comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rimoniis. ueñabiles acscas fecit Allios item .xii.
marti gradiuo legit. tuniceq picte insigne de-¬
dit. ⁊ suꝑ tunicam eneum pectori tegum̃. celes-¬
tiaq arma q̃ ancilia appellantur ferre. acꝑ
urbem ire canentes carmina cum tripudiis
sollempniq saltatunissit. Pontificẽ deinde
numam martiũ. in . f. expatrib legit: eiq
sacraomnia exscͥpta exsignataq attribuit. qͥb
hostiisquib dieb. ad q̃ templasacrafierent: atq
un in eossumptꝰ pecunia erogaret᷑. set̾aqͦ om
ut eẽt quo consultum plebis uemiret: nequid
diuini iuris negligendo patriosritus ꝑegnosq
asciscendo turbaretur. Nec celestes mͦcerimo¬
nias: s iustaqͦ fu nebria placandosq ma-¬
nesut idem pontiA fex edoceret. q̃q ꝓdigia
fulminib a ione quo uisu missa susciꝑentur.
atq curarent᷑. ad ea allicienda ex iñtib diuiniᷤ
iouielicio aramin auentino dicauit. dmq

Expanded text:
rimoniis uenerabiles ac sanctas fecit. Salios item duodecim rimoniis uenerabiles ac sanctas fecit. Salios item duodecim Marti Gradiuo legit, tunicaeque pictae insigne dedit et super tunicam aeneum pectori tegumen; caelestiaque arma, quae ancilia appellantur, ferre ac per urbem ire canentes carmina cum tripudiis sollemnique saltatu iussit. pontificem deinde Numam Marcium Marci filium ex patribus legit eique sacra omnia exscripta exsignataque attribuit, quibus hostiis, quibus diebus, ad quae templa sacra fierent, atque unde in eos sumptus pecunia erogaretur. cetera quoqut esset quo consultum plebes ueniret, ne quid diuini iuris neglegendo patrios ritus peregrinosque adsciscendo turbaretur; nec caelestes modo caerimonias, sed iusta quoque funebria placandosque manes ut idem pontifex edoceret, quaeque prodigia fulminibus alioue quo uisu missa susciperentur atque curarentur. ad ea elicienda ex mentibus diuinis Ioui Elicio aram in Auentino dicauit deumque
Abbreviated transcription (Latin):
explet: desuntq dies solido anno. qui solstici¬
ali cirtumagitur orbe. int̾calares m̃sib int̾¬
ponendos ita disposuit. ut uicesimo anno:
admetam eandem solis uñ orsi ẽent plenis
omnium annoy spaciis dies congruerent.
Idem nefastosdies fastosq fecit. qr aliq̃n ni¬
chil cum ppꝰ agiutile futurum erat. tum sac̃¬
dotib creandis animum adiecit. qmqͣm ip̃e
plurima sacra obibat. eamaxime q̃ nũc ad-
dialem flaminem ꝑtinent. s qr in cuutate
bellicosa plures romuli qͣm nume similes
reges putabat fore: iturosi ipsos ad bella.
ne sacra regie uicis desererentur. flaminẽ io¬
ui assiduum sac̃dotem creauit. insigniq
eum ueste icuruli regiasͤ adornauit. huic
ouos flamines adiecit. martiunũ. alterũ
quirito uirginesq ueste legit. Alba oriundũ
sac̾dotium. ⁊igenti conditoris haud alienum.
Hisut assidue templi antistites eẽnt: stipendi-¬
um de publico statuit. Uirginitate aliisq ce-¬

Expanded text:
explet desuntque sex dies solido anno qui solstitiexplet desuntque sex dies solido anno qui solstitiali circumagitur orbe, intercalariis mensibus interponendis ita dispensauit, ut uicesimo anno ad metam eandem solis unde orsi essent, plenis omnium annorum spatiis dies congruerent. idem nefastos dies fastosque fecit quia aliquando nihil cum populo agi utile futurum erat. tum sacerdotibus creandis animum adiecit, quamquam ipse plurima sacra obibat, ea maxime quae nunc ad Dialem flaminem pertinent. sed quia in ciuitate bellicosa plures Romuli quam Numae similes reges putabat fore iturosque ipsos ad bella, ne sacra regiae uicis desererentur flaminem Ioui adsiduum sacerdotem creauit insignique eum ueste et curuli regia sella adornauit. huic duos flamines adiecit, Marti unum, alterum Quirino, uirginesque Uestae legit, Alba oriundum sacerdotium et genti conditoris haud alienum. his ut adsiduae templi antistites essent stipendium de publico statuit; uirginitate aliisque cae
Abbreviated transcription (Latin):
clausus pacatos circa om̃s popłos signifi-¬
caret. bis dem̃ post nume regnum: clau-¬
sus fuit. Semel .t. mallio cons̃. pꝰpum¬
cum pͥmum ꝑfectum bellum: iter̃ quod
lum acciacum abimꝑatore cesare augꝰto
pace t̾ra mariq parta. Clauso eo cumom¬
nium circa finitimorum societate ac fede-¬
rib iunxiss animos. positis ext̃norum ꝑi¬
culorum curis. neluxuriarent otio animi.
qͦs metus hostium disciplinaq militarisꝯti¬
nuerat: omnium pͥmum rem ad mulcitu-¬
dinem impitam. ⁊ illis scł̃is rudem efficacissi-¬
mam deorum metum initiendum ratꝰ ẽ. qui
cũ descendẽ ad animos sine aliquo cõmento
miratuliñ poss simulat sͥ cum dea egeria co¬
gͥssus nocturnos eẽ. eiusse monitu q̃ acceptissi¬
ma diiseẽnt. sacra instituere. sacerdotes suos
cuiq deorum p̃ficere. atq omnium pͥmum
adcursus lunȩ in .xii. m̃ses describit annũ.
quem qr tricenos dies singulism̃sib luna ñ

Expanded text:
clausus pacatos circa omnes populos significlausus pacatos circa omnes populos significaret.—bis deinde post Numae regnum clausus fuit, semel T. Manlio consule post Punicum primum perfectum bellum, iterum, quod lum Actiacum ab imperatore Caesare Augusto pace terra marique parta.— clauso eo cum omnium circa finitimorum societate ac foederibus iunxisset animos, positis externorum periculorum curis, ne luxuriarent otio animi quos metus hostium disciplinaque militaris continuerat, omnium primum, rem ad multitudinem imperitam et illis saeculis rudem efficacissimam, deorum metum iniciendum ratus est. qui cum descendere ad animos sine aliquo commento miraculi non posset, simulat sibi cum dea Egeria congressus nocturnos esse; eius se monitu quae acceptissima dis essent sacra instituere, sacerdotes suos cuique deorum praeficere. atque omnium primum ad cursus lunae in duodecim menses discribit annum; quem quia tricenos dies singulis mensibus luna non
Abbreviated transcription (Latin):
pellarunt. Iñ ubi ꝓspectu urbem agrumq
capto. deosp̃catus. regiones ab oriente ad oc-¬
casum dec̾minauit: dextras ad m̃idiem par¬
tes. leuas ad septemtrionẽ dixit ẽe: signum
contra qͦd longissime ꝯspectum oculi fere-¬
bant. animofiniuit. Tum lituo in leuã ma-¬
num tnͣssato. dextra in caput nume inposi-
pompilium cuiꝰ ego caput teneo regẽ ro¬
me eẽ: uti tu signa nobis certa adclaraᷤᷤ¬
sis int̾ eos fines quos feci. Lum ꝑegit urbis
auspitia que mittiuellet. Quib missis: de¬
claratus rex numa de templo descendit. Qͥ
regno ita potitꝰ. urbem nouam conditam
ui & armis. iure eam legibq ac morib de
integro condere parat. Quib cum int̾ bella
assuestere uideret ñ posse qͥppe efferari mi¬
litia animos. mitigandum ferocem po-¬
pulum armorũ de suetudineratꝰ: ianũ
adinfimum argiletum indicem pacis bel-¬
liq fecit. aꝑtus ut in armis eẽ ciuitatem.

Expanded text:
pellarunt. inde ubi prospectu in urbem agrumque pellarunt. inde ubi prospectu in urbem agrumque capto deos precatus regiones ab oriente ad occasum determinauit, dextras ad meridiem partes, laeuas ad septentrionem esse dixit; signum contra quo longissime conspectum oculi ferebant animo finiuit; tum lituo in laeuam manum translato, dextra in caput Numae impositPompilium cuius ego caput teneo regem Romae esse, ut tu signa nobis certa adclarassis inter eos fines quos feci.' tum peregit uerbis auspicia quae mitti uellet. quibus missis declaratus rex Numa de templo descendit. qui regno ita potitus urbem nouam conditam ui et armis, iure eam legibusque ac moribus de integro condere parat. quibus cum inter bella adsuescere uideret non posse—quippe efferari militia animos—, mitigandum ferocem populum armorum desuetudine ratus, Ianum ad infimum Argiletum indicem pacis bellique fecit, apertus ut in armis esse ciuitatem,
Abbreviated transcription (Latin):
unꝰ ꝑ tot gentes dissonas sermone moribq ꝑ-¬
ueniss : suopte gͥ ingenio temꝑatum animũ
uͥtutib fuisse oppinor magis. instructumq
ñ tamꝑegͥnis artib qmͣ disciplina tetrica ac
tͥsti ueterum sabinoꝵ. quo geñe nullum qͦn-¬
dam incorruptiꝰ fuit. Audito noĩe nume
patres romani. qͣmqͣm inclinari opes ad sabi-¬
nos rege iñ sumpto uidebantur: tam̃ neq
se quisqm nec factionis sue alium necdeni-¬
q patrẽm aut ciuium qͣm̃qm p̃ferre illi ui-¬
roausi. adimũ om̃s nume pompilio regnũ
deferendum decernunt. Elecitus sicut romulꝰ
augurato urbe condenda regnum adeptꝰ est:
de se qͦ deosconsuliiussit. In ab augure cui de¬
inde honoris gͣ publicum id ꝑpetuumq sacer-¬
dotium fuit. deductus in arcem: lapidem ad
m̃idiem u̾sus consedit augurad leuam eiꝰ ca-¬
pite uelato sedem ceꝑit. dextra manubaculũ
sine nodo adiucum tenens quem lituum ap-¬

Expanded text:
unus per tot gentes dissonas sermone moribusque peunus per tot gentes dissonas sermone moribusque peruenisset? suopte igitur ingenio temperatum animum uirtutibus fuisse opinor magis instructumque non tam peregrinis artibus quam disciplina tetrica ac tristi ueterum Sabinorum, quo genere nullum quondam incorruptius fuit. audito nomine Numae patres Romani, quamquam inclinari opes ad Sabinos rege inde sumpto uidebantur, tamen neque se quisquam nec factionis suae alium nec denique patrum aut ciuium quemquam praeferre illi uiro ausi, ad unum omnes Numae Pompilio regnum deferendum decernunt. accitus, sicut Romulus augurato urbe condenda regnum adeptus est, de se quoque deos consuli iussit. inde ab augure, cui deinde honoris ergo publicum id perpetuumque sacerdotium fuit, deductus in arcem, in lapide ad meridiem uersus consedit. augur ad laeuam eius capite uelato sedem cepit, dextra manu baculum sine nodo aduncum tenens, quem lituum ap
Abbreviated transcription (Latin):
num faustum felixq sit inquit quirites. regẽ
create. Ita patrib uisum est. Patres deinde si
dignum qui scd̃s ab romulo numeretur crea-¬
rius. auctores fient. adeo gratum id plebi fu-¬
it: ut ne uicti benefitio uiderentur mͦ sciscerẽt
iuberentq:. ut senatus decerñet qui rome reg-¬
naret. Inclita iusticia religioq ea tempestate
numepompiliierat. curib sabinis habita-¬
bat. consultissimusuir. ut milla quisqm ẽẽ
etate poterat omnis diuini atq humani iu-¬
ris. ductoremdostrine eius quia ñ extat aliꝰ
falso samium pithagoram edunt: quem ser-¬
uio tullio regnante rome centum ampliꝰ pͦ
annos inultima ytalie ora. circa metapon-¬
tum herculeamq & crotonam iuuenũ emu-¬
lantiũ studia cetus habuisse constat. ex qͥb
locis&e sieiusdem etatis fuiss qua fama in
sabinos aut quo lingue ꝯmertio qͣmqmͣ ad
cupiditatem discendi exsciniss: quoue p̃sidio

Expanded text:
bonum, faustum felixque sit' inquit, 'Quirites, regem bonum, faustum felixque sit' inquit, 'Quirites, regem create: ita patribus uisum est. patres deinde, si dignum qui secundus ab Romulo numeretur crearitis, auctores fient.' adeo id gratum plebi fuit ut, ne uicti beneficio uiderentur, id modo sciscerent iuberentque ut senatus decerneret qui Romae regnaret. inclita iustitia religioque ea tempestate Numae Pompili erat. Curibus Sabinis habitabat, consultissimus uir, ut in illa quisquam esse aetate poterat, omnis diuini atque humani iuris. auctorem doctrinae eius, quia non exstat alius, falso Samium Pythagoram edunt, quem Seruio Tullio regnante Romae centum amplius post annos in ultima Italiae ora circa Metapontum Heracleamque et Crotona iuuenum aemulantium studia coetus habuisse constat. ex quibus locis, etsi eiusdem aetatis fuisset, quae fama in Sabinos? aut quo linguae commercio quemquam ad cupiditatem discendi exciuisset? quoue praesidio
Abbreviated transcription (Latin):
las decurias creatis qui summe rerum p̃ẽent
osotiant. Decemimꝑitabant. unꝰ cuminsig-¬
nib imꝑii i lictorib erat. Quinq dierũspatio
fimebatur imꝑium: ac ꝑ omnes in orbẽ ibat.
annuumq int̾uallum regni fuit. Id abre ꝙ
nunc qͦq tenet nom̃. inter regnumẽ. appella¬
tum. fremere deinde plebs multiplicatã ser-¬
intutem. centum ꝓuno dominos factos. nec
ultra nͥ regem ⁊ ab ip̃is creatum uidebant᷑ pas-¬
suri. Cum censuissent id amoueri patres offe¬
rendũ ultrorati. ꝙ amissuri erant: ita grãm
ineunt. summa potestate pp̾ ꝑmissa ut non
plus darent iuris. qm detui̾ent. Decreuert̃
enim ut cum ppłs regem uississ: id sic ratũ
ẽet. sipatres auctores fierent. Hodie qͦ in legi¬
b magistratibq rogandis usurpatur idem
insui adempta. priqmͣ ppl̃s suffragiumĩeat:
incertũ comitiorum euentum: patres auctoreᷤ
fiunt. Tum int̾ rex contione aduocata: ꝙ bo

Expanded text:
las decurias creatis qui summae rerum praeessent las decurias creatis qui summae rerum praeessent consociant. decem imperitabant: unus cum insignibus imperii et lictoribus erat: quinque dierum spatio finiebatur imperium ac per omnes in orbem ibat, annuumque interuallum regni fuit. id ab re quod nunc quoque tenet nomen interregnum appellatum. fremere deinde plebs multiplicatam seruitutem, centum pro uno dominos factos; nec ultra nisi regem et ab ipsis creatum uidebantur passuri. cum sensissent ea moueri patres, offerendum ultro rati quod amissuri erant, ita gratiam ineunt summa potestate populo permissa ut non plus darent iuris quam detinerent. decreuerunt enim ut cum populus regem iussisset, id sic ratum esset si patres auctores fierent. hodie quoque in legibus magistratibusque rogandis usurpatur idem ius, ui adempta: priusquam populus suffragium ineat, in incertum comitiorum euentum patres auctores fiunt. tum interrex contione aduocata, 'quod
Abbreviated transcription (Latin):
illi uiro nuntianti ħ fides fu̾it: qmͣq de-¬
sidium romuli aput plebem exercitũq
facta fide inmortalitatis lenitum sit. Patrum
int̾im animos:. certam̃ regni ac cupido uersa¬
bat. Nec dumꝰsingulis. qr nemomagni opere
eminebat in nouo ppͦ ꝑuen̾at. factionib inter
ordines certabatur Orundi ab sabinis. ne qr
pꝰ tatiimortem. ab sua parte ñ erat regnatũ
in societate equa possessionem imꝑii amitte¬
rent: sui corꝑis creari regem uolebant. Roma-¬
niuetes ꝑegrinum regem asꝑnabant᷑: inua-¬
riis uoluntatib regnare tamenomnis uole-¬
bant. lib̃tatis dulcedine ñ dum exꝑta. limor
dem̃ patres incessit: neciuuitatem sine imꝑio
exercitum sine duce. multaꝵ curca ciuitatum
irritatis animisuis aliqua ext̾na ad oriretur.
Et eẽ gͥ aliqͦd caput placebat: & nemo alteri
concedere inducebat. Itarem int̾ secentũ pa-¬
tres. decem decuriis factis: singulisq in singu¬

Expanded text:
illi uiro nuntianti haec fidei fuerit, quamque deilli uiro nuntianti haec fidei fuerit, quamque desiderium Romuli apud plebem exercitumque facta fide immortalitatis lenitum sit. patrum interim animos certamen regni ac cupido uersabat; necdum †a singulis, quia nemo magno opere eminebat in nouo populo, peruenerat: factionibus inter ordines certabatur†. oriundi ab Sabinis, ne quia post Tati mortem ab sua parte non erat regnatum, in societate aequa possessionem imperii amitterent, sui corporis creari regem uolebant: Romani ueteres peregrinum regem aspernabantur. in uariis uoluntatibus regnari tamen omnes uolebant, libertatis dulcedine nondum experta. timor deinde patres incessit ne ciuitatem sine imperio, exercitum sine duce, multarum circa ciuitatium inritatis animis, uis aliqua externa adoriretur. et esse igitur aliquod caput placebat, et nemo alteri concedere in animum inducebat. ita rem inter se centum patres, decem decuriis factis singulisque in singu
Abbreviated transcription (Latin):
Dacem p̾tib exposcunt: uti uolens ꝓpitiꝰ suã
alios qui discerptum regem patrum mam-¬
b taciti arguerent. Manauit enim ħ qͦq
sub obscura fama. illam alteram admi-¬
ratio uiri. ⁊ portio p̾sens nobilitauit: ⁊ con¬
silio ⁊̃ uniꝰ hominis addita rei dicit᷑ fides.
Namq proculusiulius sollicita ciuitate
desiderio regis.⁊ infensa patrib: grauisut
traditur qmuis magne rei auctor in con¬
tionem ꝓdit. Romulus inquit o quirites
parens urbis huiꝰ pͥma hodierna luce celo
repente delapsus: se mͥ obuium dedit. Cũ
ꝑfusus errore horrore uenerabund̾q astitis¬
sem. petens precib ut contra intueri fas eẽt:
abi. nuntia inquit romanis celestes ita
uelle: ut mea roma caput orbis t̾rarum
sit. ꝓm̃rem militarẽ colant sciantq. ⁊ ita
posteris tradant: nullas opes humanas
armis romanis resistere posse. hec inqͥt
locutus: sublimis abiit. Mirum qnͣtum

Expanded text:
pacem precibus exposcunt, uti uolens propitius suam pacem precibus exposcunt, uti uolens propitius suam e aliquos qui discerptum regem patrum manibus taciti arguerent; manauit enim haec quoque sed perobscura fama; illam alteram admiratio uiri et pauor praesens nobilitauit. et consilio etiam unius hominis addita rei dicitur fides. namque Proculus Iulius , sollicita ciuitate desiderio regis et infensa patribus, grauis, ut traditur, quamuis magnae rei auctor in contionem prodit. 'Romulus' inquit, 'Quirites, parens urbis huius, prima hodierna luce caelo repente delapsus se mihi obuium dedit. cum perfusus horrore uenerabundusque adstitissem petens precibus ut contra intueri fas esset, "abi, nuntia" inquit "Romanis, caelestes ita uelle ut mea Roma caput orbis terrarum sit; proinde rem militarem colant sciantque et ita posteris tradant nullas opes humanas armis Romanis resistere posse. 'haec' inquit 'locutus sublimis abiit.'" mirum quantum
Abbreviated transcription (Latin):
firmande. Ab illo enim ꝑfecto urib datis
patrib. longe añ alios acceptissimꝰ militũ
animis. Trecentosq armatos ad custodiam
corꝑis quos celeres appellauit: ñ inbello solũ
s eciam in pace habuit. Hisinmortalib edi-¬
tisoꝑib. cum ad ex̾citum recensendum con-¬
tionem in campo ad capre paludem hr̃et:
subito orta tempestas cum magnofragore
tonitribq: tam denso regem oꝑuit nim¬
bo: ut conspectum enis contioni abstule¬
rit: nec dem̃ in terris romulus fuit. Roma¬
na plebs sedato tandem pauore: pꝰqm ex tã
turbido die serena ⁊ tranquilla lux rediit:
ubi uacuam sedem regiam uidit.⁊ sisatiscre-¬
debat patrib qui proximi steterant. subli-¬
mem raptum ꝓcella. tam̃ uelut orbitatis
metu ictos mestum aliqͣndiu silentium ob-¬
tinuit. Deinde a pautis initio facto: deum
oeonatum regem parentemq urbis ro-¬
mane. saluere uniũsi romulum iubent.

Expanded text:
firmandae. ab illo enim profecto uiribus datis firmandae. ab illo enim profecto uiribus datis patribus, longe ante alios acceptissimus militum animis; trecentosque armatos ad custodiam corporis quos Celeres appellauit non in bello solum sed etiam in pace habuit. his immortalibus editis operibus cum ad exercitum recensendum contionem in campo ad Caprae paludem haberet, subito coorta tempestas cum magno fragore tonitribusque tam denso regem operuit nimbo ut conspectum eius contioni abstulerit; nec deinde in terris Romulus fuit. Romana pubes sedato tandem pauore postquam ex tam turbido die serena et tranquilla lux rediit, ubi uacuam sedem regiam uidit, etsi satis credebat patribus qui proximi steterant sublimem raptum procella, tamen uelut orbitatis metu icta maestum aliquamdiu silentium obtinuit. deinde a paucis initio facto, deum deo natum, regem parentemque urbis Romanae saluere uniuersi Romulum iubent;
Abbreviated transcription (Latin):
manos excucurrerunt: populabundi magiᷤ
postqm hostem in agris non inuenit: dimica-¬
tioni ultime instructus intentꝰq tyb̃im tnͣsit.
Quem pͦqm castra ponere ⁊ adurbem accessu-
rum audiuere: obuiam egressi. ut potiꝰacie
decernerent. qm inclusi de tectis menib q
dimicarent. Ibi uirib nulla arte adiutis:
tantum ueterani robore exercitus. rex roma¬
nus uicit. Persecutꝰq fusos admena hostes:
urbe ualida muris ac situ ipsomunita ab¬
stinuit: agrosrediens uastat. ulciscendi ma¬
gis qm prede studio. eaq clade haut minꝰ
quam aduersapugna subactiueientes: pa-¬
cem petitum oratores romam mittunt. Agri
parte multatis: incentum annos inducie da-¬
te. Hec ferme romulo regnante domimilitiȩ¬
q gesta quorum nichil absonum fidei diui-¬
ne originis diuinitatisq pꝰ mortẽ credite fu¬
it: non animus in regno auito recuꝑando:
ñcondende urbis consilium. ñ bello ac paci

Expanded text:
manos excucurrerunt populabundi magis manos excucurrerunt populabundi magis postquam hostem in agris non inuenit, dimicationi ultimae instructus intentusque Tiberim transit. quem postquam castra ponere et ad urbem accessurum Ueientes audiuere, obuiam egressi ut potius acie decernerent quam inclusi de tectis moenibusque dimicarent. ibi uiribus nulla arte adiutis, tantum ueterani robore exercitus rex Romanus uicit; persecutusque fusos ad moenia hostes, urbe ualida muris ac situ ipso munita abstinuit, agros rediens uastat, ulciscendi magis quam praedae studio; eaque clade haud minus quam aduersa pugna subacti Ueientes pacem petitum oratores Romam mittunt. agri parte multatis in centum annos indutiae datae. haec ferme Romulo regnante domi militiaeque gesta, quorum nihil absonum fidei diuinae originis diuinitatisque post mortem creditae fuit, non animus in regno auito reciperando, non condendae urbis consilium, non bello ac pace
Abbreviated transcription (Latin):
te equitatu. pedes quoq referret gradum: ple-¬
nisrepente portis esfusi hostes. inpulsa romana
acie studio instandi seqͣndiq: trahuntur ad
locum insidiaꝵ. Iñ subito exortiromani tnͣsuer¬
saminuadunt hostium aciem: addunt pa-¬
uorem. mota e castris signa eorum qͥ in p̃sidio¬
eorum relicti fuerant. Ita multiplici t̾rore per-¬
culsi fidenates: pꝰ pene qm romulus quiq cũ
eo equis ierant. circumagent frenis eqͦs: ter¬
gauertunt. multoq effusiꝰ quippe uera fu-¬
ga. qͥ simulantes pauloante secutierant. op-¬
pidum repetebant: non tam̃ eripuere se ho¬
sti. herens intergo romanꝰ: prĩqͣm forespor-¬
tarum obicerentur. uelut agmine uno irrũ-¬
pit. belli fidenatis contagione irritati ue¬
ientium animi et consanguinitate: nam fi-¬
denates qͦ etruscifuerunt: & quod ipsa pro-¬
pinquitas locisiromana arma om̃ĩb in-¬
festa finitimis eẽnt stimulabat. infines ro-¬

Expanded text:
te equitatu, pedes quoque referret gradum, plete equitatu, pedes quoque referret gradum, plenis repente portis effusi hostes impulsa Romana acie studio instandi sequendique trahuntur ad locum insidiarum. inde subito exorti Romani transuersam inuadunt hostium aciem; addunt pauorem mota e castris signa eorum qui in praesidio relicti fuerant. ita multiplici terrore perculsi Fidenates prius paene, quam Romulus quique <auehi> cum eo uisi erant circumagerent frenis equos, terga uertunt; multoque effusius, quippe uera fuga, qui simulantes paulo ante secuti erant oppidum repetebant. non tamen eripuere se hosti: haerens in tergo Romanus, priusquam fores portarum obicerentur, uelut agmine uno inrumpit. belli Fidenatis contagione inritati Ueientium animi et consanguinitate—nam Fidenates quoque Etrusci fuerunt—et quod ipsa propinquitas loci, si Romana arma omnibus infesta finitimis essent, stimulabat. in fines Ro
Abbreviated transcription (Latin):
ualesc̾ẽ opesrati. priqͣm tantiroboris ẽẽt. qͣntũ
futurum apparebat: occupabant bellum fa-¬
cere. Iuuentute armata inmissa: uastantur
agri. qͦdint̃ urbem ac fidenas ẽ. Iñ adleuam
uersi qua dextra tyberis arcebat: cummagna
trepidatione agͥstium populant᷑: tumultͦq
repens ex agris murbem illatus ꝓnuntiofuit.
Excitus romulus neq enim dilationem pati
tam uicinumbellum pot̾at: exercitum educit.
castra a fidenis mille passuum locat. Ibi modi-
cop̃sidio relicto egressꝰ omnib copiis. partẽ
militum locis circa densaobsita uirgulta ob-¬
scuris subsidere in insidiis iussit. sum parte
maiore atq omni equitatu ꝓfectus. id qͦd que-¬
rebat tumultuoso ⁊ minacigene pugne. ad¬
equit ando ip̃is ꝓpe portis: hostem exciuit. fu-¬
ge qͦq que simulanda erat. eadem equestris
pugna cãmminꝰ mirabilem dedit. Et cum
uelut int̾ pugnam fugeq consilium trepidã-¬

Expanded text:
ualescere opes rati, priusquam tantum roboris esset quantum ualescere opes rati, priusquam tantum roboris esset quantum futurum apparebat, occupant bellum facere. iuuentute armata immissa uastatur agri quod inter urbem ac Fidenas est; inde ad laeuam uersi quia dextra Tiberis arcebat, cum magna trepidatione agrestium populantur, tumultusque repens ex agris in urbem inlatus pro nuntio fuit. excitus Romulus—neque enim dilationem pati tam uicinum bellum poterat—exercitum educit, castra a Fidenis mille passuum locat. ibi modico praesidio relicto, egressus omnibus copiis partem militum locis circa densa obsita uirgulta obscuris subsidere in insidiis iussit: cum parte maiore atque omni equitatu profectus, id quod qurebat, tumultuoso et minaci genere pugnae adequitando ipsis prope portis hostem exciuit. fugae quoque, quae simulanda erat, eadem equestris pugna causam minus mirabilem dedit. et cum, uelut inter pugnae fugaeque consilium trepidan
Abbreviated transcription (Latin):
que nomina curiis darent. Eodem temꝑe
i centurie tres equitum conscͥpte sunt: ran¬
nenses ab romulo. ab tatio tatienses appel¬
lati. lucerum nominis ⁊ originis causa incer¬
taẽ. Iñ nonmͦ ꝯmune. s concors etiam regnũ
duob regib fuit. Post aliquot annosꝓpinqͥ
registatii. legatos laurentium pulsant.
sumq laurentes iure gentium ag̾ent: apud
tatium gr̃a suorum ⁊ p̃cesplus poterant. Igit᷑
illorum penaminse uercit. Nam lauinicum ob-
sollempne sacͥfitium eoueniss: concursu fac-¬
to int̾ficitur. Pamremminꝰ egre qm dignũ
erat tulisse romulum ferunt: seu obinfidam
societatem regni. sen qr haud iniuria cesum
credebat. Itaq bello quidem abstinuit. ut
tn expiarentur legatoꝵ iniuriȩ. regisq cedes:
fedusint̾ romam il auinium urbes renoua¬
tum ẽ. Et cum hisquidem pax insꝑata erat.
Aliud multo ꝓpiꝰ atq inipsis ꝓpe portis bel¬
lumortum. fidenates nimis uicinas ꝓpe se con-¬

Expanded text:
quae nomina curiis darent. eodem tempore quae nomina curiis darent. eodem tempore et centuriae tres equitum conscriptae sunt. Ramnenses ab Romulo, ab T. Tatio Titienses appellati: Lucerum nominis et originis causa incerta est. inde non modo commune sed concors etiam regnum duobus regibus fuit. post aliquot annos propinqui regis Tati legatos Laurentium pulsant; cumque Laurentes iure gentium agerent, apud Tatium gratia suorum et preces plus poterant. igitur illorum poenam in se uertit; nam Lauinii cum ad sollemne sacrificium eo uenisset concursu facto interficitur. eam rem minus aegre quam dignum erat tulisse Romulum ferunt, seu ob infidam societatem regni seu quia haud iniuria caesum credebat. itaque bello quidem abstinuit; ut tamen expiarentur legatorum iniuriae regisque caedes, foedus inter Romam Lauiniumque urbes renouatum est. et cum his quidem insperata pax erat: aliud multo propius atque in ipsis prope portis bellum ortum. Fidenates nimis uicinas prope se con
Abbreviated transcription (Latin):
nubiipiget. in nosuertite iras. noscã belli.
nosuulnerum ac cedium uiris ac parẽtibꝰ
sum: Meliusꝑibimꝰ. qmsine alt̾is ur̃m ui-¬
due aut orbe uiuemꝰ. Souit restum multi¬
tudinem. tum duces. silentium repentina
fit quies. In ad fedus faciendum duces ꝓde-¬
unt. Nec pacenimͦ s cuuitatem unam ex du-¬
ab faciunt: regno consentiunt. imꝑium
omne conferunt romam. Ita geminataur¬
be ut sabinis tñ aliquid daretur: quiriteᷤ
acurib appellati monim̃tum eiꝰ pugne
uͥprimum exꝓfunda mersus palude eqͦs
curtius in uado statuit: curtium lacum appel¬
larunt. Ex bello tam tristi letarepente. pax.
cariores sabinas uiris ac parentib. ⁊ anom̃s
romulo ipsifecit. Itaq cum ppłm incurias
xxx. diuideret: nomina eoꝵ curiis inposuit.
Id non traditur: cum haud dubie aliqͣnto
numerꝰ maior hoc mulierum fu̾it: etate ac
dignitatib suis uirorumue ansorte lecte sĩt

Expanded text:
nubii piget, in nos uertite iras; nos causa belli, nubii piget, in nos uertite iras; nos causa belli, nos uolnerum ac caedium uiris ac parentibus sumus; melius peribimus quam sine alteris uestrum uiduae aut orbae uiuemus.' mouet res cum multitudinem tum duces; silentium et repentina fit quies; inde ad foedus faciendum duces prodeunt. nec pacem modo sed ciuitatem unam ex duabus faciunt. regnum consociant: imperium omne conferunt Romam. ita geminata urbe ut Sabinis tamen aliquid daretur Quirites a Curibus appellati. monumentum eius pugnae, ubi primum ex profunda emersus palude equus Curtium in uado statuit, Curtium lacum appellarunt. ex bello tam tristi laeta repente pax cariores Sabinas uiris ac parentibus et ante omnes Romulo ipsi fecit. itaque cum populum in curias triginta diuideret, nomina earum curiis imposuit. id non traditur, cum haud dubie aliquanto numerus maior hoc mulierum fuerit, aetate an dignitatibus suis uirorumue an sorte lectae sint,
Abbreviated transcription (Latin):
romulus impetum facit. Ex equo tum forte
metiꝰ pugnabat: eopelli faciluis fuit. Pul-¬
sum romani ꝑsecuntur: & aliaromana aci-¬
es audatia regis accensa fundit sabmnos.me-¬
tius inpaludem se se strepitu sequentium
trepidante equo coniecit: auerteratq ea res
ĩ sabmos tantipiculo uiri. Et ille quidẽ an¬
nuentib & uocantib suis: fauore multorũ
addito animo euadit. Romani sabiniq in
media conualle duorum montium redin-¬
tegrant p̃lium. s resromana erat suꝑior.
Tum sabine mulieres quaꝵ ex iniuria bel¬
lum ortum erat crinib passis. scissaq ueste
uicto malis muliebri pauore. ause se inter
telauolantia inferre. ex tnsuersoimpectu fac-¬
to direm̾e infestas acies. dirime iras: hinc pa-¬
tres hinc uiros orantes. ne se sanguine nefan-¬
do socerigeneriq resꝑg̃ent. ne parricidio
macularent partus suos. nepotumilli. hii
liberum ꝓgenie. Si affinitatisinter uos sico-¬

Expanded text:
Romulus impetum facit. ex equo tum forte Romulus impetum facit. ex equo tum forte Mettius pugnabat; eo pelli facilius fuit. pulsum Romani persequuntur; et alia Romana acies, audacia regis accensa, fundit Sabinos. Mettius in paludem sese strepitu sequentium trepidante equo coniecit; auerteratque ea res etiam Sabinos tanti periculo uiri. et ille quidem adnuentibus ac uocantibus suis fauore multorum addito animo euadit: Romani Sabinique in media conualle duorum montium redintegrant proelium; sed res Romana erat superior. tum Sabinae mulieres, quarum ex iniuria bellum ortum erat, crinibus passis scissaque ueste, uicto malis muliebri pauore, ausae se inter tela uolantia inferre, ex transuerso impetu facto dirimere infestas acies, dirimere iras, hinc patres, hinc uiros orantes, ne sanguine se nefando soceri generique respergerent, ne parricidio macularent partus suos, nepotum illi, hi liberum progeniem. 'si adfinitatis inter uos, si co
Abbreviated transcription (Latin):
iussus auib. hic inpalatio pͥma urbi fun-¬
dam̃taieci: arcem iam scelere emptam sa-¬
bini hñt. inde huc armati suꝑata media
ualle tendunt. At tu pater dm̃ hominũq
hinc saltim arte hostes: deme t̾rorem ro-¬
manis. fugamq fedam siste. hic ego tibi
templum statori ioui. ꝙ monim̃tum sit.
posteris tua p̾senti ope seruatam ẽẽ. ũrbẽ
uoueo. Hec precatus ueluti si sensiss au-¬
ditas preces. hinc inquit romanis. iupit̾
optimꝰ maximꝰ resistẽ. atq iterare pug-¬
nam iubet. Restitere romani tanqm ce¬
lesti uoce iussi. ipse adpͥmores romulus
ꝓuolat. Detius cuitius ab sabinis pͥnceps
ab arce decurrerat.⁊ effusosegerat roma-¬
nos toto qͣntum forospatiumẽ. Nec ꝓcul
iam aporta palatii erat: clamitans uici-¬
mꝰ ꝑfidos hospites. imbelles hostes: iam
sciunt longe aluid ẽẽ. uirgines raꝑe. ali¬
ud pugnare cum uiris. In eum hec głan¬
tem cum globo ferocissimorum iunenum

Expanded text:
iussus auibus hic in Palatio prima urbi funiussus auibus hic in Palatio prima urbi fundamenta ieci. arcem iam scelere emptam Sabini habent; inde huc armati superata media ualle tendunt; at tu, pater deum hominumque, hinc saltem arce hostes; deme terrorem Romanis fugamque foedam siste. hic ego tibi templum Statori Ioui, quod monumentum sit posteris tua praesenti ope seruatam urbem esse, uoueo.' haec precatus, ueluti sensisset auditas preces, 'hinc' inquit, 'Romani, Iuppiter optimus maximus resistere atque iterare pugnam iubet.' restitere Romani tamquam caelesti uoce iussi: ipse ad primores Romulus prouolat. Mettius Curtius ab Sabinis princeps ab arce decucurrerat et effusos egerat Romanos toto quantum foro spatium est. nec procul iam a porta Palati erat, clamitans: 'uicimus perfidos hospites, imbelles hostes; iam sciunt longe aliud esse uirgines rapere, aliud pugnare cum uiris.' in eum haec gloriantem cum globo ferocissimorum iuuenum
Abbreviated transcription (Latin):
magni ponderis brachio leuo gemmatosq
magna specie anulos habuerint: pepigis¬
se eam quodinsinistrismanib eẽt. hab̃e.
eo scuta illa ꝓaureis donis congesta. Sunt
qui eam ex pacto tradendi ꝙ. insinistris
manib eẽt de recto arma petisse dicant:¬
⁊ fraude uisam age sua ipsam ꝑemptam.
m̃cede. Tenuere tñ artem sabini. atq mñ
postero die cumromanꝰ exercitꝰ instructus
quodint̾ palatinum capitolinumq collẽ
campiẽ compless. non pꝰ descenderunt ĩ
equum qmira icupiditate recuꝑande artiᷤˢ
stimulante animos. in adũsum romani
subiere. Principes utͥmq pugnam initie¬
bant. ab sabinis metiꝰ curtiꝰ: ab romanis:
hostiꝰ hostiliꝰ. Hic rem romanam iniqͦ loco
ad pͥma signa aĩo atq audatia sustinebat.
Ut hostr cedit: confestim romana inclinat᷑
acies. fusaq ẽ ad uet̾em portam palatii.Ro-¬
mulus upse turba fugientium actus: ar-¬
ma ad cȩlum tollens: iupiter inquit t̾uis

Expanded text:
magni ponderis brachio laeuo gemmatosque magni ponderis brachio laeuo gemmatosque magna specie anulos habuerint, pepigisse eam quod in sinistris manibus haberent; eo scuta illi pro aureis donis congesta. sunt qui eam ex pacto tradendi quod in sinistris manibus esset derecto arma petisse dicant et fraude uisam agere sua ipsam peremptam mercede. tenuere tamen arcem Sabini; atque inde postero die, cum Romanus exercitus instructus quod inter Palatinum Capitolinumque collem campi est complesset, non prius descenderunt in aequum quam ira et cupiditate reciperandae arcis stimulante animos in adversum Romani subiere. principes utrimque pugnam ciebant ab Sabinis Mettius Curtius, ab Romanis Hostius Hostilius. hic rem Romanam iniquo loco ad prima signa animo atque audacia sustinebat. ut Hostius cecidit, confestim Romana inclinatur acies fusaque est ad veterem portam Palatii. Romulus et ipse turba fugientium actus arma ad caelum tollens, Iuppiter , tuis
Abbreviated transcription (Latin):
i inciuitatem accipiat. Itarem coalescere con-¬
cordia posse facile impetratum. Inde contͣ
crustuminos ꝓfectus bellum inferentes. ibi
minꝰ etiam quod alienis cladib ceciderant
animi. certaminis fuit. Utroq coloniȩ mis¬
se: pluresinuenti qui pꝑub̃tatem t̾rȩ ĩ crus¬
tuminam nomina darent. ⁊ romam inde
frequent̾ migratumẽ: a parentib maxiẽ
⁊ꝓpinquis raptarum. Nouissimum a sabi-¬
nis bellum ortum. multoq idmaximum
fuit. Nichil enimꝑiram aut ꝑcupiditatẽ
actum ẽ: nec ostenderunt bellum priqmͣ
intulerunt. consilio etiã additus dol̃. Spu¬
rius tarpeis romane p̾erat arci. huiꝰ filiã
uirginem auro corrumpit tatiꝰ: ut cama¬
tosin arcemaccipiat. aquam forte eatum
sacrisextramenia petitum ierat. accepti
armis necauere: seuut ui capta potiꝰarx
iuderetur. seuꝓdendi exemplicausa. ne
quid usqm fidum ꝓditoriẽẽt. Additur fa¬
bulȩ. quod uulgo sabini aureas armillas

Expanded text:
et in ciuitatem accipiat: ita rem coalescere conet in ciuitatem accipiat: ita rem coalescere concordia posse. facile impetratum. inde contra Crustuminos profectus bellum inferentes. ibi minus etiam quod alienis cladibus ceciderant animi certaminis fuit. utroque coloniae missae: plures inuenti qui propter ubertatem terrae in Crustuminum nomina darent. et Romam inde frequenter migratum est, a parentibus maxime ac propinquis raptarum. nouissimum ab Sabinis bellum ortum multoque id maximum fuit; nihil enim per iram aut cupiditatem actum est, nec ostenderunt bellum prius quam intulerunt. consilio etiam additus dolus. Sp. Tarpeius Romanae praeerat arci. huius filiam uirginem auro corrumpit Tatius ut armatos in arcem accipiat; aquam forte ea tum sacris extra moenia petitum ierat. accepti obrutam armis necauere, seu ut ui capta potius arx uideretur seu prodendi exempli causa ne quid usquam fidum proditori esset. additur fabula, quod uolgo Sabini aureas armillas
Abbreviated transcription (Latin):
Iupiter feretriinquit. hec tibi uctor romulꝰ
rexregia arma ferens. templum his regionibꝰ
quas mͦ animo metatussum dedico sedem
opimis spoliis que regib ducibq hostium
cesis. me auctorem sequentes posteri ferent.
hec templi ẽ. origo: quod pͥmum omniũ
rome sacratum ẽ. Ita dem̃ diis uisum nec
irritam conditoris templi uocem eẽ. qͣ latu¬
ros eos spolia posteros nuncupauit: nec inł¬
titudine compositum eiꝰ doniuulgari lau¬
dem. bina postea it̾ tot annos. tot bella.
opima parta sunt spolia. Adeo rara eiꝰ for¬
tuna decoris fuit. Dum ea ibi romani ge¬
runt: antemnatium exercitꝰ ꝑ occasionem
ac sollicitudinem hostiliter infines roma-¬
nos incursionem facit. raptim ad hos ro¬
mana legio ducta palatos inagris opp̾ssit.¬
fusi igitur pͥmo impetir ⁊ clamore hostes: op¬
pidum captum. dnpliciq uictoria ouantẽ.
romulum hersilia coniunx precib raptaꝵ
fatigata orat. ut parentib earum det ueniã

Expanded text:
'Iuppiter Feretri' inquit, 'haec tibi uictor Romulus 'Iuppiter Feretri' inquit, 'haec tibi uictor Romulus rex regia arma fero, templumque his regionibus quas modo animo metatus sum dedico, sedem opimis spoliis quae regibus ducibusque hostium caesis me auctorem sequentes posteri ferent.' haec templi est origo quod primum omnium Romae sacratum est. ita deinde dis uisum nec inritam conditoris templi uocem esse qua laturos eo spolia posteros nuncupauit nec multitudine compotum eius doni uolgari laudem. bina postea, inter tot annos, tot bella, opima parta sunt spolia: adeo rara eius fortuna decoris fuit. dum ea ibi Romani gerunt, Antemnatium exercitus per occasionem ac solitudinem hostiliter in fines Romanos incursionem facit. raptim et ad hos Romana legio ducta palatos in agris oppressit.fusi igitur primo impetu et clamore hostes, oppidum captum; duplicique uictoria ouantem Romulum Hersilia coniunx precibus raptarum fatigata orat ut parentibus earum det ueniam
Abbreviated transcription (Latin):
maximum tatii nom̃ in his regionib erat:
conueniebant. seninenses crustuminiq ⁊
antennates erant. ad quos eius iniuriȩ par
ꝑtinebat. Lente agere his tatius sabiniq ui
Ne crustumini qͥdem atq antennates ꝓ ar-¬
dore iraq ceninensium: satis se impigre mo¬
uent. Ita ꝑse ip̃m nom̃ ceninum in agrum
romanum impetum facit. d effuse uastan¬
tib fit obuius cum ex̾citu romulus: leuiq
certamine docet uanam sine uirib iram.
Exercitum fundit. fugatq. fusum ꝑsequit᷑.
regem in plio obtruncat ⁊ spoliat. ducehosti¬
umocciso: urbem pͥmo impetu capit. Inde ex¬
ercituuictore reducto: ip̃e cum factisuir mag-¬
nificus. tum factoꝵ ostentator haud minor.
spolia ducis hostium cesi suspensa fabricato
adid apte ferculo gerens: incapitolium ascẽ-¬
dit. ibiq ea cum adquercum pastorib sacrã
deposuiss. simul cum dono designauit tem-¬
plum iouif finiͣs cognom̃q addidit deo.

Expanded text:
maximum Tati nomen in iis regionibus erat maximum Tati nomen in iis regionibus erat conueniebant. Caeninenses Crustuminique et Antemnates erant ad quos eius iniuriae pars pertinebat. lente agere his Tatius Sabinique uine Crustumini quidem atque Antemnates pro ardore iraque Caeninensium satis se impigre mouent; ita per se ipsum nomen Caeninum in agrum Romanum impetum facit. sed effuse uastantibus fit obuius cum exercitu Romulus leuique certamine docet uanam sine uiribus iram esse. exercitum fundit fugatque, fusum persequitur: regem in proelio obtruncat et spoliat: duce hostium occiso urbem primo impetu capit. inde exercitu uictore reducto, ipse cum factis uir magnificus tum factorum ostentator haud minor, spolia ducis hostium caesi suspensa fabricato ad id apte ferculo gerens in Capitolium escendit; ibique ea cum ad quercum pastoribus sacram deposuisset, simul cum dono designauit templo Iouis fines cognomenque addidit deo:
Abbreviated transcription (Latin):
natio ẽ. minor. S ipse romulus cirtumibat
docebatq patrum id suꝑbia factum. qui
conubium finitimis negassent: illas tam̃
in matͥmonio. in societate fortunaꝵ oĩum.
ciuitatisq. ⁊ quo nichil carius humano ge¬
nere sit liberoꝵ fore. mollirent mͦiras: ⁊ qͥb
fors corꝑa dedissent. darent animos. sepe ex
iniuria postinodum gr̃ãm ortam. eoq me-¬
liorib usuras uiris quo adnisurus ꝓ seqͥsq
sit: ut cum suam uicem functus offitio sit:
parentium etiã patrieq expleat desidium.
Accedebant blanditiȩ uiroꝵ. factum purga¬
ntium cupiditate atq amore: que maxĩe
ad muliebre ingenium efficaces p̃cesserunt.
Iam admodum mitigati animi raptierãt.
at raptarum parentes tunc maxime sordi-¬
da ueste lacrimisq ⁊q̃relis ciuitates concita-¬
bant. Nec domi tantum indignationeᷤ con-¬
tinebant: s cong̾gabant᷑ undiq adtitum
tatium regem sabinoꝵ. ⁊ legationes eo qͦd

Expanded text:
natio est minor. sed ipse Romulus circumibat natio est minor. sed ipse Romulus circumibat docebatque patrum id superbia factum qui conubium finitimis negassent; illas tamen in matrimonio, in societate fortunarum omnium ciuitatisque et quo nihil carius humano generi sit liberum fore; mollirent modo iras et, quibus fors corpora dedisset, darent animos; saepe ex iniuria postmodum gratiam ortam; eoque melioribus usuras uiris quod adnisurus pro se quisque sit ut, cum suam uicem functus officio sit, parentium etiam patriaeque expleat desiderium. accedebant blanditiae uirorum, factum purgantium cupiditate atque amore, quae maxime ad muliebre ingenium efficaces preces sunt. iam admodum mitigati animi raptis erant; at raptarum parentes tum maxime sordida ueste lacrimisque et querellis ciuitates concitabant. nec domi tantum indignationes continebant sed congregabantur undique ad T. Tatium regem Sabinorum, et legationes eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
liter ꝑdomos. cum situm meniaq.⁊ freqñ¬
temtectisurbem uidissent: mirantur tam
breui rem romanã creuisse. Uͥ spectaculi tẽpꝰ
uenit dediteq & m̃tes cum oculiserant. tum
ex composito ortauis. signodato. iuuentꝰ ro¬
mana adcapiendas uirgines uenit discur¬
rit. Sagna pars forte inquemq que inci-¬
derat rapte: quasdam forma excellentes
pͥmorib patrum destinatos ex plebe hoĩes
quib datum negotiumerat domos defere-¬
bant. unam longe añ alias specie acpulcri-¬
tudine insignem: aglobo thalassii cuius-¬
dam raptam ferunt. multisq sciscitantibꝰ
cuinam eam ferrent: identidem ne quis¬
eam uiolaret. thalassio ferri clamitatum.
Inde nuptialem hanc uocem factam: Tur-¬
bato ꝑmetum ludicro mesti parentes uir¬
ginum ꝓfugiunt:. incusantes uiolati hos¬
picii fedus. deumq inuocantes cur adsol-
lempne ꝑfas ac fidem decepti uenissent.
necraptis aut spesde semelior. aut indig¬

Expanded text:
liter per domos cum situm moeniaque et frequenliter per domos cum situm moeniaque et frequentem tectis urbem uidissent, mirantur tam breui rem Romanam creuisse. ubi spectaculi tempus uenit deditaeque eo mentes cum oculis erant, tum ex composito orta uis signoque dato iuuentus Romana ad rapiendas uirgines discurrit. magna pars forte in quem quaeque inciderat raptae: quasdam forma excellentes, primoribus patrum destinatas, ex plebe homines quibus datum negotium erat domos deferebant. unam longe ante alias specie ac pulchritudine insignem a globo Thalassi cuiusdam raptam ferunt multisque sciscitantibus cuinam eam ferrent, identidem ne quis uiolaret Thalassio ferri clamitatum; inde nuptialem hanc uocem factam. turbato per metum ludicro maesti parentes uirginum profugiunt, incusantes uiolati hospitii foedus deumque inuocantes cuius ad sollemne ludosque per fas ac fidem decepti uenissent. nec raptis aut spes de se melior aut indig
Abbreviated transcription (Latin):
tus acdii iuuant magnas opes sͥmagnũ
fuisse: in desuturam uitutem ꝓinde ne
gͣuarentur hominescum hominib sangui-¬
nem acgenus miscere. Nusqͣm benigne lega-¬
tio auditaẽ. Adeo simul sꝑnebant: simul
tantum in medio crescentem molem sͥ ac po¬
steris sins metuebant. At plerisq rogitantib
dimissi: eo ꝙ feminis qͦq asilum aꝑuissent:
Id enim demum compar conubium fore. Egre
idromana pubes passa. ⁊ haud dubie aduĩ
spectare res cepit. Cui tempꝯ locumq aptum
ut daret romulus. egritudinem animi dis¬
simulans: ludos ex industria parat. neptu¬
dici deinde finitimis spectaculum iubet.
qͣntoq apparatu tum sciebant aut pot̾ant
concelebrant. ut remclaram expectatamq
facerent. Multimortales conuenere studio
etiamuidende nouȩ urbis: maxime ꝓximi
quiq. ceninenses. crustumini antemnateᷤ.
Iamsabinorum omnis multitudocum li¬
beris acconiugib uenit. Inuitati hospita¬

Expanded text:
tus ac di iuuent, magnas opes sibi magntus ac di iuuent, magnas opes sibi magnfuisse et non defuturam uirtutem; proinde ne grauarentur homines cum hominibus sanguinem ac genus miscere. nusquam benigne legatio audita est: adeo simul spernebant, simul tantam in medio crescentem molem sibi ac posteris suis metuebant. ac plerisque rogitantibus dimissi ecquod feminis quoque asylum aperuissent; id enim demum compar conubium fore. aegre id Romana pubes passa et haud dubie ad uim spectare res coepit. cui tempus locumque aptum ut daret Romulus aegritudinem animi dissimulans ludos ex industria parat Neptudici deinde finitimis spectaculum iubet; quantoque apparatu tum sciebant aut poterant, concelebrant ut rem claram exspectatamque facerent. multi mortales conuenere, studio etiam uidendae nouae urbis, maxime proximi quique, Caeninenses, Crustumini, Antemnates; iam Sabinorum omnis multitudo cum liberis ac coniugibus uenit. inuitati hospita
Abbreviated transcription (Latin):
milem consciendo ad se multitudinem. na-¬
tam e terra sibi prolemͤ mñtiebantur: locum
qui nunc septus descendentib int̾ duos la¬
cus ẽ. asilum aꝑit. Eo ex finitimis populis
turba omnis sine discrimine lib̃ an seruus
eẽt: auida nouarum rerum ꝑfugit. Idq pͥ¬
mum adceptam magnitudinem roboris
fuit:. cumiam uirum haut peniteret. consi¬
lium demuirib parat: centum creat sena¬
tores. siue qr is numerꝰ satiserat. siue qr soli
centum erant qͥ creari patres possent. Pa¬
tres certe ab honore. patriciiq progenies
eoꝵ appellati. Iam resromana adeo erat ua¬
lida: ut cuilibet finitimaꝵ ciuitatum bello
par ẽẽt. s penuriamulierum hominis eta-¬
tem duratura magnitudo erat: quib nec
domispes ꝓlis. nec cum finitimis conubia
eẽnt. Tum ex consilio patrum romulꝰ lega-¬
tos cirrauicinas gentes misit: qͥ societatem
conubiumq nouoppło pet̾ent. urbes qͦq
ut cet̾a ex infimo nasci: dem̃ qua sua uͥr¬

Expanded text:
milem conciendo ad se multitudinem namilem conciendo ad se multitudinem natam e terra sibi prolem ementiebantur, locum qui nunc saeptus escendentibus inter duos lucos est asylum aperit. eo ex finitimis populis turba omnis sine discrimine, liber an seruus esset, auida nouarum rerum perfugit, idque primum ad coeptam magnitudinem roboris fuit. cum iam uirium haud paeniteret consilium deinde uiribus parat. centum creat senatores, siue quia is numerus satis erat, siue quia soli centum erant qui creari patres possent. patres certe ab honore patriciique progenies eorum appellati. iam res Romana adeo erat ualida ut cuilibet finitimarum ciuitatum bello par esset; sed penuria mulierum hominis aetatem duratura magnitudo erat, quippe quibus nec domi spes prolis nec cum finitimis conubia essent. tum ex consilio patrum Romulus legatos circa uicinas gentes misit qui societatem conubiumque nouo populo peterent: urbes quoque, ut cetera, ex infimo nasci; dein, quas sua uir
Abbreviated transcription (Latin):
rite ꝑpetratis: uocata romulus ad conciliũ
multitudine. que coalescere inppłiuniꝰ cor-¬
pus nulla re preter qm legib poterat. iura
dedit. Que ita sc̃a generi hominum agresti
fore ratus:. si se ipse uenerabilem insignib
imꝑii fecisset: tum cet̾o habitu se augustiorẽ.
tum maxime lictorib duodecim sumptis
fecit. Alii ab num̃o auium q̃ augurio reg¬
num portenderant: eum secutum numer̃
putant. Haud penitet eorum sententiȩ eẽ
quib ⁊ apparitores.⁊ hoc genus ab etruscis
finitimis. uñ sella curulis. untoga p̃texta
cet: et ita habuisse etruscos. qͦd ex .xn. popłis
communit creato rege singulos singulipo-¬
puli lictores ded̾int. Crescebat int̾im urbs
munitionib. alia atq alia appetendo loca.
cuminspemmagis future multitudinis
qmͣ adid quod tum hominum erat muni¬
rent. Demn ne urbisuana magnitudo ẽẽt ad-¬
iciende multitudinis causa. uetere consilio
condentium urbes. qui obscuram atq hu-¬

Expanded text:
rite perpetratis uocataque ad concilium rite perpetratis uocataque ad concilium multitudine quae coalescere in populi unius corpus nulla re praeterquam legibus poterat, iura dedit; quae ita sancta generi hominum agresti fore ratus, si se ipse uenerabilem insignibus imperii fecisset, cum cetero habitu se augustiorem, tum maxime lictoribus duodecim sumptis fecit. alii ab numero auium quae augurio regnum portenderant eum secutum numerum putant: me haud paenitet eorum sententiae esse quibus et apparitores hoc genus ab Etruscis finitimis, unde sella curulis, unde toga praetexta cet, et ita habuisse Etruscos quod ex duodecim populis communiter creato rege singulos singuli populi lictores dederint. crescebat interim urbs munitionibus alia atque alia appetendo loca, cum in spem magis futurae multitudinis quam ad id quod tum hominum erat munirent. deinde ne uana urbis magnitudo esset, adiciendae multitudinis causa uetere consilio condentium urbes, qui obscuram atque hu