comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bac int̃cessise ꝯuẽtiõe exceptiõe te tueĩpo¬
tes si poisidet. ¶ ꝙ si atĩnariꝰ tiuis teneat ex
ħplacito nullã accõnẽ et̃ natã. si tibi sti¬
pulatiot̃ nõ ꝓspexisti debet inteiligere: nec
aduersano cuo transactiot utiocedeoũ ẽ:¬
tt̃ pacisdentis ad uite ctatis suffragium ne
noceat essitiz. tutores enĩ ⁊ curatoit exigen¬
t es pupillis ⁊ aduim debitum nõ ⁊ remit̾tẽ¬
tes pr̃ant obliganionis ub̾atione̾.

Expanded text:
c intercessisse conventionem, exceptione te tueri potes, si possides: quod si adversarius tuus teneat, ex hoc placito nullam actionem esse natam, si tibi stipulatione non prospexisti, debes intellegere: nec adversario tuo transactione uti concedendum, nitem paciscentis adultae aetatis suffragium, ne noceat, efficiet. tutores enim et curatores exigentes pupillis et adultis debitum, non etiam remittentes praestant obligationis liberationem.
Abbreviated transcription (Latin):
tio int̃ponta ẽ. eanc yuaricõuenit.se
qͣm ut c̾tum quid accͥipias conuenis¬
se te lic sine scriptira ꝓponis. nec huł
rei cã stipłatiõe setuta et̃ quãnis expac¬
to nõ potint nasci accõ. tñ rerũ uendi¬
catione pendenit. si exceptio pacti oppo¬
sita fuent ool mauł infactũ replicati¬
oe usa potins ad obsequium placitoꝵ
aduersarium tuũ iugere¬

Expanded text:
interposita est, hanc servari convenit. Sed quoniam, ut certum quid accipias, convenisse te, licet sine scriptura, proponis nec huius rei causa stipulationem secutam esse, quamvis ex pacto non potuit nasci actio, tamen rerum vindicatione pendente, si exceptio pacti opposita fuerit, doli mali vel in factum replicatione usa poteris ad obsequium placitorum adversarium urguere
Abbreviated transcription (Latin):
egist cõmemoras ex ancilla tua nat᷑um ser¬
uum tuum asseueras si uã sunt q̃ precib ꝯ¬
ylexa es. ałia ratio pactum reformat. nec
tatis ratio suad resinsa pecimia cumr tub
desid̾as cãm ex integro agi.
inseit pacti ex empiũ. Ita n intelligimus u¬
trum sola conuentio fuit. an ⁊̃ aquiliana
ffipulatio. nec nõ acceptilatio suibsecutai
uersarie tue petitioe hr̃ditatis ł imt̃ sp̃ã

Expanded text:
egisse commemoras, ex ancilla tua natum servum esse adseveras, si vera sunt, quae precibus complexa es, alia ratio pactum reformat: nec uitatis ratio suadet refusa pecunia, cum et tu hoc desideras, causam ex integro agi. insere pacti exemplum: ita enim intellegemus, utrum sola conventio fuit, an etiam Aquiliana stipulatio nec non et acceptilatio secuta versariae tu
Abbreviated transcription (Latin):
iud ex qm̃ aiique int̾ꝰ arbitros ⁊ patro¬
nos oꝑit cc̃ d̾lectum. añ omnia aũ
uniu̾si ad uocati ita p̃ł̾u̾nt: patrocinia
iuigantib ut nõ uitra quam litium p̾¬
sit utuitas. inucentiã ꝯuitiandi ⁊ male¬
dicendi temeritatt̃ ꝓrumiant. agant
ꝙ cãm desid̾at. temp̃ abiniuria. nã siꝗͥ
atco ꝓcax fucrit ut nõ ratiat̃ ẜ ꝓbris ꝓu¬
t. ẽẽ certandñ. opinionis sue imimui¬
cionc̃ patietur. nec enim ꝯ nuetia ac¬
comocunda ẽ. ut quisquam negotio
derelicto in adũsarii sui ꝯtumcuam
aut palam ꝑgat. aut subdole. ¶p̃tea
nullum cũ eo ungatore ꝯͣctum quẽ ĩp¬
pria recepit site incͥatad uocatus. niłi
conferat pactione: nemo exine itri. N¬

Expanded text:
iquem inter arbitros et patronos oportet esse delectum. Ante omnia autem universi advocati ita praebeant patrocinia iurgantibus, ut non ultra, quam litium poscit utilitas, in licentiam conviciandi et maledicendi temeritatem prorumpant: agant, quod causa desiderat: temperent ab iniuria. nam si quis adeo procax fuerit, ut non ratione, sed probris putet esse certandum, opinionis suae immione quatietur. nec enim conimmodanda est, ut quisquam negotio derelicto in adversarii sui contumeliam aut palam pergat aut subdole. Praeterea nullum cum eo litigatore contractum, quem in propria recepit fide, ineat advocatus, nullam conferat pactionem. Nemo ex hi
Abbreviated transcription (Latin):
ficatit᷑ spẽm ostentat. tñ cum uolũ¬
famiuaris rei decreto quoqͦ mõ cõtẽ¬
platiõe mortis inscripturrn dedutr᷑¬
q te ac frem tuum ad discrim̃ p̃lii ꝑ¬
gentes obcominit̃ morus fortunã
nicem pactos et̃. ut ad eum qui sr stes
fuiss. res eiꝰ cuicasꝰ sm̾e̾ uiteattuln̾¬
ꝑtiner̃ cxitente conditiõe intelligͥ
exfrũ tui iuditio quod principalium
constitutionũ ꝓmto famore firmatur
⁊̃ rerum eius conpendium adte d̾lat ẽt¬

Expanded text:
ficaciter speciem ostendat, tamen cum volunfamiliaris rei decreto quoquo modo contemplatione mortis in scripturam deducque te ac fratrem tuum ad discrimen proelii pergentes ob communem mortis fortunam invicem pactos esse, ut ad eum, qui superstes fuisset, res eius, cui casus finem vitae attultinerent, existente condicione intellegitur ex fratris tui iudicio, quod principalium constitutionum prompto favore firmatur, etiam rerum eius compendium ad te delat
Abbreviated transcription (Latin):
d̾. P reses ꝓuntie extimabit utrũ de
dubialite transactio int te.⁊ ciuitatis
tuc ad miniitratores facta sit. an abiti¬
osc id ꝙ indubitate deb̾i poss. remisũ
sit. nam priore cau ratam mane tñsac¬
tione̾ uidebit. posterioit uõ nocẽ ciuita¬
ti grãm ron sin̾t.

Expanded text:
. Praeses provinciae aestimabit, utrum de dubia lite transactio inter te et civitatis tuae administratores facta sit, an ambitiod indubitate deberi posset, remissum sit. nam priore casu ratam manere transactionem iubebit, posteriore nocere civitati gratiam non sinet.
Abbreviated transcription (Latin):
ratis quili yutauerint cligen. ue: asc
rĩ arripiatur octasio. s⁊ ilaudis ꝑcam rgor¬
ta q̃rãtur. nam silucro pecimiaq cap:ant.
uelun abiectiat degeneres int̾ uillissios
numcrabuntir. quisquis igitur :xixis qͦs

Expanded text:
ratis, qui hoc putaverint eligendum, eo usque haec adripiatur occasio, sed laudis per eam augmenta quaerantur. nam si lucro pecuniaque capiantur, veluti abiecti atque degeneres inter vilissimos numerabuntur. Quisquis igitur ex his, quos
Abbreviated transcription (Latin):
d. Quamui eum qui pactus ẽ statĩ peni¬
t̾cat. transactio refringi ⁊ iis instanrari nõ
p̃t.⁊ qui tibi suasit intͣ certũ tp̃s ucẽ aiͣr¬
actiõẽ recedi falsum asscucrancrit. st̃ ꝯoẽ m¬
orꝑr.. bĩ pactum ł transactioꝰ scrpta est᷑.
atq aquiliane stipulatioñ ⁊ acceptulati¬
onis uinculis firmitas unis innexa ẽ. a¬
ut subsetums ẜ legẽ accõmodandus ẽ cõ¬
senͣsus. aut pena una cumbisq̃ dãta ꝓ¬
bentur. añ cognitiõe cãe si ⁊ adu̾sarius
b̃ maluerit inferenda ẽ¬
orꝑr. Siquis maior anni xxu. ad ũsus
pactał transacuoẽs nullo cogente sꝑioli¬
b̾o arbitrio⁊ noluntate ꝯsectas. putaue¬
rit ẽẽ ueniendũ. ł in t̃pellando iudicẽ
ł suplicando principib e ñ inplendo ꝓ¬
missa. cas aũt inuocato d̾i oĩpotentisi.
to quod ex patto. ł tramsactioe illa sue¬
rit ꝯsecutus. itaq omnia eoꝵ mox ꝯi¬
mõ d̾putabuntur. ꝗ intemerata pũ¬
nõa nr̃a placits inserentes salutẽ pͥn¬

Expanded text:
. Quamvis eum qui pactus est statim paeniteat, transactio rescindi et lis instaurari non potest: et qui tibi suasit intra certum tempus licere a transactione recedi, falsum adseveravit. S. D. o pp. Vbi pactum vel transactio scripta est atque Aquilianae stipulationis et acceptilationis vinculis firmitas iuris innexa est, aut subsecutis secundum leges accommodandus est consensus aut poena una cum his quae data probantur ante cognitionem causae, si et adversarius hoc maluerit, inferenda eo pp. Si quis maior annis adversus pacta vel transactiones nullo cogentis imperio libero arbitrio et voluntate confecta putaverit esse veniendum vel interpellando iudicem vel supplicando principibus vel non implendo promissa, eas autem invocato dei omnipotentis nto, quod ex pacto vel transactione illa fuerit consecutus: itaque omnia eorum mox commodo deputabuntur, qui intemerata panostra placitis inserentes salutem prin
Abbreviated transcription (Latin):
d̾.cͣ aił utti transactionib legitimis fi¬
acceptis his q̃ negotii cã dirim̃di placuea̾t
dari. nũc decomientiõe resiluisse: acpetas
ł pacto stan. ł restitm data ꝑspicu. si ꝗ deord̾ hĩ
rdenbis mancuit transactioĩs placito
te parati. ficia nõ ẽẽ puncta. Etion

Expanded text:
 lites transactionibus legitimis fiacceptis quae negotii esiluisse, ac petas vel pacto stari vel restitui data, perspicis, si quidem de his reddendis manente transactionis placito te parta.
Abbreviated transcription (Latin):
tõ int̾ uos ut allegas int̃posita ẽ: ut si int̾
d̾iẽ certum. id̾ ad uersarius tias .x. auir̃¬
os tibi nmerass. possessionẽ cegeres ei
łsi eam inferit quantitatt̃ ñ cũrasi. uitiu
q̃stionẽ nc̃ pat̾erit:⁊is qui ita spopondit
ꝓmisso sat nõ fecit. consequens ẽ te adq̃
res ꝑtinz. uimi abeo pati non debere. cuiꝰ
reigĩa uir clarissimus p̃ses ꝓuitie int̾¬
pellatus uim ꝓ hibebit pciyue. cum: sii

Expanded text:
ut, si intra diem certum idem adversarius tuus decem aureos tibi numerasset, possessione ei cederes, vel, si eam inferre quantitatem non curasset, ulterius quaestionem non patereris, et is qui ita spopondit promisso satis non fecit, consequens est te ad quem res pertinet vim ab eo pati non debere: cuius rei gratia vir clarissimus praeses provinciae interpellatus vim prohibebit, praecipue cum, eti
Abbreviated transcription (Latin):
orꝑr. Pactum quod dotali instrum̃¬
to conỹhensum ẽ. ut si pat̾ uita fu̾gẽ¬
tur exequa portice̾ ea que nubebat cũ
sit̃ hr̃s pam suo ẽĩtꝰ. neq̃ ullam obliga¬
tione contraheit nec lib̾tait̃ testam̃ti
faciendi miuicrs patri potuit aufẽit.

Expanded text:
. Pactum, quod dotali instrumento comprehensum est, ut, si pater vita fungeretur, ex aequa portione ea quae nubebat cum fratre heres patri suo esset, neque ullam obligationem contrahere nec libertatem testamenti faciendi mulieris patri potuit auferre.
Abbreviated transcription (Latin):
deor. Debiton tuo si hr̃t exntnti ac¬
cõ quam contra enm hũisti ad ita h¬
rditait consusa ẽ. s si cam hĩditatẽ
postquam iniuditis obtinuisi. tra¬
didisti ei que sentẽta suꝑaueras. eaꝯ
ditiõe pactoq ut tam ceteris credito¬
rib quam tib in eo quod tibi deb̾tu.
sicam hreditatẽ nõ ad ises satis faci¬
iz. pacti conuention̾isq fides ẜuãda
ẽ que sino ẜ uatur extipulatu sim̃
pacto subiecta ẽ. accõ tabitur

Expanded text:
imo. Debitori tuo si heres extitisti, actio, quam contra eum habuisti, adita hereditate confusa est. sed si eam hereditatem, posteaquam in iudicio obtinuisti, ei tradidisti, quem sententia superaveras, ea condicione pactoque, ut tam ceteris creditoribus quam tibi in eo, quod tibi deberetur, si eam hereditatem non adisses, satisfaceret, pacti conventionisque fides servanda est. quae si non servatur, ex stipulatu, si modo pacto subiecta est, actio dabitur
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑr Cum postea quam ad ueriai¬
us matris tue uictuseẽt matit̃ tu
cutum uenerit ut ei cauer nullã se
controucmam deẜuis moturara.
it pactum mala side factum unt̃
ẽ cum exea conuentiõẽ cum mat᷑
tui agi ceꝑit iudex cam lib̾abit

Expanded text:
o. Cum posteaquam aduersarius matris tuae uictus esset, matrem tuam circumuenerit, ut pacisceretur nullam se controuersiam de seruis moturam, id pactum mala fide factum irritum est: et cum ex ea conuentione cum matre tua agi coeperit, iudex eam liberabit
Abbreviated transcription (Latin):
orp̃r. In defensonb umniuersarum pro¬
nintiarum ent a dminstrationis het
formar tempus quinquennint spaciis m̃¬
ciendum scilici ut in piunis parentibi
iud icem plede ex iłus discriptionib rus¬
ticos suburbanos que non patiaris af¬
fligi osfinalium insollentit iudicum
ꝓgacitatis saluare reucrentiam pudoiͣs
octurens ingredicndi cum uolens ad iu¬
dicem ułam bãs facultatẽ suꝑ exibendi
dampna ł spolia plut petentum abbi
quo liberoꝵ loco tueri debes ex cutus ne
patiaris quicquam ultra delatioc̃o soli¬
tam abhis exigi quos ccitum isi tali
remedio non posse lib̾ari.¬
ricbis indebitam iundicantes nomin¬
is sui tm̃ fuꝑantur osfitio nullas infli¬

Expanded text:
fensoribus universarum provinciarum erit administrationis haec forma et tempus quinquennii spatii metiendum: scilicet ut imprimis parentis vicem plebi exhibeas, descriptionibus rusticos urbanosque non patiaris adfligi, officialium insolentiae, iudicum procacitati salva reverentia pudoris occurras, ingrediendi, cum voles, ad iudicem liberam habeas facultatem, superexigendi damna vel spolia plus petentium ab his, quos liberorum loco tueri debes, excludas, nec patiaris quicquam ultra delegationem solitam ab his exigi, quos certum est nisi tali remedio non posse reparnihil indebitum vindicantes nominis sui tantum fungantur officio: nullas infli
Abbreviated transcription (Latin):
tore cium non ꝓbante. qui conue¬
nitur ⁊ si nicbil ip̃eprestit̃it. optineat.
orꝑr.ꝯ onẽ nouumeum a quopetitur
pecunia. inplorait rõm creitoris ut
fides constare possit ueri.
petitur. ucz nomine publico ut ratioĩ¬
sub nomine suo solutum sit pro¬

Expanded text:
tore enim non probante qui convenitur, etsi nichil ipse prestiterit, optineat. Non est novum eum a quo petitur pecunia implorare rationes creditoris, ut fides constare possit. PP. Vpetitur, licet nomine publico, ut rationisub nomine suo solutum sit. P
Abbreviated transcription (Latin):
uolentib uonationis conscripit sollẽp¬
nit̃ instrum̃ta reserare eiusdẽ que rui¬
boradici ⁊gestoꝵ serie ap̃ eumd̾e uirũ
confestatina quam si ap̃ iurum caris¬
simum moderait rem ꝓ untie ł ma

Expanded text:
olentibus donationis conscriptae sollemniter instrumenta reserare, eisdemque robur adiciet gestorum series apud eundem virum confecta, tamquam si apud virum clarissimum moderatorem provincia
Abbreviated transcription (Latin):
buatur querela ꝓprie ibellum cõnsca ip¬
tum eo tenoit quod fuerat contestant̾
insrequentiorib cuntatera locis ꝓonen¬
di conueniendiq scribas tabulanos et
cetea offitia publica cõmouendi que ꝑ¬
ubellum cotugi oportebit atq in uitis
qua ꝓpata meos quos cestoꝵ petitam con¬
fectionẽ nec asst constitent uigor iudi¬
caruis ⁊ excratur.

Expanded text:
icentia eis tribuatur querellae propriae libellum conscriptum eo tenore, quo fuerat contestandum, in frequentioribus civitatum locis proponendi conveniendique scribas, tabularios et cetera officia publica commonenda, per quae libellum colligi oportebit atque invitis qua probata in eos, quos gestorum petitam confectionem negasse constiterit, vigor iudiciarius exseratur.
Abbreviated transcription (Latin):
strum̃toꝵ que cominunia tibi eẽ dici
cumͣ fisco scribendoꝵ facultatẽ scd̾
morem ficri iubebit. ⁊ si quando rese
centerante eo qui conuenitur ut id
fiat precipir.¬
c̃. Et que ad iuo. antonino pant ⁊ q̃
amtꝰ rescripta sunt. cum iuns ⁊ equi¬
tans rationib con graunt. net enĩ
diuersa sunt ł discrepantia quat
multum int̾̃sit.: anexparte eius qui
aliquid petit. quiꝙ doli exceptiõe
sub mouen ab intentioẽ petitionis
quib iustruere se cõ tentut. quoo
unꝙ ip̃a rei equitas suatr̾ an ui ab
eo aquo auquis pent̃ actor desiderra
riginem petitionis cxintrumĩtis eiũ
qui conuenitur fundan. de in uis

Expanded text:
um, quae communia tibi esse dicis cum fisco, describendorum facultatem secundum morem fieri iubebit: et si quando res eproferri, desiderante eo qui convenitur, ut id fiat, praecipi Et quae a divo Antonino patre et quae a me rescripta sunt, cum iuris et aequitatis rationibus congruunt. nec enim diversa sunt vel discrepantia, quod multum intersit, ex parte eius, qui aliquid petit quique doli exceptione submoveri ab intentione petitionis quibuutique ipsa rei aequitas suadet, an vero ab eo a quo aliquid petitur actor desideret originem petitionis ex instrumentis eius qui convenitur fundari. PP.
Abbreviated transcription (Latin):
orpe᷑. Uenia eclicti non petĩta. patro¬
num senpatronam eoꝵq parentes ⁊
libẽros p̃itci in inꝑ ⁊ si extranei sint.
alib̾us sen lib̾is eoꝵ non deberi inius
nocari. ius certissimum ẽ. nec inea re
rustititati uenia p̃sũt: cum natuã¬
li ratic̃t honor huiusmodi ꝑsonis d̾ b̾a¬
tur. cum igitur consitearis patronim
isilium sine ꝑmissu p̃sidis inius uoca¬
iusse. p̾enã elicto ꝑpetuo p̃ititutã resqͥp¬
to tibi concedi temere desic̾as.
sus eos expiri non possunt. sigͥ uemanci¬
pata es uenia edicti petita hoc faceit non ꝓ¬
hiberis quod ⁊̃ ĩmatris ꝑsona obẜuantũt̃¬

Expanded text:
o. Venia edicti non petita patronum seu patronam eorumque parentes et liberos, heredes insuper, etsi extranei sint, a libertis seu liberis eorum non debere in ius vocari ius certissimum est: nec in ea re rusticitati venia praebeatur, cum natuli ratione honor eiusmodi personis debeatur. cum igitur confitearis patroni tui filium sine permissu praesidis in ius vocasse, poenam edicto perpetuo praestitutam rescripto tibi concedi temere desideras. rsus eos experiri non possunt. si igitur emancipata es, venia edicti petita hoc facere non prohiberis. quod et in matris persona observandu
Abbreviated transcription (Latin):
ẽi cui igitur uerbi sidei cominissi petit
aͣpatie tuo ꝓficeatis. ut si uita sine lib̾is
deceei hr̃ditatẽ litinio frontom resti¬
meret pactum eo tp̃r oẽscxtãit frontoĩ
danbo cum lib̾is pbuimus non sustu¬
lerat int̃ra positum non iocuto pot̃
iniquum uider. ꝙ stã sicut placuit
diniscẽ diem suum te filio eius suꝑ¬
o ꝑr. p ost uenoitionẽ ħiditatis. ait ti¬
coiq eas spontanea susctpisse uoiũta
exceptiõẽ taciti pacti non inutiliter

Expanded text:
 cum igitur verbis fideicommissi petitum a patre tuo profitearis, ut, si vita sine liberis decederet, hereditatem Licinio Frontoni restitueret, pactum eo tempore de sextante Frontoni dando, cum liberos Philinus non sustulerat, interpositum non idcirco potest iniquum videri, quod facta, sicut placuit, divisione diem suum te filio eius suo. Post venditionem hereditatis a te faue eas spontanea suscepisse voluntate, exceptione taciti pacti non inutiliter
Abbreviated transcription (Latin):
ti misteriis rtuerentissoꝵ ꝙiscopoꝵ nec
non clericoꝵ ⁊ ꝓonoratoꝵ ac possessoꝵ⁊
curialium decreto constituantur de
quoꝵ orclinatic̃e referendum ẽ ad ill¬
nstrissimam p̃torianam potestatẽ ut lit¬
t̃alis cundem magnifice seois eoꝵ solli¬
detur auctoritas quod siquit qualib ꝑ¬
sona cẽ publcam oisciplinam ilesiõe
potsessoꝵ fieri cognoucrint desensoit
⁊referenti bãnt potestatem ad illustre

Expanded text:
mysteriis reverentissimorum episcoporum nec non clericorum et honoratorum ac possessorum et curialium decreto constituantur: de quorum ordinatione referendum est ad illustrissimam praetorianam potestatem, ut litteris eiusdem magnificae sedis eorum solidetur auctoritas. Quod si quid a qualibet persona contra publicam disciplinam in laesionem possessorum fieri cognoverint defensores, referen
Abbreviated transcription (Latin):
deor. U er omnes regiones in quibus
pena ⁊ ꝑiculi sui nescia iatromiĩ ferur ĩ¬
sama ꝓuaitissimi quiq: descriptissimii
ma inpunita colescit remoucant pat¬
rocinia que feruorem reis ⁊ auxnum
scelcroris in ꝑtinendo maturalis scelera
fecerunt.
orꝑr. Pcfensores ciuitatum oblatos sibi
reos imip̃o latrotimo ł congressu uiolẽ¬
tic aut ꝑpctrato homicidii strupo ł rap¬
to ład unttrio deprebensos ⁊ tractis pu¬
blicis sibi traditos minime cxpsso cͥ¬
mine cum his a quib fuerinr accnsati
moy subidonca ꝑsctutiont ad iuditiũ
dirigant.

Expanded text:
pp. Per omnes regiones, in quibus fera et periculi sui nescia latronum feruet insania, probatissimi quique et districtissimi ina impunita coalescere: removeantur patrocinia, quae feruorem reis et auxilium scelerosis impertiendo maturari scelera fecerunt.o pp. Defensores civitatum oblatos sibi reos in ipso latrocinio vel congressu violentiae aut perpetrato homicidio stupro vel raptu vel adulterio deprehensos et actis publicis sibi traditos expresso crimine cum his, a quibus fuerint accusati, mox sub idonea prosecutione ad iudicium dirigant.
Abbreviated transcription (Latin):
ic⁊ ex tabulisquas sub nomine
allegas. cum crim̃ ad missum ignoẽi
icgatum ad scriptum tibi cõsetutus
sis. tñ nõ impeoiris accusarionẽ ꝯͣ
cam inpietis solempnib uñs istitũe.¬
s̾.Mꝯioit̾ seueritatt̃ exigitꝰ ut mentico¬
cum qui faisis rescriptionib utuntur dig̃
pena copĩteantin:s qui deceptus ẽ paliũ
sisuam innocentiam ꝓbat.⁊ cuma quo ac¬
s ea petuniarum compendium nõ aũꝰ¬
fert. si enimde fid̾ scripture uñ ead̾
mat̃ uĩa sid̾ ĩꝯmissum sibi uendicat
dubitatio ẽ in quiri fites uitatis ⁊ siñme¬
t̃u criminis p̃t

Expanded text:
icet ex tabulis, quas sub nomine rotulisse adlegas, cum crimen admissum ignores, legatum adscriptum tibi consecutus sis, tamen non impedieris accusationem contra eam impletis sollemnibus institues . Maiorem severitatem exigit, ut merirum qui falsis rescriptionibus utuntur digna poena coerceantur. Sed qui deceptus est per alium, si suam innocentiam probat et eum a quo acSed ea res pecuniarium compendium non aufert. Si enim de fide scripturae , unde eadem mater vestra fideicommissum sibi vindicat, dubitatio est, inquiri fides veritatis etiam sine metu criminis pot
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ non dissimulatam facere donati¬
onem. huiꝰmoĩ enim cessionib nõ
tim accõnes. partẽ aũt donare si¬
mulat. ł ip̃i qui emptionera ac¬
cionis subiit. ł forsitan aui ꝑ supo¬
sitam ꝑionam. quam ⁊ hoc sepus
ppetratum ẽẽ didicimus huius in¬
oĩ macpinatioẽo penitus amputa

Expanded text:
et non dissimulatam facere donatiet non dissimulatam facere donationem: huiusmodi enim cessionibus non tim actiones, partem autem donare smulat vel ipsi, qui emptionem aionis subiit, vel forsitan alii psitam personam  quia et hoc saepius perpetratum esse didicimus, huiusmo
Abbreviated transcription (Latin):
oypr.a Anastasiod ine memorie prĩ¬
cipe uistissima ꝯstitutio ꝯscripta ẽ: tam
bumanitatis quam b̾niuolentie pleã
ut nequis alienum sub̾at debitum ce̾si¬
oe ineum st̃a.⁊ amylius consequatur
tori. Ex̃ceptis quib dam casib qui sp̃ałi
illi sa̾ctioni continentur. s cumhisci
calites morantur. eande̾ piam duposi¬
tione insua natura remanẽ minnm̃
concesserunt. inuenientes machinati¬
one ut ꝑtẽ quidẽ debiti uendmonis
tituio tranfferant in alium credito¬
rẽ. reuquam aũt ꝑtẽ ꝑcoloratam cedãt
donationẽ. Generałr anastanane cõ¬
aituoni subuenientes. sãccimus
nulli liccre ꝑtẽ quidem debiti cecere.
p̃ccaniis acceptis.⁊ uenditiõe accõnũ
pabita. ꝑtem aũt conationis titulo
iuderi tranfferre: s si uoluerint p
uie debitum donare. ⁊ ꝑdonatio ẽ
accõnes tranfferre. ħ̃ nõ occulte. n
et ꝑartes clandenmas pecunias su¬
sciꝑe. pupuce aũt sumulatam doã¬
tione̾ celebrare. s undiq piam.

Expanded text:
. Anastasio divae memoriae principi iustissima constitutio conscripta est tam humanitatis quam benivolentiae plena, ut ne quis alienum subeat debitum cessione in eum facta et amplius consequatur tori, exceptis quibusdam casibus, qui specialiter illi sanctioni continentur. Sed cum hi, qui circa lites morantur, eandem piam dispositionem in sua natura remanere minime concesserunt, invenientes machinationem, ut partem quidem debiti venditionis titulo transferant in alium creditores, reliquam autem partem per coloratam cedant donationem, generaliter anastasiane constitutioni subvenientes sancimus nulli licere partem quidem debiti cedere pecuniis acceptis et venditione actionum habita, partem autem donationis titulo videri transferre, sed, si voluerit, pure totum debitum donare et per donationem actiones transferre, non o cculte nec per artes clandestinas pecunias suscipere, publice autem simulatam donationem celebrare, sed undique puram
Abbreviated transcription (Latin):
arbit nõ omiua negona. s plerat ⁊
ꝓpr̃s anmo faciti auena uõ negotia. ex¬
acto offitio geruntur nec quicquam in.
eoꝵ ac manistratioẽ neglectũ. ac d̾ciina:¬
tũm culia uacuum ẽ.¬

Expanded text:
arbiter non omnia negotia, sed pleraque ex proprio animo facit: aliena vero negotia exacto officio geruntur nec quicquam in eorum administratione neglectum ac declinatum culpa vacuum e
Abbreviated transcription (Latin):
tionem quidem omnis debiti facẽ ad sim¬
ulauerit. ⁊ uideatur et̃ tota donatio. aliqͥ
tu. ⁊ si hoc ad ebitore ꝑsoluatur. nulla
contra eum. ꝑ spiũm eius exd issimula¬
tadonatioe oriatur. molestia ⁊ iustum qͥd
suerat s oc remedium debitorib anas¬
tasianis tp̃ib inꝑtiri. ex quib ⁊̾ lexcuta ẽ :
quam homines astute lacerandam ẽẽ ex isti¬
mauerunt s ne uit̾antur in tanta tp̃ꝵ
tere. infuturis post p̃sentẽ legem casibus
hoc obẜuari censemus. ⁊ omne quod ccͣ
iegem a nastasianam excogitatum ẽ. noci

Expanded text:
tionem quidem omnis debiti facere adsimulaverit, ut videatur esse tota donatio, aliquid betur, et si hoc a debitore persolvatur, nulla contra eum vel substantiam eius ex dissimulata donatione oriatur molestia. Et iustum quidem fuerat hoc remedium debitoribus ab anastasianis temporibus impertiri, ex quibus etiam lex lata est, quam homines astute lacerandam esse existimaverunt. sed ne videamur in tanta tempotere, in futuris post praesentem legem casibus haec observari censemus, ut omne, quod contra legem anastasianam excogitatum est, ho
Abbreviated transcription (Latin):
ratione quia non id agitut ut ex ip̃õ mã¬
dato. s ꝑ mantutum exalio contractu
nascatur accõ. domino queri obugatio
emi te᷑ mandasti acte nũmos sub mi¬
nistrante pecullares sꝯ uiti sunti ẽpto¬
ri minime ub̾atio. ꝑ huiꝰmoĩ fc̾ni᷑ po¬
tuit ꝑuenire. nẽc tm̃ si tradita. net
manumissaes. ⁊̃ manduti d̾ancula.⁊ ẽp¬
tidep̃tio ꝑsequendo. tam contrarias acc̃
oi ex̃cere concetli platuit sane inuliꝰ
arbitrio relictum ẽt ntrum᷑ ne marici¬
pium. an p̃tium consequi uelit. Cimr¬

Expanded text:
ratione, quia non id agitur, ut ex ipso mandato, sed propter mandatum ex alio contractu nascatur actio, domino quaeri placuit emi te mandasti ac te nummos subnistrante peculiares soluti sunt, emptori minime liberatio per huiusmodi factum potuit pervenire. Nec tamen si tradita nec manumissa es, etiam mandati de ancilla et empti de pretio consequendo tam contrarias actiones ei exercere concedi placuit Sane in illius arbitrio relictum est, utrumne mancipretium consequi velit, cum
Abbreviated transcription (Latin):
G̾. Sixea ꝯ̃ quam suppucas fideuissor. se
nmant̾ator: int̾cessisti.⁊ n condẽpnat᷑
pisse ut eam possie. ⁊ añ souitione cõ¬
uenire: nalla iuris ratione: añquani sati
crediton ꝓea feceris eam ad so lutionem
iuguen certum ẽ. si deuissorem u̾o̾. seui
mandatore excẽptioẽ munitum. ⁊ ĩ iu

Expanded text:
a quam supplicas fideiussor seu mandator intercessisti et neque condemnatus pisse, ut eam possis et ante solutionem convenire, nulla iuris ratione, antequam satis creditori pro ea feceris, eam ad solutionem urgueri certum est. Fideiussorem vero seu mandatorem exceptione munitum et iniu
Abbreviated transcription (Latin):
c̃. cum ꝓponas te p̃dium. ꝯũctodo¬
min̾o cum patruo tuo conp̃asse: inpos¬
sessionẽq tant: quam ip̃m inductum
iuris ratio efficit. ut cominũ sunoi.¬
ad utrumq ꝑtineat. sane quia p̃ti¬
umate solo nuneratum ẽ.⁊ solẽpni¬
b pensitationib cessante sotiosat̃¬

Expanded text:
. Cum proponas te praedium coniuncto dominio cum patruo tuo comparasse in possessionemque tam te quam ipsum inductum, iuris ratio efficit, ut dominium funrtineat. Sane quia pretium a te solo numeratum et sollemnibus pensitationibus cessante socio sat
Abbreviated transcription (Latin):
S. iymandatumtriproras. ac feti¬
cis equos tña recimia coraꝑatos. ł
ĩ solutum aprio erbitore tib̃ trat:¬
tos uni debis utruisq uoluntatt oeꝰ¬
oisti ad parendum placitis eoꝵs. man¬
dati uuuo conuentos. fices boã uegr.

Expanded text:
 mandatum tryphonis ac felicis equos tua pecunia comparatos vel in solutum a proprio debitore tibi traditos uni de his utriusque voluntate dedisti, ad parendum placitis eos mandati iudicio conventos bona fides urguet.
Abbreviated transcription (Latin):
toie soluente quam reb ꝓnuãta pecu¬
nia consentiente cret itore datis. toui
comꝑatam obugationẽ.
S̾ nquisitio ui̾tatis toui nõ potuit
quod cyrograpra que fecerat ꝓcuxato.
tuns recepta tibiq restituta abipi hr̃oᷤ
ꝓponas. cum subscriptiõẽ ꝓcuratoris
significante quot nichil creditorib
d̾batur cum nichil ꝓhib̾at creditõ¬

Expanded text:
tore solvente quam rebus pro numerata pecunia consentiente creditore datis tolli comparatam obligationem.Inquisitio veritatis tolli non potuit, quod chirographa, quae fecerat procurator tuus, recepta tibique restituta ab ipsius herede proponas cum subscriptione procuratoris significante, quod nihil creditoribus debeatur, cum nihil prohibeat et credito
Abbreviated transcription (Latin):
mancipio restituerdo pactitenor ẜ ua
suturt nũatiõnis suscepisse it quod
instrum̃to continetur scripsrai. anac¬
ecpta minore quan̾titate tñ quantũ
iectio ꝓbat. inscriptura conferri pia¬
cuit. nam suꝑiore casu residu petitio
debiti manz integra. posteriort uoͣꝯ
sensutransactionis sinitis start ꝯuñ.
ne sit cyrographũ ur̃a soiitionem
semeidebiti cã st̃ã eiqui ex igñdi po

Expanded text:
mancipio restituendo pacti tenor servfuturae numerationis suscepisse te quod instrumento continetur scripsisti, an accepta minore quantitate tantum quantum lectio probat in scriptura conferri placuit. nam superiori quidem casu residui petitio debiti manet integra, posteriori vero consensu transactionis finitis stare convenne sit chirographum, vestrum solutionem semel debiti factam ei, qui exigendi po
Abbreviated transcription (Latin):
pctimiis quam debitis rccipientis p̃po¬
sito. in hoc quod susceꝑas. eius dñe ꝑ
ip̃m fecisti sat̃. instrum̃tũ mane soui¬
ticẽ celebrata nichil tibi noct̃ pt̃. ałi
enim sosentes ẜuo d̾actõe̾ domini ułu

Expanded text:
is dandis quam debitis recipiendis praeposito, in hoc quod susceperas eius dominae per ipsum fecisti satis, instrumentum inane solutione celebrata nihil tibi nocere potest. aliter enim solventes servo de actione domi
Abbreviated transcription (Latin):
orꝑi. Q xor tua si mortuo patre tuo cui
dotẽ numerauerat. cumhr̃s ei extit̾is ad¬
pucͥmatrimonio tuo fuit. familie kĩtis¬
cumte acconẽ ad exequendam doteor
ẜ uiris pridem placitum aduersus cobr̃¬
destuos nactuies. eamq retines ⁊ si p̾ea
dum tibi nuita ẽ decessit.

Expanded text:
. Uxor tua si mortuo patre tuo, cui dotem numeraverat, cum heres ei extiteris, adhuc in matrimonio tuo fuit, familiae erciscundae actionem ad exsequendam dotem secundum iuris pridem placitum adversus coheredes tuos nactus es eamque retines, etiam si postea, dum tibi nupta est, decessit.
Abbreviated transcription (Latin):
nii ꝓ anno numcrando.⁊ aluis aliã sẽtẽ¬
tiam eligñtib nob̾ placuit ita cãmdi¬
rimere. ut quia iã ꝑlegẽ latam. anob
ꝓspectum ẽ. nc ẜuitutes ꝑ biennium
tus ammittant .xx. annoꝵ desidia. ꝗ
enim int̾a longo ꝓuxop spatio suũ us
minime consetutus ẽ sera penitenti

Expanded text:
quennii pro anno numerando, aliis aliam sententiam eligentibus, nobis placuit ita causam dirimere, ut, quia iam per legem latam a nobis prospectum est, ne servitutes per biennium tus amittat viginti annorum desidia. Qui enim in tam longo prolixoque spatio suum ius minime consecutus est, ser
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑi Contra negantẽ. ex legt aquili¬
a sidãpiiũ ꝑ iniuriam dedisse ꝓb̾tur
dupli ꝓcedit condẽpn̾atio.
qͥ. Depccorib tnis q̃ ꝑ in uiriam in clu¬
sa fame necata sunt. ł in t̾̃fecta. iegis a¬
tendis exsententia legis aquiue agrͣ¬

Expanded text:
 Contra negantem ex lege Aquilia, si damnum per iniuriam dedisse probetur, dupli procedit condemnatio.. De pecoribus tuis, quae per iniuriam inclusa fame necata sunt vel interfecta, legis Atendis, ex sententia legis Aquiliae ag
Abbreviated transcription (Latin):
mp. Sicut usumsnuctum qui nõ utẽto
ĩmobilib ł se mouentib ceminnetut᷑
non passĩ sumus huiꝰmoĩ sustinere cõp̃e¬
rum dedimus spatium. ita ⁊ incet̾is ẜ uitu¬
tib obtinendum eẽ censuimus ut o m̃s
ẜuitutes non utendo amntantur non
biennio. quia tñ m̾o soli reb adnexe s̃.
ꝯ̃ absentes ut sit in om̃ib buiꝰmoĩ reb
cã similis differentiis expiosis
¶ Cum caus questio ilibris sabiniani
uertebatur quidam enim pactus ẽ. cum
tendo a mittitur. ⁊ quidam putauerũt

Expanded text:
ctum, qui non utendo in mobilibus vel se moventibus deminuebatur, non passi sumus huiusmodi sustinere compenrum dedimus spatium, ita et in ceteris servitutibus obtinendum esse censuimus, ut omnes servitutes non utendo amittantur non biennio, quia tantummodo soli rebus adnexae sunt,  absentes, ut sit in omnibus huiusmodi rebus causa similis differentiis explosis Cum talis quaestio in libris sabinianis vertebatur: quidam etenim pactus est cum tendo amittitur , et quidam putaverunt
Abbreviated transcription (Latin):
mpr. aAituis quidẽ ediffitia tollere si do¬
mus pͦuitutẽ nõ debat oominus eius mi¬
nime ꝓbib̾tur. inpariett uõ tuo si fenc¬
stram uilianus uił c lam fecisse conĩu¬
catur sũptib suis opus tollere. ⁊ integrũ
parictẽ irstituere conpellitur.¬

Expanded text:
. Altius quidem aedificia tollere, si domus servitutem non debeat, dominus eius minime prohibetur. In pariete vero tuo si fenestram iulianus vi vel clam fecisse convincatur, sumptibus suis opus tollere et integrum parietem restituere compellitur
Abbreviated transcription (Latin):
eum qui edisfitium contia uetem fõmã
extrux̃ ut luminib tuis osficer compx¬
itir tibi exitimas more solito ex̃çere ñ
ꝓlibͥn. Is qui uidexerit longi tp̃is ꝯ sũc¬
tudine: uicẽ ẜuitũtis optine̾ scir. o odo
siis quipulsatur. nec ui n et clam. nec ũ¬
d̾.Si aquam ꝑ possessione̾ martialis
co sciente d̾u̾yisti ẜ uituit̃ exemplo itrũ
imobilium tp̃i qsisti. quod siañ it spati¬
um eius usus tid̃ int̃dict᷑usẽ. frustra sũ¬
ptus in eait fcõs pͣri tibi postulas. cũ ĩ
aucna possesione opii factidoimniumaent¬

Expanded text:
eum, qui aedificium contra veterem formam extruxit, ut luminibus tuis officeret, competere tibi existimas, more solito exercere non prohiberis. Is, qui iudex erit, longi temporis consuetudinem vicem servitutis obtinere sciet, modo si is qui pulsatur nec vi nec clam nec prSi aquam per possessionem martialis eo sciente duxisti, servitutem exemplo rerum mobilium tempore quaesiisti. Quod si ante id spatium eius usus tibi interdictus est, frustra sumptus in ea re factos praestari tibi postulas, cum in aliena possessione op
Abbreviated transcription (Latin):
it ẜ manumissione pt̃ adruc remanẽ. et
iõ sanctimus mbuiusmoĩ casib n si ser¬
uus e fuius familias in p̃fatos casus incid̾¬
nt in t̾rumpi patri. ł domino. usum fruc¬
tum qui ꝑcos ad qu̾isitus ẽ. s manerd in¬
tactum ¶neq si pat̾ capitis diminutioe
magnã. r metliam passus ẽ. ł morte ab hx
uice suerit exemptus usumfructum put.
aput cum eum remane: ⁊ pꝰ patris calami¬

Expanded text:
umissione potest adhuc remanere. Et ideo sancimus in huiusmodi casibus neque, si servus vel filius familias in praefatos casus inciderit, interrumpi patri vel domino usum fructum qui per eos adquisitus est, sed manere intactum, neque, si pater capitis deminutionem magnam vel mediam passus fuerit vel morte ab hac luce fuerit exemptus, usum fructum perire, apud eum remanere et post patris calami
Abbreviated transcription (Latin):
cerint que ẜuitatẽ constituunt tuen eñ
pla cita int̾contrahentes delr̃. quare non
ignoyrabis si priores possessores aquã dui
y p̃dia ꝓbibeit uire nõ potuerintt. cum
emptores eadem predia posse:¬
d̾. Nquam que ialicn̾o loco oritur sine
uoisintate uoluntate eius ad que̾ usus
eiusdem aque ꝓtin⁊ p̃tons edictum nõ ꝑ¬
mittit ducere:¬

Expanded text:
erint, quae servitutem constituunt: tueri enim placita inter contrahentes debent. Quare non ignorabis, si priores possessores aquam duci per praedia prohibere iure non potuerunt, cum emptores eadem praedia posse. Aquam, quae in alieno loco oritur, sine voluntate eius, ad quem usus eiusdem aquae pertinet, praetoris edictum non permittit ducere
Abbreviated transcription (Latin):
oyr. P resẽs ꝓuintiȩ usu aqͥ qua exfon¬
tt iuris tii ꝓfiuiere alegas. contra consuctu¬
dinis formam carere te nõ ꝑmitti.cũ sit
durum.⁊ crudelitati ꝓximum extuis p̃duis
agm̃ aq̃ ortum. s icientib agris tuis ad ali¬
oꝵ usum uicinoꝵ inuiria ꝓpagani.

Expanded text:
. Praeses provinciae usu aqua, quam ex fonte iuris tui profluere adlegas, contra statutam consuetudinis formam carere te non permittet, cum sit durum et crudelitati proximum ex tuis praediis aquae agmen ortum sitientibus agris tuis ad aliorum usum vicinorum iniuria propagari.
Abbreviated transcription (Latin):
tates ainmittere quod semei poscasumẽ nisi
taui exceptio ususractuano oponatur. que ⁊̃
si dominium iundicabat. potat eum p̃sẽtę
ł absentẽ exdudere s nec ꝑomnẽ capiti
diminutionẽ ħ uunsmo ĩ detrim̃tum ĩmi¬
nere nr̃is patimur subicttis. et enimsi fuiꝰ
famiuas suent is qui usum fructum h̃ fo¬
te excastrensi petulio ubi nec usus fructus
adquiritur ci possessum ꝑemancipatio ue
cunc eum tñmõ desine̾ cum usufructua¬
suba expirart: nni pdicte exceptionis uigõ
reclamauĩt excepta uibelc tali capitis di¬
minutione que ł ub̾titẽ ł ciuitatt̃ roma¬
nam possit ad imẽ. Et tunc enim ususfr¬
uctus oniumio ereptus ad suam reuertat

Expanded text:
tates amittere quod semel possessum est, nisi talis exceptio usufructuario opponetur, quae, etiam si dominium vindicabat, poterat eum praesentem vel absentem excludere. Sed nec per omnem capitis deminutionem huiusmodi detrimentum imminere nostris patimur subiectis. Quare enim, si filius familias fuerit is qui usum fructum habet, forte ex castrensi peculio, ubi nec usus fructus adquiritur ei, possessum, per emancipationem tunc eum tantummodo desinere, cum usufructuaa expirare, nisi praedictae exceptionis vigor reclamaverit Excepta videlicet tali capitis deminutione, quae vel libertatem vel civitatem romanam possit adimere: et tunc enim usus fructus omnimodo ereptus ad suam revertatur
Abbreviated transcription (Latin):
rilegatario̾ ⁊ locationis licentiam. ꝗde
nun distat. suic ip̃e legatarius mareat.
siu alii cecat ut merceee accipiat. ⁊ mł¬
comag̃ sibabitationis usum fructũ reliq̃ĩt
cũ ⁊ nunic subtiltati sat̃factum uit̾atur
⁊ nõe ususfractus adito. In tantum ⁊ n
ualere babitatione uolumus ut ñ ãn¬
cellat usum fructum. nec domiriũ haĩ¬
tationis speit legatarins nisi spenalit cui¬
dentissimis ꝓlutionib ip̃e legatarius pꝰ¬
sit ostendere. ⁊ dñium euns domus fue

Expanded text:
re legatario etiam locationis licentiam. Quid enim distat, sive ipse legatarius maneat sive alii cedat, ut mercedem accipiat Et multo magis, si habitationis usum fructum reliquerit, cum et nimiae subtilitati satisfactum videatur etiam nomine usus fructus addito. In tantum etenim valere habitationem volumus, ut non antecellat usum fructum nec dominium habitationis speret legatarius, nisi specialiter evidentissimis probationibus ipse legatarius pos
Abbreviated transcription (Latin):
uqnẽ ꝑuenit ap̃eum remancat. an tot̾
tollatur ł exꝑte diminuatur. exꝑte aũ
tres sententie uertebantur. una que bi¬
cebat ex particulan a licnatiõe ẜui totũ
usumfructum duminiu. alia in tantuo
usum fructum dimirui inquantum ⁊ s¬
ap̃eum remanere. qui ante ẜuumi ĩsou¬
dum bab̾lut. ⁊ innouissimam sententiã
⁊ suminum auctorẽ uiris sciontie salui¬
um uilianũ eẽ in uenimus. nob̾ aũt ħ
decibentib placuit saluii uillani ad mit¬
ti sententiam. Et alioꝵ qui in eadẽ fue¬
runt opimone: quib humanins iusu
c̃. non infrptione̾ ususfructus stud iosu̾̃
eẽ: s magis retentionẽ. quatenus ⁊ siꝑ
atq incorruptus. Et quemadinod̾⁊ abi¬
nĩtio fixus ẽ. ita conẜuetur ex huꝰmoĩ caũ
nullo det̾ioratus m̃õ.¬

Expanded text:
nerit, apud eum remaneat an totus tollatur vel ex parte deminuatur, ex parte atres sententiae vertebantur, una, quae dicebat ex particulari alienatione servi totum usum fructum deminui, alia in tantum usum fructum deminui, in quantum et sapud eum remanere, qui ante servum in solidum habebat. Et in novissimam sententiam et summum auctorem iuris scientiae salvium iulianum esse invenimus Nobis autem haec decidentibus placuit salvii iuliani admitti sententiam et aliorum qui in eadem fuerunt opinione, quibus humanius visum est non interemptionem usus fructus studiosam esse, sed magis retentionem, quatenus, etsi atque incorruptus et, quemadmodum et ab initio fixus est, ita conservetur ex huiusmodi casu nullo deterioratus mo
Abbreviated transcription (Latin):
et̃ respuendũ existimauint. tales alter¬
cauones detitentes censemus. ⁊ l uiꝰmodi
legatũ furtiuũ eẽ: ⁊ tale̾ usum fructum
expuare. quart enim iste ususfructus
sibi tałis uendicatp riuilegĩ . ⁊ gñali it¬
ẽptiõne ususfriictus. ip̃e solus excipiat᷑.
quod ex nulla induci rationalulisẽteti
legatum sãctientes. h uiꝰmoĩ paucissi¬
mis uerbis totam eoꝵ ambiguitatẽ o̾¬
leuimus.
s̃. Int antiquam prudentiã dissẽ¬
sio incrdit siꝑseruũ ususfructus oõ¬
mino fuerit ad quisitus.⁊ ex quib¬
tum casib. multicnim itb incit̾ unt mor¬
talib pan huiꝰm oĩ ẜui in alium ꝑuenciͣt¬

Expanded text:
existimaverunt: tales altercationes decidentes censemus et huiusmodi legatum firmum esse et talem usum fructum expirare. Quare enim iste usus fructus sibi tale vindicat privilegium, ut generali interemptione usus fructus ipse solus excipiatur? quod ex nulla induci rationabili sententlegatum sancientes huiusmodi paucissimis verbis totam eorum ambiguitatem delevimus.s . Inter antiquam prudentiam dissensio incidit, si per servum usus fructus domino fuerit adquisitus et ex quibusdam casibus  multi enim rebus incidunt mortalibuspars huiusmodi servi in alium
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ si usus frucnani. uitã eo re̾ucto u¬
mant̾ usũ fructũ apcũ. cum enĩ pos¬
sibile erat. us ad oc ip̃s uite ususfrue¬
cuarii. non ad suam m̃tẽ uenire
surentẽ ł conditionẽ inplen. hu¬
manissimũ ẽ ad uitãm coꝵ usu̾fruc¬
tum extendi. quẽad mod̾ ⁊ enĩ sid e¬
cesẜt ususfructuariut. añ conple¬
tam conbitione ł furo it sinitm
exting̾nur ususfructus. ita um̾añ ẽ

Expanded text:
quasi in usufructuarii vitam eo relicto manere usum fructum apud eum. Cum enim possibile erat usque ad omne vitae tempus usufructuarii non ad suam mentem venire furentem vel condicionem impleri, humanissimum est ad vitam eorum usum fructum extendi. Quemadmodum etenim, si decesserit usufructuarius ante completam condicionem vel furorem finitum, ext
Abbreviated transcription (Latin):
bertatis mam uĩt reuquid. finito usu
S̾nte anusũsrnctum soiuim mari¬
cus cuus in totẽ acceꝑit anꝓrietas ꝗdẽ
ĩdotĩdata sitiuerum pactum int̾̃cesit
ut moriente eo tibi ead̾e possĩo idẽt
nam usufructuariꝰ quid̾ ꝓrietatẽ pi¬

Expanded text:
bertatis matri vestrae reliquit, finito usu st, usum fructum solum maritus tuus in dotem acceperit, an proprietas quidem doti data sit, verum pactum intercessit, ut moriente eo tibi eadem possessio redderetur. Nam usufructuarius quid
Abbreviated transcription (Latin):
orpr. Si patr tuo nsus fuctus legatus.
desuncto eo nichil adte ꝑtint. cũ mer¬
ce eun cui fuerat legatus usuffrnct᷑. ł
alio m̾o̾ ad quisitus ad ꝓprietatẽ regͣoi ⁊¬
sufructu constituto consequẽs ẽ
ut san̾statio boniuiri arbitrio p̃b̾at᷑.
abeo ap̃que id commodum ꝑuenit. ꝙ
nullam lesione exusu ꝓ rictati adffeãt.
nec int̾e siue extestam̃to suic ex nolũ¬
cario contractu usus fructus cõsatutu ẽ.
ꝑ solz. u sufructuario aũt suꝑstite licz
dñs ꝓrictatis reb humanis eximatur
ius utendi fruendi non toilitur.

Expanded text:
. Si patri tuo usus fructus legatus est, defuncto eo nihil ad te pertinet, cum morte eius, cui fuerat legatus usus fructus vel alio modo adquisitus, ad proprietatem regredi su fructu constituto consequens est, ut satisdatio boni viri arbitrio praebeatur ab eo, apud quem id commodum pervenit, quod nullam laesionem ex usu proprietati adferat. Nec interest, sive ex testamento sive ex voluntario  solet. Usufructuario autem superstite licet dominus proprietatis rebus humanis eximatur , ius utendi fruendi non tollitur.
Abbreviated transcription (Latin):
cie: qui si eam postea quam dominus re¬
rum is ꝓ quo supplicas st̃ ẽ. auquit fuã¬
tam cogno uerit. non ignorat inqua¬
drupium manifesti. nec manifesti uõ
cupii actõc furti constituta cõdepnati¬
oẽ formare.
o̾.Ancille subtracte ꝑtus ap̃ture e¬
dicti. ꝑriꝰquam ad omino possiteantur
ti tenen conuenit accõne: qua ꝑꝑ furtiac¬
cõne: ⁊ cont ictice raduerus possidẽtem
penam coninẽs ait̾us electionẽ mini¬
me toili possit nĩ extra penã rei ꝑsecuti¬
oñe eẽ nulla iuris q̃stio ẽ. cum ⁊ hii qui
auena mancipia comꝑauer̃ si hãt cãm

Expanded text:
e, qui si eam, posteaquam dominus rerum is pro quo supplicas factus est , aliquid furatam cognoverit, non ignorat in quadruplum manifesti, nec manifesti vero dupli actione furti constituta condemnationem formare.Ancillae subtractae partus apud furem editi, priusquam a domino possideantur, ti teneri convenit actione. Quapropter furti actione et condictione vel adversus possidentem poenam continens alterius electione minime tolli possit. Nam extra poenam rei persecutionem esse nulla iuris quaestio est, cum etiam hi qui aliena mancipia comparaverunt, si hanc ca
Abbreviated transcription (Latin):
demc iuie e quobate ad uerarius ciuuis ex¬
igit ut rei quam apte fuisse fattario exb¬
lus uenditorem. nam atrinseunte ⁊ igͦto
emisse dicere non conuenit. uoienti e.¬
c̃ uitart auenam boni uiri suspitione̾¬
d̾. Auenum ẜ uum sine uoluntate¬
sciõs domini quisciẽi uendidit seud onaũ
ralio ño alienañ. nichii donino dimi¬
nueit p̃t. ⁊ si contract ł. ap̃ se tetinuerit
o̾.s iis cui tepetimiam ad m̃at᷑rẽtu¬
am ꝑferentam ded isse ꝓponis. ꝓua qͣn¬
titatt nũata renquã inmꝰ suos couert̃
fuitum fetiti
s̾ Etiam furti accõne tributoꝵ exac¬
tor tenetur si te nõ cessante itributona
eractic̃ẽ sciens quod nidei oebetur: ancillã
tui iuris abduxit aut uendidit. querẽ
faciti ut nec emptor usucap. uendicatioꝙ
tibi ip̃i competit.
cipio. quamuis b reb humanis nõ obla¬
tum fuent exemptum. tam ad raptorẽ
quam ad furẽ ꝑitulum redumdabit. ⁊
ut̃q eoꝵ penalegitima cobercebitur.
nec ab emptore. pp̃ coherens uitium añ¬

Expanded text:
e est, quod a te adversarius tuus exigit, ut rei, quam apud te fuisse fatearis, exhibeas venditorem. Nam a transeunte etiam ignoto emisse dicere non convenit volenti evitare alienam boni viri suspicione. Alienum servum sine voluntate domini qui sciens vendidit seu donavit vel alio modo alienavit, nihil domino diminuere potest: et si contractet vel apud se detinuerit,o. Si is, cui te pecuniam ad matrem tuam perferendam dedisse proponis, parva quantitate numerata reliquam in usus suos convertit, furtum fecit.  Etiam furti actione tributorum exactor tenetur, si non cessante te in tributoria exactione sciens, quod nihil deberetur, ancillam tui iuris abduxit aut vendidit. Quae res facit, ut nec emptor usucaperet vindicatioque tibi ipsius competat cipio, quamvis hoc rebus humanis non oblatum fuerit exemptum, tam ad raptorem quam ad furem periculum redundabit et uterque eorum poena legitima coercebitur.erit, cum nec ab emptore propter cohaerens vitium, ant
Abbreviated transcription (Latin):
ect̾oiq ubos contumaces qui parentes
a cerbitate cõuitii. ł cuiꝰtumq atro¬
cis imurie dolore pulsassĩ. loges emã¬
cipaticẽ rescissa dampno lib̾alitatis ĩ¬
m̃ite inuictare uoluerunt d eƿost
si ambo parentes incuutatẽ nrãm ie¬
dissĩ. quam quã uire ꝓprio post umi¬
numi nr̃e nõ possi t. que capta nõ
ẽ tm̃ parentum restitutio i⁊dr patri fai¬
am. quicum ab hostib int̾rectus sit. ⁊¬
matris dum taxat conuitionẽ que
setum fuiam dux̃ uidetur nẽcessario
secuta. nam fictio legiscornelie que
iegntimos ap̃ hostes oefuncto cõstitu¬
it hr̃tes. ad eamque ulit suscepta ẽ. ñ¬

Expanded text:
que liberos contumaces, qui parentes vel acerbitate convicii vel cuiuscumque atrocis iniuriae dolore pulsassent, leges emancipatione rescissa damno libertatis immeritae multare voluerunt. D. XV k. si ambo parentes in civitatem nostram redissent. Quamquam enim iure proprio postliminium habere non possit quae capta non est, tamen parentum restitutio reddet patri filiam Qui cum ab hostibus interemptus sit, matris dumtaxat condicionem, quae secum filiam duxit, videtur necessario secuta. Nam fictio legis Corneliae, quae legitimos apud hostes defuncto constituit heredes, ad eam quae illic suscepta est n
Abbreviated transcription (Latin):
d̾.S i dominium eius possessionisq̃
cum pignoridataeẽt ad ebitrice do¬
mina ad te tram latum ẽ: eam ꝙ pos¬
tea creo itor łeuis hr̃ces detinere ceꝑ¬
curanter ut fructuum ded uctara¬
tioe̾ residuoq att oblato si fueritsat¬
factum ea possessio tibi rdatim:¬
tiationib conuemiendi sunt. Igit̾
siconuenti cebito sat nõ feterint. ꝑ¬
seqarnti tibi pignora seu y potbetas
quas instrum̃to spetiair comp̃ex̃sã
cẽ dicis. competentib actõnib rec¬

Expanded text:
Si dominium eius possessionis, quae cum pignori data esset, a debitrice donatu ad te translatum est, eamque postea creditor vel eius heredes detinere coepcurante, ut, fructuum deducta ratione residuoque a te oblato si fuerit satisfactum, ea possessio tibi reddattiationibus conveniendi sunt. Igitur si conventi debito satis non fecerint, persequenti tibi pignora seu hypothecas, quas instrumento specialiter comprehensas esse dicis, competentibus actionibus rec