comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ceptis: credulus in ꝓmissis. fere¬
gre locuples: in industria sollers.
In oꝑe docilis: in spe longanimis.
In colloquio sapiens: in consilio prii¬
dens. In corrigendo uehemens. in
diligendo ardens. In aduersis pa¬
tiens: in ꝑiculis fortis. In discipli¬
nis mansuetus: in elemosiniꝰ lar¬
guis. In studiis assiduus. metumor¬
tis sollicitus. In timore dei eximiꝰ.
in religione magnificus. In exe¬
quiis deuotus: in miscđia głosus:
in disciplina strenuus. Excellen¬
ti ingenio p̾ditus: iusticia insigniꝰ:
seueritate t̾ribilis. Ad grãm ꝓmptus :
ad ignoscendũ paratus. Humilita¬
te summꝰ: hopitalitate p̾cipuuis.
Nutritor gregis piissimus: pastor ec¬
clesie ꝓuidus. Dispensator fidelis:
moderator insignis. Belictum ꝓpri¬
um cauens: alterus ut suũ lu¬
tientia uincens: suꝑbos xp̃i iugo
suauissimo subdens. Semꝑ enim
in obsequiis pauperũ: in diligen¬
tia ꝑegrinoꝵ: infatigabiliter ꝑse¬

Expanded text:
ceptis, credulus in promissis, pereceptis, credulus in promissis, peregre locuples, in industria solers, in opere docilis, in spe longanimis, in colloquio sapiens, in consilio prudens, in corrigendo vehemens, in diligendo ardens, in adversis patiens, in periculis fortis, in disciplinis mansuetus, in eleemosynis largus, in studiis assiduus, metu mortis sollicitus, in timore Dei eximius, in religione magnificus, in exsequiis devotus, in misericordia gloriosus, in disciplina strenuus, excellenti ingenio praeditus, justitia insignis, severitate terribilis, ad gratiam promptus, ad ignoscendum paratus, humilitate summus, hospitalitate praecipuus, nutritor gregis piissimus; pastor Ecclesiae providus, dispensator fidelis, moderator insignis, delictum proprium cavens, alienum ut suum lutientia vincens, superbos Christi jugo suavissimo subdens: semper enim in obsequiis pauperum, in diligentia peregrinorum infatigabiliter per
Abbreviated transcription (Latin):
episcopatii suscepto. ad sedem am¬
bianicã remeans: qualẽ se demũ
quantũq prestiterit. quis dig¬
ne ualet explicare ᷑ Aut quis tan¬
ta uerboꝵ copia pienuus existat:
Nel que oratio tante affiuentie
lib̾tate exundans: que cuncta
eius bona ut decet queat psequi:
Idem semꝑ robustus ad uirtutis
instantiã se exercens: constantissime
in cepto ꝓposito ꝑseuerabat. Eadem
in corde humilitas. ẽadem in uultu
grauitas erat. Fandae̾ pauꝑib cu¬
ram: eandem ut priꝰ sollicitudinẽ
gerebat. Eadem dilectio frat̾na. e¬
adem m̃tis constantia eidem ꝑma¬
nebat: nisi quod episcopalis ambi¬
tio. quã ceteris pompe fomentum
subministrare solet. ei plus studiũ
abiectionis exibuit. Et unde alii
ad tempꝰ uidentur extolli: inde
is ampliꝰ studuit humiliari. Erat
tione armatus. Doctrina p̾cipu¬
us. pontificio dignus. humilis in
honore recusando. subditus in sus¬
cipiendo. Ep̃s magnificus: fide
plenissimus. Obediens in dei pre.¬

Expanded text:
episcopatu suscepto, ad sedem suam remeans, qualem se demum quantumque praestiterit, quis digne valeat explicare; aut quis tanta verborum copia instructus existat vel quae oratio tantae affluentiae ubertate exundans, quae cuncta eius bona, ut decet, queat pIdem semper robustus ad virtutis instantiam se exercens, constantissime in coepto proposito perseverabat; eadem in corde humilitas, eadem in vultu gravitas erat, eamdem pauperibus curam, eamdem ut prius sollicitudinem gerebat, eadem dilectio fraterna, eadem mentis constantia eidem permanebat, nisi quod episcopalis ambitio, quae caeteris pompae fomentum subministrare solet, ei plus studium abjectionis exhibuit, et unde alii ad tempus videntur extolli, inde his amplius studuit humiliari. Erat tione armatus, doctrina praecipuus, pontificio dignus, humilis in honore recusando, subditus in suscipiendo, exsul spontaneus, fide plenissimus, obediens in Dei prae
Abbreviated transcription (Latin):
onoꝵ paruuloꝵ indolẽ
non tam dignitate ge¬
neris quam moribus
clarescere. dño approbante qui
quin ueniant ad me. Et sapien¬
tia dicente. relinquite infantiã
& uiuite. & ꝑ uias prudentie am¬
bulate. Ergo si munda & recta
sint oꝑa pueri. ex studiis eiꝰ intel

Expanded text:
Bonorum parvulorum indoles non tam dignitate generis quam moribus clarescere solet, Domino approbante, qui quin veniant ad me, et Sapientia dicente: Relinquite infantiam et vivite et per vias prudentiae ambulate. Ergo si munda et recta sunt opera pueri, ex s
Abbreviated transcription (Latin):
materiem scelerũ euitauit. af¬
finib suis ñ nocuit: s pauꝑib
latius manũ porrexit. Amici¬
tarum fidem̃. ñ minus retinu¬
it quã appetiuit.. Nec tam fortu¬
nam excoluit: quam uirtutes
imitatus est. Misericordia suble¬
uauit etiã oppressos indesinenter:

Expanded text:
materiem scelerum evitavit; affines suos non nocuit, sed et pauperibus latius manum porrexit, amicitiarum fidem non rennuit, sed appetivit; nec tam fortunam excoluit, quam virtutes imitatus est. Misericordia sublet oppressos, indesinent
Abbreviated transcription (Latin):
bo insta orportune importune: ar¬
guens. obsecrans. increpans. in om̃i
patientia & doctrina. Suauem
semꝑ habens. de his que dĩ sunt.
uel allocutionẽ plebis. uel colla¬
tionẽ frat̾ne familiaritatis. Tenenᷤᷤ
semꝑ in doctrina humana. aue¬
toritatem apłicam. ꝑ quã aggreᷤ¬
sus gentilium p̃dia. & gentis fero¬
cissime pacem teneas. copiosum
ac fidei catholice intemerata consor¬
tia. Iugiter custodias. His uerbis¬

Expanded text:
postolum opportune, importune: arguens, obsecrans, increpans in omni patientia et doctrina, suavem semper habens de his quae Dei sunt vel allocutionem plebis, vel collationes fraternae familiaritatis, tenens semper in doctrina humana auctoritatem apostolicam, per quam aggressus gentilium praelia, et gentis ferocissimae pacem tenuit, et copiosum ac fidei catholicae intemerata consortia jugiter custodivit. CAPUT I
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ simplicitatẽ columbe: ne cui¬
quã machinaret᷑ dolos. Habelis
& serpentis astutiam: ne alioꝵ
supplantaretur insidiis. Dignũ
quoq in cunctis habens ingenũ &e faci¬
le loquebat᷑ & pure. Eccłiarum etiã
conuenticulis freqͤnter int̾erat. &e que¬
cũq ibi ex diuinis scripturis reci¬
tabant᷑. aurẽ libenter accõmodans.
auidissime hauriebat. Atq ita in
cordis sui memoria recondebat: ut
etiã cum absens ee̾t. ea que didice¬
rat. meditatione intentissima ru¬

Expanded text:
enim simplicitatem colunibae, ne cuiquam machinaretur dolos; habebat et serpentis astutiam, ne aliorum subplantaretur insidiis; dignum quoque in cunctis habens ingenium, et facile loquebatur et purae. Ecclesiarum etiam conventiculis frequenter intererat, et quaecumque ibi ex divinis scripturis recitabantur, aurem libenter accommodans, avidissime hauriebat atque ita in cordis sui memoriam recondebat, ut etiam, cum absens esset, ea quae didicerat meditatione intentissima ru
Abbreviated transcription (Latin):
a te lector exposco. primũ quod
soloecismo & abiectione uerboꝵ
aures tuas uulnero: deinde qͦd
plixior pagina uidetur parere
fastidium. S non pigeat recensẽ¬
re. quod x p̃m prestare ñ piguit.
qui dũ scõs suos glorificat. nos
iniutat exemplo. Et tam̃ deum
testor conscium secretoꝵ: me plu¬
ra de doinne mei germani factis.
agnita & ꝓbata tacusse. Ex quo
reũ ẽe̾ me fateor: supprimendo
quod mirabiliter ad ꝓfectũ om̃i¬
um. diuina uirtus oꝑata ẽ. Et

Expanded text:
a te, lector, exposco, primum quod a te, lector, exposco, primum quod soloecismis et abiectione verborum aures tuas vulnero, deinde quod lixior pagina videtur parare fastidium. Sed non pigeat recensere, quod Christum praestare non piguit; qui dum sanctos suos glorificat, nos invitat exemplo. Et tamen Deum testor conscium secretorum, me plura de domni mei Germani factis agnita et probata tacuisse; ex quo reum esse me fateor subprimendo, quod mirabiliter ad profectum omnium divina virtus operata est. Et
Abbreviated transcription (Latin):
Placentiam corpus dũ preterit:
ceca iam nocte ꝑuenit. Quod in
eccła collocatum. dum ugiliis
sc̃ẽ deuotionis excolitur: matrona
quedã loci eius paralisi dissoluta.
ita ut nullũ menbrum suo fun¬
geretur officio. precaria depos¬
cit. ut feretro corporis sub deret᷑
Ibiq usq ad lucem extenta: decu¬
buit. Mature corpus actoluitur:
surgit & mulier: & uiuificata ꝑ
mortuũ. mirantib poptis. ꝓpriis
pedib. debitũ reddit obsequium
Excipiunt gallie patronũ ꝓpͥũ.
Maiori quippe famulatu. ubi re¬
uerentie. iungebatur affectus om¬
ne hominũ genus. diuerso ocur¬
currit officio. Alii uias p̃ruptis
depositis molliunt. & pontium
innouatione continuant: alii ex¬
pensas ingerunt. alii psalmis in¬
tonant: alii colla supponunt. Re¬
fulgebat reꝑcusso solis radio:
splendorem sibi etiã ꝑ diem uen¬
dicans. luminũ multitudo. Tanto¬
q ministerio caritatis. ꝓprie red¬
ditur ciuitati: ubi sepultus cor

Expanded text:
Placentiam corpus, dum praeterit, Placentiam corpus, dum praeterit, caeca iam nocte pervenit. Quod in ecclesia conlocatum dum vigiliis sanctae devotionis excolitur, matrona quaedam loci eius paralisi dissoluta, ita ut nullum membrorum suo fungeretur officio, precaria depoposcit, ut feretro corporis subderetur, ibique usque ad lucem extenta decubuit. Mature corpus adtollitur, surgit et mulier et, vivificata per mortuum, mirantibus populis, propriis pedibus debitum reddit obsequium. 46. Excipiunt Gralliae patronum proprium maiore famulatu, quippe ubi reverentiae iungebatur affectus. Omne hominum genus diverso occurrit officio; alii | vias, praeruptis depositis, molliunt et pontium innovatione continuant, alii expensas ingerunt, alii psalmis intonant, alii colla subponunt. Refulgebat, repercusso solis radio, splendorem sibi per diem vindicans, luminum multitudo, tantoque ministerio caritatis propriae redditur civitati, ubi, sepultus corp
Abbreviated transcription (Latin):
ereditas deinceps diuidit᷑ relic¬
ta. Partem p̾sumpsit imꝑium:
partem uendicant sacerdotes.
Et quod fieri de opib solet. nasci¬
tur de exiguitate contentio: dum
deest quod capiant. Solius bene¬
dictionis heres: capsulã cũ sc̃ĩs¬
reliquiis regina suscepit. Cucul¬
lam cũ interiore cilicio: petrus
ep̃s usurpauit. Sex uͦ antistites
ut aliqͥd monimenti ex successi¬
one scĩtatis acciꝑent: dirumꝑe
quod suꝑfuerat maluerunt. Unꝰ
pallium: cingulũ alter accepit.
duo tunicã: duo sagulum diui¬
serunt.
Deinde ad apparatũ defuncti
fuerunt studia conferentiũ. ac¬
cusantium. eur parua expensa
mortuo deberentur. Acoluis cor¬
pus aromatũ constrictione soli¬
dauit: regina uestiuit. Quibus
om̃ib rice ꝑfectis. et expensis. euec¬
tionib iter instrui imꝑatur:
ministrosq eius copiosa largi¬
tione ꝓsequit᷑. Sacerdotes religi¬
onis obsequiũ. & in p̃senti instru¬
unt & ordinatione premittunt:
unũq agmen informat᷑ ad gallias.

Expanded text:
ereditas deinceps relicta dividitur; partem praesumit imperium, partem vindicant sacerdotes, et quod fieri de opibus solet, nascitur de exiguitate contentio, dum deest, quod capiant, – solius benedictionis heredes! Capsulam cum sanctis. regina suscepit; cucullam cum interiore cilicio Petrus episcopus usurpavit. Sex vero antestites, ut aliquid monumenti ex successione sanctitatis acciperent, disrumpere quod superfuerat maluerunt: unus pallium, cingulum alter accepit; duo tunicam, duo sagulum diviserunt. 44. Deinde apparatum defuncti fervent studia conferentum, accusantium, cur parva expensa mortuo deberetur. Acolius corpus aromatum constrictione solidavit, regina vestivit. Quibus omnibus rite perfectis, expensis et evectionibus iter instruit imperator ministrosque eius copiosa largitione prosequitur. Sacerdotes religionis obsequium et in praesenti instruunt et ordinatione praemittunt, unumque agmen informatur ad Gallias. 45.
Abbreviated transcription (Latin):
tum publicum reuocauit in cõ¬
lumen. Hoc primũ uirtutis sue
signum: in italia ꝑ famulũ suũ
xp̃s oꝑatus est. Concurrebat
diuersa popłi multitudo: bene¬
dictionem exꝑte scĩtatis oꝑiens.
Iunctisq cum p̃dicatione mira¬
culis: & animas curabat & corpo¬

Expanded text:
tum publicum revocavittum publicum revocavit. Hoc priraum virtutis suae signum in Italia per famulum suum Christus operatus est. Concurrebat diversa populi multitudo, benedictionem expertae sanctitatis operiens, iunctisque cum praedicatione miraculis, et animas curabat et corpo
Abbreviated transcription (Latin):
sime sui agnitionẽ ab iectione ue¬
laret: mediolani quis aut quantꝰ
tate uenerabilis: qui in unũ plu¬
rimos collegerat sacerdotes. Et dũ
missa sacris misteriis celebratur
altari: in cognitus & inꝓuisus in¬
greditur. Statimq unus e popło.
captiuus inimici: cum ingenti uo¬
ciferatione ꝓclamat. Cur nos in
italia germane prosequeris: Suf¬
ficiat tibi quod nos de galliis ex¬
clusisti: sufficiat qͦd nos. & occea¬
nũ mare oratione suꝑasti. Quid
uniu̾sa ꝑlustras: Quiesce: ut nos
quieti ẽẽ possimus. Fit admirati¬
o &e terror. in popło. Quis esset ger¬
manus: dũ alter alterũ intuetur
inquirit᷑. Et licet habitu despica¬
bilis uideretur: uultus tam̃ dig¬
nitate cognoscitur. Consulcus:
gradum aut ordinẽ non nega
humilitate uenerant᷑. Exorant:
ut furiosum qui nom̃ eius con¬
fessus fuerat uisitaret. Quẽ ñ
pͦsumptionis coturno: s obedi¬
entie studio. p̃cepit exhiberi.
Remotũq in secretario. celebri
absolutione purgatũ. ad conuen¬

Expanded text:
sime sui agnitionem abiectione velaret, Mediolani, quis aut quantus tate venerabilis, qui in unum plurimos collegerat sacerdotes. Et dum missa sacris misteriis celebratur ad altare, incognitus et inprovisus ingreditur, statimque unus e populo, captivus inimici, cum ingenti vociferatione proclamat: 'Cur nos in Italia, Germane, persequeris? Sufficiat tibi, quod nos de Galliis exclusisti; sufficiat, quod nos et oceanum mare oratione superasti. Quid universa perlustras? Quiesce, ut nos quieti esse possimus'. Fit admiratio et terror in populo; quis esset Germanus, dum alter ad alterum intuetur, inquiritur. Et licet habitu despicabilis videretur, vultus tamen dignitate cognoscitur. Consultus gradum aut ordinem non negavhumilitate venerantur; exorant, ut furiosum, qui nomen eius confessus fuerat, visitaret. Quem non praesumptionis coturno, sed oboedientiae studio praecepit exhiberi, remotumque in secretario, celeri absolutione purgatum ad conven
Abbreviated transcription (Latin):
gallicanis. dum alpes italiã
ingressuriᷤ ex superat: casi artifi¬
cib ex oꝑe mercennario domũ
redeuntib. itineris conlatione
sociatur. Qui dum grauati innis¬
tis fascibus. iuga nubib inserta
conscendunt. torrente obiuo tene¬
bantur: qui in illis p̃ruptis p̃cipi¬
tiis. neq animalium neq homi¬
nũ uestigia. fideliter herere pati
tes deportauit: eumq exoneratũ
iterato transitu subiecta ceruice

Expanded text:
Gallicanis, dum Alpes Italiam ingressurus exsuperat, casu artificibus ex opere mercennario domum redeuntibus itineris conlatione sociatur. Qui, dum, gravati iniustis fascibus, iuga nubibus inserta conscendunt, torrente obvio tenebantur, qui in illis praeruptis praecipitiis neque animalium neque hominum vestigia fideliter haerere patiutes deportavit eumque exoneratum, iterato transitu, subiecta cervice
Abbreviated transcription (Latin):
miserunt eum in carcerẽ: usq¬
dum ꝑtractarent quali eum
morte disꝑderent. Circa uero¬
mediam noctem. clausis ostiis.
ce custodibz ante fores dormien¬
ꝑ egyptum decretoꝵ: ecce nom̃
tuum in libro uite celestis asscͥp¬
tum est: & memoriale tuum ñ
derelinquet᷑ in scłm. Socius enĩ
factus es suꝑnarũ uirtutũ que in
celis sp̃m tuũ suscipient: et in te re¬
manus suas ad celum extendens

Expanded text:
miserunt eum in carcerem, usque pertractarent qua eum morte disperderent. Circa mediam vero noctem, clausis ostiis et custodibus ante foras dormienper Aegyptum decretorum, ecce nomen tuum in libro vitae coelestis ascriptum est, et memoriale tuum non derelinquetur in saeculum. Socius enim factus es supernarum virtutum. Nam et in coelis spiritum tuum colligent, et in te reus, suas ad coelum extendens manus,
Abbreviated transcription (Latin):
Etabiit. Mane autẽ facto conue¬
nit multitudo ciuitatis: & eicien¬
tes eum de custodia. miserunt ite¬
rum funẽ in collum eius: & trahe¬
bant eum dicentes. Trahite buba¬
lum: ad loca buiculi. Sẽs autem¬

Expanded text:
te. » Mane autem facto, convenit multitudo civitatis, et ejicientes eum de custodia, miserunt iterum funem in collo ejus, et trahebant, dicentes: « Trahite bubalum ad loca Bucoliae. » Cum
Abbreviated transcription (Latin):
lianus iussit grabatũ ereum
afferri. & in eo extendi scm̃ ui
rumꝰ & substerni carbones ig¬
nitos&e spargi suꝑ eum sal et
adipem. & desuꝑ uirgis cedi. ut
uenter eiꝰ. ꝙ interiora uiscera
laxarent᷑ ab igne. dorsum autẽ¬

Expanded text:
 jussit grabatum aereum afferri, et in eo extendi sanctum virum, et substerni carbones ignis et spargi super eum sal et adipem, et insuper virgis caedi, ut venter et interiora viscera ejus laxarentur ab igne. Talite
Abbreviated transcription (Latin):
li.: ac sine ulla discrecione ꝑsone.
tuguria circuit. cubilia uniu̾sa
plustrat: & int̾posito uniꝰ diei spacio.
ita celestes medicinas obtinuit. ut
egrediens die t̾cia. domũ totã relin¬
queret in columitate gaudentẽ: ꝓseqͣn¬
te eũ dño. qũe lectulo inueu̾at. de¬
cũbentẽ. Pcedebat enĩ uen̾abilẽ uirũ.
fama laud abił: exigens ut nuntiati
eRebatur iam ꝑ ora rauen¬
nantiũ popłoꝵ: & ad uencus sui
moras. preuiꝰ accusabat affectus
Tandem du expectatus excipitur.
Prouiderat quidẽ ut nocturno in¬
gressus tempore. secreta obscurita¬
te tegeretur: s desidantiũ excubi¬
as uitare ñ potuit. Illic petruis cũ
pontifex: xp̃i ecclesiam apostolica

Expanded text:
li, acsine ulla discretione personae li, acsine ulla discretione personae tuguria circuit, cubilia universa perlustrat et, interposito unii diei spatio, ita caelestis medicina obtinuit, ut, egrediens die tertia, domui totam reliquerit incolomitate gaudentem, prosequente eum domino, quem lectulo invenerat decumbentem. Praecedebat venerabilem virum fama laudabilis exigens, ut nuntiati rebatur iam per ora Ravennantium populorum, et adventus sui moras praevius accusabat affectus. Tandem diu expectatus excipitur. Providerat quidem, ut, nocturno ingressus secreto, obscuritate tegeretur; sed desiderantum excubias vitare non potuit. Illic Petrus tum pontifex Christi ecclesiam apostolica
Abbreviated transcription (Latin):
si non meretur aspectum. Ad hec
uir beatissimus replet᷑ miscđia
& relicto itinere. ea uia rectior
iudicatur. que mercedẽ boni o¬
ꝑis p̃ꝑabat. Diuertit reclaman¬
tibus suis: & desid̾atum petenti¬
b prestat aduentũ. dicens. Nichil
michi prius ẽ: quã precepta dñi¬
complere. Tum illi cum exulta¬
tione & cum gaudio: ducentoꝵ
solidoꝵ munus. qͦd tnͣsmissum fu¬
erat. obtulerunt. Deinde conuer¬
sus ad diaconenait. Accipe que
tradunt᷑: & intellige te fraudem
fecisse pauꝑib Nam si tocũ qͥa¬
dedi indigentib contulisses: re¬
munerator nr̃ trecentos hodieres¬
didisset. Contremuit diaconus:
secretũ reatus sui innotuisse pon
Nterea gradũ accelerant: ꝑue¬
nitur: & tanquam manifesta
sanitas fuisset ingressa. ita om¬
niũ animos. scĩ releuauit. aspec¬
tus. Nocas ꝓfert & exerit medici¬
nasi xp̃m prostratus exorat.: siusq
lacrimis gaudia mercatur alioꝵ
Hisitantur dñi. uisitantur & famu¬

Expanded text:
si non meretur aspectum'. Ad haec si non meretur aspectum'. Ad haec vir beatissimus repletus misericordia et, relicto itinere, ea via rectior iudicatur, quae mercedem boni operis praeparabat. Divertit, reclamantibus suis, et desideratum petentibus praestat adventum, dicens: 'Nihil mihi prius est quam Domini praecepta complere'. Tum illi cum exultatione, cum gaudio ducentorum solidorum munus, quod transmissum fuerat, obtulerunt. Deinde conversus ad diaconem, ait: 'Accipe quae traduntur et intellege, te fraudem fecisse pauperibus; nam si totum indigentibus contulisses, remunerator noster trecentos hodie reddidisset'. Contremuit diaconus, secretum reatus sui innotuisse ponnterea gradum accelerant; pervenitur, et tamquam manifesta sanitas fuisset ingressa, ita omnium animos sancti relevavit adventus. Notas profert et exerit medicinas; Christum prostratus exorat suisque lacrimis gaudia mercatur aliorum. Visitantur domini, visitantur et famu
Abbreviated transcription (Latin):
gresus urbe opulentissima.
dilm iter sensim horis felicibus
carpit: occurrunt pauꝑes. ele¬
mosinam postulantes. Consulit
diaconem: quantũ ẽe̾t in sũpti¬
bus. Tres tantũ aureos e̾e̾ res¬
pondit: totosq statim precepit
erogari. Ad hec diaconus. Un¬
de uicturi hodie sumus: Res¬
pondens ait. Pascit deus pauꝑes
suos: tu quod habes pauꝑibus
presta. Diaconus quasi ꝓuidꝰ: duos
erogat. reseruat unum. Dumq a¬
gitur iter ceptum. intuent᷑ post
se equites concitatos: qui breui
adiuncti statim desiliunt: ꝙ ꝓuo¬
luti genib huiꝰmodi precem fun¬
dunt᷑. Dñs nr̃ uir spectabilis lepo¬
rius. ñ longe ab hinc domicilio
fruitur: qui cũ familia sua ita ẽ¬
implicitus diuerso incõmodo. ut
& ꝓpria & suoꝵ infirmita te suc¬
cumbat. Cuiꝰ ad uos lacrimas
deportamus: infirmũ si dignum
ducitis usitate. Si uero precem
nrãm occupationis ur̃e necessitas
uincit: orationẽ intercessionisim¬
pendite. Mereatur benedictionẽ.

Expanded text:
gressus urbe opulentissima, dum iter sensim moris felicibus carpit, occurrunt pauperes, elemosinam postulantes. Consulit diaconem, quantum esset in sumptibus. Tres tantum aureos esse respondit, totosque statim praecepit erogari. Ad haec diaconus: 'Unde victuri hodie sumus?' Respondens ait: 'Pascit Deus pauperes suos; tu, quod habes, indigentibus praesta'. Diaconus quasi providus duos erogat, reservat unum. Dumque agitur iter coeptum, intuentur post se equites concitatos. Qui brevi adiuncti, statim desiliunt, et obvoluti genibus, huiusmodi precem fundunt: 'Dominus noster vir spectabilis Leporius non longe abhinc domicilium fruit; qui cum familia sua ita inplicitus diverso tenetur incommodo, ut et propria et suorum infirmitate subcumbat. Cuius ad vos lacrimas deportamus: infirmum, si dignum ducitis, visitate! Si vero precem nostram occupationis vestrae necessitas vincit, orationem intercessionis inpendite; mereatur benedictionem,
Abbreviated transcription (Latin):
egebat etiã romanũ imꝑium
pla̾cidia regina: cum filio iã iu¬
dem catholicam diligebant: ut
cum om̃ib imꝑarent. dei fa¬
mulis sublimi humili humili¬
tate seruirent. Qui om̃s uene¬
rabilẽ sacerdotem. certantibus
studiis ꝓuido amore suscipiu¬
nt: ambiunt pͥncipes oceur¬
runt ꝓceres : eccła cum exulta¬
tione amplectitur. Ad diuerso¬
rium sacerdotis. regina uenera¬
bilis. uas argenti amplissimũ.
referium cibis delicatiorib si¬
ne ulla carnis admixtione tnͣs¬
misit. Quod susceptũ ea racione
distribuit. ut cibos ministris sui
traderet: ipse uero uendicaret
argentũ: remitens loco muneriᷤ
patenulã ligneam. panem ordea¬
ceum continentem. Quod illa
utrũq cum ingenti gratulati¬
one complexa est: quod a argen¬
tũ suum transmisisset ad paupe¬
res. & illam escam beati uiri. cũ
ministerio abiecti uascłi suscepiset
Nam & lignum postea auro am¬
biit: & panem multis remedus

Expanded text:
egebat etiam Romanum imperium Placidia regina cum filio Valentindem catholicam diligebant ut, cum omnibus imperarent, Dei famulis sublimi humilitate servirent. Qui omnes venerabilem sacerdotem certantibus studiis pro divino amore suscipiunt. Ambiunt principes, occurrunt proceres; ecclesia cum exultatione conplectitur. Ad diversorium sacerdotis regina venerabilis vas argenti amplissimum, refertum cibis delicatioribus sine ulla carnis admixtione, transmisit. Quod susceptum ea ratione distribuit, ut cibos ministris suis traderet, ipse vero vindicaret argentum, remittens loco muneris patenulam ligneam panem ordeaceum continentem. Quod illa utrumque cum ingenti gratulatione conplexa est, quod et argentum suum transisset ad pauperes et illa escam beati viri cum ministerio abiecti vasculi suscepisset. Nam et lignum postea auro ambiit et panem multis remed
Abbreviated transcription (Latin):
minꝰ inuitabat ad premia.
perii suꝑcilio. occurrit pauꝑi:
requirit infirmũ: tribuens quic¬
qͥd ab ea beneficii postulabat.
Peculiarit̾ sane peciit. quod illa
inuita concessit: scilicet ut gle¬
ba corporis sui. patrie redderet᷑
Uisitantiũ uͦ tanta fuit dieb ac
noctib multitudo: quantã aut
admisit aditus. aut domus recepit
Tempus om̃e choris ꝑsauentibus
tenebatur. Sẽptimo incõmodi die:
ad celos anima. felix & beata trans

Expanded text:
minus invitat ad praemia. minus invitat ad praemia. perii supercilio, occurrit pauperi, requirit infirmum, tribuens, quicquid ab ea beneficii postulat. Peculiariter sane petiit, quod illa invita concessit, ut gleba corporis sui patriae redderetur. Visitantum vero tanta fuit diebus ac noctibus multitudo, quantum aut admisit aditus aut domus recepit. Tempus omne choris psallentibus tenebatur. Septimo incommodi die ad caelos anima fidelis et beata trans
Abbreviated transcription (Latin):
ni ꝑfidia mobilẽx indisciplinatũ
populũ. ad rebellionẽ pristinã
reuocasset. Quo facto. & int̾ces¬
sio sacerdotis euanuit: & impe¬
rialis crudelitas circũscripti¬
one frustrata est. Qui tamen
ꝓ calliditate multiplici: breui
ꝑenas ꝑfide temeritatis exsoluit
matutinali sollempnitate ꝑ fec¬
gione conferret.tristissimam ꝑ¬
tulit mentionẽ. inquiens. Comm̃¬
Uidebar mͥ ꝑ nocturnũ soporem:
a dño nr̃o uiaticum ꝑegrinatio¬
nis accipere. Et cuncausam ꝑegri¬
nationis inquirerẽ: ne metuas in¬
quit. ad patriam ñ ad ꝑegrina¬
tionẽ te dirigo: ubi habebis qͥetẽ
&e requiẽ sempiternã. Diruiabatiꝰ
intellectu alio somniũ sacerdoteᷤ.
s ille studiosius comm̃dabat ext̾¬
ma. dicens. Bene noui: quã patͥ¬
am ds̃ suis famulis reꝑmittit
queretur in cõmodum. Quo in¬
gra uescente:ciuitas tota turbat᷑.
Accelerabat transitũ. qui uocabat
ad głam: & fessum a laborib do¬

Expanded text:
nis perfidia mobilem et indisciplinatum nis perfidia mobilem et indisciplinatum populum ad rebellionem pristinam revocasset. Quo facto et intercessio sacerdotis evanuit, et imperialis credulitas circumscriptione frustrata est. Qui tamen pro calliditate multiplici brevi poenas perfidae temeritatis exsolvitmatutinale sollemnitate pgione confertur, tristissimam protulit mentionem, inquiens: ' Commernum soporem a Domino nostro viaticum peregrinaturus accipere, et cum causam profectionis inquirerem: „Ne metuas", inquit, „ad patriam, non ad peregrinationem te dirigo, ubi habebis quietem et requiem sempiternam"'. Dirivabant intellectu alio somnium sacerdotes; sed ille studiosius commendabat extrema, dicens: 'Bene novi, quam patriam Deus suis famulis repromittiqueretur incommodum; quo ingravescente, civitas tota turbatur. Accelerabat transitum, qui vocabat ad gloriam, et fessum eroam laboribus Do
Abbreviated transcription (Latin):
galis cubiculi alũpnus. iam iuue¬
nis lib̾aliter insticutus. huiꝰmodi
demonio uexabat᷑: qͦd ꝑ menstruũ
tempꝰ. redeuntib incrementis lu¬
narib. captiuos suos caduca al¬
lisione ꝓsternit. Interuentu re¬
gine & ꝓcerum: sc̃o uiro p̃senta¬
tur & tradit᷑. Quẽ diu exanimatũ.
purgare die eadem distulit: cũ
soleret furiosissimos demones.
prima manus inpositione de¬
pellere. Ita enĩ miserandi iuue¬
nis medullas & interiora penet᷑¬
uerat: ut quasi uas ꝓprium cer¬
tis temporib possideret. Reclu¬
dieum secũ nocte constituit.
Tum uͦ ex int̾iorib latebris ma¬
nifestus erupit: & quasi in dor¬
menta cõpositus. tempus indicat
quod ab in eunte etate. ceperat
innocentẽ. Itaq nssus egredit᷑
Purgatusq adolescens: post diẽ¬
alterum palatio reformatur
Causam sanearmonicane regionis
que necessitatẽ ꝑegrinationis
indixerat. obtenta uenia & se¬
curitate ꝑpetua. ad ꝓprium ob¬
tinusset arbitriũ. nisi titubatio¬

Expanded text:
iam iuvenis, liberaliter institutus, huiusmodi daemonio vexabatur, quod per menstruum tempus, redeuntibus incrementis lunaribus, captivos suos caduca allisione prosternit. Interventu reginae vel procerum sancto viro praesentatur et traditur. Quem diu examinatum purgare die eadem distulit, cum soleret furiosissimos daemones prima manus inpositione depellere. Ita enim miserandi iuvenis medullas et interiora penetraverat, ut quasi vas proprium certis temporibus possideret. Recludi eum secum nocte constituit. Tum vero ex interioribus latebris manifestus erupit et, quasi inter tormenta conpositus, tempus indicat, quod ab ineunte aetate ceperat innocentem. Itaque iussus egreditur, purgatusque adulescens post diem palatio reformatur.. 40. Causam sane Armoricanae regionis, quae necessitatem peregrinationis indixerat, obtenta venia et securitate perpetua, ad proprium obtinuisset arbitrium, nisi Tibatto
Abbreviated transcription (Latin):
post obitũ uatem uis nosse uiator
Quod legis ecce loquor: uox tua nẽ¬
pe mea est. Et in suis quidẽ scrip¬
tis ille deo acceptiis & cariis sacer¬
dos. quantũ lucente ueritate ui¬
deri conceditur recte ac sane fidei
ꝓficiunt. S & ego arbitror plusexeo
ꝓficere potuisse. qui eũ & loquentẽ
in eccłia lax presentem audire & u¬
dere potuerunt: & eiꝰ p̾sertim inter
homines conuersationẽ non igno¬
rauerunt. Erat enĩ non solum erus¬
ditus scriba in regno celoꝵ. de thes¬
auro suo ꝓferens noua &e uetera:
& unus negotiator qui inuenta p̾ci¬
osa margarita.que habebat uen¬
ditis comꝑarauit: uerũ etiã exhis
ad quos scriptũ est sic loqͥmini
dicit. qui fecerit & docuerit. hic
tem qui hec scripta legitis. ut me¬
eũ om̃ipotenti deo grãs agatis. do¬
minũq benedicatis qui michi tri¬
buit intellectum. ut hec in notici¬
am & presentiũ & absentium p̃sentĩ
demporis & futuri hominũ & uellẽ

Expanded text:
post obitum vatem vis nosse viator, post obitum vatem vis nosse viator, Quod legis ecce loquor, vox tua nempe mea est. Et in suis quidem scriptis ille Deo acceptus et charus sacerdos, quantum lucente veritate videre conceditur, recte ac sane, fideiproficiunt. Sed ego arbitror plus ex eo proficere potuisse, qui eum et loquentem in ecclesia praesentem audire et videre potuerunt, et ejus praesertim inter homines conversationem non ignoraverunt. Erat enim non solum eruditus scriba in regno coelorum, de thesauro suo proferens nova et vetera, et unus negotiatorum, qui inventam pretiosam margaritam, quae habebat venditis, comparavit : verum etiam ex iis ad quos scriptum est, Sic loquimindicit, Qui fecerit et docuerit sic tem, qui haec scripta legitis, ut mecum omnipotenti Deo gratias agatis, Dominumque benedicatis, qui tribuit mihi intellectum, ut haec in notitiam et praesentium et absentium praesentis temporis et futuri hominum, et vellem
Abbreviated transcription (Latin):
ast. & sepultus est. Testam̃tum nul¬
lum fecit: quia unde faceret pau¬
ꝑ dĩ non habuit: eccłie bibliothe¬
cam. om̃sq codices diligent̾ poste¬
ris custodiendos semꝑ iubebat.
Si quid uͦ eccłia uel in sũptibus uel
in ornam̃tis habuit. fidei p̾sbit̾i
qͥ sub eodem domꝰ ecclesie curam
gerebat. dimisit: nec suos consan¬
guineos. in ꝓposito uł extra consti¬
tutos. in sua uita & morte. uulgi
more tractauit. Quib dũ adhuc
suꝑesset. id si opus fuit qͦd & cet̾is
erogauit: non ut diuitias habe¬
rent. s ut aut ñ. aut minꝰ egerent
Clerũ sufficientissimũ. et monaste¬
ria uroꝵ. ac feminarum conti¬
nentiũ. cum suis p̃positis piene
ecclesie dimisit una cum biblio¬
no dei qualis quantꝰq in eccłia
fuerit noscitur. & in his semꝑui
uere a fidelib inuenit᷑. iux ta qͦs
etiã scłarium quidã poetarum
Iubens quo sibi tumulum mor¬
tuo in aggere publico collocart̃
ꝓ grammate fixit dicens. Uiues

Expanded text:
est, et sepultus est. Testamentum nulest, et sepultus est. Testamentum nullum fecit, quia unde faceret pauper Dei non habuit. Ecclesiae bibliothecam, omnesque codices diligenter posteris custodiendos semper jubebat. Si quid vero Ecclesia, vel in sumptibus, vel in ornamentis habuit, fidei presbyteri, qui sub eodem domus Ecclesiae curam gerebat, dimisit. Nec suos consanguineos, vel in proposito vel extra constitutos, in sua vita et morte vulgi more tractavit: quibus, dum adhuc superesset, id si opus fuit, quod et caeteris, erogavit, non ut divitias haberent, sed ut aut non, aut minus egerent. Clerum sufficientissimum, et monasteria virorum ac feminarum, continentibus cum suis praepositis plena, Ecclesiae dimisit, una cum bibliono Dei qualis quantusque in Ecclesia fuerit noscitur, et in his semper vivere a fidelibus invenitur. Juxta quod etiam saecularium quidam poetarum, suis jubens quo sibi tumulum mortuo in aggere publico collocarent, programmate finxit, dicens, Vivere
Abbreviated transcription (Latin):
pore non debere: quod & ipse fe¬
cit. ultima qua defunctus ẽ egritu¬
dine. Nam sibi iusserat psalmos
dauiticos qui sunt paucissimi
de penitentia scribi: ipsosq qͣt̾¬
niones iacens in lecto contra pa¬
rietem positos. dieb sue infir¬
mitatis intuebatur & legebat:
intentio eiꝰ a quoquã impedire¬
t ante dies ferme decem quã
exiret de corpore. a nob̾ postula¬
uit presentib ne quis ad eũ in¬
grederet᷑. nisi tantũ horis quibꝰ
medici ad inspiciendũ intra¬
bant. uel cũ ei refectio inferre¬
tur: & ita obseruatum et factũ
est. Om̃i illo tempore orationi
uacabat. Uerbum dei usq ad
ipsam suã extremam egritudi¬
nem inp̃termisse alacriter et
fortiter. sana m̃te sanoq con¬
silio. in eccłia predicabat. mẽ¬
bris om̃ib sui corporis in co¬
lumis. integro aspectu atq au
na senectute. & nob̾ coram positis¬
ꝓ eius cõmendanda corporis depo¬
sitione. sac rificium deo oblatum

Expanded text:
pore non debere. Quod et ipse fepore non debere. Quod et ipse fecit, ultima qua defunctus est aegritudine: nam sibi jusserat Psalmos Davidicos, qui sunt paucissimi de poenitentia, scribi, ipsosque quaterniones jacens in lecto contra parietem positos diebus suae infirmitatis intuebatur, et legebat, intentio ejus a quoquam impediretur, ante dies ferme decem quam exiret de corpore, a nobis postulavit praesentibus, ne quis ad eum ingrederetur, nisi iis tantum horis, quibus medici ad inspiciendum intrarent, vel cum ei refectio inferretur. Et ita observatum ac factum est: et omni illo tempore orationi vacabat. Verbum Dei usque ad ipsam suam extremam aegritudinem impraetermisse, alacriter et fortiter, sana mente, sanoque consilio in ecclesia praedicavit. Membris omnibus sui corporis incolumis, integro aspectu atque auna senectute; et nobis coram pro ejus commendanda corporis depositione sacrificium Deo oblatum
Abbreviated transcription (Latin):
hantur: mercennariꝰ ille est. qui
uidet lupum uenientẽ ꝓ fugit. qn̾i
non ẽ ei cura de ouib Hec tibi quia
me consuluisti. frat̾ dilectissime
qua existunaui ueritate & certa
caritate rescripsi: s ne meliorem
si inuenires sequaris. sententiã
ñ p̃scripsi. Melius tam̃ quod in
bis ꝑiculis faciamus inuenire
non possumꝰ: quã orationes ad
dnm deum nostrũ. ut miserea¬
tur nr̃i. Quod ipsum ut scilicet
eecłas non desererent. dei dono¬
ñ nulli prudentes. & scĩ uiri et
uelle & facere meruerunt: & int̾
dentes obtrectantium. a sui pposi¬
ti intentione minime defeceruñ¬
Sane ille sc̃s in uita sua piixa p
utilitate ac felicitate sc̃e̾ ecclesie
annis septuaginta sex. In clericatu
autẽ uł episcopatu annis ferme
quadraginta: dicere nob̾ inter fa¬
miliaria colloqͥa consueuerat.
Post ꝑceptum baptismũ etiã lauda¬
tcͤ xp̃ĩanoᷤ &e sac̾doteᷤ absq digna &
conpetenti penitentia exire de cor¬

Expanded text:
hantur, mercennarius ille est. qui hantur, mercennarius ille est. qui uidet lupum uenientem et fugit, quoniam non est ei cura de ouibus. haec tibi. quia me consuluisti, frater dilectissime, qua existimaui ueritate et certa caritate, rescripsi; sed ne meliorem, si inueneris, sequaris sententiam, non praescripsi. melius tamen, quod in his periculis faciamus, inuenire non possumus quam orationes ad dominum deum nostrum, ut misereatur nostri. quod ipsum, ut scilicet ecclesias non desererent, dei dono nonnulli prudentes et sancti uiri et uelle et facere meruerunt et inter dentes obtrectantium a sui propositi intentione minime defecerunSane ille sanctus in vita sua prolixa pro utilitate ac felicitate sanctae Ecclesiannis septuaginta et sex, in clericatu autem vel episcopatu annis ferme quadraginta. Dicere autem nobis inter familiaria colloquia consueverat, post perceptum Baptismum, etiam laudatos Christianos et sacerdotes absque digna et competenti poenitentia exire de cor
Abbreviated transcription (Latin):
manemus. ne uobis ñ ministre.¬
mꝰ quicqͥd saluti ur̃e que in xp̃o
est nouimus necessarium. Si gͦ
fugere uolueritis. & nos ab istis
quib tenem᷑ͦ uinculis soluitis:
quod tunc puto e̾ẽ dicendum
quando uere uidetur utile esse
ad loca tutiora migrare. Quo
audito. si uł om̃s uł aliqui dixe¬
rint in illius potestate sumus
dit. & cuiꝰ miscđiam ubicũq
sit potest inuenire: qui nusquã
uiult ire. siue certis necessitati¬
b impedit᷑ꝰ. siue laborare nolen.
ad incerta suffugia. & ñ ad finien¬
da. s ad mutanda ꝑicula: ꝓcul du¬
bio isti deserendi ñ sunt. ministerio
xp̃iano. Si autẽ audito hoc abire
maluerint. nec illis manendum ẽ
qͥ ꝓpter illos manebant: quia ibi iã
non sunt ꝓpter quos manere adhuc
debeant. Quicũq igit᷑ isto modo
fugit. ut eccłie necessarium mi¬
nisteriũ illo fugiente ñ desit: facit
quod dñs p̃cepit siue ꝑmisit. Qui
sp̃ualiter uiuit alimenta subtra¬

Expanded text:
manemus, ne uobis non ministremmanemus, ne uobis non ministremus, quicquid saluti uestrae, quae in Christo est, nouimus necessarium. si ergo fugere uolueritis, et nos ab istis, quibus tenemur, uinculis soluistis.\' quod tunc puto esse dicendum, quando uere uidetur utile esse ad loca tutiora migrare. quo audito si uel omnes uel aliqui dixerint: \'In illius potestate sumus.dit, cuius misericordiam. ubicumque sit, potest inuenire, qui nusquam uult ire siue certis necessitatibus impeditus siue laborare nolens ad incerta suffugia et non ad finienda sed ad mutanda pericula\', procul dubio isti deserendi non sunt ministerio Christiano. si autem hoc audito abire maluerint, nec illis manendum, qui propter illos manebant, quia ibi iam non sunt, propter quos manere adhuc debeant. Quicumque igitur isto modo fugit, ut ecclesiae necessarium ministerium illo fugiente non desit, facit, quod dominus praecepit siue permisit. qui quibus spiritaliter uiuit, alimenta subtra
Abbreviated transcription (Latin):
usitata. si fiat ista sorticio. s si
facta fuerit. quis eam rep̃hen¬
dere audebit: quis ñ eam nisi
imꝑitus aut inuidꝰ. congrua p̃¬
dicatione laudabit: Quod si ñ
placet facere. cuiiꝰ facti ñ occur¬
rit exemplũ nullus fugã facuas¬
ut ecclesie ministeriũ maxime in
tantis ꝑiculis necessariũ ac debitũ
desit. nemo accipiat ꝑsonã suam
ut si aliqua gratia uidet᷑ excellere
ideo se dicat uita & ob hoc fuga
esse digniorem. Quisqͥs autẽ hoc
putat nimiũ sibi placet.: quisqͥs
autẽ etiã hoc dicit. om̃ib displi¬
cet. Sunt sane qui arbitrant᷑ epõs
& clericos ñ fugientes in talib ꝑi¬
culis s manentes. facere ut plebeᷤ
decipiant᷑: cũ ideo ñ fugiunt. qͥa
manere suos p̃positos cernunt.
S facile est hanc rep̃hensionem
uł inuidiã declinare: alloquen¬
do easdem plebes atq dicendo. Hon
udᷤ decipiat qͦd de ioco isto ñ fugimꝰ
ñ enĩ ipt̾ nos s ꝓpter uos potiꝰ hic

Expanded text:
usitata, si fiat ista sortitio; sed si usitata, si fiat ista sortitio; sed si facta fuerit, quis eam reprehendere audebit? quis non eam nisi inperitus aut inuidus congrua praedicatione laudabit? quod si non placet facere, cuius facti non occurrit exemplum, nullius fuga fat ecclesiae ministerium maxime in tantis periculis necessarium ac debitum desit. nemo accipiat personam suam, ut, si aliqua gratia uidetur excellere, ideo se dicat uita et ob hoc fuga esse digniorem. quisquis enim hoc putat, nimium sibi placet; quisquis autem etiam hoc dicit. omnibus displicet. Sunt sane. qui arbitrantur episcopos et clericos non fugientes in talibus periculis sed manentes facere, ut plebes decipiantur. cum ideo non fugiunt, quia manere suos praepositos ceraunt. sed facile est hanc responsionem uel inuidiam declinare adloquendo easdem plebes atque dicendo: \'Non uos decipiat, quod de loco isto non fugimus; non enim propter nos sed propter uos potius hic
Abbreviated transcription (Latin):
michi uidet᷑ qui maneant.
ce qui fugiant sorte legendi st̃
Qui enĩ dixerint se potiꝰ fugere
debere. aut timidi uidebuntur
quia imminens malũ sustinere
noluerunt: aut arrogantes qͥa
se magis qui seruandi ẽẽnt. necẽ¬
sarios ecclesie iudicarunt. Dem¬
de fortasis hi qui meliores sunc.
eligant ꝓ fratrib animas pone¬
re.& hi seruabunt᷑ fugiendo.
quoꝵ c̃minus utilis est uita:
quia minor consulendi & guber¬
nandi peritia. Qui tam̃ si piesa¬
piunt. contradicent eis quosui¬
dent & iuuere potiꝰ oportere.: et
magis mori malle quam fuge¬
re.Idõ sic̃ scriptum ẽ. contraditi¬
ones sedat sorticio: & inter poten¬
tes definit. Melius enĩ ds̃ in huꝰ¬
cemodi ambagib quã homine̾
iudicant: siue dignetur ad pas¬
sionis fructum uocare melioreᷤ
& parcere infirmis. siue istos fa¬
ceread mala ꝑferenda fortiores.
& huic uite subtrahere. quoꝵ
ñ potest eccłie tantum quantũ
illoꝵ uita ꝓdesse. Res quidẽ minꝰ

Expanded text:
mihi uidetur, qui maneant mihi uidetur, qui maneant et qui fugiant, sorte legendi sunt. qui enim dixerint se potius fugere debere, aut timidi uidebuntur, quia imminens malum sustinere noluerunt, aut adrogantes, quia se magis, qui seruandi essent, necessarios ecclesiae iudicarunt. deinde fortassis hi, qui meliores sunt, eligant pro fratribus animas ponere et hi seruabuntur fugiendo, quorum est minus utilis uita, quia minor consulendi et gubernandi peritia; qui tamen, si pie sapiunt, contradicent eis, quos uident et uiuere potius oportere et magis mori malle quam fugere. ideo, sicut scriptum est, contradictiones sedat sortitio et inter potentes definit; melius enim deus in huiusce modi ambagibus quam homines iudicat, siue dignetur ad passionis fructum uocare meliores et parcere infirmis siue istos facere ad mala perferenda fortiores et huic uitae subtrahere, quorum non potest dei ecclesiae tantum quantum illorum uita prodesse. res quidem fiet minus
Abbreviated transcription (Latin):
maxime gub natoꝵ ꝑiclitantẽ
deserere: etiã si in scafam transili¬
endo. uł etiã natando possint effu¬
gere. Quib enĩ metuimus ne
nr̃a desertione ꝑeant: ñ tempo¬
ralem mortẽ que quandoq uen¬
tura est. s eternam que pocest
si non caueat᷑ euenire. & pocest
si caueatur etiã non uenire. me¬
tuimus. In cõmuni autẽ ꝑiculo
uite huiꝰ. cur existimemus ubi¬
eũq fuerit hostilis incursus.
om̃s clericos & non etiã om̃s la¬
icos. ẽẽ morituros. ut simui fi¬
niant hanc uitam. cui sunt
clerici necessarii: Aut cur ñ
speremꝰ sicut aliquos laicos
sic etiã clericos remansuros:
a quib eis necessarium mini¬
steriũ ualeat exhiberi: Quã¬
quã o si inter dei ministros. in¬
de sit disceptatio. qui eoꝵ ma¬
neant. ne fuga omniũ & qui eoꝵ
fugiant. ne morte eoꝵ deseratur
ecclesia. Tale qͥppe certamenerit.
caritati. Que disceptatio si alit̾
ñ poterit terminari: quantũ

Expanded text:
maxime gubernator periclitantem maxime gubernator periclitantem deserere, etiam si in scapham transiliendo uel etiam natando possit effugere. quibus enim metuimus, ne nostra desertione pereant, non temporalem mortem, quae quandoque uentura est, sed aeternam, quae potest, si non caueatur, uenire et potest, si caueatur, etiam non uenire, metuimus. in communi autem periculo uitae huius cur existimamus, ubicumque fuerit hostilis incursus, omnes clericos et non etiam omnes laicos esse morituros, ut simul finiant hanc uitam, cui sunt clerici necessarii? aut cur non speremus sicut aliquos laicos sic etiam clericos remansuros, a quibus eis necessarium ministerium ualeat exhiberi? Quamquam o si inter dei ministros inde sit disceptatio, qui eorum maneant, ne fuga omnium, et qui eorum fugiant, ne morte omnium deseratur ecclesia! tale quippe certamen erit caritati. quae disceptatio si aliter non potuerit terminari, quantum
Abbreviated transcription (Latin):
tate. ut seruent᷑ qui ministralit
eis quos post illam cladem resi¬
duos potuerint inuenire: quid
fiet ubi om̃s uidentur interit᷑
nisi aliqui fugiant: Quid sie¬
nĩ hactenus seuiat. illa ꝑnities.
ut solos ministros eccłie ꝑsequa¬
tur: quid dicemus. an relinqͣn¬
da est. aministris fugientib ec¬
clesia. ne a morientib miserabi¬
lius relinquet᷑: S si laici ñ que¬
runturad mortẽ. possunt occul¬
tare quoqͦmodo ep̃os & clericos
suos. sicut ille adiuuerit. in cuiꝰ
potestate sunt om̃ia: qui potest
& ñ fugientes ꝑ mirabilem con¬
seruare potentiam. S ideo que¬
riꝰ quid nos facere debeamus:
ne in om̃ib expectando diiina
miracula. temptare deum iudi¬
cemur. Non quidẽ talis ẽ istatẽ¬
pestas. quando laicoꝵ &e clericoꝵ
est cõmune ꝑiculum. sic̃ in naui
una cominune ꝑieulum ẽ mer¬
catoꝵ atq nautarũ. Herum absit
ut tanti pendenda sit hec nauiᷤ
nr̃a. ut debeant eam naute at

Expanded text:
tate, ut seruentur, qui ministrent tate, ut seruentur, qui ministrent eis, quos post illam cladem residuos potuerint inuenire, quid fiet, ubi omnes uidentur interituri. nisi aliqui fugiant? quid? si enim hactenus saeuiat illa pernicies, ut solos ministros ecclesiae persequatur, quid dicam? an relinquenda est a ministris fugientibus ecclesia, ne a morientibus miserabilius relinquatur? sed si laici non quaeruntur ad mortem, possunt occultare quoquo modo episcopos et clericos suos, sicut ille adiuuerit, in cuius potestate sunt omnia, qui potest et non fugientem per mirabilem conseruare potentiam. sed ideo quaerimus, quid nos facere debeamus. ne in omnibus expectando diuina miracula temptare dominum iudicemur. non quidem talis est ista tempestas, quando laicorum et clericorum est commune periculum, sicut in naui una commune periculum est meratorum atque nautarum. uerum absit, ut tanti pendenda sit haec nauis nostra, ut debeant eam nautae et
Abbreviated transcription (Latin):
cisse athanasium sup̃ iã diximꝰ
Nam quantũ necessariũ fuerit
ecclesiei quantũ ꝓfuerit. quod
uir ille mansit in carne. catho¬
lica fides nouit: que aduersus
arrianos hereticos ore illiꝰ & amo
re defensa est.S quando ẽ cõ¬
mune ꝑiculũ. magis timendũ
est. ne quisquã id facere creda¬
tur. ñ consulendi uoluntate. s
timore fugiendi magis fugien¬
Do obsit exemplo. quã uiuendo
prosit officio: nulla racione fu¬
giendum est.Deniq sc̃s dauid
ne se cõmitteret ꝑiculis p̃lioꝵ
& fortassis extingueret᷑. sicut ibi
dictum ẽ. lucerna isrła suis hoc
petentib sumpsit. ñ ipse p̃sũpsit
A uoqͥn multos imitatores fecisset
ignauie: qui eũ crederent hoc
fecisse. non consideratione utili¬
tatis alioꝵ. s sue ꝑturbatione for¬
midinis. Occurrit autẽ alia qͤstio:
quã contempnere ñ debemus.
Si enĩ hec utilitas negligenda ñẽ.
ut aliqui ministri ꝓpterea fu¬
giant. imminente aliqua uasti¬

Expanded text:
cisse Athanasium supra diximus; cisse Athanasium supra diximus; nam quantum necessarium fuerit ecclesiae quantumque profuerit, quod uir ille mansit in carne, catholica fides nouit, quae aduersus Arrianos hre defensa est. Sed quando est commune periculum, magis timendum est ne quisquam id facere credatur non consulendi voluntate, sed timore moriendi: magisque fugiendi obstet exemplo, quam vivendi prosit officio: nulla ratione fuciendum est. denique sanctus Dauid, ne se committeret periculis proeliorum et fortassis extingueretur, sicut ibi dictum est, lucerna Israhel, a suis hoc petentibus sumpsit, non ipse praesumpsit; alioquin multos imitatores fecisset ignauiae, qui eum crederent hoc fecisse non consideratione utilitatis aliorum sed suae perturbatione formidinis. Occurrit aliquanto alia quaestio, quam contemnere non debemus. si enim haec utilitas neglegenda non est, ut aliqui ministri propterea fugiant imminente aliqua uasti