comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uidet᷑ u̾um. Quãuis enĩ legatũ retͦ
nr̃m sit nͥ repudiet᷑. at tñ cũ repudi¬
at᷑. retro nr̃m nõ fuisse palã ẽ. Inct̾is
qͦ lib̾alitatib qͣs nõ admisit is lib̾tus
cui quis dõatũ uoluit. id eĩt ꝓband̾
fauianã cessae. Suffic̃ enĩ patrono. si
nil de suo ĩ necẽ eiꝰ lib̾tꝰ alienauit. ⁊ si
pulatus fu̾erit. maluit defie̾e ẽditionẽ.
dicend̾ ẽ fauianã cessare. qͥd si in lite
uinci uoluit. sSiqͥs c̃dẽpnatꝰ ẽ data oꝑa.
uł ĩ uire c̃fessus. dicendũ erit fauia¬
nã locũ hr̃e. ꝙ. si noluit optionẽ cũ pe¬
teret: ħ uidendũ. ⁊ puto hc̃ diminius¬
se de patͥmonio. actionẽ enĩ deboĩs
diminuit: quẽ ad modũ si passus eẽt¬
diem actionis abire. S siputa q̃re¬
lam inoffitiosi quã potuit. uł quam
aliam forte ĩiuriaꝵ uł similẽ institu¬
ere noluit. nõ pot̃ patronus ob eamrẽ
faiuana exꝑiri¶ Si tnͣs egerit in fraudẽ
patroni. pot̾it pat᷑nꝰ faiuana uti. S si

Expanded text:
idetur verum. quamvis enim legatum retro nostrum sit, nisi repudietur, attamen cum repudiatur, retro nostrum non fuisse palam est. in ceteris quoque liberalitatibus, quas non admisit is libertus cui quis donatum voluit, idem erit probandum Fabianam cessare: sufficit enim patrono, si nihil de suo in necem eius lipulatus fuerit, maluit deficere condicionem, dicendum est Fauianam cessare. Quid si in lite uinci uoluit? si quidem condemnatus est data opera uel in iure confessus, dicendum erit Fauianam locum habere: quod si noluit optinere, cum peteret, hic uidendum. et puto hunc deminuist, quemadmodum si passus esset actionis diem abire. Sed si puta querellam inofficiosi, quam potuit, vel quam aliam, forte iniuriarum vel similem instituere noluit, non potest patronus ob eam rem Faviana experiri. At si transegit in fraudem patroni, poterit patronus Faviana uti. Sed si
Abbreviated transcription (Latin):
muñis accep̃. Tñ qui em̃ si malit resti¬
tuere rẽ. ñ alias restituet ꝗͣ si p̃tium
ꝙ nũauit recipiat. qͥd ergo si delega¬
tus ẽptor solũ ei cui dõauit lib̾tus.
an nicħominꝰ recuꝑaret ⁊ mag̃ est
ut recuꝑare deb̾at. lic p̃eiũ ad altũ

Expanded text:
is tamen qui emit si malit rem restituere, non alias restituet, quam si pretium quod numeravit recipiat. quid ergo, si delegatus emptor solvit ei cui donabat libertus, an nihilo minus reciperaret? et magis est, ut reciperare debeat, li
Abbreviated transcription (Latin):
liberare non cogitur.
torem heredem insticuit. eumq ro¬
gauit restituere hereditatem filie su
e .i. testatõis. cum uollet adire ut sus¬
pectam coactus iussu pretoris adiit
⁊ restituit cum ep̃corẽ pignoris non
inueniret desid̾abat remicti sibi ui¬
quid̃ hereditatis confusam obliga¬
cionem. Uideamus ailt̃ ne ⁊pignũ
lib̾atum sic sublata nat᷑ali obliga¬
tione atq siue possidet creditor iõꝙ
hr̃s rem siue nonpossidet. Uideamꝰ
de effectu rei. ⁊ sipossidet. nulla acci¬
one afidi comiissario conueniri
pocest. neq pignorantia qm̃ heredi¬
taria ẽ accio. neꝙ sid̃i commissum
quãi minus restituĩt: recte petee . ꝙ
eueniret sinullum pignus inc̃ctes¬
sisset pͥossidet enĩ eãrẽ. quãi credi¬
ac. ⁊ hic

Expanded text:
liberare non cogitur. liberare non cogitur. torem heredem instituit eumque rogauit restituere hereditatem filiae suae, id est testatoris: cum nollet adire ut suspectam, coactus iussu praetoris adit et restituit: cum emptorem pignoris non inueniret, desiderabat permiquidem hereditatis confusa obligatio est: uideamus autem, ne et pignus liberatum sit sublata naturali obligatione. atquin siue possidet creditor actor idemque heres rem siue non possidet, uideamus de effectu rei. et si possidet, nulla actione a fideicommissario conueniri potest, neque pigneraticia, quoniam hereditaria est actio, neque fideicommissum, quasi minus restituerit, recte petetur: quod eueniret, si nullum pignus intercessisset: possidet enim eam rem quasi crediat, et hic
Abbreviated transcription (Latin):
bit. nec fetus peccoꝵ qͥ sumissi gre¬
gem retinent. ¶Ante diem ficd̃i cõ¬
hereditarii cum postea cessisset dies
soluer̃. Item mercedes p̃dioꝵ ab he¬
rede percepte. porcioni quairantis
impucabuncur. Cumaut̃ postmor¬
cem suam rogatus hereditem restitu¬
ere. res heredicarias distrahere non
cogat᷑ hĩs sorcium que depreciis ear̃
redigi potuerunt usure pp̃usum me¬
dii temꝑis ꝑrecepte non iudebunt᷑.
deniq nec ꝑculum mancipioꝵ aut
urbauoꝵ predioꝵ pr̃are cogitur sed
nichilominus usus ⁊ casus eoꝵ qua¬
dr̃atem quoq diminuit. ¶ Qd̃ exhe¬
redicate sua fuiss cum moreretur
resticuere cogatur rogatus. ftuctus
luꝑfluos resticuere non iudecur ro¬
gatus. Cum ea uerba diminucionẽ
qurõ hereditatis admictunt. fruc¬
tuum aut̃ adimenta non ꝑcipiant.
¶hr̃s eius quibonoꝵ suꝑfluum
post mortem suam restituere fuerat
rogatus. pignori res hereditanias da¬
tas. sinon infraudem io factum sit

Expanded text:
bit nec fetus pecorum, qui summissi grebit nec fetus pecorum, qui summissi gregem retinent. Ante diem fideicomhereditarii cum postea accesset dies solverunt, item mercedes praediorum ab herede perceptae portioni quadrantis imputabuntur. Cum autem post mortem suam rogatus hereditatem restituere res hereditarias distrahere non cogatur heres, sortium, quae de pretiis earum redigi potuerunt, usurae propter usum medii temporis perceptae non uidebuntur: denique nec periculum mancipiorum aut urbanorum praediorum praestare cogitur: sed nihilo minus usus et casus eorum quadrantem quoque deminuit. Quod ex hereditate superfuisset, cum mor‹e›retur, restituere rogatus fructus superfluos restituere non uidetur rogatus, cum ea uerba deminutionem quidem hereditatis admitt‹a›nt, fructu‹u›m autem additamentum non recipiant. Heres eius, qui bonorum superfluum post mortem suam restituere fuerat rogatus, pignori res hereditarias datas, si non in fraudem id factum sit,
Abbreviated transcription (Latin):
non solũit ꝙ sifenus hr̃s medii tem¬
poris solũit eo nomine nonent retẽ¬
cio cum ꝓprium negocium gessit. Op¬
pe sortem rẽdere creditori coactus. fidi¬
cominissario nichil usurarum me¬
dii cemꝑis imputabimus. ¶Accep¬
tis.c. rogatus hereditatem restituere.
cotam pecuniam uire falcidie ꝑci¬
pere uidecur. ⁊ita diui adriani res¬
criptum incellectum est tanqu̾ãsi
ex bonis nũmos retenturus fuisset
Qõ tunc quoq respondendum ẽ cũ
ticuere rogatur du̾isa causa est p̃dioꝵ
ꝓ hereditate parce recencoꝵ. quippe pe¬
cũnia omnis deporcione recineri po¬
test p̃dioꝵ aut̃ alia porcio. non nili
a coherede qui dominium ht̃ accipi¬
tur. Cum autem p̾dia maioris p̾cii
quam porcio heredicatis esset. insuꝑ¬
fluo pͥetenti. ficł̃i cõmissario falcidi¬
am inc̾uenire uisum est. concurrẽ¬
tem enim pecuniam conpensari pla¬
cuit. ¶hereditatem post mortem su¬
am excepcis redditib resticuere roga¬
tus ancillarum partus. non retine¬

Expanded text:
uod si faenus heres medii temporis soluerit, eo nomine non erit retentio, cum proprium negotium gessit, quippe sortem reddere creditori coactus fideicommissario nihil usurarum medii temporis imputabi‹t›. Acceptis centum hereditatem rogatus restituere totam pecuniam iure Falcidiae percipere uidetur, et ita diui Hadriani rescriptum intellectum est, tamquam si ex bonis nummo‹s› retenturus fuisset. quod tunc quoque respondendum est, cum tituere rogatur. diuersa causa est praediorum pro hereditaria parte retentorum: quippe pecunia omnis de portione retineri potest, praediorum autem alia portio non nisi a coherede, qui dominium habet, accipitur. cum autem praedia maioris pretii quam portio hereditatis essent, in suum petenti fideicommissario Falcidiam interuenire uisum est: c‹on›currentem enim pecuniam conpensari placuit. Hereditatem post mortem suam exceptis reditibus restituere rogatus ancillarum partus non retine
Abbreviated transcription (Latin):
porcionem suscepisset. ¶Peto cͣt uto
clarissima uti cum morieris hereddi
cõmissi factã uidi. Citca nepocesau¬
tem ⁊ cet̃os cognatos. facultatem dã¬
di eligendi datam excetis autem cog¬
nacis si nepoces suꝑeẽnt. non rectẽ
mulierem electuram pĩp̃ gradus fi¬
dĩ cominissi p̃scriptos. deficiente ue¬
rogradu nepocum ex cognatis quã
uelit ꝑsonam eligi possẽ.
te rogatus hereditatem. prius ꝙ̃ res¬
tituer⁊ hereditario debitori hr̃s exti¬
cit qm̃ accio confusa extrebelliano
reduntegͣri nom pocest. pecunie quo¬
q debicẽ dodiãs excausa fidi cõmis¬
si petetur. S ineumdiem quoactio
confusa est usure pret̾iti demporis q̃
in obligacionem uł in osficio iudi¬
cis fuerunt conputabunt᷑ post̾ĩores
ita demum. simora fidi comisso facta
sit ¶Cum hereditas intꝑs excausa ficũi

Expanded text:
portionem suscepisset. 'Peto de te, uxor ‹ca›rissima, uti cum morieris hereditaionem fideicommissi factam uideri, circa nepotes autem ‹et› ceteros cognatos facultatem eligendi datam: ex ceteris autem cognatis, si nepotes superessent, non recte mulierem electuram propter gradus fideicommissi praescriptos: deficiente uero gradu nepotum ex cognatis quam uelit personam eligi posse. re rogatus hereditatem, prius quam restitueret, hereditario debitori heres extitit. quoniam actio eo confusa per Trebellianum redintegrari non potest, pecuniae quoque debitae dodrans ex causa fideicommissi petetur. sed in eum diem, quo actio confusa est, usurae praeteriti temporis, quae in obligatione uel in officio iudicis fuerunt, computabuntur: posterioris ita demum, si mora fideicommisso facta sit. Cum hereditas ex caus
Abbreviated transcription (Latin):
io omine post mortem suam restitu¬
ant patrie meȩ colonie beneuentano¬
rum nichil de fructib pendence cõ¬
dicione ꝑceptis. petitum uidi constitit
¶Cum ita fuerat scriptum. tidi filioꝵ
meoꝵ cõmicto ut siquis eoꝵ priorli
sine lib̾is diem suum obiss partem sti¬
am suꝑstiti fr̃ĩ testituat ꝙ siũt ꝙ sine
lib̾is diem suum obierit: omnem
hereditacem ad nepce m meam dlau¬
diam ꝑuenire uolo desuncto alto su¬
ꝑstice filio nouissimo aut̃ sine lidis
neptis ptima ꝗͥ facie pp̃ condicionis
uerba

Expanded text:
id omne post mortem suam restituid omne post mortem suam restituant patriae meae coloniae Beneuenta‹no›rum': nihil de fructibus pendente condicione perceptis petitum uideri constitit. Cum ita fuerat scriptum: 'fidei filiorum meorum committo, ut, si quis eorum sine liberis prior diem suum obierit, partem suam superstiti fratri restituat: quod si uterque sine liberis diem suum obierit, omnem hereditatem ad neptem meam Claudiam peruenire uolo': defuncto altero superstite filio, nouissimo autem sine liberis neptis prima quidem facie propter condicionis uerba
Abbreviated transcription (Latin):
cicius defunctis extrebelliano semꝓ¬
niano restituere debuit. ⁊ ip̃e restitue¬
re potĩt sicut alius quislibet succes¬
soractones cpr̃atias crebelliani solent
esse euicta hetereditate ab eo qui postea¬
quam fidei cominissam resticuit here¬
ditatem uictus est seł ante resticucionẽ
utem cumeo contestatam. pocestasem̃
euiccionis collit intellectum resticuai¬
onis indebito fidi commisso constitu¬
cosplãe sifidi cõmissum ab eo quoq
missario quia possessor inracione red¬
dende hereditatis partem quam ficłi¬
cõmislario resticuit heredi reputat.
defendi pocest acciones crebelliani
durare¬
heredicatem restĩdiere pac̃ uoluit. ãn
resticutam hereditatem inpossessio¬
nem hereditatis filiam quoq mitti
placuit. Cum autem interea filii bõꝵ¬
reo insolidum disstrauxissent. Itali¬
as pignõi adedissent heredisstatem pꝰ¬
ea restituta consticit exeo facto cetera
tum quoq porcionum uendiciões:
exhereditate bonis ue meis ꝑuemĩt

Expanded text:
Titius defunctus ex Trebelliano Sempronio restituere debuit, et ipse restituere poterit sic ut alius quilibet successor. Actiones temporariae Trebelliani solent esse euicta hereditate ab eo, qui, posteaquam fideicommissam restituit hereditatem, uictus est, scilicet ante restitutionem lite cum eo contestata: potestas enim euictionis tollit intellectum restitutionis indebito fideicommisso constituto. plane si fideicommissum ab eo quoque st: quia possessor in ratione reddendae hereditatis partem, quam fideicommissario restituit, heredi reputat, defendi potest actiones Trebelliani durarehereditatem restituere pater uoluit: ante restitutam hereditatem in possessionem hereditatis filiam quoque mitti placuit. cum autem interea filii res bonorum in solidum distraxissent, item alias pignori dedissent, hereditate postea restituta constitit ex eo facto ceterarum quoque portionum uenditiones, ex hereditate bonisue meis peruenerit,
Abbreviated transcription (Latin):
nebit ꝙ hr̃s a quibusdam᷑ petuniã
exgit. ¶Qui post tꝑs bereditatẽ
restituere togatꝰ eã nsuras adebitori¬
bus hereditariis perceptas quarum
dies post mortem creditoris cessit.
testicuere non cogitur quib non exae¬
tis omniũ uluratum accio. Hãniꝰ he¬
redicana stipło suit extredelliano

Expanded text:
am pecuniam exegerit. Qui post tempus hereditatem restituere rogatur, ‹us›uras a debitoribus hereditariis perceptas, quarum dies post mortem creditoris cessit, restituere non cogitur: quibus non exactis omnium usurarum actio nam hereditaria stipulatio fuit ex Trebelliano
Abbreviated transcription (Latin):
erat uidicatum. inutuas amitat cauti¬
ones. Sicuti debonis sius confetendis filiꝰ
acrepta possessione cauere non potest. Qa
denegamus ei actiones deferc̃. condicio ca¬
uendi fr̾ib exforma uiris dictionis ꝙ ex
portione frĩs sui̾nt consecuti. cum bona
ꝓpͥa conberre ceꝑit le restituturos. S si
net ip̃i cauere possint. utilit̃ ꝓbatum est
utiles actiones ap̃tõe clatas. exerceat. pos¬
sessio autem exrescripto supra relato ñalt
ad eum qui fidi cõmissum pecit transfer¬

Expanded text:
erat iudicatum, mutuas admisit cautiones: sicuti, cum de bonis suis conferendis filius accepta possessione cauere non potest, quia denegamus ei actiones, defertur condicio cauendi fratribus ex f‹o›rma iurisdictionis, quod ex portione f‹r›atris fuerint consecuti, cum bona propria conferre coeperit, se restituturos. sed si nec ips‹i› cauere possint, utiliter probatum est utiles actiones a praetore datas exerceat. possessio autem ex rescripto supra relato non aliter ad eum, qui fideicommissum petit, transfer
Abbreviated transcription (Latin):
s cum .x. uendicat ꝓprietarius. ꝑ excep¬
tionemdoli repelli quia repelli fructu¬
arius de restituendis .u. heredi cauit
plane si .x. aureoꝵ possessionem legata¬
rius ht̃. Marcellus ait dandã uel he¬
redi uel fructuario. utilem accionem in
legatarium. Sim̃o eicaueatur. s si lub
conditione ei .x. legata sint. fructuari¬
um int̾im .x. oblata cautione habit᷑m
legatario uero cui ꝓprietas relicta est.
si omilĩt stipulationem. existente con¬
dicione ad exibendum eum agere posse.
Marcellus ait. S sugnorans hr̃s legatũ.
ao suictuario dcłit ad exibendum eum

Expanded text:
uindicat proprietarius, per exceptionem doli repelli, qua fructuarius de restituendis quinque heredi cauit. plane si decem aureorum possessionem legatarius habeat, Marcellus ait dandam uel heredi uel fructuario utilem actionem in legatarium, si modo ei caueatur. sed si sub condicione ei decem legata sint, fructuarium interim decem oblata cautione habiturum, legatario uero, cui proprietas relicta est, si omiserit stipulationem, existente condicione ad exhibendum eum posse agere Marcellus ait. sed si ignorans heres legatum decem fructuario dedit, ad exhibendu
Abbreviated transcription (Latin):
dente condicione decessĩt. stipło tuanes¬
cit quia nec legatum tranlmittitur. hu¬
ic stipulatioieasõ causas ⁊ condiciones in¬
esse sciendum est: siqua sit exceptio que ⁊¬
petenti legatum opponi solec eand̃ exsti¬
pulatu quoq agenti opponendã eẽ placi
¶ ꝓcuratori euis qui absens ẽẽ dicitur. si
stipulãti nõe. legati nõe. Redit hĩs. offi¬
liuis ait ita cauere debere. siis cuius nõe
caueat uiuat. udelicet neceneatur illo
aut defuncto. ¶ Item queritur in bãc
stipulationem. utrum ip̃res ueniant
que legate sunt. anuero p̃cia eaꝵ. ⁊ ẽue¬
rius. In hac stipłatõe res pͣtia ẽduci ũł¬
¶ Si .x que inarcha erant michi legata
sunt ⁊ tibi eoꝵ ulus.f. legatus sit sipure
utuq legatum sit relictum. is cui ꝓpri¬
etas legata est. ip̃o uire .x. uendicabit.
frutuarum aut̃ exlenatus consulto ac

Expanded text:
dente condicione decesserit, stipulatio euanesdente condicione decesserit, stipulatio euanescit, quia ne‹c› legat‹um› transmittitur. huic stipulationi easdem causa‹s› et condiciones ines‹s›e sciendum est: proinde si qua sit exceptio, quae ‹pet›enti legatum opponi solet, eandem ex stipulatu quoque agenti opponendam esse placet. Procuratori eius, qui absens esse dicitur, si stipulanti legati nomine spondeat heres, Ofilius ait ita cauere debere, si is, cuius nomine caueat, uiuat, uidelicet ne teneatur illo ant‹e› defuncto. Item quaeritur, in hanc stipulationem utrum ipsae res ueniant quae legatae sunt an uero pretia earum. et est uerius in hanc stipulationem res uel pretia deduci. Si decem quae in arca erant mihi legsint, tibi eorum usus fructus legatus sit, si pure utrique legatum sit relictum, is cui proprietas legata est ipso iure decem vindicabit, fructuarium autem ex senatus consulto ac
Abbreviated transcription (Latin):
frucculo prioꝵ legatoꝵ nomine ut aut¬
sacis daciosit uingenda. aut honerandꝰ
sit^ in infinito ⁊it quotiens is ꝑdidit res
sum possius. duplicata legara eiuiliude¬
antur nec amplius ad ꝑiculum heredis
ꝑtinet. siquid postea is cõlũpsit exsoluto
ei postĩore sid̃i cõmislo. ¶Rescripto ergo
ostensum est. legataruum heredi non de¬
b̾e cauere se non ꝑditurum. uersa uice ã
heres desequenti legato ueł fidi cominis¬
so cautẽdebeat queritur. ⁊ putem nonopor¬
cere eum cau̾ẽcum insuo arbitrio hãt. ne ꝑ¬
dat. id ꝙ sibi relictum ẽ. Quamius siquis
inspexerit quod sub condicione reliccumẽ.
dicere debet satis dationem exigendam.
serte liue exasse siue ex parte quis legatũ
deb̾at. cauere debet. siue insticutus sit heres.
suie substituitus. ¶ Bellissime queritur
crementum habituram stipulationem.
ut id qd̃ oportebit conprehendat sõiquiᷤ
sub conditione legatum stiplaat᷑ ⁊pen¬

Expanded text:
Fructulo priorum legatorum nomine Fructulo priorum legatorum nomine satisdatio iniungenda aut onerandus sit heres in infinito, ut, quotsum posterius duplicata legata eius videantur nec amplius ad periculum heredis pertineat, si quid postea is consumpsit exsoluto ei posteriore fideicommisso". rostensum legatarium heredi non debere cauere se non perditurum. uersa uice an heres de sequenti legato siue fideicommisso cauere debeat, quaeritur. et putem non oportere ei caueri, cum in suo arbitrio habeat, ne perdat id quod sibi relictum est, quamuis si quis inspexerit, quod sub condicione relictum est, dicere debeat satisdationem exigendam. Certe siue ex asse siue ex parte quis legatum debeat, cauere debet, siue institutus sit heres siue sub stitutus. Bellissime quaeriturt ex mora incrementum habituram stipulationem, ‹ut› id quod oportebit conprehendat. Si quis sub condicione legatum stipulatus pen
Abbreviated transcription (Latin):
hereditas. nichilominis ad cautionem cõ¬
pellitur. nec non ⁊ qͥ ꝑalios heredes existũt.
uel honorarii successores. ad satis dacionem
compellunt᷑. planc siquis omissa stipłatiõe
litem delegatõ contestatus est. ꝓbandumẽ rͦi
cessare debere stipulationem. Iõq ⁊ nfi¬
di commissis quoq ꝓbandum est. Sicui
ita sic legatum uł fiõi commissũ relictũ.
⁊ sud ꝑdidisset rursus relictum. uideamꝰ
ansatis legati. siue fidi commnissi pẽtere põ
sit mouec questionem anfidi commissũ.
boc siue legatum debeatur. ⁊ quociens an
rum. ¶ Dehis omnib extat rescriptiun di¬
iupii
¶Clauiculo structulo scłm ea q̃ epistola cõ¬
tinencur. legata. siue ficłi cõmissa. extesta¬
mento claudii felicis prãri debẽt. citra ne-¬
cessitatem cauendi nichil ex his diminutu¬
tum se. Nam quod fidi heredis ab eod̃ testa
core comissum est ut si fructulus ꝑdidiss
ꝙ eiuitestamento relictum est riususei
heres io restitueret. noneo ꝑtinet ut aut

Expanded text:
as, nihilo minus ad cautionem compellitur. Nec non et qui per alios heredes existunt sive honorarii successores ad satisdationem compelluntur. Plane si quis omissa stipulatione litem de legato contestatus est, probandum est cessare debere stipulationem. Idemque in fideicommissis quoque probandum est. Si cui ita sit legatum vel fideicommissum relictum et si id perdidisset, rursus relictum, videamus, an satisit. mouet quaestionem, an fideicommissum hoc siue legatum debeatur et quotiens debrum. de his omnibus extat rescript‹um› diui PiiClodio Fructulo secundum ea, quae epistula continentur, legata siue fideicommissa ex testamento Clodii Felicis praestari debent citra necessitatem cauendi nihil ex is deminuturum se. nam quod fidtore commissum est, ut, si Fructulus perdidisset quod ei in testamento relictum est, rursus heres ei id restitueret, non eo pertinet, ut aut
Abbreviated transcription (Latin):
uenire p̃tor uoluit. Non solum aut̃e om¬
nib legatariis satis dare oportet. S ⁊ suc¬
cessorib legatarioꝵ satis dare deb̾e iam
constat. quamuis isti non exiudicio defũ¬
ca s subccessioĩs necessitate. quasi ad es
alienum admictantur. s ⁊ꝓcuratorib
legatarioꝵ satis dandum est. co ꝙ iure
utimur. ¶ Plane siei qui ĩ potestate ali¬
cuius erit legatum sit cauebitur ei cuiꝰ¬
ur boni subiectus est ¶ħon solum
autem legatoꝵ nõe heredes cau̾t s ⁊ suc¬

Expanded text:
Non solum autem omnibus legatariis satisdari oportet, sed et successoribus legatariorum satisdari debere iam constat, quamvis isti non ex iudicio defuncti, sed successionis necessitate quasi ad aes alienum admittantur. Sed et procuratoribus legatariorum satisdandum est eoque iuutimur.Plane si ei qui in potestate alicuius erit legatum sit, cauebitur ei cuius iuri subiectus est.Non solum autem legat‹o›rum nomine heredes cauent, sed et suc
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃. Iegatoꝵ nõe sansdati opor¬
tẽre p̾tor putauit ut quib testator
oari fieri ue uoluit. his detur uel fiat do¬
lum malumq ab futurarum stipłẽtur.
Semꝑ autem dare satis cogitur cuiuscũq
dignitats sit uel facultatum quariuncũ¬
q heres. nec sine ratione hoc pretori uisum
est. sicuti hr̃s incunbit possessiomi bonoꝵ
Ita legatanos quoq carere non debere bo¬
nis defuncti. S aut satis dabitur eis aut

Expanded text:
.Legatorum nomine satisdari oportere praetor putauit, ut, quibus testator dari fieriue uoluit, his diebus detur uel fiat doue malum afuturum stipulentur. Semper autem satisdare cogitur, cuiuscumque sit dignitatis vel facultatium quarumcumque heres. Nec sine ratione hoc praetori visum est, sicuti heres incumbit possessioni bonorum, ita legatarios quoque carere non debere bonis defuncti: sed aut sati
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃. Et nec̃ siforte uelit pat̾ cauere ne¬
minem amplius petiturum compellẽ¬
dus erit hĩs legatum ꝙ iam filus pet̾e
pocest. alii quam cuiq debetur exsol¬
uere.
i.Sedec ip̃is qui inpocestate sint
cauendum est. quẽadinodum soletca
sacis datur. s inutroq casu de ꝑsonis sa
ꝙ̃ hereditas. neq legatoꝵ sausdat inposses¬
sione aduersus eum legatarius mutitur
ap. Postquam ht̃s ab hostib
całuis est conditio legati cuius nõe p̃posita
stiplatione cautum sũt extiit. fid̃i uisso¬
res int̃m teneri negaui quia neq iusneq
misse petebancur. cum appellasset. caue
ant̾e sẽcentiam sipeticionis dies meteͣtur.
fieri debuit. admitti p ost uictoriam di¬
lata petitione non oportuit. S qr̃ non
caueat de ficdi cõmisso qͥ ñ ꝓuocaũĩt. sica¬
ueret ad uersarius ad eum posseslionem
ẽẽ transferendam: rescripsit. cum alia sit
edicti condicio. Non enim exigi alegata¬
rio uice mutua cautum. huicarie custodi¬

Expanded text:
.Nec si forte uelit pater cauere neminem amplius petiturum, compellendus erit heres legatum, quod iam filius petere potest, alii qua‹m› cui debetur exsoluere..Sed et ipsis, qui sunt in potestate, c‹a›uendum est, quemadmodum solet casatisdatur, sed in utroque casu isdem personis satquem hereditas ne‹c› legatorum satis‹dat›, in possessionem aduersus eum legatarius mittitur.Postquam heres ab hostibus captus est, condicio legati, cuius nomine proposita stipulatione cautum fuerat, extitit: fideiussores interi‹m› teneri negaui, quia neque ius neque missae petebantur, cum appellasset, caverante sententiam, si petitionis dies moraretur, fieri debuit, amitti post victoriam dilata petitione non oportuit. sed quare non caverat de fideicommisso qui provocaverit, si caveret adversarius, ad eum possessionem esse transferendam rescripsit, cum alia sit edicti condicio? non enim exigirio uice mutua cautum, sed uicaria custodi
Abbreviated transcription (Latin):
quia nec solet fiscus
lit. siqurõ ip̃o uite minuantur portiohe¬
reditatis secutior. eit̃ hr̃s. Neq enim ex
maiore parte exstipulatu tenetur legata¬
riis quã exqua hr̃s est. Siuero nomen ꝙ¬
dem heredis apud eos inintegrum ma
norari quia ip̃o pea parte legata debent.
ꝓ qua heredes sint. S enim equillimũ ẽ
non maiorem partem legatariis solũe.
quã ciuius hãt emolumentum. hocaũt
euenit cum hereditas paliqua parte ex
trebelliano restitiutur. namprara exho¬
nerandi sunt heredes eius partis nomi¬
ne cuius emolumentum sibi ablatũ est¬
¶ Siei quiin alt̾uis potestate erit certo
die legatum suĩt. cauebitur eiqͥ ht̃ eum
inpotestate. non p̃cise. s cum sub condici¬
ne sicum eius legati dies cedit. n inpo¬
testate sit. Cet̾um si sui uiris inueniatur.
iniquum &. uilum est pati cautum eẽ.
cum alii legatum debeatur. ꝙ̃ ꝙ̃ ⁊ sine
hac adiectione caueret᷑. ueruntam̃ ex¬
ceptione patrem uel dñm sũmoueremꝰ

Expanded text:
quia nec solet fiscus sit, si quidem ipso iure minuatur portio hereditatis, securior erit heres: neque enim ex maiore parte ex ‹s›tipulatu tenetur legatariis, quam ex qua heres est: si uero nomen quidem heredis apud eos integrum manidentur onerari, quia ipso iure pro ea parte legata debent, pro qua heredes sint. sed enim aequissimum est non maiorem partem legatariis soluere, quam cuius habent emolumentum. hoc autem euenit, cum hereditas pro aliqua parte ex Trebelliano restituitur: nam pro rata exonerandi sunt heredes eius partis nomine, cuius emolumentum sibi ablatum est.Si ei, qui in alterius potestate erit, incerta die legatum fuerit, cauebitur ei, qui habet eum in potestate, non praecise, sed sub condicione 's‹i›, cum eius legati dies cedit, in potestate sit'. ceterum si sui iuris inueniatur, iniquum esse uisum est patri cautum esse, cum alii legatum debeatur, quamquam etsi sine hac adiectione caueretur, uerum tamen exception‹e› patrem uel dominum submoueremus,
Abbreviated transcription (Latin):
s ambo ꝓuocationẽ exspectate. Ite̾ sieosdẽ tu¬
tores hañt multomag̃ quis inpeditã aliena¬
tionẽ dicet. ¶Sipupillus dedit pignõi. exꝓmis¬
sup̃toĩs. ñ nulla eĩt dubitatio. analienatio poᷤᷤ¬
sit inpediri. S dicendũ ẽ posse c̃ditorẽ. ius
suũ exequi tuciꝰ tm̃ fecĩt. sipͥus p̃torẽ adieĩt.¬
¶ Sipat̃. uel parens tutor sit alicu ex lib̾is. anp̃tor¬
ligaũint: uł cc̃ anualeat ꝙ actũẽ : ⁊ meafeit¬
opiio cũ: qui aliudfecit. quã qued ap̃tore de¬
cretũẽ. niħ egisse. Edgͦ sip̃tor ita decreũit:
uñde obligareue ꝑmitto. anpossit lib̾m arbi¬
ttiũ hab̾e quid faciat.⁊ mag̃ ẽut possit: dũ¬
modo sciantꝰ p̃torẽ ñ recte pꝰattib suis fũctũ.¬

Expanded text:
 ambo prouocationem exspectare. item si eosdem tutores habeant, multo magis quis impeditam alienationem dicet. Si pupillus dedit pignori ex permissu praetoris, nonnulla erit dubitatio, an alienatio possit impediri. sed dicendum est posse creditorem ius suum exsequi: tutius tamen fecerit, si prius pSi pater uel parens tutor sit alicui ex liberis, an praetorligauerint uel contra, an ualeat quod actum liud fecit, quam quod a praetore decretum est, nihil egisse.Quid ergo si praetor ita decreuerit 'uendere obligareue permitto', an possit liberum arbitrium habere, qui faciat? et magis est ut possit, dummodo sciamus praetorem non recte partibus suis functu
Abbreviated transcription (Latin):
latũ fortis dicetur sine p̃toĩs anctoit̾ate. poᷤ¬
se eũ redłe. Idq ⁊ si uire heditaĩo alũ succes¬
serit. quierat oliligat᷑. eadꝙ racione ⁊ si pa¬
rens fundũ uñclidit. ł quis alius cuipupilł
successit. pot̃ dici pupillũ cẽta uñditioĩs mẽ¬
sulto p̃tore posse ꝑficẽ. fundũ aut̃ legatũ
repudiare pupillus sinp̃toĩs auctot̾tate. nõ
põt̃ cẽ enĩ. ⁊ hanc abenationẽ: cũ res sit pup¬
illi nemo dubitat.Nonpassim turoĩb subob¬
tentu eris. aliem ꝑmitti. oebuit uñdicia Nã
ꝙ nẽe iã eis distractioĩs tributã ⁊iõp̃toĩ¬
arbitriũ huiꝰ rei senatus dedit. Cinꝰ officio
in pͥmis hoc conuenit excutẽ. analiunde
possit pectunia ad extenuandũ es alienũ ex¬
pediri. Querere gͥ debet. anpeccuniã pu¬

Expanded text:
te posse eum reddere. idemque et si iure hereditario alii successerit, qui erat obligatus.Eadem ratione et si parens fundum uendidit uel quis alius, cui pupillus successerit, potest dici pupillum cetera uenditionis inconsulto praetore ‹po›sse perficere.Fundum autem legatum repudiare pupillus sine praetoris auctoritate non potest: esse enim et hanc alienationem, cum res sit pupilli, nemo dubitat.Non passim tutoribus sub optentu aeris alieni permitti debuit uenditio: namque non esse uiam eis distractionis tributaarbitrium huius rei senatus dedit, cuius officio in primis hoc conuenit excutere, an aliunde possit pecunia ad extenuandum aes alienum expediri. quaerere ergo debet, an pecuniam pu
Abbreviated transcription (Latin):
tueĩ deb⁊ ñ solũ patͥ moniũ s ⁊ corpꝰ hacaliis
fiuõsi.scurator dem̃ti dat᷑ dccreto intet¬
inc̃posito utisatis daret. ñ cauit. ⁊tm̃ quasdã
tes debons eiꝰ legitimo mͦ alienauit. si ħ edes
derñtis casdẽ. tes usdicent. quas curator ali¬
enauit⁊ exceptio opponetetur sincurator und¬
rator.: c̃oitores fiuosi dimisit: ttiplicatiodoli
tuto᷑r possessores p̃stabit ¶cũdem̃tis curatorẽ
ꝗ satis ñdedat ⁊ res male̾ ã humstraret. ꝓcon¬
sul temouĩt abonis. aliũ ꝙ locoeiꝰ substituĩt cu

Expanded text:
tueri debet non solum patrimonium, sed et corpus ac salus furiosi.Curator dementi datus decreto interposito, uti satisdaret, non cauit et tamen quasdam res de bonis eius legitimo modo alienauit. si heredes dementis easdem res uindicent, quas curator alienauit, et exceptio opponetur 'si non curator uendrator creditores furiosi dimisit, triplicatio doli tutos possessores praestabit.Cum dementis curatorem, quia satis non dederat et res male administraret, proconsul
Abbreviated transcription (Latin):
ligare animdẽ ꝑmittat. ¶di obligam̾̃t rẽ tinor
siñ decteto quãius obligõ ñualeat. c̃ tm̃ex ceptiõi
doli locus s. tẽ cũtutor acceptã mutuã peceu¬
mã ei solũit. quisub pignore ẽditor etat. Itẽ
indendũe. ant obligate eirẽ possit. ⁊ dicendũ ẽ
sieandẽ sortẽ acceꝑit. Neegtaiõib isius ua¬

Expanded text:
re permittat.Si obligauit rem tutor sine decreto, quamuis obligatio non ualeat, est tamen exceptioni doli locus, sed tunc, cum tutor acceptam mutuam pecuniam ei soluerit, qui sub pignore erat creditor.Item uidendum est, an et obligare ei rem possit: et dicendum est, si eandem sortem acce
Abbreviated transcription (Latin):
int̾dictũ ẽ. nicħ tranfferre pose ad aliquem
quia inbonis ñlñt. cũ eis deimnutio sit int̃¬
dicta. ¶ Curator fuĩosi rẽ quȩd̾suã quaui en¬
tiosi itadẽ porep̃t. ⁊ om̃ũ trans fette. Rẽ uͭ fuios
si quasi suã ttadat: dicendũe ut ñtransferant
dñiuũ. quianfũosi negociũ gereas tradidit

Expanded text:
interdictum est, nihil transferre posse ad aliquem, quia in bonis non habeant, cum eis deminutio sit interdicta.Curator furiosi rem quidem suam quasi furiosi tradere poterit et dominium transferre: rem uero furiosi si quasi suam tradat, dicendum, ut non transferat dominium, quia non furiosi negotium gerens tradidit
Abbreviated transcription (Latin):
posse distrabe res pupilloꝵ. uel asholescentiũ
mulla dubitatio ẽ. S. sicurator sit fiũosi uł cuĩ
altius n adholescentis. iudñoũẽ utrũ uite. ue¬
ti ualebit. unditio. anhanc oracionẽ ad mitte¬
mus.⁊ puto qinad epupilł pͥrceps loquitur. ⁊
uisset cap̃dia uenundãi q̃tutor pupillo subiec¬
to noĩe alt̃i emptoĩs. ipẽ sibi cõꝑabat. tm̃ siłrau

Expanded text:
posse distrahere res pupillorum uel adulescentium nulla dubitatio est.Sed si curator sit furiosi uel cuius alterius non adulescentis, uidendum est, utrum iure ueteri ualebit uenditio an hanc orationem admittemus. et puto, quia de pupillis princeps loquitur et uisset ea praedia uenumdari, quae tutor pupilli, subiecto nomine alterius emptoris, ipse sibi comparabat,
Abbreviated transcription (Latin):
dacio curatoĩs ap̃p̃torẽ. ut rescͥpto duumatci c̃tiuet᷑¬
hisconsequensẽ: ut: siꝓdigo cuiatorẽ dcoĩt pat̃ uolun¬
tatẽ eiꝰ sequidebeat. p̃tor eũq dare curatorẽ: s uirã
oĩnõ ainta sifutuꝵ eẽt. ut nisi pat̾. aliquid testatĩto
hat iste ꝓdig̾ potuĩt tm̃pat̃. ⁊ alias ꝓuide: nepo¬
tio: iius. Si eos uississet eẽ hẽdes uelexhẽdasset
filiũ. eiq ꝙ sufficẽt. alim̃toꝵ nõĩe. ab eis c̃tũ legas
aditacausa necessitateq uidicisui aut siñhabuit
inpotestate uepete. Enĩ emancipatoiã filio nati
fuissent. sub c̃ditione cos heo es instituẽ. ũemanci¬
parentur apatre ꝓdigo. S quidsinec ad ħ ẽ seusur
ec̃t ꝓdigus s ꝑ omĩa iudiciũ testatois sequendũ ẽ

Expanded text:
ut rescripto diui Marci continetur.His consequens est, ut et si prodigo curatorem dederit pater, uoluntatem eius sequi debeat praetor eumque dare curatorem. sed utrum omnimodo, an ita, si futurum esset, ut, nisi pater aliquid testamento habeat iste prodigus?Potuit tamen pater et alias prouidere nepotibus suis, si eos iussisset heredes esse et exheredasset filium eique quod sufficeret alimentorum nomine ab eis certum legasset addita causa necessitateque iudicii sui: aut si non habuit in potestate nepotes, quoniam emancipato iam filio nati fuissent, sub condicione eos heredes instituere, ut emanciparentur a patre prodigo.Sed quid si nec ad hoc consensurus esset prodigus? sed per omnia iudicium testatoris sequendum est,
Abbreviated transcription (Latin):
alienũ uñdt̃. sitm̃ mpetrauãt. pupillus uel
pat̃ eĩ. ut inre dnĩ possidcant. consequens̃ eit̃¬
dicẽ ñ posse distrahi: quasi p̃ diũ pupillare. id̾ꝙ
⁊ sifuit excausa dãpni infecti iuissus poiside:¬
¶ Sifundus legatus. ꝑfioĩcõ missũ fuit relict̾ seio
apupillo hẽde instituto antutores testituere
huncfundũ possint. sine auctoĩtate p̃toĩs. S
putẽ si quidẽ tẽ suã legauit: cessare orationẽ
sinuõdere pupilli. dicendũ locũ eẽ. oracioĩ. nec
incomsulto p̃tote posse alienare. ¶Sipupillus
stigulanti spopondit. ansolũe possit: siñ p̃toĩs
aueroitate.  mag̃ ẽ nepossit. alioqui in uñta
erit. alienanditacio. S sipat̃ stipulanti fun

Expanded text:
alienum uendunt. si tamen impetrauerat pupillus uel alienum uendunt. si tamen impetrauerat pupillus uel pater eius, ut iure dominii possideant, consequens edicere non posse distrahi quasi praedium pupillare. idemque et si fuerit ex causa damni infecti iussus possidere.Si fundus legatus uel per fideicommissum fuerit relictus Seio a pupillo herede instituto, an tutores restituere hunc fundum poputem, si quidem rem suam legavit, cessare orationem, sin vero de re pupilli, dicendum erit locum esse orationi nec inconsulto praetore posse alienare. Si pupillus stipulanti spoponderit, an solvere possit sine praetoris auctoritate? et magis est, ne possit: alioquin inventa er
Abbreviated transcription (Latin):
a mutat̾. situtot causã p̃buĩt huiꝰ rei ⁊ mani¬
festũẽ testauraĩ dełie. s sipͥetatẽ hat̃ pupillus
ñpot̃ usũ fructũ. uelusum alienare. Quã ius ora¬
tio nicħ densufructu. loquatur. Si milimõ dici
põt. nec ẜututẽ inponi posse fundo pupilli. ł
ad hulescenti. nec ẜuitutẽ reranti. ꝙ ze infũ¬
do dotali placuit. NSilapidiemas ł qͥ alia me¬
talla pupillus habuit. stipterie. ł ciũ alt̾iꝰ matĩȩ
ł sicreti fodanas. argenti fodinas. ł quid aliud
huic simile
licet posside
otationis in pedĩ abienationẽ. s ⁊ sisalinas
hat̃ pupillus: ioẽ eit̃ dicendũ s dipupillus ali¬
enũ fundũ bonafide emptũ possideat: di¬
cendũ puto: nec hunc alienare tutores posse.
Et enĩ qui quas pupillaĩs uõ distractꝰ ẽ. uñditio¬
nõ ualet. ¶Sifundus pupillo pignoratus fit.
anuñde tutores.⁊ hunc erã quasi debitoĩs ħ ẽ

Expanded text:
amittatur, si tutor causam praebuerit huius rei? et maniamittatur, si tutor causam praebuerit huius rei? et manifestum esnon potest usum fructum uel usum alienare, quamuis oratio nihil de usu fructu loquatur. simili modo dici potest nec seruitutem imponi posse fundo pupilli uel adulescentis nec seruitutem remitti, quod et in fundo dotali placuit.Si lapidicinas uel quae alia metalla pupillus habuit stypteriae uel cuius alterius materiae, vel si cretifodinas argentifodinas vel quid aliud huic simile,licet possideorationis impediri alienationem.Sed et si salinas habeat pupillus, idem erit dicendum.Si pupillus alienum fundum bona fide emptum possideat, dicendum puto ne hunc alienare tutores posse: ea enim, quae quasi pupillaris uero distractus est, uenditio ualet.Si fundus pupillo pigneratus sit, an uendere tutores? hunc enim quasi debitoris, hoc est
Abbreviated transcription (Latin):
pot̃. s ⁊mpossessionẽ mitti reꝵ pupillatium.
ap̃tote quis põt. ⁊ ius pignõis contͣhitur suĩ le¬
gatoꝵ ẜuandoe causa. siue dãpni infecti ut ꝓ¬
cedat iub̾i ⁊ possidr̃ potĩt. hce etũ obligationes
siue alienationes locũ hñt. quia ñextutõis uł
curatoĩs uoluntate idfit. s ex magistratuũ auc¬
toitate. ¶Itẽ queĩ pot̾. sifund̾ atutore petit̾ sit
pupillaĩs. nec restituatur. anlitis estimatio ab¬
lata alienationẽ pariat. ⁊ mag̃ ẽ utpariat. ħ
cnĩ alienatio nõsponte tutoꝵ fit. Idẽqi eit dicen¬
dũ. ⁊ sifundus petit̾sit. quipupilli fuit.⁊ ceͣ pu¬
pillũ ꝓnunciatũ. tutorẽq testituer᷑. Nã ⁊ hͥ
ualebit alieuatio ꝓpt̃ re uidicate auctõĩtatẽ.
Siuis hat pupillus iudeamꝰ andisttabi ħ atutoĩb.
possit ⁊ mag̃ẽ ñposse. quãius ius p̃du pottꝰ
sit. ¶ necusus fruetꝰ alienauĩ pot̃ pupilli sisol
fuit̃ usus fructꝰ pupilli. angͦ hic nec ñutendo.

Expanded text:
sessionem mitti rerum pupillarium a praetore quis potest et ius pignoris contrahitur, siue legatorum seruandorum causa siue damni infecti, ut procedat, iuberi etiam possideri poterit: hae enim obligationes siue alienationes locum habent, quia non ex tutoris uel curatoris uoluntate id fit, sed ex magistratuum auctoritate.Item quaeri potest, si fundus a tutore petitus sit pupillaris nec restituatur, an litis aestimatio oblata alienationem pariat, et magis est, ut pariat: haec enim alienatio non sponte tutorum fit.Idemque erit dicendum et si fundus petitus sit, qui pupilli fuit, et contra pupillum pronuntiatum tutoresque restituerunt: nam et hic ualebit alienatio propter rei iudicatae auctoritatem.habeat pupillus, videamus, an distrahi hoc a tutoribus possit. et magis est non posse, quamvis ius praedii potius sit. Nec usus fructus alienari potest, etsi solus fuit usus fructus pupilli. an ergo hic nec non utendo
Abbreviated transcription (Latin):
uałc simõ tutela rome agebat᷑.⁊ hi tutores
eã quoq ãministrationẽ subierant. necm̃ ti¬
tulo tenus. tutoreᷤ here alieno allegato pecc̃a
abutant᷑. quã nuituã acceꝑunt. oportebit p̃¬
torẽ curare. utpeccunia accepta c̃ditoĩb soluatur
⁊ deħ dec̃nere. dareiuatorẽ: quiei tenunciet pec
cuniã istã ad hoc conũsã ꝓpt̃ quoddesid̾ata ẽ alie¬
natioł obligatio. ¶Sies alienũ ñ int̃uenat. tutoẽs I.¬
bitriũdatũ ẽ. distrahendires pupillares sed ita

Expanded text:
tela Romae agebatur et hi tutores eam quoque administrationem subierant.Ne tamen titulo tenus tutores aere alieno allegato pecunia abutantur quam mutuam acceperunt, oportebit praetorem curare, ut pecunia accepta creditoribus soluatur et de hoc decernere dareque uiatorem, qui ei renuconversam, propter quod desiderata est alienatio vel obligatio. Si aes alienum non interveniat, tutores bitrium datu
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃ ł .ii.R. pꝑ upillus contͣ tutores eoꝵꝙ
fide iussores. iudicẽ accepit iudice de functo
pusq ad cũ iretut: contra solor fide uisso c̃s
alt̃ iudex datusẽ. officio cognoscentis conue¬
niet. Situtores soluñdo sint. ⁊ ã ministͣtio¬
ñ dispar: sedcoĩs fuit portionũ iuriliũ ãmit¬
fore pupillo caũant. tutorẽ adhulescens
ut añ conueniret pecierant. atq iõ stipu¬
lanti ꝓmiserunt se recddituros. ꝙ ab eo ẜ¬
uaĩ nõpotusset. placuit int̾eos ꝗ soluñdo
eẽnt. acnior actione re sidui diuuidi ꝙ onꝰ
fide iussoꝵ suspectu iuidet᷑. Nã simandato
plũiũ peccimia creclatur. equediuditur
actio. Si enĩ quodẽ datũ ꝓ alio soluit᷑. cur
spẽs actionis equitatẽ diuisionis excludit᷑.¬

Expanded text:
ponsorum.Pupillus contra tutores eorumque fideiussores iudicem accepit: iudice defuncto, priusquam ad eum iretur, contra solos fideiussores alter iudex datus est. officio cognoscentis conueniet, si tutores soluendo sint et administratio non dispar, sed communis fuit, portionum uirilium admitfore pupillo caverant, tutorem adulescens ut ante conveniret petierant atque ideo stipulanti promiserunt se reddituros quod ab eo servari non potuisset: placuit inter eos, qui solvendo essent, actionem residui dfideiussorum susceptum uideretur: nam et si mandato plurium pecunia credatur, aeque diuiditur actio: si enim quod datum pro alio soluitur, cur species actionis aequitatem diuisionis excludit
Abbreviated transcription (Latin):
solundũ esalienũ. aut si distrahendũ arbitrabr̃
neꝓpt̃ modicũes alienũ possessio magna di¬
strahatur. S sisit abiapossessio minor. uł min̾ꝰ
utilior. pupillo mag̃ eã iub̾e distrahi: quã
maiorẽ ⁊ utiliorẽ. In pͥmisgͥ quociens desicdat᷑
abeo ut ꝑmittat distrahi ꝑ quirere debet. eũ
quise instruat. defortums pupilli. nec nimi¬
um tutoib ł curatoĩb ctede quiñ nũquã
lueri sui causa grã asseũate p̃toĩsolent. ne¬

Expanded text:
t distrahendum arbitrabitur, ne propter modicum aes alienum magna possessio distrahatur, sed si sit alia possessio minor uel minus utilior pupillo, magis eam iubere distrahi quam maiorem et utiliorem.In primis igitur quotiens desideratur ab eo, ut remittat distrahi, requirere debet eum, qui se instruat de fortunis pupilli, nec nimium tutoribus uel curatoribus credere, qui nonnumquam lucri sui gratia adseuerare praetori solent ne
Abbreviated transcription (Latin):
se aliunde ex solui: quã exp̃dioꝵ distractio¬
ne. tẽꝑmatet distrahi: simõ urgueat ẽdi¬
tor aut isuraꝵ modꝰ patendũ: er alieno
suadeat. Idẽ p̃torexstimare. debebit urrũ
uñdẽ potus. a nobligare ꝑmittat ¶ nec ñ
illud iugilant̃ obẜuare. nepłus accipiant᷑

Expanded text:
se aliunde exsolui quam ex praediorum distractione, tunc permittet distrahi, si modo urgueat creditor aut usurarum modus parendum aeri alieno suadeat.Idem praetor aestimare debebit, utrum uendere potius an obligare permittat nec non illud uigilanter obseruare
Abbreviated transcription (Latin):
cultatib tutoꝵ uoluit ut ip̃daret. uid̾amꝰ an⁊
quatenus teneatur ⁊ exrat. diuimarei rescͥptũ
qͦ uoluit eos quip̃sidi renunciant nõꝑiñ te¬
neri. atq supĩ declissent. s si deceꝑunt gr̃a
forte. autpeccunia falsa reraincianteᷤ. Plane si
dit tutores. anex emplo eor quip̃torẽ instruũt
debeant magistrat᷑ terũ: queritur utiq enĩ ĩ¬
t̃ẽ. utrũ ipi magistrat᷑. noĩt clectadedĩt p̃sidi
anea q̃ ab alio p̃ses accepit in quiscieñt rint.⁊
puto uttoq casu. sic tenĩ quasidolo. uellata cul¬
ꝑa u̾satis ñtantũ pupilli s ⁊ succesiõres eoꝵ. sub¬
sidaria possunt agẽ. ¶ Sicuratotes fuerunt. nu¬
ñ idonei dati. dicendũ ẽ tenĩ. magistrat᷑ op̃t̾e.
dit. S ⁊ siadeos remisiñt. ut ipi dent. uelpt̾ da¬
tionẽ utexigeũt satis dacionẽ. ꝑiculũ ad eos ꝑ¬

Expanded text:
cultatibus tutorum uoluit, ut ipse daret, uideamus, an et quatenus teneantur. et extat diui Marci rescriptum, quo uoluit eos, qui praesidi renuntiant, non perinde teneri atque si ipsi dedissent, sed si deceperunt, gratia forte aut pecunia falsa renuntiantes. plane si tructus dederit tutores: an exemplo eorum qui praetorem instruunt debeant magistratus teneri, quaeritur: utique enim interest, utrum ipsi magistratus nomina electa dederint praesidi an ea, quae ab alio praeses accepit, inquisierint. et puto utroque casu sic teneri, quasi dolo uel lata culpa uersati sunt.Non tantum pupilli, sed etiam successores eorum subsidiaria agere possunt.Si curatores fuerunt minus idonei dati, dicendum est teneri magistratus oportere, derit. sed et si ad eos remiserit, ut ipsi dent uel post dationem ut exigerent satisdationem,
Abbreviated transcription (Latin):
P tẽa parres conscpͥti int̾̃dictã tutoib ⁊ turatoĩb
nep̃dia rusticał suburbana distrahant n̾ut idfiẽt
parentes testam̃to ł codicillis cau̾int. Quod si forte
es alienũ tantũ eĩt. utexreb cet̾is ñ possit exsoliu
tẽ p̃tor urbanus uir. cłaissimus ad eatur. quiꝓsua
religione exstimet q̃ possunt alienaĩ obligaiue de¬
beant. manente pupillo actione. ISipostea potu¬
iusionẽ ꝓuocet. aut sicoitor quipignoĩ. agrũ aparẽ¬
te pupilli acceꝑit usexsequet᷑. nicħ nouandũ censeo.¬
¶ Si defunctus dũuiuet resuenales habuit. testam̃
dorm̃ ñ cau̾it. ut onstrabẽntur. abstinendũ erit
uñditioni. Nõ enĩ utiq qui ip̃ uoliũt undẽ idem
tauñditoi. ñ puto pignus uałe. Nã uͥ dñiũ qͥs miẽ.¬

Expanded text:
'Praeterea, patres conscripti, interdicam tutoribus et curatoribus, ne praedia rustica uel suburbana distrahant, nisi ut id fieret, parentes testamento uel codicillis cauerint. quod si forte aes alienum tantum erit, ut ex rebus ceteris non possit exsolui, tunc praetor urbanus uir clarissimus adeatur, qui pro sua religione aestimet, quae possunt alienari obligariue debeant, manente pupillo actione, si postea potuiuisionem prouocet, aut si creditor, qui pignori agrum a parente pupilli acceperit, ius exsequetur, nihil nouandum censeo'.Si defunctus dum uiueret res uenales habuerit, testamento tamen non cauerit, uti distraherentur, abstinendum erit uendition‹e›: non enim utique qui ipse uoluerit uendere, idem ta uenditori, non puto pignus ualere: nam ubi domi
Abbreviated transcription (Latin):
agipot. sufficit. ꝓbatio aũt ñ pupillo incũbit.
utdoceat fide unsores soluñdo nfuisse. cũ acciꝑent᷑
S magistratib ut doceant eos soluñdos fuisse. spri¬
fidĩ iussorẽ tẽ saluã fore. aut sinemoẽ sistipulet᷑
ẜuus publicus stipulã. debet tẽ saluã fore. pupil¬
loaut ẽte ipe magistrat plane. ubi ẜuus publieꝰ

Expanded text:
agi potest, sufficit. Probatio autem non pupillo incumbit, ut doceat fideiussores soluendo non fuisse cum acciperentur, sed magistratibus, ut doceant eos soluendo fuisse. Prifideiussoribus eorum rem saluam fore: aut, si nemo est qui stipuletor, seruus publicus stipulari debet rem saluam fore pupillo, aut certe ipse magistratus.Plane u
Abbreviated transcription (Latin):
iussoĩs adracionẽ eandẽ usuroꝵ reuocandos
eẽ constat. adꝗ̃⁊ tutor reuocatꝰ
diciũ. ⁊ extat seruii sentencia existimantis si
post mortẽ tutois hẽs eiꝰ.⁊ negocia pupil¬
ligerere ꝑseũauit. aut mareã tutoĩs pupilli
peccuiã inuenĩt. ⁊ consũpsit ueleã pecenĩã

Expanded text:
iussoris ad rationem eandem usurarum reuocandos esse constat, ad quam et tutor reuocaturudicium. et exstat Seruii sententia existimantis, si post mortem tutoris heres eius negotia pupilli gerere perseuerauerit aut in arca tutoris pupilli pecuniam inu
Abbreviated transcription (Latin):
li relictas indiuisione q̃ nouissima apa
sisse uid̃i: s his tm̃reb quas refor masset.
Cũ ptꝰ aꝑtas tabulas testam̃ti. p̾silianꝰ ui¬
xĩt. decuiꝰ legato. porcioneq hẽditatis.
mat̃ epła itaue caueãt: qm̃ cognoui p̾sil¬

Expanded text:
li relicta sunt in diuisione, quae nouissima a patsisse uideri, sed his tantum rebus quas reformasset. Cum post apertas tabulas testamenti Priscillianus uixerit, de cuius legato portioneque hereditatis mater ep
Abbreviated transcription (Latin):
mandasset: seia pt̾ institutã accusatio¬
nẽ codicillos fec̃: nec ademit ticio pͥui¬
gno legatũ⁊ añfinẽ accusationis deceᷤ¬
sit. acta cauia ꝓnunciatũ ẽ patrẽ ticri:
seie scełe ñ int̃ceptũ. q̃rocũ codicilł lega¬
tũ ꝙ testam̃to ticiodedat ñ ademit an
p̃poneñt᷑. ñ deb̾i. ¶ filre ꝗͣ inpotestate
habebat: intcet̾a legauit pecculiũ. Id̾ pꝰ
exeg̃. ⁊ insuã racionẽ conũtit. q̃ roan
filia eo noĩe cũ hẽdib patris agẽ posit.

Expanded text:
m: Seia post institutam accusationem codicillos confecit nec ademit Titio privigno legatum et ante finem accusationis decessit: acta causa pronuntiatum est patrem Titii scelere Seiae non interceptum. quaero, cum codicillis legatum, quod testamento Tiproponerentur non deberi. Filiae, quam in potestate habebat, inter cetera legauit peculium: idem posexegit et in suam rationem conuertit: quaero, an filia eo nomine cum heredibus patris agere possit.
Abbreviated transcription (Latin):
tio: necuiciatur legatũ. sicuti qui pͥecatẽ fuit¬
di legat: it̃ admĩdolegatũ ñ minuit. ¶Sidu an¬
ob ticũs seꝑatĩ legauĩt. ⁊ uni ademĩt. nec
appareat cui ademptũsit utͥq legatũ debet᷑:

Expanded text:
tio ne‹c› uitiatur legatum: sicuti qui proprietatem funtio ne‹c› uitiatur legatum: sicuti qui proprietatem fundi legat, iter adimendo legatum non minuit. Si obus Titiis separatim legauerit et uni ademerit nec appareat, cui ademptum sit, utrique legatum deb