comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Argo ubi prima heremi ingressus
tum duodecĩ ferȩ anilo milib habebã aut̃ unũ
exefratrib ducẽ locoꝵ peritum. Peruenimus
ad quendã sene monachũ sub radice montis
habitantẽ. ubi quod in illis locis rarissimum ẽ.
puteus erat. bouem unum habebat. Cuius sic
erat totus labor impulsa rotali machina aquã
ꝓducere. nam fere mille aut amplius pedum
ꝓ fundum putei ferebatur. Ortus illic erat
multis holerib copiosus. id quidẽ contra na¬
turã heremi. ubi omnia arentia excusta solis
ardorib nullius ñumquam seminis uł exiguã
radicẽ deꝑisse ferunt. Uerũ hoc scõ illi labor
cum pecore communis et ꝓpria prestabat in¬
dustria. Frequens enim irrigatio aquarum
tantã pinguedinẽ arenis dabat ut michi in
modum uirere ac frucrificare horti illius
holera uideremus. Ex his gͥ una cum dñõ
bos ille uiuebat Nobis quoq exea copiã
cenã ses dedit. Ibi uidi quod uos galli

Expanded text:
Ergo ubi prima eremi ingressus Ergo ubi prima eremi ingressus sum, duodecim fere a Nilo milibus - habebam autem unum ex fratribus ducem locorum peritum — peruenimus ad quendam senem monachum sub radice montis habitantem. ibi, quod in illis locis rarissimum est, puteus erat. bouem unum habebat, cuius hic erat totus labor, impulsa rotali machina aquam producere: nam fere mille aut amplius pedum profundum putei ferebatur. hortus illic erat multis Tioleribus copiosus, id quidem contra naturam eremi, ubi omnia arentia, exusta solis ardoribus, nullius umquam seminis uel exiguam radicem ferunt. uerum hoc sancto illi labor cum pecore communis et propria praestabat industria: frequens enim inrigatio aquarum tantam pinguedinem harenis dabat, ut mirum in modum uirere adque fructificare horti illius holera uiderimus. ex iis igitur una cum domino bos ille uiuebat: nobis quoque ex ea copia cenam sanctus dedit. ibi uidi, quod uos Galli
Abbreviated transcription (Latin):
a dia insectatus ab cuntẽ. d ed nec illi roseceᷤ
a quo uidetur ab ductus. E go aut̃ n iftiicat
uincendȩ iracundie postimianus ꝓdidisset
exemplum. grauit̃ irascerer discessione fugitiui.
Ded quia irasci non licet. tota istoꝵ cõmemoratio
quȩ nos cõpungit abolenda ẽ. Te in quã pos¬
tumiane te potius audiamus. Faciã inquit
galle quod p̃cipis. quatenus tam studiosos esse.
audiendi uos uideo. sed mementote quia non
sine fenore istũ apud nos depono sermonẽ.
Libens p̃sto quod poscifis dum mͦ paulo post
quando poposcero non negetis. Nos uͦ inquã
nichil habemus in quo tibi mutuũ uł sine fęnore
restituere possimus. sed tam̃ quicquid putaueris
imperato dum modo ut cȩperas desideriis nr̃is
satis facias. Ualde enim nos delectat tua oratio.
Nichil inquit postumianus urã studia fraudabo.
Et quia heremite unius incipientis agnouistis
uirtutẽ. referã ad huc uobis pauca de plurib

Expanded text:
quam insectatus abeuntem; sed neque illi irascitur, quam insectatus abeuntem; sed neque illi irascitur, a quo videtur abductus. Ego autem: Nisi istud vincendae iracundiae Postumianus prodidisset exemplum, graviter irascerer discessione fugitivi: sed quia irasci non licet, tota istorum commemoratio quae nos compungit, abolenda est. Te, inquam, Postumiane, te potius audiamus. Faciam, inquit, Sulpici, quod praecipis, quatenus tam studiosos esse audiendi uos uideo. sed mementote, quia non sine faenore istum apud uos depono sermonem: libens praesto quod poscitis, dummodo paulo post quod poposcero non negetis. Nos uero, inquam, nihil habemus, in quo tibi mutuum uel sine faenore restituere possimus.. sed tamen quidquid putaueris, imperato, dummodo, ut coeperas, desideriis nostris satisfacias: ualde enim nos delectat tua oratio. Nihil, inquit Postumianus, uestra studia fraudabo: et quia eremitae unius agnouistis uirtutem, referam adhuc uobis pauca de plurimis.
Abbreviated transcription (Latin):
t homonasterio duos ego senes uidi qui iam
ꝑquadraginta annos ibi degere. ita ut nũ qͣm
inde discederent ferebant᷑. Quoꝵ p̃t̾eunda
mͥ cõmemoratio non uidetur. Si quidẽ id de
eoꝵ uirtutib & abbatis ipsius testimonio et
omniũ fratrũ audierim sermone cȩlebrari qđ
unũ eoꝵ sol numquã sol uidisset epulantem:
Alterũ numquã uidisset iratum. Ad hȩc gallus
me intuens. Osi ur̃ ille nolo nomen edicere
nunc ad esset. uõlim ammodũ istud audiret
exemplũ. qđ in multoꝵ sepe ꝑsonis nimium
exꝑti sumus uehement᷑ irasci. Sed tam̃ quia
inimicis suis quantũ audio nuper ignouit.
si istud audiret magis magisq ꝓposito confir¬
maret᷑ exemplo. Preclarã eẽ uirtutẽ iracun¬
dlia non moueri. nec uero inficiabor iustas ili
causas rarum fuisse. sed ubi durior pugna
ibi gloriosior ẽ corona. Unde quendo si
uberdiet eenseo ure laudandũ. qa cũ eum
libertus deseruerit ingratus miseratis ẽ. potius

Expanded text:
In hoc monasterio duos ego senes uidi, qui iam In hoc monasterio duos ego senes uidi, qui iam per quadraginta annos ibi degere, ita ut numquam inde discesserint, ferebantur. quorum praetereunda mihi commemoratio non uidetur, siquidem id de eorum uirtutibus et abbatis ipsius testimonio et omnium fratrum audierim sermone celebrari, quod unum eorum sol numquam uidisset epulantem, alterum numquam uidisset iratum. Ad haec Gallus me intuens: o si uester ille — nolo nomen dicere - nunc adesset, uellem admodum istud audiret exemplum, quem in multorum saepe personis nimium experti sumus uehementer irasci: sed tamen, quia inimicis suis, quantum audio, nuper ignouit, si istud audiret, magis magisque proposito confirmaretur exemplo, praeclaram esse uirtutem iracundia non moueri. nec uero infitiabor iustas illi causas ibi gloriosior est corona: unde quemdam, si agnoscis, censeo jure laudandum, quod cum eum libertus deseruerit ingratus, misertus est potius
Abbreviated transcription (Latin):
cognoscere cupiens qua uitẽ substantia uir fide¬
lis aleretur. Qui ministrari panẽ ab homine
noluisset ad requirendum eũ ipse ꝓficiscitur.
lle ubi eminus senẽ uenire conspexit. occurrit
agit grãs ducit ad cellulã. Cum in gressi parit̃
ambo conspiciunt palmiciam sportã forib af
odor sentitur. tactu uero as si ante paululũ
focis esset ereptus ostenditur. Egyptii tamen
panis forma noncernitur. Obstupe facti ambo
munus cȩleste conspiciunt. Cum ille hoc abba¬
tis aduentui p̃stitum fateret. abbas uͦ illius fidei
ac uirtuti id potius asscriberet. Ita ambo
celestem panẽ cum multa exultatione fregert̃.
d cum senex ad monasteriũ post regressus. fr̃ibꝰ
retulisset. tantus omnium incenderat ardor
animos. ut certatim ad heremũ et saeras solitu¬
dines ire ꝓperarent. Miseros se fatentes qui
dutius in congregatione multoꝵ ubi humana
eset pacienda conuersatio resedissent.

Expanded text:
cognoscere cupiens, qua uitae substantia fidecognoscere cupiens, qua uitae substantia fidelis aleretur, qui ministrari sibi panem ab homine noluisset, ad requirendum eum ipse proficiscitur. ille ubi eminus senem uenire conspexit, occurrit, agit gratias, ducit ad cellulam. cum ingressi pariter ambo, conspiciunt palmiciam sportam, calido paodor sentitur, tactu uero ac si ante paululum focis esset ereptus, ostenditur: Aegyptii tamen panis forma non cernitur. obstupefacti ambo munus caeleste cognoscunt. cum ille hoc abbatis aduentui praestitum fateretur, abbas uero illius fidei ac uirtuti id potius adscriberet: ita ambo caelestem panem cum multa exultatione fregerunt. quod cum senex ad monasterium post regressus fratribus rettulisset, tantus omnes incesserat ardor animorum, ut certatim ad eremum et sacras solitudines ire properarent, miseros se fatentes, si qui diutius in congregatione multorum, ubi humana esset patienda conuersatio, resedissent.
Abbreviated transcription (Latin):
fidẽ atq uirtutem ceteri p̃dicarent. abbas ille
altiore consilio ne infirma ȩtas in solesceret.
uirgis utrumq compescuit multũ obuirgatos.
cur ipsi quod ꝑ eos dñs operatus fuerat pro¬
didissent. Opus illud non suę fidei sed diuine
fuisset uirtutis. Discerent potius dõ in humilit te
serure. & non insignis et uirtutib gloriar.
Quia melior eit infirmitatis conscientia. uirtu¬
tũ uanitate. Hoc ubi monachus ille auduit
& ꝑiclitatos in fantulos serpentis occursu. &
ipsos insuꝑ multa uerbera uicto serpente me¬
russe. ab batẽ obsecrat. ne sibi post hȩc panis
ullus aut cibus aliquis mitteretur. Iãq octaua
dies fuerat emensus qđ se homo xxpĩ intra
ꝑiculũ famis ipse concluserat. Arebant me¬
bra ieuinio. sed deficere mens cęlo intenta
non poterat. Corpus in edia fatiscebat. fide
firma durabat. Cũ interim ammonitus abbis
ille ꝑ spm̃ ut discipulũ uisitaret. pia sollicitudine

Expanded text:
fidem adque uirtutem ceteri praedicarent, abbas ille fidem adque uirtutem ceteri praedicarent, abbas ille altiore consilio, ne infirma aetas insolesceret, uirgis.utrumque conpescuit, multum obiurgatos, cur ipsi, quod per eos Dominus operatus fuerat, prodidissent. opus illud non suae fidei, sed diuinae fuisse uirtutis: discerent potius Deo in humilitate seruire, non in signis et uirtutibus gloriari, quia melior esset infirmitatis conscientia uirtutum uanitate. Hoc ubi ille monachus audiuit, et periclitatos infantulos serpentis occursu et ipsos insuper multa uerbera uicto serpente meruisse, abbatem obsecrat ne sibi post haec panis ullus aut cibus aliqui mitteretur. iamque octauus dies fuerat emensus, quo se homo Christi intra periculum famis ipse concluserat - arebant membra ieiunio, sed deficere mens caelo intenta non poterat: corpus inedia fatiscebat, fides firma durabat-cmn interim admonitus abbas spiritum ut discipulum uisitaret, pia sollicitudine
Abbreviated transcription (Latin):
ut acturi solitariã uitã se ad heremum conferai
ñ nisi ꝑmittente abbate discedunt. Hȩc illoꝵ
prima uirtus ẽ parere alieno imperio. Trans¬
gressis ad heremũ abbatis illius ordinatione
panis uel quilibet cibus alius ministratur. Casu
ꝑ illos dies quib illo adueneram cuidam Inuper
adheremum secesserat. neq amplius ab hoc
monasterio quã sex milib tabernaculũ sibi ẽ¬
stituerat. pane abbas ꝑ duos pueros miserat.
quoꝵ maior habebat ȩtatis annos quindecim
minor duodecĩ annis erat. His gͦ inde rea¬
untib aspis mirȩ magnitudinis fit obuia. Cuiꝰ
occursu nichil ꝑterriti ubi ante pedes eori
uenit. quasi in carminib cerulea colla deposur
Minoris pueri manu app̃hensa ac pallio in uolita
ferri cȩpit. De in monasteriũ quas uictor in¬
gressus. in occursum fratrum exspectantib
cunctis. captiuã bestiã resoluto pallio. non sine
iactantię tumore deposuit. Sed cum infantũ

Expanded text:
ut acturi solitariam uitam se ad eremum conferant, ut acturi solitariam uitam se ad eremum conferant, nonnisi permittente abbate discedunt. haec illorum prima uirtus est, parere alieno imperio. transgressis ad eremum abbatis illius ordinatione panis uel quilibet cibus alius ministratur. casu per illos dies quibus illo adueneram cuidam, qui nuper ad eremum secesserat neque amplius ab hoc monasterio quam sex milibus tabernaculum sibi constituerat, panem abbas per duos pueros miserat, quorum maior habebat aetatis annos quindecim, minor duodecim erat. his ergo inde redeuntibus aspis mirae magnitudinis fit obuiam, cuius occursu nihil perterriti, ubi ante pedes eorum uenit, quasi incantata carminibus caerula colla deposuit. minor e pueris manu adprehensam ac pallio inuolutam ferre coepit. dein monasterium quasi uictor ingressus in occursum fratrum, inspectantibus cunctis, captiuam bestiam resoluto pallio non sine iactantiae tumore deposuit. sed cum infantium
Abbreviated transcription (Latin):
quiescit. aut legit aliquid semꝑ aut scribit.
Iuod nisi fuisset mͥ fixum animo. et ꝓmissũ deo
teste ꝓpositum heremũ adire uel exigui tem¬
poris punctum a tanto uiro discedere noluissẽ.
Huic gͦ traditis atq commissis omnib meis omniq
familia quȩ me contra uoluntatẽ animi mei
sequuta tenebat implicitum exoneratus qđ ã¬
modo graui fasce pęnitus ac liber regressus
alexcandriã iusitatis ibi fratrib ad superiorẽ
inde thebaidam id est ad egypti extremam
contendi. ibi enĩ uastę patentes heremi solitu¬
dines. plurimnũ ferebantur habere monachoꝵ.
ongũ est si omnia cupiam
referre quȩ uidi. tam̃ pauca ꝑstringã eplu¬
rib. Aud longe ab heremo conigua nilo
multa sunt monasteria. habitant uno in loco
pleriq centeni quib summum us ẽ sub abbatis
imperio uiuere. Nichil arbitrio suo agere.
omnia ad nutum illius potestatẽq pendere. Ea
his si qui maiorẽ uirtutẽ mente concupiuerint.

Expanded text:
quiescit; aut legit aliquid semper, aut scribit. quiescit; aut legit aliquid semper, aut scribit. Quod nisi mihi fuisset fixum animo et promissum, Deo teste, propositam eremum adire, vel exigui temporis punctum a tanto viro discedere noluissem. Huic ergo traditis atque commissis omnibus meis, omnique familia, quae me contra voluntatem animi mei secuta tenebat implicitum, exoneratus quodammodo gravi fasce penitus ac liber, regressus Alexandriam, visitatis ibi fratribus, ad superiorem inde Thebaidam, id est ad Aegypti extrema contendi. Ibi enim vastae patentis eremi solitudines plurimum ferebantur habere monachorum. Longum est, si omnia cupiam referre quae vidi: tamen pauca perstringam e pluribus. X. Haud longe ab eremo, contigua Nilo multa sunt monaplerumque centeni: quibus summum ius est, abbatis imperio uiuere, nihil suo arbitrio agere, per omnia ad nutum illius potestatemque pendere. ex his si qui maiorem uirtutem mente conceperint,
Abbreviated transcription (Latin):
cuntur. Cum in illo opusculo scriptum legunt
celebẽ spernit uirgo germanum fratrem.
querit exctraneum. Adhȩc gͦ nimium inquã
galle ꝓ grederis. Caue ne et te aliquis qui
hȩc fortassis agnoscit. exaudiat teq cum
ieronimo incipiat non amare. Nam quia sco¬
lasticus es non in merito te uesu comici illius
ammonebo. obsequium amicos. ueritas odium
parit. Iua nobis potius ut cȩperas postumiane
repetatur orientalis oratio. Ego inquit ut
dicere institueram apud ieronimum sex iñsib
fui cui uigis aduersus malos pugna. ꝑpetuũq
certamen consciuit odia preditorũ. OderuNs
eum heretici quia eos impugnare non desinit.
Oderunt clerici. qͥa uitã eoꝵ insectatur et crimi¬
na. Sed plane eum boni omnes ammirantur.
& diligunt. Nam qui eum hereticũ eẽ arbitrant᷑
insaniunt. Uere dixxerim catholica hominis
scientia sana doctrina ẽ. Totus semꝑ in lectio¬
ne. totus in libris ẽ. Non die non nocte re¬

Expanded text:
cucuCoelibem spernit virgo germanum, fratrem quaerit extraneum. Ad haec ego, Nimium, inquam, Galle, progrederis: cave ne et te aliquis, qui haec fortassis agnoscit, exaudiat, teque una cum Hieronymo incipiat non amare. Nam quia scholasticus es, non immerito te versu Comici illius admonebo: Obsequium amicos, veritas odium parit. Tua nobis potius, ut coeperas, Postumiane, repetatur orientalis oratio. Ego, inquit, ut dicere institueram, apud Hieronymum sex mensibus fui: cui jugis adversum malos pugna perpetuumque certamen concivit odia perditorum. Oderunt eum haeretici, quia eos impugnare non desinit: oderunt clerici, quia vitam eorum insectatur et crimina. Sed plane eum boni omnes admirantur et diligunt: nam qui eum haereticum esse arbitrantur, insaniunt. Vere dixerim, catholica hominis scientia, sana doctrina est. Totus semper in lectione, totus in libris est: non die, non nocte re
Abbreviated transcription (Latin):
natio monachoꝵ ab eo uehementissime ueaxat᷑¬
& carpitur. Unde interdum belgicus nr̃ ualde
irasei solet. qđ dixerit nos usq aduomitum
atqiita sentio de orientalib illum potius mo¬
nachis quã de occidentalib disputasse. Nã
edacitas in grecis gula ẽ. ingallis natura.
Ium ego scolastice inquã gale defendis gentẽ
tuã. Sed queso te liber iste num quid hoc
solũ uicium dampnat inmonachis : immo uͦ
inquit nichil penuus omisit. qđ non carperet.
laceraret. exponeret. Precipue a uaritiã nec
minus uanitatem insectatus ẽ. Multi desuꝑbia
non pauca desuꝑsittione disseruit. Uere fate¬
bor pinexisse michi uidetur uitia multorũ.
Ceterũ defamiliaritatib uirginũ et monachoꝵ
atq etiã clericoꝵ. quã uera quã fortia dispu¬
tauit. Unde aquibdam quos nominare nolo.
dicitur non amari. Nam sicut belgicꝰ nr̃ irascit᷑.
ed acitatis nimiȩ nos notatos. tta illi fremere di¬

Expanded text:
natio monachorum ab eo uehementissime uexatur etnatio monachorum ab eo uehementissime uexatur et carpitur. unde interdum Belgicus noster ualde irasci solet, quod dixerit, nos usque ad uomitum adque ita sentio, de orientalibus illum potius monachis quam de occidentalibus disputasse. nam edacitas in Graecis gula est, in Gallis natura. Tum ego, scolastice, inquam, Galle, defendis gentem tuam: sed quaeso te, liber iste numquid hoc solum uitium damnat in monachis? Immo uero, inquit, nihil penitus omisit, quod non carperet, laceraret, exponeret: praecipue auaritiam nec minus uanitatem insectatus est. multa de superbia, non pauca de superstitione disseruit: uere fatebor, pinxisse mihi uidetur uitia multorum. Ceterum de familiaritatibus uirginum et monachorum adque etiam clericorum quam uera, quam fortia disputauit! unde a quibusdam, quos nominare nolo, dicitur non amari. nam sicut Belgicus noster irascitur, edacitatis nimiae nos notatos, ita illi fremere di
Abbreviated transcription (Latin):
causam multitudinẽ tantam sub xp̃i confessio¬
ne uuentem. p̃sertĩ ab ep̃is oportuisset affligi.
git᷑ inde digressus bethlec̃ oppidũ
petii. qđ ab iero solimis sex milib disparatur.
Ab aleccandria aut̃ sed ecim mansionib ab ẽ. eccłam
loci illius ieronimus prb̃t regit. Nã parochia
ẽ epĩ qui hierosolimã tenet. Michi iã pridem
ieronimus supiore illa mea ꝑegrinatione com¬
ꝑtus facile obtinuerat. ut nullũ m̃ expetendũ
retius arbitrarer. Uir enĩ p̃ter fidei meritũ
dotemq uirtutũ non solũ latinis atq grecis
sill an bebres etiã ita lutteris infirtutus ẽ ut se
illi inom̃ scientia nemo audeat comparare.
Miror aut̃ si non & uobis ꝑ multa quȩ scripsit
oꝑa comꝑtus ẽ. cum ꝑtotum orbẽ legatur.
Nobis uero gallus inquit. Nimiũ nimiumq
comꝑtus ẽ. Nam ante hoc quinquennium
quendã alius libellũ legi. in quo tota nr̃orũ

Expanded text:
tamen causam multitudinem tantam sub Christi confessiotamen causam multitudinem tantam sub Christi confessione uiuentem, praesertim ab episcopis, oportuisset adfligi. Igitur inde digressus Bethleem oppidum petii, quod ab Hierosolymis sex milibus separatur, ab Alexandria autem sedecim mansionibus abest. ecclesiam loci illius Hieronymus presbyter regit: nam paroechia est episcopi, qui Hierosolymam tenet. mihi iam pridem Hieronymus superiore illa mea peregrinatione conpertus facile obtinuerat, ut nullum mihi expetendum rectius arbitrarer. uir enim praeter fidei meritum dotemque uirtutum non solum Latinis adque Graecis, sed et Hebraeis litteris ita institutus est, ut se illi in omni scientia nemo audeat conparare. miror autem, si non et uobis per multa quae scripsit opera conpertus est, cum per totum orbem legatur. Nobis uero, Gallus inquit, nimium nimiumque conpertus est. nam ante hoc quinquennium quendam illius libellum legi, in quo tota nostrorum
Abbreviated transcription (Latin):
uors temyore disꝑsi fratres ac per. esuentar
boras monachi sunt fugati. ita ut p̃postua
edis tis in nulla consistre sedes i n hey potirs
lud ne ad modũ ꝓmondat qͥđ icronimus
uir maccime catholicus & sacrȩ legis peritissimꝰ
origenẽ sequutus primo tempore putabat᷑
quem nunc idem p̃cipue uł omnia illius scripta
dampnaret. Hȩc uͦ ausus de quodã temere uidi¬
care. Prestantissimi tamen uiri & doctissimi
ferebantur in hoc certamine dissiders. Si tam̃
siue illud error ẽ ut ego sencio. siue heresis
ut putatur non solum reprimi potuit. Multis
anim ad uersionib sacerdotum. si et nequaquã.
late se potuisset effundere nisi contentione
ereusset. Istius modi gͦ turbatione cum ueni
aleccandriã fluctuabet. MNe quidẽ ep̃s uluis
cuutatis benigne ammodum & indius quam
opinabar excepit. et secum tenere temptabat.
Ded non fuit animus ibi consistere ubi recens fra¬
ternȩ cladis feruebat inuidia. Nã & si fortasse
uideantur parere ep̃is debuisse. non obhanc

Expanded text:
us terrore dispersi fratres, ac per diversas oras monachi sunt fugati, ita ut propositis edictis in nulla consistere sede sinerentur. Illud me admodum permovebat, quod Hieronymus, uir maxime catholicus et sacrae legis peritissimus, Origenem secutus primo tempore putabatur, qui nunc idem praecipue uel omnia illius scripta damnaret. nec uero ausim de quoquam temere iudicare, praestantissimi tamen uiri et doctissimi ferebantur in hoc certamine dissidere. sed tamen siue ille error est, ut ego sentio, siue haeresis, ut putatur, non solum reprimi non potuit multis animaduersionibus sacerdotum, sed nequaquam tam late se potuisset effundere, nisi contentione creuisset. istius modi ergo turbatione, cum ueni Alexandriam, fluctuabat. me quidem episcopus illius ciuitatis benigne admodum et melius, quam opinabar, excepit et secum tenere temptauit, sed non fuit animus ibi consistere, ubi recens fraternae cladis feruebat inuidia. nam etsi fortasse uideantur parere episcopis debuisse, non ob hanc
Abbreviated transcription (Latin):
illũubet magister intrare. N ec distulit parere
p̃cepto medias flammas nichil cunctatus ingre¬
ditur. Quȩ mox tã audaci fide uicta. uelut
ignis quondã hebreis pueris cessere uenienti
superata natura ẽ. F ugit incendiũ. et qui
putabat᷑ arsurus uelut frigido rore perfus us.
se ipse miratus ẽ. Sed quid mirũ si tuũ xp̃e
Nronẽ ignis ille non attigit. ut nec abbatẽ
pigerit dura mandasse. nec discipulũ penitera
imperio parusse. qui eo quo aduenerat die
dum temptatur infirmus. ꝑfectus inuentus c̃.
Mereto felix. merito gloriosus. ꝓ batꝰ obȩdientia
glorificatus ẽ passione.

Expanded text:
illum iubet magister intrare, nec distulit parere illum iubet magister intrare, nec distulit parere praecepto: medias flammas nihil cunctatus ingreditur, quae mox tam audaci fide uictae uelut illis quondam Hebraeis pueris cessere uenienti. superata natura est, fugit incendium: et qui putabatur arsurus, uelut frigido rore perfusus se ipse miratus est. sed quid mirum, si tuum, Christe, tironem ignis ille non adtigit? ut nec abbatem pigeret dura mandasse nec discipulum paeniteret imperio paruisse: qui eo quo aduenerat die, dum temptaretur infirmus, perfectus inuentus est: merito felix, merito gloriosus, probatus oboedientia, glorificatus est passione.
Abbreviated transcription (Latin):
suppetant plura recolenti. sed ad excitandam
uirtutũ emulationẽ. cui pauca ñ sufficiuint.
multa non ꝓderunt. Ergo cum quidã seculi
actib abdicatis monasteriũ magnȩ dispositio¬
nis ingressus cepisset rogare. abbas ei coepit
multa ꝓponere graues eẽ istius disciplinȩ labo¬
res. sua uero dura imperia quȩ nullius facile
ualeret implere pacientia. Aliud potius monas¬
terium ubi faciliorib legib uiueret᷑ ex peteret
ne temptaret aggredi. quod implere ñ posset.
Ille uͦ nichil his terrorib ꝑ moueri. sed magis
ita omnẽ oboedientiã polliceri. ut si eũ abbas
inignẽ ire p̃ciperet non recusaret intrare.
Quã illus ꝓfessionẽ ubi magister accepit non
cunctatus ꝓ bare ꝓfitentẽ. Casu clibanus ꝓpt̃
ardebat qui multo igne succensus coquendis
panib parabatur. Exundabat abruptis flãma
fornacib et intra camini illius concaua totis ha¬
benis regnabat incendium. Hoc gͥ aduenam

Expanded text:
suppetant plura recolenti: sed ad incitandam suppetant plura recolenti: sed ad incitandam uirtutum aemulationem, cui pauca non sufficiunt, multa non proderunt. ergo cum quidam saeculi actibus abdicatis monasterium magnae dispositionis ingressus suscipi se rogaret, abbas ei coepit multa proponere: graues esse istius disciplinae labores, sua uero dura imperia, quae nullius facile ualeret inplere patientia: aliud potius monasterium, ubi facilioribus legibus uiueretur, expeteret: non temptaret adgredi, quod inplere non posset. ille uero nihil his terroribus permoueri, sed magis ita omnem oboedientiam polliceri, ut, si eum abbas in ignem ire praeciperet, non recusaret intrare. quam illius professionem ubi magister accepit, non cunctatus probare profitentem. casu clibanus propter ardebat, qui multo igne succensus coquendis panibus parabatur: exundabat abruptis flamma fornacibus, et intra camini illius concaua totis habenis regnabat incendium. hic aduenam
Abbreviated transcription (Latin):
fide id obtinere ꝓmeruit. Cui int̃ multa
colloquia ꝑcunctanti. cur homines tantoꝑe
Unde non in merito recepta opinione multoꝵ
fama uuilgaueret sem̃ illũ ab angus ustar.
Ego aut̃ afyna monte digressus. adnilũ flumen
regressus. cuius ripas frequentib monasteriis con¬
sertas utraq ex parte iustraui. Plerumq indi
ut dudum dixeram uno in loco habitare cente¬
nos. sed & bina et terna milia in hisdẽ uinculis
agere constabat. Nec sane ibi minorẽ putetis
diuersantium inmultetudine monachoꝵ eẽ uirtu¬
tẽ quã eoꝵ eẽ cognoscitis qui se abhumanis
cetib remouerunt. Precipua ut iam dixceram
ibi uirtus. etprima ẽ obȩdientia. Neq aliter
adueniens ad monasteriũ abbatis suscipiur.
quã qui temptatus prius fuerit et probatus.
Nullũ umquã recusaturus quã lib& arduũ ac dis¬
ficile indignumq toleratum abbanis imꝑium.
uo uobis refferam in credibile
oboedientiȩ ad modum magna miracula. licet

Expanded text:
fide id obtinere promeruit : cui inter multa fide id obtinere promeruit : cui inter multa conloquia percontanti, cur homines tantoperunde non inmerito recepta opinione multorum fama uulgauerat, sanctum illum ab angelis uisitari. ego autem a Sina monte digressus ad Nilum flumen regressus, cuius ripas frequentibus monasteriis consertas utraque ex parte lustraui. plerumque uidi, ut dudum dixeram, uno in loco habitare centenos, sed et bina et terna milia in isdem uiculis agere constabat. nec sane ibi minorem putetis diuersantium in multitudine monachorum esse uirtutem, quam eorum esse cognouistis, qui se ab humanis coetibus remouerunt. praecipua, ut iam dixeram, ibi uirtus et prima est oboedientia: neque aliter adueniens a monasterii abbate suscipitur, quam qui temptatus prius fuerit et probatus, nullum umquam recusaturus quamlibet arduum ac difficile indignumque toleratu abbatis imperium. Duo uobis referam incredibilis oboedientiae admodum magna miracula, licet
Abbreviated transcription (Latin):
intra solitudines consiitutus exegi. magis uir¬
tutis ammirator alienȩ. quã qđ ipse tam
arduũ atq difficile potuerim temptare. pro¬
positum sepius tamen cum sene illo qͥ puteũ
& bouẽ habebat habitaui.
uo beati antonii monasteria adii. qua eo¬
dieq̃ ab euis discipulis incoluntur. Adeũ etiã
locũ in quo beatissimus paulus primꝰ heremita
E de uersatus accessi. Rubrũ mare uidi uigã
sira montis cuiꝰ summũ cacumen celo pene
contiguum nequaquã adiri porest. Int̃ huiꝰ
recessus anachorita eẽ aliquis ferebat᷑: quẽ diui
multumq quesitum uidere non porui. qui fere
lam ante quinquaginta annos aconuersatione
humana remotus nullo uestis usu setis corpo¬
ris sui tectus nuditatẽ suã diuno munere
uestiebat. Hic quotiens cum religiosi uiri ad¬
ire uoluerunt. cursu auia petens congressus
uitabat humanos. Uni tantũ modo ferebatꝰ se
ante. Quinqueniũ p̃buisse qui eredo potenti

Expanded text:
intra solitudinem constitutus exegi, magis uirintra solitudinem constitutus exegi, magis uirtutis admirator alienae, quam quod ipse tam arduum adque difficile potuerim temptare propositum: saepius tamen cum sene illo, qui puteum et bouem habebat, habitaui. Duo beati Antoni monasteria adii, quae hodieque ab eius discipulis incoluntur. ad eum etiam locum, in quo beatissimus Paulus primus eremita est diuersatus, accessi. rubrum mare uidi, iugum Sina montis, cuius cacumen caelo paene contiguum est et nequaquam adiri potest. inter eius recessus anachoreta esse aliqui ferebatur, quem diu multumque quaesitum uidere non potui, qui fere iam ante quinquaginta annos a conuersatione humana remotus nullo uestis usu, saetis corporis sui tectus, nuditatem suam diuino munere nesciebat. hic quotiens eum religiosi uiri adire uoluerunt, cursu auia petens occursum uitabat humanum. uni tantummodo ferebatur se ante quinquennium praebuisse, qui credo potenti
Abbreviated transcription (Latin):
ignarus germino digendi n cero ol itiq
car pebat. Nec crt facle uim r aditum
sapore discernere. Quia omnia ęque dulcia.
sed pleraq occultiore natura uirus lȩtale cohi¬
bebat. Cum gͦ edentem uis interna torqueret.¬
& inmensis dolorib uitalia uniuersa quaterent᷑.
ac frequens uomitus cruciatib non ferendis
ipsã animȩ sedẽ stomacho iam fatescente dis¬
soluer&. Omnia penitus quȩ essent ȩdenda
formidans. septimum ieuinii diẽ spũ deficiente
ducebat. cum ad eum fera cui ibicis ẽ nomen
accessit. huic ꝓpius asstanti fasculum herbarũ
quẽ collectũ pridie attingere non audebat.
obiecit. sed fera quȩ uirulenta erant discuciens¬
ore quȩ noccia erant eligebat. Ita uir sc̃s ex
emplo quid edere quid respuere deberet
edoctus. & ꝑiculum famis euasit. & herbarũ
uenena uitauit. Sed longum ẽ de omnib qui
heremum in colunt comꝑta nobis uł audita
memorare. Annũ integrum & septẽ fere m̃ses

Expanded text:
ignarus germinis eligendi, noxia plerumque ignarus germinis eligendi, noxia plerumque carpebat. Nec erat facile vim radicum sapore discesed pleraque occultiore natura uirus letale cohibebant. cum ergo edentem uis interna torqueret et inmensis doloribus uitalia uniuersa quaterentur ac frequens uomitus cruciatibus non ferendis ipsam animae sedem stomacho iam fatiscente dissolueret, omnia penitus quae sunt edenda formidans septimum ieiunus diem spiritu deficiente ducebat, cum ad eum fera, cui ibicis est nomen, accessit. huic propius adstanti fasciculum herbarum, quem collectum pridie adtingere non audebat, obiecit: sed bestia quae uirulenta erant ore discutiens, quae innoxia nouerat eligebat. ita uir sanctus eius exemplo quid edere, quid respuere deberet edoctus, et periculum famis euasit et herbarum uenena uitauit. sed longum est, de omnibus, qui eremum incolunt, conperta nobis uel audita memorare. annum integrum et septem fere menses
Abbreviated transcription (Latin):
posuit. Iunc demum sc̃s̃ anim a duertit qͥd
bestia postu lasset. Inuocatoq dĩ nomine con¬
trectunt manu lumina clausa catuloꝵ ac
stetim cecitate depulsa apertis oculis bestiarũ
dui negata lux patuit. Ita fiis illi anachori¬
ta. quẽ desiderabant iusitato. cum ad modum
fruetuosa laboris sui mercede redierunt.
Qui intestimonium tantȩ uirtutis admissi fidẽ
uidissent. Mira dicturus sum. leenã post dies
quinq ad auctorem tanti beneficii reuertisse
eidẽq inusitate fere pellem ꝓmunere de tu¬
lisse. Qua plerũq sc̃s ille quasi amiculo cir¬
cun tectus non dedignatus ẽ munus ꝑbestiam
sunere cuus aliuem potius int̾p̃tabat᷑ auctorẽ.
rat etiã alt̾uis anachoritȩ
trillis regionib nomea ulustre qui in cea par¬
te deserti quȩ sienis iungitur habitabat.
Hic com prinum sȩ adheremum ẽtulisset.
ateibis berbarũ q radicib quas p̃ dulces
iat dũ et saporis eumi fart haren. pulauois

Expanded text:
posuit. Tum demum Sanctus animadvertit quid posuit. Tum demum Sanctus animadvertit quid bestia postularet, invocatoque Dei nomine, contrectavit manu lumina clausa catulorum: ac statim caecitate depulsa, apertis oculis bestiarum diu negata lux patuit. Ita fratres illi, anachoreta quem desiderabant visitato, cum admodum fructuosa laboris squi in testimonium tantae uirtutis admissi fidem uidissent. mira dicturus sum, leaenam post dies quinque ad auctorem tanti beneficii reuertisse eidemque inusitatae ferae pellem pro munere detulisse: qua plerumque sanctus ille quasi amiculo circumtectus non dedignatus est munus per bestiam sumere, cuius alium potius interpretabatur auctorem. Erat etiam alterius anachoin illis regionibus nomen illustre, qui in ea parte deserti, quae est Syenes, habitabat. Hic cum primum se ad eremum contulisset, herbis herbarumque radicibus, quas praedulces interdum et saporis eximii fert arena, victurus,
Abbreviated transcription (Latin):
demorantẽ. Quas ille sollitudines iã ꝑ annos
duodecim dicebatur habitare. Qui licet om¬
nium honiuium uitaret occursus. tam̃ agnitos
non refugit. seq d arisimis ꝑtriduum non ne¬
gauit. Quarto die aliquantulum ꝓressus cũ
ꝓsequerentur abeuntes. leenã mirę magntu¬
dinis adse uenire conspiciunt. Bestia licet
trib reppertis non incerta quã peterit. ana¬
chorite pedib ad uoluitur. & cum fletu qͦdã
ac lamentatione ꝓcumbens. indicabat ge¬
mentis pariter & rogantis affectum. Mouit¬
etiã omnes & p̃cipue illum qui se intellexerat
expetitum precedentẽ sequant᷑. Nã p̃iens
& subinde restans. sub inde respectans facile
poterat intellegi id eã uelle ut quo illa du¬
cebat anachorita sequeret᷑. Quid multis: ad
speluncã bestiȩ ꝑuenitur. Ubi illa adultos
iã quinq catulos male fȩta nutriebat. Qui
ut clausis luminib ex aluo matris exierant
cecitate ꝑpetua tenebantur. Quos singulos de
rupe ꝓlatos ante anachorite pedes mater ex¬

Expanded text:
demorantem: quas ille solitudines iam per annos duodecim dicebatur habitare. qui licet omnium hominum uitaret occursum, tamen agnitos non refugit seque carissimis per triduum non negauit. quarto die aliquantulum progressus cum prosequeretur abeuntes, leaenam mirae magnitudinis ad se uenire conspiciunt. bestia licet tribus repertis, non incerta quem peteret, anachoretae pedibus aduoluitur et cum fletu quodam ac lamentatione procumbens indicabat gementis pariter et rogantis affectum. mouet omnes et praecipue illum, qui se inteexpetitum. Praecedentem sequuntur: nam praeiens, et subinde restitans subindeque respectans, facile poterat intelligi, id eam velle, ut quo illa ducebat, anachoreta sequeretur. Quid multis? ad speluncam bestiae pervenitur, ubi illa adultos jam quinque catulos male feta nutriebat: qui ut clausis luminibus ex alvo matris exierant, caecitate perpetua tenebantur; quos singulos de rupe prolatos ante anachoretae pedes mater ex
Abbreviated transcription (Latin):
hoc bonitati illius pictatiq congrueret. ut qͥ
ꝑdium hominẽ reformass&. ꝓ lapsũ quoq
igl̃ma liberaret. Cumq hȩc atq alia istus
modi ab epĩs ꝓderentur exstudiis partium
orta sedlicio ẽ. Quȩ cum reprimi sacerdotũ
aus domate non posset scuo exemplo adre¬
Cendam eoele disciplinã. prefectus a sumitr

Expanded text:
hoc bonitati illius pietatique congrueret, ut, qui hoc bonitati illius pietatique congrueret, ut, qui perditum hominem reformasset, prolapsum quoque angelum liberaret. cum haec adque alia istmodi ab episcopis proderentur, ex studiis partium orta est seditio: quae cum reprimi sacerdotum auctoritate non posset, scaevo exemplo ad regendam Ecclesiae disciplinam praefectus assumit
Abbreviated transcription (Latin):
Aduersum hec ep̃i obstinatius renitentes pro
potestate cogebant. Recte etiã uniuersa cum
prauis & cum ipso auctore dampnare quia
satis suꝑq sufficerent libri quos eccła recepis¬
set. Respuendam eẽ penitus lectionẽ quȩ plus
eẽt nocitura insipientib quã ꝓfutura sapien¬
tib. Michi aut ex illis libris quȩdã curiosius
indaganti ad modum multa placuerunt.
sed non nulla rep̃hendi illum praua sensisse
nondubium ẽ. quȩ defensores eiꝰ falsata con¬
tendunt. Ego miror unum eundemq homi¬
nẽ tam diuersum a se eẽ potuisse. ut in ea
parte qua ꝓbatur neminẽ post apłos habe¬
bat ȩqualẽ. In ea uͦ quȩ ure rep̃henditur
nemo deformius doceatur errasse. Nã cum
ab epis excerpta in libris illius multa legerent᷑
que contra catholicam fidẽ scripta constarent.
hominis salute ꝑ pessus mortẽ pro hominis
aeternitate gustasset. ita eẽt eodem ordine
passionis etiã diabolum redempturus. Quia

Expanded text:
aduersum haec episcopi obstinatius renitentes pro aduersum haec episcopi obstinatius renitentes pro potestate cogebant recta etiam uniuersa cum prauis et cum ipso auctore damnari, quia satis superque sufficerent libri, quos ecclesia recepisset: respuendam esse penitus lectionem, quae plus esset nocitura insipientibus quam profutura sapientibus. mihi autem ex illis libris quaedam curiosius indaganti admodum multa placuerunt, sed nonnulla deprehendi, in quibus illum praua sensisse non dubium est, quae defensores eius falsata contendunt. ego miror unum eundemque hominem tam diuersum a se esse po. tuisse, ut in ea parte, qua probatur, neminem post Apostolos habeat aequalem, in ea uero, qua iure reprehenditur, nemo deformius doceatur errasse. nam cum ab episcopis excepta in libris illius multa legerentur, quae contra catholicam fidem scripta constaret, lhominis salute perpessus mortem pro hominis aeternitate gustasset, ita esset eodem ordine passionis etiam diabolum redempturus: quia
Abbreviated transcription (Latin):
suscepisset. reuocantib nos ad mare nautis
discessimus.
Irosperoq cussu septimo die alex andriã
ꝑuenimus. ubi feda inter epõs atq mona¬
chos certamina gerebantur. Ex ea occasione
uel causa qua congregati inunum sepius
sacerdotes frequentib decr euisse sẏnodis
uidebantur. nequis origenis libros legeret.
aut haberet. qui tractator scripturarum
sacrarũ peritissimus habebatur. Sed episcopi
quȩda in libris ipsuis in sanus scripta memo¬
rabant. quȩ asserttres eius defendere non
ausi abhereticis potius fraudulenter inserta
dicebant. Et ideo non ꝓpter illa quȩ in repre¬
hensione merito uocarentur. etiã reliqua ẽẽ
dampnanda cum relegentium fides facile pos¬
set habere discrimen nefalsata sequerentur.
& tamen catholicȩ disputata retineret. Non
ẽẽ aut̃ mirum si in libris e neutericis & recens
seriptis fraus heretica fuisset operata. que in qͥb̃ã
locis nontimuisset incidere euangelicã ueritatẽ.

Expanded text:
accepisset, reuocantibus ad mare nautis accepisset, reuocantibus ad mare nautis discessimus, prosperoque cursu septimo die Alexandriam peruenimus, ubi foeda inter episcopos adque monachos certamina gerebantur ex ea occasione uel causa, quia congregati in unum saepius sacerdotes frequentibus decreuisse synodis uidebantur, ne quis Origenis libros legeret aut haberet, qui tractator scripturarum sacrarum peritissimus habebatur. sed episcopi quaedam in libris illius insanius scripta memoabant, quae adsertores eius defendere non ausi ab haereticis potius fraudulenter inserta dicebant: et ideo non propter illa, quae in reprehensionem merito uocarentur, etiam reliqua esse damnanda, cum legentium fides facile possit habere discrimen, ne falsata sequerentur et tamen catholice disputata retinerent. non esse autem mirum, si in libris neotericis et recens scriptis fraus haeretica fuisset operata, quae in quibusdam locis non timuisset inpetere euangelicam ueritatem.
Abbreviated transcription (Latin):
apud ipsum fuimus referre conuiuia. sed
suꝑ sedendum ẽ ne gallus se estimet fatigari.
Ceterũ postero die cum aliqui ex incolis ad
nos uisendos confluere cepissent. cognoscimꝰ
nos dissimulatione celauerat. Deinde cũ ipso
ad eccłam ꝓcessimus. quȩ fere duob milibus
ab erat. a conspectu nr̃o inter iectum montis
excclusa. Erat aut̃ uilib teccta uirgultis. non
multo ambiciosior quã nr̃i hospitis taberna¬
culũ in quo nisi incuruus quis nã poterat
consistere. Cum hominum mores quereremꝰ
illud p̃clarum anim aduertimus nichil eos
neq emere neq uendere. Quid sit fraus aut
furtum nesciunt. Aurũ atq argentũ quȩ
prima mortales puttant neq habent neq
habere cupiunt. Nam cũ ego prb̃o illi
decem nummos aureos obtulissem. refugit
altiore consilio ꝓtestatus aeccłam auro ñ¬
strui sed potius destrui. Aliquantulum ei
uestimentoꝵ indulsimus. Quod cũ ille benigie

Expanded text:
apud ipsum fuimus — referre conuiuia: sed apud ipsum fuimus — referre conuiuia: sed supersedendum est, ne se Gallus aestimet fatigari. ceterum postero die, cum aliqui ex incolis ad nos uisendos confluere coepissent, cognoscimus nos dissimulatione celauerat. deinde cum ipso ad ecclesiam processimus, quae fere duobus milibus aberat, a conspectu nostro interiectu montis exclusa. erat autem uilibus texta uirgultis, non multo ambitiosior quam nostri hospitis tabernaculum, in quo nisi incuruus non poterat consistere. cum hominum mores quaereremus, illud praeclarum aduertimus, nihil eos neque emere neque uendere. quid sit fraus aut furtum nesciunt. aurum uero adque argentum, quae prima mortales putant esse, neque habent neque habere cupiunt. nam cum ego presbytero illi decem nummos aureos obtulissem, refugit, altiore consilio protestatus, ecclesiam auro non instrui, sed potius destrui. aliquantulum ei uestimentorum indulsimus. Quod cum ille benigne
Abbreviated transcription (Latin):
ridens ego ad gallũ meũ quid inquã galle
placet ne tͥ prandiũ fasciculus herbarum
& panis dimidius uiris quinq Tũ ille
sicut ẽ uerecundissimus aliquantulũ erubes¬
cens. dum fatigationẽ meã accepit. facis inqͣt
tuo more qui nullã occasionẽ si qua tibi
porrecta fuerit. omatis quin nos edacitatis
fatiges. Sed facis in humanȩ qui nos gallos
homines cogis exemplo angelorũ uiuere
quã qua eg̃o studio manducandi etiã angĩos
credam. Nam istum dimidium ordeaceum
tim eo uel solus attingere. Sed contentus sit
iactatio in ediam cibi fecerat. nos ꝓcul amari
absumus. & quod tibi sepe testatus sum.
galli sumus. Sed ꝑgat hic potius exeplicare
sui cirenensis historiã. Enĩuͦ postumianus
cauebo post hȩc cuius quã abstinentiam pre¬
dicare. ne gallos nr̃os arduũ penitus offendat
exemplum. Statueram aut̃ etiã cenã cirenen¬
sis illius uł consequentiã. Septẽ enim dieb

Expanded text:
ridens ego ad Gallum meum: quid, inquam, Galle, ridens ego ad Gallum meum: quid, inquam, Galle, placetne prandium fasciculus herbarum et panis dimidius uiris quinque? tum ille, sicut est uerecundissimus, aliquantulum erubescens, dum fatigationem meam accipit: facis, inquit, Sul pici, tuo more, qui nullam occasionem, si qua tibi porrecta fuerit, omittis quin nos edacitatis fatiges. sed facis inhumane, qui nos Gallos homines cogis exemplo angelorum uiuere: quamquam ego studio manducandi etiam angelos manducare credam: nam istud dimidium hordeacium timeo uel solus adtingere. sed contentus sit iactatio inediam cibi fecerat: nos procul a mari absumus, et quod tibi saepe testatus sum, Galli sumus. sed pergat hic potius explicare sui Cyrenensis historiam. Enimuero, Postumianus ait, cauebo posthac cuiusquam abstinentiam praedicare., ne Gallos nostros arduum penitus offendat exemplum. statueram autem etiam cenam Cyrenensis illius uel consequentia — septem enim diebus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtendi. in uenio senẽ inueste pellicia molam
manu uertentẽ. cum salutatus accepit nos
benigne. Fiecto nos in illud litus exponimus.
& nestatim repetere cursum possimus maris.
mollicia atteneri. E gressus interram ut est
mos humani ingenii naturã locoꝵ cultumq
habitantium uoluisse cognoscere xp̃ianos
nos eẽ. id p̃cipue querere an essent aliqui
inter illas solitudines xp̃ĩani. Tũ uͦ ille flu
ens gaudio. ad genua nr̃a ꝓ uoluitur. Iterũ
nos ac sepius exosculatos in uitat adorationẽ.
Deinde positis interra ueruecũ pellib. facit
nos discumbere. Apponit prandium. sane
locupletissimum. dimidium panẽ ordeaceũ.
Eramus nos quatuor. ipse erat quintus. Fasculũ
etiã herbȩ intulit. cuuis nomen excidit quȩ
mentȩ similis ex uberans foliis saporẽ mellis
p̃stabat. huius p̃dulci ad modũ suauitate
delectati. atq ex satiati sumus. Ad hȩ sub¬

Expanded text:
pertendi: ibi inuenio senem in ueste pellicia. molam pertendi: ibi inuenio senem in ueste pellicia. molam manu uertentem. consalutatos accepit nos benigne. eiectos nos in illud litus exponimus, et ne statim repetere cursum possimus, maris mollitie detineri: egressos in terram, ut sit mos humani Ingenii, naturam locorum cultumque habitantium uoluisse cognoscere: Christianos nos esse: id praecipue quaerere, an essent aliqui inter illas solitudines Christiani. tum uero ille flens prae gaudio ad genua nostra prouoluitur: iterum nos ac saepius exosculatus inuitat ad orationem: deinde expositis in terra ueruecum pellibus facit nos discumbere. adponit prandium sane locupletissimum, dimidium panem hordeacium. eramus autem nos quattuor, ipse erat quintus. fasciculum etiam herbae intulit, cuius nomen excidit, quae menthae similis, exuberans foliis, saporem mellis praestabat: huius praedulci admodum suauitate delectati adque exsatiati sumus: ad haec sub
Abbreviated transcription (Latin):
ces elementior ecelo aliquantulus spirare flatꝰ
ceperit mauis in illis terris quam in ullo mari
naufragium sit. Nulla ibi germina sata.
nulla ꝓueniunt. quippe in stabili loco haren¬
tib harenis ad omne motum uentoꝵ cedentib
Uerum ubi auersa quadam amari ꝓmuntoria
uentis resistunt. Terra aliquantulum solidior.
herbam raram atq hispidam gignit ea ouib¬
ẽ pabulum satis utile. In cole lacte uiunt. qͥ
ordeatio pane utuntur. Ea ibi sola messis est.
quȩ celeritate ꝓuentus. ꝑ naturã solis siue aeris
uentoꝵ casus euadere solet. Quipƿe fertuR
adie iacti seminis trigesimo die maturescere.
Consistere aut̃ homines ibi non alia ratiofacit.
quã qđ omnes tributo liberi sunt. Exxtrema
si quide cirenoꝵ hora ẽ deserto illi contigua
qđ inter egyptum & africam interiacet. ꝑ qđ
olim cato cȩ̨sarem fugiens duxit excercitum.
Ergo ad tugurium illud qđ eminus conspexerã

Expanded text:
uel clementiore caelo aliquantulus spirare flatus uel clementiore caelo aliquantulus spirare flatus coeperit, maius in illis terris quam in ullo mari naufragium sit. nulla ibi germina, sata nulla proueniunt, quippe instabili loco arentibus harenis ad omnem motum uentorum cedentibus. uerum ubi auersa quaedam a mari promuntoria uentis resistunt, terra aliquantulum solidior herbam raram adque hispidam gignit: ea ouibus pabulum est satis utile. incolae lacte uiuunt: quhordeacio pane utuntur. ea ibi sola messis est, quae celeritate prouentus per naturam soli saeuientium uentorum casus euadere solet: quippe fertur a die iacti seminis tricensimo die maturescere. consistere autem ibi homines non alia ratio facit, quam quod omnes a tributo liberi sunt. extrema siquidem Cyrenorum ora est, deserto illi contigua, quod inter Aegyptum et Africam interiacet, per quod olim Cato Caesarem fugiens duxit exercitum. Ergo ad tugurium illud, quod eminus conspexeram,
Abbreviated transcription (Latin):
re tibi sulpici hinc abiens. uale dixi. Ubi
narbone nauẽ soluimus. quinto die portum
a fricȩ intrauimus. adõ ꝓspera dĩ nutu nauiga¬
tio fuit. Libuit animo adire kartaginem
loca iusitare scoꝵ. & p̃cipue ad sepulchrũ
cyriaci martyris adorare. Quinto decimo die
ad portum regressi. ꝓuectiq in altum alexan¬
driã petentes. Reluctante austro pene insir¬
tes illati sumus. Quod ꝓuidi naute cauentes
iectis nauem anchoris sistunt. Suboculis aut̃
tra continens erat. inqua scaphis egressi cum
uaeua abhumano cultu omnia cerneremus.
go studiosius explorandoꝵ locoꝵ
grã longius ꝓcessi. trib fere alntore milib
paruũ tugurium int̾ harenas conspicio. euiꝰ
tectum sicut salustius ait. Quasi carina nauis.
Erat contiguum terrȩ satis firmis tabulatis
constratum. non qđ ibi uis imbriũ ulla time¬
atur. E uisse aut̃ illic pluuiã nequando quio ẽ
auditũ ẽ. sed qđ uentoꝵ ea us ẽ. ut si quando

Expanded text:
re tibi, Sulpici, hinc abiens ualedixi, ubi re tibi, Sulpici, hinc abiens ualedixi, ubi Narbone nauem soluimus, quinto die portum Africae intrauimus: adeo prospera Dei nutu nauigatio fuit. libuit animo adire Carthaginem, loca uisitare sanctorum et praecipue ad sepulchrum Cypriani martyris adorare. quinto decimo die ad portum regressi prouectique in altum, Alexandriam petentes, reluctante austro paene in Syrten inlati sumus: quod prouidi nautae cauentes iactis nauem anchoris sistunt. sub oculis autem terra continens erat, in quam scaphis egressi cum uacua humano cultu omnia cerneremus, ego studiosius explorandorum locorum gratia longius processi. tribus fere a litore milibus paruum tugurium inter harenas conspicio, cuius tectum, sicut Salustius ait, quasi carina nauis erat, contiguum terrae, satis firmis tabulatis constratum, non quod ibi uis imbrium ulla timeatur — fuisse autem illic pluuiam, ne quando quidem auditum est —, sed quod uentorum ea uis est, ut si quando