comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
l ioans nõ es si suas tin diũat legi¬
ones qͣi reliq̃s ulliꝰ ytii et ne memoria
quidẽ dignas ceseat¶ PDulta hẽc historie
ĩ loco scͥytoꝵ uitio ꝯfusa p̃te̾o ad finez
Ie tot bellis exactis tot laboribus
exanelatis qͦs nedũ yati s scͥbere
d legere s audne difficile ⁊ictor. Cesar
ioiuiani rediit felix meo inditio quidẽ sub
sclititate bellita et scd̾m scł loquor si pa¬
tue hostes tm̃ nõ et patria uiciss ea certe
fuit uerecudia eaqi romani moris obẜua¬
cia ut tm̃ de hostibꝰ fũpharet et ĩ tfectoꝵ
Se duce tin hostiũ nuͣm scͥbi memorieq¬
.iuadari peteret  nuͣ u̾o ciuiu ocisoꝵ
Scrubi netuit ne domesticos clades atq miẜ¬
ias pacrie exprobraret/ ꝙͣuis et ĩ nũo cesoꝵ
hostiũ et si nõ rõanis at hũano gñi exꝓ¬
bratio ĩ ges fieret ¶ Siquide eiꝰ dcũ ut ab
illustribꝰ traditũ ẽ auctoribꝰ undeties cẽtena
et nonaginta duo milia hostiũ cesa sũt

Expanded text:
bus romanis non omnes, sed suas tantum dinumerat legiones, quasi reliquas nullius pretii, et ne memoria quidem dignas censeat. Multa hoc historie in loco scriptorum vitio confusa pretereo ad finem  tot bellis exactis, tot laboribus exantlatis, quos nedum pati, sed scribere, sed legare, sed audire difficile est, victor Cesar Romam rediit, felix meo iudicio quidem vir felicitate bellica, et secundum seculum loquor, si patrie hostes tantum, non et patriam vicisset. Ea certe fuit verecundia eaque romani moris observantia, ut tantum de hostibus triumpharet, et interfectorum, se duce, tantum hostium numerum scribi memorieque mandari pateretur. Numerum civium occisorum scribi vetuit, ne domesticas clades atque miserias patrie exprobraret; quamvis et numero cesorum hostium, etsi non Romanis, humano generi exprobratio ingens fieret. Siquidem eius ductu, ut ab illustribus traditum est auctoribus, undecies centena et nonaginta duo millia hostium cesa sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
illud it alia decãtatũ/ Meu ẜuiuisse.
ut eent qui iue ꝑderẽt¶Iaudatões in
funere uiroꝵ illustrui fieri solite ꝓpt̾
ꝓliyitatẽ et pompam funeas cuidies
nõ suffectura uideba  ⁊ ternusse sunt
ear q ĩ locũ senatꝰ ꝯsultũ biene y p̾conem
iussu asulis reçitatu ẽ quo. se õs honores

Expanded text:
illud inter alia decantatum: Men' servasse, ut essent, qui me perderent? Laudationes in funere virorum illustrium fieri solite propter prolixitatem et pompam funeris, cui dies non suffectura videbatur, pretermisse sunt, earumque in locum senatus consultum breve per preconem iussu consulis recitatum est, quo Cesari omnes
Abbreviated transcription (Latin):
ueslz uł de uollz et nỹe quide ĩ extienio
coga capt̾ obuubit leua q suũ uestuuen
ad iiferiores corporis partes extedit qͦ.
casa eẽt honestio ¶ta ille qui tot tenas
pͥmũ post ĩ urbe iõa t̾rarũ orbem nnia
felicitate sub egerat/ una hora .iiii. ac .x.
uulieribꝰ ad t̾ra datꝰ occubuit Inq dem
fra auditꝰ ẽ ⁊ uine fragor ĩgetis ¶ͣ

Expanded text:
de volet. Et ipse quidem in extremo toga caput obnubit, levaque sinum vestimenti ad inferiores corporis partes extendit, quo casus esset honestior. Ita ille, qui tot terras primum, post in urbe Roma terrarum orbem mira felicitate subegerat, una hora tribus ac viginti vulneribus ad terram datus occubuit, inque omnem terram auditus est ruine fragor ingentis. Quam
Abbreviated transcription (Latin):
iumic̾tis et regaliolũ auemi ĩ põpeiana curia
adiusis uolutabꝰ discert᷑ã omtto suii et uyo¬
ris sompniũ et q̃ sũt id gẽq oĩa q̃ auiro
tam docto ta iagnauiiuo uite optuuo
nssi fallor syui poterat s tũt uulgo obẜ¬
uart talia nuo ꝓcurari aturaciꝰ et caueri
nios erat illo certe sapiẽtissimo duci occles
apiusse debuerat ꝙ et fama cedis i uulgꝰ
effusa erat ut q̃ młti nouerat ille unꝰ cud
res agebat ͤ uix iguorare potuerit et ad le
uet accepitq illa nec ꝓlegit s scͥpturis
aliis quas siustra manu gestabat qĩ stati
postea lectꝰ ĩnuscuit q̃ pꝰea cũ aliis est ĩ¬
uenta¶ Iñit ortꝰ dicit ᷑ moy ille p̃cipue pͥn

Expanded text:
imminentis, et regaliolum avem in pompeiana curia imminentis, et regaliolum avem in pompeiana curia a diversis volucribus discerptam. Omitto suum et uxoris sue somnium et que sunt id genus omnia, que a viro tam doctonisi fallor, sperni poterant. Sed tunc vulgo observari talia, immo procurari accuratius et caveri mos erat. Illud certe sapientissimo duci oculos aperuisse debuerat, quod et fama cedis in vulgus effusa erat, ut, quod multi noverant, ille unus, cuius res agebatur, vix ignorare potuerit. Et ad loiret; accepitque illam nec perlegit, sed scripturis aliis, quas sinistra manu gestabat, quasi statim postea lecturus, immiscuit, que postea cum aliis est inventa. Et hinc ortus dicitur mos ille precip
Abbreviated transcription (Latin):
e i en a lx. senatoribꝰ gaio et bassio et marco
ac de cimio brutis tãte cedis ducibꝰ qͦꝵ pͥuꝰ
rũt ꝑemptores et mlta quide aiuratis fue
ꝯcidia qual atq ubi cũ ꝑderẽt tandẽ sena¬
tu idibꝰ marcus ĩ põpei curia edcõ et locꝰ
placuit et tp̃s nec ip̃i quide. Ce. mors iguota
ce debuerat uisi ꝙ yituris occłos obscruit
fortuna onutto tabula eneam forte capis
regtis esepulcio eyuta ĩ qua gresse scyta crat
hec sentẽcia qñ cũq ossa capis detecta es¬
sẽt fore ut iulio proguatꝰ manu suoruni
uecaret ᷑ magnisq iuox ĩ italia chadibꝰ uiu¬
dicaretͣ põt eĩ eẽ res fabulosa ꝙ̃ius ean
suetoniꝰ trãquilla affiriet et coruelii bal¬
bu.Ce. familiarissimũ producat auttore
omntto greges eqͦꝵ ĩ traiciendo ⁊ ubicone.
qseciaros et uagari siue custode y muissos
cnca diẽ cedis et pabulo abstiuetes et lacui¬
iuis manates uberibꝰ omitto pluriiuis hostus
uõ litatũ et spirriuie aurisspicis moitꝰ ꝑidĩ

Expanded text:
inta senatoribus; Gaio Cassio et Marco ac Decimo Brutis tante cedis ducibus; quorum fuerunt peremptores. Et multa quidem coniuratis fuere consilia, qualiter aut ubi eum perderent: tandem, senatu Idibus Martiis in Pompeii curiam edicto, locus placuit et tempus. Nec ipsi quidem Cesari mors ignota esse debuerat, nisi quod perituris oculos obstruit fortuna. Omitto tabulam eneam forte Capis regis ex sepulcro erutam, in qua grece scriptum erat hac sententia: Quandocumque ossa Capis detecta essent, fore, ut Iulo prognatus manu suorum necaretur, magnisque mox Italie cladibus vindicaretur; potest enim esse res fabulosa, quamvis eam Svetonius Tranquillus affirmet, et Cornelium Balbum, Cesaris familiarissimum, producat auctorem. Omitto greges equorum in traiciendo Rubicone consecratos et vagari sine custode permissos, circa diem cedis et pabulo abstinentes et lacrimis manantes uberibus. Omitto plurimis hostiis non litatum et Spurine aruspicis monitus periculi
Abbreviated transcription (Latin):
sic elegatissime ait florus ylane uideret ¶es¬
cio quia deliłare fortũa et ꝗd aliͦ. ⁊ear mss
an amicũ suii usq ĩ fine rara et sibi ꝓrsus
ĩ solita fide sibi conutaret ᷑  an eũ extrenio iq
calle deseieret ad alui trasitura tãtaq fuit h.
fortũe deliberatio ta diuturna ut ĩt moras
płn neutra ĩꝑtẽ ĩcliuate uictoria cũ iam
cosareis oculis ĩsuetũ dedecꝰ sẽsim ⁊efͤtederet
nec quominꝰ pala fugeret tam uiture ꝙͣ pu¬
dore teueret᷑ qd̾ nũꝙͣ añ illũ die fecerat. du¬
bitare. Ce. cepit atqi diffidere et solito uestioi
ante atiẽ staie ita tnĩ ut nich ide de solita
imyatoria uirtute remittẽt/ uno eqͦ disiliẽs
et furẽti similimꝰ pͥmã peditũ ĩ atie euola¬
ret clania̾s ĩ crepãs obsecians atq exhortãs
nec tantũ uoce uł oculis s manu ⁊ pectare
fuga sistes et fuge inicipientes in p̃liũ iui
retorques tanta deniq trepidatio lucis illiꝰ
fuit tanq dui ambignus pugne funs ut

Expanded text:
Florus, plane videretur nescio quid deliberare fortuna. Et quid aliud rear, nisi, an amicum suum usque in finem rara et sibi prorsus insolita fide comitaretur, an eum extremo iam calle desereret ad alium transitura? Tantaque fuit hec fortune deliberatio, tam diuturna, ut inter moras prelii, neutram in partem inclinante victoria, quum iam cesareis oculis insuetum dedecus, sensim retrocederet, nec, quominus palam fugeret, tam virtute, quam pudore teneretur, quod numquam ante illum diem fecerant, dubitare Cesar ceperit atque diffidere et solito mestior ante aciem stare; ita tamen, ut nichil idem de solita imperatoria virtute remitteret, immo equo desiliens et furenti simillimus primam peditum in aciem evolaret nec tantum voce vel oculis, sed manu et pectore fugam sistens, et fugere incipientes in prelium vi retorquens. Tanta denique trepidatio lucis illius fuit, tamque diu ambiguus pugne finis, ut
Abbreviated transcription (Latin):
q iopenui castrametatꝰ e̾¶Pompeiꝰ fausto
scͥpẜat qui ꝙ̃tũ ĩtelligi datu uitͣ. opidu
crat. Ce. mediam iiualle nolle descendere
nuris modis oppidanoꝵ aĩos attollebãt cupide
eĩ spes arpiũt oñis mortales et ea sͥ fictũt
ais que nec eẽ nec fieri posse cognoscũt taz
dulte ẽ nõ dica spare s cogitare q̃ delectant
quõ eĩ ĩ possibilia speret  nõ ĩtelligo cogi¬
tari aũt possũt oĩa ¶ Dũm se sic po̾yeuis¬

Expanded text:
strametatus est. Pompeius Fausto scripserat, qui, quantum intelligi datur, intra oppidum erat, Cesarem mediam in vallem nolle descendere,et, que littere miris modis oppidanorum animos attollebant. Cupide enim spes arripiunt omnes mortales, et ea sibi figunt animis, que nec esse nec fieri posse cognoscunt: tam dulce est non dicam sperare, sed cogitare, que delectant; quomodo enim impossibilia sperentur, non intelligo: cogitari autem possunt omnia. Dum se sic Pompei
Abbreviated transcription (Latin):
plꝰ cõe cũ. Ce. trũphante iusi forte eaden
ĩ prĩa natũ ee̾ ꝑs facit s nũꝙͣ hodis causa
defuit addiuit suspitõe affetati regni ab illo
qui utiq regibꝰ oĩbꝰ maior erat et maiorẽ
eẽ se nouerat¶ Dee sũt fere cãe hec cͥmina¬

Expanded text:
 cum Cesare triumphante? nisi forte eadem in patria natum esse pares facit. Sed numquam odio causa defuit. Addunt suspicionem affectati regni ab illo, qui utique regibus omnibus maior erat, et maiorem esse noverat. He sunt fere cause, hec sun
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ et duo primi accepta semel uenia pꝰ¬
modũ rebellassẽt et de coꝵ morte aliter
Ce. ac libertos feuo et igni crudelit ences¬
set Bed nẽ hos quide suo iussu seu asehi
s̃ tfectos dicat qͥ asẜut pꝰ. uictoria ĩt feco
Cũ uõ petẽtibꝰ sigillatim ignoiuiss nous¬
sime uniu̾sis etiã ñ petẽtibꝰ uema dedis
ac licẽtiã ĩ italia redeñdi atq ad honores
et imiria bello ẏcdusi aditũ ayiut ostelẽ
post eiꝰ ĩ fitu obloquat᷑  qd̾ iniuitꝰ lago m
an sic diyat. Uidimꝰ tua uictoria pͥle

Expanded text:
 et duo primi, accepta semel venia, postmodum rebellassent et de eorum morte aliter us servos Cesaris ac libertos ferro et igni crudeliter enecasset. Sed ne hos quidem suo iussu seu consensu interfectos dicant, qui asserunt post victoriam interfectos. Quum vero petentibus singillatim ignovisset, novissime universis etiam non petentibus veniam dedit ac licentiam in Italiam redeundi, atque ad honores et imperia bello preclusum aditum aperuit, ostendens post eius interitum obloquatur, quod invitus lego, tamen ante sic dixerat: Vidimus tuam victoriam pre
Abbreviated transcription (Latin):
alis oibꝰ ĩ pliis ĩgẽtes hostiũ eycitꝰ sẽper
lõgte nũo pautiores uiceruit atq deleueñt
EEt ibide una cohors Ce. qͣtuor põpeianas
legioues aliqͦt horaꝵ sratio sit ꝑtulit ut
pene õs ꝯfixi atq obruti sacitis eẽut qͣꝵ¬
C.xxͦx. nira uallũ reꝑta atq ad Ce. sunt
telata et hec oũs a ͨ. młti qͥde ¶ Tiuõ de sui¬
gulis loquar nota ẽ sceue centurrionis in
britania et ad durachiũ iurtꝰ de qua suo.
diximꝰ loco et ꝙ dicẽdi locꝰ defuit accilii un¬
litis ad massilia qui cũ plio nauali hostile
ĩ pupini dext̾a mieciss illa amputata nrꝰ
cissime gretie laudbꝰ ĩ celũ usq sublatũ est
eo par uirtꝰ rõani nulitis peue sit dãnata
silentio sic u̾boꝵ illi isti at ⁊eꝵ studio dediti
eiat ¶ Seditione nulitare gallicis õibꝰ atq.
g̾iuanicis et britanitis bellis ulła ꝑtulit:

Expanded text:
ibus in preliis ingentes hostium exercitus semper longe numero pauciores vicerint atque deleverint. Et ibidem una cohors Cesaris IIII pompeianas legiones aliquot horarum spatio sic perculit, ut pene omnes confixi atque obruti sagittis essent, qntra vallum reperta atque ad Cesarem sunt relata. Et hec omnes, aut multi quidem. Quid de singulis loquar? Nota est Sceve centurionis et in Britannia et ad Durachium virtus, de qua suo diximus loco, et, quod dicendi locus defuit, Accilii militis ad Massiliam, qui, quum prelio navali hostilem in puppim dexteram iniecisset, illa amputata, nixcissime Grecie laudibus in celum usque sublatum est, quum par virtus romani militis pene sit damnata silentio. Sic verborum illi, isti autem rerum studio dediti erant. Seditionem militarem gallicis omnibus atque germanicis et britannicis bellis nullam pertulit,
Abbreviated transcription (Latin):
honoribꝰ gestis et uetustissime fanill
spledore uenerabile qui cũ añ regis adie¬
tu ueste purpurrea uteret᷑ dixit eiubi
uł dici fecit nõ decere illũ eadẽ secũ nobi
uti et parut iguissimo hoĩ licere ies
miẜ ille et maioribꝰ suis dissinul mut

Expanded text:
issime familie splendore venerabilem. Qui quum ante regis adventum veste purpurea uteretur, dixit ei Iuba vel dici fecit, non decere illum eadem veste secum uti. Et paruit ignavissimo homini, licet regi, miser ille et maioribus suis dissimillimus;
Abbreviated transcription (Latin):
ceret  quibꝰ artibꝰ et fortissimos nuliteᷤs
et .sͥ. fidissimos fecit us adeo ut in ip̃s
pͥncipio cuulis belli cũ iam apria scipẽ¬
dia uegarent᷑ neq ad tãta rez unꝰ np̃e
sufficrret. Centuriones legionũ singłos
equites sibi offeriẽt sua nupensa et õs
pedites coi̾tatis om̾bꝰ et ditiõibꝰ qͥbusq
ultio iuopũ cura nise trasfeiẽtibꝰ gͣtui¬
tu illi siue stipendio at famiẽto polli

Expanded text:
ceretur. Quibus artibus et fortissimos milites ceretur. Quibus artibus et fortissimos milites et sibi fidissimos fecit usque adeo, ut in ipso principio civilis belli, quum iam a patria stipendia negarentur, neque ad tantam rem unus ipse sufficeret, centuriones legionum singulos equites sibi offerent sua impensa, et omnes pedites, communicatis omnibus, et ditioribus quibusque ultro inopum curam in se transferentibus, gratuitum illi sine stipe
Abbreviated transcription (Latin):
parates ꝯͥcies ꝓfectionis aut pugre
rei cuiꝰpia sigiuũ dabat ut cũ dictas
candũ pronum uec facile naturã et ꝯu¬
ecudine ubis exciepari seditiosos ac de¬
seicores seuerissime pumebat ꝙ ħ nicia
ba̾t ut uero intẽtos ad p̾lia requirebat.
Sit post uictorias iut̾dũ lascine mili¬
tari ac leticie frena laxabat ut adiutͥno
laboie recrearẽt᷑ corꝰ nulitũ atq aĩ. et
si in hoc argueret᷑ respondebat ¶Hiliteᷤ
mei et ũguetati bñ possũt et pugnare
et iuncere illud quoq eis ꝑpactebat ut
auro et argẽto ornarentur quo ut as¬
pectu pulcror eẽt excitꝰ et untuti ĩsite
da̾ni iuetꝰ accede̾t et eẽt quisq ad pugͦn¬
duz acrior et dũ uinti tuuet et spoliari
neq eos alloques uulites nucupabat s
comilitones suos neq eos ut milites s
ut amicos carissimos diligeba ¶ntãtũ
ut cognita cede titurii et arculen de q̃
supͣdiximꝰ baiba et capillo uitonius atq
ĩ tultꝰ tam diu fu̾it donec ĩ hostes ulcis¬

Expanded text:
onis aut pugne rei cuiuspiam signum dabat, ut condiscerent candum pronum, nec facile naturam et consuetudinem verbis extirpari. Seditiosos ac desertores severissime puniebat, quod hec vitia rent. Ut vero intentos ad prelia requirebat, sic post victorias interdum lascivie militari ac letitie frena laxabat, ut a diuturno labore recrearentur corpora militum atque animi, et, si in hoc argueretur, respondebat: Milites mei et unguentati bene possunt et pugnare et vincere. Illud quoque eis permittebat, ut auro et argento ornarentur, quo et aspectu pulchrior esset exercitus, et virtuti insite damni metus accederet, et esset quisque ad pugnandum acrior, dum et vinci timerent et spoliari. Neque omnes alloquens milites nuncupabat, sed commilitones suos, neque eos ut milites, sed ut amicos carissimos diligebat in tantum, ut, cognita cede Titurii et Arunculeii, de qua supra diximus, barba et capillo intonsus atque incultus tam diu fuerit, donec in hostes ulcis
Abbreviated transcription (Latin):
cius aliqt᷑ ꝯtinuis noctibꝰ yio offitio freqͥ¬
tarũt ¶ Nacto funere ylebs ⁊õana ad doniu
bruti es cassn facibꝰ armata atẽdit iuxq
inde repulsa heiuilũ Cĩnam ĩ felitẽ queds
uł talit suii ducez ulta gestauit. Sic aliene
culpe ille ĩ nocẽs penas dedit. Rost ħ nuni¬
diti lapidis colu̾na ⁊ codẽ loco posuit .xx.
pedii altituliius ĩ cytione addita ꝑẽti pr̃e
ad qua et sacficare et neuere et mare¬
auctoritate s opnone ⁊ populari¶ ftã ludis
quos ibi augustꝰ Ce. heres cius ĩstituit t̾nita
queda scella .uii. ꝯtinus diebꝰ tirca .xiͣ. horã
lucis apparuit ysuasumq ẽ credule plebi Ce.
ee aĩa ĩ celũ admissi ¶no profecto aluis uiis
ꝙͣ armis et bellis alusq ꝙ̃ de armuato hoste

Expanded text:
eius aliquot continuis noctibus pio officio frequentarunt. Peracto funere, plebs romana ad domum Bruti et Cassii facibus armata contendit, vixque inde repulsa Hevilum Cinnam, infelicem quemdam velut taliter suum ducem ulta, gestavit. Sic aliene culpe ille innocens penas dedit. Post hec Numidici lapidis columnam in eodem loco posuit XX pedum altitudinis, inscriptione addita: Parenti patrie; ad quam et sacrificare et vovere et iurauctoritate, sed opinione etiam populari. Nam ludis, quos ibi Cesar Augustus, heres eius, instituit, cometa quedam stella VII continuis diebus circa XI horam lucis apparuit, persuasumque est credule plebi Cesaris esse animam in celum admissi; quo profecto aliis viis, quam armis et bellis, aliisque, quam de armato hoste
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ tuis nõ dica tursibꝰ s uicoriis alid¬
trate st̃ qͥ quide̾ ego insi ita ee magͦ
fatear ut ea uix cuꝰꝙ mẽs a conti¬
tio cape possit amens sun milites u
urbantate nec forua nec fortiia
quide s urubꝰ corporis atq aĩ extiui
et ꝓpinqͦ hoste hoĩlꝰ horis npõ magio

Expanded text:
 tuis non dicam cursibus, sed victoriis illustrate sunt. Que quidem ego nisi ita esse magna fatear, ut ea vix cuiusquam mens aut cogitatio capere possit, amens sim. Milites non urbanitate, nec forma, nec fortuna quidem, sed viribus corporis atque animi e
Abbreviated transcription (Latin):
picł aucers cẽt equos abicere solitꝰ et prx¬
ẜrim suu ut equato cũ peditilꝰ dasdnĩe
et se poĩta fuge sre quasi uirũ unuĩ totũ
frimaret ex̃citũ. pret at artes mtxatoriafi
nulitis offitia tam ualent᷑ ex̾cuit ut sic̃
nemo illi par nuꝑator sic uenio illo nul ᷤ
melior foret ¶Itãq ĩclinatar atiez sere.
solus enexit ut p̾ẜtim mondesi die fcm̃
eẽ natiaueuiꝰ cohibes fuctã et pauentes
areptis faucibꝰ ĩ adu̾sos mauu ac uoce
retorq̃uit santo impetu ut aquilifer ali¬
qñ cũirtate intentat̃a cuspide finefecit
aliũq teruerit us adõ ut ĩ manu
eiꝰ signũ reliqueret abrretq et ie ꝙ
nuyatore uexilifer reaueret. De has
bellica uirtute ac felicitate p̃cipuaq
cileritate et si hibunde sit dcũi neq.
aliud̾ tota hec dicat istoria ¶Plo est
tñ omittẽdũ ciceronis testimonium
pculos ponere id̾qi libẽt᷑ crebris usu¬
pͣlioꝵ uec uauetate regionũ n. celeu¬
tate aficiendi uec dissinulitudiẽ bellor

Expanded text:
ps esset, equos abiicere solitus et presertim suum, ut, equato cum peditibus discrimine, et seposita fuge spe, quasi virum unum totum firmaret exercitum. Preter autem artes imperatorias militis officia tam valenter exercuit, ut, sicut nemo illi par imperator, sic nemo illo miles melior foret. Itaque inclinatam aciem sepe solus erexit, ut presertim Mundensi die factum esse narravimus, cohibens fugam et paventes, arreptis faucibus, in adversos manu ac voce retorquens tanto impetu, ut aquiliferum aliquando cunctantem intentata cuspide tremefecerit illumque terruerit usque adeo, ut in manu eius signum relinqueret abiretque, et ipse ex imperatore vexillifer remaneret. De hac bellica virtute ac felicitate precipuaque celeritate etsi abunde sit dictum, neque aliud tota hec dicat historia, non est tamen omittendum Ciceronis testimonium, oculos ponere, idque libenter crebris usurpreliorum, nec varietate regionum, nec celeritate vincendi, nec dissimilitudine bellorum
Abbreviated transcription (Latin):
oratoꝵ pͥncipes et Ce. hostis ticcro ꝯfirmat
et d̃ mireris ad brutũ scͥbes. neq tm̃̃ uuli¬
enituit Sed et libros scͥpsit reꝵ añ alios sua¬
ruz qui ab aluis qui rebꝰ ip̃is int̾fuerant
digesti sũt et ĩ luce edit ¶onde ħior qͥde
rebꝰ. Ce. scͥpsimiꝰ marima pͥẜ decepta est¬
¶ cãpsit et alios plures qui ita sibi ꝓpter
igemi uelocitatẽ ado̾ nich aut modicũ tpris oc¬
cupabat obstabãtq negotus qͦsdã eyeis ĩ al¬
piuz trasitu belli gallici tpr̃ibꝰ qͦsas ĩ medio
yiculosissimor ardore belloꝵ unũ cuiꝰ suyr a
natũ ad amicos int̾ alios ciceronẽ qͥ pate di¬
xͥim tanti uiri sepe et militũ in eiut anui¬
ticia uauaui ¶cripsit et adoloscẽtielus
mlta q ꝓscqui longũ ẽ ¶Bałis ille ĩ rebuf
igenii nam ĩ rebꝰ bellicis uulli hõiũ scd̃s¬

Expanded text:
oratorum princeps et Cesaris hostis Cicero confirmat, oratorum princeps et Cesaris hostis Cicero confirmat, et, quod mireris, ad Brutum scribens. Neque tantum milienituit, sed et libros scripsit rerum ante alios suarum, qui ab aliis, qui rebus ipsis interfuerunt, digesti sunt et in lucem editi; unde horum, que de rebus Cesaris scripsimus, maxima pars decerpta est. Scripsit et alios plures, qui ita sibi propter ingenii velocitatem adeo nichil aut modicum temporis occupabant obstabantque negotiis, ut quosdam ex eis in Alpium transitu belli gallici temporibus, quosdam in medio periculosissimorum ardore bellorum, unum, cuius supra natum, ad amicos, inter alios Ciceronem, qui, pace dixerim tanti viri, sepe et multum in illius amicitia variavit. Scripsit et adolescentulus multa, que prosequi longum est. Talis ille in rebus ingenii; nam in rebus bellicis nulli homi
Abbreviated transcription (Latin):
quibꝰ nom ht ¶ Euries maritune et añ
os egipti regiua cleoyatra cuiꝰ supͣ men¬
tiõei feciutꝰ cũ qua atẽtꝰ ĩ medio bellici¬
iulit̾ ardore uolurtati iulti tpris ĩredisse
Post belli fine ĩ urbẽ rouiã euocatam
nec isi mltis honoribꝰ ac donis ornatã
redire tubuit ĩ egiptũ filuiq ey ea sus¬
cepti agnouit suũq illi nom̃ nuroni
nõ erubit quẽq qdã. Ce. et asp̃tu et
incessu y suule prodidere. Int hec nĩ
et cibi ꝓrsꝯ ĩ differetis et ycissimus uiui
fuit ut mirari posses quid sibi siue.
fuit non ut eas reconderet q̃d̃ fere õs
fatiut qui diuitias q̃rũt s ut largicet ᷑
libalit̾q diffũderet ita duoꝵ auaritie
malor ałtũ uesciebat altero laborabat.
Uude et isrania et cgalia ĩ egipto ulta
quidẽ roiue effracto etario uniisa drripi¬
ut᷑ ¶Sed̾ nõ ut abstiuẽtie sic eloquẽtie ĩ oys
fuit qͣ et oĩu scloꝵ duces haud dubie an̾ces¬
sit et sũmes equauit oratores d̃ ita esse.

Expanded text:
Euries Mauritanie, et ante omnes Egypti regina Cleopatra, cuius supra mentionem fecimus, cum qua tentus in medio belli civilis ardore voluptati multum temporis impendisset; post belli finem in urbem Romam evocatam, nec nisi multis honoribus ac donis ornatam redire tribuit in Egyptum, filiumque ex ea susceptum agnovit, suumque illi nomen imponi non erubuit, quem quidam Cesari et aspectu et incessu persimilem prodidere. Inter hec tamen et cibi prorsus indifferentis et parcissimus vini fuit, ut mirari posses, quid sibi sine fuit, non ut eas reconderet, quod omnes fere faciunt, qui divitias querunt, sed ut largiretur liberaliterque diffunderet. Ita duorum avaritie malorum alterum nesciebat, altero laborabat; unde etiam in Hispania, in Gallia, in Egypto multa quidem, Rome autem effracto erario universa diripuit. Sed non ut abstinentie, sic eloquentie inops fuit, qua et omnium seculorum duces haud dubie antecessit, et summos equavit oratores. Quod ita esse
Abbreviated transcription (Latin):
tisse et ĩ bello nũdũ p̃f̾ea delicatui niti¬
dũq ultra ꝙͣ̃ sãt ẽ uiro forti et rerui
talui studiosũ fuisse nota res̾ ẽ usq ad
ut iullam afñdametis sũptuo sissine
extiustam ꝙ nõ pleue oculis respoderet
funditꝰ eu̾teͣi dq tũc et ĩ oye fecisse
ualde nõ magnis in rebꝰ mõ s ĩ miuius
bertu sibi acceptissinui ꝙ rõani equitis
uxore uiolasset ulło licet accusate mõte
multauerit nõ tñ pudicitiã ꝙͣ ĩ alio ey¬
igebat ĩ se p̾stitit ĩ famatꝰ et rouie illus

Expanded text:
t et in bello, mundum preterea, delicatum nitidumque ultra, quam satis esset viro forti. Et rerum talium studiosum fuisse nota res est usque adeo, ut villam a fundamentis sumptuosissime extructam, quod non plene oculis responderet, funditus everteret; idque tunc etiam inopem fecisse valde, non magnis in rebus modo, sed in minimis bertum sibi acceptissimum, quod romani equitis uxorem violasset, nullo licet accusante, morte multaverit. Non tamen pudicitiam, quam in alio exigebat, in se prestitit; infamatus et Rome il
Abbreviated transcription (Latin):
fuit ita ut nũꝙͣ duceret insi itiueribꝰ ex¬
ploratis aut ꝑ alios a ͭ. ꝓse ip̃m nõ nũꝙͣ ĩt.
hostes illor hĩcu rrasgressꝰ ĩcoguitꝰ ut ad
simiã lib̾tatis̃ oibꝰ dubitari posset au aĩospr¬
an circu̾spectior cautiorq celeritatis nẽ tm̃
mire s ĩ credibilis fuit ꝙͣ et in ingenio et¬
ĩ corpore prestitit ita ut et si quid igenio
cor . itide nõ ne s uolare uisa centena
milia passuu ĩ siugłos dies erigeret et
obiectos amues aut naudo aut ĩflatis
utribꝰ redibꝰ arenugãdo traiteret ita ut
dcũ nirũ sepe nũtui ad eiꝰ aduẽtũ uibibꝰ
nũtianduĩ p̃nussi cũ eo carsim ꝓueissent
eũ ia yuenisse actoniti repiret ¶ iuic cele¬
ritati aĩositas q̃da ĩerat atq auditia ita
ut sepe turbulentissimis tẽpestatibꝰ quo.

Expanded text:
fuit ita, ut numquam duceret, nisi itineribus exploratis aut per alios aut per se ipsum; nonnumquam inter hostes illorum habitu transgressus incognitus, ut ad summam, libratis omnibus, dubitari posset, an animosan circumspectior cautiorque. Celeritatis non tantum mire, sed incredibilis fuit, quam et ingenio et corpore prestitit ita, ut, si quid ingenio corpore itidem non ire, sed volare visus centena millia passuum in singulos dies exigeret, et obiectos amnes aut nando aut inflatis utribus pedibus arremigando traiceret, ita ut, dictu mirum, sepe nuntii ad eius adventum urbibus nuntiandum premissi, quum eo cursim pervenissent, eum iam prevenisse attoniti reperirent. Et huic celeritati animositas quedam inerat atque audacia, ita ut sepe turbulentissimis tempestatibus, qua
Abbreviated transcription (Latin):
mentoꝵ deuis oruat ĩgẽtibꝰ ꝯfesti¬
q discedes Rebiluui ꝓcõsule rũ ali¬
obsideda liquit. M. messala cũ equi¬
tatu uticam p̾mitit ip̃e cũ ex̾citu
preuiu subsequitꝰ᷑ ¶ Aalites int̾¬
ea scipionis qui pugnal euaẜãt fugi¬
foro medio erepta aggestisq rebus
oibꝰ iucolaꝵ q̃ asportari nõ possẽt si¬
i poitis una cũ hoibꝰ opidi ulło discͥ¬
diffisus neuue plebẽ iilris expulerat
et eytra porta uallo fossaq et custodilꝰ
ad hibitis cucũcluẜa ¶Tenãtũ u̾o urbis
ĩ custadia inclusũ detinebat E quites scipi¬
onis supueientes acatone exclusos uticẽ¬
ses ĩuasere ꝙ eos pro. Ce sentire seulille co-¬
gnouerãt/ quo eritio nõ p̃da s sola ultio
querebat. ¶lli quibꝰ audita uictoria . Ce.
aĩos fecerat se saxis ac fustibꝰ eggie defẽ¬
derũt. In gͥ repulsi equites utita st̃ iu¬
gressi młtosq utticensiũ occideriit expugna¬

Expanded text:
meritorum donis ornat ingentibus, confestimmeritorum donis ornat ingentibus, confestimque discedens Rebilum proconsulem cuobsidendam linquit, M. Messallam cum equitatu Uticam premittit, ipse cum exercitu primum subsequitur. Milites interea Scipionis, qui pugna evaserant, fugiforo medio erecta, aggestisque rebus omnibus incolarum, que asportari non possent, superimpositis una cum hominibus oppidi, nullo discrdiffisus inermem plebem muris expulerat, et extra portam vallo fossaque et custodibus adhibitis circumcluserat, senatum vero urbis in custodia inclusum detinebat. Equites Scipionis supervenientes a Catone exclusos Uticenses invasere, quod eos pro Cesare sensisse cognoverant, quorum exitio non preda, sed sola ultio querebatur. Illi, quibus audita victoria Cesaris animos fecerat, se saxis ac fustibus egregie defenderunt. Inde igitur repulsi equites Uticam sunt ingressi, multosque Uticensium occiderunt: expugna
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ. que ĩ maibꝰ hẽbar ꝓbostidẽ belue
Unicłm q suũ crebris repetitis igtiꝰ
ꝑforat quo uictꝰ elephas cruciatur
spuit ad tĩam nulitẽ ĩ columen etlo¬
su rapido se ꝯu̾tit tantu ualet ĩpicdes
be et labieui cesis.xͫ. hostu fusis ais
ac fugatis .I. de sius tãtũ pẽditis ali¬
quot at uulueratis ĩ castia regdunitꝰ
Iniͦii elephantibꝰ captis armatis more
solito et turibꝰ instructis qͦs code qͦ
capti ciãt oruatu aute opidũ tapson
adduci iussu ¶T doc ĩtendẽs siforte
u̾gilius loci custos et qui secu erant
exͦ snor moti ab iusita obstinatõne
mone et sue quiemoratõe demẽtie
ad tra̾situ cohortatꝰ ẽ. Cũq ille silecie
teneret ꝙ pͥualida locꝰ erat paulisꝑ
ab oppido secessi. ¶Dostero at die sa¬
cuficio dus facto dignꝰ uir qui uiu
et uero dee sacrfitiu fac̾et et pro eo
pugͣret/ ꝯuecato ex̾citu spectãtibꝰ
opidauis milites ꝑro concione col¬
laudat et uiros eg̾gios ꝓ qualitate

Expanded text:
 quem in manibus habebat, proboscidem bellue vinculumque suum crebris et repetitis ictibus perforat; quo victus elephas cruciatu spuit ad terram militem incolumem, et sosu rapido se convertit. Tantum valet in periculo hostium, fusis aliis ac fugatis, L de suis tantum deperditis, aliquot autem vulneratis, in castra regreditur, LIIII elephantibus captis, armatis more solito et turribus instructis; quos eodem, quo capti erant, ornatu ante oppidum Tapson adduci iussit, hec intendens, si forte Virgilius, loci custos, et qui secum erant, exemplo suorum moti, ab insita obstinatione mone et sue clementie commemoratione ad transitum cohortatus est; quumque ille silentio se teneret, quod prevalidus locus erat, paulisper ab oppido secessit. Postera autem die, sacrificio diis facto dignus vir, qui uni et vero Deo sacrificium faceret et pro eo pugnaret, convocato exercitu, spectantibus oppidanis, milites pro concione collaudat, et viros egregios pro qualitate
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯͣuii icliate. Cũq eẽt ad arma diicui¬
sũ uicit ꝑe q̃. Ce. colebat sibiq opidĩ
cessir de yte adnsa duo et .xx. nulia ce¬
cidere ꝙ̃ius magͥne uribi ciubꝰ ĩ signis
stiages ¶ Cesar is palui digressꝯ idibꝰ apͥ¬
lia gades petiit iude uirso ispaliz rediit
ur ispanias ⁊es uelut ultima uolũtate
ꝯcione aduocata biificia sua ĩca uribez
ꝯmemorauit et antiqͣ et noua ĩ fine
ces aiguit tãꝙͣ mala ꝓbonis oĩ tp̃re red¬
didissẽt ĩ pace seditiosi ĩ bello at ignaui
ꝙ gneus. põpes adolescẽs eoꝵ sotus au¬
xilio cesis ciubꝰ agios et uicina uastass¬

Expanded text:
um inclinante; quumque esset ad arma discursum, vicit pars, que Cesarem colebat, sibique oppidum cessit. De parte adversa II et XX millia cecidere, quamvis magne urbi cuilibet insignis strages. Cesar Hispali digressus idibus Aprilis Gades petiit; inde rursum Hispalim rediit, ut hispanas res velut ultima voluntate urbem commemoravit, et antiqua et nova. In finem eos arguit, tamquam mala pro bonis omni tempore reddidissent, in pace seditiosi, in bello autem ignavi; quod Gneus Pompeius adolescens eorum fretus auxilio, cesis civibus, agros et vicinia vastass
Abbreviated transcription (Latin):
sima cã fuit ¶Eemõ enu hoste sibi uult
hĩde legatũ ppło. R. publite ⁊ eliquit.¶ Dr¬
tos quos crica tib̾im hebat pͥuate at ac
uiuti trecenos sextercios/ qd̾ legatũ ĩges
fuisse quisꝗs ppłi nũositatẽ attedit ĩtel¬
liget ¶Te ciẽuerãt occisores corpꝰ ĩ tib̾iuu
iactare bona publitare acta reuocare
Ged magnitudiue ꝑpetrati facinoris at¬
toniti et metu. Mantonii qui tuc ꝯsul
et lepidi qui magist equitũ dictatoris
eiat absfiti destiterũt s fuit illis unica
fuge cura quin etia ludibriũ extiucto
yparatũ miricos ĩ honores u̾sum est
Rogus es accensus ĩ cãpo martio secus:
tumulũ uilie/ nescio quidẽ anfilie an so¬
ioris utuq ei hoc nom̃ fuerat ¶ E des.
aurea tẽpli ĩ formã meniorie esꝰ extuis¬
ta lectꝰ eburneus auie stratꝰ at purpuria
ad caput esꝰ tropheũ ad glouã et uestis
i qua eiat occisꝗ ad ꝯnuẜatiõe sptãtiu

Expanded text:
i vult heredem legatum. Populo romano publice reliquit hortos, quos circa Tiberim habebat, private autem ac viritim trecenos sextertios, quod legatum ingens fuisse, quisquis populi numerositatem attendit, intelliget. Decreverant occisores corpus in Tiberim iactare, bona publicare, acta revocare; sed magnitudine perpetrati facinoris attoniti et metu Marci Antonii, qui tunc consul, et Lepidi, qui magister equitum dictatori erat, absterriti destiterunt, fuitque illis una fuge cura, quoniam etiam ludibrium extincto preparatum mirificos in honores versum est. Rogus enim accensus in campo Martio secus tumulum Iulie, nescio quidem an filie an sororis, utrique enim nomen hoc fuerat; edes aurea templi in formam eius memorie extructa, lectus eburneus auro stratus ac purpura, ad caput eius tropheum ad gloriam et vestis, in qua erat occisus, ad commiserationem sp
Abbreviated transcription (Latin):
ab se trasfugert ¶Aulta yterea ab hus
popeianis ꝓeosde dies crudelit gesta st̃
seu ysagientibꝰ fati diẽ sibi iustare i.
qui nuos feius est qͦruda ĩ ferias sibi
pmitere aliena cede querẽtibꝰ ¶o
qui si pugne copiã equis i lociẜ aliqũ
faceret se reui oĩuz opmniõe celeriꝰ afec¬
tir idq se expectare ac spare¶ ¶ãt.
hispalim uẽit atraq ube ini oliueto cas¬
ta posuit imaias atq aias aduit add ex¬
trenui munde subsistit qua sup̾mis dadibs

Expanded text:
ad Cesarem transfugerunt. Multa preterea ab ipsis ad Cesarem transfugerunt. Multa preterea ab ipsis Pompeianis per eosdem dies crudeliter gesta sunt, ceu presagientibus fati diem sibi instare, et, qui mos ferus est quorumdam, inferias sibi premittere aliena cede querentibus. Pqui si pugne copiam equis in locis aliquando faceret, se rem omnium opinione celerius confecturum, idque se expectare ac sperare. Ibat Hispalim venit, contraque urbem in oliveto castra posuit, inde alias atque alias adiit, ad extremum Munde substitit, qu
Abbreviated transcription (Latin):
e crescebat ¶Nationa e muro desilies dix̃
se cũ ancilla sua statiusse tãffugere illi
forte cog̾to ꝓpoĩto uigulatam se fuga
p̃cipiti euasisse uabelle qͦ euiuris pa¬
iecte sũt ĩ uẽte ĩ qͥbꝰ sic ad literã scͥptur
erat. l. nuitiꝰ. Ce. si mͥ uita t buis qui
a unco popxio sum deẜtꝰ quale me.
illi prestiti tali uritute et ꝯstãcia fut̾ii
me inite prestabo ¶ Sm̃l et legati qui
largraetꝰ se die proyio opidii dedituros
quibꝰ Ce. hoc unũ breue respondit Ce.
sum fidẽ prestabo ¶ Sis effectu ut añdie
xi ͫ lł martii oppido potiret᷑ ¶ Id cũ põ¬
peio uotũ eẽt depoita spe cuiaq cordube
defendende castris q motis abscessit atq¬
Undecũbi oppidũ petrte Ibĩq quocatis
quos sibi fidos aibitiabat  iꝑauit ut
lxxiiiͦ exhus qͥ cesaree fauẽtes uictorie
dicebat᷑ qͣi. Ce. amiare cruuen ingens
eẽt securi ictos occidit reliquos itra op¬
pidũ ĩ dusit equibꝰ. Cxx. elusis custodisᷤ

Expanded text:
est crescebant. Matrona e muro desiliens dixit se cum ancilla sua statuisse transfugere; illam forte, proposito cognito, iugulatam, se fuga precipiti evasisse. Tabelle quoque e muris proiecte sunt invente, in quibus sic ad litteram scriptum erat: L. Mutius Cesari. Si michi vitam tribuis, quoniam a Gneo Pompeio sum desertus, qualem me illi prestiti, tali virtute et constantia, futurum me in te prestabo. Simul et legati, quilargiretur, se die proximo oppidum dedituros. Quibus Cesar hoc unum breve respondit: Cesar sum: fidem prestabo. Sic effectum, ut ante diem XI Kal. Martii oppido potiretur. Id quum Pompeio notum esset, deposita spe et cura Cordube defendende, castrisque motis, abscessit atque Ucubim oppidum petiit, ibique convocatis, quos sibi fidos arbitrabatur, imperaviLXXIIII ex his, qui Cesaris faventes victorie dicebantur, quasi Cesarem amare crimen ingens esset, securi ictos occidit, reliquos intra oppidum inclusit, e quibus CXX, elusis custodiis,
Abbreviated transcription (Latin):
detͫ silentio p̃reuuda uit̾ hos icns
ruguaret᷑ et leuo ĩ cornu elephas us¬
neratꝰ et dolore ibicris irutatꝰ foite
ĩ eriuen ĩ lixa nuiss et sulstratum
pedibꝰ ac miole corporis oppssũ et uage

Expanded text:
 silentio pretereunda inter hos metus pugnaretur, et levo in cornu elephas vulneratus, et dolore vulneris irritatus, forte inermem in lixam irruisset, et substratum pedibus ac mole corporis oppressum et magnis
Abbreviated transcription (Latin):
ue aio uui adoloscẽti terga u̾tiss ¶s qͥ. pr̃ei
eiꝰ tale uirũ qui tot reges qui tat duces qͥ
tot ppłos nõ uibiui modo s regnoꝵ tociens
muit mori optauit uintere solitus nõ uĩci
cohortes hostiũ alabieno castͥe laborãtibus
auxilio directe mediaq yatiem ꝓperantes
fuge spem ptenderũt o fortuna ĩ onũ ie
ut credit᷑ potens s ĩ bello potentissiuia
Sĩquĩde. Ce. siue illas uere tugere arbit᷑¬
tus siue credulitatẽ simulas ducũ sagacissis
uelut ĩ profugas iupetu fecit aiosq ⁊ suis
addidit ut fugere hostes rati seq̃reni᷑ et
hostibꝰ de pressit ut dũ suos fugere suspitat᷑
fugeret Itaq labienꝰ. Ce. deytor ac trasfuga
suiq ystiu ducis hostis ĩerorabilis sui.
paraie puitiem q̃rebat uictoriam
inspata sibi uero mortẽ peperit Co
eĩ p̾lio ip̃e ꝯcidit una q secũ actius¬

Expanded text:
e animo uni adolescenti terga vertisset is, qui patrem eius, talem virum, qui tot reges, qui tot duces, qui tot populos non urbium modo, sed regnorum totiens muit, mori optavit, vincere solitus, non vinciuravit, donec V cohortes hostium, a Labieno castris laborantibus auxilio directe mediamque per aciem properantes, fuge speciem. pretenderunt. O fortuna in omni re, ut creditur, potens, sed in bello potentissima! Siquidem Cesar, sive illas vere fugere arbitratus, sive credulitatem simulans, ducum sagacissimus, velut in profugas impetum fecit, animosque et suis addidit, ut, fugere hostes rati, sequerentur, et hostibus dempsit, ut, dum suos fugere suspicantur, fugerent. Ita Labienus, Cesaris desertor ac transfuga suique pristini ducis hostis inexorabilis, cui parare perniciem querebat, victoriam insperatam, sibi vero mortem peperit. Eo enim prelio
Abbreviated transcription (Latin):
tas lini mores Ce. qui illui tociꝰ hũauige
teneris amore digiussimũ face debius¬
set sibi quod suspicari qdẽ licet ꝑuitieui
agulerut Disꝯ ẽ cĩ tuto ledi posse qui
et facile ẽ causas ul inuenire il fuige
obtinuit illi ĩ solencia cui certe adiuita
solet cẽ crudelitas que ut liq̃t ab illo loge
ꝑxtua dcaturã ac cesura cognonie ĩpa¬
toris ac patas patue q̃ pꝰ cui młtis loge
ĩ paribꝰ atigert statua uit̾ reges¶ug̃¬
gestũ morchestra qͥ ceite nõ peteti piuo ⁊
recusanti merito debebat᷑ nec hu̾anos tũ
s̾ diumos sedẽ aurea ĩ curia tensã pre
tubunali tẽpla etia et Mras ĩ qͦ modũ fa¬

Expanded text:
tas et hi mores Cesaris, qui illum totius humani generis amore dignissimum facere debuissent, sibi, quod suspicari quidem licet, perniciem attulerunt. Visus est enim tuto ledi posse, quiet facile est causas vel invertire vel fingere. Obiciunt illi insolentiam, cui certe adiuncta solet esse crudelitas, que, ut liquet, ab illo longe perpetuam dictaturam ac censuram, cognomen imperatoris ac patris patrie, que post eum multis longe imparibus contigerunt, statuam inter reges, suggestum in orchestra, que certe non petenti, immo et recusanti merito debebantur, nec humanos tantum, sed divinos, sedem auream in curia tensam pro tribunali, templa etiam et aras; in quo modum, fa
Abbreviated transcription (Latin):
nu nedũ morte et nõ potiꝰ mlt̾a laude dig¬
iusuii Sed expediamꝰ illa ĩ expiabile.
ur dũt niuidie ca senatui se adeunti ⁊
honorificentissimus de cretis honestãti nõ
asurer siue ꝓhibitꝰ ut auit a coruelio

Expanded text:
 nedum morte, et non potius multa laude dignissimum? Sed expediamus illam inexpiabilem, ut dicunt, invidie causam: senatui se adeunti et honorificentissimis decretis honestanti non assurrexit, sive prohibitus, ut aiunt, a Cornelio
Abbreviated transcription (Latin):
nifica promouit officia nq de hoc iephedet᷑
si gassator iuꝗt at sicarioꝵ ĩ defedenda dig¬
s quid quisq ꝓ me gessit ex aniine¶Hasħm¬
tham gn̾osum adoloscẽte sua ĩ dientela ab
mennte etate susceyat ꝯtia illũ hyepsal rex
litigiũ hc̃hat ĩ quo eũ Ce. tãta ope et sis eii¬
aidẽt᷑ ad iuuit ut filio iube regis qui regis
alt̾iꝰ cãm fonebat octis ut fit ĩcõtẽtiõe ũbis̃
proficiscẽs sua abditũ letica ulłi cogiutu
asportaret ¶ At nõ ut amicitiaꝵ lis
et simultatu tenay a nlło ũꝙ taz ofeh¬

Expanded text:
nifica promovit officia, quumque de hoc reprehenderetur: nifica promovit officia, quumque de hoc reprehenderetur: Si grassatorum, inquit, atque sicariorum ope in dsed quid quisque pro me gesserit, examino. Masintham, generosum adolescentem, suam in clientelam ab ineunte etate susceperat. Contra illum Hyempsal rex litigium habebat; in quo eum Cesar tanta ope et sic ardenter adiuvit, ut, filio Iube regis, qui regis alterius causam fovebat, ortis, ut fit, in contentione verbis proficiscens sua abditum lectica, nulli cognitum, asportaret. At non ut amicitiarum, sic et simultatum tenax, a nullo unquam tam of
Abbreviated transcription (Latin):
tỹs cẽ frimãtibꝰ diuitt̾e̾ uoluit/ et ĩ quãtu
ĩse cẽt diuusit Ged quos nuꝑator duuitte¬
bat nuꝑatoris uoy nõ una detinuit ut cũ
eĩ cos alloqui ĩcipie̾s nõ conulitones ut sole¬
bat s quirites appellasset una statim uoce
respoderẽt. se uͣo nulites suos ẽẽ nec ampliꝰ
loqui passi recusãte l. ĩ affrcam scq̃ret᷑ nõ
cnĩ impunes s pro cułꝰq culya et ĩ crepiti ⁊
muletanti et hec quidẽ cũ nulitilꝰ ¶ Fani¬
liaritates anucitias clientelas silma fide co¬
luit ac pietate du siluestre iter ageret. Gaui¬
q opidũ quisͥ anucisiuꝰ et illo ĩ itiuere comos
erat unicꝰ egritudo repentina corapiuss et forte
ibi tuguriolum nõ uisi uniꝰ capax eẽt. Inuectũ
ibi amicũ agͣsti ĩ lectulo collocauit ipe subdiuo
nuda iacuit inhimio. hec quide dii fortuna
ad huc eẽt hinuliore at cũ adimpiũ ascedis
nõ nlłos obscurissie uatos ad honoẽs et mag̾¬

Expanded text:
 dimittere voluit, et, quantum in se esset, dimisit; sed, quos imperator dimittebat, imperatoris vox una detinuit, ut, quum enim eos alloqui incipiens, non commilitones, ut solebat, sed Quirites appellasset; una statim voce responderent se vero milites suos esse, nec amplius loqui passi, recusantem licet, in Africam sequerentur, non tamen impunes, sed pro culpa cuiusque increpiti et multati. Et hec quidem cum militibus. Familiaritates, amicitias, clientelas summa fide coluit ac pietate. Dum, silvestre iter ageret, Gaiumque Oppium, qui sibi amicissimus et illo in itinere comes erat unicus, egritudo repentina corripuisset, et forte ibi tuguriolum nonnisi unius capax esset inventum, ibi amicum agresti in lectulo collocavit, ipse sub dio nuda iacuit in humo. Et hec quidem, dum fortuna adhuc esset humiliore. At quum ad imperium ascendisset, nonnullos obscurissime natos ad honores et mag
Abbreviated transcription (Latin):
lito ctia grauiꝰ pugnaret᷑ oppidani ra in
firiore usa hospites qͥ. securi iure ueteris
hospitn morabãt ͫ inspͤtãte. Cc. ex̾citu ĩgu¬
latos eiuiras ycipitare qiͣ cudelitate non
uirtute iuctoria q̃reret᷑ ¶ Incexãt miẜu
atq horrẽdũ qua re egenuitu moriẽtium
audita unꝰ q ad tutela muri sub teriã in
cunicdo erat et clamauit cetium scelus et
ĩ mane flagitiũ nullaq nõ barbarie detes¬
tandũ cõmisiscis absq ulla causa nichil
eĩ mali merebat ͦ qr initħ mali fecerãt qui
ad uos ur̃asq se aras et focos ĩ fausta fiducia

Expanded text:
lito etiam gravius pugnaretur, oppidani, ira in lito etiam gravius pugnaretur, oppidani, ira in furorem versa, hospites, qui securi secum iure veteris hospitii morabantur, inspectante Cesaris exercitu, iugulatos e muris precipitare, quasi crudelitate, non virtute, victoatque horrendum. Qua re ex gemitu morientium audita, unus, qui ad tutelam muri sub terra in cuniculo erat, exclamavit: Tetrum scelus et immane flagitium, nullaque non barbarie detestandum commisistis, absque ulla causa. Nichil enim mali merebantur, quia nichil mali fecerant, qui ad vos vestrasque se aras et focos infausta fiducia
Abbreviated transcription (Latin):
legatos inucez ꝑtiũ hinc didiũ illit uarũ
et anibabꝰ cũ ip̃a tẽpestate tertatũ ẽ nec mĩꝯ
auẽtis ac fluctibꝰ ꝙͣ ab hostibꝰ piłi atq.
horroris dũ hic hostes Icuirẽt et illic seui¬
tiã ⁊abieniq hoĩu maria coece̾nt utraq
classe bello siił et naufragio laborãte due
ꝑtes duo maria duplex furor due clemẽtor
atq hoĩu ꝓcelle y hos dies acesarianis duo
pedites capti st̾ qui se ẜuos diceret ¶loñ.
licuit ĩ hus Ce. suã ꝯsuetudie ẜuare anꝙͣ¬
ad eũ ducerent ͦ ꝙ acesariano excitu trãs¬
fugissẽt recogniti et amlitibꝰ ĩtfecti st̃ et
tabelliones capti qui ad põpeni corduba:
nattebatꝰ et pcisis illico maibꝰ stͥ remussi ÷
Simłi speculator põpeianꝰ captꝰ atq oc¬
cisus e¶Credo ego iratos bello uulices et
mipatores sui morã ascios atq clemictie hͦ.
reniedi genꝰ ex cogitasse ne qͥs fatie elꝰ iudẽt
ut sic ullꝯ̾ euaderet ¶¶ Cordubaui põpen

Expanded text:
egatos invicem partium, hinc Didium, illinc Varum, et ambobus cum ipsa tempestate certatum est; nec minus a ventis ac fluctibus, quam ab hostibus, periculi atque horroris, dum et hinc hostes sevirent, et illinc sevitiam rabiemque hominum maria coercerent, utraque classe bello simul et naufragio laborante: due partes, duo maria, duplex furor, due elementorum atque hominum procelle. Per hos dies a Cesarianis duo pedites capti sunt, qui se servos dicerent. Non licuit in his Cesari suam consuetudinem servare: anad eum ducerentur, quod a cesariano exercitu transfugissent, recogniti et a militibus interfecti sunt; et tabelliones capti, qui ad Pompeium Cordubam mittebantur, et precisis illico manibus sunt remissi. Similiter speculator pompeianus captus atque occisus est. Credo ego iratos bello milites, et imperatoris sui morum conscios atque clementie, hoc remedii genus excogitasse, ne quis faciem eius videret, ut sic nullus evaderet. Cordubam Pompeii
Abbreviated transcription (Latin):
qui fauerabiles ab initio fuerat eẽ ĩciꝑẽt
odies ¶uc sibi nouissimũ belli actum
minime negligendũ ratꝰ Ce. eoraptim
ꝓficiscitur. duo ĩ hoc iut iux auditu cor¬
dibilia ĩ cideret ¶ETam̃ et abtube ⁊ oma
i ispauia ultiore ĩ mẽsũ t̾re spatiũ ciiẽ¬
sus iii. et .xxͦ. die ꝑuei̾t uiatori uedica
eycitui celeritas optanda ¶Dagnũ hes
batio dieꝵ tam ultas uit curas porma

Expanded text:
qui favorabiles ab initio fuerant, esse inciperent odiosi. Hunc sibi novissimum belli actum minime negligendum ratus Cesar eo raptim proficiscitur. Duo in hoc iter vix auditu credibilia inciderunt. Nam et ab urbe Roma in Hispaniam ulteriorem immensum terre spatium emensus III et XX diebus pervenit, viatori, ne dicam exercitui, celeritas optanda. Magnum hoc; spatio dierum, tam multas inter curas, poema
Abbreviated transcription (Latin):
suoꝵ atq hostui ꝯdictio tinielãt ei eqͥtes
pugnã ꝓpt̾ eqͦꝵ iactura ques hostes sa¬
giptis occidebar et pedites more rõano
arnasi et aruioꝵ mole p̾grauati leuis.
rinature hostui uelocitate fatigabantur
Unnchat etia elephantes tani apeditibꝰ
pti renicdiũ ad hibuerat adducedo elepha¬
tes ĩ cascia et aliqͦs ĩ ytalia nutẽdo ad
eruditiõe nouoꝵ ex̃cituũ ut et pedites.
disceret ubi nã armati etia uulucrati pos¬
set et eq horuifice bellue assuesceret et hor¬
tere desiuerẽt. Itq ita effcm̃ ẽ ut formi
i sidiosissima cũ gẽte rẽ gerebat assuetus
diuucare ĩ galus artis hoĩbꝰ et ĩ sidiarum
nescus il. fraudebꝰ s uirtute bellatibꝰ time¬
bat ue militũ suoꝵ quoꝵ iurtuti satus
fidelat cͥcũspectio.qͣ. ĩ solitũ gẽꝯ hostis nõ

Expanded text:
 atque hostium conditio. Timebant enim equites pugnam propter equorum iacturam, quos hostes sagittis occidebant, et pedites more romano armati et armorum mole pregravati levis armature hostium velocitate fatigabantur. Timebantur etiam elephantes tam a peditibusparti remedium adhibuerat adducendo elephantes in castra, et aliquos in Italiam mittendo ad eruditionem novorum exercituum, ut et pedites discerent, ubinam armati etiam vulnerari possent, et equi horrifice bellue assuescerent, et horrere desinerent; atque ita effectum est, ut formidinsidiosissima cum gente rem gerebat, assuetus dimicare cum Gallis, apertis hominibus et insidiarum nesciis nec fraudibus, sed virtute bellantibus. Timebat, ne militum suorum, quorum virtuti satis fidebat, circumspect