comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nis & nulla regnandi gr̃a pollens.
qui neq ipse sapiens. neq sapientũ
consilio adqͥescens. s alter roboan de¬
spectis maiorib natu. pueroꝵ con¬
silia sectabat᷑. Hos ille ꝑniciosissimos
satellites nactus. & eoꝵ ñ tã consili¬
is quã insanꝰ fretus: optimũ quẽq
reb expoliare. locupletes ꝓscͥbere.
ȩrhȩredare ȩccłias. detrahere religi¬
om. multiplices inciuitatib exac¬
tiones exercere. Nec solũ alienis
ab eiꝰ cognatione illiꝰ obfuit crude¬
litas: uerũ etiã neronis more in ho¬
mines sua stirpe oriundos. in ipsã
regũ matrẽ reginã edgiuã suade¬
mentia debachari. Preter hȩc libi¬
dine ardens. sine int̾missione e¬
stuabat ad coitũ. Quib reb uene¬
rabilis pater dunstanꝰ grauit᷑ offẽ¬
sus. frequent᷑ eũ simul & acriter
in locis opportuns increpare. ille
increpantẽ ridere. simulq multa
illi mala minari. Postquã aũ in¬

Expanded text:
nis, et nulla regnandi gratia pollens, nis, et nulla regnandi gratia pollens, qui neque ipse sapiens, neque sapientium consilio acquiescens, sed alter Roboam, despectis majoribus, natu puerorum consilia sectabatur. Hos ille perniciosissimos satellites nactus, et eorum non tam consiliis quam insaniis fretus, optimum quemque rebus exspoliare, locupletes proscribere, exhaeredare ecclesias, detrahere religioni, multiplices in civitatibus exactiones exercere. Nec solum alienis ab ejus cognatione illius obfuit crudelitas, verum etiam Neronis more in homines sua stirpe oriundos, in ipsam quoque regum matrem reginam Eadivam, sua dementia debacchari. Praeter haec libidine ardens, sine intermissione aestuabat ad coitum. Quibus rebus venerabilis pater Dunstanus graviter offensus, frequenter eum simul et acriter in locis opportunis increpare; ille increpantem ridere, simulque illi multa mala minari. Postquam autem in
Abbreviated transcription (Latin):
& laborẽ imminuit. Nam cũesset
mitinere tendens ad palatiũ. i mẽ¬
bra ieiuniis confecta infatigabilit̃
fatigaret: uox de sũmo ethere de¬
lapsa insonuit. Eoce rex edredus
obdormiuit in dño. Cuiꝰ uocis emis¬
sione equus cui insidebat ꝑcussũ
interiit. comites tremuerunt. au¬
diences qͥdẽ fragorẽ tonantis. sed
qͥd tonaret ñ intelligentes. Quib
ipse rem aꝑiens: cõmendat animã
defuncti regis in manꝰ ȩterni regis.
statĩq deferentib nunciis audit
quod ante sibi de cȩlo angłs absol¬
uit. Ingressus ergo palatiũ dun¬
ustanus: cõtemplatur dilecti hõis
cadauer iacere. comitũ turbas qui
aurati olim solebant assistere ꝓctil
recedere. miratur cõmutationem.
miseratur conditionẽ. Deinde fidẽ
qua uuentẽ dilexerat. defuncto qͦ¬
q impendere studens: corꝑis inuo¬
lucrũ insua suscepit. debitũq sepe¬
liendi officiũ debito illi honore ꝑsol
edmundi regis. etatẽ quidẽ uiue¬

Expanded text:
et laborem imminuit. Nam, cum esset et laborem imminuit. Nam, cum esset in itinere tendens ad palatium et membra jejuniis confecta infatigabiliter fatigaret, vox de summo aethere delapsa insonuit: Ecce rex Edredus obdormivit in Domino. Cujus vocis emissione equus, cui insidebat, percussus interiit, comites tremuerunt, audientes quidem fragorem tonantis, sed quid tonaret non intelligentes. Quibus ipse rem aperiens, commendat animam defuncti regis in manus aeterni Regis, statimque deferentibus nuntiis audit quod ante sibi de coelo angelus absolvit. Ingressus ergo palatium Dunstanus, contemplatur dilecti hominis cadaver jacere, comitum turbas, qui aurati olim solebant assistere, procul recedere; miratur commutationem, miseratur conditionem. Deinde fidem, qua viventem dilexerat, defuncto quoque impendere studens, corporis involucrum in sua suscepit, debitumque sepeliendi officium debito illi honore persoEdmundi regis, aetate quidem juve
Abbreviated transcription (Latin):
ille securior. Scupeant alii diuer¬
sas diuersarũ untutũ donaciones
quibꝰdã hominib diuinitus col¬
latas. ego nichil ita magnipendo.
quomͦ hominẽ in hꝰ mundi tͣbinibꝰ
consi̾centẽ. unuiersa mundi animo
transcendentẽ. ⁊ inamore condito¬
ris qͥescentẽ. Marchã uidere mini¬
sterio. mariã desiderio. fidem oꝑan¬
tem. caritatẽ arcdentẽ. Sed nichil di¬
ocimꝰ: siea quȩ reliqua sunt dixeri.
correptus decidit inlectũ. nec ullã
eua. dendę mortis spem medici ꝓ¬
mittebant. Celeriter itaq nuntios
legat. qui patrẽ uite suȩ dunstanũ
accersiant. ut sit ultimi arbitrii te¬
stis confessionũ susceptor. ⁊ fidelis
apud dm̃ intercessor. Constritatus
gͦ ad animã dunstanꝰ.: quanta uelo¬
citate potuit amicũ regẽ inuisere
ꝑgit. U̾idens autẽ deus illũ ⁊ cordis
dolore affligi. & corporis laborẽ pa¬
ti: ñ est passus ut ultra illũ affli¬
ctio tangeret. quin & dolorẽ leniuit.

Expanded text:
ille securior. Stupeant alii diverille securior. Stupeant alii diversas diversarum virtutum donationes quibusdam hominibus divinitus collatas; ego nihil ita magnipendo, quomodo hominem in hujus mundi turbinibus consistentem, universa mundi animo transcendentem, et in amore Conditoris quiescentem, Martham videre ministerio, Mariam desiderio, fidem operantem, charitatem ardentem. Sed nihil diximus, nisi ea quae reliqua sunt dixerimucorreptus decidit in lectum, nec ullam evadendae mortis spem medici promittebant. Celeriter itaque nuntios legat, qui patrem vitae suae Dunstanum accersiant, ut sit ultimi arbitrii testis, confessionum susceptor et fidelis apud Deum intercessor. Contristatus ergo ad animam Dunstanus, quanta velocitate potuit, amicum regem invisere pergit. Videns autem Deus illum et cordis dolore affligi et corporis laborem pati, non est passus ut ultra illum afflictio tangeret, quin et dolorem lenivit
Abbreviated transcription (Latin):
pecri apłi inscriptum uidisti: cum
uerbũ sit unigenitus filiꝰ dei. deus
apud dm̃ semꝑ. homo autẽ ꝓ hõib
inter homines factus: ꝓfecto scias
te eiꝰ sedis pͥncipẽ futurum. quȩ
xp̃i nomine inurbe cantuarioꝵ.
cȩtĩs ȩccłiis insignior celebratur. hoc
signo diuinȩ p̃mntiationis dun¬
stanus est głificatus. ⁊ hac regiȩ in¬
terp̃tationis coniectura pontiser
designatus. O signũ insigne. o grã
gratis homini datam. o cordis il¬
lius sinceram puritatẽ. Adhuc
sũmus angloꝵ pontisex odo inhu¬
manis rebus uitã agebat. ⁊ dun¬
stanus inocłis fuꝑni inpectoris
summꝰ pontifex erat. Mirandum
ualde quod ipse adhuc t̃rigena ã¬
głicis concentib admisceretur in
celis. intrandũ nichilominꝰ qͦd eũ
cęli ciies frequentabant int̾ris.
Quid eui preponã. hominẽ olico¬
lis adiunctũ. an cȩlicolas homi¬
ni destinatos ñ satis comꝑio. nisi
quod in alcõ felitior. in altõ erat

Expanded text:
Petri apostoli inscriptum vidisti, cum Petri apostoli inscriptum vidisti, cum Verbum Dei sit unigenitus Filius Dei, Deus, apud Deum semper, homo autem pro hominibus inter homines factus; profecto scias te ejus sedis principem futurum, quae Christi nomine in urbe Cantuariorum caeteris Ecclesiis insignior celebratur. Hoc signo divinae praenuntiationis Dunstanus est glorificatus, et hac regiae interpretationis conjectura pontifex designatus. O signum insigne! O gratiam gratis homini datam! O cordis ejus sinceram puritatem! Adhuc summus Anglorum pontifex Odo in humanis rebus vitam agebat, et Dunstanus in oculis superni Inspectoris summus pontifex erat. Mirandum valde quod ipse adhuc terrigena angelicis concentibus admisceretur in coelis, mirandum nihilominus quod eum coeli cives frequentabant in terris. Quid! cui praeponam, hominem coelicolis adjunctum, an coelicolas homini destinatos, non satis comperio, nisi quod in altero felicior, in altero erat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpͥa tenentiũ illos nomina habebãt
inserpta. pauli paulus. andreȩ an¬
dreas. Interea andream exhilarato
uultu aspicit comuentẽ. & euangłiais
uerbis audit p̃cinentẽ. Tollice uigum
meũ suꝑ uos. & discite aine quia
mitis sum . i humilis corde. & inue¬
nietis requiẽ animab uris. Tunc
abeato petro iussus leuã extende¬
re: modicũ crepitantis ferulȩ ictũ
excepit. hoc ab illo audieus. hoc ti¬
bi sit ⁊ pęna abiecti. ⁊ signum ulcenꝰ
non abiciendi pontificatus. Ad cuiꝰ
uirgulȩ tactum asomno euigilans
diuinitus se intelligit uisicatum.
agit grãs dõ cuiꝰ munere ita se cou¬
spicit honoratum. Cũq die illuces¬
cente regi quȩ uiderat enarrasset:
miratus ille. cali enodatione uisio
tificalis: noueris te ꝓeo quod hest̃¬
nodie iuigum dñi contempseris in¬
crepatum. ac diuina electione fut᷑um
pontificẽ designatum. Porro quod
inpͥncipio erat uerbũ gladio beati

Expanded text:
propria tenentium illos nomina habebant propria tenentium illos nomina habebant inscripta, Pauli Paulus, Andreae Andreas. Interea Andream exhilarato vultu aspicit conniventem et evangelicis verbis audit praecinentem: Tollite jugum meum super vos, et discite a me quia mitis sum et humilis corde, et invenietis requiem animabus vestris. Tunc a beato Petro jussus laevam extendere, modicum crepitantis ferulae ictum excepit, hoc ab illo audiens: Hoc tibi sit, et poena abjecti, et signum ulterius non abjiciendi pontificatus. Ad cujus virgulae tactum a somno evigilans, divinitus se intelligit visitatum; agit gratias Deo cujus munere ita se conspicit honoratum. Cumque die illucescente regi quae viderat enarrasset, miratus ille tali enodatione visionimitur pontificalis, noveris te, pro eo quod hesterno die jugum Domini contempseris, increpatum, ac divina electione futurum pontificem designatum. Porro quod, in principio erat Verbum, gladio beati
Abbreviated transcription (Latin):
me tam sui patrẽ. quantociꝰ regni
dũm ipse statuerit. Cũq illa negi¬
tantẽ suis adhuc rationibus cene¬
re uoluisset: motus ille aliquantis¬
ꝑ. certissimũ inquit habeto. in die¬
bus filii tui poncificali infula me
non ẽẽ sullimandũ. In de fluctuan¬
tes animos gerens: cubiculo se
dedit ibiq secũ multa uoluenti
somnꝰ obrepsit. Et ecce assunc prin¬
cipes regni der uudices scłi. uenera¬
biles xp̃i apłi petrus & paulus cũ
scõ andrea quasi de urbe roma eidẽ
egredienti occurrentes: ⁊ ad montẽ¬
gaudii sibi se adiungentes. Aquib
gratiosissime salutatus: uidebat si¬
gulos insingłoꝵ manibus gladios eni¬
tere. quos om̃s officiosa benignita¬
te sibi obtulere. Cũq uisũ ꝑ exten¬
sos ante se gladios duceret: hane in
gladio beati petrilegebat scͥpturam.
aureis litteris intextam. Inpͥncipu
erat uerbũ. ⁊ uerbũ erat apud dm̃.
i deus erat uerbũ. Cȩteroꝵ uͦ gladii:

Expanded text:
me tam sui patrem, quam totius regni me tam sui patrem, quam totius regni dominum ipse statuerit. Cumque illa restitantem suis adhuc rationibus tenere voluisset, motus ille aliquantisper: Certissimum, inquit, habeto in diebus filii tui pontificali infula me non esse sublimandum. Inde fluctuantes animos gerens cubiculo se dedit, ibique secum multa volventi somnus obrepsit; et ecce adsunt principes regni Dei et judices saeculi, venerabiles Christi apostoli Petrus et Paulus cum sancto Andrea, quasi de urbe Roma eidem egredienti occurrentes, et ad Montem-Gaudii sibi se adjungentes. A quibus gratiosissime salutatus, videbat singulos in singulorum manibus gladios enitere, quos omnes officiosa benignitate sibi obtulere. Cumque visum per extensos ante se gladios duceret, hanc in gladio beati Petri legebat scripturam aureis litteris intextam: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Caeterorum vero gladii
Abbreviated transcription (Latin):
inferiores & regẽ angloꝵ multis cȩ¬
terarũ cerrarũ regib noscimꝰ potñ¬
tiorẽ. Aggredere gͥ mi dulcissima
hominẽ feminali facundia. ortare
ca qua apud illũ iteris grã ut tibi
consentiat. quatinꝰ ex hoc deo fa-¬
miliariꝰ adherere. & nos potentiꝰ
ualeat apeccatoꝵ uincłis absolue¬
re. Paret itaq regi filio mat̾ regi¬
na. dunstanũ asciscit coniuuo.
demulcet allo qͥo. Sed ille iuxta
ethymologiã nominis sin ut mõs
ꝑsistens immobilis: nolo ait dña
illud ame expeti. quod uel conces¬
sum meos animos ꝑturbet. uel ñ
concessum cuos offendat. Neq e¬
nĩ nescio qͥa difficulter suã quisq
ante tribunal xp̃i causam agat:
nec dũ alienȩ causȩ cognitor aut
uidex existat. Quod susta rationũ
maxima non esset: illa nimirum
a suscipiendo episcopatu multũ
me cohiberet. quod dñm regẽ con¬
stanti uideo languore ꝑiclitari. nͦ
multum me abeo separari posse. cũ

Expanded text:
inferiores, et regem Anglorum multis caeinferiores, et regem Anglorum multis caeterarum terrarum regibus noscimus potentiorem. Aggredere igitur, mi dulcissima, hominem feminali facundia, et hortare ea qua apud illum niteris gratia, ut tibi consentiat, quatenus ex hoc Deo familiarius adhaerere, et nos potentius valeat a peccatorum vinculis absolvere. Paret itaque regi filio mater regina, Dunstanum adsciscit convivio, demulcet alloquio. Sed ille juxta etymologiam nominis sui ut mons persistens immobilis: Nolo, ait, domina, illud a me expeti, quod vel concessum meos animos perturbet, vel non concessum tuos offendat. Neque enim nescio quam difficulter suam quisque ante tribunal Christi causam agat, nedum alienae causae cognitor aut judex existat. Quod si ista rationum maxima non esset, illa nimirum a suscipiendo episcopatu multum me cohiberet, quod dominum regem constanti video languore periclitari, nec multum me ab eo separari posse, cum
Abbreviated transcription (Latin):
sumans autẽ rex tempꝰ se opportunũ
accepisse. quo maioris honoris dun.¬
stanũ compotẽ faceret: aggredi¬
tur rogare illum ut ȩccłiam pa¬
storali solatio destitutã ipse pastor
suscipiat. Sed cũ inderet se quod
suadebat ꝑsuadere non posse: re
it suadelȩ. Scio inqͥt carissima
mater. ac totius imꝑii angloꝵ re¬
gina. quod ce cõmunis nr̃ amieus
dunstanus p̃cipuȩ int̾ homines
diligat. in tius quã maxime oꝑib
deleccetur. dũ qͥcqͥd pro consilio
uitȩ ȩterne ipse tibi p̃ceꝑit. siue
id essec insustentatione pauꝑrim.
siue inmuneratione ȩccłiarũ: tu
sedula semꝑ exsecutione implere
non cessaueris. Qua de re magna
animꝰ m̃s spe detinet᷑. ut siqͥd ab
eo quod me atq illũ deceat postu¬
laueris: nulla tibi ratione denega¬
re uelit. Decere autẽ utrũq nrm̃
ut sũmum ipse attingat sacerdoti¬
um om̃ib manifestum est: qͥ om̃s
honores uita. ⁊ sapientia illiꝰ scimꝰ esse

Expanded text:
stimans autem rex tempus se opportunum stimans autem rex tempus se opportunum accepisse, quo majoris honoris Dunstanum compotem faceret, aggreditur rogare illum, ut Ecclesiam pastorali solatio destitutam ipse pastor suscipiat. Sed cum videret se quod persuadebat persuadere non posse, regit suadelae: Scio, inquit, charissima mater ac totius imperii Anglorum regina, quod te communis noster amicus Dunstanus praecipue inter homines diligat, in tuis quam maxime operibus delectetur, dum quidquid pro consilio vitae aeternae ipse tibi praeceperit, sive id esset in sustentatione pauperum, sive in muneratione ecclesiarum, tu sedula semper exsecutione implere non cessaveris. Qua de re magna animus meus spe detinetur, ut si quid ab eo quod me atque illum deceat postulaveris, nulla tibi ratione denegare velit. Decere autem utrumque nostrum, ut summum ipse attingat sacerdotium omnibus manifestum est, qui omnes honores vita et sapientia illius scimus esse
Abbreviated transcription (Latin):
culcor iusticiȩ ac pietatis. dm̃ ual¬
de diligens. ⁊ ipse adõ multũ dile¬
ctus. ac ꝑ hoc paterno uerbere qͣsi
bonus filiꝰ crebro ab illo flagellatus.
In huiꝰ conspectu uenerabilis pat᷑
diuistanꝰ adeo erat p̃ciosus. ut om̃i
eũ humano generi preferret. pͥnci¬
pem testamentoꝵ statueret. tesau-¬
ros ei delegaret. animã corpꝰ ⁊ reg¬
num cõmuteret. nec qͥsquã in toto
regno angloꝵ esset. qui absq eius
imꝑio manũ uel pedẽ moueret.
Piomde dunstanꝰ quasi rex.i regis
imꝑator effectuis: uirgam eqͥtatis. uir¬
gini regni dei ꝑ om̃s angloꝵ fines
extendere ȩccłias quas & ipse funda¬
uerat. aut ab aliis fundatas egestas
oppresserat amplis hereditatibꝰ mu¬
nerare. ꝓrsus magnã popłis lȩticiã
insua potentia facere. dum pax et
iusticia in mutuos amplexuis con¬
eurrerent: ⁊ osculandi mins ꝓi
tur: elfegus apud quẽ illũ olim
conuersatum fuisse p̃diximꝰ. adu
tam spũalis scłi dispositus est. Exi¬

Expanded text:
cultor justitiae ac pietatis, Deum valde diligens, et ipse a Deo multum dilectus, ac per hoc paterno verbere quasi bonus filius crebro ab illo flagellatus. In hujus conspectu venerabilis pater Dunstanus adeo erat pretiosus, ut eum omni generi humano praeferret, principem testamentorum statueret, thesauros ei delegaret, animam, corpus, et regnum committeret; nec quisquam in toto regno Anglorum esset, qui absque ejus imperio manum vel pedem moveret. Proinde Dunstanus quasi rex et regis imperator effectus, virgam aequitatis, virgam regni Dei per omnes Anglorum fines extendere, ecclesias quas aut ipse fundaverat, aut ab aliis fundatas egestas oppresserat, amplis haereditatibus munerare, prorsus magnam populis laetitiam in sua potentia facere, dum pax et justitia in mutuos amplexus converterent, et osculandi munus pro tur, Elfegus apud quem illum olim conversatum fuisse praediximus, ad vitam spiritualis saeculi dispositus est. Exi
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ religionis fuerit. seu quod
magnã de substituendo sacerdo¬
te litis occasionẽ uiuentib reli¬
querit: dep̃tatus est dnm̃ deserte
eccłiȩ benignũ fore ꝓuisorẽ. Cui
mox dep̃canti assistit familiaris
suus andreas apłs. precib eiꝰ dm̃
dicit annuere. hathensẽ abbatẽ
nomine elfegũ monet adducen¬
dum. & exdiuinicatis consilio
uuentane eccłiȩ antistitẽ prefici¬
endũ. Ita qͥeqͥd rerũ ipse desid̾ass:
ꝑ interp̃cem apłm confestim ad eo
consequebat᷑. S &e ille inuicem
honoris apło ꝑsoluens: in om̃i
obseqͥo illi studebat deferre. basi¬
licas in nomine eiꝰ fabricare. fab̾¬
catas munerib decorare. Dũ gͦ qͦ¬

Expanded text:
semper religionis fuerit, seu quod semper religionis fuerit, seu quod magnam de substituendo sacerdote litis occasionem viventibus dereliquerit, deprecatus est Dominum desertae Ecclesiae benignum fore provisorem. Cui mox deprecanti assistit familiaris suus Andreas apostolus, precibus ejus Deum dicit annuere. Bathensem abbatem, nomine Elfegum, monet adducendum, et ex divinitatis consilio Wentanae Ecclesiae antistitem praeficiendum. Ita quidquid rerum ipse desiderasset, per interpretem apostolum confestim a Deo consequebatur. Sed et ille vicem honoris apostolo persolvens, in omni obsequio illi studebat deferre, basilicas in ejus nomine fabricare, fabricatas muneribus decorare.
Abbreviated transcription (Latin):
quesita responsum accipiunt aeet
mo uos morituros scio. Cũq illi
referrent. noli scĩssime pater tam di¬
ra nobis ꝓphetia occure̾: non enĩ
moriemur. s iterum atq iterũ pa¬
rit᷑ nos incolumes uidebimꝰ: cali qͦd
dixerat responsione firmabat. Qd
dixi. necesse est fieri. Moriemini nã¬
q huic seculo. s uiuetis deo. Mo¬
riemini in hac uita dutius non
mansuri. s ad dm̃ uadetis ȩterna¬
lit̾ cum illo uicturi. Diuertunt
gͦ pontifices ab inuicẽ. merentes
ꝓinuicẽ. magis tam̃ ꝓse qͥsq pio ti¬
more sollicitus. S rofensis ep̃s abi¬
ens inciuitatẽ suã: mox ut intrauit
uehenent᷑ egrotauit. postq pau¬
cos dies ꝓut ueriloquus precdixe¬
rat uates. e scło migrauit. Athel¬
uuoldus uͦ priꝰ quã ad ꝓpͥe sedis
urbem ueniret: ultimo corporis
languore correctus: celestis sedis
habitationẽ suscepit.Suꝑ cuiꝰ mor¬
te uenerabilis pater ad modum
contristatus. suie quod scĩssimȩ

Expanded text:
quaesita responsum accipiunt. Ea, quaesita responsum accipiunt. Ea, roximo morituros scio. Cumque illi referrent: Noli, sanctissime Pater, tam dira nobis prophetia occurrere; non enim moriemur, sed iterum atque iterum pariter nos incolumes videbimus. Tali quod dixerat responsione firmabat: Quod dixi necesse est fieri. Moriemini namque huic saeculo, sed vivetis Deo: moriemini in hac vita diutius non mansuri, sed ad Deum vadetis aeternaliter cum illo victuri. Divertunt ergo pontifices ab invicem moerentes pro invicem, magis tamen pro se quisque pio timore sollicitus. Sed Rofensis episcopus abiens in civitatem suam, mox ut intravit vehementer aegrotavit, postque paucos dies, prout veriloquus praedixerat vates, e saeculo migravit. Athelwoldus vero priusquam ad propriae sedis urbem veniret, ultimo corporis languore correptus, coelestis sedis habitationem suscepit. Super cujus morte venerabilis Pater admodum contristatus, sive quod sanctissimae
Abbreviated transcription (Latin):
co distarent. tardiuscule enĩ quã
hora postulabat deurbe exierant:
dep̃cat᷑ archiep̃m rofensis antistẽ
ut aduicinũ eccłiȩ suȩ patͥmoni¬
um diuertat. nocturnũ tempus
secũ transigat. mane uͦ sita placu¬
erit migrationem faciat. Cuiꝰ ille
postulacioni dignant̃ annuens:
ait. Si confr̾ nr̃ heluuoldus me¬
cum uenire uoluerit: in me nul¬
la ueniendi mora erit. Assentĩt
gͦ pontifices in eodẽ. parit̃q pa¬
ratum sibi habitaculũ subeunt.
Iam aurea lux noctis fugauerat
umbras. cũ beati illi inuuiã ꝓgres¬
si collẽ ascendunt. inde ab inincẽ
uicaria pacis relatione diuidendi.
Extendens aũ manũ summꝰ dei sa¬
cerdos. ut coessentes secũ minores
pontifices benediceret atq dimit¬
ceret: extimplo eruꝑit inflecum.
flecum ad eo magnũ. ut iux de
scõ pectore uocẽ ualeret efferre.
Expauescunt ad factum pontifices
insolitum. flecuũ causas solliciti
ꝑquirunt. ⁊ post modieũ hoc ad

Expanded text:
jam distarent tardiuscule enim quam jam distarent tardiuscule enim quam hora postulabat de urbe exierant, deprecatur archiepiscopum Rofensis antistes, ut ad vicinum ecclesiae suae patrimonium divertat, nocturnum tempus secum transigat, mane vero, si ita placuerit, migrationem faciat. Cui ille postulationi dignanter annuens, ait: Si confrater noster Athelwoldus mecum venire voluerit, in me nulla veniendi mora erit. Assentiunt ergo pontifices in eodem, pariterque paratum sibi habitaculum subeunt. Jam aurea lux noctis fugaverat umbras, cum beati illi in viam progressi collem ascendunt, inde ab invicem vicaria pacis relatione dividendi. Extendens autem manum summus Dei sacerdos, ut coessentes secum minores pontifices benediceret atque dimitteret, extemplo erupit in fletum, fletum adeo magnum, ut vix de sancto pectore vocem valeret efferre. Expavescunt ad factum pontifices insolitum, fletuum causas solliciti perquirunt, et post modicum hoc ad
Abbreviated transcription (Latin):
miniosa mater tua: non deficiet
gladiꝰ de domo cua seuiens in te
ne tuo. quousq regnũ tuũ trans¬
ferat᷑ in regnũ alienũ. cuiꝰ ritũ &
linguã gens cin presides ñ nouit.
Nec expiabit᷑ nisi longa uindicta
peccatum tuũ ⁊ peccatũ matris
tuȩ. & peccatũ uiroꝵ qui int̃fue
tane eccłiȩ antistitẽ cũ alio qͦdã
rofensi epõ cantuariã uenire.
magnũq dunstano deaduentu
suo gaudium prestare. ꝓpt̃ea qͦd
euis cura alti. docti. ac ꝑuarias
uirtutũ disciplinas ad sũmos ex¬
clesiȩ honores fuissent ꝓuecti. Ele¬
risq gͦ dieb in mutua sermocina¬
tione simul & exultatione ꝑ acte:
egreditur archiep̃s de ciuitate. uo¬
lens ad locum ȩccłiȩ xp̃i mansio¬
nariũ ꝓficisci. Illi uͦ comitabant᷑
deducentes eũ. quousq illos uia
dirimeret. quȩ unũquẽq ab al¬
tero separatum. ad locũ quo ire
disponebat dirigeret. Cũq ĩmi¬
nente iam uesꝑa ꝓcul adhuc a lo

Expanded text:
miniosa mater tua, non deficiet miniosa mater tua, non deficiet gladius de domo tua saeviens in te ne tuo, quousque regnum tuum transferatur in regnum alienum, cujus ritum et linguam gens, cui praesides, non novit. Nec expiabitur, nisi longa vindicta, peccatum tuum, et peccatum matris tuae, et peccatum virorum qui interfuertanae Ecclesiae antistitem cum alio quodam Rofensi episcopo Cantuariam venire, magnumque Dunstano de adventu suo gaudium praestare, propterea quod ejus cura alti, docti, ac per varias virtutum disciplinas ad summos Ecclesiae honores fuissent provecti. Plerisque ergo diebus in mutua sermocinatione simul et exsultatione peractis, egreditur archiepiscopus de civitate volens ad locum Christi ecclesiae Mansionarium proficisci. Illi vero comitabantur deducentes eum, quousque illos via dirimeret, quae unumquemque ab altero separatum ad locum quo ire disponebat dirigeret. Cumque imminente jam vespera procul adhuc a loco
Abbreviated transcription (Latin):
eduuardũ illis ostendit. elegit.
sacrauit. patrisq ac magistri af¬
fectum quo aduixit ei impendit.
paulo ante criste pucauerant.
existimantes uiuenẽ regẽ in hu¬
manũ fut᷑um consilia sapientũ
non curaturũ. s ꝓlibidine omĩa
acturũ. S postquã secus esse cog¬
nouere: secus & ipsi rem tenue¬
re. et displicuisse sibi regẽ uehe¬
ment̃ displicuit. Sed illo post trien¬
niĩ tempꝰ nouercali fraude occiso:
batur regnandi sreptra obtinuit.
Quȩ res quãuis infesto fieret dun¬
stano. uel quia ꝑ effusionẽ sangͥ¬
nis innocentis ad regnum ꝑueni¬
ret. uel qm̃ parũ prudentiȩ ac
fortitudinis illi inesset: ñ erat ca¬
men consiliũ resistere. ꝓpt̃ea quod
filiꝰ regis. ⁊primus cunc beres ui¬
deretur esse. At tam̃ indie conse¬
crationis suȩ post impositã coro¬
nam fertur dunstanꝰ hoc illi p̃¬
dixisse. Qm̃ aspirasti ad regnũ per
mortẽ fris tu quẽ occidit igno¬

Expanded text:
Edwardum illis ostendit, elegit, Edwardum illis ostendit, elegit, sacravit, patrisque ac magistri affectum quoad vixit, ei impendit: paulo ante triste putaverant, existimantes juvenem regem inhumanum futurum, consilia sapientum non curaturum, sed pro libidine omnia acturum; sed postquam secus esse cognovere, secus et ipsi rem tenuere, et displicuisse sibi regem vehementer displicuit. Sed illo post triennii tempus novercali fraude occiso, jus regnandi sceptra obtinuit. Quae res quamvis infesto fieret Dunstano, vel quia per effusionem sanguinis innocentis ad regnum perveniret, vel quia parum prudentiae ac fortitudinis illi inesset, non erat tamen consilium resistere, propterea quod filius regis et proximus tunc haeres videretur esse. Attamen in die consecrationis suae, post impositam coronam, fertur Dunstanus hoc illi praedixisse: Quoniam aspirasti ad regnum per mortem fratris tui, quem occidit igno
Abbreviated transcription (Latin):
longo quidẽ senio & magnis ȩc¬
clesiȩ laborib effratus: iam p̃ter
orationẽ post c̃gum omĩa posue¬
rat. at tamen ne pars iniqua diui¬
no quondã miracło ueta. minc
de adipiscenda głaretur uictoria:
hoc in hostes responsionis iaculũ
iubrat. Qm̃ in quit tanto tẽpore
elapso calunniȩ ansã non preten¬
distis. nunc aut̃ẽ senescentẽ me ac
taciturnitati oꝑam dantẽ antiqͥs
querelis deseriure contenditis: fa¬
ceor uincere uos nolo. eccłiȩ suȩ
causã xp̃o iudici cõmitto. Dixit. ⁊
quod dixit irati dei censura firma¬
uit. Mox̃ enĩ concussa domus. ce¬
naculum subpedib solutum. ho¬
stes solo precipitati. ac ruentium
trabiũ pondere oppressi. Ubi uͦ cũ
sus sc̃s accubitabat: ibi nulla ru¬
immatura morte prereptus: edu¬
uardum filiũ suũ & regni & mo¬
rũ heredem reliquit. Incuiꝰ elec¬
tione dum qͥdam pricipes palati¬
ni adqͥescere nollent: dunstanꝰ
re ferebatur immedio consticit.

Expanded text:
longo quidem senio et magnis Eclongo quidem senio et magnis Ecclesiae laboribus effractus, jam praeter orationem post tergum omnia posuerat. Attamen ne pars iniqua divino quondam miraculo victa, nunc de adipiscenda gloriaretur victoria, hoc in hostes responsionis jaculum vibrat. Quoniam, inquit, tanto tempore elapso calumniae ansam non praetendistis, nunc autem senescentem me ac taciturnitati operam dantem, antiquis querelis deservire contenditis; fateor, vincere vos nolo, Ecclesiae suae causam Christo judici committo. Dixit, et quod dixit, irati Dei censura firmavit. Mox etenim concussa domus, coenaculum sub pedibus solutum, hostes solo praecipitati ac ruentium trabium pondere oppressi; ubi vero cum suis sanctus accubitabat, ibi nulla ruimmatura morte praereptus, Edwardum filium suum et regni, et morum haeredem reliquit; in cujus electione dum quidam principes palatini acquiescere nollent, Dunstanusre ferebatur, in medio constitit,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ pͥncipum ad preces se uertunt.
quib ep̃m flagitant. quatinus
intromisse ꝑsone de eccłiis ex¬
pellantur. expulse resticuant᷑
Dubitante gͥ uiro dei. nullũq
ad rogata responsum porrigente.
res mira & scłis inaudita. ecce
dm̃ci corꝑis forma nexillo crucis
infixa. atq meditiore domus
parte locata: humanos expri.¬
mens modos. omium uoces cõ
fiat. absit hoc ut fiat. Ad quam
uocẽ rexom̃sq maiores natu
fere usq ad exhalationẽ ꝑc̃riti:
clamore parit̃ & dei laudatione
aream complent. Et his quidẽ ad¬
uersariis uiuentib cessatũ est ã
contentionib. quousq ꝑsucces¬
sionẽ filioꝵ pͥor discordia renoua.¬
ta est. Qui abeuntes ⁊ unqͥtatis
suȩ defensorẽ beornelmũ scotoꝵ
pontificem assumentes. hominẽ
uidelicet tam ingenio quã loca¬
citate fere insuꝑabilẽ: ad homi¬
nẽ dei inuillã quȩ uocat᷑ kalne
tendunt. curgenti spu scauda¬
lum ꝓponunt. Dunstanus aũ

Expanded text:
et principum, ad preces se vertunt, et principum, ad preces se vertunt, quibus episcopum flagitant, quatenus intromissae personae de ecclesiis expellantur, expulsae restituantur. Dubitante igitur viro Dei, nullumque ad rogata responsum porrigente, res mira et saeculis inaudita, ecce Dominici corporis forma vexillo crucis infixa, atque in editiore domus parte locata, humanos exprimens modos, omnium compescuit oc ut fiat. Ad quam vocem rex, omnesque majores natu fere usque ad exhalationem perterriti, clamore pariter et Dei laudatione aream complent. Et his quidem adversariis viventibus cessatum est a contentionibus, quousque per successionem filiorum prior discordia renovata est. Qui abeuntes, et iniquitatis suae defensorem Heornelinum Scotorum pontificem assumentes, hominem videlicet tam ingenio quam loquacitate fere insuperabilem, ad hominem Dei in villam, quae vocatur Kalne, tendunt, turgenti spiritu scandalum proponunt. Dunstanus autem
Abbreviated transcription (Latin):
ut ñ solum auita scłariũ excel¬
lentiꝰ nichil haberet: uerũ etiã
imꝓbis accibꝰ longe inferior. ia¬
ceret. Qua de re pastores ecclesi¬
arũ turbati: dunstanũ ut ꝓpͥ¬
um pͥmatem adeunt. res male
gestas exponunt. correptionis
cũ silia ꝑquirunt. At ille in ho¬
mines nefandos sue auctorita¬
cis ꝓferens sententiã: aut cano¬
nice inquit est uiuendũ. aut
eccl̃iis exeundũ. Ex quo factũ ÷
ut compluriũ eccłiarũ elerici.
dum contennerent ꝓposica cõ¬
ditione corrigi. auccoritate põ¬
tificis sunt expulsi. Qui rege
adito uel quos regis grã ꝓximoᷤ
effecerat: dunstanũ inuiriarũ
accusant. se uirtutis amatores
ꝓnuntiant. ut in presentia re¬
gis conueniatur orant. Dun¬
stanꝰ itaq iis quȩ quasi rationa¬
bilit̃ postulabant᷑ contraire no¬
lens: coacco concilio uuenconiã
uenit. ubi exsententia tociꝰ conci¬
lii de aduersariis uiccoriã cepit.
Cũq ex urre nichil sibi suꝑ esse
conspicerent: usi auxilio regis

Expanded text:
ut non solum a vita saecularium excellentius nihil haberet, verum etiam improbis actibus longe inferior jaceret. Qua de re pastores ecclesiarum turbati, Dunstanum ut proprium primatem adeunt, res male gestas exponunt, correctionis consilia perquirunt. At ille in homines nefandos suae auctoritatis proferens sententiam: Aut canonice, inquit, est vivendum, aut ecclesiis exeundum. Ex quo factum est ut complurium ecclesiarum clerici, dum contemnerent proposita conditione corrigi, auctoritate pontificis sint expulsi. Qui, rege adito, vel quos regis gratia proximos effecerat, Dunstanum injuriarum accusant, se virtutis amatores pronuntiant, ut in praesentia regis conveniatur orant. Dunstanus itaque his quae quasi rationabiliter postulabantur contraire nolens, coacto concilio Wentoniam venit, ubi ex sententia totius concilii de adversariis victoriam cepit. Cumque ex jure nihil sibi superesse conspicerent, usi auxilio regis
Abbreviated transcription (Latin):
no iustabat: cũ ecce multiplex filio¬
rũ catͣua concurrit filioꝵ. quos ipse
infra gremiũ matris ȩccłiȩ tenerius
nutrierat. atq ad gexcellentiorẽ
clamorib miiis euilatib quęrit̃as
quod sederelictis recederet. nec illis cõ¬
tentis eos cõmendans: ⁊ gratiosa bene¬
dictione confirmans: uibet sc̃e cõ¬
munionis misteriũ ante se cȩlebra¬
ri. Quod cũ ꝑtensis manib de celesti
mensa porrectum suscepisset: hac
oratione deo supplicare cepit. Głatͥ
omĩpotens pat̃. qͥ timentib ce panẽ
uite de cȩlo dedisti. ut memores si¬
mus mirabiliũ tuoꝵ quȩ inmedio
terre oꝑatus es: mittendo nobis uni¬
genitum cuũ uerũ hominẽ de uera
uirgine natũ. Tibi sc̃e pat̾ mericas
referimꝰ grates qui ⁊ nos dũ ñ eramꝰ creasti.

Expanded text:
no instabat, cum ecce multiplex filiono instabat, cum ecce multiplex filiorum caterva currit, filiorum quos ipse infra gremium matris Ecclesiae tenerius nutrierat, atque ad excellentiorem clamoribus et nimiis ejulatibus queritans quod se derelictis recederet, nec illis lictentis eos commendans, et gratiosa benedictione confirmans, jubet sanctae communionis mysterium ante se celebrari. Quod cum protensis manibus de coelesti mensa porrectum suscepisset, hac oratione Deo supplicare coepit. Gloria tibi, omnipotens Pater, qui timentibus te Panem vitae de coelo dedisti, ut memores simus mirabilium tuorum, quae in medio terrae operatus es, mittendo nobis Unigenitum tuum, verum hominem de vera Virgine natum. Tibi, sancte Pater, meritas referimus grates, qui et nos
Abbreviated transcription (Latin):
remotũ sit conteninatis. Profecto
nulliꝰ hominũ uel tam graue sup¬
plicium. uel tam excellens est me¬
ritũ: quo dei om̃ipotentis uisio. uisio
beatȩ ꝑennitatis. uisio ȩt̃ne uerita¬
tis. patris . ⁊ filii. ⁊ sp̃s scĩ ualeat pro¬
mereri. Magis autẽ si naturalẽ clem̃¬
tiȩ sue bonitatẽ deus non attendent:
nichil homo patitur. quod sibi ui¬
sto dei iudicio ex sua culpa ñ debe¬
mus pater uires corꝑis paulatim
deficere. cũ sp̃s ab integritate sui de¬
fioere nesciret. Ita nanq facie sere¬
nus. sensu sobrius. docendi locutio¬
ne assiduus. coto illo dieac sequen¬
ti feria sexta ꝑmanebat. ut qͥcũq
se cõiendaturi ⁊ benedietionẽ tan¬
ci patris postulat᷑i aduenissent. re¬
creatos se & multiplicit᷑ iamore
diuinitatis confirmatos assererent.
Et iam ꝓmissȩ beatitudinis sabba¬
tum illuxerat. iam tempꝰ requies¬
cendi ab omĩb laborib suis dunsta¬

Expanded text:
remotum sit contemnatis. Profecto remotum sit contemnatis. Profecto nullius hominum vel tam grave supplicium, vel tam excellens est meritum, quo Dei omnipotentis visio, visio beatae aeternitatis, visio aeternae veritatis, Patris, et Filii, et Spiritus sancti, valeat promereri. Magis autem si naturalem clementiae suae bonitatem Deus non attenderit, nihil homo patitur quod sibi justo Dei judicio ex sua culpa non debemus Pater vires corporis paulatim deficere, cum spiritus ab integritate sui deficere nesciret. Ita namque facie serenus, sensu sobrius, docendi locutione assiduus, toto illo die ac sequenti feria sexta permanebat, ut quicunque se commendaturi, et benedictionem tanti Patris postulaturi advenissent, recreatos se, et multipliciter in amore divinitatis confirmatos assererent. Et jam promissae beatitudinis Sabbatum illuxerat, jam tempus requiescendi ab omnibus laboribus suis Dunsta
Abbreviated transcription (Latin):
ñ esse mali. Pacẽ semꝑ sectamin.
nec pͥus ab illa sectanda desinatis.
quã illã in celo appreheudatis. At¬
q ut hanc efficatit᷑ attingere ua¬
leatis: illũ semꝑ inammo dulcis¬
simũ habete. illi continuo gr̃as
agite. illiꝰ prȩceptis humilit̃ obedi¬
te. qui singłare ꝓ om̃ib sacrificiũ
immolari uoluit. in quo cõplacuit
oninẽ plenitudinẽ in habitare.⁊
ꝑ cũ reconciliari omĩa impso paci¬
ficans ꝑ sanguinẽ crucis eius siue
quȩ interris funt. siue quȩ ince¬
lis. Predico enam uobis angloꝵ gẽ¬
tẽ dira ac diuturna mala ab exte¬
ris gentib esse passuram. s infine
dierũ miserationẽ dei suꝑ eã stilla¬
turam. Uobis autẽ cõmodũ erit hoꝵ
uerboꝵ reminisci. ut siue hȩc ad
peccatoꝵ emendationẽ. seu ad ꝑfici¬
endam uirtutẽ contigerint: ani¬
mas ur̃as diuinȩ semꝑ dispositioni
subiciatis. ne sic̃ mali filii diligatis
blandientẽ. erudientẽ quod auobis

Expanded text:
non esse mali. Pacem semper sectamini, non esse mali. Pacem semper sectamini, nec prius ab illa sectanda deficiatis, quam illam in coelo apprehendatis. Atque, ut hanc efficaciter attingere valeatis, illum semper in animo dulcissimum habete, illi continuo gratias agite, illius praeceptis humiliter obedite qui singulare pro omnibus sacrificium immolari voluit, in quo complacuit omnem plenitudinem inhabitare, et per eum reconciliari omnia, in ipso pacificans per sanguinem crucis ejus, sive quae in terris sunt, sive quae in coelis . Praedico etiam vobis Anglorum gentem dira ac diuturna mala ab exteris gentibus esse passuram, sed in fine dierum miserationem Dei super eam stillaturam. Vobis autem commodum erit horum verborum reminisci, ut sive haec ad peccatorum emendationem, seu ad perficiendam virtutem contigerint, animas vestras divinae semper dispositioni subjiciatis, ne sicut mali filii diligatis blandientem; erudientem quod a vobis
Abbreviated transcription (Latin):
est nobis: ut nullus urm̃ dep̃mio
capiendi cȩli diffidat. qui uite me
diligens sectator exticerit. Non
herebi sedes meã animã tenebit.
non feda facies ꝓfunditatiᷤanimã
meã tenebit. non ignis in extin¬
giubilis & uermis ñ moriensam¬
mã meã tenebit. Sursum est qͦd
amplector. sursum quod gradior.
Estote gͦ uite imitatores. si itinenꝰ
mei cupitis esse sectatores. Discite
uoluntatẽ dei semꝑ nosse. & cũ
eam noueritis: nichil ei uelitis p̃¬
strre. Quod si ab eius uoluntate fa¬
cienda quantulũcunq uos exor¬
bitasse cognoueritis: statĩ ad dep̃¬
candam eius clem̃tiam conuerti¬
nun. nec dum minorẽ quã opor¬
teat reuerentiam exhibueritis: ñ
solũ preuaricatores. uerũ etiam
infideles iudicemini. Nolite bom
uderi sed esse. nec tam mali ñ ui¬
deri quã ñ esse. Hoc enĩ maximũ
int̃ homines malũ est. quod om̃s
cupiunt boni uiderr⁊ esse nolũt.
nulli uolunt mali iuderi: ⁊ nolũt

Expanded text:
est vobis, ut nullus vestrum de praemio est vobis, ut nullus vestrum de praemio capiendi coeli diffidat, qui vitae meae diligens sectator exstiterit. Non erebi sedes animam meam tenebit, non foeda facies profunditatis animam meam tenebit, non ignis inexstinguibilis, et vermis non moriens animam meam tenebit. Sursum est quod amplector, sursum quo gradior. Estote ergo vitae imitatores, si itineris mei cupitis esse sectatores. Discite voluntatem Dei semper nosse, et, cum eam noveritis, nihil ei velitis praeferre. Quod si ab ejus voluntate facienda quantulumcunque vos exorbitasse cognoveritis, statim ad deprecandam ejus clementiam convertimini, ne dum minorem quam oporteat reverentiam exhibueritis, non solum praevaricatores, verum etiam infideles judicemini. Nolite boni videri, sed esse, nec tam mali non videri, quam non esse. Hoc enim maximum inter homines malum est, quod omnes cupiunt boni videri et esse nolunt; nulli volunt mali videri, et nolunt
Abbreviated transcription (Latin):
tu sui. seu morte illiꝰ turbata: hor¬
rendos lacͥmando questus insonuit.
Quos illo scĩssimis ut semꝑ rationib
fonente. atq ad spẽ futuri scłi dili¬
gentiꝰ informante: conspicĩt ui¬
rum inusibili quadã dei uirtute
ẽterra moueri. motum ad sup̃ma
fastigia colli. Ii autẽ qui paulo an¬
te ꝓpinqͥores astiterant: miraculi
misolentia tr̃iti. relictiᷤ sedib deuo¬
lant om̃is. Stant tam̃ innixi parie¬
tib ⁊ maceriarũ liminib. delonge
sursum aspicientes exitũ rei uide¬
re cupientes. Existimabant nan¬
q aut sicut heliã cũ carne eũ trãs¬
ferendũ. aut alio quo uis & insoli¬
to modo abeis collendum. Sedmgx
ea qua subuectus fuerat suauita¬
te deposicus: conuocat om̃s qͥ fu¬
gam mierant. tali eos allocutione
demulcens. Uidistis ait sibii. uidi¬
stis kmiĩ quod me deus uocat. q dĩ
ineffabilis misericordia inuitat.
Semita itineris mei p̃ocłis ostensa

Expanded text:
tu sui, seu morte illius turbata, hortu sui, seu morte illius turbata, horrendos lacrymando questus insonuit. Quos illo sanctissimis ut semper rationibus fovente, atque ad spem futuri saeculi diligentius informante, conspiciunt virum invisibili quadam Dei virtute e terra moveri, motum ad suprema domui fastigia tolli. Hi autem qui paulo ante propinquiores astiterant, miraculi insolentia territi, relictis sedibus devolant omnes. Stant tamen innixi parietibus, et maceriarum liminibus de longe sursum aspicientes, exitum rei videre cupientes. Existimabant namque aut sicut Eliam cum carne eum transferendum, aut alio quovis et insolito modo ab eis tollendum. Sed mox ea qua subvectus fuerat suavitate depositus, convocat omnes qui fugam inierant, tali eos allocutione demulcens. « Vidistis, ait, filii, vidistis, charissimi, quo me Deus vocat, quo Dei ineffabilis misericordia invitat. Semita itineris mei prae oculis ostensa
Abbreviated transcription (Latin):
tam lacͥmis cleri conclamationẽ.
induarũ acpupilloꝵ mistrabi¬
lem ꝑturbationẽ: ut diẽ uidi¬
cIi adesse. ⁊ om̃ia scła insup̃mã
horam coisse putares. Sacerdos
etiam qͥ cã mirabilẽ meccłia ex¬
tasim induerat: cognito qͦd non
inimagine. s in rerũ ueritate eandẽ
sustinuisset: palam om̃ib ⁊ cũ
magnis gemitib quȩ uiderat ab¬
soluit. Quoꝵ mesticiã pat̃ p̃ciosis¬
simus^ ut potuit benigne conso¬
latus: ad altare rediit. susceptoq
uite etñe epulo. tã se quã om̃s si¬
bi cõmissos ȩt̃no pastori consigna
bundꝰ ingrediens: om̃s ad se con¬
fluentes: ⁊ cibo corporis & spũa¬
lis uicȩ alimonia saginauit. Post
prandiũ uͦ uel magis ultimã ce
ingreditur. signatoq sepulchri
sin loco om̃ib ad alcare xp̃i ascen¬
dentib conspicuo: cenaculum
ꝓ modo estiui temporis reqͥeturꝰ
ascendit. Cireũdat pausant̃ẽ luc¬
tifica eccłie familia. quȩ siue me¬

Expanded text:
tam lacrymis cleri conclamationem, tam lacrymis cleri conclamationem, viduarum ac pupillorum miserabilem perturbationem, ut diem judicii adesse, et omnia saecula in supremam horam coisse putares. Sacerdos etiam qui tam mirabilem in ecclesia ecstasim viderat, cognito quod non in imagine, sed in rerum veritate eamdem sustinuisset, palam omnibus, et cum magnis gemitibus quae viderat absolvit. Quorum moestitiam Pater pretiosissimus, prout potuit, benigne consolatus, ad altare rediit, susceptoque vitae aeternae epulo, tam se quam omnes sibi commissos aeterno Pastori consignavbundus ingrediens, omnes ad se confluentes et cibo corporis et spiritualis vitae alimonia saginavit. Post prandium vero vel magis ultimam coe Christi ingreditur, signatoque sepulcri sui loco, omnibus ad altare Christi ascendentibus conspicuo coenaculum pro modo aestivi temporis requieturus ascendit. Circumdat pausantem luctifica ecclesiae familia, quae sive me
Abbreviated transcription (Latin):
nube  suscipiebat. Egoinquit mittã uo¬
bis spm̃ ueritatis. ut maneat uo¬
biscũ mȩternũ. Cum his gͥ disserẽ¬
dis beatissimꝰ pontifex duitiꝰ im¬
moratus fuisset: uidebant faciẽ
eius canquã faciẽ angłi dei. ut
uere ac uisibilit esset agnoscere:
quod is quẽ inuocabat sp̃s sẽs.
maiestatis suȩ p̃sentiam digna¬
tus fuerit demonstrare: uolente
aũ illo ad altare conuerti: suspi¬
rabat ꝑopłs post es̃ desiderans.
adhuc desiderabiles uultus enis
uidere & colloquio ꝑfrui: ꝑ in¬
de quasi eiꝰdẽ sp̃s scĩ magisterio
edocci. quod illũ ulceriꝰ in carne
non essent uisuri. Quib in amo
re trinicatis tc̃io confirmatis: pꝰ
libatum pacis ⁊ caritatis suȩ os¬
culũ. non ualuit imminentẽ
sibi głam duitius concegere. s
rogat ut sui memores existant.
diẽ uocationis sue dicit instare.
nec se ult̾ius in hoc mundo cum
illis manere. Tunc tantã lugentis
popłi uideres confusionẽ. tã ꝑmix¬

Expanded text:
nubes suscipiebat. Ego, inquit, mittam vonubes suscipiebat. Ego, inquit, mittam vobis Spiritum veritatis, ut maneat vobiscum in aeternum . Cum his igitur disserendis beatissimus pontifex diutius immoratus fuisset, videbant faciem ejus tanquam faciem angeli Dei, ut vere ac visibiliter esset agnoscere, quod is quem invocabat Spiritus sanctus majestatis suae praesentiam dignatus fuerit demonstrare. Volente autem illo ad altare converti, suspirabat populus post eum, desiderans adhuc desiderabiles vultus ejus videre, et colloquio perfrui, perinde quasi ejusdem Spiritus sancti magisterio edocti, quod illum ulterius in carne non essent visuri. Quibus in amore aeternae Trinitatis tertio confirmatis, post libatum pacis et charitatis suae osculum, non valuit imminentem sibi gloriam diutius contegere, sed rogat ut sui memores existant, dicit vocationis suae diem instare, nec se ulterius in hoc mundo cum illis manere. Tunc tantam lugentis populi videres confusionem tam permis
Abbreviated transcription (Latin):
guinẽ xp̃i in comparabilit̃ om̃ib
ereaturis docuit esse prestantiorẽ.
tantãq fiduciã ineffuisione sangͥ¬
ns illiꝰ mundũ habere posse. ut
si unus aliquis cotius mundi pec¬
cata haberet. neq de multicudine
neq de magnitudine cͥminũ illi
esset desꝑandum: simediatorem
derihominũ haberet aduocatũ.
Int̃ hec felicia felicis sponsionis gau¬
dia: pontifex ad aram reducitur.
tranfferens omuĩpotentissimis dñi
uerbis speciẽ panis & im iuerã
substantiã carnis & sanguiis xͥ.
Iamq hora benedicendi popłm
aduenerat. & iterata uice beatus
ille ad popłm ꝓcedebat uolens itł
abscessum suũ denuntiare. seda¬
more dulcedinis filioꝵ reuocabat᷑
Proinde exhortatus est om̃s. ut u¬
luc tota mentis intentione cendãt.
ꝑ illos sue auetoritatis benedic¬
tione: orabat spm̃ sc̃m illis ades¬
se. quẽadmodũ filiꝰ dei ꝓmiserat.
cũ redeuntẽ illum adpatrẽ cȩlestiᷤ

Expanded text:
guinem Christi incomparabiliter omnibus guinem Christi incomparabiliter omnibus creaturis docuit esse praestantiorem; tantamque fiduciam in effusione sanguinis illius mundum habere posse, ut si unus aliquis totius mundi peccata haberet, neque de multitudine, neque de magnitudine criminum illi esset desperandum, si Mediatorem Dei et hominum haberet advocatum. Inter haec felicia felicis sponsionis gaudia pontifex ad aram reducitur, transferens omnipotentissimis Domini verbis speciem panis et vini in veram substantiam carnis et sanguinis Christi. Jamque hora benedicendi populum advenerat, et iterata vice beatus ille ad populum procedebat, volens illis abscessum suum denuntiare, sed amore dulcedinis filiorum revocabatur. Proinde exhortatus est omnes, ut illuc tota mentis intentione tendant, per illos suae auctoritatis benedictione, orabat Spiritum sanctum illis adesse quemadmodum Filius Dei promiserat, cum redeuntem illum ad Patrem coelestis
Abbreviated transcription (Latin):
ȩuangłium regni p̃dicarent. fidẽ
ac baptismum annuntiarent. salu¬
tem proponerent credentibus. non
credentibus minarentur cõdẽna¬
tionem. cũq ad hec confirmanda
signoꝵ illis faciendoꝵ potestatem
delegaret. demonũ eieccionẽ. lin¬
guarũ nouitatẽ.tollere serpentes.
mortifere potionis uirus extin¬
guere. ⁊ suꝑ omnẽ egritudinem
salutisferã manuũ impositionẽ.
cũgͦ ista eu̾głii lectio ꝑnuntiaret᷑. &.
post hȩc quẽadmodũ udentibus
illis quib hȩc potestas delegata :
lacius hȩc eadẽ inpopło tratat᷑us.
⁊ memoriã misericordiarũ dei cor¬
dib eoꝵ artuis impressurus. Lo¬
cutus est gͦ qualit̃ nunqm antea
suerat locutus. ostendens qͣratio¬
ne filiꝰ dei carnẽ induerit. cur hu¬
mani generis saluationẽ ñ nͥ mo¬
riendo compleuerit. quẽ admodũ
resurgens amortius mortis pͥncipẽ
suꝑauerit. & fainulantib angłis
cȩlum ingressus fuerit. Deinde sã¬

Expanded text:
Evangelium regni praedicarent, fidem Evangelium regni praedicarent, fidem ac baptismum annuntiarent, salutem proponerent credentibus, non credentibus minarentur condemnationem; cumque ad haec confirmanda signorum illis faciendorum potestatem delegaret, daemonum ejectionem, linguarum novitatem, tollere serpentes, mortiferae potionis virus exstinguere, et super omnem aegritudinem salutiferam manuum impositionem . Cum ergo ista Evangelii lectio pronuntiaretur, et post haec, quemadmodum videntibus illis quibus haec potestas delegata eslatius haec eadem in populo tractaturus, et memoriam misericordiarum Dei cordibus eorum artius impressurus. Locutus est ergo qualiter nunquam fuerat antea locutus, ostendens qua ratione Filius Dei carnem induerit, cur humani generis salvationem non nisi moriendo compleverit, quemadmodum resurgens a mortuis mortis principem superaverit, et famulantibus angelis coelum ingressus fuerit. Deinde san