comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ lib̾tatis causa institui & posteris ꝓdi pulcherrimũ uidica¬
rem. Nam qͥd illi simile bello fuit: depopuiata gallia cimbri ma¬
gnaq inlata calamitate. finib quidẽ nrĩs aliqͣndo excessert atq
allas tras pecier̾t uira leges agros lib̃catem nob̃ reliq̃runt. Romani
uero quid petunt aliud aut quid uolunt nisi inuidia adducti qͦs
fama nobiles potentesq bello cognou̾unt horum ĩ agris ciuitatib q̃
considere atq his ȩt̃nam iniung̾e seruitutẽ neq eñi ulla alia con¬
ditione bella gesser̃t. Qđ si ea quȩ in longinqͥs nationib gerunt᷑
ignoratis. respicite finitimam galliam quȩ uꝓuinciam re¬
dacta iure & legib cominutãtis. securib subiecta ꝑpetua pre¬
inttur seruitutẽ. Sententiis dictis constituunt ut hi qͥ ualitu¬
dine aut ȩtate inutiles sunt bello oppido excedant atq om̃ia
priꝰ expediantur quam abegro tognati sententia discedant.

Expanded text:
tamen libertatis causa institui et posteris prodi pulcherrimum iudicatamen libertatis causa institui et posteris prodi pulcherrimum iudicarem. nam quid illi simile bello fuit? Depopulata Gallia Cimbri magnaque illata calamitate finibus quidem nostris aliquando excesserunt atque alias terras petierunt; iura, leges, agros, libertatem nobis reliquerunt. Romani vero quid petunt aliud aut quid volunt, nisi invidia adducti, quos fama nobiles potentesque bello cognoverunt, horum in agris civitatibusque considere atque his aeternam iniungere servitutem? Neque enim ulla alia condicione bella gesserunt. Quod si ea quae in longinquis nationibus geruntur ignoratis, respicite finitimam Galliam, quae in provinciam redacta iure et legibus commutatis securibus subiecta perpetua premitur servitute." Sententiis dictis constituunt ut ei qui valetudine aut aetate inutiles sunt bello oppido excedant, atque omnia prius experiantur, quam ad Critognati sententiam descendant:
Abbreviated transcription (Latin):
decertare cogentur. nolite hos ur̃o auxilio expoliare qui ur̃e
salutis causã suũ ꝑiculũ neglexer̾t. nec stuiticia ac temerita
de ur̃a aut animi in becillit̾ate om̃em galliã ꝓst̾nere & per¬
petue seruituti subicere. An qd̃ ad diem ñ uenert̾ de eoꝵ. side
constantiaq dubitatis. quid ergo romanoꝵ. animos illis ul¬
teriorib municionib sine causa cotidie exerceri putãtis: siil¬
iorum nuntiis confirmari ñ potestis om̃i aditu prȩserpto hiis
utimini testib ad ꝓpinqͣre eoꝵ. aduentum: cuius rei timore
exterriti diem noctemq ĩopere u̾sant᷑. Quid ergo ei consilii ẽ
facere qd̃ nr̃i maiores neqͣquã pari bello cimbrorum deutonũq
fecert̾ qui inoppida conpulsi hac simmili in opia sub acti eorum
corporib qui ȩtate adbellum mutiles uidebant᷑ uitã tolerauert
neq se hostib tradider̃t. Cuiꝰ rei si exemplum ñ haberemus.

Expanded text:
decertare cogentur? Nolite hos vestro auxilio exspoliare, qui vestrae decertare cogentur? Nolite hos vestro auxilio exspoliare, qui vestrae salutis causa suum periculum neglexerunt, nec stultitia ac temeritate vestra aut animi imbecillitate omnem Galliam prosternere et perpetuae servituti subicere. An, quod ad diem non venerunt, de eorum fide constantiaque dubitatis? Quid ergo? Romanos in illis ulterioribus munitionibus animine causa cotidie exerceri putatis? Si illorum nuntiis confirmari non potestis omni aditu praesaepto, his utimini testibus appropinquare eorum adventum; cuius rei timore exterriti diem noctemque in opere versantur. quid ergo mei consili est? Facere, quod nostri maiores nequaquam pari bello Cimbrorum Teutonumque fecerunt; qui in oppida compulsi ac simili inopia subacti eorum corporibus qui aetate ad bellum inutiles videbantur vitam toleraverunt neque se hostibus tradiderunt. cuius rei si exemplum non haberemus,
Abbreviated transcription (Latin):
magne habitus autoritatis: ncł inquit de eorum seucen¬
tia dicturꝰ sũ qui turpissimã seruitutẽ aedic̃tion is. iomi¬
Ne upellant. neque hos habendos ciuium loco eq ad con¬
esium adhibendos censeo cũ his michi ressit qui erupcionẽ
ꝓbant quoꝵ in consilio om̃ium ur̃m consensu pr estre resi¬
dere uirtutis memoria uidet᷑. Animi ẽ. ista molestia ñ uir¬
tus paulisĩ moyiam ferre non posse qui se ultro mor¬
ti offerant᷑ facilius reꝑiant᷑ quam qui dolorem yatienter
ferant. Atq ego hancͥ sententiam ꝓbarem. tantũ apud
me cignitas potest. si nullam p̃ter qm uitȩ nr̃ȩ iacturã
seri uiderem. Sel in consilio capiendo omeni galliã res¬
piciamꝰ qͣm ad nr̃m consilium concitauimꝰ. Qui ĩnominũ
milib lxxxx. uno loco int̃fectis ꝓpinquis consarguineisq
nr̃is animi fore ex istimatis si pene in ipsis cadauerib p̃lio

Expanded text:
magnae habitus auctoritatis, "Nihil," inquit, "de eorum sentenmagnae habitus auctoritatis, "Nihil," inquit, "de eorum sententia dicturus sum, qui turpissimam servitutem deditionis nomine appellant, neque hos habendos civium loco neque ad concilium adhibendos censeo. Cum his mihi res sit, qui eruptionem probant; quorum in consilio omnium vestrum consensu pristinae residere virtutis memoria videtur. Animi est ista mollitia, non virtus, paulisper inopiam ferre non posse. Qui se ultro morti offerant facilius reperiuntur quam qui dolorem patienter ferant. Atque ego hanc sententiam probarem tantum apud me dignitas potest, si nullam praeterquam vitae nostrae iacturam fieri viderem: sed in consilio capiendo omnem Galliam respiciamus, quam ad nostrum auxilium concitavimus. Quid hominum milibus LXXX uno loco interfectis propinquis consanguineisque nostris animi fore existimatis, si paene in ipsis cadaveribus proelio
Abbreviated transcription (Latin):
censtituebantur. cominio atrebati. uidomaro & eporicorige
hȩduis. Uercastiane uno auerno consobrino uercingetorigis
summa imꝑii traditur. His dilecti. ex ciuitatib attribiuntur
quorum consiliobellum administraret᷑. Om̃s alacres & fiduciȩ ple¬
i adalesiam ꝓficiscunt᷑. Neq erat omium quisꝙꝗͣm qui aspectũ
mͦ tantȩ miultitudinis sustineri posse arbitraretur. Prȩsertim
accipiti p̃lio. cum exoppido eruptione pugnaretur foris tante
copiȩ ȩquitatus peditatus que cernerentur. At hi qui alesiȩ
obsidebantur prȩterita die qua auxilia suoꝵ. expec tauerant
consumpto omni frumento iuscii qd̾ in hȩduis gereretur:
consilio coactu dde exitu suarum fortiinarum consultabant
ac uarus dictis sententiis quarum pars deditionem pars
qumiures suppeterent eruptionem censebat. non pretere¬
unda oratio eritognati uidetur ꝓptereius singularem et
nefariam erudelĩtatẽ. Hic summo inaruernis ortus ioco &

Expanded text:
constituebantur. Commio Atrebati, Viridomaro et Eporedorigi constituebantur. Commio Atrebati, Viridomaro et Eporedorigi Aeduis, Vercassivellauno Arverno, consobrino Vercingetorigis, summa imperi traditur. His delecti ex civitatibus attribuuntur, quorum consilio bellum administraretur. Omnes alacres et fiduciae pleni ad Alesiam proficiscuntur, neque erat omnium quisquam qui aspectum modo tantae multitudinis sustineri posse arbitraretur, praesertim ancipiti proelio, cum ex oppido eruptione pugnaretur, foris tantae copiae equitatus peditatusque cernerentur. At ei, qui Alesiae obsidebantur praeterita die, qua auxilia suorum exspectaverant, consumpto omni frumento, inscii quid in Aeduis gereretur, concilio coacto de exitu suarum fortunarum consultabant. Ac variis dictis sententiis, quarum pars deditionem, pars, dum vires suppeterent, eruptionem censebat, non praetereunda oratio Critognati videtur propter eius singularem et nefariam crudelitatem. Hic summo in Arvernis ortus loco et
Abbreviated transcription (Latin):
etudine armorice appellant᷑. quo st̃ inn̾um̾o. corio solites redo¬
nes ambibarii. cadetes ossi̾mi. lemouices uuelli. Ex his bel¬
louaci suũ nim̾tum ñ compleuert̃ qd̾ se suo nomine. atq. u¬
bitrio cũ pomanis bellum gesturos dioebant:. Neq einus qͥmn
imperio optemperaturos. Nogati tamen ab cominio ꝓeiꝰ hos
picio una miserunt. Huiꝰ oꝑa commii ut antea demonstraui¬
mus fideli atq utili suꝑiorib annis. erat usus inbrittanumm
cesar quib ille ꝓ meritis ciuitatem eiꝰ iumunem ẽẽ iusserit.
iura legesq reddiderat quȩ ipse morinis attribuerat. Tamen
tanta uni uerse galliȩ consensio fuit lib̾tatis uindicande et
pͥstinȩ belli laudis recuperande ut neq beneficiis. neq Amici¬
tiȩ. memoria mouerent᷑. om̃sq Animo & opidus inid belũ
hec inhȩduoꝵ. finib recenscebant᷑: num̾us quȩ mnibat᷑. p̃fec li

Expanded text:
aeque eorum consuetudine Armoricae appellantur, quo sunt in numero Curiosolites, Redoaeque eorum consuetudine Armoricae appellantur, quo sunt in numero Curiosolites, Redones, Ambibarii, Caletes, Osismi, Veneti, Lemovices, Venelli. Ex his Bellovaci suum numerum non compleverunt, quod se suo nomine atque arbitrio cum Romanis bellum gesturos dicebant neque cuiusquam imperio obtemperaturos; rogati tamen ab Commio pro eius hospitio duo milia una miserunt. Huius opera Commi, ut antea demonstravimus, fideli atque utili superioribus annis erat usus in Britannia Caesar; quibus ille pro meritis civitatem eius immunem esse iusserat, iura legesque reddiderat atque ipsi Morinos attribuerat. Tamen tanta universae Galliae consensio fuit libertatis vindicandae et pristinae belli laudis recuperandae, ut neque beneficiis neque amicitiae memoria moverentur, omnesque et animo et opibus in id bellum haec in Aeduorum finibus recensebantur, numerusque inibatur, praefecti
Abbreviated transcription (Latin):
multitudine si ita accidat eius discessu munitionũ presiclia
circumfundi possent aut cum ꝑiculo ex castris egredi coga¬
tur. Dierum xax pabulum frumentumq hab̾e om̃s eon¬
uectum ub&. Dum hȩc apud alesiam geruntur galli con
ut censuit uercingetorix conuiocandos statuunt: sed certum
num̾um cuiq ex̃ ciuitate imꝑandum ne tanta multitudi¬
ne confusa. nec moderari nec discernere. suof ne frum̃taio
nem hab̾e possent imꝑant. Hȩctius atq eoꝵ elientib segil¬
siacus ambluaretis uulertis blannouicib blannouiis milia
xxxu. parem numerum aruernis adunictis oleutetis cacdur¬
eis gabalif uellauiis qui sub imꝑio aruernoꝵ. eẽ consuerut
Sequanii senonib biturggib santonis. rutenis carnotib duo¬
dena milia bellouacis decẽ tatidem lemoiuab oc tona picto¬
iib & turonis & parisus & heluetiis senonib ambianis me¬
diomatricis petrocoriis. neruiis mormis. nitiobrogib quina

Expanded text:
multitudine, si ita accidat, munitionum praesidia multitudine, si ita accidat, munitionum praesidia circumfundi possent; ac ne cum periculo ex castris egredi cogatur, dierum triginta pabulum frumentumque habere omnes convectum iubet. Dum haec apud Alesiut censuit Vercingetorix, convocandos statuunt, sed certum numerum cuique ex civitate imperandum, ne tanta multitudine confusa nec moderari nec discernere suos nec frumentandi rationem habere possent. Imperant Aeduis atque eorum clientibus, Segusiavis, Ambivaretis, Aulercis Brannovicibus, Blannoviis, milia XXXV; parem numerum Arvernis adiunctis Eleutetis, Cadurcis, Gabalis, Vellaviis, qui sub imperio Arvernorum esse consuerunt; Sequanis, Senonibus, Biturigibus, Santonis, Rutenis, Carnutibus duodena milia; Bellovacis X; totidem Lemovicibus; octona Pictonibus et Turonis et Parisiis et Helvetiis; Suessionibus, Ambianis, Mediomatricis, Petrocoriis, Nerviis, Morinis, Nitiobrigibus quina
Abbreviated transcription (Latin):
curicẽ dispositis scrobes tres in altiti: dine pedes fodiebantur panlatun
angustiore ad unfimũ fastigio. Huc teretes stipites. feminis crassituõa¬
tñnẽ ab sũmo preacita & prȩusti dimittebantur ita ut nõ amplius
digitis quattuos ex t̃ra eminerent. Simul confirmandi & stabi¬
siendi cãusa singust abinfimo solo pedes terra exculcabantiur. Rie¬
liqua pars scrobis ad õceultandas insidiãs ui minib ac̃ iunculis
u degebataur. Huiꝰ geiuis octoni ordines uinefi ternos int̃ sẽ pedes
distabant. Id ex similitudine floris uilium appellabant. Ante
hec taliȩ pedem longe ferreis hamis infixę tote in terram ĩ¬
fodiebantur mediocrĩq int̾missis spatiis om̃ib locis dissere¬
bantur. quos timulos nominabant. His reb ꝑfectis: regio¬
passuum complexus. pari eiusdem gen̾is munitiones diu̾¬
sas abhis contͣ exteriorem hostem̃ ꝑfecit: ut ne magna qͥdẽ

Expanded text:
cuncem dispositis scrobes tres in altitudinem pedes fodiebantur paulatim cuncem dispositis scrobes tres in altitudinem pedes fodiebantur paulatim angustiore ad infimum fastigio. Huc teretes stipites feminis crassitudine ab summo praeacuti et praeusti demittebantur, ita ut non amplius digitis quattuor ex terra eminerent; simul confirmandi et stabiliendi causa singuli ab infimo solo pedes terra exculcabantur, reliqua pars scrobis ad occultandas insidias viminibus ac virgultis integebatur. Huius generis octoni ordines ducti ternos inter se pedes distabant. Id ex similitudine floris lilium appellabant. Ante haec taleae pedem longae ferreis hamis infixis totae in terram infodiebantur mediocribusque intermissis spatiis omnibus locis disserebantur; quos stimulos nominabant. His rebus perfectis regiopassuum complexus pares eiusdem generis munitiones, diversas ab his, contra exteriorem hostem perfecit, ut ne magna quidem
Abbreviated transcription (Latin):
hostium tardarent. & turres toto oꝑe circũdedit quȩ pedes. l.xxx.
intt̃ se distarent. Erat eo tꝑr & materiari & frum̃tari & tantas muni¬
diones fieri necesse diminittis ur̃is copis quȩ iongnis ab castris ꝓgrrdi¬
ebantur ac non mĩꝗͣm oꝑa nr̃a galli tontare adq cruptionẽ ex op¬
pido plurib portis siĩmaui racere conabantur. Quare ad hȩc rursus
oꝑa addendũ cȩsari putauit. quo minore num̾o militum muniti¬
ones defendi possent. Etaq tr̾uncis amboꝵ aut ad modĩ firmis raini̾
abscisis atq orum delibratis ac prȩacutis cacumunib ꝑpeturtate fossȩ
qui nos pedes aste ducebãntur. Huc illi stipites dimissi & abinsima.
reuincnẽ reuelli possent̾ ab ramis eminebant: quimi ordines conlunc¬
ti. int̾ se atq inplicati. Quo qui intrauerant se ipsi acutissimis uallis
induebant Hos cippos appellabant. Quos obliquos ordinil inquin¬

Expanded text:
hostium tardarent, et turres toto opere circumdedit, quae pedes LXXX hostium tardarent, et turres toto opere circumdedit, quae pedes LXXX inter se distarent. Erat eodem tempore et materiari et frumentari et tantas munitiones fieri necesse deminutis nostris copiis quae longius ab castris progrediebantur: ac non numquam opera nostra Galli temptare atque eruptionem ex oppido pluribus portis summa vi facere conabantur. Qua re ad haec rursus opera addendum Caesar putavit, quo minore numero militum munitiones defendi possent. Itaque truncis arborum aut admodum firmis ramis abscisis atque horum delibratis ac praeacutis cacuminibus perpetuae fossae quinos pedes altae ducebantur. Huc illi stipites demissi et ab infimo revincti, ne revelli possent, ab ramis eminebant. Quini erant ordines coniuncti inter se atque implicati; quo qui intraverant, se ipsi acutissimis vallis induebant. Hos cippos appellabant. Ante quos obliquis ordinibus in quin
Abbreviated transcription (Latin):
et bellum parat ad mircusttare. sisibi rebũ fcugnitis exꝑfi¬
gis acaptiuist gisart hã gencir mun icianis uistmat. faffae
dum .xx. directis laterib duxit: ut cuis fosse tantũdẽ pater&e.
quantũ sũme fosse labra distarent. Reliqͣs om̃s municiones ab
ea fossa pedes quadringentos reduxit. Id hoc consilio qm tantũ
ce̾t uecessario spatio complexiis nec facile totum corpꝰ corona
militũ curgeretur nede inꝓuiso. aut noctu ad moniciões hostiũ
multitudo ad uolar&: aut inter dui tela ĩ nr̃os operi destinatos co¬
icere possent. Hoc int̃misso syatio duas fossas yedes latas eadem
altitudine ꝑduxit. Quarum uiteriorem campestrib ac dimissis
locis aqua ex flumine diriuata compleuit. Posteas aggerem ac
uallum .xii. pedum extruxit. Huic loricã pinnas quȩ adiecit grandib:
ceruis eminentib ad cõmissuras pluteoꝵ atq aggeres qui ascensum

Expanded text:
et bellum parat administrare. Quibus rebus cognitis ex perfuet bellum parat administrare. Quibus rebus cognitis ex perfugis et captivis, Caesar haec genera munitionis instituit. Fossam pedum viginti directis lateribus duxit, ut eius fossae solum tantundem pateret quantum summae fossae labra distarent. Reliquas omnes munitiones ab ea fossa pedes quadringentos reduxit, id hoc consilio, quoniam tantum esset necessario spatium complexus, nec facile totum corpus corona militum cingeretur, ne de improviso aut noctu ad munitiones hostium multitudo advolaret aut interdiu tela in nostros operi destinatos conicere possent. Hoc intermisso spatio duas fossas quindecim pedes latas, eadem altitudine perduxit, quarum interiorem campestribus ac demissis locis aqua ex flumine derivata complevit. Post eas aggerem ac vallum duodecim pedum exstruxit. Huic loricam pinnasque adiecit grandibus cervis eminentibus ad commissuras pluteorum atque aggeris, qui ascensum
Abbreviated transcription (Latin):
ali romanis ꝑficiantur o consiliumr eapit omnem aufe equu¬
tatum nott alemittere. Descendentib mandat ut suã quisq
eoꝵ enstatẽ deit nom̃s quq̃ur ꝑ etatẽ irma ferre. possent ad
bellum. cogant. Suaisn. illos met̾ita ꝓponit obtestatuꝙ ut sue
salatis ratienem habeant. ineu se optime. decominuun. libier¬
icũ iteritura demanstrat. Ratione iita euigue dieraum se
habere xxxx. frum̃etum s paudo etiã lonidus tolerare pos¬
sẽ parcendoał Iis datisi mandatis. quia mopufcerat intermis¬
sum secła uigilt̾aisilentio equtt̾atũ mitut. frmmaenat om̃
ad se referri ub&t capitis pęnamihis qui non paruer̾. car¬
sttquit. Necus ouiꝰ magra erat copta ad manduis cõpiele¬
sa uantcim distribu  fiintentum pare & paulatum aue¬
tiri instrtuit. Coxus em̃s quas pro oppido cellocaua ran
oppidura recepit. His ractonib ayxlia gallie expeetare.

Expanded text:
ab Romanis perficiantur, consilium capit omnem ab se equiab Romanis perficiantur, consilium capit omnem ab se equitatum noctu dimittere. Discedentibus mandat ut suam quisque eorum civitatem adeat omnesque qui per aetatem arma ferre possint ad bellum cogant. Sua in illos merita proponit obtestaturque ut suae salutis rationem habeant neu se optime de communi libercum interitura demonstrat. Ratione inita se exigue dierum triginta habere frumentum, sed paulo etiam longius tolerari posse parcendo. His datis mandatis, qua opus erat intermissum, secunda vigilia silentio equitatum mittit. Frumentum omne ad se referri iubet; capitis poenam eis qui non paruerint constituit: pecus, cuius magna erat copia ab Mandubiis compulsa, viritim distribuit; frumentum parce et paulatim metiri instituit; copias omnes quas pro oppido collocaverat in oppidum recepit. His rationibus auxilia Galliae exspectare
Abbreviated transcription (Latin):
supra demonstrauimꝰ. Sũma ui ab utrisq contenditur:
L aborantib nr̃is oesar germarios suĩmitat negionesq: ꝓ castriᷤ
constituit. ne qua subito irruptio ab hostiũ editatu fiat. Presidio
legionum addito nr̃is animis auget᷑. hostes infugam conuerti. se ipsi
multitudine impediunt. atq angustiorib portis relictis. cacerua¬
ti tum germani acriꝰt usq admimitiones secunt᷑. fit magna ce¬
des: Non nulli relictis equis fossam transire. & materiam
transcendere conantur. Paulum legiones cȩsar quas ꝓuallo
constatuerat ꝓmoueri iubo. Non miniis qui intra muni¬
cionesi erant ꝑturbantur. Gami uonire. ad se confestu existi¬
mantes ad arina conclamant. IxIon nulli ꝑ territi in oppi¬
dum inrumpunt. Uercingetorix iubet portas claudi ne
castra. nudentur. Multis int̾feotis conplurib ȩquis captis.
gerinani sese recipiunt. Uercingetoam priusꝙͣm munitioneᷤᷤ

Expanded text:
supra demonstravimus. Summa vi ab utrisque contenditur. supra demonstravimus. Summa vi ab utrisque contenditur. Laborantibus nostris Caesar Germanos summittit legionesque pro castris constituit, ne qua subito irruptio ab hostium peditatu fiat. Praesidio legionum addito nostris animus augetur: hostes in fugam coniecti se ipsi multitudine impediunt atque angustioribus portis relictis coacervantur. Germani acrius usque ad munitiones secuntur. Fit magna caedes: nonnulli relictis equis fossam transire et maceriam transcendere conantur. Paulum legiones Caesar quas pro vallo constituerat promoveri iubet. Non minus qui intra munitiones erant perturbantur Galli: veniri ad se confestim existimantes ad arma conclamant; nonnulli perterriti in oppidum irrumpunt. Vercingetorix iubet portas claudi, ne castra nudentur. Multis interfectis, compluribus equis captis Germani sese recipiunt. Vercingetorix, priusquam munitiones
Abbreviated transcription (Latin):
ma parte exercitus confidebat erant pulsi adhortatus ad iabo¬
rem milites circum uallare instituit. Ipsum erat oppidum
alesia incolle summo ad modũ edito loco: ut nisi obsidione ẽx¬
pugnari non posse uideretur. Cuius collis radices duo dua¬
bus ex partib flumina subluebant. Ante id. oppidum pla
exoninib partib colles mediocri int̾iecto spatio partalti¬
tudinis fastigio. oppidum cingebant: submuroq parscol¬
us adorientem solem spectabat. Hunc om̃em locũ copie qͥai¬
loꝵ. compleuerant: fossamq & materiam sex mattituamẽ
pedum prȩduxerant. Eius muiucionis que ab romanis in¬
istitucbatur circuitus .xi.m̃ passuum tenebat. Castra opor.¬
duistationes ponebantur ne qua subito eruptio fierde. Hec
eadem noctu excubitorib ac firmis p̃sidiis tenebantur.
Opere institlito fit. equestre pręlim in ea platutie quam in¬
termissam collib triamilia passuum in longitudinẽ patere

Expanded text:
me parte exercitus confidebant, erant pulsi, adhortatus ad labome parte exercitus confidebant, erant pulsi, adhortatus ad laborem milites circumvallare instituit. Ipsum erat oppidum Alesia in colle summo admodum edito loco, ut nisi obsidione expugnari non posse videretur. Cuius collis radices duo duabus ex partibus flumina subluebant. Ante id oppidum planex omnibus partibus colles mediocri interiecto spatio pari altitudinis fastigio oppidum cingebant. Sub muro, quae pars collis ad orientem solem spectabat, hunc omnem locum copiae Gallorum compleverant fossamque et maceriam sex in altitudinem pedum praeduxerant. Eius munitionis quae ab Romanis instituebatur circuitus XI milia passuum tenebat. Castra opporin castellis interdiu stationes ponebantur, ne qua subito eruptio fieret: haec eadem noctu excubitoribus ac firmis praesidiis tenebantur. Opere instituto fit equestre proelium in ea planitie, quam intermissam collibus tria milia passuum in longitudinem patere
Abbreviated transcription (Latin):
ne aircũirentur uertt se fuge mandant. Om̃ib locis fit cedes.
Tres nobilisum hedui capti ad cȩsarem ꝑducunt᷑. Cotis p̃fect
equitum qui controuersiam cũ coniuctolitabi ꝓximis comitus
habuerat: & cauarillus qui post defectionẽ litauicci. pedestribus
copus p̃fuerat: & eboredorix quo duce ante aduentum cęsaris he¬
aui cumsequanis bello contenderant. fugato om̃i equitatu uercinte¬
torix copias ut ꝓ castris collocau̾at redux̃. ꝓtiniꝰq alesiam quod
est oppidum mandubioꝵ iterfacere cepit. Celeriterq ĩpe¬
dim̃ta ex castris educi: & se subsequi iussit. Cesar ĩpedim̃tis in pro¬
ximũ collem deductis. duab legionib p̃sidio relictis secutus hos¬
tes quantum dici tempꝰ ẽ. passum cutiter trib milib hostium
ex nouissimo agmune int̾fectis: altero die ad alesiam castra fec̾.
erspecto urbis situ ꝑterritisq hostib qd̾ equitatu quo maxi¬

Expanded text:
ne circumirentur veriti se fugae mandant. Omnibus locis fit caedes. ne circumirentur veriti se fugae mandant. Omnibus locis fit caedes. Tres nobilissimi Aedui capti ad Caesarem perducuntur: Cotus, praefectus equitum, qui controversiam cum Convictolitavi proximis comitiis habuerat, et Cavarillus, qui post defectionem Litavicci pedestribus copiis praefuerat, et Eporedorix, quo duce ante adventum Caesaris Aedui cum Sequanis bello contenderant. Fugato omni equitatu Vercingetorix copias, ut pro castris collocaverat, reduxit protinusque Alesiam, quod est oppidum Mandubiorum, iter facere coepit celeriterque impedimenta ex castris educi et se subsequi iussit. Caesar impedimentis in proximum collem deductis, duabus legionibus praesidio relictis, secutus quantum diei tempus est passum, circiter tribus milibus hostium ex novissimo agmine interfectis altero die ad Alesiam castra fecit. Perspecto urbis situ perterritisque hostibus, quod equitatu, qua maxi
Abbreviated transcription (Latin):
ne tecto recipiatur ne ad libos. ne ad parentes ad urorem aditũ
habeat qui non ꝑ agmen hostium ꝑequitasĩoe. ꝓbatare atq
om̃ib iireuirando adactis: postero die intres partes distributo
equitatirdue se acies ab auob laterib ostendunt. U̾na pͥmo
igmine ⁊cer impedire cȩpit. Qiua it muinciata cęsar suũ quoq eqͥ¬
tatum triꝑtito aiusum contͣ hostẽ ire uib&. Pugnatur una om¬
nib ĩ partib constitit agmen ĩpedim̃ta int̾ legiones recipiunt.
iqua in parte nr̃i laborare aut grainus p̃mi uidebant᷑. cofigna
inferri cesar aciemq constitu iubebat Que res & hostes ad imseqũe¬
dum tardebat & nr̃os spe auxilii confirmabat. Tandẽ germani
ab elextro latere sũmũ ugum nanti hostes loco depetͥunt: fugi¬
ente usq ad flum̃ ubi uercingetorix cũ pedestrib coyiis consede¬
rat ꝑsecuntur compluresq int̾ficiunt. Quare animadũsa reliqui

Expanded text:
ne tecto recipiatur, ne ad liberos, ne ad parentes, ad uxorem aditum ne tecto recipiatur, ne ad liberos, ne ad parentes, ad uxorem aditum habeat, qui non bis per agmen hostium perequitasset. Probata re atque omnibus iureiurando adactis postero die in tres partes distributo equitatu duae se acies ab duobus lateribus ostendunt, una primo agmine iter impedire coepit. Qua re nuntiata Caesar suum quoque equitatum tripertito divisum contra hostem ire iubet. Pugnatur una omnibus in partibus. Consistit agmen; impedimenta intra legiones recipiuntur. Si qua in parte nostri laborare aut gravius premi videbantur, eo signa inferri Caesar aciemque constitui iubebat; quae res et hostes ad insequendum tardabat et nostros spe auxili confirmabat. Tandem Germani ab dextro latere summum iugum nacti hostes loco depellunt; fugientes usque ad flumen, ubi Vercingetorix cum pedestribus copiis consederat, persecuntur compluresque interficiunt. Qua re animadversa reliqui
Abbreviated transcription (Latin):
uercingetorix consedit. Conuocatisq ad concilium prȩfecti
equitum: uenisse tempꝰ uictorię demonstrat. fugere in pro¬
uinciam romanos galliaq excedere. Id sibi ad presentem
optinendam lib̾tatem satis ẽẽ ad reliqui tc̃poris pacẽ atq
o num parũ ꝓfici. Maiorib eñi coactis copiis reu̾suros: neq
finem beliandi facturos. & inde aginine impeditos adorirentur.
Si pedites siuis auxilium ferant atq in eo morent᷑: int̾ fac̾e nõ posse.
Si id qd̾ magis faturũ confidat relictis impedim̃tis suȩ saluti cõsu¬
iant & usu rerum necessariarum &x dignitate spoliatũ iri. Nã
ae equitib hostium quin nemo eoꝵ. progredi mͦ extra aginen
audeat. & ipsos quidem ñ debere dubitarẽ id qd̾ maiore fãciant.
imo copias se om̃s ꝓ castris habiturum.: & terrori hostib futurũ.
Conclamant equites sanctissimo iureiurando confirmari oportere

Expanded text:
Vercingetorix consedit convocatisque ad concilium praefectis Vercingetorix consedit convocatisque ad concilium praefectis equitum venisse tempus victoriae demonstrat. Fugere in provinciam Romanos Galliaque excedere. Id sibi ad praesentem obtinendam libertatem satis esse; ad reliqui temporis pacem atque otium parum profici: maioribus enim coactis copiis reversuros neque finem bellandi facturos. Proinde agmine impeditos adorirentur. Si pedites suis auxilium ferant atque in eo morentur, iter facere non posse; si, id quod magis futurum confidat, relictis impedimentis suae saluti consulant, et usu rerum necessariarum et dignitate spoliatum iri. Nam de equitibus hostium, quin nemo eorum progredi modo extra agmen audeat, et ipsos quidem non debere dubitare, et quo maiore faciant animo, copias se omnes pro castris habiturum et terrori hostibus futurum. Conclamant equites sanctissimo iureiurando confirmari oportere,
Abbreviated transcription (Latin):
dispositis prȩsidiis magna cura & diligentia suos fines tuen¬
tur. Ecsar qd hostes equitatu suꝑiores eẽ intelligebant. et
int̾chusis om̃ib itinerib nulla re exꝓiuncia atq italia suble¬
uari poterat transrhenũ ĩgermaniam mittit ad eas ciuitates
quas suꝑiorib annis parauerat equitesq abhis arcessit & leuis
armatũre pedites qui int̾ eos pręliari consuerant. Eoꝵ aduentii.
qd̾ miniis idoneis eqͥs utebantur a tribunis mnilitũ retiqͥs que¬
sed equitb romanis atq euocatis eqͦs sumit. germaniq dis¬
triuit. Int̾ea dũ hȩc geruntur. hostiũ copiȩ exaruerniso
eqiuitesq qui toti galliȩ erant imꝑati conueniunt. Magna
horii coacto num̾o: cũ çȩsar insequanos ꝑ extremos lingo¬
nũ fines iter facer& quo facilius subsidiũ ꝓuntiȩ ferri
posset: circiter milia passiuum .x. abromanis trinis castris

Expanded text:
dispositis praesidiis magna cum cura et diligentia suos fines tuendispositis praesidiis magna cum cura et diligentia suos fines tuentur. Caesar, quod hostes equitatu superiores esse intellegebat et interclusis omnibus itineribus nulla re ex provincia atque Italia sublevari poterat, trans Rhenum in Germaniam mittit ad eas civitates quas superioribus annis pacaverat, equitesque ab his arcessit et levis armaturae pedites, qui inter eos proeliari consuerant. Eorum adventu, quod minus idoneis equis utebantur, a tribunis militum reliquisque equitibus Romanis atque evocatis equos sumit Germanisque distribuit. Interea, dum haec geruntur, hostium copiae ex Arvernis equitesque qui toti Galliae erant imperati conveniunt. Magno horum coacto numero, cum Caesar in Sequanos per extremos Lingonum fines iter faceret, quo facilius subsidium provinciae ferri posset, circiter milia passuum decem ab Romanis trinis castris
Abbreviated transcription (Latin):
decẽ milia peditũ imꝑat. Huc addit equites. dccc. his p̃ficit fratrẽ
epore digeris. bellumq inferri allobrogib nib&. Attera ex par¬
te gabalos ꝓximosq pagos aruernoꝵ. inheluios itẽ rotanos ca¬
durcosq ad fines uolgorum aremicoꝵ. de populandos mitat.
Dichil hominus clan destinis nunciis legationibq allagbrogas
sollicitat: quoꝵ mentes nondum ab suꝑiore bello resedisse spe¬
rabat. Horum pͥncipib peccimias. ciuitati autẽ imꝑium to¬
cius: tocius ꝓuinciȩ pollicet᷑. Ad hos om̃s casiis ꝓuisa erãt p̃si¬
dia cohortium duarũ & .xx. quȩ ex ipsa coacta ꝓiuncia ablu¬
tio cesare legato ad oñis partes opponebant᷑. Helui sua sponte
cũ finitimis plio congressi elluntur: & gaio ualerio donotau¬
ro caburi filio pͥncipe ciuitatis conpluribq aliis int̾fectis. intͣ
oppida ac muros compellunt᷑. Allobroges crebris adrhodanum

Expanded text:
decem milia peditum imperat; huc addit equites octingentos. His praeficit fratrem decem milia peditum imperat; huc addit equites octingentos. His praeficit fratrem Eporedorigis bellumque inferri Allobrogibus iubet. Altera ex parte Gabalos proximosque pagos Arvernorum in Helvios, item Rutenos Cadurcosque ad fines Volcarum Arecomicorum depopulandos mittit. Nihilo minus clandestinis nuntiis legationibusque Allobrogas sollicitat, quorum mentes nondum ab superiore bello resedisse sperabat. Horum principibus pecunias, civitati autem imperium totius provinciae pollicetur. Ad hos omnes casus provisa erant praesidia cohortium duarum et viginti, quae ex ipsa provincia ab Lucio Caesare legato ad omnes partes opponebantur. Helvii sua sponte cum finitimis proelio congressi pelluntur et Gaio Valerio Donnotauro, Caburi filio, principe civitatis, compluribusque aliis interfectis intra oppida ac muros compelluntur. Allobroges crebris ad Rhodanum
Abbreviated transcription (Latin):
torem. Ab hoc concilio remi. lingones treueria fuer̾t. Ili qd̾ ami¬
citiam romanoꝵ. sequebantur: treueri qd̵ aberant longius & ab
germanis p̃mebantur quȩ fuit causa quare toto abeent bello
& neutris auxilia mitterent. Magno dol ore hedui fixert. heleec¬
tos pͥncipatu. quęrunt᷑ fortunȩ cõmutationẽ & cesaris madubre¬
tiam in se requirunt. neq tamen suscepto bello siiũ conbiltũ abre¬
lquis separare audent. Inuiti sũmȩ spei adiuescentes eporecdorit a
contentum dicit. Neq fortunam temptaturum aut mnatie dimi¬
caturum sed qm̃ habund& equitatii ꝑfacile ẽẽ factu frum̃tati¬
onib pabulationib q romano ꝓhib̾e. Equo mͦ animo sua ipsi
frumenta corrumpant ȩdificia quȩ incendant: quia rei familiarĩ
iactura: ꝑpetuum imꝑium lib̃tatem quȩ consequi uideant. Hic
constitutis reb hedius segusi auisq qui sunt finitimi ei ꝓuincie

Expanded text:
torem. Ab hoc concilio Remi, Lingones, Treveri afuerunt: illi, quod amitorem. Ab hoc concilio Remi, Lingones, Treveri afuerunt: illi, quod amicitiam Romanorum sequebantur; Treveri, quod aberant longius et ab Germanis premebantur, quae fuit causa quare toto abessent bello et neutris auxilia mitterent. Magno dolore Aedui ferunt se deiectos principatu, queruntur fortunae commutationem et Caesaris indulgentiam in se requirunt, neque tamen suscepto bello suum consilium ab reliquis separare audent. Inviti summae spei adulescentes Eporedorix et contentum dicit, neque fortunam temptaturum aut in acie dimicaturum, sed, quoniam abundet equitatu, perfacile esse factu frumentationibus pabulationibusque Romanos prohibere, aequo modo animo sua ipsi frumenta corrumpant aedificiaque incendant, qua rei familiaris iactura perpetuum imperium libertatemque se consequi videant. His constitutis rebus Aeduis Segusiavisque, qui sunt finitimi provinciae,
Abbreviated transcription (Latin):
fugientib ꝑmixti: quos non siluȩ montesq texerunt: ab
equitatu sunt int̾fecti. Hoc negocio confecto labienus: reu̾ti¬
tur ageduicũ ubi impedimenta tocius exercitus relicta
erant. in diem cũ om̃ib copiis ad cesarẽ ꝑuenit. Defectione
hȩduoꝵ cognita bellũ augetur. legationes in om̃s partes cir¬
cũmittuntur. quantũ gratia auctoritate pecunia ualent ad
sollicitandas ciuitates nitunt᷑. Pacti obsides qͦs cȩsar apud eos
deposuerat. hor supplicio dubitantes territant. Pecrenaauer¬
cingetorige hedu ut ad se ueniat. rationesq belligerendi cõmu¬
nicee. Ric impetrata. contenclunt ut ipsis sũma imꝑii tradatur.
Q rem in controu̾siam deduci. Tociꝰ galliȩ concilium bibrac te in¬
dicitur. Eodem conueniunt undiq frequentes multitudines.
uffraguis res ꝑmitcit᷑. Ad unũ om̃s uercingetorigẽ ꝓbant ĩꝑa¬

Expanded text:
fugientibus permixti, quos non silvae montesque texerunt, ab fugientibus permixti, quos non silvae montesque texerunt, ab equitatu sunt interfecti. hoc negotio confecto Labienus revertitur Agedincum, ubi impedimenta totius exercitus relicta erant: inde cum omnibus copiis ad Caesarem pervenit. Defectione Aeduorum cognita bellum augetur. Legationes in omnes partes circummittuntur: quantum gratia, auctoritate, pecunia valent, ad sollicitandas civitates nituntur; nacti obsides, quos Caesar apud eos deposuerat, horum supplicio dubitantes territant. Petunt a Vercingetorige Aedui ut ad se veniat rationesque belli gerendi communicet. Re impetrata contendunt ut ipsis summa imperi tradatur, et re in controversiam deducta totius Galliae concilium Bibracte indicitur. Eodem conveniunt undique frequentes. Multitudinis suffragiis res permittitur: ad unum omnes Vercingetorigem probant impera
Abbreviated transcription (Latin):
numero hostes supera ssent. Pixsentẽ ad ee̾ existimarent: Aat
signũ prelii. Primo cencursu ab dextio coru ubi septima legio
ma legio tenebat cũ pͥmi ordines hostiũ transxi tehs concidis¬
ient tam̃ acerrime reliqͥ resistebant. Nec dabat suspicionẽ siige
quisqͣm. Ipse dur hostii cimulo genꝰ suis aderat: atis eas cohor¬
tabatur. at incerto etiam ñc̃ exru uictoriȩ. cũ aseptimna legiõe
tribunis esset nuntiatum quȩ in sinistro cornu gererent᷑.
post tergum hostium legionem ostendert. signa que intu.¬
iert̃. Hie eo quidem tꝑre quisqm loco cessit. sed circũuen¬
ti om̃s int̾fectiq st̃. Candẽ fortunã tulit camulogenꝰ. At
hii qui p̃sidio contͣ labienũ erant relicti. cũ p̃lium̃ cõmissũ
audissent. subsidio suis ierunt. collemq cꝑunt: neq ñr̃oꝵ¬
imslitum uictoꝵ q impetum sustine potuert. Sic cũ sius

Expanded text:
numero hostes superassent, praesentem adesse existimarent, dat numero hostes superassent, praesentem adesse existimarent, dat signum proeli. Primo concursu ab dextro cornu, ubi septima legio ma legio tenebat, cum primi ordines hostium transfixi telis concidissent, tamen acerrime reliqui resistebant, nec dabat suspicionem fugae quisquam. Ipse dux hostium Camulogenus suis aderat atque eos cohortabatur. Incerto nunc etiam exitu victoriae, cum septimae legionis tribunis esset nuntiatum quae in sinistro cornu gererentur, post tergum hostium legionem ostenderunt signaque intulerunt. Ne eo quidem tempore quisquam loco cessit, sed circumventi omnes interfectique sunt. Eandem fortunam tulit Camulogenus. At ei qui praesidio contra castra Labieni erant relicti, cum proelium commissum audissent, subsidio suis ierunt collemque ceperunt, neque nostrorum militum victorum impetum sustinere potuerunt. Sic cum suis
Abbreviated transcription (Latin):
administrantib qͦs ei negocio p̃fecerat cęliter transmnttitur.
Uno fere tꝑr sublucẽ hostib nuntiatur. in castris ronranoꝵ. pręt̾
consuetudinẽ tumultuari: & magnũ ire agien adu̾so funm¬
ne. sonitumq remoꝵ ineadem p̃arte exaudiri: & paulo infra
militis nauib transportari. Quib reb auditis qd̾ existimabãt
trib locis transire legiones atq om̃s ꝑturbatos defectione
heduoꝵ. fugam parare. suas quoq copias intres partes distri¬
uuert. Nam p̃sidio eregione castroꝵ relicto & parua manu
niedos edũ uersus missa quȩ tantũ ꝓgredia ᷑ quantũ naues
ꝓcessissent: reliquas copias contͣ labienũ duxert᷑. Prima luce
& nr̃i om̃i erant transportati. & hostium acies cernabat᷑. Labi¬
enus milites cohortatus ut suȩ pͥstine uirtutis & secundissimoꝵ
p̃lior retinerent memoriã atq ipsũ cesarem cuĩ aucti sepe

Expanded text:
administrantibus, quos ei negotio praefecerat, celeriter transmittitur. administrantibus, quos ei negotio praefecerat, celeriter transmittitur. Vno fere tempore sub lucem hostibus nuntiatur in castris Romanorum praeter consuetudinem tumultuari et magnum ire agmen adverso flumine sonitumque remorum in eadem parte exaudiri et paulo infra milites navibus transportari. Quibus rebus auditis, quod existimabant tribus locis transire legiones atque omnes perturbatos defectione Aeduorum fugam parare, suas quoque copias in tres partes distribuerunt. Nam praesidio e regione castrorum relicto et parva manu Metiosedum versus missa, quae tantum progrediatur, quantum naves processissent, reliquas copias contra Labienum duxerunt. Prima luce et nostri omnes erant transportati, et hostium acies cernebatur. Labienus milites cohortatus ut suae pristinae virtutis et secundissimorum proeliorum retinerent memoriam atque ipsum Caesarem, cuius ductu saepe
Abbreviated transcription (Latin):
bat. Sub uesꝑum consilio conuocato cohortatus ut eaq imꝑasset
diligenter industrie que administrarent naues quas metio¬
sedo deduxerat singulas eqͥtib romanis attribuit: & pͥma cõ¬
fecta uigilia: iiii.m̃. passuum. scd̃o flumine silentio ꝓgredi
ibi se expectari uib&. Quinq cohortes quas minime firmã
ad dimicandum ẽẽ existimabat castris prȩsidio relinqt. qͥn¬
q eiusdem legionis reliqͣs de media noc te cũ om̃ib impe¬
dimentis. du̾so flumine magno tumultu ꝓficisci impat
Conqͥrit etiã luntres has magno sonitu remoꝵ. incitatas
eandemi parte mittit. Ipse post paulo silentio egressus cũ
trib legionib: cũ locũ petit qua naues appelui iusserat.
Eocũ eẽt uentũ exploratores hostium ut om̃i fluminis pare
erant dispositi inoppinantes qd̾ magno subito erat coorta tem¬
pestas ab ur̃is oppͥuiunt᷑. Exercitus eqͥtatusq eqͥcib rominis

Expanded text:
bat. Sub vesperum consilio convocato cohortatus ut ea quae imperasset bat. Sub vesperum consilio convocato cohortatus ut ea quae imperasset diligenter industrieque administrarent, naves, quas Metiosedo deduxerat, singulas equitibus Romanis attribuit, et prima confecta vigilia quattuor milia passuum secundo flumine silentio progredi ibique se exspectari iubet. Quinque cohortes, quas minime firmas ad dimicandum esse existimabat, castris praesidio relinquit; quinque eiusdem legionis reliquas de media nocte cum omnibus impedimentis adverso flumine magno tumultu proficisci imperat. Conquirit etiam lintres: has magno sonitu remorum incitatas in eandem partem mittit. Ipse post paulo silentio egressus cum tribus legionibus eum locum petit quo naves appelli iusserat. Eo cum esset ventum, exploratores hostium, ut omni fluminis parte erant dispositi, inopinantes, quod magna subito erat coorta tempestas, ab nostris opprimuntur; exercitus equitatusque equitibus Romanis
Abbreviated transcription (Latin):
adferebantur. galliq inconloquiis int̾clusum itinere & lig̾e cȩsarẽ
inopia frumenti coactum inꝑiunciã contendisse confirmabant
B ellouaci aũt defectione hȩduoꝵ. cognita: qui ante erant ꝑse infi¬
deles manus cogere atq aꝑte bellũ parare ceꝑunt. Cũ labienũ
tanta rerũ cõmotione longe aliud sibi capiendũ consiliũ atq an¬
tea senserat intelligebant. Neq ĩa ut aliqͥd adquireret prȩlio que
hostes lacescer&e. s ut incolumen exercitũ agedincũ reduceret co¬
gitabat. Nãq altera ex parte bellonaci que ciitas in gallia ma¬
ximam hab& oppinionẽ uircutis instabant alterã camulogenꝰ
parato atq instructo exercitu denebat: cũ legiones ap̃sidio atq
ĩpedimentis int̾clusas maximũ flumen destinebat. Tantis subit
difficultatib obiectis: ab animi uirtute auxilium petendũ uide¬

Expanded text:
adferebantur, Gallique in colloquiis interclusum itinere et Ligeri Caesarem adferebantur, Gallique in colloquiis interclusum itinere et Ligeri Caesarem inopia frumenti coactum in provinciam contendisse confirmabant. Bellovaci autem defectione Aeduorum cognita, qui ante erant per se infideles, manus cogere atque aperte bellum parare coeperunt. Tum Labienus tanta rerum commutatione longe aliud sibi capiendum consilium atque antea senserat intellegebat, neque iam, ut aliquid adquireret proelioque hostes lacesseret, sed ut incolumem exercitum Agedincum reduceret, cogitabat. Namque altera ex parte Bellovaci, quae civitas in Gallia maximam habet opinionem virtutis, instabant, alteram Camulogenus parato atque instructo exercitu tenebat; tum legiones a praesidio atque impedimentis interclusas maximum flumen distinebat. Tantis subito difficultatibus obiectis ab animi virtute auxilium petendum vide
Abbreviated transcription (Latin):
fieri animadũtit. silentio ecastris tc̃ia uigilia egressus. eodẽ qͦ ue¬
nerat itinere mellodunũ ꝑuenit. Idẽ oppidũ senonũ iinsua su¬
ua sequane positũ. Ut paulo ante delutecia diximꝰ. De prenssis
nauib circit̾ quinqͣginta cȩleriterq coniunctis atq eo militib
iniectis &e reinouitate ꝑ territis oppidanis quoꝵ. magna pars erat
ad bellum euocata. sine contentiõe oppido potitur. Refacto ponte
que suꝑiorib dieb hostes resciderant. exercitũ traducit & secun¬
do flumine ad luteciam it᷑ facere cȩpit. Hostes recognita ab hus
qui melloduno fugerant. luteciam incendi pontesq eius oppidi res¬
cindi iubent. Ipsi ꝓspecta palude. adrispas sequane eregione lute¬
cie contͣ labiem contra considunt. lã cesar agergobia discessisse au¬
diebatur. iam de heduoꝵ defectione & scdo gallie motu rumoreᷤᷤ

Expanded text:
fieri animadvertit, silentio e castris tertia vigilia egressus eodem quo vefieri animadvertit, silentio e castris tertia vigilia egressus eodem quo venerat itinere Metiosedum pervenit. Id est oppidum Senonum in insula Sequanae positum, ut paulo ante de Lutetia diximus. Deprensis navibus circiter quinquaginta celeriterque coniunctis atque eo militibus iniectis et rei novitate perterritis oppidanis, quorum magna pars erat ad bellum evocata, sine contentione oppido potitur. Refecto ponte, quem superioribus diebus hostes resciderant, exercitum traducit et secundo flumine ad Lutetiam iter facere coepit. Hostes re cognita ab eis, qui Metiosedo fugerant, Lutetiam incendi pontesque eius oppidi rescindi iubent; ipsi profecti a palude ad ripas Sequanae e regione Lutetiae contra Labieni castra considunt. Iam Caesar a Gergovia discessisse audiebatur, iam de Aeduorum defectione et secundo Galliae motu rumores
Abbreviated transcription (Latin):
his reb exercitui: it̃ in senones facere institit. Dũ hec apud
cesarem gerunt᷑: labienꝰ eo supplem̃to qd̃ nuꝑ ex itana uenerat
relicto agedinci ut ẽẽt in pedim̃tis p̃sidio cũ .iiii. legionibus
luteciã ꝓficiscitur. Idẽ oppidũ parisior. qd̾ positũ ẽ ininsula
fluminis seqͣne. Cuiꝰ aduentu ab hostib cognito magnȩ & fi¬
nitis ciuitatib copiȩ conuenerunt. Sũma ĩꝑii traditur
camplogeno aulerco qui ꝓpe confectris ȩtate tam̃ ꝓp̾t̾ singu¬
larẽ scientiã rei militaris ad eũ ẽ honorẽ euocatus. Iscũ ani¬
it maduertissex ꝑpetuã ẽẽ paludẽq influeroꝵ inseqͣnam atq illũ
om̃em docũ magnopere impedure. hic conseait nrõsq transitu
ꝓhib̾e instituit. Labienus pͥmo uincas agere: cratib atq agere palu¬
dem explere. atq iter munere conabatur. Postqͣm id difficilius cõ¬

Expanded text:
his rebus exercitu iter in Senones facere instituit. Dum haec apud his rebus exercitu iter in Senones facere instituit. Dum haec apud Caesarem geruntur, Labienus eo supplemento, quod nuper ex Italia venerat, relicto Agedinci, ut esset impedimentis praesidio, cum quattuor legionibus Lutetiam proficiscitur. Id est oppidum Parisiorum, quod positum est in insula fluminis Sequanae. Cuius adventu ab hostibus cognito magnae ex finitimis civitatibus copiae convenerunt. Summa imperi traditur Camulogeno Aulerco, qui prope confectus aetate tamen propter singularem scientiam rei militaris ad eum est honorem evocatus. Is cum animadvertisset perpetuam esse paludem, quae influeret in Sequanam atque illum omnem locum magnopere impediret, hic consedit nostrosque transitu prohibere instituit. Labienus primo vineas agere, cratibus atque aggere paludem explere atque iter munire conabatur. Postquam id difficilius con
Abbreviated transcription (Latin):
censuit si ẽẽt inꝑficiendis pontib periclitandũ: ut priꝰꝙͣm
meent maiores eo coacte copie dimicar&. Nã ut cõmitato con¬
silio iter in ꝓuinciam conuerter& ut ne metu quidẽ necessa¬
rio faciendum existimabat: cũ infamia atq indignitas rei
& oppositus mons cęnenna uiarumq difficultas impediebat:
tum maxime qd̃ adiuncto labieno atq hiis legionib qͣs una
miserat uehem̃ter timebat. Itaq ad modũ magnis diurnis
noc turnisq itinerib confectis contͣ om̃ium oppinonẽ ad li
gerem uenit. Uadoq ꝑ equites inuento ꝓ rei necessitate opor¬
tuno ut brachia mͦ atq humeri ad sustinenda arma liberi
ab aqua ẽẽ possent disposito equitatu qͥ iuim fluminis refrin¬
ger& atq hostib pͥmo aspectu ꝑturbatis incolum̃ exercitũ
traduxit. frum̃tumq in agris & pecoris copiã nactus. repleto

Expanded text:
censuit, si esset in perficiendis pontibus periclitandum, ut prius quam censuit, si esset in perficiendis pontibus periclitandum, ut prius quam essent maiores eo coactae copiae dimicaret. Nam ut commutato consilio iter in provinciam converteret, id ne metu quidem necessario faciendum existimabat; cum infamia atque indignitas rei et oppositus mons Cevenna viarumque difficultas impediebat, tum maxime quod abiuncto Labieno atque eis legionibus quas una miserat vehementer timebat. Itaque admodum magnis diurnis nocturnisque itingerem venit vadoque per equites invento pro rei necessitate opportuno, ut brachia modo atque humeri ad sustinenda arma liberi ab aqua esse possent, disposito equitatu qui vim fluminis refringeret, atque hostibus primo aspectu perturbatis, incolumem exercitum traduxit frumentumque in agris et pecoris copiam nactus repleto