comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ maronis euasit. hicigͥ
uariasqͣ disceptationes ⁊
contron̾sias. eo fine conchu¬
sit negotium. ut rex om̃ib
hus qũi ad orathm boñ con¬
fugerant. galeis q suffi-¬
c̾ent assignatis. extra regni
fines eos fac̾et saluos ⁊ in¬
dempnes ꝑduci. Ip̃m u̾o ma¬
ch̃m om̃i q̃stione remissa tã¬
qmͣ fidelem suũ benigne sus¬
ciperet. suam ei. gr̃am plene
restituens. Qd̾ postcmͣ exꝑ
te regia sacramĩtis p̃stitis ro¬
boratum est: math̾s cũ in¬
genti plebis ãlacritate pa¬
normũ ueniens tͣnciuillita¬
tem urbi restittut Alii
fere om̃es ad galeas ꝑducti.
regui t̾minos exierunt. pe¬
pertit autẽ rex tum sangͥ¬
neo suo rog̃ comiti auesli¬
ni quod in alus crim̃ atro¬
cissimũ iudicabat: In eo pli-¬
taus ob etatis lubricrũ erro¬
rem deb̾e nõ facinꝰ appellari.
sinrulq prece motus et lacͥ¬
mus adelicie consobrine sue
ruisdẽ comitis aiue. q̃ cum
aliũ hrdem suꝑstitem ñ hr̃et.

Expanded text:
tamen Maionis euasit. 24.26 Htamen Maionis euasit. 24.26 Huariasque disceptationes et controuersias eo fine concsit negotium, ut rex omnibus hiis qui ad Matheum Bonellum confugerant galeis que sufficerent assignatis, extra regni fines eos faceret salvos et indempnes perduci; ipsum vero Matheum, omni questione remissa, tanquam fidelem suum benigne susciperet, suam ei gratiam plene restituens. Quod postquam ex parte regia sacramentis prestitis roboratum est, Matheus cum ingenti plebis alacritate Panormum veniens, tranquillitatem urbi restituit. Alii fere omnes ad galeas perducti, regni terminos exierunt. percit autem rex consanguineo suo Rogerio comiti Avellini quod in aliis crimen atrocissimum iudicabat, in eo putans ob etatis lubricum errorem debere non facinus appellari, simulque prece motus et lacrimis Adelicie consobrine sue, eiusdem comitis avie, que cum alium heredem superstitem non haberet,
Abbreviated transcription (Latin):
esse ꝑutilem: expedire ut hãc
prius legationem ꝑficiat. qͣ¬
tiꝰ ⁊ regi ꝓmotionis eius u¬
bior cansa suppetat:⁊ ĩ le per¬
acta legatione diutͥdi sructũ
seruich post laborem gracius
amplectat᷑. Quod uͥ regi per¬
suasũ est: ilico maio scripsit
petro de castro nouo qui tunc
in apulia capitaneus erat.
tnͣsituro nauem fragilem et
uetustate dissolutam. nautis¬
q maris instios. merces. ⁊ ĩ¬
ꝓmdos assignaret. ut ⁊ ĩpu¬
trida nauis ad quoslibet un¬
darum insultus fatiscens nõ
suffic̾et simuĩ adriatum trãs¬
metiri: nec ille nautarũ ꝑi¬
cia possecincolimus conser¬
uari. Qui trarecto faro cum
in apistiam ꝓuenisset: tranẽ¬
sis archiepͬe ei nõ solum hoc
uerbis exposurt. s ⁊ ip̃uis os¬
tendit litt̾as admirati. At
ille prudenti cõsilio nõ ueritꝰ
salutẽ suam auro redimere.
ꝓpriis sũptib nauem nau¬
tas q condrycit ⁊ licet mltis
fatigatus ꝑiculis: insidias

Expanded text:
esse perutilem, expedire, ut hanc esse perutilem, expedire, ut hanc prius legationem perficiat, quatinus et regi promotionis eius uberior causa suppetat, et ille, peracta legatione, diuturni fructum seruitii post laborem gratius amplectetur. 24.23 Quod ubi regi persuasum est, illico Maio scripsit Petro de Castro Nouo, qui tunc in Apulia capitaneus erat,  Venetiam transituro nauem fragilem et uetustate dissolutam nautasque maris inscios inertes et improuidos assignaret, ut et putrida nauis ad quoslibet undarum insultus fatiscens, non sufficeret sinum Adriaticum transmeare, nec ille nautarum peritia posset incolumis conseruari. 24.24 Qui, traiecto Faro, cum in Apuliam peruenisset, Tranensis archiepiscopus ei non solum hoc uerbis exposuit, sed et ipsius ostendit litteras admirati. 24.25 At ille prudenti consilio non ueritus salutem suam auro redimere, propriis sumptibus nauem nautasque conduxit, et licet multis fatigatus periculis, insidias
Abbreviated transcription (Latin):
tum sepe regnũ concut̾et: ãb
eo cui seraꝑ inheserat ꝓposito
fideritatis auusit. Nũco
eur blanda fortuna sic extu
la duerit: ut fider suam uel¬
lec potentium iuroꝵ gr̃a
uł cu. libet dignitatis pre
e nũdmneci. hinc eum archi¬
ep̃c latenti semꝑ odio ꝑsecut᷑ꝰ.
adu̾sus eum ꝯsilioꝵ maclinas
erexisset. hinc admiratus ei
cum ꝗte non posset occulte pa¬
rans insidias obfurt cuude̾
sed nec omĩo quod optaliꝰt
effecit. Cum enĩ rex a remi¬
ne rogatus uł monitus in
id incidisset uoluntatis ut p̃¬
dicto rob̾to tancellariatum
dare decerneret. idq maio
cognouisset ip̃ius regis ĩ¬
ditio. laudauit eius super
hoc uoluntatem dicens hoc
equitati ꝯgru̾e ⁊ regnantis
eẽ maiestate dignum ꝓpõi¬
tu. ut qui fideliter ei diu¬
q seriuerint tandem regie li¬
beralitatisbñficio nõ fiuudẽ¬
tur uerum qr legatos inue¬
neciam curia muttendos ẽẽ
ꝓud̾it: ⁊ ad hoc isius rober¬
ti fidem ⁊ industriam constet

Expanded text:
tum sepe regnum concuteret, ab eo, cui semper inheserat, proposito fidelitatis auulsit; nunquam eum blanda fortuna sic extulrsa deiecit, ut fidem suam uellet potentium uirorum gratia uel cuiuslibet ditio nundinari. Hinc eum archiepiscopus latenti semper odio prosecutus, adversus eum consiliorum machinas erexisset. hinc admiratus ei, cum aperte non posset, occulte parans insidias, obfuit quidem, sed nec omnino quod optabat effecit. cum enim rex, a nemine rogatus vel monitus, in id incidisset voluntatis ut predicto Roberto cancellariatum dare decerneret, idque Maio cognovisset ipsius regis indicio, laudavit eius super hoc voluntatem, dicens: hoc equitati congruere et regnantis esse maiestate dignum propositum, ut qui fideliter ei diuque servierint, tandem regie liberalitatis in beneficio non frauden Verum, quia legatos Venetiam curia mittendos esse prouiderit, et ad hoc ipsius Roberti fidem et industriam constet
Abbreviated transcription (Latin):
est eoꝵ non adñsari consilus
ne si quod octulte se facturos
sꝑau̾ant. uid̾ent secus atcidere:
post habitis sumilandi fallen¬
diq consilus aꝑte iam eum
licet reluctantẽ ut pote forti¬
ores expelłent. G apulie t̾re¬
q laboris capitaneus consti¬
tutus: cum filio suo b̾t᷑imo
cui iꝑ amdrie comitatꝰ datꝰ
fuerat farum tnͣsiit. ⁊ in apu¬
liam ren̾sus est ÷ Euis autẽ
loco regnia Richardsi man¬
drensẽ molisi comitẽ eo cid̾
gaitũ petrum fidelissime di¬
lexisset curie familiarem con¬
stituit. ⁊ maiorẽ ei qͣm ceteris
tũ ⁊̃ qr militib adhuc uelud
comestabulꝰ p̃erat : ab om̃ib
maxime timebatur. Int̾ea litẽ
adu̾sus electũ siracusanum
q̃ timore comitis aliqͣnͣto tẽ¬
pore sopita fuerat ep̃i rursus
instaurant᷑. regine suggeten¬
tes ilius oꝑa factum ut gai¬
tus petrus aufug̾et. nam gil¬
lebertũ comitẽ euisdem litt̾is
ad curiã euocatũ. ⁊ in uia clã¬
destinis nũtus quid ag̾e de¬

Expanded text:
est eorum non adversari consiliis, ne, si quod occulte se facturos speraverant, viderent secus accidere, posthabitis simulandi fallendique consiliis, aperte iam eum, licet reluctantem, utpote fortiores, expellerent. Igitur Apulie Terreque Laboris capitaneus constitutus cum filio suo Bertranno, cui nuper Andrie comitatus datus fuerat, Farum transiit et in Apuliam reuersus est. 33.24 Eius autem loco regina Richardum Mandrensem, Molisii comitem, eo quod gaytum Petrum fidelissime dilexisset, curiae familiarem constituit et maiorem ei quam ceteris tum etiam quia militibus adhuc uelud comestabulus preerat, ab omnibus maxime timebatur. 33.26 Interea litem aduersus electum Siracusanum, quae timore comitis aliquanto tempore sopita fuerat, episcopi rursus instaurant, reginae suggerentes illius opera factum, ut gaytus Petrus aufugeret. 33.27 Nam Gilebertum comitem, eiusdem litteris ad curiam euocatum et in uia clandestinis nuntiis, quid agere de
Abbreviated transcription (Latin):
ut uniusi ciues ad arma ꝯtur¬
r̾ent.⁊ domũ cancillarii qui
ꝑatis iã nauib cũ thesauris
regiis fug̾e decreu̾at: obsid̾ent.
his urbe ꝯmota rumorib: her¬
ueus floridꝰ ꝙẽ ũ tam famibiari¬
tas tancellari ꝙͣ ip̃e de se płi¬
mũ loc̃ns palatinis suspectũ
fec̾at: cũ rog̾io coĩte auellii se¬
cus palatiũ eqͥtabat. Quẽ cũ iii¬
dissent clientes gaiti ricardi
ac pleriq alii iuri cĩ iã illucar¬
mati ꝯfluxant: irruert ĩ eũ ⁊ eqͦ
deiectũ gladus tͥnͣfodert᷑. Iñ co¬
mitẽ ꝑseq̃ntes cũ exͣ portam
urb̾ in planũ qd̃ palacio adia¬
cet ꝑuenissẽt. Fugiendi spe sb̾¬
lata. iam ĩ eũ lanceas intẽde¬
bant. cũ rex ad fenestras pila¬
cii qͥd tumultꝰ eẽt ꝓspettũ ue¬
n̾at: exclamans multũ illis int̾¬

Expanded text:
ut uniuersi ciues ad arma concurut uniuersi ciues ad arma concurrerent et domum cancellarii, qui paratis iam nauibus cum thesauris regiis fugere decreuerat, obsiderent. 55.9 His urbe commota rumoribus, Herueus Floridus, quem non tam familiaritas cancellarii quam ipse de se plurimum loquens palatinis suspectum fecerat, cum Rogerio, comite Auellini, secus palatium equitabat. 55.10 Quem cum uidissent clientes gayti Ricardi ac plerique alii uiri, qui iam illuc armati confluxerant, irruerunt in eum et equo deiectum gladiis transfoderunmitem persequentes, cum extra portam urbis in planum quod palacio adiacet pervenissent, fugiendi spe sublata iam in eum lanceas intendebant, cum rex, ut ad fenestras palacii quid tumultus esset prospectum venerat, exclamans, multum illis inte
Abbreviated transcription (Latin):
ani ꝓficisti ignorãtes misꝙrͣ ap¬
tiꝰ insidias ꝙͣ ĩ ip̃o palacio p̃para¬
ri. u̾ nemimi liceat armis se uł
nulitib p̃mimire. At u ia con¬
stituta dies aderat: suientes pa¬
latu spantes cãtellariũ mane
iuxͣ ꝯsuetudinẽ ad turiã ascen¬
surũ: pati añ ianuã ꝯsistebant.
ut eũ uenientẽ cũ pautis ad¬
mutẽtes: urlitẽs eiꝰ excłuderãt.
Odo u̾o magist̾ stabili cã eoꝵ iu¬
tellexiss ꝯsiliũ: repente desten¬
dñs epalatio. cancellariũ qd̾ ei
ꝑicłm ĩminebat edocuit. Nͥ pau¬
tos amicoꝵ setũ retinẽs: milites
⁊ hostiarios qͥ añ domũ eĩ ꝯue¬
nerãt ut euntẽ ad curiã seq̃rẽ¬
tur: iussit absced̾e. Constantinꝰ
itaq tastellanꝰ uͥ spẽ ⁊ opimo¬
nẽ suã elusã ad aĩadn̾tit. i¬
ttens plerosq palatii ẜmẽtes
quos cunb notissimos ẽẽ cog¬
nou̾at : ꝑ singłas urb regiones
eos distribuit. uissitq clamare

Expanded text:
am proficisci, ignorantes nusquam apam proficisci, ignorantes nusquam aptius insidias quam in ipso palacio preparari, ubi nemini liceat armis se vel militibus premunire. At, ubi, iam constituta dies aderat, servientes palacii, sperantes cancellarium mane iuxta consuetudinem ad curiam ascensurum, parati ante ianuam consistebant, ut eum venientem cum paucis admictentes, milites eius excluderent. Odo uero, magister stabuli, cum eorum intellexisset consilium, repente descendens e palatio, cancellarium, quod ei periculum imminebat, edocuit. 55.7 Qui paucos amicorum secum retinens, milites et hostiarios, qui ante domum eius conuenerant, ut euntem ad curiam sequerentur, iussit abscedere. 55.8 Constantinus itaque castellanus, ubi spem et opinionem suam elusam animaduertit, mittens plerosque palatii seruientes, quos ciuibus notissimos esse cognouerat, per singulas urbis regiones eos distribuit, iussitque clamare,
Abbreviated transcription (Latin):
eũ fore cancellariũ. eo ex ĩ domo
illiꝰ młtã arbit᷑nͣtes ꝯgestã esse
pecũiã: credebãt se ꝙ optauerãt
ibid̃ ub̾ius ⁊ faciliꝰ effecturos. Int̾
has peꝵ ãbigutates ⁊ ꝑicła cance¬
lariꝰ dep̃hensus: ab ansaldo castel¬
lano statuit sciscitari. ꝙ ei potis¬
simũ ĩ tanto turbine faciendũ
dec̾n̾er. Cuiꝰ ꝯsiliũ fuit ut negle¬
cto t̾mino cx astrologi p̾fix̾ant
cũ militib suis ĩ aliceͣ municioñũ
ficilie se retipet. ⁊ tã lombardos
ꝙͣ tet̾os quõs sibi fideles nouerat
acc̾siens: qntũ poss ex̾titũ ꝯgre¬
garet. ibiq regis p̃stolaret᷑ aduẽ¬
tũ. Nam eũ si panormi duitius
moraret᷑ : uix tatitas hostiũ in¬
sidias euasurũ. preualuit tñ ro¬
b̾ti coĩtis mellenti cet̾oꝵ q fnͣ¬
coꝵ sentẽcia qͥ ꝓditoꝵ astutiã
⁊ curie ꝯsuetudinẽ nesciẽtes: pa¬
normi morari tutiꝰ asserebant.
uͨ oport̾e cãtellariũ sñ rege qͦpi¬

Expanded text:
mo illius multam arbitrantes congestam esse pecuniam, credebant se quod optaverant ibidem uberius et facilius effecturos. Inter has rerum ambiguitates et pericula cancellarius deprehensus, ab Ansaldo castellano statuit sciscitari quid ei potissimum in tanto turbine faciendum decerneret. Cuius consilium fuit: ut, neglecto termino quem astrologi prefixerant, cum militibus suis in aliquam munitionum Sicilie se reciperet, et tam Lombardos quam ceteros quos sibi fideles noverat accersiens, quantum posset exercitum congregaret, ibique regis prestolaretur adventum. Nam eum, si Panormi diutius moraretur, vix tantas hostium insidias evasurum. Prevaluit tamen Roberti comitis Mellenti ceterorumque Francorum sententia, qui proditorum astutiam et curie consuetudinem nescientes, Panormi morari tutius asserebant, nec oportere cancellarium, sine rege quopi
Abbreviated transcription (Latin):
diuero perfectius excoctus
fuerit. in ⁊ucori sũbam con¬
tensatur. Cominunes aute
fenttus ⁊ qui penes nos ha¬
bencur his adningere super¬
fuum estimaui. Rcigitur
breiuter pstringendo destrip¬
su ut ex pancis multa ex par¬
uis maiora. solliciti pridẽ¬
cia lectors intelligat. limia¬
e ut quemadinodũ dicti
est liquidum fiat qnͣtĩs ra¬
mentationib qnͣta q sit opꝰ
copia tatrimarum. ut digne¬
dr ciuitatis huius talamitas

Expanded text:
si uero perfectius excoctus si uero perfectius excoctus fuerit, in zucari substantiam condempsatur. 87 Communes autem fructus, et qui penes nos habentur, his adiungere superfluum existimaui. 88 Haec igitur breuiter perstringendo descripsi, ut ex paucis multa, ex paruis maiora, solliciti prudentia lectoris intelligat; simulque ut, quemadmodum dictum est, liquidum fiat, quantis lamentationibus quantaque sit opus copia lacrimarum, ut digne ciuitatis huius calamitas
Abbreviated transcription (Latin):
cedere dedignantur. Nam et¬
treat tertĩ anni pomia iam
rubea. ⁊ secundi adhuc uirẽ¬
tia ⁊ presentis anni flores
in eadem possunt arbore pa¬
riter inueniri. hec autem ar¬
bor continue uuentutis pol¬
lens in signib nec fit hie¬
mid sterili senectute defor¬
mis: nec ingruentis furent
frigoris asperitate frondib
spoliatur. sed uirentib semꝑ
folus ueris temperiem rep̃
aibatiis ⁊ lucemarum fouẽdis
ignib oleum minstrantes e¬
nunremꝰ. Quid loquar sili¬
aiuarum uagimilas. ⁊ fructũ
ignobilem insipida quadam dx¬
cedine rusticorum at pueroꝵ
gulturi blandientem. Iire¬
ris potius palmarum procera
cacumina dactilosꝙ detũse Ar¬
boris summo uertice dependẽ¬
tes. Quod si in partem anam
uisum deflexeris: occurret ⁊
mirandarum seges haxundi¬
num. que tannẽ mellis ab
incolis iumcupatur nom̃ hoc
ab interioris succi dulcedine
sortientes. Harum suctus dili¬
genter ⁊ modate de coctus ĩ
spetiem mełlis traducitur.

Expanded text:
cedere dedignantur; nam cedere dedignantur; nam et tertii anni poma iam rubea et secundi adhuc uirentia et presentis anni flores in eadem possunt arbore pariter inueniri. 81 Haec autem arbor continuae iuuentutis pollens insignibus, nec fit yemis sterili senectute deformis, nec ingruente frigoris asperitate frondibus spoliatur, sed uirentibus semper foliis ueris temperiem reprecibariis et lucernarum fouendis ignibus oleum ministrantes, enumerem? 83 Quid loquar siliquarum uaginulas et fructum ignobilem, insipida quadam dulcedine rusticorum ac puerorum gutturi blandientem? 84 Mireris potius palmarum procera cacumina dactilosque detonsae arboris summo uertice dependentes. 85 Quod si in partem aliam uisum deflexeris, occurret tibi mirandarum seges harundinum, quae cannemellis ab incolis nuncupantur; nomen hoc ab interioris succi dulcedine sortientes. 86 Harum succus diligenter et moderate decoctus in speciem mellis traducitur;
Abbreviated transcription (Latin):
areolis uegetentur ⁊ crescãt
cit᷑li angusta breuitate con¬
tracti. ⁊ cucume res tractu
longiore producti. melones¬
q ad fornam magis speri¬
cani accedentes ⁊ cucurbite
ꝑ harundines congas latłꝰ
euagantes. Hinc si conuer¬
tas ocillos ad diuersas ar¬
borum species uidebis ma
tis exterius contra intempe¬
riem aeris duro tortice pre¬
muniri. Citros quoq tripli¬
ai substancie diuersitate distĩ¬
gui. cum cortex exterior to¬
lore simul ⁊ odore talitatis
preferat argumentum qd̾
autem cirta centrum est a¬
ceroso litiuore frigiditatis
prestet inditium. medium
uero int̾ uttumq temperati¬
us comprobetur uideas ibi
⁊ lunias aterositate sua sa¬
porandis cibis ydoneas. et a¬
rengias acetoso nichilominꝰ
humore plenas interlus. que
magis pulchritudine sua iu¬
sum oblectant quam ad aliud
utiles uideantur. he quidẽ
ab arbore sua eciam cum ma¬
turuetint difficile cadunt ⁊¬
nouis superuementib uet̾es

Expanded text:
areolis, uegetent et crescant areolis, uegetent et crescant citruli, angusta breuitate contracti, et cucumeres, tractu longiore producti, melonesque ad formam magis sphericam accedentes, et cucurbitae, per arundines connexas latius euagantes. 77 Hinc si conuertas oculos ad diuersas arborum species, uidebis maltis, exterius contra intemperiem aeris duro cortice premuniri. 78 Citros quoque triplici substantiae diuersitate distingui, cum cortex exterior colore simul et odore caliditatis preferat argumentum; quod autem circa centrum est, acetoso liquore frigiditatis prestet indicium; medium uero inter utrumque temperatius comprobetur. 79 Videas ibi et lumias acetositate sua saporandis cibis ydoneas, et arengias acetoso nichilominus humore plenas interius, quae magis pulcritudine sua uisum oblectant, quam ad aliud utiles uideantur. 80 Hae quidem ab arbore sua, etiam cum maturauerint, difficile cadunt, et nouis superuenientibus ueteres
Abbreviated transcription (Latin):
satis mirari sufficiat: Quis
inclite planiciei gloriam q̃
inter urbis menia montes¬
q quatuor fere mslib patet.
lande congrua prosequatur:
O ben taia cunctis q isal
preditanoam planitient
que intra greruum suum
arborum fructuum q genꝰ
omne concdusit. que quic¬
quid usqͣm est deliciarum
sola pretendit. que uolupta¬
rie uisionis illecebris cunc¬
tos sit allicit ut cui semeleã
uidere contig̾it. ux umꝙͣ
ab ea quiblib possit blan¬
dimentis auelli. Illic enim
mireris iuncas tam fetũ¬
di cespitis urbertate quã
p̃clari germinis generosi¬
tate gaudentes. Illic hortos
aspicias mirabili fructuũ
uarietate laudandos. turres¬
q ad hortorum cuscodiam.
⁊ uoluptatis oꝑa preparatas.
ubi ⁊ rete uolubilis obsed̃¬
o descendentib itemq ascen¬
dentib ureolis puteos iu¬
deas exhauriri. ast̾nasq ad¬
iacentes impleri. ⁊ inde a¬
quam ꝑ ruuslos ad loca sin¬
gilla deriuari. ut urtigatis

Expanded text:
satis mirari sufficiat? 73 Quis satis mirari sufficiat? 73 Quis inclitae planitiei gloriam, quae inter urbis menia montesque quatuor fere milibus patet, laude congrua prosequatur? 74 O beatam cunctisque seculis predicandam planitiem, quae intra gremium suum arborum fructuumque genus omne conclusit, quae, quicquid usquam est, deliciarum sola pretendit, quae uoluptariae uisionis illecebris cunctos sic allicit, ut cui eam semel eam uidere contigerit, uix unquam ab ea quibuslibet possit blandimentis auelli! 75 Illic enim mireris uineas tam fecundi cespitis ubertate quam preclari germinis generositate gaudentes; illic hortos aspicias mirabili fructuum uarietate laudandos turresque ad hortorum custodiam et uoluptatis opera preparatas. 76 Vbi et rotae uolubilis obsequio descendentibus itemque adscendentibus urceolis puteos uideas exhauriri cisternasque adiacentes impleri, et inde aquam per riuulos ad loca singula deriuari, ut, irrigatis
Abbreviated transcription (Latin):
per dõmum sedicti sixateni
ad edes su̾uestri comitis et
ciũa urbis portam obligata
defł̾ it.tur. At uero dextra ꝑs
tiuitatis a monasterio santti
iohannis prope palatiũ in ke¬
monia constructi habens ini¬
tium. muris usq ad mare
curductis includitur. Pars
autem sunstra ab ip̃uis item
palatii confinio ad castellũ
se maris extendens ibidem
finem sortitur ingenti ni¬
chilominus murorum ualla
ta cirtuitu. Spacium quoq
quod inter mediam ciuitatẽ
⁊ portum extenditur: ubi du¬
e relique partes urbis con¬
ueniunt : amalfitanorum
continet uicum prgrinaꝵ
quidem mercium̃ cõpia lo¬
cupletem. in quo uestes di¬
uersi coloris ac precii tam se¬
rice quam de gallico conter¬
te uellere em̃ptorib expo¬
ponuntur. Quis uero precla¬
re huiis urbis miranda
edificia. quis fõtium passi
ebullientium suauissimam
urb̾tatem. quis semꝑ uirẽ¬
tium arborum amenitaten.
aut aque ductus ciuium ha¬
bundantur usib seriuentes

Expanded text:
per domum Sedicti sarraceni, per domum Sedicti sarraceni, ad edes Silvestri comitis et propinquam urbis portam obligata deflectitur. At vero dextera pars civitatis, a monasterio Sancti Iohannis prope palatium in Kemonia constructi habens initium, muris usque ad mare circumductis includitur. Pars autem sinistra ab ipsius item palatii confinio ad castellum se Maris extendens, ibidem finem sortitur, ingenti nichita circuitu. 71 Spatium quoque, quod inter mediam ciuitatem et portum extenditur, ubi duae reliquae partes urbis conueniunt, Amalfitanorum continet uicum, peregrinarum quidem mercium copia locupletem, in quo uestes diuersi coloris ac pretii tam sericae quam de Gallico contextae uellere emptoribus exponuntur. 72 Quis uero preclarae huius urbis miranda edificia, quis fontium passim ebullientium suauissimam ubertatem, quis semper uirentium arborum amenitatem aut aquaeductus ciuium habundanter usibus seruientes
Abbreviated transcription (Latin):
ti. Que trina particione di¬
stincta tres in se particula
extremas media collocatur.
no biliori edifitiorum struc¬
tura prepollens ingenti mu¬
rorum. altitudine ab utraq
dextra leuaq se uingitur.
latitudinis parum hibens in
longum uero spanio maiore
porrẽcta. ut siquis duas eqͣ¬
les equalium circuloru mi¬
nores portiones ad cordam
unam conuingat. Hanc item
tres uie diuidunt principa¬
les que totam eius longi¬
tudinem metiuntur. Harum
media que uicus marmore¬
us nuncupatur ⁊ dreb de¬
putatur uenalib: a parte
superiori ine cooperte ad.
palatium arabum. indeq.
ad inferiorem portam iuxͣ
forum saratenorum ditec¬
te protenditur. Alia quo
a turre pisana ꝑ uiam coo¬
pertam ad domum arrhiepi
iuxta maiorem eccłiam. mox
ad portam sancte agathes de¬
ince̾ps q per domos maionis
admirati ad predictum fo¬
rum sarraceriorum pertran¬
sit. ibidem uie marmoree cõ¬
iungenda. T̾ tia sane ab au¬
la regia qiue palatis subest

Expanded text:
ti, que trina partitione diti, que trina partitione distincta, tres in se particularm que inter extremas media collocatur, nobiliori hedificiorum structura prepollens, ingenti murorum altitudine ab utraque dextera levaque seiungitur, latitudinis parum habens, in longum vero spatio maiore porrecta, ut si quis duas equales equalium circulorum minores portiones ad cordam unam coniungat. Hanc item tres vie dividunt principales, que totam eius longitudinem metiuntur; harum media, que vicus Marmoreus nuncupatur et rebus deputatur venalibus, a parte superiori vie Cooperte ad palatium Arabum indeque ad Inferiorem portam iuxta forum Sarracenorum directe protenditur; alia quoque a turre Pisana per viam Coopertam ad domum archiepiscopi, iuxta maiorem ecclesiam, mox ad portam Sancte Agathes deincepsque per domos Maionis admirati ad predictum forum Sarracenorum pertransit, ibidem vie Marmoree coniungenda. Tertia sane ab aula regia que palatio subest,
Abbreviated transcription (Latin):
ciuib ⁊ sericis aurum uite¬
xitur ⁊ milit formis pictu¬
re uarietas gẽmis interlu¬
centib illustratur. Marga¬
rite quoco aut integre cĩstu¬
lis aureis includuntur: aut
perforate filo tenui conectũ¬
tur. ⁊ eleganti quadam dis¬
positionis industria pictura¬
ti ubentut formam operis
exhibere. Porro et eaparte
qiue ur̃bem respicit palatiũ
ingressuris capella regia p̾¬
num occurrit. sumptuosi
operis paluimento tonstra¬
ta parietes habens inferi¬
us cudem preciosi mar¬
moris tabulis decoratos
superuis autem de lapillulis
quadris partim auratis par¬
tun diuersi coloris ueteris
at noul testamenti depictã
hystoriam continentes. Su¬
premi uero fastigii tabula¬
tum in signis elegantia ce¬
lature ⁊ miranda picture
uarietas passimq radiantis
airri splendor exornant. Sit
ergo dispositum sic ornatũ
sic omnimode uoluptatis
gr̃a delĩbutum palatium tã¬
qͣm caput reliciuo corpori
sic toti supereminet cu̾uta¬

Expanded text:
quibus et sericis aurum intequibus et sericis aurum intexitur, et multiformis picture varietas gemmis interlucentibus illustratur. Margarite quoque, aut integre cistulis aureis includuntur, aut perforate filo tenui connectuntur et eleganti quadam dispositionis industria picturati, iubentur formam operis exhibere. Porro ex ea parte que urbem respicit palatium ingressuris, capella regia primum occurrit sumptuosi operis pavimento constrata, parietes habens inferius quidem pretiosi marmoris tabulis decoratos, superius autem de lapillulis quadris, partim auratis, partim diversi coloris, veteris ac novi Testamenti depictam ystoriam continentes. supremi vero fastigii tabulatum insignis elegantia celature et miranda picture varietas passimque radiantis auri splendor exornant. Sic ergo dispositum, sic ornatum, sic omnimode voluptatis gratia delibutum palatium, tanquam caput reliquo corpori, sic toti supereminet civita
Abbreviated transcription (Latin):
ueluerit: Familiarius fre
lisq ⁊ eumichis tuu regii
reginoq seruiunt deputa¬
te. Sunt et alia ibidem pa¬
laciola multo cundem decore
nitencia. ubi rex aut de statu
regni cum familiarib sius
secre tius disserit: aut de
publitis ⁊ maiorib regni
negocus locuturus proce¬
res indit introducit. Nec
uero nobiles illas palatio
adħentes silentio preteriri
conuenit oficinas ubi in
fila uariis distincta colorib
serum uellera tenuantur ⁊
sibi inuicem multiplici te¬
xendi genere coaptantur.
hinc enim uideas amyta
diamitac ⁊ triamita mi¬
nori peritia sumptucs per¬
fici: hinic examita uberi¬
oras materle copia conden¬
sari. Hic dyarodon igneo
fulgore iusum reuerb̾at.
hic diapisti color sub iuri¬
dis intuentium oculis gra
to blanditur aspectu. Hie ex¬
arentasmata circuloriu
uarietatib insignita ma¬
iorem quidem ⁊ artifitum
industriam ⁊ materie uber¬
tatem desiderant. maiori
inchilommus precio distra¬
sugenerid ornamenta in

Expanded text:
uoluerit, familiarius frequoluerit, familiarius freqlisque et eunuchis, qui regi reginaeque seruiunt, deputatae. 56 Sunt et alia ibidem palatiola multo quidem decore nitentia, ubi rex aut de statu regni cum familiaribus suis secretius disserit, aut de publicis et maioribus regni negotiis locuturus proceres introducit. 57 Nec uero nobiles illas palatio adherentes silentio preteriri conuenit officinas, ubi in fila uariis distincta coloribus serum uellera tenuantur et sibi inuicem multiplici texendi genere coaptantur. 58 Hinc enim uideas amita, dimitaque et triamita minori peritia sumptuque perfici; hinc et examita uberioris materiae copia condensari; hinc diarodon igneo fulgore uisum reuerberat; hic diapisti color subuiridis intuentto blanditur aspectu; hic exarentasmata circulorum varietatibus insignita, maiorem quidem artificum industriam et materie ubertatem desiderant, maiori nichilominus pretio distrasi generis ornamenta in
Abbreviated transcription (Latin):
uiter suttinteq ꝑstrigere.
ut ex loc ip̃o appareat qnͣta
sit lamentatione deflenda
que tantis fuerit doctibus
gloriosa. hec ergo tiuitas
in plano sita maris ex uno
latere crebris insultib fati¬
gatur. cuius tam̃ fluctĩb
rectumdendis uetus palati¬
um quod dicitur maris ca¬
stellum mubosq multatur¬
rium densitate niunitos op¬
ponit. Alt̾uis uero lateris
partem oppositam palatium
nouum insedit. mira exqͣ¬
dris lapidibus diligencia mi¬
ro labore constructum. exte¬
rius quidem spaciosis mu¬
rorum anfractĩb cirtundu¬
sum. int̾uis uero młto gem¬
niarum auriq splendore cõ¬
spicuum hinc habens turrĩ
pisanam fhesaurorim custo¬
die deputatam : illinc turrĩ
grecam ei ciuitatis parti q̃
Rhemonia dicitur imminen¬
tem. Medium uero locum
pars illa palatii que iohari¬
a mincu patur plurimum
habens decoris illustrat..
quam multiformis ornatus
gloria p̃fulgentem rex ĩt
ocio pre quietiq indulgere

Expanded text:
uiter succincteque perstringere, uiter succincteque perstringere, ut ex hoc ipso appareat, quanta sit lamentatione deflenda, quae tantis fuerit dotibus gloriosa. 52 Haec ergo ciuitas in plano sita, maris ex uno latere crebris insultibus fatigatur, cuius tamen fluctibus retundendis Vetus palatium, quod dicitur Maris castellum, murosque multa turrium densitate munitos opponit. 53 Alterius uero lateris partem oppositam palatium Nouum insedit, mira ex quadris lapidibus diligentia, miro labore constructum, exterius quidem spatiosis murorum anfractibus circonclusum, interius uero multo gemmarum aurique splendore conspicuum; hinc habens turrim Pisanam, thesaurorum custodiae deputatam, illinc turrim Grecam, ei ciuitatis parti, quae Kemonia dicitur, imminentem. 54 Medium uero locum pars illa palatii, quae Ioharia nuncupatur, plurimum habens decoris illustrat, quam multiformis ornatus gloria prefulgentem, rex ubi otio quietique indulgere
Abbreviated transcription (Latin):
aute fugeras m maiori por¬
ter se tibi in miscentem of¬
fendis. longe mehiortiane
ditio tua qͣue paulatum flie¬
do deficiens in eundem pire¬
tum ux modico nuo decur¬
teo. aciuias tibi furtini occur¬
tec subtrahens ne contatu
borbarico posluaris. Quid au¬
tem futuram agrigentino¬
rum calamitatem defleam
ciuo miminentem arariensi¬
num cladem recenseam: pre¬
terea ce faludi noua menia
nusera turpiq seͥuitutei
dompnanda. taceo pactensi¬
um agros furentis popu¬
li rapinis expositos. ad te
michi ueniendum est uebs
oppinatissima. totius regiui
sitilie caput ⁊ gloria. quam
⁊ si digne laudare non ua¬
leo: tacere tamen om̃ino nõ
possum. tam accepti memor
bũficii quam singularis i¬
glorie tue miraculo prouoca¬
tus. Quis enim tanto nõ
succumbat oneri uł quem
ingentis ausi postmodum ñ
peniteat. si panormum lau¬
dib excollere ⁊ eius głiam
uerbis equare contendat:
Qula uero semel concep¬
tum u̾bum intra pectoris
claustra contriere non possũ:¬

Expanded text:
ante fugeras, in maiori portu se tibi immiscentem offendis. 44 Longe melior, Ciane, conditio tua, quae paulatim fluendo deficiens, in eumdem portum uix modico riuo decurris, aquas tibi furtim occulteque subtrahens ne contactu barbarico polluaris. 45 Quid autem futuram Agrigentinorum calamitatem defleam? 46 Quid imminentem Mazariensium cladem recenseam? 47 Pretereo Cefaludi noua menia miserae turpique seruitute dampnanda. 48 Taceo Pactensium agros furentis populi rapinis expositos. 49 Ad te michi ueniendum est, urbs opinatissima, totius regni Siciliae caput et gloria, quam etsi digne laudare non ualeo, tacere tamen omnino non possum, tam accepti memor beneficii quam singularis gloriae tuae miraculo prouocatus. 50 Quis enim tanto non succumbat oneri uel quem ingentis ausi postmodum non peniteat, si Panormum laudibus extollere et eius gloriam uerbis equare contendat? 51 Quia uero semel conceptum uerbum intra pectoris claustra continere non possu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpelli. suspectũ habens ppłm i
magno ssluc ĩpetu ꝯfluentem.
Itaq curie familicres ad cam¬
panariũ regressi: comitẽ mellẽ¬
ti cet̾ose francos eduxerũt.
pleb̾ꝙ seditiosos ĩpetus ⁊ aduẽ¬
cũ inessanensiũ formidãtes: in
duob castellis partemco carinul¬
lac fecerũt illos int̾mi ꝯmora¬
⁊ ariensiũ fines australẽ sicilie par
qd̃ castellũ in finsb agͥgenti¬
noꝵ sitũ est. Ibi necessario ea¬
coactus ad t̾ram egredi p̃misit.
ep̃m malcensẽ qͥ dux ei datꝰ fu¬
erat ⁊t oppidanis ex parte reg̾
p̃ciꝑet ut illũ aliqͣtenꝰ ĩpedirẽt.
Iam enĩ galea ꝓcelloso maris
turbine fatigata. dissolutis ꝯpa¬
gĩb naufragiũ minabat᷑. Cũ¬
q breui tẽꝑis in t̾uallo ꝯgrue
resartiri nõ poss. neq sine c̾to

Expanded text:
propelli, suspectum habens populum propelli, suspectum habens populum magno illuc impetu confluentem. 56.11 Itaque curiae familiares ad campanarium regressi, comitem Mellenti ceterosque Francos eduxerunt, plebisque seditiosos impetus et aduentum Messanensium formidantes, in duobus castellis, Partenico Carinulaque, fecerunt illos interim commorazariensium quod castellum in finibus Agrigentinorum situm est. Ibi necessario coactus ad terram egredi, premisit episcopum Maltensem, qui dux ei datus fuerat, ut oppidanis ex parte regis preciperet ne illum aliquatenus impedirent. Iam enim galea, procelloso maris turbine fatigata, dissolutis compagibus, naufragium minabatur. Cumque brevi temporis intervallo congrue resarciri non posset, ne
Abbreviated transcription (Latin):
militib stipendiariis ĩdulta li¬
centia uł ĩ turia ꝯmorandi: uł
ad aliũ locũ quẽlibet tͥnseiudi
hoc ita sine dolo factũ iri iura¬
uerũt. Ricardꝰ firatusanꝰ elec¬
tus. Maths notaruis. gaytus
ucandus. Rumo aldꝰ salernita
runt. Mane sio cancellariũ e
cam panario cum paucis socus
exͥtͣhentes : ad portũ eũ gallicũ
ꝑduxerũt. Cũq galeã ascen¬
det: tanonici panormitant qͥ
aderant rogabant eũ ut asacra¬
m̃to fidelitatis eos ab solu̾et. at
ille rem disfimulãs nicħ respõ¬
dit. Tũc curie familiares cepe¬
rũt eũ pͥmo blandiis hortari.
de hinc acriꝰ ⁊ ĩportumꝰ ꝯminã¬
tes instare. ut electioni renũci¬
ans: eligendi pastoris canoĩtis
copiã daret. Ille u̾o iudñs arina¬
tã tirtũ frem̾e młtitudicẽ. tumul
q qd mcdtendi uide̾tur
al̃uii abiecisse: metu ꝯpiisus
renũa it electioni. Moxq gale¬
am ingressus uissic eã atetra

Expanded text:
militibus stipendiariis indulta limilitibus stipendiariis indulta licentia vel in curia commorandi, vel ad alium locum quemlibet transeundi. Hoc ita sine dolo factum iri iuraverunt Richardus Siracusanus electus, Matheus notarius, gaytus Richardus, Rumoaldus Salernitanrunt. Mane vero cancellarium e campanario cum paucis sociis extrahentes, ad portum eum Gallicum perduxerunt. Cumque galeam ascenderet, canonici panormitani qui aderant rogabant eum ut a sacramento fidelitatis eos absolveret; at ille rem dissimulans, nichil respondit. Tunc curie familiares ceperunt eum primo blandius hortari, dehinc acrius et importunius comminantes instare ut, electioni renuncians, eligendi pastoris canonicis copiam daret. Ille vero videns armatam circumfremere multitudinem, tumul reuertendi uideretur animum abiecisse, metu compulsus, renuntiauit electioni. 56.10 Moxque galeam ingressus, iussit eam a terra
Abbreviated transcription (Latin):
uectis suffodiend̃ abimo campa¬
nariũ dec̾nebant. Int̾ea cũ rex ad
matris petitõnẽ e palatio uellet
exire ut ab obsidione ppłm amo¬
u̾et: matħs notarius cet̾iq ꝯspi¬
ratores qͥ aderant ꝓhibuerũt in¬
gredi. dicentes ñ ẽẽ tutũ illuc
acted̾e. nã sagittarũ ac lapidum
tirtũqͣ turbinẽ agitari. Cũci
uid̾ent mullatenꝰ ea die posse cã¬
panariũ expugnari: timuer̃t
ne si res ꝓduc̾etur ĩ crastinũ ple¬
bis tepescerent animi. uł peni¬
tencia ducti desisterent ab in¬
tepto cũ id regi displicere cog
ꝙ nũcus cui hñc ei ꝯditionem
cstonent. ita demũ int̾ eos trã¬
sactũ est. ut armata galea tã¬
cellarius cũ paucis qͦs eligeret
traduc̾etut in syriã. Comiti
t̾io mellenti cet̾is q fnͣcis ad tns¬
fretand̾ naiigia pararent᷑. No¬
biles autẽ iuri de regno sicilie
qͥ cum eo ĩ campanario erant
t̾ras suas secure aclibe possid̾ent.

Expanded text:
vectis suffodiendum ab imo campavectis suffodiendum ab imo campanarium decernebant. Interea cum rex ad matris petitionem e palatio vellet exire ut ab obsidione populum amoveret, Matheus notarius ceterique conspiratores qui aderant prohibuerunt egredi, dicentes non esse tutum illuc accedere, nam sagittarum ac lapidum circumquaque turbinem agitari. Cumque viderent nullatenus ea die posse campanarium expugnari, timuerunt ne, si res produceretur in crastinum, plebis tepescerent animi, vel penitentia ducti desisterent ab incepto, cum id regi displicere cognque nunciis qui hanc ei conditionem proponerent, ita demum inter eos transactum est, ut armata galea cancellarius cum paucis quos eligeret traduceretur in Syriam, comiti vero Mellenti ceterisque Francis ad transfretandum navigia pararentur. Nobiles autem viri de regno Sicilie, qui cum eo in campanario erant, terras suas secure ac libere possiderent,
Abbreviated transcription (Latin):
larii qͥb uniu̾isa u̾tus picłime¬
tũ sustulerat: õpposuerunt se co¬
nantib ĩtroire. Ibi diu młtũq
suma uirtute pugnatũ est. hus
qͥd̃ urgentissĩa necc̃itate uires
fatigati se milites ĩ cãpanariũ
ꝯtulerũt. At illi ꝑ eccͣam ĩ domũ
cãtellarii lib̾e tñscuntes: nulites
peditesq aͥ muris defedendis oꝑã
dabant: repente captos ũibosqs ca¬
stellanis palacii tnͣsimserũt. Qs
aũ reppererãt de locis adhuc mu¬
nitiorib resistẽtes: ut se ded̾ent
bonis ꝯditionib esfecert̃. Inde ad
expugnãdũ cãpanariũ redeuntes.
cũ iam młtis eoꝵ uisln̾atis acrius
iistando lucħ ag̾ent: uarus huc
illuc ꝯsilus agelant᷑. alu młta
lignoꝵ coat̾nata ꝯgerie: suppo.¬
uend̾ ignẽ censebunt. Nam exeiꝰ¬
modi satis ꝯstructũ ẽẽ tampana¬
riũ. q̃ ꝑseu̾ante diutius igne fa¬
cile dissoluantur. alii machinas
ocuis infe̾ndas. elii ea tratib in¬

Expanded text:
larii, quibus universa virtus periculi melarii, quibus universa virtus periculi metum sustulerat, opposuerunt se conantibus introire. Ibi diu multumque summa uirtute pugnatum est, his quidem urgentissima necessitate uires fatigati se milites in campanarium contulerunt. 55.27 At illi per ecclesiam in domum cancellarii libere transeuntes, milites peditesque, qui muris defendendis operam dabant, repente captos uinctosque castellanis palatii transmiserunt; quos autem reppereranitioribus resistentes, ut se dederent bonis conditionibus effecerunt. Inde ad expugnandum campanarium redeuntes, cum iam multis eorum vulneratis acrius instando nichil agerent, variis huc illuc consiliis agebantur. Alii multa lignorum coacervata congerie supponendum ignem censebant; nam ex eiusmodi saxis constructum esse campanarium, que perseverante diutius igne facile dissolvantur; alii machinas ocius inferendas; alii cratibus in
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ młto distendebatur ãbiti⁊ pe¬
rũt ex om̃i ꝑte totis iurib oppu¬
gnare. Obsessi uero nõ solũ de
locis sibi deputatis nichilo se¬
guius ĩstantib resistebant. uer̃
⁊̃ aꝑtis aliquociẽs forib erũpen¬
tes: totã młtitudinẽ audatissĩe
reppellebãt. longłq cogebũt ab¬
rãt exeũtes: pͥstine se dignitati
nenue ꝓhibente reddiderãt. Qͥ
serius buctinarus accersitis: p̃ce¬
perũt eis ut añ domũ tancellarii
tubis ac tympanis ꝑ sonarẽt. Tc
umũsa ciuitas tãni sarrateni
ꝙͣ stͥani signũ belli uotiss inũ
audientes: iussu regis id fieri
crediderũt. moxes cũ ĩgenticla¬
more acstrepitu ꝯcurrẽtes ce¬
ꝑunt ĩstare uehem̃tiꝰ uidentes¬
q se diutius insistando nicħ ꝓ
fic̾e: tandẽ ad portã eccͣe magna
lignoꝵ strue ꝯposita decreuer̃t
ignẽ suppon̾e. Cumes ĩa redac¬
tis in carbones forib lib̾ patius¬
s introitꝰ. plexiq milites cancel¬

Expanded text:
 multo distendebatur ambitu, ceperunt ex omni parte totis uiribus oppugnare. 55.20 Obsessi uero non solum de locis sibi deputatis nichilo segnius instantibus resistebant, uerum etiam apertis aliquotiens foribus erumpentes, totam multitudinem audacissime repellebant longiusque cogebant abrant exeuntes, pristine se dignitati, nemine prohibente, reddiderant. Qui servis buccinariis accersitis, preceperunt eis ut ante domum cancellarii tubis ac tympanis personarent. Tunc universa civitas tam Sarraceni quam Christiani signum belli notissimum audientes, iussu regis id fieri crediderunt, moxque cum ingenti clamore ac strepitu concurrentes, ceperunt instare vehementius, videntesque se diutius insistendo nichil proficere, tandem ad portam ecclesie magna lignorum strue composita, decreverunt ignem supponere. Cumque iam redactis in carbones foribus liber patuisset introitus, plerique milites cancel
Abbreviated transcription (Latin):
sa perserandi constantiam
non haberet. nec ei daretur
copia messanensiũ agros
ant echuei montis confinia
transeundi. his enm ĩ lo¬
tis aptissime gens illa con¬
sistat. ubi ⁊ cum crudelitate
piratita tentonũ confligat
atrocitas: ⁊ int̾ ambustos
lapides et ethne flagrantis
incendia gens dura ⁊ saxea
seuientis iratundiȩ flanimis
exestuet. Nam int̾iora tina¬
crie loca eam q maxime ꝑ¬
tem qmͣ nobilissime cuit᷑a¬
tis fulgor illustrat. que et
toti regno singulari meru¬
it priuilegio preminere: ne¬
farium esset ⁊ monstro simi¬
le uł barbarorum ingressu
polliu uł irruentũi terrore
percelli. uł predoñ rapi¬
nis exponi. uł om̃ĩno per¬
egrirsarum legum barbarie
conturbari. Nũt michi uelĩ
edisseras. ad quem intelli¬
gis finem rem in tanto
discrimine ꝑuenturã. quo¬
ue putas siculos usuros con¬
silio. utrum ne regem sibi tre

Expanded text:
sa perseverandi constantiam sa perseverandi constantiam non haberet, nec ei daretur copia Messanensium agros aut et Ethnei montis confinia transeundi! Hiis enim in locis aptissime gens illa consistat, ubi et cum crudelitate piratica Teutonum confligat atrocitas, et inter ambustos lapides et Ethne flagrantis incendia gens dura et saxea sevientis iracundie flammis exestuet. Nam interiora Trinacrie loca, eamque maxime partem quam nobilissime civitatis fulgor illustrat que et toti regno singulari meruit privilegio preminere, nepharium esset et monstro simile vel barbarorum ingressu pollui, vel irruentium terrore percelli, vel predonum rapinis exponi, vel omnino peregrinarum legum barbarie conturbari. Nunc michi velim edisseras: ad quem intelligis finem rem in tanto discrimine perventuram, quove putas Siculos usuros consilio? Utrumne regem sibi cre
Abbreviated transcription (Latin):
rore deflendũ: ut̾cq tam̃ to¬
lerabile putaretur si incisfa¬
rinis tantum ꝑtib barbaro¬
rum u̾nanitas deseuiret. Qd̃
si beatam illam insulã onĩi¬
b quid̃ regnis ⁊ preclaris
dotib ⁊ meritis ampliorib
p̃ferendam uis ꝓcelle senien¬
tis irrumpat. si iocundũ oci¬
um ⁊ quietem omĩ uolup¬
tatis genere gratiorem ar¬
moꝵ fragor importumis
conturbẽt: quis iam aĩmo
poterit imperare ne dolen¬
di modum excedat quis nõ
totus ii lacrimas defluat. cũ
iam apparere ceperint. uasti¬
tas urbilim. ciuium cedes.
fedata puluere senum re¬
uerenda canities. matrone
prosericis. sactis indute. pu¬
eri puelleqz barbare lngue
stridore perterriti. omnesci
omĩno indigene de multa
rerum copiã ad ultimam
eges a ton d gandio ad̾mne.¬
rorem de gloria ad ignoma¬
mam. de simimo felicitatis
culmine ad extreme miseri¬
E dispendia de uoluti᷑. Ato
utinam constancia cum rege
teutonico sicilie fines ingres¬

Expanded text:
rore deflendum, ut cuique tamen torore deflendum, ut cuique tamen tolerabile putaretur, si in cisfarinis tantum partibus barbarorum immanitas deseviret. Quod si beatam illam insulam, omnibus quidem regnis et preclaris dotibus et meritis amplioribus preferendam, vis procelle sevientis irrumpat, si iocundum otium et quietem omni voluptatis genere gratiorem armorum fragor importunus conturbet, quis iam animo poterit imperare ne dolendi modum excedat? quis non totus in lacrimas defluat cum iam apparere ceperint vastitas urbium; civium cedes; fedata pulvere senum reverenda canities; matrone pro sericis saccis indute; pueri puelleque barbare lingue stridore perterriti omnesque omnino indigene de multa rerum copia ad ultimam egestatem, de gaudio ad merorem, de gloria ad ignominiam, de summo felicitatis culmine ad extreme miserie dispendia devoluti? Atque utinam Constantia cum rege teutonico Sicilie fines ingres
Abbreviated transcription (Latin):
iudeor turbulentas barbaroꝵ
acies eo quo feru̾̃ttur ĩpetu
irruentes ciuitates opulentas
⁊ loca diuturna pace florẽtia
metu ꝯtuc̾e. cede uastare. ra¬
pinis attere. ⁊ fedare luxuria.
Ingerit se mͥ ⁊ lacrimas a no¬
lente future spenies talamica¬
tis extorciuet. Octurrũt hinc
cuies aut resiscendo gladus ĩ¬
tercepti aut seðendo misera
seruitite dep̾ssa. illinc uirgĩes
in ip̃is parentũ conspectibus
constupͣte. Matrone post uaria
⁊ p̃ciosa capitis colli ac pectoris
ornam̃ta direpta ludibrio habi¬
te ⁊ defixis ĩ terra oculis inton¬
colabiter de᷑pioraprns ene¬
rabile fedus conaigii¬
me gentis libidine uolari. Nec
enim aut ratõmie ordine regi.
ant miseratione deflecti. aut re¬
ligione t̾reri tentonica nouit
isania. ꝙͣ ⁊ miratꝰ furor ex¬
agitat. ⁊ rapacitas stimulat¬
⁊ libido precipitat. hec autẽ
ĩ apulia uitinisq ꝓuinciis
gerilic horrendum ac triste
sit fatimis. ⁊ multo cum me¬

Expanded text:
videor turbulentas barbarorum videor turbulentas barbarorum acies eo quo feruntur impetu irruentes, civitates opulentas et loca diuturna pace florentia metu concutere, cede vastare, rapinis atterere et fedare luxuria. Ingerit se michi et lacrimas a nolente future species calamitatis extorquet. Occurrunt hinc cives aut resistendo gladiis intercepti, aut se dedendo misera servitute depressi; illinc virgines in ipsis parentum conspectibus constuprate; matrone post varia et pretiosa capitis, colli ac pectoris ornamenta direpta, ludibrio habite et defixis in terra oculis inconsolabiliter deplorantes venerabile fedus coniugii fedissime gentis libidine violari. Nec enim aut rationis ordine regi, aut miseratione deflecti, aut religione terreri teutonica novit insania quam innatus furor exagitat, et rapacitas stimulat, et libido precipitat. Hec autem in Apulia vicinisque provinciis geri, licet horrendum ac triste sit facinus et multo cum me
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcella contut̾et. uł gͣuis seditio¬
num turbo subũt̾et: repente
const̾natus aĩo cepta deserui u¬
sac inluctũ cithara malu fle¬
biles modos ⁊ lam̾itationũ lu¬
gubre carm̃ ordici. lic repurga¬
ti celi blanda serenitas. ⁊ orto¬
rũ as nemoꝵ amena facies im
ĩpedire. Quis enĩ lam̃tatioĩ locꝰ
est aut querele aut t̾is ĩtẽpesti¬
ue fluentib nõ offendat᷑ latri¬
mis ubi iam annus pͥi nose se¬
nectutis det̾sa canitie gͣte denu¬
o uiuẽtutis pubescit ĩ florem.
⁊ hib̾nis frigorib succedens uer¬
na temꝑies fi̾atas auiũ fauces
ad int̾misse suauitatẽ modisla¬
tonis inuitat : ueꝵ qr diffiale
est in morte nutricis alũpno
ꝑsuaderi ne lugeat nõ possũ
fateor latrimas ꝯtinere. nõ pos¬
sũ desolationẽ sicilie que me
gͣtissimo sinu susceptũ benigͤ
fouit. ꝓmouit ⁊ extulit. uel
p̾terire silentio uł sictis oculis
memorari. Intueri michi iam

Expanded text:
procella concuteret, vel gravis sedictioprocella concuteret, vel gravis sedictionum turbo subverteret, repente consternatus animo cepta deserui; versaque in luctum cithara, malui flebiles modos et lamentationum lugubre carmen ordiri, licet repurgati celi blanda serenitas et hortorum ac nemorum amena facies impimpedire. Quis enim lamentationi locus est aut querele, aut quis intempestive fluentibus non offendatur lacrimis ubi iam annus pruinose senectutis detersa canitie grate denuo iuventutis pubescit in florem et hybernis frigoribus succedens verna temperies, feriatas avium fauces ad intermisse suavitatem modulationis invitat? Verum quia difficile est in morte nutricis alumpno persuaderi ne lugeat, non possum, fateor, lacrimas continere, non possum desolationem Sicilie que me gratissimo sinu susceptum benigne fovit, promovit et extulit, vel preterire silentio vel siccis oculis memorare. Intueri michi iam
Abbreviated transcription (Latin):
ea q̃ accid̾e pot̾ant młtis se consi¬
liis ⁊ artib p̃munirent: d repẽ¬
te de morte tantellarii c̾cissimus
ad curiã rumor ꝑlatus. ⁊ regĩe
prsus aĩmũ deiet̾it: ⁊ ꝑtem con¬
trͣiam ĩ id roboris ac seturitatis¬
euexit. ut nicħ sibi deinceps es¬
tumarẽt difficultatis aut ꝑiculi
formidand̃. Itaq sũma regni
potestas ⁊ negocioꝵ cognitio pe¬
nes gualt̾iũ archiep̃m̃ panor¬
mitanũ erat. qui sibi regem ea¬
tenꝰ suspecta satis familiaritate
deuinxerat : ut ñ tam curiã qͣm
regẽ ip̃m reg̾e uideretur.
Isponebã petre kĩne pꝰ hye¬
mis asꝑatotẽ elem̃tioris au¬
re beneficiõ mitigatã letũ aliꝙͥ
ac iotundũ stribert. qd̃ tibi qͣsi.
quasdã reuascentis ueris pͥmitias
dedicarẽ. S audita morte regis si¬
cilie intelligẽt ac metũ reputas
cxͣtũ ħ rerũ mutatio calamitatis
afferret. qnͣtũ illuis regni qͥetis¬
simũ statũ uł hostilis incursus

Expanded text:
ea que accidere poterant multis se consiea que accidere poterant multis se consiliis et artibus premunirent, repente de morte cancellarii certissimus ad curiam rumor perlatus, et regine prorsus animum deiecit, et partem contrariam in id roboris ac seeuexit, ut nichil sibi deinceps estimarent difficultatis ac periculi formidandum. 59.6 Itaque summa regni potestas et negotiorum cognitio penes Galterium, archiepiscopum Panormitanum, erat; qui sibi regem eatenus suspecta satis familiaritate deuinxerat, ut non tam curiam quam regem ipsum regere uideretur.isponebam, Petre karissime, post yemis asperitatem clementioris aure beneficio mitigatam, letum aliquid ac iocundum scribere, quod tibi quasi quasdam renascentis veris primitias dedicarem. Sed audita morte regis Sicilie, intelligens ac mecum reputans quantum hec rerum mutatio calamitatis afferret, quantum illius regni quietissimum statum, vel hostilis incursus