comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
scorpionib modicis ex amilto petebant hostem. Que ꝓpius subibant naues
quo interiores ictib tormentoꝵ essent ĩ cas tollendo esuꝑ murũ eminẽit᷑
ferrea manus firme cathene illigata cum iniecta ꝓre esset. grauiq
libramento pluubi recelleret ad solum sustensa ꝓea nauim ĩ pipim
statuebat. Deinde remssa subito uelut exmuro cadente naue cum
iñgenti trepidatione nautaꝵ ita unde affligebat / ut ctiã si rccepta
reaideret aliquantum aque accipetet. Ita marituna oppugnatio ẽ clusa
pars omĩ apparatu tormen tor insteueta erat hieroiuis iupensis
curaq ꝑ multos annos Archimedis unica arte. Natura ctia uiuab at
ꝙ saxum cui imposita muri fundamenta sunt/ magna expa
ita praliue est/ ut nõ selum missa tormenta/ sed etiam que pondere
suo ꝓuoluta essent grauiter ĩ hostem iñtiderent. Eadem causa ad

Expanded text:
scorpionibus modicis ex occulto petebant hostem. quae propius quaedam subibant naues scorpionibus modicis ex occulto petebant hostem. quae propius quaedam subibant naues quo interiores ictibus tormentorum essent; in eas tollenone super murum eminente ferrea manus firmae catenae inligata cum iniecta prorae esset grauique libramento plumbum recelleret ad solum, suspensa prora nauem in puppim statuebat; dein remissa subito uelut ex muro cadentem nauem cum ingenti trepidatione nautarum ita undae adfligebant ut etiamsi recta recciderat, aliquantum aquae acciperet. ita maritima oppugnatio est elusa  quoque pars eodem omni apparatu tormentorum instructa erat Hieronis impensis curaque per multos annos, Archimedis unica arte. natura etiam adiuuabat loci, quod saxum, cui imposita muri fundamenta sunt, magna parte ita procliue est ut non solum missa tormento sed etiam quae pondere suo prouoluta essent, grauiter in hostem inciderent. eadem causa ad
Abbreviated transcription (Latin):
dificaretur. Murus ꝑ incqualcs ductꝰ colles pleraq alta ⁊ disi
aditu sumissa quedam et que planis uallib adiri possent cuiq aptum
uisum ẽ loco/ ita om̃i genere tormentoꝵ instruxit. Achradine murum
Qcct̾is nauib sagictarii funditores q et uelites ctiã quoꝵ telum ad
uincte alie bine ad quĩ queremes demptis interiorib remis ut latus
i applicaret᷑ cum exteriori ordine remoꝵ nelut naues ageren
turres contabulatas/ macchinamentaq alia quatiendis muris portabãt.
Aduersus hunc nauale apparatum archimedes uarie magnitudinis
tormenta ĩ niuris disposit. In car ꝗ̃ ꝓcul erant naues saxa ingenti põd̃
emictebat. ꝓpiares leiuorib eoq magis crebris petebat telis. Postremo
ut sui nulnere intacti tela ĩ hostem ingererent murũ ab ymo ad sumũ
crebris cubitalib fere caueis aperuit. ꝑ que caua pare sagitis pars

Expanded text:
ludificaretur. murum per inaequales ductum colles, pleraque alta et difficilia ludificaretur. murum per inaequales ductum colles, pleraque alta et difficilia aditu, summissa quaedam et quae planis uallibus adiri possent, ut cuique aptum uisum est loco, ita genere omni tormentorum instruxit. Achradinae murum, ex ceteris nauibus sagittarii funditoresque et uelites etiam, quorum telum ad iunctae aliae binae quinqueremes demptis interioribus remis ut latus lateri applicaretur, cum exteriore ordine remorum uelut una nauis agerentur, turres contabulatas machinamentaque alia quatiendis muris portabant. aduersus hunc naualem apparatum Archimedes uariae magnitudinis tormenta in muris disposuit. in eas quae procul erant naues saxa ingenti pondere emittebat; propiores leuioribus eoque magis crebris petebat telis; postremo, ut sui uolnere intacti tela in hostem ingererent, murum ab imo ad summum crebris cubitalibus fere cauis aperuit, per quae caua pars sagittis, pars
Abbreviated transcription (Latin):
restituant᷑: inchil armis opus esse. si ea nõ fiant quicũq ĩ mora sit¬
ꝑ bello ꝑsequturos.Ad ea Epicides siqua ad semandata haberent reffosũ
eis ait st daturos fuisse. cum ĩ coꝵ ad quos uenerĩt manu ⁊ essiratusana
esset tumi ⁊ euerterẽt. si bello lacessent ip̃a re intellecturos nequaꝙ de
esse siracusas ac leontinos oppugnare. Ita legatis ⁊ dictis portas dausit.
Inde terra mariq simul cepte oppugnari siracust terra ab ex apilomari
ab archadina cuiꝰ murꝰ fluctu abluit. Et quia sicut leontinos ter ore
ac pͥmo uupetu ceperant. non diffidebant uastam disiectamq spatio¬
urbem parte aliqua se inuasuros. omen apparatum oppugnandaꝵ urbiu
muris ad mouerunt. Et habuisset eo impetu cepta res fortua nisi unꝰ
homo siracusis ea tempestate fuisset Archunedes. Is erat uincus spectator
celi siderumq mirabiliortam en inuentor et macchinator bellu

Expanded text:
usanis restituantur, nihil armis opus esse; si ea non fiant, quicumque in mora situsanis restituantur, nihil armis opus esse; si ea non fiant, quicumque in mora sit bello persecuturos. ad ea Epicydes, si qua ad se mandata haberent, responsum eis ait se daturos fuisse; cum in eorum ad quos uenerint manu res Syracusana esset, tum reuerterentur. si bello lacesserent, ipsa re intellecturos nequaquam idem esse Syracusas ac Leontinos oppugnare. ita legatis relictis portas clausit. inde terra marique simul coeptae oppugnari Syracusae, terra ab Hexapylo, mari ab Achradina, cuius murus fluctu adluitur; et quia, sicut Leontinos terrore ac primo impetu ceperant, non diffidebant uastam disiectamque spatiourbem parte aliqua se inuasuros, omnem apparatum oppugnandarum urbium muris admouerunt. et habuisset tanto impetu coepta res fortunam, nisi unus homo Syracusis ea tempestate fuisset. Archimedes is erat, unicus spectator caeli siderumque, mirabilior tamen inuentor ac machinator bellic
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ portum nussi forte ĩ quĩ queremi erant p̃missa quadriremis cũ intͤse
fauces portus capitur. legati egre effugerunt. et iam nõ modo patis s
ne belli quide ura relicta erant᷑. Tum romanus ex̾citus ad olimpium¬
Iouis id templum est mulle ⁊ . d. passib ab urbe castr̃a posuit. Inde quoq
Legatos  nuti placuit. quib ne intrarent urbem ex portam hippocrates atq
Epicidet obiuam cum surs p̃cesẜ unt. Romanus orator nõ bellu se
siratusanis sed opem auxiliumq afferre ait. et his qui ex media crde
el apsi ꝑfugerint ad se et eis qui metu oppssi fediore nõ exilio sblum
am morte ẜuitute patiant. Nec cedem nefandam secioꝵ inulta
romanos passuros. Itaq si eis qui ad se ꝑfugerunt tutus ĩ patriam
rediturus pateret cedis autores dedant᷑: ⁊ libertas legesq siracus am̃s

Expanded text:
per portum missi forte in quinqueremi erant. praemissa quadriremis cum intrasset per portum missi forte in quinqueremi erant. praemissa quadriremis cum intrasset fauces portus, capitur; legati aegre effugerunt; et iam non modo pacis sed ne belli quidem iura relicta erant, cum Romanus exercitus ad Olympium—Iouis id templum est—mille et quingentos passus ab urbe castra posuit. inde quoque legatos praemitti placuit; quibus, ne intrarent urbem, extra portam Hippocrates atque Epicydes obuiam cum suis processerunt. Romanus orator non bellum se Syracusanis sed opem auxiliumque adferre ait, et eis qui ex media caede elapsi perfugerint ad se, et eis qui metu oppressi foediorem non exsilio solum sed etiam morte seruitutem patiantur; nec caedem nefandam sociorum inultam Romanos passuros. itaque si eis qui ad se perfugerint tutus in patriam reditus pateat et caedis auctores dedantur et libertas legesque <suae> Syrac
Abbreviated transcription (Latin):
magestatis p̃cib agebant ne ꝓderent patriam tirap̃nis ante satellitib
et tum cõruptorib ex̾citus. s surde adeo oium aures concitate multitudis
erant ꝙ nõ minore iutꝰ ui ꝙͣ foris porte effringereñt. Effractisq om̃ib
tuto ĩ exapilo agmen receptum est. P̾tores ĩ archadinem cũ iuiuentute
popularium consugrunt.  lercennarii nulites ꝑfugeq et quicquid regioꝵ
militum siracusis erat agmen hostium augent. Ita archadina qͦ pͥmo
impetu capit᷑.prctoresq nisi qui iut̾ tumultum effugerunt omnes.
int̾ ficiuntur. nox cedib fine fecit. Postero die serui ad pilcũ uttati
et carcere uincti emissi. confusaq hec om̃is multitudo hipparatem
atq Epicidem creant ptoros. Siracuse qe cum breue tp̃s lilertatis affulsiss
tiquam seruitute reciderant. Hec cum nũtiata essent romanis e
lcontuns mota sunt extimple castra ad siracusas. et ab appio legati

Expanded text:
maiestatis precibus agebant ne proderent patriam tyranni ante satellitibus maiestatis precibus agebant ne proderent patriam tyranni ante satellitibus et tum corruptoribus exercitus. sed surdae ad omnia aures concitatae multitudinis erant nec minore intus ui quam foris portae effringebantur, effractisque omnibus toto Hexapylo agmen receptum est. praetores in Achradinam cum iuuentute popularium confugiunt. mercennarii milites perfugaeque et quidquid regiorum militum Syracusis erat agmen hostium augent. ita Achradina quoque primo impetu capitur, praetorumque nisi qui inter tumultum effugerunt omnes interficiuntur. nox caedibus finem fecit. postero die serui ad pilleum uocati et carcere uincti emissi; confusaque haec omnis multitudo Hippocraten atque Epicyden creant praetores; Syracusaeque, cum breue tempus libertas adfulsisset, in antiquam seruitutem recciderant. haec nuntiata cum essent Romanis, ex Leontinis mota sunt extemplo castra ad Syracusas. et ab Appio legati
Abbreviated transcription (Latin):
ut uani quidam homines palam fecret perbent detectam in lcontuus
esse auaritiam et crudelitatem romanoꝵ. eadem si intrassent siracus as
aut fediora etiam quo maius auaritie p̃miu esset facturos fuisse.
claudendas cunctis portas: et custodienda urbem censere. S nõ abhisdem
temere nec cosdem odisse admilitares senatus om̃e partemq ma
plebis inuisum ẽe nomen romanu. Ptores optimatumq pautĩ. quamqͣ
inflati uano nuntio erant. tamen ad ꝓpius p̃sentiusq maliu cautiões eẽ
Et iam ad hetapilum erant hippocrates atq Epycides serebant᷑ q collaquia
ꝑ propinquos populaciu qui ĩ excitu erant. ut portas aperirentꝰ sinerent
nune patriam defendi ab impetu romanor. Iani unis forib ex
apertis cepti crant recipi. tum p̃tores int̾uenerunt. Et pͥmo imperio
uinusq deinde auctoritate deterrendo. postremo ut omĩa uana erant: oblit

Expanded text:
haud uani quidam homines palam ferre perbene detectam in Leontinis haud uani quidam homines palam ferre perbene detectam in Leontinis esse auaritiam et crudelitatem Romanorum; eadem, si intrassent Syracusas, aut foediora etiam, quo maius ibi auaritiae praemium esset, facturos fuisse. itaque claudendas cuncti portas et custodiendam urbem censere; sed non ab iisdem omnes timere nec eosdem odisse. ad militare genus omne partemque magnam plebis inuisum esse nomen Romanum; praetores optimatiumque pauci, quamquam inflati uano nuntio erant, tamen ad propius praesentiusque malum cautiores esse. et iam ad Hexapylum erant Hippocrates atque Epicydes serebanturque conloquia per propinquos popularium qui in exercitu erant, ut portas aperirent sinerentque communem patriam defendi ab impetu Romanorum. iam unis foribus Hexapyli apertis coepti erant recipi cum praetores interuenerunt. et primo imperio minisque, deinde auctoritate deterrendo, postremo, ut omnia uana erant, obliti
Abbreviated transcription (Latin):
siracasas quicturas⁊ denet quiꝙ̃ externoꝵ auxilioꝵ aut ĩ urbe cut in
tandem sira cusas. Hec cum recitata essent. cum tanto clamore ad arma
discursum ẽ. ut p̃tores int̾ tumultum pauidi ab equitaum̃t siracus as.
Et ne fuga quide cor  seditio comp̃ssa est impetusq.̃ sicatus anos milites
ficbant nec ab ullo temperatum foret. ni Epitides atq hupoarates ire
multitudinis obuiam issent: non amiẜicordia aut humano consilio
sed ne spem redditus p̃ciderent sibi. et cum ip̃os simul milites fides hrent
imul obsides tum cognatos eoꝵ atq amicos tanto mc̃ito pͥmu
uulgus esset: militem nacti ex eo numero qui ĩ lcontinis arcũsessi erãt
ornauit ut sir̃atusas ꝑferret nũctium conueniente eis: que
Milas falso nũtiata erant/ autoremq se exhibendo ut uelud uisa que
dubia erant narrando concitaret ua iras hominui. huic nõ apud
uilgum modo fides fuit. sed senatũ qua ĩ curiã introduet᷑ adn

Expanded text:
Syracusas quieturas donec quicquam externorum auxiliorum aut in urbe aut in tandem Syracusas. haec cum recitata essent, cum tanto clamore ad arma discursum est ut praetores inter tumultum pauidi abequitauerint Syracusas. et ne fuga quidem eorum seditio compressa est impetusque in Syracusanos milites fiebant nec ab ullo temperatum foret, ni Epicydes atque Hippocrates irae multitudinis obuiam issent, non a misericordia aut humano consilio sed ne spem reditus praeciderent sibi, et cum ipsos simul milites fidos haberent simul obsides, tum cognatos quoque eorum atque amicos tanto merito primumuolgus esset, militem nancti ex eo numero qui in Leontinis circumsessi erant, subornant, ut Syracusas perferret nuntium conuenientem eis quae ad Mylas falso nuntiata erant, auctoremque se exhibendo ac uelut uisa quae dubia erant narrando concitaret iras hominum. huic non apud uolgum modo fides fuit sed senatum quoque in curiam introductus mouit.
Abbreviated transcription (Latin):
cum singlis abirent uestunctis. De iñ de ut qui apͥncipio mitis oĩhitalitisꝰ
p̃ter romanos uideri uellet p̃mia atq honores ꝗ remãserãt ac militare
hospitia aut fortuitus anini impetus tulit ꝑ campanie urbes mayiinc Nolã
ncapolimq. Cum ferme triginta senatões ac forte primus quisq capuam

Expanded text:
cum singulis abirent uestimentis. deinde ut qui a principio mitis omnibus Italicis cum singulis abirent uestimentis. deinde ut qui a principio mitis omnibus Italicis praeter Romanos uideri uellet, praemia atque honores qui remanserint ac militare hospitia aut fortuitus animi impetus tulit, per Campaniae urbes, maxime Nolam Neapolimque. cum ferme triginta senatores, ac forte primus quisque, Capuam
Abbreviated transcription (Latin):
contikando plebi senatum. ubi uelint defecturos senatum se ne
p̃festinaret effecisse. A L arcellus collaudatis no lamis /eade simulatoẽ
exhi rem ĩ suum aduentum iussit. interim celari que secum acta eent
spemq om̃e auxilii romani. ip̃e a Casilino Caiatiam petit. Inde uoltũno
amne traiecto ꝑ q agrum sauculanu trebianũq suꝑ sessulã ꝑmõtes
Nolam ꝑuenit. Sub aduentum p̃toris romani penus agro nolano excessit
et ad mare ꝓxime ncapolim descendit cupiundus marim opidi potiuidi
quo cursus nauib tutus ex africa esset. Ceteꝵ postꝙͣ ncapolim ap̃fecto
romano teneri accepit/. M. Iunius silanus erat ab ipĩs ncapolitaĩs
accitus. Ncapoli quoq sicut nola nõ admissus petit Nuceria. Eam
cum aliquandiu tĩrcum scdisset: sepe ui. sepe solicitandis nequicꝙ nũt
plebe nunc pͥncipib fame deniu ĩ deditione accepit. pactus ut inermes

Expanded text:
concedendo plebei senatum ubi uelint defecturos se, ne deficere concedendo plebei senatum ubi uelint defecturos se, ne deficere praefestinarent effecisse. Marcellus conlaudatis Nolanis eadem simulatione extrahi rem in suum aduentum iussit; interim celari quae secum acta essent spemque omnem auxilii Romani. ipse a Casilino Caiatiam petit atque inde Uolturno amni traiecto per agrum Saticulanum Trebianumque super Suessulam per montes Nolam peruenit. sub aduentum praetoris Romani Poenus agro Nolano excessit et ad mare proxime Neapolim descendit, cupidus maritimi oppidi potiundi, quo cursus nauibus tutus ex Africa esset; ceterum postquam Neapolim a praefecto Romano teneri accepit— M. Iunius Silanus erat, ab ipsis Neapolitanis accitus—Neapoli quoque, sicut Nola, omissa petit Nuceriam. eam cum aliquamdiu circumsedisset, saepe ui, saepe sollicitandis nequiquam nunc plebe, nunc principibus, fame demum in deditionem accepit, pactus ut inermes
Abbreviated transcription (Latin):
ncapolitanoꝵ animos partim spe partim metu nequicꝙͣ temp tasset
rum nolanu ex̾cctum traducit. Et ut nõ hostiliter statim quia
desperabat uoluntariam deditiõe ita si morarent᷑. spem nil coꝵ q̃ pati
aut timere possent p̃t̾missurus. Senatus ac maxime p̾mores euis
tota esse. inctumq agroꝵ populationis et patienda ĩ obsididẽ multa
grauia indignaq ꝓponẽ animo. Neq autores defectiõis deerant. Itaq
ubi senatum metus accepit. si ꝓlatam tenderent resisti multitudinĩ con¬
citate nõ posse: sed dam simulando dilatione mali inueniunt. Placẽ
enim sib defectione ad hannibale simulant: quib aute ꝯditioi
ĩ fedus amicctiamq nouam transeant parum constare. Ita spatro sup̃do
erat mictunt. docentq quanto ĩ discrimine sit nolatta res. agrum
haniubalis esse et penort urbem ex templo futuram nisi subueni atur

Expanded text:
Neapolitanorum animos partim spe, partim metu nequiquam temptasset, Neapolitanorum animos partim spe, partim metu nequiquam temptasset, in agrum Nolanum exercitum traducit, ut non hostiliter statim, quia non desperabat uoluntariam deditionem, ita, si morarentur spem, nihil eorum quae pati aut timere possent praetermissurus. senatus ac maxime primores eiustota esse metumque agrorum populationis et patienda in obsidione multa grauia indignaque proponere animo; neque auctores defectionis deerant. itaque ubi senatum metus cepit, si propalam tenderent, resisti multitudini concitatae non posse, secunda simulando dilationem mali inueniunt. placere enim sibi defectionem ad Hannibalem simulant; quibus autem condicionibus in foedus amicitiamque nouam transeant, parum constare. ita spatio sumpto erat, mittunt docentque quanto in discrimine sit Nolana res: agrum Hannibalis esse et Poenorum, urbem extemplo futuram ni subueniatur;
Abbreviated transcription (Latin):
xxͣ nullia peditum et quatuor equitum quib exercitꝰ ꝗ ĩĩtalia quiq
ĩ hispaniã erant supplerentur. Ceteꝵ ut hec ĩ seamdio reh segntento¬
aioseq gesta romanae p̃ter insitam in dustria animis fortuna enã dictari
philebat᷑ . Nam nec consul ulli rei que ꝑ cumꝰ agenda essetdulrat. et
cquin ascendere liceret: preter duas urbanas legiones que pͥncipio anna
sulib conscripte fuerant: et sseruoꝵ delectum. cohortesq exagro pu
et gallico collectas: ad ultimu ꝓpe desperate rei publice ⁊iuxilius : cũm hoẽsta
utilib cedunt descendit equo dixitq qui capitale fraude ausi quiq
petunia iudicati in uinculis essent qui coꝵ apud se milites fierẽt ẽc
noxa pecuniaq se exolui iussurum. Ea sexmillia hominu q̃ triumpho
armatort ab urbe proficiscitur. Hamubal capua recepta cũ iterum

Expanded text:
uiginti milia peditum, quattuor milia equitum, quibus exercitus qui in Italia quique uiginti milia peditum, quattuor milia equitum, quibus exercitus qui in Italia quique in Hispania erant, supplerentur. ceterum haec, ut in secundis rebus, segniter otioseque gesta; Romanos praeter insitam industriam animis fortuna etiam cunctari prohibebat. nam nec consul ulli rei quae per eum agenda esset deerat, et equum escendere liceret, praeter duas urbanas legiones quae principio anni a consulibus conscriptae fuerant et seruorum dilectum cohortesque ex agro Piceno et Gallico collectas, ad ultimum prope desperatae rei publicae auxilium—cum honesta utilibus cedunt—descendit edixitque qui capitalem fraudem ausi quique pecuniae iudicati in uinculis essent, qui eorum apud se milites fierent, eos noxa pecuniaque sese exsolui iussurum. ea sex milia hominum Gallicis spoarmatorum ab urbe proficiscitur. Hannibal Capua recepta, cum iterum
Abbreviated transcription (Latin):
insulas sumus. Qd̾ sud qd̾ dii om̃s auertant nũc quoq fortuna aliꝗd
uariauerit : tum pacem sieratis cum uintunꝰ : quã nũc cum uincimꝰ dat
nemo: Ergo siquis de pace consultet seu deferenda hostib seu accipienda/
haibeo quid sententie dicam. S de hiis que mago postulat reꝑtis ñ uictoib
micti actinere puto/. ⁊ frustrantib nos falsa atq inhana multo minꝰ
censeo mictenda esse. Haud multos mouit hannonus oratio. na et
imultas cum familia barchina leuiore autore faciebat et an
animi p̃senti letitia quo uanius fieret gaudiũ suũ aurib admictebãt.
Debellatumq mex fore si adniti paululu uoluissent rebant᷑. Itaq ingẽti
isensu fit senatus censultum ut hannibali quadraguta numidaꝵ n
in supplementum ncterent᷑. et quadraginta el ephanti et argenti młta¬
talenta. dictatorq cum Magone ĩ hispaniam p̃missus ẽ ad ꝯducenoa

Expanded text:
insulas sumus. quod si, id quod di omen auertant, nunc quoque fortuna aliquid insulas sumus. quod si, id quod di omen auertant, nunc quoque fortuna aliquid uariauerit, tum pacem speratis cum uincemur, quam nunc cum uincimus dat nemo? ego, si quis de pace consulet seu deferenda hostibus seu accipienda, habeo quid sententiae dicam; si de iis quae Mago postulat refertis, nec uictoribus mitti attinere puto et frustrantibus nos falsa atque inani spe multo minus censeo mittenda esse.' haud multos mouit Hannonis oratio; nam et simultas cum familia Barcina leuiorem auctorem faciebat et occupati animi praesenti laetitia nihil quo uanius fieret gaudium suum auribus admittebant debellatumque mox fore, si adniti paulum uoluissent, rebantur. itaque ingenti consensu fit senatus consultum ut Hannibali quattuor milia Numidarum in supplementum mitterentur et quadraginta elephanti et argenti talenta, † dictatorque cum Magone in Hispaniam praemissus est ad conducenda
Abbreviated transcription (Latin):
sit. constetq ĩ defectione totam italiam cẽ.primu ⁊ quis latini nomis
łus defocerit ad nos: deinde et quis homo exquĩq ⁊ triginta ti
ad hamnbalem transfugerit. Cum utrumq Mago negassot. hostium
quide ergo inquit adhuc multum suꝑ est. s multitudo ea quid animoꝵ
quid ue spei hẽat scire ueluũ.. Cum id nescire mago dicẽt  Nichil faciliꝰ
scitu est inquit. et quas legatos ad hamubalem romani miẜunt de
paceꝵ et quam deuiq mentione patis rome factam c̃c/ allatum ad uos
est : cum id quoq negasset. bellum igĩt inquit tam integrũ habemus
ꝙͣ habiumus qua die hannibal ĩ italiam ẽ ingressus. ꝙ uaria uctoiã
priore punico bello fuerit : pleriq qui meminerimꝰ suꝑsumꝰ. Num ꝙ
terra mari q magis ꝓspere res nostre iuse sunt ꝙ̃ ante consulos lutatũ
ct. A. postumiu fuere. lutatio ⁊ Postumio consulib deuicti ad egathis

Expanded text:
sit constetque in defectione totam Italiam esse, primum, ecquis Latini nominis sit constetque in defectione totam Italiam esse, primum, ecquis Latini nominis populus defecerit ad nos, deinde, ecquis homo ex quinque et triginta tribubus ad Hannibalem transfugerit.' cum utrumque Mago negasset, 'hostium quidem ergo' inquit 'adhuc nimis multum superest. sed multitudo ea quid animorum quidue spei habeat scire uelim.' cum id nescire Mago diceret, 'nihil facilius scitu est' inquit. 'ecquos legatos ad Hannibalem Romani miserunt de pace? ecquam denique mentionem pacis Romae factam esse allatum ad uos est?' cum id quoque negasset, 'bellum igitur' inquit 'tam integrum habemus quam habuimus qua die Hannibal in Italiam est transgressus. quam uaria uictoria priore Punico bello fuerit plerique qui meminerimus supersumus. nunquam terra marique magis prosperae res nostrae uisae sunt quam ante consules C. Lutatium et A. Postumium fuerunt; Lutatio et Postumio consulibus deuicti ad Aegates
Abbreviated transcription (Latin):
uitum aliqua tolerabili conditione bellum uideo. nec michi pacis
desiderium ulla alia res ꝙ̃ pax noua fiuiet. Itaq ista que modo Mago
iactauit himilconi ceterisq hamubalis satellitib iam leta sunt: nuchi
nob̾ cquiorem dabunt. Nam si p̃t̾mictimus hoc tp̃s quo magis dare ꝙ̃¬
t lcta esse. quia res bene bello geste si uolumꝰ fortuna uti pace
accipere possumꝰ uideri pacem uereor ne hec qua letitia luxurie nobis
ac uana euadat. que tamen nunc qua qualis est atidi ex̾titꝰ hostium
mita milites michi. quid aliud rogares si esses uictus. hostiu cepi bina cast
udelicet plena/ et cõmeatum frumentu ⁊ petuniam date. quid
aliud si spoliatus si exutus castris esses peteres. et ne omĩa ipe mireꝵ/
michi quoq qm̃ respondi hinilconi. interogare ius fasq ẽ. uelun seu
himilco respendeat: cum ad int̾nitione romani imperii ad cannas puqͥtu

Expanded text:
itum aliqua tolerabili condicione bellum uidero; nec mihi pacis antiquae desiderium ulla alia res quam pax noua finiet. itaque ista quae modo Mago iactauit Himilconi ceterisque Hannibalis satellitibus iam laeta sunt: mihinobis aequiorem dabunt; nam si praetermittimus hoc tempus quo magis dare t laeta esse, quia res bello bene gestae, si volumus fortuna uti, paceaccipere possumus uideri pacem, uereor ne haec quoque laetitia luxuriet nobis ac uana euadat. quae tamen nunc quoque qualis est? occidi exercitus hostium; mittite milites mihi. quid aliud rogares, si esses uictus? hostium cepi bina castra, praedae uidelicet plena et commeatuum; frumentum et pecuniam date. quid aliud, si spoliatus, si exutus castris esses, peteres? et ne omnia ipse mirer—mihi quoque enim, quoniam respondi Himilconi, interrogare ius fasque est—uelim seu Himilco seu Mago respondeat, cum ad internecionem Romani imperii pugnatum ad Cannas
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ corauni oius gaudio minus letum qd̾ esset uobis laquerer. Nũc ĩ tragãti
senatori. peuiteat me adhuc suscepti aduersus romanos belli: si reticeam
aut superbus aut obnoxius uidear. quoꝵ alteru est hominis aliene liber
me belli. neq desiturum ante inuictum uestrum imperatore in cusare ꝙͣ¬

Expanded text:
i, ne quid in communi omnium gaudio minus laetum quod esset uobis loquerer; nunc interroganti i, ne quid in communi omnium gaudio minus laetum quod esset uobis loquerer; nunc interroganti senatori, paeniteatne adhuc suscepti aduersus Romanos belli, si reticeam, aut superbus aut obnoxius uidear, quorum alterum est hominis alienae liberme belli neque desiturum ante inuictum uestrum imperatorem incusare
Abbreviated transcription (Latin):
italie sit haimibali tradidisse. ꝓ his tot tantisq uictõiis saccum
iussit ĩ uestibulo curie anulos aurecs. qui tantus aceruus fuit ut
metientib dimidium suꝑ tres modios explesse sint quidã auctores.
fama tenuit que por uero est haud plus fuisse modio. Affecit deinde
ꝑficiendi sit eo magis om̃i ope uiuandum hanubale esse. Pricul eiz
adomo militiam esse in media hostium terra magnam im frum enti
cdecunie absumi. et tot actis ut hostium excitus delesset: ita uicto.
pecuniam frumentuq tam bene meritis de nomine punico militib. Seĩ dũ
dicta Magonis/ lctis om̃ib himilco uir factiois barchine liu
hannonis inccopandi esse ratus. Quid est hanno ĩ quit. etiam tuincꝰ
tenitet belli susceph aduersus romanos: Iũbe dedi hamubale u
ĩ cartaginensium curia. Tum hanno. Tacuissem hodie. p̃. cõ. nequid

Expanded text:
Italiae sit, Hannibali se tradidisse. pro his tantis totque uictoriis uerum Italiae sit, Hannibali se tradidisse. pro his tantis totque uictoriis uerum fundi in uestibulo curiae iussit anulos aureos, qui tantus aceruus fuit ut metientibus dimidium supra tres modios explesse sint quidam auctores: fama tenuit quae propior uero est, haud plus fuisse modio. adiecit deinde m belli perficiendi sit, eo magis omni ope iuuandum Hannibalem esse; procul enim ab domo militiam esse, in media hostium terra; magnam uim frumenti pecuniae absumi, et tot acies, ut hostium exercitus delesse, ita uictoris etiam n stipendium pecuniam frumentumque tam bene meritis de nomine Punico militibus. secundum haec dicta Magonis laetis omnibus, Himilco, uir factionis Barcinae, locum Hannonis increpandi esse ratus, 'quid est, Hanno?' inquit; 'etiam nunc paenitet belli suscepti aduersus Romanos? iube dedi Hannibalem; uin Carthaginiensium curia.' tum Hanno: 'tacuissem hodie, patres conscript
Abbreviated transcription (Latin):
artaginem uenerat. Mago hamilcaris filius nõ exip̃a aciẽ a
missus: sed retentus aliquot dies ĩ retipiendis ciuitatib brutioꝵ que
eficiebant. Is cum ei senatus datus esset res gestas ĩitalia afr
exponit cum sex imperatorib eum quoꝵ quatuor consules duo dictato
ac magister equitum fuerut cum sex consularib ex̾citib aciẽ ꝯflixisie.
actidisse supra ducenta millia supra quinquaginta millia hostiu
Ex quatuor consulib duos accidisse ex duiob sauciu alterus/ alterum
toto amisso ẽxcctu uix cum quin quaginta hom̃ĩb effugisse. Magr̃m
equitum qui consularis potestatis sit fusum fugatum dictatorem
qr se ĩ aciem nũꝙͣ cõmiẜit unicu hr̃i imꝑatãem. Brutios ãpulosq
rtem samnitiu ac lutanoꝵ destisse ad penos. Capuamq capu
nõ campanie modo s post afflictam rem romana cannensi pugna

Expanded text:
Carthaginem uenerat Mago Hamilcaris filius, non ex ipsa acie a fratre Carthaginem uenerat Mago Hamilcaris filius, non ex ipsa acie a fratre missus sed retentus aliquot dies in recipiendis ciuitatibus Bruttiorum quae deficiebant. is, cum ei senatus datus esset, res gestas in Italia a fratre exponit: cum sex imperatoribus eum, quorum quattuor consules, duo dictator ac magister equitum fuerint, cum sex consularibus exercitibus acie conflixisse; occidisse supra ducenta milia hostium, supra quinquaginta milia cepisse. ex quattuor consulibus duos occidisse; ex duobus saucium alterum, alterum toto amisso exercitu uix cum quinquaginta hominibus effugisse. magistrum equitum, quae consularis potestas sit, fusum fugatum; dictatorem, quia se in aciem nunquam commiserit, unicum haberi imperatorem. Bruttios Apulosque, partim Samnitium ac Lucanorum defecisse ad Poenos. Capuam, quod caput non Campaniae modo sed post adflictam rem Romanam Cannensi pugna
Abbreviated transcription (Latin):
in hec geruntur. Q. fabius pictor legatus a delphis romam redit
ressonsumͦq ex scripto retitauit diuim que t̃ eo erant quib qͦ modis
supplicaretar. Tum si ita facitis romani uestre res meliores felicioresq
erunt magisq exsententia res publica nr̃a uobis ꝓcedet uictoriaq duelli
romani erit. Phitio apollini res publica uestra benegesta seruata
lucris meritis domim mictitote. deq p̃da manubiis spoliiss honoren⁊
oraculo egressum extemplo hiis om̃ib diuis rem diuina thure ac uino
fecisse : uissumq ab antistite : sicut coronatus laurea corona ⁊ cor neulum
adisset et rem diuinam fetisset. ita coronatu naue ascende/ nec ante
deponẽ eam ꝙ romam ꝑuenisset. se quetũq imperata sint / cum sumina
cligione ac diligentia exetutum: coronam rome ĩ aram apollinis d
fierent: Dum hec rome atq ĩ italia gerunt᷑: mĩctuis uictõie ad canas

Expanded text:
dum haec geruntur, Q. Fabius Pictor legatus a Delphis Romam rediit dum haec geruntur, Q. Fabius Pictor legatus a Delphis Romam rediit responsumque ex scripto recitauit. diui diuaeque in eo erant quibus quoque modo supplicaretur; tum: 'si ita faxitis, Romani, uestrae res meliores facilioresque erunt magisque ex sententia res publica uestra uobis procedet uictoriaque duelli populi Romani erit. Pythio Apollini re publica uestra bene gesta seruataque lucris meritis donum mittitote deque praeda manubiis spoliisque honorem oraculo egressum extemplo iis omnibus diuis rem diuinam ture ac uino fecisse, iussumque ab templi antistite, sicut coronatus laurea corona et oraculum adisset et rem diuinam fecisset, ita coronatum nauem adscendere nec ante deponere eam quam Romam peruenisset; se, quaecumque imperata sint, cum summa religione ac diligentia exsecutum coronam Romae in aram Apollinis defierent. dum haec Romae atque ltingt Italia geruntur, nuntius uictoriae ad Cannas
Abbreviated transcription (Latin):
ussus. Ita ĩ castra ꝓducctur extemploq positus ĩ naue ⁊ cartagir
inissus. ne motu aliquo capue ex indignitate rei orto senatũquoq perteret
editi principis. et legatione missa ad repetendum eũ aut nega
ħ̃ pͥmim. peterent: offendi sibi noui sccii aut tribuendo habendus.
capue esset seditionis ac turbaꝵ auctor. Nauem cirenas detulit tẽpestas
que tum ĩ ditione regum erat. Ibi cum Magius ad statuam ptolomei
confugisset. deportatus acustodib alexandriam ad ptholomeu. dũ eu
dacuisset cont̃ uis federis uinctum se ab hamubale esse. uinculis liberat᷑
ꝑmissumq ut rediret seu romam seu capuam mallet. Nec maguis
capuam sib tutam dicere. et Romã eo tꝑẽ quo int̾ romanos campanosq
ellum sit transfuge magis ꝙ̃ hostpitis fore domicilum/ nusꝙͣ m
malle ꝙͣ ĩ regno eius uiuere / quem uindice atq autore ħeat libertatis.

Expanded text:
iussus. ita in castra perducitur extemploque impositus in nauem et Carthaginem iussus. ita in castra perducitur extemploque impositus in nauem et Carthaginem missus, ne motu aliquo Capuae ex indignitate rei orto senatum quoque paeniteret dediti principis et legatione missa ad repetendum eum aut negando quam primam peterent offendendi sibi noui socii aut tribuendo habendus Capuae esset seditionis ac turbarum auctor. nauem Cyrenas detulit tempestas, quae tum in dicione regum erant. ibi cum Magius ad statuam Ptolomaei regis confugisset, deportatus a custodibus Alexandream ad Ptolomaeum, cum eum docuisset contra ius foederis uinctum se ab Hannibale esse, uinclis liberatur, permissumque ut rediret seu Romam seu Capuam mallet. nec Magius Capuam sibi tutam dicere et Romam eo tempore quo inter Romanos Campanosque bellum sit transfugae magis quam hospitis fore domicilium; nusquam malle quam in regno eius uiuere quem uindicem atque auctorem habeat libertatis.
Abbreviated transcription (Latin):
Om̃s ĩ cam sententiam iuerunt : quãꝙͣ magne parti ⁊ cur indignus
ea calamitate et haud paruo udicio nimu uidebãt᷑ iui libetats
gressus cũa ĩ templo magistratuũ consedit. Comphendiq de
magium atq ante pedes descitactum causam dicere uissit. quĩ aĩ manẽte
feratia animi negaret lege federis id aogi posse. tum m̃iecte catene duciq.
ante lictorem ĩ castra ẽ uissus. Qd̾ capite aperto est ductus ꝯtionabũd̾
incessit ad circumfusam undiq multitudine uctiferans. habetis libertatẽ
ampani quam petistis. Foro medio luce clara uidentib uobis n
campanoꝵ secundus uinctus ad mortẽm rapior. Quid uiolentiꝰ capta
apua fieret : ite obiuam hamubali. ex ornate urbem. diemq a
eius consecrate ut hunc triumphum de ciue ur̃o spectetis. hoc uociferãte
cum moueri uulgus uideret᷑. obuolutum caput ẽ: ccius q rapi ex portam

Expanded text:
omnes in eam sententiam ierunt, quamquam magnae parti et uir indignus omnes in eam sententiam ierunt, quamquam magnae parti et uir indignus ea calamitate et haud paruo initio minui uidebatur ius libertatis. egressus curia in templo magistratuum consedit comprehendique Decium Magium atque ante pedes destitutum causam dicere iussit. qui cum manente ferocia animi negaret lege foederis id cogi posse, tum iniectae catenae ducique ante lictorem in castra est iussus. quoad capite aperto est ductus, contionabundus incessit, ad circumfusam undique multitudinem uociferans: 'habetis libertatem, Campani, quam petistis. foro medio, luce clara, uidentibus uobis nulli Campanorum secundus uinctus ad mortem rapior. quid uiolentius capta Capua fieret? ite obuiam Hannibali, exornate urbem diemque aduentus eius consecrate, ut hunc triumphum de ciue uestro spectetis.' haec uociferanti, cum moueri uolgus uideretur, obuolutum caput est ociusque rapi extra portam
Abbreviated transcription (Latin):
q obsculo herens non ante p̃cib abstitit ꝙͣ ꝑuicit ut gladium pone
patrie debeo pictate exoluam patri. tuam doleo uicem. cui ter prodite pat̾e
substinendum crimen est. semel cum defectione ĩ mussa a romanis. Iteru
cum pacis cum hannibale. fusti auctor. Tertio hodie cum restituende rõais
recipe. Hec cum dixisset gladuim in publicum trans maceria hosti abient
et quo minus res suspecta ẽẽt se ip̃e cmuiuio redidit. Pstero die
senatus frequens datus hamubali. ubi pͥma eius oratio ꝑblanda at
benigna fuit. qua gras egit campanis ꝙ amittia suam romane so¬
cietati p̃posiussent. et int̾ cetera magnifica ꝓmissa pollicet᷑ breui caput
italie om̃i capim fore: Iuraq inde cum ccteris ppłis romanum ctiam
petituꝵ. unu ẽe exortem punice amititie federisq secum facti quem
neq ec̃ campanu neq dici debere. Maguini deciũ eum postulare
ut sib dedatur. ac se p̃sente de eo referatur senatusq consultu fiat.

Expanded text:
 osculo haerens non ante precibus abstitit quam pervicit ut gladium ponepatriae debeo pietatem exsoluam patri. tuam doleo uicem, cui ter proditae patriae sustinendum est crimen, semel cum defectionem inisti ab Romanis, iterum cum pacis cum Hannibale fuisti auctor, tertio hodie, cum restituendae Romanpe.' haec cum dixisset, gladium in publicum trans maceriam horti abiecit et, quo minus res suspecta esset, se ipse conuiuio reddidit. postero die senatus frequens datus Hannibali; ubi prima eius oratio perblanda ac benigna fuit, qua gratias egit Campanis quod amicitiam suam Romanae societati praeposuissent, et inter cetera magnifica promissa pollicitus breui caput Italiae omni Capuam fore iuraque inde cum ceteris populis Romanum etiam petiturum. unum esse exsortem Punicae amicitiae foederisque secum facti, quem neque esse Campanum neque dici debere, Magium Decium; eum postulare ut sibi dedatur, ac se praesente de eo referatur senatusque consultum fiat.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ ad ticinum fefellit. missisq hannub ał primu numidis/ deinde om̃i
equitatu turbasset utiq nouissimu agmen ni auiditate p̃de in uacua
romana castra numide deuertisent. Ibi dum ꝑsautantes omia loca castroꝵ
nullo satis digno more p̃tio tempus terunt. emissus hostis de manibus
et cum iam transgressts Treuiam romanos metantesq castra conspexisset
paucis moratoꝵ ctaderunt circa flumen int̾ceptos. Scipio nec uexatiõe

Expanded text:
quam ad Ticinum fefellit; missisque Hannibal primum Numidis, deinde omni quam ad Ticinum fefellit; missisque Hannibal primum Numidis, deinde omni equitatu turbasset utique nouissimum agmen, ni auiditate praedae in uacua Romana castra Numidae deuertissent. ibi dum perscrutantes loca omnia castrorum nullo satis digno morae pretio tempus terunt, emissus hostis est de manibus; et cum iam transgressos Trebiam Romanos metantesque castra conspexissent, paucos moratorum occiderunt citra flumen interceptos. Scipio, nec uexationem
Abbreviated transcription (Latin):
umꝰ itinere placentiam ad hostes contendũt. Hannibal paucis post dieb
nilia ab placentia castra cõmuniuit. et postero die in conspectu hostu
acie directa potestate pugne fecit. In sequenti nocte cedes ĩ castris romanis
tumultu tamen ꝙͣ re maior ab auxiliarib gallis facta ẽ. Ad duo nillia
peditum et ducentos equites iugilib ad portas trucidatis adhannibale
transfugiunt. quos penus benigne alloquutꝰ et spe ingentiu donoꝵ accẽsos
uitates quemq suas ad solicitandos populariu animos dimisit. S
cedem eaim signum defectionis oiũ galloꝵ ẽẽ ratus contactosq eo scełe
uelut iniecta rabie ad arma ituros ꝙ̃ ꝙͣ grauis adhuc uulnẽ erat tam̃
ta iugilia natis insequentis tatito agmine ꝓfectus ad Tieuan
fluuiu iam loca altiora. locusq inpeditiores equites. castra mouet. mimisi

Expanded text:
unius itinere Placentiam ad hostes contendunt. Hannibal paucis post diebus unius itinere Placentiam ad hostes contendunt. Hannibal paucis post diebus milia a Placentia castra communiuit et postero die in conspectu hostium acie directa potestatem pugnae fecit. insequenti nocte caedes in castris Romanis, tumultu tamen quam re maior, ab auxiliaribus Gallis facta est. ad duo milia peditum et ducenti equites uigilibus ad portas trucidatis ad Hannibalem transfugiunt; quos Poenus benigne adlocutus et spe ingentium donorum accensos in ciuitates quemque suas ad sollicitandos popularium animos dimisit. Scipio caedem eam signum defectionis omnium Gallorum esse ratus contactosque eo scelere uelut iniecta rabie ad arma ituros, quamquam grauis adhuc uolnere erat, tamen quarta uigilia noctis insequentis tacito agmine profectus, ad Trebiam fluuium iam in loca altiora collesque impeditiores equiti castra mouet. minus
Abbreviated transcription (Latin):
segnuter ratem resoluentes cepit. transire nõ potuit pontem. ut extrema
resoluta erant. tota. rate ĩ secundam aquam labente. Celus autor estꝰ
Magonem equitatu et hisẜanis peditib flumen ex templo tran
ip̃m haniubale ꝑ superiora padi uada excitum tradipisse. Elefantis ĩ ordinẽ
ad sũbstinendum impetum flumĩs oppoĩtis Ea ꝑitis amnis eius iux fecerĩt
Namq equites armis equisq salius tantam uim flumĩs suꝑasse uẽisile
est ut iam hispanos om̃s inflati transuex erĩt utres. s multoꝵ dieꝵ crecuitu
padi uada petenda fuĩnt/ qua excitus grauis impedimẽtis traduci posset.
Posteriores apud me autores sunt qui biduo uix locum ratem iungendo flumini
inuentum tradunt. Et cum magone equites hispanoꝵ expeditos p̃missos
⁊ haninbal circa flumen legationib galloꝵ audiendis moratꝰ trau
grauius peditum aganen. Interim mago equitesq atransitu fluminis diei

Expanded text:
segniter ratem soluentes cepit. transire pontem non potuit, ut extrema segniter ratem soluentes cepit. transire pontem non potuit, ut extrema resoluta erant tota rate in secundam aquam labente. Coelius auctor est Magonem cum equitatu et Hispanis peditibus flumen extemplo tranasse, ipsum Hannibalem per superiora Padi uada exercitum traduxisse, elephantis in ordinem ad sustinendum impetum fluminis oppositis. ea peritis amnis eius uix fidem fecerint; nam neque equites armis equisque saluis tantam uim fluminis superasse ueri simile est—ut iam Hispanos omnes inflati trauexerint utres—, et multorum dierum circuitu Padi uada petenda fuerunt qua exercitus grauis impedimentis traduci posset. potiores apud me auctores sunt qui biduo uix locum rate iungendo flumini inuentum tradunt; ea cum Magone equites <et> Hispanorum expeditos praemissos. dum Hannibal, circa flumen legationibus Gallorum audiendis moratus, traicit grauius peditum agmen, interim Mago equitesque ab transitu fluminis diei
Abbreviated transcription (Latin):
nos numide inuasere. Alius conferctus equitatus/ cõsule ĩ medio aci
nõ armis modo sed etiam corporib sius ꝓtegens ĩ castra nusgͣ tecpide neꝙ
effuse cedendo reduxit. Seruati consulis decus Celus ad seriu natione ligiũẽ¬
legat. Malimus equidem de filio uerura esse qd̾ ⁊ ꝑlures tradidere.
secundum fama obtuut. Hoc pͥmu cũ hanmbale p̃lium fuit quo faciles
apparuit. et equitatu meliore penu esse et ob id campos patentes quales
sunt int̾ padum alpesq bello gerendo romanis aptos nõ esse. Itaq ꝓxĩa
nocte iussis militib/ uasa silentio collige̾ castra atitino mota/ festinatũq
ad padum ẽ: ut ratib quib iũxerat flumen nõdum ⁊esolutis sinc tumłtu
atq insectatione hostis copias trauceret. Prius platentiã ꝑuenere ꝙͣ satis
sciret hamubal a Ticino ꝓfectos. Tamen ad hec meratur ĩ citeriore ripa

Expanded text:
primos Numidae inuaserunt; alius confertus equitatus consulem in medium acceptum, primos Numidae inuaserunt; alius confertus equitatus consulem in medium acceptum, non armis modo sed etiam corporibus suis protegens, in castra nusquam trepide neque effuse cedendo reduxit. seruati consulis decus Coelius ad seruum natione Ligurem delegat; malim equidem de filio uerum esse, quod et plures tradidere auctores et fama obtinuit. hoc primum cum Hannibale proelium fuit; quo facile apparuit et equitatu meliorem Poenum esse et ob id campos patentes, quales sunt inter Padum Alpesque, bello gerendo Romanis aptos non esse. itaque proxima nocte iussis militibus uasa silentio colligere castra ab Ticino mota festinatumque ad Padum est ut ratibus, quibus iunxerat flumen, nondum resolutis sine tumultu atque insectatione hostis copias traiceret. prius Placentiam peruenere quam satis sciret Hannibal ab Ticino profectos; tamen ad sescentos moratorum in citeriore ripa Padi
Abbreviated transcription (Latin):
Consistit utrimq agnen et p̃lio sese expediebant. Scipio i aculatores
gallos equites ĩ fronte licat. romanos sccioꝵq qd̾ roboris fuit ĩ subsidis.
Hamubal frenatos equites ĩ mediu accipit cormia numidis fu
Uixdum clamore sublato iaculatores fugerunt int̾ subsidia ad secundat
atiem Inde equitum certamen erat aliquandiũ anceps. Dein de quia turbabãt
equos pedites int̾mixti multis labentib exequis aut desilientib. ubi suos
pͥmi circumentos uidissent iam magna exparte anceps pugna erat don
numi de qui ĩ cornib erant circumuecti paululu abtergo se ostenderunt.
Is pauor ꝑtulit romanos auxitq pauore consulis uulnus. ꝑ iculumq ĩt cuesu
tum pͥmum pubescentis filii pulsatum. Hic erat iuuenis penes quem ꝑfecti
huiusce belli laus erat est: africanus ob egregiam uictoriam de hamubale
et de penis appellatus. Fuga tamen effusa iaculatoꝵ maxime fuit ꝗtias

Expanded text:
consistit utrumque agmen et ad proelium sese expediebant. Scipio iaculatores et consistit utrumque agmen et ad proelium sese expediebant. Scipio iaculatores et Gallos equites in fronte locat, Romanos sociorumque quod roboris fuit in subsidiis; Hannibal frenatos equites in medium accipit, cornua Numidis firmat. uixdum clamore sublato iaculatores fugerunt inter subsidia ac secundam aciem. inde equitum certamen erat aliquamdiu anceps; dein quia turbabant equos pedites intermixti, multis labentibus ex equis aut desilientibus ubi suos premi circumuentos uidissent, iam magna ex parte ad pedes pugna abierat, donec Numidae qui in cornibus erant circumuecti paulum ab tergo se ostenderunt. is pauor perculit Romanos, auxitque pauorem consulis uolnus periculumque intercursu tum primum pubescentis filii propulsatum. hic erit iuuenis penes quem perfecti huiusce belli laus est, Africanus ob egregiam uictoriam de Hannibale Poenisque appellatus. fuga tamen effusa iaculatorum maxime fuit quos
Abbreviated transcription (Latin):
cet̾asq p̃tatus deos ita se mactarent quẽ admodui ip̃e agnum mactasset. et
secundum p̃catione caput petudis saxo elisit: Tum uõ om̃s uelut diis autõib
ĩ spem suam quisq acceptis id more ꝙ nondum pugnarent ad potienda sperata
rati p̃lium uno animo et ucce una poscunt. Apud romanos haud quaꝙ
tanta alacritas erat. suꝑ cetera recentib etiam terĩts ꝓdigiis. Nam et¬
lupus iñtrauerat castra/ laniatis q obuiis ip̃e intactus euaserat. Examen
apum in arbore p̃torio consederat quib ꝓturatis scipio cum equitati iacite¬
latorib q expeditis ꝓfectus ad castra hostium ex quo ꝓpinquo copias quinite
et cuius generis essent speculandas obuius fit hanuibali. et ip̃i cu equitib
ad exploranda circa lara ꝓgresso neutri alt̾os primo cernebant. demsior deide
incessu tot hoiĩm equoꝵq oriens pulius signum ꝓpin quantui hostiũ fuit.

Expanded text:
ceterosque precatur deos ita se mactarent quemadmodum ipse agnum mactasset, et ceterosque precatur deos ita se mactarent quemadmodum ipse agnum mactasset, et secundum precationem caput pecudis saxo elisit. tum uero omnes, uelut dis auctoribus in spem suam quisque acceptis, id morae quod nondum pugnarent ad potienda sperata rati, proelium uno animo et uoce una poscunt. apud Romanos haudquaquam tanta alacritas erat, super cetera recentibus etiam territos prodigiis; nam etlupus intrauerat castra laniatisque obuiis ipse intactus euaserat, <et> examen apum in arbore praetorio imminente consederat. quibus procuratis Scipio cum equitatu iaculatoribusque expeditis profectus ad castra hostium exque propinquo copias, quantae et cuius generis essent, speculandas obuius fit Hannibali et ipsi cum equitibus ad exploranda circa loca progresso. neutri alteros primo cernebant; densior deinde incessu tot hominum <et> equorum oriens puluis signum propinquantium hostium fuit.
Abbreviated transcription (Latin):
adhortationib cum utrinq ad certamen accensi militu animi essent roãi
quingentis ad depopulandos sccioꝵ romani ppłi agras mictit: gallis parti
traductus romanus excitus ĩ agrum Insubriu quinq nullia passu auico¬
tumulis consedit ibi hamubal castra habebat renctatoꝵ ꝓpere maharbale
p̃monitũq ad cohortandos milites ratus uctatis ad contione certa p̃mia
puunctiat. in quoꝵ spem pugnarent. agrum se se daturu ĩ italia afrita
hispania ubi quisq uelit ĩmune ip̃i qui accepisset liberisq. ¶ pccuũa
ꝙ agrum malusset ei se argento satisfactuꝵ qui socioꝵ cuies cartagiẽnses
fieri uellent potatem facturum qui domos redire mallent datuꝵ se oꝑ̃a
ne caius suoꝵ popularium mutata secam fortuna esse uellet. Serus qͦ dños
rata scirent fore agnum leua manu dextra silice retinens si falleret/. Iouẽ

Expanded text:
adhortationibus cum utrimque ad certamen accensi militum animi essent, Romani adhortationibus cum utrimque ad certamen accensi militum animi essent, Romani quingentis, ad depopulandos sociorum populi Romani agros mittit; Gallis parci quam perfecto traductus Romanus exercitus in agrum Insubrium quinque milia passuum ab Uictumulis consedit. ibi Hannibal castra habebat; reuocatoque propere Maharbale  dictum praemonitumque ad cohortandos milites ratus, uocatis ad contionem certa praemia pronuntiat in quorum spem pugnarent: agrum sese daturum esse in Italia, Africa, Hispania, ubi quisque uelit, immunem ipsi qui accepisset liberisque; qui pecuniam quam agrum maluisset, ei se argento satisfacturum; qui sociorum ciues Carthaginienses fieri uellent, potestatem facturum; qui domos redire mallent, daturum se operam ne cuius suorum popularium mutatum secum fortunam esse uellent. seruis quoque drata scirent fore, agnum laeua manu, dextra silicem retinens, si falleret, Iouem