comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lios expriori m̾n̾no legitimos
hãt ut bona eius tam ab in¬
testato qui ex testam̃to: Isti qͦ:
sine iillo imꝑedim̃to ꝑcipere
possint. ¶ S ⁊ sicales muli¬
eres post diuinum rescͥptum
ad p̾ces earim datum ad ma¬
tͥmonium uenire distiunt.
saluam eis nicħominus estima¬
cõcm seruari p̾cipimus cam
in auis ommib qͣm ad tͣnsinit¬
cendam quib uolu̾int suam
sub̾am ⁊ suscipiendam compe¬
tentem sibi legib ab aliis re¬
m̃to delatam hereditatem.
Similes u̾o tale merentib ab
imꝑatore bñficium mulieri
simo principi supplicau̾nt. uil¬
troneam cam̃donatõem ante
m̃m̃. m̾uerunt. ex qua dignita¬
ce aliam etiam omnnem macu¬
lam ꝑ qm cederis omnb legi¬
time comungi mulieres prohi¬
bentur aboleri penitꝰ oportet.
¶his illud adiungiuis. ut
⁊ filie huiuscemodi imlicrum.
siquidem p᷑ expurgacõem pͥo¬
ris uite nate suit nõ uideantur

Expanded text:
lios ex priore matrimonio legitimos lios ex priore matrimonio legitimos habeat, ut bona eius tam ab intestato quam ex testamento isti quoque sine ullo impedimento percipere possint. Sed etsi tales mulieres post divinum rescriptum ad preces earum datum ad matrimonium venire distulerint, salvam eis nihilo minus existimationem servari praecipimus tam in aliis omnibus quam ad transmittendam quibus voluerint suam substantiam et suspiciendam competentem sibi legibus ab aliis reto delatam hereditatem. Similes vero tale merentibus ab imperatore beneficium mulieribissimo principi supplicaverunt, ultronea tamen donatione ante matrimonium meruerint, ex qua dignitate aliam etiam omnem maculam, per quam certis hominibus legitime coniungi mulieres prohibentur, aboleri penitus oportet. His illud adiungimus, ut et filiae huiuscemodi mulierum, si quidem post expurgationem prioris
Abbreviated transcription (Latin):
cione principale bñficium
eis sub ea loge condonamꝰ ut
si derelicta maia ĩ honesta cõ¬
u̾sacõne cominodioremuicam
amplexe fu̾int ⁊ honestati se¬
se cederint. liceat eis nr̃o sup¬
plicare numini. ut diuinos
affatꝰ sine dubio mereantur.
logitimum hisqui comungẽ¬
disunt nullo timore denendi ᷤ
ne scitis p̾ceriturum legum
infirmum cẽ uideatur tale
coniugium. sita ualidum
huiismodi ꝑman̾e matͥmo¬
nium confidentib qͣi nulla
p̾cedende in honesta uita uro¬
rescas dux̾int. sine dignitate
p̾diti sint. siue alio modo in
cam̃ dotalib omnimodo ĩstru¬
m̃tis nõ sine scͥptis cale ꝓbet᷑
comugium. Nam onini ma¬
cula penit᷑ direpta ⁊ qͣi sius na¬
calib huius modi mulierib
redditis neq uocabulum in¬
honestuni eis inherere de ce¬
c̾o uolum᷑. neq differenciã
aliqͣm eas hr̃e cumhis q̃ nicħ
simile peccau̾nt. S ⁊ liberos
ex calim̾m̾io ꝓcrcandos suos
⁊ logitimos prĩ eẽ liceat. ⁊ si a¬

Expanded text:
ione principale beneficium eis sub ea lege condonamus, ut, si derelicta mala et inhonesta conversatione commodiorem vitam amplexae fuerint et honestati sese dederint, liceat eis nostro supplicare numini, ut divinos adfatus sine dubio mereantur legitimum: His, qui eis coniungendi sunt, nullo timore tenendis, ne scitis praeteritarum legum infirmum esse videatur tale coniugium, sed ita validum huiusmodi permanere matrimonium confidentibus, quasi nulla praecedente inhonesta vita uxores eas duxerint, sive dignitate praediti sint sive alitamen dotalibus omnimodo instrumentis, non sine scriptis tale probetur coniugium. Nam omni macula penitus direpta et quasi suis natalibus huiusmodi mulieribus redditis neque vocabulum inhonestum eis inhaerere de cetero volumus neque differentiam aliquam eas habere cum his, quae nihil simile peccaverunt: Sed et liberos ex tali matrimonio procreandos suos et legitimos patri esse, licet a
Abbreviated transcription (Latin):
nicisquidem ludis in miscue¬
runt. postea uͥospreca mala cõ¬
dicõne ad meliorem inigraue
rint siñam. ⁊ in honestam pro¬
fessionem effugͥunt nullam
spem principał hr̃e bñficiiꝙ
eas ad illiun statum reduceret.
tum cẽt cominemorari potue¬
rint. pͥsenti elemenssima sane¬

Expanded text:
nicis quidem sese ludis immiscuenicis quidem sese ludis immiscuerunt, postea vero spreta mala condicione ad meliorem migravere sententiam et inhonestam professionem effugerunt, nullam spem principalis habere beneficii, quod eas ad illum statum reduceret, tum esset, commorari potuerint: praesenti clementissima san
Abbreviated transcription (Latin):
cie ꝓprium hoc ẽẽ iudicantes
ut dnui cempore subictoꝵ
commnoda tam inuestigare ꝙͣ
eis meder ꝓcuremus. laps
qͦs mulierum ꝑ quos indig
te sexus elegͥunt cum compe¬
centimoderacõne subleuan¬
dos cẽ censiumꝰ minimeq ei
spem melioris condiconis ad¬
imere. ut ad eam respicientes
elecdõem faciuͥis derelinqͣnͣt.
Namita credimus dei beneiuo¬
lenciam ⁊ cͥca genus humanũ
nimiam chemenciam qnͣtum
nr̃e nature possibile ẽ imitari
quicotidiauis hominum pec¬
tatis semꝑ ignoscere dignat᷑.
⁊ penitenciam supcipere nr̃ã.
⁊ ad meliorem eam stature¬
ducͥe. oꝵ sicͥca nr̃o subiectos im¬
perionos ctiauifacere differa¬
mus. nulla uenia dignicẽ ui¬
debimur. Itaq cum iustum
sit scruos cuuilibertate doua¬
tos posse ꝑ diuinamiudingẽ¬
ciam natalib suis restitui pꝰ¬
q huiusmodi principaie be¬
neficium ita degere quasi nũ¬
quͣi deseruissent. s ingenuina¬
ti eẽnt. nuilieres autẽ q̃ se se see¬

Expanded text:
tiae proprium hoc esse iudicantes, ut omni tempore subiectorum commoda tam investigare quam eis mederi procuremus, lapsus quoque mulierum, per quos indignte sexus elegerint, cum competenti moderatione sublevandos esse censemus minimeque eis spem melioris condicionis adimere, ut ad eam respicientes electionem facilius derelinquant. nam ita credimus dei benevolentiam et circa genus humanum nimiam clementiam quantum nostrae naturae possibile est imitari, qui cottidianis hominum peccatis semet paenitentiam suscipere nostram et ad meliorem statum reducere: quod si circa nostro subiectos imperio nos etiam facere differamus, nulla venia digni esse videbimur. Itaque cum iniustum sit servos quidem libertate donatos posse per divinam indulgentiam natalibus suis restitui postque huiusmodi principale beneficium ita degere, quasi numquam deservissent, sed ingenui nati essent, mulieres autem, quae scae
Abbreviated transcription (Latin):
cere iegibr q̃ phibu̾int filias soe¬
nice cercos homines iu m̃m̾.
ducere. ¶ Sinu̾o antea pro¬
create sunt liceat eis p̾ces offe¬
rencib in uictissimo principi
sacrunsine ullo obstaculo m̾¬
eri rescͥptum. ꝙ ꝑ eis ita nub̾e
ꝑmiccaturi: qͣi o̾ sint scenice
matris filie. noc iamphibran¬
tur uł copulari quib scenioe
filias uł dignitatis uł alceriꝰ
cause gr̃a uyores ducere iuter¬

Expanded text:
ibuerunt filiam scaenicae certos homines in matrimonium ducere. Sin vero ante procreatae sint, liceat preces offerentibus invictissimo principi sacrum sine ullo obstaculo mereri rescriptum, per quod eis ita nubere permittatur, quasi non sint scaenicae matris filiae: nec iam prohibeantur illis copulari, quibus scaenicae filias vel dignitatis vel alterius causae gratia uxores ducere inter
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r. Ancomunctõne
filianum in sacris poĩtarii.
pris erpectetur aibitͥium si
sui iuris puella sit intra qͥu¬
ciun ⁊ uicesimum amiui
cõstituta ip̃ĩ qͦ exploretur
assensus. Si patris auxilio deᷤ¬
cituta matris ⁊ ꝓpuiquoꝵ ⁊¬
ip̃i quo requirantur ad ulte
iudicium. Si utroq orbata
parente sub euratoris desen¬
sione consistat. ⁊ iut̾ hones¬
tos competitores matrimomi
ouatur forte certam̃. ⁊ quera¬
tur cui potissimum puella
iungendasit. si puella cul¬
cuuerecundie ꝓpriam nolu̾¬
it ꝑdeꝓmere uoluntatem.
coram poĩtis ꝓpinquis iudici
deuuerare ꝑmissum sic cui
melus adulta sociecur.
ad ꝑcectoris ꝑsonam ⁊ sine
anqua sollempintatematͥ¬
moniorum liberam cumin¬
genius dum taxat mulieri¬
b contrabendi coniugiiper¬
ꝑmictimus faculcatem.

Expanded text:
p. In coniunctione filiarum in sacris positarum patris expectetur arbitrium: si sui iuris puella sit intra quintum et vicesimum annum constituta, ipsius quoque exploretur adsensus. si patris auxilio destitutaius quoque requiratur adultae iudicium. Si vero utroque orbata parente sub curatoris defensione consistat et inter honestos competitores matrimonii oriatur forte certamen, ut quaeratur, cui potissimum puella iungenda sit, si puella cultu verecundiae propriam noluerit depromere voluntatem, coram positis propinquis iudici deliberare permissum sit, cui melius adulta societur. ad protectoris personam et sine aliqua sollemnitate matrimoniorum liberam cum ingenuis dumtaxat mulieribus contrahendi coniugii permittimus facultatem.
Abbreviated transcription (Latin):
incimata gesta suꝑ iuram̃to
subsecuta cunc it̾m ad hoc
capitulum iudice redeunte
⁊ co adimpleto ad cet̾a ꝑue¬
niente ommib aliis q̃ depre¬
sentib sancita sunt: ⁊ in ab¬
sentium parce obsu̾andis.
¶In omub autẽ casib in
quib sacramĩta pͥstantiir.
obsu̾acõem iudicialem per¬
manere censemus. secundũ
ꝑsonarum qualitatẽ siue

Expanded text:
intimata gesta super iuramento intimata gesta super iuramento subsecuta, tunc iterum ad hoc capitulum iudice redeunte et eo adimpleto ad cetera perveniente. Omnibus aliis, quae de praesentibus sancita sunt, et in absentium parte observandis. In omnibus autem casibus, in quibus sacramenta praestantur, observationem iudicialem permanere censemus secundum personarum qualitatem, sive
Abbreviated transcription (Latin):
ab sentes nos fugiant. s etiã
cos huic legi subiugamus. ⁊
si ꝑsona non p̾sens inuenia¬
tur cui sacram̃tum illatum
ẽ. lide forte ꝑ ꝓcuratoreniuẽ¬
cilata. nẽcesse est uł ip̃am pͥn¬
cipalem ꝑsonam cutis c̾tis in¬
ducus ad iudicemuenire ut
ea qͥ de sacram̃tis statuta sunt
implcat. uł si uidex estima¬
u̾it in ꝓuincia ubi degit sub
acdorcum destificatõne iura¬
m̃itum ab eauł dari uł refer¬
riuł recusari hoc ꝓcedere ut
sinhur caĩb euentus lamdif¬
fuitus imponatur. Lnĩa con¬
cedenda etiam partiuł ꝑse ł
iñto aguntur. isł sineuͣtrum
facere malu̾it ex una ꝑte sb
fide cam̃ gestorum iuram̃tũ
p̾stari uł referri uł recusan.
ex pensis ꝓp̃huius modi cãm
pͥstandis officõ iudicis cruti¬
nandisan ab uͣtraq ꝑce uł
alt̾a oportet eas dependi. Nul¬
lo tam̃ ex hoc litib impediñ¬
co gen̾ando. s donec ea ꝓce¬
diuit aliis uł capituł uelli¬
tis mẽbris a iudicice exami¬
nandis. Et postqͣm fu̾int ei

Expanded text:
absentes nos fugiunt, sed etiam eos huic legi subiugamus. Et si persona non praesens inveniatur, cui sacramentum illatum est, lite forte per procuratorem ventilata, necesse est vel ipsam principalem personam datis certis indutiis ad iudicem venire, ut ea quae de sacramentis statuta sunt impleat vel, si iudex existimaverit in provincia ubi degit sub actorum testificatione iuramentum ab ea vel dari vel referri vel recusari, hoc procedere, ut singulis casibus eventus iam definitus imponatur. Licentia concedenda etiam parti alteri vmento aguntur, vel si neutrum facere maluerit, et ex una parte, sub fide tamen gestorum, iuramentum praestari vel referri vel recusari. Expensis propter huiusmodi causam praestandis officio iudicis trutinandis, an ab utraque parte vel altera oportet eas dependi. Nullo tamen ex hoc litibus impedimento generando, sed, donec ea procedunt, aliis vel capitulis vel litis membris a iudice eximinandis et, postquam fuerint ei
Abbreviated transcription (Latin):
ul a iudice hoc subire mini¬
me uolu̾it. lñam quidem
hat sacram̃tum recusare.
iudex autẽ si hoc ouininĩo
prestandum existimau̾it.
sic cãm dirimat qͣu iolente
eo sacram̃tum sit recusatum.
⁊ ita cet̾a siue capitula siue
cocius uegocii summa era¬
minentur. ⁊ lis su ᷤ marte
ꝑcurrat. millo ẽ i oͣb̾staculo
obuiante. ipẽ autẽ qui sacͣ¬
m̃tum sibi illatum dare re¬
cusau̾it. uł hoc accestetimr
ułsiforte nõ audeat. hat s
sicum auxilium. ¶ Et si
iudex applłacõni pͥsidens be¬
ne quidem illatum iusiu¬
randum nõ rite autẽ recu¬
sacum ꝓminciau̾it: res se¬
cundum ꝙ iudicatum est
ꝑmanebit. ¶Sin autem
rite quidem illatimi rite aͥ
recusatum sacram̃tum pro¬
nunciau̾it: cunc ei licebit
ex recͣusato sacianto ꝓcessit
⁊ nicħ penitꝰ nec p̾iudicuͣ
nec inusti dispendii cuicũ¬
q in curret. s ⁊ cause cu̾rsꝰ
ab micõ usq ad nouissimũ
tͥminũ nõ impediatur. ⁊ lis
equa lãce crutinabitur.

Expanded text:
l a iudice, hoc subire minime voluerit, licentiam quidem habeat sacramentum recusare, iudex autem, si hoc omnimodo praestandum existimaverit, sic causam dirimat, quasi volente eo sacramentum sit recusatum, et ita cetera sive capitula sive totius negotii summa examinentur et lis suo Marte percurrat, nullo ei obstaculo obviante. Ipse autem, qui sacramentum sibi illatum dare recusaverit, vel hoc attestetur vel, si forte non audeat, habeat sibi situm auxilium. Et si iudex appellationi praesidens bene quidem illatum iusiurandum, non rite autem recusatum pronuntiaverit, res secundum quod iudicatum est permanebit. Sin autem non rite quidem illatum, recte autem recusatum sacramentum pronuntiaverit, tunc ei licebit ex recusato sacramento processit, et nihil penitus nec praeiudicii nec iniusti dispendii cuicumque incurret, sed et causae cursus ab initio usque ad novissimum terminum non impediatur et lis aequa lance trutinabitur.
Abbreviated transcription (Latin):
Dem. Cum qui legatum
uł fidei cominissinu ut pote
s relictum exigebat ⁊ testam̃¬
to forte nõ apparente ꝓ eo sa¬
cͣm̃tum ei ab herede delatum
ẽ. ⁊ is religionem suam pͥsta¬
uit affirmans sͥ legatum uł
sidei cominissum derelictũ
eẽ. ⁊ ex huiusmodi testam̃to
id ꝙ placͣebat consecutꝰ est. pꝰ¬
ea audem manifestum fc̃m
est nicħ ei penitꝰ fuisse dere¬
lictum: ap̃ antiqͦs q̃rebatur
utrum iuir irando standũ
ẽ au restitu̾e debet hoc ꝙ acce¬
missum si demnus liñam ħe¬
di falcidiam si competat ex
hoc retin̾e. Nob̾itacs melius
uisumẽ ⁊ repeti ab eolega¬
cumuł fidei cominissumnul¬
lumq ex huĩmodi ꝑuriolu¬
crum ei accedere. ¶S ium
cum habeat. ne qͣuis ex hoc
delicto sĩlucrum impium af¬
ferce nr̃is legib concedatur.

Expanded text:
. Cum quis legatum vel fideicommissum utpote sibi relictum exigebat et testamento forte non apparente pro eo sacramentum ei ab herede delatum est et is religionem suam praestavit, adfirmans sibi legatum vel fideicommissum derelictum esse, et ex huiusmodi testamento id quod petebat consecutus est, postea autem manifestum factum est nihil ei penitus fuisse derelictum, apud antiquos quaerebatur, utrum iureiurando standum est, an restituere debet hoc quod accemissum, si demus licentiam heredi Falcidiam, si competat, ex hoc retinere. Nobis itaque melius visum est repeti ab eo legatum vel fideicommissum nullumque ex huiusmodi periurio lucrum ei accedere, sed et scum habeat, ne quis ex hoc delicto sibi lucrum impium adferre nostris legibus concedatur.
Abbreviated transcription (Latin):
iuram̃tis que mͦlitib offerũ¬
tur uł a iudice uł a partib dif¬
finiendimnẽ. Eum enimi iã
increbꝰit idices in plenissi¬
ma diffinicõne sacraintum
sunt. abhac forte luce subtͣ¬
hantur. ꝓbones autẽ rerimi
cadant. cummultum discre¬
pat iuram̃tum hereditarium
aprincipali sacram̃to. Necĩ.¬
tate itaq rerum cohacti et
ꝓb̾onib pĩnguius subuem¬
entes ad huiusmodi uenimꝰ
sanctionem. ¶Omne gͥiͦa
m̃tum siue aiudicib siue a
ꝑtib illatumuł in principio

Expanded text:
amentis, quae in litibus offeruntur vel a iudice vel a partibus, definiendum est. cum enim iam increbuit iudices in plenissima definitione sacramentum sunt, ab hac forte luce subtrahantur, probationes autem rerum cadant, cum multum discrepat iuramentum hereditarium a principali sacramento. necessitate itaque rerum coacti et probationibus pinguius subvenientes ad huiusmodi venimus sanctionem. Omne igitur iuramentum, sive a iudicibus sive a partibus illatum
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ a iudice aꝓpbat᷑um uł ex
auctoritate iudicis cuicum
parti illatin siquidem isciu
imponitur sacͣm̃tum nicħ
ad hoc fu̾it reluctatui. ⁊ hoc
pͥstetur uł referatur necĩta¬
ce imponenda ei cuirefertur
sacram̃to p̾stito: cãm uł capi¬
culum decidãtiu. milloloco
ꝓuocacõni relinqñdo. Quis
enimferendus ẽ ad applłacõiͤ
ueniens auxilium. in his q̃ ip̃e

Expanded text:
 a iudice approbatum vel ex auctoritate iudicis cuicumque parti illatum, si quidem is cui imponitur sacramentum nihil ad hoc fuerit reluctatus, et hoc praestetur vel referatur, necessitate imponenda ei cui refertursacramento praestito causa vel capitulum decidatur, nullo loco provocationi relinquendo. quis enim ferendus est ad appellationis veniens auxilium in his, quae ipse
Abbreviated transcription (Latin):
Dem. Sisepulcrummonu.¬
ĩti applłacõne significas. sci¬
re debes iure dommind nul¬
lumuendicare possess si fami¬
liare suit ius eius ad omues
h̾edes ꝑtiuere. Nec diuisione
adunum heredem redigi po¬
cuisse ꝓphana camẽ loca q̃
cͥca id sunt si semꝑ uiciuis e¬
dificiis usui homiuum desti¬
natis cesserunt. eus sunt eͥ
illa quorum parces ẽẽ uise
sunt ex diuisione obtigͥunt.

Expanded text:
. Si sepulchrum monumenti appellatione significas, scire debes iure dominii id nullum vindicare posse, sed et, si familiare fuit, ius eius ad omnes heredes pertinere nec divisione ad unum heredem redigi potuisse. Profana tamen loca, quae circa id sunt, si semper vicinis aedificiis usui hominum destinatis cesserunt, eius sunt, cui illa, quorum partes esse visae sunt, ex divisione obtigerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
sit ut tͥ restituantiu si quid̃
ei qui deposuit suocessisti. iͨe
heredicario depoiti actione
uti nõ ꝓhiberis. Siu̾o nec ci¬
uili nec honorario iure ad te
hereditas eius ꝑtinet: intel¬
ligis nullam ce ex eius pacto
contra q̃m supplicas actõem

Expanded text:
sit, ut tibi restituantur, si quidem ei qui deposuit successisti, iure hereditario depositi actione uti non prohiberis: si vero nec civili nec honorario iure ad te hereditas eius pertinet, intellegis nullam te ex eius pacto contra quem supplicas actionem
Abbreviated transcription (Latin):
ce ce ab alio illatum corp̾in
puram possõem cuamuella¬
pidem religiosum fac̾e nou
pocest. Si autẽ uoluntate tu¬
a mortuum aliquis in locũ
cuum incułit religiosus iste
efficitur. Q ͦ facto monum̃to.
neq uenirinecs. obligari a

Expanded text:
te te ab alio illatum corpus in puram possessionem tuam vel lapidem locum religiosum facere non potest. Si autem voluntate tua mortuum aliquis in locum tuum intulerit, religiosus iste efficitur: quo facto monumentum neque venire neque obligari a
Abbreviated transcription (Latin):
corum inscͥptõnes. neq sepł¬
crorumiura. ueq domimũ.
locipi̾n ad libertos cnͣsferim¬
C. pscͥptõ autem longi tẽ¬
poris si iustam cãm inicui ha¬
buit nob̾ ꝓficiat.¬
mp̃r. E catutas sepulcro
suꝑ impon̾e uł monum̃to
ꝙ de excructirum ꝓfiteris or¬
nam̃ta q̃ putas suꝑ addere
nõ ꝓhiberis. cum iniure suo
corum q̃ minus ꝓhibit᷑asũt.
unicuiꝙ facultas libera nõ
deuegetur.

Expanded text:
orum inscriptiones neque sepulchrorum iura neque dominium loci puri ad libertos transferunt. Praescriptio autem longi temporis, si iustam causam initii habuit, vobis proficiat. Statuas sepulchro superimponere vel monumento, quod te extructurum profiteris, ornamenta quae putas superaddere non prohiberis, cum in iure suo eorum quae minus prohibita sunt unicuique facultas libera non denegetur.
Abbreviated transcription (Latin):
tatem contrana affectõue as¬
pi Suiu̾o pater qidena he¬
ditatem repudiau̾it in fante
filio constituto ip̃e autemsi.¬
uns postea uł ad huc insacs
constitut᷑. uł paterna pota¬
te uteratus ad eundam ẽẽ

Expanded text:
tatem contraria adfectione as. Sin vero pater quidem hereditatem repudiaverit infante filio constituto, ipse autem filius postea vel adhuc in sacris constitutus vel patria potestate liberatus adeundam esse
Abbreviated transcription (Latin):
qiue ⁊ in legatis ⁊ infider ꝯ¬
missis tam specialb qm
auis causis quas supra enui¬
m̾animus simlib ꝙ eis
obseruanda sunt. Quser¬
ins autem qui fuiis uł fiu¬
ab famł donantur siue q
stante matͥmonio sine abex¬
craneis sub ea condicõne sra¬
cim cos inubertatem ꝓdii¬
cant. mullum impedimen¬
tum paternafiat auctoritaᷤ.
Qualis enim ususfructus
potest ei ad cuiri qui mon¬
carus esse oftenditur. Sii
in ip̃o mom̃co uccesse bab
eum ⁊ possidere ⁊ lib̾tateri¬

Expanded text:
Quae et in legatis et fideicommissis tam specialibus qaliis causis, quas supra enumeravimus, similibusque eis observanda sunt. In servis autem, qui filiis familias donantur, sive in constante matrimonio sive ab extraneis sub ea condicione, ut statim eos in libertatem producant, nullum impedimentum paterna faciat auctoritas. Qualis enim usus fructus potest ei adquiri, qui momentarius esse ostenditur? si enim in ipso momento necesse habet eum et possidere et libertate
Abbreviated transcription (Latin):
pionis p̾rogaciua uł du¬
turni suentii p̾scͥptõ empto¬
srem possõnis qͣm a coheredib
patrui cui distractam sugge¬
ris ꝓ porcõne cua munit. mrẽ
act̾õ incoluiis perseurat᷑ au
si receptumnis secuntatem
emptori p̾stitit est arbitͥum
tͥ uberum comuiendi eosquip
porcõne cua sacis illicitamuẽ¬
dicõem celebrau̾ut.
crum coheredes cui possonem
cominumẽ distrax̾unt. anu̾o
fiscus cum parcis domimis es¬
set solidita tem uixta ꝓpriũ
pͥuilegium uendidit. ⁊ enim
si afisco fc̃a ẽ uendicõfidem eiꝰ
infringi minime rõnis ẽ.
Si uͥo coheredei souditatem uẽ¬
diderint. licet emptor abbis
delegatꝰ parcem pͥcii fisco solu̾it
alt̾amq incaucõem deduxit
cam̃ porcõni cue ea uendicõ
nõ potest obsistere.

Expanded text:
pionis praerogativa vel diuturni silentii praescriptio emptorem possessionis, quam a coheredibus patrui tui distractam suggeris, pro portione tua munit, in rem actio incolumis perseverat: aut si receptum ius securitatem emptori praestitit, est arbitrium tibi liberum conveniendi eos, qui pro portione satis illicitam venditionem celebraverunt. trum coheredes tui possessionem communem distraxerunt, an vero fiscus, cum partis dominus esset, soliditatem iuxta proprium privilegium vendidit. etenim si a fisco facta est venditio, fidem eius infringi minime rationis est. si vero coheredes soliditatem vendiderunt, licet emptor ab his delegatus partem pretii fisco solverit alteramque in cautionem deduxit, tamen portioni tuae ea venditio non potest obsistere.
Abbreviated transcription (Latin):
tituere compellitur. insi pro
oniuib q̃ rite ab eo gestasunt
pecitor ei sacisfaciat. oꝵ si petitor
fu̾it uctuis similimodo apossõ¬
re iudicis o̾ffõ eisatisfiat. uł si loc
su̾it p̾cermissum uẽgõrum geᷤ¬
bebit. ¶ Sinautẽ libertates
uł a possore uł apetitore fidei¬
cominissarie petantur. uł di¬
recte ip̃o iure dicantur compe¬
cere: annale cantum modo spa¬
cnum expectetur a morte ces¬
catoris numerandum. ⁊ siqui¬
dem hereditatis peticõnis iu¬
dicumm intra id spaciumter¬
minum accipiat. secundum
euentum iudicii ⁊ libertates
uł effectum hant uł euanes¬
cant. ¶Sin aut̃ cemp̃ amia¬
le emanau̾it cunc lib̾tatis sa¬
uore ⁊ humanitatis incuitu
competunt quid̃ directe lib̾¬
cates. ex fidei commissanis a
in lib̾tatem serui excipiant.
ita cam̃ si nõ falsinn cestamẽ¬
cum approbetur. sub ea scilicõ
ueniant in lib̾tatem neccĩtas
eis imponatur res hereditarias
i rones reddere. iure patronatꝰ
uidelz competente ei quiex le¬

Expanded text:
tituere compellitur, nisi pro omnibus quae rite ab eo gesta sunt petitor ei satisfaciat. 1c . Quod si petitor fuerit victus, simili modo a possessore iudicis officio ei satisfiat vel, si hoc fuerit praetermissum, negotiorum gesne. Sin autem libertates vel a possessore vel a petitore fideicommissariae petantur vel directae ipso iure dicantur competere, annale tantummodo spatium expectetur a morte testatoris numerandum. 2a . Et si quidem hereditatis petitionis iudicium intra id spatium terminum accipiat, secundum eventum iudicii et libertates vel effectum habeant vel evanescant. 2b . Sin autem tempus annale emanaverit, tunc libertatis favore et humanitatis intuitu competant quidem directae libertates, ex fideicommissariis autem in libertatem servi eripiantur, ita tamen, si non falsum testamentum approbetur: sub ea scilicet quam perveniant in libertatem, necessitas eis imponatur res hereditarias et rationes reddere: iure patronatus videlicet competente ei, qui ex le
Abbreviated transcription (Latin):
iup̃r. eum heceditatis pe ⁊¬
ticõni locus fuerat᷑ exce̾ptõ as¬
sumebatur q̃ ita cuebatur he¬
reditatis peticõnẽ ne fieret ei
p̾mudicium. magnitudo et eͥ
⁊ auctoritas centum uirał iu¬
diciinõ paciebatur ꝑ alios tͣ¬
mices uiam hereditatis peti

Expanded text:
us . Cum hereditatis petitioni locus fuerat, exceptio adsumebatur, quae tuebatur hereditatis petitionem, ne fieret ei praeiudicium. Magnitudo etenim et auctoritas centumviralis iudicii non patiebatur per alios tramites viam
Abbreviated transcription (Latin):
dicatis. uł cius rei de qua agut᷑.
si quidemres sint uł depoite ul
commodate. uł pignori date.
uł alie q̃ extant. nõ differrisub
p̾certu hereditatis peticõuis me¬
moratum iudicium qm̃i admo¬
dum si ꝓfenerata pecunia ul
alia ꝑsonali actõne agatur ccͣ
possoremus petitorem nõ debet
iudicium diferri. s exitum su¬
um accipere. post qͣm ⁊ enim
hereditatis peticõnis iudiciũ
sinem accipiat. cunc int̾ pe¬
titorem hereditatis ⁊ possõren
rõnib contractis nõ alit̾ possor
siuictus su̾it hereditatem res

Expanded text:
ditatis vel eius rei de qua agitur, ditatis vel eius rei de qua agitur, si quidem res sint vel depositae vel commodatae vel pignori datae vel aliae quae extant, non differri sub praetextu hereditatis petitionis memoratum iudicium, quemadmodum, si pro fenerata pecunia vel alia personali actione agatur contra ssorem vel petitorem, non debet iudicium differri, sed exitum suum accipere. 1b . Postquam etenim hereditatis petitionis iudicium finem accipiat, tunc inter petitorem hereditatis et possessorem rationibus contractis non aliter possessor, si victus fuerit, hereditatem res
Abbreviated transcription (Latin):
aliis causis inquietarͤ. uł reum.
uł agẽntem ex ꝑsona defuncti
crediderit qͥ ẽẽ necessarium.
Siquidem ꝓ legato uł fideicõ¬
misso hoc faciat. rem expedite
qõnis ẽẽ cum possit scͥptus ħes
caucõne incerpoita nõ differre
hanc peticõem. s recte exigiur
legatum uł fidei cominissũ sb̃¬
ca cauͣtela uł satͣis donacõne ꝓ
qualitate ꝑsonarum. oꝵ sinõ
obtinu̾int eu iura restituet
legatarius uł fidei commissariꝰ
ei datam pecuniam cum usumiꝰ
ex qͣita centesime parce currẽ¬
tib uł agrum cum fructib qͦs
ꝑcepit uł domum cum̃ pensi¬
omibr. scil. in utroq corum ex¬
pensis autea necessariis ⁊ utili¬
br deouctis. uł sup̃e malu̾it
licem quidẽ contest᷑ari expec¬
care autẽ hereditatis peticõius
euentum. hoc eiliceat falcere
ut restitucõ sĩ competeret cũ
legitunis augm̃tis legatario
ur sidei cominissario accedat.
¶Sin autẽ ex contͣractib de¬
fumcti agatur ccͣ possorem here¬

Expanded text:
aliis causis inquietare vel reum vel agentem ex persona defuncti crediderit sibi esse necessarium, si quidem pro legato vel fideicommisso hoc faciat, rem expeditae quaestionis esse, cum possit scriptus heres cautione interposita non differre hanc petitionem, sed recte exigi vel legatum vel fideicommissum sub cautela vel satisdatione pro qualitate personarum, quod, si non olegatarius vel fideicommissarius ei datam pecuniam cum usuris ex quarta centesimae parte currentibus, vel agrum cum fructibus quos percepit, vel domum cum pensionibus, scilicet in utroque eorum expensis antea necessariis et utilibus deductis: vel si ipse maluerit litem quidem contestari, expectare autem hereditatis petitionis eventum, hoc ei liceat facere, ut restitutio, si competeret, cum legitimis augmentis legatario vel fideicommissario accedat. Sin autem ex contractibus defuncti agatur contra possessorem here
Abbreviated transcription (Latin):
Dem. Hereditas matercere
petita nõ infringit alterius h̾e¬
ditatis peticoẽn q̃uenit ex ⁊
culus prior in officõsi cestamĩ¬
ti cãm habuiss iudicate rei pͥ¬
spͥcõ nõ obstaret eandem hẽ¬
ditatem ex alia causa uendi
mp̃r. In restituenda hcere¬
ditate compensacõ eius ha¬
bebitur. qd̃ ce in mortui in¬
firmitatem. in sumptum¬
q fim̾is bona fide ex ꝓpriotu¬

Expanded text:
. Hereditas materterae petita non infringit alterius hereditatis petitionem, quae venit ex alionis titulus prior inofficiosi testamenti causam habuisset, iudicatae rei praescriptio non obstaret eandem hereditatem ex alia causa vindi. In restituenda hereditate compensatio eius habebitur, quod te in mortui infirmitate in sumptumque funeris bona fide ex proprio tu
Abbreviated transcription (Latin):
ris nõ summou̾i: nemini in
compeilat. a cͣecis autẽ cant̃
sp̃alib in rem actẽnb uen¬
dicari posse manifestum esti
si nõ agentis incentõ ꝑuisucaͤ
uł iongum cempꝰ ex plosasit.
tat᷑or ante oñiia duquiride¬
bet cum hereditas petatur.
cessionem cognati repudiaue¬
runt ⁊ hanc honorario uł eiui¬

Expanded text:
ris non submoveri nemini inccompellat. A ceteris autem tantum specialibus in rem actionibus vindicari posse manifestum est, si  longum tempus explosa sit. tator, ante omnia disquiri debet, cum hereditas petatur. cessionem cognati repudiaverunt et hanc honorario vel civi
Abbreviated transcription (Latin):
ri prutentissimi papimaui
responso oct̾orumq quoꝵ p̾¬
cib focisti mentioncm sũus
ac doli mali exceptõem oppo¬
ne. p̾cium obeorum debitum
solutum ꝓbans si sortem cũ
uisuris q̃ fisoo debentur pupil¬
li nõ offerentes fundos. ꝓui¬

Expanded text:
ri prudentissimi papiniani responso ceterorumque, quorum precibus fecisti mentionem, sententiis ac doli mali exceptionem oppone, pretium ob eorum debitum solutum probans, si sortem cum usuris, quae fisco deberentur, pupilli non offerentes fundos
Abbreviated transcription (Latin):
minium tͥ ꝑsequruti pre¬
ses opem feret. apud quẽ si
illuserit nõ uniu̾sa p̾cia q̃
curatori cuo data siuit inpa¬
tͥmonium cuimi ꝓcessisse
pro ea dum caxat pecume
parte cõueniri ce ꝑmittet
qm infacultates tuas eroga¬
cami ẽẽ constiterit.¬
Dem. Sicuidem sine de¬
creto minor annis uiginti¬
ticum p̾dium uenundedit
suꝑuacuum ẽ de uili pͥcio
cractare. cumi senatꝰ consul¬
ci auctoritas retento domimo¬
it alienaudi uiam obstrux̾¬
it. siu̾o uire int̾poĩto decreto
uendicõem uili p̾cio eius p᷑¬
sessionis cuius uires ignora¬
bat fecit iuxta perpetui edie¬
ci auctoritatem in itegrũ
restitucõ causa cognata ei p̾¬
betur.
cum cauia pͥsidali decreco pͥ¬
dium rusticum minoris.ꝓ.¬
uinciale distrahi ꝑmiccit᷑¬

Expanded text:
minium tibi persequenti praeses opem feret. Apud quem si illuxerit non universa pretia, quae curatori tuo data sunt, in patrimonium tuum processisse, pro ea dumtaxat pecuniae parte conveniri te permittit, quam in facultates tuas erogatam esse constiterit. Si quidem sine decreto minor annis ticum praedium venumdedit, supervacuum est de vili pretio tractare, cum senatus consulti auctoritas retento dominio alienandi viam obstruxerit. Si vero iure interposito decreto venditionem vili pretio eius possessionis, cuius vires ignorabat, fecit, iuxta perpetui edicti auctoritatem in integrum restitutio causa cognita ei praebetur. usa cognita praesidali decreto praedium rusticum minoris provinciale distrahi permit
Abbreviated transcription (Latin):
dem̃ẽ uł condicõ extit̾it usu
fructunfiuiri. ¶Sin autẽ
ad huc in furore is constitut᷑ de¬
cessit. cunc qͣi iuusufructu a¬
rii uicam eo relicto remanere.
usumfructum ap̃ eii. cum
enim possibile erat usq ad
onme uite dempus usufrue¬
cuariinõ ad suam mdemue¬
nire surentem. uł condicõem
impleri. huiuanissimum ÷
ad uitani eorum usumfruct᷑
extendi. ormadinod̾ et enuu
si decessit usufructuarius añ
completani condicõem uł
furorem finitum extiuguit᷑
ususfructus. ita humanuim
est ⁊ extendi enm inusufruc¬
cuariiuitam. ⁊̃ si ante deces¬
serit furiosus uł alia condi¬
cõ defecerit.

Expanded text:
el condicio extiterit, usum fructum finiri: sin autem adhuc in furore is constitutus decesserit, tunc quasi in usufructuarii vitam eo relicto manere usum fructum apud eum. cum enim possibile erat usque ad omne vitae tempus usufructuarii non ad suam mentem venire furentem vel condicionem impleri, humanissimum est ad vitam eorum usum fructum extendi. quemadmodum etenim, si decesserit usufructuarius ante completam condicionem vel furorem finitum, extinguitur usus fructus, ita humanum est extendi eum in usufructuarii vitam, etsi antea decesserit furiosus vel alia condicio defecerit.
Abbreviated transcription (Latin):
siue alu cuicumq usumifrͥ᷑¬
cum reliqrit sub c̾co cẽmpo¬
re in quo uł filius eĩ uł quis¬
qm alius ꝑuen̾it. stare usũ
fructum in aunos inqͦs cesta¬
cor statuit. siue ꝑsona de cuiꝰ
etate compoitum ẽ. ad eam
ꝑuen̾it siuẽ nõ. neq enimi
aduitam hominis ꝑsperit.
s ad c̾ta curricula suisi ip̃e cͥ
ususfructꝰ legat᷑ꝰ sit ab hac lu¬
ce su̾it fubtractus. Tunc et eͥ
ad post̾itaten usinufructum
tnͣsmitti nõ ẽ penitꝰ possibile.
cum mortensimifructumpe¬
nitꝰ extingui iuiris indubitati
est. ¶ Sm̃ autẽ tał fu̾it iuc̾ta
condicõ donec infurore filius ł
alius quisqͣm remanserit uel
in aliis similib casib quoꝵ e

Expanded text:
e alii cuicumque usum fructum reliquerit sub certo tempore, in quo vel filius eius vel quisquam alius pervenerit, stare usum fructum in annos, in quos testator statuit, sive persona, de cuius aetate compositum est, ad eam pervenerit sive non: neque enim ad vitam hominis respexit, sed ad certa curricula: nisi ipse cui usus fructus legatus sit ab hac luce fuerit subtractus: tunc etenim ad posteritatem usum fructum transmitti non est possibile, cum morte usum fructum penitus extingui iuris indubitati sit. Sin autem talis fuerit incerta condicio, 'donec in furore filius vel alius quisquam remanserit', vel in aliis similibus casibus, quorum
Abbreviated transcription (Latin):
cum minor ersua simplicita¬
de se deceptuinõ ex dolo patͥs
uł patroni cͥcuniscͥptum ẽẽ di¬
cat ¶oꝵ uticat maneat in omĩi¬
b honor parentib patronoue
patrane illibatus atq iutact᷑.
sauctimus modo neq aduer¬
sus parendes utriusq sexus .n:
adu̾sus patromimisł patronã
dari restitucõem. Nam ꝑsona¬
irum ren̾encia omnemeis er¬
cludit restitucõenrcum ꝓcuil
dubio ẽ etiam ip̃as pͦsonas ca¬
uere nequid sue opinionicõ¬

Expanded text:
inor ex sua simplicitate se deceptum, non ex dolo patris vel patroni circumscriptum esse dicat: quod, ut maneat in omnibus honor parentibus et patrono vel patronae illibatus atque intactus, sancimus nullo modo neque adversus parentes utriusque sexus neque adversus patronum vel patro nam dari restitutionem. Nam personarum reverentia omnem eis excludit restitutionem, cum procul dubio est etiam ipsas personas cavere, ne quid suae opinioni con
Abbreviated transcription (Latin):
oblatis tibi ecatemqͣi
maior aunis uigintiqͣ co co
decepta ꝓbasti mintegrũ
restitucõem infra statutũ.
legib cempꝰ etiam post imple¬
cami etatẽ de omnib intra e¬
catem adu̾sus de gestis postu¬
lare ap̃ enm cuins de eareiu¬
risdiccõ ẽ potes.
rem se ẽẽ asseuerat fallaci ma¬
ioris etatis mendacõ ce decep̾.
iuxta statuta unis cum errã¬
tĩb nõ etiam fallentib mino¬
rib publica iura subueniũt
inintegru restitui nõ debet.
Dem i altenus cͥcumue¬
niendi causa minor ecate
maiorem ce.ꝓbare aspectu
laborau̾is. cum malicia sup¬
pleat ecatem restitucõuis au¬
xilium tam sacris constitucõ¬
mbr qͣm rescͥptorum auctori

Expanded text:
i maior annis viginti quinque decepta probasti, in integrum restitutionem intra statutum legibus tempus etiam post impletam aetatem de omnibus intra aetatem adversus te gestis postulare apud eum, cuius de ea re iurisdictio est, potes. rem se adseverat, fallaci maioris aetatis mendacio te decepit, iuxta statuta iuris, cum errantibus, non etiam fallentibus minoribus publica iura subvenerunt, in integrum restitui non debet.i alterius circumveniendi causa minor aetate maiorem te probare adspectu laboraveris, cum malitia suppleat aetatem, restitutionis auxilium tam sacris constitutionibus quam rescriptorum auctori
Abbreviated transcription (Latin):
tis de restitucõne ma restitin¬
numis qui semmorem sunt¬
amus lesum ẽẽ dicat dili e¬
gens pat̾ famił fu̾it actibq &
publicis industrium sed̾o cu̾¬
it. ut lapsum eum ꝑ etatem
u̾i simile nõ sit. u̾uisi causa cog¬
nita cͥcinuentus de prehendãt

Expanded text:
tis de restitutione in innum is, qui se minorem annis laesum esse dicat, diligens pater familias fuerit actibusque publicis industrium se docuerit, ut lapsum eum per aetatem verisimile non sit. Verum si causa cognita circumventus deprehendat
Abbreviated transcription (Latin):
m̾m̾. restitucõnis auxilium
desideras qnͣdo ea q̃ ab eo gesta
sunt qui legitime adminis¬
tracõnis ꝑsonam sustin̾e nõ
potuit. ip̃o iure irrita sunt.

Expanded text:
m restitutionis auxilium desideras, quando ea, quae ab eo gesta sunt, qui legitimae administrationis personam sustinere non potuit, ipso iure irrita sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r. Inminorum ꝓsona
rẽ ip̃a ⁊ͥ ex solo cemꝑore trade
p̾cu solucõnis recẽpͣto iure
moraisi creditumẽ. ¶In
his uidel q̃ moram desiderant
idest iu bone sidei contractib
⁊ fidei cominissis ⁊ inlegatis.

Expanded text:
. In minorum persona re ipsa et ex solo tempore tardae pretii solutionis recepto iure moram fieri creditum est, in his videlicet, quae moram desiderant, id est in bonae fidei contractibus et fideicommissis et in legato.
Abbreviated transcription (Latin):
uet̾es dubitabatur auliberi
parentes suos uł liberti patͦ¬
nos inq̃r̾imoniam deducere
possint qͣi nõ rite ineos u̾satos.
⁊ quidam existimabant nul
pondere naturali uł pacrona¬
lireuerencia hilmodi peculã¬
cie refragante nͥuł ex magna
causa uładu̾sus curpem eor
ꝑsonam. alii autẽ ꝑsonarum
quidem uł cause distinctõ em
respuendam ẽẽ censueriit.
Tunc autẽ cantummodo dan
quib uet̾a iura concurrere qͥ¬
deui cemporales pͥscͥpcõnes ad¬
u̾sus minores concesseriuit. ꝑ
iueniebant eas ip̃o iure nõ con¬

Expanded text:
eres dubitabatur, an liberi parentes suos vel liberti patronos in querimoniam deducere possint quasi non rite in eos versatos, et quidam existimabant nullm, pondere naturali vel patronali reverentia huiusmodi petulantiae refragante, nisi vel ex magna causa vel adversus turpem eorum personam, alii autem personarum quidem vel causae distinctionem respuendam esse censuerunt, tunc autem tantummodo danquibus vetera iura currere quidem temporales praescriptiones adversus minores concesserunt, peris subveniebant, eas ipso iure non c
Abbreviated transcription (Latin):
desunctiuo ulciscantur iumi¬
osis diuorum parencu me¬
orum ac meis rescͥptis conti¬
nctur.
mp̃r. Ndoles cencie tempꝰ
nõ impntari debet mnid qͥnq̃n¬
num liberis cuius p̾scͥptõ se¬
ram in officõsi mouentib q̃sti¬
onem ꝯppomisol manifeste
ante rescͥpsummis. ¶Imple¬

Expanded text:
defuncti non ulciscantur, ieris divorum parentum meorum ac meis rescriptis continetur.. Adulescentiae tempus non imputari in id quinquennium liberis, cuius praescriptio seram inofficiosi moventibus quaestionem opponi solet, manifeste ante rescripsimus. Imple
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃to te hr̃demeuiquilet
hr̃ditates cormu nõ adistisi
berumtͥ est repudiata pater¬
na suͣccession᷑e ꝑ in integr̾u
restitucõnis auxilium quo
te etatis iure dicis ẽẽ munitã
hr̃ditatem pareñtum tuoꝵ
l audea nõ adisti uunc opti¬

Expanded text:
tamento te heredem reliquissent, hereditates eorum non adisti , liberum tibi est repudiata paterna successione per in integrum restitutionis auxilium, quo te aetatis iure dicis esse munitam, hereditatem parentum tuorum, licet antea non adisti, nunc obti
Abbreviated transcription (Latin):
catõ neccͣia nõ fuit. cũ stiue¬
sides u̾itatis u̾borumamat.¬
iniuienla nõ desideret qd̃ co
si ꝓ hrde gessistis uł bonoꝵ o¬
tem cui subueniri solet ma

Expanded text:
catio necessaria non fuit, cum fides ueritatis uel bonorum adminicula non desideret. Quod si pro herede gessistis, an tem cui subueniri solet in
Abbreviated transcription (Latin):
rmp̃r. Inq̃stionetestam̃ti
qd̃ deportatifilius remeante
patre feciss remotis ulpiani
aqs pauli notis aniani plac
ualere siñamut inpatus sit
filius potestate cui digntas
at rata sint. codem in potes¬
tatempatriani redenite. ue
corum rescissio efficiat. qd̃ ẽ
maxime absurdum eodem
tempore. nec in patͥis nec in
sua qmqͣm fuisse podestate.
smores enimecate iure
qntquiͣ ag̾e ꝓhibentur. Qui¬
b si dampuato pr̃e cutor da¬
tus ÷ nec ẽẽ est ut ab offoͥsuo
recedat. regresso eo q̃ninõ so¬
lum nomine redire. s etiam
offm̾sinm nulla pͣuitate cor¬
ruptum liberis pͥbere oportet
ut corumbonatueatur. et an¬
geat. Nani si patria pot̾ate ad
corrumpendi. atq effluendi
prĩmonii lũiami abuteturait
furioso. ac dementi. Itempro¬
digolibidimim ominumq¬
inciorum seruo. nõ est corimi
pecumi ⁊ cominittenda. ab ã¬
ministracõne gͦ fugiat. neq
tutor ẽẽ desmat. ominiaq iui¬
noris dispendia suis ip̃e damp¬

Expanded text:
U. In quaestione testamenti, quod deportati filius remeante patre fecisset, remotis Ulpiani atque Pauli notis Papiniani placet valere sententiam, ut in patris sit filius potestate, cui dignitas at, rata sint, eodem in potestatem patriam redeunte, ne eorum rescissio efficiat, quod est maxime absurdum, eodem tempore nec in patris nec in sua quemquam fuisse potestate. § 2. Minores enim aetate jure quicquam agere prohibentur. Quibus si damnato patre tutor datus est, necesse est, ut ab officio recedat, regresso eo, quem non solum nomine redire, sed etiam officium suum nulla pravitate corruptum liberis praebere oportet, ut eorum bona tueatur et augeat. Nam si patria potestate ad corrumpendi atque effundendi patrimonii licentiam abutetur, ut furioso ac dementi, item prodigo, libidinum omnium vitiorumque servo non est eorum pecunia committenda ab administratione fugiat: neque tutor esse desinat, omniaque minoris dispendia suis ipse dam
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a reditumexulib seu de¬
portatis tribuit. nõ iloca rii¬
licie pͥdem ademptacõcessit
n indegram atq illibatam
existima cõẽmreseruauat.
mum eẽtm iuns existmuas
qui inmecallum dampnat᷑
pena enis postealiberatus ẽ.
ꝑhiusmodiemmindulgẽ¬
cieoccasionemintegran dõ¬
mimumprius nõ placuit.

Expanded text:
nostra reditum exsulibus seu deportatis tribuit, non etiam loca militiae pridem adempta concessit neque integram atque illibatam existimationem reservavit. vum esse tui iuris existimas, qui in metallum datus poena eius postea liberatus est. Per huiusmodi enim indulgentiae occasionem integrari dominium prius non placuit.
Abbreviated transcription (Latin):
cõnis nullo patrem pͥmdicõ
diminuat. q̃m si comꝑta iute¬
gritas ut ⁊ natura ita ⁊ offõ
nberis restitu̾it eigub̾nacula
reruiita tradenda sunt. cuius
adimitatõem publiciiuris eꝰ¬
codia ꝓuisa est. o nisi bouis
patrib decur: luctiosior erit¬
siliis reditus qmͣdiscessus. Ideo
q tantum ad restitucõem in¬
dulgencia ualeat qnͣtum ad
correctõen sin̾a ualuit utq
deportacõnis ip̃m ꝑ senoniẽ
rerum ominium spoliacõ est.
ita iudulgencie restitucõ bo¬
norum ac dignitatisimo no¬
mine amissorum onunium
sit recuꝑacõ. ⁊ filii emanci¬
pacõem a patrib officiis pe¬
tant: ut libercatem nõ damp¬
nacõnis s leuitatis paterue
testem habeant .

Expanded text:
onis nullo patrem praeiudicio deminuat. quem si comperta integritas ut natura, ita officio liberis restituerit, ei gubernacula rerum tradenda sunt, cuius ad imitationem publici iuris provisa custodia est. quae nisi bonis patribus detur, luctuosior erit reditus quam discessus. Ideoque tantum ad restitutionem indulgentia valeat, quantum ad correctionem sententia valuit. Utque deportationis ipsum per se nomen rerum omnium spoliatio est, ita indulgentia reditus bonorum ac dignitatis uno nomine amisorum omnium sit recuperatio. Et filii emancipationem a patribus officiis petant, ut libertatem non damnationis, sed lenitatis paternae testem habeant.
Abbreviated transcription (Latin):
norum publicatorum. uec ex
oroine est qd̾ petis: ut contralx̃
tato atq hac rõne uinculo pa¬
terñe potestatis exempto. si pꝰ¬
ea exindulgencia diui alexand̾
ut ꝓponis redditus sis in patri¬

Expanded text:
norum publicatorum, nec ex ordine est quod petis, ut contra hertato hacque ratione vinculo paternae potestatis exempto, si postea ex indulgentia divi alexandri, ut proponis, reditus in patri
Abbreviated transcription (Latin):
sidenissorib ꝓpriis creditorib
quoriunte bonorumipossoem
accepisse dicis. in metaslum
dampnatus. ⁊ pꝰca ex indulgẽ¬
cia gn̾ali regessus amqm locu¬
plc̃tior sit accõne tutele adini

Expanded text:
ideiussoribus propriis creditoribusquorum te bonorum possessionem accepisse dicis, in metallum damnatus et postea ex indulgentia generali regressus, quamquam locupletior sit, actione tutelae admin
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Parentes natales non
concessio assignãt. Qua pp̃sicr
ancilla nata post᷑ utertatemni¬
aminissa ꝓuenisti. ce ueludex
altera natam ancula seruam ꝓ¬
fessa. q̃sitaui mammissione
libertatem huius modi dissmm¬
lacõne ns errore a mitc̾e mini¬
me potiusti. cum sermnascat᷑
rȯne cerca nõ confessione con¬
stituantur.

Expanded text:
e. Parentes natales, non confessio adsignat. quapropter si ex ancilla nata post ad libertatem manumissa pervenisti, te velut ex altera natam ancilla servam professa quaesitam manumissione libertatem huiusmodi simulatione vel errore amittere minime potuisti, cum servi nascantur ratione certa, non confessione constituantur.
Abbreviated transcription (Latin):
tis. ab eo ec̃ emus successores
postuuas. fc̃atͥ locacõnõ suffi¬
cit. Nec tamen hoc solum ad
serintutis uinculum. argu¬
ntum ÷ ydoneum.
dem. I rincipałr cãmeiꝰ ce
quo supplicitas cẽ aincnam
ꝓspicimus. Ilam crmte cñ
ad ub̾tateni ꝓdurisse ꝓfitea¬
ris. illiuis int̾ẽ magis solem¬
puit᷑ suumtm̃ statum. ⁊ con¬
seqͥnt᷑ cua ĩ agetur causa. nã
ces. seruns dicatur. eiq urer¬
tas ex mamiissione cua uẽ¬
dicctur. ꝓro serintutis originiᷤᷤ¬

Expanded text:
tis ab eo, contra cuius successores postulas, facta tibi locatio non sufficit, nec tamen hoc solum ad servitutis vinculum argumentum est idoneum.rincipaliter causam eius de quo supplicas esse quam tuam perspicimus. nam cum te eum ad libertatem produxisse profitearis, illius interest magis sollemniter suum tueri statum et consequenter tua etiam agetur causa: nam eces, servus dicatur eique libertas ex manumissione tua vindicetur, probatio servitutis origini
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ꝙ inscͥpserit. ⁊ socundum
iures ensdem scͥpture prĩmo¬
nium pupilli uł adulti exigi.
neq enim sic homo simplex.
inimo magis stultus inuenit᷑.
ut in publico inuentatõ contͣ
se scribi aliquid paciatur.
Illo ꝓcul oubio obseruandouͤ
nõ audeat tutor uł curator res
pupilares uł adulti aliter
monem adcas uendicare. nͥ
prius iuuentano publice
facto secundum morem soli¬
tum reseis cradantur. nͥces¬
catores qui sub̾am tͣnsiittũt.
specialit inuentarium conscͥ¬
ab offõ remoneantur. ⁊ penis
legitimis q̃ contra eos incer mi¬
nate sunt subiacebunt. et
postea perpetua macula i¬
famie notabintur: neqs. ab
imꝑiali bñficõ absoluitõne

Expanded text:
hoc quod scripsit, et secundum vires eiusdem scripturae patrimonium pupilli vel adulti exigi: neque enim sic homo simplex, immo magis stultus invenitur, ut et in publico inventario contra se scribi aliquid patiatur. Illo procul dubio observando, ut non audeat tutor vel curator res pupillares vel adulti aliter ionem ad eas vindicare, nisi prius inventario publice facto secundum morem solitum res eis tradantur: nisi testatores qui substantiam transmittunt specialiter inab officio removeantur et poenis legitimis, quae contra eos interminatae sunt, subiacebunt et postea perpetua macula infamiae notabuntur, neque ab imperiali beneficio absolutione
Abbreviated transcription (Latin):
Dem. Sifies agriuenditor
demonstrau̾t. ulegem dixit ĩt
ed̃sncmminemingressuum. si
quid inde eniucat᷑: ꝑiculosit
anctoris qd̃ sifinib sinsqͦs ce¬
monstrai̾nt. agrimuendidit
lisfinał ad uenditoremnõ
ꝓtinet.

Expanded text:
. Si fines agri venditor demonstravit et legem dixit intra eos neminem ingressurum, si quid inde evincatur, periculo fit auctoris. quod si finibus suis quos demonstravit agrum vendidit, lis finalis ad venditorem non pertinet.
Abbreviated transcription (Latin):
cum subinouebis. q̃m ab auc¬
core cuosidenissorem accepis¬
ti. si ens remomine controu̾¬
siam refert. q̃i ꝓuxorenisuam
andeqͣm emeres: comparauit
quiuendenti ad co consensum
dedit. ut se ⁊̃ ꝓ eiunctione ob¬
ligau̾it.
cum comparares cõuenit.
ut siqua q̃o enis nomine rela¬
tupͥcium recuperares. pͥses

Expanded text:
eum submovebis, quem ab auctore tuo fideiussorem accepisti, si eius nomine controversiam refert, quasi per uxorem suam, antequam tu emeres, comparaverit, qui vendenti adeo consensum dedit, ut se etiam pro evictione obligaverit. cum comparares convenit, si qua quaestio eius nomine relaut pretium recuperares, praes