comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Quȩ natura dedit. lȩtus ad arma redit
Bellaq sic captat. ad quȩ sua m̃bra coaptat
Dextra fuit gladius. leua manꝰ. dipeus
n alt̾ sceua. nuda sine degmine leua.
Qualia sustinuit. qualia ñ timuit:
Ense carens stabat. nec in ermis adhuc dubu
Omira mirũ strenuitate uirum: Cabat¬
Quẽ uix laude pari reor unꝗͣ posse notari.
Cui mors gͣta fuit. uiuere dũ potuit
Maluit gͦ mori quã succubuisse timori
Tunc fera letalis taꝗͣ cursũ iuuet alis:
In iuiuenem rapit᷑. quo miser oppͥmitur
Et cicius dictu. letali concidit ictu:
Ut taurus uidit quod iuuenis cecidit:
Tẽ ita seuit inh̾c. quasi uicto dicer&ꝵ. ⁊ nẽ
Et me fac scribi succubuisse tibi
Sic potiere meo ꝑ secula longa tropheo
S iuuenisuita despoliatꝰ ita
Pro dolor expirat. quẽ belua pessima gu
Sic ludens in eo. sicut in hoste leo:
U enit reuera cęlitꝰ ista fera
Iureq regnabit. illã qͥcũq uigabit:
S iuuenẽ miserũ iã penitꝰ lacerum

Expanded text:
Quae natura dedit, laetus ad arma redit. Quae natura dedit, laetus ad arma redit. Bellaque sic captat, ad quae sua membra coaptat. Dextra fuit gladius, laeva manus clypeus. En alter saeva, nuda sine tegmine laeva Qualia sustinuit, qualia non timuit. Ense carens stabat, nec inermis adhuc dubitabat. O mira mirum strenuitate virum! Quem vix laude pari reor unquam posse vocari, Cui mors grata fuit vivere dum potuit. Maluit ergo mori quam succubuisse timori, Tunc fera lethalis tanquam cursum juvat alis In juvenem rapitur, quo miser opprimitur, Et citius dictu lethali concidit ictu. Ut taurus vidit quod juvenis cecidit, Tunc ita saevit in hunc quasi victo diceret: I nunc Et me fac scribi succubuisse tibi; Sic potiere meo per saecula longa trophaeo. Sed juvenis vita despoliatus ita Proh dolor! expirat, quem bellua pessima gyrat, Sic ludens in eo sicut in hoste  f. : Venit revera coelitus ista fera, Jureque regnabit illam quicunque jugabit. Sed juvenem miserum jam penitus lacerum
Abbreviated transcription (Latin):
Quos circũspiciens cedit in his sitiens
Inse bachat᷑. ⁊ in orbẽ sepe rotatur
S tabat enĩ dubiꝰ quo ruat ipse prius:
ic quod dicendũ reor.: minime reticendũ:
Etrenuus effrens prosiliit iuuenis:
Hic ait ad taurũ nͥ uictus des mͥ laurum
N obiliter moriar. laudeq sic potiar:
Te feriente mori. magno mͥ fiet honori:
Nec tͥ laus feritas s michi strenuitas:
Inde ꝑ obliquũ uadens. ut fallat iniquum:
Per cornu ꝓpere temptat eum rapere:
Et puto cepisset. nͥ belua cauta fuisset:
Quȩ dũ capta fuit obuia turba ruit:
Atq uelut certo gauderet in hoste repto:
Huic in hiat soli forma cruenta doli:
Quo uiso iuuenis uelut aure flamine le
Percussus rubut. nec tñ extimuit
Q quãuis nosset quod ñ euadere posset
Ni citius fugeret. ac sibi consuleret:
Intrepidus restat: tm̃ uirtus sibi presta
Ut malit cadere quã timide fugere:
Armis gͦ carens. animi s robore clarens:

Expanded text:
Quos circumspiciens cedit in his sitiens, Quos circumspiciens cedit in his sitiens, In se bacchatur, et in orbem saepe rotatur. Stabat enim dubius, quo ruat ipse prius. CANTUS VIII. Hic quod dicendum reor minime reticendum. Strenuus effrenis prosiliit juvenis. Hic ait ad taurum: Nisi victus des mihi laurum, Nobiliter moriar, laudeque sic potiar. Te feriente mori magno mihi fiet honori, Nec tibi laus feritas, sed mihi strenuitas. Inde per obliquum vadens ut fallat iniquum, Per cornu propere tentat eum rapere. Et puto cepisset, nisi bellua cauta fuisset; Quae dum capta fuit, obvia turba ruit. Atque velut certo gauderet in hoste reperto, Huic inhiat soli forma cruenta doli. Quo viso juvenis velut aurae flamine lenis Percussus rubuit, nec tamen extimuit. Qui quamvis nosset quod non evadere posset, Ni citius fugeret, et sibi consuleret, Intrepidus restat: tantum virtus sibi praestat, Ut malit cadere, quam timide fugere. Armis ergo carens, animi sed robore clarens,
Abbreviated transcription (Latin):
Qui parcit nulli. uix turbe cederet ulli:
Quaq furens rueret omĩa destrueret
Ad qͦd conuentus pauet om̃is: ipsa iuuentus
m onstrũ ꝑtimuit. atq pauens tremuit:
Tunc magꝰ hortat᷑ qͦd ad hoc monstrũ uenia t᷑:
U tq magꝰ uoluit. obuia turba ruit:
Que ꝓcul ingentẽ cernens taurũ uenientẽ:
horruit. eximii spe tamen imperii
Illũ qui captat se totũ quilibet aptat:
Cum iã magnificꝰ taurus ⁊ horrificus
S tat medius. miro circundatꝰ undiq giro
Ast ubi t᷑ba stetit. ista magus repetit:
E ia rea esse qui uis. mͦ sceptra capesse:
Imperiũ. dotes. ecce tenere potes:
Qui iugat h̾c taurũ capiat me iudice laurũ:
Atq iubente dõ terra sit hec subeo¬
U ocib his plausus dat᷑. ⁊ nullus tñ ausus
Appropiare fuit. quisq sibi timuit
S taurus stabat. inseq fremens dubitabat:
Quid pocius faceret. quos prius impeteret:
Nam fore credebat hostes quosc̃q uidebat:

Expanded text:
Qui parcit nulli, vix turbae cederet ulli, Qui parcit nulli, vix turbae cederet ulli, Quaque fugens rueret, omnia destrueret. Ad quod conventus pavet omnis, et ipsa juventus Monstrum pertimuit, atque pavens tremuit. Tunc magis hortatur quod ad hoc monstrum veniatur, Utque magus voluit, obvia turba ruit. Quae procul ingentem cernens taurum venientem Horruit, eximii spe tamen imperii Illum qui captat se totum quilibet aptat. Cum jam magnificus taurus et horrificus Stat medius, miro circumdatus undique gyro. 1287 Ast ubi turba stetit, ista magus repetit: Eia rex esse qui vis, modo sceptra capesse, Imperium dotes ecce tenere potes. Qui jugat hunc taurum, capiat me judice laurum, Atque jubente Deo, terra sit haec sub eo. Vocibus his plausus datur, et nullus tamen ausus Appropriare fuit, quisque sibi timuit. Sed taurus stabat, in seque fremens dubitabat Quid potius faceret, quos prius impeteret. Nam fore credebat hostes quoscunque videbat;
Abbreviated transcription (Latin):
S rex constant̾ libiam reget. atq potent̾:
Qui taurũ meliꝰ subiugat .&. leuius:
Hic confirmabit. ⁊ iusticiã solidabit:
Noxia mutabit.: bona cuncta dabit:
& qua regnabit: inala quelib&. inde fugabit:
Florebitq pia pace sub hoc libia
Applaudunt iuuenes. nec taeuere senes
Esse cͥ facile putat hoc robur iuuenile:
S longũ seniũ cui dedit in genium:
Dicebat secũ. matura seientia mecum.
Et uirtꝰ uuenũ uincit᷑ arte senum.
Cur ego despero. cur ñ regnũ mͥ quęro :
Siuetat hoc seniũ: suadeat ingenium:
Ars conpensabit: qͦd uis mͥ parua negabit:
Dũ quicqͥd facio: certa reget ratio
Sic om̃s ꝓceres regnũ sꝑare uideres:
Ui propria uiuenes: calliditate senes.
am regio tota tauri formidine mota:
Pars metuens fugitat. magna pauens latitat:
S qͥ fugert̃. ita conuentũ subiert:
Ut sͥ conciliũ conferat auxilium.
Esseq dicebant ꝑ quo trepidi fugiebant
Monstrũ terribile. pene boui simile

Expanded text:
Sed rex constanter Lybiam regat atque potenter, Sed rex constanter Lybiam regat atque potenter, Qui taurum melius subjugat et levius. Hic confirmabit et justitiam solidabit; Noxia mutabit, et bona cuncta dabit. Et quia regnabit, mala quaelibet inde fugabit. Florebitque pia pace sub hoc Lybia.Applaudunt juvenes, nec tacuere senes. Esse sibi facile putat hoc robur juvenile, Sed longum senium cui dedit ingenium, Dicebat secum: Matura scientia mecum, Et virtus juvenum vincitur arte senum. Cur ego despero? Cur non regnum mihi quaero? Si vetat hoc senium, suadeat ingenium. Ars compensabit quod vis mihi parva negabit; Dum quidquid facio, certa reget ratio. Sic omnes proceres regnum sperare videres: Vi propria juvenes, calliditate senes. Jam regio tota tanta formidine mota, Pars metuens fugitat, magna pavens latitat. Sed qui fugerunt, ita conventum subierunt, Ut sibi concilium conferat auxilium. Esseque dicebant, pro quo trepidi fugiebant, Monstrum terribile, pene bovi simile.
Abbreviated transcription (Latin):
Quod plebs mirat᷑ sĩplex .s. conlacrimat᷑.
Et sic esse reũ nescia. laudat eum:
Qui postꝗͣ lacrimis maduit. dicturꝰ opuniꝰ:
s ȩtera ꝓsequit᷑. tristis & hec loquitur:
Iro ur̃is reb ego curo quib q dieb
N am mͥ uos hodie curaq cotidie
Pro uobis oro. uobis ꝑdesse laboro:
U est̾ sẽꝑ ero. qualibet ut potero:
S: qr nunc istis pro reb consuliustis
Personã uilẽ me. misero similem:
O emet confuudo. si soł consilium do:
Si solus dedero: iure ꝑteruus ero:
Quare de cęlo uobis modo nota reuelo
Sensus &. ista meus ñ dabit. immo ds̃:
Digne regnabit. taurũ quicumq uigabit
Qui uiga ñ tulerit. ferreq nescierit:
Quẽ ds̃ eligat. huncho diligat .s. ueneretur:
Placat nãq dm̃: quisqͥs amabit eum:
Cur habeat signũ tñ hec electio dignum:
Absoluã leuiter si placet s. breuiter:
hec gens equat᷑ &. tauro consimilatur:
N am genus hoc hominĩi. uix patit᷑ dñm:

Expanded text:
Quod plebs miratur simplex et collacrymatur, Quod plebs miratur simplex et collacrymatur, Et sic esse reum nescia laudat eum. Qui postquam lacrymis maduit, dicturus opimis Caetera prosequitur tristis, et haec loquitur: Pro vestris rebus ego curo quibusque diebus; Nam mihi vos hodie curaque quotidie. Pro vobis oro, vobis prodesse laboro; Vester semper ero qualibet ut potero. Sed quae nunc istis pro rebus consuluistis Personam vilem me misero similem. Memet confundo si solus consilium do, Si solus dedero juste protervus ero. Quare de coelo vobis modo nota revelo, Sensus et ista meus non dabit, imo Deus. Digne regnabit taurum quicunque jugabit, Qui juga non tulerit, ferreque nescierit. Quem Deus eligat, hunc homo diligat et veneretur; Placat namque Deum quisquis amabit eum. Cur habeat signum tamen haec electio dignum, Absolvam leviter, si placet et breviter. Haec gens aequatur, et tauro consimulatur; Nam genus hoc hominum vix patitur dominum.
Abbreviated transcription (Latin):
Exiliens mugit & uelut aura fugit:
Unde mora parua cito ꝓxima tͣnsuolat arua.
N on ulli miserens singula queq terens:
Nulli parcebat. homines ⁊ rura p̃mebat.
E quȩ strauit oues. perualidosq boues:
Sternebatqsata tumidus. calcans pede pͣta:
N ec qͦd taurus erat esse memor poterat:
Innumerũ popłm contrahit ad speculũ:
Conciliũ subiit. quo ꝓperans abuit:
Et medio ꝓcerũ stabat confusio rerum.
h ostis iusticie formula nequiciȩ:
S tans humilis uultu. spectandꝰ pauꝑe cultu:
S icut ouis tacuit. qͦd popło placuit:
Inde rogabat᷑ ab eis qͦd &. ipse loquatur.
Et regẽ solus deligat ipse dolus:
Cumꝙ uideretur dicturꝰ uͥq siletur.
Ut queat audiri uox scelerata uiri:
Ille gemens primo. suspiria tͣxit abimo
Nectore. flens subito more sibi solito:
Attollensq manuf. sua uoluit in ore ꝑfanꝰ
Durmura sollicite. pauca loquens tacite:
Inde genu flectit. laqͦos mens ꝑfid a nectit.
t credatur ei sub specie fidei

Expanded text:
Exsiliens mugit, et velut aura fugit. Exsiliens mugit, et velut aura fugit. Unde mora parva cito proxima transvolat arva, Non ulli miserens, singula quaeque terens. Nulli parcebat, homines et rura premebat, Aeque stravit oves, praevalidosque boves. Sternebatque sata tumidus, calcans pede prata; Nec quod taurus erat esse memor poterat. Innumerum populum contrahit ad speculum Concilium subiit, quo properans abiit. In medio procerum stabat confusio rerum, Hostis justitiae, formula nequitiae. Stans humilis vultu, spectandus paupere cultu, Sicut ovis tacuit; quod populo placuit. Inde rogabatur ab eis, quod et ipse loquatur, Et regem solus deligat ipse dolus. 1286 Cumque videretur dicturus, ubique siletur, Ut queat audiri vox scelerata viri. Ille gemens primo suspiria traxit ab imo Pectore, flens subito more sibi solito. Attollensque manus, sua volvit in ore profanus Murmura sollicite, pauca loquens tacite. Inde genu flectit, laqueos mens perfida nectit, Ut credatur ei sub specie fidei.
Abbreviated transcription (Latin):
In turba ꝓcerũ scire nchil miserum.
Qui tam̃ oratus tandẽ multũq rogatus
Flectit᷑ ut nolens .&. uelut inde doleus
Qͦdq foret leta mala mens. sͥ fraude sueta
Ptristes habitus dissimulat penitus.
Cumq cͥ stratũ uidisset equũ faleratũ
Quid mͥ cũ phaleris: dixit h̾o sceleris:
Quis mͥ stͣuit equũ: nichil illi credite mec
Sit ꝓcul omĩs equus. nil mͥ tale decus.
Aut ferar hiis binis pedib. uel si peregri
Bis binis asini more ferar añi.
Ergo legati uxta uerbũ scelerati
Conant᷑ facere quod iubetis. ꝓpere
h uic asinũ quert̃. ipsũq suꝑ posuert
Quo facto redeunt. s̾. celeres abeunt.
S predictante sͥ neqͥtia. magꝰ aute
Taurũ de cauea soluerat interea.
Conciliũ quando iussus petiit ꝓperando
Dictus mamutiꝰ ille suus socius.
Et frontẽ tauri titulo preciuxerat auri
Sic duicens illũ lumen ad insolitum:
Ceu moueat bella. fera t̾rita luce nouelli

Expanded text:
In turba procerum scire nihil miserum; In turba procerum scire nihil miserum; Qui tamen oratus, tandem, multumque rogatus, Flectitur ut nolens, et velut ire dolens; Quodque foret laeta mala mens, sibi fraude sueta Per tristes habitus dissimulat penitus. Cumque sibi stratum vidisset equum phaleratum, Quid mihi cum phaleris? dixit homo sceleris. Quis mihi stravit equum? nihil illi credite mecum; Sit procul omnis equus, nil mihi tale decus. Aut ferar his binis pedibus, vel si peregrinis, Bis binis asini more ferar Domini. Ergo legati, juxta verbum scelerati, Conantur facere quod jubet, et propere: Huic asinum quaerunt, ipsumque superposuerunt; Quo facto redeunt, et celeres abeunt: Sed praedictante sibi nequitia, magus ante Taurum de cavea solverat interea, Concilium quando jussus petiit properando Dictus Mammutius ille suus socius. Et frontem tauri titulo praecinxerat auri: Sic ducens illum lumen ad insolitum, Ceu moveat bella fera territa luce novella,
Abbreviated transcription (Latin):
Simplex .s. sapiens. quȩq futura sciens:
&. puto sermone sapientior est salomone.
Namq ꝓp̾hetia sunt sua consilia:
Iste requirat᷑ ut iudicet atq loquatur:
Quid recte fiat. quid male comueniat.
Ille ꝑorabat s dicere plura parabat.
plura loqui cuperet. si popłs sineret
Et partes eque sic uociferant᷑ utreq.
Mainutius taceat. dictaq res placeat:
Tunc male sensatus laudans hȩe dicta senatꝰ:
Quis sit quẽ mittat iam minime dubita
Proq uiro mire uirtutis ꝓtinus ire
Orant mamutiũ s rogat hic socium.
Cui procerũ mille datur optio: deligit il
Quẽdã qui fatuus esset .s. in genuus.
Ergo recesserunt. pariterq magũ petieri
Quẽ multũ rogitant .s. p̃ce sollicitant
Ut ueniat secũ. quo iudicet om̃ib equũ
Conciliũq regat: s magus ire negat
Istud se facere dicens. s nolle docere
Immo qͦd taceat siquis eũ doceat:
h ȩc quoq dicebat. ⁊ multotiens repeteba

Expanded text:
Simplex et sapiens, quaeque futura sciens; Simplex et sapiens, quaeque futura sciens; Et puto sermone sapientior est Salomone, Namque prophetia sunt sua consilia: Iste requiratur ut judicet atque loquatur Quid recte fiat, quid male conveniat. Ille perorabat, et dicere plura parabat; Plura loqui cuperet, si populus sineret. At partes aeque sic vociferantur utraeque: Mammutius taceat, dictaque res placeat. Tunc male sensatus laudans haec dicta senatus, Quis sit quem mittat, jam minime dubitat; Proque viro mirae virtutis protinus ire Orant Mammutium; sed rogat hic socium, Cui procerum mille datur optio: deligit ille Quemdam qui fatuus esset et ingenuus. Ergo recesserunt, pariterque magum petierunt, Quem multum rogitant et prece sollicitant Ut veniat secum, quo judicet omnibus aequum, Conciliumque regat; sed magus ire negat, Istud se facere dicens, sed nolle docere, Imo quod taceat si quis eum doceat. Haec quoque dicebat et multoties repetebat,
Abbreviated transcription (Latin):
Et sic secdauit proceres . s. conciliauit:
Quos ubi composuit .&. populus siluit.
Daulo cunctatus sic dicit᷑ esse ꝓfatus:
li audo cõposita uirgia preterita.
Quo tamen ex facto me neq̃ꝙͣ mͦ iacto
S uenisse uolo quod loquar absq dolo:
Gaudeo uenisse. s plꝰ uos cõposuisse.
Per quos iusticia floret in hac pata
Per quos ur̃oꝵ stat. crescit. culm̃ honoꝵ
ꝑ quos eximia pace uiget libia¬
U os tales uere decet om̃s cepta tenere.
Et decet eximiũ quẽlibet imperium:
S regni munus mos exigit ut ferat unus:
U na domus geminos ñ patitur dominos:
N am socio regi rex est. qͦd crimina legi:
Concordem sociũ ñ habet imperium:
S tam̃ ut rite sit rex unus sine lite
Si cupitis celeri consilio fieri :
hoc ego monstrabo. pꝰ consiliũq ꝓbabo
Non ullũ melius ẽẽ uel utilius
Nosco uirum quẽdã. ñ ꝑsonam reuerendam:
S comtemptibilem. sed misero similem:
Et tam̃ est plenꝰ hic religionis egenus.

Expanded text:
Et sic sedavit proceres et conciliavit. Et sic sedavit proceres et conciliavit. Quos ubi composuit, et populus siluit, Paulo cunctatus, sic dicitur esse prefatus: Laudo composita jurgia praeterita, Quo tamen ex facto me nequaquam modo jacto, Sed venisse volo quod loquar absque dolo; Gaudeo venisse, sed plus vos composuisse, Per quos justitia viget in hac patria, Per quos vestrorum stat, crescit culmen honorum, Per quos eximia pace viget Lybia. Vos tales vere decet omnes coepta tenere, Et decet eximium quemlibet imperium. Sed regni munus mos exigit ut ferat unus; Una domus geminos non patitur dominos. Nam socio regi rex est quod crimina legi, Concordem socium non habet imperium. Sed tamen ut rite sit rex unus sine lite, Si cupitis celeri consilio fieri, 1285 Hoc ego monstrabo, post consiliumque probabo Non ullum melius esse vel utilius. Nosco virum quemdam, non personam reverendam, Sed contemptibilem, sed misero similem; Et tamen est plenus hic religionis egenus,
Abbreviated transcription (Latin):
Instituit dubia conciliũ libia:
Quo disceptat᷑. ꝓcerũ quis constituatur
Quis sit rex libiȩ. digna salus patriȩ:
Sic inter ꝓceres regno dũ querit᷑ heres:
Mamutio sociꝰ hȩc ait ille suus
Iprecor .s. solito ꝓperans uelo ciꝰ ito.
Et pete conciliũ consiliis dubium
Cum liceat fari tͥ. fac me queso uocari
Nam scio me uere sic tibi ꝓficere
S loquerer plura nͥ forte forent noritura:
h ex quoq dũ moueo: te male detineo:
Omĩa mamutiꝰ mox ad uerbũ facit huius:
Se rapit inde cito. plus ꝓperans solito
N il expectabat. fugientis more uolabat.
Donec concilium uenerat in medium
Quo sceleris diri murmur iã cepit oriri.
Dum culm̃ rerũ quisq cupit ꝓcerum
Quo mox unmitis creuissent uirgialitis¬
U enisset mediꝰ ni cito mamutius
N ã cũ post uerba p̃ludia litis ac̾ba
Arma uiri capent. castraq ꝓstreperent:
Inter dementes poplos ⁊ inarma ruentes
Exiliit medius concito mamutius.

Expanded text:
Instituit dubia concilium Libya, Instituit dubia concilium Libya, Quo disceptatur procerum quis constituatur, Quis sit rex Libyae, digna salus patriae. Sic inter proceres regno dum quaeritur haeres, Mamutio socius sic ait ille suus: I, precor, et solito properans velocius ito, Et pete concilium consiliis dubium. Cum liceat fari tibi, fac me, quaeso, vocari; Nam scio me vere sic tibi proficere. Sed loquerer plura, nisi forte forent nocitura; Haec quoque dum moneo, te male detineo. Omnia Mamutius mox ad verbum facit hujus; Se rapit inde cito plus properans solito: Nil exspectabat, fugientis more volabat, Donec concilium venerat in medium, Quo sceleris diri murmur jam coepit oriri. Dum culmen rerum quisque cupit procerum, Quo mox immitis crevissent jurgia litis, Venisset medius ni cito Mamutius. Nam cum post verba praeludia litis acerba, Arma viri caperent, castraque perstreperent Inter dementes populos, et in arma ruentes, Exsiliit medius concito Mamutius;
Abbreviated transcription (Latin):
Amplectens miseros ceu ꝓprios pueros:
llis solamen. illis fuit ille iuuamen
Esse sui similes quosq putans humiles:
S ic bonus ille bonis .s. amator relligionis:
Luctus materia fit moriendo pia:
Q uere pietas. uix luctꝰ dat sibi metas:
Elet robur iuuenũ. debilitasꝙ senum:
Elet pietas matrũ. meret reuerentia patrũ:
Flentq simul teneri cũ patrib pueri:
Africa merebat. quia ꝓse qͥsq dolebat.
O m̃iꝰ xp̃icola. miles s agricola:
Par quoq seruoꝵ luctus fuit &. dñoꝵ:
Diues. in opsq dolet non dolor esse solet
Talis. nã clerus. monachoꝵ grexq seuerꝰ:
& quisqͥs coluit rite dm : doluit:
Nam tutela boni fuit huiꝰ uita patroni:
Q uo moriente. pia corruit ecelesia:
Sic lacrimis usq tristes casus utriusq
Regis s. ecclȩ flentur ubiq pie:¬
Rg̃o nimis multo cũ luctu rege sepulto:
Signant intumulo. scripta sub hoc titulo:
Tres luctus causȩ st̃ hoc sub marmore clause.

Expanded text:
Amplectens miseros ceu proprios pueros: Amplectens miseros ceu proprios pueros: Illis solamen, fuit illis ille levamen, Esse sui similes quosque putans humiles. Sic bonus ille bonis, et amator relligionis, Luctus in terra fit moriendo pia. O vere pietas! vix luctus dat sibi metas; Flet robur juvenum, debilitasque senum: Flet pietas matrum, moeret reverentia patrum Flentque simul teneri cum patribus pueri. Africa moerebat, quasi pro se quisque dolebat Omnis Christicola, miles et agricola; Par quoque servorum luctus fuit et dominorum. Dives inopsque dolet, non dolor esse solet Talis: nam clerus, monachorum grexque severus, Et quisque coluit rite Deum, doluit. Nam tutela boni fuit hujus vita patroni, Quo moriente pia corruit Ecclesia. Sic lacrymis usque tristes casus utriusque Regis et Ecclesiae flentur ubique piae. Ergo nimis multo cum luctu rege sepulto, Signant in tumulto scripta sub hoc titulo: Tres luctus causae sunt hoc sub marmore clausae,
Abbreviated transcription (Latin):
Ignea lux ocli: terror erat populi:
h orruit ipsarũ quasi spinis forma genarũ:
huic habuit nares bestia nulla pares:
Terribilis flatꝰ. patulꝰ fuit oris hiatus:
Cuiꝰrictꝰ atri forma fuit baratri:
U ertex cristat᷑ .&. eqͥuo more comatꝰ:
Colli magnifica formaq terrifica:
Extabatq thoris pectꝰ sublime decoris:
Et conformis ibi uix fuit ipse sibi
heu ponã dorsũ. ł cȩtera menbra seorsũ:
Porso. pectorib. crurib &. pedib:
Siluis extanti fuit ut puto par elephanti:
hterea flenda rex accidit atq dolenda.
filius ecclẽ rex obiit libie:
Qui dũ uiuebat: suus orbis pace iugebat:
Non ibi nequitia. s pia iusticia
Quid foret impietas nulluis nouerat etas:¬
ꝑfidie uitiũ cauit ut exicium
Fecerat hoc legis rigor. s. mens stͤnua regiꝰ:
Quo regnante pia floruit ȩcclesia
Ille uelud custos defendens undiq iustos:
Hostis qua poterat impietatis erat:
Desolatarũ spes ille fuit uidiarũ.

Expanded text:
Ignea lux oculi terror erat populi. Ignea lux oculi terror erat populi. Horruit ipsarum quasi spinis forma genarum; Huic habuit nares bestia nulla pares: Terribilis flatus, patulus fuit oris hiatus, Cujus rictus atri forma fuit barathri; Vertex cristatus, et equino more comatus, Colli magnifica, formaque terrifica. Exstabatque toris pectus sublime decoris, Et conformis ibi vix fuit ipse sibi. Heu! ponam dorsum vel caetera membra seorsum Dorso, pectoribus, cruribus et pedibus, Silvis exstanti fuit ut puto par elephanti; t. CANTUS IV. Interea flenda res accidit atque dolenda: Filius Ecclesiae rex obiit Libyae, Qui, dum vivebat, suus orbis pace vigebat; Non ibi nequitia, sed pia justitia. Quid foret impietas nullius noverat aetasrfidiae vitium cavit ut exitium. Fecerat hoc legis rigor, et mens strenua regis, Quo regnante pia floruit Ecclesia. 1284 Ille velut custos defendens undique justos, Hostis qua poterat impietatis erat: Desolatarum spes ille fuit viduarum,
Abbreviated transcription (Latin):
Sed magꝰ hc̃ cohibet. atq loqͥ prohibet
Non est diceudũ nẽ inqͥt s faciendum:
Quare mamutiꝰ se rapit hĩc citius:
Et iã nil fatur. solũ facit & meditat᷑ :
Conpleat ut rite singula sollicite
Quȩ magꝰ aptari preceperat. atq parari:
Quesiuit uitulũ. res latuit popłm:
Fodit speluncã qualis puto ñ fuit ũquã
Cecã terribilẽ. demonuis habilem
Quȩ fuit infernis uiciua. remota suꝑnis
Et stigio ritu tetra. timenda situ:
Carcere clãpnatꝰ taliaitulus mͦ natꝰ
Clauditur.s. crebris pascitur in tenebris
Pauer̃t usq magꝰ illũ manutiusq
Hiis solis patuit res aliis latuit:
Soli pauerunt uitulũ. soliq sciert̃:
Quin iã taurus erat qͥ uitulus fuerat:
Quẽ si spectares: uitulũ uixesse putares
Dixisses potius demonis est socius:
Nam non taurina fuit illi s peregrina
Monstri forma noui. nec similanda boui
Cornib horrendꝰ. pł riuocerote timendus:

Expanded text:
Sed magus hunc cohibet, atque loqui prohibet. Sed magus hunc cohibet, atque loqui prohibet. Non est dicendum nunc, inquit, sed faciendum Quare Mamutius se rapit hinc citius: Et jam nil fatur, solum facit et meditatur Compleat ut rite singula sollicite Quae magus aptari praeceperat atque parari. Quaesivit vitulum, res latuit populum. Fodit speluncam qualis puto non fuit unquam, Caecam, terribilem, daemoniis habilem, Quae fuit infernis vicina, remota supernis, Et stygio ritu terra timenda situ. Carcere damnatus tali vitulus modo natus Clauditur, et crebris pascitur in tenebris. Paverunt usque magus illum Mamutiusque; His solum patuit, res alios latuit. Soli paverunt vitulum, solique scierunt Quin jam taurus erat qui vitulus fuerat. Quem si spectares, vitulum vix esse putares; Dixisses potius: Daemonis est socius; Nam non taurina fuit illi, sed peregrina Monstri forma novi, nec similanda bovi. Cornibus horrendus, plus rhinocerote timendus;
Abbreviated transcription (Latin):
Per me maiorẽ magꝰ inqͥt habebis honorẽ:
S i tibi que iubeo feceris. &. moneo:
h aut ablactatũ s nc̃ de matre creatũ
Sume tibi uitulũ. res lateat popłm:
Sumptũ claudemꝰ. &. nutriri faciemus:
Ut nulli pateat qua uitulus lateat.
Res tñ ut uere possit sine teste latere:
Est opus arte mea fiet enĩ fouea
Om̃ib ignota. sic &. de luce remota:
Ut quid ibi fiat sol neq luna sciat:
Illic ponat᷑ uitulus. ẜ ne uideatire:
Solus ibi lateat. nil nisi nos uideat.
Ne ue repentina se ꝓdat uox uitulina.
Ne possit prodi. debet inima fodi:
Curaq sit prima qͦsic fodiatur in una
Aures ne uituli uox feriat popłi:
Nos duo pascemꝰ illũ. soliq sciemus:
N il resꝑficiet: si uaga turba sciet
Ast ocłs quinctꝰ uitulũ si uiderit intus
Quinctũ post ocłum scire putes popłin
Gfac. celes &. nulli dicta reueles:
Debes ipse tui calliditate frui:
Maniutius stabat. &. respondere parabat.

Expanded text:
Per me majorem, magus inquit, habebis honorem, Per me majorem, magus inquit, habebis honorem, Si tibi quae jubeo feceris ut moneo. Haud ablactatum, sed nunc de matre creatum Sume tibi vitulum; res lateat populum. Sumptum claudemus et nutriri faciemus, Ut nulli pateat quo vitulus lateat. Res tamen ut vere possit sine teste latere, Est opus arte mea; fiet enim fovea Omnibus ignota, sic et de luce remota, Ut quid ibi fiat sol neque luna sciat. Illic ponatur vitulus; sed ne videatur, Solus ibi lateat, nil nisi nos videat. Neve repentina se prodat vox vitulina, Ne possit prodi, debet in ima fodi; Curaque sit prima, quo sic fodiatur in ima, Aures ne vituli vox feriat populi. Nos duo pascemus illum, solique sciemus; Nil res proficiet si vaga turba sciet. Ast oculus quintus vitulum si viderit intus, Quintum post oculum scire putes populum. Ergo fac celes, et nulli dicta reveles; Debes ipse tui calliditate frui. Mamutius stabat, et respondere parabat,
Abbreviated transcription (Latin):
Illa redit gaudens quãuis istud scełꝰ audens.
Dum mͦ mamutiũ possit habere uirum:
Impatiensq morȩ mox libertatis honore
Ponat maniutiũ. detrahit officium
Illi seruile. ꝓ quo sibi reddit herile:
Atq suũ famulũ cõstituit dñm:
Nempe maritali teda. rituq iugali
Huic se suposuit. heu quia depuduit
Q uod quãuis dicã. fateor tñ esse pudicã
Hanc & matronã rite fuisse bonam:
S dolꝰ antiquus magꝰ hanc decepit iniquus.
Cui nec erat dirũ mortificasse uirũ:
ic ubi primatꝰ iã fulsit honore beatus
Consul mamutiꝰ. diues & eximius:
Ad se damnatũ uocat ille suũ sceleratũ:
Quẽ sic alloquit᷑: ecce tuus fruit᷑
Mamutius ꝑ de ꝓmissis reb aꝑte:
Consul dicor ego. me tñ ẽẽ nego:
Iam dñi more nr̃o fungeris honore:
N oster houor tuus est. qͥppe tuus meus est.
Tu predictabis pater. &. facienda notabis:
Preceptoq tuo pareo continuo:

Expanded text:
Illa redit gaudens, quamvis istud scelus audens, Illa redit gaudens, quamvis istud scelus audens, Dummodo Mamutium possit habere virum; Impatiensque morae, mox libertatis honore Donat Mamutium; detrahit officium Illi servile, pro quo sibi reddit herile, Atque suum famulum constituit dominum. Nempe maritali taeda, rituque jugali Huic se supposuit, heu! quia depuduit: Quod quamvis dicam, fateor tamen esse pudicam, Hanc et matronam rite fuisse bonam. Sed dolus antiquus magus hanc decepit iniquus, Cui nec erat dirum mortificasse virum. CANTUS III. Sic ubi primatus jam fulsit honore beatus Consul Mamutius, dives et eximius, Ad se damnatum vocat ille suum sceleratum, Quem sic alloquitur: Ecce tuus fruitur Mamutius per te promissis rebus aperte, Consul dicor ego, me tamen esse nego. Jam Domini more nostro fungeris honore, Noster honor tuus est, quippe tuus meus est: 1283 Tu praedicabis, Pater, et facienda notabis, Praeceptoque tuo pareo continuo.
Abbreviated transcription (Latin):
Hic gemit. hic plangit. om̃s unꝰ dolor angit:
Tc̃ quoq patroni mors miseranda boni
Non solũ flentes mouit quosc̃q clientes:
Flebant assidue sedsimul &. uiduȩ
Et luctu plenũ suꝑ omĩa uulgus egenũ:
Princeps plebs humilis. tc̃ fuit in lacrimis:
h iis quoq prefatus accessit homo sceleratus.
Qui lacrunando madens inq dolendo cadens:
Exemplũ flendi factus fuit atq dolendi:
Quare nullus eũ credidit esse reum:
S uir honoratꝰ postꝗͣ fuerat tumulatus.
Et dolor ut sedit: mens sua cuiq redit:
Tc̃ magus in ceptis magis insistebat ineptis.
Taliter afficiens arteq decipiens
Consulis uxorẽ: quod uix pateret᷑ amorem.
Si seruũ ppriũ nomine mamutium
Quãuis inuitũ festinet habere maritũ:
De quo p̾sagũ consulit illa magum
Cui quasi prudent̾ magꝰ intulit ista uerent̾:
Illud si faceres: tu tibi consuleres
S bene cepisti: si feceris ut uoluisti
Hoc auctore dõ. consilioq meo:

Expanded text:
Hic gemit, hic plangit, omnes unus dolor angit. Hic gemit, hic plangit, omnes unus dolor angit. Tunc quoque patroni mors miseranda boni Non solum flentes movit quoscunque clientes, Flebant assidue, sed simul et viduae; Et luctu plenum super omnia vulgus egenum, Princeps, plebs humilis tunc fuit in lacrymis. His quoque praefatus accessit homo sceleratus, Qui lacrymando madens, inque dolendo cadens, Exemplum flendi factus fuit atque dolendi: Quare nullus eum credidit esse reum. Sed vir honoratus postquam fuerat tumulatus. Et dolor ut sedit, mens sua cuique redit. Tunc magus incoeptis magis insistebat ineptis, Taliter afficiens arteque decipiens Consulis uxorem, quod vix pateretur amorem, Si servum proprium nomine Mamutium, Quamvis invitum festinet habere maritum: De quo praesagum consulit illa magum, Qui quasi prudenter magus intulit ista verenter: Illud si faceres, tu tibi consuleres; Sed bene coepisti si feceris ut voluisti Hoc, auctore Deo, consilioque meo.
Abbreviated transcription (Latin):
Q. secũ fat᷑. nisi ꝓtinꝰ hic moriatur:
Tunc ego nil ualeo. s quid agã deneo:
Hoc tacite dicto: replicat mox sic̃ ericto
Sub recti specie murmura nequitie:
Et surgens nocte: subtraxit lumina docte.
Ut faciant tenebre tale nefas celebre:
S. quasi de functos sonno ligat ordine ꝯtos:
Quo facto ꝓpius criminis it socius
& sic exertis humero tenus ipse lacertis:
Infirmũ manib conterit .&. pedib
Huiꝰ &. absq mora. cũ narib obstruit ora:
Cui sic spiramen abstulit ipse tamen
Guttur ei fregit. mortẽq subire coegit
Reddens ꝓdonis talia dona bonis
Gredit gaudens .&. dicit in hoc sibi plaudens.
N oͣn facto scelere me puto proficere:
At postꝗͣ luxit pheb. mundoq reduxit
l uminis officiũ: cõsulis exicium
Seruis detegitur: qͦd uͥ multis aꝑitur:
Fugit ab ore color. insuetusq dolor
Om̃s cõfundit. hic flens sua pectora tũdit.
Hic crines lacerat. quemq dolor macerat:

Expanded text:
Et secum fatur: Nisi protinus hic moriatur, Et secum fatur: Nisi protinus hic moriatur, Tunc ego non valeo; sed quid agam teneo. Hoc tacite dicto, replicat mox sicut e ricto Sub recti specie murmura nequitiae. Et surgens nocte, subtraxit lumina docte, Ut faciant tenebrae tale nefas celebre, Et quasi defunctos somno ligat ordine cunctos. Quo facto proprius criminis it socius; Et sic exertis humero tenus ipse lacertis, Infirmum manibus conterit et pedibus. Hujus et absque mora cum naribus obstruit ora, Cui sic spiramen abstulit; ipse tamen Guttur ei fregit. mortemque subire coegit, Reddens pro donis talia dona bonis. Ergo redit gaudens, et dicit, in hoc sibi plaudens Nunc facto scelere me puto proficere. At postquam luxit Phoebus, mundoque reduxit Luminis officium, consulis exitium Servis detegitur; quod ubi multis aperitur, Fugit ab ore color, insuetusque dolor Omnes confundit: flens hic sua pectora tundit; Hic crines lacerat; quemque dolor macerat.
Abbreviated transcription (Latin):
N il aliud certe rogo cõtingat mͥ perte:
Quam liber fieri presidio celeri:
Ad quȩ p̃dictꝰ respondit homo maledictus:
Compos qͦd queris muneris huiꝰ eris:
S: male me noscis quia talia munera poscis:
An michi difficile quod minimis facile:
Esset enĩ ꝓnũ tͥ quẽlib&. hoc dare donũ:
S: tibi me uere plura libet facere:
Nã cũ ꝑsona licet ut sint cõsona dona.
Parua decent humiles. magna mͥ similes:
Consul eris ꝑme. dixi tibi cetera ferme
Quȩ dare ꝓposui. s melius tacui
Et tẽ hoc ueniet: s quod dixi tibi fiet
Contra mamutius intulit hȩc citius:
S i tͥ seruus ero: ñ altera munera quero:
N am bene liber ero: si tibi seruiero:
& magꝰ ut nouit: sua mox p̃stigia mouit:
Et sic immeritũ mamutii dominum
M orbo percussit. tantisq dolorib ussit:
Quod sibi mors leuior. uita forq. gͣuior
Cũq moreretur. nec tã subito moreretur:
Quod non prõpta fuit mors magꝰ in doluit:

Expanded text:
Nil aliud certe rogo contingat mihi per te, Nil aliud certe rogo contingat mihi per te, Quam liber fieri praesidio celeri. Ad quae praedictus respondit homo maledictus: Compos quod quaeris muneris hujus eris; Sed male me noscis, quia talia munera poscis: An mihi difficile quod minimis facile? Esset enim pronum tibi quemlibet hoc dare donum; Sed tibi me vere plura libet facere. Nam cum persona decet ut sint consona dona, Parva decent humiles, magna mihi similes Consul eris per me: dixi tibi caetera ferme Quae dare proposui, sed melius tacui, Et tunc hoc veniet, sed quod dixi tibi fiet. Contra Mamutius intulit haec citius: Si tibi servus ero, non altera munera quaero; Nam bene liber ero, si tibi serviero. At magus ut novit, sua mox praestigia movit, Et sic immeritum Mamutii dominum Morbo percussit, tantisque doloribus ussit, Quod sibi mors levior, vita foret gravior 1282 Cumque moraretur, nec tam cito moreretur, Quod non prompta fuit mors, magis indoluit.
Abbreviated transcription (Latin):
Nullus enĩ poterat scire magꝰ qͦd erat:
Quare prefatꝰ diues magis hec ueneratus
Dilexit timuit. utq pium tenuit
ui bene credebat hic seruũ diues habeli
Res dispensare dñi suꝑ hȩc uigilarez
hȩc fuit officii curaq mamutii.
Qui procurauit &. supͣ cetera cauit.
Ut sic prefato seruiat ipse mago:
Quod sͥ cuncta daret qͦ uellet. nulla nega
Et que preciperet omĩa mox faceret
ħ c̃ magꝰ ãplectens &. amicitia cͥ nectens
Multis blandiciis atq ueneficiis
Alligat ut captũ. qͥa mamutit̃iuds. aptũ
Materiã fieri ꝓposito sceleri
Hȩc igitur uerba lactabat uoce ꝑterua
Fidenter quere quȩ placet eligere:
Elige. lecta dabo. quesitaq multiplicabe
Et quieqͥd queres me tribuente feres:
Ut magus hȩc pactꝰ fuit: ille stetit stupefactꝰ.
Querens quid cupiat. quid sͥ cõueniat:
¶. tandẽ dixit. pater ad tua uerba reuixit
Mens mea. quod quero si fieri potero:

Expanded text:
Nullus enim poterat scire magus quod erat: Nullus enim poterat scire magus quod erat: Quare praefatus dives magis hunc veneratus, Dilexit, timuit, utque pium tenuit. CANTUS II. Cui bene credebat hic servum dives habebatRes dispensare domini; super haec vigilare; Haec fuit officii curaque Mamutii, Qui procuravit, et super caetera cavit Ut sic praefato serviat ipse mago: Quod sibi cuncta daret quae vellet, nulla negaret, Et quae praeciperet omnia mox faceret. Hunc magis amplectens, et amicitia sibi nectens Multis blanditiis atque veneficiis, Alligat ut captum, quia Mamutium videt aptum Materiam fieri proposito sceleri. Haec igitur verba jactabat voce proterva: Fidenter quaere quae placet eligere. Elige, lecta dabo, quaesitaque multiplicabo; Et quidquid quaeres, me tribuente feres. Ut magus haec pactus fuit, ille stetit stupefactus, Quaerens quid cupiat, quid sibi conveniat; Et tandem dixit: Pater, ad tua verba revixit Mens mea, quod quaero si fieri potero;
Abbreviated transcription (Latin):
G ens mahumeht parens .s. ratione carens:
Certat adhuc stultũ defendere sedula cultũ:
Cur perit illa scio perpete supplicio.
Causa mali talis magus iste fuit specialis.
Quẽ pro ꝑfidia depulit ȩcclesia:
Qui pulsus dira flagrans exestuat iraz
S rapida uadens perdicione madens:
In libiam cursus detorquet ut ĩpiꝰ ursus:
Et tunc in libia floruit ȩcclesia:
Affrica florebat .&. xp̃o uota ferebat
S bene quẽ coluit heu cito deseruit.
Hic &. enĩ sc̃ȩ se uiuere finxit ut ante:
Quod bene dũ simulat: arte malũ cumulat
Nã meditans cedes animarũ: consulis edes
hostis ut hospesinit. cõsul eũ recipit
Hospite gaudebat. quia tã reuerent̾ habeh
Omnnes xp̃icolas: ut pote cęlicolas
Inde magũ fouit. cuiꝰ ieuinia nouit
Et uidit ritus atq sacros habitus:
Nã uiuebat ita sceleratus simplice uita
Simplex apparens .e. quasi felle carens:
Q uod flos illarũ dictus fuit ȩcclesiarũ

Expanded text:
Gens Mahumet parens, et ratione carens Gens Mahumet parens, et ratione carens Certat adhuc stultum defendere sedula cultum Cur perit illa, scio, perpete supplicio. Causa mali talis magus iste fuit specialis, Quem pro perfidia depulit Ecclesia. Qui pulsus dira flagrans exaestuat ira, Et rapida vadens perditione madens. In Libyam cursus detorquet ut impius ursus. Et tunc in Libya floruit Ecclesia, Africa florebat, et Christo vota ferebat; Sed bene quem coluit, heu! cito deseruit. Hic etenim sancte se vivere fiuxit ut ante, Quod bene dum simulat arte malum cumulat. Nam meditans caedes animarum, consulis aedes Hostis ut hospes init; consul eum recipit. Hospite gaudebat, quia reverenter habebat Omnes Christicolas, utpote coelicolas. Inde magum fovit, cujus jejunia novit, Et vidit ritus, atque sacros habitus; Nam vivebat ita sceleratus simplice vita, Simplex apparens, et quasi felle carens, Quod flos illarum dictus fuit ecclesiarum.
Abbreviated transcription (Latin):
Dum te discutiet. tunc male ꝑcutiet:
Utq ds̃ uerus tibi sit magis ipse seuerus:
Nunc ego parco tibi. sed patieris ibi.
Perpetuo digne qͣndo cruciaberis igne.
Q uo ueniã cupies. nec tamen inuenies:
Iprocul immitis. dignissima uictima ditis:
Eminus hinc fugias qͦd nisi iã facias:
Que sit nostrorũ sententia iudiciorum
Tunc uolo cõperias: ergo cito fugias:
Inde suis fatur. iubeo procul hic rapiatur:
Mox igitur rapitur atq foras trahitur:
Sic dolus antiquus. sic pestis &. hostis iniquiis:
Fallere ñ potuit fallere quos uoluit:
Qui tam̃ abstractꝰ . longius ire coactus:
Hanc ignominiã dixit in ecclesiam
Ipse reportabo. neq sic: s centuplicabo
Urã sit ecclesia nc̃ licet eximia:
Cũ sua posteritas uicta: mͥ meritas
E xoluet penas .s. uti desidero plenas:
In quo presagus heu fuit ille magus:
Si queris testẽ: paganã respice pestem.
Cuius nequitie signa manent hodie:
Nam gens exosa xp̃m gens perniciosa

Expanded text:
Dum te discutiet, tunc male percutiet. Dum te discutiet, tunc male percutiet. Utque Deus verus tibi sit magis ipse severus, Nunc ego parco tibi; sed patieris ibi Perpetuo digne quando cruciaberis igne Quo veniam cupies, nec tamen invenies. I procul, immitis, dignissima victima ditis; Eminus hinc fugias. Quod nisi jam facias, Quae sit nostrorum sententia judiciorum Tunc volo comperias; ergo cito fugias. Inde suis fatur: Jubeo procul hic rapiatur. Mox igitur rapitur, atque foras trahitur. Sic dolus antiquus, sic pestis et hostis iniquus Fallere non potuit, fallere quos voluit. Qui tamen abstractus, et longius ire coactus Hanc ignominiam dixit in Ecclesiam. Ipse reportabo, neque sic, sed centuplicabo Vestra sit Ecclesia nunc licet eximia, Cum sua posteritas victa mihi meritas Exsolvet poenas, et uti desidero plenas. In quo praesagus, heu! fuit ille magus. Si quaeris testem, paganam respice pestem Cujus nequitiae signa manent hodie. 1281 Nam gens exosa Christum, gens perniciosa,
Abbreviated transcription (Latin):
hoc patet: in uitus h̾c fuit intuitus:
Nam nota palloris dat in ipso signa timoris:
Unde libens fugeret: si popłs sineret:
Cui sic dicebat luctanti quẽ retinebat:
Quãuis lucteris: tu pater urbis eris:
U tq retraxert̃: hc̃ pontificem petiert̃.
Laudantes equidem uerba. uiriq fidem:
Pro quo de more dũ ꝑstrepit aula fauore.
Infremuit subitꝰ & fauor insolitus
Nã ñ humanis ululatib. unmo ꝓphanis:
Ut plebs conticuit. ipsa domus fremuit.
Huc quia uenert̃. toto quȩcũq fuert̃
Mundo demonia. turba magi socia:
Audiit ut tantũ plebs murm᷑ uociferantũ
Sternitur atq tacet. dũ stupefacta iacet:
Quã rex signauit. signoq crucis reuocauit.
Atq rogat dnm̃. reddat ut his animum
Aulã mundauit. popłmq dõ reparauit
Et male presagũ talib inde magum
U ocib affatur: qͥd nc̃ tua fraus operatur
Insidiosa lues: hȩc tua facta lues.
Nam qui damnosũ sibi te scit. & insidiosũ:

Expanded text:
Hoc patet, invitus cum fuit intuitus. Hoc patet, invitus cum fuit intuitus. Nam nota palloris dat in ipso signa timoris: Unde libens fugeret, si populus sineret. Cui sic dicebat luctanti quem retinebat: Quamvis lucteris, tu Pater urbis eris. Utque retraxerunt, hunc pontificem petierunt. Laudantes equidem verba, virique fidem. Pro quo de more dum perstrepit aula favore, Infremuit subitus et favor insolitus. Nam non humanis ululatibus, imo profanis Ut plebs conticuit, ipsa domus fremuit. Huc quia venerunt toto quaecunque fuerunt Mundo daemonia, turba magi socia. Audiit ut tantum plebs murmur vociferantum, Sternitur atque tacet, dum stupefacta jacet. Quam rex signavit, signoque crucis revocavit, Atque rogat Dominum, reddat ut his animum. Aulam mundavit, populumque Deo reparavit; Et male praesagum talibus inde magum Vocibus affatur: Quid nunc tua fraus operatur, Insidiosa lues? Haec tua facta lues. Nam qui damnosum sibi te scit et insidiosum,
Abbreviated transcription (Latin):
Predictante pio floruit ambrosio:
hic cũ prescisset quod p̃sul tantꝰ obisset:
F estinans abiit qua pater hie obit:
Et tandẽ multo cũ luctu patre sepulto:
x p̃m supplicib consuluit precib.
Ut sibi monstraret quẽ digne pontificaris :
Cui sic in sonuit uox &. eum monuit:
Ne credas turbȩ. latet hostis ut anguis in urbe:
Uox ut conticuit: rex tacitus stupuit:
Quid sit miratur. tñ ammirans ueneratur:
Et replicat monitus. taliter attonitus:
S cito plebs soluit quȩ rex dubitata reuoluit
Simplex delirũ nam rapit ipsa uirum:
Et uelut in uitum secũ ꝑtraxit iniquum
Ante fores regis: simplicis ergo gregis
Dũ male cõsultus fremit hic sine lege tumultꝰ:
Rex querit strepitus quid uelit in solitus:
Cui quidã fatur. plebs te prodire precatur:
Rex sicut petitur protinus egreditur:
Quẽ magus egressũ cernens: stupet.&. cito gͤssũ
Flexit. nam uere tẽ uoluit fugere:
N ec quid iudisset scio. ꝓpter qͦd timuisset:

Expanded text:
Praedicante pio floruit Ambrosio. Praedicante pio floruit Ambrosio. Hic cum praescisset quod praesul tantus obisset, Festinans abiit qua Pater hic obiit. Et tandem multo cum luctu Patre sepulto, Christum supplicibus consuluit precibus, Ut sibi monstraret quem digne pontificaret; 1280 Cui sic insonuit vox et eum monuit: Ne credas turbae, latet hostis ut anguis in urbe. Vox ut conticuit, rex tacitus stupuit. Quid sit miratur, tamen admirans veneratur, Et replicat monitus taliter attonitus. Sed cito plebs solvit quae rex dubitata revolvit: Simplex delirum nam rapit ipsa virum, Et velut invitum secum pertraxit iniquum Ante fores regis; simplicis ergo gregis Dum male consultus fremit hic sine lege tumultus, Rex quaerit strepitus quid velit insolitus. Cui quidam fatur: Plebs te prodire precatur. Rex, sicut petitur, protinus egreditur. Quem magus egressum cernens stupet, et cirogressum Flexit, nam vere tunc voluit fugere. Nec quid vidisset scio, propter quod timuisset.
Abbreviated transcription (Latin):
Demissos oculos. cõcitet ut populos:
Cunc exaltabat palmas. uocẽq leuabat.
N on ꝓse merens. sed poplĩ miserens:
Nã de se tutus nil ẽ nisi pauca locutus.
Tantũ pro popłõ corde rogans tremulo:
Illiꝰ unde fidẽ plebs ammirans sacͣ pͥdẽ:
In iherosolimis est ꝓpe capta dolis:
Nã cũ transsisset pat̾ illiꝰ urbis. & isset
In celũ subito corpore deposito:
Tunc exaltari magus hic & pontificari
a ffectans auide. se tamen hȩc pauide
Dixit facturũ. nisi sciret ñ nociturum
S i presul fiat. cũ ds̃ hoc cupiat:
Nil equidẽ grauiꝰ quã sarcina nominis huiꝰ.
Ad quod pondus ait me ds̃ ipse trahit:
S deus in spector cordis. iustꝰ quoq rector:
Ut pius atq scius consulit in melius:
N am qͦd prefatus cupiebat homo sceleratus:
x p̃o displicuit. nec fieri potuit:
Tunc rex in uictꝰ theodosiꝰ .s. benedictus
hostis perfidiȩ filius ecclesiȩ:
S ummꝰ erat regũ. sub qͦ sac̃ sauctio legum

Expanded text:
Demissos oculos, concitet ut populos, Demissos oculos, concitet ut populos, Tunc exaltabat palmas vocemque levabat, Non pro se moerens, sed populi miserens. Nam de se tutus, nil est nisi pauca locutus, Tantum pro populo corde rogans tremulo; Illius unde fidem plebs admirans sacra pridem, In Jerosolymis est prope capta dolis. Nam cum transisset Pater illius Urbis, et isset In coelum subito corpore disposito, Tunc exaltari magus hic et pontificari Affectans avide; se tamen haec pavide Dixit facturum, nisi sciret non nociturum Si praesul fiat, cum Deus hoc cupiat. Nil equidem gravius quam sarcina nominis hujus; Ad quod pondus, ait, me Deus ipse trahit. Sed Deus inspector cordis, justus quoque rector Ut pius atque scius consulit in melius. Nam quod praefatus cupiebat homo sceleratus Christo displicuit, nec fieri potuit. Tunc rex invictus Theodosius et benedictus, Hostis perfidiae, filius Ecclesiae, Summus erat regum, sub quo sacra sanctio legum
Abbreviated transcription (Latin):
Et mahumet soli fc̃ data regna doli:
At tu sũmorũ speculũ godebalde uirori
Qd̾ fuerit queris principium sceleris
Primaq tantorũ fuerit quȩ causa in alorũ
Precipis expediam. p̃cipis &. faciam:
Quo si dignatur ds̃. ut ceptum peragatur
Dum tua iussa sequor. sic lege nr̃a precor
Et res ipsa docet qualiter ille nocet
N am male deuotus quidã baptismate lotꝰ
Dlenus perfidia uixit in ȩcclesia
Der magic as fraudes querens hoiũ sͥ laudi
Ut sua ꝑer studia corruat ecclesia
Quod dũ celabat &. caute dissimulabat:
Ceu lupus erelesiis sedit in insidus:
Dulei sermone ficta quoq relligione
Blanditur popło sub fidei titiao
F alsus ad hoc testis accesserat horrida pestis:
f ota cibis raro. marcida pane caro:
Qui procul a ludo fugiens. ibat pede nudo.
S ub misso rite cuncta loquens capite:
Q uando ꝑgebat corã. sua labra mouebat:
Ut scm̃ teneat quisquis eum uideat:
S suspirando si tolleret hic aliquando

Expanded text:
Et Mahumet soli sunt data regna doli  f. poli. Et Mahumet soli sunt data regna doli  f. poli. At tu summorum speculum, Godebalde, virorum, Quod fuerit quaeris principium sceleris, Primaque tantorum fuerit quae causa malorum, Praecipis expediam; praecipis, et faciam. Quo si dignatur Deus ut coeptum peragatur, Dum tua jussa sequor, sic lege nostra precoEt res ipsa docet qualiter ille nocet. Nam male devotus quidam baptismate lotus, Plenus perfidia vixit in Ecclesia. Per magicas fraudes quaerens hominum sibi laudes, Ut sua per studia corruat Ecclesia; Quod dum celabat et caute dissimulabat, Ceu lupus ecclesiis sedit in insidiis. Dulci sermone, ficta quoque relligione Blanditur populo sub fidei titulo. Falsus ad hoc testis accesserat horrida pestis, Fota cibis raro, marcida pane caro; Qui procul a ludo fugiens, ibat pede nudo, Submisso rite cuncta loquens capite. Quando pergebat coram, sua labra movebat. Ut sanctum teneat quisquis illum videat. Sed suspirando si tolleret hic aliquando