim

Expanded text:
verus, ipse indignatus est pollutionibus reipublicae vestrae, et conteret regem mortalem vestrum, quia non adoratis veritatem. Audiens hoc Palmatius, cucurrit ad beatum Callistum trans Tiber
Abbreviated transcription (Latin):
tu sua extitit portio copiosa. Miracłm de ole
ut nullum adesset saltem pro debilib con¬
dimentũ. Accipit dña clara uasculum
unũ. ⁊ humilitatis magistra suis manib
lauat. Ponit uas uacuũ seorsũ unde frat̾
elemosinarius illud accipiat. ⁊ uocat᷑ ip̃e
frater ut pro acquirendo oleo uadat. Acce¬
lerat deuotus frater ut suceurrat inopie
tante:⁊ad sumendũ uasculum currit.
Non autem uolentis est neq eurrentis:
s miserentis est dei. Et enim solo influen¬
te deo uas illud plenũ oleo reperitur: p̃ue¬
niente sc̃e clare oratione fratris obsequiũ
in solamen pauꝑum filiarũ. At uero pre¬
dictus frater quasi frustra uocatꝰ fuisset:
submurmurans ddixit. Derisorie me iste
femine uocauerunt: cum ecce uas plenũ

Expanded text:
tu suo extitit portio copiosa. Aliud miraculumtu suo extitit portio copiosa. Aliud miraculumut nullum adesset saltem pro debilibus condimentum. Accipit domina Clara vasculum unum et humilitatis magistra suis manibus lavat; ponit vas vacuum seorsum ut frater eleemosynarius illud accipiat, et vocatur ipse frater ut pro acquirendo oleo vadat. Accelerat devotus frater ut succurrat inopiae tantae et ad sumendum vasculum currit. Non autem volentis est neque currentis, sed miserentis est Dei. Etenim solo influente Deo, vas illud plenum oleo reperitur, praeveniente sanctae Clarae oratione fratris obsequium in solamen pauperum filiarum. At vero fratepraedictus, quasi frustra vocatus fuisset, submurmurans dixit: Derisorie me istae feminae vocaverunt, cum ecce vas plenum
Abbreviated transcription (Latin):
bat pauꝑi crucifixo pauꝑtate ꝑfectissima cõ-¬
formari: ut nulla res peritura amantẽ ab
amato seduceret: aut cursum eius cũ dño
impediret. Occurrunt ecce duo miranda: q̃
pauꝑtatis a matrix meruit operari. Muacłm
panis cum iam instarent ⁊fames et
hora edendi. Dispensatrice uocata iubet sc̃a
panem diuidere: partemq fra trib mittere.
partem intꝰ pro sororib retinere. De quo re-¬
tento dimidio iubet quiquaginta fieri iux¬
ta dñarũ numerũ incisuras: ⁊ eis in mensa
pauꝑtatis apponere. Cui cũ deuota filia resp̃õ¬
deret. necessaria hic fore antiqͣ xp̃i miracula
ut tam modicũ panis quinquaginta reci¬
peret sectiones.Respondit mater ⁊dixit.
fac filia secure qd̃ dico. Properat filia mat̾s
implere mandata: ꝓperat mater ad xp̃m
suum pia pro filiab destinare suspiria
Crescit diuino munere intͣ frangentis ma¬
nus illa parua materia: ⁊ cuilibet de conuẽ¬

Expanded text:
bat pauperi Crucifixo paupertate perfectissima conbat pauperi Crucifixo paupertate perfectissima conformari, ut nulla res peritura amantem ab amato secluderet, aut cursum eius cum Domino impediret. Occurrunt, ecce, duo miranda, quae paupertatis amatrix meruit operari. Miraculpanis, cum iam instarent et fames et hora edendi. Dispensatrice vocata, iubet sancta panem dividere, partemque fratribus mittere, partem intus pro sororibus retinere. De quo retento dimidio iubet quinquaginta fieri, iuxta dominarum numerum, incisuras, et eis in mensa paupertatis apponere. Cui cum devota filia responderet, necessaria hic forent antiqua Christi miracula, ut tam modicum panis quinquaginta reciperet sectiones, respondit mater et dixit: Fac, filia, secura quae dico. Properat filia matris implere mandata: properat mater ad Christum suum pia pro filialibus destinare suspiria. Crescit divino munere inter frangentis manus parva illa materia et cuilibet de conven
Abbreviated transcription (Latin):
Qui uir magnificus tanto uirginis fer¬
uori congratulans. singulare dicit esse
propositum: qd̃ nũqͣm tale priuilegium
a sede apłica fuerit postulatũ. Et ut insolite
petitioni fauor insolitꝰ arrideret: pontifex
iỹe cum hylaritate magna petiti priuile
sit. Felicis recordatõnis dñs papa Gregori¬
us. uir sicut sede dignissimꝰ: ita ⁊ meritis
uenerandus: paterno affectu sc̃am istã
artius diligebat. Cui cũ suaderet ut ꝓpt̾
possessiones assentiret habere: qͣs ⁊ ipse li¬
beraliter offerebat. fortissimo animo resti-¬
tit.⁊nullatenus acquieuit. Ad quam
respondente pontifice: si uotũ formidas
nos te a uoto absoluimꝰ: sc̃e pater ait. ne¬
quaqͣm a xp̃i sequela imperpetuũ absol¬
ui desidero. Elemosinarũ fragmina. pa-¬
nũq minutias quas elemosinarii com¬
portabant.: ualde suscipiebat hylariter:
⁊ quasi mesta de panib integris: exultabat
potius in fragmentis. Quidmulta:satage¬

Expanded text:
Qui vir magnificus tanto virginis ferQui vir magnificus tanto virginis fervori congratulans, singulare dicit esse propositum, quod nunquam tale privilegium a Sede Apostolica fuerit postulatum. Et ut insolitae petitioni favor insolitus arrideret, Pontifex ipse cum hilaritate magna petiti privilegs recordationis dominus Papa Gregorius, vir sicut sede dignissimus, ita et meritis venerandus, paterno affectu sanctam istam arctius diligebat. Cui cum suaderet ut proptorum aliquas possessiones assentiret habere quas et ipse liberaliter offerebat, fortissimo animo restitit, et nullatenus acquievit. Ad quam respondente Pontifice: Si votum formidas, nos te a voto absolvimus: Sancte pater, ait, nequaquam a Christi sequela in perpetuum absolvi desidero. Eleemosynarum fragmina, panumque minutias quas eleemosynarii comportabant, valde suscipiebat hilariter et quasi moesta de panibus integris, exultabat potius in fragmentis. Quid multa? Satage
Abbreviated transcription (Latin):
tum deniq cum sc̃a pauꝑtate fedꝰ iniit
amoremq contraxit. ut nichil p̃ter domi¬
nũ i̾m habere uellet: nichil suas filias¬
possidere ꝑmitteret. Nequaqͣm celestis de¬
siderii preciosissimã margaritam quam
uenditis omnib comparat: arbitrabatur
cum temporalium mordaci sollicitudine
possidendam. Inculcat suis freq̃nti sermo¬
ne sororib tunc acceptabile deo illud fore
collegium cum pauꝑtate fuerit oppulentũ.
⁊ tunc perpetuo stabile ꝑmansurũ: si altissi¬
me pauꝑtatis fuerit semꝑ sorte munitũ.
Hortatur eas in pauꝑtatis nidulo xp̃o pau¬
peri conformari:quem pauꝑcula mater
in arto presepio parnulsĩ reclinauit. Hoc
enim peculiari recordatorio quasi monili
aureo suũ fibulabat pectus: ne terrenoꝵ
puluis ad interiora transiret. Uolens de¬
niq religionẽ suam intitulari titulo
pauꝑtatis: abone memorie Innocentio
tercio. pauꝑtatis priuilegiũ postulauit.

Expanded text:
tum denique cum sancta paupertate foedus iniit, tum denique cum sancta paupertate foedus iniit, amoremque contraxit, ut nihil praeter Dominum Christum habere vellet, nihil suas filiaspossidere permitteret. Nequaquam coelestis desiderii pretiosissimam margaritam, quam venditis omnibus compararat, arbitrabatur cum temporalium mordaci sollicitudine possidendam. Inculcat suis frequenti sermone sororibus, tunc acceptabile Deo illud fore collegium, cum paupertate fuerit opulentum, et tunc perpetuo stabile permansurum, si altissimae paupertatis fuerit semper turre munitum. Hortatur eas in paupertatis nidulo Christo pauperi conformari quem paupercula mater in arcto praesepio parvolum reclinavit. Hoc enim peculiari recordatorio quasi monili aureo suum fibulabat pectus, ne terrenorum pulvis ad interiora transiret. 14 Volens enim religionem suam intitulari titulo paupertatis, a bonae memoriae Innocentio tertio paupertatis privilegium postulavit.
Abbreviated transcription (Latin):
ret. sedentib assisteret. comedentib mi¬
nistraret. Inuita ualde aliquid p̃crpit.
spontanea uero facit: magis eligens ꝑ se¬
ip̃am facere qͣm sororib imꝑare. Infir̃ma¬
rum sedilia ip̃a lauabat. ipsa tergebat. suo
illo mobili sp̃u nec sordida fugiens. net fen¬
da ꝑhorrescens. Dedes famularũ de foris
reuertentiũ sepius abluit. ⁊ ablutis ostu¬
la imprimit. Lauabat semel cuiuslã ser¬
uientis pedes. quos dum deosculari prope¬
rat: illa tantã humilitatẽ ñ ferens pedem
subtrahit. dñamq suã pede inore ꝑcussit.
At illa pedem famule blande resurnit ⁊ sub
ip̃a planta strictum osculum figit. De
continebat. ac primũ in sue conuersionis
initio paternam hereditatẽ qͥ ad eam ꝑue¬
nerat distrahi fecit: sibi q de p̃cio nichil re¬
seruans. totũ pauꝑib erogauit. Hinc
scło foris relicto. mente intꝰ ditata. post
xp̃m sine sacculo exonerata ꝑcurrit. Tan-¬

Expanded text:
ret, sedentibus assisteret, comedentibus miret, sedentibus assisteret, comedentibus ministraret. Invita valde aliquid praecipit; spontanea vero facit, magis eligens per seipsam facere, quam sororibus imperare. Infirmarum sedilia ipsa lavabat, ipsa tergebat suo illo nobili spiritu, nec sordida fugiens nec foetida perhorrescens. Pedes famularum deforis revertentium saepius abluit, et ablutis oscula imprimit. Lavabat semel cuiusdam servientis pedes, quos dum deosculari properat, illa tantam humilitatem non ferens, pedem subtrahit, dominamque suam pede in ore percussit. At illa pedem famulae blande resumit, et sub ipsa planta strictum osculum figit. <Bcontinebat. Ac primum in suae conversionis initio, paternam haereditatem, quae ad eam pervenerat, distrahi fecit, sibique de pretio nihil reservans, totum pauperibus erogavit. Hinc saeculo foris relicto, mente intus ditata, post Christum sine sacculo exonerata percurrit. Tan
Abbreviated transcription (Latin):
elesia. quib ⁊ ip̃a fulciri postulat dicens.
fulcite me florib ⁊stipate me malis.:quia
amore langueo. Sediam ad propositum
stilus redeat. ut eius conu̾satio qualis fue
nobile fundam̃tũ: in fundam to
sc̃e humilitatis uirtutũ omniũ fabricã
ab ip̃o principio studuit collocare. Beato
namꝙ francisco obedientiam sc̃am ꝓmi¬
sit.⁊ a promisso nullatenꝰ deuiauit.
Triennio uero post suam conu̾sionẽ no¬
men ⁊ offitiũ abbatisse declinãs humilis
subesse uoluit potius qͣm preesse.⁊inter
xbi ancillas seruire libentius qͣm seruiri
Cogente autẽ beato francisco suscepit tan¬
dem dñarũ regimen. de quo in corde suo
timor ñtumor exoritur. nec libertas sed
seruitus augmentat᷑. Quo enim iam
aliqualis prelationis specie altior cernit᷑
es reputatione propria uilior. obsequio
promptior. cultu despectior reꝑit᷑. Muilles
iam famulaꝵ respuit actus.adeo ut
plerumq soroꝵ manib aqͣm infũde¬

Expanded text:
clesia, quibus et ipsa fulciri postulat, dicens: clesia, quibus et ipsa fulciri postulat, dicens: Fulcite me floribus stipate me malis, quia amore langueo. Sed iam ad propositum stylus redeat, ut, eius conversatio qualis fuernobile fundamentum, in fundamento sanctae humilitatis, virtutum omnium fabricam ab ipso principio studuit collocare. Beato namque Francisco obedientiam sanctam promiet a promisso nullatenus deviavit. Triennio vero post suam conversionem, nomen, et officium Abbatissae declinans, humiliter subesse voluit potius, quam praeesse, et inter Christi ancillas servire libentius, quam serviri. Cogente autem beato Francisco, suscepit tandem regimen dominarum: de quo in corde suo timor, non tumor exoritur: nec libertas, sed servitus augmentatur. Quo enim aliqualis iam praelationis specie altior cernitur, eo reputatione propria vilior, obsequio promptior, cultu despectior reperitur. Nullos iam famularum respuit actus, adeo ut plerumque sororum manibus aquam infunde
Abbreviated transcription (Latin):
rerum longe lateq transuut in orbem: ⁊
ubiq animas cepit lucrifacere xp̃o. Clau¬
sa manens elara toto elarescere mundo:
incipit.⁊laudũ titulis p̃clara refulget
Replet fama uirtutũ eius cameras dña¬
rum illustriũ. attingit ducissarũ pala.¬
tia. ip̃arũ quoq penetrat penetralia re-¬
ginarũ. Flectitur nobilitatis aper ad eius
sectanda uestigia.⁊a suꝑbi sanguinis ge-¬
nere sancta humilitate degenerat. Non¬
nulle ducũ ac regum matrimonio digne
clare inuitante preconio artam pentten¬
tiam faciunt.⁊que potentib nupserant.
claram suo modulo imitant᷑. Ornant᷑
monasteriis innumere ciitates: ipsa
quoq campestria ⁊ montana huiꝰ celestis
enlificii fabrica decorant᷑. Multiplicatur
castitatis cultus in scło clara sãctissima
precedente. ⁊ recidiuius ordo uirgineus ĩ
mediũ reuocatur. Hiis beatis florib qͦs
clara parturut feliciter hodie uernat ec¬

Expanded text:
rerum longe lateque transivit in orbem, et rerum longe lateque transivit in orbem, et ubique animas coepit lucrifacere Christo. Clausa manens Clara toto clarescere mundo incipit, et laudum titulis praeclara refulget. Replet fama virtutum eius cameras dominarum illustrium, attingit ducissarum palatia, ipsarum quoque penetrat penetralia reginarum. Flectitur nobilitatis apex ad eius sectanda vestigia, et a superbi sanguinis genere, sancta humilitate degenerat. Nonnullae Ducum ac regum matrimonio dignae, Clarae invitante praeconio, arctam poenitentiam faciunt, et quae potentibus nupserant, Claram suo modulo imitantur. Ornantur monasteriis innumerae civitates: ipsa quoque campestria et montana, huius coelestis aedificii fabrica decorantur. Multiplicatur castitatis cultus in saeculo, Clara sanctissima praecedente, et redivivus ordo virgineus in medium revocatur. His beatis floribus, quos Clara parturiit, feliciter hodie vernat Ec
Abbreviated transcription (Latin):
su continentiũ se lege uintientes: uiri ad
ordines. uxores ad monasteria transeunt.
Mater filiã filia matrẽ inuitat ad xp̃m: so¬
ror sorores allicit.⁊amita neptes. Omnes
emulo feruore xp̃o seruire desiderant. omnes
huiꝰ uite angelice que ꝑclaram inclaruit fi¬
eri participes optant. Innumere uirgines
clare rumorib excitate. dũ ad caustralem
uitam transire ñ preualent. in paternis
domib sine regula regulariter uiu̾e stu¬
dent. Tanta hec salutis genimina uirgo
clara suis parturiebat exemplis: ut in ea
uideretur impleri ꝓpheticum ilud. multi
filii deserte:magis quam euus que habet
uirum. Qd̃ rumor bonitatis eiꝰ ad longin.¬
¶Nterea ne celestis huius quã peruenit.¬
benedictionis uena que in ualle spoletana
scaturiit:breues infra terminos obeluda¬
tur sic diuina prouidentia diriuatur in
annem. ut fluminis impetus totã ecclesie
letificet cuuitatẽ. Nam tantarũ nouitas

Expanded text:
su continentium se lege vincentes, viri ad su continentium se lege vincentes, viri ad Ordines, uxores ad monasteria transeunt. Mater filiam, filia matrem invitat ad Christum: soror sorores allicit, et amita neptes. Omnes aemulo fervore Christo servire desiderant. Omnes huius vitae angelicae, quae per Claram inclaruit, fieri participes optant. Innumerae virgines, Clarae rumoribus excitatae, dum ad claustralem vitam transire non praevalent, in patriis domibus sine regula regulariter vivere student. Tanta haec salutis germina virgo Clara suis parturiebat exemplis, ut in ea videretur impleri propheticum illud: Multi filii desertae magis, quam eius, quae habet virum. Quomodo rumor bonitatis eius et ad longinnterea ne coelestis huius benedictionis vena, quae in valle Spoletana scaturit, breves infra terminos obcludatur, sic divina providentia derivatur in amnem ut fluminis impetus totam Ecclesiae laetificet civitatem. Nam tantarum novitas
Abbreviated transcription (Latin):
uestigia secuturis. In hoc arto reclusorio per
quadraginta duos annos discipline flagel¬
lis frangit sui corporis alabastrum: ut dom
ecclesie repleatur fragrantia unguentorum.
ubi quã gloriose conuersata sit tumcdemũ
apte narrabitur:s quot ⁊quante anime
ꝑ eam ad xp̃m uenerint primo narretur.¬
paulo post opinio sc̃itatis circũ qͣ diffusa.¬
uirginis clare ꝑ proximas regiones: ⁊ ĩ odorẽ
unguentoꝵ eius mulieres undiq currunt.
festinant iuirgines eius exemplo xp̃o seruare
qd̃ sunt: maritate castius agere satagunt.
Nobiles ⁊ illustres amplis contemptis pala¬
tiis arta sibi monasteria construunt: atq
pro xp̃o incinere ⁊ cilicio uiuere magnã glo¬
riam ducũt. Concitatur nichilominꝰ ad in¬
coinquinata certamina iuuenũ impetus:
⁊ ad carnis aspernanda ludibria. ꝑ infirmi-¬
oris sexus exempla fortia prouocat᷑. Olures
deniq matrimonio uincti mutuo consen¬

Expanded text:
vestigia secuturis. In hoc arcto reclusorio per vestigia secuturis. In hoc arcto reclusorio per XLII annos disciplinae flagellis frangit sui corporis alabastrum, ut domus Ecclesiae repleatur fragrantia unguentorum. Ubi quam gloriose conversata sit, tunc demum aperte narrabitur, si quot et quantae animae per eam ad Christum venerint, primo narretur.paulo post opinio sanctitatis virginis Clarae per proximas regiones, et in odorem unguentorum eius undique mulieres currunt. Festinant virgines eius exemplo Christo servare, quod sunt: maritatae castius agere satagunt: nobiles et illustres, amplis contemptis palatiis, arcta sibi monasteria construunt, atque pro Christo in cinere et cilicio vivere magnam gloriam ducunt. Concitatur nihilominus ad incoinquinata certamina iuvenum impetus, et ad carnis adspernanda ludibria per infirmioris sexus exempla fortia provocatur. Plures denique matrimonio iuncti, mutuo consen
Abbreviated transcription (Latin):
miani beati francisci consilio cõmigrauit
bi mentis anchoram quasi in certo figens.
ñ iam pro loci mutatõne ulterus fluc¬
tuat. non proartitudine dubitat. nec
pro solitudine reformidat. Hec est illa es¬
clesia in cuius reparatione franciscꝰ miro
desudauerat studio. cuiusq sacerdoti pe¬
cuniam obtulerat pro opere reparando
Hec ẽ in qua dum franciscus oraret. uox
ad eũ de ligno crucis dilapsa insonuit.
francisce. uade repara domũ meã: que ut
cernis tota destruit᷑. In huius locelli erga¬
stulo pro celestis amore sponsi. uirgo se
clara conclusit.in hac se a mũcli tepesta¬
de celans. corpus quo aduiuet carcerauit.
In huius cauerna macerie columba dear¬
gentata nidificans uirginũ xp̃i collegiũ ge¬
nuit. monasteriũ sc̃m instituit. pauperũq
dñarũ ordinẽ inchoauit. Hic in uia penitẽ¬
tie glebas membroꝵ terit. hic semina ꝑfecte
iusticie seminat. hic in incessu proprio signat

Expanded text:
miani, beati Francisci consilio, commigravit. miani, beati Francisci consilio, commigravit. Ibi mentis anchoram quasi in certo figens, non iam pro loci mutatione ulterius fluctuat, non pro arctitudine dubitat, nec pro solitudine reformidat. Haec est illa ecclesia, in cuius reparatione Franciscus miro desudavit studio, cuiusque sacerdoti pecuniam obtulerat pro opere reparando. Haec est in qua dum Franciscus oraret, vox ad eum de ligno Crucis dilapsa , insonuit: Francisce, vade, repara domum meam, quae, ut cernis, tota destruitur. In huius locelli ergastulo, pro coelestis amore sponsi, virgo se Clara conclusit. In hac se a mundi tempestate celans, corpus, quoad viveret, carceravit. In huius caverna maceriae, columba deargentata nidificans , virginum Christi collegium genuit, monasterium sanctum instituit, pauperumque dominarum Ordinem inchoavit. Hic in via poenitentiae glebas membrorum terit, hic semina perfectae iustitiae seminat, hic incessu proprio signat
Abbreviated transcription (Latin):
rumore uolante dilacerato corde
fẽm ⁊ propositum uirginis dampnãt. et
conglobati in unũ currunt ad locum. temp¬
tant qd̵ optinere ñ possunt. Uiolentie im-¬
petum. uenena consilioꝵ. blandicias adhi¬
bent promissionũ. suadentes abhuiꝰmodi
uilitate discedere: q̃ nec generi congruat
nec exemplũ habeat in contracta. At illa pã¬
nos apprehendens altaris caput denudat at¬
tonsum. firmans se nullatenꝰ a xp̃i seruicio
ulterius auellendam. Crescit animus bello
crescente suoꝵ: uiresq ministrat amor in¬
iuriis lacessitus. Sic sic ꝑ plures dies cum
in uia dñi obicem pateretur. ⁊ sui se oppone¬
rent eius ꝓposito sanctitatis: ñ collapsus ẽ
animꝰ. non feruor remissus est. szint̾ u̾ba
⁊ odia. ad spem animũ tamdui reformat.
donec propinqui retusa fronte quiescunt.
Paucis interiectis dieb ad ecclesiã sc̃i ange¬
li de panco transiuit.ubi cũ ñ plene mens
eius quiesceret: tandem ad ecclesiam sc̃i da¬

Expanded text:
rumore volante, dilacerato corde, factum et propositum virginis damnant; et conglobati in unum, currunt ad locum, tentantes quod obtinere non possunt. Violentiae impetum, venena consiliorum, blanditias adhibent promissionum, suadentes ab huiusmodi vilitate discedere, quae nec generi congruat, nec exemplum habeat in contrata. At illa pannos apprehendens altaris, caput denudat attonsum, firmans se nullatenus a Christi servitio ulterius avellendam. Crescit animus, bello crescente suorum viresque ministrat amor iniuriis lacessitus. Sic sic per plures dies cum in via Domini obicem pateretur, et sui se opponerent eius proposito sanctitatis, non collapsus est animus, non fervor remissus: sed inter verba et odia ad spem animum tandiu reformat, donec propinqui, retrusa fronte, quiescunt. 10 Paucis interiectis diebus, ad ecclesiam S. Angeli de Panso, transivit: ubi cum non plene mens eius quiesceret, tandem ad ecclesiam S. Da
Abbreviated transcription (Latin):
pum ait dilectissime. sed deducite me illue
ouocamus illd̾ impiũ qd̃ crassatur incen
untis scãs manus illius: ad larem usq¬
pituimus. Mox ergo iubente illo in orã¬
sin pstrati: capitulo dicto surreximus
sunti. Tunc ille eleuans manum contra
ingentes flanmas uexillũ sc̃e crucis
mits. Mox miro in modo tanquã celi¬
tis pcissus nil alicubi nocẽs. infra parie¬
tinst. nosq deinceps iam securi de ꝑiculo¬
um subacto. gras agentes deo dictis matuti¬
nis ad lectulos nros remeauimus. Ilico au¬
tem euidam e fratrib talis apparuit uisio.
Intuens in celũ uidit tanquã flãmã ignis
signaculũ erucis depictum. et statim de celo
ex obliquo trueis uox facta est dicens. Cernis
hoc inquit signũ: Hac nocte arnusfus ep̃c
ꝑ ip̃m totam ciuitatẽ istam ab incendio li
Usit siturus de tbesauro recondito in celo

Expanded text:
 'dilectissimi, set ducite me illuc, et videamus hoc impium quod crassatur incendnentes sanctas manus illius, ad larem pervenimus, et mox, iubente illo, in oracione prostratus, capitulo dicto, surgimus omnis. Tum ille elevans manum contra ingentes flammas, vexillum crucis iniecit. Mox miro in modo tamquam caelitus percussus, nil alibi nocens, infra parieriet. Nosqui iam deinceps secure de periculo subacto, gratias agentes Deo, dictis matutinis, ad lectulos nostros remeavimus. Ilico cuidam e fratribus talis apparuit visio. Intuens caelum, vidit tamquam flamma ignis signaculum crucis depictum, et statim de caelo ex oblico crucis vox facta est, dicens: 'Cernis hoc', inquid, 'signum? Hac nocte Arnulfus episcopus per ipsum totam civitatem istam ab incendio libfidus et securus de thesauro in caelo
Abbreviated transcription (Latin):
seu popłoꝵ ingenti eaterua. ascitis quoq du¬
ob ep̃is secum una pariter ꝑgunt ad here¬
mũ. Quo in loco excubias cum reuerentia
celebrantes. sc̃a menbra ab urna lapidis
auferentes grabbato imponunt. atq mox
arripientes gradum itineris cũ gaudio

Expanded text:
et populorum ingente caterva, acceptis quoque duobus episcopis, sic una pariter pergunt ad heremum. Co in loco excubias cum reverencia caelebrantes, sancta membra ab urna lapidis auferentes, grabato inponunt, adque mox arripientes itinera, cum gaudio
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c imꝑat et iusticiam eiꝰ et hee omini
adicientur uobis. Estote pacati inuitrni
benigni misericordes. ut dum in hac trns¬
et lararus mendicus in sinu abrahe est a¬
cis. uiro iusto iugi intentione pulsantib
goericus cognomento abbo huius sucrestii
gitur. Digne quippe a dño factũesi. a ⁊
scõ sc̃s succederet. Quo audito uir egneis¬
abbas romaricus. a partib uosagi egreste
ad beatum ꝑgit arnulfum : atq ex conibei¬
tia utriusq infra uasta heremi aptũ esdẽ
p̃parat locum. S mox eadem die supitt¬
ra qua uenerat nocte. quid miraculi ꝑfa
almificũ pontificẽ infra urbem gesti faa
eructuans excelsissima flãma doms auil¬
quaq ad fines minaciter lambent. Apt¬
te exsurgens uniuersa ciuitas idente
clamorẽ conuersa est. Quo nos audre
erat psalmodie melos ꝑsonanti.⁊

Expanded text:
et iusticiam eius, et haec omnia adicientur vobis. Estote parati, in invicem benigni, misericordes, ut, dum istic narus mendicus in sinu Abrahmporibus actis, viro iusto iugi intencione pulsante, sanctus Goericus cognomento Abbo huius successor eligitur. Digne quippe a Domino hactum est, ut sancto sanctus succederet. Quo audito, vir egregius Romaricus a partibus Vosago egressus, ad beatum pergit Arnulfum adque ex convenencia utriusque infra vasta heremi aptum eidem praeparat locum. 20. Sed mox in eadem die supraventura quo venerat nocte quit miraculi per hunc almificum pontificem infra urbem gestum fuerit, que eructuans excelsissima flamma domus circumquaque adfinis menaciter lambiret. Repente exurgens omnis civitas, videntes clamore conversa est. Quo audito, nos velmos erat, psalmodiae mellus personantem.
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑnarũ uirtutũ in celo. et ingens luctus pau¬
perũ xp̃i. atq monachoꝵ in scło. Ad est mox
qd̾ lector inter psallentiũ lustus et entus
ꝑsonabat. Sicq demũ nir egregius roma¬
ricus allatum seissimũ corpus illiis cũ muł

Expanded text:
supernarum virtutum in caelo et ingens luctus pausupernarum virtutum in caelo et ingens luctus pauperum Christi adque monachorum in saeculo. Adest mox quo lector inter psallentium luctus et cantus personat vocem. Siquidem vir egregius Romaricus adducit sanctissimum corpus illius; cu
Abbreviated transcription (Latin):
utas des bilus et feras siluarũ pariu¬
A dansuintiuis pacratis: cotidiana me¬
tone laur deo ꝑsonabat . Asaitis quo¬
u Agitr inpendebat. caleiamenta
ip̃e suos contubernales pascebat. S et lec¬
tulum stratus eius uilem quidem in oculis
hominũ. s pulcherrimũ in obtutib angło¬
rũ. spretis dum taxat mollib et p̃ciosis ue¬
stib cilicia exornabant. In his igitur atq
ceteris innumerabilib bonis dum angłicã
ad ultimũ urgetur diem. Quo comꝑto. ad¬
est uir religiosus romaricus cũ ceteris mona¬
chis. gloriosum p̃stolans egressum. ẽ unc
electus dei et satratissimus pontifex eos al
i meo p̃sentandus appareã. Quio faciam.
Nil boni gessi in hoc scło. om̃ib scelerib et
peccatis uallatus coartor. ꝓ quib dñm et ue¬
niã merear obsecro supplicato. Hec uir sẽs¬
ait quia scriptum est. iustus in primordio
sermonis accusator est sui. Interea uenit
staretur. fit ilico gaudiũ magnũ ꝓculdubio

Expanded text:
ter bestias et feras silvae, parvulis mansiunculis patratis, cotidiana meditacione laudes Deo personat. Adscitis quiiugiter inpendebat, calciamenta ipse suos contubernales pascebat Set et lectum stratus eius vilem quidem in oculis hominum, set pulcherrimum in obtutibus angelorum, spretis dumtacxat mollibus et preciosis vestibus, cilicio exornabat. In his igitur adque ceteris innumerabilibus bonis dum angelicam ultimum urguetur diem. Quo comperto, adest et vir religiosissimus Romaricus; cum ceteris monachis gloriosum eius praestolatur egressum. Tunc electus Dei et sacratissimus pontifex loquituci meo praesentandus appareo. Quid faciam? Nihil bone gessi in hoc saeculo; omnibus sceleribus et peccatis vallatus, coartor, pro quibus Dominum , ut veniam merear, obsecro; supplicate'. Haec vir sanctus, quia scriptum est: Iustus in primordio sermonis accusator sui est. Interea venit staretur. Fit autem ilico gaudium magnum procul dubium
Abbreviated transcription (Latin):
trahente socio petisset. iubente dño allsi.
iniecta flãmã diuinitꝰ immissam ca
ta exutre preualebant. Quid plir. b
be ut rior impletum est su ulos d
sute tunc actum fuit. ut de quib scm̃¬
ontificem detraxerant: in ip̃is penam sen¬
satit. Nam nõ multũ post temporis. in
tantis transgressionib p̃fatus noddo est¬
deshiensus. ut scelera illius una cum uita
qua iustum erat regalis gladius iuste
inputasset. Ac ne solus moreretur filius
plis mox eadem sententia ꝑcussus in
i eñs tbesauros in usus pauꝑum erogas¬
si. adbuc suꝑerat eidem discus argente¬
is nabens pondus librarũ septuaginta
dutim. Hunc hugo quidam ꝓcerũ da¬

Expanded text:
detrahente socio petisset, iubente Domino, ut cdetrahente socio petisset, iubente Domino, ut c aquam iniecta flammam divinitus missam non ta exuere praevalebant. Quid plura? Quippe, ut reor, impletum est super illoubente, actum fuit, ut de quibus pontificem sanctum detraxerant, in ipsis poenam sentirent. Nam non multum post temporis in tantis transgressionibus praefatus Noddo deprehensus est, ut scelera illius una cum vita, quia iustum erat, regalis gladius iuste amputasset, ac, ne solus moriretur, filius ipsius mox eadem sentencia perculsus ine omnes thesaurus in usus pauperum erogasset, adhuc supererat eidem discus argenti, Habens pondus libras septuaginta duas. Hunc Hugus quidam prima
Abbreviated transcription (Latin):
natione ad languentis ꝑrexit lectulum.
Ubi cum humi fuisset ꝓstratus diutis¬
sime orauit. Tunc demũ semiuiuũ ho¬
minẽ ut illius mos erat alloquitur. Pe¬
nitere inquid fili si quid mali forte gesi¬
minẽ dei exultans uerbis uix affatur q
corde uoluebat: quia extremis quatiebat᷑
conatib. Quid plura: Calefacta affertun
aqua: et manib ꝓpriis uir sc̃s faciẽ egreiti
pedes et manus cũ ingenti abluit dilig¬
tia:. atq oleo sc̃o rorpus illius ꝑunrit. Su¬
sus incolumis. letus et gaudens est ꝓsitm
lendum non est. Quidam nãq homo se¬
lestus noddo uocatus. quadam die aluo n¬
fertus. uino q estuans. cũ complicib sul
uirum scm derogare ausus est. non t̃ si¬
licet cultorẽ dei: s pocius hominẽ uolipt¬
ti declitum. Ad cuius uidelicet lectume
turnis horis. non solum rex uerũ etian s
gina tanquam confilium flagitarur ꝓ¬
rabant. Cum ergo rex stratũ una tum

Expanded text:
nacione at languentis pergit lectulum. nacione at languentis pergit lectulum. Ubi cum humi fuisset prostratus, diutissime oravit. Tum demum semivivo homini, ut illius mos erat, adloquitur: 'Penitere', inquid, 'fili, si quid male fortassis gessiminem Dei exultans, vix verbis effatur quod corde volvebat, quia extremis quaciebatur conatibus. Quid plura? Calefacta adfertur aqua, et manibus propriis vir sanctus faciem aegroti, pedes et manus cum ingenti abluit diligencia atque oleo sancto corpus illius perunguit, Sidiens incolomis, laetus et gaudens iter arripsilendum non est. Quidam namque homo scelestus nomine Noddo quadam die, alvo referto, vino aestuans, cum conplicibus suis virum sanctum derogare ausus est, non esse scilicet cultorem Dei, sed pocius hominem voluptati deditum, a cuius videlicet lectum nocturnis horis non solum rex, vero eciam et regina tamquam consilium flagitans properaretur. Cumque ergo stratum una cum
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m. et erit dñi uoluntas: ut geminã id
est anime et corꝑis tui capias medelam. Ac¬
cepto igitur a sc̃õ uiro baptismi sacramen¬
to: repente de corꝑe illius lepra discessit.
Et factus est deinceps in utraq substantia
sanus: qui prius fuerat peccator et macu¬
losus. Post hec autem cum turingoꝵ re¬
gioneni cũ eodem rege inuisendam intras¬
set. forte fuit ut quidã ꝓcerum noĩe nodi¬
lo. puerũ atq parentẽ suũ quem satis di¬
ligebat suppremis funeraret fletib. Nã
et consanguinitatis ꝓpinquitate et amici¬
cie eidem insolubili ungebatur affestu.
Rege autem quantocius ex eadem ꝓperan¬
te uilla. nichil augustianti aliud consilii
erat. nisi ut languentis capite amputato
more gentilium cadauer ignib trad eret᷑
dei tunc uoluntate id actum eẽ. Scm̃ ar
fuisse. Quo comꝑto nodilo. ad eundem ue¬
loci ꝑrexit gressu. et causam ĩfelicitatis po¬
tius singultib quam uerbis exposuit. Con¬

Expanded text:
Christo, et erit Domini voluntas, ut geminam, id Christo, et erit Domini voluntas, ut geminam, id est animae et corporis tui, capias medelam'. Accepto ergo a sancto viro babtismi sacramento, repente de corpore illius lepra discessit, et factus est deinceps in utraque substancia sanus, qui prius fuerat peccator et maculosus. 12. Post haec autem cum patrias Toringorum cum eodem rege invisendas intrasset, forte fuit, ut quidam procerum nomine Noddilo puerum adque parentem suum, quem satis diligebat, supremis funeraret fletibus; nam et sanguinitatis propinquo et amicicia eidem insolubile iungebatur affectu. Rege autem iam quantocius ex eadem properante villa, nil angustianti aliut consilii aderat, nisi, languentis capite amputato, more gentilium cadaver ignibus comburenduDei tunc voluntate id actum esse, sanctumfuisse. Quo cumperto, Noddilo ad eundem veloci pergit gressu et causam infelicitatis pocius singultibus quam verbis exponit. Con
Abbreviated transcription (Latin):
mis. Alo quoq temꝑe infra urbem ob¬
orationis munus lucrandũ. ad basilicã sc̃ẽ
eriutis accessit. ibiq puellam nequiter ab¬
Quam tũ udisset misccłia motiis: archi¬
ait. Nunc igitur frater ꝓ ista hac nocte
miserrima orationũ iugilias celebremus.
et supueniente diluculo istric pariter reu̾¬
tamur. Cũq deinceꝑs crastina cłie sccłm
conlictum inibi affuissent: puellam ab
hoste antiquo liberatam reppererunt. Sic¬
q factum ẽ ut scĩtas eius uiri etiam absen¬
cum in palatio eẽt. eidem quidam lepsus
clamare cepit. uictum seruestitum etiã de¬
poscens. At ille statim iussit eum in hos¬
picium duci. Cum ergo illum scd̾m morẽ
suũ solitam impenderet peetatẽ. sciscita¬
ri cepit quia barbarus erat: si sacra unda
baptismatis ablutus fuisset. Repente ille.
Nequaquã ait dñe mi. Nam infelix ego et¬
abiectus in popło: quis mͥ grãm baptismi
tribueret: Tum isdem inquit. Ne uerea¬
ris frater: possibile est. Tantũ modo crede ĩ

Expanded text:
. Alio quoque tempore cum infra urbem orationis causa ab basilicam sanctae crucis accessisset, ibique puellam nequiter Quam cum vidisset, misericordia motus, archiNunc igitur, frater, hac nocte pro ista miserrima oracionum vigilias celebremus et superveniente diluculo istic pariter revertamur'. Cumque deinceps crastina die secundum condictum inibi adfuissent, puellam ab oste antiquo liberatam repperierunt. Sicque factum est, ut sanctitas uius viri etiam absencum in palacio esset, eidem quidam lebrosus clamare coepit, victum seu etiam vestimentum deposcens. At ille statim iussit eum in ospicium duci. Cumque erga illum secundum mos suum solitam inpenderet pietatem, sciscitare voluit, quia barbarus erat, si sacra unda babtismatis ablutus fuisset. Repente ille: 'Nequaquam', ait, 'domine mi, nam infelix ego abiectus a populo, et quis mihi gratiam babtismi tribuit? Tum isdem inquid: 'Ne verearis, frater, possibile est. Tantummodo crede in
Abbreviated transcription (Latin):
t ompulsus. quia deo ita placitũ fuit. ur¬
liti do gubernandũ suscepit. sic deinceps
qpsepales gestans infulas. ut etiam do¬
mestiatus sollicitudinẽ atq primatũ pa¬
lati. ae si uolens teneret. Mox autem tan¬
ta tamq ꝓfusa munificentia in elemosi¬
nis pauptrũ accreuit. ut etiã de longin¬
quis ranouib atq ciuitatib fama cur

Expanded text:
et conpulsus, quia Deo ita placitum fuit, urbem at gubernandum suscepit, sicque deinceps episcopales gestans infulas, ut eciam domesticatus sollicitudine adque primatum palacii hacsi nollens teneret. Mox autem tanta tamque perfecta munificencia in aelemosinis pauperum adcrevit, ut etiam de longinquis regionibus adque civit
Abbreviated transcription (Latin):
Heu miserrimũ genus humanũ. Ut qͥd¬
enim tantum p̃ualuit inimicus generis
domiciliũ infelix possideat : Suꝑuentura
igitur nocte: mulierem in uigilis assistere
p̃cepit. Eũq uir deo carus sese in orationẽ
dedisset. mox demoniũ clamans et eiulãs
a muliere discessit. Ilico gaudentib qui ad¬
erant om̃ib iussit illam abire incolumẽ
et letam. que dudum fuerat ab inimico.
duanum ieruniũ uniuersalis celebrare
consueuit eccłia. uir sẽs extra ciuitatẽ cũ
crutib atꝙ ꝓmiscuo popłi genere orandi
grã scd̾m morem ex urbe ꝓcessit. Et ecce ex
nmodũs eateruis femina quedam̃ arrepta
re cepit. Hanc ille cum uidisset tiexillo
trucis iniecto mox ab aduersario ereptam

Expanded text:
'Heu miserrimum humanum genus! Ut quid tam praevaluit inimicus, ut ubi domicilium infelix possideat? Superventura igitur nocte mulierem in vigiliis adsistere praecepit. Cumque vir sanctus sese in oracione dedisset, mox daemonium clamans et eiulans a muliere discessit. Ilico, gaudentibus omnibus, iussit illam abire incolumem et laetam, quae dudum fuerat ab inimico duanum ieiunium universalis celebrare consuevit ęcclesia, vir sanctus extra civitatem cum crucibus adque promiscuo populi genere orandi gratia secundum mos ex urbe processit; et hecce! ex mediis catervis femina arrepta coepit. Hanc ille cum vidisset, vexillo crucis iniecto, mox ab adversario erepta
Abbreviated transcription (Latin):
Qua ꝓpter effectus est demum xp̃o p̃sile
om̃ium primus. qui dudum pene cuncdi¬
rũ ultimus uidebatur. ita ut sex ꝓuir cir
quas ex tunt usq nunc totidem ꝓturint
domestici. sub eius solius amministrans¬
ne et arbitrio regerentur. Nam sedulus n
oratione. in ieuiniis. in misccłia pauꝑum
incum bebat. et sicut scriptum est. radibe
que dei sunt deo. et que cesaris cesari refti¬
tuebat. In terea igitur uix cogentib am¬
cis atq parentib ab inclita et nobiliss¬
ma gente puellam quia d̃s sic uoluit pͥ¬
ris morib duxit uxorem. Nam illd̾ nta
dñs speciale munus ueluti duarũ gemu¬
rũ splendidum detus in mundo reclust
ut ex eadem egregia femina duoꝵ filior
gaudia suscepisset. Cũ hec itaq agetib
sicut iam supradiximus diuersis i pli¬
o honorib et ministerio primus fuc
gregius nomine romaritus. qui dsdus
illius scõ familiari iungebatur aftib̃a.
Cũ hoc igitur consilio inito sccd̃m ã pł¬

Expanded text:
Quapropter effectus est Christo presolem Quapropter effectus est Christo presolem omnium primus, qui dudum pene cunctorum ultimus videbatur, ita ut sex provinciae, quas ex tunc et nunc totidem agunt domestici, sub illius ministratione solius regerentur arbitrio. Nam sedolus in oracione, in ieiuniis, in misericordia pauperum incumbebat et, sicut scriptum est, reddebat quae Dei sunt Deo et quae caesaris caesari restituebat. 5. Interea igitur, vix cogentibus amicis atque parentibus, inclitam et nobilissimam a gente puellam, quia Deus sic voluit, praeclaris moribus duxit uxorem. Nam illud eidem Dominus speciale munus veluti duarum gemmarum splendidum decus in mundo indulsit, ut ex eadem egregia femina duorum filiorum gaudia suscepisset. Dum haec itaque agerentur, sicut iam supra diximus, diversis in palacio honoribus et ministerio primus floregregius nomine Romaricus, qui desiderio illius sancto et familiari iungebatur affectu. Cum hoc igitur, consilio inito, secundum prae
Abbreviated transcription (Latin):
datum ꝑsaga uoce exorsus ait. Scitote õs
et atcendite. qm̃ puer iste qui natus est sub¬
limissimis atq summis honorib gestand̾.
magnus erit apud dm̃ et homines. Qd̃ et
deinceps uerax ꝓbauit euentus. Post hec
autem laudabilis indolis plenus grã dei
iam tempus aduenit. ut licterarũ studiis
imbuendus daretur. Mox itaq traditus
p̃ceptori inter ceteros contubernales suos
sagax ingenio et memorie capax amabilis
fulsit. Eratq. xp̃o in se habitante
subelitus cunctis. s fide et caritate celsi¬
set etatem. gundulfo subregulo seu recto¬
ri palatii uł consiliario regis excitandus
in bonis actib traditur. ⁊unc ille cum
accepisset. ꝑ multa deinceps exꝑimenta
ꝓbatum. iamꝙ theoberti regis ministems
dignũ aptauit. Nam uirtutem belligx¬
di seu potentiami eius in armis quis mo¬
rare queat. p̃sertim cũ sepe falangas a¬
uersarum gentiũ suo abegisset mucroni

Expanded text:
datum, praesaga voce exorsus, ait: 'Scitote omnes datum, praesaga voce exorsus, ait: 'Scitote omnes et adtendite, quoniam puer iste, qui natus est, sublimis adque summis onoribus gestandus, magnus erit apud Deum et homines'. Quod et deinceps verax probavit eventus. 3. Post haec autem laudabilis indolis plenus gratia Dei, iam tempus advenit, ut litterarum studiis imbuendus daretur. Mox itaque traditus praeceptori, inter ceteros contubernales suos sagax ingenii et memoriae capax, amabilis fulsit eratque, Christo in se habitante, cunctis subditus, sed fide et caritate celsiset aetatem, Gundulfo subregulo seu etiam rectori palatii vel consiliario regis exercitandus in bonis actibus traditur. Hunc ille cum accepisset, per multa deinceps experimenta robatum iamque Teutberti regis ministerio dignum aptavit. 4. Nam virtutem belligerandi seu potentiam illius deinceps in armis quis enarrare queat, praesertim cum saepe phalangas adversarum gencium suo abigisset mucrone?
Abbreviated transcription (Latin):
n om̃ipotentis dei nomine et xp̃ĩ iħu filii
fi autistitis auxiliante spũ scõ qui in ip̃o
requieuit stilo elicere aggrediar. tlño pre
plebo illd̾. Ergo reticenda non sunt queq ĩ
exemplum bone actionis diuulgata ꝓfi¬
tiunt. atq suis sectatorib ꝓculdubio mu¬
nĩcipatum tribuunt cum scĩs. Explic̃ ꝓlogꝰ¬
eatissimus igitur arnulfus ep̃e
ꝓ sapla genitus francoꝵ. altus
satis et nobilis parentib ates
opulentissimus in reb scłi fuit. S nobili¬
or deiceps et sublimior in fide xp̃i ꝑman¬
sit. H uius itaq laudabilia facta que
gessit: non nulla ego a familiarib eius
narrantib. pleraq uero ꝑmemet ip̃m
que scribenda sunt agnoui. Qua de re oꝑe
preciũ censeo ut ab ipsius natiuitatis dce
ꝑegrinus contiguo in loco illo habitans a
partib ytalie ueniens. seruus dei nomine
stephanus. H uic cũ reuelata fuissent hu¬
uis natiuitatis exordia. silentio paulisꝑ ĩ¬
terposito. tanquam celitus responsum sib.¬

Expanded text:
n omnipotentis Dei nomine et Christi Iesu domfi antestitis, auxiliante Spiritu sancto, qui in ipso requievit, stilo aelicere aggrediar, praecipient ego adinplebo illud. Ergo reticenda non sunt, quaeque in exemplum bonae actionis devulgata proficiunt atque suis sectatoribus procul dubio municipatum tribuunt cum sanctis. 1. Beateatus igitur Arnulfus episcopus prosapie genitus Francorum, altus satis et nobilis parentibus atque oppulentissimus in rebus saeculi fuit; sed nobilior deinceps et sublimior in fide Christi permansit. Huius itaque laudabilia facta quae gessit nonnulla ego a familiaribus illius narrantibus, pleraque per memet ipsum quae scribenda adsunt cognovi. Qua de re operae precium censeo, ut ab ipsius nativitatis die ur quidam peregrinus contiguo illo in loco habitans, a partibus Italiae veniens, servus Dei nomine Stephanus. Huic autem cum revelata fuissent huius nativitatis exordia, silentio paulisper interposito, tamquam caelitus sibi responsum
Abbreviated transcription (Latin):
nuilfum pontificem refocillando festinaret.
Euir namq iugiter sollicituis atq inten¬
tis in cunctis actib bonis. p̃sertim in
liseptione monachoꝵ seu ꝑegrinoꝵ de
utissimus ningilabat. ita ut quos hos¬
rtos suscepiset manib ꝓpriis pedes ab¬
luers illosꝙ uestitos atq refertos deducẽs.
dor alos todm modo refocillandos susci¬
de Sero abfientie illius normã nar¬
dis quis ualat. uł maxine cũ interdũ
est mauana seu amplius ꝓtracta ieu¬
Da peue uscacei seu limphe potulo na¬
sta sunt narranda aggrediar. In contigũ
is partib uos agi in p̃dio scĩ stẽphani cum

Expanded text:
nulfum pontefecem refocilanda festinaret. 8. Erat namque iugiter sollicitus adque intentus, in cunctis bonis hactibus, praesertim in suscepcione monachorum seu peretissimus invigilabat, ita ut, quos ospicio recepisset, manibus propriis pedes ablueret, illosque vestitos adque refectos deducens, mox alios refocilandos susciperet. Porro abstinenciae illius normam narrare quis valeat, vel maxime cum interdum post triduana seu amplius protracta ieiunia panem ordeacio seu limphae poculossit narranda acgrediar. In contiguis namque partibus Vosagi, in praedio Sancti Stephani cum
Abbreviated transcription (Latin):
dum ꝓpter xp̃m itinerare disposusiͣ
utriusq desioeriis in hac causa d̃l
uens fore censuit. ut hii duo um
eriam et ponit eam sub modio. s suꝑ
undelabrum: ut luceat om̃ib qui in do¬
as fant. Cum ergo in his diuersis bonis
⁊ sut in urbs metensiũ preside indige¬
t. ẽunc una uox popłoꝵ arnulfum do¬
atiũ atq consiliarium regis dignum

Expanded text:
dum propter Christum iterare disposuit; sed utriusque desideriis in hac causa obfuit nipotens Deus fore censuit, ut hii duo vircernam et ponet eam sub modio, sed supra candelabrum, ut luceat omnibus qui in domo sunt. 7. Cumque in his adque diversis bonis te fuit, ut urbs Metensium praesule indigeret. Tunc una vox populorum Arnulfum domesticum adque consiliarium regis dignum
Abbreviated transcription (Latin):
tus libet animis. Ego ꝓ illius mandatis
mori non dubito. qui mͥ et uitam dedit:
et ꝓ me mortuus est. Tunc unus ꝓcerũ ait.
Noli impie agere contra temet ip̃m obone
rex. An non uides uirum scm̃ destinatũ et
cupidum ẽẽ ad martyriũ: Aut cur nõ ꝑti¬
mescis xp̃i dñi seruum lacescere: Et his dic¬
tis iubente dño ira eius irretita paulisꝑ con¬
ticuit. Interea ad est et regina. reminiscen¬
tesq culpe sue. uterq ad pedes scĩ arnulfi
corruunt. et ut illis misereatur cũ lacrimis
exorant dicentes. ꝑge dñe p̃sul ad heremũ
quo uis: tantũ modo placatũ te habeamus
quẽ molestum usurpantes actenus exag¬
gerauimus. Tunc uir sc̃s data illis clemẽ¬
ter uenia. a palatio egrecditur. et ecce repꝑit

Expanded text:
tuis libet animis. Ego pro illius mandatis tuis libet animis. Ego pro illius mandatis mori non dubito, qui mihi et vitam dedit et pro me mortuus est'. Tunc unus procerum ait: 'Noli impie contra temet ipsum agere, o bone rex; annon vides virum sanctum destinatum et cupidum esse ad martirium, aut quur non pertimescis Christi domini servum lacescere?' Et his dictis, iubente Deo, ira eius irritata? paulisper contiguit. 18. Interea adest et regina. Reminiscentes culpae suae, uterque ad pedes sancti corruunt, et ut illis misereatur, cum lacrimis exorant, dicentes: 'Perge, domne, ad heremum, quo vis; tantummodo placatum te habeamus, quem molestum usurpantes exaggeravimus'. Tunc sanctus vir, data illis veniam, a palacio egreditur, et hecc
Abbreviated transcription (Latin):
qualibet deuotione cõpulsi ꝓ boni oꝑis ac¬
sine pace ura uł cõmunione ꝓ diumno a
more nullatenus relinquatis. slam p̃fatꝰ
rex clotharius tanta eum fide et amore
dilexit. ut cũ plem suam dagobertũ in pͥn¬
cipatus culmine sublimasset. eidem regnũ
ad gubernandum. et filiũ ad erudienclum.
in manus traderet. Quẽ ille acceptũ ita al¬
tissima et ꝓfunda erudiuit sapientia. ut
in sicamboꝵ natione rex ei nullus similis
fuisse narretur. Preterea eũ indisso lubili
desiderio ad heremũ ꝓꝑare disponeret. uo¬
luit et suspicatus est prudens rex dagober¬
tus eum minis terrere. scilicet ut ab ipsius
consilio uł solatio non discederet dicens ad eũ.
Dilectissimi filii tui quia ita admissum ha¬
manu dei est. Iam tu tuaur non possides
uitam: quando ab insontib auferre dispo¬
turi paruipendens iram: animo constanti
dixit. Quid agis omiserrime: Mala ꝓ bo
intuere. exerce arma in sanguinẽ mcũ ut

Expanded text:
qualibet devocione conpulsi pro boni operis acqualibet devocione conpulsi pro boni operis acsine pace vestra vel communione pro amore divino nullatenus relinquatis. Nam praefatus rex Chlotharius tanta eum fide et amore dilexit, ut, cum prolem suum Dagobertum in principatus culmine sublimasset, eidem regnum ad gubernandum et filium erudiendum in manu tradidisset. Quem ille acceptum ita altissima et profunda erudivit sapientia, ut in Secambrorum nacione rex nullus illi similis fuisse narraretur. 17. Sed cum insolubile desiderio ad heremum properare disponeret, voluit et suspicatus est prudens rex Dagobertus eum minis terrere, scilicet ut ab ipsius consilio vel solacio non discederet, dicens ad eum: 'Dilectissimi filii tui quia ita amissum hamanu Dei est; iam tu tuam non possides vitam, quando ab insontibus vitam auferre dispoturi parvi pendens iram, constanter dixit: 'Quid agis, o miserrime? Mala pro b me paratum! Exerce arma in sanguinem meum, ut