comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tumẽ. uoliuisse testatorem cumonere
legͥatoꝵ ndecomissumrestitu. tota. ccc
fedare titiodebe. Namheres ħ rogatusin¬
telligi debet. ut te suo loco ꝯstituat ⁊ ꝙ he
hos ꝑfuctus oĩb hereditariis muñib.
Si. post legatoꝵ datõnem: reliquũ habi¬
iurus for sinõ eã rogatus ut tͥ restũtuer
hereditatem. id tͥ restituat. ¶Quantũ

Expanded text:
tum est uoluisse testatorem cum onere legatorum fideicommissum restitui, tota trecenta te dare Titio debere: nam heres hoc rogatus intellegi debet, ut te suo loco constituat et quod heres perfunctus omnibus hereditariis muneribus, id est post legatorum dationem, reliquum habiturus foret, si non esset rogatus et tibi restitueret hereditatem, id tibi restituat. quantum
Abbreviated transcription (Latin):
ouenit. ut siħnditatem sua spõte ad isset.
hac spetie ita scribit. si ad beralis bonusẽẽ
testator legata dixit. ⁊ heres sponte adiit¬
ꝗ ħreditatem. ita dełe compurationẽ falra
miri. acsiquadringenta ꝑ fideicõmissũ
xẽnt relicta. ccc. uolegata ut inxii. par¬

Expanded text:
euenit, ut, si hereditatem sua sponte adisset, dhac specie ita scribit: si ad heredis onus esse testator legata dixhereditatem, ita debere computationem Falcidiae iniri, ac si quadringenta per fideicommissum essent relicta, trecenta uero legata, ut in
Abbreviated transcription (Latin):
lumte induas lincas seꝑantur. quarum
alra suꝑior. alt̾a inferior. ex suꝑiore aũ
et scdo gradu transũse lnee pendent q̃s
om̃s laciore tractatu habito inlibrum
singularem conteximus.

Expanded text:
limite in duas lineas separantur, quarum altera superior, altera inferior: ex superiore autem et secundo gradu transuersae lineae pendent, quas omnes latiore tractatu habito in librum singularem conteximus.
Abbreviated transcription (Latin):
patronus tantioꝑas estimasse. id̃oq ip̃e
non debe egredi taxationem .xx. s iniquũ
ẽ nec oportet lib̾to hoc indulge̾. qi nõ deb

Expanded text:
patronus tanti operas aestimasse ideoque non deberet egredi taxationem uiginti. sed iniquum est nec oportet liberto hoc indulgere, quia non deb
Abbreviated transcription (Latin):
ñ rescribat hrdem intestõmili¬
tis ñ remittitur ei senatꝰ ꝯsuti
Itẽtam sibi q̃ filionire militaĩ
testm̃ facere pots q̃ soli filio. tã ⁊ si
num militie decessit bõrum poꝰ¬
ne ultra tpr̃a edcõ det̾minata. nͨͦ
mintis p̾sse agnoscere pap̃̾.lxn
tum ꝓplegem iuliam.

Expanded text:
 scribat heredem in testamento mili scribat heredem in testamento militis, non remittitur ei senatus consuItem tam sibi quam filio iure militari testamentum facere potest: et soli filio, tametsi snum militiae decessit.Bonorum possessionem ultra tempora edicto determinata nec militis posse adgnostum propter legem Iuliam.
Abbreviated transcription (Latin):
ac si eidem ẜuoliu̾tas simul
⁊hrditas directodata eẽt. q̃u
traq ad eam ꝑuenire testato¬
aliqd̃ ⁊ mpaganorum testĩs
indulgẽdũcet ⁊ placet nõ srĩ
distitetõe hoc fiss si ꝗdem uiuo
testatore ⁊ sciẽte decessissẽt. ni¬
cħ nomi᷑ statuẽdumẽ /si aute
ignorate aut post mortẽ eiui
ditorumnec miles amplius
q̃m unum necc̃ium facere po¬
ferit. ¶Sic̃ aũt hroitatem
miles mid̾a uolũtate dare pot̃.
ita ⁊ addime̾ pot̾. deniq sican¬
nullius erit mom̃ti si tñ testm̃
cã cellauerit.⁊ mox uale uolu¬
erit.ualebit exsupp̃ma uolun¬
tate ⁊ io cummiles induxiss
testm̃ suum. mox anulo suosi¬
gnass. qui suꝑ ea recognituru
erat. ꝯsiderabit. quo ꝓpoĩto id
fecit. nam si mutate uolũtatis
cum penituisse ꝓbabit᷑ renoua
irriti fei inditiipotior existima¬
bitur ¶Cestm̃ an̾militia
fcm aͣmisitesi inmilitia deces¬
ẜit. iure militari uałe. si milits
diuus pius ipsit. ¶Siꝗs se¬

Expanded text:
ac si eidem seruo libertas simul et hereditas directo data esset, quae utraque ad eum peruenire testatoaliquid et in paganorum testamentis indulgendum esset: et placet non sine distinctione hoc fieri, sed, si quidem uiuo testatore et sciente decessissent, nihil noui statuendum, si autem ignorante aut post mortem eius,ditorum nec miles amplius quam unum necessarium facere poterit.Sicut autem hereditatem miles nuda uoluntate dare potest, ita et adimere potest. denique si cannullius erit momenti: si tamen testamentum cancellauerit et mox ualere uoluerit, ualebit ex supr‹em›a uoluntate. et ideo cum miles induxisset testamentum suum, mox anulo suo signasset, qui super ea re cogniturus erit considerabit, quo proposito id fecerit: nam si mutatae uoluntatis eum paenitu‹i›sse probabitur, renouatirriti facti iudicii potior existimabitur.Testamentum ante militiam factum a milite, si in militia decesserit, iure militari ualere, si militis diuus Pius rescripsit.Si quis se
Abbreviated transcription (Latin):
tado cogitaũ.non qr adimẽ.
uolebat castrensia bona b̃rdi
scripto. s qr depat̾nis testari
uolebat. ⁊ alium hrdem scribe¬
s si iam ueteramis decessit.u¬
nu̾sa bona ⁊̃ patna ad brdem
ꝓtin̾e castrensium.

Expanded text:
tando cogitauit, non quia adimere uolebat castrensia bona heredi scripto, sed quia de paternis testari uolebat et alium heredem scribere.Sed si iam ueteranus decessit, uniuersa bona etiam paterna ad heredem pertinere cas
Abbreviated transcription (Latin):
ãt igit testã quoquomõ. uolẽt
fatiat quo mõ poterint suffiti¬
at ꝙ ad bõrum suorum dimi¬
sionem fatiẽdam. nuda uolũ¬
tas testatoris. ¶Miles at
appellat estuł amilitia .i. duri¬
tia. qͣm ꝓnob̾sustinẽt aut amł¬
titudine ãut amalo qd̾ arcere
milites solẽtant anũomille
hominũ dcm̃ ag̾co uerbo trac¬
tum.atagmate. nam g̾cimil¬
le hominum multitudinem

Expanded text:
ant igitur testamenta quo modo uolent, faciant quo modo poterint sufficiatque ad bonorum suorum diuisionem faciendam nuda uoluntas testatoris'.Miles autem appellatur uel a militia, id est duritia, quam pro nobis sustinent, aut a multitudine, aut a malo, quod arcere milites solent, aut a numero mille hominum, ductum a Graeco uerbo, tractum a tagmate: nam Graeci mille hominum multitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
Liꝰ. Demiliti testõ ideo seꝑa¬
tim ꝓ ꝯsul edicit. ꝙ optime io¬
ut exꝯstitutõib principalibꝰ.
ꝓpria atq singłaria iura.inte
uerat cõi nre testari añ decess¬
rit quã testarturpomp̃. dubi¬
tat. s cur. ñĩmilite diuersum᷑
testaristatim bñfitiomilita¬
ri renũtiaũ. nec cͥdendus est
ꝗsqͣm gresus testandi eligere
codicillos non eẽnam ẜ nr̃az¬

Expanded text:
tamento ideo separatim proconsul edicit, quod optime nouit ex constitutionibus principalibus propria atque singularia iura in teuerat communi iure testari, ante defecerit quam testaretur?Pomponius dubitat. sed cur non in milite diuersum testari, stati‹m› beneficio militari renuntiauit, nec credendus est quisquam genus testandi eligere codicillos non esse, na
Abbreviated transcription (Latin):
sisine ꝑtib hr̃des eos institins¬
ꝙ legando distribinss. ¶uł.
rerum. alium cet̾aru scripsis¬
s qͣi duorum hominũ. duas
hrditates intellig̾.ut ⁊ in es a¬
lienum qd in castris cc̃tum ẽẽt.
solusis tñatur. qui castrẽsiuz
rerum hr̃s institutus eẽt ex̃ ca¬
stracc̃to ere alienoas solus ob¬
ligetur. ꝯcͥtarumrerũ hr̃s sc̃p¬

Expanded text:
si sine partibus heredes eos instituisque legando distribuisset.Iuliarerum, alium ceterarum scripsisset, quasi duorum hominum duas hereditates intellegi, ut etiam in aes alienum, quod in castris contractum esset, solus is teneatur, qui castrensium rerum heres institutus esset, extra castra contracto aere alieno is solus obligetur, qui ceterarum rerum heres scrip
Abbreviated transcription (Latin):
d̾. Similes unum exfũ¬
tum adresiduum patrioniũ
uxoremul non fint p̃gnans.
hoc tam̃ animo fint. ut uellet
eodem testõdurãte decedere.
nam ur̃ iure militari refecisse
in eo ꝗ cum eẽt paganus fecͣ
si hoc maluit miles. at al eu iet¬
te dap̾natis. testm̃ facere l . sr̃
bonis dum taxat castrensib.
sutrũ iure militari an iure
litari eis testadũ sit.nam cu
eiq̃ĩmiliti tribuatur ius testã¬
dioseques erit dicẽ iure mili¬
tari eum testãdum. qd ita in¬
telligi optasi nõ sacram̃ti fi¬
des ruptasit. ¶Similes ĩ¬
ctus an sin iuris sit. testm̃ fe¬
cerit. in ea ꝯditõe est test cĩ ulat¬
trẽ suũ d̾cessisse d̾castrẽsi pecłio in
militia testatus sit ñ ꝑtinebut
ad heredem cius patris bona set¬

Expanded text:
.Si miles unum ex funtum ad residuum patrimoniumuxorem uel non fuit praegnas, hoc tamen animo fuit, ut uellet eodem testamento durante decedere: nam uidetur iure militari refecisse in eo qui cum esset paganus, fecit si hoc maluit miles. 10 Idem te damnatis testamentum facere licet super bonis dumtaxat castrensibus: sed utrum iure militari an iure litari eis testandum sit: nam cum ei quasi militi tribuatur ius testandi, consequens erit dicere iure militari ‹e›i testandum. quod ita intellegi oportet, si non sacramenti fides rupta sit.Si miles incertus, an sui iuris sit, testamentum fecerit, in ea condicione est testamentum etrem suum decessisse de castrensi peculio in militia testatus sit, non pertinebunt ad heredem eius patris bona, se
Abbreviated transcription (Latin):
bit.doloue malo fecerit. quo
minus possidẽt. datur in eum
legatorum actio. ¶Si mile
testm̃ inmilitia fecerit codicil
los post militiam.⁊intra ãnuz
missioms moriatur.płis ꝙ p
pͣlacet. incodicilł iuris ciulis
reglam spectari debe.qr nons̃¬

Expanded text:
bit dolove malo fecerit, quo minus possideret, datur in eum legatorum actio. Si miles testamentum in militlos post militiam et intra annum missionis moriatur, plerisque placet in codicillis iuris ciuilis regulam spectari deber
Abbreviated transcription (Latin):
nõ ⁊ teportati ⁊ fere ꝯmĩshn qui
des institui possut s si ẜuum
pene hr̃dẽm scribat᷑. institutio
ñ ualebit s simortis tpr inci¬
intate inueinaum instituto
incip̃ ꝯualescere. qĩ msedata
br̃ditate ⁊ gñaliter inom̃ib
id potit dici. quos miles scrib̾¬
hr̃desut institutio incipiat
uires hr̃e. si mortis tp̃r tał in¬
ueniaturut amilite institrͣs
pot̾it. ¶Si seruum ꝓpriu
quem lib̾um eẽ credidiss mi¬
les brdem sineliberrtate ĩsti¬
tuitin ea ꝯditõe est. ut insti¬
tutio ñ ualeãt. ¶Cu mi¬
lẽs in testõ suo seruo liberta¬
tem de deritieidẽq ⁊ aprio ⁊a¬

Expanded text:
ati et fere omnes, qui des institui possunt. sed si seruum poenae heredem scribat, institutio non ualebit: sed si mortis tempore in ciuitate inueniatur, institutio incipit conualescere quasi nunc data hereditate. et generaliter in omnibus id poterit dici quos miles scribheredes, ut institutio incipiat vires habere, si mortis tempore talis inveniatur, ut a milite institui potuerit. Si servum proprium, quem liberum esse credidisset, miles heredem sine libertate instituit, in ea condicione est, ut institutio non valeat. Cum miles in testamento suo servo libertatem dederit eidemque et a primo
Abbreviated transcription (Latin):
iuł cesar concessit. sz ea xessio
tpr̃alerat. postea u̾o primsdi¬
uus titius dedit. post hos domi¬
cianus p̾a diuus nerua plemiꝰ¬
simam indulgẽtiaminmiliteᷤ
ꝯtulit. eamq. ⁊traianus secutꝰ
ẽ.⁊ exinmadatis inseri cep̃ca
cuminnotitiammeã platum
sit. subm̃n testm̃ acomilitonib
relicta ꝓferriq possint. instro¬
u̾siam deduci.siaddiligetia
legum reuocẽtim. ⁊ obẜuantiã.
ꝯsecutus animi mei integritu¬
dinemerga optimos fidelissi¬
mos qo commmilitones simpli¬
scitati eorum ꝯsuleoũ existĩam
ut quoquoniõ testati fuissẽt ra¬
ta ect. eorum uoluntas. fati¬

Expanded text:
ius Caesar concessit: sed ea concessio erat. postea vero primus divus Titus dedit: post hoc Domitianus: postea divus Nerva plenissimam indulgentiam in milites contulit: eamque Traianus secutus est et exinde mandatis inseri coepit datis: "Cum in notitiam meam prolatum sit subinde testamenta a commilitonibus relicta proferri, quae possint in controversiam deduci, si ad diligentiam legum revocentur et observantiam: secutus animi mei integritudinem erga optimos fidelissimosque commilitones simplicitati eorum consulendum existimavi, ut quoquomodo testati fuissent, rata esset eorum voluntas. faci
Abbreviated transcription (Latin):
uo pena irritum fcm̃ respiciẽ¬
dum.⁊ si militari iure ei testa¬
dum sit. dubitari ñ oportet.
qn si uolm̃t id ualere fecisse
id credatur ¶Enis qui de¬
portatim.ñ statim irritum fri
uel fili̾o.nepote ue preses scri¬
bẽdum principi int̾ locutus
ẽ. non puto statim ẜuum pe¬
ne fcm̃. licet incarcere soleat
diligẽtiori custodie c̃a recipi.
nec huius igitur testm irritͣr
fiet. priusquam prĩceps de eo
supplitium sum̃dum iypẜit.¬

Expanded text:
o poena irritum factum reficiendum est? et si militari iure ei testandum sit, dubitari non oportet, quin, si voluit id valere, fecisse id credatur. Eius qui deportatur non statim irritum fietuel filio nepoteue praeses scribendum principi interlocutus est, non puto statim seruum poenae factum, licet in carcere soleant diligentioris custodiae causa recipi. nec huius igitur testamentum irritum fiet, priusquam princeps de eo supplicium sumendum
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ruptum. ꝙ si adp̃sens tp̃c
ꝯditio ascripta est hr̃de insti¬
tuto ueluti si titius ꝯsul ẽ. eũ¬
dum exitum b̃t. ut si sit. pos¬
patur. si non sit. nec possit hr̃s
eẽ. nec suꝑius testm̃ rumpat᷑.
infuturum u̾o collate ꝯditõ¬
nes. si possibiles sint. ⁊ existere
potuerunt. l ñ extit̾int. effiti¬
unt ut suꝑius testm̃ rũpatur.
⁊ si non extiterint.si uõ inpossi¬
biles s̃ueluti sititiꝰ digito celũ
tetigĩt hr̃s esto placet per. inde

Expanded text:
si ad praesens tempus condicio adscripta est herede instituto, veluti "si Titius consul est", eundem exitum habet, ut, si sit, pospatur, si non sit, nec possit heres esse nec superius testamentum rumpatur. in futurum autem collatae condiciones si possibiles sunt, existere potuerunt, licet non exstiterint, efficiunt, ut superius testamentum rumpatur, etiamsi non ex‹ti›terint: si uero impossibiles sunt, ueluti 'Titius si digito caelum tetigerit, heres esto', placet perinde
Abbreviated transcription (Latin):
ti suntus et anob̾ postumts
exhr̃datus sit asubstitutis no¬
stris ñ sit exhr̃datͥu atitio defũc¬
tonec ego ꝗdem adire pot̾o.iãeͥ
stumus exhr̃datus ẽ. in cims
locum substitutus uocatura
quo postimnus exh̃rdatus nõ
est. ruptumꝰ ẽ testm̃ s si ego et
titius inuicem substituti su¬
mus. qͣmuis inꝑtem substito¬
toĩs exhr̾datus nonͣ fit. mor¬
tuo uł repudiante titio. me poᷤ¬
se adire prito. ⁊ exasse brdem
eẽsinprima tam̃ spe̾ ⁊ si uinat
titius. n ego sine illo.neq ip̃e
sine me adire pot̾it.qr inc̾tu
m̃te ⁊ ualitudine. testñ fecit
uti oꝑtet pa cum inualitudi¬
nem adu̾sam incidiss. mẽte

Expanded text:
s et a nobis postumus exheredatus sit, a substitutis nostris non sit exheredatus, Titio defuncto ne ego quidem adire potero: iam stumus exheredatus est, in cuius locum substitutus uocatur, a quo postumus exheredatus non est, ruptum est testamentum. Sed si ego et Titius inuicem substituti simus, quamuis in partem substitutionis exheredatus non sit, mortuo uel repudiante Titio me posse adire puto et ex asse heredem esse. In prima tamen specie et si uiuat Titius, neque ego sine illo neque ipse sine me adire poterit, quia incertum mente et valetudine testamentum fecit uti oportet, postea cum in valetudinem adversam incidisset, mente
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit dãpnatus illicite.pena
ñ ꝯsumpta. an testm̃ enus ir¬
ritum fiat. u deamusut pu¬
ta decurio ad bestias an capi¬
te minuatur. testm̃q ensir¬
ritum fiat. ⁊ ñ puto.cũ sinã ẽx
ñ tenuerit ergo ⁊ siꝗs eum ꝗ
ñ erat mrdictionis sue dãp¬
post mortẽ dampnata ẽ. ut
puta excã mãiestatis uel ex
alia tali cã. ¶Qteñ tñ dicimꝰ
abhostibꝰ capti testm̃ fi irritũ ad¬

Expanded text:
fuerit damnatus illicite poena non sumpta, an testamentum eius irritum fiat, videamus: ut puta decurio ad bestias an capite minuatur testamentumque eius irritum fiat? et non puto cum sententia eum non tenuerit. ergo et si quis eum, qui non erat iurisdictiopost mortem damnata est, ut puta ex causa maiestatis, uel ex alia tali causa. Quatenus tamen diximus ab hostibus capti testamentum irritum
Abbreviated transcription (Latin):
meadem cã decedentẽ pꝰr mor¬
tem au succedẽdo testiñ rimmi¬
pet.quia suprascripta ꝑsõã
ei non obstat. nec eͥditur m¬
reb humams fuisse.cum in
ea cã decedat. qua qͣm captiuꝰ
reu̾sus. patris su iniustum
aũt incuntate nepos fint cõ¬
cedẽdo testm̃ rumpit succedẽ¬
do itaq sui ñ rumpunt. siue
fum̃t institutiuł exhr̃dati.
ad eo g̈cha ad q̃m br̃ditas de¬
fertur .s. si gͣchas ille ualeat
quocumꝙ aũt mõparenteᷤᷤ
pcedentes in potãte ẽẽ desie¬
rint.succedentes lib̾i si fimit
instituti uel exhr̃datiñ rum¬

Expanded text:
eadem causa decedente post motem avi succedendo testampet, quia supra scripta persona ei non obstat: nec enim creditur irebus humanis fuisse, cum in ea causa decedat, quamquam captivus reversus patris sui iniustum autem in ciuitate nepos fuit concedendo testamentum rumpit. Succedendo itaque sui non rumpunt, siue fuerint instituti uel exheredati ab eo gradu ad quem hereditas defertur, scilicet si gradus ille ualeat. Quocumque autem modo parentes praecedentes in potestate esse desierint, succedentes liberi, si fuerint instituti uel exheredati, non rum
Abbreviated transcription (Latin):
patientia. uł iacta̾toĩs ut ꝗdã
philosophianea cã sunt ut
testã eorum ualeãt. quam di¬
morte malunt. iritum sit eiꝰ
natõe fi diximus.si ꝓuocaue¬
rint. capite ñ miniuntur.
atq ĩo neq testã que aña fe¬
cerunt irrita fierit. ⁊ tẽ testaĩ
potuerũt. hoc enim sepissiẽ

Expanded text:
npatientia vel iactationis, ut quidam philosophi, in ea causa sunt, ut testamenta eorum valeant. quam dimori maluit, irritum sit eius natione fieri diximus, si prouocauerint, capite non minuuntur atque ideo neque testamenta quae antea fecerunt inrita fient et tunc testari poterunt: hoc e
Abbreviated transcription (Latin):
fiet. ⁊ ñ tunc cum ꝯsumptus
pene ẜuis efficitur. insi fõte
miles fuerit exmmilitari
delicto dapnatus.nam hu¬
ic ꝑmittit᷑ testari. ut dunis
adrianus ixpsit. ⁊ c̾do iure
militan testabitur. qua roe
igitur dãpnato ei ⁊ testari ꝑs¬
mittitur. nĩquid ⁊ siꝗd añ
hũt factum testm̃. si ei per¬
missum sit testari ualeat an

Expanded text:
cum consumptus poenae servus efficitur: nisi forte miles fuit ex militari delicto damnatus, nam huic permitti solet testari, ut divus Hadrianus rescripsit, et credo iure militari testabitur. qua ratione igitur damnato ei testari permittitur, numquid et, si quod ante habuit factum testamentum, si ei permissum sit testari, ualeat? an
Abbreviated transcription (Latin):
us uel ture militari sit factu.
uel mec senptus ẽ. qui abin¬
testatouenire pot̃.tunc enim
postenore non perfecto. supe¬
rius rumpitur.
xum descendẽtes adsimilitu¬
dinem filiorum nominatim
exhr̃dandi sunt. ne testm̃ agͦ¬
scendo rumpatur põstumos
aũt dicimius eos dum taxat
qui post mortẽ parẽtis nases¬
tur. s cͣum hii qui pꝰt testm̃ fa¬
tum inuita nascuntur.ita de
sunt exhr̃oati.ũ ⁊̃ ante hr¬
dis institutõemuel int̾ me¬
dias hrdum institutoẽs ł m
ter gͣdus exhr̃dari possũt. Nã
diuus marcus decint.a dem in
postumo qd̾ infilio ẜuãdum
nec rõ diu̾sitatis redli pot̾ ex
his apparet aliam cam eẽ fili¬
orum supstitum. aliam postr¬
fatiunt. hu rumpũt illi sẽper
hii si nascuntur: nec inueniãt
se exh̾rdatos s ⁊ si stante hoc¬
an aliud testm̃ a quo postumꝰ

Expanded text:
us vel iure militari sit factum vel in eo scriptus est qui ab intestato venire potest: tunc enim et posteriore non perfecto superius rumpitur. xum descendentes ad similitudinem filiorum nominatim exheredandi sunt, ne testamentum adgnascendo rumpant. Postumos autem dicimus eos dumtaxat, qui post mortem parentis nascuntur. sed et hi, qui post testamentum factum in uita nascuntur, ita desint exheredati. Unde etiam ante heredis institutionem uel inter medias heredum institutiones uel inter gradus exheredari possunt: nam diuus Marcus decreuit idem in postumo quod in filio seruandum, nec ratio diuersitatis reddi potest. Ex his apparet aliam causam esse filiorum superstitum, aliam posterfaciunt, hi rumpunt, illi semper, hi, si nascantur nec inueniant se exheredatos. Sed et si sit ante hoc aliud testamentum, a quo postumus
Abbreviated transcription (Latin):
Si quis filio exhr̃da¬
tomnu p̾gnante relicta d̾ces¬
serit. ⁊ exͣncum subꝯditõe in¬
stituerit ⁊pendẽte ꝯ ditc̃e post
mortem patris uel delib̾ante
hr̃de instituto dead eunda hr̃¬
ditate exhr̾datus filius deces¬
moi nepos deb̾et abauo.quez
pat̾ precedebatiplane si forte
institutus omiserit hr̃dita¬
quem nemo p̃cedebat mortis
tp̃rabintestato uo is sucedit.
cui añ eum alii non ẽ delata
brditas non fuisse aut filio
delatam hrditatem apparer
cum delib̾ante instituto deces¬
ẜit. s hec ita si mortis aui tp̃r
imit̃o nepos finͣt cetum si po¬
stea eptus furi̾t. marcellus
scrib̾. nec ut suum. neq ũ ne¬
potem aut cognatum ad br̃¬
ditatem uł ad bõrum pꝰone
posse admmitti s ⁊ sipater eiꝰ q
mortis am tp̃r inuto fint ap̃

Expanded text:
Si quis filio exheredato nuru praegnate relicta decesserit ex extraneum sub condicione instituerit et pendente condicione post mortem patris uel deliberante herede instituto de adeunda hereditate exheredatus filius decessmodi nepos deberet ab auo, quem pater praecedebat. plane si forte institutus omiserit hereditaquem nemo praecedebat mortis tempore: ab intestato uero is succedit cui ante eum alii non est delata hereditas, non fuisse autem filio delatam hereditatem apparet, cum deliberante instituto decesserit. sed haec ita, si mortis aui tempore in utero nepos fuit. ceterum si postea conceptus est, Marcellus scribit neque ut suum neque ut nepotem aut cognatum ad hereditatem uel ad bonorum possessionem posse admitti. Sed si pater eius, qui mortis aui tempore in utero fuit, apud
Abbreviated transcription (Latin):
situm est cum seia liberta. o¬
mssa ꝑte h̃roitatiseo testõ.
ansi pamphilus excã fideis¬
missi. eadem p̃cha uendicet.
doli.m. exceptõe subm ouei̾
debeat.ix. translatum uideĩ

Expanded text:
situm est, cum Seia liberta omissa parte hereditatis ei testamento an, si Pamphilus ex causa fideicommissi eadem praedia vindicet, doli mali exceptione summoveri debeat. respondit translatum videri
Abbreviated transcription (Latin):
tuto duo fundos ciminiãci¬
piis ⁊ instrõ omm legar̃ idez
uxori pła legata ⁊ seruum sti¬
chum ⁊damam legaũ. s cu
in alto exfundis filio p̃lega¬
tis. cognouissi ullicumno ẽẽ.
stichummisit. ⁊ tam rei rusti¬
ce.qͣm romb fundi prefecit.
¶Quesitum ẽ stichus utrum
aduxorem an ad filium ꝑtiẽ
q̃ testõ cauiss. stichum his p̃¬
se stichum excã fideio. petere.¬
rorestitũet. dem codicilł socẽõ
ad emit fideis. Quesitum est
an nich̾ominus exp̃legatõe

Expanded text:
tuto duos fundos cum mancipiis et instrumento omni legauit: idem uxori plura legata et seruos Stichum et Damam legauit: sed cum in altero ex fundis filio praelegatis cognouisset uilicum non esse, Stichum misit et tam rei rusticae quam rationibus fundi praefecit: quaesitum est, Stichus utrum ad uxorem an ad filium pertinquae testamento cauisset, Stichum his prse Stichum ex fideiro restitueret: deinde codicillis socero ademit fideicommissum: quaesitum est, an nihilo minus ex praelegatione
Abbreviated transcription (Latin):
ponerẽtur non deb̾i. ¶Filie
qͣmipot̾ãte hẽbat. intercete¬
ra legauit leg peculium. Idez
post factum testm̃. pecumam
adebitore filie exegit.⁊ insuã
rõem conitit. quero an filia
eo nomine cum h̃rdib patri
gatis nel adicẽ. si nicħ pret pe¬
cumam numatam legatum
sit ꝓpoĩtum ẽ. cum uͦ res corpa¬
les int̾uenirent.⁊ seriptura
difficilior sit.⁊ obscura portio
latõe fundi meinani rõm bo
demostraretur. i. ñ uideri cͥe¬
t̃a predia.legato uoluisse de¬
functum cedere.si funͣdi seia¬
ni p̃tium afundi meinani
p̃tio. non magna pecuma di¬
stingueretur.

Expanded text:
ponerentur non deberi. Filiae, quam in potestate habebat, inter cetera legauit peculium: idem post factum testamentum pecuniam a debitore filiae exegit et in suam rationem conuertit: quaero, an filia eo nomine cum heredibus patris gatis vel adicere, si nihil praeter pecuniam numeratam legatum sit, promptum est: cum vero res corporales intervenient, et scriptura difficilior fit et obscura portio.latione fundi Maeuiani rationibus demonstraretur. respondi non uideri cetera praedia legato uoluisse defunctum cedere, si fundi Seiani pretium a fundi Maeuiani pretio non magna pecunia distingueretur.
Abbreviated transcription (Latin):
arum.p̾a codicilł. lõge aliam
durisionem fec̃ bõrum suoꝵ.¬
int̾ easdem in t̃ quas ⁊ testatõ
duiserat. q̃dam. tam̃ nulli no
ea q̃ nominatim milli relie¬
ta fuerant in diuisicẽ que no¬
inssima apatre facta ẽ.Rx. nõ
atota uoluntate recessisse in¬
deri.s his tm̃ reb quas refor
bulas testĩ prisillianus uix̾it.
filium meum. mextreiis eẽ
iustissimum. ⁊ piissimu du¬
xi portõem eius hr̃ditatis ꝙͣ
ei testõ dederam. legare mari

Expanded text:
 longe aliam diuisionem fecit bonorum inter easdem, inter quas et testamento diuiserat, quaedam tamen nulli nomea, quae nominatim nulli relicta sunt in diuisione, quae nouissima a patre facta est. respondit non a tota uoluntate recessisse uideri, sed his tantum rebus quas reforbulas testamenti Priscillianus vixerit, filium meum in extremis esse, iustissimum et piissimum duxi portionem eius hereditatis, quam ei testamento dedera
Abbreviated transcription (Latin):
titio darẽturut his corpus
ens curaret.inpatriamrepõ¬
taret. et adiecerat hec u̾bacri
concedi uolo.siquid exea pe¬
cuma q̃ superiteadem die co¬
diculosad ortes suosita scͥp¬
serat. peto an ob̾. ut siuem ꝓ
umtia siue inuia aliquidm
humanitus accidĩt. corpus
meũ curetis ⁊ ĩ cãpaĩa ⁊ ĩmon¬
m̃tũ filiorũmcorũ reportare.i
Quitum est an idqõ suꝑ fu¬
crit exsexaginta. lutiotitio
tacite ademerit R.ad ep̃tu
uideri. ¶Qui filias exdi¬
sparib portõib testõ hrdes
institũat. pene omnium bõꝵ
suorum eodem testõ dunsioẽ
fec̃. deinde hec u̾ba adiecit. reliq̃¬

Expanded text:
Titi‹o› darentur, ut is corpus eius curaret in patriam reportari, et adiecerat haec uerba: 'cui concedi uolo, si quid ex ea pecunia supererit'. eadem die codicillos ad heredes suos ita scripserat: 'peto a uobis, ut, siue in prouincia siue in uia aliquid mihi humanitus acciderit, corpus meum curetis et in Campania et in monumentum filiorum meorum reportare'. quaesitum est, an iderit ex sexaginta, a Lucio Titio tacite ademerit. respondit ademptum videri. Qui filias ex disparibus portionibus testamento heredes instituerat, paene omnium bonorum suorum eodem testamento divisionem fecit, deinde haec verba adiecit:
Abbreviated transcription (Latin):
libras auri nõ cogendum p̃¬
stare. sialia. q̃ ab eo alumpne
relicta fuerunt. deberi. ⁊ ame¬
ino ⁊ abhõrde eius donec in¬
ueret alumpna. ¶Litia te¬
stõseiam lib̾tam.eandemq

Expanded text:
ras non cogendum praestare, sed alia, quae ab eo alumnae relicta sunt, deberi et a Maevio et ab herede eius, donec vivit alumna. Titia testamento Seiam libertam eandemque
Abbreviated transcription (Latin):
dasset.seia post institutam ac¬
cãtionem codicillos fec̃nec ad¬
emerit titio prinigno legatũ.
⁊ añ finem acc̃ãtionis decessit.
acta ca ꝓmintiatum ẽ patrẽ
titii scelere seie non inter ep̃¬
tum. Quero cum cocdicilł le¬
gatum qd̾ intestõ titio dedãt

Expanded text:
Seia post institutam accusationem codicillos confecit nec ademit Titio privigno legatum et ante finem accusationis decessit: acta causa pronuntiatum est patrem Titii scelere Seiae non interceptum. quaero, cum codicillis legatum, quod te
Abbreviated transcription (Latin):
em legati. semꝑnius legatũ
et stͥchum adumit. nõ ꝑiit
legatarius eligere non possit.
ma scriptura. q̃ ẜm rõnemmo¬
tus. pessimum lib̾tum eẽ ad¬
ieciss. ea que priore scriptuã
ei relicta fiant.ad empta u

Expanded text:
em legati, Sempronius legatum et Stichum adimit, non peremit legatarius eligere non possit. ma scriptura quaqua ratione motus pessimum libertum esse adiecisset, ea quae priore scriptura ei relicta fuerant adempta u
Abbreviated transcription (Latin):
aduixit. prester m̃struos d̃na
nor .u ⁊ uestiarii nommne d̾na¬
sios cẽtenes uicenos quinos.
itq fidei ur̃e committo c̾ta
sum aũt temenia ꝓtua pie¬
tate petiturum ab hr̾de tuo.
ut uoluntas mea inꝑsona
alitpnemee duraret. Quesi¬
tum ẽ an meunis legatarius
cogendus sit.post mortem
suam.xx. libras aun sempni

Expanded text:
t, praestet menstruos denarios quinque et uestiarii nomine denarios centenos uicenos quinos, idque fidei uestrae committo: certa sum autem te, Maeui, pro tua pietate petiturum ab herede tuo, ut uoluntas mea in persona alumnae meae duret'. quaesitum est, an Maeuius legatarius cogendus sit post mortem sua
Abbreviated transcription (Latin):
titiodato ⁊ si titius eum fun¬
dum alienauĩt. heres m̃s cũ¬
dem fundum seiodato. horia¬
tus est hr̃s no cĩatitio fideis.
relictum est. sialienassi fira¬
dum. s abhr̃de eslegatum ẽ.
hor̃s igitur debebit doli excep¬
tc̃e oppoĩtaprospicere sibi ca¬
utione atitio defundo nõ ali¬
eñado. ¶Siquis plusqͣm
dedit ad emĩt ademptio ua¬
let. uelutisi quis .xx.legar̃ͣt.
et q̃draginta ademĩt.¶S
nec uintiatur legatum. si cu¬
ti qui ꝓprietatemꝰ legat. Iter
adimendolegatumñ minu¬
it. ¶Siduob titiis ꝓprie¬
un ademerit nec cuiad ep̃¬

Expanded text:
dato et si Titius eum fundato et si Titius eum fundum alienauerit, heres meus eundem fundum Seio dato', oneratus est heres: non enim a Titio fideicommissum relictum est, si alienasset fundum, sed ab herede ei legatum est. heres igitur debebit doli exceptione posita prospicere sibi cautione a Titio de fundo non alienando. Si quis plus quam dedit ademerit, ademptio ualet, ueluti si quis uiginti legauerit et quadraginta ademerit. Sne‹c› uitiatur legatum: sicuti qui proprietatem fundi legat, iter adimendo legatum non minuit. Si duobus Titiis seuni ademerit nec apparea
Abbreviated transcription (Latin):
Lp̃. Siquis ita lega epot̃.
uerit titis fundum do lego.
si titius decesserit.seio hr̃s m̃s
are dampnas estorecte tras
res transtułir.sempnio deberẽ¬
tur. ¶Siquis titiolegaũ
sic.titio dato. aut si titius aña
decessert q̃m accipiat sempͣ¬
tematriq obligatum uideĩ
facta est.adheredem eiꝰ legati
exactio trasmittitur. sempro¬
mo repellendo sin aũt muilla
mora intcesserit᷑ tunc sempro¬
mus legatum accipiet.ñ titii
brdes s sian diem legati ce
dentem decesserit. titras soli
sempnio debetur legatum.
Item dicẽdum est.⁊ fideismi¬
sa hr̃ditate pupillo data aỹ
si añ restitutam decessissima
tri enis relictaut si puer añ
diem lẽgatĩ decessiss. mati
debeatur. si paladpupilli hr̃¬
des fideicomiissum trans¬
mittaturut pote re ip̃a. mo¬
ra sub secuta s et cum quiᷤ
ita legassi hr̃s meus titio
dato.si non deter semnio
dato.ita demut sempnio de¬
betur. sidies eius inpersona
titii non cessiss. ¶Siq̃s ita
legauĩt. heres m̃s fundum

Expanded text:
 Si quis ita legaverit: "Titio fundum do lego: si Titius decesserit, Seio heres meus dare damnas esto", recte trres transtulerit, Sempronio debetur. Si quis Titio legaverit sic: "Titio dato aut, si Titius ante decesserit quam accipiat, Semptem utrique obligatum uideri facta est, ad heredes eius legati exactio transmittitur Sempronio repellendo: sin autem nulla mora intercesserit, tunc Sempronius legatum accipit, et non Titii heredes. sed si ante diem legati cedentem decesserit Titius, soli Sempronio debetur legatum. Idem dicendum est et fideicommissa hereditate puero data aut, si ante restitutam decessisset, matri eius relicta: ut, si puer ante diem legati cedentem decessisset, matri debeatur, si postea, ad pupilli heredes fideicommissum transmittatur utpote re ipsa mora subsecuta. Sed et cum quis ita legasset: "heres meus Titio dato: si non dederit, Sempronio dato", ita demum Sempronio debetur, si dies eius in persona Titii non cessisset. Si quis ita erit: 'heres meus Titio fundum
Abbreviated transcription (Latin):
d̾. egatum subꝯditiõe
datum̃.cum transfertur.sub
at. Nam siquis uxori subla¬
tis lib̾is legauerit. repetita cõ¬
ortos instructos filie legaint.
postea q̃dam exmãcipiis or¬
torum uxori donaiit. siue do¬
ꝯfirmauit: postior uoluntas
silie legato potior erit s ⁊ si rĩ
uͣa seat donatio. tam̃ minuis¬
se filie legatum pater intelłr.
stari adusus debitorem actõeᷤ
adeum finemmandaũ. quo
p̾dium fuãt ꝯperatum.cum
p̾a predio distracto citra ul¬
lam offensam enisqui per p̃¬
ceptõem actepat. p̃tium in cõ¬
pus patrimonii rediret. ñ ẽẽ
prandas actoẽs cob̃rdi.aend̾.¬

Expanded text:
egatum sub condicione datum cum transfertur, subat: nam si quis uxori sublatis liberis legaverit, repetita conhortos instructos filiae legavit: postea quaedam ex mancipiis hortorum uxori donavit. sive doconfirmavit, posterior voluntas filiae legato potior erit: sed etsi non valeat donatio, tamen minuisse filiae legatum pater intellegiaestari adversus debitorem actiones ad eum finem mandavit, quo praedium fuerat comparatum. cum postea praedio distracto citra ullam offensam eius, qui praeceptionem acceperat, pretium in corpus patrimonii redisset, non esse praestandas act
Abbreviated transcription (Latin):
alieno legatum fiñt.dño
aut patri legatum adimi
stator immicitiis guissimiꝰ¬
ꝑsecutis cum testm̃ aliud fa¬
cere institinss. neq ꝑficere
reditarie qdem actões ei nõ

Expanded text:
no legatum fuerit, domino aut patri legatum adimi stator inimicitiis gravissimrsecutus, cum testamentum aliud facere instituisset neque perficere reditariae quidem actiones ei non
Abbreviated transcription (Latin):
micitiis int̃positis fideis. nõ
debeatur ⁊ si qdem capitalesł
guissime imimicitie int̾cesse¬
rintadẽptum uideri qd̾ relic¬
tum ẽ sin aũt leuis offensa.

Expanded text:
micitiis interpositis fideicommissum non debeatur: et si quidem capitales vel gravissimae inimicitiae intercesserint, ademptum videri quod relictum est: sin autem levis offensa,
Abbreviated transcription (Latin):
Auł. Libertus qui inprio
riꝑte testĩ legatum accepat.:
⁊ingratus postea cadem scͥp¬
tura atestatore appellatus est.
ꝯmutata uoluntate actõem
extesto habere ron pot̃.¬

Expanded text:
. Libertus, qui in priore parte testamenti legatum acceperat et ingratus postea eadem scriptura a testatore appellatus est, commutata uoluntate actionem ex testamento habere non pot
Abbreviated transcription (Latin):
Lp̃. Quod si alii legetur sb̃
ꝯditoe qd ali puredatum ẽ.
t̃i plene recessũ eẽ iudet̃ apͥmo
s ita demum. siꝯditio seq̃nti
extitit. Cet̾um si hoc aĩo fuit
testatorut omnimo recessu
aprimo putam̾t.dicendum
erit aprimoad ep̃tum legat᷑.¬
re mortuus fĩt is inquem
tr̃aslatum legatum fui̾t. m¬
luit:⁊ qd̾ pure relictum ẽ sta¬
tum debebitur. et qd̃ subsdi¬
tõe ascriptum est.sisditio ex¬
tifit. qd si eandem summam
mutata uoluntate subꝯditi¬
cẽ reliqd. pura datio ꝯdicticã¬
lis effecta indebitur. Qr si in

Expanded text:
 Quod si alii legetur sub condicione, quod alii pure datum est, non plene recessum videtur a primo, sed ita demum, si condicio sequentis exstiterit: ceterum si hoc animo fuerit testator, ut omnimodo recessum a primo putaverit, dicendum erit a primo ademptum legatre mortuus fuerit is, in quem translatum legatum fuerit, net quod pure relictum est statim debebitur et quod sub condicione adscriptum est, si condicio exstiterit. quod si eandem summam mutata voluntate sub condicione reliquit, pura datio condicionalis effecta videbitur. quare si in
Abbreviated transcription (Latin):
dan uoliit.his uͥbis hoc am¬
plius dolegato.dariq uolo.
ꝓmam sororem tuam. ꝓtua
pietate ⁊ regẽ ⁊ tueri uelis. ⁊ si
putauĩs eam ad bonam inta
aurilibras er redles cummo¬
rieris intmͣ tam̃ ut redditus¬
eius .i. usuras semisses ei pres.
pꝰa codicilładmeurum lega¬

Expanded text:
dari uoluit his uerbis: 'hoc amplius do lego darique uolo proniam sororem tuam pro tua pietate et regere et tueri uelis, et, si putaueris eam ad bonam uitae auri libras ei reddere, cum morieriseius, id est usuras semisses ei praestes". postea codicillis ad Maevium lega
Abbreviated transcription (Latin):
edierũt ⁊ penituit testato¬
rem prioris offense.legatum.
uł fideis. relictum. redintegͣ¬
defunctiaisq aduite suppre¬
icut adimi legatu
pot̃. ita ⁊ in alium transferri.
ueluti hoc mõ ꝙ titio legam.
id seiodo.legoque rẽsmperso¬
nam titii.tacitam ad ep̃ toẽm ei
eo qui dare iussus est. trans¬
fertur. ut alius detsant cum
atitio dedi ameniodem.quã¬
uis soleant ẽẽ duo ei demres
debltores tamueriis est coc
caũ. ade nptum eẽ legatum
nam cum dicoqs titium dãe
dãpnaui seius dampnas esto
dare. uideor dr̃e. ne titius det.

Expanded text:
edierunt et paenituit testatorem prioris offensae, legatum vel fideicommissum relictum redintegrdefuncti usque ad vitae supreicut adimi legatum potest, ita et ad alium transferri, ueluti hoc modo: 'quod Titio legaui, id Seio do lego': quae res in personam Titii tacitam ademptionem conteo qui dare iussus est transfertur, ut alius det: aut cuma Titio dedi, a Maeuio dem, quamuis soleant esse duo eiusdem rei debitores, tamen uerius est hoc casu ademptum esse legatum: nam cum dico: 'quod Titium dare damnaui, Seius damnas esto dare', uideor dicere, ne Titius det.
Abbreviated transcription (Latin):
qnquaginta debebuntur. Si
titio adimatur sub ꝯditõe. et
pẽ dente ꝯditõe titius decesse¬
rit. q̃muis ꝯditio defecerit ⁊
adhrdem titii legatum nõ p¬
tineb̾. nam legatum cum sõ
ꝯditõe adimitur. pm̃ est. ac
si subec̃ria conditõe datum
fuiss. ¶Quodita legatũ
ẽ titio.x. heres m̃s dato. sititio¬
ñ dederit eadem.x. sempmio
dato. si moriatur titius an di

Expanded text:
nquaginta debebuntur, sinTitio adimatur sub condicione et pendente condicione Titius decesserit, quamvis condicio defecerit, ad heredem Titii legatum non pertinebit: nam legatum cum sub condicione adimitur, perinde est, ac si sub contraria condicione datum fuisset. Quod ita legatum est: "Titio decem heres meus dato: si Titio non dederit, eadem decem Sempronio dato", si moriatur Titius ante di
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid.sialienato eo adima¬
tur qd ei legatum estnal ad¬
emptio. quia ⁊ legatuh pot̃.
ꝓcedẽre.si redimiat. ¶seruole¬
gato ⁊ int̃ inuos manumis¬
so.si legatum adimaturr nu
piet. nami⁊ si nirsus mnỹuitu¬
tem cͥecideritiñ tam̃ legatum
enis resuscitabitin. nouꝰei hõ¬
tibeo. Sitibi c̾tamrem le¬
gauo ⁊ rogauerote ut eã titio
restitues.dem̃ eademrem.tibi
fidei commisero.nec rogauo.
tua. potãte sit. excã fideiomis¬
si eligere ut fideiomisũpres ⁊¬

Expanded text:
aliquid. si alienato eo adimatur quod ei legatum est, valet ademptio, quia et legatum potest procedere, si redimatur. Servo legato et inter vivos manumisso si legatum adimatur, nulpiet. nam etsi rursus in servitutem ceciderit, non tamen legatum eius resuscitabitur: novus enim v. Si tibi certam rem legauero et rogauero te, ut eam Titio restitueres, deinde eandem rem tibi fideicommisero nec rogauero tua potestate sit ex causa fideicommissi eligere, ut fideicommiss
Abbreviated transcription (Latin):
tioaũt quo min̾ñ quo magis
legatum debeatur int̾uenit.i
¶Quib excasdatio legati.m¬
utilis ẽ. exhisdem caĩs ⁊ adep̃¬
tio inefficax hẽtur.ueluti si i
amꝓpte adimas. aut ꝓpte
um seruus legatꝰ
atestatore. ⁊ alienatus. rursuꝰ
redẽptus sit atestatorelno de¬
gatarius. nouam uolũtate
testatoris. non submouebr̃¬

Expanded text:
tio autem, quo minus, non quo magis legatum debeatur, intervenit. Quibus ex causis datio legati inutilis est, ex isdem causis etiam ademptio inefficax habetur, veluti si viam pro parte adimas aut pro parte Cum seruus legatus a testatore et alienatus rursus redemptus sit a testatore, non de legatarius nouam uoluntatem testatoris, non submoueb
Abbreviated transcription (Latin):
sit dicimus nentri legatum.
¶Titio fundus pure eidẽq sb̃
ꝯditõe legatus sit. dem̃ postea¬
sit ademptus sic. titio fund̾
quem sub conditẽe legam.
hr̃s meus ne filio dato exmil¬
la datõe debetur msi spãliter di¬
xit. pure eum legatum uelle
accipe. ¶Conditiolegãti
an adimi possit. uel hr̃ditatis
uł statu liberi.andẽdum ⁊ uł.

Expanded text:
icemus neutri legatum. Si Titio fundus pure eidemque sub condicione legatus sit, deinde postea ademptum sit sic: 'Titio fundum, quem sub condicione legaui, heres meus ne dato', ex nulla datione debetur, nisi specialiter dixerit pure eum legatum uelle accipere. Condicio legati an adimi possit uel hereditatis uel statuliberi, uidendum.
Abbreviated transcription (Latin):
sit redimissic̃ datioeum iner̃
finit testatoris. dem̃ aliẽato.
codicilł libertas daturqd er¬
gosi eum quem lib̾um ẽẽ ꝗs
isserat. manumi serat uiuu.
dem̃ codicilł libertatem ei ad¬
emĩt in deamus an ꝑliderit le¬
gatumaana ademptiõelib̾¬
tatis. qd̾ ꝗdam pͥutant. s sr̃¬
ua cua scriptura ñ noc łgato.

Expanded text:
sit redimi, sicut datio, cum in eum fuit testatoris, deinde alienato codicillis libertas datur. Quid ergo, si eum, quem liberum esse quis iusserat, manumiserat uiuus, deinde codicillis libertatem ei ademerit? uideamus, an perdiderit legatum uana ademptio libertatis. quod quidam putant: sed superuacua scriptura non nocet legato.
Abbreviated transcription (Latin):
tit. ¶Eum qui lege repetũ¬
darum dãpnatus ẽ.ad testm̃
adhib̾i non posse existimõqms
iniuditium testis eẽ uetatur.
¶Mułr testimonium dr̃e inte¬
stõ quidem nõ potit ał autem
posse testem eẽ mułrem argu¬
m̃to ẽ lex nilia deadultiis. qre
adult̃ii dampnatam. testem ꝓ¬
duciuł dicere testimonum
uetat. ¶Serus qͦꝓ mĩto
ad sollempnia adhiberi ñ pt̃.¬

Expanded text:
tit. Eum qui lege repetundarum damnatus est ad testamentum adhiberi posse existimo, quoniam in iudicium testis esse uetatur. Mulier testimonium dicere in testamento quidem non poterit, alias autem posse testem esse mulierem argumento est lex Iulia de adulteriis, quae adulterii damnatam testem produci uel dicere testimonium uetat. Seruus quoque merito ad sollemnia adhiberi non p
Abbreviated transcription (Latin):
chilo mag̃ tam̃ testari possit.
Surchismutus. testm̃ facerenõ
possunt Esiquis post testm̃ fcm.
ualituoine aut alio quolib caũ
mutus aut surdus ẽẽceꝑit.s atũ
ncb̾ hominus pinanet testmm̃.¬

Expanded text:
ihilo magis tamen iure testari possit. Surdus mutus testamentum facere non possunt: sed si quis post testamentum factum ualetudine aut quolibet alio casu mutus aut surdus esse coeperit, ratum nihilo minus permanet testam
Abbreviated transcription (Latin):
stĩ fatiendi ius retmẽt Gn u̾o
ꝗ ad ferrumaut bestias ant in
metallum dapnãtur. lib̾tatem
ꝑdiint bonaꝙ eorum publicã¬
tur. uñ apparet amitt̾e eos testĩ
factionem.

Expanded text:
nti faciendi ius retinent. Hi uero, qui ad ferrum aut ad bestias aut in metallum damnantur, libertatem perdunt bonaque eorum publicantur: unde apparet amittere eos testamenti factionem.
Abbreviated transcription (Latin):
tusñ eẽt ⁊ sut multi fatiunt.
adscripẜit se. ñ tñ signauit ad¬
boucidem dicem. ¶Signu
aũt utrum anulot̃mpresso
adhibemus anuõ ⁊ sinc anulo¬
louerum alio ꝯueclamipfo.
ꝑuarie ẽ hoĩesignãt ⁊ mag̾ eit ut
Itm̃ anulo ꝗs possit signare.du¬

Expanded text:
t: et si, ut multi faciunt, adscripserit se, non tamen signauerit, adhuc idem dicemus. Signum autem utrum anulo tantum inpressum adhibemus, an uero et si non anulo, uerum alio quodam inpresso? uarie enim homines signant. et magis est, ut tantum anul‹o› quis possit signare, du
Abbreviated transcription (Latin):
po dari non pot̾. licet filius. fa.
sui iuris aut pupillus pubes.
aut ẜuus lib̾ factus decesserit.
quia nulle sunt tabule testĩ
quas id fecit. ꝗ testĩ fatiendi
facultatem non hũnt.
Lp̃. Qui testõ hr̃s instituri
ti: ⁊eodem testõ testis eẽ nõ
pot qd̾ in legatario. ⁊ meo qui
tutor scriptus est. cc̾ habẽt᷑ur.
Hii testes possunt adhibisia¬
liud eos nich̾ inpediat.ntͣpu¬
ta si inpubes. ułmpotãte sit te¬
statoris potãtis aũt uerbum ñ
solum ad lib̾os qui sunt inpotã¬
te referẽdum ẽ. uerum ⁊̃ adeu
que redemit ab hostib.qͣmins
placeat. he ẜinim non eẽ. s uin¬
testari adhib̾i ab eo adtestm̃ te¬
stis possit. ⁊ marcellus.ł.x. dig̾.¬

Expanded text:
possessio dari non potest, licet filius familias sui iuris aut pupillus pubes aut servus liber factus decesserit, quia nullae sunt tabulae testamenti, quas is fecit, qui testamenti faciendi facu. Qui testamento heres instituitur, in eodem testamento testis esse non potest. quod in legatario et in eo qui tutor scriptus est contra habetur: hi enim testes possunt adhiberi, si aliud eos nihil impediat, ut puta si inpubes, si in potestate sit testatoris. Potestatis autem uerbum non solum ad liberos qui sunt in potestate referendum est, uerum etiam ad eum quem redemit ab hostibus, quamuis placeat hunc seruum non esse, sed uintestari, adhiberi ab eo ad testamentum testis possit. et Marcellus li
Abbreviated transcription (Latin):
testabił mbetur ẽẽ eo ꝑtinet he
enis testiõmum recipiatur ⁊ eo
ãplius ut ꝗdam pu̾tãt nene ip¬
bendus sit isqui ĩ rõgatus eẽt ad
tesciñ scribẽdũ ide qͦ ꝓcum ta¬
bulas seripsiss signait ibẽ¬
tiotua. plusem ꝙ̃ ridiculũ est.
dubitare. an aliꝗsnite testis.
adbibitus sit. qm̃ id̾ ⁊ tabulas
testĩ conscripsit.

Expanded text:
testabilis iubetur esse, eo pertinet, ne eius testimonium recipiatur et eo amplius, ut quidam putant, neue ipbendus sit is, qui, cum rogatus est ad tum scribendum, idem quoque cum tabulas scripsisset, signauerit. Iuuentio tua: plus enim quam ridiculum est dubitare, an aliquis iure testis adhibitus sit, quoniam idem et tabulas testamenti scripserit.
Abbreviated transcription (Latin):
Eius qui ap hostes est.
testm̃ ꝙ ibi fecit non ualet. qͣm¬
uis redierit  ¶Si cui aqua
⁊igni inthieun sit enis nec
illud test iñ ualet qd̾ ante fec̃.
nec id ꝙ pa fecerit bona qͦꝓ q̃
tunc huit cum dãpnaretur pi¬
blicabuntimaut si ñ uideatũ
liicto sacditorib xedentur Q̃
insuiam deportati.meade cas

Expanded text:
Eius qui apud hostes est testamentum quod ibi fecit non ualet, quamuis redierit. Si cui aqua et igni interdictum sit, eius nec illud testamentum ualet quod ante fecit nec id quod postea fecerit: bona quoque, quae tunc habuit cum damnaretur, publicabuntur aut, si non uideantur lucrosa, creditoribus concedentur. In
Abbreviated transcription (Latin):
boã publicãtim quam siostab̾
tatẽ. Ubiꝗs ĩ nitͦia necatꝰ est. ł
medici inuiria insidiis adiri ꝗ¬
dem uor̃ditas pot̃. s hr̃di suode¬
fennomorꝰs incumbit.

Expanded text:
bona publicantur, quam si constabit tatem. Ubi quis incuria necatus est uel medici insidiis, adiri quidem hereditas potest, sed heredi defensio mortis incumbit.
Abbreviated transcription (Latin):
mag̾ int̾est. q̃m ipõrum ꝗb id
priulegiuĩ datum ẽ eiusmoĩ
exẽplum ñ admitti.alicqnñ
difficult᷑ post mortẽ alicꝰ mili¬
tis testes existerẽt ꝗ affirmarẽt.
se audisse dicẽtem.aliꝙͣ relmn¬
q̃re se bona cui usum sit.⁊ ꝑ hͣ
iuditia uã subuerterentur.¬
Arcꝰ ituis priusquã tri¬
defunctus ẽ quero an militis
tandum ẽ. ꝗ se uellet testm̃ qd̃
an fecerat ualere aliquo mo
sinũt militari iure uałe. ꝙ ãni
spatium testis eorũ ꝗ honesta
uł cãriam missi cẽm mneruer̃t
tribuiturius testãdi. in castrẽ¬
si peculio. qd̾ filiis. fam̃. militã¬
tib ꝯcessum ẽ. ad eos ꝗ igno¬
minie cã sunt missi nõ ꝑtinet.
qͣs̾ hoc prenii loco merentib

Expanded text:
magis interest, quam ipsorum, quibus id priuilegium datum est, eiusmodi exemplum non admitti: alioquin non difficulter post mortem alicuius militis testes existerent, qui adfirmarent se audisse dicentem aliquem relinquere se bona cui uisum sit, et per hoc iudicia uera subuertunturius priusquam tridefunctus est: quaero, an militis etandum est, qui se uelle testamentum quod ante fecerat ualere aliquo modsin‹u›nt militari iure ualere, quod anni spatium testamentis eorum, qui honestam uel causariam missionem meruerunt, tribuitur. ius testandi de castrensi, quod filiis familias militantibus concessum est, ad eos, qui ignominiae causa missi sunt, non pertinet, quod hoc praemii loco
Abbreviated transcription (Latin):
exheredatũm. dem̃ postumus
post mortẽ auiuiuo adhuc
filio.i. patre suonatus fuerit.
natus sit. nec ꝯualescet ruptẽ.
si uõ militãte adhuc natus fy¬
erit rũpetur. dem siuoluit ra¬
tum illud eẽ pat̾. ꝯualescet qiͣ
nascatur pꝰtumus.hic nõ rũ¬
pet ꝯtimuo patris testin s si sr̃¬
uixit post mortẽ amanuo ad¬
huc patre rũpet. qd nouus il¬
li.nc primus hr̃s agnascitur.
ita tñ ut nũ qm possit duoru
qdolorismpatiẽtia.ł tedio in¬
intestati bona ab his qͥ lege
uecãtur uẽdicar. diuus adri¬
anꝰ repsitimilitia missus int̾

Expanded text:
t adhaeredatum, deinde posthumus post mortem avi vivo adhuc filio, id est patre suo, natus fuerit; natus sit, nec convalescet ruptum. Si vero militante adhuc natus fuerit, rumpetur. Deinde si voluerit ratum illud esse pater, convalescet sic, nascatur posthumus, hic non rumpet continuo patris testamentum. Si supervixerit post mortem avi vivo adhuc patre, rumpet; quod novus illi nunc primum haeres adnascitur. Ita tamen, ut nunquam possit duorum doloris inpatientia uel taedio uilere uel intestati bona ab his qui lege uocantur uindicari diuus Hadrianus rescripsit. Militia missus intra
Abbreviated transcription (Latin):
mos hr̃des instituit. n substi¬
tutos dedit.qb ñ aditus. ad
suꝑns testm̃n se redire testatu
ꝯfirmass ad priorem uolũta¬
tem reuersus.

Expanded text:
mos heredes instituit neque substitutos dedit: quibus non ‹e›ditis ad superius testamentum se redire testatusconfirmasset ad priorem uoluntatem reuersus.