comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓposuit. indux̃q inusũ ut faciliꝰ tutore ad am¬
ministrationẽ accedent. scientes pupillũ
qͦ sibi obligatũ fore exsua ãministtatione. Qñ¬
quã enĩ sine auctoĩtate pupilli ñ obligant᷑.
nec irẽ suã tutor obligare pupillũ possit. at¬
tm̃ receptũẽ. ut tutoĩsuo pupillus siñ tutois
suo aliquid ꝓpupillis inpñdãt. oũscunt se

Expanded text:
proposuit induxitque in usum, ut facilius tutores ad administrationem accederent scientes pupillum quoque sibi obligatum fore ex sua administratione. quamquam enim sine tutoris auctoritate pupilli non obligentur nec in rem suam tutor obligare pupillum possit, attamen receptum est, ut tutori suo pupillus sine tutoris suo aliquid pro pupillis impendant, dum sciunt se
Abbreviated transcription (Latin):
ait̃ .xii.ad̾. x Pupilli sciencia cõputan¬
dañẽ. utiꝙ ⁊ siapupillo cautũ sit melius
dr̃ rẽ suã restitui pupillo. quã certũ incau¬
tionis. euñtũ eũ p̃stare : ꝙ ⁊ iubanꝰ si alias
circũ uñt̾ sit pupillus respondit.

Expanded text:
computanda est: utique etsi pupillo cautum sit, melius dicitur rem suam restitui pupillo quam incertum cautionis euentum eum spectare: quod et Iulianus, si alias circumuentus sit pupillus, respondit.
Abbreviated transcription (Latin):
in b ũba: cũ ħ ipm q̃ratur. analiquidt̃ atutoib
ł cutatoĩb debeatur. ñ ht̃ tacionẽ ptulatiotua
uolcntis insũptũ litis abhistͥ pecciũã submnust̾ri.¬
ãministratis. pupillũ pat̃naheditate abstineat.
bonis patris uñditis. ⁊ tactaĩ solet utił actiopu¬
pillo relinqui: anc̃ditoib concedi debeat.⁊ ꝓ
bant actionẽ int̃ pupillũ. ⁊ c̃oitores patͥs esse
inoffõ pupilli ꝑ ꝑã absenti conte̾tũẽ puero
relinquatur: q̃ acc̃o siñ dubio nõpͥus cõpetet. quã

Expanded text:
 uerba: 'Cum hoc ipsum quaeratur, an aliquid tibi a tutoribus uel curatoribus debeatur, non habet rationem postulatio tua uolentis in sumptum litis ab his tibi pecuniam subministradministratis pupillum paterna hereditate abstinet, bonis patris uenditis tractari solet, utilis actio pupillo relinqui an creditoribus concedi debeat. et probatur actionem inter pupillum et creditores patris esse in officio pupilli perperam abstenti contractum est, puero relinquatur. quae actio sine dubio non prius competet, quam
Abbreviated transcription (Latin):
ima erit tutele accõ. ⁊̃ ex ꝑsona inpub̃is. Quãius
si testam̃todatus fuisset. ñ desmẽt ẽẽ tutor
lun. eiꝰ ꝗ adhucerat inpubes: ꝗasẽ ꝑ legitimatu¬
tela testam̃taĩȩ cedit. I Sitestam̃to sub c̃di¬
ssib tione tutor datussit. dem̃ ahus medio tp̃r¬

Expanded text:
it, erit tutelae actio etiam ex persona impuberis, quamuis, si testamento datus fuisset, non desineret esse tutor eius, qui adhuc erat impubes, quia semper legitima tutela testamentariae cedit.Si testamento sub condicione tutor datus sit, deinde alius medio te
Abbreviated transcription (Latin):
uł . ł .xx. dig̃.. S ipupillũ patrius ẽtẽdat
rẽ aliũ pupillodaĩ. recepta parrui excusa¬
tione. ł si nolit excusationẽ petẽ: remoto
Ieo atutela. ttalitẽ dehẽditate expedire.
bonis. autplũma parteeoꝵ ẽtroũsia sit.
Q inse uult excusare. si plures ht̃ excusatio¬
nes. ⁊ dequib dã ñ ꝓbauit. aliis uti mtͣ ⁊pã¬

Expanded text:
 Si pupillum patruus contendat rem pupillo dari recepta patrui excusatione vel, si nolit excusationem petere, remoto eo a tutela ita litem de hereditate expedire. bonis aut plurima parte eorum controversia sit. Qui se vult excusare, si plures habet excusationes et de quibusdam non probaverit, aliis uti intra
Abbreviated transcription (Latin):
pilli negocia am̃mistrauĩt. inudiciũ tute¬
le ueniet. idrñ siñ quoad ministratio tutele
ex pediri ñpõt. Siuõ post pub̾tatẽ pupilli
isquitutor eĩ fuãt. fundos eiꝰ uñdidĩt maii¬
cipia ⁊ p̃dia cõꝑauit. neꝙ uñditionis huuas
neqi emptionis racio iudicio tutele cõpu¬
tabitur.⁊ ẽ ueꝵea. que conexa sunt. ueni¬
re intutele actionẽ: s ⁊ illud ẽ ueꝵ siceꝑit
negocia ãministrare. pt̾ tutelã finitã deuol

Expanded text:
udicium tutelae ueniet id tantum, sine quo administratio tutelae expediri non potest: si uero post pubertatem pupilli is qui tutor eius fuerat fundos eius uendiderit, mancipia et praedia comparauerit, neque uenditionis huius neque emptionis ratio iudicio tutelae continebitur. et est uerum ea quae conexa sunt uenire in tutelae actionem: sed et illud est uerum, si coeperit negotia administrare post tutelam finitam, deuol
Abbreviated transcription (Latin):
erit diendũ. ⁊ gnãlit̾ quod traditũẽ pupil¬
lũ cũ tutore suo agere tutele nõposse. acte¬
ut̃ nꝰ ueꝵẽ. siead̾ tutela sit. ab surdũ enĩ e rat
pupilli reposci. inqua ad huc ꝑ seũaret.
Inquaaut de sinit tutor. ⁊ it̾in cepiteẽ. sic ex
p̾stina a mmaistratiõe tutele debitor ẽ pu¬
pillo. quomõ si peccuniã creditã apatre eiꝰ

Expanded text:
erit dicendum.Et generaliter quod traditum est pupillum cum tutore suo agere tutelae non posse hactenus uerum est, si eadem tutela sit: absurdum enim erat pupilli reposci, in qua adhuc perseueraret. in qua autem desinit tutor et iterum coepit esse, sic ex stina administratione tutelae debitor est pupillo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓͥũ oelicti penã subiit. q̃res indignũ eũ fec̃
ut acetĩs ꝗd consequatur ooli participib Nec
enĩ ulla societas maleficioꝵ ł cõicatio iusta
dãpm ex maleficio ẽ. Usq ad eo aũt ad c̃tuto ẽs
ñuenitur. si sint soluñdo contitores. ut pͥus
ad magistratus quieos dederunt. ł ad fide¬
iussores ueniatur. ⁊ ita impr ñr ulpio ꝙ¬

Expanded text:
proprii delicti poenam subit: quae res indignum eum fecit, proprii delicti poenam subit: quae res indignum eum fecit, ut a ceteris quid consequatur doli participibus: nec enim ulla societas maleficiorum uel communicatio iusta damni ex maleficio est.Usque adeo autem ad contutores non uenitur, si sint soluendo contutores, ut prius ad magistratus qui eos dederunt uel ad fideiussores ueniatur: et ita imperator no
Abbreviated transcription (Latin):
matͥ pupilli misit̾. nõeũ pupillo in puta¬
tur. lab̃o scb̃. Nec ꝑquã necessaĩa ẽ ista mu¬
neratio. I Sipupillus tutores pat̾ dedit int̃
quos. ⁊ lib̾tũ suũ ꝑ que eũ uoluĩt tutelã am¬
minstrai.⁊ tutores c̃tã sũ mã eistatuer̃. ꝗa¬
alit̃ seex hib̾e nõpotat. habendã eiꝰ rõnẽ qd̾
ta statiuñt: cũ tutores debebit eoꝵ tacio hab̾i.
quia uista causa ẽ p̃standi.S ⁊ si ẜ uus cibaria
racio p̃standi. usta mt̃cedat. Itẽ sũptꝰ litis
tutor reputabit ⁊ iatica. siexostõ necẽe ha¬
plures tutelã pupilli ãministrauĩt ꝓqͣqꝙ¬
eoꝵ parte conueniendus sit ⁊ siquid õs simł
gesserunt tutelã. ⁊ os solundos̃ equissimũ
erit. diuidiactionẽ int̃ eos ꝓportiõib urtͥibꝰ
exemplo fidĩ iussoꝵ. S siñ om̃s soluñdo sint
solũndoẽ. poter conuenĩ ⁊ siforte ꝗs exfac
mandandes actiones neq utił cõpetit. ꝗa

Expanded text:
matri pupilli miserit, non eum pupillo imputamatri pupilli miserit, non eum pupillo imputaturum Labeo scripsit: nec perquam necessaria est ista muneratio.Si pupillis tutores pater dedit, inter quos et libertum suum, perque eum uoluerit tutelam administraaliter se exhibere non poterat, habendam eius rationem quod nta statuerint contutores, debebit eorum ratio haberi, quia iusta causa est praestandi.Sed et si seruis cibaria ratio praestandi iusta intercedat.Item sumptus litis tutor reputabit et uiatica, si ex officio necesse haplures tutelam pupilli administrau parte conueniendus sit.Et si quidem omnes simul gesserunt tutelam et omnes soluendo sunt, aequissimum erit diuidi actionem inter eos pro portionibus uirilibus exemplo fideiussorum.Sed et si non omnes soluendo sint, soluendo est, poterunt conueniri.Et si forte quis ex facmandandae sunt actiones neque utilis competit, quia
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ploꝵ pitae st nullos cas posse existe. quib sine¬
rep̃hñsione. tutor auctor fit. pupillo ad dimi¬
nuendũ decreto scł int̃ueniente. ueluti simaͥtͥ¬
i
aut pupillũ aut felistitutũ eiꝰ. que̾ntes ꝙ tã
putat. pꝰse cũtutote agitutele. sitale officiũ
actus sui conficẽ.⁊ pupillo redđe. Cer̃m siñ
fecit. aut sifactas ũexhibet hoc noĩe iudicio.
tutele tenebitur. Deserius quoq intogationẽ
sed et questiones habendas ⁊ ħ officio uidicis cõ¬
uenire placuit. Nã diuiis seũus decreuit: cũ
medioeo utideb̾e ut raciones aserius ꝗ rẽ
gesserant ꝓferant᷑. has taciones sicẽ mala
fide conscͥptas aẜius dñt. tutores ÷ in q̃stiões
ẜui intogaĩ poter᷑. ł tẽa simarrẽ aluit. pu¬
pillitutor putat. lab̾o inputare eũ posse. s ẽ
oportẽ delargis facultatib pupilli: uttũq
gͥ concurere oportet: ut⁊ mat̾ egens sit. ⁊ fi¬
lius infacultatib positus. S simunꝰ nupciale

Expanded text:
nullos casus posse existere, quibus sinrehensione tutor auctor fit pupillo ad dnuendum, decreto scilicet interueniente: ueluti si matri aut pupillum aut substitutum eius querentes, quod tam putat posse cum tutore agi tutelae, si tale officium actus sui conficere et pupillo reddere: ceterum si non fecit aut si factas non exhibet, hoc nomine iudicio tutelae tenebitur. de seruis quoque interrogationes, sed et quaestiones habendas et hoc officio iudicis conuenire placuit. nam diuus Seuerus decreuit, cum medio eo uti debere, ut rationes a seruis qui rem gesserant proferantur: has rationes si esse mala fide conscriptas a seruis dicunt tutores, etiam in quaestionem serui interrogari poterunt.Praeterea si matrem aluit pupilli tutor, putat Labeo imputare eum posse: sed esutare eum oportere de largis factultatibus pupilli: utrumque igitur concurrere oportet, ut et mater egena sit et filius in facultatibus positus.Sed si munus nuptiale
Abbreviated transcription (Latin):
extutoĩb idoneus ẽ. nõ posse admagistrat
quideder᷑ uenĩ. siceĩt accipiendũ. sm̃ ẽtud
ob hoc conueniatur. quod suspectũ facẽ
satis exigere noluit. Nnc accõnẽ ⁊̃ inlea
dẽpnationẽ. s ⁊̃ post condẽpnationẽ desi¬
dare põt tutor. mandaĩ sibiactionẽ adũs
distrahendis actione. ñ solũ hitenent̃ tutoᷤ¬
res. quilegitimfuerunt. si om̃s qui uire tu¬
tores gerunt tutelã. Considandũ ẽ in hac
actione. uttũ p̃tiũ reitant̃ duplicet᷑. añ ꝙ
pupilli int̃sit.⁊ mag̃ cẽ arlutror. inhac ac¬
tione ꝙ int̃ẽ nõ cõuenire. sedrei tant̃ esti¬
mationẽ. Intutela ex una oblgatione duaᷤ
de rõnib: distrabendis aginõpõt. siuecent᷑
tutele actio.: ꝙ ad spẽm istã ꝑempta e¶hunc
tm̃ tutorẽ. qui in t̃ceꝑit peccunã pupilla¬
necem̃ cad̃ obligatio furti. actutele utꝗs
dicat plures eẽ. accõnes eiꝰdẽ facti sed
plures obligationes. Nã ⁊ tutele ⁊ furti ob¬

Expanded text:
tutoribus idoneus est, non posse ad magistratus qui dederunt ueniri, sic erit accipiendum, si non contutor ob hoc conueniatur, quod suspectum facere uel satis exigere noluit.Hanc actionem etiam in demnationem, sed etiam post condemnationem desiderare tutor potest mandari sibi actiones aduersus distrahendis actione non solum hi tenentur tutores, qui legitimi fuerunt, sed omnes, qui iure tutores sunt et gerunt tutelam.Considerandum est in hac actione, utrum pretium rpupilli intersit. et magis esse arbitror in hac actione quod interest non venire, sed rei tantum aestimationem. In tutela ex una obligatione duas de rationibus distrahendis agi non potest, sive contra, tutelae actio quod ad speciem istam perempta est. Hunc tamen tutorem, qui intercepit pecuneadem est obligatio furti ac tutelae, ut quis dicat plures esse actiones eiusdem facti, sed plures obligationes: nam et tutelae et furti ob
Abbreviated transcription (Latin):
AIXU.ad. Sipupillus hẽs extũt eicuiꝰ¬
fͥ. tutelã tutor suus gesserat. exhẽditaiã cau¬
sacũ tutore suoh abeluit actionẽ. Situtor
inhostiũ potestate ꝑuenĩt quia finita tu¬
tela intelligͥ. fide iissorẽ quiꝓeo ⁊ẽ saluã
fore spondĩt.⁊ si quisextat defensoreiꝰ: qui
patatus ẽ susciꝑe iudiciũ. tutele uelsiꝗd sit

Expanded text:
um. Si pupillus heres exstiterit ei, cuius tutelam tutor suus gesserat, ex hereditaria causa cum tutore suo habebit actionem. Si tutor in hostium potestatem peruenerit, quia finita tutela intellegitur, fideiussores, qui pro eo rem saluam fore spoponderint, et si quis existat defensor eius, qui paratus est sus
Abbreviated transcription (Latin):
Siuõ necessaĩa absencia tutoĩs ⁊ inꝓiusa accid̾it
forte quod subito ad cognitionẽ pͥncipalẽ ꝓfect᷑
redire. ⁊ idoneus sit tutor. nec expediat aliũ
adiungi.⁊ pupillus alm̃ta dere sua postulet. rec¬
te constituetur ad hoc solũ utexre pupilli. alirã¬
ta expediat. Dtutelis ⁊ racioĩh distfendis ⁊ utili ci¬
uratoris causa actiõe

Expanded text:
si uero necessaria absentia tutoris et inprouisa acciderit, si uero necessaria absentia tutoris et inprouisa acciderit, forte quod subito ad cognitionem principalem profecredire et idoneus sit tutor nec expediat alium adiungi et pupillus alimenta de re sua postulet: recte constituetur ad hoc solum, ut ex re pupilli alimenta expediat. DE TUTELAE ET RATIONIBUS DISTRAHENDIS ET UTILI CURATIONIS CAUSA ACTIONE
Abbreviated transcription (Latin):
gistratũ ductus ẽ uissusẽ alim̃ta pupille. et
m̃cedes utlib̾alib artib institueñt᷑. pupitle nõe
p̃ceptorib dare pubes factꝰ pupilli pubi iã facte
sotori suc ducenta legati causa soluit. q̃seitũ ẽ
antutele iudicio consequi possit: ꝙ in alim̃ta
hec alit̃ ei contingere ñ posiẽt nich̾eo uoĩe tutele ¶ͦ¬
iudicio pupillo. aut substitutis pupilli p̃staẽ deb̃e
cari pupillũ oporteat. causa cognita id p̃sidẽ sta¬
tuere oportebit. Incause cogninone uitandis qui
pudicicie ĩ pub̾i possunt insidiari.
pupillus desicdet: siquid̃ neglegencia:⁊ nimia
cessatio. maniministratione tutois obiciatur
q̃ ⁊̃ ex hoc arguatur. ꝙ ꝑ absentiã eiꝰ deserta de¬
telictas pupilli negocia euocatis afraib atꝙ a mi¬
cis tutoĩs p̃tor edicto ꝓposito eausa cognita.
absente tutore. ł remouñdũcũ ꝗdigmis tali
nota udebitur oeẽnet uel ad iungendũ: cura¬
torẽ ⁊ ita quidat̾ ert̃ expediet alim̃ta pupillo.

Expanded text:
gistratum iussus est alimenta pupillae et mercedes, ut liberalibus artibus institueretur, pupillae nomine praeceptoribus dare: pubes factus pupillus puberi iam factae sorori suae ducenta legati causa solvit. quaesitum est, an tutelae iudicio consequi possit, quod in alimenta haec aliter ei contingere non possent, nihil eo nomine tutelae iudicio pupillo aut substitutis pupilli praestare debecari pupillum oporteat, causa cognita id praesidem statuere oportebit. in causae cognitione euitandi sunt, qui pudicitiae impuberi ppupillus desideret, si quidem neglegentia et nimia cessatio in administratione tutoris obiciatur, quae etiam ex hoc arguatur, quod per absentiam eius deserta derelictaque sunt pupilli negotia, euocatis adfinibus atque amicis tutoris praetor edicto proposito causa cognita etiam absente tutore uel remouendum eum, qui dignus tali nota uidebitur, decernet uel adiungendum curatorem: et ita qui datus erit, expediet alimenta pupillo.
Abbreviated transcription (Latin):
reb lib̾tus ꝓhibeat᷑. ũ ne ss quid̃ tiegocus suf¬
ficiat necessitati eĩt succũbñdũ ne in p̾sibile
ĩ cõmõ pupilli ⁊ adũsus utilitates eiꝰ.
atutełꝰ excusantur. simõ ꝑsemet pͥstinie
ẽ si ꝗs sedicitibi domiciliũ ñhab̾t u̾ad titela

Expanded text:
rebus libertus prohibeatur, ut ne suis quidem negotiis sufficiat, necessitati erit subcumbendum, ne inpossibile incommoa tutelis excusantur, si modo per semet pistrinum est, si quis se dicit ibi domicilium non habere, ubi ad tutelam
Abbreviated transcription (Latin):
distrahendis nemotenetur. ñ quiintutela
gerenda tẽ exbonis: pupilli abstulit̃. quod
sifurandi aĩo fecit⁊ furtitenetur. Utꝙ
aut̃ actione obligat᷑. ⁊ altã altãm ñtollet. s
consecutus pupillus ꝙ fuit ablatũ tollitur
hoc uidiciũ quia nicħ abscit pupillo. I ħaccõ
licet induplũ sit. insimplo rei ꝑsecutionẽ
c̃tinet. ñtota dupli pena ẽ¬

Expanded text:
distrahendis nemo tenetur, nisi qui in tutela gerenda rem ex bonis pupilli abstulerit.Quod si furandi animo fecit, etiam furti tenetur. utraque autem actione obligatur et altera alteram non tollet. erit pupillus quod fuerit ablatum, tollitur hoc iudicium, quia nihil absit pupillo.Haec actio licet in duplum sit, in simplo rei persecutionem continet, non tota dupli poena e
Abbreviated transcription (Latin):
bet hab̾e ⁊ mancipia q̃ pupillus deseruiũt
⁊ m̾cedes pupilloꝵ ⁊ uestẽ.⁊ tectũ pupilli e¬
tatẽ ⁊ contẽplaĩ in qua constitut̾ẽ: cu alĩ¬
ta dec̃nuntur. In amplis tm̃ patͥ moniis po¬
sitis cumulus patͥmonii. s ꝙ ex hibitioĩ fru¬
galit̃ suffic̃. modũ alimtis dabit. Si si ñ con¬
stat quis modꝰ facultatũ sit int̾ tutorẽ.
cũ quialim̃ta dec̃ni desid̾at suscipe debet
cognitionẽ. nec temẽ aliñita deẽnere. ne
ĩ alt̾utrã partẽ delinquat. pͥustm̃ exigere
debet. utꝑfiteatur auctor q̃sũt penes se¬

Expanded text:
et mancipia, quae pupillis deseruiunt, et mercedes pupillorum et uestem et tectum pupilli: aetatem etiam contemplari, in qua constitutus est cui alimenta decernuntur.In amplis tamen patrimoniis positis non cumulus patrimonii, sed quod exhibitioni frugaliter sufficit modum alimentis dabit.Sed si non constat, quis modus facultatium sit, inter tutorem et eum, qui alimenta decerni desiderat, suscipere debet cognitionem nec temere alimenta decernere, ne in alterutram partem delinquat: prius tamen exigere debet, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ptor statiut. Siuo p̃tor ñẽ aditus. ꝓmodo
facultatĩ pupilli debet. arbitrio uidicis e¬
putare quantũ dedit: siplus equo delit¬
ħ ampluis ⁊ sip̃t̃ modũ alir̃tis statuit ueꝵ¬
tm̃ ult uites facultatũ: quod dec tetũ ẽ. nec
suggeisit p̃roĩ destatu facultatũ ndebet tõ
S spat statuit alim̃ta libis quos hẽdes sꝙͥsit̃
ea p̃stando tutor reputare potĩt. nͥ forte
ult̾ uites facultatũ statiũt. ł ẽ eñ ĩputabit᷑
ei cur ñ adito p̃tore d̾ sidã uit alim̃ta nmui.¬
d:⁊ . dõĩb tͥb.NIus alim̃toꝵ deẽ nendoꝵ
pupillis p̃toĩ cõpetit. ut ip̃e modetur. quasũ¬
mã tutores. uel curatores ad alm̃ta pupillis ł
ad hulescentib p̃stare debeant. modũ aut̃ pa¬
iͥ monũ spectate debet cũ alim̃ta decer nit
ochet statuẽ tã modate ut ñut uniũsum

Expanded text:
praetor statuit: si uero praetor non est aditus, pro modo facultatium pupilli debet arbitrio iudicis aereputare quantum dedit, si plus aequo dedit.Hoc amplius et si praetor modum alimentis statuit, uerumtamen ultra uires facultatium est quod decretum est nec suggessit praetori de statu facultatium, non debet ratio si pater statuit alimenta liberis quos heredes scripserit, ea praestando tutor reputare poterit, nisi forte ultra uires facultatium statuerit: tunc enim imputabitur ei, cur non adito p.Ius alimentorum decernendorum pupillis praetori competit, ut ipse moderetur, quam summam tutores uel curatores ad alimenta pupillis uel adulescentibus praestare debeant.Modum autem patrimonii spectare debet, cum alimenta decernit: et debet statuere tam moderate, ut non uniuersum
Abbreviated transcription (Latin):
pͥncipũ ex indulgenciaeoꝵ. licet cit᷑ codicillos atu¬
tela iteq cura tpr̃ ã ministtationis delata excusã¬
tut idq custoditur. inhis ꝗp̃fecturã accõne. ł uigi¬
lũgert. ł Coꝵqui.rei .p. causa absunt. comites
tuis delataẽ excusant̾ Nã suscepta. aña ñdepont.¬
Ꝙ corꝑis itẽ collegii iute eecusant᷑ acollegaꝵ filioꝵ¬

Expanded text:
principum ex indulgentia eorum, licet citra codicillos, a tutela itemque cura tempore administrationis delata excusantur.Idemque custoditur in his, qui praefecturam annonae uel uigilum gerunt.Eorum, qui rei publicae causa absunt, comites, turis delata est, excusantur: nam susceptam antea non deponunt.Qui corporis, item collegii
Abbreviated transcription (Latin):
oẽ leganĩ restitue̾. simaluit se ticusare atu¬
tela. legatũ ꝓpt̃ fidĩcõ missãiuĩ c̃seꝗt᷑ cui si¬
mił ẽ. quidefalso egit necoptimit
ap̃ł.u. t Tutor petit̾. añdectetioiẽ si aliꝙ
pͥulegiũ qneĩt. recte peticionẽ institutã ex¬
fidĩ causa testam̃to parentis relinquunt᷑: pi
excusationẽ ab hẽcdib extͣneis ꝙ̾ reine̾ pla¬
cuit. ꝙ ñ habelut locũ in ꝑsona filũ quẽ¬
diciũ patͥs: utfilius ñ ut tutor ꝓmeruit.¬
Tutorẽ ad tp̃s exulate. iussũ excusaĩ ñ opõ¬
tutor pot̃ se excusate. simꝑpetuũ dat̾ sit¬
faciliꝰ aut̃ exuł ignorancia ꝗ cũ tutorẽ suspec¬
tũ face̾ ñpotuit uemã habebit.¬
ap̃.ł.u. R. uũs ꝑitos quitutelã gerere
ceꝑunt. in c̃sciliũ pͥncipũ assũptos optimi
maxiniq pͥncipes nr̃i constituer᷑. excusãdos
quĩcͥca latuseoꝵ ageñt ⁊ honor delat̾ finẽ
certi tpĩs anloci ñ hab̾et. Icũ horiund̾ exꝓuĩcia

Expanded text:
omne legatum restituere, si maluit se excusare a tutela, legatum propter fideicommissarium consequitur: cui similis est, qui de falso egit nec optinuit. Tutor petitus ante decreti diem si aliquod priuilegium quaerit, recte petitionem institutam exfidei causa testamento parentis relinquuntur, post excusationem ab heredibus extrariis quoque retineri placuit. quod non habebit locum in persona fildicium patris ut filius, non ut tutor promeruit.Tutorem ad tempus exulare iussum excusari non oportutor, potest se excusare, si in perpetuum datus est.Facilius autem exulis ignorantia, qui contutorem suspectum facere n.Iuris peritos, qui tutelam gerere coeperunt, in consilium principum adsumptos optimi maximique principes nostri constituerunt excusandos, quoniam circa latus eorum agerent et honor delatus finem certi temporis ac loci non haberet.Cum oriundus ex prouincia
Abbreviated transcription (Latin):
ticius tutor esto cũ rei p. causa ab eit̃. tutor ue
estocũ redieĩt. tutor esto quide excusatiõe. ar
obabscatiã xei .p. causa autaliã q̃ pt̾ obuenitdi¬
ci oporteat uid̾amꝰ p̃cedit aut̃ alia questio te¬
stam̃to exdie uelsub conditione: tutores dati
anse excusate a ñdiẽ conditionẽue neceẽ has¬

Expanded text:
icae causa aberit, tutor ne esto: cum redierit, tutor esto', quid de excusatione aut ob absentiam rei publicae causa aut aliam quae post obuenit dici oporteat, uideamus. praecedit autem alia quaestio, testamento ex die uel sub condicione tutores dati an se excusare ante diem condicionemue necesse ha
Abbreviated transcription (Latin):
placuiteũ ꝗ recusat id ꝙ testator telm qd ab eo
allegato. s itademũ sil egatũ ei iõ ascͥptũ appa¬
reat. ꝙ eid̃ tutelã filioꝵ inuncxit. ñ ꝙ alio¬
ꝗ ndaturꝰ cẽt ⁊̃ siñ tutela ad apparere potuit.
Siposuĩs testarãto legatũ ascͥptũ codicilł uõ p̾ea
factis tutorẽ datũ. in hoc enũ legato põt. dici ñ¬
nec admittenda. nͥ eindñt̃ pat̃ exp̃ifit. uelle
cum. quẽ p̃tor tutorẽ dedit. cũ posset uti ĩ mu¬
nitate hic enĩ nncħ ccͣ uidiciũ fecit testationis
llã quẽ ille ñdedit. tutorẽeũ. noluisse tutelã
ã ministrare. filu dicẽ nõpossum.¬
S̾ł. xiii. q̃st. ꝙ Qiudaũt sise ñexcusauĩt.
s. ã ministrare noluĩt content᷑ ꝙ cet̃i idoneiẽent
qͦdã mõse excusauit. multo mag̃ quis dice̾ de¬
bebit indignũ. indicio patͥs quuit suspectꝰ¬

Expanded text:
placuit eum, qui recusat id quod testator relinquit ab eo a legato, sed it demum, si legatum ei ideo adscriptum appareat, quod eidem tutelam filiorum iniunxitt etiam sine tutel‹a›. id apparere potuit, si posueris testamento legatum adscriptum, codicillis uero postea factis tutorem datum: in hoc enim legato potest dici nnec admittenda, nisi evidenter pater expresserit velle eum, quem praetor tutorem dedit, cum posset uti inmunitate: hic enim nihil contra iudicium fecit testatoris. nam quem ille non dedit tutorem, eum uoluisse tutelam administrare filii dicere non possum si se non excusauerit, sed administrare noluerit contentus, quod ceteri idonei essent?  qui quodammodo se excusauit. multo magis quis dicere debebit indignum iudicio patris, qui ut suspect
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑꝑ nũm liłioꝵ ei cõpetit de negaĩ ñ oport̃ẽ. s
cũfilio suo cutator petat᷑ cẽ nat̾ales stimulos
fac̃. sitali excusatione: utendũ eẽ tẽꝑtauĩt.
ceũ. ł.ii. R.Quitestam̃to tutor dat̾ fuãt adno
p̃toredixit. secres libos hab̾e adiccit p̃tẽa hñti
partuũ legitinũ tutorẽ. se uitiose tutorẽ daĩ
P̃tor ita decteuit. dilegraniũ tutorẽ habñti
allegabut ex cusatũ creddidit. ꝗ̃ malicia ab ãmini¬
fltatione cessasset. utilẽ accõnẽ ñdanda.
agendo enuĩ negõ exdie noͣuationis coniaui. quat¬
tuor m̃ses constitutist᷑ lni¬

Expanded text:
um liberorum ei competit, denegari non oportere. sed cum filio suo curator petatur, contra naturales stimulos facit, si tali excusatione utendum esse temptauerit.um.Qui testamento tutor datus fuerat, adito praetore dixit se tres liberos habere, adiecit praeterea habenti patruum legitimum tutorem se uitiose tutorem datum. praetor ita decreuit: 'si legitimum tutorem habenti allegabat, excusatum crederet quam malitia ab administratione cessasset, utilem actionem non dandaagendo enim negotio ex die nominationis continui quattuor menses constituti
Abbreviated transcription (Latin):
neũ.: equȩ pupillũ scpͥsitħedẽ. ⁊ ticio legatũ
dedit eũnd̾ꝙ id pupillotuto rẽ. ascpͥsit ticiꝰ
conłir mat᷑. excus auit se atutela. q̃ro an
legatũ amitar.⁊ quid extestam̃to ꝗd̾ tutor
ñsit scͥptus. legatũ tm̃ acceꝑit. dat̃q aptoẽ
tutor excusset se: aneq repellendus sit: ał
legato. analiquid iit̃sit. apatreł emancipa
mat᷑. ap̃tore extusationis bñficio ini malu¬
it. repellendꝰ ẽ alegato ⁊dq ⁊ sceuole nr̃o pla¬
cuit. Nap̃tor ꝗ eũ confirmat tutotẽ d fucti
sequitur inudiciũ. id inmat̾s testam̃to di¬

Expanded text:
aneum aeque pupillum scripsit heredem et Titio legatum dedit eumque eidem pupillo tutorem adscripsit: Titius confirmatus excusauit se a tutela: quaero, an legatum amittat. et quid, si testamento quidem tutor non sit scriptus, legatum tamen acceperit datusque a praetore tutor excuset se, an aeque repellendus sit a legato? et an aliquid intersit, si a patre uel emancipatmatus a praetore excusationis beneficio uti maluit, repellendus est a legato: idque et Scaeuolae nostro placuit: nam praetor, qui eum confirmat tutorem, defuncti sequitur iudicium. idem in matris testamento di
Abbreviated transcription (Latin):
Ierm̃g . ł. i uuĩs epit iLib̾tus senators fiioꝵ eĩ
nuins librino tutor danus excusaĩ oebeat. cad̾ excu¬
lib̾tino hñti ius annuloꝵ dat̾ sit. ingenuus tutor
loitator consequense. ut excusatio eiꝰ obhae cõ¬
ditionũ: dũsitate. udebeat accipi. at siont̃ quã
quorti. p. causa aboẽ deserat. ex cuiat̃ fuit pt̾ito
co ipit̃a suoloco daĩ posse.⁊ quauis lib̾tus q sena

Expanded text:
ecundo iuris epitomarum Libertus senatoris filiorum eius nuus libertino tutor datus excusari debeat, eandem exculibertino habenti ius anulorum datus sit ingenuus tutor uel curator, consequens est, ut excusatio eius ob hanc condicionum diuersitatem non debeat accipi.At si antequam quo rei publicae causa abesse desierat, excusatus fuit, praeterito eo ipsum suo loco dari posse.Et quamuis libertinus
Abbreviated transcription (Latin):
nicħ ꝓdeĩt alt̾i. Nec ĩmẽto. cũ uñ quisq doli
sui penã sufferat ¶ ꝙ sic̃ uñtus alt̃ p̃stitisset ꝓfi¬
ciet idꝙ p̃stitit ei quiconuñtus nẽ. licet enĩdo¬
li ambo rei sint trã suffiẽ unũ satis facẽ. ut
indueb ꝗ tꝰ rescõmodataẽ. uelo eposita quib: ꝙ
mandatũ ẽ.
agatur. ł cũ his ꝗ ꝓ eo int̾uener᷑ eĩt dubitatio an
ꝗa tutele agiñpot̃: nec exstipulatu agipossit.

Expanded text:
c immerito, cum unusquisque doli sui poenam sufferat. quod si conuentus alter praestitisset, proficiet id quod praestitit ei qui conuentus non est: licet enim doli ambo rei sint, tamen sufficit unum satisfacere, ut in duobus, quibus res commodata est uel deposita quibusque mandatum est. agatur uel cum his qui pro eo interue‹ne›runt, erit dubitatio, an, quia tutelae agi non potest, nec ex stipulatu agi possit.
Abbreviated transcription (Latin):
unꝰ expupillis quoꝵ iã tutelã ã ministrabat
decessit eiu̾de sũt cõpetẽ excusatio. statĩ tenuit
cũ pͥ decretũ quasi in loco tc̃ie tutele quarta
subroganda. Nãppẽ uire tutorẽ⁊ añq̃ excu¬
setur. Potuitgͥ tutela eiꝰ quinẽ quarto loco
inucntur excusaĩ: si cũ ñsitexcusat̃ necessa¬
no subeundũẽ. honꝰ illuis ꝙ̃ tutele. nec me
monet. ꝙ dicat aliꝗs hħ exigi: anãnum stre¬
t᷑ tutela. hocenĩ eoꝑtinet. nesit ł futa in¬
uita ãministcio. Cet̃m si ꝑiculũ sustraeat ce¬
sationis putoei inputandã eã q̃. tutelã. Idẽ
euenire pot. siduob testam̃tis cũ hr̃et tres
inspicidebebit : si queratur q̃ pͥor delata
sit tutela: s adite ħeditatis. uel conditonis
cxistentis. illa queq eit disfã. tutelaᷤ dequib
diximꝰ. sitcia ⁊ quarta sit delata licet in
lum sustinent. ¶ Eũ quipupillũ bonis pat̃¬
insabstinuãt. detmnendĩ in quarta tutela exi¬
stimaur. quasi deposita illa ceteꝵ putarem

Expanded text:
unus ex pupillis, quorum iam tutelam administrabat, decessit, ubi desiit ei competere excusatio, statim tenuit eum prius decretum, quasi in loco tertiae tutelae quarta subroganda: nam ipso iure tutor est et antequam excusetur. potuit ergo tutela eius, qui nunc quarto loco inuenitur, excusari: sed cum non sit excusatus, necessario subeundum est onus illius quoque tutelae. nec me mouet, quod dicat aliquis hoc ne exigi, an administretur tutela: hoc enim eo pertinet, ne sit finita administratio: ceterum si periculum sustineat cessationis, puto ei imputandam eam quoque tutelam.Idem euenire potest, si duobus testamentis, cum haberet tres ularum tempus inspici debebit, si quaeratur, quae prior delata sit tutela, sed aditae hereditatis uel condicionis existentis.Illa quoque erit differentia tutelarum, de quibus diximus, si tertia et quarta sit delata, licet in lum sustinet.Eum, qui pupillum bonis paternis abstinuerat, detinendum in quarta tutela existimaui quasi deposita illa.Ceterum putarem
Abbreviated transcription (Latin):
d̾. ł uiii. a Amicisimos quid̃ ⁊ fidelissimos
parentes. lib̾is tutores eligere sole ⁊ iõ ad sus¬
scipiendũ honus tutele.⁊ honorẽ legati eos
ꝑ sequi: sedcũ ꝓponat᷑ is dequoqueĩtur inte¬
stam̃to legatũ meriusse ⁊ idẽ pupillo substi¬
tutus ñ ẽ. ũissi mile h uc̃ d̾mũ cũ testatorẽ
substitue̾ uoluisse. sr tutelã suscepisset. ⁊ iõ
eũ dequo queĩtur. alegato quid̃ si ad hue iuuẽt
pupillus repellendũ fuisse. asubstitutione
aut̃ nẽẽ sub mouñdũ cũ eocasu ⁊ suscepta tu¬
tela finretur. Ilutiꝰticiꝰ extͥb filiis incolomib
uitiũ ht̃ emancipatũ eiꝰ etatis ut curatores ae¬
ciꝑe debeat quero sudẽ ticius pat̃ petente
eodẽ filio emancipato. curator ap̃tore detur

Expanded text:
um.Amicissimos quidem et fidelissimos parentes liberis tutores eligere solere et ideo ad suscipiendum onus tutelae etiam honore legati eos persequi. sed cum proponatur is de quo quaeritur in testamento legatum meruisse et idem pupillo substitutus, non est uerisimile hunc demum eum testatorem substituere uoluisse, si et tutelam suscepisset: et ideo eum de quo quaeritur a legato quidem, si adhuc uiueret pupillus, repellendum fuisse, a substitutione autem non esse summouendum, cum eo casu etiam suscepta tutela fin‹i›retur.Lucius Titius ex tribus filiis incolumibus unum habet emancipatum eius aetatis, ut curatores accipere debeat: quaero, si idem Titius pater petente eodem filio emancipato curator a praetore detur,
Abbreviated transcription (Latin):
ut integta ex istrmatione. tutela ł cutã hat.
S. ⁊ siꝗ sobftaudẽ ñ temouit aliqut̃ s ei adiun
existimatiõe. tutelauel curaquis hat. decreto
g debebit causa remoũndi: siguifi caĩ ut appa¬
teat degxistimatione. Qdgͦ smõ significauĩt
causã temotionis decretosuo: pap̾. ait. de¬
ꝓhibuit dici¬

Expanded text:
ut integra existimatione tutela uel cura abeat. ut integra existimatione tutela uel cura abeat. sed et si quis ob fraudem non remouebit aliquexistimatione tutela vel cura quis abeat. Decreto igitur debebit causa removendi significari, ut appareat de existimatione. Quid ergo si non significaverit causam remotionis decreto suo? Papinianus ait deprohibuit, dic
Abbreviated transcription (Latin):
nicħ pꝰse clec̃ni contendit. quasimopib Sidatis
pupillo aduocatis ĩ m̃dacioreᷤ iudicatur ad p̃fec¬
quẽ ut cortupta fide inquisitionis tutor consti¬
tuatur anbonafide. constitutũ uelut p̃donẽ
bonis alienis. Incob̾e hicgͦ ñ quasi suspect᷑. re¬
mouebit᷑ s remuittet᷑ pinitndꝰ. ea pena qͣ solet
affici: ꝗ tutelã corruptis immistus p̃tois redi¬
ier᷑. I Q peccuniã ad p̃dioꝵ emptione cõfetre
neq peccuanã deponere ꝗ iucacit᷑ pr̃ant. qͦ ad
emptionis occasio inuertiatur uincuł. publicis
S sciendũ ẽ ñ onis hac sci̾itate deb̾e tractari. s
utiq humiliores. ceteꝵ eos quis maliqua digni¬
tate positi. ñ opinor uincuł publicis contini
oportẽ. ¶itutor ꝗ inẽsid̾ant̃ pupillũ ueldo¬
lo abstinuit hẽditate suspect̾ pot postulai.¬
Quobsegnitiã uel tusticitatẽ inherciã simplici¬
tatẽ. ł inenꝓptiã remorus sit. in haccausa ẽ si d ut¬

Expanded text:
nihil posse decerni contendit quasi inopibus, si datis nihil posse decerni contendit quasi inopibus, si datis pupillo aduocatis in mendacio re‹uin›catur, ad praefecquam, ut corrupta fide inquisitionis tutor constituatur, an bona fide constitutum uelut praedonem bonis alienis incumbere: hic ergo non quasi suspectus remouebitur, sed remittetur puniendus ea poena, qua solent adfici, qui tutelam corruptis minisi pecuniam ad praediorum emptionem conferre neque pecuniam deponere peruicaciter perstant, quoad emptionis occasio inueniatur, uinculis publicis sed sciendum est non omnes hac seueritate debere tractari, sed utique humiliores: ceterum eos, qui sunt in aliqua dignitate positi, non opinor uinculis publicis contineri oportere.Is tutor, qui inconsideranter pupillum uel dolo abstinuit hereditate, potest suspectus postulari.Qui ob segnitiam uel rusticitatem inertiam simplicitatem uel ineptiam remotus sit, in hac causa est,
Abbreviated transcription (Latin):
tutele s̃: si ẽ quieũ tutele iudicio conueniat. equis¬
simũ crit dicere: cessare cͥm̃ suspecti. Si aut̃ ip̃e
tutor ẽ. solus nũ ꝗd ꝗa tutele: cessat remoundus
sit. ab bac ã ministracione quasi ihac suspectus
ex eo ꝙ ialiã tale ũsatussit. gͦ ⁊ i neo ꝗ cutator
ꝙ siquis itaturor datus sit quoad initalia eĩt tu¬
tor esto. uel quoadtrans mare. ñieĩt. anpꝰsit sus¬
rei .p. causa desid̾auit. inlocũ suũ constitui aliũ
tutorẽ an resisus exante gesto suspectus postulaĩ
cessabit postulatio. Y Sicurator uĩtͥt bonis qidat ꝯ. d¬
fraudulent̃ u̾satussit. de ĩ tutot datus. anpos¬
tulaĩ suspect̃ ꝑꝑfraudes incura ad messas possit.
siqua iusta causa p̃tatẽ mouĩt. cur ñdebeat in
en tutela u̾saĩ teicere eu̾ debebit. I Seuerꝰ ⁊ ant̃
rescͥpserunt. epicutio. tutores ꝗ tesuetitas smẽ
decteto distraoretunt. ncħ quid egise. neꝵ id si
ad alim̃ta pupillo p̃standa copiã sui ñfaciat

Expanded text:
tutelae sunt, si est, qui eum tutelae iudicio conueniat, aequissimum erit dicere cessare crimen suspecti.Si autem ipse tutor est solus, numquid, quia tutelae cessat, remouendus sit ab hac administratione, quasi in hac suspectus  in ali‹a› male uersatus sit? ergo et in eo, qui curator  potest. Quod si quis ita tutor datus sit: 'quoad in Italia erit, tutor esto' uel 'quoad trans mare non ierit', an possit sublicae causa desiderauit in locum suum constitui alium tutorem, an reuersus ex ante gesto suspectus postulari cessabit postulatio. Si curator uentri bonisque datus fraudulenter uersatus sit, deinde tutor datus, an postulari suspectus propter fraudes in cura admissas possit, si qua iusta causa praetorem mouerit, cur ea tutela uersari, reicere eum debebit.Seuerus et Antoninus rescripserunt Epicurio tutores, qui res uetitas sine decreto distraxerunt, nihil quidem egisse, uerum si ad alimenta pupillo praestanda copiam sui non faciat,
Abbreviated transcription (Latin):
Impr̃. ant̃ bratassio. pollioĩ legato lugdonẽsi¬
siclodiꝰ marcꝰ. Quãius filius famit. sit. idoneus
tutor eẽ uocbit᷑ pat̃ aut̃ eiꝰ: id circocauẽ. non
uult ut filiũ suũ tuacba eximat ⁊ inħ artificio
ꝑseuãuit: existimo te hiue fraudirecte oceut suꝵ
ut ⁊ filius ⁊ ip̃e ad tutelã lib̾cꝵ clem̃tis gn̾dã

Expanded text:
Hadrianus Uitrasio Pollioni legato Lygdonensi.Si Clodius Macer, quamuis filius familias sit, idoneus tutor esse uidebitur, pater autem eius idcirco cauere non uult, ut filium suum tutela eximat, et in hoc artificio perseuerauerit, existimo te huic fraudi recte occursurum, ut et fil
Abbreviated transcription (Latin):
facẽ curatores suos ꝑmittit᷑ dũ mõ ex conscilio ue¬
cefsaĩoꝵ id faciant. sifraus n sit admissa . s. lata
neglegencia quia ista ꝓpe ftaudẽ accedit. teno¬
ũi huncquasi suspectũ oportet ¶p̃tea accesserũt
seũant. ⁊tfacẽ ut ss̃ teb careanti p̃cipitur. reiꝙ.
ẜ uande causa pupillus inpossessione mittatur.
Itẽ siquis tutor datus nõ cõpareat. solet edictis e¬
uocã. Noussimeq sicopiĩ sui nifecit suspectũ

Expanded text:
e curatores suos permittitur, dummodo ex consilio necessariorum id faciant.Si fraus non sit admissa, sed lata neglegentia, quia ista prope fraudem accedit, remoueri hunc quasi suspectum oportet.Praeterea accesserunt erseuerant non facere, ut suis rebus careant praecipitur reique seruandae causa pupillus in possessionem mittatur .Item si quis tutor datus non compareat, solet edictis euocari, nouissimeque si copiam sui non fecerit, ut suspectu
Abbreviated transcription (Latin):
liqueat ex aptissimuis reꝵ argim̃tis suspectũ eũ eẽ .ꝙ
fanore pupilloꝵ accipiendũe¶ snc̃ iudamꝰ ex quibꝰ cãsis
suspecti temoueantur. ⁊ sciendũ ẽ. autobdolũ intu¬
tela ad missũ suspectũ. licẽ̾ postulare. siforte crãsat᷑
intutela ẽ. aut sotdide egit. ł ꝑnitiose pupillo. uel
aliꝗd int̾cepit ex reb pupillaib iãtutor. ꝙ siꝗd admi¬
sit anĩtiã ad misit quã tutoreẽt: ꝗ̃ius inbonis pupil¬
li. uel intutela ñ pot suspeetus tutor postulã. ꝗa
S: añq̃ tutor ẽt accusaĩdebet expillate heditatis
cͥ inme: si min fu̾iti. ¶Queripot. situtor fuit̃ pu¬
pilli idẽ sit cutator confirmat᷑ adholesceuti. an
poisit exdelictii tutele suspect̾ postulã.⁊ cũ poisit
tutele acontutõib conuenĩ. consequens eit dicere
cessa te sufpecti accusationẽ: quiatutele agipo̾sit᷑.
deposito officio. ⁊ alio sũpto. Idẽ erit queñdũ⁊ siꝓpo¬
nas aliquẽ desisse eẽ tutorẽ.⁊ ⁊ ursumcepisse: ut

Expanded text:
tissimis rerum argumentis suspectum eum esse: quod fauore pupillorum accipiendum est.Nunc uideamus, ex quibus causis suspecti remoueantur. et sciendum est aut ob dolum in tutela admissum suspectum licere postulare, si forte grassatus in tutela est aut sordide egit uel perniciose pupillo uel aliquid intercepit ex rebus pupillaribus iam tutor. quod si quid admisit, ante tamen admisit, quam tutor esset, quamuis in bonis pupilli uel in tutela, non potest suspectus tutor postused antequam tutor esset, accusari debet expilatae hereditatis crimine, si minus, furti.Quaeri potest, si tutor fuerit pupilli idemque sit curator confirmatus adulescenti, an possit ex delictis tutelae suspectus postulari. et cum possit tutelae a concuratoribus conueniri, consequens erit dicere cessare suspecti accusationem, quia tutelae agi possit deposito officio et alio sumpto.Idem erit quaerendum et si proponas aliquem desisse esse tutorem et rursum coepisse ut
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ is qui inut̃o fuit admittit᷑. si fue¬
rit editus. In solet remorari ĩ seq̃ntes
sibi agnatos quib p̃fert̃. si fuerit editꝰ.
ñ ⁊ patiẽ facit is qui pari gradu st̃. Ut
puta fr̃unus ẽ. ⁊uterus. uł patrui filiꝰ
unꝰ. natꝰ ẽ qui inut̃o ẽ. Est aũt tracta¬
tũ ꝓqua parte faciat. qr exuno ut̃o¬

Expanded text:
tatem is qui in utero fuit admittitur, si fuerit editus. inde solet remorari insequentes sibi adgnatos, quibus praefertur, si fuerit editus: inde et partem facit his qui pari gradu sunt, ut puta frater unus est et uterus, uel patrui filius unus natus et qui in utero est.Est autem tractatu
Abbreviated transcription (Latin):
Mart. S i explurib legitinis ht̃dib
quidã omisĩnt adire hr̃ditatẽ. uł morte
uł qua alia rõne impediti fuerĩt. qͦ mi¬
nus aderat. reliqͥs qui adierĩt accrescit
illoꝵ portio. ⁊ licet decessĩnt añ quam
accresceret. hoc uis ad eoꝵ hĩcles ꝑtur.¬

Expanded text:
m.Si ex pluribus legitimis heredibus quidam omiserint adire hereditatem uel morte uel qua alia ratione impediti fuerint, quo minus adeant, reliquis, qui adierint, adcrescit illorum portio et licet decesserint, antequam adcresceret, hoc ius ad heredes eor
Abbreviated transcription (Latin):
tatem meruit. sicd assignauit p̃tor cuiꝰ
libtus sit. sine dubio eius erit. ⁊ legiti¬
ma hr̃editas cdefert᷑. qđ si non addidit.
effitiet᷑ ꝗđ euus romanꝰ. s eius erit li¬
bertꝰ cuiuis ꝓxime fuĩt seriuis. ⁊ ad legi¬
timã hr̃tlitatem ip̃ admittet᷑. nͥ sicu¬
bi qi indignꝰ denẽganda fuĩt hr̃ditas.¬
¶Siquis lib̾tam sic uire uirando adegit ne
allicite nubat. non deb̾e in cidere in le¬
gem elie sentiã. S si infra cͥtum tp̃s
ne ducat. neue aliã quã deqͣ patronus
consensit. uł ñ nͥ collib̾tã aut patroni
cogͣtã. dicendũ ẽ incide eũ in legẽ elie
sentiã. nec ad legitimã hr̃ditatem ad¬
mitti. Si municipes seruũ manumi¬
serit̃. admittunt᷑ ad legitimã hr̃edi¬
tatẽ inbõĩs lib̾ti uł lib̾te intestatoꝵ.¬
¶ Miles manumittendo seruũ peuliarem.

Expanded text:
 adsignauit praetor, cuius libertus sit, sine dubio eius erit et ei legitima hereditas deferetur: quod si non addidit, efficietur quidem ciuis Romanus, sed eius erit libertus, cuius proxime fuerit seruus et ad legitimam hereditatem ipse admittetur, nisi sicubi quasi indigno deneganda fuerit hereditas.Si quis libertam sic iureiurando adegit 'ne illicite nubat', non debere incidere in legem Aeliam Sentiam. sed si 'intra certum tempus ne ducat' 'neue aliam, quam de qua patronus consenserit' uel 'non nisi conlibertam' aut 'patroni cognatam', dicendum est incidere eum in legem Aeliam Sentiam nec ad legitimam hereditatem admitti.Si municipes seruum manumiserint, admittentur ad legitimam hereditatem in bonis liberti uel libertae intestatorum.Miles
Abbreviated transcription (Latin):
cauere. s erit ei satis dandum. Si uero¬
non dubitetur an mandatum sit uel¬
non sit. derato cautio erit exigenda. ¶ Si
semel fuerit sacis dacum. quesitum ẽ
an ⁊̃ rursus cauendum sit. si forte dicat᷑
egenos fideuissores eẽdatos. ⁊magis est
ut caiũ non debeat. hoc enunduius piꝰ
rescriplit pacubie lucimarie. ip̃a enim
facilitat sue expensum ferre debe fide
uissore  idoneos accepii neq enim opor¬
tet ꝑsingła momenta honerari eum a
quo satio petitur.

Expanded text:
cauere, sed erit ei satisdandum: si uercauere, sed erit ei satisdandum: si uero dubitetur, an mandatum sit uenon sit, de rato cautio erit exigenda. Si semel fuerit satisdatum, quaesitum est, an etiam rursus cauendum sit, si forte dicatur egenos fideiussores esse datos. et magis est, ut caueri non debeat: hoc enim diuus Pius rescripsit Pacuuiae Licinianae: ipsam enim facilitat‹i› suae expensum ferre debereussores idoneos accepit: neque enim oportet per singula momenta onerari eum, a quo satis petitur.
Abbreviated transcription (Latin):
cui legatum solutum est. cum constet
legatum non deb̾i duiul pus ad enuliũ
equestrem rescripsit. non deb̾e p̃torem sa¬
cis dationem admittere. Tunc ante aditã
hereditatem satis dandum delegatis est.
cum adhuc dubium ẽ anhereditas ade¬
atur. Cet̾um sicertum sit repudiatam
uel omissam hereditatem uel abstẽtos
necessarios heredes. frustra hoc edictũ
imploratur. cum certum sit legatum uel
necclũ adicam fusse. nec satis datio nec
rat cognitionem ⁊ dicat hodie constat d̃
ficdli commisso. hodie agamus dicendũ ẽ.
cessare satis dationem. cum possit ante
defidi commuislo. quam desatis datione
c̃stãs nec tñilla cognitio imploranda
crit ab herede. si forte dicatur ꝑ calupniã
satis peti. hoc enim est omnium cd̃e sa¬
tis clationũ duius puis enim rescrip¬
sit. eum apud quẽ satis petitur deb̾e ex
qua resũmac̃i debet cognoscere. ¶Sipcu¬
rator satis legatoꝵ desidẽt. siquid man¬
datum eisit non habebit necẽe derato

Expanded text:
cui legatum solutum est. Cum constet legatum non deberi, divus Pius ad Aemilium Equestrem rescripsit non debere praetorem satisdationem admittere. Tunc ante aditam hereditatem satisdandum de legatis est, cum adhuc dubium est, an hereditas adeatur. ceterum si certum si‹t› repudiatam uel omissam hereditatem uel ‹a›bstentos necessarios heredes, frustra hoc edictum imploratur, cum certum sit legatum uel necdum aditam fuisse, nec satisdatio nec rat cognitionem et dicat: 'hodie constet ‹d›e fideicommisso, hodie agamus', dicendum est cessare satisdationem, cum possit ante de fideicommisso quam de satisdatione constare. Nec non illa cognitio imploranda erit ab herede, si forte dicatur per calumniam satis peti: hoc enim commune est omnium satisdationum. diuus enim Pius rescripsit eum, apud quem satis petitur, debere equa re summatim debet cognoscere. Si procurator satis legatorum desideret, si quidem mandatum ei sit, non habebit necesse de rato
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃. Si quil uetitus eẽt satis s¬
acciꝑe acceꝑit. antepeti satis da¬
cio ista possit. uit hr̃s condicat lib̾atio¬
repe tere non potest. Qco dem̃ ⁊ si
ignorauit remissã sib ẽt̃ sa.¬
tisda.¬
onẽ pocest condicere Siuiero
ocnon potiusse temitti credidit ñ¬
ꝗͥ condi cere possit qui ius ignora¬
uit adh uc tũ benigne quis dix̃it ͣ¬
satis dationem condici posse qͣddem̃ si
cominissa sit stipło. ftõi iussores puca¬
mus exceptione uti posse. annon: ⁊ ma¬
g̾ est ut utantur exceptione. Quia ex
ea causa intercessit satis datio exqua
non debuit. ¶ Non exigit pretorut ꝑ
heredem stec quo minus caueat. s cõ
cocemptus fuit ꝑ legatarium uel fid̃i¬
cõmissarium e ñstaẽ. quo minus ei ca¬
ueatur. Qr̃ si non fuĩt qͥd̃ int̃pelletur
cautionis nomine. hoc est is aquo lega¬
tum fid̃i ue commnissum relictum est.
om̃imĩo potit legatarius ⁊ fidi comissa¬
rius inpossessionem ex hoc edicto mic
datio debet offerri legatario s sufficit

Expanded text:
Si quis, cum uetitus esset satis accipere, acceperit, an repeti satisdatio ista possit, ut heres condicat liberatiorepetere non potest. quid deinde, si ignorauit remissam sibi satisdationem? potest condicere. si uero non potuisse remitti crediderit, numquid condicere possit qui ius ignorauit? adhuc tamen benigne quis dixerit satisdationem condici posse. quid deinde, si commissa sit stipulatio, fideiussores putamus exceptione uti posse an non? et magis est, ut utantur exceptione, quia ex ea causa intercessit satisdatio, ex qua non debuit. Non exigit praetor, ut per heredem stet, quo minus caueat, sed contentus fuit per legatarium uel fideicommissarium non stare, quo minus ei caueatur. quare si non fuerit, qui interpelletur cautionis nomine, hoc est is a quo legatum fideiue commissum relictum est, omnimodo poterit legatarius et fideicommissarius in possessionem ex hoc edicto mittdatio debet offerri legatario, sed sufficit,
Abbreviated transcription (Latin):
bat patrem eumõq collib̾tum erasse
scripsit heredem. fidĩq eius commilit.
ut quicquid ad eum exhereditate eius
ꝑuenisset cum mor̾ret᷑ resticueret filio
testat̾icis nepoti suo. ⁊ hec uetba adiecit.
Satis a seio patre meo exigi ueto. Que¬
situm est cum iste leius sub̾am suam
dissipat. ⁊ ueretur pai̾ fidi commissarii.
ne ĩ ane sidi cõmissum constituantur.
an ad̃ santis dationem sicdi cõmissi
nomine patrem defuncte compellere pos
lit .R. scdm orea que ꝓponerentur. nõ
compellendum caueri. Id̾ q̃liit testatri¬
cem apud maritum suum exquo filiũ
relinquãt res deposuisse. ñ exacta cauti¬
onem depolicionis anea res patri bĩdi
testitui debeat. anuero qm̃ emolumentũ
tocius hereditatis ad filiun desũcte deb̾et
reuerti. apud maritum remanereͬ apuo
tor ⁊coͥhr̃s pupilli erat absente pupillo
cum admonuerĩt eum legatarii fidi cõ¬
missi nomine insolidum ip̃ cauit. Q¬
situm est ã ĩ pupillum adultum factũ.

Expanded text:
collibertum ex asse scripsit hered‹e›m fideique eius commisit, ut, quidquid ad eum ex hereditate eius peruenisset, cum moreretur, restitueret filio testatricis nepoti suo, et ha‹e›c uerba adiecit: 'satis a Seio patre meo exigi ueto'. quaesitum est, cum iste ‹S›eius substantiam suam dissipa‹t› et ueretur pater fideicommissarii, ne inane fideicommissum constituatur, an ad satisdationem fideicommissi nomine patrem defunctae dit secundum ea quae proponerentur non compellendum cauere. Idem quaesiit: testatricem apud maritum suum, ex quo filium reliquerat, res deposuisse non exacta cautione depositionis: an ea res patri heredi restitui debeat? an uero quoniam emolumentum totius hereditatis ad filium defunctae reuerti deberet, apud maritum remaneret, apud  qui et coheres pupilli erat, absente pupillo, cum admonuerunt eum legatarii, fideicommissi nomine in solidum ipse cauit. quaesitum est, an in pupillum adultum fa