comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rendo nec plebis uitauit odium. nec apud
patres grãminiie. Patremollem cons̃. ⁊ am-¬
bitiosumrati: plebes fallacem. Breuiq appa¬
ruit equasse eum appii odium. sertam̃ consu-¬
lib inciderat: ut dedicaret m̃curĩ edẽ. Senatꝰ
a sexem adpopłm reiecit. utri eoꝵ dedicatio iꝰsu
ppͥ dataẽẽt. eum p̃ẽẽ annone. m̃catoꝵ collegi-¬
uminstituere sollennia ꝓpontifice. Iussit sus-¬
ciꝑe populus dedicationem edis. dat. tat̃ .m.
letorio pͥmipilicenturioni. Ꝙ facile appareret.
ñ tam ad honorem eius cuicuratio altior fasti-¬
gio suo data eẽt factum qm ad consulum ig-¬
nominiam. Seuire iñ utrĩq consulum alter.
patresq. S plebicreuerant animi ⁊ longe
aliaqͣm pͥmo instituerant uia grassabant᷑.
Desꝑatio enim consulũ senatꝰq auxilio cũ mniꝰ
duci debitorem udissent: undiq conuola-¬
bant. neq decretum exaudiri consulis pre
strepitu ⁊ clamore pot̾at. neq cum decress

Expanded text:
rendo nec plebis uitauit odium nec apud rendo nec plebis uitauit odium nec apud patres gratiam iniit. patres mollem consulem et ambitiosum rati, plebes fallacem, breuique apparuit aequasse eum Appi odium. certamen consulibus inciderat, uter dedicaret Mercuri aedem. senatus a se rem ad populum reiecit: utri eorum dedicatio iussu populi data esset, eum praeesse annonae, mercatorum collegium instituere, sollemnia pro pontifice iussit suscipere. populus dedicationem aedis dat M. Laetorio , primi pili centurioni, quod facile appareret non tam ad honorem eius cui curatio altior fastigio suo data esset factum quam ad consulum ignominiam. saeuire inde utique consulum alter patresque; sed plebi creuerant animi et longe alia quam primo instituerant uia grassabantur. desperato enim consulum senatusque auxilio, cum in ius duci debitorem uidissent, undique conuolabant. neque decretum exaudiri consulis prae strepitu et clamore poterat, neque cum decresset
Abbreviated transcription (Latin):
arma inferentib armaipsi capientes dare¬
t possent. Ariciam infesto agmine Latur nec
ꝓtul m̃ cum auruncis signa coniata p̃lioq¬
osfo uno debellatum ẽ. fusis auruncis uictor tot
int᷑ paucos dies bellis romand̃s ꝓmissa con-¬
sulis fidemq senatꝰ expectabat. sum appiꝰ ce
insita suꝑbia aĩo ⁊ ut college uanam fac̃et
fidem. quam asꝑrime pot̾at ius de creditiᷤ
pecuniis diceret. deinceps ⁊ qui ante nexi fue¬
rant creditorib tradebantur. ⁊ nectebantur
alii. Ꝙ ubi cuimiliti inciderat. collegam ap-¬
pellabat: concursus adseruiliũ fiebat. Iilẽ ꝓ¬
missa iactabant. illiexꝓbrant. sua quisq
bellim̃ita cicatͥcesq acceptas postulabant.
ut aut referret adsenatum: aut ut anxi¬
lio eẽt consul ciuib sins. imꝑator militib. Mo¬
uebant cõs. hec s tergiũsari rescogebat
Adeo in alteram cãm non collega solum p̃ceꝑ
at. s omnis factio nobilium. Ita medium sege-¬

Expanded text:
arma inferentibus arma ipsi capientes darearma inferentibus arma ipsi capientes dare possent. Ariciam infesto agmine itur; nec procul inde cum Auruncis signa conlata, proelioque uno debellatum est. fusis Auruncis, uictor tot intra paucos dies bellis Romanus promissa consulis fidemque senatus exspectabat, cum Appius et insita superbia animo et ut collegae uanam faceret fidem, quam asperrime poterat ius de creditis pecuniis dicere. deinceps et qui ante nexi fuerant creditoribus tradebantur et nectebantur alii. quod ubi cui militi inciderat, collegam appellabat. concursus ad Seruilium fiebat; illius promissa iactabant; illi exprobrabant sua quisque belli merita cicatricesque acceptas. postulabant ut aut referret ad senatum, aut ut auxlio esset consul ciuibus suis, imperator militibus. mouebant consulem haec, sed tergiuersari res cogebat; adeo in alteram causam non collega solum praeceps erat sed omnis factio nobilium. ita medium se ge
Abbreviated transcription (Latin):
uere. sumultꝰ enim fuit ueriꝰ qmͣ bellum.
Nocte mnurbem nuntiatũ ẽ. ex̃citum sabi¬
num p̾dabundum ad anienem amnemꝑ-¬
uenisse. Ibi passim diripiatq incendiuillas.
Missus ex templo eo cum omnib copiis equi-¬
tum. A.postumius qui dictator bello latino
fuerat: secutus consul seruilius cum delectape-¬
ditummanu. Plerosq palantes eques circum-¬
uenit. Nec aduenienti peditum agmini resti-¬
tit sabina legio. fessi tum itiñe. tumppłatio-¬
ne nocturna magna pars inuillis repleti cibo
uixoq. uix fuge quod satiseẽt uirium ha¬
buere. Nocte una audito eoꝑfectoq bello sa-¬
bino. postõdie inmagnaiam spe undiq pa-¬
rata pacis. aAutuncisenatum adeunt. nidece-¬
datur uolsco agro bellum indicentes. Cum le¬
gatissimul exercitus auruncoꝵ domo ꝓfectꝰ
erat. Cuiꝰ fama haud ꝓculiam ab aritia. uis
tanto tumultu conciuit romanos: ut nͨ con¬
suli ordine patres. nec pacatum responsum

Expanded text:
uere; tumultus enim fuit uerius quam bellum. uere; tumultus enim fuit uerius quam bellum. nocte in urbem nuntiatum est exercitum Sabinum praedabundum ad Anienem amnem peruenisse; ibi passim diripi atque incendi uillas. missus extemplo eo cum omnibus copiis equitum A. Postumius , qui dictator bello Latino fuerat; secutus consul Seruilius cum delecta peditum manu. plerosque palantes eques circumuenit, nec aduenienti peditum agmini restitit Sabina legio. fessi cum itinere tum populatione nocturna, magna pars in uillis repleti cibo uinoque, uix fugae quod satis esset uirium habuere. nocte una audito perfectoque bello Sabino, postero die in magna iam spe undique partae pacis, legati Aurunci senatum adeunt, ni decedatur Uolsco agro bellum indicentes. cum legatis simul exercitus Auruncorum domo profectus erat; cuius fama haud procul iam ab Aricia uisi tanto tumultu conciuit Romanos ut nec consuli ordine patres nec pacatum responsum
Abbreviated transcription (Latin):
tauellebant᷑. cũ cõs. qmͣqͣm cuncti undiq
⁊ nexi añ om̃s ut signum daret clamabant
exꝑiendi animosmilitum cã parumꝑ mo¬
ratus. postqͣm satis apparebat ingens ardor.
dato tandem aderumpendum signo: Mili¬
tẽ auidum certaminis emittit. Primo sta¬
tim incursupulsi hostes. fugientib qͦ adĩ¬
sequipedespotuit. t̾ga cesa. Eques usq ad
castra pauidos egit. Mox ipsa castralegioni¬
b circumdatis cum uolscos in etiam pauoi
expuliss: capta direptaq. Postõ die ad
suẽsampometiam quo confugerant hosteᷤᷤ
legionib ductis. intͣ paucos diesoppidum
capitur. Captũ prede datum. Iñ paulũ
recreatꝰ egens miles. Consul cum maxima
gła uictorem ex̃citum romã reducit. Dece¬
dentem romam mecetranoꝵ uolscorum
legati. reb suis tim̃tes. post pometiã cap¬
tam adeunt. his ex. sc. data pax. ager ad¬
emptꝰ cͤonfestim ⁊ sabiniromanos territa¬

Expanded text:
nta uellebantur, cum consul, quamquam cuncti undique nta uellebantur, cum consul, quamquam cuncti undique et nexi ante omnes ut signum daret clamabant, experiendi animos militum causa parumper moratus, postquam satis apparebat ingens ardor, dato tandem ad erumpendum signo militem auidum certaminis emittit. primo statim incursu pulsi hostes; fugientibus, quoad insequi pedes potuit, terga caesa; eques usque ad castra pauidos egit. mox ipsa castra legionibus circumdatis, cum Uolscos inde etiam pauor expulisset, capta direptaque. postero die ad Suessam Pometiam quo confugerant hostes legionibus ductis, intra paucos dies oppidum capitur; captum praedae datum. inde paulum recreatus egens miles; consul cum maxima gloria sua uictorem exercitum Romam reducit. decedentem Romam Ecetranorum Uolscorum legati, rebus suis timentes post Pometiam captam, adeunt. his ex senatus consulto data pax, ager ademptus. confestim et Sabini Romanos territa
Abbreviated transcription (Latin):
ret qͦ minꝰ eiꝰ noĩs sedendi ap̃ consules po¬
testas fieret. neu quis militis donec incast̾s
ẽẽt bona possidẽt aut uendẽt. lib̃osnepo-¬
tesue eiꝰ moraret᷑. hoc ꝓposito edicto ⁊ qui
aderant nexi ꝓfit̃ extemplonoĩa ⁊ undiq
ex tota urbe ꝓripientium se ex pͥuato cum
retinendiius creditori ñ ẽẽt. concursus ĩ
foꝵ ut sacram̃to dicent fieri. Magna ea
mai fuit. Neg alioy magis inuosso bello
uirtus atq oꝑa enituit. Consul copias contra
hostemeducit. Paruo dirim̃te int̾uallo castͣ
ponit. ꝓxima iñ nocte uolsci discordia ro-¬
mana fretisiqua nocturna transitio ꝓditio¬
ue fieri poss temptant & castra. Sensere uigi¬
les: excitatur excitus. Signodato: concursũẽ.
ad arma. Ita frustra id inceptum uolscis fu-¬
it. Reliquum noctis uttͥmq quieti datũ. Po-¬
stero die pͥma luce uolsci fossis repletis ual¬
lum inuacdunt. Iamq ab oĩparte munim̃¬

Expanded text:
ret, quo minus ei nominis edendi apud consules poret, quo minus ei nominis edendi apud consules potestas fieret, neu quis militis, donec in castris esset, bona possideret aut uenderet, liberos nepotesue eius moraretur. hoc proposito edicto, et qui aderant nexi profiteri extemplo nomina, et undique ex tota urbe proripientium se ex priuato, cum retinendi ius creditori non esset, concursus in forum ut sacramento dicerent fieri. magna ea manus fuit, neque aliorum magis in Uolsco bello uirtus atque opera enituit. consul copias contra hostem educit; paruo dirimente interuallo castra ponit. proxima inde nocte Uolsci, discordia Romana freti, si qua nocturna transitio proditioue fieri posset, temptant castra. sensere uigiles; excitatus exercitus; signo dato concursum est ad arma; ita frustra id inceptum Uolscis fuit. reliquum noctis utrimque quieti datum. postero die prima luce Uolsci fossis repletis uallum inuadunt. iamque ob omni parte munime
Abbreviated transcription (Latin):
te discordia fecerat. longe alit̾ patres acple¬
bem adfecere. Exultare gaudio plebes. ultoreᷤ
suꝑbie patrum adẽẽ. dicere deos. Alius ali¬
um confirmare ne noĩadarent. cumoĩbꝰ po¬
tiꝰ qmͣ solosꝑituros. Patresmilitarent. prẽs
arma caꝑent. ut penes eosclem ꝑicula belli
penes quos p̃mia eẽnt. At uͦ curia mesta ac
trepida ancipitimetu: & abciue ⁊ abhoste.
seruilium cõs. cui ingenium magis ppłare
erat orare. ut tantis circumuentam t̃rorib
expediret rem.p. Tum consul misso senatu
incontionem ꝓdit. Ibi cure ẽẽ. patrib ostñ¬
dit ut consulatur plebi. set̾m delib̃ationi
cum hostes ꝓpe ad portas eẽnt bello p̃ũtisse
q̃cqͣm. nec sisit laxam̃ti aliquid aut plebi
honestum ẽẽ. nͥ m̃cede priꝰ accepta arma ꝓ
patria ñ cepisse. neq patrib satis decorum
dem̃ edicto addidit sidem quo edixit ne qͥs
ciuem romanũ uinctum aut clausũ tene¬

Expanded text:
te discordia fecerat—longe aliter patres ac plete discordia fecerat—longe aliter patres ac plebem adfecere. exsultare gaudio plebes; ultores superbiae patrum adesse dicere deos; alius alium confirmare ne nomina darent; cum omnibus potius quam solos perituros; patres militarent, patres arma caperent, ut penes eosdem pericula belli, penes quos praemia, essent. at uero curia, maesta ac trepida ancipiti metu et ab ciue et ab hoste, Seruilium consulem, cui ingenium magis populare erat, orare ut tantis circumuentam terroribus expediret rem publicam. tum consul misso senatu in contionem prodit. ibi curae esse patribus ostendit ut consulatur plebi; ceterum deliberationi cum prope ad portas essent, bello praeuerti quicquam, nec, si sit laxamenti aliquid, aut plebi honestum esse, nisi mercede prius accepta, arma pro patria non cepisse, neque patribus satis decorum deinde edicto addidit fidem quo edixit ne quis ciuem Romanum uinctum aut clausum tene
Abbreviated transcription (Latin):
modum patrum quos casus obtulerat con-¬
tracti ab consulib. set̃os metus ñ curia mͦ s
⁊̃ foro arcebat. Nec agi qͥ cqͣmꝑ infreqñtiam
pot̾at senatꝰ. Cum uͦ eludi atq extrahi se ml¬
titudo putaret. ⁊ patrum qui abeent ñ casu
as. Iam ꝓpe erat ut ne consulum qͥdem ma-¬
iestas coherceret iras hominum. sũ incerti mo¬
rando anueniendo plꝰ ꝑiculi contraħent:
tandem insenatũueniunt. freq̃ntiq tandẽ
curia ñ mͦint̾ patres s ne int̾ consules qͥdem
ipsos satis conueniebat. Appiꝰ uehem̃tis inge¬
niiuir ĩꝑio consularirẽ agendam censebat.
uno aut alt̾o arrepto. qͥ eturos alios. Seruiliꝰ
lenib remediis aptior. concitatos animos
flecti qmͣ frangi putabat tum tutiꝰtum fa¬
ciliꝰ eẽ. Int̾ hec maior alius t̾ror. latini eqͥtes
cumtumultuoso ad uolant nuntio uollcos¬
infesto ȩxercitu ad urbem oppugnandam
uenire. Que audita adeo duas ex una ciuita¬

Expanded text:
modum patrum, quos casus obtulerat, conmodum patrum, quos casus obtulerat, contracti ab consulibus; ceteros metus non curia modo sed etiam foro arcebat, nec agi quicquam per infrequentiam poterat senatus. tum uero eludi atque extrahi se multitudo putare, et patrum qui abessent, non cas. iam prope erat ut ne consulum quidem maiestas coerceret iras hominum, cum incerti morando an ueniendo plus periculi contraherent, tandem in senatum ueniunt. frequentique tandem curia non modo inter patres sed ne inter consules quidem ipsos satis conueniebat. Appius, uehementis ingenii uir, imperio consulari rem agendam censebat; uno aut altero arrepto, quieturos alios: Seruilius, lenibus remediis aptior, concitatos animos flecti quam frangi putabat cum tutius tum facilius esse. inter haec maior alius terror: Latini equites cum tumultuoso aduolant nuntio Uolscosinfesto exercitu ad urbem oppugnandam uenire. quae audita—adeo duas ex una ciuita
Abbreviated transcription (Latin):
lum ⁊ carnificinam eẽ. Iñ ostentare t̾gum fe-¬
dum recentib uestigiis ũberum. Ad hec
uisa auditaq clamor ingens oritur. Non
iamforo se tumultus sustinet. s passimto-¬
tam urbemꝑuadit. Nexu uincti solutiq
se undiq inpublicum pripiunt. Implo-¬
rant quiritum fidem. Nlullo loco deest se¬
ditionis uoluntariꝰ comes. multis passim ag-¬
minib ꝑ omnes uias cum clamore inforum
curritur. Dagno cum ꝑicł̃osuo quiforte pa¬
trum inforo erant in eam turbam incidert̃.
Nec temꝑatum manib foret: niꝓꝑe consules
.p. seruilius.⁊.a.claudiꝰ ad compͥmendam se¬
ditionem int̾uenissent. In eosmultitudo uer-¬
sa ostentare uincula sua. Deformitatemq
aliam. Rec se meritos dr̃e. expbrantes suam
quisq aliꝰ alibi militiam. Postulare minaci¬
ter magis qm suppliciter ut senatum uoca¬
rent curiamq ip̃i futuri arbitri modatores¬
q publici consilii Circumsistunt pauci ad¬

Expanded text:
lum et carnificinam esse. inde ostentare tergum foelum et carnificinam esse. inde ostentare tergum foedum recentibus uestigiis uerberum. ad haec uisa auditaque clamor ingens oritur. non iam foro se tumultus tenet, sed passim totam urbem peruadit. nexi, uincti solutique, se undique in publicum proripiunt, implorant Quiritium fidem. nullo loco deest seditionis uoluntarius comes; multis passim agminibus per omnes uias cum clamore in forum curritur. magno cum periculo suo qui forte patrum in foro erant in eam turbam inciderunt; nec temperatum manibus foret, ni propere consules, P. Seruilius et Ap. Claudius , ad comprimendam seditionem interuenissent. at in eos multitudo uersa ostentare uincula sua deformitatemque aliam. haec se meritos dicere, exprobrantes suam quisque alius alibi militiam; postulare multo minaciter magis quam suppliciter ut senatum uocarent; curiamque ipsi futuri arbitri moderatoresque publici consilii circumsistunt. pauci ad
Abbreviated transcription (Latin):
tuquidam cumoium maiorum suoꝵ insig-¬
nib se inforũ ꝓiecit. Obsitaerat squalore ues¬
tis. fedior corꝑis habitꝰ. pallore acmacie ꝑemp-¬
ti. Ad hoc ꝓmissabarba & capilli. efferaue-¬
rant speciem oris. Nos citabatur t̾nintãta
deformitate. ⁊ ordinẽ duxisse aiebant. aliaq
milicie decora uulgo miserantes eumiacta-¬
bant. Ipse testes honestaꝵ aliqͦt locis pugnaꝵ
cicatͥces. adũso pectore ostentabat. Sciscitan-¬
tib ũn ille habitus. uñ deformitas. cumcir-¬
cumfusa turbaẽet. ꝓpe incontionis modũ:
sabino bello ait se militantẽ qr ꝑꝑpopłatio¬
nes agrinfructum caruerit. s uilla incensa
fũit direpta. oĩa pecora abacta. tͥbutumini-¬
quo suo temꝑe imꝑatum es alienũ fecisse.
Io cumulatumusuris. pͥmo se agro pat̾no
auitoq exuisse. Demn fortunis aliis. pͦstre¬
mouelut tabemꝑuenisse adcorpꝰ. Ductum
se ab creditore ñ inseruitium s in ergastu¬

Expanded text:
tu quidam cum omnium malorum suorum insigtu quidam cum omnium malorum suorum insignibus se in forum proiecit. obsita erat squalore uestis, foedior corporis habitus pallore ac macie perempti; ad hoc promissa barba et capilli efferauerant speciem oris. noscitabatur tamen in tanta deformitate, et ordines duxisse aiebant, aliaque militiae decora uolgo miserantes eum iactabant; ipse testes honestarum aliquot locis pugnarum cicatrices aduerso pectore ostentabat. sciscitantibus unde ille habitus, unde deformitas, cum circumfusa turba esset prope in contionis modum, Sabino bello ait se militantem, quia propter populationes agri non fructu modo caruerit, sed uilla incensa fuerit, direpta omnia, pecora abacta, tributum iniquo suo tempore imperatum, aes alienum fecisse. id cumulatum usuris primo se agro paterno auitoque exuisse, deinde fortunis aliis; postremo uelut tabem peruenisse ad corpus; ductum se ab creditore non in seruitium, sed in ergastu
Abbreviated transcription (Latin):
negatum fuerat. rem ad nouos magistratꝰ
traicent. Enimuᷤ tum latinigaudẽ fc̃o pacis
auctores iningenti gła eẽ. coronã aureã ioui
donum incapitolium mittunt cum legatis
donoq. Qui captiuoꝵ remissi ad suos fuerant.
magna circumfusa multitudo uenit. ꝑgunt
domoseoꝵ ap̃ quem quisq seruierant gras
agunt. lib̃aliter habiti cultiq in calamitate
sua. Iñ hospitia iungunt. Nunqͣm alias añ
publice pͥuatimq latinũ nom̃ romano ĩꝑio
coniunctsꝰ fuit. d e bessum uolscum immi¬
nebat. ⁊ ciuitas ipsa secum discors intestino
int̾ patresplebemq flagrabat odio. maxime
ꝓpter nexos obesalienum fremebant se foris
ꝓlib̾tate ⁊ imꝑio dimicantes domi aciuib
captos ⁊ opp̾ssoseẽ. tutioremq in bello qmͣ in
pace. ⁊ int̾ hostes quã inter ciues. lib̃tatẽ ple¬
biseẽ. Inuidiamq eam sua sponte gliscentẽ.
insignis uniꝰ calamitas accendit. Magnona¬

Expanded text:
negatum fuerat, rem ad nouos magistratus negatum fuerat, rem ad nouos magistratus traicerent. enimuero tum Latini gaudere facto; pacis auctores in ingenti gloria esse. coronam auream Ioui donum in Capitolium mittunt. cum legatis donoque qui captiuorum remissi ad suos fuerant, magna circumfusa multitudo, uenit. pergunt domos eorum apud quem quisque seruierant; gratias agunt liberaliter habiti cultique in calamitate sua; inde hospitia iungunt. nunquam alias ante publice priuatimque Latinum nomen Romano imperio coniunctius fuit. sed et bellum Uolscum imminebat et ciuitas secum ipsa discors intestino inter patres plebemque flagrabat odio, maxime propter nexos ob aes alienum. fremebant se, foris pro libertate et imperio dimicantes, domi a ciuibus captos et oppressos esse, tutioremque in bello quam in pace et inter hostes quam inter ciues libertatem plebis esse; inuidiamque eam sua sponte gliscentem insignis unius calamitas accendit. magno na
Abbreviated transcription (Latin):
Et maturauit romanꝰ ne pͬelio uno cum la¬
tino uolscoq contendẽt. Hac ira consules in
uolscum agrum legiones duxere. Uuilscos
consiliipenam non metuentes. nec oppinata
resꝑtulit. Armorũ inmemores obsidẽ dant.
.ccc. pͥncipum. a cora atq pometia libos. Ita
sine certamine in abducte legiones. Nlec ita
multo post uolscis leuatismetu. suũ rediit
ingenium. Rursus occultũ parant bellũ. her¬
nicis insocietatẽ armoꝵ assumptis. legatos
qͦ ad sollicitandum latium passim dimitcũt.
S recens adregillum lacum accepta cladis la¬
tinosira odioq eius quicumq armasuaderet.
ne ablegatis quidem uiolandis abstinuit. sõ¬
p̃hensos uolscos romam duxere. Ibi tra diticos¬
sulib indicatumq ẽ. uolscos hernicosq ꝑare
bellum romanis. Relatare adsenatũ ad eo fu¬
it gratum patͥb: ut ⁊ captiuoꝵ sex milia la¬
tinis remitt̾ent. ⁊ de federe qd̃ ꝓpe inꝑpetuũ

Expanded text:
et maturauit Romanus ne proelio uno cum Laet maturauit Romanus ne proelio uno cum Latino Uolscoque contenderet. hac ira consules in Uolscum agrum legiones duxere. Uolscos consilii poenam non metuentes necopinata res perculit; armorum immemores obsides dant trecentos principum a Cora atque Pometia liberos. ita sine certamine inde abductae legiones. nec ita multo post Uolscis leuatis metu suum rediit ingenium. rursus occultum parant bellum, Hernicis in societatem armorum adsumptis. legatos quoque ad sollicitandum Latium passim dimittunt; sed recens ad Regillum lacum accepta cladis Latinos ira odioque eius, quicumque arma suaderet, ne ab legatis quidem uiolandis abstinuit; comprehensos Uolscos Romam duxere. ibi traditi consulibus indicatumque est Uolscos Hernicosque parare bellum Romanis. relata re ad senatum adeo fuit gratum patribus ut et captiuorum sex milia Latinis remitterent et de foedere, quod prope in perpetuum
Abbreviated transcription (Latin):
Apud qͦsdaminuenio. Aulum postumiũ qi
collega dubiȩ fidei fu̾it se consulatu abdi¬
casse. dictatorem iñ factum. Tanti errores
implicant temꝑm alit̾ apud alios ordina¬
tis magistratib: ut nec qui consules scd̃m
qͦsdam nequid qͦ anno actum sit in tanta
uetustate ñ rerummͦ s ĩ auctorum dig̃ere
possis. Apiꝰ claudius demñ .⁊.. seruiliꝰ cõs. fc̃i.
Insignis hic annus ẽ. nuntio tarqͥnii mortis.
Mortuus cumis ẽ quo se post fractas opes lati¬
norum ad aristodemum tyrannum contule¬
rat. Co nuntio erectipatres erectĩplebes. d
patrib nimis luxuriosa ea fuit letitia. plebi
cui ad eam diem summa ope inseruitũ erat.
iniuriȩ apͥmorib fieri ceꝑe. Eodem anno
signia colonia qm rex tarquiniꝰ dedux̃at sup
b mais. Cum uolscoꝵ gente latino bello neq
parneqp beslum fuerat Name uolscicm
comparauerant auxilia que mitt̾ent lati¬
nis. nimaturatum ab dictatore romano eẽt.

Expanded text:
apud quosdam inuenio; A. Postumium , quia apud quosdam inuenio; A. Postumium , quia collega dubiae fidei fuerit, se consulatu abdicasse; dictatorem inde factum. tanti errores implicant temporum, aliter apud alios ordinatis magistratibus, ut nec qui consules secundum quos, nec quid quoque anno actum sit, in tanta uetustate non rerum modo sed etiam auctorum digerere possis. Ap. Claudius deinde et P. Seruilius consules facti. insignis hic annus est nuntio Tarquini mortis. mortuus Cumis, quo se post fractas opes Latinorum ad Aristodemum tyrannum contulerat. eo nuntio erecti patres, erecta plebes; sed patribus nimis luxuriosa ea fuit laetitia; plebi, cui ad eam diem summa ope inseruitum erat, iniuriae a primoribus fieri coepere. eodem anno Signia colonia, quam rex Tarquinius deduxerat, suppbus Maiis. cum Uolscorum gente Latino bello neque pax neque bellum fuerat; nam et Uolsci comparauerant auxilia quae mitterent Latinis, ni maturatum ab dictatore Romano esset,
Abbreviated transcription (Latin):
animum pedestris acies pꝰqͣm iuuentutis ꝓce-¬
res equato geñe pugne secum partemꝑiculi
sustinentes uidit. Tum demum inpulsilati-¬
ni ꝑculsaq inclinauit acies. equiti admoti
equi. ut ꝑsequi hostem po̾set̃. Secuta ⁊ pedest̃s¬
souich ne dumnȩne lnmane opis distator
p̃termittens edem castori nonisse fertur. ac
ꝓnuntiasse militip̃mia qͥ primꝰ qui scd̃s
castra ho. Estiumintrass. Iantꝰq ardor
fuit. ut eodemimpetu quo fudant hostem
romani castra caꝑent. Hoc mͦ ad lacum re-¬
gillumpugnatum ẽ. Dictator ⁊ magist̃ eqͥ¬
tum. tͥumphantes in urbem rediere. Trien-¬
nio dem̃ nec certa pax nec bellum fuit Cõs.¬
qͥntꝰ cloelius. ⁊ .t. largiꝰ. iñ. apius. sempniꝰ. et
m. minutiꝰ. his consulib edis saturno dedi-¬
cata. saturnalia institutus festusdies. Aulus
demñpostumiꝰ. ⁊ .t. uerginiꝰ cõs. fcĩ. Hoc de-¬
mum anno adregillum lacumpugnatũ

Expanded text:
animum pedestris acies, postquam iuuentutis proceanimum pedestris acies, postquam iuuentutis proceres aequato genere pugnae secum partem periculi sustinentes uidit. tum demum impulsi Latini perculsaque inclinauit acies. equiti admoti equi, ut persequi hostem posset; secuta et pedestrnihil nec diuinae nec humanae opis dictator praetermittens aedem Castori uouisse fertur ac pronuntiasse militi praemia, qui primus, qui secundus castra hostium intrasset; tantusque ardor fuit ut eodem impetu quo fuderant hostem Romani castra caperent. hoc modo ad lacum Regillum pugnatum est. dictator et magister equitum triumphantes in urbem rediere. triennio deinde nec certa pax nec bellum fuit. consules Q. Cloelius et T. Larcius , inde A. Sempronius et M. Minucius . his consulibus aedis Saturno dedicata, Saturnalia institutus festus dies. A. deinde Postumius et T. Uerginius consules facti. hoc demum anno ad Regillum lacum pugnatum
Abbreviated transcription (Latin):
tinersi a fuga romaniin hostem ⁊ restituta
acies. cohors dictatoris tumpͥmum p̃lium in-¬
iit integris corꝑib animisq fessos adorti Exu¬
lescedunt. Ibi alia int̾ proceres cohorta pug¬
na. imꝑator latinus ubi cohortem exulẽm a
dictatore romano ꝓpe circuentam uidit: ex
subsidiariis mamipulos aliquot in pͥmam
aciem secum rapit. Hos agmine uenientes
.t. herminiꝰ legatus conspicatꝰ int̾q eos insig-¬
nem neste armisq manilium noscitans. tan¬
touimaiore qmpaulo añmagist̃ equitum.
cum hostium duce pͣelium iniit. ut et uno ic-¬
tu tͣnsfixum ꝑlatus occidit maniliũ. up̃e int̾
spoliandum corpꝰ hostis. uerruto ꝑcussuscum
uictor incastra esset relatus int̃ pͥmam curati-¬
onem exspirauit. Tum adequites dictator ad¬
uolat. obtestans ut fessoiam pedite descendãt.
ex equis. ⁊ pugnam capessant. Dicto paruere.
Desiliunt ex equisꝓuolant in pͥmum. ⁊ p ante-¬
signanis parmas oiciunt. Recipit extemplo

Expanded text:
ti uersi a fuga Romani in hostem et restituta ti uersi a fuga Romani in hostem et restituta acies. cohors dictatoris tum primum proelium iniit; integris corporibus animisque fessos adorti exsules caedunt. ibi alia inter proceres coorta pugna. imperator Latinus, ubi cohortem exsulum a dictatore Romano prope circumuentam uidit, ex subsidiariis manipulos aliquot in primam aciem secum rapit. hos agmine uenientes T. Herminius legatus conspicatus, interque eos insignem ueste armisque Mamilium noscitans, tanto ui maiore quam paulo ante magister equitum cum hostium duce proelium iniit, ut et uno ictu transfixum per latus occiderit Mamilium et ipse inter spoliandum corpus hostis ueruto percussus, cum uictor in castra esset relatus, inter primam curationem exspirauerit. tum ad equites dictator aduolat, obtestans ut fesso iam pedite descendant ex equis et pugnam capessant. dicto paruere; desiliunt ex equis, prouolant in primum et pro antesignanis parmas obiciunt. recipit extemplo
Abbreviated transcription (Latin):
chil deterritus uulnere pͣelim ciet. Et qͥa
quo maiore pugnabat ira oberepta bonapa-¬
triamq ademptam pugnam parumꝑ resti-¬
tuit. Referentib iampedem ab ea parte roma-¬
nis. m. ualerius publicole fr̃. conspicatus fero-¬
cem iuuenem tarqͥnium ostentantẽ se inp̾ma
exulum acie domestica etiam glã accensus ut
cuius familiȩ decuslectireges erant eiuscdem
int̾fecti forent:. subdit calcaria equo. ⁊ tarqͥni¬
uminfesto spiculopetit. Tarquiniꝰ retͦ in agm̃
suorũ infenso cessit hosti. Ualerium tem̃e ĩuec-¬
tum inexulum aciem ex transũso quidam
adortus transsigit. Nec quicqͣm equitistinlu̾̃e
tib suꝑ corpus armis. ad terram dessuxit.
Dictator postumiꝰ postqͣm ceciidisse talẽ
uirum. exules ferociter citato agmine
inuehi suos ꝑcussos cedere animadũtit: co-¬
hortisue quam delecta manu p̃sidii cacͥca se
habebat. dat signum. ut quem suoꝵ fugien¬
tem uidint. ꝓ hoste habeant. Ita metu ancipi-¬

Expanded text:
hil deterritus uolnere proelium ciet et quia hil deterritus uolnere proelium ciet et quia  quo maiore pugnabat ira ob erepta bona patriamque ademptam, pugnam parumper restituit. referentibus iam pedem ab ea parte Romanis, M. Ualerius Publicolae frater , conspicatus ferocem iuuenem Tarquinium ostentantem se in prima exsulum acie, domestica etiam gloria accensus ut cuius familiae decus eiecti reges erant, eiusdem interfecti forent, subdit calcaria equo et Tarquinium infesto spiculo petit. Tarquinius retro in agmen suorum infenso cessit hosti: Ualerium temere inuectum in exsulum aciem ex transuerso quidam adortus transfigit, nec quicquam equitis uolnere tibus super corpus armis ad terram defluxit. dictator Postumius postquam cecidisse talem uirum, exsules ferociter citato agmine inuehi, suos perculsos cedere animaduertit, cohorti suae, quam delectam manum praesidii causa circa se habebat, dat signum ut quem suorum fugientem uiderint, pro hoste habeant. ita metu ancipi
Abbreviated transcription (Latin):
anditum ẽ: sustiñi ira ñ potuit. qͥn extemplo
conflig̾ent. Ergo ⁊̃ p̃lium aliqͣnto qm̃ cetera
regendam mͦ consilio rem affuere. s suismet
ipsiscorꝑib dimicantes miscuere certamina.
Nec quisqm procerum ferme hac aut illa ex
acie sine uulũe pret dictatorem romanũ ex-¬
cessit. Inpostumium pͥma inacie suos adhor¬
tantem instruentemq. tarquinius suꝑb qm-¬
qm iam etate ⁊uirib erat grauior equũ infe-¬
stus admisit: ictusq ab latere concur su suoꝵ
receptus intutum ẽ. Et ad alterum cornuebu-¬
tiꝰ magist̃ eqͥtum in octauum man ilium ĩpe-¬
tudederat. Nec fefellit ueniens tusculanum du-¬
cem. Contra quem & ille concitat equum. Tan¬
taq uisinfestis uenientium hastis fuit: ut bra-¬
chium ebutio traiectum sit maNilio pectus
ꝑcussum. Hunc quidem in scd̃am aciem lati-¬
nireceꝑe. Ebutiꝰ cum saucio brachio teñe te-¬
lum ñ poss. pugna excessit. Latinus dux ni-¬

Expanded text:
auditum est, sustineri ira non potuit quin extemplo auditum est, sustineri ira non potuit quin extemplo confligerent. ergo etiam proelium aliquanto quam cetera regendam modo consilio rem adfuere, sed suismet ipsi corporibus dimicantes miscuere certamina, nec quisquam procerum ferme hac aut illa ex acie sine uolnere praeter dictatorem Romanum excessit. in Postumium prima in acie suos adhortantem instruentemque Tarquinius Superbus, quamquam iam aetate et uiribus erat grauior, equum infestus admisit, ictusque ab latere concursu suorum receptus in tutum est. et ad alterum cornu Aebutius magister equitum in Octauium Mamilium impetum dederat; nec fefellit ueniens Tusculanum ducem, contraque et ille concitat equum. tantaque uis infestis uenientium hastis fuit ut brachium Aebutio traiectum sit, Mamilio pectus percussum. hunc quidem in secundam aciem Latini recepere; Aebutius cum saucio brachio tenere telum non posset, pugna excessit. Latinus dux ni
Abbreviated transcription (Latin):
rome dictator eo magisꝙ ꝓpt̾ se creatum credi-¬
cd̃ant metumincussit. Itaq legatos de pace
mittunt. Quib orantib dictatorem senatũq
ut ueniam erroris hominib adolescentib
darent: responsum ignosci adolescentib p̾se.
senib ñ posse. quibella ex bellis sererent. Ac¬
pense inbellum erat p̃stare sabini id enĩ
postulatum erat in animũ indiissent bel-¬
lumindictum. T̃ acite indutiȩ quietum an¬
num tenuere. Cõs. seruiliꝰ. supplicius. m̃. mars¬
lius tullus. Nichil dignum memoria actũ:
.t. ebutius dem̃.⁊ .c. uetustꝰ. His cõs. fidene ob¬
sesse: crustum̃ia capta. p̃neste ab latinis ad
romanos descinit. nec ultra bellum latinum
gliscens. iamꝑaliqͦt annosdilatum. Aureliꝰ
postumius dictator titꝰ ebutiꝰ magist̃ eqͥtum.
magnis copiis equitumq ꝓfecti ad lacum re-¬
gillum in agro tusculano agmini hostium oc¬
currerunt. Et qi tarquinios eẽ. inex̃citu latinoꝵ

Expanded text:
Romae dictator, eo magis quod propter se creatum credidRomae dictator, eo magis quod propter se creatum crediderant, metum incussit. itaque legatos de pace mittunt. quibus orantibus dictatorem senatumque ut ueniam erroris hominibus adulescentibus darent, responsum ignosci adulescentibus posse, senibus non posse qui bella ex bellis sererent. ac impensae factum in bellum erat, praestare Sabini— id enim postulatum erat—in animum induxissent. bellum indictum: tacitae indutiae quietum annum tenuere. consules Ser. Sulpicius M'. Tullius ; nihil dignum memoria actum; T. Aebutius deinde et C. Uetusius . his consulibus Fidenae obsessae, Crustumeria capta; Praeneste ab Latinis ad Romanos desciuit, nec ultra bellum Latinum, gliscens iam per aliquot annos, dilatum. A. Postumius dictator, T. Aebutius magister equitum, magnis copiis peditum equitumque profecti, ad lacum Regillum in agro Tusculano agmini hostium occurrerunt, et quia Tarquinios esse in exercitu Latinorum
Abbreviated transcription (Latin):
facti consulib qr ex factione tarquiniana
eẽnt id qͦq enim traditur. parũ creditũ
sit: ne quis pͥmum dictator creatꝰ sit sa¬
tis constat. Apud ueterrimos tam̃ auc¬
tores .t. largiũ dictatorem pͥmum. sp̃. cas¬
sium magistrum equitum creatos inue¬
nio. consulares leg̾e italex iubebat. de
dictatore creando lata. Eõ magis addu-¬
cor ut credam largiũ qui consularis erat.
dumas fuerat modatorem ⁊inagistrũcon¬
sulib appositum. qui simaxime ex eafami-¬
lia legi dictatorem uellent patrem multo po-¬
tiꝰ. m̃. ualerium spectate urtutis &e consula¬
remuirum legissent. Creato dictatore pͥmũ
romȩ pꝰqm preferri secures uider̃t̃. magnus
plebem metus incessit. ut intentiores essent
ad dicto parendum. Neq enim ut ĩconsuli¬
b qͥ paripotestate ẽentpossent alt̾i auxiliu̾
neq prouocatio erat. neq ullum usqm. nͥ
in cura parendi auxilium. Sabinis ⁊̃ creatꝰ

Expanded text:
uibus consulibus, quia ex factione Tarquiniana uibus consulibus, quia ex factione Tarquiniana essent—id quoque enim traditur—parum creditum sit, nec quis primum dictator creatus sit, satis constat. apud veterrimos tamen auctores T. Largium dictatorem psium magistrum equitum creatos inuenio. consulares legere; ita lex iubebat de dictatore creando lata. eo magis adducor ut credam Largium, qui consularis erat, dum consul fuerat, moderatorem et magistrum consulibus appositum; quin si maxime ex ea familia legi dictatorem uellent, patrem multo potius M. Ualerium spectatae uirtutis et consularem uirum legissent. creato dictatore primum Romae, postquam praeferri secures uiderunt, magnus plebem metus incessit, ut intentiores essent ad dicto parendum; neque enim ut in consulibus qui pari potestate essent, alterius auxilium neque prouocatio erat neque ullum usquam nisi in cura parendi auxilium. Sabinis etiam creatus
Abbreviated transcription (Latin):
iramaiore bellum tum uirib etiam audis
pometiȩ armaillata. Et cum uineis refectis
aliaq mole belliiamineo eẽt ut inmuros
euaderet miles. deditio ẽ. fc̃a. Cet̃m nichil¬
ominꝰ fede dedita urbe qm si capta foret:
auruncipassim pͥncipes securi ꝑcussi. sub
coronauenierunt coloni alii oppidũ diru¬
tum. Ager ueniit. Consules magis ob iras
grauit̾ ultas. qm obmagnitudinem ꝑfec-¬
tibelli tͥumphart̃. Insequens annꝰ postu-¬
mium cominium .⁊.t. largium. cõs. ha¬
buit. Eo anno rome cum ꝑ ludos a sabi¬
noꝵ iuuentute ꝑ lasciuiam scorta raꝑent᷑.
concursu hominũ rixa ac ꝓpe p̾lium fu¬
it. Paruaq ex re ad rebellionem spectare
res uidebatur supͣ belli latini metum id
qͦ accesserat. qd̃ .xl. iam coniurasse po¬
płos concitante octaud mar ilio satiscon¬
stabat. In hac tantarum expectatione
rer̃. sollicita ciuitate: dictatoris pͥmum¬
creandi m̃tio orta.S nec qͦ anno nec qͥbꝰ¬

Expanded text:
ira maiore, tum uiribus etiam auctis ira maiore, tum uiribus etiam auctis Pometiae arma inlata. et cum uineis refectis aliaque mole belli iam in eo esset ut in muros euaderet miles, deditio est facta. ceterum nihilo minus foeda, dedita urbe, quam si capta foret, Aurunci passi; principes securi percussi, sub corona uenierunt coloni alii, oppidum dirutum, ager ueniit. consules magis ob iras grauiter ultas quam ob magnitudinem perfecti belli triumpharunt. insequens annus Postumum Cominium et T. Largium consules habuit. eo anno Romae, cum per ludos ab Sabinorum iuuentute per lasciuiam scorta raperentur, concursu hominum rixa ac prope proelium fuit, paruaque ex re ad rebellionem spectare res uidebatur. supra belli Latini metum. id quoque accesserat quod triginta iam coniurasse populos concitante Octauio Mamilio satis constabat. in hac tantarum expectatione rerum sollicita ciuitate, dictatoris pcreandi mentio orta. sed nec quo anno, nec q
Abbreviated transcription (Latin):
ingenti ex̃citu qui se ing̃dientib fines consu-¬
lib ferociter obtulerat omne auruncum bel-¬
lum pometiam compulsum ẽ. Nec magis post
trucidauerunt. Ne ab obsidib quidem qui
trecenti accepti num̃o erant. ira belli absti-¬
nuit. Et hoc anno romȩ tumphatum. Secu-¬
ti cõs. opit̾ uergimꝰ. sp̃. cassius pometiã pͥmo
in deinde uineis aliisq oꝑib oppugnarunt.
Inquos arunci magis iam inexpiabili odio
qmͣ spe aliqua aut occasione cohorti. cũ płes
igni qmͣ ferro armati excucurrissent. cede in-¬
cendioq cuncta complent. uineis incensis mł¬
tis hostiũ uulneratis ⁊ occisis. consulum qͦ al¬
terum s uer̃ nom̃ auctores ñ adiciunt gra-¬
ui uulñe ex equo deiestum ꝓpe int̾fecerunt.
Romamiñ male gestare reditũ. Int̾ mł̾tos
sancios cõs. spe incerta nite relictus. Int̾iesto
demde haudmagno spatio quod uulñib
curandis supplendoq exercitui satis eẽt: cũ

Expanded text:
ingenti exercitu, qui se ingredientibus fines consuingenti exercitu, qui se ingredientibus fines consulibus ferociter obtulerat, omne Auruncum bellum Pometiam compulsum est. nec magis post trucidauerunt; ne ab obsidibus quidem, qui trecenti accepti numero erant, ira belli abstinuit. et hoc anno Romae triumphatum. secuti consules Opiter Uerginius Sp. Cassius Pometiam primo ui, deinde uineis aliisque operibus oppugnarunt. in quos Aurunci magis iam inexpiabili odio quam spe aliqua aut occasione coorti, cum plures igni quam ferro armati excucurrissent, caede incendioque cuncta complent. uineis incensis, multis hostium uolneratis et occisis, consulum quoque alterum—sed utrum auctores non adiciunt—graui uolnere ex equo deiectum prope interfecerunt. Romam inde male gesta re reditum; inter multos saucios consul spe incerta uitae relatus. interiecto nde haud magno spatio, quod uolneribus curandis supplendoque exercitui satis esset, cum
Abbreviated transcription (Latin):
ipse auctor aturbatorib bellip̃meretur. nec
par factionieẽt. ab. cñ. regillo magna clien-¬
tium comitatus manuromam tͣnsfugit. Hiᷤ
ciuitas data agerq tnsanienem uetꝰ clau-¬
dia trib addiqͣpostea nonis tribulib qͥ ex
eouenirent agro appellata. appiꝰ int̾ patres
lectus. Haudita multopost inpͥncipum dig¬
nationem ꝑuenit. Consules infesto ex̃citu in
agrum sabinum ꝓfecti. cum itauastatione
deiñ p̃lio afflixissent opes hostium. ut diu
nicħ inde rebellionis tim̃e possent: tͥum¬
phantes romam redierunt . p̃. ualeriꝰ oĩum
consensu princeps belli pacisq artib. anno
pͦ agͥppa menenio. p̃. postumio. cõs. moritur.
gła ingenti copiis familiarib adeo exiguis.
ut funeri sumptus cdẽet. De pͦ. est datus. luxe¬
re matrone ut brutum. Codem anno dueto¬
loniȩ latine pometia ⁊ cora ad auruncos de¬
ficiunt. Cum auruncis belluminitum. fusoq

Expanded text:
ipse auctor a turbatoribus belli premeretur nec ipse auctor a turbatoribus belli premeretur nec par factioni esset, ab Inregillo, magna clientium comitatus manu, Romam transfugit. his ciuitas data agerque trans Anienem; Uetus Claudia tribus—additis postea nouis tribulibus—qui ex eo uenirent agro appellati. Appius inter patres lectus, haud ita multo post in principum dignationem peruenit. consules infesto exercitu in agrum Sabinum profecti cum ita uastatione, dein proelio adflixissent opes hostium ut diu nihil inde rebellionis timeri posset, triumphantes Romam redierunt. P. Ualerius , omnium consensu princeps belli pacisque artibus, anno post Agrippa Menenio P. Postumio consulibus moritur, gloria ingenti, copiis familiaribus adeo exiguis, ut funeri sumptus deesset; de publico est datus. luxere matronae ut Brutum. eodem anno duae coloniae Latinae, Pometia et Cora, ad Auruncos deficiunt. cum Auruncis bellum initum; fusoque
Abbreviated transcription (Latin):
agendo. nec tarquiniosspe auxilii ꝙ nullum
inme ẽ. frustrabor alium hinc seubello opꝰẽ.
seu quieto exilio querat locum. ne qͥd meam
uob̃cum pacem distineat. Dictis facta amicio¬
ra adiecit. Obsidum qͦd reliquum erat reddid̃.
agr̃ ueientem fedẽ adianiculum icto ademp¬
tum restituit. Tarqͥmꝰ spe omni reditꝰ incisa:
exulatum ad generum manilium. octauiũ.
tusculumabiit. Romanis pax fida itacum
porsenna fuit. Cõs .m. ualeriꝰ .p. postumiꝰ eo
anno bñpugnatum cum sabinis. Cõs. tͥum-¬
pharunt. maiore inmole sabini bellumpa-¬
rabant adũsus eos. Et neqͥd simul abtuscu-¬
louñ ⁊ siñ aꝑtum suspectum t̃n bellum erat.
repentinipiculi oriretur. p. ualerius. qͣrto .t. lu¬
cretiꝰ iterum cõs. fc̃i: seditio int̾ belli pacisq
auctores ortainsabinis aliqͣntũ mñuiriũ tnͣs¬
tulit adromanos. Nam .a. artiꝰclando cui
pꝰea appio claudio fuit romȩ nom̃ cum pacis

Expanded text:
agendo, nec Tarquinios spe auxilii, quod nullum agendo, nec Tarquinios spe auxilii, quod nullum in me est, frustrabor. alium hinc, seu bello opus est seu quiete, exsilio quaerant locum, ne quid meam uobiscum pacem distineat.' dictis facta amiciora adiecit; obsidum quod reliquum erat reddidit; agrum Ueientem, foedere ad Ianiculum icto ademptum, restituit. Tarquinius spe omni reditus incisa exsulatum ad generum Mamilium Octauium Tusculum abiit. Romanis pax fida ita cum Porsenna fuit. consules M. Ualerius P. Postumius . eo anno bene pugnatum cum Sabinis; consules triumpharunt. maiore inde mole Sabini bellum parabant. aduersus eos et ne quid simul ab Tusculo, unde etsi non apertum, suspectum tamen bellum erat, repentini periculi oreretur, P. Ualerius quartum T. Lucretius iterum consules facti. seditio inter belli pacisque auctores orta in Sabinis aliquantum inde uirium transtulit ad Romanos. namque Attius Clausus, cui postea Appio Claudio fuit Romae nomen, cum pacis
Abbreviated transcription (Latin):
Multos rome hospitum urbisq caritas tenu-¬
it. His locus ad habitandum datus: quẽ demñ
legati aporsenna de reducendoĩ regnũ tanͥ¬
niouenerunt. Quib cum responsum ẽẽt. mis¬
surũ adregem senatum legatos. missi confe¬
stim honoratissimꝰ quisq ẽ patͥb. ñ qͥnbreuit̃
reddiresponsum potũit. ñ recipireges id̾opo¬
tius delectos patrum ad eum missosqm le-¬
gatis ei romȩ daretur responsũ. s ut inꝑpe¬
tuũ m̃tio er reifiniretur. ne uitandiᷤmutuis be¬
neficiis inuicem animi sollicitarent᷑. cumille
nicħ negatum uellent. Non in regno. ꝓ .R. s
potiꝰportass qmͣ regib patefacẽ. Eam eẽ. uolun¬
tatemomnium: ut quilib̃tati erit in illa ur-¬
be finis. idem urbi sit. Pm̃ si saluam uellet ẽẽ
romam ut patiatur lib̃am ẽẽ orare. Rex u̾e-¬
cundia uictus. q̃nid certum atq obstinatum
ẽ. inqͥt. neq obtundam sepiꝰ eadem. neq̃qͣm

Expanded text:
multos Romae hospitum urbisque caritas tenumultos Romae hospitum urbisque caritas tenuit. his locus ad habitandum datus quem deinde legati a Porsenna de reducendo in regnum Tarquinio uenerunt; quibus cum responsum esset missurum ad regem senatum legatos, missi confestim honoratissimus quisque ex patribus. non quin breuiter reddi responsum potuerit non recipi reges, ideo potius delectos patrum ad eum missos quam legatis eius Romae daretur responsum, sed ut in perpetuum mentio eius rei finiretur, neu in tantis mutuis beneficiis in uicem animi sollicitarentur, cum illenihil negatum uellent. non in regno populum Roportas potius quam regibus patefacere; ea esse uota omnium ut qui libertati erit in illa urbe finis, idem urbi sit. proinde si saluam esse uellet Romam, ut patiatur liberam esse orare. rex uerecundia uictus 'quando id certum atque obstinatum est' inquit, 'neque ego obtundam saepius eadem nequiquam
Abbreviated transcription (Latin):
appellata. gr̃am muñis magis sig̃cante titdõ
qm auctionem fortune regiȩ q̃ ne in potestate
quid̃ ppͥ romanieẽnt. Omisso romano bello por¬
senna ne frustra in ea loca ex̾citus adductus
uideretur: cum parte copiaꝵ filium arruntẽ
aritiam oppugnatum mittit. Pmo aricinos
res nec oppinata ꝑculerat. Arcessita deinde
auxilia ⁊a latinisppłis & acumis tantũ spei
fecere: ut acie decerñe audent. Prelio inito adeo
concitato impetu se intulerant etrusci: ut fun¬
dent ipso incursu aricinos. sumane cohortes
arte adũsumuim use declinaũe paululũ ef¬
fuseq p̃latos hostes conũsis signis ab tergo ad¬
orte sunt. Ita in medio ꝓpe iamuictores cesi etruᷤ¬
cr: pars ꝑexigua duce amisso qr nullum ꝓprꝰ
ꝑfugium erat romam inermes & fortuna ⁊
specie supplicum delati sunt. Ibi benigne ex-¬
cepti diuisiq in hospitia. curatis uulñib alii
ꝓfecti domos nuntii hospitaliũ benefitiorum.

Expanded text:
appellata, gratiam muneris magis significante titulo appellata, gratiam muneris magis significante titulo quam auctionem fortunae regiae quae ne in potestate quidem populi Romani esset. omisso Romano bello Porsenna, ne frustra in ea loca exercitus adductus uideretur, cum parte copiarum filium Arruntem Ariciam oppugnatum mittit. primo Aricinos res necopinata perculerat; arcessita deinde auxilia et a Latinis populis et a Cumis tantum spei fecere, ut acie decernere auderent. proelio inito, adeo concitato impetu se intulerant Etrusci ut funderent ipso incursu Aricinos: Cumanae cohortes arte aduersus uim usae declinauere paululum, effuseque praelatos hostes conuersis signis ab tergo adortae sunt. ita in medio prope iam uictores caesi Etrusci. pars perexigua, duce amisso, quia nullum propius perfugium erat, Romam inermes et fortuna et specie supplicum delati sunt. ibi benigne excepti diuisique in hospitia. curatis uolneribus, alii profecti domos, nuntii hospitalium beneficiorum:
Abbreviated transcription (Latin):
ti decorum ⁊ consensu obsidum ipsoꝵ ꝓbabi¬
le erat. eam etatẽ potissimum lib̃ari abho¬
ste. q̃ maxime oportuna iniuriȩ ẽẽt. Pace re¬
dintegrata romani nouã in femina uirtutẽ
nouo ingeñe honoris statua eq̃stri donau̾e.
Insũma sacra uia fuit posita uirgo insidẽs
equo. huic tam pacate ꝓfectioni aburbe
regis etrusci abhorrensmos traditus ab anti-¬
quis usq ad nr̃am etatem int̾ cet̾a sollẽnia
manet. bona porsenne regis uendendi. Cuiꝰ
originem moris necẽe ẽ. aut int̾ bellum na¬
tam eẽ. neq omissam ĩpace. aut amiciore
creuisse pͥncipio. qmͣ hic p̃se ferat tytulꝰ. bõa
hostiliter uendendi. Proximum uͦ est exhis
que traduntur porsennam discedentem ab
ianculo castra oppulenta conuecta ex ꝓpinqͥs
ac fertilib etruriȩ aruis cõmeatu romanis
dono dedisse. inopitum urbe ab longin¬
qua obsidione ea demne ppłõ inmisso di¬
riꝑent᷑ hostilit̾ uenisse. bonaq porsennȩ

Expanded text:
ti decorum et consensu obsidum ipsorum probabiti decorum et consensu obsidum ipsorum probabile erat eam aetatem potissimum liberari ab hoste quae maxime opportuna iniuriae esset. pace redintegrata Romani nouam in femina uirtutem nouo genere honoris, statua equestri, donauere; in summa Sacra uia fuit posita uirgo insidens equo. huic tam pacatae profectioni ab urbe regis Etrusci abhorrens mos traditus ab antiquis usque ad nostram aetatem inter cetera sollemnia manet, bona Porsennae regis uendendi. cuius originem moris necesse est aut inter bellum natam esse neque omissam in pace, aut a mitiore creuisse principio quam hic prae se ferat titulus bona hostiliter uendendi. proximum uero est ex iis quae traduntur Porsennam discedentem ab Ianiculo castra opulenta, conuecto ex propinquis ac fertilibus Etruriae aruis commeatu, Romanis dono dedisse, inopi tum urbe ab longinqua obsidione; ea deinde, ne populo immisso diriperentur hostiliter, uenisse, bonaque Porsennae
Abbreviated transcription (Latin):
.ĩ. mutiouirtutis cãtħistib̃im agr̃ dono dedẽ.
Que pͦea sunt mutia prata appellata. Ergo
excitate: & cdelia uirgo una exobsidib cum
castraetruscoꝵ forte haut ꝓcul ripatib̃is lo¬
cata ẽent frustrata custodes dux agminis
uͥginum int̾ telahostium tib̃im tranauit.
sospitesq omnes romã ad ꝓpinquosrestituit.
Quodũ reginuntiatum ẽ: pͥmo incensꝰ ira
oratores romam misit ad cleliam obsidẽ de-¬
poscendam. alias haudmagniface. Dem̃ in
admirationem ũsus: supͣ codites mutiosq
dicere id facinꝰ eẽ. ⁊ pre seferre qmadmodum
siñdedatur obsesprorupto fedusse habitur̃.
Sic deditam inuiolatamq ad suosremissu-¬
rum. Ut̾mq constitit fides. Et romanipignꝰ
pacis exfedere restituerunt: & apud regẽ etrus¬
cum ñ tuta solum s honorata etiam uirtus
fuit. laudatamq uirginem parte obsidum
sedonare dixit. ipsa quos uellet leg̾et. ꝓduc

Expanded text:
C. Mucio uirtutis causa trans Tiberim agrum dono dedere, C. Mucio uirtutis causa trans Tiberim agrum dono dedere, quae postea sunt Mucia prata appellata. ergo excitatae, et Cloelia uirgo una ex obsidibus, cum castra Etruscorum forte haud procul ripa Tiberis locata essent, frustrata custodes, dux agminis uirginum inter tela hostium Tiberim tranauit, sospitesque omnes Romam ad propinquos restituit. quod ubi regi nuntiatum est, primo incensus ira oratores Romam misit ad Cloeliam obsidem deposcendam: alias haud magni facere. deinde in admirationem uersus, supra Coclites Muciosque dicere id facinus esse, et prae se ferre quemadmodum si non dedatur obses, pro rupto foedus se habiturum, sic deditam <intactam> inuiolatamque ad suos remissurum. utrimque constitit fides; et Romani pignus pacis ex foedere restituerunt, et apud regem Etruscum non tuta solum sed honorata etiam uirtus fuit, laudatamque uirginem parte obsidum se donare dixit; ipsa quos uellet legeret. prod