comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cum uipera momordissẽt:
sensisiẽ referuntur. Hic
homo debet homicida essẽ :¬
quem saluum factum de
mari. fata uiuere non si¬
uerunt. At ille excussã
uipera inignem: nichil
mali patiebatur. Illi
autem. subito casurum:
& moriturũ eũ putabant
Sed cum uiderent nichil
mali contingere ei : con¬
uertentes sẽ dicebant eũ
dm̃ esse. Alioquin uel
horum exemplo. omniũ
mortaliũ infelicissime
perfidiam tuã coarguere
ipse debueras: ut si tibi
scandalum mouerat qđ
martinus flamma ignis
uidebatur attactus
hunc rursum attactum
ad merita illius & uirtutẽ
referres : quod circũ septus
ignibus non perisset. Ago¬
sc̃e enim miser agnosce
quod nescis : omnesfere
scõs magis insignes pericu¬
lorum suorũ fuisse uirtu¬
tibus. Video quidem pe¬
trum fide potentẽ. rerũ
obstante natura. mare
pedibus super gressum :¬
& instabiles aquas corpo¬
reo pressisse uestigio
Sed non ideo minor mi¬
chi uidetur gentium prȩ¬
dicator: quem fluctus ob

Expanded text:
cum eum uipera momordisset, cum eum uipera momordisset, sensisse referuntur : hic homo debet homicida esse, quem saluum factum de mari fata uiuere non siuerunt. at ille excussa uipera in ignem nihil mali patiebatur. illi autem subito casurum et repente moriturum eum putabant, sed cum uiderent nihil mali contingere ei, conuertentes se dicebant eum Deum esse. adquin uel horum exemplo, omnium mortalium infelicissime, perfidiam tuam coarguere ipse debueras, ut si tibi scandalum mouerat, quod Martinus flamma ignis uidebatur adtactus, hunc rursum adtactum ad merita illius et uirtutem referres, quod circumsaeptus ignibus non perisset. agnosce enim, miser, agnosce quod nescis, omnes fere sanctos magis insignes periculorum suorum fuisse uirtutibus. uideo quidem Petrum fide potentem rerum obstante natura mare pedibus supergressum et instabiles aquas corporeo pressisse uestigio. sed non ideo mihi minor uidetur gentium praedicator, quem fluctus abs
Abbreviated transcription (Latin):
ES TERNA DIE
cum ad me pleriq mo¬
nachi uenissent: in ter
fabulas iuges longumq
sermonem. mentio inci¬
dit libelli mei quem de
uita beati uiri martini
edidi: studioseq eum
amultis legi libentissime
audiebam: Interea in¬
dicatur michi. dixisse
quendam malo spũ sus¬
citatum: cur marti¬
Nus qui mortuos susci¬
tasset. flammas domi¬
bus depulisset : ipse nu¬
per adustus incendio.
periculose fuisset obno¬
xius passioni. Oistum
quisquis est miserum. Iu¬
daeorum in uerbis eius
perfidiam & dicta cogno¬
scimus : qui incrucepo¬
situm dñm his uerbis in¬
crepabant. Alios saluos
fecit : se ipsum saluum
facere non potest. Uere¬
plane. iste qui cunque
est. si illis temporib na¬
tus esset : & in dñm hac
uoce uti potuisset : qui
simili scm̃ dñi blasphe
mat exemplo. Quid
ergo quisquis es : marti¬
nus idõ non potens idõ
non sc̃s quia est pericli¬
tatus incendio: Obea¬
tum. & per omnia simi¬
lem apłis etiam in hiscon¬
ucus uirum. Nempe
hoc & de paulo gentiles

Expanded text:
esterna die, cum ad me plerique monachi uenissent, inter fabulas iuges longumque sermonem mentio incidit libelli mei, quem de uita beati uiri Martini episcopi edidi, studioseque eum a multis legi libentissime audiebam. interea indicatur mihi dixisse quendam malo spiritu suscitatum, cur Martinus, qui mortuos suscitasset, flammas domibus depulisset, ipse nuper adustus incendio periculosae fuisset obnoxius passioni. o istum, quisquis est, miserum! Iudaeorum in uerbis eius perfidiam et dicta cognoscimus, qui in cruce positum Dominum his uerbis increpabant: alios saluos fecit, se ipsum saluum facere non potest. uere iste, quicumque est, illis temporibus natus esset, ut in Dominum hac uoce potuisset dicere, qui simili modmat exemplo. quid ergo, quisquis es, Martinus ideo non potens, ideo non sanctus, quia est periclitatus incendio? o beatum et per omnia similem Apostolis etiam in his conuiciis uirum! nempe hoc et de Paulo gentiles,
Abbreviated transcription (Latin):
offensis xp̃i oculis opponamus.¬
App̃hendentes sicut in racharia
scriptũ ẽ. fimbriã uestim̃ti dõni
martini uerissimi confessoris: ad¬
eamꝰ cũ tali aduocato iuxta sauli
uocẽ thronũ gr̃ę. Forsitan sic
poterimꝰ miscđiam ꝓmereri. &
sic̃ iob attestat᷑. nos qͥ ñ habemꝰ
indum̃ta iusticię lapidẽ hunc
ãplectam᷑ : supplicit̃ obsecrantes
ut nuditatẽ nram suis meritis
contegat. ne nr̃a corã suꝑno iudi¬
ce turpitudo reuelet᷑. Si quidẽ
iste ñ obliuiscet᷑ misereri : sed
caritas quȩ illũ coegit ut diuisa
clamide pauꝑem cũ sua nuditate
uestir&. multo nẽ faciliꝰ eũ fle-¬
ctet. ut nos ab ira agni si corre-¬
ctos uiderit creptos. cęlescibus
diuitiis suꝑ abundans abscondat.

Expanded text:
offensis offensis Apprehendentes, sicut in Zacharia scriptum est, fimbriam vestimenti domni Martini verissimi confessoris, adeamus, cum tali advocato, juxta Pauli vocem, thronum gratiae, forsitan sic poterimus misericordiam promereri. Et sicut Job attestatur, nos qui non habemus indumenta justitiae, lapidem hunc amplectamur, suppliciter obsecrantes, ut nuditatem nostram suis meritis contegat, ne nostra coram superno judice turpitudo reveletur. Si quidem iste non obliviscetur misereri; sed charitas quae illum coegit, ut divisa chlamyde pauperem cum sua nuditate vestiret, multo nunc facilius eum flectet, ut nos ab ira Agni si correctos viderit, ereptos coelestibus divitiis superabundans abscondat.
Abbreviated transcription (Latin):
tractores insultent. sed etiã pleriq
alii scĩ quoꝵ domꝰ quaqua uersũ
indifferent̃ ardent Imino qđ diccu
nefas ẽ. contra ipsũ dñm missi¬
tare possunt : qr tẽplum illud
salomonicũ. ñ semel aut bis. sed
iuxta egesippũ frequent̃ adustũ
esc̃. Sc̃is itaq locis despectio nr̃is
peccatis exigentib accidit: non
defectu diuinȩ uirtutis qua
scĩ repleti sunt:
Iam si potestas martiNi
ex hoc forte uidet᷑ in sanũ sapi.¬
entib mutilari : tam̃ ex aliis
scĩs eiꝰ locis. nec non & miraculis
ab ipso nuꝑ gestis. si longũ ñ eoe
poterat eadẽ potestas decenter
cõmendari. Sed iã ista qͣliscunq
delatratio deb& t̾minari. Cuiꝰ
testimonioꝵ dĩ. ne forte dicat᷑
de nob̃. curauimꝰ babilonẽ & ñ
est sanata neq ꝑ ignẽ : et iam
ñ in materialẽ domũ sed in
illos de quib sc̃s sp̃s effugat᷑
cęlestis indignatio seuiat.
Mautitẽ nr̃is p̃cib deductũ

Expanded text:
tractores insultent. Sed etiam plerique tractores insultent. Sed etiam plerique alij sancti, quorum domus quaquaversum indifferenter ardent, imo, quod dictu nephas est, contra ipsum Dominum musitare possunt, quia templum illud Salomonicum non semel aut bis, sed iuxta Egesippum frequenter adustum est. Sanctis itaque locis despectio nostris peccatis exigentibus accidit, non defectu Dominicæ virtutis, qua sancti repleti sunt. Nam si potestas Martini ex hoc forte videtur insanum sapientibus mutilari, tamen ex aliis sanctis eius locis, necnon & miraculis ab ipso nuper gestis, si longum non esset, poterat eadem potestas decenter commendari. Sed iam ista qualiscumq. delatratio debet terminari. Cuius testimoniorum Dei, ne forte dicatur de nobis, Curauimus Babylonem, & non est sanata, neque per ignem, & iam non vt in materialem domum, sed in illos, de quibus sanctus Spiritus effugatur, cælestis indignatio sæuiat, Martinum nostris precibus deductum,
Abbreviated transcription (Latin):
in t̃ra scõꝵ iniqua gerit: non
uidebit głam dñi. Et non solũ
quẽlib&: scm̃ cui forte locꝰ conse.¬
cratꝰ c̃. sed ipsũ dĩ sp̃m cestante
apło contristat: qͥ peccando tẽplũ
eiꝰ c̾taminat. Cũ enĩ ab ociosis
uerbis & scurrilitate fideles
pace dixerĩ. si in istiꝰ domis.
p̃sentia cnuari soleat. ipsi mͥe.¬
lius nostis. Ceterũ quib cunq
ex causis hoc acciderit: ñ aliud
opinandũ indet᷑ quã qđ isdem
piissimꝰ pat̾ flagellũ hoc in suã
domũ pocius quã in subiectos
ialuerit iaculari. exemplum
uidelic& piissemi conditor
imitatꝰ. qui peccante pͥmo ho¬
mine ñ ipsũ maledix̃. sed t̾rã
quã oꝑaturus erat. Nonne
ex ipso rerũ accidentiũ euentu.
cõpbari uidet᷑. cũ sola domꝰ illa
cõbusta ẽ. domunculis dericoꝵ
illesis ꝑ gyrũ remanentibus:
Qđ si mrardim uirtus ob hoc
minorata uidet᷑: iã ñ erit
ille solus cui sub hac occasione de¬

Expanded text:
in terra sanctorum iniqua gerit, non in terra sanctorum iniqua gerit, non videbit gloriam Domini. Et non solum quemlibet sanctum, cui forte locus consecratus est; sed ipsum Dei spiritum, testante Apostolo, contristat, qui peccando templum eius cōtaminat. Cum enim ab ociosis verbis & scurrilitate fideles pace dixerim, si in istius domni præsentia continuari soleat, ipsi melius nostis. Ceterum, quibuscumque ex causis hoc acciderit, non aliud opinandum videtur, quam quod isdem piissimus Pater flagellum hoc in suam domum potius, quam in subditos maluerit iaculari: exemplum videlicet piissimi Conditoris imitatus, qui peccante primo homine, non ipsum maledixit, sed terram quam operaturus erat. Nonne ex ipso rerum accidentium euentu apparet, quod sola domus illa combusta est, domunculis clericorum illæsis per gyrum remanentibus? Quod si Martini virtus ob hoc minorata videtur, iam non erit ille solus cui sub hac occasione de
Abbreviated transcription (Latin):
constructa erat. ut nr̃i tẽporis
artifices nequaquã hanc iN
pͥstinũ decorẽ ualeant repa-¬
rare. Sic & de illa in qͦ reqͥescit
beatissimꝰ marcialis. cũ om̃ib
quȩ infra muros erant: nosci¬
tis euenisse. Ante cuiꝰ adustio.¬
nẽ cuidã ꝑ somniũ uisus est
isdẽ sc̃s apparuisse. Cui uide¬
lic& mesto uultu ꝓtestatꝰ est̃.
qđ ei domũ illã seruitores cius
exosã fecerint: unde & eius
concrematio. uł stephani abba-¬
tis interitꝰ mox eo̾ adimplen¬
dus. Nã & priꝰ ꝗ illã p̃dicti
domi martiru basilicã rogꝰ
absumerae: qͥb dã fidelibus
uisũ est qđ in tutelensi ȩccłia
isdẽ sc̃s ataINU cum scõ
michaele starae. eũq de cura
ipsius coenobii p̃cando monu¬
erit. & quasi subtristis adiun-¬
ger&. qr seruitores eiꝰ ñ sineres
eũ apud turonũ qͥetẽ hab̾e.
Uerũ si sõniis uł nulla forte
uł rara fides adhibenda est.
exasꝑat᷑. Q qͥsqͥs ut ait ysaias

Expanded text:
constructa erat, ut nostri temporis constructa erat, ut nostri temporis artifices nequaquam hanc in pristinum decorem valeant reparare. Sic de illa in qua requiescit beatissimus Martialis, cum omnibus quae infra muros erant, noscitur evenisse. Ante cujus adustionem cuidam per somnium visus est isdem sanctus apparuisse; qui videlicet mœsto vultu protestatus est, quod ei domum illam seruitores eius, exosam fecerint; vnde & eius concrematio, & Stephani Abbatis interitus mox esset adimplendus. Nam & priusquam illam prædicti domni Martini basilicam rogus absumeret, quibusdam fidelibus visum est, isdem sanctus Martinus cum sancto Michaele staret, eumque de cura ipsius coenobii precando monuerit, et quasi subtristis adjungeret: quia servitores ejus non sinerent eum apud Turonum quietem habere. Verum si somniis et nulla forte, vel rara fides adhibenda est; exasperatur. Et quisquis, ut ait Isaias,
Abbreviated transcription (Latin):
suȩ mortis abiectionẽ. cũ dicerae.
beatꝰ qͥ ñ fuerit scandalitatus
in me. suȩ potentię miracula
priꝰ enumerauit. Ad hoc etiã
cũ discipłis mortẽ suã aperte
dicer& : resurrecturũ se die
c̃cia subiunx̃. Bcato qͦq setro
quẽ sciebat se negaturũ. priꝰ
se in monte tranfiguratum
ostendit : ut cũ ꝓ abiectione
mortis diffidentiã incurrer&.
ad ostensã maiestatẽ recurrens.
robur fidĩ resumer&e. Sed aliud
est adhuc qđ miracula cessare
fc̾cit. Peccatũ uidelicae incre-¬
dulitatis. ꝓpt̃ qđ marcus euan-¬
gelista dic̃ de om̃ipotente iħu.
qđ ñ potuit plura miracula
facere in capharnaũ & choro¬
zam. subiungens quia miratꝰ
est suꝑ credulitatẽ cordis eoꝵ.
Quid ergo qͥsqͥs es. martinos
domꝰ eiꝰ toeies igni ꝑmissa est e
qđ ꝓrsus in aliis scõꝵ locis fre¬
quent̃ nouimꝰ euenire: sic̃ de
illa sc̃ȩ legionis tebeoꝵ domo
nuꝑ accidit. quȩ tã elegant̃

Expanded text:
suæ mortis abiectionem, cum diceret, suæ mortis abiectionem, cum diceret, Beatus qui non fuerit scandalizatus in me, suæ potentiæ miracula prius enunciauit. Ad hoc etiam, cum discipulis mortem suam aperte diceret, resurrecturum se die tertia subiunxit. Beato quoque Petquem sciebat se negaturum, prius se in monte transfiguratum ostendit, ut cum pro abitione mortis diffidentiam incurreret, ad ostensam majestatem recurrens, robur fidei resumeret. Sed aliud est adhuc quod miracula cessare facit. Peccatum videlicet incredulitatis, propter quod Marcus evangelista dicit de omnipotenti Jesu, quod non potuit plura miracula facere in Capharnaum et Corozain, subjungens, quia miratus est super incredulitatem cordis eorum. Quid ergo, quisquis es, Martinus domus ejus toties igni permissa est? Quod prorsus in aliis sanctorum locis frequenter novimus evenire, sicut de illa sanctae legionis Thebaeorum domo nuper accidit, quae tam eleganter
Abbreviated transcription (Latin):
mirificans. ꝑ hoc qđ uniuersis
uenerandus ẽ. id ostendit ꝗtũ
hunc eiꝰ grã ꝑfudit. Qenĩ si
uniuersi reges ac cesares ꝓmul¬
gatis ubiq edictis iuberent
ut om̃s eũ uenerarent᷑ : nullo
tam̃ pacto ęxigere poterant
ut eiꝰ ueneratio tã cõmunis tã¬
q celebris e&̾ ut nc̃ est. cũ ad
eiꝰ uenerationẽ cuncti delectati
diuina inspiratione trahunt᷑.
Qui scm̃ suũ usq quaq mirifi.¬
cans: ñ solũ quȩ lib& alia mi-¬
racula. sed etiã mortuos ad
eiꝰ głam cõm̃dandã. post ipsiꝰ
obitũ suscitauit. Si ergo dispo¬
nente dõ fit aliqͥd unde eadẽ
gła uideat᷑ imminui : recur¬
rendũ est ad magnitudinem
uirtutũ quas aliquando ges-¬
sisse dinoscit᷑. ut cordis nauẽ
quasi a pra firmit̃ ligatã. flu.¬
ctus diffidentiȩ qͥ forte pupi
illiserit. nequaquã possit a lit.¬
tore fidĩ conuellere. Ad hanc
cautelã uolebat ipse xp̃s mun-¬
dũ crudire : qͥ significaturus

Expanded text:
mirificans, per hoc quod vniuersis mirificans, per hoc quod vniuersis venerandus est, id ostendit quantum hunc eius gratia perfudit. Etenim si vniuersi Reges ac Cæsares peruulgatis vbique edictis iuberent, vt omnes eum venerarentur, nullo tamen pacto exigere poterant, vt eius veneratio tam generalis, tamque celebris esset, vt nunc est, cum ad eius venerationem cuncti delectati diuina inspiratione trahuntur. Qui Sanctum suum vsquequaque mirificans, non solum quælibet alia miracula, sed etiam mortuos ad eius gloriam commendandam post ipsius obitum suscitauit. Si ergo disponente Deo fit aliquid, vnde eadem gloria videatur imminui, recurrendum est ad magnitudinem virtutum, quas aliquando gessisse dignoscitur, vt cordis nauem quasi a prora firmiter ligatam, fluctus diffidentiæ, qui forte puppi illiserit, nequaquam possit a littore fidei conuellere. Ad hanc cautelam volebat ipse Christus mundum erudire, quasi significaturus
Abbreviated transcription (Latin):
egyptꝰ hoc syria. hoc ȩthi ops¬
cęt̾a regna quȩ illic annotan¬
tur: quousq subiungit᷑. Quo
miserior ẽ. regio ista nr̃orũ:
quȩ tantũ uirũ eũ in ꝓximo
habuerit nosse ñ meruit. Iuã
uidelic& mantini głam in
longinquũ porrectam poeta
demonstrare uolens : ait.
Qallica celsa farus. splendorẽ
mittit ad indos. & itẽ. Et quo
honorẽ. An non hoc attestant᷑
eiꝰ deuoti. qͥ de longinqͥs regi.¬
onib atq linguis ignotis
ad hunc adorandũ confluere
solent: Antiquoꝵ sane deuo-¬
tio quã frequent᷑ eiꝰ reueren.¬
tiȩ uł amori sese impenderit:
quȩ tã frequent̃ ubiq locoꝵ
in eꝰ nomine reꝑiunt᷑. ut nemo
p̃t̃ dĩ genitricẽ uł pastorẽ ȩccłiȩ
petrũ tã crebras hab̾e uideat᷑.
Certe cũ nichil in t̾ra sine causa
fit: hoc qđ om̃i ut ita dixerim
orbe tã glorificandus tãq p̃cio.¬
sus habet᷑. ñ casu accidit. sed
eiꝰ instinctu qͥ ad m̃surã dat
grãm. Qui scm̃ suũ usq quaq

Expanded text:
Indus; hoc Syria, hoc Aethiopscaetera regna quae illic annotantur, quousque subjungitur. Quo miserior est regio ista nostrorum, quae tantum virum cum in proximo habuerit, nosse non meruit. Quam videlicet Martini gloriam in longinquum porrectam poeta demonstrare volens, ait: Gallica celsa pharus splendorem mittit ad Indos. Et Item: Et quo honorem. An non hoc attestantur ejus devoti, qui de longinquis regionibus atque linguis ignotis ad hunc adrandum confluere solent? Antiquorum sane devotio, quam frequenter ejus reverentiae et amori sese impenderit, quae tam frequenter ubique locorum in eius nomine reperiuntur, vt nemo post Dei Genitricem, & Pastorem Ecclesiæ Petrum tam crebras habere videatur. Certe cum nihil in te ita sine causa fiat, hoc quod omnium vt ita dixerim orbe, tam glorificandus, tamque preciosus habetur, non casu accidit, sed eius instinctu, qui ad mensuram dat gratiam. Qui sanctum suum vsquequaque
Abbreviated transcription (Latin):
iusti patres. in quantũ peccatores.
sotii & fr̃s: ãmonendo & obsecran¬
do dico. ne obduremꝰ corda nr̃a :
qm̃ nec scientia. nec ratio. neque
thesauri ꝓder̃ ꝓpinquantib in
infernũ. qr nec ibi habet᷑ aliqua
erimꝰ in iudicio in p̃sentia illiꝰ qͥ
se ipsũ uirgis cedi. sputa. spincã
coronã. colaphis cedi. cruci affigi.
ñ solũ ꝓ nob. sed etiã ꝓcriminib
& sclerib nr̃is traditꝰ. a quibus
peccatis abluiti in baptismate
in penitentia ꝑ ipsũ. totiens et
quotiens reiterando idem ipsi
peccatores semꝑ manemꝰ. Diqͥdem
dicamꝰ cũ apło: & cũ frequenti
lam̃tatione dicamꝰ assidue Infelix
ego homo. qͥs me libabit de corpore
dnm nr̃m. Memores enĩ eẽ debe¬
mꝰ uoluntatẽ ñ nram sed dĩ face¬
re debere : qr qͥ fecerit eiꝰ uolun¬
tatẽ manoe in at̃nũ. Qua ꝓpter
fr̃s km̃i m̃te integra. fide firma.
uirtute robusta. caritate ꝑfecta.
parati ad omnẽ uoluntatẽ dĩ simꝰ.¬
ritate concordiã. modestiã iN

Expanded text:
justi, Patres, in quantum peccatores, socii et fratres, admonendo et obsecrando dico, ne obduremus corda nostra; quoniam nec scientia, nec oratio, neque thesauri proderunt propinquantibus in infernum; quia nec ibi habetur aliquaerimus in praesentia illius qui seipsum virgis caedi voluit, sputa, spineam coronam pati, colaphis caedi, cruci affigi, non solum pro nobis, sed etiam pro criminibus et sceleribus nostris traditus, a quibus peccatis abluti in baptismate et in poenitentia per ipsum, toties et quoties reiterando idem, ipsi peccatores semper manemus? Si quidem dicamus cum Apostolo et cum frequenti lamentatione dicamus assidue: Infelix ego homo, quis me liberabit de corpore Christum . Memores enim esse debemus voluntatem non nostram, sed Dei facere debere: quia qui fecerit ejus voluntatem, manet inrissimi, mente integra, fide firma, virtute robusta, charitate perfecta, parati ad omnem voluntatem Dei simuritate concordiam, modestiam in
Abbreviated transcription (Latin):
acra hȩc hodierna solen
Beatus mauxinus coronã suae
p̃clarissimȩ confessionis licet
quondã in dñico die. tam̃ hodie
nob̃ in cęlis a dño iħu xp̃o corona-¬
tus. congratulat᷑. Congaudere

Expanded text:
acra haec hodierna solemnter B. Martinus coronam suae praeclarissimae confessionis, licet quondam in Dominico die, tamen hodie nobis in coelis a Domino Jesu Christo coronatus gratulatur. Congaudere
Abbreviated transcription (Latin):
putarent. nisi ꝑ admirationẽ
signoꝵ tantę rei maiestatem
credere cogerent᷑. Cũ enim
uidebant qđ plebeiꝰ uł infir.¬
mũ sanabat uł mortuũ su-¬
scitabat. qđ nec imꝑator cũ
om̃i exercitu suo. nec ipsi ponti¬
fices cũ om̃ib diis suis facere
ulla tenꝰ poterant: suꝑbã cer-¬
uicẽ humili xp̃i iugo sũmitte¬
bant. Iã uͦ cũ reuelata gr̃a uistꝰ
ex fide potiꝰ uiuere deb&e: mi¬
racula suꝑfluo quęrunt᷑. Oꝑa
iusticiȩ magis gerenda sunt.
Multi signa fecerunt: quib
iudex dicae. Nescio uos. Pui pi-¬
etatis oꝑa ger̃ . naudient. Ueni.¬
te benedicti ¶ ceta. st ut ueni
amꝰ ad hunc eundẽ beatum
aeinũ: placuit de eo diuinȩ
dispensationi ut uł uiuens uł
post obitũ tanta ac talia mi.¬
racula gerer&. ꝑ quȩ nom̃ eiꝰ
& głam totꝰ mundus agnoscer&.
Unde & ubiq tanta grã p̃entꝰ
est: ut̾ sic̃ de ipso seribit᷑ non
illi qͥsꝗ monachoꝵ. ñ certe ep̃oꝵ

Expanded text:
putarent, non per admirationem putarent, non per admirationem signorum tantæ rei maiestatem credere cogerent. Cum enim videbant quod plebeius & infirmum sanabat, & mortuum suscitabat, quod nec Imperator cum omni exercitu suo, nec ipsi Pontifices cum omnibus diis suis facere vllatenus poterant, superbam ceruicem humili Christi iugo summittebant. Iam vero cum releuata gratia iustus ex fide potius viuere debeat, miracula superfluo quæruntur. Opera iustitiæ magis gerēda sunt. Multi signa fecerunt, quibus iudex dicet. Nescio vos. Qui pietatis opera gerunt, audient, Venile benedicti paamus ad hunc eundem beatum Martinum, placuit de eo diuinæ dispensationi, vt vel viuens & post obitum tanta ac talia miracula gereret, per quæ nomen eius & gloriam totus mundus agnosceret. Vnde & vbique tanta gratia præditus est, vt sicut de ipso scribitur, non illi quisquam Monachorum, non cert
Abbreviated transcription (Latin):
ciat salutẽ: quã id qđ faciat
plausũ & admirationẽ Illi sane
qui sũmurmurant que relantes
cur beatus maratos solita sibi
miracula iã ñ frequentet. hoc
nichilo minꝰ adiungunt: qđ erga
nos ñ sit. ꝓnꝰ ad miserendũ sicut
nr̃is antecessorib fuit. Sed his
uerbis cordis sui diffidentiam
simul & insipientiã. ꝓdunt. Hȩc
uerba qͥppe ñ sonant disciplinã:
sed ita sonant quasi aut uirtus
Beati marrini. aut caritas defe¬
ctũ incurrerit. Uirtꝰ uidelic&.
ut minorẽ patrandoꝵ miraculoꝵ
efficatiã habeat : caritas uͦ ut
qđ absit oblitꝰ sit misereri. Iuib
hoc pͥmo respondemꝰ: qe iuder
ñ sunt. nec signa quęrendo uida-¬
irare debent. Quę uidelicae signa
in Exordio nascentis ęccłie ad fidẽ
astruendã necessaria fuerunt.
Piscatores nãq & de uilib artib
assũpti. crucifixi hominis dĩtatẽ
p̃dicabant: & hoc utiq suꝑbi
reges & magistratꝰ ualde stultũ

Expanded text:
ciat salutem, quam id quod faciat ciat salutem, quam id quod faciat plausum & admirationem. Illi sane qui murmurant querelantes, cur beatus Martinus solita sibi miracula iam nō frequentet, hoc nihilominus adiungunt, quod erga nos non sit pronus ad miserandum, sicut nostris antecessoribus fuit. Sed his verbis cordis sui diffidentiam simul & insipientiam produnt. Hæc verba quippe non sonant disciplinam, sed ita sonant, quia aut virtus beati Martini, aut caritas defectum incurrerit: Virtus videlicet, vt minorem patrandorum miraculorum efficaciam habeat; caritas vero, vt, quod absit, oblitus sit misereri. Quib. hoc primo respondemus, quia Iudæi non sunt, nec signa quærendo ludaizare debent. Quæ videlicet signa in exordio nascentis Ecclesiæ ad fidem astruendam necessaria fuerunt. Piscatores namque & de vilibus artibus assumpti, crucifixi deitatem prædicabant, & hoc vtique superbi Reges & magistratus valde stultum
Abbreviated transcription (Latin):
aut m̃tes oꝑantiũ ugi. pspitate
suꝑbientes in anescant : aut sine
lima flagelli dimissa. minꝰ in
suꝑno examine expolita repiar᷑.
Scit enĩ ille qđ om̃s iusticiȩ nr̃ȩ
iuxta. ꝓpħam quasi pannꝰ men¬
scruatȩ sunt : & qđ ipsa holo¬
causta sacerdotũ indigent la¬
uari. Hoc sane qđ qͥdã mirant᷑
quia illic ubi plus abundant
mala oꝑa & minꝰ fiunt bona.
ñ sol& aduersitas cuenire: hoc¬
ñ homini sed dõ soli notũ est̃
Tam̃ de diabolo & eiꝰ corpore
qđ sunt om̃s repbi seriptũ est
qr dolus in manu eiꝰ dirigit᷑.
qm̃ hoc hab̾e crebro solent. ut
qđ nequit̃ appetunt explere
nequiꝰ possint: & qđ ꝑuersa
uoluntate desidant. ꝑuersiori
facultate consũment: ut tanto
eis de aduersitate nichil in p̃senti
obsistat. quanto eis in posterũ
nil de ꝓsꝑitate remanebit.
Magis ergo necessariũ ẽ. magisq
nobĩs optandũ. ut id impetr&.
id ꝓuideat. qđ ad animarũ ꝓfi¬

Expanded text:
aut mentes operantium iugi prosperitate aut mentes operantium iugi prosperitate superbientes inanescant, aut si non, lima flagelli dimissa, minus in supremo examine expolita reperiantur. Scit enim ille quod omnes iustitiæ nostræ, iuxta Prophetam, quasi pannus menstruatæ sunt, & quod ipsa holocausta sacerdotum indigent lauari. Hoc sane, quod quidam mirantur, quia illic vbi plus abundant mala opera, & minus fiunt bona, non solet aduersitas euenire, non homini, sed Deo soli notum est. Tamen de diabolo, & eius corpore, quod sunt reprobi, scriptum est, quia dolus in manu eius dirigitur, quoniam hoc habere crebro solent, vt quod nequiter appetunt, explere nequius possint, & quidem peruersa voluntate desiderant peruersiori facultate consumere, vt tanto eis de aduersitate nihil in præsenti obsistat, quando eis in posterum nil de prosperitate remanebit. Magis ergo necessarium est, magisque nobis optandum, id imperet, id prouideat, quod ad animarum profi
Abbreviated transcription (Latin):
ipsis. Domꝰ coꝵ securę sunt
& pacatę: & ñ ẽ uirga dĩsuꝑ
eos. Sed qͥd eis restat: subrun¬
gens dic̃. Ds̃ seruabit illis do¬
lorẽ : & de furore om̃i potentisᷤ
bibent. Quappt̃ simus iuxta
psalmiscã ad flagella parati.
& sint nob̾ iuditia eiꝰ iocunda :
qm̃ ut scriptũ ẽ. qͥ non amat
iuditiũ ñ potest sanari.  idarco
iub& apłs in tribulatione gła¬
ri: & in om̃ib gr̃as agere.
An ñ laudes referendȩ sunt deo.
quando nos affligens signũ filia.¬
cionis ostendit: Elagellat inqͥt
omnẽ filiũ quẽ recipit. Magnũ
qͥppe fuerat: si serui uocarene᷑
meũ. Sed parũ ẽ. ut serui uocen.¬
tur: cũ nec amici qͥdẽ appellent᷑.
Nã ut ꝓpensiorẽ affectũ erga
afflictos ostend& : hos diuina
uox filios appellat. Porro autẽ
quȩcunq sint illa oꝑa quę in ibi
sub patrocinio beati mant̾ iN
gerunt᷑. credendũ est qđ ipsius
obtentu. ꝓtegant᷑ : ne uidelic&

Expanded text:
ipsis, Domus eorum securæ sunt ipsis, Domus eorum securæ sunt & pacatæ, & non virga Dei super eos. Sed quid eis restat subiungens, dicit, Deus seruabit illis dolorem, & de furore omnipotentis bibent. Quapropter simus iuxta Psalmistam ad flagella parati, & sint nobis iudicia eius iocunda, quoniam, vt scriptum est, Qui non amat iudicium, non potest sanari. Et idcirco iubet Apostolus in tribulatione gloriari, & in omnibus gratias agere. An non laudes referendæ sunt de eo, quando nos affligens, signum filiationis ostendit? Flagellat, inquit, omnem filium quem recipit. Magnum quippe fuerat, si serui vocarentur. meum. Sed parum est vt serui vocentur, cum nec amici quidem appellentur. Nam vt propensiorem affectum erga afflictos ostenderet, hos diuina vox filios appellat. Porro autem quæcumque sint illa opera, quæ inibi sub patrocinio beati Martini geruntur, credendum est, quod ipsius obtentu protegantur: ne videlicet
Abbreviated transcription (Latin):
qđ ñ parceres delinquenti.
Id. beatꝰ gregoriꝰ exponens.
dic̃. Quia delictũ ds̃ sine ulti¬
one ñ deserit. Aut enĩ ipse
homo in se penitendo punit :
aut ds̃ cũ hominẽ dãpnat
ꝑcutit. Inde est qđ respexit
qͥdẽ dñs petrũ: sed ille fleũ
amare. Paulus uas electionis
uocat᷑: sed oport& cũ in qͥt
multa ꝓ nomine meo pati.
Sic ad dauid dicit᷑. dñs tran¬
stulit peccatũ tuũ: sed tam̃
plorans nudis pedib filiũ
fugit. qͦusq sui reatꝰ ultionem
reciꝑ&. Sic nos ꝑ baptisteriũ
lauam᷑: sed merito pͥmȩ p̃ua¬
ricationis etiã redẽpti obimꝰ.
Pcutit ergo flagellis peccatũ
etiã cũ relaxat: qm̃ ab electis
suis nẽ stud& peccatoꝵ ma-¬
culas decgere: quas in eis ñ
ceruix tua: & it̾ũ: ñ muta.¬
bit ethiops pellẽ suã: dimit¬
tit scđm desidia cordis eorũ.
Quib ꝓ magna indignatione
dic̃. Iã ñ irascar uob. Et cũ
filię ur̃ę fornicatę fuerunt:
ñ uisitabo suꝑ eas. & iob de

Expanded text:
linquenti. Quod beatus Gregorius exponens dicit, quia delictum Deus sine vltione non deserit: aut enim ipse homo in se pœnitendo punit, aut Deus, cum hominem damnat, percutit. Inde est, quod respexit quidem Dominus Petrum, sed ille fleuit amare. Paulus vas electionis vocatur, sed oportet eum, inquit, multa pro nomine meo pati. Sic ad Dauid dicitur, Dominus transtulit peccatum tuum, sed tamen plorans nudis pedibus filium fugit, quovsque sui reatus vltionem reciperet. Sic nos per baptisterium lauamur, sed merito primæ præuaricationis etiam redempti obimus. Percutit ergo flagellis, peccatum etiam cum relaxat, quoniam ab electis suis nunc studet peccatorum maculas detergere, quas in eis nonceruix tua: Et iterum, Non mutabit Æthiops pellem suam, dimittit secundum desideria cordis eorudignatione dicit, Iam non irascar vobis. Et, Cum siliæ vestræ fornicatæ fuerint, non visitabo super eas. Et Iob de
Abbreviated transcription (Latin):
credentibus : contestam᷑ iuditiũ
criminosis : qm̃ hodie sumꝰ. et
qͥd futura pariat dies ignoramꝰ.
Ergo dũ tẽpꝰ habemꝰ oꝑcmͣ bonũ:
nec adiciamꝰ peccatũ suꝑ peccatũ:
qm̃ ñ relinquet᷑ lapis suꝑ lapi:

Expanded text:
credentibus; contestamur judicium credentibus; contestamur judicium criminosis, quoniam hodie sumus, et quid futura pariat dies ignoramus. Ergo dum tempus habemus operemur bonum, nec adjiciamus peccatum super peccatum, quoniam non relinquetur lapis s
Abbreviated transcription (Latin):
in uob̃ ꝓficiat : & obȩdientia¬
ur̃a in animab ur̃is dõ fru¬
ctific&. Uolo enĩ uos ꝓcerto
scire. qm̃ dũ. concupiscentiis
blandientib caro eneruiter
subiugat᷑. iã uitioꝵ exercitꝰ
aduersꝰ animã fortit̃ armat᷑.
Om̃s quoq catholicos ãmonae
reb animũ supponant: qͦ se
patriã in celis hab̾e memine.
regrini nc̃ & exules pacriã expe¬
ctant in futuro. Tantoq minus¬
gaudi is delectant᷑ caducis: ꝗto
se patriã in celis hab̾e desidaue¬
rint. At contra repbi hic haben
patriã & gaudiũ miserabile: et
ducunt in delectationib iniqͥs
dies suos. & in puncto ad inferna
descendunt. sic̃ scriptũ est. qui
bona eger̃ ibunt in uitã xt̃nã:
qͥ uͦ mala in ignẽ at̃nũ. Quoꝵ
uermis ñ moriet᷑: & ignis non
extinguet᷑. In cuiꝰcunq aure
hȩc uox ꝑuenerit: aut beatus
erit de deuotione emendationis.
aut reus de contẽptu annuntia¬
tionis. Loquim᷑ enĩ beatitudinẽ

Expanded text:
ra vobis proficiat, et obedientira vobis proficiat, et obedientia in animabus vestris Deo fructificet. Volo enim vos pro certo scire quoniam dum concupiscentiis blandientibus caro enerviter subjugatur, jam vitiorum exercitus adversus animam fortiter armatur. Omnes quoque cathorebus animum supponant, quo se patriam in coelis habere memineriregrini nunc et exsules patriam exspectant in futuro, tantoqgaudiis delectantur caducis, quanto se patriam in coelis habere desideraverint. At contra reprobi hic habent patriam et gaudium miserabile, et ducunt in delectationibus iniquis dies suos, et in puncto ad inferna descendunt, sicut scriptum est: Qui bona egerunt, ibunt in vitam aeternam, qui vero mala in ignem aeternum; quorum vermis non morietur et ignis non exstinguetur. In cujuscunque aure haec vox pervenerit, aut beatus erit de devotione emendationis, aut reus de contemptu annuntiationis. Loquimur enim beatitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
iussionẽ. & parentũ uoluntatẽ:
si a dõ nob̃ ñ fuiss& p̃destinatꝰ.
Nec tantꝰ honor regius & dulce¬
do nobiliũ parentũ illi fuiss&
execrabilis. si a dõ ñ fuiss& uoca¬
tꝰ: & nob̃ prȩelectꝰ. & pius int̃¬
cessor condonatꝰ. Magna nob̾¬
fr̃s km̃i confolatio. tã magnũ
p̃miũ nob̾ datũ consideramꝰ :
sed neglegentiã torporis & igna-¬
uiȩ nr̃ȩ ꝑtimescimꝰ. Talentum
ergo magnũ & inestimabile sa-¬
cram̃tũ: nob & uob in ipso conces¬
sũ ẽ. qđ cõmodatũ ẽ. ueraciter
apud idoncos ꝓficere potest:
apud negligentes deꝑire ñ potest.
Aliis cũ multiplici grã restituet᷑.
ab aliis cũ penarũ usura resti.¬
modat cũ usura reqͥrit. & sol.¬
uenti grãm rependit: ñ soluen-¬
tẽ pęnis deputat. & ignibus
suppliti isq at̾̃nis. Hoc talentũ
tris donni mardiui cõmodamꝰ:
ut lucrũ aliqđ salutis ur̃ȩ dõ
ad signemꝰ. Rationẽ reddituri
sumꝰ. qualit̃ aut p̃dicatio nr̃a¬

Expanded text:
jussionem et parentum voluntatem, si a Deo nobis non fuisset praedestinatus. Nec tantus honor regius et dulcedo nobilium parentum illi fuisset exsecrabilis, si a Deo non fuisset vocatus et nobis praeelectus et pius intercessor condonatus. Magna nobTam magnum praemium nobis datum consideramus, sed negligentiam torporis et ignaviae nostrae pertimescimus. Talentum ergo magnum, et inaestimabile sacramentum, nobis et vobis in ipso concessum est: quod commodatum veraciter apud idoneos proficere potest, apud negligentes deperire non potest. Aliis cum multiplici gratia restituetur, ab aliis cum poenarum usura requirmodat cum usura requirit; et solventi gratiam rependit, non solventem poenis deputat et ignibus suppliciisque aeternis. Hoc talentum,tris domni Martini commodamus, ut lucrum aliquod salutis vestrae Deo assignemus. Rationem reddituri sumus qualiter aut praedicatio nost
Abbreviated transcription (Latin):
apłos tantã grãm conferre
dignatꝰ ẽ : ut in uirtute tri-¬
nitatis deificȩ. mereret᷑ ficri
triũ mortuoꝵ suscitator
magnificus. Dicit enĩ beatꝰ
saulus apłs de talibus. Quos
p̃sciuit. hos & p̃destinauit:
quos autẽ prȩdestinauit. hos
& uocauit: & quos uocauit. illos

Expanded text:
onferre dignatus est, ut in virtute Trinitatis deificae, mereretur fieri trium mortuorum suscitator magnificus. Dicit enim B. Paulus de talibus: Quos praescivit hos et praedestinavit; quos autem praedestinavit hos et vocavit, et quos vocavit, illos
Abbreviated transcription (Latin):
inqͥt ext̾nꝰ accesserit: moriet᷑.
Ubi autẽ aut hȩc aut alia huiꝰ
consumit. in nocentẽ hic affli¬
gens. impiũ in futuro puniens.
Ubi autẽ impietas plus abun.¬
dat. ibi frequent̾ minꝰ incre¬
patio diuina seuit: & qͦ pietas
plus regnat. ibi seueritas di¬
uina plus incũbit. Qđ isdem
beatꝰ iob ostendens: ait. Si impiꝰ
fuero ue mͥ est: & si iustꝰ. non
leuabo caput. saturatꝰ afflicti¬
one & miseria. Impiꝰ nãq ue
rio dolore expiat᷑. Impiꝰ capt̃
hic leuat. sed ue qđ sequitur
ñ euadit : qr dũ se in uolupta.¬
tib eleuat. supplitiis sequentib
mergit. Iustꝰ uͦ caput leuare
ñ ꝑmictit᷑ : sed ꝑ miseriã qua
nc̃ p̃mit᷑. ab ęc̃no supplitio
gello expiari ñ potest. sola
p̾sentẽ ꝓsꝑitatẽ habe: seq̃nti
supplitio mancipandꝰ. Iustus
e contra ꝓpt̾ quędã leiua
peccata p̃mit᷑ : ut ab aet̾no
supplitio lib̾et᷑. Cũ igit᷑ in
multis offendamꝰ om̃s : non

Expanded text:
inquit, externus accesserit, morietur. inquit, externus accesserit, morietur. Vbi autem aut hæc, aut alia huiusconsumit; innocentem hic affligens, impium in futuro puniens. Vbi autem impietas plus abundat, ibi frequenter minus increpatio diuina sæuit: & quo pietas plus regnat, ibi seueritas diuina plus incumbit. Quod isdem beatus Iob ostendens, ait, Si impius fuero, væ mihi est; & si iustus, non leuabo caput, saturatus afflictione & miseria. Impius namque vrio dolore expiatur. Impius caput hic leuat, sed vę quod sequitur, non euadit, quia dum se in voluptatibus eleuat, suppliciis sequentibus mergit. Iustus vero caput leuare non permittitur, sed per miseriam, qua nunc premitur, ab æterno supplicio potest, solet præsentem prosperitatem habere, sequenti supplicio mancipandus. Iustus econtra propter quædam leuia peccata premitur, vt ab æterno supplicio liberetur. Cum igitur in multis offendamus omnes, non
Abbreviated transcription (Latin):
tis labiis ego sum. & dñm exer-¬
cituũ uidi. Sed si ille qͥ ꝓpħali
oculo dñm uidit sua labia pollu.¬
ta eẽ doluit: quanto magis do-¬
lendũ est nob̾ qui corpꝰ dñi ipsiꝰ
intra polluta labia sumimꝰ: uł¬
si qđ absit manib sanguine ple¬
nis illud contigerimus. Psalmista
filios alienos uocat : quorũ os
loquit᷑ uanitatẽ. Qđ si de labis
tã ingens ꝑiculũ sacricolis im.¬
min& : quanto magis de renib
Nã qđ illud ꝑiculũ p̃cipue
cauendũ sit: ꝑ hoc appar&. qđ
illis qͥ ad esũ agni uocant᷑ iussũ
est in pͥmis. ut renes accingant.
Ad hoc etiã cõm̃dandũ ⁊achari¬
as de dõ loqͥt᷑: qđ pulchrũ eiꝰ
& p̃ciosũ eiꝰ sit. frum̃tũ & uinũ
germinans uirgines. Nimiũ iã
ꝓgredimꝰ: sed esffari nos facit
indisciplinata & irreligiosa
quoꝵdã conuersacio: qͥ cũ suo
merito sint int̾ ext̃nos cõpu¬
tandi. tam̃ contͣ int̾dictũ dĩ
ad scũ ariũ accedunt. Quicũq

Expanded text:
iis ego sum, & Dominum exercituum vidi. Sed si ille qui prophetali oculo Dominum vidit, sua labia polluta esse doluit; quanto magis dolendum est nobis, qui corpus ipsius Domini intra polluta labia sumimus, etsi, quod absit, manibus sanguine plenis illud contigerimus? Psalmista filios alienos vocat, quorum os locutum est vanitatem. Quod si de labiis tam ingens periculum sacrocolis imminet, quanto magis de renibus? Nam quod illud periculum præcipue cauendum sit, per hoc apparet quod illis qui ad esum agni vocantur, iussum est in primis, vt renes accingant. Ad hoc etiam commendandum Zacharias de eo eloquitur, quod pulchrum eius, & pretiosum eius sit frumentum & vinum germinans virgines. Nimium iam progredimur, sed effari nos facit indisciplinata & irreligiosa quorumdam conuersatio, qui cum suo merito sint inter externos computandi; tamen quasi interdictum Dei ad Sanctuarium accedunt, Quicumque,
Abbreviated transcription (Latin):
exaltat cor suũ: ab ominabilis
est apud dm̃. Quis nr̃m ueracit̃
dicat dño. ñ est exaltatũ cor
meũ: Quis diligit omnẽ ꝓxi¬
mũ tanquã seipsũ: Aut quis
in solo dño głat᷑ Nos int̃dum
in oꝑe textricũ głam᷑ : cum
scriptũ sit. Ne glorieris iN
uescitu unquã. Ec certe ueri¬
tas nichil iub&: nisi qđ ȩquũ
& possibile sit. Iuȩ tam̃ ueritas
affirmat : quia neq unꝰ apex
neq unũ iota p̃teri& a tota
lege ut ñ reqͥrat᷑. Sed hȩc & his
similia bonis acciđe solent.
Prauoꝵ transgressiones multo
mundi inimici dĩ consticuun᷑.
Uentrẽ suũ qͥdã habent ꝓdõ:
qͦs lugens apłs inimicos scãe
crucis appellat. His qui uino
escuant. ue cõminatur uox
diuina. Fornicatores & adul¬
teros iudicabit d̾s̃. Auarus
ut beatꝰ aregoriꝰ dic̃. non est
adhuc liber a cultu idolorũ.
Nã si qͥs fornicator ẽ. aut auarꝰ
aut ebriosus : cũ ciꝰ modi nec
cibũ qͥdẽ sumere uas electioniˢ

Expanded text:
exaltat cor suum, abominabilis exaltat cor suum, abominabilis est apud Deum. Quis nostrum veraciter dicat Domino, Non est exaltatum cor meum? quis diligit omnem proximum tanquam seipsum? aut quis in solo Domino gloriatur? Nos interdum in opere textricum gloriamur, cum scriptum sit, Ne glorieris in vestitu vnquam. Et certe Veritas nihil iubet, non quod æquum, & possibile sit. Quæ tameaffirmat, quia neque unus apex, neque unum iota praeteriet a tota lege, ut non requiratur. Sed haec et his similia bonis accidere solent. Pravorum transgressiones multo mundi inimici Dei constituuntur. Ventrem suum quidam habent pro Deo, quos lugens Apostolus, inimicos sanctae crucis appellat. His qui vino aestuant, vae comminatur vox divina. Fornicatores et adulteros judicabit Deus. Avarus, ut beatus Gregorius dicit, non est adhuc liber a cultu idolorum. Nam si quis fornicator est aut avarus, aut ebriosus, cum ejusmodi nec cibum quidem sumere vas elect
Abbreviated transcription (Latin):
one uincit᷑ : suꝑẽ. ut in ipso bo¬
no oꝑe semꝑ timcamꝰ. An leuis
reatꝰ est sacro scm mysteriũ sine
qͥdẽ iuxta apłm qͥ hoc ñ discer¬
nit. & ad id agendũ ꝓbatꝰ ñ ẽ.
iuditiũ sibi sumit: Sienim in
exordio nouellȩ xp̃ianitatis
multi obhoc & imbecilles et
mortui erant corpore: quanto¬
magis nc̃ cũ iã manifescior
causa ẽ. animȩ ꝑic alũ incurrit᷑.
Ut enĩ in dictis patrũ inuenit᷑.
nullũ peccatłi ẽ. ꝓ qͦ tã frequent̃
in mundo aduersitates crebres¬
cant An parũ ẽ. in psalmodia
cũ dõ loqͥ. & nescio qͥd aut uile
aut ctiã turpe sine cordis reci.¬
naculo cogitare: Sensus in est
cũ hominib reuerent̃ loqui:
& cura deest douote dõ supplica¬
re. Nã qͥ de formica loqͥt᷑. hab&
eã tunc in memoria : & tanta
res ut est cũ dõ loqͥ. cũ ipsius
obliuione ꝑagit᷑. Quis int̾dũ ñ
auertit aurẽ aclamore pauꝑis:
Iuis ñ irascit᷑ pauꝑi: Nã & qui

Expanded text:
one vincitur, superest vt in ipso boone vincitur, superest vt in ipso bono opere semper timeamus. An leuis reatus est, sacrosanctum mysterium sine quidem iuxta Apostolum, qui hoc non discernit, & ad id agendum probatus non est, iudicium sibi sumit. Si enim in exordio nouellæ Christianitatis multi ob hoc & imbecilles, & mortui erant corpore; quantomagis nunc, cum iam manifestior est causa, animæ periculum incurritur? Vt enim in dictis Patrum inuenitur, nullum peccatum est, pro quo tam frequenter in mundo aduersitates crebrescant. An parum est in Psalmodia cum Deo loqui? Et nescio quid aut vile, aut etiam turpe, sine cordis retinaculo cogitare? Sensus inest, cum hominibus reuerenter loqui: Et cura deest deuote Deo supplicare. Nam qui de formica loquitur, habet eam tunc in memoria, & tanta res, vt est, cum Deo loqui, cum ipsius obliuione peragitur. Quis interdum non auertit aurem a clamore pauperis? quis non irascitur pauperi? Nam & qui
Abbreviated transcription (Latin):
plus cernere nicit᷑. obscurat᷑
quia cũ importune qͥs radiosi
solis aspicit. inde nichil uide
cõpellit᷑. unde ampliꝰ uidere.
conat᷑. Si aut̃ penes uos bona
oꝑa suꝑabundant: hoc uetus
consuetudo est. qr semꝑ illius
loci in colȩ meritis beati mar¬
tuiii adiuti. & ipsa eiꝰ claritudine
aͥtracti. c̃uersari deuote confue¬
uer̃ : qm̃ eũ quẽ gentes etiã re¬
motiores glorificant. nimis im¬
piũ ẽ. in p̾senti hab̾e & ñ pͥre
ac reuerent̃ uenerari. Tamen
ipsa bona oꝑa ñ adeo pura sun:
Scriptũ nãq est. Non ẽ. nustꝰ
qͥ ñ pecco. Maledictꝰ om̃is qui
facit opꝰ dĩ fraudulenter &
desidiose. faudẽ fac̃ pͥuatus
amor : desidiã uͦ cordis torpͥor.
fraudẽ in dĩ oꝑe facie: qͥ ꝓco
laudari se cupit. Desidiã uͦ in¬
currit: qͥ a deuotionis feruore
tepescit. & opꝰ bonũ magis usu
exigente quã deuotione inci¬
tante ꝑagit. Qm̃ ergo culpae
surreptio uix in ipsa bona acti¬

Expanded text:
plus cernere nititur, obscuratur, plus cernere nititur, obscuratur, quia cum importune quis radios solis aspicit, inde nihil videre compellitur, vnde amplius videre conatur. Si autem penes vos bona opera superabundant, hoc vetus consuetudo est, quia semper illius loci incolæ meritis beati Martini adiuti, & ipsa eius claritudine attracti, conuersari deuote consueuerunt, quoniam eum quem gentes etiam remotiores glorificant, nimis impium est in præsenti habere, & non pie ac reuerenter venerari. Tamen ipsa bona opera non adeo pura sunt, Scriptum namque est, Non est iustus qui non peccet. Maledictus omnis qui facit opus Dei fraudulenter & desidiose, fraudem facit priuatus amor, desidiam vero cordis torpor. Fraudem in Dei opere facit, qui pro eo laudari se cupit. Desidiam vero incurrit, qui a deuotionis feruore tepescit, & opus bonum magis vsu exigente, quam deuotione excitante, peragit. Quoniam ergo culpæ surreptio vix in ipsa bona acti
Abbreviated transcription (Latin):
sunt huiꝰ modi : quib ostendit᷑
qđ hȩc quescio quã plurimos
teneat. & qđ inuestigari qͥdẽ ñ
possit : sed tam̃ ad finẽ utriꝰq
partis recurrendũ sit : & indu¬
bitant̃ sciendũ. qͥa si iustus hic
recipit. multo magis impius &
peceator recipi&e in futuro. &
si nẽ est babilon quasi aureus
calix in ebrians amatores suos
audice tam̃ a suꝑno udice.
Quantũ in delitiis fuit: tantũ
date ei luctũ & ue. Ierłm uero
quȩ nẽ est pauꝑcula & tẽpescate
conuulsa audi& uerba bona
& consolatoria ab angło qͥ stat
int̾ mirceta: cũ ei dixerit. Parũ ꝑ
abscondi faciẽ meã ate: sed nẽ
in miserationib multis c̃solabor
te. Rationẽ igit᷑ huiꝰ rei neqͣꝗ
redđe possumꝰ. Hoc tam̃ interĩ
occurrit: quia cũ bonis male
est. & malis bene. & cȩt̾a ut supͣ:
unũ expedit: ut semꝑ sub diui¬
no iuditio tim̃tes. nulla tenus
altiora nob̶ quȩrere p̃sumamꝰ.
Sepe enĩ m̃tis nr̃e aties quo

Expanded text:
sunt huiusmodi, quibus ostenditur, sunt huiusmodi, quibus ostenditur, quod hæc quæstio quamplurimos teneat, & quod inuestigari quidem non possit. Sed tamen ad finem vtriusque partis recurrendum sit, & indubitanter sciendum, quod si iustus hic recipit, multo magis impius & peccator recipiet in futuro. Et si nunc est Babylon quasi aureus calix inebrians amatores suos, audiet tamen a superno iudice, Quantum in deliciis fuit, tantum date ei luctum & væ. Hierusalem vero quæ nunc est paupercula, & tempestate conuulsa, audiet verba bona & consolatoria ab Angelo, qui stat inter myrteta, cum ei dixerit, Parumper abscondi faciem meam a te, sed nunc in miserationibus multis consolabor te. Rationem igitur huius rei nequaquam reddere possumus. Hoc tamen interim occurrit, quod cum bonis male est, & malis bene, & cætera vt supra; vnum expedit vt semper sub diuino iudicio timentes, nullatenus altiora nobis quærere præsumamus. Sæpe enim mentis nostræ acies quo
Abbreviated transcription (Latin):
ne motos cõmemorat gressus
suos: eo qđ ipse fuerit tota die
flagellatꝰ. & illoꝵ impietas qͣsi
ex adipe fluxerit. Et nationẽ
filioꝵ dĩ sine causa iustificatã
creder&: nisi in nouissimis utriꝰq
partis intellexiss&. & hoc
illi labor fuerat: nisi in
potentias dñi hoc ẽ in saerã
scripturã intrans. ad discer&
qđ tim̃ti dm̃ bene erit in no-¬
uissimo. &iue impio in malũ:
retributio enĩ manuũ eiꝰ fi&
ei. Et qͥ iustꝰ fuerit ñ leuabit
caput. saturatꝰ afflictione
& miseria. Qui autẽ impius
fuerit sic̃ illic p̃mictit᷑. ue illi:
qm̃ imago eoꝵ ad nichilũ in
ciuitate dĩ rediget᷑. Q isti qͥ
nc̃ sunt quasi ium̃tũ. cũ gła
suscipient᷑ : & er̃ cũ dõ. Quãuis
gͦ dicant erronei popłm illum
beatũ quoꝵ filii sunt sicut no.¬
uella plantationis. & quorum
pueri exultant lusib. in qͦꝵ
plateis ñ ẽ. clamor. & cęt̾a quȩ
alia scriptura dicit. beatꝰ homo
qͥ corripit᷑ a dño. Multa alia

Expanded text:
ne motos commemorat gressus ne motos commemorat gressus suos: Eo quod ipse fuerit tota die flagellatus, & illorum impietas quasi ex adipe fluxerit. Et nationem filiorum Dei sine causa iustificatam crederet, nisi in nouissimis vtriusque partis intellexisset, Et hoc illi labor fuerat: non in potentias Domini, hoc est in sacram Scripturam, intrans addisceret, quod timenti Deum bene erit in nouissimo: Et, Væ impio in malum. Retributio enim manuum eius fiet ei. Et, Qui iustus fuerit, non leuabit caput, saturatus afflictione & miseria. Qui autem impius fuerit, sicut illic præmittitur, væ illi, quoniam imago eorum ad nihilum in ciuitate Dei redigetur: & isti qui mente sunt quasi iumentum, cum gloria suscipientur, & erunt cum Deo. Quamuis ergo dicant erronei, populum illum beatum, quorum filij sunt sicut nouellæ plantationes, & quorum pueri exultant lusibus, in quorum plateis non est clamor & cætera quæ alia Scriptura dicit, Beatus homo qui corripitur a Domino. Multa alia
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ abyssus multa. Q̃ qͥs sapi¬
ens incelligit miscđias dñi:
les uiȩ dñi. Uniuersȩ autẽ
Quas isdẽ apłs cũ ꝑscrutari ue.¬
tuisset : dix̃. O homo tu quis
es qui respondeas dõ: homo
nãq uocat᷑ ab humo. Qđ nom̃
ad hoc int̾posuit: ut in ipso.
suo nomine cognoscat homo
qđ ad dĩ iuditia ꝑserutanda
nequaꝗ idoncus sic. Si ergo
ait augustinꝰ ñ uis errare : cur
ita uł ñ ita sit noli discutere.
Ec itẽ eregorios ille dulciloquiᷤᷤ.
Hichil euenire potest: nisi qđ
ds̃ aut iratꝰ ꝑmiscrit. aut placatꝰ
indulserit. Qđ aut̃ patim᷑. eo
ipso iustũ ẽẽ constat. qđ ñ fit
nisi ordinante dõ : qui nichil
potest facere iniuste. Uis autẽ
dispensationis eiꝰ nequaꝗ uitari
potest: sed hanc sibi multum
leuigat qui subiecto cordis hu-¬
mero sponte eã portat. Psalmi.¬
sta quoq uidens pacẽ peccatoꝵ.
& qđ in labore hominũ ñ sunt.
sed obtinent in scło diuicias. pe¬

Expanded text:
Dei abyssus multa. Et quis sapiDei abyssus multa. Et quis sapiens intelligit misericordias Domini? les viae Domini? Universae autem Quas idem Apostolus cum perscrutari vetuisset, dixit: O homo, tu qui es qui respondes Deo? Homo namque vocatur ab humo, quod nomen ad hoc interposuit ut in ipso suo nomine cognquod ad Dei iudicia perscrutanda nequaquam idoneus sit. Si ergo, ait Augustinus, non vis errare, cur ita, vel non ita sit, noli discutere. Et item Gregorius ille dulciloquus. Nihil euenire potest, non quod Deus aut iratus permiserit, aut placatus indulserit. Quod autem patimur, eo ipso iustum esse constat, quod non sit non ordinante Deo, qui nihil potest facere iniuste. Vis autem dispensationis eius nequaquam vitari potest, sed hanc sibi multum leuigat, qui subdito cordis humero sponte eam portat. Psalmista quoque videns pacem peccatorum, & quod in labore hominum non sunt, sed obtinent in sæculo diuitias, pe