comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ambiorigi auxiliari possent aut
ad se profugu Receptare potẽ ergo
pari celeritate pariq milicum ferno¬
re et paulo supra eum locum ubi
pͥmũ fecerat Reficit ⁊ in treueris
⁊ ad ponte firmissimo p̾sidio di¬
misso Reliquu traducit exatum
transgssum ubii gens germana
ꝑ legatos adeunt expomũt ꝙ ex
aut ullis hostibus ppłi Romani
misisse neq ulla in Re fidem sre¬
gisse orant ne ꝯmue odui ger¬
manor Innocentia suam p̃mat
Si plus obsidum petat ꝓatos ẽẽ
lesar Rer uarietate discussa cõ¬
ꝑit nõ abeis missa cis phenum
a Buenis auxilia excusacõe igieur
ubior admissa in Ruenos acon¬
gitur nec ita multo post ab eisd̃
ubiis cognoscit/ Suenos bellum
parare ⁊ late sꝑsis edictis om̃s
suos ad arma contͣhere Itaq ne
quid temĩe agat / apto ⁊ tuto loco
Castra cõmunt frumẽtarie q Rei
curam exhibet ubios iubet pec¬
cora omnia cãpis abducẽ/ Gi sor¬
te barbaros coactos media cuus

Expanded text:
Ambiorigi auxiliari possent, aut Ambiorigi auxiliari possent, aut ad se profugum receptare. Pontem ergo pari celeritate parique militum fervore paulo supra eum locum, ubi primum fecerat, reficit, et in Treveris et ad pontem firmissimo presidio dimisso, reliquum traducit exercitum. Transgressum Ubii, gens germana, per legatos adeunt exponuntque, exaut ullis hostibus populi romani misisse, neque ulla in re fidem fregisse. Orant, ne commune odium Germanorum innocentiam suam premat; si plus obsidum petat, paratos esse. Cesar, rerum veritate discussa, comperit, non ab eis missa cis Rhenum, sed a Suevis, auxilia. Excusatione igitur Ubiorum admissa, in Suevos accingitur. Nec ita multo post ab iisdem Ubiis cognovit Suevos bellum parare, et, late sparsis edictis, omnes suos ad arma contrahere. Itaque, ne quid temere agat, apto et tuto loco castra communit, frumentarieque rei curam exhibet; Ubios iubet pecora omnia campis abducere, si forte barbaros coactos inedia, cuius
Abbreviated transcription (Latin):
req̃bantur ad se tanta Redire
conscãia admirances et accom¬
ti uix pͥmũ tule̾ ĩpetũ seq ef¬
fusae fuga proximis siluis oc¬
cubuere Instant Romani acrit᷑
multis in acie multis in fuga ce¬
sis multis eciam captis germanis
insuꝑ qui et si p̾mũ negassent
expugnatis donis ac p̾cibus tan¬
dein eis auxilio uemebãt ad Rei
fama Reu̾sis ad ꝓpͬam ciuitatẽ om̃i
iam spe et subsidio descitutam.
recepit ⁊ Indiciomari neccesẜns
fuga elapsis Cigetorigi qui Po¬
manis fidus abmitio in finem
fuerat liber ate patͥe Regnu datur¬
¶ Ad hunc modum Cesar nõ ꝑ
se tantũ sed ꝑ legatos eciam qui sb
eo uirtute miliciam ꝙ dedicerant
et euis exempla sequebant maxi¬
mas Res agendo ꝑ diu̾sa terrar
sui Romamꝙ fama nõis attolle¬
bat IQuem cum ueisset in Treu̾os
uolũtas cepit rhenu iter trasendi
dupplex huc ammu urgebat causa
ꝙ et hostibus au itõ pilia licet se¬
ra trasmiẜant et ne hosti alceri

Expanded text:
sequebantur, ad se tanta redire sequebantur, ad se tanta redire constantia admirantes, attoniti vix primum tulere impetum, seque effusa fuga proximis silvis occuluere. Instant Romani acriter, multis in acie, multis in fuga cesis, multis etiam captis Germanis insuper, qui, etsi primum negassent, expugnati donis ac precibus tandem eis auxilio veniebant, ob rei famam reversis ad propria, civitatem omni iam spe ac subsidio destitutant recipiunt. Indiciomari necessariis fuga elapsis, Cingetorigi, qui Romanis fidus ab initio in finem fuerat, liberate patrie regnum datar. Ad hunc modum Cesar non per se tantum, sed per legatos etiam, qui sub eo virtutem militiamque didicerant et eius exempla sequebantur, maximas res agendo per diversa terrarum sui romanique famam nominis attollebat. Quem, quum venisset in Treveros, voluntas cepit Rhenum iterum transeundi. Duplex huc animum urgebat causa; et quod hostibus auxilia, licet sera, transmiserant, et ne hosti alteri
Abbreviated transcription (Latin):
dieta ꝯueiebant Romanos fuge
nõ abire ¶Conclamãt hostes len¬
tam ẽẽ germanorp expectacõem
nec p̾ste gallice uirtutis cantis
hominũ armotoꝵ milib paucos
Romanos fugientes i sequi no au¬
dere. hec incer magno impetu
castris erupunt plumẽ craseunt
⁊ imquo copias expomt loco la¬
bienus ut p̾uiderat Rem succe¬
dere incelligens ꝑ inceptam simu¬
lacõem lento tñ procedebat gressu
donec inseq̃ntes quo descinauerat
ꝑducisset Tum conu̾sus oblata
inquit o milites facultate pugͤ
ꝓsꝑioris utimini hetis hoscem
⁊ iiquitate loci ⁊ suo errore suaq
dementia cui amiuentũ prestate
michi semel ͦͥ quod imꝑatori
mõ cociens p̾stitistis agite ut so¬
letis ⁊ addesse illum credite et
oculis tam multa sepe gessistis
egregie/ hec dicens celsiore loco
se poitis paruꝑ Impedimẽtis ap¬
poĩtis q p̾sidiis tot̃a atiem in
hosces obuertit ⁊ horrendo irru¬
it clamore Illi quos ut ꝓfugos

Expanded text:
dicta conveniebant, Romanos fugere, dicta conveniebant, Romanos fugere, non abire. Conclamant hostes lentam esse Germanorum expectationem, nec prisce gallice virtutis tantis hominum armatorum millibus paucos Romanos fugientes insequi non audere. Hec inter magno impetu castris erumpunt, flumen transeunt et iniquo copias exponunt loco. Labienus, ut previderat, rem succedere intelligens, per inceptam simulationem, lento tamen procedebat gressu, donec insequentes, quo destinaverat, produxisset. Tum, conversus: Oblata, inquit, o milites, facultate pugne prosperioris utimini. Habetis hostem et iniquitate loci et suo errore suaque dementia circumventum. Prestate michi semel, quod imperatori nostro totiens prestitistis: agite ut soletis, et adesse illum credite et oculis tam multa sepe gessistis egregie. Hec dicens, celsiore loco sepositis parumper impedimentis appositisque presidiis, totam aciem in hostes obvertit et horrendo irruit clamore. Illi, quos, ut profugos,
Abbreviated transcription (Latin):
situm in ab hoscibus spes erats
Crescebat int̾im in dies auxili
fama gͥmamc hme nattus occa¬
sionem consiliu aduocas ⁊ clara
boce coram om̃ib Audio inquit
copias aduẽtare non est auna
neq ⁊ ex̾citum in discrimen
mitte Cras p̾ma luce castra mo¬
uere ⁊ huic abire disposiũ/ Es¬
tote ig̃r ad officiũ parati Erãt
galli in ex̾citu qui ꝙͣ q̃m sub Ro¬
maiis signis milicarent natu¬
rali tam̃ patͥe conore tenebantur
neq certe aliter fieri poterat
quin ex tam multis aliqui sic
affecti eent ut magis origis ꝙͣ mi¬
licie menunissent ¶Per hos statĩ
res hostibus ĩnotuit neq labie¬
nus aliud euenturꝭ arbitratus
fu̾at/ neq alium ad effc̃m uerba
illa in consilio dix̾at mox igit᷑
clam accitis tribums milicũ et
pͥmus ex̾citus sui consilii Racõe
pandit quod ne mefficap sie
simulari pauore ⁊ onna cumil¬
cuosius fieri iubet / paretur
pidacoe ac fremitu insolito et ip̃e
fragor abeucium et explorator

Expanded text:
situm iri ab hostibus spes erat. situm iri ab hostibus spes erat. Crescebat interim in dies auxilii fama germanici, hinc nactus occasionem consilium advocat, et clara voce coram omnibus: Audio, inquit, copias adventare. Non est animus meque et exercitum in discrimen mittere. Cras prima luce castra movere et hinc abire disposui: estote igitur ad officium parati. Erant Galli in exercitu, qui, quamquam sub romanis signis militarent, naturali tamen patrie amore tenebantur. Neque certe aliter fieri poterat, quin ex tam multis aliqui sic affecti essent, ut magis originis, quam militie, meminissent. Per hos statim res hostibus innotuit; neque Labienus aliud eventurum arbitratus fuerat, neque alium ad effectum verba illa in concilio dixerat. Mox igitur clam accitis tribunis militum et primis exercitus, sui consilii rationem pandit, quod ne inefficax sit simulari pavorem, et omnia tumultuosius fieri iubet. Paretur: datione ac metu et fremitu insolito; et ipse fragor abeuntium et exploratorum
Abbreviated transcription (Latin):
aũt q̃nq expeditissime logiones
in menapios ꝑgit atq illis pug¬
nam decractantib siluarꝭ obi¬
cibus ac paludũ omnia ppłatus
nichilq ferro flamis q liquit
intactum donec malis coactum da¬
cis obsidibus pac̃e precibus impe¬
trarent / hoc precepto ne uel am¬
Biorigem uel eiꝰ ñtios intͣ suos
fines ad mitt̾ent/ Alioquin paoẽ
p̾scitam nullam fore inteͬa Treue¬
u quietẽ post labienũ Inuade̾
decreuerãt magno equitũ et pedi¬
tum apparatu curpe sibi pudendũ¬
ꝙ censentes uincam legionem eis
Inuitis castia suis ĩ fiib here.¬
¶ Ged dum eunt uie medio duas
legiones suꝑuenisse sencientes sub¬
siste̾ et expectare germanoꝵ  au¬
pilia decreuere labiems de ceme¬
ritate hoscium sꝑans dimisso pre¬
sidio hibermis illis obiuam proce¬
dit et ꝓpe eos mille passuũ spacio
consedit flumẽ erat in medio
rapidum Ribis extantib quod
nec sibi transire ꝓpooitum nͭ trã¬

Expanded text:
autem quinque expeditissime legiones autem quinque expeditissime legiones in Menapios pergit, atque, illis pugnam detrectantibus silvarum obicibus ac paludum, omnia populatus nichil ferro flammisque liquit intactum, donec malis coacti, datis obsidibus, pacem precibus impetrarent, hoc precepto, ne vel Ambiorigem vel eius nuntios intra suos fines admitterent: alioquin pacem prestitam nullam fore. Interea Treveri, quietem perosi, Labienum invadere decreverant magno equitum ac peditum apparatu, turpe sibi pudendumque ducentes unicam legionem, eis invitis, castra suis in finibus habere. Sed dum eunt, vie medio duas legiones supervenisse sentientes substitere, et expectare Germanorum auxilia decrevere. Labienus de temeritate hostium sperans, dimisso presidio hibernis, illis obvium procedit, et prope eos mille passuum spatio consedit. Flumen erat in medio rapidum ripis exstantibus, quod nec sibi transire propositum, nec tran
Abbreviated transcription (Latin):
um metus q certabant ut pͥmo
uellu gerere ueciti ꝑꝑetuis atq
incertis motibus fluctuarent hi
is madenter ex actis ad cõsiliud
Cesau Redit et federatis ciuitati¬
bus equitatu indicto ⁊ ꝑte gallie
paccata toto animo cõuersus ĩ Tre¬
ueros ꝑfidumq Ambiorigem eo
ꝓfiasa instituit et cum Senonum
e quitibus Canarmũ Regem gen¬
tis secũ duꝑit ne si eum domi R¬
linq̃ret uel exodio populi ĩ eũũl
exira eius in pplm aliquis in
urbe motꝰ oriret᷑ Erant sane
menapii cõsines Eheuonu Am¬
biorigis hospites amnici eciã ger¬
manor/ Cesai Ambiorige se
p̾lio ꝯmitt̾e nõ ausurꝭ ꝑ cõperto
habes hos aupiliares sibi preri¬
ꝑe censebat ucilius ꝙͣ ip̃m illũ
bello aggredi nec si euni ĩ fugã
atq in lacebras cogẽt quod no¬
lebat ¶ Duab igr legionib ami
om̃ibus Impedimẽtis ex̾citus
missis ad labienũ Treuerorum
cunc in fimibus ut dixuuꝰ hi¬
bnantem ip̃e cum Reliquis Erãt

Expanded text:
um metusque certabant, ut primo um metusque certabant, ut primo bellum gerere vetiti, perpetuis atque incertis motibus fluctuarent. His incidenter exactis, ad concilium Cesar redit, et federatis civitatibus equitatu indicto, et parte Gallie pacata, toto animo conversus in Treveros perfidumque Ambiorigem eo proficisci instituit, et cum Senonum equitibus Cavarinum regem gentis secum duxit, ne, si eum domi relinqueret, vel ex odio populi in eum vel ex ira eius in populum aliquis in urbe motus oriretur. Erant sane Menapii confines Eburonum, Ambiorigis hospites, amici etiam Germanorum. Cesar Ambiorigem se prelio committere non ausurum pro comperto habens hos auxiliares sibi preripere censebat utilius, quam ipsum illum bello aggredi, ne sic eum in fugam atque in latebras cogeret, quod nolebat. Duabus igitur legionibus cum omnibus impedimentis exercitus missis ad Labienum, Treverorum tunc in finibus, ut diximus, hibernantem, ipse cum reliquis erant
Abbreviated transcription (Latin):
ferendum existimãs aute hiemis
finem ⁊ ante omiiz opionem
smes hosciu imꝓuisus aggredi.
et nullũ eis deliberandi aut cõ¬
mouẽdi spacĩ Relinq̃ns late oĩa
populatui ⁊ preda milicib ꝑmis¬
sa multos hostiũ datis obsidib
in dedicionem Recepit cũ quasi
nichil egisset in hibna Reu̾titur¬
¶ Inde ueris Inicio gallie cõsili¬
um madit/. Conuen̾unt om̃es p̾¬
cer Treueros ⁊ Fzenones, et Car¬
mites/ horum ille ꝯtumatia quãi
ne hanc rem negligẽ uideretu.
cõsilium ad lucetiam pariseorum
ruusus madit hii Tenonib pro¬
xiiiii sunt Inde ig̃r ꝓ fectus in
Benones cam repente ut nec fu¬
ge illis nec deffensionis copiam
daret Resi piscentes p legatos be¬
nam postulances Eduor p̾cib
motus admisit centũ datis ob¬
sidibus quos ẜuandos Eduis de¬
dit̃ Decuti Carmites dediciõis
exemplũ ⁊ obsides miẜunt et
Renior p̃cibus uenian meruerut
Bic in animis tũc galloꝵ odi¬

Expanded text:
ferendum existimans, ante hiemis ferendum existimans, ante hiemis finem et omnium opinionem, fines hostium improvisus aggreditur, et nullum eis deliberandi aut conveniendi spatium relinquens late omnia populatur, et, preda militibus permissa, multos hostium datis obsidibus in deditionem recipit; tum, quasi nichil egisset, in hiberna revertitur. Inde veris initio Gallie concilium indicit: convenerunt omnes, preter Treveros et Senones et Carnutes. Horum ille contumaciam quasi ne hanc rem negligere videretur, concilium ad Lucetiam Parisiorum rursus indicit. Hi Senonibus proximi sunt. Inde igitur profectus in Senones tam repente, ut nec fuge illis nec defensionis copiam daret, resipiscentes et per legatos veniam postulantes, Eduorum precibus motus, admisit, centum datis obsidibus, quos servandos Eduis dedit. Secuti Carnutes deditionis exemplum et obsides miserunt, et Remorum precibus veniam meruerunt. Sic in animis tunc Gallorum odi
Abbreviated transcription (Latin):
dilectus nouos ꝑ legatos habuit
⁊ ope Guey pompei magni ꝓ con¬
sulis cuiꝰ ea tempestate potecia
rome ingens erat cunc quidem ge¬
neri ⁊ amia sui tanti mox futuri
hostis obcimut ut tres sibi legio¬
nes ante hiemis exitu adderent
⁊ cohortes que cuni Titurio ꝑierat
dupplicarentur. dicens ꝙ uerissi¬
mũ erat non in presens mõ sed
in om̃e tempus expedire Rei pubᶜ ͤ
esse uires ⁊calie ut non solum dap¬
na bellis accepea subito Rescaurani
sed copie eciam dupplicari posset
quod ipe tunc et breuitate cpr̃is
et magͥtudine copiar liquido no¬
tum fecit ⁊ Indiciomari quide
morte galliar  Rebellis nõ quieuit
ꝓpinqui eius et Imꝑii sic ex ꝓpor¬
ti successores omes quos poterat
conctances Ambiorigem iam po¬
mainis scelere suo ĩuisum sibi
socianc Benciens cesar Seno¬
nes cum Carmitib cõuirasse geu¬
manos in bellum a Treiu̾is excican
multos iam populos ẽẽ in armis ⁊
feru̾e cicta cumultib nichil dif¬

Expanded text:
dilectus novos per legatos habuit, dilectus novos per legatos habuit, et ope Gnei Pompeii Magni proconsulis, cuius ea tempestate potentia Rome ingens erat, tunc quidem generi et amici sui, tanti mox futuri hostis, obtinuit, ut tres sibi legiones ante hiemis exitum adderentur, et cohortes, que cum Titurio perierant, duplicarentur, dicens quod verissimum erat non in presens modo, sed in omne tempus expedire rei publiceesse vires Italie, ut non solum damna bellis accepta subito restaurari, sed copie etiam duplicari possent; quod ipse tunc et brevitate temporis et magnitudine copiarum liquido notum fecit. Et Indiciomari quidem morte Galliarum rebellio non quievit. Propinqui eius, ut imperii, sic et propositi successores, omnes, quos poterant, concitantes Ambiorigem iam Romanis scelere suo invisum sibi sociant. Sentiens Cesar Senones cum Carnutibus coniurasse, Germanos in bellum a Treveris excitari, multos iam populos esse in armis, et fervere cuncta tumultibus, nichil dif
Abbreviated transcription (Latin):
tando sea sꝑsim abeunt ¶Quos
uibi sace effusos labiemis uidit
subito pacefactis castroꝵ portis
eimpe equitatum iubet presagĩes¬
q quod accidit/ Remo inquit ali¬
quem feriat donec indiciomarus
intfectus sit ne forte alios feriẽ¬
do ille spaciũ heat euadendi cum
p̃mia inc̾ficientib ꝓponit ingencia
mox egressis equitib elector pe¬
dicum submittit auxilia ut ius¬
si erant focuit mopma depcussis
ac fugientibus hostib ex adu̾so
aute in unu intentis om̃ib in
medio flumĩs alueo Indicioma¬
rus circuuentus occiditur capud
trucłn labieno Reportatu est / hic
in cetos scus est Impetus ac
plurins interfectis sero pedditũ
in castra pe ut erat in uulgus
effusa/ Eburones ppłi ꝙ alii qui
Indiciomari hortatu coierant
et in armus erant territi dilabũ¬
tiu Et ex co aliꝙͣdiu pacacior
gallia Romanis ducib fuit
tans dec̾menta militu ꝑ eos dies
accepta reficr̾ cogitabat Itaq et

Expanded text:
stando fessi sparsim abeunt. Quos stando fessi sparsim abeunt. Quos ubi late effusos Labienus vidit, subito patefactis castrorum portis, erumpere equitatum iubet, presagiensque quod accidit: Nemo, inquit, aliquem feriat, donec Indiciomarus interfectus sit, ne forte alios feriendo ille spatium habeat evadendi. Tum premia interficientibus proponit ingentia; mox, egressis equitibus, electorum peditum submittit auxilia. Ut iussi erant, faciunt. Inopina re perculsis ac fugientibus hostibus, ex adverso autem in unum intentis omnibus, in medio fluminis alveo Indiciomarus circumventus occiditur; caput truncum Labieno reportatum est. Hinc in ceteros factus est impetus, ac, plurimis interfectis, sero reditum in castra. Re, ut erat, in vulgus effusa, Eburones populique alii, qui Indiciomari hortatu coierant et in armis erant, territi dilabuntur; et ex illo aliquandiu pacatior Gallia romanis ducibus fuittans, detrimenta militum per hos dies accepta reficere cogitabat. Itaque et
Abbreviated transcription (Latin):
ut hor mchil ignorabat sic
nl penitus oñ mecuebat ⁊ si
tu mumimñe loa fisus querebat
cam ardentissimo hosti se qua
noscendi se offeuret occasio in
hoc unĩ intentus Emgetorige
⁊ ami. cos alios nũciis sollicitat
ut ad terciũ diem sibi quanto
ualeant equitatu ad sint pare
parant om̃es int̾cetera Indicio¬
marus mic mexpugnabilem lo¬
ei situm intuens nũa minas ⁊
nic tella iaciens in dies ꝓpu¬
quius castris obequitat ⁊ labie¬
nus in castris sese contines maio¬
rom cotidie metum fingit magis
cia donec intromissis clanculum
equitibus intempesta nocte et Re
summo srudio suppressa ut nec
cari nec ullis indiciis poss intel¬
ligi peusa luce ip̃e eciam indi¬
ciomarus exmore Ren̾tit᷑ ⁊ isul¬
tat castris meraq uallum tela
iaciuntur a suis ⁊ conteptissime
somam milites altis uocib ad
prelium euocant᷑. obstinato ibi si¬
lencio sese tenent galli loco mul
tum nichil hostibus cͥbuentes
tandem ad uesꝑam ut solebant

Expanded text:
ut horum nichil ignorabat, sic ut horum nichil ignorabat, sic nil penitus omnium metuebat, et situ et munimine loci confisus; querebat tamen, ardentissimo hosti si qua nocendi se offerret occasio. In hoc unum intentus Cingetorigem et amicos alios nuntiis sollicitat, ut ad certum diem sibi, quanto valeant, equitatu adsint. Parere parant omnes. Interea Iudiciomarus nunc inexpugnabilem loci situm intuens, nunc minas, nunc tela iaciens in dies propinquius castris obequitat, et Labienus in castris sese continens maiorem quotidie metum fugit. Magis cia, donec intromissis clanculum equitibus intempesta nocte et re summo studio suppressa, ut nec sciri nec ullis indiciis posset intelligi, reversa luce, ipse etiam Indiciomarus ex more revertitur et insultat castris, intraque vallum tela iaciuntur a suis, et contemptissime romani milites altis vocibus ad prelium evocantur. Obstinato illi silentio sese tenent. Galli loco multum damni, nichil hostibus tribuentes, tandem ad vesperam, ut solebant,
Abbreviated transcription (Latin):
ager manis ad gabaca se cõuertit
auxilia et tantum ualuit audatia
ue nome ato opimonem magnani¬
mitatis arriꝑet acq ideo ad eum
segati om gencũ hincinde con¬
cuureret et ip̃e fretus hac sidu¬
cia consiliu indiceret quod arma¬
tum appellabant ad quod armati
omes ꝓuberes cõueirent et bense
nouissmmiũ capitale erat᷑ qnes
consilio inter multa Cingetorige
aduersariũ licet genum sure¬
dẽntiat ꝙ cesarem seq̃retur
hinc edicit iter se ad Benones
et car mitos uibes ꝙ alias aqͥb
expetitus acq expectatus sic
cransiturs u̾o ꝑ Remoꝵ fines eos¬
q populatar / ante omña camen
oppugnatius castra labieni o ui
cma essent ⁊ quid in his exeq̃n¬
dis facto opus sie expoit ¶ Bic
ꝯsilio celebrato et auxiliis homi¬
mi at ꝙ equoꝵ a finituus collec¬
tis gallis ꝙ onño exulib ac dap¬
natis ad se blanda prece allectis
⁊ spe uberi p̾mior ad inuadenda
labiem casera ꝓgreditur Ille at

Expanded text:
a Germanis ad gallica se convertit a Germanis ad gallica se convertit auxilia, et tantum valuit audacia, ut nomen atque opinionem magnanimitatis arriperet, atque ideo ad eum legati omnium gentium hinc inde concurrerent, et ipse fretus hac fiducia concilium indiceret, quod armatum appellabant, ad quod armati omnes puberes convenirent, et venisse novissimum capitale erat. In eo concilio inter multa Cingetorigem, adversarium, licet generum sudenuntiat, quod Cesarem sequeretur. Hinc edicit iturum se ad Senones et Carnutes urbesque alias, a quibus expetitus atque expectatus sit; transiturum vero per Remorum fines eosque populaturum, ante omnia tamen oppugnaturum castra Labieni, que vicina essent, et quid in eis exequendis facto opus sit exponit. Sic concilio celebrato et auxiliis hominum atque equorum a finitimis recollectis Gallieque omnis exulibus ac damnatis ad se blanda prece allectis et spe uberi premiorum, ad invadenda Labieni castra progreditur. Ille autem,
Abbreviated transcription (Latin):
sent atq ip̃e Senatum ciuicatis
ad se uenire ꝑ̃cepisset mimme pa
eis ad rebellandum preter duce
defuisse uidẽtui. qui ubi affuit
mox emersit occultata Rebellio Bic
opimnio ĩueterata p̾ualuerat qua
in Rebus bellicis galli omibus se
gentibus p̃ferebant et p̾feredi
esse ab aliis credebantur ut Roma¬
noꝵ Imꝑio subee pudendum sibi
et miẜum indicarent et omnes
penitus aut Rebelles Cesari frerẽt
aut suspecti preter remos dum¬
caxat atq Eduos equos ille sũ¬
mo semp huerat in honore pͥna¬
pes rebellionu multi erant int̾
quos Indiciomarus creuenꝙ ma¬
gnu sibi locum singulari quadam
aiositate presupẜant legatos crãs
Phenũ mittendo peciuas ꝓmittẽdo
mag̃na ꝑdem Romani ex̾citus ĩt̾¬
fectam et suꝑstites metu seniann¬
nes asẜendo neq tamẽ aut men¬
daciis aut ꝓmissis moue animos
potuerunt memores daioinsti et
belloꝵ cum Romanis infeliater
exꝑtoꝵ descitutus indiciomar ꝰ

Expanded text:
sent, atque ipse senatum civitatis sent, atque ipse senatum civitatis ad se venire precepisset, minime pareis ad rebellandum preter ducem defuisse videretur; qui ubi affuit, mox emersit occulta rebellio. Sic opinio inveterata prevaluerat, qua in rebus bellicis Galli omnibus se gentibus preferebant, et preferendi esse ab aliis credebantur, ut Romanorum imperio subesse pudendum sibi ac miserum iudicarent, et omnes penitus aut rebelles Cesari fierent aut suspecti, preter Remos dumtaxat atque Eduos, quos ille semper summo habuerat in honore. Principes rebellionum multi erant, inter quos Indiciomarus Treverique magnum sibi locum singulari quadam animositate presumpserant, legatos trans Rhenum mittendo, pecunias promittendo, magnam partem romani exercitus interfectam et superstites metu semianimes asserendo. Nec tamen aut mendaciis aut promissis movere animos potuerunt, memores Ariovisti et bellorum cum Romanis infeliciter expertorum. Destitutus Indiciomarus
Abbreviated transcription (Latin):
ploratores undiq destinaret ꝑ
quos statũ ac ppoĩtum Ciuitatũ
nosc̾e̾t tanti et tam crebri motus
galliaꝵr omnz ferebant᷑ et cla¬
descina sepe consilia ⁊ noctui.¬
na eciam in siluis here colloqͥa
et ad sumina pacati nnchil pene¬
audiebatur Inc̾cetera lucius Ro¬
suis qui tercie decime perat legioi
nũciauit copias igentes galłoꝵ
ad oppugnada eius castra ueien¬
ces accepta uictorie sue fama
subico fugientib sumiles abiisse¬
¶ Quib Cesar indiciis unum
erga se amnũ galliaꝵ luce cla¬
rius incelligẽs nõ tam̃ desistit
enocatis ad se pͥnapͥib hos bla¬
quiuit in obsequio pecin̾e id q
illi cõtimũ hiemale scudium
fuit/ Benones quor int̾ om̃es
et fama et auctoritas magna
que Cesar illis regem dederat pũ
de confensu occide᷑ uoluerut/. Cũos
his fuge presidio mortis ꝑiclu
euasisset ꝑsecuti suis em in finib
expulerunt, Cum aut suꝑ his ex¬
cusatum legatos ad Cesarem misis¬

Expanded text:
ploratores undique destinaret, per ploratores undique destinaret, per quos statum ac propositum civitatum nosceret: tanti et tam crebri motus Galliarum omnium ferebantur, et clandestina sepe concilia, et nocturna etiam in silvis habere colloquia, et ad summam pacati pene nichil audiebatur. Inter cetera Lucius Roscius, qui tertiedecime preerat legioni, nuntiavit copias ingentes Gallorum ad oppugnanda eius castra venientes, accepta victorie sue fama, subito fugientibus similes abiisse. Quibus Cesar indiciis unum erga se animum Galliarum luce clarius intelligens non tamen destitit, evocatis ad se principibus, hos blaquivit, in obsequio retinere, idque illi continuum hiemale studium fuit. Senones, quorum inter omnes et fama et auctoritas magna quem Cesar illis regem dederat, publico de consensu occidere voluerunt; quumque is fuge presidio mortis periculum evasisset, persecuti suis eum finibus expulerunt; quum autem super his excusatum legatos ad Cesarem misis
Abbreviated transcription (Latin):
ce res gesta ẽẽt agnouit Et Ci¬
ceronem et legione ergo dignis
laudib concelebrant centurio¬
nes nõĩatim et t̾bunos mili¬
tum ut ciuꝯq uirtus atq oꝑa¬
tio m̾ebantur /Postero die cõs¬
tione aduocata cõfirmãt suoꝵ
ammos solatuu ꝙ suꝑ dapno
fraude hostis ⁊ legati temeri¬
tate suscepto oscendens celitũ
fauore ⁊ uirtute milieu illius
malis artibus quesite uictorie
Haud longena fuisse leticia conse¬
q̃uis esse ut nec eis diutuumor
dolon sit ¶Hiuꝰ fama uictorie
ad labienũ canta uelocitate ꝓbata
est ꝙ cum hora diei nona pug¬
natum ẽẽt ante mediam nocte
Renu ad cascroꝵ portas que seya¬
gnita passuum milib aberant Iu¬
Quare lacius uulgata inditio¬
marꝯ cui Castra la bienz in Castram
adoriri ꝓpoicum erat cum om̃ib
sius noceu abiit Treueri q re¬
peciit Cesarin hiberna cõcessit
nullũ camẽ in eis occiosum die
agens quin cotidie legatos et ex¬

Expanded text:
te gesta esset, agnovit. Et Cite gesta esset, agnovit. Et Ciceronem et legionem ergo dignis laudibus concelebrans, centuriones nominatim et tribunos militum, ut cuiusque virtus atque operatio merebantur, postero die concione advocata, confirmat suorum animos solaturque super damno fraude hostis et legati temeritate suscepto, ostendens celitum favore et virtute militum illius malis artibus quesite victorie haud longevam fuisse letitiam; consequens esse, ut nec eis diuturnior dolor sit. Huius fama victorie ad Labienum tanta velocitate perlata est, quod, quum hora diei nona pugnatum esset, ante mediam noctem Remi ad castrorum portas; que sexaginta passuum millibus aberant, iuQua re latius vulgata, Indiciomarus, cui castra Labieni in crastinum adoriri propositum erat, cum omnibus suis noctu abiit Treverimque repetiit. Cesar in hiberna concessit, nullum tamen in eis otiosum diem agens, quin quotidie et legatos et ex
Abbreviated transcription (Latin):
petu aĩoꝵ inquis aciem locis
mox ⁊ maĩb ĩuadut/ et eo usq
contentꝰ excreu̾ãt ut p̾cones au¬
ai acasera dimitt̾ent qui et gal¬
lis et Romanis edicent eque li¬
atũ utrisq ad se si uelinit ante
horam c̾tiam sie ꝑiculo trasire
¶Post eam hora nõ lice Cesar
ut aĩau̾tit sic ẽẽ onña apud
hostes ut optauãt signo dato su¬
bito cascris erupens sua cũ
contẽptibli pauctate mltitudi¬
nem illam insolentẽ ⁊ cõfiden¬
ciam obscupentẽ miraculo eruꝑ¬
cionis agreditur om̃es in fugã
u̾cit occidit ꝙ ꝙͣ plurimos acq
exarmauit multo pluries occi¬
surus nsi profugos insequi
siluis de more terraꝵ ac palu¬
dibus uetaretui. Ceptoq ita ꝓ
gressus itinẽ eodem die saliũs
suis om̃ib ad Ciceronis hĩbna
ꝑueuit cuures quas ĩ ciucuitu
erex̾ant atq oꝑa hostiũ miracꝰ
Inueiens q e militib legionis
illius uix decimũ queq sine
uuln̾e quanta ibi cum uirtu¬

Expanded text:
mpetu animorum, iniquis aciem in locis mpetu animorum, iniquis aciem in locis mox et manibus invadunt; et eo usque contemptus excreverat, ut precones circum castra dimitterent, qui et Gallis et Romanis edicerent eque licitum utrisque ad se, si velint, ante horam tertiam sine periculo transire, post eam horam non licere. Cesar, ubi animadvertit sic esse omnia apud hostes, ut optaverat, signo dato, subito castris erumpens sua cum contemptibili paucitate multitudinem illam insolentem, et confidentiam obstupentem miraculo eruptionis aggreditur. Omnes in fugam vertit occiditque quamplurimos atque exarmavit, multo plures occisurus, nisi profugos insequi silvis de more terrarum ac paludibus vetaretur. Cepto itaque progressus itinere, eodem die, salvis suis omnibus, ad Ciceronis hiberna pervenit. Turres, quas in circuitu erexerant, atque opera hostium miratus inveniensque e militibus legionis illius vix decimum quemque sine vulnere, quanta ibi res cum virtu
Abbreviated transcription (Latin):
rone li berato dilacõem tucam
ratus subscicit ⁊ locis ydoneis
castramentatus est quãtis qͥuit
angustiis id agens ut sic hosti¬
bus ꝯteptum sue ꝓaucitatis obi¬
ceret/ Erant eni ue̾ pauci uix
septem milia sed uiroꝵ et Ĩm¬
pedimẽtis duissis uidebantur
eciam pauciores et arte ducis
effãñ erat ut pauassum uidẽ¬
neur Tantus deinq cõtemptꝰ
fuit ut mane ꝑximo ad Castra
hostes accedent Cesar u̾õ equita¬
tum paruper p̾lio exꝑtus quasi
crepidant᷑ in castra Recrahẽ et
portas claudi et castra undio
comuniri mlta cum scimulacõe
metus Imꝑaret cantoq eni cã¬
q inuicto erat aĩo ut de tanta
hoscui multitudine ml timeret
nisi ne pͬlium decractaret demq
ꝙ om̃es cupuit iste unius metue¬
bat fuga qnimicor ¶Illi uero
cõspiçientes que apud romanos
gerebantur et formidine arbitrati
e loco ubi consciterat altiore des¬
cendũt et trasmisso Riuo quo ab
inuicem sepabantur. urgen qui¬

Expanded text:
rone liberato, dilationem tutam rone liberato, dilationem tutam ratus substitit, et locis idoneis castrametatus est quantis quivit angustiis, id agens, ut sic hostibus contemptum sue paucitatis obiceret. Erant enim vere pauci, vix septem millia, sed virorum, et, impedimentis dimissis, videbantur etiam pauciores, et arte ducis effectum erat ut paucissimi viderentur. Tantus denique contemptus fuit, ut mane proximo ad castra hostes accederent. Cesar vero equitatum parumper prelio expertus, quasi trepidanter in castra retraheret et portas claudi et castra undique communiri multa cum simulatione metus imperaret. Tanto enim tamque invicto erat animo, ut de tanta hostium multitudine nil timeret, nisi ne prelium detrectarent. Denique, quod omnes cupiunt, ille unus metuebat fugam inimicorum. Illi vero conspicientes que apud Romanos gerebantur, et formidinem arbitrati, e loco ubi constiterant altiore descendunt, et transmisso rivo, quo ab invicem separabantur, urgente i
Abbreviated transcription (Latin):
a quoꝙͣ ante diem terciũ uise sũt
tunt cõspecte a quodam milite de¬
trahuntur et ad ip̃m cui ꝯsqͥpte
erãt Ciceronem ꝑlate atq in cõ¬
silio militum recitate magna
omes fiducia et gaudio reple
Ego iam cũ legiõib iter arri¬
pui confestim ꝙ adero tu uirtu¬
cem tuam ut priscinam Retine¬
as queso. accessit ad ea spem fu¬
mus ab ea ꝑte ꝓspectus qua uẽ¬
turus erat Cesar et uillar⁊ icẽ¬
dia signa ꝓpinquaciũ legionũ
galli de aduentu hoscui ab ex¬
ploracorib edocti omissa obsidio¬
ne cascrore ueientib obiua eũt
quod ut Cicero incellexit eum
ip̃m qui p̾mas culerat cum lrĩs
aliis mittit ad Cesarem monẽs
ut iter suu caute ꝑagat hostes
em om̃es se dimuisso q̃ eũ ꝓperare
admonet Iubet fortibus esse
animis et ad p̾lium paratis pͥ¬
mo mane castra monet et quatu¬
on milia passuũ ꝓ gressus hostẽ
uidet que Repente agredi loco
imiquissimo ꝑiculosum et Cice¬

Expanded text:
a quoquam ante diem tertium vise sunt; a quoquam ante diem tertium vise sunt; tunc conspecte a quodam milite detrahuntur et ad ipsum, cui inscripte erant, Ciceronem perlate atque in concilio militum recitate magna omnes fiducia et gaudio replevEgo iam cum legionibus iter arripui confestimque adero: tu virtutem pristinam ut retineas queso. Accessit ad spem fumus ex ea parte prospectus, qua venturus erat Cesar, et villarum incendia, signa propinquantium legionum. Galli de adventu hostium ab exploratoribus edocti, omissa obsidione castrorum, venientibus obviam eunt. Quod ut Cicero intellexit, eum ipsum, qui primas tulerat, cum literis aliis ad Cesarem mittit, monens ut iter suum caute peragat; hostes enim omnes, se dimisso, contra eum properare.admonet; iubet fortibus esse animis et ad prelium paratis. Primo mane castra movet, et ad quatuor millia passuum progressus hostem videt, quem repente aggredi loco iniquissimo periculosum et, Cice
Abbreviated transcription (Latin):
a lacura esset euocatis ꝓpinnis sa¬
cius duxit Cito cum pancs ꝙͣ
carde cum multis ꝑ fiassi ꝯuene¬
runt qui uocati erant om̃es labi¬
eno se̾pẜat ut si Rei pubᵈ ͤ comodo
posset ad se uenuret Ille Rescp¬
sit legionis et legator cede sub¬
latos aios hostiũ ⁊ omem potẽ¬
tiam Tieuõꝵ ad tria milia pa¬
ssuũ in armis ẽẽ si decedat in
lioc scatu no profectione sed
fugam pocus uisum iri neo
pretea suu iter uacare ꝑiculo
cesar ꝙyuis ad paucos Redactꝰ
legati canie consiliũ approbauit
dum q ad hosces ꝓperat in itin̾e
audiit quato apud Ciceronẽ in
discͥmiẽ Res essent Illius ergo
sollicitus gallũ equitem quẽdam
promissis ingentib Impellit ue¬
lr̃ãs suas ad Ciceronem ferat
Et si cascra ingredi neq̃at alli¬
gatas qaculo intra uallũ iaciat
paret ille et ad Castra cun ueĩs¬
set accede̾ metuens ut iussus e¬
rat lr̃as iaculatiu. Ille casu quã¬
dam in turrim maderunt neq

Expanded text:
allatura esset, evocatis proximis, saallatura esset, evocatis proximis, satius duxit cito cum paucis, quam tarde cum multis, proficisci. Convenerunt, qui evocati erant, omnes. Labieno scripserat, ut, si reipublice commodo posset, ad se veniret. Ille rescripsit legionis et legatorum cede sublatos animos hostium, et omnem potentiam Treverorum ad tria millia passuum in armis esse: si discedat hoc in statu, non profectionem, sed fugam potius visum iri, nec preterea suum iter vacare periculo. Cesar, quamvis ad paucos redactus, legati tamen consilium approbavit, dumque ad hostes properat, in itinere audit, quanto apud Ciceronem in discrimine res essent. Illius ergo sollicitus gallum equitem quemdam promissis ingentibus impellit, ut ad Ciceronem et, si castra ingredi nequeat, alligatas iaculo intra vallum iaciat. Paret ille, et, quum ad castra venisset, accedere metuens, ut iussus erat, literas iaculatur. Ille casu quamdam in turrim inciderunt, neque
Abbreviated transcription (Latin):
sericto gladioseq et illu proce¬
gens uno hoscium occiso parum¬
ꝙ alios submou̾at Bed du ar¬
dencius Inuehitur e loco altiore
excidie / Cui confestim pullo af¬
fuit et similr ci cuuentũ e mani¬
b hostii expeditꝰ ⁊ uudato ia
gladio metuendus eripuit. Sic
illesi ambo ad suos multis hosciũ
cesis ⁊ ad huc ambigua lite uir¬
tutis euasere Ceteru quato ĩ dies
durior obsidio ⁊ uulm̾b interi¬
ore milicia afflicta descrecebat
nus deffensoꝵ atq hostui auge¬
batur tanto Cicero attencius co¬
gitabat de scatu Reꝵ nũcios ad
cesarem descinare quor a liqui
in hoscui manus lapsi et sub
oculis suoꝵ crudelib suppliciis
intenfecti Reliquos m̾ito terro¬
re compleu̾ant Iuuetus est cã¬
dem ẜuus unus ex gallia qui li¬
bertate et magnis pmiis ꝓmis¬
sis lras iacuło inẜtas gallus nõ
suspͤtus gallis tulit qd lesarem
qui ut erant Rebus cognitis le¬
giones sibi omes expͬtandas
no existimans nec mora ꝑiculu

Expanded text:
stricto gladio seque et illum protestricto gladio seque et illum protegens, uno hostium occiso, parumper alios submoverat, sed dum ardentius invehitur, e loco altiore excidit. Cui confestim Pullo affuit, et similiter circumventum e manibus hostium expeditus et nudato iam gladio metuendus eripuit. Sic illesi ambo ad suos, multis hostium cesis, et adhuc ambigua lite virtutis evasere. Ceterum quanto in dies durior obsidio et vulneribus interiore militia afflicta decrescebat numerus defensorum atque hostium augebatur, tanto Cicero attentius cogitabat de statu rerum nuntios ad Cesarem destinare, quorum aliqui in manus hostium lapsi et sub oculis suorum crudelibus suppliciis interfecti reliquos merito terrore compleverant. Inventus est tandem servus unus ex Gallia, qui libertate et magnis premiis promissis literas iaculo insertas Gallus non suspectus Gallis tulit ad Cesarem. Qui, ut erant, rebus cognitis, legiones sibi omnes expectandas non existimans, ne mora periculum
Abbreviated transcription (Latin):
eunda uidetur hiscoria alteri Ti¬
tus pullo lucius uoiemus alteri
nome fuit his ꝑpetuũ inter se
de uirtute erat ac supioritate certa¬
men uno quoq ad summũ tota ui
intente neq sponte alc̾i cessuro
dum admunitiones igieur Res
seru̾e̾t pullo ex clomans/ Quid
agis uorene inquit seu quid cogi¬
tas Noscraꝵ liciũ dies iste sente¬
ciam fert/ Hec dicens castris egͤ¬
ditur. muicõem ꝙ hostui qua den¬
sissima erat irrupit nec uorenꝯ
segmor. seu uirtutis scimulis ad¬
actus seu metu infane enuilam
consaquitur pullo cum ad iactum
teli ꝓueisset unũ hostui qui se ã¬
te alios ferebat pili emissione trã¬
ffingit Concuruũt contra unum
milia et cadauer suu clipeis ꝓte¬
gentes hostem celis omes p̾mũt
reddicumq eius Impeduit iam
scutum sagietaꝵ una traiecerat
basteoq heserat/ dextramq ad ca¬
pulum Reflectenti obscabat sic
Impliatu hostes premut Emulꝰ
aduiuat et fert illi que odisse
consueu̾at auxilui.In huc pͥ¬
mo omisso tota aties ruit./ Ipe

Expanded text:
eunda videtur historia. Alteri Titus Pullo, Lucius Vorenus alteri nomen fuit. His perpetuum inter se de virtute erat ac superioritate certamen, unoquoque ad summum tota vi nitente neque sponte alteri cessuro. Dum ad munitiones igitur res ferveret, Pullo exclamans: Quid agis, Vorene, inquit, seu quid cogitas? Nostrarum litium dies ista sententiam feret. Hec dicens castris egreditur, munitionemque hostium, qua densissima erat, irrumpit. Nec Vorenus segnior, seu virtutis stimulis adactus, seu metu infamie, emulum consequitur. Pullo, quum ad iactum teli pervenisset, unum hostium, qui se ante alios ferebat, pili emissione transfigit. Corruunt contra unum millia et cadaver suum clipeis protegentes hostem telis omnes premunt, reditumque eius impediant. Iam scutum sagittarum una traiecerat balteoque heserat dextramque ad capulum reflectenti obstabat. Sic implicitum hostes premunt, emulus adiuvat fertque illi, quem odisse consueverat, auxilium. In hunc, primo omisso, tota acies ruit. Ipse
Abbreviated transcription (Latin):
perio gescu est quiequid feci
contͣ Cesarem coactus feci ita
em sum dñs ut nõ plus ego in
ppłm ꝙͣ i me populꝰ meꝯ possit
Neq uõ ip̃a hoc ciuitas ex se facͥ
sed coacta smilu quo cogente
s. queritur cosilio certe onnium
galliar/ Cui qm obstare nõ pos¬
sit iuita consenciat Est emm
ne quid ignotum uobis paciar ꝙ
uos cangat cõsiliui publicu hac
in Re canto oniuz consensu ut
ne unus quidem discreꝑet/ Gũ¬
ma est ut hiberna onna Roma¬
nor uno tpre oppugnetur ut
sius quisq ꝑiculis occupatus
aliis opem ferre nõ possit hic
oppugnatioib p̾scitutus erat di¬
es nõ potui ego nec pat̾a potu¬
it meo cõsilio om̃iu tam hone¬
tatis obstare/ Idqr ꝑ facile cre¬
dicu fuerit cogitanti me cesari
neq nocendi cam si possumn neq si
uelim pocentia huisse ut eũ fini¬
gar ingratus no tam demes taq
niscius Reꝵ sum ut tatulis uiri¬
bus expugnari guandi posse cr¬
dam ppłm Romanũ ¶Nuc qm prͣ.

Expanded text:
perio gestum est. Quidquid feci perio gestum est. Quidquid feci contra Cesarem, coactus feci. Ita enim sum dominus, ut non plus ego in populum, quam in me populus meus possit. Neque vero hec ipsa civitas ex se facit, sed coacta ab aliis. Quo cogente, si queritur: concilio certe omnium Galliarum; cui quoniam obstare non possit, invita consentiat. Est enim, ne quid ignotum vobis patiar, quod vos tangat, consilium publicum hac in re, tanto omnium consensu, ut ne unus quidem discrepet. Summa est, ut hiberna omnia Romanorum uno tempore oppugnentur, ut suis quisque periculis occupatus aliis opem ferre non possit. Hic oppugnationibus prestitutus erat dies. Non potui ego, nec patria potuit mea, consilio omnium, tam honetatis, obstare; idque perfacile creditu fuerit cogitanti, me Cesari neque nocendi causam, si possem, neque, si velim, potentiam habuisse. Ut enim fingar ingratus, non tam demens tamque inscius rerum sum, ut tantulis viribus expugnari posse credam populum romanum. N
Abbreviated transcription (Latin):
as obsequio ad Rebellione animos
ꝯu̾terat. Itaq popularib insci¬
gatis et suum in ꝓpoitum ab duc¬
tio iam aꝑte quinnccias ex̾cere
ausi pomanis calomb cir cũuen¬
tis quasi magno prelio uictores
ꝓcinus ad Castra prodeut oppi¬
guanda Quib egregie nõ def¬
fensis mõ sed̾ emissu equitu
Gictis hostibus ac repulsis. Am¬
biorrs uicẽdi spe pͥuatus ad fal¬
lendi spem cõuersꝰ exclamat
ut sibi aliqui ad colloquiu mit¬
loqui uelit posse litem colloquio
Diffiniri mittunt᷑ duo Romanꝰ
unus alter hispanꝯ a cefare ad
ip̃m Ambiorigem mitti sollitꝰ
Chos Ambioryo sie alloquitur
Eggo inquit Cesari pro suis ime
meritis młtum debe̾ ꝓficeoi.
ip̃e na memiii om̃i eo quod uici¬
ms meis pendere soleo tributo
me aio liberaut, ipe michi me¬
um filiũ ⁊ nepotem quos illi ob¬
sidum sub nonnẽ hẽbant ĩ uin¬
culis Remisit ¶uc ergo quod¬
ille de oppugnatoe Castror ⁊ acci¬
dit nõ meo cõsilio sed patͥe qui¬

Expanded text:
ab obsequio ad rebellionem animos ab obsequio ad rebellionem animos converterant. Itaque popularibus instigatis et suum in propositum adductis, iam aperte inimicitias exercere ausi, romanis calonibus circumventis, quasi magno prelio victores protinus ad castra prodeunt oppugnanda. Quibus egregie non defensis modo, sed emissu equitum victis hostibus ac repulsis, Ambiorix vincendi spe privatus, ad fallendi spem conversus exclamat, ut sibi aliqui ad colloquium mitloqui velit: posse litem colloquio diffiniri. Mittuntur duo, romanus unus, alter hispanus, a Cesare ad ipsum Ambiorigem mitti solitus. Hos Ambiorix sic alloquitur: Ego, inquit, Cesari pro suis in me meritis multum debere profiteor. Ipse, nam memini, omni eo, quod vicinis meis pendere soleo, tributo me annuo liberavit; ipse michi meum filium ac nepotem, quos illi obsidum sub nomine habebant in vinculis, remisit. Nunc ergo quod de oppugnatione castrorum accidit, non meo consilio, sed patrie im
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙiuis ab iniicem seuiete oñs
tame intra cencũ milia passu¬
um ut si neccessitas ingrueret
posset alt̾a alteri opem feure
haud sane difficile uiderẽt
et perant singulis legionib
singuli legati omem ex om̃ib
tianspadauã legionem in eburo¬
nes mittens cum qͣnq cohortib
duos illi quorꝵp in precedentib
mẽtio est hĩta/ Quitum titurũd
sab̾m̃t ⁊ luciui aruculeu coctam
segatos attͥbuit forte ideo q aut
minus noue fide̾t legioi aut sus¬
pectam heret fidem gentiu illaꝵ
phemĩ int̾ mosam ꝙ degencui
Quib tũc in Rocis Ambiorix uir
quidem calidissimꝰ ac pessimꝰ
simiłꝙ Carualcus ui. simplia¬
or Imꝑabãt Ged Ambiorix
ocioso ut sepe accidit collega ne¬
gotia publica uentilabat Am¬
bo tame ueientib legatis obun
pcesẜunt et frumenta et que
Iuut ¶ S ed ut sunt mobilia quor¬
dam homi ingemia mox acceptis
mitiis Indiciomaris creue̾nsis
qui Cesarem Romanos oderat

Expanded text:
quamvis ab invicem seiuncte, omnes quamvis ab invicem seiuncte, omnes tamen intra centum millia passuum, ut, si necessitas ingrueret, posse altera alteri opem ferre haud sane difficile viderentur, et preerant singulis legionibus singuli legati. Unam ex omnibus transpadanam legionem in Eburones mittens cum quinque cohortibus duos illi, quorum in precedentibus mentio est habita, Quintum Titurium Sabinum et Lucium Arunculeium Cottam legatos attribuit, forte ideo, quod minus fideret nove legioni, aut suspectam haberet fidem gentium illarum Rhenum inter Mosamque degentium; quibus tunc in locis Ambiorix, vir quidem callidissimus ac pessimus, simulque Caruolcus, vir simplicior, imperabant; sed Ambiorix, otioso, ut sepe accidit, collega negotia publica ventilabat. Ambo tamen, venientibus legatis, obvii processerunt, et frumenta et, que runt. Sed, ut sunt mobilia quorumdam hominum ingenia, mox acceptis nuntiis Indiciomari Treverensis, qui Cesarem et Romanos oderat,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuicie sed nom̃i seudebatur
Im cuctis obcemꝑatũ Illud
exp̃ssum dedito imꝑatũ ne
quai re Trinouantib aliis.¬
ꝙ dediciis pomanorũ ante ali¬
do mandubratio occisi Regis
filio noceatur hnio explicitis
adlitus ⁊ ad classem rediit na¬
uesꝙ ut iusẜat Reꝑacas Inie¬
mens conscendit cum exena¬
tu et ingenti captiuoro cuuba
tainco delitore secunda uigilia
monisset ad gallicum licus
omibus cu suis incolumis die
ꝑxio illuscente pueit nauiga¬
cione ꝓsꝑrna quasi uel de dis¬
cessu ganderet occeanus qui do¬
luerat de aduetu uel ut florꝯ
idem ait se Imparem faceretur
suo blandiens domitori alias
Ic uero paruꝑ hesit
psꝑitatis Impetus Ce¬
faree Erat eo forte ano
ꝓpter celi ariditate frumenti
preter solitum ĩopia. Ca Res
Cesari ꝑsuasit ut legiones ꝑ
hiberna discrahet ne ꝯuicte
uibem unam aut altam p̃gra¬
uarent ¶ Que distractio Rei
lia uersat ac dissipat ¶Erat
quidem legionies pret unad

Expanded text:
provincie, sed nomini studebatur. provincie, sed nomini studebatur. In cunctis obtemperatum. Illud expressim Dedico imperatum, ne qua in re Trinovantibus aliisque dediticiis Romanorum, ante alios Mandubracio, occisi regis filio, noceatur. His explicitis, ad litus et ad classem rediit, naue, ut iusserat, reparatas inveniens conscendit cum exercitu et ingenti captivorum turba tannico de litore secunda vigilia movisset, ad gallicum litus omnibus cum suis incolumis, die proximo illucescente, pervenit navigatione prosperrima, quasi vel de discessu gauderet oceanus, qui doluerat de adventu, vel, ut Florus idem ait, se imparem fateretur suo blandiens domitori. Caput 14 Hic vero parumper hesit prosperitatis impetus cesaree. Erat eo forte anno propter celi ariditatem frumenti preter solitum inopia. Ea res Cesari persuasit, ut legiones per hiberna distraheret, ne coniuncte urbem unam aut alteram pregravarent. Que distractio reiplia versat ac dissipat. Erant quidem legiones preter unam,
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cipiti Reliqu̾e ĩ qua multi hosti¬
um cõp̾hensi cesi q sunt mul¬
tum q ibi pecoris inuentu locus
expignatus effractus ꝙ. Cames¬
liamus his piotus rebus qua¬
tuor/ Bricanmie reculos qui ꝑ¬
tes excremas insule pecebañt
iubet ut pomana classem ⁊ Cas¬
tra ꝑ ducis absentiam in deffe¬
sa quatis possint uirib ĩua¬
dant parent illi seu patrie ca¬
ritas seu iussus suꝑioris uige¬
ret Cumq ad castra uenisset
erupences Romam multis oc¬
cisis et uno regum capto cui
lugocorix nomen fuit mera
uallũ sospites Rediere quo eue¬
cu ec preẜaim de dicione uibui
magis ac magꝭ Casmellaniis
animo ꝯcussus ac diffisus bel¬
lo pacem peciit deditionem obcu¬
lit/ Et per conu attrebate que
ille in amicis Cesar int̾ fidos
numabat ueniam ĩpecrauit Cũ
lia hibernare ⁊ iam fis ꝓpe
Contencus Reges uiasse ac ce¬
pisse ⁊ tͥbutariam fecisse ⁊ bri¬
obsides imꝑauit ⁊iamut ele¬
gancissmie ait florus ⁊ ron

Expanded text:
precipiti reliquere; in qua multi hostiprecipiti reliquere; in qua multi hostium comprehensi occisique sunt; multumque ibi pecoris inventum; locus expugnatus effractusque. Caslanus his permotus rebus quatuor Britannie regulos, qui partes extremas insule regebant, iubet, ut romanam classem et castra per ducis absentiam indefensa, quantis possint viribus, invadant. Parent illi, seu patrie caritas, seu iussus superioris urgeret; quumque ad castra venissent, erumpentes Romani, multis occisis et uno regum capto, cui Logotorix fuit nomen, intra vallum sospites rediere. Quo eventu, et presertim deditione urbium, magis ac magis Casivelanus animo concussus ac diffisus bello pacem petiit, et deditionem obtulit, et per Comium Atrebatem, quem ille in amicis, Cesar inter fidos numerabat, veniam impetravit. Quum lia hibernare, et iam finis pContentus reges vicisse ac cepisse et tributariam fecisse Briobsides imperavit. Nam, ut elegantissime ait Florus, non