comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tia: sicut dñs ur̃ iħc xp̃c p̃cepit.
Cir aut̃ coegerunt. & iussit eũ
ingredi: & uocauit eamad se &
ait illi. Pat̃ tuus fuit uir sc̃s
quod tu nosti: & paruulũ intͦ¬
auxit te in hoc sc̃m monast̾iũ.
& non est oꝑatus quicqͣm mali
quod tu cogitasti & fecisti. nec
aliquis in hoc sc̃o monast̾ĩo.
Nunc aut̃ ingressus es domumi¬
cum filio tuo: quem de adul¬
terio habes. Mide: oportet te pe¬
nitere. Graue enim pecratũ fe¬
cisti. Et hoc tibi iubeo ut om̃s
mundicias in monastĩo. tu solꝰ
cotidie facias: & aqͣm ad neccessa¬
ria purganda tu portes: & calcia¬
ria om̃ib per singulos dies tu
perficias: & omĩb seruias. In hoc
enim habebis meam gr̃am Sc̃a
uirgo libenti ammo suscipiens.
omne opus quod ei iussum fu
auerunt abbati dicentes. Frat̃
marinus defunctus est Dicit
eis abbas. Midete fr̃s quale pec¬
catum fuit: ut nec meruerit
& sepelite longe a monasterio.
Guntes. dum lauarent
eam: cognouerunt quia mu¬
lier esset Et ceꝑunt om̃s muitte¬

Expanded text:
pit. Vix autem coegerunt eum, et jussit eum ingredi, et vocavit eum ad se, et ait: Pater tuus fuit vir sanctus, quod tu nosti, et parvulum introduxit te in hoc sanctum monasterium, et non est operatus quidquam mali, quod tu cogitasti, et fecisti: nec aliquis in hoc sancto monasterio. Nunc autem ingressus es cum filio tuo, quem de adulterio habes, unde oportet te poenitere. Grave enim peccatum fecisti. Et hoc tibi jubeo, ut omnes munditias monasterii tu solus quotidie facias, et aquam ad necessaria purganda portes, et calcearium omnibus per singulos dies tu perficias, omnibusque servias, in hoc enim habebis meam gratiam. Sancta vero libenti animo suscipiens, omne opus quod ei jussum peruntiaverunt abbati dicentes: Frater Marinus defunctus est. Dici eis abbas: Videte, fratres, quale peccatum fuit, ut nec meruerit te cum et sepelite longe a monasterio. Et euntes, dum lavant eum, cognoverunt eum quia femina esset. Et coeperunt omnes emitte
Abbreviated transcription (Latin):
& quia temptare deb̾ent. consili¬
um habitum illis pandere ñ di¬
stulerunt. Quod cum nr̃i baren¬
ses audissent. ad hoc incipiendũ
& ꝑficiendum maiori desidio st̃
accensi: & non tam sui ꝓgła & ho¬
nore totiusq nr̃e patrie magni¬

Expanded text:
tare deberent consilium habitum, illic prandere non distulerunt. Quod cum audissent Barini, ad hoc incipiendum et perficiendum majori desiderio sunt accensi, non tam sui pro gloria et honore, totiusque patriae magni
Abbreviated transcription (Latin):
to impedito. quod inchoauerant
clarius exꝓmere non pot̾ant. In¬
terea matheꝰ unus ex nautis. fer
quo cementũ reꝑiunt. Quo dimi¬
nuto & eiecto: urne dorsũ marmo¬
ree confestim apparuit. Hinc ergo
exorta leticia magis & magis in¬
fodere: uet̾emq uincturam cal¬
cis impositam. qͣdam cum ascio¬
la rumꝑe ac dissipare. fraginenta¬
q eicere non tardabant. Quib
odor exiit. qui mira eos qui adt¬
rant delectatione suauitatis un¬

Expanded text:
orrepti, quod inchoarant, clarius exprimere non poterant. Interea Matthaeus, unus ex nautis, ferrquo caementum reperit; quo diminuto et ejecto, urnae dorsum marmoreae statim apparuit. Hinc ergo exorta laetitia, magis magisque infodere, veteremque juncturam calce colligatam quadam cum asciola rumpere ac dissipare, fragmentaque non tardabant ejicere. Quibus odor exiit, qui mira eos qui aderant delectatione suavitatis im
Abbreviated transcription (Latin):
dictis monachis qͣsi temptantes col¬
corpus tollere: nr̃amq ad patͥam fis¬
mus inciꝑe: cum nullus morta¬
lis. hactenus hoc uoluerit impu¬
ne temptare: Quis aut̃ temera¬
rius. tanti commercii esse poterit.¬
uel emptor uł uenditor: Uel quo
tam p̃ciosa res & admirabilis. the¬
Si dñi t̾rarum non temerarie. s
p̃cib & supplicationib istud idem¬
neqͣꝙͣ inchoare temptauerunt.
qͣlit̃ uos ualebitis oꝑari: Sinite
maiestati. T amen ꝓbate: ecce lo¬

Expanded text:
licti erant, quasi attentantes colcorpus tollere, nostramque ad patriam transmus incipere, cum nullus mortalis hactenus hoc voluerit impune tentare? Quis temerarius tanti commercii esse poterit emptor vel venditor? Quae tam pretiosa res et admirabilis tmini terrarum non temerarie, sed precibus et supplicationibus istud non inchoare tentaverunt, qualiter vos valebitis operari? Sinite st majestati. Tamen probate, ecce lo
Abbreviated transcription (Latin):
rantem publice arguit: publice
monet ut resipiscat. Suadentib
hoc ip̃m ep̃is & uniuerso dero.
cum ñ adquiesceret: contumaci
anathema dicunt. heretieũ ꝓte¬
stantes. Hec sic euigilans: onĩs
inquit fauetis homini potius¬
quam ueritati. Ego ꝑsonã ñ acci¬
pio. ut deseram ueritatẽ. Ad
hoc uerbũ substomachans sc̃s.
pondente amen: soluit᷑ conuez¬
tꝰ. Tali ille inustꝰ cauterio fugã
meditatur: in famis atq in ho¬
norꝰ. fore non sustinens. Et con¬
tinuo sua tollens exibat: cum ecce
subita correptꝰ infirmitate. sistit gͣ¬
dum: uiribq deficiens. codem lo¬
co iactat se suꝑ solum. anhelus
& fessus. Forte incidens in id loci.¬

Expanded text:
rantem publice arguit, publice rantem publice arguit, publice monet ut resipiscat. Suadentibus hoc ipsum episcopis et universo clero, cum non acquiesceret, contumaci anathema dicunt, haereticum protestantes. Nec sic evigilans: « Omnes, » inquit, « favetis homini potiusquam veritati; ego personam non accipio, ut deseram veritatem. » Ad hoc verbum substomachans sanctupondente, « Amen, » solvitur conventus. Tali ille inustus cauterio, fugam meditatur, infamis atque inhonorus fore non sustinens. Et continuo sua tollens exibat, cum ecce subita correptus infirmitate, sistit gradum, viribusque deficiens, eodem loco jactat se super solum anhelus et fessus. Forte incidens in id loc
Abbreviated transcription (Latin):
clericus in lesmor. ꝓbabilis ut fer¬
tur uite: s fidei non ita. Is scio¬
lus in oculis suis. p̃sumpsit dice¬
re in eucharistia tm̃modo esse¬
sacramentũ. & non rem sacram̃ti:
idest solam scĩficationem. & non
corporis ueritatem. Suꝑ quo a
malachia secreto & sepe conuentꝰ.
s in cassum: uocatus ad mediũ ẽ.
Scorsum tamen a laicis: ut si fie¬
ri posset sanaret᷑. &e non confunde¬
ret᷑. Itaq in conuentu clericoꝵ.
data facultas homuni est. ꝓsua
sententia respondendi. Cumq to¬
tis ingemi uirib. quo non mectio¬
crit̾ callebat. asserere & defendere
conaret᷑ errorem: malachia contͣ
disputante. & conuincente: udi¬
cio om̃ium suꝑatꝰ. de conuentu
confusus quid̃ exiit: s non correptꝰ
Dicebat aut̃ se ñ ratione inctũ:
s ep̃i p̾ssum auctoritate. Et cu in¬
quit o malachia sine causa me
hodie confudisti: aduersus ꝓfec
chias ꝓ homine sic indurato. s
magis dolens fidei iniuriam. ti¬
mens ꝑicłm: eccłiam conuocat: er¬

Expanded text:
clericus in Lesmor, probabilis ut fertur vitae, sed fidei non ita. Is sciolus in oculis suis, praesumpsit dicere, in Eucharistia esse tantummodo sacramentum, et non rem sacramenti, id est solam sanctificationem, et non corporis veritatem. Super quo a Malachia secreto, et saepe conventus, sed incassum, vocatus ad medium est, seorsum tamen a laicis, ut, si fieri posset, sanaretur, et non confunderetur. Itaque in conventu clericorum data facultas homini est pro sua sententia respondendi. Cumque totis ingenii viribus, quo non mediocriter callebat, asserere et defendere conaretur errorem, Malachia contra disputante et convincente, judicio omnium superatus, de conventu confusus quidem exiit, sed non correctus. Dicebat autem se non ratione victum, sed Episcopi pressum auctoritate. « Et tu, » inquit, « o Malachia, sine causa me hodie confudisti, adversus profechias pro homine sic indurato, sed magis fidei dolens injuriam, timens periculum, ecclesiam convocat: er
Abbreviated transcription (Latin):
in flumine latebat. Erat grossior boue.
longior equo. s & caput habens leoni¬
num. dentes ut gladiꝰ acutos. comas equi¬
nas. dorsum acutũ ut dolabrũ. squamãᷤ
nos pedes: ungues ursinos: caudã ui

Expanded text:
in fluuio latitabat. Grossior erat boue et longior equo, caput habens leoninum et dentes ut spata acutos, comas equinas, dorsum acutum ut dolabrum, squamas des et ungues ursinos, caudam ui
Abbreviated transcription (Latin):
manib super caput meum benedixit
michi: et benedictionem hereditate pos¬
sideo. Et quomodo ego illum silere que¬
am: Postremo tuid michi abba conga¬
ne iniungis. reuerendus fr̃. & dulcis ami¬
cus meus: ac tecum pariter ut ex hiber¬
nia scribis. uestra illa omnis eccłia sc̃oꝵ.
Libens obedio: presertim quod non eloqui¬
um exigitis sed narrationem. Dabo ue¬
ro operam ut ea sit pura& luculenta: de¬
uotos informans. fastidiosos non ouerais.
Sane narrationis ueritas secura apud me
est intimata a uobis: haut alia ꝓcul du¬
bio. protestantib quam que certissime

Expanded text:
manibus super caput meum, benedixit manibus super caput meum, benedixit mihi, et benedictionem haereditate possideo: et quomodo ego illum silere queam? Postremo tu id mihi, abba Congane, injungis, reverendus frater, et dulcis amicus meus, ac tecum pariter ut ex Hibernia scribis vestra illa omnis ecclesia sanctorum. Libens obedio, praesertim quod non eloquium exigitis, sed narrationem. Dabo vero operam, ut ea sit pura et luculenta, devotos informans, fastidiosos non onerans. Sane narrationis veritas secura apud me est, intimata a vobis, haud alia procul dubio protestantibus, quam quae certissime
Abbreviated transcription (Latin):
mines debeant. & omnis deinceps genera¬
tio uent᷑a. siquem conditio tulit. reuocẽ
stilo. si mundo restituam᷑. quo dignꝰ non
erat mundus si seruem memorie hõiũ.
hominẽ cuius memoria in bñdictione
sit. omnib qui legere dignabunt᷑. si me
excitante amicũ dormientẽ uox turturiꝰ
audita fuerit in t̾ra nr̃a dicens. eoce ego uob̃cũ
sum. omnib dieb uiq in consuminatio¬
nem scłi. Deinde sepultus apud nos ẽ.
nobis sperialiter hoc opus incumbit. Eld.
quod me int̾ speciales amicos sc̃s ille ha¬
bebat᷑ & eo loci ut nulli in hac parte głe
scd̃m fuisse me credam: Nec mercede ua¬
cat michi tante familiaritas scĩtatis.
Primicias iam accepi. In extremis positus
erat immo in principiis. iuxca illud: cũ
consũmatus fuerit homo tunc incipit.
olccucurri ego: ut bñdictio mori. turi su¬
per me ueniret. At ille cum iam men¬
bra alia mouere non posset᷑ fortis ad
dandam benedictionem eleuatis scĩs

Expanded text:
mines debeant, et omnis deinceps generamines debeant, et omnis deinceps generatio ventura, si quem conditio tulit, revocem stilo; si mundo restituam, quo dignus non erat mundus; si servem memoriae hominum hominem, cujus memoria in benedictione sit omnibus, qui legere dignabuntur; si me excitante amicum dormientem, vox turturis audita fuerit in terra nostra, dicens: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi . Deinde sepultus apud nos est: nobis specialiter hoc opus incumbit. Quid quod me inter speciales amicos Sanctus ille habebat, et eo loci, ut nulli in hac parte gloriae secundum fuisse me credam? Nec mercede vacat mihi tantae familiaritas sanctitatis: primitias jam accepi. In extremis positus erat, imo in principiis, juxta illud: Cum consummatus fuerit homo, tunc incipit . Accurri ego, ut benedictio morituri super me veniret. At ille cum jam membra alia movere non posset, fortis ad dandam benedictionem, elevatis sanctis
Abbreviated transcription (Latin):
rib. Nictum & uestitũ hñtes inquiũt.
his contenti simus. Ubi forma hec: In
libris cernimus eam: sed non in uiris.
Habes uero de iustõ: quia lex dĩ eius in cor-¬
de ipsuis. & non in codice. Nec perfectionis
is gradus Perfectiis carere & necessariis.
paratus est. At gratis istud Utinam super¬
fluis ponat᷑ modus: utinam non cupia¬
mus in infinitum. S quid: forte reperi¬
as qui hoc possit. Id quidem disficile: sed
uide quid egimus. Querebamus uirum
optimũ multoꝵ lib̾atorem: & ecce labora¬
mus in inueniendo qui se ip̃m saluũ face¬
re possit Optimris hodie est qui non est
nimis maius. Unde qmi a terra defecit sc̃s.
uideor michi non superuacue ex his qui
empti sunt de terra. reuocare ad mediũ¬
tẽpoꝵ singłariᷤsapientie euirtutis. Iste erat
lucerna ardens & lucens: nec extincta est
tñ sed submota. Quis michi iure succen¬
seat si readinouero eam: Immo uero nõ
est quod michi ingrati esse mei. scłi ho¬

Expanded text:
ribus: Victum et vestitum habentes, inquiunt, ribus: Victum et vestitum habentes, inquiunt, his contenti simus . Ubi forma haec? In libris cernimus eam, sed non in viris. Habes vero de justo, quia lex Dei ejus in corde ipsius , et non in codice. Nec perfectionis is gradus. Perfectus carere et necessariis paratus est. At gratis istud. Utinam superfluis ponatur modus! utinam non cupiamus in infinitum! Sed quid? Forte reperias qui hoc possit? Id quidem difficile: sed vide quid egimus. Quaerebamus virum optimum, multorum liberatorem: et ecce laboramus in inveniendo, qui se ipsum salvum facere possit. Optimus hodie est, qui non est nimis malus. 2. Unde quoniam a terra defecit sanctus, videor mihi non supervacue ex his qui empti sunt de terra, revocare ad mediutemporum, singularis sapientiae et virtutis. Iste erat lucerna ardens et lucens: nec exstincta est tamen, sed submota. Quis mihi jure succenseat, si readmovero eam? Imo vero non est quod mihi ingrati esse mei saeculi ho
Abbreviated transcription (Latin):
mi fumantem. quam flammantem:
Et si lumen quod in te est inquit tene¬
bre sunt. quante sunt tenebre: Ni¬
si tu illos forte. quod non credo lucere
dixeris. qui questũ estimant pietatẽ.
qui in hereditate diũ. non que dñi sed
magis que sua sunt queritant. Quid
dico que sua sunt: Perfectus sit. et
sc̃s etiam sua querens. suaq retineis:
si ab alienis cor. manusq contine¬
at. Meminerit tamen. qui sͥ usq
huc forte ꝑuenisse uidetur: cundẽ
exigi scĩtatis gradiun et ab ethuuco.
onnon milites suis iubent᷑ cõtenti fore
stipendiis. ut salui fiant: Magnum
uͦ eccłie doctori. si sit sicut unus militũ.
Odeformitatẽ. Ita ne suminus merito re-¬
putandus erit: qui summo corruens
gradui. herebit uix in fimo. ne abysso ab¬
sorbeat᷑: Quam rarus cñ ipse iste in cle-¬
ro. Quẽ item das michi contentũ neces-¬
sariis: contẽptorem suꝑfluoꝵ. Lex est ta¬
men prefira ab apłis: apłorum successo¬

Expanded text:
mi fumantem, quam flammantem? mi fumantem, quam flammantem? Et si lumen quod in te est, inquit, tenebrae sunt, quantae sunt tenebrae? Nisi tu illos forte quod non credo lucere dixeris, qui quaestum aestimant pietatem; qui in haereditate Domini, non quae Domini, sed magis quae sua sunt, quaeritant. Quid dico, quae sua sunt? Perfectus sit et sanctus etiam sua quaerens, suaque retinens, si ab alienis cor manusque contineat. Meminerit tamen, qui sibi usque huc forte pervenisse videtur, eumdem exigi sanctitatis gradum et ab ethnico. An non milites suis jubentur contenti forte stipendiis, ut salvi fiant? Magnum vero Ecclesiae doctori, si sit sicut unus militum: O deformitatem! itane summus merito reputandus erit, qui a summo corruens gradu, haerebit vix infimo, ne abysso absorbeatur? Quam rarus tamen iste ipse in clero? Quem item das mihi contentum necessariis, contemptorem superfluorum? Lex est tamen praefixa ab Apostolis Apostolorum successo
Abbreviated transcription (Latin):
Emper quidem opere
precium fuit. illustreᷤ
scõꝵ describere uitas:
ut sint in speculum
& exemplũ. ac quod¬
dam ueluti condimentũ uite homi¬
num suꝑ terram. ꝑhoc enĩ quodam¬
mͦ apud nos etiam post mortem uiuũt.
multosq ex his qui uiuentes mortui
sunt: ad ueram prouocant & reuocats
uitam. Uerum nunc maxime id
requirit raritas sc̃itatis: et ur̃a pla¬
ne etas inops uiroꝵ. Quã sane mo¬
piam suꝑ nos inualuisse sentimꝰ.:
ut nulli sit dubium. illa sententia
nos feriri: qm̃ abundabit iniquitas.
refrigescet caritas multoꝵ. Et ut sus¬
picor egoaut presto aut ꝓpe est de qͦ
scriptum est. faciem eius precedet e¬
gestas. Ni fallor antixp̃e est iste: quẽ
fames ac sterilitas tocius bom & preit.
& comitatur. Siue gͥ nuntia iam p̃¬
sentis. siue iam iãq affut᷑i prenuntia:
egestas in euidenti est. Tace uulgꝰ. ta
los leues. Quem michi ostendas uel
de illorũ numero. qui uident᷑ dati in
lucem gentium᷑ non magis de subli¬

Expanded text:
emper quidem operae pretium fuit illustres anctorum describere vitas, ut sint in speculum et exemplum, ac quoddam veluti condimentum vitae hominum super terram. Per hoc enim quodammodo apud nos etiam post mortem vivunt, multosque ex his, qui viventes mortui sunt, ad veram provocant et revocant vitam. Verum nunc maxime id requirit raritas sanctitatis, et nostra plane aetas inops virorum. Quam sane inopiam super nos adeo invaluisse sentimus, ut nulli sit dubium illa sententia nos feriri: Quoniam abundabit iniquitas, refrigescet charitas multorum . Et ut suspicor ego, aut praesto, aut prope est, de quo scriptum est: Faciem ejus praecedet egestas . Ni fallor, Antichristus est iste, quem fames et sterilitas totius boni et praeit, et comitatur. Sive igitur nuntia jam praesentis, sive jamjamque adfuturi praenuntia, egestas in evidenti est. Taceo vulgus, tlos leves. Quem mihi ostendas vel de illorum numero, qui videntur dati in lucem gentium, non magis de subli
Abbreviated transcription (Latin):
rat. in gallias misit. ut eum diligenter¬
aut ydolis sacrificare cogerent. aut ch¬
uersis suppliciis affectum occiderent.
Quoᷤᷤ cumbeatus dẏonisius fines parisio¬
rum appingͣre comꝑit. santinũ & antoni¬

Expanded text:
res in Gallias misit, qui eum inventaut idolis sacrificare cogerent, aut diversis suppliciis affectum occiderent. Quos ubi beatus Dyonisius fines Parisiorum appropinquare comperit, Sanctinum et Antoni
Abbreviated transcription (Latin):
sum esse ariopagiten. & a beato paulo a¬
catio. & romane sedis assertio. & gallica¬
na intimat contestatio: ratum & in hac¬
re recognoscant quod inde ante nos dic¬
tum est. Nam ueritas sepiꝰagitata: ma¬
gis splendescit in lucem.

Expanded text:
ysium esse Areopagiten, et a beato Paulo aysium esse Areopagiten, et a beato Paulo acatio et Romanae sedis assertio et Gallicana intimat contestatio, ratum et in hac recognoscant, quod inde ante nos dictum est. Nam veritas saepius agitata magis splendescit in lucem.
Abbreviated transcription (Latin):
donis ꝓpinquũ. noĩe Wandelinarũ qui
cantilenam optime a teugario magistͤ
in sc̃ dyonisyi monasfio didicit. ad eru¬
diendos dericos suos obtinriit. cui aba
culos ualde cont̾ctos. & que meis scͥpta¬
fuerant. fuerant pene deleta. de uita &
actib beati sanctini repꝑit. quos ob fami¬
liaritatis noticiam. quia me sciolũ puta¬
bat ad exhauriandam ea que in eiscł qua¬
terciunculis contineri uidebant᷑. & ad
tͣnscbendum aꝑte innoua pargamena mͥ
cõmisit: qđ & studiose ꝑegi: & mͥ cõm̃data
cõmendanti restitui. S quia chu ẽ. quod
idem wandelinarus etiã ante obitum
hucb̾ti defunctus fuit. &sic̃ auhui idem
locus neglectꝰ extitit: ac demũ in ead urbe
normanni fuerant. & q̃dam incendio con¬
cremauerant. quedam uͦ p̃dantes diripue¬
rant: nescio si ip̃i qͣt̾riunculi. uł eoꝵ exem¬
plaria in eadem urbe ualeant reꝑiri. S
sique sunt illoꝵ reliqine qui negabant

Expanded text:
donis propinquum, nomine Wandelmarum, qui donis propinquum, nomine Wandelmarum, qui cantilenam optime a Teugario magistro in sancti Dionysii monasterio didicit, ad erudiendos clericos suos obtinuit; cui abbatculos valde contritos, et quae in eis scripta fuerant pene deleta, de Vita et actibus beati Sanctini reperit, quos ob familiaritatis notitiam, et quia mesciolum putabat, ad exhaurienda ea quae in eisdem quaterniunculis contineri videbantur, et ad transcribendum aperte in nova pergamena mihi commisit. Quod et studiose peregi, et mihi emendata emendanti restitui. Sed quia diu est quod idem Wandelmarus etiam ante obitum Hucberti defunctus fuit, et sicut audivi, idem locus neglectus exstitit, ac demum in eadem urbe Nortmanni fuerant, et quaedam incendio concremaverant, quaedam vero praedantes diripuerant, nescio si ipsi quaterniunculi vel eorum exemplaria in eadem urbe valeant reperiri. si quae sunt illorum reliquiae, qui negabant
Abbreviated transcription (Latin):
rus noĩe ñ merito remoꝵ ep̃c. ac plebis dei
famulus. Tecta beati dyonisii passione a¬
methodio constantinopolim roma direc¬
to grece dictata: & ab anastasio utriusq
lingue ꝑito. & undeciunq doctissimo.
apłice sedis bibliothecario latine conscͥp¬
ta: sicut in p̾fatione sua narrat. recogno¬
ui his que ibi scͥpta st̃. eaq in adolescentia
legeram consonare: uidelic& ꝑ quoᷤ ac qͣ¬
liter gesta martyrii beati dyonisii socioꝵ¬
q eius ad romanoꝵ noticiam. indeq ad
g̃c̃oꝵ ꝑuenerint. Nam qͣndo deo disponen¬
te infranco nofurthpalatio nati estis. hub̃¬
to precentori palatii episcopiũ meldensis
urbis commissum est. ubi ꝓpter hildrici
quedã ad scientiam & religionẽ ꝑtinen¬
tia. necnon & edificia. ac cetera queq ne¬
cessaria neglecta inueiit. Quappt̃ a fami¬
liari suo bodone clerico. domni & nutͥto¬
ris mei hilduim abb̃is sacri palacii cleri¬
coꝵ summi: q̃nidam clericum ipsius bo¬

Expanded text:
rus, nomine non merito Remorum episcopus ac plebis dei famulus. Methodio Constantinopolim Roma directo Graece dictata, et ab Anastasio utriusque linguae perito et undecunque doctissimo, apostolicae sedis bibliothecario, Latine conscripta, sicut in praefatione sua narrat, recognovi his quae ibi scripta sunt ea quae in adolescentia legeram consonare, videlicet per quos et qualiter gesta martyrii beati Dionysii sociorumque ejus ad Romanorum notitiam indeque ad Graecorum pervenerint. Nam quando Deo disponente in Franconofurth palatio nati estis, Hucberto praecentori palatii episcopium Meldensis urbis commissum est, ubi propter Hilderici quaedam ad scientiam et religionem pertinentia, necnon et aedificia et caetera quaeque necessaria neglecta invenit. Quapropter a familiari suo Bodone clerico domni et nutritoris mei Hilduini abbatis sacri palatii clericorum summi, quemdam clericum ipsius Bo
Abbreviated transcription (Latin):
tabuli locum. in quem ꝓiecisti eum. Is au¬
tem cunore ꝑculsus. non est ausus renit
quin cum eo uenine ad locum ubi ꝓiece-
rar eum. Et leuantes inde ares sc̃inꝰ cũ la¬
martyr dẏonisius surge. & ꝑficiamꝰ simul
re obuolutus surrexit. Quẽ scĩnus de ca¬
tabuli fossa extraxit. diligentissime lauit:¬
& mundis ac honestissimis uestib induit.
sicq offerentes dño sacrifigum laudis.¬
cipanerunt. & accipientes cibum confor-¬
tati suii. Cer ceptum aggredientes. ro¬
mam auxiliante dño ꝑuenerunt: & iam
beato clem̃te martyrio coronato. in ead̃

Expanded text:
tabuli locum, in quem projecisti eum. Is autabuli locum, in quem projecisti eum. Is autem timore perculsus. non est ausus reniti quin cum eo veniret ad locum ubi eum projecerat. Et levantes inde axes, Sanctinus cum lamartyr Dyonisius, surge, et perficiamus simul re obvolutus surrexit. Quem beatus Sanctinus de catabuli fossa extraxit, et diligentissime lavit, et mundis ac honestis vestibus induit. Sicque offerentes Domino sacrificium laudissunt. Et accipientes cibum confortati sunt. Et iter coeptum aggredientes, Romam auxiliante Domino pervenerunt. Jamque beato Clemente martyrio coronato, in eadem
Abbreviated transcription (Latin):
qusd̃ antonini. ne p̃ceptio beati dẏoni¬
sii qͣcumq occasione impediretur. ꝑagẽ
ceptum iter disposuit & sufficient̃ exeniiᷤ
ac honestis linteis pͥncipi domus in qua¬
conualesceret. ex inde illi abundantissi¬
me ministraret᷑. si etiam uita decederet.
romanoꝵ iam attigit. antoninꝰ uita de¬
cessit. Quem pͥnceps domus. retentis oĩb
fuerant. catabul sui in quo animalia eiꝰ
manebant ares leuauit: & in fossam ubi
tercora et uria animalaũ defluebans
ꝓiecit. & desuꝑ axes remisit. Que mox oĩa
ma festinatione reuersus ad domũ. in qͣ
antoninum iacentẽ chmniserat. flens& do¬
lens ꝑuenit: &pͥncipem domus int̾rogauit.
ubi est in quiens antoninus fr̃ ms karis¬
simus. Is aut̃ fictis gemitib & suspirus.
sumilata mesticia. mortuus est inquit. qͦ.
de michi ate commissis honestissime se¬
pehui. Cuisanctinꝰ. Mentiris inquit fili
diaboli in sterqͥlinum ꝓiecist eum. uirũ
scm & iustum. Et nunc ueni mecũ ad ca-¬

Expanded text:
 Antonini, ne praeceptio beati Dyonisii quacumque occasione impediretur, peragere ceptum iter disposuit. Et sufficienter exeniis et honestis linteis principi domus derelconvalesceret, exinde illi habundantissime ministraret, si vero vita decederet, Romanorum contigit, Antoninus vita decessit. Quem princeps domus, retentis omnibus fuerant, catabuli sui in quo animalia ejus jacebant axes levavit, et in fossam ubi stercora et urinae animalium defluebant eum projecit, et desuper axes remisit. Quae omnia na festinatione reversus ad domum in qua Antoninum jacentem dimiserat, flens et dolens pervenit, et principem domus interrogavit: Ubi est, inquiens, Antoninus frater meus karissimus? Is autem fictis gemitibus ac suspiriis simulata mestitia: Mortuus est, inquit: quem de mihi a te commissis honestissime sepelivi. Cui Sanctinus: Mentiris, ait, fili diaboli; in sterquilinium projecisti eum virum sanctum et justum. Et nunc veni mecum ad ca
Abbreviated transcription (Latin):
& anunam unam: inuidie gͦ
facib accensi sacerdotes uideoꝵ.
cum phariseis & scribis concita¬
uerunt ꝑsecutionem in eccł̃ia.
int̾ficiendo ꝓthomartirem ste¬
phanũ: & fere a finib suis. xp̃i te¬
stes. om̃s ꝓcul pellendo. Hac gͥ
ꝑsecutionis ꝓcella seuiente dis¬
ꝑsi credentes. petierunt diũsa
regna t̾rarum adño sibi dele-¬
gata: uerbũ salutis gentib ꝓ¬

Expanded text:
et anima una. Invidiae ergo fascibus accensi sacerdotes Judaeorum cum Pharisaeis et Scribis concitaverunt persecutionem in Ecclesia, interficiendo protomartyrem Stephanum, et fere a finibus suis omnes procul pellentes. Hac igitur persecutionis procella saeviente, dispersi credentes petierunt diversa regna terrarum a Domino sibi delegata verbum salutis gentibus p
Abbreviated transcription (Latin):
scłi fastum clarissi
runt traditiones a magdalo
castro. maria magdalene nun¬
cupata est. Qm non solu̾ sui¬
germinis dignitas. uerũ & iã
patͥmonii ura. parentũq suc¬
cessus splendidam reddidat:
adeo ut duplicatꝰ honor. no¬
minis excellentiam cͥcũqͣq
diffunderet. Solent enĩ ap̃t
homines plus diuitũ qͣm
pauꝑum nomina sciri. S qr
rerum affluentiam int̃dum
uoluptas comes sequit᷑: ado¬
lescentioris uite tempora. lu¬
bricis posuit regendũ discur¬
sib. soluta pudicicie frena.
Hec est illa mulier deqͣ lucas
scͥbit euangłista. quia erat q̃¬
dam mulier in ciuitate pecca¬
tͥc: s quia dilexit multũ di¬
missa sunt ei peccata multa
& dequa marcus ait. Surgers

Expanded text:
culi fastum clarissimitiones, a Magdalo castello Maria Magdalenæ nuncupata est. Quam non solum germinis dignitas, verum etiam patrimonij iura parentum excessu splendidam reddiderunt: adeo vt duplicatus honor nominis excellentiam circumquaque diffunderet. Solent enim apud homines, plus diuitum quam pauperum nomina sciri. Sed quia rerum affluētiā, interdum voluptas comes sequitur, adolescentioris vitæ tempora, lubricis sibus, solutis pudicitiae frenis. Haec est enim mulier de qua scribit Lucas evangelista: Quia erat quaedam mulier in civitate peccatrix, quae quia dilexit multum, dimissa sunt ei peccata multa . Et de qua Marcus ait: Surgens
Abbreviated transcription (Latin):
retur uerbis dicens. Odñe ib̃u
benignissime: tu qui omĩa scis
& cordium inspector es uerus:
qui non uis mortẽ peccõris. s
magis ut conũtat᷑ & uiuat.: tu
ipse intelligis quid mei depos¬
cunt gemitus: quid lacrime¬
ab imo erupte flagitent: quid
S quia meam ab annis pͥorib
contaminaui uitam. ad te dñm
meum quies uita et̾na confu¬
gio: ut male ꝑditam restituas
clement̃ eripias. iniscdit̃ lib̾es.
potent̃ abstrahas: qui solus la¬
borem & dolorem consideras.
Quid enim ex huiusmodi ꝓfes¬
sione dilectonis consecuta sit.
ip̃e dñs manifestat. qui simo¬
ni indignanti. cur ad se mu¬
lierem peccat̾cem ꝑmitt̃& ac¬
cedere: conuersus ad illam
respondit uit̾ cet̾a. Amen di¬
dimissa sunt ei pecca multa.
lucas euangłista descͥbit. ilico
post habitis omnib. ita fami¬
liaris effecta est. ut ip̃m dñm
non solum mente s & corpore
sequeretur: de ꝓpriis faculta¬
tib utpote ualde locuples. ui¬

Expanded text:
eretur verbis, dicens: O Domine Jesu eretur verbis, dicens: O Domine Jesu clementissime, qui omnia scis et cordium inspector es verus, qui non vis mortem peccatorum, sed magis ut convertantur et vivant, tu ipse intelligis quid mei deposcant singultus, quid lacrymab imo erutae flagitent, quid Sed quia meam ab annis prioribus contaminavi vitam, ad te Dominum meum qui es vita aeterna confugio, ut male perditam restituas clementer eripias, misericorditer liberes, potenter abstrahas, qui solus laborem & dolorem consideras. Quid vero ex huiusmodi dilectionis professione consecuta sit; ipse Dominus manifestat, qui Simoni indignanti cur ad se mulierem peccatricem permitteret accedere, conuersus ad illum respōdit inter cætera. Amen dimissa sunt ei peccata multa, Lucas describit, illico posthabitis omnibus, ita familiaris effecta est, ut ipsum non solum mente, sed et corpore sequeretur, de propriis facultatibus, utpote valde locuples, vi
Abbreviated transcription (Latin):
intuitum in sese reuerbe¬
rans. ac pͥstine uite detͥmenta
non sustinens: ut comꝑit do¬
minũ & creatorem totiꝰ hu¬
mani gn̾is in domũ uenisse
sẏmonis. qui non uenerat uo¬
care iustos s peccatores ad pe¬
nitentiam: non ob suoꝵ scele¬
rum enormitatem de sui con-¬
ditoris diffidens dementia.
p̃cioso accepto unguento ad
ip̃m miscdie fontem concito
ꝓpauit gͥdu: corruens ante cle¬
mentie dñi uestigia: amaritu¬
dinem cordis ꝑuberẽ lacͥmaꝵ
exaggerans fontem. Mox de¬
niq compunctonis fletib. sui
plasmatoris pedes cepit riga¬
re: capillisq sue deuotionis
tergere: & indesinent̃ osculis
uere humilitatis confouere:
ac mundissimo sue dilectõnis
unguento ꝑiingere. Que cũ
in tali deuotionis famulatu
non esset repudiata. s potus
miscłit̃ suscepta: ausu fami¬
ut tota domus ex odoris fraglan¬
tia more aromatum redoler&.
obsequii bñficia sue cõpunctõ¬
nis flaminã. ac dilectõnis fer¬
uorem intimans. ac si ip̃is loq̃¬

Expanded text:
ntuitum in se reverberans, ac pristinae vitae detrimenta non sustinens, ut comperit Dominum et Creatorem totius humani generis, in domum venisse Simonis, qui non venerat vocare justos, sed peccatores ad poenitentiam , non ob suorum enormitatem scelerum de sui Conditoris diffidens clementia, pretiosissimo accepto unguento ad ipsum misericordiae fontem concito properavit gradu, corruens ante clementia Domini vestigia, amaritudinemque cordis, per uberem lacrymarum exaggerans fontem. Mox denique compunctionis fletibus, sui plasmatoris pedes coepit rigare, capillisque suae devotionis tergere, ac indesinenter osculis verae humilitatis confovere, ac mundissimo suae dilectionis unguento perungere. Quae cum in tali devotionis famulatu non esset repudiata, sed potius misericorditer suscepta, ausu famim. In tantum ut tota domus ex odoris fragrantia more aromatum redoleret,obsequii beneficia, suae compunctionis flammam ac dilectionis fervorem intimans, ac si ipsis loqu
Abbreviated transcription (Latin):
sionem. qui discipłoꝵ corda tẽ¬
poralis pene adhuc formidine
trepidantia repleuit. scientiã
omniũ linguarũ tbuendo. erats¬
q om̃s credentes simul cũ mu¬

Expanded text:
sionem, qui discipulorum corda temporalis poenae adhuc formidine trepidantia replevit, scientiam omnium linguarum tribuendo: Erant omnes credentes simul cum mu
Abbreviated transcription (Latin):
dalene sarcophagũ suũ collo¬
bria. Qui locus tante postea
religionis est habitus. ut nul¬
lus regum ac pͥncipũ. nec ali¬
quis scłari pompa p̾̃ditus. ec¬
cłiam illoꝵ bñficia petiturus
ingredi audeat: donecprius
depositis armis animiq belu-¬
ma posthabita ferocitate. sic¬

Expanded text:
soleum, sarcophagum suum collobria. Qui locus, postea, tantae religionis est habitus, ut nullus regum, aut principum, nec aliquis, saeculari pompa praeditus, ecclesiam illorum, beneficia petiturus, ingredi audeat donec prius, depositis armis, omnique bellna posthabita ferocitate,
Abbreviated transcription (Latin):
basilicam. Monstrat᷑ aut̃ se¬
pulchrum eius ex candido
marmore. habens & sculptum¬
reuelante sp̃u. ab hac luce se
substrhai cognouit. mercedẽ
laboꝵ suoꝵ a pio uidice recep¬

Expanded text:
basilicam. Monstratur autem sepulcrum ejus, ex candido marmore, continens in se sculptumrevelante Spiritu, ab hac luce se subtrahi cognovit, mercedem laborum suorum a pio judice recep
Abbreviated transcription (Latin):
ata: iter usq ad iare direre¬
runt Ascendentes q nauim:
ꝓspero cursu ꝑuenerunt ma¬
siliam. Ibiq uectationem na¬
uis relinquentes. dño annuen¬
te. aquensem aggressi sunt co¬

Expanded text:
ata tunc iter usque ad mare direxerunt, ascendentes navem prospero cursu pervenerunt Massiliam, ibique vegetationem navis relinquentes, Domino annuente, Aquensem aggressi sunt Co
Abbreviated transcription (Latin):
rum ubi uiri sc̃i uirtus. pre
magnitudine sua latere non
potuit: confluebant ad crum¬
plurimi corporis anuneq re¬
media postulantes. Nec uero
ubi dator hilaris. & quod da¬
retur abunde aderat: spei sue
munere frustrabantur. Cũq
mira gesta. laudum p̃conia seq̃¬

Expanded text:
 ubi sancti viri virtus prae magnitudine sua latere non potuit, confluebant plurimi, corporis animaeque beneficia postulantes. Nec vero, ubi dator hilaris et quod daretur abunde non aderat, suo munere frustrabantur. Cumque mira gesta laudum praeconia seq
Abbreviated transcription (Latin):
Sturatũ. imaginẽ etiam suȩ duunitatis induere. Cui promptũ est eum rursum
fgiocare deinferis. restituere deꝑditione. reparare depuluere. deterra incȩlũ
ieuare. dehomne angelũ facere. corpus humanũ conforme corpori claritati
sue reddere. & figmentũ suũ in regni sui consertio sublimare: ut qui corpus
niȩ fragilitatis assumpserat. nos incorpus suȩ immortalitatis assumat
Ad quam gloriosam resurrectione pus uos operibus preparare dignecur.
qui regnat c in sȩcula sȩculorũ am̃¬
Nene nouimus fr̃s tem̃i: primũ eẽ ab caigine mundi hunc resurret tionis

Expanded text:
figuratum, imagine suae divinitatis induere: cui promptum est eum rursum figuratum, imagine suae divinitatis induere: cui promptum est eum rursum revocare de inferis, restituere de perditione, reparare de pulvere, de terra in coelum levare, de homine angelum facere, corpus humanum conforme corpori claritatis suae reddere, et figmentum suum in regni sui consortio sublimare, ut qui corpus nostrae fragilitatis assumpserit, nos in corpus suae immortalitatis assumat. Ad quam gloriosam resurrectionem piis nos operibus parare dignetur, qui regnat in saecula saeculorum. Amen
Abbreviated transcription (Latin):
corporis transire possẽ naturã : cũ ipsum hominẽ uideat artificio cȩlestis mi¬
sericor diȩ.xp̃i corpus effectũ. Sicut autẽ quicunq ad fidẽ ueniens. ante uer¬
ba baptismi adhuc inuinculo est ueteris debiti. his uero commemoratis
mox exuitur om̃i fece peccati : quando benedicendȩ uerbis cȩlestib creature
sacris altarib imponuntur. antequã inuocatione summi nominis conse¬
crentur. substantia illic est panis &iuni: post uerba autẽ xp̃i. corpus &
sanguis est xp̃i. Quid autẽ mirũ est si ea quȩ uerbo potuit creare.
uerbo possit creata conuertere. Immo iã minoris uidetur ẽẽ miracidi:
si id quod exnichilo agnoscitur condidisse. iam conditũ in melius ualeat
commutare. Require quid ei possit eẽ difficile. eui facile fuit uisibiba & inui¬
sibilia uoluntatis imperio suscitare. cui facile fuit hominẽ delimi materia

Expanded text:
corporis transire posse naturam, cum ipsum hominem videat artificio coelestis micorporis transire posse naturam, cum ipsum hominem videat artificio coelestis misericordiae Christi corpus effectum. Sicut autem quicunque ad fidem veniens ante verba baptismi adhuc in vinculo est veteris debiti, his vero commemoratis mox exuitur omni faece peccati: ita quando benedicendae verbis coelestibus creaturae sacris altaribus imponuntur, antequam invocatione sancti nominis consecrentur, substantia illic est panis et vini: post verba autem Christi corpus et sanguis Christi. Quid autem mirum est, si ea quae verbo potuit creare, possit verbo creata convertere? Imo jam minoris videtur esse miraculi, si id quod ex nihilo agnoscitur condidisse, jam conditum in melius mutare valeat. Require quid ei possit esse difficile, cui facile fuit visibilia et invisibilia voluntatis imperio suscitare, cui facile fuit hominem de limi materia
Abbreviated transcription (Latin):
gentes diuerseq nationes inuna fide conuenientes. unũ dese xp̃i corpus effici¬
unt . Et xp̃ianus populus quasi tritici innumerabilia a sacrilegis nationib
unte colligitur : & diũ testamentorũ institutione uelut frumentũ gemino
molarũ opere curatũ nitescit. & in illã primȩ originis dignitatẽ natiuo candore
Sicut ergo separari grana ab illius confecti panis adunatione non possunt. &
sicut aqua ad propriã redire substantiã in uino ꝑmixta iam non potest: sic & fi¬
deles quiq atq sapientes qui redemptos se xp̃i sanguine &passione cognoscunt.
ita debent quasi inseparabilia membra capiti suo fidei conseruatione &arden¬
tissima religione sociari: ut ab eo non uoluntate non necessitate seiungi. non
ulla terrenȩ spei ambitione. non deniq ipsa possint morte diuelli. Nec dubi¬
tet quisquã primarias creaturas nutu potentiȩ. p̃sentia maiestatis. indominici

Expanded text:
gentes diversaeque nationes in unam fidem convenientes unum de se Christi corpus efficigentes diversaeque nationes in unam fidem convenientes unum de se Christi corpus efficiunt; et Christianus populus, quasi tritici innumerabilis grani, a sacrilegis nationibus, unte, colligitur, et dum Testamentorum instructione, velut frumentum gemino molarum opere, curatum nitescit, et in illam primae originis dignitatem nativo candore 15. Sicut ergo separari grana ab illius confecti panis adunatione non possunt, et sicut aqua ad propriam redire substantiam vino mistam jam non potest: sic et fideles quique, atque sapientes, qui redemptos se Christi sanguine et passione cognoscunt, ita debent quasi inseparabilia membra capiti suo fide, conversatione et ardentissima religione sociari, ut ab eo non voluntate, non necessitate sejungi, non ulla terrenae spei ambitione, non deniqtet quisquam primarias creaturas nutu potentiae, praesentia majestatis, in dominici
Abbreviated transcription (Latin):
conuertit. manifeste p̃figurabat multiudines gentiũ desanguinis sui gr̃a
&e uenturas Peraquas enĩ populos significari. sacris aperitur eloquiis: sicut
legimus : Aquas istas quas uidisti: populi sunt & gentes & linguȩ. Aduer¬
passionis ostendi Ac sic du insacramentis uino aqua miscetur: xp̃o fidelis
populus in corporatur & iungitur. & quadã ei copula ꝑfectȩ caritatis
unitur. ut possit dicere cũ apostolo. Quis nos separabit a caritate xp̃i.
scĩficatione miscetur: quando fides in ipso pectore affectu iusticiȩ miscđiȩ
pietatis infunditur. Etia in hoc ipso quod numerosis tritici granis confici
nouimus: unitatẽ constat assignari populorũ. Sicut enĩ frumentũ quod
solita purgant᷑i s sollicitudine preparatũ. in candidã speciem molarũ labore
ꝑficitur. ac ꝑ aquã & gnem in unius panis substantia congregatur: sic uariȩ

Expanded text:
convertit: manifeste praefigurabat multitudines gentium de sanconvertit: manifeste praefigurabat multitudines gentium de sanesse victuras. Per aquas enim significari populos, sacris aperitur eloquiis. Sic 319 legimus: Aquas istas, quas vidisti, populi sunt, et gentes, et linguae . Vide sanguinem ostendi. Ac sic dum in sacramentis vinum aqua miscetur, Christo fidelis populus incorporatur et jungitur, et quadam ei copula perfectae charitatis unitur, ut possit dicere cum Apostolo: Quis nos separabit a charitate Chrissanctificatione miscetur, quando fides in ipso pectore, affectus justitiae, misericordiae, pietatis, infunditur. Etiam in hoc ipsum quod numerosis tritici granis panem confici novimus, unitatem constat assignari populorum. Sicut enim frumentum quod solida purgantis sollicitudine praeparatur in candidam speciem molarum labore perficitur, ac per aquam et ignem in unius panis substantiam congregatur, sic variae
Abbreviated transcription (Latin):
multo ante p̃cinit dicens. Percussit petrã: & fluxerunt aquę Bibebant inquit. de con¬
inquit sib domũ: idest corpus hominis assumpsit. in quo habitauit plenitudo diu¬
nitatis. Et subdidit columnas septẽ: quia illũ benedictio sps scĩ gr̃a septifermis
impleuit. Mac tauit hostias suas. miscuit incratera uinũ suũ: & parauit men¬
sam suã. Et insequenti. Uenite &edite demeis panibus: & bibite uinũ quod
miscui uobis. Ad mixtũ ergo aqua uinũ legimus. nunc causã quare utrunq
dñs misceri uoluerit inquiramus. Quando inudȩorũ coniuuo nuptiale uinũ
lest fides in eis deficiebat: uinũ inquã deficiebat. quia uinea fructũ negabat.
dequa hicitur. Expectaui ut faceret uuas: fecit autẽ spinas Unde & sertũ
spineum capiti redemptoris imposuit. Quando dñs nuptiali tempore. idest
quando sponsus eccłȩ suȩ paschali exultatione iungendus. aquas inuma

Expanded text:
multo ante praecinit, dicens: Percussit petram, et fluxerunt aquae . Et multo ante praecinit, dicens: Percussit petram, et fluxerunt aquae . Et ficavit sibi domum : id est corpus hominis assumpsit, in quo habitavit plenitudo divinitatis. Et subdidit columnas septem. Quia illum benedictio Spiritus sancti gratiae septiformis implevit. Mactavit hostias suas, miscuit in cratere vinum suum, et paravit mensam suam. Et in sequenti: Venite et edite de meis panibus, et bibite vinum quod miscui vobis. Admixtum ergo aqua vinum legimus, nunc causam quare utrumque Dominus misceri voluerit, inquiramus. Quando in Judaeorum convivio nuptiale vinum, id est fides in eis deficiebat: vinum, inquit, deficiebat , quia vinea fructum negabat, de qua dicitur: Exspectavi ut faceret uvas, fecit autem spinas . Unde et sertum spineum capiti Redemptoris imposuit, quando Dominus nuptiali tempore, id est quando sponsus Ecclesiae suae paschali exsultatione jungendus aquas in vina
Abbreviated transcription (Latin):
denter constat uini creaturã. xp̃i sanguine nuncupandã. Quid adhuc dehac
duplici specie inquirere debeas: ipso dñõ attestante cognosce Nisi inquit mandu¬
caueritis carnẽ filii hominis &biberitis eius sangiunẽ: non habebitis uitã in uob
quod testimoniũ contra pelagii blasphemias euidentissimũ atq ualidissimũ est:
qui asserere arrepta impietate pręsumit. non propter uitã sed propter regnũ
celorũ. baptismũ paruulis conferendũ. Subhis enĩ dĩ uerbis quib euangelista
ꝓnunciat. non habebitis uitã in uobis: aꝑte intelligenda est om̃is anima munere
baptismi uacua. non solũ gła carere sed uita: hoc itaq dominici sanguinis unũ
aqua miscendũ essẽ. non solũ traditione dñs sed etiã ipso genere passionis osten¬
dit: excuius sacro latere sanguis &aqua lancee illisione ꝓfluxit. sicut & propheta

Expanded text:
denter constat vini creaturam Christi sanguine nuncupatam. Quid adhuc de hac denter constat vini creaturam Christi sanguine nuncupatam. Quid adhuc de hac duplici specie inquirere debeas, ipso Domino attestante, cognosce. Nisi, inquit, manducaveritis carnem Filii hominis, et biberitis ejus sanguinem, non habebitis vitam in vobis . Quod testimonium contra Pelagii blasphemias evidentissimum atque validissimum est, qui asserere arrepta impietate praesumit, non propter vitam, sed propter regnum coelorum baptismum parvulis conferendum. Sub his enim Domini verbis, quibus evangelista pronuntiat, non habebitis vitam in vobis, aperte intelligenda est omnis anima munere baptismi vacua, non solum gloria carere, sed vita. Hoc itaque dominici sanguinis vinum aqua esse miscendum non solum traditione Dominus, sed etiam ipso genere passionis ostendit, ex cujus sacro latere sanguis et aqua lanceae illisione profluxit, sicut et propheta
Abbreviated transcription (Latin):
scramenti scit distribui. nescit distributione consumi. Saeramenti itaq huiꝰ formã:
etiã in udȩorũ paginis inuenimus expressam. Nã de melchisedech ingenesi legimus.
Et melchi sedech rex salem ꝓtulit panem & uinũ: & benedixit abrahȩ. Melchi sedeh
autẽ: fuit sacerdos dĩ summi. Dũ aprȩpucio id est agentili circuncisio futura
prȩponitur. Hic ergo melchisedech ciuus genealogia uel origo noticiuã illius tem¬
pers latuit : oblatione panis & uini. hoc xp̃i sacrificiũ prȩsignauit. Dequo ꝓpha
p̃nunciat. Tues sacerdos in ȩternũ: scđ̾m or dinẽ melchi sed ech. Nã &ebeatꝰ morses
deeo mysterio loquens. uinũ &esanguinẽ subuna appellatione significat᷑. inbene¬
dictione patriarchȩ dominicã passionẽ multo ante demonstrantis: ita in quiens.
lauabit inuino stola suã. & in sanguine uuȩ palliũ suũ. Aduerte quã eui¬

Expanded text:
sacramenti scit distribui, nescit distributione consumi. Sacramenti itaque hujus formam, sacramenti scit distribui, nescit distributione consumi. Sacramenti itaque hujus formam, etiam in Judaeorum paginis invenimus expressam. Nam de Melchisedech in Genesi legimus, et Melchisedech rex Salem protulit panem et vinum, et benedixit Abrahae . Melchisedech autem fuit sacerdos Dei summi. Dum a praeputio, id est a gentili, circumcisio futura praeponitur. Hic ergo in Melchisedech, cujus genealogia vel origo notitiam illius temporis latuit, oblatione panis et vini hoc Christi sacrificium praesignavit. De quo propheta pronuntiat: Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech . Nam et beatus Moyses de eo mysterio loquens, vinum et sanguinem sub una appellatione significat in benedictionem patriarchae, dominicam passionem multo ante demonstrans, ita inquiens, lavabit in vino stolam suam, et in sanguine uvae pallium suum . Adverte quam evi
Abbreviated transcription (Latin):
dies septimus. cęlestis panis fraude mutilatur. Dequo pane uetus narrat
historia. nec qui plus collegerat habuit amplius. nec qui minus parauerat
repperit minus: eo quod eucharistię sacra ꝑceptio non inquantitate sed in
uirtute consistat. Quod corpus sacerdote dispensante tantũ est in exiguo.
quantũ esse constat intoto. Quod cũ eccla fideliũ sumit: sicut plenũ in uniuer¬
sis. ita integrũ eẽ probatur insingulis. Dequo sensu a postolica sententia diri¬
uata est. dicens Qui multa habet non abundabit: & qui modicũ non mino¬
rabit. Sinos forte esum panis esurientib apponeremus. non extoto ꝑueniret ad
singulos : quia particulatim & minutatim ꝓportione sua unusquisq p̃sumeret.
Deboc uero pane cũ assumitur: nichil minus habent singuli. quã uniuersi. Totum
unus totũ duo. totũ plures sine diminutione ꝑcipiunt: quia benedictio huius

Expanded text:
dies septimus coelestis panis fraude mutilatur. De quo pane vetus narrat dies septimus coelestis panis fraude mutilatur. De quo pane vetus narrat hireperit minus : eo quod Eucharistiae sacra perceptio non in quantitate, sed in virtute consistat. Quod corpus sacerdote dispensante tantum est in exiguo, quantum esse constat in toto: quod dum Ecclesia fidelium sumit, sicut plenum in universis, ita integrum esse probatur in singulis. De quo sensu apostolica sententia derivata est, dicens: Qui multum habuit, non abundavit, et qui modicum non minoravit . Si forte esum panis esurientibus apponeremus, non ex toto perveniret ad singulos, quia particulatim et minutatim proportione sua unusquisque praesumeret. De hoc vero pane cum assumitur nihil minus habent singuli, quam universi. Totum unus, totum duo, totum plures, sine diminutione percipiunt; quia be
Abbreviated transcription (Latin):
delectacio obtinebat infaucibus: hic benedictio operetur insensibus. Ad
agnoscendũ &ꝑcipiendũ sacrificiũ ueri corporis ipsũ te roboret: & potentia
consecrantis inuitet. Qui tunc latuit p̃figuratus in manna: sit tibi nunc
manifestatus ingr̃a. Ipsum autẽ fuisse inmannȩ illius specie prȩsignatũ.
etiã propheta euidenter ostendit dicens. Panẽ cęli dedit eis: panẽ angelorũ
manducauit homo: Et quis panis angelorũ est nisi xp̃s. qui eos cibo suȩ
caritatis. & lumine suȩ claritatis exsaciat: Hic panis dicente propheta
sexto die duplũ colliges. sabbato autẽ non colliges: dũ aprimo idest ad omi¬
nico die inlege tribuitur. & insolo sabbato denegatur. lam tunc xp̃s ab eccła
cui dominicũ corpus resurrectio consecrauit recipiendus ostenditur: &si nago ge
ad quã cultus sabbati ꝑtinebat negandus eẽ p̃dicatur: dũ ches iste idest

Expanded text:
delectatio obtinebat in faucibus, hic benedictio operetur in sensibus. Ad delectatio obtinebat in faucibus, hic benedictio operetur in sensibus. Ad cognoscendum et percipiendum sacrificium veri corporis, ipse te roboret, et potentia consecrantis invitet. Qui tunc latuit praefiguratus in manna, sit tibi nunc manifestatus in gratia. Ipsum autem fuisse in mannae illius specie praesignatum, etiam propheta evidenter ostendit, dicens: Panem coeli dedit eis, panem angelorum manducavit homo . Et quis panis angelorum est, nisi Christus, qui eos cibo suae charitatis et lumine suae claritatis exsatiat? hic panis, dicente propheta: Sexta die duplum colliges, sabbato autem non colliges , dum a primo, id est a dominico in lege tribuitur, et in solo sabbato denegatur, jam tunc Christus ab Ecclesia, cui dominicum corpus resurrectio consecravit, recipiendus ostenditur, et synagogae, ad quam cultus sabbati pertinebat, negandus esse praedicatur, dum dies iste, id est