comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
g̾ ⁊ ñ uire fcm̃ testm̃ id appellat᷑
in quo si oĩa nte fcã fuissent iure
fcm̃ diceretur ¶ Si institutus
heres ex hereditutione noĩatim
filii. uł aluꝵ ꝑsonaꝵ adscribit .s.¬
c. tenetur similitꝰ. ⁊ is qͥ hb̾tatẽ
suã manu ad enut seruo testatori
et maxĩe cui a se legata uł fider¬
abstinere a legato iussus ẽ ne emo
se. nec tñ huic consequens est. ut
⁊ si uror doteꝰ. uł creditor id ꝙ in
diem sib deb̾etur sibi adscripser̃
similit᷑ uenia impetrata abstine¬
se a legato iubeantur aut muli¬
erl dos aut creditori accio sua de¬
negari debet. ne eoꝵ utꝰt mĩto
cebito careat.
dnis suis cõsistere possunt cũ nͨ
quidem oĩo sure cusli nec iure p̃¬
torio. neq extra ordinẽ ꝯputta¬

Expanded text:
 non iure factum testamentum id appellatur, in quo si omnia rite facta essent, iure factum diceretur. Si institutus heres exheredationem nominatim filii uel aliarum personarum adscribat, s tenetur.Similiter et is, qui libertatem sua manu ademit serui testatoris et maxime cui a se legata uel fideiabstinere legato iussus est, an emse. nec tet, si uxor dotem vel creditor id, quod in diem sibi deberetur, sibi adscripserit et similiter venia impetrata abstinere se legato iubeantur, aut mulieri dotis aut creditori acnegari debet, ne eorum uterque merito debito careat. dominis suis consistere possunt, cum ne quidem omnino iure ciuili neque iure praetorio neque extra ordine
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃ .ł. Nurtim cese arbores unr
alit ignorante dño celandi ꝙ eiꝰ
causa ceduntur. nec ce̾ hnͣc fur¬
ti accionc̾. scribit pediꝰ cũ ⁊ sine
furto fieri possit ut qͥs arbores
furtim cedat. ¶ Siquis radicioꝰ
arborẽ euellerit. uł extupau̾it
hac actione non tenetur. n enĩ
uł cedit. uł succidit. uł subsecu¬
it. aquilia tñ tenetur q̃i rupit.¬
¶ Etiam si non tota arbor cesa
sit. recta tñ augetur qĩ cesas
siue autẽ qͥs suis manib suie
dũ imperat. scruo arbores tigni
sub secari. cedi. hcͣ actione tenet᷑.
ide̾ ⁊ si libero imperet. Ꝙ si ser
id admiscrit̾ saibinus ait noralẽ¬
competere ĩn ceteris malleficus¬

Expanded text:
. Furtim caesae arbores uidentur, quae ignorante domino celandique eius causa caeduntur. Nec esse hanc furti actionem scribit Pedius, cum et sine furto fieri possit, ut quis arbores furtim caedat. Si quis radicitus arborem euellerit uel exstirpauerit, hac actione non tenetur: neque enim uel caedit uel succidit uit: Aquilia tamen tenetur, quasi ruperit. Etiamsi non tota arbor caesa sit, recte tamen agetur quasi caesa. Sive autem quis suis manibus, sive dum imperat servo arbores cingi subsecari caedi, hac actione tenetur. idem et si libero imperet. Quod si servo id amiserit, Sabinus ait competere n
Abbreviated transcription (Latin):
affrica unde erat et urbe p̾talua
oportebit. aut̃ eq̃. et in effracio¬
res. et in cerõs supͣscͥptos cã ꝯg¬
nita statui. ꝓut admissũ sugãt
dũ mͦ neqͥs inplebeio oꝑis .p. pe

Expanded text:
Africa, unde erat, et urbe et Italia. oportebit autem aeque et in effractores et in ceteros supra scriptos causa cognita statui, prout admissum suggerit, dummodo ne quis in plebeio ope
Abbreviated transcription (Latin):
b meis in edes tuas ꝓtectũ habeo
int̾licis mecũ s eũ locũ possideamꝰ
qͥ ꝓtecto teget᷑. an qͦ faciliꝰ possim
ais.s si supra eles qͣs possideo
cenacium sit in quo altris q̃i dñsmo¬
retur int̾clicto uti possidetis me uti
posse. Labeo ait nõ eũ qͥ ĩ cenacło
morareturꝰ. semꝑ enĩ suꝑficiẽ solo ce¬
dere. Plane si cenatulũ ex .p. aditũ
habeat ait lab̾o uideri. ñ habeo
edes possideri qui uti possidetis. g̾c.¬
supͣ enĩ grece eñt. Uerũ ẽ hoc ĩ eo
adu̾sus aliũ qmͣ adu̾suᷤ suꝑficiariũ
potõr erit int̾clicto uti possideus. S⁊

Expanded text:
in aedes tuas proiectum habeo: interdicis mecum, si eum locum possideamus, qui proiecto tegetur. an, quo facilius possim d si supra aedes, quas possideo, cenaculum sit, in quo alius quasi dominus moretur, interdicto uti possidetis me uti posse Labeo ait, non eum qui in cenaculo mo‹re›tur: semper enim superficiem solo cedere. plane si cenaculum ex public‹o› aditum habeat, ait Labeo uideri non ab eo aedes possideri, qui κρύπτας possidesaduersus alium quam aduersus superficiarium potior erit interdicto uti possidetis: s
Abbreviated transcription (Latin):
dem .ł Ei duo possideant solidum
indcamus quid sit dicendũ ꝙ qͥliter
sideo ex iusta cã tu ui aũ clam si a
me possides suꝑior sum int̾tlicto. Si
uõ non ame neut̃ nr̃m ungetur
nam. ⁊ tu possides et ego. ¶ Hoc ĩ¬
terdictũ duplex ẽ. ⁊ hii quib compe¬
tit. et actores ⁊ rei funt ¶ Hoc int̾¬
dictũ sufficit ei qui edificare in suo
ꝓhabetur. hoc ⁊ enĩ uideris mͥ possõ¬
nis cõtrou̾siam fac̾e cͥ prohibes mẽ
uti i ea possõne. ¶Cum ĩquilinus¬

Expanded text:
dictum.Si duo possideant in solidum, uideamus, quid sit dicendum. quod qualiter sideo ex iusta causa, tu ui aut clam: si a me possides, superior sum interdicto, si uero non a me, neut‹er› nostrum uincetur: nam et tu possides et ego. Hoc interdictum duplex est et hi, quibus competit, et actor‹e›s et rei sunt. Hoc interdictum sufficit ei, qui aedificare in suo prohibetur: etenim uideris mihi possessionis controuersiam facere, qui prohibes me uti mea posse
Abbreviated transcription (Latin):
ant̾ missã possõnẽ iuideri. qmͣ si
tradita fusss emptori. qr nemo
eo aĩo eẽt ut possõnẽ omitt̾et
pp̃ emptorẽ cx̃ emptor adeptꝰ
nõ fuiss. Emptorẽ quoꝙͣ qui¬

Expanded text:
ante omissam possessionem uideri, quam si tradita fuisset emptori, quia nemo eo animo esset, ut possessionem omitteret propter emptorem, quam emptor adeptus non fuisset. emptorem quoque, qui
Abbreviated transcription (Latin):
op̃ .ł. Si debitorẽ meũ iussero
tibi solue non statim tu ⁊̃ stipłando
id nouare possit. ꝙͣuis debitor sol¬
uendo tibi liberaretur.
debitore meo stipulatus ẽ. nouan¬
di aĩo ⁊ ego postea ratũ habuero
nouo obligatõne̾.

Expanded text:
o. Si debitorem meum iussero tibi soluere, non statim tu etiam stipulando id nouare possis, quamuis debitor soluendo tibi liberaretur. debitore meo stipulatus est nouandi animo, ego postea ratum habuero, nouo obligationem.
Abbreviated transcription (Latin):
re utimuiꝰ. Cũ enĩ ñ nũcͣ ĩ ion¬
gũ tempus p̃cariũ concedatur
absurdũ ẽ dicere int̾tlietũ locũ
non hr̃e post annũ. ¶ Hoc int̾¬
dicto hr̃s eius qui p̃cario rogauit
de functi hactenus quatenus ad
eũ ꝑueniss.

Expanded text:
re utimur: cum enim nonnumquam in lonre utimur: cum enim nonnumquam in longum tempus precarium concedatur, absurdum est dicere interdictum locum non habere post annum. Hoc interdicto heres eius qui precario rogauit defuncti hactenus, quatenus ad eum peruenit.
Abbreviated transcription (Latin):
prãt ꝙͣgmis qui ꝯmodatũ suscepit
non tm̃ dolũ. s ⁊̃ culpã pr̃at. nec
ĩm̾ito dolũ solũ pm̃it . is. qui p̃cario
rogauit cũ totũ hoc ex lib̾alitate
descendat eius qui p̃cano ꝯcessit᷑¬
⁊ satis sit si dolus tm̃ p̃stetur. Cul¬
dixerit. ¶ Ex ħ int̾clicto restitui
res d ĩ pͥstinam cãm csi nõ fũit fac¬
tum ꝯdempnatõ in tm̃ fiet qnͣti
unt̾ fuit accoris ei rem restitus. et
tus ex die int̃tlicti editi p̃stabun¬
turꝰ. ¶S seruitute usus ñ fuĩt
is qui p̾cario rogauit ac ꝑ hoc am¬
issa fit. uideamꝰ an hoc int̃tlicto te¬
non alias qmͣ si dolo fecerit. ⁊ gene¬
ralit̾ erit dicendum ĩ restitutõ¬
nem uenire dolũ ⁊ culpã latam
dum taxat cet̾a non uenire. pla¬
ne post int̾clictũ eclitũ oꝑtebit
⁊ dolũ. ⁊ culpam ⁊ oẽm causam
uenire. Nam ubi moram quis fa¬
tit p̃cario oem cãm debebit resti¬
tuere. ¶Int̾clictũ hoc ⁊ post᷑
annũ ꝯpetere. lab̾o scrib̾. eoq iu¬

Expanded text:
am is, qui commodatum suscepit, non tantum dolum, sed etiam culpam praestat. nec immerito dolum solum praestat ‹is› qui precario rogauit, cum totum ex liberalitate descendat eius qui precario concessit et satis sit, si dolus tantum praestetur. culdixerit. Ex hoc interdicto restitui debet in pristinam causam: quod si non fuerit factum, condemnatio in tantum fiet, quanti interfuit actoris ei rem restitui ex etus ex die interdicti editi praestabuntur. Si seruitute usus non fuit is qui precario rogauit ac per hoc amissa sit, uideamus, an interdicto tenon alias, quam si dolo fecerit. Et generaliter erit dicendum in restitutionem uenire dolum et culpam latam dumtaxat, cetera non uenire. plane post interdictum editum oportebit et dolum et culpam et omnem causam uenire: nam ubi moram quis fecit precario, omnem causam debebit constituere. Interdictum hoc et post annum competere Labeo scribit eoque iu
Abbreviated transcription (Latin):
non pprietatis ⁊ hec fententia ⁊̃ utilis¬
sima. cotidie .N. p̃cario rogantur̾ cre¬
ditores ab hiis qui pignori dedĩt
p̃ossõnẽ per int̃tlictũ uti possidetis
retine possim qmͣius futurũ esset᷑
ut tencar᷑ de ꝓprietate p̃cariotͥ ꝯces¬
sũm ceneb̾is hoc int̾cdcõ.
Ip̃.E Quesitũ est si ticius me
rogauerit ut re sempnii utatur
deinde ego semproniũ rogau̾o ut
dcederet. ⁊ ille dũ mͥ uult p̃stitum
ꝯcesserit ticius ht̃ ame p̃cario ⁊ ego
cũ eo agam intdc̃o dep̃cario. sempro

Expanded text:
is, et est haec sententia etiam utilissima: cottidie enim precario rogantur creditores ab his, qui pignori dederunpossessionem per interdictum uti possidetis retinere possim, quamvis futurum esset, ut tenear de proprietate, precario tibi concesserim, teneberis hoc interdicto.. Quaesitum est, si Titius me rogauerit, ut re Sempronii utatur, deinde ego Sempronium rogauero, ut concederet, et ille, dum mihi uult praestitum, concesserit. Titius a me habet precario et ego cum eo a
Abbreviated transcription (Latin):
rio rogau̾o. rogałi qͥdẽ p̃cario. s
ñ habeo p̃carigͣ. icuco qr receptũ
est ter sue p̃tariũ ñ ẽe. ¶ Itẽ qui
p̃cariũ ad tempus rogauit finito
tpr̃. ⁊̃ si ad hoc tempus sĩ rogauit
tã p̃cario possid̾e̾ udetur. Intelli¬
giturꝰ enĩ dñs cum patitur eum
qui p̃cario rogauerit possidere.
iursus p̃cario conced̾e.¬
omp̃.ł. Set si manente ad huc
p̃cario cu mult̾uis tempꝰ rogasti.
progatur p̃carisi. nam nec mut.¬
atur cã possõnis. ⁊ non ostitutts
eodẽ modo p̃cariũ. s in longius
tempus profertur. Si uͦ p̃terita
die rogas prus ẽ ut soluta ũcau¬
sa p̃tarii. ñ redintegreturꝰ.s nou¬
a constituatur̾.

Expanded text:
 precario, sed non habeo precario idcirco, quia receptum est rei suae precarium non esse. Item qui precario ad tempus rogauit, finito tempore, etiamsi ad hoc temporis non rogauit, tamen precario possidere uidetur: intellegitur enim dominus, cum patitur eum qui precario rogauerit possidere, rursus precario concedem. Sed si manente adhuc precario tu in ulterius tempus rogasti, prorogatur precarium: nam nec mutatur causa possessionis et non constituitur eo modo precarium, sed in longius tempus profertur. si uero praeterita die rogas, propius est, ut soluta iam causa precarii non redintegretur, sed noua constituatur.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ hoc u̾m est. ¶ Si ꝓcurator m̾s
me mandante uł ratũ hñte. p̃ca¬
dicor. ¶Is qui rogauit pͭ p̃cari¬
o ĩ fundo moretur̾ non possidet
s possõ ap̃ eum qui concessit re
qui ui alt̾um deietit. s ab eodem
cũ uoͭͤ eius ꝙ̃ deiecit oeꝑit p̃cari¬
o possid̾e. nam si ab eode̾ emiss
inciperet ⁊̃ ꝓ emptore possidere
siquis rem suam ĩ pignori decłit

Expanded text:
 hoc uerum est. Si procurator meus me mandante uel ratum habente precadicor. Is qui rogauit, ut precario in fundo moretur, non possidet, sed possessio apud eum qui concessit remqui ui alterum deiecit et ab eodem cum uoluntate eius quem deiecit coeperit precario possidere: nam si ab eodem emisset, incipere etiam pro emptore posse si quis rem suam pignor
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃ .ł. In reb ⁊̃ mobilib pre¬
darii rogatio coñsistit. ¶ Memi¬
nisseaũ nos oꝑ eũ qui p̾cario
ht̃. ⁊̃ possidere. ⁊ tenetur hoc int̾¬
dico. non utit ille qui p̾cario ro¬
pot̾ ut quis non rognuit. s hãt
precaaris. ut puta soruus m̾s.
rogauitꝰ. inichi ꝙ acqussiuit

Expanded text:
. In rebus etiam mobilibus precarii rogatio constitit. Meminisse autem nos oportet eum, qui precario habet, etiam possidere. Tenetur hoc interdicto non utique ille, qui precario ropotest, ut quis non rogau‹er›it, sed habeat precario. ut puta seruus meus rogauit: mihi adquisiit
Abbreviated transcription (Latin):
scirent si qnͣdo nauis uł infecta
uł fracta intra fines agri cuiꝰq
fuerit: naufragia diripiant ĩ ip¬
sos iudicia p̃sides is qui res suas
direptas queruntur reddituros
dut quiaqiuid ꝓbauerur ad ep̃¬
tã sic naufragio id a possõribus
recipiant. de hiis aũ quos diripuis¬
se probatũ sit p̃sidẽ ut de latroqi¬
b graue̾ snĩam dĩe. et quo faciltor

Expanded text:
scirent, si quando nauis uel inficta scirent, si quando nauis uel inficta uel fracta intra fines agri cuiusque fuerit, ne naufragia d‹i›ripiant, in ipsos iudicia praesides his, qui res suas direptas queruntur, reddituros, ut quidquid probauerint ademptum sibi naufragio, id a possessoribus recipiant. de his autem, quos diripuisse probatum sit, praesidem ut de latronibus grauem sententiam dicere. ut facilior
Abbreviated transcription (Latin):
atur ꝙͣ cã postulab̾. Hes accio¬
nes heredibus dant᷑ in heredes aut̃¬
catenus dande st̃. quatenꝰ ade̾rit ꝑ¬
uenit.
incendio nuina ue seruatã rẽ. ⁊ alio¬
loco poĩtã subtrax̃it aũ rapu̾it fur
ti .s. aut alias ui bonoꝵ rap iudicõ
tenctur maxĩe. si ñ intelligebat ex
cam ẽẽ qacentẽ qͦ rem ex naufia¬
gio q̃ fluctib expulsa sit siquis
int̾cesser̃. alioquin si in ip̃o naut¬
ragii tp̃r id accid̾it nicħ int̾estꝰ
utrũ ex ipõ mari quisq rapiat an
exs nanfragio an ex littore. de
co quoq ꝙ ex rate naue expugna
cũ spoliatur. aut̃ mergit᷑. aut disso¬
luitur. aũ ꝑtundit᷑. aut funes ciis
p̃cidũtur. aũ uela ꝯscindũtur. an
inchore ĩ uoluant᷑ de mari.
dẽ .l. Nechex naufragiis di¬
Xpatur. uł non quis extraneꝰ
nt̾ueniat colligẽdis cis multi¬
phariam ꝓspectũ est. Nam ⁊ di¬
ius adrianus edcõ p̃cepit. ut hii
qui iuxta litora maris possidẽt᷑.

Expanded text:
atur, quam causa postulabit.Hae actioatur, quam causa postulabit.Hae actiones heredibus dantur. in heredes eatenus dandae sunt, quatenus ad eos peruenit. icensimo loco positam subtraxerit aut rapuerit, furti scilicet aut alias ui bonorum raptorum iudicio tenetur, maxime si non intellegebat ex eam esse. iacentem quoque rem ex naufragio, quae fluctibus expulsa sit, si quiintercesserit: alioquin si in ipso naufragii tempore id acciderit, nihil interest, utrum ex ipso mari quisque rapiat an ex naufragiis an ex litore. de eo quoque, quod ex rate naue expugnatcum spoliatur aut mergitur aut dissoluitur aut pertunditur aut funes eius praeciduntur aut uela conscinduntur aut ancorae id ex naufragiis d‹i›ripiatur uel quis extraneus interueniat colligendis eis, multifariam prospectum est. nam et diuus Hadrianus edicto praecepit, ut hi, qui iuxta litora maris possident,
Abbreviated transcription (Latin):
auł .ł. ¶ elius posse. ⁊̃ dici ex
naufragio raꝑe qͥ dũ naufragiũ
fiat ĩ uia trepidatõne rapiat.¬
¶Dius antoniꝰ de hũs dͥ p̃dam ex
naufragio deripuissent itu resc¬
psit c de naufragiis nauis. ⁊ ra¬
tis scͥpsisti mͥ. co ꝑtin ut explore ᷤᷤ
qua pena afficiendos eos putem
qui diripuisse aͣ ex ipõ ꝓbant᷑
et facile ut opionor constitui
pot̾. Nam płimũ int̾est ꝑitura
colleg̾erint. an q̃ seruari possit
flagiciose inuaserint. d̾oq si gͣ¬
uiõr pena p̃da ui apetita uide¬
bitur. liberos quidem fustibus
clos in trienmũ relegabst. Aut si sor¬
didiores erũt in opus publicũ esdẽ
temꝑis dabis seruos flagellis cesos.
ĩ metallũ dampnabis si non magne
pecune res fuerĩt liberos fustibus¬
cesos seruos flagellis dimitẽ pot̾is ̃
et oso ut ĩ ceteris ita in hiꝰ causis
ex pꝰrum condicõne. et rr̃ qualita¬
te diligent̾ pene sũt estunande. ne
quid aut dursꝰ. aut remissiꝰ ostitu¬

Expanded text:
um.Pedius posse etiam dici ex naufragio rapere, qui, dum naufragium fiat, in illa trepidatione rapiat.Diuus Antoninus de his, qui praedam ex naufragio diripuissent, ita rescripsit: 'Quid de naufragiis nauis et ratis scripsisti mihi, eo pertinet, ut explores, qua poena adficiendos eos putem, qui diripuisse aliqua ex illo probantur. et facile, ut opinor, constitui potest: nam plurimum interest, peritura colle gerint an quae seruari possint flagitiose inuaserint. ideoque si grauior praeda ui adpetita uidebitur, liberos quidem fustibus caesos in triennium relegabis aut, si sordidiores erunt, in opus publicum eiusdem temporis dabis: seruos flagellis caesos in metallum damnabis. si non magnae pecuniae res fuerint, liberos fustibus, seruos flagellis caesos dimittere poteris'. et omnino ut in ceteris, ita huiusmodi causis ex personarum condicione et rerum qualitate diligenter sunt aestimandae, ne quid aut durius aut remissius constitu
Abbreviated transcription (Latin):
ex stirpłb. aut radicib renascit᷑.
¶Stipula illecta ÷. sice in messẽ
deiecte non dũ lecte. q rustici cĩ
uacauerint colligunt. ¶Nouale
ẽ t̾ra p̃cisa q̃ anno cessat qmͣgreti
nearỹ. uocant. Integra aũ est
in qua non dũ dñs ꝑascendi cau¬
sa pecus ĩmisit. ¶ Glans caduoa¬
ẽ que ex arbore cecidit. ¶Pascua
tũm ꝑcipiendũ false dũtuxat
ad fructũ capiendũ.

Expanded text:
ex stirpibus aut radicibus renascitur. "Stipula illecta" est spicae in messe deiectae necdum lectae, quas rustici cum vacaverint colligunt. "Novalis" est terra praecisa, quae anno cessavit, quam Graeci νέασιν vocant. "Integra" autem est, in quam nondum dominus pascendi gratia pecus iest, quae ex arbore cecidit. 'Pascua tum percipiendum falce dumtaxat ad fructum capiendum.
Abbreviated transcription (Latin):
dare spondes. an si postea aticõsti¬
pulatus sim fiat nouatõ. solꝰq te¬
neatur. seius ⁊ ait celsus nouationẽ
fieri. si modo id actũ sit ut nouet᷑
.i. ut seiꝰ debeat ꝙ ticiꝰ ꝓmisit. Nam¬
⁊ codem tp̃r. ⁊ impleri prioris sti¬
płonis condicõnẽ a nouari ait. eo¬
ꝙ iure: ¶ Itẽ celsus ait iudica¬
tum solui. stipłonẽ actionẽ iudi¬
cati ñ nouari. merito qr ħ solũ
agͥ ea stipłone ut fid̾iussorib
dautũ sit. non ut ab obligõne
iudicati discedatur. ¶Si.x. q̃
putat marcelł. neutrũ eligere¬
posse ꝓ quo .x. solu̾e uelit.
ab alio ꝓmissam tͥ dotẽ matitꝰ
ab uxore dotis noĩe stipłatꝰ sit.
non duplari dotẽ. s fieri noua¬
tionẽ placet si hoc accũ est. quid
enĩ interest ip̃a an alius quilib
ꝓmitrit. ꝙ enĩ ego debeo si alius
ꝓmittat liberare me potꝰ si no¬
uationis cã hoc fiat ui ã ñ nou¬
andi aĩo hoc inf̾ue̾nit. ut̃q qͥdẽ
tenebitur.si altero soluente alt̃

Expanded text:
dare spondes?', an, si postea a Titio stipulatus sim, fiat nouatio solusque teneatur Seius? et ait Celsus nouationem fieri, si modo id actum sit, ut nouetur, id est ut Seius debeat quod Titius promisit: nam eodem tempore et impleri prioris stipulationis condicionem et nouari ait, eoque iure utimur. Idem Celsus ait iudicatum solui stipulatione actionem iudicati non nouari, merito, quia hoc solum agitur ea stipulatione, ut fideiussoribus cautum sit, non ut ab obligatione iudicati discedatur. Si decem, putat Marcellus neutrum liberposse, pro quo decem soluere uelit. Si ab alio promissam sibi dotem maritus ab uxore dotis nomine stipulatus sit, non duplari dotem, sed fieri nouationem placet, si hoc actum est: quid enim interest, ipsa an alius quilibet promittat? quod enim ego debeo si alius promittat, liberare me potest, si nouationis causa hoc fiat: si autem non nouandi animo hoc interuenit, uterque quidem tenetur, sed alt
Abbreviated transcription (Latin):
ap .łAquisius regusus iue
liorẽ reddittisti dono tibi ⁊ ꝑmitto
hĩtare in illo cenaculo eoc defuncto
regulo ꝯtrou̾siam hĩtationis pati¬
atur nichostratꝰ ⁊ cũ de ea re met̾
ꝯtislisset dixi posse defendi. ñ me
tri quadã mercede remuneratum
regulũ idõq nõ uid̾i donõnẽ seq̃n¬
tis tꝑis irritam ẽẽ ꝙ si expussus
nichostratus ueniat ad indicem
ad exemplũ int̾dcĩ ꝙ fructuario
ꝓponitur defendendus erit qr̃ loo
possõnis ꝯstitutꝰ qͥ nsũ cenacłi ac¬
cepit.¬
tem .L.eredittatẽ pris sibi re¬
lictã filie sue uiris effcamͣ donauit
creditorib hr̃ditariis filia sat̾¬
face̾ d. uł si hoc minime faciat
eñ ⁊ creditores contra pͥtẽ ueniant
cogendã eam ꝑ actionẽ p̃scriptis
nbis prẽm adu̾sus eos defendere. Q¬

Expanded text:
ionum.Aquilius Regulus iuuenliorem reddidisti, dono et permitto tibi habitare in illo cenaculo eoqueRegulo controversiam habitationis patiebatur Nicostratus et cum de ea re mecum contulisset, dixi posse defendi non mertri quadam mercede remuneratum Regulum ideoque non videri donationem sequentis temporis irritam esse. quod si expulsus Nicostratus veniat ad iudicem, ad exemplum interdicti, quod fructuario proponitur, defendendus erit quasi loco possessoris constitutus, qui usum cenaculi accepitm.Hereditatem pater sibi relictam filiae sui iuris effectae donauit: creditoribus hereditariis filia satisfacere debet, uel, si hoc minime faciat et creditores contra patrem ueniant, cogendam eam per actionem praescriptis uerbis patrem aduersus eos defendere.
Abbreviated transcription (Latin):
qr ob rem fcã est. ⁊ ros secuta est¬
arcͦ.ł. Si prõnus ex debita ꝑte
heres instituatur. ⁊ libertus fidei
eius cõmisit ut ꝙͥ daret. hoc ⁊ stipu¬
lanti fid̾i cõmissario ꝓmiserit. ñ erit
cogendꝰ solu̾e. nec pars ex logib ue¬
recũdie patronali debita minuatur.¬
¶ De illo dubitari pot̾ qͥ ꝑ falcidiaᷤ¬
retincre pot̾it uoluntatẽ testatorsᷤ
secutꝰ spopond̾it se diturũ. s mag̃
c̃e ut ñ possit suc ꝯfessioni obuiare
suo ad implesse uideatur. ⁊ mula ei
repetitõ concessa fu̾at. ⁊ ita ⁊ stipło¬
ne ꝓcedente ccͣ fidẽ testatoris qmͣ
agnouit uenientẽ ei m̾ito occurtet᷑.

Expanded text:
quia ob rem facta est, res secuta estquia ob rem facta est, res secuta estrum Si patronus ex debita parte heres instituatur et libertus fidei eius commisit, ut quid daret, et hoc stipulanti fideicommissario promiserit, non erit cogendus solvere, ne pars ex legibus verecundiae patronali debita minuatur. De illo dubitari potest, quiretinere poterat, uoluntatem testatoris secutus spopondit se daturum: sed magis est, ut non possit suae confessioni obuiare.suo adimplesse uidebatur et nulla ei repetitio concessa fuerat, ita et stipulatione procedente contra fidem testatoris, quam adgn
Abbreviated transcription (Latin):
natorẽ compet̾e plane de dolo posse
an non. ut si ob honorẽ aliqͣ ꝓmit¬
te ded̾o si qualib inre oꝑa uł grã mea
usus fu̾it ¶ Non pot̾ lib̾alitas nolẽ¬
ti adquiri.¶ Sĩquis ded̾it pectunam
mutuã ticio addendã seio tui donatũ
uolebat. dem̃ ticius mortuo donato¬
re seio declisse ꝓponatur erit conseq̃ns
drẽ peccuniam sc̃t fieri siue mortuum
sciuit suĩ ignorauit is qui dabat qr
peccunia fu̾it dantis. S si quidẽ igno¬
rau̾it mortuũ erit lib̾atus si sic mu¬
tuam petumã accepit soluendam seio.
Si asĩ mandau̾o tͥ ut pecuniã ticio
des cui donare uolebam ⁊ tu ignoras
me mortuũ hoc feceris hẽbis adu̾sus
heredes meos mandati actõnẽ. si sciẽs
nõ habebis. ¶Sicus seruo pectuni¬
am t̾did̾it. deiñ is liber factus eã ex¬
ꝓmiserit ñ erit donatõ. s debiti so¬
lutõ. ¶Idẽ in pupillo qui sñ tuto¬
spopondero hc odicione si iurasses
te nom̃ meũ latur᷑. nĩ ẽẽ donõnem

Expanded text:
natorem competere: plane de dolo posse an non, ut, si ob honorem aliquem promitte dedero, si qualibet in re opera uel gratia mea usus fueris.Non potest liberalitas nolenti adquiri.Si quis dederit pecuniam mutuam Titio reddendam Seio, cui donatum uolebat, deinde Titius mortuo donatore Seio dedisse proponatur, erit consequens dicere pecuniam Seii fieri, siue mortuu‹m› sciuit siue ignorauit is qui dabat, quia pecunia fuit dantis: sed si quidem ignoravit mortuum, erit liberatus, si sic mutuam pecuniam accepit solvendam Seio. si autem mandavero tibi, ut pecuniam Titio des, cui donare volebam, et tu ignorans me mortuum hoc feceris, habebis adversus heredes meos mandati actionem: si sciens, non habebis. Si quis servo pecuniam crediderit, deinde is liber factus eam expromiserit, non erit donatio, sed debiti solutio. idem in pupillo, qui sine tutospopondero hac condicione, si iurasses te nomen meum laturum, non esse donationem,
Abbreviated transcription (Latin):
torẽ meñ tibi donationis ĩmodice
exceptõne. nec ne tractabit᷑ ⁊ meus
quidẽ debitor exceptõne re agentẽ re
bitore meo sũmatĩ tibi donauim ⁊ tu
nullã ei t̾did̾is. s ego siquidẽ pͥetu¬
nie ac̾cditori meo nõdũ solute sũt
łabeo. ad ũsus debitorẽ meũ recis¬
soriam ĩ id ꝙ supͣ legis modũ tͥ
ꝓmisit ita ut in relicinũ tm̃mͦ tͥ ma

Expanded text:
torem meum tibi donationis immodicae exceptione necne, tractabitur. et meus quidem debitor exceptione te agentem repactam a debitore meo summam tibi donaverim et tu illam ei credideris. sed ego, si quidem pecuniae a debitore meo nondum solutae sint, habeo adversus debitorem meum rescissoriam in id, quod supra legis modum tibi promisit ita, ut in reliquum ta
Abbreviated transcription (Latin):
statuerunt. ¶ Qui post inscriptio¬
nem ante lite̾ ꝯtestatani. antiero
uł biennio age ñ potuert̃ uariis
p̃sidũ occupationib uł ⁊̃ ciuilium
officioꝵ necc̃itutib dettͣnti in .s.¬

Expanded text:
statuerunt.Qui post inscriptionem ante litem contestatam anno uel biennio agere non potuerint uariis praesidum occupationibus uel etiam ciuilium officiorum necessitatibus d‹i›stricti, in s
Abbreviated transcription (Latin):
nequis ab sens puniat᷑. ⁊ hoc u¬
re utimur ne absentes dampnẽ¬
tur. n enĩ mandata cã quẽqm¬
dampnari equitatis ratõ patit᷑¬
Si autẽ grauius quis pumatur᷑
puta in opus metalli. ur siłem
penam sine capitalẽ hoc casuñ
est irroganda in absentẽ penã
s ab sens requirendus adnotandꝰ
est ut copiam subp̃stet. p̃sides aũ
puinciaꝵ curca requitendos ad no¬
tatos. et hoc debent facere ut eoᷤ
quos ad notau̾nt edictis ad ẽe iu¬
beant. ut possuit ĩnotestere eos
qui adnotati sunt. s licteras ad
magr̃atus nisi consistũt ĩure
ut ꝑ eos possint ignosc̾e eos ret̾¬
rendos ẽẽ adnotatos. ⁊ex hoc annꝰ
ꝯputeturꝰ ad se purgandos. Ses¬
annũ adierit. et sat̃ obtulerit
ñ ẽe locũ mandatis. ut bona fis¬
co uendicentur. Nam ⁊ si int᷑ an

Expanded text:
ne quis absens puniatur: et hoc iure utimur, ne absentes damnentur: neque enim inaudita causa quemqdamnari aequitatis ratio patitur.Si autem grauius quis puniatur, puta in opus metalli uel similem poenam sive capitalem: hoc casu non est irroganda in absentem poena, sed absens requirendus adnotatus est, ut copiam sui praestet. Praesides autem provinciarum circa requirendos adnotatos hoc debent facere, ut eos quos adnotaverint edictis adesse iubeant, ut possit innotescere eis quod adnotati sunt, sed et litteras ad magistratus, ubi consistunt, mittere, ut per eos possit innotescere requirendos eos esse adnotatos. Ex hoc annus computatur ad se purgandos. Seannum adierit et satis obtulerit, non esse locum mandatis, ut bona fisco vindicentur. nam et si intra an
Abbreviated transcription (Latin):
auł. ł. omicianꝰ rescripsit ꝙy
de feriis abolendis reis dicitur non
ꝑtinere ad seruos qui accusati in
uinculis ẽẽ iubentur ne iudiciũ
indulgentia reoꝵ cͥmina abolita
Isunt. quero si postea eũ iterato
reũ non fecerit. an inturpilianũ¬

Expanded text:
is.Domitianus rescripsit, quod de feriis et abolendis reis dicitur, non pertinere ad seruos, qui accusati in uinculis esse iubentur, ne iudicium lgentia reorum crimina abolita sunt. quaero, si postea eum iterato reum non fecerit, an in Turpillianu
Abbreviated transcription (Latin):
um soluitur nisi tale crimen fuĩt
cuiꝰ accusatio. et adu̾sus heredes
durat uł uti maiestatis. Idẽ in
accusatione repetundarum ẽ qr
hoc quoq morte non solusturꝰ¬
Cetm̃ si postea qmͣ accusator desti

Expanded text:
um soluitur, nisi tale crimen fuit, cuius actio et aduersus heredes durat, ueluti maiestatis. idem in accusatione repetundarum est, quia haec quoque morte non soluitur.Ceterum si, postea quam accus
Abbreviated transcription (Latin):
qua ꝑmisit ei ꝙ̃ uellet ex seruis qͣs
ĩ mĩstĩo secũ hẽbat uindicta liberart
Postꝙͣ filiũ stichũ manumisit ap̃
p̾torem q̃io an fec̾it R. lib̾ũ. Qͣr
ñ hoͥc ocessũ c̾damꝰ patͥ ut remit¬
terẽ possit filio ex hiis quos mĩsã¬
o hẽret manimitt̾e. solam enim
electionẽ filio concessit. cet̾m ipẽ
manumittit.

Expanded text:
quae permisit ei, quem uellet ex seruis, quos in ministerio secum hic habebat, uindicta liberare: post quam filius Stichum manumisit apud praetorem: quaero, an fecerit liberum. rn hoc concessum credamus patri, ut permittere possit filio ex his, quos in ministerio haberet, manumittere? solam enim electionem filio concessit, ceterum ipse manumittit.
Abbreviated transcription (Latin):
rescrip eractione̾ sine cautõne non
oportere cõmicti. item restͥp. cura¬
tores si negligent̃ in detrahendis bo¬
nis se gesserĩt ĩ simplũ cen̾i si per
fraudem teneri in duplum. ¶Net ad
heredes eoꝵ penam disced̾e. Itẽ res¬
crip. petuniã ad annonã destinatã
distractis reb curatorẽ exigere de¬
bere. ¶Item rescrip. si ponas ĩdem¬
pnes eẽ oportere qui non segnitꝰ
officio suo sunt functi scd̾m litten ᷤᷤ
adriam. ¶Item rescrip. acurato¬
re kalendari exigi cautionẽ ñ deb̾ꝵ

Expanded text:
erum ex‹a›ctionem sine cautione non oportere committi. Item rescripserunt curatores, si neglegenter in distrahendis bonis se gesserint, in simplum teneri, si per fraudem, in duplum: nec ad heredes eorum poenam descendere. Item rescripserunt pecuniam ad annonam destinatam distractis rebus curatorem exigere debere. Item rescripserunt sitonas indemnes esse oportere, qui non segniter officio suo functi sunt, secundum litteras Hadriani. Item rescripserunt a curatore kalendarii cautio
Abbreviated transcription (Latin):
tione trahitur. ñ enĩ de eo loqͥm᷑
qui sciens lib̾m emit. iam adusus aͥ
hũt ñ ad lib̾tatẽ ꝓclamatõ deueg¬
ĩ sua pot̾ate ht̃ ut statĩ ad lib̾tatẽ
ꝑueniat ꝙ si qͥdem ñ pot᷑ ei ĩputa¬
ri cui non dũ lib̾tas debe̾tur po¬
ne statu lib̾m passũ se uenũda¬
ri. nemo dicturus ẽ suꝑuenien¬
te ꝯdicõne q̃ ñ fuit ĩ eiꝰ pot̾ute pe¬

Expanded text:
e eo loquimur, qui sciens liberum emit: nam aduersus hunc nec ad libertatem proclamatio denegin sua potestate habeat, ut statim ad libertatem perueniat. quod quidem non potest ei imputari, cui nondum libertas debetur. pone statuliberum passum se uenum dari: nemo dicturus est superueniente condicione, quae non fuit in eius potes
Abbreviated transcription (Latin):
heres ex defuncti dolo ꝯsecutus.
sire ad lib̾tatẽ ꝓclamandi lũã de¬
uiegari q̃ro an rad eos qui ex muli¬
erib ã passe sint uenire nascũt᷑. ita se¬
natus consulta ꝑtin dubitari ñ pot̾¬
ẽ uenire ad lib̾tatẽ ꝓclamandi lũa
fiũt deneganda. huis quoq dauda
non ẽ qͥ ex ea nati tp̃r seruitutis
fidi cõmissã libtas debebat᷑ post. ⁊i¬
annũ uenire se passus est. q̃ro an¬

Expanded text:
heres ex defuncti dolo consecutusnire, ad libertatem proclamandi licentiam denegari. quaero, an et ad eos, qui ex mulieribus, quae se passae sint uenire, nascuntur, ita senatus consulta pertinent? dubitari non pot est, ad libertatem proclamandi licentia fuerit deneganda. his quoque danda non est, qui ex ea nati tempore seruitutis fideicommissa libertas debebatur post annum ueniri se passus est: q
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃ .s. Diuus adniamis in ħ uba
rescripsit qͥn pessimũ fcm̃ sit coꝵ qui
gis statui pot̃. Nam si splendiores p̾
cupandoꝵ alionoꝵ finiũ cã id admi¬
serũt. ⁊̃ pꝰsut in tẽpus ut cuiꝰꝯqꝵ
paciatur. eras relegari .ł. si sumior
in longius. si senior recisius. Si u̾ aui
negotiũ gessert̃ ⁊ minist̾io fũcti sut
castigagri. et ad opus biẽno dari ꝙ
si ꝑ ignorantiã. aut fortuitui iapdes
furati sũt sufficiat eos ũberib cede
dem .ł. Lege agaria ꝙͣ gpauis cr¬
lar tulit adu̾sus cos dt̾mnos stitu¬
tos exͣ susi gradum fines ue moue¬
rint dolo .m. pecimiaria pena costi¬
tuma est. Nam ĩ t̾minos singulos
tulit cauetur. ut si seruus serua ue

Expanded text:
ibus. Diuus Hadrianus in haec uerba rescripsit: 'Quin pessimum factum sit eorum, qui gis statui potest: nam si splendidiores pcupandorum alienorum finium causa id admiserunt, et possunt in tempus, ut cuiusque patiatur aetas, relegari, id est si iuuenior, in longius, si senior, recisius. si uero alii negotium gesserunt et ministerio functi sunt, castigari et ad opus biennio dari. quod si per ignorantiam aut fortuito lapides furati sunt, sufficiet eos uerberibus de. Lege agraria, quam Gaius Caesar tulit, aduersus eos, qui terminos statutos extr‹a› suum gradum finesue mouerint dolo malo, pecuniaria poena constituta est: nam in terminos singulos,tulit, cauetur, ut, si seruus seruaue
Abbreviated transcription (Latin):
cõsultũ. qͦ illicita collegia arcẽt᷑. non
liceat ã ampliꝰ qmͣ unsĩ collegium
licitũ hr̃e ut est ꝯstitutũ. ⁊̃ adiuis
frĩbꝰ ⁊ siqͥs duob fu̾it rescriptũ est
elige̾ eũ oꝑt̾e ĩ quo mag̾ est maue.¬
lit accepturũ ab eo collegio a quo re¬
cedit. id ꝙ ei competit ex rõne q̃ cõis¬

Expanded text:
consultum, quo illicita collegia arcentur. Non licet autem amplius quam unum collegium licitum habere, ut est constitutum et a diuisin duobus fuerit, rescriptum est eligere eum oportere, in quo magis esse uelit, accepturum ex eo collegio, a quo recedit, id quod ei competit ex ratione, quae co
Abbreviated transcription (Latin):
tĩ qr manifesta uoluntas testantis
expͥmitur cognd̾ eũ ad rões ieddendas.¬
¶Post annos indistincte la ee
uisus post biẽniũ ub erit. Idq et̃
fauor lib̾tatis erigit. ⁊ u̾ba patuitur
nͥ si alud sensisse prẽm.f̾. manifestissi¬
nuis iõnib is a quo iid̾tas relicta c̃¬

Expanded text:
ia manifesta uoluntas testantis exprimeretur, cogendum eum ad rationes reddendas.Post annos indistincte liber esse iussus post biennium liber erit: idque et fauor libertatis exigit, et uerba p‹a›tiuntur: nisi si aliud sensisse patrem familias manifestissimis ration‹i›bus is, a quo libertas relicta
Abbreviated transcription (Latin):
urat et aliam duxerat pͥor enixa fi¬
iui exposuit yit subiatus ab alio edu¬
catus ẽ nonĩe parris uocitatus lisq ad
an uiuoꝵ nũo ẽe̾t ignorabat᷑. mor¬
tuo pirẽ testõꝙ eiꝰ quo filiꝰ n eẽt

Expanded text:
uerat et aliam duxerat: prior enixa filium exposuit: hic sublatus ab alio educatus est nomine patris uocitatus usque: ad an uiuorum numero esset, ignorabatur: mortuo patre test
Abbreviated transcription (Latin):
st᷑. łSeruos legnuit ⁊ cauit ĩ rogo
tes existimes p̾toris hec paates sunt
ut cogat lib̾tatẽ p̃stari nisi siqiud
tule hii serui admiserint iet ĩdigni
sint qud lib̾tate̾ cõseqnͣtur ñ ⁊̃ ut
talia offrã ab hiis exigantur ꝓ qͥb
lib̾tatẽ m̾eri debet arbitriũ tñ euis
erit qͥ rogatũ sit quo tp̃r ꝙ̃ꝙ uelitꝰ
mamuitt̾e ita ut si uiuus ñ manu

Expanded text:
.Seruos legauit et cauit ita: 'rogo, te existimes'. praetoris hae partes sunt, ut cogat libertatem praestari, nisi si quid tale hi serui admiserint, ut indigni sint, quo libertatem consequantur, non etiam ut talia officia ab his exigantur, pro quibus libertatem mereri debent. arbitrium tamen eius erit qui rogatus sit, quo tempore quemque uelit manumitte
Abbreviated transcription (Latin):
qui nel ex artificõ. uł ex offc̃õ uł qͦl
alo mͦ euident᷑ donati eẽnt. ueluti
dispensator m̃s. cellariꝰ meꝰ. ⁊ sociꝰ m̃s¬
⁊ pimphili serui mei filiꝰ.
Ab cũ coita fui̾t hr̃ditas qualib
ex ꝑte. si mͦ ab eo gradu qͦ liber eẽ
uissus ẽ adita fiu̾t. et pure qͥt manꝰ¬
missus sit.

Expanded text:
qui uel ex artificio uel officio uel quolibet alio modo euidenter denotati essent, ueluti 'dispensator meus' 'cellarius meus' 'cocus meus' 'Pamphili serui mei filius'liber, cum adita fuerit hereditas qualibet ex parte, si modo ab eo gradu, quo liber esse iussus est, adita fuerit et pure quis manumissus sit.
Abbreviated transcription (Latin):
cuniam tutori in frande̾ pupilli
accipere nolit ñ ałr uibtatẽ duȩ
conting̾e.ꝙͣ si serinis fuaude carcit ca¬
derat ⁊ in curatore dicenda. Itẽ q̃sitũ ẽ
tõnẽ argenti red̾e ussus in qr̃ modum
inteisligendũ sit nͥ condicioni parius¬

Expanded text:
cuniam tutor in fraudem pupilli accipere nolit, non aliter libertatem contingere, quam si seruus fraude careat. eademque et de curatore dicenda. item quaesitum est, rationem argenti reddere iussus in quem modum intellegendus sit condicioni paruis
Abbreviated transcription (Latin):
stichꝰ si capitoriũ ñ aͣscend̾it ub̾ esto
Ita accipienda ẽ sicũ pͥmũ porũit aa¬
pitoluĩ ñ ascẽtłit isto enĩ mͦ ꝑueniet
stichꝰ ad ubtite̾ si facultate data ascẽ¬
dendi in capitoliũ abstimũt. ¶ Dec
scriptura testĩ panphilꝰ lib̾ esto ũt fi¬
liis meis rõnẽ reddat. an sub adcõne

Expanded text:
'Stichus si Capitolium non ascenderit, liber esto' ita accipienda est 'si cum primum potuerit, Capitolium non ascenderit': isto enim modo perueniet Stichus ad libertatem, si facultate data ascendendi Capitolium abstinuerit.H‹a›c scriptura testamenti 'Pamphilus liber esto, ita ut filiis meis rationem reddat' an sub condicione
Abbreviated transcription (Latin):
rrepte sut omib furtiacnones
compet̾e condicio autẽ ei demũ
competit qui dñt uim hs̃. ¶ Si
epła qm ego tibi misi int̾cepta
siti. quis furti actionẽ hãt. et¬
pͥmũ querendum est cuiꝰ sit epła. u¬
trum ciꝰ qͥ misit. an eius ad quẽ missa
est. et siquidẽ deli seruo eiꝰ statim
ip̃i q̃sita est cͥ misi. si uͦ ꝓcarato
n eq quia ꝑ libam ꝑsonam possõ
qͣri pot̾. ip̃nis facta est. maxĩe si eiꝰ
int̾fuit cam hĩs. ꝙ si ita misi epłam
ut michi remittatur dnmimeum
manet. qr eius nolui amitt̾e ł tͣnsfer¬
re dnĩ quis ergo furti aget is cuius
int̾fuit eam non surripi .i. ad cueꝰ uti¬
litatẽ ꝑtineb̾it. ea que scripta sunt.
⁊ ideo queri potest.an ⁊̃ is cui data ẽ
ꝑferenda is furti ag̾e possit. ⁊ custo¬
dia euis ad cum ꝑtineat. pot̃. S. et
si int̾fuit euis epłam redd̾e furti ha¬
bebit accionem. tinge eam epłam ẜ
fuisse q̃ cõtinebat. ut ei quid reddere¬

Expanded text:
reptae sint, omnibus furti actiones competere: condictio autem ei demum competit, qui dominium habet. Si epistula, quam ego tibi misi, intercepta sit, quis furti actionem habeat? etmum quaerendum est, cuius sit epistula, utrum eius qui misit, an eius ad quem missa est? et si quidem dedi servo eius, statim ipsi quaesita est, cui misi: si vero quia per liberam personam possessio quaeri potest ipsius facta est, maxime si eius interfuit eam habere. quod si ita misi epistulam, ut mihi remittatur, dominium meum manet, quia eius nolui amittere uel transferre dominium. quis ergo furti aget? is cuius interfuit eam non subripi, id est ad cuius utilitatem pertinebant ea quae scripta sunt. et ideo quaeri potenda, furti agere possit. et si custodia eius ad eum pertineat, potest: sed et si interfuit eius epistulam reddere, furti habebit actionem. finge eam epistulam fuisse, quae continebat, ut ei quid reddere
Abbreviated transcription (Latin):
actio si mͦ culpa sua subrepta sit
res. ¶ Si filius .f. subreptus sit
prẽm hr̃e furti actõnẽ palam est :
Si res ꝯmodata ẽ. ⁊ is cui cõmoda¬
ta est decesserit. qmͣuis h̾editatitu¬
rcum fieri ñ posset. et Id̾o neheres
eius cui cõmodata est possit agere
tũ comodator poterit fuiti agere.
Idemq ⁊̃ in re pignorata. ui in re
locata. licet .N. hr̃ditati furti actio
tinet. Nam ⁊ si seruũ tibi ꝯmodaũo
et uestis eius noĩe furti ages qmͣuis
ueste̾ quã uestitus ẽ tibi nõ ꝯmo¬
daiu̾m. ¶ Itẽ si iumenta tͥ ꝯmo¬
dauero quoꝵ sequela erat equiꝰ¬
ł ⁊ puto cõpetẽ furti actionẽ ⁊̃ eiꝰ
nomine qnͣus ip̃e non sit ꝯmod¬
atus. qualis ergo furti accio det᷑

Expanded text:
actionem, si modo culpa eius subrepta sit res. Si filius familias subreptus sit, patrem habere furti actionem palam est. Si res commodata est et is cui commodata est decesserit: quamuis hereditati furtum fieri non possit et ideo nec heres eius cui commodata est possit agere, tamen commodator poterit furti agere: idemque et in re pignerata uel in re locata. licet enim hereditati furti actio tinet. nam et si seruum tibi commodauero, et uestis eius nomine furti ages, quamuis uestem, qu‹a› uestitus est, tibi non commodauerim. item si iumenta tibi commodauero, quorum sequella erat eculeus, puto competere furti actionem etiam eius nomine, quamuis ipse non sit commodatus.
Abbreviated transcription (Latin):
Sauł. ł. Is cui ex stipulatur
res debetur furti actionem ñ ht̃
si ea surrepta sit cũ ꝑ debitorem
stetiss quomurꝰ eam daret.
ta ei res furti accionẽ non habe̾.
s ad huc uenditoris e̾e hnͣc accio¬
niem celsus scripsit. Mandare eum
plane oꝑtebit emptori ⁊ furtiac¬
tione̾ ⁊ condicionẽ. et uendicatio¬
nem. ⁊ siquid ex hiis accionibus
fuerit ꝯsetutus. id p̃stare eũ em

Expanded text:
Sabinum. Is, cui ex stipulatu res debetur, furti actionem non habet, si ea subrepta sit, cum per debitorem stetisset, quo minus eam daret.est ei res, furti actionem non habere, sed adhuc venditoris esse hanc actionem Celsus scripsit. mandare eum plane oportebit emptori furti actionem et condictionem et vindicationem, et si quid ex his actionibus fuerit consecutus, id praestare
Abbreviated transcription (Latin):
tem cusꝰ custodiam uenditorem
p̃stare oportebat soluto p̃cio sur¬
ripuert. furti actõne ñ deneat᷑.
plane si añꝗͣt pet᷑ͣm solueret rem
substrarĩt. furci accione teneri.
pude ac si pignus subtraxisset.
est. uideamus an hãt furti accõ¬
nem. ⁊ cũ dolũ dum taxat p̃stet.
Merito placet ñ hr̃e eũ furtiacti¬
onem. Quid enĩ eius int̾est si do¬
lo careat. ꝙ si dolo fecerit iam qͥdc̃
ꝑiculũ ip̃ius est. s non debet ex
dolo suo furti q̃rere accõnẽ ¶ Ioł.¬

Expanded text:
rem, cuius custodiam uenditorem praestare oportebat, soluto pretio subripuerit, furti actione non tenetur. plane si antequam pecuniam solueret, rem subtraxerit, furti actione teneri, perinde ac si pignus subtraxisset. est, uideamus, an habeat furti actionem. et cum dolum dumtaxat praestet, merito placet non habere eum furti actionem: quid enim eius interest, si dolo careat? quod si dolo fecit, iam quidem periculum ipsius est, sed non debet ex dolo suo furti quaerere actionem. I
Abbreviated transcription (Latin):
sit. et actione furti consetutus fũo
x. non cõpet̾e mͥ furti accionẽ. si ite¬
rũ surripiatur. qr desiit mea int̾es¬
sc. cũ semel sit conserutus. hoc ita
agere pot̾̃o. ꝙ si culpa abest sine d¬
dubio actio competere dño uidet᷑
q̃ creditori non competit. ꝙ sũam

Expanded text:
sit, si actione furti consecutus fuero decem, non competere mihi furti actionem, si iterum subripiatur, quia desiit mea interesse, cum semel sim consecutus. hoc ita,agere potero. quod si culpa abest, sine dubio domino competere actio uidetur, quae creditori non competit. quam
Abbreviated transcription (Latin):
Q tedͥ. p̃. ¶abeo putat si cohe¬
res meus quo furtum fam il. cu¬
ius fetiss duplum abstuliss me
non impediri quominꝰ dupli.
agam. eoq mͦ fraudem edicto¬
plures ꝙ heredes nr̃os ferre ꝙͣ
feremus ipĩ id̃. si defusctus minꝰ
duplo abstulerit. ad huc singu¬
los heredes recte exꝑiri sceuol.
funstus abstulit. ut̾cẜ heres non
ex iege .xii. tabulaꝵ dandã acci¬
onẽ labco ait. s trebatiꝰ ait. iͣ¬
utramq dandam. ut iudex in
posteriorẽ declucat ex pͥma cõ¬

Expanded text:
quaestionum Labeo putat, si coheres meus, quod furtum familia cuius fecisset, duplum abstulisset, me non impediri, quo minus dupli agam, eoque modo fraudem edicplus heredes nostros ferre, quam ferremus ipsi. Idem, si defunctus minus duplo abstulit, adhuc singulos heredes recte experiri. Scaevdefunctus abstulit, uterque heres non ex duodecim tabularum dandam actionem Labeo ait: sed Trebatius ita utramque dandam, ut iudex in posteriore deducat id quo
Abbreviated transcription (Latin):
dem .ł. Et in pͥuata et in crͣ¬
ordinariis criminib om̃s calapni¬
osi exͣ ordinẽ ꝓ qualitate admissi
plectuntur.
abolitionẽ idẽ crimen in eũdem
re instaurari non pot̃.

Expanded text:
m Et in privatis et in extraordinariis criminibus omnes calumniosi extra ordinem pro qualitate admissi plectuntur. abolitionem idem crimen ab eodem in eundem instaurari non pot
Abbreviated transcription (Latin):
.x. q̃ defunctus ꝓmiserat tota soluit.
ꝑ parte qͥdẽ qua heres ẽ liberabitur.
pro parte autẽ reliqͣ ea condicet. s
si anteqmͣ condicat ei acc̾uerit. relitͣ
pars hereditatis. ⁊̃ ꝓ ea ꝑte erit ob¬
ligatus. et id̾o cõdicenti indebitum
Ddoli maliexceptione obstare existimo.
dem .ł. Si c̾clitor fundũ pignora¬
cum nendid̾it. ⁊ qnͣtũ ei debebatur re¬
ceperit. debitor liberabit᷑. u ⁊ si acce¬
ptum ẽp̃tori p̃ciũ tuliss creditori
uł ab eo stipłatꝰ cẽt debitor nicħom
inus lib̾atur. s si seruus ꝑigͦratus
a creditore uenerit ꝙͣ diu rehibĩ pos¬
sit. ñ liberabit᷑ debitor. sicuti ĩ quo¬
libet pignore uendito. ꝙͣdiu res ĩ
lp᷑ .ł. Etiam curra stipłonẽ. ⁊ ex
testõ accionẽ si res tradita fu̾it que
debebat᷑ ꝙͣ diu alicpͥ iuris rei dẽẽ.
ad huc tã ip̃a res petenda est. ut
ditus sit. s ius cydam cautionis su¬
ꝑerit.

Expanded text:
 defunctus promiserat, tota soluit, pro parte quidem qua heres est liberabitur, pro parte autem reliqua ea condicet. sed si antequam condicat, ei adcreuerit reliqua pars hereditatis, etiam pro ea parte erit obligatus et ideo condicenti indebitum doli mali exceptionem obstare existimo.m.Si creditor fundum pigneraticium uendiderit et quantum ei debebatur, receperit, debitor liberabitur. sed et si acceptum emptori pretium tulisset creditor uel ab eo stipulatus esset, debitor nihilo minus liberatur. sed si seruus pigneratus a creditore uenierit, quamdiu redhiberi possit, non liberabitur debitor, sicut in quolibet pignore uendito, quamdiu res um.Etiam circa stipulationem et ex testamento actionem, si res tradita fuerit quae debebatur, quamdiu aliquid iuri rei deest, adhuc tamen ipsa res petenda est: ut traditus sit, si ius quoddam cautionis supererit.
Abbreviated transcription (Latin):
de fiuie põseruande grã ex osensa.
creditoꝵ auctoritate p̃sidis ꝓuincie sed̃m
constitutõnt̃ ea cõdicõne adierunt hr̃
tefoto ⁊ lib̾tates ⁊ alimenta consequi pos¬
sint . R. lib̾tates quidẽ si in fraudem

Expanded text:
i conservandae gratia ex consensu creditorum auctoritate praesidis provinciae secundum constitutionem ea condicione adierunt hereento et libertates et alimenta consequi possint. respondit libertates quidem, si in fraudem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑiñ dño acquirere atꝙ si non de
natam desinat dñs possid̾e ẜ mag̃
ẽ ut acqͥrat licet ab eo non posside¬
at᷑ ⁊ cũ placuit ꝑfugitiuũ quo
nos possõnẽ adquirere posse quid

Expanded text:
ino adquirere atque si non de natam desinat dominus possidere: sed magis est, ut adquirat, licet ab eo non possideatur. et cum placuit per fugitivum quoque nos possessionem adquirere posse, quid
Abbreviated transcription (Latin):
aiꝰ .R. Si cui de lib̾tate sua u¬
tiganti optõ legata sit q̃cũq de
hereditate ei relicta dñr eadem
⁊ de optione tractari possunt.
Int̾tlũ ex integro datur ad lib̾¬
tatẽ ꝓclamatõ uelut eius qui af¬
firmat iõ se p̾mo iudicio uictũ
ꝙͦ statuta lib̾tas non dũ ei ob
tigerat qmͣ nũc dicit sibi obtigi¬
sse licet uulgo dicatur post or¬
dinatũ lib̾ale iudiciũ hominemo
cuiꝰ de statu ꝯtrou̾sia libi loco eẽ

Expanded text:
a Si cui de libertate sua litiganti optio legata sit, quaecumque hereditate ei relicta dicuntur, eadem et de optione tractari possunt. Interdum ex integro datur ad libertatem proclamatio, veluti eius, qui adfirmat ideo se primo iudicio victum, quod statuta libertas nondum etigerat, quam nunc dicit sibi optigisse.Licet uulgo dicatur post ordinatum liberale iudicium hominem, cuius de statu controuersia est, liberi
Abbreviated transcription (Latin):
litignt ita ut adu̾sus eũ quo
qui se dnm̃ ẽe dicit. actiones ei
non denegentur quascũ intende̾
uelit. Q uid enĩ sitales sint ã tp̃r
aut morte int̾eant cur sĩ ꝯcedat᷑
ei litẽ ꝯtestando ĩt̾im ĩtim eas
redig̾e̾ qͥn ⁊̃ seruiꝰ ait̃ int̾n actõ¬
nib acl annuis ex eo tp̃r annũ
cede ex quo lis ordiuata sit ser
si cũ aliis exꝑiri uelit. ñ ẽ q̃ren¬
dum an lis ordinata sit ne ĩue
qui lib̾tati ⁊trou̾siam moueat
intim actiones excludantur.
Eque onim ex euentu iudicii lib̾ał.
aut utił aut manis actõ eius efficie᷑
s si quas actiones inferat dñs qrͣ
agat susciꝑe ip̃m ad litis cõtesta¬
tionẽ. s sustinendũ iudiciũ douec

Expanded text:
litigat, ita ut adversus eum quoque, qui se dominum esse dicit, actiones ei non denegentur, quascumque intendere velit: quid enim si quae tales sint, ut tempore aut morte intereant? quare non concedatur ei litem contestando in tutum eas redigere? Quin etiam Servius ait in actionibus annuis ex eo tempore annum cedere, ex quo lis ordinata sit. Sed si cum aliis experiri velit, non est quaerendum, an lis ordinata sit, ne invequi libertati controversiam moveat, interim actiones excludantur: aeque enim ex eventu iudicii liberalis aut utilis aut inanis actio eius efficietur. Sed si quas actiones inferat dominus, agat, suscipere ipsum ad litis contestationem, sed sustinendum iudicium, donec