comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fundus comparabatur. siue sci¬
ente siue ignorante uenditore.
siue autem emptorsciebat. uei
ignorabat. uł utq eorum: hec ob¬
tinent que ĩ suꝑioribus casibus
pro edibus dicta sunt.
distixisti ita u̾tioptiramus ma¬
ximusq ẽ u̾umiẽ quod quinto
mutio placebat non lib̾um s
qualis eẽt fundus prari oport̾e.
idemq mnurbanis prediis dicẽ¬
Liege uenditionis. dolia sexagin¬
ta emptori accessura. cum eẽnt
centum: ĩ uenditoris fore potesta
meum ẽ sub condictione emere.
quia forte speratur meinneẽ de prͣ¬
sinere.

Expanded text:
fundus comparabatur, siue sciente siue ignorante uenditore: siue autem emptor sciebat uel ignorabat uel uterque eorum, haec optinent, quae in superioribus casibus pro aedibus dicta sunt. dixisti 'ita ut optimus maximusque': uerum est, quod Quinto ‹Mu›cio placebat, non liberum, sed qualis esset, fundum praestari oportere. idem lege venditionis dolia sexaginta emptori accessura: cum essent centum, in venditoris fore potestatmeum est sub condicione emere, quia forte speratur meum esse desinere.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ accessĩnt sub aquasint. quiaiacuᷤ
creuit. anꝑximipedes decem ab
aqua rutilie polle uiris sint procu
luar ego existimo eatenus lacũ
quememut rutilia polla. uienisse:
quatemus tunc fuit. et ciͣcaeũ decẽ
pedes quicũc fu̾nt. nec ob eam rem
quodlacus postea creuit. latius
eum possid̾e̾ debet quam eunt.
stimau̾ut simodo int̾ ignorãtes
io fiat q̃uodis̃ placeta siuenditor

Expanded text:
 accesserunt, sub aqua sint, quia lacus  accesserunt, sub aqua sint, quia lacus crevit, an proximi pedes decem ab aqua Rutiliae pollae iuris sint. Proculus respondit: ego existimo eatenus lacum, quem emit Rutilia polla, venisse quatenus tunc fuit, et circa eum decem pedes qui tunc fuerunt, nec ob eam rem, quod lacus postea crevit, latius eum possidere debet quam emit. stimaverunt, si modo inter ignorantes id fiat. quod idem placet etiam, si venditor
Abbreviated transcription (Latin):
d Auenatio cumfit. cumsua sũt.
causadominium ad alium trans¬
ferimus: que eẽt futura si aput
⁊nos ea res manssiss id q toto iure¬
ẽ ciutu ita seht. pret̾ quam si aliquid
nominatiin sit constitutum.
iniege dixisses quod m̾cedlis noĩe
a concluctore exegisses id emptori
accessurueẽ existimo te muexigẽ¬
do ñ soium bonam fidems etiam
cdiligentiam prãre debere. idẽ non
solum ut a ce dolus maiuis ausit. set
etiamut cuipa. ¶ fere aliqui soient
ħ uerba adicere. dolus malus auen¬
ditore aberit quod etiam si adiectũ
nonẽ abeẽ debet. ñet indetur ab edꝵ
sipeum fundum factuiẽ. aut fiet᷑
quominus sundum emptor pos¬
sideat erit ergo exempto actior ñ
nt uenditor uacuam possõnem
tradat cuminuitis molis accid̾e̾
potĩt. ne trad̾e̾ possit. s ut siquid ñ¬
dolo malo fecit. aut facit dolus ma
tem E uͣtilia polla emit lacum
sabatͥenem anguiarium et circa
eum lacum pedes decem: quero
mumquid si decempetes: quitunc¬

Expanded text:
 Alienatio cum fit, cum sua causa dominium ad alium transferimus, quae esset futura, si apud nos ea res mansisset, idque toto iure ciuili ita se habet, praeterquam si aliquid nominatim sit constitutum. lege ‹d›ixisses, quod mercedis nomine a conductore exegisses, id emptori accessurum esse, existimo te in exigendo non solum bonam fidem, sed etiam diligentiam praestare debere, id est non solum ut a te dolus malus absit, sed etiam ut culpa. Fere aliqui solent haec uerba adicere: 'dolus malus a uenditore aberit', qui etiam si adiectum non est, abesse debet. Nec uidetur abesse, si per eum factum est aut fiet, quo minus fundum emptor possideat. erit ergo ex empto actio, non ut uenditor uacuam possessionem tradat, cum multis modis accidere poterit, ne tradere possit, sed ut, si quid dolo malo feRutilia P‹o›ll‹a› emit lacum Sabatenem Angularium et circa eum lacum pedes decem: quaero, numquid et decem pe
Abbreviated transcription (Latin):
feneat erempto tamen adu̾sus
uenditorẽ experietm ut cõsequa¬
rtur quod int̾fuit aius ne despi¬
ipictur ¶ resĩ adusione empta
si non dolo uenditoris factum sit:
ad ꝑiculum emptoris ꝑtinebit.
ꝑsona e. cumi ꝑficiuenditio non
potuit in eius ꝑsona cui dñs ue¬
nisse eam noluit. ¶ demonstrñ¬

Expanded text:
s uenditorem experietur, ut con sequur quod interfuit eius, ne d‹e›ciperetur. Res in auersione empta, si non dolo uenditoris factum sit, ad periculum emptoris pertinebit, persona est: cum perfici uenditio non potuit in eius persona, cui dominus uenire eam noluit. Demonstr
Abbreviated transcription (Latin):
ur souitumsit nomereti q̃uod
siutq sciebat. ⁊ emptor etuendi¬
cor domumeẽ exustam cotam.
ub ex ꝑte. nicħ actum fuisse dolo
dolo exutraq ꝑte ueniente: stare
ñ concedente.
deiectis ur ab sumptis igne. dictũ
ẽ emꝑtionẽ fundinonurdi ẽẽ con¬
cractam: sic contemplatione illa¬
rum arborum uelutioliuerr si

Expanded text:
si solutum sit, non repeti. Quod si solutum sit, non repeti. Quod si uterque sciebat et emptor et venditor domum esse exustam totam uel ex parte, nihil actum fuisse dolo dolo ex utraque parte ueniente stare non concedente. deiectis uel absumptis igne dictum est emptionem fundi non uideri esse contractam, si contemplatione illarum arborum, ueluti oliueti
Abbreviated transcription (Latin):
muͣs manet. neratius ait ĩ hac
questione multiminteẽ. quã¬
ta pars toͣmus ĩcendio consũp¬
te: ꝑmaneat in siquiõ amplioꝵ
domus pͥͣars exustaẽ non com¬
pellatur emꝑtor ꝑfice̾ emptio¬
nem. S etiam quod forte solu¬
tum ab eo ẽ. repetet siu̾o uł dimi¬
diapars: ur minor quam dimi¬
dia exusta fu̾it. tunc coartãdus
ẽ emptor uenditionẽ adimpłe.
estimatione uiriboni arbitratu
hĩtar ut quod ex pretio pp̃ incẽ¬
dium descrescẽ su̾it ĩ uentura
ab huiusmõĩ prestatione ubetur
¶sin autem uenditor quid̃ scieb¬
at domum eẽ exustam. emptor
autemignorabat. nullamuẽdi¬
tionem stare. si tota domus ante
uenditionẽ exusta sit Siu̾o quã¬
ta ncunq pars edificii remane
at. ⁊ stare uenditionem. ex uendi
¶ simili quoq modo ex diũso traccan
oportet. ubi emptor quid̃ scicbat:
uenditor autemignorabat. et hic
enmoportet. et uenditionẽ stam
et omne pretium ab emptore uẽ¬
ditori si non dep hensum solui si

Expanded text:
it h‹a›c quaestione multum interesse, quanta pars domus incendio consumpta permaneat, ut, si quidem amplior domus pars exusta est, non compellatur emptor perficere emptionem, sed etiam quod forte solutum ab eo est repetet: sin uero uel dimidia pars uel minor quam dimidia exusta fuerit, tunc coartandus est emptor uenditionem adimplere aestimatione uiri boni arbitratu habita, ut, quod ex pretio propter incendium decrescere fuerit inuentum, ab huius praestatione liberetur. Sin autem uenditor quidem sciebat domum esse exustam, emptor autem ignorabat, nullam uenditionem stare, si tota domus ante uenditionem exusta sit: si uero quantacumque pars aedificii remaneat, et stare uend Simili quoque modo ex diverso tractari oportet, ubi emptor quidem sciebat, venditor autem ignorabat: et hic enim oportet et venditorem stare et omne pretium ab emptore venditori, si non depensum est, solvi vel
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ ¶ iauibus traditis ita m̃tium
in horreis conclitarum possõ tra¬
dita uidet᷑ si claues aput horrea
tradite sunt quo facto confestim¬
etunon aꝑũit horrea quod si uẽ¬
ditoris horrea merces ñ fu̾int. usu¬
capio confestim incobabitur. ꝙ¬
ermog̾. Qui fundum uendidit
ut eum certa mercede conluctũ
ip̃e ħabeat ur. si uendat. ut n au¬
s sibi distrahat uł sumle aliqͥd¬
p̃aͣsciscatur ad complendum id
quod pepigerant ex uendito ag̾e̾¬
poͣterit

Expanded text:
 Clauibus traditis ita mercium in horreis conditarum possessio tradita uidetur, si claues apud horrea traditae sint: quo facto confestimetsi non aperuerit horrea: quod si ueditoris merces non fuerunt, osucapio confestim inchoabitur. ermout eum certa mercede conductum ipse habeat vel, si vendat, non aed sibi distrahat vel simile aliqpaciscatur: ad complendum id, quod pepigerunt, ex vendito agepoterit
Abbreviated transcription (Latin):
ciua sunt emptionis ueluti nẽ¬
cautio produple pretur autcũ¬
fideiussore cautio dulple pretur.
s quo quidem cãu agente emp¬
tore. nonualet pactimid̾uires
harebit uire exceptiõis: agente¬
uenditore sancd̃ dici possit autto¬
postea: uł deminuto pretio: noni
notat si onnnibus ĩ tegris ma¬
nentibus de augendoruł de mi¬
nucndo pretiorursumi conuemi¬
ret. recessum a priore contractua
nouaemptio int̾cessisse uidetur.¬
¶ꝑaplege uẽlitionis illa facta si
quid sacri: aut religiosi. aut pub¬
licie. eius nichuciit sires ñ ĩ usu
pubuco: s ĩ patrimonio fiscir̃
iccus edificiinonẽ profanus aubo
uenire non pot ¶ntra macheriaz
scpulcrorum ortis uł cetĩs cuituri

Expanded text:
cula sunt emptionis, ueluti necautio duplae praestetur aut ufideiussore cautio duplae praestetur. sed quo casu agente emptore non ualet pactum, idem habebit iure exceptionis agenteuenditore. an idem dici possit aupostea uel deminuto pretio, non inotat: si om‹nib›us integris manentibus de augendo uel demnuendo pretio rursum conuenit, recessum a priore contractu et noua emptio intercessisse uidetur.us: Lege uenditionis illa facta 'si quid sacri aut religiosi aut publici est, eius nihil uenit', si res non in usu publico, sed in patrimonio fisci erit, locus aedificii non est profanus et ideo uenire non potest. Intra maceriam sepulchrorum hortis uel ceteris culturi
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ udaet imaginariauenditõ
prononfacta ẽ aidco necattenatõ
ancillam ne ꝓ stͣituatur eͣt si cõtraꝑ
factumeẽt ut licẽt ei ab ducẽ. ⁊ si
ꝑprures emptores mancipium
concurrerit. si qui primo uendi.¬
dit abclucendi potestas sit.
egoguenditsͣ conbustam igno¬
raremus: nerua. sabinus. cassi¬
us nicħ uenisse. quamuis area
mancat. pecuniamq sollitam cs¬

Expanded text:
da et imaginaria uenditio pro non facta est et ideo nec alienatio ancillam, ne prostituatur et, si contra factum esset, uti liceret ei abducere, etsi per plures emptores mancipium cucurrerit, ei qui primo uendit abducendi potestas fit. ego et uenditor combustam ignoraremus. Nerua Sabinus Cassius nihil uenisse, quamuis area maneat, pecuniamque solutam c
Abbreviated transcription (Latin):
aprius Imͣperatores anto¬
minus et seuerus augustus:
septio nero: in ł uerba rescripse¬
runt. quib mensuris: aut p̃tus.
negiciarores uina compararẽt.
ĩ contrahentium potestate eẽ ne¬
q enim quis quancogitur uẽ¬
ders si aut pretium aut menii¬
rachispliceat p̃sextim sinich̾ cõ¬
tra cnsuetudinẽ regioĩs fiat.

Expanded text:
 Imperatores Antoninus et Uerus Augusti Sextio Uero in haec uerba rescripserunt: 'quibus mensuris aut pretiis negotiatores uina compararent, in contrahentium potestate esse: neque enim quisquam cogitur uendere, si aut pretium aut mensura displiceat, praesertim si nihil contra consuetudinem regionis fiat'.
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ Seͣnatus censuit nequis do¬
inuniuuiamue dirũit. quo
plus sibi ad quireretur/ neue
quis negiriandi causaeorum ꝗd
emeret. uent̾et ue. pẽnaĩ eumñ
qui ad ãsus cum senatus consui¬
tum feciss constitutae ut dupl¬
um eius quanti emissir in erra¬
rium inferre cog̾etur. melns
u̾o qui uendidiss ut irrita fiẽt
uenclitio. plane si michi p̾tium
solu̾is cum cu cluplum errario
delras ixpetos ame quoda mea
ꝑte irrita facta uenditio. nec so¬
lum huic senatus consulto locus
erit. siquis suamuillam uel do¬
num: s et si alienam uendid̾it.
auis Etres emptoris fiat nichĩ
terẽ utrum souitum sit p̾tium
anconomine fideuissordatus ẽ.¬
a quodantem de fideussore diximnꝰ
lẽ ueluti ex promissoreaut pigno¬
re dato ꝑ inde sit ac si pretuso¬

Expanded text:
 Senatus censuit, ne quis domum uillamue dirueret, quo plus sibi adquire‹re›tur neue quis negotiandi causa eorum quid emer‹e›t uenderetue: poena in eum, qui aduersus senatus consultum fecisset, constituta est, ut duplum eius quanti emisset in aerarium inferre cogeretur, in eum uero, qui uendidisset, ut irrita fieret uenditio. plane si mihi pretium solueris, cum tu duplum aerario debeas, repetes a me: quod a mea parte irrita facta est uenditio. nec solum huic senatus consulto locus erit, si quis suam uillam uel domum, sed et si alienam uendiderit.ptoris fiat, nihil interest, utrum solutum sit pretium an eo nomine fideiussor datus sit. quod autem de fideiussore diximus,est, ueluti expromissore aut pignore dato, proinde sit, ac si pret
Abbreviated transcription (Latin):
bitur. sinuero cunsciret eẽ alie¬
num consumpsĩt. condempna¬
bitur. quia dolo fecit quomi
possit̾it. ¶ eleganter aꝑut uili¬
anum queritur sipecuniamẜ
uus aput me deposuit. itaut do¬
mino prolib̾tate eiusd̾ ego quia
ded̾o antenear depoĩti et uilionꝰ
lib̃ tc̃io .x. digestorum scribit. si
qurs̃ sic dedõ quasi ad ħ penes
me depoĩtam teq certiorau̾o
non competẽ tibi depoĩti actionẽ
quia sciens recepisti careo igr̃
dolo si uero quasi meam ꝓtus¬

Expanded text:
bitur, si vero, cum sciret esse aliebitur, si vero, cum sciret esse alienum, consumpserit, condemnabitur, quia dolo fecit quo minus possideret. Eleganter apud Iulianum quaeritur, si pecuniam servus apud me deposuit ita, ut domino pro libertate eius dem, egoque dedero, an tenear depositi. et libro tertio decimo digestorum scribit, si quidem sic dedero quasi ad hoc penes me depositamnon competere tibi depositi actionem, quia sciens recepisti, careo igitur dolo: si uero quasi meam
Abbreviated transcription (Latin):
michi seruiat rem deposũit
equissimum erit dari michi
actionem sirem ad me ꝑtinẽ¬
tem deposuit. simili modo et si
usumfructum in seruo habeã
sud quod deposuit ex eo peculio
fuit. quod ad me ꝑtinebat. ur
res inea fu̾it. ead̾ rõne actione
agere potero/ item si seruus he¬
reditarius deposũit. hr̃di postea
ad eunti competit actio. ¶ Si
seruus deposuit siuie iuuat. siue
decessĩt utilit̾ dominus hac ac¬
tione experietur. ip̃e autem ser¬
nus manumissus ñ pot̾ĩt age̾
b et si fu̾it auenatus ad huc
eicompetit acc̃o cuius fuit ser¬
uus cumdepon̾et. ĩ itium enim
contractus spectandumẽ ¶ Si du¬
orum seruus sit. qui deposuit ñ
unicuiq dñorum ĩ ꝑtem com
petit depoĩti. ¶ Sirem a seruode¬
positamtitio quẽ dñm eius
putasti cumnon eẽt. restit᷑uisseᷤ
depoĩti actione te nõ teneri cel
sus ait. quia nullus dolus int̾¬
cessit s cumtitio autem cuires
restituta sit ẽ dominus serui
aget siet s exbibuit uenclica¬

Expanded text:
mihi seruiat rem deposuerit, aequissimum erit dari mihi actionem, si rem ad me pertinentem deposuit. Simili modo et si usum fructum in seruo habeam, si id quod deposuit ex eo peculio fuit quod ad me pertinebat uel res mea fuit, eadem actione agere potero. Item si seruus hereditarius deposuerit, heredi postea adeunti competit actio. Si seruus deposuit, siue uiuat siue decesserit, utiliter dominus hac actione experietur. ipse autem seruus manumissus non poterit agere: sed et si fuerit alienatus, adhuc ei competit actio cuius fuit seruus cum deponeret: initium enim contractus spectandum est. Si duorum seruus sit qui deposuit, unicuique dompetit depositi.Si rem a seruo depositam Titio, quem dominum eius putasti cum non esset, restituisses, depositi actione te non tensus ait, quia nullus dolus intercessit: cum Titio autem, cui res restituta est, dominus servi aget: sed si exhibuerit, vindica
Abbreviated transcription (Latin):
sam ⁊ partum dicendum ẽ¬
ne nuda res ueniat. ¶ Sirem
depoĩtam uendidisti eamq pꝰ
ea redemisti: ĩ causam depoĩti:¬
ierit. ceneri te depoĩti quia seml¬
tolum fecisti cumuend̾es: in
depõiti quoq actione ĩlitemñ
iuratur. ¶ nonsolum si seru¬
us meus s si et is quibona fide

Expanded text:
sam et partum, dicendum sam et partum, dicendum ne nuda res ueniat. Si rem depositam uendidisti eamque ea redemisti in causam depositierit, teneri te depositi, quia semo fecisti, cum uenderes.In depositi quoque actione in iuratur.Non solum si seruus meus, sed et s
Abbreviated transcription (Latin):
idẽ post litem contestatam inde
scribit ueranus si res depoĩta si¬
ne dolo malo animissa sit. et pos
iuditium acceptum recuperare¬
turr nichominus iecte ad resti¬
tutionẽ eum compledũ n  debu̾it
ab souunisi restituat. ¶ id̾ nera¬
tius ait quanius tunctecum de¬
positi accumsit cum restituẽli
facultatem ñ babeas horreis for¬
te clausis: tamen si ante condẽ¬
pnationem restituendi facui¬
tatemhãs condempnandum¬
te insi restituas quia res ap̃t
ee ẽ. tunc enim querendum¬
an dolo malo fecĩs cumrem nõ¬
eum qui rem deposuit statim
posse depoĩti actione agr̾. hoc
enim ip̃o dolo facere eumqui
suscepit quod reposcenti rem¬
non rectlat. marcellus autem¬
ait non semꝑuid̾i posse dolo
facẽ eum qui reposcenti non¬
recllat. quid enim si ĩ ꝓuintia
res ũt uł in horreis quorum a¬
periendorum condẽpnatõis¬
tempore non sit facuitas ur cõ a¬
actionem bone fidei eẽ clubita
nnon oportet. ⁊ ideo ⁊ fructus
ceinhanc uenire ⁊ omnem cau¬

Expanded text:
id est post litem contestatam. Inde scribit Neratius, si res deposita sine dolo malo amissa sit et post iudicium acceptum reciperaretur, nihilo minus recte ad restitutionem reum compelli nec debere absolvi, nisi restituat. idem Neratius ait, quapositi actum sit, cum restituendi facultatem non habeas horreis forte clusis, tamen si ante condemnationem restituendi facultatem habeas, condemnandute nisi restituas, quia res apud est: tunc enim quaerenduman dolo malo feceris, cum rem  qui rem deposuit statim posse depositi actione agere: hoc enim ipso dolo facere eum qui suscepit, quod reposcenti remnon reddat. Marcellus autemait non semper videri posse dolo facere eum, qui reposcenti nonreddat: quid enim si in provincia res sit vel in horreis, quorum periendorum condemnatitempore non sit facultas? vel condiactionenon oportet. Et ideo et fructus ctionem uenire et omnem cau
Abbreviated transcription (Latin):
firmari donatoẽm. ¶ Si sponsus spõ¬
se donaãit in cempus matrimonii
collata donatione quanuus iut̾
iurum et uxorem donatio ñ uide¬
tur facta ⁊ u̾ba or̃ois minus ai¬
ffitiant. camen donationẽ clicen¬
dumẽ ad sententiam oronis ꝑti¬
nere. ut si durau̾it uoluntas usq
ad mortem ualeat donatio Souie
acceptocilit. donationis causa qd̃
tebeb̾at. pot̾ dici pend̾e̾ acceptilatio¬
re uulgato obligatio nulla est.
nec post tec̾tumsenatus emoli ͦ¬
mentum ealib̾tas ut actio ꝓsccio.
constituatur. et hr̃e potĩt que tam̃
ĩ comnume tenuerunt fine p̾stito
reuocanda non sunt ad circo igitur
pro socio actio nonerit quia nulla
sccietas ẽ que donationis causa in¬
terponitur. nec in cetdo̾. et pp̃ħ noc ĩ
ter uirum et uxorem: id erit dicẽ¬
dui et si emptio contracta sit dona¬
tionis cã. namꝰ mula erit piane
si minoris res uemierit don atoĩs
cã:ur. si postea p̾tium sit remissũ:
adimttemus donationem ꝑtiu̾e.
ad senatus consuitum. ¶ Siquis.

Expanded text:
firmari donationem. Si sponsus sponsae donaverit in tempus matrimonii collata donatione, quamvis inter virum et uxorem donatio non videatur facta et uerba orationis minus sufficiant, tamen donationem dicendum est ad sententiam orationis pertinere, ut, si durauerit uoluntas usque ad mortem, ualeat donatio. Siue acceptum tulit donationis causa quod debeat: potest dici pendere acceptilatiore uulgato nulla est, nec post decretum senatus emolumentum ea liberalitas, ut actio pro socio constituatur, habere poterit: quae tamen in commune tenuerunt fine praestituto, reuocanda non sunt. idcirco igitur pro socio actio non erit, quia nulla societas est, quae donationis causa interponitur, nec inter ceteros et propter hoc nec inter uirum et uxorem.Idem erit dicendum et si emptio contracta sit donationis causa: nam nulla erit.Plane si minoris res uenierit donationis causa uel postea pretium sit remissum, admittemus donationem ualere ad senatus consultum.Si quis
Abbreviated transcription (Latin):
turt inaritus ãlicqum si solo eius
ministĩo usaẽ. et id egit ut ur re¬
ucrure sibilicẽt. uł ut res cũ omni
emolum̾to ꝑ pr̃em postea ad fuliũ
transiret. cur nõ idẽ piude sit ratũ
ac sicum ex traneotale negiciũ
contraxiss ħ si extraneo ĩ hanc
causam tradidiss.

Expanded text:
tiret maritus: alioquin si solo eius ministerio usa est et id egit, ut vel revocare sibi liceret vel ut res cum omni emolumento per patrem postea ad filium transiret, cur non idem perinde sit ratum ac si cum extraneo tale negotium contraxisset, hoc est extraneo in hanc causam tradidisset?
Abbreviated transcription (Latin):
actio competit. queritur enim an
mulier ex iuri pr̃imonio lccuplec¬
tior sit eotempore quo de dote agẽ c¬
uintelligitur. que ere aueno int̾uẽ¬
tuiuri lib̾ata ẽ᷑ ql io d ͣ potuiss ad

Expanded text:
i competeret. Quaeritur enim, an mulier ex viri patrimonio locupletior sit eo tempore, quo de dote ageintellegitur, quae aere alieno suo interventu viri liberata est, quod
Abbreviated transcription (Latin):
br̃des oronis sĩna uideatur ĩ¬
tuenire nam qͣ or̃o don atõis
ꝓhibuit ead̾ bñfitium datu
implorauit ut igitur ualeat
donatio ista: pap̾ exigitut et si¬
lius eius qui donauit ante de¬
cessĩt ꝯ soc̃ postea durante uo¬
liuitate. ¶ Si filius familias
qui castrense peculumibt ul
quasi castrense uxori donass
silii ꝑsonam et mortem spec¬
tamus: ¶ Sinurus secero dõa
u̾it mortemnurus et ꝑseu̾eͣntẽ
insup̾pma die uoluntatem ex¬
pectare nos oportet. quod si sccer
ante decessit. dicemus extinctã
donatrem: anquia maritus in¬
⁊uirum si uxorisue suꝑuit̾ ad¬
mittimus unͣde hr̃e donationẽ
et si quid̃ maritus solus sccero
hr̃s extitit quasi noua donatõ
potemseruari ĩ maritum colla¬
ta ut illa finita sit alia ceꝑit si̾o
filius hr̃s prĩ nonẽ finita erit do¬
natio rõne noua: ¶ Si scc̃ ñurui
nntiũ misĩt. donatio erit ir¬
rita quãius matrimonium
concordantib iuro et uxore
secund̾ rescriptum imp̃ris nr̃i

Expanded text:
redes orationis sententia uidetur interuenire: nam quae ratio donationem prohibuit, eadem beneficium datum implorabit. ut igitur ualeat donatio ista, Papinianus exigit, ut et filius eius qui donauit ante decesserit, et socer postea durante uoluntate. Si filius familias, qui castrense peculium habet uel quasi castrense, uxori donet, filii personam et mortem spectaverit, mortem nurus et perseverantem in supremam diem voluntatem spectare nos oportet. quod si socer ante decesserit, dicemus exstinctam donationem an, quia maritus vivit, si uxori suae supervixit, admittimus vim habere donationem? et si quidem marheres exstitit, quasi noua donatio potest seruari in maritum collata, ut illa finita sit, alia coeperit: sin uero filius heres patri non est, finita erit donatio ratione noua.Si socer nurui nuntium miserit, donatio erit irrita, quamuis matrimonium concordantibus uiro et uxor‹e› secundum rescriptum imperatoris nostri
Abbreviated transcription (Latin):
uuanus. Quod adipiscende di¬
gnitatis grã ab uxore ĩ maritum
collatum ẽ eatenus ratume qua¬
tenus clignitati supplende opus ẽ
utad prccessus uiri uxoriei dona
donatioĩs quamclicinus honoris
causa ut ecce siubr uiro iatidauũ
inis equestris fiat. ur ludoꝵ gra.¬

Expanded text:
um.Quod apiscendae dignitatis gratia ab uxore in maritum collatum est, eatenus ratum est, quatenus dignitati supplendae opus esut ad processus uiri uxor ei donardonationis, quam dicimus honoris causa: ut ecce si uxor uiro lati clauii tris ordinis fiat uel ludorum gra
Abbreviated transcription (Latin):
ur si quis alus ex hiis qui matri¬
monu nn copulaͬ e ꝓhibentur et du¬
xeͣrit. audonatio quasis sponsalibus
hanc sponsam eẽ ⁊ siuror non sit
s ẽu̾ius quod labeo ludetur. et a no

Expanded text:
 quis alius ex his, qui matrimonium copulare prohibentur, et duxerit, an donatio quasi in sponsalibushanc sponsam esse, etsi uxor non sit. sed est verius, quod Labeoni videtur et a no
Abbreviated transcription (Latin):
eratius Siextraneus remiuri
ignorãs eius eẽ ignoranti uxori
ac nec quid̾ iuiro sciente eam suã
ẽẽ donau̾it. mulier recteusu capi¬
et. id̾ uiris eritis si qui ĩ potestate
iuri erat. et credẽs ẽẽ se ꝑrem famł
eẽ uxori pris tonau̾it. s. si uir pesa¬

Expanded text:
rum.Si extraneus rem uiri ignorans eius esse ignoranti uxori, ac ne uiro quidem sciente eam suam esse, donauerit, mulier recte eam usucapiet. idemque iuris erit, si is, qui in potestate uiri erat, credens se patrem familias esse uxori patris donau
Abbreviated transcription (Latin):
ab hostib captistint. amboq ibide¬
temus tempus ut dicamus dona¬
tiones ualẽquasi simul decessint¬
anneut᷑ quianumus eisis finitũ
ẽ mm̃: anspectamus ut̾ prius de¬
cessĩt. ut meuius ꝑsonañualeat¬
donatõ: anut̃ recliit ut eius uale¬
at. m̾atamen fert opinioubiñre¬
u̾tunturut tempus spectand̾ est.¬
capciuitatis quasitunc defec̾int.
iuixisse qui rediit ¶ quiquas dã¬
res ex hiis quas donau̾at legass¬
quas dã ir̃uidetur cet̾as uoluisse¬
aduxoremꝑtin̾e. plerumq em̃
ante legat. postea donat. uł alia cãs¬
fuit legandi. ¶ oro ñ solinnuur̃¬
uxorẽ compleccitur. s q̃ cetõs qui

Expanded text:
 capti sint amboque ibi detamus tempus, ut dicamus donationes valere, quasi simul decessneutram, quia vivis eis finitum m? an spectamus, uter prius decesserit, ut in eius persona non ualeadonatio? an uter rediit, ut eius ualeat? mea tamen fert opinio, ubi non reuerterunt, ut tempus spectandcaptiuitatis, quasi tunc defecerint: uixisse, quia redit. Qui quasdares ex his quas donauerat legassenon, non uidebitur ceteras noluisseuxorem pertinere: plerumqueantea legat, postea donat: uel alia causfuit legandi.Oratio non solum uiruxorem complectitur, sed eti
Abbreviated transcription (Latin):
ẽtrbꝵ or̃o ñ sensit s cumnent᷑ altĩ sr̃¬
iux̾it. donatioẽs mutue ualebũt.¬
nam et circamortis cã donatoẽs¬
mutuas id̾ erit cõsequẽs ddice̾.s.
neutridandam condictioneio¬
cupletesi gitur hr̃des donationibr¬

Expanded text:
 non senserit: sed cum neuter alteri supixerit, donationes mutuae valebuntam et circa mortis causa donatmutuas id erat consequens dicere neutri datam condictionecupletes igitur heredes donationib
Abbreviated transcription (Latin):
s autem decessisse prior qui conatiũ¬
ni nccep̃. cumsimul decessint spinde
eu̾entissime diceturutrasq dõa¬
tioes uale si forte inincem donati¬
onib factis simui decessi̾nt. quiane
uter altĩ supuix̾it licet de commori

Expanded text:
 vita decessisse qui donatuccepit, cum simul decesserint. e rectissime dicetur utrasque donaes valere, si forte invicem donatonibus factis simul decesserint, quia lteri supervixerit, licet de commori
Abbreviated transcription (Latin):
erit suararem eẽ prius quam
usucapiatun uendicare.q eã potĩt
nec uoͣlet etͣ ħ mulier nou̾it. int̾¬
rũpetur ro hoe qua transuͣt i cau¬
sam ab eo facte tonationis: ip̃iuᷤ
mulieris scienti apprius ẽ ut n¬
ullum ad quisitõi dominis eius
afferat impedim̃tums ñ enim oĩ¬
modo uxores ex bonis uirorum
causa donationis ab ip̃is facte
ad quir̃e ꝓhibite sunt.
eciameum detrahe̾ sine musiris
dampno et citra metum senatꝰ
consuiti: quod detrahentib nego¬
tiationis causaoccurrit.
possiõnis nulla donatio ẽ
noniuris ẽ q̃o cumiectura eius.
rei ex modo ⁊ ex gn̾e impense ñ
d̾ Que iam nupte maritus dona¬
ui iurimanẽt. et pot̾̃ eauendica¬
re. l quicquam reffert quod
ampla legata abuxore ei relic
uer que ad comimuem filiũ
uolebat qui ĩ potestate prĩs er¬
at post mortempr̃is sundum
ꝑuenire. eum prĩtradidit uti
post mortem restituatur filio:
quero an donatio tibi iudeatur.
ut nicl̾ agatur. anualeat quid̃

Expanded text:
erit suam rem esse, priusquam usucapiatur, uindicareque eam poterit nec uolet et hoc et mulier nouerit, interrumpetur possessio, quia transiit in causam ab eo factae donationis. ipsius mulieris scientia propius est, ut nullum adquisitioni dominii eius adferat impedimentum: non enim omnimodo uxores ex bonis uirorum, sed ex causa donationis ab ipsis fact‹ae› adquirere prohibitae sunt.etiam eum detrahere sine mulieris damno et citra metum senatus consulti, quod detrahentibus negotiationis causa occurrit.possessionis ulla donatio est. non iuris est quaestio: coniectura eius rei ex modo et ex genere impensae non Quae iam nuptae maritus donauit, uiri manent et potest ea uindicare: nec quicquam refert, quod ampla legata ab uxore ei relictlier, quae ad communem filium uolebat, qui in potestate patris erat, post mortem patris fundum peruenire, eum patri tradidit, uti post mortem restituatur filio. quaero, an donatio tibi uideatur, ut nihil agatur, an ualeat quidem,
Abbreviated transcription (Latin):
suitumuelsianum ꝓme int̾ces¬
siss ticio. egoꝙ inuueri it
soluissem. et ab ea cicius eam pe¬
cuniam pet̾et exceptiohuius
senatus consiuti nẽ pro futura
mulieri/ neq enim ꝓfuit eom¬
ꝑiclitari ne eam pccum iã ꝑ dat.
¶Si abea muliere que contra
senatus consuitum int̾cessiss
fiteuissorem accepissem. gauiᷤ
u̾sus muuerẽ ñ hr̃et qr totã

Expanded text:
eia›num pro me intercessisset Titio egoque mulieri id soluissem et ab ea Titius eam pecuniam peteret, exceptio huius senatus consulti non est profutura mulieri: neque enim eam periclitari, ne eam pecuniam perdat, Si ab ea muliere, quae contra senatus consultum intercessisset, fideiussorem accepissem, Gaius uersus mulierem non habet, quia tota
Abbreviated transcription (Latin):
ab alto toue cornũ ẽ querrbat᷑¬
demun uenditor emptori pre¬
stare dampnum deb̾et. respondi
siemptor loues emptos br̃et. nõ
tunc siculpa hominis factumi ui¬
eẽt a boue feriretur non dełe pre¬
stari. suutio boius debere. ¶ cu
pila complures lud̾e̾nt. quidam
ex hiis seruulum cum pilam
ꝑcipere couaietur. impulit ser¬
uus crcidit ⁊erus firgit quereba¬
tur andominus serniluege a¬
quilia cura eo cuius impulsu ce¬
ciderat. age̾ potest re non posse
cum casu magis quam culpa
stum locum cregisti eoq effectũ
ẽ ut deiecẽ iͣtur. datur ĩte ad ex¬
emplum degis aquilie in fac

Expanded text:
ab altero boue cornu est: quaerebatur, num uenditor emptori damnum praestare deberet. respondi, si emptor boues emptos haberet, notum, si culpa hominis factum esset, ut a bove feriretur, non debere praestari, si vitio bovis, debere. Cum pila complures luderent, quidam ex his servulum, cum pilam percipere conaretur, impulit, servus cecidit et crus fregit: quaerebatur, an dominus servuli lege Aquilia cum eo, cuius impulsu ceciderat, agere potest. respondi non posse, cum casu magis quam culpa stum locum coegisti eoque effectum est, ut deicerentur: datur in te ad exemplum legis Aquiliae in fac
Abbreviated transcription (Latin):
cere ꝓ opera constituta: dubiumud
ẽ quĩ ioeatio ci conductio si
omꝑ Qun finidus licetur etͣ em¬
matum ĩ strim̃tumcolonus accipi¬
at. ꝓtulus ait idagrutĩstrumentũ
emptum hãt coionus acuti fieret
facta qͣuo adis quieã icras teliss¬
uo uellz morte eiꝰ qui ioduit touitur.¬

Expanded text:
cede pro opera constituta, dubium non est quin locatio et conductio sim.Cum fundus locetur, et aestimatum instrumentum colonus accipiat, Proculus ait id agi, ut instrumentum emptum habeat colonus, sicuti fieret,facta, quoad is, qui eam locasset dedissetue, uellet, morte eius qui locauit tollitur.
Abbreviated transcription (Latin):
aulus Sitibi auenam i ssilaiti
locauo quinginta. tuq eãd̾ sex¬
agintatitio locau̾is ex titius a
doimo proħ̾itus su̾it hĩtare.aͥ.¬
gͣenͣt emte᷑ ex conclucto sex agire¬
ta consequi deb̾e placet quia ip̃e
tͣitio tengaxis in sexagnita.
ripl. cͣ uideamus ne ñ segꝰ¬
aginta prandanec quinquagiͣ¬
ta snͣt. s quantuinterẽ ꝑ frui
conductione cantũ demq con¬
seqͣuatur meaius qͣuantum pre¬
stare delrat. e̾ĩ qͣui a se conduxit.
q̃m emorlum̃tum conductioniꝰe
ad comparationẽ ub̃ioris mere⁊¬
dis computatum: maiorẽ efti:¬
cĩt condepnatione. ⁊tũ primust .¬
ictator reputationem habebit
quinquaginta que abillo per¬
ciperet. si dominus ĩ sule hĩtare
camur fundu lcaũit᷑ michit:
isq sit euictus sine dolo malo cu¬
lpaq cius. pomp̃ ait nicħominus
eumteneri ex conducto eiqui cõ¬
cluxerit.ut ei pr̃etur frui qd̾ con¬
dipxit ucẽs piane si dominus ñ pa¬
tĩatur et locator ꝑatus sit aliã ha¬

Expanded text:
ctum.Si tibi alienam insulam locauero quinquaginta tuque eandem sexaginta Titio locaueris et Titius a domino prohibitus fuerit habitare, agentem te ex conducto sexaginta consequi debere placet, quia ipse Titio tenearis in sexaginta.. Nos uideamus, ne non sexaginta praestanda nec quinquaginta sint, sed quanti interest perfrui conductione, tantundemque consequatur medius, quantum praestare debeat ei, qui a se conduxit, quoniam emolumentum conductionis ad comparationem uberioris mercedis computatum maiorem efficit condemnationem. et tamen primus locator reputationem habebit quinquaginta, quae ab illo perciperet, si dominus insulae habitare tam uel fundum locauerit mihi isque sit euictus sine dolo malo culpaque eius, Pomponius ait nihilo minus eum teneri ex conducto ei qui conduxit, ut ei praestetur frui quod conduxit licere. plane si dominus non patitur et locator paratus sit aliam ha
Abbreviated transcription (Latin):
regulis consistit namut emptio et
uenditio ita contrabitur. side p̃tio
conuem̾it a sic loratio a concluctio
contrahi ĩ telligitur. si de m̾cete cõ¬
uen̾ia deo autem famiuaritatẽ
aliquam br̃e iudentur emptio quẽ¬
ditio. item et̃ sccatio ⁊cõnducͤtiont
ĩ quibdam queri soleãt utrum:
emptio ⁊uendĩtõ sit. alocatio ⁊ cõ¬
ductioqut ecce sicum auriice mich
conuenit. ut is exaurõ suo amilos
michi facẽr cti pondĩs ccrteq for̃s
qͥact i per si ĩsbi gr̃a tricenta utrum
emptio et uenditio anlcc̃atio et cõ¬
ductio sit. s placet um̃nre negcri¬
um et magis cmptione et uẽditio

Expanded text:
s constitit: nam ut emptio et uenditio ita contrahitur, si de pretio conuenerit, sic et locatio et conductio contrahi intellegitur, si de mercede conuenerit.Adeo autem familiaritatem aliquam habere uidentur emptio et uenditio, item locatio et conductio, ut in quibusdam quaeri soleat, utrum emptio et uenditio sit an locatio et conductio. ut ecce si cum aurifice mihi conuenerit, ut is ex auro suo anulos mihi faceret certi ponderis certaeque formae et acceperit uerbi gratia trecenta, utrum emptio et uenditio sit, an locatio et conductio? sed placet unum esse negotium et magis emptionem et uendit
Abbreviated transcription (Latin):
non quastuere funosus uel
demens cestatus sit. set recte
quidem fecit cestam̃tum: set
nou officiopietatis /nam si
uere furiosus ect. uel dem̃is
nullum ẽ cestamentum
m̃tum dicere. ħ ẽ allegare quaͤ¬
r ex hr̃danur p̾t̾i̾ri non debu¬
erint ꝙ plerimiq accidit cmi᷑ͣ
falso pentes instimulati: lib̾o suos
uł ex hr̃dant. uł p̃tererunt

Expanded text:
non quasi uere furiosus uel demens testatus sit, sed recte quidem fecit testamentum, sed non ex officio pietatis: nam si uere furiosus esset uel demens, nullum est testamentum. mentum dicere hoc est allegare, quare exheredari uel praeteriri non debuerit: quod plerumque accidit, cum falso parentes instimulati liberos suos uel exheredant uel praetereunt
Abbreviated transcription (Latin):
comiutatis eanad̾ res eẽ
estimaretur. s ⁊ inmultis a¬
cetĩs ieb nam ⁊ legionem
camd̾ hr̃i. ex qua multi dece¬
ssiss quorum inlocum alii
subiecti eẽnt. ⁊ ppłm eumdẽ
ħ cempore computari: cum
ex illis nemo nunc uiueret.
itemq nauem si a deo super¬
tecta eẽt. ut milla tabula ead
ꝑmaneret. que non noua fu¬
istimari quod si quis puta¬
ret ꝑtib commutatis aliã
ren fieri fo̾re ut eͤius ratione
nos ip̃i non idem eẽmus qui
abhinc anno fuissemus p̃
rent ex quib particulis mi¬
nimis consist̾emus: ħee coti¬
die ex nr̃o corpore deced̾e̾nt.
alieq extrinsecus ĩ earum
locum acced̾ent. quapp̃ cuius
rei ip̃es ead̃ consisteret. rein quo¬
q eãdem eẽ ex istimari.
ffricanus. In priuatis negr¬

Expanded text:
commutatis eadem res esse existimaretur, sed et in multis ceteris rebus: nam et legionem eandem haberi, ex qua multi decessissent, quorum in locum alii subiecti essent: et populum eundem hoc tempore putari ex illis nemo nunc uiueret: itemque nauem, si adeo saepe refecta esset, ut nulla tabula eadem permaneret quae non noua fuexistimari. quod si quis putaret partibus commutatis aliam rem fieri, fore ut ex eius ratione nos ipsi non idem essemus qui abhinc anno fuissemus, prrent, ex quibus particulis minimis constiteremus, ha‹e› cottidie ex nostro corpore decederent aliaeque extrinsecus in earum locum accederent. quapropter cuius rei species eadem consisteret, rem quoque eandem esse existimari. 77 Africanus
Abbreviated transcription (Latin):
omp̃ Si iniudicis nomine
pͥnomiine erratumẽ ẜuius
respondit. si exconuentione
litigatorum is uidex ad dic¬
cus eẽt eumẽẽ iudicem de quo
litigatores sensissent

Expanded text:
m. Si in iudicis nomine praenomine erratum est, Seruius respondit, si ex conuentione litigatorum is iudex addictus esset, eum esse iudicem, de quo litigatores sensissent
Abbreviated transcription (Latin):
stati non decesserant s hne
mo aput inlicempot̾ impe¬
trare non enim int̾dicitur
testament facio ł plaue eũ
putar potest. cur euhr̃dem
nonscripserit pott eiifi
scriptuo ur̃s impossiõnem
mitti ex clausula euentre
ĩ possiõnem mittento ĩtem
natus secimdum tabiuias¬
¶ Simili modo ⁊ eum qui
post cestamentum matris
factumex secto uentir extcͣge¬
cus ẽ posse queri dico ¶ Siͣqs
ex hiis ꝑsonis que ad sucessi¬
onemi ab iitestato non adtͣ¬
iittimitur de in officiosoer¬
geritͥ nemo enim eum re¬
pellit ⁊ casu obtinu̾it. nonei
prosit uictoria: s hiis qui ha¬
bent abiutestato successionẽ
nomintestatumpr̃em fari¬
lias facit. ¶ Sĩquis ĩstituta
accusatione ĩ offĩtiosi tecese¬
tis significatur. si post agnitã
bonorum possiõnem decessĩt.
ẽẽ succession̾em accusatõioq̃.
sinon sit petita bonoꝵ possĩo:
ianitañt micepta controu̾sia
uił p̃̾parata uł sicumeuit ad f¬
mouendam in officiosi q̃ relãzo

Expanded text:
stati non decesserant? sed hoc nemo apud iudicem potest impetrare: non enim interdicitur testamenti factione. hoc plane ei imputare potest, cur cum heredem non scripserit: potuit enim scriptus heres in possessionem mitti ex clausula de uentre in possessionem mittendo: item natus secundum tabula. simili modo et eum, qui post testamentum matris factum exsecto uentre extractus est, posse queri dico. Si quis ex his personis, quae ad successionem ab intestato non admittuntur, de inofficioso egerit nemo enim eum repellit et casu optinuerit, non ei prosit uictoria, sed his qui habent ab intestato successionem: nam intestatum patrem familias facit. Si quis instituta accusatione inofficiosi decesrescriptis significatur, si post adgnitam bonorum possessionem decesserit, esse successionem accusationis. et si non sit petita bonorum possessio, iam tamen coepta controuersia uel praeparata, uel si cum uenit ad mouendam inofficiosi querellam
Abbreviated transcription (Latin):
ex masculis descendimt. faciil¬
tas ẽ agendi cum ⁊ matris de¬
testamento agant ꝗ optin̾e¬
assidue so leant. ¶ hunsmõi
autem u̾bi deino officioso ni
ulaut dixi est. docere ĩ me in¬
cem se. ⁊ ideo indigne p̾t̾itũ¬
uł etiam ex hr̃datione sum¬
motum⁊ esq illo colore defẽ¬
ditur aput iudicem uidea¬
tur ille quasi ñ sanementis¬
finsse cumtestamentum ĩi¬

Expanded text:
ex masculis descendunt, facultas est agendi, cum et de matris testamento agant et optinesidue soleant. huius autem uerbi 'de inofficioso' lla ut dixi est docere immeem se et ideo indigne praetuel etiam exheredatione summotum: resque illo colore defeditur apud iudicem, ut uideatur ille quasi non sanae mentiisse, cum testamentum ini
Abbreviated transcription (Latin):
onis ⁊ quod̾ detĩores facte sunt.
s defendendum ẽ hunc confer¬
re delẽ pletiopre sente nrum.
itaq u̾bigrã siuicenim m̾ces
duorum fr̾̃int. ⁊ alt̾ius aspergi¬
one deceme e cẽꝑunt. uie cuius
res integre sunt . ꝓxx. conferat.
bic prodecem. ¶ potest tamen
dici etiam illa sma distinguẽ¬
tibus nob̾. detĩores ex qua cã
facte sunt. id ẽ utrum pp̃i actu¬
ram nud atis reb dampnum
secutuine. anuero alia causaue¬
uiti quod alicubi iacebant mer¬
ces ĩ angulo aliquo: et unda pe¬
netraiiguinc eͥnim conferre
debebit anex priore caua: collo¬
ationis honus patinon debet.
qͣuiã iꝰactus etiam hunclesite¬
gine ꝑp̃ iactumires detĩores fcẽ
sunt s clistinctio subtilior ad hĩ¬
benda ẽ. quidꝰ plus sit s dampno
quam incoliatione. ¶Si u̾bi gr̃a
duo. declucto ħ qd dampnum
passus ẽ. reliquimn conferre de¬
beat. ¶ quid ergo si plus ĩ dam¬
pno erit quam ĩ collatione ut

Expanded text:
onis et quod res deteriores factae sunt. sed defendendum est hunc conferre debere pretio praesente rerum: itaque verbi gratia si vicenum merces duorum fuerunt et alterius aspargine decem esse coeperunt, ille cuius res integrae sunt pro viginti conferat, hic pro decem. potest tamen dici etiam illa sententia distinguentibus nobis, deteriores ex qua causa factae sunt, id est utrum propter iacta nudatis rebus damnum secutum est an vero alia ex causa, veluti quod alicubi iacebant merces in angulo aliquo et unda penetravit. tunc enim conferre debebit: an ex priore causa collationis onus pati non debet, quia iactus etiam hunc laesitgine propter iactum res deteriores factae sunt? sed distinctio suptilior adhibenda est, quid plus sit, in damno an in collatione: si verbi gratia duo, deducto hoc, quod damnum passus est, reliquum conferre debeat. quid ergo, si plus in damno erit quam in collatione? ut
Abbreviated transcription (Latin):
placuit ex uendito eẽ actionim.
¶Siquid empotor contra quam
lege uenditionis cautum est.¬
¶ feci  uͣt non feciͣ. nob̾ aliq¬
uanto placebat. non alias ex uẽ¬
dito ip̃ peuam hominum rroga¬
cam agiposse quam sipecunie
ratione uenditoris int̾eẽt. uelu¬
ti quod penam promisiss. ceterũ

Expanded text:
placuit ex uendito esse actionem, si quid emptor contra quam lege uenditionis cautum est fecisset aut non fecisset.Nobis aliquando placebat non alias ex uendito propter poena‹m› homini irrogatam agi posse, quam si pecuniae ratione uenditoris interesset, ueluti q
Abbreviated transcription (Latin):
annos iix expless manumitt̾es.
ñ eniminultum facit quod
stulit lib̾catis prãtionem flexͤ q¬
ppe consilio eius quasi parum
firmo restitit.
rio cuiuoubet ciuitatis int̾clictũ
ẽ urbe etiam int̾dlictum eẽ uide¬
tur quod quid̾̃ alias cum princi¬
pum mandatis p̾ciperetur. eti¬
amnaturalem ht̃ intellectum
uerit ne serua mamuimiteturne¬
ue ꝓsfituatuu. qauiquo facto cõ¬
traquam fu̾at exceptum euniie᷑¬
atur. aut nu̾a iuclicẽtur ⁊ exsti¬
pulatu pena petatur. doli excep¬
tionẽ quidam obstaturam pu¬
tant sabinus non obstaturam.
s ratio faciet᷑ utuire ñ teneat
stipillatõ sine manumitre̾̃tur
exceꝑtum e namincrelibile ẽ de
actii manmmuttentis ac ñ deeffẽ
ẽ nulla rõ cõcurr̃icurpena pete¬
ti et ex igiñ debeat. ⁊ cum ancil dͤ¬
lam cntumelia affet̾ĩt q uen¬
dicoris affectionẽ forte simul
⁊ uerecũdram lesit. et enima

Expanded text:
annos ipse explesset, manumitteres: non enim multum facit, quod distulit libertatis praestationem: lex quippe consilio eius quasi parum firmo restitit. rio cuiuslibet civitatis interdictum est, urbe etiam interdictum esse videtur. quod quidem alias cum principum mandatis praeciperetur, etiam naturalem habet intellectum, uerit, ne serua manumitteretur neue prostituatur, et aliquo facto contra quam fuerat exceptum euincatur aut libera iudicetur, et ex stipulatu poena petatur, doli exceptionem quidam obstaturam putant, Sabinus non obstaturam. sed ratio faciet, ut iure non teneat stipulatio, si ne manumitteretur exceptum est: nam incredibile est de actu manumittentis ac non potius est, nulla ratio occurrit, cur poena peti et exi‹gi› non debeat, cum et ancilla‹m› contumelia adfecerit et uenditoris affectionem, forte s‹i›mul e‹t› uerecund
Abbreviated transcription (Latin):
uuanus u U acce emptor a
uituius qui post emptionem na¬
cus ẽ. eiuncatur age̾ exduple sti¬
pulatione non pot. quia nec ip̃a
nec usus fructus euincitur: nã
quod dicimus uicuium fruccũ
eẽ uacce. ñius s corpus demon¬
stramus sicuti precdiorum fru¬
menta ⁊ iunum fruccum iecte
dicimus cum constet eatem hec
non recte usum fructũ applłan
iunctum hrẽ namscapham ip¬
samꝑse paruam nauiculam ũ¬
eẽ. õmnia autemque comuncͣa¬
ta naui ẽẽnt ueluti gub̾nacula
malus: antemne uelum: qua
rumcentum: fiues multo ampꝰ¬
ius emptori demonstrau̾at. Si
quid ex hiis finib euincẽtur. ꝓ
bonitate eius emptori pr̃andum
ai q̃uamius id quod relinq̃retur
tousu fructu tradidi / titio capntt
minutor non adme s ad ꝓprie¬
tatem usum fructũ redire ait:
noq enim pocuisse constitu u¬
sum fructũ cotempore. quo ali¬
enus ẽẽt s posse me uenditorẽ
te de euictione conueĩre. quia

Expanded text:
um. Uaccae emptor, si uitulus qui post emptionem natus est euincatur, agere ex duplae stipulatione non potest, quia nec ipsa nec usus fructus euincitur. nam quod dicimus uitulum fructum esse uaccae, non ius, sed corpus demonstramus, sicuti praediorum frumenta et uinum fructum recte dicimus, cum constet eadem haec non recte usum fructum appellariunctum habere, nam scapham ipsam per se paruam nauiculam esse: omnia autem, quae coniuncta naui essent ueluti gubernacula malus antemnae uelum, quarum centum, fines multo amplius emptori demonstrauerat. si quid ex his finibus euinceretur, pro bonitate eius emptori praestandum ait, quamuis id quod relinqueretur to usu fructu tradidi. Attio capite minuto non ad me, sed ad proprietatem usum fructum redire ait, neque enim potuisse constitui usum fructum eo tempore, quo alienatus esset: sed posse me uenditorem te
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ parum commnode dlicarinich
ipe duplam prãie debẽ. ¶ item
si domino serui hr̃des extiti̾t
emptor. qm̃i euincieinon potest.
nec et ip̃e sibiui detur euͥncẽ. nõ
comnuttitur duple stipulatio:
shiis igitur casib exempto agen¬
dumerit. ¶ et sus qui fundũ
emerit. satis de eiuctione accepe¬
rit. et eund̃ fundum uendid̾it᷑.¬
trario emptor uenditori hr̃s
extitĩt. an eicto fundo cum
fideiuissorib age̾ possit queritur
existimo autem utroq casu si¬
deuissores ceneri q̃m et cum de¬
bitor creclitori suo hr̃s extiterit.
actio quedam int̾ hr̃demet hr̃¬
ditatem ꝓponitur et ĩ teluigitur
maior hr̃ditas ad debitorem ꝑ¬
uenire. quasi souita pecunia q̃
debebatur hr̃clitati. et ꝑ ħ minus
ĩbonis hr̃dis cẽ gẽcontrario cum
creclitor debitori suo extitĩt hr̃s :
minus ĩ hr̃clitate hre uidetur:
camquam ipã hr̃ditas hr̃di sol¬
uerit. siue hr̃ditas is ergo qui de
euictione satis acceperat emptori
cui ip̃e uendidũt. siue emptor uen¬

Expanded text:
m parum commode dicar ipse mihi duplam praestare debere. Item si domino serui heres exstiterit emptor, quoniam euinci ei non potest nec ipse sibi uidetur euincere, non committitur duplae stipulatio. his igitur casibus ex empto agendum erit. Si is, qui fundum emerit et satis de euictione acceperit et eundem fundum uendiderit,uel ex contrario emptor uenditori heres exstiterit: an euicto fundo cum fideiussoribus agere possit, quaeritur. existimo autem utroque casu fideiussores teneri, quoniam et cum debitor creditori suo heres exstiterit, ratio quaedam inter heredem et hereditatem ponitur et intellegitur maior hereditas ad debitorem peruenire, quasi soluta pecunia quae debebatur hereditati, et per hoc minus in bonis heredis esse: et ex contrario cum creditor debitori suo exstitit heres, minus in hereditate habere uidetur, tamquam ipsa hereditas heredi soluerit. siue ergo is qui de euictione satis acceperat emptori cui ipse uendiderat, siue emptor uen
Abbreviated transcription (Latin):
uiautẽ refert qui exercer. ma¬
⁊ sculus sit. animilier ꝓr̃ famil ¶
ant filius familias ut seruus
pupillus autem sinquem ẽxere¬
ceat exigemus cutoris auctori¬
fatem: ¶ẽ autem nob̾ electio.
utrum ex̾citoreman magrĩm:
comenire uelimus: ¶s exconͣ¬
trano exirͣnti nauem: ad eos ad ẽ ꝯ¬
u̾sus. et qui cummagr̃o contra.e¬
rerunt actio ñ poslicetmm quia
non eod̾ autilio ĩligebat. ¶ S.
aut ex licato cum magro sim e¬

Expanded text:
tem refert, qui exercet masculus sit an mulier, pater familias an filius familias uel seruus: pupillus autem si nauem exerceat, exigemus tutoris auctoritatem.Est autem nobis electio, utrum exercitorem an magistrum conuenire uelimus.Sed ex contrario exercenti nauem aduersus eos, qui cum magistro contraxerunt, actio non pollicetur, quia non eodem auxilio indigebat, sed aut ex locato cum magistro, si me
Abbreviated transcription (Latin):
ordinem ecs iuuare. ex contrac¬
tumagrorum. ¶ Sns qui na ͤ
nemec̃tu̾it ĩ aliena potesta.¬
te  ereiis qr uoluntate nauc
ex̾tu̾it. qͣuod cum magro erꝰ
gestum erit. i eumnncuuus po¬
testate is erit qui nauemex¬
excũit uclitimdatur. ¶licet
autem datur actio ĩ eumcui᷑
ĩ potestate ẽ ͣminanem ex̃cer.
pamen ita temum datu siuo¬
uintate eius ex ceat ideo autẽ
solidumtenetur. quiht ĩ potẽ¬
state ex̾citorem: quia ad sum¬
airem publicam nauium
ex̾ticium ꝑtin̾et. at ĩstitorum
nom id̾ usus ẽ e¶ ⁊ pp̃ intribir¬
tum limmtaxat uccantur qui.¬

Expanded text:
em eos iuuare ex contractu magistrorum.Si is, qui nauem exercuerit, in aliena potestate erit eiusque uoluntate nauem exercuerit, quod cum magistro eius gestum erit, in eum, in cuius potestate is erit qui nauem exercuerit, iudicium datur.Licet autem detur actio in eum, cuius in potestate est qui navem exercet, tamen ita demum datur, si voluntate eius exerceat. ideo autem solidum tenentur qui habent in potestate exercitorem, quia ad summam rem publicam navium exercitio perinet. at institorum non idem usus est: ea propter in tributum dumtaxat vocantur, qui