comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
creditori. ⁊ ilłe sñ usta cã ea acci¬
pere recusaui̾t. dem̃ debitor en
sine sua culpa ꝑdid̾it doli mali
exceptione potest se tuere qmͣ¬
qmͣ aliqñ int̾pellatus ñ soluerit.
⁊ enĩ nõ equũ ten̾i petunia amis¬
sa qui non tenent᷑. si c̃clitor acciꝑe
uoluiss. qͣre ꝓsoluto id in quo cre¬
ditor accipiendo moram fecit op
ẽẽ. ⁊ sane si seruus erat in dotem
eũ q obtułit maritꝰ ⁊ isiferiis
decessit. aut nũmos obtulit. eo¬
ꝙ non accipiente muliere ꝑdide¬
rit. ip̃o iure desinet tem̃ ¶Cũ
dente ea stichus decessid. uideamus
an qr nouari pͥor obligõ nõ potest.
peticio serui ꝯpetat. eaq ꝯpetetꝰ si
non int̾ressiss stipło. s in ꝓmptu
ccͣocĩo est. Debitor̃.N cũ stipulanti
creditori sub ꝯdicõe ꝓmisit ñ usde¬
tur in sołone hoĩs cessare. Nam it̾m
est eũ. qͥ interpellatus dare uoluit.
offẽntẽ postea ꝑicło liberarl.  S
ꝙ si ignorant te debitore ab ano

Expanded text:
creditori et ille sine iusta causa ea accipere recusauit, deinde debitor ea sine sua culpa perdiderit, doli mali exceptione potest se tueri, quamquam aliquando interpellatus non soluerit: etenim non est aequum teneri pecunia amissa, quia non teneretur, si creditor accipere uoluisset. quare pro soluto id, in quo creditor accipiendo moram fecit, oportet esse. et sane si seruus erat in dote eumque optulit maritus et is servus decessit, aut nummos optulit eosque non accipiente muliere perdiderit, ipso iure desinet teneri. Cudente ea Stichus decessit: videamus, an, quia novari prior obligatio non potest, petitio servi competat ea, quae competeret, si non intercesctio est debitorem, cum stipulanti creditori sub condicione promisit, non videri in solutione hominis cessasse: nam verum est eum, qui interpellatus dare noluit, offerentem postea periculo liberari. Sed quid si ignorante debitore ab alio
Abbreviated transcription (Latin):
odest̃. ł. Sempronia libellos
posuit qĩ datura centurioni. ut
ad offcm tnsmitt̾entur. s ñ de

Expanded text:
onsorum Sempronia libellos composuit quasi datura centurioni, ut ad officium transmitterentur, sed non de
Abbreviated transcription (Latin):
abolenꝰ .ł Siis cui comodata res
erat furtũ ip̃ius admiserit agi
cũ eo ⁊ furti. ⁊ omodati pͭ. et si fur¬
ti attũ est cõmodati actio extingͥ¬
tur. si cõmodati. actõni furti exce¬
ptõ obicitur. ¶Euis rei q̃ pro
hede possidet᷑. furti accõ ad possẽ¬
rem non ꝑtinet. qmͣuis usu cuꝑe
quis possit. qr furti agẽ potest

Expanded text:
o Si is, cui commodata res erat, furtum ipsius admisit, agi cum eo et furti et commodati potest: et, si furti actum est, commodati actio exstinguitur, si commodati, actioni furti exceptio obicitur. Eius rei, quae pro herede possidetur, furti actio ad possessorem non pertinet, quamvis usucapere quis possi
Abbreviated transcription (Latin):
cnͣfferunt cõcurrere oꝑ effectꝰ ex
utrat parte contͣhentiũ. Niã siue
ħ consentit. ꝑ duci ad effcm id cꝑ
incohatur.

Expanded text:
nsferunt, concurrat oportet affectus ex utraque parte contrahentium: nam siue que consentit, perduci ad effectum i‹d› quod inchoatur
Abbreviated transcription (Latin):
tur. et qui ad litẽ instruendam ad¬
uocatõne testib pecuniã acceꝑũt
obligõnẽ pactionẽ ue fet̾unt soci¬
etatem inierunt ut aliquid eoꝵ
fieret curauerunt.

Expanded text:
tur et qui ad litem instruendam advocatione testibus pecuniam acceperunt, obligationem pactionem fecerunt, societatem inierunt, ut aliquid eorum fieret curaverunt.
Abbreviated transcription (Latin):
aĩ .ẜ Sciendum est autẽ eos cͥ
arbores. et maxĩe qͥ uites cecidert̃
⁊̃ tamqmͣ latrones puniri.
cõntineri. plexiq ueterũ estim¬
auerunt. edem qͦ et harundi¬
nes arbores non maledicẽt᷑. Idẽ¬
q de saluto dicendũ est. Set si
quis saligneas uirgas institu¬
endi salicti cã defixerit. hee q
añ qm radices cogerint succidã¬
tur. aut euellantur recce pomp̃.
scribit ñ posse agi de arboribus
succisis cũ nulla arbor ꝓpͥa dica¬
tur q̃ radicẽ non conceꝑit. R siqͥs
ex sennario .i. stirpitus arborẽ
transtułit eam qmͣuis ñdũ com¬
radices desint̃ uiu̾e. qmͣuis adh¬
terra contineãtur. qm̃ snĩam la¬
beo quoq ꝓbat. Labeo ⁊̃ eã ar¬
borem recte dici putat q̃ subu̾¬
sa a radicibus. et̾ iam nũc repo¬
ni pot̾. atq ita tnslata est ut
reponi possit. ¶ Stirpes eler
arborẽ ẽẽ magũ est. smuiam ege¬
runt radicẽ siũ non dũ. Qñm. s.
harũ arboꝵ quas enuimeramꝰ
noĩe agi pot̾it.

Expanded text:
arum.Sciendum est autem eos, qui arbores et maxime uites ceciderint, etiam tamquam latrones puniri. contineri plerique ueterum existimauerunt.Ederae quoque et harundines arbores non male dicentur.Idem de salicteto dicendum est.Sed si quis saligneas uirgas instituendi salicti causa defixerit haeque, antequam radices coegerint, succidantur aut euellantur, recte Pomponius scripsit non posse agi de arboribus succisis, cum nulla arbor proprie dicatur, quae radicem non conceperit.Quod si quis ex seminario, id est stirpitus arborem transtulerit, eam, quamuis nondum comradices desinent uiuere. ‹Radix aterra contineatur: quam sententiam Labeo quoque probat.Labeo etiam eam arborem recte dici putat, quae subuersa a radicibus etiamnunc reponi potest, aut quae ita translata est, ut poni possit.Stirpes oleae arbores esse magis est, siue iam egerunt radices siue nondum.Omnium igitur harum arborum, quas enumerauimus, nomine agi poterit.
Abbreviated transcription (Latin):
ceu̾. R. ¶ abeo putat si cohe¬
res meus quoꝰ furtum famił. cu¬
ius feciss duplum abstuliss me
non impediri quominꝰ dupli.
agam. eoq mͦ fraudem eduto¬
plures q heredes nr̃os ferre ꝙͣ
feremus ipĩ id̾. Si defũctus minꝰ
duplo abstulerit. ad huc singu¬
los heredes recte exꝑui sceuoł.
ex lege .xii. tabulaꝵ dandã acti¬
onẽ labeo ait. s trebatiꝰ ait.⁊ͣ
utramq dandam. ut iudex in

Expanded text:
um.Labeo putat, si coheres meus, quod furtum familia cuius fecisset, duplum abstulisset, me non impediri, quo minus dupli agam, eoque modo fraudem eplus heredes nostros ferre, quam ferremus ipsi.Idem, si defunctus minus duplo abstulit, adhuc singulos heredes recte experiri.S‹c›aex duodecim tabularum dandam actionem Labeo ait: sed Trebatius ita utramque dandam,
Abbreviated transcription (Latin):
meo supi porcos erꝑẽt. hos uicine
coris sui grã pascebat consecutus tu¬
pis eripuit aut canes extorserĩt. ⁊ cũ
pastor meus petẽt porcos. q̃rebatur
utrũ eius fcĩ sint porci qui enpuit
an nr̃i inancant. nã gen̾e quodã ue¬
nandi iderant nacti cogitabat᷑ .N. cp̃¬
admod̾ t̾ra mariaꝙ cãpta. cũ in suam

Expanded text:
meo lupi porcos eriperent, hos vicinae coris sui gratia pascebat, consecutus lupis eripuit aut canes extorserunt: et cum pastor meus peteret porcos, quaerebatur, utrum eius facti sint porci, qui eripuit, an nostri maneant: nam genere quodam venandi id erant nancti. cogitabat tamen, quemadmodum terra marique capta, cum in suam
Abbreviated transcription (Latin):
arbitror ⁊̃ furti ꝯpet̾e actione̾ lic
enĩ ñ aĩo furandi fuĩt colonꝰ ꝑsecu¬
tus qmͣis ⁊ hoc aĩo potui̾t. S et
si non hoc aiõ ꝑsecutus sit. tm̃ cũ
reposienti ñ reddit suppͥm̾e. ⁊ int̾¬
nꝑe uidetur. Qr̃ ⁊ furti . ⁊ ad exhi¬
bendũ ten̾i eũ arbitror. ⁊ uendica¬
⁊ erhibitos ab eo porcos posse.

Expanded text:
rti competere actionem: licet enim non animo furandi fuerit colonus persecutus, quamvis et hoc animo potuerit esse, sed et si non hoc animo persecutus sit, tamen cum reposcenti non reddit, supprimere et intercipere videtur. quare et furti et ad exhibendum teneri eum arbitror et vindicari exhibitos ab eo porcos posse.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓponas aliũ ẽe funeratũ. ⁊ hoc iu¬
re utimurꝰ ut quicumq sit fune¬
ratus. siue is cuiꝰ debonis agiturᷤ
siũ quid is debust ꝙ redd̾e erm si ui¬
ueret fun̾ana actione cogi oꝑ. et
pͥuilegio locus sit. paruit referre
dicamus qua actione hic sumptus
repetatur. funeraria. an familie
herciscũde. an qͣ alia dũ mͦ sũptus
fun̾is cã factꝰ᷑ sit. qͣtũ gͥ accõne
ciendi pͥuilegii cã stipulatꝰ est.¬
¶Si sponsa dedit docẽ. ⁊ nuptiis
renũciatũ est. tam ⁊ si ip̃a dotẽ
condit̃. tñ equũ est hnͣc ad pͥuile¬
gium admiti. licet nullũ m̾m.
uxor declucta sit. licet non dũ sit¬
uxor.¬

Expanded text:
ponas alium esse funeratum. et hoc iure utimur, ut quicumque sit funeratus, id est siue is, cuius de bonis agitur, siue quid is debuit, quod reddere eum, si uiueret, funeraria actione cogi oporteret, priuilegio locus sit paruique referre dicamus, qua actione hic sumptus repetatur, funeraria an familiae erciscundae an qua alia, dummodo sumptus funeris causa factus sit. quacumque ciendi priuilegii causa stipulatus est.Si sponsa dedit dotem et nuptiis renuntiatum est, tametsi ipsa dotem condicit, tamen aequum est hanc ad priuilegium admitti, licet nullum matriuxor deducta sit, licet nondum uxor
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ex ea cã possidemꝰ ex qua ac¬
quirtrur. ẽ pp̃ea ꝓ suo ut puta
ex cã emptionis ⁊ ꝓ emptore ⁊
ꝓ suo possid̾o. Itẽ in re donata
uł legata uł ꝓ donato.⁊ pro le¬
gato ⁊ ꝓ suo ꝓs possideo. S si
res mͥ ex cã iusta putu emptõ¬
nis tradita sit. ⁊ usucapiam. ĩci¬
pio quid̾. ⁊ añ usucapionẽ ꝓ mõ
possid̾e. S an desinam ex cã em¬
ꝑtõnis post usncapionẽ possid̾e
dubitubatur.⁊ mauricianus dr̃
estimasse non desinere.

Expanded text:
et ex ea causa possidemus, ex qua adquiritur, et praeterea pro suo: ut puta ex causa emptionis et pro emptore et pro suo possideo, item donata uel legata uel pro donato uel pro legato etiam pro suo possideo.Sed si res mihi ex causa iusta puta emptionis tradita sit et usucapiam, incipio quidem et ante usucapionem pro meo possidere. sed an desinam ex causa emptionis post usucapionem, dubitatur: et Mauricianus dicitur existimasse non desinere.
Abbreviated transcription (Latin):
de iudiciũ int̾ eas dictatũ ẽ. q̃sitũ
ẽ an cũ mariti bona fide mancipia
in doteꝰ accepta ut dotalia multis
annis possiderunt. an ea usucepis¬
se uideantur. si hii qui accipiebat᷑¬

Expanded text:
dae iudicium inter eas dictatum est. quaesitum est, cum mariti bona fide mancipia in dotem accepta ut dotalia multis annis poss‹e›derunt, an usucepisse uideantur, si qui accipieba
Abbreviated transcription (Latin):
fring̾etur a domesticis uexatõĩ¬
bus. ⁊ osumptib lib̾entur cũ ñ
sa dum annone urbis seruiunt
abẽe. ¶ Inminitate q̃ nauicu¬
lariis p̃statur terta formidata
est qmͣ ĩmunitatẽ ip̃i dũ taxat
hñt non ⁊̃ liberis. aut lib̾tis
eoꝵ p̃stantur. Idq pͥncipalib
constitutõib declaratur. ¶ Quiꝰ
adrianus rescripsit ĩmunitatem
nauiũ maritimaꝵ dum taxat
hr̃e qr noĩe urbis seruiunt ¶li¬
cet in corꝑe nauiculoꝵ quis scit
nauem. tñuel naues non hãt
ñ omnia ei ꝯgruant q̃ pͥncipali¬
bus constitutõib cauta sũt ñ pot̾it
pͥuilegio nauicularis indulto uti
idꝙ ⁊ diui fres rescrip. in ħ u̾ba.¬

Expanded text:
fung‹a›ntur, a domesticis uexationibus et sumptibus liberentur: cum non ssa, dum annonae urbis seruiunt, abesse.Immunitati, quae nauiculariis praestatur, certa forma data est: quam immunitatem ipsi dumtaxat habent, non etiam liberis aut libertis eorum praestatur: idque principalibus constitutionibus declaratur.Diuus Hadrianus rescripsit immunitatem nauium maritimarum dumtaxat habere, qui annonae urbis seruiunt.Licet in corpore nauiculariorum quis sit, nauem tamen uel naues non habeat nec omnia ei congruant, quae principalibus constitutionibus ca‹ut›a sunt, non poterit priuilegio nauiculariis indulto uti. idque et diui fratres rescripseru
Abbreviated transcription (Latin):
¶Quibusclam collegiis uł cor¬
u̾is coheundi lege ꝑmissum ẽ
ĩmunitas cã tribuitur. scilicere
eiꝰ couegiis. ł co ⁊ꝑpib in quibus
artificii sui causa assumitur untꝰ¬

Expanded text:
am collegiis vel corus coeundi lege permissum est, immunitas tribuitur: scilicet eis collegiis vel corporibus, in quibus artificii sui causa unusqu
Abbreviated transcription (Latin):
tio uasidinarii.⁊ medici capsari ar
tifices ⁊ qui fossam aut̃ faciunt
u̾tinarii arcħtectus gub̾natores
narpen. ualist̾n. specularii fabͥ
sagatarhi. errari bucularii instr¬
cornuarii. arrarii. plũbarii. ferra¬
rii. lapidarii. et hii qui calcem
cõqunt. et qui siluam incindunt
ce. et qͥ agris p̃sto sunt. librarii
quocẜ qui docere possũt. et orre¬
adiutores cauicularioꝵ ⁊ stratores
⁊ pollicitatores. et custodes armo¬
rum ⁊ p̃co ⁊ buccinator. hii quo

Expanded text:
ci, capsarii, et artifices et qui fossam faciunt, ueterinarii, architectus, gubernatores, naupegi, ballistrarii, specularii, fabri, sagittarii, aerarii, bucularum strcornuarii, arcuarii, plumbarii, ferrarii, lapidarii, et hi qui calcem cocunt, et qui siluam infindunt,cae, et qui aegris praesto sunt, librarii quoque qui docere possint, et horreadiutores corniculariorum, et stratores, et polliones, et custodes armorum, et praeco, et bucinator.
Abbreviated transcription (Latin):
tibus exhiberent. nec omĩbus ꝓmis¬
cue. qr assumpti sũt in hiis collegiis
ĩmu̾tatas datur. s artificib dũtaxat
nec ab oĩ etate allegi possũt. ut di¬
uo pio placuit. d reprobabit ꝓlixe
uł in becille ad modum etatis hoĩes.
S ħ quid̃ eos qui augeant faculta¬
tes ⁊ munera ciuitatũ sustin̾e pos¬
sunt. p̾uilegiis ꝙ tenuiorib per
collegia distributis concessa sunt
uti posse płifariam constitutũ est.¬
¶ Eos qui in corꝑib allecti sunt. q̃
ĩmanitatẽ p̃bent nauicularioꝵ
si honorem deturrionatus agnou¬
erit compellendos subire munera . p.
accipu. idq ⁊̃ ꝯfirmatũ uidetur. res¬
cripto diui ꝑtinacis.

Expanded text:
tibus exhiberent. nec omnibus promiscue, qui adsumpti sunt in his collegiis, immunitas datur, sed artificibus dumtaxat. nec ab omni aetate allegi possunt, ut diuo Pio placuit, qui reprobauit prolixae uel inbecillae admodum aetatis homines. sed ne quidem eos, qui augeant facultates et munera ciuitatium sustinere possunt, priuilegiis, quae tenuioribus per collegia distributis concessa sunt, uti posse plurifariam constitutum est.Eos, qui in corporibus allecti sunt, quae immunitatem praebent nauiculariorum, si honorem decurionatus adgnouerint, compellendos subire publica munera accepi: idque etiam confirmatum uidetur rescripto diui Pertinacis.
Abbreviated transcription (Latin):
stratib triduebant circa m¬
unera quoq municipalia su¬
beunda idem honor est tͥbur᷑
plex factus est. et ante nullo mu
nere .p. fũctus est dici p᷑ non exi¬
mi ab honore pͥuilegio etatis max¬
ime. si non tam corꝑis hãt uexa¬
tionẽ. qmͣ pecunie erogatõnẽ in¬
dicti muneris administratõ. ⁊ ex
ea fit ciuitate. in qua non facile
niantur. ¶ Legem quoq respici
tꝰ mus que loci oꝑ iͥ ant cum aliđs
ĩmunitates noĩatim ꝯplectentur
⁊ de nũo annoꝵ in ea cõmemore¬
tur.idq ⁊̃ collegio pot̾̃ ex lact̾is
diui ꝑis quas emisit ad enmum
desse ex restriptis diui elu pore¬
tinatis. Namq filimo candido
in hec uba rescripsit g̃ ¶ nego¬
ciatores qui annonam urbiss
adiuuant. Itẽ nauicularii qui
randa ꝑitula eoꝵ. quin ⁊̃ cohar¬

Expanded text:
stratibus tribuebant. circa mstratibus tribuebant. circa munera quoque municipalia subeunda idem honor senectuti tples factus est et ante nullo publico munere functus est, dici potest non eximi ab hoc onere priuilegio aetatis, maxime si non tam corporis habeat uexationem quam pecuniae erogationem indicti muneris administratio, et ex ea sit ciuitate, in qua non facile  inueniantur.Legem quoque respici cuiusque loci oportet, an, cum aliquas immunitates nominatim complecteretur, etiam de numero annorum in ea conmemoretur. idque etiam colligi potest ex litteris diui Pii, quas emisit ad Enniumdesse ex rescriptis diui Heluii Pertinacis. namque Siluio Candido in haec uerba rescripsit: iatores, qui annonam urbis adiuuant, item nauicularii, quiranda pericula eorum, quin etia
Abbreviated transcription (Latin):
tp̃r̃ .i. duras curas oꝑis non admĩs¬
trauit. De iute ĩmunitatisi¬
lp̃. P. Qui ob hoc tm̃ in naui¬
bũs sint. ut in eis agendi causa
oꝑarenturꝰ nulla constitutionen
iminuitatem amuni̾b ciuilibus
hãnt. Oꝑis date immintates hr̃di¬
bus non relinquuntur.⁊ geni post¬
eris date custodite ꝙ ad eos qui
munerib uel honorib se affix¬
eiunt. tñ alias compelli non pos¬
sant inuitũ suscipere istum ho¬
norem. fides eis seuanda ẽ condi¬
cio quoq admunera. suic ad ho¬
nores applicare se passi sunt. In
Ee admittendos rescriptis ad beni
ta annis a tutelis .⁊ muneri
bus uacant. Set qui ingressus
est septuaginta annum. non¬
dum egressus hac uatatione
non utitur. quia non dum¬
uidetur maior esse septuagĩ
terꝰ tribute eo iure ut ad pos¬
teros transmitterentur in ꝑ¬
perpetuũ succedentib durant.
sonett uenerabilis fuit namq
maiores nr̃a pene eunidem
honoribem sonib cmͣ mag̃¬

Expanded text:
tempore idem duas curas operis non administempore idem duas curas operis non administrabit. DE IURE IMMUNITATIS.Qui ob hoc tantum in nauibus sint, ut in eis agendi causa operarentur, nulla constitutione immunitatem a muneribus ciuilibus habent.Personis datae immunitates heredibus non relinquuntur.Sed et generi posterisque datae custoditaeque ad eos, qui muneribus uel honoribus se adstrinxerunt, cum alias compelli non possent inuiti suscipere istum honorem: fides eis seruanda est condicioque, qu‹a› ad munera siue honores applicare se passi sunt. 3 Iesse admittendos rescripto ad Uenidita annis a tutelis et muneribus personalibus uacant. sed qui ingressus est septuagendum egressus, hac vacatione non utetur, quia non videtur maior esse septuagintter tributae eo iure, ut ad posteros transmitterentur, in perpetuum succedentibus durant.senectus uenerabilis fuit: namque maiores nostri paene eundem honorem senibus, quem magi
Abbreviated transcription (Latin):
nt certũ sit eũ ciuilia officia subi¬
re non posse. aut si alio morbo lab¬
oret. aut in suis rebus suꝑ eẽ non
possit. uł siqui sacerdotium nat¬
ti sint. ut disced̾e ab eo sine rehgi¬
one non possunt. Nam ⁊ hui ⁊ in
ꝑpetuũ excusantur.¶ Quogn̾a
tribuendeꝰ muñis . p. uacationi⁊
sunt. uñ p̾lenius ⁊ cũ militie dat᷑.¬
Aliũ exiguũ cum nudã mun̾ib
uacationẽ acceꝑint. ¶ Qui aũ
non ht̃ excusationẽ gtiam ĩuitꝰ
iudicare cogitur. ¶Si. post ca¬
usam actam ceperit se excusare:
iudex siquid̾ priullegio ꝙ habu̾it
ante qułi susciperet iudiciũ se ue
lit excusare. nec audiendus est se¬
mel enĩ agnoscendo iudicis̃ renũci¬
at excusatiomi  si postea iusta¬
cauia incidit ut uidex. uł ad tẽ¬
pus excusetur non debet in a¬
liuid iudicium transf erri sicum
captione id futurum est alte¬
ut᷑ usc tollerabilius deniq infis
semper expectare qmͣ iudici nouo
rem rursus iudicandam omutere.
qmͣ in bello amissus. ¶ Eodem

Expanded text:
ia subire non posse: aut si alio morbo laboret, ut suis rebus superesse non possit: vel si quid sacerdotium nancti sint, ut discedere ab eo sine religione non possint. nam et hi in perpetuum excusantur. Duo genera tribuendae muneris publici vacationis sunt, unum paliud exiguius, cum nudam muneris vacationem acceperint. Qui autem non habet excusationem, etiam invitus iudicare cogitur. Si post causam actam coeperit se excusare iudex, si quidem privilegio, quod habuit antequam susciperet iudicium, velit se excusare, nec audiendus est: semel enim adgnoscendo iudicium renuntiat excusationi. causa incidit, ut iudex uel ad tempus excusetur, non debet in alium iudicium transferri, si cum captione id futurum est alterutrius. tolerabilius denique est isper exspectare, quam iudici nouo rem rursum iudicandam committerquam in bello amissus.Eodem
Abbreviated transcription (Latin):
giũ assumeretur qͥ inmunitatẽ pa
ad honorem g̾endũ. ¶ Nlegotiatõ
ꝑincremento facultatẽ ex̾tenda est
alioqͥn siquis maiore petunie sue
ꝑte negotiatõnẽ ex̃cebit. rursus
iocuplex factus in cadẽ qnͣtitate
negotiationis ꝑseuerau̾it tenebr̃.
inun̾ib sicuti locupletes qͥ modi¬
capecimia ꝯꝑatis nauib mun̾ib
se pu᷑. subtrahere temptant. id¬
q ita obseruandũ eso epła diui adͥ¬
ani scripta est. ¶Diuus quoꝙ piꝰ
rescrip. ut quociens de aliquo na¬
uiculario q̃ratur illud excuciatur
an effugiendoꝵ mun̾ũ cã y̾magi¬
nẽ nauicularii induat. ¶Conduc¬
tores ⁊̃ uectigaliũ fisci necc̃itate
subeundoꝵ municipaliũ mune¬
rum non obstringuntur. idti
obseruandũ. dum fres rescrip. ex
quo pͥncipali roscripto intelligi
pot᷑. non honori conductoꝵ datũ
ne cõpellantur ad mungra muni¬
cipalia. s ne extenuent᷑ facultates
coꝵ q̃ subsignate sũt fis̃ce unde
subsisti potest. an ꝓhibendi sunt

Expanded text:
itatem parad honorem gerendum.Nego‹tia›tio pro incremento facultatium exercenda est. alioquin si quis maiore pecuniae suae parte negotiationem exercebit, rursus locuples factus in eadem quantitate negotiationis perseuerauerit, tenebitur muneribus, sicuti locupletes, qui modica pecunia comparatis nauibus muneribus se publicis subtrahere temptant: idque ita obseruandum epistula diui Hadriani scripta est.Diuus quoque Pius rescripsit, ut, quotiens de aliquo nauiculario quaeratur, illud excutiatur, an effug‹i›endorum munerum causa imaginem nauicularii induat.Conductores etiam uectigalium fisci necessitate subeundorum municipalium munerum non obstringuntur: idque ita obseruandum diui fratres rescripserunt. ex quo principali rescripto intellegi potest non honori conductorum datum, ne compellantur ad munera municipalia, sed ne extenu‹e›ntur facultates eorum, quae subsignatae sint fisco. unde subsisti potest, an prohibendi sint
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯnib ex eo peculio mag̃ est co
uł quis alius ñ ex castris notus
filio .f. donaiu̾it. quid uł legam̾it
uł exp̃ssorit noĩatĩ ĩ castrensi uti
peculio hãt an possit in castrensi
peculio ag̃gari.⁊ non puto. u̾itatẽ
enĩ spetamus. an uero castrensis

Expanded text:
oribus ex eo peculio magis est euuel quis alius filio familias donaverit quid vel legaverit et expresserit nominatim, ut in castrensi peculio habeat: an possipeculio adgregari? et non puto: ueritatem enim spectamus, an uero castrensis
Abbreviated transcription (Latin):
R nec ad rem ꝑtinere. s mĩst̾i¬
um se facinoris fuisse ꝯfiteatur.
ini rei ita audiendi sũt. ut ab eo
pͥmũ incipiat᷑ qͥ timidiorẽ uł te¬
neritatis uidebitur. ¶ Rebus¬

Expanded text:
 nec ad rem pertinere, si ministrum se facinoris fuisse confiteaturimi rei ita audiendi sunt, ut ab eo primum incipiatur, qui timidior est vel tenerae aetatis videtur. Re
Abbreviated transcription (Latin):
sit. ¶Duius autẽ adrianꝰ cor¬
melio Patimano rescripsit. set
de exteris serius q̃onem haberi.
Questioni int̾ẽe iubentur
reus rea ue. et pr̃õni eoꝵ ⁊ qui
crimen detułit int̾rogandiq
facultas detur pr̃oniseDe
eo ꝙͦ seruo in quo usũ .s. Reus
habuit magis est ut q̃o haberi¬

Expanded text:
sint. diuus autem Hadrianus Corsint. diuus autem Hadrianus Cornelio Latiniano rescripsit et de exteris seruis quaestionem haberi. Quaestioni interesse iubentur reus reaue et patroni eorum et qui crimen detulerit, interrogandique facultas datur patronis. De eo quoque seruo, in quo usum fructum reus habuit, magis est, ut q
Abbreviated transcription (Latin):
eo qui exͣ maritũ ad actusat̃orẽ
uxorẽ. ⁊ quiescens m̾m̾ non debet
alius turbare atq inquietare nisi
pͥs lenotichiii maritã accusau̾it d̾e¬
lictã u̾o̾ amarito accusatõnẽ eus¬
⁊̃ ab alio exc̾ceri utile÷.
dem.ł. Si postulanerit accusa
nolin̾t iubent iudices eũ seruum
qui eius serui detulerit eti ad quẽ
ea res ꝑtin dare iubebut. s desp¬
iciamꝰ cui isca pena p̃standa sit. qr
lex eũ noĩauit ad quẽ ea res ꝑci¬
nebũt Igitur bone fidi̾ empto¬
rem. qmͣuis ab eo emerit qui
dñs est recte dicemꝰ eũ ẽẽ ad quẽ
ea res ꝑtinz. eũ quoq qui pig¬
nori accepit mag̃ admittunu
in eade causa ẽẽ. qr int̾erat eiꝰ
arisi diuidi d estimatio ⁊ si coĩs
płiũ seruus erit. utiq int̾ eos qͦ
ent estimatõ diuidenda. ¶Si li¬
ber hõ clũ seruus estimatur dor¬
tus sit qr et ip̃e cõdicõnẽ suam
ignorat mag̃ admittit. cecilius
u̾sus eũ qui appetit ꝑ calũpniã
appetit. nec impimita sit calũp

Expanded text:
 qui extra maritum ad accusationem uxorem et quiescens matrimonium non debet alius turbare atque inquietare, nisi prius lenocinii maritum accusauerit. Derelictam uero a marito accusationem etiam ab alio excitari uti. Si postulauerit accusatnoluit, iubent iudices eum seruum  qui nomen eius serui detulerit, ei ad quem ea res pertinet dare iubebunt. Sed d‹i›spiciamus, cui ista poena praestanda sit, quia lex eum nominauit 'ad quem ea res pertinebit'. igitur bonae fidei emptorem, quamuis ab eo emerit qui dominus non est, recte dicemus eum esse, ad quem ea res pertinet. Eum quoque, qui pignori, accepit, magis admittimus in eadem causa esse, scilicet quia arium dividi debet aestimatio. Et si communis plurium servus erit, utique inter eos quoque erit aestimatio dividenda. Si liber homo, dum servus existimatur, tortus sit, quia et ipse condicionem suam ignorat: magis admittit Caecilius uersus eum, qui per calumniam appetit, ne impunita sit calumni
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓprietatis cã ad qõnẽ qmͣ ad mi¬
nist̾ũ ꝑtinet. Ergo ⁊ si bona fide
seruiat reo. seruus alienꝰ admͣtit
qͥs int̾rogari eũ ꝑ q̃onẽ posse .s
et si seruus sit cui fid̾i ꝯmissaria
debetur libertas. uł statuta spe¬
ratur torq̃ri eũ magis ẽ posse.
¶Iubet lex eos homines de qbꝰq̃o
ad publicũ incipiat ꝑtinere a¬
lienũ seruũ utiq ñ publicanꝰ.
¶ R̾o aut̃ publicandoꝵ seruoꝵ
ea ẽ ut sñ ullo metu uer dicãt
⁊ ne dũ tueant se ĩ reoꝵ pot̾a¬
te reg̾ssuros obdurent in qͥonẽ
uerint nicħominꝰ pubũcantur:
si negau̾it spẽ mariti collocandi
Euis. nserui ne mentiant᷑ m̾ĩ¬
to adnõ eiꝰ recedunt. erͣnei uero
non hũt cui gratificentur. ¶Si
reus uł rea absoluti fu̾i̾nt esti¬
mari ꝑ iudices lex dãpnari uolu¬
it. siue mortui fuerinti qnͣte pec¬
qnͣte pcc̃e in hiis dampnũ datũ
est c hoc capite quidẽ ñ caue¬
tur. S si seruus adultii accuse
lex iubet at Hic simplum

Expanded text:
proprietatis causa ad quaestionem quam ministerii pertinet. Ergo et si bona fide seruiat reo seruus alienus, admitt‹e›t quis interrogari eum per quaestionem posse. Sed et si seruus sit, cui fideicommissa libertas debetur uel statuta speratur, torqueri eum posse magis est. Iubet lex eos homines, de quibusad publicum incipiat pertinere: alienum seruum utique non publicabimus. ratio autem publicandorum seruorum ea est, ut sine ullo metu uerum dicant et ne, dum timeant se in reorum potestatem regressuros, obdurent in quaestiuerint, nihilo minus publicantur: si negaueri‹n›t, spe meriti collocandi serui ne mentiantur, merito a dominio eius recedunt. extranei uero non habent cui gratificentur. Si reus uel rea absoluti fuerint, aestimari per iudices lex damnum uoluit, siue mortui fuerint, quantae pececuniae in his damnum datum est, quod capite quidem nono cauetur, si seruus adulterii accusetlex iubet, at hic simplum
Abbreviated transcription (Latin):
quasdam res. qmͣuis singulas res
q̃ in eo fuerũt tolło potuerunt.
Si tñ tatũ in uolucrũ tolłe non
pot̾erit singulaꝵ reꝵ qͣs tulerit:
fur̾ est. ceteraꝵ non est. c si totũ
uas tolła ñ potuit dm̃s eũ toctꝰ
ẽt̃ furem. licet soluerit ut sing¬
ulas uł q̃sdas tolleret ⁊ ita sabi¬
nus ait. si duo plures ue unum
tignũ furati sũt. ꝙ singuli tol¬
lere non potuerunt. dicencdũ est
om̃s eos furti ĩ solidũ toneri. qmͣ¬
uis id contractare nec tollere so¬
lus posset. et ita utimurꝰ.n.n.

Expanded text:
res, quae in eo fuerunt, tollere potuerit, si tamen totum inuolucrum tollere non potuerit, singularum rerum, quas tulerit, fur est, ceterarum non est. quod si totum uas tollere potuit, dicimus eum totius esse furem, licet soluerit, ut singulas uel quasdam tolleret: et ita et Sabinus ait. Si duo pluresue unum tignum furati sunt, quod singuli tollere non potuerint, dicendum est omnes eos furti in solidum teneri, quamuis id contrectare nec tollere solus posset, et ita utimur: n
Abbreviated transcription (Latin):
poterat aꝑu̾it. et om̃s res q̃ ĩ eo e¬
rant ꝯtractauerit. atq ita discesse¬
rit. deũ reu̾sus unã exhiis abstułit
⁊ añqmͣ se reciperet qͦ destinauerat
dep̾hensus fu̾it eiusdẽ rei. ⁊ mans¬
festus. et nec mãĩfestus fur erit .s.
⁊ qui segetẽ añ lucẽ secat ⁊ otrat᷑¬
tat eius qui secat. manifestus. et
nec manifestus fur est. ¶ Si is qͥ
ertante eo qui dabat acceꝑat. pui¬
tauit autẽ illic sua .xx. eẽ. teneri
non surripuit. dũ aurũ sc surri¬
cum plus eẽt eius łs surripuit fur¬

Expanded text:
poterat, aperuerit et omnes res, quae in eo epoterat, aperuerit et omnes res, quae in eo erant, contrectauerit atque ita discesserit, deinde reuersus unam ex his abstulerit et antequam se reciperet, quo destinauerat, deprehensus fuerit, eiusdem rei et manifestus et nec manifestus fur erit. sed et qui segetem luce secat et contrectat, eius quod secat manifestus et nec manifestus fur est. Si is, qui errante eo qui dabat acceperit, putauit autem illic sua uiginti esse, teneri aes subripuit, dum aurum se subricum plus esset: eius quod subripuit, fur
Abbreviated transcription (Latin):
siune tenenti pignus creditori aufert
uerũ etrã si eo tp̃r abstułit qͦ non
possidebat. ut puta si rem pignoratã
uendsdit. Nami ⁊ hic fuitũ esi facere
consdat. et ita Iiscrib̾.¬
sit. s si datũ sit aurum deiñ clĩ dixis¬
et se pond̾are aut obsignare uelle.
es sibiecit. fuitũ fecit. re eiũ ꝑigno
ndatam interlertit. ¶oi bona
fac rem meam emeris. Famq cgo
surripuero.ł ⁊̃ tuus usus fructue
sit. et eam contractauero. tonebo
tibi furti actione. ⁊ si dñs rei sum.¬
bbuis casib usucapio oĩ furtiue
rei ñ impedietur. Qm̃ ⁊ si alius
surripiat.et. in meã pot̾atẽ teũsa
tulerit. tocius rei furtũ faciet᷑
an uͦ eius tm̃ cr abstulerit. ofauꝰ
tociꝰ acerus furẽ eẽ putat. sam¬
⁊ mus aurem alicuiꝰ tetigit. ĩ clo
trebatiꝰ totũ eũ uideri tetigisse.
uini abstulerit. non tm̃ ełꝰ qui
furtum c̃ẽ. s uerũ est in trintũ
eũ furti actione teni. qnͣtũ abstałit:
Nam ⁊ siquis armariũ ce tollere tĩ

Expanded text:
siue tenenti creditori aufert, uerum et si eo tempore abstulerit, quo non possidebat, ut puta si rem pigneratam uendidit: nam et hic furtum eum facere constat. et ita et Iulifit. sed si datum est aurum, deinde, cum dixisset se ponderare aut obsignare uelle, aes subiecit, furtum fecit: rem enim pignori datam interuertit. Si bona fide rem meam emeris eamque ego subripuero, uel etiam tuus usus fructus sit et eam contrectauero, tenebor tibi furti actioneasibus usucapio quasi furtiuae rei non impedietur, quoniam et si alius subripiat et in mea‹m› potestate‹m› reuersa tulit, totius rei furtum faciat an uero eius tantum quod abstulit. Ofilius totius acerui furem eet qui aurem alicuius tetigit, inquit Trebatius totum eum videri tetigisse: vini abstulit, non tantum eius quod fur esse. sed uerum est in tantum eos furti actione teneri, quantum abstulerunt. nam et si quis armarium, quod tollere non
Abbreviated transcription (Latin):
mouentib ĩ orreo rectusis unã tule¬
rit. ¶ Qui furti faciendi cã cũ¬
claue intrau̾it. nondũ est. qmͣ ins
furandi cã intrauit. Quid ergo qͣ
actione tenebitur utiq miliriaꝵ
aut de ui accusabit᷑ st̃ ꝑ uim ĩtͣ¬
uit. ¶Itẽ si maioris pond̾is quid
aꝑuit. ant res fregit ꝙ tolłe non
possit. non ẽ om̃iũ rerum cũ eo fur¬
ti actio. s eaꝵ tm̃ quas culit. qr¬

Expanded text:
mouen tibus in horreo reclusis unam tulerit. Qui furti faciendi causa conclaue intrauit, nondum fur est, quamuis furandi causa intrauit. quid ergo? qua actione tenebitur? utique iniuriarum: aut de ui accusabitur, si per uim introiuit. Item si maioris ponderis quid aperuit aut refregit, quod tollere non possit, non est omnium rerum cum eo furti actio, s
Abbreviated transcription (Latin):
Saur .ł. Si seruus alienꝰ ꝓ ticõ
fideuisserit ⁊ soluerit liberatur
ticius.Si dñs mandati contͣ eum
agere instituit. Nam qui mandati
agit ratã hrẽ solutõnẽ uidet᷑ rõm.
Lum ĩ penam uł mulctã ꝙͣ non spo¬
pondiss nõ debere ꝯueniri dec̾uitꝰ.¬
¶¶ P aurelio romulo ꝯductore uecti¬
⁊ alii fideiusserant bona romuli
fiscus ut obligata sibi occupau̾at
⁊ fõueniebat fideiꝰsores tã in sortẽ
ꝙͣ in usuras qͥ dep̃cabant᷑ lecta sb¬
scriptione fideussoris. qm̃ in sola
.c. aunua se obligauerãt. ñ in oẽm
conductionẽ decreuit fideuissores
in usuras non teneri. s quicquidex
bonis fuiss redactũ prius ĩ usuraᷤᷤ
ced̾e. reliqum in sortẽ. ⁊ ita i id cx¬

Expanded text:
um.Si seruus alienus pro Titio fideiussit et soluit, liberatur Titius, si dominus mandati contra eum agere instituit: nam qui mandati agit, ratam habere solutionem uidetur. um in poenam uel multam, quam non spopondissent, non debere conueniri decreuit.Pro Aurelio Romulo conductore uectiet alii fideiusserant: bona Romuli fiscus ut obligata sibi occupauerat et conueniebat fideiussores tam in sortem quam in usuras: qui deprecabantur. lecta subscriptione fideiussionis, quoniam in sola centum annua se obligauerant, non in omnem conductionem, decreuit fideiussores in usuras non teneri, sed quidquid ex bonis fuisset redactum, prius in usuras cedere, reliquum in sortem, et ita in id
Abbreviated transcription (Latin):
arcꝰ .ł. Si pat̾ filio suo militi
filii aliquid adscripserit ꝙ̃ omili¬
tonem ĩ militia nouit. qr patͥ nõ
addrit᷑ ex᷑ penam est. ⁊ cũ mat̾ faiꝰ
asscripserit diui fros rescripsers¬
c iussu testatoris hoc scripsit ĩ
llatũ aut snĩam dtm dtam uita
detessertt. cessante cornelia qͥb̃
Ecelere quefitĩ esb herecli nõ relin

Expanded text:
cis. Si pater filio suo militi,filii aliquid adscripserit, quem conmilitonem in militia nouit: quia patri non adquiritur, extra poenam est. et cum matri filius adscripserat, diui fratres rescripsercum iussu testatoris hoc scripsit, imillatum aut sententiam dictam vita decedit, cessante Cornelia quod scelere quaesitum est heredi non relin
Abbreviated transcription (Latin):
Sauł. ł. Si sub una sigͥficatõne
diu̾sis nominatõib ea res q̃ ĩ sti¬
pulatũ seducitur appelatur nõ
infumat obligõnẽ. si alt altõ u̾bo
utatur. ¶Si quispiã ad fũdũ su¬
um dari stipulatus fu̾it. poste a
fundũ ꝑtem. ue eiꝰ añ constitutã

Expanded text:
sit. Si sub una significatione diuersis nominibus ea res quae in stipulatum deducitur appellatur, non infirmat obligationem, si alter altero uerbo utatur. Si, qui uiam ad fundum suum dari stipulatus fuerit, postea fundum partemue eius ante constituta
Abbreviated transcription (Latin):
od̾.i. Etatu libos uenundari
autẽ ꝯdicionib ĩuenũdatõne mini¬
me honerandi sunt ueluti ne inrta
loca seruiant uqͥue unqmͣ manumit
Sione rõnis reddite testõ data heres
ñ solũ scciptã rõnẽ exigit. u̾m ⁊̃
q̃ sine sirptu ad eo admũtrata ẽ.
¶Struus iussus reddita rõne ad lib̾¬
tatẽ ꝑuenire licet nullam admĩst᷑
merit statu lib̾m. eũ ꝙ rursus alri
uendiderit nouissiõ emptori dabitt
Iam enĩ cũ ap̃ eũ cui dare iussus est
dniũ quoꝙ serui ꝑuenĩt. si eũ abien.
tondicõnẽ quo ab ed ad emptorem

Expanded text:
. Statuliberos uenumdari autem condicionibus in uenditione minime onerandi sunt, ueluti ne intra loca seruiant neue umquam manumittcione rationis redditae testamento data heres non solum scriptam rationem exigit, uerum etiam quae sine scriptura ab eo administrata est. Seruus iussus reddita ratione ad libertatem peruenire, licet nullam administrmerit statuliberum eumque rursus alii uendiderit, nouissimo emptori dabit: iam enim cum apud eum, cui dare iussus est, dominium quoque serui peruenit, si eum alienet, condicione
Abbreviated transcription (Latin):
elsus ł. Si intra qͥnq̃nnũ stichꝰ.c.¬
se declerit lib esto nec ticio heredi uł
emptori post qͥnq̃nniũ dabit si rõ¬
nes redclidiss liberũ ẽe iussũ ñ pati¬
tur heres reb pecularib uenditis
reliqua solu̾e. ꝑinde liber ẽẽ qĩ ꝯdicõ¬
ni paruerit.

Expanded text:
um. 'Si intra quinquennium Stichus centum dederit, liber esto': nec Titio uel heredi uel emptori post quinquennium dabit. Si rationes reddidisset, liberum esse iussum non patitur heres rebus peculiaribus uenditis reliqua soluere: perinde liber est, quasi condicioni paruerit.
Abbreviated transcription (Latin):
lũ ꝯmodum est nisi id̾o adscrip¬
serit ut senuus magno p̃cio
redimat᷑ ab eo. et manumittat᷑.¬
s et ille qͥ cũ ticõ funduꝰ legaret᷑
adient sua manu ĩ condicõnẽ pe¬
cunie sibi dande in uolũtatẽ .s.

Expanded text:
commodum est: nisi ideo adscripserit, ut seruus magno pretio redimatur ab eo et manumittatur.Sed et ille, qui, cum Titio fundus legaretur, adiecit sua manu condicionem pecuniae sibi dan
Abbreviated transcription (Latin):
diccũ incid̾e dicendũ ñ est qñ fal¬
si tͥmine uix possit tenerl cũ do¬
lus .m in eam etatẽ non cadetꝰ¬
¶Si ei filio qui ap̃ hostes ẽ asscͥp¬
serit pat̾ legatũ dicendũ esb re¬
existimetur. S et si mancipato
filio asscribat recte id faciat. It̃
in adoptione data. Itẽ ñ seruo cui
moram fecit in fid̾i ꝯmissariali¬
b̾tate p̃standa adscmpsorit dicẽ¬
dũ est exͣ sententiã. S.s. euꝰ c̾e¬

Expanded text:
dictum incidere dicendum non est, quoniam falsi crimine uix possit teneri, cum dolus malus in eam aetatem non cadit.Si ei filio, qui apud hostes est, adscripserit pater legatum, dicendum est reexistimatur.Sed et si emancipato filio adscribit, recte id faciet: item in adoptionem dato.Item si seruo, cui moram fecit in fideicommissaria libertate praestanda, adscripserit, dicendum est extra sententiam senatus c
Abbreviated transcription (Latin):
bit. adimendo qͦ aliquid incidere
in penam d quasi sibi aliquid de¬
derit ueluti si seruo legato sibi
ea deniq manumisso lib̾tatẽ su¬
aꝑ manu ademerit ħ ita si uolsi¬
tate destatoris ademerit. Nam
si ignorante eo libertas uale¬
bit. Itẽ si rogatus restitue le¬
gatum sibi adscriptũ fid̾i ꝯmis¬
¶Item non continetur u̾bis s̾¬
utis qui alieno testõ fid̾i ꝯmis¬
sãm libertatẽ sibi adscripsit
s de ħ potꝰ hesitari. qm̃ ut supͣ
diximꝰ. denatus ita demũ ei qͥ

Expanded text:
bit.Adimendo quoque aliquid incidere in poenam debet, quasi sibi aliquid dederit: ueluti si seruo legato sibi eodemque manumisso libertatem sua manu ademerit hoc ita, si uoluntate testatoris ademerit: nam si ignorante eo, libertas ualet: item si, rogatus restituere legatum sibi adscriptum, fideicommisItem non continetur uerbis seruus, qui alieno testamento fideicommissam libertatem sibi adscripsit. sed de hoc potest haesitari, quoniam, ut supra diximus, senatus
Abbreviated transcription (Latin):
puissent lucͣtiue fuissent dolo.
M. in qnͣtũ edcõ p̃toris actõ daret᷑
auł .ł. Melius posse ⁊̃ dici ex
naufragio raꝑe qͥ dũ naufragiũ
fiat ĩ uia trepidatõne rapiat.
¶Dius antoniꝰ de hũs qͥ p̃dam ex
naufragio deripuissent iti resc¬
psit cx de naufragiis rauis. ⁊ ra¬
tis scͥpsisti mͥ. eo ꝑtin ut explore ᷤᷤ
qua pena afficiendos eos putem
qui diripuisse aͣ ex ipõ ꝓbant᷑
et facile ut opionor constitui
pot̾. Nam płimũ int̾est ꝑitura
collegerint. an q̃ seruari possit̾
flagiciose inuaserint. Id̾oq si gͣ¬
uior pena p̃da ui apetita uide¬
bitur. liberos quidem fustibus
cesos in trienniũ relegabit. Aut si sor¬
didiores erũt in opus publicũ eldẽ
temꝑis dabis seruos flagellis cesos.
ĩ metallũ dampnabis si non magne
pecunie res fuerit liberos fustibus¬

Expanded text:
puissent lucratiue fuissent dolo puissent lucratiue fuissent dolo malo, in quantum edicto praetoris actio daretur, um. Pedius posse etiam dici ex naufragio rapere, qui, dum naufragium fiat, in illa trepidatione rapiat. Diuus Antoninus de his, qui praedam ex naufragio diripuissent, ita rescripsit: 'Quid de naufragiis nauis et ratis scripsisti mihi, eo pertinet, ut explores, qua poena adficiendos eos putem, qui diripuisse aliqua ex illo probantur. et facile, ut opinor, constitui potest: nam plurimum interest, peritura colle gerint an quae seruari possint flagitiose inuaserint. ideoque si grauior praeda ui adpetita uidebitur, liberos quidem fustibus caesos in triennium relegabis aut, si sordidiores erunt, in opus publicum eiusdem temporis dabis: seruos flagellis caesos in metallum damnabis. si non magnae pecuniae res fuerint, liberos fustibu
Abbreviated transcription (Latin):
pi autẽ sine ui ñ pot̾̃. ¶ Qui eiet¬
ta naue quid rapuit. hoc edcõ tene
to ita demũ locũ ht̃. si dolo. m dãpa
datũ sit. Nam si dolus malus absit.
cessat edictũ. ꝙ̃ ad̾m ergo ꝓcedit
cꝑ labeo scribit. Si defendendicã
dissipan̾im. et ineo noĩe. et fami¬
lie idiciũ ĩ me dandũ. Cũ enim
defendendar̃ inearũ ediũ cãfe¬
cerim. uticꝙ dolo careo. Puto g
agendũ. nec enĩ inuiriã hoc fet̃.
qui se tueri uoluit. cũ alias non
poss. et ita celsus scrib̃. ¶ Sena¬
tus cõsultũ claudianis temꝑibus
fcm̃ est. ut siqͥs ex naufragio clauoᷤ
uł unũ exbus abstulerit omniũ
reꝵ noĩe teneatur. Itẽ aliosenat᷑
ꝯsulto cauetur eos quoꝵ fraude
aut consilio naufragi supp̃ssĩ ꝑ
uim fuissent. ne naui sũ sibi ꝑi¬
clitantib opitulentur. legis cor¬
nelie q̃ deficaruis lata est penisas¬
ficiendos. eos asi quicquid ex ins¬
seruna nautragioꝵ fortuna ra¬

Expanded text:
pi autem sine ui non potest. Qui eiecpi autem sine ui non potest. Qui eiecta naue quid rapuit, hoc edicto tenetto, ita demum locum habet, si dolo damnum datum sit: nam si dolus malus absit, cessat edictum. quemadmodum ergo procedit, quod Labeo scribit, si defendendi dissipauerim, et meo nomine et familiae iudicium in me dandum? cum enim defendendarum mearum aedium causa fecerim, utique dolo careo. puto igagendum: nec enim iniuria hoc fecit, qui se tueri uoluit, cum alias non posset. et ita Celsus scribit. Senatus consultum Claudianis temporibus factum est, utuel unum ex his abstulerit, omnium rerum nomine teneatur. item alio senatus consulto cauetur eos, quorum fraude aut consilio naufragi suppress‹i› per uim fuissent, ne naui uel i‹b›i periclitantibus opitulentur, legis Corneliae, quae de sicariis lata est, poenis adficiendos: eos autem, qui quid ex miserrima naufra‹g›orum fortuna ra
Abbreviated transcription (Latin):
qui ꝙ de uehiculo excid̾it tulit. nec
raꝑe uidetur. qͥ in lutore iacentẽ
tollit. ¶ Dem̃ ait p̾tor rate naue
tem aliquid rapit. suĩ expugnet
siũ pdonib expugnantib rapiat.
lab̾. scribit equũ fuisse. ut sui de
domio. sũ de uilla expugnantis aliꝙͥ
rapiedar. huic edcõ locus sit. ił enĩ
musꝰ ĩ mari qmͣ in uilla ꝑ iatrsicu¬
los indetamur. uł infestari possu¬
mus. ¶Cũ tiñ aut qui rapit. u̾m̃ ã
is quoc qui receꝑit ex cãis supͣscͥp¬
tis tenetur. qr receptores ñ minus
delinqunt qmͣ ag̾ssores. s em̃ adi¬
tũ ẽ dolo .m. qui ñ onsis ⁊̃ qͥ recipit
statĩ ⁊̃ delinquid. sqͥ dolo .m. retipit
Quid si ignarus reciꝑit. aũ ꝙͣ si
ad hac recip̃. ut custodiret. saluaq
faceret ei qui amiserat. utiq nõ
uit. S et quĩ abstulit. ł amouit᷑
uł dampnũ dedit. uii recipit. hc
actione tenetur. aliud ẽẽ aũ rapi
aluid noueri palam est siquidem
ãmou̾ aliquid ⁊ sinc u possit. ra¬

Expanded text:
quod de uehiculo excidit tulit. nec rapere uidetur, qui in litore iacentem tollit. Deinde ait praetor 'rate naui tem aliquid rapit, siue expugnet siue praedonibus expugnantibus rapiat. Labeo scribit aequum fuisse, ut, siue de domo siue in uilla expugnatis aliquid rapiatur, huic edicto locus sit: nec enim minus in mari quam in uilla per latrunculos inquietamur uel infestari possumus. Non tantum autem qui rapuit, uerum is quoque, qui recepit ex causis supra scriptis, tenetur, quia receptores non minus delinquunt quam adgressores. sed enim additum est 'dolo malo', quia non omnis qui recepit statim etiam delinquit, sed qui dolo malo recipit. quid enim, si ignarus recipit? aut quid, si ad hoc recepit, ut custodiret saluaque faceret ei qui amisserat? utique non uit, sed et qui abstulit uel amouit uel damnum dedit uel recepit, hac actione tenetur. Aliud esse autem rapi, aliud amoueri palam est, si quidem amoueri aliquid etiam sine ui possit: ra
Abbreviated transcription (Latin):
ti .s. aut alias ui bonoꝵ rap iudicõ
tenctur maxĩe. si ñ intelligebat ex
cam ẽẽ Iacentẽ qͦ rem ex naufra¬
gio q̃ fluctib expulsa sit siquis
int̾cesser̃. alioquin si in ip̃o naut¬
rigii tp̃r id accid̾it nicħ int̾est
utrũ ex ipõ mari quisꝙ rapiat an
exs naufragio an ex littore. de
eo quoq ꝙ ex rate naue expugna
cũ spoliatur. aut̃ mergit᷑. aut disso¬
luitur. aũ ꝑtundit᷑. aut funes cuis
p̾cidũtur. aũ uela ꝯscindũtur. an
anchore ĩuoluant᷑ de mari.
dẽ . ł. Necͥ ex naufragiis di¬
upiatur. uł non quis extraneꝰ
in t̾ueniat colligẽdis cis multi¬
phariam ꝓspectũ est. Nam ⁊ di¬
iuis adrianus edcõ p̃cepit. ut hii
qui iuxta litora maris possidẽt.
scirent si qnͣdo nauis uł infecta
uł fracta intra fines agri cuiꝰq
fuerit: naufragia diripiant ĩ ip¬
sos iudicia p̾sides is qui res suas
direptas queruntur reddituros
sut qulcquid ꝓbauerunꝰ adep̃¬
tã sic naufragio id a possõribus

Expanded text:
iudicio tenetur, maxime si non intellegebat ex eam esse. iacentem quoque rem ex naufragio, quae fluctibus expulsa sit, si quiintercesserit: alioquin si in ipso naufragii tempore id acciderit, nihil interest, utrum ex ipso mari quisque rapiat an ex naufragiis an ex litore. de eo quoque, quod ex rate naue expugnatcum spoliatur aut mergitur aut dissoluitur aut pertunditur aut funes eius praeciduntur aut uela conscinduntur aut ancorae i. Ne quid ex naufragiis d‹i›ripiatur uel quis extraneus interueniat colligendis eis, multifariam prospectum est. nam et diuus Hadrianus edicto praecepit, ut hi, qui iuxta litora maris possident, scirent, si quando nauis uel inficta uel fracta intra fines agri cuiusque fuerit, ne naufragia d‹i›ripiant, in ipsos iudicia praesides his, qui res suas direptas queruntur, reddituros, ut quidquid probauerint ademptum sibi naufragio, id a possessoribus
Abbreviated transcription (Latin):
arc̃ .L. Diuus piꝰ rescripsit
posse de seruis haberi qõnem
inpecuniaria cũ si alit̾ ueritaᷤ
inueniri non possit ꝙ et alus
scriptis cauetur. S hoc itaẽ
ut rẽ facile ĩ ꝑe pecuniaria ño
habetur. S hon alit̾ ueritas
inueniri si ñ possiti. nisi ꝑ tor¬
runt. licet itaq ⁊ de seruis
alienis haberi q̃onẽ. si itares
suadeat. ¶ Ex quib causis
q̃o de seruis aidu̾sus dños hab̾i
non debet ex hiis causis. nec
quidẽ int̾rogatõnẽ uałe et
multo minus iudicia seruoꝵ
ccͣ dnõs admittẽda sut᷑. ¶ De
eo qui in ĩsulam deportutꝰ ẽ

Expanded text:
cis. Diuus Pius rescripsit posse de seruis haberi quaestionem in pecuniaria causa, si aliter ueritas inueniri non possit. quod et aliis rescriptis cauetur. sed hoc ita est, ut non facile in re pecuniaria quaestio habeatur: sed si aliter ueritas inueniri non possit nisi per torripsit. licet itaque et de seruis alienis haberi quaestionem, si ita res suadeat. Ex quibus causis quaestio de seruis aduersus dominos haberi non debet, ex his causis ne quidem interrogationem ualere: et multo minus indicia seruorum contra dominos admittenda sunt. De eo, qui in insulam deportatus e
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃.ł. Clam possid̾e eum dm̃s
qui furtiue ing̾ssus est ĩ possõm
ignorante eo ꝙ̃ sibi cõtrou̾stã fcũr
suspicabiturꝰ ⁊ ne face̾t timebat᷑
Is alĩ qui cũ possid̾et ñ clam se ce¬
lau̾it in ea cã est ut ñ uideat᷑ clã
possid̾e̾. Non enĩ rõ obtinende possõ¬
nis. s origo nauciscende exqͥrenda
ẽ. nͨ cp̃qmͣ clam possid̾e inciꝑe qui
sciente aut uolente eo adcẜ̃ ea reᷤ
ꝑtinet aut. aliqͣ rõne bone fide
possone nauciscitur. Itaq inquid
pomp̃. clam nauciscitur possõne̾
qui fut᷑am co̾tͦu̾siã metuens igno¬
ing̾ditur.Quid ad mĩdinas
ptectꝰsis neminẽ reliq̾rit ⁊ domi dũ

Expanded text:
.Clam possidere eum dicimus, qui furtiue ingressus est possessionem ignorante eo, quem sibi controuersiam facturum suspicabatur et, ne faceret, timebat. is autem qui, cum possideret non clam, se celauit, in ea causa est, ut non uideatur clam possidere: non enim ratio optinendae possessionis, sed origo nanciscendae exquirenda est: nec quemquam clam possidere incipere, qui sciente aut uolente eo, ad quem ea res pertinet, aut aliqua ratione bonae fidei possessionem nanciscitur. itaque, inquit Pomponius, clam nanciscitur possessionem, qui futuram controuersiam metuens ignoingreditur.Qui ad nundinas profectus neminem reliquerit et, du
Abbreviated transcription (Latin):
Saiꝰ.ł. O eneralit̾ quisquis om̃¬
nino nr̃õ noĩe sit ĩ possõnẽ ueluti
ꝓrurator hospes amicus nos possi
eã p̾cano rogauit uidebitur oicestis¬
se ꝗ odicione ꝑ si ante rogauit pos¬

Expanded text:
ale.Generaliter quisquis omnino nostro nomine sit in possessione, ueluti procurator hospes amicus, nos possiea precario rogauit, uidebitur discessisse a conductione: quod si ante rogauit, pos
Abbreviated transcription (Latin):
ami exequatur. mortẽ ue ꝓpincͦr
defendant ab accusatõne non exclu¬
dunt᷑. ¶Liberi lib̃tiꝙ ñ sũt ꝓhi
ueluti si dicant in se a possõne ab
hiis expulsos .s. ñ ut crimen uis
q̃ri si dicat subpõĩtsi ab ea ꝑtesĩ
quo mag̃ coħedem hr̃et. s ream
eam lege coripelia facere ꝑmissũ¬
ei non est. ¶Ab alio delatũ als
deferre non pot̾. s eũ qui aboli¬
tione.p. uł priuata int̾ueniente
aut desistente accusatore de reis
eremptus est deferre non ꝓhibe¬

Expanded text:
am exsequantur, mortemve propinquorum defendant, ab accusatione non excluduntur. Liberi libertique non sunt prohib, puta si dicant, vi se de possessione ab his expulsos, scilicet non ut crimen vis queri, si dicat suppositum ab ea partum, quo magis coheredem haberet; sed eam ream lege Corei non est. Ab alio delatum alius deferre non potest: sed eum, qui abolitione publica vel privata interveniente aut desistente accusatore de reis exemptus est, alius deferre non prohibe