comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
altitudo tener& gallos cirtum spatarent que quanam periunta caelo iuga inalium orbem ternirum transirent
religio &iam tenuit quod adlatum est aduenas quaeraites a grum absaluum gente oppugnari : massilienses erant
innauibus aphocea profati : id gallifortunȩ sua eomenrati adiuuere : ut quem primum interram egressi occupa¬
uerant locum patentibus siluis communirent: Ipsi pertaurinos saltus quȩ iuliae alte alpis trinscenderunt:
fusisque auetuscis haudꝓculticeno flumine cumin quo consederant agrum in subrium appellari audissent
cognomine in subribus pago heduorum ibi omꝰnem sequentes loci condidere urbem medio lanium appellarunt
alia subindemanus germanorum elrtouio duce uestigia priorum setuta eodem saltu. fauente bello uiso cũ trans¬
cendiss& alpes ubin unc brixia acuerona urbessunt locos tenuere libui considunt: posthossalluuii. qui ꝓpeanti¬

Expanded text:
altitudo teneret Gallos, circumspectarentque quanam per iuncta caelo iuga in alium orbem terrarum transirent, altitudo teneret Gallos, circumspectarentque quanam per iuncta caelo iuga in alium orbem terrarum transirent, religio etiam tenuit quod allatum est aduenas quaerentes agrum ab Saluum gente oppugnari. Massilienses erant ii, nauibus a Phocaea profecti. id Galli fortunae suae omen rati, adiuuere ut quem primum in terram egressi occupauerant locum patientibus Saluis communirent. ipsi per Taurinos saltus <saltum>que Duriae Alpes transcenderunt; fusisque acie Tuscis haud procul Ticino flumine, cum in quo consederant agrum Insubrium appellari audissent cognominem Insubribus pago Haeduorum, ibi omen sequentes loci condidere urbem; Mediolanium appellarunt. alia subinde manus Cenomanorum Etitouio duce uestigia priorum secuta eodem saltu fauente Belloueso cum transcendisset Alpes, ubi nunc Brixia ac Uerona urbes sunt locos tenuere. Libui considunt post hos Salluuiique, prope anti
Abbreviated transcription (Latin):
lica praepollens : quodinimperioenis gallia adeofrugum hominumque fertilis fuit : ut habundans multitu¬
do uixregi uiderentur posse : hic magnonatu ipseiam ex honerare p̃gnauante turba regnum cupiens. bello¬
uesum acsigo ueum soseoris filios inpigros iuuenemimis surum seesse in quas dide dissent auguriis sedes ostendit:
Quantum ipsi uellent numerum hominum excirent : ne quagens artere aduenientes poss& : tumse goueso sortib:
dẽti hertrnei saltus bello ueso hautpaulo laetiorem initaliam uiam didabant: is quodeius expopulis abundabat
bituriges aruernos senones aeduos ambarros carnutes aulecos exciuit : profatus ingentibus peditum aequitumq
copiis intricas pinos uenit : alpes indeopposite erent᷑ quas in ex superabiles uisas haude quidem miror nulla dũ uia
quod quidem continens memoria sit nisi dehertule fabulis credere lib& supenatas ibicum uelut saeptos montium

Expanded text:
lica praepollens, quod in imperio eius Gallia adeo frugum hominumque fertilis fuit ut abundans multitulica praepollens, quod in imperio eius Gallia adeo frugum hominumque fertilis fuit ut abundans multitudo uix regi uideretur posse. hic magno natu ipse iam exonerare praegrauante turba regnum cupiens, Bellonesum ac Segouesum sororis filios impigros iuuenes missurum se esse in quas di dedissent auguriis sedes ostendit; quantum ipsi uellent numerum hominum excirent ne qua gens arcere aduenientes posset. tum Segoueso sortibus dati Hercynei saltus; Belloueso haud paulo laetiorem in Italiam uiam di dabant. is quod eius ex populis abundabat, Bituriges, Aruernos, Senones, Haeduos, Ambarros, Carnutes, Aulercos exciuit. profectus ingentibus peditum equitumque copiis in Tricastinos uenit. Alpes inde oppositae erant; quas inexsuperabiles uisas haud equidem miror, nulladum uia, quod quidem continens memoria sit, nisi de Hercule fabulis credere libet, superatas. ibi cum uelut saeptos montium
Abbreviated transcription (Latin):
gumento quod alterum tuscum communi uocabulogentis alterum atriaticum mare abatria tus corum colonia
uocauere italicȩgentes greciest eadem thyrrenum atque adriaticum uocante inutrumq mare uergentes
incoluere urbibus duodenis terras prius ds appeninum ad inferum mare. postea trans appennimum totodem
quot capita originis erant coloniis missis quȩ t rans padum omnia loca excepto uenetorum angulo quisinum cirr¬
cum colunt maris usque ad alpes tenuere : alpinis quoque eagentibus haud dubiae origoest maxime retis
quos locaipsa efferarunt. nequidexantiquo praeter sonum linguae nec eumin corruptum retinerent: dettan¬
situ initaliam gallorum hȩc accspimus prisco tarquinio romae regnante celtarum q̃ pars gallieae tertia est penes
bi turiges summa imperufuit : Il regem celtico dabant: ambigatus is fuit uirtute fortunaque cum sua tum pub¬

Expanded text:
gumento, quod alterum Tuscum communi uocabulo gentis, alterum Hadriaticum mare ab Hatria, Tuscorum colonia, gumento, quod alterum Tuscum communi uocabulo gentis, alterum Hadriaticum mare ab Hatria, Tuscorum colonia, uocauere Italicae gentes, Graeci eadem Tyrrhenum atque Adriaticum uocant. ei in utrumque mare uergentes incoluere urbibus duodenis terras, prius cis Appenninum ad inferum mare, postea trans Appenninum totidem, quot capita originis erant, coloniis missis, quae trans Padum omnia loca,—excepto Uenetorum angulo qui sinum circumcolunt maris,— usque ad Alpes tenuere. Alpinis quoque ea gentibus haud dubie origo est, maxime Raetis, quos loca ipsa efferarunt ne quid ex antiquo praeter sonum linguae nec eum incorruptum retinerent. de transitu in Italiam Gallorum haec accepimus: Prisco Tarquinio Romae regnante, Celtarum quae pars Galliae tertia est penes Bituriges summa imperii fuit; ii regem Celtico dabant. Ambigatus is fuit, uirtute fortunaque cum sua, tum pub
Abbreviated transcription (Latin):
cultos possedisse & inuexsse ingalliam uinum inliciendae gentis causa : arruntem clusinum int corruptȩ uxoris
adlucumone cuitutor is fuerat ipse prȩpotente iuuene & a quo ex peti paene nisi externa uis quasita ess&
ne quirent hunc traenseuntibus alpesducem auc toremq cdlusium oppugnando fuisse: euidem hus abnuerĩ
sium nallos ab artunte seu quo alio cusino adductos sedeos qui o ppugnauertint dusium non fuisse quiprimi
a pes transierint satis constat : ducentis quippeannis antequam dusium oppugnarent urbem queromam caperent
initaliam galli transcenderunt ne cum his primum etruscorum sed multo ante cum hisqui inter appennium
alpesque in colebant saȩpe exercitus gallicipugnauere : Tuscorum anteromanam imperium late terra mariq:
opespatuere marisupero inferoque : quibus italia in sulȩ modo cingitur : quantum potuerint nomina sunt ar¬

Expanded text:
cultos possedisse; et inuexisse in Galliam uinum inliciendae gentis causa Arruntem Clusinum ira corruptae uxoris cultos possedisse; et inuexisse in Galliam uinum inliciendae gentis causa Arruntem Clusinum ira corruptae uxoris ab Lucumone cui tutor is fuerat, praepotente iuuene et a quo expeti poenae, nisi externa uis quaesita esset, nequirent; hunc transeuntibus Alpes ducem auctoremque Clusium oppugnandi fuisse. equidem haud abnuerim sium Gallos ab Arrunte seu quo alio Clusino adductos; sed eos qui oppugnauerint Clusium non fuisse qui primi Alpes transierint satis constat. ducentis quippe annis ante quam Clusium oppugnarent urbemque Romam caperent, in Italiam Galli transcenderunt; nec cum his primum Etruscorum sed multo ante cum iis qui inter Appenninum Alpesque incolebant saepe exercitus Gallici pugnauere. Tuscorum ante Romanum imperium late terra marique opes patuere. mari supero inferoque quibus Italia insulae modo cingitur, quantum potuerint nomina sunt ar
Abbreviated transcription (Latin):
ente fatos preta sedhumanam quo que opem quȩ una erat m̃ furium aburbe a mouere : qui diedicta ab .l. apu¬
leio tr̃ p̃l propter praedam ueentanam filio quoque adulescente peridem tempus orbatus cumaccitis do-¬
mum tribulibus dientibus quemagna pars plebis erat percunctatus animos eorum responsum tuliss& seconlatu¬
ros quantidamnatus ess& absoluere eum non passe inexilium abiit. precatus abdus in mortalibus simnoxio sibi
ea in iuria fier&. primo quo que tempo desiderium sui ciuitati ingratiae facerent : absens quin ꝗdecimmilibus
grauis aeris damnatur: expulso ciue quomanente si qui quam humanorum certi est capiroma nom potuerat ad¬
uersante fatali urbi dade lorati ab clusinis ueniunt auxilium aduersus gallos petentes eam gontem traditͥ
fama dulcedine frugum maximeque uini nouatum uoluptate captam alpestninsisse agros que ab etrascis ante

Expanded text:
ente fato spreta, sed humanam quoque opem, quae una erat, M. Furium ab urbe amouere. qui die dicta ab L. Apuente fato spreta, sed humanam quoque opem, quae una erat, M. Furium ab urbe amouere. qui die dicta ab L. Apuleio tribuno plebis propter praedam Ueientanam, filio quoque adulescente per idem tempus orbatus, cum accitis domum tribulibus clientibusque quae magna pars plebis erat, percontatus animos eorum responsum tulisset se conlaturos quanti damnatus esset, absoluere eum non posse, in exsilium abiit, precatus ab dis immortalibus si innoxio sibi ea iniuria fieret, primo quoque tempore desiderium sui ciuitati ingratae facerent. absens quindecim milibus grauis aeris damnatur. expulso ciue quo manente, si quicquam humanorum certi est, capi Roma non potuerat, aduentante fatali urbi clade legati ab Clusinis ueniunt auxilium aduersus Gallos petentes. eam gentem traditur fama dulcedine frugum maximeque uini noua tum uoluptate captam Alpes transisse agrosque ab Etruscis ante
Abbreviated transcription (Latin):
ł lucretio &c aemilio uulsiniensis puincia euenit : sal ꝑpinates a grippȩfurio & ser sulpicio prius cũ uulsinien¬
sibus pugnatumest: bellum numero hostiumingens. certamine haudsane asperum fuit: fusa concursu primo
acies infugam milia octo armatorum ab aequitibus intercdusa positis armis indeditionem uenerunt eius belli
famȩ ꝓffect nese pugnae committerent salppinates moenibus armati secutȩbantur romani praedas passim
sed ex salpinati agro & exuulsiniensi nullo eam uimartem teegerunt donec uulsinensibus fessis bello ea condifi¬
one utres populo .r̃ redderent stipendiumque eius anni exercitui peestarent. inuigintiannas indufiaedatae
eodem anno m̃ cedicus deplebenuntiauit tribunis sem nouauia ubinunc sacellumet supne ae demuestae
uocam noctis uleitio audise claorem humana quȩmagistnt tibus duciiuber& gallos aduertare itq̃ dsit ꝓpt̃
auctoris humilitatem spretum & quod longinqua eo que ignotior gensenit neque deorum modomonita in gru¬

Expanded text:
 Lucretio et C. Aemilio Uolsinienses prouincia euenit, Sappinates Agrippae Furio et Ser. Sulpicio . prius cum Uolsiniensibus pugnatum est. bellum numero hostium ingens, certamine haud sane asperum fuit. fusa concursu primo acies; in fuga milia octo armatorum ab equitibus interclusa positis armis in deditionem uenerunt. eius belli fama effecit ne se pugnae committerent Sappinates; moenibus armati se tutabantur. Romani praedas passim et ex Sappinati agro et ex Uolsiniensi, nullo eam uim arcente, egerunt; donec Uolsiniensibus fessis bello, ea condicione ut res populo Romano redderent stipendiumque eius anni exercitui praestarent, in uiginti annos indutiae datae. eodem anno M. Caedicius de plebe nuntiauit tribunis se in Noua uia, ubi nunc sacellum est supra aedem Uestae, uocem noctis silentio audisse clariorem humana, quae magistratibus dici iuberet Gallos aduentare. id ut fit propter auctoris humilitatem spretum et quod longinqua eoque ignotior gens erat. neque deorum modo monita ingru
Abbreviated transcription (Latin):
igitur quouinci solebat hostis quã in tegerrum as uires militi seruabat ferocior detius &aetate &ugore animi quantũ¬
uĩq uiriũ habuit ietamine primo efftdit & qui alentior uidebat᷑ padestris pugna equitatũ in pugnã ⁊citat & ipsefor¬
tissime iuuenũ turme inmixtus orat ꝓceres iuueitutis in hostẽ ut secũ impetũ faciant duplicẽ illorũ gloriã fore siab
leuo cornu & abequite uictoria incipiat bis auertere gallicũ equitatũ iterũ longius aiectos &iã intermedia equitũ ag

Expanded text:
igitur, quo uinci solebat hostis, quam integerrimas uires militi seruabat. ferocior Decius et aetate et uigore animi, quantumigitur, quo uinci solebat hostis, quam integerrimas uires militi seruabat. ferocior Decius et aetate et uigore animi, quantumcumque uirium habuit certamine primo effudit. et quia lentior uidebatur pedestris pugna, equitatum in pugnam concitat et ipse fortissimae iuuenum turmae immixtus orat proceres iuuentutis, in hostem ut secum impetum faciant: duplicem illorum gloriam fore, si ab laeuo cornu et ab equite uictoria incipiat. bis auertere Gallicum equitatum; iterum longius euectos et iam inter media peditum ag
Abbreviated transcription (Latin):
& ditoris nr̃ ad monuit dextro cornugalli sinistro samnites ⁊stiterunt aduersus samnites fabius primã acter¬
tiã legionẽ ꝓdextro cornu. aduersos gallos ꝓsinistro decius quintã & sextã instruxit secunda & quarta cũl. uolũ m
ꝓssule in samnio gerebat bellũ primorcursu adeo equis uirib: gestares ÷ ut si ad fuissent & rusci &umbri autinaci e
aut in castris quocũq seinclinassent accipiendaclades fuerit ceterũ quãquã cũmunis adhuc mars bellierat. na tum
discrimen fortuna feterat quadatunt uires ess& haud quaquã similis pugna indextro laioq cornuerat romani
apud fabium arcebant magis quã inserebant pugnã extrahebat᷑ q in quã maxime serũ diei cetamen quialta ꝑsua sum
enit duci& samites &gallos primo lmpetu feroceseẽ quossustineri satis sit. longiore certamine sensim residere sam¬

Expanded text:
et conditoris nostri admonuit.' dextro cornu Galli, sinistro Samnites constiterunt. aduersus Samnites Q. Fabius primam ac teret conditoris nostri admonuit.' dextro cornu Galli, sinistro Samnites constiterunt. aduersus Samnites Q. Fabius primam ac tertiam legionem pro dextro cornu, aduersus Gallos pro sinistro Decius quintam et sextam instruxit; secunda et quarta cum L. Uolumnio proconsule in Samnio gerebant bellum. primo concursu adeo aequis uiribus gesta res est ut, si adfuissent Etrusci et Umbri aut in acie aut in castris, quocumque se inclinassent, accipienda clades fuerit. ceterum quamquam communis adhuc Mars belli erat necdum discrimen fortuna fecerat qua datura uires esset, haudquaquam similis pugna in dextro laeuoque cornu erat. Romani apud Fabium arcebant magis quam inferebant pugnam extrahebaturque in quam maxime serum diei certamen, quia ita persuasum erat duci et Samnites et Gallos primo impetu feroces esse, quos sustinere satis sit; longiore certamine sensim residere Sam
Abbreviated transcription (Latin):
adclusiũ admoueant summaq in fines hostium depopulent᷑ scribunt huius populationis fama & ruscos ex agros
sentinate adsuos finis tuendos mouit instare in decõs ut absentib: his pugnaretͥ pebidũ lacess : ere ꝓ elio hostẽ biduo
nihil dignũ dictu actũ pauci utrimq cecidere magisq inritati sunt a diustũ certamen animi quam addis crimen sũ¬
marerũ addicta teraũ die descensum in cãpũ omnib: copiis ÷ cũ instrutȩ aces starent ceua fugiens iupũ eon¬
tib: exacta ꝑcãpos interduas acies decurrit indediuersȩ feraerua adgallos lupus ad romanos uursũ deflexit
lupodata intet ordines uia ceruam ualliꝯ flixere tum exante signanis romanus miles illẽ fuga inquit & cae¬
des uetit ubi sacnt̃ diane fenaẽ iacentẽ uidecis hincuictor martius lupus integer& in tactus gentis nos martiae

Expanded text:
ad Clusium admoueant summaque ui fines hostium depopulentur, scribunt. huius populationis fama Etruscos ex agro ad Clusium admoueant summaque ui fines hostium depopulentur, scribunt. huius populationis fama Etruscos ex agro Sentinate ad suos fines tuendos mouit. instare inde consules, ut absentibus iis pugnaretur. per biduum lacessiere proelio hostem; biduo nihil dignum dictu actum; pauci utrimque cecidere, magisque inritati sunt ad iustum certamen animi quam ad discrimen summa rerum adducta. tertio die descensum in campum omnibus copiis est. cum instructae acies starent, cerua fugiens lupum e montibus exacta per campos inter duas acies decurrit; inde diuersae ferae, cerua ad Gallos, lupus ad Romanos cursum deflexit. lupo data inter ordines uia; ceruam Galli confixere. tum ex antesignanis Romanus miles 'illac fuga' inquit 'et caedes uertit, ubi sacram Dianae feram iacentem uidetis; hinc uictor Martius lupus, integer et intactus, gentis nos Martiae
Abbreviated transcription (Latin):
romani aliiduo exerctus haudꝓcul urbe& ruriae oppossiti unus in falisco alter inuaticano agro : cñ fuluius & l
postumius megillus ꝓ pr̃ abostatiua in eis locis habere iussi ꝯsules adhostes trtns gresso appeinino in agrũ sentinantẽ
ꝑuenerunt ibi uiimil feme interuallo castro posita inter hostes dandeꝯsultationes habitȩ atq ita ꝯuenit neunis
castris miscerent᷑ om̃s neue in aciem descenderent simul samnitib: galli&rus as umbri adieti dies indicta pugnae sam¬
nitu gallisq delegata pugna inter ipsum certamen & rusciumbriq iussi castra romana oppugnare ha̧ consilia turba¬
runt trans fuge clusinitres clã note ad fabiũ ⁊sulem trans gressi quieditis hostiũ ⁊siliis dimissi cũ donis ut sub¬
inde ut quȩ peres noua daretaess& exploratã ꝑferrait cõss̃ fuluo ut exfalisco postumio ut exuaticano exetitum

Expanded text:
Romano, alii duo exercitus haud procul urbe Etruriae oppositi, unus in Falisco alter in Vaticano agro. Cn . Fulvius et LRomano, alii duo exercitus haud procul urbe Etruriae oppositi, unus in Falisco alter in Vaticano agro. Cn . Fulvius et L. Postumius Megellus propraetores ambo, stativa in eis locis habere iussi. consules ad hostes transgressos Appenninum in agrum Sentinatem uor milium ferme interuallo castra posita. inter hostes deinde consultationes habitae atque ita conuenit ne unis castris miscerentur omnes neue in aciem descenderet simul; Samnitibus Galli, Etruscis Umbri adiecti. dies indicta pugnae; Samniti Gallisque delegata pugna; inter ipsum certamen Etrusci Umbrique iussi castra Romana oppugnare. haec consilia turbarunt transfugae Clusini tres clam nocte ad Fabium consulem transgressi, qui editis hostium consiliis dimissi cum donis, ut subinde ut quaeque res noua decreta esset exploratum perferrent. consules Fuluio ut ex Falisco, Postumio ut ex Uaticano exercitum
Abbreviated transcription (Latin):
quiuitet urbe & castraerat auen erexit sedut in resubita parũ explorato itine e adiugũ ꝑrexit quod hosteos cipe¬
unt parteala ad gressi lta cassẽ abtergolegio atq inmedio cũ hoftis undiq urger& cirtũuenta deletã qq̃ ibi ligionẽ
quã in aspetu fuere gallo equites patorib: equorũ suspensa gestantes capita & lanceis infixa ouantesq moris sui car¬
mine sunt quiumbros fuisse nongallos tradunt: nec tantũ dadis acceptũ & circũ uentis pabulatorib: cũl manlio
a cp̃dam ademptã similius uero ÷ agallo hoste quã umbro eam cladem acceptã quod cũ sepe alias tũ eoanno gallia tu¬
tatu romano cãpanis quȩmille equitibus dedectis adidbellum missis & sociorũ nominisq latinimaiore exerutu quã

Expanded text:
qui inter urbem et castra erat aciem erexit. sed , ut in re subita, parum explorato itinere ad iugum perrexit quod hostes cepequi inter urbem et castra erat aciem erexit. sed , ut in re subita, parum explorato itinere ad iugum perrexit quod hostes ceperant parte alia adgressi. ita caesa ab tergo legio atque in medio, cum hostis undique urgeret, circumventa. deletam quoque ibi legionem, quam in conspectu fuere Gallorum equites, pectoribus equorum suspensa gestantes capita et lanceis infixa ovantesque moris sui carmine. sunt qui Umbros fuisse non Gallos tradant, nec tantum cladis acceptum et circumventis pabulatoribus cum L. Manlio osque eis ac praedam ademptam. similius vero est a Gallo hoste quam Umbro eam cladem acceptam, quod cum saepe alias tum eo anno Gallici tutatu Romano Campanisque mille equitibus delectis, ad id bellum missis, et sociorum nominisque Latini maiore exercitu quam
Abbreviated transcription (Latin):
hostium forȩsin colloga quid aliud mallit adibi l. uolumnium darent adutorem omnium arbrgium & a
populo &asenatu & abipso collega fabio ꝑmisumest &cũp̃detius sein samniũ uel ine truriã ꝓficisci panatũ eẽ osten¬
diss& tantaletitia acgnatulatiofuit u tpraei peret᷑ uictoria animis triumphus que ñbellũ deertũ ⁊sulib: uider &
inuio apud quosdam ex tẽplo ssulatu initio ꝓfectis in &ruriã fabiũ deciũq sinetilla mentione sortis puinciarũ ce¬
taminũ q intet tollegas queex posui sunt quib: nechȩ quidan exponere certamina satis fuit adicerint & appuicri
dente detio utsuae quisq: ꝓuinaae sortẽ tueretͥ constareres incipiat : eo tẽpore quo ꝓfetiambo cõss adbellum sunt
ceterũ antequam cõss in etruriã ꝑuenirent senones galli multitudinesgͥenti ad clusiũ uenerunt legionẽ roma¬
nam castramq oppugnaturiscipio qui castris prceerat loco adiuuandam paucitatẽ suorũ militũ retus incole

Expanded text:
hostium fore. sin collega quid aliud malit, at sibi L. Uolumnium darent adiutorem. omnium rerum arbitrium et a populo et a senatu et ab ipso collega Fabio permissum est; et cum P. Decius se in Samnium uel in Etruriam proficisci paratum esse ostendisset, tanta laetitia ac gratulatio fuit ut praeciperetur uictoria animis triumphusque non bellum decretum consulibus uideretur. inuenio apud quosdam extemplo consulatu inito profectos in Etruriam Fabium Deciumque sine ulla mentione sortis prouinciarum certaminumque inter collegas quae exposui. sunt <qui>, quibus ne haec dente Decio ut suae quisque provinciae sortem tueretur. constare res incipit ex eo tempore quo profecti ambo consules ad bellum sunt. ceterum antequam consules in Etruriam pervenirent, Senones Galli multitudine ingenti ad Clusium venerunt legionem Romanam castraque oppugnaturi. Scipio , qui castris praeerat, loco adiuvandam paucitatem suorum militum ratus, in collem
Abbreviated transcription (Latin):
multis tamen ꝓeliis uitussit. alexandro nullius pugnȩ non secunda fortuna fuerio nonintellogant se homini
resgestas & ausiuuenis cum populi ia moctingentesimum bellantis annum reb: ꝯfere miremur sicũ ex hac parte secula
plunt numerent᷑ quam exilla anniplus intam longo spatio quam in etate xiii amnorum fortuna uariduerit

Expanded text:
multis tamen proeliis uictus sit, Alexandro nullius pugnae non secunda fortuna fuerit, non intellegunt se hominis multis tamen proeliis uictus sit, Alexandro nullius pugnae non secunda fortuna fuerit, non intellegunt se hominis res gestas, et eius iuuenis, cum populi iam octingentesimum bellantis annum rebus conferre. miremur si, cum ex hac parte saecula plura numerentur quam ex illa anni, plus in tam longo spatio quam in aetate tredecim annorum fortuna uariauerit
Abbreviated transcription (Latin):
adulatione &iamuictis macȩdonib: gnrues nedum uictorib: & foeda supplicia &inter uinum &epulas caedes
amicorum &uanitatem ementiendae stirpis quidsiuiniamor indies fier& acrior qui dsitrux ac p̃feruida ira¬
ne quicquam dubium interscriptores refero nulla nehȩ damna imperatariis uirtotibus ducimus iduero pericu¬
lumerat quod leuissimi egraecis qui parthorum quoq itra nomen romanum gloriȩ fauent dictitares solent
nemaiestatem nominis alexandri quem nefama quidem illis notum arbitror fuisse sustinere non potuerit
pr̃s & aduersus quem athenis inciuitate frata macedonũ armis cernente tũ maxime ꝓpefumantes thebarum
ruinas ⁊tionari libere ausi sint homines id quid ex monumentis onaitionũ pat& aduersus eum nema ex tot ꝓceribus

Expanded text:
adulationes, etiam uictis Macedonibus graues nedum uictoribus, et foeda supplicia et inter uinum et epulas caedes adulationes, etiam uictis Macedonibus graues nedum uictoribus, et foeda supplicia et inter uinum et epulas caedes amicorum et uanitatem ementiendae stirpis. quid si uini amor in dies fieret acrior? quid si trux ac praeferuida ira?—nec quicquam dubium inter scriptores refero—nullane haec damna imperatoriis uirtutibus ducimus? id uero periculum erat, quod leuissimi ex Graecis qui Parthorum quoque contra nomen Romanum gloriae fauent dictitare solent, ne maiestatem nominis Alexandri, quem ne fama quidem illis notum arbitror fuisse, sustinere non potuerit populus Romanus; et aduersus quem Athenis, in ciuitate fracta Macedonum armis, cernente tum maxime prope fumantes Thebarum ruinas, contionari libere ausi sunt homines, id quod ex monumentis orationum patet, aduersus eum nemo ex tot proceribus
Abbreviated transcription (Latin):
tem interpurpuram at aurũ oneratũ fortunȩ apparatibus suae p̃dam uerius quã ostẽ nibil abiud quã bene
ausus uana ⁊tẽ nere incruentus deuicit lange alius italiae quã indiȩ ꝑ quã temulento agmine comis abundus
incessit uisus illi habitus ess& saltus apuliaȩ ac montes lucanos cenenti & uestigia recentia domestice cladisubi
auunculu seiuis nuꝑ epirirex alexander ab sumptus erat & loqui murdeal exandro nondum merso seundis reb:
quarũ nema intoletantior fuco quis iex habitu nouae fartunae nouiq utita dicã ingenii quo ddibiluctor induerat
spectet᷑ dare omagissimilis quam alexandro initaliã ueniss& & exerctũ macedonȩ oblitũ degener antẽq iam
in ꝑsarum mores ad duxiss& refare in tanto regepig& suꝑbam mutationem uestis & desideratas hamiacientium

Expanded text:
tem inter purpuram atque aurum oneratum fortunae apparatibus suae, praedam uerius quam hostem, nihil aliud quam bene tem inter purpuram atque aurum oneratum fortunae apparatibus suae, praedam uerius quam hostem, nihil aliud quam bene ausus uana contemnere, incruentus deuicit. longe alius Italiae quam Indiae, per quam temulento agmine comisabundus incessit, uisus illi habitus esset, saltus Apuliae ac montes Lucanos cernenti et uestigia recentia domesticae cladis, ubi auunculus eius nuper, Epiri rex Alexander, absumptus erat. et loquimur de Alexandro nondum merso secundis rebus, quarum nemo intolerantior fuit. qui si ex habitu nouae fortunae nouique, ut ita dicam, ingenii quod sibi uictor induerat spectetur, Dareo magis similis quam Alexandro in Italiam uenisset et exercitum Macedoniae oblitum degenerantemque iam in Persarum mores adduxisset. referre in tanto rege piget superbam mutationem uestis et desideratas humi iacentium
Abbreviated transcription (Latin):
cornelu ita furius camillus quẽ iuuenes ii. quib: cũ alex andro dimicandũ erat senẽ uiderant militaria opega pug¬
nando obeuntia lexandro namea q̃ꝙ haud minus larũ eũ faciunt cessiss& uidelic& in aue oblatus parmam̃liuos
tor quatus autualerius coruus in signes antemilites quamduces cessissent deiu deuotis corporib inbostẽ
tuetes cesis& papiriuscursot illo corporis illo a nimi uictus ess& ꝯũlis iuuenis unius ne singubis nominem
senatusille quem qui exreib istaredixit unus uent̃ spetiẽ romani senatus cepit iduero enitpericulũ nesollertius
quam qui lib& unus exhis quos nominaui castris locum caper& cõmeatus ex padir& ab insidiis p̃cauer&. tẽpuspugne
deliget& aciem in struer& subsidiis firmar& non cũdar f oraneẽ dixiss& quen itiulierũ acsꝑatdonunt agnenttahen¬

Expanded text:
Cornelii, ita Furius Camillus, quem iuuenes ii quibus cum Alexandro dimicandum erat senem uiderant. militaris opera pugCornelii, ita Furius Camillus, quem iuuenes ii quibus cum Alexandro dimicandum erat senem uiderant. militaris opera pugnando obeunti Alexandro—nam ea quoque haud minus clarum eum faciunt—cessisset uidelicet in acie oblatus par Manlius Torquatus aut Ualerius Coruus, insignes ante milites quam duces, cessissent Decii, deuotis corporibus in hostem ruentes, cessisset Papirius Cursor illo corporis robore, illo animi. uictus esset consiliis iuuenis unius, ne singulos nominem, senatus ille, quem qui ex regibus constare dixit unus ueram speciem Romani senatus cepit. id uero erat periculum, ne sollertius quam quilibet unus ex his quos nominaui castris locum caperet, commeatus expediret, ab insidiis praecaueret, tempus pugnae deligeret, aciem instrueret, subsidiis firmaret. non cum Dareo rem esse dixisset, quem mulierum ac spadonum agmen trahen
Abbreviated transcription (Latin):
daros ducesq: omittã magna exempla casuũ huma norũ. cprũ quẽ maxime greilau dib: celebrant quid nisi
longa uita sicut magnũ modo pompeium uertenti p̃buit fortunȩ recenseam duces romanos ne roma nof¬
ne comnes amniũ aetatium sed ipsos eos cũ quib: ⁊ sulib: aut dictatorib: alexandro fuit bellandum m̃ ualerium
coruum õmartium rutilium c̃ sulpiciunt t̃ manliũ torquatũ quintã publium philonẽ luciũ papirium
cursorem q̃ fabium maximum duos decios l. uolumnium m̃ curium deincepsingentes sepint᷑ uiri sipuni¬
cumramano p̃uertiss& bellũ seniorq initaliam trau&is s& horũ in quo lib& cũ in doles eadem q̃ in alexandro
erat animi ingeniiq tũ disciplina militarifiam in deabinit is urbis tradita ꝑmanus inartes ꝑ petuis p̃cptis
ordinate modũ uenerat . Ita reges gesserant bellaita dande ex actores regũ iunii ualeruq: ita deinceps fabi quinti

Expanded text:
aros ducesque omittam, magna exempla casuum humanorum, Cyrum, quem maxime Graeci laudibus celebrant, quid nisi longa uita, sicut Magnum modo Pompeium, uertenti praebuit fortunae? recenseam duces Romanos, nec omnes omnium aetatium sed ipsos eos cum quibus consulibus aut dictatoribus Alexandro fuit bellandum, M. Ualerium Coruum , C. Marcium Rutulum , C. Sulpicium , T. Manlium Torquatum , Q. Publilium Philonem , L. Papirium Cursorem , Q. Fabium Maximum , duos Decios, L. Uolumnium , M'. Curium ? deinceps ingentes sequuntur uiri, si Punicum Romano praeuertisset bellum seniorque in Italiam traiecisset. horum in quolibet cum indoles eadem quae in Alexandro erat animi ingeniique, tum disciplina militaris, iam inde ab initiis urbis tradita per manus, in artis perpetuis praeceptis ordinatae modum uenerat. ita reges gesserant bella, ita deinde exactores regum Iunii Ualeriique, ita deinceps Fabii, Quinctii,
Abbreviated transcription (Latin):
tum uerginius onatio inquit rebus dubiis inuenta est : itaque neque ego aicussando apuduos
eum tempus teram acuius crudelitate uos mn &ipsi armis uindicastis. nec istum ad cetera scelera
inpudentiam in defendendo seadicere patiar : omnium igitur tibi appiclaudi queim pre nefarie¬
que ꝑbiennium alia superalia esausus gratiam facio unius tantum criminis nisi iudiem diceste
aedlibertate inseruitutem contrrlegis uindicias non dedisse: inuincla deduci iubebo: nec intri¬
bunicio auxilio appius ne iniudicio populi ullam spemhabebat: at tamen & tribunos appellauit¬
& nullomorante arreptus auiatore prouoco inquit : audita uox unauindex libertatis ox eomissa
ore eundici aenupe ab libertate dictȩ enant. silentium fecit : &dum ꝓse quis que deostanden ẽe

Expanded text:
tum Uerginius 'oratio' inquit, 'rebus dubiis inuenta est; itaque neque ego accusando apud uos tum Uerginius 'oratio' inquit, 'rebus dubiis inuenta est; itaque neque ego accusando apud uos eum tempus teram, a cuius crudelitate uosmet ipsi armis uindicastis, nec istum ad cetera scelera impudentiam in defendendo se adicere patiar. omnium igitur tibi, Appi Claudi, quae impie nefarieque per biennium alia super alia es ausus, gratiam facio. unius tantum criminis nisi iudicem dices, te ab libertate in seruitutem contra leges uindicias non dedisse, in uincla te duci iubebo.' nec in tribunicio auxilio Appius nec in iudicio populi ullam spem habebat; tamen et tribunos appellauit et, nullo morante arreptus a uiatore, 'prouoco' inquit. audita uox una uindex libertatis, ex eo missa ore quo uindiciae nuper ab libertate dictae erant, silentium fecit. et dum pro se quisque deos tandem e
Abbreviated transcription (Latin):
consulibus qq̃ & p̃toribus quia ei sdem auspicis quibus consules crearentur cautũ eẽiudicẽ enim
consulem appellari : quȩrefellitur interpretatio quodustemporibus nondum consulem iudicem
ut s.c inaedem caereris ad aedq̃les plebis defferentur. que ante arbitrio consulum sup primerentur
uitiabanturq: martus duillius deił de tr .pl. plebem rogauit plebes que sauit qui plebem sine
tribunis reliquiss& quiq magistratus sine ꝓuocatione creassent ergo ac capite puniretur hec om̃a
ut inuitis ita non aduer santibus patriciis transacta. qui a nondum q inquem quam unum seuiebat᷑
fundata deinde & potestate tribunicia & plebis libertate tum tribuni ad gradi singulos tutum
maturum que iamniti accussatorem primum uerginium & appium reum deligunt : cũ diem appio
uerginius dixissa & appius stipatus patriciis iuuenibus in forum descendiss&. sed integrataȩ
extemplo est omnibus memoria foedissime potestatis cumipsum satellites que eius uidissent :

Expanded text:
consulibus quoque et praetoribus, quia eisdem auspiciis quibus consules crearentur, cautum esse: iudicem enim consulem appellari. quae refellitur interpretatio, quod iis temporibus nondum consulem iudicem us ut senatus consulta in aedem Cereris ad aediles plebis deferrentur, quae antea arbitrio consulum supprimebantur uitiabanturque. M. Duillius deinde tribunus plebis plebem rogauit plebesque sciuit qui plebem sine tribunis reliquisset, quique magistratum sine prouocatione creasset, tergo ac capite puniretur. haec omnia ut inuitis, ita non aduersantibus patriciis transacta, quia nondum in quemquam unum saeuiebatur. fundata deinde et potestate tribunicia et plebis libertate, tum tribuni adgredi singulos tutum maturumque iam rati, accusVerginius dixisset et Appius stipatus patriciis iuvenibus in forum descendisset, redintegrata extemplo est omnibu
Abbreviated transcription (Latin):
turum sed consilium uiribus ad diturum & patres inpopuli & consulem in patrum fore potestate: aegre
sedata ab quintio plebsmulto aegregius consul alter a patribus dimissotandem concilio plebis se¬
natum consules habent: ubi cumtimor atqueint inuicem sententias uariassent : quo magis spatio int̃¬
posito ab impetu ad consultandum aduocabantur. eo plus aborrebant acertatione animi ad eout quin¬
tio agnatias agerent : quod eius opera mitigata discor diaess& : ab appio petitur ut tantam consularem
maiestatem esse uell& quanta eẽ in concordi ciuitate poss& dumtribunique consules ad sequis que

Expanded text:
turum, sed consilium uiribus additurum; et patres in populi et consulem in patrum fore potestate. aegre sedata ab Quinctio plebs, multo aegrius consul alter a patribus. dimisso tandem concilio plebis senatum consules habent. ubi cum timor atque ira in uicem sententias uariassent, quo magis spatio interposito ab impetu ad consultandum auocabantur, eo plus abhorrebant a certatione animi, adeo ut Quinctio gratias agerent quod eius opera mitigata discordia esset. ab Appio petitur ut tantam consularem maiestatem esse uellet quanta esse in concordi ciuitate posset; dum tribunique et consules ad se quisque
Abbreviated transcription (Latin):
cules salue in quit: te mihimater ueridica interpres deum aucturum calestium numerum cecinit tibique
antm hicdicatũri quamopulentissima olim interris gens maximam uoc& tuoqueritu colat: dextroc
hertules data. accipere seonem inpleturum que fata: ant condita acdicata aitibi dum primum boue

Expanded text:
cules, salue,' inquit; 'te mihi mater, ueridica interpres deum, aucturum caelestium numerum cecinit, tibique cules, salue,' inquit; 'te mihi mater, ueridica interpres deum, aucturum caelestium numerum cecinit, tibique aram hic dicatum iri quam opulentissima olim in terris gens maximam uocet tuoque ritu colat.' dextra Hercules data accipere se omen impleturumque fata ara condita ac dicata ait. ibi tum primum boue
Abbreviated transcription (Latin):
siderium utfit relictarum mugissent. reddita inclusarum expelunca bouum uox hatulem conuertit :
quemcum uadentem adspeluncam casu sui prohibere conatus ess& ictus claua fidem pastorum nequi quã
in uocans morte occubuit: euandertum ea ꝓfugus expoleponesso auctoritate magisquam imperio
regebat loca uenentbilis uirmint culo lit tentrum. reinouae : interrudas artium homines uenent bilior
diuinitate credita carmentȩ matris. quam fati loquam ante sibyllȩ in italiam aduentum minatae eaegen¬
tes fuenant Istum euander concursu pastorum trepidantium circa aduenam manifestereum cedis excitus.
postquam facinus facinoris que causam audiuit. habitum formamque uirialiquantum ampliorem augus¬
tiorem que humana intuens. rogitat quiuiress& : ubi nomen patremque acpatriam accepit : Iouenate her¬

Expanded text:
siderium, ut fit, relictarum mugissent, reddita inclusarum ex spelunca boum uox Herculem conuertit. siderium, ut fit, relictarum mugissent, reddita inclusarum ex spelunca boum uox Herculem conuertit. quem cum uadentem ad speluncam Cacus ui prohibere conatus esset, ictus claua fidem pastorum nequiquam inuocans morte occubuit. Euander tum ea, profugus ex Peloponneso, auctoritate magis quam imperio regebat loca, uenerabilis uir miraculo litterarum, rei nouae inter rudes artium homines, uenerabilior diuinitate credita Carmentae matris, quam fatiloquam ante sibyllae in Italiam aduentum miratae eae gentes fuerant. is tum Euander concursu pastorum trepidantium circa aduenam manifestae reum caedis excitus postquam facinus facinorisque causam audiuit, habitum formamque uiri aliquantum ampliorem augustioremque humana intuens rogitat qui uir esset. ubi nomen patremque ac patriam accepit, 'I
Abbreviated transcription (Latin):
memonent acꝓpetiberim fluuium qua prȩse armentum agens nando tniecenart. loco herbido ut quiete
& pabulo laetoreficer& boues & ipsum fessum uia ꝓcubuisse : ibicum eum cibo uinoque grauatum sopor op¬
pressiss& pastor accola eius lic nomine casͤus ferox uiribus captus pulchritu dine bouum cuma uerter e am
pnredam uell& quasi agendo armaitum inspeluncam compuliss&. ipsauestigia quȩrentem domind meo
deductura enast auersus boues eximium quemque pulchritudine caudis inspeluncam traexit: hertules ad pri¬
mam a urontm somno ex citus cumregem ꝑlus tnaess& oculis & partem abesse numero sensiss&. pergitad ꝓxi¬
mam speluncamisi forte eouestigia ferrent quȩ ubiomnia fonaes uersauidit nec in partem aliam ferre confu¬
sus atque incertus animi ex loco infesto a gere porro armentum accepit: inde cum actȩboues quȩdam adde¬

Expanded text:
memorant, ac prope Tiberim fluuium, qua prae se armentum agens nando traiecerat, loco herbido ut quiete memorant, ac prope Tiberim fluuium, qua prae se armentum agens nando traiecerat, loco herbido ut quiete et pabulo laeto reficeret boues et ipsum fessum uia procubuisse. ibi cum eum cibo uinoque grauatum sopor oppressisset, pastor accola eius loci, nomine Cacus, ferox uiribus, captus pulchritudine boum cum auertere eam praedam uellet, quia si agendo armentum in speluncam compulisset ipsa uestigia quaerentem dominum eo deductura erant, auersos boues eximium quemque pulchritudine caudis in speluncam traxit. Hercules ad primam auroram somno excitus cum gregem perlustrasset oculis et partem abesse numero sensisset, pergit ad proximam speluncam, si forte eo uestigia ferrent. quae ubi omnia foras uersa uidit nec in partem aliam ferre, confusus atque incertus animi ex loco infesto agere porro armentum occepit. inde cum actae boues quaedam ad de
Abbreviated transcription (Latin):
nouȩ urbidar& qui conditam imperio reger&: palatium romulus remus auentinum ad inauguntn¬
dum templa capiunt: prioriremo augurium uenisse fertur sex uultures: iam quenuntiato augurio
cum duplexnumerus romulo seostendiss& utrumque regem sua multitudo consalutauentt : tempore
illi pntecepto athinumero auium regnum trithebantinde cumalter catione congressi certamine
intrum. ad caedem uertuntur : ibi in turba ictus remus ceidit: uulgatior fama est . ludibrio fnatris remum
os tran siluisse muros. inde abinato romulo cum uerbis quoque increpitans adieciss& sidande quicum que
alius transili& moeniamea interfatum : Ita solus potitus imperio romulus : condita urbs conditoris nomine¬
ura appellata: palatium primum in quo ipseentt educatus muniit : sacna diis aliis albanorũtu grȩco harculi¬
utab euandro instituta enent facit: herculem in ealoca gerrone interemptoboues mines pecie abegisse

Expanded text:
nouae urbi daret, qui conditam imperio regeret, Palatium Romulus, Remus Auentinum ad inaugurannouae urbi daret, qui conditam imperio regeret, Palatium Romulus, Remus Auentinum ad inaugurandum templa capiunt. priori Remo augurium uenisse fertur, sex uoltures; iamque nuntiato augurio cum duplex numerus Romulo se ostendisset, utrumque regem sua multitudo consalutauerat: tempore illi praecepto, at hi numero auium regnum trahebant. inde cum altercatione congressi certamine irarum ad caedem uertuntur; ibi in turba ictus Remus cecidit. uolgatior fama est ludibrio fratris Remum os transiluisse muros; inde ab irato Romulo, cum verbis quoque increpitans adiecisset sic deinde, quicumque alius transiliet moenia mea, interfectum. ita solus potitus imperio Romulus; condita urbs conditoris nomine appellata. Palatium primum, in quo ipse erat educatus, muniit. Sacra diis aliis Albano ritu, Graeco Hut ab Euandro instituta erant, facit. Herculem in ea loca Geryone interempto boues mira specie abegisse
Abbreviated transcription (Latin):
nem nepotum ut genpfi ut educati ut iognitiessent. catdem danceps tnnenni que eius auctorem ostendit:
iuuenes permediam contionem agmine ingressi cum auum rege salutassent secut a exomni multitu dine
consentiens uoxnrtum nomen imperiumque regi efficit : Ita numitori albana repermissa romulũ remumq
cupidocepit in his locis ubiexpositi ubique educatientnt urbis condendȩ : & superenit multitudr alba no¬
rum latinorum que. ad id pastores quoque accessentnt. quiomnes facilespem facerent Paruam albam
paruum lauinium prȩȩaurbe quȩ conderetur fore: interuenit deindehis cogitationibus auitũ malũ
regnicupido atqueindefoedum certamen coortum a satis miti principio. qm̃ geminiessent. nec ȩtatis
uereuindiam discrimen facere poss& ut diiꝰ qorum tutelam ealocaessent auguriis legerent qui nom̃

Expanded text:
nem nepotum, ut geniti, ut educati, ut cogniti essent, caedem deinceps tyranni seque eius auctorem ostendit. nem nepotum, ut geniti, ut educati, ut cogniti essent, caedem deinceps tyranni seque eius auctorem ostendit. iuuenes per mediam contionem agmine ingressi cum auum regem salutassent, secuta ex omni multitudine consentiens uox ratum nomen imperiumque regi efficit. ita Numitori Albana re permissa Romulum Remumque cupido cepit in iis locis ubi expositi ubique educati erant urbis condendae. et supererat multitudo Albanorum Latinorumque; ad id pastores quoque accesserant, qui omnes facile spem facerent paruam Albam, paruum Lauinium prae ea urbe quae conderetur fore. interuenit deinde his cogitationibus auitum malum, regni cupido, atque inde foedum certamen coortum a satis miti principio. quoniam gemini essent nec aetatis uerecundia discrimen facere posset, ut di quorum tutelae ea loca essent auguriis legerent qui nomen
Abbreviated transcription (Latin):
prioruenit : Ita metu sub actus romulo rem aperit forte & numitori cumincustodia remum haber& audiss&q
geminos esse fr̃s companendo ȩ tatem eorum & ipsamminime seruilem indolem tetigentt᷑ animum memo¬
ria nepotum sciscitandoque eodem ꝑuenit. ut haud ꝓculess& quinremum agnoscer& itaundiq regidolus
nectitur : romulus non cõnglobo iuuenum necenimenat aduima ꝑtã parsedaliis alioitinenere ussis certo
tem pore adregiam uenire pastoribus ad regem impetum facit : & ad omonumitoris alia companitamanu
adiuuatremus: Ita regem obtruncat numitor interprimum tumultum hostes inuasisse urbem atq ad or¬
tos regiam dictitans cumpubem albanam in arcem prȩsidio armisque obtinendam auocasset. post quam
iuuenes ꝑpetnata caedeꝑgere adsegnaitulantes uidit. extẽploaduocato concilio scelert insefrttris origi¬

Expanded text:
prior uenit: ita metu subactus Romulo rem aperit. forte et Numitori cum in custodia Remum haberet audissetque prior uenit: ita metu subactus Romulo rem aperit. forte et Numitori cum in custodia Remum haberet audissetque geminos esse fratres, comparando et aetatem eorum et ipsam minime seruilem indolem, tetigerat animum memoria nepotum; sciscitandoque eodem peruenit ut haud procul esset quin Remum agnosceret. ita undique regi dolus nectitur. Romulus non cum globo iuuenum—nec enim erat ad uim apertam par—sed aliis alio itinere iussis certo tempore ad regiam uenire pastoribus ad regem impetum facit; et a domo Numitoris alia comparata manu adiuuat Remus. ita regem obtruncat. Numitor inter primum tumultum, hostes inuasisse urbem atque adortos regiam dictitans, cum pubem Albanam in arcem praesidio armisque obtinendam auocasset, postquam iuuenes perpetrata caede pergere ad se gratulantes uidit, extemplo aduocato concilio scelera in se fratris, origi
Abbreviated transcription (Latin):
lanteo urbe artadica pallantium : deinpalatium montem appellatum : bi euandrum qui exeo genere
arcadum multis ante tempestatib: tenuerit loca sollemne allatum exartadia instituisse: ut nudi iu¬
uenes lrcacum pana uenerantes : periusum atq lasciuiam currerent . quem romani deinde uocarunt
inuũ : huicdeditis lud crocumsollemne notumess& insidiatos obinm precedaea missȩ latronesdcũro¬
mulus uise defendiss& remum cepisse: captam regia muligtnt didisse ultraxͦ accussantes criminim axi¬
mẽdabant. innumitoris agros abiis impetum fieri inde eos collecta iuuenum manu hostilem inmodũ
pntedas agere: sicnumitori adsupplicum remus deditur : iam inde abinitio faustulos pes fuerat regiam
stirpem apud se educari: nam & expositos ius suregis infantes sciebat & tempus quo ipse. sustuliss& ad id
ipsum congruere. sed rẽmmatunam nisi autꝑ occasionem aut ꝑnecessitatem aperire noluenit necessitas

Expanded text:
lanteo, urbe Arcadica, Pallantium, dein Palatium montem appellatum; ibi Euandrum, qui ex eo genere Arcadum multis ante tempestatibus tenuerit loca, sollemne allatum ex Arcadia instituisse ut nudi iuuenes Lycaeum Pana uenerantes per lusum atque lasciuiam currerent, quem Romani deinde uocarunt Inuum. huic deditis ludicro cum sollemne notum esset insidiatos ob iram praedae amissae latrones, cum Romulus ui se defendisset, Remum cepisse, captum regi Amulio tradidisse, ultro accusantes. crimini maxime dabant in Numitoris agros ab iis impetum fieri; inde eos collecta iuuenum manu hostilem in modum praedas agere. sic Numitori ad supplicium Remus deditur. iam inde ab initio Faustulo spes fuerat regiam stirpem apud se educari; nam et expositos iussu regis infantes sciebat et tempus quo ipse eos sustulisset ad id ipsum congruere; sed rem immaturam nisi aut per occasionem aut per necessitatem aperiri noluerat. necessitas
Abbreviated transcription (Latin):
triaru romani qui primam in ruptionem sustinere non potuerunt missis ad consules nuntiis quoloco
resessent condobati ad pretorium redeunt & sua sponte ipsi proelium renouant : & manlius consul
reuectus in castrir adomnes portas milite oppasito hostibus uiamclausenait : ea despenitio tuscis rabiẽ
magisquam audaciam accendit : nam cumincursantes quacum que exitum ostender& spesuano ali¬
quotiens impetuissent globus iuuenum unus in ipsum cõs insignem armis inuadit̃prima excepta

Expanded text:
triarii Romani, qui primam inruptionem sustinere non potuerant, missis ad consules nuntiis quo loco triarii Romani, qui primam inruptionem sustinere non potuerant, missis ad consules nuntiis quo loco res essent, conglobati ad praetorium redeunt et sua sponte ipsi proelium renovant. et Manlius consul revectus in castra ad omnes portas milite opposito hostibus viam clauserat. ea desperatio Tuscis rabiem magis quam audaciam accendit. nam cum incursantes, quacumque exitum ostenderet spes, vano aliquotiens impetu issent, globus iuvenum unus in ipsum consulem insignem armis invadit. prima excepta