comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ defuncti uidet᷑. id exigẽ abhr̃data ⁊ in
hac sp̃e ñ alit̃ ꝯcedñdũ ẽẽ legataĩo fundũ uen¬
siue donec usus.f. ꝑmanet. siũ dũ ad suã ꝓpͥeta¬
Itẽ redierit.
morie ꝯseruand̾ defuncti gr̃a spectacłm celebret᷑.
q̃ illi celebraĩ ñ licet. Quero ꝗͥ delegato existimas
R. Cũ testator spectałm edi uolũit inciuitate.
s tale q̃ ibi celebrare ñlicet. iniquũ eẽ hanc qͣn¬
titatẽ ꝗͣ spectacłm defunctus destinaũit. lucro
hr̃dũ cede. Igͥ adhibitis hr̃dib ⁊ ꝓmoĩb ciuita¬
tis despiciendũ est. In ꝗͣrem ꝯũti debeat fidĩ ꝯmiꝰ¬

Expanded text:
exigere ab herede, ita et in hac specie non aliter concedendum esse legatario fundum vinsive donec usus fructus permanet sive dum ad suam ptem redierit.moriae conservandae defuncti gratia spectaculum celebretur, quod illic celebrari non licet: quaero, quid de legato existimes. respondit, cum testator spectaculum edi voluerit in civitate, sed tale, quod ibi celebrari non licet, iniquum esse hanc quantitatem, quam in spectaculum defunctus destinaverit, lucro heredum cedere: igitur adhibitis heredibus et primoribus civitatis dispiciendum est, in quam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗ oĩa curet actiones exerceat. Deniq scri¬
bit. ĩ eũ qui cũ impubẽ missus ẽ inposses¬
sionẽ. actiones posse adũsus curatorẽ inten¬
ciũ hr̃ditatis fieret. nã ⁊ adũsus ip̃m pupil¬
lũ si satis dedisset. recte exꝑiret᷑. quotiens im¬
pubes satis ñdat. mittit᷑ inpossessionẽ adu̾¬
sariꝰ eiꝰ siue satis det. suie ñdet. si ułit adu̾¬
sarus cõmuti sͥ administrationẽ. satis dare

Expanded text:
qui omnia curet actiones exerceat. denique scribit etiam eum, qui cum impubere missus est in possessionem, actiones posse aduersus curatorem intencium hereditati fieri: nam et aduersus ipsum pupillum, si satis dedisset, recte experiretur.Quotiens impubes satis non dat, mittitur in possessionem aduersarius eius, siue satis det siue non det. si uelit aduersarius commi
Abbreviated transcription (Latin):
stam̃tũ patͥs rũpisse dr̃. uilianꝰ ait. utraq
iudicia ⁊ hr̃ditatis .i lib̾tatis in tp̃s pub̾tatis
turcet̾e qͦ lib̾tatis q̃stiones ex testam̃to pen¬
dentes in tp̃s pub̾tatis differunt᷑. ¶ Cũ exta¬
ret ĩpubes ꝗ se filiũ defuncti dic̾et. debitoreᷤ¬
q negent. eũ filiũ eẽ defuncti ⁊ intestati hñdi¬
tatẽ ad agͣtũ. ꝗ forte tͣnsmare aberit ꝑtinere.
necessaĩũ erit puero carbonianũ edictũ. s
⁊ absenti erit ꝓspiciendũ ⁊ cautio p̃stetur.¬
¶Missũ aũt ex carboniano in possessionẽ stu¬
dent p̃tores possessorẽ ꝯstituere. qͥ si ceꝑit aut

Expanded text:
tum patris rupisse dicitur, Iulianus ait utraque iudicia et hereditatis et libertatis in tempus pubertatis tur. ceterae quoque libertatis quaestiones ex testamento pendentes in tempus pubertatis differuntur.Cum extaret impubes, qui se filium defuncti diceret, debitoresque negent eum filium esse defuncti et intestati hereditatem ad adgnatum, qui forte trans mare aberit, pertinere: necessarium erit puero Carbonianum edictum. sed et absenti erit prospiciendum, ut cautio praestetur.Missum autem ex Carboniano in possessionem student praetores possessorem constituere. quod si coeperit aut
Abbreviated transcription (Latin):
rẽ eũ p̃tor tantisꝑ ꝯstituit. Sigͥ uulthr̃ditatẽ
aut singłas res pece. petat in ꝗt directa actione
qͣsi hr̃s ut eapetitione iudicaĩ possit. an quaĩ
ex libis hr̃s sit. ne p̃sũptio carboniane bõꝵ
possessioĩs iniuiriã adũs arus afferat. quae
sentñtia ht̃ rationẽ ⁊ eꝗtatẽ. hec aũt possessio
int annũ dat᷑. sicuti ordinaĩe qͦ q̃ libisdant᷑.¬

Expanded text:
tor tantisper constituit. si igitur uult hereditatem aut singulas res petere, petat, inquit, directa actione quasi heres, ut ea petitione iudicari possit, an quasi ex liberis heres sit, ne praesumptio Carbonianae bonorum possessionis iniuriam aduersariis afferat: quae sententia habet rationem et aequitatem.Haec autem possessio intra annum datur, sicuti ordinariae quoque, qua
Abbreviated transcription (Latin):
bet. scił ut sic de ut̾usq statu agat᷑. ne aliqͥ
p̃iuidiciũ fiat ĩpub̾i ꝑ pubis ꝑsonã. Slatrui
refert utrũ petitor sit ĩpubes an possessor.
qui stattis ꝯtroũsiã patiur. Nã siue posside¬
at. siue petat. in tp̃s pub̾tatis differtꝰ. ¶ Si uͦ.¬
d ĩpubes inuicẽ faciant. statu ꝯtrou̾si am
int̾ ẽ utrũ quisq se solũ dicat filiũ. an ⁊ se.Nã
si se solũ dicat filiũ. dicñdũ ẽ debe ꝯtrou̾siã
adutriꝰq pubtatẽ differre. siue petitor. siue
possessor sit. Si uͦ alt̃ se solũ alt̃ i se dicat. is
quidẽ ille adolruĩt ꝗ se solũ dic̃. adhuc differ
ille adolem̃t ꝙ ⁊ se dic̃. ille ĩpubes sit qui se
solũ dic̃. Non differt᷑ ꝯtrou̾sia. nec n patitur
ĩpubes statꝰ ꝯtroũsiã. s fac̃. cũ hic pubes ⁊ se

Expanded text:
sic de utriusque statu agatur, ne aliquod praeiudicium fiat impuberi per puberis personam.Parui refert, utrum petitor sit impubes an possessor, qui status controuersiam patitur: nam siue possideat siue petat, in tempus pubertatis differtur.Si duo impuberes inuicem faciant status controuersiam, interest, utrum quisque se solum filium dicat an et se. nam si se solum dicat filium, dicendum est debere controuersiam ad utriusque pubertatem differr‹i›, siue pe titor siue possessor sit. si uero alter se solum, alter et se dicat, ‹si› quidem ille adoleuerit qui se solum dicat, adhuc differtille adoleuerit qui et se dicit, ille impubes sit qui se solum dicit, non differtur controuersia: nec enim patitur impubes status controuersiam, sed facit, cum hic pubes
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ ꝓ ip̃is excogitatũ ẽ. ipende status eoꝵ cũ
iã ꝑ ossit indubitatꝰ eẽt ¶ Si mat̾ ĩpubis sub¬
iecti partus rea postulata cãm obunũit. pot̃it
ũsiã filio faciebat. ⁊ solũ se filiũ dicebat. de
affirmat. ꝗͣ fiꝰ eiꝰ faciebat. scił ut neget eum
filiũ. idcircoq ad se totã hr̃ditatẽ ex ꝑsona
filii sui defunca ꝑtiñe. deb̃e in tp̃s pub̾tat̾
differri uilianꝰ ait. qr nicħ int̾ ẽ suo an hr̃¬
ditario noĩe ꝯtrou̾siã faciat. Plane si mat̃¬

Expanded text:
 ipsis excogitatum est, et pendere status eorum, cum iam possit indubitatus esse'.Si mater impuberis subiecti partus rea postulata causam optinuerit, poterit uersiam filio faciebat et solum se filium dicebat, decadfirmat, quam filius eius faciebat, scilicet ut neget eum filium, idcircoque ad se totam hereditatem ex persona filii sui defuncti pertinere debere: in tempus pubertatis differri Iulianus ait, quia nihil interest, suo an hereditario nomine
Abbreviated transcription (Latin):
pupillus. dͥ differt᷑ cognitio ꝗͥ cõpendiũ qd noi
rep̃sentat᷑. finge pupillũ satis dare ñ posse ad¬
missos inpossessionẽ qui dehr̃ditate ꝯtrou̾si¬
am faciunt. multa posse subtͣhere nouare
moliri. aut stulti aut iniꝗ p̃toris erit. rẽ in
tp̃s pub̾tatis differre. cũ sũmo eiꝰ incõmodo
cui ꝯsultũ ułit. diuus ̃ adriauꝰ ita resc̾psit.
q in tp̃s pub̾tatis rẽ differri solet. pupilloꝵ
cã sit. ne de statu ꝑiclitent᷑ anteꝗͣ se tueripꝰ¬
sint. Cet̾m si idoneos hañt acꝰ defendat᷑.¬

Expanded text:
pupillus, quod differtur cognitio, quam compendium, quod non repraesentatur: finge pupillum satisdare non posse et admissos in possessionem, qui de hereditate controuersiam faciunt, multa posse subtrahere nouare moliri: aut stulti aut iniqui praetoris erit rem in tempus pubertatis differre cum summo eius incommodo, cui consultum uelit. diuus etiam Hadrianus ita rescripsit: 'Quod in tempus pubertatis re‹s› differri solet, pupillorum causa fit, ne de statu periclitentur, antequam se tueri possint.Ceterum si idoneos habeant
Abbreviated transcription (Latin):
b̃tatis. ⁊ maxime in ꝗrere hoc acognatis
matre cutoribq pupilli debet. singe eẽ
testes quosdã ꝗ dilata ꝯtroũsia aut mu
ꝯciliũ aut decedent. aut ꝓpt̃ tp̃s int̾uallũ
ñ eandẽ fidẽ habebt̃. ł finge eẽ an obstetrioẽ
ł ancillas que ueritatẽ ꝓ partu possunt insi¬

Expanded text:
bertatis, et maxime inquirere hoc a cognatis bertatis, et maxime inquirere hoc a cognatis matre tutoribusque pupilli debet. finge esse testes quosdam, qui dilata controuersia aut mutabunt consilium aut decedent aut propter temporis interuallum non eandem fidem habebunt: uel finge esse anum obstetricem uel ancillas, quae ueritate
Abbreviated transcription (Latin):
in tp̃s pub̾tatis. id ⁊i diuis piꝰ claudio adria¬
no rese̾psit. ¶Quãuis sepͥto hr̃di ñ ꝓmitti
bõꝵ possessionẽ ex edicto carboniano cer¬
tũ sit. tñ q̃stionẽ statꝰ in tp̃s pub̾tatis diffe¬
rri ꝓculdubio ẽ. Ig si ꝗͣ de parentis bonis
simꝰ. ⁊ de statu ꝯtroũsia fiat. hoc edictũ lo¬
eñ habebit Sin uͦ tm̃ statꝰ. differet᷑ questio
in tp̃s pub̾tatis. si ñ ex carbomano. s ex
guã causã ħẽ ł modicũ ꝓ puero facientẽ.
ut ñ uideat᷑ euident̃ filiꝰ ñ eẽ. dabit ei car
bonianã b̃oꝵ possessionẽ. Due aũt s̃ cause¬
cognitioĩs una dande carboniane possessi¬
lã ꝯtroũsiã pateret᷑. ĩpubes possessionẽ bõꝵ¬
accipiat. alia cause cognitio illa. utrũ dif¬
ferri debeat in tp̃s pub̃tatis cognitio an re¬
p̃sentari. hoc aũt diligentissime p̃tori exa¬
minandũ ẽ an expediat pupillo rep̃sen¬
tari cognitionẽ an potiꝰ differri in tp̃s pu¬

Expanded text:
diuus Pius Claudio Hadriano rescripsit.Quamuis scripto heredi non promitti bonorum possessionem ex edicto Carboniano certum sit, tamen quaestionem status in tempus pubertatis differri procul dubio est. ergo si quidem de parentis bonis simul et de statu controuersia fiat, hoc edictum locum habebit: sin uero tantum status, differetur quaestio in tempus pubertatis, sed non ex Carboniano, sed ex nem accepit, dicen dum erit nihil eum egisse: nam et si impubes esset mox pubes factus, finiretur bonorum possessionis emolumentum.Causae cognitio in eo uertitur, ut, si manifesta calumnia appalam controuersiam pateretur impubes, possessionem accipiat, alia causae cognitio illa, utrum differri debeat in tempus pubertatis cognitio an repraesentari. hoc autem diligentissime praetori examinandum est, an expediat pupillo repraesentari cognitionem an potius differri in tempus pu
Abbreviated transcription (Latin):
arboniamĩ edictũ¬
sessionẽ. ⁊ intestati. cũ iiii scđ̾m cabulas
in quibdã casib possit uidĩ necessarium
edictũ. ułuti si pat̾ familias ita insticũit. po¬
stumꝰ hr̃s esto. ł postuma hr̃s esto: ⁊ neget᷑
eẽ ueꝵ. qͥ in testam̃to scͥptũ ẽ. i cũ de fidĩ

Expanded text:
ictusessionem et intestati, cum et in secundum tabulas in quibusdam casibus possit uideri necessarium edictum, ueluti si pater familias ita instituerit: 'postumus heres esto' uel 'postuma heres esto' et negetur esse uerum, quod in testamento scriptum est.Et cu
Abbreviated transcription (Latin):
siã patiat᷑. qͥ int̾libos ñ sit s ab ip̃o patre.
ut puta nepos qui seretentũ inpotestate
aui dic̃. ab emancipato patre cui uingi de¬
sid̾at. aut differridebeat.⁊ mag̃ ẽ ut diffe¬
rat᷑. parui nrefert. quis ei ꝯtroũsiã faciat cũ
⁊ si testator eũ negau̾it ex lib̾is. ñ tñ ex hr̃d
scͥpserit. carboniano possit eẽ locꝰ s nsi quĩ
cat᷑. forte ex ancilla editus. uilianꝰ scͥpsit. ad¬
sepͥsit. Nã ł mag̃ ꝯsulendũ ẽ his ꝗbꝰ maius
ꝑicłm intendit᷑. Nã si alit̃ obseruet᷑. mim̃¬
ta erit ratio quẽ ad modũ audatissimꝰ quĩq
maiore inuiria ĩpubẽ afficiat. q ⁊ plura ⁊
gͣuiora de eom̃tiat᷑. S ⁊ si ip̃e defunctus
pot̃ locũ habe.¬

Expanded text:
rsiam patiatur, quod inter liberos non sit, sed ab ipso patre, ut puta nepos, qui se retentum in potestate aui dicit, ab emancipato patre, cui iungi desiderat, an differri debeat? et magis est, ut differatur: parui enim refert, quis ei controuersiam facit, cum et si testator eum negauerit ex liberis, non tamen exheredem scripserit, Carboniano possit esse locus.Sed et si quis catur forte ex ancilla editus, Iulianus scripsit adcripsit: nam uel magis consulendum est his quibus maius periculum intenditur. nam si aliter obseruetur, inuenta erit ratio, quemadmodum audacissimus quisque maiore iniuria inpuberem adficiat, quod et plura et grauiora de eo mentiatur.Sed et si ipse defunctus est locum habe
Abbreviated transcription (Latin):
ad ꝯsanguineos hr̃ditatẽ ꝑtiñe dic̃t data
bõꝵ possessione ĩpubr. ꝯtroũsia in tp̃s pub̾¬
tatis differt᷑. ¶ Si mat̾̃ subiecti partꝰ argua¬
differri q̃stio in tp̃s pub̾tatis debet cũ metꝰ
pot̾̃ eẽ. ne minꝰ idonetis defendat᷑. cũ uͦ mat̃
rea postulat᷑ utiq integͣ fide.⁊ maiore ꝯstan

Expanded text:
icunt, data bonorum possessione impuberi controuersia in tempus pubertatis differtur.Si mater subiecti partus arguadifferri quaestio in tempus pubertatis debet, cum metus potest esse, ne minus idonee defendatur: cum uero mater rea pos
Abbreviated transcription (Latin):
d .I.. Nepꝑitur casus quoħes agẽ potest.
qͣnis testator ag̃e non potuit. Ułnti situ¬
tor cũ solu̾et legata. non int̃posueĩt sti¬
pulationẽ. qͣnto plusꝗͣ ꝑlegẽ falcidiam
capi licuerit. solutũ fuit recidi. pupillꝰ qͥ
eo noĩe tutele ñagit. s hr̃di euis. h qͦq¬

Expanded text:
.Repperitur casus, quo heres agere potest, quamuis testator agere non potuerit: ueluti si tutor, cum solueret legata, non interposuerit stipulationem, quanto plus quam per legem Falcidiam capi licuerit solutum fuerit, reddi: pupillus quidem eo nomine tutelae non agit, sed heredi eius hoc q
Abbreviated transcription (Latin):
debet. quia si alius quilibet hẽs extitissec
i tu ex parte qͣrta. titius ex parteqr¬
tã hẽs scͥpti futͦis. dem̃ tu ex parte dimidia
hr̃s institutus fũĩs sub conditione. ⁊ legata.
It lib̾tates date fuñt. pendente conditio¬
ne. lib̾tates cõpetent. legata tota pr̃abun¬
tur. Quia siũ conditio extitĩt te hr̃de exis¬
tente utͣq ualent. Siue conditio defec̃it.
tuntitius hr̃des erias. De lege falcidia si
hoc queris. an existente conditione. mis¬
cetur qͣdrans tuus:⁊ semis. att ita ꝓ do¬
drante ratio ꝓponenda ẽ. Cũ his quibts
ate pure hr̃de legatũ ẽ respondebimꝰ
misceri duas partes. Qui filiũ suũ
impub̃em.⁊ titiũ equis partib hẽs insti¬
tuerat. a filio totũ semissẽ legauãt. attio
nichil. ⁊ titiũ filio substituatur. Quesitũ ÷
cũ ntuis ex institutione adisset ⁊ impu¬
be filio mortuo ex substitutione hẽs exti¬
tisset. qͣntum legatoꝵ noĩe prãre deb̾et.
n placuit solida legata eũ pr̃are debe.

Expanded text:
bet, quia, si alius quilibet heres exstitisseSi tu ex parte quarta, Titius ex parte quarta heredes scripti fueritis, deinde tu ex parte dimidia heres institutus fueris sub condicione, et legata, item libertates datae fuerint: pendente condicione libertates competent, legata tota praestabuntur, quia siue condicio exstiterit, te herede exsistente utraque ualent, siue condicio defecerit, tu et Titius heredes eritis. de lege Falcidia, si hoc quaeris, an exsistente condicione miscetur quadrans tuus et semis atque ita pro dodrante ratio ponenda est cum his, quibus a te pure herede legatum est, respondebimus misceri duas partes.Qui filium suum impuberem et Titium aequis partibus heredes instituerat, a filio totum semissem legauerat, a Titio nihil et Titium filio substituerat. quaesitum est, cum Titius ex institutione adisset et impubere filio mortuo ex substitutione heres exstitisset, quantum legatorum nomine praestare deberet. et placuit solida legata eum praestare debere:
Abbreviated transcription (Latin):
familias lex falcidia induceretur.
ut eũ qͥnquaginta titio uendet. non ẽ exis¬
timandus amplius. quã quinqͣginta legas¬
se. Idõq lex falcidia non locũ ht̃. Item
si is qui fundos duos in bonis. c. habet. si
me ⁊ hr̃des ⁊ titiũ instituisset ⁊ dãnasset
me ut titio fundũ cornelianũ .l. uendere¬

Expanded text:
familiae lex Falcidia induceretur. ut eum quinquaginta Titio uenderet, non est existimandus amplius quam quinquaginta legasse, ideoque lex Falcidia locum non habet.Item ‹is›, qui duos fundos in bonis centum haberet, si me et Titium heredes instituisset et damnasset me, ut Titio fundum Cornelianum quin
Abbreviated transcription (Latin):
tur. in ea ꝯditione ẽ ut dici debeat obstare
postuentrẽ ꝓximus uidebat᷑. s hoc ita demũ
erit accipiendũ. si hoc qui in ut̃o ẽẽ dr̃ uiuo
filiũ ꝑximꝰ cognatus ei quo uiuo ñdũ aĩal¬
¶Si qͣ p̃gnans decesserit ⁊ utero ex sexto
partu sit edictus in ea ꝯditione ẽ partus iste
¶Gradatĩ aut admittunt᷑ cognati ad .b.p.¬

Expanded text:
retur, in ea condicione est, ut dici debeat obstare post uentrem proximus uidebatur. sed hoc ita demum erit accipiendum, si hic qui in utero esse dicitur uiuo fuit proximus cognatus ei, quo uiuo nondum animaSi qua praegnas decesserit et utero exsecto partus sit editus, in ea condicione est partus iste,Gradatim autem admittuntur cognati ad b
Abbreviated transcription (Latin):
re ciuili deficiant. Itaq ⁊ uulgo quesiti lib̃i
matͥs. ⁊ mat̾ taliũ lib̾oꝵ ut̃ ip̃i fr̃s int̾ se ex
usq ad eo ut p̃gnatis qͦ manumissa si peꝑit.
se quoq ipsi qui nascuntur cognati s̃.
quisite s̃. Igͥ si postmortẽ u̾bi gr̃a fr̃is adop¬
tiui intra centesimũ diẽ adoptiuus fr̃ capi
tueri palam est.

Expanded text:
re ciuili deficiant. itaque etiam uulgo quaesiti liberi matris et mater talium liberorum, item ipsi fratres inter se ex usque adeo, ut praegnas quoque manumissa si pepererter se quoque qui nascuntur cognati s‹i›quisitae sunt. igitur si post mortem uerbi gratia fratris adoptiui intra centensimum tueri palam est.
Abbreviated transcription (Latin):
cesserit uĩe ꝯsanguinitatis aut agnatioĩs
hr̃ditas eiꝰ ad nullũ ꝑtinet. qr ꝯsanguinita¬
us itẽq agnatioĩs uira a patre oriunt᷑. ꝑxi¬
mitatis aũt nõe mat̾ eiꝰ aut fr̃ ead matre
d Sab̃. I egitmis capite
stat ad successionẽ. si accusauerint cog
factus ẽ: manumissus nullaratione re¬
ciꝑe cognationem.

Expanded text:
sanguinitatis aut adgnationis hereditas eius ad nullum pertinet, quia consanguinitatis, itemque adgnationis iura a patre oriuntur: proximitatis autem nomine mater eius aut frater eadem matre d Sabinum.Legitimis capite est ad successionem, si accusauerint cognfactus est, manumissione nulla ratione recipit cognationem.
Abbreviated transcription (Latin):
p̃toris udulgentiã. neq ex iũe ciuili originem
appellati s̃ quaĩ eximonati. aut ut labeo ait
quaĩ cõe nascendi miciũ hũer̃. ꝑtinet autẽ
ħ lex ad cognationes ñ ẜuiles. nec i⁊ facile ul¬
ex hac parte edictidatur. cognatoꝵ gradus
ex cõplectitur: ⁊ ex septimo duas ꝑsonas sobri¬
no ⁊ sobrina natũ: ⁊ natura cognationẽ faẽ
ñ adoptionẽ. Et n quib si i agnatus hic qui
adoptatus ẽ. isdẽ ⁊ĩ cognatus fiet. Nã ubic̃q
de cognatis agͥ ubi sic accipiemꝰ. ut̃ ⁊̃ adopti¬
onem cognati facti ꝯtineant᷑. Euenit gͥutis
qui in adoptionẽ datus ẽ tam infamilia na-¬
turalis patris uira cognatiõis retineat quã in
familia adoptiua nanciscat᷑. s eoꝵ tm̃ cognati¬

Expanded text:
praetoris indulgentiam neque ex iure ciuili originem appellati sunt quasi ex uno nati, aut, ut Labeo ait, quasi commune nascendi initium habuerint.Pertinet autem haec lex ad cognationes non seruiles: nec enim facile ulex hac parte edicti datur, cognatorum gradus sex complectitur et ex septimo duas personas sobrino et sobrina natum et natam.Cognationem facit etiam adoptio: etenim quibus fiet adgnatus hic qui adoptatus est, isdem etiam cognatus fiet: nam ubicumque de cognatis agitur, ibi sic accipiemus, ut etiam adoptione cognati facti contineantur. euenit igitur, ut is qui in adoptionem datus est tam in familia naturalis patris iura cognationis retineat quam in familia adoptiua nanciscatur: sed eorum tant
Abbreviated transcription (Latin):
ceptam cecuis. aut surdus. aut mutus. aut
furiosus. aut ualitudinarius deponere tute¬
impar est solet tribuere uacationem.
eorum licet citͣ codicillos a tutela. itemq a
cura tpr amministrationis delata exeu¬
santur. Idemq custoditur in his qui p̃fec¬
turam annonae uł uigilum gerunt.¬
orum qui rei publice oausa absunt.
com̃ites qui sunt intra statutum numerũ.
de tutela que absentib uł ꝓfec̃tis delata est
excusantur. Nam susceptam ante non
ponunt. Qui corꝑis item collegii uire
excusantur a collegaꝵ filioꝵq eoꝵ tutela
non excusantur. exceptis his quib hoc sp̃a¬
liter tributum est.
aulus .ł. singłis de cognitionbus.¬
lane ultra centesimũ mularr Surbe
filioꝵ collegarum suoꝵ⁊¬

Expanded text:
telam caecus aut surdus aut mutus aut telam caecus aut surdus aut mutus aut furiosus aut ualetudinarius deponere tuteimpar est, solet tribuere uacationem. eorum, licet citra codicillos, a tutela itemque cura tempore administrationis delata excusantur.Idemque custoditur in his, qui praefecturam annonae uel uigilum gerunt.Eorum, qui rei publicae causa absunt, comites, qui sunt intra statutum numerum, de tutela, quae absentibus uel profecturis delata est, excusantur: nam susceptam antea non deponunt.Qui corporis, item collegii iure excusantur, a collegarum filiorumque eorum tutela non excusantur, exceptis his, quibus hoc specialiter tributum est. 42 Paulus libro singulari de cognitionibus.Plane ultra cent‹e›si‹m›um miliarium ab urbe filiorum collegarum suo
Abbreviated transcription (Latin):
ui testam̃to tutor
fuerat adito p̃tore. dixit se tres res liboᷤᷤ¬
toe. adiecit p̃terea habenti patruum
legitimũ aitorem. si uiciose tutorem datum.
Pretor ita decreuit. Si legitimũ tutorem
lm̃ti tutor datus es non ẽ tibi necessaria ex¬
cusatio. quero cũ nemo patriuis inpubi tu¬
tor eẽt. an nichilominus tutor remansit.R.
tionis causas hab̾et: non tantum ẽẽ excusa-¬
tum ꝓpt̾ uicium ꝓnuntiationis. Item quero
si acquieuisset sententie. an ob id qđ non
gessit tutelam utilis acc̃o in hunc dari de¬
beat. R. Si errore potus qđ se ꝓure tͥum
liborum qđ allegabat excusatum credidit
quã malicia ab amministratione :essasset. uti
spatium. tantummꝰ ad contestandas excusa¬
tionum causas ꝑtinet. ꝑagendo n negotia
ex die nõationis continui qͣrtuõ meuses coi¬
stitinti sunt.
instituerit ut ꝓferret excusationẽm mora c̃e¬
dictionis impeditus ẽ. quominus decreto liba¬
retur: excusationem recte ꝓbari.

Expanded text:
ui testamento tutor datus fuerat, adito praetore dixit se tres liberos habere, adiecit praeterea habenti patruum legitimum tutorem se uitiose tutorem datum. praetor ita decreuit: 'si legitimum tutorem habenti tutor datus es, non est tibi necessaria excusatio'. quaero, cum nemo patruus impuberi tutor esset, an nihilo minus tutor remansit. retionis causas haberet, non tamen esse excusatum propter uitium pronuntiationis.Item quaero, si adquieuisset sententiae, an ob id, quod non gessit tutelam, utilis actio in hunc dari debeat. respondi, si errore potius quod se pro iure trium liberorum, quod allegabat, excusatum crederet quam malitia ab administratione cessasset, utilginta dierum spatium tantummodo ad contestandas excusationum causas pertinet: peragendo enim negotio ex die nominationis continui quattuor menses constituti sunt.institueret, ut proferret excusationem, mora contradictionis impeditus est, quo minus decreto liberaretur, excusationem recte probari.
Abbreviated transcription (Latin):
alias ab futurus rei .p. causa reũsus conti¬
nuo heret tutelis. aut susceptis ⁊̃ inter an¬
num. S hic ex ipso testam̃to desierit esse
tutor.⁊ idõ ex scda tutela excusare se pot̃.¬
i ap̃tore decur curator m̃te capto.
aut muto. siue uentri excusatur uire liboꝵ¬
ome datos tutores eos tantum accip

Expanded text:
alias afuturus rei publicae causa, reuersus contialias afuturus rei publicae causa, reuersus continuo haeret tutelis ante susceptis etiam intra annum, sed hic ex ipso testamento desierit esse tutor et ideo ex secunda tutela excusare se potest.i a praetore detur curator mente capto aut muto siue uentri, excusatur iure liberorum.Romae datos tutores eos tantum accipere
Abbreviated transcription (Latin):
an que in tutela noua non delata excusa
ri debeat: ĩ obabsentiam rei .p. causa. an
quia p̃cessit testam̃tum absentiam ob pub¬
licam causam.⁊ est ab eoiam amministtͣa
tutela: non oporteat eum excusari. qd
si libos int̾ea susceꝑit. aut aliam excusati¬
onem parauit. magis ẽ ut hoc una tutela
sit. idõ iec excusationẽ competere ei necagi
tutele ob pͥus tempus posse. Sed si ita scrip¬
tum intestam̃to fuerit. tituis tutor estocũ
rei publice causa aberit. cutor ne esto: cũ
redierit tutor esto quid de excusatione au¬
tem ado absentiam rei.p. causa. aut ob¬
aliam exo post obuenit dici oporteat: u¬
deamr Eoedit aũt alia questio. testam̃to
ex die ut auditione tutores dati. an se
In tra quos necesseᷤ causas excusationis exer¬
cere. S uerum ẽ non ante eẽ tutorem qͣm
dies uenerit. nam nec antequã addita sit
hr̃ditas. Qd agitur ex eodem testam̃to
iam gesta fuit tutela:⁊ qui excusatus est

Expanded text:
an quasi noua tutela nunc delan quasi noua tutela nunc delri debeat etiam ob absentiam rei publicae causa, an, quia praecessit testamentum absentiam ob publicam causam et est ab eo iam administrata tutela, non oporteat eum excusari? quid si liberos interea susceperit aut aliam excusationem parauit? magis est, ut haec una tutela sit: ideo nec excusationem ei competere nec agi tutelae ob prius tempus posse. Sed si ita scriptum in testamento fuit: 'Titius tutor esto: cum rei publicae causa aberit, tutor ne esto: cum redierit, tutor esto', quid de excusatione aut ob absentiam rei publicae causa aut aliam quae post obuenit dici oporteat, uideamus. praecedit autem alia quaestio, testamento ex die uel sub coa eis cedant, intra quos necesse est causas excusationis exercere. sed uerum est non ante esse tutorem, quam dies ue‹n›erit: nam nec antequam adita sit hereditas. quia igitur ex eodem testamento iam gesta fuit tutela et qui excusatus est
Abbreviated transcription (Latin):
um exdona¬
tione diui marci ingenius lib̾tino tutor da¬
tus excusari debeat. eandem excusationẽ
sit. Ergo si pupillo lib̃tino habenti uis an¬
ullorum datus sit ingenuus tutor uł cu¬
rator. consequens ẽ ut excusatio eius ob
hanc conditionem diu̾sitatem non debeat
accipi. At si antequam pupillus ł pubes.
tius ei datus. ut ingenuus excusatus fuerit
postimpetratum beneficium denuo eidem
tutor curatorue dari poterit. exemploeo qͦ
placuit n⁊ rescͥptumẽ eum qui tp̃r quod in¬
tra annũ erat ex quo rei publice causa ab eẽ
desierat. excusatus fuerit p̃terito eo ipsum
suo loco dari posse. ⁊ quãius lib̾timis qui
senatori patrono ꝓcurat excusationem ab
alioꝵ tutela habeat. iste tantum qũauis
a nulloꝵ impetrauit. qui in ordinẽ inge¬
nuorum transiit. tali excusatione uti noi
posset.
itius filiis meis quo¬
adrei publicȩ causa non aberit. tu tutor
esto. Gessit tutelam ex testam̃to delatam.
deinde rei .p. causa ab eẽ cepit. ⁊ desiit.

Expanded text:
um ex oratione diui Marci ingenuus libertino tutor datus excusari debeat, eandem excusationem sit.Ergo si pupillo libertino habenti ius anulorum datus sit ingenuus tutor uel curator, consequens est, ut excusatio eius ob hanc condicionum diuersitatem non debeat accipi.At si antequam pupillus uel pubestius ei datus ut ingenuus excusatus fuit, post impetratum beneficium denuo eidem tutor curatorue dari poterit exemplo eo, quo placuit et rescriptum est eum, qui tempore, quod intra annum erat ex quo rei publicae causa abesse desierat, excusatus fuit, praeterito eo ipsum suo loco dari posse.Et quamuis libertinus, qui senatori patrono procurat, excusationem ab aliorum tutela habeat, iste tamen, qui ius anulorum impetrauit, qui in ordinem ingenuorum transit, tali excusatione uti non posset.  'Titius filiis meis, quoad rei publicae causa non abierit, tutor esto.' gessit tutelam ex testamento delatam, deinde rei publicae causa abesse coepit et desiit.
Abbreviated transcription (Latin):
itutus ẽ. non ẽ ueri simi
e. hnnum eum testatorem substitue¬
re uolur si ⁊t telam suscepisset. & idõ eũ
⁊. quoł aeitur. alegato quidem si adhuc
ex trib nlͥs in columib unum habet eman¬
cipatum eius etatis. ut curatores acciꝑe debeat.
Quero si idem titius pat̾ petente eodem filio
emancipato curator ap̃tore detur. an iure
publico uti possit.⁊ nichominus triuĩ filioꝵ
nomine uacationem postulare. R. Premium
quidem patri. qđ ꝓpter numerum liborum
Curator petatur. cont̾ naturales stim

Expanded text:
itutus, non est uerisimile hunc demum eum testatorem substituere uoluisse, si et tutelam suscepisset: et ideo eum de quo quaeritur a legato quidem, si adhuc ex tribus filiis incolumibus unum habet emancipatum eius aetatis, ut curatores accipere debeat: quaero, si idem Titius pater petente eodem filio emancipato curator a praetore detur, an iure publico uti possit et nihilo minus trium filiorum nomine uacationem postulare. respondi praemium quidem patri, quod propter numerum liberorum m filio suo curator petatur, contra naturales stim
Abbreviated transcription (Latin):
ni collegiis pistoꝵ sun itelis excusan¬
tur. si mͦ ꝑsemet pͥstrimum exerceat᷑ s̃ nõ
alios puto excusandos. quã qui intra mu¬
merum surt urbici aut pistores. ac colle
gaꝵ quor  Ioꝵ tutelis excusantur. sed
hoc genu¶sitionis ẽ. si quis se iui cic̃
domicilium non habe ubi ad tutelã dacus
est. Idq imꝑator antonius cum diuo pa¬
tre significauit
Ubi pripillus educari uł
honͣcoari debeat. ⁊ de alim̃itis ei prãndis. de

Expanded text:
n collegio pistorum sunt, a tutelis excusantur, si modo per semet pistrinum exerceant: sed non alios puto excusandos quam qui intra numerum sunt.Urbici autem pistores a collefiliorum tutelis excusantur.Sed et hoc genus excusationis est, si quis se dicit ibi domicilium non habere, ubi ad tutelam datus est: idque imperator Antoninus cum diuo patre significauit. UBI PUPILLUS EDUCARI UEL MORARI DEBEAT ET DE ALIMENTIS EI PRAESTANDIS
Abbreviated transcription (Latin):
d̾.ł.xx. Iitius hr̃des instituit seiã uxorẽ
ex parte.xii. meuiã ex reliqͥs partib ⁊de mo¬
num̃to qd sibi extrui uolebat ita cauit. corpꝰ
ineũ uxori mee tradi uolo. sepeliendũ infun¬
do illo:⁊ monum̃tũ extrui. usq ad qͣdring̃n¬
uiant. an hac scͥptura ab ea sola monum̃tũ
sibi testator extrui uoluĩt. R abutͥq hr̃de

Expanded text:
.Titius heredes instituit Seiam uxorem ex parte duodecima, Maeuiam ex reliquis partibus et de monumento quod sibi exstrui uolebat, ita cauit: 'corpus meum uxori meae uolo tradi sepeliendum in fundo illo et monumentum exstrui usque ad quadri‹n›genniant, an hac scriptura ab ea sola monumentum sibi testator exstrui uoluerit. re
Abbreviated transcription (Latin):
tant᷑. s ad ea que possunt s. qͥ libto testam̃to
defuncto.qm̃ ad legitamã hr̃aitatẽ admitti
ñ possunt. uidñdũ ẽ neadmiitat᷑ filius as¬
signatoris in familia remanens anñ. et putẽ
emancipatos ꝑ p̃torẽ p̃ferendos libos auteiꝰ¬
cui assignatꝰ acciꝑe debemꝰ. ñ solũ filios ue¬
rũ ⁊̃ nepotes ⁊ neptes: ⁊ deinceps descendñ¬
tes. ¶ Si quis duob assignaũit libtũ ⁊ alt̃
in potestate eẽ siñ lib̾is desierit alt᷑ non.¬

Expanded text:
stato defuncto, quoniam ad legitimam hereditatem admitti non possunt, uidendum, ne admittatur filius adsignatoris in familia remanens an non? et putem emancipatos per praetorem praeferendos.Liberos autecui adsignatus est, accipere debemus non solum filios, uerum etiam nepotes et neptes et deinceps descendentes.Si quis duobus adsignauerit libertum et alter in ciuitate esse sine liberis desierit, alter non
Abbreviated transcription (Latin):
licet sit alt̾us patͦri filius. ⁊ hoc ꝯtigit patru
uita. Cetũ si ille ñ eẽt. nicħ e ꝓdeẽt assigna¬
tio ad deminuendũ uis altius patͦni filis. pdꝰ¬
se auĩt ⁊ nepoti a ssignaĩ certũ ẽ ⁊ p̃ferri filio
nepotẽ assignatoris ꝯstat. Uñ queri poait
ansi filiũ hãt ⁊ ex eonepotẽ possit quasi
duos hãt in potestate is senatus ꝯsultiindu¬
õe inqua sp̃e cũ placeat ⁊̃ ei ꝗ ĩpotestate raci¬
surus ẽ assignaĩ. qr̃ non admitamꝰ cũ utrũq
eẽ ã potestate negãe ñ possumꝰ anaũt ad legi¬
temã hr̃ditatẽ admitti possit. hic qui ẽ inpo¬
testate tractauĩ pot̃. ⁊ cũ multi sint casus quib
⁊ libtũ hãe ꝗ ĩpotestate ẽ possit c̃ nõ qͦ aduit¬

Expanded text:
licet sit alterius patroni filius, et hoc contingit patrui uita: ceterum si ille non esset, nihil ei prodesset adsignatio ad deminuendum ius alterius patroni filii.Posse autem et nepoti adsignari certum est et praeferri filio nepotem adsignatoris constat.Unde quaeri poterit, an, si filium habeat et ex eo nepotem, possit, quasi duos habeat in potestate, ius senatus consulti inducere. in qua specie cum placeat etiam ei, qui in potestate‹m› recasurus est, adsignari quare non admittimus, cum utrumque esse in potestate negare non possumus?An autem ad legitimam hereditatem admitti possit hic qui est in potestate, tractari poterit. et cum multi sint casus, quibus et libertum habere qui in potestate est possit, cur non hoc qu
Abbreviated transcription (Latin):
S. SENTS
consulto qđ factũ ẽ claudianis tp̃ib uł¬
eorupho. ⁊ hostorio scapula ꝯsulib de
assignandis hb̃tis in hec uba cauet᷑. Si ꝗs
duo pluresue lib̾os uistis niptus quesitos
in potestate hr̃et de lib̾to lib̾taue sua sigri¬
ficasset euiꝰ ex lib̾is siuis eũ lib̾tũ eãue libtã
ẽẽ uellet is eaue qñq is ꝗ eũ eãue mamu¬
misit. int̾ uiuos ł testam̃to in ciuitate ẽẽ
desisset. sole̾t ei patnus solaue patͦna eẽt.
ꝑm̃ atq si ab eo eaue lib̾tatẽ ꝯsecutus ꝯse¬
cutaue ẽ. Et utiq si ex lib̃is quis meuuta¬
nificasset.¶Quãius singłi & mone sena¬
tus ꝯsultũ scͥptũ ẽ tm̃ ⁊ plurib lib̵is. iplu¬
res lib̾os lib̾tasue posse assignaĩ certũ est.¬
is qͦ lib̃tus qui apd hostes ẽ assignaĩ pot̃.¬
cesttm̃to. ł codicilł. ł iiiis adim̃e assignati¬
onẽ. ĩ nuda uoluntate pot̾it. s isi exhr̃¬
dato filio lib̾tũ ꝗs assignaũit. ualet assig¬

Expanded text:
.Senatus consulto, quod factum est Claudianis temporibus Uelleo Rufo et Osterio Scapula consulibus de adsignandis libertis in haec uerba cauetur: 'si, qui duos pluresue liberos iustis nuptiis quaesitos in potestate haberet, de liberto libertaue sua significasset, cuius ex liberis suis eum libertum eamue libertam esse uellet, is eaue, quandoque is, qui eum eamue manumisit inter uiuos uel testamento, in ciuitate esse desisset, solus ei patronus solaue patrona esset, perinde atque si ab eo eaue libertatem consecutus consecutaue est. utique, si ex liberis quis in ‹ciui›tanificasset'.Quamuis singulari sermone senatus consultum scriptum est, tamen et pluribus liberis et plures libertos libertasue posse adsignari certum est.Is quoque libertus, qui apud hostes est, adsignari potest.testamento vel codicillis vel vivus. Adimere adsignationem etiam nuda voluntate poterit. Sed et si exheredato filio libertum quis adsignaverit, valet adsig
Abbreviated transcription (Latin):
tectum pupilli ȩtatem ⁊ĩ cantẽplari. inqͣ
costitutus est ciu alim̃ta decernuntur.
In amplis tñ patrimoniis positis. noneu¬
mulis patmonii. s qđ ex hibitiori fruga¬
liter sufficit modũ alim̃tis dabit. Sed
si non constat quis modus facultatum
sit int̾ tutorem ⁊ eum qui alim̃ta decer
ni desidat. suscipe debet cognitionem.
nec temere almĩta decernere. ne in alt̃¬
utram partẽ delinquat. Pruis tamen
exigere debet ut ꝓfiteatur auctor quȩsit
penes se sũma: ⁊ cõminari ei grauiores
se usuras infligi eus qđ supra ꝓfessio¬
nem apud eum fuerit comp̃hensum¬
Idem adinstructionem quoq pupillorum
uł ad olescentium pupillarum. uł earũ
que intra uicesimum .u. annũ constitute
sunt sol decernere. respectii facultatũ.
ietatis eoꝵ quȩ instruuntur. S si egeni
sint pupilli. de suo eos alere tutor non
compellitur. ⁊ si forte post decreta alim̃
ta ad egestatem fuerit pupillus ꝑ ductũ.

Expanded text:
tectum pupilli: aetatem etiam contemplari, in qua tectum pupilli: aetatem etiam contemplari, in qua constitutus est cui alimenta decernuntur. In amplis tamen patrimoniis positis non cumulus patrimonii, sed quod exhibitioni frugaliter sufficit modum alimentis dabit. Sed si non constat, quis modus facultatium sit, inter tutorem ni desiderat, suscipere debet cognitionem nec temere alimenta decernere, ne in alterutram partem delinquat: prius tamen exigere debet, ut profiteatur tutor, quae sit penes se summa, et comminari grauiores ei usuras infligi eius, quod supra professionem apud eum fuerit comprehensum.Idem ad instructionem quoque pupillorum vel adulescentium pupillarum vel earum, quae intra vicensimum annum constitutae sunt, solet decernere respectu facultatium et aetatis eorum qui instruuntur. Sed si egeni sint pupilli, de suo eos alere tutor non compellitur. et si ta ad egestatem fuerit pupillus perductus,
Abbreviated transcription (Latin):
dus aũt si quidem p̃tor arbitratuᷤᷤ
seruari cebet. quẽ p̃tor statuit. si uo̾
p̃tor non ẽ aditus: ꝓauodo facultatũ pupilli
debet arbitrio uiuas estimari. Nec enim
ꝑmittendum ẽ tutori cantũ reputare qͣntũ
decdit. si plus equo dedit. Hoc ẽ amplius.⁊
si p̃tor modum in almĩtis statuit. uerũtam̃
ultra iuires facultatum ẽ qrretum ẽ
nec suggessit p̃tor̃ de statu
nonde¬
non tanta decernerentur. S si pat̃ statuit
alim̃ta libis quos hr̃des scripserit ea p̃s¬
tando tutor reputare pot̾it. nisi forte ultͣ
uires facultatum statuerit. hoc enimim
rur locernendoꝵ pupilł p̃tori competit.¬
letur quã fũmam tutores uł
nII spectare debet cum alim̃ta decerint.¬
⁊ debet statuere tam mod̾ate ut non uni¬
uersum redditum patrimonii in alim̃ta
decernat. s semꝑ sit ut aliquid ex red¬
diti suꝑsit. ante ocłos habe debet in
decernendo ⁊ mancipiã quȩ pupillis de¬
seruiunt. ⁊ merces pupilloꝵ. ⁊ uestem. ⁊

Expanded text:
tor arbitratus est, is seruari debet, quem praetor statuit: si uero praetor non est aditus, pro modo facultatium pupilli debet arbitrio iudicis aestimari: nec enim permittendum est tutori tantum reputare quantum dedit, si plus aequo dedit. Hoc amplius et si praetor modum alimentis statuit, uerumtamen ultra uires facultatium est quod decretum est nec suggessit praetori de statu non deeta aut non tanta decernerentur.Sed si pater statuit alimenta liberis quos heredes scripserit, ea praestando tutor reputare poterit, nisi forte ultra uires facultatium statuerit: tunc enim imrum decernendorum pupillis praetori competitetur, quam summam tutores velnii spectare debet, cum alimenta decernit: et debet statuere tam moderate, ut non universum reditum patrimonii in alimenta decernat, sed semper sit, ut aliquid ex reditu supersit. Ante oculos habere debet in decernendo et mancipia, quae pupillis deserviunt, et mercedes pupillorum et vestem et
Abbreviated transcription (Latin):
OLGT PRE IoR
frequentissime adiri ut con¬
stituat ubi fili uł al antur
uł morentur. non tantum
in postumis. ueruniaũ ma
deniq cum quidam testam̃to suo cauissec
ubi filius apud substitutũ educetur. Imꝑa¬
tor seuerus rescͥpsit. p̃torem estimare deb̾e
p̃sentib cet̾is ꝓpinquis lib̾orum. id eium
agere p̃torem oportet. ut sine ulla maligna
suspitione alatur partus ⁊ educetur. Iua̾nus
aũt p̃tor recusantem apud se educari non
polliceatur: se coacturũ. at tam̃ questionis
cognatisue: ⁊ magis ẽ ut int̾dum debeat fa
cere id. Certe non maledicetur si legatariꝰ
uł heres educationes recuset testt ĩro sibi
inuinctas. denegari ei accusationes deł
exemplo tutoris testam̃to iͥati. quod ata ⁊ e
it. si idcirco sit relictum. Cet̾m

Expanded text:
olet praetor frequentissime adiri, ut constituat, ubi filii uel alantur uel morentur, non tantum in postumis, uerum omnino denique cum quidam testamento suo cauisset, ut filius apud substitutum educetur, imperator Seuerus rescripsit praetorem aestimare debere praesentibus ceteris propinquis liberorum: id enim agere praetorem oportet, ut sine ulla maligna suspicione alatur partus et educetur.Quamuis autem praetor recusantem apud se educari non polliceatur se coacturum, attamen quaestionis finibus cognatisue. et magis est, ut interdum debeat id facere.Certe non male dicetur, si legatarius uel heres educationem recuset testamento sibi iniunctam, denegari ei actiones debere exemplo tutoris testamento dati: quod ita demum placuit, si idcirco sit relictum: ceteru
Abbreviated transcription (Latin):
gistratus eos qui dedunt uł fideuissores ueni
Quod enim marcellus libro .uiii. dig̃t scͥpsit.
quodq sepissime rescͥptum est. quã dui ł unus
ex tutorib idoneus ẽ: non posse ad magistra¬
tus quidedunt ueniri. sic erit accipiendum:
si non contutor ob hoc conueniatur quod
suspectum facere uł satis exigere uoluit.
anc actionem ⁊̃ in hr̃dem tutoris com¬
petere constat. s et hr̃edi pupilli ȩque com¬
petit. similibusq ꝑsonis. Non tantũ ante
mandari sibi curationes adũsus contutorem
ꝓ quo condẽmatus ẽ. De rationib distra¬
hendis acc̃one non solum hi tenent᷑ tutores
est in hac accõne utrum p̃cium rei tantũ
duplicetur. an ⁊̃ quod pupilli mt̃sit. ⁊ ma¬
gis eẽ arbitror in hac acdone quod int̃ est
non uenire. s re tantum estimatione: In
tudelam ex una obligatione duas actionẽ¬
eẽ constat. ⁊ idõ siue cutele fuerit actum
derationib distrahendis agi non potest
siue cont᷑ tutele acc̃o qđ ad speciem istam

Expanded text:
gistratus qui eos dederunt uel ad fideiussores ueniaquod enim Marcellus libro octauo digestorum scripsit quodque saepissime rescriptum est, quamdiu uel unus ex tutoribus idoneus est, non posse ad magistratus qui dederunt ueniri, sic erit accipiendum, si non contutor ob hoc conueniatur, quod suspectum facere uel satis exigere noluit. Hanc actionem etiam in heredem tutoris competere constat. Sed et heredi pupilli aeque competit similibusque personis. Non tantum ante mandari sibi actiones aduersus contutorem, pro quo condemnatus est. Rationibus distrahendis actione non solum hi tenentur tutoresest in hac actione, utrum pretium rei tantum duplicetur an etiam quod pupilli intersit. et magis esse arbitror in hac actione quod interest non uenire, sed rei tantum aestimationem. In tutela ex una obligatione duas esse actiones constat: et ideo, siue tutelae fuerit actum, de rationibus distrahendis agi non potest, siue contra, tutelae actio quod ad speciem istam
Abbreviated transcription (Latin):
ominus ualet. plane si ita legatum fiũt. uasa
aũt uestim̃ta. aut que uxoris comꝑata sunt. tẽ
ȩque erit uera quinti. M. sent̃ntia. quo ca su sci¬
endum ẽ etiam si aliene res. hee fuiñt quas
cui neq gemiie. neq margarite ineẽnt legasse ui.
et tabulam soluit. potest dici actionem ex
dum muliebrem om̃e ornam̃tum. ⁊ quicquid
uiiiꝰ dedi donaui eius causa comꝑaui confeci ad
om̃e dari uolo. quesitum ẽ an caruca dormitoria.
cum mulis c̃ semꝑ uxor uasa sit ei debeatur.R.
si eius usus causa habita eẽt: debi. Idem quesit
an ex eadem clausula uestis quã ancillis. uł lec¬
tariis euisdem uxoris sue comꝑauerat. uł fecerat.

Expanded text:
lo minus ualet. plane si ita legatum fuerit 'uas, lo minus ualet. plane si ita legatum fuerit 'uas, aut uestimenta, aut quae uxoris causa parata sunt', tunc aeque erit uera Quinti Muci sententia: quo casu sciendum est, etiam si alienae res hae fuerint, quas cui neque gemmae neque margaritae inessent, legasse uidet tabulam soluit, potest dici actionem ex dum muliebrem omnem, ornamenta et quidquid uiuus dedi donaui eius causa comparaui confeci, id omne dari uolo': quaesitum est, an carrucha dormitoria cum mulis, cum semper uxor usa sit, ei debeatur. respondit, si eius usus causa habita esset, deberi. idem quaesiit, an ex eadem clausula uestis, quam ancillis uel lecticariis eiusdem uxoris suae comparauerat uel fecerat,
Abbreviated transcription (Latin):
op̃ .i. Quintus mutius ait. si pat̃ .f. uxori ua¬
sa aut uestim̃tum aut quippiam aluid ita legauit.
quod eius causa emptum ꝑatumue ẽẽt. id uidet᷑
legasse qđ magis illius quam cõmunis usus causa p¬
aratum eẽt. põp̃. sed hoc uerum ẽ non solum si ip
oris comꝑatum sit. Sed quod quintus. m demon¬
strat uas aut uestim̃tum aut aliud quid. efficit
ut falsa sint que subiecimus. Multum enim int̾¬
est geñalit̃ aut sp̃alit̾ legnt̃ ħ. Nam sigñalit̃. uel¬
uti ita que uxoris causa comꝑata sunt. Uera
est illius diffinitio. Si uͦ ita scͥptum fuĩt. uestẽ
illam purpuream: ut certa demonstraret. lic:
adiectum sit. que eius causa empta parataue
eẽnt. licet neq empta neq ꝑata. neq in usum
data sint ei: legatum om̃imodo ualet. qr certo
corpore legato demonstratio falsa posita non
ꝑmut legatum. Uliti si ita sit scͥptum. stichum
quẽ ex ⁊ uenditione atii emi. Nam siue qui
emit. aut ex alia uenditione enĩ legatum nicħ¬

Expanded text:
. Quintus Mucius ait: si pater familias uxori uas aut uestimentum aut quippiam aliud ita legauit 'quod eius causa emptum paratumue esset', id uidetur legasse, quod magis illius quam communis usus causa paratum esset. Pomponius: sed hoc uerum est non solum, si iporis comparatum sit. sed quod Quintus Mucius demonstrat 'uas aut uestimentum aut quid aliud', efficit, ut falsa sint quae subiecimus: multum enim interest, generaliter an specialiter legentur haec. nam si generaliter, ueluti ita 'quae uxoris causa comparata sunt', uera est illius definitio: si uero ita scriptum fuerit 'uestem illam purpuram', ut certa demonstraret, licet adiectum sit 'quae eius causa empta parataue essent', licet neque empta neque parata neque in usum ei data sint, legatum omnimodo ualet, quia certo corpore legato demonstratio falsa posita non peremit legatum. ueluti si ita sit scriptum: 'Stichum, quem ex uenditione Titii emi': nam si neque emit aut ex alia uenditione emit, legatum nihi
Abbreviated transcription (Latin):
eẽnt ꝑlucid mat̾ĩe. ułut smaragdi ⁊ chrisoliti. a¬
metisti. lapilli aũt cont̾rie suꝑiorib nature u absi
ani ueniant. margaritas aut nec geminus nec
lapilł contiñi satis constitisse. Ibid sab ait. quia
cc̃ ap̃ rubrum ma et cresit equale sit. Marma
aũ uasa ingẽmis non eẽ cassuis scrib̾. auro lega

Expanded text:
essent perlucidae materiae, uelut smaragdi chrysolithi aessent perlucidae materiae, uelut smaragdi chrysolithi amethysti, lapilli autem contrariae superioribus naturae, ut obsii›entani. Margaritas autem nec gemmis nec lapillis contineri satis constitisse ibidem Sabinus ait, quia concha apud rubrum mare et crescit et coalescit. Murrina autem uasa in gemmis non esse Cassius scr
Abbreviated transcription (Latin):
cabos argenteos habebat. ułmiliarium argen¬
teum.uł sartaginem. uł aliud uas ad coquen¬
dum dubitari pot̾it: an escario contineatur.
et hoc magis concinatori istrum̃ti sunt.
Serueniamus:⁊ ad geminas inclus as argñ¬
to auroq.⁊ ait sab̃ auro argñto. ueceđ̾e. Cin
cedit cuiꝰ maior est spẽs. Quod recte exp̃ssum¬
est. Semꝑ ti cũ querimus quid cui cedat. illũ¬
illum spectamus quid cuiꝰ rei ornand causa
adhibetur. ut accessio cedat pͥncipali cedent.
gͥ gem̃e si al ullantib incluse auro argentoue.
Sed et in cotonis m̃sarum. gũme. coronis cedent.
et em̃sis in margarius quoq et auro idem est.
Nam si margarite auri ornandi gr̃a ad hibite st̃.
auro cedunt. Si contͣ aurum margaritis cedet.
Idem. ⁊ngẽmis anuł inclusis. Gemie aũt sunt
ꝑlucid̾ mat̾ie. quas ut refert sab̃ libris ad uitelli¬
um: ẜ uiꝰ alapilł eo distinguebat. quod gemine

Expanded text:
cabos argenteos habebat uel miliarium argencabos argenteos habebat uel miliarium argenteum uel sartaginem uel aliud uas ad coquendum, dubitari poterit, an escario contineatur. et haec magis cocinatorii instrumenti sunt. Perueniamus et ad gemmas inclusas argento auroque. et ait Sabinus auro argentoue cedere: ei enim cedit, cuius maior est species. quod recte expressi‹t›: semper enim cum quaerimus, quid cui cedat, illud spectamus, quid cuius rei ornandae causa adhibetur, ut accessio cedat principali. cedent igitur gemmae, fialis uel lancibus inclusae, auro argentoue. Sed et in coronis men sarum gemmae coronis cedent et hae mensis. In margaritis quoque et auro idem est: nam si margaritae auri ornandi gratia adhibitae sunt, auro cedunt, si contra, aurum margaritis cedet. Idem et in gemmis anulis inclusis. Gemmae autem sunt perlucidae, materiae, quas, ut refert Sabinus libris ad Uitellium, Seruius a lapillis eo distinguebat, quod gemmae
Abbreviated transcription (Latin):
ta non solum ea continentur que aliquid
in se recipiant. edendi bibendiq causa pa¬
ratum. sed et que aliquid in se sustineat. et
idõ scultellas uł ꝓmusidaria contiñi.
epositoria quoq continebuntur: Nã ua¬
sorum appellatio genalis ẽ. dicimꝰ uasa uina¬
ria ⁊ naualia. Infecti aut̃ argenti appellatio
rudis mat̾ia continet.i. non factam. Quidgͦ
si acceptum sit argentũ fabricari nondũ ꝑ¬
fectum utrũ facti uł infecti appellatione cor¬
tineatur: dubitari potest. Sed puto magis
facti. Certe si iam erit factum sed celebrat᷑
facti appellatione continebit᷑. an ⁊ celati coi¬
tinebit᷑ quod celari cepit. ⁊ puto contini. si
cui forte celatum argentũ legatum sit.  an¬
icui escarium argñtum le¬
gatum sit. id solum debebitur. qđ ad epulan¬
dum inministĩo hũit. id ÷ ad esum ⁊ potum.
Unide de aquiminaria dubitatum ẽ.⁊ puto ꝯ-¬
tim̃. Nam ⁊ hoc ꝓpt̾ escam ꝑatur. certe si cac¬

Expanded text:
ta, non solum ea continentur, quae aliquid ta, non solum ea continentur, quae aliquid in se recipiant edendi bibendique causa paratum, sed et quae aliquid sustineant: et ideo scutellas uel promulsidaria contineri. repositoria quoque continebuntur: nam uasorum appellatio generalis est, dicimus uasa uinaria et naualia. Infecti autem argenti appellatio rudem materiam continet, id est non factam. quid ergo si coeptum sit argentum fabricari? nondum perfectum utrum facti an infecti appellatione contineatur, dubitari potest: sed puto magis facti. certe si iam erat factum, sed caelabatur, facti appellatione continebitur. an et caelati continebitur, quod caelari coepit? et puto contineri, si cui forte caelatum sit argentum legatum. Sscarium argentum legatum sit, id solum debebitur, quod ad epulandum in ministerio habuit, id est ad esum et potum. unde de aquiminario dubitatum est: et puto contineri, nam et hoc propter escam paratur. certe si cac