comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cantur secundumn cons uetudinem iud eorum quaen dĩs iterdi¬
xitdicens quicũq dicnsenit uxoremsuam excepto pornicatio¬
NIs causaetalian dux erat oechatur solumnutait hie nouidius
adulteniumest qua euxoregunicatasfectum iamocum ill aunã
caruecimnaaliam diui senit etse pornicationese parauerit amna¬
ritouondes et tenere neuirum quoque sub maledicto paciat:
cuonque acceptaes thab endacumonimes sesli uens ponteser¬
Neque euimutiunis pur hiciracio esi solamulionadul tenaest
quaeimtumn hadensas al tero polluetur etmnoritursi altamo habiat
acircnine adulterialienus habeturdum diumal exitaduos inu
traq matrucnuni corpus coniunxerint ut adulters it quis quis
cti pa sem corponisnidiuen sadis triux erit serua daicitur pi¬
des aputroqueal teniestimnn ouuro exemplo contine nciaedo
quod pracotane non poss et ea putestẽnim mulieris urumrautẽ
peneliusuiuit mulaerquacnumca predeorsũ pendit domus
ideoq praecede redeperui mocnib: bonis pactis uxore

Expanded text:
atur secundum consuetudinem Judaeorum, quam Dominus interdixit, dicens: Quicunque dimiserit uxorem suam, excepta fornicationis causa, et aliam duxerit, moechatur . Solum ut ait Hieronymus adulterium est, quod uxoris vincat affectum, imo cum illa unam carnem in aliam diviserit, et se fornicatione separaverit, a marito non debet teneri, ne virum quoque sub maledicto faciat, cunque accepta, est habenda. Cum enim esses liber, sponte te serNeque enim, ut juris publici ratio est, sola mulier adultera est quae, virum habens, ab altero polluitur, et maritus, si alteram habeat, a crimine adulterii alienus habeatur, dum divina lex duos ita in unum matrimonii corpus conjunxerit, ut adulter sit quisquis compagem corporis in diversa distraxerit. Servanda igitur fides ab utroque alteri est. 13. Exemplo continentiae doquod praestare non possis; caput est enim mulieris vir; ubi autem melius vivit mulier quam vir, capite deorsum pendet domus. Ideoque praecedere debet vir in omnibus bonis factis uxorem
Abbreviated transcription (Latin):
De coniugatis. lex uatunac as acculoest: ds̃
eniopecitadame ide diteiadiutorium euamn procneationis sunse¬
cutasententia dicens crescite et multiplican mnetreplete tennĩ:
Degquetag adico cnulien pruus solatio quacn coniucio fuit donecpara¬
Didoi nioroedieatiaeicerio quos in traptradisũ ohoedientia tenintoe
A pos ibeatiesedis exceodũ mulienesuã pulsusaqnoscene: Tipno
Se nesis edocene: etcos nouitadammulienẽ sux̃ et conce pietpepe¬
pit piliucoeun. En goadie etucnlabor eamuptiae pracces senunł et tri¬
pulosepmasq: passur praeinosadie neconuentus secuta na pnocuer¬
tionie taediaun de etparitunaetalepraecescriedictũ. Indoloneinquii
etincnerore parieorilios. quosutiq siccneatos. deuersis utterninus
chauohactusq siraperent : Vndeetapostulus praedicar Etantrmulano

Expanded text:
conjugatis lex naturae a saeculo est. Deus enim fecit Adam, et dedit ei adjutorem Hevam cum procreationis subsecuta sententia, dicens: Crescite, et multiplicamini, et replete terram . Sed facta eadem mulier prius solatio quam conjugio fuit, donec a paradiso inobedientia ejiceret quos intra paradisum obedientia tenuisset, ac post beatae sedis excessus mulierem suam pulsus agnosceret, libro Geneseos edocente: Et cognovit Adam mulierem suam, et concepium . 2. Ergo adjectum laborem nuptiae praecesserunt, et tribulos spinasque passuri praevios adjecere conventus; secuta in procreationibus taedia; unde et pariturae tale praecessit edictum: In dolore, inquit, et moerore paries filios ; quos utique sic creatos diversi ut cernimus casus luctusque subriperent. Unde et Apostolus praedicans, ait: Tribula
Abbreviated transcription (Latin):
Scrasturae praeceptis etseranendumu roquadam seruitutilibera
eidilectioneplena. Etenm nonestereatus unt proptermuilierẽ sedonit¬
dumcontecarturdĩ pricas ententiaetpronihilo ducitur uele pinas
et exdolece suriecta praees sedesiderat. Cumenameentiles faeo
uns suis seruiantcomonnnlecenaturae. Seruatumercolex naturae
desidorat etordonatimae corrumpitur. etdomus illamseraeiper¬

Expanded text:
Scripturae praeceptis, et serviendum viro quadam servitute libera et dilectione plena. Etenim non est vir creatus propter mulierem sed mudum contemnitur prima Dei sententia, et pro nihilo ducitur; vel Christet ex Dei lege subjecta, praeesse viro desiderat, cum etiam gentiles feminae viris suis serviant communi lege naturae. Servatur ergo lex naturae desiderat, et ordo naturae corrumpitur, et domus illa misera et per
Abbreviated transcription (French):
nas inusxps etuna ecelesia ticetinus umeiunauxomntamn securidũ ce ne¬
diiacoa ledictoumoco epit pricoala mechduas. manrtatus tres inuniã
canue eppecit. Scodicis quode tpatrianchae sisionul ptuti. uixonidus¬
Siquiad huc typialicins puturrisacracenisuꝑ suntquis: plunes nupriae
cumplurib: pornicare sae prueautẽ nub endilicentia iaoones tre¬
ligionis sedcricins. Nam quodipsacoanuncnoneconus nasacendote

Expanded text:
secundum genenii a maledicto viro coepit. Primus Lamech duabus maritatus tres in unam carnem effecit. Sed dices quod et patriarchae simul pluribus uxoribussi qui adhuc typi alicujus futuri sacramenti supersunt, quibus plures nuptiae cum plurimis fornicari. Saepius enim nubendi licentia jam non est religionis, sed criminis. 5. Nam quod in ipsa conjunctione connubia a sacerdote
Abbreviated transcription (Latin):
cũ uiro c̃cubuit. & ut p̃cedente & pͥus posito illud
arrogans ẽ: odiosus ẽ. e arrogantia enĩ quisq fit
odiosus Ex antecedenti gͥ ita sũmimꝰ argum̃tũ. Si pe¬
ꝑit cũ uiro c̃cubuit sumo ꝙ anteced atpeꝑit: Con¬
cludo. ꝙ seqͥt᷑. cũ uiro gͥ c̃cubuit A c̃ seq̃ntib ita:
sũmo ꝙ seqͥt᷑ at nc̃cubuit cũ uiro Concludo ꝙ an

Expanded text:
 viro concubuit, et hoc praecedente et prius posito, arrogans est, odiosus est, ex arrogantia enim quisque fit odiosus. Ex antecedenti igitur sumitur argumentum: si peerit, cum viro concubuit; sumo quod antecedit, at peperit; concludo quod sequitur, cum viro igitur concubuit. A consequentibus ita sumo quod sequitur, at non concubuit cum viro, conc
Abbreviated transcription (Latin):
di. Antecedentia uͦ s̃ ꝗb. positis statĩ necesse est aliud
c̃sequat᷑ uelud cũ dicimus. Si homo ⁊ animal ÷ Neq
in his tẽporũ ratio nec rerũ necessitas uaria ⁊. sed
statĩ ut dictũ fuerit id ꝙ anteceđ: comitat᷑ id ꝙ ÷
sub sequens Nic uͦ locꝰ tot̾ inc̃ditione ÷ ẽstitut᷑ Posita¬
cũ uiro c̃cubuisse c̃seq̃ns nã neq illud quęrit᷑ qͥd
pͥus tẽpr̃ sit qͥd posterius. & sepe ista itauariant᷑.

Expanded text:
di. Antecedentia vero sunt, quibus positis statim necesse est aliud consequatur, velut cum dicimus si homo est, animal est. Neque in his temporibus ratio, nec rerum necessitas varia est, sed statim ut dictum fuerit id quod antecedit, id comitatur quod subsequens cum viro concubuisse consequens: nam neque illud quaeritur quid prius tempore sit, quid post
Abbreviated transcription (Latin):
idẽ ab effectib uocari potest. Scđm acorruptionib
t̃ciũ abusib: om̃s aut̃ maxime ꝓpositiones: Cuiꝰ Effec¬
tio bona ÷: ipsũ ꝗꝗ bonũ ẽ: Et ec̃uerso Et cuiꝰ corruptio
mala ÷: ipsũ bonũ ÷ Et ec̃uerso: Et cuiꝰ us bonus:. ipsũ
bonũ ẽ: Et ec̃ uerso A cõmunit̃ aut̃ accidentib argum̃ta
fiunt. quotiens ea sumunt᷑ accidentia. quȩ relinquȩre
ens ñ penitebit Poenitentia enĩ malũ factũ comitat᷑:
Qđ qr insapiente nc̃uenit : ne poenitentia ꝗdẽ Questio

Expanded text:
ab effectibus vocari potest. Secundum a corruptionibus, tertium ab usibus. Omnium autem maximae propositiones: cujus effectio bona est, ipsum quoque bonum est, et e converso; et cujus corruptio mala est, ipsum bonum est, et e converso; et cujus usus bonus est, ipsum bonum est, et e converso. A communiter autem accidentibus argumenta fiunt, quotiens ea sumuntur accidentia, quae relinquere sens non poenitebit, poenitentia enim malum factum comitatur: quod quia in sapiente non convenit, ne poenitentia quidem. Quaestio
Abbreviated transcription (Latin):
abpatipaschalis
terpraetatur siu quodds eodem dierequieuit mundoperpec¬
to suarquodineorequieuit Redemptornoser etonsir sepul¬
chro hicautedies inter mortema pietregu rrectionemme¬
dius est sicinficans requiem quandam arumarum a bocnni
lapore omnium quemolestiarum postmorte cn quam fit

Expanded text:
abbati paschalis terpretatur, sive quod Deus eodem die requievit mundo perfecto, sive quod in eo Dominus et Redemptor noster quievit in sepulcro. 2. Hic autem dies inter mortem Christi et resurrectionem medius est, significans requiem quamdam animarum ab omni labore omnique molestia post mortem, per quam fit
Abbreviated transcription (Latin):
Et eã quidẽ circũstantiã que ÷ qͣndo: diuidit in
tẽpꝰ ut nocte fec̃. & in occasionẽ ut cunctis dormi¬
entib Eã uͦ circũstantiã quȩ ⁊ ubi. locũ dic̃ ut in cu¬
biculo fec̃. Quomͦ uͦ excircũ stantiis. modũ. ut clã fec̃:
Quib auxiluis circũstantiã: facultatẽ appellat. ut cũ
multo exercitu Quoris ꝗdẽ locorũ & si excircũ stanti¬
arũ natura discretio clara ẽ: Nos tam̃ beniuolen¬
tius faciemꝰ. si uberius ei ad eẽ differentias ostenda¬
mͦ: Nã cũ excircũstantiis alia marcus tullius ꝓpo¬
suerit eẽ c̃tinentia cũ ipso negotio. alia uͦ ingesti¬
one negoti atq. inctinentib cũ ipso negotio. illũ

Expanded text:
et eam quidem circumstantiam, quae est quando, dividit in tempus, ut nocte fecit, et in occasionem, ut cunctis dormientibus; eam vero circumstantiam, quae est ubi, locum dicit, ut in cubiculo fecit, quomodo vero ex circumstantiis modum, ut clam fecit. Quibus auxiliis circumstantiam, facultatem appellat, ut cum multo exercitu. Quorum quidem locorum, etsi ex circumstantiarum natura discretio clara est, nos tamen benevolentius faciemus, si uberius eorum a se differentias ostendamus. Nam cum ex circumstantiis, alias M. Tullius posuerit esse continentia cum ipso negotio, alias in gestione negotii. Atque in continentibus cum ipso negotio illu
Abbreviated transcription (Latin):
Tenciumn ⁊eiunucnest quodadiudaeis
a ceraturposttaternaculorũ soleouitatẽ. quoddecimodies eptẽs ra
Mensis ecclesia caeler nabat hoc enmpriũ ix leceadnõinstetutũ
es tdicente ad moysex loquerefilus isnaheldicers. decimodiemerzis
Septiondies exorationisuo caitur sẽs errtuoras e thumm liaritis
Anicoasues tras imieiuno. oeisanina quaecumq Senonhu¬
ciliauerit inpsodieneiunio ex termm nabitardepopulosuo. et¬
Quod qui dẽ ieuniũ usopuis seatquos. hesdrael iserecinit.
ISaccis ethumus suꝑ eos. etstiterunt etcoripite Bantur. peccatasua
et ianquitates patuũ suoꝵꝵ. et conis urrexerun tadetandũ. elecenuł
inuolum nelecis di di suiquaterindis. etquater conpitebantur

Expanded text:
Tertium jejunium est, quod a Judaeis agebatur post tabernaculorum solemnitatem, quod decimo die Septembris mensis Ecclesia celebrat. Hoc enim primum in lege a Domino constitutum est, dicente ad Moysen: Loquere filiis Israel dicens: Decimo die mensis septimi, dies exorationis vocabitur. Sanctus erit vobis, et humiliabitis animas vestras in jejunio. Omnis anima quaecunque se non humiliaverit in ipso die jejunio, exterminabitur de populo suo; Quo quidem jejunio usos fuisse antiquos, Esdrae liber meminit. in saccis, et humus super eos, et confitebantur peccata sua, et iniquitates patrum suorum. Et consurrexerunt ad standum, et legerunt in volumine legis Domini Dei sui quater in die, et quater confitebantur,
Abbreviated transcription (Latin):
principium.
crroarium aut ẽ afe br¬
EBUS SACRISLUPERCORU
appelladerunt. Itaq
apud antiquos latinos
deciermensibi cursus
AMNTI. COMPUTABATURI
SEDIANUARIUM ROMA¬
NI. FeRROARIũ. nugo
pom pilius addidit.
Adq. inducidecicamen¬
siBus annucrdistin.¬
xiT. pleriq: autemad¬
seruniꝑcinqum sabi¬
Norumrecem. prius
AnNuminmnensizas
diuisisse. Idus Nłq
et intercalaresdies
instrtuisse ÷ ncodici¬
BUSMTE SCARŨ SCRIBTU¬
rarũ.XI. Mensis fuis¬
ISEANNI ETIÃ ANT EDILU¬
uiumostenduntur.
Sicenimlegitur. Aqua
auteminue hatur. usꝙ
adundecicnũ mense.
Vndecicnumautẽ men¬
de. pricnadiemensis.
apparuerunt capita
montiucn SICENIM
tuNe DINUMERABantir¬
MENSISSICUT ET NUNE¬
sed norquos lel sed
quoslunacepta. Et
ꝑirtaconcludit.
salendae uite acolen¬
dodictas. Apudanti¬
quos enico sco per
mensuum principia
COLEPANTUR

Expanded text:
principium. principium. bruarium autem 9 a Februis sacris Lupercorum appellaverunt. Itaque apud antiquos Latinos decem mensibus cursus anni computabatur. Sed Januarium Romani, Februarium Numa Pompilius addidit, atque in duodecim menses annum distinxit. 5. Plerique autem asserunt Ancum Sabinorum regem prius annum in menses divisisse, Idus, Kalendasque, et intercalares dies instituisse. In Codicibus autem sanctarum Scripturarum duodecim menses fuisse anni etiam ante diluvium ostenditur. Sicut enim ibi legitur: Aqua autem imminuebatur usque ad undecimum mensem. Undecimo autem mense, prima die mensis apparuerunt capita montium. Sic enim tunc dinumerabatmensis, sicut et nunSed non quos Kalendae, sed quos luna coepta et finita concludit. 6. Kalendas autem a colendo dictas. Apud antiquos enim semper mensium principia colebantur.
Abbreviated transcription (Latin):
Orementis quamensis
peragitur acdeminu¬
TIONIIIUS. CENTISSI¬
Misterminatur.
¶HeNSiS Atemati¬
QUE DEFINIERUNT
QUAEDAMEXCASIS
QUAEDAM UERO EXNU¬
MEROMPOSUERUNT
INCIPIENTESAMARTIO
QUIA EXIPSOANNIEX¬
OMENTESORDINEM
SERUAUERUNT.
HUNEartẽmartium
Propterhonore Ro¬
Moli. SiCAppelLaUE¬
runt. quia sũmartis
falaumes secrediderinT
deorum suo rũ no.¬
quaSiapckilee no¬
MINauerunt. Es
quod tunc plurumũ
GERMINANS APERIAN¬
turin ploreco.
promalamo mereori
puissetes tantur.
Alnautẽ. Sicut chaium
procaiorasus. ⁊ta
Proiuniorahus iuni¬
umuocare dixeruNt.
tẽ ruliq̃niuliocaesare.
MANOAGUSTOUOCAUE¬
runt. Namn prriusiula¬
us. quintilas. Et AGUS¬
TUS SEX TIL.ES UOCABA¬
NA ACRESARIBUS IULAO
SIUE AGUSTOSUNT NO¬
am SepremkEREo quod
Septimus sitamaR¬
tio. qui est principiõ
drras. Simile quoque
ORDINE OCTOBER ETNO¬
uemben. et decemnber
exnumeroimbRium
PORROIANUARIũEX NO¬
MNEIANIUOCAUERUNT
Sedspecialiter ianua¬
rius appellator. eoqdha
IANUASITANNI. ATꝙ

Expanded text:
crementis, quasi mensis crementis, quasi mensis peragitur, 8 ac diminutionibus certissimis terminatur. Mensem autem antiqui definierunt:quaedam ex causis, quaedam vero ex numero, imposuerunt, incipientes a Martio, quia ex ipso anni exorientis ordinem servaverunt. Hunc autem Martium propter honorem Romuli sic appellaverunt, quia eum Martis filium esse crediderunt. deorum suorum noquasi Aperilem nominaverunt, eo quod tunc plurimum germinis aperiatur in florem. pro Maia Mercurii fuisse testantur. Alii autem, sicut Maium pro majoribus, ita pro junioribus Junium vocari dixerunt. Item Julium a Julio Caesare, iano Augusto vocaverunt. Nam prius Julius Quintilis, et Augustus Sextilis vocabana a Caesaribus Julio sive Augusto sunt coJam September, eo quod septimus sit a Martio, qui est principium veris. Simili quoque ordine October, et November, et December, ex numero imbrium Porro Januarium ex nomine Jani vocaverunt, sed specialiter Januarius appellatur, eo quod janua sit anni atque
Abbreviated transcription (Latin):
ces sumnoctis. et disi
ADUENTUM
agitur. Apud hebreos
autem .uIi. ANNi surt
declarat hoc damihel
Deseptua gita eudio¬
matis
ebdocada autem sep¬
teMpERISCONSTAT
oot quoque xsando
dIESSABBATIABIAITIO
ferinushabitur Iode
dies solas primxfera
NUNCupatur quiapñ
eris est xferia. ltecolu¬
Secunda peru quiass¬
CUNDUSESTAFERA ID
EST ASABBATOquieST
feRiatus Sic Etceteri
dies taliex num erosup¬
Scrut uocwula¬
hudies aple uites. Idest
erRAHcis stellis nocm¬
Nacciperunt pricnũ
qua prinae stoconiuen
stellacantis quaeues¬
tperuoextur quartum
MBstella mercorii quã
quid x̃ exdico circulum¬
ris siella quaenlucipe¬
rucnasserunt quaei¬
terocmnia sidera pluslu¬
curisumn suuco.
Iigrm autemgenti¬
percosdemaliquod
SIBIEPFICIEX TIMAREN
dICENTES HABIRE EX SOLE
SPUEX LUNACOYPUS.
exmerconiumlinquã
EISapientiam Exuem¬
Remuoluptatamo Ex
marte peruorem
ExSxturno tarditatem
Talisquippeeatetigex¬
tiliumstultitiam quae
SIBIFINXERUNT TAcre
Est luminis lunariscur¬

Expanded text:
cessum noctis et diei adventum.agitur. Apud Hebraeos autem septem anni sunt. Declarat hoc Daniel de septuaginta hebdomadis. Hebdomada autem septem feriis constat. Feria quoque a fando dies Sabbati, ab initio feriatus habetur. Inde dies Solis prima feria nuncuprimus est a feria. Item lusecunda feria, quia secundus est a feria, id est a Sabbato, quod est feriatum. Sic et ceteri dies alii ex numero sumpserunt vocabulahi dies a planetis, id est erraticis stellis nomina acceperunt. Primus qui princeps est omnium stella Martis, quae vesper vocatur. Quartum a stella Mercurii, quam quidam candidum circulumris stella, quam Luciferum asserunt, quae inter omnia sidera plus lucursum suum.Proinde autem gentiper eosdem aliquid sibi effici existimarent dicentes: habere ex sole spiritum, ex luna corpus, ex Mercurio linguam et sapientiam, ex Venere voluptatem, ex Marte fervorem, ex Saturno tarditatem. Talis quippe exstitit gentilium stultitia, qui sibi finxerunt tam riest luminis lunaris cir
Abbreviated transcription (Latin):
duob dici mođ sol&. aut ut genꝰ. aut ut iđ ꝙ explurib.
ticia utilis sit: fit silogismꝰ. om̃is unt̾ utił ÷. iusticia aut̃¬
dat iusticiȩ utilitas: loc isqui in maxima ꝓpositione
c̃sistit qđ generiad÷ adẽ &speciei: hũi suꝑior locus atoto
.÷. agenere. uitute scilic& q̃ iusticiȩ genꝰ ÷ Rurs sit qͥͣstio.
res. ꝓuidentia regunt᷑ Questio deaccidentib: Loẽ qđ toti
euenit. id congruit etiã parti Sup̃mus locus atoto .i. ẽ
ab integro ꝗ partib ẽstat. id ũ ÷ mund qͥ in homine totũ

Expanded text:
 dici solet: aut ut genus, aut ut id quod ex pluribus titia utilis sit, fit syllogismus: Omnis virtus utilis est, justitia autdat justitiae utilitas. Locus is, qui in maxima propositione consistit. Quae generi adsunt et speciei. Hujus superior locus a toto, id est a genere, virtute scilicet, quae justitiae genus est. Rursus sit quaestio, res providentia reguntur. Quaestio de accidenti. Locus quod toti evenit, id congruit etiam parti. Supremus locus a toto, id est ab integro. Quod partibus constat, id vero est mundus, qui hominum totum
Abbreviated transcription (Latin):
ut cũ dicimꝰ in eẽ homini ut solus numerare possit
ł geometriã discere: qđ si hȩc possibilitas ab homine
se iungat᷑ homo ipse ñ ꝑman&. sed hȩc ñstatĩ earũ
s̃ q̃ insubstantia in s̃. nã ñ idcirco homo ÷ qm̃ hec fa¬
cere potest. Sed qm̃ rationalis ẽ atq mortalis: hȩ gͥ¬

Expanded text:
Ut cum dicimus inesse homini, ut solus numerare possit uel geometriam discere. Quod si haec possibilitas ab homine seiungatur, homo ipse non permanet. Sed haec non statim eorum sunt quae in substantia insunt. Nam non idcirco homo est, quoniam haec facere potest sed quoniam rationalis est ac mortalis. At
Abbreviated transcription (Latin):
stringant. dũ quicqiđ nouũ ẽ in prudenti ob¬
stinatione repudiant. qis enĩ ñ uideat plurimũ
ad bonarũ artiũ ualere defectũ. si apud m̃tes
hominũ nũquã sit disꝑatio displicendis. sed hȩc
hactenꝰ: Nunc diuisionis ipsius nom̃ diuidendũ
multis dr̃ modis Est enĩ diuisio generis. inspeci¬
es est rursus diuisio cũ totũ inꝓpͥas distribuit᷑
partes. ẽ alia cũ uox multa significans insigni¬
ficationes ꝓpͥas recipit sectionẽ. Pret̾ eas aut̃ tres
.ẽ. alia diuisio q̃ scđm accidens fieri đr̃. huiꝰ triplex
mođ ẽ. unuscũ subiectũ lin accidentia Separamꝰ. alt̃
cũ accidens. in accidentia secami. hocritat fit si utraq
eidẽ subiecto in eẽ uideat᷑. sed harũ omĩũ⁊ exẽpla
subdenda s. quatenꝰ totiꝰ husꝰ ratio diuisionis eluceat
Genꝰ diuidimꝰ inspecies. cũ dicimꝰ animał alia s̃ rati

Expanded text:
stringant, dum quidquid novum est impudenti obstinatione repudiant. Quis enim non videat plurimum ad bonarum artium valere defectum, si apud mentes hominum nunquam sit desperatio displicendi? Sed haec hactenus. Nunc divisionis ipsius nomen dividendum multis dicitur modis. Est enim diuisio generis in species, est rursus diuisio cum totum in proprias distribuitur partes, est alia cum uox multa significans in significationes proprias recipit sectionem. Praeter has autem tres est alia diuisio quae secundum accidens fieri dicitur. Huius triplex modus est: unus cum subiectum in accidentia separamus, alius cum aceidem subiecto inesse uideantur. Sed harum omnium exempla subdenda sunt quatenus totius huius ratio diuisionis eluceat. Genus diuidimus in species cum dicimus ''animalis alia sunt rati
Abbreviated transcription (Latin):
uerimus et prorienis. Eaquoq uos specare surrectionis
rexitamoytins. Nos quoꝙ res orrecturos essecreda
eodem corpore in quosumus ueluiuimus. Nonnaturamaut
Sexucomutantes sedtan tumn pragilitatemetunia deponen¬
tes. Ipsum quoq saranancucangelissuisatq cultorab aeter¬
NOINCENdiOcONDemandumn. Neq secunducꝯ quo rumdã sacra¬
lecacꝯ deporationemad pristinam.Idestangdicam diguitatem
ex qua propriamaligatatececidir reducendum. Haeces tex¬
tholicatradinonis pideiueramtegratas. de quasiunũ. quod¬
liBerres puaturtota fide icredulitas acmrtitutr:
xxuiii De Bartisco Baptismisacracentucosi primarepe¬
Nisuitae. ill.cenim sicut patruim exem plaedocentaco yptius
Baptiza ut.sicutart paulus inactigia pos tolorum iohanns

Expanded text:
resurrectionis rrexit a mortuis, nos quoque resurrecturos esse credamus in eodem corpore, in quo sumus, vel vivimus; non naturam aut sexum mutantes, sed tantum fragilitatem et vitia deponentes. Ipsum quoque Satanam cum angelis suis, 465 atque cultoribus aeterno incendio condemnandum, neque secundum quorumdam sacrilegam dispositionem ad pristinam, id est, angelicam dignitatem, ex qua propria malignitate cecidit, reducendum . Haec est catholicae traditionis fidei vera integritas, de qua si unum quodlibet respuatur, tota fidei credulitas amittitur. CAPUT XXV. De baptismo. 1. Baptismi sacramentum si prima repenis vitae. Illic enim, sicut Patrum exempla docent, Aegyptius baptizavit, sicut ait Paulus in Actibus apostolorum, Joannes
Abbreviated transcription (Latin):
Singulisquis ꝙ uelmisuiuel negare. quorumsonorum inuno¬
quoq fidelium nor hasitussedusus. autin probandusesrau
probandus. Certaue nore ternaque bona solos posseronos
⁊ nputuroconsequi quorumpignoreeclesiammnuncin por¬
coxtameredios deteneri hichabentẽ. pricoinassp̃s. intputu¬
ropers ectioneo hicsustentarinspe. postea pasciinre. Inc
uidere mis peculummnigcate. In futuroautempacie ad facreo
cucnads peciem fueratperduetaper pidec quoddonec perqie¬

Expanded text:
ibusque vel tribui, vel negari. Quorum bonorum in unoquoque fidelium non habitus, sed usus aut improbandus est, aut probandus. Certa vero aeternaque bona solos posse bonos in futuro consequi, quorum pignore Ecclesiam nunc informatam credimus detineri, hic habentem primitias spiritus, in futuro perfectionem, hic sustentari in spe, postea pasci in re; hic videre per speculum in aenigmate, in futuro autem facie ad faciem, cum ad speciem fuerit perducta per fidem . 7. Quod donec perfi
Abbreviated transcription (Latin):
principe sui recip̃ c̃uersionẽ. ad particularẽ uͦ nega¬
tionẽ ꝑaccidens c̃uerti potest. affirmationis uͦ uni¬
uersalis adse ipsã ꝑpetua ñ potest cẽ conuersio.

Expanded text:
principe sui recipit conversionem, ad particularem vero negationem per accidens converti potest. Affirmationis vero universalis ad se ipsam perpetua non potest esse conversio
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ nõ uox ꝗdẽ ab in articulatis atq in animalibus
nificat ab oratione. ẽsq. ad modũ partes extra
significent. paulo posterius difserã. aliꝗd defini¬
tũ designans abhis uocib quȩ nõ negationẽq c̃¬
iungunt & noã faciunt infirmata

Expanded text:
 vox quidem ab articulis atque inanimatis nificat, ab oratione, cuius quemadmodum partes extra significent, paulo posterius disseram; aliquid definitum designans, ab his vocibus quae nomen negationemque coniungunt et nomina faciunt infinita
Abbreviated transcription (Latin):
faciens enunciationẽ. acasib qͥ cũ uerbo copulati
non possunt plenã ꝑficere atq explicare sen¬
tentiam.
DE TERBO
nuerbo quoq eadẽ fere cuncta c̃ueniunt
nͥon qd significatione tẽporis anoẽ separat᷑.
Omẽ enĩ uerbũ actionẽ passionẽ ue designat.

Expanded text:
faciens enuntiationem, a casibus qui cum est copulati non possunt plenam perficere atque explicare sententiam. In verbo quoque eadem fere cuncta conveniunt, nisi quod in significatione temporis a nomine separatur. Omne enim verbum actionem passionemve de
Abbreviated transcription (Latin):
tiua. fd placitũ cũ tẽpr̃. cͦs nulla pars significa¬
tiua ÷ separata. ut currit. uincit: Sed si uerbis
negatiua cõpulent᷑ aduerbia. fient infinita ũ¬
ba: sicut fieri noã diximꝰ infinita. ut ñcurrit¬
& ñ uincit. Nã cũ currit aut uincit. certũ aliꝗd
finitũq designat. Addita negatio. id ꝗdẽ qd̃
a uerbo designat᷑. int̾cipit Qiđ uͦ aliud fieri

Expanded text:
um placitum cum tempore, cuius nulla pars significativa est separata, ut currit, vincit; sed si verbis negativa copulentur adverbia, fiunt infinita verba, sicut fieri nomina diximus infinita, ut cum currit, aut vincit, certum aliquid finitumve designet, addita negatione, id quidem quod a verbo designatur intercipit, quid vero aliud
Abbreviated transcription (Latin):
addenda ÷ gͥ diffinitioni nõis differentia scilic&
ut nom̃ sit qdcũ cet̾is quȩ dicta sunt finite sit
significationis. lã uͦ casus nom̃is ñ altius intuentib
nõa uideant᷑. ꝗs enĩ catonis & cathoni atq hs̃¬
÷̃ uerbo enunciationẽ reddit acsuscip̃ m̃datu
ueritatisq nat᷑ã. ut cato ẽ. ł dies ẽ acsi ÷. uerbũ.
casib adiungat᷑. neq enuntiatio fit neq plena
sententia orationis ab soluit᷑ ut catonis ÷ ł qͥ senten¬
ciã non hñt absolutã. nec ueri aliꝗd poss̃ notare
nec falsi. atq idcirco ñ nõa st̃. scasus tiominũ nun¬
cupant᷑. Nã cũ id aquo ꝗdq inflectit᷑ pͥmũ sit. illud

Expanded text:
ia, scilicet ut nomen sit quod cum caeteris quae dicta sunt sit definitae significationis. Iam vero casus nominum non altius intuentibus nomina videantur. Quid enim Catonis, et Catoni, atque huiest verbo, enuntiationem reddit ac suscipit mendacii veritatisque naturam, ut Cato est, vel dies est, at si est verbum casibus adiungatur, neque enuntiatio sit, neque plena sententia orationis absolvitur, ut Catonis est, nec sententiam habet absolutam, nec veri aliquid potest notare nec falsi, atque idcirco non nomina, sed casus nominum nuncupantur. Nam cum id a quo quidquam flectitur primum sit, il
Abbreviated transcription (Latin):
quicꝗd ut dictũ ẽ hõ non fuerit. ẜnon. quȩ eft
negatio: neq hoĩs. neq eqͥ neq ullius sub stanoiȩ
significationẽ tenent. ltẽ hõ. neq equũ. neq
canẽ. nec ꝗc ꝗd homo ñ fuerit significare
potest. Quo circa in ea uoce quȩ ÷ ñ hõ partes
nihil se parate significant eĩ rei quã tota uocis
cõpositio designabat. atq ideo ne inoratione
ꝗdẽ poni potest. Siqis enĩ uocẽ eã ꝗ̃ est. ñ ho
orationẽ eẽ contendat: nihil aliud eã eẽ fatebit᷑
quã negationẽ. Negatio uͦ om̃is uera ł falsa est
Qui aut̃ dt̃ non hõ. neq ueritatẽ enunciat neq
m̃datiũ. p̃tea ab omĩ negatione siquif negati¬
uũ se iungat aduerbiũ : ad firmatio relinquetur.¬
Nihil aut̃ aliud eẽ uideret᷑ si eet̃ oratio. Conclu¬
dendũ ẽ. negationẽ iunctã cũ noẽ: orationẽ eẽ

Expanded text:
quid ut dictum est non homo non fuerit. Sed quae est negativa, neque hominis, neque equi, neque ullius substantiae significationem tenet. Item homo neque canem, neque quidquid homo non fuerit, significare potest, quocirca in ea voce quae est non homo partes nihil separatae significant eius rei quam tota vocis compositio designabat. Atque ideo nec in oratione quidem poni potest. Si quis enim eam vocem quae est non homo orationem concedat, nihil aliud eam esse fatebitur quam negationem. Negatio autem omnis vera vel falsa est. Qui autem dicit non homo, neque veritatem nuntiat, neque mendacium. Praeterea ab omni negatione si quis negativum seiungat adverbium, affirmatio relinqueturnihil autem aliud esse videretur si esset oratio, concludendum est negationem iunctam cum nomine orationem esse
Abbreviated transcription (Latin):
deome parte pideiloquatur nullabu: opaonosit
horresis cuipersingula uerbauelsententiasnon
Res pondexiomnes enim errorasim pieratũ perfi¬
diaeq slaspheonas calcat etashocuniuensis occlosns
pariconressioneapopulo prodamatur

Expanded text:
de omni parte fidei loquatur; nullaque pene sit haeresis, cui per singula verba vel sententias non respondeat. Omnes enim erroris, impietatum, perfideique blasphemias calcat, et ob hoc universis Ecclesiis pari confessione a populo proclamatur
Abbreviated transcription (Latin):
Rursus siquis mauros arma ñ habere contendat:
dic&. Id circo eas minime armis uti. qr his ferrũ desit:
Maxima ꝓpositio. ubi mat̾ia deẽ. & ꝙ ex materia
efficit᷑ defit: loc̃ amat̾ia: Utrũq. .uͦ .i. exefficientib¬
id qđ oꝑ antis actũ suscipit: eiꝰ rei ꝗ̃ efficit᷑ causȩ s̃.
Rursus afine fit ꝓpositũ. aniusticia bona sit Fi&
argum̃tatio talis Si beatũ ẽẽ bonũ ÷. & iusticia bona

Expanded text:
Rursus, si quis Mauros arma non habere contendat, dicit idcirco eos minime armis uti, quia his ferrum desit. Maxima propositio, ubi materia deest, et quod ex materia efficitur, defit locus a materia: utrumque vero, id estid quod operantis actum suscipit, ejus rei quae efficitur causae sunt. Rursus a fine, sit propositum sic, an justitia bona sit, fiat argumentatio talis: si beatum esse bonum est, et justitia bona
Abbreviated transcription (Latin):
Bilem Itauts inqulis personarũ. proprietate seruxta Nec sorstandia latu
trinitas diuidi. nec personali terde heatom anno conpundi patrẽ. que cop¬
piterimcenitũ : piliũ genitum sp̃mautem sc̃co necexnitũ necincenitu sed

Expanded text:
bilem; ita ut in singulis, personarum proprietate servata, nec substantialiter bilem; ita ut in singulis, personarum proprietate servata, nec substantialiter Trinitas dividi, nec personaliter debeat omnino confundi. Patrem quoque confiteri ingenitum, Filium genitum, Spiritum san
Abbreviated transcription (Latin):
Itaqutdictumest ad praedicandũ dumis tudumanim tans etfidiaes uae
Apos toliindiciũ posuere. estautẽsyosolũ signũ perquodaqnos ciumds̃
quodq proidecrede nesaccipiunt utnouerin qualitercontradiabulum
fideicertacoua prae pararetł ho quidẽ paucasuñ uerBa Sedooa conti¬
aBapostolis ut quia plures credeñiũ litteras nesciun uelquisciunt prae¬
occupationis. Saeculis cribturaslecere non possin haecconderennones
habearrisuppicientẽsibis enentiã SalutaremEstenmbreuefideiuersũ.
etolima propheta praedictũ uernucn hreuiatũ paciatdis supertenram
xXIII. OEReculafibrĩ haecest posta postolicũ. symbolum certiss icna fides
quam doc tores nos trrtradidirunt ut propetea mur patrẽe tƿiliumnetõ pensco
unius es sententiae eiusdemq potesiat esetsempe ternitatis unumndc̃si us¬

Expanded text:
itaque, ut dictum est, ad praedicandum, istud, unanimitatis et fidei suae itaque, ut dictum est, ad praedicandum, istud, unanimitatis et fidei suae apostoli indicium imposuere. V. Est autem Symbolum signum per quod agnoscitur Deus quodque proinde credentes accipiunt, ut noverint qualiter contra diabolum fidei certamina praepararent: in quo quidem pauca sunt verba, sed omnia contillecta sunt ab apostolis; ut, quia plures credentium litteras nesciunt, vel qui sciunt, praeoccupationibus saeculi, Scripturas legere non possunt, hoc corde retinentes, habeant sufficientem sibi scientiam salutarem. Est enim breve fidei verbum, et olim a propheta praedictum: Verbum breviatum faciet Dominus super terramII. DE REGULA FIDEI. Haec est, post Apostolorum Symbolum certissima fides, quam doctores nostri tradiderunt, ut profiteamur Patrem, et Filium, et unius essentiae, ejusdemque potestatis et sempiternitatis unum Deum invisi
Abbreviated transcription (Latin):
ferunt. Idenimfeceruntapos tolanhis sermonib Inunũ conferendo
unus quisq quodsensit .ilndiciũ autẽ uelsignũ. idcrcodicrarr. quiaillo
intempore sicutpaulus apos tulus dicit etinaetis apos tolorũ reper
tuꝑ miltsiculaban sees seapos tolos xp̃i nocm nanes quidenxe p̃en
SedNonintegris traditionulineisnuntiantes idenconuras tudin¬
diciumn posuere perquodas nos ceretur hisquixp̃mue resecundum
apos tolicas regulas praedicanetdemiꝙ: ennellisciuis. hocor seruane fe¬
rũ qum eiarcorũ. habitus paretsonus uocis. idecoetenos est. atq aedẽ
Iastiuut wellandis symsuladis cretaunus quisꝙ duxsinsmlitib: tradit
quae latineuel sicNAuELINDICIANUNCupaNurutsiforte occurrerit quis de quo
dusite tur laterrocatussycsulũ prodeat sisithos tsansocius. Idemco
autemopatre shoc nons crapi cnecbranns sedrennene condib: tradide¬
nuñ utcerrum eseetniminẽ. hoc ex lectione quae interdum perunine
ȩ tacoad inpidelessolet. Sedexapos toloũ traditionedidicis sidiscessims

Expanded text:
ferunt. Id enim fecerunt apostoli in his sermonibus in unum conferendo unusquisque quod sensit. Indicium autem, vel signum, idcirco dicitur, quia illo in temptur , multi simulabant se esse apostolos Christi, nominantes quidem Christum, sed non integris traditionem lineis nuntiantes. Idcirco igitur istud indicium posuerunt, per quod agnosceretur is qui Christum vere secundum apostolicas regulas praedicaret. Denique et bellis civilibus hoc observari feuoniam et armorum habitus parit sonus vocis, idem et mos est atque eadem instituta bellantis, symbola discreta unusquisque dux suis militibus tradit, quae Latine ut signa, ut indicia nuncupantur; ut si forte occurrerit quis de quo dubitetur, interrogatus Symbolum, prodat si sit hostis an socius. Idcirco autem Patres hoc non scribi in membranis, sed retinere cordibus tradident; ut certum esset neminem hoc ex lectione, quae interdum pervenire etiam ad infideles solet, sed ex apostolorum traditione didicisse. Discessuri
Abbreviated transcription (Latin):
nullomͦ possit optinere ut lapis hoĩ uniueritatẽ ꝑtinent
alt̃i falsitatẽ. atsiquid absq his p̃dicabit᷑ utrasq falsi¬
tas obtinebit. Cõmini aut̃ ꝓpositionũ ueritati locꝰ
eẽ ñ poterit. at innegationib siquidẽ uniuersalib. &
maiora p̃dicent᷑ seu querelinꝗ̃re subiectũ nequeant. ut
animal hõ seu quȩ poss. ut iusticia hominẽ. utrisq fal¬
sitas inherebit. Alia uͦ quȩ lib& p̃dicam̃ta unã uerã faci¬
unt. alt̾am falsã. Ita ut cõmunis utrȩq ueritatis ñ pos¬
sint eẽ participes. At in particularib. affirmationib
ꝗd ẽ siꝗdẽ maiora desubiecto p̃dicent᷑ quȩ ł nũquã a sub¬
iecti c̃iunctione discedant. animal ab hoẽ. ł etiã segregen¬
t ut iusticia ab hoẽ respondebit utrãq ueritatẽ. Cet̾e
uͦ p̃dicationes ueritatẽ ꝓpositionib falsitatẽ ue distribuunt.¬
nũquã in cõmune participantib. falsitatẽ. Particularis uͦ nega¬

Expanded text:
lapis homini, uni veritatem dispartient, alteri falsitatem. At si quod absque his praedicabitur, utrasque falsitas obtinebit, communi autem propositionum veritati locus esse non poterit. At in negationibus quidem universalia et majora praedicentur, seu ea quae relinquere subjectum nequeant, ut animal hominem, seu quae possint, ut justitia hominem, utrisque falsitas inhaerebit. Alia quaelibet praedicamenta unam veram faciunt, alteram falsam, ita ut communis utraeque veritatis non possint esse participes. At in particularibus affirmationibus quidem, siquidem maiora de subiecto praedicentur quae vel nunquam subiecti coniunctione discedant, ut animal homine, vel etiam segregentuvero praedicationes veritatem propositionibus falsitatemve distribuunt in commune participantibus falsitatem. Particulares vero nega
Abbreviated transcription (Latin):
audeant iudicare. neue siqiđ inpuerilib disciplinis ac¬
modatas sepe philosophiȩ senior tractatꝰ eliminat. Si ꝗd
uͦ his non uidebit᷑ nestatĩ obstrepant sed ratione c̃sulta
qđ ipsi opinent᷑. Qdue nos ponimꝰ ueriore m̃tis acumi¬
ne & subtiliore ꝑtracta ratione diuidicent & hi quidem
sinos ut arbitror ñsufficimꝰ eos cõm̃tarios dequib. hȩx
nos ꝓtulimꝰ degustent. blando forte sapare subtilitatis
eliciti quãuis infrenes & indomiti certatores sint uet̾ ũ
uirorũ. in expignabilib auctontatib adquiescent
Siquis uero grece orationis exꝑsẽ. In his ł siquȩ aliorũ s̃
similia desudabt̾. Itaq hȩc huiꝰ phemu lexerit infurũ
nrm̃ nemo ñ intellecturus & obid cupaturus inspiciat.
sed ne ꝓęmiis nihil afferentib tẽpus terat᷑ inchoandũ
nobisiẽ. Illo pͥus depulso periculo nea qͥqmͣsterilis culpetꝰ
oratio ñ enĩ eloquentiȩ cõpositionis sed planiuiẽ c̃¬

Expanded text:
audeant iudicare; neve si quid in puerilibus disciplinis acmodatas saepe philosophiae severior tractatus eliminat. Si quid vero in his non videbitur, ne statim obstrepant, sed, ratione consulta, quid ipsi opinentur, quidve nos ponimus, veriore mentis acumine et subtiliore pertractata ratione diiudicent. Et hi quidem sic. Nos enim, ut arbitror, suffecimus eos commentarios, de quibus haec nos protulimus, degustent blando fortasse sapore subtilitatis eliciti, quamvis infrenis et indomiti creatores sint, tamen veterum virorum inexpugnabilibus auctoritatibus acqsi quis vero Graecae orationis expers est, in his, vel si qua aliorum sunt similia, desudabit. Itaque haec hujus prooemii lex erit, ut forum nostrum nemo non intellecturus, et ob id culpaturus inspiciat. Sed ne prooemiis nihil afferentibus tempus teratur, inchoandum nobis est illo prius depulso periculo, ne a quoquam sterilis culpetur oratio. Non enim eloquentiae compositones, sed planitiem co
Abbreviated transcription (Latin):
ut grãmaticꝰ hominẽ p̃dicent᷑. ueritas utrisq ẽstabit
quicꝗd ũ absq his p̃dicabit᷑ ueritatẽ uni altĩ diuid&
falsitatẽ simuli tam̃ falsas cẽ ñ euenit. Itẽ descriptio
supponat᷑quȩ ꝓpͥore.l parte  simplicib iconlocatis easq
c̃uerso ordine subiectũ cũ negationę ꝓpont̾ c̃traria
fronte estituat. Siplices. Conuersȩ ex infinito subiecto.
Om̃is hõ animal ẽ. Omẽ animal ñ homo ẽ. Nullus homo

Expanded text:
ut grammaticus homine, praedicentur, veritas utrisque constabit. ut grammaticus homine, praedicentur, veritas utrisque constabit. Quidquid vero absque his praedicabitur, veritatem unifalsitatem, simul tamen falsas esse non evenit. Item descriptio supponatur quae priore parte simplicibus collocatis, eas quae converso ordine subiectum cum negatione proponunt contraria fronte constituat. Simplices, Conversae de subiecto infinito. Omni
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ ꝓuem&. Nũquã uͦ utriq ueritas c̃sonabit. Inne¬
gationib uͦ uniuersalib siquidẽ ea dcsubiecto
p̃dicent᷑ quȩ asubiecto ualeant segregari siue
illa maiora sint ut iusticia hõe siue minora ut
deeodẽ hominẽ grãmaticꝰ utrisq aderit falsa sen¬
tentia. quicꝗd uͦ reliqõrũ fuerit p̃dicatũ uniũsũ
alti faci& ad eẽ m̃datiũ nũquã uͦ inbis c̃eors ueni¬
tas inuenit᷑. In particularibi uͦ affirmationib si ꝗd ẽ
ea p̃dicent᷑ quȩ cũ separari possint tũ ł maiora
st̃ ut iust̾ hoem̃ ł minor ut grãmatic̾ hõ ẽ cõmunis
affirmationis ueritas obtinebit. Alia uͦ quelib
p̃dicatio unã uerã. alt̾am semꝑ effici& eẽ m̃dacẽ:
sed nũquã cõmunit̃ m̃tient᷑. innegationib uͦ par
ticularib hie mođ ẽ. ut siue ea quȩ ad eẽ ñ possunt
ut lapis hoĩ siue quȩ poss ac poter̃ segregari. Cũ tam̃
aliud eorũ maiꝰ sit ut iusticia hominẽ aliud minus

Expanded text:
eniet, nunquam vero utrique veritas consonabit. In negationibus vero universalibus siquidem ea de subjecto praedicentur quae a subjecto valeant segregari, sive illa majora sint, ut justitia homine, sive minora ut eodem homine grammaticus, utrisque aderit falsa sententia. Quidquid vero reliquorum fuerit praedicatum uni verum, alteri facitas invenitur. In particularibus vero affirmationibus siquidem ea praedicentur, quae cum separari possint, tum vel majora sunt, ut justus homine, vel minora, ut grammaticus homine, communis affirmationes veritas obtinebit. Alia vero quaelibet praedicatio unam veram, alteram semper faciet esse mendacem, sed nunquam communiter mentientur. ticularibus hic modus est, ut sive ea quae adesse non possunt, ut lapis homini, sive quae possunt ac poterunt segregari, cum tamen eorum aliud majus sit, ut justitia homine, aliud minus,
Abbreviated transcription (Latin):
uitilitatẽ & sibi ipse exẽplo earũ quas suꝑiꝰ ꝓposuimus
easdem lector expediet pretereundum uidetur.
ulta grai ueteres posteris suis. EXE Li CIT¬
c̃sultissimis. reliquere tractatib in quib pͥusquã ad
res densa caligantes obscuritate uenirent quadã q̃si in¬
tellegentiȩ luctuatione p̃luderent. hincꝑ introductionẽ
facilior discibiliorq doctrina. hinc ꝑea quȩ illi . Np o¬
AetOME NA uocant nos p̃dicata ł p̃dic enda pos¬
sumus dicere. ad intellegentiã p̃tior uia munit᷑. hanc
gͥ puidentiã non exosus statui ergo in res qͦq obscurissi¬
mas aliquẽ quodã mͦ pontẽ ponere medioerit᷑ qũ ꝗd
delibans. ita ut siquid breuius dictũ sit id nos dila¬
tacione adintellegentiã porrigamꝰ. Siꝗd suo more aristo¬
telis nominũ uerborũ ue mutatione turbauit. Nos in¬
tellegentiȩ seruientes. ad c̃suetũ uocabulũ reducam̃us
Siꝗd uͦ ut ad doctos scribens sũma tantũ tangens desig¬

Expanded text:
utilitatem, et sibi ipse exemplo earum quas superius proposuimus easdem lector inveniet, praetreundum videtur.ulta Graeci veteres posteris suis ionsultissimis reliquere tractatibus, in quibus priusquam ad res densa caligantes obscuritate venirent, quasi quadam intelligentiae luctatione praeludunt: hinc per introductionem est facilior discibiliorque doctrina, hinc per ea quae illi προλεγόμενα vocant, nos praedicta vel praedicenda possumus dicere, ad intelligentiam promptior via munitur. Hanc igitur providentiam non exosus, statui ego quoque in res obscurissimas aliquem quodammodo pontem ponere, mediocriter quidque delibans, ita ut si quid brevius dictum sit, id nos dilatione ad intelligentiam porrigamus; si quid suo more Aristoteles nominum verborumque mutatione turbavit, nos intelligentiae servientes ad consuetum vocabsi quid vero ut ad doctos scribens summa tantum tangens desig
Abbreviated transcription (Latin):
paulo ante insimplicib. habebat᷑. in illis enĩ affirma¬
tio uniuersalis particularisq negatio c̃uersionẽ sta¬
bilẽ non tenebant: Affirmatio aut̃ particularis.
atq uniuersalis negatio c̃uerse certissimũ tuebant᷑.
ł inueritate ł in falsitate consensum. Hic omẽ diuĩ¬
sum ẽ Uniũsalis nãq affirmatio particularis ne¬
gatio ꝑ oppositionẽ sibi ipsa ẽuertit᷑. uniũ salis

Expanded text:
paulo ante in simplicibus habebatur. In illis enim affirmapaulo ante in simplicibus habebatur. In illis enim affirmatio universalis particularisque negatio conversionem stabilem atque universalis negatio conversae certissime tuebantur vel in veritate, vel in falsitate consensum. Hic omne diversum est. Universalis namque affirmatio et particularis negatio per oppositionem sibi ipsa conver
Abbreviated transcription (Latin):
animab ẽ. quidã mon animalnñ hõ ẽ: Quidã hõ animal
ñ est. Quidã ñ aumal ñ homo non ẽ. sed quanquã huiꝰ mo¬
di participationis plures ieẽ differentias nouerimꝰ: ad infti¬
tucionẽ Itam̃ icatẽgoricorũ sillogismorũ  de hac tantũ
p̃posuisse. sufficiat. Quariĩ quidẽ ꝓppositronũ pars ex sim¬
plicib nominib constat. Pars uͦ ex infinitis. nã ꝓposi¬
tio uniũsalisq̃ ẽ. Om̃is homo animal ẽ exutrisq finitis
nõib constat. Namq & hõ & animal finita noã eẽ
manifestũ ẽ. Ea uͦ affirmatio quȩ ꝓponit omẽ ani¬
mal non hominẽ eẽ: ex infinito ext̾minorũ posi¬
tione ciuncta ẽ. Non animal n & ñ homo noã eẽ
infinita in noĩs definitione p̃diximꝰ. quȩ ꝗdẽ se se
adueritatis falsitatisq rationẽ sic hnt. Ut enĩ nega¬
tionib adiunctis infinita om̃a simplicib. opponunt᷑
ita etiã c̃uersio ꝓpositionũ c̃trario. c̃tingit mͦ quã

Expanded text:
 non animal non homo est. Quidam homo animal non est, Quoddam animal non homo non est. Sed quanquam huiusmodi participationis plures esse differentias noverimus, ad instructionem tamen Categoricorum Syllogismorum de hac tantum proposuisse sufficiat, quarum quidem propositionum pars ex simplicibus nominibus constat, pars vero ex infinitis. Nam propositio universalis, quae est, omnis homo animal est, ex utrisque nominibus finitis constat. Namque et homo manifestum est. Ea vero affirmatio quae proponit omne non animal non hominem esse infinitorum terminorum positione conjuncta est. Non animal enim et non homo nomina esse infinita, in nominis tis faitione praediximus, quae quidem sese ad veritatis falsitatisque rationem sic habent, ut enim negationibus adiunctis infinita nomina simplicibus opponuntur, ita etiam conversio propositionum econtrario contingit quam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑquiquirendi atq ex aminandi singula lectoris dili¬
gentiȩ delinquentes. Descriptis ergo simplicib ex& adũ¬
sa parte quȩ c̃uerso ordinẽ p̃dicatũ cũ negatione
ꝑnunciant c̾ferunt᷑ simplices. Conuersȩ exp̃dicato
infinito. Omĩsthomo ⁊ anmal ẽ. Omẽ ñ animal hõ ẽ

Expanded text:
perquirenda atque examinanda singula lectoris diliperquirenda atque examinanda singula lectoris diligentiae derelinquentes. Descriptis ergo simplicibus ex adversa parte, quae, converso ordine, praedicatum cum negatione pronuntiant, conferantur. Conversae de praedicato infinito Omne anim
Abbreviated transcription (Latin):
cũ siplicib ac p̃t̃. acp̃t̃ oppositionẽ c̃uersionib uniũ
salis quidẽ negatio particularisq affirmatio ꝑpetua
fida quȩ tͣminorũ ꝑmutatione uertant᷑ affirmati
uͦ uniũsalis particularisq negatio minime dũ ꝑt̃mmoꝵ¬
dictũ ẽ. adũsa ratione c̃tingant. uniũsalis nãq affir¬
matio & particularis negatio. firmã negatarũ partiũ
retinent c̃uersionẽ. uniuersalis aut̃ negatio infalsitate
quidem erecte sibi ipsa ẽuertit᷑. inueritate aut̃ se ipsa
discordant. particularis aut̃ affirmatio inueritate
ꝗd ẽ sibi c̃uenit. sed infalsitate dissentit. Similis &iã
c̃tẽplatio ẽ in his quȩ c̃uerso ordine t̾minorũ ł p̃di¬
cato tantũ ł subiecto copulant. negationẽ in quib
ut insuꝑiorib quoq fecimꝰ ꝓpositionũ tantũ ordinẽ¬
describimꝰ. ut quide ueniat ueritatẽ monstrauimus

Expanded text:
cum in simplicibcum in simplicibrsalis quidem negatio particularisque affirmatio perpetua fidaque terminorum permutatione vertantur, affirmatio vero universalis particularisque negatio minime, dumdictum est, adversa ratione contingunt, universalis namque affirmatio et particularis negatio firmam negatarum partium retinent conversionem. Universalis autem negatio in falsitate quidem recte sibi ipsa convertitur. In veritate autem sibi ipsa discordat. Particularis autem affirmatio in veritate quidem sibi convenit, sed in falsitate dissentit. Similis autem contemplatio est in his quae, converso ordine terminorum, praedicato tantum vel subjecto sibi copulant negationem: in quibus, ut in superioribus quoque fecimdescribemus, et quid eveniat sub brevitate monstrabimus,
Abbreviated transcription (Latin):
ud enunciatio ista designat quã eẽ rẽ aliquã quȩ cũ
animal ñ sit ne hõ ꝗdẽ sit ut lapis simul enĩ & animalis
& hominis nat᷑a deficit᷑ sed hic inueritate c̃sensus ad fal¬
sitatẽ usq ñ tendit᷑. ꝗd enĩ sisit falsa simplex affirmatio
particularis ut ẽ ꝗdã hõ lapis ẽ. Nũ enĩ erit eꝰ ꝑoppositionẽ
falsa c̃uersatio ꝗdã ñ lapis ñ homo ẽ. atq. hȩc firma ue¬
ritate c̃sistit. id enĩ exppositione datͣ intellegi hac.
qđ siquidã qđ eũ lapis non sit ne homo quidẽ sit ut equus
atq arbor quȩ neq hominis neq lapidis diffinitione claudun¬
t. Qđsi particularis affirmatio dũ ꝑoppositionẽ c̃uertit᷑
inueritate quidẽ ten& secũ ipsa c̃cordiam infalsitatẽ
at̃ sibimn& ipsa dissentit rectũ ẽ ꝓnunciare ꝙ t̃mini
negatione c̃iuncta cũsionẽ firmã stabilẽq ñteneant. qͣre

Expanded text:
ud enuntiatio ista designat quam esse rem aliquam quae cum ud enuntiatio ista designat quam esse rem aliquam quae cum animal non sit, ne homo quidem sit, ut lapis simul et animalis et hominis natura deficiat. Sed hic in veritate consensus ad falsitatem usque non tendit. Quid enim si sit falsa simplex affirmatio particularis, ut est, quidam homo lapis est? non erit ejus per oppositionem falsa conversio, quidam non lapis non homo est? Atqui haec firma veritate consistit, id enim ex hac propositione datur intelligi quod sit quidam quod cum lapis non sit, ne homo quidem sit, ut equus atque arbor, quae neque hominis, neque lapidis diffinitione clauduntur. Quod si particularis affirmatio, dum per oppositionem convertitur, in veritate quidem tenet secum ipsam concordiam, in falsitate autem sibimet ipsa dissentit, rectum est pronuntiare quod termini negatione conjuncta conversionem firmam stabilemque non teneant. Quare