comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
expecuma creditoris acceꝑant nu¬
mnerauit id̾ debitor conductor hor¬
reoꝵ cesaris fuit obquoꝵ pensionet
auq uot amus non solutas ꝓcuratior
ex accõm p̃p̃oĩtus ad lapidunuen¬
ditionem offm̃ suum ostãdit Q̾ sit̃
ẽ an nire pignoris eos creditor reti
⁊ post alium creditorem qui pig¬
noꝵ conuentionem ad bona debi¬
toris contulit. ip̃e quo simule pcm̃
nullo iure cet̾a bona . titulopig¬
noris uendidit. s ob eam rem ĩ
ꝑsonam accio cͣcͣ eum creditori qͥ
pignora sua requirit non ꝯpetit
Nec utił danda e̾ nec furti rer̾ mo¬
bilium grã recte conuenietur. qr
ꝓpriam cãm ordiis cirore ductus
ꝑcecutus uidetur. p̃xtim cum ai¬
t᷑ creditor farto possõe q̃ nõ fuit
apd̾ eum non amisit. adcxiben¬
dum quo frustra litem excipiet
quia neq possidet neq fecit dolo
ut desineret possidere. seqrͣ gͦ.
ut scd̾s creditor postesores int̾pi¬
lare debeat.d̾ .x.¬
Ideuuror conuent᷑ officio iudicisas¬

Expanded text:
ex pecunia creditoris acceperant: idem debitor conductor horreorum Caesaris fuit, ob quorum pensiones aliquot annis non solutas procurator exactioni praepositus ad lapidum uenditionem officium suum extendit: quaesitum est, an iure pignoris eos creditor retin post alium creditorem, qui pignorum conuentionem ad bona debitoris contulit, ipse quoque simile pactum nullo iure cetera bona titulo pignoris vendidit. sed ob eam rem in personam actio contra eum creditori, qui pignora sua requirit, non competit nec utilis danda est: nec furti rerum mobilium gratia recte convenietur, quia propriam causam ordinis errore ductus persecutus videtur, praesertim cum alter creditor furto possessionem, quae non fuit apud eum, non amisserit. ad exhibendum quoque frustra litem excipiet, quia neque possidet neque dolo fecit, ut desineret possidere. sequitur ut secundus creditor possessores interpellare debeat. ideiussor conventus officio iudicis ad
Abbreviated transcription (Latin):
fc̃m uidebitur ut ypoth̾ca ubet᷑.
d̾it creditor hic ⁊ pecimiam icce¬
ꝑit. tunc enim manent om̃i obli¬
gatõnes. integre. qr p̃cuioco idacci¬
pitur nonco onii nomine. ¶Sat̾¬

Expanded text:
itur, ut hypotheca liberetur. derit creditor et pecuniam acceperit: tunc enim manent omnes obligationes integrae, quia pretii loco id accipitur, non solutionis nomine. Sati
Abbreviated transcription (Latin):
primo ordine creditam. Dixiꝯ
seqñt ẽẽ ut seuis pocior sit meo
ꝙ amplius ẽ inpignore. ⁊ oblita
abeo sñma pͥmo ordine credita
usirar̾q eius p̾ponatur pͥmus
e ditor in cũma qͥuam p̃ ea erd de
bitori credidit. Sceũ.ł.
ei cõdempnatus erat obligauit
pignori omĩa rona sua q̾ hẽbat
a fisco pecumã pignori ei ressuas
om̃sobliganit. ⁊ intulit reie ꝑtem
debiti ⁊ retiquam sũmam nouati¬
one fca eid̾ ꝑromisit in quãobliga¬
tione simur ut supra depignore
tpr̾ prioris obligatõnis huĩt ꝯt̾ in
hus reb quas post prierem obliga¬
tionem acquisiuit donee muniũ¬
sum debitum suũ ꝯsequatur.ꝵ¬

Expanded text:
tam. dixi consequens esse, ut Seius potior sit in eo quod amplius est in pignore, et oblata ab eo summa primo ordine credita usurarumque eius postponatur primus creditor in summam, quam postea eidem, ebitori credidit. 21 Scaeuoei condemnatus erat, obligauit pignori omnia bona sua quae habebat a fisco pecuniam pignori ei res suas omnes obligauit: et intulit Seiae partem debiti et reliquam summam nouatione facta eidem promisit, in qua obligatione similiter ut supra de pignore tempore prioris obligationis habuit, item in his rebus, quas post priorem obligationem adquisiit, donec uniuersum debitum suum consequatur.
Abbreviated transcription (Latin):
da conucñt. postior uͦ de ypotħci
pociorem eẽ. nam ⁊ inpignorepla¬
cet si prior srmicm̾t depignoren
cet postĩori res tradatur adhuc po¬
cioremẽt priorem.  auiꝰ .i.¬

Expanded text:
 convenerit, posterior vero de hypotheca potiorem esse: nam et in pignore placet, si prior convenerit de pignore, licet posteriori res tradatur, adhuc potiorem esse priorem. Paulus li
Abbreviated transcription (Latin):
dum eẽ ¶si primus quisine ypotħ¬
cac̾ didit pꝰ scd̾mqui utrumq fecit
lp̃e ypothecam accepit siue dubio
poft̾ior mypothecae̾. unce simidiẽ
deypotheca conienit dubium ne
qͥli pocior sit. licet sudiencum ano
creditore pure de ead conuenit
credidit t̾tio inpriore pecuma po
m̃ id̾ cum anio tua uoluntate. Se¬
cundus pocior erit. Iecuua autem
coluta scĩb au rursusteneatur
cibi cre qntur. Erit aut falq̃o a¬
giranda. quid quid int̾ eosactum
sit. utrum ut diccedatur ab ypoty¬
ca in totum. cum ptior concessit t̾¬
oitoriaui obligan yporheram an
ut ordo seruetur.⁊ puor c̃ditors ab̾
loco constituatur. ¶ pap̾ sic̃ditor¬
pͥoe p̾ea nouatione fc̃i ead pignio¬
ra cum auis pignorib. insium loc̾
eum fuccedere. ⁊ or scd̾s non offeri
pecunam posse ꝑnorem uendere.
fluum ex ant̾iore creditore accepit
hoc scio̾ restituat. ¶ saiend̾ ẽ scib̾
creditori rem tenen. ⁊̃ iuiuto debi¬
tore tam iusuum debitum.qͣ. inpͥ¬

Expanded text:
ndum esse. Si primus, qui sine hypotheca credidit, post secundum, qui utrumque fecit, ipse hypothecam accepit, sine dubio posterior in hypotheca est: unde si in diem de hypotheca convenit, dubium non est, quin potior sit, licet ante diem cum alio creditore pure de eadem re convenit. crediderit, in priore pecunia poinde idem cum alio tua uoluntate, secundus potior erit: pecunia autem soluta secundo an rursus teneatur tibi, recte quaeritur. erit autctum sit, utrum, ut discedatur ab hypotheca in totum, prior concessit creditor alii obligari hypothecam, an ut ordo seruetur et prior creditor secundo loco constituatur. Papinieadem pignora ‹cum› aliis accepit, in suum locum eum succedere: sed si secundus non offerat pecuniam, posse priorem uendere, fluum ex anteriore credito accepit, hoc secundo restituat. Sciendum est secundo creditori rem teneri etiam inuito debitore tam in suum debitum quam in pr
Abbreviated transcription (Latin):
at̾cio creditore non ꝓuocau̾at.
turbo apd̾ alium iudiceminit᷑
t̃cius creditor ⁊ turtonem suꝑa¬
redeb̾et qui pͥmam ardimoe¬
expułat. an ea remota turto tc̃i¬
imnexclud̾et. plane cumt̾tius ẽ¬
ditor primum de sua pecĩa di¬
milit inloc̾ eius sb̾stituitur in
caqͣaitate quam suꝑiori exsolint
fuerunt gͥ qui dicerent hicaͦ
t̃cium creditorem pociorem ẽe
debere. Michineqͣꝗͣ hoc iutũ
cẽ uidebatur. pone pͥmam
cirdituoem in iudicio conue¬
nude t̾cium creditorem. ⁊ extep¬
tõne. alio ue quo modo at̃tio su¬
ꝑatam. ¶Nuĩquio adũsus tur¬
bonem quis cdo loco credidãt.
t̾cius creditor qui pͥmam uicit
exceptõne rei iudicate ut pot᷑
aũ contra si post pͥmu indicu
inquo pͥmacreditrx suꝑata ẽ
af̾cio creditore. Scõs creditor¬
ꝯxͣ t̃clo  cercior obtinuerit pot̾it uti
exceptione rei iudicate utipot̃.
adu̾lus pͥmam creditaicem millo
modoᷤ opmor. gͥ nec t̾cius credi¬
tor successit meius locum quẽ

Expanded text:
a tertio creditore non prouoc‹a›uerat: Turbo apud alium iudicem uictus tertius creditor etiam Turbonem superare deberet, qui primam creditricem, an ea remota turbo tertium excluderet. plane cum tertius creditor primum de sua pecunia dimisit, in locum eius substituitur in ea quantitate, quam superiori exsolvit: fuerunt igitur qui dicerent hic quoque tertium creditorem potiorem esse debere. mihi nequaquam hoc iustum esse videbatur. pone primam creditricem iudicio convenisse tertium creditorem et exceptione aliove quo modo a tertio superatam: numquid adversus turbonem, qui secundo loco crediderat, tertius creditor, qui primam vicit, exceptione rei iudicatae uti potest? aut contra si post primum iudicium, in quo prima creditrix superata est a tertio creditore, secundus creditor tertium optinuerit, poterit uti exceptione rei iudicatae adversus primam creditricem? nullo modo, ut opinor. igitur nec tertius creditor successit in eius locum quem
Abbreviated transcription (Latin):
eẽt. R. luciumticium iom̃eꝙ
ei debetur pociorem ẽt.d̾ .x.
um pignori obligatum ⁊ testa¬
m̃to maritum ⁊ lib̾os ex eo natos
It̾ exauo hr̾ des instituit. Credi¬
tocum posset hrdes conuenire
y doneos ad fundum uenit e̾ro
bitor obligastet. deinde ꝙ huic
eid̾ debitori crede̾s. forte .xi. ꝙpłꝰ¬

Expanded text:
t Lucium Titium in omne quod ei debetur potiorem esse. Idem um pignori obligatum et testamento maritum et liberos ex eo natos, item ex alio heredes instituit: creditor cum posset heredes conuenire idoneos, ad fundum uenit: quaebitor obligasset, dehinc tu eidem debitori crederes forte quad
Abbreviated transcription (Latin):
ociorẽ inpignoit qui prius
cre didit pecunam. ⁊ accepitp.¬
ypothecam. qͣ auscum abo ñcõ¬
ueñat ut siab eo pecumamacce¬
ꝑit sit res obligata. licet ab hoc
postea acceꝑit. potãt enim licet
antea conuenit ab eo non acciꝑe
pecuniam. uide amus an id dicẽ¬
dimisit si sb̾ ꝯdicõne stipłonefc̃a
ypotheca data sit qua pũdñteꝯ¬
dicione alius credidit pure : tac¬
cepit eandem auam ypothecã.
tunc dem̃ pnoris stiplonis existat
conditio. ut pocior sit qui pꝰ cat̾¬
didiss. s uercor ũ bic aliud sit
dicendum. Cumienim conditio
semel extitit. ꝑ inde ħeturac si
illo tpt quo stipło int̾poĩtas sine
si colonus conuem̾it ut inducta
infundum illa a ibinata pig¬
noneẽnt. ⁊ asiquam inducat au¬
i rem ypothecenõie obligau̾it.
tunc cem̃ eam infudum indu¬
x̾it pocior erit quispãlr pure acce¬
ꝑit. quia nonexconuentione
priori obligatur. S ex eoꝙ in
de futurare conuemat ut ypo¬
nii fuĩt debicorit. ⁊ infructibus

Expanded text:
otior est in pignore, qui prius credidit pecuniam et accepit hypothecam, quamuis cum alio ante conuenerat, ut, si ab eo pecuniam acceperit, sit res obligata, licet ab hoc postea accepit: poterat enim, licet ante conuenit, non accipere ab eo pecuniam. Uideamus, an idem dicendum sit, si sub condicione stipulatione facta hypotheca data sit, qua pendentedente alius credidit pure et accepit eandem hypothecam, tunc deinde prioris stipulationis exsistat condicio, ut potior sit qui postea credidisset. sed vereor, num hic aliud sit dicendum: cum enim semel condicio exstitit, perinde habetur, ac si illo tempore, quo stipulatio interposita eSi colonus convenit, ut inducta in fundum illata ibi nata pignori essent, et antequam inducat, alii rem hypothecae nomine obligaverit, tunc deinde eam in fundum induxerit, potior erit, qui specialiter pure accepit, quia non ex conuentione priori obligatur, sed ex eo quode futura re conuenerit, ut hyponis fuit debitoris: et in fructibus,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ si ab ea dicoedatur aut pacucat
creditor ne pecinuani petat. nͥ siq̾d
dicat pactum int̾põitum ẽe utaꝑ
sona nõ petatur. ⁊ quid̾ sil actũ
sit. cum forte u̾potheim auus pos¬
sideat. S ẽ pactum conuent̾ excep¬
tionem ꝑpetuam patiat. ead̾ ⁊ i̾ħ̾
calu possunt dici. ut ⁊ auypotħ̾¬
cadiscedatur ¶ Si paciscatur c̃¬
dicor ne mtra anñ pecumiam pe¬

Expanded text:
i ab ea discedatur aut paciscatur creditor, ne pecuniam petat: nisi si quis dicat pactum interpositum esse, ut a persona non petatur. et quid si hoc actum sit, cum forte alius hypothecam possidebit? sed cum pactum conventum exceptionem perpetuam pariat, eadem et in hoc casu possunt dici, ut et ab hypotheca discedatur. Si paciscatur creditor, ne intra annum pecuniam pe
Abbreviated transcription (Latin):
ui balnemmeꝵ ułn. proxinus cõ¬
duyat pactur erat ut homo eros
dicam pignoꝵ dedit. Consuit᷑ aut᷑
ad iltus hũc creditorem petentem
erotem iocatorem p̃tor tuende
b̾et .12. detere. licet .n. eo tpr bõ
pignori datus cẽt quo nũdum
piaet ut muito locatore incpugt¬
norit ineos sotui non postet. poci¬
orem eiut cam hñdam¶ ampni
⁊ sb̾conditione creditorem puta¬
pestea. quicquamoebi ceꝑit
Si modo non ea conditio sit que iñ¬
into debitore implen non possit
Si ⁊siberes obea legata q̃ sb̾con¬
ditione data erant. d̾ pignore it
sne conuenutet. ⁊ postea ead pp̃
pignom obptcuiam creditam
pignori dedit. at post conditio
legatoꝵ extitit. hre quor tuend

Expanded text:
ui balneum ex calendis proximis conduxerat, pactus erat, ut homo Eros editam pignori dedit. consultus, an adversus hunc creditorem petentem Erotem locatoit debere: licet enim eo tempore homo pignori datus esset, quo nondum pisset, ut inuito locatore ius pignoris in eo solui non posset, potiorem eius causam habendam. Am pliputapostea quicquam deberi coeperit, si modo non ea condicio sit, quae invito debitore impleri non possit. Sed et si heres ob ea legata, quae sub condicione data erant, de pignore rei suae convenisset et postea eadem ipsa pignora ob pecuniam creditam pignori dedit ac post condicio legatorum exstitit, hic quoque tuend
Abbreviated transcription (Latin):
ut cip̃dium suum pignori ypo¬
thece ue eet deis mutuat᷑ ẽ pecu¬
mam ameiuo ⁊ pactus ẽ cum co.
lit siticio desient p̾dium teneriei
tencatur. tercuis dem̃ siquis.dit
mutiuam prcumam tibi ut tiaiota¬
ueres. ⁊ paciscitur tecum ut id̾ p̃¬
ma impleatur condicio ⁊ t̾cinsde
hic t̃rius creditor. scdo p̃ferendiisẽ

Expanded text:
pignori hypothecaeve esset: deinde mutuatus est pecuniam a Maevio et pactus est cum eo, ut, si Titio desierit praedium teneri, ei teneatur: tertius deinde aliquis dat mutuam pecuniam tibi, ut Titio solveres, et paciscitur tecum, ut idem praenia impleatur condicio, et tertius de hic tertius creditor secundo
Abbreviated transcription (Latin):
tõnib q̃ fi̾unt inp̾cium rti expen
utruicq creditoris. id c̃ ⁊ antiquio¬
ris ⁊ eius cuius nũmic ꝯꝑataẽ. ¶ si
tibiqͥ hĩturus sum obligauenm ⁊
rere nitumq accoitorem. ⁊ inpigno¬
te. Non enim multum facit ꝯde
cum tes cxnilmis pignoratis ẽpta
nonut pignorata. obħ̾ soiñ ꝯpai¬

Expanded text:
n utriusque creditoris, id est et antiquioris et eius cuius nummis comparata est. Si tibi quae habiturus sum obligaverim erere utrumque creditorem et in pignore: non enim multum facit, quod de cum res ex nummis pigneratis empta non sit pignerata
Abbreviated transcription (Latin):
uius enim pecumam saluam fec̾
tocius pignons cãm ꝙ pot̾it quis
Ad mitere. ⁊ si incibaria nautar
fu̾it creditum sine quib naui sai¬
ua ꝑueure non potat. it̾ siquic
m̃m̃tes sibiobligatas c̾didit s ut
sainc fiant s ut nautum eyscim¬
tur. potu̾cior ent licet post̾i̾or sit
Nam ⁊ ip̃m nauium potencuis est¬

Expanded text:
uius enim pecunia salvam fecit totius pignoris causam. quod poterit quis admittere et si in cibaria nautarum fuerit creditum, sine quibus navis salva pervenire non poterat. Item si quis in merces sibi obligatas crediderit, vel ut salvae fiant vel ut naulum exsolvatur, potentior erit, licet posterior sit: nam et ip
Abbreviated transcription (Latin):
Debitor aut pupillus aut reipͦ
liccat debitori ypothecam m̃idere
ł pigmis quid uiic sit. ⁊ anpaciõ
nulla sit tał quał contra ius sit
poĩta. Idõqiure uenire possit ⁊ cer¬
tumẽ nullam ẽẽ uenditionem. ⁊¬

Expanded text:
debitor aut pupillus aut rei puliceat debitori hypothecam vendere vel pignus, quid iuris sit, et an pactio nulla sit talis, quasi contra ius sit posita, ideoque veniri possit. et certum est nullam esse venditionem,
Abbreviated transcription (Latin):
dommũ tributoria obligat
ita demum sistiente eo ne¬
gociabitur. ¶ Stienciam ħ
eam accepimus. que habet
et uoluntatem s ut ego pu¬
to non uoluntatem sed pa¬
tientiam. non eñĩuelle deb¬
tet cominus sed nolle. si igiͦ¬
continditit tenebitur actio¬
ne tributora. ¶potestatis
u̾bumad omnem sexum.
Item ad om̃es qui fint alieno
uiri so̾iecti porrigendum er̃
NIonsolum ad seruos perubit¬
nebit tributoria actio uerum
ad eos quoa quinobis bona
fide seruiunt. siue hb̃i siues¬
ui anensunt uł in quibus
usunfructum habemus.

Expanded text:
dominum tributoria obligat, dominum tributoria obligat, ita demum si sciente eo negotiabitur. Scientiam hic eam accipimus, quae habet et uoluntatem, sed, ut ego puto, non uoluntatem, sed ptientiam: non enim uelle debet dominus, sed non nolle. si igicontra dicit, tenebitur actione tributoria. Potestatis uerbum ad omnem sexum, item ad omnes, qui sunt alieno iuri subiecti, porrigendum erit. Non solum ad seruos pertinebit tributoria actio, uerum ad eos quoque, qui nobis bona fide seruiunt, siue liberi siue serui alieni sunt, uel in quibus usum fructum h
Abbreviated transcription (Latin):
se nũmulare qͣm excercebͭ
habuit lib̃tum p̾positum
is gaio seio cauit in hec u̾¬
ba octauus ter minansrẽ
agens octam felitͥuł d  mrat¬
to fesio ¶ lurem habes pe¬
nes mensam patroni mei
denarios mille.quos denari¬
os uob̾ nuinierare debebo
herede bomis eis uendiusant̃
et hac epistola ire corniene¬
bis obligatum. nec equitatem
conuiemendi eum super esse
cum hic institoris afficium
ad fidem mense ꝓtestandam
lp̃. ¶uius quom editi de
dominus quialioqum in ẜui
contͣctibus priuulegium ħ¬
haibet. cuppe cum de peculio
dumtarat teneatur cuuis pe¬
culu estimatio deducto quod
domino deberur fit cam̃ sii
scienit seruũ inpet̾alian mer¬
ce negociari uelud exͣneus cre¬
ditor ex hoc edisto intributũ
uccatur. ¶ Licet mertis appel¬
latio angustior sit ut neqi ad
seruos fuliones. uł sartmato¬
res uł textores. uel uenalicia¬
nos ꝑtineat. tamen peduis
negociatores porngendum.
accipinius mercis peculiaris
etiam si nichil sit in peculio

Expanded text:
e nummulariae quam exercebat habuit libertum praepositum: is Gaio Seio cauit in haec uerba: 'Octauius Terminalis rem agens Octauii Felicis Domitio Felici salutem. habes penes mensam patroni mei denarios mille, quos denarios uobis numerare debebo herede bonis eius uenditis an ex epistula iure conuenbis obligatum nec aequitatem conueniendi eum superesse, cum id institoris officio ad fidem mensae protestandam . Huius quoque edicti non dominus, qui alioquin in serui contractibus priuilegium habet quippe cum de peculio dumtaxat teneatur, cuius peculii aestimatio deducto quod domino debetur fit, tamen, si scierit seruum peculiari merce negotiari, uelut extraneus creditor ex hoc edicto in tributum uocatur. Licet mercis appellatio angustior sit, ut neque ad seruos fullones uel sarcinatores uel textores uel uenaliciarios pertineat, tamen Pedius negotiationes porrigendum accipitur, merx peculiaris, etiamsi nihil sit in peculio,
Abbreviated transcription (Latin):
qui cõntͣxit cum eo qui in aliena p̾ate
sit etiam si deficiant suꝑiores actionẽ
id est ex̃citoria institoria cͥbutoriaue
nicħominꝰ tñ in qnͣtum ex bono ⁊ eqͥ
res patit᷑ suũ consequat᷑. Siue. n iꝰsu
eius cuiꝰ in p̾ate sit negotium gestum
fuit. in solidum eo nomine udicuim
u̾sum fu̾it eaitenꝰ int̾ducit actionẽ qͣte¬

Expanded text:
qui contraxit cum eo, qui in aliena potestate sit, etiamsi deficient superiores actiones, id est exercitoria institoria tributoriaue, nihilo minus tamen in quantum ex bono et aequo res patitur suum consequatur. siue enim iussu eius, cuius in potestate sit, negotium gestum fuerit, in solidum eo nomine iudicium uersum fu
Abbreviated transcription (Latin):
idem erit ⁊ in cetis successoribus¬
E lig̾e quis d qua actione exꝑiatur
utrũ de peculio an tͥbutoria eum seit
sibi regressum ad aliam ñ fut᷑m plane
si quis uelit ex alia cã tͥbutoria age̾
ex alia cã de peculio audiendꝰ eri¬
i seruo testam̃co manumilloꝰ peculi¬
ur legatũ sit ñ debẽ ħedem tͥbucoria

Expanded text:
idem erit et in ceteris successoribus.Eligere quis debet, qua actione experiatur, utrum de peculio an tributoria, cum scit sibi regressum ad aliam non futurum. plane si quis uelit ex alia causa tributoria agere, ex alia causa de peculio, audiendus erit.Si seruo testamento manumisso peculium lega
Abbreviated transcription (Latin):
arõ scĩam ⁊ dolum nocere
hitatn nos dubitamus.¶
si uitaruis ẜui meĩ negoci¬
etur si quidem me sciente¬
⁊ tributoria tenebor. si me
ignorante. ordinario scien¬
te de peculio eiusactianem
culio quod ordinario debet̃¬
deducatur. s si uterq scien¬
mus ⁊ tͥbutorĩa ⁊ de peculio
actionẽ compet̾e ait. t̾buto¬
nam uicaru nomine de pe¬
culio uero ordmnari eligere
tam̃ debẽ agentẽ qua pociꝰ
actione exꝑiatur. sic tamẽ
ut utruniq tͥbuatur ⁊ qd
michi ⁊ qd̃ seruo debetur.
cum si seruus ordinarĩ us
ignorass deduceret᷑. minte¬
tegrum quod ei a uicaro
debetur. s ⁊ si antilla negociabi᷑
admittendam tributoriam dici¬
mus. ¶ Item pariu reft cum ip̃o
seruuo ꝯtrabati in cm instrtoᷤ¬
re eius. ¶Mertis nominc meri¬
to adicitur. ne omñis negociatio
cum eo facta tributoriam indu
potestate habeant cͣreditorib m̃¬
ita demum parcietur ex m̃ce. si¬

Expanded text:
iam et dolum nocere bitat nec nos dubitamus. Si uicarius serui mei negotietur, si quidem me sciente, tributoria tenebor, si me ignorante, ordinario sciente, de peculio eius actionemculio, quod ordinario debet si uterque scierimus, et tribut‹o›riam et de peculio actionem competere ait, tributoriam u‹i›carii nomine, de peculio uero ordinarii: eligere tamen debere agentem, qua potius actione experiatur, sic tamen, ut utrumque tribuatur et quod mihi et quod seruo debetur, cum, si seruus ordinarius ignorasset, deduceretur integrum, quod ei a uicario debetur.Sed et si ancilla negotiabitur, admittendam tributoriam dicimus.Item parui refert, cum ipso seruo contrahatur an cum institore eius. 'Mercis nomine' merito adicitur, ne omnis negotiatio cum eo facta tributoriam inducpotestate habent, cum cre ditoribus meita demum par
Abbreviated transcription (Latin):
pupilli. uł suriosi sciente tu¬
tore uł curatore in mĩce pecu¬
lari negocietur colum quid̾
tutoris. uł turatoris nocerei
pupillo uł surioso nõ deb̾e
puto. nec tamen lucro sum
esse deb̾e ⁊ ido hactenus eum
ex dolo tutoris tributoria
teneri si quid ad eum ꝑuen̾¬
it. idemq in furioso puto
ex dolo eius pupillum dene¬
n scͥpsit ⁊ sanc hactenus te¬
fatum sid si euis etatis sit
iut dolicapax sit efficẽ ut
teneatur. qmius scientra
cius nonsufficĩt ad negotia¬
tionem. quid gͦ ed sciencia¬
eiis auidem tutoris ⁊ aira¬
toris debet fac̾e locum huic
actioni. dolus aut̃ quateñ
tutor scierit pubes factus uił
furiosus sane mentis dolum
anuitant cenẽt᷑ ex hoc edic

Expanded text:
pupilli uel furiosi sciente tutore uel curatore in merce peculiari negotietur, dolum quidem tutoris uel curatoris nocere pupillo uel furioso non debere puto, nec tamen lucrosum esse debere, et ideo hactenus eum ex dolo tutoris tributoria teneri, si quid ad eum peruenerit: idem et in furioso puto. ex dolo eius pupillum teneri scripsit: et sane hactenus tefactum sit, si eius aetatis sit, ut doli capax sit, efficere ut teneatur, quamuis scientia eius non sufficiat ad negotiationem. quid ergo est? scientia quidem tutoris et curatoris debet facere locum huic actioni: dolus autem quatenus tutor scierit, pubes factus uel furiosus sanae mentis dolum admittant, tenentur ex hoc edic
Abbreviated transcription (Latin):
rem. Institorem qui taber¬
ne loco ue ad emendum uen¬
denduni ue p̾pomtur quidq
sine loco ad emidem actun
is accipiendis petis ꝓcura¬
torem pposuit. utiłis ad exem¬
plum institore cabitur ac¬
tio quod eque faciendũ er̃
⁊ si ꝓcurator soluendo sit qͥ
stipulanti petunam ꝓmi¬
sit. ¶ Si dñs qui seruũ insti¬
torem apud mensam petuni¬
is accipiendis habiit postli¬
bertatem quo catam idest
ꝑ libertum negocium exer¬
curo uarietate status nonu
mutabitur ꝑiculi causa.¶¬
Tab̾erne p̾positus a pr̃e fili¬
us merciu causa mutua
petunam accepit pro eo
pater fideussit eciam insti¬
torta ab eo petetur. cum ac¬
cepte petume speciem fide¬
iubendo negocio tab̾erne
miscũit. ¶ Seruus petum¬
nem hes auenum suscipiẽs
ut institor dñm insolidum
iure prerorio nõ astringit
quod autem ꝓ eo qui pecu¬
mam fenerauit ꝑ delega
segan tionem alu dimisit ꝓmisit
a domino recte pecetur cru¬
dommo pecume credite cõ¬
tra eum qui del
tio que sita est.

Expanded text:
.Institor est, qui tabernae locoue ad emendum uendendumue praeponitur quique sine loco ad eundem actum is accipiendis pecuniis procuratorem praeposuit, utilis ad exemplum institoriae dabitur actio: quod aeque faciendum erit et si procurator soluendo sit, qui stipulanti pecuniam promisit.Si dominus, qui seruum institorem apud mensam pecuniis accipiendis habuit, post libertatem quoque datam idem per libertum negotium exercuit, uarietate status non mutabitur periculi causa.Tabernae praepositus a patre filius mercium causa mutuam pecuniam accepit: pro eo pater fideiussit: etiam institoria ab eo petetur, cum acceptae pecuniae speciem fideiubendo negotio tabernae miscuerit.Seruus pecunnem aes alienum suscipiens ut institorem dominum in solidum iure praetorio non adstringit: quod autem pro eo, qui pecuniam faenerauit, per egationem alii promisit, a domino recte petetur, cui pecuniae creditae contra eum qui delegauit actio quaesita est.
Abbreviated transcription (Latin):
exceptõm dandam si illi noꝰ
demnciauero ne illi seruo
crederet. sed si ex eo contrac¬
tu petumam habeat aut in
rem meam u̾sum sit. nec ue¬
lim quo locuplecior sim sol¬
uere replicañ de dolo malo
oportet. Nam uiden me dolũ
fac̾e qui ex aliena iactuna lu¬
crum queram. ¶Ex hac cau¬
̃ sa eciam conditi posse uerũ.¬

Expanded text:
exceptionem dandam: 'si ille illi non exceptionem dandam: 'si ille illi non denuntiauerit, ne illi seruo crederet'. sed si ex eo contractu peculium habeat aut in rem meam uersum sit nec uelim quo locupletior sim soluere, replicari de dolo malo oportet: nam uideri me dolum malum facere, qui ex aliena iactura lucrum quaeram.Ex hac causa etiam condici posse ueru
Abbreviated transcription (Latin):
uem. Siquis mantipus uł
ium̃tis pecorib qr emendis uẽ¬
dendisq p̾positus sit nõsolum
institoria ꝯpetit adu̾sus eum
qui p̃posuit. s ⁊ redibitoria.
uł ex stipulatu duple simple¬
ue insolidum actio danda est.¬
¶Siẜ uum titũ institorem hab¬
titio ex infi̾orib editis agere
pot̾o si sicum eo contrahi uetu¬
isti tum ticio diumntaxat agi
pot̾it. ¶si mpurel patr ha¬
benti institores ħrs ixutent
deinde tumhus contractum
fu̾it dicendum est ipupui¬
lum dar actiontm pp̃ utlita¬
tem ꝓmisciusus qͥmad̾ ubi¬
post mortem tutori cuiꝰ aucto¬
ritate institor p̃positus est.
cumeo contrahitur seuis con¬
tractus certe nomine qui añ
adhbitam ħreditatem n¬
tercessit ⁊̃ simosus hr̃s exist¬
tat dandani esse actionem ⁊̃¬
eciam pomponuis scribit.
non enim inputandum est
ei qui sciens dominum dces¬
sisse cum institore excente
mercẽdem contrahat ¶ pro¬
culus ait si denĩciauero tibi
ne ẜuo a me p̾posito crederes

Expanded text:
um.Si quis mancipiis uel iumentis pecoribusue emendis uendendisque praepositus sit, non solum institoria competit aduersus eum qui praeposuit, sed etiam redhibitoria uel ex stipulatu duplae simplaeue in solidum actio danda est.Si servum Titii institorem habTitio ex inferioribus edictis agere potero. sed si tu cum eo contrahi vetuisti, cum Titio dumtaxat agi poterit. Si impubes patri habenti institores heres exstiterit, deinde cum his contractum fuerit, dicendum est in pupillum dari actionem propter utilitatem post mortem tutoris, cuius auctoritate institor praepositus est, cum eo contra hitur.Eius contractus certe nomine, qui ante aditam hereditatem intercessit, etiamsi furiosus heres exsistat, dandam esse actionem etiam Pomponius scripsit: non enim imputandum est ei, qui sciens dominum decessisse cum institore exercente mercem contrahat.Proculus ait, si denuntiauero tibi, ne seruo a me praeposito crederes,
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃. Eed i si seruus cõmimis
sit a ⁊ amnbo sciant dñm in ut¬
trumlib ex illis cabitur acti¬
o. quodsi alt̾ scit alt̃ ignora¬
uit in eum qui scit dabitur
actio deducetur tam̃ solidũ
qd̃ ei qui ignorauit debetur
qd̃ si ip̃m quis ignorantem.
conuement. qm de petulio
conuemet᷑ deducetur eciam
id quod scienti debetur ⁊ quid̾
insolidum nam ⁊ si ipẽ de pe

Expanded text:
communis sit et ambo sciant domini, in utrumlibet ex illis dabitur actio: at si alter scit, alter ignorauit, in eum qui scit dabitur actio, deducetur tamen solidum quod ei qui ignorauit debetur. quod si ipsum quis ignorantem conuenerit, quoniam de peculio conuenitur, deducetur etiam id quod scienti debetur et quidem in solidum: nam et si i
Abbreviated transcription (Latin):
etiam tꝑ̾ris hab̾i deb radio ut siqͥd̾
ex continenti cum filio agat᷑ detur
actio in io qd̃ facere pͭ. Si uo̾ post
multos amios ñ debeat indulgeri
⁊ mͥ uid̾r rõnem habendam ẽẽ. In
ħ enum cause cognitio u̾tit᷑.
qui de peculio egit cum posset qd̾
uilsu. in ea cã ÷ ne possit qd̾ uissu
postea ag̾e̾.⁊ ita ꝓculus estimat.
S si deceptus de peculio egit putat
celsus succurend̾ ei q̃ suĩa ht rõnẽ¬
uo patre conuentus ⁊ condemp¬
natus sit in emancipatũ ut ex he¬
datum pꝰea iudicati actio in id qd̾ fa¬
cere pͣdanda est.i filio ex heda¬
do ex senatꝰ consulto drebelliano
hereditas patͥs restituta sit ñ debe¬
bit in quͣtum facẽ pͭ. s in solidum
cõdempnari. qr adfectu quodam mͦ
heres ⁊. S si coactus inmiscu̾it se
ut restituat he̾ditadem ꝓm̃ obser¬
uanõ ac si se abstimisset.

Expanded text:
etiam temporis haberi debeat ratio, ut, si quidem etiam temporis haberi debeat ratio, ut, si quidem ex continenti cum filio agatur, detur actio in id quod facere potest, sin uero post multos annos, non debeat indulgeri? et mihi uidetur rationem habendam esse: in hoc enim causae cognitio uertitur.Is qui de peculio egit, cum posset quod iussu, in ea causa est, ne possit quod iussu postea agere, et ita Proculus existimat: sed si deceptus de peculio egit, putat Celsus succurrendum ei: quae senuiuo patre conuentus et condemnatus sit, in emancipatum uel exheredatum postea iudicati actio in id quod facere potest danda est.Si filio exheredato ex senatus consulto Trebelliano hereditas patris restituta sit, non debebit in quantum facere potest, sed in solidum condemnari, quia effectu quodammodo heres est.Sed si coactus immiscuerit se, ut restituat hereditatem, perinde obseruandum, ac si se abstinuisset.
Abbreviated transcription (Latin):
dem̃ pat̾ nat᷑alis decessit̾. Item si qͥs
xx minima ꝑte sit constitutꝰ equis¬
simũ ÷ cã cognita etiam in hunc
dari actionem in id qd̾ face̾ pͭ
runt recte dicet᷑ occupantis meliorẽ
ẽẽ conditionem nisi quis pͥuilegia¬
rius ueniat. Huiꝰ .n. ñ sine ratione
pͥoris ratio habebit᷑. qd̾ si quis sit qͥ
pꝰea quam sui iuris factus ⁊ cum
luis in arbitͥo ⁊ creditoris. utrum
ꝓportione h̾editaria. an in solidum
eum cõueniat. S ⁊ hic uder esti¬
mare d ne forde ui id qd̾ facere pot̾
debeat conueniri. nt̃dum aũ¬
in id ⁊ si exh̾edatus filius uit emã¬
cipatus sit in solid̾ actio adu̾sus eũ
dabit᷑ ut puta si patͤm familias se
m̃titus ÷ cum contͣheret᷑ cum eo.
etiam si face̾ ñ possit cõueniendũ
t̾ractu in id ꝗ face̾ p̾ actio in eũ dat᷑
tũ ex delictis in solidum conueniet᷑¬
Tol aũt filio suo succurit᷑ non
etiam ħedi eius. ⁊lam ⁊ papinianꝰ
ui solidum daudam actionẽ. S an

Expanded text:
de pater naturalis decesserit, item si quis ex minima parte sit institutus, aequissimum est causa cognita etiam in hunc dari actionem in id quod facere prunt, recte dicetur occupantis meliorem esse condicionem, nisi si quis priuilegiarius ueniat: huius enim non sine ratione prioris ratio habebitur. quod si qui sint, qui, posteaquam sui iuris factus est, cum lius, in arbitrio est creditoris, utrum pro portione hereditaria an in solidum eum conveniat. sed et hic iudex aestimare debeat, ne forte in id quod facere potest debeat conveniri. Interdum autem et si exheredatus filius vel emancipatus sit, in solidum actio adversus eum dabitur, ut puta si patrem fmentitus est, cum contraheretur cum eo: s scripsit, etiamsi facere non possit, conueniendum tractu in id quod facere potest actio in eum datur, tamen ex delictis in solidum conuenietur.Soli autem filio succurritur, non etiam heredi eius: nam et Papinianus dum dandam actionem.Sed an
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ contͣcta cum eo erit cum is in p̾ate
eẽt siue sua uoluntate siũ iussu eius
uicinus pͤade erat contͣxit siũ in pe¬
culium ip̃ius. suĩ in patͥmoniũ eius
cuiꝰ in pͣade fui̾t ea res redacta fu̾it
actionem cã cognita dabo mid qd̃

Expanded text:
 erit, cum is in potestate esset, siue sua uoluntate siue iussu eius in cuius potestate erit contraxerit, siue in peculium ipsius siue in patrimonium eius cuius in potestate fuerit ea res redacta fuerit, actionem causa cognita dabo in quod
Abbreviated transcription (Latin):
exceptõem indncat si forte rens exͣ
iuditiu actore infente uirauit
se dare nõ oportere. actoi reo desẽ¬
dente dari sibi oportere uł ct̾. postĩ¬
dr causa mrismrandi pocior habe¬
bitur nec tũ p̾uilicium ꝑ uirio
uiraui te deferente nõ iurassasse
td̃em qua hoc queritur an iuranĩs
tibi dari oportere opponenda ẽ ex¬
ceptio uirisiuraudi ꝑm̃tis qonem¬

Expanded text:
exceptionem inducat, si forte reus extra exceptionem inducat, si forte reus extra iudicium actore inferente iurauerit se dare non oportere et actor reo deferente dari sibi oportere, uel contra, posterior causa iurisiurandi potior habebitur: nec tamen praeiudicium periurio iuraui te deferente non iurasse te lem actionem, qua hoc quaeritur, an iuraueris tibi dari oportere, opponenda est exceptio iurisiurandi perementis quae
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ dc̃o ꝙ ui aut clam. post ea cõ¬
uenatur ꝑ exceptõem uirisui¬
mudi defendi potĩt. ¶ Que ui¬
rauit dinorcii causa rem se no̾
amonisse. nõ debet defendi ꝑex
ceptõem sicũt ea in rem agat᷑
et si contendat suam ẽẽ alio iure
uirando opns est. ccͣ si uiraint
suam ẽẽ debet et mactione reỹ
dum ẽ. licet ꝑ aliam attionem
eadem qo moueatur ut exccptõ
iuri surrandi locum h̾eat. Igitur si
quis mrauit se nõ eẽ comdempnatũ
⁊iam si exstipłam iudicatum. solui
ob rent iudicatam conueniatur
defeudetur ꝑ excepid̃em. cẽ. sicĩ ex
stipłatu indicatum solui connemꝰ¬
retur. Iuranit se dare nõ oportẽ
stipłatio licet res indicata sit nisii¬
do̾ nirasset. ł nec dampnatinu se
eẽ cliceret. ¶ Itom ponponuis a¬
it eum. qui furtũ sibi stm̃ alicuiꝰ
rei urauit nõ statim. ⁊̃ ꝯtũctionis
cam nauciscr. ¶ Item cum ex hat
ꝑte uisuirandum ⁊ actionem et

Expanded text:
interdicto quod ui aut clam postea coninterdicto quod ui aut clam postea conuenietur, per exceptionem iurisiurandi defendi poterit. Quae iurauit diuortii causa rem se non amouisse, non debet defendi per exceptionem, si cum ea in rem agatur et, si ciurando opus est: contra si iurauerit suam esse, debet in actione rerum dum est, licet per aliam actionem eadem quaestio moueatur, ut exceptio iurisiurandi locum habeat.Igitur si quis iurauit se non esse condemnatum, etiamsi ex stipulatu iudicatum solui ob rem iudicatam conueniatur, defendetur per exceptionem. contra si, cum ex stipulatu iudicatum solui conueniretur, iurauit se dare non oportere, stipulatio, licet res iudicata sit: nisi ideo iurasset, quod nec damnatum se esse diceret. Item Pomponius ait eum, qui furtum sibi factum alicuius rei iurauit, non statim etiam condictionis causam nancisci. Item cum ex hac parte iusiurandum et actionem et
Abbreviated transcription (Latin):
em̃i si debitorem men̾ inuiditiu̾
exibere promisit uis urandimi
detulim isq uirau̾it se. oĩo ex¬
ibitõem enis no promisisse pro¬
dẽe debitori meo id nõ debet. Si
uo uiram̃t se nicħ. michi pr̃are
oport̾e distinguend̾ sit. et repli¬
catione eniendandum. utrum
uend̾ ẽ. ¶ Ex duob reis promi¬
ttendi eĩdem pecisie si alt̾ uira¬
uit altĩ quo ꝓ dẽe debebit. ¶ Ex¬
ceptõ usiuraudi nõ tñ si ea. Acti¬
one quissutatur cuiꝰ noĩe ex egit
usuirandum oppomi debet. s
⁊̃ si alia si modo eadem qo inhoe
uidicunti decncatur. Forte si ob
actõem mandati neg̾oꝵ g̾stoꝵ
sccietatis cetãs q siłes iusurã¬
dum ex actum sit. de m̃ exhis¬
dem causis cercũ conlicatur q
tur. ¶ Si quis turaint se noie
rapuisse no d aduniari hoc ie¬
urando et in accõne furti aut
asse ꝙͣ uł cdam fieri pot. ¶Co¬
lomis comquo pp̃ succissas forte
arbores agebam ex locato si iuira
iu̾t se no succidlisse siue ex loge

Expanded text:
n iudicium exhibere promisit, iusiurandum detulerim isque iurauerit se omnino exhibitionem eius non promississe, prodesse debitori meo id non debet: si uero iurauerit se nihil mihi praestare oportere, distinguendum sit et replicatione emendandum, utrum uendum est. Ex duobus reis promittendi eiusdem pecuniae alter iurauit: alteri quoque prodesse debebit. Exceptio iurisiurandi non tantum si ea actione quis utatur, cuius nomine exegit iusiurandum, opponi debet, sed etiam si alia, si modo eadem quaestio in hoc iudicium deducatur, forte si ob actionem mandati negotiorum gestorum societatis ceterasque similes iusiurandum exactum sit, deinde ex isdem causis certum condicatur, quia tur. Si quis iurauerit se non rapuisse, non debet adiuuari hoc iureiurando in actione furti aut cisse, quod uel clam fieri potest. Colonus, cum quo propter succisas forte arus succisis siue e lege
Abbreviated transcription (Latin):
oio no fidenissis. s uirauit no
de lboc nisuirandum reo pionit¬
tendi puodeẽ ¶ S etsiactore
defen̾te defensor absentis uł pre¬
sentis uirai̾it euni quomi eofẽ¬
dit dare nõ oport̾ẽ exceptõ uiris¬
curandi eĩ cuiꝰ noĩe nratum fu¬
pluris eẽ opmnanur. qr cresc̾e
ꝯdempnatio potĩt excõtumat¬
a no restituentis ꝑuismrandũ
inlitem nõ eñi res pluris fit ꝑ¬

Expanded text:
on fideiussisset, iurauit, non debet hoc ‹ius›iurandum reo promittendi prodesse. Sed et si actore deferente defensor absentis uel praesentis iurauit eum quem defendit dare non oportere, exceptio iurisiurandi ei cuius nomine iurandum fupluris esse opinamur, quia crescere condemnatio potest ex contumacia non restituentis per iusiurandum in litem: non en
Abbreviated transcription (Latin):
Que nr̃ui ꝙ petamus siue ad ex¬
ibendu agatur int̾dum qd̾:
ter sit agentis: solum extimat᷑
ueluti cum culpa no restitue᷑¬
tis uł nõ exibentis punitur. ꝯ
uero dolus ant ꝯtumelia non
restituentis uł no̾ exabentis quã
com litem iurau̾it actor.

Expanded text:
um quid petamus siue ad exhibendum agatur, interdum quod intersit agentis solum aestimatur, ueluti cum culpa non restituentis uel non exhibentis punitur: cum uero dolus aut contumacia non restituentis uel non exhibentis, quanti in litem iurauerit actor.
Abbreviated transcription (Latin):
las dari debat. ¶Si iuranoͣ
usum fructum micħ dari opor¬
tere nd̃ alit̾ dari d quam sica¬
ueam boni uiri arbitratu me
usurum et sinito usufrnctu res¬
tituturum.
Ed monendi sumus int̾dum
et iam post iusinrandum. ex¬
actum᷑ pͣmuti constitucõnib
pͥncipum ex integro cãm age̾
Si quis noua instrum̾ta se in¬
uenisse dicat quib nũt solis
usurus sit. s hee constitutioes
tane mdentur iocum hr̾e cuma
iudice aliquis ab solutꝰ fuit so¬
lent enim sepe iudices maubi¬
is causis ex acto mre niranto sẽ¬
cd̾m enm iuitlicare qui uiraiuĩt
Iꝙ si alias int̾ ipos iure uirantõ
transattum sit negotium non

Expanded text:
las dari debeat. Si iurauero las dari debeat. Si iurauero usum fructum mihi dari oportere, non aliter dare debet, quam si caueam boni uiri arbitratu me usurum et finito usu fructu restituturum.Admonendi sumus interdum etiam post iusiurandum exactum permitti constitutionibus principum ex integro causam agere, si quis noua instrumenta se inuenisse dicat, quibus nunc solis usurus sit. sed hae constitutiones tunc uidentur locum habere, cum a iudice aliquis absolutus fuerit solent enim saepe iudices in dubiis causis exacto iureiurando secundum eum iudicare qui iurauerit: quod si alias inter ipsos iureiurando transactum
Abbreviated transcription (Latin):
uirauit ex ea actione quo insicie¬
do estit aliquid sͥ deberi simpli u̾
dupli ꝑsecutionem s̾ acquirere pe¬
dius ait habmde eñi sufficere.
ex hoñare petitorem ꝓhandrnecc̃¬
tatem ꝯ omissa hac ꝑte ecͥlicti du¬
ꝑli actio integra manet et pot̾ cdi¬
ci ħ i̾udicio no prmcipalem ca̾m
ex̾teri s uisimrandum actoris con¬
ẜuari. ¶ Si uirauero te sticum
micħ̾ dare oporte̾: qui nõ sit in rerꝰ
natura nec extimationem m pres¬
care rens debec nisi ex causa surci¬
na uł pp̃ moras tunc en̾i ⁊ iamt
post mortem. ẜui extimatio pr̃at᷑.
Si mulier uirauit dece̾ dotis
s deberi tota simima pstanda est.¬
s si uirait decem gͥ declisse in do¬
cem. ħ solum nõ erit que̾ndum
andata sit. s qiͣ data suit. ꝙ ex
es retlli oportet prãndum erit.
mit publicam actionem si nõ
ꝑcollsionem actum sit. ¶ Sili¬
bertus defen̾te patrono mrauit
se lib̾um no̾ eẽ ratum hũdum
ẽ insuirandum nt nec oꝑaꝵ pe¬
titio nec bonor possessio ccͣ. tabu¬

Expanded text:
urauit ex ea actione quae infitiando crescit aliquid sibi deberi, simpli, non dupli persecutionem sibi adquirere Pedius ait: abunde enim sufficere exonerare petitorem probandi necessitate, cum omissa hac parte edicti dupli actio integra maneat: et potest dici hoc iudicio non principalem causam exerceri, sed iusiurandum actoris conseruari. Si iurauero te Stichum mihi dare oportere, qui non sit in rerum natura, nec aestimationem mihi praestare reus debet nisi ex causa furtiua uel propter moras: tunc enim etiam post mortem serui aestimatio praestatur. Si mulier iurauerit decem dotis sibi deberi, tota ea summa praestanda estd si iurauit decem se dedisse in dotem, hoc solum non erit quaerendum, an data sint, sed quasi data sint, quod ex eo reddi oportet praestandum erit. mit publicam actionem, si non per collusionem actum sit. Si libertus deferente patrono iurauit se libertum non esse, ratum habendum est iusiurandum, ut nec operarum petitio nec bonorum possessio contra tabu
Abbreviated transcription (Latin):
ius meas delato uł relato ei in¬
re uiraudo uiraut rem dñi
ẽẽ uł ei dari oportere puto dan¬
dam actionem uͥ uł pacti acto¬
nem. exceptõem pp̃ religionem
et conuentionem.
ue sit om̃i emi modo custodirid
insuirandum adu̾sus eum qui
ꝙͣius pupillus uideatur nõ peie¬
rare qr sciens falłe no̾ uideatur.¬
¶ Si pat᷑ filium dare nõ oportẽ
uirauit. Cassiꝰ Rudit et patriet
filio dandant exceptõem iuris¬
uirandi. ¶ Si pat̾ inram̃t in pec¬
culio nicħ eẽ filius cõueniri po¬
tit s ⁊ pat̾ ita cõuenietur ut
post̃ ꝯcquisiti peculii ratio hat᷑.
di qr ꝓficiscitur excõuentioe
qmͣis hat ⁊ instar uidicu.¬

Expanded text:
eruus meus delato uel relato ei iureiurando iurauit rem domini esse uel ei dari oportere, puto dandam mihi actionem uel pacti exceptionem propter religionem et conuentionem. ue sit: omni enim modo custodiri debet iusiurandum aduersus eum, qui quamvis pupillus non videatur peierare, quia sciens fallere non videatur. Si pater filium dare non oportere iuraverit, Cassius respondit et patri et filio dandam exceptionem iurisiurandi: si pater iuraverit in peculio nihil esse, filius conveniri poterit: sed et pater ita convenietur, ut post adquisiti peculii ratio habeat proficiscitur ex conventione, quamvis habeat et instar iudic
Abbreviated transcription (Latin):
bitur qͥn uclicio ꝙ int̾ ip̃os ac¬
ceptum ẽ fiuis hiꝰ possit adhib̾i
ño eñi ad suam utllitatem uiriᷤᷤ¬
uirandi referanda extimatio
postulant. ¶ Adolescens uero
si uelit urare põt. ¶ Deferre
añt iusiurandum iudicem opo¬
rcet cetm̃ si alius detulit uisui¬
raudum uł no delato iuratum
sit ulła erit religio. nec ullum
nisuirandui erita cõstitutonibꝰ

Expanded text:
bitur, quin iudicio, quod inter ipsos acbitur, quin iudicio, quod inter ipsos acceptum est, finis eiusmodi possit adhiberi. non enim ad suam utilitatem iurisiurandi referenda aestimatio postulatur. adulescens uero si uelit iurare potest. Deferre autem iusiurandum iudicem oportet: ceterum si alius detulerit iusiurandum uel non delato iuratum sit, nulla erit religio nec ullum iusiurandum: et ita constitu
Abbreviated transcription (Latin):
positis uidicem nõ oportet in li¬
tem uisirandum deferre ut
uiret quis ꝙ sua int̾fuit eum
çerta sit nũmoꝵ extimano
nͥ forte. de eo quis iuret quos
sua int̾fuit mi̾mos s sua die
redditos eẽ quid oñi si sus pena
recuniani debuit aut supeng¬
nare qd̾ q depoi̾ta pecuma ea¬
bnȩgata eẽt distractum ẽ.¬
mus in tubelari causa qͥuisiura¬
re ⁊ adu̾sus quem possit et quide
ip̾e̾ pupillis si impubes ẽ no pot̾.
ħ eñi sepussime rescriptum est.
s uec tutorem cogendum. uel.
matrem pupilli admittendam et¬
si parata eẽt uirare diui fre̾s rescͥp¬
serunt graue eñi uidebatur et ⁊¬
gnorantes et inuitos tutores fub
aliem ꝯpendii emoluũto et iam
ꝑ uirium. anceps subire curatores
quo pupillor uł adolescentis nõ
cẽ cogendos in litem uirare rescͥp¬
tis imꝑatoris nr̃i et diui patris
eins continetur si tñ tantam af¬
fectõem pupillo suo uł ad olesce̾¬
ti tutores uł curatores pra̾re uo¬
lunt auctoritas iuris no refraga¬

Expanded text:
positis iudicem non oportet in litem iusiurandum deferre, ut iuret quisque quod sua interfuit, cum certa sit nummorum aestimatio. nisi forte de eo quis iuret, quod sua interfuit nummos sibi sua die redditos esse: quid enim, si sub poena pecuniam debuit? aut sub pignore, quod, quia deposita ei pecunia adnegata est, distractum emus in tutelari causa quis iurare et aduersus quem possit. et quidem ipse pupillus, si impubes est, non potest: hoc enim saepissime rescriptum est. sed nec tutorem cogendum uel matrem pupilli admittendam, etsi parata esset iurare, diui fratres rescripserunt: graue enim uidebatur et igno rantes et inuitos tutores sub alieni compendii emolumento etiam periurium anceps subire. curatores quoque pupilli uel adulescentis non esse cogendos in litem iurare rescriptis imperatoris nostri et diui patris eius continetur. si tamen tantam affectionem pupillo suo uel adulescenti tutores uel curatores praestare uolunt, auctoritas iuris non refraga
Abbreviated transcription (Latin):
debueros uo pepigit nẽ ad eo poruĩa
petereta. si nrasset se capitotinna
ais ascentlisse uił anquid qd libet fe¬
asse uł nõ fecisse isq iurauit et ex¬
cepto uinisinrandi dari aebebitꝰ
quentio. si quelibet causa in condi

Expanded text:
debitore suo pepigerit, ne ab eo pecunia peteretur, si iurasset se Capitolium non ascendisse uel aliud quodlibet fecisse uel non fecisse, isque iurauerit, et exceptio iurisiurandi dari debebit conuentio, si qu
Abbreviated transcription (Latin):
socictatem coeg̾it ⁊ si ⁊ mntu am ꝑte¬
cumam actpit ⁊ capcus est. cisuscur¬
retur. sec ⁊ sici pecuma adebitere
minor conneniat debitorem adbib̾e deb
curacores ut ei soluatur. peciimam. Ee¬
t̾um. nm ci compecicur solũe s hodie
sole ptcnna incdem dioni ut pomp̃. scri
bit ne uł debitor. ultra usmis hones¬
tecõ. ł cditor minor ꝑdat. poccnniam aut̃
curatoribus soluisifunt. ꝑ miccitut¬

Expanded text:
societatem coit, si mutuam pecuniam accepit, et captus est, ei succurretur. Sed et si ei pecunia a debitore minor conueniat debitorem, adhibere debet curatores, ut ei soluatur pecunia: ceterum non ei compelletur soluere. sed hodie solet pecunia in aedem deponi, ut Pomponibit, ne uel debitor ultra usuris oneretur uel creditor minor perdat pecuniam, aut curatoribus solui, si sunt. permittitu
Abbreviated transcription (Latin):
est. idem ⁊ indonorum possessione ł¬
In alia sucessiene. Honsolum at̃
filius q̃ se milcnit pat̾ne ħedicati s
⁊ sialiquis sit exnuariis imor ann¬
ins sumli modo restitut̃onem inpit᷑
uetm pot̾it. ctatis bñficio uchãt bo¬
norun suorum. suꝑatõnem plane quia
post aditami ħͥedicatem trstintur d p̃s

Expanded text:
norum possessione uel alia successione. non solum autem filius, qui se miscuit paternae hereditati, sed et si aliquis sit ex necessariis minor annis, simili modo restitutionem impetraueniri aetatis beneficio, ut habeat bonorum suorum separationem. plane qui post adit
Abbreviated transcription (Latin):
um cramis cminis indocem dodit
N unc inmmnoribus iudendum est¬
ucrum incontractibus capitis dim¬
caxat. subuematur an ⁊̃ d̾clinañtibu
ucpacͥta dolo aliquid minor. scc̃it in
rem coositam ł com moda. ł alas
inccontracti . mei sb̾uematut sinich
ad eum ꝑuesuit ⁊ placit ⁊ indelicas mi

Expanded text:
um circumscripta in dotem dedit. Nunc uidendum minoribus utrum in contractibus captis dumtaxat subueniatur, an etiam delinquentibus: ut puta dolo aliquid minor fecit in re deposita uel commodata uel alias in contractu, an ei subueniatur, si nihil ad eum
Abbreviated transcription (Latin):
ciał.Sitecitio obtułis dceate
ꝙͣ ñ possidebat inbec ut aliuꝰ usucapi¬
at. ⁊ indicacum solu situ ded̾is q̃m¬
uis absolut᷑ sis. dedolo malo tam̃tene
ut ad hiret hedicatem nun ydonea

Expanded text:
Titio optuleris de ea re quam non possidebas in hoc ut alius usucapiat, et iudicatum solui satisdederis: quamuis absolutus sis, de dolo malo tamen tenm, ut hereditatem non idonea
Abbreviated transcription (Latin):
ti apudie dipositas post morcem. tes¬
catonis deleuit. ł alio modo corrum¬
ꝑit heres scaptus ħebit adũsus eum
Auctõnem dedole s ⁊ husquibus le
gata sunt danda erdeloco accõ. Mar¬

Expanded text:
nti apud se depositas post mortem testatoris deleuit uel alio modo corruperit, heres scriptus habebit aduersus eum actionem de dolo. sed et his, quibus legata data sunt, danda erit de dolo actio. 36 Mar