comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ta ꝯsistat. procul femina in
suo degens tab̾naculo sit re-¬
mota. Contemptiblem eñi
reddit ex̾citum. si uiroꝵ co¬
hortib turba feminea mis¬
ceat᷑. Miles inacie. miles pu¬
gnet in campo. mulier se in-¬
tra muroꝵ munim̃ta con¬
tineat. Habet. ⁊ illa gloriam
suã. si pudiciciã. uiro absen-¬
te sernauit. Cuius hec pͥma
pirtus. ⁊ ꝯsũmata uictoria
est.non uideri:
Llud uero sulpici meminiˢ¬
se te credo. quo affectu nobis

Expanded text:
ta consistat: procul femina in suo degens tabernaculo sit remota. contemptibilem enim reddit exercitum, si uirorum cohortibus turba feminea misceatur. miles in acie, miles pugnet in campo: mulier se intra murorum munimenta contineat. habet et illa gloriam suam, si pudicitiam uiro absente seruauerit : cuius haec prima uirtus et consummata uictoria est, non uideri. Illud uero, Sulpici, meminisse te credo, quo affectu nobis
Abbreviated transcription (Latin):
uiũ sequane. in loco qͥ dicit᷑
andeleuis non longe amuris
cuuitatis rotomagensis.ĩno¬
mine dei genitricis. Quo ĩ
loco dum man̾et. ⁊ p̾dictum
opus inciꝑet minime abscõ

Expanded text:
ium Sequane in loco qui dicitur Andeleius non longe a muris civitatis Rotomagensis in nomine Dei genitricis. Quo in loco dum maneret et predictum opus inciperet, minime absc
Abbreviated transcription (Latin):
Desperata igitur mulier.
ad monasteriũ uiri di du¬
catur sic se hñs. Sistitur
ad porta misera ⁊ portari¬
o fr̃i causa tam misera¬
bilis intimatur. Rogat᷑
ille. et mandito ꝯpassus ĩ¬
cõmodo. supplex adiit pa¬
trẽ sc̃m. fideliter ei neccessi¬
tatẽ inclicans mulieris:
fideliter explens negociũ
suscipere legationis. Et o
mira cliuine uirtutis ope¬
ratõ mirabilius accelerã¬
tis qd̾ mirabiliter tarda¬
batur. Tamqͣm enim hoc
solum tanto tempore nas

Expanded text:
Desperata igitur mulier ad monasterium Viri Dei ducitur sic se habens. Sistitur ad portam misera, et portario fratri causa tam miserabilis intimatur. Rogatus ille, et inaudito compassus incommodo, supplex adiit Patrem sanctum, fideliter ei necessitatem indicans mulieris, fideliter explens negotium susceptae legationis. Et, o mira divinae virtutis operatio, mirabilius accelerantis quod mirabiliter tardabatur! Tanquam enim hoc solum tanto tempore nasc
Abbreviated transcription (Latin):
occasione se ab illius gratia
magil le elongari ⁊ting̾et.
gitur huiusmodi timore
lam dictum frẽm ꝯtinue
et grauiter affligente.nec
illo cogitationẽ suã cuiꝙͣ

Expanded text:
occasione se ab illius gratia magis elongari contingeret. Igitur huiusmodi timore iam dictum fratrem continue et graviter affligente, nec illo cogitationem suam cui
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ nescis quia nob̾cum ꝓpt̾
intelligenciã ppłoꝵ mag̃
sicut tu loqui potens es. ha¬
betur preclaꝵ:. Itaq nedu¬
bites. et hec agere nõ desi¬
si ea tacueris. Ego autẽ ħ

Expanded text:
 nescis, quia nobiscum propter intellegentiam populorum magis, sicut tu loqui potens es, habetur praeclarum? Itaque ne dubites et haec agere non desisi ea tacueris'. Ego autem
Abbreviated transcription (Latin):
ymphorianus mar¬
tyr apud augustudo¬
nensẽ urbẽ martyrium
ꝯsũmauit. De loco aũ illo
ubi gladio ꝑtussus ẽ. ⁊ san¬
gius euis effluxit. quidam
religiosus dres lapillos cum
ip̃o sanguine leuauit. ⁊ ĩ
capsa argentea reconditoᷤᷤ
ĩ eccł̃ia ligneis ꝯstructa
tabulis. apud tygernum
castrum urbis auerne ĩ al¬
tari scõ locauit. Tempore au̾
quo theodoricus rex francoꝵ
regionẽ illã eu̾tit hoc cas¬
trum ab hostib incendio
⁊trematur. Cumq ab alio¬
rũ domoꝵ exustione. domꝰ
deique ut cdiximꝰ ligneis e¬
rat tabulis fabricata. igni
apprehensa ⁊sumeretur, po¬
puli plangentes dicebant.
utinã et beate reliquie nõ

Expanded text:
mphorianus martyr apud Agustidunensim urbem martyrium consummavit. De loco autem illo, ubi gladio percussus est, et sanguis eius effluxit, quidam religiosus tres lapillos cum ipso sanguine levavit et in capsa argentea reconditos in eclesiam ligneis constructam tabulis apud Thigernum castrum urbis Arvernae in altari sancto locavit. Tempore autem, quo Theodoricus rex Francorum regionem illam evertit', hoc castrum ab hostibus incendio concrematur. Cumque ab aliorum domorum exustione domus Dei, quae, ut diximus, ligneis erat tabulis fabricata, igni adprehensa consumeretur, populi plangentes dicebant: 'Utinam vel beatae reliquiae no
Abbreviated transcription (Latin):
Aiso cum iocuncditate uota
apud illos beatum felicem.
liliosa. Qui et ip̃i iam om¬
nla sua uendiderant.⁊per
rant.parati omne genus

Expanded text:
cum jucunditate vota apud illos reperi beatum Felicem Liliosa, qui et ipsi jam omnia sua vendiderant, et rant, parati omne genus
Abbreviated transcription (Latin):
queso te pͥmũ sermonis no¬
stri.quem uel hesterno die¬
confecimus. uł hodie diximꝰ.
uolumẽ euolue. Illi omĩa
referes. illicuncta recitab.
ut mox ꝑ illum sacras ui¬
ri laudes roma cognoscat:
sicut primũ illũ nr̃m libel¬
lum. non ꝑ ytaliã tantũ.
sed per totũ eciã diffudit
illiricũ. Ille martimi nõ ĩ
tor. nõ abnuet p̾sulẽ nr̃m.
cum suo felice componere
Inde si forte ad affricam

Expanded text:
quaeso te, primum sermonis nostri, quod uel hesterno confecimus uel hodie diximus, uolumen euolue: illi omnia referes, illi cuncta recitabis, ut mox per illum sacras uiri laudes Roma cognoscat, sicut primum illum nostrum libellum non per Italiam tantum, sed per totum etiam diffudit Illyricum. ille Martini non inutor non abnuet praesulem nostrum cum suo Felice conponere. inde si forte ad Africam
Abbreviated transcription (Latin):
abhoc michi fhesaurus est.
Mane aũt facto. descendimꝰ
ambo in cuutatem ad uirũ
omimis pedib eius. petens
ab eo ut oraret ⁊ ip̃e ꝓ me:

Expanded text:
hoc mihi thesaurus est. Mane autem facto, descendimus ambo in civitatem ad virum me pedibus ejus, petens ab eo ut oraret pro me,
Abbreviated transcription (Latin):
tum sit. ne mermis ad p̾¬
lium mitteretur: Et ꝙͣ¬
uis pius dominus. serua¬
re militẽ suũ. licet inter
hostium gladios ⁊ tela po

Expanded text:
tum sit, ne inermis ad proelium mitteretur. et quamuis pius Dominus seruare militem suum licet inter hostium gladios et tela po
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m quib posset questib ob¬
secraret. Et ecce subito astare
sibi mire pulchritudinis uir¬
ginem cernit angłico uegeta¬
tã decorez ac primeue ut puta¬
batur florem adolescentie ge
rentem. Qui cũ illa diceret tu
oius es filia, ⁊si euicino acce¬
dis. causas tui aduentus ed̃is¬
sere.ꝓtinus expectabilis ul¬
go.Soboles inqͥt sum amil
tui montesi. quam tu mun¬
dialib erumpnis scis olim
exemptam: quamq eademlo¬
ra qua supremis uexabar al¬
gustiis. prius quam ꝓpius
uisitares. reperisti exanimell
obitꝰ mei mom̃to.que esses
dño reuelante agnoui. ⁊nũc
eo mittente.preuia nuncia

Expanded text:
 quibus posset quaestibus obsecraretur, subito astare sibi mirae pulchritudinis virginem cernit, angelico vegetatam decore, primum, ut putabatur, adolescentiae florem gerentem. Cui cum illa diceret: « Tu quis es filia? Et si e vicino accedis, causas tui adventus edissere. » Protinus spectabilis virgo: « Soboles, inquit, amici vestri Montesis sum, quam tu mundialibus aerumnis scis olim exemptam, quamque eadem hora, qua supremis vexabatur angustiis, priusquam propius visitares, reperisti exanimem. obitus mei momento quis esses, Domino revelante, agnovi: et nunc, eo mittente, praevia nuntia
Abbreviated transcription (Latin):
deres: uideo quid requiis
Discede quantocuisz ne me
mobiniuriã tuã celestis
ira consumat. Satis solue¬
rim huc usq penaꝵ. Crede
quia non leuiter apud me
accum est. ut ip̃e procederẽ
Post discessum autẽ sc̃i ad¬
uocat officiales suos iulet
om̃s custodias uelaxari:
⁊ mox iste ꝓfisciscitur. Ita fu¬
gato auiciano. letata est
cuutas ⁊ liberata. hec tũ
multis auiciano referen¬
te comꝑta sint:tum nuꝑ
refrigerius presbit̾ quem
iuidetis coram ab agarido
fideli uiro. ex tribunis. sub
inuocatõne diuine maie¬
statis audunt. qui sibi he
ab ip̃o auiciano relatum
c̃ẽ iurabat. Neteꝵe nolo mi¬
remini. me hodie fac̃e qd̃
hesterno non feci ut adsĩ¬
gulas quasq uͥtutes. noĩa

Expanded text:
deres, uideo quid requiras : discede quantocius, ne me ob iniuriam tuam caelestis ira consumat: satis soluerim hucusque poenarum. crede quia non leuiter apud me actum est, ut ipse procederem. post discessum autem sancti aduocat officiales suos, iubet omnes custodias relaxari et mox ipse proficiscitur. ita fugato Auitiano laetata est ciuitas et liberata. Haec cum multis Auitiano referente conperta sint, tum nuper Refrigerius presbyter, quem coram uidetis, a Dagrido, fideli uiro ex tribunis, sub inuocatione diuinae maiestatis audiuit, qui sibi hoc ab ipso Auitiano relatum esse iurabat. ceterum nolo miremini me hodie facere, quod hesterno non feci, ut ad singulas quasque uirtutes nomina
Abbreviated transcription (Latin):
dium monachoꝵ. affricamdi¬
rectus. nullo modo tot inter¬
iacentia terrarum ⁊ mariũ
distulit subire discrimina:
quib utiq incunctanter se¬
cõmodum summe uirtutis.¬
id est obedientie nouerat ꝓ¬
mereri. Sed cũ ibidem ua
tione tyrannoꝵ repperisset.¬

Expanded text:
dium monachorum Africam mittens, is nullo modo tot interjacentia terrarum mariumque distulit subire discrimina, quibus utique incunctanter commodum summae virtutis obedientiae noverat promereri. Sed cum ibidem vaptione tyrannorum reperisset
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ tumsibat obło. Cantuᷤᷤ
autẽ oblate petunie extreuit
cumulus. ut nimiiꝵ quã¬
titas excedens. autisiodorẽ¬
sib clericis inuidie fomitẽ

Expanded text:
tium transibat oblatio. Tantus autem oblatæ pecuniæ excreuit cumulus, vt numerum quantitas excedens Antissiodorensibus Clericis inuidiæ fomite
Abbreviated transcription (Latin):
nus. tum ĩ adolescenciam
crescens transiret ĩfantiã.
robur uirile migraret.tã
nis uirtutib habere ꝯsor¬
tium. meritoꝵ ãmiratio¬
ne iulicarent. Illustrabat
enim eum celestis sapien¬
ua.et sp̾ualib gemmis or¬
nata simplicitas. Et iustũ
uite tͣmitẽ tenens. felicis
gubnaculi defensione ser¬

Expanded text:
 cum in aduliscentia criscens transiret infanciam eobore uirile megraret tantnis uirtutibus habere consorcium meritorum| admiracione iudicarent inlenim eum coelestis sapientia, et spiritualibus gemmis ornata simpluita| tramitem tendens filicis cubernaculi. Defensione ser
Abbreviated transcription (Latin):
Ex quo cum nõ paꝵ ĩ fide
ꝓfic̾ẽt. adiecit ei dñs appa¬
rere. sicut olim puero sa¬
mueli ĩ sylo.⁊ manifesta¬
re ei gliam suã. Ad erat nã¬
q sollempnis illa nox

Expanded text:
Ex quo cum non parum in fide proficeret, abjecit ei Dominus apparere, sicut olim puero Samueli in Silo, et manifestare ei gloriam suam . Aderat namque solemnis illa nox
Abbreviated transcription (Latin):
sitis insidiis generosuo ꝯstã¬
tino tunc regnum tenenti
mortẽ moliretur:deprehenso
dolo ip̃ius. apud massilie m

Expanded text:
sitis insidiis genero suo Constantino, jam regnum tenenti, mortem moliretur, deprehenso dolo illius, apud Massiliam
Abbreviated transcription (Latin):
michimet ip̃i uiuerem. ⁊deo
mortuus essem. sedulo me tu
bas. Instabas cotidie scl̃i uo¬
luptatib nitens me auellere :¬
mundi affectib: felicitatem
et omne quod fine artatur¬
despicere. Predicabas mona
suspirabas scõꝵ. Sed egoħ¬
audiens differebam oꝑibus
tenuiter animo meditare¬

Expanded text:
mihimet viverem, et Deo mortuus essem, sedulo me adhebas; instabas quotidie me saeculi voluptatibus nitens avellmundi affectibus felicitatem et omne quod fine arctaturrelinquere; praedicabas monacsuspirabas sanctorum. Sed egoem, differebam operibus tenuiter, animo medita
Abbreviated transcription (Latin):
Anumeris signis atqz
miracuł. ut orbis comperit
uniũsus. fidelẽ famulum
deus bernardũ clareuallẽ
sẽ glorificauit abbatẽ sicut
gloriosuis semꝑ ĩ scĩs suis:
et ĩ sua mirabilis ẽ maies¬
tate. Ceteꝵ sicut malachiã

Expanded text:
m signis atque miraculis, ut Orbis comperit universus, fidelem famulum suum Bernardum Clarae-Vallensem Deus glorificavit abbatem, sicut gloriosus semper in sanctis suis, et in sua mirabilis est majestate. Caeterum, sicut Malachia
Abbreviated transcription (Latin):
cus. stabat ĩ quã suspiriis
pregaudio plenus. stabat
ĩdicibili fuaurtate ꝑ fusus
Tandẽ suꝑ ip̃m p̾sepe sacra
missaꝵ aguntur sollẽp¬
nia: cum et ip̃e sc̃s dei leui¬
ta. sollempnibz ornamen¬
tis inclutus. enuangłium
uoce sonora ꝓnunciat:ac
demde ppło de nato ĩbechle

Expanded text:
cus; stabat, inquam, suspiriis prae gaudio plenus; stabat indicibili suavitate perfusus. Tandem super ipsum praesaepe sacra missarum aguntur solemnia, cum et ipse sanctus Dei levita, solemnibus ornamentis indutus, Evangelium voce sonora pronuntiat, ac deinde
Abbreviated transcription (Latin):
tas cupiens enarrare
uirtutes. Crararici cuiꝰdã
regis galliciensis filius.
grauiter egrotabat. Qui ta¬
le tediũ incurrerat.ut so¬
lo sp̃u palpitaret.Pater aũ
eius. fetide se illi ĩ secte arria¬
ne una cum incolis loci sub¬
diderat. s et regio illa plus
solito quam alie ꝓuincie
lepra sordebat. Cumq uide¬
ret urgeri filiũ ĩ extremis.
dicit sĩuis. Martinꝰ ille quẽ
ĩgalliis dicunt multis uͥ¬
tutib effulgẽ cuius queso
religionis fuerit enarrate
Qui aiunt. Catholice fidei
iplimnq pastorali cura in¬
corpore positus gubnauit.
asserens filiũ cum patre. ⁊ spi¬
ritu sco. equali substancia. uł
om̃ipotencia uenerari.s ⁊
dius beneficiis non cessat

Expanded text:
tas cupiens enarrare virtutes. Charrarici cujusdam regis Galliciensis filius graviter aegrotabat, qui tale taedium incurrerat, ut solo spiritu palpitaret. Pater autem ejus foetidae se illi Arianae sectae una cum incolis loci illius subdiderat. Sed et regio illa plus 1013 solito quam aliae provinciae lepra sordebat. Cumque rex videret urgeri filium in extremis, dicit suis: Martinus ille, quem in Galliis dicunt multis virtutibus effulgere, cujus, quaeso, religionis vir fuerit, enarrate? Cui aiunt: Catholicae fidei populum pastorali cura incorpore positus gubernavit, asserens Filium cum Patre et Spiritu sancto aequali substantia vel omnipotentia venerari deberduis beneficiis non cessat
Abbreviated transcription (Latin):
suam inaratrum.⁊ aspici-¬
ens retro: aptus est regno
dei. Main postquam me do¬
minus meus ihc xp̃c. ad si¬
bi seruiendum. assumere
dignatus est: indecens om̃i-¬
no est.si ab eius nunc mi¬
licia. ad carnis ⁊ sangunis
transeam amicitias. Pre¬
sertim cum ip̃e dicat. qui a¬
mat patrem aut matrem
ilus quam me. non ẽ me
dignus. Et siquis uenit ad
me ⁊ non odit patrem su¬
um ⁊ matrẽ. aut uxorem aũ
filios. aut fratres.aut soro¬
red. acdhuc aũt ⁊ animam
luaiz nõ potest meus eẽ
aiscipl̃s. Tali ac tanto pon¬
dre dictoꝵ uicti ꝑentes. cum
resistere non possent.ĩ ꝓposi¬
l suo eum manere passi st̃.
llsq abscedentib cepto o¬
peri magis ac magis insistẽ
spit quousq om̃ib sodali¬
bus transcensis. magistrum
quoq suum equiperare uid̾et᷑

Expanded text:
suam in aratrum et aspiciens retro, aptus est regno Dei. Nam postquam me Dominus meus Iesus Christus ad sibi serviendum adsumere dignatus est, indecens omnino est, si ab eius nunc militia ad carnis et sanguinis transeam amicitias, praesertim cum ipse dicat: Qui amat patrem aut matrem plus quam me, non est me dignus, et: Si quis venit ad me et non odit patrem suum aut matrem aut uxorem aut filios aut fratres aut sorores, adhuc autem et animam suam, non potest meus esse discipulus'. Tali ac tanto pondere dictorum victi parentes, cum resistere non possent, in proposito suo eum manere passi sunt. Illisque abscedentibus, coepto operi magis ac magis insistere coepit, quousque, omnibus sodalibus transcensis, magistrum quoque suum aequiperare vide
Abbreviated transcription (Latin):
scm̃ idẽ ip̃e ꝯmendat. pͥmũ
maximũq miratulũ qd̃ ex¬
hibuit ip̃e fuit. Serenꝰ uuil¬
tu. modestus habitiicirtũ¬
spettus ĩ u̾bis. ĩ opere timo¬
ratus. In sacra meclitatõne
assiduus. ĩ oratione deuotꝰ.
⁊sic̃ alios ip̃e monebat. cre¬
bra siquid̃ exꝑientia ꝑsua¬
sus. de omĩ re magis fidens
oroni quã inlustrie ꝓprie

Expanded text:
m idem ipse commendat, primum maximumque miraculum, quod exhibuit, ipse fuit. Serenus vultu, modestus habitu, circumspectus in verbis, in opere timoratus, in sacra meditatione assiduus, in oratione devotus, et sicut alios ipse monebat, crebra siquidem experientia persuasus de omni re magis fidens orationi, quam industriae pr
Abbreviated transcription (Latin):
potius ep̃o. quã falari tyrã¬
no simił dicetur. sed istum
cuiꝰ commemoratõ parx sua¬
ius est transeamus./⁊ ad mr¬
tinũ nr̃m galle redeamus
Tum ego.cum ad eẽ uespeꝵ
occiduo sole sentirẽ. dies ĩ

Expanded text:
potius episcopo quam Phalari tyranno similis diceretur. sed istum, cuius commemoratio parum suauis est, transeamus et ad Martinum nostrum, Galle, redeamus. Tum ego, cum iam adesse uesperum occiduo sole sentirem, dies, i
Abbreviated transcription (Latin):
carnatione
domini nr̃i
te piissimo rege ludoui¬
co regis illustris franco¬
rum ludouici filio rega¬
processit edictum: ut a¬
pud urbem parisiensẽ¬
prelati. cum procerib uni¬
tĩsis de regni commodi¬
tate celebrarent ꝯcilium.
Die prefixa ad urbem re¬
giam omnes qui uocati
fuerant conuenunt. ⁊ de

Expanded text:
carnatione Domini nostri te piissimo rege Ludovico, regis illustris Francorum Ludovici filio, regaprocessit edictum, ut apud urbem Parisiensepraelati cum proceribus universis, de regni commoditate celebrarent concilium. Die praefixa ad urbem omnes qui vocati fuerant convenerunt, et de
Abbreviated transcription (Latin):
mus. Nunciantur ħ sc̃o remi¬
gio. Ille quoq gaudio ma¬
gno repletus. iussit baptis
depictis ad umbrant᷑ platẽe.
fabricant᷑ ecclie. componitur
baptisteriũ. balsamo redolẽt
cerea odorata. Talẽ gr̃am dñs

Expanded text:
mus'. Nunciantur haec sanctoRemegio. Ille quoque gaudio magno repletus, iussit baptismdepictis adumbrantur plateae, fabricantur ecclesiae, conponitur baptistyrium, balsamum redolent cerea odorata. Talem graciam D
Abbreviated transcription (Latin):
po epistola tamloquaci.de¬
mororq uentuꝵe: Simul
iam pagina impleta non
recipit. Michi tamen hec
fuit ratio. sermonẽ istum
longius proferendiut qr
doloris nuntium epistola
deferebatieadem tibi exqͣ¬
dam nostri confabulatõe
prestaret charta solatium¬

Expanded text:
po epistula tam loquaci demororque uenturum? simul iam pagina inpleta non recipit. mihi tamen haec fuit ratio, sermonem istum longius proferendi, ut quia doloris nuntium epistula deferebat, eadem tibi ex quadam nostri confabulatione praestaret charta solacium
Abbreviated transcription (Latin):
hominũ genus implicari
solet.Multa illi circa com¬
milttones benignitas. mi¬
ra caritasz paciencia uero
atq humilitas. ultra hu¬
manũ modũ. Nam fruga¬
litatẽ in eo laudari non ẽ

Expanded text:
hominum genus implicari solet. Multa illi circa commilitones benignitas, mira caritas; patientia vero atque humilitas ultra humanum modum. Nam frugalitatem in eo laudare non e
Abbreviated transcription (Latin):
tit ei repente angelus. Mexi¬
to inquit martine ꝯpunge¬
ris set aliter exire nequisti
Repara uirtutẽ. resume con¬
stanciã ne iam nõ periculũ
głie. set salutis inturreris.I¬
taq abillo tempore satis ca¬
uit cum illa itachiane ꝑtiᷤ
emunione misceri. Ceterꝵ
cum quosdam exenergumt¬
nis tardius quã solebat. ⁊ gr̃a
minore. curaret. subinde no¬
bis cum lacrimis fatebat᷑
se propter ꝯmunionis illuiᷤ
malũ cui se uł puncto tp̃ris
neccessitate sp̃u miscuisset.
detrimentũ sentire iurtictis
Sedetim postea uixit annoᷤ
nullã synodũ adiit: ab õi¬

Expanded text:
tit ei repente angelus: merito, inquit, Martine conpungeris, sed aliter exire nequisti. repara uirtutem, resume constantiam, ne iam non periculum gloriae, sed salutis incurras. itaque ab illo tempore satis cauit cum illa Ithacianae partis communione misceri. ceterum cum quosdam ex energumenis tardius quam solebat et gratia minore curaret, subinde nobis cum lacrimis fatebatur, se propter communionis illius malum, cui se uel puncto temporis necessitate, non spiritu miscuisset, detrimentum sentire uirtutis. sedecim postea uixit annos: nullam synodum adiit, ab o
Abbreviated transcription (Latin):
audacior ceteris. si habes ĩ¬
quit aliquam de deo tuo
quem dicis te colere fiduci¬
am. nosmet ip̃i succidemꝰ
hanc arborem: tu ruentẽ
extipe. Et si tẽcum est: ut di¬
cis tuus dominus. euades.
Tum ille intrepide confisᷤ
in domino. facturum se pol¬
licetur. hic uero adistius
modi conditionẽ. omnis
illa gentilium turba con¬
sentitz facilemqz arboris sue
habuere iacturã. siimimi¬
cum sacroꝵ suoꝵ casu illuiꝰ
obruissent. Itaq cumunã
ĩpartem pinus illa esset
adclinis. ut non ẽẽt dubi¬
um quam ĩ partem susti¬
sa corrueret. eo loco uinctus
statuitur ꝓ arbitrio rusti¬
coꝵ. quo arborem ẽẽ casurã
nemo dubitabat. Succide
igitur ip̃i suam pinum.
cum ingenti gaudio.le

Expanded text:
audacior ceteris: si habes, inquit, aliquam de Deo tuo, quem dicis te colere, fiduciam, nosmet ipsi succidemus hanc arborem, tu ruentem excipe: et si tecum est tuus, ut dicis, Dominus, euades. tum ille intrepide confisus in Domino facturum se pollicetur. hic uero ad istius modi condicionem omnis illa gentilium turba consensit, facilemque arboris suae habuere iacturam, si inimicum sacrorum suorum casu illius obruissent. itaque cum unam in partem pinus illa esset adclinis, ut non esset dubium, quam in partem succisa corrueret, eo loci uinctus statuitur pro arbitrio rusticorum, quo arborem esse casuram nemo dubitabat. succidere igitur ipsi suam pinum cum ingenti gaudio l
Abbreviated transcription (Latin):
rio. Aspice cursum solis lu¬
neq discursus ⁊ utriq co¬
tidie ꝑuicissitudines tem¬
repecendũ. Super uentu
Luna sui patit᷑ detriment᷑.
⁊ plenitudinẽ luminis sb̾
ꝯstitutione creatoris aut ꝑ¬
dit aut recipit. uarios pre¬
terea sy derx lapsus itidem¬

Expanded text:
lunaeque discursus, et utrique quotidie per vicissitudines temrepetendum. Adventu inat. Luna sui patitur detrimentum, et plenitudinem luminis sub constitutione rectoris aut perdit, aut recipit. Varius praeterea siderum lapsus, e
Abbreviated transcription (Latin):
instigatus a demone abla¬
tis trib uasis. nauẽ hone¬
rat ut scilicet transito an
ne facilius que abstułat
uenclicaret.S credo ei impe¬
dimentũ fuisse hoc furtũ
sicut postea manifeste pro¬
batum est. Igitur cũ sole o¬
riente ad portum flumĩs
causa transmeandi. hoĩes
ꝓperarent. nauẽ ad litꝰ ⁊spi

Expanded text:
instigatus a daemone, ablatis tribus vasis, navim onerat, ut scilicet transito amne sibi facilius quae abstulerat vindicaret. Sed, credo, ei impedimentum fuisse hoc furtum, sicut postea manifeste probatum est. Igitur cum sole oriente ad portum fluminis causa transmeandi homines properarent, navim ad littus aspi
Abbreviated transcription (Latin):
cunt. ⁊ in eccłia beati g̾ma¬
ni secus euscẽ p̃suł feretiꝵ.
martini ñ imparis corpꝰ¬
sc̃i. reponunt. ꝑm̃ĩta gͥ bea¬
ti martini. ututes ibidẽ ĩnu
ci siquidẽ uisũ. claudi gres¬
sũ. febricirantes sanitatem.
aridi sospitatẽ. leꝓsimũda
fama u̾o que clam nichil a¬
gere ꝯsueuit. ꝑuniũsas regi¬
ones. sanitatũ gr̃am diuul¬
gante. tanta illuc indies ĩfir¬
mantiũ multitudo ꝯfluebat.
ut ex innumerari estrinatõ¬
ne regio aiulib exertitui as¬
similata ude̾tur. Et qr ciui

Expanded text:
cunt, et in ecclesia beati Germani, secus ejusdem praesulis feretrum, Martini non imparis corpus reponunt. Per merita igitur beati Martini, virtutes ibidem et ci quidem visum, claudi gressum, febricitantes sanitatem, aridi sospitatem, leprosi munFama vero quae clam nihil agere consuevit, per universas regiones sanitatum gratiam divulgante, tanta illic in dies infirmantium multitudo confluebat, ut ex numeri innumera aestimatione, regio cuilibet exercitui assimilata videretur. Et qui
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑrexit: ⁊ sccłm ea signa que
acceꝑat. inuenit scm̃ ur̃ba¬
fc̃s: inter sepulchra marty¬
rũ latitabat. Cui cũ cuxiss¬
omĩa uerba cecilie: gauisꝰ

Expanded text:
perrexit et secundum signa que acceperat inuenit sanctum Vrbainter sepulchra martyrum latitabat. Cui cum dixisset uerba Cecilie gauisus
Abbreviated transcription (Latin):
Casu clibanus ꝓpter arde¬
bat qui multo igne succẽ¬
sus. coquendis panibz para¬
batur. Ex undabat abruptis
flamia fornacib ⁊ ⁊ intra
camini illuis concaua. toti
habenis regnabat ĩcendiũ
Hoc igitur aduenã illum
iubet magister intrare. N
distulit parere preceptoz me¬
diaᷤᷤ flammas nicħ cunctatꝰ
ingreclitur. Que mox tam
audaci fide uicte. uelut illis
quondã hebreis pueris ces¬
serẽ uenienti. Suꝑata na¬
tura fugit incendiũ. ⁊ qui
putabatur arsurus uelut
frigido rore ꝑfusus se ip̃e mi¬
ratus est. S quid mirũ si
non attigit. ut nec abbatẽ
pigeret dura mandasse. net
discipulum peniteret impio
paruisse:Qui eo quo adue¬
uerat die dum temptaretur

Expanded text:
Casu clibanus propter ardebat, qui multo igne succensus coquendis panibus parabatur. Exundabat abruptis flamma fornacibus, et intra camini illius concava totis habenis regnabat incendium. Hunc igitur advenam illum jubet magister intrare: ndistulit parere praecepto: medias flammas nihil cunctatus ingreditur, quae mox tam audaci fide uictae uelut illis quondam Hebraeis pueris cessere uenienti. superata natura est, fugit incendium: et qui putabatur arsurus, uelut frigido rore perfusus se ipse miratus est. sed quid mirum, si non adtigit? ut nec abbatem pigeret dura mandasse nec discipulum paeniteret imperio paruisse: qui eo quo aduenerat die, dum temptaretur
Abbreviated transcription (Latin):
prius habere contingeret
obiuos. infrigore porrige¬
bat. Grauissimũ erat illi.
si alicui paupeꝵ ũbo uel fac¬
to perciperet quicquam
molestie fieri. Audiens e¬
nim tempore quodã unũ
e fr̃ĩb pauꝑi cuidã huiu¬
modi uerbum inuectioĩs
ĩferre uide ne forsitan fal¬
so simules pauꝑtatẽ. duri¬
us increpatum fecit corã
eodem paupere nudũ p̾¬
cederez ⁊pedibz eius deos¬
culatis humiliter ab ipso
ueniam postulare. Ait e¬
nim. Qui pauperi male¬
dicit: xp̃o facit ĩiriam
cuius nobile signũ ge¬
ritz qui uoluntarie pau¬
perẽ ꝓ nob̾ in hoc mũdo
se fecit. Ip̃e quoq ⁊ simi¬
nimũ quid haberet cor¬
poraliũ uiriũ. humeros
tame ꝓprios sepius ad
subleuanda supposuit ho¬
nera paupeꝵz quoꝵ eciã
piorelo multa alia facie¬
bat. frequentius ĩ hũc mo¬
dũ. que nisi hreuitati stu¬
deremus scribere ñ fuisset

Expanded text:
prius habere contingeret obvios, in frigore porrigebat. Gravissimum erat illi, si alicui pauperum verbo vel facto perciperet quidquam molestiae fieri. Audiens enim tempore quodam unum e fratribus pauperi cuidam huiusmodi verbum invectionis inferre: "Vide ne forsitan falso simules paupertatem!", durius increpatum fecit coram eodem paupere nudum procidere et, pedibus eius deosculatis humiliter ab ipso veniam postulare. Ait enim: "Qui pauperi maledicit, Christo facit iniuriam, cuius nobile signum gerit, qui voluntarie pauperem pro nobis in hoc mundo se fecit". Ipse quoque, etsi minimum quid haberet corporalium virium, humeros tamen proprios saepius ad sublevanda supposuit onera pauperum. Quorum etiam zelo multa alia faciebat frequentius in hunc modum, quae, nisi brevitati studeremus, scribere non fuisset
Abbreviated transcription (Latin):
tum. torm̃tis ⁊ cruciatib ab
eo exigunt ut thesauros ecc̃e
ꝓdat. ⁊ monachos qͥ ĩ caũnis
latebras fouebant. ĩ mediũ
deducat. uir aũ dñi abbas her¬
bernus licet uaria ⁊ młtipli¬
ci torm̾toꝵ uiolentia arcere

Expanded text:
tum tormentis & cruciatibus ab eo exigunt, vt thesauros Ecclesiæ prodat, & Monachos, qui in cauernis latebras fouebant, in medium deducat. Vir autem Domini Abbas Hebernus, licet varia & multiplici tormentorum violentia arcere
Abbreviated transcription (Latin):
se lugendum. cui post euit
tum triumphatũq seculũ.
nunc demum reddita est co¬
rona iusticie. sed tamẽ ego ñ
possum michi imꝑare quin
doleamꝓremisi quidem patro¬
num sed solatium uite pre¬
sentis amisi. ⁊ si rationẽ ullã
dolor admitteret gaud̾e debe¬
rem. Est enim ille consertꝰ
iustorum grege nulli scd̃s.
ut spero credo. confido. Illis po¬
tissimum qui stolas suas ĩ
sanguine agni lauerint.
aggregatus. agnum dutẽ
ab om̃i integer labe co¬
mitatur. Nam licet ei
ratio temporis. non potue.¬
rit prestare marcyrium. glo¬
ria tamen martyris nõ ca¬
rebit. quia uoto atq urtu¬
te.⁊potuit ẽẽ martyr ⁊ uo¬
luit. Quod si ei neronianis
decianisq temporib. nulla
que tunc extrcit dimicare ꝯ¬
gressione licuisset. testor dm̃
celi atoz terre. sponte eiule¬
um ascendisset.ultro se ig¬
nib intulisset hebreisq

Expanded text:
se lugendum, cui post euictum se lugendum, cui post euictum mundum triumphatumque saeculum nunc demum reddita est corona iustitiae. sed tamen ego non possum mihi imperare, quin doleam. praemisi quidem patronum, sed solacium uitae praesentis amisi: etsi, si rationem ullam dolor admitteret, gaudere deberem. est enim ille consertusiustorum grege nulli secundus: ut spero, credo et confido, in illis potissimum, qui stolas suas in sanguine lauerunt, adgregatus agnum ducem ab omni integer labe comitatur. nam licet ei ratio temporis non potuerit praestare martyrium, gloria tamen martyris non carebit, quia uoto adque uirtute et potuit esse martyr et ueluit. quodsi ei Neronianis Decianisque temporibus in illa. quae tunc extitit, dimicare congressione licuisset, testor Deum caeli atque terrae, sponte eculeum ascendisset, ultro se ignibus intulisset.. Hebraeisq
Abbreviated transcription (Latin):
sollempnia.familiare illd̃
ori suo crutis nomen itera¬
ret. mox ineum luminibꝰ
ĩtentis. cum ex satiari uul¬
tu illius conspectuq non
possem. subito michi in sub¬
lime sublatus eripitur. do¬
nec inmensa aeris istius
tamen rapida nube subuec¬
tumacie sequeremur ocu¬
loꝵ patenti celo receptus.
uideri ultra non potuit. Nec
qui nuper excesserat.uideo
eandem quam magistrum
uiam scandere. Ego impu¬
dens sequi cupiens. dum al¬
tos gressus molior ⁊conitor
euigilo, somnoq excitus.
congratulari ceperam ui
miliaris ingreditur. solito
tristior. uultu loquentis pa¬
riter et dolentis.Quid tuĩ¬
quam ego tam tristis leqͥ
tisq lacrimis fieui uber¬
rime.Quin etiam dum
hec ad te frater scribimus
fluunt lacrime. nec illum
impaciẽtissimi doloris admit¬
to solatium. Te uero ubi hoc
nunciatum est participẽ
socus amoris. ueni ergo
ad me statim. ut pariter
iugeamus quem pariter
amabamus, quamquã
sciam uirum illum nõ es¬

Expanded text:
sollemnia familiare illud sollemnia familiare illud ori suo crucis nomen iteraret. mox in eum luminibus intentis, cum exsatiari uultu illius conspectuque non possem, subito mihi in sublime sublatus eripitur: donec emensa aeris istius tamen rapida nube subuectum acie sequeremur oculorum, patenti caelo receptus uideri ultra non potuit. nec qui nuper excesserat, uideo eadem qua magistrum uia scandere. ego inpudens sequi cupiens, dum altos gressus molior et conitor, euigilo: somnoque excitus congratulari coeperam uismiliaris ingreditur, solito tristior uultu loquentis pariter et dolentis. quid tu, inquam, tam tristis loquitisque lacrimis fleui uberrime. quin etiam dum haec ad te, frater, scribimus, fluunt lacrimae, nec ullum inpatientissimi doloris admitto solacium. te uero, ubi hoc mihi nuntiatum est, participem socius amoris. ueni ergo ad me statim, ut pariter lugeamus, quem pariter amamus: quamquam sciam uirum illum non es
Abbreviated transcription (Latin):
fastidium. iudicii metus
quens erat. atq unde cogita¬
tio tota descenderat. pescatoꝵ
meoꝵ recordatio:tristem me
ꝯfectumq reddid̾at. Deinde
cum fatigato angore an¬
ninũ animi in lectulo mẽ¬
bra posuissem ut plerumq
ex mestitudine solet. somnꝰ
obrepsit. Qui ut semper ma¬
tutinis horis leuior intertꝰ¬
q ita suspensus at dubi¬
us ꝑmembra diffunditur:
ut quod inalio sopore non
euenit.peneuigilans dor¬
mire te sentias. Cum repẽ¬
te sc̃m martinum episcopũ
uidere michi uideor. p̾textũ
tota candida. uultu igneo.
stellantib oculis. crine pur¬
pureo atq tra michi in ea
habitudine corporis. forma
q qua noueram uidebatur.
ut quod elcqui nobis pene
difficile est. non possit aspici
cum possit agnosci. Arridẽs¬
q michi paululum. libellũ
quem deuita illius scripse¬
ram. dextera preferebat. Ego
scã genua eius complexus.
flagitabam suꝑpositamq
capiti meo manũ tactu blã¬
dissimo sentiebam. Cumq
inter benedictionis ũba

Expanded text:
fastidium, iudicii metus,uod consequens erat adque unde cogitatio tota descenderat, peccatorum meorum recordatio tristem me confectumque reddiderat. deinde cum fatigata animi angore in leetulo\'membra posuissem, ut plerumque ex maestitudine solet, somnus obrepsit — qui ut semper matutinis horis lenior incertusque, ita suspensus ac dubius per membra diffunditur, ut quod in alio sopore non euenit, paene uigilans dormire te sentias —: cum repente sanctum Martinum episcopum uidere mihi uideor, praetextum toga candida, uultu igneo, stellantibus oculis, crine purpureo: adque ita mihi in ea habitudine corporis formaque, qua eum noueram, uidebatur, ut, quod eloqui nobis paene difficile est, non posset aspici, cum posset agnosci. adridensque mihi paululum libellum, quem de uita illius scripseram, dextera praeferebat. ego sancta genua eius conplexus bdine  flagitabam, superpositamque capiti meo manum tactu blandissimo sentiebam, cum inter benedictionis uerba
Abbreviated transcription (Latin):
paulominus ad extre
quias tanti prĩs. ⁊ ego ip̃e ĩ¬
bunal dñi sibi uisus ẽ presẽ¬
tari. affuit autẽ et sathan ex
adu̾so. imꝓbis eum accusa¬
tionib pulsans. Y u̾o ille oĩa
fũat ꝓsecutus. ⁊ uiro dei ꝓ sua
aut turbatus ait. fateor nõ
sum dignus ego. nec ꝓpriis
meritis regnũ optinere ce¬
loꝵ. Cetere dupplici iure illd̃
optinẽs. dñs meus hereditate
scilicet patrris. et merito pas¬
sionis. altero ip̃e ꝯtentus.
nuimicus. conuentꝰ ille solu¬
tus et homo dei in se reu̾sus ẽ.¬

Expanded text:
paulo minus ad extremquias tanti Patris: et ego ipse inbunal Domini sibi visus est praesentari. Adfuit autem et Satan ex adverso improbis eum accusationibus pulsans. Ubi vero ille omnia fuerat prosecutus, et Viro Dei esset aut turbatus, ait: « Fateor, non sum dignus ego, nec propriis possum meritis regnum obtinere coelorum. Caeterum duplici jure illud obtinens Dominus meus, haereditate scilicet Patris, et merito passionis, altero ipse contentus, nimicus, conventus ille solutus, et Homo Dei in se reversus e
Abbreviated transcription (Latin):
se siquidẽ arbores ⁊ fructes¬
ta tempore brumali. repu¬
gnante licet natura . redi-¬
uiuis uestita foliis ⁊ flori¬
b uernant. ⁊ ĩsui ornatu.
quante m̾itoꝵ excellentie
sit pater patrie repatrians
demonstrarunt. Itidẽ dex¬
tra leuaq. ĩ ecclesiis eiusdẽ
parrochie sine humano ã¬
miniculo signa diuinituᷤᷤ
pulsabant᷑ luminaria tã
cerroꝵ. quai lampadarx di¬
uinitus accendebant᷑. ĩ du¬
ab maxime ecclesiis que
nomini eius dicate noscun
tur. ĩpriore que maius mo¬
nasteriũ nuncupat. in qua
uiuens ĩcorpore. lectõni me¬
ditationi iugiliis. ieiuniis
⁊or̃onib die noctuq deo in¬
cumbebatz In altera q̃ sancti
martini diuitis castri noui
dicitur die qua pͥmũ. Rol¬
lonẽ fugiens. sublatus fu¬
eratã qua eciã ab uniũsis
ep̃is clyocesis Sue. aclero
eciam et ppło suo susceptꝰ.

Expanded text:
sæ siquidem arbores, & fructeta tēpore brumali, repugnante licet natura, rediuiuis vestita foliis, & floribus vernant, & in sui ornatu, quantæ meritorum excellentiæ sit pater patriæ repatrians demonstrarunt. Itidem dextera leuaq. in Ecclesiis eiusdem parrochiæ sine humano adminiculo signa diuinitatis pulsabantur. Luminaria tam cereorum quam lampadarum diuinitus accendebantur: in duabus maxime Ecclesiis, quæ nomini eius dicatæ sunt notæ. In priore, quæ Maius-Monasterium nuncupatur, in qua viuens in corpore lectioni, meditationi, vigiliis, ieiuniis, & orationibus, die noctuque Deo incumbebat. In altera, quæ sancti Martini diuitis Castrinoui dicitur: de qua primo Rollonem fugiens sublatus fuerat, in qua etiam ab vniuersis Episcopis diocesis suæ, a Clero etiam & populo susceptus,
Abbreviated transcription (Latin):
uero cerneres miseros. di¬
uerso exitu ꝑ urgeri. Hos
sublatis ĩ sublime pedib
quasi de nube pende. n tñ
uestis deflueret suꝑ faciẽ.
ne faceret ueretundiã nu¬
data pars corpoꝵ. At ĩ parte
alia uideres sine interro¬
gatione uexatos. et sua tri¬
mina confitentes. Noĩa etiã
nullo ĩterregãte ꝓdebãt. Ille se
iouem. iste mercuriũ fate¬
batur. Postremo cunctos dy¬
aboli ministros. cum ip̃o¬
cerneres auctore cruciari.
ut iam in martino illud
fateamur impletũ. quod

Expanded text:
uero cerneres miseros diuerso exitu perurgueri: hos sublatis in sublime pedibus quasi de nube pendere, nec tamen uestes defluere in faciem, ne faceret uerecundiam nudata pars corporum: at in parte alia uideres sine interrogatione uexatos et sua crimina confitentes. nomina etiam nullo interrogante prodebant: ille se Iouem, iste Mercurium fatebantur. postremo cunctos diaboli ministros cum ipcerneres auctore cruciari; ut jam in Martino illud fateamur impletum quod
Abbreviated transcription (Latin):
uncta a sacerdotib oleo scõ.
et sacri corporis et sangͥnis
mundũ relinquit. Cuius
anima anglicis manib

Expanded text:
uncta a sacerdotibus oleo sancto, et sacri corporis et sanguinismundum reliquid. Cuius anima angelicis manib
Abbreviated transcription (Latin):
ergo quisquis es: Martinꝰ
ideo non potens. ideo ñ sc̃s.
quia est perulitatus incẽ¬
dio: Obeatum ⁊ ꝑ omnia

Expanded text:
ergo, quisquis es, Martinus ideo non potens, ideo non sanctus, quia est periclitatus incendio? o beatum et per omnia
Abbreviated transcription (Latin):
ro uir cei cum contra se ue¬
nena antiqui hostis ⁊ inui-¬
diam hominũ crassari con-¬
spiceret. uelociter inde di¬
gressus. ad propriam pos

Expanded text:
ro vir Dei cum contra se venena antiqui hostis et invidiam hominum crassari conspiceret, velociter inde digressus, ad propriam pos
Abbreviated transcription (Latin):
solimmita templi fidelis
milicie professores.cum
nouã habere eo tempore
domũ inurbe cepissent.
redeunte precduto patre
specialiq patrono suo.
tunicã eius pro eximisi
beneclictõne seruabant
apud quos eodẽ anno sa¬
cerdos quidã grauissima
febre correptus. desperabi¬
ltter egrotabat. Ut autem
omino deficiens. deuenisse
uisus est ad extrema. porta

Expanded text:
solymitani Templi, fidelis militiae professores, cum novam habere eo tempore domum in Urbe coepissent, redeunte praedicto Patre specialique patrono suo, tunicam ejus pro eximia benedictione servabant; apud quos eodem anno sacerdos quidam gravissima febre correptus desperabiliter aegrotabat. Ut autem omnino deficiens devenisse visus est ad extrema, porta
Abbreviated transcription (Latin):
Nudiomagus uicus
est inconfinio bytii¬
ricum atq turonoꝵ. Eccle¬
sia ibi est celebris religione
scõꝵ nec minus gloriosa sa¬
craiꝵ uirginũ multitudo
Preteriens ergo martinus.
insecretario ecclesie habuit
mansionẽ. Post discessum
illius. cuncte in setretariũ
illud uirgines irruerunt.
Allambunt singula sĩgła
loca. ubi aut sederat iur bea¬
tus aut staterat. Stramen¬
tum etiã in quo quieuert
parriunt᷑. Una eaꝵ ptꝰ dies
pautos ꝑtem straminis ꝙͣ
sibi probeneclictione colle¬
gerat. energumino quem
sp̃c erroris agitabat. de cerui¬
ce suspendit. Nec mora dic
to cicius ciecto demone ꝑso¬
na mundata est

Expanded text:
udiomagus vicus est in confinio Biturigum atque Turonorum. Ecclesia ibi est celebris religione sanctorum, nec minus gloriosa sacrarum virginum multitudine. Praeteriens ergo Martinus, in secretario ecclesiae habuit mansionem. Post discessum illius cunctae in secretarium illud virgines irruerunt: allambunt singula loca, ubi aut sederat vir beatus aut steterat: stramentum etiam in quo quieverat, partiuntur. Una earum post dies paucos partem straminis, sibi pro benedictione collegerat, energumeno, quem spiritus erroris agitabat, de ceruice suspendit. to citius, eiecto demone, persona mundata est
Abbreviated transcription (Latin):
uenerabilis pontifex seno¬
nensis. et qualiter ĩdubi¬
tatõnẽ quib dam uenerit
de capite scĩssime uirginis.
utrum ne scilicet esset in
ecclesia sua. ⁊tunt qualiter
cum omnib membris su¬
is torpus integrum inuen¬
tum esset. diligenter eclisse¬
rens. Caput inquit satratis¬
sime uirginis huius. que
gloria tõcius est gallie. cũ
integritate corporis sui nos
muenisse glamurz ⁊ne
hoc ip̃m uł uobis uł pos

Expanded text:
enerabilis pontifex Senonensis, qualiter in dubitationem quibusdam venerit de capite sanctissimae virginis, utrumne scilicet in ecclesia sua; et tunc qualiter cum omnibus membris suis corpus integrum inventum esset diligenter edisserens, « Caput, inquit, sanctissimae virginis hujus, quae gloria totius est Galliae, cum integritate corporis sui nos invenisse gloriamur. Et ne hoc ipsum vel vobis aut pos
Abbreviated transcription (Latin):
sub dolo factum ꝓ mune.¬
ragnachariiz quatinus
sup̃ ip̃m ĩuitarent eum
Cõmouit gͥ clodoneus ex¬
ertitum contra ragnacha

Expanded text:
sub dolo factum, – pRagnacharii, qualiter super ipsum invitarent eum. Commoto Chlodoveus exercitu contra Ragnacha
Abbreviated transcription (Latin):
agere cupiens. duplicis
tecdii affligor cruciatu. me.¬
roris pariter.⁊terroris.Oxe¬
roris cur tante uirtutes.
que sub antecessorib no¬
stris facte sunt. ñ sunt scͥ¬
te. Terroris. ut aggrediar
opus egregiũ rusticanus
S sepe diumne pietatis il¬
lectus. aggrecliar qd̃ mo¬
netur. Potest enim ut trelo
populi sitientis extinxit
ardorem. Aut certe estabst
eũ rursũ os asine reserare.
S quid timeo rusticitatem
meã. tum dñs redemptor. ⁊
deus nr̃ ad destruendã mun¬
dane sapĩe uanitatẽ ñ orato

Expanded text:
agere cupiens, duplicis taedii affligor cruciatione, moeroris pariter et terroris. Moeroris, cur tantae virtutes, quae sub antecessoribus nostris factae sunt, non sunt scriptae; terroris, ut aggrediar opus egregium rusticanus. Sed spe divinae pietatis illectus, aggrediar quod monetur. Potest enim, ut credopopuli sitientis exstinxit ardorem; aut certe constabit eum rursum os asinae reserare, Sed quid timeo rusticitatem meam, cum Dominus Redemptor et Deus noster, ad destruendam mundanae sapientiae vanitatem, non orato
Abbreviated transcription (Latin):
ille iocundo applausu sub¬
risit. ⁊ sic exprobranti respõ
ris et talia filium petri
de bernardone decet au dire
Cupiens quoq se ꝑferte ui¬
lem ab omnib reputari.
peccata sua nõ exubuit ĩ
prediratione publica ꝯfite

Expanded text:
ille iucundo applausu subrisit et sic exprobranti respondris, et talia filium Petri de Bernardone decet audire! "Cupiens quoque se perfecte vilem ab omnibus reputari, peccata sua non erubuit in praedicatione publica confite
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitatem. donatiuum cep̃
erogare militib. Ut est con¬
suetudinis. singuli titaban¬
tur: donec ad martinũ uentĩ
est.Tum uero oportunum
tempus existimans. quo pe.¬
teret missionem. neq enĩ
integrũ sibi fore arbitrabat᷑.
si donatiuũ non militatu.

Expanded text:
civitatem, donativum coepit civitatem, donativum coepit erogare militibus: et, ut est consuetudinis, singuli citabantur, donec ad Martinum ventum est. Tum vero opportunum tempus existimans, quo peteret missionem neque enim integrum sibi fore arbitrabatur si donativum non militatu
Abbreviated transcription (Latin):
Nox ad angłoꝵ circunstã.¬
ini multitudinẽ. audit
istum clara uoce dicentem
Martinus ad huc cathetumi.¬
nus. hac me ueste contexit.
uere memor dominus dictoꝵ
suoꝵ. que ante preclixerat.
quam clui fecistis hec uni ex
minimis istis. michi fecistis
Se in pauperem professusẽ.
fuisse uestitum. Et ad ꝯfii¬
manlum tam boni operis
testimoniũ. meodem se habi.¬
tu quem pauper acceperat.
dignatus ostendere. Quo uiso.
iir beatissimus. nõ ĩ gloria
est elatus humanã sed bo¬
nitatem dei in suo opere cog¬
noscens.cum esset annorũ
duodeuiginti. ad baptisma
conuolauit. Nec statim mi¬
licie renunciauit. tribuni
sui precib euictus. cui con¬
turberniũ familiare p̾sta¬
bat. Et enim transacto tri¬
bu. natus sui tempore. re¬
nuntiaturum se seculo pol¬
licebatur. Qua martinus
expectatione suspensus ꝑ
biennium fere postea qͣm
est baptisma consecutus.
solo scilicet nomme milita¬
intra gallias barbaris.iu¬
lianus cesar. coacto inunũ
exercitir apud uangionũ

Expanded text:
ox ad angelorum circumstantium multitudinem audit Iesum clara uoce dicentem: Martinus adhuc catechumenus hac me ueste contexit. uere memor Dominus dictorum suorum, qui ante praedixerat: quamdiu fecistis uni ex minimis istis, mihi fecistis, se in paupere professus est fuisse uestitum: et ad confirmandum tam boni operis testimonium in eodem se habitu, quem pauper acceperat, est dignatus ostendere. 1 quo uiso uir beatissimus non in gloriam est elatus humanam, sed bonitatem Dei in suo opere cognoscens, cum esset annorum duodeuiginti, ad baptismum conuolauit. nec tamen statim militiae renuntiauit, tribuni sui precibus euictus, cui contubernium familiare praestabat: etenim transacto tribunatus sui tempore renuntiaturum se saeculo pollicebexspectatione suspensus, per biennium fere posteaquam est baptisma consecutus, solo licet nomine, militaintra Gallias barbaris, Julianus Caesar coacto in unum exercitu apud Vangionum
Abbreviated transcription (Latin):
pisset reuocantibus nos ad
mare nautis discessimus
Prosperoq cursu septimo
die alexancdriam ꝑuenimꝰ.
ubi feda inter episcopos at¬
q monachos certamina ge¬
rebantur ex ea occasione uł
causa quia congregati in
unum sepuis sacerdotes se¬
quentibus decreuisse syno¬
dis uidebantur: nequis orige¬
nis libros legeret aut habe

Expanded text:
pisset, revocantibus nos ad mare nautis, discessimus, prosperoque cursu septimo die Alexandriam pervenimus, ubi foeda inter episcopos atque monachos certamina gerebantur, ex ea occasione vel causa, quia congregati in unum saepius sacerdotes frequentibus decrevisse synodis videbantur, ne quis Origenis libros legeret aut habe
Abbreviated transcription (Latin):
euidenter gestaturi essent.
Tali gͥ uisione głosus dñi
pontifex letificatus iussit sͥ
afferri lignũ unde signum
ip̃ius uiuifice crucis effigia¬
re posset.S cũ minister nõ

Expanded text:
evidenter gestaturi essent. Tali igitur visione gloriosus Domini pontifex laetificatus, iussit sibi afferri lignum, unde signum ipsius vivificae crucis effigiare posset. Sed cum minister no
Abbreviated transcription (Latin):
gnora quedã. nouioma¬
gensiũ ep̃c quidã obtẽla¬
ad suã ꝑtulit ciuitatẽ.
Que tam apd̃ nouiomũ
ꝙͣ ⁊ apd̃ dornacũ castrum.
ubi nunc qͦ seruari per¬
hibentur.claris multis¬
q referunt᷑ illustrata mi¬
raculis Beatissimi ni
chasii p̃sulis ac sororis eiꝰ
lempniter ĩ cimiterio scĩ
agricole templo quõdã
aiouino xp̃ianissimo ro¬
mane milicie magr̃o. lõ¬
ge scilicet ante fundato
magnificeq decorato col

Expanded text:
omagensium episcopus quidam obtenta, suam pertulit ad civitatem. Quae tam apud Noviomum, quam et apud Tornacum castrum ubi nunc quoque servari perhibentur claris, multisque referuntur illustrata miunt. Beatissimi vero Nicasii praesulis ac sororis ejus, lemniter in coemeterio sancti Agricolae, templo quondam a Jovino, Christianissimo Romanae militiae magistro, longe scilicet ante fundato, magnificeque decorato, col
Abbreviated transcription (Latin):
ubi nullũ sibi qui pandat
excitare p̾ualent. templi
ianuã expetunt. quã spõ¬
te patentẽ repperientes.
acçensa luminaria cũcta
uident: sed auctorẽ facti
neminẽ aspiciunt. Sic¬
nas laudes. Quibz iam
magna ꝑte decursis : ad
hoꝵ uoces presbiter extita¬
tur rem cum suis admi¬
ratus. Hymnos dicturuᷤ
cum ceteris. stupefr̃s aꝑpe¬
rat. Nullũq ascensionis
huius uł reseratõnis re¬
perire qunt administu¬
torẽ. nisi summũ diuin
dum taxat mun̾is largi¬

Expanded text:
ubi nullum sibi qui pandat excitare praevalent templi januam repetunt; quam sponte patentem reperientes, accensa luminaria cuncta vident; sed auctorem facti neminem intus aspiciunt. Sicnt laudes. Quibus jam magna parte decursis, ad horum voces presbyter excitatur, rem cum suis admiratus, hymnos dicturus cum caeteris stupefactus approperat. Nullumque demum accensionis hujus, vel reserationis reperire queunt administrationem, nisi summum divini duntaxat muneris largi