comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cludit consensum sic et inconiugio ertor
nuntiatum est mulieri quod afilio cu¬
rusdam nobilis petebatur inconiugem
prebuit illa ascensum. Alius uõ ꝗdam
ignobilis atq seruilis ꝯditionis noĩe iliꝰ
se ip̃m optulit atq eam coniugem acce¬
pit. Ile qui prius sibi placuerat tandẽ
uert eamq sibi coniugem petit illam
se delusam conqueritur. et adpͥoris co¬
pulam aspirat. Hic primum qr̃ an
sit coniugium inter eos. Seđo: siprius
pittabat munc ee lib̾m ⁊ postea depre

Expanded text:
cludit consensum, sic et in conjugio errorcludit consensum, sic et in conjugio errornunciatum est, quod a filio cujusdam nobilis petebatur in conjugem; praebuit illa assensum. Alius vero quidam ignobilis atque servilis conditionis nomine illius se ipsum obtulit, atque eam in conjugem accepit. Ille, qui prius sibi placuerat, tandem venit, eamque sibi in conjugem petit. Illa se delusam conqueritur, et ad prioris copulam aspirat. Hic primum quaeritur, an sit conjugium inter eos? Secundo, si prius putabat, hunc esse liberum, et postea depre
Abbreviated transcription (Latin):
riam coniugem tuam. Quo sermone
sponsam simpliciter indicauit. Sicut
q̃ eos qui ad huc sponsi sunt generos ap¬
pellare scriptura consueuit. quid est
autẽ accipe domi profecto retmere:
copulat sponso ñ infedus solempne con¬
uigu: s inconsortium coĩs abitaculi¬
mendass matrem discipło si eam co¬
et loco habuiss uxoris quomõ illam
dominus quasi absq solatio ⁊ nichilpe¬
nitus habentem discipło comendaret ui¬
nuenta est habens inutero abeato iosep
quilici eam ñ contigeret future tñ ut pu¬
tabat uxoris omnia nouerat et infra
Si tibiuxor nominatur.⁊ sitibi indefõ¬
satione tibi eẽ dicitur ñ tibi tñuxore s¬

Expanded text:
riam conjugem tuam: Quo sermone sponsam similiter indicavit, sicut etiam eos, qui adhuc sponsi sunt, generos appellare scriptura consuevit. Quid enim est accipere? domi profecto retinere. copulat sponso, non in foedus solenne conjugii, sed in consortium communis habitaculimendasset matrem discipulo, si eam Joet loco habuisset uxoris, quomodo illam Dominus quasi absque solatio, et nihil penitus habentem discipulo commendasset, junventa est habens in utero. A. B. Joseph, qui, licet eam non contingeret, futurae tamen, ut putabatur, uxoris omnia noverat. Et infra: § 1. Si tibi uxor nominatur, si desponsata tibi esse dicitur, non tamen tibi uxor
Abbreviated transcription (Latin):
rufo et eusebio epĩs macedonie multis
argumentis probat talem bigamum re¬
putari. quia ergo iste cuius causa inpre¬
sentia agitur ante bapt habuit unam
et post bapt̃ alteram bigamtis iudicat᷑
et licet uite merito et industriȩ scienti¬

Expanded text:
Rufo et Eusebio episcopis Macedoniae multis argumentis probat, talem bigamum reputari. Quia ergo iste, cujus causa in praesenti agitur, ante baptismum habuit unam, et post baptismum alteram, bigamus judicatur, et, licet vitae merito et industriae. scienti
Abbreviated transcription (Latin):
irams. quantum adurtutem sicet uoto¬
des regaentur eẽ uere ap̃ infidcles quim
uiere ineis sĩt iuxta illud ieronimi uurt¬
tibus romani promeruere impiums
quia effectu carent eterne salutis Item
iland ambr̃ non ẽ imputandum matn¬
monium quod extra dei decretum factũ
ẽ si cum cognoscitur est emendandu n
ostenditur coniugium ñ eẽ interfideiẽ
nullo enim domim precepto gentue
phibentur coniungi gentilibꝰ nec ergo
eorum coniugium exta .i. contradi de¬
cretum fit. Iua itaq auctoritate iuben¬
tr separari abinucem qui contra dĩ
uł ecȩle decretum copulati sunt utpo¬

Expanded text:
 sic et virtutes negantur esse verae apud infideles, non quin verae in eis sint, juxta illud Hieronymi: Virtutibus Romani promeruerunt imperium, sed quia effectu carent aeternae salutis. § 3. Item illud Ambrosii. Non est putandum matrimonium, quod extra Dei decretum factum est; sed quum cognoscitur, est emendandum, non ostendit conjugium non esse inter infideles. Nullo enim Domini praecepto gentiles prohibentur conjungi gentilibus. Nec ergo eorum conjugium extra Dei decretum fit. Illa itaque auctoritate jubentur separari ab invicem qui contra Dei vel ecclesiae decretum copulati sunt, utpo
Abbreviated transcription (Latin):
unius uxoris uirum uerum noc post ba¬
ptismum cetm si ante dapt̃ habuĩt unã
⁊ post bap̃. habuerit alteram ñ ẽ reputã¬
dus bigamus cui prorsus innouato ꝑ
baptismum omnia uetera s̃ dimissa.
erunt qui ante bapt̃. habuĩt unam et
post bapt̃ alteram.Inbap̃te erim cͥmina
abholenter ñ fedatio conugu dissoluĩt
sicut illa que cathecumina uitiata est
inter dĩuirgines consecrari ñ pot̃ sic ⁊ ꝙ

Expanded text:
unius uxoris esse virum. Verum hoc post baptismum. Ceterum, si ante baptismum habuit unam, et post baptismum habuerit aliam, non est reputandus bigamus, cui prorsus innovato per baptismum omnia vetera sunt dimissa. erunt, qui ante baptismum habuerit unam, et post baptismum alteram. In baptismate enim crimina abolentur, non foederatio conjugii dissolvitur. Sicut illa, quae catechumena vitiata est, inter
Abbreviated transcription (Latin):
cognoscatis cum districta uindicta cor
rigere. ¶ Cum dicitur sciens illum ser¬
uum datur intelligi quod si nescierit il¬
lum seruum eẽ ñ cogitur cum eo manẽ.
lum passa ẽ nͦ cogitur adloerere eius
cuius fraude decepta est. Siuõ libers
accepit. et ille ut causam prestet dis¬
sidii se alicuius seruum fecerit necu
xorem dimittere nec illa obumculũ
comugn inseruitute redigi poterit.
nde intriburiensi concilio. Occasiõe

Expanded text:
cognoscatis cum districta vindicta corcognoscatis cum districta vindicta corian. Quum dicitur: sciens illum servum, datur intelligi, quod si nesciret, illum servum esse, non igitur cum eo manere.lum passa est, non cogitur adhaerere ei, cujus fraude decepta est; si vero liberum acceperit, et ille, ut causam praestet dissidii, se alicujus servum fecerit, nec ille uxorem dimittere, nec illa ob vinculum conjugii in servitutem redigi poterit. Unde in Triburiensi Concilio: C. VI
Abbreviated transcription (Latin):
iam eam scierat ⁊ collaudauerat post ut
legitimam habeat.Similiter ⁊ muli¬
er ingenua deseruo alterius facere de¬
acceꝑit seruum sciens quod seruus esse
habeat eum quia omnes unum patrẽ
habemus incelis unalex erit uiro ⁊ femi¬
ne.Item aug Seruitutis occasionem
dimitti ñualet que post ꝯtrouersiam
pulsa anno preterito presentium uene¬
rat latrix fraternitas tua cautius nouit
onoscitur eam temouisse consortio.Uos¬
q hoc positos asserunt. promisisse ut si
uoluisset. suo eam uos coniugio refor¬
maretis. Fraternitas ura igitur cognoscđ
quod reuelante dõ libertatis auctore
approbata sit libera que nullaq inea
macula seruilis inuenta est. his ergo
cognitis sine mora auqua cognoscat¬
approbatam suo eam uolumus marito
restitui nec ulterus idem uir eius ar¬
gumenta sibi occasionis exquirat quib
eam possit abicere.Nam si auobis qd ñ
credimus minime fuerit adimpletũ
eamq: recipere forte distułit nos illud

Expanded text:
am eam scierat et collaudaverat, post ut am eam scierat et collaudaverat, post ut legitimam habeat. Similiter et mulier ingenua de servo alterius facere deit servum, sciens, quod servus esset, habeat eum, quia omnes unum patrem habemus in coelis. Una lex erit viro et feminae. C. VI. Servitutis occasione dimitti non valet quae post controversiam pulsa anno praeterito praesentium venerit latrix, fraternitas tua cautius novit,o noscitur eam removisse consortio, vosque hic positos asserunt promisisse, ut, si valuisset, suo eam vos conjugio reformaretis. Fraternitas igitur vestra cognoscat, quod revelante Deo libertatis auctore, approbata sit libera, nullaque in ea macula servilis inventa est. His ergo cognitis, sine mora aliqua sper vos eam volumus marito restitui, nec ulterius idem vir ejus argumenta sibi occasionis exquirat quibus eam possit abjicere. Nam si a vobis, quod non credimus, minime fuerit adimpletum, eamque recipere forte distulerit, nos illud
Abbreviated transcription (Latin):
iquis ancillam suam libertate donaue¬
rit ⁊ in matrimonium sociauerit dubi¬
tabatur ap̃quosdam utrum huiumoĩ
nuptie legitime ẽe uideantur annon.
Nos itaq uetustam ambiguitatem
decidentem talia conubia legitima
nuptie nichil imꝑium ⁊ legib ꝯtra¬
rium intali copulatione fieri pot q̃r
predictas nuptias inhibendas existi¬
non negatur iligenua posse rubere
seruo. sed dicitur quodsinescitur ẽẽ ser¬
uilis conditionis libere pot̃ dimitti cũ
seruitus eius fuerit deprehensa. Illud a¬
utem apłi et iulu pp̃ intelligendum est
dehis quorum conditio utriq nota est.
nita erat. Non ergo premissis auctorita¬
tib cogitur manere cum eo s⁊ liberũ
illi ẽẽ ostenditur uł manere uł discede
nde inconc̃ ap̃uerimeriam cui int̃fuit
rex pipinus statutum est.cap̃.ui. Deo
mat quod ingenua sit sup̃a femina
fuerit postea inseruitute detecta si eã¬
a fuitute redimere pot̃ faciat. Sin pot̃
siuoluerit alam accipiat.Si autẽ ancil¬

Expanded text:
quis ancillam suam libertate donaverit, et in matrimonio sibi sociaverit, dubitabatur apud quosdam utrum hujusmodi nuptiae legitimae esse videantur, an non. Nos itaque vetustam ambiguitatem decidentes, talia connubia legitima nuptiae, et nihil impium et legibus contrarium in tali copulatione fieri potest, quare praedictas nuptias inhibendas existiNon negatur, ingenuam posse nubere servo, sed dicitur, quod si nescitur esse servilis conditionis, libere potest dimitti, quum servitus ejus fuerit deprehensa. Illud autem Apostoli et Julii Papae intelligendum est de his, quorum conditio utrique nota est. nita erat; non ergo praemissis auctoritatibus cogitur manere cum illo, sed liberum illi esse ostenditur vel manere, vel discedere. Unde in Concilio apud Vermeriam, cui interfuit Rex Pipinus, statutum est c. 6. : mat quod ingenua sit; si ipsa femina fuerit postea in sera servitute redimere potest, faciat; si non potest, si voluerit, aliam accipiat. Si autem serv
Abbreviated transcription (Latin):
mnes deinceps cłicisiue laici iude eos¬
orum conuiuia uitent nec eos adconui¬
cum ea que apło ꝑmittente nos sumimꝰ
abills iudicentur immunda acsit in¬
ex fide peccatum ẽ ñita intelligendũ est
ut ꝗcquid abinfidelib fit credatur eẽ pe¬
ccatum si omne quod contra ꝯscientiam
fit edificat adgehennam. Uñ amb̾r pecca
fit quod probatur peccatum ẽ ñ tñ om̃e
quod fit cum fide bonumẽ. Ignorantia
semet ip̃m aliter faciendo quam probatẽe
faciendum uł omne quod ñ ẽ exfide dr̃ ẽe
peccatum quia ꝗcꝗd ea fide ñ fit ut ad
eternam ualeat salutem inutile reputa¬
tur ap̃dominum. Nñ aug̃ ait omnis uita¬
infidelium peccatum ẽ nec ualt ẽẽ bony
quod fit absq deo.Ubi enĩ deest agnitio
eterne ⁊ incomutabilis ueritatis falsauͥ¬
tus ẽ q̃ inoptimis moribus. Item cũ dr̃ ñ

Expanded text:
mnes deinceps clerici sive laici Judaeorum convivia evitent, nec eos ad convicum ea quae Apostolo permittente nos sumimus ab illis judicentur immunda, ac sic inex fide, peccatum est, non ita intelligendum est, ut quicquid fit ab infidelibus credatur esse peccatum, sed omne, quod contra conscientiam fit, aedificat ad gehennam. Unde Ambrosius: fit quam probatum est, peccatum est; non tamen omne, quod fit cum fide, bonum est. Ignorantia semetipsum, aliter faciendo quam probet esse faciendum. Vel omne, quod non est ex fide dicitur esse peccatum, quia quicquid ea fide non fit, ut ad aeternam valeat salutem, inutile reputatur apud Dominum. Unde Augustinus ait: Omnis infidelium vita peccatum est, nec valet esse bonum quod fit absque Deo. Ubi enim deest agnitio aeternae et incommutabilis veritatis, falsa virtus est etiam in optimis moribus.
Abbreviated transcription (Latin):
dommus siẽẽt illicitum ergo scd̃m ea q̃
supradirimus multumq uersaui¬
tum nonerat faciendum ꝓpter libe¬
ram beniuolentiam tuuero cui pla
isset quod sibi uelit quod ait ego dico
sĩdominus cum alloquerctur fide¬
les quibus ẽẽnt coniuges infideles.
dilexisti quia dominus iussit ne con¬
uigia sibimet diuerse religionis copu¬
laretur ⁊ ip̃m adhibuisti testimoniũ
domini dicentis ñ accipies uxorem fi¬
lio tuo defiliab alienigenarum net¬
ransducat eum post deos suos ut ꝑeat
ait. Mulier alligata est uiro quam di¬
uuir eius uiuit quod si mortuus uir es
ita exposuisti ut auingeres.i. xp̃iano¬

Expanded text:
Dominus, si esset illicitum. Ergo secundum ea quae Dominus, si esset illicitum. Ergo secundum ea quae supra diu diximus, multumque versavitum non erat faciendum pram benevolentiam. Tu autem cui placisses quid sibi vellet, quod ait: Ego dico, non Dominus, cum alloqueretur fideles, quibus essent conjuges infideles, dixisti quia Dominus jussit, ne conjugia sibimet diversae religionis copularent, et ipsum adhibuisti testimonium Domini dicentis: Non accipies uxorem filio tuo a filiabus alienigenarum, ne traducat eum post deos alienos ut pereat ait: Mulier alligata est viro quandiu vir ejus vivit. Quod si mortuus fuerit ita exposuisti ut adjungeres: I
Abbreviated transcription (Latin):
dit his decausis factum ẽ ut exponẽs
domini sermonem quodprolixum ĩ
monte habuit.Ubiuentum ẽ adq̃sti¬
onem deconiugib dimittendis uł ñ
co ñdominus monens eos qui hñt con¬
iuges infideles ut consentientes habi¬
tare secum ñdimitterent quodutiqꝙ
ideo monendum ñ iubendum fuit ꝗa
ñtanto pondere prohibentur hoĩes fa¬
cere licita quamius ñexpediant quan¬
to pondere prohibenda sunt illicita si
infirmitati ñ preuidicando iussioni uñ
questionis ubi attͣ dico ñdominus. Itẽ
ubi ait. Ecce ego paulus dicouobis ꝗa
sicircumcidamini xp̃s uobis nichil ꝓdde¬
rit nunquid ⁊ hicdirit. Ecce ego dico¬
ñdominus ñ sunt itaq ista sumilia ꝙ
⁊ illa que iubet dominus ñ ẽ indig̃¬
num ut contrarium si eadem monet
apłs monemus enim quia caros habe¬
mus ut faciant tibi precepta ueluiᷤ¬
satis ostendit dominum ñ prohibere
quod ip̃e prohibebat ꝓhibuiss aut̃

Expanded text:
dit. His de causis factum est, ut exponens dit. His de causis factum est, ut exponens domini sermonem, quem prolixum in monte habuit, ubi uentum est ad quaestionem de coniugibus dimittendis uel non co, non dominus, monens eos, qui haberent coniuges infideles, ut consentientes habitare secum non dimitterent. quod utique ideo monendum, non iubendum fuit, quia non tanto pondere prohibendi sunt homines facere licita, quamuis non expediant, quanto pondere prohibentur inlicita. siinfirmitati, non praeiudicando iussioni. undquaestionis, ubi ait: ego dico, non dominus? item ubi ait: Ecce ego Paulus dico vobis quia si circumcidimini Christus vobis nihil proderit? Nunquid etiam hic dicit: Ecce ego dico, non Dominus? Non sunt itaque ista similia, quia etiam illa quae jubet Dominus, non est indignum vel contrarium, si eadem monet Apostolus. Monemus enim eos quos charos habemus ut faciant Domini praecepta vel jusatis ostendit Dominum non prohibere quod ipse prohibebat. Prohibuisset autem
Abbreviated transcription (Latin):
rachilhorum prohibet dominus.S ñ ex
contra prohibrtionem domini apls a
aliquid moneret neq contra iuissionem
eius aliquid prohiberet. proinde inhaᷤᷤ
duabus causis una denubendo ut dñ
nubendo altera deinfideli coniuge dim
ritenda uł ñdimittenda aliquid sum¬
le inuenitur inuerbis apłi ⁊ aliquid di¬
simile.Simile quidemẽ illud quod et i¬
di dicitur preceptum domini ñhabeo ẽ¬
silium autemdo. Et hicdicit ego dico¬
ñ dominus quale ẽ enim preceptũ dm̃
disimile ẽ quia denubendo ut ñ nubendo
dicipotest. hoc bene fieri potest illuda¬
utem melius qm̃ utrumq ex pedit unũ
minus aliud magis. At uõ deconiuge
infideli dimittendo uł ñ dimittendo
qm̃ unum horum ñ expedit aliud expe¬
dit dici ñ oportet. Qui climitit bene
pedit. Sic ergo possumus dicere meliusᷤ
ẽẽ infidelemꝰ conuigem ñ dimittere
quamis liceat ⁊ dimittere quẽ admo¬
dum recte dicimus melius eẽt quodu
cet ⁊ expedit quam id quod ucet ⁊ ñ expe¬

Expanded text:
hil horum prohibet Dominus sed non ucontra pohibitionem Domini Apostolus aliquid moneret, neque contra jussionem ejus aliquid prohiberet. Proinde in his duabus causis una de nubendo, vel non nubendo; altera de infideittendo uel non dimittendo, aliquid simile est in uerbis apostoli, aliquid dissimile. simile quidem illudquod et ibi dicit: praeceptum domini non habeo, consilium autem do, et hic dicit: ego dico, non dominus. quale est enim \'praeceptum domini dissimile est, quia de nubendo et non nubendo potest dici, hoc bene fieri, illud melius, quoniam utrumque expedit, minus aliud, magis aliud; at uero de coniuge infideli dimittendo uel non dimittendo, quoniam unum horum non expedit, aliud expedit, dici non oportet: qui dimittit, bene pedit. sic ergo possumus dicere melius esse infidelem coniugem non dimittere, quamuis liceat et dimittere, quemadmodum recte dicimus melius esse, quod et licet et expedit quam id, quod licet nec expe
Abbreviated transcription (Latin):
licentiam sororem mulierem circũducen
anego solus et barnabas ñ habemus po¬
testatem hoc oꝑandi. quis militat suis
stipendus unquam: quis plantat umeã
⁊ defructu eius ñedit. Quis pascit gre¬
gem. ⁊ delacte eius gregis ñcomedit. ⁊ pa¬
uilopost si alii inquam potestatem ur̃e¬
iure participant ñne magis nos: si ñ su¬
mus usi hac potestate si omnia tottamuᷤᷤ
neqdimpedimentum debemus euãgłio

Expanded text:
licentiam sororem mulierem circumducendlicentiam sororem mulierem circumducendan ego solus et Barnabas non habemus potestatem hoc operandi? quis militat suis stipendiis umquam? quis plantat uineam et de fructu eius non edit? quis pascit gregem et de lacte gregis non percipit? et paulo post, si alii, inquit, potestatis uestrae participant, non magis nos? sed non sumus usi hac potestate, sed omnia toleramus, ne quod inpedimentum demus euangelio
Abbreviated transcription (Latin):
iuiges et filios xp̃o ⁊̃ exemplis que iam
prouenerant uidetur ortatus.Cur ergo
non expediat ⁊̃ infideles coniuges dimit¬
ti afidelib causa cui dẽtur exp̃ssa ẽ.
Non enim uinculum cum talibus coniuga¬
le seruandum.sed ut querantur in
xp̃o recedi abinfidelib comugib apłs
uetat. Multa autẽ sunt faciendam ñ
iubente lege s libera caritate ⁊ea s̃ in
nr̃is officuis gratiora q̃cum liceret nob̾
⁊̃ ñi impendere tñ causa dilectionis im¬
pendimus. Uñ ipse dominus prior cũ se
tributum ñ debere demonstrass soluitñ
nec scandaliraret eos quib adet̃nam sa¬
lutem gerens morem consulebat. Iamuõ
apłs quemadmodum ista comend eius
uerba testantur ubi dicit cum sim lber
exõib omnium me seruum feu ut plu¬
res lucrifacerem cum paulo suꝑius dixis¬
set nunquid ñ habemus licentiam man¬
ducandi ⁊ bibendi nunquid ñ habens

Expanded text:
iuges et filios Christo etiam exemplis, quae iam iuges et filios Christo etiam exemplis, quae iam prouenerant, uidetur hortatus. cur ergo non expediat etiam infideles coniuges dimitti a fidelibus, causa euidenter expressa est. non enim propter uinculum cum talibus coniugale seruandum, sed ut adquiractur in Christo, recedi ab infidelibus coniugibus apostolus uetat. Multa sunt autem facienda non iubente lege, sed libera caritate; et ea sunt in nostris officiis gratiora, quae cum liceret nobis etiam non inpendere, tamen causa dilectionis inpendimus. unde prior ipse dominus, cum se tributum non debere monstrasset, soluit tamen, ne scandalizaret eos, quibus ad aeternam salutem gerens hominem consulebat. iam uero apostolus quemadmodum ista commendet, eius uerba testantur, ubi dicit: cum enim liber sim ex omnibus, omnium me seruum feci, ut plures lucrifacerem, cum paulo superius dixisset: numquid non habemus licentiam manducandi et bibendi? numquid non habemus
Abbreviated transcription (Latin):
delis suam libertatem ne ita subiectum
putet seruituti ut ip̃am dimitat fidli
re coniugem amittat infidelem. hoc q̃
defidelibus et parentib hoc et de fra
tio ut climittat xp̃m si eum secum hab̾e¬
pollentium. Quod infideles sint conu¬
ges et quod fideli licet dimittere infide
apłs Ceteris autem ego dico ñ dominus
est eum monendo dixisse quia enim con¬
iux fidelis relinquere coniugem licite po¬
fieri oĩo ñlicet. Mom ergo apłs quod pꝰ¬
sit ẽẽ multorum occasio uacrandorũut
fideles coniuges inrelinquendis infideli¬
bus ꝑmissalicentia ñutantur tibi au¬
tem uidetur infideles quoq: dimitti a
fidelibus ñlicere quia nocuetat apłs cũ
ego dicam licere quia hoc ñuetat dñs ñ
t̃n dico expedire quia noc nefiat monet
apłs qui reddit ⁊̃ rationem cur fieri ñex¬
pediat quamius liceat. Quomodo enim
scs inquit mulier siurrum saluum fa¬
uies: aut uñ scs uir uxorem saluam fa

Expanded text:
delis suam libertatem, ne ita se subjectum delis suam libertatem, ne ita se subjectum deputet servituti, ut ipsam dimittat fidem, ne conjugem amittat infidelem. Hoc et de filiis atque parentibus, hoc et de frattio ut Christum dimittat, si eum secum habeetiam infideles sunt conjuges, et quod fideli licet dimittere infideltolus: Ceteris autem ego dico, non Dominus, est eum monendo dixisse. Quia enim conjunx fidelis relinquere conjugem licite pofieri omnino non licet. Monet ergo Apostolus, quo possit esse multorum occasio lucrandorum, ut fideles conjuges in relinquendis infidelibus permissa licentia non utantur. Tibi autem uidetur infideles quoque dimitti a fidelibus non licere, quia hoc uetat apostolus, cum ego dicam licere. quia hoc non uetat, non tamen expedire, quia hoc ne fiat, monet apostolus: qui reddit etiam rationem cur fieri non expediat, quamuis liceat. quid enim scis, inquit, mulier, si uirum saluum facies? aut unde scis, uir, si uxorem saluam fac
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ aberrare faciunt ⁊ ꝑtutiose turpitq
corrumpi possunt sinecrimine et uir
uxorem suam dimittere ⁊uxor uirum ꝗa¬
⁊ exceptam facit dominus causam form¬
cationis quam fornicationem sicut supͣ
ꝯsideratum est generalem ⁊ uniuersalem
intelligere cogimur. Cum autem ait ex
xorem dimittere conceditur. s⁊ quisquis
eam quoq uxorem dimittit a qua ip̃a co¬
gitur fornicari causa utiq: fornicationiᷤ
dimittit uelut si aliquem cogat uxor sa¬
crificare ydolis quitalem dimittit cau¬
sa fornicationis dimittit ñtm̃ illius s ⁊̃
sue illius quia fornicator sue ne fornice¬
est illius quȩ carnem suam comquinat
ẜ ⁊̃ qui simulachrum facit mechatur.
Quod si inhis factis ꝑseuerat et peniten¬
tiam ñ agit recedet abilla ⁊ noli uiuere
cumilla. S in autẽ et tu particeps eius pec¬
re ds cuuslib ñ est afide recedendum.
unfidelis dicit apłs discedit discedat.
non ẽ seruituti subiectus frater aut so
eẽ cum conuge suo fideli hic cognoscat fi¬

Expanded text:
faciunt, et perniciose turpiterque corrumpi, possit sine crimine et vir uxorem dimittere, et uxor virum, quia exceptam facit Dominus causam fornicationis. Quam fornicationem sicut supra commemoratum est generalem et universalem intelligere cogimur. Cum autem ait excxorem dimittere conceditur, sed quisquis eam quoque uxorem dimittit, a qua ipse cogitur fornicari, causa fornicationis utique dimittit. Velut si aliquem cogat uxor sacrificare idolis, qui talem dimittit, causa fornicationis dimittit, non tantum illius, sed et suae: illius, quia fornicatur; suae, ne forniceest illi, qui carnem suam coinquinat, sed etiam qui simulacrum facit, moechatur. Quod si in his factis perseverat, et poenitentiam cum illa. Sin autem, et tu particeps pecre cujuslibet non est a fide recedendum. nfidelis, dicit Apostolus, discedit, discedat: non est servituti subjectus frater aut soresse cum conjuge fideli, hic agnoscat fi
Abbreviated transcription (Latin):
secuntur infideles ⁊ quelib noxa suꝑ¬
stitio fornicationẽ dommus autẽ ꝑmi¬
fit causa fornicationis uxorem dimit¬
ti. S⁊ quia ꝑmisit ⁊ ñ iussit dedit apło
locum monendi ẽ ut qui uoluerit ñ
dimittat uxorem infidelem quo si for¬
tassis possit fidelis fieri. Item sun fideli¬
tas fornicationẽ ⁊ ydolatriam infideli¬
tas ⁊ auaritia ydolatria non est dubitan¬
dum ⁊ auaritia fornicationẽ esse. Quis ergͦ
iam quamlib illicitam concupiscentiam
potest recte afornicationis genere seꝑare
si auaritia fornicatio ẽ. ex quo intelligit᷑
quod ꝓpter illicitas concupiscentias nõ
tm̃ que instrupris cum alienis uiris au̾
feminis comittuntur s: oĩo qualib q̃¬

Expanded text:
sequuntur infideles, et quaelibet noxia superstitio fornicatio est. Dominus autem permisit causa fornicationis uxorem dimitti. Sed quia permisit, non jussit, dedit locum Apostolo monendi, ut qui voluerit non dimittat uxorem infidelem, quo sic fortassis possit fidelis fieri. Item c. tas fornicatio est, et idololatria infidelitas, et avaritia idololatria, non est dubitandum et avaritiam fornicationem esse. Quis ergo jam quamlibet illicitam concupiscentiam potest recte a fornicatiosi avaritia fornicatio est? Ex quo intelligitur quod propter illicitas concupiscentias non tantum quae in stupris cum alienis viris ac feminis committuntur, sed omnino propter q
Abbreviated transcription (Latin):
uxorem dimiserat añ bapt̃ post baptis
mum inpotestate eius erit eam habe uł
lis et sequi ñuult sicut dicit apłs infide¬
lis sidiscedat discedat. Itemaug̃ defide¬
xor legiti que cum fideli habitare nolu
ma societate conuicta sine ulla culpa erit.¬
relinquitur sicum uro xp̃iano ꝑmanere
noluerit ñ adtenditur eo modo eam rec¬
tissime dimitti suuro suo dicat ñ ero uxo
tua nisimchi delatrocinio diuitias cõ¬
greges aut nisi solita lenocinia quib:
nram domum transigebas ⁊̃ xp̃ianus e¬
rerceas aut siquid aluid ut facinorosum
ait flagitiosum inuiro nouerat quod
delectata uł ubidinem explebat uł fa
xit siueraciter egit peniteritiam abo
onem opatur ꝓculdubio plus tenebit̃
amore diuine grẽ quam carnis luxuri¬
ȩ et membrum quod eum scandaliza¬
bat fortiteramputabit. Idem deser¬

Expanded text:
uumum in potestate ejus erit eam habere vlis, et sequi non vult, sicut dicit Apostolus: Infidelis si discedit, discedat . SExor, quae cum fideli habitare noluma societate conjuncta sine ulla culpa relinquitur, si cum viro Christiano permanere voluerit. Non attenditur eo modo eam rectissime dimitti. Si viro suo dicat: Non ero uxor tua nisi mihi vel de latrocinio divitias conferas aut si solita lenocinia quibus nostram domum transigebas, etiam Christianus exerceas, aut si quid aliud aut facinorosum vel flagitiosum in viro noverat, quo delectata vel libidinem explebat, vel fxit, si veraciter egit poenitentiam ab oonem operatur, procul dubio plus tenebitur amore divinae gratiae quam carnis luxuriae, et membrum quod eum scandalizat fortiter amputabit. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
admittendi in hereditatis consortium
quuia exea suscepti sunt q̃ ante baptismũ
fuerit uxor eruntq appellandi natura
gatur aiudeis siliceret dimittere uxorẽ
Atq exponeret fieri ñ debere addidit qͦs
d̃s comunexit nomoñ separet hac ne
dehis putetur ẽẽ locutus qui post baptiᷤ¬
mum uxores sortiuntur. hoc ⁊ auideis ĩt̃
rogatum ẽ ⁊ uadeis ẽẽ responsum merune¬
ritꝰ. quero ⁊ sollicitus quero suna et ead
sit uxor eius qui ante cathecuminus postta
fideus sit filiosq exea cum eẽ cathecummꝰ
susceꝑit. et postea alios filios cum filiis u¬
trum sint fratres appellandi anñ hañt
postea defuncto patre cumcetĩs heredi¬
quibus filiorum nomen regnãtio spũali
sentire absurdumẽ que ratiorẽ hoc ma¬
lum defendit uacuam magis opinione
iactari quam aliqua auctoritate robora¬
ri cum ñpossit int̾peccata deputan qd̃
iex precipit et ds̃ coniuncxit. Item ex de¬
sit post bapt̃ uxorem recipere quam añ

Expanded text:
admittendi in haereditatis consortio, qui ex ea suscepti sunt, quae ante baptismum fuit uxor, eruntque appellandi naturalgaretur a Judaeis si liceret dimittere uxorem, atque exponeret fieri non debere, addidit: Quod Deus conjunxit, homo non separet . Ac ne de his locutus esse credatur qui post baptismum uxores sortiuntur, meminerint rogatum, et Judaeis esse responsum. Quaero, et sollicitius quaero, si una eademque sit uxor ejus qui ante catechumenus, postea fidelis sit, filiosque ex ea cum esset catechumenus susceperit, ac postea alios, cum fidelis: utrum sint fratres apppostea defuncto patre haereditatis familiquibus filiorum nomen regeneratio spiritdicare atque sentire absurdum est, quae ratio est hoc malum defendi, et vacua magis opinione jactari, quam aliqua auctoritate roborari cum non possit inter peccata deputari quod lex praecipit et Deus conjunxit. CAP. Xsit post baptismum recipere quam ante
Abbreviated transcription (Latin):
auctoritates quibus probatur coniugi¬
um ẽẽ inter infideles quarum prima ẽ
illud euangłii. quod xp̃s ait. Erunt.u.
meraret uxorem inuirum eẽ diuidendã
dixit. et ecconuerso. Item. Qui ñ odit pa¬
trem aut matrem aut sororem aut uro¬
rem ꝓpt̾ me ñẽ me dignus uxorem infide¬
lem ñ fidelem dicit hodio habendam.
Omnis qui reliquerit domum aut pa
in hoc loco infidele significarit quaꝓ
fides xp̃i deseritur. Item apłs Siquis
frater uxorem habet infidelem ⁊ heco¬
sentit habitare cum illo ñ dimittat
ilamx: et siqua mulier habeat maritũ
infidelem.⁊ hic consentit habitare cum
illa ñ climittat uirum. Scificatus ẽ n
uuir infidelis ꝑmulierem fidelem.⁊ scĩfi¬
cata ẽ mulier infidelis ꝑuirum fidelem
dem adtitum. H ortare adulescentulas
ut diligãtur suos uiros hac tandem fid¬
ub quam deinfidelib intelugendũ est.
Infidelibus namq uirifideles mulie¬
res ꝓpensius ꝓpt̃ dominum debẽte ob¬
sequiut sic uuros suos xp̃o lucrari uale¬

Expanded text:
auctoritates, quibus probatur conjugium esse inter infideles. Quarum prima est illud evangelii quod Christus ait: Erunt quinque merasset, uxorem in virum esse dividendam dixit, et e converso. Item: Qui non odit patrem, aut matrem, aut uxorem, aut sororem propter me, non est me dignus; uxorem infidelem,  non fidelem dixit odio habendam. Item: Omnis, qui reliquerit domum, aut pain hoc loco infidelem significat, quae Christi fides deseritur. Item Apostolus: Si quis frater uxorem habet infidelem, et haec consenserit habitare cum illo, non dimittat illam, et si qua mulier habet virum inificatus est enim vir infidelis per mulierem fidelem, et sanctificata est mulier infidelis per virum fidelem. Item ad Titum: Hortare adolescentulas, ut diligant viros suos. Hoc tam de fidelibus quam de infidelibus intelligendum est. Infidelibus namque viris mulieres propensius propter Deum debent obsequi, ut sic viros suos Christo lucrari vale
Abbreviated transcription (Latin):
existentis sed futuri ut ex ip̃a despon¬
satione sꝑabatur. sic ⁊ diabolus dicitir
cecidisse ab eatitudine ñ solum quã tẽ
habebat s ̃ ad quam habendam creat᷑
erat. Sic qui merito ⁊ sue uite ⁊ scientie
insacerdote uł in ep̃m eligitur. su ntĩm
electionem suam cassari meruĩt dicit̃
amittere sacerdotalem ut ep̃alem urs¬
ctionem ñ quamiam acceꝑat. s adquẽ
accipienda electus erat. non ergo illa a¬
uctoritate sponsa coniux potest ꝓbari.
S⁊ concedatur quod sponsa ñ sit con
ori conditioni. hoc autem ꝓhibetur a¬
uctoritate ancirem concilii in quo sta¬

Expanded text:
existentis, sed futuri, ut ex ipsa desponexistentis, sed futuri, ut ex ipsa desponsatione sperabatur. Sic et diabolus dicitur cecidisse a beatitudine, non solum quam tunc habebat, sed etiam ad quam habendam creatus erat. Sic qui merito suae vitae vel scientiae in sacerdotem vel episcopum eligitur, si interim electionem sua cassari meruerit, dicitur amittere sacerdotalem vel episcopalem unctionem, non quam jam acceperat, sed ad quam accipiendam electus erat. Non ergo illa auctoritate sponsa conjunx potest probari. § 3. Sed concedatur, quod sponsa non sit coniori conditioni? Hoc autem prohibetur auctoritate Ancyrani Concilii c. 11, in quo sta
Abbreviated transcription (Latin):
coniuges aprima fide desponsationis a
coniux eẽ negatur: S⁊ aprima fide depõ¬
sationis conux dicitur appellari.ñ qd̃
in ipsa desponsatione fiat coniux.siꝙ
ex fide quam ex desponsatione sibiin¬
uicem deberet postea efficiuntur con¬
iuges sicut ꝑfidem dicuntur remittit
peccata ñ quod ante baptisma ꝑfidem
remittantur. s: quia fides ẽ causa qr ĩ
baptismate apeccatis emundamur. Il
lud autem ioħs crisostomi. Matͥmoniũ
ñ facit coitus s⁊ uoluntas. Item illud am¬
br. Non defloratio uirginitatis s pacti¬
o conuigalis matrimonium facit ita
intelligendum ẽ coitus sine uoluntate
ꝯtrahendi matrimonaum ⁊ defloratio
uirginitatis sinẽ pactione coniugalis
non facit matrimonium sed precedenᷤꝰ
pactio facit. ut mulier indefloratione
sue uirginitatis uł incortu dicatur nu¬
bere uiro uł nuptias celebrare.Itemsi¬
ritius pp̃ discessionem sponse asponsoro¬
cat coniugalem seꝑationẽ. s⁊ talis di¬
scessio dicitur iolatio conugi. ñ iam

Expanded text:
ista, conjunx esse negatur? Sed a prima fide desponsationis conjunx dicitur appellari, non quod in ipsa desponsatione fiat conjunx, sed quia ex fide, quam ex desponsatione sibi invicem debent, postea efficiuntur conjuges, sicut per fidem dicuntur remitti peccata, non quod ante baptismum per fidem remittantur, sed quia fides est causa, quare in baptismo a peccatis emundamur. § 1. Illud autem Joannis Chrysostomi: Matrimonium non facit coitus, sed voluntas; item illud Ambrosii: Non defloratio virginitatis, sed pactio conjugalis matrimonium facit, ita intelligendum est: Coitus sine voluntate contrahendi matrimonium, et defloratio virginitatis sine pactione conjugali non facit matrimonium, sed praecedens conjugalis pactio facit, ut mulier in defloratione suae virginitatis vel in coitu dicatur nubere viro, vel nuptias celebrare. § 2. Item Siricius Papa discessionem sponsae a sponso vocat conjugalem separationem. Sed talis discessio dicitur violatio non jam
Abbreviated transcription (Latin):
furrectionem suam dubitare ꝑmisit
nec tñ indubitatione deseruit. Sicut añ
natiuitatem suam habere mariam põ
uenit. Namita factus discipłs dubit¬
tans et palpans testis uere resurrecti¬
onis sicut sponsus fuerat ꝓatris custoᷤᷤ
integerrime uirginitatis ¶ Ex his õib¬

Expanded text:
esurrectionem suam dubitare permisit, nec tamen in dubitatione deseruit, sicut ante nativitatem suam habere Mariam sponnon pervenit. Nam ita factus est discipulus dubitans et palpans testis verae resurrectionis, sicut sponsus matris fuerat custos integerrimae virginitatis. Grati
Abbreviated transcription (Latin):
conuigiorum ¶ Hinc distinguendue
aliud ee dimittere uolentem cohabita¬
re art aliud discedentem non sequi uolẽ¬
te erum cobabitare licet quidem dimitiẽ
si ñea uiuente aliam super ducere dis¬
scedentem uo sequi ñ oportet ⁊ ea uiuente
aliam ducere licet. Uerum hec ni nisi dino
intelligendum ẽ qui infidelitate sib copi¬
iati sunt. Cetm̃si ad fidem ut̃q conũs
est uł siuterq fidelis matrimonio ꝯuin¬
ctus ẽ ⁊ procedente tempore altereorũ a
fide discesserit ⁊ odio fidei coniugem de¬
reliquerit derelictu discedentẽ n cõmu¬
tabitur ñ tñ illa uiuente alteram ducẽ
poterit quia ratum coniugium fuerat ĩt
bigamus sit reputandus qa añ papt̃ na
buerit unam et post baptismum alterã
auctoritate ierommi pateat. Net enim
suꝑ epłam pauili adtimotħm. Non est

Expanded text:
conjugiorum. Gratian. Hic distinguendum est, aliud esse dimittere volentem cohabitare, atque aliud discedentem non sequi. Volentem enim cohabitare licet quidem dimittere, sed non ea vivente aliam superducere; discedentem vero sequi non oportet, et ea vivente aliam ducere licet. Verum hoc non nisi de his intelligendum est, qui in infidelitate copulati sunt. Ceterum si ad fidem uterque conversus est, vel si uterque fidelis matrimonio junctus est, et procedente tempore alter eorum a fide discesserit, et odio fidei conjugem dereliquerit, derelictus discedentem non comitabitur; non tamen illa vivente alteram ducere poterit, quia ratum conjugium fuerat inter bigamus sit reputandus qui ante baptismum habuerit unam, et post baptismum alteram, auctoritate Hieronymi patet. Ait enim s
Abbreviated transcription (Latin):
conuenirẽt ñdixit priusquam eẽt
sponsi adducerent̃ domum hunc a
morem seruabat antiquitas ut spõse
insponsarum domibus haberentuł.
guntur habitare cum sponsis ñdum
sibi copulatis lege comugu sic⁊ ma¬

Expanded text:
convenirent. Non dixit, prius, quam in sponsi adduceretur domum. Hunc quippe morem servabat antiquitas, ut sponsae in sponsorum domibus haberentur. guntur habitasse cum sponsis nondum sibi copulatis lege conjugii,
Abbreviated transcription (Latin):
eliudium docet. Item suꝑgenesim De eod¬
gressus itaq loth locutus ẽ adgnõs su¬
os qui accepturi erant filias suas. Inse¬
quentib filie loth uirgines fuisse dicũ¬
tur. et ipse ad sodonntas dixit. Ecce
due filie mee q̃ñ cognoues uirum⁊c̃.
Nunc autem dicitur habuisse generos¬
s quidam arbitrantur eas q̃uiros haby¬
erunt insodomis ꝑisse ⁊ quȩ uirgines
erant cum patre exisse.S⁊ hebraica ue¬
ritas habet. Egressus loth locutus ẽ ad

Expanded text:
eodem. Idem super Genesim. Egressus itaque Loth locutus est ad generos suos, qui accepturi erant filias suas. In sequentibus filiae Loth virgines esse dicuntur. Et ipse ad Sodomitas dixit: Ecce duae filiae meae, quae non cognoverunt virum. Nunc autem dicitur habuisse generos. Quidam arbitrantur eas, quae viros habuerunt, in Sodomis periisse, et quae virgines erant, cum patre exiisse. Sed Hebraica veritas habet: Egressus Loth locutus est ad
Abbreviated transcription (Latin):
one necessariorum ⁊ indiuidue mentiᷤ
nominauit quia futura erat comuns
Hinc ⁊ beda suꝑleuiticum. Siquis spõ¬
sam alterius uiolauerit ⁊ cet̃.Sponsam
uxorem dixit ñque tunc eẽt si que fu¬
tura erat uxor. Minc⁊̃ ier̃ suꝑ matħm
uirum marie cum uirum audieris sus¬
pitio tibi ñ subeat nuptiarum s recõ¬
dare ꝯsuetudinis scͥpturarum quod põ¬
si uiri et sponse uocentur uxores ⁊ infra.
non abalio inuenta ẽ nisi aioseph qui
pene ucentia maritali future uxoris

Expanded text:
one necessariorum, et individuae mentis nominavit, quia futura erat uxor. » Hinc et Beda super Leviticum: Si quis sponsam alterius violaverit, etc. sponsam uxorem dixit, non quae tunc erat, sed quae futura erat uxor. Hinc etiamvirum Mariae. Quum virum audieris, suspicio tibi non subeat nuptiarum, sed recordare consuetudinis scripturarum, quod sponsi viri, et sponsae vocentur uxores. Et infra: Non ab alio inventa est nisi a Joseph, qui pene licentia maritali futurae uxoris
Abbreviated transcription (Latin):
Sed eodem modo soluitur quia ista
udelic cum illo benedictionem ac¬
sit ille quandam fidelem in uxorem
acceꝑat. Qua mortua cłicus efficit᷑
tandem uite et scientie merito in epm elt¬
gitur. Nic primum qr̃ ante conuigium
sit interfideles. Secundo: anuceat hu¬
ic aliam lucere priore uiuente.Tertio:
ansit reputandus bigamus quiãn bap¬
tismum habuit una⁊ post baptismum
am non sił multis auctoritatib probat᷑.
it enim paulus est ome quod ñ est exfide
peccatum est. Coniunctio autem infide¬
uum ñẽ exfide et ideopeccatum ẽ. non ẽ
comugium quia nullum coniugium pe¬
ccatum est. Item aug̃. Non est uerapo¬
dicitia hominis infidelis cum conuge
sua. Ubi autem uera penitentia eẽ ñ po¬
test ibi nec uerum coniugium ẽ.Item am¬
br. Iussit esdras dimitti uxores alienige¬
nas ꝑquas ibant adeos alienos. Non est
enum imputandum matmonium qđ extͣ
dei decretum ẽ factum si cognoscitur est

Expanded text:
Sed eodem modo solvitur, quia ista Sed eodem modo solvitur, quia ista videlicet cum illo benedictionem acsit. Ille quandam fidelem in uxorem accepit, qua mortua clericus efficitur. Tandem vitae et scientiae merito in episcopum eligitur. Hic primum quaeritur, an conjugium sit inter infideles? Secundo, an liceat huic aliam ducere priore vivente? Tertio, an sit reputandus bigamus qui ante baptismum habuit unam, et post baptismum m non sit, multis auctoritatibus probatur. Ait enim Paulus: Omne, quod non est ex fide, peccatum est. Conjunctio autem infidelium non est ex fide, et ideo peccatum est. Non est ergo conjugium, quia nullum conjugium peccatum est. Item Augustinus: Non est vera pudicitia hominis infidelis cum conjuge sua. Ubi autem vera pudicitia esse non potest, ibi nec verum conjugium est. Item Ambrosius: Jussit Esdras dimitti uxores alienigenas, per quas ibant ad Deos alienos. Non est enim putandum matrimonium, quod extra Dei decretum est fa
Abbreviated transcription (Latin):
ibetur nubere scð̾o ⁊ iubetur redire
ad priora uota. Iit enim siritius pp.h
iam atteri desponsatam alteri inma¬
trimonium possit accipere. tale igit̃
conubium anathatriamus ⁊ modis õĩ¬
b nefiant inhibemus. Quia illa bene¬
cdictio que nuptre sacerdos imponit
ap̃fideles cuiusdam sacrilegninstar ẽ
si ulla transgressione iuoletur Secd
hac auctoritate sirit ulla ꝓhibetur
adscda uota transire q̃ inꝓpria domo
ẽ ducta et cum sponso suo est uelata
⁊ benedicta. talium discessione uiolat᷑
benedictio quem nuptiẽsacerdos im¬
ponit uerum hanc nec dum ponsus
insuam duxerat nec cumea benedicti¬
onem acceꝑat. Nec ergo hac auctorita¬
te huius cõpula prohibetur. Item illu
eusebii pp̃. desponsatam pueuam ñlic
parentib alii uiro tradere. Similit̃ de
huiusmodi desponsata intelugitur q̃
urdlici cum sponso est uelata et benẽ
detrahenda scđo et reidenda primo.

Expanded text:
ibetur nubere secundo, et jubetur redire ibetur nubere secundo, et jubetur redire ad priora vota. Ait enim Siricius Papa lam alteri desponsatam alter in matrimonium possit accipere. Tale ergo connubium anathematizamus, et modis omnibus ne fiat prohibemus, quia illa benedictio, quam nupturae sacerdos imponit, apud fideles cujusdam sacrilegii instar est, si ulla transgressione violetur. Gratian. Sed auctoritate hac Siricii illa prohibetur ad secunda vota transire, quae in propriam domum est ducta, et cum sponso suo est velata et benedicta. Talium discessione violatur benedictio, quam nupturae sacerdos imponit. Verum hanc necdum sponsus in suam duxerat, nec cum ea benedictionem acceperat. Non ergo hac auctoritate hujusmodi copula prohibetur. § 1. Item illud Eusebii Papae: Desponsatam puellam non licet parentibus alii viro tradere, similiter et de hujusmodi desponsata intelligitur, quae videlicet cum sponso est velata et benedidetrahenda secundo, et reddenda primo.
Abbreviated transcription (Latin):
one priuetur sponsa nisi raptorem
deserer ret ad ponsum suum redire
nr̃o seruitio fideliter ex cubaret quendã
uirum feminam sibi desponsatam qr̃
rapuisse ⁊ ideo frat̾nitas tua nr̃a aue¬
toritate suffulta suffraganeos suos
epõs presentialit̃ conuoe⁊ et sic una¬
nimisententia si sponsa huic raptor ñ
reddiderit tam idem quam rapta si
ad pͥstinum sponsum remeare noluĩt
priori conditioni renuntiare .⁊ d nup¬
tus cum alio agere aluid ẽ rapi hoc ẽ
coitus acorrumpendo dictus.Uñ q
la decuius añ nuptus nichil actum
fuerit uideatur abducta. ¶ Quod a
utem infine capłi subiungitur. ⁊̃ sieiᷤ
araptoribus uis illata constiterit iõ
additum est quia raptarũ alie se ra¬
piendas exponunt aue uiolent᷑ abcio¬
cuntur. Quolib mõ ergo rapiantur
priorib reddende s̃. hee autẽ ut su¬
pradictum ẽ ñ int̃ raptas. snnt̃ alias
desponsatas ꝯnumerat᷑. ⁊ õ ñ ẽ huic a¬
uferenda et priori redlenda. Secun¬
tur auie auctoritates quibus ista ꝓ¬

Expanded text:
one privetur sponsa, nisi raptorem deserere et ad sponsum suum redire tro servitio fideliter excubaret, quemdam virum feminam sibi desponsatam queritur rapuisse. Et ideo fraternitas tua, auctoritate nostra suffulta, suffragepiscopos praesentialiter convocet, et sic unanimi sententia, si sponsam huic raptor non reddiderit, tam idem quam rapta, si ad pristinum sponsum remeare nolueritpriori conditioni renunciare, et de nuptiis cum alio agere; aliud est rapi, hoc est a corrumpendo dictus; unde la, de cuius ante nuptiis nihil actum fuerit, videatur abducta. Grautem in fine capituli subjungitur: etiamsi eis a raptoribus vis illata constiterit, ideo additum est, quia raptarum aliae se rapiendas exponunt, aliae violenter abducuntur. Quolibet ergo modo rapiantur, priori reddendae sunt. Haec autem, ut supra dictum est, non inter raptas, sed inter alias desponsatas connumeratur, et ideo non est huic auferenda, et priori reddenda. § 1. Sequuntur aliae auctoritates, quibus ista proh
Abbreviated transcription (Latin):
piscopus ñ est ordinandus sine concilio
ꝯp̃sentia metropłitani ep̃i. cui melius
erit: si excõĩꝓuincia ꝯgregentur ep̃i. q
tẽ demum post plurimoꝵ ep̃oꝵ siue ꝓp̃
sentiam: siue ꝑlitteras consensum: senten¬
tia consona ordinetur. Quod si alit̃ ꝗͣst
ordinatio celebretur: ꝯtradicant᷑ aut̃
aliqui ꝓpt̃ ꝓprias ⁊ domesticas simłtatẽ.
matem habere constiterit: nec q̃ metro¬
politano absq eius ꝯscientia ep̃m conse¬
crare licebit. Vnde leo pp̃. urbis rome¬

Expanded text:
piscopus non est ordinandus praeter consilium et praesentiam metropolitani provinciae, cui melius erit si ex omni provincia congregentur episcopitunc demum post plurimorum, sive per praesentiam, sive per litteras sententiam consonam ordinetur. Quod si aliter quamordinatio celebretur, contradicant autem aliqui propter proprias et domesticas simultates, matem habere constiterit, nec etiam a metropolitano absque ejus conscientia episcopum consecrare licebit. Unde Leo Papa
Abbreviated transcription (Latin):
care. ⁊ quidẽ si om̃s occurrant. bene ẽ sia
utem hoc difficile fuĩt: plures oportet
occurrere.qui autẽ ñconueniunt: p̃sen¬
tiam sui ꝑepłas suas faciant.⁊sicoĩum
nationem nichil p̃ualere decernimus.
Si autẽ scm canones ordinatic ep̃i fum̃
facta.⁊ aliquis cum sua malitia in aliqͦẽ
tdirerit plurimorũ ꝯsensus obtineat.

Expanded text:
care. Et quidem si omnes occurrerint, bene. Sin autem hoc difficile fuerit, plures oportet concurrere. Qui autem non convenerint praesentiam sui per epistolas faciant, et sic omnium nationem nihil praevalere decernimus. Sin autem secundum canones ordinatio episcopi fuerit facta, et si quis cum malitia in aliquo contradixerit, plurimorum consensus obtineat.
Abbreviated transcription (Latin):
eꝑsona autem consecrandi ep̃i: ⁊ decłi
frat̃rtatem tuam referat. qd̃q in ꝓuĩ¬
cia bene placuit: scire te faciat: ut ordi¬
nationẽ rite celebrandam: tuam quoq
firi auctoritas. Que rectis dispositioĩ¬
h nichil more: aut difficultatis debebĩ
afferre. ne gregib domim: dui desit cu

Expanded text:
ersona autem consecrandi episcopi, et dfraternitatem tuam referat; quodque in provincia bene placuit, scire te faciat, ut ordinationem rite celebrandam tua quoque firmet auctoritas. Quae rectis dispositionibus nihil morae aut difficultatis debebit afferre, ne gregibus Domini diu desit cu
Abbreviated transcription (Latin):
onem quia ip̃i responde ñpossunt
Alienum ꝗꝑpe opus ẽ cum credit ꝑal
terum sicut auenum opus fuit cũ
tatem corꝑaliter baptismus defuit
defuit ꝑficitur salus quod traditũ
tenet uniuersitas eccle cum paruu¬
u infantes baptrzantur qui certe dũ¬
n possunt credere adiustitiam⁊ o
re confiteri adsalutem quod latro
potuit qñ ⁊̃ inflendo et uagiendo cũ
eis misterium celebratur misticis
uocib obstrepunt et nuuus xp̃ia¬
norum duxerit eos mnaniter bapti¬
⁊ ari. Item quib omnib rebus ost¬
enditur aliud eẽ sacramentum ba¬
ptism auud confessionẽ cordis sea
salutem hominis exutroq compleri
nec siunum eorum defuerit ideo py¬
tare debemus consequens ẽẽ ut ⁊ in
alterum desit quia et illud sine isto po¬
test eẽ utͥ infantem ⁊ istud sine iliopo¬
tuit ẽẽ ut inlatrone complente deo
sie in illo siue inisto quod ñ uoluntate
defuiss cumuõ exuoluntate alterum
norum defuerit reatu hominẽ inuolui

Expanded text:
onem, quia ipsi respondere non possunt. Alienum quippe opus est, cum credit per alterum, sicut alienum opus fuit, cumtatem corporaliter baptismus defuit, adfuit, perficitur salus, quod traditum tenet universitas Ecclesiae, cum parvuli infantes baptizantur, qui certe nondum possunt credere ad justitiam et ore confiteri ad salutem, quod latro potuit: quin etiam flendo, et vagiendo cum in eis mysterium celebratur, ipsis mysticis vocibus obstrepunt, et nullus Christianorum dixerit eos inaniter baptizari. Item. Quibus omnibus rebus ostenditur aliud esse sacramentum baptismi, aliud conversionem cordis, sed salutem hominis ex utroque compleri; nec si unum horum defuerit, ideo putare debemus consequens esse ut et alterum desit, quia et illud sine isto potest esse ut in infante, et illud sine illo potuit esse, ut in latrone, complente Deo, sive in illo, sive in isto, quod non voluntate defuisset. Cum vero ex voluntate alterum horum defuerit, reatu hominem involvi,
Abbreviated transcription (Latin):
iquicquid est in homine qñba eo est:¬
ptriatur et scĩficatur baptriari⁊ scĩfi¬
cari credendum est. dicturus es. ⁊ in ip̃a
in illo baptiiari ⁊ scĩficari q̃ intestinis
⁊uescica pdigestionem corporis dige¬
runtur dicturus ẽ: baptiiari ⁊ scĩficari
hominem inmatris utero ꝯstitutũ si ad
hoc sacramentum accipiendum necessi¬
tas cogat grauidam ⁊ ideo baptizari iã
qui nascitur ñdbere postremo dicturꝰ

Expanded text:
quidquid est in homine quando baptizatur et sanctificatur baptizari et sanctificari putandum est. Dicturus es et ipsa in illo baptizari et sanctificari quae in intestinis et vesica per digestiones corporis digeruntur. Dicturus es baptizari et sanctificari hominem in matris utero constitutum, si ad hoc sacramentum accipiendum necessitas cogat gravidam, et ideo baptizari jam qui nascitur non debere. Postremo dicturus