comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nu eorumq quos agris mouerat cȩdes affoe
coepit. Inde cum in capitolium profugisset.
plebemq ad defensionem salutis suȩ. maũ
caput tangens hortaretur. p̃buit spẽm re¬
gnum sibi et diadema poscentis. Atq ita
duce Scipione nasica. concitato in arma
ppło. quasi uire opp̃ssus est:
Tatim et mortis et legum frĩs sui uĩ¬
dex non minore impetu in caluit
C. gracchus. qui cum pari tumultu atq t̾ro¬
re plebem in auitos agros accerseret. et recẽ¬
tem atali hereditatem in alimenta ppło pol¬
liceretur. iamq nimius et potens altero tribu¬
natu secunda plebe uolitaret: abrogare auso
legibus suis Minutio tribuno: fraetus comi¬
tum manu fatale familiȩ suȩ capitolium in¬
uasit. Inde proximoꝵ cȩde depulsus cum
se in auentinum recepisset: inde quoq obuia
senatus manu ab opimio consule opp̃ssus ẽ
insultatum quoq mortis reliquiis. et illõ
sacrosanctum caput tribuni plebis ꝑcussori¬

Expanded text:
nu eorum, quos agris mouerat. Caedes a foro nu eorum, quos agris mouerat. Caedes a foro coepit. Inde cum in Caplebemque ad defensionem salutis suae manu caput tangens hortaretur, praebuit speciem regnum sibi et diadema poscentis, atque ita duce Scipione Nasica, concitato in arma populo, quasi iure oppressus est. STATIM et mortis et legum fratris sui vindex non minore impetu incaluit C. Gracchus. Qui cum pari tumultu atque terrore plebem in avitos agros arcesseret, et recentem Attali hereditatem in alimenta populo polliceretur, iamque nimius et inpotens altero tribunatu secunda plebe volitaret, obrogare auso legibus suis Minucio tribuno, fretus comitum manu fatale familiae suae Capitolium invasit. Inde proximorum caede depulsus cum se in Aventinum recepisset, inde quoque obvia senatus manu ab Opimio consule oppressus est. Insultatum quoque mortis reliquiis, et illud sacrosanctum caput tribuni plebis percussori
Abbreviated transcription (Latin):
tamen relictas sibi a maioribus sedes aetate qͣi
uire possidebant. Seditio tiberi gracchi
Rimam certaminum facem gracchꝰ
accendit genere. forma eloquentia
facile princeps. Sed hic siue man¬
cimane deditionis quia sponsor foederis fue¬
rat contagium tuens et inde pplãris : siue aeqͦ
et bono ductus. quia depulsam agris suis plebẽ
miseratus est. ppłm ro. gentium uictorem or¬
bisq possessorem laribus ac focis siuis exularet¬
et quaeunq mente rem ausus ingentem postꝗͥ¬
rogationis dies aderat. ingenti stipatus agni¬
ne. rostra conscendit. nec deerat obuia mau
tota deinde nobilitas et tribuni in partibus.
Sed ubi intercedentem legibus suis octauiu
uidet gracchus contra fas collegii ius potãtis
iniecta manu depulit rostris. adeoq p̃nti me¬
tu mortis exterruit. ut abdicare se magistra¬
tu cogeretur. Sic triumuir creatus duudendis
agris cum ad perpetranda coepta die proro

Expanded text:
tum relictas sibi a maiotum relictas sibi a maioiure possidebant? SEDITIO TIBERI GRACCHI Primam certaminum facem Ti. Gracchus accendit, genere, forma, eloquenfacile princeps. Sed hic, siue Mancinianae deditionis, quia sponsor foederis fuerat, contagium timens et inde popularis, siue aequo et bono ductus, quia depulsam agris suis plebem miseratus est, ne populus gentium uictor orbisque possessor laribus ac focis suis esulare, quacumque mente rem ausus ingentem, postqurogationis dies aderat, ingenti stipatus agmine rostra conscendit, nec deerat obuia manu tota inde nobilitas; et tribuni in partibus. Sed ubi intercedentem legibus suis C. Octauium uidet Gracchus, contra fas collegii, ius potestatis iniecta manu depulit rostris, adeoque praesenti metu mortis exterruit, ut abdicare se magistratu cogeretur. Sic triumuir creatus diuidendis agris cum ad perpetranda coepta die comiti
Abbreviated transcription (Latin):
Editionum omnium causas
tribunitia potas excitauit. q̃
spẽ quidem plebis tuendae
cuius in auxilium compara¬
ta est: re autem dominatio¬
nem sibi acquirens studium ppłi. ac fauorem
agrariis. frumentariis uidiciariis legibus aucu¬
pabatur. In erat omnis sp̃es aequitatis. quid tã
iustum enim ꝗͣ recipe plebem iuis suum a patͥ¬
bus: ne ppłs gentium uictor orbisq poss essõ
extorris aris. ac focis ageret. Ouid tam aquum
ꝗ in opem ppłm uiuere ex aerario suo: quid ad
ius libertatis equandae magis efficax qͣ ut sena¬
tu regente prouintias ordimis equestris auctoĩ¬
tas saltem iudicioꝵ regno interetur: Sed ħ
ip̃a in ꝑniciem redibant. et misera res.p. in exi¬
tium suum merees erat. Nam et a senatu in &q¬
tatem translata iudicioꝵ potãs. uectigalia .i.
impii patrimonium suppͥmebat. et emptio fru¬
menti ipõs rei.p. neruos exhauriebat erariu
Reduci plebs in agros unde poterat sine possi¬
dentium. euersione: qui ip̃i pars ppłi erant et

Expanded text:
editionum omnium causas tribunicia potestas excitauit, quae specie quidem plebis tuendae, cuius in auxilium comparata est, re autem dominationem sibi adquirens, studium populi ac fauorem agrariis, frumentariis, iudiciariis legibus aucupabatur. Inerat omnibus species aequitatis. Quid tam iustum enim quam recipere plebem sua a patribus, ne populus gentium uictor orbisque possessor extorris aris ac focis ageret? Quid tam aecum quam inopem populum uiuere ex aerario suo? Quid ad ius libertatis aequandae magis efficax quam ut senatu regente prouincias ordinis equestris auctoritas saltem iudiciorum regno niteretur? Sed haec ipsa in perniciem redibant, et misera res publica in exitium sui merces erat. Nam et a senatu in equitem translata iudiciorum potestas uectigalia, id est imperii patrimonium, supprimebat, et emptio frumenti ipsos rei publicae neruos exhauriebat, aerarium; et reduci pleps in agros unde poterat sine possidentium euersione, qui ipsi pars populi erant, et
Abbreviated transcription (Latin):
ad concili andum plebis fauorem effusa lar¬
gitio: cum spectaculis indulget: supplicia
quondam hostium artem facit. Iam ut¬
ut speciosiora uitia tangamus. nonne am¬
bitus honoꝵ ab iisdem diuitiis incitatus. Atq
inde Mariana inde Syllana tempestas. aut ma¬
gnificus apparatus conuiuioꝵ et sumptuosa lar¬
gitio non ab opulentia paritura mox agestatẽ:
flaec Catilinam patriȩ suȩ impegit. Deniq il¬
la ip̃a principatus et dominandi cupido unde
nisi ex nimiis opibus uenit: Atqui hoc cȩsae
atq pompeium furialibus in exitium rei.p. fa
cibus armauit. Hos igitur ppłi ro. omnes doẽ¬
sticos motus separatos ab externis iustisq bellis
ordine prosequemur:¬

Expanded text:
ad conciliandum plebis fauorem effusa larad conciliandum plebis fauorem effusa largitio, dum spectaculis indulget, supplicia quondam hostium artem facit? Iam ut speciosiora uitia tangamus, nonne ambitus honorum ab isdem diuitiis concitatus? Atquin inde Mariana, inde Sullana tempestas. Aut magnificus apparatus conuiuiorum et sumptuosa largitio non ab opulentia paritura mox egestatem? Haec Catilinam patriae suae inpegit. Denique illa ipsa principatus et dominandi cupido unde nisi ex nimiis opibus uenit? Atquin haec Caesarem atque Pompeium furialibus in exitium rei publicae facibus armauit. Hos igitur omnis domesticos motus separatos ab externis iustisque bellis ex ordine persequemur
Abbreviated transcription (Latin):
totoq interse senatu: turpe ac miserandũ
Et nescio an satius fuerit ppło ro. Sicilia
et africa contentum suisse: aut iis etiam
ip̃is carere. dominati in italia sua: ꝗͣ eo magni¬
tudinis crescere: ut uiribus suis consiceretur
Quȩ enim res alia ciuiles furores peperit qͣ
nimia felicitas: Syria pͥma nos uicta corru¬
pit. mox asiatica ꝑgameni regis hereditas.
illȩ opes atq diuitię afflxere sȩculi mores
mersaq uitiis suis quasi sentina rem p. pes¬
sundedere. Unde enim ppłs ro.a tribunis
agros et cibaria flagitaret: nisi per famem
quam luxus effecerat: Hinc ergo gracchia¬
na pͥma et secunda. et illa tertiana apuleia¬
na seditio. Unde regnare iudiciariis legib
diuulsus a senatu eques nisi ex auaricia: ut
latio. et per hoc arma sociorum. Quiod au¬
tem bella seruilia: unde nobis: nisi ex a¬
bundantia familiarum: unde gladiato¬
rii aduersus dominos suos exercitus: nisi

Expanded text:
totoque inter se senatu turpe atque miserandum. totoque inter se senatu turpe atque miserandum. Ac nescio an satius fuerit populo Romano Sicilia et Africa contento fuisse, aut his etiam ipsis carere dominanti in Italia sua, quam eo magnitudinis crescere, ut uiribus suis conficeretur. Quae enim res alia ciuiles furores peperit quam nimiae felicitates? Syria prima nos uicta corrupit, mox Asiatica Pergameni regis hereditas. Illae opes atque diuitiae adflixere saeculi mores, mersamque uitiis suis quasi sentina rem publicam pessum dedere. Vnde enim populus Romanus a tribunis agros et cibaria flagitaret, nisi per famem quam luxus fecerat? Hinc ergo Gracchana prima et secunda et illa tertia Apuleiana seditio. Vnde iudiciariis legibus diuolsus a senatu eques, nisi ex auaritia, ut Latio et per hoc arma sociorum. Quid autem? Bella seruilia unde nobis, nisi ex abundantia familiarum? Vnde gladiatori aduersus dominos suos exercitus, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
Ec est illa tertia aetas ppłi romani.
qua italia progredi ausus orbe to¬
to orbe arma circũtulit. Cuius aetatis supi¬
ores centum anni saneti.pii. et ut diximꝰ
aurei. sine stagitio. sine scelere dum since¬
ra adhuc et innoxia pastoriȩ illius sectae
integritas dumq poenoꝵ hostium ĩmi¬
nens metus disciplinam ueterem contine¬
bat. Postremi centum quos a carthaginis
corinthi numantiȩq excidiis. et Atali re¬
gis asiatica hereditate deduximus in Cȩsa¬
rem et pompeium secutusq hos de quo
dicemus augustum: et ut clantate rerũ
bellicarum magnifici: ita domesticis cla¬
dibus miseri et erubestendi. Ouippe si¬
cut. galliam thraciam ciliciam cappa¬
dociam uberrimas ualidissimasq pro¬
uintias. armenios etiam et britanos ut
non in usu: ita ad impii specimen magͣ
nomina acquisisse pulchrum ac decoꝵ
ita eodem tempore dimicasse domi cũ
cuuibus. sociis mancipiis. gladiatorib

Expanded text:
EC est illa tertia aetas populi RomaniEC est illa tertia aetas populi Romani trans-marina, qua Italia progredi ausus orbe toto arma circumtulit. Cuius aetatis superiores centum anni sancti, pii et, ut diximus, aurei, sine flagitio, sine scelere, dum sincera adhuc et innoxia pastoriae illius sectae integritas, dumque Poenorum hostium inminens metus disciplinam ueterem continebat. Posteri centum, quos a Carthaginis, Corinthi Numantiaeque excidiis et Attali regis Asiatica hereditate deduximus in Caesarem et Pompeium secutumque hos, de quo dicemus, Augustum, ut claritate rerum bellicarum magnifici, ita domesticis cladibus miseri et erubescendi. Quippe sicut Galliam, Thraciam, Ciliciam, Cappadociam, uberrimas ualidissimasque prouincias, Armenios etiam et Britannos, ut non in usum, ita ad imperii speciem magna nomina adquisisse pulchrum ac decorum: ita eodem tempore dimicasse domi cum ciuibus, sociis, mancipiis, gladiatoribus
Abbreviated transcription (Latin):
dum uenerat Carras. cum undiq p̃fecti regis
Silaces et Sirenas ostenlere signa auro seri¬
cisq uexillis uibrantia. Tum sine mora circun¬
fusi undiq equitatus in modum grandinis
atq nimboꝵ densa pariter tela fuderunt.
Sic miserabili strage deletus exercitus: ipse ĩ
colloquium sollicitatus signo dato uiuus ĩ
hostium manus incidisset: nisi tribunis relu¬
ctantibus fugam ducis harbari ferro occupas
sent. Sic quoq relatum caput ludibrio ho¬
sti fuit. Filium pene in conspectu patris eis¬
dem taelis opuerunt. Reliquiȩ infelicis exer¬
citus quo quenq rapuit fuga. in armenã
ciliciam. syriamq distractę uix nuntium
cladis retulerunt. Caput eius recisum cum
dextra manu ad regem reportatum ludibrio
suit. Neq in digne. aurum enim liquidum
in rictum oris infusum est: ut cuius animuᷤ
arserat auri cupiditate: cius etiam mortuũ
et exangue corpus auro ureretur.
Aacephaleosis

Expanded text:
dum uenerat Carrhas, cum undique praefecti regis dum uenerat Carrhas, cum undique praefecti regis Silaces et Surenas ostendere signa auro sericisque uexillis uibrantia. Tunc sine mora circumfusi undique equitatus in modum grandinis atque nimborum densa pariter tela fuderunt. Sic miserabili strage deletus exercitus. Ipse in conloquium sollicitatus, signo dato uiuus in hostium manus incidisset, nisi tribunis reluctsent. Sic quoque relatum caput ludibrio hostibus fuit. Filium ducis paene in conspectu patris idem telis operuerunt. Reliquiae infelicis exercitus, quo quemque rapuit fuga, in Armeniam, Ciliciam Syriamque distractae, vix nuntium cladis rettulerunt. Caput eius recisum cum dextera manu ad regem reportatum ludibrio fuit, neque indigno. Aurum enim liquidum in rictum oris infusum est, ut cuius animus arserat auri cupiditate, eius etiam mortuum et exsangue corpus auro ureretur. ANACEFALAEOSIS
Abbreviated transcription (Latin):
pit. Nec de fortuna queri possumus. caret so¬
latio cdades. auersis diis et hominib cupidi¬
tas consulis Crassi dum parthico inhiat auro
xi. strage legionum et ip̃ius capite mulctata ẽ ⁊
tribunus plebis Metellus exeuntem ducem ho¬
stilibus diris deuouerat. Et cum zeugina tran¬
sisset exercitus rapta subitis signa turbinibus
hausit eufrates. Et cum apud Niceforum ca¬
stra posuisset missi ab horode legati denunti¬
auere ꝑcussorum cum pompeio foederum
Syllamq meminisset. Regiis inhians ille the¬
sauris nihil imaginario quidem iure: sed se¬
leucę responsurum se c̃ẽ respondit. Itaq dii
foederum ultores nec insidiis. nec uirtirti ho¬
stium defuerunt. Iam pͥmum qui solus et sub¬
uehere commeatus et munire poterat a tergo
relictus eufrates dum simulato transfuge cui¬
dam Mazarro syro creditur. tum in mediam
campoꝵ uastitatem codem duce ductus exer¬
citus ut undiq hosti exponeretur. Itaq uix¬

Expanded text:
pit. Nec de fortuna queri possumus; caret sopit. Nec de fortuna queri possumus; caret solacio clades. Aduersis et dis et hominibus cupiditas consulis Crassi, dum Parthico inhiat auro, undecim strage legionum et ipsius capite multata est. Et tribunus plebi Metellus exeuntem ducem hostilibus Diris deuouerat, et cum Zeugma transisset exercitus, rapta subitis signa turbinibus hausit Euphrates, et cum apud Nicephorium castra posuisset, missi ab Orode rege legati denuntiauere, percussorum cum Pompeio foederum Sullaque meminisset. Regiis inhians ille thensauris, nihil ne imaginario quidem iure, sed Seleuciae se responsurum esse respondit. Itaque dii foederum ultores nec insidiis nec uirtuti hostium defuerunt. Iam primum, qui solus et subuehere commeatus et munire poterat a tergo, relictus Euphrates, dum simulato transfugae cuidam Mazzarae Syro creditur. Tum in mediam camporum uastitatem eodem duce ductus exercitus, ut undique hosti exponeretur. Itaque uix
Abbreviated transcription (Latin):
sum putabant iter. Sed ille qualis erat. ad
nuntium rei felicissimae temeritatis per inui¬
os ad id tempus montium tumulos. per in¬
tactas uias et niues expedita manu emensꝰ¬
occupat galliam. et ex indistantib hybe̾nis
castra contraxit. et ante in media gallia fuit.
ꝙͣ ab ultima timeret. Tum ip̃a capita belli
Cuca Gcorgoniam aruernoꝵ tota belli mo¬
les fuit. quippe cum octuaginta millia mu¬
ro et arce et abruptis defenderent maximã
ciuitatem uallo suodibus et fossa Nlumine.
cundatam. primum fame domuit: mox
audentem eruptiones in uallo gladiis su¬
dibusq concidit. nouissime in deditione
redegit. Ip̃e ille rex maximum uictoriae
decus supplex cum in castra uenisset cum
et faleras. et sua arma ante cȩsaris genua
proiecit. hẽs inquit fortem uirum. uir fo¬
tissime uicisti:¬
Um Gallos per cȩsarem in septentri¬
one debellat: interim ad orientem
graue uulnus a parthis ppłs ro. aoce¬

Expanded text:
sum putabant iter. Sed ille, qualis erat ad sum putabant iter. Sed ille, qualis erat ad nuntium rei — felicissimam temeritatem — per inuios ad id tempus montium tumulos, per intactas uias et niues, expedita manu emensus Galliam, et ex distantibus hibernis castra contraxit, et ante in media Gallia fuit quam ab ultima timeretur. Tum ipsa capita belli Circa Gergouiam Aruernorum tota belli moles fuit. Quippe cum octoginta milia muro et arte et abruptis ripis defenderent maximam ciuitatem, uallo, sudibus et fossa inductoqucumdatam, primum fame domuit, mox audentem eruptiones in uallo gladiis sudibusque concidit, nouissime in deditionem redegit. Ipse ille rex, maximum uictoriae decus, supplex cum in castra uenisset, ecum et phaleras et sua arma ante Caesaris genua proiecit : «Habe», inquit, «fortem uirum, uir fortissime, uicistium Gallos per Caesarem in septentrione debellat, ipse interim ad orientem graue uolnus a Parthis populus Romanus acce
Abbreviated transcription (Latin):
dis. et ulterius isset: nisi improbam classẽ
naufragio castigasset oceanus. Leuersus ig̃
in galliam dasse maiore. auctisq copiis. in
cundem rursus oceanum cosdemq rursus
britannos calidonias secutus in siluas unum
quoq e regibus cauelianis in uincula dedit.
contentus his non enim prouintiȩ: sed no¬
mini studebat᷑: cum maiore ꝗͣ prius p̃da re¬
uectus est. ip̃o quoq oceano tranquillo mag̃
et propicio quasi imparem se fateret. ed
maxima omnium eademq nouissima con¬
iuratio fuit galliarum. cum omnis pariter
aluernos atq biturigas. carnuntas simul. se¬
quanosq contraxit. Ille corpore. armis. sp̃u¬
q terribilis nomine et quasi terrore compo¬
sito Uercingetorigis. ille festis diebus et cõ¬
ciliabulis cum ficquentissimos in lucis hẽret.
ferocibus dictis. ad ius pͥstinum libertatis ere¬
xit. Aberat tunc cȩ̨sar rauennae delectum a¬
gens. et hyeme creuerant alpes sic interclu¬

Expanded text:
dis et ulterius isset, nisi inprobam classem dis et ulterius isset, nisi inprobam classem naufragio castigasset Oceanus. Reuersus igitur in Galliam, classe maiore auctisque copiis in eundem rursus Oceanum eosdemque rursus Britannos. Caledonas secutus in siluas unum quoque e regibus Casuellanum in uincula dedit. Contentus his — non enim prouinciae, sed nomini studebatur — cum maiore quam prius praeda reuectus est, ipso quoque Oceano tranquillo magis et propitio, quasi inparem se fateretur. Sed maxima omnium eademque nouissima coniuratio fuit Galliarum cum omnis pariter Aruernos atque Biturigas, Carnuntas simul Sequanosque contraxit corpore, armis spirituque terribilis, nomine etiam quasi ad terrorem composito, Vercingetorix. Ille festis diebus et conciliabulis, cum frequentissimos in lucis haberet, ferocibus dictis ad ius pristinum libertatis erexit. Aberat tunc Caesar Rauennae dilectum agens, et hieme creuerant Alpes: sic interclu
Abbreviated transcription (Latin):
gladiis descendebant. Iterum uero de germa¬
no Centeri querebant᷑. hic uero iam cȩsar ultro
massiliam nauali ponte transgredit᷑ ip̃m que
rhenum et hircanis hostem quęrit in siluis.S
in saltus ac paludes genus omne diffugerat tã¬
tum pauoris incussit intra ripam subito roma¬
nauis. Nec semel rhenus et iterum quoq et
quidem ponte facto penetratus est. sed maio
aliquanto trepidatio. quippe cum rhenum
suum sic ponte. quasi uigo captum uiderant
fuga rursus insiluas et paludes. Sed quod ac̾¬
bissimum cȩsari fuit non fuere qui uincerent᷑
omnibus terra mariq captis respexit occanu:
rum cogitauit. Classe igitur comparata bri¬
leritate. Ouippe qui tertia uigilia morino sol¬
uisset a portu: minus qͣ medio die insulam in¬
gressus est. Plena erant tumultu hostico litto¬
ra. et trepidantia ad conspectum rei nouȩ car¬
penta uolitabant. Itaq trepidatio pro ui¬
ctoria fuit. Arma et obsides accepit a trepi¬

Expanded text:
gladiis descendebant. Iterum de Germagladiis descendebant. Iterum de Germano Tencteri querebantur. Hic vero iam Caesar ultro Mosellam navali ponte transgreditur ipsumque Rhenum et Hercyniis hostem quaerit in silvis; sed in saltus ac paludes gens omnis diffugerat. Tatum pauoris incussit intra ripam subito Romana uis. Nec semel Rhenus, sed iterum quoque, et quidem ponte facto penetratus est. Maior aliquando trepidatio. Quippe cum Rhenum suum sic ponte quasi iugo captum uiderent, fuga rursus in siluas et paludes, et, quod acerbissimum Caesari fuit, non fuere qui uincerentur. Omnibus terra marique peragratis respexit Oceanum rum cogitauit. Classe igitur comparata Bleritate; quippe qui tertia uigilia cum Morinorum soluisset a portu, minus quam medio die insulam ingressus est. Plena erant tumultu hostico litora, et trepidantia ad conspectum rei nouae carpenta uolitabant. Itaque trepidatio pro uictoria fuit. Arma et obsides accepit a trepi
Abbreviated transcription (Latin):
repta sunt. et aurum ablatum. M. cottam cũ
siturio sabino legato amisimus nec ulla de re¬
ge mox ultio. quippe transrhenum ppetua fu¬
ga latuit. Nec rhenus ergo ĩmunis. nec fas eĩ
ut liber eẽt receptator hostium atq defensor.
Sed pͥma contra germanos illius pugna iustissi¬
mis quidem ex causis: haec auide incursionib
eorum querebat᷑: qua arioiusti regis supbia eũ
legati dicerent. ueni ad cęsarem. quis est autẽ¬
cęsar: et si quid uult uemat inquit. et quid ad
illum quid agat nr̃a germania: Num ego me
interpono romanis: Itaq tantus gentis nouȩ
terror in castris. ut testamenta passim in pͥnci¬
piis scriberent᷑. Sed illa immania corpora. quo
erant maiora: eo magis gladiis ferroq patue¬
runt. Qui calor in p̃liando militum fuerit.
nullo magis exprimi põt.qͣq elatis super cap̃
scutis cum se barbarus testuline tegeret: suꝑ
ipa romani scuta salierunt: et inde iniugulos

Expanded text:
repta sunt et Aurunculeium Cottam cum repta sunt et Aurunculeium Cottam cum Titurio Sabino legatos amisimus. Nec ulla de rege mox ultio; quippe perpetua trans Rhenum fuga latuit. Nec Rhenus ergo inmunis; nec enim fas erat ut liber esset receptator hostium atque defensor. Et prima contra Germanos illius pugna iustissimis quidem ex causis. Haedui de incursionibus eorum querebantur. Quae Ariovisti regis superbia! cui cum legati dicerent veni ad Caesarem, et quis est Caesar? et si vult, veniat inquit, et quid ad illum, quid agat nostra Germania? num ego me interpono Romanis? Itaque tantus gentis novae terror in castris, ut testamenta passim etiam in principiis scriberentur. Sed illa inmania corpora quo maiora erant, eo magis gladiis ferroque patuerunt. Qui calor in proeliando militum fuerit, nullo magis exprimi potest quam quod, elatis super caput scutis cum se testudine barbarus tegeret, super ipsa Romani scuta salierunt, et inde in iugulos
Abbreviated transcription (Latin):
garum quippe pro libertate pugnantium.
Hic cum multa romanoꝵ militum insignia.
tum illud egregium ip̃ius ducis ꝙ nutante ĩ
fugam exercitu: rapto fugientis e manu scu¬
to in pͥmam uolitans atiem manu p̾lium
restituit. Inde cum uenetis etiam nauale bel¬
lum. si maior cum oceano ꝗͣ cum ip̃is nauibꝰ
rixa. quippe ille rudes et informes. et stati:
naufragę cum rostra sensissent. sed haerebat
in uadis pugna cum ȩstub solitis. cum ip̃o
certamine subductus oceanus intercedere bel¬
lo uideret᷑. Illae qͦ accessere diuersitates pro
gentium locoꝵ q natura. Aquitani calli¬
dum genus in speluncas se recipiebant. ius¬
sit includi. mox dilabebantur in siluas: ussit in¬
cendi. Nemo tam feroces dixerit gallos fraudi¬
bus agunt. Induciomarus treueros. Ambiorix
inuenere legatos. sed ille fortiter a dolobella sb̾¬
motus est relatumq regis caput. Hic insidiis
in ualle dispositis dolo pculit. itaq et castra di¬

Expanded text:
garum, quippe pro libertate pugnantium. garum, quippe pro libertate pugnantium. Hic cum multa Romanorum militum insignia, tum illud egregium ipsius ducis, quod, nutante in fugam exercitu, rapto fugientis e manu scuto in primam uolitans aciem manu proelium restituit. Inde cum Venetis etiam nauale bellum, sed maior cum Oceano quam cum ipsis nauibus rixa. Quippe illae rudes et informes et statim naufragae, cum rostra sensissent; sed haerebat in uadis pugna, cum aestibus solitis in ipso certamine subductus Oceanus intercedere bello uideretur. Illae quoque accessere diuersgentium locorumque natura. Aquitani, callidum genus, in speluncas se recipiebant: iussit includi; Morini dilabebantur in silvas:iussit incendi. Nemo tantum feroces dixerit Gallos: fraudibus agunt. Indutiomarus Treveros, Ambiorix oniuratione facta, invasere legatos. Sed ille fortiter a Dolabella summotus est, relatum-que regis caput; hic insidiis in valle dispositis dolo perculit. Itaque et castra di
Abbreviated transcription (Latin):
ex liberis cius cretico facto mora non fuit. ꝗn
alter quoq balearicus uocaretur. Baleares ꝑ
idem tempus insulae pyrrathica rabie corru¬
perant maria. homines feros atq siluestres.
mireris ausos a scopulis suis saltem maria ꝓs¬
picere. ascendere etiam inconditas rates et p̃
res latius aerarium ppli ro. qͣ ullus triumphꝰ
impleuit.
Bellum Gallicum.
Sia pompeii manib subacta. reli¬
qua quae restabant in curopa. for
tuna in cȩsarem transtulit. Resta
quam uinceret hũit Britanniã. Primus gal¬
liȩ motus ab Heluetiis cocpit qui rhodanũ
inter et Rhenum siti non sufficientib terris
uenere. sedem petitum incensis moenib suis.
hoc sacramentum fuit ne redirent. Sed peti¬
to tempore ad deliberandum cum inter mo¬
ras Cęsar rhodam ponte rescisso abstuliss
fugam: statim bellicosissimam gentem. sic ĩ
sedes suas quasi greges in stabula pastor de¬
xit. Sequens. longeq cruentior pugna bel¬

Expanded text:
ex liberis eius Cretico facto mora non fuit quin ex liberis eius Cretico facto mora non fuit quin alter quoque Balearicus vocaretur. Baleares per id tempus insulae piratica rabie maria corruperant. Homines feros atque silvestres mireris ausos a scopulis suis saltem maria picere. Ascendere etiam inconditas rates et prares latius aerarium populi Romani quam ullus triumphus implevit. BELLUM GALLICUM Asia Pompei manibus subacta reliqua, quae restabant in Europa, Forttuna in Caesarem transtulit. Restabquia uincere libuit, Britanni. Primus Galliae motus ab Heluetis coepit, qui Rhodanum inter et Rhenum siti, non sufficientibus terris uenere sedem petitum, incensis moenibus suis; hoc sacramentum fuit, ne redirent. Sed petito tempore ad deliberandum, cum inter moras Caesar Rhodani ponte rescisso abstulisset fugam, statim bellicosissimam gentem sic in sedes suas quasi greges in stabula pastor rexit. Sequens longe longeque cruentior pugna Bel
Abbreviated transcription (Latin):
qͣ arma portaret. Dedit itaq poenas uȩcordiȩ
nam plaerasq naues intercepe hostes. captiua¬
q corpora religata uelis ac funibus pependẽ
ac sic uellificantes triumphantium in mõm
cretes portubus suis adremigauerunt.e¬
tellus deinde totam insulam igni. ferroq: po¬
pulatus intra castella et urbes redegit. et gno¬
sum et Erithream et ut graci dicere solent ur¬
bium matrem cydoneam adeoq saeue in ca¬
ptiuos consulebatur: ut ueneno se plaeriq cõ¬
ficerent. alii deditionem suam ad pompeiũ
absentem mitterent. Et cum ille res in asia ge¬
rens eo quoq p̾fectum misiss antonium in
aliena prouintia irritus fuit. eoq infestior me¬
tellus in hostes uis uictoris exercuit. uictisq la¬
scene. et panare cydone ducibus uictor redit.
nec quiequam amplius tamen de tam famosa
uictoria. ꝗ cognomen creticum reportauit:
Uatenus metelli macedonici domꝰ
bellicis nominib assueuerat: alt̾o

Expanded text:
quam arma portaret. Dedit itaque poenas uecordiae. quam arma portaret. Dedit itaque poenas uecordiae. Nam plerasque naues intercepere hostes, captiuaque corpora religantes uelis ac funibus suspendere, ac sic uelificantes triumphantium in modum Cretes portibus suis adremigauerunt. Metellus deinde totam insulam igni ferroque populatus intra castella et urbes redegit, Cnoson, Eleythernan et, ut Graeci dicere solent, urbium matrem, Cydoneam; adeoque saeue in captiuos consulebatur, ut ueneno se plerique conficerent, alii deditionem suam ad Pompeium absentem mitterent. Et cum ille res in Asia gerens, eo quoque praefectum misisset Antonium, in aliena prouincia inritus fuit, eoque infestior Metellus in hostes ius uictoris exercuit, uictisque Lasthene et Panare, Cydoneae ducibus, uictor redit. Nec quidquam tamen amplius de tam famosa uictoria Quatenus Metelli Macedonici domus bellicis agno-minibus adsueverat, altero
Abbreviated transcription (Latin):
iectis statim tęlis remisq plausu undiq pa¬
ri quod supplicantium signum fuit: uitã
petiuerunt. Non alia tam incruenta uicto¬
ria usi unqͣ sumus. Sed nec fidelior in poste¬
rum repta gens ulla est. idq prospectum sin¬
gulari consilio ducis. qui maritimum gen
a conspectu longe remouit maris et medit̾¬
raneis agris quasi obligauit. Eodemq tẽ¬
pore et usum maris nauibus recupauit et
terra homines suos reddidit. Quid prius
in hac mirer uictoria: uelocitatem ꝙ die¬
quadragesimo parta est: an felicitatem ꝙ
ne una quidem amissa est. an uero ppetiui¬
tatem.q amplius pyrrhate non fuerunt.
Bellum Cretieum.
Reticum bellum si uera uolumus¬
noscere nos fecimus sola uincendi
nobilem insulam cupiolitate. Fa¬
uisse uidebat᷑ mithrydati. Hoc placuit amis
uindicare. Primus inuasit insulam. M. an¬
tonius cum ingenti quidem uictoriȩ spe at¬
q fiducia. adeo ut pluris cathaenas in nauib

Expanded text:
iectis statim telis remis-que plausu undique paiectis statim telis remis-que plausu undique pari, quod supplicantium signum fuit, vitam petiverunt. Non alia tam incruenta victoria usi umquam sumus, sed nec fidelior in posterum reperta gens ulla est; idque prospectum singulari consilio ducis, qui maritimum genus a conspectu longe removit maris et mediterraneis agris quasi obligavit, eodemque tempore et usum maris navibus recuperavit et terrae homines suos reddidit. Quid prius in hac mirere victoria? velocitatem? quadragesimo die parta est. An felicitatem? ne una quidem navis amissa est. An vero perpetuitatem? amplius piratae non fuerunt. BELLUM CRETICUM Creticum bellum, si vera volumus, nos fecimus sola vincendi nobilem insulam cupiuisse Mithridati uidebatur: hoc placuit armis uindicare. Primus inuasit insulam Marcus Antonius, cum ingenti quidem uictoriae spe atque fiducia, adeo ut pluris catenas in nauibus
Abbreviated transcription (Latin):
plurib legatis. atq p̾fectis utraq ponti et
ocean ora complexus est. Gellius tusco maiͬ
impositus. Plotius siculo. Gracillus ligusti¬
cum sinum. Pompeius gallicum obsedit.Tor¬
quatus balearicum. Tiberius nero gaditanu:
fretum: qua p̾mum maris nr̃i limen apitur.
Pompeii iuuenes adriaticum. Uarro terentiꝰ
egeum et ponticum.et pamphilicum. Me¬
tellus. asiaticum. Caepio. Ip̃as propontidos
fauces portius cato. Sic obditis nauibusqi
portam obserauit. Sic per omnes aquoris
portus. sinus. latebras. recessus. pro montoiã
freta pene. insulas. quidquid pyrrhaticum fu¬
it. quadam indagine inclusum et opp̃ssum.
lp̃e pompeius in originem fontemq belli ci¬
liciam uersus est. Nec hostes detractaueͬ cer¬
tamen. non ex fiducia: s quia opp̾ssi erant.
ausi uidebant᷑. Sed nihil tamen amplius:¬
ꝗͣ ut ad pͥmum ictum concurrerent. Mox
ubi circunfusa undiq rostra uiderunt: ab¬

Expanded text:
pluribus legatis atque praefectis utraque Ponti et pluribus legatis atque praefectis utraque Ponti et Oceani ora conplexus est. Gellius Tusco mari inpositus, Plotius Siculo; Atilius Ligusticum sinum, Pomponius Gallicum obsedit, Torquatus Balearicum, Tiberius Nero Gaditanum fretum, qua primum maris nostri limen aperitur; Pompei iuuenes, Hadriaticum Varro Terentius, Aegaeum et Ponticum et Pamphylium Metellus, Asiaticum Caepio; ipsas Propontidos fauces Porcius Cato sic obditis nauibus quasi portam obserauit. Sic per omnis aequoris portus, sinus, latebras, recessus, promunturia, freta, paeninsulas quidquid piratarum fuit quadam indagine inclusum et oppressum est. Ipse Pompeius in originem fontemque belli Ciliciam. Nec hostes detrectauere certamen. Non ex fiducia, sed quia oppressi erant, ausi uidebantquam ut ad primum ictum concurrerent. Mox ubi circumfusa undique rostra viderunt,ab
Abbreviated transcription (Latin):
iam sinumq maleum. quod a spoliis aurcũ
ip̃i uocauere. latrocinabant᷑. Missusq in eos
p. Seruilius quamuis leues et fugaces myo¬
paronas graui et martia classe turbaret: non in¬
eruenta uictoria supat. Sed nec mari submo¬
uisse contentus ualidissimas urbes eorum et
diutina p̃da abundantes phaselim et olympõ¬
cuertit. Isauronq ipãm arcem ciliciȩ unde
conscuis sibi magni laboris is aurici cognom̃
adamauit. Non ideo tamen tot cladibus
domiti. terra se continere potuerunt. Sed¬
ut quaedam animalia quib aquam tramq:
incolendi gemina natura est. sub ip̃o hostis
recessu impatientes soli in aquas suas resilue¬
runt: et aliquanto latius ꝗͣ prius: sic illa qͦ
est et mithrydaticę prouintię facta accessio.
ille disꝑsam toto mari pestem semel et in ꝑ¬
petuum uolens extingue̾ diuino quod am
apparatu aggressus est. quippe cum classibus
suis et socialibus rhodiorum abundaret.

Expanded text:
iam sinumque Maleum, quod a spoliis aureum iam sinumque Maleum, quod a spoliis aureum ipsi uocauere, latrocinabantur. Missusque in eos Publius Seruilius, quamuis leues et fugaces myoparonas graui et Martia classe turbaret, non incruenta uictoria superat. Sed nec mari submouisse contentus, ualidissimas urbes eorum et diutina pevertit Isaurosque ipsam arcem Ciliciae, unde conscius sibi magni laboris Isaurici cognomen adamavit. Non ideo tamen tot cladibus domiti terra se continere potuerunt; sedut quaedam animalia, quibus aquam terramque incolendi gemina natura est, sub ipso hostis recessu inpatientes soli in aquas suas resiluerunt, et aliquanto latius quam prius Siciliae quoqest et Mithridaticae provinciae factus accessio. Ille dispersam toto mari pestem semel et in perpetuum volens extinguere divino quodam apparatu adgressus est. Quippe cum classibus et suis et socialibus Rhodiorum abundaret,
Abbreviated transcription (Latin):
hanc quoq et intrauit et uidit illud grande
impiae gentis arcanum patens sub aureo uti
cȩlo. Dissidentibq de regno fratribus arbit
factus. regnare uissit hircanum. Aristobolo ꝗa
peio duce ppłs ro. totam qua latissima est asi¬
am puagatus. quam extremam impii hẽbat ꝓ¬
uinciam mediam fecit. Exceptis quippe par¬
this qui foedus maluerunt et indis. ꝗ adhuc
nos non nouerant. omnis asia inter rubrum
et caspium et occanum pompeianis domita uł
opp̃ssa signis tenebat᷑ Sclum tica¬
Nterim dum ppłs ro. per diuersa terraꝵ
distractus est Cilices inuaserant maria.
Sublatisq commerciis rupto foedere
generis humani sic maria bello quasi tem¬
pestate p̾cluserant. Audaciam pditis facino¬
rosisq latronib dabat in quieta mithr yda¬
ticis praeliis asia. dum sub alien belli tumultu
exteriq regis inuidia impune grassant. Ac
pͥmum duce Isidoro contenti proximo ma¬
ri Cretam inter atq cyrenas pircum et acha¬

Expanded text:
haec quoque et intrauit et uidit illud grande haec quoque et intrauit et uidit illud grande inpiae gentis arcanum patens, sub aurea uite Caelum. Dissidentibusque de regno fratribus arbiter factus regnare iussit Hyrcanum; Aristobolum, qpeio duce populus Romanus totam, qua latissima est, Asiam peruagatus, quam extremam imperii habebat prouinciam mediam fecit. Exceptis quippe Parthis, qui foedus maluerunt, et Indis, qui adhuc nos nec nouerant, omnis Asia inter rubrum et Caspium et Oceanum Pompeianis domita uel oppressa signis tenebatur. Interim dum populus Romanus per diuersa terrarum districtus est, Cilices inuaserant maria sublatisque commerciis, rupto foedere generis humani, sic maria bello quasi tempestate praecluserant. Audaciam perditis furiosisque latronibus dabat inquieta Mithridaticis proeliis Asia, dum sub alieni belli tumultu exterique regis inuidia inpune grassantur. Ac primum duce Isidoro contenti proximo mari Cretam inter atque Cyrenas et Acha
Abbreviated transcription (Latin):
terrere uoluit. sic colchis tenus iungere bos¬
phorum.Inde per thraciam macedoniam ⁊
graeciam transilire. sic italiam nec inopinatꝰ
inuadere tamen cogitauit. Nam per defecti¬
onem ciuium pharnacisq filii scelere pixuẽ¬
tus male tentatum ueneno spm ferro expu¬
lit. Oneus interim magmus rebelles asia re¬
liquias sequens per diuersa gentium traꝵ¬
q uolitabat. Nunc sub orientem secutus arme¬
mos captis in ip̃o capite gentis artaxatis. sup¬
plicem iussit regnare tigranem. At in septen¬
trione scythicum iter tanꝗͣ in mari stellis secutꝰ
colchos cȩcidit. Ignouit hyberiȩ. pepcit albaĩs
Regem colchorum horodem etiam remunera¬
tus est ultro ab albania sua lectulum aureum
et alia dona mittentem. Necnon et inmeridie
uerso agmine libanum syriȩ. damascumq
transgressus per nemora illa odorata. per
thuris et balsami siluas romana signa circũ¬
tulit. Arabes siquid imꝑaret p̃sto fuere. Hie¬
rosolimam defendere tentauere iudei. uerum

Expanded text:
t hostem Colchis tenus, iungere Bosporon, inde per Thracen Macedoniamque et Graeciam transilire, sic Italiam nec opinatus inuadere tantum cogitauit! Sed defectione ciuium Pharnacisque fili scelere praeuentus male temptatum ueneno spiritum ferro expulit. Gnaeus interim Magnus rebellis Asiae reliquias sequens per diuersa gentium terrarque uolitabat. Nam sub orientem secutus Armenios, captis, ipso capite gentis, Artaxatis supplicem iussit regnare Tigranen. At in septentrione Scythicum iter tamquam in mari stellis secutus Colchos cecidit, ignouit Hiberiae, pepercit Albanis. Regem colchorum Orodetus est, ultro ab Albania sua lectum aureum et alia dona mittentem. Nec non et in meridiem uerso agmine Libanum Syriae Damascumque transgressus per nemora illa odorata, per turis et balsami siluas Romana circumtulit signa. Arabes, si quid imperaret, praesto fuere. Hierosolymam defendere temptauere Iudaei; uerum
Abbreviated transcription (Latin):
cadentes: umbras suas. quasi hostium corpoa
petebant. Et mithrydates quidem nocte illa
debellatus est. nihil enim postea ualuit. ꝗͣq
omnia exptus more anguium. qui obtrito
capite. postiemum cauda minant᷑. Quippecũ
effugisset hostem colchos. Siciliȩ quoq lit¬

Expanded text:
cadentis umbras suas quasi hostium corpora cadentis umbras suas quasi hostium corpora petebant. Et Mithridates quidem nocte illa debellatus est. Nihil enim postea ualuit, quarquam omnia expertus more anguium, qui optrito capite postremum cauda minantur. Quippe cum effugisset hostem Colchis tenus, i
Abbreviated transcription (Latin):
belli instar efficẽt plane quasi lucullus quo¬
dam cum fluctibus. procellisq commercio
debellandum tradidisse regem uentis uid̃¬
retur. Atritȩ iam omnes ualidissimi regis
uires erant: sed animus malis angebat᷑. Itaq
conuersus ad proximas gentes totum pene
orientem et septentrionem ruina sua inuol¬
uit. Hyberii. Caspii. Albani et utraeq solli¬
citantur armeniȩ. per quae omnia decus no¬
men et titulos pompeio suo fortuna quaere¬
bat. Qui ubi nouis motibus ardere asiam ui¬
det. aliosq ex aliis prodire reges: nihil cun¬
ctandum ratus. prius qͣ inter se gentium ro¬
bora coirent. statim ponte nauib facto: oĩ¬
um ante se p̾mus transit eufratem: regemq
sugientem media nactus armenia. quanta feli¬
citas uiri: uno p̾lio confecit. Nocturna ea di¬
micatio fuit et luna in partibus quippe qua¬
si commilitans cum a tergo se hostibus a facie
romanis p̃buisset.pontici per errorem longiꝰ

Expanded text:
belli instar efficeret, planeque ut Lucullus quobelli instar efficeret, planeque ut Lucullus quodam cum fluctibus procellisque commercio debellandum tradidisse regem uentis uideretur. Adtritae iam omnes ualidissimi regni uires erant, sed animus malis augebatur. Itaque conuersus ad proximas gentes totum paene orientem ac septentrionem ruina sua inuoluit. Hiberi, Caspii, Albani et utraeque sollicitantur Armeniae, per quae omnia decus et nomen et titulos Pompeio suo Fortuna quaerebat. Qui ubi nouis motibus ardere Asiam uidet aliosque ex aliis prodire reges, nihil cunctandum ratus, priusquam inter se gentium robora coirent, statim ponte nauibus facto omnium ante se primus transit Euphraten regemque fugientem media nanctus Armenia — quanta felicitas uiri! — uno proelio confecit. Nocturna ea dimicatio fuit et luna in partibus. Quippe quasi commilitans cum a tergo se hostibus, a facie Romanis praebuisset, Pontici per errorem longius
Abbreviated transcription (Latin):
sus mari. terra. Numinibusq ueniebat.y¬
ricum nobilis ciuitas arce. moenibus. portu tur¬
ribusq marmorcis asiaticȩ plagę littora illusit
hanc ille quasi alteram romam toto inuaserat
bello. Sed fiduciam oppidanis resistendi nun¬
tius fecit docens aduentare lucullum. qui hor¬
ribile dictu per medias hostium naues utre sus¬
pensus. et pedibus iter adgubernans uidenti¬
bus procul quasi marina pistrix euaserat: mox
clade conuersa cum ex mora obsidentem re
gem. et ex fame pestilentia urget. recedentẽ
Lucullus assequitur. adeoq cȩcidit: ut grani¬
cus. et Esopus amnes amnes cruenti redde¬
rentur. Rex callidus romanaq auariciȩ
pitus. spargi a fugientib sarcinas. et pecimi¬
am iussit. qua sequentes morarent᷑. Nec ĩ¬
felicior in mari. q̃ in terra fuga. quippe cẽ¬
tum amplius nauium classem. apparatum¬
q belli grauem in pontico mari aggressa tẽ¬
pestas: tam foeda strage lacerauit ut naual

Expanded text:
sus mari terra fluminibusque ueniebat. Cysus mari terra fluminibusque ueniebat. Cyzicum, nobilis ciuitas, aree, moenibus, portu turribusque marmoreis Asiaticae plagae litora inlustrat. Hanc ille quasi alteram Romam toto inuaserat bello. Sed fiduciam oppidanis resistendi nuntius fecit, docens aduentare Lucullum, qui — horribile dictu — per medias hostium naues utre suspensus et pedibus iter adgubernans, uidentibus procul quasi marina pristis euaserat. Mox clade conuersa, cum ex mora obsidi regem fames et ex fame pestilentia urgueret, recedentem Lucullus adsequitur adeoque caedit, ut Granicus et Aesepus amnes cruenti redderentur. Rex callidus Romanaeque auaritiae peritus spargi a fugientibus sarcinas et pecuniam iussit, qua sequentes moraretur. Nec felicior in mari quam in terra fuga. Quippe centum amplius nauium classem adparatu belli grauem in Pontico mari adgressa tempestas tam foeda strage lacerauit, ut naualis
Abbreviated transcription (Latin):
nas urbem quis crederet frugum parentem ob¬
sidione ac fame ad inhumanos cibos compu¬
lit. Mox subrupto pyrei portu. sex quoq et
amplius muris munito postquam domuerat
uit. Mox cum euboea. atq boctia p̾sidia regis
menon altero bello dissipauit. Statiq asia:
transgressus ip̃m opprimit: et debellatum foret:
nisi de mithrydate triumphare cito qͣ uere ma¬
luisset. ttamen quidem hunc asię statum sy¬
la dederat. Ictum cum ponticis ẜoedus recepit
Bithyniam a Nicomede: ab ariobarzane Cap¬
padociam. ac sic erat asia rursus nr̃a ut cepat
Mithrydates tantum repulsus. Itaq non frȩ¬
git ea res ponticos. sed incendit. quippe rex
asia et europa quodammõ inescatus: non iã
quasi alienam: sed quia amiserat quasi raptã
belli uire repetebat. Igitur ut extincta parum
sidelitatis incendia maiore flama reuiuiscunt.
lta ille de integro auctis maiorem in modum
copiis tota deniq regni sui mole in asiam rur¬

Expanded text:
nas urbem — quis crederet? — frugum parentem, obnas urbem — quis crederet? — frugum parentem, obsidione ac fame ad humanos cibos compulit; mox subrutus Piraei portus sex aut amplius muris cinctus. Postquam domuerat uit. Mox cum Euboea atque Boeotia praesidia regis menon altero bello dissipauit, statimque in transgressus ipsum opprimit. Et debellatum foret, nisi de Mithridate triumphare cito quam uere maluisset. Ac tum quidem hunc Asiae statum Sulla dederat: ictum cum Ponticis foedus, recepit Bithyniam a rege Nicomedes, Ariobarzanes Cappadociam: Asia rursus nostra, ut coeperat, Mithridates tantum repulsus. Itaque non fregit ea res Ponticos, sed incendit. Quippe rex Asia et Europa quodam modo inescatus non iam quasi alienam, sed, quia amiserat, quasi raptam belli iure repetebat. Igitur ut exstincta parum fideliter incendia maiore flamma reuiuescunt, ita ille de integro, auctis maiorem in modum copiis, tota denique regni sui mole in Asiam rur
Abbreviated transcription (Latin):
lassos simul atq distractos subitus turbo
pontici belli ab ultima ueluti septentrioĩs
specula erupit.rimus statim impetus
belli Bithyniam rapuit. Asia inde pari t̾¬
rore correpta est. Nec cunctanter ad rege:
ab urbibus nr̃is populisq descitum ẽ. Ade¬
rat. instabat. sȩuitia quasi uirtute utebatur. Nã
quid atrocius uno eius edicto cum omnes ꝗ
in asia forent romanȩ ciuitatis homines int̾¬
sici iussit: Tum quidem domus templa. et
arȩ. humana omnia. atq diuina uira uio¬
lata sunt. Sed hic terror asiȩ: curopam quo¬
q regi apiebat. Itaq missis Arhelao. Neo¬
ptolemoq p̃fectis: excepta rhodo quae pro no¬
bis firmius stetit: Cȩterum cyclades delos. eu¬
boea. et ip̃m graeciȩ decus athena tenebantur
ltaliam ip̃amq urbem romam regius t̾ror af¬
flabat. Itaq. L. Sylla festinat uir armis opti¬
mus pariq uiolentia ruentem ulterius hostẽ
manu quasi quadam repulit. Primumq athe¬

Expanded text:
lassos simul atque districtos subitus turbo lassos simul atque districtos subitus turbo Pontici belli ab ultima ueluti specula septentrionis erupit. Primus statim impetus belli Bithyniam rapuit, Asia inde pari terrore correpta est, nec cunctanter ad regem ab urbibus nostris populisque descitum est. Aderat, instabat, saeuitia quasi uirtute utebatur. Nam quid atrocius uno eius edicto, cum omnes qui in Asia forent Romanae ciuitatis homines interfici iussit? Tum quidem domus templa et arae, humana omnia atque diuina iura uiolata sunt. Sed hic terror Asiae Europam quoque regi aperiebat. Itaque missis Archelao Neoptolemoque praefectis, excepta Rhodo, quae pro nobis firmius stetit, ceterae Cyclades, Delos, Euboea et ipsum Graeciae decus Athenae tenebantur. Italiam iam ipsamque urbem Romam regius terror adflabat. Itaque L. Sulla festinat, uir armis optimus, parique uiolentia ruentem ulterius hostem quadam quasi manu reppulit. Primumque Athe
Abbreviated transcription (Latin):
supstites poene suac uidebantur.
Bellum mittm daticum.
Onticȩ gentes ad septentrionem
in mare sinistrum iacent a ponti¬
co cognominatȩ mari. Harum gentium at¬
q nationum rex antiquissimus Oethas pt¬
arthabages assyrius ꝑsis oriundus inde Mi¬
thrydates omnium longe maximus. Ouippe
cum quatuor pyrrho.Xuii. anni annibali
suffecerint: ille per xl. anos restitit. dõec
mbus ingentib bellis subactus felicitate syl¬
lȩ uirtute luculli. magnitudine pompeii
consumeret. Causam aut illius belli prae¬
tenderat apud cassium legatum attrectaĩ
tͥminos suos a Nicomede bithynico. Cȩte¬
rum elatus animis ingentib asiȩ totius
et si posset europȩ cupiditate stagrabat.
Spem ac fiduciam dabant nr̃a uicia. qp¬
pe cum ciuilib bellis disuingeremur in¬
uitabat occasio nudumq impii latus os¬
tendebat procul Marius. Sylla. Serto¬
rius Inter haec rei .p. uulnera et hos tu¬
multus repente quasi captato tempore ĩ

Expanded text:
supsupBELLUM MITHRIDATICUM Ponticae gentes a septentrione in sinistrum iacent, a Pontico cognominatae mari. Harum gentium atque regionum rex antiquissimus Aeetas, poArtabazes, a septem Persis oriundus, inde Mithridates, omnium longe maximus. Quippe cum quattuor Pyrrho, tredecim anni Annibali suffecerint, ille per quadraginta annos restitit, donec tribus ingentibus bellis subactus felicitate Sullae, virtute Luculli, magnitudine Pompei consumeretur. Causam quidem illius belli praetenderat apud Cassium legatum, adtrectari terminos suos a Nicomede Bithyno; ceterum elatus animis ingentibus Asiae totius et, si posset, Europae cupiditate flagrabat. Spem ac fiduciam dabant nostra uitia; quippe cum ciuilibus bellis distringeremur, inuitabat occasio, nudumque latus imperi ostendebant procul Marius, Sulla, Sertorius. Inter haec rei publicae uolnera et hos tumultus repente quasi captato tempore in