comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iiuene imꝑatore / qui sẽnex uincendo factus hispanĩa. Gallia. Italiam
ab alpib ad fretum monumẽtis ĩgentiũ reꝵ complesset. duce exercitum
equalem stipendiis suis. duratũ oium reꝵ patientia. qua uix fides fiat.
etiã imꝑatorũ potantem. multos aruesuros Stipiõi ĩ acie qui p̃tores ꝗ imꝑatõts̃
qui consules ⁊om anos manu sua atidissent muralibus uallaribq ĩsignes
coronis ꝑuagatos. capta castra/. captas urbes romauas. Non cẽ hodie
⁊ posset hannibal. Has formidines agitando animis ip̃i curas e
metus augebant. etiam ꝙ cum assuessent ꝑ aliquot annos bellu ante
os aliis atq aliis ĩ italie partib lenta spe ĩ nullu ꝓpin quig d
finem gerere. Erexerant oiu aĩos Scipio et hanubal uelut adsuprenũ
certamen cõparati duces ii quoq quib erat ingens ĩscipione fiducia

Expanded text:
iuuene imperatore, qui senex uincendo factus Hispanias Gallias Italiam iuuene imperatore, qui senex uincendo factus Hispanias Gallias Italiam ab Alpibus ad fretum monumentis ingentium rerum complesset. ducere exercitum aequalem stipendiis suis, duratum omnium rerum patientia quas uix fides fiat hetiam imperatorum portantem. multos occursuros Scipioni in acie qui praetores, qui imperatores, qui consules Romanos sua manu occidissent, muralibus uallaribusque insignes coronis, peruagatos capta castra captas urbes Romanas. non esse hodie  posset Hannibal. has formidines agitando animis ipsi curas et metus augebant, etiam quod, cum adsuessent per aliquot annos bellum ante oculos aliis atque aliis in Italiae partibus lenta spe in nullum propinquum debellandi finem gerere, erexerant omnium animos Scipio et Hannibal uelut ad supremum certamen comparati duces. iis quoque quibus erat ingens in Scipione fiducia et
Abbreviated transcription (Latin):
spes sinul cura ĩ dies crescebat. Net satis certu constare apud aĩos
pot̾at. utrũ gaudio dignu ẽẽt. Hamnibale post sextũdetimũ añu exitalia
decedentem uacuã possessione eius ⁊eliquisse ppło xomano / an magis
metuendum ꝙ ĩ columm extitu ĩ affritã traietisset. Locum nimirũ non
ꝑiculum mutatu : cuius tante dimicatioĩs uatem qui nuꝑ decessisset¬
.Q. fabium haud frustra canẽ solitu grauiorem ĩ sua ter̃a sutuꝵ hõstẽ hãni¬
balem ꝙͣ ĩ aliena fuisset. Nec scipioni aut cum siphace incondite barbaĩc
rege cui Statarius semilixa ducẽ ex̾citus solitus sit. aut cũ stcero eĩ hasdru¬
bale sagatissuno duce rem futurã. aut tumultuaiis excitib exagrestiũ
mierm turba subito collectis: sed cum hannibale ꝓpe nato ĩ p̃torioi
fortissimi ducis alito atq educato int̾ arma puero quondam milite / iuxdũ

Expanded text:
spes simul cura in dies crescebat nec satis certum constare apud animos spes simul cura in dies crescebat nec satis certum constare apud animos poterat utrum gaudio dignius esset Hannibalem post sextum decimum annum ex Italia decedentem uacuam possessionem eius reliquisse populo Romano, an magis metuendum quod incolumi exercitu in Africam transisset: locum nimirum non periculum mutatum; cuius tantae dimicationis uatem qui nuper decessissetQ. Fabium haud frustra canere solitum grauiorem in sua terra futurum hostem Hannibalem quam in aliena fuisset. nec Scipioni aut cum Syphace inconditae barbariae rege, cui Statorius semilixa ducere exercitus solitus sit, aut cum socero eius Hasdrubale fugacissimo duce rem futuram, aut <cum> tumultuariis exercitibus ex agrestium semermi turba subito conlectis, sed cum Hannibale, prope nato in praetorio patris fortissimi ducis, alito atque educato inter arma, puero quondam milite, uixdum
Abbreviated transcription (Latin):
traderet ei . P. Quintilius uatus. Eneus liuius brutios cũ duab
ionib quib publius semprouius ꝓconsul prioris anni p̃fuer
Gnͣ. tremelluis sicilia ut a .P. uillio apulo p̃tore pͥoris anni ꝓiũciã
et duas legiones accipẽt. Uilluis ꝓp̃tor.xx. nauib longis et militib
et quingentos milites roma depõtaret. Marco aurelio cotte urbana
erienit. cetẽĩs ita uti quisq obtinebant ꝓiuncias excitusq ꝓrogata
ꝑia. Sexdetim nõ amplius eo anno legionib defensum imꝑiu ẽ. Et
platatis diis om̃ĩa incipẽnt agerentq ludos quos.M. claudio marcello
T. Quintio consulib litus manlius dictato/ quasq hostras maiores
uouerat si ꝑ quinquẽniu illud res publita code statu fuisset : ut cos
ludos consules prius ꝙ ad bellum ꝓficiscerent᷑. facẽnt. ludi ĩ crr̾co ꝑ
quatriduũ facti. hostieq quib uote erãt diis cese ¶nter hec simul

Expanded text:
traderet ei P. Quinctilius Uarus : C. Liuius Bruttios cum duabus traderet ei P. Quinctilius Uarus : C. Liuius Bruttios cum duabus legionibus quibus P. Sempronius proconsul priore anno praefuerat: Cn. Tremelius Siciliam ut a P. Uillio Tappulo praetore prioris anni prouinciam et duas legiones acciperet; Uillius pro praetore uiginti et quingentos milites Romam deportaret. C. Aurelio Cottae urbana euenit. ceteris ita uti quisque obtinebant prouincias exercitusque prorogata imperia. sedecim non amplius eo anno legionibus defensum imperium est. et ut placatis dis omnia inciperent agerentque, ludos quos M. Claudio Marcello T. Quinctio consulibus T. Manlius dictator quasque hostias maiores uouerat si per quinquennium res publica eodem statu fuisset, ut eos ludos consules priusquam ad bellum proficiscerentur facerent. ludi in circo per quadriduum facti hostiaeque quibus uotae erant dis caesae. inter haec simul
Abbreviated transcription (Latin):
M. Sexiulius et. Litus A audius sen̾atu ĩ capitolium uocato de ꝓiũciis
rettulerunt. Italia atq affricã ĩ sortem coniiti. Affricã ambo cupietes
uolebant. Ceteꝵ. Q. metello maxime adnitente neq data
negata ẽ affrita. Ctonsules ussi cum tribunis plebis agẽ ut si
iis uideret᷑ ppłm r̾ggarent quẽ uellent ĩ affrica bellum gerere. Om̃s
tribus. P. Scipione uisserunt. Ni chilominus consules ꝓiũtiã affrica¬
ita enim senatus decreuerat/ ĩ sortem comrecerũt. Tito claudio affrica
euenit. ut quinquaginta nauiũ cdasse. om̃s quĩqueremes ĩ affricam
traiicẽt. pariq imperio cum Publio scipione imꝑatõe eẽt. Marars
Sexiulius etruriã sortitus. In eadem ꝓuintia et Gneo seruilio pro-¬
gatum imꝑium si consulem remorati ad urbem senatui placius
Ptores. Marcus sextĩ Gallia est sortatus ut duas legiones ꝓuitiãq

Expanded text:
M. Seruilius et Ti. Claudius senatu in Capitolium uocato de prouinciis M. Seruilius et Ti. Claudius senatu in Capitolium uocato de prouinciis rettulerunt. Italiam atque Africam in sortem conici, Africam ambo cupientes, uolebant; ceterum Q. Metello maxime adnitente neque negata neque data est Africa. consules iussi cum tribunis plebis agere ut, si iis uideretur, populum rogarent quem uellet in Africa bellum gerere. omnes tribus P. Scipionem iusserunt. nihilo minus consules prouinciam Africam—ita enim senatus decreuerat—in sortem coniecerunt. Ti. Claudio Africa euenit ut quinquaginta nauium classem, omnes quinqueremes, in Africam traiceret parique imperio cum P. Scipione imperator esset: M. Seruilius Etruriam sortitus. in eadem prouincia et C. Seruilio prorogatum imperium si consulem manere ad urbem senatui placuisset. praetores M. Sextius Galliam est sortitus ut duas legiones prouinciamque
Abbreviated transcription (Latin):
nullus. sed amĩa equare unus hostis haunb al põt Cautior tãm
ꝙ̃ ꝓmptear hic habitus fuit. et sicut dubites utrũ ingenio cũttãtõr
fuĩt. an quia ita bello ꝓpͥe qd̾ tum gerebatur aptum erat. sic nichil certius est
ꝙ unu homine nobis cunctando rem restituisse/ sicut Ennius ait. Augur ĩ
lctum eius ĩ auguratus. Q. fubius maxutiꝰ filius eius ĩ euisde locu pontifex/¬
Mam duo sacerdotia hũĩt. seruius Sulpitius Galba. ludi romam die unũm
beii ter toti instaurati ab edilib . Marco sextio sabino et. Gn. ł
flacca . hii ambo p̃tores facti. et çum iis. Gñ liuius salinator ⁊ Marcus
aurelius cocta: Comitia eius anni utrum Gñ. seruilius consul habiũt.
an quia eum res ĩ etruria tenuem̃t / questiones ex senatus consulto
de coniurationib pͥncipum habente. Dictator ab co dictus .p. sulpitius
ncertum sit. diuersi autores facunt. E. Principio insequẽtis

Expanded text:
Rullus; sed omnia aequare unus hostis Hannibal potest. cautior tamen Rullus; sed omnia aequare unus hostis Hannibal potest. cautior tamen quam promptior hic habitus; et sicut dubites utrum ingenio cunctator rit an quia ita bello proprie quod tum gerebatur aptum erat, sic nihil certius est quam unum hominem nobis cunctando rem restituisse, sicut Ennius ait. augur in locum eius inauguratus Q. Fabius Maximus filius: in eiusdem locum pontifex—nam duo sacerdotia habuit— Ser. Sulpicius Galba . ludi Romani diem unum, plebeii ter toti instaurati ab aedilibus M. Sextio Sabino et Cn. Tremelio Flacco . ii ambo praetores facti et cum his C. Liuius Salinator et C. Aurelius Cotta . comitia eius anni utrum C. Seruilius consul habuerit an, quia eum res in Etruria tenuerint quaestiones ex senatus consulto de coniurationibus principum habentem, dictator ab eo dictus P. Sulpicius incertum ut sit diuersi auctores faciunt. principio insequenti anni
Abbreviated transcription (Latin):
em simul nũtiassent/ quatuo millia militũ cu sopatio duce
transiecta ĩ affeita dĩtĩ ut eent cartaginensib p̃sidio / et peciũt alip̾tũ
una missum. Legatos ad regem qui hec aduersus fedus facta uideĩ
patrib nũtiarent. mittendos consuit senatus. Missi. Gneus T
Uaro. Gñ. Mamilius. M. aurelius. His trib quĩ queremes date/
Annius ĩsignis incendio ingenti quo cluius publicus ad solum exustꝰ
ist et aquaꝵ magnĩtudine et annone iulitate fuit. p̃t̾ ꝙͣ ꝙ p¬
om̃is italia aperta erat. etiam ꝙ magnam uim frimeti exhispaiã
missam. Marcus ualerius falco/ et .m. fabius butheo ediles curules
quaternis eris. uicatim ppło descapserunt. E Eodem anno. Q.
fabuis maximus morit exacte etactis Atre corte fuit dignus tãto¬
cogtiominẽ. uł si nouu ab eo incĩperet. superauit pat̾nos hondes
auitos equauit. plurib uictoriis ⁊ maĩoib p̃liis alius insignis

Expanded text:
regem, simul nuntiassent quattuor milia militum cum Sopatro duce regem, simul nuntiassent quattuor milia militum cum Sopatro duce traiecta in Africam dici ut essent Carthaginiensibus praesidio et pecuniae aliquantum una missum, legatos ad regem qui haec aduersus foedus facta uideri patribus nuntiarent mittendos censuit senatus. missi C. Terentius Uarro C. Mamilius M. Aurelius ; iis tres quinqueremes datae. annus insignis incendio ingenti, quo cliuus Publicius ad solum exustus est, et aquarum magnitudine, sed annonae uilitate fuit, pomnis Italia erat aperta, etiam quod magnam uim frumenti ex Hispania missam M. Ualerius Falto et M. Fabius Buteo aediles curules quaternis aeris uicatim populo discripserunt. eodem anno Q. Fabius Maximus moritur, exactae aetatis si cognomine uel si nouum ab eo inciperet. superauit paternos honores, auitos aequauit. pluribus uictoriis et maioribus proeliis auus insignis
Abbreviated transcription (Latin):
etiã si neͣ indutiar fides modo acartaginensib / sed ius etiã gentium
gatis iuiolatum ẽẽt. tam̃ se nichil nec institutis ppłi romani n
suis mõib ĩdignu ĩ his facturũ ẽẽ cum dixisset legatis dimissis
bellum parabat. Hannibali iam terre appr opin quãti iussus e nautis
endẽ ĩ malum ut specularet quã tenẽt ecgione: cũ dixisse
sepulcrũ dirutu ꝓram spectare. abominatus. p̃fuchi iusso guben atore
ad leptim appulit classem. atq ib copias exposuit. Hec eo anuo in
affrita gesta. insequentia excedunt ĩ eum añu. quo.M. seruilius
geminus/ qui tum magister equitũ erat. et .T. Claudius nero cõsules
facti sunt. Ceters exitu superiõis aimi cum legati siciaꝵ urbium
ex Grecia questi essent. uastatos agros aregiis p̃sidiis ꝓfectosꝙ
ĩ Macedonia legatos ad res repetendas/ nõ admissos ad philippum

Expanded text:
etsi non indutiarum fides modo a Carthaginiensibus sed ius etiam gentium in etsi non indutiarum fides modo a Carthaginiensibus sed ius etiam gentium in legatis uiolatum esset tamen se nihil nec institutis populi Romani nec suis moribus indignum in iis facturum esse cum dixisset, dimissis legatis bellum parabat. Hannibali iam terrae adpropinquanti iussus e nauticis unus escendere in malum ut specularetur quam tenerent regionem cum dixisset sepulcrum dirutum proram spectare, abominatus praeteruehi iusso gubernatore ad Leptim adpulit classem atque ibi copias exposuit. haec eo anno in Africa gesta; insequentia excedunt in eum annum quo M. Seruilius Geminus , qui tum magister equitum erat, et Ti. Claudius Nero consules facti sunt. ceterum exitus superioris anni cum legati sociarum urbium ex Graecia questi essent uastatos agros ab regiis praesidiis profectosque in Macedoniam legatos ad res repetendas non admissos ad Philippum
Abbreviated transcription (Latin):
puuica ad uticam stictione habebat. et ex ea tres quadriremes seu clam
misso a Cartaginẽ nũtio ut id fieret seu hasdrubale qui classi preerat
e punica fraude auso facinus. quin queremem romanã superante ꝓĩ¬
riu ex alto repente aggresse sunt. s neq rostr̃o ferire celẽitate subt̾ labẽtez
poterant. neq transilire armati ex humiliorib ĩ altiore naue. et defen¬
debatur egregie quo ad tela suppeditart. quib deficientib iã nulla alia
res eam ꝙ̃ ꝓpiquitas ter̃e multitudoq acasteis ĩ litus effusa tueri
usset. concitatã eni remis quanto maximo impetu poterant ĩ
cum ĩmisissent : naius tantu iactura facta: incolumes ip̃i euaser unt.
ta alio suꝑ aliud scelere/ cum haud dubie indutie rupte essent. Lelus
fuluiusq a roma cum legatis Cartaginẽsib suꝑuener̃t. quib scipio

Expanded text:
Punica ad Uticam stationem habebat. ex ea tres quadriremes, seu clam Punica ad Uticam stationem habebat. ex ea tres quadriremes, seu clam misso a Carthagine nuntio ut id fieret, seu Hasdrubale qui classi praeerat sine publica fraude auso facinus, quinqueremem Romanam superantem promunturium ex alto repente adgressae sunt. sed neque rostro ferire celeritate subterlabentem poterant neque transilire armati ex humilioribus in altiorem nauem; et defendebatur egregie quoad tela suppeditarunt. quis deficientibus iam nulla alia res eam quam propinquitas terrae multitudoque a castris in litus effusa tueri potuisset. concitatam enim remis quanto maximo impetu poterant in terram cum immisissent, nauis tantum iactura facta incolumes ipsi euaserunt. ita alio super aliud scelere cum haud dubie indutiae ruptae essent, Laelius Fuluiusque ab Roma cum legatis Carthaginiensibus superuenerunt. quibus Scipio
Abbreviated transcription (Latin):
ut classe quĩ quaginta nauiu husdrubal Egimurũ traiitẽt. Inde ꝑ
litora portusq dispersas romanas naues colliget. de serte fuga nautaꝵ
primu ab Egimuro/ de inde ab aquis/ onerarie Cartaginez puspib tracte
sunt. Nondum reuerterãt a łoma legati. neq sciebãt que senatꝰ romai
de belł̃o aut pace sententia ẽẽt. nocdum indutiaꝵ dies exierat
indigniore iniuriã ratus scipio ab iis qui petissent pate ⁊ ĩdutias/
spem pacis ⁊ fidem mñdutiaꝵ uolata esse. legatos Cartagine. M. bebiũ
M. seriuliu et .l. fabiu extemplo misit. qui cum multitudinis
ꝓpe uiolati essent : nec reditum tutiorem cenerẽt futuꝵ/ petierunt/ a
magistratib quoꝵ auxilio uis ꝓhibita erat / ut naues mnitterent
que se ꝓsequerentar. date triremes due. Cum ad Bagradam flumen
ꝑuenissent unde castra romana conspiciebant᷑ cartagine rediere. Classis

Expanded text:
ut classem quinquaginta nauium Hasdrubal Aegimurum traiceret, inde per ut classem quinquaginta nauium Hasdrubal Aegimurum traiceret, inde per litora portusque dispersas Romanas naues conligeret. desertae fuga nautarum primum ab Aegimuro, deinde ab Aquis onerariae Carthaginem puppibus tractae sunt. nondum ab Roma reuerterant legati neque sciebatur quae senatus Romani de bello aut pace sententia esset, necdum indutiarum dies exierat; eo indigniorem iniuriam ratus Scipio ab iis qui petissent pacem et indutias et spem pacis et fidem indutiarum uiolatam esse, legatos Carthaginem L. Baebium L. Sergium L. Fabium extemplo misit. qui cum multitudinis concursu prope uiolati essent nec reditum tutiorem futurum cernerent, petierunt a magistratibus quorum auxilio uis prohibita erat ut naues mitterent quae se prosequerentur. datae triremes duae cum ad Bagradam flumen peruenissent unde castra Romana conspiciebantur Carthaginem rediere. classis
Abbreviated transcription (Latin):
uigiti rostrataꝵ p̃sidio et ab acte et a tempestatib mari tuto ĩ affo
trasmiserunt. Eneo octauio ducentis oneraiis.xxx. longis naiuibus
ex sicilia trauicienti nõ eadem fortuna fuit. ĩ conspectu ferme
turbauit. ac passim naues disiecit. Ip̃e cum rostratis ꝑ aduersos fluctꝰ
genti remigum labore enisus: apollinis ꝓmontoriu tenuit. On
pars maxima ad Egimuru insuła/ ea sinũ ab alto claudit ĩ quo sita
Cartago est xxx ferme milia ab urbe/ alie aduersus urbem ip̃am
alidas aquas delate sunt. Omĩa ĩ conspectu cartaginis erant
Itaq ex tota urbe ĩ forum concursum ẽ. magistratus senatũ uctare᷑
populus ĩ ciũe uestibulo fcemere. ne tanta ex culis manibq amittẽtur
a. cum quidam patis petite / alii indutiaꝵ  necdu eũ dies exi¬
fidem oppanerent. Pmtuxto pene senatus ppłiq concilio ꝯsensum est/

Expanded text:
uiginti rostratarum praesidio, et ab hoste et ab tempestatibus mari tuto, in Africam uiginti rostratarum praesidio, et ab hoste et ab tempestatibus mari tuto, in Africam transmiserunt. Cn. Octauio ducentis onerariis triginta longis nauibus ex Sicilia traicienti non eadem fortuna fuit. in conspectum ferme turbauit ac passim naues disiecit. ipse cum rostratis per aduersos fluctus ingenti remigum labore enisus Apollinis promunturium tenuit: onerariae pars maxima ad Aegimurum insulam—ea sinum ab alto claudit in quo sita Carthago est, triginta ferme milia ab urbe—, aliae aduersus urbem ipsam ad Calidas Aquas delatae sunt. omnia in conspectu Carthaginis erant. itaque ex tota urbe in forum concursum est; magistratus senatum uocare: populus in curiae uestibulo fremere ne tanta ex oculis manibusque amitteretur praeda. cum quidam pacis petitae, alii indutiarum—necdum enim dies exierat—fidem opponerent, permixto paene senatus populique concilio consensum est
Abbreviated transcription (Latin):
tteret. Lelius fuluiusq adiecerunt et scipione ĩ eo posita habiusse spem
pacis : si hanribal et Mago ex italia nõ reuitarent. Cetoꝵ oĩa silaturos
cartuginenses/ duces ess excitusq espectantes. Dem̃ ꝙͣuis recentiũ feder
deoꝵ oiũ oblitos. bellum gesturos. eo magis ĩ leuini sententiã discess
uelut pulsum a se haunibale ꝑsequens ĩ sicłia inde ĩ affricã trãsiturꝰ
traiecit. Qd̃ ubi rome uulgatu est: primo censuerunt patres ut p̃tor
bẽt consuli senatum equu censere ⁊ ĩ italia reuerti eum. Demde
p̃tor spreturum eum litteras suas dicẽt. dictator ad id ip̃m creritus. pũbliꝰ
sulpitius ꝓ uire maioris imperii consulem ĩ italĩa reuocauit. reliquũ añi
aun .M. seruilio magro equitum circum eundos italie urbib que b
alienate fuerãt/ noscendisq singulaꝵ caĩs ꝯsũpsit: Per indutiaꝵ t̃pus¬
et ex sardinia a lentulo p̃tore centu oneraĩe naues cũ cõmeatu et¬

Expanded text:
tteret. Laelius Fulviusque adiecerunt et Scipionem in eo positam habuisse spem pacis, si Hannibal et Mago ex Italia non revocarentur; ceterum omnia simulaturos Carthaginienses, duces eos exercitusque exspectantes; deinde quamvis recentium foederomnium oblitos bellum gesturos. eo magis in Laeuini sententiam discessuuelut pulsum ab se Hannibalem persequens, in Siciliam, inde in Africam transiturus, traiecit. quod ubi Romae uolgatum est, primo censuerant patres ut praetor scriberet consuli senatum aequum censere in Italiam reuerti eum; dein, cum praetor spreturum eum litteras suas diceret, dictator ad id ipsum creatus P. Sulpicius pro iure maioris imperii consulem in Italiam reuocauit. reliquum anni cum M. Seruilio magistro equitum circumeundis in Italia urbibus quae bello alienatae fuerant noscendisque singularum causis consumpsit. per indutiarum tempus ex Sardinia a P. Lentulo praetore centum onerariae naues cum commeatu
Abbreviated transcription (Latin):
stib italia bona pace florentem uisuri essent. Dedisse id deos tande s
grãm homics benigne actipere nedum ptite salutis meniores sint: Concla¬
atum. deinde ex om̃i parte cũĩe est: uti referẽt publius elius p̃tor.¬

Expanded text:
hostibus Italiam bona pace florentem uisuri essent. dedisse id deos tandem sehostibus Italiam bona pace florentem uisuri essent. dedisse id deos tandem segratiam homines benigne accipere, nedum ut praeteritae satis memores sint. conclamatum deinde ex omni parte curiae est uti referret P. Aelius pr
Abbreviated transcription (Latin):
aut animi aut uiriũ habuisse uidebant᷑ et ꝙ soliciti erant om̃i belli mole/ in
unum excitum ducemq inclinata quo euasura ẽet res. ¶ Per eosdem d
saguntini uenerũt. comp̃hensts cum pecunia adducẽtes cartaginenses/ qui ad
conducenda auxilia ĩ hispania traiecissent. ducentũ ⁊. quĩquaginta auri/ octingẽtũ
ndo argenti ĩ uestibulo cuĩe posuerunt. hom̃ib acceptis ⁊ ĩ carcẽm condi
auro argentas reddito/ gratie legatis acte. atq insuper munera data ac naues
ub ĩ hispania reuerterent. Mentio deinde a senat̃orb facta est segnuis
bona ꝙͣ mala sentire. transitu hamibalis ĩ italiam. quãtum ter̃oris pauõĩsq
esse⁊ meminisse. quas dem̃de clades ques luitus incidisse/ iisa castra hostium
manus ad celum aod porigentiũ auditas. en umꝙ̃ ille dies futuꝰ eẽt quo uatuã

Expanded text:
aut animi aut uirium habuisse uidebantur et quod solliciti erant omni belli mole in aut animi aut uirium habuisse uidebantur et quod solliciti erant omni belli mole in unum exercitum ducemque inclinata quo euasura esset res. per eosdem dies legati Saguntini uenerunt comprensos cum pecunia adducentes Carthaginienses qui ad conducenda auxilia in Hispaniam traiecissent. ducenta et quinquaginta auri, octingenta pondo argenti in uestibulo curiae posuerunt. hominibus acceptis et in carcerem conditis auro argentoque reddito gratiae legatis actae, atque insuper munera data ac naues quibus in Hispaniam reuerterentur. mentio deinde ab senioribus facta est segnius homines bona quam mala sentire; transitu in Italiam Hannibalis quantum terroris pauorisque esset meminisse; quas deinde clades, quos luctus incidisse. uisa castra hostium manus ad caelum porrigentium auditas en unquam ille dies futurus esset quo uacuam
Abbreviated transcription (Latin):
cine delubru ĩuolatu ad eã diem ĩ templo ip̃o fede int̾fectis. Rar
quẽꝙͣ alium patriã exiliĩ caũa linquentem / trm mestu abisse ferunt ꝙͣ hãnbalẽ
hoscium terra excedentem. xespexisse sepe italie litora ac deos hominesq accũsate.
Inse quoq ac suũ ip̃iꝰ caput execratu ꝙ nõ oeuentu a caniensĩ uctoria milite
romam duxisset. Scipione ire ad cartagiẽ ausum qui consul hostem penuni
talia nõ iudisset. se centũ muillib ar matoꝵ ad Transimenu aut ad car
cesis/ circa casilinu cumasq ⁊ Nolam confenuisse. Hec accusans quer ensq
ey diutina possessione italie est detractus. ¶omam ꝑ eosdom dies ⁊ Magonẽ
et haimibalom ꝓfectos allatu est. cuiꝰ duplicis gratulatiõis relatio minuit
lotitiam: et ꝙ parum ducis ĩ retinendis iis cum id mandatũ a senatu eẽt.

Expanded text:
Laciniae delubrum inuiolatum ad eam diem, in templo ipso foede interfectis. rarLaciniae delubrum inuiolatum ad eam diem, in templo ipso foede interfectis. rarquemquam alium patriam exsilii causa relinquentem tam maestum abisse ferunt quam Hannibalem hostium terra excedentem. respexisse saepe Italiae litora, et deos hominesque accusantem in se quoque ac suum ipsius caput exsecratum quod non cruentum ab Cannensi uictoria militem Romam duxisset; Scipionem ire ad Carthaginem ausum qui consul hostem Poenum in Italia non uidisset: se, centum milibus armatorum ad Trasumennum ad Cannas caesis, circa Casilinum Cumasque et Nolam consenuisse. haec accusans querensque ex diutina possessione Italiae est detractus. Romam per eosdem dies et Magonem et Hannibalem profectos allatum est. cuius duplicis gratulationis minuit laetitiam et quod parum duces in retinendis iis, cum id mandatum ab senatu esset,
Abbreviated transcription (Latin):
forte dieb quib ad magonẽ uenerunt. frendens gemensq ac ux lac
temperans dẽ legatoꝵ uerba audisse. Postꝙͣ edita sunt mandata. Ian
ꝑplexe inquit᷑ s palam reuotant qui uetando supplem̃tu et petuniã
iam pͥdem trahebant. Uicit gͦ haunibale nõ populus romanus totiens
cesus fugatusq s senatus Cartaginensis obtrectatiõe atq inuidia. Neq
hac deformitate reditus mei tam publius Scipio exultabit atq eff
sese ꝙ̃ hanno qui domũ nr̃am qñ alia re nõ potuit ruina cartagĩs op̃pssit.
Iam hoc ip̃m p̃sagiens aĩo p̃parauerat ante naues. Itaq inutili militum
turba p̃sidii speciẽ ĩ oppida brutii agri  que pauca metu mag̃ ꝙ̃
dontinebant᷑ dimissa quod roboris ĩ ex̾citu erat ĩ affricã transuexit
multis italici generis quia ĩ affeicã secuturos abnuẽtes ꝯcesẜant : ĩ iunonis

Expanded text:
forte diebus quibus ad Magonem, uenerunt. frendens gemensque ac uix lacrimis forte diebus quibus ad Magonem, uenerunt. frendens gemensque ac uix lacrimis temperans dicitur legatorum uerba audisse. postquam edita sunt mandata, 'iam non perplexe' inquit 'sed palam reuocant qui uetando supplementum et pecuniam mitti iam pridem retrahebant. uicit ergo Hannibalem non populus Romanus totiens caesus fugatusque sed senatus Carthaginiensis obtrectatione atque inuidia; neque hac deformitate reditus mei tam P. Scipio exsultabit atque efferet sese quam Hanno qui domum nostram quando alia re non potuit ruina Carthaginis oppressit.' iam hoc ipsum praesagiens animo praeparauerat ante naues. itaque inutili militum turba praesidii specie in oppida Bruttii agri quae pauca metu magis quam fide continebantur dimissa, quod roboris in exercitu erat in Africam transuexit, multis Italici generis, quia in Africam secuturos abnuentes concesserant in Iunonis
Abbreviated transcription (Latin):
ib etholis capti fuerant hĩt patre hinc patruo lateri circũdantes pͥu
ꝙͣ publi co decore ĩ signis romã rediit. Latum ad populũ est. ne Gn eo seruilio
frandi ẽẽt/ ꝙ patre qui sella curuli sedisset uiuo cum id ignoraret. Ir̃. pł.¬
atq edilis pł fuisset. ꝯtra quã ẜm̃ legib erat. Hac rgatione ꝑlata ĩ ꝓũiti
rediit. ad gneum seruiliu consulem qui ĩ brutiis erat: consentia ufugum
Begie besidie/ Oriculum liipheum Argentanũ. dãpetia / multiq alii igno¬
biles populi senesce̾ punicũ bellu cernentes: defecẽ. Idem consul cũ hambale ĩ aqr¬
⁊̃ age᷑ crotoniensi acie conflixit. Obscura eius pugne fama est. Ualerius
Antias quĩque millia hostiũ cesa ait. que tanta res est. ut aut inpue
dicta sit aut negligent̾ p̃termissa. Nichil certe ultra rei ab hamibale in¬
italia gestum. Nam ad eum qua legati a Cartagine ⁊ uctãtes ĩ affricã. iis

Expanded text:
a Boiis capti fuerant, hinc patre hinc Catulo lateri circumdatis priuaa Boiis capti fuerant, hinc patre hinc Catulo lateri circumdatis priuato magis quam publico decore insignis Romam rediit. latum ad populum est ne C. Seruilio fraudi esset quod patre qui sella curuli sedisset uiuo, cum id ignoraret, tris fuisset contra quam sanctum legibus erat. hac rogatione perlata in prouinciam rediit. ad Cn. Seruilium consulem, qui in Bruttiis erat, Consentia Aufugum Bergae Baesidiae Ocriculum Lymphaeum Argentanum Clampetia multique alii ignobiles populi senescere Punicum bellum cernentes defecere. idem consul cum Hannibale in agro Crotoniensi acie conflixit. obscura eius pugnae fama est. Ualerius Antias quinque milia hostium caesa ait, quae tanta res est ut aut impudenter ficta sit aut neglegenter praetermissa. nihil certe ultra rei in Italia ab Hannibale gestum. nam ad eum quoque legati ab Carthagine reuocantes in Africam, iis
Abbreviated transcription (Latin):
eum legati a cartagine paucis ante dieb ĩ sinu gallicũ appulsis n
tagiuensiũ res ut galliam atq italia armis obtineãt. Mago nõ imperio
modo senatus ꝑiculo q patrie motus/ sed metuens etia ne uictor hostis moranti
t liguresq ip̃i relinqui italiã apenis ceruentes ad eos quoꝵ mox ĩ pote¬
state futuri eẽnt deficẽnt. simul sperans leuiore ĩ nauigatiõe ꝙͣ ĩ uia iactatõe
uulneris fore et curationi om̃ia ꝯmodiora. ĩ positis copiis ĩ naues. ꝓfectus.
ĩ alto aclasse romana que circa sardiuã erãt capiunt᷑. Hec tera mariq ĩ ꝑte
italie que iacet ad alpes gesta. Consul Gñ. seruilius nulla memoabili
ꝓuncia Etruria galliaq nam eo quoꝵ ꝓcesserat gesta. patres. Gñ. seruilio
.G. lutatio ex seruitute post sextum decimũ annu receptis qui ad uicũ tañetũ

Expanded text:
ibi eum legati ab Carthagine paucis ante diebus in sinum Gallicum adpulsis nauibus ibi eum legati ab Carthagine paucis ante diebus in sinum Gallicum adpulsis nauibus thaginiensium res ut Galliam atque Italiam armis obtineant. Mago non imperio modo senatus periculoque patriae motus sed metuens etiam ne uictor hostis moranti instaret Liguresque ipsi relinqui Italiam a Poenis cernentes ad eos quorum mox in potestate futuri essent deficerent, simul sperans leniorem in nauigatione quam in uia iactationem uolneris fore et curationi omnia commodiora, impositis copiis in naues profectus norum disiectae in alto ab classe Romana quae circa Sardiniam erat capiuntur. haec terra marique in parte Italiae quae iacet ad Alpes gesta. consul C. Seruilius , nulla memorabili re in prouincia Etruria Galliaque—nam eo quoque processerat—gesta, patre C. Seruilio et C. Lutatio ex seruitute post sextum decimum annum receptis qui ad uicum Tannetum
Abbreviated transcription (Latin):
pauorem ac tumultum effusis. sed doiet stetit ante signa Mago gradum
ensim referentes ordines tenorem pugne seruabant.Postꝙ̃ femore t
cadentem/. aufer̃iq ex p̃lio ꝓpe exanguem udẽ ex templo ĩ fuga omnes
uersi: Ad quinq millia hostiu eo die cesa. et signa militaria duo ⁊ .xx.
capta. Mer romanis inoeuenta iuct̃oia fuit. Wiginti et tretenti de ex̾citi
p̃toris/ pars miulto maxima ex legione duodecima amissa. Inde et Tribuni
militum duo.M. cosconius et .M. Meuius tertiedecime quoq legionis
que postremo p̃lio affuerat. Omeus heluiꝰ tribunꝰ militũ ĩ restituenda
pugna cecidit. et duo cxxx. ferme equites illustres obtriti ab clefatis
centurionib aliquot perierunt. et longius certamon fuisset in uuli
uiẽ ꝑ uulnus poterat itinerib extentis ad mare ĩ ligures ĩ gaunos ꝓuẽit.

Expanded text:
pauorem ac tumultum effusis. sed donec stetit ante signa Mago, gradum pauorem ac tumultum effusis. sed donec stetit ante signa Mago, gradum sensim referentes, ordines et tenorem pugnae seruabant: postquam femine transfixo cadentem auferrique ex proelio prope exsanguem uidere, extemplo in fugam omnes uersi. ad quinque milia hostium eo die caesa et signa militaria duo et uiginti capta. nec Romanis incruenta uictoria fuit; duo milia et trecenti de exercitu praetoris, pars multo maxima ex legione duodecima, amissi; inde et tribuni militum duo, M. Cosconius et M. Maeuius ; tertiae decimae quoque legionis, quae postremo proelio adfuerat, C. Heluius tribunus militum in restituenda pugna cecidit; et duo et uiginti ferme equites inlustres, obtriti ab elephantis, cum centurionibus aliquot perierunt. et longius certamen fuisset ni uolnere ntum pati uiae per uolnus poterat itineribus extentis ad mare in Ligures Ingaunos peruenit.
Abbreviated transcription (Latin):
auxiliu fecerunt. et ut ꝑmixtus ubi cuspide uti cominus gladio posset
oris maioris romanus eques erat. ita ĩ oblatum pauentib ꝓcul c
melius ex interuallo numide iaculabantur.simul et peditũ legio duodẽtiã
magna ex ꝑte cesa pudore magis ꝙͣ uirib tenebat lotum. nec diutius
uisset ni ex subsidiis tertia decĩa legio ĩ pͥma aciem inducta p̃lium
dubium excepisset. Mago quoq ex subsidiis Gallos integre legioni oppouit.
quib haud magno cetamũe fusis/ hastati legionis undecime conglobant sese.
atq elephantos iam etĩa peditũ aciem turbantes inuadunt. In quos cũ pila
confertos ꝯiecissent: nullo ferie frustea emisso omẽs retro ĩ aciem suoꝵ
uerterunt. quatuor grauati uulnerib coruerunt. Tum pͥma ꝯmoi
hostium acies simul om̃ib peditib ut auersos uidẽ elephantos ad augendũ

Expanded text:
auxilium fecerunt. et ut rem† permixtus, ubi cuspide uti et comminus gladio posset, auxilium fecerunt. et ut rem† permixtus, ubi cuspide uti et comminus gladio posset, roboris maioris Romanus eques erat, ita in ablatum pauentibus procul equis melius ex interuallo Numidae iaculabantur. simul et peditum legio duodecima magna ex parte caesa pudore magis quam uiribus tenebat locum; nec diutius tenuisset ni ex subsidiis tertia decima legio in primam aciem inducta proelium dubium excepisset. Mago quoque ex subsidiis Gallos integrae legioni opposuit. quibus haud magno certamine fusis hastati legionis undecimae conglobant sese atque elephantos iam etiam peditum aciem turbantes inuadunt; in quos cum pila confertos coniecissent nullo ferme frustra emisso, omnes retro in aciem suorum auerterunt; quattuor grauati uolneribus corruerunt. tum primum commota hostium acies, simul omnibus equitibus, ut auersos uidere elephantos, ad augendum
Abbreviated transcription (Latin):
Cornelius suas ĩ subsidiis tenuit. ip̃e ad prima signa equo aduectus ꝓq duob
cornib p̾tor ac ꝓconsul milites ad inferenda ĩ hostes signa sum̃a ui
pugna / et induratus p̃ter spem resistendo. timor hostiu: ac ne u̾tatur in
audatia ꝑiculu est. equestrem ꝓcellam excitemus oportet. si uolumus¬
in pugnam equites. Uł ego hic ĩ pͥma aciem rem goram. tu quatuor legi¬
onu equites ĩ hostem emittito. utram uellet p̃tor munẽis parte ꝓcõsule
accipiente. Quintilius p̃tor cũ filio tui Marco prenomen erat iupigro
me ad equites ꝑgit. iussosq ascendẽ ĩ equos. repente ĩ hostem emitti
Tumultu equestrem auxit clamor a legionib aditus. Net stetisset hostium
acies ni mago ad pͥmu equitu motum paratos elephantos extemplo ĩ pliu
ĩ duxisset. ad quoꝵ stridorem odoremq et asfectum ter̾iti equi uanu eq̃sti

Expanded text:
Cornelius suas in subsidiis tenuit, ipse ad prima signa equo aduectus; proque duobus Cornelius suas in subsidiis tenuit, ipse ad prima signa equo aduectus; proque duobus cornibus praetor ac proconsul milites ad inferenda in hostes signa summa ui pugna, et induratur praeter spem resistendo hostium timor, ac ne uertat in audaciam periculum est. equestrem procellam excitemus oportet si in pugnam equites; uel ego hic in prima acie rem geram, tu quattuor legionum equites in hostem emitte.' utram uellet praetor muneris partem proconsule accipiente, Quinctilius praetor cum filio, cui Marco praenomen erat, impigro iuuene, ad equites pergit iussosque escendere in equos repente in hostem emittit. tumultum equestrem auxit clamor ab legionibus additus, nec stetisset hostium acies ni Mago ad primum equitum motum paratos elephantos extemplo in proelium induxisset; ad quorum stridorem odoremque et adspectum territi equi uanum equestre
Abbreviated transcription (Latin):
tulatione ẽẽ. scipione recte atꝙ ordine uideri fecisse ꝙ eu regẽ appellasset.
quicquid aliud fecisset qd̾ honori foret Masinisse. ei patres ꝯpro
ac laudare. Munera quoq que legati fer̾ent regi decreuerũt. sagula
purpurea duo. cũ fibulis aureis singulis ⁊ lato clauo tunicis/ equos duos
eratos bina equestria ãma cũ loricis. et tabẽnacula militaremq su¬
ellectilem qualem pberi tonsuli mos ẽ. Hec mutẽ regi p̃tor ussus legatise
bina legatis. singula comitib numidisq qui excustodia emissi. Redderent
regias adha edes liberas/ loca lautia legatis deacta. ¶Eadem estate
qua hec decreta iome et ĩ affrica gesta sunt .Publius quintiliꝰ u
p̃tor et .M. Cornelius. ꝓconsul ĩ agro insubriũ galloꝵ cum magone
peno signis collatis pugnarunt. prefõis legiones ĩ prima acie fuerunt.

Expanded text:
tulationem esse; Scipionem recte atque ordine uideri fecisse quod eum regem appellauerit, et tulationem esse; Scipionem recte atque ordine uideri fecisse quod eum regem appellauerit, et quicquid aliud fecerit quod cordi foret Masinissae id patres comprobare ac laudare. munera quoque quae legati ferrent regi decreuerunt, sagula purpurea duo cum fibulis aureis singulis et lato clauo tunicis, equos duo phaleratos, bina equestria arma cum loricis, et tabernacula militaremque supellectilem qualem praeberi consuli mos esset. haec regi praetor mittere iussus: legatis bina legatis, singula comitibus Numidisque, qui ex custodia emissi redderentur regi; ad hoc aedes liberae loca lautia legatis decreta. eadem aestate qua haec decreta Romae et in Africa gesta sunt P. Quinctilius Uarus praetor et M. Cornelius proconsul in agro Insubrum Gallorum cum Magone Poeno signis conlatis pugnarunt. praetoris legiones in prima acie fuerunt:
Abbreviated transcription (Latin):
populo potestas fie̾t. Postero die legatos Masmisse ĩ senatu introduxit.
Gratulati primu senatui sunt. ꝙ publius Scipio res ꝓspere ĩ affrita
gessisset. Deinde grãs egerunt ꝙ Masmissa nõ appellasset modo regẽ
s fecisset. rescituendo ĩ paternum regnum/ ĩ quo post siphace sublatu
ita patrib uisum esset. sine metu et certamĩe eẽt regnaturꝰ. Dei
cum laudatum ꝓ contione amplissimis decorasset donis: quib ne ĩdiquꝰ
eẽt. et dedisse oꝑam mxisiuissam et põro daturũ/ et petẽ nom̃ regiũ et
cetera scipionis beneficia et muuera senatus decreto confir̾maret. et nisi
molestũ ẽẽt illud qua pete̾ Masinissam/ ut numidas captiuuos ꝗ rome in
stodia essent renutterent. Id sibi amplum apud populares futurum ẽe.
ea responsum legatis reꝵ gestaꝵ ꝓspere ĩ affrita comune sibi cũ rege gra-¬

Expanded text:
populo potestas fieret. postero die legatos Masinissae in senatum introduxit. populo potestas fieret. postero die legatos Masinissae in senatum introduxit. gratulati primum senatui sunt quod P. Scipio prospere res in Africa gessisset; deinde gratias egerunt quod Masinissam non appellasset modo regem sed fecisset restituendo in paternum regnum, in quo post Syphacem sublatum si ita patribus uisum esset sine metu et certamine esset regnaturus, dein conlaudatum pro contione amplissimis decorasset donis, quibus ne indignus esset et dedisse operam Masinissam et porro daturum esse. petere ut regium nomen ceteraque Scipionis beneficia et munera senatus decreto confirmaret; et, nisi molestum esset, illud quoque petere Masinissam, ut Numidas captiuos qui Romae in custodia essent remitterent; id sibi amplum apud populares futurum esse. ad ea responsum legatis rerum gestarum prospere in Africa communem sibi cum rege gra
Abbreviated transcription (Latin):
Lelus cum Siphace primõibq nunidaꝵ captiuis romã uenit. queq in
affrica gesta essent/ omĩa ordinẽ exposuit patrib ingenti hoĩu et ĩ p̃sens
etitia/ et ĩ futuꝵ sꝑe consulti Inde patres regem in custodiam all
mittendum censuerũt. lelium retinendũ donet legati cartaginenses uenirẽt.
upplicatio in quatriduu decreta est. Publius Elius p̃tor senatu mis
contione inde aduccata cum. S̾ lelio ĩ rostra ascendit. Ibi uõ audientes
fusts cartaginensium excitus deuictum et captum ingentis nominis.
regem numidia om̃e egregia uictoia ꝑagrata. tacitu contuiẽ g
nõ poterãt . quin clamorib . quibq aliis multitudo solet ietitiã ĩmodicã
significarent. Itaq p̃tor extemplo edixit uti editui edes saceas tota
aperirent : circũ eundi salutandiq deos agendiq grates ꝑ totũ di

Expanded text:
Laelius cum Syphace primoribusque Numidarum captiuis Romam uenit quaeque in Laelius cum Syphace primoribusque Numidarum captiuis Romam uenit quaeque in Africa gesta essent omnia ordine exposuit patribus ingenti hominum et in praesens laetitia et in futurum spe. consulti inde patres regem in custodiam Albam mittendum censuerunt, Laelium retinendum donec legati Carthaginienses uenirent. supplicatio in quadriduum decreta est. P. Aelius praetor senatu misso et contione inde aduocata cum C. Laelio in rostra escendit. ibi uero audientes fusos Carthaginiensium exercitus, deuictum et captum ingentis nominis regem, Numidiam omnem egregia uictoria peragratam, tacitum continere gaudium non poterant quin clamoribus quibusque aliis multitudo solet laetitiam immodicam significarent. itaque praetor extemplo edixit uti aeditui aedes sacras omnes tota urbe aperirent, circumeundi salutandique deos agendique grates per totum diem
Abbreviated transcription (Latin):
euentu belli auctam. Uictoiam se nõ pacem domũ reportatuꝵ ẽẽ. tam̃
dice̾. captiuuos ⁊ ꝑfugas et fugitiuuos restituãt. Exͥ citus ex italia ⁊
gallia deducãt. hispania abstaincãt. Insulis om̃ib q̃ int̾ italiam
parum comienit: alibi quĩque milia talentũ pondo argen/. alit dupͣ
stipendium militib imperatum inuenio. His conditionib inquit si placet pax
triduu ad consultandum dabitur.si placuĩt mecum indutias facite
ad senatu mittite legatos. Ita dimissi cartaginenses. nullas recusandas
conditiones pacis cum censuissent. Quippe qui inoram tyĩs quererent duz
al ĩ affricam traiiceret. legatos alios ad Scipione ut indutias facẽr
alios romã ad pacem petendam mittunt. ducentes paucos ĩ specie captiuuos
ꝑfugasq et fugitiiuios/ quo impetrabilior pax esset. Multis ante dic

Expanded text:
belli euentu auctam, uictoriam se non pacem domum reportaturum esse; tamen belli euentu auctam, uictoriam se non pacem domum reportaturum esse; tamen dicere: captiuos et perfugas et fugitiuos restituant; exercitus ex Italia et Gallia deducant; Hispania abstineant; insulis omnibus quae inter Italiam parum conuenit; alibi quinque milia talentum, alibi quinque milia pondo argenti, alibi duplex stipendium militibus imperatum inuenio. —'his condicionibus' inquit 'placeatne pax triduum ad consultandum dabitur. si placuerit, mecum indutias facite, Romam ad senatum mittite legatos.' ita dimissi Carthaginienses nullas recusandas condiciones pacis cum censuissent quippe qui moram temporis quaererent dum Hannibal in Africam traiceret, legatos alios ad Scipionem ut indutias facerent, alios Romam ad pacem petendam mittunt ducentes paucos in speciem captiuos perfugasque et fugitiuos quo impetrabilior pax esset. multis ante diebus
Abbreviated transcription (Latin):
refert. et que munimẽta ĩ choauerat ꝑmunit. ¶Cartaginẽses nõ breui
solum s ꝓpe uano gandio a satis ꝓspera inp̃sens oppugnatione classis perfusi
post famã capti siphacis ĩ quo plus ꝓpe ꝙ̃ ĩ hasdrubale atq ĩ ex̾citu suo
spei reposuerant per culsi iam nullo autore belli ult᷑ audito/ oratores.
petendam mittunt: triginta senioꝵ priñcipes. Iderat sanctius apud eos
ꝯslliu maximaq ad ip̃m senatum regendu uis. Qui ubi ĩ castra romana
ĩ p̃torium ꝑuenerunt more adulantiũ accepto credo ritu ex ea regi
ex qua oriundi erant ꝓtubueriuit. conueniens oratio tam hũili adulatiõi
fuit. nõ culpam purgantium s tranfferentiu mitiu culpe ĩ hannibalem.
impatientieq eius fautores ueniam ciuitati petebant. cuiiu temeitate
imꝑaret. Scipio et uenisse ea spe ĩ affrita se ait. et spem sua ꝓspero

Expanded text:
refert et quae munimenta incohauerat permunit. Carthaginienses non breui refert et quae munimenta incohauerat permunit. Carthaginienses non breui solum sed prope uano gaudio ab satis prospera in praesens oppugnatione classis perfusi, post famam capti Syphacis in quo plus prope quam in Hasdrubale atque exercitu suo spei reposuerant perculsi, iam nullo auctore belli ultra audito oratores ad pacem petendam mittunt triginta seniorum principes; id erat sanctius apud illos consilium maximaque ad ipsum senatum regendum uis. qui ubi in castra Romana et in praetorium peruenerunt more adulantium—accepto, credo, ritu ex ea regione ex qua oriundi erant—procubuerunt. conueniens oratio tam humili adulationi fuit non culpam purgantium sed transferentium initium culpae in Hannibalem potentiaeque eius fautores. ueniam ciuitati petebant ciuium temeritate eruire imperaret quae uellet. Scipio et uenisse ea spe in Africam se ait, et spem suam prospero
Abbreviated transcription (Latin):
fueĩt fecẽĩt. leniter castigat. Postero die ut ap̃senti motu auertẽt auim ey.
ĩ tribunal ascendit. et contione aduccãi ussit. Ibi Masinissam pͥmu rege
appellatum / eximiisq ornatu laudib. aurea corona. curea patera. sella
curuli et scipione eburneo. toga picta et palmata tunica donat. addit
bis honorem: neq maguificentius quicꝙͣ triumpho apud romanos: noe
triumphantib ampliorem eo ornatu ẽẽ. quo uno oĩu ext̾nor dignum
Masinssam populo romano ducat. Telium deinde et ip̃m collaudãtũ aurea
corona donat. et alii militares niri ꝓut aquo nauata opera erat/ donati.
His honorib mollitus regis animus erectusq ĩ spem ꝓpinqua sublato siphace
om̃is numidie potiunde. Scipio cũ.c̃. lelio cu siphace aliisq captui
misso/ cum quib et Masiisse legati ꝓfecti sunt . ip̃e ad tineta rursus cast᷑

Expanded text:
fuerit fecerit leniter castigat. postero die ut a praesenti motu auerteret animum eius, fuerit fecerit leniter castigat. postero die ut a praesenti motu auerteret animum eius, in tribunal escendit et contionem aduocari iussit. ibi Masinissam, primum regem appellatum eximiisque ornatum laudibus, aurea corona aurea patera sella curuli et scipione eburneo toga picta et palmata tunica donat. addit uerbis honorem: neque magnificentius quicquam triumpho apud Romanos neque triumphantibus ampliorem eo ornatum esse quo unum omnium externorum dignum Masinissam populus Romanus ducat. Laelium deinde et ipsum conlaudatum aurea corona donat; et alii militares uiri, prout a quoque nauata opera erat, donati. his honoribus mollitus regis animus erectusque in spem propinquam sublato Syphace omnis Numidiae potiundae. Scipio C. Laelio cum Syphace aliisque captiuis Romam misso, cum quibus et Masinissae legati profecti sunt, ipse ad Tyneta rursus castra
Abbreviated transcription (Latin):
fer̃e ad Sophonisbam iubet : ac simul uũtiare. Masinissam libenter primam
ei fidem ỹstaturum fuisse quam uir uxori debuerit. qm̃ arbitriu er̃ qui
possint adimant secundum fidem p̃stare: ne uiua ĩ potestate romanorum
ueniat. memor patris imperatoris patrieq et duoꝵ regum quib nupta fuisset.
sibi ip̃a consuleret. Hunc nuntium ac simul uenenu ferens / minister cũ ad do¬
phonisbam uenisset : accipio in quit nuptiale munus net ingratu si nichil maiꝰ
Uir uxori p̃stare potuit. hic tam̃ nuntia melius me mõiturã fuisse. si non in
neo nupsissem. Non louuta est ferocius ꝙͣ acceptum raculũ nullo tre¬
pidationis signo dato inp̃auide hausit. Qd̾ ũbi nuntiatu ẽ scipioni. ne quid
eger animo ferox iuuenis grauius consuleret. accitum eu ex templo nũc
solatur / nunc ꝙ temẽitate temeritate sua luerit tristioremq rem ꝙ netesse

Expanded text:
ferre ad Sophonibam iubet ac simul nuntiare Masinissam libenter primam ferre ad Sophonibam iubet ac simul nuntiare Masinissam libenter primam ei fidem praestaturum fuisse quam uir uxori debuerit: quoniam eius arbitrium qui possint adimant, secundam fidem praestare ne uiua in potestatem Romanorum ueniat. memor patris imperatoris patriaeque et duorum regum quibus nupta fuisset, sibi ipsa consuleret. hunc nuntium ac simul uenenum ferens minister cum ad Sophonibam uenisset, 'accipio' inquit 'nuptiale munus, neque ingratum, si nihil maius uir uxori praestare potuit. hoc tamen nuntia, melius me morituram fuisse si non in funere meo nupsissem.' non locuta est ferocius quam acceptum poculum nullo trepidationis signo dato impauide hausit. quod ubi nuntiatum est Scipioni, ne quid aeger animi ferox iuuenis grauius consuleret accitum eum extemplo nunc solatur, nunc quod temeritatem temeritate alia luerit tristioremque rem quam necesse