comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in hine modum bethlem ciuitas dauid indorso sita est an¬
gusto exomni parte uallibus cir cum data a boc oidente ino¬
nentẽ mille passibus longa humili sine turribus muro
pextrema plant ueraicis instructo. Incuius onentalem angu¬
ło quase quoddam naturale semi antrum est: c̃uius exten¬
qr pars natiuitatis dominicae siuisse dicitur. Locusinte¬
rior prȩsepe dñi nominatur haec spelunca tota interius piae¬
cioso marmore tecta supra locum ubi dñs natus specialius
traditur scãe mariȩ grandem gestat ecclesiam seripsit itẽ
hoc modo : deloco passionis acresurrectionis allius ingressis

Expanded text:
in hunc modum: « Bethleem, civitas David, in dorso sita est anin hunc modum: « Bethleem, civitas David, in dorso sita est angusto ex omni parte vallibus circumdato  Al., circumdata, ab occidente in orientem mille passibus longa, humili  Al., humilis, sine turribus muro per extrema plani verticis instructo; in cujus orientali angulo quasi quoddam naturale semiantrum est, cujus exterior pars nativitatis Dominicae fuisse dicitur locus; interior Praesepe Domini nominatur. Haec spelunca tota interius pretioso marmore tecta, supra locum ubi Dominus natus specialius traditur, sanctae Mariae grandem gestat ecclesiam. » Scripsit item hoc modo de loco passionis ac resurrectionis illius: « Ingressis
Abbreviated transcription (Latin):
tas maris insulas ad ierat patriamq nauigium reuertens ui tẽ¬
pescatis in oc cidentalia brittaniae litora dilatus est. Ac post
multa admemoratum xp̃i famulum adamnanum ꝑueniens ubi
doctus in scripturis scõrum quelo corum grarus eaẽ conꝑtus est
libentissime est ab illo susceptus libentius auditus. adeo ut qus
ille se in locis scis memoratu digna uidisse testabatur cuncta
mox iste litteris mandare curauerit. fecit que opus ut dix̃
bus patri archȩ uel apłi erant secretiae a tantum dehis quȩ
lectione didicerint norunt. Porrex̃ autẽ librum hunc adan¬
nan ald sudo regi ac ꝑ enus est largitionem & iam minoribus ad
legendum contraditos scriptor quoque ipse multis ab eomune
ribus donatas patriam remissus est. decuiis scriptis aliqui
decerpere hac nrãe huic historiae in serere cõmodum fore
legentibus reor scrpsit ergo delo co dominicae natiuitatis¬

Expanded text:
tas  Al., multasque maris insulas adierat; patriamque navigio revertens, vi temtas  Al., multasque maris insulas adierat; patriamque navigio revertens, vi tempestatis in occidentalia Brittaniae littora delatus est: ac post multa, ad memoratum Christi famulum Adamnanum perveniens, ubi doctus in Scripturis sanctorumque locorum gnarus esse compertus est, libentissime est ab illo susceptus,  Al. add. et libentius auditus; adeo ut quaeque ille se in Locis sanctis memoratu digna vidisse testabatur, cuncta mox iste litteris mandare curaverit. Fecitque opus, ut dixibus patriarchae et apostoli erant, secreti, ea tantum de his quae lectione didicerint, norunt. Porrexit autem librum hunc Adamnan Aldfrido regi, ac per ejus est largitionem etiam minoribus ad legendum contraditus. Scriptor quoque ipse multis ab eo muneribus donatus,  Al., add. in patriam remissus est. De cujus scriptis aliqua decerpere, ac nostrae huic Historiae inserere commodum fore legentibus reor. C
Abbreviated transcription (Latin):
declarans legitimum paschae tempus plurimos eorũ & paene
om̃s qui abhiensium dominio erant liberi ab errore auito correc¬
tus ad unitatẽ redux̃ catholicam ac legitimum pasc hae
tempiis obseruare ꝑdocuit. quicum caelebrato inhiber¬
nici canonico pascha ad sucim insulam reuertiss&. suoq
monasterio catholic̃ temporis paschalis obseruantiam
in stantissimae p̃dicar&. Nectamen ꝑficere qđ conabatur
poss& contigit eum ante expl&um annicirculum migras
ac pacis studiosissimus ante ad uitam raperetur a& nã
quamredeunte tẽpore paschali grauiorẽ cũ eis qui eũ adueritatẽ
sequi nolebant cogeretur habere discordiam. scripsit idem uir
delocis sc̃ĩs librum legentibus multis ut illimum cuius auetor
erat docendo ac dic tando galliarum ep̃s aroulsus qui locorum
grã scõrum uenerat hierosolimã in lustra om̃i terra repromis¬
sionis damascum quoq constantinopolim al exandriam mul

Expanded text:
declarans legitimum Paschae tempus, plurimos eorum, et pene declarans legitimum Paschae tempus, plurimos eorum, et pene omnes qui ab Hiiensium dominio erant liberi, ab errore avito correctos ad unitatem reduxit catholicam, ac legitimum Paschae tempus observare perdocuit. Qui cum celebrato in Hibernia canonico Pascha, ad suam insulam revertisset, suoque  Al., suisque in monasterio catholicam temporis Paschalis observantiam instantissime praedicaret, nec tamen perficere quod conabatur posset, contigit eum ante expletum anni circulum migrassac pacis studiosissimus ante ad vitam raperetur aeternam, quam, redeunte tempore Paschali, graviorem cum eis qui eum ad veritatem sequi nolebant, cogeretur habere discordiam. Scripsit idem vir de Locis Sanctis librum legentibus multis utillimum; cujus auctor erat docendo ac dictando Galliarum episcopus Arcuulfus, qui locorum gratia sanctorum venerat Hierosolymam, et lustrata omni terra repromissionis, Damascum quoque, Constantinopolim, Alexandriam, mul
Abbreviated transcription (Latin):
inhibernia & non nulla & iam debrit tonibus inbrit¬
tania rationabile & ecclesiasticũ paschalis obseruan¬
tiae tẽpus dñ donante suscepit. siquidem ad amnam presbit̃
& albas monachorum quierant in insula hii cum legationis gã
missus a sua gente ueniss& ad al fridum regẽ anglorum & ali¬
quandiu inea prouintia moratus uider& ritus ecclesiae canoni¬
cos. Sed a plurimis quierant eruditiores eẽt sollester ad monitus
ne contra uniuersalem ecclesiae morẽ uł in obseruantia paschali
uel in aliis quibusq: decr&us cumsuis paucissimis & extremo
mundi angulo positis iuuere p̃summero mutatus mente est
ita ut ea quiuiderat & audierat in ecclesus anglorum siae suorũq
consua iidini libentissimae p̃ferr&. Erat enĩ uibonus & sapi¬
ens & scientia scripturarum nobilissime instructus. quicũ do¬
mum rediss& curauit suos quierant in hii quiuae idem erant
subditi monasterio. Ad eum quem cognouerat quem qui ipse

Expanded text:
in Hibernia, et nonnulla etiam de Brittonibus in Brittania, rationabile et ecclesiasticum Paschalis observantiae tempus Domino donante suscepit. Siquidem Adamnan presbyter et abbas monachorum qui erant in insula Hii, cum legationis gratia missus a sua gente, venisset ad Aldfridum regem Anglorum, et aliquandiu in ea provincia moratus, videret ritus Ecclesiae canonicos; sed et a pluribus qui erant eruditiores esset sollerter admonitus, ne contra universalem Ecclesiae morem, vel in observantia Paschali, vel in aliis quibusque decretis cum suis paucissimis, et in extremo mundi angulo positis vivere praesumeret, mutatus mente est; ita ut ea quae viderat et audierat in Ecclesiis Anglorum, suae suorumque consuetudini libentissime praeferret. Erat enim vir bonus et sapiens, et scientia Scripturarum nobilissime instructus. Qui cum domum rediisset, curavit suos qui erant in Hii, quive eidem erant subditi monasterio, ad eum quem cognoverat, quemque ipse
Abbreviated transcription (Latin):
nobilissimẽ temporẽ aliquanto p̃sfuerat Nobilius nulto neii
sceptra reliquicd Namuenit romam ilique ad tonsus porestea¬
tum habente eonstantino ac mona chus factus adlimia aposteles¬
npeibiuas ienimnus &e edemosinis usque addiem ꝑmansie ul cimuma suc¬
cedestos nemgnir ceolrelo filio ecuarech quante ipsum co inrelũ
iddm regum tencbat. Uenit autẽ cumillo & filius sighier. rcas
orientale saxonum cuius supra meminimus uocabulo offa
iuuenis amantissimȩ a&atis & uenustatis toteq sbae geatis
ad tenenda seruandaq regnis ceptra exoptatis simius anupar
cuplum accipera & in scło uerͣo uitam a nam. Eipse engo

Expanded text:
nobilissime tempore aliquanto praefuerat, nobilius multo regni sceptra reliquit. Nam venit Romam, ibique adtonsus, pontificatum habente Constantino; ac monachus factus, ad limina apostolniis et eleemosynis usque ad diem permansit ultimum; succedente in regnum Ceolredo filio Aedilredi, qui ante ipsum Coinredum idem regnum tenebat. Venit autem cum illo et filius Sigheri regis orientalium Saxonum, cujus supra meminimus, vocabulo Offa, juvenis amantissimae aetatis et venustatis, totaeque suae genti ad tenenda servandaque regni sceptra exoptatissimus. Qui pari tuplum acciperet, et in saeculo venturo vitam aeternam. Et ipse ergo
Abbreviated transcription (Latin):
dosio minoris loco abaugusto. quad ragesimo quarto ante biennium
romanae. in ruptionus. quae ꝑ alaricum regem gothorum facta est: cũ
gentes a lanorum sueuorum. uuandalorũ multȩ quae cumhis aliae
protritis. francis transito hareno totas ꝑgallias sceuirent apud bric¬
tanias gratianus municeps trrannus creatur̃ & occiditur. Huius
loco constantinus ex infima milicia propt̃ solam spem nominis
sine merito uirͣtis eligitur qui continuo ut inuasit imperium. in
gallias transiit. Ibi sepae ab arbaris incertis foederibus inlusus
de trim̃to magis ei publicae suit. Unde mox iubente honorio
constancius comes ingaliã cum exercitu profectus apud arela¬
tẽ ciuitate eum clausit coepit occidit constantẽq filium eius
quem ex mona cho caesarem fecerat: geroncius comes suus apud
iuhenniã int̾fecit. Fracta est autẽ roma agothis anno milesimo

Expanded text:
dosii minore, loco ab Augusto quadragesimo quarto, ante biennium Romanae inruptionis quae per Alaricum regem Gothorum facta est, cum gentes Alanorum, Suevorum, Vandalorum, multaeque cum his aliae protritis Francis, transito Hreno, totas per Gallias saevirent, apud Brittanias Gratianus municeps tyrannus creatur et occiditur. Hujus loco Constantinus ex infima militia, propter solam spem nominis sine merito virtutis eligitur: qui continuo ut invasit imperium in Gallias transiit; ibi saepe a barbaris incertis foederibus inlusus detrimento magis reipublicae fuit: unde mox jubente Honorio Constantius comes in Galliam cum exercitu profectus, apud Arelatem civitatem eum clausit, cepit, occidit: Constantemque filium ejus quem ex monacho Caesarem fecerat, Gerontius comes suus apud Viennam interfecit. Fracta est autem Roma a Gothis anno millesimo
Abbreviated transcription (Latin):
ecgberecti rex cantuanorũ. defunctus est nono die heł mar
post quem proximo tobias hrofensis ecclesiae praesul defune¬
tus est uir ut supra meminimꝰ doctissimꝰ. Erat enint discipulis
beatae memoriae magis trorũ theodori archi ep̃o & abbatis adiu¬
ni undȩ ut dictũ ẽ. ci meruditione litterartm uel e clesia fa¬
carum uel generalium ita grecam quoque cumlatina didicit
lingnam ut tam nobis ao familiares sibi eas quam natiuitatis

Expanded text:
Ecgbercti, rex Cantuariorum, defunctus est nono die Kalendarpost quem proximo Tobias, Hrofensis Ecclesiae praesul defunctus est, vir ut supra meminimus, doctissimus. Erat enim discipulus beatae memoriae magistrorum, Theodori archiepiscopi et abbatis Hadriani: unde, ut dictum est, cum eruditione litterarum vel ecclesiasticarum vei generalium, ita Graecam quoque cum Latina didicit linguam, ut tam notas ac familiares sibi eas, quam nativitatis
Abbreviated transcription (Latin):
uccessit augustino in epis copatum laurentius quemipse
Sipse id cir co ad huc uiuens ordinauerat. ne se desuncto.
status ec clesiae tamrudis uł adhoram pastore distitutus ua¬
cillare inciper& In quo & exemplum sequebatur primipas¬
ta romae ecclesia xp̃i. clementẽ sibi adiutorem euangelitan¬
tum debiti culminis & crebra uoce scãe exortationis. &
continus pie operationis exemplis prouehere curauit
Deniq nonsolum noue quȩ deanglis erat collecta ec clesiae¬
curam gerebat: sed & ueterum brittanae in colarum: Nec¬
non & scottorum qui hibernam insulam brittaniam proxi
mam in colunt populis pastoralem inpendere sollicitudinẽ
curabat: siquidem ubi scottorum inp̃fata ipsorum patria
quomodo & brittonum in ipsa brittania uitam ac profesfio¬
nem minus eclesiasticam inmultis esse cogiouit. maximae
quod pasche sollempnitatem non suo tempore celebrarent. sed
re surrectionis diem obseruandum esse putarent: Scripsit cum

Expanded text:
utem Augustino in episcopatum Laurentius DCV, quem ipse idcirco adhuc vivens ordinaverat, ne se defuncto status Ecclesiae tam rudis, vel ad horam pastore destitutus, vacillare inciperet. In quo et exemplum sequebatur primi pasta Romae Ecclesia Christi Clementem sibi adjutorem evangelizantum debiti culminis, et crebra voce sanctae exhortationis, et continuis piae operationis exemplis provehere curavit. Deniqcuram gerebat, sed et veterum Britanniae incolarum, necnon et Scotorum, qui Hiberniam insulam Britanniae mam incolunt, populis pastoralem impendere sollicitudinem curabat. Siquidem ubi Scottorum in praefata ipsorum patria, quomodo et Brittonum in ipsa Brittania vitam ac professionem minus ecclesiasticam in multis esse cognovit, maxime quod Paschae sollemnitatem non suo tempore celebrarent, sed, imam dominicae resurrectionis diem observandum esse putarent; scripsit cum
Abbreviated transcription (Latin):
aitur accepit rex cediumꝰ cum cunctis gentis suae nobilibus. ac plebe
per plurima sidem & lauacrum scaẽ regenerationis anno reqni sui
xͫIͦ. quiest annus dominicae incarnationis. dcxxuii. ab aduentu

Expanded text:
itur accepit rex Aeduini cum cunctis gentis suae nobilibus, ac plebe perplurima fidem et lavacrum sanctae regenerationis, anno regni sui undecimo, qui est annus dominicae Incarnationis sexcent
Abbreviated transcription (Latin):
constat quia sicut beatus papa gregorius quibdam scribit non
prosere cii non psuere. sed proalus uideret qui eius interitum cog¬
noscentes differre tempus paenitentiae dumuacattimerent:
Nem proiuso mortis articulo p̃uentu sinpaeniteptes perirent
quod autẽ codices diuersos ꝑbonos siue malos sie sp̃s sibi iui¬
dic offerri. obid suꝑna dispensatione factum est ut memineri¬
mus facca. & cogitationes nr̃ãs noninuentum defluere. sed ad
examen sumini uidicis cuncta seruari: Q& siue ꝑamicis angelos
insine nobis ostendendo sine ꝑhostes: quod uero prius candidũ
codicem preculerunt angłi. deinde atrum doemanes. illiꝑpar¬
ium isti enormem: anima aduestendum. est. quod in pruna
axate bona aliquafecit. quae tamen uniuersaę praue agen¬
quisi econtrario errares pueritiae
cormgere in ad olescentia ac benefaciendo adĩ oculis abscon¬
dere c&rass&. pess& eorum numero sociari. dequibus ait
psalmus. Beati quorum remissesunt iniquitates & quorũ

Expanded text:
constat, quia sicut sanctus papa Gregorius de quibusdam scribit, non pro se ista, cui non profuere, sed pro aliis viderit, qui eius interitum cognoscentes differre tempus penne improviso mortis articulo praeventi impoenitentes perirent. Quod autem codices diversos per bonos sive malos spiritus sibi vidit offerri, ob id superna dispensatione factum est, ut meminerimus facta et cogitationes nostras non in ventum diffluere, sed ad examen summi Judicis cuncta servari; et sive per amicos angelos in fine nobis ostendenda, sive per hostes. Quod vero prius candidum codicem protulerunt angeli, deinde atrum daemones: illi perparvum, isti enormem: animadvertendum est quod in prima aetate bona aliqua fecit, quae tamen universa prave agen contrario errores pueritiae corrigere in adolescentia, ac bene faciendo a Dei oculis abscondere curasset, posset eorum numero sociari de quibus ait Psalmus: Beati quorum remissae sunt iniquitates, et quorum
Abbreviated transcription (Latin):
& quidem & antea nouit inquit quia haee erat uera paschae caelebraco
sed intantũ modo rationẽ hiius temporis obseruandicognosco. vt parĩ
mil omnimodis indear dehis antea intellexisse. unde palam ꝓficeor
uobisq quiad sid&is p̃sentib p̃sentib ꝓtestor quia hoc obseruare tens
paschae cumuni uersem eagente ꝑpauo uolo hanc: accipere ton¬
suram debere quamplenã ẽẽ rationis audiuimus om̃s qui ineo reguo
sunt clericos decerno. nec mora quaedixerat regia auctoritate ꝓfecu
Statim mnamque iussu publico mit tebantur ad transcribendum dis¬
cendum obseruandum peruniuersas pictorũ prouintias circulipas
norũ circulis iad tondebantur om̃s in coronam ministri altaris &
monachi & quasi nouo sediscipulatiu beatissimt a postolorum
principis paeri subditam ciusq tutandim patrocimo gens cornteta
gaudebar

Expanded text:
Et quidem et antea novi, inquit, quia haec erat vera paschae celebratio, Et quidem et antea novi, inquit, quia haec erat vera paschae celebratio, sed intantum modo rationem hujus temporis observandam cognosco, ut parum mihi omnino videar de his antea intellexisse. Unde palam profiteor, vobisque qui assidetis praesidentibus protestor, quia hoc observare tempus paschae cum universa mea gente perpetuo volo, et hanc accipere debere tonsuram, quam plenam esse rationis audivimus, omnes qui in regno meo sunt clericos decerno. Nec mora, quae dixerat regia auctoritate perfecit. Statim namque jussu publico mittebantur ad transcribendum, discendum, observandum per universas Pictorum provincias circuli pasuatuor annorum circulis. Attondebantur omnes in coronam ministri altaris ac monachi, et quasi novo se discipulatui beatissimi apostolorum principis Petri subditam, ejusque tutandam patrocinio, gens correcta gaud
Abbreviated transcription (Latin):
statuti melioris reducere ualebat: Tonsurã quoq sitantũ sibi auctoritatis
sub eẽt emendare meminiss&. Sed & tuam nunc prudentiã rex ad mono
ut eaquae unitati cacholicę & apostolicae ecdlesiae concinnant. Vna cũ gen¬
te cuite rex regum & dñs dominorum p̃fecit in omnib seruare contendas
Sic enĩ fit ut postacceptam temporalis regni potentiã ipse beatissimus
a postolorum princeps cael estis quoque regni tibitiusq cumca& eris clectis
lib& pandat introitũ gatiae regis a& ni longiori tempore. reguantem
acl nr̃am. om̃ium pacem custodiat in columen dilectissimȩ in xp̃o fili.
aediligent̃ abhis quu ntellegere: poterant in linguam eius propriam inter¬
praetata multũ deeiis exortatione gaiusus eẽ. phib& ur. Ita ut exur¬
gens demedio obtimatũ suorũ concesu genua flecter& int̾ram degatus
a geñs quod tale munus cillum de terra anglorũ mereretur accipere

Expanded text:
nec ad viam statuti melioris reducere valebat. Tonsuram quoque, si tantum sibi auctoritatis nec ad viam statuti melioris reducere valebat. Tonsuram quoque, si tantum sibi auctoritatis subesset, emendare meminisset. Sed et tuam nunc prudentiam, rex, admoneo, ut ea quae unitati catholicae et apostolicae Ecclesiae concinnant  Al., concinunt, una cum gente cui te Rex regum et Dominus dominorum praefecit, in omnibus servare contendas. Sic enim fit ut post acceptam temporapostolorum princeps coelestis quoque regni tibi tuisque cum caeteris electis libens pandat introitum. Gratia te regis aeterni longiori tempore regnantem ad nostram omnium pacem custodiat incolumem, dilectissime in Christo fili. ac diligenter ab his qui intelligere poterant in linguam ejus propriam interpretata, multum de ejus exhortatione gavisus esse perhibetur, ita ut surgens de medio optimatum suorum consessu genua flecteret in terram, Deo gratias agens, quod tale munusculum de terra Anglorum mereretur accipere.
Abbreviated transcription (Latin):
ina & nũ beatus uiuere cupis. &iam nunc habitũ te quantum po¬
tes diligere monstras. Respondit ille scias ꝓcerto frat̃mi dilec¬
te quia & sisymonis tonsurã exc̃su& udine patriã habeam
simonicã tam̃ ꝑsidiã totamente de testor ac resput. Beatissi¬
mia postolorum principis quantũ mea paruitas sufficit uestigia
sequi desidero adego credo inqͥam uere. quod ita sit sed tam̃ indicio
sit. quod eaquae quae apłi p&ri sunt in abdito cordis amplecti
uẽ corde tota ab ꝯminaris cuꝰq orrendam faciem uidere n¬
tra eiꝰ quẽ apud dm̃ habere patronum quaeris sicue facta uel
monita cupis sequi sic &iam morẽ habitus te imitari conde
tas postea gentis eius dem turbas ad catholicam temporis pasc halis ob¬
seruantiam suamp̃dicatione correx̃ : tam & sieos qui in hu insulam¬
orabantur monachos quibusq speciali rectori iurt p̾erat necdum adiuã

Expanded text:
in aeternum beatus vivere cupis, etiam nunc habitum te, quantum poin aeternum beatus vivere cupis, etiam nunc habitum te, quantum potes, diligere monstras? » Respondit ille: « Scias pro certo, frater mi dilecte, quia etsi Simonis tonsuram ex consuetudine patria habeam, Simoniacam tamen perfidiam tota mente detestor ac respuo: beatissimi autem apostolorum principis, quantum mea parvitas sufficit, vestigia sequi desidero. » At ego: « Credo, inquam, vere quod ita sit; sed tamen indicio fit  Al., sit, quod ea quae apostoli Petri sunt, in abdito cordis amplectimquem corde toto abhominaris, cujusque horrendam faciem videre rntra, ejus quem apud Deum habere patronum quaeris, sicut facta vel monita cupis sequi, sic etiam morem habitus te imitari condectas postea gentis ejusdem turbas ad catholicam temporis Paschalis observantiam sua praedicatione correxit: tametsi eos qui in Hii insula morabantur monachos, quibusque speciali rectoris jure praeerat necdum  Al.,
Abbreviated transcription (Latin):
es coronam ut merito talem simoniacis & non xp̃ianis habitũ c̃uenire
cognoscas qui in p̃senti quid ẽ uita adeceptis hominib: putabantur
digni ꝑpa&uae gloriae coronae sed inea quae hanc seqͥtur uitam
non solum om̃i spe coronae priuatĩ sed a& na insuꝑ sunt poena
dampnati. Neque uero me haec ita ꝓsecutũ aestimes quasi eos qui
tati catholicae fauerint immo c̃fident̃ ꝓficeor plunmos exeis scõs
acdõ dignos extitisse ex quibus est ad amnans abbas & sacerdos
columbiensiũ egregiuis. Quicum legatus suae gentis ad alsridũ regẽ
missus nr̃m quoq monasteriũ uidere uoluis set. Mirãq: inmori¬
bus ac uerbis prudentiã humilitatẽ religionẽ ostender&.
dixit illi int̃alia conloquens obseero scãe frat̃ quiad coronã
us tuae sidei abitu terminatũ incapitae uorontae imaginȩ
portas. & sibeati p&ri consortium quaeris cur eius quemille
anatematitauit tonsurae imaginem imitaris & ñ potius eiꝰ cũ quo

Expanded text:
es coronam; ut merito talem Simoniacis et non Christianis habitum convenire cognoscas: qui in praesenti quidem vita a deceptis hominibus putabantur digni perpetuae gloria coronae; sed in ea quae hanc sequitur vitam, non solum omni spe coronae privati, sed aeterna insuper sunt poena damnati. Neque vero me haec ita prosecutum aestimes, quasi eos qui tati catholicae faverint: immo confidenter profiteor, plurimos ex eis sanctos ac Deo dignos extitisse, ex quibus est Adamnan, abbas et sacerdos Columbiensium egregius, qui cum legatus suae gentis ad Aldfridum regem missus, nostrum quoque monasterium videre voluisset, miramque in moribus ac verbis prudentiam, humilitatem, religionem ostenderet, dixi illi inter alia conloquens: « Obsecro, sancte frater, qui ad coronamo tuae fidei habitu terminatam in capite coronae imaginem portas? et si beati consortium Petri quaeris, cur ejus quem ille anathematizavit, tonsurae imaginem imitaris? et non potius ejus cum quo
Abbreviated transcription (Latin):
neque sors insermone hoc neque uero obit tantũ incoronam
ad tondim᷑ quia p&rus ita ad tonsus ẽ. sed quia p&rus in memo¬
ria dominicae passionis ita ad tonsus ẽ. Idcirco & nos quiꝑ¬
ipsius passionis signum cũ illo inũticẽ sũma uidelic & corpo¬
bus crebra huius ad manitionẽ doceatur. sequoq carnẽ suã
cumuitus & cumcupicentus crucisigere debere. Ita &iam oporta&
eos quiuel monachi uotum uel gradũ clericatus habentes art¬
oribus senecesse habent prodnõ continentiae frenis astruge¬
re formã quoq coronae quãipse in passione spineam portaut
in capitȩ. Ue spinas ac tribulos peccatorũ nr̃oũ portar&
dest exportar& & auferr& a nobis suo quẽ que incapitae
ut coronam uitae aet̾ne quã repromisit ds̃ diligentibus se
sesemꝑ expectare ꝓquae huius ꝑceptione & auersa se
mundi & prospera contẽpnere designent. Ca& erũ tonsu¬
pã cã quam magum ferunt habuisse srmonẽ. Quis rego si¬

Expanded text:
neque sors in sermone hoc . Neque vero ob id tantum in coronam adtondemur, quia Petrus ita attonsus est; sed quia Petrus in memoriam Dominicae passionis ita attonsus eipsius passionis signum cum illo in vertice, summa videlicet corpobus, crebra hujus admonitione doceatur, se quoque carnem suam cum vitiis et concupiscentiis crucifigere debere: ita etiam oportet eos, qui vel monachi votum, vel gradum clericatus habentes arctioribus se necesse habent pro Domino continentiae frenis astringere. Formam quoque coronae quam ipse in passione  Al. add. sua spineam portavit in capite, ut spinas ac tribulos peccatorum nostrorum portaret, id est, exportaret et auferret a nobis, suo quemque in capite ut coronam vitae aeternae, quam repromisit Deus diligentibus se, se semper exspectare, proque hujus perceptione et adversa se mundi et prospera contemnere designent. Caeterum tonsuram eam quam magum ferunt habuisse Simonem, quis, rogo, fi
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Tues paerus & suꝑhanc param aedificabo ecclesiã meam
calorum. Nullã magis ab ominandam detestandãq merito cunc¬
tis sidelib crediderĩ eaquã habebat ille cui grãm sp̃s scĩ cõpan

Expanded text:
ait: Tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam, ait: Tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam, rus; nullam magis abominandam detestandamque merito cunctis fidelibus crediderim ea quam habebat ille cui gratiam Spiritus san
Abbreviated transcription (Latin):
facille possint in quod lib& s̃patia temporũ paschales protendere cir¬
culos &iam si ad quingentos usque & tringento duos. uoluernt annos quib
expl&is amia quae ad solis & lunae m̃sis & septimanȩ consequentiam
speccant eodemq prius ordinere curr̃. Ideo autẽ circulos eosdẽ tẽporum
instantiam uob̾ mittere suꝑ sedimꝰ quia deratione tantũ tẽporis pascalis
instrui quaerentes ipsos uobis circulos paschae catholicos habundare
probatis. Uetũ his depascha suc cinctae ut paisti seric tumq cõmemo¬
ratis: tonsurã quoq dequa parit̾ uob litteras fieri uoliusti hortor. ut
ecclesias ticã &chnstianae sieri conguã habere cur&is. E quidẽ
scimꝰ quia neq apłi om̃s uno eodẽq sunt modo ad tonsi neque nunc
ecclesia catholica sic̃ una side spe & caritate indm̃ consentit ita & iam
una atq indissimilis totũ ꝑ orbẽ tonsurae sibi formã congruit. de¬
iuq ut superiora id est patri archarum tempora respiciamꝰ ĩobexem¬

Expanded text:
facillime possint in quotlibet spatia temporum paschales protendere circulos, etiamsi ad quingentos usque et triginta duos voluerint annos. Quibus expletis, omnia quae ad solis et lunae, mensis et septimanae, consequentiam spectant, eodem quo prius ordine recurrunt. Ideo autem instantium vobis mittere supersedimus, quia de ratione tantum temporis Paschalis instrui quaerentes, ipsos vobis circulos Paschae catholicos abundare probastis. « Verum his de Pascha succincte, ut petistis, strictimque commemoratis, tonsuram quoque, de qua pariter vobis litteras fieri voluistis, hortor ut ecclesiasticam et Christianae fidei congruam habere curetis. Et quidem scimus quia neque apostoli omnes uno eodemque sunt modo adtonsi, neque nunc Ecclesia catholica sicut una fide, spe et caritate in Deum consentit, ita etiam una atque indissimili totum per orbem tonsurae sibi forma congruit. Denique ut superiora, id est, patriarcharum tempora respiciamus, Job exem
Abbreviated transcription (Latin):
cacholicũ pascha & ecclesiasticam correx̃ tonsuram. Anto
decxxU uictret rex cantuari orum obiit. Anno decxxinico¬
metae apparuer̃ sc̃s eegberet transit ofrio mortuus est. Anno
pccxxxi bere tuald archi ep̃s obiit. Anno eodem tatium con¬
secratus archi ep̃s nonus doruuernensis ecclesae aedilbal do
laet debistoria ecclesiastica brit caniarum & maximae gentis¬
uel ex mea cogintione ipse scire poti dño aduiuante disgessibe¬
Nono decimo̾ atitẽ uitue meae anno diaconatũ tricesimo ga
iohannis iubente ceolfrido abbate suscepi Ex quo tempore
accepti praes biteratus usque ad annum axatismaeae luiiii
uenerabiliũ pacrũ breuit̃ ad notare siue & iam ad formam su¬
sus & interprae tationes corũ suꝑ adicere cumiuit. In prinop
tem saulis librosui. de aedificatione templi allegoricae es¬
popula sit sicut caxẽr libros .ii. Item in regum librum oxxx
quaestionum in prouerbia salomonis libros .iii. Incantia co¬

Expanded text:
catholicum Pascha et ecclesiasticam correxit tonsuram. Anno catholicum Pascha et ecclesiasticam correxit tonsuram. Anno 725, Uictred rex Cantuariorum obiit. Anno 729, cometae apparuerunt, sanctus Ecgberct transiit. Osric mortuus est. Anno 731, Berctuald archiepiscopus obiit. Anno eodem Tatuini consecratus archiepiscopus nonus Dorovernensis Ecclesiae, Aedilbaldo rHaec de Historia Ecclesiastica Brittaniarum  Al., Brittvel ex Nono decimo autem vitae meae anno diaconatum DCXCI; tricesimo grassimi episcopi Johannis, jubente Ceolfrido abbate, suscepi. Ex quo tempore accepti presbyteratus usque ad annum aetatis meae quinquvenerabilium Patrum breviter adnotare, sive etiam ad formam sensus et interpretationis eorum superadjicere curavi. In principium tem Saulis, libros III. De aedificatione templi, allegoricae expositionis sicut et caetera, libros II. Item in Regum librum XXX quaestionum. In Proverbia Salomonis, libros III. In Cantica ca
Abbreviated transcription (Latin):
brorũ obut. Anno del xxuiecgberet rex cantuariorum obut. & si¬
nodus fac taẽ. adherud forda p̾sente ecgsrido rege p̃sidente archi¬
ep̃o potherodero ut illimax capitulorũ. Anno de Ixxu uulferi
pulsus est. ab ecghido rege. & ꝓeo bosaeota & eadhech consecrati
antiscites. Annodelxxuiiii ael suini occisus. Anno delxxxsrno¬
dus facta in campo aethfelcha defide catholica pp̃sidente archi¬
epĩs theodoro inquo ad suit iołis abba romanꝰ. Quo anno hild abba¬
obut. Enno delaxxuiii caedualdrex occidentaliũ saxonũ
romã debrit tania ꝑgit. Anno dexc theodorus archi ep̃ĩs obut.
Anno dexeuii osthrd regina a siuis idest mercierũ primatibus
merciorũ genti p̃suit monachiis factus coenredo regnũ dedic
Amodecv al fridrex nordan hrmbrorum de functus est. Anno
ꝑait. Anno de cxiberet srid p̃fec eus cumpictis pugnauit. Arno
decxui osred rex nordan hrmbrorũ int̾fectꝰ & rex mertiorũ
ceolred desunctus. ẽ. & uir dñi eogberet hienses monachus ad

Expanded text:
riorum obiit; et synodus facta est ad Herutforda, praesente Ecgfrido rege, praesidente archiepiscopo Theodoro, utillima, decem capitulorum. Anno 675, Uulfheri,pulsus est ab Ecgfrido rege; et pro eo Bosa, Eata et Eadhaeth consecrati antistites. Anno 679, Aelfuini occisus. Anno 680, synodus facta est in campo Haethfeltha de fide catholica, praesidente archiepiscopo Theodoro: in qua adfuit Johannes abba Romanus. Quo anno Hild abbaobiit. Anno 688, Caeduald rex Occidentalium Saxonum Romam de Brittania pergit. Anno 690, Theodorus archiepiscopus obiit. Anno 697, Osthryd regina a suis, id est, Merciorum primatibus,Merciorum genti praefuit, monachus factus, Coenredo regnum dedit. Anno 705, Aldfrid rex Nordanhymbrorum defunctus est. Anno pergit. Anno 711, Berctrid praefectus cum Pictis pugnavit. Anno 716, Osred rex Nordanhymbrorum interfectus, et rex Merciorum Ceolred defunctus; et vir Domini Ecgberct Hiienses monachos ad
Abbreviated transcription (Latin):
dexlii osuald rex occisus. Annod exliiii paulinꝰ quondam ebora¬
ci sed tunc hrofensis antistes ciuitatis migrauit ad dmmn. Annodeli
os uni rex occisus &aidan ep̃s defunctus est. Anno deliu
middil angli sub principe peceda fidei mesteru sunt inbuti.
man cum scottis ad suos reuersus. & postilentia uenit. & cead da
ac uilfrid nordan hrmbrorũ ordinatur epi. Anno dexIvIiither¬
od orus ordinantur ep̃is. Anno de lxx osuit rexnordan hrm

Expanded text:
 642  Al., 645, Osuald rex occisus. Anno 644, Paulinus, quondam Ebora 642  Al., 645, Osuald rex occisus. Anno 644, Paulinus, quondam Eboraci, sed tunc Osuini rex occisus, et Aidan episcopus defunctus est. Anno 653, Middilangli sub principe Penda, fidei mysteriis sunt imbuti. man cum Scottis ad suos reversus est; et pestilentia venit; et Ceadda ac Uilfrid Nordanhymbrorum ordinantur episcopi. Anno 668, Theodorus ordinatur episcopus. Anno 670, Osuiu rex Nor
Abbreviated transcription (Latin):
lo amari usq ad mare p̃cinx̃. lanno ceclxxxi maximus in
brietania creatus imperator ingalliam transut & gratianũ
int̃ fecit.Inno cecuiiu roma agothis fracta exquo tem¬
pore romani inbrit tania regnare cessarunt. Anno cecc¬
xxx palludius ad scottos inxp̃m credentes ad cael estino
papa primꝰ mictitur ep̃s. nno eccc xluiiii marcianus
cumualentiniano imperium suscipiens uiiañ teruit quorum tempore
a quo regalis nordan hymbrorum ꝓsapia originemten& & xuan¬
ad docendos pictos & insula hii monasterium fecit. Anno dxciigo¬
ruis papa misit britt̾aniam agustinum cummonachis quiuerbum di
gente anglorum euangelitarent. Anno ox euii uenere brit caniam pfa
Anno dci misit papa agregorius pallium brittaniam aguscino iam facti
subrege sabercto antiscite mellito. Anno dex gregorius obiit Anno¬
linus auisto archi ep̃o ordinatur gentis nordan hrmbrorum antis ces
te in pascha. Anno dexxxiii. aediunae rege ꝑempto paulinus

Expanded text:
lo a mari usque ad mare praecinxit. Anno 381, Maximus in Brittania creatus imperator, in Galliam transiit, et Gratianum interfecit. Anno 409, Roma a Gothis fracta  Romani in Brittania regnare cessarunt. Anno 430, Palladius ad Scottos in Christum credentes a Caelestino papa primus mittitur episcopus. Anno 449, Marcianus cum Valentiniano imperium suscipiens, septem annis tenuit: quorum tempore a quo regalis Nordanhymbrorum prosapia originem tenet, ad docendos Pictos, et in insula Hii monasterium fecit. Anno 596, Gregorius papa misit Brittaniam Augustinum cum monachis, qui verbum Dei genti Anglorum evangelizarent. Anno 597, venereAnno 601, misit papa Gregorius pallium Brittaniam Augustino jam factoipiunt  Al., perceperunt sub rege Sabercto antistite Mellito. Anno 605, Gregorius  Alinus a Justo archiepiscopo ordinatur genti Nordanhymbrorum antistes. te in Pascha. Anno 633, Aeduine rege perempto, Paulinus
Abbreviated transcription (Latin):
Multꝰ in orbe iug& ꝑsobria corda triumphus sobri&atis amor multꝰ inobrð
Orta patre exuio regaliẽ & matre clara nobilior dño orta patre exinnio

Expanded text:
Multus in orbe viget per sobria corda triumphus, Sobrietatis amor multus in orbOrta patre eximio, regali et stemmate clara: Nobilior domino est, orta patre eximio
Abbreviated transcription (Latin):
baptirandi insirmos uisitandi & ut breuit̃ dicam animis
curandi causa fuit. qui intantum erant a bomni auaritiae
peste castigatiꝰ ut nemo territoria. ac possessiones ad cons¬
pore in ecclesus nor dan hrmbrorum seruata est: Sed de
his satis dictum esse uiđtur:
XXUII

Expanded text:
baptizandi, infirmos visitandi, et, ut breviter dicam, animas baptizandi, infirmos visitandi, et, ut breviter dicam, animas curandi causa fuit: qui in tantum erant ab omni avaritiae peste castigati, ut nemo territoria ac possessiones ad conspore in Ecclesiis Nordanhymbrorum servata est. Sed de his satis dictum. CAPUT XXVII
Abbreviated transcription (Latin):
aut ui ministris ueniebat. & expl&a in ecclesia oratione: disce¬
debat. Quod si forte eos ibi resici continger&. simplici tantũ
& cotidiano fratrum cibo contenti. nił ultraquȩ rebat, Coti
enim fuit tunc solicitudo doctoribus illis dõ seruiendi non
scło: Tota cura cordis excolendi: nonuentris: Unde & in mag
na ueneratione tempore illo religionis habitus suit itaut
ubicumq clericus aliquis. aut monacbus aduenir&. gau¬
denter ab omnibus tamꝗ dĩ famulus exciperetur: &iũ
ceruice uł manu signari. uł ore illius sebenedici gaudebant.
uerbis quoque horum exortatorus diligent̃ auditum pre¬
bebant Sed & diebus dominicis ad ecdesiam siue ad monis¬
teria certatim non resiciendi corporis. sed audiendi sermo¬
nis dĩ gratia confluebant: &siquis sacerdotum inui cũ
forte deuenir&: mox congregati in unum uicani uerbum
uitȩ ab illo expetere curabant Nam neque alia ipsis sa¬
cerdo tibus aut dericis. uicos ad cundi: quam predicandi

Expanded text:
Al. om. ministris veniebat, et expleta in ecclesia oratione discedebat. Quod si forte eos ibi refici contingeret, simplici tantum et quotidiano fratrum cibo contenti, nil ultra quaerebant. Tota enim fuit tunc solicitudo doctoribus illis, Deo serviendi, non saeculo; tota cura cordis excolendi, non ventris. Unde et in magna erat veneratione tempore illo religionis habitus; ita ut ubicumque clericus aliquis aut monachus adveniret, gaudenter ab omnibus tanquam Dei famulus exciperetur. Etiamcervice vel manu signari, vel ore illius se benedici gaudebant; verbis quoque horum exhortatoriis diligenter auditum praebebant. Sed et diebus Dominicis ad ecclesiam, sive ad monasteria certatim, non reficiendi corporis, sed audiendi sermonis Dei gratia confluebant: et si quis sacerdotum in vicum forte deveniret, mox congregati in unum vicani, verbum vitae ab illo expectere curabant. Nam neque alia ipsis sacerdotibus aut clericis vicos adeundi, quam praedicandi,
Abbreviated transcription (Latin):
nicelorum: haec ꝑorante uiulfrido dixit rex: Uere ne colma¬
ne haec illi p&ro dicta sunt adnõ & quiait: Uere rex atille
Ab& is inquiduos proferre aliquid tante potestatis ur̃o colum
inquit. in hoc sine ulla contro uersia consentiunt: Quod haec
ad nõa Responderunt: & iam utriq: Atille ita conclust
&ego uobis dico. quia bic ostiarius. cui ego contradicere no¬
lo sed inquantum noui uł ualeo. huuis cupio in omnibus
oboedire statutis neforte me adueniente ad fores regnicae¬
haec dicente rege: fauerunt ad sidentes quicque siue ad¬
stantes maiores unacum mediocribus. & abdicata minus ꝑ¬
fecta institutione. ad eaque uł meliora cognouerant. sese tras¬
ferre festinabant

Expanded text:
ni caelorum? » Haec perorante Uilfrido, dixit rex: « Verene, Col. mane, haec illi Petro dicta sunt a Domino? » Qui ait; « Vere, rex. » At ille: « Habetis, inquit, vos proferre aliquid tantae potestatis vestro Columbinquit, in hoc sine ulla controversia consentiunt, quod haec a Domino? Responderunt: Etiam, utique. » At ille ita conclusit: « Et ego vobis dico, quia hic est ostiarius ille cui ego contradicere nolo; sed in quantum novi vel valeo, hujus cupio in omnibus obedire statutis; ne forte me adveniente ad fores regni cae» Haec dicente rege stantes, majores una cum mediocribus; et abdicata minus perfecta institutione, ad ea quae meliora cognoverant, sese transferre festinabant
Abbreviated transcription (Latin):
initoque conflictu. absoluta concione. agilbtus domũ
rediit. acdlinanus uidens superatam suam doctrinam
sectam que esse dispectam. ad sumptis his quise sequi uolui
id est qui pascha catholicum & tonsuram coronae: nam &de
hoc questio non minima erat recipere nolebat᷑: scottiam regres¬
sus est tractaturus cum suis. quid dehis facere deber&: Ceddi
relictis scoctorum uefagus. ad suam sedem rediit. ut pote ag̃¬
ta obseruatione catholici paschae facta autem haec questo
anglor

Expanded text:
initoque conflictu, ac soluta concione, Agilberctus domum rediit. Colman videns spretam suam doctrinam, sectamque esse despectam, adsumptis his qui se sequi voluerunt, id est, qui Pascha catholicum, et tonsuram coronae, nam et de hoc quaestio non minima erat, recipere nolebant, in Scottiam regressus est, tractaturus cum suis quid de his facere deberet. Cedd, relictis Scottorum vestigiis, ad suam sedem rediit, utpote agnita observatione catholici Paschae. Facta est autem haec quaestiAnglor
Abbreviated transcription (Latin):
tus est Abiens autẽ domum colman. ad sumpsit secũ partẽ
ossuum reuerentis simi patris aidam. partẽ uero in ecclesia ciu
pre erat reliquid. & insecretario eius condi p̃cepit Quantȩ
autem parsimoniae. cuius continentiae fuerit ipse . cum prode¬
cessoribus suis testabatur & iam locus ille quem regebant ꝗ
Hoc ille solum modo sine quibus conuersatio ciuilis ess&
nulla tenus poterat. Nil pecuniarum absque peccoribus babe¬
bat: siquid enim peccuniae aduutibus accipiebat. mox pau¬
peribus dabat, Nam neque ad susceptionem potentium scłi.
ad ecclesiam nisi orations tantum & audiendi uerbidĩ causa¬

Expanded text:
tus est. Abiens autem domum Colman adsumpsit secum partem tus est. Abiens autem domum Colman adsumpsit secum partem ossium reverentissimi Patris Aidani; partem vero in ecclesia cui praeerat, reliquit, et in secretario ejus condi praecepit. Quantae autem parsimoniae, cujus  Al., cujusque continentiae fuerit, ipse cum praedecessoribus suis testabatur etiam locus ille quem regebant  hoc est, illae solummodo, sine quibus conversatio civilis esse nullatenus poterat. Nil pecuniarum absque pecoribus habebant. Si quid enim pecuniae a divitibus accipiebant, mox pauperibus dabant. Nam neque ad susceptionem potentium saeculi, ad ecclesiam nisi orationis tantum, et audiendi verbi  A
Abbreviated transcription (Latin):
anglorum : annus xxxu. si quidem aedanꝰ .x. & septem annis. finanꝰ.
mulus xp̃i tuda quierat apud scottos austrinos eruditus atq:
ordinatus ep̃s habens iuxta morem prouintiae illuis coronam
tonsurae ecclesiasticae & catholicã temporis paschalis regulam
obseruans. uir quidem bonus acreligiosus. sed ꝑmo dico tempore
ecdesiam regens Uenerat autẽ descottia tenente adhuc pon¬
tificatum colmano. & diligenter eaq ad sidem ac ueritatem ꝑ¬
tinent. & uerbos cunctos docebat & opere Porro fratribus qui in
lindis farnensi ec clesia scottis ab euntibus remanere malluer̃
Prepositus est abbatis iure. ir reuerentissimus ac mansu&is¬
osur eo quod esset idem. eatha unus de .xii. pueris ardani quos
primo episcopatus sui tempore denatione anglorum erudi¬
endos inxp̃o accepit Multum namq eundem epm̃ colmanũ
rex proinsita illi prudentia diligebat. Ipse est eatha qui
non multo post: eidem ecclesiae lindis farnensi episcopus fac¬

Expanded text:
Anglorum, annus tricesimus. Siquidem Aidan decem et septem annis, Finan mulus Christi Tuda, qui erat apud Scottos Austrinos eruditus atque ordinatus episcopus, habens juxta morem provinciae illius coronam tonsurae ecclesiasticae, et catholicam temporis paschalis regulam observans: vir quidem bonus ac religiosus, sed permodico tempore Ecclesiam regens. Venerat autem  Al., enim de Scottia, tenente adhuc pontificatum Colmano, et diligenter ea quae ad fidem et veritatem pertinent, et verbo cunctos docebat et opere. Porro fratribus, qui in Lindisfarnensi Ecclesia, Scottis abeuntibus, remanere maluerunt, praepositus est abbatis jure vir reverentissimus ac mansuetisOsuiu, eo quod esset idem Eata unus de duodecim pueris Aidani, quos primo episcopatus sui tempore de natione Anglorum erudiendos in Christo accepit. Multum namque eumdem episcopum Colmanum rex pro insita illi prudentia diligebat. Ipse est Eata, qui non multo post eidem Ecclesiae Lindisfarnensi episcopus fac
Abbreviated transcription (Latin):
Vt uecta
insula enstianos ins colas susceperit cuius reg duo pueri statim post acceptum bap¬
dodons XUI Deiohanne cantort sedis a postolicae qui propt̃ docendum brit¬
dorus ep̃s int̃ egfridum & edilredum reges pacem fecerit XX Ut uincul¬
cuiusdam captiui cumpro eo missȩ cantarentur soluta sint XXI Deu¬

Expanded text:
t Vecta insula Christianos incolas susceperit, cujus regii duo pueri statim post acceptum bap De Johanne cantatore sedis apostolicae, qui propter docendum Britdorus episcopus inter Ecgfridum et Aedilredum reges pacem fecerit. Ancujusdam captivi, cum pro eo missae cantarentur, soluta sint.
Abbreviated transcription (Latin):
p̃fuit rex fortissimus & gloriae cupidissimus hedilfrid
qui plus om̃ibus anglorum primatibus gentem uas tauit
brittonum ita ut sauli quondam reqi is raheliticȩ gentis
conparandus uideretur. excepto dum taxat hoc: quod
diuinae erat religionis ignarus: Nemo enim intribunis.
nemo in regibus. plures eorum terras ex terminatis uel
subiugatis indige nis. aut tributarias genti anglorum. aut
habitales fecit. cui merito poterat illud quod benedicens
iamin lupus rapax. mane cõmed& predam & uespere
diuid& spolia. Unde motus eius profectibus aedan rex
scottorum. quibrit taniam in habitant: Uenit contra eũ
cuminmenso ac fosti exercitu Sedcum paucis aut sugt uictus. Si qui¬
dem in loco celeberrimo quidicitur degsastan. id est degsa lapis
tus est, Quod udelic& bellũ edilfrit anno ab in carnatione¬
anno .xi. perfecit: Porro anno uocatis quitum romani regnrapi¬
cem tenebat primo neque exeo tẽpore quis quam re gnum scot¬

Expanded text:
fuit rex fortissimus et gloriae cupidissimus Aedilfrid, qui plus omnibus Anglorum primatibus gentem vastavit Brittonum; ita ut Sauli quondam regi Israeliticae gentis comparandus videretur, excepto dumtaxat hoc, quod divinae erat religionis ignarus. Nemo enim in tribunis, nemo in regibus plures eorum terras, exterminatis vel subjugatis indigenis, aut tributarias genti Anglorum, aut habitabiles fecit. Cui merito poterat illud quod benedicens jamin lupus rapax, mane comedet praedam, et vespere dividet spolia. Unde motus ejus profectibus Aedan  Chiffl., Edam rex Scottorum qui Brittaniam inhabitant, venit contra eum cum inmenso ac forti exercitu; sed cum paucis aufugit victus. Siquidem in loco celeberrimo qui dicitur Degsastan, id est, Degsa lapis, tus est. Quod videlicet bellum Aedilfrid anno ab Incarnationeanno undecimo, perfecit: porro Focatis anno, qui tum Romani regni apicem tenebat, primo. Neque ex eo tempore quisquam regum Scot
Abbreviated transcription (Latin):
priui legus congruere posse conspicimus nondesistimus inper¬
tire. & tam uxta urãm p&itionẽ quã filiorũ nr̃orum: regum uo¬
bis ꝑprae senti nrã praeceptione uice beati p&ri apłorũ prin¬
cipis auctoritatẽ tribiumus ut quando unũ ex uobis diuina ad
suncti debeat epm̃ ordinare: Proqua & iam re singula uraẽ dilecti¬
oni pallia proeodem ordinatione caelebranda direximus.
Vt ꝑnrãe praeceptionis actoritatẽ possitis dõ placitam ordina¬
tionẽ efficere. Quia ut haec uobis concederemus longa t̾rarũ
marisque int̾ iulla quae int̾nos ac uos obsistunt. Ed haec
nos condescendere coegrunt ut nulla possit ecdesiarum ues¬
trarum iactura ꝑcuius lib& occasionis obtentũ quo quo modo
prouenire. sed potius cõmisi uobis populi deuotionem ple¬
nius propagare. Ds̃te incolomen custodiat dilectissime frat̃.¬
data die iii. idus iumi imperantibus domunis uris augusis eraelo

Expanded text:
privilegiis congruere posse conspicimus, non desistimus imperprivilegiis congruere posse conspicimus, non desistimus impertire. Et jam juxta vestram petitionem, quam filiorum nostrorum regum vobis praesenti ncipis, auctoritatem tribuimus, ut quando unum ex vobis divina ad functi debeat episcopum ordinare. Pro qua etiam re singula vestrae dilectioni pallia pro eadem ordinatione celebranda direximus, ut per nostrae praeceptionis auctoritatem possitis Deo placitam ordinationem efficere; quia ut haec vobis concederemus, longa terrarum marisque intervalla, quae inter nos ac vos obsistunt, ad haec nos condescendere coegerunt, ut nulla possit Ecclesiarum vestrarum jactura per cujuslibet occasionis obtentum quoquo modo provenire  Al., pervenire; sed potius commissi vobis populi devotionem plenius propagare. Deus te incolumem custodiat, dilectissime fratData die tertio Iduum Junii, imperantibus dominis nos
Abbreviated transcription (Latin):
toxtum litterarum ĩnia hac historia ponere cõmodum dix
quacredemptoris nr̃i miscđia sius famulis digia tur bon
munera prerogare. illud &iã clem̃t̃ conlata suȩ pi&atis mumificen¬
tia tribuit. quoties ꝑfrat̃ nos affectus unianimam dilectionem
quadam contemplatione alternis aspectibus representat. proqui¬
bus maiestati eius. gratias indesinent ex soluimus eumque uotis
supplicibus exoramus. ut urãm dilectionẽ in praedicatione euan¬
augnentum ecclesiae suae potiora puos suscit& increm̃ta
ut side & opere intimore dĩ & caritate nr̃a ad quisitio decessorũq
plius extendatur. ut ipsa uos dominici eloqui pro missa in sutu¬
ro respiciant. uos que uoxista ad a& nam festiuitatẽ euoc&. Ne¬
nite ad me omnes qui laboratis & bonerati estis. & ego resiciam
aequidem fratres km̃i haec uobis proa&na caritate exhorta¬
tionis uerba praemittentes quae rursus pro eclesiarum urarũ

Expanded text:
textum literarum in nostra hac Historia ponere commodum duxitextum literarum in nostra hac Historia ponere commodum duxiRedemptoris nostri misericordia suis famulis dignatur bonorum munera praerogare, illud etiam clementer collata suae pietatis munificentia tribuit, quoties per fraternos affatus  Al., effectus unianimam dilectionem quadam contemplatione alternis aspectibus repraesentat. Pro quibus majestati ejus gratias indesinenter exsolvimus, eumque votis supplicibus exoramus, ut vestram dilectionem in praedicatione Evanaugmentum Ecclesiae suae potiora per vos suscitet incrementa; ut fide et opere, in timore Dei et caritate, vestra adquisitio decessorumqueplius extendatur; ut ipsa vos dominici eloquii promissa in futuro respiciant, vosque vox ista ad aeternam festivitatem evocet: Venite ad me omnes qui laboratis et onerati esequidem, fratres charissimi, haec vobis pro aeterna charitate exhortationis verba praemittentes, quae rursus pro Ecclesiarum vestrarum