comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Eq eĩ ia potuit deꝑte bonorũ
testan etiam deportati et fere
amilite h̾rdes ĩstitui possunt.
¶ S si ẜuũ pene h̃rder scribat in¬
stitucio nõ ualebit. S si mor¬
tis tp̃r ĩcinitate ĩueniatur ĩsti¬
tucio incpit ꝯualesde̾ qi nũt
data hr̃ditate et gn̾ałr ĩ oĩbo
id pot̾it dici quos miles scrib̃
diss milos hrdem sincub̾tate
ĩstituit ĩ ea ꝯdicione est ut ĩsti¬
tucio nõ ualeat. ¶Cum mile
intestõ suo ẜuo lib̾tatem ded¬
it eidemq etaprimo et ẜo hr̃¬

Expanded text:
e enim iam potuit de parte bonorum testari. Et deportati et fere a milite heredes institui possunt. sed si seruum poenae heredem scribat, institutio non ualebit: sed si mortis tempore in ciuitate inueniatur, institutio incipit conualescere quasi nunc data hereditate. et generaliter in omnibus id poterit dici quos miles scribitdisset, miles heredem sine libertate instituit, in ea condicione est, ut institutio non ualeat. Cum miles in testamento suo seruo libertatem dederit eidemque et a primo et a
Abbreviated transcription (Latin):
ita leganent si post balendos
mortͤmis fuero ticio dato an
camllamnur. uam heciodosi
statimmnortinis fuent. non
ẽẽdatim legatimi uerins e.
uutilit᷑ datum. item sitibi
legatus ẽ. fundus qruscribẽ¬
dstestamenti temꝑe tums ẽ.
sieum inuotestatore aliena¬
uent legatu tibi debetur.

Expanded text:
ita legauerit: 'si post kalendas mortuus fuero, Titio dato'? an cauillamur? nam hoc modo si statim mortuus fuerit, non esse datum legatum uerius est quam inutiliter datum. Item si tibi legatus est fundus, qui scribendi testamenti tempore tuus est, si eum uiuo testatore alienaueris, legatum tib
Abbreviated transcription (Latin):
q auo desuncto. qͥsitũ c̃ an rũ¬
ut nec hodie. ei natꝯ ẽ filius.
nec ꝓpͥore sb̃ducto de potesta¬
te suo hrde. ult̾ior sucessit ĩ ꝓ¬
ximũ locu. s tñ ĩ potestate su
pat̾ famił fc̃s ẽ et filiꝯ sb̃enis¬
exhrdatus iste en filiꝰ non
rupit. qr nullo cͥca eu nouo¬
fcõ. s ordine quodã naturali

Expanded text:
 avo defuncto quaesitum est, an rut nec hodie ei natus est filius nec priore subducto de potestate suo herede ulterior successit iximum locum: sed tamen in potepater familias factus est et filius sxheredatus iste eius filius, non rumpitur, quia nullo circa eum novoto, sed ordine quodam naturali
Abbreviated transcription (Latin):
pietatis cã fecit. Siqd qͣi nõ hr̃s
erit. S qiͣ alio inix dñs apparet
nõ iud̃iꝓ brde gessisse etido sol¬
ent testari lib̃i qui necc̃u existu¬
nt nõ aĩo hr̃dis se g̾ere q̃ gerũt.
s aut pietãtis aut custodie. cã
aut ꝓsuo ut puta patrẽ se peliu¬
it ue iusta ei fecit si aĩoh̃rdis pro
br̃de gessit enĩ u̾o si pietatis cã
hoc fecit nõ uidetur ꝓhr̃de gessi¬
se. ISeruos hrditarios placuit
ium̃ta aut pauit aut distra¬
xit si hoc ut hr̃s gessit ꝓhr̃de.
aut sinõut hrs fecit s iit cus¬
todia.aut putanit sua aut
dum debibãt. quid fecit ꝯsulẽs
ut salue cent ies hrditane si
¶proĩde aut si fũdos aur edes
locauit. uł fulsit. uł fiqd aliud

Expanded text:
iae causa fecit, si quid quasi non heres egit, sed quasi alio iure dominus, apparet non videri pro herede gessisse. Et ideo solent testari liberi, qui necessarii existunt, non animo heredis se gerere quae gerunt, sed aut pietatis aut custodiae causa aut pro suo. ut puta patrem sepelivit vel iusta ei fecit: si animo heredis, pro herede gessit: enimvero si pietatis causa hoc fecit, non uidetur pro herede gessisse. seruos hereditarios pauit iumenta aut pauit aut distraxit: si hoc ut heres, gessit pro herede: aut si non ut heres, sed ut custodiat, aut putauit sua, aut dum deliberat, quid fecit, consulens ut saluae sint res hereditariae, si proinde et si fundos aut aedes locauit uel fulsit uel si quid aliud
Abbreviated transcription (Latin):
uit testator ceterum si exac
tum ẽ. euanescit legatum
deinde mpubes exegent
qd̾ debetur an euan escat lega¬
tuan et cum constet pupil¬
lum inhis q̃ asubstituto re¬
linqnatur ꝑsonam sustiñe
emisaquo subcondicione
legatur. Consequens est
substitutum actione exteᷤᷤ¬
tamento teneri si pupillus
modolicem sit contestatus
teneri tener eum ut remnit¬
tat actionem.nam et si li¬
bitio debitori sub condicio¬
ne legata fuisset ⁊ uł lis fu¬
isset contestata uł eciam ex¬
accum pendente conclicicẽ
extestamento accio manet
liberatione relicta Põp
tur legare possimnis. pot
brs dampnari ut ad c̃tlim
tempus nonpetat a debito¬
re sismedilbio nec liberare
enm deb intra id tempus¬

Expanded text:
uat testator: ceterum si exactum est, euanescit legatum.deinde impubes exegerit quod debetur, an euanescat legatum. et cum constet pupillum in his, quae a substituto relinquuntur, personam sustinere eius a quo sub condicione legatur, consequens est substitutum actione ex testamento teneri, si pupillus modo litem sit contestatus, teneri eum, ut remittat actionem. Nam et si debitori liberatio sub condicione legata fuisset et vel lis fuisset contestata vel etiam exactum pendente condicione, ex testamento actio maneret liberatione relicta. Pomptur, legare possumus. Potest heres damnari, ut ad certum tempus non petat a debitore: sed sine dubio nec liberare eum intra id tempus
Abbreviated transcription (Latin):
stimat cõmittere eum ad¬
n̾sus testamentum si petis¬
set. quodnerimnẽ.talem
legatum hr̃s mens asolo
abħrde eo quod ab eo exige
debitumtemptaint sit cõ¬
missum. qucciens emm
coheret psone id quod lega¬
tur neluti ꝑsonalis ẜintus
ad hr̃dem enis non transit
si non cobr̃et transitSi
libationis u̾ba in rensint
collata ꝑ eo ẽ. quan hĩs ab
eo debitore bi deq eius ret̾e
necitus sit ut ad iectio hĩdis
ẽet ualitura ip̃is debito¬
ris ꝑsona non comprehen¬
sa Is qui reddere rationes
satisfacere si reliqumreddat
non eclitis raciombus si
hrsnetitus sit agere cum eo
qui negocia defimcti gessert
non intetur ei obligatio ei
prelegata que dolo uł frande
eius quenegoia gesserit
missa sic et testator indetur¬
id sensisse. io sihr̃s negccior
gestorum egisset agẽns ꝓ¬
curator extestamento mͣc̾ti
doli mali exceptione ee chui¬
di potest ¶Et eiliberatio re¬
te legatur apud quem depo¬
suerdnł cui cõmodanero

Expanded text:
stimabat committere eum aduersus testamentum, si petisset: quod uerum est.Tale legatum: 'heres meus a solo ab herede, eo quod ab eo exigere debitum temptauit, sit commissum: quotiens enim cohaeret personae id quod legatur, ueluti personalis seruitus, ad heredem eius non transit, si non cohaeret, transit.Si uerba liberationis in rem sint collata, pro eo est, quasi heres ab eo debitore heredeque eius petere uetitus sit, ut adiectio heredis esset ualitura ipsius debitoris persona non comprehensa.Is, qui reddere rationes satisfacere, si reliquum reddat non editis rationibus.Si heres uetitus sit agere cum eo, qui negotia defuncti gesserit, non uidetur obligatio ei praelegata, quae dolo uel ex fraude eius qui negotia gesserit missa sit, et testator id uidetur sen sisse. ideo si heres negotiorum gestorum egisset, agens procurator ex testamento incerti doli mali exceptione excludi potest.Et ei liberatio recte legatur, apud quem deposuero uel cui commodauero
Abbreviated transcription (Latin):
loco ẽe condicional debito¬
ns quem solitum repetere
posse.non ambigitim.s si
dampnatus sit br̃s filium
liberare. non adicit nił. utrũ
acceptilatione filius an pac¬
to sit liberandus. s indecur ħ
sentire quasi acceptilatione
debeat liberari queres pacriqͦ
protert quod optinendus ẽ
sisse testatorem idest nefiliꝰ
inquietetur non ne patertẽ
enim acceptilatione eum
non lib̾andums pacto. Idem
nił. scribit si pro filio prter
fidenisserit eiq libatio sit le¬
gata. eum pacto libandum
queri fideuissorem non q̃si
patrem et ideo depeccnlio poᷤ¬
se conenire hoc itadennim
hutat sidum taxat quasi fi¬
cum uolint testator liberan
Ceterumsi et qͣi patrem et de
pecculio erit liberandus a

Expanded text:
loco esse condicionalis debitoris, quem solutum repetere posse non ambigitur.Sed si damnatus sit heres filium liberare, non adicit Iulianus, utrum acceptilatione filius an pacto sit liberandus: sed uidetur hoc sentire, quasi acceptilatione debeat liberari, quae res patri quoque proderit. quod optinendum estsisse testatorem, id est ne filius inquietetur, non ne pater: tunc enim acceptilatione eum non liberandum, sed pacto.Idem Iulianus scripsit, si pro filio pater fideiusserit eique liberatio sit legata, eum pacto liberandum quasi fideiussorem, non quasi patrem, et ideo de peculio posse conueniri. hoc ita demum putat, si dumtaxat quasi fium uoluit testator liberari: ceterum si et quasi patrem, et de peculio eri
Abbreviated transcription (Latin):
nõ accepit simplicit̾ aut̃ o¬
misit cãm testĩdũ uult p̃sti¬
cũ ei qui sb̃stituto ẽ uł legiti¬
mo nũquid locus sit e dicto
¶plane indignand̾ ẽ cutu¬
uẽta uoluntate defũctiet
ideo siliquido ꝯstit̾it ĩ necce
legatarioꝵ hoc fcm ꝙͣ iuis ño
pectuma accepta. S nimia

Expanded text:
mpliciter autem omisit causam testamenti, dum vult praestitum ei qui substitutus est vel legitimo, numquid locus non sit edicto? plane indignandum est circumventam voluntatem defuncti: et ideo si liquido constiterit in necem legatariorum hoc factum, quamvis non pecunia accepta, sed nimia
Abbreviated transcription (Latin):
ut possessor hrditatis prior
excuciatur maxime silucra¬
Iut p̃termitt̾es isq adieriam
danda sit legataris accio du¬
bitari pot᷑. et puto si ip̃e quoq
p̃t̾miẜit et qd̾ lege ad se redi¬
ret possideb hrdit̾ate ĩ utrũq
urm dãda ut ei tm̃ cui abut¬
roq legatu fit ĩ alt̾utrũ detin¬

Expanded text:
ut possessor hereditatis prior excutiatur, maxime si lucraut praetermitteres, isque adierit, an danda sit legatariis actio, dubitari potest. et puto, si ipse quoque praetermiserit et, quod lege ad se rediret, possidebit hereditatem, in utrumque vestrum dandam, ut ei tamen, cui ab utroque legatum sit, in alterutrum det
Abbreviated transcription (Latin):
quod eius ẽe desit dolo ma¬
lo. Cetͥum si io egit neqͥd.¬
quirent. non uenit in colla¬
tionem nam hic et sibi insi¬
diatus est. ¶Portiones co¬
llationum ita erunt faci¬
ende ut puta duo sunt fi

Expanded text:
quod eius esse desiit dolo malo: ceterum si id egit, ne adquireret, non uenit in collationem: nam hic et sibi insidiatus est Portiones collationum ita erunt faciendae: ut puta duo sunt fi
Abbreviated transcription (Latin):
uenit ¶uerumẽ comodu
tiꝰ indote p̾legata eẽ represen¬
tationis quamius Mnna
die dos prestaretur. est et
illud quod obres donatas
bodie post senatus consulcũ
nulla sit exactio si mõ uolũ¬
cateni non mutanit cesta¬
cor.Im pense autem ipõuire
dotem mimnint. S quod
diximus ipo uire docem in¬
pensis minm non ad singu¬
la corpora s adumusitate
erit referendum/ adeo antẽ
docis actionem continet do¬
tis prelegacio. ut simnis
S et si mancipia fuerint in
dotem non extinata et hec
de mortua sint. legacum dotis
euanescit. S et sidotem ꝓ¬
miserit mulier neq dederit
cionem habebit nam et si
quis ita legauerit .c. q̃ mar¬

Expanded text:
Et verum est commodum in dote relegata esse repraesentationis, quamvis annua die dos praestaretur: Est et illud, quod ob res donatas hodie post senatus consultum nulla fit exactio, si modo voluntatem non mutavit testator. Impensae autem ipso iure dotem minuunt. sed quod diximus ipso iure dotem impensis minui, non ad singula corpora, sed ad universitatem erit referendum. Adeo autem dotis actionem continet dotis relegatio, ut, si vivus cipia fuerint in dote non aestimata et haec demortua sint, legatum dotis in his evanescit. Sed et si dotem promiserit mulier neque dederit tionem habebit: nam et si quis ita legaverit "centum
Abbreviated transcription (Latin):
da representatioms my leg¬
to sic obseruentur ato sidos
euq rogata totem restiuere
meadia lecum bat.et ne¬
fideicomissum quoo negat
ualere. Quodsi pretereu queid
residuo fideicomissiny pri
stituto asccero dote prelegat
legatum docis falcidiam pas¬
sinim indelicet quade adhue
constante matrimonio inde¬
bita dos indetur p̾legata.iu.
qd̾ falcidia rescindi ifamili
berciscunde iuidicio maritur
preceptunum quemedinod

Expanded text:
da repraesentationis in hoc legato sic obseruentur atque si deaque rogata dotem restituere, an Falcidia locum habeat. et nefideicommissum quoque negat ualere. quod si praeterea quid residuo fideicommissum praestituto a socero dote praelegata legatum dotis Falcidiam passurum, videlicet quia adhuc constante matrimonio indebita dos videtur relegata, verum quod Falcidia reccidit, in familiae herciscundae iudicio maritum praecepturum, quemadmod
Abbreviated transcription (Latin):
conumtit si fundus indote¬
fuit iegatus amanto adẽtum
tempus urorem non alias
fumdum exprelegatio reco¬
sequi quam siciuert sepas¬
moto ipapensiones ꝑcipiat

Expanded text:
 idem est si fundus instfuit locatus a marito ad certum tempus, uxorem non alias fundum ex relegatione consequi, quam si caverit se pasmodo ipsa pensiones percipiat
Abbreviated transcription (Latin):
secutionem habebit siuep̃r
mstitutus ee̾t. famirhrais.¬
ictione ego puto qm̃ non
ħ noluit sccer ut bis dote
his prestet. muuierem age̾¬
tem ex cestamento cauerede¬
bere defensum in brdem ad¬
nersus maritum. ergo. et
maritus idem debebit. enu̾ie
idu̾sus mulierem defeniũ
in si prior agat ꝑ contro
apud iuł. quentur. sisocer fi¬
no suo erhrdato dotem xur
legasset. Et ait agi quidem
cum marito ex br̾dato dedo¬
te non posse uerumꝑtrme
ipm dotem ꝑ secunturum
ex cansa legati. s non amas
eum legatum consecutarũ
quam ucnent hides ⁊diso

Expanded text:
secutionem habebit, siue heres institutus esset, familiae hercisactione. ego puto, quoniam non hoc uoluit socer, ut bis dotem heres praestet, mulierem agentem ex testamento cauere debere defensu iri heredem aduersus maritum. ergo et maritus idem debebit cauere aduersus mulierem defensu iri, si prior agat.Per contrarium ptimo quaeritur, si socer filio suo exheredato dotem nurus legasset: et ait agi quidem cum marito exheredato de dote non posse, verumtamen ipsum dotem persecuturum ex causa legati: sed non alias eum legatum consecuturum, quam
Abbreviated transcription (Latin):
taratiom ioco Narend est quic¬
nbi nur uxoriegat id indetũ
legare ꝙ muidicio dotis mulr
tum eẽt ut ali restitu̾et placu¬
ot solidum cape posse. S op̃ .i.

Expanded text:
axationis loco habenda est "quidubi vir uxori relegat, id videtur legare, quod in iudicio dotis mulietum esset, ut alii restitueret, placuit solidum capere posse. Pomponius
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ quicqd ꝓpt̾ ticiam adsciumi
dotis nõie ꝓuen̾it tantam pec¬
cumam et seh hr̃s meus ticie
debet quero an decductiones in¬
pensarum fi possent que fierẽt
ne deductionis mpensanimi
muueri debeatur. Nõ aũt idc

Expanded text:
 Titiam ad Seium dotis nomine pervenit, tantam pecuniam Seius heres meus Titiae det": quaero, an deductiones inpensarum fieri possint, quae fierent,ione deductionis impensarum mulieri debeatur. non autem idem
Abbreviated transcription (Latin):
ac si meo et alt̾i ẜuo cet legat.¬
am scio ꝑtem dimidiam iog̃o
cundem fundu ticio lego si sei
decesẜit ps ei utriq accressitq
cum sepatim etiam ptos fundi
et totus legatus sit. necesse est
ut ꝑs que cessit ꝓportione les¬
ti cuq coꝵ quib fund sepati

Expanded text:
ac si meo et alterius servo esset legaam, Seio partem dimidiam lego: eundem fundum Titio lego". si Seius decesserit, pars eius utrique adcrescit, quia cum separatim et partes fundi et totus legatus sit, necesse est, ut ea pars quae cessat pro portione legati cuique eorum, quibus fundus separatim
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ dampnatus h̃rs fue¬
rit afi deuissore quider
non petere quodautem re
d ticio dare pascisci. debet:
ne afidenissore pecat et adu¬
sus reumactiones prestare
legatano quemad modum
dam pratus hr̃s neareo pe

Expanded text:
 damnatus heres fuerit a fideiussore quidem non petere, quod autem reus debet, Titio dare, pacisci debet, ne a fideiussore petat, et aduersus reum actiones suas praestare legatario: quemadmodum damnatus heres, ne a reo pe
Abbreviated transcription (French):
cessana oi prestart cogendus
es. pnir. cur plenius e erdo
ilimencornlegitum ubidic¬
tum e. et uestianimi et bi¬
tationẽ contineri. imo
mbo crequenda sunt. De
auro et argento et mundo

Expanded text:
cessaria ei praestare cogendus es. Paulus: cur plenius est alimentorum legatum, ubi dictum est et uestiarium et habitationem contineri? immo ambo exaequanda sunt. DE AURO ARGENTO MUNDO
Abbreviated transcription (Latin):
redactis ħ ampliꝯ eide alũpno
meo hõine colactancum. et uͦi¬
nam futorẽ qui cum artificio su¬
o m̾ccde data ałe pot̾it q̃itũ est.
cum alim̃ta multo minora p̃¬
stit̾int urdes scripti qua usure
sũme redacte cõpetebant ant
residuas pͥstar cõpelli debeant
tociꝯ temporis an ex die quo. xu

Expanded text:
redactis. hoc amplius eidem alumno meo hominem caletanum et vernam sutorem, qui eum artificio suo mercede data alere poterit". quaesitum est, cum alimenta multo minora praestiterint heredes scripti, quam usurae summae redactae competebant, an et residuas praestare compelli debeant totius temporis an ex die, quo qu
Abbreviated transcription (Latin):
s. eaque ꝓponent᷑ testatorẽ udi
de omĩ redditu et m̃cede ẜuoꝵ
restituenda sensisse. ¶ plibꝯ hr̃¬
dibꝰ institutis ĩ quibo et ubtis
nio exdodrante eusdem fundo
ꝑp̾cept̃dem dedit et abhus pe¬
cut rc cos alienarẽt et ut qui
uita suꝑass solidos cosde fũdoᷤᷤ
optinet dem̾ um ex hus lib̾tis
ccctacilii noĩe fideicõmisit.u¬

Expanded text:
 ea quae proponerentur testatorem uideri de omni reditu et mercede seruorum restituenda sensisse. Pluribus heredibus institutis, in quibus et libertis tribus ex dodrante, eisdem fundos per praeceptionem dedit et ab his petit, ne eos alienarent et ut, qui uita superasset, solidos eosdem fundos optineret: deinde unius ex his libertis Otacilii fidei commisit,
Abbreviated transcription (Latin):
tuie umuĩsa hrditas p̃ris ex¬
cã fdei cõmissi fiuo debeat ut.¬
et illa seq̃ntia u̾ba ita. tñ ut .x.
uncias fuiꝯ. Duas aũt nepos
hẽat ex uoluntate defuncte i
demũ locũ h̾r̃ent si dic fideicõ¬
missi cedente filiꝰ et nepos cor¬
iuxit addie fidei cõmissincpo.¬
ponentur ostende .x. dũ taxit
uncias filiodatas. ¶Hrs isti¬
tuto uxori rogatꝰ totam h.¬
ditate iestitue restituit detrac¬
ta qͣrta quesitu ẽ cũ uxor qͣitã
ꝑter hr̃ditatis p̾sentidic ⁊ reli¬
ꝙͣ p tp̃s alu igata atestatore
fuiss restitũc an io qd̃ h̃rs ci de¬
traxiss qͣite noĩe ĩ restituendo
ta. ¶Hrdũfidcicõmisit ut qc¬
quid expte t̾cia hrctitatis per¬
uenit ad cos. id ieddent. gao.

Expanded text:
turae uniuersa hereditas patris exsa fideicommissi filio debeatuet illa sequentia uerba 'ita tamen, ut uncias filius, duas autem nepos eat' ex uoluntate defunctae ita demum locum haberent, si die fideicmissi cedente filius et nepos eoreruixit ad diem fideicommissi nepoponerentur ostendere decem dumtaxat uncias filio datas. Heres institutus uxori rogatus totam hereditatem restituere restituit detracta quarta: quaesitum est, cum uxor quartam partem hereditatis praesenti die et reliquam post tempus alii rogata a testatore fuisset restituere, an id, quod heres ei detraxisset quartae nomine, in restituendo tam. Heredum fidei commisit, ut, quidquid ex parte tertia hereditatis pervenerit ad eos, id
Abbreviated transcription (Latin):
dib sius fieri uississe intel¬
ligitur. Ille añt non sie sole¬
bat utiq seruo suo ostendẽ¬
ti reliquas rationes sub se¬
b̾e sed ita ut legeret. exami¬
naret. exciperet. Itaq cum
ẜuo sub hac couditione
testam̃to libertas datur. si
rationes reddidit non ha¬
ue solam h̾t significatõnẽ
si cautiones instrum̃taq
omnia actus sui exhibu¬
erit heredi. sed et si reliqua
soluerit

Expanded text:
dibus suis fieri iussisse intellegitur: ille autem utique non sic solebat seruo suo ostendenti reliqua rationes subscribere, sed ita, ut legeret examinaret exciperet. itaque cum seruo sub hac condicione testamento libertas datur 'si rationes reddiderit', non hanc solam habet significationem, si cautiones instrumentaque omnia actus sui exhibuerit heredi, sed et si reliqua soluerit
Abbreviated transcription (Latin):
Tiam si ius a Up̃.¬
nulorum consequto
sit lib̾tus a principe
aduersus huiꝰ tabulas ue¬
nt patronꝯ ut multis res¬
criptis continetur. hic enim
uunt quasi ingenuus mo¬
ritur quasi libertus plane
si natalibus redlitus sit ces¬
sat otra tabulas bonorum
possessio. Idem est si a prin
cipe liberam testamenti fac¬
tonem impetrauit. Sed si
hac lege emit quis ut ma¬
numictat ad hanc partem
edicti pertinebit. ¶si quis
nummos accepit ut mãu¬
micteret non habet contra
tabulas tonorum possessi¬
onem. ¶Ut patronus bono¬
accipere possit. oportet hrdi¬
tatem aditam ẽe. aut bono¬
num pos. petitam. sufficit ãt
uł unum exh̾rdibus adisse
h̾rditatem bonorumue pos.
petisse. ¶Patroms contra
ea bona liberti omnino nõ
admitcitur que incastris st̃
quesita. ¶ Si deportatus pat̾¬
mis restitutus sic libertus.
contra tabulas bonorum

Expanded text:
tiamsi ius anulorum consecutus sit libertus a principe, aduersus huius tabulas uenit patronus, ut multis rescriptis continetur: hic enim uiuit quasi ingenuus, moritur quasi libertus.Plane si natalibus redditus sit, cessat contra tabulas bonorum possessio: Idem et si a pcipe liberam testamenti factionem impetrauit. Sed si hac lege emit quis, ut manumittat, ad hanc partem edicti pertinebit. Si quis nummos accepit, ut manumitteret, non habet contra tabulas bonorum possessionem. Ut patronus accipere possit, oportet hereditatem aditam esse aut bonorum possessionem petitam: sufficit autem vel unum ex heredibus adisse hereditatem bonorumve possessionem petisse. Patronus contra ea bona liberti omnino non admittitur, quae in castris sunt quaesita. Si deportatus patronus restitutus sit, liberti contra tabulas bonorum
Abbreviated transcription (Latin):
sieas mensas argenteas et
eius generis argentũ hret
quo ĩ pe nontemere uteret᷑
si comodaread ludos etadce¬
teras apꝑiciones solent m̃
gis placet quo nncus sin
cinsa patum ẽ. tantum cõ

Expanded text:
si eas mensas argenteas et eius generis argentum haberet, quo ipse non temere uteretur, sed commodare ad ludos et ad ceteras apparationes soleret. et magis placet, quod uictus sui causa paratum est, tantum co
Abbreviated transcription (Latin):
tiulus. ¶on uidetur pr̃o¬
nus fraũdari eo quod consẽ¬
tit. sic uir et quod uolente
ubertus donau̾it non pot̾it
faiana reuocari.
dandi pr̃omi causa fundu
seio tradere uellet seuis ticio
mandauit ut eum accipiat
ita ut inter seium et ticuiz
mandatum contrahatur. q̃ io
post mortem liberti patronꝰ
utrum cum seio dum taxat
qui mandauit actionem ht
ancum ticio qui fundum
retinet an cum ticio quo uel¬

Expanded text:
tiam.Non uidetur patronus fraudari eo quod consentit: sic et quod uolente patrono libertus donauerit, non poterit Fauian‹a› reuocari. dandi patroni causa fundum Seio tradere uellet, Seius Titio mandauit, ut eum accipiat, ita ut inter Seium et Titium mandatum contrahatur. quaero, post mortem liberti patronus utrum cum Seio dumtaxat qui mandauit actionem habet, an cum Titio qui fundum retinet, an cum quo uel
Abbreviated transcription (Latin):
portione cuiisꝙ aufẽt
idem ẜuari conueniet in
legato quod patrono cõ¬
uinetim et ticio datum
fuerit. ut pars legati ĩ
portionem debitam pa¬
trono imputetur ex reli¬
qua parte tantum titio
detrahatur quantum
ab brde pro ratam porti¬
one. ¶ si libertu filiũ
emancipatum sub con¬
dictione br̃dem insti

Expanded text:
portione cuiusque aufert. Idem servari conveniet in legato, quod patrono coniunctim et Titio datum fuerit, ut pars legati in portionem debitam patrono imputetur, ex reliqua parte tantum Titio detrahatur, quantum ab herede, pro rata portione. Si libertinus filium emancipatum sub condicione heredem insti
Abbreviated transcription (Latin):
numero mensura cõtinetur.¬
¶ Si quidem ctum corp legat
est ucluti frumentum cxilo
horiro ui uinum exapotheca
nisi auia mens fuit tectis. Sin
uero nõ fuit c̾ta sp̃os ibi erit p̃s¬
tandum ubi petitur. ¶Itaq si
sichus sit legatꝰ ⁊ culpa hr̃di
nõ appareat debebit erstima¬
cioner en prare. S si cuipa nł¬
la int̾ucnit cau̾e hr̃s debet de
restitut̃e ẜui nõ exstimatiõc:.
si aliem ẜuus in fuga sit sinc
cuipa hr̃dis idem dici pot̾. na
et mancno culpa admitti po¬
test. ¶Canebit autem sicut si
fuit apphensꝰ aut ip̃e aut exni¬

Expanded text:
numero mensura continetur, si quidem certum corpus legatum est, ueluti frumentum ex illo horreo uel uinum ex apotheca nisi alia mens fuit testantis: sin uero non fuit certa species, ibi erit praestandum ubi petitur.Itaque si Stichus sit legatus et culpa heredis non pareat, debebit aestimationem eius praestare: sed si culpa nulla interuenit, cauere heres debet de restitutione serui, non aestimationem servus in fuga sit sine culpa heredis, idem dici potest: nam et in alieno culpa admitti potest: cavebit autem sic, ut, si fuerit adprehensus, aut ipse aut aesti
Abbreviated transcription (Latin):
sequatur. Ica ctia id ꝙ sibide¬
betur ꝯsequi deb̾et uł cuis setu¬
ritater. ergo et si excã que cp̃r
finitur obligacio aliqua fuit
tucele ꝯͣrium indicium eẽ ei opi¬
nor.¶Hanc accionẽ dandam
placet et situtele uit icio nõ a¬
gatur. et em̃ nõ nũquã pupil¬
us id ardo ag̾e tutele nõ uult.¬

Expanded text:
sequetur, ita etiam id quod sibi debetur consequi debet uel eius securitatem.Ego et si ex causa, quae tempore finitur, obligatio aliqua fuit, tutelae contrarium iudicium esse ei opinor.Hanc actionem dandam placet et si tutelae iudicio non agatur: etenim nonnumquam pupillus idcirco age
Abbreviated transcription (Latin):
nictrau̾it. locus ent iidicio etiã
statim qr ħcasu in ip̃m quoq
statim accio ꝯpetit ꝓpt̾ea si tu¬
tele iudicioquis ꝯucmatur
reputare pot id ꝙ inrem pupil¬
li impendit sic erit arbitru ep.
dtrum cõpensare an pet̾e uelit
suptꝰ. ¶Quid ergo siuider oo¬

Expanded text:
iudicio etiam statim, quia hoc casu in ipsum quoque statim actio competit.Praeterea si tutelae iudicio quis conuenietur, reputare potest id quod in rem pupilli impendit: sic erit arbitrii eius, utrum compensare an petere uelit sumptus. quid ergo, si iudex co
Abbreviated transcription (Latin):
pupillo ur mix ei inpensa sũt
que delrbantur auas tutoriur
puta a pr̃e pupilli siquid debi¬
cum fint quentur. et magis
puto cum integra sit aociotu¬
tori nõ eẽ in cõtranum indiciũ
deducendum quid tñ sudo ex¬
pectauit qr cutor erat et io nõ

Expanded text:
upillo uel in rem eius impensa sunt quae debebantur alias tutori, ut puta a patre pupilli si quid debitum fuit, quaeritur. et magis puto, cum integra sit actio tutori, non esse in contrarium iudicium deducendum.Quid tamen si ideo exspectauit, quia tutor erat et ideo non
Abbreviated transcription (Latin):
Ampanus scrbit non dele
prerorem pati donum mu¬
nus. operas impomi ei qui ex
fideicomissi causa manummt¬
tatur. s si cum sciret posse re
cusare ei obligani se passus
sit non inhibendam oꝑarũ
petit̃dem quia donasse udr
patrom filius et nẽpos ⁊ pro¬
nepos qui liberte nuptus⁊
sensit operarum exatt̾dem
amicit. nam ħ eius matri¬
momio ꝯsensit in officio ma¬
nti ẽe debet. Si añt imptie
quibus patronus ꝯsensit

Expanded text:
ampanus scribit non debere praetorem pati donum munus operas imponi ei, qui ex fideicommissi causa manumittatur. sed si, cum sciret posse se id cusare, obligari se passus sit, non inhibendam operarum petitionem, quia donasse videpatroni filius et nepos et pronepos, qui libertae nuptiis consensit, operarum exactionem amittit: nam haec, cuius matrimonio consensit, in officio mariti esse debet. Si autem nuptiae, quibus patronus consensit,
Abbreviated transcription (Latin):
nitur excusari. S cum ñ sit ex¬
illiꝯ quoq tutele. nec nec me
monet ꝙ dicat aliquis hoc ñ
ex higi. an ãmĩstretur tutela.
hemĩ eoꝑtinet. ne sit finita a¬
amĩstracio. cet̾um si ꝑiculur
sustineat cessat̃onis. puto eũ
in putandam quoq eam tu¬
telam. Idem euenire pot̾ sid
las. tutor datus est ubi nõ ap¬
carum tabulaꝵ tp̃c ĩspici debe¬
bit. si querat que prior delata
sit tucela. s additehrditatis
uł cõdicionis existe̾tis illo qͦ
erit diffr̃a cutelaꝵ dequir di¬
xim si t̾cia et quarta sit dela¬
tata licet in quarta pri detẽ
sꝯ ẽ ãmĩstrare ilu exquoda¬
pupillũ bonis pat̾nis absti¬
nuerat detinẽd ĩquarta tut¬
ela existimaui. qĩ depoĩta illa
cet̾m putare recte facturũ p̃¬
torẽ si ⁊̃ una tutela suffice
et nego¬
ciosa sit. ut ꝓpłibꝯcedat. n

Expanded text:
sari: sed cum non sit exillius quoque tutelae. nec me mouet, quod dicat aliquis hoc ne exigi, an administretur tutela: hoc enim eo pertinet, ne sit finita administratio: ceterum si periculum sustineat cessationis, puto ei imputandam eam quoque tutelam. Idem euenire potest, slas, tutor datus est: ubi non apertarum tabularum tempus inspici debebit, si quaeratur, quae prior delata sit tutela, sed aditae hereditatis uel condicionis existentis. Illa quoque erit differentia tutelarum, de quibus diximus, si tertia et quarta sit delata, licet in quartam prius detsus est administrare, illius ex quo dapupillum bonis paternis abstinuerat, detinendum in quarta tutela existimaui quasi deposita illa. Ceterum putarem recte facturum praetorem, si etiam unam tutelam sufficere et negotiosa
Abbreviated transcription (Latin):
dum tarat resfem ex docis re¬
legatione et stipułonibus ẽ¬
pte brditatis apparet et sũe
appelło similit̾ accipi debet
ut inhis agumentis quere¬
lata eẽnt ostendicur uoluta¬
tem pretereadefimcti que ma¬
xime infideicomissi ualerẽt
et sentencie suffragari. neq
enim poster prefactionen.
adieccurum testatorem fins
serecorporales si duntarat p̃¬
cumam ninnatam prestan
uoluisset Ganis

Expanded text:
uniam referri ex dotis relegatione et stipulationibus emptae hereditatis apparet et "summae" appellatio similiter accipi deberet, ut in his argumentis quae relata essent ostenditur. voluntatem praeterea defuncti, quae maxime in fideicommissis valeret, ei sententiae suffragari: neque enim post eam praefationem adiecturum testatorem fuisse res corporales, si dumtaxat pecuniam numeratam praestari voluisset. Gai
Abbreviated transcription (Latin):
non pot̾ rapiat secum in
accessiomis lccum id siñẽ
quo eẽnon pot̾ uasa antẽ
accessio legata penus non
legate sunt. demq pen¬
consumptauasa nõ debent᷑
S si penus cum uasis sit¬
spalit̾ legata uasa non debe¬
buntur uł consumpta pe¬
nulis ad empta ¶Si cinq

Expanded text:
non potest, rapit secum in accessionis locum id sine quo esse non potest: uasa autem accessio legatae penus, non legata sunt: denonsumpta uasa non debentur. sed et si penum cum uasis specialiter sit legatum, uasa non debebuntur uel consumpta penu uel adem
Abbreviated transcription (Latin):
relicta pinde prabit ac si pi¬
re pte̾ et subcõditõe ꝑte alt̾a
accepiss nõ ide ẜuabitur in¬
quo sb̃st̾ituto. Ramille falci¬
codicione primis tabłis hro
ĩstituto. tam et si maxime co¬
hrs filio datus. quadratem
tegru obtin̾et. Ram etcũ lega¬
tum primis tabulis ticioda¬
tur scd̾is aut tabuł cidemiri
sempnio sempniꝯ qũaticio

Expanded text:
abit, ac si pure partem et sub condicione partem alteram accepisset. non idem servabitur alio substituto: nam ille Falcicondicione primis tabulis heres institutus, tametsi maxime coheres filio datus quadrantem integrum optineret. nam et cum legatum primis tabulis Titio datur, secundis autem tabulis eadem res Sempronio, Sempronius quando
Abbreviated transcription (Latin):
filii tenebuntur et iõ si pat̾ fili¬
um exhrdauit et ennicħ reliq̃¬
rit. nullum fidei cõmissum er¬
it alioquin silegata uł fidei¬
cõmissa filiꝰ accẽpit intra m¬
oclum eoꝵ fidei comissu hr̃di¬
tatis afilio datum citra falci¬
die ioem debebitur ¶Quidis¬
ctas portões ꝯuinctis plibise¬
patim dedit ac prome ĩstit¬
ucionis ordine ita scripẜit.
quos hr̃des meos ĩ uicem sb̃s¬
tituo. ꝯiunctos pͥmo loco uic
mutua substitue indetur qb̃
institutõnu ꝑtos nõ agnocẽ¬
tibꝰ cet̾os om̃s cobr̾des admit¬
tiq patrẽ et filium ꝓ ꝑte hr̃¬
des instituat et muidem sub¬
stitũat ieliquis cobr̃dibida¬
tis pr cõpletum assemita scri¬
pẜit hos om̃s ĩ uicem sb̾stitu¬
ouoluntatis fuit qs cõmem¬
oracionẽ omĩu ꝑatiẽ et filiũ
sb̃stituciomi cohr̃ dem miscius¬
set an eam scriptura ad cet̾os
om̃s transtuuiss. ꝙ magis

Expanded text:
filii tenebuntur, et ideo, si pater filium exheredauerit et ei nihil reliquerit, nullum fideicommissum erit: alioquin, si legata uel fideicommissa filius acceperit, intra modum eorum fideicommissum hereditatis a filio datum citra Falcidiae rationem debebitur. Qui discretas portiones coniunctis pluribus separatim dedit ac post omnem institutionis ordinem ita scripsit: 'quos heredes meos inuicem substituo', coniunctos primo lomutua substituere videtur: quibus institutionum partes non agnoscentibus ceteros omnes coheredes admiti patrem et filium pro parte heredes instituerat et inuicem substituerat, reliquis coheredibus datis post completum assem ita scripsit: 'hos omnes inuicem substituo'. uoluntatis fit quaestio, commemoratione omnium patrem et filium substitutioni coheredum miscuisset an eam scripturam ad ceteros omnes transtulisset: quod magis
Abbreviated transcription (Latin):
xori sue mannos sin¬
gulos penoris aliquid
hr̃s dare uissus ẽ. Si ñ
dediss mimos dare damy¬
natus ẽ. Quenituran pen
legata peti possit an nero io¬
luminodo sit in prestatõe

Expanded text:
xori suae in annos singulos penoris aliquid  dare iussus est, si non dedisset, nummos dare damnatus est: quaeritur, an penus legata peti possit an uero solummodo sit in praestatione
Abbreviated transcription (Latin):
taẽ q̃ res facit.ut si forte ĩ alis fa¬
cultatibꝰ plꝰ sit ĩitalicis forte
qua in ꝓiĩcialibh ĩ alus minꝯ

Expanded text:
ae res facit, ut, si forte in aliis facultatibus plus sit in Italicis forte quam in provincialibus, in aliis min
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuenens miliciam ei com¬
parares sitament anteteñ
reliquerit. Quesitumẽ. sti¬
choim statim lib̾tatem cõ¬
secuto prius antem defuc̃¬
quos bona sen pueriert̃ mi¬
liciam sticho cõꝑari debeat
et si placet deben ntrumsta¬
cimi milicia cõpanda sit q̃
eo tempore quosenis.xxu.
ceat compandam nõ ante
deberi quamid tempus ces¬
sisset ¶Postumis hr̃clibus
institutis apatre et matre
substitucione facta anctorẽ
manummsit et pecculia er
legauit et aninia et ceteri
libertis sius legata et alus
faccumnata filia codicillis
cindariuolin petoabhis.
utiterciam partem pecume
filie mee reddant sc d̾is ⁊t̾
tubulis fcãpupislari sub¬
stitucione impuberibus

Expanded text:
 militiam ei compares, si tamen te ante non reliquerit". quaesitum est, Sticho statim libertatem consecuto, prius autem defuncquos bona Seii pervenerunt, militia Sticho comparari debet? et si placet deberi, utrum statim militia comparanda sit an eo tempore, quo Seius ceat comparandam, non ante deberi, quam id tempus cessisset. Postumis heredibus institutis et patre et matre, et substitutione facta actores manumisit et peculia eis legavitlibertis suis legata et aliis stamentum factum nata filia codicillis cui dari uolui, peto ab his, uti tertiam partem Petinae filiae meae reddant': secundis autem tabulis facta pupillari substitutione impuberibus
Abbreviated transcription (Latin):
racione hoc quoq legatum u¬
tile sit si ticius urdi meo caũ¬
it se minimicipio ex .c. auit¬
is op facturum tunc ei .c. a
uiros hr̃s ms daie  dampna
esto. ¶Si semꝓmꝰ ticium hr¬
dem institiut. et abeo post biẽ¬

Expanded text:
ratione hoc quoque legatum utile sit: 'Si Titius heredi meo cauerit se in municipio ex centum aureis opus facturum, tum ei centum aureos heres meus dare damnas esto'.Si Sempronius Titium heredem instituerit et ab eo post bien
Abbreviated transcription (Latin):
uoluerit testatrix ad subs¬
titutos id tranferre nec quic¬
qͣm mutat quod septicia ã¬
te decessit. Nam et si puer
uiueret. non prius septicie
heredes quam septicia possẽt
Iconueniri.

Expanded text:
uoluerit testatrix ad substitutos id transferre. nec quicquam mutat, quod Septicia ante decessit: nam etsi puer uiueret, non prius Septiciae heredes quam Septicia possent conueniri.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ca in loco illiꝰ alium non
petit qr nimĩus reliquoꝵ am¬
nũstraciomi tutele sufficieba¬
t incidit quide inuoa ꝯstitu¬
suspecto tutore ipupuli accu¬
sato decretum eñt. ci adiũgi
auos mat cos quas pet̾e de¬
betet si nõ petit in sñiami costi
t᷑ ab onĩ quide uo̾ꝵ uendi ca¬
tõe intestator filioꝵ repellitui
Siuo manito ci fidei ꝯmissu
afilio reliq̃nit cui mulr nõ pe¬
tit cutore si sine ub̃is decesẜit.
uł subhac ip̃a odicione si in¬
tectato mortuns ent fidcicõ¬
missi peticio que exaueno u¬
dicio decendit. nõ ẽ ꝑemptas q̃
aũt suspectum tutore nõ fecit

Expanded text:
pterea in loco illius alium non petit, quia numerus reliquorum administrationi tutelae sufficiebat, incidit quidem in uerba constitususpecto tutore pupilli accusato decretum erit ei adiungi alios, mater eos quoque petere debet et, si non petit, incidet iter ab omni quidem bonorum uindicatione intestatorum filiorum repellitur. si uero maritus ei fideicommissum a filio rel‹i›querit, cui mulier non petit tutorem, 'si sine liberis decesserit', uel sub hac ipsa condicione 'si intestatus mortuus erit', fideicommissi petitio, quae ex alieno iudicio descendit, non est perempta.Quae autem sus
Abbreviated transcription (Latin):
Entritutor amagistratibꝰ
sppłi romani dar nõ pot̾. Cu¬
rator pot nam decuratore ꝯ¬
stituendo edicto ꝯp̾hensum
est. ¶Curatorẽ hñti quomi¬
nus alius curator deti: re¬
gula niris nõ ẽ ĩpedim̃to.

Expanded text:
entri tutor a magistratibus populi Romani dari non potest, curator potest: nam de curatore constituendo edicto comprehensum est. Curatorem habenti quo minus alius curator detur, regula iuris non est impedimento.
Abbreviated transcription (Latin):
luerit necappareat dequo¬
manumittendo testator se¬
sit millieorum fideicõmis¬
sa cõpetit libertas Laboł.

Expanded text:
luerit nec appareat, demanumittendo testator sensit, nulli eorum fideicommissa competit libertas. Iavo
Abbreviated transcription (Latin):
fratri suo restitutã petere pos¬
sit. quasi p̾matre datam. Sce¬
uola diuum marcum in ad¬
uitorio de huius moĩ specie
iudicasse: refert. Brasidas
quidam lacedemomus uir
pretorius cum filiis sins ab
uxore diuortio seꝑata si mor¬
te pacris sui iuris fuissent
effecti fidĩ commissum relic¬
tum ẽẽt eos emancipauerit:
post emancipatione fid̾i ꝯmis¬
sum petebant decreuisse igit᷑
dium marcum refert fider¬
cõmissum ei representandũ

Expanded text:
fratri suo restitutam petere possit quasi praemature datam.Scaeuola diuum Marcum in auditorio de huiusmodi speci‹e› iudicasse refert: Brasidas quidam Lacedaemonius uir praetorius, cum filiis suis ab uxore diuortio separata, si morte patri‹s› sui iuris fuissent effecti, fideicommissum relictum esset, eos emancipauerat: post emancipationem fideicommissum petebant. decreuisse igitur diuum Marcum refert fideicommissum eis repraestandum
Abbreviated transcription (Latin):
possessionem patris ut p̃c̾itꝰ
pecierit ex substitutione mi¬
puberis adient ħ̾rditatem. at̾
siquis contra mandata dire
it uxorem exea prouinciam
qua officium aliquod gent
ꝙ ei extestamento uxoris. ac¬
qui situm ẽ. dimis. seỹ. et
aut̃. rescripserunt retinere
euni non posse. tãquam si
tutor pupillam contra decre¬
tum amplissimi oroiis in
domum suam dixisset utro¬
qr igitur casuet si cuasse hrs
isticutus adierit ħrditate
fisco locus ẽ.uamq̃si indigͤ
cianfertur h̾ditas ꝑcõtrati¬
umant ductatamabeo qui
officium in promnicia gere¬
bat ꝙͣ atutore illicitemag̃
ẽ. ut dicatur capere illam ex cesto
nec qͣi indigiim ẽe repellenda

Expanded text:
possessionem patris ut praeteritus petierit et ex substitutione impuberis adierit hereditatem. Item si quis contra mandata duxerit uxorem ex ea provincia, in qua officium aliquid gerit, quod ei ex testamento uxoris adquisitum est divi Severus et Antoninus rescripserunt retinere eum non posse, tamquam si tutor pupillam contra decretum amplissimi ordinis in domum suam duxisset. utroque ergo casu etsi ex asse heres institutus adierit hereditatem, fisco locus fit: nam quasi indigno ei aufertur hereditas. Per contrarium autem ducta tam ab eo, qui officium in pro uincia gerebat, quam a tutore illicite t dicatur capere illam ex testamento nec quasi indignam esse repellend
Abbreviated transcription (Latin):
soris defensionem hĩtu¬
rum. ante motam .s. con
ciou̾siam. si ratio fructu¬
um sub ducatur. nec in p¬
be confusam accionem

Expanded text:
soris defensionem habiturum ante motam scilicet controversiam, si ratio fructuum subducatur, nec improbe confusam actionem
Abbreviated transcription (Latin):
Uhr̃s filia pr̃i eum fr̾ibus
ꝯtenta dete abstineat se bo¬
ius conpellatur eam confer¬
re. duius marcus rescripsit
non compelli abstinentem
se ab hr̃ditate patris ergo
non tm̃ data apud maritũ
rem anebit s ẽt promissa
exigetur etiam a fr̃ibus ⁊
est eris allem loco abscessit
enim a bonis patrisEde uẽt

Expanded text:
heres filia patri cum fratribus contenta dote abstineat se bonis, compellatur eam conferre. et diuus Marcus rescripsit non compelli abstinentem se ab hereditate patris. ergo non tantum data apud maritum remanebit, sed et promissa exigetur etiam a fratribus et est aeris alieni loco: abscessit enim a bonis patris. DE
Abbreviated transcription (Latin):
Omp̃. Priugnus etiam
id est quod unigo conceptuᷤ¬
et ex ea natus est que postea
michi nupsit. eque et is qui
cum in concubinatu erat
mater eius ex eo natus est

Expanded text:
m Privignus etiam is est, qui volgo conceptus ex ea natus est quae postea mihi nupsit, aeque et is qui, cum in concubinatu erat mater eius, natus ex
Abbreviated transcription (Latin):
¶ fidei cominissa menstr¬
ua et annua sub eadem cõ¬
ditione liberto relicta qm
dui pr̃oni filie gesserit et¬
si pr̾ari necesse est. filia pro

Expanded text:
 Fideicommissa menstrua et annua sub ea condicione liberto relicta "quamdiu res patroni filiae gesserit" etsi praestari necesse est filia pro
Abbreviated transcription (Latin):
hrditate ĩ septẽ ꝑtes distribuẽ¬
u tres habituros. qr filie totu
as postumo dodrans datus est
⁊it quarta porcione ampliꝯ fi
uaꝙͣ postum ferre debeat ideo
si postuma quoq nata eettm̃¬
dem sola filiaquantur ut̃q por¬
tumoꝵ hituri eẽnt ĩtaq ĩp̃posi¬
to cumas filie dodrans postno

Expanded text:
hereditatem in septem partes distribuenum tres habituros, quia filiae totus as, postumo dodrans datus est, ut quarta portione amplius filia quam postumus ferre debeat. ideo si postuma quoque nata esset, tantundem sola filia, quantum uterque postumorum habituri essent. itaque in proposito cum as filiae, dodrans postumo
Abbreviated transcription (Latin):
scriptura illa int̾pretat̃dem a¬
ccꝑe posse ut lucuis ticis duas
uncias hãt. cet̾iaũt qĩ si ne ꝑti¬
bꝰ instituti exreliquo dextante
brdes sint. que destante itadi¬
iudi oport. ut seiꝰ quĩcuce̾t et¬
ticiꝰ et meiꝯ alt̾u ꝗncũcẽbant¬

Expanded text:
scripturam illam interpretationem accipere posse, ut Lucius Titius duas uncias habeat, ceteri autem quasi sine partibus instituti ex reliquo dextante heredes sint: quem dextantem ita diuidi oportet, ut Seius quincuncem, Attius et Maeuius alterum quincunce
Abbreviated transcription (Latin):
mortis testatoris ut effectu
hat. hoc ampliꝯ et cum adiit
hrditate ẽẽ debet cum eis tes¬
tam̃ti faccio siũpure siũ sõ
ꝯdicione hr̃s ĩstitutꝰ sir. Nã
testm̃ et morte iestatoris uł
cõdicionẽ institucionis exis¬
tentem mutacio iuris hrdi
nõ nocet. qr ut dixi tria tp̃ra

Expanded text:
mortis vero testatoris, ut effectum habeat. hoc amplius et cum adit hereditatem esse debet cum eo testamenti factio, sive pure sive sub condicione heres institutus sit: nam testamentum et mortem testatoris uel condicionem institutionis exsistentem mutatio iuris heredi non nocet, quia, ut dixi, tria tempora
Abbreviated transcription (Latin):
tam hrditate impleri. et
legatum manumusso deb̾i
nisi forte necessarius heres
extitisset. tue enm omni¬
modo in utile erit legatum
uire ip̃o quia sub conditione

Expanded text:
tam hereditatem impleri et legatum manumisso deberi, nisi forte necessarius heres exstitisset: tunc enim omnimodo inutile erit legatum iure ipso, quia sub condicione
Abbreviated transcription (Latin):
adiecit ut in ea hĩtent li¬
berti eti am ne de nomine
exeat. et ut adunum qui
uouissimus extiterit : ꝑ¬
ueniat et eo ampluis e¬
is dem libertis meis. dari
uolo fundum sosi anum.

Expanded text:
adiecit: 'ut in ea habitent liberti, ne de nomine exeat et ut ad unum, qui nouissimus exstiterit, perueniat: et eo amplius eisdem libertis meis dari uolo fundum Sosianum
Abbreviated transcription (Latin):
comode statuitur. et si
nupserit. legatum eam
peteie posse. et non esse co¬
gendam fidei commissum
sprestare.

Expanded text:
commode statuitur et si nupserit, legatum eam petere posse et non esse cogendam fideicommissum praestare.
Abbreviated transcription (Latin):
Rm. Liberto sine ni¬
beris mortuo. inprimis
patroms patrona bõꝵ
possõnem accipere possũt
Et quidem simul. Sed
et si pationo et patro¬
ne proximi sunt aliqui
simul admittentur.

Expanded text:
m.Liberto sine liberis mortuo in primis patronus et patrona bonorum possessionem accipere possunt et quidem simul. sed et si patrono et patronae proximi sunt aliqui, simul admittentur.
Abbreviated transcription (Latin):
iustam c̾am crrandi petisse
in ẜuitutem non indeturq
aute litem contestatam de¬
stitit. s et si post litem con¬
testatam dicendum est nec
id nccere debere. qui a non
usq ad sententiam dura¬
uit. Si patroni filius sitł
uł in suitutem libertum pa¬
ternum peciit uł capitis ac
cusauerit libertum. ño no¬
cet hoc libers eius quim
potestate non sunt. et i. di¬
in fratres quitillio rescͥp¬
serunt. ¶Siquis bonoru
possessionem ꝯtra tabłas
uberti accepent.ab ommi
liberti uidicio repellitur. nͦ
tantum si ip̃i liberto heres
fuerit scriptus. uerum ⁊ si

Expanded text:
errandi.Petisse in seruitutem non uidetur, qui ante litem contestatam destitit: sed et si post litem contestatam, dicendum est nec id nocere debere, quia non usque ad sententiam durauit.Si patroni filius sit uel uitutem libertum paternum petiit uel cbertum, non nocet hoc liberis eius, qui in potestate non sunt: et hoc diui fratres Quintilliis rescripserunt.Si quis bonorum possessionem contra tabulas liberti acceperit, ab omni liberti iudicio repellitur, nec tantum si ipsi liberto heres fuerit scriptus, uerum eti
Abbreviated transcription (Latin):
Sem est et si crimen quidẽ
qd̾ inlibeito ꝓbatum est ie¬
ruerat capitis penam be¬
nignius autem punitus
est libertus usuti tantum
relegatus de calumpma¬
tore enim sensit p̾cor. Luł.
non is ui detur qui ci qui
in possessione erat ẜuituti
petentise in libertatem cõ¬
tradixit. uerumis quier
lilcitate retut inẜuitutem¬
sz et siquis non totum su¬
um sed pro parte uelusum
fiuctum in eo suum dicat.
uł quid aliud ꝙ habere nõ
potest meo nisi seruus sit
An repellatur quasi inẜii¬
tutem pecient qd est ueriꝰ.¬
¶Si pecierit in ẜuntutem et
obtiment mox cegnita u̾i¬
tate passus sit inubertate

Expanded text:
em est et si crimen quidem, quod in liberto probatum est, meruerat capitis poenam, benignius autem punitus est libertus, ueluti tantum relegatus: de calumniatore enim sensit praetor. 16 non is uidetur, qui ei, qui in possessione erat seruitutis, petenti se in libertatem contradixit, uerum is, qui ex libertate petit in seruitutem.Sed et si quis non totum suum, sed pro parte uel usum fructum in eo suum dicat uel quid aliud, quod habere non potest in eo, nisi seruus sit, an repellatur quasi in seruitutem petierit? quod est uerius.Si petierit in seruitutem et optinuerit, mox cognita ueritat
Abbreviated transcription (Latin):
nus denegare ei debere acto¬
nes. sed et siquid codicillis
fint patronum relictum ul
mortis causa donatum.
simili modo horum quoq
ꝑsequtõ denegabitur. Nõ¬
nunquam plane post pe¬
titam bonorum possessio¬
nem dabitur patrono sga¬
ti ꝑsequto si nichil ad emo¬
lumentum eius puentu¬
rum sit. quia forte rogato
est alu restituere. preterea
non tantum qd ip̃is nomi¬
natun datum est. id se p̃¬
tor denegaturumait. ne¬
rum etiam siquid aꝓponas
ad ip̃os ꝑ alios puenturũ
utputa ꝑ subicctas ꝑsona
q. quidem sunt habituri no
restitutĩ dabimus legati pe¬
titõnem patrono. Si seruo
patrono dedent libertatem
pretõ eius patrono non p̾¬
legato. Cei qui substituto
erat patrono qui contrata

Expanded text:
nus, denegari ei deber‹e› actiones. Sed et si quid codicillis fuerit patrono relictum uel mortis causa donatum, simili modo horum quoque persecutio denegabitur. Nonnumquam plane post petitam bonorum possessionem dabitur patron‹o› legati persecutio, si nihil ad emolumentum eius peruenturum sit, quia forte rogatus est alii restituere. Prnon tantum quod ipsis nominatim datum est, id se praetor denegaturum ait, uerum etiam si quid proponas ad ipsos per alios peruenturum, ut puta per subiectas personas, quod quidem sunt habituri, non restituturi.Dabimus legati petitionem patrono, si seruo patroni dederit libertatem pretio eius patrono praelegato.Ei, qui substitutus erit patrono, qui c