comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
taria. idem ⁊ m eo qui soluͦs fructus:
exhr̃clitate retin⁊. dicenduerit. ceue᷑
enim iis hr̃ditatis petõne. ¶ Siquis
sciens alienaieu̾it auctoritatem:
qiͣ ꝓposiessore possidet. ⁊ sic peti ab eo
hr̃ditatem quidam pritant. qmͣ sẽ¬
tentiam non puto ueram. nemo.ii.
predoest qui p̾tium num̾auit. s ut
emptor unu̾sitatis utilitenetur.
¶Item siquis a fisco hr̃ditatẽ quasi
uacautem em̾it: equissimuni ecit
utilem actionem ad n̾sus eum dãi.
ap̃ marcelł.ł .iiii. dig̃ relatum ẽ.¬
Simulier hr̃tlitatẽ iti dotem dedit.
hr̃clitatẽ. S petõne hr̃ditatis utili
tem̃. S up̃am mulierem directa te¬
tu marcelł scͥsit. Maxime siiam
factum diuortium est. ¶Hĩtem ã
ĩ earum rerum nomine quas de func¬
tus ꝓemptore possedit. hĩlitatis
petitõe ten̾iconstat. qi᷑ ꝓ hĩde possi
ꝓhr̃de uł possesiore defunctus posse¬
dit. utiq teneatur. ¶Siquis ab¬
sentis nomine possideat hr̃ditatem.
cum sit incertum anille ratum heãt.

Expanded text:
. Idem et in eo qui solos fructus ex hereditate retinet, dicendum erit: tenetur enim et is hereditatis petitione. Si quis sciens alienam emit hereditatem, quasi pro possessore possidet: et sic peti ab eo hereditatem quidam putant. quam sententiam non puto ueram: nemo enim praedo est qui pretium numerauit: sed ut emptor uniuersitatis utili tenetur. Item si quis a fisco hereditatem quasi uacantem emerit, aequissimum erit utilem actionem aduersus eum dari. Apud Marcelsi mulier hereditatem in dotem dedit, hereditatem, sed petitione hereditatis utili teneri: sed et ipsam mulierem directa teneri Marcellus scribit, maxime si iam factum divortium est. Heredem autem etiam earum rerum nomine, quas defunctus pro emptore possedit, hereditatis petitione teneri conspro possessore defunctus possedit, utique teneatur. Si quis absentis nomine possideat hereditatem, cum sit incertum an ille ratum habeat,
Abbreviated transcription (Latin):
rescpͥsit. Nam̃cum quidam luttinanꝰ
destatu suo qõnem patiatur. ⁊ ue ma¬
turius ꝓnuntiaret᷑. de conditõne
sua nolebat ad liberale uiditium
uenire. licens suscepturum se de ĩaf¬
fõso testamento uiditium ⁊ petitur̃
hĩclitatemq i libertatem ⁊hĩditatẽ
extestam̃to dͥ defendebat. duius piꝰ
ait. Si quid̾ possessor ait eẽt hr̃dita¬
tis: lucmianus facilius aucliaidum
qm̃ eẽt hr̃clitatis nomine iuclitium
suscepturu̾ra ierat in arbitrio eius
ciuise dominum eẽdicit. ag̾e de in of¬
fitioso testam̃to iuditium. non uero sb̾
obtentuiuiditii deinosfõso testam̃to
ab ip̃õ litinano non suscepti ꝑ quin¬

Expanded text:
psit. nam cum quidam Licinnianus de statu suo quaestionem patiebatur et, ne maturius pronuntiaretur de condicione sua, nolebat ad liberale iudicium ire, dicens suscepturum se de inofficioso testamento iudicium et petiturum hereditatem, quia libertatem et hereditatem ex testamento sibi defendebat: divus Pius ait, si quidem possessor esset hereditatis Licinnianus, facilius audiendum, quoniam esset hereditatis nomine iudicium suscepturus et erat in arbitrio eius, qui se dominum esse dicit, agere de inofficioso testamento iudicium. nunc vero sub obtentu iudicii de inofficioso testamento ab ipso Licinniano non suscepti per quin
Abbreviated transcription (Latin):
hr̃ditatis. debet. darine singulis uex¬
ni ceitum est. s finge nouextate uẽ¬
cũtorem uł modico uendidisse. et
boue fidei passessorẽ fuisse. an por¬
rigi manus ademptorem debeat᷑. ⁊¬
putat gaius dandam actonem uti¬
lem. Idemerit cdicenlum. Si ꝑuo
p̾tio ussus uend̾e hĩs ticio hr̃clitatẽ
uendiderit. Nam pap̃. putat dñd̃¬
adn̾sus fidei cõmissarium dari actõ¬
uem. Ab hr̃de enim peti non expeclit
ta certa qͣntitate restituere rogatꝰ
sit. idem erit dicendum. Plane si
accepta certa qnͣtitate restituere
rogatus sit: non putat pap̃. abhr̃de
petendam hr̃clitatem. qm̃ ꝓ hĩde¬

Expanded text:
reditatis deberet dari, ne singulis iuneri certum est: sed finge non extare uenditorem uel modico uendidisse et bonae fidei possessorem fuisse: an porrigi manus ad emptorem debeant? et putat Gaius Cassius dandam utilem actionem. Idem erit dicendum et si paruo pretio iussus uendere heres Titio hereditatem uendidit: nam putat dadversus fideicommissarium dari actionem: ab herede enim peti non expedit ta certa quantitate restituere rogatus sit, idem erit dicendum. plane si accepta certa quantitate restituere rogatus est, non putat Papinianus ab herede petendam hereditatem, q
Abbreviated transcription (Latin):
auł. ł.i. Si hr̃clitatem petam abeo
qui unainrempossi debat deqͣ sola cõtͦ¬
u̾sia erat. ⁊̃ id quod postea cepit postea¬
possidere restituet.
hibendum possesiorem hĩtlitatis de qͣ
controu̾sia erat. añqm lis in choaret᷑
aliquid exea dastrat̃ ẜ nͥmalu̾it pro
omni qnͣtita te hr̃ditatis uł rerum etꝰ
restitutõne satis dare. Causa autem
cognita ⁊ sinontalis data sit satis satis¬
datõ s soluta cautõ ⁊̃ post litemceptã
cdimnnutõeni se concessurum p̾ror e¬
dixit. ne intatum dimintõ impedata
in ali qua ⁊̃ utilitates alias impediat.
ut pura si inussit aliquid ncc̃m:
Nam fun̾is grã diminittõem ꝑmittit.S
Item si futurum sit. ut nisipecuni a ĩ¬
tra dicm soluat᷑: pignus clistrabat᷑.

Expanded text:
em petam ab eo, qui unam rem possidebat, de qua sola controversia erat, etiam id quod postea coepit possidere restituet. hibendum possessorem hereditatis, de qua controversia erit, antequam lis inchoaretur, aliquid ex ea distrahere: nisi maluerit pro omni quantitate hereditatis vel rerum eius restitutione satisdare: causa autem cognita, etsi non talis data sit satisdatio, sed solita cautio, etiam post litem coeptam. deminutionem se concessurum praetor edixit, ne in totum deminutio impedita in aliquo etiam utilitates alias impediat. ut puta si ad funus sit aliquid necessarium: nam funeris gratia deminutionem permittit. item si futurum est, ut, nisi pecunia intra diem
Abbreviated transcription (Latin):
cornu querebatur num uenditor emp¬
tori dampnum prestare deberet .Rx. Si
emptor boues emptos hret uon debet
prãre.S si nonhr̃et emptoᷤ tumñ si cł¬
pa hominis fc̃m eẽt. ut abone fenret᷑
nꝗndeb̾e̾ prãri. siuicio bouis. debere.
¶Cumpila qnãplures luderent
quidam exhiis seriuilun cum pilamꝰ
ꝑciꝑe conaretur impuł. Ceruus cecid̾.¬

Expanded text:
cornu est: quaerebatur, num uenditor empcornu est: quaerebatur, num uenditor emptori damnum praestare deberet. respondi, si emptor boues emptos haberet, non debere praestare: sed si non haberet emptos, tum, si culpa hominis factum esset, ut a boue feriretur, non debere praestari, si uitio bouis, debere. Cum pila complures luderent, quidam ex his seruulum, cum pilam percipere conaretur, impulit, seruus cecid
Abbreviated transcription (Latin):
sustinuisient sua sponte se subduxisĩt
tinere non posu̾nt. atq honere ip̃o
retraherentur: cum dominomularit̃
nullamẽẽ actionẽ. Cum hominib qͥ
commillum plastrum sustinuissẽt
lege a quiua agi posse. Nam nichom
iuuc eum dampnum dare. quiꝰ sustan̾et
mitt̾et sua uolunta ut id aliquenfe¬
riret ułutisiciuis asellum cum agitaᷤ¬
sset nou retinuisset. Eque si quis ex
manu telum aut aliud ꝙͥ immͥsisset
moti ne oppͥmirentur plaustrumre¬
liquissent cum hominib actionẽ nul¬
lam ẽẽ cum domino ẽẽ. inularum.¬
Q sinz mule neqz homines incãmeᷤᷤ¬
sent. aut cum con arentur lapseꝯ.
dominomularum neq cum hõĩb eẽ
actionem. Illud cnud̾̃ certum est qͦqͦ
mͦ res se hr̃et. cum domino posterio¬
rum mularum agi nõ posse. ꝙ nõ
suasponte s ꝑcusie retro redissent.¬
Quidam boues uendidit ea lege
utidaret exꝑiundos. postea de d̾ exꝑi¬
undos emꝑtori. seruus emptoris in¬
exꝑumdo ꝑcusius ab altero boue est¬

Expanded text:
sustinuissent, sua sponte se subduxissenttinere non possint atque onere ipso retraherentur, cum domino mularum nullam esse actionem, cum hominibus, qui conversum plostrum sustinuissent, lege Aquilia agi posse: nam nihilo minus eum damnum dare, qui quod sustineret mitteret sua voluntate, ut id aliquem feriret: veluti si quis asellum cum agitasset non retinuisset, aeque si quis ex manu telum aut aliud quid immississmoti, ne opprimerentur, plostrum reliquissent, cum hominibus actionem nullam esse, cum domino mularumque mulae neque homines in causa esent aut cum coniterentur lapsae cdomino mularum neque cum hominibus esse actionem. illud quidem certe, quoquo modo res se haberet, cum domino posteriorum mularum agi non posse, quoniam non sua sponte, sed percussae retro redissent.Quidam boues uendidit ea lege, uti daret experiundos: postea dedit experiundos: emptoris seruus in experiundo percussus ab altero boue
Abbreviated transcription (Latin):
stulando ꝓ aliis. ⁊ eum ciui corpore suo
ne passus est. dampnatus est nond pro
alio postulare. Item senatus o sulto ĩ ap̃
iudices petlaneos postulare ꝓhibetur
calumpnie publc iuidicii dampnatus.
iqui operas suas ut cum bestiis depug.¬
naret. locau̾it. Bestias autem actipe

Expanded text:
stulando pro aliis et eum, qui corpore suo stulando pro aliis et eum, qui corpore suo ne damnatus est, non debet pro alio postulare. item senatus consulto etiam apud iudices pedaneos postulare prohibetur calumniae publici iudicii damnatus. et qui operas suas, ut cum bestiis depugnaret, locauerit. bestias aut
Abbreviated transcription (Latin):
qui ꝓ aliis ꝓhibentur ne postulent. in
qiuoͣeclicto excepit p̾tor sexum ⁊ casum
Item notauit ꝑsonas turpitudine ha¬
hibendi ne contra pudititiam sexuid gͣ¬
entem. alienis cãis se inmisceat. necui¬
rilibz offitiis fungantur mulieres.
¶Origo uero introdiucta est. acalphͣ¬
nia imꝓbissima femina ciue inuerecil¬
de postulans unagrãtum inquietatis
cãm declit eclicto. ¶Casum: dumi ce¬
cum utrisq luminib orbatum p̾tor re¬
pellit. iuidelicet ꝙ insignia magr̃atus
uidere. ⁊ reuereri non possit. Refeit ⁊̃
labeo publium cetum aspernati nouii
prẽm uersa sella. abruto destitutum
possit. d de hoc delib̾abimus ⁊ extat qͥd̾
exemplũ eius qui gessit. apus deniq
claudns cecus cum consi liis publicis
inter erat: unsen ati seu̾issimam dix̃
sententian. depirris captiuis. S meliꝰ
est ut dicamꝰ retinere quidem iam cep¬
tũ magrãtum posse. aspnare autem:
adnouum penitus ꝓ hiberi. idq multis
ꝯꝓbatur exẽpus. ¶ Remouet aũ apo¬

Expanded text:
qui pro aliis ne postulent: in quo edicto excepit praetor sexum et casum, item notauit personas in turpitudinhibendiuentem, alienis causis se immisceant, nec virilibus officiis fungantur mulieres. Origo vero introducta est a Calphurnia improbissima femina, que inverecunde postulans et magistratum inquietans, causam dedit edicto. cum utrisque luminibus orbatum praetor repellit: uidelicet quod insignia magistratus uidere et reuereri non possit. refert etiam Labeo Publilium caecum Asprenatis Noni patrem auersa sella a Bruto destitutum,possit? sed de hoc deliberabimus. exstat quidem exemplum eius, q‹ui› gessit: Appius denique Claudius caecus consiliis publicis intererat et in senatu seuerissimam dixit sententiam de Pyrrhi captiuis. sed melius est ut dicamus retinere quidem iam coeptum magistratum posse, adspirare autem ad nouum penitus prohiberi: idque multis comprobatur exemplis.Remouet autem a po
Abbreviated transcription (Latin):
uel aliei cͧemptata mansueta. Gͦ qui
locau̾it solus notatur suie depugna¬
u̾it siuenon. Ꝙ si depugnau̾it cum¬
non locasset operas suas non teneb̾r.
Noneͥ qui cumbestiis depugnau̾it
teneb̾r. s quioperas suas delegaũ¬
in hoc locauit. deniq eos qui uirtutis
ostendende cã hoc faciunt. sine merce¬
de. non ten̾i aiunt uetereres. iusi in ha
tena passi sunt sehonerari. Cos enim
puto no euadere. S si quis suas oꝑas
locau̾it ut ferasuenetur. uelut de pu¬
gnaret feram que regioni nocet. ext᷑
stulare ens. ꝓ hiis quorum curam ge¬
runt con cecli¶ Qui adu̾sus ea fecisse
monstretur ꝓ aliis int̾cdicta postulatõe
repellitur ⁊ ꝓestimatione iudicisexͣ
ordinem petunianapena mulctabr̃.
ut initio hꝰ tituli dixcmus. tres ordĩes
p̾tor ferit nonpostulantium. quoꝵ
hic ituis est. quib non intotum de¬
nogat postulandi facultatem. S
ne ꝓomnib postularent qiͣ minue de¬
liquerint qmhii qui in superiorib ca

Expanded text:
vel alia dentata mansueta? ergo qui locavit solus notatur, sive depugnaverit sive non: non locasset operas suas, non tenebitur: non enim qui cum bestiis depugnauit, tenebitur, sed qui operas suas in hoc locauit. denique eos, qui uirtutis ostendendae causa hoc faciunt sine mercede, non teneri aiunt ueteres, nisi in harena passi sunt se honorari: eos enim puto notam non evadere. sed si quis operas suas locaverit, ut feras venetur, vel ut depugnaret feram quae regioni nocet, extrastulare eis pro his, quorum curam gerunt, concedi. qui adversus ea fecisse monstretur, et pro aliis interdicta postulatione repellitur et pro aestimatione iudicis extra ordinem pecuniaria poena multabUt initio huius tituli diximus, tres ordines praetor fecit non postulantium: quorum hic tertius est, quibus non in totum denegat postulandi facultatem, sed ne pro omnibus postularent: quasi minus deliquerint quam ‹hi› qui superi
Abbreviated transcription (Latin):
plebistito senatus consulto. eclicto.
decteto pͥncipum placito nͥ ꝓcertis ꝑso¬
nis postulare ꝓhibentur. hii ꝓ alio
qͣmͣ ꝓquolicebit iniure apudine ne
postulent. ¶ Hoc edicto continentur
⁊̃ alii om̃nes. qui eclisto p̾toris ut in¬
fames notant᷑. qui om̃s nͥ ꝓse ⁊ certis
ꝑsomis postulent. ¶Deinde adicit p᷑¬
tor qui ex hiis onnib queͥ suprasqͥ¬
ti sunt inintegrum restitictus non
erit. Eum qui exhiis qui suprascpͥti

Expanded text:
onsulto, edicto, decreto principum nisi pro certis personis postulare prohibentur: hi pro alio, quam pro quo licebit, in iure apud me ne postulent". "hoc edicto continentur etiam alii omnes, qui edicto praetoris ut infames notantur, qui omnes nisi pro se et certis personis ne postulent". Deinde adicit praetor: "qui ex his omnibus, qui supra scripti sunt, in integrum restitutus non erit". "eum qui ex his, qui supra scri
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ conorẽ sab̾ dixit. s i siquidmͥ ab eẽt ex
uego quodis gessifs gesusset. inuicemme
tecum acturumde peculio. cass. uerani opi¬
nionem sabini tetulit. inqͣ ego quo sum.
¶Seruo uendente hominem fideiussor nẽ¬
clitionis om̃ia pr̃ãre debi. inq̃ obligaretur
si ꝓ lib̾õ fideiu̾set. Nam indomino actio sic
datur. ut emptor eadem conseqͣntur. q̃ lid̾o
uendente cõsequi de bnisset. S ultra peculis
taxationem dñt nonodempnabr̃.
S̾ .I. Qui pendentem iũdemia emit si
uuam legere ꝓhilranir. ad auenditore ad¬
u̾sus eum petentem precium exceptõo uti
poterit. si ea pecumia qua de agitur non ꝓ
care suie mustũ euch̾e ꝓhibetur. ad exhi¬
bendum uł iniuriaꝵ agere poterit. ꝙ̃ ad̾
si aliamqmͣlib ⁊ remsuam tollere ꝓhibea
uent̾et dolia .c. que infundo eẽ affirmabat
accessura duxisset. qͣmuis ibi nullum do¬
lum fuisset. tñdolia emptori debebit.
dix̾it. id intẽgrum ac sanum tradioꝑtet.
Queluti si fundo dolia accessura dixisset nõ

Expanded text:
cere Sabinus dixit, sed si quid mihi abesset ex negotio quod is gessisset, inuicem me tecum acturum de peculio. Cassius ueram opinionem Sabini rettulit, in qua ego quoque sum. Seruo uendente hominem fideiussor uenditionis omnia praestare debet, in quae obligaretur, si pro libero fideiussisset: nam et in datur, ut emptor eadem consequatur, quae libero vendente consequi debuisset, sed ultra peculii taxationem dominus non condemnatur.. Qui pendentem uindemiam emit si uuam legere prohibeatur a uenditore, aduersus eum pe‹t›entem pretium exceptione uti pcare sive mustum evehere prohibeatur, ad exhibendum vel iniuriarum agere poterit, quemadmodum si aliam quamlibet rem suam tollere prohibevenderet, dolia centum, quae in fundo esse adfirmabat, accessura dixisset, quamvis ibi nullum dolium fuisset, tamen dolia emptori debebit. dixerit, id integrum ac sanum tradi oportet: veluti si fundo dolia accessura dixisset, non
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmisi.R. uenditor anteꝙͣ penam exsti¬
prilatu petat: ex uendito agere potest.
si consecutus fu̾it qnͣtum pene noĩe stip¬
ulatus eẽt. agentem exstipulatu dolima¬
li exceptio submouelt. si exstipulatu pe¬
nam consenitus fu̾it ip̃o nire ex uendato
agere non pot̾it. nͥinid ꝙ pluns eius int̾
s.r. Qui re gub conditõne legatae¬
rat. iseam imprudens abherede emit. ac¬
tione exempto porit cõs eqͥ emptor p̾rium¬

Expanded text:
it: venditor antequam poenam ex stipulatu petat, ex vendito agere potest: si consecutus fuerit, quantum poenae nomine stipulatus esset, agentem ex stipulatu doli mali exceptio summovebit: si ex stipulatu poenam consecutus fueris, ipso iure ex vendito agere non poteris cio Cui res sub condicione legata erat, is eam imprudens ab herede emit: actione ex empto poterit consequi emptor pretium
Abbreviated transcription (Latin):
oqͥn dedolo actio erit danda. s. cu
si cum ꝓ curatore agi non possit.
qr non eẽt soluendo. Idem põp̃.
refert cecilianum p̾torem nonde
mutua pecunia dat᷑. ꝙ uerum est.
Nam nͥex magna ⁊ euidenti calli
um facultatib labi tui lucri grã
affirmasti: mͥydoneum cẽ. M̾ito ad¬
u̾suste cum mei decipien digĩa aliũ¬

Expanded text:
oquin de dolo actio erit danda, scilicet oquin de dolo actio erit danda, scilicet si cum procuratore agi non possit, quia non esset soluendo. Idem Pomponius refert Caecidianum praetorem non mutua pecunia dabatur, quod uerum est: nam nisi ex magna et euidenti callidum facultatibus labi, tui lucri gratia adfirmasti mihi idoneum esse, merito aduersus te, cum mei decipiendi gratia aliu
Abbreviated transcription (Latin):
d̾uus pactionis ꝓͣlibertate reum
dommo declit ea conditione ut post
libertatem tnͣsferat᷑ in eumobligõ.
manumisius ñ ꝑatit᷑ in se obligõem
tnͣsfer pomp̃ sicrib. locum hr̃e de do¬
lo actionem S siꝑ pronum stabirt.
qͦ minus obligõtnͣsferat᷑. dicend̾ ait.
pr̃onũ exceptõe areo submouend̾.
Ego moueor quemad̾m de dolo actõ
dabitur. cum sit alia acdõ. nisi forte
quis ita dicat. qm̃exceptõe prõnus
submoili pͭ: si agat cumreo debere
daciqi nulla actõ sit: q̃ exceptõe repel¬
litur. de dolo deceruendam atqm̃i
prõnus submouet᷑. si nolit exꝓmiᷤ¬
sorem ip̃m manumissum accipe
exꝓmissori plane adu̾su sin anu¬
nussum dãidebebit dolo. aut siñ sͤ
soluendo exꝓmissor domno dabr
Si colo malo ꝓcurator passus
sit uincereadu̾sarium meum u
ab selueretur an dedolo actõ mͥ ad¬
u̾sus eum qui ͤiuiait competit pot̾
queri i puto non compet̾e. siꝑatus
sit reus tnsferre iudicium inse sb̾
exceptõe hac. si collusum est. ali¬

Expanded text:
Seruus pactionis pro libertate reum domino dedit ea condicione, ut post libertatem transferatur in eum obligatio: manumissus non patitur in se obligationem transferri. Pomponius scribit locum habere de dolo actionem. sed si quo minus obligatio transferatur, dicendum ait patronum exceptione a reo summovendum. ego moveor: quemadmodum de dolo actio dabitur, cum sit alia actio? nisi forte quis dicat, quoniam exceptione patronus summoueri potest, si agat cum reo, debere dici, quasi nulla actio sit quae exceptione repellitur, de dolo decernendam: atquin patronus tunc summouetur, si nolit expromissorem ipsum manumissum accipere. expromissori plane aduersus manumissum dari debebit de dolo: aut si non sit soluendo expromissor, domino dabitur. Si dolo malo procurator passus sit uincere aduersarium meum, ut absolueretur, an de dolo mihi actio aduersus eum qui uicit competat, potest quaeri. et puto non competere, si paratus sit reus transferre iudicium sub exceptione hac 'si collusum est': ali
Abbreviated transcription (Latin):
rit ⁊ omnes domini dolo fecerint qͦ nu¬
nus cimim potestate hr̃ent subsequi p̾¬
tor deret uiris ciuił actionem. ⁊ iudici¬
um honorarium qͥl d ex cã publiu᷑
pollicetur in eum dare ꝙͣ actor elegͥit
Neq enim amplius pr̃ari actio deb:
qͣmut detracta noxe declitione agere
possit cumeo. cum quo noxali iuditõ
exꝑiri potusset si seruus ex hiberetur¬
¶ Qui alienuim seruum suum cẽ fa¬
tetur: quamuis noxali actione obliget᷑
nichominus c̃a cognita satis dare deb
Qui aũ prosno seruo ꝯuenitur satiscla¬
tione honerandus nonest. Nonenim
offert se defensioni aliemz. ¶icuus
Dicat dominum doso fecisse qͣuo nunꝰ
inpotestate eius seruus eẽt. ille autem
contendat eumseruum ab alio refendi
tum satis datione dohma li exceptiont
locuserit: S isi post iuditium acceptũ
cum domino seruus apparu̾it ⁊ qr nõ
defendebatur cductus excepnone doli

Expanded text:
omnes dolo fecerint, quo minus eum in potestate haberent, subsequi debet praetor iuris ciuilis actione‹m› et iudicium honorarium, quod ex hac causa pollicetur, in eum dare, quem actor elegerit: neque enim amplius praestare actori debet, quam ut detracta noxae deditione agere possit cum eo, cum quo noxali iudicio experiri potuisset, si servus exhiberetur. Qui alienum servum suum esse fatetur, quamvis noxali actione obligetur, nihilo minus causa cognita satisdare debet: qui autem pro servo convenitur, satisdatione onerandus non est: non enim offert se defensioni alieni servi. Si quis dicet dominum dolo fecisse, quo minus in potestate eius servus esset, ille autem contendat eum servum ab alio defendi cum satisdatione, doli mali exceptioni locus erit. Sed et si post iudicium acceptum cum domino servus apparuerit et, quia non de
Abbreviated transcription (Latin):
ante a ditam hĩditatem rem hr̃clis fu¬
turi subtraxerit poteritis cum legata¬
rio qui legatum agnou̾it furtiag̾e
s sucem seruus hr̃ditariam rem sub¬
traxent furti actio ceũabit. q hutꝰ¬
modi rerum furtum non fit. ad exhi¬
bencdum autem actio competitz
alteridominoꝵ dampnum iniuria
declit. idcirco legis aquilie actio nõẽ
qr si extraneo campnum dedisset ẽ
astero in colidum lege a cuulia agipͦ¬

Expanded text:
ante aditam hereditatem rem heredis futuri subtraxerit, poterit is cum legatario qui legatum agnoverit furti agere: sed si idem servus hereditariam rem subtraxerit, furti actio cessabit, quia huiusmodi rerum furtum non fit: ad exhibendum autem actio competit. alteri dominorum damnum iniuria dedit, idcirco legis Aquiliae actio non est, quia, si extraneo damnum dedisset, cum altero in solidum lege Aquilia agi
Abbreviated transcription (Latin):
mau̾it is cuius nomine noxale iudi¬
tium susceptumest. sustm̾id idui¬
cditium. quo ad de statu cius iuidioe¬
tur. Et siquidem seruus fu̾it ꝓnunci¬
atus: noxale iudicium exercebitur.
quis ꝓseruomortuoignorans eum
uecessisse noxale iuditiũ acceperit ab¬
soluidebetz qui a desut uerum ec̃ pp̃eũ
dare oportere. ¶Hee actiones ꝑpenie
sunt: locumq hebunt. tamdui qm¬
cliu serui dedendi facultatem hñis.
nectantumh nob̾. uerum ⁊̃ successo¬
rib nr̃is competunt. Item a du̾sus
successores s non qi i successonis. s
iure dominii. Pm̃ ⁊ si seruus ad alium
ꝑuensse ꝓponatur. uire dominii nox
pud sequitur. ibi defendendi sunt. ubi
deliquisseirguentur. Itaq seruos dñs
eodem lo coexhibere. uibi uim in tulisse
dicuntur ⁊ arere omnium dominio
potest. si eoz non defendat. Explicit¬
detimus fimini regundorum.¬

Expanded text:
mauerit is cuius nomine noxale iudicium susceptum est, sustineri debet id iudicium, quoad de statu eius iudicetur: et sic, si quidem seruus fuerit pronuntiatus, noxale iudicium exercebitur, quis pro seruo mortuo ignorans eum decessisse noxale iudicium acceperit, absolui debet, quia desit uerum esse propter eum dare oportere.Hae actiones perpetuae sunt locumque habebunt tamdiu, quamdiu serui ‹d›edendi facultatem habemus: nec tantum nobis, uerum etiam successoribus nostris competent, item aduersus successores, sed non quasi in successores, sed iure dominii. proinde et si seruus ad alium peruenisse proponatur, iure dominii noxaput sequitur, ibi defendendi sunt, ubi deliquisse arguentur: itaque seruos dominus eodem loco exhibere debet, ubi uim intulisse dicentur et carere omnium dominio potest, si eos non defendat. LUS FINIUM REGUNDORUM
Abbreviated transcription (Latin):
um uocatus sistit. in fcm̃ actio com¬
petit qͣnti actois intłut eũ sistũ quo
iuditõ declucit᷑ siquid amisit actor
ob eam rẽ ueluti si reus tp̃r dñiu
rei interim s adquirat. aut actõe liba¬
tus fu̾it. Piane isi is qui dolo fec̾it
qͦ minꝰ in iuditõ sistat᷑ soluento nõ

Expanded text:
um uocatus sistat, in factum actio competit quanti actoris interfuit eum sisti. in quo iudicio deducitur si quid amiserit actor ob eam rem: ueluti si reus tempore dominium rei interim sibi adquirat aut actione liberatus fuerit. Plane si is, qui dolo fecerit, quo minus in iudicio sistatur, soluendo non
Abbreviated transcription (Latin):
nus dandã puto actionẽ. ut ex dolo
defuncti hĩs non lucret᷑.
sciente ⁊ cumpꝰsit non ꝓhibente dolo
fec̾it qͦ munꝰ ĩ iuditõ sistam. offiliꝰ dã¬
dam mͥ exceptõem adu̾s dñm ait. ne
ex dolo senu dñs lucret᷑. Siuero sine
uoluntate dñs s̾iuis ħfec̾it. Sab̃ nox¬
aleuidiciũ daud ait. net fc̃m s̾ui do¬
mino obẽe debere. nͥ hactenus uͭ ip̃o
careat qñ ip̃e nichil deliquit

Expanded text:
 dandam actionem, ut ex dolo defuncti heres non lucretur.sciente et cum possit non prohibente dolo fecerit, quo minus in iudicio sistam, Ofilius dandam mihi exceptionem aduersus dominum ait, ne ex dolo serui dominus lucretur. si uero sine uoluntate domini seruus hoc fecerit, Sabinus noxale iudicium dandum ait nec factum serui domino obesse debere nisi hactenus, ut ipso careat: quando ipse nihil deliquit
Abbreviated transcription (Latin):
dãmͦ siuum hoĩem defende̾ deb. cũ in so¬
liclum defendi ncc̃itas eẽt nec audit᷑
sipro parte paratus sit defendere.
dam ꝓmiserit ilider fõs sistat᷑. side ip̃o
contusia ẽ capitaliũ actionũ ĩ uiriaꝵ¬
libero uindcã sumit᷑: uel ꝯdempnatõ
pecuniaria. Ꝙ aũ ad cet̾as noxales

Expanded text:
m suum hominem defenderet, cui in solidum defendendi necessitas esset, nec auditur, si pro parte paratus sit defendere. idam promiserit et liber factus sistatur: si de ipso controuersia est capitalium actionum iniuriarlibero uindicta sumitur uel condemnatio pecuniaria. quod autem ad ceteras noxales
Abbreviated transcription (Latin):
nt. non hẽbit reus adm̾sus eum actio¬
nem ex hoc edcõ. c̃ cõtentꝰ eẽ possit excep¬
tione si ex stipulatu conueniatur.
depena ꝙ aduidicium ñ uen̾it. ałr at
siabalo sit ĩpeditꝰ. Ilam actõem ꝓpo¬

Expanded text:
t, non habebit reus aduersus eum actionem ex hoc edicto, cum contentus esse possit exceptione, si ex stipulatu conueniatur de poena, quod ad iudicium non uenerit. aliter atque si ab alio sit impeditus: nam actionem p
Abbreviated transcription (Latin):
in eiꝰ eẽt potestate S̾ siseruus p̾sensẽ
dominus abest. nec quisqͣm seruunde¬
fend̾. ducendꝰ erit uissu p̾toris. S cã cog¬
nita diño postea dabr̃ defensio. ut põp̃.
⁊ actori actõrestituenda ẽ ꝑ empta eo
liiditõ agetur. isch. seruũ ñ defende¬
rit denegat᷑ ei ꝑp̾torẽ usus frustꝰ ꝑsecu

Expanded text:
in eius esset potestate. sed si seruus praesens est, dominus abest nec quisquam seruum defendit, ducendus erit iussu praetoris: sed causa cognita domino postea dabitur defensio, ut Pomponiet actori actio restituenda est, perempta eo li iudicio agetur isque seruum non defenderit, denegatur ei per praetorem usus fructus persecu
Abbreviated transcription (Latin):
alicim actionem constii. qua int̃ coᷤ
hr̃ditarie distribuerentur. Queqͥd̾
actio nichominus ei quo ip̃oiire cõ¬
petit. qui suã partẽ pͥo sidet. S si is
crupossidet neget eum cͦohĩdem eẽ
potest eum excludere ꝑhanc excepti¬
onem sineare de qͣ agitur p̾iudici¬
um hr̃clitati nonfiat. E sipossideat
eam ꝑtem licet negetur eẽ cohĩs nõ
nocet talis exceptio. quo fit ut eoca¬
su ip̃e index apud quem ħ iudicium
agͥ cognoscat. an cohr̃s sit. Aisiem̃
coheres sit n adiudicari qiuicqͣm eioꝑ.
nandus est.
lp̃ .ł. xuii. Per familie hascunde
Lactionem dunditur hĩditas. Sue ex
testamento siue abintestato. siue exle¬
ge .xii. tabularum sũ ex aliqua lege
deferatur hr̃clitas nł ex senatus cõsul

Expanded text:
aliquam actionem constitui, qua inter eos res hereditariae distribuerentur. Quae quidem actio nihilo minus ei quoque ipso iure competit, qui suam partem non possidet: sed si is qui possidet neget eum sibi coheredem esse, potest eum excludere per hanc exceptionem "si in ea re, qua de agitur, praeiudicium hereditati non fiat". quod si possideat eam partem, licet negetur esse coheres, non nocet talis exceptio: quo fit, ut eo casu ipse iudex, apud quem hoc iudicium agitur, cognoscat, an coheres sit: nisi enim coheres sit, neque adiudicari quicquam ei oportet nandus est. edictum.Per familiae erciscundae actionem diuiditur hereditas, siue ex testamento siue ab intestato, siue ex lege duodecim tabularum siue ex aliqua lege deferatur hereditas uel ex senatus consulto
Abbreviated transcription (Latin):
ioniñta seqñda sunt. mͦ sinõ uarie¬
tate succesuoñ i arbutͥo pꝰsessoꝵ fines
adilitis ⁊ detractis agris postra ꝑmuꝰ
ueret. Non .ai. t̾miniqui singłos fũ¬
dos separabant obseruaridebent s
demonstratio simiun nouos fines
niter fundos constituere. debet.
finũ regundoꝵ illud obseruãd̾ eẽ ꝙ
ad exemplum ꝗͣdãmͦ eiꝰ legis scͥptumẽ

Expanded text:
inati sequenda est, modo si non varietate successionum et arbitrio possessorum fines additis vel detractis agris postea permuderet: non enim termini, qui singulos fundos separabant, observari debent, sed demonstratio adfinium novos fines inter fundos constituere. Gaius lfinium regundorum illud observandum esse, quod ad exemplum quodammodo eius legis scriptum est,
Abbreviated transcription (Latin):
clitas. ¶ Si quarta ad aliquẽ exo¬
stĩntione diuipii arrogatum defera.¬
q hic n hr̃s n bonoꝵ possessor sit.
utile erit familie ħaisfunde iudiciũ
ncc̃m. ¶ It si filii familias militis pe¬
culium sit. fortuis de fendi potest. he¬
reditatem effectamꝑ ꝯstitutões et
bitandinti aũ nonest quin famiie
ħ ciscinde iudicium unter pautiores
hr̃des explutib accipi possit. in hoc
iudicium ⁊ si nomina nonuẽnĩt tñ
onc eorum ut stetur ei ut i alter al¬
teri mandet actiones. ꝓcuratoremq
eum in suamfanat rem. stabitur
diuusioni.

Expanded text:
itas. Si quarta ad aliquem ex constitutione divi Pii adrogatum defera neque bonorum possessor fit, utile erit familiae erciscundae iudicium necessarium: Item si filii familias militis peculium sit. fort‹i›us defendi potest hereditatem effectam per constitutiones, et bitandum autem non est, quin familiae erciscundae iudicium et inter pauciores heredes ex pluribus accipi possit. In hoc iudicium etsi nomina non ueniunt, tat de diuisione eorum, ut stetur ei et ut alter alteri mandet actiones procuratoremque eum in suam rem faciat, stabitur diuisioni.
Abbreviated transcription (Latin):
est. ¶ Siꝗ non restituat inqͣdruplũ
in eum iuditrũ pollicet᷑. Quadrupla¬
bĩ aut̃ omne d̾icũ restitui oꝑt. Satis
clem̃t᷑ eũreo pͥtoregit. ut daret ei resti¬
tuendi facultatem si uult penameui¬
tare Pꝰ annũu̾o insimplum actionem
pouicet᷑ s non semꝑ. s cã cognita. Icãe
autem cognitione hoc u̾satur. ut si aͣ
actõñsit: tuncħ detur. Et sane quid̃
tum ꝑmetum fc̃a iniuria annoquid̃
urili exoleu̾it: ydonea ẽẽ c̃a debet ii pꝰ ã¬
rum actio ħ dãi debeat. Alia actio sic eẽ
Uelet. Siis cui uis admissa est decesserͭ
ꝓppossessore qui uim intulit possidet p̃p
quod hr̃edi non erit metus c̃a actio. ꝙͣ¬
uti si annꝰ largiretur ⁊̃ hr̃s inquadru¬
plum exꝑiri possit dõ autẽ successorib

Expanded text:
s autem non restituat, in quadruplum in eum iudicium pollicetur: Quadruplabitur autem omne, quodcunque restitui oportuit. Satis clementer cum reo pretor egit, ut daret ei restituendi facultatem, si uult poenam euitare. post annum uero in simplum actionem pollicetur, sed non semper, sed causa cognita. In causae autem cognitione uersatur, ut, si alia actio non sit, tunc haec detur: et sane cum per metum facta iniuria anno et quidem utili exoleuerit, idonea esse causa debet, ut post annum actio haec dari debeat. alia autem actio esse sic potest: si is cui uis admissa est decesserit quoniam pro possessore qui uim intulit possidet: propter quod heredi non erit metus causa actio, quamuis, si annus largiretur, etiam heres in quadruplum experiri possit. ideo autem successoribus
Abbreviated transcription (Latin):
isi dui non ꝑuert muͦlta adu̾sus
eumdicenda sunt ẽ. ¶ Cum ĩ płes
cõꝓmissũ ẽ ꝯ ditõe ea ut qͣuilibet
uel uꝰ dixiss sm̃am: ei staretur
absentib cet̾is nnchominus qui pre¬
sens est coget᷑. at si ea conditõne ut
om̃s dicant uł ꝙ de maioris ꝑtis
sm̃a placu̾it nondebet singulos:
seꝑatim cog̾e. q singłoꝵ sĩa:¬
ex aliis causis inimicus in anifeste
te dr̃e ꝑsou̾asset libello cuius dam

Expanded text:
si diu non paruerit, multa adversus eum dicenda est. Cum in plures compromissum est ea condicione, ut quilibet vel unus dixisset sententiam, eo staretur, absentibus ceteris nihilo minus qui praesens est cogetur: at si ea condicione, ut omnes dicant, vel quod de maioris partis sententia placuerit, non debet singulos separatim cogere, quiex aliis causis ‹i›nimicus manifeste te dicere perseuerasset, libello cuiusdam i
Abbreviated transcription (Latin):
sarime cum deteriorem renfc̃am tͤ
tandonon liberatur. Sꝑ en iamoram
furfac̾e uidetur. Nouisime stiendũ ẽ
⁊̃ fructus in hac actione uenire.

Expanded text:
axime cum deteriorem rem factam fur dando non liberatur: semper enim moram fur facere uidetur. Nouissime dicendum est etiam fructus in hac actione uenire.
Abbreviated transcription (Latin):
prãnd̾ est. fecisse autẽ dolo malo qͦ
minꝰ ꝑueniat. uidet᷑. sũ alienaũ ali¬
qͥd uł ⁊̃ accepto queni liberauit. uł
id egit dolo malo ne hr̃ditati ad qͥ¬
reretur. uł ne eam possessionẽ adipiꝰ¬
ceretur. qm posset adipisci. S isi nõ
dolomalo s̃ lata culpa adan admi¬
serit aliquid utiq teneb̾r. ¶ De ꝑ¬
clita autem ⁊ diminuta sñ dolo .iii.
uenditoris non pr̃ãbunt᷑. ¶ Ild̃
q̃situm est anuenditor hr̃litatis ob
debrtum a filiosuo quimn potestate eiꝰ
cẽt. sa seruo ue eiꝰ cuiꝰ hr̃ditatem uen¬
didisiet. prãre debeat emptori. i ui¬
sum est quicqͥd dutaxat de peculio
filii seruiue: aut in suam rem u̾sum
inueniatur: prãre eum debere. ¶ So¬
let queri au. ⁊ siquid lucͥ occõne hr̃¬
clitatis uenditor sens̾it emptorire¬
stituere id debeat. ⁊ ẽ ap̃ iuł: ħ qõ tͣtta

Expanded text:
sse autem dolo malo quo minus perueniat uidetur, siue alienauit aliquid, uel etiam accepto quem liberauit, uel id egit dolo malo, ne de hereditate adquireretur uel ne possessionem adipisceretur quam posset adipisci. sed et si non dolo malo, sed lata culpa admiserit aliquid, utique tenebitur: deperdita autem et deminuta sine dolo malo uenditoris non praestabuntur.Illud quaesitum est, an uenditor hereditatis ob debitum a filio suo qui in potestate eius esset seruoue ei, cuius hereditatem uendidisset, praestare debeat emptori. et uisum est, quidquid dumtaxat de peculio filii seruiue aut in suam rem uersum inueniatur, praestare eum debere.Solet quaeri, an et, si quid lucri occasione hereditatis uenditor senserit, emptori restituere id debeat. et est apud Iulianum ha
Abbreviated transcription (Latin):
pubis hereclitatẽ uenient hr̃clitaᷤᷤ¬
¶Nuenis̃e ad uenditorem hr̃di¬
tatis quomodo uideatur q̃ritur.⁊
ego puto. ⁊ añqmͣ quid̃ corꝑarerum
hr̃ditariaꝵ nactus fu̾it uenditor:
hactenus uideri ad eum ꝑuenisse. qͣ¬
uͥ corpora nactus est: uł debita exeg̾¬

Expanded text:
puberis hereditate uenierit hereditas.puberis hereditate uenierit hereditas.Peruenisse ad uenditorem hereditatis quomodo uideatur, quaeritur. et ego puto, antequam quidem corpora rerum hereditariarum nactus uenditor fuerit, hactenus uideri ad eum peruenisse, qumuero ubi corpora nactus est ‹u›el debita exeg
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃ .ł. U enditor hr̃ditatis satis dare
de eiuictione non debi cuinidintͥ em̃¬
tem iuendentem agatur ut n ampli
neq mmꝰ iuris emptor heat qmͣ apd̃
heredem futur̃ eẽt. plane de fc̃o suo
uenditor satis dare cogendus est. ¶
hr̃ditate uendita utrum ea cinͣtitas
spectatur. que fuit mortis tp̃r an ea
que fuit cum aditur hr̃clitas aneacĩ
fuit cumhr̃ditas uenundat᷑. uidendũ
erit i ueris est ħeẽ seruandum. qd̃
actum estsplerumq autem hoc agi
uidetur ut ꝙ ex hr̃clitate ꝑuenit. in
id tempꝰ quo uenditio fit. iduideat᷑
uenisse. ¶lud potest queri si ĩ
inpub̾i sit substitutus is qui uendi¬
dit potestatem testatoris heredita¬
adeum cuu uendidit hr̃clitatem ꝑ¬
uenit. exempto actioni locum fa¬
ciat. iniagis est neueniat quia a¬
lia hĩditas est. licet em̃ unumtestam̃
tum sit. alia tñ atq alia hĩditas est.
plane si hoc actum sit: dñdum erit
ĩ inpub̾is hr̃ditatẽ inuenditionem
uenire. maxime si iain delata im

Expanded text:
.Uenditor hereditatis satisdare de euictione non debet, cum id inter ementem et uendentem agatur, ut neque amplius neque minus iuris emptor habeat quam apud heredem futurum esset: plane de facto suo uenditor satisdare cogendus est.In hereditate uendita utrum ea quantitas spectatur, quae fuit mortis tempore, an ea, quae fuit cum aditur hereditas, an ea quae fuit cum hereditas uenumdatur, uidendum erit. et uerius est hoc esse seruandum quod actum est: plerumque autem hoc agi uidetur, ut quod ex hereditate peruenit in id tempus quo uenditio fit, id uideatur ueniss‹e›.Illud potest quaeri, si etiam impuberi sit substitutus is qui uendidit hereditatem testatoris, an etiaad eum qui uendidit hereditatem peruenit, ex empto actioni locum faciat. et magis est, ne ueniat, quia alia hereditas est: licet etum sit, alia tamen atque alia hereditas est. plane si hoc actum sit, dicendum erit etiam impuberis hereditatem in venditionem venire, maxime si iam
Abbreviated transcription (Latin):
it: plenius ad eum uider ꝑuenisse. S
isi ierum uenditarum ante hĩditatẽ
uenclitam p̾cia fu̾it consecutus. palã
est ad eump̾cia ierum ꝑuenisser est¬
Illud tenendum est cumeffectu iudi
legatorum nomine quis p̾stitit. nõ
uidetur ad eum ꝑue nidsse. S isiqͥd
eris alien est uł cuiꝰ alt̾ius hoñis here¬
cditarii ꝑ uenisse merito denegabit᷑.
prãri: equitans rõ exigit. ¶Non
tm̃ autemꝙ aduenditorem hr̃dita¬
tis ꝑuenit. s ⁊ ꝙ ad hereclemeius ex
hereclitate ꝑuenit: emptori restuuẽ

Expanded text:
it, plenius ad eum uideri peruenisse. sed et si rerum uenditarum ante hereditatem uenditam pretia fuerit consecutus, palam est ad eum pretia rerum peruenisse. illud tenendum est cum effectu uideri legatorum nomine quis praestitit, non uidetur ad eum peruenisse: sed et si quid aeris alieni est uel cuius alterius oneris hereditarii, peruenisse merito negabitur. praestari aequitatis ratio exigit.Non tantum autem quod ad uenditorem hereditatis peruenit, sed et quod ad heredem eius ex hereditate peruenit, emptori
Abbreviated transcription (Latin):
corpꝰ non eximeret. S isi eo loci re¬
tinu̾it. non ab duxit. hiis u̾bis tene¬
tur. Item siquis enm qui ꝑcalump¬
niã uocabatur exep̾t. constat eũ
hoc edicto ten̾i. ¶ ꝓtor ait. nene fa¬
ciat dolomalo quo mag̃ eximeret᷑.¬
Nain ⁊ potest sine doiomaio id fieri.
ueluti cum uista cã eͣ excmptionis.
lp̃.ł.u. Siꝑ alium quis exem̾it hac
c lausuia tener᷑. sũ p̾sens fu̾it. siue
absens. ¶Ineum autẽ qui ui exi¬
mit. in fc̃m iuditiũ datur. quonõ
id continetir ꝙ inu̾itate esti sed
qñtiea res est: ab actore extimata.¬

Expanded text:
corpus non exemerit. sed et si eo loci recorpus non exemerit. sed et si eo loci retinuerit, non abduxit, his uerbis tenetur.Item si quis eum, qui per calumniam uocabatur, exemerit: constat eum hoc edicto teneri.Praetor ait 'neue faciat dolo malo, quo magis eximeretur': nam potest sine dolo malo id fieri, ueluti cum iusta causa est exemptionis.per alium quis exemerit, hac clausula tenetur, siue praesens fuit siue absens.In eum autem, qui ui exemit, in factum iudicium datur: quo non id continetur quod in ueritate est, sed quanti ea res est ab actore aestimata
Abbreviated transcription (Latin):
ueluti parens i patronus cet̾eq ꝑso
quid qui uocat ñ deliqͥd qͥ ui exemit.
aur.ł .ii. Nam cumut̾q contra e¬
dc̃m faciat. ⁊ lib̾tus qui prõmum uo¬
cat. ⁊ is qui prõnum ui exinat. detĩ¬
ore tñ loco libertus est. qui in siłi
delicto petitoris ꝑ teᷤ sustinet. Cadẽ
equitas est in eo. qui alio qm quo
debuerat in iusuocabatur. S i for¬
tuis ditend̾ ẽ. non uideri ui eximi.
eum cuisit iꝰ ibi non conueniri.
lp̃.t x. Quod siquis seruum exem¬
Qui imꝰ uocatum peclius putat. cessa¬
re edictum. qm̃ non fuit ip̃a ꝑsona
q̃ in ius uocari potuit. Quidergo ad
exhibend̾ ertagendum. ¶ Siquis ad
peclaneum indicem uocatum qũe
eximat pena eis eclicti fessabit. ¶ Ex
p̾tor p̾cipit uieximat.ui andoioma
enun de manib auferre ꝑ raptum.
exunere quo quomͦ auferre ut puta
siquis non rapu̾it quem: s moram
fec̾it. quominus inius ueniret. ut
actionis dies exiret. uł res dempore
admitteretur. ur exemisse qmͣuis

Expanded text:
ueluti parens et patronus ceteraeque pquit qui uocat, non deliquit qui exemit.um.Nam cum uterque contra edictum faciat, et libertus qui patronum uocat, et is qui patronum ui eximat: deteriore tamen loco libertus est, qui in simili delicto petitoris partes sustinet.Eadem aequitas est in eo, qui alio quam quo debuerat in ius uocabatur: sed et fortius dicendum est non uideri ui eximi eum, cui sit ius ibi non conueniri.tum.Quod si seruum quis exemit in ius uocatum, Pedius put‹at› cessare edictum, quoniam non fuit persona, quae in ius uocari potuit. quid ergo? ad exhibendum erit agendum.Si quis ad pedaneum iudicem uocatum quem eximat, poena eius edicti cessabit.Quod praetor praecepit 'ui eximat': ui an et dolo malenim est de manibus auferre per raptum: eximere quoquo modo auferre. ut puta si quis non rapuerit quem, sed moram fecerit quo minus in ius ueniret, ut actionis dies exiret uel res tempore amitteretur: uidebitur exemisse, quamuis
Abbreviated transcription (Latin):
ut fideuissor iuditio sistẽ satis cant̃¬
locuplex detur: exceptis ncciis wꝯũet¬
ꝑsonis ibi enim qualem cum aro¬
eñi qͣuisdumq fideuissor accipi iuboꝰ
⁊ in cumqui non accepit. cum sairet
eamueressitudinem ꝑsonaꝵ .l. au

Expanded text:
ut fideiussor iudicio sistendi calocuples detur exceptis necessariis personis: ibi enim qualemcumqenim qualiscumque fideiussor accipi iubetur: et in eum, qui non acceperit, cum sciret eam necessitudinem personarum, qu
Abbreviated transcription (Latin):
ta ꝓuirisclictõne uidicis dampna¬
buitur. Rusticitati enm homnus par¬
cendumerit. Item si nicħ int̾sit ac¬
toris eo tp̃r inius aclu̾sarium ue¬
nisse remittit penam pretor pu¬
ta quia feriatus clies fuit.

Expanded text:
 iurisdictione iudicis damnabitur: rusticitati enim hominis parcendum erit: item si nihil intersit actoris eo tempore in ius aduersarium uenisse, remittit praetor poenam, puta quia feriatus dies fuit.
Abbreviated transcription (Latin):
possit ꝓbare potuisse se uince̾ Sice
i de cautõe subrepta aut corrupta cõ¬
petit conditio. ⁊ dampnũ iurie actio.
ceptacautõe ꝓbare. ⁊ obid amisimꝰ.
hoc nunc aliis instrum̃tis aũ testibꝰ
qͥb tunc uti non potuimꝰ. pare possu
m̃toꝵ ⁊̃ sine subseptõe edentis edi poᷤᷤ¬
se receptumest.
tur. ab offõ argentarie cumea ope¬
si ex suo fc̃o dabit᷑. hr̃cli autẽ dabit᷑.¬

Expanded text:
possit probare potuisse se uincere. sic enim et de cautione subrepta aut corrupta competit condictio et damni iniuriae actio: cepta cautione probare et ob id amisimus, hoc nunc aliis instrumentis aut testibus, quibus tum uti non potuimus, probare possutorum etiam sine subscriptione edentis edi posse receptum est. tur ab officio argentarii, cum ea opesi ex suo facto dabitur. heredi autem dabit
Abbreviated transcription (Latin):
tum autẽ a pactione dr̃añ ĩ pacis
nom̃ a płłatum est. ⁊ est pactia du¬
oꝵ płum ue in id̾ piacitum ⁊ cãsen¬
suisConuentionis u̾bũgñale est.
ad omniaꝑtiuens. de quib neͣ gͥoͣ¬
tͣii contrahendi tnsigendiq cã cõ¬
sentiunt. qui int̾ se agunt. Nam
sicuti canuenire dnͣr. qui ex diu̾si ᷤ
locis ininum locum colligunt᷑
i uentunt. ita qui ex dulsis aĩ mo¬
tib inunum consentiũt .i. ĩ unam

Expanded text:
is nomen appellatum est et est pactio duorum pluriumve in idem placitum et consensus. Conventionis verbum generale est ad omnia pertinens, de quibus negotii contrahendi transigendique causa consentiunt qui inter se agunt: nam sicuti convenire dicuntur qui ex diversis locis in unum locum colliguntur et veniunt, ita et qui ex diversis animi motibus in unum consentiunt, id est in
Abbreviated transcription (Latin):
tua eclifitiis ieis utrãq
seruitutem deberet. ne altius
tolleretur.: int stilliciclium eclifi¬
tiorum meorum recipore deberet: itͥ
sancessero. ius ĩ inuito me altius tol¬
łe eclifitia tua ꝙ ad stillicidium me¬
um atrinet sic statui debebit. ut si al¬
tuis sublatis edifitiis tius. stilicidia
mea cadere in ea non potest. pꝰsũt¬
earõne altius tͥ eclificate non liceat.
sinon impecliantur stilliticlia mea
dehiis luminib que inp̾sentia erũt:
s ĩ de hiis que postea fu̾int: caueat.

Expanded text:
tua aedificiis meis utramque seruitutem deberet, ne altius tolleretur et ut stillicidium aedificiorum meorum recipere deberet, et tibi concessero ius esse inuito me altius tollere aedificia tua, quod ad stillicidium meum attinet, sic statui debebit, ut si altius sublatis aedificiis tuis stillicidia mea cadere in ea non possint, ea ratione altius tibi aedificare non liceat: si non impediantur stillicidia mea,de his luminibus, quae in praesentia erunt, sed etiam de his quae postea fuerint, caueat.
Abbreviated transcription (Latin):
rea ꝑsest edifitii. ¶Siseruitus stilici¬
dii impõita sit nonlicet domino ser¬
iuentis aree ibi eclificare. uͥ cassitareꝰ
cepis stillicilium. ¶Si antea ex te¬
gula cassitau̾it stulicidium postea ex
tabulato uel ex aliqͣmat̾ia. cassitarẽ
non potest. ¶ Stllicidium quo qͦ mͦ
adquisitum sit. altius tolli potest. le¬
uor enim eo fco fit seruitus cumqͥd
exalto cadat. leuius iinterdĩc t dirͤ¬
tum. nec ꝑueniat ad locum senuẽ¬
ten. Inferuis climitti non potest quia
sit grauior senutus .i. ꝓ stillitidio:
fiumenea de nicausa retroduci pͥ stalli¬
tilium qm inquopõita seruitus ẽ.
lenius facere poterimus. acrius nõ.
⁊ omnino scienclum est meliorẽ uici¬
ni conditõnem fi̾posse. deteriorem
non posse. nisi aliquid nominatim in¬
seruitute imponenda immnutatũ
fu̾nt. ¶Qu area inqͣstillicidium
cadit elificat usq ad eum locum ꝑ¬
ducere eclifitiumpotest. uñ stillicidiũ

Expanded text:
rs est aedificii.Si seruitus stillicirs est aedificii.Si seruitus stillicidii imposita sit, non licet domino serientis areae ibi aedificare, ubi cassitare coepisset stillicidium. Si antea ex tegula cassitauerit stillicidium, postea ex tabulato uel ex alia materia cassitare non potest. Stillicidium quoquo modo adquisitum sit, altius tolli potest: leuior enim fit eo facto seruitus, cum quod ex alto, cadet lenius et interdum direptum nec perueniat ad locum seruientem: inferius demitti non potest, quia fit grauior seruitus, id est pro stillicidio flumen. eadem causa retro duci potest stillicidium, quam in quo posita seruitus est: lenius facere poterimus, acrius non. et omnino sciendum est meliorem uicini condicionem fieri posse, deteriorem non posse, nisi aliquid nominatim seruitute imponenda immutatum fuerit. Qui in area, in qua stillicidium cadit, aedificat, usque ad eum locum perducere aedificium potes
Abbreviated transcription (Latin):
posse ꝓhiteri eum. ¶ Iuxta cõem pa¬
neat si non impediat refectionem
cõmunis ꝑietis iuire hr̃i licet. scalas
posse me ad ꝑletem cõem hr̃e sab̾.
recte scrib̃. ꝙ remou̾ihee possñt.
fitie consistunt possesũone retinẽ¬
tur. Nam si forte ex hedib meis in
edes tuas tignum inmissum habu
possideo hũcli consuetũdinem. ¶Id̃
euemiet ⁊ simenianum intuũ ĩmis¬
momea altior areatua eẽt: tuq nͥis
ꝑ areamtuam indomum meamire
agere concessisti ner explano aditꝰ
ad domum meam ꝑ aream tuameᷤ¬
set. uł gͣclus uł diuos. ꝓpͥus ianuam
meam iure facere possum. dumne
quid auud ultra qͣm ꝙ ncẽe esset:
itineris causa demoliar. ¶Sisub¬
latum sit eclifitium ex qnostillicidi¬
um cadit. it ͣeadem spẽ ⁊ qualitate
reponatur. utilitas exegit ut idem
ĩtelligatur. Ia m alioquin siqͥd
strictius interp̾tecaliud est ꝙ seqñti
locoponitur. ⁊ ideosublato edifitõ utꝰ
fructus interiit. qͣmuis sus fructis a¬

Expanded text:
posse prohiberi eum.Iuxta communem paneat, si modo non impediat refectionem communis parietis, iure haberi licet.Scalas posse me ad parietem communem habere Sabinus recte scribit, quia remoueri hae possunt.rficie consistunt, possessione retinentur. nam si forte ex aedibus meis in aedes tuas tignum immissum habuepossideo habendi consuetudinem. idem eueniet et si menianum in tuum inmismo mea altior area tua esset tuque mihi per aream tuam in domum meam ire agere cessisti nec ex plano aditus ad domum meam per aream tuam esset, uel gradus uel cliuos propius ianuam meam iure facere possum, dum ne quid ultra quam quod necesse esset itineris causa demoliar.Si sublatum sit aedificium, ex quo stillicidium cadit, ut eadem specie et qualitate reponatur, utilitas exigit, ut idem intellegatur: nam alioquin si quid strictius interpretetur, aliud est quod sequenti loco ponitur: et ideo sublato aedificio usus fructus interit, quamuis area pa
Abbreviated transcription (Latin):
fu̾it ad lumina q̃ nc̃ sunt. ut ita de
fuinis luminib nich cau̾i uidetur.
ꝙ si ita sit cautum ne luminib offi¬
ciatur. ambigua est sqͥpͥtura. utrũ
ne hiis luminib officiatur. q̃ nunc
sĩt. an ĩ hiis q̃ postea qͦ ꝙ fu̾int. huma

Expanded text:
umina quae nunc sunt, ut ita sint', de futuris luminibus nihil caueri uidetur: quod si ita sit cautum 'ne luminibus officiatur', ambigua est scriptura, utrum ne his luminibus officiatur quae nunc sint, an etiam his quae postea quoque fuerint: et huma