comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ehis libris dici potest aliquid hr̃e eos nõ con¬
sonũ qui nõ p̾apiendi auctoritate s ꝓficiẽ¬
di ex̾citatione scribuntur a nobis ꝙ genus lrãꝵ
tate legendum est.Itaq in eis forte p̾terea dis
sonare putantur auero/. qr non ut dicta st
intelliguntur. tñ librum h ibi lcõr auditor ue
indicium. quo uel approbet quod placuerit
uł imꝓbet quod offenderit et iõ cũc ta eiusinoi
potuisse quod uel disputant ubi est uł narra¬
tũ si cui displicuerit aut tredere noluit nõ

Expanded text:
enim libris dici potest aliquid eos habere non consonum, qui non praecipiendi auctoritate, sed proficiendi exercitatione scribuntur a nobis. Item: Nos tate legendum est. Cui tamen ne sonare putantur a uero, quia non, ut dicta sunt, intelleguntur, tamen liberum ibi habet lector auditorue iudicium, quo uel adprobet, quod placuerit, uel inprobet, quod offenderit. et ideo cuncta eiusmodi,potuisse, quod uel disputatum ibi est uel narratum, si cui displicuerit aut credere noluerit, non
Abbreviated transcription (Latin):
elligies int̾ pauoins mieta figuram
lerintur .et mixtam falidis int̾ auemr
Magnncie terris arabũq gigintur ales
Lix equare potesꝰ seu fera seli sit auis.
Non tamen ẽ parua ut uolutre que corꝑoe magno
Incessus pigroi ꝑ graue pondꝰ hñt . uaur
S leuis et uelax regali plena decore
Lalis in aspec̾tu p̃bet̾ usq hominum pu ei¬
bic uenit egiptꝰ tãti admiãcula iisꝰul
Et raram uolucrem turba salutat ouansm
Protinꝰ ex sculpũt sacrato ĩ marmoe forma
lontrahit in cetũ sese genꝯ om̃e uolantũ
Net prede memor est. nec memor ulla metꝰ.
Alicliũ stipata choro uolat illa ꝑ altũ u¬
Turba que ꝓsequitur munẽ leta pio.
S postꝙͣ puri ꝑueiit ad echeris auras
Mior redit illa suis conditur unde locs.
At fortunate sortis felie q uolucrum
Liu dese nasci p̾sat ip̃ẽ cleus
phenie que ueneris federa milla colit.
Mors illiuenuis ẽ. sola ẽ in morte noluptas.
Ut nasc possit appetit añ mori.

Expanded text:
Effigies inter pauonis mixta figuram Effigies inter pauonis mixta figuram Cernitur et pictam Phasidis inter auem. Magnitiem terris Arabum quae gignitur ales Vix aequare potest, seu fera seu sit auis. Non tamen est tarda ut uolucres quae corpore magno Incessus pigros per graue pondus habent, Sed leuis ac uelox, regali plena decore: Talis in aspectu se tenet usque hominum. Huc uenit Aegyptus tanti ad miracula uisus Et raram uolucrem turba salutat ouans. Protinus exculpunt sacrato in marmore formam Contrahit in coetum sese genus omne uolantum Nec praedae memor est ulla nec ulla metus. Alituum stipata choro uolat illa per altum Turbaque prosequitur munere laeta pio. Sed postquam puri peruenit ad aetheris auras, Mox redit: illa suis conditur inde locis. At fortunatae sortis finisque uolucrem, Cui de se nasci praestitit ipse deus! Felix, quae Veneris foedera nulla colit. Mors illi Venus est, sola est in morte uoluptas: Ut possit nasci, appetit ante mori.
Abbreviated transcription (Latin):
sondit et in formani conglobat ore pio¬
nam pedibus gestans contendit solis ad ortus
In que arma residens ꝓuit in ede sacra
Mirandum sele prestat p̾betq uehentu
Tantus ibi decor est. tantus habundat hor
Pinçipio color ẽ qualis sub sidere teli
Mlicia qui croteo punica granail egũt
Sualis inest foluis que fert agreste papauer
sum pandit uestes flore rubente polo
Hoc huneri pectus q cdecens uelannẽ fulget
hoc caput hec teruis sũma q terga nitent
canda q porrigitur fuluo distineta metallo
In cruꝰ maculis purpura ipeta rubet
hariiinter pennas insigneq desuperiris
pingere ceu mibem desuꝑ ara solet.
Albitat insignis ipeto iuridante sinaragdo
Et puro coriu gẽmea cuspis hiat
Ingentes oculos crecdas gennõs hyacinctos
Duorum demedio lucidã flãma micat.
Equata q noto capiti radiata corona
phebee refẽrens uerticis alta decus
lrura tegũt ilquame flauo distinẽta metallo
ast ungues roseo pingit honore coloe

Expanded text:
Condit, et in formam conglobat ore pioCondit, et in formam conglobat ore piouam pedibus gestans contendit solis ad ortus, Inque ara residens, ponit in aede sacra. Mirandum sese praestat praebetque videnti; Tantus ibi decor est, tantus abundat honor. Principio color est, qualis sub cortice laevi, Mitia quem croceum punica grana legunt. Qualis inest foliis, quae fert agreste papaver, Cum pandit vestes Flora rubente polo. Hoc humeri pectusque decens velamine fulgent; Hoc caput, hoc cervix, summaque terga nitent. Caudaque porrigitur fulvo distincta metallo, In cujus maculis purpura mixta rubet. Clarum inter pennas insigne Pingere ceu nubem desuper acta solet. Albicat insignis mixto uiridante zmaragdo Et puro cornu gemmea cuspis hiat. Ingentes oculi, credas geminos hyacinthos, Quorum de medio lucida flamma micat. Aptata est rutilo capiti radiata corona Phoebei referens uerticis alta decus. Crura tegunt squamae fuluo distincta metallo, Ast ungues roseo tinguit honore color.
Abbreviated transcription (Latin):
Et hereo q ꝓ cul de liuẽ concipit ignem.
Nagrat et ambustum soluitur ñtinerein
Quõs uelut ni massam tineres inmore coactos
Conflat et effaiñ sem̃s instar habetau
hine al pͥmũ sine iembris fertur oriri
S fertur uermi lactens ẽẽ color r
Preuerit miensum subito eum tempore certo
Seq ut ouinteretis colligit in spem̾.
Inde reformatur qualis fuit ante figura
Et pherys ruptis pullulat ex miis nꝰ
ac uielut agrestestumn filo ad sax a tenẽtur
Motari penne. papilione solent
Non illi cib ẽ nr̃o concessus in orbe
Nec cuiq inpliuuem pascere citra sub est
almbrosios libat celesti nectare roros.
Stel lifero teneri qui cecidere polo.
uos legit his alitur mediis in odoribus ales
donec matur am ꝑ ferat effigiem.
alt ubi primena cepit florẽre iuuenta
Ruolatrad pr̃iasuam reditura domos.
alnte tñ ꝓprio quicquid de corpore restat
Ossa q uel coieres ex nuiasq suas
Ungiune balsameormirraq et thure soluto.

Expanded text:
Aethereoque procul de lumine concipit ignem: Aethereoque procul de lumine concipit ignem: Flagrat, et ambustum solvitur in cinerem. Quos velut in massam cineres in morte coactos Conflat, et effectum seminis instar habet. Hinc animal primum sine membris fertur oriri: Sed fertur vermi lacteus esse color. Crevit in immensum subito cum tempore certo, Seque ovi teretis colligit in speciem: Inde reformatur, qualis fuit ante figura, Et Phoenix ruptis pullulat exuviis. Ac velut agrestes, cum filo ad saxa tenentur, Mutari tineae papilione solent. Non illi cibus est nostro concessus in orbe; Nec cuiquam implumem pascere cura subest. Ambrosios libat coelesti nectare rores, Stellifero tenues qui cecidere polo. Hos legit; his alitur mediis in odoribus ales, Donec maturam perferat effigiem. Ast ubi primaeva coepit florere juventa, Evolat ad patrias jam reditura domos. Ante tamen, proprio quicquid de corpore restat, Ossaque, vel cineres, exuviasque suas; Unguine balsameo, myrrhaque, et thure soluto
Abbreviated transcription (Latin):
Lubricꝰ aut serpens aut ains ulla rapax
tum ue̾tos clausit pendentib eolꝰ antris
Ne molent flabris acrapurpureum
Ien concreto notho nubes ꝑmania celi
Submoneant radios solis. et obsit aui
sonstruit inde sibi seuindum sũ sepulcheũ
Iam perit et uiuati se tñ ipã creat
colligit hinc sucos et odores diuite silua
Quos legit assiris quos opulentꝰ arabi.
Suos aut pigiee gentes aut indica carpit
Aut molli gnãt terra fabea simu
eximiamoniũ hic auram que ꝓcul spirãtis amoni
dongeret et mpeto ballama cum tolio
Noli cassie mitis nec olentis uiniẽ achanti
Nec thuris lac̾me gutraq pigus ab est
Hic addit teneras narda pubentis aristas
In tali q thoro membra quieta locat
Ore de hinc. sucos menibris circũq suptaq
Imcit ex equiis inimoritura suis
dũt̃ inter uarios amimam ꝯmẽdat odores
Depositi tanti nec timet illa fidem.
Interea corpus genitali morte ꝑemptum a¬
Estuat et flammam parturit ipẽ calor

Expanded text:
Lubricus aut serpens aut auis ulla rapax. Lubricus aut serpens aut auis ulla rapax. Tum uentos claudit pendentibus Aeolus antris. Ne uiolent flabris aera purpureum Neu concreta noto nubes per inania caeli Submoueat radios solis et obsit aui. Construit inde sibi seu nidum siue sepulchrum: Nam perit, ut uiuat, se tamen ipsa creat. Colligit hinc sucos et odores diuite silua. Quos legit Assyrius, quos opulentus Arabs. Quos aut Pygmeae gentes aut India carpit Aut molli generat terra Sabaea sinu. Cinnamon hinc auramque procul spirantis amomi Congerit et mixto balsama cNon casiae mitis, nec olentis vimen acanthi, Nec thuris lachrymae, guttaque pinguis abest. His addit teneras nardi pubentis aristas,e nido, In talique thoro membra quieta locat. Ore dehinc succos membris circumque supraque Injicit, exequiis immoritura suis. Tunc inter varios animam commendat odores; Depositi tanti nec timet illa fidem. Interea corpus genitali morte peremptum Aestuat, et flammam parturit ipse calor;
Abbreviated transcription (Latin):
Quam nec ydonee uoçis nec tibi possit
Musica syrreis assimulare modis
S neq olor moriens mutari posse putatur
Nec cyllenee fila canora lire.
Postqͣ phebus equoi i apta furidit ohompu
atq orbemi totũ ꝓtulit usq means
Iula ter alarum repetito uerbere plandit
Ignifefi rũ q caput ter tierata silet.
atq eadem celeres eciam discriminat horas
Non errabilib nocte diesq soms
Antistes ne motũ luci ueneranda sacerdos
It rep aret lapsim spacuis ugẽtib eñ
Assuetũ nemoris duloe cubiłe fugit
Sũq r̾nascenidi studio loca scã rełiquit
Luc̃ petit hũc̃ orbeni mox ubi regna tenet
Durigit in syriam teleres longena uolato
ꝑhenĩtẽ nomen cui dedit ipã uetꝰ uey
Secretosq petit deserta ꝑ auia lucos
Sic ubi ꝓ sattus situa remot.a latet
Pum legit aereo sub limẽ uertice paliuam
que gratũ phenxe ex ane nomem habet.
Et quam milla notẽr aiañs ꝑ rũꝑe possit

Expanded text:
Quam nec aedoniae uoces nec tibia possit Quam nec aedoniae uoces nec tibia possit Musica Cirrhaeis adsimulare modis, Sed neque olor moriens imitari posse putetur Nec Cylleneae fila canora lyrae. Postquam Phoebus equos in aperta effudit Olympi Atque orbem totum protulit usque means, Illa ter alarum repetito uerbere plaudit Igniferumque caput ter uenerata silet. Atque eadem celeres etiam discriminat horas Innarrabilibus nocte dieque sonis, Antistes luci nemorumque uerenda sacerdos Ut reparet lapsum spatiis uergentibus aeuum, Adsuetum nemoris dulce cubile fugit. Cumque renascendi studio loca sancta reliquit, Tunc petit hunc orbem, mors ubi regna tenet. Dirigit in Syriam celeres longaeua uolatus, Phoenices nomen cui dedit ipsa uetus, Secretosque petit deserta per auia lucos, Sicubi per saltus silua remota latet. Tum legit aerio sublimem uertice palmam, Quae Graium phoenix ex aue nomen habet, In quam nulla nocens animans prorepere possit.
Abbreviated transcription (Latin):
Nec acadet ex alto turbida huõr aque.
S fons in medio quẽ iuũ noĩe dicũt
ꝑspicuus lenis dulab uber aquis
Du semel erumpens ꝑ singula iꝑa mẽsu
Duodecies undis irrigat omne neninsat
hic genis arboreum ꝓcero stipite surgets
Non lapsura solo micia poma gerita tume¬
hoc nemiq hos lucos auis incolat unica fẽnye.
Uinca s niuit morte refecta sua
paret et obsequitur phebo meõranda satellos
Hec nã parẽs munꝰ hr̃e dedit. mõris¬
Lucea dĩ pͥmũ surgens aurora rubesut
Cum pͥmũ rosea sidera luce fugat.
Ter quater illa pias inmergit corpꝯ munelas
Ter quater eluno gurgite libat aquam
Tollitur ac sũmo consedit in arboris alte
Uertice. que totum despicit una nemus¬
Et conuersa nouos ꝓhebi nascentis adortus
Expec̾t at radios et inbar exoriens.A
acq ubi sol pepulit fulgentis luĩã porte
Et pͥmum enneuit lumlimis aura leiur.
Incipit illa sacri modulannã fundere cantus
Et mira lucem noce mouere noua.

Expanded text:
Nec cadit ex alto turbidus umor aquae. Nec cadit ex alto turbidus umor aquae. Sed fons in medio <est>, quem uiuum nomine dicunt, Perspicuus, lenis, dulcibus uber aquis, Qui semel erumpens per singula tempora mensum Duodecies undis inrigat omne nemus. Hic genus arboreum procero stipite surgens Non lapsura solo mitia poma gerit. Hoc nemus, hos lucos auis incolit unica Phoenix, Unica, sed uiuit morte refecta sua. Paret et obsequitur Phoebo memoranda satelles: Hoc natura parens munus habere dedit. Lutea cum primum surgens Aurora rubescit, Cum primum rosea sidera luce fugat, Ter quater illa pias inmergit corpus in undas, Ter quater e uiuo gurgite libat aquam. Tollitur ac summo considit in arboris altae Vertice, quae totum despicit una nemusEt conuersa nouos Phoebi nascentis ad ortus Expectat radios et iubar exoriens. Atque ubi Sol pepulit fulgentis limina portae Et primi emicuit luminis aura leuis. Incipit illa sacri modulamina fundere cantus Et mira lucem uoce ciere nouam,
Abbreviated transcription (Latin):
t locus in p̃mo felix oriente remotus
qua patet eterni maxima porta poli
Nec tũ estiuos hyemis que ꝓpinqꝯ ad ortus
In quo sol ueruo fundit ab axe diem
Illic planicies tractus diffundit aꝑtol
Nec tu multus crescit nec caua uallis hiat.
S nrõs montel quo iuga celsa putantur
ꝑ bis sex ulnas emmnet iste lotꝯ.
Hic solis nemꝰ est et consitꝰ arbore multã
lucus ꝑpetue frondis honore iuirẽs
Cum phetonaacle flagrasset ab ignibi aris
Ille locus flaminis m̾uiolatus ẽrat
Et aĩ diliuuũ mersisset fluctib orbeni
dencalioneas ex superauit aquas.
Non huc exangues erbi morbis nõ egra senecti
Nec mors crudelis nec metus asper addit
Nec scelus infandũ nec opũ n uesaua cupido
Aut metus aut ardens cedit amore furor
Luctꝰ acerb ab est et egestas obsita ꝑãms
Et cure in sonmes et m̃slenta famel
Non ibi tẽpestas nec ius furit horrada uẽti
Nec gelida terram rore priuna tiget
Nulleꝰ suꝑ campos tendũt sua uelłera nubes.

Expanded text:
t locus in primo felix oriente remotus, Qua patet aeterni maxima porta poli, Nec tamen aestiuos hiemisue propinquus ad ortus, Sed qua sol uerno fundit ab axe diem. Illic planities tractus diffundit apertos, Nec tumulus crescit nec caua uallis hiat, Sed nostros montes, quorum iuga celsa putantur, Per bis sex ulnas eminet ille locus. Hic Solis nemus est et consitus arbore multa Lucus, perpetuae frondis honore uirens. Cum Phaethonteis flagrasset ab ignibus axis, Ille locus flammis inuiolatus erat, Et cum diluuium mersisset fluctibus orbem, Deucalioneas exsuperauit aquas. Non huc exsangues morbi, non aegra senectus. Nec mors crudelis nec metus asper adest, Nec scelus infandum nec opum uesana cupido Aut ira aut ardens caedis amore furor: Luctus acerbus abest et egestas obsita pannis Et curae insomnes et uiolenta fames. Non ibi tempestas nec uis furit horrida uenti Nec gelido terram rore pruina tegit. Nulla super campos tendit sua uellera nubes,
Abbreviated transcription (Latin):
Ehis libris dici potest aliquid hr̃e eos nõ con¬
sonũ qui nõ p̾apiendi auctoritate s ꝓficiẽ¬
di ex̾citatione scribuntur a nobis ꝙ genus lrãꝵ
non cũ credendi necessitate. s cũ iudicandi liber¬
tate legendum est.Itaq in eis forte p̾terea dis
sonare putantur auero/. qr non ut dicta st
intelliguntur. tñ librum h ibi lcõr auditor ue
indicium. quo uel approbet quod placuerit
uł imꝓbet quod offenderit et iõ cũc ta eiusinoi
potuisse quod uel disputant ubi est uł narra¬
tũ si cui displicuerit aut tredere noluit nõ

Expanded text:
enim libris dici potest aliquid eos habere non consonum, qui non praecipiendi auctoritate, sed proficiendi exercitatione scribuntur a nobis. Item: Nos non cum credendi necessitate, sed cum iudicandi libertate legendum est. Cui tamen ne sonare putantur a uero, quia non, ut dicta sunt, intelleguntur, tamen liberum ibi habet lector auditorue iudicium, quo uel adprobet, quod placuerit, uel inprobet, quod offenderit. et ideo cuncta eiusmodi,potuisse, quod uel disputatum ibi est uel narratum, si cui displicuerit aut credere noluerit, non
Abbreviated transcription (Latin):
tribuit uichil habeo qđ tũ auuntia scipionis possum compare
quies plena oblectationis fuit nũquã ilłũ ne mĩma quide
re offendi qđ quidem senserim. Nichil audiui ex eo ĩpe quo
militia sed etiam peregrinationes ⁊ usticatõnesq cõuunes. ⁊dã
ꝙ ego de studus dicam cognostendi sꝑ atq aliquid discend
in quibus temoti ab oculis populi om̃e ociosun tepeno conlti¬
uimus Quaꝵ recordatio et memoi̾a reꝵ si yna cũ illo occidiss
deside conuictissimi atq amantissimi uiꝰ ferre nullo modo
possem. Sed nec illa extincta sunt alunt᷑q potiꝰ et augencut
cogitatone et memoria mei ⁊ si illis plane orbatus essem mag¬
num tamen affert michi ip̃a etas solatiũ Duitius enim iam in
hor desicderio esse non possum Omia aũte breuia tollerabilia
esse dñt etiam si magna sunt Hec habui de amititia q̃ dice̾m
Mos autem hortor ut ita uirtutem locens smne qua amuicia

Expanded text:
tribuit, nihil habeo quod cum amicitia Scipionis possim comparare. tribuit, nihil habeo quod cum amicitia Scipionis possim comparare. quies plena oblectationis fuit. numquam illum ne minima quidem re offendi, quod quidem senserim, nihil audivi ex eo ipse quod  solum militia, sed etiam peregrinationes rusticationesque communes. nam quid ego de studiis dicam cognoscendi semper aliquid atque discendi, in quibus remoti ab oculis populi omne otiosum tempus contrivimus? quarum rerum recordatio et memoria si una cum illo occidisset, desiderium coniunctissimi atque amantissimi viri ferre nullo modo possem. sed nec illa exstincta sunt alunturque potius et augentur cogitatione et memoria mea, et, si illis plane orbatus essem, magnum tamen affert mihi aetas ipsa solacium; diutius enim iam in hoc desiderio esse non possum; omnia autem brevia tolerabilia esse debent, etiam si magna sunt. haec habui de amicitia quae dicerem; vos autem hortor ut ita virtutem locetis sine qua amicitia
Abbreviated transcription (Latin):
senes adolestentiu karitate atquiescimus ur in ura ur m
quiuti toberonis Equideni etiam ad medum adolesce nts
est uite natureq nr̃e ut alia etas oriatur maxĩe equidem optan¬
dum est ut cum equalubus possis quibꝰ cũ taꝙͣ carceribus emis¬
sus sis tum isdem ad caltem ut dicitur ꝑuẽire Sed quõ res hũae
fragiles caduceq sũt semper aliqui acquirendi sunt quos uere¬
diligamus et a quibus diligamur caritate enim bñuolenita q
sultracta omis est euita sublata iocunditas. Michi quidem
stipio ꝙ̃uis est subito ereptus uiuit tamen sꝑq uiuet. Uirtite
em amaui sꝑillius uiri q̃ extincta non est. Nec nuchi soli uer¬
satur ante ociclos q̃ illã semper in manibus habin sed etiam poste¬
r̃is ert clara et in signis. Nemo umꝙͣ aĩmo aut see maiora sus¬
cipiet qui sibi non illius memoriã atq ymaginem ꝓponenda
putet. ⁊ quidem ex om̃ibus rebus qs̃ mͥ aut fortma aut natã

Expanded text:
senes in adulescentium caritate acquiescimus, ut in vestra, ut in senes in adulescentium caritate acquiescimus, ut in vestra, ut in Q. Tuberonis; equidem etiam admodum adulescentis est vitae naturaeque nostrae, ut alia aetas oriatur, maxime quidem optandum est ut cum aequalibus possis, quibuscum tamquam e carceribus emissus sis, cum isdem ad calcem, ut dicitur, pervenire. sed quoniam res humanae fragiles caducaeque sunt, semper aliqui anquirendi sunt quos diligamus et a quibus diligamur; caritate enim benevolentiaque sublata omnis est e vita sublata iucunditas. mihi quidem Scipio, quamquam est subito ereptus, vivit tamen semperque vivet; virtutem enim amavi illius viri, quae exstincta non est. nec mihi soli versatur ante oculos, qui illam semper in manibus habui, sed etiam posteris erit clara et insignis. nemo umquam animo aut spe maiora suscipiet qui sibi non illius memoriam atque imaginem proponendam putet. equidem ex omnibus rebus, quas mihi aut fortuna aut natura
Abbreviated transcription (Latin):
ad leues amititias defluxit oracio Quamobrem ad illam p̾mã
recleamus eamq ipam concludamus aliquando. Uirtus inquã
O fanmꝰ et tu O qͥnte muti et cõciliat amicitias et conseruat
nea eni̾m est ꝯuenientia rerũ mea stabilitas in ea constantta
Que cũ se extulit et ostendit suũ lum̃ et idem aspexit agnouitq
in alio in id se admouet uitissimq accipit illud quod in alteo
est. Ex quo ardescit siue amor siue amiticia Utrũq eiũ dictũ
est ab amando amare autem nichil est aliud uisi eũ ip̃m dilige̾
quem amos nulla indigentia milla unlitate quesita. Que ta¬
men ip̃a exflorescit ex amicitiꝰa etiam si tu ẽa mĩꝰ secutus sis
hac nos adolescentes bñuolentia senes illos .l. paulũ m catonẽ s
Gallũ publiũ Nasicam tytũ Gayũ graccum scipioiiis soceꝵ
dileximus. Nec eciam magis elucet inter equales ut inter me
et scipionem ͥ furiu p rupiliũ sꝑ nĩmu uicissim autẽ

Expanded text:
—ad levis amicitias defluxit oratio. quam ob rem ad illa prima —ad levis amicitias defluxit oratio. quam ob rem ad illa prima redeamus eaque ipsa concludamus aliquando. virtus, inquam, C. Fanni, et tu, Q. Muci, et conciliat amicitias et conservat. in ea est enim convenientia rerum, in ea stabilitas, in ea constantia; quae cum se extulit et ostendit suum lumen et idem aspexit agnovitque in alio, ad id se admovet vicissimque accipit illud, quod in altero est, ex quo exardescit sive amor sive amicitia; utrumque enim dictum est ab amando, Amare autem nihil est aliud nisi eum ipsum diligere quem ames, nulla indigentia, nulla utilitate quaesita. quae tamen ipsa ecflorescit ex amicitia, etiam si tu eam minus secutus sis. hac nos adulescentes benevolentia senes illos, L. Paulum, M. Catonem, C. Gallum, P. Nasicam, Ti. Gracchum Scipionis nostri socerum dileximus. haec etiam magis elucet inter aequalis, ut inter me et Scipionem, L. Furium, P. Rupilium, Sp. Mummium; vicissim autem
Abbreviated transcription (Latin):
auget assentator id quod is ciuꝰ ad uoluntatem dicitur uult esse
magnũ. Quamdbrem quamquã blanda ista uauitas apudeos
ualet qui ipãm allectant et inuitant tamẽ etiã grauiores con¬
stantioresq amonendi sunt ut aniaduertant ne callida assenta¬
cione capiant᷑ Aperte autem adulantem nemo non uidet insi
qui ad modũ est extors Callidus ille et ocultus ne se insi uret
studiose cauendum est. Nec enim facillime agnostitur. Qip¬
pe qui etiam aduersando sepe assentatur et litigare se simlans
blanditur atq ad extremũ dat manus uinti se patitur ut is
qui illisus sit plus ualuisse uideatur Quid aũt turpius quam il¬
ludi. Quod ne acciclat magis cauendũ est ut me hodie ante
omnes coamitos stultos senes uersaris atq ut usseris lautissime
ec enim etiam in fabulis stultissima persona est inꝓuidoꝵ et
creduloꝵ senũ. Sed nescio quomodo ab amiticiis perfectoꝵ idẽ

Expanded text:
auget assentator id, quod is, cuius ad voluntatem dicitur, volt esse auget assentator id, quod is, cuius ad voluntatem dicitur, volt esse magnum. quam ob rem, quamquam blanda ista vanitas apud eos valet, qui ipsi illam adlectant et invitant, tamen etiam graviores constantioresque admonendi sunt, ut animadvertant ne callida assentatione capiantur. aperte enim adulantem nemo non videt, nisi qui admodum est excors: callidus ille et occultus ne se insinuet studiose cavendum est. nec enim facillime agnoscitur, quippe qui etiam adversando saepe assentetur et litigare se simulans blandiatur atque ad extremum det manus vincique se patiatur, ut is, qui illusus sit, plus vidisse videatur. quid autem turpius quam illudi? quod ut ne accidat magis cavendum est: ut me hodie ante omnis comicos stultos sense versaris atque illusseris lautissime! haec enim etiam in fabulis stultissima persona est improvidorum et credulorum senum. sed nescio quo pacto ab amicitiis perfectorum
Abbreviated transcription (Latin):
te ꝓpenditur in qua nisi ut dicitur apertũ pectuti. uideras tuĩq
ostendas nichil fiłũ exploratũ habeas nec amatũ quid ut ama¬
ei possis tum id qua fere fiat ignores Quãquã ista assent acõ¬
pniciosa sit tamen nocere nemi potest nisi ei quied recrpit et
ea delectat᷑ Iea fit ut his assentatoribus patefenciat aures suas
iaxie qui ip̃e sibi assentetur et se maxime sibidelecli . mo
estꝰ amians sui uirtus Opume enim se ip̃a nouit quamq ama¬
bilis sit incelligit Ego autem nũc de u̾tute non loquor sedl de u¬
tutis opimone Ui tute euim ip̃a non tam multa p̃diti essẽ
qͣmi uideri uolunt. Hos delectat asseritatio his fictus adipore
roluntatem sermo tum ad hibetur oracionem illam uaniarti
testiumnonĩũ suaz laudom esse putant. Hulla est igit᷑ hec¬
amiticia tum alterum uerum audure non uult alter ad menti¬
thais nuchi Satis erat respondere magnas ingentes inquit sp

Expanded text:
te perpenditur? in qua nisi, ut dicitur, apertum pectus videas tuumque te perpenditur? in qua nisi, ut dicitur, apertum pectus videas tuumque ostendas, nihil fidum, nihil exploratum habeas, ne amare quidem aut amari, cum id quam vere fiat ignores. quamquam ista assentaniciosa sit, nocere tamen nemini potest nisi ei, qui eam receptat, eaque delectatur, ita fit, ut is pro assentatoribus patefaciat aures suas maxime, quiipsi sibi assentetur, et se ipse maxime delectet. Omnino est amans sui virtus: optime enim se ipsa novit; quamque amabilis sit, intelligit, ego autem non de virtute nuncloquor, sed de virtutis opinione, virtute enim ipsa non tam multi praediti esse, quam videri volunt. Hos delectat assentatio, his fictus ad eorum voluntatem sermo cum adhibetur, orationem illam vanam testimonium esse laudum suarum putant. Nulla est igitur haecamicitia, cum alter verum audire non vult, alter ad mentiThais mihi? satis erat respondere magnas. ingentis, inquit Semper
Abbreviated transcription (Latin):
illi dy in mortales fuit gratutas quãta ⁊ oratione maiestas lu
facile ducem populi Romam non comitem diceros Sedasfiust
et est in mainbus oratio. Itaq lex popularis suffragis popu¬
Li repudiata est atq ut ad me redeam meministe. Qmaxio
fre supionis et. i mantino consilibus ꝙͣ popularis lex de sa¬
cerdociis O licum Crassi uidebat᷑ Coaptõ euim collegioꝵ ad
popuili bũficiũ transferebat᷑ atq his pͥmus instituit in foro
uersus agere tum populo. Tameni illuis rendibilem oracione
religio deoꝵ in mortaliu defendentibus nobis fatile uintebut
Atq id actum est per me quĩquẽnio aute quã consul factus¬
sum ita re magis quã sũma auctoritate cansa illa defensaẽ
Quod si in scamna ted est in concione in qua rebus fictis etad¬
uinbratis loci płimu est tamen perum palet si modo id parestm̃
et illustiatũ est. Quid in amititia fieri oportet que toraperati¬

Expanded text:
illi, di immortales, fuit gravitas, quanta in oratione maiestas! ut illi, di immortales, fuit gravitas, quanta in oratione maiestas! ut facile ducem populi Romani, non comitem diceres. sed affuistis, et est in manibus oratio. itaque lex popularis suffragiis populi repudiata est. atque, ut ad me redeam, meministis Q. Maximo fratre Scipionis et L. Mancino consulibus, quam popularis lex de sacerdotiis C. Licini Crassi videbatur; cooptatio enim collegiorum ad populi beneficium transferebatur. Atque is primus instituit in forum versus agere cum populo. Tamen illius vendibilem orationem religio deorum immortalium nobis defendentibus facile vincebat. atque id actum est praetore me, quinquennio ante quam consul sum factus. ita re magis quam summa auctoritate causa illa defensa est. quod si in scena, id est in contione, in qua rebus fictis et adumbratis loci plurimum est, tamen verum valet, si modo id patefactum et illustratum est, quid in amicitia fieri oportet, quae tota verita
Abbreviated transcription (Latin):
deuiu quã auimꝰ eius qui ad alteriꝰ non modo sensum ac
uoluntatem sed etiam uultũ atq nũtũ tonuertit᷑. Negat qͥs
uego ait aio postino imꝑaui egomet michi omĩa assentari
ut ait idem terentius sed in catonis persona quod amiti genus
adhibere omnino leuitatis est. Multi autem gnatonũ sunles
cũ loco fortinia fama superiores hoꝵ est assentatio molesta tũ
ad uanitatem accessit auctoritas Secerni autem blandus anucꝰ
a uero et int̾nosticam potest adhibita diligentia quã omĩa fu¬
tata et simlta a sincers et reris Concio que ex inperitissimis
constat tanien udicare solet quid intersit inter popularem et
assentatorem et leuem ciuem et inter constantez seueꝵ et gra¬
uem. Quibus blanditiis G papi̾ꝰ iper influebat in aured
contionis cum ferret legem de tribius prefitiendis edissuasi¬
mis mos. Sed nichil deme de scipione dicam libentus quãta

Expanded text:
devium, quam animus eius, qui ad alterius non modo sensum ac devium, quam animus eius, qui ad alterius non modo sensum ac voluntatem, sed etiam voltum atque nutum convertitur? negat quis, nego; ait, aio; postremo imperavi egomet mihi omnia assentari, ut ait idem Terentius, sed ille in Gnathonis persona, quod amici genus adhibere omnino levitatis est. multi autem Gnathonum similes, cum sint loco fortuna fama superiores, quorum est assentatio molesta, cum ad vanitatem accessit auca vero, et internosci tam potest, adhibita diligentia, quam omnia fucata et simulata a sinceris atque veris. Concio, quae ex imperitissimis constat, tamen iudicare solet, quid intersassentatorem et levem civem, et inter constantem et verum et gravem. quibus blanditiis C. Papirius nuper influebat in auris contionis, cum ferret legem de tribunis plebis reficiendis! dissuasimus nos, sed nihil de me, de Scipione dicam libentius. quanta
Abbreviated transcription (Latin):
Illos sepe uerũ dicere hos iniquã Atq illud absurdu ꝙ hy qui
non anͥguntur obiurgari moleste ferũt quo contra oportebat
delicto dolere correctione gaudere ur igitur et moneri et moneᷤ
propriũ est amiticie uere et alteꝵ libere facere non asꝑe. alteꝵ
patienter acciꝑe non zepuguant᷑ sic habenda est nullam in
amiticiis pestem esse maiorem ꝙͣ adulationeni blanditiam as¬
sentationem. Quani ẽñ mult nomĩbus est hoc uitui notan¬
dum leuiu hominũ atq fallatiũ ad uoluptatẽ Loquentiu oĩa
uichil ad ueritatem. Cum autem onñ retũ sim̃latio uiciosa
est tollit enim iudiciũ ueri idq adulterat tum amititie ualere
non potest. Ham potest cum amiticie us sit in eo ur unus qͣi
auimus fiat ex pluribus qui id fieri poterit si ne in eo uno qͣ¬
dem quoq unus aninius erit idemq semper set uarius ꝯmu¬
tabilis inultiplex. Quid enim potest esse tam flexibile tã

Expanded text:
illos verum saepe dicere, hos numquam. atque illud absurdum, quod ei, qui illos verum saepe dicere, hos numquam. atque illud absurdum, quod ei, qui non anguntur, obiurgari moleste ferunt; quod contra oportebat delicto dolere, correctione gaudere. ut igitur et monere et moneri proprium est verae amicitiae, et alterum libere facere, non aspere, alterum patienter accipere, non repugnanter, sic habendum est nullam in amicitiis pestem esse maiorem quam adulationem blanditiam assentationem: quamvis enim multis nominibus est hoc vitium notandum levium hominum atque fallacium, ad voluptatem loquentium omnia, nihil ad veritatem. cum autem omnium rerum simulatio vitiosa est, tollit enim iudicium veri idque adulterat, tum amicitiae renon potest. nam cum amicitiae vis sit in eo ut unus quasi animus fiat ex pluribus, qui id fieri poterit, si ne in uno quidem quoque unus animus erit idemque semper, sed varius commutabilis multiplex? quid enim potest esse tam flexibile, tam
Abbreviated transcription (Latin):
Ob sequiu amitos ueritas odiũ querit parit. Molesta est ueritas
Si quidem ex ea nastitur odiũ quod eit uenenũ amititie Sed ob¬
sequiũ multo molestius quod peccatis indulgens participẽ anuitũ
fieri sunt Maxima autem tulpa meo qui et ueritatem aspernat᷑¬
et obsequio in fraudem conpellitur Omĩ igitur om̃i in re habẽda
ratio et diligentia ẽ pͥmũ ut monitio aterbitate deinde ut obuit¬
gatio contumelia careat In obsequio autem qm̃ in terentiano uer¬
bo lutulenter utimur comitas assit assentatio uitioꝵ adiuntrix ꝓtul
amoueat᷑ que non m amito s ne libero quidem digna est Alit̃
enim tũ tyranno alit̾ tũ amito uiuitur. Cui ꝯ autem aures clause
ueritati ut ab amito uerũ audire nequeat huiꝰ salus desperanda
est. Stitum est enim illud catonis multo melius de quibusdam
acerbos inimitos mereri quã eos amitos qui dulces uideantur

Expanded text:
obsequium amicos, veritas odium parit. molesta veritas, obsequium amicos, veritas odium parit. molesta veritas, siquidem ex ea nascitur odium, quod est venenum amicitiae, sed obsequium multo molestius, quod peccatis indulgens praecipitem amicum ferri sinit; maxima autem culpa in eo, qui et veritatem aspernatur et in fraudem obsequio impellitur. omni igitur hac in re habenda ratio et diligentia est, primum ut monitio acerbitate, deinde ut obiurgatio contumelia careat. in obsequio autem, quoniam Terentiano verbo lubenter utimur, comitas adsit, assentatio vitiorum adiutrix procul amoveatur, quae non modo amico, sed ne libero quidem digna est; aliter enim cur tyranno, aliter cum amico vivitur. Cuius autem aures clausae veritati sunt, uta ab amico verum audire nequeat, huius salus desperanda est. scitum est enim illud Catonis, ut multa: melius de quibusdam acerbos inimicos mereri, quam eos amicos, qui dulces videantur;
Abbreviated transcription (Latin):
uerum ergo illud est quod a tarentino archita ut opinor diti so¬
Litos nros senes ꝯine morare audun ab aliis senibus auditum Si
quis in celum astendisset naturamq inũdi et pulchritud me
syderum aspexisser in suauẽ illam ãnilrationem ei fore que io¬
cundissinia fiusset si aliquem tui mauet habuisset. Sic natura
solitariũ nichil amat semperq ad aliquid tamqua ad minicu¬
lum adiititur quod in amiaissimo quoq dultissimũ estit ded
cum tot siguis eadem natura declaret quid pelit idquirat et de¬
siderat tamen obsurdescimus nestio quomo nec ea q̃ abea moue¬
mut audiimis. Est eni uariꝰ et multiplex usus amintie multas
cause suspicionũ effensionũ ꝙ dantur. Sauit. si eilitar it on
litas in amitina et fides teneat. Ham et monẽdia bomi uose sũt
er ob ui gandi e t hec accipienda amite sunt cũ beniuole fũt
Sed nestio quom̃õ est uerum quod ĩ andria familiaris meus dicit

Expanded text:
verum ergo illud est, quod a Tarentino Archyta, ut opinor, dici soverum ergo illud est, quod a Tarentino Archyta, ut opinor, dici solitum nostros senes commemorare audivi ab aliis senibus auditum: si quis in caelum ascendisset naturamque mundi et pulchritudinem siderum perspexisset, insuavem illam admirationem ei fore, quae iucundissima fuisset, si aliquem cui narraret habuisset. Sic natura solitarium nihil amat semperque ad aliquod tamquam adminiculum adnititur, quod in amicissimo quoque dulcissimum est. sed cum tot signis eadem natura declaret quid velit anquirat desideret, tamen obsurdescimus nescio quo modo nec ea, quae ab ea monemur, audimus. est enim varius et multiplex usus amicitiae multaeque causae suspicionum offensionumque dantur, quas tum evitare, tum litas in amicitia et fides retineatur; nam et monendi amici saepe sunt et obiurgandi, et haec accipienda amice, cum benevole fiunt. sed nescio quo modo verum est, quod in Andria familiaris meus dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmłti sunt qui pro nichilo deputent De amiticia om̃s ad unũ
sentiunt et hyqui ad ⁊em publicam se contulerũt et qui zerum
uitam eisse nullam sentiũt si modo uelint aliqua ex parte liber̃ali
piuere Seipit enii nescio quo mõ ꝑ om̃i uitas amiticia nec ullã¬
etatis degende racionem paritur esse ex parrẽ sui Quin etiã si quis
asperitate ea est et ĩ manitate natiue ut congressus honñ fugiat
que rãm is pati non possit ut non atquirat aliquem aput quẽ
euoinat uirus acerbitatis sue Atq hoc maxĩe iudicaret᷑ si quid de
posset contingere ut aliquis nos deus ex hac homi frequentia tol¬
leret et tu sositudine uspiam collocatet atq subpedeitans ubi omm
reuim quas natura desiderat habundantiã et copiam homis onño
aspiciendi potestacem eupet quis tam esset ferreus qui eam uitã
fere posset cuiq non auferret fructum uoluptatũ oñ solitudo

Expanded text:
permulti sunt qui pro nihilo putent. De amicitia omnes ad unum permulti sunt qui pro nihilo putent. De amicitia omnes ad unum idem sentiunt; et ei qui ad rem publicam se contulerunt, et ei qui revitam esse nullam, si modo velint aliqua ex parte liberaliter vivere. serpit enim nescio quo modo per omnium vitas amicitia nec ullam aetatis degendae rationem patitur esse expertem sui. quin etiam si quis asperitate ea est et immanitate naturae, congressus ut hominum fugiat imus, tamen is pati non possit, ut non anquirat aliquem, apud quem evomat virus acerbitatis suae. atque hoc maxime iudicaretur, si quid tale possit contingere, ut aliquis nos deus ex hac hominum frequentia tolleret et in solitudine uspiam collocaret atque ibi suppeditans omnium rerum quas natura desiderat, abundantiam et copiam, hominis omnino aspiciendi potestatem eriperet—quis tam esset ferreus qui eam vitam ferre posset cuique non auferret fructum voluptatum omnium solitudo?
Abbreviated transcription (Latin):
tum iudicaueris diligere oporteret non cũ dilexis uidicare. Ded
multis in rebus negligete negligentia complectimus tũ mãxie
in amicis deligendis et colendis preposteris enĩ utimur cousiliis
et acta agimus quod uetaminr utere prouerbio. Nam implicati
cura et ultra ul usu cluumno uel eciam officiis repente in medio
tur su anntitias exorta aliqua offensione disrumpimus Quo
etiam uituperanda magis est zei maxime necessarie tanta in cu¬
ria U ita est enim amiticia in humanis rebus de tiuꝰ utili¬
tate om̃s uno ore consentiut quãquã a multis u̾tus ipa coñtepiit
et uendicatio quedam atq ostentatio esse dicitur. Nulti di¬
uitias des pitiunt quos paruo contentos tenius uictus tultusq
debectar Honores uo̾ quoꝵ tupiditate quida enflamantur quã
multi ita contempiũt ut nichil inanius nichil esse leuis ex¬
istiment. Itemq cetera que quibusdam ãmirabilia uidentur

Expanded text:
cum iudicaris, diligere oportet; non, cum dilexeris, iudicare. sed cum iudicaris, diligere oportet; non, cum dilexeris, iudicare. sed cum multis in rebus neglegentia plectimur, tum maxime in amicis et diligendis et colendis; praeposteris enim utimur consiliis et acta agimus, quod vetamur vetere proverbio. nam, implicati ultro et citro vel usu diuturno vel etiam officiis, repente in medio cursu amicitias exorta aliqua offensione disrumpimus. quo etiam magis vituperanda est rei maxime necessariae tanta incuria. una est enim amicitia in rebus humanis, de cuius utilitate omnes uno ore consentiunt; quamquam a multis virtus ipsa contemnitur et venditatio quaedam atque ostentatio esse dicitur; multi divitias despiciunt, quos parvo contentos tenuis victus cultusque delectat; honores vero, quorum cupiditate quidam inflammantur, quam multi ita contemnunt, ut nihil inanius, nihil esse levius existiment! itemque cetera, quae quibusdam admirabilia videntur,
Abbreviated transcription (Latin):
timant libidinu peccatoꝵq on patere in amititia licenciã
Uirtutum anucicia ad uitrix a natura data est non uicioꝵ comes
ut qm̃ solitaria non posset uirtutis ad ea que sũma sunt ꝑuenire
cõuiẽta et consociata tũ altera ꝑueniret. Que si quos inter socie¬
tas aut est aut fuit aut futura est eoꝵ est habendus ad sũmam na¬
turam optimus beatissimusq comitatꝰ ħ est inquã illa societas
ii qua om̾a insunt q̃ putant homĩes expetenda honestas gloria
tranquillitas anini atq iocunditas ut et tũ ħ assint btã uita sit
et sine his esse non possit. Q uod tũ optimu maximũq sit sic id ro¬
lumus ad ipisti uirtuti danda oꝑa est sine qua nec amititia nec uł¬
lam rem expetendam possumus consequi Ea uero neglecta qui se
amicos hr̃e arbitrant᷑ cum se demiq exrasse sentiũt tum eos casus
aliquis grauis experrri cogit. Quo circa dicendũ est enim sepius

Expanded text:
timant libidinum peccatorumque omnium patere in amicitia licentiam. timant libidinum peccatorumque omnium patere in amicitia licentiam. virtutum amicitia adiutrix a natura data est, non vitiorum comes, ut, quoniam solitaria non posset virtus ad ea quae summa sunt pervenire, coniuncta et consociata cum altera perveniret. quae si quos inter societas aut est aut fuit aut futura est, eorum est habendus ad summum naturae bonum optimus beatissimusque comitatus. haec est, inquam, societas, in qua omnia insunt, quae putant homines expetenda—honestas gloria tranquillitas animi atque iucunditas; ut et, cum haec adsint, beata vita sit, et sine his esse non possit quod cum optimum maximumque sit, si id volumus adipisci, virtuti opera danda est, sine qua nec amicitiam neque ullam rem expetendam consequi possumus; ea vero neglecta qui se amicos habere arbitrantur, tum se denique errasse sentiunt, cum eos gravis aliquis casus experiri cogit. quocirca, dicendum est enim saepius,
Abbreviated transcription (Latin):
qui et ip̃e diligit et alteꝵ atquirit cuiꝰ animũ ita tũ suo misceat
ut efficiat pene pnũ ex duobus sed pleriq peruerse nedicã impuden
ter talem amitũ habere uolunt quales ipi esse non possunt. Queq
ip̃i iam non tribuũt amicis hec ab his desiderant par est autem
ip̃m̃ pͥmum bonum esse uirũ tũ alterũ simile sui querexe In talibꝰ
ea quã dudũ tractauimus stabilis amiti ᷑ infirmari potest cũ hoĩes
beniuolentia cõiĩcti pͥmũ cupiditatibus his quibus ceteri seruiut
imꝑabunt Deinde equitate et iusticia gaudebũt. O mĩaq alt̾
pro altero scipiet neq quidqua uiquã uisi honestum et rectũ
postulabit alter ab altero. Neq solum colent inter se ac diligent
s etiam uebunt᷑. Nam maximũ ornamentũ anucitie tollit qui ex
ea tollit derecundiam. Itaq in his perniciosus est error qui exis¬

Expanded text:
qui et se ipse diligit et alterum anquirit, cuius animum ita cum suo misceat, qui et se ipse diligit et alterum anquirit, cuius animum ita cum suo misceat, ut efficiat paene unum ex duobus! sed plerique perverse, ne dicam impudenter, habere talem amicum volunt, quales ipsi esse non possunt, quaeque ipsi non tribuunt amicis, haec ab eis desiderant. par est autem primum ipsum esse virum bonum, tum alterum similem sui quaerere. in talibus ea, quam iam dudum tractamus, stabilitas amicitiae confirmari potest, cum homines benevolentia coniuncti primum cupiditatibus eis quibus ceteri serviunt imperabunt; deinde aequitate iustitiaque gaudebunt omniaque alter pro altero suscipiet; neque quicquam umquam nisi honestum et rectum alter ab altero postulabit, neque solum colent inter se ac diligent, sed etiam verebuntur. nam maximum ornamentum amicitiae tollit, qui ex ea tollit verecundiam. itaque in eis perniciosus est error, qui exis
Abbreviated transcription (Latin):
Rarum genus est. Eꝗdem omiã preclara rara Nec quicquã
difficiliuꝰ quã reꝑire quod sit oĩ exꝑte in suo genere perfectum
S ed pleriq neq in rebus huminis quicquã bonum morem insi quod
fructuosum sit et ainitos camꝙ̃ petudes eos potissimũ diligunt ex
quibus sperant se maxim fructũ esse capturos Ita pulcherama illar
et maxline naturali carent amitiꝰ per se et propter se expetitam nc
ip̃i sibi exemplo sunt hec uis amitiue qualis et quanta sit soeem̃
se quisq diligit non ut aliquam a se ĩpe mercele exigat Baritate
alter idem A ł si hoc apparet in bestiis uolutribus nantibus ages¬
tibus cituribus feris pͥmũ ut se diligant id eiim pariter cũ omiꝰ
aburiante nascitur deuide ut requitant atq appetãt ad quia. de
applicẽt eiustem generis auimantes idq facuĩt cũ de siderio quidã
similitudine humani amoris quanto magis id in homie fit natuira

Expanded text:
rarum genus! et quidem omnia praeclara, rara, nec quicquam rarum genus! et quidem omnia praeclara, rara, nec quicquam difficilius quam reperire quod sit omni ex parte in suo genere perfectum. sed plerique neque in rebus humanis quicquam bonum norunt nisi quod fructuosum sit, et amicos tamquam pecudes eos potissimum diligunt, ex quibus sperant se maximum fructum esse capturos. ita pulcherrima illa et maxime naturali carent amicitia per se et propter se expetita,nec ipsi sibi exemplo sunt, haec vis amicitiae et qualis et quanta sit. ipse enim se quisque diligit, non ut aliquam a se ipse mercedem exigat caritatialter idem. quod si hoc apparet in bestiis, volucribus nantibus agrestibus, cicuribus feris, primum ut se ipsae diligant—id enim pariter cum omni animante nascitur —deinde, ut requirant atque appetant ad quas se applicent eiusdem generissimilitudine amoris humani—quanto id magis in homine fit natura,
Abbreviated transcription (Latin):
Uichil est turpius quã tum eobellum gerere tum quo familiariter uixer
Ab amititia quĩti pompey meo nonne si reuocauerat ut sur scipio
propter dissennione autem que erat in R p. Alienatus est acol¬
lega nr̃o metello Utrũq egit grauiter auctoritate et offensiõe
aiumi non acerba. Quãobrem primũ danda oꝑa est ne qua auñ¬
corum distidia fiant Sin tale aliquid euerit ut extincte po¬
tius amitiꝰ quã oppresse esse uideant᷑ Cauendum uero est ne
et in graues inimicitias conuertant se amititie ex quibus aux¬
gia maledicta continnelte gigniiit᷑. Que tamen si tollerabi¬
les erunt ferende sunt et hic honos reteri amititie tribuendus ut
is in culpa sit qui faciat non is qui patiatir iniiriã. Duno ouio
ut ne nimis cito diligere incipiant neue non dignos Digni aut¬
non sunt amititia quibus in ip̃is in est causa cur diligantus

Expanded text:
nihil enim est turpius quam cum eo bellum gerere, quocum familiariter vixeris. nihil enim est turpius quam cum eo bellum gerere, quocum familiariter vixeris. ab amicitia Q. Pompei meo nomine se removerat, ut scitis, Scipio; propter dissensionem autem, quae erat in re publica, alienatus est a collega nostro Metello; utrumque egit graviter ac moderate et offensione animi non acerba. quam ob rem primum danda opera est ne qua amicorum discidia fiant, sin tale aliquid evenerit, ut exstinctae potius amicitiae quam oppressae esse videantur. cavendum vero ne etiam in gravis inimicitias convertant se amicitiae ex quibus iurgia maledicta contumeliae gignuntur. quae tamen si tolerabiles erunt, ferendae sunt et hic honos veteri amicitiae tribuendus, ut is in culpa sit qui faciat, non is qui patiatur, iniuriam. omnino omut ne nimis cito diligere incipiant neve non dignos. digni autem sunt amicitia, quibus in ipsis inest causa cur diligantur.
Abbreviated transcription (Latin):
in amicitia parũ iustus. Atqui in omire considerandũ est et qͥd
postules ab anuto et quid pͥatiare a te impetrari. Est etiam q̃¬
dam calamitas in amititiis dimittendis nõmĩquã necessaria Iã
enim a sapientiũ familiaritatibus ad uulgares amincias oratio
ũra elabit᷑. E zumpũt sepe uitia amitoꝵ tum in ipõs amitos tum ĩ
alienos quoꝵ tamen ad antos redundet infamia Talos igit
auntitie sunt remissione usus euellende et ut catonem aucdiui dice
dissuende magis quã distindende iusi quedam ad modum in¬
tollerabilis ĩniuria ex arserit ut neq rectum neq honestum sit
nec fieri possit ut non statim alienatio disiũctioq facienda sit sm
autem aut moꝵ aut stucdioꝵ ꝯinutatio quedam ut fieri solet fcã
dixi non de sapientui sed de ꝯiminibus amiticip cauendum erit
ne non solum ainiticie deposite sed eciã ĩunititie sustepte uideaut᷑

Expanded text:
in amicitia parum iustus. atque in omni re considerandum est et quid in amicitia parum iustus. atque in omni re considerandum est et quid postules ab amico et quid patiare a te impetrari. est etiam quaedam calamitas in amicitiis dimittendis non numquam necessaria—iam enim a sapientium familiaritatibus ad volgaris amicitias oratio nostra delabitur. erumpunt saepe vitia amicorum tum in ipsos amicos, tum in alienos, quorum tamen ad amicos redundet infamia. tales igitur amicitiae sunt remissione usus eluendae et, ut Catonem dicere audivi, dissuendae magis quam discindendae, nisi quaedam admodum intolerabilis iniuria exarserit, ut neque rectum neque honestum sit nec fieri possit ut non statim alienatio disiunctioque facienda sit. sin autem aut morum aut studiorum commutatio quaedam, ut fieri solet, facta dixi, non de sapientium, sed de communibus amicitiis cavendum erit ne non solum amicitiae depositae, sed etiam inimicitiae susceptae videantur.