comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
numo reu̾tentes. ꝑ archidiaconem a
gregorio se delusos fuisse. ut ꝓ reliquiis
uilem pannum suscipetent flebilit̾ q̃re¬
bantur dicentes dños suos pulcherri¬
mis palliis habundare. ac phoc roma
gregorius missaꝵ sollempnia celebrabat.
Quib expletis ab eisdem legatis prande¬
a coram cunctis recipiens suꝑ altare cõ¬
posuit ⁊ seq cum om̃ib in oronem dedit
de more tnͣsmissum est: ꝓ reliquiis mar¬
tyrum uen̾ari deberet qͣmtorius malica¬
ret. Seinde ab orone surgens incredulos
legatos ꝓpius stare p̃cepit cultellunr pe¬
tiit ⁊ more scĩssumm pp leonis prandeũ
pupigit de cuiꝰ punetionib sanguis
ꝓtinus emanauit. Quo miraculo tam
legati confusi qmͣ om̃s qui aderant tre¬
mefacti: iussu gregorti cum eo terre ꝓ¬
strati sunt. Nec ante ab or̃oe cessaue¬
runt. qmͣ cuncta prandeoꝵ foramina
diuinicus clauderentur.
uidam preterea diuitũ romanoꝵ
relicta coniuge. fuerat a pontifi¬

Expanded text:
nimio revertentes, per archidiaconum a nimio revertentes, per archidiaconum a Gregorio delusos fuisse, ut pro reliquiis vilem pannum susciperent, flebiliter querebantur, dicentes dominos suos pulcherrimis palliis abundare, ac per hoc RoGregorius missarum solemnia celebrabat. Quibus expletis, ab eisdem legatis brandeum coram cunctis recipiens, super altare composuit, seque cum omnibus in orationem dedit, de more transmissum est pro reliquiis martyrum venerari deberet quantocius indicaret. Deinde ab oratione surgens, incredulos legatos propius astare praecepit. Cultellum petiit, more sanctissimi papae Leonis, brandeum pupugit, de cujus punctionibus sanguis protinus emanavit. Quo miraculo tam legati confusi, quam omnes qui aderant tremefacti, jussu Gregorii cum eo terrae prostrati sunt, nec ante ab oratione cessaverunt, quam cuncta brandeorum foramina divinitus clauderentur. 43. Quidam praeterea divitum Romanorum, relicta conjuge, fuerat a Romano pontifi
Abbreviated transcription (Latin):
posuerat carnem fr̃am reppetit. Qmͣ corã
cunctis incredule matrone demonstrans:
ad credulitatis grãm tam illam reuoca¬
re potuit qmͣ totum ppłm confirmare
curauit. Ruisus itaq cum eisdem ĩ oro¬
nem ꝓstratꝰ: carnis frustum ĩ panis pͥ¬
mordia reformauit
lioquoq tempore iir dei gregorius
miraculum pene huic simile ꝑpetra¬
uit. Nam cum petentib quibdam occi¬
dentalib ꝑ legatos in singulis preidibus
sub noĩb petitoꝵ mr̃m peandeum solito¬
more concludens. desuꝑ sigulass: legatis
largitus est. Illi susceptas reliquias uen̾¬
atione congrua deferentes: postqmͣ que¬
dam itineris miliaria consumpserũt
stulte se tantum muaticum confecisse
murmurare ceper̃t : si nesciant utrũ
scõr ossa an magis carnes a romano
pontifice suscepissent. Itaq cõmuni cõ¬
silio remoto pontificali signaculo rese¬
ratisq piridib parciculas prandei tepe¬
rert̃. Mox ad urb̾ menia cum furore

Expanded text:
posuerat, carnem factam reperit: quam coram posuerat, carnem factam reperit: quam coram cunctis incredulae matronae demonstrans, ad credulitatis gratiam tam illam revocare potuit, quam totum populum confirmare curavit. Rursus itaque istratus, carnis frustum in panis primordia reformavit. 42. Alio quoque tempore vir Dei Gregorius, miraculum pene huic simile perpetravit. Nam cum, petentibus quibusdam occidentalibus per legatos, 59 in singulis pyxidibns sub nominibus petitorum martyrum brandeum solitomore concludens, desuper sigillasset, legatis largitus est. Illi susceptas reliquias veneratione congrua deferentes, postquam quaedam itineris milliaria consumpserunt, stulte se tantum viaticum confecisse murmurare coeperunt, si nesciant utrum sanctorum ossa an magis carnes a Romano pontifice suscepissent. Itaque communi consilio, remoto pontificali signaculo, reseratisque pyxidibus, particulas brandei repererunt. Mox ad urbis moenia cum furore
Abbreviated transcription (Latin):
animꝰ in sui p̃sumptione se eleuet ⁊ ut
unde foras ꝑ honorem tollitur: inde ꝑ in
tur omittenda ñ arbitror: ne studiosi lec¬
toris ammꝰ aut de fraudasse se ꝑuicaut̾
aut negligent̾ p̃t̾isse me cognitionem cõ¬
gruam suspicetur. Matrona quedam bõ
gregorio ꝑstationes publicas missaꝵ sollẽ¬
nia celebranti solitas oblationes obtulerat.
tuam lasciuia subrisit. Ille nero conti¬
nuo dexteram ab eiꝰ ore conu̾tens: partẽ
illam dñici corporis suꝑ altare deposunt
Etpletis u̾o missaꝵ sollempniis matro¬
nam uero coram ppło inquisit qmͣ o¬
brem corpꝰ dñicum susceptura ridete p̃¬
sumpserit. At illa du musitans: tan¬
dem ꝓrupit. Quia panem inquiens q̃m
ꝓpriis manib me fecisse cognou̾am tucor¬
pus dñicum ꝑhibebas. Tunc gregoriꝰ pro
incredulitate mulieris cum tota plebe
se in oronem ꝓstrauit: et post paululũ
surgens particulam panis qmͣ suꝑ altare

Expanded text:
animus in sui praesumptione se elevet, ut animus in sui praesumptione se elevet, ut unde foras per honorem tollitur, inde per itur. omittenda non arbitror, ne studiosi lectoris animus, aut defraudasse pertinaciter, aut negligenter praeteriisse me cognitionem congruam suspicetur. Matrona quaedam beato Gregorio, per stationes publicas missarum solemnia celebranti, solitas oblationes obtulerat. tuam, lasciva subrisit. Ille continuo dexteram ab ejus ore convertens, partem illam dominici corporis super altare deposuit. Expletis vero missarum solemniis, matronam coram populo inquisivit quam ob rem corpus dominicum susceptura ridere praesumpserit. At illa diu mussitans, tandem prorupit, quia panem, inquiens, quem propriis manibus me fecisse cognoveram, tu corpus dominicum perhibebas. Tunc Gregorius, pro incredulitate mulieris, cum tota plebe se in orationem prostravit; et post paululum surgens, particulam panis quam super altare
Abbreviated transcription (Latin):
runt: quia tantis miraculis uel ip̃e uel
hii qui cum eo tnͣsmissi sunt ingente ea¬
dem choruscant ut apłoꝵ uirtutes in
signis que exhibent imitari uideantur.
In sollempnitare autem dñice natiuita¬
tis que pͥma indicnone transacta est. plꝰ¬
qnͣs decem milia angli ab eodem nuntia¬
ti sunt fr̃e et coep̃o nr̃o baptiati. Quod
idcirco narrani: ut cognoscatis quid in
alexandrino ppło loquendo. et quid ĩmũ¬
di finib agitis orando. ur̃e aut̃ or̃ones ft̃
in eo loco ubi non estis: quaꝵ oꝑationes
sc̃ẽ monstrant᷑ in eo loco ubi non estis.
ichilominꝰ eidem augustino ꝓ endẽ
miraculis int̾ alia scribit inquiens
racula ostendit. Unde necesse est: ut de e¬
odem dono celestis et timendo gaudeas̾.
et gaudendo ꝑtimescas. Gaudeas inideli¬
cet: quia angloꝵ aĩe ꝑ ext̾iora miracła
ad int̾iorem gr̃am ꝑtrahuntur: Ptimes¬
cas uero ne int̾ signa que fiunt infirmꝰ

Expanded text:
runt, quia tantis miraculis, vel ipse, vel runt, quia tantis miraculis, vel ipse, vel hi qui cum eo transmissi sunt, in gente eadem coruscant, ut Apostolorum virtutes in signis quae exhibent imitari videantur. In solemnitate autem dominicae nativitatis, quae prima indictione transacta est, plusquam decem millia Angli ab eodem nuntiati sunt fratre et coepiscopo nostro baptizati. Quod idcirco narravi, ut cognoscatis quid in Alexandrino populo loquendo, et quid in mundi finibus agitis orando. Vestrae enim orationes sunt in loco ubi non estis, quarum operationes sanctae monstrantur in eo loco, ubi estis. » 40. Nihilominus eidem Augustino super eisdem miraculis inter alia scribit, inquiens:racula ostendit. Unde necesse est ut de eodem dono coelesti, et timendo gaudeas, et gaudendo pertimescas: gaudeas videlicet, quia Anglorum animae per exteriora miracula ad interiorem gratiam pertrahuntur; pertimescas vero, ne inter signa quae fiunt infirmus
Abbreviated transcription (Latin):
quos terren principes edomare ferro ne¬
quiuerant hos ꝓdiuina formidine sac̃¬
dotum hora simplicib uerbis ligant. Et
qui cat̾uas pugnantium infidelis neqͣqͣm
metuerat: iam nunc fidelis humilium
linguas timet. Quia enim ꝑceptis celesti¬
b uerbis. clarescentib quoq miraculis uir¬
tus ei diuine cognitõis infunditur. eiusdẽ
diuinitatis terrore refrenatur. ut pͣue age¬
re metuat. ac totis desideriis esd et̾nitatis
gr̃am uenire contupiscat.
ylogio quoq patriarche alexandrino
de doctrina sue eceł̾ie comũsione here¬
ticoꝵ concordia q fidelium plansibilia re¬
ferenti: gregoriꝰ ita rescͥpsit. Qm̃ in bonis
que agitis scio qd̾ et aliis congaudetis nr̃e
gloꝵ in mundi angulo posita. ĩ cultu lig¬
noꝵ ac lapidũ ꝑfida nunc usq reman̾et
eandem monast̾ii mei monachum tnͣs
in finem mundi ꝑductus est. Et iam
nũc de eiꝰ salute et oꝑe ad nos scͥpta ꝑuene¬

Expanded text:
quos terreni principes edomare ferro nequos terreni principes edomare ferro nequiverant, hos pro divina formidine sacerdotum ora simplicibus verbis ligant; et qui catervas pugnantium infidelis nequaquam metuerat, jam nunc fidelis humilium linguas timet. Quia enim perceptis coelestibus verbis, clarescentibus quoque miraculis, virtus ei divinae cognitionis infunditur, ejusdem divinitatis terrore refrenatur; ut prave agere metuat, ac totis desideriis ad aeternitatis gratiam pervenire concupiscat. » Eulogio quoque, patriarchae Alexandrino, de doctrina suae Ecclesiae, conversione haereticorum, concordiaque fidelium plausibilia referenti, Gregorius ita rescripsit: « Quoniam in bonis quae agitis, scio quod et aliis congaudetis, vestglorum, in mundi angulo posita, in cultu lignorum ac lapidum perfida nunc usque remanereeam monasterii mei monachum in prin finem mundi perductus est. Et jam nunc de ejus salute et opere ad nos scripta pervene
Abbreviated transcription (Latin):
bonum qd̃ infirma adhuc radice planta
ut hii qui occasione noue dispensatio¬
nis illicita mat̾monia contrahunt eru¬
aitissimum paꝑam gregorium non regu¬
larit᷑ quarte generationis copulam cen¬
suisse ĩmo uenialit̾ simłq temporaliter
ꝑmisisse cognoscant. Cuiꝰ nimirum p̃cib
deus oĩpotens tantam augustino eiꝰq so¬
ciis faciendoꝵ signoꝵ gr̃am contulit: tit
uerbum uite qd̾ ore p̃dicabant signoꝵ
efficatia confumarent. Unde fc̃m est ut
paucis elabentib annis etiam cet̾i saxoni¬
e reges adxp̃i dñi fidem ꝑ discipulos eius
accederent.
e nũ gentis comũsione simłq mira¬
culoꝵ ꝓdigiis que ibidem fiebant: ita
gregoriꝰ in libris moralib ꝑhibet dicens̾.
Ecce lingua britanne q̃ nichil aluid no¬
uerat qmͣ barbarum frendere iam dudũ
indei laudib hebrea cepit u̾ba sonate. Ee¬
ce quondam tumidus iam substratus sc̃õꝵ
pedib seruit occeanus eiꝰq barbaros motꝰ

Expanded text:
bonum quod infirma adhuc radice plantatbonum quod infirma adhuc radice plantatut hi qui occasione novae dispensationis illicita matrimonia contrahunt, eruditissimum papam Gregorium non regulariter quartae generationis copulam censuisse, imo venialiter simulque temporaliter permisisse cognoscant. Cujus nimirum precibus Deus omnipotens tantam Augustino ejusque sociis faciendorum signorum gratiam contulit, ut verbum vitae quod ore praedicabant signorum efficacia confirmarent. Unde factum est ut paucis elabentibus annis, etiam caeteri Saxoniae reges ad Christi Domini fidem per discipulos ejus accederent. 39. De cujus gentis conversione, simulque miraculorum prodigiis quae ibidem fiebant, ita Gregorius in libris Moralibus perhibet, dicens: « Ecce lingua Britanniae, quae nihil aliud noverat quam barbarum frendere, jamdudum in Dei laudibus Hebraea coepit verba resonare. Ecce quondam tumidus, jam substratus sanctorum pedibus servit Oceanus, ejusque barbaros motus,
Abbreviated transcription (Latin):
gi licent̾ debeat. Nam a scd̾a qmͣ predixi
no scͥpsiss ut angloꝵ qͣrta generatione ⁊¬
tracta mat̾monia mirume soluerent᷑. hu¬
dor de sanguinis coniunctione: ip̃i etanglo¬
rum genti. que nuꝑ ad fidem uenerat ne
a bono qd̾ ceꝑat metuendo austeriora rece¬
deret specialiter et non generalit̾ cet̾is me
scͥpsisse cognoscas. Unde et mͥ testis om̃isro¬
mana ciuitas existit. Nec ea intentione ħ
illis scͥptis mandaui: ut postquam firma
radice in fide fuerint solidati. si infrappri¬
am consanguinttatem inuenti fuerint ñ
separent᷑ ⁊ aut infra affinitatis lineam .i.
usq ad septimam generationis iungan¬
tur. S adhuc illos neophitos existentes
plis instruere: et que post de talib egerint
rõnabilit̾ ac fidelit̾ excludere oportet. Nã
uixͣ apłm qui ait lac uob̾ potum dedi. nõ
escam. ista illis modo. non posteris ut p̃fix¬
um est temporib tenenda indulsimus. ne

Expanded text:
sibi jungi debeat. Nam a secunda quam prsibi jungi debeat. Nam a secunda quam prno scripsisset, ut Anglorum quarta generatione contracta matrimonia minime solverentur, hutuo, de sanguinis conjunctione, ipsi et Anglorum genti, quae nuper ad fidem venerat, ne a bono quod coeperat metuendo austeriora recederet, specialiter et non generaliter caeteris me scripsisse cognoscas. Unde et mihi testis omnis Romana civitas existit, nec ea intentione haec illis scriptis mandavi, ut postquam firma radice fuerint in fide solidati, si infra propriam consanguinitatem inventi fuerint, non separentur, aut infra affinitatis lineam, id est usque ad septimam generationem jungantur; sed adhuc illos neophytos existentes, plis instruere, et quae post de talibus egerint, rationabiliter ac fideliter excludere oportet. Nam juxta Apostolum, qui ait: Lac vobis potum dedi, non escam , ista illis modo, non posteris, ut praefixum est, temporibus tenenda indulsimus, ne
Abbreviated transcription (Latin):
et mangloꝵ eccłia. que adhuc noua est
ad fidem institutionũ p̃cipna que de mł¬
tis eccłiis colligere potiusti infundas. Nõ
enim ꝓlocis res: s ꝓ bonis reb loca amã¬
da sunt. Ex singulis gͦ quibq eccłiis que
pia que religiosa que recta sunt eligas.
et hec qͣi in uasculo collecta apiso angloꝵ
mensam incosuetudinem uertas.
Eterrogatus etiam quomodo ea que fu¬
res de eccłiis abstulerint reddere debant
mitissimus pat̾: absit inquit ut eccłia
cum agmento recipiat qd̾ de t̾renis reb
usdetur amittere. et lucia uana requi¬
rere. Sane requisit᷑ ab eodem augustino
usq ad quotam generationem fideles
debeant copulari: gregoriꝰ dispensatorie
sic rescripsit. Quedam terrena lex in
tomana re publica ꝑmittit: ut siue
S exꝑimnento didicimus ex tali coniugi¬
o sobolem non posse succresc̾e: et sacraler
ꝓhibet cognatõis turpitudinẽ reuelare.
Unde necesse est: ut etiam tertia uel quer

Expanded text:
et in Anglorum Ecclesia, quae adhuc nova est et in Anglorum Ecclesia, quae adhuc nova est ad fidem, institutione praecipua quae de multis Ecclesiis colligere potuisti, infundas. Non enim pro locis res, sed pro bonis rebus loca amanda sunt. Ex singulis ergo quibusque Ecclesiis, quae pia, quae religiosa, quae recta sunt, eligas, et haec quasi in vasculo collecta, apud Anglorum mensam in consuetudinem vertas. » Interrogatus etiam quomodo ea quae fures de ecclesiis abstulerint reddere debeant, mitissimus Pater: « Absit, inquit, ut ecclesia cum augmento recipiat quod de terrenis rebus videtur amittere, et lucra vana requirere. » Sane requisitus ab eodem Augustino usque ad quotam generationem fideles debeant copulari, Gregorius dispensatorie sic rescripsit: « Quaedam terrena lex in Romana republica permittit ut sive Sed experimento didicimus ex tali conjugio sobolem non posse succrescere, et sacra lex prohibet cognationis turpitudinem revelare. Unde necesse e
Abbreviated transcription (Latin):
nerentut tab̾nacula sibi uixͣ easdem ec¬
clesias que ex fanis ꝯmutare sunt de ramis
arboꝵ facerent: et religiosis conuiuiis sol¬
lempnitates debitas celebrarent. Et quia
suꝑ quibdam capitulis augustintis eum
interrogans qualit̾ ep̃c cum suis conu̾sari
deberet clerxicis requisunt: doctor humilli¬
mus int̾ cet̾a sic rescͥpsit. Quia tua fr̃ma¬
tas monast̾ii regulis erudita seorsũ uiu̾e¬
sationẽ instituere. que ĩiitio nascentis et¬
clesie fuit patͥb nũs: in quib nulliis eoꝵ
ex his que possidebant aliquid suũ esse di¬
cebat. et erant iłt dmĩĩa ꝯ munia.
um una sit fides. cur supmissarum
celebratione gallicaꝵ eccł̃ie a romana
discordent: augustino querenti gregorius
ait. Nouit tua fr̃nitas romane eccłie con¬
suetulinem: in qua se menuinit enutͥtam.
S michi placet ut siue ĩ romana siue in
qualibet eccłia aliquid inuenisti. quod pł
om̃ipotenti do possit place̾ sollicite eligas:

Expanded text:
nerentur, tabernacula sibi circa easdem ecnerentur, tabernacula sibi circa easdem ecclesias, quae ex fanis commutatae sunt, de ramis arborum facerent, et religiosis conviviis solemnitates debitas celebrarent. Et quia super quibusdam capitulis Augustinus eum interrogans, qualiter episcopus cum suis conversari deberet clericis, requisivit, doctor humillimus inter caetera sic rescripsit: « Quia tua fraternitas, monastsationem instituere, quae in initio nascentis Ecclesiae fuit patribus nostris, in quibus nullex his quae possidebant aliquid suum esse dicebat, sed erant illis omnia communia. um una sit fides, cur super missarum celebratione Gallicana Ecclesia Romana discordet Augustino quaerenti Gregorius ait: « Novit tua fraternitas Romanae Ecclesiae consuetudinem, in qua se meminit enutritam. Sed mihi placet ut sive in Romana, sive in qualibet Ecclesia aliquid invenisti, quod plus omnipotenti Deo possit placere, sollicite eligas,
Abbreviated transcription (Latin):
rios aut̃ paucos.
uib relationib gregoriꝰ ĩ xp̃o letifica¬
tus misit augustino plurimos uer¬
bi ministros. in quib p̃cipui erant mel¬
utꝰ iustus. paulinus et ruffimanꝰ et per
eos uniu̾sa quead cultum erant eccłie
necessaria uasa uidelicet sacra. et uesti¬
reliquias. et codices multos. Misit ei et
pallium: iubens ut sub merropoli sua
canticie duodecim ep̃os ordinaret ad lon¬
doniam. et eburacam singulos ep̃os mit¬
teret. qui sub se duodecim nichilominꝰ
ep̃os consetrantes pallium ab apłica sẽde
ꝑciꝑent. Et post augustini obitum ip̃e ĩ¬
ter cos pͥmus haberi debuiss: qui prius
Onsecrari meruiss. Precepit quoq ut in
angloꝵ gente. ydoloꝵ fana ñ destrueret.
s sc̃ificatis aquis resꝑsa in basilica dedi¬
caret. Et quia solebant sanxones in sa¬
crificio demonum boues multos occid̾e
uissit ut in die dedicationis uel natale
scõꝵ martyrum. quoꝵ reliquie illie po¬

Expanded text:
rios autem paucos. 37. rios autem paucos. 37. Quibus relationibus Gregorius in Christo laetificatus, misit Augustino plurimos verbi ministros, 56 in quibus praecipui erant Mellitus, Justus, Paulinus, et Rufinianus; et per eos universa quae ad cultum erant Ecclesiae necessaria, vasa videlicet sacra, et vestiltorum sanctorum reliquias, et Codices multos. Misit ei et pallium, jubens ut sub metropoli sua Cantiae duodecim episcopos ordinaret, ad Londoniam et Eburacam singulos episcopos mitteret, qui sub se duodecim nihilominus episcopos consecrantes, pallium ab apostolica sede perciperent, et post Augustini obitum ipse inter eos primus haberi debuisset, qui prius consecrari meruisset. Praecepit quoque ut in Anglorum gente idolorum fana non destrueret, sed sanctificatis aquis respersa in basilicas dedicaret. Et quia solebant Saxones in sacrificio daemonum boves multos occidere, jussit ut in die dedicationis, vel natalitiis sanctorum martyrum, quorum reliquiae illic po
Abbreviated transcription (Latin):
eos piissimus pat̾ ꝓpriis litt̾is cõmendarat
hospitia britaminam petiit: ad edilbertum
regem cantuarioꝵ ueniens dei cooꝑante
gr̃a non solum licentiam predicandi uer̃
etiam uictus et mansiones in ciuitate dor¬
uernensi que erat regni eiꝰ metropolis fa¬
cile impetrauit. Ad qm augustinus cum
sociis p̾lata cruce seu saluatoris ymagĩe
ad ꝓpinquas: cecunt dicens. Sepectamur
te dñe in om̃i miscd̃ia tua ut auferatur
furor tuus et ira tua a ciuitate tua et a do¬
mo sc̃a tua: qm̃ peccauumꝰ. Predicantibus
aut̃ eis. et in noĩe ihu miratula facien¬
tib. credider̃t multi et baptizati sunt:
scd̾m gregorii ussionem ab cthereio ep̃c
ꝯletratus in britanniam remeauit. Ilico
pape gregorio zu̾sionem gentis angloꝵ
seq consecratum innotuit: suggerens ut
sibi mitt̾et plurimos u̾bi ministros. co
qd̾ messem quidem multam haberet oꝑa¬

Expanded text:
gumque quibus eos piissimus Pater propriis litteris commendarat, gumque quibus eos piissimus Pater propriis litteris commendarat, hospitia, Britanniam petiit, et ad Edelbertum regem Cantuariorum veniens, Dei cooperante gratia, non solum licentiam praedicandi, verum etiam victus et mansiones in civitate Dorovernensi, quae erat regni ejus metropolis, facile impetravit. Ad quam Augustinus cum sociis, praelata cruce, seu Salvatoris imagine, appropinquans cecinit, dicens: « Deprecamur te, Domine, in omni misericordia tua, ut auferatur furor tuus iraque tua a civitate ista, et a domo sancta tua, quoniam peccavimus. » Praedicantibus autem eis, et in nomine Jesu miracula facientibus, crediderunt multi, et baptizati sunt, secundum Gregorii Jussionem ab Aetherio episcopus consecratus, in Britanniam remeavit; illicopapae Gregorio conversionem gentis Anglorum, seque consecratum innotuit, suggerens ut sibi mitteret plurimos verbi ministros, eo quod messem quidem multam haberet, opera
Abbreviated transcription (Latin):
thu xp̃i. Quia meluis fuerat bona nõ
incipere qmͣ ab his que cepta sunt cogi¬
tatione retrorsum abire summo studi¬
o dilectissimi filii oportet ut opus bonũ
qd̾ cepistis auxiliante dño compleatis
nec labor uos gͦntineris. nec maledicoꝵ ho¬
minum lingue deterreant. s om̃i instã¬
cia. om̃iq feruore in cohastis deo auctore
ꝑagite: scientes qd̃ laborem magnum ma¬
ior et̾ne retͥbutionis gła conseq̃tur. Reme¬
anti autem augustino p̃posito uestro quẽ
et alb̃em nob̃ constitumus in omĩb hu¬
milit̾ obedire: scientes hoc uestris aĩabus
ꝑ omĩa ꝓfuturum quicꝙͣ a nob̃̾ fu̾it in eiꝰ
ãmonitione commotum. Omĩpotens deus
sua uos gr̃a ꝓtegat et ur̃i laboris fructũ
in et̾na me patͥa uidere concedat᷑. quatinꝰ
et si uob̾cũ laborare nequeo simł in gau¬
dio retributionis inueniar. quia labo¬
rare scilicet uolo
uis exhortationib augustinus cum fra¬
trib roboratus ꝑ echerii arelathensis

Expanded text:
Christi. Quia melius fuerat bona non incipere, quam ab his quae coepta sunt cogitatione retrorsum redire, summo studio, dilectissimi Filii, oportet ut opus bonum quod coepistis, auxiliante Domino, compleatis. Nec labor vos ergo itineris, nec maledicorum hominum linguae deterreant, sed omni instantia, omnique fervore, quae inchoastis, Deo auctore, peragite, scientes quod laborem magnum major aeternae retributionis gloria consequetur. Remeanti autem Augustino praeposito vestro, quem et abbatem vobis constituimus, in omnibus humiliter obedite, scientes vefuturum quidquid a vobis fuerit in ejus admonitione completum. Omnipotens Deus sua vos gratia protegat, et vestri laboris fructum in aeterna me patria videre concedat, quatenus et si vobiscum laborare nequeo, simul in gaudio retributionis inveniar, quia laborare scilicet volo. » 35. His exhortationibus Augustinus cum fratribus roboratus, per Aetherii Arelatensis v
Abbreviated transcription (Latin):
lum intrauit et lampades quas extin¬
xerat lucentes repperit. Quas negligent̾
exstinxisse se credidit: atq eas iam sollicitꝰ
extinxit. Qui exiens: ecc̃am clausit. S post
horarum tͥum spatium egressus lucentes
lampades quas extirxerat inuenit: ut ui¬
delicet ex ip̃o lumine aꝑte claresceret quia
ꝑ beatum gregoruim locus ille de tenebris
ed cum gregoriꝰ ꝓ conu̾tendis anglis
saxonib quentadmodum ĩmonacha¬
tu suo ꝓposuerat. assidiuis cogitationib
urgeretur: mox ubi ecc̃e statu composi¬
to quarto sui pontificatꝰ annum intrauitꝰ
augustinum etim aliis domus suemona¬
sterii monachis in britannias enͣngelizan¬
di gr̃a destinauit. Qui suscepte peregri¬
nationis post dies aliq uot merti studio
p̃grauati: redire domũ potiꝰ qmͣ barbarã
feram incredulamq gentem cuiꝰ nec lin¬
guam quidem intelligerent decrenerunt
Nec mora augustinum quem eis ep̃m cõ¬
secrandum si ab anglis exciꝑent᷑. indixe¬

Expanded text:
lum intravit, et lampades quas exstinlum intravit, et lampades quas exstinxerat lucentes reperit, quas negligenter exstinxisse se credidit, atque eas jam sollicitius exstinxit, qui exiens ecclesiam clausit. Sed post horarum trium spatium regressus, lucentes lampades quas exstinxerat invenit, ut videlicet ex ipso lumine aperte claresceret, quia per beatum Gregorium locus ille de tenebris ed cum Gregorius pro convertendis Anglis Saxonibus, quemadmodum in monachatu suo proposuerat, assiduis cogitationum fluctibus urgeretur, mox ubi, Ecclesiae statu composito, quartum 55 sui pontificatus annum intravit, Augustinum cum aliis domus suae monasterii monachis in Britanniam evangelizandi gratia destinavit. Qui susceptae peregrinationis, post dies aliquot, inerti taedio praegravati, redire domum potius quam barbaram, feram, incredulamque gentem, cujus ne linguam quidem intelligerent, adire decreverunt. Nec mora, Augustinum, quem eis episcopum consecrandum, si ab Anglis exciperentur, indixe
Abbreviated transcription (Latin):
uior sonitus excreuit: cum subito tã¬
tus error insonuit. ao si om̃is illa eccłia
a fundamentis fuiss eu̾sa: protinus
recessit. ac nulla illic ulteriꝰ inquietudo
antiqui hostis apparuit: s ꝑ terroris so¬
nitum quem fecit innotuit a loco quẽ
diu tenuerat qmͣ ꝑ inuocationẽ gregorti
coactus exiebat.
ost paucos uero dies in magna sereni¬
tate aeris suꝑaltare eiꝰdem eccłie nu¬
bes celitus descendit. suoq illud uelami¬
ne oꝑuit. omnemq eccłiam tanto terro¬
re acsuauitatis odore impleuit. ut pa¬
tentib iamus nullus illue p̃sumeret
intrare: et sacerdos atq custodes uelhii
qui ad celebranda missaꝵ sollempnia ue-¬
nerant. rem uidebant ingredi mime
poterant ⁊ et suauitatem inurifici odoris
trahebant. Die u̾oalia in ea lampades sñ
lumine sunt accense. Post paucos iterũ
dies cum expletis missarũ sollempnia¬
sollempniis extinctis lampadib custos
ex eadem eccłia egressus fuiss. post paulu¬

Expanded text:
avior sonitus excrevit, cum subito tanavior sonitus excrevit, cum subito tantus terror insonuit, ac si omnis ecclesia illa a fundamentis fuisset eversa, et protinus recessit, ac nulla illic ulterius inquietudo antiqui hostis apparuit; sed per terroris sonitum, quem fecit, innotuit a loco quem diu tenuerat quod per invocationem Gregorii coactus exibat. Post paucos vero dies in magna serenitate aeris super altare ejusdem ecclesiae nubes coelitus descendit, suoque illud velamine operuit, omnemque ecclesiam tanto terrore ac suavitate odoris implevit, ut, patentibus januis, nullus illic praesumeret intrare, et sacerdotes atque custodes, vel hi qui ad celebranda missarum solemnia venerant, et rem videbant, ingredi minime poterant, et suavitatem mirifici odoris trahebant. Die vero alia in ea lampades sine lumine sunt accensae. Post paucos iterum dies cum, expletis missastinctis lampadibus, custos ex eadem ecclesia egressus fuisset, post paulu
Abbreviated transcription (Latin):
iss. Quod fc̃m est. Nlam cum magna ppłi
multitudine gregoriꝰ laudes canendo ꝑ¬
ueniens: basilicam p̃fatam ingressus
est. Cumq uenerabilis pontifex iammis¬
sarum sollempnia celebraret ⁊ ac ꝓpt̾ eiꝰ¬
dem loci angustias. ppłi se turba compͥ¬
meret: quidam ex his qui extͣ sacͣrium
stabant. porcum subito inter suos pedes
huc illucq discurrere sensert̃. Quem dũ
unus quisq sentiret. et uixͣ se stantibus
indicaret isdem porcus ianuas eccłie pe¬
ciit: et om̃s ꝑ quos tnͣsiit ĩammiratio¬
nem conu̾tit. S uideri nil potuit: qmͣ¬
uis sentiri potuiss. Quod id circo diui¬
na pietas ostendit ut cunctis ꝓatesceret.
quia ueniente cum reliquiis sc̃o grego¬
rio de loco eodem ĩmundus habitator exi
ppͣ cum plebe recessit. S adhuc noc¬
te eadem magnus in eiꝰdem eccłie tectis
strepitus fc̃s est. ac si in ea aliquis etrã¬
do discurreret. Sequenti aut̃ nocte gͣ¬

Expanded text:
isset, quod factum est. Nam cum magna populi isset, quod factum est. Nam cum magna populi multitudine Gregorius laudes canendo perveniens, basilicam praefatam ingressus est; cumque venerabilis pontifex jam missarum solemnia celebraret, ac propter ejusdem loci angustias populi se turba comprimerent, quidam ex his qui extra sacrarium stabant, porcum subito inter suos pedes, huc et illuc discurrere senserunt. Quem dum unusquisque sentiret, et juxta se stantibus indicaret, idem porcus ecclesiae januas petiit, et omnes, per quos transiit, in admirationem convertit; sed videri nil potuit, quamvis sentiri potuisset. Quod idcirco divina pietas ostendit, ut cunctis patesceret quia veniente cum reliquiis sanctorum Gregorio, de loco eodem immundus habitator exirebratione, papa cum plebe recessit; sed adhuc nocte eadem magnus in ejusdem Ecclesiae tectis strepitus factus est, ac si in ea aliquis errando discurreret. Sequenti autem nocte gr
Abbreviated transcription (Latin):
dies ut dicitur a missaꝵ celebratione.
uacando tͥstatꝰ est tanqmͣ si eum ꝓpriis
manib qd̾ dictu nefas est pemisset.
etat usq hodie ĩ sacratissimo late¬
ranensis palatii scͥmo huius con¬
fectum temporib cartitium p̃grande
uolumen: in quo ꝯmimiis secus cunc¬
tarum etatum ac ꝓfessionum noĩa tã
rome qmͣ ꝑ suburbana uicinas ue ciui¬
tates. nec non longinquas matitime
urbes degentium cum suis nominib
temporib et remunerationib exp̃ssus
continentur. Quoꝵ sũmam ne uideli
meiq lectoris oculum ad illiꝰ ueneran¬
di scrinii plenitulinem cuiꝰ ip̃e pene in
cunctis auctoritatem pp̃ largiente secut᷑
sum transmitto.
reterea cum arranoꝵ basilica in re¬
gione urb̃ huiꝰ que subura dicitur
clausa usq ad gregorii pontificatus tem¬
pora remansiss: placuit ut in fide catho¬
lica introductis illic beati sebastiani et scẽ
agathe martyrum reliquiis dedicari debu¬

Expanded text:
dies, ut dicitur, a missarum celebratione dies, ut dicitur, a missarum celebratione vacando, tristatus est, tanquam si eum propriis manibus, quod dictu nefas est, peremisset. 30. Exstat usque hodie in sacratissimo Lateranensis palatii scrinio hujus confectum temporibus chartaceum praegrande volumen, in quo communis sexus cunctarum aetatum ac professionum nomina tam Romae quam per suburbana civitatesve vicinas, necnon longinquas maritimas urbes degentium, 54 cum suis cognominibus, temporibus, et remunerationibus expressius continentur. Quorum summam, ne videlicmeique lectoris oculum ad illius venerandi scrinii plenitudinem, cujus ipse pene in cunctis auctoritatem, papa largiente, secutus sum, transmitto. 31. Praeterea cum Arianorum basilica in regione urbis hujus quae Suburra dicitur clausa usque ad Gregorii pontificatus tempora remansisset, placuit ei ut in fide catholica, introductis illuc beati Sebastiani et sanctae Agathae martyrum reliquiis, dedicari debu
Abbreviated transcription (Latin):
auri ꝓ lectist̾niĩs dedit. eisq ꝓ cotidia¬
nis stipendiis octognnita libͣs annualit᷑
conferebat. De quib theotisto pat̾cio
tantum lacͥmis et abstinentia distrie¬
ta: ut credamꝰ quia su p̃e nou eẽnt ulłs
nr̃m iam per tot annos in loco hoc cs̃¬
sisteꝵe int̾ longobardoꝵ gladios poruis
oticlianis quib q dieb set.
ꝑ oĩm regionum iicos uel com¬
pita infirmis seu qualibet infirmita¬
te corporis parte debilib coacta stipendia
ꝑ constitutos ueredarios emittebat. ue¬
recundiorib uero anteqmͣ ip̃e cibum
caꝑet a mensa sue bñdictiorais apli̾ce
hostiatim dirigere curabat seutellam:
ita ut neminem ꝓesus excipet mise¬
ricordissimi beniuolentia ꝓuisorisq̃m
qͥd fidem traxerat oĩpocentis cognitio
crratoris.
orium dum quenidam paupem in
angustis andronaꝵ recessib .i. fossa
b inuenini mortuum contigiss estimãs
eum stipis in opia defecisse. ita ꝑ aliquot

Expanded text:
auri pro lectisterniis dedit, eisque pro quotidiaauri pro lectisterniis dedit, eisque pro quotidianis stipendiis octoginta libras annualiter conferebat. De quibus Theoctistae patriciae tantum lacrymis et abstinentia districta, ut credamus quia si ipsae non essent, nullus nostrum jam per tot annos in loco hoc subsistere inter Langobardorum gladios potuisotidianis quibusque diebus per omnium regionum vicos vel compita, infirmis seu qualibet corporis parte debilibus cocta stipendia per constitutos veredarios emittebat. Verecundioribus vero, antequam ipse cibum caperet, a mensa sua benedictionis apostolicae ostiatim dirigere curabat scutellam, ita ut neminem prorsus exciperet misericordissimi benevolentia provisoris, quem ad fidem traxerat omnipotentis cognitio Creatoris. 29. Horum dum quemdam pauperem in angustis andronarum recessibus abus inveniri mortuum contigisset, aestimans eum stipis inopia periisse, ita per aliquot
Abbreviated transcription (Latin):
sionib in auro argentoq collatis ordim¬
b om̃ib eccłiasticis nel palatinis mona¬
steriis eccłiis cymiteriis dyaconiis xenõdo¬
chiis urbanis nel suburbanis ⁊ quot so¬
lidi sibi quat̾ in anno distribuerentur.
nus erogatur indixiti
Ditͣ quos primo dñice resurrectionis
dilutulo ĩ basilica quondam doctissi¬
mi ppͦ uigilii. iuxta qm consuetudinałr
babitabat ad ꝑcipiendum pacis osculum
litio uero apłoꝵ uel suo mixtos solidos
offerens ꝑegrinis nichilominꝰ uestimen¬
ta donabat.
ñib oĩno kalendis pauꝑib gene¬
alit̾ easdem speties que congerelan¬
tur ex reditib erogabat et suo tempore
frumentum. suo uinũ. suo caseum.
suo legumen. suo latdum. suo mandu¬
calia aĩalia. suo pisces. uel oleum. pr¬
familias dñi discretissume diuidebat.
Digmenta uero. aliaq ditiora cõmerria
primorib honorabilit offerebat: ita
ut nichil aliud qmͣ ꝯmunia quedam
greti monastia uocant. quindecim libs

Expanded text:
sionibus in auro argentoque collatis omnibsionibus in auro argentoque collatis omnibus ordinibus ecclesiasticis, vel palatinis, monasteriis, ecclesiis, coemeteriis, diaconiis, xenodochiis urbanis, vel suburbanis quot solidi singulis quater in anno distribuerentur, nus erogatur indixit. 25. Extra quos primo Dominicae resurrectionis diluculo in basilica quondam doctissimi papae Vigilii, juxta quam consuetudinaliter habitabat, ad impertiendum pacis osculum litio vero apostolorum, vel suo, mistos solidos offerens, peregrina nihilominus vestimenta donabat. 26. Omnibus omnino Kalendis, pauperibus generaliter easdem species quae congerebantur ex reditibus erogabat: et suo tempore frumentum, suo vinum, suo caseum, suo legumen, suo lardum, suo manducabilia animalia, suo pisces vel oleum paterfamilias Domini discretissime dividebat. Pigmenta vero aliaque delicatiora commercia primoribus honorabiliter offerebat, ita ut nihil aliud quam communia quaedam Graeci monastrias vocant, quindecim libras
Abbreviated transcription (Latin):
optis erat. Hec audrens gregoriꝰ dixit. Et
inquirendum ꝓpositum destinatus. Tẽ
gregorius quia nondum manifeste ude¬
rat angłm ꝓrsus expauit: sibiq hunc ta¬
lit̾ dicentem audruit. Netimeas neq for¬
mides ⁊ eoce enum remisit me dñs ut sim
tͥ custos qmͣdiu fueris in isto mortali se¬
culo: quatins qnͣtumq rem petieris ꝑ
me apud eum fiducialit̾ ualeas impetra
munusculum tanta mͥ retribuit om̃i¬
potentissimus dñs ut et pontificem me
sue sc̃e eccłie face̾ret et custodem mͥ suũ
angłm deputaret: qnͣta putem michi
restitui. si in p̃ceptis eius totis uiribus ꝑ¬
manens plura studuero de pluribus
Gitur incipiens tantum largior ẽẽ de col¬
lato temporali commodo qͣntum certior
de recipiendo premio sempit̾no cunctoꝵ
primonioꝵ predioꝵ q redditus. ex gela¬
siano poliptico quiꝰ nimirũ stuciosissimꝰ
uidebatur pedissecus aggregauit eoꝵ pen¬

Expanded text:
opus erat. » Haec audiens Gregorius dixit: « Et opus erat. » Haec audiens Gregorius dixit: « Et inquirendum propositum destinatus. » Tunc Gregorius, quia nondum manifeste viderat angelum, prorsus expavit, sibique hunc taliter dicentem audivit: « Ne timeas, neque formides, ecce enim misit me Dominus, ut sim tibi custos, quandiu fueris in isto mortali saeculo, quatenus quamcunque rem petieris, per me apud eum fiducialiter valeas impetrarmunusculum tanta mihi retribuit omnipotentissimus Dominus, ut et pontificem me sanctae suae Ecclesiae faceret, et custodem mihi suum angelum deputaret, quanta putem mihi restitui, si in praeceptis ejus totis viribus permanens, 53 plura studuero de pluribus Igitur incipiens tantum largior esse de collato temporali commodo, quantum certior de recipiendo praemio sempiterno, cunctorum patrimoniorum praediorumque reditus ex Gelasiano polyptyco, cujus nimirum studiosissimus videbatur pedissequus, adaeravit, eorumque pen
Abbreviated transcription (Latin):
conuictus sepiꝰ duodecim identidem nu¬
meraret ͥ ac t̾cium decimum quem solug̾
ppͣ uidere pot̾at ñ usderet: aiãdu̾tit sꝑui¬
talis pat̾ gregorius uirum ꝓpiꝰ discũben¬
ten uultꝰ crebrł ꝯu̾tere ⁊ et nme adoles¬
centem nuno uero se uetulum ueneran
da canitie simłare. finito comuio duode¬
cim quidem abire ꝑmisit: terctum deci¬
mumi uero manu suscipiens ĩ cubiełm
suũ induxit uehement᷑ aduirans. ut ei
nom̃ suum simplieit̾ ꝓdere dignaretur.
Qui respondens dixit. Et cur interrogas
de noĩe meo qd̾ est mirabile: Uerumpmñ
scito memoria recognoscens qr egosum
naufragus ille qui quondam ueni ad te
qñ scͥbebas in celia monast̾ii tui ad diuum
nauit te dñs fieri p̃sulem sc̃e sue eccłie pro
qua et ꝓpriũ sanguinem fudit et ẽẽ tesuc¬
cessorem atq uicarium apłoꝵ pͥncipis
petri cuiꝰ et iuitutem imitatꝰ es. cum sb̃¬
stantias offerentiũ diuideres ꝓut cuiq

Expanded text:
convictus saepius duodecim identidem nuconvictus saepius duodecim identidem numeraret, ac tertium decimum quem solus papa videre poterat, non videret, animadvertit spiritualis Pater Gregorius virum propius discumbentem vultus crebro convertere, et nunc adolescentem, nunc vero vetulum veneranda quadam canitie simulare. Finito convivio, duodecim quidem abire permisit; tertium decimum vero manu suscipiens, in cubiculum suum induxit, vehementer adjurans ut ei se nomenque suum simpliciter prodere dignaretur. Qui respondens, dixit: « Et cur interrogas de nomine meo, quod est mirabile? Verumtamen scito, memoria recognoscens, quia ego sum naufragus ille qui quondam veni ad te, quando scribebas in cella monasterii tui ad clivum navit te Dominus fieri praesulem sanctae suae Ecclesiae, pro qua et proprium sanguinem fudit, et esse te successorem atque vicarium apostolorum principis Petri, cujus et virtutem imitatus es cum substantiam offerentium divideret, prout cuique
Abbreviated transcription (Latin):
pr̃iarchio ꝑmansit. ut exceptis his
uitaret. Int̾ quos die quadam unus
accessit: in cuiꝰ manib dum ip̃e ex humi¬
litatis minist̾io aquam fundere uellet
conu̾sus uiceum accepit. s repente eum
in cuiꝰ manib aqmͣ fundere noluerat.
non inuenait. Cumq hoc fc̃m secum
ip̃e miraretur: eadem nocte dñs ei ꝑuisio¬
nem dixit Cet̾is dieb me in membeis me¬
is: hesterno autem die me ĩ memetipo susce
ꝓ̃cepit sacellario ut duodecim ꝑegͥnos
ad prandium inuitaret. Qui ꝑgens uis¬
sa compleuit: cosq ad mensam pari¬
ter ordinauit. Sum aut̃ simul discũ¬
berent intuens ppͣ tredecim numerauit
Et accersito sacellano cur cont᷑ iussionẽ
suam terriuimdecimum inuitare p̃sũp¬
serit inquisiuit. Ile obstupefẽs cõuiuan¬
tes pegrinos curiosins nuimerat: et duo¬
decim solos inueniens ueluti securus res¬
pondit. Ccede mͥ honorabilis pat̾: non st̃
nisi duodecim sic̃ ip̃e iussisti. Eigo dum

Expanded text:
patriarchio permansit, ut exceptis his patriarchio permansit, ut exceptis his vitaret. Inter quos die quadam unus accessit, in cujus manibus dum ipse ex humilitatis ministerio aquam fundere vellet, conversus urceum accepit, sed repente eum in cujus manibus aquam fundere voluerat non invenit. Cumque hoc factum secum ipse miraretur, eadem nocte Dominus ei per visionem dixit: « Caeteris diebus me in membris meis, hesterno autem die me in memetipso susceem suam, praecepit sacellario ut duodecim peregrinos ad prandium invitaret. Qui pergens jussa complevit, eosque ad mensam pariter ordinavit. Dum autem simul discumberent, intuens papa, tredecim numeravit; et accersito sacellario, cur contra jussionem suam tertium decimum invitare praesumpserit inquisivit. Ille obstupefactus, convivantes peregrinos curiosius numeravit, et duodecim solos inveniens, veluti securus respondit: « Crede mihi, honorabilis Pater, non sunt nisi duodecim, sicut ipse jussisti. » Ergo dum
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ corpꝰ et sangninem ñ diceremus. S
et diĩca or̃o apd̾ grecos ab om̃i ppło dici¬
tur: apd̾ nos uero a solo sacerdote canta¬
tur. In quo gͦ grecoꝵ consuetn dĩes secuti
lumus qui aut ueteres nr̃as reparaui¬
mus. aut nouas et utiles constitumus.
in quib tamen alios non ꝓbamur imi¬
tari. Ergo ur̃a caritas cum occasio dederit
ut ad enthanensem ciuitatem ꝑgat. tib
in syracusana ecołia eos quos credit aut
intelligit. qr de hac murmatione potue¬
runt fc̃a couatione doceat. et qͣi alia ex
occasione cos instruere non desistat. Nam
de constantinopolitana ecc̃a qd̾ dicunt:
quis eam dubitet sedi apłice eẽ subiectam
Tam̃ siquid boni uel ip̃a nelatt̾a eccłia
ht̃ ego et minores meos quos ab illicitis
ꝓhibeo: in bono imitari parat᷑ sum. Stia¬
tus est enim qui in eo se pͥmum existimat
ut bona que uident discere ꝯtempnat.
Ante hospitalitatis gregorł ĩ ip̃o etiã

Expanded text:
ejus corpus et sanguinem non diceremus. Sed ejus corpus et sanguinem non diceremus. Sed et Dominica oratio apud Graecos ab omni populo dicitur, apud nos vero a solo sacerdote cantatur. In quo ergo Graecorum consuetudines secuti sumus, qui aut veteres nostras reparavimus, aut novas et utiles constituimus, in quibus tamen alios non tari? Ergo vestra charitas, cum occasio dederit ut ad Catanensium civitatem pergat, vel in Syracusana Ecclesia, eos quos credit aut intelligit quia de hac re murmurare potuerunt, facta collocutione doceat, et quasi alia ex occasione eos instruere non desistat. Nam de Constantinopolitana Ecclesia quod dicunt, quis eam dubitet sedi apostolicae esse subjectam Tamen si quid boni vel ipsa, vel altera Ecclesia habet, ego et minores meos, quos ab illicitis prohibeo, in bono imitari paratus sum. Stultus est enim qui in eo se primum existimat, ut bona quae viderit, discere contemnat.antae hospitalitatis Gregorius in ipso etiam
Abbreviated transcription (Latin):
amputanimꝰ que hic a grecis fuerat tͣ¬
dita. Subdiaconos autem ut spoliatos
ꝓcedere facerem antiqͣ consuetudo eccłie
fuit. S quia placuit cuidam nr̃o pon¬
tifici: nescto cur eos uestitos ꝓcedere p̃ce¬
pit. Nam sicilie eccłie numquid traditio¬
nem a grecis accepert̃. unde hñt gͦ hodie
ut subdyacom in lineis tunicis ꝓcedãt
nisi qr hoc a matre sua romana eccłia
sic̃ a grecis dicitur. qd̾ ingrecia omnes
simł dicunt. apd̾ nos uero a cti̾cis simł
dicitur a ppło respondetur. Et totidem
nullo mͦ dicitur. In cotidianis aut̃ mis¬
sis alia que dici solent tacemꝰ. tantũ modo
tionis uocib paulo diutiꝰ occupemur. O¬
rationem uero dñicam id circo mox post
sam solũm᷑ oronem oblatõis hostiam
ꝯsecrarent. Et ualde mͥ ĩcõueniens uisũ
est: ut p̃cem qmͣ scolastieus composirerat
suꝑ oblationem diceremꝰ ÷ et ip̃am tradi¬
tionem qmͣ redẽptor nr̃ ꝯposuit super

Expanded text:
amputavimus quae hic a Graecis fuerat traamputavimus quae hic a Graecis fuerat tradita. Subdiaconos autem ut spoliatos procedere facerem, antiqua consuetudo Ecclesiae fuit. Sed placuit cuidam nostro pontifici, nescio cui, qui eos vestitos procedere praecepit. Nam vestrae Ecclesiae nunquid traditionem a Graecis acceperunt? Unde habent ergo hodie ut subdiaconi lineis in tunicis procedant, nisi quia hoc a matre sua Romana Ecclesia sicut a Graecis dicitur, quia in Graecia omnes simul dicunt, apud nos vero a clericis simul dicitur, a populo respondetur. Et totidem nullomodo dicitur. In quotidianis autem missis alia quae dici solent tacemus, tantummodo tionis vocibus paulo diutius occupemur. Orationem vero Dominicam idcirco mox post sam solummodo orationem oblationis hostiam consecrarent. Et valde mihi inconveniens visum est ut precem quam scholasticus composuerat super oblationem diceremus, et ipsam traditionem quam Redemptor noster composuit super
Abbreviated transcription (Latin):
Pauꝑib uero et aduenis qui ꝓ conditione
tempoꝵ rome influxerant cotidiana stipẽ¬
dia ministrabat
missaꝵ sollẽpnia celebrari decreuit ac¬
quisitis numerosissimis oluetis: quorũ
summam intabulis marinoreis. p̃flori¬
b eiusdem basilice annotauit: lumina¬
ria suꝑaddidit: officia seclula deputauit
De sepultura uixͣ eccłiam cõmodum spe¬
rare ꝓhibuit. Seꝑtem ex defensorib. ho¬
nore religionario decorandos indiyeit al¬
leluia extͣ pentecosten tempora dici ad mis¬
sas fecit. Subdiaconos expoliatos ꝓced̾e
e quib cum post ea quosdã mm̾are
sentiret tãꝙͣ qui ꝯstantinopolitane ee¬
clesie consuetudĩes sequeretur piissimis
pat̾ non dedignatꝰ est reddere rõnem. Nos¬
in nullo hoꝵ aliam eccłiam secuti sumus
Nam et alła hic ut diceretur: de ierosoli¬
moꝵ eccłia ex bĩ ieronimi traditione tem¬
pore bẽ memorie damasi ppͣ tradit᷑tͤctũ
Et ido magis in hac re illam ꝯsuetudĩem

Expanded text:
pauperibus vero et advenis, qui pro conditione pauperibus vero et advenis, qui pro conditione temporum Romam influxerant, quotidiana stipendia ministrabatmissarum solemnia celebrari decrevit, acquisitis numerosissimis olivetis, quorum summam in tabulis marmoreis prae foribus ejusdem basilicae 51 annotavit. Luminaria superaddidit, officia sedula deputavit. De sepultura juxta Ecclesiam, commodum sperare prohibuit. Septem ex defensoribus honore regionario decorandos indixit. Alleluia extra Pentecostes tempora dici ad missas fecit. Subdiaconos exspoliatos procedere De quibus cum postea quosdam murmurare sentiret, tanquam qui Constantinopolitanae Ecclesiae consuetudines sequeretur, piissimus Pater non dedignatus est reddere rationem, in nullo eorum aliam Ecclesiam secuti sumus. Nam ut alleluia hic diceretur, de Jerosolymorum Ecclesia ex beati Hieronymi traditione tempore beatae memoriae Damasi papae traditur tractum, et ideo magis in hac re illam consuetudinem
Abbreviated transcription (Latin):
sollempniis młta subtheahens parica
conu̾̃tens. non nulla uero suꝑadictiens pro
exponendis eunͣglicis lectionib in uniꝰ li¬
bri uolumine coartauit. In canone appo¬
suit diesq nr̃os in tua ꝑace dispone. atq
ab ethia dampnatione nos eripe. et in elec¬
toꝵ tuoꝵ iubeas grege num̾ari.
tationes ꝑ basilicas uel bõꝵ mĩm ꝙymi¬
teria scd̾m qd̾ hactenus plebs romana
qͣieo uiuente certatim discurrit. sollicite
ordinauit. ꝑ quas et ip̃e simł discuͬrens
dum adhric loqui p̃ualeret. iuginti ome¬
clamauit. Reliquas uero ensdem num̾i
dictauit quidem: s iassescente stomaco lan¬
guore continuo aliis p̃nuntiandas com¬
misit.
eqͣuebat᷑ excitꝰ dñi ultͣ citͣq gregorum
p̃euntem. et aucliture u̾bũ doctne. ĩnu¬
merabiles. iundiq diu̾si sexus etatis ac pro¬
fessionis uoluntarie confluebant cohortes
Quib ille utpote doctor celestis milicie cñc¬
tis dum taxat arma spiritalia suggerebat

Expanded text:
solemniis, multa subtrahens, pauca solemniis, multa subtrahens, pauca convertens, nonnulla vero superadjiciens, pro exponendis evangelicis lectionibus in unius libri volumine coarctavit. In canone apposuit: « Diesque nostros in tua pace dispone, atque ab aeterna damnatione nos eripi, et in electorum tuorum jubeas grege numerari. » 18. Stationes per basilicas teria secundum quod hactenus plebs Romana, quasi eo vivente, certatim discurrit sollicitus ordinavit; per quas et ipse simul discurrens, dum adhuc loqui praevaluit, viginti homiclamavit, reliquas vero ejusdem numeri dictitavit quidem, sed lassescente stomacho, languore continuo aliis pmisit. 19. Sequebatur exercitus Domini ultra citraque Gregorium praeeuntem, et auditurae verbum doctrinae innumerabiles undique diversi sexus, aetatis ac professionis, voluntariae confluebant cohortes, quibus ille, utpote doctor coelestis militiae, cunctis duntaxat arma spiritalia suggerebat,
Abbreviated transcription (Latin):
ab humana seruitute lib̾i indiuino
seruitio uideantur familiatiꝰ conũsan
endi ecc̃astici nel secularis iuris dm̃um
occasionem prebemus. Si uero festinan¬
tes ad om̃ipotentis dei seruiti in cante
retinemus: illi innenunur negate que¬
dam qui dedit omĩa. Unde necesse est ut
quisquis ex uiris ecc̃astici uel secularis
nulicie seruitute. ad dei seruitium com̃¬
ti desiderat. ꝓbetur priꝰ in laico habitu cõ¬
stitutꝰ et si mores eius atq conũsatio. bo¬
no desiderio illiꝰ testimonium. ferunt abs
seruitio liber recedat qui diuio obsequto
districtionem subtre appett seruitutem.
Si autem et in monachico habitu scd̾m pa¬
trum regulas irrep̃hensibilit̾ fu̾it conu̾¬
satus post p̃fiyxa sacris canonib tempora.
ucent᷑ iam ad quodlibet ecc̃asticum offm̃
ꝓueatur: si tam̃ illis non fuit cͥminib
maculatus que intestamento uet̾i mor¬
t̾e multantur
ed et ingelasianum codicẽ demifsaꝵ

Expanded text:
ab humana servitute liberi, in divino ab humana servitute liberi, in divino servitio videantur familiarius in monasendi ecclesiastici vel saecularis juris dominium occasionem praebemus. Si vero festinantes ad omnipotentis Dei servitium incaute retinemus, illi invenimus negare quaedam, qui dedit omnia. Unde necesse est ut quisquis ex juris ecclesiastici vel saecularis militiae servitute ad Dei servitium converti desiderat, probetur prius in laico habitu constitutus, et si mores ejus atque conversatio bono desiderio illius testiservitio liber recedat, qui pro divino obsequio districtiorem subire appetit servitutem. Si autem et in monachico habitu secundum Patrum regulas irreprehensibiliter fuerit conversatus, post praefixa sacris canonibus tempora, licenter jam ad quodlibet ecclesiasticum officium provehatur, si tamen illis non fuerit criminibus maculatus, quae in Testamento Veteri morte mulctantur. » 17. Sed, et Gelasianum Codicem de missarum