comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ane solempnitatẽ puri¬
ficatois sancte marie
in eadem theodomis uilla agẽ¬
dam constituit. ubi etiã ppłs
cui preceptũ fuerat occurrit.
Quo consistens contra qͦsdã
epõs de sui deiectione cõquere¬
bat᷑. S cũ quidã in italiam
confugissent aliqui uocati obe¬
dire noluissent solus ebo eoꝵ
qui impetebãt᷑ affuit. Qui cũ
rõms reddente causa super
talibus urgeret᷑. causabat᷑ se
solũ relictis om̃ib in quorũ
pñcia hec facta fuerãt urgeri
At uero ceteri ep̃i cũ obtende¬
rent ncc̃itatẽ presencie excu¬
sarent aũt uolũtatem ĩnotẽ¬
cie. isdem ebo tandẽ moleste
ferens talib extediari cõsilio
petito aliquoꝵ ep̃orũ ipse
in se quãdam confessionem
p̃dicauit. confirmauit qz se
et indignũ sacerdocio et irte¬
uocabiliter eo abstinẽ udi¬
cauit. Quod et ep̃is et per
eos imperatori contradidit.
Quo facto agobardus lugdu¬
nensis archiepũs qui euocatꝰ
uenire distulit. cũ ter ẽẽt euo¬

Expanded text:
ane sollempnitatem purificationis sanctae Marię in eadem Theodonis villa agendam constituit, ubi etiam populus, cui praeceptum fuerat, advenit. Quo consistens, contra quosdam episcopos de sui deiectione conquerebatur, sed cum quidam in Italiam confugissent, aliqui vocati oboedire noluissent, solus Ebo eorum qui impetebantur affuit. Qui cum rationis reddende causa super talibus urgeretur, causabatur se solum, relictis omnibus in quorum praesentia hec facta fuerant, urgeri. At vero cum ceteri episcopi obtenderent necessitatem praesentię, excusarent autem voluntatem innocentiae, hisdem Ebo tandem moleste ferens talibus extediari, consilio petito aliquorum episcoporum, ipse in se quandam confessionem praedicavit, confirmavitque se et indignum sacerdotio et inrevocabiliter eo abstinere iudicavit; quod et episcopis et per eos imperatori contradidit. Quo facto, Agobardus Lugdunensis archiepiscopus, qui evocatus venire distulit, cum ter esset evo
Abbreviated transcription (Latin):
ras illas uastantes suctenderũt
Et cũ radbodo duce gentili ami¬
cicias fecerũt. Lrarolus his dieb
cũ captus a plectrude femĩa sub̾

Expanded text:
ras illas vastantes succenderunt. Cumque Radbodo duce gentili amicitias feriunt. Carolus his diebus cum captus a Plectrude femina sub
Abbreviated transcription (Latin):
regnũ tenusset theodeberto
filio sedem sui reliquit regni
Qui mãsuetus cũctisq mode¬
stus/ iusticie quoq cultor fuit
egregius. Consurgentes uero
childebertus atq clotarius ẽũ
regno pellere conati sunt.
Quos ille demulcens regnũ
sagaciter recepit. Misso q
nũcio Deutheriam ab aruerno
euocans sibi eam in mat̾mo¬
niũ copulauit. Cernens chil¬
debertus ꝙ eũ ui sͥ subdere
nequiret amicicia s necti cõ¬
modius duxit. acersitũ q
triplicib ex om̃i suppellectili
sua ornamẽtis donauit.
mialdus autẽ sigiualdi
filius audiens theode¬
bertũ loco patris regnare ad
eũ rediit. Quem rex deostu¬
lans cũctas ei paternas resti¬
tuit hereditates data ei t̾cia
ex om̃ibus que a patruo acce¬
perat muneribus parte. Uer
deutheria ternens filiam suã
quain ex p̾ori susceperat uiro
ualde adultam uerita ne a rege
concupiste̾tur. uehiculo ĩpo¬
sitam ĩdomitis q bobus tractã
apud uiridum̃ de ponte in
mosam p̃cipitari iussit. Erat

Expanded text:
edens, Theodeberto filio sedem sui reliquit regni. Qui, mansuetus cunctis atque modestus, justitiae quoque fuit cultor egregius. Consurgentes vero Childebertus atque Clotarius eum regno pellere conati sunt. Quos demulcens ille regnum sagaciter recepit; missoque nuntio, Deutheriam ab Arverno evocans, sibi eam in matrimonium copulavit. Cernens Childebertus quod eum vi sibi subdere nequiret, amicitia sibi necti commodius duxit, accersitumque triplicibus ex omni supellectili sua ornamentis donavit. ivaldus autem, Sigivaldi filius, audiens Theodebertum loco patris regnare, ad eum rediit. Quem rex deosculans cunctas ei paternas restituit haereditates, data ei tertia ex omnibus quae a patruo acceperat muneribus parte. Verum Deutheria cernens filiam suam, quam ex priori susceperat viro, valde adultam, verita ne a rege concupisceretur, vehiculo impositam indomitisque bobus tractam apud Virdunum de ponte in Mosam praecipitari jussit. Erat
Abbreviated transcription (Latin):
comitem coronã et spatã ac
reliquũ regiũ apparatũ filio
suo ludouico misit. mandans
illis qui cũ eo erãt ut eũ
in regeni sacrari ac coronari
facerent. Ip̃e aũt .iiii. ydus
apͥliss in die parasceue iani
uesperi obiit᷑. et in crastina s.¬
iii uigilia sancti pasche in
ecclia sancte marie sepultus
fuit. Audientes aũt odo et
albuinꝰ illũ esse defunctum
que portauerãt theoderito ca¬
merario dederũt. et cũ festina¬
tione reuersi sũt. Illi aũt qui
cũ lũdonico filio regis erant
audita morte prĩs ip̃iꝰ ĩfãtis
mãdauerũt p̾morib qui in
istis partibus erãt ut apud
meldis cõuemrẽt obuiam eis
et ibi tractarẽt quid de cetero ag̃e
deberent.

Expanded text:
comitem coronam et spatam ac comitem coronam et spatam ac reliquum regium apparatum filio suo Ludovico misit, mandans illis qui cum eo erant, ut eum in regem sacrari ac coronari facerent. Ipse autem, IV Idus Aprilis in die parasceves jam vespere obiit; et in crastina, scilicet in vigilia sancti Paschae, in ecclesia sanctae Mariae sepultus fuit. Audientes autem Odo et Albuinus illum esse defunctum, quae portaverant Theoderico camerario dederunt, et cum festinatione reversi sunt. Illi autem qui cum Hludowico filio regis erant, audita morte patris ipsius infantis, mandaverunt primoribus qui in istis partibus erant, ut apud Meldis convenirent obviam eis, et ibi tractarent, quid de cetero agere deberent.
Abbreviated transcription (Latin):
It qz ludouicus ludo¬
uici filius ad sua et
ludonicus karoli filuis per
arduennã ueniens dcit¬
lxxix. ãno ĩcarnatõis dñte
in longlaro natiuitatem dñi
celebrauit. et aliꝙͣdiu in arduẽ¬
na cõmorãs Indeq iter ages
circa purificationẽ sc̃tẽ marie
ad pontigonem uenit. et uo¬
lens ire in partes augustidum
ad compͥmẽdam rebellionem
bernardi marlrionis usq ad
trecas ꝑrexit. S qr ĩgraues¬
cente infirmitate sua. dicebat᷑
eñi ueneno infectus longius
ire nõ potuit. filiũ et eqͥuocũ
suũ ludonicũ baiulationi ber¬
nardi comitis aruerniti spe¬
tialiter cõmittens hugonẽ abbem
et hosonem. et p̾fatũ bernardũ
cũ filio suo. s et theodericũ cũ
socus suis augustidunũ misit.
quatmꝰ ip̃m comitatũ ad opus
theoderici cui antea illud dede¬
rat euindicarẽt. Ip̃e aũt cũ
magna dificultate ꝑ adiodrũ
monasteriũ compendiũ uenit.
liberari nõ posse per odoneni
belgiuacensem epm. et abb̾uinũ

Expanded text:
to, Ludovicus Ludovici filius ad sua rediit, et Ludovicus Caroli filius per Arduennam veniens, DCCCLXXIX. anno incarnationis Dominicae, in Longlario nativitatem Domini celebravit. Et aliquandiu in Arduenna demorans indeque iter agens, circa purificationem sanctae Mariae ad Pontigonem venit, unde volens ire in partes Augustoduni ad comprimendam rebellionem Bernardi markionis, usque ad Trecas perrexit. Sed quia ingravescente infirmitate sua--dicebatur enim veneno infectus--longius ire non potuit, filium et aequivocum suum Ludovicum bajulationi Bernardi, comitis Arvernici, specialiter committens, Hugonem abbatem et Bosonem, et praefatum Bernardum cum filio suo, sed et Theodericum cum sociis suis, Augustudunum misit, quatenus ipsum comitatum ad opus Theoderici, cui antea illum dederat, evindicarent. Ipse autem cum magna difficultate per Jodrum monasterium Compendium venit, vadere non posse, per Odonem, Belvacensem episcopum, et Albuinum
Abbreviated transcription (Latin):
Nno xuͦ. regni sui theode¬
bertus aliqua sibi de frĩs
theoderici possessiombus adiũg̃e
parans eũ in se excitauit. Uerũ¬
tamẽ prouido prudentiũ cõsilio
Uirorũ electus est locus cui
destinatũ cũ paucis. s francie
pͥmoribus cõuemientes q̃ patis
siorũ affuit manu. bello etiam
i frater petita abnueret tur¬
bare pacem uolens. Thecderitus
tante multitudĩs cõtemplatõr
ꝑterritus que ille cupiebat
ꝙͣnus nõ sponte concessit. cõuẽ¬
tus fratrũ hiuꝰmodi fuit uł
alesatio effugientem se turonẽli
quoq ac campanensi comitatu
theddericius cederet ut ad theo¬
debertũ ius om̃ horũ tͣnsiret
Inde cũ gr̃a s simulata distes¬
sruin est ac se ĩuicem salutãtes
uterq ad sua sũt regna regͥssi

Expanded text:
nno XV regni sui, Theodebertus aliqua sibi de fratris Theodorici possessionibus adjungere parans, eum in se excitavit. Verumtamen provido prudentium consilio virorum electus est locus cui destinatum locum cum paucis, sed Franciae primoribus, convenientes quae pacis siorum adfuit manu; bello etiam, si frater petitis annueret, turbare pacem volens. Theodoricus, tantae multitudinis contemplatione perterritus, quae ille cupiebat, quamvis non sponte, concessit. Conventus fratrum hujusmodi fuit: « Ut Alesatio et Sugitensi, Turonensi quoque ac Campanensi comitatu Theodoricus cederet, et ad Theodebertum jus omnium horum transiret. » Inde cum gratia, sed simulata, discessum est, ac se invicem salutantes, uterque ad sua regna s
Abbreviated transcription (Latin):
erit in desolationẽ pro eo ꝙ
debuit facere uuam fecit xo
labrustam. Reserato etĩã apłi
todite hoc ĩuenerũt. cũ dixe¬
rint pax et securitas tũc rep̃e¬
tinꝰ eis ueniet int̾itus. Dñs
aũt in enũagelio ait. Qui nõ
audit uba mea assmmilabit
uiro stulto qui edificauit domiũ
suam suꝑ harenã et c̃. Et hec
quidem de chr̃ano ostensa sũt
frem̃ a saxomb int̾fectũ
remis accedens cũcta incediis
ac rapinis uastauit. Tñt due
locustarũ acies per aruernũ
ac lemouicũ uise sũt in cãpũ
transire romanicũ. Ubi cõmissi
inter se p̃lio magñũs reliquere
aceruũ locustarũ interfectarũ.
Septa chr̃am celeri destituũt᷑
obitu childeberti. Na idem rex
post diutinã regni functionẽ
febre uexatus morit᷑. ac pari¬
suis in ecclia sancti uincentii
quam ip̃e fabricauerat a bea¬
ad clotariũ redierũt¬
L Rancorũ rector p̃cdarus
in agmine ductor
¶Uius et alobroges metue¬
bant soluere leges.

Expanded text:
erit in desolationem pro eo quod erit in desolationem pro eo quod debuit facere uvam, fecit vero labruscas . Reserato etiam Apostoli codice hoc invenerunt: Cum dixerint: Pax et securitas, tunc repentinus eis veniet interitus Qui non audit verba mea assimilabitur viro stulto qui aedificavit domum suam super arenam, etc. . Et haec quidem de Chranno ostensa sunt.fratrem a Saxonibus interfectum, Remis accedens cuncta incendiis ac rapinis vastavit. Tunc duae locustarum acies per Arvernum ac Lemovicinum in campum transiere Romaniacum: ubi, commisso inter se praelio, magnum reliquere acervum locustarum infectarum. Coepta Chranni celeri destituuntur obitu Childeberti. Nam idem rex post diutinam regni functionem febre vexatus moritur, ac Parisius in ecclesia sancti Vincentii, quam ipse fabricarat, sead Clotariurancorum rector praeclarus in agmine ductor, Cujus et Allobroges metuebant solvere leges, 1378
Abbreviated transcription (Latin):
ualens charibertũ ac gũtrã¬
nũ filios cũ exercitu dirigit.
Quem illi ꝑ aruernicũ secuti
territoriũ in lemouico iam eo
assecuto castra suꝑ montem
nigrũ constituerũt miserũt¬
q ad eũ ut que ꝑuaserat
redderet. quod dũ ille se fade
sponderet. nec tñ facet ip̃i
cirta eũ pugnaturi aciem
direxerũt. Quibus cũ ille
haud segnius obiuam iret orta
tempestate ab hoc sũt rep̃ssi
faciore. Post hec chraminꝰ
ꝑ subintroductas ꝑsonas fra¬
tribus insinuari facit. patrẽ
bello oppetiisse saxomco illi
pro uero dictũ arbitrati bui¬
gundiam citato repetũt calle.
His abeũtibus chranmꝰ post
eos iter dirigens capta cabi¬
lonensi urbe ad castrũ diuio¬
nense ubi quidã clericorũ
curiosi quid chramno accidẽt
suꝑ altare tres posuerũt co¬
dices .i. ꝓphetarũ epistolarũ
gͦ ad dinñ facta aꝑto ꝓphãꝵ¬
libro hũc pͥmũ reꝑiere ꝟ̾siculu
Aufferã materiam eus et

Expanded text:
valens, Charibertum ac Guntranvalens, Charibertum ac Guntrannum filios cum exercitu eo dirigit. Quem illi, per Arvernicum secuti territorium, in Lemovico jam eo assecuto castra super montem Nigrum constituerunt miseruntque ad eum ut quae pervaserat redderet. Quod dum ille se facere sponderet nec tamen faceret, ipsi contra eum pugnaturi aciem direxerunt. Quibus cum ille haud segnius obviam iret, orta tempestate ab hoc sunt repressi facinore. Post haec Chrannus per subintroductas personas fratribus insinuari facit patrem bello oppetiisse Saxonico. Illi, pro vero dictum arbitrati, Burgundiam citato repetunt calle. His abeuntibus, Chrannus post eos iter dirigens, capta Cabilonensi urbe ad castrum properat Divionense, ubi quidam clericorum, curiosi quid Chranno accideret, super altare tres posuerunt codices, id est, Prophetarum, Epistolarum ergo ad Dominum facta, aperto Plibro hunc primum reperere versiculum: Auferam maceriam ejus, et
Abbreviated transcription (Latin):
sinebat. Tmanica demq adactꝰ
trudelitate res aliorũ rapinis
diripiebat. Quapp̃ pater eũ
legatione directa ad se euocare
curauit ut insolenciã qua
tumebat modesta increpatõe
redargueret. Ille mãdatis pr̃is
posthabitis parisius ad chil¬
debertũ sũmo studio cõtendit
Ea ꝓpositi intentõe ut ad gem¬
torem nũꝙͣ rediret. Ab dute
ũo amicos regios parẽtes q
festinabat. et p̾cipue childeb̾tũ
patris germanũ. quem etiam
in tantũ ab eo alienũ effecerat
ut fratris uitam appeteret.
Chrãno tactis sanctorũ pigno¬
ribus sponte promittente ꝙ
prĩs ꝑpetiis existeret hostis
ꝑpetratũq foret facinꝰ magnũ
ac memorabile fr̃e in mortem
fratris conspirante si deus
nõ impedisset et childebertus
matura morte nõ oppetiisset
Compoĩto nãq cũ childeb̾to
federe aquitamã iterũ repetit.
omiã ꝑ que pͥmũ ierat suba¬
cturus. Post ꝙͣ pater saxonica
occupatus expeditõe ire nõ

Expanded text:
sinebat. Tyrannica denique adactus sinebat. Tyrannica denique adactus crudelitate res aliorum rapinis diripiebat. Quapropter pater eum, legatione directa, ad se evocare curavit ut insolentiam qua tumebat modesta increpatione redargueret. Ille mandatis patris posthabitis, Parisius ad Childebertum summo studio contendit, ea propositi intentione ut ad genitorem nunquam rediret. Abducere vero amicos regios parentesque festinabat et praecipue Childebertum patris germanum. Quem etiam in tantum ab eo alienum effecerat ut fratris vitam appeteret; Chranno tactis sanctorum pignoribus sponte promittente quod patris perpetuus existeret hostis. Perpetratumque foret facinus magnum ac memorabile, fratre in mortem fratris conspirante, si Deus non impedisset et Childebertus matura morte non oppetiisset. Composito namque cum Childeberto foedere, Aquitaniam iterum repetit, omnia per quae primum ierat subacturus. Post quem pater. Saxonica occupatus expeditione, ire non
Abbreviated transcription (Latin):
xones rectũ iter direxit.
qui assiduis excursionib fran¬
corũ deuastabant fines. Quib
super uoiseram fluuiũ bello
subactis thoringos qͦ eo ꝙ sa¬
xombus auxiliũ tulissent
depopulatus est. demio saxo¬
nib rebellare parantib clota¬
rius aduersus eos exercitũ
mouet. Uerũ saxones suꝑioris
belli plaga huiliati ꝑ legatos
cõmissorũ postulãtes indulgẽ¬
ciam de cetero emẽdationem
policent᷑ suarũ om̃ q rerũ
partem mediam exceptis cõu¬
gibus ac liberis loto pignoris
offerũt. Quod franci despectu
habentes p̃lũ adoruindum
putauerũt. Coacti saxones
manũ conserere tanta in frã¬
cos strage bachati sũt ut uix
pauci clotario regi suꝑessent
ad fuge potiꝰ societatem ꝙͣ
ad p̾liandi subsidium
filius noĩe chramnus
corpore quidem elegans. mẽte
leius. dolis nulli ꝟsutorum
stdũs. huic animꝰ in quietus
prompta audacia cui pater
uices suas ꝑ aquitamam cõ¬
miserat. Ast illius effera uis
anui eũ ut regẽ agere nõ

Expanded text:
xones rectum iter direxit, qui assiduis excursionibus Francorum devastabant fines. Quibus super Wiseram fluvium bello subactis, Thoringos quoque, eo quod Saxonibus auxilium tulissent, depopulatus est. Denuo Saxonibus rebellare parantibus, Clotarius adversus eos exercitum movet. Verum Saxones superioris belli plaga humiliati, per legatos commissorum postulantes indulgentiam, de caetero emendationem pollicentur suarumque rerum omnium partem mediam, exceptis conjugibus ac liberis, loco offerunt pignoris. Quod Franci despectui habentes, praelium adoriundum putarunt. Coacti Saxones manum conserere, tanta in Francos strage bacchati sunt ut vix pauci Clotario regi superessent ad fugae potius societatem quam ad praeliandi subsidium.filius, nomine Chrannus, corpore quidem elegans, sed mente levis, dolis nulli versutorum secundus. Huic animus inquietus, prompta audacia, cui pater vices suas per Aquitaniam commiserat. Ast illius effera vis animi eum ut regem agere non
Abbreviated transcription (Latin):
diem obeũte hrarolus filius eiꝰ
qui simplex dictus est postea
in cuiꝰ euũ agens patre orbatꝰ
remãsit. Cuiꝰ etatem francie
p̾mores incõgruã ut erat ex¬
cende dñãtionis arbitrati. ma

Expanded text:
diem obeunte, Carolus ejus filius, qui Simplex postea est dictus, in cunis aevum agens, patre orbatus remansit. Cujus aetatem Franciae primores incongruam, ut erat, exercendae dominationi arbitrati, ma
Abbreviated transcription (Latin):
Is diebus fredegũdis cu¬
panem cubiculariũ suũ
tolose direxit. exploraturũ qͦnã
pacto erga filiam suam resse
haberẽt. cui etiã hoc cõmisit
mandati. ut quocũq ualeret
ingenio eam ad patriũ reuehet
solũ. Qui dictis obaudiens to¬
losam petut regine filian in
magna hũiliatione cõstitutã
offendit. et in quãtũ posse affuit
Untrãnꝰ uero thesauros
mũmoli sibi exhiberi
precipiens mulieri eius ꝓpter
nobilitatem qua polebat gen̾is
ea que ꝑ arabonẽ meruerat
concessit. fuerũt aũt ĩ thesauris
memorati ducis talenta auri
omia gũtrãnꝰ et childebertus nepos
eius partiti clothariũ ex ꝑte

Expanded text:
is diebus, Fredegundis Cuppanem cubicularium suum Tolosam direxit, exploraturum quonam pacto erga filiam suam res sese haberent. Cui etiam hoc commisit mandati ut, quocunque valeret ingenio, eam ad patruum reveheret solum. Qui dictis obaudiens Tolosam petiit, reginaeque filiam in magna humiliatione constitutam offendit; et in quantum posse illi adGuntrannus vero, thesauros Mummoli sibi exhiberi praecipiens, uxori ejus, propter nobilitatem qua pollebat generis, ea quae per arrhabonem meruerat concessit. Fuerunt autem in thesauris memorati ducis talenta auri omnia Guntrannus, et Childebertus nepos ejus, partiti, Clotarium ext
Abbreviated transcription (Latin):
ret diturrit ei nĩcius dicẽs
Aduersariũ eius dũ ad desĩ¬
gnatũ occurre festinaret
locũ equo corruisse uiteq
tumũ ĩcurrisse. Tũt rex̃
ad beatũ cõuersus uniut. le¬
tare inquit amatissime iuuie¬
nis quia dñs defensor est tuꝰ
ne tibi nocere possit imitus

Expanded text:
ret, occurrit eis nuntius dicens: ret, occurrit eis nuntius dicens: « Adversarium ejus, dum ad designatum occurrere festinaret locum, equo corruisse, vitaeque terminum incurrisse. » Tunc rex ad beatum conversus virum: « Laetare, inquit, amantissime juvenis, quia Dominus defensor tuus est, ne tibi nocere possit inimicus
Abbreviated transcription (Latin):
tanta in tãtis francie ꝑtib
fieri potiusset Ea aũt cũ filio
uel nepotib guberñate re¬
gnũ apud gallias dĩne uir¬
tutis gracia irradiati fulse¬
uũ ut liũaria. Etheriuo lug¬
dunẽsis arcp̃us siagrius au¬
gustidimẽsis. desiderus uien¬
nensie aunarius autis iodoee¬
sis tũ fr̃e austreno aureliane si¬
et colũbanꝰ abbas.
ustresigisilus qͦ bitu¬
gricensis archiepũs
qui sub rege gutrano du m
palacio cõuersatus mappam
en adaextergendas prebere
orsueuerat manꝰ hit quadã
oice a quoda pessime metic
noie falso accusutus queda
absqꝵ uissione pͥncipio septa
gporfecisse dũ id sedulo dene¬
obaret iubet᷑ a rege armei
obieta refellere. Qui matu¬
tis ssargens dĩt per pueru
der suorũ apparatũ armer
eferre fecisset in campu
anti pauꝑi et elemos mai ro¬
ganti trientem tribiit. sicq
orom incubuit n ͨ defuit
orom effectus. Nam dũ cũ
rege ad locũ tertam̃s ꝓpera¬

Expanded text:
tanta in tam diversis Franciae partibus tanta in tam diversis Franciae partibus fieri potuisse. Ea autem cum filio et nepotibus gubernante regnum, apud Gallias, divinae virtutis gratia irradiati, fulserunt veluti luminaria, Etherius Lugdunensis archiepiscopus, Siagrius Augustodunensis, Desiderius Viennensis, Aunarius Antissiodorensis, cum fratre Austreno Aurelianensit Columbanus abba. ustregisilus quoque Bituricensis archipraesul, qui sibi rege Guntranno diu in palatio conversatus, mappam ei ad extergendas praebere consueverat manus. Hic quadam vice a quodam pessimae mentis homine falso accusatus, quaedam absque jussione principis scripta confecisse, dum id sedulo denegaret, jubetur a rege armis objecta repellere. Qui diluculo surgens, dum per puerum omnem suorum apparatum armorum deferri fecisset in campumanti pauperi et eleemosynam roganti, trientem tribuit, sicque orationi incubuit Nec defuit orationi effectus. Nam dum cum rege ad locum certaminis propera
Abbreviated transcription (Latin):
ue protracta loca disꝑsu sut.
Hũt brunechildis exitũ tulit
mulier in cedib ꝓpinquorũ
maxĩe exercitata quib ex¬
tmitis possessionẽ eorũ quasi
spoliũ suis ĩ uinxerat. Sui sedẽ
res suꝑbiam augebat ut mulie¬
bris impotencia sup̃ modum
sese extolleret. Nec tñ ex toto
ita uecors extitit qͣn dei ac
Sanctorũ ciuis memorias apd¬
cessorib structas uenerabilu
excoleret. rp̃a q nouase fabeit¬
tando Deuote multiplicaret.
Nã in suburbano laudunẽsi
basilicã in honore scl̃i uĩteti
dumĩ aliam sancto de dicari
uissit martmo usa netessarus
ad hoc opus ministerus uene¬
niblis uiri siagrii predite
urbis ep̃i. Multis quidem eł
alus in locis sub noie sancti
illũ sibi pre ceteris adiutore
fore confidens et confitendo
exposcens. E fidutia sane ab
ña costructa usq ad id tpus
durãtia ostendũt᷑ tã ĩmime¬
ra ut incredibile iudeit᷑ ab
una muliere et in austria tm̃¬
mͦ et burgũdia regnante

Expanded text:
sve protracta loca, dissipata sunt. sve protracta loca, dissipata sunt. Hunc Brunechildis exitum tulit, mulier in caedibus propinquorum maxime exercitata; quibus exstinctis, possessionem eorum quasi spolium suis junxerat. Cui secundae res superbiam augebant, ut muliebris impotentia supra modum sese extolloret. Nec tamen ex toto ita vecors exstitit, quin Dei ac sanctorum ejus memorias, a praedecessoribus structas, venerabiliter excoleret, ipsaque novas fabricando devote multiplicaret. Nam in suburbano Laudunensi basilicam in honore sancti construdunum aliam sancto dedicari jussit Martino, usa necessariis ad hoc opus ministeriis venerabilis viri Siagrii, praedictae urbis episcopi. Multis quidem et aliis in locis sub nomine sancti illum sibi prae caeteris adjutorem fore confidens et confidendo exposcens. Aedificia, sane ab ipsa constructa usque in hoc tempus durantia, ostenduntur tam innumera ut incredibile videatur ab una muliere, et in Austria tantummodo et Burgundia regnante,
Abbreviated transcription (Latin):
inti cruore polutas gereret
manꝰ. Theddeberti filiũ in
abbis noue regenerationis
adhuc constitutũ a te ad
petrã allisũ notũ est cũ
fratrx ĩnocentẽ exalasse
spni. Illud nõ omittendũ recẽ¬
sos piaculũ uidel theodericit
maleficio tuo ueneno necatũ
Atq eius filios ut aduersũ
me bella mouerẽt ꝑsuasos
tres ex ip̃is ac si reos esse
traditos Silere malo ĩmi¬
merabiles ducũ trages que
utrũ iuste añ ĩuiste sint ꝑꝑe¬
trate nõ est istus tp̃is expli¬
care dũm ͦ uos dulcissimi cõ¬
militones et p̃minẽtes frãtie
pͥmores decernatis cui subia¬
teat supplicio tanti obnoxia
steleris. Acclamnãtib cũttis
iauditis eam debere subici pe¬
ms. Iubet in domitũ exhiberi
equũ crinesq miserrime re¬
gme cũ brachiis caude eius
colligari. et demũ ad cursum
concitari. Sicq in pͥmo ĩpetu
currẽtis equi calcibus cerebrũ
disparsũ. reliqua xo mẽbra
ꝑ aspera quoq sentib rupib¬

Expanded text:
niti cruore pollutas gereret niti cruore pollutas gereret manus. Theodeberti filium, in albis novae regenerationis adhuc constitutum, a te ad petram allisum, notum est cum fratre innocentem exhalasse spiritum. Illud non omittendum recens piaculum, videlicet Theodoricum maleficio tuo veneno necatum, atque ejus filios, ut adversum me bella moverent, persuasos, tres ex ipsis, ac si reos, neci esse traditos. Silere malo innumerabiles ducum strages, quae utrum juste an injuste fuerint perpetratae, non est istius temporis explicare, dummodo vos, dulcissimi commilitones, et praeeminentes Franciae primores, decernatis cui subjaceat supplicio tanti obnoxia sceleris. » Acclamantibus cunctis inauditis eam debere subjici poenis, jubet indomitum exhiberi equum, crinesque miserrimae reginae cum brachiis caudae ejus colligari, ac demum ad cursum concitari. Sicque in primo impetu currentis equi calcibus cerebrum dispersum. Reliqua vero membra, per aspera quaeque sentibus rupibu
Abbreviated transcription (Latin):
Nam ut de ceteris sileani si¬
gebertũ meũ patriũ tuũ
uo uiru nouimꝯ tuo cõcilio
usũ contra frem̃ insurrexisse.
suũ pp̃ quod in ĩprouissi ĩcur¬
rit interitũ. Meroueus quoq
finter ex patre meus tui cã
a gentore odio habitus nefã¬
dissimo crudelitatis geñẽ est
interfectus. Quid aũt memorẽ
chilpericũ mee natiuitatis
parentẽ quem ut fert᷑ ꝑ dire¬
ctos apparitores morte affecisti
nil tale furentẽ. Nequeo sine
lacͥmis tantũ exitũ referre
patris erũpnas q mee expli¬
care orbitatis. frat̾nas acies.
Alterna bella que ꝓphanis de¬
certata sũt odus reuolue pu¬
Det que tu totiꝰ aule ꝑcella
excitãs ĩ mutuã necẽ nepo¬
tes anmasti tuos ut fa frritͤ
ftatrem interimeret n iusta
cõmoueret᷑ compassione Theo¬
dericus nãq tuis credulus
ꝑsuasionib ꝙ theodebertus
eius nõ esset germariꝰ effusor
extitit fraterm sangius cũ
iam p̾dem merouei ex se ge¬

Expanded text:
Nam, ut de caeteris sileam, SiNam, ut de caeteris sileam, Sigebertum meum patruum, tuum vero virum, novimus tuo consilio usum contra fratrem insurrexisse suum: propter quod in improvisum incurrit interitum. Meroveus quoque frater ex patre meus, tui causa a genitore odio habitus, nefandissimo crudelitatis genere est interfectus. Quid autem memorem Chilpericum meae nativitatis parentem, quem, ut fertur, per directos apparitores morte affecisti, nil tale verentem? Nequeo sine lacrymis exitum tanti referre patris, aerumnasque meae explicare orbitatis. Fraternas acies alternaque bella, quae profanis decertata sunt odiis, revolvere pudet; quae tu, totius aulae procella, excitans, in mutuam necem nepotes animasti tuos ut frater fratrem interimeret, nec justa commoveretur mentis compassione. Theodoricus denique, tuis credulus persuasionibus, quod Theodebertus ejus non esset germanus, effusor exstitit fraterni sanguinis, cum jam pridem Merovei ex se ge
Abbreviated transcription (Latin):
Meroueũ uero cui ip̃e pater
spũalis in bap ͫ ͦ fuerat datꝯ
in gobodo graphio in cõmẽdãs
in neutͥtum ꝑduci atq ibi
mutriri clemẽtissime mãdauit
Porro brunechildem p̃sentari gͥ
p̾cipiens a stante multitudĩe
exercitus qui nõ solũ ex neu¬
stria uerũ etiã ex austria
siue burgũdia cõuenerant
accepta auctoritate quominꝯ
odia tegerent que aduersũs
eam iam diu aĩo cõceperãt
per triduũ diuersis eã tor¬
mẽtis affici.camello q ĩpositã
ꝑ totũ circũduci exercitũ¬
iubet. ad postremũ reputãs
ei ꝙ .x. reges francorũ eiꝯ
partim concilio partim manu
uel etiã maleficio extincti
forent sic eam alloquit᷑ Ut
quid male inter mulieres dicta
ac pessimarũ ex quisitrix artiũ
in tantã erupisti ꝑincaciã
ut nõ erubesteres tã multi¬
plicem p̃clare stirpis subuer¬
tere ifenerationẽ. Pereas igit᷑
trudeli penarũ exemplo que
nõ expauisti tam ingenti te

Expanded text:
Meroveum vero, cui ipse pater Meroveum vero, cui ipse pater spiritualis in baptismo fuerat datus, Ingobodi graphioni commendans, in Neptricum perduci, atque ibi nutriri clementissime mandavit. Porro Brunechildem praesentari sibi praecipiens, astante multitudine exercitus, qui non solum ex Neustria, verum etiam ex Austria sive Burgundia convenerant, accepta auctoritate, quo minus odia tegerent quae adversus eam jamdiu animo conceperant, per triduum diversis eam jussit tormentis affici, cameloque impositam per totum circumduci exercitum. Ad postremum reputans ei quod X reges Francorum, ejus partim consilio, partim manu, vel etiam maleficio exstincti essent, sic eam alloquitur: « Ut quid inter mulieres maledicta, ac pessimarum exquisitrix artium, in tantam erupisti pervicaciam, ut non erubesceres tam multiplicem praeclarae stirpis subvertere generationem? Pereas igitur crudeli poenarum exemplo, quae non expavisti tam ingenti te
Abbreviated transcription (Latin):
Igit᷑ dũ utrũq armatorum
cunei ad p̾liũ parati cõstitis¬
sent. Uuarnarius cũ sius quod
cõstituerat signo dato epugna
ate congressum discessit. Eadẽ
facere quib parui enit pu¬
gnãdi affectus. Elotarus
post eos paulatim iter friciẽs
ut pote qui nillũ eorũ perde
gestiebat. quos suos fore cofi¬
debat. arairim usq fluuum
qui nũt sagõna dr̃ ꝑuenit
Captis q tribus theoderici
filus Sigeberto corbo atq
meroueo. nã quartus noĩe
hildebertus ꝑnicis equi sub¬
sidio usus e plio lapstus nusꝙ̃
postmodũ est reꝑtus. Ad uicit̃
nona suꝑ uicenña flumen
Scũ redut. ibi q instancia
Uarnarii uel ceterorĩt ꝓcer
enfauentiũ bruncchuldi tu
theudelina theoderici q̃mana
de pago ultrairano iillas
urbana ab herpone regaliũ
p̃posito equorũ protracta clo¬
tario presentat᷑. In cuiꝰ cõspe¬
ctu clotariꝰ Sigebertũ ac
Corbum euis nepotes theode¬
rito progentos iugulari iussit

Expanded text:
Igitur dum utrinque armatorum Igitur dum utrinque armatorum cunei ad praelium parati constitissent, Warnarius cum suis juxta, quod constituerat, signo dato e pugna, ante congressum, discessit. Eadem fecere, quibus par inerat pugnandi affectus. Clotarius post eos paulatim iter faciens, utpote qui nullum eorum perdere gestiebat, quos suos fore confidebat, Ararim usque fluvium, qui nunc Sagonna dicitur, pervenit, captisque tribus Theodorici filiis, Sigeberto, Corbo atque Meroveo nam quartus, nomine Childebertus, pernicis equi subsidio usus, praelio elapsus, nusquam postmodum est repertus, ad vicum Riona super Vincennam flumen situm rediit. Ibique instantia Warnarii vel caeterorum procerum ei faventium, Brunechildis cum Theudelana Theodorici germana, de pago Ultrajurano, villa Urbana, ab Erpone regalium praeposito equorum protracta, Clotario praesentatur. In cujus conspectu Clotarius Sigebertum ac Corbum ejus nepotes, Theodorico progenitos, jugulari jussit.
Abbreviated transcription (Latin):
filus deletis regnũ clotario
Una secũ contraderet. Pmo
itaq nationes ad quas ad
supplemẽtũ belli accersiendas
Directus fuerat ab eis alienauit
Demde cĩt brunechilde ac sige¬
berto burgundĩa ingressus
Uniusos pͥmates simł cũ põti¬
ficibus ip̃iꝰ gentis in suam
deduxit sinam secreto apud
eos huiꝰ rei usus ꝟbo. Et
quia om̃s suꝑbiam brunechil¬
dis simul et crudelitatẽ exosa
hebat  uolutati eius policat
sũt nõ defuturos. His ita pa¬
tratis nĩtios ad clotariũ misit
ut cũ exertitu aduentare mã¬
dauit spondens se si ei integra
fide securitas iute ac honoris
concederet᷑ regnũ burgũdionũ
pariter cũ austrasiorũ uniusa
milicia traiditurũ. Uemẽti ittiq
sigeberto cũ burgũdionib in
campania catalaunẽsi super
Fluuiũ auxona occurrit clo¬
tarius cũ neustrasus habẽs
secũ ꝙ̃plures austrasios Int̾
quos arheteus patricius ructo
sigoaldus. necno euulanꝯ duces

Expanded text:
filiis deletis, regnum Clotario filiis deletis, regnum Clotario una secum contraderet. Primo itaque nationes, ad quas ad supplementum belli accersiendas directus fuerat ab eis alienavit. Deinde cum Brunechilde ac Sigeberto Burgundiam ingressus, universos primates, simul cum pontificibus ipsius gentis, in suam deduxit sententiam, secreto apud eos hujus rei usus verbo. Et quia omnes superbiam Brunechildis simul et crudelitatem exosam habebant, se voluntati ejus polliciti sunt non defuturos. His itaque patratis, nuntios ad Clotarium misit, et ut cum exercitu adventaret mandavit: spondens se, si ei integra fide securitas vitae ac honoris concederetur, regnum Burgundionum pariter cum Austrasiorum universa militia traditurum. Venienti itaque Sigeberto cum Burgundionibus, in campania Catalaunensi super fluvium Axonam occurrit Clotarius cum Neustrasiis, habens secum complures Austrasios, inter quos Aletheus patricius, Rocco, Sigoaldus, necnon Eudilanus, duces.
Abbreviated transcription (Latin):
dens eius audito aduentu
ad eĩt dirigit. obtestans ut
De regno theoderici quod si¬
deret. Elotarius respondit
comentũ nobiliũ debere eã
aggregari francorũ et cor
tractatu de cõibus consulere
rebus Se uero iudicio illorũ
misit obstaturũ. Brunechildis
U̾bis se decipi aĩaduertes misso
thorigã sigeberto theoderici
pͥmogenito gentes que tͣnsrhenũ
habitãt ad belli societatẽ ĩui¬
tare temptabat. Cũ quo etiã
Uoarnariũ maiorem domus
ac alboniũ e procerib austrie
gendos curauit. Serũ doar¬
nariũ suspectũ habẽs ꝙ ad
clotariũ transitũ meditaret᷑
directis post tergũ eorum
lr̃is albomo pumendũ mãda¬
uit. Albomus lectos apices
stiidens ad terrã proiecit. Qui
tamen a quodã familiarium
Doarnarii ĩuenti ac ĩ tabula
ceralita inscͥpti eisdem sũt
ostensi. Quibus ille uisis
periculũ sͥ ĩminere ꝑpendẽs
mortis colligẽ sese ac pparare
aĩo cepit quo pacto theodici

Expanded text:
dens, ejus audito adventu, dens, ejus audito adventu, ad eum dirigit, obtestans ut de regno Theodorici quod fideret. Clotarius respondit « conventum nobilium debere eam aggregare Francorum, et communi tractatu de communibus consulere rebus; se vero judicio illorum misit obstiturum. » Brunechildis verbis se decipi animadvertens, misso in Thoringam Sigeberto Theodorici primogenito, gentes etiam quae trans Rhenum habitant ad belli societatem invitare tentabat. Cum quo et Warnarium majorem domus ac Alboinum e proceribus Austriae gendos curavit. Verum Warnarium suspectum habens, quod ad Clotarium transitum meditaretur, directis post tergum eorum litteris, Alboino puniendum mandavit. Alboinus lectos apices scindens ad terram projecit. Qui tamen a quodam familiarium Warnarii inventi, ac in tabula cera lita transcripti, eidem sunt ostensi. Quibus ille visis, periculum sibi imminere perpendens mortis, colligere sese ac praeparare animo coepit quo pacto Theodorici
Abbreviated transcription (Latin):
Retinctis uel uaria
sorte obeñtib tot
francorũ regib
a quib per qͣnquagita ferme
et unũ regnatũ est ãnos. sol ꝰ
legittime successiomis heres cło¬
tarius chilperico patre genitꝰ
e regia ftrrpe uidebat᷑ relictus
In quo regnãdi ius potissimũ
tnsfundi oporteret. Brunechil¬
dis tamẽ moliebat᷑ si posset
Sigebertũ theoderici filium
regno p̃ponẽ austrasiorũ
Quatuor nãq theoderitꝰ ex
pellicib susceperat filios. ꝙͦ
ista sũt noĩa Sigebertꝰ. corbꝰ
childebertus atq meroueus
S qr erãt materno latere
minꝰ nobiles a regni quoqr
gubernaculo estimabãt᷑ fore
impares. Sinul qr et brune¬
childis electo uno ad spem re¬
gñadi nõ pt̃atem sũmo regi
s sdlicitudinẽ sibi reẜuare
u̾elle intelligebat᷑. Et pͥmates
francie tanto tpe femineo dña¬
tui dedignabãt᷑ subici. Unde
adntentib arnulfo atq pipi¬
no austrasie pͥmoribus clota¬
rius captomacũ usq accessit.
Drunechildis uuarmatia resi¬

Expanded text:
tinctis, vel varia sorte obeuntibus, tot Francorum regibus, a quibus per quinquaginta ferme et unum regnatum est annos, solus legitimae successionis haeres Clotarius Chilperico patre genitus e regia stirpe videbatur relictus, in quem regnandi jus potissimum transfundi oporteret. Brunechildis tamen moliebatur, si posset, Sigebertum Theodorici filium regno praeponere Austrasiorum. Quatuor namque Theodoricus ex pellicibus susceperat filios, quorum ista sunt nomina: Sigebertus, Corbus, Childebertus atque Meroveus. Sed quia erant materno latere minus nobiles, ad regni quoque gubernacula aestimabantur fore impares. Simul quia et Brunechildis electo uno ad speciem regnandi, non potestatem, summae rei sollicitudinem sibi reservare velle intelligebatur: et primates Franciae tanto tempore femineo dominatui dedignabantur subjici. Unde, adnitentibus Arnulfo atque Pippino Austrasiae primoribus, Clotarius Captonnacum usque accessit. Brunechildis in Warmatia resi
Abbreviated transcription (Latin):
ret᷑ amore filie fratris
theodeberti quã a coloma capti¬
uauerat estuare cepit. Quã
dũ sibi copulare uellet ab
auia ne hoc facet ꝓhibebat᷑
Qui ille. Et quid ait illa ĩcurr̃a
offensioris si illã uxor̃e dux̃d
Ad hec brunechildis. Nõ ĩquit
est fas fratre progenitã te
habere cõiugẽ. Ad hec theode¬
ricus ut audiuit felle cõmoto
tali ei respondit modo. Nõne
tu deo odibilis cũctis q ĩuisa
bomis mͥ dixeras ẽũ fr̃em ñõ
esse meũ. ut quid imposusti
mͥ tam graue onꝰ fratricidii:
Et enagmato ense uoluit ea
ꝑcutere. Que a ccũstantibus
erepta ac manib domo elapsa
mortis quidem euasit disc̾m̃e.
S nepoti dolos parauit teme¬
ritate feminea. Nã egrediẽti
e balneo ꝑ manꝰ mĩstrorũ
peciũa corruptorũ uenem
porrexit poculũ. Quo hausto
ut penitens scelerũ que ges¬
serat uite sortitus est t̾minũ
quam c̾mĩbus fedauerat.
Eradũt uero memorati sep¬
tores eũ apud pscitã urbe
mettensem dũ contra. clota

Expanded text:
cus, amore filiae fratris Theodeberti, quam Coloniae captivaverat, deperire coepit. Quam dum sibi copulare vellet, ab avia, ne hoc faceret, prohibebatur. Cui ille: « Et quid, ait, incurram offensionis, si illam uxorem duxero? » Ad haec Brunechildis: « Non, inquit, est fas fratre progenitam te habere conjugem. » Ad haec Theodoricus, ut audivit, felle commotus, tali ei respondit modo: « Nonne tu, Deo odibilis, cunctisque invisa bonis, mihi dixeras, eum fratrem non esse meum? Ut quid imposuisti mihi tam grave onus fratricidii? » Et evaginato ense, voluit eam percutere. Quae a circumstantibus erepta ac in manibus domo elata, mortis quidem evasit discrimen, sed nepoti dolos paravit temeritate feminea. Nam egredienti e balneo, per manus ministrorum pecunia corruptorum veneni porrexit poculum. Quo hausto, ut poenitens scelerum quae gesserat, vitae sortitus est terminum, quam criminibus foedaverat. Tradunt vero memorati scriptores , eum apud praefatam urbem Metensem, du
Abbreviated transcription (Latin):
cõo ãno post hec mẽse
augusto obsedit supra¬
dictus hugo magnꝰ pitauis
cĩuitatem. s nichil ei profuit.¬
Dũ eñ obsideret ẽãdem urbẽ
quadam die ĩtonuit dñs t̾rore
magno. disrupit q turbo papi¬
lionem eius. a sũmo usq deor¬
sum. stupor qr magnꝰ ĩuasit
illũ cũ exercitu suo. Ita ut

Expanded text:
 anno post haec mense Augusto obsedit supradictus Hugo Magnus Pictavis civitatem ; sed nichil ei profuit ib..--Dum enim obsideret eandem urbem, quadam die intonuit Dominus terrore magno, disrupitque turbo papilionem ejus a summitate usque deorsum, stuporque magnus invasit illum eum exercitu suo, ita ut
Abbreviated transcription (Latin):
quadã condicõe apud uumdos
obtinere procurãs. ad quam
confirmãdam filios suos cũ
markiomb terre ip̃ius dire¬
xerat. infirm ꝯ in ragems burg
ciuitate remãsit. Et mittens mis¬
sos suos ad karolũ mãdauit
illi de firmitatib que inter
eos facte fuerũt. s et de por¬
tione regni quondã lotharii
unde karolus illi congruam
responsionem mandauit

Expanded text:
quadam conditione apud Winidos quadam conditione apud Winidos obtinere procuravit; ad quam confirmandam filios suos cum marchionibus terrae ipsius direxerat, ipseque infirmus in Ragenisburgh civitate remansit. Et mittens missos suos ad Karolum; mandavit illi de firmitatibus quae inter eos factae fuerunt, sed et de portione regni quondam Hlotharii. Unde Karolus illi congruam responsionem mandavit
Abbreviated transcription (Latin):
memorie pater suuis donnius
gente cõuersi et cũ tribus
cͥsmate. Unde adhuc habenius
ꝑ uncti et in regem sacrati
exortus per beatũ armilfũ
augustus originem duxit
carnis. et a stephano papa
romano ante sancte dei ge
in Imperatorẽ coronatus est.
et demũ factione quorũdam
terreno imperio destitutus
et in hac domo ante hoc altare
natus per dñi sacerdotes accla¬
matione fidelis ppłi sicut qui¬
est imꝑio restitutus. Et quia
ut in hystorũs sacris legimiꝰ
reges qñ regna optinuerunt
singuloꝵ regnorũ sibi dyade¬
mata imposuerũt. nõ ĩcõgruũ
mitati ut in oꝑtentu regni.
unde uos ad illũ sponte adue
unctione dño consetret᷑. Quod
si uobis placet ꝓpriis uocib
cõsonate. et in hoc conclamãti¬
bus om̃ib dixit idem ep̃us.
Agamꝰ gͦ unaminiter deo
gas uemens que ordmnanda
sibi uisa sũt ordinauit. Indeq
in saltũ aruenne aĩaliũ uena
tiom se contulit. Ludouicus
aũt frater eius pacem sub

Expanded text:
memoriae pater suus domnus memoriae pater suus domnus gente conversi, et cum tribus chrismate, unde adhuc habemus, peruncti et in regem sacrati, exortus per beatum Arnulfum,augustus originem duxit carnis, et a Stephano papa Romano ante sanctae Dei gein imperatorem est coronatus, et demum factione quorumdam terreno imperio destitutus,et in hac domo, ante hoc altare natus, per Domini sacerdotes, acclamatione fidelis populi, sicut viest imperioque restitutus. Et quia, ut in historiis sacris legimus, reges quando regna obtinuerunt, singulorum regnorum sibi diademata imposuerunt, non incongruum placet, ut in obtentu regni, unde vos ad illum sponte conveunctione Deo consecretur. Quod si vobis placet, propriis vocibus consonate'. – Et in hoc conclamantibus omnibus, dixit idem episcopus: 'Agamus ergo unanimiter Domino gas veniens, quae ordinanda sibi visa sunt ordinavit. Indeque in saltum Arduennae autum se contulit Hludowicus autem, frater eius, pacem sub
Abbreviated transcription (Latin):
It et alia causa qr¬
isti uenerabiles dñi
et confratres nr̃i prouincie
istius ep̃i nõ hñtes metropo¬
litanũ ep̃m exiguitatẽ nr̃am
sicut in suis et in sꝑecialibus
nr̃is causis nos fraterna ca¬
ritate iubent et cõmonent
agere. Est ita dñi frẽs. Et
rnderũt ip̃i ep̃i. Ita est.
Leterea que domnus
epũs et frater noster
aduenticiꝰ nobis ex sua et
ceterorũ suorũ et nostrorũ
fratrũ. uenerabiliũ ep̃orũ
uoce dixit. in hoc etiã animi¬
aduertere potestis uolũtatẽ
dei esse ut presens domnus
et rex noster. qui in parteni
regni quam hactenꝰ tenet et
tenuit. et nobis ac eccdesuis nr̃is
et populo sibi cõmisso utiliter
preest et prefuit. et salubrit̾
prodest et profuit. inde ad hñc
locũ dño ducente ꝑuenerit.
quo etiã uos qui eius ĩspira¬
tione fluxistis ip̃i uos sponte
comendastis. cuiꝰ instinctu
aĩata omĩa in archã noe signi¬
ficantem ecclĩe unitatem nullo
cogente cõuenerũt. Quia stẽ

Expanded text:
t et alia causa, quisti venerabiles domini et confratres nostri provinciae istius episcopi, non habentes metropolitanum episcopum, exiguitatem nostram sic in suis, sicut et in specialibus nostris causis, nos fraterna caritate jubent et commonent agere. Est ita, domini fratres? Et responderunt ipsi episcopi: Ita est. 4. Praeter ea quae domnus episcopus et frater noster Adventius vobis ex sua et ceterorum suorum ac nostrorum fratrum et venerabilium episcoporum voce dixit, in hoc etiam animadvertere potestis voluntatem Dei esse, ut praesens domnus et rex noster, qui in parte regni quam hactenus tenet et tenuit, et nobis ac ecclesiis nostris et populo sibi commisso utiliter praeest ac praefuit, et salubriter prodest et profuit, inde ad hunc locum Domino ducente pervenerit, quo etiam vos ejus inspiratione confluxistis et ipsi vos sponte commendastis, cujus instinctu animantia omnia in arcam Noe, significantem ecclesiae unitatem, nullo cogente convenerunt, quia sanctae
Abbreviated transcription (Latin):
Nno quĩto childeberti
regis qui fuit nonus
decimꝰ chilperici atq gũtrãm
tante lues aquaꝵ ꝑ uiũsas
regiones facte sũt galliarũ. ut
flumina tmmos quos mĩꝙ̃
antea excesserant pretergressa
quidem excicio. edificia uero
quorũq locorũ graui afficerẽt
riuna. Quibus alueorũ suoꝵ
metas repetentibus pluuuisq
cessantibus circa mensem qui
september dr̃ denuo arbores
Floruerũt.
Unc quoq fulgur per

Expanded text:
nno V Childeberti regis qui fuit nonus decimus Chilperici atque Guntranni tantae lues aquarum per universas regiones factae sunt Galliarum ut flumina terminos, quos nunquam antea excesserant, praetergressa, pecora quidem exitio, aedificia vero quorumque locorum gravi afficerent ruina. Quibus alveorum suorum metas repetentibus, pluviisque cessantibus, circa mensem qui September dicitur, denuo arbores floruerunt. Tunc quoque fulgur per
Abbreviated transcription (Latin):
in det̾ius corporis egritudĩẽ
usq ad langorẽ aĩe uidelicet
in euthicis dilapsus est sectã
Cociata qͦ iure cõmibii sororis
sue sibi filia xxui ͦ suscepte
potestatis ãno. Diem clausit
ultimũ. Cui successit heraclona
filius cũ matre martina. Hic
etiã duobus ãnis rerũ sũma

Expanded text:
in deterius corporis aegritudine, in deterius corporis aegritudine, usque ad languorem animae, videlicet in Eutychis delapsus est sectam. Sociata quoque jure connubii sororis suae sibi filia, XXVI susceptae potestatis anno diem clausit ultimum. Cui successit Heraclona filius cum matre Martina. Hic etiam, duobus annis rerum summa
Abbreviated transcription (Latin):
sorũ uictores rapta augusto
ꝑ legatos recipienda miserũt
At ille qui ultionẽ potius
meditaret᷑ nõ solũ oblata res¬
puit. uerũ ip̃a legatõe alanos
in adiutoriũ sui reseratis portis
quas alexander magnꝰ caspio
mõti imposuerat ad centũ
qͥnquagnita ferme armatoꝵ
milia p̾cio eduxit. Sarrace¬
norũ duo duces erãt qui
ducenta milia armis ĩstructa
in bella ducebãt. Cũq uterq
exercitus procul a se ĩuicem
castra posuissent nocte que
grecorũ qͥn quag̃ĩta duo milia
pugnatorũ examinata in
castratis reꝑta sũt. Qua de
re reliqui metu ꝑculsi in di¬
uersa fugerũt regnũ suũ
depopulandũ aduersarus reli¬
quentes. Qui qiͣ accepta ĩiu¬
ria ꝙ obiuare ausi hostes fu¬
issent uehemẽtius uastatoi
institerũt. Tante cladis nũcio
heracluis accepto difidens se
posse resiste cũ iam illi maiore
ꝓpe asie parte ꝑuasa iheroso¬
limã infestare disponerent
in morbũ incidit. et ꝓcedẽte

Expanded text:
sorum victores rapta Augusto, sorum victores rapta Augusto, per legatos recipienda, miserunt. At ille qui ultionem potius meditaretur, non solum oblata respuit, verum ipsa legatione Alanos in adjutorium sui, reseratis portis quas Alexander Magnus Caspio monti imposuerat, ad centum quinquaginta ferme armatorum millia pretio eduxit. Sarracenorum duo duces erant, qui ducenta millia armis instructa in bella ducebant. Cumque uterque exercitus procul a se invicem castra posuisset, nocte, quae Graecorum quinquaginta duo millia pugnatorum exanimata in stratis reperta sunt. Qua de re reliqui, metu percussi, in diversa fugerunt, regnum suum depopulandum adversariis relinquentes. Qui, quasi accepta injuria quod obviare ausi hostes fuissent, vehementius vastationi institerunt. Tantae cladis nuntio Heraclius accepto, diffidens se posse resistere, cum jam illi majore, prope Asiae parte pervasa, Hierosolymam infestare disponerent, in morbum incidit, et procedente
Abbreviated transcription (Latin):
dinis. qui et leones sepe in
harena et plures solus int̾fecit
Cũq luteris habũde esset
instructus ad ultimũ astrologꝰ
efficit᷑. Agnoscens itaq ex
signis siderũ imꝑiũ suũ a
circũcisa gente uastandũ et
autumãs id de iudeis fuisse
p̃monstratũ ꝑ intñũcios
dagobertũ rogauit regeni
francorũ ut cũctos iudaice
stirpis qui in prouincus illi
subiectis manebãt xp̃ianos¬
fieri p̃ciperet. Eos uero qͥ nollẽt
aut exilio aut morte dampnari
Quod dagobertus uolens ãmut.
om̃s q qui noluerũt baptisma
susciꝑe procul a finib eliminãs
francie. Porro heraclio nõ de
uideis s de sarracems fuerat
postensũ. Agarem siquidem
qui et sarracem gens ꝑfida
ad abrahã cũ origme ritũ
trahẽs circũcisione a radice
cancasi mõtis progressi. t̾ras
herachii populatũ uenerũt.
Contra quos lecta militum
manꝰ a cesare directa gͣuiter
est ab hostibus cesa. Nã cẽtũ
qͥnq̃gnta milia ex mlitib
interisse refferũt᷑. Opolia ce¬

Expanded text:
dinis; qui et leones saepe in arena, et plures, solus interfecerit. Cumque litteris abunde esset instructus, ad ultimum astrologus efficitur. Agnoscens itaque in signis siderum, imperium suum a circumcisa gente vastandum, et autumans id de Judaeis fuisse praemonstratum, per internuntios Dagobertum rogavit regem Francorum, ut cunctos Judaicae stirpis, qui in provinciis illi subjectis manebant, Chrisfieri praeciperet; eos vero qui nollent aut exsilio aut morte damnari. Quod Dagobertus volens effecit, omnes qui noluerunt baptisma suscipere procul a finibus eliminans Franciae. Porro Heraclio non de Judaeis, sed de Sarracenis fuerat praeostensum. Agareni siquidem qui et Sarraceni gens perfida, ab Abraham cum origine ritum trahens circumcisionis, a radice Caucasi montis progressa, terras Heraclii populatum venerunt. Contra quos lecta militum manus, a Caesare directa, graviter est ab hostibus caesa. Nam centum quinquaginta millia ex militibus interiisse referuntur. Spolia cae