comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
postremũ. & uelud rabida fera den¬
tib dimicau̾it. Ducenta milia ꝑse
eo p̃lio siue naufragio amisere: Ce¬
cidit & hypias trrãnꝰ atheniensi
auctor. & conditor eiꝰ dux belli patͥȩ
ultorib penas repetentib  Int̾ea
& dariꝰ cũ bellũ restauraret. in ipso
apparatui decidit. Relictis multis
filiis. & in regno & ante regnũ sus¬
cepitis. Ex his: arthemenis maximꝰ
natu. etatis pͥuilegio. regnũ sibi
uindicabat. qđ uis & ordonascendi.
Porro serxes controũsiã non de ordi¬
ne. sed de nascendi selicitate refe¬
rebat. Nã artamenẽ pͥmũ qͥdẽ da¬
rio. sed pͥuato ꝓuenisse : se regi pͥmũ
natũ. fratres itaq suos qui ante gen¬
ti eẽnt. pͥuatũ patrimoniũ qđ ed
tꝑre dariꝰ habuisset: non regnũ um¬
dicare sibi posse. se eẽ. quẽ pͥmũ in
regno iã rex pat̃ sustulit. Huc accede.
qđ athemen es non patre tantũ.
sed matre pͥuatȩ adhuc fortunȩ
auo qͦq mat̾no pͥuato. ꝓcreatꝰ sit: se

Expanded text:
postremum et velut rabida fera dentibus dimicaverit. Ducenta milia Persae eo proelio sive naufragio amisere. Cecidit et Hippias, tyrannus Atheniensis, autor et concitor eius belli, diis patriae ultoribus poenas repetentibus. Interea et Darius, cum bellum restauraret, in ipso apparatu decedit, relictis multis filiis et in regno et ante regnum susceptis. Ex his Ariamenes maximus natu aetatis privilegio regnum sibi vindicabat, quod ius et ordo nascendi Porro Xerxes controversiam non de ordine, sed de nascendi felicitate referebat;nam Ariamenen primum quidem Dario, sed privato provenisse; se regi primum natum. Fratres itaque suos, qui ante geniti essent, privatum patrimonium, quod eo tempore Darius habuisset, non regnum vindicare sibi posse; se esse, quem primum in regno iam rex pater sustulerit. Huc accedere, quod Ariamenes non patre tantum, sed e matre privatae adhuc fortunae, avo quoque materno privato procreatus sit;se
Abbreviated transcription (Latin):
congressione: aptolomeo
apud galamã uincit᷑. In qͦ
plio: maior ptolomei mode¬
rationis gła. ꝗͣ ipsiꝰ uicto¬
riȩ fuit. Siqͥdem & amicos
demetrii non solũ cũ suis
rebꝰ uerũ etiam additis in¬
suꝑ muneribꝰ dimisit. &¬
ipsius demetrii pͥuatũ
o me in strum̃tũ ac fami¬
liam reddidit: adiecto ho
in dignatũ qđ antigonus
de uictis diu̾sȩ factionis
ducibꝰ. solus cõmunis uic¬
loriȩ p̃mia corripuisse.
Dũ hȩc agunt᷑: cassander ab
apollinia rediens in cidit
in ab delitas. qui ꝓpt̾ rana¬
rũ muriũq multitudinẽ
relicto patrio solo sedes gͣre¬
bant. ueritus ne macȩdoniã
occu parent. facta pactioneᷤ
in sotietatẽ eos recep̃: agrosq
his ultimos macedoniȩ assig.¬
nat. De inde ne hercules alex¬
andri filius qui annos . xiiii
excesserat fauore pat̾ni noĩs
in regnũ macedonie uocare¬
tur: occidi eũ tacite cũ ma¬
tre barsina iu bet. corpora

Expanded text:
congressione a Ptolomeo congressione a Ptolomeo apud Galamam vincitur. In quo proelio maior Ptolomei moderationis gloria quam ipsius victoriae fuit;siquidem et amicos Demetrii non solum cum suis rebus, verum etiam additis insuper muneribus dimisit et ipsius Demetrii privatum omne instrumentum ac familiam reddidit adiecto honindignatum, quod Antigonus devictis diversae factionis ducibus solus communis victoriae praemia corripuisset. Dum haec aguntur, Cassander ab Apollonia rediens incidit in Audariatas, qui propter ranarum muriumque multitudinem relicto patrio solo sedes quaerebant;veritus, ne Macedoniam occuparent, facta pactione in societatem eos recepit agrosque iis ultimos Macedoniae adsignat. Deinde, ne Hercules, Alexandri filius, qui annos XIV excesserat, favore paterni nominis in regum Macedoniae vocaretur, occidi eum tacite cum matre Barsine iubet corpora
Abbreviated transcription (Latin):
erdica & frẽ eiꝰ eumene.
ac poliꝑconta. cęt̾isq du¬
cibꝰ diũse partis occisis. fi¬
nitũ certamꝰ inter succes¬
sores alexandri magni ui¬
debatur. Eũ repente in ter
ipsos uictores: nata discor¬
dia . ẽ. Suippe postulantibꝰ pto¬
lo meo & casandro. & lisimacho
ut peccunia in p̾da capta
ꝓ u incieq diuident᷑: antigo¬
nus negaũ. se in eiꝰ belli pre¬
mia sotios ad missurũ. in
cuiꝰ ꝑiculũ so lus descendat¬
& ut honestũ ad usũ sotios
bellũ susciꝑe uidet᷑: diuul¬
gat se olimpiadis mortẽ
ac cassandro in t̾fecte ulcise
uelle. alexandri regis sui
fili uͦ cũ matre obsidione
amphi politana lib̾are. his
cognitis ptolo meus & cassã¬
der: mitti cuͦ lismacho &
seleucho sotietate: bellũ tͣra
mariq enixe irruunt. le¬
nebat ptolomeus egrptũ
cũ affricȩ parte maiore.
& eypro. & fenice cassandro
parebat macedonia cũ gre¬
cia. Asiam & partes orien¬
tis: occu pau̾at antigonꝰ. Cu
filius demetrius pͣma bell

Expanded text:
erdicca et fratre eius, Eumene ac Polyperconte ceterisque ducibus diversae partis occisis finitum certamen inter successores Alexandri Magni videbatur, cum repente inter ipsos victores nata discordia est. Quippe postulantibus Ptolomeo et Cassandro et Lysimacho, ut pecunia in praeda capta provinciaeque dividerentur, Antigonus negavit se in eius belli praemia socios admissurum, in cuius periculum solus descenderit;et ut honestum adversus socios bellum suscipere videretur, divulgat se Olympiadis mortem a Cassandro interfectae ulcisci velle et Alexandri, regis sui, filium cum matre obsidione Amphipolitana liberare. His cognitis Ptolomeus et Cassander inita cum Lysimacho et Seleuco societate bellum terra marique enixe instruunt. Tenebat Ptolomeus Aegyptum cum Africae parte maiore et Cypro et Phoenice. Cassandro parebat Macedonia cum Graecia. Asiam et partes Orientis occupaverat Antigonus, cuius filius Demetrius prima belli
Abbreviated transcription (Latin):
ertio decimo uolumine continen:
hȩc. ut mortuo alexandro optime¬
partiti: ut uet̾ani qui ab eodẽ lecti
erãt᷑ in colonias moliti. relictis iłł in
greciã redire aphitone sint deleti. Belli
lansacũ qđ antipat᷑ in grecia gessit. Be
qͦ ꝑdiocas regẽ ariare regem occidit: o
cisus est: Bellũ quo eumenes neoptolo¬
mũ & cratereon occidit. ddite inȩ

Expanded text:
ertio decimo volumine continentur haec. Vt mortuo Alexandro optimapartiti; ut veterani, qui ab eodem lecti erant in colonias, moliti relictis illis in Graeciam redire a Pithone sint deleti. Bellum Lamiacum, quod Antipater in Graecia gessit. Bellum quo Perdiccas regem Ariarathem occidit; ut occisus est. Bellum quo Eumenes Neoptolemum et Crateron occidit. Additae in
Abbreviated transcription (Latin):
de reliquit. hoc ꝓdigio p̾¬
mũ adspẽ regni inpulsus
contractus latͦnibꝰ. in dos
ad nouitatẽ regni sollicita¬
uit. Molienti de inde bel¬
lũ: aduersus p̾fectos alex¬
andri. elefantus ferꝰ infi¬
nite magnitudinis ultro
se obtulit. & ueluti domita
man suetudine eũ tergo
ex cep̃: duxq belli & p̃liator
in signis fuit. Sic ad quisito
regno: sandrococtꝰ ea tẽpe¬
state qua seleuchus fut᷑ȩ
magnitudinis funda m̃ta ia¬
ciebat: indiam possidebat.¬
Qũ quo facta pactione: se¬
leuchus cõpositisq inorien¬
te rebꝰ in bellũ antigoni
descendit. Adunatis g oi̾ũ
titur. In eo antigonꝰ occidi¬
tur: demetriꝰ filius eiꝰ in fu¬
gam conu̾titur. Sed sotui
semet ipsos arma u̾tunt. &

Expanded text:
de reliquit. Hoc prodigio primum ad spem regni inpulsus contractis latronibus Indos ad novitatem regni sollicitavit. Molienti deinde bellum adversus praefectos Alexandri elephantus ferus infinitae magnitudinis ultro se obtulit et veluti domita mansuetudine eum tergo excepit duxque belli et proeliator insignis fuit. Sic adquisito regno Sandrocottus ea tempestate, qua Seleucus futurae magnitudinis fundamenta iaciebat, Indiam possidebat,cum quo facta pactione Seleucus conpositisque in Oriente rebus in bellum Antigoni descendit. Adunatis igitur om committitur; in eo Antigonus occiditur, Demetrius, filius eius, in fugam vertitur. Sed socii semet ipsos arma vertunt
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ficit. Tunc popłs statuas eũ
& imagines detrahit. Qđ fac̾.¬
tum studio sororis existimans.
filium quẽ ex ea susceꝑat int̾si¬
cit & corpꝰ in m̃bra diuisũ. & in
cifta cõpositum matri die nata¬
lis eiꝰ int epulas offerri curauit.
etiã uniu̾se ciuitati acerba et
luctuosa fuit. Tantũq merorẽ
festiuissimo conuiuio intulit.
ut regia om̃is repentino luctu
incenderet᷑. Terso gͥ studio pͥn¬
cipũ. ab epulis exequias m̃bra
lacera popło ostendt̃. & qͥd sꝑa¬
re de rege suo debeant. filii cȩ¬
de demonstrauit. finito luctu
orbitatis cleo patra. cũ urgueri
frat̾no bello se uider&. auxiliũ
a demetrio rege sirie ꝑ legatos
petit cuiꝰ & ipsius uaru &ꝰ me¬
morabiles casus fuere. Nãq de
metrius sicut lam supꝰdictum. ẽ
cũ bellum parchis intulisset. mul¬
tis congressionib auctor fuiss&e.
repente insidus circ̃uentꝰ. amis¬
so exercitu capit᷑. Qui asarcides¬

Expanded text:
interficit. Tunc populus statuas eius interficit. Tunc populus statuas eius et imagines detrahit. Quod factum studio sororis existimans filium, quem ex ea susceperat, interficit, corpusque in membra divisum et in cista conpositum matri die natalis eius inter epulas offerri curat. etiam universae civitati acerba et luctuosa fuit tantumque maerorem festivissimo convivio intulit, ut regia omnis repentino luctu incenderetur. Verso igitur studio principum ab epulis in exsequias membra lacera populo ostendunt et quid sperare de rege suo debeant, filii caede demonstrant. Finito luctu orbitatis Cleopatra, cum urgeri se fraterno bello videret, auxilium a Demetrio, rege Syriae, per legatos petit, cuius et ipsius varii et memorabiles casus fuere. Namque Dmetrius, sicut supradictum est, cum bellum Parthis intulisset, multisque congressionibus victor fuisset, repente insidiis circumventus, amisso exercitu, capitur. Cui Arsacides
Abbreviated transcription (Latin):
hominũ sed uacuarum ediũ ui¬
der&: edicto ꝑegrinoꝰ sollicitat
Quib confluentib. obuius legati
romanorũ scipioni affritano &
spurio mũmio. & metello. qui
ad inspicienda sotiorũ regna.
ueniebant. ꝓcedit. Sed quam
nis fuit. Erat enĩ & uultu defor-¬
mis & statura breuis. & sagina
uentris non homini sed beluȩ simi¬
lis. Quam feditatẽ. nimia subtili:¬
tas ꝑlucidȩ uestis augebat. Pror¬
sus quasi arte inspicienda p̾be¬
rentur. quȩ om̃i studio occultan:¬
da pudibundo uiro erant. Post
discessum deinde legatorũ affri¬
canus dum inspicit urbẽ. specta¬
culo alexandrinis fuit Iam etiã
ꝑegrino popło inuisus. cum filio
quẽ ex sorore susceꝑat. & cum
uxore matris pelice. metu insidi¬
arum. tacitꝰ in exilium ꝓficiscit᷑.
Iontractoq mercennario exerci¬
tu. bellũ sorori parit̾ ac patriȩ
infert. Accersitũ deinde maxi¬
mum acyrenis filium. ne eum ale¬
xandrini cont᷑ se regẽ crearent

Expanded text:
hominum, sed vacuarum aedium vihominum, sed vacuarum aedium videret edicto peregrinos sollicitat. Quibus confluentibus obvius legatis Romanorum, Scipioni Africano et Spurio Mummio et L. Metello, qui ad inspicienda sociorum regna veniebant, procedit. Sed quam nis fuit. Erat enim et vultu deformis et statura brevis et sagina ventris non homini, sed beluae similis. Quam foeditatem nimia subtilitas perlucidae vestis augebat, prorsus quasi astu inspicienda praeberentur, quae omni studio occultanda pudibundo viro erant. Post discessum deinde legatorum quorum Africanus, dum inspicit urbem, spectaculo Alexandrinis fuit iam etiam peregrino populo invisus cum filio, quem ex sorore susceperat, et cum uxore, matris paelice, metu insidiarum tacitus in exilium proficiscitur contractoque mercennario exercitu bellum sorori pariter ac patriae infert. Arcessitum deinde maximum a Cyrenis filium, ne eum Alexandrini contra se regem crearent,
Abbreviated transcription (Latin):
nabat stolomeo ꝑ legatos. regnũ
& uxor cleopatra regina soror
frat̾num regnum recepiss& Itaq
qđ subornari & a matre cleopa¬
tra & fauore pͥncipum satis fr̃is
filium cognouerat. cet̾um infes¬
tus om̃ib statĩ ubi alexandriã
ingressus. ẽ. fautores pueri tru¬
cidari iussit Ipsum qͦq diem
nuptiarũ. quib matrẽ eiꝰ in ma¬
trimonium recipiebat. int̾ ap¬
paratꝰ epularum & sollẽpnia re¬
ligionum. in cõplexu matris
sĩtefecit. atq ita thorum sororis
cede filii eiꝰ cruentꝰ ascendit
Post qđ non mitior in populares
qui eum in regnum mouerant
fuit. Si quidẽ ꝑegrinis militib
licentia cedis data. om̃a cotidie
sanguine manabant. Ipsã qͦq
sororẽ filia eiꝰ uirgine pͥmũ stupꝰ¬
ta. & in matrimoniũ ascita. re¬
pudiat. Quib reb t̾ritꝰ popłs.
in diu̾sa labit᷑. patriamq meci
mortis exulẽ relinquunt. Sol
igit᷑ in tanta urbe cum suis re¬
lictꝰ ꝓtolomeus. cum regẽ sȩ ñ

Expanded text:
nabat, Ptolomeo per legatos regnum nabat, Ptolomeo per legatos regnum et uxor Cleopatra regina, soror fraternum regnum recepisset, in quod subornari et a matre Cleopatra et favore principum fratris filium cognoverat, ceterum infestus omnibus, statim ubi Alexandriam ingressus est, fautores pueri trucidari iussit. Ipsum quoque die nuptiarum, quibus matrem eius in matrimonium recipiebat, inter apparatus epularum et sollemnia religionum in conplexu matris interficit atque ita torum sororis caede filii eius cruentus ascendit. Post quod non mitior in populares, qui eum in regnum vocaverant, fuit, siquidem peregrinis militibus licentia caedis data omnia sanguine cotidie manabant; ipsam quoque sororem filia eius virgine per vim stuprata et in matrimonium adscita repudiat. Quibus rebus territus populus in diversa labitur patriamque metu mortis exul relinquit. Solus igitur in tanta urbe cum suis relictus Ptolomeus, cum regem se non
Abbreviated transcription (Latin):
mas regniatalici opes. aut̃ ue¬
teres lidiȩ ioniȩq adierint.
quas non expugnatum erant.
tat asia. ut etiã uocib uocet.
Adeo illis odium romanũ incus¬
sit rapacitas ꝓconsulum. septio
publicanorum calũpnie litiũ
sequant᷑ se mͦ fortit᷑ & colligat.
quid se duce possint efficere.
tantꝰ exercitꝰ quem sine cuiꝰquã
militum auxilio sua & uniꝰ oꝑa
uidint. capadociã ceso rege ce¬
pisse. qui solꝰ mortaliũ pontum
omem sithiamq paccauit. quã
nemo ante transire tuto atq:
adire potuit. Nam iustitiȩ atq
libalitatis suȩ ne ipsos milites
quin exꝑiant᷑ testes refugere.
& illa inditia hab̾e. qđ solum
regnum non pat̾na solũ. uerũ
etiam ext̃na regna hereditatib
ꝓpt̾ munificentiam ad quisita
possideat colchos. paflagoniam
bofforum. Sic exercitatis militi¬
bus. post annos tres & uiginti
sũpti regni in romana bella des¬
cendit. atq in egypto motuo
rege ptolomeo.eiq cirenis reg¬

Expanded text:
mas regni Attalici opes aut vemas regni Attalici opes aut veteres Lydiae Ioniaeque audierint, quas non expugnatum eant, tat Asia, ut etiam vocibus vocet: adeo illis odium Romanorum incussit rapacitas proconsulum, sectio publicanorum, calumniae litium. Sequantur se modo fortiter et colligant, quid se duce possit efficere tantus exercitus, quem sine cuiusquam militum auxilio suamet unius opera viderint Cappadociam caeso rege cepisse, qui solus mortalium Pontum omnem Scythiamque pacaverit, quam nemo ante transire tuto atque adire potuit. Nam iustitiae atque liberalitatis suae ne ipsos milites quin experiantur testes refugere et illa indicia habere, quod solus regum non paterna solum, verum etiam externa regna hereditatibus propter munificentiam adquisita possideat, Colchos, Paphlagoniam, Bosphorum. Sic excitatis militibus post annos tres et XX sumpti regni in Romana bella descendit. Atque in Aegypto mortuo rege Ptolomeo ei, qui Cyrenis reg
Abbreviated transcription (Latin):
meniam maiorẽ minorẽq quar̃
gentium nullãq alexander ille
qui totã pacauit asiã. nec qͥsꝙ
successorum eiꝰ aut posterorum
attigiss&. sitiam duos inqͣ. ante
se reges non pacare. sed tantũ
intrare ausos. dariũ & philippũ
egre inde fugam sibi expedissent.
ut ipse magnam aduersus roma¬
nos partẽ uir uim hab̾ae. multũq
se tumidiꝰ ac diffidentius bella
pontica ingressum. cũ ipse rudis
ac tiro. ẽet. Scitȩ p̾t̾ arma uir.¬
tutẽq animi locoꝵ qͦq solitu¬
dinib uł frigorib instructe.
ꝑ quȩ denuntiaret᷑ in gensmi¬
litiȩ ꝑiculum ac labor. int᷑ qͣs
difficultates ne spes quidem
p̾mu for& ex hoste uago. nec
nẽ in gredi. Nam neq cȩlo asiȩ
ẽẽ. tẽꝑatius aliud. nec solo fer¬
tilius nec urbium multitudine
amenius. magnãq tẽporis par¬
tem. ñ ut militiam sed ut festũ
diem ac turos. bello dubiũ fa¬
cillima an ubere. si mͦ aut ꝓxi¬

Expanded text:
meniam maiorem minoremque; quarum meniam maiorem minoremque; quarum gentium nullam neque Alexander ille, qui totam pacavit Asiam, nec quisquam successorum eius aut posterorum attigisset. Scythiam duos umquam ante se reges non pacare, sed tantum intrare ausos, Darium et Philippum, aegre inde fugam sibi expedisse, unde ipse magnam adversus Romanos partem virium haberet. Multoque se timidius ac diffidentius bella Pontica ingressum, cum ipse rudis ac tiro esset, Scythiae praeter arma virtutemque animi locorum quoque solitudinibus vel frigoribus instructae, per quae denuntiaretur ingens militiae periculum ac labor. Inter quas difficultates ne spes quidem praemii foret ex hoste vago nec nem ingredi. Nam neque caelo Asiae esse temperatius aliud, nec solo fertilius nec urbium multitudine amoenius; magnamque temporis partem non ut militiam, sed ut festum diem acturos bello dubium facili magis an ubere,si modo aut proxi
Abbreviated transcription (Latin):
bescant. aut pastores ab origin᷑
aut aruspices sabiorũ. aut exu¬
les corinthiorũ. aut seruos uernãq
tuscorũ. aut & qđ honoratissi¬
atq ut ipsi ferunt conditores
suos lupe ub̃ib altos. sic om̃em
illũ popłm luporũ animos in ex¬
plebiles sanguinis. atq imꝑu
diuitiarũq auidos ac ieiunos
hab̾e. se aut̃ seu nobilitate illiꝰ
cõparet᷑ clariorẽ. illa conluuiȩ
conuenarum. ẽe. qui pat̾noꝰ ma:¬
iores suos a cirro dareoq condi¬
torib ꝑsici regni. mat̾nos a mag¬
no alexandro ac nicatore seleu¬
cho conditorib imꝑi macedoni¬
ci referat. Seu popłs illoꝵ con¬
ferat᷑ suo. earum se gentiũ esse
quȩ non mͦ romano imꝑio sint
pares. sed macedonico quoq obs¬
titerint. nullam subiectarũ sibi
gentium exꝑtã ꝑegrina imꝑia
nulł umquã nisi domesticis re¬
gibus paruisse. capadotiã uelins
an paflagoniam recensere.rursꝰ
pontum anbitiniam. Itaq ar-¬

Expanded text:
bescant, aut pastores Aboriginum, bescant, aut pastores Aboriginum, aut aruspices Sabinorum, aut exules Corinthiorum, aut servos vernasque Tuscorum, aut, quod honoratissiatque ut ipsi ferunt conditores suos lupae uberibus altos, sic omnem illum populum luporum animos inexplebiles sanguinis, atque imperii divitiarumque avidos ac ieiunos habere. Se autem, seu nobilitate illis conparetur, clariorem illa conluvie convenarum esse, qui paternos maiores suos a Cyro Darioque, conditoribus Persici regni, maternos a magno Alexandro ac Nicatore Seleuco, conditoribus imperii Macedonici, referat, seu populus illorum conferatur suo, earum se gentium esse, quae non modo Romano imperio sint pares, sed Macedonico quoque obstiterint. Nullam subiectarum sibi gentium expertam peregrina imperia; nullis umquam nisi domesticis regibus paruisse, Cappadociam velint an Paphlagoniam recensere, rursus Pontum an Bithyniam, itemque Ar
Abbreviated transcription (Latin):
arbitria succedaneum regi ꝑga.¬
meno eumeni datd̃. sic rursus
eumenẽ cuiꝰclassib pͥmo in asia
fuere transiecti. cuiꝰ exercitu ma¬
gis quam suo. & magnũ antio¬
chum. & gallos in asia. & mox in
macedonia regẽ ꝑsem domuerais.¬
& ipsum ꝓ hoste habitum. eiq in¬
terdictum italia. & qđ cum eo de¬
forme sibi putauerant. cum filio
eiꝰ aristonico bellum gessisse. nulliꝰ
apud eos maiora. quã massinisse
regis numidarũ haberi. Merita¬
huic imputari uictum hanniba.¬
lem. huic captum siphacẽ. huic
carthaginẽ deletã hunc int̾ duoꝰ
affricanos t̾tium seruatorẽ urb̃.¬
tam̃ cum huiꝰ nepote bellum mͦ
in affrica gestum adeo in expug¬
nabile: ut nec uictum quidẽ
patris memoriȩ donarent. qui¬
in carcerẽ ac triũphis spectacu¬
lum exꝑiret᷑. Hanc illis om̃ib
segib legẽ odiorũ dixisse. scili¬
c& quia ipse tales reges habue.¬
rint. quorũ etiã nominib eru.¬

Expanded text:
arbitria succidaneum regi Pergaarbitria succidaneum regi Pergameno Eumeni datum;sic rursus Eumenen, cuius classibus primo in Asiam fuere transiecti, cuius exercitu magis quam suo et Magnum Antiochum et Gallos in Asia et mox in Macedonia regem Perseum domuerant,et ipsum pro hoste habitum eique interdictum Italia, et quod cum ipso deforme sibi putaverant, cum filio eius Aristonico bellum gessisse. Nullius apud eos maiora quam Masinissae, regis Numidarum, haberi merita;huic inputari victum Hannibalem, huic captum Syphacem, huic Karthaginem deletam, hunc inter duos illos Africanos tertium servatorem urbtamen cum huius nepote bellum modo in Africa gestum adeo inexpiabile, ut ne victum quidem patris memoriae donarent, quin carcerem ac triumphi spectaculum experiretur. Hanc illos omnibus regibus legem odiorum dixisse, scilicet quia ipsi tales reges habuerint, quorum etiam nominibus eru
Abbreviated transcription (Latin):
goniãq de missas. non cappa¬
dotiã filium eductũ quã ui re
gentiã uictor occupauerat. rap¬
tum tam̃ sibi ẽẽ. uictoria eiꝰab
illis quorũ nihil ẽ. nisi bello qͦsi¬
tum. Non regẽ bithiniȩ. cerson
in quẽ senatꝰ arma decreuerat
ase in grãm illorũ occisum. Tam̃
nihilominus imputari sibi. si qͥ
gorgius aut tigranes faciat
Lip̾tatẽ etiã in contũmeliã sui
senatu ultro delatam cappadotie
quam reliquis gentib abstulert᷑.
tate oblata. gordium regẽ oraĩ
id eostam̃ tantum qm̃ amicꝰ eius
ess&. non obtinuisse. nicomedẽ
p̃cepto illorum bellũ sibi intulis.¬
se. quia ultimi erit se ab ipsisuen¬
tum obuiam in eo. & nunc eam
secum bellandi illis causam fore.
non impune se nicomedi lace¬
randum saltatricis filio p̾buerit.
uippe non dilectam regĩt illoᷤ
sed uires ac maiestatẽ insequi.
neq in uno sed in aliis qͦq omĩb
ac sepe arte grassatos. Sic &e auũ
suũ phornacem ꝑ cognationem

Expanded text:
goniamque dimissas? Non Cappagoniamque dimissas? Non Cappadocia filium eductum, quam iure gentium victor occupaverat?Raptum tamen sibi esse victoriae ius ab illis, quorum nihil est nisi bello quaesitum. Non regem Bithyniae Chreston, in quem senatus arma decreverat, a se in gratiam illorum occisum? Tamen nihilo minus inputari sibi, si qua Gordius aut Tigranes faciat. Libertatem etiam in contumeliam sui a senatu ultro delatam Cappadociae, quam reliquis gentibus abstulerunt; rtate oblata Gordium regem orante ideo tantum, quoniam amicus suus esset, non obtinuisse. Nicomeden praecepto illorum bellum sibi intulisse; quia ultum ierit se, ab ipsis ventum obviam in eo; et nunc eam secum bellandi illis causam fore, quod non inpune se Nicomedi lacerandum, saltatricis filio, praebuerit. Quippe non delicta regum illos, sed vires ac maiestatem insequi, neque in uno se, sed in aliis quoque omnibus hac saepe arte grassatos. Sic et avum suum Pharnacen per cognitionum
Abbreviated transcription (Latin):
italiam: quorũ si singula bella
sustinere romani possent. uniũ¬
sis tam̃ obruant᷑. ut ne uaccatu¬
ros quidẽ bello suo putent.
tendum igit᷑ occasione & rapi.¬
enda increm̃ta uiriũ. ne su llis
occupatis quieuer int. mox
aduersus uacuos & quietos.
maius negotiũ habeat. Non eni
queri atꝰ capienda sunt arma
sed utrum sua potius occasione
an illorũ. Nã bellum quidẽ iã
tc̃ secum ab illis gericeptum. c̃
sibi pupillo maiorẽ phrigiã ad¬
emerãt. quam patri suo p̾miũ
dati adũsus aristonicum auxili
concesserant gentẽ. quã & ꝓauo
suo metridati seleucꝰ gallinĩcus.
in dotẽ dediss&. quiꝰ cũ paffla.¬
gonia se decełe uisserint. non
alt̾um illud genus belli fuissẽ:
quȩ non ui non armis sedd tͦesta¬
ticorum int̾itu hereditarie pa:¬
tri suo ueniss&. Eum int̾ hanc
decretorũ amaritudinẽ paren¬
do. non tam̃ eos mitigar&: quin
nuisse. Qđ enĩ a se non p̾bitum
illis obsequium frigiam. pafla¬

Expanded text:
Italiam;quorum etsi singula bella Italiam;quorum etsi singula bella sustinere Romani possent, universis tamen obruantur, ut ne vacaturos quidem bello suo putet. Vtendum igitur occasione et rapienda incrementa virium, ne, si illis occupatis quieverint, mox adversus vacuos et quietos maius negotium habeat. Non enim quaeri, an capienda sint arma, sed utrum sua potius occasionem an illorum. Nam bellum quidem iam tunc secum ab illis geri coeptum, cum sibi pupillo maiorem Phrygiam ademerint, quam patri suo praemium dati adversus Aristonicum auxilii concesserant, gentem quam et proavo suo Mithridati Seleucus Callinicus in dotem dedisset. Quid, cum Paphlagonia se decedere iusserint, non alterum illud genus belli fuisse? Quae non vi, non armis, sed adoptiticorum interitu hereditaria patri suo obvenisset. Cum inter hanc decretorum amaritudinem parendo non tamen eos mitigaret, quin nuisse. Quod enim a se non praebitum illis obsequium? Non Phrygiam Paphla
Abbreviated transcription (Latin):
uirium suarum ipse numer&.
Nã hos qui asiam incolunt gal¬
los. ab illis qui italiã occupaue¬
rant. sedib tantum distare.¬
originẽ quidẽ ac uieutẽ ge¬
nusq pugne idem hab̾e. ac¬
difficiliore spacio illiricũ traci¬
amq ꝓdierint. pene oꝑiosius
transitis finib eorũ ꝙ ubi conse¬
dere possessis Iam ipsam italiã
audire se nũquã ut roma con¬
dita sit: satis illi paccati. seͥ assi¬
due ꝑ om̃s annos ꝓ libertate
alios quosdã etiam ꝓ uice ĩꝑii
bellis continuis ꝑseuerasse. & a
multis ciuitatib italie deletos
romanoꝵ exercitus fieri. a quib¬
dam nouo contumeliȩ more
sub iugo missos. Ac ne uet̾ibus
ĩmorent᷑ exẽplis. hoc ipso tẽpo¬
re. uniuersam italiam bello mar-¬
sico consurrexisse. non iã liber.¬
tatẽ. sed consortium imꝑii ciui¬
tatesq poscentẽ. & grauiꝰ uici¬
no italie bello quã domesticis
inm̃sam illã feroꝵ atq inmitiũ
popłorũ more ꝓcelle inundasse.

Expanded text:
virium suarum ipse numeret. virium suarum ipse numeret. Nam hos, qui Asiam incolunt, Gallos ab illis, qui Italiam occupaverant, sedibus tantum distare,originem quidem ac virtutem genusque pugnae idem habedifficiliore spatio per Illyricum Thraciamque prodierint, paene operosius transitis eorum finibus quam ubi consedere possessis. Iam ipsam Italiam audire se numquam, ut Roma condita sit, satis illi pacatam, sed adsidue per omnes annos pro libertate alios, quosdam etiam pro vice imperii bellis continuis perseverasse;et a multis civitatibus Italiae deletos Romanorum exercitus ferri, a quibusdam novo contumeliae more sub iugum missos. Ac ne veteribus inmoremur exemplis, hoc ipso tempore universam Italiam bello Marsico consurrexisse, non iam libertatem, sed consortium imperii civitatisque poscentem;nec gravius vicino Italiae bello quam domesticis inmensa milia ferorum atque inmitium populorum, more procellae inundasse
Abbreviated transcription (Latin):
p̾lii congressu consulendũ. qua
ratione ac spe cepta bella susti¬
neant. Esse autẽ sibi iuictorie
fiduciã si sit illis animꝰ romanoꝰq
uinci posse. cognitum non sibi
magis quam ipsis militib. qui
nũ. & maltinum in cappadotia
fuderint. ac siqͥdem aliena ma¬
gis exẽpla quã sua exꝑimenta
moneant. audire se pirro rege
epiri. non amplius quã quinq
milib macedonũ instructo. fusoꝰ
trib p̾lũs romanos. Audire
hannibalẽ sedecĩ annis italiȩ
uictorẽ inmoratũ & quin ipsã
caꝑ& urbem. ñ romanoꝵ illi ui¬
italiam in gressos. maximis eã plu¬
ribq urbibq possederit. & la:¬
tius aliquanto solum finiũ quã
asia quȩ dicat᷑ in bellis. idẽ gal¬
li occupauissent. Nec uic tam
solum dici sibi agallis romã. sed
etiam captam. ita ut unius illiꝰ
montis tantum cacum̃ selinqͤ¬
ret᷑. nec bello hostẽ. sed p̃cio re¬
motum. Galloꝵ aut̃ nom̃ qđ
semꝑ romanos terruit. in partẽ

Expanded text:
proelio congressis, consulendum, qua proelio congressis, consulendum, qua ratione ac spe coepta bella sustineant. Esse autem sibi victoriae fiduciam, si sit illis animus; Romanosque vinci posse cognitum non sibi magis quam ipsis militibus, qui et Malthinum in Cappadocia fuderint. Ac si quem aliena magis exempla quam sua experimenta moveant, audire se a Pyrro, rege Epiri, non amplius quinque milibus Macedonum instructo fusos tribus proeliis Romanos. Audire Hannibalem sedecim annis Italiae victorem inmoratum, et quin ipsam caperet urbem, non Romanorum illi viItaliam ingressos maximis eam pluribusque urbibus possidere et latius aliquanto solum finium, quam in Asia, quae dicatur inbellis, idem Galli occupavissent. Nec victam solum dici sibi Romam a Gallis, sed etiam captam, ita ut unius illis montis tantum cacumen relinqueretur; nec bello hostem, sed pretio remotum. Gallorum autem nomen, quod semper Romanos terruit, in partem
Abbreviated transcription (Latin):
tatum excipit᷑. multũ ibi auri
argentiq studio uet̾um regũ
magnũq belli apparatum inue.¬
nit. Quib instructꝰ. deuita ci¬
uitatib publica pͥuataq remit.¬
tit. & uacationẽ quinquennii
concedit. Tunc ad contionem
milites uocat. eosq uariis ex or¬
tationib: ad romana bella siue¬
ad asiana incitat. Quã oratio.¬
nem duxi dignã cuiꝰ exẽplum
breuitati huius oꝑis insererem.
quã obliquã põpeius trogͦꝰ expo¬
suit. qm in liuio & in salustio re¬
phendit. qđ contiones directaᷤᷤ
do historie motlum excesser int
sobtandum sibi fuit ait. ut deo
licer& consulere. bellum ne sit
cum romanis an pax habenda.¬
qui in uero sit resistendũ inpug¬
nantib nec eos quidẽ dubitare
qui spe uictorie careant. quip¬
pe adũsus latronẽ sinequeant
ꝓsalute ꝓ ultione tam̃ sua om̃s
ferrum stringere. Cet̾um qͥa ñ
id agit᷑. an liceat quiescere. non
tantũ animo hostilit᷑. sed etiam

Expanded text:
tatium excipitur. Multum ibi auri tatium excipitur. Multum ibi auri argentique studio veterum regum magnumque belli apparatum invenit, quibus instructus debita civitatibus publica privataque remittit et vacationem quinquennii concedit. Tunc ad contionem milites vocat eosque variis exhortationibus ad Romana bella sive Asiana incitat. Quam orationem dignam duxi, cuius exemplum brevitati huius operis insererem; quam obliquam Pompeius Trogus exposuit, quoniam in Livio et in Sallustio reprehendit, quod contiones directas pdo historiae modum excesserint. Optandum sibi fuisse ait, ut de eo liceret consulere, bellumne sit cum Romanis an pax habenda;quin vero sit resistendum inpugnantibus, ne eos quidem dubitare, qui spe victoriae careant; quippe adversus latronem, si nequeant pro salute, pro ultione tamen sua omnes ferrum stringere. Ceterum quia non id agitur, an liceat quiescere non tantum animo hostiliter, sed etiam
Abbreviated transcription (Latin):
dit. atq ꝑ tigranẽ rursum cap¬
padotia iurisꝰ. ẽẽ. metridatis cȩ.¬
pit. Eodem tempore mortuo
nichomede. etiam filius eiꝰ & ip¬
se nichomedis regno a metrida¬
te pellit᷑. Qui cum supplex ro.¬
mam ueniss&. decernitur in se¬
natu ut̃q in regnum restituat᷑.
n qđ tũ missi aquilius & malliꝰ
maltinꝰ legati. His cognitis me.¬
tridates. societatẽ cum tigra¬
ne bellum adũsum romanos
gesturꝰ iungit. Pactiq int̾ se
sunt : ut urbes agriq metrida.¬
ti. homines uͦ & quec̃q auferri
possunt tigrani cedent. Post
hec metridates intellecto qͦn¬
tum bellum suscitar&. legatos
ad cimbros. alios ad gallo gre¬
cos. & sarmatas. bastarnasq:
auxilium petitum mittit. Nã
om̃s has gentes. romanũ me¬
ditabundus bellum. uarus be.¬
manos armat. Non magno gͥ
labore aquilium & malliũ mal¬
tinũ asiano exercitu instructoᷤ
uincit: Quib simul cũ nicome.¬
de pulsis. ingenti fauore ciui¬

Expanded text:
dit, atque ita per Tigranen rursus Capdit, atque ita per Tigranen rursus Cappadocia iuris esse Mithridatis coepit. Eodem tempore mortuo Nicomede etiam filius eius, et ipse Nicomedes, regno a Mithridate pellitur, qui cum supplex Romam venisset, decernitur in senatu, ut uterque in regnum restituantur; in quod tum missi M'. Aquilius et Mallius Malthinus legati. His cognitis Mithridates societatem cum Tigrane bellum adversus Romanos gesturus iungit, pactique inter se sunt, ut urbes agrique Mithridati, homines vero et quaecumque auferri possent, Tigrani cederent. Post haec Mithridates intellecto quantum bellum suscitaret, legatos ad Cimbros, alios ad Gallograecos et Sarmatas Bastarnasque auxilium petitum mittit. Nam omnes has gentes Romanum meditabundus bellum variis bemanos armat. Non magno igitur labore Aquilium et Malthinum Asiano exercitu instructos vincit, quibus simul cum Nicomede pulsis ingenti favore civi
Abbreviated transcription (Latin):
aristonici auxilia romanis ceci¬
diss&. Sed senatꝰ studio regum
intellecto aliena regna falsis no¬
minib furantium. metr idati ca¬
padotiam. & nichomedi ad sola¬
tia eiꝰ paflagoniam ademit. ac
ne contumelia regnũ adẽptun
for&e illis. qđ daret᷑ aliis. ut̃q
popłs lib̾cate donatꝰ. ẽ. Sed ca¬
padoces munus lib̾tatis abnu.¬
entes. negant uiuere gentem
sine regeꝰ posse. Itaq rex illi se¬
natui ariobarzanes statuit᷑.
Erat eo tẽpore tigranes rex arme¬
niȩ obsessa spartis ante multu
temporis datꝰ nec olim ab hisde
in regnũ pat̾nũ remissũ. Hunc
metridates inire ad societatẽ
romã belli qđ olim meditabat᷑.
ꝑlicere cupiebat. Nihil igitur
de offensa romanorũ sentien¬
te ꝑ gordium impelli. ut ario¬
barrani segni admodũ belum
inferat & ne quis dolus subee
uideat᷑ filiam suã ei cleo patra
in matrimoniũ tradidit. ꝑmo igͥ
aduentu tigranis. ariobarzanes
sublatis reb suis romam conten.¬

Expanded text:
Aristonici auxilia Romanis ferens ceciAristonici auxilia Romanis ferens cecidisset. Sed senatus studio regum intellecto, aliena regna falsis nominibus furantium, Mithridati Cappadociam et Nicomedi ad solacia eius Paphlagoniam ademit. Ac ne contumelia regum foret ademptum illis, quod daretur aliis, uterque populus libertate donatus est. Sed Cappadoces munus libertatis abnuentes negant vivere gentem sine rege posse. Itaque rex illis a senatu Ariobarzanes statuitur. Erat eo tempore Tigranes rex Armeniae, obses Parthis ante multum temporis datus, nec olim ab eisdem in regnum paternum remissus. Hunc Mithridates mire ad societatem Romani belli, quod olim meditabatur, perlicere cupiebat. Nihil igitur de offensa Romanorum sentientem per Gordium inpellit, ut Ariobarzani, segni admodum, bellum inferat, et ne quis dolus subesse videatur, filiam suam ei Cleopatram in matrimonium tradit. Primo igitur adventu Tigranis Ariobarzanes sublatis rebus suis Romam conten
Abbreviated transcription (Latin):
sidus. euocatũ ab amicis uelud
ad secrecum sermonẽ inspectan¬
te utroq exercitu int̾ficit.
Regnũ cappadotiȩ octo annoꝵ
filio potito ariaractis nomine.
additoq ei rectore godio tradi¬
dit. S cappadoces crudelitate
ac libidine p̾fectorũ uexati. a
metridate deficiunt. fr̃emq re-¬
gis & ipsum ariaractẽ nomine
ab asia ubi educabat᷑ reuocant.¬
Sum qͦ metridates p̾lium reno¬
uat uictũq regno capadotiȩ
expellit. Nec multo post ado¬
lescens ex egritudine collecta
infirmitate decedit. Post huiꝰ
mortẽ nichomedes timens ne mi¬
tridates accessionẽ capadotiȩ
etiam bitiniam finitimã inua.¬
der&. subornat puerum eximiȩ
pulchritudinis quasi ariarac¬
tes genuiss&. tres non duos fili
regnum peter&. Uxorẽ quoq
laudicẽ romã mittit. ad testi.¬
monium trium ex ariaracte
tia gordium romam mittit. qui
senatui asseuer& puerũ. cui ca.¬
padotiȩ regnum tradiderat. ex
eo ariaracte genitum. qui bello

Expanded text:
sidiis sevocatum ab amicis velut sidiis sevocatum ab amicis velut ad secretum sermonem inspectante utroque exercitu interficit; regnum Cappadociae octo annorum filio inposito Ariarathis nomine additoque ei rectore Gordio tradidit. Sed Cappadoces crudelitate ac libidine praefectorum vexati a Mithridate deficiunt fratremque regis, et ipsum Ariarathen nomine, ab Asia, ubi educabatur, revocant,cum quo Mithridates proelium renovat victumque regno Cappadociae expellit. Nec multo post adulescens ex aegritudine collecta infirmitate decedit. Post huius mortem Nicomedes timens, ne Mithridates accessione Cappadociae etiam Bithyniam finitimam invaderet, subornat puerum eximiae pulchritudinis, quasi Ariarathes tres, non duos filioregnum peteret. Vxorem quoque Laodicen Romam mittit ad testimonium trium ex Ariarathe tia Gordium Romam mittit, qui senatui adseveret puerum, cui Cappadociae regnum tradiderat, ex eo Ariarathe genitum, qui bello
Abbreviated transcription (Latin):
dem int̾iectis mensib simulat.
se gordium. quo ministro usus in
ariaracꝰte int̾ficiendo fuerat. res.¬
tituere in patriam uelle sperans
si obsister& adolescens. causas belli
futuras. aut si ꝑmitter&. ꝑ eun¬
dẽ filium tolli posse. ꝑ quẽ int̾¬
fecerat patrem. Ubi ariaractẽ
iunior moliri cognouit. grauit᷑
ferens. int̾fectorẽ patris ꝑauun¬
culum potissimum ab exilio re:¬
uocatum. ingentẽ exercitum
contrahit Igit᷑ cum aciẽ eduxiꝰ¬
s&e mecridates peditum .lxxx.
milia equitũ .x. currus falcatoꝰ
sexcentos. nec ariaracti auxilian.¬
tib finitimis regib minores copiȩ
ẽent. incertũ belli timens. con¬
silia ad insidias transfert. Solli¬
citatoq uiuene ad colloquiũ¬
cum ferrũ occultum int̾ fasceas
gerero&. scrutatore ab ariaracte¬
misso regio more. cur iosius imum
uentrẽ ꝑtractanti. ait ut caue.¬
r& ne aliud telũ inuenir& quȩ
rer&e. Atq ita risum ꝓtectis in¬

Expanded text:
dem interiectis mensibus simulat dem interiectis mensibus simulat se Gordium, quo ministro usus in Ariarathe interficiendo fuerat, restituere in patriam velle, sperans, si obsisteret adulescens, causas belli futuras, aut, si permitteret, per eundem filium tolli posse, per quem interfecerat patrem. Quod ubi Ariarathes iunior moliri cognovit, graviter ferens interfectorem patris per avunculum potissimum ab exilio revocari, ingentem exercitum contrahit. Igitur cum in aciem eduxisset Mithridates peditum LXXX milia, equitum X, currus falcatos sexcentos, nec Ariarathi auxiliantibus finitimis regibus minores copiae essent, incertum belli timens consilia ad insidias transfert sollicitatoque iuvene ad conloquium,cum ferrum occultatum inter fascias gereret, scrutatore ab Ariarathe regio more misso, curiosius imum ventrem pertractanti ait: caveret, ne aliud telum inveniret quam quaereret. Atque ita risu protectis in
Abbreviated transcription (Latin):
iusto regi redditurum res pon¬
dit. atq ita filium suum muta¬
to nomine filiam enem pafla¬
goñ regũ nomine appellat
t nistirpi regiȩ reddidisset
regnũ. falso nomine teneret.
Sic ludibrio habiti legati. romã
parricida nece uxoris aus¬
picatus sororis alt̾ius laudices
filios cuiꝰ uirũ ariaractẽ regẽ
capadotiȩ ꝑ gordium insidus
occiderat. tollendos statuit
nihil actum morte patris exis¬
timans si adolescentes pat̾nũ
regnũ cuiꝰ ille cupiditate fla¬
grabat occupassent Igit᷑ dũ
in his cogitationib uersat᷑. inti
nichomedes rex bithiniȩ uacua
morte regis capadotiã inuadit.
Qđ cum nuntiatum metridati
fuiss& ꝑsimulationẽ pietatis
auxilia sorori ad expellendum
capadotiȩ nichomedẽ mitit.
Sediam laudice ꝑ pactionẽ ni
chomedis. in matrimoniũ tra¬
diderat. Qđ egre ferens mecri
lit regnũq sororis filio restitu¬
it. E gregium ꝓrsus factum:
ni subs ecuta fraus fuiss&. Si qͥ¬

Expanded text:
iusto regi redditurum responiusto regi redditurum respondit. Atque ita filium suum mutato nomine Pylaemenen, Paphlagonum regum nomine, appellat et quasi stirpi regiae reddidisset regnum, falso nomine tenet. Sic ludibrio habiti legati Romam rparricidia nece uxoris auspicatus sororis alterius Laodices filios, cuius virum Ariarathen, regem Cappadociae, per Gordium insidiis occiderat, tollendos statuit, nihil actum morte patris existimans, si adulescentes paternum regnum, cuius ille cupiditate flagrabat, occupassent. Igitur dum in his cogitationibus versatur, interim Nicomedes, rex Bithyniae, vacuam morte regis Cappadociam invadit. Quod cum nuntiatum Mithridati fuisset, per simulationem pietatis auxilia sorori ad expellendum Cappadocia Nicomeden mittit. Sed iam Laodice per pactionem se Nicomedi in matrimonium tradiderat. Quod aegre ferens Mithrilit regnumque sororis filio restituit, egregium prorsus factum, ni subsecuta fraus esset;siqui
Abbreviated transcription (Latin):
der&. in concubitus amicorum
piecta. quasi amissum facinus
maiori scelere tegere poss&. ue¬
nenũ aduenienti parauit. Qđ
cum ex ancillis metridatis cõg¬
nouiss&. facinꝰ in auctores uin.¬
dicauit. Hieme deinde appe¬
aut equoaut cursu. aut uirib
contendebat. Exercitum qͦq
suum ad parẽ laborib pacien.¬
tiam cotidiana exercitatione
durabat. atq ita inuictꝰ ipse
in expugnabiliẽ exercitum fe¬
cerat. Inita deinde cum nicome¬
de societate. paphagoniã inua¬
dit. uictãq cũ socio diuidit.
Quam cum teneri a regib sena¬
tui nuntiatum. eẽt legatos ad
utrũq miit. qui gentẽ resti¬
tui in pristinũ statum iub̾ent.
Detridates cum se iam parem
magnitudini romanorũ cređ&.
suꝑbo responso hereditariã pa¬
tri suo regnum obuenisse res¬
pondit. mirari se qđ ei relata
controuersia non fuerit. sibi re¬
ferat᷑. Nec territꝰ minis. galatiã
quoq occupat. Nichomedes
qm̃ se tueri iure non poterat

Expanded text:
deret, in concubitus amicorum deret, in concubitus amicorum proiecta, quasi admissum facinus maiori scelere tegere posset, venenum advenienti paravit. Quod cum ex ancillis Mithridates cognovisset, facinus in auctores vindicavit. Hieme deinde adpeaut equo aut cursu aut viribus contendebat. Exercitum quoque suum ad parem laboris patientiam cotidiana exercitatione durabat, atque ita invictus ipse inexpugnabilem exercitum fecerat. Inita deinde cum Nicomede societate Paphlagoniam invadit victamque cum socio dividit. Quam cum teneri a regibus senatui nuntiatum esset, legatos ad utrumque misit, qui gentem restitui in pristinum statum iuberent. Mithridates, cum se iam parem magnitudini Romanorum crederet, superbo responso hereditarium patri suo regnum obvenisse respondit; mirari se, quod cum ei relata controversia non fuerit, sibi referatur. Nec territus minis Galatiam quoque occupat. Nicomedes, quoniam se tueri iure non poterat,
Abbreviated transcription (Latin):
uit. & corpꝰad omẽm uirtutis
patientiam durauit. Ad reg¬
ni deinde administrationem
cum accessissa. statĩ non de re
ecitas inuictos antea. qui sops¬
riona alexandri magni ducẽ
cũ .xxx. milib armatꝰorũ dele¬
uerant. qui cirũ ꝑsarũ regem
c̃ii. ẽc milib trucidauerꝰ. quis
lippum macedonũ regẽ fugl¬
entẽ ceꝑant in gentiꝰ felicita¬
pontum quoq ac deinceps capa¬
dotiam occupauit. Cum de asia
tractar&. tacitꝰ quibdã amicis
regno ꝓfectꝰ. uniuersã nemine
sentiente ꝑuagatꝰ .ẽ. omĩumq
urbium situm ac regiones cog¬
nouit. Inde in bithiniã trans¬
scendit. & quasi dñs asie opor¬
tuna queq uictoriȩ sue meta¬
tus. ẽ. Post hȩc in regnum cum
iam ꝑisse crederet᷑. reuersus est.
inuento paruulo filio. quem
ꝑ absentiam eiꝰ soror uxorq lau-¬
dice enixa fuerat. Sed int̾ gra
niti: ueneno ꝑiclitatꝰ. ẽ. Si qͥdẽ
laudice soror cum ꝑisse eu̾cre¬

Expanded text:
vit et corpus ad omnem virtutis vit et corpus ad omnem virtutis patientiam duravit. Ad regni deinde administrationem cum accessisset, statim non de regScythas invictos antea, qui Zopyriona, Alexandri Magni ducem, cum XXX milibus armatorum deleverant, qui Cyrum, Persarum regem, cum CC milibus trucidaverant, qui Philippum, Macedonum regem, fugientem fecerant, ingenti felicitaPontum quoque ac deinceps Cappadociam occupavit. Cum de Asia tractaret, tacitus cum quibusdam amicis regno profectus universam nemine sentiente pervagatus est omniumque urbium situm ac regiones cognovit. Inde in Bithyniam transcendit et quasi dominus Asiae opportuna quaeque victoriae suae metatus est. Post haec in regnum, cum iam perisse crederetur, reversus est invento parvulo filio, quem per absentiam eius soror uxorque Laodice enixa fuerat. Sed inter graniti veneno periclitatus est, siquidem Laodice soror, cum perisse eum cre
Abbreviated transcription (Latin):
tes ꝑ utrũq tẽpus .Lxx. dieb
ita suxit. ut celum om̃e fla¬
grare uideret᷑. Nã & magni¬
tudine sui. quartã partẽ celi
occupͦuerat. & fulgoris sui soł
nitorẽ uicerat. & cum oreret᷑
spatiũ consumebat. Puertu¬
fero equo imposito equitare
iaculariq cogebant. Quicos¬
natꝰ cum eosfefelliss&. supra
etatẽ regente equũ metr ida¬
te ueneno eum appetiuere.
đ metuens. antidota sepius
bibit. Ꝙ ita se aduersus insi.¬
dias exquisitis tutorib reme.¬
duis stagnauit. ut ne uolens
quidem senex ueneno mori po¬
tuerit. Timens deinde ne in¬
imici qđ ueneno non potue.¬
rant. ferro ꝑagerent. uenan¬
di studiũ finxit. Qđ ꝑ septẽ
annos neq urb neq ruris tec¬
to usus ẽ: sed ꝓsilua sua grat᷑
diuersis montium regionibus
ꝑ noctabat ignaris om̃ib
quib ẽẽt locis assuetꝰ feras cu¬
su aut fugare. aut ꝑsequi cũ
quib dam etiam uirib congro¬
di. Quib reb & insidias uita¬

Expanded text:
tes per utrumque tempus LXX diebus tes per utrumque tempus LXX diebus ita luxit, ut caelum omne conflagrare videretur. Nam et magnitudine sui quartam partem caeli occupaverat et fulgore sui solis nitorem vicerat; et cum oreretur spatium consumebat. Puer tufero equo inpositum equitare iacularique cogebant;qui conatus cum eos fefellissent supra aetatem regente equum Mithridate, veneno eum appetivere. Quod metuens antidota saepius bibit et ita se adversus insidias, exquisitis tutioribus remediis, stagnavit, ut ne volens quidem senex veneno mori potuerit. Timens deinde, ne inimici, quod veneno non potuerant, ferro peragerent, venandi studium finxit, quo per septem annos neque urbis neque ruris tecto usus est,sed per silvas vagatus diversis montium regionibus pernoctabat ignaris omnibus, quibus esset locis, adsuetus feras cursu aut fugere aut persequi, cum quibusdam etiam viribus congredi. Quibus rebus et insidias vita
Abbreviated transcription (Latin):
laudice ex numero filiorum¬
regis. quos uirilis sexus ex ari¬
aracte susceꝑat. timens ne ñ
diutina administratione reg¬
ni adultis quibdã potireturꝰ
quinq parricidali ueneno
neauit. Unũ paruulũ sceleri
matris cognatorũ custodia
eripuit. qui post necẽ laudicẽ
extinxerat. solus regno pꝰtitꝰ
est. Metridates qͦq repenti¬
na morte int̾ceptꝰ. filiũ qui &
ipse metridates dictꝰ ẽ. reliqͥt¬
Cuius postea magnitudo fuit.
ut non sui tantum tẽpors. ue¬
rum etiam suꝑioris ecatis õs
res silla lucullus. cȩt̾iq in sũ¬
uicerit. ut maior clarior quẽ
restaurando bello resurger&.
dãpnisq suis t̾ribilior reddere¬
tur. Deniq ad posterum noͣui
hostili uictꝰ sed uoluntaria mor¬
te. in aucto regno senex here¬
de filio decessit. Huiꝰ futurã
magnitudine. etiã celestia os¬
tent᷑a p̾dixerant. Nam & eo-
quo genitꝰ ẽ. anno. & eo qͦ reg¬
nare pͥmũ cȩpit. stella comẽ¬

Expanded text:
Laodice ex numero sex filiorumLaodice ex numero sex filiorum, quos virilis sexus ex Ariarathe rege susceperat, timens, ne non diutina administratione regni adultis quibusdam potiretur, quinque parricidali veneno necavit;unum parvulum sceleri matris cognatorum custodia eripuit, qui post necem Laodices extinxerat solus regno potitus est. Mithridates quoque repentina morte interceptus filium, qui et ipse Mithridates dictus est, reliquit;cuius ea postea magnitudo fuit, ut non sui tantum temporis, verum etiam superioris aetatis omnes res, Sylla, Lucullus ceterique, in suvicerit, ut maior clariorque in restaurando bello resurgeret damnisque suis terribilior redderetur. Denique ad postremum non vi hostili victus, sed voluntaria morte in avito regno senex herede filio decessit. Huius futuram magnitudinem etiam caelestia ostenta praedixerant. Nam et eo quo genitus est anno et eo quo regnare primum coepit stella come
Abbreviated transcription (Latin):
sul: pͥma congressione aristo¬
nicum suꝑatum in potestate
sua redegit. athasicasq gazã
hereditari a pbpło romano. na¬
uib positas romam deportaũ
Qđ egre ferens successor eiꝰ marcꝰ
aquilinꝰ consul. ad eripiendũ
aristonicum ꝑpenne ueluti
sui potiꝰ triũphi munꝰ eẽ. deb̾ce.
festinata uelocitate conten¬
dit. S contentionẽ consulũ.
mors ꝑpenne diremit. Sic
ses ꝓfocensib conditorib
suis. quorũ urbem senatꝰ & om
ochi bello infesta contra popu-¬
lum romanum arma tulert
deleri iusserant. legatos romã
dep̾catũ misere. ueniãq his
a senatu obtinuere. Post hec
regib quidaduersus aristonic̃
auxilia tulerant. p̾mia ꝑsolu¬
ta. metrito pontico siria ma.¬
ior. filuis ariaractis regis capa¬
dotiȩ qui eodẽ bello occiderat¬
liconia & cilicia date. filioꝵ po¬
pło romano in socii filios qũȩ
mat̃ in filios fuit. Quippe
hinc paruulis auctũ regnũ.
hinc debita adẽpta. Namq

Expanded text:
rima congressione Aristorima congressione Aristonicum superatum in potestatem suam redegit Attalicasque gazas, hereditarias populi Romani, navibus inpositas Romam deportavit. Quod aegre ferens successor eius M'. Aquilius consul ad eripiendum Aristonicum Perpennae, veluti sui potius triumphi munus esse deberet, festinata velocitate contendit. Sed contentionem consulum mors Perpennae diremit. Sic ses pro Phocaeensibus, conditoribus suis, quorum urbem senatus et oochi bello infesta contra populum Romanum arma tulerant, deleri iusserat, legatos Romam deprecatum misere veniamque his a senatu obtinuere. Post haec regibus, qui adversus Aristonicum auxilia tulerant, praemia persoluta: Mithridati Pontico Syria maior, filiis Ariarathis, regis Cappadociae, qui eodem bello occideratLycaonia et Cilicia datae. Fidiorque populus Romanus in socii filios quam mater in liberos fuit; quippe hinc parvulis auctum regnum, inde vita adempta. Namque