comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
taruni. Nocte maxime cõmeare ꝓpter mecum hostũ
credebant. Ubi iam et consuetudinis adducta tes ẽ
ut quocũq noctis tp̃e sibi loco declisset. signum poe¬
ta aperiretur. tempus agende rei anmbali uisum ẽ.
taidui uia aberat. ubi quo minus mirum esset alno
eoclemꝙ loco stati eum tam dui habere egrum simu¬
labat. Romanis quoꝙ qui in presidio tarenti em̃t.¬
postquã tarentũ ire constituit. decem milibus pedi¬
tum atq equitum quos in expeditione uelocitate
corꝑoꝵ ac lenitate armoꝵ aptissimos eẽ ratus est.
clectis quarta iugilia noctis signa mouit. premis¬
sis q octoginta fere numidis equitibus precipit.
ut discurrent circa uias perlustrarent q omia o¬
culis. Ne quis agrestiu procul speccater agminis ⁊¬
falleret. pregressos retinherent. obuios ccciderent. aut
predonum magis quã exercitus accolis species esset
Irẽ raptim agmine facto. quindetim ferme miliu

Expanded text:
tarum; nocte maxime commeare propter metum hostium tarum; nocte maxime commeare propter metum hostium credebant. ubi iam eo consuetudinis adducta res est ut, quocumque noctis tempore sibilo dedisset signum, porta aperiretur, tempus agendae rei Hannibali uisum est. tridui uiam aberat; ubi, quo minus mirum esset uno eodemque loco statiua eum tam diu habere, aegrum simulabat. Romanis quoque, qui in praesidio Tarenti epostquam Tarentum ire constituit, decem milibus peditum atque equitum, quos in expeditionem uelocitate corporum ac leuitate armorum aptissimos esse ratus est, electis, quarta uigilia noctis signa mouit, praemissisque octoginta fere Numidis equitibus praecepit ut discurrerent circa uias perlustrarentque omnia oculis, ne quis agrestium procul spectator agminis falleret; praegressos retraherent, obuios occiderent, ut praedonum magis quam exercitus accolis species esset. ipse raptim agmine acto quindecim ferme milium
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. Oui cum et oiusas consilu sui et quid pararẽt
exposuissent. conlaudati honeratiq promissis u¬
bentur. ut fidem popularibus facerent. preclandi
causa se urbe egressos. pecora carthaginensium q̃
pastum propulsa essent. ad urbem agere. castra a
tarento tuto. ac sine certamine. Id facturos ꝓmissũ
est. Conspecta ea preda uiuenum est. minus quia
iterum ac sepius id eos audere miraculo fuit. con¬
gressi cum hannibale.rursus fide sanxerunt. libe¬
ros tarentinos. leges suaq omĩa habituros. Neq
ullum nectigalpeno pensuros presidium ne iniui¬
tos recepturos. predita presidio carthaginensium
fore. hec ubi conuenerant. tunc uero philemenus
consuetudinem nocte egredundi recdeundiq in ur¬
bem frequentiorẽ facere. Et erat uenandi studio i¬
signis canes q et alius apparatut̃ sequebatur. captu¬
q ferme. aliquid. aut ab hoste ex preparato allatũ
reportando. donabat. aut p̃fecto aut custodibus por¬

Expanded text:
sunt. qui cum et causas consilii sui et quid pararent sunt. qui cum et causas consilii sui et quid pararent exposuissent, conlaudati oneratique promissis iubentur, ut fidem popularibus facerent, praedandi causa se urbe egressos, pecora Carthaginiensium quae pastum propulsa essent ad urbem agere; tuto are; tuto ac sine certamine id facturos promissum est. conspecta ea praeda iuuenum est minusque iterum ac saepius id eos audere miraculo fuit. congressi cum Hannibale rursus fide sanxerunt liberos Tarentinos leges <suas> suaque omnia habituros neque ullum uectigal Poeno pensuros praesidiumue inuitos recepturos; prodita praesidia Carthaginiensium fore. haec ubi conuenerunt, tunc uero Philemenus consuetudinem nocte egrediundi redeundique in urbem frequentiorem facere. et erat uenandi studio insignis, canesque et alius apparatus sequebatur, captumque ferme aliquid aut ab hoste ex praeparato allatum reportans donabat aut praefecto aut custodibus por
Abbreviated transcription (Latin):
uenit. phileas tarentinus diuiam ꝑspeciem legatio¬
nis rome cum eẽt. uir in quieti aĩ. et minime ocium
quoꝵ dutino ĩcenescere uidebatur. patientis ad itum
sibi ad obsides tarentinos inuenit. Custodiebantur
in atrio libertatis minore cura. quia nec ip̃is nec
ciuitati eoꝵ fallere romanos expediebat. hos crebris
occulti itineris factus ꝓfugit. luce prima uulgata
per urbem fuga est. missiq persequerentur aterra¬
cina. Comp̃hensos oẽs retraxerunt. deductis in com¬
tio iurgisq ad probante populo cesi de saxodeici¬
untur. huius atrocitas pene duarum nobilissima
princeps. Nico et philemenus erant.hiprius quã
aliquid mouerent. el oquendum cum hannibale.
rati nocte per speciem. uenandi urbem ingressi ad
euni proficiscuntur. Et cum hanc procul castris
abessent ceceri silua prope uiam se occulerunt. Ni¬
cho et philemenus progressi ad stationes. oompre¬
hensiq. ultis id petentes ad annibalem deducti

Expanded text:
uenit. Phileas Tarentinus diu iam per speciem legatiouenit. Phileas Tarentinus diu iam per speciem legationis Romae cum esset, uir inquieti animi et minime otium, quo tum diutino senescere uidebatur, patientis, aditum sibi ad obsides Thurinos <et> Tarentinos inuenit. custodiebantur in atrio Libertatis minore cura, quia nec ipsis nec ciuitatibus eorum fallere Romanos expediebat. hos crebris occulti itineris factus profugit. luce prima uolgata per urbem fuga est missique qui sequerentur ab Tarracina comprensos omnes retraxerunt. deducti in comitium uirgisque approbante populo caesi de saxo deiciuntur. huius atrocitas poenae duarum nobilissimarprincipes Nico et Philemenus erant. hi priusquam aliquid mouerent conloquendum cum Hannibale rati, nocte per speciem uenandi urbe egressi ad eum proficiscuntur; et cum haud procul castris abessent, ceteri silua prope uiam sese occuluerunt, Nico et Philemenus progressi ad stationes comprehensique, ultro id petentes, ad Hannibalem deducti
Abbreviated transcription (Latin):
sulis aliter uideretur. faceret ꝙ de re .p̾. fidutiaq sua ⁊¬
duceret. dum nequis eoꝵ munere nataret. Ne a dono
militari uirtutis ergo donaretur. Neu ĩ italiam repõ¬
taretur donec hostis in tern italie eẽt. Comitia deind̾
a pretore urbano de senatus sententia plebisq sita
sunt habita. Quib creati sunt quĩq uiri muris.
carmentalem Set et spei extra portam que priore
anno incendio cõsumpte fuerant. Tenipestates fede
des uallum in castris multis locis supra suessula.
et duo uigiles examiuati murus turres qr quedã
cum hũs non icte modo fulminibus sec etiam de¬
cusse. Reste saxum uigens nolitare. uel tubere soli¬
to magis sangumeo ꝙ similis. horum prodigiorum
causa dies numerum supplicio fuit. Et ꝑ aliquot dieᷤ.
sacrum nouẽdiale fuit. Cum tarentinorum defectio
iam diu et in spe hannibali et insuspitione romaĩs
ẽẽt. causa forte extrinsecus. maturande eius inter¬

Expanded text:
suli aliter uideretur, faceret quod e re publica fideque sua suli aliter uideretur, faceret quod e re publica fideque sua duceret, dum ne quis eorum munere uacaret neu dono militari uirtutis ergo donaretur neu in Italiam reportaretur donec hostis in terra Italia esset. comitia deinde a praetore urbano de senatus sententia plebique scitu sunt habita, quibus creatis sunt quinqueuiri muris Carmentalem et Spei extra portam, quae priore anno incendio consumptae fuerant. tempestates foedades, uallum in castris multis locis supra Suessulam, et duo uigiles exanimati; murus turresque quaedam Cumis non ictae modo fulminibus sed etiam decussae. Reate saxum ingens uisum uolitare, sol rubere solito magis sanguineoque similis. horum prodigiorum causa diem unum supplicatio fuit et per aliquot dies sacrum nouendiale fuit. cum Tarentinorum defectio iam diu et in spe Hannibali et in suspicione Romanis esset, causa forte extrinsecus maturandae eius inter
Abbreviated transcription (Latin):
ac signes tamꝙͣ nec pomanus nec arma habeamus. Ser¬
uoꝵ legibus.ñ. sempronius consul. tociens iam cũ hoste
signis cõlacis pugnauit. opere preciũ habent. libertatem
ciuutatem qr. pro serius saltim ad hoc bellum ẽp̃tis. no¬
bis simul congredi. cum hoste liceit. et pugnando querere
libertatem. Uis tumari. uis terra. uis acie uis urbibus
oppugnandis expiri uirtutem. aꝑima queq ad laborem.
periculũq deposcimus. ut ꝙ ad cannas faciendum quic
quã pͥmum fiat. quonia quicꝗd postea iuximus. id cẽ
destinatum igno minie est. Sub hec dicta ad genua
marcelli ꝓcubuerũt. Marcellus id nec uiris nec potesta¬
tis sue eẽ dixit. senatui scripturum se. omĩa q de sentẽ¬
tia patrum facturum esse. Et lictere ad nouos cõsules
teris ita decreuit senatus. militibus qui ad cãnas cõ¬
militones suos pugnantes deseruissent. senatui nich̾
uidereturres.p̃. cominictenda ẽẽ. Sidaudio pro con¬

Expanded text:
ac segnes, tamquam nec manus nec arma habeamus. serac segnes, tamquam nec manus nec arma habeamus. seruorum legionibus Ti. Sempronius consul totiens iam cum hoste signis conlatis pugnauit; operae pretium habent libertatem ciuitatemque. pro seruis saltem ad hoc bellum emptis uobis simus; congredi cum hoste liceat et pugnando quaerere libertatem. uis tu mari, uis terra, uis acie, uis urbibus oppugnandis experiri uirtutem? asperrima quaeque ad laborem periculumque deposcimus, ut quod ad Cannas faciundum fuit quam primum fiat, quoniam quidquid postea uiximus id omne destinatum ignominiae est.' sub haec dicta ad genua Marcelli procubuerunt. Marcellus id nec iuris nec potestatis suae esse dixit; senatui scripturum se omniaque de sentetia patrum facturum esse. eae litterae ad nouos consules e de iis litteris ita decreuit senatus: militibus, qui ad Cannas commilitones suos pugnantes deseruissent, senatum nihil uidere cur res publica committenda esset. si M. Claudio procon
Abbreviated transcription (Latin):
inexilium est. Nemini spes emerendi stipendia adẽpta.
hostis deniq est datus.cum quo dimicantes.aut uitam
semel. aut ignominiam finirent. i los quibus uisi ꝙ cõ¬
misimus ut quisquã excannẽsi pugna sine atie miles
romanus supesset. Nichil obiai potest. Nõ solũ a patria
proculit iliaq s ad hostes etiam relegati sumus. ubi se¬
nescimus in exilio. Nequa spes. nequa occasio abolende i¬
gnominie. nequa placande ciuium ire. Nequa demiq
bene moriendi sit. Neq ignominie finc̃. Nec uirtutis p¬
mium petimus. Modo experiri animum ⁊ u̾tutem ex ce¬
re liceat laborem et periculum penitus. ut uirorum. ut
militum officio fungamur. bellũ insicilia iam alterum
animum ĩgẽti dinucatione geritur. urbes alias penus
alias romanus expugnat. peditum et equitum acies cõ¬
currunt ad siracusas terra mariq res geritur. clamorem
pugnantium. crepitum armoꝵ exaudimus. resides ip̃i

Expanded text:
in exsilium est, nemini spes emerendi stipendia adempta; in exsilium est, nemini spes emerendi stipendia adempta; hostis denique est datus, cum quo dimicantes aut uitam semel aut ignominiam finirent; nos, quibus, nisi quod commisimus ut quisquam ex Cannensi acie miles Romanus superesset, nihil obici potest, non solum a patria procul Italiaque sed ab hoste etiam relegati sumus, ubi senescamus in exsilio ne qua spes, ne qua occasio abolendae ignominiae, ne qua placandae ciuium irae, ne qua denique bene moriendi sit. neque ignominiae finem nec uirtutis praemium petimus; modo experiri animum et uirtutem exercere liceat. laborem et periculum petimus, ut uirorum, ut militum officio fungamur. bellum in Sicilia iam alterum annum ingenti dimicatione geritur; urbes alias Poenus, alias Romanus expugnat; peditum, equitum acies concurrunt; ad Syracusas terra marique geritur res; clamorem pugnantium crepitumque armorum exaudimus resides ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
illa ignomina. inter ex̾citibus quereretur. ut urb romana¬
ꝑ eum ex̾citũ quia ballia inueios traifugerat. recuꝑantut.
et candine legiones que sine armis redierunt. armate
remisse insaranium eundẽ illum hostem sub iugam mise¬
rint qui hac sua ignominia letatus fuerat. Cannẽsem ue¬
ro quisꝙͣ exercitũ fuge aut pauori ĩsimulare potest. ubi
plus ꝗnquagĩta milia hominũ ceciderũt. unde cõsul cũ
equitibus.Lxx. fugit. unde nemo suꝑest. nisi quem hostis
cedendo. fessus reliquit. Cum captuns redemptio merca¬
semus. ꝙ ad consulem nemisiam redissem. et speciem
iusti exercitus fecissemus. Nũc deteriore in conditione su¬
mus. quam apud patres nostros fuerant captiii. Quippe
illis armna tantũ atq ordo militandi. locus q in quo ten¬
derent. in castris est mutatus. Que tam̃ semel nauata.
R̾ .p̾. opa. et uno felici p̃lio recuꝑarũt. ilemo eoꝵ relegatus

Expanded text:
ulla ignominia iis exercitibus quaereretur ut et urbs Roma pulla ignominia iis exercitibus quaereretur ut et urbs Roma per eum exercitum qui ab Allia Ueios transfugerat reciperaretur, et Caudinae legiones quae sine armis redierant Romam armatae remissae in Samnium eundem illum hostem sub iugum miserint, qui hac sua ignominia laetatus fuerat. Cannensem uero quisquam exercitum fugae aut pauoris insimulare potest, ubi plus quinquaginta milia hominum ceciderunt, unde consul cum equitibus septuaginta fugit, unde nemo superest nisi quem hostis caedendo fessus reliquit? cum captiuis redemptio negasemus quod ad consulem Uenusiam redissemus et speciem iusti exercitus fecissemus; nunc deteriore condicione sumus quam apud patres nostros fuerunt captiui. quippe illis arma tantum atque ordo militandi locusque, in quo tenderent in castris, est mutatus, quae tamen semel nauata rei publicae opera et uno felici proelio reciperarunt; nemo eorum relegatus
Abbreviated transcription (Latin):
sum senatum intueri uideor. cum te marcelle intueor. Caiẽ
si ad cminas cõsulem habuissemꝰ melior ⁊ res .p̾. et nostra
fortuna eẽt. Sine queso pͥus ꝙͣ de conditione nr̃a queror.
Noram cuiꝰ arguinur. ⁊ los purgare. Si non diei ita nec fa¬
ti cuius lege. ĩ mobilis rer humanaꝵ orlo seritur. f culpa
peruius ad cannas. cuius tande ea culpa fuit militum an
impatoꝵ.equidẽ miles. nichil unꝙͣ dicam de impatore. eo
impium.oeteros item ex reliquus dadis eius quos tribu¬
nos militum habuimus. honores petere ⁊ gerere. et priũ¬
cias obtinere audiuimus. an nobis uestris q liberis igno¬
ribus q alus cutatis. fugere cum spes alia nulla e̾et tur¬
pe non fuit. milites utiq moritures inaciem misistio
ad aliam prope om̃is ex̾citus fugit. ad furculas candino̾q.
exptus ꝗdem certamen arma tradidit hosti. Ut alias put¬
dendas dades ex̾citum taceam. tamen tantũ a fuit abeo. ut

Expanded text:
sum senatum intueri uideor, cum te, M. Marcelle , intueor, quem sum senatum intueri uideor, cum te, M. Marcelle , intueor, quem si ad Cannas consulem habuissemus, melior et rei publicae et nostra fortuna esset. sine, quaeso, priusquam de condicione nostra queror, noxam cuius arguimur nos purgare. si non deum ira nec fato, cuius lege immobilis rerum humanarum ordo seritur, sed culpa periimus ad Cannas, cuius tandem ea culpa fuit? militum an imperatorum? equidem miles nihil unquam dicam de imperatore meo, imperium. ceteros item ex reliquiis cladis eius, quos tribunos militum habuimus, honores petere et gerere et prouincias obtinere audiuimus. an uobis uestrisque liberis ignoribusque aliis ciuitatis fugere, cum spes alia nulla esset, turpe non fuit, milites utique morituros in aciem misistis? ad Alliam prope omnis exercitus fugit; ad Furculas Caudinas ne expertus quidem certamen arma tradidit hosti, ut alias pudendas clades exercituum taceam; tamen tantum afuit ab eo ut
Abbreviated transcription (Latin):
satis ad ferenda arma habere uiderentur. etiam si non¬
dum militari etate eẽnt. milites facerent. ti̾. p̃l. Sus
lia. litrere mara marcelli. de postulatis militum ꝗ cum.
p̃. lentulo. militabant in senatu recitate sũt. Cannẽsis
relique cladis ħ ex̾citus erat. relegatus in siciliam sicut
ante dictũ est. ne ante punici belli finẽ initaliam repor¬
farentur. hi ꝓmissu lentuli primores equitum centuri¬
onumq et robora ex legionib peditũ. legatos in hiberna
ad m̃. marcellum miẜunt. Equibus unus potestate
dicendi facta censulem te.m̃. marcelle initaliam aclis¬
semus cum primum de uobis et si non iniquum certe
te regum turbatam ad graue bellum adu̾sus siculos
simul penosq micti. et sanguine nr̃o uulnerib q nr̃a¬
tu. satis facturos ẽẽ sicut patrum memoriam qui capti
fpxrto ad ercandam erint. adu̾sus porrum ip̃m pugnã.¬
tes satio fecerũt. quamꝙͣ ꝙ ob meritum nostrum sucensu

Expanded text:
satis ad ferenda arma habere viderentur, etiamsi nonsatis ad ferenda arma habere viderentur, etiamsi nondum militari aetate essent, milites facerent; tribuni plebis,lia litterae Marci Marcelli de postulatis militum qui cum P. Lentulo militabant in senatu recitatae sunt. Cannensis reliquiae cladis hic hie exercitus erat, relegatus in Siciliam, sicut ante dictum est, ne ante Punici belli finem in Italiam reportarentur. hi permissu Lentuli primores equitum centurionumque et robora ex legionibus peditum legatos in hiberna ad M. Marcellum miserunt, e quibus unus potestate dicendi facta: consulem te, M. Marcelle, in Italia adissemus, cum primum de nobis, etsi non iniquum, certe te regum turbatam ad grave bellum adversus Siculos simul Poenosque mitti, et sanguine nostro vulneribusque nos senatui satisfacturos esse, sicut patrum memoria qui capti a Pyrrho ad Heracleam erant aduersus Pyrrhum ipsum pugnantes satisfecerunt. quamquam quod ob meritum nostrum suscensui
Abbreviated transcription (Latin):
fnius publicanoꝵ deinde fraudẽ audatia ꝓtegens exitum
habuuit. Comitia inde pontifici maximo creando sũt ha¬
biti. cã comitia. nouus pontifex .m. cornelius cethegus
habuit. Rex ingenti certami ne petierunt. fulius flaccus.
consul. qui et ante bis consul et censor fuerit. et .tͥ. manluᷤᷤ
torquatus. et ip̃e duob consulatibus et cẽsura insignis. et
lcinus crassus qui ecdilitatem cur̃. petiturus erat. ħ senes
honomtis q uuenes in eo certamine deuicit. ante hunc
inte centum annos. ⁊ uiginti. ⁊ lemo pracẽ. p̃. cor neliu
calussam pontifex maximus creatus fuerat qui sella cu¬
tulm̃ nõ sedisset. Consules dilectũ cum egre conficerent
giones et supplementũ ueteribus scriberetur sufficiebat.
senatus absistere ed incepto netuit. et trium uros honoᷤᷤ
crari iussit. alteros qui circa. alteros qui ultra quĩ qua
nem copiam ingenuoꝵ inspicerent. Et si qui roboris

Expanded text:
fraus publicanorum, deinde fraudem audacia protegens exitum fraus publicanorum, deinde fraudem audacia protegens exitum habuit. comitia inde pontifici maximo creando sunt habita; ea comitia novus pontifex M. Cornelius Cethegus habuit. tres ingenti certamine petierunt, Q. Fulvius Flaccus consul, qui et ante bis consul et censor fuerat, et T. Manlius Torquatus, et ipse duobus consulatibus et censura insignis, et P. Licinius Crassus, qui aedilitatem curulem petiturus erat. hic senes honoratosque iuvenis in eo certamine vicit. ante hunc intra centum annos et viginti nemo praeter P. Cornelium Calussam pontifex maximus creatus fuerat qui sella curuli non sedisset. consules dilectum cum aegre conficerent, banae legiones et supplementum veteribus scriberetur, sufficiebat, senatus absistere eos incepto vetuit et triumviros binos creari iussit, alteros qui citra, alteros qui ultra quinquagenem copiam ingenuorum inspicerent et, si qui roboris
Abbreviated transcription (Latin):
sofe. &cilium plehis sustuli. ẽ. tribunos in ordinẽ ecegiᷤ
tbunos aplche introluceret. tribus in suffragium uo¬
en iprchitere. Nichil aliud acede ac dimicatione cotinu¬
s sc homines nͥ patientiam magistratuũ ꝙ cesserint in¬
ontia furori atq audatie paucoꝵ nitiei q se ad populum.
mi pissi sunt. et comitia que reus ui atq armis ꝓhibitu¬
rus emt. Ne causa querentibus dimicationẽ daretur. uolũ¬
tate ip̃iꝰ sustulerũt. hec cũ ab optimo quoq proantrocita
s ninades daret p̃ndi a uatore atqr incarcere duçi uisse¬
peoclisset. citatus q eo die nõ respondisset. Neq excusatus
iset. iuideri eum in exilio ẽẽ. bonaq eius uenire. ip̃i a¬
qua et igni placere. inter diem singulos deinde. eoꝵ ꝙ
dusbe ac tumultus concitatores fuerant. rei capitalio di¬
endicere ac uades poscere ceꝑunt. primo nõ dantes. deiñ
ctiani eos qui dare possent in carcetẽ coiciebant. Cuius
roipiculum intantes pleriq in exilium habierunt. hũc

Expanded text:
oncilium plebis sustulisse, tribunos in ordinem coegisstribunos a plebe intercluderet, tribus in suffragium vocari prohiberet. nihil aliud a caede ac dimicatione continuisse homines nisi patientiam magistratuum, quod cesserint inpraesentia furori atque audaciae paucorum vincique se ac populum Romanum passi sint et comitia, quae reus vi atque armis prohibiturus erat, ne causa quaerentibus dimicationem daretur, voluntate ipsi sua sustulerint. haec cum ab optimo quoque pro atrocitatac, ni vades daret, prendi a viatore atque in carcerem duci iusseas non prodisset citatusque eo die non respondisset neque excusatus esset, videri eum in exilio esse bonaque eius venire, ipsi aqua et igni placere interdici. singulis deinde eorum qui turbae ac tumultus concitatores fuerant, rei capitalis diem dicere ac vades poscere coeperunt. primo non dantis, deinde etiam eos qui dare possent in—carcerem coiciebant; cuius rei periculum vitantes plerique in exilium abierunt. hunc
Abbreviated transcription (Latin):
manꝰ quã penus recepisset argenãq proeis debitũ
flio uendidit. fidc̃q publicã imyedio pͥuato e sol¬
uit. haninbal progenõi mõtibi cuiꝰ urbis capte. at¬
q incense ase mnusum horreoꝵ pauca legi q crat att¬
ta instituta scnẜat. in defiumtacis duao sxercitus par¬
te mitebat. cũ t̃tia ip̃e expedita instabie eratis pir
castis p̾sidio et cicũspectans nec unde ĩ petus infru¬
metabore fieret. Romanustũc cẽarus inagrolar¬
mati erat. Preerat inmitiue mage equaitio lo¬

Expanded text:
manus quam Poenus recepisset argentumque pro eis debitum manus quam Poenus recepisset argentumque pro eis debitum filio vendidit fidemque publicam impendio privato exsolvit. Hannibal pro Gereoni moenibus, cuius urbis captae atque incensta, in stativis erat. inde frumentatum duas exercitus partes mittebat; cum tertia ipse expedita in statione erat simul castris praesidio et circumspectans necunde impetus in frumentatores fieret. Romanus tunc tune exercitus in agro Larinati erat. praeerat Minucius magister equitum, pro
Abbreviated transcription (Latin):
Tandem eũ militic magistnĩ de legisse romanos cẽnẽ¬
tem qui bellũ ratõe nõ fortuna gerent ita cõcẽptre¬
rit int̾ cuies armatoᷤ parit togates q uti postꝙ᷑ ab¬
sente eo tementatẽ magr̃i eqtũ leto pus dr̃eim quã
prosꝑo euentu puqͥtũ sucrat. Accesẜane die req iẽ
augendam inuidia dictatoris. una sinud̾ ae dolo h are
mbalis. ꝙ cũ aprofugis ei mõstratꝰ ages dicta tods
eet õib cͥca soio equatis ab uno cofenrũ i gnetatert
ium oũi hostiũ abstinet missit. ut occusti alicisuis
pacti ea merces uideri posset. alt̾a ipius facto pͥmo
forsitã dubio. qr nõ expectata in co senatus auctõi¬
tas ẽ. ad exfͤmũ aut ab igne ĩ maxĩa landẽ uẽso
in ꝑmutadis captiuis quo pmo puniallo bello
factũ crat. cõuencrãt int̾ duces romano poenũq ut
que pars pͥus reciret quã daret ãgenti podobma

Expanded text:
tandem eum militiae magistrum delegisse Romanos cernentandem eum militiae magistrum delegisse Romanos cernentem, qui bellum ratione non fortuna gereret, ita contempta erat inter cives armatos pariter togatosque, utique postquam absente eo temeritate magistri equitum laeto verius dixerim quam prospero eventu pugnatum fuerat. accesserant duae res ad augeibalis quod, cum a perfugis ei monstratus ager dictatoris esset, omnibus circa solo aequatis ab uno eo ferrum ignemque et uim omnem hostium abstineri iussit ut occulti alicuius pacti ea merces uideri posset, altera ipsius facto, primo forsitan dubio quia non exspectata in eo senatus auctoritas est, ad extremum haud ambigue in maximam laudem uerso. in permutandis captiuis, quod sic primo Punico bello factum erat, conuenerat inter duces Romanum Poenumque ut, quae pars plus reciperet quam daret, argenti pondo bina
Abbreviated transcription (Latin):
ut custodias hostiũ falleret cõsticuisset ad cõpõita cũ
his orã excitatis custodib ꝓueroꝵ profectus ueluti
mana ꝑducti. Cetera oĩa de reddendis obsidib sicit
aibostare cõstitutũ erat acta ꝑ eundem ordinẽ. q̃i car¬
taginc̃siũ noĩe sic agent᷑. Maior aliquãto romanoꝵ
gr̃a fuit in re pan quã quata futura cartaginẽsi¬
ũ fu̾a̾t. illo ᷤᷤ eĩ graues suꝑbosq inreb secundis expitis
fortuna ⁊ timo̾ mitigasse uiden pot̾at. Romaĩs pͥmõad¬
uentu in cognitus ante are cdem̃ti liberaliq initiũ fecerat.
et abelox uir prudens haud frust᷑ iidehat᷑ sotio mn¬
tasse Itaꝙ ingenti cõsensu. defectõe om̃s syxctare arma¬
que ex timplo mota forẽt. Ni hoĩesq romanoꝰ quoꝙ ꝯ c̃¬
int̾ualli cladib romanis solers cũctatio fabñ fraub̃
quẽ ut hanmibalẽ nõ mediocti sollicitũ cura habebat

Expanded text:
ut custodias hostium falleret constituisset, ad compositam cum ut custodias hostium falleret constituisset, ad compositam cum iis horam excitatis custodibus puerorum profectus, ueluti  castra Romana perducti; cetera omnia de reddendis obsidibus, sicut cum Bostare constitutum erat, acta per eundem ordinem quo si Carthaginiensium nomine sic ageretur. maior aliquanto Romanorum gratia fuit in re pari quam quanta futura Carthaginiensium fuerat. illos enim graves superbosque in rebus secundis expertos fortuna et timor mitigasse videri poterat: Romanus primo adventu, incognitus ante, ab re clementi liberalique initium fecerat; et Abelux, vir prudens, haud frustra videbatur socios mutasse. itaque ingenti consensu defectionem omnes spectare; armaque extemplo mota forent, ni hiems, quae Romanos quoque et Caintervalli cladibus Romanis sollers cunctatio Fabi fecisset; quae ut Hannibalem non mediocri sollicitum cura habebat,
Abbreviated transcription (Latin):
noicas quos metus nõ tencat beneficio⁊ gra deia̾¬
ciercos quo e iitanti bostan ꝓcunctantiq ꝙ nã id si¬
bitũ tante rei donui posset esse. obsides inquid ina
uitates reminit mde ptiuatim parentib. quor masi¬
mũ nomen inciuitatib ẽ suis. ⁊ publice ropulis
srratũ erit uotĩquisꝙ credi siln et habita fides iri
pleyq obligat fidcm. Ministetiũ restituendoꝵ de¬
mos obsidu micchi met de posco ir̃e ut oꝑa quod
impensa consiliũ adiucm meũ ⁊ tei suaꝑte nali¬
m gratt᷑ quãtm insupgrãm possim aditiã homi¬
ni nõ ad cetera punita ingenia callido ut ꝑsuasit.
noete clam progressus ad hostiu staciones conuic is
quibusdã auxilianib hispanis et ab his ad scipionẽ
ꝑductus. quid afferret mit. fide accepta dataq
ac loco ⁊ tempore constitato ad obside ᷤ tradendos sagi¬
tũ redic die insequẽtẽ absũpsit cũ bostait. madatis
ad rtm agẽdã accipĩedis dimissus cũse nocte itur.

Expanded text:
t beneficio et gratia deuinciendos esse. miranti Bostari percontantique quodnam id subitum tantae rei donum posset esse, 'obsides' inquit, 'in ciuitates remitte. id et priuatim parentibus, quorum maximum nomen in ciuitatibus est suis, et publice populis gratum erit. uolt sibi quisque credi et habita fides ipsam plerumque obligat fidem. ministerium restituendorum domos obsidum mihimet deposco ipse, ut opera quoque impensa consilium adiuuem meum et rei suapte natura gratae quantam insuper gratiam possim adiciam.' homini non ad cetera Punica ingenia callido ut persuasit, nocte clam progressus ad hostium stationes, conuentis busdam auxiliaribus Hispanis et ab his ad Scipionem perductus, quid adferret expromit et fide accepta dataque ac loco et tempore constituto ad obsides tradendos Saguntum redit. diem insequentem absumpsit cum Bostare mandatis ad rem agendam accipiendis. dimissus, cum se nocte iturum
Abbreviated transcription (Latin):
quisꝙ dux atortator fc̃us ad rem gerendã ꝙ noua
tis post signa ał pugnatet a cies. Nec ut insualẽ¬
gione miles aut cohorte aut manipło ẽẽt sors
conglobat ⁊ añis suus cuiq añ aut post puqͥdo
ordinemdabat. Tantus ꝙfuit ardor aĩorum¬
adeo intentus pugne aũis ut cum motu t̾re q̃
multaꝵ urbiũ xcalie magnas ꝑtes ꝓstrauit
ad u̾ticq cursu nipido anms maic̾ flumĩt in¬
uexit montes lapsu ingenti ꝓnat nemo pust¬

Expanded text:
que dux adhortatorque factus ad rem gerendam, et novque dux adhortatorque factus ad rem gerendam, et novani post signa alia pugnaret acies, nec ut in sua legione miles aut cohorte aut manipulo esset: fors conglobabat, et animus suus cuique ante aut post pugnandi ordinem dabat; tantusadeo intentus pugne animus, ut eum motum terre, qui multarum urbium Italie magnas partes prostravit avertitque cursu rapido amnes, mare fluminibus invexit, montes lapsu ingenti proru
Abbreviated transcription (Latin):
ot pediri arma str̃igiq eladii possent Consul
p̃culsis dĩb ip̃e sans ut ntrepidare impaiuidus
tur batos ordines u̾tentes se quoq ad dinduos
uotis aut imꝑbatiõe deũ. sedu. ic aͥtute eua¬
tis minꝰ sit eo minꝰ ferme ꝑiculi cẽ Cet̾m p̃stie¬
pitu ac tumłtu nec consiliũ nͨ impiũ accipi pote¬
rat tantꝰ ꝙ aberat ut sua signã ac ordinẽ s
locũ nosceret ut uix ad arma capenda. aptã¬
onerati magis his ꝙ̃ tecti Et erat intanta ta¬
ligino maĩor usus auriũ ꝙ̃ oculor ad gemitꝰ
tiũ pauentiũq pauore ctumferebant omi ceulosi
alii fugientes pugnãtiũ globo inlati berebãt
alios redeuntes inpugnã adu̾ tebat foigiẽtiũ
agmen d̾iñ uͥ in ominis ꝑtis ne quicꝙ̃ ĩuaꝰ ftĩ¬
dulaterib mõtes aclatus a fconte ⁊ a tergo
bostiũ acies claudebut apparuitq nallã nisi in
destera fetro ꝙ salutis spem ẽẽ Tum sibi uiuis¬

Expanded text:
expediri arma, string que gladii possent. Consul expediri arma, string que gladii possent. Consul perculsis omnibus, ipse satis, ut in trepida re, impavidus, turbatos ordines, vertentesque se quoque ad dissonos votis, aut imploratione Deum, sed vi ac virtute evaris minus sit, eo minus ferme periculi esse. ceterum prae strepitu ac tumultu nec consilium nec imperium accipi poterat, tantumque aberat ut sua signa atque ordines et locum noscerent, ut uix ad arma capienda aptanonerati magis iis quam tecti. et erat in tanta caligine maior usus aurium quam oculorum. ad gemitus tium paventiumque clamores circumferebant ora oculosque. alii fugientes pugnantium globo inlati haerebant, alios redeuntes in pugnam avertebat fugientium agmen. deinde , ubi in omnes partes nequiquam ilateribus montes aclacus, a fronte et a tergo hostium acies claudebat, apparuitque nullam nisi in dextra ferroque salutis spem esse: tum sibi unus
Abbreviated transcription (Latin):
ibi castra in apto locat ubi ip̃e cũ afris mͦ his¬
panisq es sideret baleares ceterã ꝙ leuẽ arm̾at̾a
post montes cutũdueͬ eꝗtes ad ip̃as fauces saltus
quitatu clausa oĩa lacu ac montib ẽẽnt fla¬
minius cum p̾die solis occaẜ ad lacũ puenisset in¬
explorato postero die uixdũ satis certaluce an¬
gustiis suꝑatis postꝙ̃ in patentiorẽ campũ pandi
petierãt clausum. lacu mõtib ⁊ cͥcui fusũ suis copiis
haũt hostem signũ dat oĩb inuadẽd. Quiubi
quaqi ꝑximũ fuit tecucurrerant Eomagis
romanis subita atq imꝑuisa res fuit ꝙ orta
ot lacu nebula campo ꝙ̃ mõtib tensior fecrat
Agminaꝙ hostiũ ex pc̃ib uallib ip̃a int se satis
cõspecta eo ꝙ magis parit tecirterẽt Romaĩs
clamore pus undiq orto q̃ satis cerneret se
cittũuentũ eẽ sensiti et ante in frontẽ lateraq
pugnari ceptũ ẽ ꝙͣ satis instrueret᷑ acies aut

Expanded text:
ibi castra in aperto locat, ubi ipse cum Afris modo Hisibi castra in aperto locat, ubi ipse cum Afris modo Hispanisque consideret; Baliares ceteramque leuem armaturam post montes circumducit; equites ad ipsas fauces saltus equitatu clausa omnia lacu ac montibus essent. Flaminius cum pridie solis occasu ad lacum peruenisset, inexplorato postero die uixdum satis certa luce angustiis superatis, postquam in patentiorem campum pandi petierat, clausum lacu ac montibus et circumfusum shabuit hostem, signum omnibus dat in vadendi. Qui ubi qua cuique proximum fuit, decurrere: eo magis Romanis subita atque impro visa res fuit, quod orta ex lacu nebula, campo quam montibus densiot sederat: agminaque hostium ex pluribus collibus ipsa inter se satis conspecta, eoque magis pariter decurrerunt. Romanus clamore prius undique orto, quam satis cerneret, se circum, ventum esse sensit: et ante in frontem lateraque pugnari coe. ptum est, quam satis instxueretur acies, aut
Abbreviated transcription (Latin):
uelli iuberet ⁊ ip̃e in equum insiluisset equus
repente corruit Consulemq lapsum suꝑ caput
offud̾. Tenitis oĩb ꝗ cuta erant uelut fedo omĩe
incipiende rei insuꝑ nuntiatur signũ om̃i ui
moliente signifero conuelli nequire conuͦ susad
nuntiũ Num literas quoq inquit a denatu afferi
que morem gerẽ uetant / abi nuntia signũ ef¬
fodiant si ad conuellend̾ manus p̃ metu obtor¬
puerint Incedere in de agmen cepit primo¬
rib suꝑ quam quod dissenserant a consilioteꝵ¬
ritis etiã ducis duplici ꝓdigio milite in uulgꝰ
leto ferocia ducis cum spem magis ip̃am ꝙ cã
spei in tuerctur Anibal ꝙagri ẽ intet dorũo¬
nam Urbem tr̃asmenuũ ꝙ lacum omnĩ clade bol¬
li puastat qua magis iram hosti ad uiadelã¬
do soaoo in uirias acuat. Et iã puenerant᷑
ad loca m̾sidus nota ubi max montes e orto¬
paulo latĩo patescit campus iñ colles assurgunt

Expanded text:
uelli iuberet et ipse in equum insiluisset, equus uelli iuberet et ipse in equum insiluisset, equus repente corruit consulemque lapsum super caput effudit. territis omnibus qui circa erant uelut foedo omine incipiendae rei, insuper nuntiatur signum omni ui moliente signifero conuelli nequire. conuersus ad nuntium 'num litteras quoque' inquit 'ab senatu adfers quae me rem gerere uetant? abi, nuntia, effodiant signum, si ad conuellendum manus prae metu obtorpuerit'. incedere inde agmen coepit primoribus, superquam quod dissenserant ab consilio, territis etiam duplici prodigio, milite in uolgus laeto ferocia ducis, cum spem magis ipsam quam causam spei intueretur. Hannibal quod agri est inter Cortonam urbem Trasumennumque lacum omni clade belli peruastat, quo magis iram hosti ad uindicandas sociorum iniurias acuat; et iam peruenerant ad loca nata insidiis, ubi maxime montes Cortopaulo latior patescit campus; inde colles adsurgunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ferociter oĩa ac p̃ꝓpere acturũ Quiq ꝓmor eẽt in
uitia sua agitare eũ atq irritare penus parat Et
leua relicto hoste fesulas petẽs Etrurie agro p̃datui
ꝑfectus ꝙtã max̾ uastitate por cedib incendiis qiꝰ
sui pculostend. Flaminius qui net quidem cum
heste ipe quieturꝰ erat Tumuͦ postq̃ res socioꝵ ante
bcile ꝓpe suos ferri agiq udit suum id dedecus
ratus ꝑmediã iam ytaliã uagai penumatqr ob¬
sistentez nulla ad ipa romana menia ure oppug̾¬
nda cetẽis oĩb in cõsilio salutai̾a mag̃ꝙ̃ spetio
sa suatentib Collegamexpectandũ ut cõuinctis
excitib coi aĩo consilioq rẽ gererent Interim eꝗ¬
t̾atu auxiliisq leuium arinoꝵ abeffusa p̃dandi
licentia hõstem ochibendũ intus seexcõsilio ꝓri¬
Camillu a ueyhios .E flaminiũ ab ercetio patͦs
acciuer̃t hec sĩ mul incicpans cũ otius signa con¬

Expanded text:
ferociter omnia ac praepropere acturum; quoque pronior esset in ferociter omnia ac praepropere acturum; quoque pronior esset in uitia sua, agitare eum atque inritare Poenus parat, et laeua relicto hoste Faesulas praeteriens mediprofectus quantam maximam vastitatem potest caedibus incendiisque consuli procul ostendit. Flaminius , qui ne quieto quidem hoste ipse quieturus erat, tum vero, postquam res sociorum ante oculos prope suos ferri agique vidit, suum id dedecus ratus, per mediam iam Italiam vagari Poenum atque obsistente nullo ad ipsa Romana moenia ire oppugnanda, ceterissa suadentibus: collegam exspectandum, ut coniunctis exercitibus communi animo consilioque rem gererent, interim equitatu auxiliisque leuium armorum ab effusa praedandi licentia hostem cohibendum,—iratus se ex consilio proriCamillum ab Ueiis, C. Flaminium ab Arretio patres acciuerint'. haec simul increpans cum ocius signa con
Abbreviated transcription (Latin):
ane ab aqua extaret uectus iugiliis taracii ⁊ noctur¬
nohaimore palustriq celo grauante cap̃. ⁊ qr medẽ¬
no erlecu s nec temp̾ erat altero oculo capitꝰ mł¬
tio hoib iumentisq fede ãmissis. cum tandẽ depaludi¬
ps emersisset ubi pͥmũ in sicco potiut castra locat
Seitumq ẜ p̃missos exꝑratores huĩt ex̾citũ rom añ
arca areni menia ẽe Consuł dem̃ consilia ac aĩ¬
mum ⁊ situm regionũ itineraq ⁊ copias atq con¬
mentus expediendos ⁊ cetera q̃ cognoste uire er̃at
suma oĩa cũ cura inquirento exequebat᷑ Regio
erit inpͥmis ytalie fertilis etrusci campiiqui fesu¬
las inter aretum q iacent frumenti ac pecoĩs ⁊ om̃i
corureꝵ opulent consul ferox a cõsulatu pͥore.
uno m legum aut patrũ maiestatis s neceoꝵ qde
sutis metues hanc insitam ingemo eiꝰ temeritatẽ
fortuna ꝓspoq ciuilib bllicis reb successi alueat
Itaq satis appãrebat nec deos nec hoĩes ꝯsulentem

Expanded text:
 ab aqua exstaret, uectus, uigiliis tamen et nocturno umore palustrique caelo grauante caput et quia medendi nec locus nec tempus erat altero oculo capitur. multis hominibus iumentisque foede amissis cum tandem e paludibus emersisset, ubi primum in sicco potuit, castra locat, certumque per praemissos exploratores habuit exercitum Romanum circa Arreti moenia esse. consulis deinde consilia atque animum et situm regionum itineraque et copias ad commeatus expediendos et cetera quae cognosse in rem erat summa omnia cum cura inquirendo exsequebatur. regio erat in primis Italiae fertilis, Etrusci campi, qui Faesulas inter Arretiumque iacent, frumenti ac pecoris et omnium copia rerum opulenti; consul ferox ab consulatu priore et non modo legum aut patrum maiestatis sed ne deorum quidem satis metuens; hanc insitam ingenio eius temeritatem fortuna prospero ciuilibus bellicisque rebus successu aluerat. itaque satis apparebat nec deos nec homines consulentem
Abbreviated transcription (Latin):
nuniẽtib pati deinde iã nõ ꝑ menib modo atq
uinbela micare sed ad erumpendũ etiã instationes.
opagi bostũi aĩs erat / quib tumultua riss cͥtami¬
nibi aut forme pliuues saguncini cudebant quã
uen ut ũ Anibal ipe dũ miuũ in cal̾ius subit
adnsue femur Tragula grauit᷑ ictus cecidit Sã¬
t cta fuga ac trepidatio fuit ut nõ multum
abet qui opera ac uinee desererẽt᷑ obsidio dẽĩ¬
de ẜ pancos dies magis ꝙ̃ oppugnatio fuit dũ
bilnus ducis cuiaret᷑ ꝑ ꝙ tempꝰ ut quies ẽta¬
inihũ eit ita ab appa ratuo ꝑũ ac munitionũ
nios cessatũ Itaqi acrius de Integro adortũ est
uinoe cepte agi amoutiq aries habundabat młti¬
enuim feriebant̃ arietib muiꝰ quassateq mulie
partes erant una cõtinẽtib mirris nudaueras
urbẽ. Tres demoeps turtes quã tũꝙ ĩt̾ cas muri
erat cum fiugore iug̃ti procid̾rãtq captũ ꝙ¬

Expanded text:
munientibus pati. Deinde iam non pro moembus modo atque munientibus pati. Deinde iam non pro moembus modo atque turri tela micare, sed ad erumpendum etiam in staciones operaque hostium animus erat. Quibus tumultuariis certaminibus haud ferme plures Saguntini cadebant quam Poeni. ut vero Hannibal ipse, dum murum incautius subit, adversum femur tragula graviter ictus cecidit, tanta circa fuga ac trepidatio fuit ut non multum abesset quin opera ac vineae desererentur. obsidio deinde per paucos dies magis quam oppugnatio fuit, dum volnus ducis curaretur. per quod tempus ut quies certaminum erat ita ab apparatu operum ac munitionum nihil cessatum. itaque acrius de integro coortum est vineae coeptae agi, admovetique aries. Abundat multienim feriebantur arietibus muri: quassatae quoque multae partes erant. Una continentibus rumis nudaverat urbem. tres deinceps turtes, quantumque inter eas muri erat, cum fragore i
Abbreviated transcription (Latin):
sũma inoppugͥbat/ ciuitas eo longe opulẽ tissia ul¬
tia uberũ fuit sita. passus mille ferme amari o¬
uerant opes / seu marittims seu t̾restrib fluctibus
seu multitudinis inc̾mento seu sc̃itate discipline
qua fidem feriale usq adꝑnitiẽ suã coluerũt An¬
nibal infesto ex̾citu ingressus fines ꝑuastatis pa̾¬
sim agris urbẽ triptito aggredit᷑ angulus nu̾
erat in planiore patẽtiorẽq ꝙ oeterafcca uallez
u̾gens / adu̾ sus uineas age̾ instituut ꝑ quas aries
menib admouei̾ posset Sedut locos ꝓcul muros
satis equos agendis uineis fuit nã aut q̃rq̃ ꝓ
bat ⁊ turis uigens imminebat ⁊ murus ut in
suspecto lero sup̾ cet̾a modũ altitudins p̃munit̾
eiat ⁊ inuentꝰ. delecta libi pͥũ pieli ac timoĩs
ostendebuat᷑ ibi ui maiõẽ existebant ac pͥmo
missilib submoue̾ hostes / nec quiꝙ̃ satis tutũ

Expanded text:
summa ui oppugnabatur. ciuitas ea longe opulentissima ulsumma ui oppugnabatur. ciuitas ea longe opulentissima ultra Hiberum fuit, sita passus mille ferme a mari. ouerant opes seu maritimis seu terrestribus fructibus seu multitudinis incremento seu disciplinae sanctitate qua fidem socialem usque ad perniciem suam coluerunt. Hannibal infesto exercitu ingressus fines, peruastatis passim agris urbem tripertito adgreditur. angulus muri erat in planiorem patentioremque quam cetera circa uallem uergens; aduersus eum uineas agere instituit per quas aries moenibus admoueri posset. sed ut locus procul muro satis aequus agendis uineis fuit, ita haudquaquam bat. et turris ingens imminebat et murus, ut in suspecto loco, supra ceterae modum altitudinis emunitus erat, et iuuentus delecta ubi plurimum periculi ac timoris ostendmissilibus summovere hostem: necquicquam satis tutum
Abbreviated transcription (Latin):
sules tunc rome erant . p.corneliꝰ Scipio ⁊ c̃itus¬
Eemꝓnius longus qui cũ legatis in senatuz
introductis de re .p. retulissẽt placuissetq mid
legatos in yspaniã ad res socioꝵ ispiciẽdas qulb
suudret digna cã ⁊ Anm̃bali denũtiarent ut
a saguntinis sociis .p. R. abstinẽt ⁊ cartagniẽ
spe celenus Sagũtũ oppugnari dec̾. ałlatũ ẽ tunc.
delata ex integro res ad senatũ ⁊ alii prouĩcias
consulib uspimã atq affcicã d̾cuẽtes tetra mariq
rem gerendam eẽ censebant / al ii totã yspaniã a¬
nibalemq intendant bellũ er ant qui nõ temere mo¬
nendam rẽ tantam expectandos qi ex hyspaia le¬
legatiq eo maturiꝰ admissi .P. ualleriꝰ flacrus ⁊
quintus fabius panfilus saguntũ ad Anibał
atq uide cartaginẽ sinõ assisteret᷑ bello adducẽ
ip̃m in penã federis rupti deposcend dũ ca roma¬
ni parant consulunt q iã saguntũ ad Anibał¬

Expanded text:
sules tunc Romae erant P. Cornelius Scipio et Ti. Ssules tunc Romae erant P. Cornelius Scipio et Ti. Sempronius Longus . qui cum legatis in senatum introductis de re publica rettulissent placuissetque mitti legatos in Hispaniam ad res sociorum inspiciendas, quibus si uideretur digna causa, et Hannibali denuntiarent ut ab Saguntinis, sociis populi Romani, abstineret et Carthaginem spe celerius Saguntum oppugnari allatum est. tunc relata de integro res ad senatum est; alii prouincias consulibus Hispaniam atque Africam decernentes terra marique rem gerendam censebant, alii totum in Hispaniam Hannibalemque intenderant bellum; erant qui non temere mouendam rem tantam exspectandosque ex Hispania lelegatique eo maturius missi, P. Ualerius Flaccus et Q. Baebius Tampilus , Saguntum ad Hannibalem atque inde Carthaginem si non absisteretur bello ad ducem ipsum in poenam foederis rupti deposcendum. dum ea Romani parant consultantque, iam Saguntum
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ multicudine freti ⁊ ꝙ metu cessisẜ e̾debant
hostẽ id moraũ uictoriã rati ꝙ ĩt̾esẜ ãnis clamõe
sublato passim sinc ulliꝰ imꝑio q̃ cuiq ꝓxim̃ est
in amnẽ ruũt Et ex pte alt̾a ripe. uis ingẽs egtũ
influm̃ ĩ missa medioq alueo aud qͣꝙ̃ paricei¬
tamm̃ concursũ. Quippe uͥ penes istabił acuix
uado fidens uł inhermi equite equo tego̾ temẽ
acto ꝑ u̾tiposset eques corͣ arbis q lib̾ equo iuł
magna flumme assumpta quidã u̾ticoso ami
Slati in hostis ab elefantis obtriti sũt / postira
quib egressus in suã ripã tutior fuit ex uaria
mñ oĩa tr̃as hiberũ p̃ter s agũtinn cartaginẽ sũ eiat
Cũ sagũtinis bellũ nõ dũerat Cet̾m iã bellicã
certamina cũ finittinus serebant̾ max turdetanis
Quib cũ adisset idẽ qui lius erat sator noc c̾ti¬
auxilui ad bellũ aud dubie iminẽs or̃ãtes. Cõ¬

Expanded text:
et multitudine freti et, quod metu cessisse credebant et multitudine freti et, quod metu cessisse credebant hostem, id morari uictoriam rati quod interesset amnis, clamore sublato passim sine ullius imperio qua cuique proximum est in amnem ruunt. et ex parte altera ripae uis ingens equitum in flumen immissa, medioque alueo haudquaquam pari certamine concursum, quippe ubi pedes instabilis ac uix uado fidens uel ab inermi equite, equo temere acto, peruerti posset, eques corpore armisque liber, equo uel magna flumine absumpta; quidam uerticoso amni delati in hostes ab elephantis obtriti sunt. postremi, quibus regressus in suam ripam tutior fuit, ex uaria  erant. cum Saguntinis bellum nondum erat; ceterum iam belli causa certamina cum finitimis serebantur, maxime Turdetanis. quibus cum adesset idem qui litis erat sator, nec certaauxilium ad bellum iam haud dubie imminens orantes. con
Abbreviated transcription (Latin):
ex̾citus opuletusq preda cartaginẽ nouã in ybẽ¬
na ẽ d̾ductus ibi large partiẽto p̃dam stipẽdiop
teuto cũ fid̾ exoluẽto cunctis ciuiũ. suoꝵq socioru
animis inse fumatis uere pͥo inuaccros ꝓmotu
bellũ hermandica ⁊ arbonala carthorũ urbes ui
capte arbona la eiꝰ u̾tute. ⁊ multitudiñ oppidãoro
diudfeusa ab heimandiea ꝓfugiexulib oicadũ
priore estate domite gentis / cum se upxissent/ con¬
citant carpẽtanos adortiqi anibalẽ regressum
exuacoris ꝓcul Tagho flumine agiẽ graue t̾baue
tis cum pͥma quies silentiũq ab hostib fiat annem
bado trãsiecit ualloq ita ꝓdueto ut locũ ad trass¬
diendũ hostes hr̃ent inuadẽ eos trãseuntes statut
Equitib p̾cep̃ ut cũ ing̾ssos aquã uidrent adori¬
rẽt᷑ peditũ aginẽ in ripa Elephantos aũt quadea
uacca coiũq. centũ nł fuere Inuicta acies si
cquo dimi caret campo Itaq et ingenio feroces

Expanded text:
exercitus opulentusque praeda Carthaginem Nouam in hiberexercitus opulentusque praeda Carthaginem Nouam in hiberna est deductus. ibi large partiendo praedam stipendioque praeterito cum fide exsoluendo cunctis ciuium sociorumque animis in se firmatis uere primo in Uaccaeos promotum bellum. Hermandica et Arbocala, eorum urbes, ui captae. Arbocala et uirtute et multitudine oppidanorum diu defensa; ab Hermandica profugi exsulibus Olcadum, priore aestate domitae gentis, cum se iunxissent, concitant Carpetanos adortique Hannibalem regressum haud procul Tago flumine agmen graue praeda tis, cum prima quies silentiumque ab hostibus fuit, amnem uado traiecit ualloque ita praeducto ut locum ad transgrediendum hostes haberent inuadere eos transeuntes statuit. equitibus praecepit ut, cum ingressos aquam uiderent, adorirentur impeditum agmen; in ripa elephantos—quadraginta Uaccaeorumque centum milia fuere, inuicta acies si aequo dimicaretur campo. itaque et ingenio feroces
Abbreviated transcription (Latin):
ced̾bat has tantas uiri u̾tutes ingentia uitiae¬
qua bant In humanacrude litas ꝑfidia płoꝙ piũ
no sub Asorubał imꝑatore meruit Nullaq re a¬
genda uidẽtaq magno futuro duci eẽt p̃t̾missa
Ceter ex quo die dux ẽ d̾claratꝰ uelut utalia ciꝰ pro¬
uincia d̾ creta bellũq romañ mãdat̾ eẽt nicħ ꝓla¬
tand̾ ratus / ne se qͦꝙ uebid patr̃e amilcarẽ. d̾ inde
Asdrubał cunctãtẽ. caũs aliꝗs oppmẽt Sigũtinis
bellũ inferre statuit Quib oppugnãdis quia
aud dubie romana arma mouebant᷑. inplca¬
dũ fines p̾us ultra yberũ/ ea gens in parte mag̃
ꝙͣ in dicione cartagiẽs erat indux̾ ex̾citꝰ ut nõ
petisse saguntinos sed rex serie finistimis domi¬
tis gentib uingẽdoꝙ tractatꝰ ad id bellũ uideri
posset Carta iã urbẽ opulẽtã cap̃ gentis eiꝰ
expugnat diripitq. Quo metu pculse minores
ciuitates stipẽdio impoĩto imꝑiuĩ accepes uictor

Expanded text:
cedebat. has tantas viri virtutes ingentia vitia aecedebat. has tantas viri virtutes ingentia vitia aequabant: inhumana crudelitas perfidia plus quam nio sub Hasdrubale imperatore meruit, nulla re quae agenda uidendaque magno futuro duci esset praetermissa. ceterum ex quo die dux est declaratus, uelut Italia ei prouincia decreta bellumque Romanum mandatum esset, nihil prolatandum ratus ne se quoque, ut patrem Hamilcarem, deinde Hasdrubalem, cunctantem casus aliquis opprimeret, Saguntinis inferre bellum statuit. quibus oppugnandis quia haud dubie Romana arma mouebantur, in Olcadum prius fines—ultra Hiberum ea gens in parte magis quam in dicione Carthaginiensium erat—induxit exercitum, ut non petisse Saguntinos sed rerum serie finitimis domitis gentibus iungendoque tractus ad id bellum uideri posset. Cartalam, urbem opulentam, caput gentis eius, expugnat diripitque; quo metu perculsae minores ciuitates stipendio imposito imperium accepere. uictor