comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
titudo contexerat
Sensit hic AHART INUS
operandum: & annun¬
ciante sibi sp̃ũ. totus in¬
fremuit. Nec morta¬
le sonans. uerbum dĩ
gentilibus praedicabat:
saepius ingemiscens. cur
tanta dñm saluxro¬
Rem turba nesciret
Inter ea sicut nos incredi¬
bilis circundederat mul¬
titudo : mulier quaedã
cuius filius paulo ante
defecerat. corpus ex ani¬
me beato uiro protensis
manibus coepit offerre.
dicens. Scimus quia
Amicus dĩ es. Restitue
michi filium meũ : qͥia
unicus michi. ẽ. Iunxit
se cȩtera multitudo.
& matris p̃cibus accla¬
mabat. Tum MATi¬
Nus uidens pro expe¬
ctantium salute. ut po¬
stea nobis ipse dicebat.
consequi se posse uirtu¬
tem: de functi corpus
ꝓpriis manibus accepit
Et cum expectantibus
cunctis genua flexisset :
ubi consummata oratio¬
ne surrexit: uninficatũ
paruulum matri resti¬
tuit. Tum uero multi¬
tudo omnis. in caelum
clamore sublato: xp̃m
dm̃ fateri. Postremũ
cuncti cateruatim ad
genua beati uiri ruere

Expanded text:
titudo contexerat. titudo contexerat. sensit Martinus operandum et adnuntiante sibi spiritu totus infremuit, nec mortale sonans uerbum Dei gentilibus praedicabat, saepius ingemescens, cur tanta Dominum Saluatorem turba nesciret. interea, sicut nos incredibilis circumdederat multitudo, mulier quaedam, cuius filius paullo ante defecerat, corpus exanime beato uiro protensis manibus coepit offerre dicens: scimus quia amicus Dei es: restitue mihi filium meum, quia unicus mihi est. iunxit se cetera multitudo et matris precibus adclamabat. tum Martinus uidens pro expectantium salute, ut postea nobis ipse dicebat, consequi se posse uirtutem, defuncti corpus propriis manibus accepit: et cum spectantibus cunctis genua flexisset, ubi consummata oratione surrexit, uiuificatum paruolum matri reddidit. tum uero multitudo omnis in caelum clamore sublato Christum Deum fateri, postremo cuncti cateruatim ad genua beati uiri ruere
Abbreviated transcription (Latin):
bilia esse dicuntur:
quae dum iactantiam
uitat occuluit : neque
in hominum notitiam
passũs est peruenire.
Ouippe. qui humanam
substantiã super gressũs:
uirtutis suae conscientia
mundi głam calcans. cae¬
lo testẽ frueretur: Qđ
uerum esse. uel ex his
quae comperta nobis sunt
nec latere potuerunt
possumus aestimare:
siquidem ante episcopa¬
tum duos mortuos uitae
restituerit : quod liber
tuus plenius est locu¬
tus: in episcopatu uero
quod praeter misisse te
miror unum tantum¬
modo suscitarit. Cuius
rei ego testis sum : si
tamen nichil de minus¬
idoneo teste dubitatis
Id ipsum autẽ uobis qua¬
liter gestũ sit explicabo
uerat causa nescio.
qua carnotum oppidũ
petebamus. Inter ea
dum uicũ quendã ha¬
bitantium multitudi¬
ne frequentissimum
praeterimus : obuiã
nobis immanis turba
processit : quae erat
tota gentiliũ. Nam
nemo in illo uico noue
rat xp̃m. Uerum ad
famã tanti uiri : cam¬
pos omnes late paten¬
tes. confluentium mul¬

Expanded text:
bilia esse dicuntur, bilia esse dicuntur, quae dum iactantiam uitat, occuluit neque in hominum notitiam passus est peruenire, quippe qui humanam substantiam supergressus, uirtutis suae conscientia mundi gloriam calcans, caelo teste frueretur. quod uerum esse uel ex his, quae conperta nobis sunt nec latere potuerunt, possumus aestimare, siquidem ante episcopatum duos mortuos uitae restituerit, quod liber tuus plenius est locutus, in episcopatu uero, quod praetermisisse te miror, unum tantummodo suscitarit. cuius rei ego testis sum, si tamen nihil de idoneo teste dubitatis. id ipsum autem uobis, qualiter gestum sit, explicabo. fuerat causa nescio qua Carnotum oppidum petebamus. interea, dum uicum quendam habitantium multitudine frequentissimum praeterimus, obuiam nobis inmanis turba processit, quae erat tota gentilium: nam nemo in illo uico nouerat Christianum. uerum ad famam tanti uiri campos omnes late patentes confluentium mul
Abbreviated transcription (Latin):
tellexisse quam eosdem
ipsos uiuos absorbere
terra potuisset: uel ipsi
potius amissis sensibus
in immobilem saxorum
naturã rigescere debu¬
issent: sicũt affixa locis
quibus steterant iumen¬
ta uidissent Orare se
atq obsecrare : ut indul¬
geret sceleri ueniam :¬
& copiam prȩstaret ab¬
eundi. Senserat etiam
prius quam accurreren
uir beatus illos teneri :
nobisq: id ante iam di¬
xerat Ueniam tamen
clementer indulsit.
eosdemq: abire permi¬
sit. animalibus resti¬
tutis
L.LUD AUTEMANIM¬
ADUER TI SAEPE
sulpici: MartiNum
tibi dicere solitum: ne¬
quaquã sibi in episcopa¬
tu eam uirtutũ gr̃am
suppetisse. quam prius
se habuisse meminissẽt
Quod si uerum. ẽ. immo
quia uerum. ẽ : conicere
possumus quanta fuer̃
illa quae monachus ope¬
ratus . ẽ. & quae teste
nullo solus exercuit :
cum tanta illum in epis¬
copatu signa fecisse sub
oculis om̃nium uiderims
Multa quidem illius
prius gesta in notuere
mundo : neq potuere
celari. Sed innumera¬

Expanded text:
tellexisse, quam eodem tellexisse, quam eodem ipsos uiuos absorbere terra potuisset, uel ipsi potius amissis sensibus in inmobilem saxorum naturam rigescere debuissent, sicut adfixa locis quibus steterant iumenta uidissent: orare se adque obsecrare, ut indulgeret sceleris ueniam et copiam praestaret abeundi. senserat etiam, priusquam occurrerent, uir beatus illos teneri, nobisque id ante iam dixerat: ueniam tamen clementer indulsit eosdemque abire permisit, animalibus restitutis. Illud autem animaduerti saepe, Sulpici, Martinum tibi dicere solitum, nequaquam sibi in episcopatu eam uirtutum gratiam suppetisse, quam prius se habuisse meminisset. quod si uerum est, immo quia uerum est, conicere possumus, quanta fuerint illa, quae monachus operatus est et quae teste nullo solus exercuit, cum tanta illum in episcopatu signa fecisse sub oculis omnium uiderimus. multa quidem illius prius gesta innotuere mundo neque potuere celari, sed innumera
Abbreviated transcription (Latin):
mastigias. Iota rapitur
silua de proximo. trabi¬
bus iumenta tunduntur
Sed nichil penitus saeuȩ
manus agebant: uno
atq eodem in loco stabaN
fixa simulacra. Quid
Agerent infelices homi¬
nes nesciebant Nec iã
ultra dissimulare pote¬
rant: quin quamlibet
brutis pectoribus agno¬
scerent. diuino numine
se teneri Tandem ergo
INse regressi: coeperun
quȩrere quis ille esset
quem in eodem locoante
paululũ cicidissent: cũ
percontantes cognoscun
ex uiantibus martinũ
a se tam crudeliter uer¬
beratum. Tum uero ap¬
parere om̃ibus causa ma¬
nifesta: nec ignorare
iam poterant᷑. quin ob
illius uiri iniuriam te¬
nerentur. Igitur om̃s
rapidis nos passibus con¬
sequuntur. Conscio fa¬
cti ac meriti pudore con¬
fusi: flentes. & puluere
quo se ipsi fȩdauerant
caput atq ora consper¬
si  Ante NART INI se
genua prouoluunt.
ueniam precantes: et
ut eos abire sineret. po¬
stulantes. Satis se uel
sola conscientia dedisse
poenarum: satisq: in¬

Expanded text:
mastigias. tota rapitur mastigias. tota rapitur silua. de proximo, trabibus iumenta tunduntur, sed nihil penitus saeuae manus agebant: uno adque eodem in loco stabant fixa simulacra. quid agerent infelices homines nesciebant, nec iam ultra dissimulare poterant, quin quamlibet brutis pectoribus agnoscerent, diuino numine se teneri. tandem ergo in se regressi coeperunt quaerere, quis ille esset, quem in eodem loco ante paululum cecidissent, cum percontantes cognoscunt ex uiantibus, Martinum a se tam crudeliter uerberatum. tum uero apparere omnibus causa manifesta, nec ignorare iam poterant, quin ob illius uiri iniuriam tenerentur. igitur omnes rapidis nos passibus consequuntur. conscii facti ac meriti, pudore confusi, flentes et puluere, quo se ipsi foedauerant, caput adque ora conspersi, ant Martini se genua prouoluunt, ueniam precantes et ut eos abire sineret postulantes: satis se uel sola conscientia dedisse poenarum satisque in
Abbreviated transcription (Latin):
expediuntur: moram fe¬
cere properantibus
Qua permoti iniuria mi¬
litantes: praecipitatis in
terram saltibus se deder̃.
DeINMARTINUM
flagris ac fustibus urgere
coeperunt : cum quidẽ
ille mutus & incredibi¬
li patientia praebens
terga. cȩdentibus maiorẽ
insaniam infelicibus com¬
moueret: magis ex hoc fu¬
rentes : quođ ille quasi
non sentiens uerbera il¬
lata contemneret
Nos ilico consecuti: foe¬
de cruentum atq uniuer¬
sacorporis parte lania¬
tum cum ex animis iN
terra ꝓcubuisset. in ueni¬
mus. Statimq eũ a sello
suo imposumus : ac locũ
caedis illius execrantes.
raptim abire properaui¬
mus. Inter ea illi regres¬
si adrhedam suã furore
satiato : agi quo ire coe¬
perant iumenta praeci¬
piunt. Quae cum om̃ia
solo fixa acsi aenea rigu
issent: tollentibus alti¬
us uocem magistris. fla¬
gris hinc atq inde reso¬
nantibus. nichil penitus
mouebantur. Consur¬
gunt deinde omnes parit̃
in uerbera: consumit
gallicas mularum pȩna

Expanded text:
expediuntur, moram feexpediuntur, moram fecere properantibus. Qua permoti injuria militantes, praecipitatis in terram saltibus, se dederunt: dein Martinum flagris ac fustibus urgere coeperunt; cum quidem ille mutus et incredibili patientia praebens terga caedentibus, majorem insaniam infelicibus commoveret, magis ex hoc furentes, quod ille quasi non sentiens verbera illata contemneret. Nos illico consecuti, foede cruentum atque universa corporis parte laniatum, cum exanimis in terram procubuisset, invenimus: statimque eum asello suo imposuimus, ac locum caedis illius exsecrantes raptim abire properavimus. Interea illi regressi ad rhedam suam furore satiato, agi quo ire coeperant, jumenta praecipiunt. Quae cum omnia solo fixa, ac si aeneissent, adtollentibus altius uocem magistris, flagris hinc adque inde resonantibus, nihil penitus mouebantur. consurgunt deinde omnes pariter in uerbera: consumit Gallicas mularum poena
Abbreviated transcription (Latin):
uenenum ex omni parte
reuocatum : ad martini
digitum cucurrisse. De¬
inde per illud ul ceris
foramen exiguum. ita ui¬
rus stipasse cum sanguine:
ut solet ex uberibus capra¬
rum aut ouium. pastorũ
manu pressis. longa linea
copiosi lactis effluere
Puer surrexit in columis
Nos obstupe facti tantȩ
rei miraculo: id quod
ipiã cogebat ueritas fa¬
tebamur : non esse sub cae
IO QUI MARTINUM possit
imitari IIII
OUSEQUENTIITIDẽ
TEMpore: ITER
cum eodem. dum dioce¬
ses uisitat. agebamus
Nobis nescio qua necessi¬
tate remorantibus : ali¬
quantulum ille proces¬
serat. Interim per ag.¬
gerem publicum plena
militantibus uiris fisca¬
lis rheda ueniebat
Sed ubi MAETINUM
in ueste hispida nigro et
pendulo pallio circum¬
tectum. contigua de la¬
tere iumenta uiderunt.
paululum in partem al¬
teram pauefacta haese¬
runt. Dem funibus im¬
plicatis : protentos illos
quibus ut saepe uidistis.
misera illa animalia con¬
globantur. ordines mis¬
cuerunt. Dumq aegre

Expanded text:
uenenum ex omni parte uenenum ex omni parte prouocatum ad Martini digitum cucurrisse: dein per illud ulceris foramen exiguum ita uirus stipasse cum sanguine, ut solet ex uberibus caprarum aut ouium pastorum manu pressis longa linea copiosi lactis effluere. puer surrexit incolumis. nos obstupefacti tantae rei miraculo, id quod ipsa cogebat ueritas, fatebamur non esse sub caelo qui Martinum possit imitari. III. Consequenti itidem tempore iter cum eodem, dum dioeceses visitat, agebamus. Nobis nescio qua necessitate remorantibus, aliquantulum ille processerat. Interim per aggerem publicum plena militantibus viris fiscalis rheda veniebat: sed ubi Martinum in veste hispida, nigro et pendulo pallio circumtectum, contigua de latere jumenta viderunt, paululum in partem alteram pavefacta cesserunt: deinde funibus implicatis, protentos illos quibus, ut saepe vidistis, misera illa animalia conglobantur, ordines miscuerunt; dumque aegre
Abbreviated transcription (Latin):
ERIDEM FERETẼ¬
PUS. CUMEUAN¬
thius auunculus meus.
uir licet saeculi negociis
occupatus. tamen ad mo¬
dum xp̃ianus. grauissima
aegritudine extremo
mortis periculo coepis
set urgeri : MATIUŨ
euocauit. Nec cuncta¬
tus ille: properauit
Prius tamen quam me¬
dium uiae spaciũ uir
beatus euol ueret:
uirtutem aduenientis
sensit aegrotus Receptaq
continuo sanitãte: uenien¬
tibus nobis obuiam ipse
processit. Altera die re¬
dire cupientẽ. magna
prece detinuit : cum inte¬
rim unum efamilia pu¬
erum loetali ictu serpens
perculit. Quem iam ex¬
Animem ui ueneni. ipsẽ
euanthius suis humeris
illatum: ante pedes scĩ
uiri. nichil illi impossibi¬
le confisus. exposuit
Iamq se malum serpen¬
tis per omnia membra
diffuderat. Cerneres
om̃ib: uenis inflatam
cutem : & adutris instar
tensa uitalia. MaRri¬
NUS porrecta manu.
uniuersa pueri membra
pertrectans : digitum
prope uulnusculum ipsũ
quo bestia uirus infude¬
rat. fixit. Tum uero mi¬
ra dicturus sum uidimꝰ

Expanded text:
Per idem fere tempus, cum Evanthius avunculus meus, vir licet saeculi negotiis occupatus, tamen admodum Christianus, gravissima aegritudine extremo mortis pset urgueri, Martinum euocauit. nec cunctatus ille properauit: prius tamen quam medium uiae spatium uir beatus euolueret, uirtutem aduenientis sentit aegrotus, receptaque continuo sanitate uenientibus nobis obuiam ipse processit. altera die redire cupientem magna prece tenuit, cum interim unum e familia puerum letali ictu serpens perculit: quem iam exanimem ui ueneni ipse Euanthius suis umeris inlatum ante pedes sancti uiri, nihil illi inpossibile confisus, exposuit. iamque se malum serpens per omnia membra diffuderat : cerneres omnibus uenis inflatam cutem et ad utris instar tensa uitalia. Martinus porrecta manu, uniuersa pueri membra pertractans, digitum prope ipsum uulnusculum, quo bestia uirus infuderat, fixit. tum uero — mira dicturus sum — uidimus
Abbreviated transcription (Latin):
amorbo. soli tantum
pedes praebebant homi¬
ni sustentaculum.
Patroni praepotentis
hic expetut basilicam:
orationem fudit :
apertis oculis lucem
perditam aspexit :
manus ad usum pri¬
stinum recepit: & se
saluatum beati antis¬
titis uirtute demirans.
sospitatis suae gratiam
populis declarauit
Ob huius mira culi gra¬
tiam. Amultis mune¬
ra capit : de quibus
non nullos aiugo capti¬
domus una ignibus com¬
prehensa : uehement̃
coepit exuri Cunq
flammis hinc & inde
spaciantibus. aliae
domus huic discrimi¬
ni subiacerent: nec
esset dubium easdẽ hui
fomitis calore depasci
congregatus incircuitu
populus. nomen beati
ITARTINi coepit at¬
tentius inuocare : &
ne uicinas domos uirdds
eius exuri permitte¬
ret cum lacrimis de¬
precari. Sicq adele¬
uatam uocem deflen¬
tium coepit crepitus
flammae decidere :
atq illis clamantib:
ad caelum. aduenit
subito antistite imper¬
tiente praesidium
restinxit plebs per
lacrimas. quod nequi¬
uerat superare per

Expanded text:
a morbo, soli tantum a morbo, soli tantum pedes praebebant homini sustentaculum. Patroni praepotentis hic expetiit basilicam, orationem fudit, apertiperditam aspexit, manus ad usum pristinum recepit, et se salvatum beati Antistitis virtute demirans, sospitatis 1140 suae gratiam populis declaravit. Ob hujus miraculi gratiam a multis munera capit, de quibus jam nonnullos a jugo captidomus una ignibus comprehensa vehementer coepit exuri. Cumque flammis hinc et inde spatiantibus aliae domus huic discrimini subjacerent, nec esset dubium easdem hujus fomitis calore, depasci, congregatus in circuitu populus nomen beati Martini coepit attentius invocare, et ne vicinas domos virtus ejus exuri permitteret, cum lacrymis deprecari: sicque ad elevatam vocem deflentium coepit crepitus flammae decidere. Atque illis clamantibus ad coelum, advenit subito, Antistite impartiente, praesidium; restinxit plebs per lacrymas quod nequiverat superare per
Abbreviated transcription (Latin):
rigae urbis homo. cum
fenum secuisset: metu¬
ens ne aduentu pluuiae
uenientis in funderetir.
& laborem suum perde¬
ret : die dominico mane
iunctis bubus ad pratũ
direxit : ac super plaus¬
trum fenum agglome¬
rare coepit. Statimq
pes eius unus : quasi ar¬
dens ei uisus est Regres¬
susq ad hospitium suũ :
quieuit ab opere. Post
missarum uero solemna
celebrata : iterũ iuncts
bubus opus coeptũ per¬
git explere Comple¬
tumq plaustrum feno:
statim oculi eius quasi a
quibusdam aculeis puncti.
dolorem maximũ intu¬
lerunt. Quibus conclusis :
nunquam deinceps ape¬
rire potuit. Sicq per
annum integrum in cae¬
citate permanens: ad
derat restauratus est
Eo tempore & alius
contractus adueniens :
uirtute scĩ directus. pro¬
priis gressibus ad urbẽ
suam regressus est. SXLUII.
HDUENERAT QUIDÃ
LEX BRITANNIA
nomine paternianus.
qui caecus. mutus. ac
surdus. manibus contra¬
ctus. per quoddam con¬
tagium fuerat: & con¬
fectis omibus membris

Expanded text:
rigae urbis homo, cum rigae urbis homo, cum fenum secuisset, metuens, ne adventu pluviae venientis infunderetur et laborem suum perderet, die dominico, mane iunctis bubus, ad pratum direxit ac super plaustrum fenum adglomerare coepit; statimque pes eius unus quasi ardens ei visus est, regressusque ad hospitium suum, quievit ab opere. Post missarum vero solemnia celebrata, iterum iunctis bubus, opus coeptum pergit explere, conpletumque plaustrum fenu, statim oculi eius quasi a quibusdam aculeis puncti, dolorem maximum intulerunt. Quibus conclusis, numquam deinceps aperire potuit. Sicque per annum integrum in caecitate permanens, ad derat, restauratus est. Eo tempore et alius contractus adveniens, virtute sancti directus, propriis gressibus ad urbem suam regressus est. 46. Advenerat quidam ex Brittania nomine Paternianus, qui caecus, mutus ac surdus, manibus contractus per quoddam contagium fuerat, et confictis omnibus membris
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃i. cum in ualitudinẽ
febris nimia incidisset:
ac ex animari ab eadem
putaretur : depuluere
scĩ sepulchri prbt leuans
ac fimbrias pallae sup¬
positae disrumpens. secũ
deculit Pulueremq
puero hauriendũ dedit :
fimbrias uero collo illius
alligauit. Mox febre
restincta : sanatus est
Non dispari modo &
ulfaricus prbt altero
puero febricitantistu¬
dium adhibens : & ille
protinus febre carens
UIR BONUS. PETRA¬
goricae urbis ciuis.
amentiam nescio quam
incurrisse putabatur
Et tam grauiter agebat
interdum : ut sensu uide¬
retur excidere. Quod
cum multis mensibus
perferret : beati antis¬
titis basilicam ex petiuit
Ibiq: ut arbitror quat¬
tuor residens menses :
abstinens se acibo carniũ
ac uino. adiutus confesi¬
ris bẽati praesidio. in¬
columis domui suae re¬
stitutus est FXLUI
IT QUIA RUSricrys
HOMINUM. dUM
parum praedicationẽ
sacerdotalem sequitur
ipsa se dĩ praeparat ad
offensam: quid nuper
gestum fuit edicam
Leudulfus quidam bitu¬

Expanded text:
nostri, cum in valitudine nostri, cum in valitudine febris nimiae incedisset ac exanimari ab eadem putaretur, de pulvere sancti sepulchri presbiter levans ac fimbrias pallae superpositae disrumpens, secum detulit pulveremque puero hauriendum dedit, fimbrias vero collo illius alligavit. Mox febre restincta, sanatus est. Non dispari modo et Ulfaricus presbiter altero puero febricitanti studium adhibens, et ille protinus vir bonus, Petrocoricae urbis civis, amentiam nescio quam incurrisse putabatur, et tam graviter agebatur interdum, ut de sensu videretur excidecum multis mensibus perferret, beati antestitis basilicam expetivit; ibique, ut arbitror, quattuor resedens menses, abstenens se a cibo carnium ac vino, adiutus confessoris beati praesidio, incolomis domui suae restitutus est. 45. Et quia rusticitas hominum, dum parum praedicationem sacerdotalem sequitur, ipsa se Dei praeparat ad offensam, quae nuper gestum fuit edicam. Leodulfus quidam Bitu
Abbreviated transcription (Latin):
pulsi sunt. Egressusq
hic denaui: ad basili¬
cam sc̃ĩ accedens. ac
uotum suum exoluens.
quae scripsimus ab ipsi¬
us ore relata cognoui
quae hieme celebra¬
tur: maurellus quidã
ex domo ponticonensi.
mense martio per incur¬
sionem nescio quam
unius poplitis perdi.¬
derat usum. & gressũ
figere non ualens. ad¬
hibito sibi ad genuculũ
fuste ut mos claudorũ
est. affuit. Is cum
per triduum orationẽ
fudisset ad dñm: quar¬
ta die quod est in era¬
stinum de festiuitate.
genu directo sanus
abscessit. Post paucos
autem dies : homines
qui carceris uinculis
tenebantur. diuinitus
absoluti. scĩ basilicam
sunt ingressi : & per
iudicem immunes a
damno laxati sunt
QUIDAM MANIBUS
pedibusq contractis.
de uilla themello in
pago turonicae urbis.
uici ambaziacensis. ad¬
ueniens ad basilicam
scĩ : dum inter reli¬
quos petentes postula¬
ret uictus stipem.
iusitatus a sc̃ĩ uirtute
directus abscessĩt.
qUOq PUERULUS
euthimii presbiteri

Expanded text:
pulsi sunt: egressusque pulsi sunt: egressusque hinc de navi, ad basilicam sancti Dei accedens, ac votum suum exsolvens, quae scripsimus, ab ipsius ore relata cognovimquae in hieme celebratur, Maurellus quidam ex domo Ponticonensi mense Martio per incursionem nescio quam unius poplitis perdiderat usum, et gressum figere non valens, adhibito sibi ad geniculum fuste, ut mos claudorum est, adfuit. Is cum per triduum orationem fudisset ad Dominum, quarta die, quod est in crastinum de festivitate, genu directo, sanus abscessit. Poet paucos autem dies homines qui carceris vinculis tenebantur divinitus absoluti, sancti basilicam sunt ingressi et per iudicem immunes a damno laxati sunt. quidam, manibus pedibusque contractis, de villa Themello in pago Turonicae urbis vici Ambiacensis, adveniens ad basilicam sancti, dum inter reliquos petentes postolaret victus stipem, visitatus a sancti virtute, directus abscessit. quoque puerolus Euthimi presbiteri
Abbreviated transcription (Latin):
fuerat: fandi facultas
Auditis enim beati in ar¬
tini miraculis : unum
triantem nautis porni¬
git : innuens cum sup¬
plicatione. ut eum ad
beati antistitis templũ
deferrent. ¶uibus ab¬
euntibus : ille ad domũ
suã reuersus. uidit ante
pedes suos aureum. in
similitudine triantis
Quo assumpto. pensa¬
toq: unius solidi ap¬
pensus est pondere
Quod ille cernens : dix̃
intra se Red didit mi¬
chi uirtus beati mar¬
tini meritum: pro fe¬
nore quod eius templo
direxi. Et accensus de¬
siderio. uoluit inunam
atq aliam nauem con¬
scendere : sed a paren¬
tibus est retentus
Reperta autẽ tertia
naui  retineri penitus
non potuit. Qsua ascen¬
sa. cum impellente uen.¬
to altum mare ingres¬
si fuissent: os eius uirtus
scĩ antistitis reserauit
Qui extensis ad caelũ
manibus: locutus est
dicens Gratias tibi
ago om̃ps ds̃ : qui me
hoc iter sulcare iussi¬
sti. Iam enim prius¬
quam templum scĩ tui
Quibus nauigantibus
burdegalae urbi ap¬

Expanded text:
fuerat fandi facultas. fuerat fandi facultas. Auditis autem beati Martini miraculis, unum triantem nautis porrexit, innuens cum supplicatione ut eum ad beati Antistitis templum deferrent. Quibus abeuntibus, ille ad domum suam reversus, vidit 1137 ante pedes suos aureum in similitudinem triantis. Quo assumpto, pensatoque, unius solidi appensus est pondere. Quod ille cernens, dixit intra se: Reddidit mihi virtus beati Martini meritum pro fenore quod ejus templo direxi. Et accensus desiderio voluit in unam atque aliam navim conscendere, sed a parentibus est retentus. Reperta autem tertia navi, retineri penitus non potuit. Qua ascensa, cum impellente vento altum mare ingressi fuissent, os ejus virtus sancti Antistitis reseravit. Qui extensis ad coelum manibus locutus est, dicens: Gratias tibi ago, omnipotens Deus, qui me hoc iter sulcare jussisti. Jam enim priusquam templum Sancti tui Quibus navigantibus Burdegalae urbi ap
Abbreviated transcription (Latin):
minis sumptum. sana¬
ON POSTMUL¬
TOS DIES. CUM
solemnitatem scĩ dies
annuus reculisset : nos
arege regressi. festiui¬
tati affuimus. Inqua
quatuor caeci lumine
recepto regressi sunt.
duo inergumini mun¬
dati: duo paralrtici
contracti. restitutis
ꝯressibus in columes
redierunt. FXI
NoSi paueos ueno
dies. cum culpa¬
biles quosdam urbis
turonicae. iudicis sen¬
tentia carcerali erga¬
stulo conclusisset : Ia¬
mentantibus uinctis.
uirtus beati confessoris
apparuit. Quȩ difru¬
ptis uinculis cõmpedi¬
torum liberos inba¬
silicam abire permisit
Sieq & hu aiudice re¬
laxati : ad propria
abscesserunt.XL
UIDAM IN REGIONE
ranus nomine. mane
a lectulo consurgens
cum de domo e gredit᷑ :
uisum .ẽ. ei quasi ab ali¬
quo percussus fuerit
in ceruice. Qui protinꝰ
ruens interram: fa¬
ctus est tanquam mor¬
tuus. AC per tridu¬
um solo spiritu uiuens.
tanquam mortuus
putabatur. Quarta
autem die apertis ocu¬
lis: nichil poterat lo¬
qui. Ablata enim es

Expanded text:
minis sumptum, sanaminis sumptum, sanaNon post multos dies, cum solemnitas sancti dies annuus retulisset, nos a rege regressi, festivitati adfuimus, in qua quattuor caeci, lumine recepto, regressi sunt, duo inergumini mundati, duo paralytici contracti, restitutis gressibus, incolomes redierunt. 39. Post paucos vero dies cum culpabiles quosdam urbis Turonicae iudicis sententia carcerali ergastulo conclusisset, lamentantibus vinctis, virtus beati confessoris apparuit, quae, disruptis vinculis compeditorum, liberos in basilicam abire permisit. Sicque et hii a iudice relaxati, ad propria abscesserunt. 40. Quidam in regione ranus nomine, mane a lectulo consurgens, dum de domo egreditur, visum est ei quasi ab aliquo percussus fuerit in cervicem. Qui protinus ruens in terram, factus est tanquam mortuus, ac per triduum solo spiritu vivens, tanquam mortuus putabatur. Quarta autem die apertis oculis nihil poterat loqui. Ablata enim ei
Abbreviated transcription (Latin):
AUTEM QUO POST
obitum gloriosis simi
regis gunthramni. chil¬
debertus rex aure¬
lianensem urbem adi¬
uit : puerorum unus
aulicorum. grauiter
atrpo tertiano. acceden¬
tibus discedentibusq fe¬
bribus. tremore super¬
ueniente quatiebatur
Id cum nobis fuisset quȩ¬
stus : de puluere scĩ se¬
pulchri potum ei porre¬
ximus. Quem hauriens:
compresso tremore con¬
ualuit. Insequenti uero
nocte. cum dies ille quo
frangi consueuerat adue¬
nisset : uidit peruisum
aduenientẽ personam
de terrimam : dicentemq
sibi. Ecce iã. tẽpꝰ tui tremo¬
ris aduenit. Quid dissi¬
mulas : Age quod con¬
sueuisti. Haec ea dicente .
aduenit uir quidam.
uultu splendidus: caesa¬
rie niueus: cultu
decorus : dicens ei. Ne
tremueris: sed facito
super frontem tuam
signum uenerandae cru¬
cis: statimq sanaberis
In hac uisione experge¬
factus : munitus hoc si¬
gnaculo quo fuerat ius¬
sus : nunquam ulterius
quae pati soleret passus
est. Ab hoc trpo reginȩ
potum huius scĩ medica¬

Expanded text:
autem quo post obitum gloriosissimi regis Guntchramni Childebertus rex Aurelianensium urbem adivit , puerorum unus aulicorum graviter a typo tertiano, accedentibus discedentibusque febribus, tremore superveniente quatiebatur. Id cum nobis fuisset questus, de pulvere sancti sepulcri potum ei porreximus: quem hauriens, compresso tremore convaluit. In sequenti vero nocte cum dies ille, quo frangi consueverat, advenisset, vidit per visum advenientem personam teterrimam, dicentemque sibi: Ecce jam tempus tui tremoris advenit, quid dissimulas? Age quod consuevisti!' Haec eo dicente, advenit vir quidam vultu splendidus, caesariae niveus, vultu decorus, dicens ei: 'Ne tremueris, sed facito super frontem tuam signum venerandae crucis, statimque sanaberis'. In hac visione expergefactus, munitus hoc signaculo, quo fuerat iussus, numquam ulterius quae pertulerat passus est. Ab hoc tipo reginae potu huius sancti medica
Abbreviated transcription (Latin):
uerit : nec solum comitib
aut praefectis. sed ipsis eti¬
am regibus imperaret
Minimum id quidem in
illius uirtutibus. Ded
credas uelim: non solum
uanitati. sed causis etiam
atq: occasionibus uanita¬
tis. neminem fortius repu¬
masse. Parua quidem. sed
non praetereunda dictu¬
rus sum : quia & ille lau¬
dandus ẽ. qui summa prȩ¬
ditus potestate. tam re

Expanded text:
uerit, nec solum comitibus uerit, nec solum comitibus aut praefectis, sed ipsis etiam regibus imperaret. minimum id quidem in illius uirtutibus, sed credas uelim, non solum uanitati, sed causis etiam adque occasionibus uanitatis neminem fortius repugnasse. parua quidem, sed non praetereunda dicturus sum, quia et ille laudandus est, qui summa praeditus potestate tam re
Abbreviated transcription (Latin):
uictoria .ẽ: non potest
esse pargloria. Famen
cum praeclara retule¬
ris : a nemine retulisti
mortuum suscitatum
¶uo uno utiq te necessẽ
est confiteri : xTArI¬
NO neminem conferendũ.
Nam si ad mirandũ est qđ
illum a egrptiũ flamma
non attigit: Hic quoq sȩpius
imperauit incendus. Si
reuoluas quod anachoretis
feritas bestiarum uicta
succubuit: hic familiariter
& rabiem bestiarum & ser¬
pentium uenena cõpescuit
Quodsi illũ conferas. qui
immundis spiritibus obses¬
sos uerbi imperio aut etiã
fimbriarum uirtute cura¬
bat : ne in hac quidem parae
inferiorem fuissẽ MIArI¬
xicim. multa documenta
sunt Si etiam ad illum
recurras. qui setissuis pro
ueste contectus. putatur
ab angelis uisitari : cũ isto
angeli quotidie loquebant᷑.
Iam uero aduersus uani¬
tatem atq: iactantiam ita
inuictum sp̃m gessit : ut
illa uitia fortius nemo
contempserit : cũ quidem
immundis spiritib: affla¬
tos absens plerunq cura¬

Expanded text:
uictoria est, non potest omnium uictoria est, non potest omnium esse par gloria. tamen cum praeclara retuleris, a nemine retulisti mortuum suscitatum: quo uno utique necesse est confiteri Martino neminem conferendum. nam si admirandum est, quod illum Aegyptium flamma non adtigit, hic quoque saepius imperauit incendiis. si reuoluas quod anachoretis feritas bestiarum uicta succubuit, hic familiariter et rabiem bestiarum et serpentium uenena conpescuit. quodsi illum conferas, qui inmundis spiritibus obsessos uerbi imperio aut etiam fimbriarum uirtute curabat, ne in hac quidem parte inferiorem fuisse Martinum multa documenta sunt. si etiam ad illum recurras, qui saetis suis pro ueste contectus putabatur ab angelis uisitari, cum isto angeli cotidie loquebantur. iam uero aduersus uanitatem adque iactantiam ita inuictum spiritum gessit, ut illa uitia fortius nemo contempserit, cum quidem inmundis spiritibus adflatos absens . plerumque cura
Abbreviated transcription (Latin):
eo SICUE NULLIUS
UNQuã cum il. laus
uiri meritis ꝓfiteor con¬
ferendam esse uirtutẽ :¬
ita & illud animaduerti
decet : iniqua illũ cum he¬
remitis uel etiam anacho¬
retis conditione conferri
Illi enim ab omni impedi¬
mento liberi: caelo tantũ
atq angelis testibus. pla¬
ne admirabilia docent᷑
operari. Iste in medio
coetu & conuersatione
populorum: intercle¬
ricos dissidentes : inter
ep̃os saeuientes : cum
fere quotidianis scandalis
hinc atq: inde premeret᷑:
in expugnabili tamen ad¬
uersus omnia uirtute fun¬
datus stetit: Et tanta
operatus est : quanta ne
illi quidem. quos ate audi¬
iumus esse inheremo uel
fuisse fecerunt. Ac si illi
paria fecissent: quis iudex
tam esset iniustus. ut non
istum essẽ potiorem merito
iudicaret : Iuta enimistũ
fuisse militem : qui pugna¬
uerit ininiquo loco. & ta¬
men uictor euaserit . Illos
autem aeque compone mi¬
litibus : sed qui ex aequo
loco. aut etiam de superi¬
ore certauerint. Quid
ergo: Et si omnium una

Expanded text:
ed sicut nullius umquam cum illius uiri meritis profiteor conferendam esse uirtuteita illud animaduerti decet, iniqua illum cum eremitis uel etiam anachoretis condicione conferri. illi enim ab omni inpedimento liberi, caelo tantum adque angelis testibus, plane admirabilia docentur operari: iste in medio coetu et conuersatione populorum, inter clericos dissidentes, inter episcopos saeuientes, cum fere cotidianis scandalis hinc adque inde premeretur, inexpugnabili tamen aduersus omnia uirtute fundatus stetit et tanta operatus est, quanta ne illi quidem, quos ante audiuimus esse in eremo uel fuisse, fecerunt. ac si illi paria fecissent, quia iudex tam esset iniustus, ut non istum esse potiorem merito iudicaret? puta enim istum fuisse militem, qui pugnauerit in iniquo loco et tamen uictor euaserit, illos autem aeque conpone militibus, sed qui ex aequo loco aut etiam de superiore certauerint. quid ergo? etsi omnium una
Abbreviated transcription (Latin):
mosinã ut glorificer ab homi¬
nibus: recepi mnercedẽ meã. &
mercennarius apellandus sum.
catoris : & in cõparatione duoꝵ
maloꝵ. leuius est malũ aꝑte

Expanded text:
emosynam, ut glorificer ab hominibus, recepi mercedem meam, et mercenarius appellandus sum. catoris. Et in comparatione duorum malorum, levius malum est
Abbreviated transcription (Latin):
habae qđ doleat. Pro ualde malis.
c̃solationes uiuoꝵ sunt. Pro ualde
bonis. ut plena remissio sit. Pro
ñ ualde malis. ut tolerabilior fiat¬
dotib qͥ comedunt peccata popłi
hostias. & ñ corripientes malos.¬

Expanded text:
habet quod deleat: pro valde malis, consolationes vivorum: pro non valde bonis ut plena remissio fiat: pro non valde malis ut tolerabilior fiatdotibus, qui comedunt peccata populihostias, et non corripientes
Abbreviated transcription (Latin):
insidiis lupoꝵ custodit oues. si
pastoris cura ñ uigilat: Quis
autẽ quer̃ herłtici noua uet̾ib
iungere. & eadẽ recensioribus
immutare. donec & sensꝰ humanꝰ
& sermo deficiat. ISi qͥs autẽ ñ¬

Expanded text:
insidiis luporum oves custodiet, si pastoris cura non vigilet? Quis autem quaerunt haeretici nova veteribus jungere, et eadem recentioribus immutare, donec et sensus humanus et sermo deficiat. « In au
Abbreviated transcription (Latin):
Nullus enĩ ȩccłiasticoꝵ tantum
hab& scudi i in bonũ. quantum
heretici in malo. & in eo se lucrũ
putant conseqͥ. si alios decipiañ.
& ipsi ꝑditi ceteros ꝑdant. Om̃is

Expanded text:
Nullus enim ecclesiasticorum tantum habet studii in bono, quantum haeretici in malo, et in eo se lucrum putant consequi, si alios decipiant, et ipsi perditi caeteros perdant. Gens
Abbreviated transcription (Latin):
De carcerariis ab¬
De seruo non nichu
ep̃i a debilitate
Declaudii regalis
cancellarii febre
nauta quodã retulo
De uirtutib locotigi¬
acensis monasterii
De fonte quẽ uiuens
scs ut oriret᷑ obtinuit
De incendio urbispi¬
Depuero a febre bedebli
De leudulfo amente
De caecis. paralrticis
cerariis laxatis
De alio contracto
De febricitantibus
De principio amente
Decęco & contracto

Expanded text:
De carcerariis abDe servo Nonnichii episcopi a debilitate De Claudii regalis cancellarii febre nauta quodam retulit. 30. De virtutibus Locodiacinsis monasterii. 31. De fonte, quam vivens sanctus ut oriretur obtenuit. 32. De incendio urbis PeDe puero a febre sanato. 34. De Leudulfo amente De caecis, paralyticis cerariis laxatis. 42. De alio contracto. 43. De febricitantibus. 44. De Principio amente. 45. De caeco et contracto
Abbreviated transcription (Latin):
ti martini limina requi¬
rebat. Qui dum quadã
die aforis ad scĩ pedes fle¬
ret: directis genibus atq
pedibus spectante popło
sanitatem recepit: Tres
uirtutes istas ipsa die factas
fuisse const̃at: qua sigeber¬
tus rex glorio sissimus sequa¬
nam transiens sine colli¬
sione exercitus. pacem cũ
fratribus fecit. Quod nul¬
lus ambigat : hanc etiã
beati antistitis fuisse ui

Expanded text:
ti Martini limina requiti Martini limina requirebat. Qui dum quadam die a foris ad sancti pedes fleret, directis genibus atque pedibus, spectante populo, sanitatem recepit. Tres virtutes istas ipsa die factas fuisse constat, quo Sigiberthus gloriosissimus rex Sequanam transiens, sine conlisione exercitus pacem cum fratribus fecit. Quod nullus ambigat, hanc etiam beati antestitis fuisse vi
Abbreviated transcription (Latin):
data sanitate reculit in usũ
consuetum directos. Et
ita seĩ uirtute quodã modo
reformatus ẽ : ut qui alior̃
manibus de portabatur⁊
ꝓoriis firmatus uestigiis
praesentibus nobis consur¬
geret sospes. Tui
ca deuectus: uenit ad scãm
basilicam. Qui diebus mul¬
tis iacens ad ostium illud.
quod secus baptisterium ad
egressum: beati antisti¬
tis implorabat auxiliũ
Pactum .ẽ. autem. ut una
die iacens. grauius extra
solitum torqueretur: ita
ut uicini de ꝓximo ad
eius uoces concurrerent
Dissoluebantur autem
ligaturae ner uorũ eius
& dirigebatur : ꝓpter ea
erat dolor intolerabilis
Et sic tribuente patrono
erectus super plantas. flens
praegaudio : popło teste
surrexit. Qui continuo
clericus factus. & in sospi¬
tate firmatus: ad domũ
regressus estVII
ED CI ALIUS GRES¬
SU DEBILIS NO¬
mine leuboueus. iam cleri¬
cus adueniens. se per terrã
trahens : quia paupertate
faciente non habebat qui eũ
ferret : de die in diem bea¬

Expanded text:
subito sanitate retulit in usum subito sanitate retulit in usum consuetum directos; et ita Sancti virtute, quodammodo reformatus est, ut qui aliorum manibus deportabatur, propriis firmatus vestigiis, praesentibus nobis, consurgeret sospes. CAPUca devectus, venit ad sanctam basilicam: qui diebus multis jacens ad ostium illud, quod secus baptisterium ad egressum, beati Antistitis implorabat auxilium. Factum est autem, ut una die jacens gravius extra solitum torqueretur, ita ut vicini de proximo ad ejus voces concurrerent. 1043 Dissolvebantur autem ligaturae nervorum ejus, et dirigebantur, propterea erat dolor intolerabilis; et sic, tribuente patrono, erectus super plantas, flens prae gaudio, populo teste surrexit. Qui continuo clericus factus et in sospitate firmatus, ad domum regressus est. 7. Sed et alius gressu debilis nomine Leuboveus iam clericus adveniens, se per terram trahens, quia paupertate faciente non habebat qui eum ferret, de die in diem bea
Abbreviated transcription (Latin):
des beati antistitis depor¬
tari: ꝓmittens uotum &
dicens. Si eum reddide.¬
ris sanitati piissime dom¬
ne martine: in illa die
ab solutus a mei seruitii
pillis tuo seruitio dele¬
getur. Positus ergo ad
pedes preciosissimi dom¬
ni: cum perquinq dies
ibidem iaceret immobilis¬
die sexta sopore compri¬
mitur. Et obdormiens
uisum. ẽ. ei tanquam si in
lectulo solitus sit homo pe¬
dem extendere. Experge¬
factus autem: sanus ab
omni debilitate surrexit.
Qui tonsorato capite: ac¬
cepta libertate: beati
domni usibus nune deser¬
uit. O ad mirabilem beati
iuri redemptionem. Quis
unquam de mille talentis
sic redimit. sicut praesens
nr̃orum criminum suffra¬
gator : qui uno ictu unoq
momento sine num misinate
auri. & corpus a debilitate.
& conditionem absoluit
ab onere :V.
fus nomine : deferentium
manib: abl beati martiai
sepulchrum iactatus est
Qui iugi orationi & ieiunio
incumbens : pedes quos in¬
tortos exhibuerat. subito

Expanded text:
des beati Antistitis depordes beati Antistitis deportari, promittens votum, et dicens: Si eum reddideris sanitati, piissime 1042 domne Martine, in illa die absolutus a mei servitii pillis tuo servitio delegetur. Positus ergo ad pedes pretiosissimi Domni, cum per quinque dies ibidem jaceret immobilis, sexta die sopore comprimitur; et obdormienti visum est ei, tanquam si in lectulo solitus sit homo pedem extendere. Expergefactus autem sanus ab omni debilitate surrexit. Qui tonsurato capite, et accepta libertate, ibidem beati Domni usibus nunc deservit. O admirabilem beati viri redemptionem! Quis unquam de mille talentis sic redemit, sicut praesens nostrorum criminum suffragator? qui uno ictu, unoque momento, sine numismate auri, et corpus a debilitate, et conditionem absolvit ab onere. CAPfus nomine, deferentium manibus ad beati Martini sepulcrum jactatus est. Qui jugi oratione et jejunio incumbens, pedes quos intortos exhibuerat, reddita
Abbreviated transcription (Latin):
fila neruorum arentiũ
Et sic de dextra quam per
sex annos non iudica uerat
signum beatae crucis ad os
faciens : in pedibus resti¬
tuta est: ita ut ad hos¬
pitiolum suũ nullius usa
adiutorio remearet : ocu¬
lorum lumine non recepto
Post annos autem duos ite¬
rum ueniens ad beati pa¬
troni tumulũ : coepit at¬
tentius sicut erat oportu¬
num orare. Mox a pertis
oculis in rediuiuam lucẽ:
surrexit. Hanc uirtutem
idõ hic scripsimus : quia
postquam nos aduenimꝰ
illuminata .ẽ. Nam ante¬
adebilitate sanata siII
IMONIS FIDELASSIO
CONPRESBITERI NRI
seruus. ueranus nomine
missis promptuariis pro¬
batus : dum ad custodiã
sibi dispositã resideret.
superueniente humore
podagrico. pedum gressu
multatur. Qui cum per
totum annũ talibus do¬
loribus uexaret᷑ ut etiã
uiciniam in ꝓximo positã
commoueret: contractis
subito neruis ad plene
debilitatur. Quod ui¬
dens dominus eius: do¬
lens exitum fidelis uer¬
naculi. iusst eum ad pe¬

Expanded text:
fila nervorum arentium, fila nervorum arentium, et sic de dextera, quam per sex annos non judicaverat, signum beatfaciens, in pedibus restituta est, ita ut ad hospitiolum suum nullius usu adiutorio remearet, oculorum lumine non recepto. Post annos autem duos iterum veniens ad beati patronis tumulum, coepit adtentius, sicut erat oportunum, orare; mox apertis oculis, in rediviva luce surrexit. Hanc virtutem ideo hic scripsimus, quia, postquam nos advenimus, inluminata est; nam antea debilitate sanata. imonis fidelissimi compresbyteri nostri servus, Veranus nomine, missis promptuariis probatus, dum ad custodiam sibi dispositam resideret, superveniente humore podagrico, pedum gressu mulctatur. Qui cum per totum annum talibus doloribus vexaretur, ut etiam viciniam in proximo positam commoveret, contractis subito nervis, ad plenum debilitatur. Quod videns dominus ejus, dolens exitum fidelis vernaculi, jussit eum ad pe
Abbreviated transcription (Latin):
seratione tribuit : & infir¬
mis medicamenta largi
mens: obsoleat paginam
sermo rusticior Rauru
humoris dolor affecerat :
ita ut retortis ad crura
pedibis. nullatenus seeri¬
gere posset. Erat autẽ
& oculorum luce multata
Quae longo tempore gra¬
uiter agens: tanquam
mortua putabatur super¬
stes. Nec erat ei spesali¬
moniae : nisi qui manum
miseri cordiae porrexisset
Quotidie autem respectũ
intuens deuotorum : uictꝰ
necessaria de poscebat
Pactum .ẽ. autem : ut quo¬
dam tempore extra soli¬
tum grauius ageret. Nec
poterat quenquã iudicare
membrorum : nisi tantũ
inpectore flatus spirami¬
nis discurrebat. Quae iã
ualde ex animis : rogauit
ut eam ad pedes scĩ marti¬
Ni deferrent. Quo loco
cũ manibus fidelib fuisset
illata: dolore cogente
uociferans beati uiri au¬
xilium ut sibi misereret᷑
orabat. Tandem pietas
illa respiciens. quae pau¬
peres dimittere nunquã
consueuit in anes: infesti¬
iitate sua laxata sunt

Expanded text:
seratione tribuit, et infirseratione tribuit, et infirmis medicamenta largitmens, obsoleat paginam sermo rusticior. Maurushumoris dolor affecerat, ita ut retortis ad crura pedibus, nullatenus se erigere posset. Erat enim et oculorum luce mulctata; quae longo tempore graviter agens, tanquam mortua putabatur superstes, nec erat ei 1041 spes alimoniae, nisi aliquis ei manum misericordiae porrexisset. Quotidie autem respectum intuens devotorum, victus necessaria deposcebat. Factum est autem ut quodam tempore extra solitum gravius ageret, nec poterat quemquam judicare membrorum, nisi tantum in pectore flatus spiraminis discurrebat. Quae jam valde exanimis rogavit ut eam ad pedes sancti Martini deferrent. Ad quem locum eum manibus fidelium fuisset illata, dolore cogente, vociferans beati Viri auxilium, ut sibi misereretur orabat. Tandem pietas illa respiciens, quae pauperes dimittere nunquam consuevit inanes, in festivitate sua laxata sunt
Abbreviated transcription (Latin):
mitterem. ne obiret
At ego inuirtute antisti¬
tis beati confisus. unum
excereolis transmitto per
puerum : dicens: Accen¬
dite illum coram eo : &
in contemplatione lumi
succurrat. Missus autẽ
puer: quod dederam de¬
portauit. Quo accensõ
ante lectum aegroti:
fauillam scirpi quae iã
ignis consumpserat. cul¬
tro eradunt. Delutãq
aqua : aegroto porrigur
adbibendum. At ille.
ut hausit: ꝓtinus sani¬
tatem recepit. Incolu¬
misq redditus : nobis
postea qualiter sibi uir¬
tus beati antistitis sub¬
uenit. exposuit. Nam
referre erat solitus : qđ
ubi primum oculis eius iu¬
bar luminis ꝓgressum a cereo.
tenebras pepulit noctis
ꝓtinus in contemplatione
flaminȩ febris recessit a
corpore: Acstomachus
qui diu languebat in ȩdia:
cibum consolationis efflagi¬
tat. Et qui tantum aquã
puram ad restinguendum
febris ardorem haurire
consueuerat: nunc uina de¬
siderat. Facit hoc uirtus
antistitis : quae saepe
miseris opem proflua mi¬

Expanded text:
mitterem, ne obiret. mitterem, ne obiret. At ego in virtute beati Antistitis confisus, unum ex cereolis transmitto per puerum, dicens: Accendite illum coram eo, et in contemplatione luminsuccurrat'. Missus autem puer quod dederam deportavit. Quo accenso ante lectum aegroti, favillam scirpi, quem iam ignis consumpserat, cultro eradunt, delutumque aqua aegroto porregunt ad bibendum. At ille, ut hausit, protinus sanitatem recepit, incolomisque redditus, nobis postea, qualiter sibi virtus beati antestitis subvenit, exposuit. Nam referre erat solitus, at ubi primum oculis eius iubar luminis progressum a cereo tenebras pepulit noctis, protinus in contemflammae febris recessit a corpore, ac stomachus qui diu languerat inedia, cibum consolationis efflagitat, et qui tantum aquam puram ad restinguendum febris ardorem haurire consueverat, nunc vinum desiderat. Facit haec virtus Antistitis, quae saepe miseris opem proflua mi
Abbreviated transcription (Latin):
rustice festiua uerba de¬
promeret : multi eum de
nr̃is irridere coeperunt.
dicentes. Melius fuisset
tacere : quam sic inculte
loqui. Nocte autẽ inse¬
cuta : uidi uirum dicentẽ
michi. De mysteriis dĩ:
nequaquam disputandũ
Westor dm̃ quia hoc a me
non est compositũ : sed ipsa
uerba quae audiui uobis
exposui Ende dilectissi¬
mi. nullus de hoc mysterio
etiam si rustice uideat᷑ dici
disputare praesumat .
quia apud dĩ maiestatẽ.
magis simplicitas pura.
quam phylosophorum
ualet argutia ¶iin
TusSum. Et il .l. uo
non omittere : quod mi¬
chi in libro anteriore exces
illis quos de sepulchro
beati antistitis sustuli. A
quibus & tempestates se.¬
datas. & alias infirmitates
phibitas dixi. mecũ detine¬
rem: iustinus uir fororis
fneae inualitudinem ir¬
ruit: & inualescente
febre cum dolorib: mem¬
brorum om̃ium. ualde
ad extrema agi coepit
Nuntiꝰ hȩc ad me delatus
retulit: efflagitans ut
siquid medicamenti repe¬
rire possem morituro trans¬

Expanded text:
rustice festiva verba derustice festiva verba depromeret, multi eum de nostris inridere coeperunt, dicentes: 'Melius fuisset tacere quam sic inculte loqui'. Nocte autem insecuta vidi virum dicentem mihi: 'De mysteriis Dei nequaquam disputandum'. Testor Deum, quia hoc a me non est conpositum; sed ipsa verba quae audivi vobis exposui. Unde, dilectissimi, nullus de hoc mysterio, etiamsi rustice videatur dici, disputare praequia apud Dei majestatem magis simplicitas pura quam philosophorum valet argutia. CAPUtus sum et illud non omittere, quod mihi in libro anteriore excidiillis quos de sepulcro beati Antistitis sustuli, a quibus et tempestates sedatas, et alias infirmitates prohibitas dixi, hos cum mecum detinerem, Justinus vir sorotis meae in valetudinem irruit. Nam, invalescente febre, cum doloribus membrorum omnium, valde ad extremum agi coepit. Nuntius haec ad me delatus retulit, efflagitans ut si quid medicamenti reperire possem, morituro trans
Abbreviated transcription (Latin):
impendisti: pigmentorõ
omium uim iam ꝓbasti
sed nichil ꝓficit perituro
res saeculi. Vnum restat
quod faciam Magnam
tibi trriacam ostendam
Puluerem de sacratissimi
domni sepulchro exhibe
ant: & ex inde michi fa¬
cito potionem. Quod
si hoc non ualuerit: amissa
sunt om̃ia euadendi perfu¬
gia. Nunc misso diacono
ad ante dictum beati prae¬
sulis tumulum : desacro¬
scõ puluere exhibuit. De¬
lutumq michi porrigun
adbibendum. Quo hausto
mox omni dolore sedato
sanitatẽ recepi de tumulo
In quo tam praesens fuit
beneficiũ : ut cum id actũ
fuisset hora tertia : in co¬
lumis ꝓcederem ad conui¬
uium ipsa die ad sextam
Iisum. ẽ. & hoc inserere lecti¬
oni : qualiter meds̃ argue¬
rit ne ante me permitterẽ
stultos & faciles debeatis
solemnis obtrectare: In
crastino autem postquam
conualui. die dominico
admissam ueniens : nolens
me fatigare. uni pres bite¬
rorum gloriosa solemnia
celebrare praecepi. Sed cũ
pres biter ille nescio quis

Expanded text:
impendisti, pigmentorum impendisti, pigmentorum omnium vim jam probasti, sed nihil proficit perituro res saeculi. Unum restat quod faciam, magnam tibi theriacam ostendam. Pulverem de sacratissimo domni Martini sepulcro exhibe, et exinde mihi facito potionem. Quod si hoc non valuerit, amissa sunt omnia evadendi perfugia. Tunc misso diacono ad antedictum beati Praesulis tumulum, de sacrosancto pulvere exhibuit, dilutumque mihi porrigunt ad bibendum. Quo hausto, mox omni dolore sedato, sanitatem recepi de tumulo. In quo tam praesens fuit beneficium, ut cum id actum fuerit hora tertia, incolumis procederem ad convivium ipsa die hora sexta. Visum est et hoc insererelectioni, qualiter merit, ne ante me permitterem stultos et faciles de beatis solemnibus obtrectare. In crastino autem, postquam convalui, die dominico ad missam veniens, nolens me fatigare, uni presbiterorum gloriosa solemnia caelebrare praecepi. Sed cum presbiter ille nescio quid