comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gant. et conuertant᷑ et sanẽ eos In
hac ira dei. siue qua electi puniti
sunt. ut coronarent᷑. siue reꝓbi ut
agno scerent᷑. siue qua ꝑmissisũt
seuire tyranni. ut arcins. aut in¬
ira dei martyres sc̃i fortes inuen¬
ti sunt. qͥ ignẽ. ferrũ. bestiasq ꝑ¬
pessi: fiducialiter proclãmabat.
Quis nos separabit a caritate ap̃r.
Tribulatio. an angustia. anꝑsecu¬
tio. anfames. angladi: hoꝵ itaq
patientia. muri babylonis arie¬
taci corruerunt. latũ clucib relm¬
quentes ingressũ. Sicut in irũ in mo¬
dum. pͥncipes qui orbẽ sibi subiece¬
rant. pugnando. martyres xp̃o su¬
bitiunt patiendo. Tunc uere leuatũ
est signũ. qñ in corona regis. crux
locatur ꝓ gła. que fuerat terrori ꝓ
pena. ꝓ contumelia pudori. Tunc
cepit apparere etiã mundo gła xp̃i
tes uocauit. Precepit nimirũ scĩ¬
ficatis. quos sua lecifi cauit presen¬
tia. quos ꝓpͥii oris erudiuit doctri¬

Expanded text:
gant, et convertantur, et sanem eos . In gant, et convertantur, et sanem eos . In hac ira Dei, sive qua electi puniti sunt, ut coronarentur; sive reprobi, ut agnoscerentur; sive qua permissi sunt saevire tyranni, ut arctius vel inira Dei, martyres sancti fortes inventi sunt, qui ignem, ferrum bestiasque perpessi, fiducialiter proclamabant: Quis nos separabit a charitate Christi? Tribulatio, an angustia, an persecutio, an fames, an gladius? Horum itaque patientia muri Babylonis arietati corruerunt, latum ducibus relinquentes ingressum. Sic mirum in modum principes, qui orbem sibi subjecerant pugnando, martyres Christo subjiciunt patiendo. Tunc vere levatum est signum, quando in corona regis crux locatur pro gloria, quae fuerat terrori pro poena, pro contumelia pudori. Tunc coepit apparere etiam mundo gloria Chtes vocavit. Praecepit nimirum sanctificatis, quos sua laetificavit praesentia, quos proprii oris erudivit doctri
Abbreviated transcription (Latin):
sed ad mercedis cumulũ. aꝑ secuco¬
rib ꝑmiserit fatigari. ip̃a tñ pena
ira dei ñ incongrue appellat᷑. ñ scđm
prouidentiã ꝑmittentis. s scdđm do¬
ri. qͥ occasione ꝑsecutionis. recessert̃
a fide. nec ad eam ꝑpenitenciã recli¬
erunt. Istos uero iratꝰ ꝑmisit affli¬
gi. quil temporalis pena. et̃ne dãp¬
nationis fuit occasio. qr meliꝰ erat
uiam ueritatis ñ agnouisse. qͣm pꝰt
agnitam retrorssi redisse. Potest
et hec ira dei in ꝑsecutorib sc̃oꝵ ui¬
deri seuisse. qͥ sicut dictsi ẽ de pha¬
raone. in hoc ipm̃ excitatisunt.
ut ostenderet: eis in ds uircutẽ suã.
et notam faceret potentiam suam.
quos ꝑmisit indurari ne crederẽt
excetari ne uiderent. cõmoueri. ut
credentes occiderent. Unde scrip¬
tum ẽ. in ip̃o ysaia. Erceca cor ppłi
huiꝰ. et aures aggraua. et ocło
claude. ne forte uideant ocłis suis
et aurib audiant. et corde intelli¬

Expanded text:
sed ad mercedis cumulum a persecutosed ad mercedis cumulum a persecutoribus permiserit fatigari; ipsa tamen ira Dei non incongrue appellatur, non secundum providentiam permittentis, sed secundum dori, qui occasione persecutionis recesserunt a fide, nec ad eam per poenitentiam redierunt. Istos vero iratus permisit affligi, quibus temporalis poena aeternae damnationis fuit occasio; quia melius erat viam veritatis non agnoscere, quam post agnitam retrorsum rediisse. Potest et haec ira Dei in persecutores sanctorum videri saevisse; qui, sicut dictum est de Pharaone, in hoc ipsum excitati sunt , ut ostenderet in eos Deus virtutem suam, et notam faceret potentiam suam : quos permisit indurari, ne crederent; excaecari, ne viderent; commoveri, ut credentes occiderent. Unde scriptum est in hoc ipso Isaia: Excaeca cor populi hujus, et aureeius claude, ne forte uideant oculis suis, et auribus suis audiant, et corde suo intelli
Abbreviated transcription (Latin):
designari: qͥ ab ip̃o eiꝰ ore mellifluo.
predicandi mysteriũ et offitiũ apła¬
tus susceꝑunt. Sed quia fundata
exercenda. et ꝓbanda tẽptationib.
uocaui inquit forces meos inira mea
Ira dei multis modis intelligit᷑ in scͥp¬
turis. Dicit᷑ eñ iratꝰ deiis aliqñ cum
affligit. aliqñ cũ parcit. aliqũ cũ ho¬
minsi resistit desideriis. aliqñ cum
fauet. Nam cõmotꝰ aduersus iobdic¬
tus ẽ. quẽ ꝑmisit affugi. sicut ipse
loquit᷑ ad sathan. Et cõmouisti me
aduersus eũ frustra. Illis aũ peꝑcit
iratus: de quils dicit. Recedet ⁊elus
meus ab eis. et ñ irascar eis ultra. S
ec iratꝰ dimisit quosdã scdm cleside¬
ria cordis eoꝵ. et iterũ qͣsi iratꝰ sepit
uias mulcoꝵ spinis. ut ñ inueniant
amatores suos quos querunt. Dicit᷑
itaq afflictio. ip̃a qua suos ꝑmittit
affugi: ira eiꝰ. licet ꝓinde eccłiam¬
suam. ñ ad uirtutis detrimentum.

Expanded text:
designari, qui ab ipso ejus ore mellifluo designari, qui ab ipso ejus ore mellifluo praedicandi ministerium, et officium apostolatus susceperunt. Sed quia fundata exercenda, et probanda tentationibus: vocavi, inquit, fortes meos in ira mea. Ira Dei multis modis intelligitur in Scripturis. Dicitur enim iratus Deus, aliquando cum affligit, aliquando cum parcit, aliquando cum hominum resistit desideriis, aliquando cum favet. Nam commotus adversus Job dictus est, quem permisit affligi, sicut ipse loquitur ad Satan. Et tu commovisti me adversus eum frustra . Illis autem pepercit iratus, de quibus dicit: Recedet zelus meus ab eis, et ultra non irascar eis . Sed et iratus dimisit quosdam secundum desideria cordis eorum: et iterum quasi iratus sepit vias multorum spinis, ut non inveniant amatores suos, quos quaerunt. Dicitur itaque afflictio ipsa, qua suos permittit affligi, ira ejus. Licet proinde Ecclesiam non ad virtutis detrimentum,
Abbreviated transcription (Latin):
cundus. ꝑsecutionis. tertꝰ pacis. Po¬
test enĩ sc̃ificatio. referri ad electio¬
nem. ira: ad ꝑsecutionẽ. gła: ad pa¬
cem. Primũ itaq electi sunt apłi.
et discipłi xp̃i. quos ꝓfecto sc̃ifica¬
tos appellat: pro quib specialiter
illa eiꝰ effusa est oratio. quam post ul¬
tumum in cena sermonẽ. mirabili
et ineffabili affectu. ꝓfudit ad pa¬
trem. Pater inquid non rogo ut
tollas eos de mundo: s ut serues
eos a malo. Dater sc̃ĩfica eos inue¬
ritace. Et iterũ. ꝓ ipĩs ego scĩficome¬
ipsum: ut sint et ip̃i scĩficati in ue¬
ritate. Isti igit᷑ uere sanctificati sunt
inueritate. qͥ presentia corporis eiꝰ a
doctrina dulcissimi oris ei q̃ cõmen¬
datione efficacissime oiations enei
qui pꝰcremo recenti effusione sacro¬
sci sancguinis eiꝰ. tanto uberi. qͣto
uicimꝰ scĩfi cari meruerunt. Optime
autẽ dic̃ ego mandaui. ud. ẽ p̃cepi.
scĩficatis meis. ut eos hic intelligas

Expanded text:
cundus persecutionis, tertius pacis. Pocundus persecutionis, tertius pacis. Potest enim sanctificatio referri ad electionem, ira ad persecutionem, gloria ad pacem. Primum itaque electi sunt apostoli et discipuli Christi, quos profecto sanctificatos appellat: pro quibus specialiter illa ejus effusa est oratio, quam post ultimum in coena sermonem mirabili et ineffabili affectu ad Patrem profudit. Pater, inquit, non rogo, ut tollas eos de mundo; sed ut serves eos a malo. Pater, sanctifica eos in veritate . Et iterum. Pro ipsis ego sanctifico meipsum, ut sint et ipsi sanctificati in veritate . Isti igitur vere sanctificati sunt in veritate, qui praesentia corporis ejus, qui doctrina dulcissimi oris ejus, qui commendatione efficacissimae orationis ejus, qui postremo recenti effusione sacrosancti sanguinis ejus, tanto uberius quanto vicinius sanctificari meruerunt. Optime autem dicit: Ego mandavi, id est praecepi, sanctificatis meis, ut eos hic intelligas
Abbreviated transcription (Latin):
babylonis. sicut meminit
caritas ur̃a. quinq iã sermones
absoluimꝰ. in qͥb de monte caligi¬
noso. et de leuatiõe signi. et de
exaltatione uocis. et manuũ eleua¬
tione. sicut potuimꝰ disputamimꝰ. Iã
nunc ne cui uideat᷑ ambiguũ ad
noui testamenti precones. uocẽ istã¬
manifeste io ip̃m loquentis in pro¬
pheta. uerbis dñi declaratur. Dicit
enĩ. Ego mandaui scĩficatis meis. et
uocaui fortes meos inira meas ex¬
altantes in gła mea. Declerat qͥppe
manclatũ. ut omĩa que precepta
sunt fierent. s a qͥb fierent ñ ex¬
presserat. Ideo quasi q̃renti. et di¬
centi. dñe cui ista cõmittis. tam
magna sublimiaq negotia: res¬
pondet. Ego mandaui scĩficatis
meis: et cet̾a. Quib uerbis ut mͥ ui¬
det᷑. tres p̃dicatoꝵ ordines expͥmun¬
tur. quoꝵ pͥmũ. scĩficatos appellat.
scdm. fortes inira sua. tercisi: exul¬
tantes in gła sua. Notat᷑ et hic tri¬
plex eccłie statꝰ. pͥmus electionis. se¬

Expanded text:
Babylonis, sicut meminit charitas vestra, quinque jam sermones absolvimus, in quibus de monte caliginoso, et de levatione signi, et de exaltatione vocis,et manuum elevatione, sicut potuimus, disputavimus. Jam nunc, ne cui videatur ambiguum, ad Novi Testamenti praecones vocem istamanifeste id ipsum loquentis in propheta verbis Domini declaratur. Dicit enim: Ego mandavi sanctificatis meis, et vocavi fortes meos in ira mea, exsultantes in gloria mea. Dederat quippe mandatum ut omnia quae praecepta sunt fierent, sed a quibus fierent non expresserat. Ideo quasi quaerenti et dicenti, Domine, cui ista committis tam magna sublimiaque negotia? Respondet: Ego mandavi sanctificatis meis, et. Quibus verbis, ut mihi videtur, tres praedicatorum ordines exprimuntur, quorum primum sanctificatos appellat, secundum fortes in ira sua, tertium exsultantes in gloria sua. Notatur et hic triplex Ecclesiae status, primus electionis, se
Abbreviated transcription (Latin):
manum. Itaq quia in sermonẽ
de sacris iugiliis incidimus. con¬
gruit spalmodie uocis exaltatio.
orationi manus eleuatio. Et ne
litteram in hac parte penitꝰ con¬
tempnamꝰ. potest in uocis exalta¬
tione. feruor ille expͥmi. qͥ intur¬
ba frm̃ ualde necessariꝰ ẽ. ut per
oris sonũ. int̾ior ille ignis erũpat
et accendant. quatinꝰ una flãm a
effecta de multis. holocausta illa
medullata diuinis angłoꝵ myni¬
sterio illata altarib. in odorẽ sua¬
uitatis incendat. Cõmmendat᷑ etiã
in manꝰ eleuatione etiã puritas o¬
rationis: sicut dicit apłs. I n om̃i
loco. leuantes puras manꝰ: sineira
et disceptatiõe. Ille puras manꝰ le¬
uat. in oratione. cuiꝰ conscientia
tempore orationis exultans bo¬
noꝵ oꝑum recordatiõe. in quandã
confidentiã sese excollit. et diuinis
presentat obtutib. Que quidẽ con¬
fidentia. aut ex in nocencia. aut
ex digna necesse ẽ penicentia oria¬

Expanded text:
manum. Itaque quia in sermonem manum. Itaque quia in sermonem de sacris vigiliis incidimus, congruit psalmodiae vocis exaltatio, orationi manus elevatio. Et ne litteram in hac parte penitus contemnamus, potest in vocis exaltatione fervor ille exprimi, qui in turba fratrum valde necessarius est, ut per oris sonum interior ille ignis erumpat et accendant, quatenus una flamma effecta ex multis, holocausta illa medullata divinis angelorum ministerio illata altaribus in odorem suavitatis incendant. Commendatur etiam in manus elevatione puritas orationis, sicut dicit Apostolus: In omni loco levantes puras manus sine ira et disceptatione . Ille puras manus levat in oratione, cujus conscientia tempore orationis exsultans, bonorum operum recordatione in quamdam confidentiam sese attollit, et divinis praesentat obtutibus. Quae quidem confidentia ex innocentia aut ex poenitentia necesse est oria
Abbreviated transcription (Latin):
loꝵ manib. qui omĩa iam susceꝑat.
templo illi celesti inferenda. et in
conspectu dei. diuinis imponenda
altaribus. infeliciter auellunt et
sic omĩa demonib immolant et si
deo: ut mereantur audire. Neome
O tu sc̃a anima. amica dei. sponsa
xp̃i. habitaculũ sp̃s sc̃ĩ. pacienter
tales sustine. ut si impugnant. noi
expugnent. et si trahunt. ñ ꝑtͣhant.
nec sic te auertant ace. ut conuer¬
tantad serit te faciant sui similem.
et illii qui tͥ assistunt. dissimilem
scĩs. s potiꝰ głetur d̾ te sponsus cuuᷤᷤ
et dicat. Sicut liliũ inter spinas.
sic amica mea inter filias. Icaq
indignari illi: s potiꝰ orate ꝓ illo.
Alioquin. familiares amicõs nr̃os.
beatos qui uobiscũ sunt sp̃c. ut suꝑ
montem hunc caligi nosũ leuent
signum. qͣtiuꝰ dñice passionis. et
crucis recordatione. repressi. con¬
fundantur et erubescant. et sic
ad uocis et cordis redeant unitatẽ
Et aoditur. Fxaltate uocẽ: leuate

Expanded text:
lorum manibus, qui omnia jam susceperant lorum manibus, qui omnia jam susceperant templo coelesti inferenda, et in conspectu Dei divinis imponenda altaribus, infeliciter avellunt: et sic omnia daemonibus immolant, et non Deo, ut mereantur audire: NeomenO tu, sancta anima, amica Dei, sponsa Christi, habitaculum Spiritus sancti, patienter tales sustine, ut si impugnant, non expugnent; si trahunt, non pertrahant, nec sic avertant a te ut convertant ad se, ut te faciant sui similem; et illis, qui tibi assistunt, dissimilem sanctis, sed potius glorietur de te sponsus tuus, et dicat: Sicut lilium inter spinas, sic amica mea inter filias! Itaqueindignari illi, sed potius orate pro illo aliquando familiares amicos vestros, beatos, qui vobiscum sunt, spiritus; ut super montem hunc caliginosum levent signum: quatenus Dominicae passionis et crucis recordatione repressi confundantur et erubescant; et sic ad cordis et vocis redeant unitatem. Et additur: Exaltate vocem, levate
Abbreviated transcription (Latin):
desiderium. excicatoq affectu. ob¬
ortisq lacrimis. ipõs quos in spu
sentit ẽẽ presentes. alloquitur. fi¬
lie ierłm nuntiate dilecto: quia
amore langueo. Quam putas uul¬
tu leco. qͣm hilari uoce. beati illi spi¬
ritꝰ respondere uident᷑. ecce ip̃e ue¬
nit saliens in montib et transsili¬
ens colles: conuersiq ad eũ. iãiãq¬
est inquiunt speciosa. inter filias
ierłm. Infelices et miseri. qui ad
instar spinarũ. et uepͥum. talẽ ani-¬
mam indisciplinatis signis. uel
uocib pungunt. nec solũ ip̃i tan¬
te dulcedinis exꝑtes. tradunt de¬
monibus illudendi: sed etiã mi¬
nistri sathane effecti qͣntũ in ip̃is ẽ.
ei iaculis et ꝑsecutionib alios expo¬
nunt .i quam delectabile syectacu
lum in mundis exibent ipiritis. q̃
huꝰmodi sunt. quiuocẽ suã. linguã
suam. os suũ. p̃stremo ip̃m cor siꝰ.
tociꝰq noctis laborẽ. a scissimis ange¬

Expanded text:
desiderium; excitatoque affectu, obdesiderium; excitatoque affectu, obortisque lacrymis, ipsos, quos in spiritu sentit esse praesentes, alloquitur: Filiae Jerusalem, nuntiate dilecto quia amore langueo . Quam laeto putas vultu, quam hilari voce beati illi spiritus respondere videntur: Ecce ipse venit saliens in montibus, transiliens colles ; conversique ad ipsum jamjamqest, inquiunt, speciosa inter filias Jerusalem . Infelices et miseri, qui, ad instar spinarum et veprium, talem animam indisciplinatis signis vel vocibus pungunt; nec solum ipsi tantae dulcedinis expertes, traduntur daemonibus illudendi, sed etiam mnistri Satanae effecti, quantum in ipsis est, ejus jaculis et persecutionibus alios exponunt spiritibus, qui hujusmodi sunt! qui vocem suam, linguam suam, os suum, postremo ipsum cor suum, totiusque noctis laborem, a sanctissimis ange
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc mundus delectat. uł tẽptat.
recordationẽ crucis imponant. et
singłis uiciis que animã. uł uastãt.
uł impugnant. singłas crucis uir¬
tutes opponant. Hi sunt admini¬
stratorii sp̃c. in ministeriũ missi
ꝓpt̃ eos qui intersunt psallentibus.
assistunt orantib. legentib et
meditantibus. assunt. Ĩsti se sp̃i¬
cibus in mundis opponunt. illece¬
bras mundi suadentib. exemplũ
dñice passionis obitiunt. mentẽ
ira inflaminare uolentib. dñice
pacientie bonicatẽ ꝓponunt. ela¬
tionem illis. uel suꝑbiam mmit¬
tentibus. humilitatẽ nobis humi¬
lis iħu suggerunt imitandam.
uerentia et cimore. date honorem
deo. et habete grãm his beatis et a¬
micis spiritib uobis. ne force aut
leuitate ur̃a. aut aliqua contͣ in¬
uicem in dignatione offensi disce¬
dant: et sic corda ur̃a neqͣm ange¬
lis. liber p̃beatur accessus. felix a¬
nima. que incer psalsendum. in
ipsius de quo psallit accenditur

Expanded text:
adhuc mundus delectat, vel tentat, adhuc mundus delectat, vel tentat, recordationem crucis imponant; et singulis vitiis, quae animam vel vastant, vel impugnant, singulas crucis virtutes opponant. Hi sunt administratorii spiritus, in ministerium missi propter nos: qui intersunt psallentibus, assistunt orantibus, legentibus et meditantibus adsunt. Isti se spiritibus immundis opponunt, illecebras mundi suadentibus exemplum Dominicae passionis objiciunt; mentem ira inflammare volentibus Dominicae patientiae bonitatem proponunt; elationem illis vel superbiam immittentibus, humilitatem nobis humilis Jesu suggerunt imitandam. verentia et timore, et date honorem Deo, et habete gratiam his beatis et amicis vobis spiritibus, ne forte aut levitate vestra, aut aliqua contra invicem indignatione offensi discedant, et sic ad corda vestra nequam angelis liber praebeatur accessus. Felix anima, quae inter psallendum, in ipsius de quo psallit, accenditur
Abbreviated transcription (Latin):
rerum temporalium expoliatio. qͣm
erecͣntur. Sed et nos fr̃s quantũ reli¬
quie babilonis. occupant. tm̃ onerat
crux: sicut cotidianis exꝑimentis
eclocemur. In qͣntũ enĩ carnis delec¬
tat suauitas. incm̃ eiꝰ torquet afflic¬
tio. et quanco honor gratus ẽ. tm̃ ui¬
git: et si dulcis uidetur libido: dif¬
ficilis castitas estimatur. Hinc est
qd multi discipuloꝵ xp̃i. crucis audi¬
entes mysteriũ. abierunt retro: et iã
cum illo ñ ambulabant. Demus ꝓ¬
inde oꝑam fr̃s mei. ut qͥcqͥd de reli¬
quiis mundi in nobis ẽ. a nris cordi¬
exꝑiamur quantũ sit in cruce dulce¬
dinis. quantũ securitatis et głe. A¬
morem enĩ parit. quo nichł dulciꝰ.
Martirium: quo nich securiꝰ. Contẽp¬
tum. mundi: quo nicħ gloriosius.
Suꝑ montẽ caliginosũ leuare sig¬
num. Ad angłos credo uor ista di¬
rigitur. quos dñs animarũ nr̃arũ
inssit ẽẽ custodes. ut cordib eoꝵ qͦs

Expanded text:
rerum temporalium exspoliatio, quam rerum temporalium exspoliatio, quam exsecrantur. Sed et nos, fratres, quantum reliquiae Babylonis occupant, onerat crux, sicut quotidianis experimentis edocemur! Inquantum enim carnis delectat suavitas, intantum ejus torquet afflictio; et quantum honor gratus est, tantum vigit; et si dulcis videtur libido, difficilis castitas aestimatur. Hinc est quod multi discipulorum Christi audientes crucis mysterium, abierunt retro, et jam cum illo non ambulabant. Demus proinde operam, fratres mei, ut quidquid de reliquiis mundi in nobis est, a nostris cordiexperiamur quantum sit in cruce dulcedinis, quantum securitatis et gloriae. Amorem enim parit, quo nihil dulcius; martyrium, quo nihil securius; contemptum mundi, quo nihil gloriosius. Super montem caliginosum levate signum. Ad angelos, credo, vox ista dirigitur, quos Dominus animarum nostrarum jussit esse custodes, ut cordibus eorum, quos
Abbreviated transcription (Latin):
dixisse nos caritati ur̃e. ami¬
mam pessimis cogitationib ui¬
ciisq confusam: babylonis noĩe
conuenienter intelligi. Babylon
enim ut scitis: confusio interp̃tat᷑
Et quid tam confusũ. qͣ a in ani¬
ma illa. qͣm nuinc suꝑbi : a ele¬
uat. nc ira deuastat. nunc pusil¬
quinat. nunc gula dehonestat:
Talis nimirũ anima. mons cali¬
ginosus dici potest. qͣm tu: suꝑbi¬
cumq enĩ tales sunt. ocłi eoꝵ ce¬
ca quadam ca ligine obducuntur.
ut inter lumen uirtutũ. et tenebͣs
uicioꝵ discernere ñ ualentes. illud
fugiant. in istis delectabiliter uo¬
lutentur. Nuiꝰ babylonis onus crux
est. que iã eleuata ꝑ orbẽ. ꝑeuntib
quidẽ onus ẽ. his autẽ qui salui fiunt
utile gratũq leuamen. Quid enĩfra¬
tres mei. tam onerosũ amantib mu¬
dat᷑ głe contẽptꝰ. quam illi appetunt.
commendatur carnis afflictio. qͣm
uehementer refugiunt. cõmenclat᷑
ꝓpͥe uoluntatis mortificatio. qͣm de¬
testantur. cõmendatur nuditas. et

Expanded text:
dixisse nos charitati vestrae, animam pessimis passionibus vitiisque confusam, Babylonis nomine convenienter intelligi. Babylon enim, ut scitis, confusio interpretatur. Et quid tam confusum, quam anima illa, quam nunc superbia elevat, nunc ira devastat, nuncinquinat, nunc gula dehonestat? Talis quippe anima mons caliginosus dici potest; quiue enim tales sunt, oculi eorum caeca quadam caligine obducuntur, ut inter lumen virtutum, et tenebras vitiorum discernere non valentes, illud fugiant, in istis delectabiliter volutentur. Hujus Babylonis onus crux est, quae jam levata per orbem, pereuntibus quidem onus est, his autem qui salvi fiunt utile, gratumque levamen. Quid enim, fratres mei, tam onerosum amantibus mugloriae contemptus, quam illi appetunt; commendatur carnis afflictio, quam vehementer refugiunt; commendatur propriae carnis mortificatio, quam detestantur; commendatur nuditas, et
Abbreviated transcription (Latin):
a finib terre clamarent ad dum uua¬
nimes uno ore laudantes. et honori
Militiam belli reges uocat ⁊ gentes.
illiꝰ utiq belli. quo ad cdebellandã con¬
fusionis ciuitatẽ. eiꝰq pͥncipes. aerias
scilicet potestates. potentiam regum.
diuitum głam. industriã sapienti¬
um. tandẽ aũ fidẽ gentiũ excitauit.
hec ẽ illa militia q̃ uenit a terra ꝓ¬
cul. ad eiꝰ differentiam que qͣsi de pro¬

Expanded text:
a finibus terrae clamarent ad Dominum, unaa finibus terrae clamarent ad Dominum, unanimes uno ore laudantes et honorifi. Militiam belli reges vocat et gentes: illius utique belli, quo ad bellandum adversus confusionis civitatem, ejusque principes, aerias scilicet potestates, potentias regum, divitum gloriam, industriam sapientium, tandem autem fidem gentium excitavit. Haec est illa militia quae venit a terra procul, ad ejus differentiam, quae quasi de pro
Abbreviated transcription (Latin):
rant. data pace eccłns. et peuicandi
licencia scis. in uoce exultatiois et
trinam: de qͥb psalmista. Suscipi¬
leuamꝰ ocłos nrõs: ut inde ueniat
auxilium nobis. ut eoꝵ uidelicet¬
et illuminem᷑ sapientia. et erudi¬
amur exemplo. Uor sonitꝰ regũ.
et gentiũ cong̃gatarũ. In sonitu ter¬
ror ostendit᷑: quo credentes in xp̃m
reges imꝑiali edicto templa subrin.
confringi ydola. sacrificia sacͥlega
aboleri uisserunt. Uocẽ i taq so¬
nitus. id ẽ terroris eoꝵ suꝑ baby¬
lonem ꝓpħa sp̃itali auditu ꝑcipi.¬
ens: uox inqͥt sonitꝰ regũ. Qm̃ aũ
exemplo suꝑioꝵ inferiores. exem¬
plo diuitũ pauꝑes. exemplo fortiũ
ces. exemplo imꝑatoꝵ gentes. ad
las: adiecit. Et gentiũ cong̾gatarũ.¬
g̾gate: Non erat certe unꝰ locꝰ ubi
cong̾garentur gentes. ut ẽẽt nox
gate sunt. uocate nimirũ ab orien¬
te ab occidente. ab aqͥlone. et me¬
ridie. ut in una catholica eccłia ⁊ apo¬
stolica. conuenientes reges ⁊ gentes.

Expanded text:
t data pace Ecclesiis, et praedicandi licentia sanctis, in voce exsultationis et trinam, de quibus Psalmista. Suscipilevamus oculos nostros, ut inde veniat auxilium nobis, ut eorum videlicet illuminemur sapientia, et erudiamur exemplo. Vox sonitus regum et gentium congregatarum. In sonitu terror ostenditur, quo credentes in Christum reges, imperiali edicto templa subrui, confringi idola, sacrificia sacrilega aboleri jusserunt. Vocem itaque sonitus, id est terroris eorum super Babylonem, propheta spirituali auditu percipiens. Vox, inquit, sonitus regum. Quoniam autem exemplo superiorum inferiores, exemplo divitum pauperes, exemplo fortium s, exemplo imperatorum gentes ad sae, adjecit: Et gentium congregatar Non erat certe unus locus ubi congregarentur gentes, ut esset vox egatae sunt: vocatae nimirum ab Oriente, ab Occidente, ab Aquilone et Meridie, ut in una catholica et apostolica Ecclesia convenientes reges et gentes,
Abbreviated transcription (Latin):
uem. uniꝰ eiꝰdẽq eis cũ fidei meritis
tare uniꝰmoris indomo. qͦs et inlu¬
it armatura dei. ut possint stare
aduersus insidias diaboli. Unde
psalmista. Dicar nunc qͥ redempti
sunt a dño. qͦs redemit de manu
inmici. de regionib cong̃gauit
eos. Sunt quippe regiones uicine.
sunt et longinque. de qͥb cong̃gati
sunt sc̃i. et electi eiꝰ: qͥ orlinaueruit
testamentũ eiꝰ suꝑ sacͥfitia. Deinde
in regionẽ longinquã ꝓfectꝰ fuerat
filiꝰ adholescentior. et ibi dissipauit
om̃ia sua uiuendo luxuriose. Ses
cum pater deus intelligatur. qͦmͦ ab
ipso recedere. uel ad ip̃m redire po¬
tuit qͥ ubiq ẽ: Que illi regio long̾is¬
nus ẽ: ut licet ñ sit pater. hoc ipm̃
tñ sit qd pater. De qua sumlitudi¬
ne dicit᷑. Qualis pater. talis filiꝰ. Iste
nec ad patrẽ accedere. nec recedere

Expanded text:
nem, unius ejusdemque cum eis fidei meritis nem, unius ejusdemque cum eis fidei meritis tare unius moris in domo : quos et induit armatura Dei, ut possint stare adversus insidias diaboli . Unde Psalmista ait: Dicant nunc, qui redempti sunt a Domino, quos redemit de manu inimici; de regionibus congregavit eos . Sunt quippe regiones vicinae, sunt et longinquae: de quibus congregati sunt sancti et electi ejus, qui ordinaverunt testamentum ejus super sacrificia . Deinde in regionem longinquam profectus fuerat filius adolescentior, et ibi dissipaverat omnia sua, vivendo luxuriose . Sed cum pater Deus intelligatur, quomodo ab ipso recedere, vel ad ipsum redire potuit, qui ubique est? Quae regio longinnus est, ut licet non sit Pater, hoc ipsum tamen sit, quod Pater. De qua similitudine dicitur. Qualis Pater, talis Filius. Iste nec ad Patrem accedere, nec recedere
Abbreviated transcription (Latin):
futuram. At gentes longe erant. si
ne fide. sine lege. sine deo in hoc
mundo. Longe erant quils dñma¬
bantur uitia. a qͥb exulabant uir¬
tutes. qͥb spes nulla celestiũ. nulla
expectatio futuroꝵ. Un conuenien¬
ter ait. Henientib de terra procuł.
Dde terra sane: terrenis scilicet litte¬
isq opib. de terrenis affectib et cu¬
piditatib. de mundi huiꝰ desideriis
et inqͥnationib. Sane qd̾ ait p̃cepit dñs
milicie belli. uim diuine gre. p̃cep¬
ti noĩe cõmendat. qr ineffabili mo¬
tu. interiꝰ gentes excitauit ut aucli¬
rent. illuininauit ut crelerent. mo¬
nuit ut uenirent: recũberentq cũ
abraham. ysaac. et iacob in regno di.
Dotest quippe ꝑ regnũ dei. eccłia urtel¬
ligi. in qua ad patͥarcharũ sortẽ gen¬
tiles assumpti sunt: et abscisi abui¬
fidelitatis oleastro. in bonam sunt
inserti oliuam: et participes radi¬
cis et pinguedinis facti. ꝓmissam
abraham ysaac. et iacob beatitudi¬

Expanded text:
An non gentes longe erant, sine lege, sine fide, sine Deo in hoc mundo? Longe erant, quibus dominabantur vitia, a quibus exsultabant virtutes, quibus spes nulla coelestium, nulla exspectatio futurorum. Unde convenienter ait: Venientibus de terra procul. De terra sane, terrenis scilicet, luteisque operibus, de terrenis affectibus et cupiditatibus, de mundi hujus desideriis et inquinationibus. Sane quod ait, praecepit Dominus militiae belli, vim divinae ti nomine commendat; quia ineffabili motu interius gentes excitavit ut audirent, illuminavit ut crederent, monuit ut venirent, recumberentque cum Abraham, Isaac et Jacob in regno Dei. Potest quippe per regnum Dei Ecclesia intelligi, in qua ad patriarcharum gratiam gentiles assumpti sunt: et abscissi ab infidelitatis oleastro, in bonam sunt inserti olivam: et participes radicis et pinguedinis facti, promissam Abraham, Isaac et Jacob beatitudi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħe andm̃i. clemide utrũ p̃cedenti¬
b sententie continuatiõe cohereat:
an alt̾iꝰ ꝓph̃ie sit uox ista pͥncipiũ.
qͣm a suꝑiori diuersitas sententia¬
rum disiungat. Michi uerba inde¬
tur ista ꝓpħe . ẽẽ. exultantis: et in
ꝑiorib sic conuenire manifestũ
est. Cernens qͥppe post ꝑsecutionis
diuturna. ac dura discrimina cos
tem: magnãq scõꝵ multitudinẽ
qui ꝑsecutionis tempore. in antris
specul q latuerant. cũ mira alacͥ¬
tate ubiq discurrere. et uerbũ cli
lib̾a iam uoct et fronte p̃dicare po

Expanded text:
 an Domini. Deinde, utrum praecedentibus sententiae continuatione cohaereat, an alterius prophetiae sit vox ista principium, quam a superiori diversitas sententiarum disjungat. Mihi videntur verba ista prophetae exsultantis, et in perioribus sic convenire manifestum est. Cernens quippe post persecutionis diuturna, ac dura discrimina, ad tem, magnamque sanctorum multitudinem, qui persecutionis tempore in antris, specubusque latuerant, cum mira alacritate ubique discurrere, et verbum Dei libera jam voce et fro
Abbreviated transcription (Latin):
tia dici potest. labor quoq et uigilie:
maxime autem interior solituelo.
In hac sane regione. habitat casti¬
tas: extra quam utrum inueniripos
sit. singuloꝵ conscientia exploret.
At fornicatio uitium est. cuiꝰ regio ẽ
eclacitas. sompnolentia. ocium ⁊ ma¬
xime autem cohabitatio in discipli¬
natoꝵ. Sic et caritas que uirtus ẽ.
regionem habet uoluntariam nu¬
ditatem: et auaritia que uitium ẽ

Expanded text:
tia dici potest; labor quoque et vigiliae, tia dici potest; labor quoque et vigiliae, maxime autem interior solitudo. In hac sane regione habitat castitas, extra quam utrum possit inveniri, singulorum conscientia exploret. At fornicatio vitium est, cujus regio est edacitas, somnolentia, otium, maxime cohabitatio indisciplinatorum. Sic et charitas, quae virtus est, regionem habet voluntariam paupertatem; et avaritia, quae vi
Abbreviated transcription (Latin):
Uirtus itaq et uirtutis preiium. be¬
acitudo regio similitudinis est: ui¬
tium et imseria dissimilituclinis.
Quia uero factus est primum dissi¬
milis ꝑuitium. ut merito factussio
dissimilis ꝑ miseriam. necesse est ut
primum similis efficiat᷑ uirtute: ut
quandoq similis effitiat᷑ beatitudi¬
ne. Quanto autem quisq uitiosior
est. tanto utiq est deo dissimilior.
ac per hoc deo tanto longinquior.
quanto autem uirtuosior. tanto ꝓ¬
fecto similior. ac ꝑ hoc tanto uicini¬
or est. Quotqͦt uero uircutes sunt. tot
sunt et regiones. ad illam que om¬
nes continet ꝑtinentes regionem si¬
militudinis. quotqͦt autem uitia.
tot et regiones: que ad eam inqua
omnia uicia sunt regionem ꝑtinent
dissimilitudinis. Habent quippe
singula uitia. uel uirtutes singu¬
las in quib subsistant regiones:
extra quas aut numquam. aut uix
inueniri possunt. aut haberi. Itaq
castitas uirtus est. cuiꝰ regio abstinen¬

Expanded text:
Virtus itaque et virtutis praemium beVirtus itaque et virtutis praemium beatitudo, regio similitudinis est; vitium et miseria, dissimilitudinis. Quia vero primo factus est dissimilis per vitium, ut merito factus sit dissimilis per miseriam, necesse est ut primum similis efficiatur virtute, ut quandoque similis efficiatur beatitudine. Quanto autem quisque vitiosior est, tanto utique est Deo dissimilior, ac per hoc tanto longinquior, quanto autem virtuosior, tanto profecto similior, ac per hoc tanto vicinior est. Quotquot vero virtutes sunt, tot sunt et regiones, ad illam, quae omnes continet, pertinentes regionem similitudinis; quotquot autem et vitia, tot et regiones, quae ad eam, in qua omnia vitia sunt, pertinent regionem dissimilitudinis. Habent quippe singula vitia, vel virtutes singulas, in quibus subsistant, regiones, extra quas aut vix, aut nunquam inveniri possunt, vel haberi. Itaque castitas virtus est, cujus regio abstinen
Abbreviated transcription (Latin):
non alt̾us sub̃e genitꝰ. At ille filiꝰ
qui ñ ẽ natꝰ. s factꝰ et factꝰ ad una¬
ginem et similitudinẽ eiꝰ. id est ñ
ut ipse esset imago et similitudo
dei: sed ut haberet impressam. et
expressam in se imaginem et simi¬
litudinem dei. et recedere potest qr
potest esse dissimilis. et redire qr
potest fieri et similis. Consideran¬
da ꝓinde sunt duo queclam. que
quidem in creatore unum sunt.
duo increatura. id est natura et
uirtus. Ad naturam ꝑtinet ĩmor¬
talitas ⁊ incorruptio. ad uircutẽ
sapientia et dilectio. Hec indeo u¬
num sunt: qr non sunt aliud in
deo ista qͣm deus. At homo immor¬
talitatem habuit. et incorruptioẽm
scdm naturam in qua creatus est:
habuit et sapientiam et dilectio¬
nem. que ei suꝑaddita est. Sed qr
ipse. nec immortalitas nec incorr¬
ruptio. nec sapientia fuit. nec di¬
lectio. ideo ab istis recedere potuit.
et ẽẽ deo similis. et iterum redi¬
re per grãm. et esse uerum similis.

Expanded text:
e genitus. At ille Filius, qui non est natus, sed factus; et factus ad imaginem et similitudinem ejus, id est non ut ipse esset imago et similitudo ejus, sed ut impressam et expressam in se haberet imaginem et similitudinem Dei; et recedere potest, quia potest esse dissimilis; et redire, quia potest esse similis. Consideranda proinde sunt duo quaedam, quae quidem in Creatore unum sunt, duo in creatura, id est natura et virtus. Ad naturam pertinet immortalitas et incorruptio; ad virtutem sapientia et dilectio. Haec in Deo unum sunt, quia non sunt aliud in Deo ista quam Deus. At homo immortalitatem habuit et incorruptionem, secundum naturam, in qua creatus est. Habuit sapientiam et dilectionem, quae ei superaddita est. Sed quia ipse nec immortalitas, nec incorruptio, nec sapientia fuit, ab istis recedere potuit, et esse Deo dissimilis, et iterum redre per gratiam, et iterum esse similis.
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i. intelligens in nullo nob̾ ẽẽ
in singłis hõĩb ciuitas confusiõis
destru.itur. si castitas expellat
luxuriam. fortitudo tẽptationes e¬
iuincat: humilitas uanitatẽ exclu¬
cdat. Habemꝰ p̃terea sc̃ificatioẽm ex
fide. ec sacͣmentis xp̃iꝰ forcitudinẽ

Expanded text:
isti, intelligens in nullo esse nobisin singulis hominibus civitas confusionis obruitur, si castitas expellat luxuriam, fortitudo tentationes evincat, humilitas vanitatem excludat. Habemus praeterea sanctificationem ex fide et sacramentis Christi, fortitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
inmonte stat. nec uox eiꝰ ñ audi¬
ri qͥ loqͥt᷑ in monte. Itaq regnan¬
ce ꝑ imꝑatores eccłia iam ñ erat
latere in tenebris. iã ñ erat in an¬
gulis susurrare. data nimirũ fa¬
cultate scĩs aꝑte p̃dicandi. et qͦs¬
cumq uellent doctrina euange¬
lica erudiendi. Ait ergo. Sox mł¬
citudinis in montib: qͣsi ppłoꝵ
frequentiũ. Tantꝰ quippe tunc e¬

Expanded text:
montem posita , nec vox ejus non audiri, qui loquitur in monte. Itaque regnante per imperatores Ecclesia, jam non erat latere in tenebris, jam non erat in angulis susurrare, data nimirum facultate sanctis aperte praedicandi, et quoscunque vellent doctrina evangelica erudiendi. Ait ergo: Vox multitudinis in montibus, quasi populorum frequentium. Tantus quippe tunc e
Abbreviated transcription (Latin):
uersur᷑. an offensus recelat. nunꝙͣ
denuo reuersurꝰ. Itaq qñ uult spi¬
rat. et ubi uult spirat. et sicut uult
spirat: diuidens singłis qd̾ uult.
et sicut uult. Quotiens tñ orantis
mentem in quandã confidentiam
erigit. et oblitteratis om̃ib que
conscientiã obscurabant. timorẽ¬
omnem ꝓ delictis sollicitudinẽ a cor¬
de prorsus expellit. facito eũ miro
et ineffabili modo. de salute sua eo
puncto tẽporis certũ. manꝰ eiꝰ in ex¬
celsum elatas ñ dubites. Eõ qr fit
sc̃oꝵ auxilio angłoꝵ. ad illos dici in¬
telligi pocest: leuate manꝰ. Pret̾ea

Expanded text:
versurus; an offensus recedat, nunquam versurus; an offensus recedat, nunquam denuo reversurus. Itaque quando vult spirat, et ubi vult spirat, et sicut vult spirat, dividens singulis quod vult, et sicut vult . Quoties tamen orantis mentem in quamdam confidentiam erigit, et oblitteratis omnibus, quae conscientiam obscurabant, timorem pro delictis et sollicitudinem a corde prorsus expellit, facitque eum miro et ineffabili modo de salute sua eo puncto temporis certum, manus ejus in excelsum elatas non dubites. Quod quia fit sanctorum auxilio angelorum, ad illos dictum intelligi potest: Levate manus. Praeterea
Abbreviated transcription (Latin):
excicet corpentẽ. uel conpungat
peccantẽ: uel consolet᷑ afflictũ. qͣsi
ex cubicło miscđie dicit᷑ processis¬
se. Qñ uero ut bene oꝑantẽ spirita¬
liᷤ cõpundioĩs suauitate remunet:
et iusticie eũ sede ad nos dicimꝰ
descendisse. It ubi illoꝵ mentib
salutarẽ inspirat affectũ. qͥbus
om̃ia cooꝑant᷑ in malũ. qui ingͣ¬
ti beneficiis seruant᷑ suppliciis. qͥ¬
b et bonũ et malũ simulsunt ad
tormentũ. eũ ex abysso indicioꝵ ad¬
uenisse ñ clubites. Si uͦ ea causa ue¬
nire dignat᷑. ut mens huiꝰ modi ui¬
sitatiõe purgata. ad rimanda di¬
uine secreta scĩe. luminosior apti¬
sauris eũ exisse confidas. Sed nes¬
cis uñ ueniat. cũ nescis utrsi amore
an odio dignꝰ sis. et utrũ misccłiam
preroget. an mercedẽ resticuat. an
exerceat iudiciũ scire ñ possis Nes¬
cis et quo uadat. utrũ uidelicet r
cino subsistat. post modicsi reditus
an longiꝰ eat post multũ tẽporis re¬

Expanded text:
excitet torpentem, vel compungat excitet torpentem, vel compungat peccantem, vel consoletur afflictum; quasi ex cubiculo misericordiae dicitur processisse. Quando vero ut bene operantem spiritualis compunctionis suavitate remuneret, ex justitiae eum sede ad nos dicimus descendisse. At ubi illorum mentibus salutarem nunc inspirat affectum, quibus omnia cooperantur in malum; qui ingrati beneficiis, servantur suppliciis; quibus et bonum, et malum simul sunt ad tormentum; eum ex abysso judiciorum advenisse non dubites. Si vero ea causa venire dignatur, ut mens hujusmodi visitatione purgata, ad rimanda divinae secreta scientiae, luminosior aptisauris eum exisse confidas. Sed nescis unde veniat, cum nescias utrum amore, an odio dignus sis : et utrum misericordiam praeroget, an mercedem restituat, an exerceat judicium, scire non possis. Nescis et quo vadat, utrum videlicet e vicino subsistat, post modicum rediturus; an longius eat, post multum temporis re
Abbreviated transcription (Latin):
affectu conpungim᷑. ad nullsi eciã¬
celestis beatitudinis desicdium sub¬
leuam᷑. Plerũq nicħ hoꝵ pre ocłis
habentes. subito in hec omĩa ra¬
pimur: et de affectu in affectum.
modo quodã ineffabili tͣnseunteᷤ
lacrimarum ymbre ꝑfundim᷑.
Quid ẽ hoc: Certe quia sp̃c ubi
uult spirat. et uocem eiꝰ audisꝰ s
nescis unde ueniat. aut quo ua¬
dat. Scis qñ uenit. qui a se ñ sunt
ignorari cũ spirat: scis qñ uaditꝰ
quia cepor feruori recedenti. suc¬
cedens. nonte sinit ignorare. cũ
spirare iam cessat. Sed nescisuñ
ueniat aut quo uadat. Uñ uenit
aut quo uadit. sp̃c qui replet or¬
bem terrarũ: Neq enĩ ab ip̃o uox
ista aliena ẽ: celũ et terrã ego im¬
pleo. Et tñ uenit. et nescis uñ ue¬
niat. et uadit. et nescis quo uadat.
Nescis certe uñ ueniat. an a secre¬
tario mi scđ̃ie. an a tribunali
iustitie. an ex abysso iudicioꝵ an
ex thesauris scĩe. Cũ enĩ uenit ut

Expanded text:
affectu compungimur, ad nullum caffectu compungimur, ad nullum coelestis beatitudinis desiderium sublevamur. Plerumque nihil horum prae oculis habentes, subito in haec omnia rapimur, et de affectu in affectum modo quodam ineffabili transeuntes, lacrymarum imbre perfundimur. Quid est hoc? Certe quia, Ubit spirat, et vocem ejus audis, sed nescis unde veniat, aut quo vadat . Scis quando venit, quia non se sinit ignorari cum spirat; scis quando vadit, quia tepor fervori recedenti succedens, non te sinit ignorare cum spirare jam cessat. Sed nescis unde veniat, aut quo vadat. Unde venit, aut quo vadit Spiritus, qui replet orbem terrarum? Neque enim ab ipso vox ista aliena est: Coelum et terram ego impleo . Et tamen venit, et nescis unde veniat; et vadit, et nescis quo vadat. Nescis certe unde veniat, an a secreto misericordiae, an a tribunali justitiae, an ex abysso judiciorum, an ex thesauris scientiae. Cum enim venit ut
Abbreviated transcription (Latin):
uimur. aut deuotiõe feruescunꝰ.
aut erigimꝰ confidentia: aut flam¬
ma caritatis succendim᷑. aut con¬
templatione sustollim᷑: Erꝑti estiᷤ
quam nicħ hoꝵ in nr̃a sit potesta¬
ee. Sed mittit ds sp̃m filii sui in
corda nr̃a clamantẽ abba pater.
Iste igit᷑ sp̃c has in oratione affec¬
tiones disꝑtit: diuidens singulis
pro ut uult. Ipse adeo in cordib
orantium gemitũ salutarẽ infui¬
dit: ut ipse etiã gͤmitib in enar¬
rabilib dicat᷑ interpellare prono¬
bis. In enarrabilib inquam. Quiꝰ
enĩ sufficiat enarrare. quot mo¬
dis mens in oraciõe afficiat᷑. in
qua nunc pudor ꝓ peccatis gemi
nunc deuotio ꝓ affectu. nc̃ amor
pro desiderio: Sed et ex conside¬
ratio e p̃sentis infelicitatis uel
infirmitatis. plurimũ conpungi¬
mur: et uite huiꝰ fastidio ingemis¬
timemꝰ. et regnũ qd̃ sꝑamꝰ. añ ocu¬
losponimꝰ. et dei circa nos immen¬
sa beneficia recordam᷑. nullo cñdo¬
loris sensu afficim᷑: nullo timoris

Expanded text:
t devotione fervescimus, aut erigimur confidentia, aut flamma charitatis succendimur, aut contemplatione sustollimur? Experti estis, quam nihil horum in vestra sit potestate; sed mittit Deus Spiritum Filii sui in corda vestra, clamantem: Abba, Pater. Iste igitur Spiritus has in oratione affectiones dispertit, dividens singulis prout vult. Ipse adeo in cordibus orantium gemitum salutarem infundit, ut ipse etiam gemitibus inenarrabilibus dicatur interpellare pro nobis . Inenarrabilibus, inquam: quis enim sufficiat enarrare, quot modis mens in oratione afficiatur, in qua nunc pudor gemitnunc devotio pro affectu, nunc amor pro desiderio? Sed ex consideratione praesentis infirmitatis, vel infelicitatis, plerumque compungimur, et vitae hujus fastidio ingemistimemus, et regnum quod speramus, ante oculos ponimus, et Dei circa nos immensa beneficia recordamur: nullo tamen doloris sensu afficimur, nullo timoris
Abbreviated transcription (Latin):
habundantia cordis. in uocẽ pru¬
pit exultationis. Uox multitudi¬
quasi admirando et exultando
legendum. ẽ. Ui debatur itaq sibi
ꝓpha ipãm uocẽ p̃dicantiũ. et ex¬
ultantium. erudientiũ et corri¬
pientium. audire in sp̃u: etait.
Uox multitudinis in montibuꝰ.
Nons significat euidentiã. qr ñ
potest ciuitas abscondi suꝑ mon

Expanded text:
ocem prorupit exsultationis. Vox multitudiquasi admirando, et exsultando legendum est. Videbatur itaque sibi propheta ipsam vocem praedicantium et exsultantium, erudientium et corripientium audire in spiritu, et ait: Vox multitudinis in montibus. Mons significat eminentiam, quia non potest civitas abscondi
Abbreviated transcription (Latin):
quam putabamus nos sermo iste
detinuit. et urinãtã utilis fuerit
qͣm ꝓlixus. Ad illaitaq que se¬
cuntur inspicienda. uł tractanda
tempꝰ aliud expectemꝰ: ob secranteᷤ
eum qui habet clauẽ dauio. qͥ apit
et nemo claudit. claudit. et nemo

Expanded text:
quam putabamus nos sermo iste quam putabamus nos sermo iste detinuit; utinam tam utilis fuerit quam prolixus! Ad illa itaque quae sequuntur inspicienda, vel tractanda, tempus aliud exspectemus, obsecrantes eam: Qui habet clavem David; qui aperit, et nemo claudit, claudit et nemo
Abbreviated transcription (Latin):
Iubem᷑ et manꝰ leuare. ut thesauri¬
⁊emꝰ in celũ. ubi nec erugo. nec ti¬
nea demolit᷑. ut uidelicet omĩa
oꝑa nr̃a transmutamꝰ ad celum.
non facientes nrãm iustitiã corã
hominib. ut uideam ab illis. Et
ingrediant᷑ portas duces. Hec osa
fr̃s que de signi leuatione. uel uo¬
cis exaltatione. uł manꝰ eleuatione.
cdiximꝰ. quedã ut ita dixerĩ porte
sunt. ꝑ quas uircutes ingrediun¬
tur ad animã. qͣsi qͥdam celestis
exercitꝰ. quo uitia quib fuerat ba¬
bylon.⁊o ẽ ciuitas confusionis effec¬
ta. penitꝰ expellant᷑. et sic uocet᷑ ci¬
uitas sc̃a. urbs fidelis. Huꝰ exercitꝰ
duces. principales uirtutes intelli¬
gamꝰ. prudentiam. temꝑantiam.
fortitudinem. iusticiam. Mi du¬
ces. si cogitationes nr̃e sc̃e fuerunt.
si sermones bom. si muncla oꝑa.
quasi portas qͣsdam. intͣnces. tõtã
animam sue subitiunt ditioni:
replentes eã uirtutib. et sc̃o sp̃i¬
tui domicilisi p̃parrantes: Diutiꝰ

Expanded text:
aurizemus in coelum, ubi nec aerugo, nec tinea demolitur , ut videlicet omnia opera nostra transmittamus ad coelum, non facientes justitiam nostram coram hominibus, ut videamur ab eis. Et ingrediantur portas duces. Haec omnia, fratres, quae de signi levatione, vel vocis exaltatione, vel manus elevatione diximus, quaedam, ut ita dixerim, portae sunt, per quas virtutes introducuntur ad animam, quasi quidam coelestis exercitus, quo vitia, quibus fuerat Babylon, id est civitas confusionis affecta, penitus expellantur: et sic vocetur civitas sancta, urbs fidelis. Hujus exercitus duces, principales virtutes intelligamus, prudentiam, temperantiam, fortitudinem, justitiam. Hi duces, si cogitationes nostrae sanctae fuerint, si sermones boni, si munda opera, quasi portas quasdam intrantes, totam animam suae subjiciunt ditioni, replentes eam virtutibus, et sancto Spiritui domicilium praeparantes. Diutius
Abbreviated transcription (Latin):
aut gaudiũ mut᷑ans. aut dolorẽ.
Istiutiq ñ uocẽ exaltant. s turpit̾
deitiunt. Qd̃ similiter faciunt qui
cota die de alienis tractant negotiis.
qͥ de suis se iactant oꝑib. qͥ mores
alioꝵ detrahendo discutiunt. qͥ seri¬
is. utilibq p̾cermissis. uana et lu¬
dicra in mediũ ꝓferunt. Cont᷑ hec
omĩa iubet nos sermo ꝓphetieꝰ ex¬
altare uocẽ. ut serino nr̃ de celesti¬
bus sit. qͥuel timorẽ cdei incutiat
uł amorẽ infundat. uł augeat¬

Expanded text:
aut gaudium mutuant, aut dolorem. aut gaudium mutuant, aut dolorem. Isti utique non vocem exaltant, sed turpiter dejiciunt. Quod similiter faciunt, qui tota die de alienis tractant negotiis, qui de suis se jactant operibus aliorum detrahendo discutiunt qui, seriis utilibusque praetermissis, vana et ludicra in medium proferunt. Contra haec omnia jubet nos sermo propheticus exaltare vocem, ut sermo noster de coelestibus sit, qui vel Dei timorem incutiat, vel amore
Abbreviated transcription (Latin):
tica. exigunt᷑. Suꝑ montẽ caligino¬
sum leuate signũ. exaltate uocem.
leuate manũ. Cor qͥppe nrm. cũ ꝑ
nat᷑am sublime sit. et ꝑ ꝓfundica¬
tem inscrutabile. mons caliginosꝰ
dici potest: qd necesse ẽ crucis semꝑ
ne peccemꝰ sermone. Necessarium
sane preceptũ. presertim hoc tẽpore.
quo fere omniũ lingua. tota die cuta
infima. uel noxia queq uersaturꝰ et
rarus sit. qui uocẽ in sublime susto
mͦ conuenientib multis in unũ. de¬
tractiones undiq sonent: et feͣue¬
ant iudicia. Namut caceã mundi
amatores. quoꝵ totꝰ sermo. aut de
lucro. aut de turpitudine ẽ. de illis
qui uident᷑ sclarib abrenuntiasse
oꝑib. quid dicam. quoꝵ om̃s fere
disputatioẽs. et collatioes de uentre
sunt. ꝓ eiꝰ ñ dicam delectatiõe. seo
onere: Nunc enĩ ita turbidi. nunc
deiecti triscitia. nc odiis inflãmati.
nẽ pressi murmure. nc lite sunt
effrenati. quoꝵ mens in testinis sẽ¬
ꝑ conformat᷑ et uentri. inde sibi

Expanded text:
ntur: Super montem caliginosum levate signum, exaltate vocem, levate manum. Cor quippe nostrum cum per naturam sublime sit, et per profunditatem inscrutabile, mons caliginosus dici potest; quod necesse est crucis semper ne peccemus sermone. Necessarium sane praeceptum, praesertim hoc tempore, quo fere omnium lingua tota die circa infima, vel noxia quaeque versatur, et rarus sit qui vocem in sublime sustolmodo convenientibus multis in unum, detractiones undique sonent, et ferveant judicia. Nam ut taceam mundi amatores, quorum totus sermo de lucro, aut turpitudine est; de illis, qui videntur saecularibus abrenuntiasse operibus, quid dicam? quorum omnes fere disputationes et collationes de ventre sunt, pro ejus non dicam delectatione, sed onere. Nunc enim ira turbidi, nunc dejecti tristitia, nunc odiis inflammati, nunc pressi murmure, nunc lite sunt effrenati, quorum mens intestinis semper conformatur et ventri, inde sibi
Abbreviated transcription (Latin):
construit. et filios isrł qͦs in serui¬
tutem recleg̃it. in luto et paleis de¬
sudare cõpellit. De talib etiã la¬
terib sapientes huiꝰ scl̃i. et ꝑuerso¬
rum doginatũ assercores. contra
xp̃i eccłiam murũ erexert̃. creanteᷤᷤ
sibi discipłos. qͥ et errorem defende¬
rent obstinatiꝰ. et ea que obicerent᷑
subtiliꝰ ꝓpulsarent. Suꝑ itaq coac¬
ti lateris mursi. letantur ep̃i qͥ eri¬
gunt qͥb optimũ est ut sc̃i p̃dicato¬
res ip̃iꝰ muri ruinam plagasq lo¬
quant᷑. ut timore corrigant᷑. qͥ secͦi

Expanded text:
construit et filios Israel, quos in serviconstruit et filios Israel, quos in servitutem redegerit, in luto et paleis desudare compellit . De talibus etiam lateribus sapientes hujus saeculi et perversorum dogmatum assertores, contra Christi Ecclesiam murum erexerunt, creantes sibi discipulos, qui et errorem defenderent obstinatius, et ea quae objicerentur subtilius propulsarent. Super itaque cocti lateris murum laetantur ipsi qui erigunt: quibus optimum est ut sancti praedicatores ipsius muri ruinas plagasque loq