comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
illȩ quidem quae fatiunt alteratũ.
simpliciter puro nomine differentiae
nuncupantur. Ille uero que aliud
specificae differentiae p̃dicantur.
Atq ut planius liqueat quit sit alte¬
ratum. Quid aliud. tali describunt᷑
termino. uel declarantur exẽplo
Aliud .ẽ. qđ tota speciei ratione
diuersũ . ẽ. Ut equus homine.
qm̃ rationalis differentia animali
ad ueniens. hominem fecit. Aluitq
eũ quã equũ. eẽ. conftitut. Item
siunus homo sedeat alter assistat
nõ efficie t̾ homo diuersus ab homi¬
ne. sed eos alteratio soladis ungit.
ut eũ qui assistit ab eo qui sedit
faciat alteratũ. uł si ille sit nigris ocu¬
lis. ille caesiis. nihil quantũ ad formã
humanitatis attinet ꝑ mutatũ. ẽ.
Ita scđm has differentias. alteratio
sola consistit. Atsi equus quidem
iacead homo uero ambulet. Et aliud
ẽ equus ab homine. Et alteratũ dupli¬
citer quidem alteratũ. semel uero
aliud. Alteratũ enim ẽ. iđ qđ omni¬

Expanded text:
illae qillae qsimpliciter puroque nomine differentiae nuncupantur, illae uero quae aliud, specificae differentiae prae- dicantur. atque ut planius liqueat quid sit alteratum, quid aliud, tali describuntur termino uel declarantur exemplo : aliud est quod tota speciei ratione diuersum est, ut equus ab homine, quoniam rationalis differentia animali adueniens hominem fecit aliudque eum quam equum esse constituit. item si unus homo sedeat, alter assistat, non efficietur homo diuersus ab homine, sed eos alteratio sola disiungit, ut eum qui assistit ab eo qui sedet faciat alteratum. item si ille sit nigris oculis, ille caesiis, nihil, quantum ad formam humanitatis attinet, permutatum est. ita secundum has differentias alteratio sola consistit. at si equus quidem iaceat, homo uero ambulet, et aliud est equus ab homine et alteratum, dupliciter quidem alteratum, semel uero aliud. alteratum est enim, uel quod omni
Abbreviated transcription (Latin):
diuersitas alterationẽ facit intellogi
Aliud uero non fit. nisi substanti ali
differentia alterũ ab altero
fuerit dissociatum. Itaq communes
et ꝓ priae differentiae: m̃ acci¬
dentium ut dictũ . ẽ. sunt. solũ effici¬
unt alteratum. Aliud uero minime
magis propriae autẽ. qm̃ substan¬
tiam tenent et in subiecti forma
p̃dicant᷑. nõ modo alteratũ qđ . ẽ.
cõmune uł substantiali uel acci¬
denti differentiae. sed etiã alterũ.
facit. qđ easola retin& differentia.
quae substantiã cõtinet for mam¬
que sub iecti atq hae quidem dif¬
ferentiae quae fatiunt aliquit. spe¬
cifica enun cupantur. Id circo qđ effici¬
unt spetiem. Quã cum substantialib:
differentiis informauerint. faciunt
ab aluisita . ẽẽ. diuersã. Ut non
alterũ solum sit. Uerum etiã tota
alia p̃dicet᷑. Itaq fit huius modi di¬
uisio differentiarũ. Vt aliȩ alte¬
ratum faciant. Aliae uero aliut. Et

Expanded text:
diuersitas alterationem facit intellegi, diuersitas alterationem facit intellegi, aliud uero non fit, nisi substantiali differentia alterum ab altero fuerit dissociatum. itaque communes et propriae differentiae, quoniam accidentium, ut dictum est, sunt, solum efficiunt alteratum, aliud uero minime, magis propriae autem, quoniam substantiam tenent et in subiecti forma praedicantur, non modo alteratum, quod est commune uel substantiali uel accidenti differentiae, sed etiam aliud faciunt, quod ea sola retinet differentia quae substantiam continet formamque sub- iecti. atque hae quidem differentiae quae faciunt aliud, speci- ficae nuncupantur idcirco, quod ipsae efficiunt speciem; quam cum substantialibus differentiis informauerint, faciunt ab aliis ita esse diuersam, ut non alterata solum sit, uerum etiam tota alia praedicetur. itaque fit huiusmodi diuisio, differentiarum ut aliae alteratum faciant, aliae nero aliud. et
Abbreviated transcription (Latin):
merũ distantie nascuntur. Ex magis
ꝓ̃priis uero scđm genus ac spetiem
Uniuer salit̃ uero omnis diferentu
alteratũ. facit cuilibet adueniens.
alteratũ facit. Om̃is differentia.
alterius ab altero distantiã fatit.
Sed haec. uelex communis et conti¬
nentis. uel cũ quodã ꝓprio et ma¬
gis proximo differentiarũ modo :
Quare. quic quid qualibet ratione
abalio di iuersũ. ẽ. alteratũ. eẽ. dici¬
tur. Siuero accesserit illidiuer¬
sitati ut eciã specifica differentia
sit diuersum. non alteratũ solũ.
Uerum etiã aliut. eẽ. p̃dicatur.
Alteratio igitur cõtinens ẽ. Aliud ue¬
ro. intra alterationis spatiũ cõtine¬
t᷑. Omne quod aliud .ẽ. alteratũ. ẽ.
Sed nõ omne quod alteratũ ẽ. aliud
dici potest. Itaq si accidentib aliqui¬
bus fo fuerit facta diuersitas. alte¬
ratum quidem effectũ .ẽ. qm̃ qui¬
dem quo libet modo uel ex qui¬
bus lib& differentiis consider a ta

Expanded text:
merum distantiae nascuntur, ex magis merum distantiae nascuntur, ex magis propriis uero secundum genus ac speciem. Uniuersaliter ergo omnis differentia alteratum facit cuilibet adueniens, alteratum solum fecit. Omnis differentia alterius ab altero distantiam facit. sed haec uel est communis et continens uel cum quodam proprio et magis proprio differentiarum modo. quare quicquid qualibet ratione ab alio diuersum est, alteratum esse dicitur. si uero accesserit illi diuersitati ut etiam specifica quadam differentia sit diuersum, non alteratum solum, uerum etiam aliud esse praedicatur. alteratio igitur continens est, aliud uero intra alterationis spatium continetur; nam et quod aliud est, alte- ratum est, sed non omne quod alteratum est, aliud dici potest. itaque si accidentibus aliquibus fuerit facta diuersitas, alteratum quidem effectum est, quoniam quidem quolibet modo uel ex quibuslibet differentiis considerata
Abbreviated transcription (Latin):
affert uoluntas. Natura uero in¬
posse tantum dedit. Ñ etiã facere
atq haec sunt separabilis accidentis
ex trinsecus uenientis exempla
Illa uero inseparabilis. ut si quaci¬
catrix obducta uulneri occalluert
magis propriae autẽ differentie
p̃dicant᷑ quae ñ accidens sed substantũ
formant ut hominis ratioi nabilitas.
Differt enimhomo aceteris. qđ ratio¬
nabilis ẽ. uł qđ mortalis bae sunt
igit᷑ magis propriae. quae mons trant
unius cuiusq substantiã. Namsi ille
quidẽ id circo communes dicuntur.
quia separabiles atq omniummi sunt.
Aliae autẽ propriȩ qm̃ separari
nõ possunt quãuis sint macci¬
dentiũ numero. Ille iure magis
ꝓpriae p̃dicantur. quae nõ modo
a subiecto separarinõ possut
Uerũ sub iecti ipsius speciem sub¬
differenti arũ diuersitatib id õcom¬
munib: propriis ac magis proprus
fiunt scđm genus uł speciem uel
numerũ discre pantiae. Nam ex
communib et propris. scđm nu.¬

Expanded text:
affert uoluntas, natura uero affert uoluntas, natura uero posse tan- tum dedit, non etiam facere. atque haec sunt separabilis acci- dentis extrinsecus uenientis exempla, illa uero inseparabilis, ut si qua cicatrix obducta uulneri obcalluerit. Magis propriae autem differentiae praedicantur, quae non accidens, sed sub- stantiam formant, ut hominis rationabilitas; differt enim homo a ceteris, quod rationalis est uel quod mortalis. | hae sunt igitur magis propriae, quae monstrant unius cuiusque sub- stantiam. nam si illae quidem idcirco communes dicuntur, quia separabiles atque omnium sunt, aliae autem propriae, quoniam separari non possunt, quamuis sint in accidentium numero, illae iuro magis propriae praedicantur, quae non modo a subiecto separari non possunt, uerum subiecti ipsius speciem subdifferentiarum diuersitatibus, id est communibus, propriis ac magis propriis, fiunt secundum genus uel speciem uel numerum discrepantiae. nam ex communibus et propriis secundum nu
Abbreviated transcription (Latin):
accidentib applicari: propriauoro ẽ.
quae in separabilia significat acei
dentia ea huius modisunt. Ut siquis
caecis nas catur occulis. siquis incuruona¬
so. Dum enĩ ad ẽ. nasus atq occuli.
illecȩcus ille erit semꝑ incuruus.
atq haec ꝑ naturã. Sunt uero alia.
quȩ peraccidens corporibus siunt.
ut sicui uulnus inflictũ cicatrice¬
suerit obductũ. Haec sioe calluerali
propriam differentiã facit. Distabit
enim alter ab altero. quod hic cica¬
tricem habeat. Ille uero minime
Postremoq in his omnibus uel sepa¬
rabilib accidentibus uel inseparabi¬
libus. Alia sunt naturalit̃ accidentia.
alia extrinsecus. Naturaliter qui¬
dem. ut pueritia uel iuuentus
Eitotius cõsirmatio corporis. siccȩci
occuli. et curuitas nasi. Et superio¬
raquidem exempla separabi¬
lis accidentis pernaturams. pos¬
teriora uero. inseparabilis. Item
extrinsecus. uel ambulare uł cur¬
rere. Idenim. nonnatura. sed sola

Expanded text:
accidentibus applicari, propria uero est accidentibus applicari, propria uero est quae inseparabilia significat acci- dentia. ea huiusmodi sunt, ut si quis caecis nascatur oculis, si quis incuruo naso; dum enim adest nasus atque oculi, ille caecus, ille erit semper incuruus. atque haec per naturam. sunt uero alia quae per accidens corporibus fiunt, ut si cui uulnus inflictum cicatricefuerit obductum, haec si obcalluerit, pro- priam differentiam facit; distabit enim alter ab altero, quod hic cicatricem habeat, ille uero minime. postremoque in his omnibus uel separabilibus accidentibus uel inseparabilibus alia sunt naturaliter accidentia, alia extrinsecus, naturaliter quidem ut pueritia uel iuuentus et totius conformatio corporis, sic caeci oculi et curuitas nasi. et superiora quidem exempla separabilis accidentis per naturam sunt, posteriora uero inse- parabilis. item extrinsecus uel ambulare uel currere; id enim non natura, sed sola
Abbreviated transcription (Latin):
set infantia. Cõmunes autẽ diferen¬
tiae nim cupate sunt. Qm̃ nullius
ꝓpriae. eẽ. possunt differentie se
par abilia accidentia sola significant.
Iã. et stare. et sedere. et facere ali¬
quit ac nõ facere. multorum. atq
adeo omnium. Et separabilia. ẽẽ
accidentia manifestum. ẽ. Quib: siquid
differ̃. comiunib: differentus dista¬
re dicuntur. Prȩter ea puerũ. eẽ
atq ad ulescentẽ. uel senẽ. ea qqͣ
separabilia sunt accidentia. Nꝗm ȩx
pueritia. ad ad ulescentiam. athn
ad senec tutem. abhac deniq adde¬
crepitam usq: aetatem. Naturȩ ipsi¬
us necessitate ꝓ̃gredimur. Illud for¬
sitan. sit dubitabile de unius cuiusq
forma cor poris. Anullo modo sepa¬
relictũ domi puerũ. siad ulescentẽ
redux uiderit. possit agnos cere.
forma enĩ semꝑ queante fuerad per
mutatur. atq: ipsa alteritas quadis¬
tamus. ab altera. semper diuersa
.ẽ. Constatiigitur hanc communem
differentiã separabilibus maxime

Expanded text:
set infantia. communes autem differenset infantia. communes autem differentiae nuncupatae sunt, quoniam nullius propriae esse possunt differentiae, sed separabilia accidentia sola significant. nam et stare et sedere et facere aliquid ac non facere multorum atque adeo omnium et separabilia esse accidentia manifestum est. quibus si qui differunt, communibus differentiis distare dicuntur. praeterea puerum esse atque adule- scentem uel senem, ea quoque separabilia sunt accidentia. nam ex pueritia ad adulescentiam atque hinc ad senectutem, ab hac denique ad decrepitam usque aetatem naturae ipsius necessitate progredimur. illud forsitan sit dubitabile de unius cuiusque forma corporis, an ullo modo separelictum domi puerum, si adulescentem redux uiderit, possit agnoscere; forma enim semper quae ante fuerat, mutatur atque ipsa alteritas qua distamus ab altero, semper diuersa est. Constat igitur hanc communem differentiam separabilibus maxime
Abbreviated transcription (Latin):
irrationabilitate. E auero quae
indundua sunt & solonumero
discrepant. solis accidentib distant.
Haec autẽ. sunt. uł separabilia
uł inseparabilia. Separabilia
quidẽ. ut moueri dor mire.ti
Distat naenĩ alius ab alio. qđ ille
som nop̃mat᷑. luc ugilet. Distad
itẽ in separabilib accidentibus
qđ hic staturae longioris. inc mini¬
me. Quae cũ ita sintꝰ. inter nariũ
numerũ has differentiarũ diuer¬
sitatespor phirius colligit. hisq
ipse ÷ nomina quib postulat᷑ appo¬
nit dicens. Omnis differentia uel
patur. Communiter quidem eam
ldifferentiã sumens. Quac qđ li¬
b& accidens mons traret. que q
quadã al teritate consistit. Utipla¬
to socrate differat. qđ ille sedeat. hic
ambulet . Uel quod ille .ẽ. senex
hic iuenis. Aseipso etiam sepẽ
aliquis differre potest. Ut sinunc
qui dẽ faciat aliquud cum ante
quieuerit. Uel sinunc ad ulescens
iam factus sit . cum prius tenera uixis¬

Expanded text:
inrationabilitate. ea uero quae inrationabilitate. ea uero quae indiuidua sunt et solo numero discrepant, solis accidentibus distant. haec autem sunt uel separabilia uel inseparabilia, separabilia quidem, ut moueri, dormire; distat enim alius ab alio, quod ille somno prematur, bic uigilet. distat item inseparabilibus accidentibus, quod hic staturae sit longioris, hic minimae. Quae cum ita sint, in ter- narium numerum has differentiarum diuersitates Porphyrius colligit hisque ipse nomina quibus post utatur, apponit dicens : omnis differentia uel patur, communiter quidem eam dif- ferentiam sumens quae quodlibet accidens monstret, quae in quadam alteritate consistit, ut si Plato a Socrate differat, quod ille sedeat, hic ambulet, uel quod ille sit senex, hic iuuenis. a se ipso etiam saepe aliquis differre potest, ut si nunc quidem faciat aliquid, cum ante quieuerit, uel si nunc adulescens iam factus sit, cum prius tenera uixis
Abbreviated transcription (Latin):
et magis ꝓpriȩ dicitur. Iuẽ ad modũ¬
homo ab equo specifica differentia
nib aut scđm substantiales quasdã
differentias alia res distat ab alia.
aut scđm accidentes. Nã q̃i genere
uł specie distant. substancialib qui¬
bdã differentiis disgregata ÷. sunt.
Id circo qm̃ genera & species : quib¬
dã differentiis informant᷑ Nã qđ
homo ab arbore genere distat. anima¬
lis sensibilis qualitas in eo differentiã
facit. Addita enĩ sensibilis qualitas
anmato. ammalfacit. Eĩ dẽ detrac¬
ta. facit in animatũ atq insensibi¬
le qđ uir gulta sunt. lgitur homo
atq arbor genere differunt. Utraq
enĩ sub animalis genere pomi non
possunt differentia sonsibilis scđm
genus discrepant. Quae unius &
ꝓpositis tantum genus id .ẽ. omnis
informat utdictũ ẽ. illa uero que
spetie distant. manifes tũ . ẽ. qđ ip¬
sa quoq differentiis substancialib:
discrepant rationabilitate atq

Expanded text:
et magis proprie dicitur. commuet magis proprie dicitur. commuhomo ab equo specifica differentia nibus aut secundum substantiales quasdam differentias alia res distat ab alia aut secundum accidentes. nam quae genere uel specie distant, substantia- libus quibusdam differentiis disgregata sunt, idcirco quoniam genera et species quibusdam differentiis informantur. nam quod homo ab arbore genere distat, animalis sensibilis qua- litas in eo differentiam facit. addita enim sensibilis qualitas animato animal facit, eidem detracta facit animatum atque insensibile, quod uirgulta sunt. igitur homo atque arbor genere differunt — utraque enim sub animalis genere poni non possunt —, differentia sensibili secundum genus discrepant, quae unius ex propositis tantum genus, id est hominis informat, ut dictum est. illa uero quae specie distant manifestum est quod ipsa quoque differentiis substantialibus d
Abbreviated transcription (Latin):
LIBER QUARTUS
Nediferentia in disputando ñ aeq̃
illut debet occurrere qđ inge¬
neris specieiq tractatu. decollo¬
cationis ordine quȩ rebat᷑. Illic
enĩ memim inimus inquisitũ. cun eẽt.
õnib p̃positũ genus. ut id primũ ad dis¬
putationẽ ueniret.Cur post genus
species. ẽẽt in iecta. Nunc uero su pua¬
cuũ . ẽ. dicere curpost speciem diffe¬
rentia sumpta sit. cũ illud iam fue¬
rit inquisitum. cur non ante speciẽ
collocatasit. Qđ simirũ uidebatur
spetiem differenciȩ indisputatio¬
nis loco fuisse p̃positam. qđ differentia
cõtinentior et magis amplior. eẽt.¬
ea specie. quid possit quisꝙ mirari.
sieandẽ diferentiam ante ꝓprium
atq accidens collocauerit. cũ pro¬
priũ unius semꝑ sit speciei ut pofte¬
rius demons trabitur. Accidens uero
ex teriorẽ quandã ostendat natu¬
ram. Nec omnino insubstantiã p̃dicet᷑
differentia utrũ que cõtinead. idẽ.¬
et deplurib specieb et in substancia

Expanded text:
LIBER QVARTVS. De differentia disputanti non aeque illud debet occur- rere quod in generis specieique tractatu de collocationis ordine quaerebatur. illic enim meminimus inquisitum, cur esset omni- bus praepositum genus, ut id primum ad disputationem ueniret, cur post genus species esset iniecta, nunc uero superuacuum est dicere, cur post speciem differentia sumpta sit, cum illud iam fuerit inquisitum, cur non ante speciem collocata sit. quodsi mirum uidebatur speciem differentiae in disputationis loco fuisse praepositam, quod differentia continentior et magis amplior esset specie, quid est quod possit quisque mirari, si eandem differentiam ante proprium atque accidens collocauerit, cum proprium unius semper sit speciei, ut posterius demon- strabitur, accidens uero exteriorem quandam ostendat naturam nec omnino in substantia praedicetur, differentia uero utrumque contineat, et de pluribus speciebus et in substantia
Abbreviated transcription (Latin):
inũ ẽ et despotie idẽ cõuenit dici
quod siẽ.: quidem genus acspetres
set multiplex. neq unum numero
nõ erit ultimũgenus. sec habebit ali
dat. Ut enim plura animalia qm̃ha
bent quiddã simile eademtam̃ ñ sunt
Id circo eorũ genera perquiruntur efl¬
Ita quoq qm̃ genus qđ in pluribus est
atq ideo multiplex. habet sui simili¬
tudinẽ qđ genus ẽ. Nõ ẽ. uero unũ
qm̃ in plurib ẽ eius generis quoq
genus aliud quaerendũ.ẽ. Cumq
suerit inuentũ eadẽ ratione quae
superius dicta .ẽ. Rursis genus t̃ tũ
uestigat᷑. ltaq in infinitũ ratio ꝓce¬
dat necesse .ẽ. cũ nullus disciplinȩ
terminus occurrat. Quot siunum
quiddã numero genus. ẽ. commune
multor unrer non poterit. Unaenim
res. si cõmunis c̃. aut partibus. coni¬
munis ẽ. et non iam tota communis
secpartes eius propriae singulorum
Aud musus habent. et iam ꝓtipora
transit ut sit commune. utseruus

Expanded text:
unum est, et de specie idem convenit dici. unum est, et de specie idem convenit dici. Quod si est quidem genus ac species, sed multiplex, neque unum numero, non erit ultimum genus, sed habebit aliud dat: ut enim plura animalia quoniam habent quiddam simile, eadem tamen non sunt, et idcirco eorum genera perquirunt, ita quoque quoniam genus quod in pluribus est, atque ideo multiplex, habet sui similitudinem quod genus est, non est vero unum, quoniam in pluribus est, ejus generis quoque genus aliud quaerendum est, cumque fuerit inventum eadem ratione quae superius dicta est, rursus genus tertium uestigatur. itaque in infinitum ratio procedat necesse est, cum nullus disciplinae terminus occurrat, quodsi unum quiddam numero genus est, commune multorum esse non poterit, una enim res si communis est, aut partibus communis est et non iam tota communis, sed partes eius propriae singulorum, aut in usus habentium etiam per tempora transit, ut sit commune ut seruus
Abbreviated transcription (Latin):
cendum ẽ. Cel quid ꝓprium.
uelut nota p̃terut. Neigitur adp̃¬
dicam̃ta aristotelisuenientes. quid
sigraficar& unum qđq eorumq
quae superius dicta suNt
igrioRaReNt Hunc¬
librum porphirius de earum quin¬
q: rerum cognicione ꝑ scripsit quo
r& facilior intellectus eaque ab a¬
risto tele ꝓponerentur addiscera¬

Expanded text:
dicendum est, uel quid proprium, dicendum est, uel quid proprium, uelut nota praeteriit, ne igitur ad Praedicamenta Aristotelis uenientes, quid significaret unum quodque eorum quae superius dicta sunt ignora|rent, hunlibrum Porphyrius de earum quinque rerum cognitione per- scripsit, quo  designaret, facilior intellectus ea quae ab Aristotele proponerentur addiscere
Abbreviated transcription (Latin):
cognicio quantũ ad ferat. quis dubi¬
tare quead cum uidead inter
x. predicamenta
nouem accidentis naturas : quae quomo¬
do accidencia ee putabimus. si omni¬
no quit sit accidentis ignoremus. Eũ p̃¬
sertĩ nec differenciarum nec ꝓpruso
scientia totasit. isiaccidentis naturã :
fierienĩ potest : ut differenciae loco
uel proprii ꝑ inscienciã. Accidens ap¬
ponatur : qđ ẽe. uiciosissimũ etiam
definiciones ꝓbant. quat cũ ipsae
ex diferencus constent. Etfiant uni¬
us cuius quȩ deffiniciones ꝓpriȩ. ac¬
cidens tam̃ ñ uidentur ad mitere.
Cum igitur aristoteles rerũ genera
collegiss&. quae nimi rũ diuersas
sub se species continerent: Quae
species nũ quã diuersȩ sorent nisidif¬
ferentuis segregarentur. Cumq om¬
nia in substanciã atq accidens:
Accidens uero inalia p̃dicamenta soluis
predicamentis docuit. quid uero
ẽet. genus. quid species. quid differen¬
cia quit illut accidens dequo di

Expanded text:
cognitio quantum afferat, quis dubicognitio quantum afferat, quis dubitare queat, cum uideat inter decem praedica- menta em accidentis naturas? quae quomodo accidentia esse putabimus, si omnino quid sit accidens ignoremus, cum praesertim nec differentiarum nec proprii scientia nota sit, nisifieri enim potest, ut differentiae loco uel proprii per inscientiam accidens apponatur, quod esse uitiosissimum etiam definitiones probant, quae cum ipsae ex differentiis constent et fiant unius cuiusque definitiones propriae, accidens tamen non uidentur admittere. Cum igitur Aristoteles rerum genera collegisset, quae nimirum diuersas sub se species continerent, quae species nuraquam diuersae forent, nisi differentiis segregarentur, cum- que omnia in substantiam atque accidens, accidens uero in alia nouem praedicamenta soluisspraedicamentis docuit, quid uero esset genus, quid species, quid differentia, quid illud accidens, de quo nunc
Abbreviated transcription (Latin):
nisi eorũ differencias ui derimus:
Quo modo autẽ discer nere eorum
solũ nobis insciencia differenciae effun¬
dit errorem. Verum etiã specierum
quoq tollit omne iudiciũ. Nã omnes
speties differentiae in formant. Ignora¬
ta differencia. species quoq necesse
ẽ ignorari. Quomodo uero fieri
potest. ut quam liba differentiã pos¬
simus agnoscere. si omnino quȩ sit no¬
minis huius significatio nesciamus:
lamuero proprii. tantus usus. ẽ ut aris¬
toteles quoq singulorum p̃dicam̃ torum
ꝓpria ꝑ quisi uerit quae ꝓpria eeͥ. quis
dep̃henderit. Ante quam quid om¬
nino sit pro prium discad : Nec in his
tantum proprus hcec cognitio ual&e.
quae singulis nominib efferuntur
Ut hominis risibile uerũ etiam
inhis quae in locũ definicionis adhibent᷑
Omnia enm propriam rem. sub ie¬
cto quodam ter mino descriptionis
includunt. Quod suo quicq loco opor¬
tunius commemorabo Accidentis quoq

Expanded text:
nisi eorum differentias uiderimus? nisi eorum differentias uiderimus? quomodo autem discernere eorum solum nobis inscientia differentiae offundit errorem, uerum etiam specierum quoque tollit omne iudicium. nam omnes species differentiae informant, ignorata differentia species quoque necesse est ignorari, quomodo uero fieri potest, ut quamlibet differentiam possimus agnoscere, si omnino quae sit nominis huius significatio nesciamus? iam nero proprii tantus usus est, ut Aristoteles quoque singulorum praedicamentorum propria perquisiuerit. quae propria esse quis deprehenderit, antequam quid omnino sit proprium discat? nec in his tantum propriis haec cognitio ualet quae singulis nomi- nibus efferuntur, ut hominis risibile, uerum etiam in his quae in locum definitionis adhibentur, omnia enim propria rem subrectam quodam termino descriptionis includunt, quod suo quoque loco oportunius commemorabo, accidentis quoque
Abbreviated transcription (Latin):
quid sit genus. ut x. illa quae aristote¬
les ceteris inter posuit reb genera
et̃. possimus agnoscere. Specieiuero
cognitio plurimum ual&. utq cuiusq
generis sit. species possit agiosci.
Sienim quid sit species intellegimus.
nihil impedito errore turbamur.
sieri erũ potest. ut ꝑ speciei inscien¬
tiã saepe quantitatis species in rela¬
tione ponamus. Et cuius lib& primi
generis species altericuiuis lib& ge¬
neris sub damus. Atq ita fiat. per¬
mixta rerũ atq indiscreta cõfusio
quod ne accidat quae sit natura speciei
ante noscendum ẽ. Nec uero in hoc
tantum prodest speciei cognoscenda :
nepriorum generum species in¬
uicem per mutemus. Uerũ eciã
ut eodẽ quolib& genere proximas
species generi nouerimus eligere.
Ut ne substantiae. mox animal dica¬
At uero differentiarum sciencia in
his maximũ retin& locum Qiu enim
omnino qualitatem asubstancia uel
cetera ase genera diftare cognoscimus.

Expanded text:
quid sit genus, ut decem illa quae Aristotequid sit genus, ut decem illa quae Aristoteles ceteris anteposuit rebus, genera esse possimus agnoscere, speciei uero cognitio plurimum ualet, ut quae cuiusque generis sit species, possit agnosci. si enim quid sit species intellegimus, nihil impediti errore turbamur. fieri enim potest, ut per speciei inscientiam saepe quantitatis species in relatione ponamus et cuiuslibet primi generis species alteri cui- libet generi subdamus atque ita fiat permixta rerum atque indiscreta confusio; quod ne accidat, quae sit natura speciei ante noscendum est. nec uero in hoc tantum prodest speciei cognoscenda natura, ne priorum generum species inuicem per- mutemus, uerum etiam ut in eodem quolibet genere proximas species generi nouerimus eligere, ut ne substantiae mox animal dicaat uero differentiarum scientia in his maximum retinet locum, qui enim omnino qualitatem a substantia uel cetera a se genera distare cogno- scimus,
Abbreviated transcription (Latin):
niter p̃dicat᷑. sed ñ ẽ eorum commu¬
nis una s ubstancia uelnatura. sed tan¬
tũ nom̃ Itaq decẽ genera ab aristo¬
tele reꝑta. omnib: ase differentuis dis¬
tributa sunt. sed quae aliquib diffe¬
rentus dis iunguntur. Necesse . ẽ. ut habe¬
ant propriũ quiddam: qđ ed in singu
larem solitariamq uindicent formam.
Non ẽ. autẽ idẽ propriũ. quod accidens
accidencia enim. et uenire. & ab¬
esse possunt: Propreeta tes sunt in¬
site . ut abs quae is quorũ sunt propria.
.eẽ. nõ possint quae cum ita sint. Cumq
ariftoteles decẽ rerum genera
repperiss&. quae uel intellegendo
mens caper&. uelloquendo disputa¬
tor efferrae. Quicquid enim intellec¬
tu capimus id ad alterum ser mone
uulgamus. Euenit ut adhorum decem
p̃dicamentorũ intellegenciam.
quinq harũ rerum tractatus. incurre¬
r& scilic& generis. speciei differen¬
tiae proprii accidentis. Generis
quidem qm̃ oport& ante p̃discere

Expanded text:
niter praedicatur, sed non est eorum communiter praedicatur, sed non est eorum communis una substantia uel natura, sed tantum nomen. itaque decem genera ab Aristotele reperta omnibus a se differentiis distributa sunt. sed quae aliquibus differentiis disiunguntur, necesse est ut habeant proprium quiddam quod ea in singu- larem solitariamque uindicet formam. non est autem idem proprium quod accidens. accidentia enim et uenire et abesse possunt, propria ita sunt insita, ut absque his quorum sunt propria, esse non possint. quae cum ita sint cumque Aristo- teles decem rerum genera repperisset, quae uel intellegendo mens caperet uel loquendo disputator efferret - quicquid enim intellectu capimus, id ad alterum sermone uulgamus —, euenit ut ad horum decem praedicamentorum intellegentiam quinque harum rerum tractatus incurreret, scilicet generis, speciei, differentiae, proprii, accidentis. generis quidem, quoniam oportet ante praediscere
Abbreviated transcription (Latin):
cionem se in aris totelis predicam̃¬
ta conscribere. Quid uero ualeat
hae introduccio uel adquid ammum
les enim. librũ quidedecemp̃dicam̃¬
tis. scribitur. Hac intencione cõposuit
ut infinitas rerũ diuersitates quae
sub sciencia cadere nõpossent. Paucita¬
te generum cõp̃henderet atq ita
quod ꝓpt̃ in cõp̃hensibilẽ multitu dinẽ
sub disciplinam uenire nõ poterad.
ꝑ generum ut dictũ .ẽ. paucitatem
animo fieret. sciencieq sub iectum.
Decem igit᷑ genera. rerũ. eẽ. omnium
cõsiderauit. Id .ẽ. unã substanciam
& accidencia nouem. quae sunt : qua
et pati. situm eẽ. habere. Quȩ qm̃
genera essent sup̃ma & quibus nullũ
aliud suꝑ poni genus poss&. Omnem
necesse .ẽ. multitudinem rerũhorũ
decem generũ species in ueniri. quȩ
quidem genera. ase omnibus differen¬
tus distributa sunt. Nec quicquam ui¬
pe. substancia ẽ . qualitas ẽ. quantitas
.ẽ. Et de aliis omnib: .ẽ. Uerbũ commu¬

Expanded text:
tionem se in Aristotelis Praedicametionem se in Aristotelis Praedicamenta conscribere, quid uero ualeat haec introductio uel ad quid lectoles enim librum qui De decem praedicamentis inscribitur hac intentione composuit, ut infinitas rerum diuersitates quae sub scientiam cadere non possent, paucitate generum comprehenderet, atque ita quod per incomprehensibilem multitudinem sub disciplinam uenire non poterat, per generum, ut dictum est, paucitatem animo fieret scientiaeque subiectum. decem igitur genera rerum esse omnium considerauit, id est unam substantiam et accidentia nouem, quae sunt qualitet pati, situs, habere, quae quoniam genera essent su- prema et quibus nullum aliud superponi genus posset, omnem necesse est multitudinem rerum horum decem generum spe- cies inueniri. quae quidem genera a se omnibus differentiis distributa sunt nec quicquam uipe sub- stantia est, qualitas est, quantitas est, et de aliis omnibus ‘est’ uerbum commu
Abbreviated transcription (Latin):
num qđ scilicet non. eẽ. mirũ. uide¬
bit᷑ qđ eadẽ pars eadem qđ dam
ponitur instrumentũ. siad partes
corporis animũ reducamus quib:
et fit aliquit. ut hisquasi quib dã
instrumentis utamur. et in toto cam̃
corpore parciũ optinent locum.
manus enim. ad tractandũ. Oculi
aduidendũ. Ceterȩq corporis
partes. propriũ quoddã uident᷑
habere officium. Qđ tamensi ad iocius
utilitatẽ corporis referatur. instru¬
menta quaedã corporis. eẽ. dep̃ hen¬
duntur quẽ eciam partes ee nullus
abnuerit. Ita quoq: logica disciplina
pars quidem philosopluae .ẽ. qm̃ eiuis
phulos oplua sola magistra .ẽ. Supel¬
lex uero. qđ ꝑ eam inquisita phulosopliȩ
ueritas uestigat᷑. Sa quoniam
quantum mihi quoq: breuitas suamora
largita .ẽ. ortum logicae. et qđ ipsa
logica. eẽt explicaui. Nunc deconob̵
libro pauca dicenda sunt. quem in p̃¬
sens sumpsimus ex ponendum. Iitulo
enĩ proponitporphurius. in troduc¬

Expanded text:
onum. quod scilicet non esse mirum uideonum. quod scilicet non esse mirum uidebitur, quod eadem pars, eadem quoddam ponitur instrumentum, si ad partes corporis animum reducamus, quibus et fit aliquid, ut his quasi quibusdam instrumentis utamur, et in toto tamen corpore par- tium obtinent locum, manus enim ad tractandum, oculi ad uidendum, ceteraeque corporis partes proprium quoddam uidentur habere officium, quod tamen si ad totius utilitatem corporis referatur, instrumenta quaedam corporis esse deprehenduntur quae etiam partes esse nullus abnuerit, ita quoque logica disciplina pars quidem philosophiae est, quoniam eius philo- sophia sola magistra est, supellex uero, quod per eam inqui- sita philosophiae ueritas uestigatur. Sed quoniam, quantum mihi quoque breuitas succincta largita est, ortum logicae et quid ipsa logica esset explicui, nunc de eo nobis libro pauca dicenda sunt quem in praesens sumpsimus exponendum, titulo enim proponit Porphyrius intro- duc
Abbreviated transcription (Latin):
uel ad rerum cognicionẽ i refe¬
ratur. Haec sciencia racionum uel
ad inuenienda ea q̃ in exercitium
moralitatis ad ductabeatitudinẽ
pariunt: Atq ideo qm̃ speculati¬
uae atq actiuae suus certus que
sinis .ẽ. logicae autem adduas re¬
li quas par tes refertur extremum
manifestum .ẽ. non eam. ẽẽ pholo¬
sophiae partem sed pocius instru¬
mentũ. Sunt uero plura quae
ex alterutra parte dicant᷑ quorum
nos ea quae dicta sunt strictim notas¬
se suficiat. Hanc litem uero talira¬
tione discernimus. Nihal quippedi¬
cimus impedire. ut eadem logica
partis uicesimul instrumentiq
funga t᷑ officio. Qm̃ enim ipsa suum
retin& finem isq finis a solaphlo¬
sophia considerat᷑ pars philosophiae
.eẽ.ponenda .ẽ. Qm̃ uero sinis ille
logicae quemsola speculat᷑ philoso¬
phia. ad alias eius partes suã ope¬
ram pollucet᷑ inscrumẽtũ . eẽ philo¬
sopluae ñ negamus. Est autem finis
logicae. inuencio iudiciũq ratio

Expanded text:
uel ad rerum cognitionem refeuel ad rerum cognitionem referatur haec scientia rationum uel ad inuenienda ea quae in exercitium moralitatis adducta beatitu- dinem pariunt. atque ideo quoniam speculatiuae atque actiuae suus certusque finis est, logicae autem ad duas reliquas partes refertur extremum, manifestum est non eam esse philosophiae partem, sed potius instrumentum, sunt uero plura quae ex alterutra parte dicantur, quorum nos ea quae dicta sunt strictim notasse sufficiat. Hanc litem uero tali ratione dis- cernimus. nihil quippe dicimus impedire, ut eadem logica partis uice simul instrumentique fungatur officio, quoniam enim ipsa suum retinet finem isque finis a sola philosophia, consideratur, pars philosophiae esse ponenda est, quoniam uero finis ille logicae quem sola speculatur philosophia, ad alias eius partes suam operam pollicetur, instrumentum esse philosophiae non negamus; est autem finis logicae inuentio iudiciumque rati-
Abbreviated transcription (Latin):
sistit. Quae proprio tripli¬
ciquae a se fine disiunta sit
Eum speculatiua & actiua
philoso phiae partes
es se
dicuntur nõ dubiũ ẽ. Quin racio¬
nalis quoq philosofie pars eẽ
cõuincatur. qui uero ñ partẽ s&
philosophie instrumentũ putant.
Haec fere afferunt argumenta
non. eẽ. inquiunt logicae finem
speculatiue atq actiue partis ex¬
tremũ. utraq enim illarũ. ad
suum ꝓprium terminũ spectat.
Ut speculatiua quidem. cogicionẽ
actiua uero. mores atq instituta
ꝑficiat. Neq altera refertur ad
alterã. logicae uerofinis eẽ. nõ po¬
test ab solutus. s& quodã modo cũ
reliquis duab partib colligatus
atq constrictus ẽ. Quid enĩ ẽ. in
logica disciplina. qđ suo meritode¬
bead aptari. Nisiqđ propter inue¬
stigacionẽ rerum huius effectio
artis inuenta ẽ Scire enim quem¬
ad modum argumentacio cõ clu¬
datur. uel quae uerasit. quaeueri
similis. Ad hoc scilic& tendit. ut

Expanded text:
sistit, quae proprio triplisistit, quae proprio triplicique a se fine disiuncta sunt, cum specula- tiua et actiua philosophia partes esse dicuntur, non dubium est quin rationalis quoque philosophia pars esse conuincatur. qui uero non partem, sed philosophiae instrumentum putant, haec fere afferant argumenta, non esse inquiunt similem logicae finem speculatiuae atque actiuae partis extremo, utraque enim illarum ad suum proprium terminum spectat, ut speculatiua quidem rerum cognitionem, actiua uero mores atque instituta perficiat, neque altera refertur ad alteram, logicae uero finis esse non potest absolutus, sed quodammodo cum reliquis duabus partibus colligatus atque constrictus est. quid enim est in logica disciplina quod suo merito debeat optari, nisi quod propter inuestigationem rerum huius effectio artis inuenta est? scire enim quemadmodum argumentatio concludatur uel quae uera sit, quae ueri similis, ad hoc scilicet tendit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
la philoso plua perpendit.
ita quoq: dehac parte tractatur: Id. ẽ.
dchus quael ogice subiecta sunt. sola phi¬
losophia iudicat. Quod sispeculatiua
atq: actiua. ldcircophilo soptuȩ partes
sunt quia delis phulosopluaȩ sola ꝑtrio¬
tat ꝓpter eandem causam erit logia
phi losophiae pars qm̃ philosophuae
soli haeo disputandi materia subiecta
.t̃. lam uero in qui unt cum inhus trib
phulosophua uersctur. cumq actiuã
& speculatiuã cõsiderationẽ subiacta
discernant. qđ illa dererũ naturalis¬
asis haec demorbus quaerit. Non dubium
est quiilogica disciplina . natura¬
li atq morali suae materiae ꝓpric¬
tate distincta sit. Et dur ⁊ logicae
tractatur deꝓposicionibus atq
sillogismis & ccteris. hiuus modi
quod neq eaquae nondeoratio¬
ne sed derebus speculitur
Neque actiua pars quae demo¬
ribus iuigilat eque prestare
potest. quodũ inis tribus id ẽ
speculatiua actiua atque
racionali. phulosophia. con¬

Expanded text:
la philosophia perpendit, la philosophia perpendit, ita quoque de hac parte tractatus, id est de his quae logicae subiecta sunt, sola philosophia iudicat. quodsi speculatiua atque actiua idcirco philosophiae partes sunt, quia de his philosophia sola pertractat, propter eandem causam erit logica philosophiae pars, quoniam philosophiae soli haec dis- putandi materia subiecta est. iam uero inquiunt : cum in his tribus philosophia uersetur cumque actiuam et speculatiuam consideratio|nem subiecta discernant, quod illa de rerum naturis, haec de moribus quaerit, non dubium est quin logica disci- plina a naturali atque morali suae materiae proprietate di- stincta sit. est enim logicae tractatus de propositionibus atque syllogismis et ceteris huiusmodi, quod neque ea quae non de oratione, sed de rebus speculatur neque actiua pars, quae de moribus inuigilat, aeque praestare potest, quodsi in his tribus, id est speculatiua, actiua atque rationali, philosophia con
Abbreviated transcription (Latin):
tantus liuis considerationis fructus st:
Danda ẽ iuuctam solortissimȩ disci
pline. teamentis intentio ut prinis
formati indisputandi ueritate uesti¬
gus. facile adrerũ ipsarum certam
conp̃hensionẽ uenire possinus
Et qm̃ qui sit ortus logicie disciplinȩ
p̃diximus cẽ reliquum uide ur ad¬
iungere a nomnino parsq damsit
philosophiae anutquib placet supc¬
lex atq uistrumentũ ꝑ qđ phuloso¬
phua cognitionẽ rerum raturãq
dep̃hendat. Cuius quidẽ rei has
ȩ contrario uideo ec̃ sententias
hienim qui partẽ philo sophiat
putant logicã considerationẽ
Kifere argum̃tis utuntur:
dicentes phylosopham indubitan¬
t̃ habere partes speculatiuã at¬
q actiuam. Deact̃cia racional ł oito¬
ritur ansit in parte ponenda. Sed
eam quoq partẽ et̃ phulo sopiue
non potest dubitari. Namii¬
cut denaturalibus caerisq sub
speculatiua positis philosophuaꝗͣ.
uestigatio. Item quie demo¬
ralibus a creliquis que sub
actiuam partem cadunt. So¬

Expanded text:
tantus huius considera- tionis fructus sit, danda est huic tam sollertissimae disci- plinae tota mentis intentio, ut primis firmati in disputandi ueritate uestigiis facile ad rerum ipsarum certam comprehen- sionem uenire possimus. Et quoniam qui sit ortus logicae disciplinae praediximus, reliquum uidetur adiungere, an omnino pars quaedam sit philosophiae an ut quibusdam placet, supellex atque instru- mentum, per quod philosophia cognitionem rerum naturamque deprehendat, cuius quidem rei has e contrario uideo esse sen- tentias. hi enim qui partem philosophiae putant logicam con- siderationem, his fere argumentis utuntur, dicentes philoso- phiam indubitanter habere partes speculatiuaue actiuam. de hac tertia rationali quaeritur an sit in parte ponenda, sed eam quoque partem esse philosophiae non potest dubitari, nam sicut de naturalibus ceterisque sub speculatiua positis solius philosophiae uestigatio est itemque de moralibus ac reliquis quae sub actiuam partem cadunt, so
Abbreviated transcription (Latin):
logismis posita. de monstrantibus
nonrei solũ uerum conclusionis etiam
causȩ s̃: qđ postremo resoluituri locu
pletius dicemus. Cũ igitur ꝑ utilesit
& deffinitione qđ lib&. illut circum
scribere et diuisione dissoluere et
de monstrationib comꝓbare. Haec
autẽ p̃ter earum rerũ scientiam
de quibus hoc libro disputabitur
Neq intellegi neque exerceri ualent.
quisum quã poterit dubitare. quin hic
liber maximũ totius logicae ad iumen¬
cum sit. p̃terquẽ cetera que in ea mag¬
nam uim tenent. Nullum doctri¬
nȩ aditum p̃bent: sec meminit por¬
phirius introduccionẽ sese conscri¬
berȩ ne que ultra quã institutionis
modus ẽ. formã tractatus egredi
Ait enĩseaitiorũ questionũ nodis
abstinere. Simplices uero mediocri
coniectura ꝑstringere quȩ ueros int
altiores questiones quas se difserre

Expanded text:
logismis posita demonstratiuis logismis posita demonstratiuis non rei solum, uerum con- clusionis etiam causae sunt, quod postremi Resolutorii locu- pletius dicent. Cum igitur perutile sit et definitione quodlibet illud circum- scribere et diuisione dissoluere et demonstrationibus comprobare, haec autem praeter earum rerum scientiam de quibus in hoc libro disputabitur, neque intellegi neque exerceri ualeant, quis umquam poterit dubitare quin hic liber maximum totius logicae adiumentum sit, praeter quem cetera quae in ea magnam uim tenent, nullum doctrinae aditum praebent? Sed meminit Porphyrina introductionem aese conscribere neque ultra quam institutionis modus est, formam tractatus egreditur, ait enim ‘se altiorum quaestionum nodis abstinere, simplices uero mediocri coniectura perstringere’, quae uero sint altiores quaestiones quas se differre
Abbreviated transcription (Latin):
Duob enĩ modis primũ aliquid et no¬
tũ dicitur scđm nos scilicet et sesđm
naturã nobis enĩ illa magis cagnitas
quae sunt proxima. ut indiuidua
Deinc species. postremogenera: ac
uero natura cõuerso modo. Fasunt
magis cognita. quȩ nob̵ minime pro¬
xima. Atq ideo quã libet se longius
a nobis genera protulerint. Tanto
magis erunt lucida Et naturaliter
nota. Differentiae uero substantales
illȩ sunt. quas ꝑse in .eẽ. his reb quac
de monstrantur. agnoscimꝰ. ꝑcedere
autẽ debet generũ ac differentiarũ
cognitio. ut in una quaq disciplina
quae sine eiusrei ꝙ de monstratur
Inuenientia principia possit intellegi
laessaria uero eẽ ea ipsa que genera
n differentias dicimus. nullus dubi¬
fat. qui speciẽ sine genere & differen¬
ta intellegit. ẽẽ nonpos sȩ. Generaue¬
ro& differentiae sunt. causespecierũ.
dcirco enĩ species sunt. quia genera
eorũ et differentiae sunt quae insil¬

Expanded text:
duobus enim modis primum aliquid et noduobus enim modis primum aliquid et notum dicitur, secundum nos scilicet et secundum naturam, nobis enim illa magis cognita sunt quae sunt proxima, ut indiuidua, dehinc species, postremo genera, at uero natura conuerso modo ea sunt magis cognita quae nobis minime proxima, atque ideo quamlibet se longius a nobis genera protulerint, tanto magis erunt lucida et natura- liter nota, differentiae uero substantiales illae sunt quas per se inesse his rebus quae demonstrantur agnoscimus, praecedere autem debet generum ac differentiarum cognitio, ut in una quaque disciplina quae sint eius rei quae demonstratur con- uenientia principia, possit intellegi, necessaria uero esse ea ipsa quae genera et differentias dicimus, nullus dubitat qui speciem sine genere et differentia intellegit essq non posse, genera uero et differentiae sunt causae specierum. idcirco enim species sunt, quia genera earum et differentiae sunt quae in syl
Abbreviated transcription (Latin):
Sed cum fuerint iunctae
partes.tunc recte totius nomen
excipiunit. Deea uero diuisio¬
ne quae secundũ accidens fit.
nullus ignorad qum in cognita.
ut accidens ita in sub iecta soluatur.
quã sigenus inspeties. Et postremo
omnem hunc ordinem partitionis
fedissime ꝑ miscebit inscientia.
sit ostendimus. Nunc de demonsbratione
dicemus. Neꝑ ardua atq: difficilia
liȩreat quimntanta hac disciplina uigi¬
lantissimo ingenio et soller tissimolab¬
resuda uerit lit enim de monstratio¬
ns. id .ẽ. alicuius quȩ site reicertara¬
tionis colleccio. ex ante cognitis natu¬
raliter. ex cõ uenientib exprimis
ex causa. ex necessarus. ex ꝑse in he¬
rentibus. Sed genera speciebus ꝓprus
priora naturaliter sunt ex generib
enu speties fluunt. Item species
subseposicis uel specieb uł indundus
priores natur alit̃. eẽ. manifes cũ ẽ
Quae uero priora sunt & p̃noscuntur
et notiara sunt sequentib natur alit̃

Expanded text:
sed cum fuerint iunctae sed cum fuerint iunctae partes, tunc recte totius nomen excipiunt, de ea uero diuisione quae secundum accidens fit, nullus ignorat quin incognito aut accidens ita in subiecta soluatur quasi genus in species, et postremo omnem hunc ordinem partitionis foedissime permiscebit inscientia. sit osten- dimus, nunc.de demonstratione dicemus, ne per ardua atque difficilia haereat qui in tanta hac disciplina uigilantissimo in- genio et sollertissimo labore sudauerit. fit enim demonstratio, id est alicuius quaesitae rei certa rationis collectio, ex ante cognitis naturaliter, ex conuenientibus, ex primis, ex causa, ex neces- sariis, ex per se inhaerentibus, sed genera speciebus propriis priora naturaliter sunt; ex generibus enim species fluunt, item species sub se positis uel speciebus uel indiuiduis priores naturaliter esse manifestum est. quae uero priora sunt, ea et praenoscuntur et notiora sunt sequentibus naturaliter,
Abbreviated transcription (Latin):
genꝰsit. Quoduero nom̃ aequi uo¬
cũ definicio uero ꝑ genera diffe¬
renciasq discurrit. quis quã ne
dubitare potest. Aeque in hacdi¬
uisionis forma. plurimũ huius libri
auttorẽ ualere: Illa uero scđm
se diuisio.q: ẽ. totius in partes quẽ ad mo¬
dũ discernit᷑. ac nõ potius generis inspe¬
ciesduusio .eẽ. putabit᷑. Nnisint genꝰ a spe¬
cies & differentiae carũq uis. ante disci¬
plinȩ ratione tractata : Curcnĩ nõquis¬
quã dicat domꝰ spetiȩs potius eẽ quã partes
fundam̃ta parietes & tectũ : Sed cũ occur¬
rit generis nom̃ inuna quaq spetie totũ
posse cõgruere : Iotius uero in una quaq:
parte sua nom̃ c̃uenire ñ posse manises¬
tũ sit aliã diuisionẽ. ẽẽ. generis inspeties
Aiã trtius in partes. Cõuenit autẽ no¬
ꝑ qđ et homo et equus singala animaba
nuncupantur. Neq tectũ uero neque
parietes. ad funda menta singillatim
domus nomine appellari solent

Expanded text:
genus sit, quid uero nomen aequiuogenus sit, quid uero nomen aequiuocum, definitio uero per genera differentiasque discurrit, quisquamne dubitare potest aeque in hac diuisionis forma plurimum huius libri auctoritatem ualere? illa uero secundum se diuisio quae est totius in partes, quemadmodum discernitur ac non potius generis in species diuisio esse putabitur, nisi sint genus |et species et differentiae earumque uis ante disciplinae ratione tractata? cur enim non quisquam dicat domus species potius esse quam partes fundamenta, parietes et tectum? sed cum occurrit generis nomen in una quaque specie totum posse con- gruere, totius uero in una quaque parte sua nomen conuenire non posse, manifestum fit aliam diuisionem esse generis in species, aliam totius in partes, conuenire autem noer id, quod et homo et equus singuli animalia nuncupantur, neque tectum uero neque parietes aut fundamenta singillatim domus nomine appellari solent,
Abbreviated transcription (Latin):
diuisionis forma genus inspecres
separare. id deqͥp̃t̃ generũ scien¬
ciã fieri ullomado potest. Nequȩ
uero p̃t̃ differenciarũ quas necer¬
se .ẽ. in specierũ diuisione sunu
Manifestũ. ẽ igit᷑ quanta utilitas
huius libri adhano diuisionẽ sit
que primo aditu genus acspecies et
differencias tractat. Secunda ue¬
roea diuisio que ẽ. scđm uocis sig¬
nificancias. Nec haet qͥdẽ ab huũis
libri utilitate discr& a ẽ. Vno enĩ
modo cognosci poterit. Vtrũ uox
cuius diuisionẽ facere querimus
A equi uoca et̃. uideatur. angenus.
Siea quat significat definiãtur. Et
sicam quae sub comunione sunt de
finicione daudantur. species eẽ
necesse .ẽ. Et illut cõmune eoꝵ
genus. qđ si illaq ꝓposita uox desig¬
nat nõ possunt una definicione
concludi. Nemodubitat: quin
ea quae subse posita significat.
scđm commune nom̃ ñ possunt
una definicione cõp̃hendi. Sugi¬
t᷑ ex definicione manifestũ sit quit

Expanded text:
diui- sionis forma genus in species diui- sionis forma genus in species separare, id neque praeter generum scientiam fieri ullo modo potest neque uero praeter differentiarum, quas necesse est in specierum diuisione sumi, manifestum est igitur, quanta utilitas huius libri ad hanc diuisionem sit quae primo aditu genus ac species et differentias tractat, secunda uero ea diuisio quae est secundum snificantias, nec haec quidem ab huius libri utilitate discreta est. uno enim modo cognosci poterit, utrum uox cuius diui- sionem facere quaerimus, aequiuoca esse uideatur an genus, si ea quae significat definiantur, et si ea quae sub codiffinitione claudantur, species esse necesse est, et illud commune genus earum. Quod si illa quae proposita vox designat non possunt una diffinitione concludi, nemo dubitat quin i quandoquidem ea quae sub se posita significat, secundum commune nomen non possunt una diffinitione comprehendi. Si igitur ex diffinitione manifestu