comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rus in uaseur/ ut q alia sileam que piosequi longum est quadam ad lu¬
cilum epistola si in utile inquit minsteriis est coipus / quid ni oporteat
educere animũ laborantem dehine paucis interiectis/ prosiliam inꝗt
ex hedificio putrido atq iuenti male cis oseneca. et multa bene dicta
uno poliis male dicto non migrandum nempe sed expectandum est sine
edificium ruum iuat ut ante q fugias opprimaris/.d. Non possum pri
que nuinent mori mallo/.Nõ. Ab hoste forsitan in ferendam morten
que fortite lata sit/ tinpis esse non potest cum hec uoluntaria/ nõ po¬
ssit ecͣ non tupis/ quia contra domini suꝑioriss imꝑium est contra
quod nichil bene fieri porest/ .d. mori mallim q que insrãtia sunt
uidere. Rõ. Non est uiri non posse rectis acculis utranq forrue facie
specrare o uliebre est trepudos occulos auertere. Quid est aũt quod

Expanded text:
tus invaserit: utque alia sileam, que persequi longum est, quadam ad Lutus invaserit: utque alia sileam, que persequi longum est, quadam ad Lucillum epystola “Si inutile, inquit, ministeriis est corpus, quid ni oporteat educere animum laborantem?” Dehinc, paucis interiectis, “Prosiliam, inquit, ex edificio putrido ac ruenti”. Male ais, o Seneca, et multa bene dicta uno polluis male dicto: non migrandum nempe sed expectandum est; sine edificium tuum ruat, ut antequam fugias opprimaris. Non possum pati que imminent, mori malo. Ab hoste forsitan inferendam mortem; que fortiter silata sit, turpis esse non potest, cum hec voluntaria non possit esse non turpis, quia contra domini superioris imperium est, contra quod nichil bene fieri potest. Mori malim quam que instantia sunt videre. Non est viri non posse erectis oculis utranque fortune faciem spectare, muliebre est trepidos oculos avertere. Quid est autem quod
Abbreviated transcription (Latin):
te merip̃m corpus meum graui dolore angitur non tu dominium si usũ
corporis accepisti hieue ad tempus lutee te dominum c̾omus credis inꝗ¬
linus es / qui fecit omnia is est omium dominus/ .D. dolore ni mio
cogor ur mori uelim /. Rõ. hic forrassis ad expeuentiam dolor datur qui
si molestus est esse non poterit utilis si intolerabilis. longus ceite nõ eut
expecta d̾omini reuocantis edictum cum q uoeatus fueris responde nõ
prius fixa est dies tua quam nec anticipare fas est nec differre po¬
ssibile/ preeccuparunt tñ hanc multi/ et dum paruam fugiunt breuemq
molestiam / in eternas se atq irremeabiles demeiseuint h abuitq bec opiio
magnos auctoiesi Anneum senecam in primis qui ad eam tam constãter
et tam sope reuoluitur ut michi quidem ueritus iudeatur nec nõ ꝓpͥa
sua sit/ mirari q cogat int̾dum uude tam tristis sententia tanti uiupee¬

Expanded text:
temet ipsum: “Corpus meum gravi dolore angitur”: non tu dominium, sed usum temet ipsum: “Corpus meum gravi dolore angitur”: non tu dominium, sed usum corporis accepisti, breve ad tempus. An tue lutee domus te dominum credis? inquilinus es. Qui fecit omnia, is est omnium dominus. Dolore nimio cogor ut mori velim. Hic fortassis ad experientiam dolor datur, qui si molestus est, esse poterit utilis, si intolerabilis, longus certe non erit. Expecta domini revocantis edictum, cunque vocatus fueris responde, et non prius. Fixa est dies tua, quam nec anticipare fas est, nec differre possibile; preoccupaverunt tamen hanc multi, et dum parvam fugiunt brevemque molestiam, in eternas se atque irremeabiles demerserunt. Habuitque hec opinio, magnos auctores, Anneum Senecam in primis, qui ad eam tam constanter, et tam sepe revolvitur, ut michi quidem veritus videatur, ne non propria sua sit, mirarique cogat interdum, unde tam tristis sententia, tanti viri pec
Abbreviated transcription (Latin):
dellectantur/ nil in rebus lerius/ nil dultius est iurtute/ Illa est q̃ mo¬
lesta le nir obliqua dirigir/. dura mollit ac mitiggat ardua atqi asꝑa
queq complanat/ cessant querimonie cessant piecipitia er ad sumã
sapientis uita nil serenius / nilq tranquilluis bi aũt animoꝵ flatus
acq angores he nubes ac procelle que in scopulos fragilem uite
cimbam trudunt/ esola stultitia oriunt᷑ /.d. m orbi impatientia mo¬
ri elegi . Nõ. Srulee eligus as suꝑbr siue dominum de corpore quod
ip̃e fecit suo arbitrio statuere an quod tibi cuo in bedificio uis licere
in quo non ligna non lapides tu fecisti in quo deniq prerer struc¬
curam nichil est tuumi id in suo licitũ domino omium non uid ꝯ
non in illo carnem erossa/ ot sanguinẽ etsprutum sed celum er teriãs¬
et maria et onnia que in eis sunt creauit exnichilo nec dicas apud

Expanded text:
delectantur. Nil in rebus letius, nil dulcius est virtute: illa est que modelectantur. Nil in rebus letius, nil dulcius est virtute: illa est que molesta lenit, obliqua dirigit, dura mollit ac mitigat, ardua atque aspera queque complanat; cessant querimonie, cessant precipitia, et, ad summam, sapientis vita nil serenius nilque tranquillius. Hi autem animorum flatus atque angores, he nubes ac procelle, que in scopulos fragilem vite cymbam trudunt, e solida stultitia oriuntur. Morbi impatientia mori eligi. Stulte eligis ac superbe; sine dominum de corpore tuo, quod ipse fecit arbitrio suo, statuere; an quod tibi tuo in edificio vis licere, in quo non ligna, non lapides tu fecisti in quo denique preter structuram nichil est tuum, id in suo licitum domino omnium non vis, qui non in illo tantum carnem et ossa et sanguinem et spiritum sed celum et terraset maria, et omnia que in eis sunt, creavit ex nichilo? Ne dicas apud
Abbreviated transcription (Latin):
res. Siuit ne autem tam grauia mala hec quorum primũ loniõẽs
forti atq equo animo tullere/ dequo suo loco diximus quidam sponte
in super elegerunt atq hinc gloriosi et in eternum diuites facti sũt
secũdum uiris conuenire apud crispũ atq ob id nasci hominem aꝑud
sauctum illum et aflictum senem legimũs/ At uos inquietissima aialia
quid quid non ad ntum auaritie uestre fluit uestreq libidinis iustas
uoluntarie mortis causamopinamini tam delicata tam preceps luxuries
uestra esti ut leuibus ex causis non fortime tantum seduobis ip̃is ira¬
scamini / inq ip̃m deum calcitrantes/ impia oralaxeris/ quasi quid qd
idest in quo non uobis dominus ueser ob sequitur in iuria grauis sit d.
Magnis malis uictus mori eligo: liõ. Redio uite credo familiari ui¬
tio scultorum omuiu/ sapientibus eium omis uita iocunda est letam
libenter/ tristem fer̾unt parienter/ et si rebus ip̃is nequeuur pacientiã

Expanded text:
res! Sunt ne autem tam gravia mala hec? quorum primum boni omnes, res! Sunt ne autem tam gravia mala hec? quorum primum boni omnes, forti atque equo animo tulere, de quo suo loco diximus, quidam sponte insuper elegerunt, atque hinc gloriosi ac in eternum divites facti sunt; secundum viris convenire, apud Crispum, atque ad id nasci hominem, apud sanctum illum et afflictum senem legimus. At vos, inquietissima animalia, quicquid non ad nutum avaritie vestre fluit, vestreque libidinis, iustam voluntarie causam mortis opinamini; tam delicata, tam preceps luxuries vestra est, ut levibus ex causis non fortune tantum, sed vobis ipsis irascamini, inque ipsum Deum calcitrantes, impia ora laxetis, quasi quicquid id est, in quo non vobis dominus vester obsequitur, iniuria gravis sit. Magnis malis victus mori eligo. Tedio vite credo, familiari vitio stultorum omnium; sapientibus enim omnis vita iucunda est: letam libenter, tristem ferunt patienter, et si rebus ipsis nequeunt, patientia
Abbreviated transcription (Latin):
esses/ nunt in uestram animi molliciem nichil est in ualidum/ uide ac̃
an que suit he cause rite p̃sagiam/ Ira indignatio inpatientia fiuor q¬
dam in se uersus obliuio deuiq cui ip̃ius : nam si te hominem meminisses
humana omia equo tolloranda cognosceres ueq parui mali/ imo ne mali
quidem odio maxinũ in malum uelles incudere .d. Inicere michi manũ
cogor extrenus malis. Rõ. Non sunt extiema que cepienũt mala/ sũ¬
mum illud̃ et extieniũ malum/. quo te iugent desperatio / cetrus enim
malis aliquid huic uni nichil pocest esse remedii Que sunt autem ħ
extrema que dicis mala/ nisi labor forsitan et ꝑ auptas hec sunt enim
que poeta cõ memorat de his agens qui sibi letum insontes pepeiere
manu lucemq ꝑosi proieceie animas de quorum sera penitentia mox
ad iecit q̃ uelleut etheie in alto / Nune et pauꝑiem et diuos ꝑferie labo¬

Expanded text:
esses. Nunc in vestram animi mollitiem nichil est invalidum; vide autem esses. Nunc in vestram animi mollitiem nichil est invalidum; vide autem an que sint he cause rite presagiam: ira, indignatio, impatientia, furor quidam in se versus, oblivio denique tui ipsius. Nam si te hominem meminisses, humana omnia equo animo toleranda cognosceres, neque parvi mali, immo ne mali quidem odio, maximum in malum velles incidere. Inicere michi manum cogor extremis malis. Non sunt extrema que te premunt mala, summum illud et extremum malum quod te urget, desperatio. Ceteris enim malis aliquid, huic uni nichil potest esse remedii. Que sunt autem hec extrema que dicis mala, nisi labor, forsitan et paupertas? hec sunt enim que Poeta commemorat, de his agens: qui sibi letum insontes peperere manu lucemque perosi, proiecere animas, de quorum sera penitentia mox adiecit: quam vellent ethere in alto, nunc et pauperiem et duros perferre labo
Abbreviated transcription (Latin):
dolor ad uersitas/ in famia carcer/ exilium. Datnnũ bellum ẜuitus/ or¬
bitas pauꝑtas/ semium / egritudo et mors / fortibus uiris iul sunta
Auu nisi experiencie scola campus pacientie/ glorie palestia:
de uolũtaria inse ip̃m manus in iecticẽ dolor.¬
ortem michi couscire piopositum est. Rõ. Rem una¬
M
nunt metuere nmo optare hec tota constantia ura
est/ nũc tu mortem muliebriter formidabad nunccã¬
dem in humane appetis/ rogo quenã subita mutãdi
caiusa est/. D. Cogor ip̃e michi manus in icere/. Rõ. Si cogeris ian
Inon uoluntaria manuum iniectio est/ quãuis dicatur ꝙ coacra uolũtas
uolutas est sed profecto non libria/ nec uoluntas piopue que nole mosi
A quo aut̃ cogers nosse uellim / Inici enm manus uel in uito possunt
tu tibi illas micere nisi uolens nequis/ ed. M agne sunt cause qule ne
mori uelle cogunt. Rõ. M agne fateor si cogunr / sed non cogerent si mi

Expanded text:
dolor, adversitas, infamia, carcer, exilium, damnum, bellum, servitus, ordolor, adversitas, infamia, carcer, exilium, damnum, bellum, servitus, orbitas, paupertas, senium, egritudo et mors, fortibus viris nichil sunt aliud, nisi experientie schola, campus patientie, glorie palestra. 118 DE VOLUNTARIA IN SEIPSUM MANUUM INIECTIONE Mortem michi consciscere propositum est. Rem unam nunc metuere, nunc optare: hec tota constantia vestra est. Nunc tu mortem muliebriter formidabas, nunc eandem inhumane appetis. Rogo quenam subita mutandi animi causa est. Cogor ipse michi manus inicere. Si cogeris iam non voluntaria manuum iniectio est, quamvis dicatur, quod coacta voluntas, voluntas est, sed profecto non libera, nec voluntas proprie, que nolendo fit; a quo autem cogeris nosse velim: inici autem manus vel invito possunt, tu tibi illas inicere nisi volens nequis. Magne sunt cause que me mori velle cogunt. Magne, fateor, si cogunt; sed non cogerent si vir
Abbreviated transcription (Latin):
lite optare/ non modo enim impudens auogans q sed in efficax eciam et
in ane uotum est/ Asuescite o martales nature legibus et ĩ eluctuabili
iugo colla sub mittite et si uos amatis quod nari estis amate/ non
quod nati esse uelleris ueq enim naturam uobis sed uos illi parere
par est/. m. ꝑ aicorem moitis abicere du quidem frustia nitor. Rõ.¬
M iror ꝙ tam diu frustra niteris/ quo cedebuit cogitatio piona ꝑ duceie
turpis est enim tam bieuis periculi si poriculum non natura et peri¬
culorum finis est mori tuipis est eiim uiro tam momẽtauei discrim¬
nis tam longenus pudor et tot anni anxii atq suspensi: ad hore seu suspi¬
rii unius euentum/ uis ne aut̃ mali huius ultiniũ remedium: uis noͣ¬
ris meru peipecuo liber esse uita laudabilis mortem spernit semper ser¬
ociam cupit de niq hec terubilum om̃ĩum sũma est siquidem labo

Expanded text:
lite optare: non modo enim impudens arrogansque, sed inefficax etiam et lite optare: non modo enim impudens arrogansque, sed inefficax etiam et inane votum est. Assuescite, o mortales, nature legibus, et ineluctabili iugo colla submittite, et si vos ipsos amatis, quod nati estis amate, non quod nati non esse velletis: neque enim naturam vobis, sed vos illi obsequi fas est. Pavorem mortis abicere diu quidem frustra nitor. Miror quod tam diu frustra niteris, quo te debuit cogitatio prona perducere. Turpis est enim tam brevis periculi si periculum non natura et periculorum finis est mori, turpis est, inquam, viro tam momentanei discriminis, tam longevus pavor, et tot anni anxii atque suspensi, ad hore seu suspirii unius eventum. Vis ne autem mali huius ultimum remedium? vis mortis metu perpetuo liber esse? bene vive: vita laudabilis mortem spernit, sepe etiam cupit. Denique hec terribilium omnium summa est, si quidem labor,
Abbreviated transcription (Latin):
cum moriar/ sed si moriar qͣi in dubio pomitur quo nichil est certius ne¬
q uͦ ip̃m si moriar clare sonat sed siquid deme esset aliud quid nam
ost hos aluid queso  et non potius idem ip̃m quod de omibus fuit erit us
aciem occulos clandunt qͥuasi periculum quod̾ no uident non auf sen¬
siui suit uel qui nati uel qui nascitiri sunt  quibus ut uite sic et mortis
multu sunt genera negessitas una moriendi bauc tu cupis excuteie/ quam
nec patres tui nec ulli unq reges gentium excussere nec excurient quide¬
feriemini moriemini sencieris an ceci autem an iuidentes id in uestra
manu est optate igitur bene mori/ quod ip̃m nisi bene ixeutis frustͥ
est/ optate inquam et eitimini/ et quod in uobis est facite reliquum
illi comittite qui quos in hans uiram ultio non uocatus intulit egre¬
ssuius non nisi uocatus etrogatus manum dabit Non mor autem no¬

Expanded text:
“cum moriar”, sed “si moriar”, quasi in dubio ponitur quo nichil est certius. Ne“cum moriar”, sed “si moriar”, quasi in dubio ponitur quo nichil est certius. Neque id ipsum “si moriar” clare sonat, sed “si quid de me esset aliud”; quidnam esset hoc “aliud” queso, et non potius idem ipsum, quod de omnibus fuit, eritve aciem oculos claudunt, quasi periculum quod non vident nec senuit, eritve vel qui nati vel qui nascituri sunt, quibus ut vite, sic et mortis, multa sunt genera, necessitas una moriendi? hanc tu cupis excutere, quam nec patres tui nec ulli unquam reges gentium excussere, nec excutient quideFeriemini, moriemini, sentietis. An ceci autem, an videntes, id in vestra manu est. Optate igitur bene mori, quod ipsum, nisi bene vixeritis frustra est. Optate, inquam, et enitimini, et quod in vobis est facite, reliquum illi committite, qui vos in hanc vitam ultro non vocatus intulit, egressuris non nisi vocatus et rogatus manum dabit. Non mori autem no
Abbreviated transcription (Latin):
nisi quod ost ani mal moitale quociens in se quisq ieflectitur non ne si¬
bi illico. nomen mortis occirrit : sed refugitis qͣi ꝑ auem mors irrumpat
et auertitis animum arq id cogitis obliussci quod mox sui memoriam uł
in uitis ingerer recusatis ecce mortem cogitare/ quam confestim et cogit¬
ae oporrebit et pari cuius passio facilior sequeretur si cogitatio precessi¬
sset nunc si mul in angustiis altera alteram exasperat omẽ enim in opi¬
num et subitum animam quatit. eque stultum est nel appetere aliquu frustͣ
uel uitare uelle quod̾ nequeas eo q stultius utruq quo dam nosius futuꝵ
implesse quod cupias / arꝗ nil d̾ anmosius in humanis malis q dey sui q
ipͣuis et mortis oblino que tria numeio sic connexa sunt ut uix ualoãt
dissolui. At uos uestri memores uideri nultis et principii et frius ĩ me¬
mores/ Obẜ uasti hos qui domui sue disponut / uix ost qui dicere audeat

Expanded text:
nisi quod est animal mortale? quotiens in se quisque reflectitur, nonne sinisi quod est animal mortale? quotiens in se quisque reflectitur, nonne sibi illico nomen mortis occurrit? sed refugitis, quasi per aurem mors irrumpat, et avertitis animum, atque id cogitis oblivisci, quod mox sui memoriam, vel invitis, ingeret; recusatis ecce mortem cogitare, quam confestim et cogitare oportebit et pati, cuius passio facilius sequeretur, si cogitatio precessisset; nunc simul in angustiis altera alteram exasperat: omne enim inopinum ac subitum animam quatit. Eque stultum est, vel appetere aliquid frustra, vel vitare velle quod nequeas, eoque stultius utrunque, quo damnosius futurum implesse quod cupias: atque nil damnosius in humanis malis, quam Dei, suique ipsius et mortis oblivio, que tria numero sic connexa sunt, ut vix valeant dissolvi. At vos vestri memores videri vultis, et principii et finis immemores. Observasti hos qui domui sue disponunt: vix est qui dicere audiat,
Abbreviated transcription (Latin):
sensibus insitum precipueq uulgarium ꝓhĩ uero mortem neq malu
neq bonum eo q ip̃am/ nec timendam diffiniunt nec optandam int̾
nũ ifferentia numerantes quam pro qualitate fruentium nunc bu̾am nc̃
malam fieri uolunt quod illi eciam ex uestris iideo probari qui peceatoꝵ
pessi mani preciosam uero sanctoium mortem ait.m. moitem metuo mõ¬
tem odi .Rõ. Et quidem unde hic mortalibus mortis metus  unde
hoc odium mireri nisi mollicies animorum notasit qua hue scilicet
alios degeneres augetis atq alitis pauores/ An non uides ut magna
pars mortalium / ip̃m nomen mortis eehorieat/ quod quid ẽ aliud
q naturam propriam hourere atq id odisse ꝙ natus sis quo nichil
inter homines stulcius/ nichil in gratius in deum / q multi autem
nomen illud egie audiunt / quod semꝑ internam aurem pulsare debueãt
nempe siue quo non ost qui se ip̃m cogittare possit quid nanq se cogirer

Expanded text:
sensibus insitum precipueque vulgarium; Philosophi vero mortem, neque malum sensibus insitum precipueque vulgarium; Philosophi vero mortem, neque malum neque bonum, eoque per seipsam nec timendam diffiniunt, nec optandam, inter indifferentia numerantes, que pro qualitate fruentium, nunc mala, nunc bona fieri volunt; quod illi etiam ex vestris video probari, qui peccatorum pessimam, pretiosam vero sanctorum mortem ait. Mortem metuo, mortem odi. Equidem unde hic mortalibus metus mortis, unde hoc odium mirer, nisi mollities animorum nota sit, qua hunc scilicet aliosque degeneres augetis, atque alitis pavores. An non vides, ut magna pars mortalium ipsum nomen mortis exhorreat? Quod, quid est aliud, quam naturam propriam horrere atque id odisse quod natus sis, quo nichil inter homines stultius, nichil ingratius in Deum. Quam multi autem nomen illud egre audiunt, quod semper internam aurem pulsare debuerat, nempe sine quo non est, qui seipsum cogitare possit; quid namque se cogitet,
Abbreviated transcription (Latin):
certa/ unum est remedium/ ut parati auimo sitis semp. et nocati resp¬
ꝯnderẽ/ et iusse obtemperare / compositis q ominbus ad primũ ducis
imꝑium. iter illuud̃ alacriter agere quod utiq uobis aut lecis aut tu¬
stibus peragendum est / Ea res maxime et metum mortis un mi nue
et dolorem/ nec securos mõ sed cupidos hune abire uos faciet Alioqy
impiouisis et in cantis eueniet quod biuto suo in opistolis suis uere olin
uaticinatus est ciceio. oppuimenũ michi crede biute inquit nisi prouideus
sie est inquam sic al illi acridit sie omnibus qui uentura nõ ꝓ iuident
sed cum cũtis in iebus prouidennia necessara fit cum in his maxime que
amplius qr se mel fieri nequeunt / in quibus euor unuis ẜ sufficit/ ubi¬
cunq pes lapsus fueut arcrum est/. m. ualde nune eciam moire houeo.¬
.Nõ. Alte radicura non facile. diueluntur scio ut dixi mortis metum

Expanded text:
certa, unum est remedium, ut parati animo sitis semper, et vocati respcerta, unum est remedium, ut parati animo sitis semper, et vocati respondere, et iussi obtemperare, compositisque omnibus ad primum ducis imperium, iter illud alacriter agere, quod utique vobis aut letis aut tristibus peragendum est. Ea res maxime et metum mortis imminuet et dolorem, nec securos modo sed cupidos hinc abire vos faciet; alioquin improvisis et incautis eveniet quod Bruto suo, in epystolis, vere olim vaticinatus est Cicero. “Opprimemini, michi crede Brute, inquit, nisi provideritis”; sic est, inquam, sic illi accidit, sic omnibus qui ventura non provident. Sed cum cunctis in rebus providentia necessaria sit, tum in his maxime que amplius quam semel fieri nequeunt, in quibus error unus sufficit: ubicunque pes lapsus fuerit, actum est. Valde nunc etiam mortem horreo. Alte radicata non facile divelluntur. Scio, ut dixi, metum mortis
Abbreviated transcription (Latin):
ria inde atror  saspice ut qui alieno imperio parent subito longum icer in¬
ssi agere. R solliciti et cristes captim complicandis in biant/ ut queuili ꝙ pr
u. nulla durior ut peuibent infestiorq latrunculis nulla demq obsa¬
rior suspectior martior que ut cuura cessarent/ cerre ⁊ rremeabilis ma
est quo attentius ꝓ uu̾endum ne quid obli iascanini quoniam hĩe
digressis non licebit quod uiantibus cereris arq aliud quod cunq iter
agentibus luteris scilicer aut amicii oblita comictere. que ad suos s ꝑfe¬
rant/ nec remandare aliquid mec. sub sistere quidem nec diuerrẽ licitum
nec reuerti iter nocessarium impossibilis reditus/ Ire illo necesse esti mi¬
lites. und̾e redue non est necesse hoc militibus suis dux romanus
apuꝰ senecam hoc dux uobis uester edicit /. itaq cum opoitear ire nec
liceat redire. cum q iti neus sit certa mnecessitas. hora autem motusĩ¬

Expanded text:
ntia, videatur? aspice ut qui alieno imperio parent subito longum iter iuntia, videatur? aspice ut qui alieno imperio parent subito longum iter iussi agere, solliciti et tristes, raptim complicandis sarcinulis inhiant, ut ori, nulla durior, ut perhibent, infestiorque latrunculis, nulla denique obscurior, suspectior et incertior, que ut cuncta cessarent certe irremeabilis via est, quo attentius providendum, ne quid obliviscamini, quoniam, huic digressus non licebit, quod viantibus ceteris, atque aliud quodcunque iter agentibus, literis scilicet aut amicis oblita committere, que ad suos perferant, nec remandare aliquid, nec subsistere quidem, nec divertere licitum, nec reverti: iter necessarium, impossibilis reditus. “Ire illo necesse est milites, unde redire non est necesse.” Hoc militibus suis dux Romanus apud Senecam, hoc dux vobis vester edicit. Itaque cum oporteat ire nec liceat redire, cunque itineris sit certa necessitas, hora autem motus in
Abbreviated transcription (Latin):
uirum doctum cui non alia corporis q iulis mancipii cura est cui in
cultu animi omne studium semꝑ fuit omnis amor omne desiderium oĩs
spes mortem corporis non alirerq digressum matutinum/ e nocturno q̃¬
dam in ameno et in comodo prosus hospicio spectare decer.m. morte in
non ti mere non possum. Nõ. Posses iuite huius exitum non timere si al¬
rerius in gressum sperare posses aut optare cuus hic tumor inde oritur q¬
uis enm formidati uulgo exitus multe tradantur cause omnes tamẽ
uire illius spe proposita euanescunt .m. m oitem menio. Rẽ. Metum
h unc parit impremeditatio maxie et inopiua necessitas moriendi in
uiro docro ac sapiente cipissima et preẜnu sene/ cuius si rite est doctus
uereq est sapiens uita o mis meditatio moitis esti quod si phie iuisu
fuit antique quid inme noue pietari que sũ ma plua et uera est sapie¬

Expanded text:
virum doctum, cui non alia corporis quam vilis mancipii cura est, cui in virum doctum, cui non alia corporis quam vilis mancipii cura est, cui in cultu animi omne studium semper fuit, omnis amor, omne desiderium, omnis spes mortem corporis non aliter quam digressum matutinum et nocturno quodam inameno et incommodo prorsus hospitio spectare decet. Mortem non timere non possum. Posses vite huius exitum non timere, si alterius ingressum sperare posses, aut optare: tuus hic timor inde oritur. Quamvis enim formidati vulgo exitus multe tradantur cause, omnes tamen, vite illius spe proposita, evanescunt. Mortem metuo. Metum hunc parit impremeditatio, maxime et inopina necessitas moriendi, in viro docto ac sapiente turpissima, et presertim sene, cuius si rite doctus vereque est sapiens, vita omnis meditatio mortis est, quod si Philosophie visum fuit antique, quid nunc nove pietati, que summa Philosophia et vera est sapie
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃e exꝑrus nichil aib experto didicit mortuũ quẽuis interroga silebit is
cui iam ueritas nota est/ garuent quibus in cognita et uanis auguriis
astruent quod ignorant hine aꝑtissima. h inc crcultissima rerum mors arc¬
hanum et comecturale negocium suspitio nibus agitur Indubio bonis
oprnonibus in herendum tenendum q pocius quod iocundum faciat qͣ
quod mestum animuni /.or. Animus mortem triet/ Rõ. Si sibi suꝑua¬
cuus timor immortalis est enim ip̃e si corpori sui hostos curam gerere
pietas indebita / sui dissolui metuit in mis careerem et compedes suas
amar. stultus amor .m. Eimore mortis exagitor  .Rõ. Stulti omnes mori
metuũt/ neqi id miror quibus felicitas omuis in corpore est quod exti¬
tingui morte non est dubium irs igitur boui sui finem paiidi cogitũt
mesti uident natura ⁊num hominis hec est / ut fellie esse noẜ nolle nequeat

Expanded text:
ipse expertus, nichil ab experto didicit. Mortuum quemvis interroga: silebit, is ipse expertus, nichil ab experto didicit. Mortuum quemvis interroga: silebit, is cui iam rei veritas nota est, garrient quibus incognita, et vanis auguriis astruent quod ignorant, hinc apertissima, hinc occultissima rerum mors. Arcanum et coniecturale negotium, suspitionibus agitur; in dubio bonis opinionibus inherendum, tenendumque potius quod iucundum faciat, quam quod mestum animum. Animus mortem timet. Si sibi, supervacuus timor: immortalis est enim ipse; si corpori, sui hostis curam gerere pietas indebita. Sin dissolvi metuit, nimis carcerem et compedes suas amat stultus amor. Timore mortis exagitor. Stulti omnes mori metuunt, neque id miror: quibus felicitas omnis in corpore est, quod extingui morte non est dubium. Iure igitur boni sui finem pavidi cogitant, mesti vident: natura enim hominis hec est, ut felix esse nolle nequeat;
Abbreviated transcription (Latin):
denr̃i si milia omnibus spem datura sucgessum paucis/ ea est uis ordi¬
nis ac iuc̃tire/. quod et in poeticis elegantissime flaccus docet et sepe
aliter atq alirer et aliquando potentius affectura animos tanta est grã
uł nocissima renarrantis tanta uetustis nouitas cantalux fulgidis cã¬
rus formosis decor additur quod non hic iõ dixerim quia alibi dixiffemt¬
non possem / sed quia tu hic materiam attulisti. Non enim qui ignare
suꝑbie mos est  semel. audita forte nec intellecta rdum reppetuntur/ qua¬
si trita et uulgara fastidias/.M. Acquiesco recte quidem in his moni¬
tis te uersatum iudeo. et si ab incapto piocul ad hue onim mortem nich¬
ilominus horieo. Rõ. Siuit quedam et opinione hominu maiora q re ⁊
multa houori emimis fuerant/ que uicina sunt risui temere creditis in¬
expeitisnemo exhis in farnatoribus compti aliquid loqui potest/ nichil

Expanded text:
dendi similia omnibus spem datura, successum paucis. Ea est vis ordidendi similia omnibus spem datura, successum paucis. Ea est vis ordinis ac iuncture quod et in poeticis elegantissime Flaccus docet, et sepe aliter atque aliter, et aliquando potentius affectura animos; tanta est gratia vel notissima renarrantis, tanta vetustis novitas, tanta lux fulgidis, tantus formosis decor additur, quod non hic ideo dixerim, quia alibi non possem, sed quia tu hic materiam obtulisti; nolo enim, qui ignare superbie mos est, semel audita, nec forte intellecta, dum repetuntur, quasi trita et vulgata fastidias. Acquiesco recte quidem: in his monitis te versatum video, etsi ab incepto procul: adhuc enim mortem nichilominus horreo. Sunt quedam nomine et opinione hominum maiora quam re; multa horrori eminus fuerant, que vicina sunt risui; temere creditur inexpertis; nemo ex his mortis infamatoribus, compti aliquid loqui potest, nichil
Abbreviated transcription (Latin):
llem etas hec cum egentissima sit uerorum/ et qͣio apresentibus p̾t̾ meias
nugas nichil est quod speies si ad priscos reditum/ inuentum q ali¬
quid apud illos fuerit quod̾ egritudinem tuam leuer noli spernere
et dicere quod in docti dicunt/ aphis ista sumis respondebo s ẽnim
tibi cum cicerone/ metuebam ne alenonibus diceres et reuera ubinã
piscari ueuari q nisi ubi pisces feie q habitant in aquis et in nemori¬
bus. ubi fodi aurum ubi genimas legi nisi hoc ubi nascitur ille scatẽt
in tene uenis maris̃q littoribus  unde nisi a mercatoribus merces / unde sta¬
ruas et tabulas pictas/ nisi a statuariis atq pictoribus unde demũ pħica
nisi aphis peti iubos/ que et si apud illos pro thesauris abdita atq ab
illis in uentarsint eadem tamen ab aliis in aptum erui  et uel aceruatiꝰ
uel clarius atq expiessius uel brieuius postreno uel alit̾ dici possunt, au¬

Expanded text:
llem etas hec, cum egentissima sit verorum. Et quoniam a presentibus preter meras llem etas hec, cum egentissima sit verorum. Et quoniam a presentibus preter meras nugas nichil est quod speres, si ad priscos reditum, inventumque aliquid apud illos fuerit, quod egritudinem tuam levet, noli spernere et dicere, quod indocti dicunt; a Philosophis ista sumis; respondebo enim tibi cum Cicerone: “metuebam ne a lenonibus diceres”, et, re vera, ubinam piscari venarique, nisi ubi pisces fereque habitant in aquis atque nemoribus? ubi fodi aurum, ubi gemmas legi, nisi ubi hoc nascitur? ille scatent in terre venis, marisque litoribus. Unde, nisi a mercatoribus, merces? unde statuas ac tabulas pictas, nisi a statuariis atque pictoribus? unde demum Philosophica nisi a Philosophis peti iubes, que, etsi apud illos pro thesauris abdita atque ab illis inventa sint, eadem tamen ab aliis in apertum erui, et vel acervatius vel clarius atque expressius vel brevius, postremo vel aliter dici possunt, au
Abbreviated transcription (Latin):
nus quo quottidie dellectaris/ Inconstantiam quidem hane doctim¬
rantur acq arguut .m. Erita hec apud pħos ac uulgata sunt dele¬
ctant q dum resonant inteipone silentium timor redit/. Rõ. ymo ea¬
dem manet Nam si abiret non iedisset/ et est non in ficior uulgi piecor¬
diis ti mor mortis innatus/ sed eiud itum uirum nulgoria sapere defor¬
me est quem deceat ut mõ dicebam non turbe uestigia sed paucoꝵ
sequi nam quod de pħre dicis meror / quid ita cum a nautis nauig¬
andi / ab agricolis sorendi ad ucibus bellandi consilium capiatis uiuẽ¬
di consilia aphis sũpracontemnitis erpio cura corporis medicos euo
catis. pro cura animi pħios non additis qui si phi ueri sunt utiq e
animorum medici / et artifiees sunt ui uendi/ nam si falsi/ et solo pħ̾il
nomine tumidi non modo non consulendi sed iuta ndi sunt/ quibus
nichil est importunius nelul insulsius quorum habundantior est est qͣt ue¬

Expanded text:
tuis, quo quotidie delectaris. Inconstantiam quidem hanc docti mtuis, quo quotidie delectaris. Inconstantiam quidem hanc docti mirantur atque arguunt. Trita hec apud Philosophos ac vulgata sunt, delectantque dum resonant. Interpone silentium: timor redit. Immo equidem manet. Nam si abiisset non rediret, et est, non inficior, vulgi precordiis timor mortis innatus; sed eruditum virum vulgaria sapere deforme est, quem deceat, ut modo dicebam, non turbe vestigia sed paucorum sequi. Nam quod de Philosophis dicis, miror: quid, ita, cum a nautis navigandi, ab agricolis serendi, a ducibus bellandi consilium capiatis, vivendi consilia a Philosocatis, pro cura animi Philosophos non aditis? qui si Philosophi veri sunt, utique et animorum medici et artifices sunt vivendi; nam si falsi et solo philosophie nomine tumidi, non modo non consulendi sed vitandi sunt, quibus nichil est importunius, nichil insulsius, quorum abundantior est quam ve
Abbreviated transcription (Latin):
alteram. ac damnare quo nichil est in solentius non solum homĩ cum
deo sed hominibus inter se itaq uel totum recipis uel totum reicis ani¬
cum/ ne si tantum grata decerpseua / non equus amicitie cultor atq arbite
uide̾are /.m. noĩtem houeo. Nõ. Si quid̾ in morte mali est u̾ ip̃m me¬
tus mortis exisꝑat st si nichil magnũ ipe metus est malum stultiu
est malum suum uel faceie uel augeie .m. Nomen ip̃m moitis eelo¬
rieo. Rõ. Nomen mortis in fame mortalium fecit in firmitas si qui
animi nrium in esset nichilo plus teuioris esser in morte q in ceteus
que ꝑ naturam fiunt quic onim mori magis ti meas q nasci/ able¬
sceie/ senesceie esure sitre iugilare/ consopir / quod ultimũ pa¬
ne simellimu morti est atq iõ somnum alii consanguineum aliiũ
moitis ymaginem dixere nene seu poeticus lepos ertimerur seu phici
accumen/ ip̃a ueritas amiei mortem somnu dieir Et semel faceie mi¬

Expanded text:
alteram ac damnare, quo nichil est insolentius, non solum homini cum alteram ac damnare, quo nichil est insolentius, non solum homini cum Deo, sed hominibus inter se; itaque vel totum recipis, vel totum reicis amicum, ne, si tantum grata decerpseris, non equus amicitie cultor atque arbiter videare. Mortem horreo. Si quid in morte mali est, id ipsum metus moris exasperat; at, si nichil, magnum ipse metus malum est. Stultitia est malum suum vel augere vel facere. Nomen ipsum mortis exhorreo. Nomen mortis infame mortalium fecit infirmitas. Si quid animi viriumve inesset, nichilo plus terroris esset in morte quam in ceteris, que per naturam fiunt. Quid enim magis mori timeas quam nasci, adolescere, senescere, esurire, sitire, vigilare, consopiri? quod ultimum plane simillimum morti est, atque ideo somnum, alii consanguineum, alii vero mortis imaginem, dixere. Neve seu Poeticus lepos extimetur, seu Philosophicum acumen, ipsa veritas amici mortem somnum dixit. Et semel facere me
Abbreviated transcription (Latin):
cium mortis est/ uita ip̃a cursus ad mortem / seu uerius mors quedam/ ui¬
uendo uel ad mortem ibas/ uel quod̃ sapientibus uisun est in horas c̃te
morebaris/ quid nũc igitur times si mor̃s uitam uel comittabatur assidue
nel necessario sequeb anur/ illud quidem docti tanrum hoc eciam uulgus
intelligit quidquid est natum moritur quidquid moritur natum eiat᷑ .m.
ti meo mori. Ro. mori times animal ronale mortalle/ ⁊ tqui si primum
uere essos/ secundum ut arbitior non timeies l umanam quippe naturã
duo hec in unu iuneta ꝑficiunt ratio scilicer et mors illa animã conc̃¬
nt hec corpus/ sed inopia rationis metum mortis inu̾ueir .or. on ortẽ
metuo. Ro. Nichil est metuendum quod affert necessitas nature ꝗ na¬
ruralia enim odit aut metuit naturam ip̃am oderit oportet aut metu¬
at nisi forte partem cius alteram amplecti licitum et laudare/ respuẽ

Expanded text:
tium mortis est, vita ipsa cursus ad mortem, seu verius mors quedam; vitium mortis est, vita ipsa cursus ad mortem, seu verius mors quedam; vivendo vel ad moriendum ibas, vel quod sapientibus visum est, in horas certe moriebaris. Quid nunc igitur times, si mors vitam vel comitabatur assidue, vel necessario sequebatur? Illud quidem docti tantum, hoc etiam vulgus intelligit: quicquid est natum moritur, quicquid moritur natum erat. Timeo mori. Mori times animal rationale, mortale? atqui si primum vere esses, secundum, ut arbitror, non timeres, humanam quippe naturam duo hec in unum iuncta perficiunt, ratio scilicet, et mors; illa animam concernit, hec corpus, sed inopia rationis metum mortis induxit. Mortem metuo. Nichil est metuendum quod affert necessitas nature; qui naturalia enim odit aut metuit, naturam ipsam oderit oportet aut metuat; nisi forte partem eius alteram amplecti licitum et laudare, respuere
Abbreviated transcription (Latin):
quid refert an id siciendo facias an bibendo/ an tuo sanguine madidus an
uino magnos compoto ies fariq huius habes comites Alcxandrũ. Anibalõ
philoponenem mitridatum ip̃m claudium theramenem socratem /
de metu mortis. metus.¬
dri timeo. Rõ. hic nop timor sed cogitatus esse debet qui si no¬
uus incipit nec aprima etate tecum creuit si ꝑ interualla
rediens non assiduus fuit improuide uixisti Inhosise me¬
dulitus utillissimũ illud flacci carmon debuit Inter spem
curam q timores intei et uas omuem crede diem tibi diluxisse supre¬
mun ut is essos/ de quo idem alibi Ille potẽs sui letus qr deget/ cui licet
iii dies dixisse uixi/ Cras uel atra nube polum pater occupato uł sole pu¬
io hoc est nempe illui apħis laud atum . fed perpaucis datum uinere iuta
peracta.M. mori timeo/. Rõ. et nasci ti muisces et iuiuere/ uite limen mi¬

Expanded text:
quid refert an id sitiendo facias an bibendo, et rursus, an tuo sanguine madidus an quid refert an id sitiendo facias an bibendo, et rursus, an tuo sanguine madidus an vino? Magnos compotores factique huius habes comites Alexandrum, Hannibalem, Philipomenem, Mithridatem, ipsum Claudium, Theramenem, Socratem. 117 DE METU MORTIS Mori timeo. Hic non timor sed cogitatus esse debet, qui, si novus incipit, nec a prima etate tecum crevit, si per intervalla rediens non assiduus fuit, inprovide vixisti. inhesisse medullitus utilissimum illud Flacci carmen debuit: Inter spem curamque, timores, inter et iras omnem crede diem tibi diluxisse supremum. Ut is esses, de quo idem alibi: Ille potens sui letusque deget, cui licet in diem dixisse vixi. Cras vel atra nube polum pater occupato, vel sole puro. Hoc est nempe illud a Philosophis laudatum, sed perpaucis datum vivere vita peracta. Mori timeo. Et nasci timuisses et vivere. Vite limen ini
Abbreviated transcription (Latin):
atq suspecta presentem q uiris in tentant omĩa mortem quod in
tempestate ait maro in tranquillo uobis accidit et hoc uestre ille tam dil¬
ecte uobis afferunt diuitie/ paupertas ueio pieter/ om merto apud
uulgus in famati nominis notã tuta ht̃ omnia/ et si qua ndo turbe
iuscie puluis arq strepitus conquiescat optabilia penitus ac suauia et
iranq uilla taniem eigo fictilibus et uitreis ac teneis uasculis/ t̾reni
homines biloite arq edire/ si a securi bibere uultis atq edeie/. Aureis
uasis ac gemaris uenena miscentur quorsum pergis auaritia/ ip̃m qͦq
iam uenenum ge̾mas amat atq aurum/. Contra hanc pester/ neq pon¬
nici regis neq alteuus efficatius aundotum q ꝑ auꝑtas . m. uenenum ha¬
usi iam mors piecordiis matat/. Rõ. ubi semel mouendum esse decre¬
uers/ quod decretum esse debet omnibus qui se memiuerint mortalos

Expanded text:
atque suspecta, presentemque viris intentant omnia mortem; quod in atque suspecta, presentemque viris intentant omnia mortem; quod in tempestate ait Maro, in tranquillo vobis accidit, et hoc vestre ille tam delecte vobis afferunt divitie, paupertas vero preter immerito apud vulgus infamati nominis notam, tuta habet omnia. Et si quando turbe inscie pulvis ac strepitus conquiescat, optabilia ac suavia penitus et tranquilla. Tandem ergo fictilibus et vitreis ac terrenis vasculis terreni homines bibite atque edite, si securi bibere vultis ac edere; aureis vasis ac gemmatis venena miscentur. Quorsum pergis avaritia? Ipsum quoque iam venenum gemmas amat atque aurum. Contra hanc pestem neque Pontici regis, neque alterius efficacius antidotum quam paupertas. Venenum hausi; mors precordiis innatat. Ubi semel moriendum esse decreveris, quod decretum esse debet omnibus, qui se meminerint mortales,
Abbreviated transcription (Latin):
que et aliis et p̃seitim gn̾e hoc mortis multos pendidit sit ad men¬
sam lenta marus/ occulus celer animus nigil memorq discrimins
net cuis tancum sed cuorum occulis atq animis obnoxius in nigila
magnis periculis magna obstat intentio/ nichil non turbat incantu¬
m . Uenenau metuo. Rõ. operosum remedium audisti uis aud̾ne fa¬
cillimum pauper osto ueneni metum perculum q distu sẜur. hoc si
quidem mali genus humiliorfortuna non recipit una socirrtatis paiens
et terrorum omnium extirp atrix medicina illa quidem optima atq prũp¬
nssima / nulli q hominum negatai multis eciam in gesta uolentib us / neq
uero efficax minus q parabilis. tuta eq bercle quãius amarius cula atq
horudula/ comprimit animi tumores/ liuores diluit bilem purgat curat
nus cyatos metiunt q gladios / nec minus p arapsides qͣ sagitas. non
mensa/ non domus/ non cubiculum periculis suis uacat dubia quelibet

Expanded text:
que et aliis, et presertim genere hoc mortis multos perdidit; sit ad menque et aliis, et presertim genere hoc mortis multos perdidit; sit ad mensam lenta manus, oculus celer, animus vigil, memorque discriminis; nec tuis tantum sed tuorum oculis atque animis obnixus invigila. Magnis periculis magna obstat intentio; nichil non turbat incautum. Venenari metuo. Operosum remedium audisti; vis audire facillimum? Pauper esto: veneni metum periculumque discusseris; hoc si quidem mali genus, humilior fortuna non recipit, una securitatis parens et terrorum omnium extirpatrix. Medicina illa quidem optima atque promptissima, nullique hominum negata, multis etiam ingesta nolentibus, neque vero efficax minus quam parabilis, tuta, Hercle, quamvis amariuscula atque horridula. Comprimit animi tumores, livores diluit, bilem purgat, curatnus ciatos metuunt quam gladios, nec minus paropsides quam sagittas, non mensa, non domus, non cubiculum periculis suis vacat. Dubia quelibet
Abbreviated transcription (Latin):
in uenit talom roditi m. Fuiere metuo. Rõ. heroas comites ac̃ iegi¬
nas meruis / an fastidis heiculem et aiacem hecubam et cassandrã
in ee alio gneͣ lucretium spnis et empedoclem .m. furere ꝑtimesci¬
.Rõ. m ulta uaticinari solitos furentes accepimus sic quo hullum ac¬
cumen sani capitis ꝑuenisset uagus et rapidus furor uenit ani
h me gray quam nos diuinationem dicitis/ a furore manticen dia
uolunt/ .D. honeo uim furoris/. Nõ. Et sanos mestos/ et furẽte
lecos iidimus/ falsa quauis opinione habet et euor uoluptatem
suanti .m. furendi pauor aninuͣ cxagitat/. Rõ. laborum ferias
quidam si mulato furore quesiers/ uerus furor ueras ferias
de ueneno.ꝯ.¬
Enenum timeo. Rõ. por abstine cibo q promisuo. exꝑ¬
o torum fides amicorum excubet suspectos li men arceat ui¬
na turbida. fusca exulent pulmentar. dapum q per mistio
cautio ad fit et sobueras et tarditas precipitatio aut̃ ab sit

Expanded text:
invenit talem reddit. Furere metuo. Heroas comites ac regiinvenit talem reddit. Furere metuo. Heroas comites ac reginas metuis, an fastidis Herculem et Aiacem, Hecubam et Cassandram, an ex alio genere Lucretiam spernis et Empedoclem? Furere pertimesco. Multa vaticinari solitos furentes accepimus. Sic quo nullum acumen sani capitis pervenisset, vagus et rapidus furor venit; atque hinc Grai, quam vos divinationem dicitis, a furore “manticen” dici volunt. Horreo vim furoris. Et sanos mestos et furentes letos vidimus, falsa quamvis opinione, habet et error voluptatem suam. Furendi pavor animum exagitat. Laborum ferias quidam simulato furore quesiere, verus furor ferias veras DE VENENO Venenum timeo. Potu abstine ciboque permiscuo; exertorum fides amicorum excubet; suspectos limen arceat; vina turbida fusca exulent, pulmenta, dapumque permixtio; cautio adsit, et sobrietas et tarditas. Precipitatio autem absit,
Abbreviated transcription (Latin):
nuncupantur que si in hoc ut in multis aliis aut nulla est aut professo¬
ribus suis in cognita eigo artem hane unam tibi prescripsum absti nẽ¬
riam et omnis escessui fugam / Notum illud atq antiquum / uiri sanc¬
ri iurtutibus coipus hedificant multum conferunt animo simul
et corpori frena libidinum ac gule multos strauit luxuria/ multos
oppressit crapula niultos somnus miultos ebrietas sepeliuir. multoru
uite feruor atq impecus et fiubunda licentia/ uerum abiit in fiuorem .m.
T imeo naturaliter in fuorem aggi. Rõ. Quod naturu infert/ durum
põt esse non miẜum culpa enum caret que miseue radix est/ qua¬
do auc̃e piouidendi obtigit facultas unũ facito ur te firor si inrari
noquit in securo saltim statu anime reperiar/ Innocens si furere ce¬
peris/ aut mocens rescipisces/ aut mo cens morieris. nulla etas / nulla
sanctitas/ nulla custo dia sic inuecentiam conẜuat ut ut furer quale

Expanded text:
nuncupantur; que, si in hoc, ut multis aliis, aut nulla est, aut professonuncupantur; que, si in hoc, ut multis aliis, aut nulla est, aut professoribus suis incognita, ego artem hanc unam tibi prescripserim, abstinentiam et omnis excessus fugam. Notum illud atque antiquum: viri sancti virtutibus corpus edificant; multum conferunt animo simul et corpori frena libidinum ac gule. Multos stravit luxuria, multos oppressit crapula, multos somnus, multos ebrietas sepelivit, multorum vite fervor atque impetus, et furibunda licentia verum abiit in furorem. Timeo naturaliter in furorem agi. Quod natura infert durum potest esse, non miserum. Culpa enim caret, que miserie est radix. Quando autem providendi obtigit facultas, unum facito, ut te furor si vitari nequit, in securo saltem statu anime reperiat; innocens si furere ceperis, aut innocens resipisces, aut innocens morieris. Nulla etas, nulla sanctitas, nulla custodia sic innocentiam conservat ut furor: qualem
Abbreviated transcription (Latin):
cede nobiliori In quod illud quoq plurimũ ad iuuerit meminisse
sũmum illud et eximium mũdi decus eum scilicet qui diuinam
arq humanam in se uniit naturam. cot tantos q pro te passum cru¬
ciatus  ut que paceris. illorum collatione facilia ymo uero dultia
longeq suauia uiicari possint ualu issimũ hoc remedii genus: scru¬
tantes cuta philosophi nescierunt/
Imius dolor ne furorem pariat metuo.Rõ. obsta
illi cogitationibus bonis acplacidis. quidam furori ui¬
am passionibus faciunt/ ex multis affectibus nõ sanis
uera tandem prodit insania sicut ex contrariis uaͣ
uirtus / frequẽtatis actibus quer habitum pħicum dognia est .m.
ffinere metuo. Rõ. Si animi uicio ille tibi armandus armatura
anemi uirtus est / At si corporis / consulendum succurendumq illi est /
si qua rei huius ais est/ ip̃os apud corporumm magistios/ qui phisici

Expanded text:
ede nobiliori, in quod illud quoque plurimum adiuverit, meminisse ede nobiliori, in quod illud quoque plurimum adiuverit, meminisse summum illud et eximium mundi decus, eum scilicet qui divinam atque humanam in se uniit naturam, tot tantosque pro te passum cruciatus, ut que pateris, illorum collatione, facilia immo vero dulcia longeque suavia iudicari possint. Validissimum hoc remedii genus: scrutantes cuncta, Philosophi nesciverunt. 115 imius dolor ne furorem pariat metuo. Obsta illi cogitationibus bonis et placidis. Quidam furori viam passionibus faciunt; ex multis affectibus non sanis, vera tandem prodit insania, sicut ex contrariis vera virtus; frequentatis actibus queri habitum, philosophicum dogma est. Furere metuo. Si animi vitio, ille tibi armandus: armatura animi virtus est; at si corporis, consulendum, succurrendumque illi est, si qua rei huius ars est, ipsos apud corporum magistros qui physici
Abbreviated transcription (Latin):
Dimus At doloris certe uctoriam ferendiq urriliter uires dari Quid nõ
plus te habuit Gaius marius uir literarum inops sed uirtutum diues
militarium / an non ip̃e carneus atq osseus fuit quid plus mutius
pomxeius q quid plus habuit zeno quid theororus / quid ue theo iorus
possidonius anasarcus ⁊ in numeriq alii quorum quidam seruili condi¬
ctione sed aui morum ingenuitate mitabili. omne supplicium ꝑ¬
cullerunt non modo fortiter sed iocunde / Ꝙ si ad uestros animũ me¬
moriam q reflexers in uenies in hoc numero pueros eciam et puelas
rullisse cum gaudio quod uos uiri sine fletu etẜł questibus non ferie¬
ris p iam dere urauunt omnium asprima/ plura q pro consuetudie
diximus destuendum est ⁊ d̾olorem en̾im si non leuit uirtus uerba nõ
leuient .d. heu hinc tu me urges hinc dolor et cui cedam nescio. liõ.¬

Expanded text:
dimus, at doloris certe victoriam, ferendique viriliter vires dari. Quid vero te dimus, at doloris certe victoriam, ferendique viriliter vires dari. Quid vero te plus habuit Gaius Marius vir literarum inops, sed virtutum dives militarium? an non ipse carneus atque osseus fuit? quid plus Mutius Pompeiusque? quid plus habuit Zeno? quid Theodorus? quidve Theodatus, Possidonius, Anaxarchus innumerique alii, quorum quidam servili conditione, sed animorum ingenuitate mirabili omne supplicium pertulerunt, non modo fortiter, sed iucunde? Quid, si ad vestros animum memoriamque reflexeris, invenies in hoc numero pueros etiam ac puellas tulisse cum gaudio, quod vos viri sine fletu et questibus non ferretis. Sed iam de re, ut aiunt, omnium asperrima, plura quam pro consuetudine diximus; desinendum est: dolorem enim si non lenit virtus, verba non lenient. Heu hinc tu me urges, hinc dolor, et cui credam nescio. Cr