comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinent. potñtõrun quo ho¬
mines necessitatem debitorũ
pensationũ ut honestas postu¬
lat agnosc̾e moneantur ur ꝑ

Expanded text:
tinent, potiorum quoque homines necessitatem debitam pensionum, ut honestas postulat, agnoscere moneantur, ut
Abbreviated transcription (Latin):
testib uł instrumẽtis nusso
ꝓcuratore concedimꝰ ut ⁊̃ ip̃e
ĩ om̃ib negocus tale ins ha¬
alienent s senarores quid̃ cla¬
rissimi uiri in hac regiau᷑be
ꝯmorantes ap̃ sb̾ lmntatem
onem uemami eratis inperia¬
uerint sciant eam iures
ulłas optinere
impr Eos qui nemomi eratis
pͥncipali clemencia inperramne
rũ decreti int̾posione rerin
suar̃ inmobiliũ face̾ inlemꝰ
thecam deci etum ilł uecessa

Expanded text:
testibus vel instrumentis, misso procuratore, concedimus, ut etiam ipsae in omnibus negotiis tale ius haalienent. Sed senatores quidem clarissimi viri in hac regia urbe commorantes apud sublimitatem tionem veniam aetatis impetraverint, sciant eam nullas vires obtinerepp. Eos, qui veniam aetatis principali clementia impetraverusine decreti interpositione rerum suarum immobilium facere iubemus, th
Abbreviated transcription (Latin):
me exceptõnem ibi locũ hr̃e
ubi quasi credita pecuma pe¬
titur. cum autẽ ex p̾cedũn
causa cebiti cyrographi q̃n

Expanded text:
e exceptionem ibi locum habere, ubi quasi credita pecunia petitur, cum autem ex praecedenti causa debiti in chirographum q
Abbreviated transcription (Latin):
p̾bu̾t Demi s i pater pact̾
de fiue inipcus mierit ⁊ hũa¬
ua forte ꝯsũptuis ad uota nor
⁊ sponsam firmũ ratumq ꝑ¬
maneat ꝙ a patre doceb̾r disfi¬
nitũ uichilq ꝑmitatur hre
momenti ꝙ ꝯ desfensore ad ꝙ̃
niõris comoda ꝑtinebunt¬
docebitur fuisse trisactũ ꝑ ni¬
qum est em̃ ut contra pat̾am¬
i uolutatẽ redenpti p̾cii forsi¬
tan tntons ant eciam cirato¬
ris ad mittotur arbntiũ ꝯple¬
rumq eciam ip̃ius femine ad¬

Expanded text:
um pp. Si pater pactum de filiae nuptiis inierit et humana sorte consumptus ad vota non r sponsos firmum ratumque permaneat, quod a patre docebitur definitum, nihilque permittatur habere momenti, quod cum defensore, ad quem minoris commoda docebitur fuisse transactum. Periniquum est enim, ut contra patriam voluntatem redempti forsitan tutoris aut curatoris admittatur arbitrium, cum plerumque etiam ipsius feminae ad
Abbreviated transcription (Latin):
sũm̃a uolũtate uelt̃ ꝓp̾as suas ob¬
str̃uxit ius tuũ nõ lesit nec tamẽ
inuiria stellionatus cͥmĩe płcretur
ꝯsciens alienã rem te nõ consenciẽ¬
te nelut ꝓp̃am suo nexuit c̾ditori
Mp̃r.gnorancia creditoris tuit̾
res quide ap̃ alios obligate ꝑigno¬
ris sen ypothece iure obligantur.
fraudes ad extraordinariam cr̃is ex¬
ecutõnem spectare: ac stellionatus
seu obligatõne rite ꝑfcã ꝑticipato
fraudis ꝯsilio ꝑ subiectam q̃si aut̾io¬
rem ꝑsonam dispendiũ tuũ ad occł̃tũ

Expanded text:
ua voluntate velut proprias suas obstrinxit, ius tuum non laesit. Nec tamen iniuria stellionatus crimine petetur, cum sciens alienam rem te non consentiente velut propriam suo nexuit creditorignorantia creditoris, cui res pridem apud alios obligatae pignoris seu hypothecae iure obligantur, fraudes ad extraordinariam criminis exsecutionem spectare ac stellionatus seu obligatione rite perfecta participato fraudis consilio per subiectam quasi anteriorem personam dispendium tuum ad occultu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfrui fisci patroni lib̾iq eoꝵ honorati
sũt husqio illud adiciendũ ẽẽ statuimꝰ
nt siquis pr̃omis fisci adeptus fatalẽ
gradũ diem obierit. ymu̾satociꝰ anni
solacia ex quo hoc idẽ officiũ ꝑagere
ceꝑit ad h̾rdes sen successores suos siñe
ñi su̾i extranei fu̾nt t̾ ñsimitãdi tã ex¬

Expanded text:
us fisci patroni liberique eorum honorati sunt. His quoque illud adiciendum esse statuimus, ut, si quis patronatus fisci adeptus gradum fatalem diem obierit, universa totius anni solacia, ex quo hoc idem officium peragere coeperit, ad heredes seu successores suos, sive liberi sive extranei fuerint, transmit
Abbreviated transcription (Latin):
Deni. Qum dubit̾abati
utrũ emphiteota debeat sñ
dm̃ uolinitate suas meliora¬
tõnes que greco uocabulo em
an enis expectare ꝯsensimi. Sc̃a¬
cimus siquid̃ emphiteoticum
instr̃m suꝑ hoc cãu aliq̃s pac¬
sinant᷑ nlło mõ huiꝰmõi pat¬
tõ põira est uł forre instr̃me

Expanded text:
. Cum dubitabatur, utrum emphyteuta debeat cum domini voluntate suas meliorationes, quae Graeco vocabulo empan eius expectare consensum, sancimus, si quidem emphyteuticum instrumentum super hoc casu aliquas pacsin autem nullo modo huiusmodi pactio posita est
Abbreviated transcription (Latin):
Aexaminuititõne tibi negocioꝵ ob¬
latũ hñc scdm iuris tatõnem ad¬
ito rectore ꝓuniciẽ potes ꝯuenirea
Nñ si ad cͣn tũscͥpidnem tu iris
latitat nec desfendatut. ⁊ eñ tuũ
esse de bitorem costat ad exemplũ
odci bonoꝵ eius possonem potie ĩ¬
petrare:. tp̃r antẽ rusacto innẽ
ditõnem eoꝵ a ꝯpetenti indice pͥꝰ¬

Expanded text:
ex administratione tibi negotiorum obligatum, hunc secundum iuris rationem adito rectore provinciae potes convenire. nam si ad circumscriptionem tui iuris latitat nec defendatur et eum tuum esse debitorem constat, ad exemplum edicti bonorum eius possessionem poteris impetrare: tempore autem transacto etiam venditionem eorum a competenti
Abbreviated transcription (Latin):
nsieri eis explorati iuris est ¶ post̃
esse lm̃am eos qui possessionẽ ad epti
sunt molestare uł aliqͥb dãpnis affi¬
ce saccõnes aut̃ qnas ex legibus sibi
compet̾e putau̾int ct̃ suos ex̾cerede¬
bitores s̾ mautẽ hii qui detment po

Expanded text:
fieri explorati iuris est. Post esse licentiam eos qui possessionem adepti sunt molestare vel quibusdam damnis adficere: actiones autem, quas ex legibus sibi competere putaverint, contra suos exercere debitores. Sin autem hi qui detinent po
Abbreviated transcription (Latin):
. esse uidetur. possũt qͣmdã hr̃e ꝯue
dubitatõnes amputantes censem
possessione rer̃ ⁊ murant᷑ nõ solũ
hu s ⁊t̃ om̃s alii talia debita p̃ten¬
dentes eadem comoditate paciant᷑

Expanded text:
 esse videtur, possint quandam habere dubitationem amputantes censemupossessionem rerum mittantur, non solum hi, sed etiam alii omnes talia debita praetendentes
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯiinite pp̃ res ad debitorem ꝑti¬
nentes. dñ io semores a xditores
formidans sese ꝙ celau̾it. ⁊ illide
rebus ad eũ ꝑtinentib. ⁊ petencia
q inpossessionẽ rerũ se tnfiunti¬

Expanded text:
ter res ad debitorem pertinentes, dum is severiores creditores formidans sese celaverit, et illi de rebus ad eum pertinentibus competentia tque in possessionem rerum sese t
Abbreviated transcription (Latin):
tiactũ est intlłigis ⁊ sorti
⁊ usuris te parere oport̾e
Si hus om̃i  obligasti ut
res que pignoris iure de¬
tmnentur lib̾ari possint
ꝙ si fideuissor credite pecu¬
uie intercessisti ten̾i te ex
ea obligat̃one explorati

Expanded text:
tractum est, intellegis et sorti et usuris te parere oportere, si te his omnibus obligasti, ut res quae pignoris iure detinentur liberari possint. Quod si fideiussor creditae pecuniae intercessisti, teneri te ex ea obligatione explorati
Abbreviated transcription (Latin):
Demulomus om̃s epistolas
manes ⁊ nacuas esse atq in irritũ
deuocari ac de ingemutate eiusdem e¬
lii requiri uet mułi id obẽẽ ꝙ adeũ
tãꝙͣ decurionem ac p̾ncipalẽ sc̃pserit
uł id ꝙ idẽ se finx̾it decurionẽ uł p̾nci¬
palem maxime c̃ nõ soluu testium
ꝓfessione ⁊ cognatõnis eius. ingum¬
elii apud aliud indiciũ paruerat qd̃
trũ conditõmibus uti quar̃. mox ius

Expanded text:
emus omnes epistulas inanes et vacuas esse atque in irritum devocari ac de ingenuitate eiusdem aelii requiri nec mulieri id obesse, quod ad eum tamquam decurionem ac principalem scripserit, vel id, quod idem se finxerit decurionem vel principalem, maxime cum non solum testium professione et cognationis eius, quAelii apud aliud iudicium patuerat, quotrum condicionibus uti, quarum mox vis
Abbreviated transcription (Latin):
res ⁊ satufac̾e aut creditorib et li¬
senerus rebus semel uenditis h̃
nõ admissit nob̾ tamẽ ułpiani sen¬
tensia ad modũ placuit maxime ꝓp̃
lib̾tates ne deꝑeant. ⁊ post uendi¬
tõnem innale remediũ dare diui
marci costitutõni intra ꝙ ⁊ credi¬
torib omũbus sacafiat ⁊ emptores
nicħ noui paciantur ꝙ annalem sẽ
ciebant rescissionem tice̾ suo qui di¬
b̾tate donatus est uł alicui extra¬
neo uł aut̃ uenditõnem rer̃ uł pꝰ¬

Expanded text:
et liSeverus semel rebus venditis hoc non admisit, nobis tamen Ulpiani sententia admonente placuit maxime propter libertates, ne depereant, et post venditionem rerum annale remedium dare divi Marci constitutioni, intra quod et creditoribus omnibus satisfiat et emptores nihil novi patiantur, qui annalem saepe sentiebant rescissionem, et licere servo, qui libertate donatus est, vel alii cuidam extraneo vel ante venditionem rerum
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r. Peruo tuo defũctus li¬
cet te hrdeni sc̃psisse ꝓponatur
tamẽ directã. ⁊ sber tate dare ñ
porut. iure .ni. directo lib̾tatẽ sins
alieuis dare nemo potest
ypr. Ld irectis uerb̾ iure data
libertate nõ sola inpositõne pillei
Sed ł adita hĩditate si mła iuris
.inpediat costitutõ liberti costitum̃
cũ non fuisse additim ut ꝓcodicilliᷤ
sc̾ptũ ualeret ponas recte data costab
U̾. Si h̾rdes iure fcõ pestam̃to
sollẽpnit̾ adicrint ħ̾rditatẽ ex tes¬
tamẽto tibi lib̾tas quesita pꝰt col¬
ludentibus tam sc̃ptis ħrdibus ꝙ̃
ab intestaro uendicantibus succes¬
sionem adimi non potuit dd̾ si
sponte repudiauerint sdbidelatam
successionem omia que restam̃to fu¬
erunt scripta deffecisse ꝯuenit. Si
u̾o ut uos frand̾ent lb̾tate collusi

Expanded text:
. Servo tuo defunctus, licet te heredem scripsisse proponatur, tamen directam libertatem dare non potuit: iure enim directo libertatem servis alienis dare nemo potest. Directis verbis iure data libertate non sola impositione pilei, sed adita hereditate, si nulla iuris impediat constitutio, liberti constituuncum non fuisse additum, ut pro codicillis scriptum valeret, proponas recte datas constabSi heredes iure facto testamento sollemniter adierint hereditatem, ex testamento tibi libertas quaesita post colludentibus tam scriptis heredibus quam ab intestato vindicantibus successionem adimi non potuit. Quod si sponte repudiaverunt sibi delatam successionem, omnia quae testamento fuerant scripta defecisse convenit. Si vero, ut vos fraudarent libertate, collu
Abbreviated transcription (Latin):
qiuis polliceatur creditorib autẽ nõ
insolidum sed in parre soln̾e cridi¬
torib iłli autẽ huimõ pactõne ami¬
serint. Sancims ⁊ in hinꝰmõ cõu
ꝯsultissimi p̃ucipis locum habe re
costitutõnem ⁊ id modis om̃ibus
admittendñ censems maxime c̃
ex nolimtate creditoꝵ q int̾ponit
nolentib. ⁊ .n. crẽditorib̾ amtti
talem petitõneni. ulło ꝯcedimus mͦ
Sinu̾o quidã ex yuis lib̾tatem am¬
plexi fuerĩt alu aut̃ censuorint
eẽ respuendam. in hñc casũ extẽdẽ¬
da est diui marci oratõ n ꝓculdu¬

Expanded text:
quis polliceatur, creditoribus autem non in solidum, sed in partem solvere creditum, illi autem huiusmodi pactionem admiserint, sancimus et in huiusmodi casu consultissimi principis locum habere constitutionem et eum modis omnibus admittendum censemus, maxime cum ex voluntate creditorum hoc interponitur: nolentibus etenim creditoribus admitti talem petitionem nullo concedimus modo. Si vero quidam ex servis libertatem amplexi fuerint, alii autem censuerint esse respuendam, et in hunc casum extendenda est divi Marci oratio et procul
Abbreviated transcription (Latin):
diui marci declarat. si quis c̃dito
Lociis fiat ab intestato successioni
lib̾tates relinciuerit. Nemo autẽ
adut ułt defũcti h̃ditatem eo ꝙ
suspecta eẽ udetur ⁊ fueruit lib¬
tates forsitan ⁊ sũ sc̃ptis fidei co¬
nimsarie relicte licẽ uł cũnlibe
extͣneo uł uni ex ẜ̃uis ꝙ ⁊ ip̃e lib̾¬
taro donatus est. ⁊ ꝓsua ꝑidiratur¬

Expanded text:
divi Marci declarat, si quis testamelocus fiat ab intestato successioni, libertates reliquerit, nemo autem adire vult defuncti hereditatem eo, quod suspecta esse videtur, et si fuerint libertates forsitan et sine scriptis fideicommissariae relictae, licere vel cuilibet extraneo vel uni ex servis, qui et ipse libertate donatus est
Abbreviated transcription (Latin):
gitimi ipris petant᷑ et eͥiiis. ⁊¬
t̾mĩos ꝓrogabunt dilatõnẽ
petitori de negari conuenit
meͣns enĩ arbitrio fu̾at tc̃
inferre litignĩ ꝯ petitedila¬
tõnis mora spacio suꝑtite po¬
ss ꝯcludi/ Q̾ si deffensio rei
dilacõris sinfragiũ postulaue¬
qͣr neq̃ qm in ip̃is steterat
potãte qñ litigio pulsaretur
dan igitur deb ⁊ si mpetrata
dissenslo sese ultra cenꝑis dis¬

Expanded text:
gitimi temporis petantur, et eius terminos prorogabunt, dilationem petitori denegari conveniet: in eius enim arbitrio fuerat tunc inferre litigium, cum petitae dilationis mora spatio superstite posset includi. Quod si defensio rei dilationis suffragium postulavequia nequaquam in ipsius steterat potestate, quando litigio pulsaretur. Dari igitur debet, etsi impetrata dimensio sese ultra consti
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ domos pignori uł ypote¬
ce accepit dãpũ de inciden¬
dis arboribus comibusq
destruendis ab eo datum in

Expanded text:
 domos pignori vel hypothecae accepit, damnum in decidendis arboribus domibusque destruendis ab eo datum in
Abbreviated transcription (Latin):
alios descendentes liẜos hat eos mo¬
dis onũb ad eius succesionẽ suic tes¬
rauĩto morientis nocari nec curielo

Expanded text:
alios descendentes liberos habeat, eos modis omnibus ad eius successionem sine testamento morientis vocari nec curiae lo
Abbreviated transcription (Latin):
nõ ꝯlit̾ ei iudicialem ad itil
.renalare. S om̃emi clauc̾e ei
iuditior copiam.nisi p̾us
omĩa dãpna restituat ex huiꝰ
incio adu̾sarus eiꝰ inflictasmi
citra ingressus litis sini citia
honorara aduocatorũ uł a¬
e stimatõe iudicis qͣntitate
eoꝵ disfimenda post ꝙͣ iurtũ¬

Expanded text:
non aliter ei iudicialem aditum revelare, sed omnem claudere ei iudiciorum copiam, nisi prius omnia damna restituat ex huiusmodi vitio adversariis eius inflicta sive circa ingressus litis sive circa honoraria advocatorum vel aaestimatione iudices quantitate eo
Abbreviated transcription (Latin):
ei liceat ꝓ sua sb̾scriptõne uł
ceposicõnei nisi quĩquagesimã
ꝑtem p̾cii uł extimatõins loci
quiad aliam ꝑsonam trasfert᷑
acciꝑe. Sinautẽ nomĩ emphice¬
etãm uł emptorem melioratõ¬
nis susciꝑe mĩme dñs malu̾it
⁊ astetarõne fcã intraduos mẽ¬
ses hoc fac̾e̾ suꝑsed̾it lice̾ em¬
phiteote ⁊̃ non ꝯsencientib

Expanded text:
eis liceat pro subscriptione vel depositione nisi quinquagesimam partem pretii vel aestimationis loci, qui ad aliam personam transfertur, accipere. Sin autem novum emphyteutam vel emptorem meliorationis suscipere minime dominus maluerit et attestatione facta intra duos menses hoc facere supersederit, licere emphyteutae et non consentientib
Abbreviated transcription (Latin):
puendũ existimau̾unt. tales al¬
t̾catõnes decidentes censenius ⁊
huiꝰ legatũ firmũ ẽẽ ⁊ talem us̃
fructũ una cũ ħre de finiri: ⁊ ilo
moriente uł alus legirinus mod
eñ annttẽte expirare. q̃rẽ .ii. iste
solus excipiatur ꝙ ex ulła iudĩci ra¬

Expanded text:
puendum existimaverunt: tales altercationes decidentes censemus et huiusmodi legatum firmum esse et talem usum fructum una cum herede finiri et illo moriente vel aliis legitimis modis eum amittente expirare. quare enim iste solus excipiatur? quod ex nulla induci ra
Abbreviated transcription (Latin):
emantipati sunt fili ⁊ postea matͥ
decesserit. qm̃ onũ comodo destituit
pater nec retuet usimiifructũ iuri¬
les ei inter filios sũ inius sũ płes s
ususfructus tribuimus portõnes si
u̾o mulier moriens alios ex filus
emãcipatos a patre alios inpatria pͦ¬
testate dimisserit in eo casu dispari
uterur maritus defũcte bñfitio qͦ
cosu utriq p̾sc̾psimus .i. cuta eoꝵ¬
quidẽ portõne i qͥuos ad hnc retinẽt¬
ĩsacris usũfruct̃ ex legũ auctorita¬
te retinebit ⁊ p̾miũ delate cũ uolet
emãcipatõis accipiet Ineoꝵ u̾o ꝑte
quos exisse de potestate uiua marre
eciam uł neꝑtibus ut ħ obẜnandũ
esse censemus ⁊ maritus qui uxore
mortua nõ extantib filus ꝯ solis ue¬
potibus uł neptibus ex hac lege ad
omolumẽtũ nocandus est siuius
uł unia płes ue nepotes ex filio uno

Expanded text:
mancipati sunt filii et postea mater decesserit, quoniam omni commodo destituitur pater nec retinet usum fructum, viriles ei inter filios, sive unus seu plures sunt, usus fructus tribuimus portiones. Si vero mulier moriens alios ex filiis emancipatos a patre, alios in patria potestate dimiserit, in casu dispari utitur maritus defunctae beneficio, quod casui utrique praescripsimus, id est tinet, usumfructum ex legum auctoritate retinebit et praemium delatae, cum volet, emancipationis accipiet: in eorum vero parte, quos exisse de potestate viva matre etiam vel neptibus hoc observandum esse censemus, ut maritus, qui uxore mortua, non extantibus filiis, cum solis nepotibus vel neptibus ex hac lege ad emolumentum vocandus est, si unus vel una pluresve nepotes ex filio uno
Abbreviated transcription (Latin):
x. ant ip̃o aruo uiiẽte d sac̾s diuist
at nsũ fructũ: si u̾o ex nepotib nep¬
tibus ue xp̃r quo ĩ aiue successionẽ
uocantur. ali qu st̃ potestate. id est
mãiti defũcce alu sui iiris sunt c̾ca
ꝑsonas quid̃ eoꝵ qui inpotestare cos¬
tnumisunt. ⁊ in usufructu ꝯseqndo
⁊ in emãcipatõis p̾mio ꝯquerẽdo
ratõ supradc̃a seruetur. ¶n hus u̾oqͥ
sui iuris sunt facłins capiendi ⁊ isus

Expanded text:
ab ipso avia vivente sacris dimissi, at usum fructum. si vero ex nepotibus neptibusve tempore, quo in aviae successionem vocantur, alii in avi sunt potestate, id est mariti defunctae, alii sui iuris sint, circa personam quidem eorum, qui in potestate consistunt, et in usu fructu consequendo et in emancipationis praemio conquirendo ratio supra dicta servetur: in his vero, qui sui iuris
Abbreviated transcription (Latin):
a morte testatoris adire hrditatẽ snnili¬
in diẽ relictoꝵ a mortecestatoris cĩd̾e gf
cum triplicimo eaq̃ in elogiis ultmuᷤᷤ
relinq̃utur ꝯtĩgẽbat defic̾e ꝯsentaneũ
ut ꝙ isłtollit uł reformatur nõ sit
ĩcogitũ ea emi uł hus relinq̃bant᷑
qui in rerũ uatira tc̃ tp̃is cum c̃debũ¬
tur extrema elogia nõ fua̾nt forte hoc
ges existimabant. uł uino testotore is
qui aliꝙ̾ extestam̃to habiit post testa ͤ¬
mẽtimm hac luce subtrahebatur uł ip̃m
relictũ expimbat forre  quadã ꝯditone
sb̾ qua relict᷑ erat desficiente quos uet̾es
appłłabant incã cudnci uł mortuo ⁊ã
testatore ħ̃ ꝙ relictũ est deficiebat quod̾.
attq ordine ubi ꝓ nõ sc̃ptis efficiebãt᷑
ea q̃ ꝑsonis iam aũ restam̃tũ morrius
testaror donasset. statũ fu̾at ut ea orã
maneant ap̃ eõs aqnib fũont dẽlicta
nsi uacuatas uł substitutus suppõit rm¬

Expanded text:
tates similiin diem relictorum diem a morte testatoris cedere. Et cum triplici modo ea, quae in ultimis elogiis relinquuntur, contingebat deficere, consentaneum reformatur, non sit incognitum. Ea enim vel his relinquebantur, qui in rerum natura tunc temporis, cum condebantur extrema elogia, non fuerant, forte hoc ges existimabant: vel vivo testatore is, qui aliquid ex testamento habuit, post testamentum ab hac luce subtrahebatur, vel ipsum relictum expirabat, forte quadam condicione, sub qua relictum erat, deficiente, quod veteres appellabant in causa caduci: vel mortuo iam testatore hoc quod relictum est deficiebat, quod itaque ordine, ubi pro non scriptis efficiebantur ea, quae personis iam ante testamentum mortuis testator donasset, statutum fuerat, ut ea omnia maneant apud eos, a quibus fuerant derelicta, nisi vacuatis vel substitutus suppositus ve
Abbreviated transcription (Latin):
mimissis uł alus legatis relicta sũt
cõpet̃ẽtib excepto ⁊̃ usufructu qui sui
natã adhrdes legatarii tr̃asmitti non
patitur ⁊ neq amorte testatoris neq
ab adita h̾rditate ꝙͣ t̃ ad trãsinissionẽ
dies enis cedit ¶ S ħ quid̃ omĩa ĩ hus

Expanded text:
numissis vel aliis legatis relicta sunt, competentibus. Excepto etiam usu fructu, qui sui natura ad heredes legatarii transmitti non patitur et neque a morte testatoris neque ab adita hereditate, quantum ad transmissionem, dies eius cedit. Sed haec quidem omnia in his
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ essitimãs. Nos aut̃ om̃imõ repelli¬
mus miã om̃ib natinũ legatis et
fid̾iꝯmissis inponẽtes: taqua dissonã¬
ciã ĩ miã trahentes ꝯcordiam ħ antẽ
Itafiꝰ sancuis. nisi testator aꝑtissie
⁊ exp̃ssim disposin̾t ut uniq̃d̾ ⁊es soli¬
daalus at̃ estimatõ rei singłis ĩ solid̾
seꝑatĩ res relctasit ineiꝰ adqͥsitõnẽ

Expanded text:
esse existimans, nos autem omnimodo repellimus, unam omnibus naturam legatis et fideicommissis imponentes et antiquam dissonantiam in unam trahentes concordiam. Haec autem ita fieri sancimus, nisi testator apertissime et expressim disposuerit, ut uni quidem res solida, aliis autem aestimatio rei singulis in solidum separatim res relicta
Abbreviated transcription (Latin):
possit ꝓced̾e sb̾eant. ⁊ ħ locũ habe̾ om̃i
quidẽ modo mhus que incã cadnci uł
caduca scd̾m ꝙ supradcm est fiebant¬
¶ In ꝓuõ sc̾ptis autẽ nõ omĩb s qui¬
suo hon̾e ueniebant. q̃ ⁊ nos ĩ nom in ꝯͥ¬
ris ꝯpositõnes speciałr enum̾ari nissimꝰ s¬

Expanded text:
cedere, subeant. Et hoc locum habere omni quidem modo in his, quae in causa caduci vel caduca secundum quod supra dictum est fiebant: in pro non scriptis autem non omnibus, sed quisuo onere veniebant, quae et nos in novi iuris compositione specia
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r. cEciam si tacitum tid̾ioni¬
aum hrdem aministrasse apparuit
tet ad eũ uidel modñ ꝙ̃ lex falcidio
paciotur cũ quarta q̃ ausfertt hrd
qui ctͣ legẽ fidem suam oprulit le

Expanded text:
. Etiamsi tacitum fideicommissum heredem administrasse apparueritet, ad eum videlicet modum, quem lex Falcidia patiatur, cum quartam, quae aufertur heredi, qui contra legem fidem suam obtul
Abbreviated transcription (Latin):
uł uẽire it nõ nacuatur ꝑs q̃ deficit
nec alii ad crescit utꝰ eis qui miii
accepit legatũ aug̾i indeatur. s ap̃
ip̃m am hab solidares maneat nul¬
lius ꝯcursu dimiutas⁊ iõtonus fu¬
erit in ꝑsonã eiꝰ ap̃ ꝙ̃ r emanet legat᷑
assc̾ptũ ħ om̃ĩmõ inpleat ut uolũtati
testaroris pareatiur smant̃ ad cesici¬
entẽ ꝑsonã homis fu̾it collatũ hoc
nõ senciat is qui alienũ s suũ legat᷑

Expanded text:
uerit, tunc non vacuatur pars quae defecit nec alii adcrescit, ut eius qui primus accepit legatum augere videatur, sed apud ipsum qui habet solida res maneat nullius concursu deminuta. Et ideo si onus fuerit in personam eius, apud quem remanet legatum, adscriptum, hoc omnimodo adimpleat, ut voluntati testatoris pareatur. Sin autem ad deficientis personam onus fuerit collatum, hoc non sentiat is, qui non alienum, sed suum legat
Abbreviated transcription (Latin):
iua excogitata neq eĩ ferendus est
is qui lnci ũ quid ampłc̃titur. honus
Cant᷑ ei adnexũ ꝯtẽpnet ¶Nonissimo¬
ĩ aut̃ articło ubi ꝓpe caduca fiebant scd
adita tr̃asmitri uec uet̾es ꝯcedebant
nec nos patimur. exceptis indel lib̾oꝵ

Expanded text:
t is, qui lucrum quidem amplectitur, onus autem ei adnexum contemnit. In novissimo autem articulo, ubi proprie caduca fiebant, secuadita, transmitti nec veteres concedebant nec nos patimur, exceptis videlicet libe
Abbreviated transcription (Latin):
scdõ u̾o ordine in quo ea uertũtur q̃
nicã caduci fĩ ꝯtingebat uetes corri¬
gentes: Sancimus ea q̃ ita uen̾int si¬
mili qud mõdo man̾e ap̃ eos aquibus
sunt delicta ħrdes forte uł legatarios
uł alios qui fidi̾ ꝯmisso guauari possũt
eos antecedebat S om̃s ꝑsonas quib.

Expanded text:
ordine, in quo ea vertuntur, quae in causa caduci fieri contingebat, vetus ius corrigentes sancimus ea, quae ita evenerint, simili quidem modo manere apud eos, a quibus sunt derelicta, heredes forte vel legatarios vel alios, qui fideicommisso gravari possunt, eos antecedat: sed omnes personas, q
Abbreviated transcription (Latin):
fie̾t s̃ ⁊ ip̃is testam̃toꝵ ꝯditorib sic
est ut sustitut̃oes introdnc̾ent ne
fiant ciduca. ⁊ si fcã st̃ ap̃ c̾tas ꝑso-¬
nas rẽturr̾e disponẽnt᷑ mas ixclu¬
dentes quas lex papra posint ĩ cadu¬
pliciter u̾sabatur suis machinatõib
ł angustiis c̾tũcludens insolis pͥarẽ¬
rib ⁊ lib̾is restatoris usq ad t̾cñ gra¬
dum si sc̃pti fu̾ant h̾r̾des sũ ĩpon̾e
iugorẽ erubuit. Ius antiqũ ĩ tact

Expanded text:
 Sed et ipsis testamentorum conditoribus sic est, ut et substitutiones introducerent, ne fiant caduca et, si facta sint, apud certas personas recurrere disponerent, vias recludentes, quas lex Papia posuit in cadupliciter versabatur, suis machinationibus et angustiis circumcludens solis parentibus et liberis testatoris usque ad tertium gradum, si scripti fuerant heredes, suum imponere iugum erubuit antiquum intact
Abbreviated transcription (Latin):
aduocatõius officiũ maxime pͥncipalibus
pͥmiis oporret remi̾ari Ideo q iuibemꝰ
uiros clarisimos fisci pr̃onos fori tue cel¬
situdinis sollenpni die festiuitatis Kalẽ
ꝙͣ tale deposuerint osficiũ si quid̃ filios
iugenuos hũt eos clarissimoẜ ũ notari¬
ꝯꝵ inseri ꝯsorcio tribimoꝵ sacias solitas
epłas. sũ quadã susfragii solutõne ꝑcep¬
turos ⁊ si quis ꝑ sũam sublinitatis tue
monitus a gruco debito uł agruida causa
q̃ ingeritur ei cõfessionẽ expon̾e paratus
sit: eam nõ arbit̾o delegato sed tũc tp̃is
fisci patronis uł alt̾utri eoꝵ si alit̾ ad eẽ nõ
possit ꝓ more tũ solito sub accoꝵ testifi¬
catõne instimare Quociẽs de ipcus
q̃s sũ dotalib instrumẽtis uintuo con¬
trahendi matrimonii aĩo celebratis.
suꝑ asfcũ suo lib̾isq ex huiꝰ modi ꝯiu¬
gio iam extãtibus uł necd̃ ꝓcreatis legi¬
timis allegatõib uti maluerit eas ap̃¬

Expanded text:
advocationis officium maxime principalibus praemiis oportet remunerari. Ideoque iubemus viros clarissimos fisci pro tempore patronos fori tuae celsitudinis sollemni die festivitatis kalendquam tale deposuerint officium, si quidem filios ingenuos habeant, eos clarissimorum notariorum inseri consortio tribunorum, sacras solitas epistulas sine quadam suffragii solutione percepturos. Et si quis per sententiam sublimitatis tuae monitus super agnito debito vel agnita causa, quae ingeritur ei, confessionem exponere paratus sit, eam non arbitro delegato, sed tunc temporis fisci patronis vel alterutri eorum, si alter adesse non possit, pro more tamen solito sub actorum testificatione intimari. Quotiensque de nuptiis quis sine dotalibus instrumentis mutuo contrahendi matrimonium animo celebratis super adfectu suo, liberis ex huiusmodi coniugio iam extantibus vel necdum procreatis, legitimis adlegationibus uti maluerit, eas ap
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinoꝵ pecin̾as dederit sũ ꝑcau¬
tõnem dari ꝓmiserit cinuscũq
quãtitatis coͣgnoscat se neq re¬
cantõnis posse declinare nt porer
gestis sic̃ indonatõnib nõ sb̃¬
secis suꝑ insimiatõne eiud
qm̃atitatis. eo indel ꝙ pecũias

Expanded text:
ptivorum pecunias dederit sive per cautionem dare promiserit cuiuscumque quantitatis, cognoscat se neque recautionis posse declinare, utpote gestis sicut in donationibus non subsecutis super insinuatione eiusdem quantitatis: eo videl
Abbreviated transcription (Latin):
erint. nicħominus ex lege nr̃a ei
re existimauit. ut nõ ex ħ ĩ urilis
sit donatõ ꝙ res nõ tradite sunt
nec ꝯfirmetur. extraditõne dona¬
tõ o lib̾alitatẽ plenã ⁊ scõ̾m legẽ
tã necessarius tradirõis effc̃s se¬
quetur ⁊ necessitatẽ he̾at donator
enĩ marbit̾o ciuusq sit fac̾e qd̾¬

Expanded text:
erit, nihilo minus ex lege nostra nre existimavit, ut non ex hoc inutilis sit donatio, quod res non traditae sunt, nec confirmetur ex traditione donatio, sed liberalitatem plenam et secundum legem tam necessarius traditionis effectus sequatur, et necessitatem habeat donator enim in arbitrio cuiuscumque sit
Abbreviated transcription (Latin):
nam p̾fatis causis ex quibusda
machinatõib nõ solñ ĩ denotus
s ⁊̃ impnis donator intlłigat᷑
penas q nõ solũ legitimas s ñ
çelestes expectet res qr donatas
ĩ om̃ibus supradcĩs casib nõ so¬

Expanded text:
aefatis causis ex quibusdam machinationibus non solum indevotus, sed etiam impius donator intellegatur poenasque non solum legitimas, sed etiam caelestes expectet. Resque donatas in omnibus supra dictis casibus non so
Abbreviated transcription (Latin):
sub colore autẽ adispiscende po¬
ssessionis obrepticia petitõ alr̾
obeẽ non deb. marnue c̃ absqi
ꝯuentõne ꝑsone legitime mit¬
at̃ nirgiũ iudemur. Nicħ aute

Expanded text:
Sub colore autem adipiscendae possessionis obrepticia petitio alteri obesse non debet, maxime cum absque conventione personae legitimae initiatum iurgium videatur. Nihil aute
Abbreviated transcription (Latin):
tucõne ħ seꝑatõ int̾ ẜuos et lib̾os ⁊ ñ
scd̾m uis antiqũ idem seruus remine¬
at. ⁊ nlłm respiciat dñm lud qͦq
huic legi adicimus ut autiqua explo¬
sa ꝑsonarum differenca liceat part̃ti¬
bris tam ferins ꝙͣ masculis filus fili¬
abus seu insacris costitutis seu emãci

Expanded text:
 inter servos et liberos et non secundum ius antiquum idem servus remaneat et nullum respiciat dominum. Illud quoque huic legi adicimus, ut explosa antiqua personarum differentia liceat parentibus tam feminis quam masculis filiis filiabus sive in sacris constitutis sive emanci
Abbreviated transcription (Latin):
intlłigr s nec inueniri ꝑsonami cui
readse uenientes adquirat.S os
tñ ꝓp̾etarius ꝙͣ nsusfructuarius lib̾ta¬
tem ei ꝯsencientes inposuerunt pleno
uire lib̾m eum effici ⁊ siquid postea sibi
adquisserit hoc inbonis sus hab̾re
¶Sinautem ꝓp̾etarius solus lib̾tatẽ¬
ei in posnerit usutructuario mĩme ꝯ¬
senciente sic quid̃ ille quilib̾tatem. a
sibi ad quiat ⁊ sibi habeat ⁊ sue poste¬
ritati relinquat. Salno patronatus
iure ꝑ onña custodiendo usi ⁊ poc
ei legibus fun̾it remissum. ip̃ tñli¬
b̾tus quasi ẜuus ap̃ usu fructuarũ
ꝑmaneat donec ususfr uctarnis in¬
nit uł nsusfructus nõ legitimo mõ
ꝑẽp̃tus est ⁊ enĩ sismem usus frnct᷑
quocũq mõ accipiat it̃ facłias ei tͥ¬
buatur quo malu̾it deg̾e mõ siu̾o
adhuc suꝑstite usuftuctuario abͤ
ditas eius legitimĩi tramittẽ seq̃¬
tur: smautẽ ususfructurius tr̃t¬
rñimõ lib̾tatẽ mposuerit si quidẽ
h̃ modo ut cedat nslifructũ ꝓp̾eta¬

Expanded text:
i esse, sed nec inveniri personam, cui res ad se venientes adquirat: sed si tam proprietarius quam usufructuarius libertatem ei consentientes imposuerant, pleno iure liberum eum effici et, si quid postea sibi adquisierit, hoc in bonis suis habere. Sin autem proprietarius solus libertatem imposuerit usufructuario minime consentiente, sit quidem ille, qui libertatem a sibi adquirat, sibi habeat, suae posteritati relinquat, salvo patronatus iure per omnia custodiendo, nisi et hoc ei legibus fuerit remissum. Ipse tamen libertus quasi servus apud usufructuarium permaneat, donec usufructuarius vivit vel usus fructus non legitimo modo peremptus est. etenim si finem usus fructus quocumque modo accipiat, tunc facultas ei tribuitur quo maluerit degere modo. si vero adhuc superstite usufructuario ab ditas eius legitimum tramitem sequatur. Sin autem usufructuarius tantummodo libertatem imposuerit, si quidem hoc modo, ut cedat usu fructu proprieta
Abbreviated transcription (Latin):
tuat᷑one acciꝑet nec non
mis quas in legotarios sen
fidi ꝯmissarios quib debi¬
tales accõnes seu res aue
relicte sut ꝑ hniꝰ fi nocc̃e
sit nlła ⁊ eñĩ tali rõne m¬
tcetente recenptor ficnti
supuus decłatumest mag̾
existit quialienas pecuni¬
as prestitit sb̾it acc̃ones
Siante ꝑ donatõnem ces¬
sio fcã est. Sciant om̃s his
legi locum non eẽ.s an¬
tiqua iura eẽ ẜuanda mli

Expanded text:
tuitione acceperit, nec non his, quas in legatarios seu fideicommissarios, quibus debita vel actiones seu res aliae relictae sunt, pro his fieri necesse sit: nulla etenim tali ratione intercedente redemptor, sicuti superius declaratum est, magis existit, qui alienas pecuniis praestitis subiit actiones. Sin autem per donationem cessio facta est, sciant omnes huiusmodi legi locum non esse, sed antiqua iura esse servanda,
Abbreviated transcription (Latin):
debitum cellone ineũ stã
quipliuis ꝯsequatur a debr¬
tore is qui prestaint celsio¬
piam disposttõnem insuant
uanua reman̾e m̃nne con¬
ceseunt iuementes machi¬
biti uenditõnis titulo trã¬
ferunt malium creditores
reliq̃ autẽ ꝑtẽ ꝑ coloratam
credant donatõnez g̾u̾ali.
anastasiane constituoni sb̃¬
nenientes. sancimus nlłili¬
c̾e ꝑtem quid̾ debiti cedere
pecimus acceptis ⁊ uenditõ¬
natõnis titulo und̾i tm̃isfer¬

Expanded text:
debitum cessione in eum facta et amplius consequatur a debitore his, quae praestavit cessiopiam dispositionem in sua natura remanere minime concesserunt, invenientes machibiti venditionis titulo transferant in alium creditores, reliquam autem partem per coloratam cedant donationem, generaliter anastasiane constitutioni subvenientes sancimus nulli licere partem quidem debiti cedere pecuniis acceptis et venditionationis titulo videri transfer
Abbreviated transcription (Latin):
acc̃ones traniferre hoc nõ
ocłte nec ꝑ ꝑͣtes clandesti¬
nas peciñas susciꝑe publi¬
ce ant̃ simulatam donatõ¬
neni celebrare s ĩ id ꝙ pu¬
ram ⁊ nõ dissimulatam

Expanded text:
actiones transferre, non occulte nec per artes clandestinas pecunias suscipere, publice autem simulatam donationem celebrare, sed undique puram et non dissimulatam
Abbreviated transcription (Latin):
er diisas mterpilatõ nes ad
nos scãs ꝯꝑimus quosca alie¬
uis rebus fortimiis & inhũ¬
tes cessiones alus ꝯpetentiũ
accomimu in femet expom y¬
perare hoc q modo disis
pionas litigator ueratoib¬

Expanded text:
er diversas interpellationes ad nos factas comperimus quosdam alienis rebus fortunisque inhiantes cessiones aliis competentium actionum in semet exponi properare hocque modo diversas personas litigiorum, vexati
Abbreviated transcription (Latin):
conarã inhiberi nec em̃ du.¬
biũ est recenptores lutium
alienarum uiderieos esseqͥ
tales cessiones confici cuꝑiũt¬
in se ita tñ ut si quis datis pe
rum pecuniarũ qͥmitatem ⁊
usinmr enis acc̃ones excerce
ꝑmutantur: licet instr̃o ces¬
sionis uenditõnis nomẽ ni

Expanded text:
conamen inhiberi  nec enim dubium est redemptores litium alienarum videri eos esse, qui tales cessiones in se confici cupiunt, ita tamen, ut, si quis datis pecrum pecuniarum quantitatem et usurarum eius actiones exercere permittatur, licet instrumento cessionis venditionis nom
Abbreviated transcription (Latin):
e legitis esse indeari
falsi ꝓmĩciati sunt tũ si qñ motam
criini̾s cniestionẽ iustam lib̾tatẽ es.
a legatario ꝯsecutus posterior euẽt᷑
non infĩrmat ⁊ta datam lib̾taten
plane scd̃m diu adriam costitutõnẽ
Cub ꝯditõne datam ꝓponas quiddu¬
biũ est. eos qui ex hus añ ipletã
ad hrdes uire dominii his .n. demñ
suctur sũ est qui post morã p̾scãde
lib̾tatis ꝓgeniti ut lib̾i ⁊ ingenn¬
nati uideantin.¬

Expanded text:
e legatus esse videaris, falsi pronuntiati sunt, tamen si ante motam criminis quaestionem iustam libertatem es a legatario consecutus, posterior eventus non infirmat ita datam libertatem. Plane secundum divi hadriani constitutionem sub condicione datam proponas, quid dubium est eos, qui ex his ante impletam ad heredes iure dominii? his enim demum succursum est, qui post moram praestandae libertatis progeniti sunt, ut liberi et ingenui viderent
Abbreviated transcription (Latin):
sũ qui missus est. sũ qui añter detinẽs
huinsmõi missione cohartanda s sb̃i
tardius sũ p̾mature aliq̾s missus
est legis tĩm̃o arbit̾um requrat᷑¬
⁊ causa unde uł missio uł contͣoictõ
exoritur. sũ eĩ post amiale tp̃s sũi pꝰ
maioris amn curricula aliquis fu̾it
missus. si tantũ ex legitinie formato
testam̃to missio ꝓcedat ulłm ei tp̃is.
obiciatur obstacłm nisi tm̃ tp̃is efflu¬
x̾it ꝙ possit uł possessoris plemsime se¬
curitatẽ ⁊ suꝑ dominio p̾stare uł ip̃i
qui missus est oẽm intẽtõnẽ exdu¬

Expanded text:
inens huiusmodi missione coartanda, sed sive tardius sive praemature aliquis missus est, legis tantummodo arbitrium requiratur et causa, unde vel missio vel contradictio exoritur. Sive enim post annale tempus sive post maioris aeui curricula aliquis fuerit missus, si tantum ex legitime formato testamento missio procedat, nullum ei temporis obiciatur obstaculum, nisi tantum temporis effluxerit, quod possit vel possessori plenissime securitatem et super dominio praestare, vel ipsi qui missus est omnem intentionem exclu
Abbreviated transcription (Latin):
ĩclinare debet ꝙͣ ad solerciã erig̾e¬
¶ hoc tam̃ ius scabit int̾ ip̃os tm̃
qui lib̾iatem ded̾int ¶E et̾um neq
filii eoꝵ neq successores ad hoc bñ¬
ficium ꝑtinebunt neq eĩ fas est
quasi pnĩa ductam substracta in¬
strumenta donatõne igni exussisse
costit̾it. ueritẽ non oportet. ne

Expanded text:
erigere. Hoc tamen ius stabit intra ipsos tantum, qui liberalitatem dederunt. Ceterum neque filii eorum neque successores ad hoc beneficium pertinebunt: neque enim fas est quasi paenitentia ductam subtracta instrumenta donationum igni exussisse constiterit, vereri te non oportet, ne
Abbreviated transcription (Latin):
D.e x testom̃no militis suliad¬
huc in miliciam int̾ annũ missus
honeste decessit hrditas ⁊ legata
om̃ib quib Rẽgͥata sut cebent ur

Expanded text:
. Ex testamento militis, sive adhuc in militia sive intra annum missus honeste decessit, hereditas et legata omnibus quibus relicta sunt debentur
Abbreviated transcription (Latin):
asione te fefellit nec dotẽ ꝙ̃ acceꝑar
legatõnib ꝯ bonis dotẽ ꝯfundi iube¬
bit ⁊ ꝙ deducta rõne plꝰ ap̃ eã ẽẽ
admĩan̾terit restitui tibi iubebit ĩdẽ
⁊ si‸ ar bitro dato diuisio celebrata ẽ¬
inpõtate tp̃r mortis faat nec ułłm
restm̃ relict̃ uł nouissimũ iudiciũ
comiis pat̾s t̃eq emãcipat̃ ꝓbat̃
fu̾it ab intestato te ad successionẽ
pat̾nam uenientẽ ad collatõnẽ for¬
ma edicti ꝑpetu c̾to iure ꝓuocat ra

Expanded text:
sione te fefellit nec dotem, quam acceplegationibus cum bonis dotem confundi iubebit et, quod deducta ratione plus apud eam esse animadverterit, restitui tibi iubebit. idem est et si arbitro dato divisio celebrata eat nec ullum testamentum relictum vel novissimum iudicium communis patris teque emancipatum probatum fuerit, ab intestato te ad successionem paternam venientem ad collationem forma edicti perpetui certo iure provoca
Abbreviated transcription (Latin):
te uł nepte aut ꝑ nepote sn ꝓ nepte
nlła discret̃õne int̾cedente. utr̃ in
ip̃as sponsas ꝓ lib̾is sius menigrati
parentes do̾natõnẽ ꝯtulerĩt.an
⁊̃ ip̃os sponsos ear̃ nt ꝑ eos eadem
in sponsas donatõ celebretur ut in
d̾idendis reb ab intestato parẽtis
cuiꝰ de h̾rditare ꝯgitur ead dos uł
añ iipcias donatõ ex sustãcia e
ͦpfecta ꝯferatur emãcipatis udel

Expanded text:
pte aut pronepote sive pronepte, nulla discretione intercedente, utrum in ipsas sponsas pro liberis suis memorati parentes donationem contulerint, an in ipsos sponsos earum, ut per eos eadem in sponsas donatio celebretur: ut in dividendis rebus ab intestato parentis, cuius de hereditate agitur, eadem dos vel ante nuptias donatio ex substantia eius profecta conferatur: emanci
Abbreviated transcription (Latin):
potestate coititintis quoc̃q uire in¬
testate successionis. ⁊d ẽ aut testõ
penitus non ꝯdito uł si fcm̃ fu̾it
ꝯtra tabulas bonoꝵ posẜone petita
uł in officiosi querela mota rescissa
equa lance pariq mõ ꝓspici possit
ħ ĩ equitans studio p̾sentilegi cre¬
dimus inserendũ. ut in dundentis
reb m intestato defũctoꝵ parẽtum
tã tos ꝙ̃ añ iipcias donatõ ꝯferat¬

Expanded text:
potestate constitutis, quocumque iure intestatae successionis, id est aut testamento penitus non condito vel, si factum fuerit, contra tabulas bonorum possessione petita vel inofficiosi querella mota rescisso, aequa lance parique modo prospici possit, hoc etiam aequitatis studio praesenti legi credidimus inserendum, ut in dividendis rebus ab intestato defunctorum parentium tam dos quam ante nuptias donat
Abbreviated transcription (Latin):
cca cẽt̃ filio quidẽ uł filus snlit̾ re¬
lictis. ex mortuo uꝰ filio. uł filia ut ĩdẽ
ne potib cinuscũq sexus de modo qͥd̾
successionis nm̃ne dubitabatur s
palam erat ꝙ hnꝰmoĩ nepotes du¬
as partes mat̾ne nł pat̾no portõ¬
nis tm̃ mõ hr̾ent t̾ciam partẽ pa¬

Expanded text:
filio quidem vel filiis similiter relictis, ex mortuo vero filio vel filia itidem nepotibus cuiuscumque sexus, de modo quidem successionis minime dubitabatur, sed palam erat, quod huiusmodi nepotes duas partes maternae vel paternae portionis tantummodo haberent, tertiam partem pa
Abbreviated transcription (Latin):
michi nõ annis ex lege ꝯstitutis fuit
ꝯ fãc̾et testamẽtum lege inpediẽ¬
te nlłam lib̾tatẽ adẽptus est: q̃ inhe
ꝑte nec militib remissa est. ꝙ si idẽ
testator cãm manimintẽdi te habuit.
que ꝓbalis uino mamimitẽte ꝯsilio
b̾tas aquol iõre. ninis ea ciicã

Expanded text:
x lege constitutis fuerit, cum faceret testamentum, lege impediente nullam libertatem adeptus es, quae in hac parte nec militibus remissa est. Quod si idem testator causam manumittendi te habuit, quae probabilis vivo manumittente consilio bertas a quolibet min
Abbreviated transcription (Latin):
B̾. Si te donatam añ mat̃¬
inonnum urori sue post ea legato
relicto mainimuti testam̃to seu
codicillis u̾bis p̾cariis a snccesso¬
ribus testator uoluit tã lios ad
redentõnem ⁊ mainimissionem

Expanded text:
. Si te, donatam ante matrimonium uxori suae, post ei legato relicto manumitti testamento seu codicillis verbis precariis a successoribus voluit, tam hos ad rede
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ob hoc ad pentorem eius
rei nectãtem tĩasferentem
magna sit disfe̾ncia
re palladio potĩam stipu¬
lanti spopondisti exceptõne
nõ mim̾ate pecũie destẽdi ũ
potes

Expanded text:
 ob hoc ad petitorem eius rei necessitatem transferentem magna sit differentiare Palladio pecuniam stipulanti spopondisti, exceptione non numeratae pecuniae defendi non potes
Abbreviated transcription (Latin):
que ui maiore ausf̾imtur. de¬
trm̃to eoꝵ quib res como¬
dantur. inputari nõ solent᷑
S ꝯ is qniare comodari sibi
uouem postinabat hostis in¬
cui sionis ꝯtemplatõne ꝑic¬
ulum amissionis ac fortũa
futuri dãpni nise suscepisse
ꝓmifisse placidũ ꝯuentõnis

Expanded text:
e vi maiore auferuntur, detrimento eorum quibus res commodantur imputari non solent. sed cum is, qui a te commodari sibi bovem postulabat, hostilis incursionis contemplatione periculum amissionis ac fortunam futuri damni in se suscepisse promisisse, placitum conventionis
Abbreviated transcription (Latin):
post᷑ mortẽ aut̃ testatoris iuliamĩ
Suũ comuiẽ fuisse defũcti nulitis
⁊ zoli frĩs eius apparu̾it antu ex sb̾¬
stitutõne ad mitteris uolutatis est
q̃ͣstio. Nã si credens eñ ꝓp̾m ⁊ suũ lia¬
b̾tũ ħ̾rdem instituit. nec ꝑ eñ ad altũ
ꝙͣ qũa ħ̾rditatem ꝑtine uolu̾it extitit

Expanded text:
post mortem autem testatoris iulianum servum communem fuisse defuncti militis et zoili fratris eius apparuerit, an tu ex substitutione admittereris, voluntatis est quaestio. Nam si credens eum proprium et suum libertum heredem instituit nec per eum ad alium quemquam hereditatem pertinere voluit, ext
Abbreviated transcription (Latin):
erftã donato ꝯditõnes post ea ñ
caꝑit. quare si pat̾ tuus donatõ es
scã ẜis clam. post aliq̃nũ tp̃r fecisse
ꝯditõnes iudetur osfic̾e̾ hoc nepoti¬
bns eins fãs cui filius ñme posse

Expanded text:
ecta donatio condiciones postea non capit. Quare si pater tuus donatione facta quasdam post aliquantum temporis fecisse condiciones videtur, officere hoc nepotibus eius fratris tui filiis minime posse
Abbreviated transcription (Latin):
Hem. ¶idenissor sen mandator
si inusuras quo obligatus est i¬
stam cãm recissandi solu̾e eas non
habet ut ant is qui cũ alt̾o fidem¬
ssit nõ solũ ꝯueniatur s dĩdatur ac¬
cõint̾ eos Nuisoluendiꝰ sunt aut

Expanded text:
. Fideiussor seu mandator si in usuras quoque obligatus est, iustam causam recusandi solvere eas non habet. Ut autem is, qui cum altero fideiussit, non solus conveniatur, sed dividatur actio inter eos qui solvendo sunt, a
Abbreviated transcription (Latin):
conditõni mandato adsc̾pto cum
pecumam uituam daret mnaccipi¬
endis ypothecis ũ paruit frust᷑
te iudicio mãdati cõuenit qñ nõ
alias te obligasse intlligaris ꝙ̃sipi¬
guorib contuiħ̾etur. obligntõ

Expanded text:
cioni mandato adscriptae, cum pecuniam mutuam daret, in accipiendis hypothecis non paruit, frustra te iudicio mandati convenit, quando non alias te obligasse intellegaris, quam si pignoribus contraheretur obligatio.
Abbreviated transcription (Latin):
c̾e ⁊ quasi tp̃r emi̾so ẽxactones
recussare uł quibusdã ex debito¬
rib debitũ agnoscentib uł ĩ in¬
dicio płsatis debent ⁊ aln abõic
costitutõne repelli ¶ Iob̃ pietareᷤ
subgerente indetur esse humañ
simł in nuo eodẽq ꝯtiactu qua¬
licũq int̾ruptõne᷑ uł agnitone
adibita om̃s simł conpelli ad de¬

Expanded text:
pore emenso exactionem recusare, vel quibusdam ex debitoribus debitum agnoscentibus vel in iudicio pulsatis debent et alii ab omni contradictione repelli: Nobis pietate suggerente videtur esse humanum semel in uno eodemque contractu qualicumque interruptione vel agnitione adhibita omnes simul compelli ad de
Abbreviated transcription (Latin):
tint̾ absentes u̾boꝵ obligatõ
ꝯtrahi nõ potest Ita alt̾i cunis uiri
wiectus nõ est anquid dari nł restitui
insi sua mt̾sit nemo stipłari pot
Cũ igitur defũcta in matrnno mo
fiia tua snpstitis fili noĩe ꝑtẽ di¬
midiam dotis a marito dexnũ alta

Expanded text:
inter absentes verborum obligatio contrahi non potest, ita alteri, cuius iuri subiectus non est, aliquid dari vel restitui, nisi sua intersit, nemo stipulari potest. Cum igitur, defuncta in matrimonio filia tua, superstitis filii nomine partem dimidiam dotis a ma
Abbreviated transcription (Latin):
ente. uł non int̾uemente ostie¬
accidit fint aliquid sponso
largita ⁊ añ impcias hñc ł
illam mori contingerit nñ
donatone infirmata ad dona¬
ti item sponsam sn̾̃euis succe¬
sidres donatarũ rerũ domnu¬

Expanded text:
entevel non interveniente oscuaccidit, fuerit aliquid sponso largita, et ante nuptias hunc vel illam mori contigerit, omni donatione infirmata, ad donatricem sponsam sive ejus successores donatarum rerum domini
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ ꝑtediuudia uideatur Os¬
culo u̾o non ĩt̾nemente su̾i
sponsus siũ sponsa obierit totã
infirmari donatõnemi ⁊ dona¬
tori spõso uł euis hredibus.¬

Expanded text:
parte media videatur: osculo vero non interveniente, sive sponsus sive sponsa obierit, totam infirmari donationem et donatori sponso vel heredibus
Abbreviated transcription (Latin):
fecuta recepit sustnciam se ꝓregse scelispe nãt¬
te pr̃e fecisset. ⁊ emonis ulpian atq paisli nõ¬
tis popiniam placet nałe sñam ut inpr̃is
in potẽ state prĩa redeunte. ne eoꝵ i cuui extt̃
nͥecIenĩ etate iure q̃cqͣm age̾ ꝓhibentur quibꝰ
ur dãpnato pr̃e tutor datus est necc̃e ẽ ut ab
officõ suo recedat regresso eoᷤ qui nõ solum
noĩe redire s ⁊̃ officiũ suũ ulła p̃intate
corruptum lib̾is p̾b̾r oportet ut eoꝵ bona
tuatur ⁊ augeat. Nam si pat̾a potestatead
corumpendi arq effindendi patrmionii l¬
ceuciari abutetur ut furioso ac demẽti ⁊t̃
ꝓdigo libidinũ om̃ni q iuciorũ ẜuo non
est eoꝵ petuĩa ꝯuntenda abadim̃stratõne
fugia neq tutor eẽ desinat onñaq mnĩoris
nat ꝙ̃ si couꝑata integritas ut natur ita
officio lib̾is restituerit ei gub̾nacła rerum
tradenda sunt cuius ad imuitatõnẽ pubhos¬

Expanded text:
ecuta recepit substantiam, se protegere scelete patre fecisset, remotis Ulpiani atque Pauli notis Papiniani placet valere sententiam, ut in patris in potestate patria redeunte, ne eorum rescissio enores enim aetate iure quicquam agere prohibentur. quibus si damnato patre tutor datus est, necesse est, ut ab officio suo recedat regresso eo, quem non solum nomine redire, sed etiam officium suum nulla pravitate corruptum liberis praebere oportet, ut eorum bona tueatur et augeat. Nam si patria potestate ad corrumpendi atque effundendi patrimonii licentiam abutetur, ut furioso ac dementi, item prodigo, libidinum omnium vitiorumque servo non est eorum pecunia committenda. Ab administratione fugiat neque tutor esse desinat uat. Quem si conperta integritas ut natura, ita officio liberis restituerit, ei gubernacula rerum tradenda sunt, cuius ad imitationem pub