comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
stus ingẽtes aqͣs excitat. Tunc
ille uaporatione fluctuantium
undaꝵ quicquid pulsau̾it agi¬
tatur. Sp̃m ẽẽ qui moueat. ⁊ pli̾¬
mis. ⁊ maxinis actorib placet.
Archelaus antiquitatis diligẽs.
ait ita. Uenti in cõcaua terraꝵ
deferũtur. deinde ibi iã omĩa spa¬
cia plena sunt. ⁊ in qnͣtum aer
potuit densatus est.is qui suꝑue¬
nit sp̃us priorẽ premit ⁊ elidit.
ac freqñtib plagis primo cogit.
deinde ꝓturbat. Tunc ille q̃rens
locũ. om̃s angustias dimouet.
⁊ claustra sua conatur effringe¬
re. Sic euenit ut t̾re spũ lustan¬
te ⁊ fugam q̃rente moueantur.
Itaq cũ terremotus futurus ẽ.
precedit aeris tnͣquillitas ⁊ qui
uẽtos: solet in inferni sede reti¬
netur. Nũc quoq cũ hic motus
in cãpania fuit qmius hiberno
uento terra ꝯcussa est: Ad mot̾
fieri tam̃ potest ⁊ solet. Qd̾ si re¬
cipimus ⁊ constat duos uentos
rem simul gerere. quidnã accid̾e̾

Expanded text:
stus ingentes aquas excitat: tunc stus ingentes aquas excitat: tunc illa euaporatione fluctuantium undarum quicquid pulsauit, agitatur. Spiritum esse qui moueat et plurimis et maximis auctoribus placet. Archelaus, uir quidem satis diligens, ait ita: Uenti in concaua terrarum deferuntur; deinde, ubi iam omnia spatia plena sunt et in quantum aer potuit densatus est, is qui superuertit spiritus priorem premit et elidit ac frequentibus plagis primo cogit, deinde proturbat; tunc ille quaerens locum omnes angustias dimouet et claustra sua conatur effringere: sic euenit ut terrae, spiritu luctante et fugam quaerente, moueantur. Itaque cum terrae motus futurus est, praecedit aeris tranquillitas et quieconcitare uentos solet, in inferna sede retinetur. Nunc quoque, cum hic motus in Campania fuit, quamuis hiberno uento terra concussa est? Admodum fieri; tamen et potest et solet. Quod si recipimus et constat duos uentos rem simul gerere, quidni accidere
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ꝑcussa tam̃ decidũt. cũ plus põ¬
deris habuere ꝙͣ uiriũ. ita in hoc
uniu̾so terre corpore euenit. ut ꝑ¬
tes eius uetustate soluãt᷑ solute
cadãt ⁊ tͤmorẽ suꝑiorib afferãt pri¬
mũ dũ abscedũt. Nich̾ enĩ utiq
magnũ sine motu eius cus hesit
abscinditur. Neinde cũ decidunt
solo excepte resiliunt.pile more
q̃ cũ ceciderit exultat ac sepuis
pellitur totiens a solo in nouũ
ĩpetum missa. Si uero in stag¬
nantib aquis demissa sũt. hic
ip̃e casus uicina ꝯcutit fluctu ꝙ̃
subitũ uastũ q illisũ ex alto pon¬
dus eiecit.Quidã ignib quidem
assignãt hũc tremorẽ. s aliter.
Nam cũ plurib locis ferueant
necesse ingentẽ uaporẽ sine exi¬
tu uoluant. qui ui sua sp̃m intẽ¬
dit.⁊ si acrius institit opposita
diffundit. si uero remissior fuit.
nich̾ amplius ꝙͣ mouet. Uide¬
mus aqm spumare. igne subie¬
cto. Qd̃ in aqͣ facit inclusa ⁊ an¬

Expanded text:
non percussa tamen decidunt, cum plus ponnon percussa tamen decidunt, cum plus ponderis habuere quam uirium, ita in hoc uniuerso terrae corpore euenit ut partes eius uetustate soluantur, solutae cadant et tremorem superioribus afferant: primum, dum abscedunt nihil enim utique magnum sine motu eius cui haesit absciditur; deinde, cum deciderunt, solido exceptae resiliunt pilae more quae, cum cecidit, exultat ac saepius pellitur, totiens a solo in nouum impetum missa; si uero in stagnantibus aquis delatae sunt, hic ipse casus uicina concutit fluctu, quem subitum uastumque illisum ex alto pondus eiecit. Quidam ignibus quidem assignant hunc tremorem, sed aliter. Nam cum pluribus locis ferueant, necesse est ingentem uaporem sine exitu uoluant, qui ui sua spiritum intendit et, si acrius institit, opposita diffindit, si uero remissior fuit, nihil amplius quam mouet. Uidemus aquam spumare igne subiecto: quod in hac aqua facit inclusa et an
Abbreviated transcription (Latin):
miniculis destitute labant donee
corruerũt. nullo occurrente qd̃ onꝰ¬
susciꝑet. Tunc chasmata tũc hiatͥ
ꝯponũt. Hoc apd̾ nos quoq uide¬
mus accidere quotiẽs incendio la¬
borat pars ciuitatis. cũ exute tra¬
bes sunt. aut corrupta q̃ suꝑiori¬
b fundam̃tum dabãt. Tunc diu
agitata fastigia cõcidũt. ⁊ tam
diu deferuntur atq incerta sunt.
donec insolido resederũt. Anaxi¬
menes ait t̾ram ip̃am sibi cau¬
sam ẽẽ motus. nec extrinsecus
incurrere qd̾ illã impellat. s intͣ
ipãm ⁊ ex ip̃a. qͣsdam enĩ ꝑtes
eius decidere qͣs aut humor resol¬
uerit aut ignis exederit aut sp̃c
uiolentia excusserit. S hiis qͦq
cessantib ñ deesse ꝓpter qd̾ aliqͥd
discedat ac reuellatur. nã primũ
omia uetustate labuntur. nec qͥcꝙͣ
tutũ a senectute e̾. Hec solida q̃q
⁊ magni roboris carpit. Itaq quẽ¬
admodũ in edificiis ueterib q̃dã

Expanded text:
miniculis destitutae labant, donec miniculis destitutae labant, donec corruerunt nullo occurrente quod onus exciperet; tunc chasmata, tunc hiatus mponunt. Hoc apud nos quoque uidemus accidere, quotiens incendio laborat pars ciuitatis: cum exustae trabes sunt aut corrupta quae superioribus firmamentum dabant, tunc diu agitata fastigia concidunt et tam diu deferuntur atque incerta sunt, donec in solido resederunt. CAmenes ait terram ipsam sibi causam esse motus nec extrinsecus incurrere quod illam impellat, sed intra ipsam et ex ipsa: quasdam enim partes eius decidere, quas aut umor resoluerit aut ignis exederit aut spiritus uiolentia excusserit. Sed his quoque cessantibus non deesse propter quod aliquid abscedat aut reuellatur; nam primum omnia uetustate labuntur nec quicquam tutum a senectute est; haec solida quoque et magni roboris carpit. Itaque quemadmodum in aedificiis ueteribus quasdam
Abbreviated transcription (Latin):
tur. siue in terras ex prio ⁊ re re¬
cepta cursu redit. ñ ne tu credis
illam quicquid e̾ ex magno ter¬
rax lacu ascendere: Habeant eĩ
oportet plurib locis sparsũ hu¬
morem. ⁊ in uno coactũ. ut eru¬
ctuare tanto ĩpetu possint.: Ignẽ
causã motus quidã. ⁊ quidam¬
In primis anaxagoras qui existi¬
mat simili pene ex causa ⁊ aera
ꝯcuti ⁊ terrã cũ in inferiore ꝑte
spũs crassum aera ⁊ in nubes.
coactũ ex eadẽ iua qua apud nos
quoq nubila frangi solent rũpit.
et ignis ex hoc collisu nubiũ cursu¬
q elisi aeris enucuit. Hic ip̃e in ob¬
uia incurrit. exitũ q̃ rens. ac diuel¬
lit repugnãtia. donec ꝑ angustũ
aut nactus ẽ iuam exeundi ad ce¬
lum aut ui aut iniuria fecit. Alii
in igne causã quidẽ ẽẽ. Sed nõ ob
hoc iudicãt. s qr plurib locis obru
tis ardeat. ⁊ proxima q̃q ꝯsumat.
Que si qñ exesa ceciderũt. tũc sequi
motũ eaꝵ ꝑtium q̃ subiestis ad¬

Expanded text:
tur siue in terras ex priore retur siue in terras ex priore recepta cursu redit, nonne tu credis illam, quicquid est, ex magno terrarum lacu ascendere? Habeant enim oportet pluribus locis sparsum umorem et in uno coactum, ut eructare tanto impetu possint. Ignem causam motus quidam iudimprimis Anaxagoras, qui existimat simili paene ex causa et aera concuti et terram: cum in inferiore parte spiritus crassum aera et in nubes coactum eadem ui qua apud nos quoque nubila frangi solent rupit et ignis ex hoc collisu nubium cursuque elisi aeris emicuit, hic ipse in obuia incurrit exitum quaerens ac diuellit repugnantia, donec per angustum aut nactus est uiam exeundi ad caelum aut ui et iniuria fecit. Alii in igne causam quidam esse, sed non ob hoc iudicant, sed quia pluribus obrutus locis ardeat et proxima quaeque consumat; quae si quando exesa ceciderint, tunc sequi motum earum partium quae subiectis ad
Abbreviated transcription (Latin):
t̾raꝵ. utiq cũ uideas enigere iteꝵ
ñ minorẽ eo qui prius fluxerat:
Qurd cũ uideas alpheon cele¬
bratũ poetis in achaia m̾gi. ⁊
in sicilia rursus traiecto mari
effundere amenissimũ fontem
aretusam: Nescis autẽ int̾ opini¬
ones quib enarratur nili estiua
mũdatio: ⁊ hanc ẽẽ a t̾ra. illum
erũꝑe ⁊ augeri. ñ suꝑnis aquis.
s ex intimo redditis: Ego quidẽ
centuriones duos quos nero ce¬
sar ut aliaꝵ uirtutũ ita uerita¬
tis in primis amantissimus. ad
inuestigandũ cap̃t nili miserat:
audiui narrantes longũ illos
b penetrassẽt ad ulteriora quidẽ
paludes quaꝵ exitũ nec incole
nou̾ant nec sꝑare quisꝙͣ potest.
⁊ nec pediti eluctabiles nec naui¬
gio. qd̾ nisi ꝑuũ ⁊ unius capax
limosa ⁊ obsita palus ñ ferat.
bi inquiũt uidimus duas petͣs
ex quib ingens ius fluminis ex¬
cidebat. S siue cap̃t illa nili si¬
ue accessio ẽ nili siue tunc nasci¬

Expanded text:
terrarum, utique cum uideas emergere iterum terrarum, utique cum uideas emergere iterum non minorem eo qui prius fluxerat? Quid, cum uides Alpheon, celebratum poetis, in Achaia mergi et in Sicilia rursus traiecto mari effundere amoenissimum fontem Arethusam? Nescis autem inter opiniones, quibus enarratur Nili aestiua inundatio, et hanc esse, a terra illum erumpere et augeri non supernis aquis sed ex intimo redditis? Ego quidem centuriones duos, quos Nero Caesar, ut aliarum uirtutum ita ueritatis in primis amantissimus, ad inuestigandum caput Nili miserat, audiui narrantes longum illos us penetrassent ad ulteriorem. Inde,paludes, quarum exitum nec incolae nouerant nec sperare quisquam potest:  et aquae nec pediti eluctabiles nec nauigio, quod nisi paruum et unius capax limosa et obsita palus non fert. Ibi, inquit, uidimus duas petras, ex quibus ingens uis fluminis excidebat. Sed siue caput illa siue accessio est Nili, siue tunc nasci
Abbreviated transcription (Latin):
quo suꝑiora cũ tot animalibus
erant diuidenda. Abstrusa enim
erãt sine possessore. deserta liberius
undis uacant. Quas quis uetat
illuc flustuare. ⁊ uentis quos õe
int̾uallũ t̾raꝵ. ⁊ oĩs aer creat im¬
pelli: Potest ergo maior solito ex¬
orta tempestas aliqͣm ꝑtem t̾raꝵ
impulsã uehementius cõmouere.
Nam apud nos quoq multa q̃
ꝓcul a mari fuerãt. subito eius
accessu uapulau̾nt. ⁊ uillas in
ꝓspectu collectas fluctus qui lõ¬
ge audiebatur inuasit. Illi quo
neutrũ quoꝵ fit sine motu suꝑ¬
stantiũ. Non quidẽ existino diu
te hesitaturũ an credas ẽẽ subt̾¬
raneos amnes ⁊ mare absꝯditũ
Unde enĩ ista ꝓrumpũt. unde ad
nos ueniũt. nisi qd̃ origo humo¬
ris inclusa e̾: Age cũ uides int̾¬
ruptũ tigrim ĩ medio itinere sic¬
cari.⁊ ñ uniu̾sũ au̾ti. s paula¬
tim ñ apparentib dãpnis mi¬
nui primũ. deinde ꝯsumi. quo il¬
lum putas abire nisi in obscura

Expanded text:
quod superiora cum tot animalibus quod superiora cum tot animalibus erant diuidenda: abstrusa enim et sine possessore deserta liberius undis uacant. Quas quid uetat illic fluctuare et uentis, quos omne interuallum terrarum et omnis aer creat, impelli? Potest ergo maior solito exorta tempestas aliquam partem terrarum impulsam uehementius commouere. Nam apud nos quoque multa quae procul a mari fuerant subito eius accessu uapulauerunt et uillas in prospectu collocatas fluctus qui longe audiebatur inuasit; illic quoquorum neutrum fit sine motu superstantium. Non quidem existimo diu te haesitaturum an credas esse subterraneos amnes et mare absconditum: unde enim ista prorepunt, unde ad nos ueniunt, nisi quod origo umoris inclusa est? Age, cum uides interruptum Tigrin in medio itinere siccari et non uniuersum auerti, sed paulatim non apparentibus damnis minui primum, deinde consumi, quo illum putas abire nisi in obscura
Abbreviated transcription (Latin):
diores in uasis referuntur ac leni¬
ter ⁊ quiete fluũt. Quis autẽ ne¬
get uastis illas receptacuł ꝯcipi.
⁊ cessare mults mertes locis. Nõ
ẽ diu ꝓbandũ ibi multas aqͣs
ẽẽ. ubi om̃s sũt. Neq enĩ suffic̾et
tellus ad tot flumina edenda. nͥ
ex reposito multoq fũderet. Si hoc
nis excrescat. ⁊ relictis ripis uio¬
lentus in obstantia incurrat. Sic
fiet motus alicuius ꝑtis in qm
flumen ĩpetum dedit. ⁊ qm donec
decrescat u̾berabit. Potest fieri ut
aliqmͣ regionẽ riuus affluens
exedat. ac sic trahat aliꝙͣ molem
qua lapsa supposita qͣtantur. Iã
uero nimis oculis ꝑmittit. nec
illos scit ꝓducere ultra animũ.
qui ñ credit eẽ in abdito t̾re sinꝰ
maris uasti. nec enĩ uideo quid
ꝓhibeat aut obstet. quo minus
habeatur aliqd̃ etiã in abdito lit¬
tus. ⁊ ꝑ occultos aditus receptũ
mare qd̾ illic quoq tantũdẽ loci
teneat. aut fortassis hoc ampliꝰ

Expanded text:
diores in uadis refunduntur et lenidiores in uadis refunduntur et leniter ac quiete fluunt; quis autem neget uastis illas receptaculis concipi et cessare multis inertes locis? Non est diu probandum ibi multas aquas esse, unde omnes sunt; neque enim sufficeret tellus ad tot flumina edenda, nisi ex reposito multoque funderet. Si hoc nis excrescat et relictis ripis uiolentus in obstantia incurrat: sic fiet motus alicuius partis in quam flumen impetum dedit et quam, donec decrescat, uerberabit. Potest fieri ut aliquam regionem riuus affluens exedat ac secum trahat aliquam molem, qua lapsa superposita quatiantur. Iam uero nimis oculis permittit nec ultra illos scit producere animum, qui non credit esse in abdito terrae sinus maris uasti. Nec enim uideo quid prohibeat aut obstet quo minus habeat aliquod etiam in abdito litus et per occultos aditus receptum mare, quod illic quoque tantundem loci teneat aut fortassis hoc amplius
Abbreviated transcription (Latin):
dam motũ t̾raꝵ aq̃ imputaue¬
runt. s ñ ex eadem causa. Pom
nem inquiũt terram multa aqͣꝵ
gen̾a decurrũt. alicubi ꝑpetui am¬
nes. quoꝵ nauigabil. ⁊ sine adiu¬
torio ĩbrium magnitudo e̾. Hinc
nilus ꝑ estatem ingentes aquas
inuehit.hinc qui medius inter
pacata ⁊ hostilia fluit danubi¬
us. ac renus. alter sarmaticos
impetus cohibens ⁊ europam
asiamq dist̾minans. alter ger¬
manos auidam belli gentẽ re¬
pellens:Adice nunc patentissi¬
mos lacus et stagna ppłi̾s int̾
se ignotis circũdata. ⁊ mellusta¬
biles nauigio paludes ne ipsis
quidẽ in se ꝑ uias aquib inco¬
luntur. deinde tot fontes tot capi¬
ta fluminũ. subito ⁊ ex occulto
amnes uouentia. tot deinde ad
tempus collestos torrentiũ im¬
petus. quoꝵ uires qmͣ repentine
tam breues. Omnis aqͣꝵ ⁊ intͣ
terram natura faciesq e̾. Illic
quoq alie uasto cursui deferunt᷑.
⁊ in preceps cadunt alie langui¬

Expanded text:
idam motum terrarum aquae imputaueidam motum terrarum aquae imputauerunt, sed non ex eadem causa. Per omnem, inquit, terram multa aquarum genera decurrunt: aliubi perpetui amnes, quorum nauigabilis etiam sine adiutorio imbrium magnitudo est: hinc Nilus, per aestatem ingentes aquas inuehit; hinc, qui medius inter pacata et hostilia fluit, Danuuius ac Rhenus, alter Sarmaticos impetus cohibens et Europam Asiamque disterminans, alter Germanos, auidam belli gentem, repellens. Adice nunc patentissimos lacus et stagna populis inter se ignotis circumdata et ineluctabiles nauigio paludes, ne ipsis quidem inter se peruias quibus incoluntur; deinde tot fontes, tot capita fluminum subitos et ex occulto amnes uomentia, tot deinde ad tempus collectos torrentium impetus, quorum uires quam repentinae tam breues. Omnis aquarum et intra terram natura faciesque est: illic quoque aliae uasto cursu deferuntur et in praeceps uolutae cadunt, aliae langui
Abbreviated transcription (Latin):
to magis surgit. Hanc opinionẽ
falsam eẽ. diu ñ est colligendum.
Nam si t̾ra aqua fustineretur. ⁊
ea aliqnͣdo ꝯcuteretur: semꝑ mo¬
ueretur. nec agitari eã mirare¬
mur. s manere. Deinde tota cõ¬
cuteretur ñ ex ꝑte. nũqmͣ enim
nauis dimidia iactatur. Nunc
uero terraꝵ ñ uniu̾saꝵ s ex ꝑte
motus est. Quomodo ergo fieri
potest ut qd̾ totũ uehitur. totũ
ñ agitetur si eo qd̾ uehitur agĩ¬
tatũ ẽ: At quare aq̃ erumpũt:
Primũ omniũ sepe tremuit
t̾ra ⁊ nich̾ humoris fluxit. De¬
inde si ex hac causa unda ꝓrũ¬
peret ac laterib t̾re circũ funde¬
retur. sicut in fluminib ac ma¬
ri uidemus incidere. ut incremẽ¬
tũ aquaꝵ quotiens nauigia
desidũt in laterib maxime appa¬
reat. Ad ultimũ ñ tam exigua
fieret qnͣtũ dicis eruptio. nec ue¬
lut ꝑ rimã sentina subriperet. s
fieret ingens mũdatio. ut ex infi¬
nito liquore ⁊ ferente uniu̾sa. Qͥ¬

Expanded text:
to magis surgit. Hanc opinionem to magis surgit. Hanc opinionem falsam esse non est diu colligendum: nam si terra aqua sustineretur, et ea aliquando concuteretur ‹et› semper moueretur, nec agitari illam miraremur sed manere; deinde tota concuteretur, non ex parte numquam enim nauis dimidia iactatur; nunc uero terrarum non uniuersarum sed ex parte motus est: quomodo ergo fieri potest ut, quod totum uehitur, totum non agitetur, si eo quo uehitur agitatum est? "At quare aquae erumpunt?". Primum omnium saepe tremuit terra et nihil umoris noui fluxit; deinde si ex hac causa unda prorumperet, a lateribus terrae circumfunderetur sicut in fluminibus ac mari uidemus incidere, ut incrementum aquarum, quotiens nauigia desidunt, in lateribus maxime appareat; ad ultimum non tam exigua fieret quam tu dicis eruptio nec uelut per rimam sentina subreperet, sed fieret ingens inundatio ut ex infinito liquore et ferente uniuersa. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
om̃i alio negotio. longe a ꝑfecto
fuere principia. In aqmͣ causam
ẽẽ nec ab uno dc̃m est. nec uno mͦ.
tales milesius totam t̾ram fub¬
iecto iudicat humore portari ⁊ in¬
nare siue illud occeansi uocas.
seu magnũ mare. seu alterius
nature simplicẽ adhuc aqmͣ ⁊
humidũ elementũ. Hac inquit
aqua sustinetur orbis. uelut ali¬
quod grande naiuigiũ ⁊ graue
hiis aquis quas premit. Suꝑ¬
uacuũ est redde causas ꝓpter qͣs
existuna grauissimã ꝑtem mũ¬
di ñ posse spũ tam tenui fugaci¬
q gestari. ñ enĩ nũc de situ t̾raꝵ¬
s de terre motu agitur. Illud ar¬
gumenti loco ponit. aquas ẽẽ ĩ
causa. quib hic orbis agitatur.
qd̾ in om̃i maiore motu erũpũt
fere noui fontes. sicut in naui¬
ghis quoq euenit ut si inclina
ta abierũt in latus. aqmͣ sorbe¬
ant q̃ in õi eoꝵ oneꝵ q̃ uehit si in¬
modice dep̾sa sunt. aut suꝑfun¬
ditur aut certe dextra leuaq soli¬

Expanded text:
omni alio negotio longe semper a perfecto omni alio negotio longe semper a perfecto fuere principia. In aqua causam esse nec ab uno dictum est nec uno modo. Thales Milesius totam terram subiecto iudicat umore portari et innare, siue illud oceanum uocas, siue magnum mare, siue alterius naturae simplicem adhuc aquam et umidum elementum. Hac, inquit, unda sustinetur orbis uelut aliquod grande nauigium et graue his aquis quas premit. Superuacuum est reddere causas propter quas existimat grauissimam partem mundi non posse spiritu tam tenui fugacique gestari; non enim nunc de situ terrarum sed de motu agitur. Illud argumenti loco ponit aquas esse in causa quibus hic orbis agitetur, quod in omni maiore motu erumpunt fere noui fontes sicut in nauigiis quoque euenit ut, si inclinata sunt et abierunt in latus, aquam sorbeant, quae enormi eorum onere quae uehit, si immodice depressa sunt, aut superfunditur aut certe dextra sinistraque soli
Abbreviated transcription (Latin):
adliderit. Causã qua t̾ra cõcuti¬
tur. alii in aqua ẽẽ. alii in ignib
alii in ip̃a t̾ra. alii in spũ puta¬
uerunt. alii in plurib. alii in om̃i¬
b hiis. Quidã liq̃re ip̃is aliqͣm ex
istis causam ẽẽ dixerũt. s ñ liq̃re
q̃ eẽt. Nunc singula ꝑ seqͣrͣ. Illucd
ante omnia michi dicendũ ẽ. opi¬
niones ueteres paꝵ exactas esse.
⁊ rudes. Circa uerũ adhuc erraba
tur. noua omĩa erãt primo temp¬
tantib. postea eadẽ ip̃a limata st̃.
Et si quid inuentũ est illis nich̾o¬
minus referri debet acceptũ. Mag¬
ni animi res fuit. rerũ nature
⁊ in dõrum secreta descend̾e. Pluri¬
mũ ad inueniendũ contulit qͥ
sꝑauit posse reꝑiri. Cum excusa¬
tione itaq ueteres audiendi sũt.
Nulla consũmata est dũ incip᷑.
nec in hac tantũ reomniũ maxi¬
ma. atq inuolutissima. ii qm
etiã cũ multũ acti erit: omnis
tam̃ etas qd̾ agat inueniet. s in

Expanded text:
adiecerit. Causam qua terra concutiadiecerit. Causam qua terra concutitur alii in aqua esse, alii in ignibus, alii in ipsa terra, alii in spiritu putauerunt, alii in pluribus, alii in omnibus his; quidam liquere ipsis aliquam ex istis causam esse dixerunt, sed non liquere quae esset. Nunc singula persequar. Illud ante omnia mihi dicendum est, opiniones ueteres parum exactas esse et rudes: circa uerum adhuc errabatur; tur; noua omnia erant primo temptantibus; postea eadem illa limata sunt et, si quid inuentum est, illis nihilominus referri debet acceptum: magni animi res fuit rerum naturae et in deorum secreta descendere. Plurimum ad inueniendum contulit qui sperauit posse reperiri. Cum excusatione itaque ueteres audiendi sunt: nulla res consummata est, dum incipit; nec in hac tantum re omnium maxima atque inuolutissima in qua, etiam cum multum acti erit, omnis tamen aetas quod agat inueniet sed et in
Abbreviated transcription (Latin):
factet cur modo tremat modo la¬
xata subsidat. nunc in ꝑtes diui¬
sa discedat. ⁊ alias int̾uallum.
riune sue du seruet. alias cito cõ¬
primat. nunc amnes note mag¬
nitudinis conu̾tat introrsũ nũc
nouos exprimat. aꝑiat aliqñ aqͣꝵ
calẽtiũ uenas. aliqnͣdo refrigeret.
antea rupis aut montis foram̃
emittat. aliqnͣdo notos ⁊ ꝑscula
nobiles ꝯprimat. Mille miracu¬
la mouet. faciemq mutat locis
⁊defert montes. subrigit plana.
ualles extub̾at. nouas in ꝓfun¬
do insulas erigit. Hec ex quib
causis accidant. digna res excu¬
ti. Qd̾ inquis erit p̾cium opere:
Quo nullũ maius e̾. nosse natu¬
ram. Neq enĩ quiꝙͣ ht̃ in se hu¬
ius materie tractatio pulchrius.
cũ multa habeat futura usui: ꝙͣ
qd̾ hominẽ magnificẽtia sui deti¬
net. nec mercede s miraculo colit᷑.
Inspiciamus ergo quid sit ꝓpter
derim. tam̃ tẽptare me uoluerim
tiam aut certe ad diligentiam

Expanded text:
factet; cur modo tremat, modo lafactet; cur modo tremat, modo laxata subsidat, nunc in partes diuisa discedat et alias interuallum ruinae suae diu seruet, alias cito comprimat; nunc amnes magnitudinis notae conuertat introrsum, nunc nouos exprimat; aperiat aliquando aquarum calentium uenas, aliquando refrigeret, antea montis aut rupis foramen emittat, aliquando notos et per saecula nobiles comprimat. Mille miracula mouet faciemque mutat locis et defert montes, subrigit plana, ualles extuberat, nouas in profundo insulas erigit: haec ex quibus causis accidant, digna res excuti. Quod, inquis, erit pretium operae? Quo nullum maius est, nosse naturam. Neque enim quicquam habet in se huius materiae tractatio pulchrius, cum multa habeat futura usui, quam quod hominem magnificentia sui detinet nec mercede sed miraculo colitur. Inspiciamus ergo quid sit propter derim, tamen temptare me uoluerim ad scientiam aut certe ad diligentiam
Abbreviated transcription (Latin):
auget. Lenius auget accidunt fa¬
miliaria ⁊ ex insolito formido ma¬
ior est. Quare autẽ quicqmͣ inso¬
litũ est: Quia naturã oculis nõ
ratione ꝯp̾hendimus. nec cogita¬
mus quid illa facere possit s tã¬
tũ quid fecerit. Damus itaq pe
solita. Quid ergo ñ religionem
incutit mentib. Et quidẽ publi¬
ce suie deficere sol uisus est. siue
luna cuiꝰ obscuratio frequẽtior
aut ꝑte sui aut tota delituit. lon¬
ge q magis illa. acte in tnͣsu̾sũ
faces. ⁊ celi magna ꝑs ardens. ⁊
crinita sydera ⁊ plures solis orbes.
⁊ stelle ꝑ diem uise. subitiq tr̃as¬
cursus igniũ multã post se lucem
miramur. ⁊ cũ timendi causa sit.
nescire: ñ e̾ tanti scire ne timeas.
Qnͣto satius causas inquirere.⁊
quidẽ toto in hoc intentũ aĩo.Neq
enĩ illo quicqmͣ dignius inueni¬
infimo moueat. qd̾ tanti molẽ
ponderis pellat. quid sit illa ualẽ¬
tius qd tantũ onus ui sua labe¬

Expanded text:
auget: leuius accidunt faauget: leuius accidunt familiaria, at ex insolito formido maior est. Quare autem quicquam nobis insolitum est? Quia naturam oculis, non ratione, comprehendimus nec cogitamus quid illa facere possit, sed tantum quid fecerit. Damus itaque husolita. Quid ergo? Non religionem incutit mentibus, et quidem publice, siue deficere sol uisus est, siue luna, cuius obscuratio frequentior, aut parte sui aut tota delituit? Longeque magis illa, actae in transuersum faces et caeli magna pars ardens et crinita sidera et plures solis orbes et stellae per diem uisae subitique transcursus ignium multam post se lucem miramur: et cum timendi sit causa nescire, non est tanti scire, ne timeas? Quanto satius est causas inquirere, et quidem toto in hoc intentum animo! Neque enim illo quicquam inueniri digniinfimo moueat, quod tanti molem ponderis pellat; quid sit illa ualentius quod tantum onus ui sua labe
Abbreviated transcription (Latin):
is finib nec ulla iactetur iniuria
michi. an ip̃a se michi imponat.
diducitur. ⁊ ingenti potentia ne¬
scio cuius mali rumpitur. ⁊ me
in ĩmensam altitudinẽ adducit.
Quid porro: Mors leuior in plano
est: Quid habeo qd̾ q̃rar. si rerum
natura me ñ uult iacere ignobili
leto si michi inicit sui ꝑtem: Egre¬
gie uagelius meus inclito carmi¬
ne. si cadendũ e̾ inquit michi e ce¬
lo. cetidisse uelim. Idem licet dicẽ.
Si cadendũ est. cadam orbe ꝯcusso
ñ qr fas est optare publicam cladẽ.
s quia ingens mortis solatium
ẽ.terrã quoq uidere mortalẽ. Illd̾
quoq ꝓderit p̾sumere animo nich
hoꝵ deos facere. nec ira numinum
aut celũ conu̾ti aut t̾ram. Suas
ista causas hñt. nec ex imꝑio se¬
niunt. s quibdã uiciis ut corꝑa
nr̃a turbantur ⁊ tũc cũ facere ui¬
dentur iniuriã accipiũt. Nob̾ aut̃
ignorantib uerũ. omnia t̾ribili¬
ora sũt. utiq quoꝵ metũ raritas

Expanded text:
is finibus nec ulla iactetur iniuria,is finibus nec ulla iactetur iniuria,mihi an ipsa se mihi imponat? Diducitur et ingenti potentia nescio cuius mali rumpitur et me in immensam altitudinem abducit; quid porro? Mors leuior in plano est? Quid habeo quod querar, si rerum natura me non uult iacere ignobili leto, si mihi inicit sui partem? Egregie Uagellius meus in illo inclito carmine: "Si cadendum est", inquit, "e caelo cecidisse uelim". Idem licet dicere: si cadendum est, cadam orbe concusso, non quia fas est optare publicam cladem, sed quia ingens mortis solacium est terram quoque uidere mortalem. Illud quoque proderit praesumere animo, nihil horum deos facere, nec ira numinum aut caelum concuti aut terram: suas ista causas habent nec ex imperio saeuiunt sed quibusdam uitiis ut corpora nostra turbantur et tunc, cum facere uidenturignorantibus uerum omnia terribiliora sunt, utique quorum metum raritas
Abbreviated transcription (Latin):
focat: Ego extimescã emotũ e se¬
dib suis mare. ⁊ ne estus maiore
qmͣ solet cursu plus aquaꝵ tra¬
hens suꝑueniat. cũ quosdã strã¬
gulau̾it potio male lapsa ꝑ fau¬
ces: Qmͣ stultum est mare horre¬
re cũ scias stillicidio ꝑire te posse.
Nullum maius solatiũ est mor¬
tis qm ip̃a mortalitas. nullũ au¬
tem omniũ istoꝵ q̃ extrinsetus
tius qmͣ a tonitruo succidere ⁊ sub
terra corruere fulminũ metu: Etͥd¬
enĩ stultius qmͣ timere nutatõem
aut subitos montiũ lapsus. ⁊ ir¬
ruptiones maris extra litus eie¬
cti. cũ mors ubiq presto sit. ⁊ un¬
diq occurrat. nichil q tam sit exi¬
guum qd̾ ñ in ꝑniciem gen̾is hu¬
humani satis ualeat: A deo non
debent nos ista confundere. tanꝙͣ
plus in se mali habeant qmͣ uul¬
garis mors. ut contra cũ sit neces¬
sariũ e uita exire. ⁊ aliq̃n emittere¬
animam. maiore ꝑire ratione iu
stz licet ista humus ⁊ se teneat su¬

Expanded text:
focat? Ego extimescam emotum sefocat? Ego extimescam emotum sedibus suis mare, et ne aestus maiore quam solet cursu plus aquarum trahens superueniat, cum quosdam strangulauerit potio male lapsa per fauces? Quam stultum est mare horrere, cum scias stillicidio perire te posse! Nullum maius solacium est mortis quam ipsa mortalitas, nullum autem omnium istorum quae extrinsecus tius quam ad tonitrua succidere et sub terram correpere fulminum metu? Quid stultius quam timere nutationem terrae aut subitos montium lapsus et irruptiones maris extra litus eiecti, cum mors ubique praesto sit et undique occurrat nihilque sit tam exiguum quod non in perniciem generis humani satis ualeat? Adeo non debent nos ista confundere, tamquam plus in se mali habeant quam uulgaris mors, ut contra, cum sit necessarium e uita exire et aliqanimam, maiore perire ratione iuudoque: stet licet ista humus et se teneat su
Abbreviated transcription (Latin):
Una salus iuctis nullã sꝑare sa¬
lutẽ. Si uultis nich̾ timere cogita¬
te omĩa ẽẽ timenda. Circũspicite
qmͣ leuib causis discutiamur. ñ
cib nobis. ñ humor. ñ ugilia. ñ
somnꝰ sine m̃sura qͣdam salubria
sunt Iam intelligetis nugatoria
esse. ⁊ imbetillia nr̃a corpuscula
fluida. ñ magna molitione ꝑdẽ¬
da. Sine dubio id unũ ꝑicł̃i nob̾¬
ẽẽt qdͥ tremũt t̾re qd̾ subito dissi¬
pantur ac suꝑposita diducunt.
Magni se estimat qui fulmina ⁊
motus t̾raꝵ ⁊ hiatus formidat.
Uult ille imbecillitatis sibi sue
conscius tim̾e pituitã. Ita uideli¬
cet nati sumus. tam felicia sortiti
mẽbra. in hanc magnitudinem
creuimus. ⁊ ob hoc nisi mundi
ꝑtib motis. nisi celũ intonuerit
nisi t̾ra subsederit. ꝑire ñ possumꝰ.
Unguiculi nos ⁊ ne totius quidẽ
dolor. s aliqua ab latere eius scis¬
sura conficit. ⁊ ego timeam t̾ras
trementes. quẽ crassior saluia suf¬

Expanded text:
"una salus uictis nulllam sperare sa"una salus uictis nulllam sperare salutem." Si uultis nihil timere, cogitate omnia esse metuenda; circumspicite quam leuibus causis discutiamur: non cibus nobis, non umor, non uigilia, non somnus sine mensura quadam salubria sunt; iam intellegetis nugatoria esse nos et imbecilla corpuscula, fluida, non magna molitione perdenda. Sine dubio id unum periculi nobis est quod tremunt terrae, quod subito dissipantur ac superposita deducunt! Magni se aestimat qui fulmina et motus terrarum hiatusque formidat. Uult ille imbecillitatis sibi suae conscius timere pituitam? Ita uidelicet nati sumus, tam felicia sortiti membra, in hanc magnitudinem creuimus! Et ob hoc, nisi mundi partibus motis, nisi caelum intonuerit, nisi terra subsederit, perire non possumus! Unguiculi nos et ne totius quidem dolor sed aliqua ab latere eius scissura conficit! Et ego timeam terras trementes, quem crassior saliua suf
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ip̃m mare. in seruitutẽ fati ue
mus bona fortune ⁊ felicitatem
cuius ex om̃ib reb humanis uelo¬
cissima ẽ leuitas. habituram in ali¬
quo pondus ac morã credimus. ⁊
ꝑpetua sibi omĩa ꝓmittentib in mẽ¬
tem ñ uenit id ip̃m supra qd̾ stamꝰ
stabile ñ ẽẽ. Neq enĩ cãpanie istud
aut achaie. s om̃is soli uiciũ est ma¬
le coherçere. ⁊ ex causis płi̾b solui.
⁊sũma manere ꝑtib ruere. Quid
ago: Solatiũ adu̾sus ꝑicula ra¬
ra ꝓmiseram. ecce undiq timẽda
denũtio. Nego quicqͣm ẽẽ quietis
eterne qd̾ ꝑire ñ possit ac ꝑdere. Ego
uero hoc ip̃m solacii loco pono. ⁊ qui¬
dem ualentissimi. qnͣdo quidẽ sine
remedio timor stultis ẽ. ratio terro¬
rem prudentib excutit. Imꝑitis
magna fit ex desꝑatione securitas.
Hoc itaq gen̾ humano dictũ pu¬
ta. qd̾ illis subita captiuitate int̾
ignes ⁊ hostem stupentib dc̃m ẽ.

Expanded text:
et ipsum mare in seruitutem fati uenet ipsum mare in seruitutem fati uenmus bona fortunae, et felicitatem, cuius ex omnibus rebus humanis uelocissima est leuitas, habituram in aliquo pondus ac moram credimus; et perpetua sibi omnia promittentibus in mentem non uenit id ipsum supra quod stamus stabile non esse. Neque enim Campaniae istud aut Achaiae sed omnis soli uitium est, male cohaerere et ex causis pluribus solui et summa manere, partibus ruere. Quid ago? Solacium aduersus pericula rara promiseram: ecce undique timenda denuntio, nego quicquam esse quietis aeternae, quod perire possit et perdere. Ego uero hoc ipsum solacii loco pono et quidem ualentissimi, quando quidem sine remedio timor stultis est: ratio terrorem prudentibus excutit; imperitis magna fit ex desperatione securitas. Hoc itaque generi humano dictum puta quod illis subita captiuitate inter ignes et hostem stupentibus dictum est:
Abbreviated transcription (Latin):
damentis hoc aut illud solum sta¬
re: Omĩa de sorte sũt ⁊ si ñdum mo¬
ta. tam̃ mobilia. Hunc fortasse in
quo consistitis locũ. hec nox aut hic
ante noctem dies scindet. Unde sci
as an melior eoꝵ locoꝵ conditio sit
tam. ĩmunẽq ab hoc ꝑiculo credi¬
mus.omnes sub eadem lege iacẽt.
Nich̾ ita ut ĩmobile eẽt natura
concepit. Alia temꝑib aliis cadũt
et queadmod̾ in urbib magnis.
nũc hec domus nũc illa suspendit᷑.
ita in hoc orbe t̾raꝑ nũc hec pars
facit initiũ nũc illa. Tyrus aliqñ
infamis ruinis fuit asia duodecĩ
urbes simul ꝑdidit. Anno priore
in achaia ⁊ macedonia quecũq ẽ
uis mali q̃ incurrit. nũc cãpaniã
lesit. Circuit fatum. ⁊ siquio diu
p̾terit repetit. q̃dam rarius solli¬
citat. sepius q̃dam nich ĩmune
ẽẽ ⁊ innoxiũ sinit. Non homines
tantũ q̃ breuis ⁊ caduca res est. na¬
scimur. urbes oreq t̾raꝵ. ⁊ littora

Expanded text:
damentis hoc aut illud solum stadamentis hoc aut illud solum stare? Omnia eiusdem sortis sunt et, si nondum mota, tamen mobilia: hunc fortasse in quo securius consistitis locum haec nox aut hic ante noctem dies scindet. Unde scis an ‹non› melior eorum locorum condicio sit tam immunemque ab hoc periculo credimus: omnes sub eadem iacent lege; nihil ita ut immobile esset natura concepit; alia temporibus aliis cadunt et, quemadmodum in urbibus magnis nunc haec domus nunc illa suspenditur, ita in hoc orbe terrarum nunc haec pars facit uitium nunc illa. Tyros aliquando infamis ruinis fuit, Asia duodecim urbes simul perdidit; anno priore in Achaiam et Macedoniam, quaecumque uis mali quae incurrit, nunc Campaniam laesit: circumit fatum et, si quid diu praeteriit, repetit. Quaedam rarius sollicite, saepius quaedam: nihil immune esse et innoxium sinit. Non homines tantum, qui breuis et caduca res nascimur, urbes oraeque terrarum et litora
Abbreviated transcription (Latin):
altius ad egit. ne fluctus retro ab¬
ire ꝑmisit: tũc ille exitu simul
redituq precluso uolutatur. ⁊qr
in rectũ nõ potest tendere: qd̾ illi
naturale est: in sublime se intẽ¬
dit. ⁊ t̾ram prementẽ deu̾berat.

Expanded text:
altius adegit nec fluctus retro abaltius adegit nec fluctus retro abire permisit, tunc ille exitu simul redituque praecluso uolutatur et, quia in rectum non potest tendere, quod illi naturale est, in sublime se intendit et terram prementem diuerberat.
Abbreviated transcription (Latin):
mo infundẽte se a tergo aere dem̃
ꝑ aliqͣm rimam maligne fugit.
et hoc acrius fertur. quo angus¬
tius. Id sine pugna ñ potest fi¬
eri. nisi pugna sine motu. At si
ne rimã quidẽ ꝑ qͣm efflueret in¬
uenit. ꝯglobatus illic furit. ⁊ hoc
atq illo circũagitur. alia deicit.
alia int̾cidit. cũ tenuissimus idẽ¬
q fortissimus ⁊ irrepat qmͣuis
in obstrusta. ⁊ quicquid intͣuit
ui sua diducat ac dissipet. Tunc
t̾ra iactatur. aut enĩ datura uen¬
to locũ discedit. aut cũ delit in
ipãm q̃ illũ emisit cau̾nam fũ¬
damento spoliata considit. Qui¬
dam ita existimãt. Terra multis
locis ꝑforata e̾. nec tantũ primos
illos aditus ht̃ quos uelut sꝑira¬
menta ab initio sui recepit. s mul¬
tos illi casus ĩposuit. Aliubi quic
quid deduxit suꝑne terreni erat
tes cecidere. alia estib magnus dis¬
rupta patuerũt. P hec interualla
intrat sp̃c que si inclusit mare ⁊¬

Expanded text:
mo infundente se a tergo aere, deinde mo infundente se a tergo aere, deinde per aliquam rimam maligne fugit et hoc acrius fertur, quo angustius. Id sine pugna non potest fieri, nec pugna sine motu. At si ne rimam quidem per quam efflueret inuenit, conglobatus illic furit et hoc atque illo circumagitur aliaque deicit, alia intercidit, cum tenuissimus idemque fortissimus et irrepat quamuis in obstructa et quicquid intrauit ui sua diducat ac dissipet. Tunc terra iactatur: aut enim datura uento locum discedit, aut, cum dedit, in ipsam qua illum emisit cauernam fundamento spoliata considit. Quidam ita existimant: terra multis locis perforata est nec tantum primos illos aditus habet quos uelut spiramenta ab initio sui recepit, sed multos illi casus imposuit. Aliubi deduxit quicquid superne terreni erat s cecidere, alia aestibus magnis disrupta patuerunt. Per haec interualla intrat spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
dissentio. Non ẽẽ terrã sine spũ
palam e̾. ñ tantũ illo dico qd̾ se
tenet. ac ꝑtes sui iũgit. qui in est
et saxis mortius q corporib. s
illo dico uitali et negetõ ⁊ alente
omĩa. Hoc nisi haberet. quomł
tot arbustis sp̃m infũderet non
aliunde uiuẽtib. ⁊ tot satis:Qũe
admodũ tot radices aliter aty ali¬
ter mersas foueret. quasdã sũma
receptas ꝑte. quasdã altius trac

Expanded text:
discessio. Non esse terram sine spiritu palam est, non tantum illo dico quo se tenet ac partes sui iungit, qui inest etiam saxis mortuisque corporibus, sed illo dico uitali et uegeto et alente omnia. Hunc nisi haberet, quomodo tot arbustis spiritum infunderet non aliunde uiuentibus et tot satis? Quemadmodum tam diuersas radices aliter atque aliter in se mersas foueret, quasdam summa receptas parte, quasdam altius trac
Abbreviated transcription (Latin):
mugitib sonũ raucũ ⁊ equalẽ ⁊ ꝯtimi¬
um. Itaq ubi etiã humida illa regio
ẽ ⁊ exitũ claudit: iteo huiusmodi to¬
nitrua uenturi p̾nuncia ĩbris sunt.
Alurd genus ẽ acre ac̾bum. qd̾ acbũ
mage oyxerĩ qmͣ sonũ qͣlem audire
solemeis cũ suꝑ caput alicuius uesica
dirupta ẽ. Talia eduntur tonitrua cũ
ꝯglobata nubes dissoluitur. ⁊ eũ quo
distenta fuerat sp̃m emisit. Hic ꝓprie
fragor dicitur subitus ⁊ uehemens. qͦ
edito ꝯcidũt hõies ⁊ examinantur.
quidã uero stupẽt. ⁊ in totũ sibi extrõt.
quos uocamus attonitos. quoꝵ men¬
tem sonus ille celestis loco pepulit. Hic
fieri illo quoꝙ modo pot̾. ut inclusus
aer caua nube ⁊ motu ip̃o extenuatꝰ.
distenditur. Deinde dũ maiorẽ sibi
lotũ querit. a quib ĩuolutus ẽ. sonũ
patitur. Quid aut̃: Num quẽadmo¬
dum illise int̾ se manus plausũ edũt
sic illisaꝵ int̾ se nubiũ sonus potest

Expanded text:
mugitibus sonum, raucum et aequalem et continumugitibus sonum, raucum et aequalem et continuum, utique ubi etiam umida illa regio est et exitum claudit; ideo eiusmodi tonitrua uenturi praenuntia imbris sunt. Aliud genus est acre, quod acerbum magis dixerim quam sonorum, quale audire solemus, cum super caput alicuius dirupta uesica est; talia eduptur tonitrua, cum conglobata nubes dissoluitur et eum quo distenta fuerat spiritum emittit. Hic proprie fragor dicitur, subitus et uehemens. Quo edito concidunt homines et exanimantur; quidam uero uiui stupent et in totum sibi exquos uocamus attonitos, uni mentem sonus ille caelestis loco pepulit. Hic fieri illo quoque modo potest ut inclusus aer caua nube et motu ipso extenuatus diffundatur; deinde, dum. maiorem sibi locum quaerit, a quibus inuolutus est, sonum patitur. Quid autem? non, quemadmodum illisae inter se manus plausum edunt, sic illisarum inter se nubium sonus potest
Abbreviated transcription (Latin):
subeuntẽ uĩ ñ potuit opprini̾e qnͣtomi¬
nus ĩpedire pot̾it ignẽ nubiũ tenius
hunor ⁊ roscidus: A deo res ista ñ afft
ullã morã qd̾ ꝯtra causas igniũ fit qͦs
ñ uidemus emicare nisi impendẽte celo
Serenũ sine fulmine ẽ ñ ht̃ istos metꝰ
dies purus. ne nox quidẽ nisi obscura
nubib. Quid ergo: Num aliqͣndo etiã
quilla: S scias licet illic nubes eẽ un¬
desplendor effertur qͣs uideri a nob̾ ter¬
raꝵ tumor ñ sũt. Adice nũc qd̾ fieri p̃t
ut nubes sũme ⁊ humiles attritu suo
ignẽ reddant qui in suꝑiora exp̾ssus
ĩ ꝑte celi sincera puraq insitur. s fit
in fordida. Tonitrua distnyxere quidã
ita ut dicerent unũ eẽ genus cuius
graue sit murmur. qͣle t̾raꝵ motus.
antecedit clauso uento ⁊ frem̃te. Hoc
moto cur uideatur ilł fieri dicam. Cũ
sp̃m uitͣ se clausere nubes. in ꝯcauis
ꝑtib eaꝵ uolutatus aer similẽ agre¬

Expanded text:
subeuntem uim non potuit opprimere, quanto misubeuntem uim non potuit opprimere, quanto minus impedire poterit ignem nubium tenuis umor et roscidus? Adeo res ista non affert ullam moram ut contra causa ignium sit; quos non uidemus emicare nisi impendente caelo; serenum sine fulmine est. Non lial~et istos metus dies purus, ne nox quidem nis” obscura nubibus. Quid ergo? non aliquando etiam ulgurat? Sed scias licet, illic nubes esse unde splendor effertur, quas uideri a nobis terrarum tumor non sinit. Adice nunc quod fieri potest ut nubes summissae et humiles attritu suo ignem reddant; qui in superiora expressus, in parte caeli sincera puraque uisitur, sed fit in sordida. Tonitrua distinxere quidam ita ut dicerent unum esse genus cuius graue sit murmur, quale terrarum motum antecedit clauso uento et fremente. Hoc quomodo uideatur illis fieri dicam. Cum spiritum intra se clausere nubes, in concauis partibus earum uolutatus aer similem ag
Abbreviated transcription (Latin):
Rursus cũ copia humoris exuperat. tc̃
ignis sine efftũ e. Itaq ñ ardent uiren¬
tia. Rest̾ ergo qnͣtum aque fit exigua
enĩ ñ resistet iũ ignis ĩpediet. Quidniͦ
bat int̾dui mare ⁊ fumus ex alto fere¬
batur. Nam demũ ꝓdebat ignẽ. ñ ꝯtuui
um s int̾uallis emicantẽ fulminũ mo¬
re. Quotiens ardor inf̾nus iacentis suꝑ
unde pondus euicerat. deinde saxa euo
u̾rerentur expulerat. partim exese. ⁊
in leuitatẽ pumicis u̾se nouissime ca¬
cum̃ usti montis emicuit. pt̾ea altitu¬
dine adiectũ ⁊ saxam illud ĩ magnitu¬
dinẽ insile creuit: Idem nr̃a menioria
ualerio asiatico consule iterũ accidit.
Quorsus hec retuli: ut appareret nec
extinctũ ignẽ mari suꝑ fuso. nec ĩpetũ
eius grauitate ingẽtis unde ꝓhibitum
clepiodotus auditor possidonii fuisse tra¬
didit ꝑ qͣm direptis aquis ignis em̾sit.
Qd̾ si ĩmensa aqͣꝵ uis flãmaꝵ ex imo

Expanded text:
rursus, cum copia umoris exsuperat, tunc rursus, cum copia umoris exsuperat, tunc ignis sine effectu est; itaque non ardent uirentia. Refert ergo quantum aquae sit; exigua enim non resistet nec uim ignis impediet. Quidni? bat interdiu mare et fumus ex alto ferebatur. Nox demum prodebat ignem, non continuum sed ex interuallis emicantem fulminum more, quotiens ardor infernus iacentis super undae pondus euicerat. Deinde saxa euols, antequam urerentur, expulerat, partim exesae et in leuitatem pumicis uersae. Nouissime cacumen exusti montis emicuit. Postea altitudini adiectum et saxum illud in magnitudinem insulae creuit. Idem nostra memoria Valerio Asiatico consule iterum accidit. Quorsus haec rettuli? Vt appareret nec extinctum ignem mari superfuso, nec impetum eius grauitate ingentis undae prohibitum udinem Asclepiodotus, auditor Posidonii, tradidit, per quam. diremptis aquis ignis emersit. Quod si immensa aquarum uis flammarum ex imo
Abbreviated transcription (Latin):
repetet. Ubiq e̾ aliquid qd̾ eũ ferat ⁊
ab ĩpetu suo auertat. id ñ natura s ser¬
tritas edere ignẽ cũ sint humide ĩmo
ꝙ̃ ñ magis u̾isimile e̾. ex nube fieri¬
ꝙͣ ex aqua: Ex nube nascitur. Primũ
in nubib ñ aqua ẽ. s aer spissus. ad
gignendã aꝙͣ p̾paratus ñdum ĩ illã
mutatus. s iã ꝓnus ⁊ u̾genus. Non
ẽ qd̾ existimes eã prius colligi inde effũ¬
di. simul fit ⁊ cadit. Heinde si ꝯcessoꝰ hu¬
midã ẽẽ nubẽ ꝯceptis aquis plenam.
nich̾ tñ ꝓhibet ignẽ ex humido quoq
educi ĩmo ex ip̃o qd̾ magis mireris hu¬
more. Quida negauersit ĩignẽ quicꝙͣ
posse mutari priusꝙͣ mutatũ eẽt ĩ aꝙͣ
Potest ergo nubes salua ꝙͣ cõtinet aqͣ
ignẽ aliqͣ ꝑte sui redd̾e̾. ut sepe alia ꝑs
ligni ardet. alia sudat. nec ho dico ñ ꝯtra¬
ria int̾ se ista eẽ ⁊ alt̾m alt̾o ꝑuiii. s
uibi ualentior ignis ꝙͣ humor ẽ nincit

Expanded text:
repetet; ubi est aliquid quod eum ferat et repetet; ubi est aliquid quod eum ferat et ab impetu suo auertat, id non natura, sed sertritas edere ignem, cum sint umidae, immo quem non magis uerisimile est ex nube  26 Ex nube nascitur. Primum in nubibus non ˆqua est, sed aer spissus, ad gignendam aquam praeparatus, nondum in illam mutatus, sed iam pronus et uergens. Non est quod existimes eam tum collig”, tum effundi. Simul et fit et cadit. Deinde, si concessero umidam esse nubem conceptis aquis plenam, nihil tamen prohibet ignem ex umido quoque educi, immo ex ipso, quod magis mireris, umore. Quidam negauerunt in ignem quicquam posse mutari, priusquam mutatum esset in aquam. Potest ergo nubes, salua quam continet aqua, ignem parte aliqua sui reddere, ut saepe alia pars ligni ardet, alia sudat. Nec hoc dico non contraria inter se ista esse et alterum altero perimi; sed ubi ualentior ignis quam umor est, uincit;
Abbreviated transcription (Latin):
uorẽ q̃dam astricta ꝑducerẽtur. Cũ
aut̃ aer mutabilis in ignẽ hiis maxi
ducũ. ⁊ cito int̾ituꝵ. qr ñ ex solida ma¬
teria oritur. nec ĩ qua possit consistere.
Quomodo ĩquit cũ dicatis ignis hanc
ẽẽ naturã ut petat suꝑiora fulm̃ t̾ram
perit. Aut falsum ẽ qd̃ de igne dixistis
aut e̾ illi eq̃ sursũ iter. ꝙͣ deorsũ. Uirũq
ueꝵ pot̾ eẽ. Ignis enĩ natura ĩ u̾ticem
surgit. ⁊ si nich illũ ꝓhibet ascendit. si¬
cut aqua natura defertur. si tñ aliqua
ius accessit q̃ illã in ꝯtrariũ circuag̾et
illo intẽditur. unde ⁊ imbre deiecta est.
Fulmen aut̃ cadit necessitate qͣ excutit᷑
Io hiis ignib accidit qd̾ arborib qͣrum
cũ ꝓmiseris ĩ loꝯ suũ exilient. Itaq ñ
ẽ qd̾ cũ spectes cuiuscũq rei habitũ qͥ
illi ex uoluntate ñ ẽ. Si igni ꝑmittes
ire qͦ uelit. celũ .i. leuissimi cuiꝰq fedem

Expanded text:
uorem quaedam attrita perducerentur. Cum uorem quaedam attrita perducerentur. Cum autem aer mutabilis in ignem maximducum et cito interiturum, quia non ex solida materia oritur nec in qua possit consistere. CAPUT 24 Quomodo, inquit, cum dicatis ignis hanc esse naturam ut petat superiora, fulmen terram petit? Aut falsum est quod de igne dixistis; est enim illi aeque sursuin iter quam deorsum. Vtrumque uerum potest esse. Ignis enim natura in uerticem surgit et, si nihil illum prohibet, ascendit, sicut a qua natura defertur; si tamen aliqua uis accessit quae illam in contrarium circumageret, illo intenditur unde imbre deiecta est. Fulmen autem cadit eadem necessitate qua excutitur. ld his ignibus accidit quod arboribus quarum cum permiseris, in locum suum exilient. Itaque non est quod eum spectes cuiusque rei habitum qui illi non ex uoluntate est. Si ignem permittis ira quo uelit, caelum, id est leuissimi cuiusque sedem,
Abbreviated transcription (Latin):
ignis fieri soleat apd̾ nos. Eedem enĩ ra¬
tione ⁊ supͣ fiet deiob modis. ino si exti¬
tatur sicut lapide ꝑcusso. si attritu inue¬
intur sicut cũ duo ligna int̾ se duituis
stricta st̃. Nõ oĩs hoc tibi materia p̾sta¬
bit. s idonea eliciendis ignib sicut ed̾e.
laurus. ⁊ alia in hũc usum nota pasto¬
rib. Potest ergo fieri ut nubes quoq
ignẽ eodẽ modo uel ꝑcusse redoant uel at¬
trite. Uideamus qͣntis uirib ꝓcelle ru
ant. qnͣto u̾tantur ĩpetu turbines. Hii
qd̾ obiuĩ fuit dissipatur ⁊ rapitur et
longe a loco suo ꝓicitur. Ed ergo miꝵ
si tanta ius ignẽ excutit. uł aliũde uel
sibi: Uides enĩ qnͣtum feruorẽ sensura
q ĩ nubẽsincitate frementes uento ⁊ le¬
nit̾ urgente ignẽ euocabũt qui ex splẽ¬
descat. nec exiliat. Minore aut̃ ui ad ful¬
gurandũ opus ẽ ꝙͣ fulminandũ. Su¬
ꝑrorib libris collegimus ĩ qͣnͣtum fer¬

Expanded text:
ignis fieri soleat apud nos; eadem enim raignis fieri soleat apud nos; eadem enim ratione et supra fit. Duobus modis, uno si excitatur sicut e lapide; altero si attritu inuenitur, sicut cum duo ligna inter se diutius trita sunt. Non omnis hoc tibi materia praestabit, sed idonea eliciendis ignibus: sicut laurus, hederae et alia in hunc usum nota pastoribus. Potest ergo fieri ut nubes quoque ignem eodem modo uel percussae reddant uel attritae. Videamus quantis procellae uiribus ruant, quanto uertantur impetu turbines; id quod obuium, fuit, dissipatur et rapitur et longe a loco suo proicitur. Quid ergo mirum, si tanta uis ignem excutit uel aliunde uel sibi? Vides enim quantum feruorem sensura que in nubes incitatae fremente uento et leuiter urgente ignem euocabunt qui explendescat nec exiliat; minore enim ni ad fulgurandum opus est quam ad fulminandum. Superioribus collegimus in quantum fer