comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
contra pictauos cõmou&. ut scilic& ab una parte turonici ab
alia biturigi cõmoti cuncta uastarent. Qui cũ ad terminũ propin
in placito quod interse gumtramnus & hil debertus reges habent
sustintatis. Quod si conuenit in pagos hos rex gontramnus accipia
Non resistimus. Sin aliud onm nostrũ recognoscimus. cui seruire pleniu
oebramus. Adhȩc illi responder̃. Nil nobis oe hac causa ꝑtin& nisi tantu

Expanded text:
contra Pictavos commovit, ut scilicet ab una parte Turonici, alia Biturici commoti cuncta vastarent. Qui cum ad terminum propinqin placito, quod inter se Gunthchramnus et Childeberthus regis habent, susteneatis. Quod si convenit, ut pagos hos rex Gunthchramnus accipiat, non resistemus; sin aliud, dominum nostrum recognuscimus, cui servire plenius debeamus'. Ad haec illi responderunt: 'Nihil nobis de hac causa pertinet, nisi tantu
Abbreviated transcription (Latin):
adbellũ ꝓperant. Cumq proeliare caepissent ut eorũ mos erat¬
terga uertentes. dũ cernerent se ẽẽ superandos in paucis ualliu¬
& montes pirineos latebram dantes selocis tutissimis per ruꝑes eiusdẽ

Expanded text:
ad bellum properant. Cumque praeliari coepissent, ut eorum mos estterga vertentes, dum cernerent se esse superandos, in fauces valliut montes Pyrenaeos latebram dantes, se locis tutissimis per rupes eorumde
Abbreviated transcription (Latin):
quitiugautt. Nam cum audiss& quadã uice isaiȩ ꝓphetę lectionẽ in ec¬
tilores sesia legi in qua ait. ue his qui coniungunt domũ ad domũ & agrum

Expanded text:
ubjugarit. Nam cum audisset quadam vice Isaiae prophetae lectionem in ecclesia legi, in qua ait: Vae his qui jungunt domum ad domum, et agrum
Abbreviated transcription (Latin):
cens promissionis suae uolens inrumpere qđ fecerat. euniũ ep̃m uenitiae urbis
ad hilpericum regẽ dirigit. At ille ira commotus : obuirgatũ eũ in exilio danu
gun tramni & hilpericiregũ. apud cauellonũ ciuitatt̃ sinodus acta ẽ
ex iussu principis guntrani discussisq diuersis causis contras alonium
& sagit tariũ ep̃is. Iteratur illa antiqua calamitas. obitiuntur eis crimina
& non solũ deadulterus. uerum &tiã dehomicidus accusantur. Sedhaec ꝑ
penitentiam purgari censentes ep̃i. illud÷ adtitulatũ qđ essent rri
mairstatis & patria ꝓditores. Qua drcausa: ab episcopatu distineti in ba

Expanded text:
cens promissionis suae, volens irrumpere quod fecerat, Eunium episcopum Veneticae urbis ad Chilpericum regem dirigit. At ille ira commotus, 238 objurgatum eum exsilio damnGuntchramni et Chiperici regum, apud Cavillonum civitatem synodus facta est, ex jussu principis Guntchramni; discussisque diversis causis, contra Salonium et Sagittarium episcopos iteratur illa antiqua calamitas. Objiciuntur eis crimina: et non solum de adulteriis, verum etiam de homicidiis accusantur. Sed haec per poenitentiam purgari censentes episcopi, illud est additum, quod essent rei majestatis, et patriae proditores. Qua de causa ab episcopatu discincti A
Abbreviated transcription (Latin):
adaruirnos dirigit. Qui abiens urbes illas afinibus gothorũ usque
burgundionum terminum patrissui dicionibus subiugauit. Regua
rex turonis uenit. Hic fertur in oriente fuisse ac loca uisitasse sc̃aorũ. ipsãq adisse
hierosolima & loca passionis ac resurrectionis qominicȩ quȩ in eugliis legimus sȩpe uidi
auferens ecolisinam uenit. Cui tantam graciam dñs tribuit. ut ia
eius contemplatione murisponte corruerent. Tunc ex dusis gothis.
urbem suo dominio subiugauit. Post hac patrata inctoria turonis
est regressus multa scar basilice brati martini munera offerea
GITUR ABANASTASIO IMPERATORE CODICELLOS DECONSOLATU
accepit. & inbasilica scĩ martini tunica blatea indutus & cla¬
mide inposnens uertici diadema: Tunc ascenso aequo aurum ar

Expanded text:
ad Arvernus dirigit. Qui abiens, urbes illas a finibus Gothorum usque ad Arvernus dirigit. Qui abiens, urbes illas a finibus Gothorum usque Burgundionum terminum patris sui dicionibus subiugavit. Regnarex Turonis venit. Hic fertur in Oriente fuisse, ac loca visitasse sanctorum, ipsamque adiisse Hierosolymam, et loca passionis ac resurrectionis dominicae, quae in Evangeliis legimus, saepe vidiauferens, Ecolisnam venit. Cui tantam Dominus gratiam tribuit, ut in eius contemplatione muri sponte corruerent. Tunc, exclusis Gothis, urbem suo dominic subiugavit. Post haec, patrata victuria, Turonus est regressus, multa sanctae basilicae beati Martini munera offerens. Igitur ab Anastasio imperatore codecillos de consolato accepit, et in basilica beati Martini tunica blattea indutus et clamide, inponens vertice diademam. Tunc ascenso equite, aurum ar
Abbreviated transcription (Latin):
rex cũ alarico rege gothorũ in campo uogla dense decimo aburbe
pictaua miliario conuenit. & confligentibus hiseminus. consistunt
comminus illi. Cumq: scđm consu&udinẽ gothi terga uertissent
ipse re& hludo ueus uictoriam dño adiuuante obtinuit. Habebat
ancem in adiutorium suum filium sigiberci claudi nomine hlodo¬
ricũ. hic sigibertus pugnans conera ala mannos apud dubiacen¬
sCopidum ꝑ cussus ingeniculum claudicabat. Ioxro re& cum
fugatis gothis alaricum regem inter fecees&. Duo exaduerso subito
aduenientes cum contis utraque ii latera feriunt. sed auxilio tam lo¬
rice quam uelocis equi neperire t exemptus est. Maximus ibi tune
ar uernorum populus qui cum apollinare uenerat & primi quierant
ex senatoribus corruerant. Dehac pugna amal&icus filius alarici in
hispaniam fugit. regnumqur patrissagaciter occupauit: hludo u̾ inc
uero filium suum theu therichum ꝑ albigensom acrotinam ciuitatr᷑

Expanded text:
rex cum Alarico rege Gotthorum in campo Vogladense, decimo ab urbe Pictava milliario convenit: et confligentibus his eminus, resistunt cominus illi. Cumque secundum consuetudinem Gotthi terga vertissent, ipse rex Chlodovechus victoriam, Domino adjuvante, obtinuit. Habebat autem in adjutorium suum filium Sigiberti Claudi, nomine Chlodericum. Hic Sigibertus pugnans contra Alamannos apud Tulbiacense oppidum percussus in geniculo claudicabat. Porro rex, cum fugatis Gotthis Alaricum regem interfecisset, duo ex adverso subito advenientes, cum contis utraque ei latera feriunt. Sed auxilio tam loricae, quam velocis equi, ne periret exemptus est. Maximus ibi tunc Arvernorum populus, qui cum Apollinare venerat, et primi  Forte plurmi qui erant ex senatoribus corruerunt. De hac pugna Amalaricus filius Alarici in Hispaniam fugit, regnumque patris sagaciter occupavit. Chlodovechus 95 vero filium suum Theudoricum per Albigensim ac Rutinam civitatem
Abbreviated transcription (Latin):
sis est unusquisq ad propria. Prȩfectus uero ad griphonẽ ac̃cedeas
mulc erecepit animos eius orhis que gesta fuerant. ordinans
qualtitr ad presentiam inperatoris acceder&. Qui utniens ear

Expanded text:
sus est unusquisque ad propria. Praefectus vero ad Griponem accedens, mulcere coepit animos eius de his quae gesta fuerant, ordinans, qualiter ad praesentiam imperatoris accederet. Qui veniens, nar
Abbreviated transcription (Latin):
medicamta quȩ stert̃ ex soluã. qr sicut ꝑ gram sanitatum : ĩta & in castigations
stultoꝵ uirtꝰti: ostenditur. Lro nastis biturigus archidia conꝰ decedentib: cat¬
ractis lumine caruit oculoꝵ Quicũ ꝑ multos medicos abulans : nichil om̃i no
uisionis reciperepossit. accessit adbasilicã scĩ martini. ubi duos aut trs
menses c̃sistens & itiunans as sidue .lum̃ ut reciper& flagitabat. Adur niente
autẽ festiuitate. clarificatis oculiscernerecepit. Regres sus quoq: domi
uocato quodam iuduo. uentusas quor benefitio ocuł lum̃ auger&. humers
suꝑponit. decedente:uoq: rursus in recidiua cecitate redigitur. Quod

Expanded text:
medicamenta quaesierunt, exsolvam, quia, sicut per gratiam sanitatum, ita et in castigationem medicamenta quaesierunt, exsolvam, quia, sicut per gratiam sanitatum, ita et in castigationem stultorum virtus eius ostenditur. Leonastis Biturigus archidiaconus, decedentibus cataractis, lumen caruit oculorum. Qui cum, per multos medicos ambulans, nihil omnino visionis recipere possit, accessit ad basilicam beati Martini; ubi per duos aut tres menses consistens et ieiunans assiduae, lumen ut reciperet flagitabat. Adveniente autem festivitate, clarificatis oculis cernere coepit; regressus quoque domum, vocato quodam Iudaeo, ventosas, quorum beneficio oculis lumen augeret, humeris superponit. Decedente quoque sanguine, rursus in redeviva caecitate redigitur. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
aduenit diessc̃s epiphaniae & hic magis ac magis torqueri corpit. Tunc accepto
asius consilio amne trans acto. ad ciuitatem accedit. Deniq: cũ psallentes de
et desia egressi ad scãmbasilicam properarent. hic post crucem precedentib:
signis tquo super positus ferebat᷑. uerum ubi basilicã scãm in trout: mox fu¬
rorminantis increpuit. Regressusq: ad ecclesiam. nichil cibi ea die accipere
potuit. Exinde cum ualde nichil lesiss& : pictauis abiit. Erant enimdus
sc̃i quadragesimȩ inqua foetos cuniculorum. sepe comedit. Dispositi surro
ANTIO UERO QUOSUPRA IDEST QUOMORTUO SEGIBERTO. HIDEBER TUS FILIS
eius regnarecepit : Multȩ iuirtutes ad sepul chrũ beatimartini apparurru
quasinillis libris scripsi. Quos deipsis miraculis componere temptaui. & lic& se¬
mone rustico: tam̃celare passus nonsũ qua aut ipse uidt. auta fidilibus redi¬
ta cognori. Nictam̃ qið neglegentib: euenerit. qui postur tutem celestẽ t̃reu

Expanded text:
advenit dies sanctus Epiphaniae, et hic magis ac magis torqueri coepit. Tunc accepto a suis consilio, amne transacto, ad civitatem accedit. Denique cum psallentes de ecclesia egressi ad sanctam basilicam properarent, hic post crucem praecedentibus signis, equo superpositus ferebatur. Verum ubi basilicam sanctam introiit, mox furor minantis intepuit: regressusque ab ecclesia, nihil cibi ea die accipere potuit. Exinde cum valde anhelus esset, Pictavis abiit. Erant enim dies sanctae Quadragesimae, in qua fetus cuniculorum saepe comedit. Dispositis vero Anno vero quo supra, id est quo, mortuo Sigybertho, Childeberthus, filius eius, regnare coepit, multae virtutes ad sepulchrum beati Martini apparuerunt, quas in illis libellis scripsi, quos de ipsis miraculis conponere temptavi. Et licet sermone rustico, tamen celare passus non sum, quae aut ipse vidi aut a fidelibus relata cognovi. Hic tantum, quid neglegentibus evenerit, qui post virtutem caelestem terrena
Abbreviated transcription (Latin):
p& doc trinã Petri pauliq Apłoꝵ. Respondente autemro credo. Aditi Cum argu¬
tr& pa&ris apłs ananiam profraudefundi uide quiddicat. Quidtibi iusum est
testate. Nam uos ut superius dixi nilnl recte detrinitate sc̃a sentitis. & quam
iniquasit huiis seste ꝑ uorsitas ipsius auctoris uri idẽ arrii exp̃sit interĩus. Adhec
illorespandit : legrm quã non colis. blasphemare noli. Nos uero qua criditis & hion
pro dimus : nontam̃ blaspheniamꝰ quia non diputatur crimini suilla colantur. Atni

Expanded text:
 doctrinam Petri Paulique apostolorum. Respondente autem eo: Credo, adjeci: Cum argueret Petrus apostolus Ananiam pro fraude fundi, vide quid dicat: Quid tibi visum est testatem. Nam vos, ut superius dixi, nihil recte de Trinitate sancta sentitis, et quam iniqua 256 sit hujus sectae perversitas, ipsius auctoris vestri, id est Arii, expressit interitus. Ad haec ille respondit: Legem quam non colis, blasphemare noli; nos vero quae creditis, etsi non credimus, non tamen blasphemamus, quia non deputatur crimini, si et illa et illa colantur. Si
Abbreviated transcription (Latin):
dusatriciũ adse uenire praecepit. Uuillibadus cernens iniquum con¬
silium flao chadi & germanisui amalberti. amalgarii & ramle¬
ni ducib desuo interitu fuisse initũ. colligens secũ plurima multi¬
tudinẽ depatriciatus sui termino. &iã pontifices seu nobiles & for¬
tes quos c̃ gregare potuerat ꝰ augusti dunũ gradiendo iter arripuit

Expanded text:
atricium ad se venire praecepit. Willebadus cernens iniquum consilium Flaochati, et germani sui Amalberti, Amalgarii et Chramneleni ducum, de suo interitu fuisse initum, colligens secum plurimam multitudinem de patriciatus sui termino, etiam et pontifices, seu nobiles, et fortes, quos congregare potuerat, Augustudunum gradiendum iter arripuit
Abbreviated transcription (Latin):
test: Deindedatis gr̃a ur̃a decem milibus solidorũ caritatẽ uram habere
desiderat. ut & ille ur̃o utatur solatio & uos eius ubinecesse fuerit
benefiti a potiamini: Haec illis dicentibus. promiserunt hildebertus
re& & mater eius pacem & caritatem cuipsose integre custodit ros.
Acceptisq ac datismuneribus ad diderunt legati. Iussit & iã domnus
nr̃ ponere uerbũ in auribus ur̃is . defilia siue sorore ur̃a chodosinda
ut eitra datur inmatrimonið quo facilius pax quȩ inter uospromit¬
titur confirmaur. Ouidixerunt. Promissio nr̃a et hochabile dabit᷑

Expanded text:
test. Deinde, datis gratia vestra decem milibus solidorum, caritatem vestram habere desiderat, ut et ille vestro utatur solatio et vos eius, ubi necesse fuerit, beneficia potiamini'. Haec illis dicentibus, promiserunt Childeberthus rex et mater eius pacem et caritatem cum ipso se integre custodituros. Acceptisque ac datis muneribus, addiderunt legati: 'Iussit etiam dominus noster ponere verbum in auribus vestris de filia sive sorore vestra Chlodosinda, ut ei tradatur in matrimonio, quo facilius pax, quae inter vos promittitur, confirmetur'. Qui dixerunt: 'Promissio nostra ex hoc habile dabit
Abbreviated transcription (Latin):
morauimus qđ rustici soles uocant A paruerunt & mare ultra rgres sum asse¬
runt. & multa alia signa a paruerunt.
uitranꝰ. poso toronis cumpancis armatis ueniens filias suas quas inbasilica
sc̃ã rediquerat . iĩ abstulit & eas pittauis ciuitatem qua̧ erit hil dibti regis ꝑdii

Expanded text:
moravimus , quos rustici soles vocant, apparuerunt; et mare ultra modum egressum asserunt, et multa alia signa apparuerunt. Guntchramnus Boso Turonis cum paucis armatis veniens, filias suas, quas in basilica sancta reliquerat, vi abstulit, et eas usque Pictavis civitatem, quae erat Childeberti re
Abbreviated transcription (Latin):
contumeliam redigerent sicut prius sicerunt inuiduitate sua : Rau¬
hingus uero summa clatus potentia & ut ita dicamadipsius regalissep¬
trise iactans gloriam iter p̃parat adhil dibertum regem accedinduit
consilium quod inierait possit ex pleri sed pr& as dñi hȩc uerba in aures
guntranni regis priusin posuit. Quimissis nuntus dam adhil dibirtũ

Expanded text:
contumiliam redigerent, sicut prius fecerant in viduetate sua. Rauchingus ergo, summa elatus potentiam et, ut ita dicam, ad ipsius regalis sceptri se iactans gloriam, iter praeparat ad Childeberthum regem accidendi, ut consilium quod inierat possit explere. Sed pietas Domini haec verba in aures Gunthchramni regis prius inposuit, qui, missis nuntiis clam ad Childebert
Abbreviated transcription (Latin):
oeloco ubi habitabam. Ueni igitur.. Necer absconditur Nec ostenditur
michi puta. Unde quantum intellego Nihil est quod promittitur
Sedut credo alicuius ex lrudibus nr̃is sit filius. Nam si destirpe nr̃a
suiss& adme fuerat utiqur oeportatus. Ideoq noutritis quia ame
Non suscipitur. Nisi certa oero cognoseam indicia. Haec audiens fredie¬
gundis argina coniunctis prioribus regnisui. id est cumtribus ꝓp̃is
& tre centis uiris optimis sacramenta dederunt. Nunc ad helperico
rege gentratum fuisse. & sic suspicio abanimis rogs ablatat eLopOuu
GEIMUE CUM INTERITŨ MEROUEHI ATR CLOBOUOIHI
sepius lamentar&. Nescir& que ubieos ex here dibus factis
redictis omnib: adsumpto scorsum puero clam locutus est prius
obestans oiligentissime nesar&a conlogutio ulli hominũ pander&.
unc indicauit ei quos in consilio haber& aut sperner& aconloquie
Quibus se creder& quos uitar&. Quos honorar& muneribus. Quos

Expanded text:
de loco ubi abitabam. Veni igitur, et ecce! absconditur nec ostenditur de loco ubi abitabam. Veni igitur, et ecce! absconditur nec ostenditur mihi puer. Unde, quantum intellego, nihil est quod promittitur, sed, ut credo, alicuius ex leudibus nostris sit filius. Nam si de stirpe nostra fuisset, ad me utique fuerat deportatus. Ideoque noveritis, quia a me non suscipitur, nisi certa de eo cognuscam indicia'. Haec audiens Fredegundis regina, coniunctis prioribus regni sui, id est cum tribus episcopis et tricentis viris optimis, sacramenta dederunt, hunc ab Chilperico rege generatum fuisse; et sic suspicio ab animis regis ablata est. Denique cum interitum Merovechi adque Chlodovechi saepius lamentaret nesciretque, ubrelictis omnibus, assumpto seorsum puero clam locutus est, prius obtestans diligentissime, ne secreta collocutio ulli hominum panderetur. Tunc indicavit ei quos in consilio haberet, aut sperneret a colloquio; quibus se crederet, quos vitaret, quos honoraret muneribus, quos
Abbreviated transcription (Latin):
minuicem multa sibio cadulteriis ac fornicationibis exꝓbauerunt¬
dñi taliter titania diaboli pullular&. Discedentes itaque
a regis presentia cautiones. & fide iussores dederunt. ut .x. kł
mensis noni adsinodũ conutnir&.
UNC APPARUCRUNT SIONA. IDEST RADII APARTE AQUI¬
Lonis sicut sipius apparere solent: fulgor ꝑ cęlum cucur¬
risse insus est. floresq in arboribus ostensi sunt. Erat enim
oSł HaCC REX PARISSIUS UENIT & CORA OMMIBUS
loqui cepit dicens. Germinus maeus hilpericus. moriens oicitur filũ reli¬
quisse. Cuius nutritores matre deprecante p&itrunt. ut rũ oescõ
lauacro indominici natalis sollempnitate deberem exciprre & ñutntrun.
Aogauerunt orinceps ut ad scm pascha paptizar&ur: Sed nec tunc urnit¬
allatus est infans: Oep̃cati sunt aut̃ tercio ut adsestiuitatẽ sc̃ĩ lohannis
exhiber&ur sed nec tunc utnit. Mouerunt itaq: me pertempus steri le

Expanded text:
invicem multa sibi de adulteriis ac fornicatione exprinvicem multa sibi de adulteriis ac fornicatione exprDomini taliter zezania diabuli pollularet. Discedentes itaque a regis praesentia, cautiones et fideiussores dederunt, ut decimo Kalendas mensis noni ad sinodum convenirent. Tunc apparuerunt signa, id est radii a parte aquilonis, sicut saepius apparere solent. Fulgor per caelum cucurrisse visus est, floresque in arboribus ostensi sunt. Erat enim Post haec rex Parisius venit et coram omnibus loqui coepit, dicens: ' Germanus meus Chilpericus moriens dicitur filium reliquisse, cuius nutritores, matre depraecante, petierunt, ut eum de sancto lavacro in dominici natalis solemnitate deberem excipere, et non venerunt. Rogaverunt deinceps, ut ad sanctum pascha baptizaretur, sed nec tunc adlatus est infans. Depraecati sunt autem tertio, ut ad festivitatem sancti Iohannis exhiberetur, sed nec tunc venit. Moverunt itaque me per tempus sterile
Abbreviated transcription (Latin):
OUENIENTE QOCUrDIE DOMINICO REXAECCLESIAMADSPCO¬
ad erant. locũ palladio ep̃o adaganda festa prebuerunt. Quo incipiente
proph&iam Rex interrogat qui sess&. Cumqur palla diũ ep̃m mitiasse
pro nuntiassent. statim commotus rex att. Qui michi semꝑ infidelis &ꝑ
fidus fuit : ille nunc sacrata uerba predicabit: Egrediar prorsus
ad hac arcclesia. nr inimicum mrum audiã predicantem. &hare
dicens i gredi cepit arcclesiã. Tunc conturbati sacerdotes de
fris humilitate. oixerunt regi. Uidimus enim eum conuiuiotuo
ad esse: ac de suis manute benedictiont᷑ accipere. & turrum legna
nuno rex aspernatur : Si enim scifremas tibi exosum: geclinas ins uir¬
semus utiq adalium. qui hato agere debuiss&. Nunc si ꝑ mittis atumn
cum grandi humilitate discesserat. Tunc rex iussit tum reuoca tis om¬
ri & sic quȩ agere ceperat rxpediuit. Nam cum iterato ad con oli¬
uiuium regis palladius atq bertramnus accisi suissent. cõmoti

Expanded text:
eniente quoque die Dominico, rex ecclesiam ad specaderant, locum Palladio episcopo ad agenda festa praebuerunt. Quo incipiente prophetiam, 381 Rex interrogat, quis esset. Cumque Palladium episcopum initiasse pronuntiassent, statim commotus rex ait: Qui mihi semper infidelis et perfidus fuit, ille nunc sacrata verba praedicabit? Egrediar prorsus ab hac ecclesia, ne inimicum meum audiam praedicantem. Et haec dicens, egredi coepit ecclesiam. Tunc conturbati sacerdotes de fratris humilitate, dixerunt regi: Vidimus enim eum convivio tuo adesse, ac de ejus manu te benedictionem accipere; et cur eum nunc rex aspernatur? Si enim scissemus tibi exosum, declinassemus utique ad alium, qui haec agere debuisset. Nunc, si permittis, cum grandi humilitate discesserat. Tunc rex jussit eum revocari, et sic quae agere coeperat, expedivit. Nam cum iterato ad convivium regis Palladius atque Bertchramnus asciti fuissent, commoti
Abbreviated transcription (Latin):
relinque ista & audi consiliũ melidrẽ. Adibe colliria oculis lipsis & lucr̃ pͥdissitis¬
tionis a postolicae ꝑcipr. Scđm homines eñĩ loquebat᷑ paulus humilius. utro
quarr&ur cũ mossae. & haelia: nempe denubr splendida pat̾ ait. hicest
lius ns carissimꝰ ipsũ audite. Ad haec her&ieꝰ respondit. Nichil inhis testimo¬
isꝓferatibi aliud testimonium inquo pat̃ reddidit filiũ gloriosũ. Uenien
autẽ dñm ad passionẽ cui cũ ille dicer&. Pat̃ glorifica filiumtuũ ut filius

Expanded text:
relinque ista et audi consilium meliorem, adhibe culiria oculis lippis et lucem praedicationis apostolicae percipe. Secundum homines enim loquibatur Paulus humilius, ut loqueretur cumMoysi et Helia; nempe de nubi splendida Pater ait: Hic est Filius meus carissimus, ipsum audite'. Ad haec hereticus respondit: 'Nihil in his testimoc recipis, proferam tibi aliud testimonium, in quo Pater reddidit Filium gloriosum. Veniente autem Domino ad passionem, cum ille diceret: Pater, glorifica Filium tuum, ut Filius
Abbreviated transcription (Latin):
uit. Quib ille con iuctus. de inceps est confessus. Hateluno
audientes tp̃i qui ruo cati suerant. & intantis malis saceiit.
dorrm oñi contuentes fuisse satllitem. suspirantes. oe hbus i¬
triduani temporis spacium oep̃cantur tractandis. scilic& uait
forsitan resipiscens rgydius ullomodo repperire posstus su

Expanded text:
it. Quae et ille convictus, deinceps est confessus. Haec audientes episcopi qui advocati fuerant, et in tantis malis sacerdotem Domini contuentes fuisse satellitem, suspirantes, de iis triduani temporis spatium deprecantur tractandi, scilicet ut forsitan resipiscens Egidius ullum modum reperire posset,
Abbreviated transcription (Latin):
dicinam : Tuntibus auti᷑ illis uenerunt ad locum ubibratus hospicius habitabat
his quiscõ uiro dinaucleris amici essent commendari deposcit. Cumqui ibi
qui comestu nunc est itineris rogo ut meis conspectibus representes. At ille
nichil moratus uilociter adm&atum uadit inuenit que infirmum febri ple¬
num qui ꝑmutum aures suas dar & innitum indicabat. AD prehensumq ducit

Expanded text:
dicinam. Euntibus autem illis, venerunt ad locum ubi beatus Hospitius habitabat. dicat, seseque his qui sancto viro de naucleris amici essent, commendari deposcit. Cumque ibi qui comes tui nunc est itineris, rogo ut meis conspectibus repraesentes. At ille nihil moratus, velociter ad metatum vadit, invenitque infirmum febre plenum, qui per nutum aures suas dare tinnitum indicabat; apprehensumque ducit
Abbreviated transcription (Latin):
mitib cõmoto exercitu par cib ꝓuinciae dirigit. Auennionẽ urbẽ urnien¬
tes carlus ꝓperans ꝑaccossit cimctãq regionẽ usq: litus maris magni suar di¬
tioni restituit. fugato duce mauronto inpene trabilib tutissimisiun
rupib maritimi munitionib prefatꝰ princeps carlus cuncta sibim& ađ¬
quisita regna uictor regressus ẽ nullo c̃tra eũ rebellante. Reuersusq

Expanded text:
mitibus, commoto exercitu, partibus Provintie diriget. Avennionem urbem venientes, Carlus properans peraccessit cunctamque regionem usque litus maris magni sue dominationi restituit, fugato duce Mauronto inpenetrabilibus, tutissimis rupibus, maritimis munitionibus. Praefatus princeps Carlus, cuncta sibimet aquisita regna victor regressus est, nullo contra eum rebellante; reversusque
Abbreviated transcription (French):
percitum entiericulo missum. Protaduis inpertcꝗla inten¬
mrio throdrici Rrgis cumparorap uadso adtͣabũlam
iudens. Se debat cũeo. Uncsiqi ertanirrcitus circũ dassa¬

Expanded text:
ercitum in periculum missum. Protadius in tenturio Teuderici regis cum Petro archyatro tabulam ludens sedebat. Cum eum undique iam exercitus circumdass
Abbreviated transcription (Latin):
enciar lenitate cohercuit: Acceptumque urcrum nuncio rclesi astico
reddidit seruans abditũ subpectore uulnus. Trans acto uero anno.
uissit om̃e  cũ armorũ apparatu aduenire falangã. ostensura incam¬
pomarcio horũ armorũ nitorẽ : Uerum ubi cunctos circum ire delibera.
uenit adurcer ꝑcussorẽ. Cui ait. Nullus tam inculta ut tud&ulit arma:
Lam ne qu&ibi hasta nequar gͥadius neque securiefest atilis . & ad p̃hensam

Expanded text:
entiae lenitate coercuit, acceptumque urceum nuntio eclesiastico reddidit, servans abditum sub pectore vulnus. Transacto vero anno iussit omnem cum armorum apparatu advenire falangam, ostensuram in campo Marcio horum armorum nitorem. Verum ubi cunctus circuire diliberat, venit ad urcei percussorem; cui ait: 'Nullus tam inculta ut tu detulit arma; nam neque tibi hasta neque gladius neque securis est utilis'. Et adpraehensam
Abbreviated transcription (Latin):
id gressum furrat odiastantes uniuersas regiones. suc crnsis oomib.
incensis segitibus: oecisis oliu&is. uincisq succisis. nihil inclusis
nocere poturrunt adalias urbts progressi sunt. Erant enim ual¬
de munitȩ & decibis acreliquis necissanis adplenum refertȩ.&
horum urbana depopulantes. urbisq minus in rumpere ualuerꝰ
unc & nieius oux acum aruernis in hac expeditione cõmotꝰ¬
uisium reliquis urbis ad sedit. Sed cum minus ualgte ad castrũ quod

Expanded text:
gressi fuerant, devastantes universa regionis, succensis domibus, incensis segetibus, discissis olivetis, vinetisque succisis, nihil inclusis nocere potentes, ad alias urbes progressi sunt. Erant enim valde munitae, et de cibis ac reliquis necessariis adplene refertae, et horum urbana depopulantes, urbes minus irrumpere valuerunt. Tunc et Nicetius dux cum Arvernis in hac expeditione commotus, cum reliquis urbes assedit. Sed cum minus valeret, ad castrum quod
Abbreviated transcription (Latin):
filius nascitur nom̃ sigobertiis & agila patricius nullis culpisabru
extantib: instigante brunihildr ligatus interficitur. nifitana com
cupiditatis instinctu infacultate rius fiscus adsumitur Eoan
theodb̾tus & thrudricꝰ Nercitũ contra uuasconrs oirextru
Ipsosq oõ auxiliante oe iectos sux gominationi redigunt
& tributarios faciunt: ouct suꝑ ipsos nomint grlianr̃ institi¬
unt qui ris feliciter gominauit.
.XXII.

Expanded text:
filius nascitur, nomine Sigibertus; et Aegila patricius, nullis culpis exstantibus, instigante Brunichilde, ligatus interficitur, nisi tantum cupiditatis instinctu, ut facultates ejus fiscus assumeret. Eo anno Theudebertus et Theudericus eo auxiliante, dejectos suae dominationi redigunt, et tributarios faciunt. Ducem super ipsos, nomine Genialem, instituunt, qui eos feliciter dominavit. XXII.
Abbreviated transcription (Latin):
urbem properassemus. uussisumus ad guntramnũ regem in legationẽ
accedere quẽ apud urbem cauillonensem repperimus dicentes : Salu¬
tem uberrimã mittit tibi gloriosissimus nepastuus hildebertus õ in¬
clite rex in mensasreferens gr̃as pi& atitua quodate iugiter cõmon&
ut ea agat qua & dõplaceant. & tibi sint accepta & populo congrua
Oehis uero que locutisimulfustis om̃a implere promittat. nec quic¬
qua sedepactionibus quȩ interuos conscriptȩ sunt rũpere pollic&ur
trex adhaec ait: nonsimiliter ego gr̃asago quodtalit̃ in rũpitur

Expanded text:
urbem properassemus, iussi sumus ad Gunthchramnum regem in legationem accedere. Quem apud urbem Cavillonensim repperimus, dicentes: 'Salutem uberrimam mittit tibi gloriosissimus nepus tuus Childeberthus, o inclite rex, inmensas referens gratias pietate tuae, quod ad te iugiter commonetur, ut ea agat, quae et Deo placeant et tibi sint accepta et populo congrua. De his vero quae locuti simul fuistis omnia inplere promittit, nec quicquam se de pactionibus, quae inter vos conscriptae sunt, inrumpere pollicetur'. Et rex ad haec ait: 'Non similiter ego gratias ago, quod taliter inrumpitu
Abbreviated transcription (Latin):
sus & spoliatus atq mnexilio deductus. morte pessima uitam finunt
Sed& duo filii ei: burgolenus & dodo. obcrimꝰ maiestatis bessiuditiũ mortis
susceptum unus ab exercitu iii obpressus : Alius infugam ad prehensus es

Expanded text:
sus et exspoliatus, atque in exsilium deductus, morte pessima vitam finivit. Sed et duo filii ejus, Bursolenus et Dodo, ob crimen majestatis laesae judicio mortis suscepto, unus ab exercitu vi oppressus est; alius in fuga apprehensus
Abbreviated transcription (Latin):
condignis munerib honorauit. Postꝰ tergũ eiꝰ augustidunũ ac cessit.
ibiq. tentoria cũ suis nec procul ab urbe posuit. Eodemdie quo ibidẽ

Expanded text:
dignis muneribus honoravit. Post tergum ejus Augustudunum accessit, ibique tentoria cum suis nec procul ab urbe posuit. Eodem die quo ibide
Abbreviated transcription (Latin):
turingorũ hlotarium fracrem suum insolatio suo uocat. & ad uersus
eum ire disponit. Promit tens regihlathario partem pradaĩ. sieis
munus uictoRiar diuinitus conferr&ur. Conuocatis. qui francis dicit

Expanded text:
ringorum Chlothacharium fratrem suum in solatio suo vocat et adversum eum ire disponit, promittens regi Chlothachario partem praedae, si eisdem munus victuriae divinitus conferritur. Convocatis igitur Francis, dicit
Abbreviated transcription (Latin):
radulsũ ad portã castriꝓtinus pugnandũ ꝑrexorunt. Cũ ra¬
dulfuscu aliquib: ducibus exercitus sigo berto fidutiam haber&

Expanded text:
Radulfum ad portam castri protinus pugnandum perrexerunt. Radulfus cum aliquibus ducibus exercitus Sigiberti fiduciam haber
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑrexerunt. Sclaui his et aliis locis econtrario p̃parant A lamannorũ exercitu.
cũ lodobto duce in parte quã in gressusẽ uictoriã obtinuit. Lango bardi idemq:
uictoriã obtinuerunt. & plurimũ numerd̃ captiuorũ desclauos aldenanni et lan¬
gobardi secũ duxerunt. Austrasiuero cũ ad castrẽ uocastinsẽ ubiplurima manus
fortiũ uiunidorũ in siora uerant circũdantes triduo prarliantes. plures idẽq deexer

Expanded text:
rexerunt. Sclavi his et aliis locis e contrario praeparantes, Alamannorum exercitus cum Chrodoberto duce in parte qua ingressus est victoriam obtinuit. Langobardi itidemque victoriam obtinuerunt; et plurimum numerum captivorum de Sclavis Alamanni et Langobardi secum duxerunt. Austrasii vero cum ad castrum Wogastisburc, ubi plurima manus fortium Winidorum immoraverant, circumdantes, triduo praeliantes, plures ibidem de exer
Abbreviated transcription (Latin):
ercitꝰ gunde badi populum atturit. At ille dolum fris quem
non suspicabat᷑ aduertens terga dedit fugã que init. rodaniti¬
÷ uero obtenta uictoria. pro missam hludo uuico aliquã par tem regni
sui cũ pacr discessit. Uiennam que trium phans tam quã sitotũ

Expanded text:
ercitus Gundobadi populum atterit. At ille dolum fratris, quem non suspicabatur, advertens, terga dedit, fugamque iniit, Rhodaniti vero, obtenta victuria, promissam Chlodovecho aliquam partem regni sui, cum pace discessit Viennamque triumphans, tamquam si
Abbreviated transcription (Latin):
OANNOIL DIBERTO REGI ALIUS FILIUS NATUSEST. QUEM
urranus cauillo nensis ep̃s suscipiea a lauacro theodorici nomen¬
lin posuit Erat enit cotempore ipse pontifea multis uirtutibus p̃¬
ditus ita ut plerumq infirmis signum crucis inponens. statini sa¬
nitati tribuente dño ristaurara

Expanded text:
. IV. Eo anno Childeberto regi alius filius natus est, quem Veranus Cavillonensis episcopus suscipiens a lavacro, Theodorici nomen posuit. Erat enim eo tempore ipse pontifex magnis virtutibus praeditus, ita ut plerumque infirmis signum crucis imponens, statim sanitati, tribuente Domino, restaurar
Abbreviated transcription (Latin):
alii quimortuum aptahariũ regẽ nuntiantes. Paulumq in locori: substitutum mb
ri modiũba quo supra diximus diferentes : hi ldrbtus rexplacitũ cum ris dẽ ponigĩ i¬
ut quidoi in postrrum conurnir& enuntiar& rosabsce dere: uissit. Ixuiii.¬
auricus autim carthaginenses illos quilrgatos hildeburegis an nosuprriorsitiura
interemerant iunctos manib: catenisq oneratos adei : direxit p̃sentiam .xii. scilicasd mun
uiros subra uidelic& conditione utsiros interficere uell& habera licentiam. sinarq bi& q¬
tem adre dimendum laniget cce. prouno quoq: accrptis aurris quiescer&

Expanded text:
alii, qui mortuum Aptacharium regem nuntiantes Paulumque in locum eius substitutum, eiusmodi verba, quae supra diximus, deferentes. Sed Childeberthus rex placitum cum eisdem ponens, ut, quid ei in posterum conveniret, enuntiaret, eos abscedere iussit. auricius autem Chartaginensis illos, qui legatos Childeberthi regis anno superiore interimer ant, vinctus manibus catenisque oneratos, ad eius dirigit praesentiam, XII scilicet numero viros, sub ea videlicet condicione, ut, si eos interficere vellit, haberet licentiam; sin autem ad redimendum laxaret, CCC pro unoquoque acceptis aureis, quiescer
Abbreviated transcription (Latin):
agacerdotibus benrdictione ad mensã resedit lexo uultu &̧ hila¬
rfacir quasi nichil decontemptu suo suiss& tffatus.. Li.¬
NPCREAIAM MEDIO PRADO PER ACIO IUBR REX
ut oiaconũ nr̃m qui ante oir admissas psalmũ Responsoriũ oixe¬
rat canere iuberem: quo canente. iub& iterũ michi ut omnes
Sacerdotes qui ad erant per meam commonitiont̃ datis exoffi¬
cio suo singulis clericis coram rege iuberentur cantare.
qr me srtim secundum Regis imperium ad moniti. quisque ut po¬
tuit in regis prysentia psalmũ responsoriũ oecantauit. Cũ aut᷑
fercula ꝓftrrentur dixit rex. Argentum omne quod cernitis
mdm moli illius perieris fuit. Ded nunc gracia omͦ tribuente
in nr̃a oominatione trans latum esł. Nam quin drcim exco
catinos. ut istis maiorem cernitis iam concĩdi. & non exinde am¬
plius quam hunc & aliũ oucentu᷑ septuaginta libr reseruaui¬
quid am plius quam opus cotidianom uon rgeo: Quod peius est

Expanded text:
a sacerdotibus benedictione, ad mensam resedit laeto vulto et hilaa sacerdotibus benedictione, ad mensam resedit laeto vulto et hilare faciae, quasi nihil de contempto suo fuisset effatus. Interea iam medium prandii peractum, iubet rex, ut diaconem nostrum, qui ante die ad missas psalmum responsurium dixrat, canere iuberem. Quo canente, iubet iterum mihi, ut omnes sacerdotes qui aderant per meam commonitionem, datis ex officio suo singulis clerecis, coram rege iuberentur cantare. er me enim secundum regis imperium admoniti, quisque, ut potuit, in regis praesentia psalmum responsurium decantavit. Cum autem fercula profererentur, dixit rex: 'Argentum omne, quod cernitis, Mummoli illius periuris fuit; sed nunc, gratia Domini tribuente, in nostra dominatione translatum est. Nam quindecim ex eo catinos, ut istum maiorem cernitis, iam concidi, et non exinde amplius quam hunc et alium de cento septuaginta libris reservaviquid amplius quam opus cotidianum? Non ego, quod peius est
Abbreviated transcription (Latin):
cum erat quod abeo uisus non fuerat . Dixeruntq Nic est btramnꝰ
bur degalensis urbis ep̃s. Cui ille. Gratias inquit agimus quod sic
custodis fidem gentrationis tuȩ. Scire enim te oportuerat oilee¬
tissime pater quia parens tras nobis ex matre nr̃a. & suꝑ gente
tuã Non deburras inducere pestem extranram. Cumq talia
& his similia bertramnus audiss&. conuersus ad palladiũ rexat:
itꝰ tibi opalladi tp̃e magnȩ sunt gr̃ãt referendȩ: Tertio enim mihi
quod de ep̃o dici iniquum est ꝑitrasti. mittens in diculos oolosita¬
t plenos Ame excusabas ꝑ epistolas. germanũ ẜarum eum s eriptis
egistis oolose. Nicasio aut̃ & antidio ep̃is oixit. Quid uos oscis¬
simi patres pros eligiones utilitate uel regni nr̃i sospitate tractas¬
tis edicite. Illi quoque tacentib: ab lutis rex manibus. acepta

Expanded text:
enim erat quod ab eo visus non fuerat. Dixeruntque: Hic est Bertchramnus enim erat quod ab eo visus non fuerat. Dixeruntque: Hic est Bertchramnus Burdegalensis urbis episcopus. Cui ille: Gratias, inquit, agimus, quod sic custodisti fidem generationi tuae. Scire enim te oportuerat, dilectissime pater, quod parens cras nobis ex matre nostra, et super gentem tuam non debueras inducere pestem extraneam Gundovaldum. Cumque talia, et his similia Bertchramnus audisset, conversus ad Palladium rex, ait; Nec tibi, o Palladi episcope, nimium sunt gratiae referendae. Tertio enim mihi, quod de episcopo dici iniquum est, pejerasti, mittens 378 indiculos dolositate plenos; a me excusabaris per epistolas, et germanum meum cum scriptis egistis dolose'. Nicasio autem et Antidio episcopis dixit: 'Quid vos, o sanctissimi patres, pro regiones utilitate vel regni nostri sospitate tractastis, edicite'. Illis quoque tacentibus, ablutis rex manibus, accepta
Abbreviated transcription (Latin):
Surrexi gauisus fatror ad occursum ruis. & data oratione. orp̾cor
ut inmansione mea culogias brati ma&tini oignar&ur accipere
Quod ille nonsespuens. benigno animo ingressus. hausto poculo unbus¬
ladius ep̃s ob hoc maxime rrgem in currerat. quod sepius fallacias ub¬
intulissent : Discussi enim ante paululũ fuerant areliquis ep̃is & his qu
obtimatibus regis cur gundualdũ suscepiss&. Cur faustinianũ iung¬
causam ordinationis palladius ep̃s abertramno maeropoli suo urgis¬
auferens. Super se oruoluit picens. Oculi maropolis mei ualde
ductus sum. Non potui aliud facere nisi quod ille qui omur pr¬
cipatum galliarum se testabatur accipere imptrabat. Cum hȩds
regi Nunciata fuissent. ualde commotus est. ita ut uix obtineri
possit. ut eos ad conuiuium ꝓuocar& quos antra pͥnon uider &inpli
atrocunte itaq bertramno. interrogat Rtx. Quis ait est istes. Oui

Expanded text:
Surrexi gavisus, fateor, ad occursum eius et, data oratione, depraecor, Surrexi gavisus, fateor, ad occursum eius et, data oratione, depraecor, ut in mansione mea euglogias beati Martini dignaretur accipere. Quod ille non respuens, benigno animo ingressus, hausto poculoladius episcopus ob hoc maxime regem incurrerat, quod ei saepius fallacias intulisset. Discussi enim ante paulolum fuerant a reliquis episcopis et optimatibus regis, cur Gundovaldum suscepissent, cur Faustianum causam ordinationis Palladius episcopus a Bertchramno metropole suo auferens, super se devolvit, dicens: Oculi metropolis mei valde ductus sum. Non potui aliud facere, nisi quae ille, qui omnem principatum Galliarum se testabatur accipere, imperabat. Cum haec regi nuntiata fuissent, valde commotus est, ita ut vix obtineri posset, ut eos ad convivium advocaret, quos antea non viderat. ntroeunte itaque Bertchramno, interrogat rex: Quis, ait, est iste? Diu
Abbreviated transcription (Latin):
sensu uiuenti. Ob hoc enim michi inquit hodie laudes adulatorias adela¬
mabat : ut me cunctȩ gentes quasi om̃ Ad orarent . ut sinagogã eorun
quȩ dudum axp̃ianis diruta est iuberẽ opem publica subleuari.
quod iubente dño Numquam tro ficturus. Oregem ad mirabili pruden¬
tia clarum. Sic intellexit oolositatem her&icoꝵ. ut ei penitus Non uale¬
rent subripere quȩ erant post modum suggesturi. lam enim midi¬
antr rpdlo. Rix locutus est sacerdotibus qui ad trant dicens.
Rogo ut indomo mra crastina die urãm promerrar brnedictionem. fiatq
michi salus in ingressu ur̃o ut exhoc saluus fiam: cum suꝑ me humilem
uestrarum brnedictionẽ uerba oefluxerint. Harc rouicente. omnis
gr̃as agentes rpulo expl&o surreximus. Mane autem facto: dum rex
loca s corũ orationis gr̃ã uisitar& ad macitũ nr̃m aduenit. Crat
tnim ibi basilica scĩ auiti abbatis. cuius bilibro miraculoꝵ mrminimꝰ¬

Expanded text:
sensu viventi. Ob hoc enim mihi', inquid, 'hodie laudes adulaturias adclasensu viventi. Ob hoc enim mihi', inquid, 'hodie laudes adulaturias adclamabant, ut me cunctae gentes quasi dominum adorarent, ut synagoga eorum, quae dudum a christianis deruta est, iuberem ope publica sublevare; quod, iubente Domino, numquam ero facturus'. O regem admirabili prudentia clarum! Sic intellexit dolositatem hereticorum, ut ei paenitus non valerent subripere, quae erant postmodum suggesturi. Iam enim mediante epulo rex loeutus est sacerdotibus qui aderant, dicens: Rogo, ut in domo mea crastina die vestram promerear benedictionem, fiatque mihi salus in ingressu vestro, ut ex hoc salvus fiam, cum super me humilem vestrarum benedictionum verba defluxerint'. Haec eo dicente, omnes gratias agentes, epulo expleto, surreximus. Mane autem facto, dum rex loca sanctorum orationis gratia visitaret, ad metatum nostrum advenit. Erat nim ibi basilica sancti Aviti abbatis, cui in libro Miraculorum meminim
Abbreviated transcription (Latin):
progrtssus nruer nensem urbem adgreditur. Inuitatus tnim parisius
ueniebat. ut hilperici filium quem iam hlot hariũ uocitabant. asacro it¬
gentrarionis fonte oeber& excipere. Digressus uero ani uerno.
ad aureli anensem urbem uenit. magnũ se tunc ciuibus suis pͣbens
muneraq ipsis proflua benignitate Largitus est. Sed cũ adur¬
bem aurelianensem ueniss&. trat ta ipsa die sollempnitas brati
martini id est .iIII. NoNͦ. Mensis quinti. processitq obui&m
tius inmensa populi turba cum signis atq uexillis canen¬
tes laudes. & hinc lingua sirorũ. hinc latinorũ. hiñc &iã ipsoꝵ
uideorum in oiuersis laudibus uarie concrebat dicens. uiuat
Aex regnũq tius in populis annis innumeris oilat& ur
udei utro qui his laudib uidebantur esgt participis dicebant
mnes gentes te adorent. Til genu flectant. atq sint subditar
Unde factum est ut celebratis missis cum Rex ad c̃uiui um
redir& dicer&. Uat genti iudȩar malȩ & ꝑfidȩ. ac subdolo sẽꝑ

Expanded text:
progressus, Nivernensem urbem aggreditur. Invitatus enim Parisios veniebat ut Chilperici filium, quem iam Chlotharium vocitabat, a sacro regenerationis fonte deberet excipere. Digressus vero a Niverno ad Aurelianensem urbem venit magnum se tunc civibus suis praebens. muneraque ipsis proflua benignitate largitus est. Sed cum ad urbem Aurilianensem venisset, erat ea die solemnitas beati Martini, id est quarto Nonas mensis quinti. Prccessitque in obviam eius inmensa populi turba cum signis adque vixillis, canentes laudes. Et hinc lingua Syrorum, hinc Latinorum, hinc etiam ipsorum Iudaeorum in diversis laudibus variae concrepabat, dicens: 'Vivat rex, regnumque eius in populis annis innumeris dilatetur'. Iudaei vero, qui in his laudibus videbantur esse participes, dicebant: 'Omnes gentes te adorent tibique genu flectant adque tibi sint subditi'. Unde factum est, ut, celebratis missis, cum rex ad convivium resederet, diceret: 'Vae genti Iudaicae malae et perfidae ac subdolo semper
Abbreviated transcription (Latin):
prȩstante cognouimus. quod puellȩ castitas non est a direptore saeuo ulla
ildebertus uero rex discriptores inpictauo inuitante maroueo ep̃o ius¬
sit abire. id ÷ florentianum maiorem domus regina & romulfum
palatu sui comitem. ut scilica populus censum queni tempore patris
reddiderat ratione facta in nouata reddere deber&. Multienim
bnti pondus insiderat. Quodhi discutientes ꝑordinẽ relax antes
pauperes ac insirmos. illos quoð iustitiȩ conditio tributarios dabat
censu publico subdiderunt. & sic turonus sunt delati. Sedcum po¬
pulis tributariam functionem infligere uellent dicentes. ꝗõð
librum prȩmanibus haberent qualiter sub anteriorum regum tem¬
pore dissoluissent. respondimus nos dicentes. discriptam urbemtu¬
ronicam lotharu regis tempore manifistum eẽ. libriq illi ad re¬
gis praesentiam abierunt sed conpuncto ꝑtimorẽ sci martini

Expanded text:
praestante cognovimus, quod puellae castitas non est ab ereptore saevo Al. praestante cognovimus, quod puellae castitas non est ab ereptore saevo Al. ildeberthus vero rex discriptores in Pectavo, invitante Maroveo episcopo, iussit abire, id est Florentianum maiorem domus reginae et Romulfum palatii sui comitem, ut scilicet populus censum, quem tempore patris reddiderat, facta ratione, innovata re, reddere deberet. Multi enim buti pondus insederat: quod hi discutientes per ordinem, relaxantes pauperes ac infirmos illos, quos justitiae conditio tributarios dabat, censu publico subdiderunt, et sic Turonis sunt delati. Sed cum populis tributariam functionem infligere vellent, dicentes quia librum prae manibus haberent, qualiter sub anteriorum regum tempore dissolvissent, respondimus nos, dicentes: Descriptam urbem Turonicam Chlothacharii regis tempore manifestum est, librique illi ad regis praesentiam abierunt; sed compuncto per timorem sancti Martini
Abbreviated transcription (Latin):
currente ꝑfunditur. Undefactum est ut ipse quoqstratus ducis ante¬
dicti hoc riuo cruentar&ur: quam & ipsepugnis. colaphis aliisq ictib
uerberatam ulna suscepit. & statim ob pressus somno dormire cepit
uirililibrauit. Illo quoq uoces emitente. concurrunt famuli. Quã
cum interficere uellent: exclamauit ille dicens. Ne interfitiatis
queso. ł gornĩ peccaui quiuim castitati: inferre conatus sum: Nam
hȩc qui pudit᷑tiam studuit conseruare. omnino Nonpereat
H acc dicens sp̃mexalauit. Cumq suꝑeum familia coniuncta lamentar&s
adiutoriodĩ eruta puella domum egreditur & pernoctem. cauillonenst᷑
li ingressa regis prostrata pedibus cuncta qua ꝑtulerat pandit. Tunc
rea miseri cordissimus non solum ei uitam donauit uerum & iam pere¬
ceptionem tribuiiussit ut in uerbo suo posita a nullo umqu᷑a parentũ
defuncti illius in aliquo molestiã pater&ur: uerumtamen hoc do

Expanded text:
currente perfunditur. Unde factum est ut ipse quoque stratus ducis antecurrente perfunditur. Unde factum est ut ipse quoque stratus ducis antedicti hoc rivo cruentaretur, 451 quam et ipse pugnis, colaphis, aliisque ictibus verberatam in ulnam suscepit, et statim oppressus somno dormire coepit. virili libravit. Illo quoque voces emittente, concurrunt famuli. Quam cum interficere vellent, exclamavit ille, dicens: Ne faciatis, quaeso. Ego enim peccavi, qui vim castitati inferre conatus sum. Nam haec quae pudicitiam studuit conservare, omnino non pereat. Haec dicens, spiritum exhalavit. Cumque super eum familia conjuncta lamentaretur, adjutorio Dei cruta puella domum egreditur, et per noctem Cabillonensem li ingressa, regis prostrata pedibus, cuncta quae pertulerat pandit. Tunc rex misericordissimus non solum ei vitam donavit, verum etiam praeceptionem tribui jussit, ut in verbo suo posita, a nullo unquam parentum defuncti illius in aliquo molestiam pateretur. Verumtamen hoc Deo
Abbreviated transcription (Latin):
exxisterem. sic tamen ut ad ipsam accedens quȩ consilio habito fieri decer¬
nebat scriptura conneetera iaccessi fateor: Uidi hominem timentem
dm̃. Quicum me benigne excepiss&. notarium uocat. & habito ut dixi
mecum consilio . Quȩdam ecđȩ turonicȩ uel basilicȩ sci martini: quȩ¬
dam ci̧nomannicȩ ecclesia delegauit. Ac post pau cos menses subita¬
nia egritudine fatigata. migrauit a saeculo multos ꝑ cartolas libros¬
derelinquens Septuagesi mout arbitror uita anno relinquens filiã
unicam quam incanthia regis cuius dam filius m atrimonio copulauit
malo quoq: duec dum coniugem in alia uilla pro exercenda utilitate
dirigit. in amorem puellȩ cuiusdam ingenueruit.  facta nocte cra¬
pulatus auino. misit pueros ut detrahentes puellulam eãthoro rius
adscirent. Illa quoq: repugnante & uiolenter in tius mansione de¬
ducta dum eam alapiscȩdunt sanguinis unda exnarium meatibus de¬

Expanded text:
exsisterem, – sic tamen, ut ad ipsam accedens, quae, consilio habito, fieri decerexsisterem, – sic tamen, ut ad ipsam accedens, quae, consilio habito, fieri decernebat, scriptura conecterit, – accessi, fateor, vidi hominem timentem Deum. Qui cum me benigne excepisset, notarium vocat, et habito, ut dixi, mecum consilio, quaedam aeclesiae Toronicae vel basilicae sancti Martini, quaedam Caenomannicae aeclesiae deligaaegritudine fatigata, migravit a saeculo, multos per chartulas libederelinquens, septuagesimo, ut arbitror, vitae anno, relinquens filiam unicam, quam in Cantia regis cujusdam filius matrimonio copulavit. XXVII. Amalo quoque dux dum conjugem in aliam villam pro exercenda utilitate dirigit, in amorem puellulae cujusdam ingenuae ruit. Et facta nocte crapulatus a vino misit pueros, ut detrahentes puellulam, eam toro ejus ascirent. Illa quoque repugnante, et violenter in ejus mansionem deducta, dum eam alapis caedunt, sanguinis unda ex narium meatibus de