comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ qr hoc subtalib aut int̾ tales.
aut in eo loco incepit. illũ stultũ
nimis imprudentẽq multimodis
uersutiis arguere ñ cessat. Ut dũ
illi ꝑsuadet incepto dei beneficio in¬
gratum existere: uisto uidicio nec
ad meliora ꝓficiat. nec quod accepit
teneat. aut in eo inutilit̾ ꝑsistat.
Quippe dũ incessant̃ laboriosis co¬
gitationib de mutando. aut si
mutari non ualet saltẽ de impro¬
bando iitio medicat᷑: nunqͣ ad
finẽ ꝑfectionis tendere conatur.
Nam qm̃ illi fundamencũ quod
posuit displicet: nullatenꝰ illi
struct᷑am bonȩ uicȩ suꝑedificare
libet. Unde fit ut quẽ ad modũ
arbuscula si sepe tnͣsplantet᷑. auc
nuꝑ plantata in eodẽ loco cre¬
bra conuulsione inqͥetet᷑. neqͣꝙͣ
racdicare ualens ariditatẽ cito at¬
trahit: nec ad aliqmͣ fructus fer¬
tilitatẽ ꝓuenit: sic infelix mo¬
nachꝰ si sepiꝰ de loco ad locum pro¬
pͥo appetitu mutat᷑. aut inuno

Expanded text:
tamen quia hoc sub talibus aut inter tales, tamen quia hoc sub talibus aut inter tales, aut in eo loco incoepit, illum stultum nimis imprudentemque multimodis versutiis arguere non cessat, ut, dum illi persuadet incepto Dei beneficio ingratum existere, justo judicio nec ad meliora proficiat, nec quod accepit teneat, aut in eo inutiliter persistat. Quippe dum incessanter laboriosis cogitationibus de mutando loco, aut si mutari non valet, saltem de improbando initio meditatur, nunquam ad finem perfectionis tendere conatur. Nam, quoniam illi fundamentum quod posuit, displicet, nullatenus illi structuram bonae vitae superaedificare libet. Unde fit ut, quemadmodum arbuscula, si saepe transplantetur aut nuper plantata in eodem loco crebra convulsione inquietetur, nequaquam radicare valens, ariditatem cito attrahit, nec ad aliquam fructus fertilitatem pervenit: sic infelix monachus, si saepius de loco ad locum proprio appetitu mutatur, aut in uno
Abbreviated transcription (Latin):
tam sub uno ei qui miserat amico
remisit. hoc ab eo ⁊ ab aliis qͥ libel¬
lum illũ hab̾e dignant᷑ petitum
gotio suo querentib ꝓ ratione res¬
pondens. Et qͥdẽ de iis quȩ diuerse
causȩ scͥbi cogebant. mentionẽ fac̾e
suꝑsecdemꝰ. Quid aũ consilii cuidã
lanzoni nouit̃ apud cliniacũ facto
monacho ꝑunã mandauerit: huic
oꝑi inserere curaui. quatinꝰ in hac
una cognoscat᷑ qͥd de aliis ꝑpenda¬
tur. Scribit itaq int̾ alia sic. Ingͦs
hostis uiolentia ÷ ꝓpellenda. sed ⁊
quasi consulentis astutia cauen¬
da. Sepe nanq dũtironẽ xp̃i uul¬
nere malȩ uoluntatis aꝑte mali¬
uolus non ualet ꝑimere: sicientẽ
eum poculo uenenose rationis
maliuole callidꝰ tẽptat extingue¬
re. llam cũ monachũ neqͥt obruere
uitȩ qmͣ ꝓfessus est odio: nicitur
eũ conuersationis inqͣ est subru¬
ere fastidio. Et licet illi monachicũ
ꝓpositum tenendũ quasi concedat:

Expanded text:
tam sub uno ei qui miserat amico tam sub uno ei qui miserat amico remisit. Hoc ab eo et ab aliis, qui libellum illum habere dignantur petitum gotio suo quaerentibus, pro ratione respondens. Et quidem de his quae diversae causae scribi cogebant, mentionem facere supersedemus. Quid autem consilii cuidam Lanzoni, noviter apud Cluniacum facto monacho, per unam mandaverit, huic operi inserere curavi, quatenus in hac una cognoscatur quid de aliis perpendatur. Scripsit itaque inter alia sic: Ingreshostis violentia est propellenda, sed et quasi consulentis astutia cavenda. Saepe namque dum tironem Christi vulnere malae voluntatis aperte malevolus non valet perimereenenosae rationis malevole callidus tentat exstinguere. Nam, cum monachum nequit obruere vitae quam professus est odio, nititur eum conversationis, in qua est, subruere fastidio. Et licet illi monachicum propositum tenendum quasi concedat,
Abbreviated transcription (Latin):
iepꝑit. cera quȩ in ipsis erat hac
illac frustatim disꝑsa. Leuantur
stabulȩ. cera colligitur. ⁊ pariter
anselmo reportant᷑. Ad unat ipse
ceram. ⁊ licet iuix: scͥpturã recuꝑat.
Uerens autẽ nequa in curia penitꝰ
ꝑditũ eat: eam in nomine dñi ꝑ
amenȩ ibet tradi. Composuit
gͦ inde uolumen paruilũ. sed
sententiarũ ac subtilissime com¬
templationis pondere magnitm¬
qͦs ꝓslogion nominauit. Alloqͥt᷑¬
& enĩ in eo oꝑ e aut se ipsũ aut dm̃.¬
Quod opꝰ cũ in manꝰ cuiꝰdã uenisset.
iis inquadã ipsiꝰ oꝑis argumenta¬
tione non parũ offendisset ratus
est eandẽ argumentationẽ ratam
non esse. Que refellere gestiens: Ed
& illud fini eiꝰdẽ oꝑis scͥptũ appo¬
suit. Quod cũ sibi a qͦdã amico suo
transmissũ anselmꝰ considerasset:
giuisus ẽ. & rep̃hensori suo gr̃as a¬
gens. suã ad hoc responsionẽ edidit.
eamq libello sibi directo subscͥp¬

Expanded text:
reperit, cera quae in ipsis erat hac reperit, cera quae in ipsis erat hac illac frustatim dispersa. Levantur tabulae, cera colligitur, et pariter Anselmo repertantur; adunat ipse ceram, et, licet vix, scripturam recuperat. Veritus autem ne qua incuria penitus perditum eat, eam in nomine Domini pergameno jubet tradi. Composuit ergo inde volumen parvulum, sed sententiarum ac subtilissimae contemplationis pondere magnquem proslogion nominavit. Alloquitur enim in eo opere aut se ipsum aut DQuod opus, cum in manus cujusdam venisset, et is in quamdam ipsius operis argumentationem non parum offendisset, ratus  al., iratus est eamdem argumentationem ratam non esse: quam refellere gestiens, quo illud fini ejusdem operis scriptum apposuit. Quod cum sibi a quodam amico suo transmissum Anselmus considerasset, gavisus est; et reprehensori suo gratias agens, suam ad hoc responsionem edidit, eamque libello sibi directo subscrip
Abbreviated transcription (Latin):
canco illũ ipsa cogitatio magis ac
magis infestabat. Et ecce qͣdam
nocce int̾ noct᷑as uigilias dei gr̃a
illuxit in corde eiꝰ. ⁊ res patuit in¬
tellectui eiꝰ. immensoq gaudio &
iubilatione repleuit om̃ia intima
eiꝰ. Reputans gͦ apud se hoc ipsũi
aliis si sciretur. posse placere: liuo¬
re carens rẽ illico scͥpsit in tabulis.
easq solliciciꝰ custodiendas uniex
monasterii fr̾ibꝰ tradidit. Post di¬
es aliqͦt cabulas repetit a custode
Quȩrunt᷑ in loco ibi reposite fue¬
rant. nec inuemunt᷑. Reqͥrunt᷑
a fr̾ib ne forte aliqͥs eas accepit.
sed neqͥꝙͣ. Nec enĩ hucusq inuen¬
tus est. qui recognouerit se quic¬
qmͣ inde scuisse. Reparat ansel¬
muᷤ aliud de eadẽ matĩa dictamen
in aliis stabulis. ⁊ illas eidem sub
cautiori custodia tradit custodi
Ille insecretiori parte lectuli sui
tabulas reponit. & sequenci die
nil sinistri suspicatus easdẽ in
paiumento sparsas ante lectũ

Expanded text:
tanto illum cogitatio ipsa magis ac tanto illum cogitatio ipsa magis ac magis infestabat. Et ecce quadam nocte inter nocturnas vigilias, Dei gratia illuxit in corde ejus, et res patuit intellectui, immensoque gaudio et jubilatione replevit omnia intima ejus. Reputans ergo apud se hoc ipsum, et aliis si sciretur posse placere, livore carens, rem illico scripsit in tabulis, easque sollicitius custodiendas uni ex monasterii fratribus tradidit. Post dies aliquot, tabulas repetit a custode. Quaeruntur in loco ubi repositae fuerant, nec inveniuntur. Requiruntur a fratribus, ne forte aliquis eas acceperit, sed nequaquam. Nec enim huc usque inventus est, qui recognoverit se quidquam inde scivisse. Reparat Anselmus aliud de eadem materia dictamen in aliis tabulis, et illas eidem sub cautiori custodia tradit custodiendas. Ille in secretiore parte lectuli sui tabulas reponit, et sequenti die nil sinistri suspicatus, easdem in pavimento sparsas, ante lectum
Abbreviated transcription (Latin):
ac tacita omi auctoritate diuine
scͥpt᷑ȩ qͥd sit ds̃ sola ratione querit
iinuenit. ⁊ qͦd uera fides de do sen¬
tit. inuincibili ratione sic nec a¬
hec incidit sibi inmentẽ inue¬
stigare utrũ uno solo. ⁊ b̾ui argu¬
mento ꝓbari posset id qͦd dedeo eͤ¬
ditur ⁊i p̃dicatur. uidelicet qͦd sit
ȩternꝰ. incõmutabilis. om̃ps. ubi¬
q totꝰ. in cõphensibilis. ustus. piꝰ
misericors. uerax. ueritas. boni¬
hȩc omia in ipso uuũ sint Quȩ res
sicut ipse referebat. magnã sibi pe¬
ꝑit difficultatẽ. Nam hȩc cogitatio
partĩ illi cybũ. potum.⁊ sõnum tal¬
lebat. partim. ⁊ quod magis eum
grauabat intentionẽ eiꝰ qua ma¬
tutinis & alii seruitio deuinten¬
dere debebat ꝑturbabat. Qd ipse
animaduertens. nec adhuc qͦd quȩ¬
rebat ad plenũ caꝑe ualens: rat
est hꝰmodi cogitatacionẽ diaboli
esse temptationẽ. nisusq est eam
ꝓcul repellere asua intentione.
Uerum qnͣto plus in hoc desudabat

Expanded text:
ac tacita omni auctoritate divine ac tacita omni auctoritate divine scripture, quod Deus sit, sola ratione querit et invenit, et quod vera fides de Deo sentit, invincibili ratione sic nec ahaec incidit sibi in mentem invetigare utrum uno solo et brevi argumento probari posset id quod de Deo creditur et praedicatur: videlicet quod sit aeternus, incommutabilis, omnipotens, ubique totus, incomprehensibilis, justus, pius, misericors, verax, veritas, bonihaec omnia in ipso unum sint . Quae res, sicut ipse referebat, magnam sibi peperit difficultatem. Nam haec cogitatio partim illi cibum, potum et somnum tollebat, partim et quod magis eum gravabat, intentionem ejus qua matutinis et alii servitio Dei intendere debebat, perturbabat. Quod ipse animadvertens, nec adhuc quod quaerebat ad plenum capere valens, ratus est hujusmodi cogitationem, diaboli esse tentationem, nisusque est eam procul repellero a sua intentione. Verum quanto plus in hoc desudabat,
Abbreviated transcription (Latin):
Radet ille. fidẽ iis quȩ audiebat p̃¬
bere nuillatenꝰ ualens. Euestigio
aũ uerboꝵ anselmi duo ex hõibꝰ
uiri attulerunt sturionẽ unum
p̃gnͣdẽ. quẽ in ripa fluminis altye
dixerunt a pastorib suis inuentũ.
sibiq tnͣsmissum. Si spm̃ ꝓphetiȩ
in his uiro affuisse qͥs dubitat: ge¬
ste rei ueritas qͥ d tͣenendũ declarat.
His temporib scͥpsit tractatꝰ tres.
scilicet de ueritate. de lib̾tate arbi¬
trii. & de casu diaboli. Inqͥb satiͤ
patet ubi animũ fixerit. quã uis
ab eis quȩ alioꝵ. cura expetebat
talium rerum consideratione nul¬
lo se modo subtraxerit. Scͥpsit.⁊
quartũ. quẽ titulauit de gĩama¬
tico. In quo cũ discipło quẽ secũ
disputantẽ. introducit disputais.
ꝓponit. ⁊ soluit. tũ qͣlitates.i qͣlia
quomͦ fint discrete accipienda
exponit .⁊ instruit. fecit qͦq libel¬
lum unũ quẽ monologion appel
lauit. Solus enĩeͥo ⁊ secũ loqͥtur.

Expanded text:
Ridet ille, fidem his quae audiebat prRidet ille, fidem his quae audiebat praebere nullatenus valens. E vestigio autem verborum Anselmi duo ex hominibus viri attulerunt sturionem unum praegrandem: quem in ripa fluminis Altijae dixerunt a pastoribus suis inventum, sibique transmissum. Si spiritum prophetiae in his viro adfuisse quis dubitat, gestae rei veritas quid sit, tenendum declarat. 25. His temporibus scripsit tractatus tres, scilicet De veritate, De libertate arbitrii, et De casu diaboli; in quibus satis patet ubi animum fixerit, quamvis ab eis quae aliorum cura expetebat talium rerum consideratione nullo se modo subtraxerit. Scripsit et quartum quem intitulavit De grammatico. In quo cum discipulo quem secum disputantem introducit, disputans proponit et solvit, tum qualitates et qualia, quomodo sint discrete accipienda exponit et instruit. Fecit quoque libellum unum quem Mlavit; solus enim in eo et secum loquitur,
Abbreviated transcription (Latin):
ci morat᷑. ridendũ potiꝰ qmͣ actẽꝑ¬
tandũ qͦd dicebat fore ꝓnuncians.
Tandẽ cam̃ a fr̾e coactꝰ contra spem
rece iecit. ⁊ ilico truct̃a insolite
magnitudinis cũ alio qͥdã piscicło
cȩꝑit. Territꝰ piscator ad factũ. ⁊ ob¬
stupefactũs: asseruit se iam ꝑ iuginti
annos recessus aquȩ illiꝰ rimasse. et
nunquã huiꝰmodi tructã in ea reꝑi¬
re potusse. Parata gͥ & uiro apposi¬
ta: iuxta uerbũ eiꝰ sibi ⁊ suis copiose
suffecit. ⁊ suꝑabuncdauit. Alia uice
uir qͥdã walterꝰ noie cognomineti¬
rellus eundẽ hominẽ ꝑtrã suã cnͣ¬
seuntẽ detinuit. nolens eũ ase ĩ¬
pransũ dimittere. Uerũ cũ ipse
depenuria pisciũ conquereretur.
⁊ quod tanto uiro ac monachis eiꝰ
nͥ irilia quedã non haberetꝰ appone¬
rent᷑: alludens dixit ei anselmus.
Sturio inꝰ entibi defert᷑. & animꝰ
tuus de deliciarũ inopia q̃ritur:

Expanded text:
ti moratur, ridendum potius quam attenti moratur, ridendum potius quam attentandum quod dicebat fore, praenuntians. Tandem tamen a fratre coactus, contra spem rete jecit, et illico tructam insolitae magnitudinis cum alio quodam pisciculo cepit. Tertius piscator ad factum et obstupefactus, asseruit se jam per viginti annos recessus aquae illius rimasse, et nunquam hujusmodi tructam in ea reperire potuisse. Parata igitur et viro apposita, juxta verbum ejus sibi et suis copiose suffecit et superabundavit. 24. Alia vice, vir quidam Walterus nomine, cognomine Tirellus, eumdem hominem per terram suam transeuntem detinuit, nolens eum a se impransum dimittere. Verum cum ipse de penuria piscium conquereretur, t quod tanto viro ac monachis ejus, nisi vilia quaedam non haberet quae apponerentur, alludens dixit ei Anselmus: Sturio unus en tibi defertur, et animus tuus de deliciarum inopia queritur?
Abbreviated transcription (Latin):
minẽ incapitulo repꝑit. sed globũ
ignis quẽ reliquerat non inuenit.
alio qͦdam cẽpore eidẽ ansclmo mã¬
datum ab uno de pͥncipibꝰ norman¬
niȩ est qͣtinꝰ ad se mangliam transi¬
mutui colloqͥi inuesꝑam declmabat.
ipͥncipẽ de hospitando anselmo nul¬
la cura detinebat. Quod uͥ anselmo
ti autẽ. & quo diuertent incertũ
habenti.b eccus enim longe aberat:
occurrit unꝰ de monachis becci.
nolens illucͥ re quo eum sciebat
pͥncipis colloqͥo detineri. Int̾rogat
gͥ illum anselmꝰ qͦ cendat. ac dem¬
de. qͥd consilii de suo hospitio ferat
Respondit. Iqͥdẽ pat̃ hospitiũ qͣle¬
nichil habemꝰ. At ille subridens: bo¬
ne uir ait ne timeas. Immo citꝰ p̃
statim inuenies piscẽ qͥ sufficiet oĩ¬
b nobis. Ille accepto mandato p̃¬
uolat. accitoq piscatori qͥd ansel¬
mꝰ uisserit intimat. ac uelociꝰ rete
influuiũ iaccet. iubet. oitat᷑ .i ob¬
secrat. Admiratꝰ ille. parere peten¬

Expanded text:
minem in capitulo reperit, sed globum minem in capitulo reperit, sed globum ignis quem reliquerat, non invenit. 23. Alio quodam tempore eidem Anselmo mandatum ab uno de principibus Northmanniae est, quatenus ad se in Angliam transimutui colloquii in vesperam declinabat, et principem de hospitando Anselmo nulla cura detinebat. Quod ubi Anselmo ti autem, et quo diverteret incertum habenti Beccus enim longe aberat occurrit unus de monachis Becci, volens illuc ire, quo eum sciebat principis colloquio detineri. Interrogat ergo eum Anselmus quo tendat, ac deinde quid consilii de suo hospitio ferat. Respondit: Et quidem, Pater, hospitium qualenihil habemus. At ille subridens: Bone vir, ait, ne timeas, imo citus  astatim invenies piscem qui sufficiet omnibus nobis. Ille accepto mandato praevolat, accitoque piscatori, quid Anselmus jusserit, intimat, ac ut velocius rete in fluvium jactet, jubet, hortatur et obsecrat. Admiratus ille, parere peten
Abbreviated transcription (Latin):
hodie formidabo. uenientibꝰ gͦ
iudicib quoꝵ int̃fuit causamt̃¬
minare: accesserunt ii qͥ me tur¬
bare moliti sunt. accessi et ego
calunniã de aduersariis moii
Itaq deo ad iuiuante & dunstano
cor ciꝰ inclinauit. Paterna dehinc
auctoritate a cunctis absolutũ:
dixit eũ hora qua fis ad nonã sur¬
gerent p̃senti uice decessurũ. Qt
surgentib : ipse ad t̾ram depositus
est. & illis cͥca ipsum sub uno col¬
lectisi defunctus est. Prefatus ricul¬
sus secretarii officio in ipso cȩnobio
sungebat᷑. Hic quadã nocte dũ tẽpꝰ
ihoram qua fr̃s ad uigilias excita¬
ret ꝑ claustrum iens obseruaret:
forte ante ostium capituli ꝑtransi¬
nit. Introspiciens uͦ: uidit anselmũ
moratione stantẽ. ingenti splen¬
dentis flãmȩ globo circũcinctum.
qmͣ orationi occupatum. Otior
icaq dormicorrũ ascendit. ad le¬
ccum anselmi nactit. sed eñ ibi ne¬
quaꝙͣ inuenit. Regressus igit᷑ ho¬

Expanded text:
hodie formidabo. Venientibus ergo hodie formidabo. Venientibus ergo judicibus, quorum interfuit causam terminare, accesserunt ii qui me turbare moliti, accessi et ego calumniam de adversariis movi. Itaque, Deo adjuvante et Dunstanocor ejus inclinavit, paterna dehinc auctoritate a cunctis absolutum, dixit eum hora qua fratres ad nonam surgerent, praesenti vitae decessurum  alsurgentibus, ipse ad terram depositus est, et illis circa ipsum sub uno collectis defunctus est. 22. Praefatus Riculphus secretarii officio in ipso coenobio fungebatur. Hic quadam nocte dum tempus et horam qua fratres ad vigilias excitaret, per claustrum iens observaret, forte ante ostium capituli pertransivit; introspiciens vero, vidit Anselmum in oratione stantem, ingenti splendentis flammae globo circumcinctum. quam orationi occupatum. Ocius itaque dormitorium ascendit, ad lectum Anselmi vadit, sed eum ibi nequaquam invenit. Regressus igitur, ho
Abbreviated transcription (Latin):
ante affuisse. diuina sacramenta
celebrasse. ⁊ nec dũ cõmumonis
antiphona decantata recessisse.
atq ut illũ expectarent qui ad
requiẽ illiꝰ decumbebat p̃cepisse.
Cogitabam itaq ne forte ego ille
essem. Cũq hoc in animo uolue¬
rem: consurgentes uiri illi appre¬
hensum me statuerunt inmedio
sui. alterutris uocib sese cohor¬
ceintes. Eia fr̃s missas t̾minemꝰ.
qm̃ is ad est cuius grã ista dilatio
facta est. Ceꝑunt itaq dulcissimi
ac modulatissimis uocibus psal¬
lere. & me adorganirandũ quod
psallebant inuitare. Dico autẽ
uobis amicis meis. ne t̾reamini
abiis qui uos ꝑsequunt᷑. Ad qͣs
uoces exꝑretus: confestim ad se¬
pulchrum scĩ cucurri. medium
illud utrisq brachiis amplexatꝰ
sum. uociferans ac nunia cordis
gustiis laboranti. ⁊ grãm tuihu¬
militer postulanti. Uere sc̃s dĩ
es. & quodcunq uis abillo m¬
petrare potes. Iam securus uidi¬
ces adibo. nec minas cuiuspiam

Expanded text:
ante adfuisse, divina sacramenta ante adfuisse, divina sacramenta celebrasse, et necdum communionis antiphona decantata recessisse, atque ut illum expectaret qui ad requiem illius decumbebat praecepisse. Cogitabam itaque ne forte ego ille essem. Cumque hoc in animo volverem, consurgentes viri illi apprehensum me statuerunt in medio sui, alterutris vocibus sese cohortantes: Eia, fratres, missas terminemus, quoniam is adest, cujus gratia ista dilatio facta est. Coeperunt itaque dulcissimis ac modulatissimis vocibus psallere, et me ad organizandum quod psallebant invitare. Dico autem vobis amicis meis, ne terreamini ab his qui vos persequuntur. Ad quas voces experrectus confestim, ad sepulcrum sancti cucurri, medium illud utrisque brachiis amplexatus sum, vociferans ac nimia cordis gustiis laboranti, et gratiam tui humiliter postulanti. Vere sanctus Dei es, et quodcunque vis ab illo impetrare potes. Jam securus judices adibo, nec minas cujuspiam
Abbreviated transcription (Latin):
domũ uidere. cuiꝰ magnitudo mi¬
rabilis. pulchritudo inestimabilit.
adquã nemo nisi ꝑ quandã aqͣr̃
colluuionẽ poterat transire. Ue¬
rũ ista transeuntib lex erat: ut
qnͣto magis adintroitum domus
appropinquarent: tanto minus
easo ẽ sentirent aquas. Transibã
ego cũ transeuntib. ac rarescen¬
tibus aquis adult̃ĩora alueilit¬
tora ꝑueniebam. Mox Iidomum
ingrediens: uidebam cotã illã ma-¬
iori quã solari claritate fulgentẽ.
cȩtũ quasi scõꝵ in effabili quadã
suauitate lȩtantiũ circũsedentẽ.
& quandã decoris subtilitatẽ. qͤ
modo cristalli ꝑuideri posset ocu¬
lis intuentiũ precendentẽ. Consi¬
derabam diligentiꝰ uolens depre¬
hendere unde camimmense lu¬
cis claritas choruscaret. & uide¬
batur mͥ quod ñ aliunde quã de
corporib scõꝵ idem splendor exi¬
ret. In troganti autẽ mͥ quȩ hec
essent: ed octũ est hunc esse clerũ
magni dunstani. illum uͦ paulo

Expanded text:
domum videre, cujus magnitudo midomum videre, cujus magnitudo mirabilis, pulchritudo inaestimabilis, ad quam nemo nisi per quamdam aquarum colluvionem poterat transire. Verum ista transeuntibus lex erat, ut quanto magis ad introitum domus appropinquarent, tanto minus easdem sentirent aquas. Transibam ego cum transeuntibus, ac rarescentibus aquis ad ulteriora alvei littora perveniebam; moxque domum ingrediens, videbam totam illam majori quam solari claritate fulgentem, coetum quasi sanctorum ineffabili quadam suavitate laetantium circumsedentem; et quamdam decoris subtilitatem, quae modo crystalli pervideri posset oculis intuentium praetendentem. Considerabam diligentius, volens deprehendere, unde etiam immensae lucis claritas coruscaret, et videbatur mihi quod non aliunde quam de corporibus sanctorum idem splendor exiret. Interroganti autem mihi quae haec essent, edoctum est hunc esse clerum magni Dunstani, illum vero paulo
Abbreviated transcription (Latin):
unc adea quȩ meã ꝓpͥe attin¬
gunt ꝑsonã: ut minꝰ fortasse
sapiens transibo. ⁊ sic ori silenti¬
um ponam. manib quoq ociũ
indicam. Quodã tempore qͥdam
homines graui me odio infestabãt.
nec pͥus ab infestando quiescere
uolebant: quã magni̾imuriis
affectum grauiorib minarentur
asficiendũ. Eoꝵ uͦ qͥ agendȩ cau¬
sȩ nr̃e uidices dati fuerunt ita
one inflecti. neq ulla possent ra¬
tione moueri. Desꝑans gͦ de sub¬
uentione hominũ: soliꝰ dei acbe¬
ati istius aucilium duxi esse quȩ¬
rendum. Itaq nocturno tẽpore
soporatis omĩb: eiꝰ memoriã in
magna confidentia adii. ⁊ multitu¬
dinẽ miserationũ illiꝰ gemebundis
uocibꝰ ac lacͥmantibus ocłis pul¬
saui. Demde mente fessus. luctu
auxius recessi. secretum pecii. do¬
lorẽ cordis requie corporis ut in¬
terdum sit lenire desiderans. Nec¬
dum satis ad pausandũ composue¬
ram corpꝰ: dum animo cuncta ex¬
cedens uiderer mͥ inatrio templi

Expanded text:
unc ad ea quae meam proprie attingunt personam, ut minus fortasse sapiens, transibo, et sic ori silentium ponam, manibus quoque otium indicam. Quodam tempore quidam homines gravi me odio infestabant, nec prius ab infestando quiescere volebant, quam magnis injuriis affectum gravioribus minarentur afficiendum. Eorum vero qui agendae causae nostrae judices dati fuerunt ita one inflecti, neque ulla possent ratione moveri. Desperans ergo de subventione hominum, solius Dei ac beati istius auxilium duxi quaerendum esse. Itaque nocturno tempore soporatis omnibus, ejus memoriam in magna confidentia adii, et multitudinem miserationum illius gemebundis vocibus, ac lacrymabilibus oculis pulsavi. Demum mente fessus, luctu anxius recessi, secretum petii, dolorem cordis requie corporis, ut interdum fit, lenire desiderans. Necdum satis ad pausandum composueram corpus dum animo cuncta excedens, viderer mihi in atrio templi
Abbreviated transcription (Latin):
illos ꝑ uisionẽ a scõ dei fuisse ꝑt̃¬
ritos. ⁊ uix noctẽ illam transegisse
uiuos. ꝓpt̃ea quod prb̃r qͥdam a¬
spectu terribilis. qui ex figuratis
imaginibus dunstano uisus est
simillumis. grauib eos cruciatib
uerasset. duiq uexatos ardenti
rogo concremandos uolent̃ ꝑtra¬
xisset. Ita illi quã sponte nolue

Expanded text:
illos per visionem a sancto Dei fuisse perteillos per visionem a sancto Dei fuisse perterritos, et vix noctem illam transegisse vivos, propterea quod presbyter quidam aspectu terribilis, qui ex figuratis imaginibus Dunstano visus est simillimus, gravibus eos cruciatibus vexasset, diuque vexatos ardenti rogo concremandos violenter pertraxisset. Ita illi quam sponte nolue
Abbreviated transcription (Latin):
ideo eiitandi huiꝰ mali causa. ne¬
q ascõ recedere neq thecam eius
dimictere uoluerunt. Uocatisunt
itaq tam abbas qmͣ om̃s ii qͦrũ ur¬
t̃fuit uindictã donare. negauerũt.
nec mortẽ occisoꝵ sine uindicta
remittere uoluerunt. Quid ergo:
deductum est sacrum corpus. in¬
fecto negocio atq in oratorio be¬
atȩ iuirginis mariȩ collocatum.
Sumino autẽ diluculo. nobis ad¬
huc instiatis quiescentibus: irrii¬
pit in eccłiam abbas stipatus paren¬
tum caterius. postulat fr̃s celerius
ex citari. dicit se necessario illis lo¬
qui uelle. Qui cũ uenissent: aces¬
sit ad corpus scĩ. genua flexit.
atq in hȩe uerba lacrimabiliter
erupit. Peccauimꝰ inte scẽ dei. no¬
lentes tibi inconspectu popłi exhi¬
bere honorẽ obsequii. Ecce nunc
& inuiriã donamus. & dementis
nr̃ȩ obstinatione ueniam implo¬
ramus. Nos autẽ mirantes cã subi¬
tã rerũ mutationẽ: cognouimus

Expanded text:
ideo evitandi hujus mali causa neideo evitandi hujus mali causa neque a sancto recedere, neque thecam ejus dimittere voluerunt. Vocati sunt itaque tam abbas, quam omnes hi quorum interfuit vindictam donare: negaverunt, nec mortem occisorum sine vindicta remittere voluerunt. Quid ergo? deductum est sacrum corpus infecto negotio, atque in oratorio beatae virginis Mariae collocatum. Summo autem diluculo, nobis adhuc in stratis quiescentibus, irrupit in ecclesiam abbas stipatus parentum catervis, postulat fratres celerius excitari, dicit se necessario illis loqui velle. Qui cum venissent, accessit ad corpus sancti, genua flexit atque in haec verba lacrymabiliter erupit: Peccavimus in te, sancte Dei, nolentes tibi in conspectu populi exhibere honorem obsequii. Ecce nunc et injuriam donamus, et de mentis nostrae obstinatione veniam imploramus. Nos autem mirantes tam subitam rerum mutationem, cognovimus
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a ȩtate interra fuerunt scissi
mo acsapientissimo. Qui cũ si¬
damenta construende nouȩ ex¬
cłiȩ ponere uellet. neq hoc absq
translatione corpoꝵ infra ambitũ
eiꝰdẽ ȩccłiȩ quiescentiũ facere possec.
indixit ieuiniũ omĩ popło. quatinꝰ
scõꝵ uoluntas fieret. ut eoꝵ corpo¬
ra ad alia loca tranfferri deberent.
Die uero huic negotio constituto.
orante omi populo clero cereis et
aromatib omĩq genere gandioꝵ
occurrente: parauerunt se sacer¬
dotes. ut thecã sc̃i patris dunsta¬
ni absq contrectatione corporis
illiꝰ eterra leuarent. ⁊ ad locũ cũ
om̃i diligentia p̃paratum defer¬
rent. Quã cũ in humeris accepis¬
sent: retmetur a quibusdã eccłiȩ
militib qui pacem regis et illel¬
mi nuꝑ infregerant. occisis duobꝰ
eqͥtibus nepotib uidelicet scotlan¬
diqui erat abbas monasterii scĩ au¬
gustim extra urbis muros consti¬
tuti. Timebant autem ne mors
occisoꝵ morte sua solueretur. &

Expanded text:
ra aetate in terra fuerunt sanctissimo simul ac sapientissimo. Qui, cum fundamenta construendae novae ecclesiae ponere vellet, neque hoc absque translatione corporum infra ambitum ejusdem ecclesiae quiescentium facere posset, indixit jejunium omni populo, quatenus sanctorum voluntas fieret, ut eorum corpora ad alia loca transferri deberent. Die vero huic negotio constituto, orante omni populo, clero cereis et aromatibus, omnique genere gaudiorum occurrente, paraverunt se sacerdotes, ut thecam sancti Patris Dunstani absque contrectatione corporis illius e terra levarent, et ad locum cum omni diligentia praeparatum deferrent. Quam cum in humeris accepissent, retinetur a quibusdam ecclesiae militibus, qui pacem regis Willermi nuper infregerant, occisis duobus equitibus, nepotibus videlicet Scollandi, qui erat abbas monasterii sancti Augustini extra urbis muros constituti. Timebant autem ne mors occisorum morte sua solveretur, et
Abbreviated transcription (Latin):
non multo post eadem ipsa die puer
defunctus ẽ. suaq morte ꝓbauit ue¬
ra fuisse uerba que ab apłis xp̃i an
dierat. S & hoc eius uerbis testimo.¬
nium ꝑhibuit. qđ nemo p̾ter ipsũ
tempore illo ex eodem monasterio¬
est raptus de mundo. Ex qua ni¬
mirum usione multi qui hec audi¬
re potuerunt. & ad exorandam in
aduersis diuinam clem̃tiam. et
ad salutaria ieiumorum reme¬
dia subeunda sunt uehem̃ter
accensi. & ex eo dem tempore non
solum in eodem monasterio. sed
& in plerisq locis aliis cepit annu¬
atim eiusdem regis ac militis xp̃i
natalicius dies missarum celebra.¬

Expanded text:
non multo post, eadem ipsa die puer non multo post, eadem ipsa die puer defunctus est, suaque morte probavit vera fuisse verba quae ab apostolis Christi audierat. Sed et hoc ejus verbis testimonium perhibuit, quod nemo praeter ipsum tempore illo ex eodem est monasterio raptus de mundo; ex qua nimirum visione multi qui haec audire potuerunt, ad exorandam in adversis divinam clementiam, et ad salutaria jejuniorum remedia subeunda sunt mirabiliter accensi; et ex eo tempore non solum in eodem monasterio, sed et in plerisque locis aliis, coepit annuatim ejusdem regis ac militis Christi natalitius dies missarum celebra
Abbreviated transcription (Latin):
cum omĩa uocato ad se prb̃o puer
uerba narrasset: interrogauit eũ
sollicitius quales e̾ẽnt habitu uł
specie uiri qui sibi apparuissent.
Respondit preclari omnino habi¬
tus ce uultus erant. letissimi ac
pulcherrimi. quales nunꝗͣ ante.
a.iuderam. neq aliquos hominũ
tanti decoris ac uenustatis esse pos¬
se c̾debam unꝰ qui d̃ attonsus erat ut
clericus. alius barbam habebat pro.¬
liram. dicebant q quod unus eonr
petrus. &e alius uocaretur paulus
ce ipsi essent ministri dm̃ ce salua.¬
toris nr̃i ih̃u xp̃i ad tuitionem nr̃i
monasterĩ missi ab ipso decelis:
Credidit gͦ uerbis pueri prbr. ac
statim egressus requisiuit in anna¬
li suo. &e inuenit eadem ipsa die
osuualdum regem fuisse ꝑentum.
Nocatis fr̾ib parari prandium.
missas fieri. atq om̃s cõmunicare
more solito p̃cepit. simul ce infir¬
manti puero eiusdem sacrificio
dominioe oblationis particłam de¬
ferri mandauit. Quibus ita gestis:

Expanded text:
cum omnia vocato ad se presbytero puer cum omnia vocato ad se presbytero puer verba narrasset, interrogavit eum sollicitus quales essent habitu vel specie viri qui sibi apparuissent. Respondit: « Praeclari omnino habitus et vultus erant, laetissimi ac pulcherrimi, quales nunquam ante videram, neque aliquos hominum tanti decoris ac venustatis esse posse credebam. Unus quidem attonsus erat ut clericus, alius barbam habebat prolixam: dicebantque quod unus eorum Petrus, alius vocaretur Paulus: et ipsi essent ministri Domini et Salvatoris nostri Jesu Christi, ad tuitionem nostri monasterii missi ab ipso de caelis. » Credidit ergo verbis pueri presbyter, ac statim egressus requisivit  Al., quaesivit in annali suo, et invenit eadem ipsa die Osualdum regem fuisse peremptum: vocatisque fratribus, parari prandium, missas fieri, atque omnes communicare more solito praecepit: simul et infirmanti puero, de eodem sacrificio dominicae oblationis particulam deferri mandavit. Quibus ita gestis,
Abbreviated transcription (Latin):
erua es die lib̃andus amorbo. oe adin¬
sionem dñi xp̃i cui fideliter seruis¬
quoncdam genti northdlamimbro¬
rum ce regni temꝑoralis auctori¬
tate. & xp̃ianȩ pietatis quȩ ad regñ
ꝑenne ducit deuotione sublimmit̾
p̃fuit: conferre dignata est. Hac ce¬
enim die idem rexab inficdelibus
na anunarum gaudia assumptuᷤ
in celum. electoꝵ est sociatus agmi¬
nib. Querant in suis codicib in
quib defunctorum ẽ. annotata
depositio. & inuenient illum hac
ut cdixtinꝰ die raptum esse de scło.
Celebrent gͦ missas ꝑ cuncta orato.¬
actione ȩrauditȩ suȩ deprecationis.
siue cẽ in memoriam prefati regis osu¬
ualdi qui quondam ipsoꝵ genti pre¬
erat. ĩõq ꝓ eis quasi ꝓ suę gentis ad¬
uenis supplex orabat ad dñm. et cu¬
netis conuenientibus ad eccłiam
fr̾ibus cominunicent om̃s sacrificũs
celestib. ce ita soluto ieiunio corpus
quoq suis reficiant alim̃tis. Que

Expanded text:
erna es die liberandus a morte, et ad verna es die liberandus a morte, et ad visionem Domini Christi cui fideliter servisquondam genti Nordanhymbrorum et regni temporalis auctoritate et Christianae pietatis quae ad regnum perenne ducit devotione sublimiter praefuit, conferre dignata est. Hac etenim die idem rex ab infidelibus na animarum gaudia adsumptus in caelum et electorum est sociatus agminibus. Quaerant in suis codicibus in quibus defunctorum est adnotata depositio, et invenient illum hac, ut diximus, die raptum esse de saeculo. Celebrent ergo missas per cuncta monasteactionem exauditae suae deprecationis, sive etiam in memoriam praefati regis Osualdi, qui quondam ipsorum genti praeerat. Ideoque pro eis quasi pro suae gentis advenis supplex orabat ad Dominum: et cunctis convenientibus ad ecclesiam fratribus communicent omnes sacrificiis caelestibus, et ita soluto jejunio corpus quoque suis reficiant alimentis. » Quae
Abbreviated transcription (Latin):
ad fidem. qui eadem tactus infir¬
mitate. non pauco temꝑe recuba¬
ns. in lectulo iacebat. Cum ergo
scda memorati ieuinii ac suppli¬
cationum dies ageret᷑: contigit
forte ipsum puerum hora ferme
secunda diei in loco in quo eger
apłoꝵ pͥncipes dignati sunt appa¬
rere. Frat enim puer multũ sim¬
plicis ac mansueti anuni. sincera¬
q deuotione sacram̃ta fidei que
susceꝑat seruans. Salutantes gͦ
illum uerbis piissums apłi dice¬
bant. Noli tuere fili mortem
ꝓ qua sollicitus es nos enim te ho¬
dierna die ad celestia sumus regna
ꝑduct᷑i. s pͥmũ expectare habesdonec
missȩ celebrentur. ac uiatico dñci
corporis ac sanguinis accepto. sic in¬
firmitate simul &e morte absolutus
ad eterna in cęlis gaudia subleue
dicito illi quia dñs exaudiuit pre¬
ꝓpitius aspexit. neq aliquis de hoc
riturus ẽ. s onĩs qui alicubi de ur̃is
hac egritudine laborant. resurrec¬
recuꝑandi. p̃ter te solum qui hodi¬

Expanded text:
ad fidem, qui eadem tactus infirad fidem, qui eadem tactus infirmitate, non pauco tempore recubans in lectulo jacebat. Cum ergo secunda memorati jejunii ac supplicationum dies ageretur, contigit forte ipsum puerum, hora ferme secunda diei, in loco in quo aeger apostolorum principes dignati sunt apparere. Erat enim puer multum simplicis ac mansueti animi, sinceraque devotione sacramenta fidei quae susceperat servans. Salutantes ergo illum verbis piissimis apostoli dicebant: « Noli timere, fili, mortem pro qua sollicitus es: nos enim te hodierna die ad caelestia sumus regna perducturi. Sed primum exspectare habes donec missae celebrentur, ac viatico dominici corporis ac sanguinis accepto, sic infirmitate simul et morte absolutus ad aeterna in caelis gaudia subleverdicito illi quia Dominus exaudivit prepropitius aspexit: neque aliquis de hoc riturus est; sed omnes qui alicubi de vestris hac aegritudine laborant, resurrecrecuperandi, praeter te solum qui hodi
Abbreviated transcription (Latin):
cum agris ce hominib donauit:
om̃s fide xp̃i institutos undabap¬
tismatis abluit. int̾ quos seruos
oe ancillas ducentas quinqͣginta.
iuigo seruitutis absoluit. In quo
tunc monasterio non nulla oy¬
expulsa diaboli tiranuude xp̃s iam
referre. o a fidelissimis eiuisdem
monasteriĩ fr̃ĩb sibi reuelatum
asserere solebat.
ipsa ꝓuincia nom̃ xp̃i sus¬
niȩ mortalitas seua corripiebat.
Quȩ cum p̾fatum qͦ monasterium
cui tunc regendo religiosisfimus
xp̃i sacerdos uocabulo eapa p̃fuit.
nutudiuinȩ dispensationis attinge¬
ret. multiq siue de his qui cũ an¬
tistite illo uenerunt. siue de illis
qui deeadem ꝓuincia saxonum
nuꝑ ad fidem fuerant uocati. pas¬
sim de hac uita raꝑentur: uisum
est fr̾ib criduanum ieuimum a¬
tes hoc morbo ã p̃senti morte libe¬
raret. seu raptos emundo a ꝑpetua
anumȩ damnatione seruaret. E.¬
rat tunc tunc temporis in eodem
monasterio puerulus quidam
de natione saronum tiuꝑ uocat᷑

Expanded text:
cum agris et hominibus donavit, omnes fide Christi institutos, unda baptismatis abluit; inter quos, servos et ancillas ducentos quinquaginta: jugo servitutis absolvit. tunc monasterio nonnulla caexpulsa diaboli tyrannide Christus jam referre, et a fidelissimis ejusdem monasterii fratribus sibi relatum asserere solebat, ipsa provincia nomen Christi suscias mortalitas saeva corripiebat, quae cum praefatum quoque monasterium, cui tunc regendo religiosissimus Christi sacerdos, vocabulo Eappa, praefuit, nutu divinae dispensationis attingeret; multique sive de his qui cum antistite illo venerant, sive de illis qui de eadem provincia Saxonum nuper ad fidem fuerant vocati, passim de hac vita raperentur; visum est fratribus triduanum jejunium ates hoc morbo a praesenti morte liberaret, seu raptos e mundo a perpetua animae damnatione servaret. Erat tunc temporis in eodem monasterio puerude natione Saxonum, nuper vocatus
Abbreviated transcription (Latin):
deret Quod dum ille faceret: mi¬
nistrum se regis fuisse manifestars:
respondit. Eego ꝑ singła tua res¬
ponsa cognoueram. quia rusticus
non eras. Et nunc dignus quidem
ti mei in illa sunt pugna int̾emp¬
ti. Nec te tñ occidam. ne fidem
ꝓmissi mei preuaricem. Ut ergo
conualuit: uendidit eum londonie
cum illuc duceretur ullatenus po.¬
tuit alligari. Herum cũ alia atti
alia iuncłoꝵ genera ei hostes impo.
ri: donauit ei facultatem sese redi¬
quando missȩ fieri solebant. sepis¬
sue uincła soluebantur. At ille
dato iureuirando ut rediret uel pe.¬
cuniam illi ꝓ se mitteret: uenit can¬
tiam ad regem. & accepit ab eo p̃cium¬
que sibi aduersa. que ue in aduersis
solatia ꝓuenissenf. Cognouit q refe¬
rente eo. illis maxime temporib sua
fuisse uincła soluta: quib pro se mis¬
sarum fuerant celebrata sollennia:
S ce alia que ꝑiclitanti ei comino.¬
da contigissent &e ꝓsꝑa: ꝑ intercessi¬

Expanded text:
deret. Quod dum illo faceret, mideret. Quod dum illo faceret, ministrum se regis fuisse manifestans, respondit: « Et ego per singula tua responsa cognoveram quia rusticus non eras, et nunc dignus quidem ti mei in illa sunt pugna interempti; nec te tamen occidam, ne fidem mei promissi praevaricer. » Ut ergo convaluit, vendidit eum Lundoniamcum illuc duceretur ullatenus potuit alligari. Verum cum alia atque alia vinculorum ei genera hostes imponeri, donavit ei facultatem sese rediquando missae fieri solebant, saepissime vincula solvebantur. At ille dato jurejurando ut rediret, vel pecuniam illi pro se mitteret, venit Cantiam ad regem quae sibi adversa, quaeve in adversis solatia provenissent: cognovitque, referente illo, illis maxime temporibus sua fuisse vincula soluta quibus pro se missarum fuerant celebrata sollemnia. Sed et alia quae periclitanti ei commoda contigissent et prospera, per intercessi
Abbreviated transcription (Latin):
eius inuentre posset. inuentum q
alium illi ꝑ omia simillimum pu¬
tauit ipsum esse. Quem admona¬
sterium suum deferens: honorifice
sepeliuit. & ꝓ absolutione amne
euis sepiꝰ missas facere curauit. Qua.¬
rum celebratione factum est qtiod
diri. ut nullus eum posset uincire
quin continuo solueretur. In ter¬
ea ille qui eum tenebat mirari etin¬
terrogare cepit quare ligariñpos¬
set. anforte forte litteras solutarias
ferunt ꝓpter quas ligari non poss.
A tille respondit nichil se talium nos
ibi auima mea ꝑ iutercessi ones eiꝰ
solueret᷑ a penis. Dum q aliquã¬
to tempore apud illum teneretur:
ammaduerterunt qui eum diligẽ¬
tius considerabant ex uultu et
habitu &e sermonib eius. quia
non erat de pauꝑe uulgo ut dixe¬
rat s de nobilib. Dunc secreto ad¬
uocans eum ille dñs: interrogauit
eum intentius unde esset. promit¬
tens se nichil ei male faturum ꝓ
eo si simplicit̾ sibi quis fuisset pro¬

Expanded text:
ejus invenire posset, inventumque ejus invenire posset, inventumque alium illi per omnia simillimum, putavit ipsum esse: quem ad monasterium suum deferens, honorifice sepelivit, et pro absolutione animae ejus saepius missas facere curavit. Quarum celebratione factum est quod dixi, ut nullus eum posset vincire, quin continuo solveretur. Interea comes qui eum tenebat, mirari et interrogare coepit quare ligari non posset, an forte literas solutorias  haberet, propter quas ligari non posset. At ille respondit nihil se talium artiibi anima mea per intercessiones ejus solveretur a poenis. » Dumque aliquanto tempore apud comitem teneretur, animadverterunt qui eum diligentius considerabant, ex vultu et habitu et sermonibus ejus, quia non erat de paupere vulgo, ut dixerat, sed de nobilibus. Tunc secreto advocans eum comes, interrogavit eum intentius unde esset, promittens se nihil ei mali facturum pro eo, si simpliciter sibi quis fuisset, pro
Abbreviated transcription (Latin):
in ecclesiam. atq eo qđ allatum erat
sargo fugo posuerunt. ubi usq ho¬
die in magna ueneratione habetur.
Mirum uͦin modum ita aptũ cor¬
pori uirginis sarcofagum inuentũ
est: ac siei spetialit̾ p̃paratum fuisset.
ce locus qͦ capitis seorsum fabrefactꝰ.
admensuram capitis illuis. apti¬
ssime fi guratus apparuit De qͦda¬
quenti int̾ cadauera occisoꝵ similis
mortuo iaceret: tandem recepto sp̃u
reuixit. ac residens sua uulnera ꝑ¬
ut potuit ipse alligauit. Dein mo¬
dicum requietus leuauit se. & cepit
abire sicubi amicos qui sui curam
agerent posset inuenire. Quod dum
faceret: inuentus est ce captus a uiris
esset: timuit se militem confiteri.
rusticum se potius &e pauꝑem atq uro¬
reo uincło colligatum respondit. et ꝓpt̃
uictum militib afferendum in erpedi¬
ciri precepit. Nec tñ uinciri potuit.
tuta. Habebat enim germanum
eum in pugna peremptum audi-¬
ret: uenit querere. si forte corpus

Expanded text:
in ecclesiam, atque in eo quod adlatum erat, in ecclesiam, atque in eo quod adlatum erat, sarcophago posuerunt, ubi usque hodie in magna veneratione habetur. Mirum vero in modum ita aptum corpori virginis sarcophagum inventum est, ac si ei specialiter praeparatum fuisset: et locus quoque capitis seorsum fabrefactus, ad mensuram capitis illius aptissime figuratus apparuit. Est autequenti inter cadavera occisorum similis mortuo jaceret, tandem recepto spiritu revixit, ac residens sua vulnera, prout potuit ipse alligavit: dein modicum requietus levavit se, et coepit abire sicubi amicos qui sui curam agerent, posset invenire. Quod dum faceret, inventus est, et captus a viris esset, timuit se militem fuisse confiteri; rusticum se potius et pauperem, atque uxoreo vinculo conligatum fuisse respondit; et propter victum militibus adferendum in expediciri praecepit. Nec tamen vinciri potuit; luta. Habebat enim germanum eum in pugna peremptum audiret, venit quaerere si forte corpus
Abbreviated transcription (Latin):
mento: monstrauerunt michiuul¬
nus incisurȩ qđ feceram curatum
ita. ut mirum in modum pro aꝑ¬
to &e hiante uulnere cum quo sep¬
ulta erat. tenuissima tunccicatri
erat corpus integra apparuerunt.
fẽrunt aut̃ quia cum p̃fato tumo¬
reac dolore maxillȩ siue colli p̾me¬
retur: multũ deletata sit hoc gene¬
re infirmitatis. ac solita dic̾e. Scio
certissimȩ quia merito in collopon¬
dus languoris porto. in quo iuuen¬
culam me memini suꝑuacua
monilioꝵ pondera portare. et
credo quod ideo me suꝑna pietas
dolore colli uoluerit grauari. utsie
absoluar a reatu suꝑuacuę leuita¬
tis. dum mͥ nunc ꝓ auro &e marga¬
ritis de collo rubor tumoris ardor¬
q ꝓmineat. Contigit aut̃ tactu
indum̃toꝵ eoꝵdem &e demonia
ab obsessis effugata corꝑoribus
curatas. Sed ce loculum in quo pͥmũ
sepulta est. non nullis ocłos dolentib
saluti fuisse ꝑbibent. Qui cum siũ
caput eidem loculo apponentes oras.¬

Expanded text:
mento, monstraverunt mihi etiam vulmento, monstraverunt mihi etiam vulnus incisurae quod feceram, curatum; ita ut mirum in modum pro aperto et hiante vulnere cum quo sepulta erat, tenuissima tunc cicatrierat corpus integra apparuerunt, Ferunt autem quia cum praefato tumore ac dolore maxillae sive colli premeretur, multum delectata sit hoc genere infirmitatis, ac solita dicere: « Scio certissime quia merito in collo pondus languoris porto, in quo juvenculam me memini supervacua monilium pondera portare; et credo quod ideo me superna pietas dolore colli voluit gravari, ut sic absolvar reatu supervacuae levitatis; dum mihi nunc pro auro et margaritis, de collo rubor tumoris, ardorque promineat. » Contigit autem tactu indumentorum eorumdem, et daemonia ab obsessis effugata  Al., fugacuratas. Sed et loculum in quo primo sepulta est, nonnullis oculos dolentibus saluti fuisse perhibent; qui cum suum caput eidem loculo apponentes oras
Abbreviated transcription (Latin):
defuncta siue humo condita. sicut
ce prefatus antistes wilfridꝰ &e mul¬
ti alii qui nouere testantur. Sed cer¬
tiori noticia medicus cinifridus qͥ
lo affuit. qui referre erat solitus qd̾
illa infirmata habuerit tumorem
mariium sub maxilla iusserunt
michi inquid incidere tumorem illũ.
ut efflueret norius humor qui mnerat.
Quod dum fac̾em: uidebatur illa ꝑ
biduum aliquanto leuius habere.
ita ut multi putarent quia sanari
posset alanguore. Tertia autem die
pͥoribus aggrauata dolorib. & rap.¬
ta confestim de mundo: dolorem
essent ossa de sepulchro. & extenso
desuꝑ papilione. omnis congrega¬
tio hinc frm̃ hinc sororum psalleis
circunstaret. ipsa autem abbatissa int᷑
tissam intus clara uoce ꝓclamare. sit
gloria nomini dñi. N ec multo pꝰ
papilionis. uidiq eleuatum detu¬
mulo ce positum in lecculo corpus
sacrȩ dõ uirginis quasi dormientis
simile. S ce discooꝑto uultus indu¬

Expanded text:
defuncta, sive humo condita; sicut defuncta, sive humo condita; sicut et praefatus antistes Uilfrid, et multi alii qui novere, testantur. Sed certiori notitia medicus Cynifrid, qui lo adfuit: qui  Al. om. qui referre erat solitus quod illa infirmata habuerit tumorem maximum sub maxilla. « Jusseruntque me, inquit, incidere tumorem illum, ut efflueret noxius humor qui inerat: quod dum facerem, videbatur illa per biduum aliquanto levius habere; ita ut multi putarent quia  Al., quod sanari posset a languore. Tertia autem die prioribus adgravata doloribus, et rapta confestim de mundo, dolorem essent ossa de sepulcro, et extento desuper papilione, omnis congregatio, hinc fratrum, inde sororum, psallens circumstaret; ipsa autem abbatissa intus tissam intus voce clara proclamare: Sit gloria nomini Domini. Nec multo post papilionis: vidique elevatum de tumulo, et positum in lectulo corpus sacrae Deo virginis quasi dormientis simile. Sed et discooperto vultus indu
Abbreviated transcription (Latin):
sinareos usq ad ortum diei in
ȩccłia p̾cibus intenta perstiterit.
Sunt oẽ quidicant quia ꝑ pro¬
phetiȩ sp̃m. ce pestilentiam qua
eẽt moritura pͣdixerit. & numerũ
essent de mundo rapiendi palã
cunctis p̾sentibus intimauerit.
albatissȩ gradum susceꝑat. & ȩque
ut ipsa usserat non alibi quam
inmedio eorum uxta ordinem
quo transierat ligneo in locello
sepulta. Cui successit inminist¬
terium abbatissȩ soror etus sexbur.¬
ga. Et cum sexdecim anins esset
sepulta: placuit eidem abbatissȩ
posito inęccłiam tranfferri. Iussit̃¬
q quosdam e fr̃̾ibus querere lapidẽ.
de quo locellum in hoc facere poss¬
ent. Qui ascensa naui uenerunt¬
pulcherrime factum. oꝑcło qͦ simił
lapidis aptissime tectum. Unde in¬
telligentes a dño suũ iter esse prospe¬
ratum: grãs agentes reculerunt ad
uirginis ac sponse xp̃i aꝑto sepulchro
ẽẽt ꝓlatum inlucem: ita incorruptũ
inuentum ẽ. ac si eodem die fuisset

Expanded text:
synaxeos, usque ad ortum diei, in synaxeos, usque ad ortum diei, in ecclesia precibus intenta perstiterit. Sunt etiam qui dicant quia per prophetiae spiritum, et pestilentiam qua ipsa esset moritura, praedixerit, et numerum essent de mundo rapiendi, palam cunctis praesentibus intimaverit. abbatissae gradum susceperat: et aeque ut ipsa jusserat, non alibi quam in medio eorum, juxta ordinem quo transierat; ligneo in locello sepulta. Cui successit in ministerium abbatissae soror ejus Sexbur. Et cum sedecim annis esset sepulta, placuit eidem  Al. add. posita in ecclesiam transferri; jussitque quosdam fratribus quaerere lapidem, de quo locellum in hoc facere possent: qui, ascensa navi, ipsa enpulcherrime factum, operculo quoque similis lapidis aptissime tectum. Unde intelligentes a Domino suum iter esse prosperatum, gratias agentes retulerunt ad virginis ac sponsae Christi aperto sepulcro esset prolatum in lucem, ita incorruptum inventum est ac si eodem die fuisset
Abbreviated transcription (Latin):
gloꝵ. Cuiꝰ consortio cum duodeci
annis uteretur: ꝑpetua tñ mansit
uirginitatis integritate gloriosa.
ut scłi curas relinquere. atq in
monasterio tantum uero regi
ap̃o seruire ꝑmitteretur: ubi uix
aliquando impetrauit. intrauit
monasterium ebbȩ abbatissȩ. ac¬
cepto uel amine sc̃imonialis ha¬
bitus ap̃fato anstistite wilfrido.
Post annum uͦ ipsa facta.ẽ. abb̾a.
in regioneq̃ uocatur. elge. Ubi
constructo monasterio uirginũ
dõ deuotarum pplurimarum
ferunt. quia ex quo monasterium
petiĩt. nunquam lineis s solum
laneis uestim̃tis utiuolu̾it. raro¬
q in calidis balneis p̃ter imminẽ.¬
tib sollemniis maiorib uerbi gr̃a
paschȩ. pentecostes. epiphaniȩ.
lauari uolu̾it. & tune nouissima
omniũ. lotis pͥus suo suarumq
ministrarum obsequio oeteris
quȩ ibi essent famulis. xp̃i: raro
rem necessitatem plusquã semel
per diem manducau̾it. semper
nisi infirmitas grauior prohi¬
buisset. ex cempore matutinȩ

Expanded text:
to: cujus consortio cum duodecim annis uteretur, perpetua tamen mansit virginitatis integritate gloriosa; ut saeculi curas relinquere, atque in monasterio, tantum vero regi Christo servire permitteretur; ubi vix aliquando impetravit, intravit monasterium Aebbae abbatissacepto velamine sanctimonialis habitus a praefato antistite Uilfrido DCLXXI. Post annum vero ipsa facta est abbatissa in regione quae vocatur Elge; ubi constructo monasterio virginum Deo devotarum perplurium ferunt, quia ex quo monasterium petiit, nunquam lineis, sed solum laneis vestimentis uti voluerit: raroque in calidis balneis, praeter imminentibus sollemniis majoribus, verbi gratia Paschae, Pentecostes, Epiphaniae, lavari voluerit; et tunc novissima omnium, lotis prius suo suarumque ministrarum obsequio caeteris quae ibi essent famulis  Al., famulrem necessitatem, plus quam semel per diem manducavit: semper, si non infirmitas gravior prohibuisset, ex tempore matutinae