comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uicroria cesaris discessisse: adeo ut fugę similis discessus uidere¬
tur. At cesar principibus cuiusq ciuiratis ad se euocatis alias
terrirando cum se scire quȩ fiereut alias cohortando denuntiaret.¬
magnam partem galliȩ in officio tenuit: Tamen senones quȩ est
ciuiras in primis firma et magnȩ inter gallos auctoritatis caua¬
rinum. quem cęsar apud eos regem constituerat: cuius frates
morirasgus aduentu ingalliam cęsaris cuiusqi maiores regnum
obtinucrant. intetficere publico consilio conati. cum ille presensis¬
set atq profugisser usq ad fines in sccuti: regno domoq expulerut.¬
& missis ad casarem satiffaciendi causa legatis cum is omnem ad
se senatum uenire iussisset: dicto audientes non fuerunt: san¬
rum apud homines barbaros ualuit esse repertos aliquos princi¬
pes belli inferendi: totamq omnibus uoluntatum commutatio¬

Expanded text:
victoria Caesaris discessisse, adeo ut fugae similis discessus viderevictoria Caesaris discessisse, adeo ut fugae similis discessus videretur. At Caesar principibus cuiusque civitatis ad se evocatis alias territando, cum se scire quae fierent denuntiaret, alias cohortando magnam partem Galliae in officio tenuit. Tamen Senones, quae est civitas in primis firma et magnae inter Gallos auctoritatis, Cavarinum, quem Caesar apud eos regem constituerat, cuius frater Moritasgus adventu in Galliam Caesaris cuiusque maiores regnum obtinuerant, interficere publico consilio conati, cum ille praesensisset ac profugisset, usque ad fines insecuti regno domoque expulerunt et, missis ad Caesarem satisfaciendi causa legatis, cum is omnem ad se senatum venire iussisset, dicto audientes non fuerunt. Ac tantum apud homines barbaros valuit esse aliquos repertos principes inferendi belli tantamque omnibus voluntatum commutatio
Abbreviated transcription (Latin):
ta induciomarus qui postero dic castra labieni oppugnare de¬
creuerat profugit: copiasq omnes in rreueros reducit. Cesar cũl
sua legione fabium remitrit in hiberna: ip̃e cum tribus legionib
crciim samarobrinam trinis hibemis hicmare constituit. & qd̃
taiti motus gallic extiterant totam hiemem ad exercitum ip̃e¬
manere decreuit. Nam illo incommodo de sabini morte perlato
omnes fere gallie ciuitates de bello consultabant. & quid reliꝗ¬
cturnaq in locis desertis consilia habebant. Neq ullum fere tẽ¬
pus totius hiemis sine sollicitu dine cȩsatis intercessit qn ali¬
quem de consiliis atq motu gallorum nuntium acciperẽt.a.li
Roscio questore quem legioni tertie decimȩ prefecerat certior
factus est: magnas galloꝵ copias earum ciuiratum: que armo¬
rie appellantur oppũgnandi sui causa conuenisse. neq longi¬
us milibus passuum .uiii. ab hibernis suis: sed nuntio allato de

Expanded text:
ta Indutiomarus, qui postero die castra Labieni oppugnare deta Indutiomarus, qui postero die castra Labieni oppugnare decreverat, noctu profugit copiasque omnes in Treveros reducit. Caesar Fabium cum sua legione remittit in hiberna, ipse cum tribus legionibus circum Samarobrivam trinis hibernis hiemare constituit et, quod tanti motus Galliae exstiterant, totam hiemem ipse ad exercitum manere decrevit. Nam illo incommodo de Sabini morte perlato omnes fere Galliae civitates de bello consultabant, nunticturnaque in locis desertis concilia habebant. Neque ullum fere totius hiemis tempus sine sollicitudine Caesaris intercessit, quin aliquem de consiliis ac motu Gallorum nuntium acciperet. In his ab Lucio Roscio, quem legioni tertiae decimae praefecerat, certior factus est magnas Gallorum copias earum civitatum, quae Armoricae appellantur, oppugnandi sui causa convenisse neque longius milia passuum octo ab hibernis suis afuisse, sed nuntio allato de
Abbreviated transcription (Latin):
legionemq collaudat. Centuriones singulatim tribunosq mi¬
litum appellat: quoꝵ egregiam fuisse uirtutem testimonio ci¬
ceronis cognouerat. De casu sabini & cotiȩ certius ex captiuis
cognoscit. fostridic contionc habita rem gestam ꝓponit. nuli¬
tes consolatur & confirinat qđ detrimentum culpa & temeri¬
tare legati sit acccptum. hoc equiore animo ferendum docci.
qđ beneficio deorum immortalium et untute eorura expiato
inicommodo neq hostibiis diuitina lȩtitia neq ip̃is longior do¬
lortelinquatur Inrerum ad labienum per rhemos incredibi¬
lceleritate de uictoria cęsaris fama perftrtur. ut cum ab hiber¬
nis cueronis milia passuum abesset cuxciter. Ixꝰ eoq post horã
nonam dici cȩ̨sar. uenisset. ante mediam noctem ad portas ca¬
Ntorum clamor oriretur: quo clamore significatio uictoris gra¬
tulatioq ab rhemis labieno sicret. hac fama ad rreueros perla¬

Expanded text:
legionemque collaudat; centuriones singillatim tribunosque milegionemque collaudat; centuriones singillatim tribunosque militum appellat, quorum egregiam fuisse virtutem testimonio Ciceronis cognoverat. De casu Sabini et Cottae certius ex captivis cognoscit. Postero die contione habita rem gestam proponit, milites consolatur et confirmat: quod detrimentum culpa et temeritate legati sit acceptum, hoc aequiore animo ferendum docet, quod beneficio deorum immortalium et virtute eorum expiato incommodo neque hostibus diutina laetatio neque ipsis longior dolor relinquatur. Interim ad Labienum per Remos incredibili celeritate de victoria Caesaris fama perfertur, ut, cum ab hibernis Ciceronis milia passuum abesset circiter LX, eoque post horam nonam diei Caesar pervenisset, ante mediam noctem ad portas castrorum clamor oreretur, quo clamore significatio victoriae gratulatioque ab Remis Labieno fieret. Hac fama ad Treveros perla
Abbreviated transcription (Latin):
fore potestarem: ac sic nostros contempserunt: ut obstructis in
speciem portis singulis ordinibus cespitum: quod eas non posse
introrumpere uidebantur: alii uallum manu scindere: alii fos¬
sas complere inciperent. Tunc cęsar ommibus portis eruptione
facta equitatuq emisso celeriter hostes in fugam dat. Sic uti oĩ¬
no pugnandi causa resisterer nemo: magnumq ex his numerũ
occidit: atq omnes armis ex uit. longius prosequi ueritus qđ
siluȩ paludesq intercedebant.Neq etiam paruulo detrimento il¬
lum locum relinqui uidebat. omnibus suis incolumibus copi¬
is eodem die ad Ciceronem ꝑuenit. institutas turres testudines
muitionesq hostium admiratur. Legione producta cognoscit
non decimum quẽq esse reliquum militem sine uulnere. Ex
his omn̾ibus iudicat rebus quanto cum periculo & quanta
cum uirtute res sunt administratȩ. Ciceronem pro euis merito

Expanded text:
fore potestatem: ac sic nostros contempserunt, ut obstructis in fore potestatem: ac sic nostros contempserunt, ut obstructis in speciem portis singulis ordinibus caespitum, quod ea non posse introrumpere videbantur, alii vallum manu scindere, alii fossas complere inciperent. Tum Caesar omnibus portis eruptione facta equitatuque emisso celeriter hostes in fugam dat, sic uti omnino pugnandi causa resisteret nemo, magnumque ex eis numerum occidit atque omnes armis exuit. Longius prosequi veritus, quod silvae paludesque intercedebant neque etiam parvulo detrimento illorum locum relinqui videbat, omnibus suis incolumibus copiis eodem die ad Ciceronem pervenit. Institutas turres, testudines munitionesque hostium admiratur; legione producta cognoscit non decimum quemque esse reliquum militem sine vulnere: ex his omnibus iudicat rebus, quanto cum periculo et quanta cum virtute res sint administratae. Ciceronem pro eius merito
Abbreviated transcription (Latin):
continent. Salliq amplioribus copiis quȩ nondum conuene¬
rant expectabant. Cȩsar si forte timoris simulatione hostes in
suum locum elictre posset: ut citra uallem pro castris prelio con¬
tenderet: si id efficere non posset: ut exploratis utineribus maiore
cum periculo uallem riuumq transiret. Ptima luce hostium eꝗ¬
tatus ad castra accedit preliumq cum nostris equitibus com¬
mittit. Cȩsar consulto equites cedere seq in castra recipere iu¬
bet: simul ex omnibus partibus castra altiore uallo muniri
portasq obstrui atq in his administrandis rebus ꝗͣ maxime cõ¬
cursari & cum simulatione agi timoris iubet. Quibus omnib
rebus hostes inuitati copias traducunt: aciemq iniquo loco cõ¬
stituunt. Nostris uero & de uallo deductis ꝓpius accedunt & te:¬
nuntiari iubent: seu quis gallus seu romanus uelit ante horam
tertiam ad se transire sine periculo licere. post id tempus non

Expanded text:
continent: Galli, quod ampliores copias, quae nondum convenecontinent: Galli, quod ampliores copias, quae nondum convenerant, exspectabant; Caesar, si forte timoris simulatione hostes in suum locum elicere posset, ut citra vallem pro castris proelio contenderet, si id efficere non posset, ut exploratis itineribus minore cum periculo vallem rivumque transiret. Prima luce hostium equitatus ad castra accedit proeliumque cum nostris equitibus committit. Caesar consulto equites cedere seque in castra recipere iubet, simul ex omnibus partibus castra altiore vallo muniri portasque obstrui atque in his administrandis rebus quam maxime concursari et cum simulatione agi timoris iubet. Quibus omnibus rebus hostes invitati copias traducunt aciemque iniquo loco constituunt, nostris vero etiam de vallo deductis propius accedunt et tesque circummissis pronuntiari iubent, seu quis Gallus seu Romanus velit ante horam tertiam ad se transire, sine periculo licere; post id tempus non
Abbreviated transcription (Latin):
titudinem conuertisse. Qiuibus litteris circiter media nocte cȩ¬
sar allatis suos facit certiores eosq ad dimicandum animo con¬
firmat. fostera die luce prinia mouet castra: & circiter milia
passuum. iuii: progressus trans uallem & riuum hostium multi
tudinem conspicatur. Erat magni ꝑiculi res tantulis dimicare¬
in iniquo loco.: sum quoniam obsidione liberatum ciceronem sci¬
ebat: ȩquo animo remittendum de celeritate existimabat. Conse¬
dit & q̃ equissimo loco pocest castra communit. Atq hȩc & si erant
exigua per se uix hominum milium septem presertim nullis
cum impedimentis. tamen angustiis uiarum ꝗͣ maxime potest
contrahit: eo consilio ut in summam contemptionem hostibus
ueniat. inperlm spcculatoribus in omnes partes dimissis explo¬
rat: quo commodissime itinere ualles transire possit. Eo die par¬
uulis equestribus preliis ad aquam factis utriq sese suo loco

Expanded text:
ltitudinem convertisse. Quibus litteris circiter media nocte Caeltitudinem convertisse. Quibus litteris circiter media nocte Caesar adlatis suos facit certiores eosque ad dimicandum animo confirmat. Postero die luce prima movet castra et circiter milia passuum quattuor progressus trans vallem et rivum multitudinem hostium conspicatur. Erat magni periculi res tantulis copiis iniquo loco dimicare; tum, quoniam obsidione liberatum Ciceronem sciebat, aequo animo remittendum de celeritate existimabat: consedit et quam aequissimo loco potest castra communit atque haec, etsi erant exigua per se vix hominum milium septem praesertim nullis cum impedimentis, tamen angustiis viarum quam maxime potest contrahit, eo consilio, ut in summam contemptionem hostibus veniat. Interim speculatoribus in omnes partes dimissis explorat quo commodissime itinere vallem transire possit. Eo die parvulis equestribus proeliis ad aquam factis utrique sese suo loco
Abbreviated transcription (Latin):
ta incra munitionem castroꝵ abiiciat. In litteris scribit se cum
legionibus profectum celeriter affore. hortatur ut pristinam uir¬
turem retineat. Sallus peticulum uentus ut erat preceptum tra¬
gulam mittie. hȩc casu ad tutrim adhesit: neq a nostris biduo
animaduersa tectio a quodam milite conspicitur: dempta ad ci¬
ceronem defertur. Ille perlectam in conuentu militum tecitat
maximaq omnes letitia afficit. Tum fumi incendiorum pro¬
cul uidebantur: quȩ res omnem dubitationem aduentus legi¬
onum expulit. Qalli re cognita per exploratores obsidionem re¬
linquunt: ad cȩsarem omnibus copiis contendunt. hȩ erant
armatę cuciter milia .lx. Cicero data facultate gallum ab eodẽ
uerticone quer supra demonstrauimus repecit: qui litttras
ad cȩsartm deferat. hunc admonet: iter caute diliginterq faciat
ferscribit in literis hostes a se discessisse: omnem q ad eum mł¬

Expanded text:
ta intra munitionem castrorum abiciat. In litteris scribit se cum ta intra munitionem castrorum abiciat. In litteris scribit se cum legionibus profectum celeriter adfore; hortatur ut pristinam virtutem retineat. Gallus periculum veritus, ut erat praeceptum, tragulam mittit. Haec casu ad turrim adhaesit neque ab nostris biduo animadversa tertio die a quodam milite conspicitur, dempta ad Ciceronem defertur. Ille perlectam in conventu militum recitat maximaque omnes laetitia adficit. Tum fumi incendiorum procul videbantur; quae res omnem dubitationem adventus legionum expulit. Galli re cognita per exploratores obsidionem relinquunt, ad Caesarem omnibus copiis contendunt. Hae erant armata circiter milia LX. Cicero data facultate Gallum ab eodem Verticone, quem supra demonstravimus, repetit, qui litteras ad Caesarem deferat; hunc admonet, iter caute diligenterque faciat: perscribit in litteris hostes ab se discessisse omnemque ad eum mu
Abbreviated transcription (Latin):
ne ex hibernis fuge similem profectionem fecisset: ut hostium im¬
petum sustinere non posset presertim quos receun uictoria efferri
sciret. litteras cęsari dimittit quanto cum periculo legionem ex hi¬
bernis deducturus esset: rem gestam in eburonibus perscribit: doc&
omnes peditatus equitatusq copias treueroꝵ tria milia passuum
longe a suis castris consedisse. Cȩsar consilio eius probato & si opi¬
nione irium legionum dciectus ad duas redierat: tamen com
munis salutis auxilium in celeritate ponebat. Uenit magnis
itineribus in neruioꝵ fines. Ibi ex captiuis cognostit quȩ apud
ciceronem gerantur: quantoq inpeticulo res sit. Tum cuidam
ex equitibus gallis magnis premiis persuadet: uti ad ciceronem
epistolam destrat. Hanc grȩcis scriptam litteras mittit. ne inter¬
cepta epistola nostra ab hostibus consilia cognoscantur. Si adire
non possit: moner ut tragula cum epistola ad amentum deliga¬

Expanded text:
si ex hibernis fugae similem profectionem fecisset, ut hostium imsi ex hibernis fugae similem profectionem fecisset, ut hostium impetum sustinere posset, praesertim quos recenti victoria efferri sciret, litteras Caesari remittit, quanto cum periculo legionem ex hibernis educturus esset; rem gestam in Eburonibus perscribit; docet omnes equitatus peditatusque copias Treverorum tria milia passuum longe ab suis castris consedisse. Caesar consilio eius probato, etsi opinione trium legionum deiectus ad duas redierat, tamen unum communis salutis auxilium in celeritate ponebat. Venit magnis itineribus in Nerviorum fines. Ibi ex captivis cognoscit, quae apud Ciceronem gerantur, quantoque in periculo res sit. Tum cuidam ex equitibus Gallis magnis praemiis persuadet uti ad Ciceronem epistolam deferat. Hanc Graecis conscriptam litteris mittit, ne intercepta epistola nostra ab hostibus consilia cognoscantur. Si adire non possit, monet ut tragulam cum epistola ad amentum deliga
Abbreviated transcription (Latin):
nocte legionem proficisci celerirerq se uenire. Exit cum nutio cras¬
sus. Alterum ad.Cfabium legatum mittit. ut in atrebatum fi¬
nes legionem adducat. qua sibi siriter faciendum. Scribit Labi¬
euo si rei .p. commodo facere posset: cum legione ad sines neruioꝵ
ueniat. Reliquam partem exercitus quod paulo aberat longius nõ
putat expectandum. Equites circiter quadringentos ex proximis
hibernis colligir. Nora circiter tertia ab antecursoribus de Crassi ad¬
uentu certior factus eo die milia passuum.xx. procedit. Crassum
samarobrinȩ prefecit. legionemq attribuit. quod ibi impedumẽ¬
ta exercitus obsides ciuitatum litteras publicas frumentum qͦ
omne quod co tolerandę hiemis causa deuexerat relinquebat.
Fabius ut imperatum erat non ita multum moratus in itiuere
cum legione occurrit. Labienus interitu sabini & cede cohortũ
cognita cum omnes ad eum treueroꝵ copiȩ uenissent: ueritus

Expanded text:
nocte legionem proficisci celeriterque ad se venire. Exit cum nuntio Crasnocte legionem proficisci celeriterque ad se venire. Exit cum nuntio Crassus. Alterum ad Gaium Fabium legatum mittit, ut in Atrebatium fines legionem adducat, qua sibi iter faciendum sciebat. Scribit Labieno, si rei publicae commodo facere posset, cum legione ad fines Nerviorum veniat. Reliquam partem exercitus, quod paulo aberat longius, non putat exspectandam; equites circiter quadringentos ex proximis hibernis colligit. Hora circiter tertia ab antecursoribus de Crassi adventu certior factus eo die milia passuum XX procedit. Crassum Samarobrivae praeficit legionemque attribuit, quod ibi impedimenta exercitus, obsides civitatum, litteras publicas frumentumque omne quod eo tolerandae hiemis causa devexerat relinquebat. Fabius, ut imperatum erat, non ita multum moratus in itinere cum legione occurrit. Labienus interitu Sabini et caede cohortium cognita, cum omnes ad eum Treverorum copiae venissent, veritus,
Abbreviated transcription (Latin):
lio salutiq esser. neq diiudicati posset uter utri anteferendus ui¬
derenur. Quanto erat in dies grauior atq asperior oppugnatio: et
maxiine quod magna parte militum confecta uulneribus res ad
paucitatem deftnsoꝵ peruenerat: tanto crebriores litterȩ nuntiiq ad
cesarem mittebantur. quorum pars deprehensa in conspectu nostro¬
rum militum cum cruciatu necabatur. Erat unus inter neriios no¬
mine uertico loconatus honesto: qui a prima obsidione ad cicero¬
nem ꝑfugerat: suamq ei fidem prestiterat. huiuis seruo spe liberta¬
tis magnis persuadet premiis: ut litteras ad cȩsarem deferat. has
ille in iaculo inligatas effert. ut largus gallus inter gallos sine ulla
suspitione uersatus ad cȩsarem peruenit. Ab eo de periculis cice¬
ronis legionisq cognoscitur. Cesar acceptis luteris hora circiter. xia
dici statim nuntium in bellouacos ad.M.crassum questorem init¬
tit. Cuius hiberna aberant ab eo milia passuum.xxx. lubet media

Expanded text:
lio salutique esset, neque diiudicari posset, uter utri virtute anteferendus videretur. Quanto erat in dies gravior atque asperior oppugnatio, et maxime quod magna parte militum confecta vulneribus res ad paucitatem defensorum pervenerat, tanto crebriores litterae nuntiique ad Caesarem mittebantur; quorum pars deprehensa in conspectu nostrorum militum cum cruciatu necabatur. Erat unus intus Nervius nomine Vertico, loco natus honesto, qui a prima obsidione ad Ciceronem perfugerat suamque ei fidem praestiterat. Hic servo spe libertatis magnisque persuadet praemiis, ut litteras ad Caesarem deferat. Has ille in iaculo illigatas effert et Gallus inter Gallos sine ulla suspicione versatus ad Caesarem pervenit. Ab eo de periculis Ciceronis legionisque cognoscitur. Caesar acceptis litteris hora circiter XI diei statim nuntium in Bellovacos ad M. Crassum quaestorem mittit, cuius hiberna aberant ab eo milia passuum XXV; iubet media
Abbreviated transcription (Latin):
debat: equitesq cius angustis portis arq altis a cęsaris militibus
occupatis ad insequendum tardabautur. Ita paruȩ res magnu
in utramq partem monientum habuerunt. Munitiones eĩ
a castris ad flumen productȩ expugnatis iam castris pompeii ꝓpri
celeritatt insequentium tardata nostris salutem attulit. Duo¬
bus his unius diei preliis cęsaris desiderati sunt milites. dcccclx.
& noti equites xo. cccc. & tunicanus galliis senatoris filius & a¬

Expanded text:
debat, equitesque eius angustiis atque his a Caesaris militibus debat, equitesque eius angustiis atque his a Caesaris militibus occupatis, ad insequendum tardabantur. ita parvae res magnum in utramque partem momentum habuerunt. munitiones enim a castris ad flumen perductae expugnatis iam castris Pompei prope celeritate insequentium tardata nostris salutem attulit. Duobus his unius diei proeliis Caesar desideravit milites dcccclx et notos equites Romanos Tuticanum Gallum, senatoris filium,
Abbreviated transcription (Latin):
bat: At pleriq ex his ne in angustias inciderent: decem pedũ mu¬
nitiones se in fossas precipitant: primisq oppressis reliqui per ho¬
rum corpora salurem sibi atq exitum pariebant. Sinistro corny
milites cum ex uallo pompeium adesse & suos fugere cemerent:
ueriti ne angustiis intercluderentur cum extra & intus hostem
haberent: eodem quo uenerant rcceptui se consulebant. Omnia¬
q erant tumultus timoris & fugȩ plena: adeo ut cum cęsar si¬
gna fugientium mani prehenderet: et consistere iuberet alii di¬
missis equis eundem cursum confugerent: alii ex metu etiam
signa dimitterent: neq quisꝗͣ omnino consisteret. His tantis
malis nec subsidia succurrebant: quo minus omnis deleretuR
exercitus. sed pompeius insidias timens credo qđ hȩc preteR
spem acciderant eius qui paulo ante ex castris fugientes suos
conspexerat munitionibus appropinquare aliquandiu nõ au¬

Expanded text:
bat, ac plerique ex his, ne in angustias inciderent, x pedum mubat, ac plerique ex his, ne in angustias inciderent, x pedum munitione se in fossas praecipitabant, primisque oppressis reliqui per horum corpora salutem sibi atque exitum pariebant. sinistro cornu milites cum ex vallo Pompeium adesse et suos fugere cernerent, veriti ne angustiis intercluderentur, cum extra et intus hostem haberent, eodem quo venerant receptu sibi consulebant, omniaque erant tumultus timoris fugae plena, adeo ut, cum Caesar signa fugientium manu prenderet et consistere iuberet, alii dimissis equis eundem cursum confugerent, alii ex metu etiam signa dimitterent, neque quisquam omnino consisteret. His tantis malis haec subsidia succurrebant, quominus omnis deleretur exercitus, quod Pompeius insidias timens, credo quod haec praeter spem acciderant eius qui paulo ante ex castris fugientis suos conspexerat, munitionibus adpropinquare aliquamdiu non au
Abbreviated transcription (Latin):
porram quererent castroꝵ: qdđ eam munitionem esse arbitraban¬
tur. Quod cum esset animaduersum coniunctam esse flumini
posinis munitionibus defendente nullo transcenderant. Omnis¬
q noster equitatus eas cohortes est secutus. Interim pompeius
hac longa satis interiecta inora & re nuntiara ꝗnram legionem
ab optec deductam subsidio subduxit. Fodemq tempore equita¬
nis eius nostris equitibus appinquabat: & acies instructa a nr̃is
qui castra occupauerant cernebatur: omniaq sunt subito mu¬
rata fompeiana enĩ legio celeri spe subsidii confirmata a decuma¬
na porta resistere conatur: atq ultro in nostros impetum facie¬
bat. equitatus cęsaris qđ angusto itinere per aggeres ascendebat
receptui suo timens initium fugȩ faciebat. Dextrum coru quod
erat a sinistro seclusum terrore equitum animaduerso ne inter
munitionem opptimeretur: ex parte qua proruebat sese recipie¬

Expanded text:
portam quaererent castrorumque eam munitionem esse arbitrarenportam quaererent castrorumque eam munitionem esse arbitrarentur. quod cum esset animadversum coniunctam esse flumini, prorutis munitionibus defendente nullo transcenderunt, omnisque noster equitatus eas cohortes est secutus. Interim Pompeius hac satis longa interiecta mora et re nuntiata v legiones ab opere deductas subsidio suis duxit. eodemque tempore equitatus eius nostris equitibus adpropinquabat, et acies instructa a nostris, qui castra occupaverant, cernebatur, omniaque sunt subito mutata. Pompeiana legio celeris spe subsidii confirmata ab decumana porta resistere conabatur atque ultro in nostros impetum faciebat. equitatus Caesaris, quod angusto itinere per aggeres ascendebat, receptui suo timens initium fugae faciebat. dextrum cornu, quod erat a sinistro seclusum, terrore equitum animadverso, ne intra munitionem opprimeretur, ea parte, quam proruerat, sese recipie
Abbreviated transcription (Latin):
sentut posser & tametsi erant munitiones magnę castroꝵ tñ
sinistro cornu ubi erar ip̃e celeriter aggressus pompeianos ex
uallo deturbauit. Erat obiectus portis erictus. hic paulisper est
pugnatum: cum irrumpere nostri conarentur illi castra defen¬
derent. fortissimeq ⁊. pulcione cuius opera proditum exercitũ
.c. Antonii demonstrauimus eo loco ꝓpugnante: sed tamen nostri
uittuit uscerunt. Exciso q exicio primum in maiora castra post
eniamin castellum quod erat inclusum maioribus castris itru¬
perunt & qđ eopulsa legio sese receperat: non nullos sibi repu¬
gnantes interfecerunt. Sed fortuna quȩ plurimum potest cũ
in reliquis rebus tum precipue in bello paruis momentis ma¬
gnas rerum cõmutatione efficit ut tum accidit. Munitionẽs
quam petringere a castris ad flumen supra demonstrauimus. de¬
xtrum cesaris cornui cohorres ignorantia loci sunt secutȩ: cum

Expanded text:
sentire posset, et tametsi erant munitiones castrorum magnae, tsentire posset, et tametsi erant munitiones castrorum magnae, tamen sinistro cornu, ubi erat ipse, celeriter adgressus Pompeianos ex vallo deturbavit. erat obiectus portis ericius. hic paulisper est pugnatum, cum inrumpere nostri conarentur, illi castra defenderent, fortissimeque Tito Puleione, cuius opera proditum exercitum C. Antonii demonstravimus, eo loco propugnante. sed tamen nostri virtute vicerunt excisoque ericio primo in maiora castra, post etiam in castellum, quod erat inclusum maioribus castris, inruperunt, quod eo pulsa legio sese receperat; nonnullos ibi repugnantes interfecerunt. Sed fortuna, quae plurimum potest cum in reliquis rebus tum praecipue in bello, parvis momentis magnas rerum commutationes efficit; ut tum accidit. munitionem, quam pertinere a castris ad flumen supra demonstravimus, dextri Caesaris cornus cohortes ignorantia loci sunt secutae, cum
Abbreviated transcription (Latin):
dringentos. quo liberius ac sine periculo milites aquarentun
Sed is quoq mutato consilio quibusdam decausis quas comme¬
morare necesse non est eo loco excesserat. Ira complures dies mã¬
serant castra: munitiones quidem omnes integre exant. Ea sigͦ
legionis illato speculatores cȩsari renuntiarunt:hoc idem uisũ
ex supioribus castellis quibusdam confirmaueraut. Is locus ab
erat nouis pompei castris circiter passus qngentos. hanc legio¬
nem sperans cęsar se opprimere posse & cupiens cius dici detri¬
mentum sarcire: reliquit in opere duas cohortes.que speciem
niunitionis preberent. Ip̃e diuerso itinere ꝗ̃ potuit occultissime
reliquas cohortes numero uiginti tres: inquibus erat legio no¬
na multis amissis centurionibus diminutoq militum nũo
ad legionem pompeii castraq minora duplici acie duxit. Neq
enĩ primo opinio fefellit. Nam & peruenit prius q̃ pompcius

Expanded text:
cccc, quo liberius ac sine periculo milites aquarentur. cccc, quo liberius ac sine periculo milites aquarentur. sed is quoque mutato consilio quibusdam de causis, quas commemorari necesse non est, eo loco excesserat. ita conplures dies manserant castra; munitiones quidem omnes integrae erant. Eo signa legionis lata speculatores Caesari renuntiarunt. hoc idem visum ex superat novis Pompei castris circiter passus quingentos. hanc legionem sperans Caesar se opprimere posse et cupiens eius diei detrimentum sarcire reliquit in opere cohortes duas, quae speciem munitionis praeberent; ipse diverso itinere, quam potuit occultissime, reliquas cohortes, numero xxxiii, in quibus erat legio nona multis amissis centurionibus deminutoque militum numero, ad legionem Pompei castraque minora duplici acie eduxit. neque eum prima opinio fefellit. nam et pervenit, priusquam Pompeius
Abbreviated transcription (Latin):
rat: iuxta pompeium munire iussit.Qua perfecta munitio¬
ne animaduersum est a speculatoribus cęsaris cohortes quas¬
dam quod instar legionis uideretur esse post siluam: et in uere¬
ra castra duci. Castrorum hic situs erat. Superioribus diebus no¬
na cęsaris legio cum se obiecisset pompeianis copiis atq ope ut
demionstraiumus circũmunirer castra eo loco posuit. hec sil¬
uam quãsdam contingebant: neq lougiiis a mari passibus qua¬
dringentis aberant. post mutato consilio quibusdam de cau¬
sis cęsar paulo ultra eum locum castra transtulit. Paucisq int̾¬
missis diebus eadem hȩc pompcius occupauerat. & quod eo lo¬
co plures crar legiones habiturus relicto interiori uallo maio¬
rem adiecerat munitionem. Ita minora castra clausa maiorib
castelli arq arcis locum obtinebant. Item ab angulo cailroꝵ si¬
nistro munitionem ad flumen produxerat circiter passus qua¬

Expanded text:
rat, iuxta Pompeium muniri iussit. Qua perfecta munitiorat, iuxta Pompeium muniri iussit. Qua perfecta munitione animadversum est ab speculatoribus Caesaris, cohortes quasdam, quod instar legionis videretur, esse post silvam et in vetera castra duci. castrorum hic situs erat: superioribus diebus nona Caesaris legio cum se obiecisset Pompeianis copiis atque opere, ut demonstravimus, circummuniret, castra eo loco posuit. haec silvam quandam contingebant neque longius a mari passibus ccc aberant. post mutato consilio quibusdam de causis Caesar paulo ultra eum locum castra transtulit, paucisque intermissis diebus eadem haec Pompeius occupaverat, et, quod eo loco plures erat legiones habiturus, relicto interiore vallo maiorem adiecerat munitionem. ita minora castra inclusa maioribus castelli atque arcis locum obtinebant. item ab angulo castrorum sinistro munitionem ad flumen perduxerat circiter passus
Abbreviated transcription (Latin):
militaris ad decus admittatur: Incolumemq ad eum deser¬
te. Hoc casu aquila conseruatur omnibus primȩ cohortis
centurionibus interfectis preter principem priorum:. Iam¬
q pompeiani magna cede nostrorum castris marcellini ap¬
propinquabant. non mediocri terrore illato reliquis cohorti¬
bus. Et m. Antonius qui proximum locum presidiorum tene¬
bat: ea re nunciata cum cohortibis.xii. descendens ex loco su¬
periore cemebatur. Cuius aduentus pompcianos compressit
nostrosq firmauit: ut se ex maximo timore colligerent. Neq
multo post cęsar significatione per castella fumo facta ut erat
supioris temporis consuetudo deductis quibusdam cohortib
ex presidiis eodem uenit. Qui cognito detrimento cum animad¬
uernsset pompeium exira munitiones egressum castra sccundũ
mare ut libera pabulari posset: ne minus nauibus aditum ha¬
beret: commutara ratione belli quoniam ꝓpositum non tenue¬

Expanded text:
militaris dedecus admittatur, incolumemque ad eum defermilitaris dedecus admittatur, incolumemque ad eum deferte. hoc casu aquila conservatur omnibus primae cohortis centurionibus interfectis praeter principem priorem. Iamque Pompeiani magna caede nostrorum castris Marcellini adpropinquabant non mediocri terrore inlato reliquis cohortibus, et M. Antonius qui proximum locum praesidiorum tenebat, ea re nuntiata cum cohortibus xii descendens ex loco superiore cernebatur. cuius adventus Pompeianos compressit nostrosque firmavit, ut se ex maximo timore colligerent. neque multo post Caesar significatione per castella fumo facta, ut erat superioris temporis consuetudo, deductis quibusdam cohortibus ex praesidiis eodem venit. qui cognito detrimento cum animadvertisset Pompeium extra munitiones egressum castra secundum mare ut libere pabulari posset nec minus aditum navibus haberet, commutata ratione belli, quoniam propositum non tenue
Abbreviated transcription (Latin):
to galcis imposito se defendebant. Itaq cum omnibus rebus no¬
stripremerentur. atq egre resisterent. animaduersum est uitiũ
munitionis. quod supra demonstratum est. atq inter duos ual¬
los quo perfectum opus non erat. per mare nauibus expositis
in aduersos nostros impetum fecerunt: atq ex utraq parte mu¬
uitione deiectos terga uertere coegerunt. Hoc tu multu nũtia¬
ro Marcellinus cohortes subsidio nostris laborantibus subinit
quodcunq addebatur subsidio id corruptum timore fugien¬
tium terrorem & periculum augebat. Nominum enĩ multitu¬
dinc receptus impediebatur. In eo prelio cum uulnere esset affe¬
ctus aquilifer & a uiribus deficeret: conspicatus equites nros
hanc ego inquit & uiuus multos per annos magna diligentia
defeudi & nunc moriens eadem fide cęsari restituo. Nolite obse¬
ero committere quod ante in exerciti cȩ̨saris non accidit ut rei

Expanded text:
ta galeis inposita defendebant. itaque cum omnibus rebus nota galeis inposita defendebant. itaque cum omnibus rebus nostri premerentur atque aegre resisterent, animadversum est vitium munitionis, quod supra demonstratum est, atque inter duos vallos, qua perfectum opus non erat, per mare navibus expositi in aversos nostros impetum fecerunt atque ex utraque munitione deiectos terga vertere coegerunt. Hoc tumultu nuntiato Marcellinus cohortes subsidio nostris laborantibus submittiquodcumque addebatur subsidio, id corruptum timore fugientium terrorem et periculum augebat; hominum enim multitudine receptus impediebatur. in eo proelio cum gravi vulnere esset adfectus aquilifer et a viribus deficeretur, conspicatus equites nostros hanc ego, inquit et vivus multos per annos magna diligentia defendi et nunc moriens eadem fide Caesari restituo. nolite, obsecro, committere, quod ante in exercitu Caesaris non accidit, ut rei
Abbreviated transcription (Latin):
& si ancipiti prelio dimicaretur posset resisti. Sed opum magnitu¬
do & continens omnium dierum labor: quot milia passuum in
circuitu.xuii. munitiones erat complexiis ac perficiendi spacium
non dabat. Itaq contra mare transuersum uallum. qui has duas
munitiones contingeret nondum perfecerat. Queres nota erat
pompcio delata per allobroges ꝑfugas magnumq nostris aitulit
in commodum. Namut ad mare nostrȩ cohortes noua lege excu¬
bauerant: accessere subito prima luce pompciani exercitus. no¬
uusq eorum aduentus extitit. Simul nauibus circumuenti mili¬
tes inexteriorem uallum tela iaciebant. fossȩ q aggere compleban¬
tur. & legionarii interioris munitionis defensores scalis admotis
rormentis ciuiusq gencris telisq tenebant: magnaq multitudo
sagittariorum ab utraq parte circumfundebatur. Multi aũt ab
ictu lapidum quod unum nostris erat telum uiminco tegnien¬

Expanded text:
ut si ancipiti proelio dimicaretur, posset resisti. sed operum magnituut si ancipiti proelio dimicaretur, posset resisti. sed operum magnitudo et continens omnium dierum labor, quod milia passuum in circuitu xvii munitione erat conplexus, perficiendi spatium non dabat. itaque contra mare transversum vallum, qui has duas munitiones contingeret, nondum perfecerat. quae res nota erat Pompeio, delata per Allobroges perfugas, magnumque nostris attulerat incommodum. nam ut ad mare nostrae cohortes nonae legionis excubuerant, accessere subito prima luce Pompeiani exercitus adventus exstitit; simul navibus circumvecti milites in exteriorem vallum tela iaciebant, fossaeque aggere complebantur, et legionarii interioris munitionis defensores scalis admotis tormentis cuiusque generis telisque terrebant, magnaque multitudo sagittariorum ab utraque parte circumfundebatur. multum autem ab ictu lapidum, quod unum nostris erat telum, viminea tegimen
Abbreviated transcription (Latin):
is milites ex uiminibus facere atq aggerem iubet comportari.
Nlis peractis rebus magnum numerum leuis armature & sagit¬
tarioꝵ aggeremq ominem noctu in scaphas & naues actuarias
imponit. & de media nocte cohortes hxͥ ex maximis castris p̃si¬
diisq deductas ad eam partem munitionum deducit quȩ perti¬
nebant ad mare: longissimeq a maximis castris cęsaris aberant.
codem quas monstrauimus aggere & leuis armaturȩ militib
compleras. quas ad dyrachium naues longas habebat mittit: &¬
quid a quoq fieri uellet precipit. Ad eas munitiones cęsax lentu¬
lum marcellinum questorem cum legione nona positum habe¬
bat huic qđ ualitudiniminus commoda utebatur fuluiti postu¬
mum adiutorem submiserat. Erat eoloco fossa pedum .de. Al¬
lo munitione. Hoc enĩ suꝑioribus diebus timens cęsar: ne naui¬
bus nostri circumuenirentur duplicem eo loco fecerat uallum:

Expanded text:
is milites ex viminibus facere atque aggerem iubet conportare. is milites ex viminibus facere atque aggerem iubet conportare. his paratis rebus magnum numerum levis armaturae et sagittariorum aggeremque omnem noctu in scaphas et naves actuarias inponit et de media nocte cohortes lx ex maximis castris praesidiisque deductas ad eam partem munitionum ducit, quae pertinebat ad mare longissimeque a maximis castris Caesaris aberat. eodem naves quas demonstravimus aggere et levis armaturae militibus completas, quasque ad Dyrrachium naves longas habebat, mittit et quid a quoque fieri velit praecipit. ad eas munitiones Caesar Lentulum Marcellinum quaestorem cum legione viiii positum habebat. huic, quod valetudine minus commoda utebatur, Fulvium Postumum adiutorem submiserat. Erat eo loco fossa pedum xv et vallo munitione. hoc enim superioribus diebus timens Caesar, ne navibus nostri circumvenirentur, duplicem eo loco fecerat vallum,
Abbreviated transcription (Latin):
silii participes habebant: quos pompeius qđ erant honesto loco na¬
ti & instructi liberaliter magnoq comitatu & multis iumentis uc¬
nerant uitiq fortes habebantur & in honore apud cȩsarem fue¬
runt. qđq uouum & preter consuetudinem acciderat omnia sua
presidia circumduxit atq ostentauit. Nam ante id tempus ne¬
tidic a pompeio ad cȩsarem perfugerent. Uuilgo uero imiuersi in
epyro atq etholia conscripti milites earumq regionum onmiũ
quȩ a cęsare tenebantur. Sed hi cognitis omnibus rebus. seu qd ĩ
inunitionibus perfectum non erat: seu quid a peritioribus rei mi¬
litaris desiderari uidebatur: temporibusq rerum & spaciis locoꝵ
& custodiarum uaria diligentia anim aduersa prout cuiusq eoꝵ
qui negociis preerant aut natura aut studium ferebat. hȩc ad
pompeium omnia detulerant: quibus ille cognitis eruptionib¬
q iam capto consilio ut ante demonstratum est tegmenta gale¬

Expanded text:
silii participes habebant. Quos Pompeius, quod erant honesto loco nasilii participes habebant. Quos Pompeius, quod erant honesto loco nati et instructi liberaliter magnoque comitatu et multis iumentis venerant virique fortes habebantur et in honore apud Caesarem fuerant, quodque novum et praeter consuetudinem acciderat, omnia sua praesidia circumduxit atque ostentavit. nam ante id tempus netidie a Pompeio ad Caesarem perfugerent, vulgo vero universi in Epiro atque Aetolia conscripti milites earumque regionum omnium quae a Caesare tenebantur. sed hi cognitis omnibus rebus, seuquid in munitionibus perfectum non erat, seuquid a peritioribus rei militaris desiderari videbatur, temporibusque rerum et spatiis locorum et custodiarum varia diligentia animadversa, prout cuiusque eorum, qui negotiis praeerant, aut natura aut studium ferebat, haec ad Pompeium omnia detulerunt. Quibus ille cognitis eruptionisque iam ante capto consilio, ut demonstratum est, tegimenta gale
Abbreviated transcription (Latin):
Etarent & ex preteritis suis officiis reliqua sperarent. Magnam ta¬
men hȩc res illi offensionem & contentionem ad omnes attulit.
atq ita esse tum ex alioꝵ obiectationibus tum etiam ex domestico
iudicio atq animi conscientia intelligebant. Quo pudore addu¬
eti & fortasse se non liberari: sed in aliud tempus reseruari arbitra¬
ti discedere a nobis & nouam remptare fortunam nouasq amici¬
tias experiri constituerunt: & cum paucis collocuti cdientibus suis:
quibus tantum facinus committere audebant: primum conati
sunt prefectum equitum .c. uolusenum interficere: ut postea
bello confecto cognitum est: ut cum munere aliquo perfugisse ad
pompeium uiderentur. Postq̃ id facinus difficilius uisum est neq
sacultas petficiendi dabatur: ꝗ̃ maximas potuerunt pecunias mu¬
tuati: perinde ac suis satsfacere et fraudata restituere uellent. mł¬
tis coemptis equis ad pompeium transierunt: cum his quos sui con¬

Expanded text:
ctarent et ex praeteritis suis officiis reliqua sperarent. magnam tactarent et ex praeteritis suis officiis reliqua sperarent. magnam tamen haec res illis offensionem et contemptionem ad omnes adtulit, idque ita esse cum ex aliorum obiectationibus tum etiam ex domestico iudicio atque animi conscientia intellegebant. quo pudore adducti et fortasse non se liberari, sed in aliud tempus reservari arbitrati discedere ab nobis et novam temptare fortunam novasque amicitias experiri constituerunt. et cum paucis collocuti clientibus suis, quibus tantum facinus committere audebant, primum conati sunt praefectum equitum C. Volusenum interficere, ut postea bello confecto cognitum est, ut cum munere aliquo perfugisse ad Pompeium viderentur; postquam id difficilius visum est neque facultas perficiendi dabatur, quam maximas potuerunt pecunias mutuati, proinde ac suis satisfacere et fraudata restituere vellent, multis coemptis equis ad Pompeium transierunt cum iis quos sui con
Abbreviated transcription (Latin):
plissimos magistratus mandauerat: atq cos extra ordinem in sena¬
tum legendos curauerat: agrosq ingallia ex hostibus captos. p̃mia¬
qr rei pecuniariȩ magna tribuerat. locupletesq ex egentibus fece¬
rat. tli ꝑp utturem non solum apud cȩsarem in honore erant sed
etiam apud exercitum cari habebantur. Sed freti amicitia cesa¬
ris & stulta ac barbara arrogantia elati despiciebant suos stipendi¬
umq equitum fraudabant. & predam omnem domum auerte¬
bant Quibus illi rebus permoti cȩsarem adierunt: palamq de eoꝵ
iniuriis sunt questi & ad cȩcera addiderunt falsum ab his equitum
numerum deferri: quoꝵ stipendium auerterent. Cȩsar neq tempus
illud animaduersionis esse existimans ex multa iurtuti eoꝵ cõ¬
cedens rem totam distulit. illos secreto castigauit: qđ questui equi¬
tes haberentur. monuitq equites ut omnia ex sua amicitia expe¬

Expanded text:
plissimos magistratus mandaverat atque eos extra ordinem in senaplissimos magistratus mandaverat atque eos extra ordinem in senatum legendos curaverat, agrosque in Gallia ex hostibus captos praemiaque rei pecuniariae magna tribuerat locupletesque ex egentibus fecerat. hi propter virtutem non solum apud Caesarem in honore erant, sed etiam apud exercitum cari habebantur; sed freti amicitia Caesaris et stulta ac barbara adrogantia elati despiciebant suos stipendiumque equitum fraudabant et praedam omnem domum avertebant. quibus illi rebus permoti universi Caesarem adierunt palamque de eorum iniuriis sunt questi et ad cetera addiderunt falsum ab iis equitum numerum deferri, quorum stipendium averterent. Caesar neque tempus illud animadversionis esse existimans et multa virtuti eorum concedens rem totam dispulit; illos secreto castigavit, quod quaestui equites haberent, monuitque ut ex sua amicitia omnia expe
Abbreviated transcription (Latin):
pit. Erat summa inopia pabuli adeo ut foliis ex arboribus strictis
& teneris arundinum radicibus contusis equos alerent. Frume¬
ta enim quȩ fuerant iutra munitiones sata consumpserant: et co¬
gebantur corcyra atq acarnania longo interiecto naiugationis
spacio pabulum supportare. quoq erat cius rei minor copia ordeo
adaugere. arqi his rationibus equitatum tolerare. Sed postq̃ non¬
modo ordeum pabulumq omnibus locis herbaq desecta. sed ẽt̃
fructus ex arboribis deficiebat. corruptis equis macie conandum
sibi aliquid pompeius de eruptione existimauit. Erant apud cesa¬
rem ex equitum numero allobroges duo fratres Roscillus & egus
abhucilli filii. qui principatum in ciuitate multis annis obtinie¬
rant singulari uirtute homines: quoꝵ oꝑa cȩsar omnibus galli¬
cis bellis optim ⁊ fortissimaq erat usus. Nlis domi obhas causas am¬

Expanded text:
pit. erat summa inopia pabuli, adeo ut foliis ex arboribus strictis pit. erat summa inopia pabuli, adeo ut foliis ex arboribus strictis et teneris harundinum radicibus contusis equos alerent; frumenta enim, quae fuerant intra munitiones sata, consumpserant. et cogebantur Corcyra atque Acarnania longo interiecto navigationis spatio pabulum subportare, quodque erat eius rei minor copia, hordeo adaugere atque his rationibus equitatum tolerare. sed postquam nonmodo hordeum pabulumque omnibus locis herbaeque desectae, sed etiam frons ex arboribus deficiebat, corruptis equis macie conandum sibi aliquid Pompeius de eruptione existimavit. Erant apud Caesarem in equitum numero Allobroges ii fratres, Roucillus et Aecus, Adbucilli filii, qui principatum in civitate multis annis obtinuerat, singulari virtute homines, quorum opera Caesar omnibus Gallicis bellis optima fortissimaque erat usus. his domi ob has causas am
Abbreviated transcription (Latin):
nihil adhuc arbitrari uitio factum corum quos aucrores esse ei uo¬
luisset rei. qd sua inandata perferre non oportuno tempore ad pom¬
peium uererentur. Suipionem esse auctoritate ut non solum libere
exercitu. ut preter auctoritatem et iures quoq ad coherendum habe¬
ret. Quod si fecisset quietem in urbe pacem prouintiarum salutem
imperii una omnes acceptam relaturos Hȩc ad eum mandata clo¬
dius refert: ac primis diebus ut uidebatur libenter auditus: reliquis
ad colloquium non admittitur. Castigato scipione & fauonio ut
postea confecto bello repiebamus: infectaq re sese ad cesarem recepit.
Cȩsar quo facilius equitatum pompcianum ad dirachium conti¬
ueret: & pabulatione prohiberet: aditus quos esse angustos demon¬
strauimus magnis operibus premuniuit: castellaq his locis posuit.
Pompeius ubi nihil proficere equitatum cognouit paucis inter¬
missis diebus rursus cum nauibus intra mumitiones ad se rece¬

Expanded text:
nihil adhuc arbitrari vitio factum eorum quos esse auctores eius rei vonihil adhuc arbitrari vitio factum eorum quos esse auctores eius rei voluisset, quod sua mandata perferre non opportuno tempore ad Pompeium vererentur. Scipionem ea esse auctoritate, ut non solum libere, exercitui, ut praeter auctoritatem vires quoque ad coercendum haberet. quod si fecisset, quietem Italiae, pacem provinciarum, salutem imperii uni omnes acceptam relaturos. haec ad eum mandata Clodius refert ac primis diebus, ut videbatur, libenter auditus, reliquis ad colloquium non admittitur castigato Scipione a Favonio, ut postea confecto bello reperiebamus, infectaque re sese ad Caesarem recepit. Caesar quo facilius equitatum Pompeianum ad Dyrrachium contineret et pabulatione prohiberet, aditus duos, quos esse angustos demonstravimus, magnis operibus praemunivit castellaque his locis posuit. Pompeius ubi nihil profici equitatu cognovit, paucis intermissis diebus rursus eum navibus ad se intra munitiones rece
Abbreviated transcription (Latin):
missis legationibus amicitia cesaris reconciliare studebat. In his
cituum aciem ȩquum in locum produxit: si pompeius prelio de¬
certare uellet. & pene castris pompeii legiones subiecit: tantum¬
q a uallo eius prima aues aberat. ut in eam telo tormentoue ad¬
igi posset. Pompeius aut ut famam opinionem q hominum te¬
neret: sic pro castris exercitum constituebat: ut tertia acies uallũ
contiugeret: omnisq instructus exercitiis telis ex yallo abiectis pro¬
regi posset. Nęc cum in achaia atq apud dirachium gererentur.¬
Scipionem in macedoniam uenisse constaret: non oblitus pristi¬
ni instituti cęsar: mittit ad cum clodium suum atq illius fami¬
liarcin: quein ab illo traditum initio & commnendatum in suoꝵ
necessarioꝵ numero habere instituerat. huic dat litteras man¬
daraq ad cum. quoꝵ hȩcerat summa: sese omnia de pace exptum

Expanded text:
missis legationibus amicitiae Caesaris conciliare studebat. in his missis legationibus amicitiae Caesaris conciliare studebat. in his citum in aciem aequum in locum produxit, si Pompeius proelio decertare vellet, ut paene castris Pompei legiones subiceret; tantumque a vallo eius prima acies aberat, uti ne telum tormento adigi posset. Pompeius autem, ut famam opinionemque hominum teneret, sic pro castris exercitum constituebat, ut tertia acies vallum contingeret, omnis quidem instructus exercitus telis ex vallo abiectis protegi posset. Scipionemque in Macedoniam venisse constaret, non oblitus pristini instituti Caesar mittit ad eum Clodium, suum atque illius familiarem, quem ab illo traditum initio et commendatum in suorum necessariorum numero habere instituerat. huic dat litteras mandataque ad eum, quorum haec erat summa: sese omnia de pace expertum;