comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tus est Hoc laudans pompeius idem uirauit. nec uero ex reliquis fuit quis¬
ꝗͣ qui iurare dubitaret. Hȩc cum facta sunt in consilio magna spe & leti¬
tia omnium discessum est & iam animo uictoriam ꝑcipiebunt quod de re
tanta & a tam perito imperatore nihil frustra confirmari uidebatur. Cęsar
cum pompeis castris appropinquasset ad hunc modum aciem eius instructã
animaduertit. Erant in sinstro cornu legiones duę traditę a Cęsare ini¬
tio dissensionis ex .S.c. quarum una prima altera tertia appellabatur. In
eo loco ip̃e erat pompeius mediam aciem Scipio cum legionibus tenebat¬
siriacis. Cilicensis legio coniuncta cum cohortibus hispanis quas traductas
ab eranio docuimus in dextro cornu erant collocate. Hasfirmissimas se
habere pompeius existimabat reliquas interaciem mediam cornuaq intẽ¬
iecerat numeroq cohortes . ex. expleuerat. Hȩc erant milia . xlu. euo¬

Expanded text:
tus est. hoc laudans Pompeius idem iuravit; nec vero ex reliquis fuit quistus est. hoc laudans Pompeius idem iuravit; nec vero ex reliquis fuit quisquam qui iurare dubitaret. haec cum facta sunt in consilio, magna spe et laetitia omnium discessum est; ac iam animo victoriam praecipiebant, quod de re tanta et a tam perito imperatore nihil frustra confirmari videbatur. Caesar cum Pompei castris adpropinquasset, ad hunc modum aciem eius instructam animum advertit. erant in sinistro cornu legiones duae traditae a Caesare initio dissensionis ex senatus consulto; quarum una prima, altera tertia appellabatur. in eo loco ipse erat Pompeius. mediam aciem Scipio cum legionibus Syriacis tenebat. Ciliciensis legio coniuncta cum cohortibus Hispanis, quas traductas ab Afranio docuimus, in dextro cornu erant collocatae. has firmissimas se habere Pompeius existimabat. reliquas inter aciem mediam cornuaque interiecerat numeroque cohortes cx expleverat. haec erant milia xlv, evo
Abbreviated transcription (Latin):
cȩsaris copias despiceret pompei consilium summis laudibus aefferret. Noli
inquit existimare pompei hunc esse exercitum qui galliam germaniãq
deuicerit. omnibus interfui prȩlis: neq temereĩcognitum rem ꝓnuntiõ.
per exigua pars illius exercitus superest. magna pars deperiit quod acci¬
dere tor prelis fuit necesse. eliltos autimpmi pestilenta ⁊̃ yͥtalia cõlipse
multi domum discesserunt. multi sunt relicdti in continenti. An non audi¬
stis ex his toqui qui ꝑ causam ualitudinis remanserunt cohortes esse brun¬
dusi factas. Heę copiȩ quas uidetis ex delectu horum annoꝵ inciteriori
gallia sunt refectȩ. & pleriq sunt ex coloniis transsudinis. Aitamen quod
fuit roboris duobus prelus hrachinis interiit. Hęc cum dixisset: iurauit se
nisi uictorem in castra non reuersurum. reliquosq ut idem facerent horta¬

Expanded text:
Caesaris copias despiceret, Pompei consilium summis laudibus efferret, noli, Caesaris copias despiceret, Pompei consilium summis laudibus efferret, noli, inquit existimare, Pompei, hunc esse exercitum, qui Galliam Germaniamque devicerit. omnibus interfui proeliis neque temere incognitam rem pronuntio. perexigua pars illius exercitus superest; magna pars deperiit, quod accidere tot proeliis fuit necesse, multos autumni pestilentia in Italia consumpsit, multi domum discesserunt, multi sunt relicti in continenti. an non exaudistis ex iis qui per causam valetudinis remanserunt, cohortes esse Brundisii factas? hae copiae quas videtis, ex dilectibus horum annorum in citeriore Gallia sunt refectae, et plerique sunt ex coloniis Transpadanis. ac tamen, quod fuit roboris, duobus proeliis Dyrrachinis interiit. haec cum dixisset, iuravit se nisi victorem in castra non reversurum, reliquosque ut idem facerent horta
Abbreviated transcription (Latin):
statuerat prelio decertare. Namq etiam in consilio superioribus diebus
dixerat priusꝗ concurrerent aciesfore uti exercitus cesaris pelleretur. Id
cum essent pleriq admirati. Scio me inquit pene incredibilem rem polli¬
ceri. sed rationem consilii mei accipite quo firmiore animo in prelium
prodeatis ꝑsuasi equitibus nostris id quoq mibi esse facturos confirmauert̃.
ut cũ iuif propius sit accessum dextrum cęsaris cornu a latere aperto ag¬
grederentur. ut circũuenta a tergo acie prius exturbatum exercitum
pellerent. ꝗͣa nobis telum ĩ hostem iaceretur. Ita sine periculo legionum
& pęne sine uulnere bellum conficiemus. Idautem difficile non est cum
tantum equitatu ualeamus. Simul denuntiauit ut essent animo parati in
prelium & quoniam fieret dimi candi potestas ut sepe cogitauissent: neusa¬
manuq reliquoꝵ opinionem falerent. Hunc labienus excipit ut cum

Expanded text:
statuerat proelio decertare. namque etiam in consilio superioribus diebus statuerat proelio decertare. namque etiam in consilio superioribus diebus dixerat, priusquam concurrerent acies, fore uti exercitus Caesaris pelleretur. id cum essent plerique admirati, scio me, inquit paene incredibilem rem polliceri; sed rationem consilii mei accipite, quo firmiore animo in proelium prodeatis. persuasi equitibus nostris, idque mihi facturos confirmaverunt, ut cum propius sit accessum, dextrum Caesaris cornu ab latere aperto adgrederentur et circumventa a tergo acie prius perturbatum exercitum pellerent, quam a nobis telum in hostem iaceretur. ita sine periculo legionum et paene sine vulnere bellum conficiemus. id autem difficile non est, cum tantum equitatu valeamus. simul denuntiavit, ut essent animo parati in posterum, et quoniam fieret dimicandi potestas, ut saepe rogitavissent, ne suam neu reliquorum opinionem fallerent. Hunc Labienus excepit, ut, cum
Abbreviated transcription (Latin):
stra ex co loco moueret semperq esset in itineribus hoc sperans ut mouen¬
dis castris pluribusq ad eundis locis commodiore consilio passim frumen¬
taria reutereturꝰ simulq in itinere ut aliquam occasionem dimicandi
nancisceretur. & in solitum ad laborem pompeis exercitum quotidianis
itineribus defatigaret. his constitutis rebus signo iam profechionis dato ta¬
bernaculisq detensis animaduersum est pauloante extra quotidianam
consuetudinem longius a uallo esse aciem pompeis progressam ut non im¬
quo loco dimicari posse uideretur: Tunc cęsar ad suos cum iam esset agm̃
in portis. differendum est inquit iter in presentia nobis & de prelio cogi¬
tandum: sicut semper depopostimus animo simus ad dimicandum parati.
non facile occasionem postea reperiemus. confestimq expeditas copias edui¬
cit. Pompeus quoq ut postea cognitum est suorum omnium hortatu

Expanded text:
stra ex eo loco moveret semperque esset in itineribus, haec spectans, ut movenstra ex eo loco moveret semperque esset in itineribus, haec spectans, ut movendis castris pluribusque adeundis locis commodiore re frumentaria uteretur, simulque in itinere ut aliquam occasionem dimicandi nancisceretur et insolitum ad laborem Pompei exercitum cotidianis itineribus defatigaret. his constitutis rebus, signo iam profectionis dato tabernaculisque detensis animum adversum est paulo ante extra cotidianam consuetudinem longius a vallo esse aciem Pompei progressam, ut non iniquo loco posse dimicari videretur. tum Caesar apud suos, cum iam esset agmen in portis, differendum est, inquit iter in praesentia nobis et de proelio cogitandum, sicut semper depoposcimus. animo simus ad dimicandum parati; non facile occasionem postea reperiemus. confestimque expeditas copias educit. Pompeius quoque, ut postea cognitum est, suorum omnium hortatu
Abbreviated transcription (Latin):
seruabat. ut quomam numero multis partibus esset inferior adolescen¬
tes atq expeditos ex antesignaris electos imlites ad ꝑnicitatem armis in¬
ter equites preliari iubet qui quotidiana consuetudine usum quoq eius
generis preuoꝵ ꝑciperent. Nlis erat rebus effectum ut equitum mille
etiam aꝑtioribus locis . Uii. pompeianoꝵ impetum cum adesset tempeis
substinere auderent. neq magnopere eorum multitudine terrerentur.
Namq etiam ꝑ eos dies prelium secundum equestrȩ fecit. atq unum allo¬
brogem ex duobus quos ꝑfugisse ad pompeium supra docuimus cum qui¬
busdam interficit. Pompeius quia castra in colle habebat adinfimas ra¬
dices montis aciem instruebat. semper ut uidebatur expectans si miquis
loris cesar se suibiceret cesar nulla ratione ad pugnam elici posse pompeiũ¬
existimans. hanc sibi cominodissimam belli rationem iudicauit uti ca¬

Expanded text:
servabat, ut quoniam numero multis partibus esset inferior, adulescenservabat, ut quoniam numero multis partibus esset inferior, adulescentes atque expeditos ex antesignanis electis milites ad pernicitatem armis inter equites proeliari iuberet, qui cotidiana consuetudine usum quoque eius generis proeliorum perciperent. his erat rebus effectum, ut equitum mille etiam apertioribus locis vii milium Pompeianorum inpetum, cum adesset usus, sustinere auderent, neque magnopere eorum multitudine terrerentur. namque etiam per eos dies proelium secundum equestre fecit atque unum Allobrogem ex duobus, quos perfugisse ad Pompeium supra docuimus, cum quibusdam interfecit. Pompeius, qui castra in colle habebat, ad infimas radices montis aciem instruebat, semper, ut videbatur, expectans, si iniquis locis Caesar se subiceret. Caesar nulla ratione ad pugnam elici posse Pompeiuexistimans hanc sibi commodissimam belli rationem iudicavit, uti ca
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗoperam ĩ remilitari prestitissent. Unam fore tabulam qui liberandos
omni periculo censerent. Alteram qui capitis damnarent. Tertiam qui
pecuniam mulctarent. Postremo omnes. aut de cohortibus suis aut de
premiis pecunię aut de ꝑsequendis mnimicitus agebant: nec quibus rato¬
nibus superare possent sed que madmedum uti uictoria deberent cogita¬
bunt. Re frumentaria preparita confirmatis ꝙ militibus & satis longo
spatio temporis a Dyrachinis preliis intermisso. quo satis ꝑspicuum
positi ac uoluntatis ad dimicandum haberet. Itaq exercitum e castris
eduxit aciemq instruxit. Primum suis locis pauloq a castris pompeii
longius continentibus uero diebus ut progrederetur a castris suis collibus¬
q pompeianis aciem subiceret quȩ res in dies confirmatiorem eiusexẽ¬
citum cofficrebat. Superius tamen institutum ĩ equitibus quod diximus

Expanded text:
operam in re militari praestitissent: unam fore tabellam, qui liberandos operam in re militari praestitissent: unam fore tabellam, qui liberandos omni periculo censerent, alteram, qui capitis damnarent, tertiam, qui pecunia multarent. postremo omnes aut de honoribus suis aut de praemiis pecuniae aut de persequendis inimicitiis agebant, neque, quibus rationibus superare possent, sed quemadmodum uti victoria deberent, cogitabant. Re frumentaria praeparata confirmatisque militibus et satis longo spatio temporis a Dyrrachinis proeliis intermisso, quo satis perspectupositi aut voluntatis ad dimicandum haberet. itaque exercitum ex castris eduxit aciemque instruxit, primum suis locis pauloque a castris Pompei longius, continentibus vero diebus, ut progrederetur a castris suis collibusque Pompeianis aciem subiceret. quae res in dies confirmatiorem eius exercitum efficiebat. superius tamen institutum in equitibus, quod demonstravimus,
Abbreviated transcription (Latin):
cũr eius necessarii fidem implorarent pompeii ut prestaret quod profici¬
scenti recepisset ne ꝑ eius auctoritatem deceptus uideretur. reliqui in la¬
bore pari ac ꝑiculo ne unus omnes antecederet recusarent. iam de sacẽ¬
docio cȩsaris Domitius Scipio. Spinter &. Q lentulus quotidianis contẽ¬
tionibus ad grauissimas uerhoꝵ contumelias palam descenderunt. cũ
lentulus etatis honorem ostentaret. Domitius urbanam gratiam dig¬
tatemq iactaret. Scipio affinitate pompei confideret. Postulauit etiã
La franium proditionis exercitus actius rufus apud pompeiuim quodge¬
stum ĩ hispania diceret. &. L. Domitius in consilio dixit placere sibr bello
confecto ternas tabellas sibi dari ad iudicandum his qui ordinis essẽt̃
senatorii belloq una cum ip̃is non interfuissent sententiasq de singulis
ferrent qui romȩ remansissent. quiq intra presidia pompeii fuisent ne

Expanded text:
cum eius necessarii fidem implorarent Pompei, praestaret, quod proficicum eius necessarii fidem implorarent Pompei, praestaret, quod proficiscenti recepisset, ne per eius auctoritatem deceptus videretur, reliqui, in labore pari ac periculo ne unus omnes antecederet, recusarent. Iam de sacerdotio Caesaris Domitius, Scipio Spintherque Lentulus cotidianis contentionibus ad gravissimas verborum contumelias palam descenderunt, cum Lentulus aetatis honorem ostentaret, Domitius urbanam gratiam dignitatemque iactaret, Scipio adfinitate Pompei confideret. postulavit etiam L. Afranium proditionis exercitus Acutius Rufus apud Pompeium, quod gestum in Hispania diceret. et L. Domitius in consilio dixit placere sibi bello confecto ternas tabellas dari ad iudicandum iis qui ordinis essent senatorii belloque una cum ipsis interfuissent, sententiasque de singulis ferrent, qui Romae remansissent quique intra praesidia Pompei fuissent neque
Abbreviated transcription (Latin):
mior uelint esse participes receptisq omnibus ĩ una castra legionibus
suum cum scipione honcrem partitur. classicumq apudeum cani. & al¬
terum iubet pretorium tendi. Auctis copis pempeii duobusq magnis exẽ¬
citibus iuncdis pristina omnium confirmatur opimo & spes uictorie an¬
getur adeo ut quicquid intercederet temporis id morari reditum ĩ ytaliã
uideretur: & si quando quid pompeius tardius aut consideratius faceret una¬
us esse negotium diei sed illum delectari imperio & consulares prȩtorios¬
q seruor habere numero dicerent. Iamq interse palam de pręmiis
ac sacerdotiis contendebant. in annosq consulatum diffimebant alii domos
bonaq eorum qui in castriserant cęsaris petebant. magnaq inter eos in
consilio fuit controuersia oportere ne lucii hircii quodis a pompeio ad
parthos missus esset proximis comitiis pretoriis absentis rationem haberi.

Expanded text:
miorum velint esse participes, receptisque omnibus in una castra legionibus miorum velint esse participes, receptisque omnibus in una castra legionibus suum cum Scipione honorem partitur classicumque apud eum cani et alterum illi iubet praetorium tendi. auctis copiis Pompei duobusque magnis exercitibus coniunctis pristina omnium confirmatur opinio et spes victoriae augetur, adeo ut, quidquid intercederet temporis, id morari reditum in Italiam videretur, et siquando quid Pompeius tardius aut consideratius faceret, unius esse negotium diei, sed illum delectari imperio et consulares praetoriosque servorum habere numero dicerent. iamque inter se palam de imperiis ac de sacerdotiis contendebant in annosque consulatum definiebant, alii domos bonaque eorum, ui in castris erant Caesaris, petebant; qmagnaque inter eos in consilio fuit controversia, oporteretne Lucili Hirri, quod is a Pompeio ad Parthos missus esset, proximis comitiis praetoriis absentis rationem haberi,
Abbreviated transcription (Latin):
cum nuntios expugnati oppidi famaq antecederet. metropolite. pri-¬
mum eodem usi consilio hisdem permoti rumoribus portas clauserunt
murosq armatis compleuerunt. Sed postea casu ciuitatis comprehensis
cognito ex captiuis quos cȩsar ad murum producendos curauerat por¬
tas aperuerunt. quibus diligentissime conseruatis cõlata fortuna me-¬
tropolitum cum casu gonfensum nulla thesalię fuit ciuitas preter la-¬
risseos qui magnis exertitibus Scipionis tenebantur. quȩ non cȩsari pa¬
reret atq imꝑata faceret. Ille segeris idoneum locum in agris nactus
quę prope iam matura erant ibi aduentum expectare pompeii ac
omnem belli rationem conferre inftituit. Pompeius post diebus paucis¬
ĩ thesaliam ꝑuenit confionatusq apud cunctum exercitum suis agit gra¬
cias. cohortatur scipionis milites ut parta iam uictoria prędę ac prę¬

Expanded text:
ut nuntios expugnati oppidi famamque antecederet. Metropolitae priut nuntios expugnati oppidi famamque antecederet. Metropolitae primum eodem usi consilio, isdem permoti rumoribus portas clauserunt murosque armatis compleverunt, sed postea casu civitatis Gomphensis cognito ex captivis, quos Caesar ad murum producendos curaverat, portas aperuerunt. quibus diligentissime conservatis, collata fortuna Metropolitum cum casu Gomphensium nulla Thessaliae fuit civitas praeter Larisaeos, qui magnis exercitibus Scipionis tenebantur, quin Caesari parerent atque imperata facerent. ille idoneum locum in agris nactus, quae prope iam matura erant, ibi adventum expectare Pompei eoque omnem belli rationem conferre constituit. Pompeius paucis post diebus in Thessaliam pervenit contionatusque apud cunctum exercitum suis agit gratias, Scipionis milites cohortatur, ut parta iam victoria praedae ac prae
Abbreviated transcription (Latin):
ut sibi subsidio ueniant. se confidere munitionibus oppidi si celeriter suc¬
curratur. longinquam oppugnationem substinere non posse. Scipio di¬
scessu exercitus a Dyrachio cognito larissam legiones abduxenit. Pompeius
non dum thesaliȩ appropinquabat. Cesar castris mumtis scalis musculosq
ad repentinam oppugnationem fieri & crates parari uissit. Quibus reb
effectis cohortatus milites docuit quantum usum haberet ad subleuãda
omnium rerum in opiam. potiri oppido pleno atq opulento. simul reli¬
quis ciuitatibus huius urbis exemplo inferre terrorem & id fieri celeritẽ
priusꝗͣ auxilia concurrerent. Itaq usus singulari militum studio eodem
quo uenerat die post horam nonam oppidum altissimis menibus oppu¬
gnare aggressus ante solis oxcasum expugnauit & ad diripiendum mili¬
tibus concesit statimq ab oppido castra mouit a metropolim uenit. Sie

Expanded text:
ut sibi subsidio veniant: se confidere munitionibus oppidi, si celeriter sucut sibi subsidio veniant: se confidere munitionibus oppidi, si celeriter succurratur; longinquam oppugnationem sustinere non posse. Scipio discessu exercituum ab Dyrrachio cognito Larisam legiones adduxerat; Pompeius nondum Thessaliae adpropinquabat. Caesar castris munitis scalas musculosque ad repentinam oppugnationem fieri et crates parari iussit. quibus rebus effectis cohortatus milites docuit, quantum usum haberet ad sublevandam omnium rerum inopiam potiri oppido pleno atque opulento, simul reliquis civitatibus huius urbis exemplo inferre terrorem et id fieri celeriter, priusquam auxilia concurrerent. itaque usus singulari militum studio eodem quo venerat die post horam nonam oppidum altissimis moenibus oppugnare adgressus ante solis occasum expugnavit et ad diripiendum militibus concessit statimque ab oppido castra movit et Metropolim venit, sic
Abbreviated transcription (Latin):
serant seu gloriã elati cuncta ut erant acta exposuerunt. & cęsaris prost¬
chionem & aduentum pompei docuerunt. A quibus Domitius certior factis
iuix.iiiiͫ horaꝵ spatio antecedens: hostium beneficio periculum uitauit.
& ad eginium quod est obiectum oppositumq thesaliȩ cesiri uenienti oc¬
currit.: Coniuncto exercitu Cȩsar gomphos peruenit: quod est oppidum pri¬
mum thesaliȩ uenientibus ab epyro. quȩ gens pauicis antt mensibus ultro ad
cesarem legatos miserat ut suis omnibus facultatibus uteretur presidum¬
Q ab eo militum peteret sed eo fama pręcccurrerat quam supra docuimꝰ
de pręlio dyrachino quod multis auxerat partibus. Itaq andrestenes pretõ
thesalie cum se uictorie pompeis comitem esse mallet ꝗͣ socium cearis in
rebus aduersis omnem ex agris multitudinem seruoꝵ ac liberoꝵ in oppi¬
dum cogit portasq precludit & ad scipionem pompeiumq nuntios mietit

Expanded text:
serant, seu gloria elati, cuncta, ut erant acta, exposuerunt et Caesaris profeserant, seu gloria elati, cuncta, ut erant acta, exposuerunt et Caesaris profectionem, adventum Pompei docuerunt. a quibus Domitius certior factus vix iiii horarum spatio antecedens hostium beneficio periculum vitavit et ad Aeginium, quod est obiectum oppositumque Thessaliae, Caesari venienti occurrit. Coniuncto exercitu Caesar Gomphos pervenit, quod est oppidum primum Thessaliae venientibus ab Epiro. quae gens paucis ante mensibus ultro ad Caesarem legatos miserat, ut suis omnibus facultatibus uteretur, praesidiumque ab eo militum petierat. sed eo fama iam praecurrerat, quam supra docuimus, de proelio Dyrrachino, quod multis auxerat partibus. itaque Androsthenes, praetor Thessaliae, cum se victoriae Pompei comitem esse mallet quam socium Caesaris in rebus adversis, omnem ex agris multitudinem servorum ac liberorum in oppidum cogit portasque praecludit et ad Scipionem Pompeiumque nuntios mittit,
Abbreviated transcription (Latin):
buisset rei frumentarię causa ab eo discesserat. & heradeam senticam quȩ
est subiecta candauię iter fecerat. ut ip̃a fortima illum obicere pompeio ui¬
deretur. Nȩc adid tempus cęsarignorabat simula pompeio litteris ꝑ omnes
prouincias curitatesq dimissis. quibus pręlio ad dyrachium facto latuis infla¬
tusq multo ꝙ̃ resem̃ gesti fama perebuemt pulsum fugere cesarem pene
omnibus copiis amissis. hȩc itinera infesta reddebant. Hec ciuitates
non nullas ab eius amicitia auertebant. Quibus accidit rebus ut plurib
dimissis itineribus a cȩsare ad Domitium & a domitio ad cȩsarem nulla
ratione conficere iter posset. Sed allo broges contonici atq eoꝵ fami¬
liares quos ꝑfugisse ad pompeium demostrauimus conspicati in itinere ex¬
ploritores domiti seu pristina sua consuetudine quod una ⁊ĩ gallia bellages¬

Expanded text:
buisset, rei frumentariae causa ab eo discesserat et Heracliam Senticam quae buisset, rei frumentariae causa ab eo discesserat et Heracliam Senticam quae est subiecta Candaviae, iter fecerat, ut ipsa fortuna illum obicere Pompeio videretur. haec ad id tempus Caesar ignorabat. simul a Pompeio litteris per omnes provincias civitatesque dimissis de proelio ad Dyrrachium facto elatius inflatiusque multo, quam res erat gesta, fama percrebruerat pulsum fugere Caesarem paene omnibus copiis amissis. haec itinera infesta reddiderat, haec civitates nonnullas ab eius amicitia avertebat. quibus accidit rebus, ut pluribus dimissi itineribus a Caesare ad Domitium et a Domitio ad Caesarem nulla ratione iter conficere possent. sed Allobroges, Roucilli atque Aeci familiares, quos perfugisse ad Pompeium demonstravimus, conspicati in itinere exploratores Domiti, seu pristina sua consuetudine, quod una in Gallia bella ges
Abbreviated transcription (Latin):
tium cesar stripsit & quid fieri uellet ostendit presidioq appolloniȩ
cohortibus . iiiiͦʳ. lissi una tribus orici relictis quiq erantꝰ ex uulneribus
egr depositis. per epyrum atq arcananam iter facere cepit. Pompe¬
uis quoq de cesaris consilio coniectura iudicans ad Scipionem prope¬
randum sibi existimabat si cęsar illo iter haberet ut subsidium Scipio¬
ni ferret isi ab ora marutima corcyraq discedere nollet quod legiones
equitatumq ex italia expectaret. ip̃e ut omnibus copis domitium aggre¬
deretur. Nis de causis uterq eoꝵ celeritati studebat & suis ut esset au¬
xilio ad opprimendos aduersirios ne occasio temporis deesset. Sed Cȩsarap
polloniam a recto itinere auerterat. Pompeius ꝑ candauiam iter ĩ mace¬
doniam expeditum habebat. Accessit etiam ex improuiso aliud ĩ como¬
dum quod Domitius qui dies complures castris Scipionis castra cõlata ha¬

Expanded text:
tium Caesar scripsit et quid fieri vellet ostendit praesidioque Apolloniae tium Caesar scripsit et quid fieri vellet ostendit praesidioque Apolloniae cohortibus iiii, Lissi una, iii Orici relictis quique erant ex vulneribus aegri depositis per Epirum atque Athamaniam iter facere coepit. Pompeius quoque de Caesaris consilio coniectura iudicans ad Scipionem properandum sibi existimabat, si Caesar iter illo haberet, ut subsidium Scipioni ferret, si ab ora maritima Oricoque discedere nollet, quod legiones equitatumque ex Italia expectaret, ipse ut omnibus copiis Domitium adgrederetur. His de causis uterque eorum celeritati studebat, et suis ut esset auxilio, et ad opprimendos adversarios ne occasioni temporis deesset. sed Caesarem Apollonia a derecto itinere averterat; Pompeius per Candaviam iter in Macedoniam expeditum habebat. accessit etiam ex improviso aliud incommodum, quod Domitius cum dies complures castris Scipionis castra collata ha
Abbreviated transcription (Latin):
saucios deponendos stipendium exercitui dandum socios confirmandos¬
& presidium urbibus relinquendum necesse erat adire appolloniam. Sed
his rebus tantum temporis tribuit quantum erat properanti necesse ti¬
mensq tomitio ne aduentu pompeis prȩgccuparetur ad eum omni ce¬
seritate & studio incitatus ferebatur. Totius autem rei consilium hisra¬
tionibus explicabat ut si pompeius codem contenderet abductum illũ
a mar atq ab hiscopis quas Dirachio comparauenat. frumento ac com¬
mecitu abstractum pari conditione belli secum decertare cogeret. si i ita¬
liam transiret coniuncto exercitu cum Domitio ꝑ ihricum italię sub¬
sidium proficisceretur: si appolloniam oricumq oppugnaret: & si omni
marittima ora excludere conaretur: obsesso tamen scipione necessario
illum suis auxilium ferre cogeret. Itaq premissis nuntiis ad cri. Domĩ¬

Expanded text:
saucios deponendos, stipendium exercitui dandum, socios confirmandossaucios deponendos, stipendium exercitui dandum, socios confirmandos, praesidium urbibus relinquendum necesse erat adire Apolloniam. sed his rebus tantum temporis tribuit, quantum erat properanti necesse. timens Domitio, ne adventu Pompei praeoccuparetur, ad eum omni celeritate et studio incitatus ferebatur. totius autem rei consilium his rationibus explicabat, ut si Pompeius eodem contenderet, abductum illum a mari atque ab iis copiis quas Dyrrachii comparaverat, frumento ac commeatu abstractum pari condicione belli secum decertare cogeret; si in Italiam transiret, coniuncto exercitu cum Domitio per Illyricum Italiae subsidio proficisceretur; si Apolloniam Oricumque obpugnare et se omni maritima ora excludere conaretur, obsesso Scipione necessario illum suis auxilium ferre cogeret. itaque praemissis nuntiis ad Cn. Domi
Abbreviated transcription (Latin):
suoꝵ castroꝵ depositis ĩ contubermo armis uallum relinquebant. Quib
ad sequendum impeditis Cȩsar quod fore preuiderat mendiano fere tẽ¬
pore signo profectionis dato exercitum edueit. duplicatoq eius diei itinẽ
uiii.milia passuum ex eo loco procedit quod facere pompeus discessiumi¬
litum non potuit. Postero die cęsar premissis prima nocte impedimentis
de quarta uigilia ipẽ egredicur & siqua esset imposita dimicandi necessi¬
tus subitum casum expedito exercitu subiret. hoc idem reliquis fecit die¬
bus. Quibus rebus ꝑfectum est: ut altissimis fiuminibus atq impeditissimis
itineribus nullũs acciperet in comodum. Fompeius enim primi diei mora
illata & reliquoꝵ dieꝵ frustra labore suscepto. cum se magnis itinerib
extenderet. & progressos consequi cuperet quarta die finem soequendi¬
fecit. atq aliud sibi consilium capiendum existimauit. Cȩsiri ad

Expanded text:
superiorum castrorum depositis in contubernio armis vallum relinquebant. quibus superiorum castrorum depositis in contubernio armis vallum relinquebant. quibus ad sequendum impeditis, Caesar quod fore providerat, meridiano fere tempore signo profectionis dato exercitum educit duplicatoque eius diei itinere viii milia passuum ex eo loco procedit. quod facere Pompeius discessu militum non potuit. Postero die Caesar similiter praemissis prima nocte impedimentis de quarta vigilia ipse egreditur, ut siqua esset imposita dimicandi necessitas, subitum casum expedito exercitu subiret. hoc idem reliquis fecit diebus. quibus rebus perfectum est, ut altissimis fluminibus atque impeditissimis itineribus nullum acciperet incommodum. Pompeius enim primi diei mora inlata et reliquorum dierum frustra labore suscepto cum se magnis itineribus extenderet et praegressos consequi cuperet, quarta die finem sequendifecit atque aliud sibi consilium capiendum existimavit. Caesari ad
Abbreviated transcription (Latin):
tinebat. Huic suos cesar equites opposuit expeditosq antesignarios admi¬
scuit cccc. qui tantum profecerunt ut equestri prȩlio comimnisso pellerẽt
omnes compluresq intersicerent. ip̃iq incolumes se ad agmen reciperent.
Confecto usto itinere eiuschei quod proposierat cȩsar traductoq exerci¬
tu flumen genusum ueteribus sius in castris contra asparagium conse¬
dit. militesq omnes intra uallum castroꝵ continuit equitatumq per
causim pabulandi emissum confestim decumana porta ĩ castra se recipere
uissit. Simili ratione pompeius confecto eius diei itmere in suis ueteribus
castris ad asparagium consedit eiusꝙ milites quod abopere integris mimni¬
tionibus uacabant alii ligutandi pabulandiq causi longiis progrediebã¬
tur. Ali quod subito consilium profectionis ceperint magna ꝑte impecli¬
mentoꝵ es saremarum relicta. ad hęc repetenda iuitati propinquitare

Expanded text:
tinebat. huic suos Caesar equites opposuit expeditosque antesignanos admitinebat. huic suos Caesar equites opposuit expeditosque antesignanos admiscuit cccc, qui tantum profecerunt, ut equestri proelio commisso pellerent omnes compluresque interficerent ipsique incolumes se ad agmen reciperent. Confecto iusto itinere eius diei quod proposuerat Caesar, traductoque exercitu flumen Genusum veteribus suis castris contra Asparagium consedit militesque omnes intra vallum castrorum continuit equitatumque per causam pabulandi emissum confestim decumana porta in castra se recipere iussit. simili ratione Pompeius confecto eius diei itinere in suis veteribus castris ad Asparagium consedit. eius milites, quod ab opere integris munitionibus vacabant, alii lignandi pabulandique causa longius progrediebantur, alii, quod subito consilium profectionis ceperant magna parte impedimentorum et sarcinarum relicta ad haec repetenda invitati propinquitate
Abbreviated transcription (Latin):
loniam premisit. Hec conquiescere ante iter confeclum uetuit. his una
legio missa presidio est. His explicitis rebus duas in castris legiones retinuit.
reliquas de quarta uigilia compluribus portis eductas itinere premisit pã¬
uoq sꝑatio intermisso̾ ut militare institutum seruaretur & ne citissime
eius prosactio cognosceretur conclamari iuissit statimq egressus & nous¬
simnum agmen consicutis celeriter e conspechi castror. distessit. Neꝗ
uero sompeius cognito consilio cius moram ullam ad insequendum in¬
tulit. sed eadem spectans si itinere impeditos & deterritos deprebendẽ
poset exercitum e castris eduxit equitatumq premisit ad nouissi¬
mum agmen: demorandum: neq consequi potuit. quod multum ex pr¬
dito itinere antecesserit Cȩsar. Sed cum uentum esset ad flumen genui¬
sum qđ ripis erat impeditis consecutus equitatus nouissimos prelio de¬

Expanded text:
loniam praemisit ac conquiescere ante iter confectum vetuit. his una loniam praemisit ac conquiescere ante iter confectum vetuit. his una legio missa praesidio est. his explicitis rebus duas in castris legiones retinuit, reliquas de quarta vigilia compluribus portis eductas eodem itinere praemisit parvoque spatio intermisso, ut et militare institutum servaretur et quam serissime eius profectio cognosceretur, conclamari iussit, statimque egressus et novissimum agmen consecutus celeriter ex conspectu castrorum discessit. neque vero Pompeius cognito consilio eius moram ullam ad insequendum intulit, sed eadem spectans, si itinere impedito perterritos deprehendere posset, exercitum e castris eduxit equitatumque praemisit ad novissimum agmen demorandum, neque consequi potuit, quod multum expedito itinere antecesserat Caesar. sed cum ventum esset ad flumen Genusum, quod ripis erat inpeditis, consecutus equitatus novissimos proelio de
Abbreviated transcription (Latin):
bus operam ut acceptum ĩ comodum uirtute sarciretur. qđ si esset factũ
detrimentum in bonum uerteret uti ad gergouiam accidisset. atq hii
qui ante dimicare timuissent ultro se prelio afferrent. Hac habita cõ¬
tione non nullos signiftros ignominia notauit. Exercitui quidem omĩ
tantus incessit ex in comodo dolor: tantumq studium infamiȩ sarciende
ut nemo aut tribuni aut centurionis imperium desideraret. & sibi quis
gnandi cupiditate: cum superions etiam ordinis non nulli oratione ꝑmo¬
ti manendum eo loco & rem prelio committendam existimarent.
Contra ea cesar nec satis mlitibus ꝑterritis confidebat. spatiumq interpo¬
nendum ad recreandos animos putabat: relictisq munitionibus magnoꝑe
rei frumentariȩ timebat. Itaq nulla interposita mora saucioꝵ modo
& egroꝵ habita ratione impedimenta omnia silentio ex castris appol¬

Expanded text:
bus operam, ut acceptum incommodum virtute sarciretur. quod si esset factum,bus operam, ut acceptum incommodum virtute sarciretur. quod si esset factum, futurum ut detrimentum in bonum verteret, uti ad Gergoviam accidisset, atque ei, qui ante dimicare timuissent, ultro se proelio offerrent. Hac habita contione nonnullos signiferos ignominia notavit ac loco movit. exercitui quidem omni tantus incessit ex incommodo dolor tantumque studium infamiae sarciendae, ut nemo aut tribuni aut centurionis imperium desideraret et sibi quisquepiditate pugnandi, cum superioris etiam ordinis nonnulli ratione permoti manendum eo loco et rem proelio committendam existimarent. contra ea Caesar neque satis militibus perterritis confidebat spatiumque interponendum ad recreandos animos putabat, relictisque munitionibus magnopere rei frumentariae timebat. Itaque nulla interposita mora sauciorum modo et aegrorum habita ratione impedimenta omnia silentio
Abbreviated transcription (Latin):
ne ue his rebus terrerentur multisq secundis preliis unum aduersum &
id mediocre opponerent. habendam fortunȩ gratiam quod ytaliam siñ
aliquo uulnere: cepissent. quod duas hispanias bellicosorum hominaum
pericissimis atq exercitatissimis ducibus pacauissent quod finitimas fru-¬
mentariasq prouincias ĩ potestatem redegissent. Deniq recordari debere
qua facilitate inter medias hostium classes oppletis non solum portib.
sed etiam litoribus omnes in columes essent transportati. si non omnia
cederent secunda fortunȩ esset industria subleuanda: quod esset accep¬
tum detrimentum eius uiri potiusꝗͣ sue culpe debere tribui. locum se
curum ad dimicandum dedisse potitum hesse hostium castris expulisse
ac suꝑasse pugnantes sed siue põꝵ ꝑturbatio siue error aliquis siue etia
fortuna partam iam presentemq uictoriam in terpellasset dandam oĩ¬

Expanded text:
neve his rebus terrerentur, multisque secundis proeliis unum adversum et neve his rebus terrerentur, multisque secundis proeliis unum adversum et id mediocre opponerent. habendam fortunae gratiam, quod Italiam sine aliquo vulnere cepissent, quod duas Hispanias bellicosissimorum hominum peritissimis atque exercitatissimis ducibus pacavissent, quod finitimas frumentariasque provincias in potestatem redegissent. denique recordari debere, qua felicitate inter medias hostium classes oppletis non solum portibus, sed etiam litoribus omnes incolumes essent transportati. si non omnia caderent secunda, fortunam esse industria sublevandam. quod esset acceptum detrimenti, cuiusvis potius quam suae culpae debere tribui. locum se aecum ad dimicandum dedisse, potitum se esse hostium castris, expulisse ac superasse pugnantes. sed sive ipsorum perturbatio sive error aliquis sive etiam fortuna partam iam praesentemque victoriam interpellavisset, dandam omni
Abbreviated transcription (Latin):
ferre non posset causam fuisse cogitabunt. non hȩc addebant nõ ex cõ¬
cursu acri facto non prelio dimicatum sibiq ipsis multitudine atq an-¬
gustis maius actulisse detrimentum ꝗͣ ab hoste accepissent non deniq co¬
munis belli casus recordabantur. quam ꝑuulȩ sepe cause uel falsȩ suspitio¬
nis uel terroris repentini: uel obiectȩ legionis magna detrimenta intulissẽt̃
quotiens uel ducis culpa uel tribuni uitio ĩ exercitum esset offensum sed
proinde ac si uirtute uicissent. neꝗ ulla commutatio rerum posset accidẽ
ꝑ orbem terraꝵ fama ac litteris uictoriam huius diei concelebrant. Cȩ¬
sara suꝑioribus consiliis depulsus omnem sibi in conmutandam belli ra¬
tionem existimauit. Itaq uno tempore presidiis omnibis deductis & oppu-¬
gnatione dimissa coactoq in unum locum exercitu contionem apud
milites habuit. hortatisq est ne ea que accidisent grauter ferrent¬

Expanded text:
ferre non posset, causae fuisse cogitabant. non ad haec addebant non ex conferre non posset, causae fuisse cogitabant. non ad haec addebant non ex concursu acri facto, non proelio dimicatum, sibique ipsos multitudine atque angustiis maius attulisse detrimentum quam ab hoste accepissent. non denique communis belli casus recordabantur, quam parvulae saepe causae vel falsae suspicionis vel terroris repentini vel obiectae religionis magna detrimenta intulissent, quotiens vel ducis vitio vel culpa tribuni in exercitu esset offensum. sed proinde ac si virtute vicissent neque ulla commutatio rerum posset accidere, per orbem terrarum fama ac litteris victoriam eius diei concelebrabant. Caesar ab superioribus consiliis depulsus omnem sibi commutandam belli rationem existimavit. itaque uno tempore praesidiis omnibus deductis et oppugnatione dimissa coactoque in unum locum exercitu contionem apud milites habuit hortatusque est, ne ea quae accidissent graviter ferrent
Abbreviated transcription (Latin):
ullo uulmere interiit. Signaq sunt militaria amissa .xXXII. fompeius
eo prelio imperator est appellatus. hoc nomen op̃tinuit atq ita se postea
salutari passus est. sed in litteris quas seribere est solitus neq ĩ fascibus
insignia laureȩ pręculit. At labienis cum ab eo impetrauisset ut sibi
captuios tradi uiberet omnesq ductos ostentationis ut uidebatur causa
quo maior ꝑfugis fides haberetur cõmilitones appellans & magna uerbo¬
rum contumelia inferrogans solerent ne ueteran milits fugere ĩ omni¬
um conspectu ĩterficit. tlis rebus tantum fiduciȩ ac spiritus pompeianis
accessit ut non deratione belli cogitarent sed uicisse iam sib uiderentũ.
Non illi paucitatem nostroꝵ militum non iniquitatem loci atq angu¬
stias in precccupatis castris & ancipitem terrorem intra extraiꝗ muni¬
tiones non abscĩsum in duas partes exercitum cum alter alteri auxiliũ

Expanded text:
ullo vulnere interiit; signaque sunt militaria amissa xxxii. Pompeius ullo vulnere interiit; signaque sunt militaria amissa xxxii. Pompeius eo proelio imperator est appellatus. hoc nomen obtinuit atque ita se postea salutari passus, sed neque in litteris adscribere est solitus, neque in fascibus insignia laureae praetulit. at Labienus cum ab eo impetravisset, ut sibi captivos tradi iuberet, omnis productos ostentationis, ut videbatur, causa, quo maior perfugae fides haberetur, commilitones appellans et magna verborum contumelia interrogans, solerentne veterani milites fugere, in omnium conspectu interfecit. His rebus tantum fiduciae ac spiritus Pompeianis accessit, ut non de ratione belli cogitarent, sed vicisse iam sibi viderentur. non illi paucitatem nostrorum militum, non iniquitatem loci atque angustias praeoccupatis castris et ancipitem terrorem intra extraque munitiones, non abscisum in duas partes exercitum, cum altera alteri auxilium
Abbreviated transcription (Latin):
alii ex metu etiuam signa dimitterent. neq quisꝗͣ omnino consisteret᷑ his
tantis malis nec subsidia succurrebant. quo minus omnis deleretur exercitus.
sed pompeius insidias timens. credo qđ hȩc preter spem acciderant eius qui
paulo ante ex castris fugientes suos conspexerat mamitionibus appropinqua¬
re aliquandiu non audebat equitesq eius angustis portis atq alis a cȩsaris
militibus occupatis ad insequendum tardabantur. Ita paruȩ res magnũ
ĩ utrãq ꝑtem momentum habuerunt. Munitiones enim a castris ad flu¬
men preducte expugnatis iam castris pompen propriam & expecditam
tardata nostris salutem attulit. Duobus bis unius diei prelis cȩsaris desi¬
derati sunt milites. dcccche. & noti equites R. cccc & tuticanus gallus
.x.TR.mił. & centuriones xxxii. Sed horum omnium parsmagna ĩ
fossis munitionibus &e fluminis ripis oppressa. suoꝵ terrore ac fuga sine

Expanded text:
alii ex metu etiam signa dimitterent, neque quisquam omnino consisteret. His alii ex metu etiam signa dimitterent, neque quisquam omnino consisteret. His tantis malis haec subsidia succurrebant, quominus omnis deleretur exercitus, quod Pompeius insidias timens, credo quod haec praeter spem acciderant eius qui paulo ante ex castris fugientis suos conspexerat, munitionibus adpropinquare aliquamdiu non audebat, equitesque eius angustiis atque his a Caesaris militibus occupatis, ad insequendum tardabantur. ita parvae res magnum in utramque partem momentum habuerunt. munitiones enim a castris ad flumen perductae expugnatis iam castris Pompei prope iam expeditam Catardata nostris salutem attulit. Duobus his unius diei proeliis Caesar desideravit milites dcccclx et notos equites Romanos Tuticanum Gallum, t centuriones xxxii. sed horum omnium pars magna in fossis munitionibusque et fluminis ripis oppressa suorum in terrore ac fuga sine
Abbreviated transcription (Latin):
cupauerant cernebatur: omniaq sunt subito mutata. Pompeiana enim
ĩ nostros impetum faciebat. Equitatus cȩsaris quod angusto itinere ꝑ agge¬
res ascendebat receptui suo timens mitium fugę faciebat. Dextrum corna
quod erat a sinistro seclusum terrore equitam animaduerso ne internmitio¬
nem cpprimeretur ex ꝑte qua proruebat sese recipiebut. At pleriq ex his
ne in angustias inciderent.x. pedum munitionis se ĩ fossis precipitant. fri¬
misq opprissis reliqui ꝑbrã conpora. salutem sibi atq axitum pariebant Si¬
nistro cornumilites cum ex uallo pompeium adesse & suos fugere cẽnerẽt.
ueriti ne angustis intercluderentur cum extra & intus hostem haberẽt
eodem quo uenerant receptui sibi consulebant. Omniaq erant tumultus
timoris & fugȩ plena adeo ut cum cęsar signa fugientium manu preben¬
deret & consistere iuberet: alii dimissis equis eundem cursum consugerent

Expanded text:
cupaverant, cernebatur, omniaque sunt subito mutata. Pompeiana legiocupaverant, cernebatur, omniaque sunt subito mutata. Pompeiana legioin nostros impetum faciebat. equitatus Caesaris, quod angusto itinere per aggeres ascendebat, receptui suo timens initium fugae faciebat. dextrum cornu, quod erat a sinistro seclusum, terrore equitum animadverso, ne intra munitionem opprimeretur, ea parte, quam proruerat, sese recipiebat, ac plerique ex his, ne in angustias inciderent, x pedum munitione se in fossas praecipitabant, primisque oppressis reliqui per horum corpora salutem sibi atque exitum pariebant. sinistro cornu milites cum ex vallo Pompeium adesse et suos fugere cernerent, veriti ne angustiis intercluderentur, cum extra et intus hostem haberent, eodem quo venerant receptu sibi consulebant, omniaque erant tumultus timoris fugae plena, adeo ut, cum Caesar signa fugientium manu prenderet et consistere iuberet, alii dimissis equis eundem cursum confugerent,
Abbreviated transcription (Latin):
lum quoderit i clusum maioribus castris irruperunt & quod eo pulsa legio
se se receperat non nullos sibi repugnantes ĩ terfecerunt. Sed fortuna quȩ
plurimum pestest. eum in reliquis rebus tãm precipue in bello parus mõ¬
mentis magnas rerum commutationes efficit. Ut tum accidit munitio¬
nem quam pertingere a castris ad flumen supra demõstrauimus dextrũ
cearis cornii cohortes ignorantia loci sunt secutę. cum portam quererent
castroꝵ qued cam munitionem esse arbitrabantur: Qued cum esset animad¬
uersum coniunctam esse flumini positis munitionibus defendente nullo
transcenderunt omnisq nosterequitatus eas cohortes est secutus. Interim põ¬
peuis hac longa satis interiecta mora. & re nuntiata. u legionem ab
opere deductam subsidio suis duxit. Codemq tempore equitatus eius
nostris equitibus appropinquabat. & acies instructa a nostris qui castra ce¬

Expanded text:
lum, quod erat inclusum maioribus castris, inruperunt, quod eo pulsa legio lum, quod erat inclusum maioribus castris, inruperunt, quod eo pulsa legio sese receperat; nonnullos ibi repugnantes interfecerunt. Sed fortuna, quae plurimum potest cum in reliquis rebus tum praecipue in bello, parvis momentis magnas rerum commutationes efficit; ut tum accidit. munitionem, quam pertinere a castris ad flumen supra demonstravimus, dextri Caesaris cornus cohortes ignorantia loci sunt secutae, cum portam quaererent castrorumque eam munitionem esse arbitrarentur. quod cum esset animadversum coniunctam esse flumini, prorutis munitionibus defendente nullo transcenderunt, omnisque noster equitatus eas cohortes est secutus. Interim Pompeius hac satis longa interiecta mora et re nuntiata v legiones ab opere deductas subsidio suis duxit. eodemque tempore equitatus eius nostris equitibus adpropinquabat, et acies instructa a nostris, qui castra oc
Abbreviated transcription (Latin):
se opprimere posse. & cupiens huiuis diei detrimentum sarcire reliquit
ĩ opere duas cohortes. quȩ spetiem munitionis preberent. ip̃e diuerso itin ẽ
ꝗͣ potuit occultissime reliquas cohortes numero .xxxiii. in quibus erit
legio nona multis amissis certurionibus. diminutoq militum numero ad
legionem pompeii castraq minora duplici acie duxit. neq eum prima
opinio fefellit. Nam & ꝑuenit priusꝗͣ pompeius sentire posset. & tam &¬
si erant munitiones magnȩ castroꝵ tamen sinistro cornu ubi erat ip̃e
celeriter aggressus pompeianos ex uallo deturbauit. Erat obiectus potis
eridius. Hic pculisper est pugnatum cum irrumpere nostri conarentur.
illi castra defenderent forrissimne tito puleione cuius opera proditum exẽ¬
citum .C. dntonii demostrauimus eo loco propugnante sed tamen nostri uĩ¬
tute uicerunt. Exciso ꝗ ericio primum ĩ maiora castra post etiam ĩ castel¬

Expanded text:
se opprimere posse et cupiens eius diei detrimentum sarcire reliquit se opprimere posse et cupiens eius diei detrimentum sarcire reliquit in opere cohortes duas, quae speciem munitionis praeberent; ipse diverso itinere, quam potuit occultissime, reliquas cohortes, numero xxxiii, in quibus erat legio nona multis amissis centurionibus deminutoque militum numero, ad legionem Pompei castraque minora duplici acie eduxit. neque eum prima opinio fefellit. nam et pervenit, priusquam Pompeius sentire posset, et tametsi erant munitiones castrorum magnae, tamen sinistro cornu, ubi erat ipse, celeriter adgressus Pompeianos ex vallo deturbavit. erat obiectus portis ericius. hic paulisper est pugnatum, cum inrumpere nostri conarentur, illi castra defenderent, fortissimeque Tito Puleione, cuius opera proditum exercitum C. Antonii demonstravimus, eo loco propugnante. sed tamen nostri virtute vicerunt excisoque ericio primo in maiora castra, post etiam in castel
Abbreviated transcription (Latin):
mutato consilio quibusdam de causis cęsar paulo ultra eum locum ca¬
stra transtulit. Paucisq intermissis diebus cadem hȩc pompeius occupa¬
uerat. Et quod eo loco plures erit legiones habiturus relicto interiori
uallo maiorem adiecerat munitionem. Ita minora castra clausa ma¬
ioribus castelli atq arcis locum obtinebant. Item ab angulo castroꝵ si¬
nistro munitionem ad flumen perduxerat circiter passus cccc. quo li¬
berius ac sine periculo milites aquarentur. Sed is quoq mutato consilio
quibusdam de causis quas commemorari necesse non est eo loco excesserat.
ua complures ches manserant castra. mimitiones quidem omnes integre
erint. Ea signo legionis illato speculatores cęsari renuntiarunt. boc idẽ
iusum ex superioribus castellis quibusdam confirmauerant. Is locus aberat
nouis pompeis castris cireiter passus quigentos hanc legionem sperans cȩfir

Expanded text:
mutato consilio quibusdam de causis Caesar paulo ultra eum locum camutato consilio quibusdam de causis Caesar paulo ultra eum locum castra transtulit, paucisque intermissis diebus eadem haec Pompeius occupaverat, et, quod eo loco plures erat legiones habiturus, relicto interiore vallo maiorem adiecerat munitionem. ita minora castra inclusa maioribus castelli atque arcis locum obtinebant. item ab angulo castrorum sinistro munitionem ad flumen perduxerat circiter passus cccc, quo liberius ac sine periculo milites aquarentur. sed is quoque mutato consilio quibusdam de causis, quas commemorari necesse non est, eo loco excesserat. ita conplures dies manserant castra; munitiones quidem omnes integrae erant. Eo signa legionis lata speculatores Caesari renuntiarunt. hoc idem visum ex superioribus quibusdam castellis confirmaverunt. is locus aberat novis Pompei castris circiter passus quingentos. hanc legionem sperans Caesar