comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ri alexandriã sȩpe transmittunt. ut
illic ea qͥdẽ quȩ in monasterio feceriN
uendant : ea aut̃ quȩ scit necessaria
emat sẽꝑ ac referat. Sunt & alia mo¬
nasteria ducentenos fr̃s & trecentenos
habentia ÷ & in ea quã. Faroc. ciuita¬
tẽ uocant. quã ego quadringentos
habentẽ uiros ingressꝰ inueni.
Int̃quos sarcinatores: xu. repperi.:¬
singulos in arte ꝓpria laborantes.
& ex his quȩ cotidiano uictui suꝑ¬
ẽe. poterant. etiã monasteriis femi¬
narũ. carcerib q uicinis. nec es saria
quȩque p̃bentes: & qͥ sues etiã pasce¬
bant: Quod cũ ego rephendendum
putarẽ.: hoc qͦq extraditione maio¬
rũ se suscepisse dicebant : qr idcirco
in monasteriis. eẽ. oporter& sues ne
& cribratarũ ex crem̃ta frugũ perira
& purgatorũ folia holerũ. & cȩtera quȩ
dãnum si ꝓicerent᷑ inferrent: Occi¬
di .gͥ. sues ipsos iubebant. & carnes qdẽ
ipsas em̃tib uendi. ungulas tam̃ ac

Expanded text:
ri, Alexandriam saepe transmittunt, ut ri, Alexandriam saepe transmittunt, ut illic ea quidem quae in monasterio fecerint, vendat; ea autem quae scit necessaria, emat semper ac referat. Sunt et alia monasteria ducentenos fratres et trecentenos habentia, in ea quam Panos civitate vocant: quam ego quadringentos habentem viros ingressus inveni. Inter quos sarcinatores quindecim repsingulos in arte propria laborantes. Et ex iis quae quotidiano victui superesse poterant, etiam monasteriis feminarum carceribusque vicinis necessaria quaeque praebentes, et qui sues etiam pascebant. Quod cum ego reprehendendum putarem, noc quoque ex traditione majorum se suscepisse dicebant, quia idcirco in monasteriis esse oporteret sues, ne et cribratarum excrementa frugum perirent, et purgatorum folia olerum, et caetera quae damnum si projicerentur inferrent. Occidi igitur sues ipsos jubebant, et carnes quidem ipsas ementibus vendi, ungulas tamen ac
Abbreviated transcription (Latin):
uiuunt. non .ẽ. illis necesse aluena
lege constringi: ipsi enĩ sem& ipsos
intra cellas uniuersamq uitã suam
uisioni & cultui dĩ penitꝰ dediderum
Nis. gͦ inquit ista p̃cepi. qͥ nec inuon¬
re possunt. uł implere quȩ ꝓsint :: ut
cũ seruili quadã necessitate cõpulsi
ostenderint dignã inse sub ꝓposito dis¬
ciplinã: tunc demũ ad fidutiã ualeant
diuinȩ noticiȩ ꝑuenirȩ. His itaq disposi¬
tis impleto ministerio:: angłs discessit a
scõ pachomio. Plurima gͥ st̃ monaste¬
ria inqͥb usq ad septẽ milia st̃ uirors.
quȩ huiꝰ modi instituta custodiuN.
S& marimũ idhabet᷑ & pͥmũ inqͦ pacho¬
miꝰ ipse degebat : ex qͦ uident᷑ & cȩtera
monasteria ꝓcessisse. quȩ admille qua¬
dringentos fres̃ habe noscunt᷑. Int quos
modũ mͥ amicitiarũ iure coniunctus.
qͥ scđm in illo monasterio optin& locũ.
Quẽ de uita ipsiꝰ & conuersatione secu¬

Expanded text:
vivunt, non est illis necesse aliena vivunt, non est illis necesse aliena lege constringi; ipsi enim semetipsos intra cellas universamque vitam suam visioni et cultui Dei penitus dederunt. His ergo, inquit, ista praecepi, qui nec invenire possunt vel implere quae prosint, ut cum servili quadam necessitate compulsi, ostenderint dignam in se sub proposito disciplinam, tunc demum ad fiduciam valeant divinae notitiae pervenire. His itaque dispositis, impletoque ministerio, angelus discessit a sancto Pachomio. Plurima igitur sunt monasteria, in quibus usque ad septem millia sunt virorum, quae hujusmodi instituta custodiunt. Sed maximum id habetur et primum, in quo Pachomius ipse degebat, ex quo videntur et caetera monasteria processisse, quae ad mille quadringentos fratres habere noscuntur Inter quos modum mihi amicitiarum jure conjunctus, qui secundum in illo monasterio obtinet locum . Quem de vita ipsius et conversatione secu
Abbreviated transcription (Latin):
mit tes. Edentes cucullis suis capita
uelent : ne alter manducantẽ alterũ
frẽm aspiciat. Necloqui quicquam.
dũ ediliceat: nec as picere adullã
alterã partẽ. nisi ad solũ catinum¬
& ad
solã cui suꝑ ponit᷑ mensam.
Hoc etiã ordinauit & iussit. ut ora¬
tiones duo decĩ numero ꝑ totũ diem
facerent: & rursus .xii. alias quando ad
ues pertinũ lum̃ uenirent. In noc dir¬
nis quoq ugiliis tõtidẽ p̃ces effun¬
derent: tres aut̃ solas adhorã nonam
diei. Quando uͦ uniuersa multitudo
conueniebat ad manducandũ : uni cuiq
ordini insingulis oratonib statuit.
psalmũ p̃cinere. Tunc sc̃s pachomiꝰ qͦsi
contradicere angło uoluit hoc dicens.
Paucȩ sunt istȩ orationes. Cui respondit
hoc angłs: Has orationes fieri id circo p̃cepꝰ
ut & minores sine aliqua implere tris¬
ticia impositã sibi uiuendi regulã possid
Qui .uͦ. firmiorib consũmatioribq sensib

Expanded text:
mittes. Edentes cucullis capita mittes. Edentes cucullis capita sua velent, ne alter manducantem alterum fratrem aspiciat. Nec loqui cuiquam dum edit liceat, nec aspicere ad ullam alteram partem, nisi ad solum catinumt ad solam cui superponitur mensam. Hoc etiam ordinavit et jussit, ut orationes duodecim numero per totum diem facerent, et rursus duodecim alias, quando ad vespertinum lumen venirent: in nocturnis quoque vigiliis totidem preces effunderent; tres autem solas ad horam nonam diei. Quando vero universa multitudo conveniebat ad manducandum, unicuique ordini in singulis orationibus statuit psalmum praecinere. Tunc sanctus Pachomius quasi contradicere angelo voluit, hoc dicens: Paucae sunt istae orationes. Cui respondit hoc angelus: Has orationes fieri idcirco praecepi, ut et minores sine aliqua implere tristitia impositam sibi vivendi regulam possint. Qui vero firmioribus consummatioribusque sensibus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ unũ quẽq ex ꝓprio signo & uocabulo
lit terȩ requirebat Et simpliciorib
qͥdẽ ꝑfectisq monachis inquit anes
Iotȩ lit terȩ nom̃: duriorib ac diffici¬
liorib. chi.licterę nom̃ impones. Itaq
unicuq ordini. tales uocabuloꝵ im¬
primes notas: ut mores ꝑ eas significen¬
tur animorũ. Soli tam̃ spĩales i noue¬
rant uiri : qualẽ suꝑ positas elementa
uitã sin ordinis indicare uideantur. &¬
Scriptũ aut̃ hoc intabulis ipsis erat:
Siquis inquit de alio monasterio
peregrinꝰ ad uener̃italiã regulã sequens.
nec inanduc& cũ illis iste nec potoe.
neq in mansionẽ: eorũ introducatur
nisi forte initinere hisdẽ fuerit ad¬
iunctus. Quicũ que uero idcirco
adeos fueritingressus. ut cũ ipsis ꝑ¬
maneat : non illũ nisi trienni tẽp
impluerit in loca monasteru secre¬
tiora recipies : S& cũ priꝰ ꝑtriennu
totũ laboriosiꝰ opꝰ duriꝰq ꝑfecerit.
tunc receptũ. intrinsecꝰ eũ iã eẽ ꝑ¬

Expanded text:
 autem ex proprio signo et vocabulo litterae requirebat. Et simplicioribus quidem perfectisque monachis, inquit angelus, lotae litterae nomen, durioribus autem ac difficilioribus Xi litterae nomen impones. Itaque unicuique ordini tales vocabulorum imprimes notas, ut mores per eas significentur animorum. Soli tamen spiritales noverant viri, qualem supposita elementa vitam sui ordinis indicare videantur. Scriptum autem hoc in tabulis ipsis erat: Si quis, inquit, de alio monasterio peregrinus advenerit, aliam regulam sequens, nec manducet cum illis iste, nec potet, neque in mansionem eorum introducatur, nisi forte in itinere eisdem fuerit adjunctus. Quicunque vero idcirco ad eos fuerit ingressus, ut cum ipsis permaneat, non illum nisi triennii tempus impleverit, in loca monasterii secretiora recipies. Sed cum prius per triennium totum laboriosius opus duriusque perfecerit, tunc receptum intrinsecus eum jam esse per
Abbreviated transcription (Latin):
lũ reclines. cathedras : & uelatas palliis
suis: sedentes: quiescant: Utant᷑ autẽ
noctib lineis uestib: leluõtonas uocanT:
cincti: & singuli quiq eorũ. pellib ca¬
prinis. bene confectis tegantur. Quas
pelles. nec tunc qͦq cũ uoluerint cibum
cãpere uel somnũ deponant: Quando
aut̃ ad cõmunionẽ sabbati uł dominici
die ingrediunt᷑: unꝰ quisq suũ cingulũ
soluat. pellẽq deponat : & cũ cucul¬
lo tantũ in grediat᷑. Qucullos aut̃ ipsos
sine uillo paruulos fieri ut infantib
ordinauit : inquib & quȩdã signa
de purpura x fecit intexi. Iussit
ti quat tuor numerũ litterarũ: & un¬
cuiq ordini suꝑ posuit litterã grecam
ab. alfa. & beta gamma. delta : & cete¬

Expanded text:
lum reclines cathedras, et velatas palliis lum reclines cathedras, et velatas palliis suis sedentes quiescant. Utantur autem noctibus lineis vestibus quas levitonas vocant cincti, et singuli quique eorum pellibus caprinis bene confectis tegantur. Quas pelles, nec tunc quoque cum voluerint cibum capere vel somnum, deponant. Quando autem ad communionem Sabbati vel Dominici diei ingrediuntur, unusquisque suum cingulum solvat, pellemque deponat, et cum cucullo tantum ingrediatur. Cucullos autem ipsos si e villo parvulos fieri, ut infantibus ordinavit; in quibus et quaedam signa de purpura fecit intexi. Jussit ti quatuor numerum litterarum; et unicuique ordini superposuit litteram Graecam ab Alpha, et Beta, Gamma, Delta, et caete
Abbreviated transcription (Latin):
inqͦ pachomiꝰ qͥdã fuit uir iustꝰ. in tantũ
ut ꝑdiuinã grãm noss& futura. & anglica
ȩtiam uisione frueretur. Hic ad ꝑfectu
misericors & humanꝰ fuit: & in estimabi¬
li fr̃s amore dilex. Adquẽ inspei¬
lunca sedentẽ angłs dnĩ uenit dicens
a. Per omĩa quȩ ad ꝓpositũ tuũ ꝑti¬
nent. scias te eẽ. ꝑfectũ : unde iam
inspelunca suꝑ fluo sedes. Ueni igitur.
& relicto hoc loco: collige oms̃ monachos
uniores : & cũ ipsis habita: & eos iuxta
regulã uitȩ: quã ame disces instituȩ.
Tabulas aut̃ illi cęrcas dedit: inquibus
scriptũ erat. Permittes unicuiq ut tan¬
bebis. ita tam̃ ut fortiorib & magis
edentib semꝑ opus grauiꝰ in iungas. in¬
firmiores aut̃ & uere monachi: ado¬
ꝑandũ lemꝰ urgeant᷑. Diuersas ętiã in¬
tra atriũ domꝰ cellulas facies: & ternos
ꝑ singulas manere p̾cipies. In uno tamen
loco cỹb omniũ fiat. Somnũ uͦ capianT
non iacentes: s& suꝑ instructas. & paulu¬

Expanded text:
in quo Pachomius quidam fuit , vir justus in tantum, ut per divinam gratiam 963 nosset futura, et angelica etiam visione frueretur. Hic ad perfectum misericors et humanus fuit, et inestimabili fratres amore dilexit. Ad quem in spelunca sedentem angelus Domini venit, dicens ei: Per omnia quae ad propositum tuum pertinent, scias te esse perfectum; unde jam in spelunca superfluo sedes, veni igitur, et relicto hoc loco, collige omnes monachos juniores, et cum ipsis habita, et eos juxta regulam vitae, quam a me disces, institue. Tabulas autem illi aeneas dedit, in quibus scriptum erat: Permittes unicuique ut tanbebis: ita tamen, ut fortioribus et magis edentibus semper opus gravius injungas; infirmi autem et vere monachi ad operandum levius urgeantur. Diversas autem intra atrium domus cellulas facies, et ternos per singulas manere praecipies. In uno tamen loco cibus omnium fiat. Somnum vero capiant non jacentes, sed super instructas et paulu
Abbreviated transcription (Latin):
tũ uilificare dampnũ. dat ut lucret᷑.: s nõ lucta¬
tur ut donet : Largꝰ in alieno: ẜ parcus inproprio
guła ouacuat ut archam ĩpleat. Corpus attenuat
ut lucrũ extendat. Manũ ht̃ ad dampnũ col¬
lectã : s ad recipiendu põrecta: ad dampnũ clau¬

Expanded text:
sed vilificat dandum, dat ut lucretur, sed non lucratur ut det. Largus in alieno, sed parcus in proprio. Gulam evacuat, ut archam impleat, corpus extenuat, ut lucrum extendat. 2 «Manum habet ad dandum collectam, sed ad recipiendum porrectam», ad dandum clau
Abbreviated transcription (Latin):
principes ideo felices essẽ dicimus: qm̃ diutius¬
filios morte placita zeliquerunt: uel quia hostesi
rei. p ͭ ͤ tonuerũt: Uel inimicos ciues ad uersus
sc ĩ ẜgentes cauore et oppͥmere potucrũt. Na hec
et alĩa huius uite erupnose muera uel solatia.¬

Expanded text:
es ideo felices dicimus, quia uel diutiusfilios morte placida reliquerunt, uel hostes rei publicae domuerunt uel inimicos ciues aduersus se insurgentes et cauere obprimere potuerunt. Haec et alia uitae huius aerumnosae uel munera uel sola
Abbreviated transcription (Latin):
beata parens Enixa puerpera regẽ. Qui Celum
t̾ramq regit ꝑ secula: Cuius numẽge et eterno ꝯ¬
plectens oĩa gyro. Imperiu sine fine manetq uen¬
tre bocto Gaudia matris hñs cum ꝟginitatis ho¬
nore. Nec pͥmam similez uisa est: nec habere se¬

Expanded text:
ta parens, enixa puerpera regem, Qui celum terramque regit per secula, cuius Numen et eterno complectens omnia gyro, Imperium sine fine manet, que ventre beato, Gaudia matris habens, cum virginitatis honore, Nec primam similem visa es, nec habere se
Abbreviated transcription (Latin):
euo sempiterno fruantia. Nichil est .n. illi prin¬
cipi deo.qui om̃em. mundu regit : qd quide fiat
interis acceptius ꝙͣͣ ꝯcilia cetusq hominu Iure so¬
tietatis: que ciuitates appellaontur haꝵ rectores et
ꝯseruatores hĩc profecti huc reuertuntꝰ. Ostende

Expanded text:
evo sempiterno fruantur. Nichil est enim illi principi deo qui omnem mundum regit, quod quidem in terris fiat acceptius, quam concilia cetusque hominum iure sociati, que civitates appellantur. Harum rectores det conservatores hinc profecti huc revertuntur». Erat
Abbreviated transcription (Latin):
sit dicens. Nec om̃e etatẽ coͬrumpit om̃e sexũ
cõfudit: om̃em ordinc soluit. om̃e caculitm¬
ꝑuertit. In uadit eiz Senes et iuuenes smares et fe¬
minas. prudentes et sim̃plices. Superiores et ĩferiores :
ad extremũ ẽt Saicerdotes : qui nocte uenerẽ amplectunt.
Mane aũt̃ uirginẽ uenerantur: łupe dictu. S tr¬
pissimũ actu. Dici liceat ut agi nõ libeat. Nocte filiũ
uencris agitant ĩcubili: Nane filiu uginis offerit

Expanded text:
xum confundit, omnem ordinem solvit, omnem gradum pervertit. Invadit enim senes et iuvenes, mares et feminas, prudentes et simplices, superiores et inferiores, ad extremum etiam sacerdotes, qui nocte Venerem amplexantur, mane vero Virginem venerantur. Turpe dictu, sed turpissimum actu, dici liceat ut agi non libeat: nocte filium Veneris agitant in cubili, mane filium Virginis offerunt
Abbreviated transcription (Latin):
ẽt qui stant nõ cadunt. et qui elisi st̃ eriguntur.
hanc diuites tuti sunt. Per hanc pauperes nõ
deficiunt. Hec exilloꝵ habundantia excubat.
Hec ut ab ip̃is penuria repellat᷑ exorat. In hac
gubernamur inprosperis. Per hanc fiducĩa gerizꝰ
ñ aduersis. Hec nobis ingaudiis iocunda ẽ. hec
ĩ luctib suauis. per hanc letitiã ꝑcipimus. ꝑ hanc
tristitiã declinamus. Nuit aũt nostri pondus¬

Expanded text:
iam qui stant non cadunt, et qui elisi sunt eriguntur. hanc divites tuti sunt, per hanc pauperes non deficiunt. Haec ex illorum abundantia excubat, haec ut ab ipsis penuria repellatur exorat. In hac gubernamur in prosperis, per hanc fiduciam gerimus in adversis. Haec nobis in gaudiis jucunda est; haec in luctibus suavis. Per hanc laetitiam percipimus, per hanc tristitiam declinamus. Hui
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid inquirũt qđ spectet abene betteq uiuendu.
ducit᷑: Aut hec are est aut nulla oĩo ꝑ quã eas ꝯ¬
maꝵ sine arte nulla sit: hominũ ost paꝵ ꝯsictera¬
re loquentiu atq ĩ maximis errantiu rebus. di
aũt est aliqua disciplina uirtutis ubi ea queretir
cũ ab hoc dicendi genere discesserit: Id recte dixi¬

Expanded text:
 bene beateque vivendum? ducitur, aut haec ars est aut nulla omnino, per quam eas as cum minimarum sine arte nulla sit, hominum est parum considerate loquentium atque in maximis rebus errantium. Si autem est aliqua disciplina virtutis, ubi ea quaeretur, cum ab hoc discendi genere discesseris? Sed haec,
Abbreviated transcription (Latin):
simus hẽretur suppx ĩnimicis ꝯtumeliosus ami
uacat. lingua uaria:. manus ⁊ apatissime: gula ĩ¬
ĩmensa: pedes fugates que honeste nominari non
autẽ nomino nemine: quare irasci nemo michi
poterit: nisi qui ante dese uoluerit cõfiteri. dub¬

Expanded text:
simus, supplex inimicis, contumeliosus amicudine vacat; lingua vana, manus rapacissime, gula immensa, pedes fugaces et que honeste nominari non autem nomino neminem; qua re irasci mihi nemo poterit nisi qui ante de se voluerit confiteri.
Abbreviated transcription (Latin):
doctor ĩtres segregat t̾nas dispositiones. Et pͥme
quidem ẽẽ dicit circa deũ epistentẽ.sꝑ ractente illi
et ante alias ĩmediate unitã ot tractita. Sc̃issimos
ei tronos et oculos et pẽnosos ordines. Cherubin
hebreoꝵ uoce. et seraphin noĩatos s ẜ oĩb suꝑposi¬

Expanded text:
ctor in tres segregat ternas dispositiones. Et primam quidem esse dicit circa Deum existentem semper, et attente ipsi et ante alias immediate uniri traditam. Sanctissimos enim Thronos et oculosos et pennosos ordines, Cherubim Hebraeorum voce et Seraphim nominatos, secundum o
Abbreviated transcription (Latin):
fidelez sequestiamus. qͣĩ ydonca quãdtam et tu¬
tissima nauẽ uniuersoꝵ desiderioꝵ ñoꝵ mercib
honerazꝰ: que ad oĩpotentẽ deu expansis maĩbus
fusisq pretib prospero feliciq cursũ pueĩt. per
hanc oĩa timoris dñi ornamenta ꝑcipiiꝰ. ꝑ hanc
quicquid fides incohat spes cumulat caritas de¬
corat assidua deprecatione ẜuamus. ꝑ hanc cas¬
titate tuemiur. ꝯtinentia u̾tuteq gubernamur.

Expanded text:
et tutissimam navim universorum desideriorum nostrorum mercibus oneramus, quae ad omnipotentem Dominum, expansis manibus, fusisque precibus prospero felicique cursu perveniat. Per hanc omnia timoris Domini ornamenta percipimus. Per hanc quidquid fides inchoat, spiritus mundat, charitas decorat, assidua deprecatione servamus. Per hanc castitate tuemur, continentia virtuteque gubernamur.
Abbreviated transcription (Latin):
mit̃. Hec et oña filios iude ꝑcussit. Iuceu et maas¬
antẽ Pugione transfõdit. Tribũ beniamin ꝓ uxore
leuite deleuit. filios heli sacerdotii inbello ꝓstrauit.
Hec uria occidit. Amon interfecit . Presbiteros lapi¬
dauit. Nec ruben maledixit. Sansonẽ sedupit.

Expanded text:
mit, Her et Onam filios Iuda percussit, Iudeum et Madianitidem pugione transfodit, tribus Beniamin pro uxore levite delevit, filios Eli sacerdotis in bello prostravit; hec Uriam occidit, Ammon interfecit, presbiteros lapidavit, Ruben maledixit, Samsonem seduxit,
Abbreviated transcription (Latin):
exigne: Flatus et uentus fecit epaere pisces et
uolucres fecit exaqua: d hoies et iumẽta. ept̾ra
formauit: Consideras. ig᷑ aquatica se uile ĩue¬
niet. Considerans aerea se uiliorẽ agnoscet. Con¬
sideras igne sc uilissimũ reputabit. Nec se celesti
bus parifitare Ralebit. nec audobit se preferẽ t̾re¬

Expanded text:
ex igne, flatus et ventos fecit ex aere, pisces et volucres fecit ex aqua: homines et iumenta fecit de terra. Considerans igitur aquatica homo se vilem inveniet, considerans aeria se viliorem agnoscet, considerans ignea se vilissimum reputabit, nec valebit se parificare celestibus, nec audebit se prefer
Abbreviated transcription (Latin):
amicus. Cuius hec instinctu facta sunt scelera:
Cuius ĩtuitu. Cuius spe: Cuius fiducia ista
nephancla cõmissa: Numꝗd nõ presentis uite a¬
more lucti ista conmictunt: Et lum illa plus¬
latro perimit uiatorez. Diues opprimit pauperem.
suꝑbus humilez. et om̃is nocens quẽcumq potue¬
rit aggrauat innocẽte. Hlec aũt faciunt mala
qui isti uite seruire clesiderant: et se existimant
in amore eiꝰ per tempora prolixa durare. Non gͦ
alterius causa fiunt scelera nisi ut ĩfelicissime¬
uite isti carnali acarnalibus seruiatur. Ip̃a est
deniq: que eis crimina imperat Iubet facinora.
suadet iniusta: et postea ꝙͣ om̃i crudelitate: omiq
utero mors eterna est nata. tp̃r que gule sue et libi¬
in istam mortis regionẽ iactati sunt. hĩc iteꝵ sũt
acd inferos deuoluti nihil secum preter poc̃ta por¬
tantes. hec ergo uita est: que cũ fallacia suadet

Expanded text:
amicus; cujus haec instinctu facta sunt scelera, amicus; cujus haec instinctu facta sunt scelera, cujus intuitu, cujus spe, cujus fiducia ista sunt nefanda commissa? Numquid non praesentis vitae amore seducti ista committunt, et dum illam pluslatro perimit viatorem, dives opprimit pauperem, superbus humilem, et omnis nocens quemcumque potuerit aggravat innocentem? Haec autem faciunt mala, quia isti vitae servire desiderant, et se existimant in amore ejus per tempora prolixiora durare. Non ergo alterius causa fiunt scelera nisi ut infelicissimae isti carnali vitae a carnalibus serviatur. 11. Ipsa est denique quae eis crimina imperat, jubet facinora, suadet injusta; et posteaquam omni crudelitate, omnique utero mors aeterna est nata, tempore quo gulae suae et libiin istam sunt regionem mortis jactati: hinc iterum sunt ad inferos devoluti, nihil secum praeter peccata portantes. Haec ergo vita est quae vos fallit
Abbreviated transcription (Latin):
inficdelis ut nec amatoribus suis fid custodire
potuerit/ profecto ab origine mundi inse crecdentes
fefellit: om̃i inse sperantes decepit cunctos inse
presumentes ĩrisit: et ita nullu oĩo certu recd¬
dit: ut ab ommibus probetur esse mentita: atq
omia crimina cũrere suos nõ cogeret amatores.
Ip̃a dat eclacitatẽ glutonibus: ip̃a ebrietate ĩgerit
temulentis: ip̃a naufragiu pudoris adulteris.
ipã exacrabile tracdit ꝑuersitate menelatẽ ut
ip̃a admonet fure ut rapiat. Iracundu ut seuiat.
menclace ut fallat. Ip̃a inter ꝯunges diuortia semi¬
nat. Inter amicos discordiam. Inter patificos lites.
Inter iustos inustitia. Inter frẽs scãcdala. Ipã tol¬
lit iudicib iustitia. Castis puelicitia. artificib
ꝑitiam. Ip̃a aufert morib disciplina. Et ut altio¬
ra. que amatoribus suis ingerit crimina memo¬
remus. Si fratre aliquando Germanus fr̃ occͥdit.
Si filius necauit pr̃ez di interemptus est ab amico

Expanded text:
infideils, ut nec amatoribus suis fidem potuerit custodire. Ab origine enim mundi in se credentes fefellit, omnes se exspectantes decepit, cunctos de se praesumentes irrisit, et ita nullum omnino certum reddidit, ut omnibus probetur fuisse mentita. Atque omnia crimina currere suos non cogeret amatores. Ipsa dat edacitatem glutonibus, ipsa ebrietatem ingerit temulentis, ipsa naufragium pudoris adulteris, ipsa exsecrabilem tradit perversitatem incestipsa admonet furem, ut rapiat; iracundum, ut saeviat; mendacem, ut fallat. Ipsa inter conjuges divortia seminat, inter amicos discordias, inter pacificos lites, inter justos injustitiam, inter fratres scandala. Ipsa tollit judicibus justitiam, castis pudicitiam, artificibus peritiam, ipsa aufert moribus disciplinam. Et ut altiora quae amatoribus suis ingerit crimina memoremus; si fratrem aliquando frater germanus occidit, si filius necavit patrem, si interemptus est ab amico
Abbreviated transcription (Latin):
Dur populus pauper. dun noua Rona fuit.
Ourr cela Martigenarr capiebat parua Quirinun.
Et dabat exiguurr Fluminis ulua torum.
Dascebatq suas ipse Senator oues:
Et breuis argenti lamina crimen erat. Re.I¬

Expanded text:
dum populus pauper, dum nova Roma fuit, dum casa Martigenam capiebat parva Quirinum, et dabat exiguum fluminis ulva torum. pascebatque suas ipse senator oves; et levis argenti lammina crimen erat.
Abbreviated transcription (Latin):
anteqͣm satalites sathane qui ad sacrilegia ꝑpetranda cõuo¬
rati fuerant cõuenirent: ante altare sc̃i iohãnis baptiste
et scĩ augustini angloꝵ apll in sarcofago marmorio sepe¬
lierũt. isbi ad glouã oĩpotentis dei per eũ inuita et magna
fiũt miracula ⁊ cateruatĩ confluentibz ppłis ut uideant in
aliis senciant in se potenciã et clementiã eius: qui semꝑ
in scĩs suis mirabilis et gloriosus est. Nam et in loco passio¬
nis eius ut ubi ante maius altare ꝑnoctauit humandus:
et in quo tandẽ sepultus est: ꝑalitici curãtur: cedi uident.
surdi audiũt: loquũt᷑ muti. daudi ambulant ⁊ euadũt fe
bucitãtes arrepti a demonio liberãtur. et a uariis morbis
sanãtur egroti⁊ blasfemi a demonio arrepti confundunt᷑.¬

Expanded text:
antequam satellites Satanae, qui ad sacrilegia perpetranda convoantequam satellites Satanae, qui ad sacrilegia perpetranda convocati fuerant, convenirent, ante altare sancti Joannis Baptistae et sancti Augustini Anglorum apostoli in sarcophago marmoreo sepelierunt. Ubi ad gloriam omnipotentis Dei per eum multa et magna fiunt miracula catervatim confluentibus populis, ut videant in aliis et sentiant in se potentiam et clementiam ejus, qui semper in sanctis suis mirabilis et gloriosus est. Nam et in loco passionis ejus, et ubi ante maius altare pernoctavit humandus, et ubi tandem sepultus est, paralytici curantur, caeci vident, surdi audiunt, loquuntur muti, claudi abricitantes, arrepti a daemonio liberantur, et a variis morbis sanantur aegroti, blasphemi a daemonio arrepti confundunt
Abbreviated transcription (Latin):
loꝵ beneficia ꝑ ex ipsuis merita fidelib coriferũtur⁊ pres¬
Quis qđ sequis sine la crimis refere porerit uel audire:
Ectliã quidẽ que sacro cruore nolata fuerat uel pocius cõ¬
seccata: se non tamẽ sine hesitacione et delibetaoone ml̃it
ꝓpter muetũ immpioꝵ et ꝓ testandã ĩ iuiriã de suspendere au¬
la est s diuinis: sed tantus terroi ex sigius ꝑatent ib pno¬
iĩciales ĩasit⁊ ut nullus oĩo aut prarus fuerit qui au¬
ceret a diuinis cessare pro exhibicione iusticie. aut ꝓro hu¬
manitaitis officio debitũ in xp̃o delunctis murs soiep¬
deleret. In hiis oĩb ꝑsetutoꝵ nõ quieuit furor dicẽtiũ cor-¬
pus proditons inter sauctos pontifices nõ esse hũandũ: sed
ꝓiciendũ esse: in paludẽ uiliorẽ nel suspendendũ esse patibulo.
Unde scĩ uiri qui aderant nim sibi tunc̃tes ĩferri ÷ eũ in cripta

Expanded text:
lorum beneficia per ipsius merita fidelibus conferuntur. Praeslorum beneficia per ipsius merita fidelibus conferuntur. Praesquis quod sequitur sine lacrymis referre poterit vel audire? Ecclesia quidem quae sacro cruore violata fuerat, vel potius consecrata, se non tam sine haesitatione et deliberatione multa propter metum impiorum ad protestandam injuriam Dei, suspendere ausa est a divinis; sed tantus terror ex signis patentibus provinciales invasit, ut nullus omnino aut perrarus, qui auderet a divinis cessare pro exhibitione justitiae aut pro humanitatis officio debitum in Christo defunctis munus solemere. In his omnibus persecutorum non quievit furor dicentium corpus proditoris inter sanctos pontifices non esse humandum, sed projiciendum esse in paludem viliorem vel suspendendum patibulo. Unde sancti viri qui aderant vim sibi timentes inferri eum in crypta,
Abbreviated transcription (Latin):
tate dñi. feria uo tercia. Dicendũ etiã qd̾ feria fcia natus ess. a
haptratus idẽ uir bt̃issimus ⁊ feria ftia de norfhamtona fugit
fera stiai mare trãsit ⁊ feria feccia nichilomiꝰ in reditu sus
transfreraiuit: e feria tertia sicut predictũ est: martirio cors¬
liatus occubuit. Poreo monachi uidentes iuꝵ bc̃ssimũ. oĩa
sctatis et religionis insignia. in occultis sius habentẽ
ĩestimabilit gauisi st̾: e ãmirantes dicebant mutus. Eie
uere montichũ et uere heremitã⁊ ate uere martirẽ: qui nõ
solũ in moite. sed et in unita tormẽta passus est. de doloieigit
quẽ de morte illius cõceperant ĩenarrabiliter consolati gau¬
dentes et geultantes in dño securic de patrociniis eius: Cñ
cũ maximo honore et alacri deuocione in cripta abditissi¬
ina sepelierũt. ubi crebia et ĩnumera sainitatũ & miratis¬

Expanded text:
tate Domini, feria vero tertia. Dicendum etiam quod feria tertia natus est et tate Domini, feria vero tertia. Dicendum etiam quod feria tertia natus est et baptizatus idem vir beatissimus; feria tertia de Northamptona fugit, feria tertia mare transiit, feria tertia nihilominus in reditu suo transfretavit, et feria tertia sicut praedictum est martyrio coronatus occubuit. Porro monachi videntes virum beatissimum omnia sanctitatis et religionis insignia in occultis suis habentem inaestimabiliter gavisi sunt, et admirantes dicebant mutuo: « Ecce vere monachum et vere eremitam; ecce vere martyrem, qui non solum in morte sed et in vita tormenta passus est. » De dolore igitur quem de morte illius conceperant, inenarrabiliter consolati gaudentes et exsultantes in Domino securique de patrociniis ejus eum cum maximo honore et alacri devotione in crypta abditissima sepelierunt. Ubi crebra et innumera sanitatum et miracu
Abbreviated transcription (Latin):
igit ᷑ tollite eũ de medio: et ꝓ icite in locũ ubi nesciat᷑. Auo-¬
qͣu noueritis eũ uilissime per pares extrahendũ: et pet frus¬
tra discerptũ porcis et canib piciendũ. Timentes igit᷑ mo-¬
nachi acceperũt corpus scm̃: et exuerũt illud uestimẽtis suͤ.
Cũq nestimenta illa que usus necessarius exigere uideba¬
tur sustulissent: ĩuenerũt subtus habitũ mõchi id est
tuculłã et sub cuculla ad carnẽ ciliciũ asprimũ: demũ etiã
sub femoralib lineis femoralia cilicina nichilominꝰ
asperrima. Ipsa quoq uatunẽta ita arte quadã et no¬
dis aptata erant⁊ ut facile possent exui et indui ꝓpter
discaplinã: crebro siquidẽ flagalabatur. Ipsa eniã die qua palsuᷤ
est teras flagellatus asseriturꝰ ꝑassus est ãt ab incarnacione
dñi millesimio cẽtesimo septuagesimo primo: qntodie a natiui¬

Expanded text:
igitur tollite eum de medio, et projicite in locum ubi nesciatur, alioigitur tollite eum de medio, et projicite in locum ubi nesciatur, alioquin noveritis eum vilissime per pedes extrahendum et per frusta discerptum porcis et canibus projiciendum. » Timentes igitur monachi acceperunt corpus sanctum et exuerunt illud vestimentis suis. Cumque vestimenta illa, quae usus necessarius exigere vibebatur, sustulissent: invenerunt subtus habitum monachi, id est cucullam, et sub cuculla ad carnem cilicium asperrimum, demum etiam sub femoralibus lineis femoralia cilicina nihilominus asperrima. Ipsa quoque vestimenta ita arte quadam et nodis aptata erant ut facile possent exui et indui propter disciplinam. Crebro siquidem flagellabatur; ipsa etiam die qua passus est, tertio flagellatus asseritur. Passus est autem ab incarnatione Domini millesimo centesimo septuagesimo primo, quinto die a nativi
Abbreviated transcription (Latin):
piiuilegia et uniuersa que ibi reꝑta st̃. Drripuerũt quoq
etiã equos oẽs: et oniuersa oĩno que in domib archiẽp̃ali-¬
bzusui apta ĩuenire potuerũt. monachi u̾o emissa mul-¬
titudine ppli de eccl̃ia clauserũt ostia: colligentisq suꝑpa
uimentũ fusũ sanguinẽ et cerebꝵ noui martiris reposu¬
erũt in uasa. Tuierũt quoqz corpus saĩssimũ. et posuerũt
ante mais altare ubi et ꝑ noctauit: cirtũsedentib mõchi
in magna tristicia et merore. Subposuerũt ãt et uasa ad suis¬
cepcionẽ sanguinis defluẽtis: nõ ignorãtes pretiosissimũ esse
martiris sanguinẽ. qui pro del amoie et etclesie libertate fu-¬
sus fuerat. Mane facto uenit quidã ostiarius regis robertuᷤ
scilicet de broco. missus a randulpho de broco: qui cõuocatis
monarhis dixit. Terra uacuata est a proditore: qui sicut ui-¬
uus ita eciã et mortuus meruisset inhoneste tractari. Rũc

Expanded text:
privilegia et universa quae ibi reperta sunt: diripuerunt quoque privilegia et universa quae ibi reperta sunt: diripuerunt quoque etiam equos omnes et universa omnino quae in domibus archiepiscopalibus usui apta invenire potuerunt. Monachi vero emissa multitudine populi de ecclesia clauserunt ostia: colligentesque super pavimentum fusum sanguinem et cerebrum novi martyris reposuerunt in vasa. Tulerunt quoque corpus sanctissimum et exposuerunt ante majus altare ubi et pernoctavit, circumsedentibus monachis in magna tristitia et moerore: subposuerunt autem et vasa ad susceptionem sanguinis defluentis: non ignorantes pretiosissimum esse martyris sanguinem qui pro Dei amore et Ecclesiae libertate fusus fuerat. Mane facto, venit quidam ostiarius regis Robertus scilicet de Broco, missus a Randulpho de Broco qui convocatis monachis dixit: « Terra vacuata est a proditore, qui sicut vivus ita etiam et mortuus meruisset inhoneste tractari. Nunc
Abbreviated transcription (Latin):
pauimento. Richardus p̾o brito iã in pauimẽto prostra¬
tũ ꝑcussit: fregiti ensem suũ per mediũ ad lapidẽ opiosi¬
tũ. Dũ hec agũt᷑ hugo de maureuilla ĩ abigendo ppł̃oq
ĩminebat occupatus erat: et ita cõtigit qd manu sua nõ
ꝑcussit eauĩ. Hugo uͥo malus cleritus oĩm hoĩm sceleratis¬
simꝰ acceders adiacentẽ posuit pedẽ suꝑ collũ eius: gla¬
diũq defigens in capite spargebat cerebrũ eius suꝑ paui¬
mentũ. ilamans et dicens. Eamꝰ: mortuus est er̃i prodi¬
tor. His igit ᷑ gestis ⁊ egrediũtur milites de ectł̃ia per uiam
qua penerant: gladios habentes in manib a uociferãite.
Regales regales. Dimniserant at interim ĩ camera archie¬
piscopali robertũ de broco et quostã alios ad custodiã reꝑ
que ibi erant. Quo iterũ reuersi÷ statim fregerũt archa ⁊
schunia: accipiẽtes ai et argentũ et nestes et libios eciã

Expanded text:
pavimento. Richardus vero Brito jam in pavimento prostrapavimento. Richardus vero Brito jam in pavimento prostratum percussit, fregitque ensem suum per medium ad lapidem oppositum. Dum haec agantur Hugo de Maurevillo in abigendo populo qui imminebat occupatus erat, et ita contigit quod manu sua non percussit eum. Hugo vero Malus clericus omnium hominum sceleratissimus accedens ad jacentem posuit pedem supra collum ejus, gladiumque defigens in capite spargebat cerebrum ejus supra pavimentum, clamans et dicens: « Eamus, mortuus est enim proditor. » His igitur gestis, egrediuntur milites de ecclesia per viam qua venerant, gladios habentes in manibus et vociferantes: « Regales, regales. » Dimiserant autem interim in camera archiepiscopali Robertum de Broco, et quosdam alios ad custodiam rerum quae ibi erant. Quo iterum reversi, statim fregerunt arca et scrinia, accipientes aurum et argentum et vestes et libros, etiam
Abbreviated transcription (Latin):
uespas ꝯuenerat eriperet᷑: euaginato gladio iã ꝑtussurus
appropinquauit. Uidens uero uir sc̃s martiriũ suũ ĩmine¬
re⁊ iãq cominus stare ꝑcussorẽ: iũctis manib operuit ocu-¬
las subs caputq inclinans ꝑcussori dixit. Des et btõ dyoni¬
sio scõq elfego me ꝯmendo: Hec cũ dixisset: accessit rainal¬
dus et ꝑcussit eũ ex obliquo fortiter in capite. ampulauit.¬
q sũmitatẽ corone eius. pileũq deiecit lapsus est ensis su-¬
ꝑ leuã scapulã. insciditqs oĩa uestimẽta illuᷤͤusq ad nudũ.
MAagister ũo eduoardus qui iuxta uur dei stabat. uidẽs itũ
ĩminere. iecit brachiũ ecõtra qͣsi eũ ꝓtaturus: qd̾ fere penitis
absasũ est. Tũt accessit guillelmꝰ de traci. grandiq ictu ꝑ¬
tussit in capite: qui tñ adhuc mĩne cecidit. Itẽ ꝑussit ildẽ
guillelmꝰ enixius⁊ et ad illũ ictũ: corruit uir sc̃s pronus ĩ

Expanded text:
vesperas convenerat eriperetur, evaginato gladio jam percussurus vesperas convenerat eriperetur, evaginato gladio jam percussurus appropinquavit. Videns vero vir sanctus martyrium suum imminere jamque cominus stare percussorem: junctis manibus, operuit oculos suos caputque inclinans percussori dedit. « Deo et beato Dionysio sanctoque Elfego me commendo! » haec cum dixisset, accessit Raynaldus et percussit eum ex obliquo fortiter in capite amputavitque summitatem coronae ejus pileumque dejecit. Lapsus est ensis supra laevam scapulam, inciditque omnia vestimenta illius usque ad nudum. Magister vero Edwardus qui juxta virum Dei stabat, videns ictum imminere, jecit brachium econtra quasi eum protecturus, quod fere penitus abscissum est. Tunc accessit Willelmus de Traci, grandique ictu percussit in capite, qui tamen adhuc minime cecidit. Item percussit idem Willelmus enixius, et ad illum ictum corruit vir sanctus pronus in
Abbreviated transcription (Latin):
perũt ei minari mortẽ. Quibzille rñdit. Mainas uras nõ
timeo: nã mori pro deo patus sũ. Berũptamẽ hoĩes meos
dimittite: na contingatis eos. In iecerũt igit᷑ manus ĩ eũ.
ceperũtos eũ fortit̾ trahere: nitentes eũ ĩponere humeris
guillelmi. et de ecclia eicere. Sed uir sc̃s̃ firmit᷑ stabat ĩ gra¬
du suo. nec loco moueri potuit÷ magister nãq ed warduᷤ.
qui solus ex oĩb siuis cũ eo remanserat: ualidissime eũ
contra eos retinebat. Cũq rainaldus filius prsidius qui
pumꝰ ũecerat manus in eũ uchemãtius instaret⁊ exaiciẽs
se uir dei ĩpegit eũ a se: ita qd̵ fere corruit suꝑ pauimentũ
dicens illi. Recede hinc homo meus es: cõtingere me nõ
debes. Et raynaldus ait. Nec fidẽ nec hominiũ tibi debeo:
cõtra fidelitatẽ regis. Bidens igitur raynaldus qd̾ a loto
moueri nõ posset ⁊ timensq ne a ppłoqui ad andiendas

Expanded text:
perunt ei minari mortem. Quibus ille respondit: « Minas vestras non perunt ei minari mortem. Quibus ille respondit: « Minas vestras non timeo, nam mori pro Deo paratus sum; verumtamen homines meos dimittite neque contingatis eos. » Injecerunt igitur manus in eum, coeperuntque eum fortiter trahere, nitentes eum imponere humeris Willelmi et de ecclesia ejicere. Sed vir sanctus firmiter stabat in gradu suo nec loco moveri potuit, magister namque Edwardus, qui solus ex omnibus suis cum eo remanserat, validissime eum contra eos retinebat. Cumque Rainaldus filius Ursionis qui primus injecerat manus in eum, vehementius instaret, excutiens se vir Dei impegit eum a se: ita quod fere corruit super pavimentum, dicens illi: « Recede hinc, homo meus es: contingere me non debes. » Et Raynaldus ait: « Nec fidem nec hominium tibi debeo, contra fidelitatem regis. » Videns igitur Raynaldus quod a loco moveri non posset, timensque ne a populo qui ad audiendas
Abbreviated transcription (Latin):
terũ arripuerũt mõchi uiꝵ dei: et ceperũt eũ per gradus in
thoꝵ ducere. Quibz ipse ait. Dunittite me et recedite: nich¬
il hic habetis facere: ꝑmittite deũ scd̾m uoluntatẽ suã dis¬
pouere de negocio suo. Interĩ irruũt milites in eccłiam: f̾ribi-¬
liter clamãtes et uociferãtes. ubi est thomas proditor regis :
Uir ãt dñi ad ista nichil m̃dit. Clamauerũt igit᷑ iteꝵ ⁊ dixe¬
ep̃s sũ: et si me queritis ecte ĩuenistis: Hec dicens descendit
obuiã as de gradib quos ascenderat ⁊ diuertensq ĩ partẽ
etłie aquilonarẽ ibi ad muꝵ ꝓpe altare bt̃i benedicti sub¬
stitit. Accederites igit᷑ ad eũ quatuor milites meõrati et q̃dã
lentꝰ quẽ seũ adduxerãt. cui nomẽ hugo malus cdericus:
diperũt ei. Absolue celeriter ep̃os regis quos excõĩcasti. Er̃ b
ille. Non faciã inquit aliud: nisi qd̃ iã dixi et feci. Tũc ce¬

Expanded text:
Iterum arripuerunt monachi virum Dei, et coeperunt eum per gradus in Iterum arripuerunt monachi virum Dei, et coeperunt eum per gradus in chorum deducere. Quibus ipse ait: « Dimittite me, et recedite: nihil hic habetis facere: permittite Deum secundum voluntatem suam disponere de meo negotio. » Interim venerunt milites in ecclesiam terribiliter clamantes et vociferantes: « Ubi est Thomas proditor regis? » Vir autem Domini ad ista nihil respondit. Clamaverunt igitur iterum et dixeepiscopus sum: et si me quaeritis, ecce invenistis. » Haec dicens descendit obviam eis de gradibus quos ascenderat, divertensque in partem ecclesiae aquilonarem, ibi ad murum prope altare beati Benedicti substitit. Accedentes igitur ad eum quatuor milites memorati, et quidam clericus quem secum adduxerant cui nomen Hugo Malus clericus: dixerunt ei: « Absolve celeriter episcopos regis, quos excommunicasti. » Quibus ille: « Non faciam, inquit, aliud nisi quod jam dixi et feci. » Tunc coe
Abbreviated transcription (Latin):
rit ãt unus ex moͣchis uolens tẽptare si forte serã uirib effrin¬
gere posset: sed mox ut eã tetigir diuino nũtũ mirãte ip̃s et
oĩbz qui aderant ita in manus eius collapsa est: ac si ostio mi¬
nime adhesisset. Tunc moͣchus. Apprehendite ĩquit eũ. et
apportate. Qui accipiẽtes eũ ceperũt portare: nec dimiser̃t
donec in eccl̃iam eũ introduxerunt. Substiterũt tamẽ an-¬
teqm in eccl̃iam uenirẽt: bis in claustro et semel in capit¬
tulo. Nam ipse irascens eis reluctabatur et elabebatur
de manibz eoꝵ: nolens se portari ab eis. Ingresso igit᷑ oio
dei in erlesiã. respiciẽtes mõchi uiderũt milites iã ingredi
tlaustiũ: clauserũt contra eos ianuas eccłie. Uidens ãt uie
dei claudi ianuas: dixit. Per scãm obedienciã precipio ut si¬
ne mora a piant᷑: nõ enĩ debemꝰ facere castellũ de domo dei

Expanded text:
rit autem unus ex monachis volens tentare si forte seram viribus effrinrit autem unus ex monachis volens tentare si forte seram viribus effringere posset, sed mox ut eam tetigit, divino nutu, mirante ipso et omnibus qui aderant, ita in manus ejus collapsa est ac si ostio minime adhaesisset. Tunc monachus: « Apprehendite, inquit, eum et apportate. » Qui accipientes eum coeperunt portare nec dimiserunt donec in ecclesiam eum introduxerint. Substiterunt tamen antequam in ecclesiam venirent; bis in claustro, et semel in capitulo. Nam ipse irascens eis reluctabatur et elabebatur de manibus eorum nolens se portari ab eis. Ingresso igitur viro Dei in ecclesiam, respicientes monachi viderunt milites jam ingredi claustrum: clauserunt contra eos januas ecclesiae; videns autem vir Dei claudi januas dixit: « Per sanctam obedientiam praecipio ut sine mora aperiantur: non enim debemus facere castellum de domo Dei. »
Abbreviated transcription (Latin):
et diuerticula domꝰ nouerat: qui ait ad eos. Sequim̃ me in¬
troducã em̃ pos alia uia. Eo igit᷑ ducẽte irruerũt per pomeriũ
et usq ad camerã ꝑuenerũt. Sed cũ nec ibi ingressũ ĩueni¬
rent ⁊ ascendit predictus rohertus per deambulatoriũ qdi
bi de ueteri tũc renonabat᷑: ut aperiret ostia. Quos adesse
sencientes qui ĩtus cũ uiro dei erant oẽs fugerũt ⁊ p̃ter ali¬
quot mõchos: et onũ clericũ cui nomẽ magister edmarduˢ.
Hn apprehendẽtes uenerabilẽ umi ad huc eñ sedebat. ceperũt eñ re-¬
luctantẽ et renitentẽ atq tradicentẽ inter manꝰ suas ad atiam
portare. Circũspicientes ãt uiderũt curiã plenã armatis: et po¬
meriũ piasq quib ad etłiam ꝑgebat᷑ preoccupatas militib
et obstupuer̃t. ẽũt diuaterũt ad aliud ostiũ secretius. qd̃ ml
totpe clausũ et obseratũ nulli transitũ prebuerat. Pretutur¬

Expanded text:
et diverticula domus noverat: qui ait ad eos: « Sequimini me, inet diverticula domus noverat: qui ait ad eos: « Sequimini me, introducam enim vos alia via. » Eo igitur ducente venerunt per pomarium et usque ad cameram pervenerunt. Sed cum nec ibi ingressum invenirent, ascendit praedictus Robertus per deambulatorium, quod ibi de veteri tunc renovabatur, ut aperiret ostia; quos adesse sentientes qui intus cum viro Dei erant, omnes fugerunt praeter aliquot monachos et unum clericum cui nomen magister Edwardus. Hi apprehendentes venerabilem virum, adhuc enim sedebat, coeperunt eum reluctantem et renitentem atque contradicentem inter manus suas ad ecclesiam portare. Circumspicientes autem viderunt curiam plenam armatis et pomarium viasque quibus ad ecclesiam pergebatur, praeoccupatas militibus et obstupuerunt. Tunc diverterunt ad aliud ostium secretius quod multo tempore clausum et obseratum nulli transitum praebuerat. Praecucur
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ extipiendã: qmͣ illi ad inferendã. Nos inquit iohãne ᷤᷤ
ꝑcc̃ores sumꝰ ÷ et nondũ ad mortẽ pati: neminẽq uideo
qui gratis mori uelit peter te. Et ille. Dñi inquit uolũ¬
tas fiat. Interĩ egressi milites armis se minuerũt: ĩer¬
mẽ aggressuri. Ceteri enĩ milites qui foris expectaue-¬
uant ÷ dũ illi cũ biro dei loquerẽtur: sub tunicis siuis lori¬
cati uenerant. Qd̾ cũ nũciatũ fuisset ei: dixerũt monachi
ad eũ. Dñe⁊ ueni in eccł̃iam: nã hoĩes isti uel ad capcionẽ
uł ad ĩterfectionẽ tuã se preparant. Et ille ait. Non tineo eõ:
hic expectabo qͥcquid deo placuerit. Milites u̾o ĩa ꝑati. cũ ter¬
rore et strepitu ad ianuas aule accesserũt⁊ quas obseratas
repientes nulla ui qmqmͣ id totis nisib tẽptauerint effring̾e
potuerũt. Erat ãt cũ eis quidã rohertus de brocoqui oẽs aditud

Expanded text:
tem excipiendam, quam illi ad inferendam. » -- « Nos, inquit Joannes, tem excipiendam, quam illi ad inferendam. » -- « Nos, inquit Joannes, peccatores sumus et nondum ad mortem parati, neminemque video qui gratis mori velit praeter te. » Et ille inquit; « Domini voluntas fiat. » Interim egressi milites armis se munierunt inermem aggressuri. Caeteri enim milites, qui foris exspectaverant, dum illi cum viro Dei loquerentur, sub tunicis suis loricati venerant. Quod cum nuntiatum fuisset ei dixerunt monachi ad eum: « Domine, veni in ecclesiam, nam homines isti vel ad captionem vel ad interfectionem tuam se praeparant. » Et ille ait: « Non timeo eos: hic exspectabo quidquid Deo placuerit. » Milites vero jam parati cum terrore et strepitu ad januas aulae accesserunt, quas obseratas reperientes nulla vi, quanquam id totis nixibus tentaverunt effringere potuerunt. Erat autem cum eis quidam Robertus de Broco qui omnes aditus
Abbreviated transcription (Latin):
dicẽtes qͣa quisquis cũ archiep̃o remaneret: regis ĩimi-¬
tus et morte dignus haberet: Audiens ãt ure sc̃s mi¬
nas eoꝵ surrexit: et usq ad ostiũ camere secutus ẽ eo ͤ
Dminãtiq sibi militi dixit. Quid dicis; Dic dic. Illi u̾o
nõ attendẽtes uerbũ illius: ꝑtransierũt. Reuersus itaq
uir sc̃s ad suos: sedit suꝑ lectũ suũ. Cui iohãnes sares¬
biriensis. Hec ĩquit consuetudo tua semꝑ fuit et est:
ut qd̃ tibi solinidetur illud semꝑ et dicas et facias. Et uir¬
scs̃ ad eũ. Quid us ait dñe iohãnes: Et iohãnes. Consi¬
liuĩ ĩ quit tuũ debuisses pocasse: sciens certissime qd̃ mili¬
tes isti nichil aliud querant aduersũ te: nisi tantũ occa¬
sionẽ ut te morti tradant. Cui uir sc̃s̃. Oẽs inquit mori
habemꝰ: nec timore mortis a iusticia flecti debemꝰ Pa¬
racior sũ pro deo et iusticia ecclesies dei libertate ad mor¬

Expanded text:
dicentes quia quisquis cum archiepiscopo remaneret, regis inimicdicentes quia quisquis cum archiepiscopo remaneret, regis inimicus et morte dignus haberetur. Audiens autem vir sanctus minas eorum, surrexit et usque ad ostium camerae secutus est eos, comminantique sibi militi dixit: « Quid dicis? dic, dic. » Illi vero troduxerunt. Circa viginti vero dies ante nativitatem Domini vir sanctus ad suos, sedit supra lectum suum. Cui Joannes Saresbiriensis: « Haec, inquit, consuetudo tua semper fuit et est, justitiam iis qui iniquo oppressi fuerant judicio, personarumsanctus ad eum: « Quid vis, ait, domine Joannes? » et Joannes: « Consilium, inquit, tuum debuisses vocasse, sciens certissime quod milites isti nihil aliud quaerant adversum te, nisi tantum occasionem ut te morti tradant. » Cui vir sanctus: « Omnes, inquit, mori habemus, nec timore mortis a justitia flecti debemus: paratior sum pro Deo et justitia Ecclesiaeque Dei libertate ad mor
Abbreviated transcription (Latin):
in eos uindicasses ⁊ eosq excõmunicasses: Et uir sc̃õ ad eũ.
Hugo ĩquit qͣm̃ erecto capite ĩcedis: Si quis in aliquo iura
ecdesiastica temerauerit⁊ et satisfacere ⁊tẽpserit: nullius
expatata lit encia iusticiã faciã. Adhec raynaldus. Ni¬
mis inquit magne st̃ mine iste. Hiis dictis exilientes cũ
ĩpetu milites surrexerũt : et steterũt ante uirũ dei: dixitis
raiualdus. Thoma ex ꝑte regis te diffiducio. Idip̃m et
ceteri milites ima noce conclamauerũt. Tunc dixit eis
uir scs̃. Scio qͣa ad me occidendũ uenistis: sed deũ faciocłi¬
peũ meũ. Pcuciensq manu sua crebro teruicẽ ꝓpriã: hic
ait hic me ĩuenietis. Tunc egressi st̃ mulites archiep̃s
uehemẽter cõminãtes. et precipientes ex ꝑte regis ut di-¬
ligẽt᷑ seruaret᷑: ne forte effugeret. Ministris eciã quos
in aula reppererũt ex noĩe regis f̾ribilit̾ minatist.

Expanded text:
in eos vindicasses, eosque excommunicasses? » Et vir sanctus ad eum: « in eos vindicasses, eosque excommunicasses? » Et vir sanctus ad eum: « Hugo, inquit, quam erecto capite incedis! Si quis in aliquo jura ecclesiastica temeraverit, et satisfacere contempserit, nullius exspectata licentia justitiam faciam. » Ad haec Raynaldus: « Nimis, inquit, magnae sunt minae istae. » His dictis, exsilientes cum impetu milites surrexerunt et steterunt ante virum Dei, dixitque Raynaldus: « Thoma, ex parte regis te diffiducio. » Id ipsum et caeteri milites una voce conclamaverunt. Tunc dixit eis vir sanctus: « Scio quia ad me occidendum venistis, sed Deum facio clypeum meum. » Percutiensque manu sua crebro cervicem propriam: « Hic, ait, hic me invenietis. » Tunc egressi sunt milites archiepiscopo vehementer comminantes, et praecipientes ex parte regis ut diligenter servaretur ne forte effugeret. Ministris etiam quos in aula repererunt, ex nomine regis terribiliter comminati sunt