comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
necessarii uictus coactos mopia fugere ato ad yllerdam reuereta
etit i. iter a proposito diuersum contrariã ꝙ in partem uidebat
Duces uõ eoꝵ consilium suum laudibus ferebant apse care us
tenuissent. multuraq eorum oppinioẽm ad iuuabat cy sine ia¬
mentis impedimentis ꝙ aditer profectos uidebant ut no i opiã
auitius substinere confiderent. Sed ubi paulatim iare ⁊uede
agtien aiidexteram conspeperunt. iam q pmos supare regiõs¬
castrorum animad uerterunt. nemo erat adeo tardus ut fugiens labo
quin castris statim exeundum: atq occurendum putaret. Cõdan¬
tur adarma atq omnes copie paucis presidio relictis cohõtibus ex¬
unt rectoq adhyberum itinere contendunt. Erat inceleritate oẽ
positum certamen utriq pͥus angustias montesq occuparẽt. S
exercitum cesaris uiaꝵ difficultates tãdabant. Affranii copias eq¬

Expanded text:
necessarii victus inopia coactos fugere atque ad Ilerdam reverti. necessarii victus inopia coactos fugere atque ad Ilerdam reverti. erat enim iter a proposito diversum, contrariamque in partem iri videbatur. duces vero eorum consilium suum laudibus ferebant, quod se castris tenuissent; multumque eorum opinionem adiuvabat, quod sine iumentis impedimentisque ad iter profectos videbant, ut non posse inopiam diutius sustinere confiderent. sed ubi paulatim retorqueri agmen ad dextram conspexerunt iamque primos superare regioncastrorum animadverterunt, nemo erat adeo tardus aut fugiens laboris quin statim castris exeundum atque occurrendum putaret. conclamatur ad arma, atque omnes copiae paucis praesidio relictis cohortibus exeunt rectoque ad Hiberum itinere contendunt. Erat in celeritate omne positum certamen, utri prius angustias montesque occuparent. sed exercitum Caesaris viarum difficultates tardabant, Afrani copias eq
Abbreviated transcription (Latin):
ensi aliquo accepto detrimento tamen summa exercitus sal ir
locum quem perant capi posse. Hec euincit inconsilis sim̃ã o b
nalude postridie constituunt proficisci. Cesar exploratis regioibo
abente celo omnes copias castuis edueit. magnoq eircuitu nulboe
alto itinere exercitum ducit. Nam q itinera adhybeꝵ ara oca ne¬
sam pertinebant castis hostium oppositis tenebant. Ipi erant
manscendende ualles: maxime ac difficillime seoea multis locis p̃¬
rupta iter impediebant. arma permanus necessatio t ralicha tont.
nilitis q in ermes subłãti ꝙ alia abaliis magnam ꝑtem utmẽis eens¬
Aulbas t Se hunc laborem recusabat nemo. ꝙ eum omniũ latõ
finem ex isti mabant: si hostem hibero intercludere & frumẽto pro¬
hibere potuissent. Ac pͥmo afsta niani milites uisencli cã locis exca¬
ans pro currebant contumeliosisq uocibus prosequebã feuerois

Expanded text:
etsi aliquo accepto detrimento, tamen summa exercitus salva etsi aliquo accepto detrimento, tamen summa exercitus salva locum quem petant capi posse. haec vincit in consilio sententia, et prima luce postridie constituunt proficisci. Caesar exploratis regionibus albente caelo omnes copias castris educit, magnoque circuitu nullo certo itinere exercitum ducit. nam quae itinera ad Hiberum atque Otogesam pertinebant, castris hostium oppositis tenebantur. ipsi erant transcendendae valles maximae ac difficillimae, saxa multis locis praerupta iter impediebant, ut arma per manus necessario traderentur militesque inermes sublevatique alii ab aliis magnam partem itineris conficerent. sed hunc laborem recusabat nemo, quod eum omnium laborum finem fore existimabant, si hostem Hibero intercludere et frumento prohibere potuissent. Ac primo Afraniani milites visendi causa laeti ex castris procurrebant contumeliosisque vocibus prosequebantur nostros:
Abbreviated transcription (Latin):
tiat .U. millia passuum proxima intercedere itineris cãpestus
inde excipere loca asꝑa ce montuosa. Qui por has angustias octu¬
pauerit ab hoc hostem prohaberi nichil esse negotii. disputat
nonsilio a petteio ce afftanio. e tempus profectiomis querue p leuꝙ
ulitont ut noctu iter facerent posse prius adangustas uenua q̃
eantetur. Alii ꝙ pdie noctu conclamatum esset incesatis castus
anguimenti summebant loco non posse. clam eriii eircunfundi nec
nequitatum Cesaris atq omnia loca atq itinera obsideri. nectũna
Qdiclia esse uitanda. quod perterritus miles in eiuili discensione
Emori magisq̃ religioni consulere consuerit. Ad lucem multũ ꝓ se
qulorem omniumꝰ oculis. multum ẽt tribunoꝵ militum et c̃ etu¬
tonum presentium afferti. quibus rebus coberceri milites et ĩostõ
contineri soleant. qua re omni rõne esse inter diu prumpendum.

Expanded text:
tiat: v milia passuum proxima intercedere itineris campestris, tiat: v milia passuum proxima intercedere itineris campestris, inde excipere loca aspera et montuosa; qui prior has angustias occupaverit, ab hoc hostem prohiberi nihil esse negotii. Disputatur in consilio a Petreio atque Afranio et tempus profectionis quaeritur. plerique censebant, ut noctu iter facerent; posse prius ad angustias veniri, quam sentiretur. alii, quod pridie noctu conclamatum esset Caesaris castris, argumenti sumebant loco non posse clam exiri. circumfundi noctu equitatum Caesaris atque omnia loca atque itinera obsidere; nocturnaque proelia esse vitanda, quod perterritus miles in civili dissensione timori magis quam religioni consulere consuerit. at luce multum per se pudorem omnium oculis, multum etiam tribunorum militum et centurionum praesentiam adferre, quibus rebus coerceri milites et in officio contineri soleant. quare omni ratione esse interdiu perrumpendum;
Abbreviated transcription (Latin):
tatum refugerent cȩsaris. Presidiis q inangustiis collocatis exeici¬
tum itinere prohibeñt. Ip̃i sine periculo ac timore libere copias
traducẽnt: quod fuit illis conandum atq oĩ rõne eficiundumuͭ
totius diei pugna. atq labore deffessi rem inpostez diem distule.¬
runt. Cesar ꝙͣ inproximo colle castra ponit media tircit̾ nocte
his qui aliquandi causa longius castris processerant abeꝗtib
educere. quo cognito signum dari iubet: & uasa militari more cõ¬
clamari. Illi ex audito clamore ueriti ne noctu impediti suboneie
confligere cogerentur aut ne abequitatu cesaris inangustiis te¬
nerentur iter sub pͥmunt. copiasq incastris continent. Postmo
die Petreius cum paucis equitibus occulte ad ex ploranda loca
proficiscit᷑. Hoc idem fit excastris cesaris. Mictit̃. ł. decidius So¬
xa cum paucis qui loci nãm prospiciat. Uterq idem suis renũs¬

Expanded text:
tatum effugerent Caesaris praesidiisque in angustiis collocatis exercitatum effugerent Caesaris praesidiisque in angustiis collocatis exercitum itinere prohiberent, ipsi sine periculo ac timore Hiberum copias traducerent. quod fuit illis conandum atque omni ratione efficiendum; sed totius diei pugna atque itineris labore defessi rem in posterum diem distulerunt. Caesar quoque in proximo colle castra ponit. Media circiter nocte iis qui aquandi causa longius a castris processerant, ab equiteducere. quo cognito signum dari iubet et vasa militari more conclamari. illi exaudito clamore veriti ne noctu impediti sub onere confligere cogerentur aut ne ab equitatu Caesaris in angustiis tenerentur, iter supprimunt copiasque in castris continent. postero die Petreius cum paucis equitibus occulte ad exploranda loca proficiscitur. hoc idem fit ex castris Caesaris. mittitur L. Decidius Saxa cum paucis qui loci naturam perspiciat. uterque idem suis renun
Abbreviated transcription (Latin):
educit magnoq numero uimentoꝵ influmine sup̃ atq infta cõstitu¬
to transoducit exercitum: pauci ex his militibus influmine abrepti
abequitatu excipiuntur ac subleuantur. Interit tamen nemo. Tras¬
ucto incolumi exercitu copias instituit triplicem q aciem duc̃e ĩ¬
cipit. Ac tm̃ fuit in militibus studii ut millia .ui. aditer adito ad
uadum circuitu magnaq fluminis mora interposita eos qui de
3. uigilia existerent tam̃ diei nonam consequẽnt᷑. Quos ubi assans
procul uisos cum petreio conspexit noua re perteritus locis suꝑio¬
ribus constitit: aciemq instituit. Cȩsar incampis exercitũ reficit
ne deffessum proelio obuciat. Rursus conantis progredi insequit᷑
ut moratur. Illi netessaro maturius q̃ constituerant. castra ponũt
Suberant.n.montes:atq amillibus passuum.u. itinera difficilia
ai angusta excipiebant. hos montes intra se recipiebant: ut equi¬

Expanded text:
educit magnoque numero iumentorum in flumine supra atque infra constitueducit magnoque numero iumentorum in flumine supra atque infra constituto traducit exercitum. pauci ex his militibus ablati flumine ab equitatu excipiuntur ac sublevantur; interit tamen nemo. traducto incolumi exercitu copias instruit triplicemque aciem ducere incipit. ac tantum fuit in militibus studii, ut milium vi ad iter addito ad vadum circuitu magnaque fluminis mora interposita eos, qui de tertia vigilia exissent, ante horam diei viiii consequerentur. Quos ubi Afranius procul visos cum Petreio conspexit, nova re perterritus locis superioribus consistit aciemque instruit. Caesar in campis exercitum reficit, ne defessum proelio obiciat; rursus conantis progredi insequitur et moratur. illi necessario maturius quam constituerant, castra ponunt. suberant enim montes atque a milibus passuum v itinera difficilia atque angusta excipiebant. hos montes intrare cupiebant, ut equi
Abbreviated transcription (Latin):
uissimos illorum pͥmi uehementer ac nunꝙ̃ substinere extͥmũ
igmen atq intẽ rumpi alias. inferri signa et unibersarum cohõtium ĩ petu
nostarum propelli. Demum tursus conuẽso insequi. totis uõ castus
milites conturbari et dolere hostes ex manibus dimicti bellum necessatio
longius duci. Centuriones tribunosq militum adire atq obsecrare
ut p cos cȩsar certior fieret nelabori suo ne piculo ꝑceret. paratos c̃ẽ
sele posse et audire ce ea transire flumen qua traductus esset eꝗtatus:
ꝯuorum uocibus ce studio excitatus Cesar et si timebat fc̃te magnitu¬
dinis flumini exercitum obiicere: conandum tamen atq ex periũ dus
udicat. Itaq infirmiores milites ex omnibus centuriis deligi iubet
quorum aut animus ãt uires uidebantur substinere non posse. Hos
cum legione una presidio castis reliquit reliquas legiones expeditas

Expanded text:
vissimos illorum premi vehementer ac nonnumquam sustinere extremum vissimos illorum premi vehementer ac nonnumquam sustinere extremum agmen atque interrumpi, alias ferri signa et universarum cohortium impetu nostros propelli, dein rursus conversos insequi. totis vero castris milites circulari et dolere hostem ex manibus dimitti, bellum necessario longius duci, centurionesque tribunosque militum adire atque obsecrare, ut per eos Caesar certior fieret, ne labori suo neu periculo parceret; paratos esse sese, posse et audere ea transire flumen, qua traductus esset equitatus. quorum studio et vocibus excitatus Caesar, etsi timebat tantae magnitudini fluminis exercitum obicere, conandum tamen atque experiendum iudicat. itaque infirmiores milites ex omnibus centuriis deligi iubet, quorum aut animus aut vires videbantur sustinere non posse. hos cum legione una praesidio castris relinquit; reliquas legiones expeditas
Abbreviated transcription (Latin):
ns adiranseundum impedirent᷑. Sed tñ eodem fere tp̃r pons in
hero prope efectus nunciabatur: et insicori uadum repiebant᷑.
am uo̾ illi eo mag̃ matutandum iter existimabant. itaq duabus
iuxiliariis cohortibus ilerde relictis omnibus copiis sicoꝵ trãseñt
e cum duabus legionibus quas suꝑioribus diebus traduxerant
castra conuingunt. Relinquebat᷑ cesari nł nisi uti equitatu flum̃
aduersarioꝵ male hr̃ẽt et caperet. Pons .ii. ipiũs magnum cĩcuitũ
habebat ut multo breuiore itinere illi adhybeꝵ ꝑuenire possent
equites abeo missi flumen transeunt. Et cum detetia uigilia petrerꝰ
ui afftanius castra mouissent repente se se ad nouissimũ agmẽ
ostindunt: ut magna multitudine circum fusa morari atq iter
in pedire incipiunt. Prima luce exsupioribus locis que cesaris
castiis erant coniuncta cernebatur equitatus. Nostri proelio no¬

Expanded text:
is ad transeundum impedirentur. sed tamen eodem fere tempore pons in is ad transeundum impedirentur. sed tamen eodem fere tempore pons in Hibero prope effectus nuntiabatur et in Sicori vadum reperiebatur. Iam vero eo magis illi maturandum iter existimabant. itaque duabus auxiliaribus cohortibus Ilerdae praesidio relictis omnibus copiis Sicorim transeunt et cum duabus legionibus, quas superioribus diebus traduxerant, castra coniungunt. relinquebatur Caesari nihil, nisi uti equitatu agmen adversariorum male haberet et carperet. pons enim ipsius magnum circuitum habebat, ut multo breviore itinere illi ad Hiberum pervenire possent. equites ab eo missi flumen transeunt, et, cum de tertia vigilia Petreius atque Afranius castra movissent, repente sese ad novissimum agmen ostendunt, et magna multitudine circumfusa morari atque iter impedire incipiunt. Prima luce ex superioribus locis, quae Caesaris castris erant coniuncta, cernebatur equitatus nostri proelio no
Abbreviated transcription (Latin):
iuncte nomen atq imꝑium absentis timebant. que q ĩ amicica
steterunt pompei magnis afecte benefitiis eum diligebãt. Cae¬
saris ẽt erat inbãbaris nom̃ obscurius. Hinc magnos eꝗtatus
magna q auxilia expectabant: ex suis locis bellũ inhyememũ
ducẽ cogitabant. Hoc inito consilio toto flumine hybero na¬
uis conquirere et octogesiãm adduci iubent. Id erat oppidum
positũ adhibeꝵ millia .u. passuũ ab castris aberat .xx. adeũ
lom fluminis nauibus iũctis pontem imꝑant fieri. legioẽs q
duas flumen sicoꝵ transducũt. castra q iuniũt ualloꝰ pedũ
Ni. qua te per ex ploratores cognita sum mo labore militum cesar
oninuato diem noctem q opere influmine auertendo hus iã ne¬
ancarat rem ut equites et si difulter atq egte fiebat possent tam̃e
u auderent flumen transire: pedites uõ tm̃ humeris ac summo
rectore extabant: ut tum altitudine aque tum ẽt rapacitate fluĩ¬

Expanded text:
micitia manserant magnis adfectae beneficiis eum diligebant, Caesaris autem erat in barbaris nomen obscurius. hic magnos equitatus magnaque auxilia exspectabant et suis locis bellum in hiemem ducere cogitabant. hoc inito consilio toto flumine Hibero navis conquiri et Otogesam adduci iubent. id erat oppidum positum ad Hiberum miliaque passuum a castris aberat xxx. ad eum locum fluminis navibus iunctis pontem imperant fieri legionesque duas flumen Sicorim transducunt castraque muniunt vallo pedum xii. Qua re per exploratores cognita summo labore militum Caesar continuato diem noctemque opere in flumine avertendo huc iam deduxerat rem, ut equites, etsi difficulter atque aegre fiebat, possent tamen atque auderent flumen transire, pedites vero tantummodo umeris ac summo pectore extarent et cum altitudine aquae tum etiam rapiditate flumin
Abbreviated transcription (Latin):
truit᷑ agger in altitudine pedum sex collocat᷑ in eo turtis dico
ola doniis fastigium posset ex ea cum thela tõmentis acent ad fouo
derano nec sine piculo possent aquari orpidani nditm xiord ainque
ununi an se det magna hostium multitudo sit cõsũmebat. qͥ melor
uinti oppidani cuppas sepo pice scandulis complent eas adentes in
oe prouoluunt. eodem q ipr accẽtime proeliant̃ ut abinendio tresis¬
ouendo dimicationis piculo detereat romanos. Magna repentee ipĩs

Expanded text:
struitur agger in altitudinem pedum sexaginta, collocatur in eo turris decem struitur agger in altitudinem pedum sexaginta, collocatur in eo turris decem  fontis fastigium posset. Ex ea cum tela tormentis iacerentur ad fontis aditum, nec sine periculo possent aquari oppidani, non tantum pecora atque iumenta, sed etiam magna hostium multitudo siti consumebatur. Quo malo perterriti oppidani cupas sebo, pice, scandulis complent; eas ardentes in opera provolvunt eodemque tempore acerrime proeliantur, ut ab incendio restinguendo dimicationis periculo deterreant Romanos. Magna repente in ips
Abbreviated transcription (Latin):
uẽso se recipere possent ascensu. qua difficultate eoꝵ cognita Casa
sagittariis funditoribusq dispõtis tõmentis ẽt quibusdã locis qta
facillimos discensus collocatis aqua fluminis prohibebat oppidanos
quoꝵ oĩs postea multitudo aquarum unum in locum cõueniebat
sub ipius oppidi murum: ubi magnus fons atq p̃rũpebat abea ple
que fere pedum trecentoꝵ interuallo fluminis cicuitu uacabat. ha
fonte prohibere posse oppidanos cum optarent reliqui cesar unꝰ uiãt
sine magno ꝑiculo eregiones eius uineas aggere aduẽsus mõteme
aggerem instruere coepit magno cum labore ce cõtinua. dimicatũ
Oppidani .N. loco suꝑiore decũrunt & Eminus si ne ꝑiculo p̃liant᷑
multos q ꝑtinaciter succedentes uulnerãt. Nõ deterent᷑ tñ milits
cuniculos tactos. crates ce uineas agũt agũt adcaput fontis qd
gnꝰ oꝑis sine ullo ꝑiculo sine suspicatione hostiũ facere liceat.Ez¬

Expanded text:
arduo se recipere possent ascensu. Qua difficultate eorum cognita Caesar arduo se recipere possent ascensu. Qua difficultate eorum cognita Caesar sagittariis funditoribusque dispositis, tormentis etiam quibusdam locis contra facillimos descensus collocatis aqua fluminis prohibebat oppidanos. Quorum omnis postea multitudo aquatorum unum in locum conveniebat sub ipsius oppidi murum, ubi magnus fons aquae prorumpebat ab ea parte, quae fere pedum CCC intervallo fluminis circuitu vacabat. Hoc fonte prohiberi posse oppidanos cum optarent reliqui, Caesar unus videret, e regione eius vineas agere adversus montem et aggerem instruere coepit magno cum labore et continua dimicatione. Oppidani enim loco superiore decurrunt et eminus sine periculo proeliantur multosque pertinaciter succedentes vulnerant; non deterrentur tamen milites cuniculos tectos ab vineis agunt ad caput fontis; quod genus operis sine ullo periculo, sine suspicione hostium facere licebat. Ex
Abbreviated transcription (Latin):
suȩ prouintiȩ: quam si sb̾stinere potuissent nullum ultra periculĩ
uererentur. Itaq. q. Calerium legatum cum legionibus reliquitꝗ
iustisitineribus subsequeret᷑. Ip̃e cum omni equitatu q põt celeriti
ad cãninium contendit.Cum cõtͣ expectationem omnium Cesat
uexolodunum uenisset oppidum q oꝑibus clausum animaduẽtẽt
neq ab oppugnatione recedi uideret ulla conditione posse: magn
aũt copia frumenti habundare oppidanos ex ꝓfugis cõgnoscent
aqua prohibere hostem temptare ooepit.flumen infimã uallem dir¬
debat que pene totum montem cingebat. inquo positum erat p̃nipe
undiq oppidum uxelodonum hoc auẽtere loci nã prohibebat. ins
mis.ii. radicibus montis ferebat᷑ ut nullã inꝑtem dep̃ssis fossis de¬
riuari posset.Erat aũt oppidanis difficilis ac p̃ruptus eo discens ut ꝓ¬
hibentibus nostris sine uulnere ac ꝑiculo uite n adire flum̃ neqal

Expanded text:
suae provinciae, quam si sustinere potuissent, nullum ultra periculum suae provinciae, quam si sustinere potuissent, nullum ultra periculum vererentur. Itaque Q. Calenum legatum cum legionibus reliquit qui iustis itineribus subsequeretur; ipse cum omni equitatu quam potest celerrime ad Caninium contendit. Cum contra exspectationem omnium Caesar Vxellodunum venisset oppidumque operibus clausum animadverteret neque ab oppugnatione recedi videret ulla condicione posse, magna autem copia frumenti abundare oppidanos ex perfugis cognosset, aqua prohibere hostem temptare coepit. Flumen infimam vallem dividebat, quae totum paene montem cingebat, in quo positum erat praeruptum undique oppidum Vxellodunum. Hoc avertere loci natura prohibebat: in infimis enim sic radicibus montis ferebatur, ut nullam in partem depressis fossis derivari posset. Erat autem oppidanis difficilis et praeruptus eo descensus, ut prohibentibus nostris sine vulneribus ac periculo vitae neque adire flumen neque
Abbreviated transcription (Latin):
a posuit initium belli esse õtum. quod precrone ote. lidesaite
piancipem in celerius ab sceleris illius et contitatorem belli arcia tuot
rasuplitium deposcit. qui et si ne ciuibus quidem suis se cõ micte¬
lat tamen celeriter omnium cura quesitus incastra ꝑducit. Cog
im: qui omnia pericula et detrimenta belli abatriato aeceptie
uifferebant adeo ut uerteribus examinatum cõpus securi feriret.
ihi crebus litteris Camnini fit certior que de drapete. &.l uterio
orsta essent: quoq inconsilio ꝑmaneñt oppidani: quoꝵs et si pa¬
ucitatem contempnebat tñ ꝑtinaciam magna poena esse affiti¬
endam: iudicabat ne uniuersa gallia nõ ibi uires de fuisse ac
rosistendum romanio. sedd constantiam putaret. ne ue hioc ex̃
cetere ciuitates locoꝵ oppõtunitate frete se uindicarent inlibertatt
cum omnibus gallis notum esse sciret Reliquam unam esse estate

Expanded text:
exposuit initium belli esse ortum, quod praecipue eos propter coexposuit initium belli esse ortum, quod praecipue eos propter coprincipem sceleris illius et concitatorem belli, Gutruatum, ad supplicium depoposcit. Qui etsi ne civibus quidem suis se committebat, tamen celeriter omnium cura quaesitus in castra perducitur.tum, qui ei omnia pericula et detrimenta belli accepta referebant, adeo ut verberibus exanimatum corpus securi feriretur. Ibi crebris litteris Canini fit certior quae de Drappete et Lucterio gesta essent, quoque in consilio permanerent oppidani. Quorum etsi paucitatem contemnebat, tamen pertinaciam magna poena esse adficiendam iudicabat, ne universa Gallia non sibi vires defuisse ad resistendum Romanis, sed constantiam putaret, neve hoc exemplo ceterae civitates locorum opportunitate fretae se vindicarent in libertatem, cum omnibus Gallis notum esse sciret reliquam esse unam aestatem
Abbreviated transcription (Latin):
lit consluetudo est relictis locio supiorions alrazas eie flunnas ulcmist¬
it goninosaquites in prudentibus orapadus ee mpiornso aduolasse
on suaos conimisisie. qua re cognita legioner ã muatara iusirrastes
⁊aaaucit ita repente. ex omnibus ꝑtibris signo latols ai sipursiem̃
qusat qued ubi accidit germani equites signis legiorris insis uetient¬
aaobsi denuos oppidanos reuertitur. Ex terno ꝙ hoste delecitu eres
acost atitea diuidere presidia et munitione oppidatos soruere
pasibitus etat: oꝑa undiq imꝑat adminasttau. suemit et deuodiis¬
us comis post ers die .c. abuis. ꝑtem ꝙ oppidi sura tus ao obsiẽ¬
Auꝗd minquit ne qua rursus nouorum consilioꝵ capae dossses¬
uags acuatus datet. i pse reliquas ciuitates adat. obsides plueo
mgis limentes omnium animos consolatione fcã sanat. Cum
mcamites uenisset. quoꝵx inciuitate suꝑiore comentatic scedã

Expanded text:
fere consuetudo est, relictis locis superioribus ad ripas fluminis esfere consuetudo est, relictis locis superioribus ad ripas fluminis est Germanos equitesque imprudentibus omnibus de improviso advolasse proeliumque commisisse. Qua re cognita legionem armatam instructamque adducit. Ita repente omnibus ex partibus signo dato loca superiora capiuntur. Quod ubi accidit, Germani equitesque signis legionis visis vehementad obsidendos oppidanos revertitur externoque hoste deleto, cuius timore antea dividere praesidia et munitione oppidanos circumdare prohibitus erat, opera undique imperat administrari. Venit eodem cum suis copiis postero die Gaius Fabius partemque oppidi sumit ad obsidenovacis relinquit, ne qua rursus novorum consiliorum capiendorum Belgis facultas daretur. Ipse reliquas civitates adit, obsides plures imperat, timentes omnium animos consolatione sanat. Cum in Carnutes venisset, quorum in civitate superiore commentario Caesar
Abbreviated transcription (Latin):
fecit: qui repentino malo perteriti diffugiunt ad sua p̃sidia. Queno¬
stri ut uiderunt acrius. ꝯ̃. ãmatos incitati neminem ex eo nuõ uiuũ
capi patiunt᷑. profugit inde tum paucis luterius: nec se recipit in
castra: Re bene gesta Cãninius excaptiuis comꝑet ꝑtem copiaru
cum drapete ẽẽ incastris amillibus nõ longe amplius.xii.Quat
ex pluribus cognita cum intelligẽt fugato duce alt̾o ꝑferitos reliꝙͥ
facille oppͥmi posse magne facilitatis esse ãbitrat᷑. neminẽ excede
refugisse in castra qui de accepata calamitate nuntium d rapen p̃¬
ferret. Sed in experiundo cum periculo nullum uidẽt equitatum
omnem germanos q pedites sũme uelocitatis homines ad casta
hostium p̃mictit. Ip̃e legionem unam intra castra distribuit. Al¬
teram secum expeditam ducit. Cum propius hostes accessiss ab
ex plotatoribus quos p̃miẜat cognoscit castra etꝵe. ut bãbaro

Expanded text:
fecit. Ei repentino malo perterriti diffugiunt ad sua praesidia; quae nofecit. Ei repentino malo perterriti diffugiunt ad sua praesidia; quae nostri ut viderunt, acrius contra armatos incitati neminem ex eo numero vivum capi patiuntur. Profugit inde cum paucis Lucterius nec se recipit in castra. Re bene gesta Caninius ex captivis comperit partem copiarum cum Drappete esse in castris a milibus longe non amplius XII. Qua re ex compluribus cognita, cum intellegeret fugato duce altero perterritos reliquos facile opprimi posse, magnae felicitatis esse arbitrabatur neminem ex caede refugisse in castra qui de accepta calamitate nuntium Drappeti perferret. Sed in experiendo cum periculum nullum videret, equitatum omnem Germanosque pedites, summae velocitatis homines, ad castra hostium praemittit; ipse legionem unam in trina castra distribuit, alteram secum expeditam ducit. Cum propius hostes accessisset, ab exploratoribus quos praemiserat cognoscit castra eorum, ut barbarorum
Abbreviated transcription (Latin):
expeditionibus noctunis castella nostrorũ adoriũt᷑. quam obcãm c
Cãninus toto oppido munitioẽs circumdare morat᷑ ne aut opus
effectum tueri nõ posset aut pluribus in locis infirma disposita p̃sioa¬
hr̃et magna copia frumentai comꝑata confidet. Drapes ce Lutens
non longius ab oppido.x.millibus unde paulatim inoppidum stu¬
mentum suppõtarent: ip̃i q interse prouintias pãtiunt᷑. Dãpes ca¬
stris presidio cum pãte copiarum restitit. Luterius agmen ium̃to
adoppidum ducit. Dispositis sibi presidiis hora noctis cĩciter.x. ll
uestribus angustissimis q itineribus frumentum impõtare ĩ oppidũ
instituit. quoꝵ strepitum uigiles castrorum cum sensissent. explor¬
tores q missi quȩ agerent᷑ renũtiassent. Cãninius celeriter cũ cohor¬
tibus ãmatis ex pͥmis castellis infrumentarios sub ipãm lucem ĩ petũ

Expanded text:
expeditionibus nocturnis castella nostrorum adoriuntur. Quam ob causam Gaius expeditionibus nocturnis castella nostrorum adoriuntur. Quam ob causam Gaius Caninius toto oppido munitiones circumdare moratur, ne aut opus effectum tueri non possit aut plurimis in locis infirma disponat praesidia. Magna copia frumenti comparata considunt Drappes et Lucterius non longius ab oppido X milibus, unde paulatim frumentum in oppidum supportarent. Ipsi inter se provincias partiuntur: Drappes castris praesidio cum parte copiarum restitit; Lucterius agmen iumentoad oppidum ducit. Dispositis ibi praesidiis hora noctis circiter decima silvestribus angustisque itineribus frumentum importare in oppidum instituit. Quorum strepitum vigiles castrorum cum sensissent, exploratoresque missi quae gererentur renuntiassent, Caninius celeriter cum cohortibus armatis ex proximis castellis in frumentarios sub ipsam lucem impetum
Abbreviated transcription (Latin):
aeffendente nullo tñ amatis ascendere ẽẽt difficile magna at ĩpedi¬
nenta oppidanoꝵ uideret. que si clam destina fuga subitaliẽ soria¬
mt᷑: efugere nõ modo equitatum: sed ne legiones quidem possent
inpatito cohõtibus diuisis trina celsissimo loco castra fecit aquibus
pulatim q̃tum copie patiebant᷑ uallum in oppidi c̃ĩcuitũ ducẽ i sti¬
nit: quod cum animaduer terẽt oppidani miẜiẽ q alexie memoĩa
soliciti similem casum obsessionis uerent᷑. maxime q ex oib luterius
impõtandum stumentum proficisci. Eo consilio probato proxima no
duobus millibus ãmatorum relictis reliquos exoppido drapes ce Lutere
adducunt. Hi paucos dies morati exfinibus cadũcoꝵ qui ꝑtĩ refui¬
mentaria sublenare eos cupiebant: pãtim prohibẽ quo minus sumt̾t
nõ poterant magnum nũm frumenti comꝑant. Non nunq auten

Expanded text:
defendente nullo tamen armatis ascendere esset difficile, magna autem impedidefendente nullo tamen armatis ascendere esset difficile, magna autem impedimenta oppidanorum videret, quae si clandestina fuga subtrahere conarentur, effugere non modo equitatum, sed ne legiones quidem possent, tripertito cohortibus divisis trina excelsissimo loco castra fecit; a quibus paulatim, quantum copiae patiebantur, vallum in oppidi circuitum ducere instituit. Quod cum animadverterent oppidani miserrimaque Alesiae memoria solliciti similem casum obsessionis vererentur, maximeque ex omnibus Lucterius, importandum frumentum proficisci. Eo consilio probato proxima nocte duobus milibus armatorum relictis reliquos ex oppido Drappes et Lucterius educunt. Hi paucos dies morati ex finibus Cadurcorum, qui partim re frumentaria sublevare eos cupiebant, partim prohibere quo minus sumerent non poterant, magnum numerum frumenti comparant, nonnumquam autem
Abbreviated transcription (Latin):
amorice appellant᷑ auctõitate adducte cãnitũ. aduentu fabii legioñ¬
q im pata si ne mora faciunt. Dũ nacus suis finibus expulsus etrans
litirtans q solus extremas gallice tegiones petẽ est coactus e pel e pes
unaen lutenuis cũ legionem canium ꝙ adesse cognoscet. necise funis
erta ꝑnitie ꝑsequente exercitu putarent. prouintiȩ sines intrã e posse
aertam libere uagindi latociniorumq faciendoꝵ ficullatem hĩe ñsimib¬
Rconsnituũt cadurcoꝵ lbi q cum luterius apuad suos ciues quoda ite¬
gis iebus multum potuisse semꝑ q auctõ nouorũ consilio magram
apua bãbatos uilitatem hrẽt oppidum uxelodonum quod incliẽte¬
i fuerat eius egregie nã loci munitum occupat suis et drapes uopiis
mpicancs ꝙ sibi cõniungit. quo cum confestim .. Caniniuo uenisi
aimadiiẽteretq om̃s oppidi ꝑtes p̃ruptissimis saxio ẽẽ munitas ꝙ

Expanded text:
Armoricae appellantur, auctoritate adductae Carnutum adventu Fabi legionumArmoricae appellantur, auctoritate adductae Carnutum adventu Fabi legionumque imperata sine mora faciunt. Dumnacus suis finibus expulsus errans latitansque solus extremas Galliae regiones petere est coactus. At Drappes unaque Lucterius, cum legiones Caniniumque adesse cognoscerent nec se sine certa pernicie persequente exercitu putarent provinciae fines intrare posse nec iam libere vagandi latrociniorumque faciendorum facultatem haberent, iconsistunt Cadurcorum. Ibi cum Lucterius apud suos cives quondam integris rebus multum potuisset, semperque auctor novorum consiliorum magnam apud barbaros auctoritatem haberet, oppidum Vxellodunum, quod in clientela fuerat eius, egregie natura loci munitum, occupat suis et Drappetis copiis oppidanosque sibi coniungit. Quo cum confestim Gaius Caninius venisset animadverteretque omnes oppidi partes praeruptissimis saxis esse munitas, quo
Abbreviated transcription (Latin):
petere: una q consilium cum eo Luteriu cadũcum cepisse. quẽ sus¬
iore cõmentario pͥma dedefectione galliae in prouĩtiã uoluisse ĩpetu¬
facẽ cognitum est. Cãnius legatus cum legionibus duabus ad eos
niquendos contendit ne derimento aũt timore prorintie anagau nce¬
mua un dutorum hominum lattociniis caperet᷑.C. fabius cũ reliquo exẽ¬
tu uet camites ceterasq proficiscĩt ciuitates. quaꝵ eo plio quod cũ dũ¬
quo siderat copias esse accitas sciebt. Non .i. dubitabat quin iecenti
ca anitate submissiores essent future dato uo spatio ac ip̃r eodem i sti¬
caite dũnaco possent concitari qua inre frũmenta felicitas. celeritaᷤ ꝙ
atti piendis ciuitatibus fabium consequit᷑. Nã cãnites qui sepe uerati
niq pacis fecerant mentioẽm. datis obsidibus ueniũt indeditiones.
a atereq ciuitates posite inultimis gallice finibus occeano cõuĩcte que

Expanded text:
petere unaque consilium cum eo Lucterium Cadurcum cepisse, quem suppetere unaque consilium cum eo Lucterium Cadurcum cepisse, quem superiore commentario prima defectione Galliae facere in provinciam voluisse impetum cognitum est, Caninius legatus cum legionibus duabus ad eos persequendos contendit, ne detrimento aut timore provinciae magna infamia perditorum hominum latrociniis caperetur. Gaius Fabius cum reliquo exercitu in Carnutes ceterasque proficiscitur civitates, quarum eo proelio, quod cum Dumnaco fecerat, copias esse accisas sciebat. Non enim dubitabat quin recenti calamitate summissiores essent futurae, dato vero spatio ac tempore eodem instigante Dumnaco possent concitari. Qua in re summa felicitas celeritasque in recipiendis civitatibus Fabium consequitur. Nam Carnutes, qui saepe vexati numquam pacis fecerant mentionem, datis obsidibus veniunt in deditionem, ceteraeque civitates positae in ultimis Galliae finibus Oceano coniunctae, quae
Abbreviated transcription (Latin):
aliq̃ diu summa contentione dimicaret᷑. Dñ nacꝰ instituit aciẽ que
suis esset equitibus inuicem presidio cum repente cõfercte legiones in
conspectum hostium ueniunt. quibus uisis ꝑtulse bãbaroꝵ turmae
ac ꝑterrite acies hostium ꝑturbato impedimentoꝵ agm̃ine magͣ clanq̃
discũsusq passim fuge se mandant. At nr̃i equites ꝗ paulo añ cũ resi¬
stentibus fortissime conflixerant. lectitia uictorie elati magna undis
clamore sublato cedentibus circumfusi qͣrtũ eqͦꝵ uires ad psequendum
dextre q adcedendum ualent tm̃ eo p̃lio interfitiũt.ltaq amplius
x.ii.millibus aũ armatoꝵ: aut eorum qui eo tpr ãma proieceranti ĩtelt¬
tis omnibus multitudo capit̾ impedimentoꝵ. Qua exfuga cũ cõstant
drapetem senonem: qui ut pͥmum defecerat galliã colectis undiq pẽ¬
ꝑat non amplius hominum millibus exfuga.u. collectis prouĩtiam

Expanded text:
aliquamdiu summa contentione dimicaretur, Dumnacus instruit aciem quae aliquamdiu summa contentione dimicaretur, Dumnacus instruit aciem quae suis esset equitibus in vicem praesidio, cum repente confertae legiones in conspectum hostium veniunt. Quibus visis perculsae barbarorum turmae ac perterritae acies hostium, perturbato impedimentorum agmine, magno clamore discursuque passim fugae se mandant. At nostri equites, qui paulo ante cum resistentibus fortissime conflixerant, laetitia victoriae elati magno undique clamore sublato cedentibus circumfusi, quantum equorum vires ad persequendum dextraeque ad caedendum valent, tantum eo proelio interficiunt. Itaque amplius milibus XII aut armatorum aut eorum qui eo timore arma proiecerant interfectis omnis multitudo capitur impedimentorum. Qua ex fuga cum constaret Drappetem Senonem, qui, ut primum defecerat Gallia, collectis undique perperat, non amplius hominum duobus milibus ex fuga collectis provinciam
Abbreviated transcription (Latin):
interfectis potiunt᷑. Ita re bñ gesta se recipiunt incastra. In sequenti nop
fabins premictit equites sic paratos ut confligerent:atq omẽ agmen
morarentur. cum consequerẽt᷑ ip̃e. Cuius p̃ceptis ut res gerrẽt᷑.q. Tiai
tatur agmenq hostium consecutus tumas ꝑtim ydoneis locis dispolis
partim equitum proelium cõmictit. Confligit audactiꝰ equitatꝰ ho¬
stium succedentibus sibi peditibus. qui toto agmine subsistentib eqthꝯ
suis cont̃ nostros ferunt auxilium. fit proeliũ acri certamine: Namq nñs
contemptis pridie suꝑatisq hostibus cum subsequi legioẽs meminissent.
et pudore cedendi &e cupiditate celerius conficiendi proelii fortissime. cõt
pedites p̃liant᷑. Hostesq nł amplius copiaꝵs accessurum credentes urp¬
us cognouerant delendi equitatus nr̃i nactus occaxioẽm uidebant̃ cum

Expanded text:
interfectis potiuntur. Ita re bene gesta se recipiunt in castra. Insequenti nocte interfectis potiuntur. Ita re bene gesta se recipiunt in castra. Insequenti nocte Fabius equites praemittit sic paratos ut confligerent atque omne agmen morarentur, dum consequeretur ipse. Cuius praeceptis ut res gereretur, Quintutatur agmenque hostium consecutus turmas partim idoneis locis disponit, parte equitum proelium committit. Confligit audacius equitatus hostium succedentibus sibi peditibus, qui toto agmine subsistentes equitibus suis contra nostros ferunt auxilium. Fit proelium acri certamine. Namque nostri contemptis pridie superatis hostibus, cum subsequi legiones meminissent, et pudore cedendi et cupiditate per se conficiendi proeli fortissime contra pedites proeliantur, hostesque nihil amplius copiarum accessurum credentes, ut pridie cognoverant, delendi equitatus nostri nacti occasionem videbantur. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
ounotor uns conuellere porauslet tũsum ad obsidendũ lenione
mudit s o tp̃r. s. sabius legatus complures ciuitates in fidem recipit
se dunacus aquentu fabii cognito despata salute si s̃r eod ẽ mertꝰ
orpidanos repenitt e eo loco cũ copũs recedit ne se satis fore tutum
abitaba nisi flum ine ligeri quod erat ponte ꝑꝑ magnitudinẽ tran¬
seundum copias traduxit. fabius ce si non dum incõspectũ ueout
hosibus. n se canio cõũxerat tamen doctus abhis qui locoden n uite¬
nt nõma. potissimum credidit hostes ꝑt̾rites noneñ locũ qtenu pete¬
int petitatos. Itaq cum copius ad eumder petentem eori tenalit. eã¬
utumq tantum pretedere añ agnen imperat legione quãtũ cũ
processislet sine defatigatione equoꝵs ineadem sec tec qũi atis ag tẽ¬
cꝯuunt equits nostis ut etat p̃ceptum ĩ uadũt ꝙ dũnati agnẽ
et fugientes ꝑterritosq sub sarcinis itinere aggressi magna p̃da multis

Expanded text:
unitionum convellere potuisset, rursus ad obsidendum Lemonum redit. Eodem tempore C. Fabius legatus complures civitates in fidem recipit,At Dumnacus adventu Fabi cognito desperata salute, si tempore eodem cooppidanos, repente ex eo loco cum copiis recedit nec se satis tutum fore arbitratur, nisi flumine Ligeri, quod erat ponte propter magnitudinem transeundum, copias traduxisset. Fabius, etsi nondum in conspectum venerat hostibus neque se Caninio coniunxerat, tamen doctus ab eis qui locorum noverant naturam potissimum credidit hostes perterritos eum locum, quem petebant, petituros. Itaque cum copiis ad eundem pontem contendit equitatumque tantum procedere ante agmen imperat legionum, quantum cum processisset, sine defatigatione equorum in eadem se reciperet castra. Consecuntur equites nostri, ut erat praeceptum, invaduntque Dumnaci agmen et fugientes perterritosque sub sarcinis in itinere adgressi magna praeda multis
Abbreviated transcription (Latin):
diurnis nocturnis q eruptionibus aut aggeri ignem inferebant
aut milites occupatos in opere adoriebantur: &e nr̃aꝵ tũ riũ altitu¬
dinem quantum has quortudianus agger ex p̃serat cõmissis sim
unt se binos pedes in solo collocantut. Ere uinciunt extrosus ce multo
isgete uestiuntur. ł lec aũt que diximus interuala gxandibuls. suis

Expanded text:
diurnis nocturnisque eruptionibus aut aggeri ignem inferebant diurnis nocturnisque eruptionibus aut aggeri ignem inferebant aut milites occupatos in opere adoriebantur, et nostrarum turrium altitudinem, quantum has cotidianus agger expresserat, commissis suarum inter se binos pedes, in solo collocantur. Hae revinciuntur introrsus et multo aggere vestiuntur: ea autem, quae diximus, intervalla gran
Abbreviated transcription (Latin):
uerint. Cuuis orõne approbant summũ esse uergintorigem duce
nec dreius fide aubitandum. nec maiore rõne bellũ administrate
posse. Statuit ut.xii. millia hominum delecta ex oĩb locis ĩ oppi¬
dum mictant̃: nec solis bitungibus coẽm salutem cõmitendam
censent ꝙ penes eos si id oppidum retinuissent summã uictõie
constare intelligebant. &e singulari militum nr̃oꝵ uĩtute cõsilia
eiusmodi gallorum occurrebant: ut est summȩ genus solertie
atq adomnia imitanda et eficienda que aquoq tradunt᷑ aptissi¬
mum: Nam ce laqueis falces auertebant quas condistinauerant.
tõmentis intrõsum reducebant. et agerem cuniculis subtrahebãt
eo scientibus ꝙ apud hos magne sunt feraĩe atq oẽ gnꝰ cũ niculoꝵ
notum atq usitatum est. Totum aũt murum ex omnibus ꝑtib
turribus constabulauerant: atq has coriis exteperant. tũc c̃bris

Expanded text:
uerunt cuius orationem approbant: summum esse Vercingetorigem ducem, uerunt cuius orationem approbant: summum esse Vercingetorigem ducem, nec de eius fide dubitandum, nec maiore ratione bellum administrari posse. Statuunt, ut X milia hominum delecta ex omnibus copiis in oppidum mittantur, nec solis Biturigibus communem salutem committendam censent, quod paene in eo, si id oppidum retinuissent, summam victoriae constare intellegebant. Singulari militum nostrorum virtuti consilia cuiusque modi Gallorum occurrebant, ut est summae genus sollertiae atque ad omnia imitanda et efficienda, quae ab quoque traduntur, aptissimum. Nam et laqueis falces avertebant, quas, cum destinaverant, tormentis introrsus reducebant, et aggerem cuniculis subtrahebant, eo scientius quod apud eos magnae sunt ferrariae atque omne genus cuniculorum notum atque usitatum est. Totum autem murum ex omni parte turribus contabulaverant atque has coriis intexerant. Tum crebris
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗ̃ ab se salutem accipere iudeant᷑. Hecut intelligatis inquit ame sincee
pronuntiari audite romanos milites producitq seruos quos in pabu¬
latione paucis iam ante diebus exceꝑat: et fame uinculps q excru¬
ciauerat. Hii iam ante edocti que interrogati pronuntiarent. se mi¬
lites esse legionarios dicunt fame et inopia adductos clam ex casti
exisse. Si quid frumenti aut pecoris inagris reꝑire possent: simili
omnem exercitum in opia premi nec iam uires sufficẽ cuiusq̃
nec fere oꝑis laborem posse. Itaq statuisse imꝑatorem si nł ĩ oppu.¬
gnatione oppidi processissent triduo exercitum deducẽ. Hec inq
onus oꝑa sine nostro sangiune tantum exercitum uictõia fa me
consumptum uidetis quem turpiter se exfuga recipiente: nequa
ciuitas suis finibus recipiat ame prouisum est. Con clamat omĩs
multitudo: et suo more ãmis concrepat: quod face̾̃ in eo consue¬

Expanded text:
tribuere, quam ab se salutem accipere videantur. "Haec ut intellegatis," inquit, "a me sincere tribuere, quam ab se salutem accipere videantur. "Haec ut intellegatis," inquit, "a me sincere pronuntiari, audite Romanos milites." Producit servos, quos in pabulatione paucis ante diebus exceperat et fame vinculisque excruciaverat. Hi iam ante edocti quae interrogati pronuntiarent, milites se esse legionarios dicunt; fame et inopia adductos clam ex castris exisse, si quid frumenti aut pecoris in agris reperire possent: simili omnem exercitum inopia premi, nec iam vires sufficere cuiusquam nec ferre operis laborem posse: itaque statuisse imperatorem, si nihil in oppugnatione oppidi profecissent, triduo exercitum deducere. "Haec," cuius opera sine vestro sanguine tantum exercitum victorem fame consumptum videtis; quem turpiter se ex fuga recipientem ne qua civitas suis finibus recipiat a me provisum est." Conclamat omnis multitudo et suo more armis concrepat, quod facere in eo cons
Abbreviated transcription (Latin):
quisset ꝙ eius discessu romani tanta oppõtunitate ce celeritate ue¬
nissent. Non ne hec omnia fortuitu aut sine consilio accidẽ potu¬
isse. Regnum uludd galliae male caesaris concessu ꝙ̃ ip̃oꝵ hr̃e bñfitio
lali modo accusatus adhec respondit ꝙ castra mouẽet factum ĩ opia
pabuli etiam ipsis hortantibus. ꝙ propius romanos accessissent. ꝑsua¬
sum loci o p põtunitate: qui se ip̃m munitione deffenderet. Squitum
uo oꝑam neq in loco palustri desiderari debuisse. &e illis fuisse uile
quo sint profecti sum mam imperii sui se in consulto nulli discedene
mdidisse ne is multitudinis studio ad dimicandum impelleretur.
Cuĩ re ꝑꝑ animi mołitiom studere omnes uideret quol drutꝰ ladotẽ
furre non possent. Nomani si casu interuenirent fortune. si alieuius
nditio uoeati huic hñdam gram̃ ꝙ &e paucitatem edtum eꝵ hoc disli¬

Expanded text:
quisset, quod eius discessu Romani tanta opportunitate et celeritate vequisset, quod eius discessu Romani tanta opportunitate et celeritate venissent: non haec omnia fortuito aut sine consilio accidere potuisse; regnum illum Galliae malle Caesaris concessu quam ipsorum habere beneficio—: tali modo accusatus ad haec respondit: Quod castra movisset, factum inopia pabuli etiam ipsis hortantibus; quod propius Romanos accessisset, persuasum loci opportunitate, qui se ipsum munitione defenderet: equitum vero operam neque in loco palustri desiderari debuisse et illic fuisse utilem, quo sint profecti. Summam imperi se consulto nulli discedentem tradidisse, ne is multitudinis studio ad dimicandum impelleretur; cui rei propter animi mollitiem studere omnes videret, quod diutius laborem ferre non possent. Romani si casu intervenerint, fortunae, si alicuius indicio vocati, huic habendam gratiam, quod et paucitatem eorum ex loco super
Abbreviated transcription (Latin):
natent᷑ hesitantes premerent ex loco suꝑiore. ut qui propinquitatem loci
uiderent paratos prope equo marte ad dimicandum existimarent &e
qui iniquitates conditionis ꝓspicẽnt inani si mulatione se se obsten¬
ate cognosceret indignantes milites cesar ꝙ conspectum suũ hostes
ferre possent tantulo spatio interiecto. & signum prcelii ex poscẽtes
edecet quanto detrimento &e quot uirorum fortium morte. necesse
sit constare uictoriam: quos cum sic animo paratos uidẽt ut nullum
pro sua laude periculum recusarent summe se iniquitatis dteit con¬
dempnari debere. nisi eorum uitam sua salute habeat caricẽm ac mili¬
tes consolatus eodem die reducit incastia reliqua quȩ adoppugnatice
ytinebant oppidi administrare instituit. uergintotrix cum ad suos re¬
lisse proditionis insimulatur ꝙ castra propius romanos mouisset
ꝙ cum omni equitatu discessisset. ꝙ sine imperio tantas copias rebi¬

Expanded text:
narentur, haesitantes premerent ex loco superiore; ut qui propinquitatem loci narentur, haesitantes premerent ex loco superiore; ut qui propinquitatem loci videret paratos prope aequo Marte ad dimicandum existimaret, qui iniquitatem condicionis perspiceret inani simulatione sese ostentare cognosceret. Indignantes milites Gaesar, quod conspectum suum hostes perferre possent tantulo spatio interiecto, et signum proeli exposcentes edocet, quanto detrimento et quot virorum fortium morte necesse sit constare victoriam; quos cum sic animo paratos videat, ut nullum pro sua laude periculum recusent, summae se iniquitatis condemnari debere, nisi eorum vitam sua salute habeat cariorem. Sic milites consolatus eodem die reducit in castra reliquaque quae ad oppugnationem pertinebant oppidi administrare instituit. Vercingetorix, cum ad suos redisset, proditionis insimulatus, quod castra propius Romanos movisset, quod cum omni equitatu discessisset, quod sine imperio tantas copias reli
Abbreviated transcription (Latin):
rpȩrent᷑. Cum iam muro turres appropinquassent excaptiuis celã
cognouit Uergintorigem consumpto pabulo castra mouisse propi
auaricum: atq ipm̃ cum equitatu expeditisq qui inter eꝗtes pre¬
lio consuescent insidiarum causa ẽẽ eo profectum: quo nr̃os postẽo
die pabulatum uenturos arbitraret᷑. quibus rebus cognitis media
nocte silentio profectus adhostium castra mane ꝑuenit. Ille ꝑ explo
inaltiores siluas abdiderunt. Copias om̃s in loco edicto atq appio
instruxerunt. qua re nuntia Cesar celeriter sarcinas conferri ãma
ex pediri iussit. Collis erat leuiter ab infinito accliuus. Hũc exoib
fere ꝑtibus palus difficilis atq impedita angebat non latiõ pedibꝰ
.I. Hioc se colle interruptis pontibus galli fiducia loci continebãt.
gregatim q distributi inciuitates om̃nia uada ac saltus paludis¬
qus obtinebant. Sic animo patati ut sieam paludem romani ꝑ rumpere co-¬

Expanded text:
rrentur. Cum iam muro turres appropinquassent, ex captivis Caesar rrentur. Cum iam muro turres appropinquassent, ex captivis Caesar cognovit Vercingetorigem consumpto pabulo castra movisse propius Avaricum atque ipsum cum equitatu expeditisque, qui inter equites proeliari consuessent, insidiarum causa eo profectum, quo nostros postero die pabulatum venturos arbitraretur. Quibus rebus cognitis media nocte silentio profectus ad hostium castra mane pervenit. Illi celeriin artiores silvas abdiderunt, copias omnes in loco edito atque aperto instruxerunt. Qua re nuntiata Caesar celeriter sarcinas conferri, arma expediri iussit. Collis erat leniter ab infimo acclivis. Hunc ex omnibus fere partibus palus difficilis atque impedita cingebat non latior pedibus quinquaginta. Hoc se colle interruptis pontibus Galli fiducia loci continebant generatimque distributi in civitates omnia vada ac saltus eius paludis obtinebant, sic animo parati, ut, si eam paludem Romani perrumpere co