comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eũ pecicionẽ suã optiniussent: multis anus deceriorẽ parcẽ illã regui reodd¬
der̃. Costi ũ & umr sua adbalaiunũ ꝯsulẽ fiandrie dui̾tentes hiemaner.
diu cogitau̾at. Gerti nãq normannoꝵ asꝑe & callide t̾didit e s ad ext̾mi¬
nandũ. Eñiuͦ c̃ basilica scĩ pecͥ. ap̃ Westinunst̾ dedicata eẽt. indie scõꝵ inno
cenciũ. & pꝰ ea iniuigłia epiphanie rex edwardꝰ mundo decessiss. & sepultꝰ
diadema ĩuasit. Will̃s uͦ dux normannue tͥb de causis m̃te stimulatꝰ ẽ. ꝙ
uitͥnsecꝰ irritatꝰ ẽ. Primo. qr aluredũ cognatũ suũ godinꝰ & filii sui deho¬
uestau̾ant. & ꝑemerant. Scd̃o. qi rob̃tũ ep̃m & odonẽ ꝯsulẽ & õs francos
god Uinꝰ & filii sui arte sua ab anglia exulau̾ant. Tercio. qd̾ haraldꝰ in ꝑuiriũ
ꝓlapsꝰ regnũ qd iure cognationis suũ eẽ. debuerat. sñ aliqͦ uire inuaserat:
pͥnaps ũ normannorẜ ꝯuocans auxiliũ anglie ꝯqͥrende ab eis peciit. Qͥb

Expanded text:
s annis deteriorem partem illam regni reddiderunt. Tosti vero et uxor sua ad Baldwinum consulem Flandriae divertentes hiemaverundiu cogitaverat. Genti namque Normannorum asperae et callidae tradidit eos ad exterminandum. Enimvero cum basilica S. Pcentium, et postea in vigilia Epiphaniae rex Edwardus mundo decessisset, et sepultdiadema invasit. Willielmus vero dux Normanniae tribus de causis mente stimulatus, et intrinsecus irritatus est. Primo, quia Alfredum cognatum suum Godwinus et filii sui dehonestaverant et peremerant. Secundo, quia Robertum episcopum et Odonem consulem et omnes Francos Godwinus et filii sui arte sua ab Anglia exsulaverant. Tertio, quod Haraldus in perjurium prolapsus regnum, quod jure cognationis suum esse debuerat, sine aliquo jure invaserat. Principes vero Normannorum convocans, auxilium Angliae conquirendae ab eis petiit. Quibus
Abbreviated transcription (Latin):
geses cecde s ñ fug̾e cõpulit. Ultͣ flum̃ gͥ repulsi uiuis supͣ mortuos tͣnse¬
unb magnanimit̾ restiter. Qdã uͦ norWagẽsis fama dignꝰ ecña: suꝑ pon¬
tẽ istitit. & płꝰ.xl. uiris angloꝵ securi cedens electa usq ad nonã diei horã
onit exercitũ angloꝵs detinuit. soł. Usq qͣ qͥdã nauim ing̾ssꝰ ꝑforamina pon¬
tis ixelandis eũ ꝑc̾sit iaculo. Transientes gͥ angli haraldũ regẽ & tosti cici¬
der̃. atotã noragensiũ aciẽ uł armis stuer̃ uł igne deprensos conbusser̃.¬

Expanded text:
compulit. Ultra flumen igitur repulsi, vivis supra mortuos transeuntibus magnanimiter restiterunt. Quidam vero Norwegensis fama dignus aeterna super pontem restitit, et plus XL viris Anglorum securi caedens electa usque ad horam diei nonam omnem exercitum Anglorum detinuit solus; usquequo quidam navim ingressus per foramina pontis in celandis eum percussit jaculo. Transeuntes igitur Angli Haraldum regem et Tosti occiderunt, et totam Norwegensium aciem vel armis straverunt vel igne deprehensos combusser
Abbreviated transcription (Latin):
.c̃. cec. puppib inhymbrã. Ad qͦs Walthef ꝯsul & edgar uiuenis uenẽr
Iunctisq simul daci & angli: castellũ de eouerwic ceper̃. Multosq francs
ꝑim̃tes pͥncipes eors uinctos & thesauros ad puppes tuler̃. & int̾ usã & tr¬
tã hyemauer̃. Riex aũ ad ueniens dacos aufugauit. & anglos illiꝰ ꝓuincie
destrux̃. at ꝯsul Wathef c̃ rege ꝯcordatꝰ ẽ. Anno sequenti baldumo flan¬
drie ꝯflili defuncto cuiꝰ iã filiã rex Wills dux̾at: succ̃ filiꝰ sius ermiltꝰ. Quẽ
rex Will̃s angloꝵ & philippꝰ rex francoꝵ manu tenebant. Rob̃tꝰ aũ frisensis

Expanded text:
centis puppibus in Humbram, ad quos Walthef consul et Edgar juvenis venerunt: junctique simul Daci et Angli castellum de Govirwic ceperunt; multosque Francorum perimentes, principes eorum vinctos et thesauros ad puppes tulerunt: et inter Usam et Trentam hiemaverunt. Rex autem adveniens Dacos aufugavit, et Anglos illius provinciae destruxit. At consul Walthef cum rege concordatus est. Anno sequenti Baldewino Flandriae consuli defurex Willielmus Anglorum, et Philippus rex Francorum manu tenebant. Rodbertus autem Frisensis
Abbreviated transcription (Latin):
diat᷑ tonitruũ impetꝰ ur̃i. uindicesq gn̾osissimi sanguinis. Nondũ ꝑo¬
rau̾at dux Will̃s om̃s ira accensi ultra ꝗͣ credi potest scđm acies suas
impetu ineffabili ꝓuolabant inhostẽ. ducẽq iã sͥ soli loq̃ntẽ relinque¬
bart. Quidã uͦ noĩe tailefer dudũ añꝙͣ cohirent bellatores: ensib iac¬
tatis: ludens corã gente angloꝵ dũ in eũ om̃s stuꝑent: qñdã uexilliferũ
angloꝵ int̾ferit. Scd̃o: simiłr eg̃. Certio: idẽ agens & ipse int̾fectꝰ ẽ. & aci¬
es sibi offender̃. Incip̃ letifera nubes sagutarum. Tonitruũ sequit᷑ ictuũ.
Insilit ignita collisio galearũ & ensiũ. Cũ gͦ haraldꝰ totã gentẽ suã inuna
acie strictissime locass. & qͣsi castellũ iñ ꝯstruxiss: impenet᷑biles erant
Normannis. Docuit gͥ dux Will̃s genti suȩ fugã simulare. fugientes aũ
ad qndã foueã magnã dolose ꝓtectã deuenert̃. Uͥ multꝰ eoꝵ nũs corru

Expanded text:
diatur tonitruum impetus vestri, vindicesque generosissimi sanguinis. Nondum peroraverat dux Willielmus: omnes ira accensi ultra quam credi potest secundum acies suas impetu ineffabili provolabant in hostem, ducemque jam sibi soli loquentem relinquebant. Quidam vero nomine Taillefer diu antequam coirent bellatores, ensibus jactatis ludens coram gente Anglorum, dum in eum omnes stuperent, quemdam vexilliferum Anglorum interfecit. Secundo similiter egit. Tertio idem agens, et ipse interfectus est: et acies sibi offenderunt. Incipit laetifera nubes sagittarum. Tonitruum sequitur ictuum. Insilit ignita cellisio galearum et ensium. Cum ergo Haraldus totam gentem suam in una acie strictissime locasset, et quasi castellum inde construxisset, impenetrabiles erant Normannis. Docuit igitur dux Willielmus genti suae fugam simulare. Fugientes autem ad quamdam foveam magnam dolose protectam devenerunt; ubi multus numerus eoru
Abbreviated transcription (Latin):
ia ꝑannũ. eeñt inuna qͣq uilla. & qͦt anĩmalia. fẽc̃ etiã inqͥri qͥd una q̃q
ubs. castellũ. uicꝰ. uilla. flum̃. palꝰ. silua. reddet ꝑ annũ. ħ aũ oĩa incarcis
scͥpta: delata st̃ ad regẽ. & int̾ thesauros reposita: usq hodie seruant᷑. Codẽ
ano mauriciꝰ effectꝰ ẽ. ep̃s lundoniȩ. qͥ tẽplũ maximũ qd̵ nec dũ ꝑfeccũ¬

Expanded text:
tia per annum essent in unaquaque villa, et quot animalia: fecit etiam inquiri quid unaquaeque tia per annum essent in unaquaque villa, et quot animalia: fecit etiam inquiri quid unaquaeque urbs, castellum, vicus, villa, flumen, palus, silva, redderet per annum. Haec autem omnia in chartis scripta delata sunt ad regem, et inter thesauros reposita usque hodie servantur. Eodem anno Mauricius effectus est episcopus Londoniae, qui templum maximum quod necdum
Abbreviated transcription (Latin):
Wilłs seditione militarĩ agens ꝯtͣ rob̾tũ filiũ suũ ap̃ serbereie. qd ẽ. cas¬
ep̃m sr̃ẽm suũ pꝰea incarc̾em posuit. his tͣnsactis regina matildis obiit.
Co tp̃r cep̃rex abuna ꝙͣ hida anglie.ui. soł. lurstanis uͦ abbas glastin¬
gebiri tͣpe scełꝰ cõmisit. Tres uãq monachos subaltari positos occidi fec̃.
normannia in angliã. c̃ tanto exercitu frarcoꝵ. normannoꝵ. bri¬
tannors. qõ mirũ udebat᷑ qͦmͦ ħ t̾ra pasce̾ posset eos. Didic̾at eñi fama
erbrescente qd rex dacie enut & rob̃tꝰ frisensis ꝯsul fiandrie uolebant
ditioni sue angliã martis agg̾ssib sub ponere. Cũ aũ apparatꝰ eoꝵ deo
uolente defeciss: remisit magnas partes exercituũ ad natale solũ. Mi¬
sit aũ de hinc rex potentissim iusticiarios suos ꝑ unã ꝗͣq scyrã .i. ꝓuin¬
ciã angliȩ. & inqͥre fȩc̃ ꝑusiurandũ qͦt hide .i. iugera. un aratro sufficien¬

Expanded text:
s seditione militari agens contra Robertum filium suum apud Gerberei, quod est casepiscopum fratrem suum postea in carcerem posuit. His transactis, regina Mathildis obiit. Eo tempore coepit rex ab unaquaque hida Angliae sex solidos. Turstanus vero abbas Glastingebirh turpe scelus commisit. Tres namque monachos sub altare positos occidi fecit; a Normannia in Angliam cum tanto exercitu Francorum, Normannorum, Britcrebrescente, quod rex Daciae Cnuth, et Robertus Frisensis consul Flandriae volebant ditioni suae Angliam Martis gressibus supponere; cum autem apparatus eorum, Deo volente, defecisset, remisit magnas partes exercituum ad natale solum. Misit autem dehinc rex potentissimus justitiarios per unamquamque scyram, iinquirere fecit per jusjurandum quot hydae id est jugera uni aratro sufficien
Abbreviated transcription (Latin):
alii.sẽp pauctũ negligens & ad maiora studens dabat. Nec erat cura q̃ti¬
da inu̾iria pauꝑib a p̃posits fieret. In ħ gͥ anno pestes infirmitatis ⁊ s¬
mis angliȩ. ds̃ inmisid. ut qͥ febrib euadẽt: fame moreret᷑. In misit ẽ tẽ¬
pestates. & tonitrua. qͥb multos hominũ occidit. nec aiumalib nec pas¬
ri peꝑcit. Iu̾at aũ ħ anno rex Wilłmꝰ in franciã. p̃dauitq regnũ regis phi¬
tͣdidit. Quib de causis ds̃ uritat᷑: regẽ cũ inde rediret. infirmitati. pca
morti ꝯcessit. De ciũ regis potentissimi uita: bona ꝑsfngenda sc̃ ae mab
Ut a bonis sumant᷑ exempla: & a mał discatur caucela.
Uills om̃ib normaniue ꝯsulib fortior fuit. Dib angloꝵ p̃decesb¬

Expanded text:
gligens pactum, et ad majora studens, dabat. Nec erat cura quanta injuria pauperibus a praepositis fieret. In hoc anno igitur pestes infirmitatis et famis Angliae Deus immisit, ut qui febribus evaderet, fame moreretur. Immisit etiam tempestates et tonitrua, quibus multos hominum occidit; nec animalibus, nec pecori pepercit. Inerat autem hoc anno rex Willielmus in Franciam praedavitque regnum regis Phitradidit. Quibus de causis Deus iratus regem cum inde rediret infirmitati, postea morti concessit. De cujus regis potentissimi vita bona perstringenda sunt, et mala; ut a bonis sumantur exempla, et a malis discatur cautela. Willielmus omnibus Normanniae consulibus fortior fuit, omnibus Anglorum re
Abbreviated transcription (Latin):
p̃rogatiua seuicie singulans om̃ib popłis uiderat eos pmine. Naturi
siqͥdẽ eoꝵ ẽ. ut c̃ hostes suos a dõ dep̃sserint ut adice̾ ñ possint: ipsi se
depͥmant. & se tr̃asꝙ suas in pauꝑiem & uastitatẽ recigant. Sẽꝑq noi¬
niaunoꝵ dĩi cũ hostes ꝯtͥuerint cũ crudelit̾ ñ ag̾e neq̃ant: suos& hos¬
tilit ⁊ter̃. Qd̾ scit innomannia. & anglia. apulia. calabria. sicilia. &. qo¬
cipes om̃s auri & argenti cupiditate cȩcati a deo erant: ut illud de eis ne¬
re dici posset. Uñ ħat neno q̃rit s oportet ħre. Qnͣcomagis loqb ꝗno̾ de
recco: tanto maior fiebat inuiria. Qui iusticiarii uocabant᷑ caperant¬

Expanded text:
praerogativa saevitiae singularis omnibus populis viderat eos praeeminere. Natura praerogativa saevitiae singularis omnibus populis viderat eos praeeminere. Natura siquidem eorum est ut, cum hostes suos adeo depresserint, ut adjicere non possint, ipsi se deprimant, et se terrasque suas in pauperiem et vastitatem redigant; semperque Normannorum domini cum hostes liquide in Normannia, et Anglia, Apulia, Calabria, Sicilia et Ancipes omnes auri et argenti cupiditate caecati adeo erant, ut illud de iis vere dici possit, unde habeat, nemo quaerit, sed oportet habere; quanto magis loquebantur de recto
Abbreviated transcription (Latin):
Ulłs rer fortis anno. xix. regni sui cũ demore tenuiss curiã suã inna¬
tali ap̃ oloueceastre. ad pascha ap̃ Winceastre. ad pentecosten ap̃ lundo¬
mã. henricũ filiũ suũ iuniorẽ uirilib induit armis. Dem̃ accipiens homi¬
niũ omniũ t̾rarioꝵ angliȩ cuiꝰcunq feudi eeñt: uiram̃tũ & fidelitatis re¬
ciꝑe ñ distulit. ꝑ ostea rex adqͥsitis magni thesauri copiis suꝑ qͦs cunq aliꝗͣ
causã inuenire pot̾at sine iuste siue inuiste: unt innormanniã.
nno uigesimo pͥmi regni Wilł̾mi regis c̃ iã dñi uistã uoluntatẽ sr̃¬
angloꝵ gentẽ normanni cõplessent. nec iã uix aliqͥs pͥnceps dͥe ꝓ¬
genie angloꝵ eẽt. in anglia. s õs ad feruitutẽ & ad merorẽ radacti eẽnt
ita. &̃ ut anglicũ uocati ec̃c opprobͥo: huiꝰ auctor uindicte Willmꝰ uitã
t̾ĩunauit. sieg̾at enĩ ds̃ nomiannos ad angloꝵ gentẽ ext̾ininandã q

Expanded text:
us rex fortis anno decimo nono regni sui cum de more tenuisset curiam suam in Natali apud Gloucestre, ad Pascha apud Wincestre, ad Pentecosten apud Londoniam, Henricum filium suum juniorem virilibus induit armis. Deinde accipiens hominium omnium terrariorum Angliae, cujuscunque feudi essent, juramentum etiam fidelitatis recipere non distulit. PosNormanniam. Anno vigesimo primo regni Willielmi regis cum jam Domini justam voluntatem supAnglorum gentem Normanni complessent: nec jam vix aliquis princeps de progenie Anglorum esset in Anglia, sed omnes ad servitutem et ad moerorem redacti essent; ita etiam, ut Anglicum vocari esset opprobrio: hujus auctor vindictae Willielmus vitam terminavit. Elegerat enim Deus Normannos ad Anglorum gentem exterminandam; quia
Abbreviated transcription (Latin):
uo in loco rex Will̃s abb̃am nobilẽ pꝰea ꝓdefunctis suis ꝯstrux̃. & eam
digne noĩe belli uocauit.
ułłs rex anno sequenti mare tͣnsiit ducens sec̃ obsides & thesauros.
Teodẽ anno rediens: diuisit t̾rã militib suis. S edgar iuenis c̃ młtis mi¬
cũ eo.d.eccc. hoĩes occider̃. Tc̃ edgar uiuenis c̃ om̃i gente nordħbre ueñ eo¬
uerwic. & burgẽses c̃ eo pacẽ fecer̃. Rex uͦ adueniens cũ exercitu cuittate

Expanded text:
Quo in loco rex Willielmus abbatiam nobilem postea pro defunctis suis construxit; et eam Quo in loco rex Willielmus abbatiam nobilem postea pro defunctis suis construxit; et eam digne nomine Belli vocavit. Willielmus rex anno sequenti mare transiit ducens secum obsides et thesauros: eodem anno rediens divisit terram militibus suis. Sed Eadgar juvenis cum multis micum eo nongentos homines occiderunt. Tunc Edgar juvenis cum omni gente Nordhumbre venit Govirwic: et burgenses cum eo pacem fecerunt. Rex vero veniens cum exercitu civitate
Abbreviated transcription (Latin):
dictã redire ꝯpulsi: ibidẽ exmagna parte ꝑier̃. Docuit ã dux Will̃s
uiros sagntarios ut ñ in hostẽ directe s inaera sursũ sagntas emitten¬
tes: cuneũ hostilẽ sagitis cecarent. Qd angł magno fuit decͥmento. Ui
pentes: signũ regiũ qđ uocat᷑ standard arriꝑerent. Qd dũ facerent:
plures eoꝵ occisi st̃. Pars aũ eoꝵ uia gladiis facta: standard asportauit.
Int̾ea totꝰ ymb̾ sagitarioꝵ cecidit cͥca regẽ haraldũ. & ipse inocło ictꝰ
corruit. Irrũpens aũ multitudo eqͥtũ: regẽ uuln̾atũ int̾fec̃. & Girdh ꝯsu¬
potitꝰ uictoria: susceptꝰ a lundoniensib pacifice coronatꝰ ẽ. ap̃ Westmunst̾
abaldredo eboracensi archiep̾o. Sic facca ẽ. mutatio dexte̾ excelsi. Quã co¬
meta ingens in exordio eiꝰdẽ anni designau̾at. Uñ. dictum est.
nno milleno sexageno qͦ seno: Angloꝵ mete flãmas sensere comete.
ominissum autẽ ẽ. bellũ młe septembri. infestiuitate scĩ calixti.

Expanded text:
pulsi, ibidem ex magna parte perierunt. Docuit etiam dux Willielmus viros sagittarios, ut non in hostem directe, sed in aera sursum sagittas emitterent, cuneum hostilem sagittis caecarent. Quod Anglis magno fuit detrimento. Vitervam perrumpentes, signum regium, quod vocatur Standard, arriperent. Quod dum facerent plures eorum occisi sunt. Pars autem eorum via gladiis facta Standard asportavit. Interea totus imber sagittariorum cecidit circa regem Haraldum: et ipse in oculo percussus corruit. Irrumpens autem multitudo equitum regem vulneratum interfecit, et Girh consupotitus victoria susceptus est a Londoniensibus pacifice et coronatus est apud Westminster ab Aldredo Eboracensi episcopo. Et facta est mutatio dextrae Excelsi; quam cometa ingens in exordio ejusdem anni designaverat. Unde dictum est: Anno milleno sexageno quoque seno Anglorum metae flammas sensere cometae. Commissum est autem bellum mense Octob. in festivitate Sancti Calixti.
Abbreviated transcription (Latin):
Nno millesimo. tec. facta ẽ. mocio ierosolunitana. p̃dicatione ioꝯ¬
urbani pape. Rob̃tꝰ gͥ dux normaniue illuc ꝓficiscens posuit
normanniã inuadimoniũ fr̃ suo regi Willo. Iuit aũ cũ eo rob̾tꝰ duxflan¬
drie. & eustaciꝰ ꝯsulbulome. Iuer̃ & ex alia parte dux Godefridꝰ. & ꝯsul de
monte baldewinꝰ. & aliꝰ baldewinꝰ. reges ierłm. futuri. Iuer̃ qͦ ext̾cia parte
splendidis uxorib & filiis. õs una m̃te loca inuotissima morte sp̃ta peci¬
erint. Ob cuiꝰ rei magnitudinẽ digrediendi ueniã a lectore postulo. Hec
eñi si uoluero tã miranda dĩ magnalia tac̾e̾ uł coactꝰ pot̾o. cũ nec absit
causa normannoꝵ ditcis occasio.

Expanded text:
acta est motio Jerosolymitana praedicatione Urbani papae. Robertus igitur dux Normanniae illuc proficiscens posuit Normanniam in Vadimonium fratri suo regi Willielmo. Ivit autem cum eo Robertus dux Flandriae, et Eustachius consul Boloniae. Iverunt et ex alia parte dux Godefridus, et consul de monte Baldewinus, et alius Baldewinus reges Jerusalem futuri. Iverunt quoque ex tertia parte splendidis, uxoribus et filiis, omnes una mente loca ignotissima, morte spreta, petierint; ob cujus rei magnitudinem digrediendi veniam a lectore postulo. Nec enim si voluero tam miranda Dei magnalia tacere vel coactus potero, cum nec absit causa, Normannorum ducis occasio.
Abbreviated transcription (Latin):
tis: ex hortandi forsitan. eẽtis ut ꝓbitas ur̃a p̃radiaret. Qd̃ aũ natiuũ
uob̾ ẽ. & qͣsi necessariũ qͣ indiget exhortatione: Omorcaliũ ualidissim
qd potuit rex francoꝵ belł ꝓ̃fic̾e c̃omĩ gente q̃ st̃ a lotaringia usq ad
hispaniã. ⁊tͣ hasteinc añ cessorẽ nr̃m: Quia qͣntũ uoluit francie s do
qͥsuit. Qnͣtũ uoluit regi ꝑmisit. Dũ placuit tenuit. dũ saciatꝰ ẽ. ad
maiora. hanelans reliquit. Nonne rou p̃r m̃s dux pͥmꝰ & auctor nr̃e
gentis c̃ pr̃ib ur̃is regẽ francoꝵ parisiꝰ inmedio sinu regni sui sub be
coꝵ in rotomago ceper̃ & tenuer᷑: donec ricardo puero duci ur̃o nornan¬
niã reddit eo pͦa.cto. qđ in om̃i collocutione reg̃ franciȩ & ducis por¬
manine gladio dux accing̾et᷑. regẽ uͦ nec gladiũ nec ẽ cultellũ sicẽ
ferre. Han̾c et̾nã sanctionem prẽs ur̃i regi inagno cogentes statuer̃.
usq ad milmandũ castrũ uxta alpes dux̃. & idẽ castrũ uirib nornar

Expanded text:
hortandi forsitan essetis, ut probitas vestra praeradiaret. Quod autem nativum vobis est, et quasi necessarium, qua indiget exhortatione? O mortalium validissimi, quid potuit rex Francorum bellis proficere cum omni gente quae sunt a Lotaringia usque ad Hispaniam contra Hasting antecessorem nostrum? Qui quantum voluit Franciae sibi acquisivit; quantum voluit regi permisit; dum placuit, tenuit; dum satiatus est, ad majora anhelans, reliquit. Nonne Rou pater meus, dux primus et auctor nostrae gentis cum patribus nostris regem Francorum Parisius in medio regni suncorum in Rothomago ceperunt, et tenuerunt donec Richardo puero duci vestro Normanniam reddidit, eo pacto quod, in omni collocutione regis Franciae et ducis Normanniae, gladio dux accingeretur, regem vero nec gladium nec etiam cultellum ferre liceret? Hanc aeternam sanctionem patres vestri regi magno cogentes statuerunt. ue ad
Abbreviated transcription (Latin):
rauit añ illũ castellũ aliud qđ appellauit malueisin. In qͦ paitẽ relinq̃ns
gercitꝰ recessit. Quadã uͦ nocce c̃ osul recessiss abebanburh: secutꝰ ẽ. eũ re¬
& ꝓcerũ firinitates ꝯfreg̾ant. & ferro & igne finitimos inuaserant. Auno q̃
p̃senti castellũ mungumeri stͣuerant. & in habitantes necau̾ant. Riex gͥ ꝑ
tnͣsiens õs fines Walie c̃ in diu̾soriis monciũ & siluarũ eos ꝑseqͥ ñ poss: pa

Expanded text:
ravit ante illud castellum aliud, quod appellavit Malveisin; in quo partem relinquens exercitus recessit. Quadam vero nocte cum consul recessisset a Babanburh, secutus est eum reprocerum firmitates confregerant, et ferro et igne finitimos invaserant. Anno etiam praesenti castellum Mungumerie straverant, et inhabitantes necaverant; rex igitur pertransiens omnes fines Walliae cum in diverso
Abbreviated transcription (Latin):
erercitꝰ mauxiliũ suors. disponens cũ copiis ingentib eos ꝓsequi. Angli uͦ
mare cͦtodientes occider̃ & subm̾ser̃ ex ilł innum̾abiles. Igit᷑ qͥ suꝑ erant
inpeuense deficiente cibo castrũ reg̃ reddider̃. Odo siqͥdẽ ep̾s uirauit se.
ab anglia recessurũ. & castellũ roueceastͥe. redditurũ. Cũ aũ ut illud red
tia ipsiꝰ ep̃m reg̃q minists᷑ ceper̃. & in carc̾em retruser̃. Quib rex auditis:
mueceastriã obsedit donec firmitas reddita ẽ. ei & ep̃s odo ñ reditur᷑ mare
tͣnsiit. Miccens qͦ rex exercitũ dunelme obsedit urbẽ donec reddita ẽ .ei.
distribuit. Lanfrancꝰ archiep̾s doctor luculentꝰ clericoꝵ. & pr̃ dulcissimꝰ
monachoꝵ a reb tͥnsitoriis anno sequente tͣnsiit. Quo in anno t̾re motꝰ
fuit t̾ribilis.
uioa wills anno t̾cio regni sui ulcisci paratꝰ inuirias qͣs ei fr̾ suus ingi¬

Expanded text:
exercitus in auxilium suorum, disponens cum copiis ingentibus eos prosequi. Anglici vero exercitus in auxilium suorum, disponens cum copiis ingentibus eos prosequi. Anglici vero mare custodientes occiderunt, et submerserunt ex illis innumerabiles. Igitur qui erant in Pevenese deficiente cibo castrum regi reddiderunt. Odo siquidem episcopus juravit se ab Anglia recessurum, et castellum Rovecestriae redditurum; cum autem ut illud reddcia ipsius episcopum regisque ministros ceperunt, et in carcerem retruserunt. Quibus rex auditis Rovecestriam obsedit, donec firmitas reddita est; et episcopus Odo non rediturus mare transiit. Mittens quoque rex exercitum Dunelmiae obsedit urbedistribuit. Lanfrancus archiepiscopus doctor luculentus clericorum, et pater dulcissimus monachorum, a rebus transitoriis anno sequente transiit, quo in anno terraemotus fuit terribilis. Junior Willielmus anno III regni sui ulcisci paratus injurias, quas ei frater suus inge
Abbreviated transcription (Latin):
debacati st̃. Odo p̃sul baiocensis pͥnceps & mod̾ator angliȩ incaucia sealtis¬
nẽ exordiens: reg̃ & archiep̃i ullas inuasit & cõbussit. Robtꝰ ꝯsul demo
retuil cͥca peuense idẽ incep̃. Galfridꝰ ep̃s ꝓdiens abrigestou: urbẽ bacie.
o bichelai & cͥcũiacencia destrux. Nogenꝰ in castello nordwic scełis exercitĩ
ꝑestangle ñ segniꝰ inchoauit. Hugo in ꝓiuncia legeceaste. & hanitonis.
herefordescyre. & solopscyre c̃ Walensib p̃dantes ꝯbusser̃t ꝓuinciã Uire
ceast̾e usq ad portas urb̃. Cũ aũ tẽplũ & castellũ assilire pararent: Wif
uidelicet excellũ. Cuiꝰ ope corã altari iacens in oratione. paucis militib
emissis .o.m. hostiũ uł occidit uł cep̃. Cet̾os uͦ mirabiłr sugauit. Rex añ
ꝯgͥgato angloꝵs pło reddidit uenatꝰ & nemora. legesq ꝓmisit exoptabiles.
iã castellũ ꝯsring̾et: cũ rege pacisficat᷑ ẽ. Rex in ꝓgrediens ad peuense obse¬

Expanded text:
debacchati sunt. Odo praesul Bajocensis, princeps et moderator Angliae, in Cantia seditionem exordiens, regis et archiepiscopi villas invasit, et combussit. Rogerus consul de Moretiel  al. Moretvil circa Peuense idem incepit. Galfridus episcopus prodiens a Brigestov urbem Bade, et Berchelai, et circumjacentia destruxit. Rogerus in castello Nordwic sceleris exercitium per Estangle non segnius inchoavit. Hugo in provincia Legecestriae et Hamptoniae percestre usque ad portas urbis. Cum autem templum et castellum assilire pararent, Wlstvidelicet excelsum. Cujus ope coram altari jacens in paucis milit occidit, vel cepit; caeteros vero mirabiliter fugavit. Rex autem congregato Anglorum populo, reddidit venatus, et nemora, legesque promisit exoptabiles. jam castellum constringeret, cum rege pacificatus est. Rex inde progrediens ad Pevenese, obse
Abbreviated transcription (Latin):
suo qͥ erat ap̃ dãfrunt ut eẽt. innatali ꝯtͣ eũ in anglia. Henricꝰ gͦ uina¬
tali fuit ap̃ lundoniã. Rex uͦ ap̃ Wichsand. uñ appulit dorob̾mã. An¬
no uͦ seq̃nti misit hẽricũ frẽm suũ innormanniã cũ pecunia multa. ut e
loco reg̃ diutinis inuasionib expugnaret. Cũ aũ rob̃t᷑ ꝯsul nordħbie in suꝑ¬

Expanded text:
suo, qui erat apud Damfrunt, ut esset in Natali contra eum in Anglia. Henricus ergo in Nasuo, qui erat apud Damfrunt, ut esset in Natali contra eum in Anglia. Henricus ergo in Natali fuit apud Londoniam; rex vero apud Withsand; unde appulit Doroberniam. Anno vero sequenti misit Henricum fratrem suum in Normanniam cum pecunia multa, ut eam loco regis diutinis invasionibus expugnaret. Cum autem Robertus consul Nordhumbrae in su
Abbreviated transcription (Latin):
unior Will̃s septimo anno regni sui ꝓuocat᷑ a frẽ suo qđ usurandũ
ñ seruaret: tnͣsfrecauit in normanniã. Cũ gͦ srẽs simul uenissent: ui¬
ratores omnẽ culpã regi imposuer̃. Rex uͦ ferꝰ ea negligens & iracunde di¬
cedens castellũ bures inuasit & cepit. s ꝯtͣ dux castellũ argences cep̃ .
ineo ꝯsulẽ reg̃ noĩe rogerũ pictauensẽ. & c̃eo. dcc. milites. & pꝰ ea castrũ
hulmetũ. fec̃ int̾im rex sũmoneri.xx.m. peditũ anglicoꝵs ut uenirent
innormannnã. Cũ aũ ad mare uenissent rex ab uno ꝙͦ pecuniã uiccua¬
lẽ . s.x. sob. accipiens cos domũ remisit. Dux uͦ rob̾tꝰ acdux̃ philippũ ie
francoꝵ sec̃. & exercitũ copiosũ ut obsiderent regẽ Willm ap̃ ou. Ingẽ¬
nio aũ & pecunia reg̃ Wilłi rex francoꝵ reu̾sꝰ ẽ. & sic totꝰ exercit̾ peccu¬
nie tenebͥs obnubilatꝰ euanuit. Rex uͦ Will̃s mandauit henrico frĩ

Expanded text:
ndum non servasset, transfretavit in Normanniam. Cum ergo fratres simul venissent juratores omnem culpam regi imposuerunt; rex vero ferus ea negligens, et iracunde discedens castellum Bures invasit, et cepit. Econtra dux castellum Argentes cepit, et in eo consulem regis nomine Rogerum Pictavensem et cum eo DCC milites, et postea castrum Hulme. Fecit interim rex summoneri XXM peditum Anglicorum, ut venirent in Normanniam; cum autem ad mare venisset, rex ab unoquoque eorum pecuem solidos accipiens, eos domum remisit. Dux vero Robertus adduxit Philippum regem Francorum secum, et exercitum copiosum; ut obsiderent regem Willielmum apud Hou  al. Ou. Ingenio autem et pecunia regis Willielmi rex Francorum reversus est, et sic totus exercitus pecuniae tenebris obnubilatus evanuit. Rex vero Willielmus mandavit Henrico fratri
Abbreviated transcription (Latin):
to peior effectꝰ ẽ. Condolens gͥ qd̵ ep̃atũ lincolie ñ uendid̾at: cũ archiep̃o¬
archiep̃o eidẽ subiacẽ debuissent. Nec potuit causa t̾minari: donet No¬

Expanded text:
to pejor effectto pejor effectarchiepiscopo eidem subjacere debuissent. Nec potuit causa terminari, donec Ro
Abbreviated transcription (Latin):
regi reman̾ent. Rex aũ adiuuaret eũ ad oĩa q̃ pr suus habuerat. ꝯqͥren¬
p̃datũ ueniens in angliã ualidissime uexauit eã. Uenientes gͥ ĩ angliam
rex ẜ c̃ eo rob̃tꝰ sr̃ suus: duexer̃ acies inscociã. Itaq melcolm nimio t̾imore
suo diu ꝑendinans cũ płꝰ ficti amoris ꝙͣ ueri cͥca eũ repꝑiss tͣnsfretauit
ad ꝓͥa. Succedente anno rex reedificaũ ciuitatẽ carleol. & ex australib an¬
gie partib illuc habitatores tͣnsmisit. Remigiꝰ uͦ p̃sul c̃ ecclam lincolien¬
sẽ iã ꝑfectã dedicaturꝰ eẽt: una añ ħ die languore correptus expirauit.
Uixior Wilłs in qͣ̃dragesima infirmatꝰ ẽ. ap̃ Glouceastre. U. anno regiuisn
cognom̃to bloet cancellario suo dedit ep̃atũ lincolie. Quo ñ erat ats̃ forne
uenustio. mñte serenior. asfatu dultior. Fromisit qͦ rex se pͣuas leges emen¬
daturũ & in domo dñi pacẽ positurũ. S exqͦ sanꝰ fuit penituit eũ . & soli¬

Expanded text:
regi remanerent. Rex autem adjuvaret eum ad omnia, quae pater suus habuerat, conquirenns in Angliam, validissime vexavit eam. Venientes igitur in Angliam rex et cum eo Robertus frater suus, direxerunt acies in Scotiam. Itaque Melcolm nimio timore psuo diu perendinans cum plus ficti amoris quam veri circa eum reperisset, transfretavit ad propria. Succedente anno rex reaedificavit Carleol, et ex australibus Angliae partibus illuc habitatores transmisit. Remigius vero praesul cum ecclesiam Lincolniensem jam perfectam dedicaturus esset, uno die ante hoc languore correptus exspiravit. Junior Willielmus in Quadragesima infirmatus est apud Gloveceastre VI anno regni  Roberto quoque cognomento Bloet cancellario suo dedit episcopatum Lincolniae, quo non erat alter forma venustior, mente serenior, affatu dulcior. Promisit quoque rex se pravas leges emendaturum, et in domo Domini pacem positurum. Sed ex quo sanus fuit, poenituit eum, et soli
Abbreviated transcription (Latin):
tnͣsire ꝑtĩã suã. ad supͣdictã expedicionẽ ꝑagendã. Et ne. parũ sit ub̾
ralit̾. colluctans & ꝓst̾nens ligansq manꝰ eiꝰ pꝰ t̾ga ꝯfusũq uictor agoꝵ
reliqͥt.S qͥd pͥsca narro: Nonne uob ꝯg̾diencib in eo tp̃r ap̃ morosier.
franci p̃cipites p̃posuere fugã belł. calcaria teł: Uos aũ radulssũ¬
mo duce francoꝵ int̾fecto fama spoliisq potiti naturale bonũ fita
necessitate tenuistis. Cia ꝓcedat aliqͥs angloꝵ qͦs centies añcessorenr̃i¬

Expanded text:
t ne parum sit vobis raliter colluctans, et prosternens, ligansque manus ejus post terga confusumque victor Anglorum reliquit? Sed quid prisca narro? Nonne vobis congredientibus in eo tempore apud Mortemer, Franci praecipites praeposuere fugam bellis, calcaria telis? Vos autem, Radulfo summo duce Francorum interfecto, fama spoliisque potiti, naturale bonum solita necessitate tenuistis. Eia procedat aliquis Anglorum, quos centies antecessore
Abbreviated transcription (Latin):
ti regis ebrit reguauit .ix. auñ suꝑ cantuariã. Ipsebͥ rex
archep̾c. s eo ibidem defuncto misit uitaliauꝰ papa ꝓ eo theo¬
dorũ archiep̾m magnũ. de cuiꝰ strenuitate in loco suo dicet᷑.
enwall reg̾. auno .xͦxͦ.iͦx. obiit.
os wirex maximus nordhumbre. morbo confectus.
Post quẽ ed fred filius eius regnauit .xu. antis.
enwalb cum regnasset .xxxi. aniͥ. mortuuis ⁊ pꝰ quẽ
sexburh uxor eius regnauit uno anno. Preced enti
au̾t auto fuit maxuna pugua uoluerũ in anglia. Qd̾ ut
credibilius uideat᷑: hoc ettã nr̃o temꝑe contigit uinounanina¬
regnante rege henrico: quiprimus regũ auglie sic uocatꝰ ÷.¬

Expanded text:
ti regis Egbriht regnavit IX annis super Cantuariam. Ipse igitur rex ti regis Egbriht regnavit IX annis super Cantuariam. Ipse igitur rex archiepiscopus. Sed eo ibidem defuncto misit Vitallianus papa pro eo Theodorum archiepiscopum magnum, de cujus strenuitate in suo loco dicetur. Cenwald regis anno XXIX obiit rex Oswi maximus Nordhumbre morbo confectus. Post quem Egferd filius ejus regnavit XV annis. Cenwald, cum regnasset XXXI annis, mortuus est. Post quem Sexburgh uxor ejus regnavit uno anno; praecedenti autem anno fuit maxima pugna volucrum in Anglia. Quod ut credibilius videatur, hoc etiam tempore nostro contigit in Northmannia, rege Henrico, qui primus regum Angliae sic vocat
Abbreviated transcription (Latin):
fugati sunt a pennũ usq ad pedredan. ⁊ facta. suꝑ pro¬
geniẽ bruti plaga insanabilis indie illa.
enwalh uͦ .xo. anno regni eiꝰ alit̃ pugnauit contra
Wlfere regẽ m̃ce filium pende. Rex namq m̾ce
patria urtute ⁊ fortuna usus: hosti martis euentibꝰ p̾stitit.
Cumq rex westsexe campo martio expulsus fugã elegiss:
ꝑtͣnsiit ulfere t̾ram hostilem in multitudine grandi. et
insulã With ultra positam debellauit & optinuit. Eiꝰ
With. & ut eandẽ insulam ad fidẽ.xͥ conu̾teret. misit illo
eppã presbiterum ad p̾dicandum. Illa tam̃ nec dũ conũti po-¬
tuit. anno pꝰ hc̃ t̾cio solobscuatus ⁊ t̾cio die maii. Qd̃ sig¬
nuĩ pestilentia grauissima tam inbritaunia qmͣ in hib̃uia ꝑ¬
secuta ⁊. Eogͥ anno ercheubert rex chentensis. ⁊ d̾sdedit
archepͥs chentensis uno ⁊ eod̾ die obieit. Post ea filius p̾dic¬

Expanded text:
fugati sunt a Pennum usque ad Pedredan, et facta est super profugati sunt a Pennum usque ad Pedredan, et facta est super progeniem Bruti plaga insanabilis in die illa. Cenwald vero XX anno regni ejus aliter pugnavit contra Vulfere regem Merce filium Pendae. Rex namque Merce patria virtute et fortuna usus, hosti Martis eventibus praestitit. Cumque rex Westsexe campo Martio expulsus fugam elegisset, pertransiit Vulfere terram hostilem in multitudine grandi, et insulam Wiht ultra positam debellavit, et obtinuit. EjWiht; et ut eamdem insulam ad fidem Christi converteret, misit illo Epam presbyterum ad praedicandum; illa tamen necdum converti potuit. Anno post hunc tertio sol obscuratus est, tertio die Maii: quod signum pestilentia gravissima tam in Britannia quam in Hibernia persecuta est. Eo igitur anno Ercembert rex Kentensis, et Deusdedit archiepiscopus Kentensis uno et eodem die obierunt. Postea filius
Abbreviated transcription (Latin):
merce baptizatꝰ ÷ ⁊ gens regni m̾ce que etiã uocat᷑ middelen¬
gle .i. medit̾tanea anglia. cũ eo.⁊ ꝑeũ ad fidẽ conu̾si sunt.
s: ipso pꝰbreue int̾uallũ occiso: regnauit ulfere fr̾eius ꝓ¬
eo .xx.aiis. uir patͥe uirtutis heres. Eo ⁊̃ temꝑe baptiratꝰ
ẽ rex est sexe .i. orientaliũ saxonũ noĩe sigłit. qͥpꝰ sigb̾tũ cog¬
tiom̃to paruũ ꝓuincie illius regnũ tenuit.
nisui pugnauit contͣ britannos ap̃penuũ. scienteᷤᷤ
enim eũ uictũ fuisse apenda strenuo. ⁊ ã regno fugatum.
minus aptum existimantes adonus p̃lii sustinendum:
cong̃gata multitudine gͣui cum suꝑbia bellum inierunt.Ri¬
ma siquidẽ collisione britones auglos aliqͣntulũ repͥulerunt.
Cum au̾t angli magis horrerent fugã qmͣ mortẽ et in re¬
ꝑcutiendo ꝑsisterent : de fatigati sunt britanni.⁊ more
niuis liq̾facta ⁊ uis eoꝵ. Dederunt gͦ t̾ga ꝑcutientibꝰ. et

Expanded text:
 primus regum Merce baptizatus est, et gens regni Merce quae etiam vocatur Midelen primus regum Merce baptizatus est, et gens regni Merce quae etiam vocatur Midelengle, id est mediterranea Anglia cum eo, et per eum ad fidem conversi sunt. Sed ipso post breve intervallum occiso, regnavit Wlfere frater eest rex Estsexe, id est orientalium Saxonum, nomine Sigbert, qui post Sigbertum cognomento Parvum provinciae illius regnum tenuit. ni ejus pugnavit contra Britannos apud Pennum. Scientes enim eum victum fuisse a Penda Strenuo, et a regno fugatum minus aptum existimantes ad onus praelii sustinendum, congregata multitudine gravi cum superbia bellum inierunt. Prima quidem collisione Britones Anglos aliquantulum repulerunt. Cum autem Angli magis horrerent fugam quam mortem, et in repercutiendo persisterent, defatigati sunt Britanni et more nivis liquefacta est vis eorum. Dederunt ergo terga percutientibus, et
Abbreviated transcription (Latin):
enwall cum regnasset .xiii. anuis. uuasit anuã p̃dic¬
tum regẽ estangloꝵ. penda strenuus. Cni bene pota̾t
aptan illud lucani. Tõtus in arina furens nullas nisi sangui¬
ne fuso: gaudet habere uias. Insurrexit gͥ penturo regi au-
Molle pecus nec ꝓm̾itis mactat q uorat qi. Ora fluunt same
latus undiq sauguine manat. ꝑstat atrox nec abit donec si-¬
mul omĩa fundat: Sic suꝑ attonitos feitͣ᷑ rexpenda ꝓpinqͦs.
Deuorati sunt gͥ anna rex ⁊ exertitꝰ eiꝰ ore gladii minom̃to. ita
qd̾ iux aliquis suꝑ fuit ex eis. Successit aut anne fr̃ eiꝰ ed̾elħe.
dato g reguo: acies ⁊ uexilla in uorbhumbre direxit penda
strenuus.
enwalh cum regnass
.xiiii. annis. penda qui cetos gladio ꝑimebat: gladio
ꝑemptus ẽ. Scd̾m illud. Qͥ gladio ꝑcusserit : gladio ꝑibit.
wed anne. uindicata ÷ cedes anne. cedes regũ sigbeit ⁊ egnice.
cedes regũ oswald ⁊ edwine. Successit ei peda. qui pͥmꝰ regũ

Expanded text:
asset tredecim annis, invasit Annam praedictum regem Estanglorum Penda Strenuus. Cui bene poterat aptari illud Lucani: Totus in arma furens nullas nisi sanguine fuso Gaudet habere vias. Insurrexit igitur exercitui perMolle pecus nec pro meritis mactatque voratque; Ora fluunt sanie, latus undique sanguine manat, Perstat atrox, nec abit donec simul omnia fundat; Sic super attonitos fertur rex Penda propinquos. Devorati sunt igitur Anna rex et exercitus ejus ore gladii in momento, ita quod vix aliquis superfuit ex iis. Successit autem Annae frater ejus Edelhere. dato igitur regno acies et vexilla in Nordhumbre direxit Penda Strenuus. Cenwald cum regnasset quatuordecim annis, Penda, qui caeteros gladio perimebat, gladio peremptus est, secundum illud: Qui gladio percusseserit, gladio peribit . wed amne vindicata est caedes Annae. Caedes regum Sigbert et Ecgnice Caedes regum Oswald et Edwine. Successit ei filius ejus Peda, qui
Abbreviated transcription (Latin):
cabitur. Palam uͦ apud rotomagũ uolucres pugnaueit. ita ut
milia uolucrũ occisa uitentrent᷑. ⁊ extͣnei uolucres fugã inisse
iuderentur. Qd̃ scilic signũ fuit p̾liĩ qd̾ gestum ⁊ int̾ henric̾
ꝯĩm anglie ⁊ norinannie. ⁊ lodoueũ filiũ philippi regẽ francoꝵ.
Qip̾lio rex fortis henricꝰ uictor extitit. Aodoueꝰ uictus abfugit.
exburh regnante mortuus ÷
egbrth rex cantuarie. Cui succ̾ lotariꝰ in regnũ. Tc̃
etiam tenuit theodorus conciliũ ap̾ tedford. lotanꝰ¬

Expanded text:
t. Palam vero apud Rothomagum volucres pugnaverunt, ita ut millia volucrum occisa invenirentur, et extranei volucres fugam inisse viderentur. Quod signum scilicet fuit praelii, quod gestum est inter Henricum dominum Angliae et Northmanniae, et Ludovicum filium Philippi regem Franciae. Quo in praelio rex fortis Henricus victor exstitit, et Ludovicus victus aufugit. Sexburgh regnante, mortuus est Egbricht rex Cantuariae, cui successit, Lotharius in regnum. Tunc etiam tenuit Theodorus concilium apud Tedforde. Lothar
Abbreviated transcription (Latin):
enualh quinto anno regni sui inuasus ⁊ a rege penda
quia sororẽ eius dimiserat. s ñ potuit ei resiffere ut
pat̃ euis fecat. S p̾lio uictus: fug̃ ante faciẽ eiꝰ.⁊ fugatꝰ ⁊ a
temꝑibꝰ successit earpxaldo regi estangloꝵ sib̾t fr̾ eius d̾i su̾us.
coegeit eũ exire contra regẽ pendam. Ile tam̃ ñ nisi iurgã

Expanded text:
enwald quinto anno regni sui invasus est a rege Penda, quia sororem ejus dimiserat; sed non potuit ei resistere ut pater ejus fecerat; sed praelio victus fugit ante faciem ejus, et fugatus est a temporibus successit Carpwaldo regi Estanglorum Sigebert frater ejus Dei servus. coegerunt eum exire contra regem Pendam. Ille tamen non nisi virgam
Abbreviated transcription (Latin):
Scwine cũ duobꝰ annis regnasset: uite demptꝰ ÷. & cen
wine regnauit suꝑ West sexe. ix anñ. Cod̾ anno rex
ed dared nouus m̃ce insurrexit contͣ lotanũ regẽ chentẽsem.
Lotarius uͦ patͥam ⁊ auitam uittutẽ formidaus. du̾ctit se a
conspectu eus. nec obuiã ꝓcessit. Rex gͥ m̾censis urbẽ reuensẽ
deftrux̃. ꝓuinciã chentens ẽ transmeauit. p̾dã uinumerabilẽ¬

Expanded text:
nasset vitae demptus est, et enwine regnavit super Westsexe novem annis. Eodem anno rex Edelred novus Merce insurrexit contra Lotharium regem Kertensem. Lotharius vero patriam et avitam virtutem formidans divertit se a conspectu ejus, nec obviam processit. Rex igitur Mercensis urbem Rovensem destruxit, provinciam Kentensem transmeavit, praedam innumerabile
Abbreviated transcription (Latin):
ea sib̾tus uir sc̃i ⁊ untutib plenus quẽ sui ꝓaitiõe occidert.
inigils ⁊ chichelin t̾cio pꝰ hunc annoᷤ
pũgnauert contͣ pendã ap̃ cirancestre. cong̃gata utͥnq¬
multitudine gͣui. Cumq ut̾q ex̾atꝰ fuga abiurata in¬
unicibilit̃ ꝑsistecent. soł occidentis gr̾a dirempti st. Mane
ꝑpendam strenuũ. Que res in libro seq̾n̾ti digne et
ꝓlixe tractabit᷑. Annouͦ sequ̾te oswolf rex sc̾s adeptꝰ
regnum nordhũbroꝵ. ⁊ regnauit.ix. annis. Anno hc̃ seq̃̾nte
conu̾sus ÷ Kinigils ad fidem. anno etiã ꝓximo baptizatꝰ chiche.¬
lin regnans cũ kinegils patre suo. qui obiit eod̃ anuo. Diebus
liũ angloꝵ cumeo. Quaito pꝰ hc̃ anuo obiit eadbaldꝰ rexchent.

Expanded text:
stea Sigebertus vir sanctus, et virtutibus plenus, quem sui proditione occiderunt. stea Sigebertus vir sanctus, et virtutibus plenus, quem sui proditione occiderunt. Kinigata utrinqumultitudine gravi. Cumque uterque exercitus fuga abjurata invincibiliter persisterent, solis occidentis gratia dirempti sunt; mane per Pendam Strenuum; quae res in libro sequenti digne et prolixe tractabitur. Anno vero sequente Oswald rex sanctus adeptus est regnum Nordhumbrorum et regnavit novem annis. Anno hunc sequente conversus est Kinegils ad fidem. Anno etiam proximo baptizatus est Kichelm regnans cum Kinegils fratre suo, qui obiit eodem anno. Diebuslium Anglorum cum eo. Quarto post hunc anno obiit Eadbald rex Kent,
Abbreviated transcription (Latin):
magnitudine Nioris aud̾et uel amoris uellet attingere. Ubiq au¬
tem ante regẽ uexilla gestabant᷑. Nec ñ ꝑ plateas illud genus
uexilli qd̾ rõmanĩ tusfam angli uͦ tuf appellant. ante eũ ubilib
inilgils cum regnasset .xuii. anni. ⁊ chichelmꝰ pugnantes¬
contͣ edwinũ regẽ p̾dictũ quẽ pͥus morti ꝓditione pã.¬
penda strenutis cepit regnare suꝑ merce. Regnauit au̾t .xxx.ann̾.¬
anno obiit seb̾tus rex east sere. Cui duo filii eius successer̾t in
iegnũ. Nec longe pꝰ pugnauert contͣ kinigils ⁊ chichelim audac¬
ter quid̾ cum pauciorbus contͣ plures. s infelicit̃. Ut̾q enĩ uiue¬
nis acie gladii corruit. & ex toto eoꝵ exercitu uir aliquis fugã
capescere potuit. obstantibꝰ cadauerum suoꝵ montibꝰ ⁊ sanguiniᷤᷤ
torrentibus. Quib successit sigeb̾tus cognorine paruus. Cui pꝰ¬

Expanded text:
magnitudine timoris auderet, vel amoris vellet attingere. Ubique aumagnitudine timoris auderet, vel amoris vellet attingere. Ubique autem ante regem vexilla gestabantur, nec non per plateas illud genus vexilli, quod Romani Tuffam vocant, Angli Tuf appellant, ante eum ubilibet inigils cum regnasset sexdecim annis, et Kichelmus pugnantescontra Edwinum, regem praedictum, quem prius morti proditione paPenda Strenuus coepit regnare super Merce; regnavit autem triginanno obiit Sebertus rex Estsexe, cui duo filii ejus successerunt in regnum, nec longe post pugnaverunt contra Kinigels et Kichelm, audacter quidem cum paucioribus contra plures, sed infeliciter: uterque enim juvenis acie gladii corruit, et ex toto eorum exercitu vix aliquis fugam capessere potuit obstantibus cadaverum suorum montibus, et sanguinis torrentibus. Quibus successit Sigebertus cognomine Parvus; cui po
Abbreviated transcription (Latin):
sanguine sorduit. Edel fridꝰ rex ferus dedignans ⁊ mirens qd̾
aliguis ei aud̾et resistere cũ militibus electis ⁊ bello assuetis
audacissime quid̾. s in ordiunate irruit i hostẽ. qͣmuis acies : ed¬
inialdi elegant̃ ordinace: t̾ribiles et̾nt aspectu. Namhirsute
galeis ⁊ hastis ⁊ innumeris decore uexalis: t̾no ꝓcebant ordĩe.
reierũ filiũ regis cum tota acie sua gladiis ꝓstrauit ⁊ adinferos
ante se misit. R ed waldꝰ aũt tanta clade ñ ꝑt̾ritꝰ s nacundior:
inuincibilit̃ cũ duabiis aciebus ꝑstitit. Cumq inpenet᷑biles eent
noidhumbris: & delfridꝰ findens cuneos ultͣ posse sttũ longe ã suiᷤ
enis attingebat: ut mmuilier cũ nato paruulo amari ad mare secu¬
ragͣdiposset. Rex aũt ad lucidos fontes ixta uias ob refrigenũ
mantium erectis stipidibus ereos cau cos suspend̾at. qͦs nullus uel

Expanded text:
sanguine sorduit. Edelfridus rex ferus dedignans et mirans quod sanguine sorduit. Edelfridus rex ferus dedignans et mirans quod aliquis ei auderet resistere, cum militibus electis et bello assuetis audacissime quidem, sed inordinate irruit in hostem, quamvis acies Redwaldi eleganter ordinatae terribiles essent aspectu. Nam hirsutae galeis et hastis et innumeris decorae vexillis terno procedebant ordine, Rainerum filium regis cum tota acie sua gladiis prostravit, et ad inferos ante se misit. Redwaldus autem tanta clade non perterritus, sed iracundior, invincibiliter cum duabus aciebus perstitit. Cumque impenetrabiles essent Nordhumbris, Edelfridus findens cuneos ultra posse suum longe a suis sperium ejus attingebat, ut mulier cum nato parvulo a mari ad mare secura gradi posset. Rex autem ad lucidos fontes juxta vias ob refrigerium viantium erectis stipitibus aereos caucos suspenderat, quos nullus vel
Abbreviated transcription (Latin):
sa breuitatis p̃cermissa sunt pugnã maximã habuit.
contͣ sudsexas. Inqͣict̾qiee̾citus inesfabilit̃ ꝯͥctꝰ t. Cla¬
des tam̃ de testabilior. contigit sud sexis.
eouolf cum regnasset .xiiii. anu̾s homo. ce. desiit.
Riuilgis si regnauit pꝰeum .xxxi. anũ suꝑ westsexe
dinatis gͥ marupulis ⁊ cuneis ⁊ aciebus cũ eis lege iata cen¬
turiones ⁊ consules ⁊ duces utͥnq p̾edut: bellũ inceprũ est.
Cum gͥ obinarent acies sibi t̾ribilit̃ ⁊ pulcherriine: uexillis
inclinatis inipsa pͥma collisione inuasit horror birtaunoᷤ.
lim̃tes q aciem securiũ maxunarũ splendentiũ.⁊ framearũ
magne longitudinis: fuga in pͥncipio sero tam̃ potici ss.
Saxones gͥ sine detͥmentõ su uictoies: numerauer̾t inortu
bertus rex chentensis. Cui successit adbald filius eiꝰ.
Seqn̾tiꝰqͦ. anno ad afridꝰ rex norhumbroꝵ & redual¬
dus rex estangle. obiuauer̾t sibi ꝓuocati utrinqi cũ exerciti¬

Expanded text:
sa brevitatis praetermissa sunt, pugnam maximam habuit sa brevitatis praetermissa sunt, pugnam maximam habuit contra Sudsexas: in qua uterque exercitus ineffabiliter contritus est. Clades tamen detestabilior contigit Sudsexis. Ceolwlf, cum regnasset XIV annis, homo esse desiit. Kenegils vero regnavit post eum XXXI annis dinatis igitur manipulis et cuneis et aciebus cum eis lege rata centuriones et consules et duces utrinque praeessent, bellum incoeptum est. Cum igitur obviarent sibi acies terribiliter et pulcherrime, vexillis inclinatis, in ipsa prima collisione invasit horror Britannos, timentesque aciem securium maximarum splendentium et framearum magnae longitudinis, fuga in principio, sero tamen potiti sunt. Saxones igitur sine detrimento sui victores numeravere mortuobert rex Kentensis: cui successit Aedbold filius ejus. Sequenti quoque anno Edelfridus rex Nordhumbrorum, et Redwaldus rex Estangle obviaverunt sibi provocati utrinque cum exerciti
Abbreviated transcription (Latin):
plus om̃ibus angloꝵ regibus gentẽ. uastabat briconũ. Nemo
intͥbunis nemo in regibus plures eorũ t̾ras ext̾minatis uł sub¬
uigatis indigenis aut cͥbutarias genti angloꝵ. aut habitabi¬
les̃ fecit. Cuim̾ito pot̾a̾t illud aptari. Denianim lupꝰ ma pax :
mane comedit p̾dam. o uesꝑe diuidet spolia. Unde motus eiꝰ
ꝓfectibus a edan rex scotoꝵ. qui britanniã inhabitant uenit
contra eũ cum untu̾so ac forti ex̾citu. s cum paucis uictꝰ au¬
fugit. Siquid̾ in loco celeberrimo qui d̾r denfestan om̃ĩs pene
⁊ cesus exercitꝰ. In qua etiã pugna tedbald fr̾ &edhifridi cum
omĩ illo quẽ ipse ducebat exercitii ꝑemptꝰ ÷. Neq ex eo cẽꝑe
quisqͣm regum scotoꝵ adu̾siis gentẽ angloꝵ. inp̾liũ uenire
pugnauit p̾dictꝰ rex cedhel fert contͣ britannos.¬
uictor aput carlegion. Deqͦbello belloꝵ maximo in libro
conu̾sionis angloꝵ qui hc̃ seqͥt᷑ dicendum est:
xouplsus uͦ int̾ multa bella contͣ multos facta que cau¬

Expanded text:
plus omnibus Anglorum regibus gentem vastabat Britonum: nemo in tribunis, nemo in regibus plures eorum terras exterminatis vel subjugatis indigenis, aut tributarias genti Anglorum, aut habitabiles fecit. Cui merito poterat illud aptari: Benjamin, lupus rapax, mane comedet praedam, et vespere dividet spolia . Unde motus ejus profectibus Aeden  al. Aedan rex Scotorum, qui Britanniam inhabitant, venit contra eum cum immenso ac forti exercitu, sed cum paucis victus aufugit; siquidem in loco celeberrimo, qui dicitur Degsastan, omnis pene ejus est caesus exercitus: in qua etiam pugna Tedbald frater Edelfridi cum omni illo, quem ipse ducebat, exercitu peremptus est; neque ex eo tempore quisquam regum Scotorum adversus gentem Anglorum in praelium venirepugnavit praedictus rex Edelfert contra Britannovictor apud Kaerlegion; de quo bello bellorum maximo in libro conversionis Anglorum, qui hunc sequitur, dicendum est. Ceolwlfus vero inter multa bella contra multos facta, quae cau
Abbreviated transcription (Latin):
etiã seculares ad bona sollicitant ⁊ unmnalis mimisunt i qi sfora
pate sue casus ⁊ gesta nesciunt. inimo nec scire nabnt. Quorsi
hoĩes quidẽ illos infeliciores uidico. quia qd bestiis excreatione
possent: hoc illi nolunt cũ possint. S delis iam transeudis:
quoꝵ mors ⁊ uita sempit̾no dotanda: silentio. hec qͦ orside¬
rans: huiꝰ regni gesta ⁊ ur̾e gentis origines iuissu cuo p̾sut ale¬
xander qui flos ⁊ cacum̃ regni ⁊ gentis eẽ uideris decarte na fus¬
reseruata librariis compilans: usq: nr̃m ad auditũ ⁊ uisũ p̾derita
rep̾sentaui. In qͦ scilicet oꝑe seqͥtida ot su genda lectoi diligensoñ

Expanded text:
sed et saeculares ad bona sollicitant et in malis muniunt. Historia sed et saeculares ad bona sollicitant et in malis muniunt. Historia iae suae casus et gesta nesciunt, imo nec scire volunt. Quorum homines quidem illos infeliciores judicio, quia quod bestiis ex creatione, nt non possent, hoc illi nolunt cum possint, sed de his jam transeundum est, quorum mors et vita sempiterno dotanda est silentio. Haec ergo considerans, hujus regni gesta et nostra gentis origines jussu tuo, praesul Alexander, qui flos et cacumen regni et gentis esse videris, decurrenda susreservata librariis compilans, usque nostrum ad auditum et visum praeterita repraesentavi. In quo scilicet opere sequenda et fugienda lector dil