comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iecra ꝓficiũt primu memoriam
renouant. de inde que in uniu̾so
confusius udebatur in ꝑtes diui¬
sa diligẽtius considerãtius aut in¬
isto modo licec et consolatonee di¬
cas suꝑuacuas et exortatões atq
ñsunt suꝑuacue ergo neq moi¬
tõnes quitẽ. ¶ Stultũ est in ꝗd
p̃cipere egro quid facere tanꝙ̃
sunt tamquam ne aut decibis
appetant utaut lassitudie uitẽt
babent quedam preceꝑta coĩa pa¬
uper et diues. ¶Sana inquid
auariciam et niehil habebis. qd̾
ãmoneas aut paupemant di¬
uitem. Sicuptoitas utrumqꝯ¬

Expanded text:
iecta proficiunt. Primum memoriam renovant; deinde quae in universo confusius videbantur, in partes divisa diligentius considerantur. Aut isto modo licet et consolationes dicas supervacuas et exhortationes; atqui non sunt supervacuae, ergo ne monitiones quidem.cipere aegro, quid facere tamquam sunt ? Tamquam ne avide cibos adpetant, ut lassitudinem vitent. Habent quaedam praecepta communia pauper et dives. " Sana," inquit, " avaritiam, et nihil habebis quod admoneas aut pauperem aut divitem, si cupiditas utriusq
Abbreviated transcription (Latin):
scere pec̾iam scire. ¶ Cuias aua¬
rimodũ ignorant.⁊ nõ auariu¬
ctam ẽẽ luxinam temeritati fer¬
noc uectos ignauie subditum
calcar et iam remotis uiciis ꝗd
⁊ quẽadinedum debeamus facere
discendum est. ¶Nichilinquid
efficient monitoes ãmote grauibꝰ
uiciis neq
uiciis neq quidem
morbos insanabiles uincit tam̃
adhibetur aliis inremediũ. aliis
inlenam̃tũ. Ne ip̃a quidẽ uniuer¬
se phylosophie uis. licet tota ĩhoc
uires suas aduecet durã iam et
ueterez animis ex̃het pestem.¶ S
du enĩ scimꝰ. nec attẽdimꝰ. nõ
docet ammonitio. set aduertit.
set excitat.s ad memoria ꝯti¬
net. nec patitur. relabi pleraq ⁊
ante occulos posita transimus
ammonẽ genus ad ortandi ẽ
Sepe ãimue etiam aꝑta dissi¬
mulat. Ingerenda ẽ itaq illino¬
ticia rerum notissimarũ. Illa hoc
loco inuaticiniũ calui repetẽda

Expanded text:
 pecunia scire ? Cuius avari modum ignorant, etiam non avari uctam esse luxuriam, temeritati frenos iniectos, ignaviae subditum calcar; etiam remotis vitiis quid et quemadmodum debeamus facere, discendum est. " Nihil," inquit, " efficient monitiones admotae gravibus vitiis." Ne dicina quidem morbos insanabiles vincit, tamen adhibetur aliis in remedium, aliis in levamentum. Ne ipsa quidem universae philosophiae vis, licet totas in hoc vires suas advocet, duram iam et veterem animis extrahet pestem. Sed dum enim scimus nec adtendimus. Non docet admonitio, sed advertit, sed excitat, sed memoriam continet nec patitur elabi. Pleraque ante oculos posita transimus. Admonere genus adhortandi est. Saepe animus etiam aperta dissimulat; ingerenda est itaque illi notitia rerum notissimarum. Illa hoc loco in Vatinium Calvi repetenda
Abbreviated transcription (Latin):
ḋuisticialocus tdit. Ilic inuc̃io eq¬
tatem ꝑse expectãdã. nec metu noc
adillam coginec mercede condu¬
ci. Nõ cẽ iustum cui quidquam
in hac uirtute placet preter ip̃a
hoc tam̃ persuasi michi ⁊ꝑhibri
quid ista precepta ꝓficiunt que
erudiint. docent pcepta dare sci¬
enti suꝑuacuu est nesciẽti paru.
audire enĩ debet ño tatũ quid sibi
p̃cipiatur.s etiã quare utrũ inqua
ueras opinones habenti debonis
malisꝙ sunt necc̃ia an ñ habenti
Quiño habet nichil ate .to iuua¬
bitur. Aures cius contraria moĩtio¬
nib tuis fama possedit. Qui habet
ex actum uidiciũ defugiẽdis idicis
petendisq scit sibi faciedum scit etiã
tetacente. Tota ergo ꝑs ista philo¬
que deliquimus. ¶ Aut mest aĩo
prauis oppinionib malicia c̃cta. au
etia si nõ est falsis occupatus ad falsa
ꝓeliuis est. ⁊ cito sꝑe̾ ꝙ no optet trahen¬
te corrũpitur. ¶Itaque debemus

Expanded text:
de iustitia locus tradit. Illic invenio aeqde iustitia locus tradit. Illic invenio aequitatem per se expetendam, nec metu nos ad illam cogi nec mercede conduci, non esse iustum, cui quidquam in hac virtute placet praeter ipsam. Hoc cum persuasi mihi et perbibi, quid ista praecepta proficiunt, quae eruditum docent ? Praecepta dare scienti supervacuum est, nescienti parum. Audire enim debet non tantum, quid sibi praecipiatur, sed etiam quare. Utrum, inquam, veras opiniones habenti de bonis malisque sunt necessaria an non habenti ? Qui non habet, nihil a te adiuvabitur; aures eius contraria monitionibus tuis fama possedit. Qui habet exactum iudicium de fugiendis petendisque, scit, quid sibi faciendum sit, etiam te tacente. Tota ergo pars ista philoquae delinquimus: aut inest animo pravis opinionibus malitia contracta aut, etiam si non est falsis occupatus, ad falsa proclivis est et cito specie quo non oportet trahente corrumpitur. Itaque debemus
Abbreviated transcription (Latin):
uita. nõ que ẜm nobu̾tate est s
scđm natura. Cu uirtutez un¬
turpitudiez solu malum fugĩt
Reliqua omĩa diuicias honores
bona ualitudine.uires. imperia
adnumeradaz. nec malis moĩ¬
torem nõ desida̾ut ad singła q
dicat sic incede sic cena. hoc uiro
hoc femine. hoc marito. hoccelibi
conuenit. Istaem̃ qui diligen¬
tissime monẽt ip̃i facere nõ pos¬
sunt. hec pedagogus puero. hec
auia nepoti p̾cipit. Et irascedum
nõ ec̃ magister iracũdissimꝰ disp¬
putat. Siludum littarũ intra¬
ueris scies ista que ingenti suꝑ¬
cilio phrlosophi iactant. inꝑue¬
rili c̃e prescpͥto. utrum manifesta¬
deinde. an dubia ꝑcipies. ñ desi¬
derant manifesta monitorem p̃¬
cipienti dubia nõ creditur. Suꝑ¬
uacuum est ergo p̃cipere. id.adco
sic disce. Si romones quod ob¬
scurum.⁊ ambiguum ꝓbatõib
adiuuadum erit. Si ꝓbaturꝰ es
illa ꝑque ꝓbas plus ualẽt q̃ per
socio q̃r. quia iustuz est. oĩa ista mͥ

Expanded text:
uptatem est, sed secundum naturam, cum virtutem unturpitudinem solum malum fugerit, reliqua omnia, divitias, honores, bonam valitudinem vires, imperia,adnumerandam nec malis, monitorem non desiderant ad singula, qui dicat: sic incede, sic cena. Hoc viro hoc feminae, hoc marito hoc caelibi convenit. Ista enim qui diligentissime monent, ipsi facere non possunt. Haec paedagogus puero, haec avia nepoti praecipit, et irascendum non esse magister iracundissimus disputat. Si ludum litterarium intraveris, scies ista, quae ingenti supercilio philosophi iactant, in puerili esse praescripto. "Utrum deinde manifesta an dubia praecipies? Non desiderant manifesta monitorem, praecipienti dubia non creditur; supervacuum est ergo praecipere. Id adeo sic disce. Si id mones, quod obscurum est et ambiguum, probationibus adiuvandum erit. Si probaturus es, illa per quae probas plus valent satisque per iustum est. Omnia ista mihi
Abbreviated transcription (Latin):
uendidit. s dño ꝙͣ multa calre¬
tus. uis tu cogitare istum quer
suumtuum uocas exhisdem se¬
minib ortum eodem frui celo
equespirare cq̃ uiuẽ eq̃ mori:
potes quam ille te ẜuum. Ma¬
riana clade ml̃tos splẽdroissiẽ
natos senatorium ꝑmilitiam
auspit᷑ates qͣdum fortuna de¬
pssit. Aliumexillis pastorem
alium custodecasse fecit. Cõtep¬
nenunc cuis fortune. hoiemi
inq̾mt̃siredum contẽpns po¬
tes. Rolo mingentern locuz¬
disprtare: in quos supbissimi
crudeliss imi ꝯtumeliosissimi
sumus hectamen p̾cepti mei
summa est Siccum inferioe̾
uiuas quem rmedum tecu
suꝑiorem uelis uiue̾. Quotiẽs

Expanded text:
vendidit; sed domino quam multa Callivendidit; sed domino quam multa Callistus ! Vis tu cogitare istum, quem servum tuum vocas, ex isdem seminibus ortum eodem frui caelo, aeque spirare, aeque vivere, aeque mori! potes quam ille te servum. Mariana clade multos splendidissime natos, senatorium per militiam auspicantes gradum, fortuna depressit, alium ex illis pastorem, alium custodem casae fecit; contemne nunc eius fortunae hominem, in quam transire, dum contemnis, potes. Nolo in ingentem me locudisputare, in quos superbissimi, crudelissimi, contumeliosissimi sumus. Haec tamen praecepti mei summa est: sic cum inferiore vivas, quemadmodum tecum superiorem velis vivere. Quotiens
Abbreviated transcription (Latin):
natus. cum etate luctatur. Non
põt fugerepuericiam ⁊ rethitur ⁊
iam ꝙ militaris habitus glaber.
rec̾tis pilis aut penitus euulsis tota
cubicillo uir inconuinio puer est
Alius inouiuaꝵ censura ꝓmissa est
ꝑstat infelix: et expectat quos ad¬
ulatio et intemꝑantia. autgule
aut lingue reuõcer incͣstinũ Adice
ob soniatoẽs quib dnici palati no¬
ticia subtilis c̃. qui sciunt cuius illũ
rei sapor ercitat. cuius delectat a¬
spectus. cuius nouitate nansiabũ¬
dus erigi possitz quioiam ip̃a saci¬
ctate fastidiat. quid illo die esuĩ¬
ar. Cum hiis cenare nõ substinet
et maiestati sue diminutione
putat rocandem m̃sam cũ suo
seruo accedẽ. dii melius: quod
calixti dñm suum iidi ⁊ cum
qui illumpegerat titulum qui
inter ridicła mãcipia pdux̾at.
Alus intrantib excludi. Retulit
illi grãm seruus ille inꝙ̃ pͥmã
tecuram ꝯ iectus inq̃ uocem p̃¬
logauit. et ip̃e nõ uidicauit do¬
mosua dignum. Dñs calixtũ

Expanded text:
natus cum aetate luctatur; non potest effugere pueritiam, retrahitur, iamque militari habitu glaber retritis pilis aut penitus evulsis tota cubiculo vir, in convivio puer est. Alius, cui convivarum censura permissa est, perstat infelix et exspectat, quos adulatio et intemperantia aut gulae aut linguae revocet in crastinum. Adice obsonatores, quibus dominici palati notitia subtilis est, qui sciunt, cuius illum rei sapor excitet, cuius delectet aspectus, cuius novitate nauseabundus erigi possit, quid iam ipsa satietate fastidiat, quid illo die esuriat. Cum his cenare non sustinet et maiestatis suae deminutionem putat ad eandem mensam cum servo suo accedere. Di melius ! Quot Callisti dominum suum vidi et eum, qui illi inpegerat titulum, qui inter reicula mancipia produxerat, aliis intrantibus excludi. Rettulit illi gratiam servus ille in primam decuriam coniectus, in qua vocem prlogavit, et ipse non iudicavit domo sua dignum. Dominus Callistum
Abbreviated transcription (Latin):
timeant. Dicet aliquis muinc
meliorare aopileum seruos
et dñcs defastigiosuo de dicere
et ꝙ dixi colant potius dñm ꝙ̃
timeant.Itaꝙ inquid colat
tamquam salutatores. Hoc
quidixĩt obliuiscet id domi¬
nis parum nõ ẽẽ quoddeo sat
est. qui colitur et amatur. Nõ
pot amor cum timore miseri
Rectissime ergo facere te uidi¬
coquodtimeri aẜius tius non
nis quod u̾borum castigatõe
utĩs uerberib multa admo¬
nẽtur. Nõ quicquid nos of¬
fendit et ledit.set adrabiem
cogunt ꝑ uenire delicie. ut qͥc¬
quid nõ eruoluntate redet
iram ꝓuocet. Regum nob in¬
dumus aĩe. nam illi quoq
obliti et suaꝵ uirium et ⁊ ĩbeci¬
litatis abiene sic excandescũt
sic seuuit quasi inurram ac¬
acceꝑit a cuius reipicło illos
fortune sue magnitudo tutis¬
simos prestat. Nec hoc igno

Expanded text:
quam timeant. Dicet aliquis nunc quam timeant. Dicet aliquis nunc me vocare ad pilleum servos et dominos de fastigio suo deicere, quod dixi: colant potius dominum quam timeant. " Ita inquit prorsus: tamquam salutatores ?" Hoc qui dixerit, obliviscetur id dominis parum non esse, quod deo sat est. Qui colitur, et amatur; non potest amor cum timore misceri. Rectissime ergo facere te iudico, quod timeri a servis tuis non vis, quod verborum castigatione uteris; verberibus muta admonentur. Non quicquid nos offendit, et laedit. Sed ad rabiem nos cogunt pervenire deliciae, ut quicquid non ex voluntate respondit, iram evocet. Regum nobis induimus animos. Nam illi quoque obliti et suarum virium et inbecillitatis alienae sic excandescunt, sic saeviunt, quasi iniuriam acceperint, a cuius rei periculo illos fortunae suae magnitudo tutissimos praestat. Nec hoc igno
Abbreviated transcription (Latin):
tenẽt tecum quia digni sũs ꝗd̃a
ut sint. Si quid eñĩ in ilł exsõdi¬
da conu̾satoe ẜ uile ẽ honestioꝵ
conuictus excutiet. Non ẽ mi
lucili quod amicum tantum
inforo et incuria queras.Si di¬
ligent attenderie et domimue¬
nies. sepe bona materia cessat
sinc artifice tempta.⁊ experire
Qũẽ dmod stultus qui equũ
empturꝰ nõ ipm imspic̃. s stra¬
tum ciuis ac frenos. Si stultissimꝰ¬
ex oditione. que uestic modo
nob̾ circuntata ẽ exstimat. ẜ
uus est s fortasse lib̾ animo
Seruus est. hoc illi nocebit. Ostẽ
quis non sit alius nisi libidi
niẜuit. alius auaricie. alius
ambitoni om̃s tumori. Da¬
bo consularem auicule ẜinẽ¬
tem. Dabo ancillule diuite.
ostendam nobilissimos uue¬
nes mancipia panthomimo¬
rum. Nulla ẜuitus turpiõ
est quam uolutaria. Quare
non ẽ quod fastidio su p̃i te
det̾cant. quominus ẜuis tuis
ylarem te prestes et ñ suꝑbe
suꝑiorem. colant te potius ꝙͣ

Expanded text:
cenent tecum, quia digni sunt, quidam, cenent tecum, quia digni sunt, quidam, ut sint. Si quid enim in illis, ex sordida conversatione servile est, honestiorum convictus excutiet. Non est, mi Lucili, quod amicum tantum in foro et in curia quaeras; si diligenter adtenderis, et domi invenies. Saepe bona materia cessat sine artifice; tempta, et experiere. Quemadmodum stultus est, qui equum empturus non ipsum inspicit, sed stratum eius ac frenos, siex condicione, quae vestis modo nobis circumdata est, aestimat. " Servus est." Sed fortasse liber animo. "Servus est." Hoc illi nocebit? Ostende, quis non sit; alius libidini servit, alius avaritiae, alius ambitioni, omnes timori. Dabo consularem aniculae servientem, dabo ancillulae divitem, ostendam nobilissimos iuvenes mancipia pantomimorum! Nulla servitus turpior est quam voluntaria. Quare non est quod fastidiosi isti te deterreant, quo minus servis tuis hilarem te praestes et non superbe superiorem; colant potius te
Abbreviated transcription (Latin):
sitan habebis. Nescis qua etate a¬
cuba ẜuire cepit qua cresus qͣarii
mat̾. q̃ plato. qͣdiogenes. uine cũ
ẜuo clement̾ comitẽ quoq.⁊ ĩser¬
monem illum admitte ⁊ ĩosiliũ
et inouictum. hoc loco accla mabat
mͥ tota domus delicatorum nicħ
bac re humilius nichil turpius
Hoc ego costem dep̾hendam alie¬
norum ẜuoꝵ osculantes manũ.
Ne illud quidem uidetis quam
om̃em inuidiã maiores nrĩs
cerint. Dnĩ patrem familie
appellarunt sernos ꝙ etiã adhuc
mĩmis indurat familiaros. In¬
stituerunt diem festum nõ qyo
solo cum seruis dñi uescerent
s quo utiq honores ilł in do¬
mo gerere iusdicere ꝑmiserũret
domũ pusillam rem publicam
eẽ iudicauert. Quid ergo: oes
ẜuos admouebo mense mec.No
mag̃ quam õs lib̾oc. Erras siexi¬
stimas me quosda et sordidio¬
ris oꝑe ꝓiecturum. ut puta illũ
mullionẽ et illum bubulcum.
Nonministiis illoc existimabo
s morib. s quisq dat mores
ministeria casus adsignat ꝗdã

Expanded text:
sitan habebis. Nescis qua etate Hecuba servire cepit, qua Cresus, qua Darii mater, qua Platon, qua Diogenes ? Vive cum servo clementer, comiter quoque, et in sermonem illum admitte et in consilium et in convictum. Hoc loco adclamabit mihi tota manus delicatorum: "Nihil hac re humilius, nihil turpius." Hos ego eosdem deprehendam alienorum servorum osculantes manum. Ne illud quidem videtis, quam omnem invidiam maiores nostri axerint ? Dominum patrem familiae appellaverunt durat, familiares. Instituerunt diem festum, non quo solo cum servis domini vescerentur, sed quo utique; honores illis in domo gerere, ius dicere permiserunt et domum pusillam rem publicam esse iudicaverunt. "Quid ergo? Omnes servos admovebo mensae meae ?" Non magis quam omnes liberos. Erras, si existimas me quosdam quasi sordidioris operae reiecturum, ut puta illum mulionem et illum bubulcum; non ministeriis illos aestimabo, sed moribus. Sibi quisque dat mores, ministeria casus adsignat. Quidam
Abbreviated transcription (Latin):
risq uidetur nichil bonine¬
gocio hre quod agant inepti
et in ertes uocantur michi con¬
tingat iste derisus. ¶ Equo
aĩo audiẽda sunt impatoru
conuicia. ⁊ adhonesta uadenti
contẽpnedus est ip̃e contẽpt̃
ꝑge lucili et ꝓpera tibi. netibi
accidat quod michi ut senex
discas. Immo ideo magis ꝓpria
inquis ꝓficiam. quãtrm tep̃¬
taueris quid expectes nulli sa¬
pere casu obtigit pecĩa uenit ul¬
tro honor offertur grã et digra¬
tas fortasse ingerentur tibi. sur¬
tus inte nõ incidet: neleui ꝗde
oꝑa aũt parno labore cognosçit᷑
s est tanti laborare omnia bo¬
na simul occupatio. ¶Unũ
est enim bonum quod hõestũ
In illis nichil muenies
nichil certi quecumꝙ fame
placẽt. ¶Quare ħ unum sitbo¬
num quod hoestum dicam qi
parum me executum priore epła
iudicas magisꝙ hancremtibi

Expanded text:
risque videntur nihil boni nerisque videntur nihil boni negotii habere quod agant; inepti et inertes vocantur. Mihi contingat iste derisus; aequo animo audienda sunt inperitorum convicia et ad honesta vadent! contemnenda est ipse contemptus. Perge, Lucili, et propera, tibi ne et ipsi accidat, quod mihi, ut senex discas; immo ideo magis properinquis, " proficiam ? " Quantum temptaveris. Quid expectas ? Nulli sapere casu obtigit. Pecunia veniet ultro, honor offeretur, gratia ac dignitas fortasse ingerentur tibi; virtus in te non incidet. Ne levi quidem opera aut parvo labore cognoscitur; sed est tanti laborare omnia bona semel occupaturo. Unum est enim bonum, quod honestum; in illis nihil invenies veri, nihil certi, quaecumque famae placent. Quare autem unum sit bonum, quod honestum, dicam, quoniam parum me exsecutum priore epistula iudicas magisque hanc rem tibi
Abbreviated transcription (Latin):
iam ꝗntum diem heo ex quo in
scolam co. ⁊ab ectaua disputã¬
tem cũ co. bona inquisctate. ꝗd¬
inbona. ¶Quid aũt stultius
est quã qr diu nõ didiceris nõ
et uiuenes sequamur Inteatꝵ
senex ibo. ⁊ in circũ defera. Młł
par sinc me depugnabit. adphi¬
losophum ire crubescamtam¬
diu discendũ est quam du ne¬
scias siꝓu̾bio credimus. quã¬
dui iuiuas. nec ulli rei ħ magis
ꝯueĩt quam huic. tã diu discẽ¬
dum est quẽ d modum uiua.
quã diu uiuas. Ego tam̃ illic
aliquid et docco. queris que do¬
ceam: et seni c̃ẽ discendum pu¬
det aut megnĩhumani quo¬
ties scolas intui pret̾ ip̃m thea¬
trum neapolitanoꝵ. ut scis trã¬
scundum est metõ nactis do¬
mum petẽtes ¶ Illud quidem
futurum. hic ingenti studio
quis sit pitaules boñ. iudicat᷑
habet tubicem quoq grecus⁊
p̃co concursum. at millo loco¬
concursum in quo ur bonus
queritur. inquo uir bonꝰ nasci¬
tur paucissimi sedẽt. et hii ple¬

Expanded text:
quintum iam diem habeo, ex quo in scholam eo et ab octava disputantem audio. "Bona," inquis, "aetate." Quidni bona? Quid autem stultius est quam, quia diu non didiceris, nonut iuvenes sequamur ? " In theatrum senex ibo et in circum deferar et nullum par sine me depugnabit ad philosophum ire erubescam ? Tamdiu discendum est, quamdiu nescias; si proverbio credimus, quamdiu vivas. Nec ulli hoc rei magis convenit quam huic: tamdiu discendum est, quemadmodum vivas, quamdiu vivas. Ego tamen illic aliquid et doceo. Quaeris, quid doceam ? Etiam seni esse discendum. Pudet autem me generis humani, quotiens scholam intravi. Praeter ipsum theatrum Neapolitanorum, ut scis, transeundum est Metronactis petenti domum. Illud quidem fartum est et ingenti studio, quis sit pythaules bonus, iudicatur; habet tubicen quoque Graecus et praeco concursum. At in illo loco, in quo vir bonus quaeritur, in quo vir bonus discitur, paucissimi sedent, et hi ple
Abbreviated transcription (Latin):
ccam uenĩt scribat. num quã põt
decẽ quod scribam ut oĩa illa q̃
ciceronis implent epłas transe

Expanded text:
ccam venerit, scribat." Numquam potest deesse, quod scribam, ut omnia illa, quae Ciceronis implent epistulas, transe
Abbreviated transcription (Latin):
ne. in quo resistat. nec ꝑ illũ
sino. Quicꝗd in me põt inu¬
riam pati. hoc est in hoc obno¬
xio donicilio aĩus lib̾ hitat
numquã mecaro ista ꝯpel¬
let admetum numꝙ̃ ad ĩdi¬
gnam bono simulattẽm nuꝙ̃
in honore huius corpusculi m̃¬
tiar. cum uisum erit distrahaz
cum illo societatem ⁊ nũc tam̃
dum haberemus nõ erimus
cquis ꝑtib socii. animꝰ adse
om̃e is docet. contep̃tus cors
sui certa lib̾tas est. ut adpposi¬
tum reu̾tar huic lib̾tati młtũ
conferret et illa dequa loq̃ba¬
mur modo inspectio. nempe
uniu̾sa exmatia et exdeo con¬
stant deus ista temꝑat que cĩ¬
cum fusa rectorem sequũtur

Expanded text:
e, in quo resistat, nec per illud sino. Quicquid in me potest iniuriam pati, hoc est. In hoc obnoxio domicilio animus liber habitat. Numquam me caro ista conpellet ad metum, numquam ad indignam bono simulationem; numquam in honorem huius corpusculi mentiar. Cum visum erit, distraham cum illo societatem. Et nunc tamen, dum haeremus, non erimus aequis partibus socii; animus ad se omne ius ducet. Contemptus corporis sui certa libertas est. Ut ad propositum revertar, huic libertati multum conferet et illa, de qua modo loquebamur, inspectio. Nempe universa ex materia et ex deo constant. Deus ista temperat, quae circumfusa rectorem secuntur
Abbreviated transcription (Latin):
iectum putas uirib rostqua
uneas attigi inꝑr.icilũ emissus
cibum meũ unuasi. Reptiui er¬
goiam me nõ ꝑmãsit marcor
illecorporis dubii et malecogitã¬
tis incipio toto aio studere ñ mł¬
tum adhoc locus confert nisi se
sibi prestat aĩus qui secretu ĩ oc¬
cupatonib mediis si uolet ha¬
bebit. At ille qui regiones eli¬
at et ocium captat ubic quo
stringatur inueniet. Nam so¬
cratem querenti cuidam quod
nichil sibi peregrinatoes ꝓfiuis¬
sent R̾ndisse ferunt ñ inmeĩ¬
to hoc tibi euenit. tecum enur
pegrinaberis. Oquã bene cum
quibodam agetur siase ab ẽra¬
rent. nunc primum se ipõs i
solicitant corrumpũt territãt
Quid ꝓdest maretrabicere ⁊ ur¬
bes mutare siuis ista quibus
urgeris effure nõ.aliud scis opõ¬
tet.set alius. putas uenisse tea¬
thenas. puta rodon eligo.abi¬
triotuo cuutatem quio adrez
pertinet quos illa mores bat

Expanded text:
iectum putas viribus, postquam iectum putas viribus, postquam vineas attigi ? In pascuum emissus cibum meum invasi. Repeti vi ergo iam me; non permansit marcor ille corporis dubii et male cogitantis. Incipio toto animo studere. Non multum ad hoc locus confert, nisi se sibi praestat animus, qui secretum in occupationibus mediis, si volet, habebit; at ille, qui regiones eligit et otium captat, ubique, quo distringatur, inveniet. Nam Socraten querenti cuidam, quod nihil sibi peregrinationes profuissent, respondisse ferunt: " non inmerito hoc tibi evenit; tecum enim peregrinabaris." O quam bene cum quibusdam ageretur, si a se aberrarent! Nunc premunt se ipsi, sollicitant, corrumpunt, territant. Quid prodest mare traicere et urbes mutare ? Si vis ista, quibus urgueris, effugere, non aliubi sis oportet, sed alius. Puta venisse te Athenas, puta Rhodon; elige arbitrio tuo civitatem: quid ad rem pertinet, quos illa mores ha
Abbreviated transcription (Latin):
oportet. ¶Ille qui nõ uxorez
nõ amicum tanti putat ut di¬
utius inuita ꝯmoretur qui ꝑ¬
seuerabat mori delicatus est. ħ
quoꝙ imperet sibi aĩus ubiuti¬
litas suoꝵ exigit. nec tm̃ siuult
mori. set si cepit int̾mictat et
sius comendet. Ingentis animi
est aliena cã aduitam reu̾ti qd̾
magni uiri sepe fecerũt. ¶ Sr
hoc quoq summe humaitatis
extimo senectutem suã cuius ma¬
ximus fructus ẽ securior sui tu¬
tela et ute usus animosior. Atẽ
utile. oꝑtabile. Habet pterea
nõ mediocre istares gaudiũ
et mercedem. ¶Qurd̾ enĩ i ocũ¬
dius quam utoritam carum
eẽ ut ꝓpter hoc tibi carior fias.
põt ĩtaq paulina mea nõ tĩn
suum michitimore imputa¬
re. set etiam meũ. Queris er¬
tõnis celserit ut primu̾ gra¬
uitate yabis excessi allum
odorem culinarũ fumãtium
que mote quicquid pestiferi
uaporis obruerit cũ puluẽ effi.¬
dũt protinus mutatam ualai¬
tudine sensi quãtu denice ad¬

Expanded text:
oportet. Ille, qui non uxorem, non amicum tanti putat, ut diutius in vita commoretur, qui perseverabit mori, delicatus est. Hoc quoque imperet sibi animus, ubi utilitas suorum exigit, nec tantum, si vult mori, sed si coepit, intermittat et suis se commodet. Ingentis animi est aliena causa ad vitam reverti, quod magni viri saepe fecerunt. Sed hoc quoque summae humanitatis existimo, senectutem suam, cuius maximus fructus est securior sui tutela et vitae usus animosior, attenutile, optabile. Habet praeterea in se non mediocre ista res gaudium et mercedem; quid enim iucundius quam uxori tam carum esse, ut propter hoc tibi carior fias ? Potest itaque Paulina mea non tantum suum mihi timorem inputare, sed etiam meum. Quaeris ertionis cesserit ? Ut primum gravitatem urbis excessi et illum odorem culinarum fumantium, quae motae quicquid pestiferi vaporis obferunt, cum pulvere effundunt, protinus mutatam valitudinem sensi. Quantum deinde ad
Abbreviated transcription (Latin):
modum exire ꝑseueraui. illd̾
michimore erat dñi mei õal¬
lionis qui cum in achaia febrẽ
habere cepisset ꝓtinus nau̾e
ascendit. ¶C lamitaris non
corporis eẽ set loci morbum
horego pauline mee dixi que
michi ualitudinem ineam
cõmendat. Nam cũ scias spm
illius inmeo uerti. Incipior
ut illi ꝯsulam michi c̃osulere
et cum me fortiorem senectuᷤ
ad multa reccliderit. hoc bene¬
ficium etatis amitto. uenit
enĩ michi ̃mente inhoc sene
et adolescentem ẽẽ cui parcit᷑
Itaq q̃mego abilla nõ impe¬
tror ut me fortiue amet. Ipet̃t
illaut me diligentiꝰ ame.¶I¬
dulgedum est emz bonestie affec¬
tib et int̾clum etiã si p̃munt
causespiritus ĩhonorez suoru

Expanded text:
 exire perseveravi; illud mihi ore erat domini mei Gallionis, qui cum in Achaia febrem habere coepisset, protinus navem ascendit clamitans non corporis esse, sed loci morbum. Hoc ego Paulinae meae dixi, quae mihi valitudinem meam commendat. Nam cum sciam spiritum illius in meo verti, incipio, ut illi consulam, mihi consulere. Et cum me fortiorem senectus ad multa reddiderit, hoc beneficium aetatis amitto, venit enim mihi in mentem, in hoc sene et adulescentem esse, cui parcitur. Itaque quoniam ego ab illa non impetro, ut me fortius amet, a me impetrat illa, ut me diligentius amem. Indulgendum est enim honestis adfectibus; et interdum, etiam si premunt causae, spiritus in hono
Abbreviated transcription (Latin):
motam timidus est.ut malit
semꝑ pendere quam semelcadẽ
Intim quod primum ẽimredi¬
re tenoli. Contemptus est regio¬
tiis inque descendisti. ułquia si
uideri mauis incidisti.: No e qo
adult̾iora nitaris aut ꝑdes ex¬
cusatõem et apparebit te nõ in¬
cidisse. Ista enim quedici solẽt
falsa sunt nõ potui alit̾. Quodsi
nollem necc̃e erat. nulli necẽe ẽ fel¬
citatẽ cursu sequi. Est aliquio ⁊ si
crare ferenti. Numquid offentẽis
ad quos soleo tefirre. siqui telibero.
Epricun epłam ad hãt rem ptriẽ¬
temi. lege ydomeneo. q̃ sgibitur.q̃m

Expanded text:
mo tam timidus est, ut malit mo tam timidus est, ut malit semper pendere quam semel cadere. Interim, quod primum est, impedire te noli. Contentus esto negotiis, in quae descendisti, vel quod videri mavis, incidisti. Non est quod ad ulteriora nitaris; aut perdes excusationem et apparebit te non incidisse. Ista enim, quae dici solent, falsa sunt: " Non potui aliter. Quid, si nollem ? Necesse erat." Nulli necesse est felicitatem cursu sequi; est aliquid, etiastare fortunae ferenti. Numquid offenderis,ad quos soleo deferre, si quid delibero ? Epicuri epistulam ad hanc rem pertinentem lege, Idomeneo quae inscribitur, quem
Abbreviated transcription (Latin):
queris. Quedam nõ nisi ap̃sen¬
te monstrãtur. Nõpõt medicus
uena tangeda est. uetus ꝓuerbꝰ¬
um est gladiatorem marena ca¬
pere consilium. aliquid adusari
uultus aliquid manus mota.i
liquid ip̃a inclinatio corporis
intuẽtem monet. Quid fieri so¬
leat. quid oporteat muniu̾sum
et mandari põt et scribi. Cale cõ¬
silium nõ tm̃ absentib etiam
posteris datur. Illud alt̾um q̃n
ficridebeat.aut quemadmodõ
alongĩquo nemo suadebit cuz
reb ip̾is delib̾ãdum. nõ tm̃ pre¬
sentis set uigilantis est cocasio¬
nem obsetuare ꝓpantem.⁊taq
hanc circumspice. hanc si uideĩe
p̃uide et toto impetu et totis in¬
rib idage ut te istis officiis ex¬
uas. Et quidem quam sentenciã
feram attende. Censeo aut exista
uita tibi. aut cuita excũdum. s
idem illud existimo lem eũdu
uia ut quod male implicuisti
soluas potius quam obrum¬
pas. dum modo sialia soluedi
rationõ erit uł obrumpas. Ne¬

Expanded text:
quaeris. Quaedam non nisi a praesenquaeris. Quaedam non nisi a praesente monstrantur. Non potest medicus vena tangenda est. Vetus proverbium est gladiatorem in harena capere consilium; aliquid adversarii vultus, aliquid manus mota, aliquid ipsa inclinatio corporis intuentem monet. Quid fieri soleat, quid oporteat, in universum et mandari potest et scribi; tale consilium non tantum absentibus, etiam posteris datur. Illud alterum, quando fieri debeat aut quemadmodum, ex longinquo nemo suadebit, cum rebus ipsis deliberandum est. Non tantum praesentis, sed vigilantis est occasionem observare properantem. Itaque hanc circumspice, hanc si videris, prende et toto impetu, totis viribus id age, ut te istis officiis exuas. Et quidem quam sententiam feram, adtende. Censeo aut ex ista vita tibi aut e vita exeundum. Sed idem illud existimo, leni eundum via, ut quod male inplicuisti, solvas potius quam abrumpas, dummodo si alia solvendi ratio non erit, vel abrumpas. Ne
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcolibentius epituri dcã egregia
ꝯmemoro. ut isti qui ad illa ꝯfu¬
inscpͥtum hortulis. hospes hiebe¬
nemanebis. Hic summum bo¬
num uoluptas ẽ. Paratus ent i¬
stius domicilii custos hospitalis
bumanus. ⁊te pollenta excipiet.
aquam quoq large m inistrabit
bene acceptus es. Nonuritant
inquit hii ortuli famemisset ex¬
tingũt. nec maiore hiis potio¬
et gratuito remecliao sedant. In
bac uoluptate consenui. d̾hiis
tecum desiteriis loquor que ꝯso¬
latõne non recipiunt. quibus
dandum est aliquid ut desinãt
Namdeillis extraordinauis q̃
licet differre. licet castigarꝰ et
opprimere. hoc unum comune¬
faciam. ⁊sta uoluptas nalis est
nõ necessaria. huic nichil debes
siquid impendis uoluntaruim
c̃. uent̾ precepta nõ auoiunt. po¬
scit. appellat. nõ ẽ tamen molestꝰ
creditor. paruo dimittitur. si mõ
das illi qd̾ debes nõ quod potes.
Am in telligis educedum ẽẽ
teexistis occupatõibo speciosis:
malis. s quomͦꝰ id osequi possic

Expanded text:
libentius Epicuri egregia dicta commemoro, ut istis, qui ad illum confuinscriptum hortulis legeris Hospes, hic bene manebis, hic summum bonum voluptas est, paratus erit istius domicilii custos hospitalis, humanus, et te polenta excipiet et aquam quoque large ministrabit bene acceptus es ? " " Non inritant," inquit, " hi hortuli famem, sed extinguunt. Nec maiorem ipsis potioet gratuito remedio sedant. In hac voluptate consenui." De his tecum desideriis loquor, quae consolationem non recipiunt, quibus dandum est aliquid, ut desinant. Nam de illis extraordinariis, quae licet differre, licet castigare et opprimere, hoc unum commonefaciam: ista voluptas naturalis est, non necessaria; huic nihil debes; si quid inpendis, voluntarium est. Venter praecepta non audit; poscit, appellat. Non est tamen molestus creditor; parvo dimittitur, si modo das illi, quod debes, non quod potes.am intellegis educendum esse te ex istis occupationibus speciosis et malis. Sed quo modo id consequi possis
Abbreviated transcription (Latin):
eccen escio ntrum uereor an elcq̃n¬
tior. Cuins inquis. Epicuri. ua hus
enim alienas sarcinas. adoro. Ne¬
mo non ita exit euita:tamquã
modo intrauent. Quemcũꝙ
uis occupa adolescentem senez
medium inuenies equetimi¬
dum mortis eque inscium
uite. Nemo quicquam hab
fcĩ. Infuturum enim nr̃a di¬
stulimus. Nichil me magis ĩ
sta uoce delectat quam quode
expbratur senib infantia. Ne¬
m̾o inquid aliter quam quomͦ
natus est exit cuita. falsum ẽ
peiores morimur. quam nasci¬
mur. Nostrum istud nõ na¬
ture uicium est. Illa nobis cõ
quen debet et dicere. Quid est
hocsine cupiditatib uos genui
sinctumoribus siue suꝑficione
siue ꝑfidia ceterisꝙ pestib qua
intrastis exire ꝑcepit sapiẽtiam
Siquis tam securus moritur ꝙͣ
nascitur. Numqd uõ trepida¬
mus cum piculum accessit. ñ

Expanded text:
ecce nescio utrum verior an eloquenecce nescio utrum verior an eloquentior. "Cuius?" inquis; Epicuri, adhuc enim alienas sarcinas adsero ; "Nemo non ita exit e vita, tamquam modo intraverit." Quemcumque vis occupa, adulescentem senem medium; invenies aeque timidum mortis, aeque inscium vitae. Nemo quicquam habet facti, in futurum enim nostra distulimus. Nihil me magis in ista voce delectat quam quod exprobratur senibus infantia. " Nemo," inquit, " aliter quam qui modo natus est exit e vita." Falsum est; peiores morimur quam nascimur. Nostrum istud, non naturae vitium est. Illa nobiscum queri debet et dicere: " Quid hoc est ? Sine cupiditatibus vos genui, sine timoribus, sine superstitione, sine perfidia ceterisque pestibus; quales intrastis exite." Percepit sapientiam, si quis tam securus morietur quam nascitur; nunc vero trepidamus, cum periculum accessit, n
Abbreviated transcription (Latin):
et tecaram reium loquũtur fri¬
ga quib carere nõ possunt. uite¬
bis uoluntaria ẽẽ illis. ĩ co morã
quod egre ferre ip̃os et misere lo¬
quũtur. Ita est lucili paucos ser¬
uitus. plures seruitutes tenẽt. s
siteponere illaminanumo. ⁊liber¬
tas bona fite placuit ĩ hoc autem
uno aduocatõem petis ut siue ppe¬
tua solicitudĩe idtibi facere cõtin¬
gat. Quro nitotate cobore storco¬
rum ꝓbatura sit. Sẽs zenones
et crisipi. modãta tua. ⁊ honesta ꝑ
suadebunt. S si ꝓpt̾ hoc t̾giu̾saris
ut tibi cum aspicias quatum feras
tecum et quam magna pecc̃ia in¬
struas otium num quã exitum
inuenies. Nemo cum sarcinis
enatat. Emerge ad meliorem uitã
ꝓpiciis diis. s nõ sic quõ istis ꝓpi¬
cii sunt quibo bono aebenigno nul¬
tu mala magnisica tribuerunt ad
hoc unum excusati quod ista que
urunt queextruciãt. opt̃atibus da
nusculo neĩat. et aliquam magfi¬
cam uocẽ ferat secũ ⁊ occurrt michi

Expanded text:
rerum locuntur fuga, quibus carere non possunt; videbis voluntariam esse illis in eo moram, quod aegre ferre ipsos et misere locuntur. Ita est, Lucili; paucos servitus, plures servitutem tenent. Sed si deponere illam in animo est et libertas bona fide placuit, in hoc autem unum advocationem petis, ut sine perpetua sollicitudine id tibi facere contingat, quidni tota te cohors Stoicorum probatura sit ? Omnes Zenones et Chrysippi moderata, honesta, tua suadebunt. Sed si propter hoc tergiversaris, ut circumspicias, quantum feras tecum et quam magna pecunia instruas otium, numquam exitum invenies. Nemo cum sarcinis enatat. Emerge ad meliorem vitam propitiis dis, sed non sic, quomodo istis propitii sunt, quibus bono ac benigno vultu mala magnifica tribuerunt, ad hoc unum excusati, quod ista, quae urunt, quae excruciant, optantibus datnusculo veniat et aliquam magnificam vocem ferat secum, et occurrit mihi
Abbreviated transcription (Latin):
potint tempestiueq temptari. S
cũ illud tempus captatum diuue¬
nert: cxiliendum ait. Dormitate
ante tempus nec cessemꝰ intp̃reputo
nuc et stoicam sentẽtiã queris. Nõ ẽ
ꝙ quisꝙ illos ap̃ te tenũtatis imfamet
causiores qui fortiores sũt expectas
forsitan ut tibi ħ dicant. Turpe ẽ cre¬
derehoneri luctare cum officio. qd
semel recepisti. Nõ ẽuir fortis aestre¬
nuus qui laborem fugit. nisci c̾scit
illi animus ip̃am rerum difficulta¬
tem. Dic̾etur tibi ista si ope p̾cium
habebit ꝑsenerantia. Sinicħ ĩ digny
bono uid faciẽlum. patiẽdum ne
eit. Alicquin sordito seer contũe¬
hoso labore cont̾er. nͨ ĩnegociis erit
facturum eum faciet. ut ambitiosi
reb implicatus semꝑ estus carum
ferat. Scum uiterit grauia in ꝗ¬
bus uolutotur incerta ancpicia.
resert pedem et nõ uerter t̾ga ser
sensim recciet ĩuitum. facile ẽ aũt
mibicili cccupat ueat̃. n¬

Expanded text:
poterit tempestiveque temptari. Sed cum illud tempus captatum diu venerit, exiliendum ait. Dormitare dante tempus nec cessemus in tempore. Puto, nunc et Stoicam sententiam quaeris. Non est quod quisquam illos apud te temeritatis infamet; cautiores quam fortiores sunt. Expectas forsitan, ut tibi haec dicant: " Turpe est cedere oneri. Luctare cum officio, quod semel recepisti. Non est vir fortis ac strenuus qui laborem fugit, nisi crescit illi animus ipsa rerum difficultate." Dicentur tibi ista, si operae pretium habebit perseverantia, si nihil indignum bono viro faciendum patiendumve erit; alioqui sordido se et contumelioso labore non conteret nec in negotiis erit facturum eum, faciet, ut ambitiosis rebus inplicitus semper aestus earum ferat. Sed cum viderit gravia, in quibus volutabatur, incerta, ancipitia, referet pedem, non vertet terga, sed sensim recedet in tutum. Facile est autem, mi Lucili, occupat
Abbreviated transcription (Latin):
se mutrumq facilem. Si nult re¬
cipere b̃nficium referamus redcla¬
mus letiq. Sullud apud nos custo
eius eriumus quid custodiam recu¬
samus. Dignus ẽ cui utrumꝙ i¬
uolet. liceat. oppinione quidem
et famam eo loco hemus. tamquã
qui ducẽ set sequi debeat. Explic̾.¬

Expanded text:
 utrumque facilem. Si vult recipere beneficium, referamus reddamusque laeti ; si illud apud nos custodeius eruimus ? Quid custodiam recusamus ? Dignus est cui, utrum volet, liceat. Opinionem quidem et famam eo loco habeamus, tamquam non ducere sed sequi debeat. Li
Abbreviated transcription (Latin):
ieiunii nomitores.quoꝵ corpora
insagina animi inmacie ⁊uet̃no
sũt. an liberale studium istud eẽ
iuuentuti nrẽ crecdimꝰ quã ma¬
iores nostri rectam ex̾cuerũt. hasti¬
lia iacere.sidem torquere equũ
agitare arma tẽtare nichillibe¬
ros suos docebant quod discẽdũ
eẽt iacẽntib. ¶ Sẽt nec hec ille
ille docent. ꝯlunt ue uirtutem
Quod ꝓdest equum regere.⁊
cuisu eius freno temperare. affe¬
ctibus aute effrenatissimis ab¬
strahi. ¶Quid enim ꝓdest
multoc uincere luctatio uł ce¬
stu abiracundia uinci. ¶Qo
ergo. nichil nobis liberalia
conferunt studia adalia mul¬
tu aduirtute.nam ⁊ hẽe uiles
ex ꝓfesso artesq mananu ostãt
adinstr̃a uite plurimu ꝯferũt
tñ ad uirtuter ꝑtinent. ¶ Quare
ergo lib̾alib studris filio crudimus
nõ quia uirintem dare possint. set
quia animũ ad accipiẽda uirtn¬
tem p̾parent quẽ romodu prina
illa urantiqui uocabãt litteratu

Expanded text:
ieiuni vomitores, quorum corpora in sagina, animi in macie et veterno sunt ? An liberale studium istuc esse iuventuti nostrae credimus, quam maiores nostri rectam exercuerunt hastilia iacere, sudem torquere, equum agitare, arma tractare ? Nihil liberos suos docebant, quod discendum esset iacentibus. Sed nec hae nec illae docent aluntve virtutem. Quid enim prodest equum regere et cursum eius freno temperare, adfectibus effrenatissimis abstrahi ? Quid prodest multos vincere luctatione vel caestu, ab iracundia vinci ? " Quid ergo ? Nihil nobis liberalia conferunt studia?" Ad alia multum, ad virtutem nihil. Nam et hae viles ex professo artes, quae manu constant, ad instrumenta vitae plurimum conferunt, tamen ad virtutem non pertinent. "Quare ergo liberalibus studiis filios erudimus ?" Non quia virtutem dare possunt, sed quia animum ad accipiendam virtutem praeparant. Quemadmodum prima illa, ut antiqui vocabant
Abbreviated transcription (Latin):
tum ẽ. Nichil inuenies tam i¬
manifestre utilitatis quod nõ r
ꝯtrarium transferat culpa. Sic
uẽtos quop natura bono futuros
ĩuenãt ip̃i illos ꝯtrarios fecimꝰ oẽs
maliquot noc malum ducũt. Nõ
eadem c̃hiis ⁊ illis cã soluendi: set
iusta nulli. Diu̾sis enim unitam̃tic
adcept̃adum ire impellimur. ubiq̃
alicui uicio nauigatur. Egregie ⁊¬
plato dicit qui noꝰbis circa ecitum
iam cestium loco dandus ẽ mini¬
ma eẽ que homines emant uita
Immo. lucili rnĩe si b̃n illorum ⁊
enim turba uolutamur magis
rideb̾ cogigitauĩs uite parari in q̃
uita ꝯsumitur.

Expanded text:
tum est? Nihil inuenies tam tum est? Nihil inuenies tam manifestae utilitatis quod non in contrarium transeat culpa. Sic uentos quoque natura bono futuros inuenerat: ipsi illos contrarios fecimus. Omnes in aliquod nos malum ducunt. Non eadem est his et illis causa soluendi, sed iusta nulli. Diuersis enim irritamentis ad temptandum mare impellimur, utique alicui uitio nauigatur. Egregie Plato dicit, qui nobis circa exitum iam testium loco dandus est, minima esse quae homines emant uita. Immo, Lucili carissime, si bene illorum fuin eadem enim turba uolutamur, magis ridebis, cum cogitaueris uitae parari in quae uita consumitur.
Abbreviated transcription (Latin):
mnapdito dñs fortune indulgen᷑
tumens nõ ꝯtinuat int̃ t̾minos
arma. an parat classes ignota mo¬
liens. Un scio hic michi an ille uet
bellum inuchet. Magia ꝑs erat
pacis humane maria precludi. nõ
tamen ut paulo ante dicebam q̃¬
ri possumus d̾ auctore nñ deo si
b̃nficia cius corrumpimus. ⁊ut es¬
sent ꝯtraria efficimus. Dedit ille
diendam celi trarumq temperi¬
em et ad euocandas subpͥmẽdas¬
q aquas adalendos satorũ atq
arborum fructus quos ad maturi¬
tatem cum aliis causis ad ducit
ip̃a iactatio atthens ꝗ cybum in
insumma: netorpeant ꝑ mouẽs.
Dedit uentes adult̾ora noscenda.
fuisset enim imꝑitum aĩal ssr̃
Dedit uẽtos ut comoda cuiusq
regionis fierent coĩa nõ ut legio¬
nes equidem gestarent. nec ꝑ ui¬
ciosa gentium arma tñsueherent¬
¶ Si b̾nficia nature utentium ꝓui¬
tare perpedimus. nichilnon nr̃o
malo accepimus. Cui uidẽ expe¬
dit. cui loqui. cuiñꝯ nta tormen¬

Expanded text:
in abdito dominus, fortunae indulgentia in abdito dominus, fortunae indulgentia tumens, non contineat intra terminos arma, an paret classes ignota moliens? Unde scio hic mihi an ille uentus bellum inuehat? Magna pars erat pacis humanae maria praecludi. Non tamen, ut paulo ante dicebam, queri possumus de auctore nostri deo, si beneficia eius corrumpimus et ut essent contraria effecimus. Dedit ille iendam caeli terrarumque temperiem, ad euocandas supprimendasque aquas, ad alendos satorum atque arborum fructus, quos ad maturitatem cum aliis causis adducit ipsa iactatio attrahens cibum in summa et ne torpeant permouens. Dedit uentos ad ulteriora noscenda: fuisset enim imperitum animal et sine Dedit uentos, ut commoda cuiusque regionis fierent communia, non ut legiones equitemque gestarent nec ut perniciosa gentes arma transueherent. Si beneficia naturae utentium prauitate perpendimus, nihil non nostro malo accepimus: cui uidere expedit? cui loqui? cui non uita tormen
Abbreviated transcription (Latin):
fluctib. Scd̾os optamus uentor
quorum felicitas ẽ adbella ꝓferri
quousq nos mala nr̃a rapuerũt.
parum ẽ intͣ orbem suum fue̾re.¬
¶ Sic ꝑsarum rex solidissimus ĩgre¬
ciam traiecit quã ex̾citus nõ uinci¬
et cum impleuerit. Sic alexander
ultior bactris et indis uolet q̃ret¬
q quid sit ult̾ magnum mare. ⁊
indignabr̃ ẽẽ aliquid ultimum
s̾. Sicꝰ crassum auaritia ꝑthis dabͭ
Non horrebis reuocantis diras tri¬
buni ñ tempestates longissim ma¬
ximis nõ circa eufraten p̃saga ful¬
mina et deos resistentes. ꝑ homi¬
minem et deoꝵ et uiarum iras ad
auras ibitur. Ergo nõ in merito
quis dixĩt rerumꝰ natam meliui
actũam fuisse nob̾cum si uentos
flare uctuiss et in hibito discursu
furẽtium:. insua quoꝙ t̾ra stare iu
ac suorum malo nascẽtur. ¶Nuc̃
parum mͥ demestica sunt exterius
quoꝙ laborãdum est. nulla t̾ra⁊
tam longe remota ẽ que non e
scio an nuc̃ aliquis magne gẽtis

Expanded text:
fluctibus, secundos optamus uentos, fluctibus, secundos optamus uentos, quorum felicitas est ad bella perferri. Quousque nos mala nostra rapuerunt? Parum est intra tra orbem suum furere: sic Persarum rex stolidissimus in Graeciam traiciet, quam exercitus non uincet, cum impleuerit. Sic Alexander ulterior Bactris et Indis uolet quaeretque quid sit ultra magnum mare, et indignabitur esse aliquid ultimum sibi. Sic Crassum auaritia Parthis dabit, non horrebit reuocantis diras tribuni, non tempestates longissimi maris, non circa Euphratem praesaga fulmina et deos resistentes: per hominum et deorum iras ad aurum ibitur. Ergo non immerito quis dixerit rerum naturam melius acturam fuisse nobiscum, si uentos flare uetuisset et inhibito discursu furentium in sua quemque terra stare iusac suorum malo nasceretur; nunc parum mihi domestica, externis quoque laborandum est. Nulla terra tam longe remota est quae non emscio an nunc aliquis magnae gentis
Abbreviated transcription (Latin):
cogimus populos. quid ex̾citus
scribimus directuros atiem ĩme¬
diis fluctibo: Quid maria inꝗ¬
etamus. Parum idelicet ad mõ¬
tes nr̃as terra late patet. nimis de¬
licate fortuna nos tractat. ¶Ra¬
mis dura delit nobis corpora fe¬
licem ualitudĩem nõ depopulat̃
nos casus incurrẽs. Emctiri cuiq
annos suos excomodo licet et ad se¬
nectutem decurẽ. Itaq eamus
ipellagus et uocemus innos fa¬
ta cessantia:. miseri quid queritis
mortem que ubiqo suꝑ ẽ. petet il¬
la noc ⁊exlectulo. s ubiq innocen¬
tes petat. occupabit nos mnra do¬
mo. s occupat nullum molientes
malum. Hoc nõ quio aliud ꝗs
dixi̾t quam insamam: circumfere
picula et ruere mignotos iratum
sine inuiria occurrentia deuastan¬
tem acferarum more occitẽ qm̃ no
oderis. Illis tñ multionem aut ex
fame morsus ẽ nos sine ulla ꝑ sy¬
monia nr̃i aliemꝙ sanguinis ⁊¬
mouemus. manum ⁊ nauigia ded¬
ducimus. salutem ꝯmittimus

Expanded text:
cogimus populos? Quid exercitus cogimus populos? Quid exercitus scribimus directuros aciem in mediis fluctibus? Quid maria inquietamus? Parum uidelicet ad mortes nostras terra late patet. Nimis delicate fortuna nos tractat, nimis dura dedit nobis corpora, felicem ualetudinem; non depopulatur nos casus incurrens, emetiri cuique annos suos ex commodo licet et ad senectutem decurrere: itaque eamus in pelagus et uocemus in nos fata cessantia. Miseri, quid quaeritis? mortem, quae ubique superest? Petet illa uos et ex lectulo, sed innocentes petat; occupabit uos in uestra domo, sed occupet nullum molientes malum. Hoc uero quid aliud quis dixerit quam insaniam, circumferre pericula et ruere in ignotos, iratum sine iniuria occurrentia deuastantem ac ferarum more occidere quem non oderis? Illis tamen in ultionem aut ex fame morsus est: nos sine ulla parsimonia nostri alienique sanguinis mouemus manum et nauigia deducimus, salutem committimus
Abbreviated transcription (Latin):
a crauentis exͥcendum dedit. ⁊ illos
effudit ut nos classes ꝑtem freti
occupaturas complẽmus milite
armato et hostem inmari aut pꝰ
mare queremus. ¶Que nos cle¬
mentia exagitat et inmutuum
ꝯponunt exigtiu: uela uentis
damus bellum petituri ⁊ ꝑiclita¬
mur ꝑiculi cãm inc̾tam forma
exꝑimur uim tempestatum nlła
ope humana suꝑabilem ⁊ mortez
sine spe sepulture. Nõ erat tanti
si ad pacem ꝑ ista ueheremur. Nẽ
cum cuaserimus tot scopulos la¬
tentes et insydias uado si maris ⁊
cum effugemus ꝓcellosos desuꝑ
montes ꝑquos p̾ceps in nauigã¬
tes uentus imp̃igitur. cum inuo¬
lutos nubilo dies ymber ac toni¬
trib horridas noctes cum turbini¬
bus diuulsa nauigia quas enit in¬
eius labores acuictus frctus ꝗs
nos fessos tot malis portus ercipiet
Bellum .s. et obuius inlittore ho¬
stis et trucidãde gentes t̃ctureq i
magna exꝑte uictorem ⁊ antiq̃rũ
urbium flamma. Quid marma

Expanded text:
aera uentis exercendum dedit et illos aera uentis exercendum dedit et illos tu squalidum, effudit, ut nos classes partem freti occupaturas compleremus milite armato et hostem in mari aut post mare quaereremus. Quae nos dementia exagitat et in mutuum componit exitium? Uela uentis damus bellum petituri et periclitamur periculi causa, incertam fortunam experimur, uim tempestatum nulla ope humana superabilem et mortem sine spe sepulturae. Non erat tanti, si ad pacem per ista ueheremur: nunc cum euaserimus tot scopulos latentes et insidias uadosi maris, cum effugerimus procellosos desuper montes, per quos praeceps in nauigantes uentus impingitur, cum inuolutos nubilo dies et nimbis ac tonitribus horridas noctes, cum turbinibus diuulsa nauigia, quis erit huius laboris ac metus fructus, quis nos fessos tot malis portus excipiet? Bellum scilicet et obuius in litore hostis et trucidandae gentes tracturaeque magna ex parte uictorem et antiquarum urbium flamma. Quid in arma