comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rit arte ĩ hac se ex̾ceat. Illa uͦ funditus eiciamꝰ indiuiduorũ
corpoꝵ leuiũ ⁊ potundoꝵ concursione fortuitam. Quã tñ demo¬
critus cõcalefactam ⁊ etiã spirabile .i. aĩale ẽẽ uult. Is autẽ
aiũs ꝗ si ẽ hoꝵ quatuor gnͣꝵ ex ꝗb̾ omĩa ꝯstare dicũtur ex in¬
flamata aĩa constat ut potissimũ uideo panecio placiusse ⁊
suꝑiora capessat neccͣe ẽ. Nichil enĩ hñt hec duo gnã ꝓni et
suꝑa semꝑ petũt. Ita siuie dissipãtur procul at̾ris id euenit. si¬
ue ꝓmanent ⁊ ꝯẜuant habitum siĩ ꝑ hoc ⁊̃ magis neccesse
est ferant ad celũ ⁊ ab hiis prũꝑat᷑ ⁊ diuidat᷑ erassus hic q
ꝯretus aer qui est t̾re ꝓximꝰ. Calloior ẽ eĩ uł pociꝰ ardentior aiꝰ
ꝙ hit aer quẽ mõ dixi crassu atq ꝯcretũ. od exeo sc̃irĩ pot quia
corpora nr̃ua t̾reno pͥncipioꝵ gnẽ ꝯfecta ardore cũ coalescãt. Ac¬

Expanded text:
rit artem, in hac se exerceat. illam vero funditus eiciamus individuorum corporum levium et rutundorum concursionem fortuitam, quam tamen Democritus concalefactam et spirabilem, id est animalem, esse volt. is autem animus, qui, si est horum quattuor geflammata anima constat, ut potissimum videri video Panaetio, superiora capessat necesse est. nihil enim habent haec duo genera proni et supera semper petunt. ita, sive dissipantur, procul a terris id evenit, sive permanent et conservant habitum suum, hoc etiam magis necesse est ferantur ad caelum et ab is perrumpatur et dividatur crassus hic et concretus aër, qui est terrae proximus. calidior e hic aër, quem modo dixi crassum atque concretum; quod ex eo sciri potest, quia corpora nostra terreno principiorum genere confecta ardore animi concalescunt. ac
Abbreviated transcription (Latin):
rant uuix ua alta atq ardua ꝑ spelũtas saxis structas asperes
pendentib maxĩs ubi rigida ꝯstat crassa caligo infeꝵ. Tantũq
ualuit error ꝙ mͥ iã quide sublatus iuidetur ut corpora cremata
cũ scipent tñ ea sici̾ apud inferos fingerent q̃ sine corporibꝰ nec
fier possent nͨ intelligi: animos .n. ꝑ se ipõs uiuentes nõ poterãt
mente cõplecti. forma aliquã figurũq q̃rebãt. Inde homeri tota ⁊¬
nectĩa Inde ea que meus amicus appius nep̃siomantiã faciebat.
tam̃ ymagines loqui uolunt queo fieri nec sine lingua fe sais pularo
net sine fautiũ lateꝵ pulmonũ ui ⁊ figura pot. Richil ẽ ato oi dert
potesime sadaulos oia refferebait. Magni alt ẽ itaeseri eouotsues riete

Expanded text:
runte vi/x via alta atque a/rdua Pe/r speluncas sa/xis structas a/speris runte vi/x via alta atque a/rdua Pe/r speluncas sa/xis structas a/speris pende/ntibus Ma/xumis, ubi ri/gida constat cra/ssa caligo i/nferum, tantumque valuit error—qui mihi quidem iam sublatus videtur—, ut, corpora cremata cum scirent, tamen ea fieri apud inferos fingerent, quae sine corporibus nec fieri possent nec intellegi. animos enim per se ipsos viventis non poterant mente complecti, formam aliquam figuramque quaerebant. inde Homeri tota ne/kuia, inde ea quae meus amicus Appius nekuomantei=a faciebat, magines loqui volunt, quod fieri nec sine lingua nec sine palato nec sine faucium laterum pulmonum vi et figura potest. nihil enim animo videre pot
Abbreviated transcription (Latin):
ques quob ad eos ꝑtineat ꝙ uita excesẜint nobis quap sde extimã¬
ques rt si quo aut ingenio aut ĩ uireute aĩs excellit eos crrbi¬
diueu : qui natura optima sent cernere nẽ uim maxime uerisi¬
mile ⁊ cuis ptimi qsq maxĩe posteritati ẜuiat dẽ aliꝗdi cusis post
morte sensus sit habiturus s ut deos eẽ naͣ opinamur qualesqo
snor roe cognoscimus sic ꝑmaniere aĩos hoĩu arbitram᷑ cõsensu
nationu oĩu. qua ĩ sede maneat qualesq sint rõe discendũ est.
eui ignoratio finxit inferos easq formidines quas tu ꝯtẽnere
nõ sine cã ucdebare.In t̾ra enĩ cadentib corporib hisq humo tec¬
to equo dc̃m ẽ humari sõ t̾ra censebant agi peligua uitã mor¬
tuoꝵ Quã eoꝵ opiniones magni erpores consecuti sunt quos au¬
rerũt poete. frequẽs enĩ ꝯsensus theatri ĩ quo muliercule ⁊ puer¬
sũt mouetur auoiens tam grande carmen. Aosu atq adutio ãche¬

Expanded text:
quid, quod ad eos pertineat qui vita cesserint, nobis quoque idem existimandum est, et si, quorum aut ingenio aut virtute animus excellit, eos arbitrabimur, quia natura optima sint, cernere naturae vim maxume, veri simile est, cum optumus quisque maxume posteritati serviat, esse aliquid, cuius is post mortem sensum sit habiturus. Sed ut deos esse natura opinamur, qualesque sint, ratione cognoscimus, sic permanere animos arbitramur consensu nationum omnium, qua in sede maneant qualesque sint, ratione discendum est. cuius ignoratio finxit inferos easque formidines, quas tu contemnere non sine causa videbare. in terram enim cadentibus corporibus isque humo tectis, e quo dictum est humari, sub terra censebant reliquam vitam agi mortuorum; quam eorum opinionem magni errores consecuti sunt, quos auxerunt poëtae. frequens enim consessus theatri, in quo sunt mulierculae et pueri, movetur audiens tam grande carmen: A/dsum atque advenio A/che
Abbreviated transcription (Latin):
egrotisset cipoli meluis ẽ factũ. Coronati nea politani fuerũt
es mitu ⁊ puttplani uualgo ex oppidis pitͣ gratulabant᷑. Ineptur
sane nogciu ⁊ goetulu s tñ fortunatũ.tru gͥsi tũ eẽt extinetus
suonus reb an amalis discessisset certe amiscriis. Nõ enĩ cũ soce¬
robellũ gesssse nounpat᷑ arma sũpsisset. Nõ demũ reliꝗsser nõ
e italiã fugisset. nõ exercitũ amisso nudus ĩ ẜuor ferru ⁊ mans̃
epitouss liberi defleti nõ fortune om̃s a uictoribꝰ possiderentur
inci⁊ sorte sĩ sobise et amplissimis fortunis octidisset. Is ꝓpa
moree e stugiuntur   si no euenerũt eñ qr possũt eueare.  hoĩcs

Expanded text:
aegrotaret Neapoli, melius est factum. coronati Neapolitani fuerunt, aegrotaret Neapoli, melius est factum. coronati Neapolitani fuerunt, nimirum etiam Puteolani; volgo ex oppidis publice gratulabantur: ineptum sane negotium et Graeculum, sed tamen fortunatum. utrum igitur, si tum esset extinctus, a bonis rebus an a malis discessisset? certe a miseris. non enim cum socero bellum gessisset, non inparatus arma sumpsisset, non domum reliquisset, non ex Italia fugisset, non exercitu amisso nudus in servorum ferrum et manus incidisset, †non liberi defleti, non fortunae omnes a victoribus possiderentur. qui, si mortem tum obisset, in amplissimis fortunis occidisset, is propmorte effugiuntur, etiamsi non evenerunt, tamen, quia possunt evenire; s
Abbreviated transcription (Latin):
ab amias quib respondens uite haimane enumatim coenata
posses id facere ⁊ si minus ꝙ ille ꝗ oĩo uiuere expadua remini
putat Mito alios/. eciã ne nobis expedit ꝗ ⁊ domesticis ⁊ forẽsib
polatis ornam̃tsq priuati certe si ante occidissem mors nos
sa ĩ altero ẽ. adetellu enũ multi filii filie nepotes. neptes in pogu
imposuerũt. poriamũ tãta ꝓgenie orbatũ cũ in ara ꝯfugiss hostił
man int̾emit᷑. hic si uiuis filiis in columi regno octidisset astante
ore barbirica tectis celatis laq̃atis utrũ tande abonis an amalis
dnscessisset ꝓfecto uideretur abonis. At certe ei melius euenisset n¬
tastoe flebilr illa canerẽt᷑. Hec oia uidi inflãmaĩ. priamu uita
cuitari Iouis apa sangusẽ turpatͣ. Quasi uͦ ista uł ꝗeꝙͣ tũ potuet
eu malius actide ꝙ si ante occtoisset tũ euentũ oĩo ami sisset. Nos
et tpea sensu amisit maloꝵ. Pompeio nro familiai᷑ cũ grauitex

Expanded text:
respondens vitae humanae enumerat incommoda. possem idem facere, etsi minus quam ille, qui omnino vivere expedire nemini putat. mitto alios: etiamne nobis expedit? qui et domesticis et forensibus solaciis ornamentisque privati certe si ante occidissemus, mors nos sa in altero est: Metellum enim multi filii filiae nepotes neptes in rogum inposuerunt, Priamum tanta progenie orbatum, cum in aram confugisset, hostilis manus interemit. hic si vivis filiis incolumi regno occidisset asta/nte ope ba/rbarica Tecti/s caelatis la/queatis, utrum tandem a bonis an a malis discessisset? tum profecto videretur a bonis. at certe ei melius evenisset nec tam flebiliter illa canerentur: Haec o/mnia vidi infla/mmari, Priamo/ vi vitam evi/tari, Iovis aei melius accidere! quodsi ante occidisset, talem eventum omnino amisisset; hoc autem tempore sensum amisit malorum. Pompeio, nostro familiari, cum graviter
Abbreviated transcription (Latin):
patres ur̃os quos colui ⁊ dilexi uidendi.Neq eĩ eos solos ꝯuenpo habes quos
ip̃e cognoui s ⁊̃ illos de quib audiui ⁊ legi ⁊ ip̃e scripsi. Q uo ꝗd̾e me prosi¬
ciscente haud sane facile quis retraxerit neq tãꝙͣ recoxerit pelia. et si
quis deus mͥ largiat᷑ ut ex hac etate repueriscam ⁊ ĩ cunas uagia uabo̾
recusem : nec uoͣ uelim quasi decurso spacio ad carceres a calc̾e reuotan.
te sacietatem aut modu. Non licet eĩ mͥ deplorare uitã quod multi ⁊¬
docti sepe fecerunt. neq me uixisse penitet qm̃ ita iuxi ut nõ srustra
me natum existime et ex hac uita ita discedo tãꝙͣ ex hospicio nõ tãꝙͣ
de domo. Cõmorandi enĩ natura diu̾sorium nobis nõ hĩtandi dedit.
O preclaꝵ die cũ ad illũ diuinu animoꝵ ꝯcilium cetumq profiascar

Expanded text:
patres> vestros, quos colui et dilexi videndi, neque vere eos solos <convenire> aveo quos patres> vestros, quos colui et dilexi videndi, neque vere eos solos <convenire> aveo quos ipse cognovi, sed illos eciam de quibus audivi <et legi> et ipse conscripsi; quo quidem me proficiscentem haud sane <quid faci>le retraxerit, nec tamquam Peliam recoxerit. Et si quis <deus michi> largiatur et ex hac etate repuerascam et in cunis vagiam, valde recusem, nec vero velim quasi decurso spacio ad <carceres> a calce revocari. rte tamen aut sacietatem <aut modum>. Non libet enim michi deplorare vitam, quod multi indocti <sepe fe>cerunt, neque me vixisse penitet quoniam ita vixi ut non <frustra me> natum existimem et e vita ita discedo tamquam ex hospicio, <non tamquam> e domo. Commorandi natura diversorium nobis, non habitandi dedit. O preclarum diem, cum ad illud divinorum animorum concilium cetumque proficiscar
Abbreviated transcription (Latin):
mo daunuꝵ ꝙda ites eẽ sechusu aconcilio deoꝵ. Qui at se inte¬
hros castosq ẜuauissent quibq fuisset minima cũ corporibus
ooragio seseq abhis sem ꝑ seuocauissent eeñtq ĩ corporib hũauno
cõtas emsci deoꝵ hio Ed illos a quib cẽnt profecti reditũ fati¬
li patemi taq ꝯmemorat ut cigni ꝗ nõ sine cã apollini dicri
sutps ꝙ ab eo uiumationẽ hoe uideant qua prouidentes ꝗd in
suo se uoni sutp iu cũtu ⁊uluptate moriant᷑ sic om̃ibꝰ bonis et

Expanded text:
iis devium quoddam iter esse seclusum a concilio deorum. Qui autem se integros castosque servavissent, quibus fuisset minima cum corporibus contagio, seseque ab his semper revocassent, essentque in corporibus humanis vitam imitati deorum, is ad illos a quibus essent profecti reditum facilem patere. Itaque commemorat, ut cygni, qui non sine causa Apollini dicati sint, sed quod ab eo divinationem habere videantur, qua providentes quid in morte boni sit cum cantu et voluptate
Abbreviated transcription (Latin):
qui mortui ẽẽnt eos misos non eẽ / ꝑfice si potes ut ne moriẽdũ
quidẽ ẽẽ miẜu pute. Al. Ia istud ꝗde nichil negocii est. A. qͦmͦ¬

Expanded text:
qui mortui essent, eos miseros non esse, perfice, si potes, ut ne moriendum qui mortui essent, eos miseros non esse, perfice, si potes, ut ne moriendum quidem esse miserum putem. Iam istuc quidem nihil negotii est,
Abbreviated transcription (Latin):
ne miẜos ꝗdẽ ẽẽ posse. M. ꝗd ꝗ uiuimus cũ morĩedũ sit nõne mi¬
seri sumꝰ:. A. q̃ eĩ pot̾ ĩ uita eẽ iocũditas cũ dies ⁊ noctes cogitãdu
sit iã iaq ẽẽ moriendu. al. et iã gͦ intelligis ꝙͣtum mali de huma¬
na adcõne deicceis.A quonã modo: Al ꝗa si niori ⁊̃ mortus mifũ
eẽt infinitu qdda ⁊ sempiternũ malu haberemꝰ ĩ uita. Nũc ui¬
deo calce ad que cũ sit decursu nichil sit p̃tea extimescẽdũ. S
tu mͥ uderis epicharini acuti nec insulsi hoĩs ut siculi sño seq.¬
.A. qua: nõ eĩ noui. Al. dicam si potero latine. Scis eĩ me grete loꝗ
T̃latino ẜmone nõ plus solere ꝙͣ in greco latine. A et recte ꝗde
s q̃ tãde ẽ ista epicharini snĩa . M. emori nolo s me ẽẽ mortuũ
nichil extimo. A. ia cognosco grecũ. Et qm̃ coegisti ut ꝯcederem

Expanded text:
ne miseros quidem esse posse. quid? qui vivimus, cum moriendum sit, nonne mine miseros quidem esse posse. quid? qui vivimus, cum moriendum sit, nonne miseri sumus? quae enim potest in vita esse iucunditas, cum dies et noctes cogitandum sit iam iamque esse moriendum? Ecquid ergo intellegis, quantum mali de humana condicione deieceris? Quonam modo? Quia, si mors etiam mortuis miserum esset, infinitum quoddam et sempiternum malum haberemus in vita; nunc video calcem, ad quam cum sit decursum, nihil sit praeterea extimescendum. sed tu mihi videris Epicharmi, acuti nec insulsi hominis ut Siculi, sententiam sequi. Quam? non enim novi. Dicam, si potero, Latine. scis enim me Graece loqui in Latino sermone non plus solere quam in Graeco Latine. Et recte quidem. sed quae tandem est Epicharmi ista sententia? E/mori nolo/, sed me esse mo/rtuum nihil ae/stimo. Iam adgnosco Graecum. sed quoniam coëgisti, ut concederem,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙp oĩo nũꝙͣ fusse Ita ꝗ nõdũ nati sũt miẜi iã sut̃ quia nõ sunt.
Et nos ip̃i si post morte miẜi futuri sumus miseri fuimꝰ añ ꝙͣ
nati Ego aut̃ nõ ꝯmemini añ ꝙͣ si natus me miẜu. Tu si me¬
liori memoria es uelĩ scire et ꝗd de te recordere. A. ita iocaris qiͣ
ego dica eos mises ꝗ nati nõ sunt et non eos miẜos ꝗ mortusit̃.
ad. eẽ gͥ eos dicis. A. ymo ꝗa ñ sũt cũ fuerĩt eos miẜos eẽ. A. pu¬
pilioꝵ metellor sepuloca uides miẜos putas illos: A. qm̃ me
uerbo premis poschac nõ ita dicã misos eẽ s tñ miẜos ob id ip̃m
alios si ĩuenero melius. Id gͦ ẽ ꝓnũciatu qd ẽ ueꝵ aut falsu. cũ igitꝰ
dicis adiẜ .m crassus aut hoc dicis miẜ ẽ .M. orassus ut possit ui¬
dicai id ueꝵ falsũ ne sit aut nichil dicis oĩo. A. age iã ꝯcedo nõ eẽ
miẜos qui mortui sũt qm̃ excorsisti ut fateror ꝗ oĩo nõ eẽnt cos

Expanded text:
uam fuisse? ita, qui nondum nati sunt, miseri iam sunt, quia non sunt, et nos, si post mortem miseri futuri sumus, miseri fuimus ante quam nati. ego autem non commemini, ante quam sum natus, me miserum; tu si meliore memoria es, velim scire, ecquid de te recordere. Ita iocaris, quasi ego dicam eos miseros, qui nati non sint, et non eos miseros, qui mortui sunt. Esse ergo eos dicis. Immo, quia non sint, cum fuerint, eo miseros esse. PuServiliorum Metellorum sepulcra vides, miseros putas illos? Quoniam me verbo premis, posthac non ita dicam, miseros esse, sed tantum miseros, ob id alio, si invenero melius —id ergo est pronuntiatum, quod est verum aut falsum. cum igitur dicis: miser M. Crassus, aut hoc dicis: miser est Crassus, ut possit iudicari, verum id falsumne sit, aut nihil dicis omnino. Age, iam concedo non esse miseros, qui mortui sint, quoniam extorsisti, ut faterer, qui omnino non essent, eos
Abbreviated transcription (Latin):
in deffensionu laboribꝰ senatorisq munerib aut
oĩo aut magna ex ꝑte eẽm aliqñ libatus retuli me
Brute te hortante maxiẽ ad ea studia q̃ retẽta aĩo
remissa tpr̃ib longo interuallo intermissa reuocaui.
at cũ olui artiu que ad pectam uiuendi uiam ꝑti¬
rib ꝑcipi nõ posset s ineum iudicium semꝑ fuit omĩa nostro
aut inuenisse ꝑ se sapiẽtius ꝙͣ grecos aut accepta ab illis fecisse
meliora. que quidẽ digna statussent ĩ quibꝰ nichil elaborarent.
Nam mores ⁊ instituta ute resq domesticas atq familiares
nos ꝓfecto ⁊ inelius tuemure ⁊ lautius. Rem uͦ publicã nr̃i maiões
certe meliorib temꝑauerũt ⁊ institutis ⁊ legib. Qudo loquar de re
militari: ĩ qua tũ urtute mltum nr̃i ualuerũt tũ plus ⁊ disci¬
plina: Iam illa que natura nõ litti̾s assecuti sũt neq cũ grecia
neq ulla cũ gente sũt ꝯfexpẽda. Que enĩ tanta grauitas que

Expanded text:
 defensionum laboribus senatoriisque muneribus, aut omnino, aut magna ex parte aliquando liberatus, retuli me, Brute, te hortanre, maxime, ad ca studia quae retenta animo, remissa temporibus longo intervallo intermissa revocari, et cum omnium artium, quae ad rectam vivendi viam pertiribus percipi non posset: sed meum iudicum semper fuit, omnia nostros aut invenisse per se sapientius, quam Graecos, aut accepta ab illis fecuisse meliora, quae quidem digna statuissent, in quibus elaborarent. Nam mores et instituta vitae, resque domesticas ac familiares nos profecto, et melius tuemur, et lautius. Rem vero publicam nostri maiores certe melioribus temperaverunt, et institutis, et legibus. Quid loquar de re militaris? in qua cum virtute nostri multum valuerunt, plus etiam disciplina, iam illa, quae natura, non literis assecuti sunt, neque cum Graecis, neque cum ulla gente sunt conferenda, quae eni
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ uidet᷑ appropĩquatio mortis que certe a senectu te nõ longe potest
abesse. Omiseꝵ sene ꝗ morte ꝯtẽnendã in tã lõga etate eẽ nõ iide¬
ois ciuirates fuissent S redco ad mortez ĩpendente. Edẽ illẽ ii¬
men senattutis cũ id uideatis cũ adolescencia ẽs õa i Aeristedo iti
opeimo filio mes tũ in cxpectatis ad amplissimã dignitate frib sc
certaꝑ certis hr̃e falsa ꝓueris. Senex nec qd̾ speret ꝗͥde ht̃ ⁊ e co
melior e ꝯdcone ꝙͣ adolescens cũ id quod ille sperat hĩc ꝯsecutus ẽ.

Expanded text:
tem videtur, appropinquatio mortis, quae a senectute non potest longe tem videtur, appropinquatio mortis, quae a senectute non potest longe abesse. O miserum senem, qui mortem contemnendam esse in tam longa aetate non videomnino civitates fuissent. sed redeo ad mortem impendentem. quod est istud crimen senectutis, cum idoptimo filio meo. tum in exspectatis ad amplissimam dignitatem fratribuscerta pro certis habere, falsa pro veris? At senex ne quod speret quidem habet. Est eo me
Abbreviated transcription (Latin):
tecedentib s hiis ⁊̃ ꝗ cũ imꝑio sũt maiores natu augures añponũt᷑.
Que sũt gͥ uoluptates corporis cũ auctoritatis p̃miis ꝯꝑande quibus
qui splendide usi sũt hii mͥ uident᷑ fabła etatis pegisse. nec tãqua
texͥatati hystriones ĩ extremo actu corruisse. At sũt ꝗdã morosi et
quid excusationis nõ ulliꝰ ꝗdem iuste s q̃ prebari posse uideãtur
contemni se pucãt despici ⁊ illudi. preterca ĩ sragili corpore o¬
diosa oĩs offensio est. Que oiã tñ dulciora fuĩt ⁊ morib bonis ⁊ ar¬
tib idq tũ ĩ uita tũ ĩ scena in telligi pot̃ hiis fratrib ꝗ ĩ adelpħis
sũt quãta ĩ altero duritas ĩ altero comitas sit res se se ht̃: Et cĩ nõ
omẽ uinu sic nõ omĩs naͣ uetustate coaͤcessit. Seueritate ĩ senet¬
tute probo et ea sic̃ alia acerbitatẽ modica acerbitatẽ nullo mͦ. A ua
¶Quarta restat cã que maxiẽ angere atq solici tam ħre nr̃a eta¬

Expanded text:
eis etiam, qui cum imperio sunt, maiores natu augures anteponuntur. quae sunt igitur voluptates corporis cum auctoritatis praemiis comparandae? quibus qui splendide usi sunt, ei mihi videntur fabulam aetatis peregisse nec tamquam inexercitati histriones in extremo actu corruisse. At sunt morosi et quid excusationis, non illius quidem iustae, sed quae probari posse videatur: contemni se putant, despici, illudi; praeterea in fragili corpore odiosa omnis offensio est; quae tamen omnia dulciora fiunt et moribus bonis et artibus, idque cum in vita tum in scaena intellegi potest ex eis fratribus qui in Adelphis sunt. quanta in altero diritas, in altero comitas! Sic se res habet: ut enim non omne vinum, sic non omnis natura vetustate coacescit. severitatem in senectute probo, sed eam, sicut alia, modicam; acerbitatem nullo modo; Quarta restat causa, quae maxime angere atque sollicitam habere nostram aeta
Abbreviated transcription (Latin):
media erat ꝙͣ auctoritatis hẽbat plus. laboris muius. Apex ẽ senectutis
auctoritas quãta fuit ĩ lucio cetilio metello quãta ĩ acilio calatino ĩ que
ma ꝯsentiẽs. Quẽ uiru nuꝑ .p. crassu pontifice maxunũ: quẽ postea
a. lepidũ eode sacerdocio preditum uidimꝰ: Quid de paulo aut de affri¬
residebat auctãs. Mabet senectus honorata tãta aucte p̃ẜtim ut ea płis
senectute lauddre que fundamẽtis adolescencie instituta sit. Ex quo¬
io efficitur qd ego magno ꝯdã cũ assensu oiũm dixi. eẽ misu sene̾ctu¬
tem que s̃cꝰ oroe defenderet. Nõ cani nõ repẽtine ruge auctorita¬
tem afferre possũt s honeste acta suꝑior etas fructus capit auctĩs
extremos. Nec enĩ ip̃a sũt honorabilia que uident᷑ leuia atq coĩa¬
salutari appeti decedi assurgi deduci reduci ꝯsul q̃ ⁊ap̃nos ⁊ in¬

Expanded text:
media, quod auctoritatis habebat plus, laboris minus. apex est autem senectutis auctoritas. quanta fuit in L. Caecilio Metello, quanta in A. Atilio Calatino! in quem irum nuper P. Crassum, pontificem maximum, quem postea M. Lepidum eodem sacerdotio praeditum vidimus! quid de Paulo aut Afriresidebat auctoritas. habet senectus, honorata praesertim, tantam x quo efficitur id, quod ego magno quondam cum assensu omnium dixi, miseram esse senectutem quae se oratione defenderet. non cani nec rugae repente auctoritatem arripere possunt, sed honeste acta superior actas fructus capit auctoritatis extremos. haec enim ipsa sunt honorabilia, quae videntur levia atque communia—salutari appeti decedi assurgi deduci reduci consuli
Abbreviated transcription (Latin):
sesicctus adultas ad res putiles cenofontis libri sũt quos legite quesostio¬
biosenut sciatis ꝙ copiose ab eo agracultura laudat᷑ ⁊ eo libro ꝗ ẽ de tuena
re familiat qui economicus insc̃ribit᷑. atq ut intelligati tuchilei ta rebo¬
re suorrꝙͣ studu agn colendi socrates ĩ eo libro quo loqtuu eãcpicobo¬

Expanded text:
ectus potest. multas ad res perutiles Xenophontis libri sunt, quos legite, quaeso, stuectus potest. multas ad res perutiles Xenophontis libri sunt, quos legite, quaeso, studiose, ut facitis. quam copiose ab eo agri cultura laudatur in eo libro, qui est de tuenda re familiari, qui Oeconomicus inscribitur! atque ut intellegatis nihil ei tam regale videri quam studium agri colendi, Socrates in eo libro
Abbreviated transcription (Latin):
tatoris iussu magr̃ eꝗtũ.G. ẜuilius hala .s.p. emiliu regnũ appetentem¬
ui occupatũ int̾emit. A uilla ad senatu accersebãt᷑ ⁊ curius ⁊ ceteri senes
ex quo qui eos accersebant matores noiãti sunt. Nõ igͥ hoꝵ senectus mi¬
serabilis fuit qui se agri cultione delectabãt᷑. adea ꝗdem snĩã haud scio ant
ulla uita possit eẽ beatior. neq solu pro officio qd̾ hoiũ gniͣ uniu̾so cultu¬
ra agroꝵ ẽ salutaris s ⁊ dełctacione quã dixi et saturitate ⁊ copia oĩus reꝵ¬
ĩam cũ uoluptate redeamꝰ. Semꝑ eĩ bom assiduiq dñi refecta cellã iura¬
galina lactẽ taseo melle.Iam ortum ip̃i agricele succidia altera applłat.
breui p̃cccam agro bñ culto nichil pot ẽẽ nec ulu uberiꝰ nẽe specie oenacius.
Co que sruendum nõ mõ nõ retardat ueꝵ ⁊̃ inuitatatq delectat senectus
ubi ẽ pot᷑ illaetas aut calescere ul apricatione mreluo ul igni autui assi

Expanded text:
Sp. Melium regnum appetentem, occupatum interemit. A villa in Senatum accersebantur, et Curius, et ceteri senes: ex quo, qui eos accersebant, viator es nominati sunt. Num igitur eorum senectus miserabilis fuit, qui se agricolatione oblectabant? mea quidem sententia, Haud scio, an ulla possit esse beatior vita, neque solum officio, quod hominum generi universo cultura agrorum est salutaris; sed et delectatione quam dixi, et saturitate, copiaque reluptate redeamus. Semper enim boni assiduique domini referta cella vinagallina, lacte caseo melle. iam hortum ipsi agricolae succidiam alteram appellant. e nec usu uberius nec specie ornatius, ad quem fruendum non modo non retardat, verum etiam invitat atque allectat senectus. ubi enim potest illa aetas aut calescere vel apricatione melius vel igni, aut vicissim
Abbreviated transcription (Latin):
biersenti fuisse longiora. Ignoscens aut nã ⁊ studio reꝵ rusticaꝵ puet¬
buo sunses sencetus ẽ nã loquatior ne ab om̃ĩb eã uiciis iudear excusãe.
sre din suesuita m. curuis cũ de sãnitib de sabinis de pirro tumphass
consum psit extrrmũ tp̃o etatis cuiꝰ quide ego uilla ꝯtemplans: abest
disciplinã. Gunio ad focũ sedenti magnũ pondus auĩ sãnites cũ attulissẽt
poterat ne tãtus aĩmus efficere nõ iocũdam senectute: S uenio ad ⁊¬
agritolas ne ame ip̃o recedam. In agris erãt tũ senatores. Suꝗdẽ¬

Expanded text:
dixi sentio fuisse longiora. ignoscetis autem, nam et studio rerum rusticarum provecdixi sentio fuisse longiora. ignoscetis autem, nam et studio rerum rusticarum provectus sum, et senectus est natura loquacior, ne ab omnibus eam vitiis videar vindicare. ergo in hac vita M'. Curius, cum de Samnitibus, de Sabinis, de Pyrrho triumphavisset, consumpsit extremum tempus aetatis; cuius quidem ego villam contemplans, abest disciplinam. curio ad focum sedenti magnum auri pondus Samnites cum attulissent, rent aurum imperare. poteratne tantus animus efficere non iucundam senectutem? sed venio ad agricolas, ne a me ipso recedam. in agris erant tum senatores, id
Abbreviated transcription (Latin):
efficsi suliaReta tram cadem ut se engat clauiculio sius quasi manibꝰ¬
r ui diest nacta ꝯͣplectit᷑ quã ẜpentem mulciplici lapsi⁊ erratoo ferto
qmgilano cohercet aro agricolaꝵ ne siluescat sormensis etriom̃o partes
minia furidatur. Incunte itaq uere ĩ hiis que relicta sũt existit tãqua
ta dulcescit uestitaq pampuus nec modico tepore caret et nimioo solis
desfenoit ardores qua ꝗd pot eẽ tũ fructu lectius tũ aspectu pulcx. Cuius
ꝯdes nõ utilitas me solu ut añ dixi s ⁊ ip̃a cultura ⁊ ip̃a nasuras delectar.
Admini culoꝵ ordines capitũ iugacio religatio ⁊ ꝓpagatio uitiũ sarmẽtoꝵ
ca qua di alio sum amputatio aliorsum ĩmissio. E Quidegouo figadios
od fossiones agris repastinationesq ꝓferam quibꝰ sit t̾ra nulto fecũdior.
derui quis di pibat ⁊ filio colente agru ⁊ eũ stercorãte faciati. Nec uo
soler tuto.⁊ ossu ꝑsequi pmlta oblectamina reꝵ rusticaꝵ s ea ip̃a que

Expanded text:
ertur ad terram, eadem, ut se erigat, claviculis suis quasi manibus quidquid est nacta complectitur, quam serpentem multiplici lapsu et erratico, ferro amputans coercet ars agricolarum, ne silvescat sarmentis et in omnis partis nimia fundta dulcescit; vestitaque pampinis nec modico tempore caret, et nimio sole defendit ardores. qua quid potest esse cum fructu laetius, tum aspectu pulchrius? cuius quidem non utilitas me solum, ut ante dixi, sed etiam cultura et natura ipsa delectat: adminiculorum ordines, capitum iugatio, religatio et propagatio vitium, sarmentorum ea, quam dixi, aliorum amputatio, aliorum immissio. quid ego irrigationes, quid fossiones agri repastinationesque proferam, quibus fit multo terra fecundior? derium, quod capiebat e filio, colentem agrum et eum stercorantem facit. nec vero sollertius. possum persequi permulta oblectamenta rerum rusticarum, sed ea ipsa quae
Abbreviated transcription (Latin):
Sulato uagouis iã qi pubescens includitꝰ equibꝰ cũ em̾sent surdat stusẽ spi¬
e  uina structa ⁊ ꝯͥtra auiu minoꝵ morsus munitur uallo aristorieno
& utoirgo iutiu ortus satus increm̃ta ꝯmemores. Saciari delitoco nẽ mõ
possumi ut mee senectuuis regem oblectamẽtũq noscatis. Qemutt ei nũ ip̃o
dũls que gͥñant ex tra que esicit ut ex tantulos egrano mut ex aamno iumnad eo

Expanded text:
culato vaginis iam quasi pubescens includitur; e quibus cum emersit, fundit frugem spiculato vaginis iam quasi pubescens includitur; e quibus cum emersit, fundit frugem spici ordine structam et contra avium minorum morsus munitur vallo aristarum. quid ego vitium ortus satus incrementa commemorem? satiari delectatione non possum, ut meae senectutis requietem oblectamentumque noscatis. omitto enim vim ipsam omnium quae generantur e terra, quae ex fici tantulo grano aut
Abbreviated transcription (Latin):
hec studia doctrine sut̃ que ꝗdem pritoentib ⁊ bñ institutis ꝑre ᷤ cũ etate ele¬
scũt ut honestũ illico Solonis est qd̾ u̾siculo quodã ait ut añ dixxi. Senescerese
multa cotscente in dies qua uoluptate ã nulla certe pot̃ eẽ maior. ¶Ber¬
no nũs ad uoluptates agricolaꝵ quibꝰ ego incredibłr delector que nec uillai
impediũt᷑ seneatute et m ad sapietis uita ꝓxxime uident᷑ accedere Raben qũs
rone cũ t̾ra que nũꝙͣ recusat imperiumꝰ nec unꝙ sine usura redort quo
accopit s alias minore plerũq maiore cũ fenore. quãꝙ me ꝗdesticbracclus¬
nõ m̃s s ⁊ ipus tre uis ac ipa natura delectat que aterio inollito quelo¬
acto spatsu sumt excpit primũ io occatum cohibet ex quo ectalio que boc
esicits moiata ep Deinde tepefactu uapore ⁊ ꝯpressi suo diffundut. delicit hori¬
scontes si eo uiroitate que nixa fibris sensi adolesct culmoqi erecta. geni¬

Expanded text:
em studia doctrinae, quae quidem prudentibus et bene institutis pariter cum aetate crescunt, ut honestum illud Solonis sit, quod ait versiculo quodam, ut ante dixi, senescere se multa in dies addiscentem, qua voluptate animi nulla certe potest esse maior. venio nunc ad voluptates agricolarum, quibus ego incredibiliter delector, quae nec ulla impediuntur senectute et mihi ad sapientis vitam proxime videntur accedere. habent enim rationem cum terra, quae numquam recusat imperium nec umquam sine usura reddit quod accepit, sed alias minore, plerumque maiore cum faenore; quamquam me quius terrae vis ac natura delectat. quae cum gremio mollito ac subacto sparsum semen excepit, primum id occaecatum cohibet, ex quo occatio quae hoc efficit nominata est; deinde tepefactum vapore et compressu suo diffundit et elicit herbescentem ex eo viriditatem, quae nixa fibris stirpium sensim adolescit culmoque erecta geni
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsequi possumꝰ. Ea uͦ neglecta ꝗ seamitos hr̃ẽ arbitrãt᷑ tũ se deniq errasse
senciũt cũ eos grauis aliꝗs cãus exꝑiri cogit. Quocirca discendu est enim
seꝑiꝰ cũ uidicaui̾s diligere ꝯportet. nõ cũ dilexeris udorcare. S cła mults ĩ

Expanded text:
consequi possumus; ea vero neglecta qui se amicos habere arbitrantur, tum se denique errasse consequi possumus; ea vero neglecta qui se amicos habere arbitrantur, tum se denique errasse sentiunt, cum eos gravis aliquis casus experiri cogit. quocirca, dicendum est enim saepius, cum iudicaris, diligere oportet; non, cum dilexeris, iudicare. sed cum mu
Abbreviated transcription (Latin):
tractamus stabilitas amicitie ꝯfirmai̾ pot̃ cũ hoiẽs beniuolẽtia ꝯiũcti pͥ¬
mũ cupiditatib hiis quib ceteri ẜuiũt imꝑabũt deinde equitite iusti¬
ciaq gaudebũt oiãq alter pro altero suscipiet. nec ꝗꝙͣ unꝙͣ nͥ honestu
oĩu patere ĩ amicitia licentia. Uirtutũ amicitia adiutrix ana data ẽ ñ ui¬
cioꝵ comes ue qm̃ solitaria nõ poss iurtus ad ea que sũma sũt ꝑucĩre
ꝯiũcta ⁊ ꝯsociata cũ alt̾a ꝑueũret. Que si quos etit̾ societas aut ẽ aut fuit ⁊
aut futura ẽ eoꝵ ẽ hũdus ad sũmu bonũ neͣ optimꝰ btissimꝰq comitatud.
¶ec ĩqua ẽ sociotas ĩ qua ĩsũt oiã que putant hoĩes expetenda. Honestas
głia. trãquilitas aĩ atq iocunditas ut ⁊̃ cũ hec adsint beata uita sit et
sine hiis eẽ non possit. Quod cũ optimũ maximũq sit si id uolumus
adipisci uirtuti opera danda ẽ sine qua nec amicitiã nͨ ullã re expetendã

Expanded text:
autem stabilitas amicitie confirmari potest, qui benevolentia iuncti, primum cupiditatibus, quibus ceteri serviunt imperant; deinde equitare et iustitia gaudent, omniaque alter pro altero suscipit, nec quicquam nisi rectum om. nium patere in amicitialicentiam. Virtutum enim amicitia adiutrix natura data est, non vitiorum comes: ut quoniam solitaria non posset virtus, ad ea, quae summa sunt, pervenire, coniuncta et consociata cum altera perveniret. Quae si quos inter societas, aut est, aut fuit, aut futura est, eorum est habendus ad summum naturae bonum optimus beatissimusque comitatus.  inquam, societas, in qua omnia insunt, quae putant homines expetenda—honestas gloria tranquillitas animi atque iucunditas; ut et, cum haec adsint, beata vita sit, et sine his esse non possit quod cum optimum maximumque sit, si id volumus adipisci, virtuti opera danda est, sine qua nec amicitiam neque ullam rem expetendam
Abbreviated transcription (Latin):
pot̃ nͥ ei q eam recipit atq ea delectatur. Ita fit ut. Is assentatorib pate¬
faciat aures suas maxͣ ꝗ ipẽ s assenter᷑ ⁊ se maxͣ ip̃e delectet. oĩo ẽ amãs sui u¬
tus. optime cĩ se ip̃a nouit ꝙͣq amabilis sit intelligit. Ego at̃ nõ d̾ uirtute
nũc loquor s de uirtutis opinione. Sirtute cĩ ipã nõ tã młti p̃diti eẽ ꝙͣ¬

Expanded text:
potest nisi ei, qui eam receptat, eaque delectatur, ita fit, ut is pro assentatoribus patepotest nisi ei, qui eam receptat, eaque delectatur, ita fit, ut is pro assentatoribus patefaciat aures suas maxime, quiipsi sibi assentetur, et se ipse maxime delectet. Omnino est amans sui virtus: optime enim se ipsa novit; quamque amabilis sit, intelligit, ego autem non de virtute nuncloquor, sed de virtutis opinione, virtute enim ipsa non tam multi praediti e
Abbreviated transcription (Latin):
bussuasimꝰ nos s nich d̾ me. d̾ scipioẽ dicam libentiꝰ quãta illi di ĩmortales fu̾
gra uitas: que ÷ oratioẽ maiestas ut facile ducẽ ꝓpłi .r. nõ comite diceres
s affuistis et ẽ ĩ manib orõ. Itaq lex ppłaris suffragiis ppli repudiata ẽ. At
ut ad me redeam memĩstis . Q. maxiõ fpẽ Scipioĩs ⁊l. mãcilio ꝯsulibꝰ ꝙͣ po¬
pulanis lex d̾ sacerdociis .G. licinii crassi uidebat᷑. Scaptatio eĩ collegioꝵ ad ꝓpłi bene¬
ficiũ tcasferebat᷑. atq is pͥmũ istituit ẽ foꝵ uersus agere cũ ppło. tam̃ illĩ uẽdi¬
ble orõne religio deoꝵ ĩmortaliu defendẽtib facile uĩ cebat atq id factũ est
mu ẽ tm̃ ueꝵ ualet si id mͦ patefactũ ẽ ⁊ illustratũ ꝗd ĩ amicitia fiei̾ oportet
q̃ tota u̾itate ꝑpendit᷑. in qua nͥ ut dr̃ aptu pectus iudeas tuũq ostendas n¬
fiat ignores. Quãꝙͣ ista assentacio ꝙͣuis ꝑnitiosa sit nocere tñ nemini ⁊¬

Expanded text:
ssuasimus nos, sed nihil de me, de Scipione dicam libentius. quanta illi, di immortales, fuit gravitas, quanta in oratione maiestas! ut facile ducem populi Romani, non comitem diceres. sed affuistis, et est in manibus oratio. itaque lex popularis suffragiis populi repudiata est. atque, ut ad me redeam, meministis Q. Maximo fratre Scipionis et L. Mancino consulibus, quam popularis lex de sacerdotiis C. Licini Crassi videbatur; cooptatio enim collegiorum ad populi beneficium transferebatur. Atque is primus instituit in forum versus agere cum populo. Tamen illius vendibilem orationem religio deorum immortalium nobis defendentibus facile vincebat. atque id actum est mum est, tamen verum valet, si modo id patefactum et illustratum est, quid in amicitia fieri oportet, quae tota veritate perpenditur? in qua nisi, ut dicitur, apertum pectus videas m, id quam vere fiat, ignores, quamquam ista assentatio, quamvis perniciosa sit, nocere tamen nemini
Abbreviated transcription (Latin):
sedulo: Didi ⁊̃ sene liuiu ꝗ cũ sex añis ante ꝙͣ ego su natus fabulã docuss
Centone duditanoq ꝯsulib usq ad adolescentia meã ppocessit etate. Quid de
pauas dieb pontifex maximus factus ẽsatq eos om̃s quos iã ꝯmemoraui

Expanded text:
dolo! vidi etiam senem Livium, qui, cum sex annis ante quam ego natus sum fabulam docuisset dolo! vidi etiam senem Livium, qui, cum sex annis ante quam ego natus sum fabulam docuisset Centone Tuditanoque consulibus, usque ad adulescentiam meam processit aetate. quid de paucis diebus pontifex maximus factus est? atque eos omnis, quos commemoravi
Abbreviated transcription (Latin):
co ee iocuouis. Qd si istis uoluptatibus quoq bona etas futitꝰ libertius
pmu puulis fruit᷑ rebꝰ ut diximus deinde hiis ꝗbus senectꝰ ĩ sino habũ¬
xe potitur nõ oĩo caret. ut turpione ambiuio mag̃ deletat᷑ ꝗĩpͥidca
uea spectat: delectat᷑ tñ ⁊̃ ꝗ ĩ ultima sic adolescentia uoluptates ꝓpe intuẽꝰ
magis fortasse letat᷑ S delectatur ⁊̃ senectus ꝓcul eas spectãs tãtũ ꝓptũ
sat est at illa ꝙͣti sunt que delectãt aiũ tãꝙ emeritis stipendiis libioĩ
ambitionis ꝯtencionũ inimicitiaꝵ cupiditatũ oĩu secũ eẽ secũq ut ⁊¬
familiare patris tui scipio. Quociens illu lux noctu aliꝗd desgraibere in¬
gressum quociens nox oppressit cũ mane incepisset. ꝙͣ delectabał eum
defectiones solis ⁊ lune multo ante p̃dicere nobis. Quid ĩ leuioribꝰ studii
ꝙͣ gaudebat bello suo punico neui ꝙͣ truculento plautus ꝙͣ poeta phedula gau¬

Expanded text:
e iucundius. quod si istis ipsis voluptatibus bona aetas fruitur libentius, primum parvulis fruitur rebus, ut diximus, deinde eis, quibus senectus, etiam si non abunde potitur, non omnino caret. ut Turpione Ambivio magis delectatur qui in prima cavea spectat, delectatur tamen etiam qui in ultima, sic adulescentia voluptates propter intuens magis fortasse laetatur, sed delectatur etiam senectus, procul eas spectans, tantum quantum sat est. At illa quanti sunt, animum tamquam emeritis stipendiis libidinis ambitionis, contentionum inimicitiarum, cupiditatum omnium secum esse secumque, ut d Gallum familiarem patris tui, Scipio. quotiens illum lux noctu aliquid describere ingressum, quotiens nox oppressit cum mane coepisset! quam delectabat eum defectiones solis et lunae multo ante nobis praedicere! quid in levioribus studii gaudebat Bello suo Punico Naevius, quam Truculento Plautus, quam Pseu
Abbreviated transcription (Latin):
qr uite ꝯĩctione hrẽt ꝯuiuiu noiãuerũtꝰ melius ꝙͣ greci ꝗ hoc iddẽ tũ
ꝯpotatione tũ ꝯcenatione uocant. ut qd̾ ĩ eo gne̾ minimũ ẽ eo maxime
probare iũdeantur. Ego uoͣ ꝑꝑ ẜmonis delectatione tẽpestiuis ꝯuiuiis de¬
lector nec cũ equalib solũ et enĩ pauci admodu restant s cũ ur̃a etiã¬
molestu est quod non desideres. Uene sopholes cũ ex co ꝗdã ia ꝗdẽ affec¬
to etate quereret uteret᷑ ne reb ueneris dii fexãt meliora inꝗt libent̾
uõ ab istis sicut adno agrestiaut furioso ꝓfugi. supidis uo it  ialiũ o¬
diosu fortasse ⁊ molestum ẽ carere. Saciatis uõ ⁊ expletis iociindiũs ẽ

Expanded text:
lius quam Graeci, qui hoc idem tum compotationem, tum concenationem vocant, ut, quod in eo genere minimum est, id maxime probare videantur. ego vero propter sermonis delectationem tempestivis quoque conviviis delector, nec cum aequalibus solum, qui pauci admodum restant, sed cum vestra etiam am est molestum quod non desideres. bene Sophocles, cum ex eo quidam iam affecto aetate quaereret, utereturne rebus veneriis, di meliora! inquit; ego vero istinc sicut a domino agresti ac furioso profugi. cupidis enim rerum talium odiosum fortasse et molestum est carere, satiatis vero et expl
Abbreviated transcription (Latin):
cuerus s tñ hoc ques dicere nõ me gõẽ hiis uirib eẽ quib aut nules
belro punico aut questor eodẽ bello aut ꝯsul in yspania sueñ aut
quaorreno pest cũ tabunꝰ militaris depugnaui ap̃ termophilas eor¬
acillo g̃ labrione ꝯͣsuł s tñ ut uos uidens nõ planeme eneruauul ñ
asflixit senectus: Nõ curia uies meas dessperat nõ postra nõ amicti
ust̃ iencro mo hospites. Nec ũꝙͣ certe su asser sus ueti illi lauda toq ꝑ
noio qo monet mature fici̾ sene si diu uelis senex eẽ. Sgo uͦ me minꝰ
dbu senes ee malles ꝙͣ eẽ sene ante ꝙͣ eẽ. Itaq nemo adhuc queĩbemne

Expanded text:
Cyrus, sed tamen hoc queo dicere, non me quidem eis esse viribus, quibus aut miles Cyrus, sed tamen hoc queo dicere, non me quidem eis esse viribus, quibus aut miles bello Punico aut quaestor eodem bello aut consul in Hispania fuerim aut quadriennio post, cum tribunus militaris depugnavi apud Thermopylas M'. Glabrione consule; sed tamen, ut vos videtis, non plane me enervavit, non afflixit senectus: non curia viris meas desiderat, non rostra, non amici, non clientes, non hospites. nec enim umquam sum assensus veteri illi laudatoque proverbio, quod monet mature fieri senem, si diu velis senex esse. ego vero me minus diu senem esse mallem quam esse senem ante quam essem. itaque nemo adhuc convenire me
Abbreviated transcription (Latin):
fricanus comitatu nobiliu iuuenu fortunati iudebant᷑. Nec ulli bo¬
naꝵi atiu magñ nõ b̾ti putandi ꝙͣius ꝯsenueñt iures atq defete¬
rint. et si ista defectio iuriu adolescentie uicis efficitur sepiꝰ ꝙͣ se¬
nectutis. libdoinosa eĩ ⁊ intẽꝑans adolescentia effetum corpus tradit
senectuti. Cyrus ꝗde ap̃ xenofonte eͥo ẜmone que moriens hũit
cũ admodu senex ẽẽt negat se ũꝙͣ sensisse senectute suã imbecilio¬
re fcã ꝙͣ adolescentia fuisset. Ego.l. ꝗde metellu memini puer ꝗ
sẽpissime nestor de uͥtutib sius predicet. t̾ciã eĩ iã etate hoĩu uiue¬
bat nec erat ei uerendu ne uera p̃dicans de se nimis iuderet᷑ aut
in solens aut loquax. Et eĩ ut ait homerus ex eius lingua meledul¬
si sibi acciderit non dubitat ꝗn breui sit ꝑitura troia. M redeoada
me Quãtũ ago ⁊ octogesimu annu. uelle eqde iddẽ posse głiari qo

Expanded text:
fricanus comitatu nobilium iuvenum fortunati videbantur, nec ulli bonarum artium magistri non beati putandi, quamvis consenuerint vires atque defeceile; at ipsa defectio virium adolescentie vitiis afficitur sepius qnectutis. Libidinosa enim et intemperans adolesenectuti. Cyrus quidem apud Xenophontem eo sermone, quem moriens habuit, cum admodum senex esset, negat se umquam sensisse senectutem suam imbecilliorem factam quam adulescentia fuisset. ego L. Metellum memini puer, qui, saepissime Nestor de virtutibus suis praedicet? Tertiam enim aetatem hominum videbat, nec erat ei verendum ne vera praedicans de se nimis videretur aut insolens aut loquax. etenim, ut ait Homerus, ex eius lingua melle dulsi sibi acciderit, non dubitat quin brevi sit Troia peritura. sed redeo ad me. quartum ago annum et octogesimum: vellem equidem idem posse gloriari quod
Abbreviated transcription (Latin):
cotit ꝯsenciete .i. ꝗreb hiiste moueat᷑ eligi par est. Que oĩa ꝑtinent
ao sidelitare seq ẽ fidũ pot ẽẽ multiplex ingeni u ⁊ tortuosu. neq
uͦqouo is eode estu ne criminib aut inferendis delectet aut crebat.¬
oblans q̃ueptunet oĩ ad em quã iũ dudu tracto ꝯstatia. Itaq uer sic illdõ
od auco oixi amicitia n inte bonos eẽ nõ pesse. est ei boni uiri que
qdati sabientes licet dicere hec duo tenere inamicitia p̾mu neꝗd sc̃m
sũ. sesue sumnlati aꝑte eĩ amane uł odisse mag̃ ingenui est ꝙͣ fronte
siculcare mniã Delnde nõ solu oblatas ab aliquo criminatõnes repelle
si ned ipmi qde ẽẽ suspiciosu. semꝑ aliꝗd existimãte ab amico eẽ uiolatũ¬

Expanded text:
id est, qui rebus iisdem moveatur, eligi par est, quae omnia pertinent ad fidelitatem; neque enim fi dum potest essemultiplex ingenium et tortuosum, nequedendum eadem est, ut ne criminibus, aut inferendis delectetur aoblatis, quae pertinent omnia ad eam, quam iam dudum tracto, constantiam. ita fit verum illud, quod initio dixi, amicitiam nisi inter bonos esse non posse. est enim boni viri, quem eundem sapientem licet dicere, haec duo tenere in amicitia: primum, ne quid fictum sit neve simulatum; aperte enim vel odisse magis ingenui est quam fronte occultare sententiam; deinde non solum ab aliquo allatas criminationes repellere, sed ne ipsum q
Abbreviated transcription (Latin):
defidecia tenebutur uinũ. Olupie ꝑstadiũ ingressus eẽ millo dicitur
cũ humeris sestineret boue. trũ gͦ has corporis uires an puthago¬
re ribi malis uireo in genis dari. Deniq isto bono utare dĩ sosi ⁊ ci
abolescentia debent reqrere. cursus ẽ certus etatis etuna uia nate
tutis maturitas nãle ꝗddã ht̃ quod suo tp̃r ꝑcipi debcat. Audie ter
arbitror scipio hospes tuus hĩtis odassinissa ꝗd faciat hodie .lxxxx. an
at equo ex eqͦ nõ descendere nullo ymbre nullo fagore adduai ut
capitu opto sit sũma ĩ eo corporis eẽ sic̾itate. Itaq exequi regis officia

Expanded text:
desiderio tenebitur virium. olympiae per stadium ingressus esse Milo dicitur, cum umeris sustineret bovem: utrum igitur has corporis an Pythagorae tibi malis viris ingeni dari? Denique isto bono utare, dum adsit, cuadulescentiam debent requirere. cursus est certus aetatis et una via natututis maturitas naturale quiddam habet, quod suo tempore percipi debeat. audire te arbitror, Scipio, hospes tuus avitus Masinissa quae faciat hodie nonaginta nautem equo, ex equo non descendere; nullo imbri, nullo frigore adduci ut capite operto sit; summam esse in eo corporis siccitatem, itaque omnia e
Abbreviated transcription (Latin):
ee re sututio reꝑiens. Sedo ꝗ rẽ .p. tanta amisistietã cito sic̃ ꝑcõt anaur
ut cesienl  c lido. Respondent ⁊ alia ⁊ hoc ĩ pͥmis ꝓuenedaẽt oratõe
noui stuti a polescentuli Temeritas est. o florentis etatis Eorudetra fsee¬
scentis. at emoria minuit᷑. credo ñcam exerceas aut ⁊ si sis natura tardnor
s eoꝵ patces s⁊̃ ⁊ auos. nec sepulcra legens uereor qd aũt ne memorlan
p̾oam Nis enĩ ipĩs legendis in memoria redeo mortuoꝵ. Nec uͦ quẽꝙͣ senc̃
audiui oblitum quo loco chesauꝵ obruiss. omĩa que curant memsneruanto
prccancat᷑ studiuĩ ⁊ in dustria. neq ea solũ ĩ claris ⁊ honoratis uire seuduia
etiã pͣuata ⁊ qeta. Sopholes ad sũmã senectute tragedias fecit ꝓꝑ qd drmdiou

Expanded text:
contantur in Naevi poetae Lupo. Respondentur et alia et hoc in primis: proveniebant oratores novi, stulti adulescentuli. temeritas est videlicet florentis aetatis, prudentia senescentis. At memoria minuitur. credo, nisi eam exerceas, aut etiam si sis natura tardior. sed eorum patres etiam et avos, nec sepulcra legens vereor, quod aiunt, ne memoriam perdam; his enim ipsis legendis in memoriam redeo mortuorum. nec vero quemquam senem audivi oblitum, quo loco thesaurum obruisset. omnia quae curant meminerunt, vpermaneat studium et industria, neque ea solum claris et honoratis viris, sed in vita etiam privata et quieta. Sophocles ad summam senectutem t
Abbreviated transcription (Latin):
rasreuescar eomino cinoꝵ illuo ĩ uoce splentesat ⁊ mescio quo pacto
e s eetute quod eqde adhuc nõ amisi et uideto a nos nbi audientiam
teciis senio ẜino qetus ⁊ remissus facito ꝑsepe ip̃a sibi audiertiam
discrtisenin compta ⁊ mitis orõ quã si ip̃e exequi nequeas possis tam̃
Scipioni p̃tiꝑpe ⁊ lelio. Quco ẽ iocũdius senectute stipata stiediys iuuẽti¬

Expanded text:
virium. omnino canorum illud in voce splendescit etiam nescio quo pacto in senectute, quod equidem adhuc non amisi, et videtis annos. sed tamen est decorus seni sermo quietus et remissus, facitque persaepe ipsa sibi audientiam diserti senis composita et mitis oratio, quam si ipse exsequi nequeas, possis tamen Scipioni praecipere et Laelio. quid enim est iucundius senectute stipata studiis iuventu
Abbreviated transcription (Latin):
metũ familiaret tentaui ꝗo ĩ eo grĩe pesser. St eĩ anter delami¬
ponere iubeba de quo ꝗs audire uellet at idem aut sedens a
ambulãs disputabã Itaqͣ dieꝵ ꝗnq scolas ut greci appelłat in
totide libros ꝯtuli. fiebat aut̃ ita ut cũ is ꝗ audire uellet dixis
similimũ eẽt inueniri posse socrates arbitrabat᷑ E quo como¬
dius disputaciones nr̃e explicentur sic eas expona quasi agat᷑
res nõ qr narcetur. Ergo ita nascitur exordiu

Expanded text:
mecum familiares, temptavi, quid in eo genere possem. ut enim antea declamiponere iubebam, de quo quis audire vellet; ad id aut sedens aut ambulans disputabam. itaque dierum quinque scholas, ut Graeci appellant, in totidem libros contuli. fiebat autem ita ut, cum is qui audire vellet dixisssimillimum esset, inveniri posse Socrates arbitrabatur. Sed quo commodius disputationes nostrae explicentur, sic eas exponam, quasi agatur res, non quasi narretur. ergo ita nascetur exordium:
Abbreviated transcription (Latin):
studiis obmutescere senectus: An ĩ omĩb hiis studioꝵ agitacio uite equał fuit:
dige ut ista diuina studia obmittamꝰ. possu noĩare ex agro sabino rusticos
rom anos uicinos ⁊ familiares meos quibꝰ absentib nũꝙͣ fere ulla ĩ agro ma¬
iora oꝑa fiunt nõ serendis nõ ĩ ꝑcipiendis nõ ĩ ꝯdendis fructib ꝙͣꝙͣ in alisᷤ
minus hoc mirũ sit. Nemo eĩ est tã senex ꝗ se annu nõ putet uiue̾ pesse. sed
ide ĩ hiis elaborant q̃ sciũt nicħ oio ad se ꝑtine̾. ierũt arbores q̃ alteri scło ꝓsit.

Expanded text:
studiis obmutescere senectus? An in omnibus studiorum agitatio vitae aequalis fuit? Age, ut ista divina studia omittamus, possum nominare ex agro Sabino rusticos Romanos, vicinos et familiaris meos, quibus absentibus numquam fere ulla in agro maiora opera fiunt, non serendis, non percipiendis, non condendis fructibus. quamquam in aliis minus hoc mirum est, nemo enim est tam senex qui se annum non putet posse vivere; sed idem in eis elaborant, quae sciu