comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
it dini fr̃es ad ligellum cor¬
nelii ruphi rese̾pserũt toiꝰ¬
ens edenda ẽẽ instiniuta
quociẽs deinre capiediuł.
li re nũmaria q̃ rat no si

Expanded text:
 diui fratres ad libellum Cornelii Rufi rescripserunt totiens edenda esse instrumenta, quotiens de iure capiendi uel li re nummaria q
Abbreviated transcription (Latin):
s et hii qui setum obligant᷑.
Nam cum ex duob plutib erꝰ
dem obligationis participibꝰ
un accepto fertur ceteriquo¬
que licerantur nõ qm̃ ip̃i ac¬
ceptolatum est. s qm uelud
soluisse nidetur isqui accepto¬
lacione solutus est. siiudica¬
ti fideuissor sit datus ⁊ accep¬
tus eiq acceptolatis fit libe¬
rabr̃ etiam iudicatꝰ. Iuli

Expanded text:
 et hi, qui secum obligantur: nam cum ex duobus pluribusque eiusdem obligationis participibus uni accepto fertur, ceteri quoque liberantur, non quoniam ipsis accepto latum est, sed quoniam velut solvisse videtur is, qui acceptilatione solutus est. Si iudicati fideiussor sit datus acceptus eique accepto latum sit, liberabitur et iudicatus. Iuli
Abbreviated transcription (Latin):
s uiqna incerib suis po diuorti¬
iam i iunco manto filiũ procre¬
aret. ut ꝓtemporali exilio coher¬
sciens sꝯceꝑit ĩ nsulã deportari. g̃¬
cũ philocite.ten. ꝙ cccultan cum
no ignorãs diu dissimulau̾it ĩ
ĩ sulam relegari placet. Pap̃.¬

Expanded text:
si qua visceribus suis post divortiiam inimico marito filium procrearet, ut temporali exilio coersciens susceperit, in insulam deportari, Philocteten, quod occultari eum non ignorans diu dissimulaverit, in insulam relegari placet. Pap
Abbreviated transcription (Latin):
possunt. quaris c̾ dolima¬
Ii ercept̃o. ⁊rei iudicate.
cõsultum factumẽe dice¬
tur. Item pacti cõuenti
petatur ¶Temporalos
atq dilatorie sunt q̃ nõ

Expanded text:
unt, qualis est doli mali et rei iudicatae consultum factum esse dicetur, item pacti conuenti petatur. temporales atque dilatoriae sunt, quae non
Abbreviated transcription (Latin):
mori possit nõ sine frande stipłato¬
ris sticũ mammusit ꝙ si solu pã¬
phylũ dare promisiss nõ dubi
ri possit młtũ eĩ int̾ est ꝯtĩeatur
ip̃a stipłatõe is qui mañ mitatur

Expanded text:
ori possit, non sine fraude stipulatoris Stichum manumisit. quod si solum Pamphilum dari promississet, non dubitri possit: multum enim interest, contineatur ipsa stipulatione is qui manumittitur
Abbreviated transcription (Latin):
ut porug̾et ĩꝑatori decret̾ eiꝯde
ciuitatis ꝙ erat c̾ ip̃a epłamissñ.
Is antẽ ꝙ sussepiss lit̾as restitu¬
tur. sue rei grã sb̾lãto ticii noĩe
cuierat decretũ missũ ut ꝑ eu̾
Darer᷑ suũ nom̃ ĩ scͥpsit ⁊ sis ĩ¬
ꝑatori dcretũ ẜm mãdata. rei
p.dedit. Quero quis uiancum
sisse uͥr is ꝗ nõ restituit. lit̾as
rori suo. qͣi ip̃e uissa apata decre¬
tum ĩꝑatori por rexit. herenmꝰ.

Expanded text:
ret imperatori decretum eiusdem civitatis, quod erat cum ipsa epistula missum. is autem, qui suscepisset litteras restitutur suae rei gratia: sublato Titi nomine, cui erat decretum missum, uti per ipsum daretur, suum nomen scripsit et sic imperatori decretum secundum mandata reidedit. quaero, qui viaticum sisse videtur is, qui non restituit litteras toque suo, quasi ipse iussus a patria, decretum imperatori porrexit? Herennius
Abbreviated transcription (Latin):
dare spondes totumenin me¬
nio adquirit ꝙ eĩ alteri exdo¬
minis adquirere nõ potꝰ id
ad eum ꝙ adobligatõm adnii¬
ttitur peitinz. ¶⁊ sicut duos
dominos ẜ uosus hanc stipła¬
tus frut illi aut illi dominis.¬

Expanded text:
spondes?', totum eum Maeuio adquirit: quod enim alteri ex dominis adquirere non potest, id ad eum, qui ad obligationem admittitur, pertinet.Si, cum duos dominos seruus haberet, stipulatus fuerit illi aut illi dominis
Abbreviated transcription (Latin):
idapmi ĩfectitautionẽ pollicet᷑¬
reficere cloasas et pirgare ꝑ¬
mutendñ fuit ita dicẽdũ ꝙ ne
dãpinii edib alienis detur. d¬
tituratur. It nequid fiat ĩminta¬
nirue. ĩ e̾dicta. ¶ Hoc ĩt̾dict
ad pubucas cloacas ꝑtinet.
sr ĩadcloacas ĩmitas ne ue fa¬
ciats quonsq dex̾ior sit neue

Expanded text:
infecti cautionem pollicetureficere cloacas et purgare permittendum fuit, ita dicendum, ne damnum aedibus alienis detur. titua‹s›. item ne quid fiat immittaturue, interdicam'. Hoc interdictum ad publicas cloacas pertinet, ne quid ad cloacam immittas neue facias, quo usus deterior sit neue
Abbreviated transcription (Latin):
daclorca nõ ⁊̃ denono facien¬
et̃ ĩterdicendu. lareo ait. ne
facienti cloacam uis fiat. qr ea¬
demi utilitas sit p̾forẽ . ñ. sic it̾¬
dixisse nenis fier quomino
cloacã ĩ publicũ fac̾e lice̾t. id¬
q offuuo. itrepatio placuise

Expanded text:
da cloaca, non etiam de noua facienaeque interdicendum Labeo ait, ne facienti cloacam uis fiat, quia eadem utilitas sit: praetorem enim sic interdixisse, ne uis fieret, quo minus cloacam in publico facere liceret: idque Ofilio et Trebatio placuisse
Abbreviated transcription (Latin):
sũ ꝙ siexa peculiari qminosci¬
erit manumissu si tñ ignoraue¬
rit ademptũ siosdculm liba¬
tꝯerit utroq añt casu mam¬
misso si interuertendi cansa
id fecerit frirti dño facisi
nam ⁊sidebito a meo mãda¬
no nt ticio peccinam solu̾et.
deinde ticium netuero accipe¬
idq ignorans debitor ticio
simulati seꝓciatorem solu̾it
⁊ debitor liberab et ticius fur
credidit tibi oblgari te m la¬
beo ait.s si eñ lilera eristimã
quasi insolutũ intelligeret᷑.
tidco suns meus ꝙ pecusiari
noie crediderit crigendo lib̾ab

Expanded text:
usa peculiari, quamuis scierit manumissum, si tamen ignorauerit ademptum ei peculium, liberatus erit. utroque autem casu manumissus si interuertendi causa id fecerit, furtum domino facit: nam et si debitori meo mandauero, ut Titio pecuniam solueret, deinde Titium idque ignorans debitor Titio simulanti se procuratorem solverit, et debitor liberabitur et Titius furtcredidit tibi: obligari te mihi Labeo ait et, si eum liberum existimans quasi mihi solutum intellegeretur. et ideo seruus meus quod peculiari nomine crediderit, exi
Abbreviated transcription (Latin):
ac tc̃ pꝯliminio auus ren̾sꝯ fu¬
erit oĩa iura nepotis noĩe ꝑ m̃
capiet. ac si filiꝰ natꝰ ĩciuita

Expanded text:
ac tunc postliminio auus reuersus fuerit: omnia iura nepotis nomine perinde capiet, ac si filius natus in ciuita
Abbreviated transcription (Latin):
sb̃ ꝯditione ad hr̃des ꝑtinebũt
st siẜuꝰ ab extraneo hrs ĩsti¬
tutꝰ fu̾it iꝯsub̃ dis captiui⁊
adire pot̾it. ¶ Q si filiꝰ eiꝯq
ĩ hostrũ potestate ẽ accepit. aut
diret mortuo ip̃i adꝗsitũ ĩtel¬
ligit᷑. ⁊ si niuopr̃e decesẜit ad
prdes pr̃is ꝑtinebit. nã statꝯ ho¬

Expanded text:
sub condicione ad heredes pertinebunt. item si seruus ab extero heres institutus fuerit, iussu heredis captiui adire poterit. Quod si filius eius, qui in hostium potestate est, accipit aut sdiret mortuo ipsi adquisitum intellegitur, etsi uiuo patre decesserit, ad heredem patris pertinebit. nam status ho
Abbreviated transcription (Latin):
hoc cĩ ĩhonorib fcinoris causa
cõstiturũ ẽ ut ꝓplenis ĩchoatos
accipiamꝰ s ĩhus honoribꝰ
ĩquib. rei.p. cã quid dehiis
nõ cõmutitur. eet̾m cũ dãp¬
no puhlico honor ẽ eicõmit¬
ti nõ eat dicendii ĩcũ ip̃ius
⁊quis magitratus ĩmunie¬
noscere cogendꝰ ẽ remediis
quib tutores quoq soleui ci¬
gi adnunis quod ĩmũctu
est agnoscendum. ¶Odeil

Expanded text:
hoc enim in honoribus favoris causa constitutum est, ut pro plenis inchoatos accipiamus, sed in his honoribus, in quibus rei publicae quid eis non committitur. ceterum cum damno publico honorem ei committi non est dicendum, etiam cum ipsius quis magistratus in municnoscere cogendus est remediis, quibus tutores quoque solent cogi ad munus quod iniunctum est adgnoscendum. 10
Abbreviated transcription (Latin):
es q̃ ĩꝯtronsia sut ñ detet apro¬
curatore cesaris distrabi.set
hde purgare ĩ nocẽtiã mor¬
aui distratͤtice uonoꝵ sopẽdi
rẽ distrasor apcuratore q̃ eẽt ĩ o

Expanded text:
e in controuersia sunt, non debent a procuratore Caesaris distrahi, sedherede purgare innocentiam mortui, distractionem bonorum suspendi rem distrahi a procura
Abbreviated transcription (Latin):
alieno mãdato detulisset. p̃¬
lane rescͥpseriũt delatorem
andic̃d nolc̃tẽ aute desistere.
ta m̃tione mãdaporis si postã
desistat p̾tẽdes mãdatorez
cãe decessisse pniẽd̃. duuii fr̾e

Expanded text:
alieno mandato detulisset. plane rescripserunt delatorem audiendum uolentem a lite desistere, ta mentione mandatoris, si postea desistat, praetendens mandatorem causae decessisse, puniendum diui fratres
Abbreviated transcription (Latin):
quid̃ ex ꝓpriis facultatibus
ĩpensas faciant uł annonaᷤᷤ
exigentes deẜtoꝵ p̃dioꝵ ꝓ
dãpna sꝯtineant mixtorũ

Expanded text:
de propriis facultatibus impens‹a›s faciant uel annonam exigentes desertorum praediorum damna sustineant, mixtoru
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ exduob sitenissorib qii
dicatũ solinspopo̾terat utal¬
ter obre nõ defensa ꝑtẽ suã
soluit mchominꝰ res deten¬
ci facti fuus. ¶Quociẽs
exstiplacione uidicatũ sos¬
Ii obre no defesam agrcu
fideuissorib noẽ uquimi

Expanded text:
 ex duobus fideiussoribus, qui iudicatum solui spoponderant, alter ob rem non defensam partem suam soluerit, nihilo minus res defenei factum fuisset.Quotiens ex stipulatione iudicatum solui ob rem non defensam agitur cum fideiussoribus, no
Abbreviated transcription (Latin):
at ductioni. s sicͥcum fluere
deperit mutato. iluco nõ potes
tacite lucri fitab eo ꝗ ducit.¶
dactꝰ aq̃ cinꝯorigo memioriã
ercessit. nrecostituti loco he̾ t.

Expanded text:
at ductioni. sed si circumfluere coeperit mutato alueo, non potes,tacite lucri fit ab eo qui ducit. Ductus aquae, cuius origo memoriam excessit, iure constituti loco habetur.
Abbreviated transcription (Latin):
petrauit. ¶ axininisse añt
tebemꝰ in haoc ĩt̾ dictototã q̃de
finiri sassignationis. Nõ .n.
ĩparat hoc int̾dictũ tãm. nt
fuꝑiora int̾dicta. nec ad pes¬
sessionẽ tprariã ꝑtinet .s. aut
bt iꝯ assignatu sibi. aut nõ

Expanded text:
petrauerit. Meminisse autem debemus in hoc interdicto totam quaestionem finiri adsignationis: non enim praeparat hoc interdictum causam, ut superiora interdicta, nec ad possessionem temporariam pertinet, sed aut habet ius adsignatum sibi aut non
Abbreviated transcription (Latin):
uodstiplato itasum michi
aut ticio ticiꝰ nec pete net
nouare nec acceptũ fac̾e pot̾
dantũq ei solui pot Domp̃
lo dari ꝓmissor sintutoris
uer aũt accipe debemꝰ eũ cu

Expanded text:
uod stipulatus ita sum 'mihi aut Titio', Titius nec petere nec nouare nec acceptum facere potest, tantumque ei solui potest. 11lo dare?', promissor, sine tutoris uerum autem accipere debemus eum, cui
Abbreviated transcription (Latin):
ceat. erit quide m accio legitima
cum dnio ꝓprictatis. an uero
⁊̃ utił infructuarium actio aq̃
⁊ magis ẽe ut detur. Paui.
stituerut opus factu fuit mħ
accio ⁊ inuectigalib agris loc̃
ht. ¶ aggeres iuxta finm̃e in
priuato facti sunt marbitriu
aque pluiie arc̃. ueniunt. etiã¬
sitr̾aslumen ncceant. ita sime¬
moria eoru exst si fi non debu

Expanded text:
ceat, erit quidem actio legitima cum domino proprietatis: an vero etiam utilis in fructuarium actio aquae et magis est ut detur. Paulusnstituerunt, opus factum fuerit, in actio etiam in uectigalibus agris locum habet.Aggeres iuxta flumina in priuato facti in arbitrium aquae pluuiae arcendae ueniunt, etiamsi trans flumen noceant, ita, si memoria eorum exstet et si fieri non debu
Abbreviated transcription (Latin):
Impublico opꝰ fcm̃ est quo aq̃
pluuia ncceret agi non potꝰ.
Intuemente leco publico agi
poterit. Causa eius rei hec est
ꝙ ea accione non tenetur nͥ
solus dominus. ¶smne per¬
missu principis aquam per
uiam publicam duci non pͤ
exque ei aqua pliuiuia noceat
nonteneri me accione aque
pliuue arcende. Idem
Serit. nulla enim uoluntas
errantis est.I dem
at si eas uenas inscidens ⁊ ob
id desierit ad me aqua uenire
tu non uideris uim fecisse si
uulla seruitus michi eo nomi¬
ne debita suit. nec interdicto
quod ui aut clam tene aris.

Expanded text:
publico opus factum est, quo aqua pluuia noceret, agi non potest: interueniente loco publico agi poterit. causa eius rei haec est, quod ea actione non tenetur nisi dominus solus. Sine permissu principis aqua per viam publicam duci non potex quo ei aqua pluvia noceat, non teneri me actione aquae pluviae arcendae: Idem erit: nulla enim voluntas errantis est. Idem at, si eas venas incideris et ob id desierit ad me aqua pervenire, tu non videris vi fecisse, si nulla servitus mihi eo nomine debita fuerit, nec interdicto quod vi aut clam teneris.
Abbreviated transcription (Latin):
tatu lib̾o ꝯditois inplende cã
capitũ ulasgatario mortis cã
accipitur ⁊ ꝙ̃ pater dedit ꝓpt̾ ⁊
mortem filii uł coganati mor¬
tis ca picapi uiliamis scripsit
demq ⁊ sit c posse donani ut si
conualint recipiatur Paul

Expanded text:
tatulibero condicionis implendae causa capitur uel a legatario, mortis causa accipitur: et quod pater dedit propter mortem filii uel cognati, mortis causa capi Iulianus scripsit. Denique et sic posse donari ait, ut, si conualuerit, recipiatur. 9 Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
ortis cã filii sui pr recte do¬
nare pot̾it ⁊ ꝯstante matri¬
monio filii.Idz.
deret pecimiam accepit for¬
de dum sbstituto patrocina¬
tur ut institutum aliqua ra¬
toe excludat mortis ca eam
cape iuł. sepiꝰ scrib.¬
Ulianus

Expanded text:
Mortis causa filii sui pater recte donare poterit etiam constante matrimonio filii. 12 Ideret, pecuniam accepit, forte dum substituto patrocinatur, ut institutum aliqua ratione excludat, mortis causa eam capere Iulianus saepius scribulianus
Abbreviated transcription (Latin):
tigabr. E si ipe cusios cꝯtodiamͦ
i reus ẽ sergo si casn cꝯtodia def a¬
micta dicatur testatioĩb id ꝓbã¬
duẽ. ⁊ sic uema dabr. ¶Solz pro¬
t̾ca siad missa culpa cꝯtodia est
nita militi dariad eã reqͥrẽda
applicito ei alio milite ꝙ si fugiꝰ.¬
tum dño reddendũ ꝓdiderit ã
sifacultates hãt dño preciũ red¬
dere uiberi. Saturimiꝰ ꝓbat.u. ge

Expanded text:
stos custodiam i reus est: Ergo si casu custodia defuncta dicatur, testationibus id probandum est et sic uenia dabitur. Solet praeterea amissa culpa custodia, si nita militi dari ad eam requirendam, applicito ei alio milite. Quod si fugitiuum domino reddendum prodiderit, si facultates habeat, domino pretium reddere iuberi Satur
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ ẽ facile tironi cꝯtodiHe
acredẽda. nã ea ꝓdita isculpe
reꝯ ẽ. qui ea ei comisit. nec un
s duob costodia conntẽda est
qui si neglinam amirunt ꝓmo
do culpe uł castigatur nł miliciã
nis ꝑsone cꝯtodie fu̾nt castig̃¬

Expanded text:
est facile tironi custodia credenda: nam ea prodita is culpae reus est, qui eam ei commisit. Nec uni, sed duobus custodia committenda est. Qui si neglegentia amiserint, pro modo culpae vel castigantur vel militiam vis persona c
Abbreviated transcription (Latin):
ilites si amisut cotodiã ip̃i ĩꝑ
iculu deducutmm nã diꝯ adri¬
anꝯ stafilio scd̾o legato rescrip¬
sit quocientis quicꝯtodiã mil¬
tu euaẜit exquiri oporterentrũ
nimia negligẽcia militũ cuas¬
it. ancasu ⁊ utrũ unꝯ expłibus.
an una płes.⁊ ita demũ affici¬
endos suppliciũ milites qͦꝵ cꝯto¬
diã euarit. siculpacoꝵ nimnad̾¬
p̾be̾dat᷑ alioqͥn ꝓmodo culpe ĩ
eos statuendii. Saluio qͦ legare

Expanded text:
ilites si amiserint custodias, ipsi in periculum deducuntur. nam diuus Hadrianus Statilio Secundo legato rescripsit, quotiens custodia militibus euaserit, exquiri oportere, utrum nimia neglegentia militum euaserit an casu, et utrum unus ex pluribus an una plures, et ita demum adficiendos supplicio milites, quibus custodiae euaserint, si culpa eorum nimia deprehendatur: alioquin pro modo culpae in eos statu
Abbreviated transcription (Latin):
pulũ romanũ uł adu̾sꝰ secrrit᷑¬
tẽ eiꝰ cõmintitur. quotenetur
iscuio oꝑa dolo malo cosiliuõ
initiũ erit. quo obsides ĩiussu
pͥncipis ĩ t̾tid̾ẽt. quo armatiho¬
mines c̾̃telis ⁊ lapidib ne ĩur
loca ue occupentur. uł templaqͦ¬
ue cetꝯ ꝯuẽtꝰ uefiat hoĩes uea
ad seditio̾em eduecẽtur cinꝯ ueste.

Expanded text:
pulum Romanum uel aduersus securitatem eius committitur. quo tenetur is, cuius opera dolo malo consilium initum erit, quo obsides iniussu principis interciderent: quo armati homines cum telis lapidibusue in urbublicam, locaue occupentur uel templa, quoue coetus conuentusue fiat hominesue ad seditionem conuocentur: cuiusue
Abbreviated transcription (Latin):
p. arina ferat. quine hostib ppłist
romam. uł nu̾ciũ literas ue mist¬
it signũ ue deterit. fecerit nedo¬
lo malo. quo hostes ppri romana
quo seditio tumultꝯne adu̾sus

Expanded text:
 arma ferat: quiue hostibus populi Romani nuntium litterasue miserit signumue dederit feceritue dolo malo, quo hostes populi Romanquo seditio tumultusue aduersus
Abbreviated transcription (Latin):
sine cã dimittat. mãdatis ita
canetur ¶ Siquos exhis q ms
cuntatib sũt celerit. ⁊ sine çãso¬
tutos amagistratib cognou̾is
ũiciri intebis. et his qui soln̾ĩt
mulctã dices. nã cu scierint tibs¬

Expanded text:
sine causa d‹i›mittat, mandatis ita cauetur: 'Si quos ex his, qui in ciuitatibus sunt, celeriter et sine causa solutos a magistratibus cognoueris, uinciri iubebis et his, qui soluerint, multam dices. nam cum scierint sib
Abbreviated transcription (Latin):
ret mberio uenre yrenarchẽ.
⁊ꝙ sub scripẜit exeqm. ⁊ si dili¬
genter ac figelit̾ hoc fec̾it coli¬
andandnen si par prudẽter
retulisse ꝓdcis eñ cõꝑieret. ut
nindic ĩcxẽplo. nequid et ali¬
ud postitale facere moliatu

Expanded text:
rtet uenire irenarchen et quod scripserit, exsequi: et si diligenter ac fideliter hoc fecerit, conlaudandum eum: si parum prudenter rettulisse pro dictis eum compererit, ut uindicet in exemplum, ne quid et aliud postea tale facere moliatu
Abbreviated transcription (Latin):
transmarinas negotiatões et
morantur per suos aiz libertos
tõibus longo tp̃r id ignorantes
et man̾mitendo sñ fraudis con¬
cilio indulgẽt ẜms sis librarẽ¬
lt s nec infrandẽ fisci datas lib̾ia
miẜit lib̾tates ĩpedinurur sed
ira sicum nõ eram soluẽdo in:

Expanded text:
transmarinas negotiationes etus ipsi morantur, per seruos atque libertos tionibus longo tempore, id ignorant et manumittendo sine fraudis consilio indulgent seruis suis libeit.Sed nec in fraudem fisci datas libertatmiserit, libertates impediuntur, sed ita, si, cum non erat soluendo, in
Abbreviated transcription (Latin):
Imłr filio uiri militi ad casstẽ¬
ses nt militares forre res ꝯpor¬
andas reliquerit pectĩã ntiq
cassresi peccnho eaq cõꝑamiur
admupari ĩcipiũt. G crcusis¬

Expanded text:
ier filio uiri militi ad castrenses uel militares forte res comparandas reliquerit pecuniam, utique castrensi peculio ea quae comparantur adnumerari incipiunt. 4 Tertu
Abbreviated transcription (Latin):
acceꝑit lib̾ta tẽ sticho sihrs en
nõ manuusẜit liber esto potͣi¬
t ab hrde uoniamimiti nõ ꝯtͣ
uolũtarem testatoris adimitur
ip̃c exigẽd̾ẽ ur p̾cipitari cogat᷑¬

Expanded text:
tatem "Stichus, si heres eum non manumiserit, liber esto", poterit ab herede manumitti: non contra voluntatem testatoris adimitur tempus exigendum est, ut praecipitari cogat
Abbreviated transcription (Latin):
cipis h̾re sedicce̾ iactãt. net eĩ
dexebast tã magnã rẽ tã diu
rete. ¶ Siquos comitũ. uł
legati si reos ꝓcõsul ĩ nene¬
nt. utrũ piire eos debeat
u młta extãt exempla q̃ nõ
tm officialiũ ẜuoꝵ nec subse
delĩquãt. ¶ sc gn̾a penarus
enim̾ianda sũt. qͥͣbꝯ p̾sides ami¬
aut itã adimat. aut ẜnitutem
loꝵ castigatio ĩculoꝵ ũberito¬

Expanded text:
cipis habere se dicere iactant? nec enim debebant tam magnam rem tam diu reticere. Si quos comitum vel legati sui reos proconsul invenerit, utrum punire eos debeat sed multa exstant exempla, quae non tantum officialium suorum nec sub sedelinquant. Nunc genera poenarum nobis enumeranda sunt, quibus praesides adfiaut vitam adimant aut servitutem lorum, castigatio: vinculor
Abbreviated transcription (Latin):
bnco ĩ strimic̾ta de ponũtirar¬
chino forte.uł gramato phila¬
no. Sol ⁊ sicͣ sn testamẽta ne or¬
dinent uł scribãt. uł signent
Tit. ⁊illa pena nequis negociis
publcis ĩt̾uemat. hic em̃ pri¬
matis quidemi int̾esse porit pu¬
blicis ꝓhicebitur. solent eĩ qͥb̃¬

Expanded text:
co instrumenta deponuntur, archio forte vel grammatophylacio. Solet et sic, ut testamenta ne ordinent vel scribant vel signent. Erit et illa poena, ne quis negotiis publicis interveniat: hic enim privatis quidem interesse poterit, publicis prohibebitur, ut solent
Abbreviated transcription (Latin):
Smiagis ẽ. ut hn qͦ ẜ̃m eff̃iciãt¬
isticuucur. ¶ uenatores ant
puricarii. ant aliam ꝙͣ nolp¬
tatem gesticii landi. ułalt̾ semo¬
uendi grã. ¶ Seruos ĩmetal¬
lum.uł iop metalli. Item i
ludũ uenatorium dari solere

Expanded text:
magis est, ut hi quoque serui efficiantinstituuntur uenatores aut pyr richarii aut aliam quam uoluptatem gesticulandi uel aliter se mouendi gratia.Seruos in metallum uel in opus metalli, item in ludum uenatorium dari solere
Abbreviated transcription (Latin):
metam trasmiti. plane.sidce¬
modãpnatt fuit. ⁊ ĩnntio stati
fugit. Uidẽd ẽ utrũ duplican e
tpra debeant. anno. ppetuarir
trafttrri iop metani. ⁊ magiꝰ
ẽ ut trãsferatur. aut ꝑpetuetur

Expanded text:
metalli transmitti. plane si decennio damnatus fuit et initio statim fugit, videndum est, utrum duplicari ei tempora debeant, an vero perpetuari vel transferri in opus metalli: et magis est, ut transferatur aut perpetuetur.
Abbreviated transcription (Latin):
cepto neꝙ presidi. ñ curato¬
.ii. neq curie costituere. neq
precedencia reformare.⁊ his
A adclere uł ominiuere licet.
¶Non souitu uectigaliũ pen¬
tp̃r conductõis ꝯpleto.ł abhus
Isuras ex more exige ꝑmitit᷑
quo uenũdari ut ferrũ ⁊ fru¬
metu ⁊ sales non sine ꝑiclo
capitis h. ¶ agri publiciq
inppetun lccantur acurato¬
re sine auccoritate p̾ncipali
reuocan non possũt. ¶ onso
hauis sullicite aliqd ĩ naue. lꝙ
ꝓpẽ uiueccores inposuerit. na¬
abcente duo d amagro uelg
gurernatore aut pretha ant
aliquo id fcm sit ipiꝗre capite
puniuntur. comissis m̃cib.
nauis aut dũo restituitur.
¶Autitarũ merciũ ꝑcecuto hr¬
dez quo affĩgit. ¶ Eam re

Expanded text:
praesidi neque curatori neque curiae constituere nec praecedentia reformare et his uel addere uel deminuere licet. Non solutis uectigalium pentempore conductionis completo uel ab his usuras ex mora exigere permitquoque uenundari, ut ferrum et frumentum et sales, non sine periculo capitis licet. Agri publici, qui in perpetuum locantur, a curatore sine auctoritate principali reuocari non possunt. Dominus nauis si illicite aliquid in naue uel ipse uel uectores imposuerint, naabsente domino id a magistro uel gubernatore aut proreta nautaue aliquo id factum sit, ipsi quidem capite puniuntur commissis mercibus, nauis autem domino restituitur. Illicitarum mercium persecutio heredem quoque adfligit. Eam r
Abbreviated transcription (Latin):
prohib̾e ne se ĩuito fiat. Ee¬
teꝵ siue satis datio int̾ueĩat
siũ nõ. remissio fc̃a hoc tñre
mittit ĩ quo tenuit m̃ ciatio.
plane si satis datũ ẽ. ⁊ exinde
aut ẜuitute̾ h̃t. It iuliano pla¬
cet fructuario nendicandaꝵ ẜ
tilis erit. ip̃i at̃ dño p̾dii si de¬
nũciauerit remissio iutilis e¬
rit neci. sic̃ adũsꝰ uicinũ ita ad¬
uito sealfiꝰꝰ edificare s si hoc

Expanded text:
fiat. ceterum siue satisdatio interueniat siue non, remissio facta hoc tantum remittit, in quo non tenuit nuntiatio. plane si satisdatum est, exinde aut seruitutem habet.Item Iuliano placet fructuario uindicandarum tilis erit. ipsi autem domino praedii si nuntiauerit, remissio inutilis erit: neque sicut aduersus uicinum, ita aduito se
Abbreviated transcription (Latin):
te illis bĩta fiũt/ s isi negaueũt
nichilomno publicãtur ratio
eñi adbuc eadẽ ẽ ne dũ sperant¬
ii se ĩpote stare dñoꝵ reuersu¬
rosssi negau̾int sp̃t mariti collo¬
cãdi in m̃datio ꝑsenerẽt. ẜ iẜm¬
mstoadno eiꝰ recedu̾t extraui
nͥo nõ hñt cuigratificetir. ¶o
reꝯ uł rea absoniti fu̾int exsti¬
mati ꝑnidices lex da̾pii nolu¬

Expanded text:
e illis habita fuerit. Sed et si negauerint, nihilo minus publicantur: ratio enim adhuc eadem est, ne, dum hi sperant se in potestatem dominorum reuersuros si negaueri‹n›t, spe meriti collocandi in mendacio perseuerent. a dominio eius recedunt. extranei uero non habent cui gratificentur. Si reus uel rea absoluti fuerint, aestimari per iudices lex damnum uolu
Abbreviated transcription (Latin):
sideceat᷑ n exbõis alienaste nec
trei iuste p̾ter pauꝑtatẽ obiciã.
Stentii ẽẽ p̃tor de. ut iubeat eũ
nͣ minuere. ꝙsi nec ĩ opia tato¬
rante eũ cͥditores ostẽde re
epotuert̃ ĩ iuiriaꝵ acc̾ce hiuc
tenebuntur. D auł.¬

Expanded text:
si doceatur nihil ex bonis alienasse nec sit quod ei iuste praeter paupertatem obiciatur, contentus esse praetor debet, ut iubeat eum nihil minuere. Quod si nec inopia laborantem eum creditores ostendere potuerint, iniuriarum actione ei tenebuntur. 32 Pau
Abbreviated transcription (Latin):
ad purcrtatem ꝑuencnt tutor
Sirestituenda tutela aliq̃mdin
moram fecu: tertum est et
fructuum noie. ⁊usmarum
medi tp̃ristam fidenissores
ei qͣm ip̃m teneri. Pcracio.¬

Expanded text:
ad pubertatem peruenerit, tutor in restituenda tutela aliquamdiu moram fecerit, certum est et fructuum nomine et usurarum medii temporis tam fideiussores eius quam ipsum teneri.
Abbreviated transcription (Latin):
nilicrẽ ꝓpt̃ publica ntilitate
ad annonã ꝑtinc̃tẽ. adiri ap̃¬
fecto annone defcrentẽ diu¬
scuero ⁊antonino rescripse¬
runt. famosi quoq acciuãte
smc ulla dubitacẽc admittũ¬
tut. milites qͦ qui cãs alicnas
deferre nõ posft̃ qui ꝓpate cxci¬

Expanded text:
lierem propter publicam utilitatem ad annonam pertinentem audiri a praefecto annonae deferentem divi Verus et Antoninus rescripserunt. Famosi quoque accusantes sine ulla dubitatione admittuntur. Milites quoque, qui causas alienas deferre non possunt, qui pro pac
Abbreviated transcription (Latin):
ał tr̃ascunt adñso hrdes pene
tonoꝵ ad cptionis ꝙͣ silis ꝯtes¬
ta. ⁊ cõdempnato fiu̾it setuta ex¬
ceptio repetunda. ⁊ i. iestati
nichil actu̾ẽ adhñe excercer
plaguit. ut bona coꝵ fisco nen¬

Expanded text:
transeunt aduersus heredes poenae bonorum ademptionis, quam si lis contestata et condemnatio fuerit secuta, excepto repetundarum et maiestatis nihil actum est, adhuc exerceri placuit, ut bona eorum fisco uin
Abbreviated transcription (Latin):
tiens instipulatõib ambi¬
gua oro ẽ eemodissimum est
idaccipi quo res qͦres deq̃ agr̃
intuto sit. ¶U̾m.

Expanded text:
tiens in stipulationibus ambigua oratio est, commodissimum est id accipi, quo res, qua de agitur, in tuto sit.
Abbreviated transcription (Latin):
i significatina cũ id ꝙ bono me¬
lĩ sit ip̃m quo bonũ sit. ¶ atcu
optimũ quisq stipulat᷑ id stipu¬
lari intesligit᷑ cuis bonitas prĩ¬
cipalẽ gradũ bonitatis hãt que
res efficit ut ca mpellato certi sig¬
nificatiua sit. ¶fũdicerti siqͥs
nsũ fructũ stipulatꝰ fu̾it incer¬
tũ intellig̾r mobligato dedu¬
xisse hec eĩ magis uute ntimur
ctꝰ qui ĩ fũdo tusculiano nati
ctũt dari sibi stipulatus sit an
ĩccrtũ stipulatus indat᷑ s ip̃a¬

Expanded text:
i significatiua, cum id, quod bono melius sit, ipsum quoque bonum sit. at cum optimum quisque stipulatur, id stipulari intellegitur, cuius bonitas principalem gradum bonitatis habet: quae res efficit, ut ea appellatio certi significatiua sit. Fundi certi si quis usum fructum stipulatus fuerit, incertum intellegitur in obligationem deduxisse: hoc enim magis iure utimur.s, qui in fundo Tusculano nati erunt, dari sibi stipulatus sit, an certum stipulatus uideat
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ siquerat quo tpr̃e sit locu¬
plecior tempo quo agitur
inspicit᷑ ant siexceptiodolun
li opposita cinoceat tempo qͦ
agit᷑ spectatꝰ plane ut scenola
aiebat ⁊ sipericrit resante li¬
te ꝯtestata ĩt̾du qͣi lccuple¬
cior fc̃s sit ĩtelligit᷑ .i. si neces¬
saria sibi tẽeme̾rit q̃ necessa¬
rio de suo erat empturꝰ naz
locuplecior ẽ. sic̃ ⁊ ĩfilio fam¬
l.putabat macedoniammr
cessare si ĩ necessarias causaᷤ
filiꝰ mutua pectin̾a acceꝑit
⁊ eam ꝑdiderit. ¶ arc̃.

Expanded text:
 si quaeratur, quo tempore sit locupletior, tempus quo agitur inspicitur: et ut exceptio doli mali posita ei noceat, tempus quo agitur spectatur. Plane, ut Scaevola aiebat, etiamsi perierit res ante litem contestatam, interdum quasi locupletior factus intellegitur, id est si necessariam sibi rem emit, quam necessario de suo erat empturus: nam locupletior est. sic et in filio familias putabat Macedonianum cessare, si in necessarias causas filius mutuam pecuniam acceperit et eam perdiderit. Marc
Abbreviated transcription (Latin):
ca confestĩ arbit ap̾tore ei
dandus ap̃quẽ roẽ quar
amĩstiasse cu appu̾nt ex fi
coget. s ⁊̃ an reliqua restitũ¬
c debcat inch̃ adicit᷑ uͨ puto
cogendũnam d eo ꝙ ĩ fuitu¬
põt corpora cĩ ronũ ⁊si qs

Expanded text:
ta confestim arbiter a praetore erit dandus, apud quem rationem, quam administrasse eum apparuit, ex fidcogetur. sed an et reliqua restituere debeat, nihil adicitur, nec puto cogendum: nam de eo, quod in servitup
Abbreviated transcription (Latin):
socii furarẽt᷑ s si nõ ut socii fu¬
turarẽtur ĩ imiciciamũ tñcã fe¬
cerit Fecte tñ pediꝰ ut sicuti ne¬
mo furtũ fac̃ sine dolo malo
ita nec ꝯsiliu uł ope ferre siñ
faciend̃ op̾e̾ fert ꝗministium
atq adiutorsũ. ad surripiẽda

Expanded text:
cii furarentur, inimicitiarum tamen causa fecerit. Recte Pedius ait, sicut nemo furtum facit sine dolo malo, ita nec consilium uel opem ferre sine faciendum: opem fert, qui ministerium atque adiutorium ad subripiendas
Abbreviated transcription (Latin):
snoita ẽ ñ em̃ ĩsolutu accepit
s quodã modo nomen ḋbitoris
uẽdidit ⁊ ic̃o ht acciones quia
tenetur adhoc ip̃m ut pr̃et acci¬
Iquio possqͣm tpr̃e transacto
libatꝰ ẽ fiduissore dederit. fide¬
uissor ñtenet᷑. qm̃ erroris fide¬
uissio nlła est. ¶ arcello.¬

Expanded text:
non enim in solutum accipit, sed quodammodo nomen debitoris vendidit, et ideo habet actiones, quia tenetur ad id ipsum, ut praestet actiquis, postquam tempore transacto liberatus est, fideiussorem dederit, fideiussor non tenetur, quoniam erroris fideiussio nulla est. Marcell
Abbreviated transcription (Latin):
sorẽ accepi. et ei ħ̾is extitidei
aquo tibi erat sb̾ sdute leg̃¬
tu cu abeo fid̾nissorẽ accepͦi¬
ses urs ertiterit ñ poteris h̾re
fiduissorẽ obligati. qr nec

Expanded text:
sorem accepi et ei heres extiti: dea quo tibi erat sub condicione legatum, cum ab eo fideiussorem accepisses, heres exstiteris, non poteris habere fideiussorem obl
Abbreviated transcription (Latin):
deniq si maĩtꝰ uxori donau̾it.
eaq deiectasit pot̾it int̃dcõ uti
nõ tm̃si colonꝯt ¶ ait p̾tor de¬
iecisti aut familia uia diec᷑. m̃i¬
to familie mẽtõ hita ẽ. nã cu̾
deietisti u̾bũ refert᷑ ad ꝑsõas eiꝯͣ
ꝗd̾iecit nͣ ꝑtin̾at ad eũ cuiꝰ fa¬
milia deiet̾. nͨ eĩ ego iideor deiẽ¬
cine si familia m̾a d̾iec̾it. iõ cõ¬
seq̃ns fuit addere aut familia tu¬
⁊ deiecit. ¶ deiecisse aut̃ is ⁊
d̾ic̾et᷑. parui ã referre uisũ e
sius manib ꝯs d̾iciat. an u̾o ꝑͥ
aliũ. qrͣ si familiasm̾a exuolũ¬
tate m̾a d̾iet̾it ego iuideor de ie.

Expanded text:
Denique et si maritus uxori donavit eaque deiecta sit, poterit interdicto uti: non tamen si colonus. Ait praetor: "deiecisti aut familia deiecit". merito familiae mentio habita: nam cum "deiecisti" verbum refertur ad personam neat ad eum, cuius familia deiecit nec enim ego uideor deiecisse, si familia mea deiecerit, consequens fuit addere 'aut familia tua deiecit'. Deiecisse autem etiadeiceretur: parui enim referre uisum est, suis manibus quis deiciat an uero per alium: quare et si familia mea ex uoluntate mea deiecerit, ego uide
Abbreviated transcription (Latin):
uãdu id ꝙ ĩ marito exp̃ssi ẽ. s isi
ñ ĩ domo sua d̾p̾hẽdit maritꝰ po¬
t̾it retir̾ie. s si semel remissꝰ ad ui¬
t̾ reduci ñ pot̾. ꝙͥ ergo sienaẜit
an reducto cꝯtodiri. xx. horis pdᷤ¬
sit. ⁊ putẽ ħ mag̾ dic̾e reductꝯ re¬
tin̾i posse ꝓtestate eiꝯ reigr̃a ꝙ ad¬

Expanded text:
quod in marito expressum est. Sed et si non in domo sua deprehenderit maritus, poterit retinere. Sed semel remissus adulter reduci non potest. Quid ergo si evaserit, an reductus custodiri viginti horis possit? et putem hic magis dicendum reductum retineri posse, testandae rei gra
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ retineat ñ trĩ siue caluidi¬
tate cͥcũ uẽtũ uł seduccũ uel
sollicitatũ n bo̾a fid̾ uł ꝓba¬
biliratione hoc fac̃. recte dice¬
tur dolo malo retin̾e. ¶Is
ꝗuescit apd se e̾̃e hoĩe sibeꝵ¬
ẽẽ dolo malo caret. s ubi c̾ti¬
oratꝰ retin dolo malo nõ
caret.plane si dubitat lib¬

Expanded text:
retineat, non tamen sine calliditate circumventum vel seductum vel sollicitatum, neque bona vel probabili ratione hoc facit? recte dicetur dolo malo retinere. Is, qui nescit apud se esse hominem liberum, dolo malo caret; sed ubi certioratus retinet, dolo malo non caret. Plane si dubitat
Abbreviated transcription (Latin):
pubessit. sine ĩpub̾. suie mas¬
cułꝰ siue femina. sueimus
siue płes. siue sui iuris sit si
ꝙr ab hostibus redemit retine¬
at᷑ ĩea cã est ut int̾dc̃o nõ te¬
ncatur. no eĩ tolo malo fac̾i
iocũ fore. ¶ Sipostea ꝙ̃ sem̃t
remisit uelit retinete. ¶Si
eũ quuis rerinuit filiũ que
nõ h̾t ĩ pot᷑ate. pleꝵq suie do¬
lo malo fac̾e uidebr pietasel

Expanded text:
pubes sit siue impubes, siue masculus siue femina, siue ‹unus siue› plures, siue sui iuris sit siuquem ab hostibus redemit, retineat, in ea causa est, ut interdicto non teneatur: non enim dolo malo facit. locum fore, si, posteaquam semel remisit, uelit retinere. Si eum quis retineat filium, quem non habet in potestate, plerumque sine dolo malo facere uide
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑaꝵ exaccõe ut filiꝯ hr̃s
exig̾e possit nõ ex successi¬
oue efectꝰ. ¶ uerba hec
isad ꝙ̃ ea res ꝑtinet sic ĩ¬
telliguntur ut qui ĩuni¬
u̾sum dominũ uł iure
ciuili uł iure p̾torio suc¬
cedit contineatur. A ip̃¬

Expanded text:
filius heres exigere possit, non ex successione effectus. verba haec "is ad quem ea res pertinet" sic intelleguntur, ut qui in universum dominium vel iure civili vel iure praetorio succedit, contineatur. Vlp
Abbreviated transcription (Latin):
aRcell scribit. siquis pro
pupillo sine tutoris ancto¬
ritate obligato ꝓdigo neul
furioso fidiusserit magis ẽ¬
mãdati attio ñcompetit.

Expanded text:
arcellus scribit, si quis pro pupillo sine tutoris auctoritate obligato prodigoue uel furioso fideiusserit, magis emandati actio non competit.
Abbreviated transcription (Latin):
dit̾ce accepto ẽ succurri o
extiterit et ñ est soluẽdo qͥ sub
ꝯdicione acceptꝰ ẽ. restituen
dã accc̃e Ipure acceptũ popõiꝰ
scribit p̃t̾ea sifidnissor extit̾it
eq̃hic quoq ꝑtinebit ad ean

Expanded text:
ne acceptus, succurri oportet exstitit, non est soluendo qui sub condicione acceptus est, restituenacceptum Pomponius scribit.Praeterea si fideiussor exstiterit hic quoque pertinebit ad eand
Abbreviated transcription (Latin):
acuratore belindarii cautõ
exigi ñ deb̾e. c̃ ap̃side ex ĩꝗsiti¬
ratore ⁊ nõie college teñri.
si ĩ t̾ue̾ire ⁊ ꝓhibe eũ optuit.
It rscͥpẜu̾t q̃ d̾t̾iora fcã sut

Expanded text:
a curatore kalendarii cautionem exigi non debere, cum a praeside ex inquisitiratorem etiam nomine collegae teneri, si interuenire et prohibere eum potuit. Item resc
Abbreviated transcription (Latin):
curatoꝵ ꝑtine it̾ rescripẜũt a¬
gros rei .p. retrabere trabe cura¬
torẽ ciuitatis debẽ licet abona
fide emptorib possideantur cu
possint ad actores suos retͥrere.

Expanded text:
curatorum pertinere. Item rescripserunt agros rei publicae retrahere curatorem ciuitatis debere, licet a bona fide emptoribus possideantur, cum possint ad auctores suos recurrere.
Abbreviated transcription (Latin):
sme tutoris anctoritate roga¬
u̾it p̾cario. labo ait. hr̃e eũ pre¬
cariã possc̾em. ⁊ hoc int̾dc̃o te¬
neri. namano mag̾ nanira¬
ut̃ possideret. nullu locũ esse
tutoris anctoritate rectecdi

Expanded text:
e tutoris auctoritate precario rogauerit, Labeo ait habere eum precariam possessionem et hoc interdicto teneri. nam quo magis naturaliter possideretur, nullum locum esse tutoris auctoritati: recteque dici
Abbreviated transcription (Latin):
iartor exuicim fimdo uento
inclmata intuũ fu̾d̾ sit. et ex
lege .xii. tabulaꝵ de adimẽda
cs recte ag̾e pot̾. et iꝯ ei ñ essẽ.
ita arbore habe¬

Expanded text:
arbor ex uicini fundo uento incl‹i›nata in tuum fundum sit, ex lege duodecim tabularum de adimenda ea recte agere potes ius ei non esse ita arborem habe
Abbreviated transcription (Latin):
re penẽs̃ dnĩn. ꝗ nõ discessit a¬
nimo dpossc̾e /quo qnis loo p̃.¬
cario. aut possideat. aut ceperis ⁊¬
posside inchil refert. ꝙ ad inter¬
dictum ꝑtinet. dẽ.¬

Expanded text:
re, penes domin‹u›m, quia non discesserit animo possessione.Quo quis loco precario aut possideat aut coeperit possidere, nihil refert, quod ad hoc interdictum pertinet.
Abbreviated transcription (Latin):
alienis ĩpẽdeat. utrũ totã ar¬
borẽ inbeat p̾tor adni. anu̾o
id solũ ꝙ suꝑ excurrit. q̃ritur
⁊ rutib ait astirpe excidẽdam.
idq prisq nidetur uid̃ iuꝰ. et
nͥadimat. dñs arborẽ laboan
ꝑmiti ei cui arbor office̾t. uł
fiucll succid̾et eã lignaq to¬
uet. ¶ arboris appẽnatione
ĩ uites cõtinent᷑. ¶nõ solũ¬

Expanded text:
impendeat, utrum totam arborem iubeat praetor adimi an uero id solum, quod superexcurrit, quaeritur. et Rutilius ait a stirpe exc‹i›dendam idque plerisque uidetur uerius: et nisi adimet dominus arborem, Labeo ait permitti ei, cui arbor officeret, ut si uellet succideret eam lignaque tolleret.Arboris appellatione etiam uites continentur.Non solu
Abbreviated transcription (Latin):
t ht sũmã cquitatẽ. ut catenꝰ
qui nostro utatur qͣtenꝯ eitri¬
ouere uelimiꝰ. ¶ Hospites.
et qui gratuitã hĩtationẽ accipi¬
unt. non in telligũtur p̾cario

Expanded text:
t summam aequitatem, ut eatenus quisque nostro utatur, quatenus ei tribuere uelimus.Hospites et qui gratuitam habitationem accipiunt non intelleguntur precario
Abbreviated transcription (Latin):
icollactanens sieducator si
pedagogus ip̃is siunt xuł fi¬
liꝯ filiane cuio eorũuł alũp¬
nus uł capsaris .i. qui portat
libros uł si ĩ hoc mau̾inititur
ut intra sex menses uxorem
eam duci gporteat ira eĩsearo
sensuit ¶arc̃

Expanded text:
collactaneus, si educator, si paedagogus ipsius, si nutrix, vel filius filiave cuius eorum, vel alumnus, vel capsarius id est qui portat libros, vel si in hoc manumittatur, ut intra sex menses uxorem eam duci oporteat: ita enim senatus censuit. Marc
Abbreviated transcription (Latin):
ex quib caĩs ignorãtib
nob̾ accẽs acqrunt᷑ ex hisdẽ
⁊̃ furiosi nomĩe incip̃ agi
posse. ułuti cũ ẜuus ciosti¬
platur. cum furt̾ cifit. aut
dãpnũ ei dando in legem
aqliã comittit᷑. Aut si for¬
te cũ creditor fũat fraudan¬
dieiꝯcã d̾bitor alicui rem
tradid̾it. ⁊tq erit ⁊ sileget᷑ ei
ssifid̾icõissu ci relinquat᷑.¬
¶t si is quiẜuo alieno c̾dide¬
rat furere ceꝑit. de nñ ẜuos

Expanded text:
norantibus nobis actiones adquiruntur, ex isdem etiam furiosi nomine incipit agi posse: ueluti cum seruus eius stipulatur, cum furtum ei fit, aut damnum ei dando in legem Aquiliam committitur, aut si forte, cum creditor fuerat, fraudandi eius causa debitor alicui rem tradiderit. idemque erit, si legetur ei uel fideicommissum ei relinquatur.Item si is, qui seruo alieno crediderat, furere coeperit, deinde s
Abbreviated transcription (Latin):
nomĩꝯ pena comitrat᷑. ⁊ hoc
recciꝯ d. Nã ⁊ si arbit̾ excõ¬
ꝓmisso pecc̃am c̾ta die dare
isẜit ñ per eũ qui dare iꝯ¬
ssꝯsit steterit nõ comittipe¬
uiꝯ recce existĩauit siqñ di¬
es qua pecc̃a daret᷑ sm̃a ar¬
bitri ꝯprehesꝯ nõ ess. mo¬
dicũ spaciũ datũ uideri.ħ
itẽ dicend̃ ẽ cũ quidea lege
uenierit ut nͥ ad diẽ p̃cĩn
souitũ fuit ĩempta resfia.¬

Expanded text:
hoc rectius dicitur. nam et si arbiter ex compromisso pecuniam certo die dare iusserit neque per eum, qui dare iussus sit, steterit, non committi poeuius rectissime existimauerit, si quando dies, qua pecunia daretur, sententia arbitri conprehensa non esset, modicum spatium datum videri. hoc idem dicendum et cum quid ea lege venierit, ut, nisi ad diem pretium solutum fuerit, inempta res fia
Abbreviated transcription (Latin):
on est singuris cõcedẽdũ quod ꝑ
magistratum publice possit fier
ne oc̃casio st maioris tu multus
faciendi. infinita eristimatio ẽ
ro̾tatis ⁊ uescessitudinis. t¬

Expanded text:
on est singulis concedendum, quod per magistratum publice possit fieri, ne occasio sit maioris tumultus faciendi.Infinita aestimatio est libertatis et necessitudinis.
Abbreviated transcription (Latin):
taru lib̾tõem rede iussus re
liqun qd̾ app soluit de eo ꝙ
obscuriꝯ ẽ satdare ꝑatus est
nerar. et aristo recre putant
lib̃m fore ne multi adlib̾tarẽ
perue̾ire nõ possut ĩc̾ra can
sarõe et gn̾e negocii huiꝯsta¬

Expanded text:
tionem reddere iussus re liquum quod apparet soluit, de eo, quod obscurius est, satisdare paratus est. Neratius et Aristo recte putant liberum fore, ne multi ad libertatem peruenire non possint incerta causa rationis et genere negotii huius
Abbreviated transcription (Latin):
que suĩa utilitas cã recepta
est et a nob̾ ꝓ batur celsus
quoq putat libro quiuto
decimo ẜuũ cum libtate sb̾¬
stitutũ statu libicãm obtĩere

Expanded text:
quae sententia utilitatis causa recepta est et a nobis probatur. Celsus quoque putat libro quinto decimo cum libertate substitutum statuliberi causam optinere.
Abbreviated transcription (Latin):
legati et iõ sici cum legati apud
nõs ecũt gentis. alicũmꝰ bellu
cis indictum sit. Rẽnsum est li¬
beros eds manere. id em̃ uue
qͥuuegatum pulcrasset qũi¬
cus mutiꝰ dedi hostibus qͦꝵ
est an. cuus romano mau̾er
quibusdam eritimantib
pulsisse m̃r. sic̃ fac̾et cũ aqua
ugni ĩtdicct. ĩ qua sñia uide¬
tur publius mutiꝰ fuisse id
aũt. maxime quesitũ ẽ ĩhos¬
tilio matutmo quem nũma¬
tianitisibi deditum nõ acce¬
punt dequo tamen ler po ca
data est ut cent cuus roma

Expanded text:
legati. et ideo si, cum legati apud nos essent gentis alicuius, bellum cum eis indictum sit, responsum est liberos eos manere: id enim iuri qui legatum pulsasset, Quintus Mucius dedi hostibus, quoest, an ciuis Romanus maneret: quibusdam existimantibus pulsisse uideretur, sicut faceret, cum aqua et igni interdiceret. in qua sententia uidetur Publius Mucius fuisse. id autem maxime quaesitum est itilio Mancino, quem Numantini sibi deditum non acceperunt: de quo tamen lex postea lata est, ut esset civis Roma
Abbreviated transcription (Latin):
mutus. nec surdꝰ
⁊ adquiret eexstipulatũ acto¬
nimpit siquis dbliꝗ ini u̾elit
iubrat. ⁊ erit ꝙuissu dbuigatus.
¶Apiens interroganit.si an

Expanded text:
mutus neque surdus  adquiret ei ex stipulatu actionem. item si quis obligari uelit, iubeat et erit quod iussu obligatus.Qui praesens inter
Abbreviated transcription (Latin):
pãpbilũstipulanti. tupã phi¬
lum ⁊ thitũ ⁊popond̾is. stichi
adicctom ꝓsuꝑuacuo hndam
puts namsitot sut stipul attes
quot sũt corpora.due sũr quo¬
dam modo scpulatones uma
Tutii. alcera mutilis. nec uiciat᷑
bitił .ꝓ hanc mutilem. ¶ eadẽ
an alia lingua Endertur nicħ̾
interẽ. ꝓude siquis latine inte¬
mõdo⁊gruenter Endeatur ob¬
ligato ꝯstituta ẽ idem põnum¬

Expanded text:
Pamphilum stipulanti tu Pamphilum et Stichum spoponderis, Stichi adiectionem pro superuacuo habendam puto: nam si tot sunt stipulationes, quot corpora, duae sunt quodammodo stipulationes, una utilis, alia inutilis, neque uitiatur utilis per hanc inutilem. Eadem an alia lingua respondeatur, nihil interest. proinde si quis Latine intedo congruenter respondeatur, obligatio constituta est: idem p
Abbreviated transcription (Latin):
tat. O ait p̾tor ꝑtinet hoc signi¬
ficat ꝙ ex eiꝰ edibus ĩ tuas etes¬
ꝑtinet. hoc ẽ digrigitur exte̾¬
ditur ꝑuenit. itã ad ꝓrimum
u̾sꝯ uit̾iores ꝑ quoꝵ edes cloaca
ueniat et rescindat panim̃tar
purgãte cleace gr̃ã. uerendu̾
m̃ ẽẽ pompoꝰ scrioit. ne eo cau
dãpm ĩ fecti stipulatio ꝯmitta¬
tur.s hec stipulationõ comi¬
ititur siꝑatꝰ sit restaurare. id
ꝙ ex nccitate reficiende cloace
cã rescindat. ¶ Siquis pur¬
ganti mͥ cloacã uł reficiẽti opꝰ¬

Expanded text:
t. Quod ait praetor 'pertinet' hoc significat, quod ex aedibus eius in tuas pertinet, hoc est 'derigitur, extenditur, peruenit'. Et tam ad proximum uersus ulteriores, per quorum aedes cloaca ueniat et rescindat pauimenta purgandae cloacae gratia. uerendum tamen esse Pomponius scribit, ne eo casu damni infecti stipulatio committatur. sed haec stipulatio non committitur, si paratus sit restaurare id, quod ex necessitate reficiendae cloacae causa resciderat. Si quis purganti mihi cloacam uel reficienti op
Abbreviated transcription (Latin):
tñꝓhibeatur uolems clocatãre¬
ficere ur purgare. ¶ Dẽinde
ait ẜ̃tor que ẽx edib ciꝰ intu¬
as prinet etes hic etes acciꝑe
debes ꝓom̃i edificio hoc ẽ exe¬
dificioeiꝰ ĩ tuũ edificiũ. ¶ẜ
ampliꝰ lages pntat hnic ĩt̾¬
dicto locũ eẽ isi areã abutraq
ꝑte ediũ sit ẜ. t si forte ĩquit
c̃loaca ductasit ex urbano e¬
dificio ĩ prorime agrũ. Idem

Expanded text:
hibeatur uolens cloacam reficere uel purgare. Deinde ait praetor 'quae ex aedibus eius in tuas pertinet'. aedes hic accipere debes pro omni aedificio, hoc est ex aedificio eius in tuum aedificium. hoc amplius Labeo putabat hoc interdicto locum esse et si area ab utralibet parte aedium sit et si forte, inquit, cloaca ducta sit ex urbano aedifici‹o› in proximum agrum. Idem
Abbreviated transcription (Latin):
cobrdẽ pret. sed eã legẽ corne¬
hiaream facere ei ꝑmissũ nõ s
c. ¶ Ab alio desanis alio deferre
nõ pot̾. ¶ S eñ qui abolitioẽ
publici uł priuata ĩtuciente
ant siste̾te acc̾atore dereis ere¬

Expanded text:
am lege Cornelia facere permissum ei non est. § 1. Ab alio delatum alius deferre non potest: sed eum, qui abolitione publica vel privata interveniente, aut desistente accusatore de reis exe
Abbreviated transcription (Latin):
norũ qͣmius ad huc possit reᷤ¬
titui adusꝰ priorem creditorẽ.
Ido ante denegantur excep
tor pot̾qui int̾ eum qui delega
tẽ ⁊ debitorem actum est. aut
⁊ sisciat dissimbare debet ne cu¬

Expanded text:
norum, quamvis adhuc possit restitui adversus priorem creditorem. ideo autem denegantur excepttor potest, quid inter eum qui delegatus est et debitorem actum est aut, etiamsi sciat, dissimulare debet, ne cu
Abbreviated transcription (Latin):
oli mali exceptioque poterat
telegati oppom cessat in ꝓsõa
creditoris cui quis delegaro ẽ.
Idemq est ⁊ ĩceteris sitilibꝰ
ersenatu cosulto filio famił
dat᷑ nam adu̾so creditore: cui
delegatus est ab co qui mutu¬

Expanded text:
oli exceptio, quae poterat deleganti opponi, cessat in persona creditoris, cui quis delegatus est. idemque est et in ceteris similibus ex senatus consulto filio familias datur: nam adversus creditorem, cui delegatus est ab eo, qui mutu
Abbreviated transcription (Latin):
auctoritate nõ pot. nouare tu¬
tor pot̾ siħ pupillo expediat. ⁊tẽ
tibi soluere non ssatim tutsti

Expanded text:
auctoritate non potest nouare: tutor potest, si hoc pupillo expediat: item tibi soluere, non statim tu eti
Abbreviated transcription (Latin):
possessũ eet. usucapt̾ ee. egosige
puto distige̾d̾ ut si ne scieris
antra statut᷑ ap̾t cuio io maci¬
piũ ess aut si scieris r̾i potun
quo ⁊ fec̾is c̾tore. usucaperes
i uo e̾ scires ⁊ posses ñ feceris dñ¬
cosside̾ pot᷑. ¶ Sipr c̾ filiisꝰ ⁊¬
boa q̃ kebat.ꝑtitus sit. ⁊ ex ea nõ
capꝰ morte pr̃is ea teneant.⁊t
psuo ⁊̃ hns reb ꝗ̃aliena ĩ bons&¬

Expanded text:
possessum esset, usucaptum esse. ego sic puto distinguendum, ut, si nescieris intra statutum tempus, cuius id mancipium esset, aut si scieris neque potuequoque et feceris certiorem, usucaperes: sin uero, cum scires et posses, non feceris cerpossidere potest. Si pater cum filiis bona quae habebat partitus sit ex ea causa post mortem patris ea teneant, qupro suo in his rebus, quae alienae in bon
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑis sius ĩhr̾et abstułit eihr̃s
ur siquis ex mercedibus sius
coegit hrdidedit auad lib̾ta¬
tẽ peruẽiat et puto siquidem
derit adlib̾tate pernẽturũ qd̃
ne si ei ablata filit peccinĩa exo
oꝑis collecta lib̾ui fore arbitror
qr de peculio dare ꝓhibetur sa

Expanded text:
is suis meret, abstulerit ei heres, vel si, quod ex mercedibus suis coegit, heredi dederit, an ad libertatem perveniat? et puto, si quidem derit, ad libertatem perventurum: quod ne si ei ablata fuerit pecunia ex operis collecta, liberum fore arbitror, quia de peculio dare prohibetur. sa
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝯ añ diñu nõ erar rraslat
ita pendebͥt p̾cedẽtis sũme ali¬
enatõsic tñ ut retro nõ mu¬
mifiant accipientis s tũc cũ
resire dua sĩnma fu̾it exsolu¬
tasiplus ꝙ̃ iussus erat dedit
statu lib̾ puta .x. iussus dare
culo de dit ꝑuẽit adub̾tatez¬

Expanded text:
cuius ante dominium non erat translatum. ita pendebit praecedentis summae alienatio, sic tamen, ut non retro nummi fiant accipientis, sed tunc, cum residua summa fuerit exsoluta. Si plus quam iussus erat dederit statuliber, puta decem iussus dare sacculo dedit