comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dissentericis dicã:
qui tam uelocitet ĩ¬
uenitur medela ꝙͣ
fidelit̾ fuerit ĩqui¬
sita. Nam uidi mro¬
lierem a dissenteri
uiter laborantẽ ita uͭ
cũ necc̃itas conmou̾et¬
inter manus ad loca
necessaria tranfetur
Que simul et cõfor¬
tationẽ cibi et uirtu¬
tem corpusculi su¬
perflue digerendo ꝑ¬
did̾at me iudice no¬
ui hanc ad basilicã
uigilasse. Reddito ã
post nocturnas tene¬
bras die abrasum bĩ
tumuli pulu̾em et
remedium hausisse
simul et poculume
amq domi ꝓpriis gͥs¬
sib fuisse redditã q̃
ueniens ab aliis fue
ram quibz siu̾e funt
parcitas fidesqz con¬
iuncte. mox admi¬
nicłante patrono
cuncte submouentꝰ
insidie. Sic multi ex
frigoreticis dũ uife¬
bris pessime quatiũ¬
tur totadie urt̃ altare
et sc̃m tumulũ decũ
stum ex beato sepul¬
chro puluere ꝯtinuo
promerentur excipere
sanitatem. Nam pau¬
lus inerguminus qui
legionem demonum
dicebatur habere ĩsi¬
stente inimico machi¬

Expanded text:
disintericis dicam, disintericis dicam, ubi tam velociter invenitur medella, quam fideliter fuerit inquisita? Nam vidi mulierem a desinteria aviter laborantem, ita ut, cum necessitas commoveinter manus ad loca necessaria transferretur, quae simul et confortationem cibi, et virtutem corpusculi superflue digerendo perdiderat; me indice novi hanc ad basilicam vigilasse. Reddito autem post nocturnas tenebras die, abraso beati tumuli pulvere, et remedium hausisse simul et poculum; eamque domi propriis gressibus fuisse redditam, quae veniens ab aliis fuerram, quibus si vere fuerint parcitas et fides conjunctae, mox adminiculancunctae submoventur insidiae? Sic multi ex frigoriticis, dam vi febris pessimae quatiuntur, tota die inter altare et sanctum tumulum decubastum ex beato sepulchro pulvere, continuo promerentur accipere sanitatem. Nam Paulus inerguminus, qui legionem daemonum dicebatur habere, insistente inimico, machi
Abbreviated transcription (Latin):
tempore ut uisi¬
tationis studio ad
uenerabilem matr̃e
meam ĩburgundiã
ambularem. Cum ã
siluas illas que tͣns
berberim fluuium
site sunt preterirẽ
latrones incurrimꝰ.
qui cittundãtes nos
uolebant spoliare et ĩ¬
terficere. Tunc ego ad
auxilia consueta re¬
currens sc̃i martini
presidiũ flagitabam.
Quid michi protinus
dignanter assistens
ita eos cont̾ruit ut
nicħ ꝯtra nos agere
possent sed uersa ui¬
ce qui uenerant: u
timerentur: timere
ceperunt et cursu
uelocissimo fugere.
ferri precipio. Qui ne¬
quaquam expectã¬
tes: quantũ pot̾ant
fugiebant. Credenteᷤ
eos fustib agi aut
inuitos ꝯͣ possibili¬
tatẽ cabelloꝵ suoꝵ cur¬
rere cogi. Et sic tribu¬
ente dño iuuante pa-¬
trono ubi dirigeba¬
mur aduenimus De
quantis me tribu-¬
latoĩb et erump¬
nis eripuit. ĩ quã¬
tis michi necessita¬
tib sua pitas astitiͤ
uł quantas in me
amarctudines sua
uirtute compescuit
non dicã ad scribend̃
s etiam ad referend̾

Expanded text:
tempore, ut visitationis studio ad venerabilem 1032 matrem meam in Burgundiam ambularem. Cum autem silvas illas quae trans Berberem fluvium sitae sunt praeterirem, latrones incurrimus. Qui circumdantes nos, volebant spoliare et interficere. Tunc ego ad auxilia consueta confugiens, sancti Martini praesidium flagitabam. Quod mihi protinus dignanter assistens, ita eos conterruit, ut nihil contra nos agere possent. Sed versa vice qui venerant ut timerentur, timere coeperunt, et cursu velocissimo fugere. ferri praecipio. Qui nequaquam exspectantes, quantum poterant, fugiebant. Crederes eos fustibus agi, aut invitos contra possibilitatem caballorum suorum currere cogi; et sic, tribuente Domino, et juvante patrono, quo dirigebamus advenimus. De quantis me tribulationibus et aerumnis eripuit, in quantis mihi necessitatibus sua pietas astitit, vel quantas in me amaritudines sua virtute compescuit, non dicam ad scribendum, sed etiam ad referendum
Abbreviated transcription (Latin):
miratione multoꝵ qͥ
tantã ĩ martino uir¬
tutẽ uiderẽt: ut etiã
auib imperaret. Ali¬
qͣmdiu ergo ĩuico il¬
lo uł in eccłia ad ꝙͣ
ierat ꝯmoratꝰ pace in¬
ter cl̾icos restituta cũ
lam regrẽdi ad mona¬
sterum̃ cogitaret: ui¬
rib corporis cepit re¬
pente destitui. Conuo¬
indicat se iam resolui.
Tunc uero meror ⁊ luc¬
tus oĩum uox una
um. Cur nos p̾r de¬
seris. aut cui nos de¬
solatos relinquis
uadent enĩ gregẽ tu¬
um lupi rapaces. Et¬
quis eos a morsibus
premia. nec dilata
minuantur. nr̃i po¬
tius miserere quos
deseris. Tunc ille mo¬
tus hiis fletib. ut
totus semper in do¬
affluebat lacrimaᷤᷤ
se ꝑhibetur. Conu̾¬
susq ad dñm hac
tantum fletib uo¬
necessarius ñ recu¬
so laborem fiat uo¬
luntas tua. Nimi¬
rum inter spem a¬
moremq positus
dubitauit pene ꝙͥ
mallet. qr nec hos
deserere. nec a xp̃o
uolebat diuciꝰ se¬
parari. Nich̾ tñ ĩ
uoto suo ponens
aut uoluntati

Expanded text:
miratione multorum, qui miratione multorum, qui tantam in Martino uirtutem uiderent, ut etiam aui- bus imperaret./aliquandiu ergo in uico illo uel in ecclesia, ad quam ierat, commoratus, pace inter clericos restituta cum iam regredi ad monasterium cogitaret, uiribus corporis coepit repente destitui, conuoindicat se iam resolui. tunc uero maeror et luctus omnium et uox una um: cur nos, pater, deseris? aut cui nos desolatos relinquis? inuadent gregem tuum lupi rapaces: quis nos a morsibus praemia nec dilata minuentur: nostri potius miserere, quos deseris. tunc ille motus his fletibus, ut totus semper in Doafluebat, lacrimasse perhibetur: conuersusque ad Dominum hac tantum flentibus uonecessarius, non recuso laborem: fiat uoluntas tna.nimirum inter spem maeroremque positus dubitauit paene quid mallet, quia nec hos deserere nec a Christo uolebat diutius separari. nihil tamen in uoto suo ponens ant uoluntati
Abbreviated transcription (Latin):
ge ante presciuit.
clixitq fr̃ib disso¬
lutionẽ suicorpo¬
ris ĩminere. Int̾ea
cã extitit. qua cõ¬
datensẽ dyocesim
uisitaret. Nam cleri¬
cis int̾ se eccłie illiꝰ
discordantib pacem
cupiens reformare.
licet finem dierũ
suor non ignora¬
ret. ꝓficisci tamen
obstius modi causã
non recusauit. So¬
nã hãc uircutũ su¬
existimans. si pacẽ
eccłie redditã reli¬
quiss. Itaq ꝓfectꝰ
flumine ꝯspicatur¬
⁊ rapacem ingluui¬
em assiduis urgere
captuus. forma in¬
quit ħ demonũ est
Insidi ãtur incau¬
tis. caplunt nesci¬
entes. Captos deuo¬
rant. ex saturariq
ñ queunt deuora¬
tis. Imperat deinde
boꝵ ut eum cui ĩ¬
natabãt gurgitẽ
relinq̃ntes: aridas
peterẽt desertasq re¬
giones. Eo nimise
circa aues illas usꝰ
imperio: quo demonẽ
fugare ꝯsueuerat.I¬
ta gregefcõ om̃s in
unũ ille uolucres
ꝯgregate relicto flu¬
mine montes. siluã¬
q petierunt. Non sñ ad¬

Expanded text:
ge ante praesciit ge ante praesciit dixitque fratribus dissolutionem sui corporis inminere. interea causa extitit, qua Condacensem dioecesim uisitaret. nam clericis inter se ecclesiae illius discordantibus pacem cupiens reformare, licet finem dierum suorum non ignorasset, proficisci tamen ob istius modi causam non recusauit, bonam hanc uirtutum suexistimans, si pacem ecclesiae redditam reliquisset. /ita profectus flumine conspicaturet rapacem ingluuiem adsiduis urguere capturis. forma, inquit, haec daemonum est: insidiantur incautis, capiunt nescientes, captos deuorant exsaturarique non queunt deuoratis. imperat deinde bo, ut eum, cui innatabant, gurgitem relinquentes aridas peterent desertasque regiones, eo nimirum circa aues illas usus imperio, quo daemones fugare consueuerat. ita grege facto omnes in unum illae uolucres congregatae, relicto flumine, montes siluasque petierunt, non sine ad
Abbreviated transcription (Latin):
poltta tradantur. Nã
ut de reliquis taceam.
te ꝑuenire quã nuꝑ
ad aurelium dyaco¬
nũ scripseramꝰ᷑: Ego
enĩ tolose positus tu
treueris ꝯstrtuta et
tam longe a patria
filio inquietãte di¬
uulsa qua tandem
familiatẽ illã epłam
occasione furata es:
Namq accepi litte¬
ras tuas quib scri¬
bis in eadem epła qͣ
de obitu domni mar¬
tini fecerim mentio¬
nẽ. ip̃m bĩ uiri tran¬
situm expon̾e debe¬
rem.Quasi uero e¬
go illam epłam aut
legendã alii preter qͣ
ip̃i ad q̃m missa ui¬
detur edid̾im. aut
ego tanto sim opeti
destinatus: ut omĩ¬
a que de martino co¬
gnosci oportet me
potissimum scriben¬
te innotescãt. Itaq
si qua de obitu sc̃iui
ri audire desideras:
ab illis pocius qui ĩ¬
terfuere cegnosce. Ego
tibi statu nich scri¬
bere: ne ubiq me pr¬
blices. Tamen si das
fidem nulli te eẽ lec¬
tuꝵ paucis tuc sati¬
faciam uoluntati.
Itaq prestabo hiis q̃
michi sunt comper
participem.
artinus igitur
obitũ suũ lõ¬

Expanded text:
polita tradantur. nam ut de reliquis taceam, peruenire, quam nuper ad Aurelium diaconum scripseramus. ego enim Tolosae positus, tu Treueris constituta et tam longe a patria filio inquietante diuulsa, qua tandem familiarem illam epistulam occasione furata es? namque accepi litteras tuas, quibus scribis in eadem epistula, qua de obitu sancti Martini fecerim mentionem, ipsum beati uiri transitum exponere debuisse. quasi uero ego illam epistulam aut legendam alii praeterquam ipsi, ad quem missa uidetur, ediderim, aut ego tanto sim operi destinatus, ut omnia, quae de Martino cognosci oportet, me potissimum scribente notescant. itaque si quae de obitu sancti episcopi audire desideras, ab illis potius, qui interfuere, cognosce: ego tibi statui nihil scribere, ne ubique me publices. tamen, si das fidem nulli te esse lecturam, paucis tuae satisfaciam uoluntati, itaque praestabo his, quae mihi sunt conperta, participem. Martinus igitur obitum suum lon
Abbreviated transcription (Latin):
est lñe corporee
pugna milicie. et
iam satis ẽ ꝙ huc¬
usq certaui. Set
si adhuc ĩ eodem
labore pro castris
tuoꝵ stare me pre¬
ciprs. ñ recusonec
faticescentẽ causa¬
bor etatẽmunia
tus. sub signistu¬
is quo at ip̃e tu ius

Expanded text:
est, Domine, corporea pugna militiae et iam satis est, quod hucusque certaui: sed si adhuc in eodem labore pro castris tuis stare me praecipis, non recuso nec fatiscentem causabor aetatem. munia ebo, sub signis tuis, quoadusque ipse tu ius
Abbreviated transcription (Latin):
iam in exciduũ eccł̃i¬
arum ad hispaniaᷤ
missi retraherentur.
Nec mora interces¬
sit maximus indul¬
get omĩa. Post tri¬
natio parabatur.
Sanctissimi sane
uiri. et plane dig¬
ni qui meliore tẽ
b ut ꝯmunionem
illam subscriptõe
firmaret. s extorq̾ri
ñ potuit. post̾o die
seinde corripiens
cũ reuertẽs inuiã
mestus ingemisc̾et.
se uł adhoram nori
e ꝯmunioni fuisse
ꝑmixtum: haut lõ¬
ge auico cui nom̃
est andetanna. qua
uasta solitudine sil¬
uaꝵ secreta patiũ¬
tur progressis pau¬
lulum comitib ille

Expanded text:
iam ad excidium ecclesiiam ad excidium ecclesiarum ad Hispanias missi retraherentNec mora intercessit; Maximus indulget omnia. Posttrinatio parabatur, sanctviri, et plane digni qui meliore tempbus, ut communionem illam subscriptione firmaret, extorqueri non potuit. Postero die se inde proripiens cum revertens in via moestus ingemisceret, se vel ad horam noxiae communioni fuisse permixtum; haud longe a vico cui nomen est Andethanna, qua vastas solitudines silvarum secreta patiuntur, praegressis paululum comitibus ille
Abbreviated transcription (Latin):
aberat quin cogere¬
tur imꝑator mar¬
tinũ cum h̾eticoꝵ
sorte miscere. S il¬
le licet ep̃is inmnio
fauore eẽt obnoxius
ñ erat nescuis mar¬
tinũ fide scĩtate. ac
uirtute cunctis pres¬
tare mortalib. Alia
longe uia sc̃m̃n uinc̾e
parat. Ac primo secre¬
to accersitũ blande
appellat hereticos ui¬
re dampnatos more
iudicõꝵ publicoꝵ po¬
cius qͣm in sectatõi¬
b sacerdotũ ñ eẽ cau¬
sam qua ithachiicete¬
roꝵq partis eius ꝯ¬
munionẽ putaret es¬
se dampnandam. ehe¬
onistum odio pocuis
quã causa fecisse di¬
ne interim separaret
a reliquis. Nich̾ nõ¬
uatum quin etiam
ante paucos dies hĩ¬
ta synodꝰ itachium
prenunciauerat cul¬
pa non ten̾i. Quib¬
ueretur rex ira accen¬
ditur. ac se de ꝯspectu
eius abripit. Et mox
percussores his proqͥ¬
b martinus rogaue¬
rat diriguntur. eꝵ
ubi martino ꝯpertũ
est iam noctis tempo¬
re palacium irrupit.
Spondet si parceretur
modo ut et tribuni

Expanded text:
aberat, quin cogereaberat, quin cogeretur imperator Martinum cum haereticorum sorte miscere. Sed ille, licet episcopis nimio favore esset obnoxius, non erat nescius, Martinum fide, sanctitate et virtute cunctis praestare mortalibus: alia longe via sanctum vincere parat: ac primo secreto accersitum appellat: haereticos iure damnatos more iudiciorum publicorum potius quam insectationibus sacerdotum: non esse causam, qua Ithacii ceterorumque partis eius communionem putaret esse damnandam. Theognitum odio potius quam causa ecisse disne interim separarit: a reliquis nihil nouatum. quin etiam ante paucos dies habita synodus Ithacium pronuntiauerat culpa non teneri. quibueretur, rex ira accenditur ac se de conspectu eius abripuit. mox percussores his, pro quibus Martinus rogauerat, diriguntur. Quod ubi Martino compertum est, iam noctis tempore palatium inrupit. spondet, si parceretur, se modo uti et tribuni
Abbreviated transcription (Latin):
ut ñ solum xp̃ianos
qui sub illa erant oc¬
casione uexandi.sed
alt̾o suspendit. homi¬
nem callidus impera¬
tor. siue ut rei pondꝰ
liserat siue qr ut płi¬
q tc̃ arbitrabantur
auaricia repugna¬
bat. Siquidẽ ĩ bona
eoꝵ inhiauerat. frit᷑
aduersus auariciam
parum ꝯsuluisse uͥre
gni necessitas quippe
ex hausto asuꝑiorib
principib rei publi¬
ce erario pene semper
cusabitur quib li¬
cet occasionib subsi¬
dia imperio parauis¬
se. Interea ep̃i quoꝵ
gem ꝯcurrunt pre¬
dampnatos se ꝯq̃ren¬
tes actum ẽẽ de suo oĩ¬
um statu si theogni¬
sti ꝑtinaciam qui
eos solus palam la¬
ta sentencia cõdẽp¬
nauerat martini ama¬
ret auctoritas. Nõ opor¬
tetuisse hoĩem recipi
defensorem h̾eticoꝵ
tum morte priscilli¬
ani si martinꝰ exer¬
ceat illiꝰ ultionẽ. Poꝰ¬
tremo prostrati cum
fletu et lamñtatione
potestatẽ regiam im¬
plorant. ut utatur
adu̾sus unũ hoĩem
ui sua. Nec multũ

Expanded text:
ut non solum Christianos, ut non solum Christianos, qui sub illa erant occasione uexandi, sedaltero suspendit hominem callidus imperator, siue ut rei ponduslis erat, seu quia, ut plerique tum arbitrabantur, auaritia repugnabat, siquidem in bona eorum inhiauerat. ferturaduersus auaritiam parum consuluisse, nisi regni necessitate, quippe exhausto a superioribus principibus reipublicae aerario, paene semper cusabitur quibuslibet occasionibus subsidia imperio parauisse. Interea episcopi, gem concurrunt, praedamnatos se conquerentes, actum esse de suo omnium statu, si Theogniti pertinaciam, qui eos solus palam lata sententia condemnauerat, Martini armaret auctoritas: non oportuisse hominem recipi defensorem haereticorum tum morte Priscilliani, si Martinus exerceat illius ultionem. Postremo prostrati cum fletu et lamentatione potestatem regiam implorant, ut utatur adversus unum hominem vi sua. Nec multum
Abbreviated transcription (Latin):
bam tempestas illa de¬
populatura ẽẽt par¬
uo discrimine inter
hoũn genera. Et enĩ
tunc solis ocuł indi¬
cabatur. cũ quis pal¬
lore pociusaut ueste
placitura martino e¬
piscopi senciebant.sz
male ꝯsciis illa uel
molestissima erat cu¬
ra ne se ab eoꝵ ꝯmu¬
nione adueniens ab¬
stineret. Non de futu¬
ris qui tanti uiri ꝯ¬
stanciã p̾missa auc¬
toritate sequerentur.
In eunt cũ imꝑatore
ꝯsilium. ut missisob¬
uiam magr̃i offici¬
alib urbẽ illam ꝓ¬
pius uetaretur ac¬
affore fateretur. Qͦs
ille callide est frustra¬
tus ꝓfitetur se cum
Postremo ingressuˢ
nocturno tempore
adiit ecc̃am tantũ
or̃onis gr̃a. Post tri¬
die palacium peciit.
Preter multas quas
euoluere longũ ẽ haᷤ
pͥncipale̾ peticioneᷤᷤ hẽbat.
P narsete comite. et
poris explicare irami
iuictoris em̾iti. Illa p̾¬
cipua cura ne tribu¬
ni cũ iure gladioꝵ
ad hispanias mitte¬
rentur. ꝑia enĩerat
sollicitudo martino

Expanded text:
bam tempestas ista debam tempestas ista depopulatura esset, paruo discrimine inter hominum genera: etenim tum solis oculis iudicabatur, ut quis pallore potius aut ueste placitura Martino episcopi sentiebant, sed male consciis illa uel molestissima erat cura, ne se ab eorum communione adueniens abstineret, non defuturis qui tanti uiri cstantiam praemissa auctoritate sequerentur. ineunt cum imperatore consilium, ut missis obuiam magistri officialibus urbem illam propius uetaretur actentium adfore fateretur. quos ille callide frustratus profitetur, se cum postremo ingressus nocturno tempore adiit ecclesiam tantum orationis gratia. postridie palatium petit. praeter multas, quas euoluere longum est, has principales petitiones habebat: pro Narsete comite et poris explicare, iram uictoris emeriti: illa praecipua, ne tribuni cum iure gladiorum ad Hispanias mitterentur. pia enim erat sollicitudo Martino,
Abbreviated transcription (Latin):
eniam ad il xuꝰ.
notaui semꝑ occulta¬
uit. s nos celare nõ
potuit inquo illd̃ ẽ.
miraculi: qd̾ facie ad
faciem cum eo est an¬
gelus collocittus. ma¬
ximus imperator ali¬
as sane bonus depra¬
uatus ꝯsiliis sacerdo¬
tum. post priscillia¬
ni necẽ ithachiũ epi¬
scopũ pͥscilliani accu¬
satorem cet̾osq illiuᷤ
criminis daret operã
illius cuiuscũq modi
hoĩem fuisse dampna¬
tum. In terea martinꝰ
młtis grauibq labo¬
rancium causis ad co¬
mitatũ ire ꝯpulsus.
ꝓcellam ip̃am tocius
tempestatis incurrit.
Congregati apd̃ tre¬
ueros ep̃i tenebantur.
qui cotidie ꝯmunicã-¬
tes ithachio ꝯmunẽ
sibi causã fecerant.
his ubi nunciatũ ẽĩ¬
opinantib ad ẽẽ mar¬
tinũ totis animis la-¬
befacti musitare et
trepidare ceꝑunt. Et
iam pridie imꝑator
ex eoꝵ sñia decreu̾at
tribunos sũma pote
reticos inquirerẽt de¬
prehensis uitam et bo-¬
na adiment. Nec du¬
bium erat quin scõꝵ
etiam maximã tur¬

Expanded text:
eniam ad illud, notam semper occuluit, sed nos celare non potuit: in quo illud est miraculi, quod facie ad faciem cum eo est angelus conlocutus. Maximus imperator, alias sane bonus, deprauatus consiliis sacerdotum post Priscilliani necem Ithacium episoopum Priscilliani accusatorem ceterosque illius crimini daret, opera illius cuiuscumque modi hominem fuisse damnatum. interea Martinus multis grauibusque laborantium causis ad comitatum ire conpulsus procellam ipsam totius tempestatis incurrit. congregati apud Treueros episcopi tenebantur, qui cotidie communicantes Ithacio communem sibi causam fecerant. his ubi nuntiatum est inopinantibus adesse Martinum, totis animis labefactati mussitare et trepidare coeperunt. et iam pridie imperator ex eorum sententia decreuerat, tribunos summa potesreticos inquirerent, deprehensis uitam et bona adimerent. nec dubium erat, quin sanctorum etiam magnam tur
Abbreviated transcription (Latin):
ella omĩ dolore effuga¬
to tocius ĩ columitatẽ
corporis beato median¬
te martino se recepisse.
ĩmom̃to gauisa est.
Tem huic si Aliud.
miracłm. Ip̃o die alia
mulier ap̾ud pontẽ
cari lugebat paruu¬
lum iam ĩminente
mortis ꝑiculo desꝑa¬
tum. Cumq et uifãs
solam necem operiret
et mater de sepultura
ip̃ius iam cogitaret:
admouetur a fidelib
quatinus infantulũ
deuouens ad memori¬
am sci uiri afferret
Quod cũ fecisset pue¬
rulus sanitatẽ recepͭ.
et mat̾ cũ sobole le¬
tabunda ad sua repeda¬

Expanded text:
ella, omni dolore effugato, totius incolumitatem corporis beato mediante Martino se recepisse in momento gavisa est. LV. Item huic simile non miraculum. Ipso die alia mulier apud Pontem Cari lugebat parvulum jam imminente mortis periculo desperatum. Cumque et infans solam necem operiret et mater de sepultura ipsius jam cogitaret, admonetur a fidelibus quatenus infantulum devovens ad memoriam sancti viri afferret. Quod cum fecisset, puerulus sanitatem recepit, et mater cum sobole laetabunda ad sua repeda
Abbreviated transcription (Latin):
ri pauꝑ ille captat̃
cum ei archidiaco
nus dare tunicam
distuliss irrupit
dissimulatũ se a
cl̾ico querẽs alg̾e
deplorans.Nec mo¬
ra sc̃s paupere non
uidente intra am¬
latent̾ eduxit paupe¬
remq ꝯtectum dis¬
cedere iubet. Beinde
paulo post archidi¬
aconus ingressus
admonet ꝓ ꝯsuetu¬
dine expectare ĩ ecc̃a
ppłm illũ adagen¬
da sollempnia debe¬
re ꝓcede. Cui ille ren¬
dens ait. pauperem
prius de se autẽ di¬
cebat oportere ues¬
tiri. se ad eccłiam
chil intelligẽs qr
extrinsecus indut̃
amphibalo ueste
nudũ interius ñ
uidebat. Postremo
pauperẽ non com
rata est deferatur par¬
per ñ deerit uestien¬
cl̾icus neccͣitate con¬
pulsus. iamq felle
ꝯmoto exꝓximis ta¬
b̾nis big̾rimam ues¬
tem. breuẽq atq ys¬
pidam quinq ꝯpa¬
ratam argenteis ra¬
pit. atqz ante mar¬
tini pedes iratus ex¬
ponit. En inquith
uestem s pauperħ
non ẽ. Ille nichilmo¬
tꝰ iubet eũ paululum

Expanded text:
ri pauper ille captatum, ri pauper ille captatum, cum ei archidnus dare tunicam distulisset , inrupit, dissimulatum se , a clerico querens, algere deplorans. nec mora, sanctus paupere non uidente intra amlatenter eduxit pauperemque contectum discedere iubet. dein paulo post archidiaconus ingressus admonet pro consuetudine, exspectare in ecclesia populum, illum ad agenda sollemnia debere procedere. cui ille respondens ait, pauperem prius — de se autem dicebat — oportere uestiri: se ad ecclesiahil intellegens, quia extrinsecus indutum amphibalo, ueste nudum interius non uidebat, postremo pauperem non conprata est, deferatur: pauper non deerit uestienclericus necessitate conpulsus, iam felle commoto, e proximis tabernis bigerricam uestem, breuem adque hispidam, quinque conparatam argenteis rapit adque ante Martini pedes iratus exponit. en, inquit, uestem, sed pauper hic non est. ille nihil motus iubet eum paululum
Abbreviated transcription (Latin):
Uo primoigi¬
tur tẽpore re¬
lictis scolis
beato me uiro iũxi
paucos post dies eũ¬
dem ad eccl̃iam seq̃¬
bamur. Int̾im ei se-¬
minudus ymb̾nis
mensib pauꝑ occꝰ¬
rit orans sibiues¬
tim̃tũ dari. Tũc il¬
le accersito archi¬
diacono iussit al¬
gentẽ sine dilatione
uestiri. Deinde secre¬
tariũ ingressus cũ
solus ut erat illi ꝯ¬
suetudo resid̾e̾t hãc
n.sibi etiã in eccl̃a
solitudinẽ ꝑmissa
clicis libertate presta¬
bat. cum quide ĩ a¬
lio secretario pb̾ri
tionib uacantes. uł
audiendis negociis
occupati. Martinũ
uero usq ĩ eam ho¬
ram qua sollemp
do deposceret:sua so¬
litudo cohibebat Il¬
lud nõ preteribo qd̃ in
secratario sedẽs nun¬
ꝙͣ cathedra usus est.
Nam in eccl̃a nemo ũ¬
quã illum sedere ꝯspe
lio et quasi regio tri¬
bimali celsa sede resi¬
dentẽ. Sedebat autẽ
martinus ĩ sellula
nos rustici galli tri¬
pecias uos scolastici
aut certe tu qui de
grecia uenis: tripo¬
das nuncupatis. Er

Expanded text:
Quo primo igitur tempore relictis scholis beato me viro junxi, paucos post dies euntem ad ecclesiam sequebamur. Interim ei seminudus hibernis mensibus pauper occurrit, orans sibi vestimentum dari. Tunc ille, arcessito archidiacono, jussit algentem sine dilatione vestiri, deinde secretarium ingressus, cum solus, ut erat illi consuetudo, resideret hanc enim sibi etiam in ecclesia solitudinem permissa clericis libertate praestabat; cum quidem in alio secretario presbyteri tionibus vacantes, vel audiendis negotiis occupati: Martinum vero usque in eam horam qua solemnia do deposceret, sua solitudo cohibebat. Illud non praeteribo, quod in secretario sedens numquam cathedra usus est: nam in ecclesia nemo umquam illum sedere consplio et quasi regio tribunali celsa sede residentem. Sedebat autem Martinus in cellula nos rustici Galli tripetias, vos scholastici, aut certe tu qui de Graecia venis, tripodas nuncupatis; hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ulinus uerouir
magni post mod̾
futurus exempli cũ
ocłm grauiter do¬
lere cepisset.⁊ iam
pupillam eiꝰ crassi¬
or nubes suꝑducta
texisset ocl̾m ei mar¬
tinus pannicło ꝯti¬
git. pristinamq ei
sublato omĩ dolo¬
pse aũ cũ casu qͦdã
ẽẽt de cenacło deuo¬
lictus ⁊ pet ꝯfrago¬
sos scale gradus de¬
cidens multis uul¬
nerib ẽẽt affectus.
cũ ex animis ia ceret
ĩ cellula et ĩ modi¬
cis dolorib cruciaret᷑
nocte ei angłs uisu
ẽ eluere uuln̾a ⁊ sa¬
lubri unguine con
postero die restititt᷑
est sanitati. ut ni¬
chil unquã pertu¬
lisse in cõmodi pu¬
taretur. S qr lon¬
gũ est persingła ur:
sufficiant ħ uł pauca
de pl̾ib. Satisq fit
nos et in exellentib
ñ subtrah̾e uerita¬
tem. et in multis
uitare fastidium.
Atq ut minora
tantis insam quã¬
uis ut ẽ nr̃õꝵ etas
tempoꝵ quib iam
deprauata omnia
atq corrupta st̃.¬
ut pene precipuum
sit adulationi re

Expanded text:
ulinus vero, vir magni postmodum futurus exempli, cum oculum graviter dolere coepisset, et jam pupillam ejus crassior nubes superducta texisset, oculum ei Martinus peniculo contigit, pristinamque ei sublato omni dolopse autem cum casu quodam esset de cenaculo deuolutus et per confragosos scalae gradus decidens multis uulneribus esset adfectus, cum exanimis iaceret in cellula et inmodicis doloribus cruciaretur, nocte ei angelus uisus est eluere uulnera et salubri unguedine cont ita postero die restitutus est sanitati, ut nihil umquam pertulisse incommodi putaretur. sed longum est ire per singula: sufficiant haec uel pauca de plurimis, satisque sit, nos et in excellentibus non subtrahere ueritatem et in multis uitare fastidium. Adque ut minora tantis inseram — quamuis, ut est nostrorum aetas temporum, quibus iam deprauata omnia adque corrupta sunt, paene praecipuum sit, adulationi re
Abbreviated transcription (Latin):
cam bene uiuendo te¬
nuerũt equalitatẽ
quoq głe sorciantur.
quid impedit martiñ
ne gradus aplici sub¬
um̾itate donetur. an
sufficientiã non acce¬
pit: An accepit quid̃
ꝯsortium denegauit :
audeat: Et dicit for¬
tasse aliquis.ideo mͣr
unde hoc probas qui¬
cumq hoc dicis: an
inde sumis argum̃¬
tum qd̃ apłi prius
electi qd a dño pre¬
sente per carnem uoca¬
ti qd̃ apłi antonoma¬
sice ab eosunt appel¬
lati: S ñ hac de cau
habuerit: ergo inferi¬
or et paulus. qr et po¬
sterius ad fidem ue¬
nit. et dñm ĩ carne
mortali ñ uidit. nec
ab eo aplici nõis im¬
positione honorari
meruit.sicut alii
de quib scriptũ est
qr dñm antequã
pateretur in carne.
presentem et postre¬
surrectionẽ sibi ap¬
parentẽ et colloquẽ¬
tem uidere meruert̃
Qd̃ et multis aliis
lo. qr uisus est plusqͣ
quingentis fr̃ib si¬
mul. certe et hoc maz¬
tinus assequutus est
Qd̃ nulli alii conces¬
sum legitur. ut ñdũ
renatus usdere xp̃m

Expanded text:
cam bene viuendo tenuerunt, æqualitatem quoque gloriæ sortiantur: quid impedit Martinum, ne gradus Apostolici sublimitate donetur? An sufficientiam non accepit? An accepit quidemconsortium denegauit? Qaudeat? Et dicit fortassUnde hoc probas, quicunque hoc dicis? An inde sumis argumentum, quia apostoli prius electi, quod a Domino prsente per carnem vocati, quia apostoli antonomasia ab eo sunt appellati? Si hac de causa habuit; ergo inferior et Paulus, quia et posterius ad fidem venit, et Dominum in carne mortali non vidit, nec ab eo apostolici nominis impositione honorari meruit sicut alii, de quibus scriptum est, quia Dominum, antequam pateretur in carne, praesentem, et post resurrectionem sibi apparentem et colloquentem videre meruerunt, quod et multis aliis Paulo, visus est plusquam quingentis fratribus; similiter certe et hoc Martinus assecutus est, quia nulli alii concessum legitur ut nondum renatus videre Chris
Abbreviated transcription (Latin):
cruento ĩ hac prima
uoce prorupit. Gras
tibi magnas refero
beatissime dñe mar¬
tine ꝙ aperiens osme¬
um fecisti me post lõ¬
gum tempus in tuaᷤ
laudes uerba laxare
ad mirante autẽ omĩ
ppło et stupente de tã
pariter reccpiss. Qi
lbere se omnia au¬
dire: ppło teste Rend̃.
Sanitati ergo sic red¬
ditus: achrodegilde
regina pro uirtute¬
mi martini collectꝰ
est. et ad scolam poĩ¬
tus omnẽ psalmoꝵ
seriem memorie cõ¬
mendauit. Quem
deus ꝑfectum effi¬
ciens clicum. mul¬
tos in posterum an
chainemunda ceca.
culoꝵ luce priuata
nesciens iusu tenere
uiam nisi alio du

Expanded text:
cruento in hac primo cruento in hac primo voce prorupit: 'Grtibi magnas refero, beatissime domne Martine, quod aperiens os meum, fecisti me post longum tempus in tuas laudes verba laxare. Admirante autem omni populo, et stupente de talipariter recepisset. Qui libere omnia audire, populo testante respondit. Sanitati ergo sic redditus, a Chrodechilde regina pro virtutcti Martini collectus est, et ad scholam positus, omnem psalmorum seriem memoriae commendavit. Quem Deus perfectum efficiens clericum, per multos in posterum annChainemunda mulierculorum luce privata, nesciens visu tenere viam, nisi alio du
Abbreviated transcription (Latin):
ens quidam the¬
odemundus nomĩe
audiendi loquendi¬
q obstructo auditu
cotidianis dieb ad
sc̃am basilicam recur¬
rebat. Et inclinans
se adorationem la¬
nullam poterat uo¬
cem emitt̾e sensu in
re ut flere cerneretur
inter ip̃a tacita uer¬
ba płmq. Cui siquiᷤ
pro mercedis respectu
aliquid elemosine ꝯ¬
nilib pauperib ero¬
gabat. Et stiꝑem ab
Cumq ĩlocoillo sc̃oĩ
hac deuotõe per triũ
annoꝵ sꝑacia ꝯmora¬
tus fuissz quadam
die adiuina pietate
ꝯmonitus uenit an¬
te scm̃ altare. Et stãs
ocłis ad celum eleua¬
tis et manib. ab o¬
re eius erupit riuus
sanguinis cũ putre¬
dine. Et ꝯspuens in
terram cepit grauiter
gemere et exetrare par¬
tes nescio quas cũ sã¬
giune ita ut putare¬
tur qd̃ aliquis ferra¬
m̃to guttur eius inci¬
deret. S et tabes ex ore
illius tanꝙͣ fila san¬
guinea dependebat. ẽt̃
disruptis auriũ ac
faucium ligaturis e¬
leuans se et crigensi¬
terꝵe oculos ac manuᷤ
ad celum. ore ad huc

Expanded text:
enis quidam, Theodemundus nomine, audiendi loquendique obstructo aditu, quotidianis diebus ad sanctam basilicam recurrebat, et inclinans se ad orationem, lanullam poterat vocem emittere sensu intre, ut flere cerneretur inter ipsa tacita verba plerumque. Cui si quis pro mercedis respectu aliquid eleemosynae cmilibus pauperibus erogabat, et stipem ab Cumque in loco illo sancto in hac devotione per trium annorum spatia commoratus fuisset, quadam die a divina pietate commonitus, venit ante sanctum altare; et stans oculis ad caelum elevatis et manibus, erupit ab ore eius rivus sanguinis cum putredine. Et conspuens in terram, coepit graviter gemere et excreare partes nescio quas cum sanguine, ita ut putaretur, quod aliquis ferramento gutture incideret. Sed et tabes ex ore illius tamquam fila sanguinea dependebat. Tunc disruptis aurium ac faucium ligaturis, elevans se et erigens iterum oculos ac manus ad caelum, ore adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
acerbissima febris
exustus iaceret ĩ lec¬
tulo et iam quasi
exanimis haberetur
ut ille de hoc pulu̾e
de luto porrexit infͣ¬
mo. protinus fuga¬
ta febre puer ꝯualuit
de labore. Sz adbasili¬
çam sancti redeamꝰ.
tremotus magnus
terram conciteret.
Cunctaq ualda mo¬
uerentur quasi in
uno momento casu¬
ra leodulfus quidã
uehementer abeo ex¬
cussus non solum sẽ¬
su multatur s etiã
omnib membris de¬
bił ẽ effectꝰ qͥ ueniẽs ad
basilicã scĩ turonꝰ ⁊ orõ
ni paucis diebꝰ ĩ ⁊bẽs
⁊ uoti redditur et se¬
sui et membris
omnib quasi rediui

Expanded text:
acerbissima febre exustus jaceret in lectulo, et jam quasi exanimis haberetur; ut de hoc pulvere diluto porrexit infirmo, protinus fugata febre puer convaluit de labore. Sed ad basilicam Sancti redeamus.motus magnus terram concuteret, cunctaque valde moverentur quasi in uno momento casura, Leodulfus quidam vehementer ab eo excussus, non solum sensu multatur, sed etiam omnibus membris debilis est effectus. Qui Veniens ad basilicam sancti Turonus et orni paucis diebus incumbens, et voci redditur et sensui, et membris omnibus quasi redivi
Abbreviated transcription (Latin):
ripiens cũ dolore oĩ¬
um digressus ẽ a fñ¬
b. uix e cõspectu ab¬
cesserat impletus de¬
mone cruentasqz
spumas ore ꝓuoluẽs
suis dentib seip̃e la¬
cerabat. Deinde ad
itlem monasterium
fr̃m hum̾is reporta¬
tus cũ coh̾ceri in eo
ĩmundus sp̃c nõ ua¬
leret necc̃itate cogẽ¬
te ferreis nexib alli¬
gatur. pedes cũ mani¬
b uinciuntur. Non
inm̾ita pena fugiti¬
uo. ut quẽ ñ cohibu¬
erat fides: cathene co¬
hiberẽt. Post bienni¬
um deinde oratione
lib̾atus. ad heremum
unde discesserat mox

Expanded text:
ripiens, cum dolore omnium digressus est a fratribus. Vix e conspectu abscesserat, impletur a daemone, cruentasque spumas ore provolvens, suis dentibus se ipse lacerabat. Deinde ad idem monasterium fratrum humeris reportatus, cum coerceri in eo immundus spiritus non valeret, necessitate cogente, ferreis nexibus alligatur, pedes cum manibus vinciuntur: non immerita poena fugitivo, ut quem non cohibuerat fides, catenae cohiberent. Post biennium demum oratione liberatur; ad eremum unde discesserat, mox
Abbreviated transcription (Latin):
ost diem uero ter¬
cium huius sol¬
lempnitatis erat qͥ¬
dam paraliticus hocĩ
loco exorans. Cui de¬
uilitas hac decausa
it ip̃e enarrauit:
euenerat. Num eẽt in

Expanded text:
ost diem vero tertium huius solemnitatis erat quidam paralyticus hoc in loco exorans, cui debilitas hac de causa, ut ipse enarravit, evenerat. Dum esset, in
Abbreviated transcription (Latin):
fines. muꝵ immod̾
res in aĩate. et insẽ¬
sibiles pastoris sui
sencientes aduentum
grata ꝯgratulatõis
sue signa pretendũt.
unuierse siquidẽ ar¬
bores. et fructeta tp̃re
brunali repugnan¬
te licet natura redi¬
uiuis uesti a foliis
et florib uernant. ⁊¬
in sui ornatu qͣnti
meritoꝵ excellentie
sit pater patrie repa¬
trians demonstrart.
Itidem dextera leua¬
q ĩ eccłiis eius dem ꝑ¬
rochie sine humano
bantur. luminaria
tam ceteroꝵ quam
lampadaꝵ diuinitꝰ
accendebantur. In
duab maxime eccle
ĩqua uiuens incor¬
pore.lectioni medi¬
tationi uigiliis. ie¬
iuniis ⁊ orationib
die noctuqz deo ĩcom¬
bebat. In altera que
sancti martini duu¬
tis castri noui d̾r. de
qua primo rollonem
fugiens sublatus fue¬
rat inqua etiam ab
uniuersis episcopis
dyocesis sue a clero
etiam et ppło suscep¬
tus ĩ loco quo nc̃ ad¬
oratur huc usq ser¬
uatur. Domino igit᷑
ut diximus turonẽ¬
uitas obuiam ruit.

Expanded text:
fines, mirum in modum fines, mirum in modum res inanimatae et insensibiles, pastoris sui sentientes adventum, grata congratulationis suae signa praetendunt. Universae siquidem arbores, et fruteta tempore brumali, repugnante licet natura, redivivis vestita foliis, et floribus vernant, et in sui ornatu, quantae meritorum excellentiae sit pater patriae repatrians demonstrarunt. Itidem dextera laevaque in ecclesiis ejusdem parochiae sine humano bantur. Luminaria tam cereorum quam lampadarum divinitus accendebantur; in duabus maxime ecclesin qua vivens in corpore lectioni, meditationi, vigiliis, jejuniis, et orationibus, die noctuque Deo incumbebat. In altera, quae sancti Martini divitis Castri Novi dicitur: de qua primo Rollonem fugiens sublatus fuerat, in qua etiam ab universis episcopis dioecesis suae, a clero etiam et populo susceptus, in loco, quo ubi nunc adoratur, huc usque servatur. Domno igitur, ut diximus, Turonenta obviam ruit
Abbreviated transcription (Latin):
moror: placet utriq ꝯ¬
sultũ et aptatis bacu¬
lis sub utraq ascella
raptando pocius qͣm
gradiendo fugam ar¬
ripunt. S martini
ꝑnix potẽtia ꝓsequi¬
tur fugientes comp̾¬
hendit refugas comp̾¬
hensos et inuentos ĩ¬
uictos reparat sani¬
tati. E illi in sese ex¬
ꝑientes. nec dissimula¬
re poterant. nec aude¬
bant silere. Nimirñ
nescii illum potentẽ
⁊nollentib subue¬
nissz. Exclamant
igitur predicantes
miracłm. et homĩes
loci illius quo idꝯ
tingerat. ad laudẽ¬
inuitant martini. Nec
sibi integrum forear¬
bitrati donec baculos
sui langoris uidices
ad martini matricẽ
eccłam detułunt. Pa¬
lam omĩb exponen¬
tantes et sue ꝑfidie
fugam et martini
etĩam circa inuitos
clementiã. Porro a¬
cole mansionis ĩ qͣ
signum hoc sanitatiᷤ
celebratum ẽ: in noĩe
signipotẽtis marti¬
ni eccłiam condide¬
re que usq hodie ca¬
pella alba noĩatur.
Ngresso itaq bea xꝰ.¬
to archipresule mar¬
tino ꝓprie parrochie

Expanded text:
moror? Placet utrique consultum, et aptatis baculis sub utraque ascella, reptando potius quam gradiendo, fugam arripiunt. Sed Martini pernix potentia prosequitur fugientes, comprehendit refugas, comprehensos et inventos invitos reparat sanitati. Quod illi in sese experientes, nec dissimulare poterant, nec audebant silere. Nimirum non nescii illum potentem et nolentibus subvenisset. Exclamant igitur, praedicantes miraculum, et homines loci illius, quo id contigerat, ad laudeinvitant Martini. Nec sibi integrum fore arbitrati, donec baculos sui languoris indices ad Martini matricem ecclesiam detulerunt, palam omnibus exponentes et suae perfidiae fugam, et Martini etiam circa invitos clementiam. Porro accolae mansionis, in qua signum hoc sanitatis celebratum est, in nomine signipotentis Martini ecclesiam condidere, quae usque hodie Capella alba nominatur. X. Ingresso itaque beato archipraesule Martino propriae parochiae
Abbreviated transcription (Latin):
tis qua sanctis reple¬
ti sunt:
am si potestas mͣr¬
tini ex hoc forte
uidetur insanum
sapientib mutilari
tamen ex aliis sanc¬
tis eus locis nec nõ
et miracłis ab ipso
nuꝑ gestis si longũ
non ẽẽt poterat ea¬
dem potestas decent̃
cõmendari. S iam
ista qualiscũq de¬
latratio debet termi¬
nari. Cuius uideli¬
cet fini hoc adiciamꝰ¬
necesse est ut flagel¬
loperterriti conuer¬
tamus uias nr̃as ĩ
uias testimonioꝵ
dei ne forte dicatur
de nob̾ curauimu
babylonem et non ẽ
sanata neq per ignẽ
et iam non ut ĩ ma¬
terialem domum sz
indignatio seuiat.
Martinum nostris
precib deductum of¬
fensis xp̃i ocłis oppo¬
namus. Apprehendẽ¬
tes sicut in zacharia
scriptum est fimbri¬
am uestimenti dom¬
ni martini uerissi¬
mi confessoris: adea¬
mus cum tali adro¬
cato iuixta pauli uo-¬
cem thronum gr̃e.
forsitan sic poterimꝰ
Et sic̃ iob atcestatur
nos qui non habe¬
mus indumenta
iusticie lapidem hũc

Expanded text:
tis, qua sancti repletis, qua sancti repleti sunt. Nam si potestas Martini ex hoc forte videtur insanum sapientibus mutilari, tamen ex aliis sanctis eius locis, necnon & miraculis ab ipso nuper gestis, si longum non esset, poterat eadem pocommendari. Sed jam ista qualiscunque delatratio debet terminari. Cujus videlicet fini hoc adjiciamnecesse est, ut flagello pertriti, convertamus vias nostras in vias testimoniorum Dei, ne forte dicatur de nobis: Curavimus Babylonem, et non est sanata, neque per ignem , et jam non ut in materialem domum, sed indignatio saeviat, Martinum nostris precibus deductum, offensis Christi oculis opponamus. Apprehendentes, sicut in Zacharia scriptum est, fimbriam vestimenti domni Martini verissimi confessoris, adeamus, cum tali advocato, juxta Pauli vocem, thronum gratiae, forsitan sic poterimusEt sicut Job attestatur, nos qui non habemus indumenta justitiae, lapidem hunc
Abbreviated transcription (Latin):
istuis donini presenti
a ꝯtinuari soleat ip̃¬
si melius nostis. Ce¬
terum quib cumq
ex causis hoc acciderit
non aliuid oppinand
uidetur quam quod
iscem piissimus pat̾
flagellum hoc in suã
domum potius qͣm
in subiectos mallue¬
rit iaculari exem¬
plum uidelicet piis¬
simi conditoris imi¬
tatus qui peccante
primo homine non
ip̃m maledixit s ter¬
ram quam operatu¬
rus erat. Nonne ex ip¬
so reiꝵ accidentium
euentu apparet cum
sola domus illa cõ¬
busta ẽ domuncłis
cl̾icoꝵ illesis pergyr
remanentib: Qd̃ si
martini uirtus obħ
minorata uidetur:
iamn non erit ille so¬
lus cui subhac occa¬
sione detractores in¬
sultent. S etiã pleri¬
quaqua uersum in¬
different ardent. Im¬
mo qd̾ dictu nefas ẽ
contra ip̃m dñn mu¬
sitare possunt quia tẽ¬
plum illud salomoni¬
cum ñ semel aut bis
s iuxta egesippum
frequenter adustũ ẽ.
Sanctis itaq locis des¬
pectio nr̃is peccatis exi¬
gentib accidit ñ de¬
fectu diuine uirtu¬

Expanded text:
istius domni præsentia continuari soleat, ipsi melius nostis. Ceterum, quibuscumque ex causis hoc acciderit, non aliud opinandum videtur, quam quod isdem piissimus Pater flagellum hoc in suam domum potius, quam in subditos maluerit iaculari: exemplum videlicet piissimi Conditoris imitatus, qui peccante primo homine, non ipsum maledixit, sed terram quam operaturus erat. Nonne ex ipso rerum accidentium euentu apparet, quod sola domus illa combusta est, domunculis clericorum illæsis per gyrum remanentibus? Quod si Martini virtus ob hoc minorata videtur, iam non erit ille solus cui sub hac occasione detractores insultent. Sed etiam pleriquaquaversum indifferenter ardent, imo, quod dictu nephas est, contra ipsum Dominum musitare possunt, quia templum illud Salomonicum non semel aut bis, sed iuxta Egesippum frequenter adustum est. Sanctis itaque locis despectio nostris peccatis exigentibus accidit, non defectu Dominicæ virtu
Abbreviated transcription (Latin):
medele aduiuam̃ta p̾¬
bere qͣm cet̾is intespe¬
rantib ñ es solitus de¬
negare. In hac credu¬
litate orationi assi¬
due assistens et de do¬
ere ad sci lectũ illumi
superiorib libel¬
lis sepius diximus ĩ
loco illo de quo mi¬
grauit ad celos plex¬
q miracła celebrari
sit pandam. In dige¬
na urbis turonice
uisus claritate mu¬
tata cellulam cõda¬
tensim ĩ qua lectus
bĩ antistitis habet᷑ ex

Expanded text:
medellae adiuvamenta prmedellae adiuvamenta praebere, qua ceteris in te sperantibus non es solitus denegare'. In hac credulitate orationi assidue aere ad sancti lectulum illuminata. superioribus libellis saepius diximus et in loco illo de quo migravit ad coelos plerumque miracula celebrari, sit pandam. Mulier indigena urbis Turonicae visus claritate multata, 1093 cellulam Condatensem, in qua lectulus beati Antistitis habetur, ex
Abbreviated transcription (Latin):
sancta festiuitate:po¬
pulis missaꝵ sollemp¬
rua spectãtib huic
uisus est redditus. ke¬
diitq ĩ patriam uidẽs
qui ad scãm basilicã
alio ducẽte peruene¬
rat. ꝓ tante autẽ ꝑie¬
tatis gaudio uouit
se ibidem consorari
qd̃ postea rediens de¬
uotus. impleuit: Itẽ
Su et quidã de trãs¬
marinis partib
ueniens. dum operã
exerceret ĩ agro. subi
to orta super se uio¬
lentia uenti cũ pul¬
uere lumine caruit
oculoꝵ. Et qui diu
cecis iua fuerat ip̃e
domi alio regẽte de¬
ducctur. In hac enĩ ceci¬
tate per trium annoꝵ
curricula detinetur.
Post hec basilicã bĩ ꝯfes¬
incumbens iusitatus¬
ẽ uircute diuina pa¬
te factis luminib lu
cem uidere promeruit.
lum ad ꝓpriam urbẽ
uerum etiam ĩ aliis
urbib et pene ĩ toto
mũdo uulgata per¬
patuit. Iulianus qui¬
dam ab hispaniis ue¬
niens manũ ac pe¬
ad hũc medicũ deuo¬
tus ingessit se dicẽs
Credo enĩ scĩssime pre¬
sul qd̵ poteris michi eiꝰ

Expanded text:
sancta festivitate, populis missarum solemnia spectantibus, huic visus est redditus; rediitque in patriam videns, qui ad sanctam basilicam alio deducente pervenerat. Pro tantae pietatis gaudia vovit se ibidem tonsorari, quod postea rediens devotus implevit. 20.  quidam de transmarinis partibus veniens, dum operam exerceret in to orta super se violentia venti cum pulvere, lumine caruit oculorum. Et qui diu caecis via fuerat, ipse domum alio regente deducitur. In hac enim caecitate per trium annorum curriculum detinetur. Post haec basilicam beati confesincumbens, visitatus virtute divina, patefactis luminibus lucem videre promeruit. lum ad propriam urbem, verum etiam in aliis urbibus, et pene in toto mundo vulgata perpatuit. Julianus quidam ab Hispaniis veniens, manus et pead hunc medicum devotus ingessit, dicens: 'Credo enim, sanctissime praesul, quod poteris mihi ea
Abbreviated transcription (Latin):
tatu est uendita.
mule est huic et
illud qd̾ mulier
post emeritã lib̾tatẽ
tursum a patroni fi¬
liis barbaris uenim¬
datur. S uirtute sc̃ĩ
quo facilius defensa¬
retur: ꝯtractis ad ple¬
ne debl̃itatur mem¬
bris. Nam et poplitũ
nerui ita intorti st̃.
rent. Tunc relicta a
diis quib fuerat ĩ¬
ique distracta patro¬
cinia beati expetit ꝯ¬
fessoris. Ad cuius edẽ
ñ multo temꝑore cõ¬
morata lib̾tati simł
ac sospitati donat᷑
libellus ab eo tempore

Expanded text:
tatem est vendita. Simile est huic et illud, quod mulier post emeritam libertatem rursum a patroni filiis barbaris venundatur. Sed virtute Sancti, quo facilius defensaretur, contractis ad plenum debilitatur 1076 membris. Nam et poplitum nervi ita retorsi sunt,rent. Tunc relicta a dominis, quibus fuerat inique distracta, patrocinia beati expetit Confessoris. Ad cujus aedem non multo tempore commorata, libertati simul ac sospitati donaturlibellus ab eo tempore
Abbreviated transcription (Latin):
utissime orauit. Ap¬
prehensam enĩam¬
pullã quã relique¬
rat mediã: inuenit
plenã. Admirãs q
iurtutẽ bĩ antistitiꝰ
eam domi cũ timore
et uen̾atione repor¬
tat. Ex qua rursũ
ꝑunctus ꝓtinus oĩs
ardor quieuit ĩcon¬
modi. nec abeodem
ultra ꝯtactus est.
Quid etiam deeadẽ
ampulla post ħ̾ actũ
sit:ñ sine graui su¬
spirio atqr miracło
memoramus. Nam
cum ĩ ante dicti di¬
aconi hospitiolo de
pariete penderet ĩcur¬
sante insidia mnimi¬
ci percussa. atq ĩ fru

Expanded text:
utissime oravit. Adutissime oravit. Adprehensam enim ampullam, quam reliquerat mediam, invenit plenam, admiransque virtutem beati antistitis, eam domi cum timore et veneratione reportat. Ex qua rursum perunctus, protinus omnis ardor quievit incommodi, nec ab eodem ultra confractus est. Quid etiam de eadem ampulla post haec actum sit, non sine gravi suspirio atque miraculo memoramus. Nam cum in antedicti diaconis hospitiolo de pariete penderet, incursante insidia inimici, percussa atque in fru
Abbreviated transcription (Latin):
titum eẽ pronunti¬
loquentẽ ñ potuisse
fieri ut oleum sub
martini benedicti¬
one creuiss. S nech̾
qd̃ elapsa ampulla
suꝑ stratum mar¬
moris corruẽs ꝑsti¬
tiss illesa. Quoder¬
go nuper factũ est
multos ĩ testimo¬
niũ exibẽs declara¬
bo. Quidã de diaco¬
nib nr̃is male a
quartani typi feb
cruciabatur. Quẽ
cum plerũq ar¬
guerẽ cͣu segnis adba¬
silicam sc̃i ꝓficiscere¬
tur nec ex corde ora¬
ret ut ei uirtus põti¬
ficis subueniret. ẽã¬
dem a nob̾ ꝯpunctuᷤ
ad beati tumulum
ꝓuoluit᷑ tremens. Se¬
hinc cũ paulisper ig¬
nis febrium quie¬
uisset. Rogat sibi ex¬
hiberi ampullam c̃
rosatio oleo semisple¬
nam. Iã enĩ ad ip̃am
febrẽ exinde licet pa¬
tũ ꝓfaisset multũ
tamen expẽderat. Et
erat ualde media. ꝑ¬
ungẽsq abhoc liquo¬
re frontẽ ⁊ timpora ⁊
postulat ut uasculũ
secus beati tumulũ
poneretur. Quarca
uero die cũ eũ feb̾s
urgeret: basilicã pe¬

Expanded text:
ntitum esse pronuntintitum esse pronuntiloquentem non potuisse fieri ut oleum sub Martini benedictione crevisset. Sed nec hoc, quod elapsa ampulla super stratum marmoris corruens, perstitisset illaesa. Quod ergo nuper actum est, multos in testimonium exhibens, declarabo. Quidam de diaconibus nostris male a quartani typi febre cruciabatur, quem cum plerumque arguerem, cur segnis ad basilicam Sancti non profisceretur, nec ex corde oraret, ut ei virtus Pontificis subveniret; tandem a nobis compunctus, ad beatum tumulum provolvitur tremens. Dehinc cum paulisper ignis febrium quievisset, rogat sibi exhiberi ampullam cum rosaceo oleo semiplenam. Jam enim ad ipsam febrem, exinde licet parum profecisset, multum tamen expenderat, et erat valde media. Perungensque ab hoc liquore frontem et tempora, postulat ut et vasculum secus Beati tumulum poneretur. Quarta vero die eum eum febris urgeret, basilicam pe
Abbreviated transcription (Latin):
uir inuocatum osten
om̃e usum membroꝵ
sola tantũ lingua ⁊¬
famulãte perdiderat.
Nã cũ manib simul
ac pedib ꝯtractis ia¬
ceret. et die noctuq
beati flagitaret au¬
xilium uisum est ei
quadam nocte ueniᷤ¬
se ad se senem qui mol¬
li tactu menbra eius
cuncta tractaret. Ex¬
ꝑgefacta mane sentit
pedes cũ una manu
redactos sanitati. Et
stupens ignorabat
qui casus ħ faceret
Alia uero die ammoni¬
ta per soporẽ ad beatã
basilicã nich retardãs
ꝓficiscitur. Nox aũ il¬
la erat iugłia de trã¬
situ confessoris. Medie
aũ noctis tẽpore iam
transacto uigilans
nescio quo terrore
ꝯcutitur et subito¬
ma manus eius con¬
tracta dirigitur. Sty¬
pẽte autẽ ppło cuncta
q̃ prius ꝑtulerat e¬
narrabat. Cognoscẽs
ip̃ius fuisse uirtutẽ
prius in illa erectio¬
ne pedum qui nũc
ĩmanus sue directi¬
one clarebat. De ole¬
o ad sepulchrũ eius¬
crescente.
Um talia miracu¬
tidie cernam᷑ quid
illis miseri dicturi
ta scĩ antistitis m̃¬

Expanded text:
sse invocatum ostendomnem usum membrorum, sola tantum lingua famulante, perdiderat. Nam cum manibus simul ac pedibus contractis jaceret, et die noctuque Beati flagitaret auxilium, visum est ei quadam nocte venisse ad se senem, qui molli tactu membra ejus cuncta attractaret. Expergefacta mane sentit pedes cum una manu redditos sanitati, et stupens ignorabat qui casus haec fecerit. Alia vero die admonita per soporem, ad beatam basilicam nihil retardans proficiscitur. Nox autem illa erat vigilia de transitu Confessoris. Mediae autem noctis tempore jam transacto, 1059 vigilans nescio quo terrore concutitur, et subito manus ejus contracta dirigitur. Stupente autem populo, cuncta quae prius pertulerat enarrabat: cognoscens ipsius eamdem fuisse virtutem prius in illa erectione pedum, quae nunc in manus suae directione clarebat. CAPUT XXXII. De oleo ad sepulcrum Screscente. Cum talia miracutidie cernamus, quid illi miseri sunt dicturi ta sancti Antistitis me