comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ratio habenda ⁊. ita ut eam solam
ꝑdem fundi q̃ p̃tiosissima sit. aut¬
q̃ maxime usum eius aq̃ desiderat
ius euis ducende seciuat᷑. s ꝓ mõ agͥ
detenti aut alienati fiat eius aque
facultas ÷ hẽdi ꝑ quã ꝑteni sundi
uelit ꝯstituere seruitutẽ si mͦ nulla
meo ⁊ tuo seruiat fundꝰ sempro¬
manꝰ ⁊ eund̃ in cõmune redemeri¬

Expanded text:
ratio ‹ha›benda est ita, ut eam solam ratio ‹ha›benda est ita, ut eam solam partem fundi, quae pretiosissima sit aut maxime usum eius aquae desideret, ius eius ducendae sequatur, sed pro modo agri detenti aut alienati fiat eius aquaefacultas est heredi, per quam partem fundi uelit, constituere seruitutem, si modo nulla meo et tuo seruiat fundus Sempronianus et eundem in commune redemeri
Abbreviated transcription (Latin):
loca eius fundi tune cum ea fieret¬
cessio edificiis arborib umeis uacua
tior pͣ ut cm̃ eam latitudinẽ hãt qͣ
uehiculũ ire pͭ. alioqͥn it̃ erit ñ uia¬
Si sacus ꝑꝑetinis in findo tuo est
Nauigandi quoq seruitꝰ ut ꝑueniat᷑
sermens ut is cui seruitꝰ debet᷑ publi¬
caret᷑ utroq casu durant seruitu¬
des ꝙr cum sua conditione quisq fũ¬
dus publicaret᷑. Quecumq su̾it
sundo debet᷑ om̃ib enis ꝑtil debet᷑.
ꝑtes seruitꝰ sequit᷑. ⁊ ita ut singuli
recte agant uis sibi cẽeundi si tam̃
fundꝰ cui seruitꝰ debet᷑ certis regioni¬
b int̾ plures am̃d̾ diuisis ÷ qͣiuis
ut hũ qui ñ ꝓximas ꝑtes sermenti
fundo hebebunt t̃nsitum ꝑ reliquã
ꝑtes fundi diuisi uire ñ hant. ut si
me uicino cõmodare ꝓculus contͣut
ne in meam ꝑtem fundi aliã quã
ad quã seruitꝰ ad quisita fit uti ea
fundi mei c̾tam tͥ uendidero aq̃
ductus eus etiam si alt̾nis ꝑtis cau¬
ibi aut bouitatis usus eius aque

Expanded text:
loca eius fundi tunc, cum ea fieretcessio, aedificiis arboribus uineis uacua stior potest, ut tamen eam latitudinem habeat, qua uehiculum ire potest: alioquin iter erit, non uia.Si lacus perpetuus in fundo tuo est, nauigandi quoque seruitus, ut perueniatur serviens vel is cui servitus debetur publicaretur, utroque casu durant servitutes, quia cum sua condicione quisque fundus publicaretur. Quaecumque servitus fundo debetur, omnibus eius partibus debetur: partes seruitus sequitur et ita, ut singuli recte agant ius sibi esse eundi. si tamen fundus, cui seruitus debetur, certis regionibus inter plures dominos diuisus est, quamuis ut hi, qui non proximas partes seruienti fundo habebunt, transitum per reliquas partes fundi diuisi iure habeant aut, si me uicino commodare: Proculus contra, ut ne in meam partem fundi aliam, quam ad quam seruitus adquisita sit, uti ea fundi mei certam tibi uendidero, aquae ductus ius, etiamsi alterius partis cauibi aut bonitatis agri aut usus eius aquae
Abbreviated transcription (Latin):
si emptor ex alio fundo aquam acciꝑet
⁊ eam in mfi̾orem ducere uellet. q̃sitũ
⁊ anpossit id suo iure face̾ nec ne. res¬
pondi nicħ ampliꝰ qmͣ qd̾ ip̃iꝰ fundi
sicandi causa deĩuaret᷑ fi̾orem iuicmũ
reciꝑe debet.¬
duo p̃dia habebat in uniꝰ uenditiõe
acniam q̃ iafundo nascebat᷑ ⁊ cͥca eã
aqm late decem pedes exceper̾at q̃si¬
tum ⁊ utrum dñium loci ad eum ꝑ¬
tineat an ut ꝑ eum locum acced̾e p̾sit
fdit si ita recepiss cͥca eam aquam
late pedes decem it̃ dunt̾axat iud̾i
tinua tͥum dnõꝵ obiecta erant. u¬
nius p̃diĩ dñs ex sũmo fundo. imo sũ¬
do seruitutem aque q̃sierat ⁊ ꝑ me¬
dium fimd̃ dño concedente in suum
agrum ducebat aquam. pꝰea id̾ sĩmũ
fund̃ eunt. dem̃ imũ fund̾ in quẽ aqͣ
induxerat uendidit. q̃sitũ ÷ num imꝰ
fudus id uis aã amisiss. qi cũ ut᷑ e
p̃dia eiusd̾ dñ fc̃a eẽnt ip̃a sibi ser¬

Expanded text:
si emptor ex alio fundo aquam acciperet et eam in inferiorem ducere uellet, quaesitum est, an possit id suo iure facere nec ne. respondi nihil amplius, quam quod ipsius fundi siccandi causa deriuaret, uicinum inferiorem recipere debereduo praedia habebat, in unius uenditione aquam, quae in fundo nascebatur, et circa eam aquam late decem pedes exceperat: quaesitum est, utrum dominium loci ad eum pertineat an ut per eum locum accedere possit. respondit, si ita recepisset: 'circa eam aquam late pedes decem', iter dumtaxat uideri ontinua trium dominorum adiecta erant: imi praedii dominus ex summo fundo imo fundo seruitutem aquae quaesierat et per medium fundum domino concedente in suum agrum ducebat: postea idem summum fundum emit: deinde imum fundum, in quem aquam induxerat, uendidit. quaesitum est, num imus fundus id ius aquae amisisset, quia, cum utraque praedia eiusdem domini facta essent, ips
Abbreviated transcription (Latin):
eodem tp̃r concesseris ire age̾ ꝑ cuu̾
locum ⁊ uti frui eo ius ẽẽ dem̃ egotͥ
concessero ius mͥ uti frm ñ ẽẽ: ñ ałr eo
loco ut̾is frueris quam ut ire ag̾e̾ mͥ
recte liceat. Item si educe ꝑ tuũ sund̾
aquam uire pot̾o. ⁊ in eo tͥ edificare
inuito me uis fuit. si tͥ concessero ius
ẽẽ edificare. nicħonimꝰ hanc seruitutẽ
mͥ p̃stare debebis. ne alit̾ edifices quã
ut ductus aqne neus maneat totiꝰ¬
ep eius rei conditio talis ẽẽ d qualis
dẽt si una duntarat initio concessio
fc̃a eẽt.Seruitꝰ nat᷑alit̾ ñ manu
fc̃o ledẽ pͭ fund̃ seriuentem qquemad̾m
si imber crescat aqua in riuo auit ex
agris in eum confluat aut aq̃ fons
scd̃m riuũ ut in eo ip̃o inuentꝰ pꝰea fu¬
erit. Si fundo seiano confinis fõs
fũt ex quo fonte ꝑ fund̾ seianũ aqmͣ
iuire ducebam: meo fc̃o fundo seiano
manet seruitꝰ. Hauriendi uis ñ

Expanded text:
eodem tempore concesseris et ire agere per tuum locum et uti frui eo ius esse, deinde ego tibi concessero ius mihi uti frui non esse: non aliter eo loco uteris frueris, quam ut ire agere mihi recte liceat. item si et ducere per tuum fundum aquam iure potuero et in eo tibi aedificare inuito me ius non fuerit: si tibi concessero ius esse aedificare, nihilo minus hanc seruitutem mihi praestare debebis, ne aliter aedifices, quam ut ductus aquae meus maneat, totiusque eius rei condicio talis esse debet, qualis esset, si una dumtaxat initio concessio facta esset.Seruitus naturaliter, non manu facto laedere potest fundum seruientem: quemadmodum si imbri crescat aqua in riuo aut ex agris in eum confluat aut aquae fons secundum riuum uel in eo ipso inuentus postea fuerit.Si fundo Seiano confinis fons fuerit, ex quo fonte per fundum Seianum aquam iure ducebam, meo facto fundo Seiano manet seruitus.Hauriendi ius non
Abbreviated transcription (Latin):
quis intͣdendo dix̾it fund̾ ticio ser¬
uire cum ei ñ seruret eẽt aũt obli¬
gatus uenditor ticio ad seruitute m
p̃standam anagere possit ex uendito
ut emptor seruitutẽ imponi patiat᷑
p̃d̾o qd̃ mercatus ÷ magis q putat ꝑ¬
mittend̾ ag̾e̾. idem q aid ⁊ si possit
uenditor ticio seruitutem uend̾e eque
ag̾e̾ ꝑmittend̾. ħ ita demũ si recipien¬
de serintutis gr̃a. id in tͣditione exp̃s¬

Expanded text:
quis in tradendo dixerit fundum Titio seruire, cum ei non seruiret, esset autem obligatus uenditor Titio ad seruitutem praestan- dam, an agere possit ex uendito, ut emptor seruitutem imponi patiatur praedio quod mer- catus est: magisque putat permittendum agere. idemque ait et si possit uenditor Titio seruitutem uendere, aeque agere permittendum. haec ita demum, si recipiendae seruitutis gratia id in traditione expres
Abbreviated transcription (Latin):
t aqnia ducere lice̾t. recte eẽ seriututem
impositam ait. marime si sit pacto
cute nisi pactũ uł stipulatio etiam
de ħ subsecuta ÷ neq eoꝵ cu̾us neq
alũ uicino pot̾as haustũ ex riuo ced̾e
pacto enim uł stipulationẽ int̾ueni¬
entib ⁊ ħ concedi sol quãius nullũ
p̃dium ip̃m sibi seriuire. neq seruitu

Expanded text:
 aquam ducere liceret: recte esse seruitutem impositam ait, maxime si pacto posita seruitute: nisi pactum uel stipulatio etiam de hoc subsecuta est, neque eorum cuiuis neque alii uicino poteris haustum ex riuo cedere: pacto enim uel stipulatione interuenientibus et hoc concedi solet, quamuis nullum praedium ipsum sibi seruire neque se
Abbreviated transcription (Latin):
feciss. Deteat ⁊ in actionẽ dãpm ĩ iuri¬
a obs̾uari s magis iusũ ẽ id̾ eẽ obser¬
uand̾ ⁊ m̾ito. cũ eĩ cta furti actio¬
actionẽ ħ ratio sit ne ex uno delicto
tota familia dñs careat eaq ratõ si¬
milit̾ ⁊ in actioẽ dampni ĩ iurie ĩter¬
uemat seqͣt ut idꝰ debeat existimari
p̾sertĩcũ int̾dũ leior sit hec causa
delicti ueluti siculpa. ⁊ ñ dolo dapmũ
daretur. Si id̾ eund̾ ẜuũ uuln̾ au̾it
postea dem̃ ⁊ occid̾it tenebitur ⁊ de
uuln̾ato ⁊ de octid duo .n. sunt
delicta. Alit̾ at siquis uno ĩpetu plĩbꝰ
actio de octio.

Expanded text:
iuriae obseruari. sed magis uisum est idem esse obseruandum, et merito: cum enim circa furti actionem haec ratio sit, ne ex uno delicto tota familia dominus careat eaque ratio similiter et in actionem damni iniuriae interueniat, sequitur, ut idem debeat aestimari, praesertim cum interdum leuior sit haec causa delicti, ueluti si culpa et non dolo damnum daretur. Si idem eundem seruum uulnerauerit, postea deinde etiam occiderit, tenebitur et de uulnerato et de occiso: duo enim sunt delicta. aliter atque si quis uno impetu pluribus actio de occiso.
Abbreviated transcription (Latin):
Simale cõposint lapides. ⁊ idõ lapsis̃¬
¶ Si qͥs ẜuũ c̃ductũ hñs admulũ regẽdũ
cõmendau̾it ei mulũ ille ad pollicẽ suũ
eũ alligau̾itnt deloro. ⁊ mulꝰ eruꝑit
sit eͦ ⁊ pollicẽ auelłe̾ ẜuo ⁊ se p̃cipita¬

Expanded text:
omposuit lapides et ideo lapsi sunt. Si quis seruum conductum ad mulum regendum commendauerit ei mulum ille ad pollicem suum eum alligauerit de loro et mulus eruperit sic, ut et pollicem auelleret seruo et se praecipita
Abbreviated transcription (Latin):
culpe reꝰ ẽ. nã ⁊ octasionẽ p̃stat dã¬
pnũ fecisse uidetur in eod̾ cͥmine ẽ¬
longuis p̃ced̾et. at si omĩa q̃ oꝑtuit
obẜuauit ł subita ins uenti longiᷤᷤ
ignẽ ꝓdux̾ cai culpa. ¶ Siuuln̾a¬
tus fu̾at ẜuus ñ mortifere negle¬
gentia aut̃ ꝑierit deuuln̾ato actio
rore ramũ cũ deic̾et uł machinant¬
us hoĩem p̃t̾euntẽ occidit ita tene̾
siis ĩ publicũ t̃ecidat. nͣ ille ꝓclamauͭ.
ut catꝰ eiꝰ euitai᷑ possit s mutuiꝰ dix̃¬

Expanded text:
ulpae reus est nam et qui occasionem praestat, damnum fecisse uidetur: in eodem crimine elongius procederet. At si omnia quae oportuit obseruauit uel subita uis uenti longius ignem produxit, caret culpa. Si uulneratus fuerit seruus non mortifere, neglegentia autem perierit, de uulnerato actio bore ramum cum deiceret uel machinarius hominem praetereuntem occidit, ita tenetur, si is in publicum decidat nec ille proclamauit, ut casus eius euitari possit. sed Mucius etiam dixi
Abbreviated transcription (Latin):
dãpnũ dandã actoẽm. Sin aut̃ cul¬
pa nautaꝵ id factũ sit puto aglie
suffic̾e. ¶ Si funẽ qͥs qͦ religata nains
capite doĩbꝰ aĩalibꝰ lesis ã pecude ñ
ĩ aggend̾ ẽ puta ut decane. s et de
apro ⁊ leone cetisq feris.⁊ auuꝰ

Expanded text:
dominum dandam actionem: sin autem culpa ‹n›autarum id factum sit, puto Aquiliae sufficere. Si funem quis, quo religata nauis capite de omnibus animalibus laesis, quae pecudes non sunt, agendum est, ut puta de cane: sed et de apro et leone ceteri
Abbreviated transcription (Latin):
aut ł .x. adc̃. Qui foues ursoꝵ cer¬
uoꝵq capiendoꝵ causa faciunt. si in
nineriuꝰ fecer̾ eoq alicb decidit. factũ¬
ꝙ det̾uis est lege aglia obligãtur at
si in alus locis ubi siꝰ solet fecer̾ inch

Expanded text:
ad Sabinum. Qui foueas ursorum ceruorumque capiendorum causa faciunt, si in itineribus fecerunt eoque aliquid decidit factumque deterius est, lege Aquilia obligati sunt: at si in aliis locis, ubi fieri solent, fecerunt, nihil
Abbreviated transcription (Latin):
minuere ne euagetin ⁊ E gi furmĩ
tenearis. ⁊ ait ꝓcuł agi ñposse qr nͨ
es exust᷑ sit siuaũt nũd̾ mͥ dampñ de¬
d̾is. s ita ignẽ hẽas ut metuã ne uͥ
dãpñ des dãpni infecti puto fufficere
cautionẽ i ꝓcuł ait cũcoloni xiii uila
exussiss colonũ ł ex locato ł ex lege
aqlia tem ita ut colonꝰ possit ẜuũ no¬
xe ded̾e. ⁊ si uno iudicio res eẽt iudica¬
ta alt̾o amplius nõ agend̾ s ita si¬

Expanded text:
munire, ne euagetur. Si furnum munire, ne euagetur. Si furnum tenearis? et ait Proculus agi non posse, quia nec es exustus sit: sin autem nondum mihi damnum dederis, sed ita ignem habeas, ut metuam, ne mihi damnum des, damni infecti puto sufficere cautionem. Proculus ait, cum coloni serui uillam exussissent, colonum uel ex locato uel lege Aquilia teneri, ita ut colonus possit seruos noxae dedere, et si uno iudicio res esset iudicata, altero amplius non agendum. s
Abbreviated transcription (Latin):
ximis tantũ ħes dño dare dĩpna e¬
sto. Si quis gͥ nõ occidi̾t hoĩem ł pe¬
cudẽ. si axx̾it freg̾it ruꝑit. sine du¬
bio ex hiis u̾b̾ legis agend̾ erit ꝓm̃
si fałcẽ seruo med obieceris. ⁊ eñ ad¬
usseris teneberis mͥ. ¶ Itẽ si arbust̃
meũ. ł uillã incend̾is. acꝗlie actõem
habebo. Esicis insulã uolu̾it meã¬
exustas. ¶ Si fornicau̾s s̾uus coloni
ad fornatẽ obdormiss ⁊ inna finss
exusta neratꝰ scͥb̃. ex locato c̃uentũ
pr̃are debe̾. Si neglegens ĩ eligendis
ministi̾c fnt. cet̾m si aliis ignẽ subie¬
c̾it fornati alius neglegent᷑ custodi¬
erit. an tenebit᷑ qui subiedt. nã qui
custod̾ incb̾ fec̃. qui recte ignẽ sub¬
iecit ñ pectauit. Ꝙ gͦ ẽ puto unlẽ ꝯ¬
pet̾e actõẽm tam meũ ꝙ ad fornatẽ
obdormiu̾. ꝙͣ meũ qui neglegent᷑¬
cu̾stodiuit. nͣ ꝗꝙͣ dix̾it meo qui ob¬
dormiuit rẽ eũ humanã ⁊ nat᷑aiẽ
passũ cũ deb̾et Rignẽ extingu̾e ł ita

Expanded text:
 aes domino dare damnas esto'. Si quis igitur non occiderit hominem uel pecudem, sed usserit fregerit ruperit, sine dubio ex his uerbis legis agendum erit. proinde si facem seruo meo obieceris et eum adusseris, teneberis mihi. Item si arbustum meum uel uillam meam incenderis, Aquiliae actionem habebo. exustas. Si fornicarius seruus coloni ad fornacem obdormisset et uilla fuerit exusta, Neratius scribit ex locato conuentum praestare debere, si neglegens in eligendis ministeriis fuit: ceterum si alius ignem subiecerit fornaci, alius neglegente‹r› custodierit, an tenebitur qui subiecerit? nam qui custodit, nihil fecit, qui recte ignem subiecit, non peccauit: quid ergo est? puto utilem competere actionem tam in eum qui ad fornacem obdormiuit it in eo qui obdormiuit rem eum humanam et naturalem passum, cum deberet uel ignem extinguere uel ita
Abbreviated transcription (Latin):
ccipales si dãpnũ miuria ded̾unt pꝰse
aglia ten̾i. Nam ⁊ cũ pecutes aligͥt
pignoĩ cepiss. ⁊ fanre eas neca¬
niss dñ ñ patit᷑ te eis cibaria de¬
fr̾e ĩ factũ actio danda estisst̃ si
dum putat srex lege caꝑe pigꝰ ñ
ex lege ceꝑit restritas corruptasci
reddat dr̃ legẽ acꝗliani locũ hẽre
ꝙe dicend̾ ẽ ⁊ si ex lege pigꝰ ceꝑit
siqͥd. tñ magisiratꝰ adu̾sꝰ resistentẽ
uiolentiꝰ fec̾it nõ tenebit᷑ aglia.

Expanded text:
nt, posse Aquilia teneri. nam et cum pecudes aliquis pignori cepisset et fame eas necauisset, dum non patitur te eis cibaria adferre, in factum actio danda est. item si dum putat se ex lege capere pignus, non ex lege ceperit et res tritas corruptasque reddat, dicitur legem Aquiliam locum habere: quod dicendum est et si ex lege pignus cepit. si quid tamen magistratus aduersus resistentem uiolentius fecerit, non tenebitur Aquilia:
Abbreviated transcription (Latin):
ħd ł cet̾os. ħ actio nõ dabitur cũ sit
penalis. nisi forte ex dampno botu pͣ¬
pletior hr̃s sit fact᷑ si dolo ẜuu
occitꝰ sit ex lege cornelia age̾ dñm ͣ
posse c̃stat. ⁊ si lege constat acxlia.
egi̾t p̃iudicium fieri cornelie ñ deb
ħ actio adu̾cꝰ ẽfitentẽ cõpetit ĩ sim¬
plũ adu̾tꝰ negantẽ ĩ duplũ. E Si qͥs

Expanded text:
 ceteros haec actio non dabitur, cum sit poenalis, nisi forte ex damno locupletior heres factus sit. Si dolo seruus occisus sit, et lege Cornelia agere dominum posse constat: et si lege Aquilia egerit, praeiudicium fieri Corneliae non debet. Haec actio aduersus confitentem competit in simplum, aduersus negantem in duplum. Si quis
Abbreviated transcription (Latin):
s qui ei ꝑ cuiꝰ donnuĩtraiectͦ erat
a q̃ ductꝰ citͣ ẜuitutẽ resc̾psit iure
am dãpnũ mͥ dedit ciuesitũ est que
actio mͥ cõpet̾et ⁊ ait ꝓcuł si in
potestate nautaꝵ fint ne id accid̾
⁊ culpa eoꝵ factũ sit lege aglia
cum nautis agend̃ cra ꝑm refert
nauẽ ĩ nnitendo aut feb̃aculũ a na¬
ue dͣ cend̾ tuamanu dãpnũ ded̾i̾s.
q om̃bꝰ his modis ꝑte dãpno affi¬
cior s si fune rupto aut cũ anullo
dũ nõ esse. ¶ Itẽ labeo sc̾b̾. si cũ in
uentoꝵ naiuis impulsa ess ĩ f̾umes
anchoraꝵ altlus. ⁊ naute funes p̃ci¬
disent. si nullo alio mͦ nͥ p̃cisis fimi¬
bus explicae se pon̾iñt millã actoe
chia piscatoꝵ in q̃nauis piscatoꝵ
incid̾at estimar̾ plane si culpa nau¬
taꝵ id factũ ẽ lege aꝙlia tenentur
s ubi dampni iuria agit᷑ obreciã
ñ pisciũ ꝙ idõ capti ñ t̃ fieri estimati¬

Expanded text:
 qui ei, per cuius domum traiectus erat aquae ductus citra seruitutem, rescripsit iure am damnum mihi dedit, quaesitum est, quae actio mihi competeret. et ait Proculus, si in potestate nautarum fuit, ne id accideret, et culpa eorum factum sit, lege Aquilia cum nautis agendum, quia parui refert uem immittendo aut serraculum ad nauem ducendo an tua manu damnum dederisquia omnibus his modis per te damno adficior: sed si fune rupto aut cum a nullo dum non esse. Item Labeo scribit, si, cum vi ventorum navis impulsa esset in funes anchorarum alterius et nautae funes praecidissent, si nullo alio modo nisi praecisis funibus explicare se potuit, nullam actionem ia piscatorum, in quae nauis piscatorum inciderat, aestimaru‹nt› plane si culpa nautarum id factum esset, lege Aquilia agendum. sed ubi damni iniuria agitur ob retia, non piscium, qui ideo capti n
Abbreviated transcription (Latin):
ortuuꝰ aut̃ sit. magis ẽ ut ñ teneat᷑ in
mortuo lic c̃festꝰ sit. ¶ Si ꝓcuraforaũ
tutor aut curator aut quialius ꝯfiꝰ¬
teatur absentẽ uulasse c̃ fessoi̾a mes it
utuł actio danda est. Notand̾ ꝙꝑ ĩ hc̃
actõne cĩ adu̾sꝰ c̾fĩtentẽ datur iudex ñ
rei iudicande s estimande datin: nam
fateatur se occidisse et ꝑatꝰ sit estima¬
tonẽ solue. ⁊ adu̾sains magmn litẽ esti¬
mat.

Expanded text:
ortuus autem sit, magis est, ut non teneatur in mortuo, licet fassus sit. Si procurator aut tutor aut curator aut quiuis alius confiteatur aut absentem uulnerasse, confessoria in eos utilis actio danda est. Notandum, quod in hac actione, quae aduersus confitentem datur, iudex non rei iudicandae, sed aestimandae datur: nam fateatur se occidisse et paratus sit aestimationem soluere, et aduersarius magni litem aestimat.
Abbreviated transcription (Latin):
aut ẜui cũ eo qui turbauit hĩtur̃ leg̾
aquilie actoem mͥ aut iud̾tur ⁊ eo
casu quo ex locato accio ẽ cõpetere
⁊ aquilie. ¶ It̃ sitectoi locau̾is lacũ
uino plenũ curand̾. ⁊ ille eũ ꝑtudit

Expanded text:
et serui cum eo qui turbauit habiturum legis Aquiliae actionem. mihi autem uidetur et eo casu, quo ex locato actio est, competere etiam Aquiliae. Item si tectori locaueris laccum uino plenum curandum et ille eum pertudit
Abbreviated transcription (Latin):
si s̾iniᷤ qui magnã fraudẽ ĩ meis rõni
eruerentur. rectissime lareo sc̾bit
tanti existimand̾ qnͣti mea int̾ erat
fraudes ẜin ꝑ eũ cõmissaᷤ deregi ñ crnti
noxa ip̃i ẜui ualeat.  s ⁊ si boire
frugisuuꝰ intͣ aniũ mutatis moiͣbus

Expanded text:
nas fraudes in meis rationeruerentur, rectissime Labeo scribit tanti aestimandum, quanti mea intererat fraudes serui per eum commissas detegi, non quanti noxa eius serui ualeat. Sed et si bonae frugi seruus intra annum muta
Abbreviated transcription (Latin):
spẽs dãpni ẽ ip̃m quid̾ corrumpere
et mutãe ut lex aqua locũ ħt̃ alia
iilla ip̃iꝰ mutatõne aplicare aliud
cuꝰ molesta seꝑatio sit cũ eo plane
qui uĩ spniganͣ ł effudͭ. s acetum
fec̾ ł alio mͦ uiciaurt agi posse aqlia
celsus ait. qr et̃ effusũ. ⁊ acerũ sc̃m
corrippti applłatõne cõtinet᷑. ⁊ ñ rre¬
gat factũ ⁊ ustũ c̃tin̾i corrupti ap

Expanded text:
species damni est ipsum quid corrumpere et mutare, ut lex Aquilia locum habeat, alia nulla ipsius mutatione applicare aliud, cuius molesta separatio sit. Cum eo plane, qui uinum spurcauit uel effudit uel acetum fecit uel alio modo uitiauit, agi posse Aquilia Celsus ait, quia etiam effusum et acetum factum corrupti appellatione continentur. Et non negat fractum et ustum contin
Abbreviated transcription (Latin):
turã ł uineas crudas. aꝙlia teneuit᷑
ĩcollectõne hꝰmõi fructir̃ ĩperdũt᷑
s si collecta ħ̃ int̾cepit. furti tenetur
octauenꝰ in uuis addicit nͥ inquit in
t̾ram unam proiecit ut effundẽnt᷑
Id̾ ⁊ insil cedua scͥb̾ ut si ima¬
tura ãquilia teneatir. ꝙꝑ si maturã
ĩ t̾ceꝑit furti ten̾i eũ ⁊ arboꝵ furtĩ
cesar̃. ¶ Si salictũ matur̃ trauestir¬
pe ᷤᷤ led̾es tułis cessaẽ acuiliam. sẽt
si pueꝵ qui castrau̾it p̃ciosiorem
aꝵ erit agend̾ aut exedicto edͥiũ aũ
ĩ quadruplũ. ¶Si calicẽ diatetrũ
fatiend̾ dedisti. si cund̾ ĩꝑitia fregit
dãpni ĩiuria tenebitui ¶ Siu̾o nõ
ĩꝑicia fregit s rimas hẽbat uitiosaᷤ¬
sic pot̃ esse excusat̃ ⁊ id̾o pler̃q ar¬
tifiteᷤᷤ cõuenire solent cũ eiꝰ mõi ma¬
t̾ie dant᷑ ñ ꝑiculo suo se fac̾e̾ q̃rres
ex locato tollit actoẽm acquilie.
Sicũ maritꝰ uxoi margaritas ex¬

Expanded text:
turam uel uineas crudas, Aquilia tenebitur: turam uel uineas crudas, Aquilia tenebitur: in collectionem huiusmodi fructuum impenduntur: sed si collecta haec interceperit, furti tenetur. Octauenus in uuis adicit, nisi, inquit, in terram uuas proiecit, ut effunderentur. Idem et in silua caedua scribit, ut, si immatura, Aquilia teneatur, quod si matura interceperit, furti teneri eum et arborum furtim caesarum. Si salictum maturum ita, ne stirpes laederes, tuleris, cessare Aquiliam. Et si puerum quis castrauerit et pretiosiorem arum erit agendum aut ex edicto aedilium aut in quadruplum. Si calicem diatretum faciendum dedisti, si quidem imperitia fregit, damni iniuria tenebitur: si uero non imperitia fregit, sed rimas habebat uitiosas, potest esse excussatus: et ideo plerumque artifices conuenire solent, cum eiusmodi materiae dantur, non periculo suo se facere, quae res ex locato tollit actionem et Aquiliae. Si cum maritus uxori margaritas ex
Abbreviated transcription (Latin):
h mͥ uidi̾ dãpnũ datũ. atq ido̾ lege
aqlia agi posse. ¶ Si cais uestim̃ta
scid̾it ẜ iaumau̾it aqͥlia qͣi ruꝑit tenet᷑
S ⁊ siquis miliũ ĩ frũtũ nm esfũ¬
dit ĩ flum̃ suffit̾ aqlie actio. ¶Itẽ siqͥs
frum̃to harenã ł aliud. quid m̃nuscuit
ut difficił seꝑatio sit. qͣ de corrupto
agipot̾i̾t. E Siquis de manu mͥ nuni¬
mos excussĩt celtꝰ existimat dapni iniu¬
rie eẽ actionẽ si ita ꝑierint ue ad ali¬
auẽ ꝑuenirent. puta si influm̃ ł in
mare ł meloacã cecidi̾t. ¶ Or si ad ati¬
qũe ꝑuen̾it. ope consilio furtũ factũ
agendũ ꝙ ⁊ antiquis placuit id̾ ẽt ĩ
factũ dãi posse actionẽ. Simuli pͥuig
no. Recuia ictu ate ꝑcussa eiͨcerit. bru¬
plus iusto hoñaũ. ⁊ aliquiꝰ mens ruꝑit
acͥlie locũ fore. ¶ Sinaut̃ uenaliciar
m̾ciũ ꝑforass aqlie actiõem esse qͣ
ruꝑit uiuianꝰ scb̾. ¶ Si oliuã mina¬
turã dec̾pssi̾t. ł segetẽ desecu̾it ĩma¬

Expanded text:
hi uideri damnum datum: atque ideoque lege Aquilia agi posse. Si quis uestimenta sciderit uel inquinauerit, Aquilia quasi ruperit tenetur. Sed et si quis milium uel frumentum meum effuderit in flumen, sufficit Aquiliae actio. Item si quis frumento harenam uel aliud quid immiscuit, ut difficilis separatio sit, quasi de corrupto agi poterit. Si quis de manu mihi nummos excusserit, Sabinus existimat damni iniuriae esse actionem, si ita perierint, ne ad aliquem peruenirent, puta si in flumen uel in mare uel in cloacam ceciderunt: quod si ad aliquem peruenerunt, ope consilio furtum factum agendum, quod et antiquis placuit. Idem etiam in factum dari posse actionem ait. Si mulier pugno uel equa ictu a te percussa eiecerit, Bruplus iusto onerauerit et aliquid membri ruperit, Aquiliae locum fore. Si nauem uenaliciarum mercium perforasset, Aquiliae actionem esse, quasi ruperit, Uiuianus scribit. Si oliuam inmaturam decerpserit uel segetem desecuerit inma
Abbreviated transcription (Latin):
nĩm occidi̾t legi aquilie locꝰ ẽ adu̾sꝰ te
si tua uoluntate fec̃. ⁊ ita ꝓculĩ existi¬
masse seur̃ reft̾ ꝙ si ñ uoluntate tua
fecit cessae̾ uoxalẽ actõnẽ nesit ĩ po¬
testare ẜiii ut tͥ soli eniat ꝙ puto ue¬

Expanded text:
m occiderit, legi Aquiliae locus est aduersus te, si tua uoluntate fecit: et ita Proculum existimasse Urseius refert. quod si non uoluntate tua fecit, cessare noxalem actionem, ne sit in potestate serui, ut tibi soli seruiat: quod puto ue
Abbreviated transcription (Latin):
petantur. exceptio dok non ĩ uti
tum testituere postõr debet. q̃ nõ
deb̾et restituere. si cum mat̾ pe¬
g̾ebat feneramt pecumã pub li¬
cam. sbͥ usuris coltis fuit aut ꝯsu¬
usuris. grauiores infuigerentur.
quioam debitores cessauerunt in
soluñdis usuris. quidamplus in¬
tulerunt. ⁊ gic effectum e. ut
om̃e ꝙ uturarum nomine cõpe¬
tebat. etiam pro hutqui cestaue¬
rant. inusuris suppleatur : q̃sit̃
ẽ an illd̾ ꝙ ampluis ex consuetu¬
dine pene nomine. aquibꝯdã
exactumẽ. ip̃i seio proficere debet.
gans seius a debitorib usurat

Expanded text:
petantur, exceptio doli non inutilpetantur, exceptio doli non inutiltum restituere possessor debet: quem non deberet restituere, si, cum mater perebat faenerauit pecuniam publicam sub usuris solitis: fuit autem consuusuris grauiores infligerentur: quidam debitores cessauerunt in soluendis usuris, quidam plus intulerunt et sic effectum est, ut omne quod usurarum nomine competebat etiam pro his, qui cessauerant in usuris, suppleatur. quaesitum est, an illud, quod amplius ex consuetudine poena‹e› nomine a quibusdam exactum est, ipsi Seio proficere deberet ndi, si Gaius Seius a debitoribus usura
Abbreviated transcription (Latin):
dicauit. ꝙ eas ip̃t dnit uł pat᷑
longo tpr p̃stinstet. Imꝑator
quoq nr̃ seueruc filie flanu
ãthenagore. cuius bona fuerãt
centena cotis noĩe iussit. ꝙ de
ꝑte ea p̃stitisse dotis usuras ai
niã obtulit. ⁊ cam cum actiꝑe nolu¬
isset. obsignauit ac deposint ex
eo dre ratio nonhabebnur usura¬
rum ꝙͣ si postea conuennus ut soi¬
ueret moram fecerit. nũmistles
ex ec tpr noncrunt. Id.ł.uii.¬
tis. post moram fetus quo pr̃a¬
batur ut fructus. s fetus scds.
ut causa. sicut partus mulieris.
de tracto stipło uires h̾ebit. ¶u¬
surarum stipło quamus debitor
ñ conueniatur comititur nec ĩ¬
utilis legitime usure stipło iudet᷑.
sb̾ caconditione ꝯcepta. simino¬
res ad diem solute non fuerint nõ
enim pena s fenus uberius iuxta
rationem sortis promittitur. Si
tĩ post mortemi c̃ ditoris nemo
fuit cui pocuma colueretur. enus
tpr̃is. inculpatam ẽc moram consti¬
tit. idõq si maiores usure priorib

Expanded text:
 eas ipse dominus uel pater longo tempore praestitisset.Imperator quoque noster Seuerus filiae Flauii Athenagorae, cuius bona fuerant centena dotis nomine iussit, quod ea patrem praestitisse dotis usuras allniam optulit et eam, cum accipere noluisset, obsignauit ac deposuit: ex eo die ratio non habebitur usurarum. quod si postea conuentus ut solueret moram fecerit, nummi steriles ex eo tempore non erunt. 8 Itis post moram fetus quoque praestabitur ut fructus, sed fetus secundus ut causa, sicut partus mulieris. detracto stipulatio uires habebit.Usurarum stipulatio, quamuis debitor non conueniatur, committitur. nec inutilis legitimae usurae stipulatio uidetur sub ea condicione concepta 'si minores ad diem solutae non fuerint': non enim poena, sed faenus uberius iusta ratione sortis promittitur. si tamen post mortem creditoris nemo fuit cui pecunia solueretur, eius temporis inculpatam esse moram constitit: ideo si maiores usurae prioribus
Abbreviated transcription (Latin):
emptor auñditore nouandia¬
re. cõparetur. S tm̃ ꝓpt illi uer¬
ba. uacuamq possd̃em tradi po¬
t̃ dici partus quoq rõne ꝯmit¬
ti. incerti stipł one. ⁊ enim anca¬
la tradita ꝑtum postra editũ
inbonis sins reus stiplandihĩt
potiusset ¶sipost cͣcͣtam ep̃tio

Expanded text:
emptor a uenditore nouandi aemptor a uenditore nouandi are compelleretur. sed tamen propter illa uerba 'uacuamque possessionem tradi' potest dici partus quoque rationem committi incerti stipulatione: etenim ancilla tradita partum postea editum in bonis suis reus stipulandi habere potuisset.Si post
Abbreviated transcription (Latin):
sibi mat̾ ids̾ placiuste testam̃to
ꝯp̃hndistet. ne filie tutoribus
S pociuis ncͣcͣctudini res ꝯmit¬
terentur. eundemq poslidrũ
fundum retinere iussiaet. pre¬
fectis p̃torio suasi. fruetusqui
bona fice apollidio exbonis defũ
teꝑcepti eẽnt restiti debere.
siue ꝙ finidum eitm̃ p̃legaue¬
nt. siue ꝙ lubrico tutele fid̾i.⁊¬
nussi remedumi mat̾ p̃tiuerit¬
¶ Sianro uł argento fcõ ꝑfi
di ꝯmissum rencto mora nit̾¬
cienda sit tractari solet s plane
Si mat̾iam istam id̾o reliquid
ut ea distracta pecinna refecta
fid̾icõimsra coluerennur. ant
anũta prarentur. non opor¬
teret frustrationem impunitã
eẽ. responderi oportet ꝙ si forte
idõ reliquid ut biisnasis ute¬
retur. nonsine rubore desid̾adũ¬
tur usure. ⁊dõq non exigent᷑.
tos accõne inc̾ai eystipłatu ꝓpt
Inferiora u̾ba consecuturum
teracio suadet. anid̾ de partu
di siuc effectum ꝑ traditionẽ
dñii tranfferendi continent
partus non continetur ũm si

Expanded text:
sibi mater ideo placuisse testamento comprehendisset, ne filiae tutoribus, sed potius necessitudini res committerentur, eundemque Pollidium fundum retinere iussisset: praefectis praetorii suasi fructus, qui bona fide a Pollidio ex bonis defunctae percepti essent, restitui debere, siue quod fundum ei tantum praelegauerat siue quod lubrico tutelae fideicommissi remedium mater praetulerat.Si auro uel argento facto per fideicommissum relicto mora intecienda sit, tractari solet. plane si materiam istam ideo relinquit, ut ea distracta pecuniaque refecta fideicommissa soluerentur aut alimenta praestarentur, non oportere frustrationem impunitam esse responderi oportet: quod si forte ideo relinquit, ut his uasis uteretur, non sine rubore desiderabuntur usurae ideoque non exigentur.tos actione incerti ex stipulatu propter inferiora uerba consecuturum te ratio suadet. an idem de partu di siue effectum per traditionem dominii transferendi continent, partus non continetur: uerum si
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. legnimi ipr̃is ꝙacio frucibiis
uifitur. cum ea tp̃ris int̾capedo i¬
dicato dilitionem dare. non lu¬
crum ad fene debrat. Inhus qͥ¬
q iudicus qͥ nonsunt arbntania
nec bone fidi post lirem ꝯtestata
auctori cã p̃standa ẽ meũdieni
quo sentencia dictur certe post

Expanded text:
est, legitimi temporis spatio fructibus liberabitur, cum ea temporis intercapedo iudicato dilationem dare, non lucrum adferre debeat?In his quoque iudiciis, quae non sunt arbitraria nec bonae fidei, post litem contestatam actori causa praestanda est in eum diem, quo sententia dicitur: cer
Abbreviated transcription (Latin):
fructut hrditatis ant pocuns
lisura noĩatim rericta nonsit᷑
incħominus de peatur in puta
Siginc rogetur post mortem su¬
am quqqͣmd exbonis suꝑertri
cio restituere. ut enim ea q̃ fide
bonadiminuta sunt incã fid̾i¬
cõmissi non cophñdimur s̃i
pro modo cet̾oꝵ quoqͣ lonorũ¬
ca dimimiantur. itaꝙ exfructi¬
bits sc̃erit. iure uoluntatis ret¬
titu o portebit . ¶Cũ poltious
apropiqua suaheres institut
rogatus fiuisset fihe muliens

Expanded text:
fructus hereditatis aut pecuniae usura nominatim relicta non sit, nihilo minus debeatur. ut puta si quis rogetur post mortem suam quidquid ex bonis supererit Titio restituere: ut enim ea quae fide bona deminuta sunt in causa fideicommissi non deprehenduntur, si pro modo cete rorum quoque bonorum deminuantur, ita quod ex fructibus supererit iure uoluntatis restitui oportebit.Cum Pollidius a propinqua sua heres institutus rogatus fuisset filiae mulie
Abbreviated transcription (Latin):
qui na pmisit. si stichumi nõ de¬
dis centuminulia dibis ⁊ stichum
aredemt uilius ⁊ soluit᷑. ne cai
milium stipulatio comnuttatiu
ꝯstat passe tum mandati age̾. Ig̾
ꝯmodifsime illa forma mandatis
ẜuanda est. ut quociens c̃tuma¬
datum sit recedi a forma ñ debeat
at auocñs mĩtum. uł pluriũ caꝵ¬
tuc ucet aliis p̾stationib exsolu¬
tafit causa mandati qmq ipõ
mandato merant. si cũ hoc man¬
datori expedieĩt mandati er̃ ac

Expanded text:
qui ita promisit: 'si Stichum non dederis, centum milia dabis'? et Stichum redemerit uilius et soluerit, ne centum milium stipulatio committatur, constat posse eum mandati agere. igitur commodissime illa forma in mandatis seruanda est, ut, quotiens certum mandatum sit, recedi a forma non debeat: at quotiens incertum uel plurium catunc, licet aliis praestationibus ex‹s›olu‹t›a sit causa mandati quam quae ipso mandato inerant, si tamen hoc mandatori expedierit, mandati erit ac
Abbreviated transcription (Latin):
Qqͣ̾ntꝰ muciꝰ sceuoia ait.
eltui. Sicuis sõ usuris c̃ortam
poccumam fiderussus ⁊ reus m
iudicio ꝯuentꝰ cũ recusare uell
⁊ fideuissor saluendo nsurs po¬
tistarem recusandi cas reo sustulis
neces rot̾ suam et rece¬
potenio hoc bñ tensuit scenola
parum enĩfident᷑ fucit fidenusor in
supiore caũ a̾ui potestutem exĩe
reo uidetur suo uut utitet̾m m

Expanded text:
Scaeuola ait, i quis sub usuris creditam pecuniam fideiussisset et reus in iudicio conuentus cum recusare uellet et fideiussor soluendo usuras potestatem recusandi eas reo sustulissnec is propter suam epetiturum. hoc bene censuit Scaeuola: parum enim fideliter facit fideiussor in superiore casu, quod potestatem eximere reo uidetur suo iure uti: ceterum in
Abbreviated transcription (Latin):
torem̃ mandati age̾ eum posse. qr
hona mrĩmoni sustineret. Si
is aui ꝓ te hõem dare fideiusẜit
alium Nd̾em stipulaton ded̾it. nec
gõe lb̾atur nec telib̾at ⁊ ndõ man¬
dati actõm tecim nõ hc̃ s si stipu¬
iator eum foiem usucepit oten¬
dum esse uilianus ait ñbenatõm

Expanded text:
torem agere eum posse, quia onera matrimonii sustineret.Si is, qui pro te hominem dare fideiussit, alienum hominem stipulatori dederit, nec ipse liberatur nec te liberat et ideo mandati actionem tecum non habet. sed si stipulator eum hominem usuceperit, dicendum esse Iulian
Abbreviated transcription (Latin):
aut. li .uii. ad sab̾. Si ei nupt᷑a
mulier. qui stichum debebat ita
cum eo pacta ÷ ꝓ sticho quem michi
debes decem tͥ doci erit. scd̃m id qd̾
placuit rem ꝓ re solui posse. ⁊ lib̾atio
contigit. ⁊ decem in docem erit. qr
⁊ ꝑmutitio dotium conuentione
fieri pot̾.
tem posse dĩs. si ħ mulieri utile sit.
ut ex pecunia inrẽ. aut ex re mnpe
pat̾ ñ põt det̾iorem cãm filie facẽ
nec reddi ei dos inuita filia pot̾.
gat. siquid̃ marido legauit. iidend̾
⁊ an legatum ualeat. ⁊ ñ puto ua¬
se.nam cum c̃ditori debidor legat id
qd̃ debet᷑. nullum legatum ⁊ qd̾̃ si
filie legauit ualet legatum. dos .ti.
ex ꝓmissione marito debet᷑. legatũ
filie. ⁊ siquid̃ ħ animo testatorẽ ẽẽ si¬
lia ostend̾it ut duplicare ei legatũ¬
habebit utrumq dotem quam mari¬
tꝰ consecutꝰ fu̾it ⁊ legatum ex cã lega¬
ti. qd̾ si alt̾utrum uoluit hr̃e si muli¬
er legatum petat. oppo̾tu doli excepti¬

Expanded text:
timo ad Sabinum. Si ei nuptura mulier, qui Stichum debebat, ita cum eo pacta est: 'pro Sticho, quem mihi debes, decem tibi doti erunt', secundum id quod placuit rem pro re solui posse et liberatio contingit et decem in dotem erunt, quia et permutatio dotium conuentione fieri potesttem posse dicimus, si hoc mulieri utile sit, si ex pecunia in rem aut ex re in pecpater non potest deteriorem causam filiae facere, quia nec reddi ei dos inuita filia potestgat, si quidem marito legauit, uidendum est, an legatum ualeat, et non puto ualere: nam cum creditori debitor legat id quod debet, nullum legatum est. quod si filiae legauit, ualet legatum: dos enim ex promissione marito debetur, legatum filiae. et si quidem hoc animo testatorem esse filia ostenderit, ut duplicaret ei legatuhabebit utrumque, dotem quam maritus persecutus fuerit et legatum ex causa legati. quod si alterutrum voluit habere: si mulier legatum petat, opposita doli excepti
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ in minore cͥcinnuenta marceluu
ꝓplat iplane si emptorem hiu̾t mulu
iuisti p̾cũ. tunc diceo ẽ ustameiti¬
matidnem p̾standam idq dutarat
urori nmori anns pstandũ mar¬
cellus sebit. Seuola aũt miarito
notat si dolus enis adfint uistam
estimationẽ p̾standã. ⁊ pnto uerius
ae sceuole cut si cum marito cebis¬
tore mulier pactã sit ut id qd̃ debe fe

Expanded text:
 in minore circumuenta Marcellus probat. plane si emptorem habuit mulier iusti pretii, tunc dicendum iustam aestimationem praestandam idque dumtaxat uxori minori annis praestandam Marcellus scribit: Scaeuola autem in marito notat, si dolus eius adfuit, iustam aestimationem praestandam: et puto uerius, quod Scaeuola ait. Si cum marito debitore m
Abbreviated transcription (Latin):
xes redotem dint᷑ ⁊ meliores ⁊ meli¬
mestarnatis aliquid accessir  Ad eõ¬
pendium mulieris ꝑtinet si aliqͤue
decellit tuuilieris dampiñ tͣ sil leru
sobolem edid̾unt mariti lucrũn¬

Expanded text:
em dantur, et meliores et deinaestimatis aliquid accessit, hoc ad compendium mulieris pertinet: si aliquid decessit, mulieris damnum est. Si servi subolem ediderunt, mariti lucru
Abbreviated transcription (Latin):
bitor soluendo ẽẽt desierit mag̃ ꝑicłm
ad uuilierem ꝑtiñe placet. nec enum
quid̾ ꝓd̾it maritum nom̃i ⁊ sccutum
eo cp̃i quo exigẽ ñ pot̾it. quid̃ si iam
le in obligõnis fuit si debitor mulie¬
ris dotem ꝓnusit. ⁊ tuilierẽ heredẽ
reliq̃rit labeo ꝑmĩ habundet ait. ac

Expanded text:
bitor solvendo esse desierit, magis periculum ad mulierem pertinere placet: nec enim videri maritum nomen secutum eo tempore, quo exigere non poterit. quod si iam ale initio obligationis fuerit. Si debitor mulieris dotem promiserit et mulierem heredem r
Abbreviated transcription (Latin):
utoiup ootis nomine an si alia ex cã ⁊
uid̾r de eo debitore dẽm qui dotis noĩe
expmisit illud adhuc sub ⁊ utrũ aute
niptias an pꝰ nuptias id fc̃m sit mult
enrm int̾ eẽ ud̾r nam si secutis nuptut
id fẽm ⁊ dotem iam conslituta marit᷑
accepto ferendo ꝑ dit docem. si aũt ante¬
cmam muptie seq̃rent᷑ nich iudr doti
constitutum ẽẽ.¬
aut li.xii. ad sab. Non enim alias
pit nulieri actiõ quam si nuptie
secute fu̾nt. nam si secute ñ suntr de
biter mulieri obligatꝰ ÷¬

Expanded text:
utrum dotis nomine an et si alia ex causa? et videtur de eo debitore dictum, qui dotis nomine promisit. illud adhuc subest, utrum ante nuptias an post nuptias id factum sit: multum enim interesse videtur. nam si secutis nuptiis id factum est, dote iam constituta maritus accepto ferendo perdit, si autem antequam nuptiae sequerentur, nihil videtur doti constitutum esse.duodecimo ad Sabinum Non enim alias perit mulieri actio, quam si nuptiae secutae fuerint: nam si secutae non sunt, manet debitor mulieri obligat
Abbreviated transcription (Latin):
dem dñi nomine sibi ꝓtur ti patiatur
obligõ dũo ac quirit᷑. s neq pec lũ d¬
ninꝰ pr̃are debet si forte debitor i. iul¬
eris dotem ꝓnusit neq culpꝗm tͣditi¬
onem qͦ rei dotalis in ꝑsona sin uł fili
fam̃. fc̃a dos constidut ita ut ueq ꝑi.¬
culis nec culpam dñc aut pat̾ p̃ster gͥ¬

Expanded text:
domini nomine sibi promitti patiatur, obligatio domino adquiritur. sed neque periculum dominus praestare debebit si forte debitor mulieris dotem promiserit neque culpam. traditione quoque rei dotalis in persona servi vel filii familias facta dos constituitur ita, ut neque periculum nec culpam dominus aut pater
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃. ut ita demũ estimatio rata sit. si
nuptie sequant᷑. qr nec alia c̃ã contͣ¬
hendi fu̾it /res gͥ repeti debeat non
p̃tium
omp̃. li .xiiii. ad sab̾. Si manci¬
pia in dotem estimata accepistis.¬
⁊ pactum conuentum fõm ÷. ut tã¬
tidem estimata diuortio fc̃o redd̾es.
man̾e̾ ꝑtum eoꝵ ap̃ de lab̾o ait. quia
maritus de dote obligat᷑¬
scͥbit uałe talem stipulationẽ
cum morieris docis nomine tot da¬
ri qr ⁊ pacisci solet ue auia excipi¬
atͣ qd̃ ñ ẽẽ simile accepit. aliud est
enm disferre exactionem.aliud
ab mitio in id tempꝰ stipulari quo
mat̾moniũ fut᷑m ñ sit. idq ⁊ aristo¬
ni ⁊ neratio ⁊ pomp̃. placet.

Expanded text:
detur, ut ita demum aestimatio rata sit, si detur, ut ita demum aestimatio rata sit, si nuptiae sequantur, quia nec alia causa contrahendi fuerit, res igitur repeti debeat, non pretiumimo ad Sabinum. Si mancipia in dotem aestimata accepisti et pactum conuentum factum est, ut tantidem aestimata diuortio facto redderes, manere partum eorum apud te Labeo ait, quia maritus de dote obligatscribit valere talem stipulationem: "cum morieris, dotis nomine tot dari?" quia et pacisci soleant, ne a viva exhibeatur. quod non esse simile accepi: aliud est enim differre exactionem, aliud ab initio in id tempus stipulari, quo matrimonium futurum non sit. idque et Aristoni et Neratio et Pomponio placet.
Abbreviated transcription (Latin):
exemptionem hr̃e pot̃.
odestinus .li. singulari de diffra
doti. Si mulier post diuortium
aũ quam or stipulatu de dote agnt
ad eimd̾ iurum fu̾it reu̾sa constan¬
tius dicet᷑ ꝑ doli eiceptionem inet¬
ficacen fie̾ri ex stipulatn eia mẽ
usq dum matͥmoniũ durat.
matam mułr in dotem dedit de¬
nde ea moram faciente an cͣoitioe¬
in rerum natura ẽẽ desierit actionem
eam hr̃e non puto.
res estimata in dotem dat᷑. euicta
ea uirum exempto ẽẽ uxorem ag̾e. ⁊
quicqͥd eo nomine fu̾it consecut᷑. dotis
actione soluto mat̾monio ei p̾stare
oꝑ. q̃uare ⁊ si duplũ forte ad uirum
ꝑuen̾it. id qͦ ad mulierem rediget᷑.
uenditio fit. s dotis causa nec debeat
maritus lucrari ex dampno mulie¬
ris. susficit .n. maritum indempnem
cipit:. s etiam diligentiam p̃stabit.
quam in suis reb exibet.Si re
estimata data imptie secute ñ sint.
uidendum est quid repeti debeat.
utrum res an estimatio. s id agi ui¬

Expanded text:
tionem habere potest. Modestinus libro singulari de differentia dotis Si mulier post divortium, antequam ex stipulatu de dote agat, ad eundem virum fuerit reversa, constantius dicetur per doli exceptionem inefficacem fieri ex stipulatu actionem, usque quo matrimonium durat.matam mulier in dotem dederit, deinde ea moram faciente in traditioin rerum natura esse desierit, actionem eam habere non puto. res aestimata in dotem datur, euicta ea uirum ex empto contra uxorem agere et quidquid eo nomine fuerit consecutus, dotis actione soluto matrimonio ei praestare oportet. quare et si duplum forte ad uirum peruenerit, id quoque ad mulierem redigetur.uenditio sit, sed dotis causa, nec debeat maritus lucrari ex damno mulieris: sufficit enim maritum icipit: sed etiam diligentiam praestabit, quam in suis rebus exhibet. Si re aestimata data nuptiae secutae non sint, videndum est, quid repeti debeat, utrum res an aestimatio. sed id agi vi
Abbreviated transcription (Latin):
ta nec nuptio secute sunt sceuola
ait mat̾raonii cã acceptilationẽ it̾¬
politam ñ secutis nuptiis nullam ẽe
atq ĩo suo loco man̾e obligõnem q̃¬
stũa uera ÷quotiens aũt extͣneus
accepto fert debitoe dotis constitu¬
ende causa si quid̃ nuptie insecute ñ
fiu̾t tib̾acio ũ sequet᷑ nͥ forte sic ac¬
cepto tunt. ut uelit uiulieri in totũ
donatũ tunc .n. ẽdendumi ⁊ ẜui ma¬
iul ac eptum a muliere ⁊ marito di¬

Expanded text:
ta nec nuptiae secutae, Scaevola ait matrimonii causa acceptilationem interpositam non secutis nuptiis nullam esse atque ideo suo loco manere obligationem: qsolat: Quoties autem extraneus accepto fert debitori dotis constituendae causa, si quidem nuptiae insecutae non fuerint, liberatio non sequetur; nisi forte sic accepto tulit ut velit mulieri in totum donatum: tunc enim credendum est brevi manu acceptum a muliere et marito da
Abbreviated transcription (Latin):
us ꝑsonam ꝑiculum ad eum ꝑueniat
uideamꝰ ne extra suĩam senatꝰ consui
tus ueluti si maguratus in tutele ꝑi¬
culur mcidit ut fideussit quis pro
tutore uł curatore. qr nec in nimierũ
tͥum tutelarum hec imputant᷑ ⁊ con
tutor datum sit quatenus nec hmo¬
di tutela in numerũ computat᷑ nõ¬
culum sole pati. si male passut sit ad¬
nimistrari tutelam qun aut̃ ille qui
cum datus ÷ tutor cessat in adminit᷑
pilla adoleu̾t. an ad senatꝰ consiitũ
oporteat. nam ⁊ si recipit᷑ excusauũt
ꝑiculum ad eum ꝑtinẽ. s mͥ ħ neqͣ¬

Expanded text:
us personam periculum ad eum peruenit, uideamus ne extra sententiam senatus consulti sit: ueluti si magistratus in tutelae periculum incidit uel fideiusserit quis pro tutore uel curatore, quia nec in numerum trium tutelarum haec imputantur: et ctutor datus sit? quatenus nec huiusmodi tutela in numerum computatur, numculum so lere pati, si male passus sit administrari tutelam. Quin autem ille, qui cum datus est tutor, cessat in administrpilla adoleuerit, an ad senatus consultum opericulum ad eum pertinere. sed mihi hoc nequ
Abbreviated transcription (Latin):
bitum ẽẽ si puelle tutelam ticus ad
posse qe rõ hẽditaria eẽt ⁊ sit simpler
debitum. alioquin om̃is debitae eam
sibi filio q suo conuinge̾. S ⁊ is qui
pupillam abstinet bonis patͥs sui rõ¬
si inconsultiꝰ ħ fec̾it ⁊ hoc nomine
condempnari debeat. S ⁊ si optuo
consilio usus sit auxilio p̃tore niris¬
dictionis. q nõ soluendo pat̾ eiꝰ decesse¬

Expanded text:
bitum esse. Si puellae tutelam Titius adbitum esse. Si puellae tutelam Titius adposse, quia ratio hereditaria esset et sit simplex debitum: alioquin omnis debitor eam,sibi filioque suo coniungere. Sed et is, qui pupillam abstinet bonis patris sui, rattsi inconsultius hoc fecerit, et hoc nomine condemnari debeat. sed et si optimo consilio usus sit auxilio praetoriae iurisdictionis, quia non soluendo pater eius decesse
Abbreviated transcription (Latin):
fuit puto ut mag̃ patͥ eius ñ opoetẽ
eam nube̾ numquid nec tr̃i qui est
in eiusd̾ p̾ate. S uideamꝰ si ticũ filiꝰ¬
dedur̾it urorem eam q̃ tua puppilla
suit. dem̃ ticium ut filiũ eis adop¬
tau̾is an ꝑmient᷑ nuptie ut in gn̾o
adoptiuo dcm ÷ an ⁊ adoptio impe¬
dit᷑ qd̃ magis dicendũ ÷ ⁊ si curatoe
dum gi̾t curam adoptau̾it maritũ
eius puella cuiꝰ curator ÷ nam sini¬
ta iam tutela ⁊ nupta puella alii
ue̾or ne longum sit adoptiouem
mariti eius impedire quasi pp̃ hoc
int̾ponat᷑. ut ratio tutele reddẽde
cohibeat᷑ quam cãm ꝓhibitionis
nuptiarum contͣhendarũ oẽo diui
marci continet. ⁊ si quis curator
uent̾s bonis e datum sit ꝓhibitio¬
nem eusd̃ senatꝰ consulti inducit
nam ⁊ hic debet rõnem rett̾e nec spa¬
tium administrationis mone̾ nos delig
q nec in tutore nec in curatore dis¬
cͥmen maioris aut minoris temꝑis
quo in huiꝰmodi mune̾ quis fũit ha¬

Expanded text:
fuit, puto uel magis patri eius non oportere fuit, puto uel magis patri eius non oportere eam nubere: numquid nec fratri, qui est in eiusdem pua pupilla fuit, deinde Titium vel filium eius adoptaveris, an peremuntur nuptiae ut in genero adoptato dictum est an adoptio impeditur? quod magis dicendum est et si curator, dum gerit curam, adoptaverit maritum eius puellae, cuius curator est. nam finita iam tutela et nupta puella alii vereor, ne longum sit adoptionem mariti eius impedire, quasi propter hoc interponatur, ut ratio tutelae reddendae cohibeatur, quam causam prohibitionis nuptiarum contrahendarum oratio divi Marci continet. Et si quis curator ventri bonisque datus sit, prohibitionem eiusdem senatus consulti inducit: nam et hic debet rationem reddere. nec spatium administrationis movere nos debet, quia nec in tutore nec curatore discrimen maioris aut minoris temporis, quo in huiusmodi munere quis fuerit, ha
Abbreviated transcription (Latin):
desponsatam a patre nec testam̃do desti¬
natam ducat urorem. ut eam filio su
sui iuris an in patͥs pͤatem tutoris sit
curatoris ue lib̾tum eam pupillam cꝰ
patronꝰ res administrat uxorem duoẽ
satis incuule est.
criphoniꝰ. li .ix. disputatioñ Nõ
solum uiuo tutore. s ⁊̃ pꝰ mor̾em
eius filii cutoris duc̾e̾ uxorem ꝓhibr᷑
eam cuiꝰ tutele rõni obstͥctꝰ pat̾ fuit
nec puto int̾ẽe extit̾it ei heres filiꝰ
an abstimu̾t pat̾na ħeditate reddes¬
an nec heres su̾t foece exħedeatꝰ aut
tris pp̃ tutelam reuocari oporteat. ¶¬
Ne imo dubitari pot̾. si auus tutelã
gessit. neptis exfilius emancipato na.¬
te an nepoti ex alt̾o filio eam colloc̃ pꝰ.¬
sit siue emancipatio siue manenti ĩ
possone. qꝑ pp̃ affectionis cãm suspitio¬
nem fraudem amouet. s ⁊ senatus
consultum stͥcto uire cc̃ om̃t tutores ni¬
titur. at tñ sũme affectionis auite in¬
tuitu hi nuptie concedende sunt. S
⁊ si fił fam̃. tutor puelle ut curator

Expanded text:
desponsam a patre nec testamento destinatam ducat uxorem uel eam filio suo sui iuris an in patris potestate sit. Curatoris libertum eam pupillam, cuius patronus res administrat, uxorem ducere satis inciuile est.Tryphoninus libro nono disputationum Non solum vivo tutore, sed et post mortem eius filius tutoris ducere uxorem prohibetur eam, cuius tutelae rationi obstrictus pater fuit: nec puto interesse, exstiterit ei heres filius an abstinuerit paterna hereditate an nec heres fuit forte exheredatus aut tris propter tutelam reuocari oporteat. De uno dubitari potest, si auus tutelam gessit neptis ex filio emancipato natae, an nepoti ex altero filio eam collocare possit siue emancipato siue manenti in potestate, quia par affectionis causa suspicionem fraudis amouet. sed etsi senatus consultum stricto iure contra omnes tutores nititur, attamen summae affectionis auitae intuitu huiusmodi nuptiae concedendae sunt. Sed et si filius familias tutor puellae uel curator