comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mret: ceruice tenꝰ unguib
infixis a leone arripit᷑. et
a ctũstãtib feris sine mora
discerpit᷑. Uulpes ꝓpe stans
furtun cor eius auffert et
deuorat. Cor terui querens
et nõ Inuemẽs leo fremit
graue Tremefacte fere inqͥrũt
solicite que earũ huic sit
obnoxia culpe. Suspicio erat
dit᷑ cruciatib adiecta In
hec prorupit u̾ba. Ue ĩquit
iniͥ misere que tantas penas
patior indigne. Ut quid enĩ
profecto huc nõ redisset.
Nullatenꝰ go cor habuit qui
sibi consulere nesciuit. Hec
locutus tholomeus cõticuit.
Puer theodorici hec intẽte
auscultãs et sagãci aĩo dicta
intelligens ad dñm suũ reu̾sꝰ
cũcta per ordinẽ pandit.
et cautiorem aduersus dolos
insidiantiũ esse p̃monuit
tinopolin adire iubebatur
in ytalia resedit. Demq go
rex est effectus et dñs imꝑii
u̾o partib quotans modiũ
terre dependebat. Uñ rei ueri¬
tatem ignorãtib dũ modiũ̃
rex theodericus erariis pub ͭ ͥ ᷤᷤ

Expanded text:
niret, cervice tenus unguibus niret, cervice tenus unguibus infixis, a leone arripitur et a circumstantibus feris sine mora discerpitur. Vulpes prope stans furtim cor eius aufert et devorat. Cor cervi querens et non inveniens leo fremit grave. Tremefactae ferae inquirunt sollicite, quae earum huic sit obnoxia culpae. Suspicio erat,ditur, cruciatibus addicta, in haec prorupit verba: „Vae“, inquit, „mihi miserae, quae tantas poenas patior indigne; ut quid enim profecto huc non redisset. Nullatenus ergo cor habuit qui sibi colocutus Ptholomeus conticuit. Puer Theodorici haec intente auscultans et sagaci animo dicta intecuncta per ordinem pandit et cautiorem adversus dolos insidiantium esse praemonuit.tinopolim adire jubebatur, in Italia resedit. Denique prex est effectus et Dominus. Imperii vero partibus quotannis modium terrae dependebat. Unde rei veritatem ignorantibus, dum modium rex Theodoricus aerariis publicis
Abbreviated transcription (Latin):
cõtemptũ sui et impatiens
ire multa furibũdus ceruo
int̾mmnat᷑. Conquerũt᷑ inter¬
se fere pro pͥncipis ĩuria
nec tamẽ ĩuemit᷑ ulla que teruũ
ꝑsequi audeat hãc cõtumeliã
Uindicatura. Qui et si uidẽt᷑
esse meruns ꝑuici tamen
cursu transiliens ardui iuga
montis euaderet sine bñficio
noctis. Erat inter eas uulpes
artibz callens ingemosis
hãt mittũt ut ceruũ callide
cõuemat et ad leonẽ redire
faciat. Obtemperat illa iussis
obsequit᷑ male mulctatũ con¬
querit᷑. Cui uulpes. Uidendũ
inquit est ne quod ĩiurie ĩpu¬
tas Ille amoris tui causa fe¬
cisse comprobet᷑. Nam dũ te
ut estimo sͥ supplicẽ ad suũ
eleuare uult osculũ Tu forte
putãs morsũ eius declinasti
conspectũ At ip̃e te nũc abse¬
tem esse dolet. de te absente
ẜ̾monẽ agitat. in te solo euis
Suadet ceruo ut leonẽ adeat.
ac eius se ditiom cõmittat.
Qui dũ ut ante inclinato
capite regem adoratur ꝯ ue¬

Expanded text:
contemptum sui et impatiens contemptum sui et impatiens irae, multa furibundus cervo interminatur. Conqueruntur ferae inter se pro principis iniuria, nec tamen invenitur ulla, quae cervum persequi audeat, hanc contumeliam vindicatura; qui etsi videretur esse inermis, pernici tamen cursu transiliens ardui iuga montis, evaderet sine beneficio noctis. Erat inter eas vulpes artibus callens ingeniosis. Hanc mittunt, ut cervum callide conveniat et ad leonem redire faciat. Obtemperat illa iussis, obsequitur, male multatum conqueritur. Cui vulpes: „Videndum“, inquit, „est, ne quod tu iniuriae deputas, ille amoris tui causa fecisse comprobetur; nam, dum, ut estimo, te sibi supplicem ad suum elevare vult osculum, tu forte putans morsum, eius declinasti conspectum. At ipse nunc te absentem esse dolet, de te absente sermonem agitat, in te solo eius Suadet cervo, ut leonem adeat ac eius se ditioni committat. Qui dum, ut ante, inclinato capite, regem adoraturus ve
Abbreviated transcription (Latin):
epulis. Iõcũdus oportet fiat
delectabilib fabulis Satisfiat
g ͦ eorũ uolũtati qui his
delectant᷑ ꝑfrui. qñ quidem
auxit taliũ auiditatem exube¬
rans opulencia uini. Omib
go hoc simone suspensis hoc
ille dicere est orsus. Eo quide
in tp̃e quo hũane copia eloquẽ¬
cie cũctis merat aĩantibus
terre bestie saltus ĩ unũ coiere
consensũ ut sibi eligerent
reg̃e. et que hom̃i fastidiebãt
dñium haberẽt sui generis
imꝑatorẽ electũ. his sese
mutuo cohortãtes uerbis ado¬
riũt᷑ leonẽ rogãt q ut eaꝵ
nõ abmiat uolũtatẽ. Dicũt
se uelle eũ habere pͥncipen
quem stirent ẽe concilio pru¬
dentem. Suscipit ius dña¬
tionis leo et ab uinusis feris
corporis egregius. ramosisq
pollens cormbus. Qui dũ
submissa ceruite procideret
adoraturꝰ a leone arripit᷑
epulũ ei mox futur ꝰ ded
ip̃e dolũ ꝑsentistens fortiq
conamine caput excutiens
amissis cormbus siluã petut

Expanded text:
epulis, jucundus oportet fiat epulis, jucundus oportet fiat delectabilibus fabulis. Satisfiat ergo eorum voluntati qui his delectantur perfrui, quandoquidem auxit talium aviditatem exuberans opulentia vini. » Omnibus ergo hoc sermone suspensis, haec ille dicere est orsus: « Eo, inquit, in tempore, quo humanae copia eloquentiae cunctis inerat animantibus terrae, bestiae saltus in unum coiere consensum ut sibi eligerent regem, et, quae hominum fastidiebant dominium, haberent sui generis imperatorem electum. His sese mutuo cohortantes verbis, adoriuntur leonem rogantque ut earum non abnuat voluntatem. Dicunt, se velle eum habere principem, quem scirent esse consilio prudentem. Suscipit ius dominationis leo et ab universis feris corporis egregius ramosisque pollens cornibus. Qui dum, submissa cervice, procideret adoraturus, a leone arripitur, epulum ei mox futurus. Sed ipse dolum persentiscens fortique conamine caput excutiens, amissis cornibus, silvam petiit
Abbreviated transcription (Latin):
fide obligat. ne quis archani.
sui proditor existat. Theode¬
ricus aũt legatione pͥncipis¬
accepta e uestigio ad tholomeũ
ciuiꝰ supͣ meminimꝰ misit
puerũ ut sͥ remãdet utrũ
expediat imꝑatoris audire
preceptũ. Ille dũ simulat
se uelle rñsũ nõ reddere
pueri qui missus fuerat ĩstã¬
cia ueteriq uiri deuictus
amicicia tandem theoderici
legato talia dat precepta.
Hodiertia inquit die natali¬
cio imꝑatoris existente no¬
bisq senatoribus cũ eo pa¬
riter discũbentib tu uice
obsequentis famuli pone
stans meo adherebis lateri
et inter cõuiuandũ de qua
re inͥ fiet ẜmo ad senatores
uel pͥncip̃e intenta curabis
aure ꝑciꝑe/ eiqz a quo directꝰ
es m̃iciare. Paret ille madato
ac sedulus tholomei auditor
fit in cõuiuio. Tũc inter
epulas et pocula cũ ꝓcer
mero incaluissent corda
tali eos tholomeus est hor¬
tatus affamine. Hic ĩquiẽs
dies cũ sit magnificis letꝰ

Expanded text:
eos obligat, ne quis archani eos obligat, ne quis archani sui proditor existat. Theodoricus autem, legatione paccepta, e vestigio ad Ptolomaeum cujus supra meminimus mittit puerum, ut sibi remandet utrum expediat imperatoris audire praeceptum. Ille, dum simulat se velle responsum non reddere, pueri qui missus fuerat instantia veterisque viri devictus amicitia, tandem Theodorici legato talia dat praecepta: « Hodierna, inquit, die natalitio imperatoris existente nobisque senatoribus cum eo pariter discumbentibus, tu vice obsequentis famuli pone stans meo adhaerebis lateri, et, inter convivandum de qua re mihi fiet sermo ad senatores vel principem, intenta curabis aure percipere eique a quo directus es nuntiare. » Paret ille mandato ac sedulus Ptolomaei auditor fit in convivio. Tunc inter epulas et pocula, cum procerum mero incaluissent corda, tali eos Plolomaeus est hortatus affamine: « Hic, inquiens, dies, cum sit magnificis laetus
Abbreviated transcription (Latin):
dicus dehint minis ad coha¬
bitandũ sibi cogere nitebat᷑
S dũ eũ nec terrore ꝯcuti
nec promissis flecti posse con¬
spexisset multis affectũ ũurus
ad patriam redire ꝑmisit
ĩuitus. Ille uero natatu flumẽ
hystrũ ingressus. retro respi¬
ciens ad theodericũ taliter
infit. Tua in quit exutus dña¬
tione meeqz redditus liber¬
iati. ad te nũc iam mẽũ reuer¬
tar dñm̃. policens me tͥ fidelẽ
fore famulũ. His dictis rip̃a
quam reliquerat repetũt et
dictioni se theoderici cõmisit¬
His prosperis successib dũ
in ytalia sepefatus polleret
patricius constãtinopolim
augmentare cõmoda. bonorũ
bñfacta uiroꝵ cõtrariã moliũt᷑
uertere in partem. Demqz impe¬
rator de latoꝵ uersutis in errore
inductus in simulatõib furẽs¬
qz aĩo ꝙ theodericus ĩsidiator
iegni esse ferebat᷑. eũ iterĩt
ad se uenre mãdabat. habi¬
to q cũ senatorib mortis
eius tractatu iurisiurãdi eos

Expanded text:
ditiis, dehinc minis, ad cohaditiis, dehinc minis, ad cohabitandum sibi cogere nitebatur. Sed dum eum nec terrore concuti, nec promissis flecti posse conspexisset, multis affectum injuriis ad patriam redire permisit invitus. Ille vero, natatu flumen Histrum ingressus, retro respiciens ad Theodoricum taliter infit: « Tua, inquit, exutus dominatione meaeque redditus libertati, ad te nunc jam meum revertar dominum, pollicens me tibi fidelem fore famulum. » His dictis, ripam quam reliquerat repetiit et ditioni se Theodorici coHis prosperis successibus dum in Italia saepe fatus polleret patricius, Constantinopolim volentes augmentare commoda, bonorum benefacta virorum contrariam moliuntur convertere in partem. Denique imperator delatorum versutiis in errorem inductus insimulationibus furensque animo, quod Theodoricus insidiator regni esse ferebatur, iterum eum ad se venire mandabat; habitoque cum senatoribus mortis eius tractatu, iurisiurandi fide
Abbreviated transcription (Latin):
consulto precauit. et theoderit
saluũ gothis reddidit. Ita ꝓiudo
amici consilio ad p̾sens de mor
suicessus. Nam et auares sepe
bello deuicit. uictusq ab eis
est. Quodã aũt die sũpdictos
hostes plio suꝑatos fugiẽtesq
totis cedens iuis haud ꝓcul
ab aume cui hister nomẽ est
castra cõstituit. et paucis suo
assumptis speculatũ hostes pro¬
cessit. Cũ ecte quidã auarxerses
noĩe itidem tentoria theode¬
rici exploratur ꝯ singularis
aduemebat. Quem theodericꝯ
solũ aduentare conspicatus
tres e sius dirigit qui eum
captũ ocius sibi pñtarent.
Quod anarxerses fugã fingẽs
sigillatim interemnt. Alios qͦ
tres pari m ͦ neci tradidit.
Tũc theodericus socus refor¬
mãtib ẽũ aggredit᷑ Cũ quo
diu multũq decertans tandẽ
xerses brachio uulneratus
a theoderico capitur. atq in
castris gothorũ uinctus fta¬
tuit᷑ cuiꝰ urtutẽ supͣdictus
pͥnceps admiratus pͥmũ błã¬

Expanded text:
consulto predicavit et Theodoricum consulto predicavit et Theodoricum salvum Gothis reddidit. Ita provido amici consilio ad praesens libersuccessus. Nam et Avares sepe bello devicit, victusque ab eis est. Quadam autem die supradictos hostes proelio superatos fugientesque totis caedens viis, haut procul ab amne cui Hister nomen est castra constituit et, paucis suorum assumptis, speculatum hostes processit, cum ecce! quidam Avar Serses nomine itidem tentoria Theodorici exploraturus adveniebat. Quem Theodoricus solum adventare conspicatus, tres e suis dirigit, qui eum captum ocius sibi presentarent. Quos Avar Serses, fugam fingens, singillatim interemit. Alios quoque tres pari modo neci tradidit. Tunc Theodoricus, sociis reformidantibus, eum aggreditur. Cum diu multumque decertans, tandem Xerxes brachio vulneratus a Theodorico capitur, atque in castris Gothorum vinctus statuitur. Cujus virtutem supradictus princeps admiratus, primum blan
Abbreviated transcription (Latin):
sib q consedere fecisse. Qiuid
mirabilẽ reguli consulis rese¬
ram fidem: qui maluit inter
rire supplicus ꝙͣ iurisiurandi
frangendo fidẽ rome amãtis¬
simꝰ uiuere ciuis. Non ergo
suscipias clemẽtissime Impe¬
rator eorũ ꝟ̾ba qui decus
imperii tui ꝑfidie nolunt
inquinare macula. Quid ẽm̃
toto dicet᷑ in orbe si prestantis¬
simũ ducem tam infardissiã
peremeris morte S placeat
tibi conciliũ mẽũ. Et dum
palaciũ intrauerit theodericꝰ
custodie mãcipet᷑ uinctꝰ post
hec mittant̾ ex senatoribus
aliqui. qui hoc a tua pietate
rñsũ referãt gothis. P̾ͥmiserat
sane pueꝵ hoc illis ĩtimatur
ut eũ cũ ceteris uementẽ cu¬
perent et hoc imperatori mã¬
darent. Non remittent sena
gothorũ nobiles. Illi monitis
sibi utilimis obsecũdãt. cͥcũuẽ¬
tos senatores in uincla com¬
ciũt. Qua re comperta cesar
feritatem gentis ueritus ne
quid in suos crudele agerent

Expanded text:
sibique consedere fecisse. Quid sibique consedere fecisse. Quid mirabilem Reguli consulis referam fidem, qui maluit inter rire suppliciis quam jurisjurandi frangendo fidem Romae amantissimus vivere civis? Non ergo suscipias, clementissime imperator, eorum verba qui decus imperii tui perfidiae volunt inquinare macula. Quid enim toto dicetur in orbe, si praestantissimum ducem tam infandissima peremeris morte? Sed placeat tibi consilium meum, et, dum palatium intraverit Theodoricus, custodiae mancipetur vinctus. Post haec mittantur ex senatoribus aliqui, qui hoc a tua pietate responsum referant Gothis'. Praemiserat sane puerum haec illis intimaturum, ut et eum cum ceteris venientem caperent et haec imperatori mandarent: 'Non remittentur senatum Gothorum nobiles'. Illi monitis sibi utilissimis obsecundant et venientes senatores in vincula coniciunt. Qua re comperta, cesar feritatem gentis veritus, ne quid in suos crudele agerent,
Abbreviated transcription (Latin):
et ab adolestençia iure amicicie
federatus nulla poterat in eiꝰ
odiu calliditate deflecti. Hic
gͦ subdola aduersarioꝵ ꝑsentis¬
cens consilia adut pͥncipem.
taliq apud ẽũ orone usus est
Romam inquit gloria nomis
ꝙͣ ius sit belloꝵ sublimata tͥũ¬
phis. plus tñ decoris emeruit
insignib integre fidei magni¬
fice q pietatis. Maiores qͥppe
nostri plus se alterutrũ pietate
ꝙ hostes certabãt uinc̾e bellico
iure. Prestantissimũ quidem
quod fert᷑ scipio de carthagĩe
triũphasse. prestabilius uero
quod dẽ infestissimi hostis exe¬
quuis nõ solũ interfuisse. uer
etian funꝰ ip̃m subiectis ue¬
xisse humeris. Laudabilẽ qͦ
pompeiũ mitridatis deleuisse
copias ip̃mq ad mor̃tẽ coegisse
laudabiliꝰ etiam tignanẽ sese
dedentem terreqz ante pedes
prostratũ ac dyadema suũ
sꝑ genua eius ponentem
non solũ eleuasse uerũ etiã
coronã capiti eiꝰ imposuisse

Expanded text:
et ab adolescentia jure amicitiae et ab adolescentia jure amicitiae foederatus, nulla poterat in ejus odium calliditate deflecti. Hic ergo, subdola adversariorum persentiscens consilia, adiit principem, talique apud eum oratione usus est: « Romani, inquit, gloria nominis, quamvis sit bellorum sublimata triumphis, plus tamen decoris emeruit insignibus integrae fidei magnificaeque pietatis. Majores quippe nostri plus se alterutrum pietate quam hostes certabant vincere bellico jure. Praestantissimum quidem quod fertur Scipio de Carthagine triumphasse; praestabilius vero quod dicitur infestissimi hostis exsequiis non solum interfuisse, verum et funus ipsum subjectis vexisse humeris. Laudabile quoque Pompeium Mitridatis delesse copias ipsumque ad mortem coegisse; laudabilius etiam Tigranem sese dedentem, terraeque ante pedes prostratum ac diadema suum super genua ejus ponentem non solum elevasse, verum etiam coronam ejus capiti imposuisse,
Abbreviated transcription (Latin):
herulorũ eripuit. S hũc eiꝰ
prospeꝵ successũ ĩuida muta¬
uit fortuna. Nam sicut fieri
assolet. ut bonis iurtutis aug¬
mentũ apud improbos ĩuidie
det locũ. Quidã esenatorib
apud urbem regiam cõmanẽ¬
tes secũdis theodorici ĩuidebãt
actibus. Quapp derogare apud¬
imꝑator̃ẽ rebus ab eo optime
gestis conati sũt. Adeuntes ꝙ
leonem imꝑatorẽ eiꝰ clemen¬
tissimũ animũ ex sua leuitate
alios existimãtem ab amore
theoderici auertere gestiebãt.
confingentes uelle theodericũ
hesperie arriꝑe regnũ. his
imꝑator credulus uerbis eũ
ab ytalia acersiuit Cuius
theodericus parens p̾ceptis¬
cũ nobilib gothorũ ei cõstã¬
tinopolim occurrit. De latorũ
uero ꝟsutia pͥnceps deceptꝰ
segregatũ a sus theodericũ
interficere cogitabat. S huis
machinationis theciꝰ obiuauit
tholomeus uir senatorii ordĩs
prouidus concilus. Qui fidis¬
simꝰ amicoꝵ theoderici dũ ess

Expanded text:
Herulorum eripuit. Sed hunc ejus Herulorum eripuit. Sed hunc ejus prosperum successum invida mutavit fortuna. Nam sicut fieri assolet ut bonis virtutis augmentum apud improbos invidiae det locum, quidam de senatoribus apud urbem regiam commanentes secundis Theodorici invidebant actibus. Quapimperatorem rebus ab eo optime gestis conati sunt, adeuntesque Leonem imperatorem, eius clementissimum animum, ex sua lenitate alios existimantem, ab amore Theodorici avertere gestiebant, confingentes, velle Theodoricum Hesperiae arripere regnum. His imperator credulus verbis, ab Italia eum accersivit. Cuius Theodcum nobilibus Gothorum ei Constantinopolim occurrit. Delatorum vero versutia princeps deceptus segregatum a suis Theodoricum interficere cogitabat. Sed hujus machinationis technis obviavit Ptolomaeus, vir senatorii ordinis, providus consiliis. Qui fidissimus amicorum Theodorici dum esset,
Abbreviated transcription (Latin):
mentib itaq sũp̃dictis roma¬
norũ gothorũ q legatis i et
pp̃ que uenerãt intiniãtibus
imꝑator theodericũ pat̾tiatꝰ
honore insignitũ ad partes
direxit ytalie tuendas. Qui
euectu nauali hisperiã ĩgressꝰ
cũ odoacro ac herulis uarus
suctessib bella gessit. Quadã
aũt Uite bello deuitus nuẽnã
fugiens petere est coactus.
Cuiꝰ mater lilia obiuani
uenit. orat ut in bellũ redeat
Cũctanti taliter infit. Michi
crede fili. Non est tugurũt
quo fugiens te reciꝑe possis
inisi alleuem uestem. et eam
ex qua pͥmã fusus es ĩ lucẽ
ingrediaris comũ. Quibus
U̾bis irritatus Iuuemis, pudore¬
q inflãmatus collecta suorũ
quos ad pñs reperit parua
quidẽ s robusta manu super
hostes irruit qui securi uictorie
late diffusi iacebãt in campo
hos gͦ circũfusos sterunt. fugat¬
q. ip̃m̃ q odoacrũ capit.
Quem non multo post occidit.
omnẽ q ytaliam a dñãtione

Expanded text:
nientibus itaque supradictis Romanientibus itaque supradictis Romanorum Gothorumque legatis et propter quae venerant intimantibus, imperator Theodoricum, patriciatus honore insignitum, ad partes direxit Italiae tuendas. Qui, evectu navali Hesperiam ingressus, cum Odoacro ac Herulis variis successibus bella gessit. Quadam autem vice bello devictus Ravennam fugiens petere est coactus. Cui mater Lilia obviam venit; orat ut in bellum redeat. Cunctanti taliter infit: « Mihi crede, fili, non est tugurium, quo fugiens te recipere possis, nisi allevem vestem, et eam, ex qua primam fusus es in lucem, ingrediaris domum. » Quibus verbis irritatus juvenis, pudoreque inflammatus, collecta suorum, quos ad praesens reperit, parva quidem, sed robusta manu, super hostes irruit, qui securri victoriae late diffusi jacebant in campo. Hos ergo circumfusos sternit fugatque, ipsumque Odoacrum capit. Quem non multo post occidit omnemque Italiam a dominatione
Abbreviated transcription (Latin):
petũt cubiculi silentia. uidet
mulier ab umbilico sͥ procedẽ
arborẽ usq ad tecta domus
excrescendam. Terrore uisioms
expergesticta narrat iuro ui¬
Nionem simul et dñe iussionẽ
Ille mirari uisũ dñeq cepit
laudare preceptũ Ez tuẽs
pueri int̾itũ mutarẽ iussit
sompiũ. taleq dedit man¬
datũ. Dũ inquit ante dñe
uenĩs conspectũ et iussa fu̾s
paridere sompniũ. dices ui¬
disse te equũ et equã pulcer¬
rimos omĩ obambulantes.
aliũ q paruulũ pone eos
sequentem. Parens illa u̾bis
uiri refert dñis ficti uerba
sompnii. Gratulanter illi ꝓ
auspicio nastituri pueri famu¬
los libertate donãt. natũ q
puerũ sͥ adoptãt in filium.
castricz imꝑialibus miles est
accitus. Qui cũ ceteris ꝓte¬
ritate corporis esset emmẽtior
fortitudĩe qͦ mẽbrorũ uͥtuteq
ammi erat prestantior. Unde
ip̃i imꝑatori multis q sena¬
toribus carus habebat᷑ Ue¬

Expanded text:
petiit cubiculi silentia, videt petiit cubiculi silentia, videt mulier ab umbilico sibi procedere arborem usque ad tecta domus excrescentem. Terrore visionis expergefacta narrat viro visionem, simul et dominae jussionem. Ille mirari visum, dominaeque coepit laudare praeceptum. Sed timens pueri interitum mutare jussit somnium taleque dedit mandatum: « Dum, inquit, ante dominae veneris conspectum et jussa fueris pandere somnium, dices vidisse te equum et equam, pulcherrimos omnium obambulantes aliumque parvulum pone eos sequentem. » Parens illa verbis viri refert dominis ficti verba somnii. Gratulantur illi pro auspicio nascituri pueri, famulos libertate donant, natumque puerum sibi adoptant in filium. castris imperialibus miles est ascitus. Qui, cum caeteris proceritate corporis esset eminentior, fortitudine quoque membrorum virtuteque animi erat praestantior. Unde ipsi imperatori multisque senatoribus charus habebatur. Ve
Abbreviated transcription (Latin):
uoluit cedibus at rapinis
cũcta uastauit.
Ntenno ꝟo Imperatore
ftaude ricimiri gñis sui
interempto ip̃is etiam romane
urbis sũmis arcibus infestus¬
minitare cepit. Qua de causa
romam et maxime gothi lega¬
tos ad leonem constant mopo¬
litanũ imperatorẽ dirigunt.
oratũ ut sͥ aliquis mitteretur
pͥncipũ ꝑ cuiꝰ auxiliũ Imꝑiũ
ꝓpulsarent hostiũ. Erat autẽ¬
quidam inter p̾mores imꝑialis
aule theodericus noie uir spe¬
ctate prudencie Cuiꝰ pater
theodorus macedonia genitus
cuiuisdam idacii patricii dũ
esset famulus quãdam cõẜuã
suam noĩe liliam amare cepit
ardentiꝰ. Quod agnostẽs dñs
cõuigis engenie cõcilio usus
eam illi tradidit cõiugem.
stiens eadem de gente esse
prognatã. cuiꝰ dña que se
fructu uentris dolebat esse
priuatã hoc illi in mandatis
dedit. ut que pͥma nocte iu¬
galis thori in sompuis uideret
id sͥ ñciare curaret. Ea g᷑
nocte qua pͥmũ cũ iuro secreta

Expanded text:
voluit, caedibus et rapinis voluit, caedibus et rapinis cuncta vastavit. Antemio vero imperatore fraude Richimari, generi sui, interempto, ipsis etiam Romane urbis suminitare coepit. Qua de causa Romani et maxime Gothi legatos ad Leonem Constantinopolitanum imperatorem dirigunt oratum ut sibi aliquis mitteretur principum, per cujus auxilium impetum propulsarent hostium. CAPUTquidam inter primores imperialis aulae, Theodoricus nomine, vir spectatae prudentiae. Cujus pater Theodorus, Macedonia genitus, cujusdam Idatii patricii dum esset famulus, quamdam conservam suam, nomine Liliam, amare coepit ardentius. Quod agnoscens dominus, conjugis Eugeniae consilio usus, eam illi tradidit conjugem, sciens eadem de gente esse prognatam. Cujus domina, quae se fructu ventris dolebat esse privatam, haec illi in mandatis dedit ut, quod prima nocte jugalis toti in somnis videret, id sibi nuntiare curaret. Ea igitur nocte, qua primum cum viro secreta
Abbreviated transcription (Latin):
A tempestate Antenno hio¬
manũ gubernãte imꝑiũ
Leone constantmopolitanũ
apud tholesam gallie urbemi
e medio eius totadie sanguis
largissimo fluxit riuo. Quod
prudentes quiq gothorũ qui
eadem regnabãt in ciuitate
ꝑditionẽ / francorũq dixerũt
portendere dñationem. his
quoq diebus odoater qui
Herulis aliisq nationibus
que damibii ripas incolũt
imperitabat uictoria elatꝰ
quã feletheo rugorũ rege
bello deuicto adeptus erat:
ytaliam a parte pannoniore
ĩuadere cogitabat. Cũqz fines
noricoꝵ ingrederet᷑ colloqͥũ
cuiusdam serui dei nomine
seuerim petut. qui his ĩ locis
monasteriũ sͥ construxerat
a quo petita bñdictione et
inpetrata. dũ domiu egredi
uellet et se ad limen hostii
ne caput offenderet ĩclmasset
Erat eñ statura procerus
het ab eodem uro dei audiuit.
Uade odoacer uillib nĩt aĩan¬
tium pellibus uestitus ytalie
dñs mox facturꝰ Qua uiri
dei ꝓphecia ille audita ytaliã
ingressus nõ ut debuit s ut

Expanded text:
a tempestate Antemio Romanum gubernante imperium, Leone Constantinopolitanum, apud Tolosam Galliae urbem e medio ejus tota die sanguis largissimo fluxit rivo. Quod prudentes quique Gothorum, qui eadem regnabant in civitate, perditionem, Francorumque dixerunt portendere dominationem. His quoque diebus Odoacer, qui Herulis aliisque nationibus quae Danubii ripas incolunt imperitabat, victoria elatus, quam, Feletheo Rugorum rege bello devicto, adeptus erat, Italiam a parte Pannoniorum invadere cogitabat. Cumque fines Noricorum ingrederetur, colloquium cujusdam servi Dei, nomine Severini petiit, qui his in locis monasterium sibi construxerat. A quo petita benedictione et impetrata, dum domum egredi vellet, et se ad limen ostii, ne caput offenderet, inclinasset, erat enim statura procerus, haec ab eodem viro Dei audivit: « Vade, Odoacer, vilibus nunc animantium pellibus indutus, Italiae dominus mox futurus. » Qua viri Dei prophetia ille audita, Italiam ingressus, non ut debuit, sed ut
Abbreviated transcription (Latin):
Oc ãno scdm̃ romai
pontificis sanctionem
pipin ꝯ rex francorũ appellatꝰ
est. et ad huiꝰ dignitatẽ honõ¬
ris unctus sacra unctione ma¬
mi sancte memorie bomfacni
archiep̃ĩ et martiris. et more
francorũ eleuatus in solium

Expanded text:
oc anno secundum Romani pontificis sanctionem Pippinus rex Francorum appellatus est, et ad huius dignitatem honoris unctus sacra unctione manu sanctae memoriae Bonifatii archiepiscopi et martiris, et more Francorum elevatus in solium
Abbreviated transcription (Latin):
T si ego uobis suꝑstes¬
fuero filiũ urm ludo¬
uicũ adhuc paruilĩs et alios
filios uestros quos dñs uobis
donauerit ut regnũ patermũ
hereditario iure quiete tene
possint. et consilio et auxilio
prout melius potuero adiuuabo
Si aũt uos mͥ suꝑstes fueritis
filios meos ludouicũ et karlo¬
mãnũ. et alios quos mnͥ dĩuina
pietas Donare uoluerit ut
regnũ paternũ tene̾ quiete
possint. similiter et consilio et
auxilio prout meliuis potue¬
t si aliqui susurriones
et detractores et qui
paci nr̃e ĩuident. et quietũ
regnũ ẽẽ nõ ꝑmittũt inter
nos lites et contentiones et
discordias seminare uoluerĩt
nullus nr̃m hoc recipiat. aut
libenter acceptet insi forte hoc
ad rõnem corã nobis utrisq
nullo nr̃m aliquã societatem
habeat. s om̃s illũ sicut mẽ¬
dacem et falsariũ interfrẽs
uolentem seminare discordias
cõĩter a nobis abiciamꝰ. ne

Expanded text:
 si ego vobis superstesfuero, filium vestrum Hludowicum adhuc parvulum, et alios filios vestros, quos Dominus vobis donaverit, ut regnum paternum hereditario iure quiete tenere possint, et consilio et auxilio, prout melius potuero, adiuvabo. Si autem vos mihi superstes fueritis, filios meos Hludowicum et Karlomannum et alios quos divina pietas mihi donare voluerit, ut regnum paternum quiete tenere possint, similiter et consilio et auxllio, prout melius potuet si aliqui susurrones et detractores, et qui paci nostrae invident et quietum regnum esse non patiuntur, inter nos lites et contentiones atque discordias seminare voluerint, nullus nostrum hoc recipiat aut libenter acceptet, nisi forte hoc ad rationem coram nobis utrisquenullo nostrum aliquam societatem habeat, sed omnes illum, sicut mendacem et falsatorem et inter fratres volentem seminare discordias, communiter a nobis abiciamus, ne
Abbreviated transcription (Latin):
nepotem substituere moliebat᷑
Quod imperator agnostens
augustam custodie mnãcipauit
Iustinianĩ ubis obiirgatũ
blandioribus tanto in posterũ
amore dilexit ut filĩa suam
filio eius promitteret. ac filio
suo filiam eius sociandã expo¬
steret. Sed hec res qua de cã
incertũ est. cur nõ ꝑuenit ad
effectũ. Ad hũc chil pericus
rex francorũ suos dirigens
legatos. multa ab eo ornamẽta
aureos etiã singłarũ suscepit
librarũ habentes ex una ꝑte
effigiem imperatoris. et in
circulo scptũ tyberii cõstan¬
tim ꝑpetui augusti. Ab alio
uero quadrigam ac ascensorẽ
cõtinentes q scriptũ gloria
romanorũ. Luiꝰ exercitus
ab eo missus persas potentis¬
sie debellauit. uictorqz regre¬
diens tantã pede mollẽ cũ
xx. pariter elephãtis abduxit
ut humane crederet᷑ posse
sufficere cupiditati.
rũt᷑ partibus in brita¬
mis hec acta sũt Maclianus
badiamis filiũ eius theodericũ
de regno britane expulit.

Expanded text:
nepotem substituere moliebatur. nepotem substituere moliebatur. Quod Imperator agnoscens Augustam custodiae mancipavit; Justinianum verbis objurgatum blandioribus tanto in posterum amore dilexit ut filiam suam filio ejus promitteret ac filio suo filiam ejus sociandam exposceret. Sed haec res qua de causa incertum est cur non pervenit ad effectum. Ad hunc Chilpericus, rex Francorum, suos dirigens legatos, multa ab eo ornamenta, aureos etiam singularum suscepit librarum, habentes ab una parte effigiem imperatoris et in circulo scriptum: TIBERII CONSTANTINI PERPETUI AUGUSTI; ab alio vero quadrigam ac ascensorem continentesque scriptum: GLORIA ROMANORUM. Hujus exercitus ab eo missus Persas potentissime debellavit, victorque regrediens tantam praedae molem cum viginti pariter elephantis abduxit ut humanae crederetur posse sufficere cupiditati. runtur partibus, in Britanniis haec acta sunt. Macliavus Macliavus filium ejus Theodoricum de regno Britanniae expulit.
Abbreviated transcription (Latin):
Ortuo iustino tiberius
cõstantinꝰ romanorũ
regiũ qnquagesimꝰ sumpsit
imperiũ. Hic ut suꝑiꝰ diximꝰ
sub iustino adhuc cesar cum
publicã rem gereret. et młtas
egenis elemosmas erogaret.
magnã ei dñs auri copiam
submistrauit. Nam deanibulãs
ꝑ palaciũ iudit in pauimẽto
domꝰ tabulã marmoream
dĩ̃ce crucis uexillo insigntã
et ait. Erucẽ dm̃ qua pectus
frontemqz munire debemꝰ
indignis ut quid pedibus cõcul¬
camꝰ: et simul cũ ubo iussit
eadem tabulã aufferre a paui¬
mẽto. Qua amota reperĩt
et aliani simili signaculo exp̃s¬
san. Post hant quoq reperuit
et tertiani. Quibus ablatic
mestimabilis diuq occultatus
in lucẽ prefert᷑ thesaurus.
Quem tyberius iuxta cõsuetũ
sibi morẽ pauperibus eroga¬
uit. Narsetis quoq thesaurũ
in quadã ytalie urbe terra
defossũ quodã decrepito indi¬
cante sene ĩuentũ. in smule
distribuit opus. Sophia uero
augusta ĩmemor ꝓmissionis
quã tiberio fecerat eũ ab imꝑio

Expanded text:
ortuo Justino, Tiberius Constantinus Romanorum regum quinquagesimus sumpsit imperium. Hic, ut superius diximus, sub Justino adhuc Caesar cum rempublicam regeret et multas egenis eleemosynas erogaret, magnam ei Dominus auri copiam subministravit. Nam deambulans per palatium, vidit in pavimento domus tabulam marmoream, Dominicae crucis vexillo insignitam, et ait: « Crucem Domini, qua pectus frontemque munire debemus, indignis ut quid pedibus conculcamus? » Et simul cum verbo jussit eamdem tabulam auferri a pavimento. Qua amota, reperiunt et aliam simili signaculo expressam. Post hanc quoque reperiunt et tertiam. Quibus ablatis, inaestimabilis diuque occultatus in lucem profertur thesaurus. Quem Tiberius, juxta consuetum sibi morem, pauperibus erogavit. Narsetis quoque thesaurum in quadam Italiae urbe terra defossum, quodam decrepito indicante sene inventum, in simile distribuit opus. Sophia vero Augusta, immemor promissionis quam Tiberio fecerat, eum ab imperio
Abbreviated transcription (Latin):
Sarolus aũt filio suo
Dludouico bensonem
frẽm uxoris eius cam̃ariũ
et hostiariorũ magistrũ cõ¬
stituens cui et honores ge¬
rardi comitis biturigensis
bernardo markrione in aqui¬
tamani misit. et dispositionẽ
ip̃iꝰ regni ei cõmisit. Ber¬
nardo aũt tholose coniti
post prestita sacramenta
tarcasonem et rhedas cõce¬
dens tholosam remisit.

Expanded text:
arolus autem filio suo Hludowico Bosonem, fratrem uxoris ejus, camerarium et hostiariorum magistrum constituens, cui et honores Gerardi, comitis Bituricensis, e cum alio Bernardo markione, in Aquitaniam misit, et dispositionem ipsius regni ei commisit. Bernardo autem, Tholosae comiti, post praestita sacramenta Carcasonem et Rhedas concedens, ad Tholosam remisit.
Abbreviated transcription (Latin):
Gitur Renardus comes
uetulus senon post mł¬
ta perpetrata mala de funct ꝯ
est et sepultus in basilica stẽ
colũbe uirgĩs. cui successit
fromũdus filiusꝰ eius habens
in cõiugio filiam raĩnaldi co¬
mitis remorũ.

Expanded text:
gitur Rainaldus comes Vetulus Senonum post multa perpetrata mala defunctus est , et sepultus in basilica sanctae Columbae virginis. Cui successit Frotmundus, filius ejus, habens in conjugio filiam Rainoldi comitis Remorum.
Abbreviated transcription (Latin):
intelligens pauperib cũcta ut
ꝑ manꝰ retͣnsisit egenorũ.
Multa autem signa et prodigia
eo ãno in celo sunt uisa

Expanded text:
intelligens, pauperibus cuncta utper manus retransmisit egenorum. Multa autem signa et prodigia eo anno in coelo sunt visa
Abbreviated transcription (Latin):
anis imꝑiũ felici rexit sorte
sceptrũ cũ corona regni iusti¬
no reliquit minori. Fuit aũt
iustimanꝰ uir fide catholitꝰ
pietate insignis. eqͥtatis cultor
egregius. id̃q ei omia coope¬
rabant᷑ in bomĩ. qui et bella
cuulia prospere ꝑ uarios du¬
ces et maxie per belisariũ
gessit. Et in causis cuulibus
cõponendis q legib minificꝰ
extitit ob causã etiã multimodã¬
uel uictoriarũ ut alemanicus
gothicus, alanicus. Uuandalicꝰ
affricanꝰq diceret᷑ habere agno¬
mina meruit. Extruxit quoq
idem p̾nceps intra urbemi cõsta¬
tinopolim xp̃o deo qui est sapi¬
encia dei patris templũ qd̾
greco uocabulo agiam sophiã
i. sanctã sapĩam nominauit.
Cuiꝰ opus adeo cũcta edificia
excellit ut in totis terrarum
spacus huic silẽ nõ possit ĩue¬
niri qui uidere testentur.

Expanded text:
annis imperium felici rexit sorte, sceptrum cum corona regni Justino reliquit minori. Fuit autem Justinianus vir fide catholicus, pietate insignis aequitatisque cultor egregius. Ideoque ei omnia cooperabantur in bonum. Qui et bella civilia prospere per varios duces et maxime per Belisarium gessit, et in causis civilibus componendisque legibus merificus exstitit. Ob causam etiam multimodarum victoriarum, ut Alemannicus, Gothicus, Alanicus, Vandalicus Africanusque diceretur, habere agnomina meruit. Exstruxit quoque idem princeps intra urbem Constantinopolim Christo Deo qui est sapientia Dei Patris templum: quod Graeco vocabulo Hagiam Sophiam, id est Sanctam Sapientiam nominavit. Cujus opus adeo cuncta aedificia excellit ut in totis terrarum spatiis huic simile non posse inveniri qui videre testentur.
Abbreviated transcription (Latin):
studiũ boni pͥncipis uel eorũ
qui eius fuere tp̃ibus dicere
paucis coegerũt smũc narsetis
acta succincte perstringamus
ut postinodũ cõtinuo ĩchoate¬

Expanded text:
studium boni principis, vel eorum qui ejus fuere temporibus, dicere paucis coegerunt. Nunc Narsetis acta succincte perstringamus, ut postmodum continuo duct
Abbreviated transcription (Latin):
Hius tpib cassiodorus
tam in seculari ꝙͣ dĩna
scĩa dyonisius abbas in pascha¬
lis calculi argumẽtatione ii¬
randa. p̾scianꝯ cesariensis arte
gramatica. arator in exarãdis
apłorũ actibus arte metrica:
claruerũt. Benedictus quoq
in celesti disciplina placidius
ceteris effulsit. Beatissimus

Expanded text:
us Cassiodorus tam in saeculari quam divina scientia, Dionysius abbas in paschalis calculi argumentatione mirandus, Priscianus Caesariensis in arte Grammatica, Arator in exarandis apostolorum Actibus arte metrica, claruerunt. Benedictus quoque in coelesti disciplina placidius caeteris effulsit. Haec nos
Abbreviated transcription (Latin):
Nno xxxixͦ regni sui
clotarius dagobertũ
filiũ suũ ex bertetrude regia
susceptũ consortẽ regni fecit
eũ q suꝑ austrasios rege ĩsti¬
tiit retmẽs sibi ꝙ ardenna
et uosagus usus neustriam
ac burgũdiam excludebant.

Expanded text:
nno XXXIX regni sui, Clotarius Dagobertum filium suum, ex Bertetrude regina susceptum, consortem regni fecit eumque super Austrasios regem instituit, retinens sibi quod Ardenna et Vosagus versus Neustriam ac Burgundiam excludebant.
Abbreviated transcription (Latin):
uoluto ãno pippimis
¶diem obiit. maximũ
austrasiis relinquẽs luctum
ab uniu̾sis diligeret᷑ Ciius
filius grimoaldus stremius
admodũ iuuenis pp̃ egregn
patris merita ppło simul et
pͥncipib ualde erat carus.
nitus patre sperabat se conitẽ
palacii fieri posse. eo ꝙ baiulus
fuerat regis sigeberti in eiꝰ
tenera etate. Id circo igitur
grimoaldũ dũ paulatim de¬
spicere nec iam odiũ adũsꝯ
eũ conceptũ uelare. ymo cre¬
bro cõtemptu sese manifestũ
ceperat demonstrare aduer¬
sariũ. Grimoaldus ꝟo pat̾ne
amiticie prerogatua chũberto
pontifici iam dudũ federatꝰ
moliebat᷑ occonẽ pellẽ palacio
Sed cũ id nequisset explere
exosum eũ leutherio alamanoꝵ
effecit duci. A quo idem occo
decimo sigeberti regis ãno
interfectus est. Et grimoaldus
ini loco prĩs maior domꝰ in
austrie regno institutus

Expanded text:
oluto anno Pippinus diem obiit, maximum Austrasiis relinquens luctum ab universis diligeretur. Cujus filius Grimoaldus, strenuus admodum juvenis, propter egregia patris merita, populo simul et principibus valde erat charus. nitus patre, sperabat se comitem palatii fieri posse, eo quod bajulus fuerat regis Sigeberti in ejus tenera aetate. Idcirco dum Grimoaldum paulatim despicere, nec jam odium adversus eum conceptum velare, imo crebro contemptu sese manifestum coeperat demonstrare adversarium, Grimoaldus paternae amicitiae praerogativa Chuniberto pontifici jamdudum foederatus, moliebatur Ottonem pellere palutio. Sed cum id nequisset explere, exosum eum Leutherio Alemannorum effecit duci, a quo idem Otto decimo Sigeberti regis anno interfectus est, et Grimoaldus in locum patris major domus in Austriae regno institutus
Abbreviated transcription (Latin):
gregauit. affuerũt etiam in
eadem synodo et legati sc̃e
romane ecclie theophilactus
et stephanus ep̃i uicẽ tenẽtes
eus a quo missi sũt adriam
pape. In quo concilio et here
sis memorata cõdampnata
est. et liber contra eam cõi
epõrũ auctoritate compositus
In quo om̃s ꝓpͥis manbus
substͥpserũt. Synodus etiã q̃
ante paucos ãnos cõstãtinopoli
sub erena et constãtino filio
eius cõgregata et ab ipis nõ
solũ septima. Uerũ etiã uniu¬
salis est appellata. ut nec sep¬
totũ ab omib abdicãta est
mortua est ibi et fastrada
regnia et mogonciaci apud

Expanded text:
gregavit. Adfuerunt etiam in eadem synodo legati Romani pontificis Theophyfactus ac Stephanus episcopi, vicem tenentes ejus a quo missi fuerant, Adriani papae. In quo csis memorata condemnata est, et liber contra eam communi episcoporum auctoritate conpositus, in quo omnes propriis manibus subscripserunt. Synodus etiam, quae ante paucos annos in Constantinopoli sub Herena et Constantino filio eius congregata, et ab ipis non solum septima, verum etiam universalis est appellata, ut nec septotum, ab omnibus abdicata est. Mortua est ibi et Fastrada regina, et Mogontiaci apud
Abbreviated transcription (Latin):
tibus iussit rex pretextatum
ab ecclia egredi. ipse aũt in re¬
giam se recepit nttens ad ẜy¬
nodũ quosdam canones quib
erat adnexus quaternio nouꝰ
cõtinens hec. Epũs in homi¬
cidio uel ceteris c̾mĩalibus
dephensus pectatis sacris puet
ordinbus. His lectis dũ prete¬
tatus staret stupens. ait illi
bertrannꝰ burdegalensis ali¬
stes. Audi frater et quondã
coepẽ insi regis promerueris
gram̃ nr̃a non poteris frui socie¬
tate. Post hec rogauit chilpericꝰ
pontifices ut aut uestis p̃textati
scinderet᷑. aut centesimꝰ octauus
psalmꝰ qui maledictiones scario¬
thicas continet suꝑ eũ recitaret᷑.
uel certe ĩꝑpetuũ cõione pͥua¬
retur. E pontisicib hoc agere
recusantib et maxĩe gregorio
turonensi rentente ab ecclesia
pretextatus pellit᷑. ac custodie
tradit᷑. de qua dũ fugere noctu
in insula quadam maris que
ciuitati adiacet constancie¬

Expanded text:
tibus, jussit rex Praetextatum tibus, jussit rex Praetextatum ab ecclesia egredi. Ipse autem in regiam se recepit, mittens ad synodum quosdam canones, quibus erat annexus quaternio novus, continens haec: « Episcopus, in homicidio vel caeteris criminalibus deprehensus peccatis, sacris privetur ordinibus. » His lectis, dum Praetextatus staret stupens, ait illi Bertrannus Burdegalensis antistes: « Audi, frater et quondam coepiscope, nisi regis promerueris gratiam, nostra non poteris frui societate. » Post haec rogavit Chilpericus pontifices, ut aut vestis Praetextati scinderetur, aut centesimus octavus psalmus qui maledictiones Iscariothicas continet super eum recitaretur, vel certe in perpetuum communione privaretur. Sed pontificibus hoc agere recusantibus et maxime Gregorio Turonensi renitente, ab ecclesia Praetextatus pellitur ac custodiae traditur. De qua dum fugere noctu in insula quadam maris, quae civitati adjacet Constanti
Abbreviated transcription (Latin):
ctus est pretextatus corũ dolis
qui se quoq policebant᷑ pedes
regis deosculaturos ut ei igno¬
steret. Sequenti die residentib
epĩs in concilio chilpericus cũ
ptextato iterato altercari cepit
dicens Si munera ꝓ munibus
retribiusti sacramẽta pro ꝑte
merouei cõtra mẽã salutẽ cur
exegisti. A hec sacerdos respon¬
dit. Innotui celsitudini ur̃e mero¬
ueũ me ex lauachro suscepisse
salutari. Ideoq si facultas fuisset
etiam angelũ dñi in eiꝰ euocassẽ
auxiliũ. Quid plura : Proce¬
dente longius altercatõe. Pretex¬
tatus ad pedes regis corruit
clamans. Miserere clemẽtissiẽ
rex homicide. qui te regno pellere
uolui et filiũ tuũ tͥ substituere
Het eo loquente prostratus et
ip̃e rex pedibus aliorũ sacerdotũ
qui in synodo residebãt aiebat.
Audite sanctissim sacerdotes
nefandissimũ reũ execrabile
tͥmen confitentẽ. Uerũtamen
pontificibus a terra regẽ eleuã¬

Expanded text:
ctus est Praetextatus eorum dolis ctus est Praetextatus eorum dolis qui se quoque pollicebantur pedes regis deosculaturos, ut ei ignosceret. Sequenti die residentibus episcopis in concilio, Chilpericus cum Praetextato iterato altercari coepit, dicens: « Si munera pro muneribus retribuisti, sacramenta pro parte Merovei contra meam salutem cur exegisti? » Ad haec sacerdos respondit: « Innotui celsitudini vestrae Meroveum me ex lavacro suscepisse salutari. Ideoque si facultas fuisset, etiam angelum Domini in ejus evocassem auxilium. » Quid plura? procedente longius altercatione, Praetextatus ad pedes regis corruit, clamans: « Miserere, clementissime rex, homicidae, qui te regno pellere volui et filium tuum tibi substituere. » Haec eo loquente, prostratus et ipse rex pedibus aliorum sacerdotum, qui in synodo residebant, aiebat: « Audite, sanctissimi sacerdotes, nefandissimum reum exsecrabile crimen confitentem. » Verumtamen pontificibus a terra regem elevan
Abbreviated transcription (Latin):
deiectione ei qui tͥ placuit distri¬
biusti. Tũc sacerdos ad ista
Iam inquit semel dixi et nũt
iterũ dico me nõ ob aliud illis
ista largitũ fuisse nͥ ut eorũ
mum̃b in concessis parẽ refer¬
rem grãm. Ut uero ꝓpͥis defici¬
entibus ex cõmendatis aliqua
p̾sumeret᷑ confidencia ausũ tri¬
buit. eo ꝙ merouens cuiꝰ illa
cõigiũ expetiuerat ex te car¬
naliter genitus mͥ in haptismo
spũalis est filius. Aĩaduertens
chilpericus pretextatũ hoc m ͦ
nõ posse superari relicto cõcilii
loco ac cõuocatis quibusdam
sͥ adulãtibus ait illis. Uictũ
me ubis ep̃i fateor et uera eũ
prosequi scio. s ut fredegundi
regine satisfiat. ita hoc ex ur̃a
qĩ ꝑsona conciliũ ei dantes
chil pericus misericors est et
confessis cito ignoscit. Uade gͦ
et prosternere pedibus eius
cõfitereq te in eũ peccasse
at confestim indulget tib
Quibus iussa ꝑficientib sedu¬

Expanded text:
dejectione, his quibus tibi placuit distridejectione, his quibus tibi placuit distribuisti? » Tunc sacerdos: « Ad ista jam, inquit, semel dixi, et nunc iterum dico, me non ob aliud illis ista largitum fuisse nisi ut eorum muneribus mihi concessis parem referrem gratiam. Ut vero, propriis deficientibus, ex commendatis aliqua praesumerem, confidentia ausum tribuit, eo quod Meroveus, cujus illa conjugium expetiverat, ex te carnaliter genitus, mihi in baptismo spiritalis esset filius. » Animadvertens Chilpericus Praetextatum hoc modo non posse superari, relicto concilii loco, ac convocatis quibusdam sibi adulantibus, ait illis: « Victum me verbis episcopi fateor, et vera eum prosequi scio. Sed ut Fredegundi reginae satisfiat, ite ac ex vestra quasi persona consilium ei dantes Chilpericus, rex misericors est et confessis cito ignoscit. Vade ergo et prosternere pedibus ejus confitereque te in eum peccasse, ac confestim indulget tibi. » Quibus jussa perficientibus, sedu
Abbreviated transcription (Latin):
sacculo duobus milibus mĩmis¬
matib aureis referto. Hec oĩa
dicebat sibi ab ep̃o furata.
D p̾textatus obiectis facile
se purgauit hoc mͦ regi res¬
ponsa dans. Excellençia tua
dñe mi rex remisti ualet si
dignat᷑ brunichildem a rotho¬
mago abeuntem sarcinas in
diuersis spẽbus inͥ cõmẽdasse
et post aliquod tempus missis
pueris eas a me repetisse
Eũqz ego ex hac re tuam
consulussem uolũtatẽ. p̃cep¬
tis obaudiens tuis uñã eis
sartinã eo ꝙ amplius ferre
nõ ualerẽt contradidi. Ue¬
mentib iterũ ac 2ͦ ex tua
iussionẽ cetera reddidi. dicẽte
magnificencia tua mͥ ut a me
ea reicerem ne pro his ira int̾
nos iterũ pulularet. he due
tñ sarcine apud me remãserũt
Nũo igit᷑ cuiꝰ furti me argius
fore obnoxiũ. Cui respõdit rex
Si hec ita se habent et custodie
causa ista suscepisti. cur lmmbũ
aureis intextũ filis exinde ra¬
piens secuisti. et eũ pro nostri

Expanded text:
sacculo duobus millibus numissacculo duobus millibus numismatibus aureis referto. Haec omnia dicebat sibi ab episcopo furata. Sed Praetextatus objectis facile se purgavit, hoc modo regi responsa dans: « Excellentia tua, domine mi rex, reminisci valet, si dignatur, Brunichildem a Rothomago abeuntem plerasque sarcinas in diversis speciebus mihi commendasse et, post aliquod tempus, missis pueris eas a me repetisse. Cumque ego ex hac re tuam consuluissem voluntatem, praeceptis obaudiens tuis, unam eis sarcinam, eo quod amplius ferre non valerent, contradidi. Venientibus iterum ac tertio, ex tua jussione caetera reddidi, dicente magnificentia tua mihi ut a me ea rejicerem, ne pro his ira inter vos iterum repullularet. Hae duae tantum sarcinae apud me remanserunt. Nunc igitur cujus furti me arguis fore obnoxium? » Cui respondit rex: « Si haec ita se habent et custodiae causa ista suscepisti, cur limbum aureis intextum filis exinde rapiens secuisti et eum, pro nostri
Abbreviated transcription (Latin):
sentiret teteris epĩs. Dicebãt
em̃ aliorũ se uolũtatẽ ꝓbatã
habere. Illo Itaq recusante.
et si mi nuille libre darent᷑ nullo
nil assentrre uelle se asserẽte
Illis q magis instantib tãdẽ
policitus est. in decretis cano¬
mĩ fribus suis se assensam
prebiturũ. Tut illis que pete¬
bant se impetrasse putantib
et grãs agendo recedentibus
aduenerũt quidã saterdotes
silia petentes. Quib ãtistes
eadem que p̾oribus reddidit
responsa. Cõuementib aũt
in concilio epĩs aduemens
chilpericus rex ait illis. repe¬
risse se in decretis canonũ ꝙ
epũs furti obnoxius sacris
deberet pͥuari ordimbus. Erat
ẽnĩ rex litteris eruditus. Cũ¬
qz pontifices quererẽt quis
eorũ furti insimularet᷑. Rex
dixit. Nũ obliti estis quanta
uobis ostendermni que ptextatꝰ
mͥ furtim abstulit. Demõstra¬
uerit nãq rex pridie uaria
ornamẽta quorũ p̾ciũ ad tria
milia estimabat᷑ solidorũ.cũ

Expanded text:
sentiret caeteris episcopis. Dicebant sentiret caeteris episcopis. Dicebant enim aliorum se voluntatem probatam habere. Illo itaque recusante et, si sibi mille librae darentur, nullo modo assentire velle se asserente, illisque magis instantibus, tandem pollicitus est in decretis canonum fratribus suis se assensum praebiturum. Tunc, illis quae petebant se impetrasse putantibus et gratias agendo recedentibus, advenerunt quidam sacerdotes similia petentes. Quibus antistes eadem quae prioribus reddidit responsa. Convenientibus autem in concilium episcopis, adveniens Chilpericus rex ait illis reperisse se in decretis canonum « quod episcopus furti obnoxius sacris deberet privari ordinibus. » Erat enim rex litteris eruditus. Cumque pontifices quaererent quis eorum furti insimularetur, rex dixit: « Num obliti estis quanta vobis ostenderim, quae Praetextatus mihi furto abstulit? » Demonstraverat namque rex pridie varia ornamenta, quorum pretium ad tria millia aestimabatur solidorum, cum