comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
posita. om̃ib patefieret: neue talentũ desuꝑ
datum. humatum periret. s pocius omnib
cũ duplicato fenoir patesceret ⁊ expargescen¬
tis ipsius insani erroris dubietatem tramite
dei patris haberet. ita et humanitatem ma¬
terni corꝑis. nr̃ãmq nat᷑am qͣm ipse condide¬
rat absq peccato suscepit. et nulla inminu¬
ente immitationis deitate. qui utpote semꝑ
cũ patre fuerit. ut nichil sua dignitate mi¬
post germanie belgiceq laboriosum cal¬
lem. tandem ꝑuenit ad quendam uirum
illustrissimũ. opib et diuitus opulentum
famaq scdm scli dignitatẽ p̃clarum. et au¬
licis regus aptum. nomine gundoinum.
Qui eo tempore manens apud uillam qͣn¬
dam mosam noĩe. ob amnem in eo loco de¬
fluentem sic appellatam: qui amnis ex lingo¬
nicis finib fontem sumens. post multos an¬
fractus. crebrosq terre circuitus remi uelocis¬
simi fluminis inse fiuenta ex parte recipiens:

Expanded text:
posita omnibus patefieret, neve talentum desuper posita omnibus patefieret, neve talentum desuper datum humatum periret, sed potius omnibus cum duplicato faenore patesceret, expargescentis ipsius abrasam erroris dubietatem, tramite equalitatem Dei patris haberet, ita et humanitatem materni corporis nostramque naturam quam ipse condiderat absque peccato suscepit et nulla imminuente unitione deitatem, qui utpote semper cum patre fuerit, ut nichil sua dignitate mipost Germaniae Belgicaeque laboriosum callem tandem pervenit ad quendam virum illustrissimum, opibus et divitiis opulentum famaque secundum saeculi dignitatem praeclarum et aulicis rebus aptum nomine Gundoinum, qui eo tempore apud villam quandam Mosam nomine ob amnem in eo loco defluentem sic appellatam morabatur; qui amnis ex Lingonicis finibus fontem sumens, post multos anfractus crebrosque terrae circuitus Reni velocissimi fluminis in se fluenta ex parte recipiens,
Abbreviated transcription (Latin):
agilulfi longobardorũ regis miro oꝑe con¬
struxit. regulamq condiderit monachorũ:
isdem p̃fatus ionas librum quẽ de uita et
miraculis eiꝰ edidit. suo stilo ꝓsequitur. Extatĩ
eiusdem patͥs columbani scripta ad beatum
et facundissimũ uirum gͥgorium pontificem
romanũ. que de ꝑuigili pastorũ cura elicu¬
it: qui in eo tempore a deo clarus habebatur.
atq sc̃itate p̾ditus erat. ut etiam sp̃u sc̃o fa¬
uente secreta celi ei patuerint. Nouem qͣs
ordines angłorum: post paulum apłm
mirum in modum. aut solus. aut rarus
ferme disseruit. Cunus doctrina eloquii ue¬
nustatem. penitentieq fom̃ta docente: uni¬
u̾sus occidens hactenus illustrat᷑. S et idem
uenerabilis uir: ad p̃fatum patrem mellifiua
remisit scripta. S ut ad ꝓpositum reũtamur:
p̃fatam gentem per germanie sinus uir dei
eustasius aggressus ut lucerna conditoris
nequaqͣm sub modio sed suꝑ candelabrum

Expanded text:
Agilulfi Langobardorum regis miro opere conAgilulfi Langobardorum regis miro opere construxit regulamque condiderit monachorum, isdem praefatus Ionas in libro, quem de vita et miraculis eius edidit, suo stilo prosequitur. Extant eiusdem patris Columbani scripta ad beatum et facundissimum virum Gregorium pontificem Romanum, quae de pervigili pastorum cura elicuit, qui in eo tempore adeo clarus habebatur atque sanctitate praeditus erat, ut etiam, Spiritu sancto favente, secreta caeli ei patuerint. Novem quoque ordines angelorum post Paulum apostolum mirum in modum aut solus aut rarus ferme disseruit, cuius doctrina eloquii venustatem poenitentiaeque fomenta docente universus occidens hactenus illustratur. Set et idem venerabilis vir ad praefatum patrem melliflua remisit scripta. 3. Sed ut ad propositum revertamur, praefatam gentem per Germaniae sinus vir Dei Eustasius aggressus, ut lucerna conditoris nequaquam sub modio, sed super candelabrum
Abbreviated transcription (Latin):
tor. boias pͥsco uocabulo appellat. in extrema
gmania sita bonosiaca infecta errore. quam
bonosiacam heresim defensores sc̃e eccl̃ie no¬
tarunt. Que heresis antiqui et callidi hostis
nefariam et insanam doctrinam confutan¬
dam. uti more secandam uenerabilis uir
eustasius abbas diuino utpote instigatus
sp̃u: ex luxouio monasterio in uosago sal¬
tu sito. quẽ uir fama laudabilis. et sc̃itate
pollens columbanꝰ peregrinꝰ ex hybernia
adueniens ex munificentia childeb̾ti regis
summo studio et labore construxit. ꝑgit. S
eiꝰ non ẽ necessariũ nr̃o oꝑi texere gesta. cum
sint ab eloquentissimo uiro iona elucubrate
edita: quales etiam inter turbines scł̃i. et theo¬
derici regis pͥncipatum. regina brunichilde
instigante. uersutas nefandi hostis ꝑtulerit
insidias ÷ quomͦ etiam tyrannica temeritatẽ
a fr̃ib sit eiectus. et italic fines ingressus. mo¬
nast̾ium bobiense ex ꝑmissu et auctoritate

Expanded text:
tor Boias prisco vocabulo appellat, in extrema tor Boias prisco vocabulo appellat, in extrema Germania sita, Bonosiaca infecta errore, quam Bonosiacam heresim defensores sanctae ecclesiae notarunt, quae heresis antiqui et callidi hostis nefariam et insanam doctrinam confutandam, immo resecandam, venerabilis vir Eustasius abba, divino utpote instigatus Spiritu, ex Luxovio monasterio in Vosago saltu sito, quem vir fama laudabilis et sanctitate pollens Columbanus peregrinus ex Hibernia adveniens, ex munificentia Childeberti regis summe studio et labore construxit, pergit. eius non est necessarium nostro operi texere gesta, cum sint ab eloquentissimo viro Iona elucubrate edita, quales etiam inter turbines saeculi et Theoderici regis principatum, regina Brunechilde instigante, versutas nefandi hostis pertulerit insidias; quomodo etiam tyrannica temeritate a fratribus sit eiectus et Italiae fines ingressus, monasteri um Bobiense ex permissu et auctoritate
Abbreviated transcription (Latin):
oratorum facundiam ÷ ñ philosophorum
flosculos. et stoicorũ diuersas assertiones: s
ueritatem et simplicitatẽ eccłe. Neq eñi
aquila extensis alis semꝑ ad ethera uolitat:
s aliquociens assolet ut remissiorib pennis
descendat ad terras. Et inter regias sepe da-¬
pes: etiam uilia poma. lactuceq agrestes
optime queq censentur. Orandus est salua¬
netur ÷ ut caligine cordis abrasa. facultatem
accominodet loquentib: ut uenerabilis ma¬
tͥs. que semꝑ monasteriorũ. eccl̃arũq amore
flagrauit. u̾aleamꝰ actus disserere: et in poste¬
rum strictim succinteq ꝓmulgare. lribuat
guas infantium fecit ẽẽ disertas.li
nico confini: scd̃m scłi dignitatem clarissi¬
ma. parentib ñ infimis. ac in seruitio dei
illustrior uł nobilior natalib: a deo in nu¬
triendi cura fuit parentib sollicitior. Nam
cum illo in tempore gens baicariorũ. quam
orosius uir cruditissimꝰ. et historiarũ cogni¬

Expanded text:
oratorum facundiam, non philosophorum oratorum facundiam, non philosophorum flosculos et stoicorum diversas assertiones, sed veritatem et simplicitatem aecclesiae. Neque enim aquila extensis aus semper ad aethera volitat, sed aliquotiens assolet, ut remissioribus pennis descendat ad terras, et inter regias saepe dapes etiam vilia poma lactucaeque agrestes optimae quaeque censentur. Orandus est Deunetur, ut, caligine mentis abrasa, facultatem accommodet loquendi, ut venerabilis matris, quae semper monasteriorum Ecclesiarumque amore flagravit, valeamus actus disserere, et in posteros strictim succincteque promulgare. Tribuat guas infantium fecit esse disertas . »nico confini secundum saeculi dignitatem clarissima parentibus non infimis ac in servitio Dei illustrior vel nobilior natalibus, adeo in nutriendi cura fuit parentibus sollicitior. Nam cum illo in tempore gens Baicariorum, quam Orosius vir eruditissimus et historiarum cogni
Abbreviated transcription (Latin):
infulis sacerdotalib honore decorato religio¬
nis. cui copia fuit omotario pape nec non
et sacerdoti. castissime xp̃i uirgini anstrudi
abbatisse et salaberge. Iussionib ur̃is o ue¬
nerandum decus parentum almiq igoris.
parere non distulr: quo potissimum alme
matris et nr̃is p̾ferende temporib femine sa¬
laberge. uitam atq gestorum seriem. in qͣntũ
res sinebat. et diuina pietas fauebat in eo de¬
buerim stilo cudere. S ego in hac parte ual¬
de censeo me fore imparem ⁊ quippe qͥ uix
pͥmis sum imbutus litteris. et xp̃iana simpli¬
citate educatus: s sum memor illiꝰ dñi salua¬
toris p̃conii dicentis. petite et dabitur uob̃:
querite et inuenietis ⁊ pulsate et aꝑietur
uob̃. Et illud̃ psalmo grafi oraculum: aꝑi
os tuum. et ego adimplebo illud. Unde le¬
ctorem obsecro. siqͥs tamen hec qͣmuis teme¬
rario conatu adgressus sum texere gesta cap¬
tus amore sc̃e matris legere decreuerit. non
querat in his tullianam eloquentiam. nec

Expanded text:
INFULIS SACERDOTALIBUS HONORE DECORATO, RELIGIONIS CUI COPIA FUIT, OMOTARIO PAPAE NECNON ET SACERDOTI, CASTISSIMAE CHRISTI VIRGINI ANSTRUDI ABBATISSAE ET SADLABERGAE. Iussionibus vestris, o venerandum decus parentum, almi que vigoris, parere non distuli, quo potissimum almae matris et nostris praeferendae temporibus feminae Sadlabergae vitam atque gestorum seriem, in quantum res sinebat et divina pietas favebat, meo debuerim stilo cudere. Sed ego in hac parte valde censeo me fore imparem, quippe qui vix primis sum imbutus litteris et christiana simplicitate educatus. Sed sum memor illius Domini et salvatoris praeconii dicentis: Petite et dabitur vobis, quaerite ei invenietis, pulsate et aperietur vobis, et illud psalmographi oraculum: Aperi os tuum, et ego adimplebo illud. Unde lectorem obsecro, si quis tamen haec, quamvis temerario conatu adgressus sum texere gesta, captus amore sanctae matris legere decreverit, non quaerat in his Tullianam eloquentiam nec
Abbreviated transcription (Latin):
stadus quadringentis: in latitudine uero¬
in stadiis centesimis quinqͣgesimis. Deniq
reu̾tens p̃sbiter ut diximꝰ. cum naingiũ
hoc fuisset aggressus: subito tempestas
exorta. fluctus tollit ad sydera. Surgunt
undarum moles : et nẽ pupis naincule
prora descendente fertur in altum: nẽ
iterum demersa puppi prora tollitur in
sublime. Turbantur naute: et nichil ali¬
ud nisi sola mors in hoc ꝑiculo p̃stolatur.
Tunc p̾sbiter cum uideret se his fluctib
obrui. et spumis undarum grauiter ope¬
riri: extracta a collo capsula. que scõrum
pignora continebat : undis tumentibus
obiecit: ac sc̃orum p̃sidium clara uoce in
uocat dicens. Ne perdam in his fluctib
uirtutem ur̃am dep̃cor mr̃es głosi: s poti
qui iugiter p̃tereuntib p̃betis auxilium :
michi queso dexteram salutis porrigere
dignemini. Fluctus opprimite: nosq ad
litus optatum. adiutorii ur̃i ope reducite.
undis. ad litus euecti sunt.

Expanded text:
stadiis quadringentis, latitudine autstadiis quadringentis, latitudine autem stadiis centum quinquaginta 807. Denique revertens presbyter, ut diximus, cum navigium hoc fuisset aggressus, subito tempestas exorta fluctus tollit: ad sidera surgunt undarum montes, et nunc puppis naviculae, prora dehiscente, fertur in altum; nunc iterum, demersa puppe, prora tollitur in sublime. Turbantur nautae, et nihil aliud nisi sola mors in hoc periculo praestolatur. Tunc presbyter cum videret se his fluctibus obrui, et spumis undarum ipsarum graviter operiri, extracta a collo capsula, quae Sanctorum pignora continebat, undis tumentibus fidus objecit, ac Sanctorum praesidium clara invocat voce, dicens: Ne peream in his fluctibus, virtutem vestram deprecor, martyres gloriosi, sed potius qui jugiter pereuntibus praebetis auxilium, mihi, quaeso, dextram salutis porrigere dignemini; fluctus opprimite, nosque ad littus optatum vestri adjutorii ope reducite. undis, ad littus evecti sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͥd de uisione qͣm uiderat ꝓbatura.
Nichil p̃teriit de pollicitatione sc̃a:
s que fuerant diumitus nuntiata: mox
monachoꝵ: audit genitrix pariuili uo¬
cem ⁊ cognoscit: et gratias deo egit. S et
illud qͦd martyrũ ore ꝓmissum habebat᷑
ꝓrsus impletum est: ut omĩb dieb uite
sue cũ accessisset mulier ad psallentium¬
chorum: uocem audiret hunis infantuli.
inter reliqua modulamina uocum.
um autem guntrannus rex ita se
spũalib actionib mancipasset. ut
relictis scł̃i pompis. thesauros suos eccłus
et pauperib erogaret: accidit ut misso
presbitero. munera fr̃ĩb qui scĩs a gaunen¬
sib deseruiunt ex uoto transmitteret ⁊ p̃ci¬
piens eidem p̃sbitero. ut ad eum rediens
scõrum sibi reliquias exhiberet. Igitur cũ
impleta regis p̃ceptione cũ his regrederetu
pignorib: transitum nemanni laci quẽ
rodanus influit. Nauigio petit. Excencdit᷑
autem lacus ille in longitudine quasi

Expanded text:
aliqua de visione quam viderat probatura. aliqua de visione quam viderat probatura. Nihil enim praeteriit de pollicitatione sancta, sed quae fuerant divinitus nuntiata, mox manachorum, audit genitrix, parvuli vocem cognoscit, et gratias agit Deo. Sed et illud quod Martyris ore promissum habebatur, prorsus impletum est, ut omnibus diebus vitae suae cum accessisset mulier ad psallentium, vocem audiret hujus infantuli inter reliqua modulamina vocum. Cum autem Guntchramnus rex ita se spiritalibus actionibus mancipasset, ut relictis saeculi pompis thesauros suos ecclesiis et pauperibus erogaret, accidit ut, misso presbytero, munera fratribus qui sanctis Agaunensibus deserviunt ex voto transmitteret, praecipiens presbytero ut ad eum rediens Sanctorum sibi reliquias exhiberet. Igitur dum, impleta regis praeceptione, cum his regrederetur pignoribus, Lemanni laci, per quem Rhodanus influit, navigium petit. Extenditur autem lacus ille in longitudine quasi
Abbreviated transcription (Latin):
beatus mauricius ait. Quid tu o mulier
incessanter filii obitum plangens : nũqͣm
desistis a luctu: Cui illa. Dies inquit uite
mee hunc planctum non explebunt: sed
quo adiuxero. semꝑ deflebo unicum meũ:
nec unquam mitigabor a lacrimis: donec
oculos corporis huius debita mors conclu¬
cdat. Cu ille: noli ita ait qͣsi mortuum fle¬
re: sed equanimiter age. Nam scias eum
nobiscum habitare: et sedes uite ꝑhenins¬
in consortio nr̃o ꝑfrui. Et ut ueraciter cre¬
das certa esse quẽ loquor: surge crastina
clie ad matutinũ: et audies uocem inter
choros psallentium monachoꝵ. Et non
solum die crastina: s etiam omnib dieb
uite tue cum ueneris audies in psallentio
uocem eius. Ideoq ne fleueris: eo qd̃ gau¬
dere te oporteat. potius qm lugere. Sur¬
git mulier: longaq ducit suspiria: nec
obdormiuit in st̾ratu suo. donec signum
ad consurgendum cõmoueretur a mo¬
nachis. Quo cõmoto accedit ad eccl̃iam.

Expanded text:
beatus Mauricius, ait: Quid tu, o mulier, beatus Mauricius, ait: Quid tu, o mulier, incessanter filii obitum plangens, nunquam desistis a luctu? Cui illa: Dies, inquit, vitae meae hunc planctum non explent; sed dum advixero, semper deflebo unicum meum, nec unquam mitigabor a lacrymis, 806 donec oculos corporis hujus debita mors concludat. Cui ille. Noli ita, ait, quasi mortuum flere, sed aequanimiter age nam scias eum nobiscum habitare, et sedentem vitae perennis consortio nostro perfrui. Et ut veraciter credas certa esse quae loquor, surge crastina die ad matutinum, et audies vocem ejus inter choros psallentium monachorum. Et non solum die crastina, sed etiam omnibus diebus vitae tuae, cum veneris audies in psallentio vocem ejus; ideoque ne fleveris, eo quod gaudere te oporteat potius quam lugere. Surgit mulier, longaque ducit suspiria, nec obdormit in stratu suo, donec signum ad consurgendum commoveatur a monachis: quo commoto, accedit ad ecclesiam,
Abbreviated transcription (Latin):
eius delatum. sepulture mandatum est.
Quem in consortio scõꝵ ascitum: ipsa res
que geritur manifestat. Nam si qui nc̃
frigoretici in eius honore missas celebrant:
eiisq pro requie deo offerunt oblationem:
statim comp̃ssis tremorib. restinctis febrib
sanitati pͥstine restaurantur.
agna enim ẽ uirtus et ante dictorũ
martyrum sepulcra: de quib relictis
plurib. pauca ꝑstringere libuit
Muler q̃dam filium suum unicũ ad hoc
monalterum adducens. abbati tradidit
crudiendum: iudelicet uti factus clericus
sanctis manciparetur officiis. Uerum cũ
iam sp̃ũalib eruditus esset in litteris: et cũ
reliqͥs clericis in choro canentium psalleret:
modica pulsatus febre spm̃ exalauit. Cu¬
currit mater orbata ad obsequiũ funeris
sepeluntq filium. Uerũtamen ñ sufficie¬
bant hec lacrime dolori que in exequns
sunt effuse: s: per dies singłos ueniebat. &
suꝑ sepulcrũ natisui emissis in altum uo¬
cib eiulabat. Cui. tandem apparens

Expanded text:
delatus, sepulturae mandatus est, quem in consortium Sanctorum ascitum ipsa res quae geritur manifestat: nam si qui nunc frigoritici in ejus honore missas devote celebrant, ejusque pro requie Deo offerunt oblationem, statim compressis tremoribus, restinctis febribus, sanitati pristinae restaurantur.agna est etiam virtus ad antedictorum martyrum sepulcra, de quibus relictis pluribus pauca perstringere libuit. Mulier quaedam filium suum unicum ad hoc monasterium adducens, abbati tradidit erudiendum, videlicet ut factus clericus, sanctis manciparetur officiis . Verum cum jam spiritalibus eruditus esset in litteris, et cum reliquis clericis in choro canentium psalleret, modica pulsatus febre, spiritum exhalavit. Cucurrit mater orbata ad obsequium funerissepelivitque filium. Verumtamen non suffecerunt hae lacrymae dolori, quae in exsequiis sunt effusae: sed per dies singulos veniebat, et super sepulcrum nati sui, emissis in altum vocibus, ejulabat. Cui tandem apparens per visum noctis
Abbreviated transcription (Latin):
arrogantiam contumacis mentis uir¬
ga correotionis eneruat. ut in eadem
cultus sin ueneratio restituatur: sicut quon¬
dam de sigismundo rege manifesta fides ge¬
stum ꝓfert. Hic etenim post interemptum ꝑ
inique consilium conngis filium: agauũ¬
compun. ctus corde. iter dirigit. Ibiq
ꝓstratus coram sepulchris beatissimoꝵ mar¬
tyrum legionis felicis: penitentiam egit de
precans. ut quecumq deliquerat in hoc
secło ei ultio diuma retribueret: ut scilicet
haberetur in iuditio dñi absolutus. si ea
mala que gesserat. priusqͣm mundo dece¬
et psallentium cotidianum chorum: et
locum ipsum tam in territoriis qͣm in re¬
liquis rebus affluentissime ditauit. Postea

Expanded text:
arrogantiam contumacis mentis virga correctionis enervat, ut eamdem cultus sui veneratione restituat, sicut quondam de Sigismundo rege manifesta fides gestum profert . Hic etenim post interemptum per iniquae consilium conjugis filium, compunctus corde, Agaunum dirigit, ibique prostratus coram sepulcris beatissimorum martyrum legionis felicis poeniteprecans, ut quaecumque deliquerat in hoc ei saeculo ultio divina retribueret, ut scilicet habeatur in iudicio absolutus, si ei mala quae gesserat, priusquam de mundo deceet psallentium cotidianum instituit locumque tam in territuriis quam in reliquis rebus affluentissime ditavit. Postea
Abbreviated transcription (Latin):
uid quod in euum ẽ: et qͥd est qͥd hu¬
mana specie angłi apparent. Qui surs
illi ocłi. que ille nares. que sunt ille aures que
illa ora. qui sunt illi tactus. que ille palpe¬
bie. que sunt illa suꝑcilia. Quis auditus. qui
des que sunt illa dorsa. que sunt ille aleꝰ qpe
Ulendidissima uestis. Quis ẽ ille saceruoia¬
usamictus. qu sunt zone. quasr ale uirne¬
que st̃ mle lancee. que se ile seciurel. Qmi est
ille geo metricalis funis. qui sunt illi uenti
que ille nubes qͣd ẽ illua es qͣcl est iulluct ete¬
etrum qͥ sunt colores differentiũ. lapidume
differentie equoꝵ colorũ. que st illa flumina
qui st̃ currus que st̃ rote. quic ẽ qͣs clictumẽ
gaudium angelorum.

Expanded text:
uid, quod igneum est. Et quid est, quod humana specie angeli apparent? qui sunt illi oculi? quae illae nares? quae sunt illae aures? quae illa ora, qui sunt illi tactus? quae sunt illae palpebrae? quae sunt illa supercilia? quis ille auditus? qui ctora? quae sunt illa dorsa? qui sunt illi pedes? qusplendidissima vestis? quis ille sacerdotalis? quae sunt zonquae sunt illae lanceae? quae sunt illae secures? quis est ille geometricalis funis? qui sunt illi venti? quae illae nubes? quod est illud aes? quod est illud electrum? qui sunt colores differentium lapidum? qdifferentiae equorum coloratorum? quae sunt illa flumina? qui sunt currus? quae sunt rotae? quid est quod dictum est gaudium angelorum
Abbreviated transcription (Latin):
qͣ cessauit. donee ad eũ ꝑuenirent quẽ q̃sierat
que optau̾at: quẽ et dĩ de toto corde in hac laer¬
marũ conualle suspirans desiderabat.Si quis
ergo plenius hc̃ uirũ nosse desiderat. ꝗͣ fortiter
fide mundũ ins̾it: legat illud ubi inscribit᷑ ei

Expanded text:
quam cessavit donec ad eum perveniret quem quaesierat, quam cessavit donec ad eum perveniret quem quaesierat, quem optaverat, quem et diu de toto corde in hac lacrymarum convalle suspirans desiderabat. Si quis ergo plenius hunc virum nosse desiderat, quam fortiter fide mundum vicerit, legat illud ubi inscribitur ei
Abbreviated transcription (Latin):
bit autẽ int̾ hec sc̃s basolus uita ꝑfectis¬
simꝰ: miscłia benignissimꝰ⁊ moꝵ hones¬
tate p̾cipuus:. iocundus in sermone: de¬
uotꝰ W̾dicatione: pietate laudabilis: suaui¬
tate q̃ abilis: nudos uestim̃to tegens: surdis
auditredlens: cecos illummnans: demonia ab
cat ab ibe lemonica balsemiũ. Quistatĩ huiꝰsc̃i
patris leitione cognita. ab illis egredit᷑ finib: atq
ip̃ius se pesentat gratanter aspectib. Em beatus
suũ. Cuiꝰ saitaria p̃cepta: ut bonꝰ filiꝰ obedienter
amplectuꝰtaq qn dii post hec in corpore sc̃issimꝰ
dignos dece iͥet: qͥa ñ alit̾ inimortalitatis gła
uestiri poteat. nisi ꝓ debito carnis mortali exi¬
tus tegnm fuisset᷑ ꝑ quadraginta annos deo
ꝓbatus ac ꝑectus inuentꝰ: onꝰ depon ets corporis
celũ in greditxatis angłoꝵ spiritib socianqus:¬
t᷑. mͦ gaudet. si bonoꝵ om̃ium felici iocunditate
ꝑfruit᷑: qͥ numͣ in hac uita requiẽ habuit. nun¬

Expanded text:
it autem inter haec S. Basolus vita perfectissimus, misericordia benignissimus, morum honestate praecipuus, jucundus in sermone, devotus in praedicatione, pietate laudabilis, suavitate amabilis, nudos vestimento tegens, surdis auditum reddens, caecos illuminans, daemonia ab cat ab urbe Lemovica Balsemium; qui statim, hujus Patris legatione suscepta, ab illis egreditur finibus, atque ipsius se praesentat gratanter aspectibus. Cui B. Basuum; cujus salutaria praecepta, ut bonus filius obedienter amplectitur. Itaque quandiu posthaec in corpore sanctissimus dignos decerneret, quia non aliter immortalitatis gloria vestiri poterat, nisi pro debito carnis mortali exutus tegmine fuisset, per quadraginta annos Deo probatus ac perfectus inventus, onus deponens corporis coelum ingreditur, beatis angelicis spiritibus sociandustur, modo gaudet, modo bonorum omnium felici jucunditate perfruitur, qui nunquam in hac vita requiem habuit, nun
Abbreviated transcription (Latin):
tebar dediscere: aut his delictis. paterer mea m
sufficere: et ñ numina diuina. seu leges patrias
aeiogaie. At aut lux suꝑna pat̾ne glie splencio¬
rem iitue m̃tis tenebras radiare suo ꝓposito lesti¬
nauit i penetralib cordis mei mfucut. utt me¬
moriale pussimũ rȩcordarer: qualiter in elio¬

Expanded text:
tebar, dediscere, aut his derelictis deletis, paterer mea mihi tebar, dediscere, aut his derelictis deletis, paterer mea mihi sufficere, et non numina divina, seu patrias leges derogarem. Ut autem lux superna paternae gloriae splendorem in tuae mentis tenebras radiare, suo proposito destinavit, penetralibus cordis mei infudit, ut tibi memoriale piissimum recordarer, qualiter in Helio
Abbreviated transcription (Latin):
instruit: et rememorari cũ apollofanio pe¬
tit ale signo tenebrarũ in saluatoris erucifi¬
xione facto. earumlemq tenebiarũ accessio¬
nem et recessionem ab oriente in oriente exto¬
ase mirabile sicut in eliopoli euutate parit
constiecerti uiderunt: addens et uerba queea
mepła ad ipsum directa infra docebitem
Qcm ob pleniorem gestarum ierũ eognitio¬
nem hiic subnectere iudicauim. habentẽ
se inhec uerba. Apollo fanto concresta et ite¬
tͥ sernis dirigit᷑. Drecordialis amor mustos
sollertudinũ mearũ angores ner errato¬

Expanded text:
instruit, et rememorari cum Apollophanio peinstruit, et rememorari cum Apollophanio petit de signo tenebrarum, in Salvatoris crucifixione facto, earumdemque tenebrarum accessionem et recessionem ab occidente in orientem exstitisse mirabilem, sicut in Heliopoli civitate pariter constituti viderunt: addens et verba, quae ei us in epistola ad ipsum directa infra docebitur: quam, ob pleniorem gestarum rerum cognitionem, huic subnectere indicavimus, habentem se in haec verba: « Apollophanio concreto et conhi sermo dirigitur, praecordialis amor, multos tibi sollicitudinum mearum angores de te repl
Abbreviated transcription (Latin):
ministro direxit ltteras : inotescenis po
diuina caligo sit lux in accessibilis. in qua
habitare dẽ licitur: et in qua sit om̃is q eũ
scire et uidere dignus in hoc corpore fuerit.
Sosipatrem aut sacerdotem brem displo¬
mate monuit. ne bona sua ñ manifestatã
urdicer esse neglecta: et ut careat contention
quasi apologeticam misit ⁊ innuens coꝑti¬
naces et contraditores ueritatis. sepnis corxe¬
cdi aliqͥntulum declinandi sint: simul et
grecos accusans. qͥͦd ꝑsapientiam a cdeo ac¬
ceptam. ñ scẽ diuinis indiuina utentes. dli¬
uinũ eicere temptent cultũ ⁊ et ꝑmultam
uanam głam poetarum. seruitutem incu¬
cere studeant creature. pocius qͣm creatori.
Unde et apollofani sophiste. cultoris seili¬
cet solis faciens mentionem et sc̃o policar¬
uo de eo suadens ⁊ acti m sole sub ierechia
iniraculi recordatur. eui fidem accõmoclare
islem apollofamus detrectauit: atq ut ei
n possit monenti resistere. beatũ policarpũ

Expanded text:
ministro direxit litteras, innotescens quod divina caligo sit lux inaccessibilis, in qua habitare Deus dicitur, et in qua sit omnis qui eum scire et videre dignus in hoc corpore fuerit; Sosipatrem autem sacerdotem brevi diplomate monuit, ne bona sua non manifestata judicet esse neglecta, et ut careat contentionequasi apologeticam misit, innuens quod pertinaces contradictores veritatis saepius correpti aliquantulum sint declinandi: simul et Graecos accusans, quod per sapientiam a Deo acceptam, non sancte divinis in divina utentes, divinum elicere tentent cultum, et per multam vanam gloriam poetarum, servitutem inducere studeant creaturae potius quam Creatori. Unde et Apollophanii sophistae, cultoris scilicet solis, faciens mentionem, et sancto Polycarpo de eo suadens, acti in sole sub Ezechia miraculi recordatur, cui fidem accommodare isdem Apollophanius detrectavit; atque ut ei non possit monenti resistere, beatum Polycarpum
Abbreviated transcription (Latin):
dccollemur. Propter hoc tumultus fr̃m exortus
cans posint acl genua sua. Deinde se etiam
dalmatica spoliauit : et diaconib tradidit: et
stans in lincis. cepit sustinere spiculatorem.¬
S̾ Qarent. frẽs uero flentes. linteamina et orana
ance cum ponebant: ne sc̃s cruor defiuons ab¬
sorberetur a terta. Et ita: idem beatissimus ma
nu propria oculos sibi texit. Qui cum licinias
manuales ligaro sibi non posset: iulianus p̃r
et uilianus subdiaconus ei ligauerunt. Sic q
Cunis corpus: propter gentilium curiositatem

Expanded text:
decollemur. Propter hoc tumultus fratrum exortcans posuit ad genua sua, dehinc dalmaticam tunicam tulit, et diaconibus tradidit, et stans in linea, sustinebat spiculatorem,praecepit. Fratres vero, flentes, linteamina et oraria ante eum ponebant, ne sanctus cruor defluens absorberetur a terra. Qui cum lacinias manu sua oculos sibi texit. Qui cum lacinias manuales ligare sibi non potuisset, Julianus presbyter, et Julianus subdiaconus ei ligaverunt. Et ita Ejusque corpus propter gentilium curiositatem
Abbreviated transcription (Latin):
enm tam certa: nulla consultatio ẽ T unc iratꝰ¬
ꝓconsul dixit. Dui sacrilega mente uyxisti:
et plurimos tibi nefarie conspirationis hoĩes
aggregasti: et inumicum te ddus romanis et
sacris legibus constituisti: nͥ te ꝑnssimi ⁊ sacͣcis¬
reuocare potuerunt. Et icleo cũ sis neqͥssimmi cri¬
minis auctor et signifre dẽphensusieris ipse¬
ceteris documentum: cum his qͦs scelere tuo tecũ
aggregasti. sanguine tuo disciplina santietur.
ex tabella recitauit. Tascium cyprianũ. gladio

Expanded text:
e tam justa nulla est consultatio. Maximus proconsul dixit: Diu sacrilega mente vixisti, et nefarios tuae conspirationis homines aggregasti, et inimicum te diis Romanis et sacris religionibus constituisti, nec te pii reuocare potuerunt. et ideo cum sis nequissimorum criminum auctor et signifer deprehensus, eris ipse documento his quos scelere tuo tecum adgregasti: sanguine tuo sancietur disciplina. abella recitanit: Thascium Cyprianum gladio
Abbreviated transcription (Latin):
iacuerat a p̾fatis epis fuerant posite kalen
clas octobris. Quo kalendarũ die: et altera
eius tͣnslatio ante plures annos fuerat cele¬
brata. Cum autẽ sanctissimũ corpꝰ eius de
sepulchro in p̾dictum locellum argenteum
tuslatum fuit: rado tunc subdiaconus ec¬
clesit suessionice. qui cũ ep̃o suo rothado il¬
luc conuenerat: iam ꝑ annum integrum
dolore dentium a. deo die noctuq uexabat᷑.

Expanded text:
iacuerat, a prefatis episcopis fuerunt positae Kl. Octob.; quo Kalendarum die et altera eius translatio ante plures annos fuerat celebrata. Cum autem sanctissimum corpus eius de sepulchro in predictum locellum argenteum translatum fuit, Rado tunc subdiaconus aecclesiae Suessonicae, qui cum episcopo suo Rothado illuc convenerat, iam per annum integrum dolore dentium adeo die noctuque vexabat
Abbreviated transcription (Latin):
tusq ad pedes eiꝰ. qͥd imo corde gerxet
cũ laciiis patefecit. At iult gr̃as agens
deo ꝓfide pueri ⁊ acdlita etiã predicatio ne
sacerdotali iuuenẽ totuncdit: & gregi mo¬
nasteriali asciuit. Ex hoc se in humilitate
fr̃ib exhibens ⁊ caritatem cũ omnib diligers.
in tanto sc̃itatis apice euectus asseritar. ut
ab omnib tanqͣm parens ꝓximus summo
studio coleret᷑. Unde factũ est. ut decedente
abbate iam dicti monasterii. ipse inloco ab¬
batis eligentib fr̃ib sustitueretur
eniq quadam die dñica. add missarũ¬

Expanded text:
tusque ad pedes eius, quid intimo corde gereret, tusque ad pedes eius, quid intimo corde gereret, cum lacrimis patefecit. At ille gratias agens Deo pro fide pueri, addita etiam praedicatione sacerdotali, iuvenem totondit et gregi monasteriali adscivit. Ex hoc se in humilitate fratribus exhibens, caritatem cum omnibus diligens, in tanto sanctitatis apice evectus adseritur, ut ab omnibus tamquam parens proximus summo studio coleretur. Unde factum abbate, jam 1229 dicit monasterii, ipse in loco abbatis eligentibus fratribus substitueretur. II. Denique quadam die Dominica ad missaru
Abbreviated transcription (Latin):
ita nouimꝰ conscientia peccatores.
Gitur sanctus uenantius
biturigi territorii incola fuit: parentib
scđ̾m scłi dignitatem ingenuis atq catho¬
licis. Qui dum eẽt iuuenili etate florens:
a parentib sponsali uincło obligatur.
Cumq ut etati huic conuenit. amori se pu¬
ellari prestaret affabilem ⁊ & cum popłis
frequentib etiam calciamenta deferret: ce¬
tigit ut ad urbem turonicam dño inspiran¬
te ueniret. Frat. eñi tc̃ temporis monast̾ium
basilice sc̃i martim ꝓpinquũ: in quo silumꝰ
albas gregem deo deuotũ regłari sceptro re¬
gebat. Ad hoc uir iste deuotus accedens. uir¬
tutesq cernens beati martim: ait infra se
Ut comtio. meliꝰ est seri. te impollutũ xp̃o
qͣm ꝑ copulam nuptialem contagio inuol
ui mundano. Relin. m sponsam tritrii
biturigi: & annectar itholice ꝑ fidem eccłie
ut que credo corde. etiam oꝑe merear este¬
ctui condonare. Hec intra se uoluens. ad¬
uenit ad antedictum abbatem: prouolu¬

Expanded text:
ita novimus in conscientia peccatores. I. Igitur sanctus Venantius Biturigi territorii incola fuit, parentibus secundum saeculi dignitatem ingenuis atque catholicis . Qui dum esset juvenili aetate florens, a parentibus sponsali vinculo obligatur. Cumque, ut aetati huic convenit, amori se puellari praestaret affabilem, et cum poculis frequentibus etiam calciamenta deferret, contigit ut urbem Turonicam, Domino inspirante, veniret. Erat enim tunc temporis monasterium basilicae sancti Martini propinquum, in quo Silvinus abbas gregem Deo devotum regulari sceptro regebat. Ad hoc vir iste devotus accedens, virtutesque cernens beati Martini, ait intra se: Ut conjicio, melius est servire impollutum Christo, quam per copulam nuptialem contagio involvi mundano. Relinquam sponsem territurii Biturigi et adnectar catholicae per fidem eclesiae, ut quae credo corde etiam opere merear effectui condonare'. Haec intra se volvens, advenit ad antedictum abbatem, provolu
Abbreviated transcription (Latin):
cens. Ubi repositus est: Senex respondit. Nescio
dña. At illa dixit. ꝑ dm̃ te specialiter rogo: ut
mͥ oftendas ubi ager publicus hunc flu̾uum
tͣnsit. Et ꝑgentes simul senex et illa: oftendit
illi dicens. Ecce locus. Tunc̾ p̃fata matrona
figens in t̾ra genua. et melinans caput. simłq
manib pectus ꝑcutiens:. orabat dicens. Dñe d̾s¬
abraham. ds ysaac. ds iacob. ds ꝓpħarum. s
exaudi me humilẽ peccatricẽ. sicut exaudisti to¬
biam et sarã dũ orarent in atrio domus sue.
Ita me exaudire digneris. sicut exaudisti mo¬
ysen et aaron: et ostendisti eis ossa ioseph pa¬
tris sui. Quomͦ reuelasti desidium brate helene.
et ostendisti ei occultũ thesaurũ: ita mͥ mdigne
peccatrici ostendere digneris uenerabile p̾ig¬

Expanded text:
s ubi repositum sit. Senix respondit .| dixit . nescio domina. At illa dixit per dominum te spacialiter| rogo ut mihi ostendas ubi ager publicus hunc fluuis| transit et pergentes simul. Senix ostendit illi dicens| ecce locum. Tunc praefata matrona . figens in| terra genu . inclinans caput . simulque manibus| pectus percuciens . orabat dicens. Dsaac . deus iacob . deus . exaudi me humile peccatrice .| sicut exaudisti tubi et sarra . dum orarent in atrio| domus suae . ita me exaudire digneris . sicut exau| disti moysen et aaron et ostendisti illis ossa patris| ioseph quomodo reuelasti desiderium beatae elenae .| et ostendisti ei occultatum thensaurum. Ita mihi| indigne peccatrice ostendere digneris . uenerabile| pig
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ quandã matronã ab prbe roma
nõie eusebiam: opib ualde diuitẽ et nobilem
natalib. Eius erat locupletatio magna et in¬
finitus familie numerus. et ministeriũ copio¬
sum. Et hec ceca erat effecta ꝑ annos nouem.

Expanded text:
s quendam matronem ab orbis roma . nomine| euseuia . ouebus ualde diuitem . et nubile nata| lebus cuius erat locoplectacio magna . et infinitus| familiae numerus . et ministerium copiosum . et hic| ceca +erat effecta per annis .
Abbreviated transcription (Latin):
ificet᷑ ingentib nom̃ tuum qd̾ est benedictũ
in scła scłoꝵ amen. Et ut cõpleuit oronem
suã: stati commotus ẽ. locus ubi sc̃m corpus
sub aqua iacebat: et quasi crispanti undda
dorsum summouebat. Tunc uenerabibi
uiri corpus suꝑ aquam natare cepit. et caput
aut liuor inuaserat. s erat candidã tam qm
nix. et uelut rosarũ aut lilioꝵ odor agri ple¬
nĩ que benedixit dñs: et sicut alabastrum un¬
guenti p̃ciosi. sic om̃s qui aderamus impleti
sumus. ita ut omĩa delectam̃ta mundi nob̾ in
bile corpus inuoluit illud in lintheamine
mundo: et uoluit illud in uermandis ciuitatẽ
ambulare ñ poterant. sognoscens autẽ hec que
agebant᷑ prefata matrona: sepelunt illud in
eodem locor et suꝑ sepulchrũ eius cellulam ecli-¬
ficauit. Et ꝓbenefitio sepulture: exiert̃ ab ocłis
centia sua consuerat esse uegetata. Et qnticũq
ibi in ipsa hora infirmi uenerunt: p̾stinam re¬
cepert̃ sanitatẽ. fliuinis autẽ somina interual¬

Expanded text:
 est benedictum in saeculo . et ut impleuit| orationem suam statim commotus est locus ubi| sanctum corpus sub aqua iacebat et quasi crispantia| unde dorso submittebant . uenerabiles  cor| pus super aquam natare coepit . capud+ . aut liuor inuaserat sed erat canditum tam| quam nix . et uelut rosarum aut liliorum odor| agri pleni quem benedixit dominus. Et sicut alabastrum| ungenti praeciosi . sic omnes que aderamus imple| uit . ita ut omnia delectamenta mundi nobis| in bilem corpus inuolutum| in lenteamine mundo . uoluit . uiromandis ciui| tateambuare non poterant. Videns haec que age| bant praefata matrona eum ibidem sepliuit| et super sepulchrum eius cellolam aedificauit| ecentia esse consuerat uigitata . et q| cumque ibi in ipsa hora infirmi uenerunt pristi| nam reciperunt sanitatem. Fluuius au“tem sum”| mina interual
Abbreviated transcription (Latin):
dita est or̃o tua. Surge et uade intra gallias¬
et require locũ qͥ dicit᷑ augusta ueromandoꝵ
iuxta flumũ qͥ uocatur summa ubi transit ager
publicus qui uenit de ambianensiũ ciuitate̾:
et ꝑge contra ludunũ clauatũ. In ipso igit᷑ loco
require: et inuenies sub aqua corpꝰ sc̃i qͥntini mar¬
tyris mei. Atubi reuelatũ latens ꝑ te in ppło fuerit
demonstratum. statim ocłoꝵ recipies lumen: et
sano corpore et fima mente. ad tuũ redies tuguri¬
um. Cumq bis uel ter ei hec uisio apparuisset: at
illa de fide credulitatis ñ dubitans. iter qd ei an¬
głs nuntiauit ꝑficere conabatur. Iunxit igitur¬
currũ suui. et om̃ia que ei erant necessaria secũ
duxit. pueros et puellas et ministeriũ copio¬
linteaminib ad sepeliendum secũ leuaret. Nt
ubi intra gallias angło comitante ingressa est.

Expanded text:
o tua. Surge et uade inter gallias+ require| locum que dicitur agusta uermandorum iuxta| fluuium . qui dicitur sumena . ubi transit ager publi| cus qui uenit de ambianinsium ciuitatem et per| git contra lugduno clauato . in ipso igitur loco| require . et inuenies sub aqua corpus sancti quintini| martiris mei . Ad ubi releuata latencia per te+ in populo| fuerit demonstratum statim oculorum recipies| lumen et sano corpore et firma mente ad tuum redies| tugurium. Cumque bis uel ter hec uisio aparuisset| ad illa de fide credulitatis . non dubitans iter .| quem ei angelus nunciauit profeciscere conabatur| iuncxit corricolos suos . et omnia que ei erant neces| saria secum duxit pueros uel puellas et menisterium| cupiolenteamina| ad sepeliendum secum. Leuauit ad ubi inter gal| lias angelum cometantem ingressa est
Abbreviated transcription (Latin):
diutius in habitare locũ ⁊ nisi hoc salatis sugnũ
ꝯtimentẽ. Que eciã crux: in tegeryim. abi onsatiet᷑
usq in p̃sentem diẽ. Lectoriolũ qͦq qdaapm latree¬
ũ. sculptorie artis pulcherrima specie eomposium
secũ dei famulus ferre consueuerat. al tatulinc umi¬
mo aterra ꝓminenti. Ein siue selens. sine ecia m
interra iacens: psalmoꝵ ułsa sacrare seript᷑ arur
suꝑposita uolumma sc̃pe recitabat. Que sciliet¬
la. excisas ad fidẽ diume uͥtutis sparsim partielas
morbisq et maxime dentiũ estib intͥpositas. mł¬
cas uoimꝰ efecisse ntictes: sic loco suo poterit cogno

Expanded text:
diutius inhabitare locum, nisi hoc salutis signum diutius inhabitare locum, nisi hoc salutis signum continentem. Quae etiam crux integerrima ibi permanet usque in praesentem diem. Lectoriolum quoque quoddam ligneum sculptoriae artis pulcherrima specie compositum secum Dei famulus ferre consueverat, altitudine palmo a terra prominenti; cui sive sedens, sive etiam in terra jacens, psalmorum vel sacrarum Scripturarum supposita volumina saepe recitabat. De qua videla, excisas ad fidem divinae virtutis sparsim particulas morbisque et maxime dentium aestibus interpositas, multas novimus effecisse virtutes, sicut loco suo poterit cogno
Abbreviated transcription (Latin):
compassus ad celestem recurreus mectica ora¬
poftu ddebat obtinere remearen ser delicũ ordi¬
certantẽ. Nam mox expleta oroipeenti sesuite
teneoras diu negata sir ptutt ente uat̃ meilie
claritatis gram reserata fronte. oruis momnelũ
montis situ sicut supͣ ostencdini habita nifenor¬
dito imolte rei admranda nouit be uxtesan
censis crreis. dnice crucis in manib fignen tum
locũ enert̃ psallentes: deo grĩs unari ufat acteñ¬
tum est: ñ poterat ciuitas absconci. Cup asonte cop¬
stituta. Ad multoꝵ qͦq noticiã ip̃nls tama sc̃s aon
cau̾at corda. In septentonali autẽ nrusipoptis
eminentiori parte q̃ urbẽ respieit:. anteqͣ m eoło
eo cellas conftrueret: int condensa siluarũ fructe¬
cta. orandi frequentiã s fecerat : In quo scuucet loco
or̃onis et sacre lectionis uota. q̃nto seeredi cecnre
puriꝰ ꝑsoluebat. Ubi eciã crix erat posita sapidea:
quia it der nimis indignũ ferebat. quequaia

Expanded text:
compassus, ad coelestem recurrens Medicum, orando studebat obtinere remedium. Nec divina dicertantem. Nam mox expleta oratione, inter medias tenebras diu negata lux patuit, atque ad novae claritatis gratiam reserata fronte novum sibi mundumontis situ, sicut supra ostendimus, habitantes audito, insolitae rei admiranda novitate perculsi, accensis cereis Dominicae crucis in manibus signum ferlocum venerunt psallentes, Deo gratias unanimiter agentum est: Non potest civitas abscondi supra montem constituta . Ad multorum quoque notitiam ipsius fama sanctitatis um provocaverat corda. In septentrionali autem ipsius montis eminentiori parte quae urbem respicit, antequam in eo loco cellam sibi construeret, inter condensa silvarum frutecta orandi sibi frequentiam fecerat. In quo scilicet loco orationis ac sacrae lectionis vota quanto secretius tanto purius persolvebat. Ubi etiam crux erat posita lapidea, quia vir Dei nimis indignum ferebat quemquam
Abbreviated transcription (Latin):
mã nodis exactus euomere debuisset: int̾ laq̃¬
os qd̾ aliis ẽ mortib nequius huiꝰ sanctissimi
confessoris xp̃i subito sͥ memoria incidit. Noce
taq qua poterat. astrictus ut erat faucib. om̃i
mamiine sp̃m colligens: totis p̃cordiis sc̃m dei
isolũ inuocat: et ut s̃ͥ in extrema necessitate¬
sito succurrat. lacrimabiliter expostulat.
Apͥuatus est ereptoris auxilio. Nã laqueus
nł rumpit᷑: ille ab alto labit᷑: penale tormen¬
tibluit᷑. Suꝑ om̃s stupor et admiratio ruit:
ilłolutus et lib̾ amorte recedit. Plures qͦq
aly diuersa locoꝵ. ad huiꝰ iuocationẽ sacri

Expanded text:
imam nodis exactus evomere debuisset, inter laquimam nodis exactus evomere debuisset, inter laqueos quod aliis est mortibus nequius hujus sanctissimi confessoris Christi subito sibi memoria incidit. Voce itaque, qua poterat, astrictus ut erat faucibus, omni conamine spiritum colligens, totis praecordiis sanctum Dei Basolum invocat, et ut sibi in extrema necessitate succurrat, lacrymabiliter expostulat. Nec privatus est ereptoris auxilio; nam laqueus mox rumpitur, ille ab alto labitur, poenale tormentum solvitur. Super omnes timor et admiratio ruit, ille solutus et liber a morte recedit. Plures quoque alii per diversa locorum ad ejus invocationem sacri
Abbreviated transcription (Latin):
sua deportat᷑: Diẽ illũ uen̾ari de eetero: si uite rectset᷑¬
rei miracłm: in quo uno sobo liquido pateat.
cato noĩe. mors iussuũ ꝑdidit: et p̾dam quã intͣ
fauces pene cont᷑xerat. ut penitꝰ absorbens inglutiret :¬
u̾tute sc̃ĩ basoli suꝑata ñ potuit. Dicant alii qͥd sen¬
tiant. et uelinit: ego autẽ ꝓfiteor et testor. qͥa ubi¬
cumq se oportunitas dedit: si ex uera fide rogat᷑
ẽ. sieut rogandus fuit miserorũ necessitates ĩi¬
uit: atq in mortib frequenter positis occurrit.
Homo qͥdam erat: uocabulo ragenulfus. Hie
quadã adinissi int̾uemente factione: ab adu̾¬
sariis fuerat comp̾hensus. Qui cũ morti eiꝰ nul¬
latenus parcere uoluissent: ad mediũ dedu¬
c̃tus. discussꝰ. dnudicatꝰ: moxtandẽ est patibłe
affixus. Hic ergo sicut erat int̾ celũ t̾ramq suspen¬
sus: cũ iã in extremis ag̾et. acꝓpe miserrimã an¬

Expanded text:
mpositus ad sua deportatur, diem illum venerari de caetero, si vitae reddempositus ad sua deportatur, diem illum venerari de caetero, si vitae redderei miraculum, in quo uno solo liquido pateat, cato nomine mors jus suum perdidit, et praedam quam intra fauces pene contraxerat ut penitus absorbens inglutiret, virtute sancti Basoli superata non potuit. Dicant alii quid sentiant et velint, ego autem profiteor et testor, quia ubicunque se opportunitas dedit, si vera ex fide rogatus est sicut rogandus fuit, miserorum necessitates juvit atque in mortibus frequenter positis occurrit. Homo quidam erat vocabulo Ragenulfus; hic quadam admissi interveniente factione ab adversariis fuerat comprehensus. Qui cum morti ejus nullatenus parcere voluissent, ad medium deductus, discussus, dijudicatus, tandem mox est patibulo affixus. Hic ergo sicut erat inter coelum terramque suspensus, cum anima jam in extremis ageret, ac prope miserrimam an
Abbreviated transcription (Latin):
gestu. uultu et habitu: nil aliud qũa scłaris poten¬
tie tumor insederat. Etat autẽ ea dies: qaͣ sc̃i confesso¬
rii huiꝰ expectabat᷑ uent᷑a sollẽpnitas. dit igit᷑ suis. An¬
te dilucłm estote parati: qͥa cras uenatũ ire dispo¬
sui. Int̾ quos qͥ samoris m̃tis exciterant. ab hac in¬
tentione pͥncipem conabant᷑ aũtere: dicentes sacra
ingilias adeẽ. atali potꝰ oꝑe parcendũ. tante diei
seruari reu̾entiam:s magis qͥes ⁊ idũ. et eẽ feria¬
tũ. Cont᷑q illee. tnatior. sua i. na rotat: qd̾ aixe¬
rat se implet᷑um firmat. Erastinũ tẽpuis aduene¬
rat: equi sternunt᷑: que talib fuerant officiis apta
p̃parant᷑. Capt᷑is siluestrib: dendunt frenos cõmit¬
tere.Nec mora. spumantis apri cursũ ille inseqi
uiq ad p̃dictum siluule agrestũ ꝑuolauerat. ħ
mox equo labente: ad terra grauit᷑ confractas deuol¬

Expanded text:
gestu, vultu et habitu nihil quam saecularis potengestu, vultu et habitu nihil quam saecularis potentiae tumor insederat. Erat igitur ea dies, qua sancti confessoris hujus exspectabatur ventura solemnitas. Ait igitur suis: Ante diluculum estote parati, quia cras venatum ire disposui. Inter quos, qui sanioris mentis exstiterant, ab hac intentione principem conabantur avertere, dicentes sacras vigilias adesse; a tali potius opere parcendum, tanare reverentiam, sibi magis quiescendum et esse feriatum. Contra quae ille obstinatior sua verba rotat, quod dixerat se impleturum firmat. Crastinum tempus advenerat, equi sternuntur, quae talibus fuerant officiis apta praeparantur, capturis silvestribus tendunt frenos committere. Nec mora, spumantis apri cursum ille insequens usque ad praedictum silvulae aggestum pervolaverat. Hic mox equo labente ad terram graviter confractus devol
Abbreviated transcription (Latin):
insecutores uirtute uno in loco fixit: ut et ind̾en
ocłis sͥ ꝓximã bestiã: et tam̃ hianti ore ñ possent om¬
nino contingere. Predictus itaq attila sicut erat
uir bonꝰ. manifeste cognita dei uirtute: presũptiomi
sue flagitans ueniq̃. qequid circa locũ sui iuris fu¬
erat. ñ nulla eciã ꝓpͥe possessionis p̃dia. uillã qͦq
Atq extẽ qͣi mos moleuisse credit᷑. et usq hodie
uenerationi ex illo obseruat᷑: ut siin p̃dicto rige¬
cii saltu quelibet fuerit ꝓmota uenatio: postqͣ mnt
illius agrestũ siliuule qͥ hinc inde ꝓminet ingres¬
sa ꝑuenerit: nec canis n uenator ulternis audeat¬
dicemꝰ et aliud qd̾ longo post scĩ iuiri tnsitum
tẽpore in re simili. s dissimiliter aceidit. Que res pe¬
ne tota gesta ẽ. in cireuitu regionis. Qdã ex francorũ
ducib: nͣ̃ longe ascĩ basoli cenobio. illũ suũ domes¬
ticum collocauerat apparatũ. In cuiꝰ suꝑbi ddiuitis

Expanded text:
insecutores virtute uno fixit in loco, ut et viderent insecutores virtute uno fixit in loco, ut et viderent oculis sibi proximam bestiam, et tamen hianti ore non possent omnino contingere. Praedictus itaque Attila, sicut erat vir bonus, manifeste cognita Dei virtute, praesumptionis suae flagitans veniam, quidquid circa locum sui juris erat, nonnulla etiam propriae possessionis praedia, villam quoque Atque extunc quasi mos inolevisse creditur, et usque hodie venerationi ex illo observatur, ut si in praedicto Rigetii saltu quaelibet fuerit promota venatio, postquam illius intra aggestum silvulae, cui hinc inde prominet, ingressa pervenerit, nec canis, nec venator ulterius audeadicemus et aliud quod longe post sancti viri transitum tempore in re simili, sed dissimiliter accedit; quae res pene tota gesta est in circuitu  f., intuitu regionis. Quidam ex Francorum ducibus, non longe a sancti viri Basoli coenobio illum suum domesticum collocaverat apparatum; in cujus superbi divitis