comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Nno aburbe condita
.dc.lxxx.uiiii. marco tullio a¬
rone. & gaio antomio consulibꝰ. por¬
pens occisi mitridatis nuntio a¬
to.siriam celen & fenicen bello as¬
gressus: itureos pͥmum arabals
ꝑdomint. urbem quoꝙ eorũ quã
petram nominant cepitshinc a
iudeos quib aristobolus expulsi
fr̃e hircano. pͥm̃us ex sacerdotin
prȩerat: atq: ad ierusolim̃a urhai
eorum gabinium cum exertitno
tit. Ipseꝰ contimio subsecutus. el
patrib urbe susceptus: s a pleb
muro templi repulsus. expugia

Expanded text:
nno ab vrbe condita DCLXXXVIIII M. Tullio Cicerone et C. Antonio consulibus Pompeius occisi Mithridatis nuntio accepto Syriam Coelen et Phoenicen bello adgressus, Ituraeos primum Arabasque perdomuit urbemque eorum, quam Petram nominant, cepit; hinc ad Iudaeos, quibus Aristobulus expnlso fratre Hyrcano primus ex sacerdote rex praeerat, atque ad Hierosolymam urbem eorum Gabinium cum exercitu mittit. ipse continuo subsecutus et a patribus urbe susceptus sed a plebe muro templi repulsus expugna
Abbreviated transcription (Latin):
dictũ ẽ. his tu parce locis. alter ami¬
cus adest̾. Hic aut̃ẽ hoc ẽ. beatus be¬
nedictus in cassim arcem ꝑueniens.
in magna se semꝑ abstinentia co¬
artauit. s p̃cipue quadragesimȩ
tempore inclusus & remotus amũ¬
diturbine mansit. hec omnia ex
marci poetȩ carmine̾ sumꝑsi. qͥ
ad eundem patr̃e huc ueniens ali¬
quot uersus in eiꝰdem laudem c̃o¬
posuit. quos in his libellis cauens
nimiam longitudiñe minime deᷤᷤ¬
cripsi. Certũ est tam̃ hunc egregium
patrem uocatũ celitus ob hoc ad hc̃
fertilem locum & eui opima uallis
subiacet aduenisse: ut hic multoꝵ
monachoꝵ siuit & nunc deo p̃sule
facta ẽ. congregatio fieretihis cur¬
sim quȩ omtitenda ñ erant narra

Expanded text:
dictum est: 'His tu parce locis, alter amicus adest'. Hic autem, hoc est in Cassini arcem, perveniens, in magna se semper abstinentia coartavit. Sed praecipue quadragesimae tempore inclausus et remotus a mundi strepitu mansit. Haec omnia ex Marci poetae carmine sumpsi, qui ad eundem patrem huc veniens, aliquod versus in eius laudem composuit, quos in his libellis cavens nimiam longitudinem minime descripsi. Certum tamen est, hunc egregium patrem vocatum caelitus ob hoc ad hunc fertilem locum et cui opima vallis subiacet advenisse, ut hic multorum monachorum, sicut et nunc Deo praesule facta est, congregatio fieret. His cursim, quae omittenda non erant, narra
Abbreviated transcription (Latin):
xillum ciuitat̃ẽ suꝑpadi mar¬
gmem positam expugnare aggres¬
ius ẽ. in quam droctulsus dux a lan¬
obardis confugerat. seq partibus
imꝑatoris tradens. sociatus militibꝰ
langobardorũ exercitui fortiter re¬
sistebat. Iste ex sueuor̃ hoc est ale¬
mannorum gente oriundus: inter
langobardos creuerat. Et quia erat
torma idoneus: ducatꝰ honorem me¬
ruerat. S cũ occasionẽ ulciscende
sue captiuitatis repꝑit: contra lan¬
Sbardorũ ilico arma surrexit. Ad¬
uersus quem langobardi grauia.
muri q: eius ad solũ usq: destructist̾.¬
Post hec autharith rex cũ smaragilo
patricio qui tunc rauenne preerat.:
usq in annũ tercium pacem fecit.

Expanded text:
xillum civitatem, super Padi marginem sitam, expugnare aggressus est, in quam Droctulf dux a Langobardis confugerat, seque partibus imperatoris tradens, sociatus militibus Langobardorum exercitui fortiter resistebat. Iste ex Suavorum, hoc est, Alemannorum gente oriundus, inter Langobardos creverat, et quia erat forma idoneus, ducatus honorem meruerat. Sed cum occasionem ulciscendae suae captivitatis repperit, contra Langobardorum illico arma surrexit. Adversus quem Langobardi gravia bmuri quoque ejus ad solum usque destructi suntPost haec Authari rex cum Smaragdo patricio, qui tunc Ravennae praeerat, usque in annum tertium pacem fecit.
Abbreviated transcription (Latin):
tandem cũ uita fimuit. Bella sane
que ꝑ narsetem patricium gothis
uł frantis illata suꝑius ꝑ anticipa¬
tionem diximꝰ. hunis temporib si¬
sta sunt. Deniq & cum roma tem¬
porib Benedicti papȩ uastantib oĩa
ꝑ cirtũitum langobardis famis pi¬
nuria laboraret: multa milia fru¬
menti nauib ab egypto dirigens

Expanded text:
tandem cum vita finivit. Bella sane, tandem cum vita finivit. Bella sane, que per Narsetem patricium Gothis vel Francis inlata superius per anticipationem diximus, huius temporibus gesta sunt. Denique et cum Roma temporibus Benedicti pape, vastantibus omnia per circuitum Langobardis, famis penuria laboraret, multa milia frumenti navibus ab Egypto dirigens
Abbreviated transcription (Latin):
lagianam dilapsum. hic cũ a di¬
uin̾is mandatis aurem cordis a¬
uerteret: iusto dei indicio amisso
rations intellectu amens effictꝰ
ẽ¶Hic yberium cȩsarem asciuir
qui eiꝰ pilatium uł singulas ꝓ uin¬
tias gibnaret. hominem iustum.
utilem streniiũ. sapientẽ. elemosi¬
nariun. in uidiciis equum. in uic¬
toriis carum. & quod his om̃ib su¬
ꝑemiret. uerissimũ xp̃ianũ. hic
quod rm ƿublicam redegisset m
pauꝑttem dicens. quod ẽgo mul¬
tis añis congregaui. tu infra pau¬
cum empꝰ prodige disꝑgis. Aiebat¬
autẽ lle. Confido in año. quia ñ dt¬
erit iecunia fisco nr̃o. tantum ie
pauꝑes elemosinam accipiant. &
captui redimantur. hoc est enim¬
magiꝰ thesaurus. dicente dño. Ies¬
aurtate uob thesauros in cęlo ubi
ubi fires ñ effodiunt nec furant᷑.
Ergo de his que dñs tribuit congre¬
gẽmus thesauros in celo. & dñs nob
angere dignabitur in futuro scło¬
¶Ig instinꝰ cum undecim annis reg¬
nasset: amentiam quã incurrerat

Expanded text:
lagianam dilapsum. Hic cum a divinis mandatis aurem cordis averteret, iusto Dei iudicio amisso rationis intellectu, amens effectus est. Hic Tyberium cesarem adscivit, qui eius palatium, vel singulas provintias gubernaret, hominem iustum, utilem, strenuum, sapientem, elemosinarium, in iudiciis equum, in victoris clarum, et, quod his omnibus supereminet, verissimum christianum. Hic quod rem publicam redigisset in paupertatem, dicens: "Quod ego multis annis congregavi, tu infra paucum tempus prodige disautem ille: Confido in Domino quia non deerit pecunia fisco nostro, tantum ut pauperes eleemosynas accipiant, aut ut captivi redimantur. Hoc est magnus thesaurus, dicente Domino: Thesaurizate vobis thesauros in coelo, ubi ubi fures non effodErgo de his que Dominus tribuit, congregemus thesauros in celo, et Dominus nobis augere dignabitur in seculo". Igitur Iustinus cum undecim annis regnasset, amentiam quam incurrerat,
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ini fȩder notatus ẽct: agrum apri¬
uatis eatenus possessum popꝰ ulo amidi.
statut sOctamio tribuno plebi obsisten¬
ti aemit imꝑium: & successorem mi¬
nutium deditshis causis senatum ita
popłm suꝑbia inuasit eleuatum ¶At
tunc forte attalus eumenis filius mo¬
riens. testam̃to popłm romanũ imꝑio
asiȩ succedere hȩredem iusserat ssa ra¬
chus gr̃am populi precio appetens. le¬
gem t̾ulit: ut ipsa pecunia quȩ fuis¬
Ret actali. pͥdpulo distribueretun ob¬
sistente. nasica etiam pompeiꝰ spon¬
dit se grachum cum pͥmum magis¬
tratum dedisser accusaturũ  sirachꝰ
cum eniteretur ut ipse tribunꝰ pleb̾
subsequente anno ꝑmaneret. cumꝙ
comitiorum die sediciones popłi accen¬
deret auctore nasica infłamata no¬
b̾ilitas: fragm̃tis sub selliorũ plebem
fuganit Grachus ꝑgradus qui sunt
suꝑ calpumium form̾cem detracto
amitulo fugiens: ictus fragmento
subsellii corruit. Rursusq assurgeis.
alio ictu claue cerebro impacte. ex¬

Expanded text:
tini foederis notatus esset, agrum a priuatis eatenus possessum populo diuidi statuit. Octauio tribuno plebi obsistenti ademit imperium et successorem Minucium dedit. his causis senatum ira, populum superbia inuasit. ac tunc forte Attalus, Eumenis filius, moriens testamento populum Romanum imperio Asiae succedere heredem iusserat. Gracchus gratiam populi pretio adpetens legem tulit, uti pecunia, quae fuisset Attali, populo distribueretur. obsistente Nasica etiam Pompeius spopondit se Gracchum, cum primum magistratu abisset, accusaturum. Gracchus cum eniteretur, ut ipse tribunus plebi subsequenti anno permaneret, cumque comitiorum die seditiones populi accenderet, auctore Nasica inflammata nobilitas fragmentis subselliorum plebem fugauit. Gracchus per gradus, qui sunt super Calpurnium fornicem , detracto amiculo fugiens ictus fragmento subsellii conruit rursusque adsurgens alio iota clauae cerebro inpactae ex
Abbreviated transcription (Latin):
relictis uacue factisq sedibus suis.
actotis uiribus tuti romanas in¬
gressi pronuntias simulq ad ter¬
rorem diu ostentati sotietatem ro¬
mani federis precibus sperant. ꝙͣ
arinis uindicare potuissent: exi¬
gue habitationis sedem noN ex
sua electione. sed ex nr̃o iutricio
rogant quibus subiecta et pe¬
tenda unuersa terra: presumere
quam eẽt. libitum liberum fuit.
Semet ipsos ad tuitionem roma¬
ni regni offerunt: quos solos in¬
uicta regna timuerunt. Et tam̃
ceca gentilitas cum hec romana
uirtute gesta non uideat. fide
romanorum impetrata non cre¬
dit : nec ad quiescit cum intel¬
ligat confiteri beneficio xpĩane
religionis que cognica per om̃s
populos fide lungit. eos uiros
sine prelio sibi eẽ subiectos: qͦꝵ
feminȩ maiorem terrarum partẽ
in mensis cedibus deleuerunt.

Expanded text:
relictis uacuefactisque sedibus suis relictis uacuefactisque sedibus suis ac totis uiribus toti Romanas ingressi prouincias simulque ad terrorem diu ostentati societatem Romani foederis precibus sperant, quam armis uindicare potuissent; exiguae habitationis sedem non ex sua electione sed ex nostro iudicio rogant, quibus subiecta et patente uniuersa terra praesumere, quam esset libitum, liberum fuit; semet ipsos ad tuitionem Romani regni offerunt, quos solos inuicta regna timuerunt. et tamen caeca gentilitas cum haec Romana uirtute gesta non uideat, fide Romanorum inpetrata non credit nec adquiescit, cum intellegat, confiteri, beneficio Christianae religionis - quae cognatam per omnes populos fidem iungit - eius uiros sine proelio sibi esse subiectos, quorum feminae maiorem terrarum partem inmensis caedibus deleuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
et orithia. Bercules mari aduectus:
incautas in ermesq et pacis in¬
curia desides op pressit. inter ce¬
sas captasq quam plurimas:
due sororeᷤ anthiope. menalipe̾ ab hercłe. hi¬
politen a theseo retente fc̾. S thesẽ ipolitẽ matͥmonio
ad sciuit. Hercules menalipen soro¬
ri reddidit: et arma regiȩ precio re¬
demptionis accepit. Post orithiam.
pentesilea regno potita est: cuuus
troiano bello. clarissima inter ui¬
ros documenta uircutis accepimꝰ.
¶ꝑroh dolor. pudet terroris huma¬
ni. Mulieres patria profuge: eu¬
ropamato asiam. id ÷ plurimas
fortissimas ꝙ mundi partes intra¬
uerunt. peruagate sunt:deleuer̃
Centum pene annis euertendo ur-¬
bes plurimas. atq alias construen¬
do tenuerunt: nec tamen miserie
hominum preffura temporum de¬
putata est.¶Modo autem gethe
illi qui et nunc gothi quos alexan-¬
der uitandos pronuntiauit pir¬
rus exorruit. tesar etiam declinaũ:

Expanded text:
et Orithyia. Hercules mari aduectus et Orithyia. Hercules mari aduectus incautas inermesque et pacis incuria desides oppressit. inter caesas captasque complurimas duae sorores Antiopae, Melanippe ab Hercule, Hippolyte a Theseo retentae. sed Theseus Hippolyten matrimonio adsciuit, Hercules Melanippen sorori reddidit et arma reginae pretio redemptionis accepit. post Orithyiam Penthesilea regno potita est, cuius Troiano bello clarissima inter uiros documenta uirtutis accepimus. Pro dolor, pudet erroris humani. mulieres patria profugae Europam atque Asiam id est plurimas fortissimasque mundi partes intrauerunt peruagatae sunt deleuerunt, centum paene annis euertendo urbes plurimas atque alias constituendo tenuerunt: nec tamen miseriae hominum pressura temporum deputata est. modo autem Getae illi qui et nunc Gothi, quos Alexander euitandos pronuntiauit, Pyrrhus exhorruit, Caesar etiam declinauit,
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ aͦminȩ diuiso induas partes.
uicissim curam belli. et domus cus¬
todiam sortiebantur. Igitur cum
europam maxima exparte domius¬
sent. asie uero aliquantis ciuitatib
captis. ipse autem efesum aliasq
urbes condidissent: precipuam
exercitus sui partem onustam op¬
pulentissima preda domum reuo¬
cant. reliqua ad tuendum asiȩ im¬
perium relicta: cum marsepia re¬
gina concursu hostium truicidat᷑.
Cuius locum sino peslia capessit:
quȩ singularem uirtutis gloriam.
perpetua uirgimitate cumilauit.
hac fama exercitatas gentes. tanta
admiratio et formido inuaserat:
ut hercules quoq cum uissus fuis¬
set adomino suo exhibere arma
regine. quasi ad ineuitabile peri¬
culum destinatus: unuersam
greciȩ lectam ac nobilem iuuen¬
dudem contraxerit. nouem longas
uaues preparans: nec tamen con¬
tentus ex agmine uirium. ex im¬
prouiso aggredi atq insperatas
circumuenire maluerit. Dueͭ so¬
rores regno preerant: anthiope.

Expanded text:
quae agmine diuiso in duas partes quae agmine diuiso in duas partes uicissim curam belli et domus custodiam sortiebantur. igitur cum Europam maxima e parte domuissent, Asiae uero aliquantis ciuitatibus captis, ipsae autem Ephesum aliasque urbes condidissent, praecipuam exercitus sui partem onustam opulentissima praeda domum reuocant, reliquae ad tuendum Asiae imperium relictae cum Marpesia regina concursu hostium trucidantur. huius locum Sinope filia capessit, quae singularem uirtutis gloriam perpetua uirginitate cumulauit. hac fama excitas gentes tanta admiratio et formido inuaserat, ut Hercules quoque cum iussus fuisset a domino suo exhibere arma reginae quasi ad ineuitabile periculum destinatus, uniuersam Graeciae lectam ac nobilem iuuentutem contraxerit, nouem longas naues praepararit, nec tamen contentus examine uirium ex inprouiso adgredi et insperatas circumuenire maluerit. duae tunc sorores regno praeerant, Antiope
Abbreviated transcription (Latin):
ne reuocantur. denuntiantiũ
ni redeant sobolem sea frnitimis
quesituras ¶Medio autem tempo¬
re apud scithas duo reges iuue¬
nes plenius et scolopeius. per fac¬
tionem optimatum domo pulsi
in gentem iuuentutem se cumtra¬
xere: et in capadocie pontiq ora.
uixta amnem chermodõtem con¬
sederunt. campis chemiscereis sͥ
subiectis. Ubi diu proxima queq
populati: con spiratione finiti¬
morum ꝑ insidias trui cidantur.
¶Horum uxores erilio ac iduitate
ꝑ mote. arma sumunt. Et ut
omnibus par ex simili conditi¬
one animus fieret:uiros qui suꝑ¬
fuerant. interficiunt. Atq accen¬
se inhostem: sanguine suo ultionẽ cesoꝵ
ꝯugum. finitimorum excidio con¬
secuntur. Tunc pace armis quesi¬
ta: externos concubitus ineunt.
Editos mares moxenecant: femi¬
nas studiose nutriunt. inustis̾
infantum dexterioribus mamillis.
ne sagittarum iactu impedirent᷑:
unde amarones dicte. harum duȩ
fuere regine. marsepia et lampeto

Expanded text:
ne reuocantur denuntiantium, ne reuocantur denuntiantium, ni redeant subolem se a finitimis quaesituras. Medio autem tempore apud Scythas duo regii iuuenes Plynos et Scolopetius. per factionem optimatium domo pulsi, ingentem iuuentutem secum traxere et in Cappadociae Ponticae ora iuxta amnem Thermodontem consederunt campis Themisoyriis sibi subiectis; ubi diu proxima quaeque populati conspiratione finitimorum per insidias trucidantur. horum uxores exilio ac uiduitate permotae arma sumunt et, ut omnibus par ex simili condicione animus fieret, uiros qui superfuerant interficiunt atque accensae in hostem sanguine suo ultionem caesorum coniugum finitimorum excidio consequuntur. tunc pace armis quaesita externos concubitus ineunt, editos mares mox enecant, feminas studiose nutriunt inustis infantium dexterioribus mammillis, ne sagittarum iactus impedirentur; unde Amazones dictae. harum duae fuere reginae, Marpesia et Lampeto,
Abbreviated transcription (Latin):
ccͣcc .lixx. uesoges rex egipti.
meridiem et septemtrionem. diui-¬
sas pene toto celo ac pelago pla¬
gas. aut miscere bello. aut regno
iungere studens. scitis bellum pͥ¬
mus induxit: missis prius lega¬
tis. qui hostibus parendi leges di¬
cerent. Atq scithȩ legatis responde¬
runt: stolide oppulentissimum re¬
gem aduersum in opessumpsisse
bellum. Qͦa timendum sibi ipsi
magis uersa uice fuerit propter
in certos belli euentus: nulla pre¬
mia. et damna manifesta. Porro
sibinon expectandum dum ad
se ueniatur: sed ultro prede ob¬
uiam ituros. Nec mora: nam dicta
factis in secuntur. Primum ipsum
uesogem derritum. refugere in reg¬
num cogunt destitutum uero exer¬
citum inuadunt. omnemq belli
apparatum capessunt. Uniuer¬
sam quoq egiptum populauis¬
sent : i apaludibus impediti
repellerentur. Inde continuo re¬
uersi per domitcam in finitis
cedibus asiam : uectigalem fecere.
Ubiꝑ .xu. annos sine pace immo¬
rati. tandem uxorum flagitatio¬

Expanded text:
CCCCLXXX Vesozes rex Aegypti meridiem et septentrionem, diuisas paene toto caelo ac pelago plagas, aut miscere bello aut regno iungere studens, Scythis bellum primus indixit missis prius legatis, qui hostibus parendi leges dicerent. ad quae Scythae legatis respondent, stolide opulentissimum regem aduersus inopes sumpsisse bellum, quod timendum ipsi magis uersa uice fuerit propter incertos belli euentus nulla praemia et damna manifesta. porro sibi non exspectandum, dum ad se ueniatur, sed ultro praedae obuiam ituros. nec mora, nam dicta factis insequuntur. primum ipsum Vesozen territum refugere in regnum cogunt, destitutum uero exercitum inuadunt omnemque belli apparatum capessunt, uniuersam quoque Aegyptum populauissent, ni paludibus inpediti repellerentur. inde continuo reuersi perdomitam infinitis caedibus Asiam uectigalem fecere; ubi per XV annos sine pace inmorati tandem uxorum flagitatio
Abbreviated transcription (Latin):
priuauit̃ hinꝰ regis aduentu intan¬
tum beatus gregorius papa ext̾rꝰ
ẽ: ut ab expõsitione templi de que

Expanded text:
privavit. Huius regis adventu in tantum beatus Gregorius papa exterritus est, ut ab expositione templi, de qu
Abbreviated transcription (Latin):
oc tempore sigibtus rex fran¬
corum occisus est frande hil¬
perici germani sui cũi quo bellũ
inierat᷑. regnũq eius childebtus
eiꝰdem filius adhuc puerulus cũ
brunichilde matre regendũ sus¬
cepit. Cum qͦ dux iridentinorĩt
de quo prȩmisimus. accepit uxo¬
rem filiam garibaldi baioariorũ

Expanded text:
oc tempore Sigisbertus rex Francorum occisus est, fraude Hilperici germani sui, cum quo bellum inierat. Regnumque ejus Childebertus ejusdem filius adhuc puerulus, cum Brunichilde matre regendum suscepit. Evin quoque dux Tridentinorum, de quo praemisimus, accepit uxorem filiam Garibaldi Bajoarioru
Abbreviated transcription (Latin):
consumebant. Quas nos aues neq:
fugare neq abigere ausi eramꝰ. Cimc¬
te uero siccatis unguib. de conspectu
nr̃o abierescum ego locorũ demons¬
tratores qui nos semꝑ in insidias dedu¬
cebant pessime meritos crurifragio
puniri iussi. ut & nocte uiui spiran¬
tesq: a serpentib consumerentur: ite
nos consrimere uoluert. Manꝰ qͦ eis.
onfringi imꝑaui. ut merito ꝓfactᷤ
suis uterentur suplico. habita de¬
inde contione ut fortes milites ẽent.
neue adu̾sis ut feminȩ casib defi¬
cerent: castra concentu bucinarũ
repente ad nothi uenti spiracula
tetendi. ubi acollectis barbarorũ
indorumq uiris noua conspirari
bella cogno ueram. Militib meis
ingentes erant animi. quib & cen¬
sus nictoriarũ suppeditabat & feli

Expanded text:
consumebant. Quas nos aves neque consumebant. Quas nos aves neque fugare neque abigere ausi eramus; cunctae vero siccatis unguibus de conspectu nostro abiere. Tunc ego locorum demonstratores qui nos semper in insidias deducebant, pessime meritos, crurifragio puniri iussi ut et nocte vivi spirantesque a serpentibus consumerentur, ut nos consumi voluerunt. Manus quoque eis confringi imperavi, ut merito pro suis uterentur supplicio. Habita deinde contione, ut fortes milites essent neve adversis ut feminae casibus deficerent, castra concentu bucinarum repente ad Noti venti spiracula tetendi, ubi a collectis barbarorum Indorumque viris nova conspirari bella cognoveram. Militibus meis ingentes erant animi, quibus et census victoriarum suppeditabat et feli
Abbreviated transcription (Latin):
iusq: nr̃os ferebatur: habentes den¬
tes i mnorem hominũ. quib artus
militũ mnolabant. Ina pret̾ea noui
generis bestia maior elephanto appa¬
fuit. trib armata in fronte cornb
quã indi appellare dentẽ tyrannũ
solu sunt: equo simile caput gereis.
am coloris. hec potata aqua iñtuers
castra: in nos subito impetũ dedit.
nec igniũ compositis tardat᷑ ardori¬
uns. Ad quã sustinendã cũ opposuis¬
uixq ipsis defixa ẽ. uenabuliᷤ. Ante
lia celopestes uenere candido uersi co¬
lore. inmodũ ranarũ. Cũ quib mu¬
res indici in castra ꝑgebant uulpib
smiles. quorũ morsu uulnerata qua¬
irupedia statim expirabant. homi¬
nib idem morsus ñ usq ad interitũ
nocebant. Appropinquante luce. no¬
iticoraces uenere aues uulturib si¬
miles. corꝑis immanitate suꝑabant.
colore fuluo. rostro pedibq: nigris.
totam stagni cõpleuere ripam: ĩ no¬
bis ꝑniciem ferentes. s solitos pisces

Expanded text:
tusque nostros ferebatur, habentes dentusque nostros ferebatur, habentes dentes in morem hominum quibus artus militum violabant. Vna praeterea novi generis bestia maior elephanto affuit, tribus armata in fronte cornibus, quam Indi appellare dentityrannum soliti sunt, equo simile caput gerens atri coloris. Haec potata aqua intuens castra in nos subito impetum dedit nec ignium compositis tardatur ardoribus. Ad quam sustinendam cum opposuisvixque ipsis defixa est venabulis. Ante caelo pestes venere candido versicolores in modum ranarum, cum quibus mures Indici in castra pergebant vulpibus similes, quorum morsu vulnerata quadrupedia statim exspirabant; hominibus idem morsus non usque ad interitum nocebant. Appropinquante luce nocticoraces venere aves vulturibus similes, corporum immanitate superabant, colore fulvo, rostro pedibusque nigris. Totam stagni complevere ripam non nobis perniciem ferentes, sed solitos pisces
Abbreviated transcription (Latin):
dones ne adu̾sis casib cederent. nri
deficerent. quanqͣ. & ipsorũ dura est
patientia. Om̃s se afficiebant oꝑi. Ptꝰ
serpentes cancri immodice multitu¬
dinis corcodrillorũ pellib contecti
ad castra uenerunt. que ꝓdigia du¬
ricia thorace ferrum respuebant.
Aulta ignib usta. multa se instag¬
num receꝑunt. Iam nos uigiliis m¬
quietos quinta noctis hora bucina
admonebat quiescendũ. s affuere
albi leones taurorũ comparandi
magnitudinib. cũ ingenti muri¬
re concussis ceruicib. st̃antib alte
iubis. in modũ fulminũ in nos im¬
petũ faciunt. exceptiꝙ uenabulis
rint. Tautꝰ repentimis oriebatu
tumultꝰ. cumulante ceca nocte. Nes
minꝰ apri ingentis formȩ. iactis
ueluiti uallo horrentib metuendi.
mixti macłosis lincib tigridibꝰq
ehorribilib pantheris miscebarit
slia nulli iam pesti comparanda.
& uesꝑtilionum uis ingens. colũ¬
hims corporib ȩquales. inͦ ora uul¬

Expanded text:
dones, ne adversis casibus cederent neve dones, ne adversis casibus cederent neve deficerent, quamquam et ipsorum dura esset patientia. Omnes se afficiebant operi. Post serpentes cancri immodicae multitudinis, corcodrillorum pellibus contecti ad castra venerunt; quae prodigia duritia thoracae ferrum respuebant: multa ignibus usta, multa se in stagnum receperunt. Iam nos vigiliis inquietos quinta noctis hora bucina admonebat quiescendum. Sed affuere albi leones taurorum comparandi magnitudinibus: cum ingenti murmure concussis cervicibus, stantibus alte iubis in modum fulminum in nos impetum faciunt exceptique venabulis ruunt. Tantus repentinus oriebatur tumultus cumulante caeca nocte; nec minus apri ingentis formae, setis veluti vallo horrentibus metuendi, mixti maculosis lyncibus tigridibusque et horribilibus pantheris, miscebant proelia nulli iam pesti comparanda. Sed et vespertilionum vis ingens columbinis corporibus aequales in ora vul
Abbreviated transcription (Latin):
Nam quedam rubentib squamis
erant. qued̾a nigri & candidi colo¬
ris. quedam auri fulgori similes
inspiciebant᷑. sibilabat tota regio
ñ paruum nob̾ inferentes metum
Sed frontem castrorũ densabanus
clipeis. & in manib longas habeba¬
mus hastas: quarũ acutissimiꝰ spi¬
tulis malas pestes configebamꝰ. &ig¬
nib plures aliquando uecabamus.
Que res nos prope duas horas in eo
oꝑe sollicitos tenuit. Potata aquami¬
nores abire ceꝑunt serpentes. maiores
cũ ingenti gaudio nr̃o latebras ptu¬
erunt. Cum ad horam uoctis tertian
aliquã sꝑantib nob̾ requiem. bio
tirnorũq: capitum cristati serpentts
indici colũnarum grossitudine. ali¬
qͣntulum ꝓceriores ad potandu aqua
ex uinnis montiũ speluncis ꝓcesse¬
re: orib squamisq suis humũ at¬
terentes. quorũ pectora erecta cũ tri¬
sulcis linguis fauces exerebant sain¬
tillantib ueneno ocłis. quorũ balciꝰ
qͦ erat pestifer. Cum his hora ñ am¬

Expanded text:
nam quaedam rubentibus squamis nam quaedam rubentibus squamis erant, quaedam nigri et candidi coloris, quaedam auri fulgori similes inspiciebantur – sibilabat tota regio – non parvum nobis inferentes metum; sed frontem castrorum densabamus clipeis et in manibus longas habebamus hastas, quarum acutissimis spiculis malas pestes configebamus et ignibus plures aliquando necabamus. Quae res nos prope duas horas in eo opere sollicitos tenuit. Potata aqua minores abire coeperunt serpentes, maiores cum ingenti gaudio nostro latebras petierunt, cum ad horam noctis tertiam aliquam sperantibus nobis requiem binorum ternorumque capitum cristati serpentes Indici columnarum grossitudine, aliquantulum proceriores, ad potandum aquam ex vicinis montium speluncis processere oribus squamisque suis humum atterentes; quorum pectora erecta cum trisulcis linguis fauces exserebant scintillantibus veneno oculis; quorum halitus quoque erat pestifer. Cum his hora non am
Abbreviated transcription (Latin):
si. Quib celeriter erectis: iubeo ce¬
dinemꝰ. ut facilior aquatorib ẽẽc
accessus ad flum̃: qr unicũ in illis
regionib erat. Ig inter ipsa tentoria
aggerebant᷑ impedm̃ita. & elephai¬
ti in media castrorũ parte collocabas¬
tur: ut aptius contineri possent si
qͥs nocturnꝰ casus oriretur. pauor tu¬
multusq aliquis nouus. Cũ iam mil¬
le qͥngenti extrinsetus ẽent ignes ac¬
censi. sufficiente silua qͣntum uelle¬
mnus: deinde testante bucina cibũ
& ipse cepi: & militib caꝑe imꝑaui.
accensis lampadib aureis ad modũ
duob milib. Cum ad pͥmos lune ra¬
diantis ortus subito arrectis caudar̃s
atuleis apascualib indicis scorpio¬
nes consuetam pedentes aquationẽ
ad castra innuineri confluxere. tu¬
multu acciti ur̃o an siu incertum
erat.S ad nocendũ promptissimi
erant. Hec ꝓdigia ẽ. insecita inm̃¬
sa uis cerastarum humidarũq: ser¬
pentrum uariis dĩtincta colorib.

Expanded text:
si. Quibus celeriter erectis iubeo caesi. Quibus celeriter erectis iubeo caedi nemus, ut facilior aquatoribus esset accessus ad stagnum, quia unicum in illis regionibus erat. Igitur inter ipsa tentoria aggerebantur impedimenta, et elephanti in media castrorum parte collocabantur, ut aptius contineri possent, si quis nocturnus casu oriretur pavor tumultusque aliquis novus, cum iam mille quingenti extrinsecus essent ignes accensi sufficiente silva quantum vellemus. Deinde testante bucina cibum et ipse cepi et militibus capere imperavi accensis lampadibus aureis admodum duobus milibus, cum ad primos lunae radiantis ortus subito erectis caudarum aculeis a pascualibus Indici scorpiones consuetam petentes aquationem ad castra innumeri confluxere, tumultu acciti nostro an siti incertum erat, sed ad nocendum promptissimi erant. Haec prodigia est insecuta immensa vis cerastarum humidarumque serpentium variis distincta coloribus,
Abbreviated transcription (Latin):
dis pret̾uehi nauicħs. Qͦs cũ dulces
aquas ꝑ tunctarem᷑: sua lingua ubi
inueniri possent dixer̃t. ingens nos
stagnũ dulcissimȩ aquȩ inuenturoᷤ.
deducturi. Et q̃m fata sunt nob tor
instantia ꝑpeti mala: nocte totaam¬
btilauimꝰ. siti & ouere amorũ con¬
fecti. Qͥb necessitatib illa qͦ: adi¬
ciebant᷑ incomoda. qͦd tota nocte
incitsantib leonb ursisq: tigri¬
dibus. pardis ac lincib. parit̾ resis¬
tebamꝰ. Quȩ genera ferarũ ꝓmiscua
nob̾ insiluns occurrebant. Tandem
ad horam circit octauam postero
die cũ iam siti fere defecissemꝰ: ad p̃¬
dictum nob̾ stagnũ ꝑuenimꝰ. quod
erat toronatũ uetustissima circum¬
datumꝙ: habundanti silua. mille
passus tam̃ patens. Cum gͦ ego dul¬
ci aqua potata gaudio alacer: peco¬
ra & impedm̃itã cũ exercitu partẽ
& lassa quadrupedia militũ refecis¬
sem: metiri castra in longũ stadia
.xx. duo. totid̾eq in latũ collocariuis¬

Expanded text:
dis praetervehi naviculis. Quos cum dulces dis praetervehi naviculis. Quos cum dulces aquas percunctaremur sua lingua ubi inveniri possent, dixerunt ingens nos stagnum dulcissimae aquae inventuros, deducturi. Et quoniam facta sunt nobis tot instantia perpeti mala, nocte tota ambulavimus siti et onere armorum confecti. Quibus necessitatibus illa quoque adiciebantur incommoda, quod tota nocte incursantibus leonibus ursisque, tigrdibus pardis ac lyncibus pariter resistebamus, quae genera ferarum promiscua nobis in silvis occurrebant. Tandem ad horam circiter octavam postero die, cum iam siti fere defecissemus, ad praedictum nobis stagnum pervenimus quod erat coronatum vetustissima abundantique silva, mille passus tamen patens. Cum ergo dulci aqua potata gaudio alacer pecora et impedimenta cum exercitu pariter et lassa quadrupedia militum refecissem, castra in longum stadia viginti duo totidemque in latum collocari ius
Abbreviated transcription (Latin):
donib leuib armis misi ꝑ amñe na¬
taturos. Iamq quart̃a fluminis part̃e
natauerant. Tum horrenda res iusu
subito nob̾ conspecta ẽ. maiores ele¬
phantorũ corꝑib hyppotami in ter
ꝓfundos aquarũ emersi apparuert
ꝑgurgites. raptosq in uertice crudeli
pena uiros flentib nob̾ absũpserẽ.
Iratꝰ tum ego ducib qui nos in insidi¬
as deduxerant. iubeo ex his. dc. in fu¬
men mitti. Quib ꝓpulsis natantibꝰq
inuicti rursũ hẏppotami dignos ui¬
sta pena affecere.S maior explicatꝰ
numerꝰ beluarũ qm pͥus affunit ad
spem inde contingentis cibi. uͥcũ appa¬
rerent ueluti formice efferbuere. & ne
qua noctui aquarũ ꝓ digiis bella gere-¬
remꝰ: iussi dato signo buccine ad iter
milite aptari. Quid eñĩ inquere in
tali sitientib ꝓderat loco. Ig ab ho¬
ra diei decima cũ ad undecim̃a hor̃a
iter fecissemꝰ: iudimꝰ homiues ꝑ me¬
diũ amñe factis ex arundine rotun¬

Expanded text:
donibus levibus armis misi per amnem nadonibus levibus armis misi per amnem nataturos. Iamque quartam fluminis partem nataverant, cum horrenda res visu subito nobis conspecta est. Maiores elephantorum corporibus hippotami inter profundos aquarum emersi apparuerunt gurgites raptosque in vertice crudeli poena viros flentibus nobis absumpserunt. Iratus tum ego ducibus qui nos in insidias deduxerant, iubeo ex his centum in flumen mitti. Quibus propulsis natantibusque invicti rursum hippotami dignos iusta poena affecere; sed maior explicatus numerus beluarum quam prius affuit. Ad spem inde contingentis cibi cum apparerent, veluti formicae efferbuere. Et ne qua noctu cum aquarum prodigiis bella gereremus, iussi dato signo bucinae ad iter militem aptari. Quid enim manere in tali sitientibus proderat loco ? Igitur ab hora diei decima usque ad undecimam cum iter fecissemus, vidimus homines per medium amnem factis ex arundine rotun
Abbreviated transcription (Latin):
m acie dep̃hensus ẽcc. Qd̃ ipsi qͦ mi-¬
rabant᷑. quid ita uͥ nullus appareret
hostis necesse ẽec in tanta siti arma¬
tos ingredi.S ego sciebam ꝑ bestio¬
sa serpentiosaq loca nob iter ẽe. ne
opposito ꝑiculo frangerem᷑. ac ne
imprudentes circũuenirem̃ nec io¬
piato ꝑicło feriremur. Ripam g
sluminis seq̃ntes. ad horam diei oc¬
tauam ad oppidum ꝑuenimꝰ. qͦd in
medio amne in insula ex his harun¬
dinib quas paulo ante descripsimꝰ
trat edificatum. ꝓ aucosq indorũ
seminudos notauiꝰ homines. qui
insis nob̾ continuo intra teccorũ su¬
dũ tulmina delituert̃. Quorũ ego
p̃sentiam uidere desid̾ans ut dulcẽ
ignaris aquã demonstrarent. appa¬
rente nullo paucas in ciuitate deici
sagritas imꝑaui. ut si uoluntate
sua nollent ꝓcedere. metu bellico
acti exhib̾entur. Tanto magis cunc¬
tis ꝓpt̾ timorẽ abditis. dui apparente
nemine. ducentos milites ex mace¬

Expanded text:
n acie deprehensus esset. Quod ipsi quoque min acie deprehensus esset. Quod ipsi quoque mirabantur, quod ita, ubi nullus appareret hostis, necesse esset in tanta siti armatos ingredi. Sed ego sciebam per bestiosa serpentiosaque loca nobis iter esse, ne opposito periculo frangeremur ac ne imprudentes circumveniremur nec inopinato periculo feriremur. Ripam igitur fluminis sequentes ad horam diei octavam ad oppidum pervenimus quod in medio amne in insula ex his arundinibus quas paulo ante descripsimus, erat aedificatum, paucosque Indorum seminudos notavimus homines, qui visis nobis continuo intra tectorum suorum culmina delituerunt. Quorum ego praesentiam videre desiderans, ut dulcem ignaris aquam demonstrarent, apparente nullo paucas in civitatem deici sagittas imperavi, ut si voluntate sua nollent procedere, metu bellico acti exhiberentur. Tanto magis cunctis propter timorem abditis, diu apparente nemine ducentos milites ex Mace
Abbreviated transcription (Latin):
tis animalib qͣm ꝓ nr̃a necessita¬
te. durabiliore hominẽ uinctiᷤᷤ in
reb recognoscens qm pecudem.
Quippe qui aurũ uehebant ele-¬
phanti igentis magnitudinis
admodũ mille. Quadringente qua
nis mnuloꝵ castrensiũ. & ad sarci¬
nas militũ uehendas arcit᷑ duo mi¬
la. samelorũ dromedũq & boum
auo milia. que frum̃ta uehebant.
& arm̃torum ad usum carnis coti¬
parum nob̾ ꝓmiserat uictoriarum.
s tunc inspectata ipsa pecora. uix
se continere poterant. Milites qͦ nc̃
firram̃ta lambendo. nc̃ oleũ gustan¬
ao. diram aliquo mͦ differre situ itł
auferre conabant᷑. Nidimꝰ etiam ple-¬
rosq: pudore amisso sũa urina uexa¬
tos ultimis necessitatib haurientes.
llue res me dupplicit̃ torsit. Primo
de statu exertitus. magis qͣm de ꝓpͥo
meo sollicitus fin ꝑiculõ. Iussi tamen
ut armati agm̃ scquerent᷑. Legem
dxi me in eum animadu̾surum. qͥ
ñ legramis indutꝰ insignib q armis¬

Expanded text:
tis animalibus quam pro nostra necessitatis animalibus quam pro nostra necessitate, durabiliorem hominem cunctis in rebus recognoscens quam pecudem; quippe qui aurum vehebant elephanti ingentis magnitudinis admodum mille, quadringentae quamis, mulorum castrensium et ad sarcinas militum vehendas circiter duo milia, camelorum dromedumque et boum duo milia, quae frumenta vehebant, et armentorum ad usum carnis cotinon parvus nobis permiserat victoriarum. Sed tunc inasperata ipsa pecora vix se continere poterant. Milites quoque nunc ferramenta lambendo, nunc oleum gustando diram aliquo modo differre sitim vel auferre conabantur. Vidimus etiam plerosque pudore amisso suam urinam vexatos ultimis necessitatibus haurientes. Quae res me dupliciter torsit. Primo de statu exercitus magis quam de proprio meo sollicitus fui periculo; iussi tamen, ut armati agmen sequerentur; legem dixi me in eum animadversurum qui non legitimis indutus insignibus i
Abbreviated transcription (Latin):
na obstrepit: accidit nob̾ siti labo¬
.A.rare. Quam cũ iam uix sustinerem
miles ⁊̾euerus inuentam mn in la¬
pide toncauo aquã galea auria
ꝓtulit ipse sitiens. animeq meę
magis qͣm sue uite consulebat.
Quãm ego uocato exercitu palam
effudi: ne me bibente magis siti¬
re miles incrꝑet. Collaudansq
aeueri erga me beniuolentiam:
dignis eum munerib honoraui.
Queres cũ animequiorẽ fecisset ex¬
ercitum: ceptum it̃ institui. nec
longe mͥ in desertis locis flum̃ ap¬
paruit. Cuꝰ ripas pedũ sexagenũ
harundo uestiebat pinorũ abie¬
tumq robora uincens grossitudi¬
ne: qua indi materia ad constitu¬
enda edificia utebantur. Lum e¬
go qm̃ quadrupedia & exercitus
siuebant iussi continuo castra pe¬
ni ametatorib. Que dñ ponunt᷑
ipse srum leuare cupiens am ario¬
rem elleboro fluminis aqu̾a gu¬
staui. quã neq: homo bibere. neq
ullũ pecus haurire sint tormento
potuit. Angebar aut̃e magis ꝓ mu¬

Expanded text:
na obstrepit, accidit nobis siti labona obstrepit, accidit nobis siti laborare. Quam cum iam vix sustineremus, miles Zephyrus inventam mihi in lapide concavo aquam galea aurea protulit ipse sitiens, animaeque meae magis quam suae vitae consulebat. Quam ego vocato exercitu palam effudi, ne me bibente magis sitire miles inciperet, collaudansque Zephyri erga me benevolentiam dignis eum muneribus honoravi. Quae res cum animaequiorem fecisset exercitum, coeptum iter institui. Nec longe mihi in desertis locis flumen apparuit cuius ripas pedum sexagenum arundo vestiebat, pinorum abietumque robora vincens grossitudine, qua Indi materia ad constituenda aedificia utebantur. Tum ego, quoniam quadrupedia et exercitus sitiebant, iussi continuo castra poni a metatoribus. Quae dum ponuntur, ipse sitim levare cupiens amariorem elleboro fluminis aquam gustavi, quam neque homo bibere neque ullum pecus haurire sine tormento potuit. Angebar autem magis pro mu
Abbreviated transcription (Latin):
& caspiorũ hominũ. qui dixerant
mͥ ne ita uincere festinarem. ut
nullo dolo int̾uemente mnͥ ademp¬
ta ẽẽt uictoria: imꝑaui militib
om̃ĩb ut armis induti agm̃ seque¬
rentur. propt̾ea qm̃ cum aduri ex ra¬
pina margaritarũq ñ paruam
secum p̃dam ueherent. tim̃dum
ẽet ne occulto hostes sua ablaturi
uictorib insidiarentur. Et sane
miles ita lotupletatus erat. ut uix
ferre pondus auri posset. Acce¬
debat qͦ armorũ non parua gra¬
uitas. quia omĩa ego aureis mlu¬
seram laminis. Ita totũ agmen
me ueluti syderẽ aut fulgore clarũ
tadiantib auro insignibq seque¬
batur: cum signis & uexisus. Era¬
q: inter uarietates spectaculũ in
conspiciendo talem exertitũ. qͥa
ornatu pariter at uirib inter gen¬
tes cȩteras eminebat. Ego tertẽ res¬
piciens felicrtatem meam insig¬
ni numero iuuentutis. immen̾so
afficiebar gaudiosS ut aliquid
plerunq m̾ secundis rebus fortu¬

Expanded text:
et Caspiorum hominum qui dixerant et Caspiorum hominum qui dixerant mihi, ne ita vincere festinarem, ut nullo dolo interveniente mihi adempta esset victoria, imperavi militibus omnibus, ut armis induti agmen sequerentur, propterea quoniam, cum auri ex rapina margaritarumque non parvam secum praedam veherent, timendum esset, ne occulto hostes sua ablaturi victoribus insidiarentur. Et sane miles ita locupletatus erat, ut vix ferre pondus auri posset. Accedebat quoque armorum non parva gravitas, quia omnia ego aureis incluseram laminis. Ita totum agmen me veluti sidere aut fulgore clarum radiantibus auro insignibusque sequebatur cum signis et vexillis. Eratque inter varietates spectaculum in conspiciendo talem exercitum, quia ornatu pariter ac viribus inter gentes ceteras eminebat. Ego certe respiciens felicitatem meam insigni numero iuventutis immenso afficiebar gaudio. Sed ut aliquid plerumque in secundis rebus fortu
Abbreviated transcription (Latin):
in his uallib & campis filuisq¬
ac montib habitabant. nemorũ saxo¬
rumq latebris occulta.¶Sed ego ut
fugientem ex prelio porum primũ
assequerer.anteqͣm in desertas orb̃
t̾rarum abiret solitudines: compen¬
diosa magis qͣm tuta iunera elig̾e
uitates itmerũ nouerant. m̃se au¬
gusto ꝑferuentes sole harenas & egen¬
tia humoris loca ꝓfectus sum: pol¬
licitus his premia qui nos pertti
regionũ ducebant ꝑ ignota indie
loca. si me cũ incolumi exercitu m
bactriacem ꝑduxissent.penitusq
remotos ad abditos seres.que gens
foliis arborum decerpendo lami¬
gmem. ex siluestri uellere uestes
decexunt ss illi maiorẽ hosti qm
mͥ fauorem accõmodantes efficere
ꝑgebant. ut nos mexiuabilia ser¬
pentiũ & rabida ferarum beluarũ
genera ignotos regionũi in ducent
Que illos cogitasse. ex ipsis patebat
exꝑm̃itis.Tum ego cernens expar¬
te mea id accidisse. quia utilia con-¬
silia spreueram amicorũ pariter

Expanded text:
in his vallibus et campis silvisqin his vallibus et campis silvisqac montibus habitabant, nemorum saxorumque latebris occulta. Sed ego, ut fugientem ex proelio Porum primum adsequerer, antequam in desertas orbis terrarum abiret solitudines, compendiosa magis quam tuta itinera eligere vitates itinerum noverant, mense Augusto per ferventes sole harenas et egentia humoris loca profectus sum, pollicitus his praemia qui nos periti regionum ducebant per ignota Indiae loca, si me cum incolumi exercitu in Bactriacen perduxissent penitusque remotos ad abditos Seres, quae gens foliis arborum decerpendo lanuginem ex silvestri vellere vestes detexunt. Sed illi maiorem hosti quam mihi favorem accommodantes efficere pergebant, ut nos in exitiabilia serpentium et rabida ferarum beluarum genera ignaros regionum inducerent; quae illos cogitasse ex ipsis patebant experimentis. Tum ego cernens ex parte mea id accidisse, quia utilia consilia spreveram amicorum pariter
Abbreviated transcription (Latin):
stinguentib smaragdis. Thalami cu¬
biliaq margaritis unionib & car¬
bunculis exornata erant. Fores ebur¬
neȩ miri candoris. & hebenina lacu¬
naria intebant testudinib cupres¬
sinis. quib lauari in insigni loco &
solideꝙ: cũ craterib aureis staiue.
& innumeri thesauri. fores domꝰ &
parietes & mnumerabilia genera
uariis colorib oberrabant mt au¬
reas platanos. unguib rostrisq in¬
auratis. cũ in aurib torquib que
margaritas & uniones gerentia mul¬
ta geminea & cristallma electrina¬
q: uasa potatoria & sextariola mul¬
ta aurea inuenimꝰ. & rara argentea.
Quib in potestatem redactis: inte¬
riorem indiam ꝑspicere cupiens.
cũ uniu̾so caspias portas ꝑuentr̃a
exercitu:ubi cũ fertilissimarũ re¬
gionũ admirarer felicitatẽ. qͦdam
gaudio digna cognouer̃a loca: qͣm¬
qͣm p̃dixerant nob̾ incole regiomiᷤᷤ
eius ne serpentes & rabida ferarũ
genera incideremꝰ. quȩ plurima

Expanded text:
stinguentibus smaragdis. Thalami custinguentibus smaragdis. Thalami cubiliaque margaritis unionibus et carbunculis exornata erant, fores eburneae miri candoris, et ebenina lacunaria nitebant testudinibus cypressinis in insigni loco et solidaeque cum crateribus aureis statuae et innumeri thesauri. Foris in domus pariete avium innumerabilia genera variis coloribus oberrabant inter aureas platanos unguibus rostrisque inauratis cum inauribus torquibusque, margaritas et uniones gerentia. Multa gemmea et crystallina electrinaque vasa potatoria et sextariola, multa aurea invenimus et rara argentea. Quibus in potestatem redactis interiorem Indiam perspicere cupiens cum universo Caspias portas perveneram exercitu. Vbi cum fertilissimarum regionum admirarer felicitatem, quodam gaudio digna cognoveram loca, quamquam praedixerant nobis incolae regionis eius, ne serpentes et rabida ferarum genera incideremus quae plurima
Abbreviated transcription (Latin):
riise inlio deficiente: in india
faziacem ꝑuenimꝰ. ubi mnira
celeritate poro rege deuicto: potiri
ingentib diuitiis regia gar̾a repleti
sumꝰ. S ut cognoscas ea q̃m mͥ me¬
moria digna ẽẽ. uidebant᷑. quedã
em̃ noui que memorabilia fuerunĩ.
equũ ẽ. uisum mͥ scribere de innu¬
merabili exercitu eiꝰ. in quo fuere
piet̃ pednũ copias.xui. milia cquitũ.
octingente quadrigȩ om̃s falcate. cap¬
tisq elephantis quadringentis qui
suꝑpositas cũ armatis iacularib tur¬
res gestauerant: ipsam urbem regĩa
pori domũq armis inuasimꝰ. In qua
colũpnas aureas solidasq ingenti groᷤ¬
situdine atq altitudine cũ suis cãpi¬
tellis admodũ quadringentas enu¬
merauimꝰ. auratosq parietes lami¬
narũ digitaliũ grossitudine. Quos
cũ estimare uellem: aliquib locis
int̾cidi. Nineam qͦ solidam anro ar¬
gentoq inter colupnas pendente mi¬
ratus sum. in qua folia aurea racemi¬
q: cristallimi ligis erant int̾positi di¬

Expanded text:
se Iulio deficiente in Indiam Fasiacen pervenimus, ubi mira celeritate Poro rege devicto, potiti ingentibus divitiis regia gaza repleti sumus. Sed ut cognoscas ea, quoniam mihi memoriae digna esse videbantur - quaedem enim novi quae memorabilia fuerunt - aequum est visum mihi scribere de innumerabili exercitu eius, in quo fuere praeter peditum copias sedecim milia equitum, octingentae quadrigae, omnes falcatae; captisque elephantis quadringentis qui superpositas cum armatis iaculatoribus turres gestaverant, ipsam urbem regiam Pori domumque armis invasimus, in qua columnas aureas solidasque ingenti grossitudine atque altitudine cum suis capitellis admodum quadringentas enumeravimus auratosque parietes laminarum digitalium grossitudine. Quos cum aestimare vellem, aliquibus locis intercidi. Vineam quoque solidam auro argentoque inter columnas pendentem miratus sum, in qua folia aurea racemique crystallini erant interpositi di
Abbreviated transcription (Latin):
ic cum annũ unũ &
sex m̃sib regiũ gessissec con¬
tra eum anastasius qui & are¬
mius dictus ẽ. insurgens. eũ regno
expulit. oculisq pͥu̾auit: nec m̃
occidit̃. Hic anastasius litterascs¬
stantino ꝑape rom̃a ꝑ scolasticũ
patricium & exarchum ttaliedi¬
rexit: quib se fautorem catholui
fidei. & sci sexti concilii prediel¬
Gitur postqua ansprandus apl
baioariam iam nouem expled
annis exulasset. ꝓ moto tanden
theo deb̾tus decimo anno baisl¬
tam̃ ẽ baioarios terga prȩbuisse.
gamꝑti exercum uictorem ad
astra remeasse. Sed dum ariꝑtꝰ
incastris manere Noluisset. s po¬
nus tiemum ciuitatẽ introissec:
osis hoc facto desꝑationem. &
adu̾sariis audaciam p̃buit. Qui
hestqͣm in enntate regressus ẽ:
& sensit quia ꝓ hoc facto sium
rxerntum offensum haberet. mox
accepto consilio ut in frantiam
sugeret: quantũ sibi utile duxit
epalatio aurũ sustulit. Qmi du
natare uoluisset: ibi corruens suf¬
focatus aquis extinctus ẽ. Cuiꝰ

Expanded text:
ic cum annum unum et sex mensibus regnum gessisset, contra eum Anastasius, qui et Artemius dictus est, insurgens eum regnum expulit oculisque privavit, nec tamen occidit. Hic Anastasius litteras Constantino pape Romam per Scolasticum patricium et exarcum Italie direxit, quibus se fautorem catholice fidei et sancti sexti concilii predicagitur postquam Ansprandus apud Bojoariam jam novem expletis annis exsulasset, promoto tandem Theudeberto decimo anno Bojoatamen est Bojoarios terga praebuisse, et Ariperti exercitum victorem ad castra remeasse. Sed dum Aripertus in castris manere noluisset, sed potius Ticinum civitatem introisset, et suis hoc facto desperationem, et adversariis audaciam, praebuit. Qui postquam in civitatem ingressus est, et sensisset quia pro hoc facto suum exercitum offensum haberet, mox arrepto consilio ut in Franciam fugeret, quantum sibi utile duxit, e palatio aurum sustulit. Qui dumnatare focatus aquis extinctus est. Cuius
Abbreviated transcription (Latin):
Cȩsar torquatum legionemq: una
ut expugnaret aggressus ẽ. Hoc ꝑi¬
culo sociorũ pomꝑ eiꝰ cognito: om̃s
ro copias contraxit. In quẽ se ilico
cesar omissa obsidione conuertit
Torquatus autẽ e uestigio ꝓ rũpens:
auersum insecutus ẽ. Ita cesaris mi¬
lites ancipiti ꝑiculo territi: ipso
cesare frustra obsidente fugerunt
Uompeius quoq: uero cȩsaris.testi¬
monio uiccor: ꝑ sequentẽ reuoane
exercitum. Quattuor milia milttũ
cȩsaris. centuriones .xx. duo. equites
romam complures in eo prelio cȩsi
suntssesar inde citato agmine per
epirum in thessaliam ꝑrextisPom
peius cum maximis copiis secitꝰ:
bellumq cõmissum ẽ. Itaq instru¬
itur utrinq acies. Pompeius oc¬
toginta & .uii. cohortes: triplici
ordme locauirsfuerunt autem

Expanded text:
Caesar Torquatum legionemque unam, Caesar Torquatum legionemque unam, ut expugnaret, aggressus est. Hoc periculo sociorum Pompeius cognito, omnes eo copias coCaesar omissa obsidione conuertit. Torquatus autem e uestigio prorumpens auersum insecutus est. ita Caesaris milites ancipiti perioulo territi ipso Caesare frustra obsistente fugerunt. Pompeius uero Caesaris quoque testimonio uictor persequentem reuocauit exercitum. quattuor milia militum Caesaris, centuriones uiginti et duo, equites Romani conplures in eo proelio caesi sunt. Caesar inde citato agmine per Epirum in Thessaliam perrexit; Popeius cum maximis copiis secutus, bellumque commissum est. Itaque instruitur utrimque acies. Pompeius octoginta et octo cohortes triplici ordine locavit. Fuerunt autem