comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ hesterno non feci. ut ad singulas quas¬
q uirtutes nomina testium ꝑsonasq
sub nectam. Ad quas siquis fuerit in¬
credulus. quia adhuc in corpore sunt re¬
currat. Exiit id infidelitas plurimoꝵ
qui in aliquib que hesterno memorata.
sunt nutare dicuntur. Accipiant er¬
go testes ad huc incolumes atq uiuen¬
tes. quib quia de fide nr̃a dubitant ma¬
gis credant. S si adeo infideles sunt
ꝓfiteor quia nec illis sunt credituri. Mi¬
ror autem quendam qui uel tenuem sen¬
sum religionis habeat tantũ piaculi
uelle cominttere. ut putet quenquã de
martino posse mentiri. facessat a quo
qius aut ipi dulimus aut que mante
aiutorib uel plerũq ip̃o refcrent egi¬
uimus. Crterum et si dͥialogi sotibi
qd ad leuandum fastidium setios re¬
Aretur a ssũꝑsimus. nos pit pstita
fitemur historie ueritatẽ. K et me q¬
trm secus in serere. non nulloꝵ inctd¬
litas. non sine meo dolore compulete

Expanded text:
quod hesterno non feci, ut ad singulas quasquod hesterno non feci, ut ad singulas quasque uirtutes nomina testium personasque subnectam, ad quas si quis fuerit incredulus, quia adhuc in corpore sunt, recurrat. exegit id infidelitas plurimorum, qui in aliquibus, quae hesterno memorata sunt, nutare dicuntur. accipiant ergo testes adhuc incolumes adque uiuentes, quibus, quia de fide nostra dubitant, magis credant. sed si adeo infideles sunt, profiteor quia nec illis sunt credituri. miror autem quemquam, qui uel tenuem sensum religionis habeat, tantum piaculi uelle committere, ut putet quemquam de Martino posse mentiri. facessat a quoqquae aut ipsi uidimus aut quae manifestis auctoribus uel plerumque ipso referente cognouimus. ceterum etsi dialogi speciem, quo ad leuandum fastidium lectio uariaretur, adsumpsimus, nos pie praestruere profitemur historiae ueritatem. haec me extrinsecus inserere nonnullorum incredulitas non sine meo dolore conpulit.
Abbreviated transcription (Latin):
limina sacerdotem. idq a uiciano facile ꝑ¬
suasum rursum soluitur in soporem. Sed
mox ui maiore concussus exclamat mar¬
tinum stare ꝓ forib. sibi ideo nullã qui¬
etem animi corporisq ꝑmitti. Tardenti¬
b seruis ip̃e ad limina exteriora ꝓgredit᷑.
ibi martinũ ut senserat dep̃hendit. Pcus¬
uideo quid requiras. discede quã tocius.
ne me ob iniuriam tuã celestis ira consu¬
mat. Satis soluerim huc usq penarũ.
Crede non leuiter apud me actum est:
ut ip̃e ꝓcederem. Post discessum autem
sc̃i. aduocat officiales suos iubet om̃s cu¬
stodias relaxari. et mox ip̃e ꝓficiscitur.
Ita fugato auiciano letata est ciuitas et
liberata. Hec cum multis auicinano
referente comꝑta fint. tum nuꝑ refrige¬
rius prb̃r quem coram uidetis ab agari¬
do fideli uiro ex tribunis sub inuocatio¬
ne diuine maiestatis audiuit. qui sibi
ab ip̃o auiciano relatum ẽẽ iurabat. Ce¬
terum nolo miremini me hodie facere

Expanded text:
limina sacerdotem: idque Auitiano facile plimina sacerdotem: idque Auitiano facile persuasum est. rursum soluitur in soporem: sed mox ui maiore concussus exclamat Martinum stare pro foribus: sibi ideo nullam quietem animi corporisque permitti. tardantibus seruis ipse usque ad limina exteriora progreditur: ibi Martinum ut senserat deprehendit. perculuideo quid requiras : discede quantocius, ne me ob iniuriam tuam caelestis ira consumat: satis soluerim hucusque poenarum. crede quia non leuiter apud me actum est, ut ipse procederem. post discessum autem sancti aduocat officiales suos, iubet omnes custodias relaxari et mox ipse proficiscitur. ita fugato Auitiano laetata est ciuitas et liberata. Haec cum multis Auitiano referente conperta sint, tum nuper Refrigerius presbyter, quem coram uidetis, a Dagrido, fideli uiro ex tribunis, sub inuocatione diuinae maiestatis audiuit, qui sibi hoc ab ipso Auitiano relatum esse iurabat. ceterum nolo miremini me hodie facere,
Abbreviated transcription (Latin):
die atconita ciuitate ad opus tam tris¬
te ꝓcedere. qd̃ ubi martino comꝑtum est
solus paulo ante mediã noctẽ ad p̃toriũ
bestie illius tendit. S cũ ꝓfunde noctis
silentio quiescentib cunctis nullus forib
obseratis pateret ingressus ante limina
cruenta ꝓsterniter. Interea auitianus
graui sompno sepultus angło ingruen¬
te ꝑcellitur. seruus inquit dĩ ad tua li¬
mina iacet et tu quiescis: Qua ille uo¬
ce ꝑcepta lecto suo turbatur excutitur.
Conuocatisq seruis. trepidus exclamat
martinum eẽ ꝓforib. irent ꝓtinus clau¬
stra reserarent. ne dei seruus pateretur ĩ¬
iuriam. S illi ut est om̃ium natura
seruoꝵ uix prima llimina egressi irri¬
dentes dñm suũ qd̃ somno fuisset illusus
negant quẽquam ẽẽ ꝓ forib ex suomet
ingenio conlectantes neminẽ posse noc¬
te uigilare ne dum illi crederent in il¬
lius noctis horrore iacere ante aliena

Expanded text:
die adtonita ciuitate ad opus trisdie adtonita ciuitate ad opus triste procedere. quod ubi Martino conpertum est, solus paulo ante mediam noctem ad praetorium bestiae illius tendit sed cum profundae noctis silentio quiescentibus cunctis nullus foribus obseratis pateret ingressus, ante limina cruenta prosternitur. interea Auitianus graui somno sepultus angelo ingruente percellitur: seruus, inquit, Dei ad tua limina iacet et tu quiescis? qua ille uoce percepta lecto suo turbatus excutitur, conuocatisque semis trepidus exclamat, Martinam esse pro foribus: irent protinus, claustra reserarent, ne Dei seruus pateretur iniuriam. sed illi, ut est omnium natura seruorum, uix prima limina egressi , inridentes dominum suum quod somnio fuisset inlusus, negant quemquam esse-pro foribus, ex suomet ingenio coniectantes neminem nocte posse uigilare, nedum illi crederent, in illo noctis horrore iacere ante aliena
Abbreviated transcription (Latin):
mientũ decidit. Cunctis metu exterri¬
tis ne benedictio deꝑisset. ampullula
pinde incolumis est reꝑta. ac si super
plumas mollissimas decidisset. Que
res non potius ad casum quam ad marti¬
ni est referenda uirtutẽ cuius benedictio
perire non potuit. Quid illud qd̃ factũ¬
est a quodam cuius nomen quia presens
est et ꝓdisse uetuit sub primetur. Cui qͥ¬
dem tempori hic etiam saturninus inter¬
fuit canis nobis importunior oblatrabat.
In nomine inquit martini: iubeo te ob¬
inutescere. Cani hesit latratus in guitu¬
re linguã et abscisam putares obmutu¬
it. ita parũ est ip̃m martinũ fecisse uir¬
tutes. Credite mͥ quia etiam alii in no¬
mine eius multa fecerunt. Auitiani
quondam comitis noueratis barbaram
nimis et ultra om̃s cruentã feritatem.
Hic rapido spũ ingressus turonis tiui¬
tatem seq̃ntib eum miserabili facie ordi¬
nib cathenatis diuersa ꝑdendis ꝑari
iubet genera penarum. disponens postero

Expanded text:
mentum decidit. cunctis metu exterrimentum decidit. cunctis metu exterritis benedictionem Dei perisse, ampulla perinde incolumis est reperta, ac si super plumas mollissimas decidisset. quae res non potius ad casum quam ad Martini est referenda uirtutem, cuius benedictio perire non potuit. Quid illud, quod factum a quodam est, cuius nomen, quia praesens est et prodi se uetuit, supprimetur: cui quidem tempori hic etiam Saturninus interfuit. canis nobis inportunior oblatrabat. in nomine, inquit, Martini iubeo te obmutescere. canis — haesit latratus in gutture: linguam abscisam putares - obmutuit. ita parum est ipsum Martinum fecisse uirtutes: credite mihi, quia etiam alii in nomine eius multa fecerunt. Auitiani quondam comitis noueratis barbaram nimis et ultra omnia cruentam feritatem. hic rabido spiritu ingressus Turonum ciuitatem, sequentibus eum miserabili facie ordinibus catenatis, diuersa perdendis parari iubet genera poenarum, disponit postero
Abbreviated transcription (Latin):
ciuũ non repletum. quia id moris sit
uastula complere. ut pars umbonib ob¬
stuendis libera relinquatur. T estabat᷑
prbr uidisse se oleum sub martini be¬
nedictione creuisse. qd̃ ad exundante co¬
pia suꝑne deflueret. Eandemq dum
ad matrem familias uasculum referre¬
tur. seruasse uirtutem. Nam inter ma¬
nus pueri portantis ita semꝑ exundas¬
se oleum. ut omne illius uestimentum
copia suꝑ fusi liquoris operiret. Ma¬
nonam ita usq ad summũ labrũ ple¬
num uasculum recepisse ut presbiter
halieq fateatur obdendi pessuli. quo
laudi diligentius seruanda consuerũt.
in uitro illo spatium non fuisse. Mi¬
tum et illud qd̾̃ huic me autem intue¬
batur memini contigisse. uas uitreũ cũ
oleo qd̃ martinus benedixerat in fenes¬
tra paululum editiore deposuit: puer fa¬
miliaris incautior linteum suꝑpositũ
ampullulam ibi ẽẽ ignarus attraxit.
Uas suꝑ constratum marmore paui¬

Expanded text:
cauum non repletum, quia ita moris sit cauum non repletum, quia ita moris sit uascula conplere, ut pars summa umbonibus obstruendis libera relinquatur. testabatur presbyter uidisse se oleum sub Martini benedictione creuisse, quoad exundante copia superne difflueret: eademque, dum ad matremfamilias uasculum referretur, ferbuisse uirtute: nam inter manus pueri portantis ita semper exundasse oleum, ut omne illius uestimentum copia superfusi liquoris operiret: matronam ita usque ad summum labrum plenum uasculum recepisse, ut presbyter hodieque fateatur, obdendi pessuli, quo claudi diligentius seruanda consuerunt, in uitro illo spatium non fuisse. mirum et illud, quod huic — me autem intuebatur - memini contigisse. uas uitreum cum oleo, quod Martinus benedixerat, in fenestra paululum editiore deposuit: puer familiaris incautior linteum superpositum, ampullam ibi esse ignorans, adtraxit. uas super constratum marmore paui
Abbreviated transcription (Latin):
tatus ultra utrũq preclarũ et ostendei¬
do humilitatẽ differendo pitatim
iubet circũstantis popłi multitudme
sub moueri. Ep̃is tantum et puelle p¬
tre assistentib in orationẽ suo illops¬
re ꝓsternitur. De in pusillum olliã
linguam illius digitis teneret int̾.
Nec fefellit sem̃ uirtutis euenti
tris nomen interrogat. Moxilll
pondit. Proclamat pater cumgd
pariter et lacrimis. Martimi s
complexus: et hanc primã si fil¬
ꝙ uogm cuntis stupentib fatebat᷑.
acnuquam id incredibile forte ui¬
adit p̾hibeat uobis p̃sens euagrius
amonium ueritatis. Nam res ipso
nꝑ arpagio presbitero referente cog¬
iui: s non p̃termittendum uidetur.
Iutiam comitis uxorem misisse mar¬
mno oleum qd̵ ad diuersas morborum
ausas necessarium sicut est consuetu¬
x benediceret. ampullulam uitream
tusmodi fuisse. ut rotunda in uentrẽ
asceret. ore ꝓducto. S oris extantis cõ¬

Expanded text:
tatus ultra utrumque praeclarum, et ostendentatus ultra utrumque praeclarum, et ostendendo humilitatem nec differendo pietatem - iubet circumstantis populi multitudinem submoueri: episcopis tantum et puellae patre adsistentibus in orationem suo illo more prosternitur. dein pusillum olei cum linguam illius digitis teneret, infudit. nec fefellit sanctum uirtutis euentus. patris nomen interrogat: mox illa respondit. proclamat pater cum gaudio pariter et lacrimis Martini genua conplexus, et hanc primam se filaudisse uocem cunctis stupentibus fatebatur. ac ne cuiquam id incredibile forte uideatur, perhibeat uobis praesens Euagrius testimonium ueritatis: nam res ipso , quod nuper Arpagio presbytero referente cognoui, sed non praetermittendum uidetur. Auitiani comitis uxo- rem misisse Martino oleum, quod ad diuersas morborum causas necessarium, sicut est consuetudo, benediceret: ampullam uitream istiusmodi fuisse, ut rotunda in uentrem cresceret ore producto, sed oris extantis con
Abbreviated transcription (Latin):
non admittendos ẽẽ censebat. egre tamen
obtinui. ut eucheriũ ex uicariis et celsũ
amitterent consularem. ceteri sunt repul
potiuis quam doctas aures ut aoresa
tolistes pauditur me fide testes none
toris copisi secuturũ. Qut auteiisise¬
no dicta sunt. non reuoluã illa anas
audierunt. et scriptis rerognosint
oula postumianus expectat. nunta¬
turus orienti ne se in comparationa
tini preferat occidenti.: ae prinũ es¬
tit animus qd̾ refrigerius in auit̃ sis¬
gerit explicare. Res in carnotina
sta est ciuitate pater filiam duodei¬
nem ab utero mutam puellami mar¬
no cepit offerre. poscens ut liguam
gatam meritis suis sc̃s absolueret. Iu
cedens ep̃is qui tum forte latus illins
ambiebant. ualentiniano atq uicͥndi¬
Oimparem se ẽe tante moli. S illis qͥ¬
si sanctiorib nichil impossibile fatba
tur. At illi pias preces una cum part
supplici uoce iungentes. orare cepet mun¬
num ut sperata prestaret. Net rine¬

Expanded text:
non admittendos esse censebat, aegre tandem non admittendos esse censebat, aegre tandem obtinui, ut Eucherium ex uicariis et Celsum admitterent consularem, ceteri sunt repulspotius quam doctas aures, uti arbitror, attulistis, audituri me fide testis, non oratoris copia locuturum. Quae autem hesterno dicta sunt, non revolvam: illa qui non audierunt, ex scriptis recognoscent. Nova Postumianus exspectat, nuntiaturus Orienti, ne se in comparatione Martini praeferat Occidenti. Ac primum gestit animus, quod Refrigerius in aurem suggerit, explicare. Res in Carnotena gesta est civitate. Paterfamilias duodecennem ab utero mutam puellam Martino coepit offerre, poscens ut linguam ligatam meritis suis sanctus absolveret. Ille cedens episcopis, qui tum forte latus illius ambiebant, Valentino atque Victricio, imparem se esse tantae moli; sed illis quasi sanctioribus nihil impossibile fatebatur. at illi pias preces una cum patre supplici uoce iungentes orare Martinum ut sperata praestaret. nec cunc
Abbreviated transcription (Latin):
abs te accepturus est ueritatem. Hec me
loquente. gallo iam ad narrandum para¬
to. irruit turba monachoꝵ euagrius p̃s¬
biter. aper sebastianus agricola. Et post
paululũ ingreditur p̃sbiter nr̃ etherius
cum calipione diacons et amatore sub¬
dia nom cono. Postremus aurelius p̃s¬
biter dulcissi mus m̃s longiore uia ueni¬
ens anhelus cucurrit. Quid uos inquã
tam subito et tam insperati tam exdiuer¬
sis regionib tam mane concurritis: Nos
inquit hesterno cognouimꝰ gallum istum
ꝑ totum diem martini narrasse uircu¬
tes. Et reliqua in hodiernum diem quia
nox obpresserat distulisse. ꝓpterea matu¬
rauimus frequens auditoriũ facere tan¬
tam materiam locuturo. Interea nuntia¬
tur multos secularium stare ꝓ forib. nec
ingredi audentes. s ut admitterent᷑ oran¬
tes. Tunc aper. Nequaquam inquit istos
nobis admisceri conuenit. quia ad audi¬
endum curiositate potius quã religione
uenerunt. Confusus ergo illoꝵ uice quos

Expanded text:
abs te accepturus est veritatem. Haec me abs te accepturus est veritatem. Haec me loquente, Gallo jam ad narrandum parato, irruit turba monachorum: Evagrius presbyter, Aper, Sebastianus Agricola: et post paululum ingreditur presbyter noster Aetherius cum Calupione diacono, et Amatore subdiacono: postremus Aurelius presbyter dulcissimus meus, longiore via veniens, aubelus cucurrit. Quid vos, inquam, tam subito et tam insperati, tam ex diversis regionibus, tam mane cucurristis? Nos, inquiunt, hesterno cognovimus, Gallum istum per totum diem Martini narrasse virtutes, et rnox oppresserat, distulisse: propterea maturauimus frequens auditorium facere de tanta materia locuturo. interea nuntiatur multos saecularium stare pro foribus, nec ingredi audentes, sed ut admitterentur rogantes. tum Aper, nequaquam, inquit, istos nobis admisceri conuenit, quia ad audiendum curiositate potius quam religione uenerunt. confusus ego illorum uice, quos
Abbreviated transcription (Latin):
ucescit o galle surgendum est.
Nam ut uides et postumi anus instat. et
hic prb̾r qui hesterno auditoriũ amisit
expectat. ut que de martino nr̃o in hocdi¬
ernum diem explicanda distuleras debi¬
tor sponsionis euoluas. Non ignarus qui¬
dem iste om̃ium quecũq moranda sunt
S dulcis et grata cognitio est etiam nota
re legenti. siquidem natura ita compara¬
tum sit. ut meliore quis conscientia se
nosse congaudeat que multoꝵ testimoniis
non ẽẽ incerta cognoscat. Nam et hic apͥ¬
ma adolescentia martinũ secutꝰ nouit qui¬
dem om̃ia sed libenter cognita recognoscit.
fatebor enim galle tibi martini mͥ sepius
auditas eẽ uirtutes. quippe de eo etiam¬
qui litteris multa mandauerim. S ꝑ ges¬
toꝵ ammirationẽ semꝑ mͥ noua sunt que
de illo licet audita sepus reuoluunt᷑. ꝓ¬
inde aditum nobis refrigerium auditorẽ
eo impensius gratulamur. quo prompti¬
us postumianus iste qui hec orienti infer¬
re festinat. quasi sub testib consignatam

Expanded text:
ucescit hoc, Galle: surgendum est: nam, ut vides, et Postumianus instat; et hic presbyter, qui hesterno auditorium amisit, exspectat, ut quae de Martino nostro in hodiernum diem explicanda distuleras, debitor sponsionis evolvas. Non ignarus quidem iste omnium, quaecumque memoranda sunt: sed dulcis et grata cognitio est etiam nota relegenti; siquidem natura ita comparatum sit, ut meliore quis conscientia se nosse congaudeat quae multorum testimoniis non esse incerta cognoscat. Nam et hic a prima adolescentia Martinum secutus novit quidem omnia, sed libenter cognita recognoscit. Fatebor enim tibi, Galle, Martini mihi saepius auditas esse virtutes; quippe qui de eo etiam litteris multa mandaverim: sed per gestorum admirationem semper mihi nova sunt quae de illo, licet audita saepius, revolvuntur. Proinde additum nobis Refrigerium auditorem eo impensius gratulamur, quo promptius Postumianus iste, qui haec Orienti inferre festinat, quasi sub testibus consignatam
Abbreviated transcription (Latin):
ditur. futurũ ut mane facto. a pita
tens noluit urbeni turonicam aꝓp
frustrari patrono. Deniq mecdia re
om̃s pictaui a sompno fallacie comra¬
muntur. nec ullus suꝑfuit qui et hue
multitudine uigilaret. Igitur ubi t¬
ronici eos conspitiunt obdormisse. a
positumq in naui cum om̃i popło ꝑ
uigennam fluuiũ descendunt. Inglꝰ¬
siq ligeris alueũ ad urbem turones
cum magnis laudib psallentium¬
nus dirigunt copiosum. De quor
çib pictaui exꝑgefacti. nichil detres¬
ro quẽ custodiebant habentes. tĩ t¬
na confusione ad ꝓpria sunt rutli
rius usq ad sc̃m martinũ fussi

Expanded text:
ditur, futurum ut mane facto a Pectavtens noluit urbem Toronicam a proprio frustrari patrono. Denique nocte media omnes Pectava somno falanga conpraemitur, nec ullus superfuit, qui ex hac multitudine vigilaret. Igitur ubi Toronici eos conspiciunt obdormisse, adpositumque in navi cum omni populo per Vingennam fluvium descendunt. Ingressique Ligeris alveum, ad urbem Turonicam cum magnis laudibus psallentioque dirigunt copioso. De quorum vocibus Pictavi expergefacti, nihil de thesauro quem custodiebant habentes, cum magna confusione ad propria sunt reversi. torius, usque ad sanctum Martinum fui
Abbreviated transcription (Latin):
nus turonorũ ep̃c plenus uir¬
tutib et sc̃ĩtate prebens infir¬
mis multa beneficia octogesimo primo
etatatis sue anno episcopatus autem ui¬
cesimo sexto apud condatensem diocesis
sue uicum. excedens a scło feliciter migra¬
uit ad xp̃m. Transiit autem media noc¬
te que dominica habebatur. attico cesareo¬
q consulib. Multi enim in eius transitu
psallentium uoces audierunt in celo qd̃
in libro uircutũ eius primo plemus expo¬
suimus. Nam tum primo sc̃s dei apud
condatensem ut diximus uicum egrota¬
re cepisset. pictaui populi ad eius transi¬
tum. sicut turonici conuenerunt. Quo
migrante grandis altercatio in utrũq
surrexit popłm. Dicebant enim pictaui.
Noster est monachus. nobis abba exticit.
nos requirimus cõmendatũ. Sufficiat
eius colloquio. participastis conuiuio. fir¬
mati fuistis benedictionib. in suꝑ et
uirtutib iocundati. Sufficiant uobis
ista om̃ia. nobis liceat auferre uel cada¬
uer exanime. Ad hec turonici responde¬

Expanded text:
nus Turonorum episcopus, plenus virtutibus et sanctitate, praebens infirmis multa beneficia, octogesimo et primo aetatis suae anno, episcopatus autem vigesimo sexto apud Condatensem dioecesis suae vicum excedens a saeculo feliciter migravit ad Christum. Transiit autem media nocte, quae Dominica habebatur, Attico Caesarioque consulibus. Multi enim in ejus transitu psallentium audierunt in coelo, quod in libro virtutum ejus primo plenius exposuimus. Nam cum primitus sanctus Dei apud Condatensem, ut diximus, vicum aegrotare coepisset, Pictavi populi ad ejus transitum sicut Turonici convenerunt. Quo migrante, grandis altercatio in utrumque surrexit populum. Dicebant enim Pictavi: Noster est monachus; nobis abba exstitit; nos requirimus commendatum. Sufficiat  usi estis ejus colloquio, participastis convivio, firmati fuistis benedictionibus, insuper et virtutibus jocundati. Sufficiant ergo vobis ista omnia: nobis liceat auferre vel cadaver 35 exanimum. Ad haec Turonici responde
Abbreviated transcription (Latin):
ter qd̃ locutus sum. Qd̃ autem ꝑmiste¬
destinatio sequens p̃sumat dicendo. De
cetero nemo mͥ molestus sit. Ego credo ĩ
xp̃o et hunc crucifixum. quia cũ confite¬
tor nascitur. Cum confitetur primogeni¬
tumn necesse est de unigenito quis testimo¬
nium dicat. Unum et solum sine origi¬
ne. eẽ interciam ꝑsonã patrem confitetur
existentis diuine nature lucis sp̃e. ut dix¬
i qui scdm diuinam naturam ut supra
dixi est. unus in duob et uterq in idip¬
sum. pater in filio filius in patre in scõ
spũ in scã eccłia. nunc et immortalia se¬

Expanded text:
ter quod locutus sum . Quod autem per mysteter quod locutus sum . Quod autem per mysteritate, praedestinatio sequens praesumat, dicendo. De caetero nemo mihi molestus sit, ego credo in Christum, et hunc crucifixum. Quia cum confitetor nascitur: cum confitetur primogenitum, necesse est de unigenito, qui testimonium dicat, unum et solum sine origine esse: tertiam personam patrem confitetur, exsistentem divinae naturae, lucis. Spiritus ut dixi, qui secundum divinam naturam, ut supra dixi, est unus in duobus, et uterque in id ipsum; pater in filio, filius in patre, in sancto Spiritu in sancta Ecclesia. Nunc et i
Abbreviated transcription (Latin):
cis sp̃c. Unus in duob et uterq in id ip̃m.
Pater in filio. filius in patre in sc̃o spũ.
Sic trib ꝑsonis confitemur corpus p̾̃sci¬
entie. qd̃ suꝑ omĩa cuncta concludit. In
hoc misteriũ ergo credimꝰ ẽẽ ex nullis ex¬
stantib cuncta orta qd̾ misteriũ mens
humana concipere non potest. nec orato¬
ria lingua enarrare. neq diffusi sermo¬
nis bibliothecarũ uolumina si totum
mundum libri repleant diuina scienti.¬
a non possit menarrabilis enarrari. Qui
est indicibilis nullomodo possit describi.
neq concludi. aut uerbum aut substan¬
tia ꝓpria diuinitatis sue. qui est fons di¬
uine lucis luminis sue substantie natu¬
ra. Sileat lingua oratoria. quia defecit
sermo de indicibilia. Cum consũmaue¬
rit mens humana de diuina maiestate
dicere. tunc incipit. Quanta sit autem
diuina clementia nemo scit nisi qui ge¬
nuit. et nemo comperit secreta patris:
nisi his qui ꝑ naturam nascendi initium
amisit. Om̃is ergo mansuetudo. et mode

Expanded text:
us in duobus, et uterque in id ipsum: pater in filio, filius in patre, in sancto Spiritu. Sic tribus personis, confitemur corpus praescientiae: quod super omnia, cuncta concludit. In hoc mysterium ergo credimus, esse ex nullis exstantibus cuncta orta, quod mysterium mens humana concipere non potest, nec oratoria lingua enarrare, neque diffusi sermonis bibliothecarum volumina, si totum mundum libri repleant, divina scientia non possit inenarrabilis enarrari: qui est indicibilis, nullo modo possit describi, neque concludi aut verbum aut substantia propria divinitatis suae. Qui est fons divinae lucis, luminis, suae substantiae, naturae. Sileat lingua oratoria, quia deficit sermo de indicibili: cum consummaverit mens humana de divina majestate dicere, tunc incipit. Quanta sit autem divina clementia, nemo scit, nisi qui genuit: et nemo comperit secreta patris, nisi is qui per naturam, nascendi initium amisit. Omnis ergo mansuetudo et modest
Abbreviated transcription (Latin):
non acerbe compatientis alloquio non
cꝓbrantis elogio. Qd̾ si uel te quondã
uel me semꝑ audire uoluisset. et mar¬
tinum magis quam illum quem nomi¬
nare nolo fuisset imitatus: nunquam
me tam crudeliter disparatus ignoti
pilueris regione tegeretur. Naufragi
satt p̃dones passus in mecdio mari mor¬
tem. et uix in extremo nauctus litore
sipulturam. Uideant hoc opus suum
lurunt: uideant głam suam. Et uel
uiic aduersum me grassari desinunt.
undicati. Hec cum maxime flebili
br gemeremus. om̃ium lacrimis ꝑ nr̃a
menta commotis cum magna quidẽ
martini ammiratione.s non mino
ee ur̃is fletib dolore discessum est

Expanded text:
non acerbe, conpatientis alloquio, non non acerbe, conpatientis alloquio, non exprobrantis elogio: quod si uel te quondam uel me semper audire uoluisset, et Martinum magis quam illum, quem nominare nolo, fuisset imitatus , numquam a me tam crudeliter disparatus ignoti pulueris syrte tegeretur, naufragi sorte praedonis passus in medio mari mortem et uix in extremo nanctus litore sepulturam. uideant hoc opus suum, luerunt, uideant gloriam suam et uel nunc aduersum me grassari desinant uindicati. Haec cum maxime flebili uoce gemeremus, omnium lacrimis per nostra lamenta commotis, cum magna quidem Martini admiratione, sed non minore ex nostris fletibus dolore discessum est
Abbreviated transcription (Latin):
scõ illius sanguine conserrata mille
Iam si ad leuam achaie. si num pll¬
lum diuexus intraueris sciat quls¬
tus. sciant athane non sapientiese
in achademia platonem. Na loe
in careere fortiorem. flicem qulad
itis quib donauerit habere marti
Cum uero ad egyꝑtum usq ꝑue¬
ts quãquam illa suoꝵ scõꝵ martinũ
uinteo it uirtutib sit suꝑba. tamen
en disignetur audire qua illi uel uni¬
us agasic in solo martino europa ñ
nsitris. Ceterum cum iherosolimã in
xpenturus uentis cursum uela cõmi¬
itis negocium tibi nr̃i doloris iniungo
si unquam illustris illius tholoma¬
dis litus accesseris sollicitus inquiras
ubi sit consepultus nr̃ ille pomponius
ne fastidias uisitare ossa ꝑegrina mul¬
tus illic lacrimas tam ex affectu tuo
quam ex nr̃is funde uiscerib. ac licet
mani munere solum ip̃m flore pur¬
purto et suaue redolentib spargit gra¬
minib. Dices tamen illi s non aspere

Expanded text:
sancto illius sanguine consecrata, miretur. sancto illius sanguine consecrata, miretur. iam si ad laeuam Achaiae sinum paululum deuexus intraueris. sciat Corinthus. sciant Athenae, non sapientiorem in academia Platonem nec Socraten in carcere fortiorem: felicem quiderelictas, quibus donauerit habere Martinum. cum uero ad Aegyptum usque perueneris, quamquam illa suorum sanctorum numero sit et uirtutibus superba, tamen non dedignetur audire. quam illi uel uniuersae Asiae in solo Martino Europa non cesserit. Ceterum cum Hierosolyma inde petiturus uentis rursum uela commiseris, negotium tibi nostri doloris iniungo. ut si umquam inlustris illius Ptolemaidis litus accesseris, sollicitus inquiras, ubi sit consepultus noster ille Pomponius, nec fastidias uisitare ossa peregrina. multas illic lacrimas tam ex affectu tuo quam ex nostris funde uisceribus, ac licet inani munere solum ipsum flore purpureo et suaue redolentibus sparge graminibus. dices tamen illi. sed non aspere,
Abbreviated transcription (Latin):
ditar qtã ut ulo ualtat semondeo¬
cluili. ista enim deulo iuro poribis
oraes loea portus insulas urbis g nts¬
legis martini nomen et głam spxneis
poplos. In primis memento nongt¬
rire campaniam. Et si maxime arte
in deuio sit non tamen tibi tanti sine
uel magnarũ morarum ulla dͥisptn¬
a. quin illic adeas illustrem uirtũ a
toto laudatum orbe paulinũ ili qi¬
so te primũ sermonis nr̃i quo uel he¬
no conficimus uel hodie diximus net¬
men euolue. Illi om̃ia referes. illi tire¬
ta recitabis. ut mox ꝑ illum sacras um
laudes roma cognoscat. sicut primũ il¬
lum nr̃m libellum non ꝑitaliã fan¬
tum. S ꝑ totum etiam diffudit slh̃ti
Ille martini non inuidus głarum sẽ
mator uon abnuet p̾sulem nr̃m cre
suo felice componere. Inde si force al
fricam transfretabis refers audita
tagini licet iam pridem ut ip̃e dri
uirum nouerit ta men nunc praps
de eo plura cognoscat. ne solum ibls
prianum martyrem suum quanll

Expanded text:
lo ualeat sermone concludi. ista interim de illo uiro portabis oras , loca, portus, insulas urbesque praeterlegis, Martini nomen et gloriam sparge per populos: in primis memento non praeterire Campaniam: etsi maxime cursus in deuio sit, non tamen tibi tanti sint uel magnarum morarum ulla dispendia , quin illic adeas inlustrem uirum ac toto laudatum orbe, Paulinum: illi, quaeso te, primum sermonis nostri, quod uel hesterno confecimus uel hodie diximus, uolumen euolue: illi omnia referes, illi cuncta recitabis, ut mox per illum sacras uiri laudes Roma cognoscat, sicut primum illum nostrum libellum non per Italiam tantum, sed per totum etiam diffudit Illyricum. ille Martini non inuidus gloriarum sestimator non abnuet praesulem nostrum cum suo Felice conponere. inde si forte ad Africam transfretabis, referes audita Carthagini: licet iam, prout ipse dixisti, uirum nouerit, tamen nunc praecipue de eo plura cognoscat, ne solum ibi Cyprianum martyrem suum, quamuis
Abbreviated transcription (Latin):
tie et tranquillitatis exempla sepius re
ret ignoscere. Qui si istum ip̃m breuit̾
in sertum sermonem meũ in se ꝓlatum for¬
te cognouerit. sciat magis non ore inimi¬
ci quam amici animo me locutum quia
si fieri posset optarem ut martino poti¬
us ep̃o quam fallari tyranno similis di¬
ceretur.S istum cuius commemorati¬
o parum suauis est. transeamus. et ad

Expanded text:
iae et tranquillitatis exempla referre saiae et tranquillitatis exempla referre saret ignoscere. qui si istum ipsum breuiter insertum sermonem meum in se prolatum forte cognouerit, sciat non magis ore inimici quam amici animo me locutum, quia, si fieri posset, optarem ut Martino potius episcopo quam Phalari tyranno similis diceretur. sed istum, cuius commemoratio parum suauis est, transeamus et ad
Abbreviated transcription (Latin):
et ip̃i et nobis om̃ib sc̃s exposuit. quali¬
ter illum a demonib uidisset agitari.
se conuitiis non moueri. que magis illi a
quo eent effusa nocuissent. Exinde cũ
idem briccio multis apud eum magnis¬
q criminib ꝑ sepe premeretur cogi nõ
poruit ut eum apresbiterio submoueret
ne suam ꝑsequi uideretur iniuriam. Il¬
lud sepe commemorans. si xp̃c iudam
passus est. cur ego non patiar bricctonẽ:
Ad hec postumianus. Audiat inquit is¬
tud exemplum nr̃ iste deꝓximo. qui cũ
sit sapiens immemor presentium. ĩme¬
mor futuroꝵ. si fuerit offensus insanit
in sua se non habens potestate seuit in
cleri cos. grassatur in laicos. totumq ter¬
rarum orbem in suam cõmouet ultionẽ
in qua ꝑ trienniũ iugiter dimicatione
consistens. Nec tempore nec ratione seda¬
tur dolenda hominis et miseranda condi¬
tio. Etiam si hac sola insanabilis mali
peste premeretur. uerum ei ista patien

Expanded text:
et ipsi et nobis omnibus sanctus exposuit, qualiet ipsi et nobis omnibus sanctus exposuit, qualiter illum a daemonibus uidisset agitari: se conuiciis non moueri, quae magis illi, a quo essent effusa , nocuissent. exinde cum idem Brictio multis apud eum magnisque criminibus persaepe premeretur, cogi non potuit ut eum a presbyterio submoueret, ne suam persequi uideretur iniuriam, illud saepe commemorans: si Christus ludam passus est, cur ego non patiar Brictionem ? Ad haec Postumianus, audiat, inquit, istud exemplum noster iste de proximo. qui cum sit sapiens, immemor praesentium, immemor futurorum: si fuerit offensus, insanit in sua se non habens potestate: saeuit in clericos, grassatur in laicos, totumque terrarum orbem in suam commouet ultionem: in qua per triennium iugiter dimicatione consistens nec tempore nec ratione sedatur. dolenda hominis et miseranda condicio, etiamsi hac sola insanabilis mali peste premeretur. uerum ista ei patient
Abbreviated transcription (Latin):
li quãuis uana ad modum mens subeẽt
trementib labiis incertoq uultu decolor
re p̃furore rotabat uerba peccatis se as¬
serens sanctiorem. quippe qui a primis
annis in monasterio inter sacras eccłie
disciplinas ip̃o martino edocente creuis¬
set. Martinum uero et aprincipio qd̾̃
ip̃e diffiteri non posset. milicie actib sor¬
duisse. et nunc ꝑmanes suꝑsticiones et
phantasmata uisionũ riducula prorsus
inter deliramenta senuisse. Hec cum
multa atq alia etiã que reticere melius
est aceruiora uomuisset. egressus tandẽ
furore saciato quasi qui se penitus uin¬
dicasset rapidus ea parte qua uenerat
recurrebat. Cum interea credo ꝑ martini
orationes fugatis ab illius corde demoni¬
b reductus in penitentiam. mox reuer¬
tit᷑ atq ad martini segenua ꝓsternit ue¬
niam poscens fatetur errorem. nec sine de¬
mone se fuisse tandem sanior confitet᷑.
tinum. ut ignosceret supplicanti. Tunc

Expanded text:
li, quamuis uana admodum, mens subesset li, quamuis uana admodum, mens subesset : trementibus labiis incertoque uultu decolor prae furore rotabat uerba peccati, 88 asserens sanctiorem, quippe qui a primis annis in monasterio inter sacras ecclesiae disciplinas ipso Martino educante creuisset : Martinum uero et s principio, quod ipse diffiteri non posset, militiae actibus sorduisse, et nunc per inanes superstitiones et fantasmata uisionum ridicula prorsus inter deliramenta senuisse. haec cum multa adque alia etiam, quae reticere melius est, acerbiora uomuisset, egressus tandem furore satiato, quasi qui se penitus uindicasset, rapidis ea parte qua uenerat gressibus recurrebat, cum interea, credo per Martini orationes fugatis ab illius corde daemonibus, reductus m paenitentiam. mox reuertitur adque ad Martini se genua prosternit : ueniam poscit, fatetur errorem nec sine daemone se fuisse tandem sanior confitetur.ut ignosceret supplicanti. tunc
Abbreviated transcription (Latin):
letos uocem istius modi adhortationis emit¬
tere. Heu ate briccio. heu ate briccio.
Credo cernebant miserum eminus ꝓpin¬
quantem conscii quanta illi rabiem sp̃e
suscitassent. Nec mora briccio furibun¬
dus irrupit. ibi plenus insanie euomu¬
it in martinũ mille conuitia. Obiur¬
gatus enim pridie ab eo fuerat cur qui
nichil unquam ante clericatũ quippe¬
quippe qui in monasteriũ ab ip̃o marti¬
no nutritus habuisset. equos aleret. mã¬
cipia compararet.Nam illo tempore ar¬
guebatur a multis. qd̃ non solum pue
ros s etiam puellas scitis uultib coemis¬
set. Quib reb infelicissimus insano fel¬
le commotus. et ut credo precipue demo¬
nũ illoꝵ agitatus instinctu. martinum
ita aggressus est. ut uix manib temꝑa¬
ret. Cum quidem sc̃s uultu placido m̃¬
te tranquilla infelicis amentiã ꝑmicia
uerba cohiberet. S ita in eo nequã
sp̃s redundabat. ut ne sua quidem il¬

Expanded text:
laetos uocem istiusmodi adhortationis emitlaetos uocem istiusmodi adhortationis emittere.: heia te Brictio, heia te Brictio. credo cernebant miserum eminus propinquantem, conscii quantam illi rabiem spiritus suscitassent. nec mora, Brictio furibundus inrupit: ibi plenus insaniae euomit in Martinum mille conuicia. obiurga.tus enim pridie ab eo fuerat, cur, qui nihil umquam ante clericatum quippe qui in monasterio ab ipso Martino nutritus habuisset, equos aleret, mancipia conpararet. nam illo tempore arguebatur a multis non solum pueros barbaros, sed etiam puellas scitis uultibus coemisse. quibus rebus infelicissimus insano felle commotus et, ut credo, praecipue daemonum illorum agitatus instinctu, Martinum ita adgressus est, ut uix manibus temperaret, cum quidem sanctus uultu placido, mente tranquilla infelicis amentiam per mitia uerba cohiberet. sed ita in eo nequam spiritus redundabat, ut ne sua quidem il
Abbreviated transcription (Latin):
tis ꝓfecto qd̃ dico multa sunt illuis q̃
non queant explicari. ueluti istd̃ est
qd nescio an ita ut gestum ẽ a nobis
possit exponi. Quidam e fratrib no¬
men non ignoratis. s celanda ꝑsona
est. ne sc̃õ uiro uerecundiam fecerimus.
Quidam ergo eum ad fornaculam illi
arbonũ copia reperisset. et ad mota
sibi cellula diuaricatis pedib suꝑ illũ
ignem nudato inguine resideret. conti¬
nuo martinus factam sacro tegnuni
insit iniuriam. Magna uoce ꝓcla¬
nans quis inquit nudato inguine no¬
hũ incestat habitaculum. Hoc ubi il¬
fiuater audiuit. et ex conscientia qd̃
neepabatur agnouit. continuo ad
uos ducurrit exanimis. pudoren suum
lon sine martini uirtute confessus.
uodam itidem die dum in aera
ue parua admoclum tabernaculũ
llius ambiedat in illo suo qd̵ nostis
om̃s sedili ligneo resedisset Uidet duos de¬
mones in excelsa illa que monasterio su¬
ꝑeminet rupe consistere. Inde alatres ac

Expanded text:
tis profecto quod dico: multa sunt illius, quae tis profecto quod dico: multa sunt illius, quae non queant explicari. uelut istud est, quod nescio an ita, ut gestum est, a nobis possit exponi. quidam e fratribus - nomen non ignoratis, sed celanda persona est, ne sancto uiro uerecundiam fecerimus - quidam ergo cum ad fornaculam illius carbonum copiam repperisset, et admota sibi sellula diuaricatis pedibus super ignem illum nudato inguine resideret, continuo Martinus factam sacro tegmini sensit iniuriam, magna uoce proclamans, quis, inquit, nudato inguine nostrum incestat habitaculum? hoc ubi frater audiuit et ea conscientia quod increpabatur agnouit, continuo ad nos cucurrit exanimis, pudorem suum non sine Martini uirtute confessus. Quodam itidem die, dum in area, quae parua admodum tabemaculum illius ambiebat, in illo suo, quod nostis omnes, sedili ligneo resedisset, uidit duos daemones in excelsa illa, quae monasterio supereminet, rupe consistere , inde alacres ac
Abbreviated transcription (Latin):
calamitatis exemplo ꝑ totam donul
corꝑa egra ꝓcumberẽt. martim ꝑ lał¬
ras implorauit auxilium quotimp d
uir beatus rem ẽẽ ꝓmisit diffielem se¬
petrari. Nam spũ sentiebat domi s¬
lam diuino numine uerberat. as
sans quam id qd̃ exorandum rece¬
at imperatet. Mox ad eum licon
diuna exꝑtus beneficia. ꝑuolauit
untians simul et agens grãs domũ
am om̃i ꝑiculo liberatam. Centum
tum argenti libras obtulit. quas uir
ueatis ues respuit. nec recepit. s prius¬
um pondus illd̾ monasterii limen at¬
tniget redimendis id captiuis conti¬
ais deputauit. Et cum ei suggereret᷑
ifatrib ut aliquid ex eo in sumptu mo¬
usterii reseruaret om̃ib in angustũ
q̃ uictum multis deesse uestitum. Nos
inquit eccłiẽ et pascat et uestiat. dum¬
modo nichil nr̃is usib quesisse uidea¬
mur. Succurrunt hoc loco illius ui¬
ri magna miracula que facilius ammi¬
ure possumus quam referre. Agnosci¬

Expanded text:
calamitatis exemplo per totam domum calamitatis exemplo per totam domum corpora aegra procumberent, Martini per łitteras inplorauit auxilium. quo tempore uir beatus t rem esse promisit difficilem inpetrari: nam spiritu sentiebat, domum illam diuino numine uerberari: tatinuans, quam id quod exorandum receperat inpetraret. mox ad eum Lycontius diuina expertus beneficia peruolauit, nuntians simul et agens gratias, domum suam omni periculo liberatam. centum etiam argenti libras obtulit, quas uir beatus nec respuit nec recepit, sed priusquam pondus illud monasterii limen adtingeret, redimendis id captiuis continuo deputauit. et cum ei suggereretur a fratribus, ut aliquid ea eo in sumptum monasterii reseruaret, omnibus in angusto esse uictum, multis deesse uestitum: nos, inquit, ecclesia et pascat et uestiat, dum nihil nostris usibus quaesisse uideamur. Succurrunt hoc loco illius uiri magna miracula, quae facilius admirari possumus quam referre. agnosci
Abbreviated transcription (Latin):
noro. s taribius quam solebar tor
nors curarer sub inde nobistum dit¬
mis satebatur se ꝑpter cõmumionss
us onalum eui se uel puneto tenbrs
necessitate uon spũ miscuerit ditrit¬
tum sentire uirtutis sexdecim poba
uixit annos. nullam synodum adis
ab om̃ib ep̃oꝵ conuentib seremout
S plane ut exꝑti sumus in minute
ad tempus grãm multiplici mereai
reparauit. Uidi postea ad phsendos
monasterii ipsius adductum enerma¬
minũ. et prus quam limen attingi¬
ret fuisse curatum. Testante quen¬
dam nuꝑ audiui. cum in tyreno ma¬
ri cursu illo quo romam tenditur na¬
iugaret. subito turbinib exortis re¬
tremũ uite om̃ium fuisse discrimen
In quo cum quidam egyptius negoa¬
ator nec dum xp̃ianus magna uoce
clamauerit: d̃s martini eripe nes.
Mox tempestatẽ fuisse sedatam so
optatum cursum cum fũma placiai
equoris quiete tenuisse. Ligontus
ex uicariis uir fidelis cũ familiam
us lues extrema uexaret. et mandit

Expanded text:
energumenis tardius quam solebat et gratia minore curaret, subinde nobis cum lacrimis fatebatur, se propter communionis illius malum, cui se uel puncto temporis necessitate, non spiritu miscuisset, detrimentum sentire uirtutis. sedecim postea uixit annos: nullam synodum adiit, ab omnibus episcoporum conuentibus se remouit. Sed plane, ut experti sumus, inminutam ad tempus gratiam multiplicata mercede reparauit. uidi postea ad pseudoforum mo- nasterii ipsius adductum. energumenum, et prius quam limen adtingeret, fuisse curatum. Testantem quendam nuper audiui, cum in Tyrreno mari cursu illo, quo Romam tenditur, nauigaret, subito turbinibus exortis extremum uitae omnium fuisse discrimen. in quo cum quidam Aegyptius negotiator necdum Christianus magna uoce clamauerit Deus Martini eripe nos\', mox tempestatem fuisse sedatam, seque optatum cursum cum summa placati aequoris quiete tenuisse. Lycontius ex uicariis uir fidelis, cum familiam illius lues extrema uexaret et inauditae
Abbreviated transcription (Latin):
uirginũ multitudĩe. Preteriens ergo mar¬
tinus in secretario eccłie habuit mansio¬
nẽ. Post discessum illius cuncte in secre¬
tariũ illud uirgines irruerunt. Allam¬
bunt singula loca ubi aut sederat uir
beatus aut steterat. stramentũ etiam in
quo quieuerat parcruntur. Una earum
post dies paucos partem straminis quam
sibi ꝓ benedictione collegerat in energu¬
mino quẽ sp̃c erroris agitabat de ceruice
suspendit. Nec mora dicto citius eiecto
demone ꝑsona purgata est. Pidem fere
tempus martino a treueris reuertenti

Expanded text:
uirginum multitudine. praeteriens ergo Maruirginum multitudine. praeteriens ergo Martinus in secretario ecclesiae habuit mansionem. post discessum illius cunctae in secretarium illud uirgines inruerunt: adlambunt singula loca, ubi aut sederat uir beatus aut steterat, stramentum etiam, in quo iacuerat, partiuntur. una earum post dies paucos partem straminis, quam sibi pro benedictione collegerat, energumeno, quem spiritus erroris agitabat, de ceruice suspendit. nec mora, dicto citius eiecto daemone persona curata est. Per idem fere tempus Martino a Treueris reuertenti
Abbreviated transcription (Latin):
quenter audissem. alios etiã qui talia age¬
rent increpantem. tanti mͥ om̃ium femi¬
narũ cunctoꝵ q monachoꝵ odio concita¬
ui. ut aduersum me utreq legiones iura¬
ta bella susceperint. Unde queso taceatis
ne etlam hoc qd̃ uos loquimini ad meam
referatur inuidiam. Tota uobis istoꝵ men¬
datio relinquatur: ad martinũ potius re¬
uertamͦ. Tu galle ut aggressus es: ceptũ
opus explica. Cum ille. Iam quidem uo¬
bis inquit tanta narraui: ut satis face¬
re studiis ur̃is m̃s sermo debuerit. S quia
uoluntati ur̃e obsecundare mͥ nõ li¬
cet. quantũ adhuc dies suꝑest loquar.
Nam certe clum stramen illd̃ qd in lectos
nros paratur aspicio. subuenit in memo¬
riam etiã de stramine in quo martinus
ia cuerat. factam ẽẽ uirtutẽ. Res ita gesta
est. Claudiomacus uicus est in confinio
byturicũ atq turonoꝵ eccł̃ia ibi est celeb̾s
religione scõꝵ. Nec minus głosa sacrarũ

Expanded text:
quenter audissem alios etiam, qui talia agequenter audissem alios etiam, qui talia agerent, increpantem, tanta mihi omnium feminarum cunctorumque monachorum odia conciui, ut aduersum me utraeque legiones iurata bella susceperint. unde quaeso taceatis, ne etiam quod uos loquimini ad meam referatur inuidiam. tota nobis istorum memoria relinquatur: ad Martinum potius reuertamur. tu Galle, ut adgressus es, coeptum opus explica. Tum ille, iam quidem uobis, inquit, tanta narraui, ut satisfacere studiis uestris meus sermo debuerit: sed quia uoluntati uestrae non obsecundare mihi non licet, quantum adhuc diei superest loquar. nam certe dum stramen illud, quod in lectos nostros paratur, aspicio, subuenit in memoriam etiam de stramine, m quo Martinus iacuerat, factam esse uirtutem. res ita gesta est. Claudiomagus uicus est in confinio Biturigum adque Turonorum. ecclesia ibi est celebris religione sanctorum nec minus gloriosa sacrarum
Abbreviated transcription (Latin):
emplum. Talis causa sit. talisq ꝑsona.
tale obsequiũ tale conuiuiũ. et in om̃i uita
semel tantum. Preclare inquit postumia¬
nus nr̃os istos ut martini nõ egrediantur
exemplũ tua constringit oratio. S ꝓfiteor
tibi quia hec surdis aurib audient᷑. Nã
si martini sequeremur uias. nunquã cau¬
sas de osculo diceremus. Et uniuersa sce¬
ue opinionis et obꝓbriis careremꝰ.Uerũ
sicut tu soles dicere cũ edacitatis argueris.
galli sumꝰ. ita nos in hac parte nũquam
uel martini exemplo. uel tuis disputati¬
onib corrigendi fatemur. Uerũptamen
hec nobis iam dudum agentib. quid tu¬
tam obstinate sulpici taces: Egone in
inquit non solũmodo taceo. S olim de
istis tacere disposui. Nam quia quandam
uiduã uagam nitidulam sũptuosam ob¬
iurgauerim lasciuius uictitantẽ. itidẽq
uirginem adolescenti cuidam mͥ caro inde¬
centius adherentem. Cũ quidẽ ipãm fre¬

Expanded text:
emplum: talis causa sit talisque persona, emplum: talis causa sit talisque persona, tale obsequium, tale convivium, et in omni vita semel tantum. VIII. Praeclare, inquit Postumianus, nostros istos, ut Martini non egrediantur exemplum, tua constringit oratio: sed profiteor tibi, quia haec surdis auribus audientur: nam si Martini sequeremur vias, numquam causas de osculo diceremus, et universis scaevae opinionis opprobriis careremus. Verum sicut tu soles dicere, cum edacitatis argueris, Galli sumus; ita nos in hac parte numquam vel Martini exemplo vel tuis disputationibus corrigendi fatemur. Verumtamen haec nobis jamdudum agentibtam obstinate, Sulpici, taces? Ego uero, inquam, non solum modo taceo, sed olim de istis tacere disposui. nam quia quandam uiduam uagam, nitidulam, sumptuosam obiurgauerim lasciuius uictitantem, itidemque uirginem adulescenti cuidam mihi caro indecentius adhaerentem, cum quidem ipsam fre
Abbreviated transcription (Latin):
beraret. exiliis datos restitueret. Hec quã
nib non aliquantulũ derigore ꝓpositi re¬
laxaret. Uerũptamen quia occasione
huius exempli male usuros ẽẽ aliquos
arbitraris. Illi uero felices erunt. si a disci¬
plina exemplo istius uiri non recedant.
Uideant enim quia a martino semel tan¬
tum in uita iam ip̃e sc̃s septuagenario. nõ
uidua libera. non uirgo lasciuiens. S sub
uiro uiuens. Ip̃o uiro pariter supplicante
regina seruiuit et ministrauit. Hec e¬
denti non cũ epulante discubuit. non au
sa est participare conuiuto s deferebat ob¬
sequium. Disce igitur disciplinã. seruiat
tibi matrona non imꝑet. Et seruiat non
recum bat. Sicut martha illa ministrauit
p̃lata est ministranti. que uerbũ potius
audiebat. S in martino ista regina utrũ¬
q compleuit. Et ministrauit ut mar¬
tha: et audiuit ut maria. Qd̃ siquis hoc
uti uoluerit exemplo: ꝑ omĩa teneat ex¬

Expanded text:
beraret, exiliis datos restitueret, bona ademberaret, exiliis datos restitueret, bona ademnibus non aliquantulum de rigore propositi relaxaret? uerumtamen quia occasione huius exempli male usuros esse aliquos arbitraris, illi uero felices erunt, si a disciplina exempli istius non recedant. uideant enim, quia Martino semel tantum in uita iam septuagenario non uidua libera, non uirgo lasciuiens, sed sub uiro uiuens, ipso uiro pariter supplicante, regina seruiuit et ministrauit edenti, non cum sa est participare convivium, sed deferebat obsequium. Disce igitur disciplinam: serviat tibi matrona, non imperet; et serviat, non recumbat: sicut Martha illa ministravit praelata est ministranti quae verbum potius audiebat. Sed in Martino ista regina utrumque complevit: et ministravit ut Martha, et audivit ut Maria. Quod si quis hoc uti voluerit exemplo, per omnia teneat ex