comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aduersus hostem ducit. Nec Sempronuis consul iam enini redierat ab
roma detrectaunt certamen. Atq eo die tria millia passiu inter bina castͣ
fucre. Postero die ingentil animis uario euentu pugnatu est primo ꝯursu
adeo res romana superior fuit ut non acie uinceret solum sed pulsos hostes
in castra ꝑsequeretur/ mex quaꝵ castra oppugnarent. Haminbal paucis pro¬
pugnatorib ĩ uallo portis q positis. ceteros conferctos ĩ media castra recepit
intentosq signum ad erumpendu spectare iubet. Iam nona ferme dici horo
erat. am ronanus nequicꝙͣ fatigato milite postꝙͣ nulla spes erat potũidi
castris signum recptui dedit. Qd̃ ubi haniub al accepit. laxatamq pu¬
gnam et recessum acastris iudit. extemplo equitib dextra leuaq emissis
in hostem ip̃e cum peditum robore de iis castris crupit. Pugna raro magis

Expanded text:
aduersus hostem ducit; nec Sempronius consul—iam enim redierat ab aduersus hostem ducit; nec Sempronius consul—iam enim redierat ab Roma—detractauit certamen. atque eo die tria milia passuum inter bina castra fuere; postero die ingentibus animis uario euentu pugnatum est. primo concursu adeo res Romana superior fuit ut non acie uincerent solum sed pulsos hostes in castra persequerentur, mox castra quoque oppugnarent. Hannibal paucis propugnatoribus in uallo portisque positis, ceteros confertos in media castra recepit intentosque signum ad erumpendum exspectare iubet. iam nona ferme diei hora erat, cum Romanus nequiquam fatigato milite, postquam nulla spes erat potiundi castris, signum receptui dedit. quod ubi Hannibal accepit laxatamque pugnam et recessum a castris uidit, extemplo equitibus dextra laeuaque emissis in hostem ipse cum peditum robore mediis castris erupit. pugna raro magis
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa ꝑscindente uento et rapiente/ et mox aqua leuato uento cũ suꝑgelida
montiu cacumina concreta essent tantu niuose grandinis deiecit ut
onũb omissis praumbẽnt homines tegmiinib suis magis obruti ꝙ̃ teti tanta
iuis frgoris insecuta est ut ex illa miẜabili hominu iumentoꝵ q stiage cum
se quisq attollere ac leuare uellet diu nequiret qr torpentib rigore nerius
iux flectẽ ⁊ arctus poterant. Teuide ut tande agitaudo sese mouere. et̾
renpere aũs et rauis lasis ignit fieri est ceptus. Ad alicua openi quisq tendẽ.
Bidiui eolcro uelut obsessi mansere. multi homines multa iumenta cle¬
phanti quaꝵ exhis qui plio ad trebiam fato suꝑfuerant septe absumti.
Digressus appenuino retro ad placentiam castra mouit. et ad dece milia
pragressus consedit. Postero die duodetim nuillia peditu quĩq equitum

Expanded text:
omnia perscindente uento et rapiente. et mox aqua leuata uento cum super gelida omnia perscindente uento et rapiente. et mox aqua leuata uento cum super gelida montium iuga concreta esset, tantum niuosae grandinis deiecit ut omnibus omissis procumberent homines tegminibus suis magis obruti quam tecti; tantaque uis frigoris insecuta est ut ex illa miserabili hominum iumentorumque strage cum se quisque attollere ac leuare uellet, diu nequiret, quia torpentibus rigore neruis uix flectere artus poterant. deinde, ut tandem agitando sese mouere ac recipere animos et raris locis ignis fieri est coeptus, ad alienam opem quisque inops tendere. biduum eo loco uelut obsessi mansere; multi homines, multa iumenta, elephanti quoque ex iis qui proelio ad Trebiam facto superfuerant septem absumpti. degressus Appennino retro ad Placentiam castra mouit et ad decem milia progressus consedit. postero die duodecim milia peditum, quinque equitum
Abbreviated transcription (Latin):
solet p̃t̾missa clades est. adeo om̃ĩs libidinis crudelitatisq ⁊ ĩ humane
hannibalis haud longis inde tempõib dum intolerabilia frigora erant
quies militi data est. Et ad prima ac dubia signa ueris ꝓfectꝰ exhibe̾ui
in etruriam ducit eam quoq gentẽ sĩc gallos liguresq aut ui aut uolutate
adiungiturꝰ transcunte appenninu adeo atrox tempestas adorta ẽ ut alpium
aut arma omictenda erant. aut contra enitentes uertice intorti affligẽbat᷑
auendo parumper ꝯsedere. tum uõ ingenti sono celum screpere et int̾ horendos
fragore micare ignes captis aurib et cailis metu om̃s torpere. tandẽ effuso
re cum eo magis accensa uis uenti ess. ip̃o illo quo dephensi erãt la
castra ponere nec̃tiu uisum ẽ. Id uõ laboris uelud de integro initiu fuit. Nã
nec explitare quicꝙ nec statuere poterant. nec qd̾ statutu esset manebat.

Expanded text:
solet, praetermissa clades est; adeo omne libidinis crudelitatisque et inhumanasolet, praetermissa clades est; adeo omne libidinis crudelitatisque et inhumanaHannibalis. haud longi inde temporis, dum intolerabilia frigora erant, quies militi data est; et ad prima ac dubia signa ueris profectus ex hibernis in Etruriam ducit, eam quoque gentem, sicut Gallos Liguresque, aut ui aut uoluntate adiuncturus. transeuntem Appenninum adeo atrox adorta tempestas est, ut Alpium aut arma omittenda erant aut contra enitentes uertice intorti adfligebantura uento parumper consedere. tum uero ingenti sono caelum strepere et inter horrendos fragores micare ignes; capti auribus et oculis metu omnes torpere; tandem effuso imbre, cum eo magis accensa uis uenti esset, ipso illo quo deprensi erant loco castra ponere necessarium uisum est. id uero laboris uelut de integro initium fuit; nam nec explicare quicquam nec statuere poterant nec quod statutum esset manebat
Abbreviated transcription (Latin):
egregie p̃sidium ẽ. Paucoꝵ inde dieꝵ quiete sumpta et uixdu satis ꝑcurato
uulnere aduictũuias ire ꝑgit oppugnandas. Id emporiu aromanis gallico
bello fuerat munitu: inde lccum frequẽtauerãt accole mixti uudiq exfiuitin
ipłis. et tum terror populationu eo plerosq compulerat. Huius generis
multitudo fama mnpigre defensi ad placentia p̃sidii accẽsa arinis areptis
obuiam hanuibali ꝓcedit. magis agmine ꝙͣ acie ĩ uia concũrunt. et su
ex altera parte nichil p̃ter in conditam turbam esset. ĩ altera dux nulit
et duci miles fidens ad trigintaquĩq millia hoĩim apautis fusa. Postero
die deditione facta p̃sidium intra menia accipe̾ arma tradere uissi. cum
dicto parussent: signum repente iutorib datur arttamꝙ ui capiad̃
urbem diriperẽt. Neq ulla que ĩ tali re memorabilis scribentib uderi

Expanded text:
egregie praesidium est. paucorum inde dierum quiete sumpta et uixdum satis percurato egregie praesidium est. paucorum inde dierum quiete sumpta et uixdum satis percurato uolnere, ad Uictumulas oppugnandas ire pergit. id emporium Romanis Gallico bello fuerat; munitum inde locum frequentauerant accolae mixti undique ex finitimis populis, et tum terror populationum eo plerosque ex agris compulerat. huius generis multitudo fama impigre defensi ad Placentiam praesidii accensa armis arreptis obuiam Hannibali procedit. magis agmina quam acies in uia concurrerunt, et cum ex altera parte nihil praeter inconditam turbam esset, in altera et dux militi et duci miles fidens, ad triginta quinque milia hominum a paucis fusa. postero die deditione facta praesidium intra moenia accepere; iussique arma tradere cum dicto paruissent, signum repente uictoribus datur, ut tamquam ui captam urbem diriperent; neque ulla, quae in tali re memorabilis scribentibus uideri
Abbreviated transcription (Latin):
picuo ꝑ effusos passim ad p̃daudum hostium equites audaciã magis ꝙ ꝯsilio
aut spe fallendi resistendiq si non falleret trans gressus id qd̾ unu maxiea f
ĩ psentia desiderabatur. Comitiis consularib hĩtis ĩ hibtrua redit. roanis
consules. Sñ. serulius et .G. flaminius. Ceterum ne hiberna quide rõanis
quieta erant uagantib passim numidis equitib equeq qs impeditiora erãt
munitum p̃sidio. euis castelli oppugnandi spe cum equitib ac leui armata
ꝓfectus hannibal cum plurimu in celando incepto ad effectu spei habuisset
nate adortus non fefellit iugiles. Tantus repente damor est sublatus ut
platentie quoꝵ audiretur. Itaꝙ subluce. cum equitatu consul aderat / iussis
quadrato agmine legionib sequi. Equestre p̃lium interi cõmissum ĩ quo
quia hamubal saucius pugne excessit. pauore hostib mecto defensum

Expanded text:
periculo per effusos passim ad praedandum hostium equites audacia magis quam consilio periculo per effusos passim ad praedandum hostium equites audacia magis quam consilio aut spe fallendi resistendiue, si non falleret, transgressus. is, quod unum maxime in praesentia desiderabatur, comitiis consularibus habitis in hiberna rediit. creati consules Cn. Seruilius et C. Flaminius . ceterum ne hiberna quidem Romanis quieta erant uagantibus passim Numidis equitibus et, <ut> quaeque his impeditiora erant,  ualido firmatum praesidio. eius castelli oppugnandi spe cum equitibus ac leui armatura profectus Hannibal, cum plurimum in celando incepto ad effectum spei habuisset, nocte adortus non fefellit uigiles. tantus repente clamor est sublatus ut Placentiae quoque audiretur. itaque sub lucem cum equitatu consul aderat iussis quadrato agmine legionibus sequi. equestre interim proelium commissum; in quo, quia saucius Hannibal pugna excessit, pauore hostibus iniecto defensum
Abbreviated transcription (Latin):
uis frigoris et homines multos ⁊ uimenta et elefantos ꝓpe em̃s assumpsit.
finis insequendi hostes penis flumen trebia fuit: et ita torpentes galli ĩ castͥs
rediere. ut uix letitiam uictorie sentirent. Itaq uacte ĩ sequenti cũ p̃sidiu
traiicẽnt aut nichil sensere obscrepente pluuia aut qr iam moue̾i p̃ lassitudiẽ
agnine a Scipione consule ex̾citus placentiam ẽ ꝑ ductus. Inde pado traiectꝰ
cremonam ne duoꝵ excituu hibernis una colonia p̃meretur. Romam
tantus terror ex hac clade perlatus ẽ ut iam ad urbem romam crederent.
infestis signis hostem uenturum. Nec quicꝙͣ spei aut auxilii ẽẽ qua põtis
menib q uim arcerent uno consule ad ticinu uicto altero exsicilia reuocato
diob consulib duob consularib exercctib iuctis. quos alios duces quas alias
legiones cẽ que accerserentur. Ita territis ẜempronius consul aduenit ẽ gẽlo

Expanded text:
uis frigoris et homines multos et iumenta et elephantos prope omnes absumpsit. uis frigoris et homines multos et iumenta et elephantos prope omnes absumpsit. finis insequendi hostis Poenis flumen Trebia fuit, et ita torpentes gelu in castra rediere ut uix laetitiam uictoriae sentirent. itaque nocte insequenti, cum praesiditraicerent, aut nihil sensere obstrepente pluuia aut, quia iam moueri nequibant pragmine ab Scipione consule exercitus Placentiam est perductus, inde Pado traiectus Cremonam, ne duorum exercituum hibernis una colonia premeretur. Romam tantus terror ex hac clade perlatus est ut iam ad urbem Romanam crederent infestis signis hostem uenturum nec quicquam spei aut auxilii esse quo portis moenibusque uim arcerent: uno consule ad Ticinum uicto, altero ex Sicilia reuocato, duobus consulibus, duobus consularibus exercitibus uictis quos alios duces, quas alias legiones esse quae arcessantur? ita territis Sempronius consul aduenit, ingenti
Abbreviated transcription (Latin):
les auxiliares agi iussit hannibal. Ex templo haud dubra fece̾ fu¬
qua additus nonus terror romanis ut fusa auxilia sua uiderunt. Itaq
cum iam ĩ orbem pugnarent decẽ millia ferme hõiui cum alii euadere
nequissent ĩ ea afroꝵ acie que gallicis auxiliis firmata erat cũ ingenti
cede hostium ꝑrumpere. et cum neq ĩ castra redditꝰ esset flũe int̾clusis
neq p̃ ymbri satis decerne̾ possent sua / uix opem ferrent. placentiã recto
itinere ꝑrexere. Plures demide ĩ om̃s partes eruptiones facte/ et ꝗ flumen
peticre aut gurgitib absumpti sunt aut int̾ciuictatiõe ingrediendi ab
ib oppssi qui passuui ꝑ agros fuga spaisi erant uestigia sequentes ce¬
agninis placentiam contendere. Alips timor hostiu audacia ingrediendi
flum̃ fecit trans gressiq ĩ castra ꝑuenerunt. Uinter nue mistus ⁊ ĩtollerãda

Expanded text:
Gallos auxiliares agi iussit Hannibal. ibi extemplo haud dubiam fecere fuGallos auxiliares agi iussit Hannibal. ibi extemplo haud dubiam fecere fugam. quo novus terror additus Romanis, ut fusa auxilia sua viderunt. itaque cum iam in orbem pugnarent, decent milia ferme hominum, cum alibi evadere nequissent, media Afrorum acie, qua caede hostium perrupere et, cum neque in castra reditus esset flumine interclusus neque prae imbri satis decernere possent qua suis opem ferrent, Placentiam recto itinere perrexere. plures deinde in omnes partes eruptiones factae; et qui flumen petiere, aut gurgitibus absumpti sunt aut inter cunctationem ingrediendi ab hostibus oppressi. qui passim per agros fuga sparsi erant uestigia cedentis sequentes agminis Placentiam contendere; aliis timor hostium audaciam ingrediendi flumen fecit, transgressique in castra peruenerunt. imber niue mixtus et intoleranda
Abbreviated transcription (Latin):
par animis magis ꝙ̃ iurib erat. quia recentes penus paulo ante curatis
corporib ĩ p̃lium attulerat. Contra ieiuna fessaq corpora romanis et
rigentia gelu torpebant. Restitissent tam̃ auimis si cu pedite solo foret
pugnatum. sed ⁊ baleares pulso equite iaculabantur ĩ latera ⁊ elefanti iã
ĩ media peditum aciem se se contulerant et mago nunudeq siniuł laͥ
latebras eoꝵ inprouida p̃ter lata açies est. exorti atergo agentem
tumũltum ac terrorem fece̾.Tam̃ ĩ tot circũstantib malis mansit
aliquamdiu ĩ mota acies maxiie p̃t̾ spem oĩu aduersus elephantos
pedites ad idipm̃ locati uerutis comectis auertere et ĩ sequuti aue
sub caudis qua maxime molli cute uulnera accipiunt fodiebãt. trepidãtesq
ꝓpe ĩa ĩ suos consternatos media atie ĩ extrema ad sinistru cormi adu̾sꝰ

Expanded text:
par animis magis quam viribus erat, quas recentes Poenus paulo ante curatis par animis magis quam viribus erat, quas recentes Poenus paulo ante curatis corporibus in proelium attulerat; contra ieiuna fessaque corpora Romanis et rigentia gelu torpebant. restitissent tamen animis, si cum pedite solum foret pugnatum; sed et Baliares pulso equite iaculabantur in latera et elephanti iam in mediam peditum aciem sese tulerant et Mago Numidaeque, simul latebras eorum improvida praeterlata acies est, exorti ab tergo ingentem tumultum ac terrorem fecere. tamen in tot circumstantibus malis mansit aliquamdiu immota acies, maxime praeter spem omnium adversus elephantos. eos velites ad id ipsum locati verutis coniectis et avertere et insecuti aversos sub caudis, qua maxime molli cute volnera accipiunt, fodiebant. trepidantesque et prope iam in suos consternatos e media acie in extremam ad sinistrum cornu adversus
Abbreviated transcription (Latin):
misso et cibo ꝑ arium capto ubi transgressos flumen nũctiatu est hostes alacer
cormib ĩ utramq partem diuersos elephantos statuit. Consul esfusco sequẽtes
equites cum aresistentib subito uumidis incauti exciperent᷑ sigͤ receptui
dato reuocatos circumdedit peditib duode iuginti millia romani erant
socium nominis latini uiginti auxxilia p̃ter romanoꝵ. ea sola infide
est. quib cum maiore robore ligiones obsist̾e̾nt. deducte ꝓpere ĩ cornua
irmature sunt.que res effecit ut equitatꝰ romanus extemplo ur
Nam cum uixiam ꝑ se resisterent decẽnullib equitu quatuormillia ⁊
fessi plerisq integris obruti sunt. Insuꝑ uelut nube iaculoꝵ ab alearib
ecta Ad hoc̃ lephanti eminentes ab extremis cornib equis ma
nõ uisu modo sed odore ĩsolito territis fugani late faciebant. pedestͥs pugͣ

Expanded text:
misso et cibo per otium capto, ubi transgressos flumen flunmen hostes nuntiatum est,misso et cibo per otium capto, ubi transgressos flumen flunmen hostes nuntiatum est,cornibus in utramque partem divisos elephantos statuit. Consul effuse sequentes equites, cum ab resistentibus subito Numidis incauti exciperentur, signo receptui dato revocatos circumdedit peditibus. duodeviginti milia Romana erant, socium nominis Latini viginti, auxilia praeterea Cenomanorum; ea sola in fide s ortum est; quibus cum maiore robore legiones obsisterent, diducta propere in cornua levis armatura est, quae res effecit ut equitatus Romanus extemplo urgeretur; nam cum vix iam per se resisterent decem milibus equitum quattuor milia et fessi integris plerisque, obruti sunt insuper velut nube iaculorum a Baliaribus coniecta. ad hoc elephanti eminentes ab extremis cornibus, equis maxime non visu modo, sed odore insolito territis, fugam late faciebant. pedestris pugna
Abbreviated transcription (Latin):
expectare. Sempronins ad tumultum numidaꝵ primu ordine eꝗtatu ferox
ea parte uiriu deinde sex mllia pedaitum/ postremo om̃s copias ad destinatu
iam ante consilium auidus certaminis eduxit. Erat forte brume tp̃s ⁊ niuales
dies ĩ litis alpib appenninoq int̾iectis ꝓpinquitate etiam fluminũ ac paludũ
p̃gelidis. Ad hoc raptim eductis homĩb atq equis nõ capto ante cibo nõ ope
ad arcendum frigus adhibita / nichil caloris ĩerat. et quicquid ai
flumĩs appropinquabat. afflabat acrior frigoris uis. ut uõ refugientes
riumidas insequentes aquam ingressi sunt/ et erat pectorib tenus aucta noctũ no
n utiq egressis rigere omĩib corpora. ut iux armoꝵ tenen dorum
potentia esset. et similitudine ꝓcedente iam die fame etĩã deficere. hãnibalis
int̾im miles ignib ante temtoria factis oleq ꝑ manipulas ut mollirẽt arctꝰ¬

Expanded text:
exspectare. Sempronius ad tumultum Numidarum primum omnem equitatum, ferox exspectare. Sempronius ad tumultum Numidarum primum omnem equitatum, ferox ea parte uirium, deinde sex milia peditum, postremo omnes copias ad destinatum iam ante consilio auidus certaminis eduxit. erat forte brumae tempus et niualis dies in locis Alpibus Appenninoque interiectis, propinquitate etiam fluminum ac paludum praegelidis. ad hoc raptim eductis hominibus atque equis, non capto ante cibo, non ope ulla ad arcendum frigus adhibita, nihil caloris inerat, et quidquid aurae fluminis appropinquabant, adflabat acrior frigoris uis. ut uero refugientes Numidas insequentes aquam ingressi sunt—et erat pectoribus tenus aucta nocturno imbri —tum utique egressis rigere omnibus corpora ut uix armorum tenendorum potentia esset, et simul lassitudine et procedente iam die fame etiam deficere. Hannibalis int
Abbreviated transcription (Latin):
uirgultis ueprib q quem ubi equites quaq tegendo satis latebrosum locam arcũuet̾
i p̃e crulis plustrauit. Hic erit laus magoni fratri ait. quem teneas. delige cẽtenos
uircs ex om̃i pedite atq equite cuni quib ad me iugilia prima uenias. Nunc
corpora curare tp̃s est.ita pretoriu missum. Mox cum delectis Mago aderat.
bora uiroꝵ corno inquit hanuibal sed ut et nũo etiam nõ anĩmi
ualeatis sungulis uobis nouenos ex turmis manipulisq ur̃i similes eligite.
Mago lacum monstrabit quem insideatis: hostem cecum ad has belli artes hetis
equites trans gresses trebiam flumen. obeqiutare iubet hostui portis iaclã doqͥ
ꝙ stationes elicere ad pugnam hostem. Iiecto deinde certamine cedendo sensim
citra flumen ꝓtrahere. Hec mandata numidis ceteris ducib peditũ equitũq
p̃ceptum ut prandere om̃s iuberent᷑ armates deinde ĩstratis equis signum

Expanded text:
uirgultis uepribusque. quem ubi equites quoque tegendo satis latebrosum locum circumuectus uirgultis uepribusque. quem ubi equites quoque tegendo satis latebrosum locum circumuectus ipse oculis perlustrauit, 'hic erit locus' Magoni fratri ait 'quem teneas. delige centenos uiros ex omni pedite atque equite cum quibus ad me uigilia prima uenias; nunc corpora curare tempus est.' ita praetorium missum. mox cum delectis Mago aderat. 'robora uirorum cerno' inquit Hannibal; 'sed uti numero etiam, non animis modo ualeatis, singulis uobis nouenos ex turmis manipulisque uestri similes eligite. Mago locum monstrabit quem insideatis; hostem caecum ad has belli artes habetiequites transgressos Trebiam flumen obequitare iubet hostium portis iaculandoque in stationes elicere ad pugnam hostem, iniecto deinde certamine cedendo sensim citra flumen pertrahere. haec mandata Numidis: ceteris ducibus peditum equitumque praeceptum ut prandere omnes iuberent, armatos deinde instratisque equis signum
Abbreviated transcription (Latin):
prius deinde re anitu partitu ac ferox sciret eͣe feraius ꝙ factuni ꝓspero
cum p̃datorib sius cortamine crederet/ ad esse fortunã rei gẽnde haud diffideb
Cuius ne qd̾ pretermicteret tp̃s solicitusq et intentus erat᷑. dum tiro hostius
esset miles dum meliore ex ducib iutile uulnus facẽt du galloꝵ aui
uligerent quoꝵ ignente multitudine sciebat seguius sequtura quãto lõgiꝰ
ab domo traherent᷑. Cum obhec taliaq speraret ꝓpinquũ certamen ⁊ facere
si cessarctur cuperet. specilatoresq galli ad ea exploranda que uellẽt tutiores
qr ĩ utrisq castris militabaut paratos ẽẽ pugne romanos rettulissent. Lorum
insidiis arcun spectare penus cepit. Erat ĩ medio riuus peraltis utrĩq
Aausus ripis et circa obsitus palustrib horbis et quib inculta ferme uestiũt᷑

Expanded text:
prius, deinde re cognitum, percitum ac ferox sciret esse ferociusque factum prospero prius, deinde re cognitum, percitum ac ferox sciret esse ferociusque factum prospero cum praedatoribus suis certamine crederet, adesse gerendae rei fortunam haud diffidebat. cuius ne quod praetermitteret tempus, sollicitus intentusque erat, dum tiro hostium miles esset, dum meliorem ex ducibus inutilem uolnus faceret, dum Gallorum animi uigerent, quorum ingentem multitudinem sciebat segnius secuturam quanto longius ab domo traherentur. cum ob haec taliaque speraret propinquum certamen et facere, si cessaretur, cuperet speculatoresque Galli, ad ea exploranda quae uellet tutiores quia in utrisque castris militabant, paratos pugnae esse Romanos rettulissent, locum insidiis circumspectare Poenus coepit. erat in medio riuus praealtis utrimque clausus ripis et circa obsitus palustribus herbis et quibus inculta ferme uestiuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ italia ac ꝓpe ĩ conspectu urbis esse. Non sicilia ac sardiuiã uictis ademptas
cis hiterũ hispaniam peni s solo patrio terraq qua geuiti forei
pelli romanos. Quantu ingemiscant ĩ quit patres nr̃i circa menia cãtag̃is
certare soliti. si uideant nos ꝓgenie suam duos cons ules consularesq ẽxcit᷑
iñ media italia pauentes intra castra. penũ qd̾ int̾ alpes appenni nũq agͥ
sit sue ditiouis fetisse. Hec assidens egro college hec ĩ p̃toria prope
contionabundus agere. Stimulabat et tp̃o ꝓpinquũ comitioꝵ ne ĩ nouos
consules differreret᷑ et arasio in se unu uertende głie dum eger collega erat.
Itaq nequicꝙͣ dissentiente cornelio parari ad ꝓpiuquu certamen militẽs iubet:
Hannibal cum quid optimu foret hosti cerneret uix ullam spem hbatꝰ
temere atq inprouide quicꝙͣ consules acturos cum alterius ingeniu fama

Expanded text:
in Italia ac prope in conspectu urbis esse. non Siciliam ac Sardiniam, uictis ademptas, in Italia ac prope in conspectu urbis esse. non Siciliam ac Sardiniam, uictis ademptas, nec cis Hiberum Hispaniam peti sed solo patrio terraque in qua geniti forent pelli Romanos. 'quantum ingemiscant' inquit 'patres nostri, circa moenia Carthaginis bellare soliti, si uideant nos, progeniem suam, duos consules consularesque exercitus, in media Italia pauentes intra castra, Poenum quod inter Alpes Appenninumque agri sit suae dicionis fecisse?' haec adsidens aegro collegae, haec in praetorio prope contionabundus agere. stimulabat et tempus propinquum comitiorum, ne in nouos consules bellum differretur, et occasio in se unum uertendae gloriae, dum aeger collega erat. itaque nequiquam dissentiente Cornelio parari ad propinquum certamen milites iubet. Hannibal cum quid optimum foret hosti cerneret, uix ullam spem habebat temere atque improuide quicquam consules acturos; cum alterius ingenium, fama
Abbreviated transcription (Latin):
suũ nulle peditum iaculatorib forme admistis ad defendendũ gallicũ agr̃u
trans trebiam nuctit. sparsos ⁊ in compositos cara uis p̃da plerosq cũ ĩopiatos
in uasisset ingentẽ terrorem cedemq ac fugam usq ad castra stationesq¬
nq hostium fecere. Un de multitudine effusa pulsi rursus subsidio
suoꝵ p̃liun restitũe. Uaria deinde pugna sequentes quatũq ad extremũ
nemim oĩu maior iustior q ꝙͣ ip̃i consuli uideri gaudio efferri qua ꝑte
copian alter consul uictus foret. ea se uicisse. restitutos ac refectos militũ
imos nec quẽ ꝙͣ esse p̃ter collegam qui dilata dimitatõe ueliet/.
aĩo magis ꝙ̃ corpore egrũ memoria uulneris aciem ac tela hõrere. sed
nõ esse cum egro senescendum. Quid eii ultra differri aut teri t
quo tertiũ consulem: quem alium e̾xcitum expectai: castra cartaginesiũ

Expanded text:
suum mille peditum, iaculatoribus ferme, admixtis ad defendendum Gallicum agrum suum mille peditum, iaculatoribus ferme, admixtis ad defendendum Gallicum agrum trans Trebiam mittit. sparsos et incompositos, ad hoc graues praeda plerosinvasissent, ingentem terrorem caedemque ac fugam usque ad castra stationesque hostium fecere; unde multitudine effusa pulsi rursus subsidio suorum proelium restituere. varia inde pugna sequentes inter cedentesque; cunemini omnium maior ea iustiorque quam ipsi consuli uideri; gaudio efferri, qua parte copiarum alter consul uictus foret, ea se uicisse: restitutos ac refectos militibus animos nec quemquam esse praeter collegam qui dilatam dimicationem uellet; eum, animo magis quam corpore aegrum memoria uolneris aciem ac tela horrere. sed non esse cum aegro senescendum. quid enim ultra differri aut teri tempus? quem tertium consulem, quem alium exercitum exspectari? castra Carthaginiensium
Abbreviated transcription (Latin):
Qd̾ inter trebiam padumq agri est galli tum incolebant. in duoꝵ ⁊̃potentun
accitum se uenisse ad liberandum es dictitans. Ob eam iram simul ut p̃da
militem aleret duo millia peditum et mille equites numidas plerosq mixta
um et gallos populari om̃e deinceps agrum usq ad padi ripas iuissit
Egentes ope galli cum ad id dubios seruassent anmos cohacti ab autoribus
iniurie aduindices futuros declinant. legatisq ad consule mssis auxilium
moꝵ terre ob nimiam cultoꝵ fidem ĩ roinanos laboranti orant. Corn
nec gua nec tp̃s agende rei placebat suspectaq ei gens erat. cum ob ĩ fida
a facinora tum ob utilia uetustate absoluissent obrecentem boror
ꝑfidiam. Sempronius cont̃ /contiuendis ĩ fide sitiis maximũ uincołũ c̃ẽ
primosq qui coissent ope defensos censebat. Tum collega cunctante cquitatũ

Expanded text:
quod inter Trebiam Padumque agri est Galli tum incolebant, in duorum praepotenquod inter Trebiam Padumque agri est Galli tum incolebant, in duorum praepotenaccitum se uenisse ad liberandos eos dictitans. ob eam iram, simul ut praeda militem aleret, duo milia peditum et mille equites, Numidas plerosque, mixtos quosdam et Gallos, populari omnem deinceps agrum usque ad Padi ripas iussit. egentes ope Galli, cum ad id dubios seruassent animos, coacti ab auctoribus iniuriae ad uindices futuros declinant legatisque ad consulem missis auxilium Romanorum terrae ob nimiam cultorum fidem in Romanos laboranti orant. Cornelio nec causa nec tempus agendae rei placebat suspectaque ei gens erat cum ob infida multa facinora, tum, ut alia uetustate obsoleuissent, ob recentem Boiorum perfidiam: Sempronius contra continendis in fide sociis maximum uinculum esse primos qui eguissent ope defensos censebat. tum collega cunctante equitatum
Abbreviated transcription (Latin):
Ad insulas uulcani qr fama erat stare ibi punica dassem traiecit. nec
xstium circa eas insulas inuentus iam forte transmiserãt ad uastã
italie oram. depopulataꝵ uiuonensi agro urbem ctiã terrebant. Repetenti
siciliam consuli excursio hostium ĩ agro uiuonense facta nunctiat᷑. lutereq¬
a senatu de transitu ĩ italiam hanmbalis et ut primo quaq tpͣe college ferret
auxilium misse traduntur. Multis simul anixius curis ex̾citum extẽplo
in naues impositum ariminu supero mari misit. Sexto pomponio legato
compositis sicilie reb decem nauib oram italie legens ariminu ꝑui
cansules et quicquid romanoꝵ uiriu erat hannibali oppositũ aut
copiis defendi rom anu imꝑuun aut spem nulla aliam ec̃ satis declarabat.
amen consul alter equestri p̃lio uno et uulnere suo minutꝰ trahi
malebat. recentis animi alter eoq ferocior nulla dilationem patiebãt᷑.

Expanded text:
ad insulas Uolcani, quia fama erat stare ibi Punicam classem, traiecit; nec ad insulas Uolcani, quia fama erat stare ibi Punicam classem, traiecit; nec quisquam hostium circa eas insulas inuentus; iam forte transmiserant ad uastandam Italiae oram depopulatoque Uibonensi agro urbem etiam terrebant. repetenti Siciliam consuli escensio hostium in agrum Uibonensem facta nuntiatur, litteraeqab senatu de transitu in Italiam Hannibalis et ut primo quoque tempore collegae ferret auxilium missae traduntur. multis simul anxius curis exercitum extemplo in naues impositum Ariminum mari supero misit, Sex. Pomponio legato compositis Siciliae rebus decem nauibus oram Italiae legens Ariminum peruconsules et quidquid Romanarum uirium erat Hannibali oppositum aut illis copiis defendi posse Romanum imperium aut spem nullam aliam esse satis declarabat. tamen consul alter, equestri proelio uno et uolnere suo comminutus, trahi rem malebat; recentis animi alter eoque ferocior nullam dilationem patiebatur.
Abbreviated transcription (Latin):
siciliam transitum. statum deinde insule et cartaginen siu conata exposuit
itusq est quo animo priore bello populum romanũ iuuenis adiuui
co senem adiutiur. frumenta uestiuentaq se legionib consulis scciisq
ilib gratis p̃biturr. Grande periculu lilibeoꝵ maritimisq ciuitati
ẽẽ quibidam uolentib nouas res. Ob hec consuli nichil cunctandu uisu
quin lilibeun classe peteret et Rex regiaq classis una ꝓfecti naiuigãtes.
de pugnatum ad lilibeum fusasq ⁊ captas hostium naues acceperi
lilibeo consul hierone cu classe regia dimisso relictaꝵ p̃tore ad tuendam
sicilie oram ip̃e ĩ iũsulam melitam que a cartaginẽsib tenebat᷑ traiicit.
uenienti hamilcar Gisgonis filius p̃fectus p̃sidii cum paulo mit
duob millib militum opidumq cũ in sula tradit᷑. Inde post paucos dies

Expanded text:
Siciliam transitum, statum deinde insulae et Carthaginiensium conata exposuit Siciliam transitum, statum deinde insulae et Carthaginiensium conata exposuit pollicitusque est, quo animo priore bello populum Romanum iuuenis adiuuisset, eo senem adiuturum; frumentum uestimentaque sese legionibus consulis sociisque naualibus gratis praebiturum; grande periculum Lilybaeo maritimisque ciuitatibus esse et quibusdam uolentibus nouas res fore. ob haec consuli nihil cunctandum uisum quin Lilybaeum classe peteret. et rex regiaque classis una profecti. nauigantes inde pugnatum ad Lilybaeum fusasque et captas hostium naues accepere. a Lilybaeo consul, Hierone cum classe regia dimisso relictoque praetore ad tuendam Siciliae oram, ipse in insulam Melitam, quae a Carthaginiensibus tenebatur, traiecit. aduenienti Hamilcar Gisgonis filius, praefectus praesidii, cum paulo minus duobus milibus militum oppidumque cum insula traditur. inde post paucos dies
Abbreviated transcription (Latin):
eludere penus et arte nõ ui rem gerere nauiũq ꝙͣ uiroꝵ aut armorum
malle certamen facẽ. Nam ut scriis naualib affatim minus instructam
lassem ita inopem milite habebant. et sic ubi conserta nauis esses
quaꝙͣ par numerus armator ex ea pugnabat. Qd ubi aĩaduersum est et
tonianis multitudo auxit animu et paucitas illis minuit. Ex templo sepbẽ
es punice circumuente fugãi cetere ceꝑunt. Mille et septingenti fi
ĩ nauib capti milites nauteq ĩ his tres nobiles cartaginenssũ. Classis rom¬
ana incolumis una tantu ꝑforata sed ea quoq ip̃a ⁊educe ĩ portum rediit.
Secundum hanc pugnam nondu gnaris ois qui messane erant . l. Sempni
consul messanam uenit. ei fretum intranti Rex hiero classem ornat᷑am
obiuam duxit. transgressusq ex regia in p̃toriam naue congratulatus
sospitem aim excitu ⁊ nauib aduenisse p̃catusq ꝓsperum ac felicem in

Expanded text:
eludere Poenus et arte non ui rem gerere nauiumque quam uirorum aut armorum eludere Poenus et arte non ui rem gerere nauiumque quam uirorum aut armorum malle certamen facere. nam ut sociis naualibus adfatim instructam classem, ita inopem milite habebant et, sicubi conserta nauis esset, haudquaquam par numerus armatorum ex ea pugnabat. quod ubi animaduersum est, et Romanis multitudo sua auxit animum et paucitas illis minuit. extemplo septem naues Punicae circumuentae: fugam ceterae ceperunt. mille et septingenti fuere in nauibus captis milites nautaeque, in his tres nobiles Carthaginiensium. classis Romana incolumis, una tantum perforata naui sed ea quoque ipsa reduce, in portum rediit. secundum hanc pugnam, nondum gnaris eius qui Messanae erant Ti. Sempronius consul Messanam uenit. ei fretum intranti rex Hiero classem ornatam obuiam duxit, transgressusque ex regia in praetoriam nauem, gratulatus sospitem cum exercitu et nauibus aduenisse precatusque prosperum ac felicem in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑq omem oram qui ex spetulis conspicerent aduentante hostium classensx
Simul itaq quamꝙͣ de industria morati cursum nauiu erant cartaginẽ sest
ut ante lucem accederent lilibeum. p̃sensum tam̃ est. quia ⁊ luna pernox erat
et sublatis armanientis ueniebant. Ex templo datum signum est speculis
ĩ opido ad arma conclamatu ẽ. et ĩ naues conscensum pars nuliti
cum inpatatis ceynebant usq ad lucem portu se abstinuerunt l deme drese
arm ametis eo tp̃e aptandaq ad pugnam cdasse assumapto ubi uluxit rece ye
clanam ĩ altum ut spatium pugne esset exitumq liberum eportu naues hostiũ¬
haferent. Net romani detretauere pugnam et menioria cirta ea ip̃a leca
Sestaꝵteꝵ freti et militum multitudine ac uirtute. ubi ĩ altum euecto
sunt romianus conserere pugnam et ex propinquo uires conserẽ ueller conti

Expanded text:
perque omnem oram qui ex speculis prospicerent adventantem hostium classem perque omnem oram qui ex speculis prospicerent adventantem hostium classem missi. itaque , quamquam de industria morati cursum navium erant Carthaginienses ut ante lucem accederent Lilybaeum, praesensum tamen est, quia et luna pernox erat et sublatis armamentis veniebant; extemplo datum signum ex speculis et in oppido ad arma conclamatum est et in naves conscensum; pars militucum imparatis cernebant, usque ad lucem portu se abstinuerunt demendis armamentis eo tempore aptandaque ad pugnam classe absumpto. ubi inluxit, recepere clahaberent. nec Romani detractauere pugnam et memoria circa ea ipsa loca gestarum rerum freti et militum multitudine ac uirtute. ubi in altum euecti sunt, Romanus conserere pugnam et ex propinquo uires conferre uelle; contra
Abbreviated transcription (Latin):
tres ĩ fretum auertit estus. Ad cas conspectas a messana duodeti naues
hierone rege siracusanoꝵ misse qui tum forte messane erat / cõsi
romanus opperiens nullo ropugnante captas naues messana inportum
deduxerunt Cognitu ex captuus̃ nouum Semproniu p̃t̾hoc. naues cuiꝰ
ip̃i classis essent ĩ italiam missas quinq et triginta alias quĩqueremes
siciliam petẽ ad solicitandos ueteres sitios lilibei ocupandi p̃cipuã cura
e credere cadere eadem tempestate qua ip̃i disiccti forent eam
classem ad egadis insulam deiectam. Hec sicut audita erant. Rex
messane Enuilio p̃tori cuiꝰ sicilia erat prouintia p̃scͥbit monetq lilibeũ
firmo tenẽ p̃sidio. extemplo ei circa p̃tore aciuitate missi legati tͥbunq
belli edicto ꝓpoĩto ut stcii nauales detem dieꝵ cata cibaria ad naues
deferrent . Et ubi signum datum esset/ nequid moram condescendendi faceret

Expanded text:
tres in fretum auertit aestus. ad eas conspectas a Messana duodecim naues ab tres in fretum auertit aestus. ad eas conspectas a Messana duodecim naues ab Hierone rege Syracusanorum missae, qui tum forte Messanae erat consulem Romanum opperiens, nullo repugnante captas naues Messanam in portum deduxerunt. cognitum ex captiuis praeter uiginti naues, cuius ipsi classis essent, in Italiam missas, quinque et triginta alias quinqueremes Siciliam petere ad sollicitandos ueteres socios; Lilybaei occupandi praecipuam curam esse; credere eadem tempeclassem ad Aegates insulas deiectam. haec , sicut audita erant, rex M. Aemilio praetori cuius Sicilia provincia erat perscribit monetque Lilybaeum firmo teneret praesidio. extemplo et a praetore circa civitates missi legati tribunique atu instructum belli, edicto proposito ut socii navales decem dierum cocta cibaria ad naves deferrent, ut ubi signum datum esset ne quid moram conscendendi faceret,
Abbreviated transcription (Latin):
uis ẽ usus / delectum cõmunuit. Nec ꝓul inde hannibal cum consed
quantum uictoria equestri elatus tantu anxius inopia que ꝑ hostiũ agrũ
euntem nusꝙͣ p̃paratis cõmeatib maior ĩ dies excipiebat ad clastidiu
i quo in aguu frumenti nũm tongesẜant romaui mictit. Ibi ci
uim pararent spes facta ꝓditionis/ nec sane magno p̃tio nũmis aurcis
quadringentis datis. P̃. brundusino yfecto p̃sidii corrupto tradit hãnibali
clastiduum. Id orreum fuit penis sedentib ad trebiam. In captiuos extradito
p̃sidio ut faia clementie ĩ principio colligeretut nichil seuitu ẽ. Cum
ad treuiam terrestre. constitiss et bellu interi cir̃ca siciliam insilasq italic
iminentes et a Sempronio consule et aute aduentum eius terra mariq
res geste. Uiginiti quiq remes cum nulle armatis ad depopulanda orã ĩtalu
a cartaginẽsib misse/ noue lipparias/ acto ad insula uulcani tenuere

Expanded text:
uis est uisus delectum communiit. nec procul inde Hannibal cum consedisset, quantum uictoria equestri elatus, tantum anxius inopia quae per hostium agros euntem, nusquam praeparatis commeatibus, maior in dies excipiebat, ad Clastidium uicum, quo magnum frumenti numerum congesserant Romani, mittit. ibi cum uim pararent, spes facta proditionis; nec sane magno pretio, nummis aureis quadringentis, Dasio Brundisino praefecto praesidii corrupto traditur Hannibali Clastidium. id horreum fuit Poenis sedentibus ad Trebiam. in captiuos ex tradito praesidio, ut fama clementiae in principio rerum colligeretur, nihil saeuitum est. cum ad Trebiam terrestre constitisset bellum, interim circa Siciliam insulasque Italiae imminentes et a Sempronio consule et ante aduentum eius terra marique res gestae. uiginti quinqueremes cum mille armatis ad depopulandam oram Italiae a Carthaginiensibus missae; nouem Liparas, octo ad insulam Uolcani tenuerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
statun conspectu contẽp̃ta paucitas. ac sibi quisq deposcͤere pellendos inde hostes.
um capiendum duxipe int̾ stolidissimos feraissimosq ad arma uotat et
uanis minis increpat hostem.priucipio leuem armatura dimictit. deinde ꝯserto
agmine mictit equites. postremo cam hostib quoq subsidia itura iubet instructisq

Expanded text:
statim conspectu contempta paucitas ac sibi quisque deposcere pellendos inde hostes ac statim conspectu contempta paucitas ac sibi quisque deposcere pellendos inde hostes ac locum capiendum; dux ipse inter stolidissimos ferocissimosque ad arma uocat et uanis minis increpat hostem. principio leuem armaturam emittit, deinde conferto agmine mitti equites; postremo, cum hostibus quoque subsidia mitti uideret, instructis
Abbreviated transcription (Latin):
castra Minutii ⁊ penoꝵ quem qui oaupasset/ haud dubie iniquiore
hosti laum facturus. Eiun nõ tãm capere sinẽ certamine uolebat hanubal
quãꝙ id opere p̃tium erat ꝙͣ causam certaminis cum alinutio quem semꝑ¬
ĩutilis in sidiatori. quia nõ modo siluestre quicꝙͣ sed ne ueprib quide uestiti¬
ad obsidendum satis sciebat contrahere. Ager om̃is inedius erat pͥm¬
habebat. re ip̃a natus de tegendis iusidiis. eo magis ꝙ ĩ nuda ualle nulla
talis fraus tuneri pot̾at. et erant ĩ anfractib caue rupes ꝙ ut quedam eaꝵ
ducenos armatos possent cap̃ẽ.In has latebras ꝙ quemq laum apte insidẽ pot̾at.
quinquemillia condunt᷑ peditum equitumq. Nec ubi tam̃ aut motus
tenere egressi aut fulgor armoꝵ fraude ĩ ualle tam aꝑta detegeret. missis pautis
na luce ad capiendum quẽ ante diximus tumł auertit oculos hestui.

Expanded text:
castra Minuci et Poenorum, quem qui occupasset haud dubie iniquiorem erat castra Minuci et Poenorum, quem qui occupasset haud dubie iniquiorem erat hosti locum facturus. eum non tam capere sine certamine uolebat Hannibal, quamquam id operae pretium erat, quam causam certaminis cum Minucio, quem seminutilis insidiatori, quia non modo siluestre quicquam sed ne uepribus quidem uestitad obsistendum satis sciebat, contrahere. Ager omnis medius erat phabebat, re ipsa natus tegendis insidiis, eo magis quod in nuda ualle nulla talis fraus timeri poterat; et erant in anfractibus cauae rupes, ut quaedam earum ducenos armatos possent capere. in has latebras, quot quemque locum apte insidere poterant, quinque milia conduntur peditum equitumque. necubi tamen aut motus alicuius temere egressi aut fulgor armorum fraudem in ualle tam aperta detegeret, missis paucis prima luce ad capiendum quem ante diximus tumulum auertit oculos hostium. primo
Abbreviated transcription (Latin):
atasione rei gerende habuisset. que fabio aut quãꝙ̃ id place̾ oĩa fortunã eĩ hĩtura
quecũq temeritas college hũisset. sibi comunitatu cum alio nõ ademptu imperuun
esse. Itaꝙ si numꝙͣ uolentem parte qua posset roꝵ consilio gerendaꝵ censuꝵ nec se
tꝑͣa aut dies imperii cum ex̾citu diuisurũ suisq consiliis qm̃ omĩa nõ liceret
diuiderent. prima et quarta a Linutio serunda et tertia fabio euenerunt.Itez
e posset seruatuꝵ. Ita obtinuit ut legiones sicut consulib mos ẽet inter
utes pari nũo sccium ⁊ latini nominis auxiliũm diuiserunt. Castris s
seperari magr̃ equitum uoluit. Duplex inde hanuibali gaudiu fuit. Neq eni
quicqͣ eoꝵ que apud hostes gerebantur eum fallebat. et profugis multa
ndicanitib et ꝑ suos explorante.Nam et liberam Mimitii temeritate
modo capturu et solertie fabi dimi dium uiriu decessisse. Tumulus erat int̾

Expanded text:
sionem rei gerendae habuisset. Q. Fabio haudquaquam id placere: omnia fortunam eam habitura quamcumque temeritas collegae habuisset; sibi communicatum cum alio, non ademptum imperium esse; itaque se nunquam uolentem parte, qua posset, rerum consilio gerendarum cessurum, nec se tempora aut dies imperii cum eo, exercitum diuisurum suisque consiliis, quoniam omnia non liceretdiuiderent. prima et quarta Minucio, secunda et tertia Fabio euenerunt. item e posset seruaturum. ita obtinuit ut legiones, sicut consulibus mos esset, intertes pari numero sociumque et Latini nominis auxilia diuiserunt. castris quoque separari magister equitum uoluit. duplex inde Hannibali gaudium fuit; neque enim quicquam eorum quae apud hostes agerentur eum fallebat et perfugis multa non indicantibus et per suos explorantem: nam et liberam Minuci temeritatem se suo modo captaturum et sollertiae Fabi dimidium uirium decessisse. tumulus erat inter
Abbreviated transcription (Latin):
mille cc̃. Has comias cartagini partun p̃sidio esse partim distribu
ꝑ afcicam uibet simul conquisitorib ĩ cautates missis uiͦi᷑ nullia ꝯsc̾pta
delecte iuuentutis ỹsidium cosdem ⁊ obsides duci cartaginẽ iubet neq
hispaniam negligendã ratus atq ideo aut minus ꝙ haud ignarꝰ erat
çirçiutai aromaras ear legatis ad solicitandos pͥricipũ aios has drubali
uiro inpigro eam ꝓuinciam destinat firmatq cum africis max

Expanded text:
mille ducentos. has copias partim Carthagini praesidio esse, partim distribui mille ducentos. has copias partim Carthagini praesidio esse, partim distribui per Africam iubet. simul conquisitoribus in ciuitates missis quattuor milia conscripta delectae iuuentutis, praesidium eosdem et obsides, duci Carthaginem iubet. neque Hispaniam neglegendam ratus, atque id eo minus quod haud ignarus erat circumitam ab Romanis eam legatis ad sollicitandos principum animos, Hasdrubali fratri, uiro impigro, eam prouinciam destinat firmatque eum Africis maxime
Abbreviated transcription (Latin):
edito assitis ut diis bene iu antib bellum ignentis głie p̃de q futurũ
incipiamus. Otib fere uisendi domos oblata ultro potestas grata erat
etiam desider antib suos et longius ĩ futu ꝓuidentib dsideriu. ꝑtofũ
tp̃s hiemis quies int̾ labores aut etiã exhaustos aut mor exlriurienas
renouauit corpora animosq ad omĩa de integeo patienda. uere pͥmo
ad edictam amueuere. Hannibal am recensuisset omiui auxilia
gentiũ gadesq ꝓfectus herculi uota exoluit. nouisq se obligat uonis
si cera ꝓspere euenissent . Inde partiens curas simul inferendi atq pa¬
tiendi belli ne dum ip̃e terrestri ꝑ hispamam galliasq ĩtinẽ italiam
peteret/ nuda apertaq romauis africa a sicilia ẽẽt / ualido p̃sidio
firmare eam statuit. ꝓ eo supplemẽtu ip̃e ex afcica maxime baculo
adomo futurꝰ uterq miles uelut mutuis pignorib obligati stipendia

Expanded text:
edico adsitis, ut dis bene iuuantibus bellum ingentis gloriae praedaeque futurum edico adsitis, ut dis bene iuuantibus bellum ingentis gloriae praedaeque futurum incipiamus.' omnibus fere uisendi domos oblata ultro potestas grata erat, et iam desiderantibus suos et longius in futurum prouidentibus desiderium. per totum tempus hiemis quies inter labores aut iam exhaustos aut mox exhauriendos renouauit corpora animosque ad omnia de integro patienda; uere primo ad edictum conuenere. Hannibal cum recensuisset omnium gentium auxilia, Gades profectus Herculi uota exsoluit nouisque se obligat uotis, si cetera prospera euenissent. inde partiens curas simul <in> inferendum atque arcendum bellum, ne, dum ipse terrestri per Hispaniam Galliasque itinere Italiam peteret, nuda apertaque Romanis Africa ab Sicilia esset, ualido praesidio firmare eam statuit; pro eo supplementum ipse ex Africa maxime iaculatorum ul ab domo futurus uterque miles, uelut mutuis pigneribus obligati stipendia
Abbreviated transcription (Latin):
legati romam redeunt haud itamulto postꝙ consules ĩ ꝓuĩcias
profecti erant. cuutatem om̃e ĩ expetatione belli eretam ĩ uenere satis
constante fama iani hiberum penos transisse. Hannibal sagunto capto
cartaqme acta decretaq forent / seq nõ duce solum sed ctiã causam
esse belli partitis diuisis q reliquiis p̃de nichil ultra differendu ratꝰ
hispani generis nulites conucrat. Credo ego ues iaquit scci ⁊ ipos
cernẽ pacatis omĩb hispanie ppłis aut fimenda uobis mulilias ẽecit᷑ q
mictendos ẽẽ aut ĩ alias terras transfecendu bellum. Ita eni
gentes nõ patis solum sed etiã uictorie bonis florebunt si exaliis
gentib p̃dam et głiam queremus. Itaq cum longinqua adomo istet
militia incertumq sit quando domos ur̃as et que cuiq ibi cara sint
uisuri sitis siquis uestcũ suos iusere uult cõmeatum da pͥmo uere

Expanded text:
legati Romam redeunt haud ita multo post quam consules in prouincias legati Romam redeunt haud ita multo post quam consules in prouincias profecti erant. ciuitatem omnem in exspectationem belli erectam inuenerunt, satis constante fama iam Hiberum Poenos tramisisse. Hannibal Sagunto capto omae quaeque Carthagine acta decretaque forent, seque non ducem solum sed etiam causam esse belli, partitis diuenditisque reliquiis praedae nihil ultra differendum ratus, Hispani generis milites conuocat. 'credo ego uos' inquit, 'socii, et ipsos cernere pacatis omnibus Hispaniae populis aut finiendam nobis militiam exercitusque dimittendos esse aut in alias terras transferendum bellum; ita enim hae gentes non pacis solum sed etiam uictoriae bonis florebunt, si ex aliis gentibus praedam et gloriam quaeremus. itaque cum longinqua ab domo instet militia incertumque sit quando domos uestras et quae cuique ibi cara sunt uisuri sitis, si quis uestrum suos inuisere uolt, commeatum do. primo uere