comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mouẽtam moffitiosi q̃relĩ. decessit.
uideatur. ⁊ possit transmit tẽ actõẽ: ui
deamꝰ ⁊ ponamꝰ i ꝓpotestate e̾ũ fuisse.
ut neq bõꝵ pͤossessio ei necessaria ⁊ adi

Expanded text:
mouendam inofficiosi querellam decessit, uideatur, ut podeamus. et ponamus in potestate fuisse eum, ut neque bonorum possessio ei necessaria et adi
Abbreviated transcription (Latin):
dum est dari aut obtrans accõnem
aut obͣcãm aut ꝓp̃t ꝯdĩ tõnẽ aut
obrem aut indebitũm. Inquibus
oĩb q̃ritur cerepetitõe. ⁊ quidẽ qd̾
tñsictoĩs noĩe datur licet res nulla
media fuĩt nõ repetitur. Nam si lis
fuit. obħ ip̃m qd̾ alite disceoitur. cã
iutetur ẽẽ. Sin at̃ euidens calũp¬
nra detegitur ⁊ tnsactõ inꝑfecta est¬
⁊ repetitio dabitur. ¶Id quoque
qd̾ obcãm datur puta qd̾ negona
mea aduita abeo putaui. licet ñ
sit factum qr donare uolui ꝗͣius
faiso mͥ ꝑsuaserĩ repeti nõ posse.¬
legati uł hĩditatie siue nõ sit legi
tum mͥ siue adẽpium legatum pos¬
dedi nõ est secuta. Itꝰ est iiĩdititẽ
adire nolũ̃ uł non potui. ¶ nõ
itẽ põt dici siẜuus ms̾ sub ꝯditõe¬

Expanded text:
dum est dari aut ob transactionem aut ob causam aut propter condicionem aut ob rem aut indebitum: in quibus omnibus quaeritur de repetitione.Et quidem quod transactionis nomine datur, licet res nulla media fuerit, non repetitur: nam si lis fuit, hoc ipsum, quod a lite disceditur, causa uidetur esse. sin autem euidens calumnia detegitur et transactio imperfecta est, repetitio dabitur.Id quoque, quod ob causam datur, puta quod negotia mea adiuta ab eo putaui, licet non sit factum, quia donari uolui, quamuis falso mihi persuaserim, repeti non posse.legati uel hereditatis, siue non sit mihi legatum siue ademptum legatum, posdedi, non est secuta. idem et si hereditatem adire nolui uel non potui. non idem potest dici, si seruus meus sub
Abbreviated transcription (Latin):
uo debuit mamimũlo solũ. ꝗͣuis
estimͣs ei aliqua teneri actõe. tñ
bitum. ut eͥ lib̾tas nͣli iure ꝯtinẽt᷑.
⁊dominatõ exgentiũ uire intro¬
ducta est. Ita debiti uł nõ debiti
iatio inꝯdictõe naturalit̃ intelli¬
gñta est.

Expanded text:
uo debuit, manumisso soluit, quamuis existimans ei aliqua teneri actione, tamen rbitum: ut enim libertas naturali iure continetur et dominatio ex gentium iure introducta est, ita debiti uel non debiti ratio in condictione naturaliter intellegenda est.
Abbreviated transcription (Latin):
iiꝰ.ł. Maroãt int nos ꝯ̃hitur siue
mea tm̃ grã tibi mandẽ. siue aliena tm.
siue mei ⁊ aliena.siue mei ⁊itua. siue
tua ⁊ aliena. ¶ Ꝙ situa tm̃ grãtibi mã¬
dem. suꝑuacuũ est mãdatũ. ciobit n¬
ulla exeo obligitõ nascit᷑ ñei tm̃grã
int̾uenit maioit. ueluti sitibi mãtẽ
ut negͣotia mea gere̾s uł ut fundũ mͥ

Expanded text:
.Mandatum inter nos contrahitur, siue mea tantum gratia tibi mandem siue aliena tantum siue mea et aliena siue mea et tua siue tua et aliena. quod si tua tantum gratia tibi mandem, superuacuum est mandatum et ob id nulla ex eo obligatio nascitur.Mea tantum gratia interuenit mandatum, ueluti si tibi mandem, ut negotia mea geras uel ut fund
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ p̃tons ueluti it̃us capitał iudi¬
tu deposuit aput te çentum. is de¬
portnus ect. boni eiꝰ pubuciti sũt
uttũ ne ip̃i hoc teddenta. mninpu¬
blicũ deferenta sint. Sitantũ nitu¬
tille ⁊ gñtiũ iꝰ intuenruit.ei qui de¬
dit restituenda sũt. Sicuule uis et

Expanded text:
 ueluti reus capitalis iudicii deposuit apud te centum: is deportatus est, bona eius publicata sunt: utrumne ipsi haec reddenda an in publicum deferenda sint? si tantum naturale et gentium ius intuemur, ei qui dedit restituenda sunt: si ciuile ius et
Abbreviated transcription (Latin):
ĩciliũ est quã mãdãt. i obid nõ est obli¬
gitoriũ. qr nemo ex ꝯscilio obligitur.
⁊̃ siñ exspeoiat ei cui dabitur. qr libmͣ ẽ
unicuiq ap̃se explorare an expediat
s̃ibi ꝯsc̾ilium.
Iiuł ł. Ptetea incã mandati ⁊̃ illud
u̾titur. ut int̃oũ nec melior cã mãtũts
fieri poisit. mĩdũ melior. detior uͦ ñ quã.¬
⁊ quidẽ simandara tibi ut aliquã rem
mͥ emeres. noc dep̃tio quicꝗͣ statui qui
enunsti. utrinq actõ nascitar Qd̃ si p̃tiũ
statui. tiiq iłis enusti. quidam negi

Expanded text:
ilium est quam mandatum et ob id non est obligatorium, quia nemo ex consilio obligatur, etiamsi non expediat ei cui dabatur, quia liberum est cuique apud se explorare, an expediat sibi consilium.um.Praeterea in causa mandati etiam illud uertitur, ut interim nec melior causa mandantis fieri possit, interdum melior, deterior uero numquam.Et quidem si mandaui tibi, ut aliquam rem mihi emeres, nec de pretio quicquam statui tuque emisti, utrimque actio nascitur.Quod si pretium statu
Abbreviated transcription (Latin):
signatũ teposucro ⁊is penos quẽ de¬
põitum fuci̾t me inuito cõtc̃tauit. ⁊
tepõiti ⁊ fu̾iti actõ mͥ meũ cõpetit.
¶Si erꝑmissu meo depõita pecc̃a is
penes qũẽ depõita ẽ. utatur. ut ĩde¬
tĩs hõe facci iudicuĩs usuras aus.

Expanded text:
signatum deposuero, et is penes quem depositum fuit me inuito contrectauerit, et depositi et furti actio mihi in eum competit. Si ex permissu meo deposita pecunia is, penes quem deposita est, utatur, ut in ceteris bonae fidei iudiciis usuras eius
Abbreviated transcription (Latin):
inc̾m̃tũ. respõoi. depõiti actõe locuo
hr̃e. Quide est aliud ꝯm̃dare quã de¬
ponere. qita neꝵ est sinl actum ẽ
ut corpora nũmoꝵ eadem redderẽt.
Nam siut tanͣtũdẽ solueretut ꝯueĩt.
egredietur ea res depõiti notissimoᷤᷤ
t̃mĩnos. inqua q̃stione si depõiti
actõ nõ teneat. cũ ꝯuenit tantũdẽ
nõ idẽ reodi ratõne usuraꝵ haberi ñ
attinet. ut tantũtẽ possit offitium
arbiͣtri qͣtũ stipulatõ. s ꝯͣ bonã fidẽ
⁊ depõiti naturam est. usuras ab eo
tesideraae ip̃u aũt morã qui bñfiti¬
um inssuscipienta pecuma dederit.
sitã abinitõ deusuris pr̃andis ꝯuẽit
lex ꝯtͣcͣius ẜuabitur.
res oblatas puelle que sui iuris frit
pãt suscepit. hr̃s eiꝰ ut ex hibeat rec¬
te ꝯuenietur. q̃ actõe depõtti. ¶q
pecuniã aput se nõ obsignatam
ut tantũdem redderet. depõitã. adu¬

Expanded text:
 locum habere: quid est enim aliud commendare quam deponere? quod ita uerum est, si id actum est, ut corpora nummorum eadem redderentur: nam si ut tantundem solueretur conuenit, egreditur ea res depositi notissimos terminos. in qua quaestione si depositi actio non teneat, cum conuenit tantundem, non idem reddi, rationem usurarum haberi non attinet ut tantundem possit officium arbitri quantum stipulatio: sed contra bonam fidem et depositi naturam est usuras ab eo desiderare temporis ante moram, qui beneficium in suscipienda pecunia dedit. si tamen ab initio de usuris praestandis conuenit, lex contractus seruabitur.res oblatas puellae, quae sui iuris fuit, pater suscepit: heres eius ut exhibeat recte conuenietur etiam actione depositi.Qui pecuniam apud se non obsignatam, ut tantundem redderet, depositam ad
Abbreviated transcription (Latin):
deposuit. & ⁊ marcellus inp̃done et
fute sctͣbit. ¶ Si tũ igͦtans lit cui
filio uł fuo rem. ibstaliss ⁊ ap̃ pittẽ
dnm̃ ue ciꝰ deposuit igrantẽ. nec ox
est potestis ut ilu nõ dũo sua ip̃iꝰ
rex qi aliena fuanda detur. fisirem
meã fur ꝗ̃ me igrãte subripuit. ap̃me
⁊̃ nc̃ celictũ cius igrãtẽ d̃posũit. recte
dicet᷑ nõ cc̃ri tepositũ. qi ñ ẽ et fite bõa

Expanded text:
one et fure scribit. si tamen ignorans latro cuius filio uel seruo rem abstulisset apud patrem dominumue eius deposuit ignorantem, nec ex est potestas, ut alii, non domino sua ipsius res quasi aliena, seruanda detur. et si rem meam fur, quam me ignorante subripuit, apud me etiamnunc delictum eius ignorantem deposuerit, recte dicetur non contrahi depositum, quia non est ex fide bo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯuentõnẽ usure qͦ actoe depõiti
peti possũt. ¶Lutiꝰ titiꝰ sempro¬
nio salutẽ. hrẽ me auob̾ auri pon¬
do plus m̾iꝰ ue detẽ. ⁊ discos duos¬
⁊ saccum signatũ ex quib debetis
mͥ docẽ quos aput titiũ deposinstis.
itẽ quos strophimati decẽ. Itẽ exrõe
patris uri decem. ⁊ qd̾ excurrit. q̃ro
an exhuiꝰ modi scpͥtura aliqͣ obli¬
gatõ nata sit. Scilices qd̾ ad solam
pecunie cam̃ atrinet. R. ex epła de

Expanded text:
entionem usurae quoque actione depositi peti possunt. "Titius Semproniis salutem. habere me a vobis auri pondo plus minus decem et discos duos saccum signatum: ex quibus debetis mihi decem, quos apud Titium deposuistis: item quos Trophimati decem: item ex ratione patris vestri decem et quod excurrit". quaero, an ex huiuscemodi scriptura aliqua obligatio nata sit, scilicet quod ad solam pecuniae causam attinet. respondit
Abbreviated transcription (Latin):
debet suis sũptib si forte poãs data
oꝑa eũ inlocũ abditum res ꝯtullis¬
se ut actiõi incomodior eẽt ex hi¬
bitõ. Nam inhũc casũ suis sup̃tib
⁊ ꝑiculo debebit ẽxmib̾e. in eum
locum iͥ agi̾t. ne ei callititas sua
ꝓsit. ¶ Si deplurib reb quis ꝯue¬
niantut cilitis ꝯtestate ⁊p̃re onĩs
posseoit licet p̾a quaidam desie̾nit.
quãus sine dolo malo possidere dĩp
accõi locus ẽẽ põt. ¶ Et filiꝰ fami¬
lias Ca actõe tenetur. sifacultatem
rei exhibñdeht̃. ¶ Sepiꝰ adexhi¬
bñdum agñti ⁊ si exeadem causa
egiss uꝰ acceptũ iuditiũ eam ab ali¬
quo accepit ⁊⁊ iõ exceptõnẽ ei non
officẽ. Itẽ si ei qui furti acturus ad
exhibendũ egiss. ⁊t̾um furtũ factũ
sit. ¶ denique siquis optandi
grã adexhibñdum egiss ⁊pꝰlitem
ꝯtestatã alt̾ius testam̃to optõdata
sit. adexhibñdum age põt. ¶Si
quis exuius meis mustum fecĩt.
uł exoli ius oleum uł ex lana

Expanded text:
debet suis sumptibus, si forte proponas data opera eum in locum abditum res contulisse, ut actori incommodior esset exhibitio: nam in hunc casum suis sumptibus et periculo debebit exhibere in eum locum ubi agatur, ne ei calliditas sua prosit. Si de pluribus rebus quis conveniatur et litis contestatae tempore omnes possedit, licet postea quasdam desierit quaactioni locus esse potest.Et filius familias ea actione tenetur, si facultatem rei exhibendae habet.Saepius ad exhibendum agenti, si ex eadem causa , post acceptum iudicium eam ab aliquo accepit, et ideo exceptionem ei non officere. item si ei, qui furti acturus ad exhibendum egisset, iterum furtum factum sit. denique si quis optandi gratia ad exhibendum egisset et post litem contestatam alterius testamento optio data sit, ad exhibendum agere potest.Si quis ex uuis meis mustum fecerit uel ex oliuis oleum uel ex lana
Abbreviated transcription (Latin):
aiͦ. E ilib̾ nõ tetineri ab aliquo
dicatut. int̃dictũ adu̾sus eũ qui deti¬
nere dr̃ d̾exhibũdo eo põt quis nabe̾.
Nam adexhibñdũ actõ ineam rem
inutił uidetur. qr hec actõ ei g̾ditur
ꝯpetere cuiꝰ pecuniarit int̃ est.

Expanded text:
Si liber homo detineri ab aliquo dicatur, interdictum adversus eum, qui detinere dicitur, de exhibendo eo potest quis habere: nam ad exhibendum actio in eam rem inutilis videtur, quia haec actio ei creditur competere, cuius pecuniariter interest.
Abbreviated transcription (Latin):
uis smnedolo malo ⁊culpa pot̾¬
sessoris int̃dũ tñ tanti trĩpnãdus
est. qͣti actoris int̃fuñt ꝑ eũ ñ effec¬
tũm quominꝰ tc̃ cũ iuditiũ acci¬
ꝑetut. homo exhiberetur. tanto
mag̃ si apparebit eo caũ mortu¬
um eẽ qui nõ incidiss sitũ ex hibi¬
tus fu̾isset. ¶Si iusta excã sta¬
tĩ exhberi res nõ possit iussu uidi¬
cis caueri debebit se ullo dĩe exhi¬
biturũ. ¶heres nõ qĩ hr̃s s suo
noĩe hac actõe utĩ põt. Itẽ hr̃s põ¬
sessoris suo noĩe tenetur. gͥ non
ꝓ ceoit querere an hĩdi danta sit.

Expanded text:
sine dolo malo et culpa possessoris, tamen interdum tanti damnandus est, quanti actoris interfuerit per eum non effectum, quo minus tunc cum iudicium acciperetur homo exhiberetur: tanto magis si apparebit eo casu mortuum esse, qui non incidisset, si tum exhibitus fuisset. Si iusta ex causa statim exhiberi res non possit, iussu iudicis cavere debebit se illo die exhibiturum. Heres non quasi heres, sed suo nomine hac actione uti potest: item heres possessoris suo nomine tenetur: igitur non procedit quaerere, an heredi et in
Abbreviated transcription (Latin):
dio̾it. cũ addiem pecũnia ñ sol¬
ueretur. rate iafumine sua actoi¬
tate derinuit. pꝰaͫ flum̃ c̾uit. ⁊ratẽ ab¬
stunit. simuito ratiario retimiss.
eiꝰ ꝑiculo ratẽ fuisse respõdi.s side¬
bitor suauolũtate ꝯcesiss ut reti¬
nẽt. culpam dũ taxat ei prandã.
debitori suũ ꝓnoxe deoitõe relĩ¬
rum me pigraticiã actõne ut in¬
dep̃nẽ me prẽt sadem ẜuanda ẽẽ
iulianꝰ ait. q̃ cũ depõitꝰ uł ꝯmodatus

Expanded text:
ediderat, cum ad diem pecunia non solveretur, ratem in flumine sua auctoritate detinuit: postea flumen crevit et ratem abstulit. si invito ratiario retinuisset, eius periculo ratem fuisse respondit: sed si debitor sua voluntate concessisset, ut retineret, culpam dumtaxat ei praestanddebitori servum pro noxae deditione relinrum me pigneraticiam actionem, ut indemnem me praestet. eadem servanda esse Iulianus ait etiam cum depositus vel commodatu
Abbreviated transcription (Latin):
ut c̾oitori soluat. iud̃i adonatore
ꝓfectã ꝓtinꝰ adc̾ditorem. ⁊ fieri nũ¬
mos accipientis ¶Siu̾o simpłr ei do¬
ꝯsultum ⁊ adfilias quoq familias
ꝑtinet. Nec adrem ꝑtinet ⁊⁊ si affir¬
matur ornem̃ta exea peciũa ꝯꝑasse. nã ⁊ ei.
amplissimi ortu Lactõ denegãt
nec int̃ eit ꝯsũpti sit numi an ex¬
tẽt᷑ inpeculio. multo gͥ mag̾ seueri¬
tate senatus ꝯsulti. eiꝰ ꝯtͣctus inpro¬
babitur. Ꝙ filie familias mutuũ
dedit. ¶ nõsolũ filio famił ⁊ pat

Expanded text:
itori soluat, uideri a donatore profectam protinus ad creditorem et fieri nummos accipientis: si uero simpliciter ei doconsultum et ad filias quoque familiarum pertinet nec ad rem pertinet, si adfirmetur ornamenta ex ea pecunia comparasse: nam et ei amplissimi ordinis actio denegatur nec interest, consumpti sint nummi an exstent in peculio. multo igitur magis seueritate senatus consulti eius contractus improbabitur, qui filiae familias mutuum dedit.Non
Abbreviated transcription (Latin):
uliamꝰ ait. Intelligñdum e nq̃ue
abmitõ sic accepisse ut iirrem uer¬
teret᷑ Ino tñ uͥtisse uidebitur. sim
acceꝑat. cessare senatus ꝯsultũ. ita
locum ht̃. s iprobabilem modu in
eam qͣtitatẽ q̃ pat̃ solebat᷑ subii¬
strare. ¶ Sifilius accepit mutuã
pecumã ĩi eũ lib̾aret. qui sipẽteret
Rx ceptõe nõ sibmouebitur. senat̾
ꝯsuti cessabit exceptõ hoc amplius
cessabit senatus ꝯsultum. Si pater
it. quod si filius familias mutuum
fumserit. qua si ratum habuerit.
¶ drpater familas factus soluerit pĩ¬
tem debiti. cessabit senatus nec so¬

Expanded text:
ulianus ait intellegendumque ab initio sic accepisse, ut in rem uerteret. non tamen uertisse uidebitur, si macceperat, cessare senatus consultum, ita locum habet, si probabilem modum in eam quantitatem, quam pater solebat subministrare.Si filius accepit mutuam pecuniam, ut eum liberaret, qui, si peteret, exceptione non summoueretur, senatus consulti cessabit exceptio.Hoc amplius cessabit senatus consultum, si pater it quod filius familias mutuum sumpserit, quasi ratum habuerit. Si pater familias factus solverit partem debiti, cessabit senatus consu
Abbreviated transcription (Latin):
xat̃ eum p̃posuiss m̾cisue. uł reor
peculiarem ex̾cere passus eẽt ceilare
senatus ꝯsultum q̃m patris uolim¬
tate cc̾mm uioetur. nam siscit eno
necotiari. q̃ hoc ꝑmisisse uidenur.
siño noĩat̃i ꝓhibuit m̾ces acciꝑe.¬
ꝓm̃ si acceꝑit pecuniã cimre pamis

Expanded text:
pater eum praeposuisset merci suae uel peculiarem exercere passus esset, cessaret senatus consultum, quoniam patris uoluntate contractum uideretur: nam si scit eum negotiari, etiam hoc permississe uidetur, si non nominatim prohibuit merces accipere.Proinde si acceperit pecunia
Abbreviated transcription (Latin):
ditatẽ ꝯsensu diuidentes. pieratis offi¬
tium sũguntur. quã renouari non
oportet. licet arbit᷑ snãm uirgio per¬
ep̃to nõ dixit. siñ iñcetat etatiꝰ auxiliũ
Conmuni diuioñdo. Ne¬

Expanded text:
ditatem consensu diuidentes pietatis officio funguntur, quam reuocari non oportet, licet arbiter sententiam iurgio perempto non dixerit, si non intercedat aetatis auxilium. COMMUNI DIUIDUNDO
Abbreviated transcription (Latin):
q̃rĩt. an coi diuidũdo uiditõ agi pꝰ¬
sit. ⁊ ait melana demũ posse. siso¬
lum eius cõesit. ¶hoc uiditiuo
bone fid̾i est. quare suma res indi¬
unsa relicta sit. ualebit utiq qcet̃aꝵ
ditõ agi d̾ea que indiuisa mansit.¬
¶ Sicut aut̃ ip̃iꝰ rei diuisio uenit in

Expanded text:
uidundo iudicio agi possit: et ait Mela ita demum posse, si solum eius commune sit. Hoc iudicium bonae fidei est: quare si una res indiuisa relicta sit, ualebit utique et ceterarum dundo agi de ea quae indiuisa mansit. Sicut autem ipsius rei diuisio uenit in
Abbreviated transcription (Latin):
sensisse.. ¶ Sius ministerii alicuai finͣt
relictꝰ. ad suũ ministeriũ utet᷑. ⁊ ad li¬
concesisse simul cũ ipĩs utat᷑ quãꝗͣ
sifilio famulias usus ẜui sit relict᷑.
dum taxat usũ exicat nõ q̃ eoꝵ qui
sũt inpotestate soꝑais aũt ẜui usuarii.¬

Expanded text:
sensisse. Si usus ministerii alicui fuerit relictus, ad suum ministerium utetur et ad liconcessisse, si simul cum ipsis utatur: quamquam, si filio familias usus serui sit relictus ‹dum›taxat usum exigat, non etiam eorum qui sunt in potestate. O
Abbreviated transcription (Latin):
int̃ est oꝑa eiꝰ utatur. quare ⁊ silanã
ꝯduxiͣt usuariꝰ expediendã poterit
q̃ ꝑ usurarias ancillas opus refic̾e.
idque siuestim̃ta texẽda reteñt
uł insulam ł naue̾ subricantam po¬
terit adhec oꝑis uti usuariꝰ. nec offẽ¬
detur illasabini sentẽtia. ancille u¬
ñ admtri nec exoꝑis m̾cerẽ capi. s¬

Expanded text:
opera eius utatur? quare et si lanam conduxerit usuarius expediendam, poterit etiam per usuarias ancillas opus perficere, idemque, si uestimenta texenda redemerit uel insulam uel nauem fabricandam, poterit ad haec operis uti usuarii: nec offendetur illa Sabini sententia ancillae unon mitti nec ex operis mercedem capi, s
Abbreviated transcription (Latin):
tem. an.uissu uid̾at̃ adi̾se. dubitaĩ põt.
ĩmo ueriꝰẽ. ex hiꝰ oĩb aditionẽ. ct̃. ĩt̾cdu¬
cẽcdã. ¶Pat̾ filio ita scͥpsit. scio. filiꝙ ꝓ.
tua pͣdet̾a in uigilabi hr̃ditati delate ⁊ͥ
uitii titis puto iꝰsso pat̾ id issesꝙ simã¬
dauit si expediat a dĩe adito. siputa expediẽ adi ꝗ
to: eĩt tꝰsuaditũ ¶sicorã tinio iꝰ sit adiẽ siarhitͥo bu¬
tii titi recte puto iꝰsisse¶⁊ simãdaũ qĩ ex asse
qd̾ si exparte iussit. pot̃ exasse. adxre.

Expanded text:
su uideatur adisse, dubitari potest. immo uerius est ex his omnibus aditionem esse introducendam. Pater filio ita scripsit: 'scio, fili, quod pro tua prudentia inuigilabis hereditati delatae tibi Lucii Titii'. puto iussu patris adisse. Quid si mandauit: 'si expedit adire, adito'? 'si putas expedire adire, adito'? erit iussu aditum. Si 'coram Titio' iussit adire, si 'arbitrio Lucii Titquod si ex parte iussit, potest ex asse adire.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯ seꝗ s marcellus elegant oistͥbrat młtũ
int̾ee utrũ exa̾se fuit in stitutꝰ patͥ testa¬
m̃to anexparte ait. si expate potĩt sine
metu remota ptͥ succe̾sioẽ in pubis hr̃hi¬
tatẽ ꝯplecti

Expanded text:
 sed Marcellus eleganter distinguit multum interesse, utrum ex asse fuerit institutus in patris testamento an ex parte, ut, si ex parte, potuerit sine metu remota patris successione impuberis hereditatem amplecti
Abbreviated transcription (Latin):
cħ ⁊̃ ĩtp̃is spatio lici ñ mõdicũ sit ab cod̾
puitegio ꝯpetat. ¶ Mulier in q̃tp̃is sũ¬
spitio cadẽ pot̾ nec ex testam̃to militis
aliꝗd caꝑe pot ut duu adanũ rescͥpsiti
nec tutore ei ꝗialiena ẽ potestatedaẽ põt¬

Expanded text:
 in temporis spatio, licet non modicum sit, ex eodem privilegio competat. Mulier, in qua turpis suspicio cadere potest, nec ex testamento militis aliquid capere potest, ut divus Hadrianus rescripsit. Nec tutorem ei, qui in aliena est potestate,
Abbreviated transcription (Latin):
fideuissori emptõis redibi manci¬
piũ possit .sꝵ si inuniu̾sam cãm fi¬
dm̃ redibitoria agat. nõ alit̃ ei uen¬
ditor daturus est. quãsi om̃a p̃stitĩt.
que huic accoi ꝯtͣmentur. ⁊ quidem
solita nõ peculio tenus nã si exemp
uendid̾it redibitona in peciꝑiũ con¬
pẽtit. Inpeculio añt ci cã redibitoĩs
ꝯtinebitur. nec nos moneat. ꝙ añ¬
quam redatur ẜuus nõ est inpe¬
culio. nõ enĩ põt inpeculio eẽ ẜuuc
qui ad huc emptoris est. s cã ip̃iꝰ redi¬
bitionic inpeculio ꝯputatur. ⁊ git
si ẜuus decem milib emptꝰ quinq
milib sit. hec qͦ inpeculio ẽẽ dicemꝰ.
ñ ita sinie̾ dño debeat. aut si ĩdẽp

Expanded text:
fideiussori emptionis redhiberi mancipium possit. respondi, si in uniuersam causam fidominus redhibitoria agat, non aliter ei uenditor daturus est, quam si omnia praestiter‹i›t quae huic actioni continentur et quidem solida, non peculio tenus: nam uendiderit, redhibitoria in peculium competit. in peculio autem et causa redhibitionis continebitur: nec nos moueat, quod antequam reddatur seruus non est in peculio non enim potest esse in peculio seruus, qui adhuc emptoris est sed causa ipsius redhibitionis in peculio computatur: igitur si seruus decem milibus emptus quinque milibus sit, haec quoque in peculio esse dicemus. hoc ita, si nihil domino debeat aut ad
Abbreviated transcription (Latin):
manumisisti ⁊ reoibitona ⁊ qͣto
minonis denegmdam ribi lało
ait. Sicut duple accõ ꝑnet. ergo
⁊ qd̃ adu̾sus dictum ꝓmissumm¬
ue sit. accõ ꝑ ibit post mortem
aũt hoĩs edilitie actoẽs ꝑmanẽt.¬
op̃ .ł.Sitam̃ sine culya ep̃toĩs
familie ue enis uł. ꝓcuratoris
mortuus sit. ¶Audiendus et
is qui deuitio uł morbo ẜui q̃¬
tens retinere eum uelit. ¶Non
noceb̾emptori. si sex mentium
exceptiõe redibitoria exclusus.
uelit intra annũ agere estima¬

Expanded text:
manumisisti, et redhibitoriam et quanti minoris denegandam tibi Labeo ait, sicut duplae actio periret: ergo et quod aduersus dictum promissumue sit, actio peribit.Post mortem autem hominis aediliciae actiones manent si tamen sine culpa actoris familiaeue eius uel procuratoris mortuus sit.Audiendus est is, qui de uitio uel morbo serui querens retinere eum uelit.Non nocebit emptori, si sex mensum exceptione redhibitoria exclusus uelit intra annum aestima
Abbreviated transcription (Latin):
emerit.cic̾tum inc̾tum ue man¬
dante eo emi̾t. qr tũc cullus ex bo¬
na fid̾. ẜuũ cũ quo negm sit gestũ
rit dño nocere tẽbet S ꝯ si ẜuus
mantato dñi hoĩem emerit quẽ

Expanded text:
t certum incertumve mandante eo emerit, quia tunc et illud ex bona fide est servum, cum quo negotium sit gestum, rit, domino nocere debet. sed si servus mandatu domini hominem emerit, quem
Abbreviated transcription (Latin):
scqͣui. ¶ Siquis duos hoĩẽs imo p̃¬
t̾io emerit ⁊ alt̃ mea cã sit ut redibe¬
atur dem̃ petatur p̃tiũ totũ excep¬
tio erit obitienda. si tñ pars p̃tu pe¬
tatur mag̾ dicenir nõ nocere excep¬
tõñe nisi forte ea sit. cã inqua xp̃t¬
cipiũ redibendum sit

Expanded text:
quis duos homines uno pretio emerit et alter in ea causa est, ut redhibeatur, deinde petatur pretium totum, exceptio erit obicienda: si tamen pars pretii petatur, magis dicetur non nocere exceptionem, nisi forte ea sit causa, in qua prcipium redhibendum sit
Abbreviated transcription (Latin):
amͣpnꝰ est id facere quã ꝓnũtia¬
re iniuĩculis fuisse. ¶ In edr¬
licus actõib exceptõne oppõi
equũ est. si emptor sciret defuga
aut iũculis aut cetĩs reb simi¬
lib ut uenoitor ab soluatur.¬
¶Edilitie actoe̾s ⁊ hr̃diq mhr̃dẽ¬
ꝯpetunt ut m̃ ⁊ facta hr̃dũ que
p̾a accessetĩt ⁊ qd̾ exemi potuert̃
querantur. ¶Non solum de
mancipus. s ⁊ de om̃i animali
hõie emerim ꝯpetete tebeant.
Cum redibitona actõe de sani¬
tate agitur ꝑmitendũ est. de
imo nitio agere ⁊ p̃dicere. ut si
quid aliud p̾a apparuns de eo
redibitione ꝓcedete. nequa quã
uc̾tũ est. ueluti sipestilens fundꝰ
distracius sit. nam redibendus
erit. ⁊ benigniꝰ et dicere uecti¬
gilis exacrõnem futuri ip̃is
pꝰ rebibitõnẽ adu̾sus ẽp̃torem

Expanded text:
acere, quam pronuntiare in uinculis fuisse.In aediliciis actionibus exceptionem opponi aequum est, si emptor sciret de fuga aut uinculis aut ceteris rebus similibus, ut uenditor absoluatur.Aediliciae actiones et heredi ecompetunt, ut tamen et facta heredum quae postea accesserint et quod experiri potuerint, quaerantur. Non solum de mancipiis, sed de omni animali homine emerim, competere debeant. Cum redhibitoria actione de sanitate agitur, permittendum est de uno vitio agere et praedicere, ut, si quid aliud postea apparuisset, de eo redhibitionem procedere nequaquam incertum est, veluti si pestilens fundus distractus sit: nam redhibendus erit. et benignum est dicere vectigalis exactionem futuri temporis post redhibitionem adversus e
Abbreviated transcription (Latin):
cñ res redit resoluta uenditoẽ.
theca p̃dioꝵ. eadem p̃dia cũ uxore sua:
seie septie coĩs filie noĩe senpronio
marito eiꝰ fũto indotẽ dedit. p̾a defuẽ¬
to lutio titio ⁊ septicia filia abstimi¬
it se m̃ditate pit̾ua. Quero an mat̃
eiꝰ ypothetã ꝑ sequi possit. paulus .R

Expanded text:
 res redit resoluta uenditione.theca praediorum, eadem praedia cum uxore sua Seiae Septiciae communis filiae nomine Sempronio marito eius futuro in dotem dedit: postea defuncto Lucio Titio Septicia filia abstinuit se hereditate paterna: quaero, an mater eius hypothecam persequi possit.Paulus r
Abbreviated transcription (Latin):
facẽ solid̾ nõ põt. anħ qui inmus
ꝯsecutus est cũ eo agẽ possit ꝗ solid̾
accepit ad ꝯmimicandas partes int
s mag̃ est ut ꝓ sotio actõe ꝯsequi pꝰ¬
sit. ut uttiꝰq portõ exequetur. que

Expanded text:
facere solidum non potest, an hic qui minus consecutus est cum eo agere possit qui solidum accepit ad communicandas partes intesed magis est, ut pro socio actione consequi possit, ut utriusque portio exaequetur: q
Abbreviated transcription (Latin):
deb̾i. qi eas nõ emͣt. cũ añ ꝗͣ fumdum
emẽt desierint fũdi ẽẽ ¶u ignuit
ẽp̃tor deiectas ẽẽ arbores. uẽritor aũt
sit. nͥ ãmonuit. ꝗͣti ep̃tõis int̃fiñt rẽ
xistimãdã ẽẽ simodo ue̾nit.

Expanded text:
deberi, quia eas non emerit, cum ante, quam fundum emerit, desierint fundi esse. sed si ignorauit emptor deiectas esse arbores, uenditor autem scit nec admonuit, quanti emptoris interfuerit rem aestimandam esse, si modo uenit.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ aio ħedis geifisse uidet᷑. qr qr añ agi¬
tã hr̃ditatem quio gessit. ueluti sitecta¬
torem sepeliuit. familie hertiscunde
infunus.
oritm cã pegre igñti submi nistraut
sino e̾cendi aiõ pat misisse fuĩt ap̃ro¬

Expanded text:
non animo heredis gessisse uidetur. quare qui ante aditam hereditatem quid gessit, ueluti si testatorem sepeliuit, familiae erciscundaen funus. orum causa peregre agenti subministrauit, si non credendi animo pater mississe fuerit compro
Abbreviated transcription (Latin):
fungiur nõ debet astringi nõ mag̃
qua siquis ad exeqͣndã sentẽtiã ap̃toe
dat᷑ distrahat. Nã ⁊ hic inea ꝯditõne
est ne coga̾t inplere. qd̾ coguntur.
ini qui suo arbitrio distrahut. Na
int̃ oftm̃ suscipientis quolũtatẽ di¬
strahñtis multũ int̃est. qua ꝓpt̃ re
quidẽ integra strpulat̃onẽ duple mt̃

Expanded text:
ebet adstringi, non magis quam si quis ad exsequendam sententiam a praetore datus distrahat: nam et hic in ea condicione est, ne cogatur implere quod coguntur hi qui suo arbitrio distrahunt: nam inter officium suscipientis et uoluntatem distrahentis multum interest, quapropter re quidem integra
Abbreviated transcription (Latin):
post umo noq tutele ꝗa nullus pu¬
ꝗaaministsse negotia eiꝰ ꝗ natus non c̃ẽt
ñ uid̾tur.⁊ idõ u̾tit im eum accionõ

Expanded text:
postumo neque tutelae, quia nullus pudministrasse negotia eius qui natus non esset non uidetur: et ideo utilis in eum actio
Abbreviated transcription (Latin):
insonierate ꝯferre debere neratiꝰ ait
niriã sibi ftam uł exlege aquilia
nue ip̃i siue filii corpori nocitũ si
trariũ quoq aput uet̾es trioatur.
ansotiꝰ õĩum bonoꝵ. siquid obin¬

Expanded text:
ere Neratius ait, niuriam sibi factam uel ex lege Aquilia, siue ipsius siue filii corpori nocitum sittrarium quoque apud ueteres tractatur, an socius omnium bonorum, si quid ob in
Abbreviated transcription (Latin):
cunꝰ oꝑam maxime sotietas coita sit.
aut sine qͦ sotietas ãministrari nõ
possit. ¶malea aut madult̾io
ꝑdid̾it sotius exmedio ñ est lamͣrus.
nobis reͣpetet.

Expanded text:
us operam maxime societas coita sit aut sine quo societas administrari non possit? Quod in alea aut adulterio perdiderit socius, ex medio non est laturus: nobis repetet.
Abbreviated transcription (Latin):
s. steret cõib ẜuis uenalib ad fu¬
gam erũpentib uulneratꝰ est. inpẽ¬
sam quã incurando se fecerat ñ ꝯse¬
cutum ꝓsotio actõe. lab̾o aͣit. qr id
ñ insotietate ꝗͣuis ꝓpt̾ sotie̾t᷑atem
inpensũ sit. sicuti si ꝓpt̃ sotietatẽ
eum hr̃dem quis instituere d̾suset.
aut legatũ p̃t̾misiss. aut patͥmo¬
niũ suũ negligñtns ãmiinstras

Expanded text:
sisteret communibus seruis uenalibus ad fugam erumpentibus, uulneratus est: impensam, quam in curando se fecerit, non consecuturum pro socio actione Labeo ait, quia id non in societatem, quamuis propter societatem inpensum sit, sicuti si propter societatem eum heredem quis instituere desisset aut legatum praetermisisset aut patrimonium suu
Abbreviated transcription (Latin):
d. Sut qd̾ quis insotieratẽ ꝯtu¬
uit oxtinctũ sit. uident̾ anpro sorio
igere possit. tractat̾ iaq est ap̾celsũ
tatẽ conumꝰ. ut accepto equo mõ
qͣdrigã uend̾es. ⁊ exp̃tio qͣrtã mͥ redde

Expanded text:
d quod quis in societatem contulit exstinctum sit, uidendum, an pro socio agere possit. tractatum ita est apud Celsutatem coimus, ut accepto equo meo quadrigam uenderes et ex pretio quartam mihi redde
Abbreviated transcription (Latin):
didũm. ⁊ partem peccũe eͤuẽditõe re¬
tacte ego. partẽ seiꝰ abstułit. te qui
reu̾a nitio hr̃s es. partẽ adme redac¬
te pecunie sotieratis uiditõ nõ ꝯ¬
socuiurũ. neratõ ⁊ aristoni place¬
bat. qr m̃oe dũtaxat partis p̃tia ꝑ¬
Alioquin euentur ut q̃ siduo sotu
rẽ uendiderĩt. unꝰ quisq qd̃ ad se ꝑue
nĩt partem alt̃i sotietatis iuditio p̃¬
stare debeat¶ S nec te exparte qͣ hñdi¬
uniꝰ reiattñ mid qd̾ face̾ possũt. qd̾¬
uedolo malo fecent̃ quo minus
possint. ꝯdep̃nari oportere. hoc enĩ
sũmã rationẽ ht̃. cũ sotietas ius
q̾tam m frat̃ñtatis inse hãt. Wĩ¬
dendũ est an ⁊ fideuissori sotu id
pr̃ari debeat. anũ ꝑsonale bñfiti¬
um sit. qd̾ mag̃ ũm est sS si hic fi

Expanded text:
diderim et partem pecuniae ex uenditione redactae ego, partem Seius abstulerit, te, qui re uera Titio heres es, partem ad me reda‹c›tae pecuniae societatis iudicio non consecuturum Neratio et Aristoni placebat, quia meae dumtaxat partis pretia palioquin euenturum, ut etiam, si duo socii rem uendiderint, unusquisque quod ad se penerit partem alteri societatis iudicio praestare debeat. sed nec te ex parte, quam herediunius rei, attamen in id quod facere possunt quodue dolo malo fecerint quo minus possint, condemnari oportere. hoc enim summam rationem habet, cum societas ius quodammodo fraternitatis in se habeat. Uidendum est, an et fideiussori socii id praestari debeat an uero personale beneficium sit, quod magis u
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ societateᷤ coire ad om̃s societateᷤ sut¬
fice̾ h unũ inditiũ ꝯstat. ¶ Si quit exso¬
iiis ꝓpt sorietatẽ ꝓfectus sit. ueluti
adm̾ces em̃das eos dum taxat sũp¬
tus sotietati inputabit qui ineãrẽ

Expanded text:
ates coitae, ad omnes societates sufficere hoc unum iudicium constat. Si quis ex sociis propter societatem profectus sit, ueluti ad merces emendas, eos dumtaxat sumptu‹u›m societati imputabit qui in eam ‹rem
Abbreviated transcription (Latin):
ta sotierate. nã ⁊ siquid sotiꝰ filu pꝰt
emãcipitõnẽ filui. dolo fecĩt. eiꝰ ñ pats
filio actõdanda est. ¶Siẜuus m̃s
sotietatẽ cũ titio coierit. ⁊ alienatus
inead̾ ꝑmanserit. põt dici alienatõe
sui ⁊ pͥorem sotietatẽ finitã ⁊ exinteg̾
me quã adu̾sus ẽp̃torem exhiis causis
q̃ añ alienatõne incroert̃. dandã actõ¬
A deo morte sotu soluitur so¬
tietas ut nec abimito pacisci possimꝰ
ut heres q̃ succedat sotiõtati. hec iga i¬

Expanded text:
t emancipationem filii dolo fecerit, eius non patri, sed filio actio danda est. Si servus meus societatem cum Titio coierit et alienatus in eadem permanserit, potest dici alienatione servi et priorem societatem finitam et ex integro me quam aduersus emptorem ex his causis quae ante alienationem inciderunt dandam actioAdeo morte socii soluitur societas, ut nec ab initio pacisci possimus, ut heres etiam succedat societati. haec ita
Abbreviated transcription (Latin):
p̃mis iuditus ꝯstringe quit potĩt
uł cognat̃ ultiorẽ proxumoribus
p̃ferre. ¶Id̾ respondir sociꝰ qui
cessantis cessantium ue portõnet
inule restituent. qͣuis aut sortẽ
cũ c̾tis usuris mt quatuor m̃ses p̾¬
quã opꝰ refectũ ent reciꝑẽ põt. in
exigñdo q pͥuilegio utet᷑. aut de¬
inceps ꝓͥam rem habebit. põt m̃ ꝙ
sotõ agere ad hoc ut ꝯsequatur qd̾
sua int̾erat. finge enĩ malle eũ
mag̃suũ c̃seꝗ qũa dñum insule.
oratio eͥ diui marti id circo in .iiii.

Expanded text:
mis iudiciis constringere quis poterit uel cognatum ulteriorem proximioribus praeferre. Idem respondit: socius, qui cessantis cessantiumue portiones insulae restituerit, quamuis aut sortem cum certis usuris intra quattuor menses, postquam opus refectum erit, recipere potest exigendoque priuilegio utetur aut deinceps propriam rem habebit, potest tamen pro socio agere ad hoc, ut consequatur quod sua intererat. finge enim malle eum magis suum consequi quam dominium insulae. oratio eni
Abbreviated transcription (Latin):
manẽ. nec exp̃tio equoꝵ tuoi par¬
rem deũi. Nec enĩ hñde quadrige
s uẽdende coitã sotieratẽ. Cer̃m si
so acrum dicatur ut qͣdriga fieret
caq cõicaretur. tuq imea tres partes
hr̃s ego qͣrtã. nõ dubie adhuc socu
summus.¶ Id celsus tractat. sipe¬
cimiã ꝯtullissentꝰ ad m̾cẽ em̃dam
ci mea pecunia ꝑiss cui ꝑiert en
Regre portaretur adm̾cẽ em̃dam

Expanded text:
artem deberi: non enim habendae quadrigae, sed vendendae coitam societatem. ceterum si id actum dicatur, ut quadriga fieret eaque communicaretur tuque in ea tres partes haberes, ego quartam, non dubie adhuc socii sumus. Item Celsus tractat, si pecuniam contulissemus ad mercem emendam et mea pecunia perisset, cui perierit ea. peregre portaretur ad mercem emendam
Abbreviated transcription (Latin):
duo hr̃des exstiterĩt. ⁊ alt̃ eoꝵ acohr̃¬
de em̃t hr̃ditatẽ. dem̃ ome qd̾ de¬
funciꝰ fideuisserat stipulatori solu̾it.
hẽb̾ aut exstipiclatu. aut exempto
obligatũ conĩdẽm suũ. idcuto q
mandati actõnẽ hãbebit.
nił .ł. Simandassẽ nbiut fũdũ
scias me uetuisse emisses. mãtuti t
obligatꝰ ero. ne dãpno affitiãt is ꝗ

Expanded text:
duo heredes extiterint et alter eorum a coherede emerit hereditatem, deinde omne quod defunctus fideiusserat stipulatori solverit, habebit aut ex stipulatu aut ex empto obligatum coheredem suum: idcirco is mandati actionem habebit.num.Si mandassem tibi, ut fundum scias me uetuisse, emisses, mandati tibi obligatus ero, ne damno adficiatur is
Abbreviated transcription (Latin):
ner. aut̃ socer inuitꝰ testimonium
dicere cogeretur generi appella¬
tione. oponsum quoq filie con¬
tineri placet ⁊ tem sõceri spon¬
se patrem.

Expanded text:
ner aut socer invitus testimonium dicere cogatur, generi appellatione sponsum filiae quoque contineri placet. Item soceri sponsae patrem.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ cuiꝰ ex istimatoĩs sĩt. ⁊ ꝗ sĩplicit᷑ uisi
sũt dice᷑. utrũ imũ eũdemq medita¬
tũ ẜ. monẽ attułuit.. an adea que
interrogaueras extp̃r uerisimilia
responderũt. ¶ Eiudem qͦ pͥnci¬
pis exstat rescptũ adualemu uar̃d̃
excucienda fide testium inħ uͥba.
¶Que argim̃ta adqũe mod̾ ꝓbã¬
de cłiiꝰq rei suffitiant nullo c̾to cͦ
satis diffini p̾õt. sic̃ nõ sẽꝑ ita se¬
pe sine publicic monum̃tis cui̾ꝙ
rei ueritas dep̃henditut. alias nut
testiũ. alias digͣtas. ⁊ auctoritas. qli¬
as ueluti ꝯsentiẽs fama cõfirmat.
rei tqua q̃rit̾ fid̾. hoc gͦ solũ tͥ rescͥbere
p̾sũ sũmatĩ. ñ utiq adunã ꝓbatõis sp
etiẽ cognitionẽ statĩ alligari debẽ. s
exsentiaentia aĩ tui te existimare
oporret. ꝗd aut c̾oas aut parũ pro¬
barum tibi opinans. ¶Idẽ duiꝰ
adnanꝰ uinio rufino ꝓconsini
macedonie rescpͥsit testib se nõ
restimonus c̾dituꝵ. ¶Uba epłe¬

Expanded text:
qui simpliciter uisi sint dicere utrum unum eundemque meditatum sermonem attulerint an ad ea quae interrogaueras ex tempore uerisimilia responderint'. Eiusdem quoque principis exstat rescriptum ad Ualerium Uerum de excutienda fide testium in haec uerba: 'Quae argumenta ad quem modum probandae cuique rei sufficiant, nullo certo modo satis definiri potest. sicut non semper, ita saepe sine publicis monumentis cuiusque rei ueritas ‹d›eprehenditur. alias numerus testium, alias dignitas et auctoritas, alias ueluti consentiens fama confirmat rei de qua quaeritur fidem. hoc ergo solum tibi rescribere possum summatim non utiqeciem cognitionem statim alligari debere, sed ex sententia animi tui te aestimare oportere, quid aut credas aut parum probatum tibi opinaris". Idem divus Hadrianus Iunio Rufino proconsuli Macedoniae rescripsit testibus se, non testimoniis crediturum. verba ep
Abbreviated transcription (Latin):
fidẽ. ¶testes nõ temere uocan¬
di sunt ꝑ loñgum tp̃s it̃ ⁊ multo¬
mag̃ minus milites aduocandi
sũt asignis uł munerib ꝑ iben
ligentie iudicantis est explora¬
re que ꝯsuetudo mea ꝓiuntia
inqua iuidicat fu̾it. nam si pro¬
babitut sep̃e inaliam ciuitatẽ
testimonu grã plerosꝙ euocatos.
nõ eẽ dubitandũ. quin euocãdi
sũt. quos necessarios in ip̃a cogi¬
tatione de p̃hend̾it ꝗ uidicat.

Expanded text:
euocandi sunt per longum iter et multo minus milites auocandi sunt a signis uel muneribus perhibendligentiae iudicantis est explorare, quae consuetudo in ea prouincia, in quam iudicat, fuerit'. nam si probabitur saepe in aliam ciuitatem testimonii gratia plerosque euocatos, non esse dubitandum, quin euocandi sint, quos necessarios in ipsa cognitione deprehenderit qui iudicat.
Abbreviated transcription (Latin):
ł. Eistulã ũicta parieticõi que
aut excastello. aut ex celo aqͣ capit. ñ ũc
nrĩ ꝓculus ait.s nõ posse ꝓ hiberi. ui¬
cinũ q̃minꝰ balneũ hãt scõm patietẽ
coem̃ qͣuis humorẽ capiat p̾mes nõ
mag̃ quã siuelit intͥclinio suo ł ĩcu¬
biculo aquã effudere. S neratiꝰ ait
sitalis sit usus repĩtaru. ut assioĩu
meram exfigłino oꝑe factã suta re¬
tineat ut q̃ sublato pariete maneit

Expanded text:
.Fistulam iunctam parieti communi, quae aut ex castello aut ex caelo aquam capit, non iure haberi Proculus ait: sed non posse prohiber‹i› uicinum, quo minus balineum habeat secundum parietem communem, quamuis umorem capiat paries: non magis quam si uel in triclinio suo uel in cubiculo aquam effunderet. sed Neratius ait, si talis sit usus tepidarii, ut adsiduum meram ex figlino opere factam, si ita retineatur, ut etiam sublato pariete maneat
Abbreviated transcription (Latin):
qui igrẽt. nã cũ int̃dũ igͣri cuiꝰ sit̃
nauigandi necessitatem ꝯͣhamus.
eqũ fuit. eũ qui magistrũ naui inpo¬
suit. teneri. ut tenetur qui institorẽ
tab̾ne. uł negotõ p̃posuit. cũ sit
delib̾andi ꝯsciliũsmagistrũ nauis
acciꝑedebemꝰ cuĩ totiꝰ naius an¬
co̾ra mandata est. s sicũ quolibet
nautarũ sit ꝯtͣctum. nõ tatur actio

Expanded text:
qui ignoret. nam cum interdum ignari, cuius sint nauigandi necessitatem contrahamus, aequum fuit eum, qui magistrum naui imposuit, teneri, ut tenetur, qui institorem tabernae uel negotio praeposuit, cum sit deliberandi consilium.Magistrum nauis accipere debemus, cui totius nauis cura mandata est.Sed si cum quolibet nautarum sit contractum, non datur actio
Abbreviated transcription (Latin):
culpa ⁊ tolo carere cos curare tebet.¬
¶Magntri at inponũtur locandis
nauib uł aõmces uł uector̃ib cõ¬
ducendis armamentis s q̃simei
p̃põitus ̃ hoc noĩe obligat ex̾citor̃ẽ.¬
ter est.uttum lib̾ anẜuus ⁊utrum
ex̾citoris an alienꝰ. s nec cuiꝰ etatis sit
int̃ eiͣt. sbi inputaturo qui p̃posuit¬
¶M agistrum ãt accipimus nõ soluo
q̃ ex̾citor p̃posuit. s eum q̃ magͣnter.
et hoc ꝯsultus ĩulimꝰ. in igrante ex̾¬
citore responoit. ceteꝵr siscit. ⁊passus
est eum in naue magitĩo fungi. ⁊p̃e
eum in posunle uidenit. que fr̃ã¬
ati debeo prãre qui eum ỹposui. alio
qͥn ꝯͣhentes decipientur. ⁊ facilĩ noc
inmagiatto ꝗͣ ĩstitutoẽ aomittendũ
ꝓ pt̃ utilitatem. ¶Quid tm̃ sisic magi¬
strum p̃posuit. ne aliũ ei lice̾t ỹponẽ.
an ad huc niliaĩ snam amittimꝰ. uitẽ¬
dum est. finge eͥ ⁊noĩati eũ. ꝓ hibuisse
ne titõ magisto utarifcoicendum tñ

Expanded text:
culpa et colo carere eos curare debet.Magistri autem imponuntur locandis nauibus uel ad merces uel uectoribus conducendis armamentisue igat exercitorem.terest, utrum liber an seruus, et utrum exercitoris an alienus: sed nec cuius aetatis sit, intererit, sibi imputaturo qui praeposuit.Magistrum autem accipimus non solum, quem exercitor praeposuit, sed et eum, quem magister: et hoc consultus Iulianus in ignorante exercitore respondit: ceterum si scit et passus est eum in naue magisterio fungi, ipse eum imposuisse uidetur. quastri debeo praestare qui eum praeposu‹i›, alioquin contrahentes decipientur: et facilius hoc in magistro quam institore admittendum propter utilitatem. quid tamen si sic magistrum praeposuit, ne alium ei liceret praeponere? an adhuc Iuliani sententiam admittimus, uidendum est: finge enim et nominatim eum prohibuisse, ne Titio magistro utaris. dicendum tamen
Abbreviated transcription (Latin):
t abimꝰ p̃ire gͥ dubu meliꝰ est u̾bis
eoicti ẜuire ¶neq scientiã solam
⁊ nutaͣm patusonĩue innanuibus
nonerare neq inpeculiarib m̾cib
uolũtatẽ ex tentere ad solidi obliga¬
tionẽ. ⁊ ita uidẽt᷑. ⁊ põp sigͥficare sisit̃
in aliena potestate. Siquidẽ uolũtate
gemͣt. insolioum eũ obligari simiͣ¬
nꝰ inpecũliũ inpotestate enĩ accipi
uit. dũtaxit depeculio tenebitur.
s filius ip̃e insolidũ splme siuolũ¬
tate dñi uł pattis ex̾ceat. in soliduor

Expanded text:
 igitur dubia melius est uerbis edicti seruire et neque scientiam solam et nudam patris dominiue in nauibus onerare neque in peculiaribus mercibus uoluntatem extendere ad solidi obligationem. et ita uidetur et Pomponius significare, si sit in aliena potestate, si quidem uoluntate gerat, in solidum eum obligari, si minus, in peculium.In potestate autem accipieuit, dumtaxat de peculio tenebitur, sed filius ipse in solidum. plane si uoluntat
Abbreviated transcription (Latin):
puto ueram. quid eͥ si adarmandam¬
⁊ instrnendã ue naũe. uł nautas ex hibñ¬
tos mutu aur᷑ est ¶ Dñ q̃rit offiliꝰ. si ad re¬
stituendam nauẽ mutuat᷑ ñmos
Sactõ. ciait sihac lege accepit. qͣi inna¬
uẽ inpensurus mox nutauit uolim¬
tatẽ tenĩ ex̾citorẽ. inputatuꝵ sibi curta
erit tñpiũ nõ c̾oitõriqs si abalio mu¬
niat᷑ lib̾aũit eũ qui ui nauis refecrõe
c̃ diderat. puto ⁊ etiã huic dandam ac
p̃posuit naui. adhoc solum ut uec¬
turas exigat. nõ ut locet ꝙ fortẽ ĩp̃e
locauerat nõ tenebitur ex̾citorss ma¬
gif locau̾it uł ad locandũ tantum

Expanded text:
puto ueram: quid enim si ad armandam instruendamue nauem uel nautas exhibendos mutuatus est?Unde quaerit Ofilius, si ad reficiendam nauem mutuatus nummos actio. et ait, si hac lege accepit quasi in nauem impensurus, mox mutauit uoluntatem, teneri exercitorem imputaturum sibi, cur terit damnum, non creditoris.Sed si ab alio mutuatus liberauit eum, qui in nauis refectionem crediderat, puto etiam huic dandam actare si eum praeposuit naui ad hoc solum, ut uecturas exigat, non ut locet quod forte ipse locauerat, non tenebitur exercitor, si magister locauerit: uel si ad locandum tantum,
Abbreviated transcription (Latin):
rẽ nauiũ ex̾c̾iũ ꝑtineat sat insti¬
toͦꝵ ñ ioẽ usus ẽ. ca ꝓpter intributũt
dũ taxit uocañt. qui ꝯͣxer̃t cũ eo ꝗ
inm̾ce peculiari sciente oñõ nego¬
tiatur Q asͣciẽte dumtaxit nõ enã
uolente cũ magr̃o ꝯtͣctum sit. utĩ

Expanded text:
 nauium exercitio pertinet. at institorum non idem usus est: ea propter in tributum dumtaxat uocantur, qui contraxerunt cum eo, qui in merce peculiari sciente domino negotiatur. sed si sciente dumtaxat, non etiam uolente cum magistro contractum sit, utrum
Abbreviated transcription (Latin):
testate eiͣt. eiꝰque uolũtate nauẽ
ex̾cuĩt. qͣd̾ cũ mãgistro eiꝰ gestum
eiͣt. incũ incuiꝰ potestate is erit. ꝗ
nauẽ ex̾ciũt. i udiͣtiũ daturs licet ãt
detur actõ meũ cuiꝰ inpotestate est
qui nauẽ ex̾cet. tam̃ ita demũ dat᷑
siuolũtãte eiꝰ ex̾ceat. sicoañt eruolũ¬
tate insolidum teneturqui ht̃ in

Expanded text:
testate erit eiusque uoluntate nauem exercuerit, quod cum magistro eius gestum erit, in eum, in cuius potestate is erit qui nauem exercuerit, iudicium datur.Licet autem detur actio in eum, cuius in potestate est qui nauem exercet, tamen ita demum datur, si uoluntate eius exerceat. ideo autem ex uoluntate in solidum tenentur qui
Abbreviated transcription (Latin):
res. ¶ Sipłes sĩt magñ ñ diuisis
offituis qd̾ cũq cũ uno gestũ ert. o¬
bligabit ex̾citorẽm. sidiuisis ut alt̃
suit ut plerũq fatiunt. ne alt siñ
altõ quid gerat qui ꝯͣxit cũ uno si¬
bi inpũtͣabit. ¶ excitorẽ eũ ãt di¬
cimꝰ adquẽ obuention̾es ⁊ redoitꝰ
oẽs ꝑuenuĩt. siũ is dñs nauis sit.
siue ad ñõ nauẽ ꝑ adu̾sionem con¬
dur̃ uł ad tp̃s uł inꝑpetuũ. ¶ par¬
ui at refert qui ex̾cet. mascuł sit
an mulier pat̃ familias. anfilius
famlias. ułẜuus. spupillus ãt
si nauẽ ex̾ceat. exigemͣnus tutoris
nctoritatẽ. ¶ Ett aut̃ nob̾ elec¬
tio. uttũ ex̾cĩtorẽ an magistrum
ꝯuenire uelimꝰ ¶dĩ ex ꝯio ex̾cẽti¬
nauẽ. adu̾sus eos quicũ magistro
auxilio indigebat.S: ut ex locato
cũ magitro sim̾cete oꝑam ei
exhibet᷑ aut. sigͥratuitan mãtati
age̾ põti Solent pline p̃fecti ꝓpt̃
munsterium ãnõne. Itẽ inpro¬

Expanded text:
tes.Si plures sint magistri non diuisis officiis, quodcumque cum uno gestum erit, obligabit exercitorem: si diuisis, ut altesuit, ut plerique faciunt, ne alter sine altero quid gerat, qui contraxit cum uno sibi imputabit.Exercitorem autem eum dicimus, ad quem obuentiones et reditus omnes perueniunt, siue is dominus nauis sit siue a domino nauem per auersionem conduxit uel ad tempus uel in perpetuum.Parui autem refert, qui exercet masculus sit an mulier, pater familias an filius familias uel seruus: pupillus autem si nauem exerceat, exigemus tutoris auctoritatem.Est autem nobis electio, utrum exercitorem an magistrum conuenire uelimnauem aduersus eos, qui cum magistro auxilio indigebat, sed aut ex locato cum magistro, si mercede operam ei exhibet, aut si gratuitam, mandati agere potest. solent plane praefecti propter ministerium annonae, item in pro
Abbreviated transcription (Latin):
¶at ex om̃i cã p̃tordat ĩ ex̾citorẽ actõ¬
nẽ s eiꝰ rei noĩe cuĩ ibi p̃põit᷑ fiñt. io ẽ
si ineam rẽ p̃põitus sit. ut puta si adho¬
nͣ uehendũ locͣatũ sit. aut aliquas res
emĩt utiles nauiganti. uł siquid refi¬

Expanded text:
tor dat in exercitorem actionem, sed eius rei nomine, cuius ibi praepositus fuerit, id est si in eam rem praepositus sit, ut puta si ad onus uehendum locatum sit aut aliquas res emerit utiles nauiganti uel si quid refi
Abbreviated transcription (Latin):
m̾cib emlicet pp̃oit᷑ est. puta le¬
gumini cannꝰabe. illi marmoĩb
uł alia mat̾ĩa locauit dicendũ erit
scio. ne uectores recipiant qs ut cͥra
regione ⁊c̾to mari negotiẽt. ut ec¬
ce sũt naues q̃brũdi siuĩ uł accasio
te ładbyrrachiouectores t̃hituit ad
nonã inhabiles. Item q̃dam capi¬

Expanded text:
cibus eam locet, praepositus est, puta legumini, cannabae, ille marmoribus uel alia materia locauit, dicendum eritscio, ne uectores recipiant, et sic, ut certa regione et certo mari negotietur, ut ecce sunt naues, quae Brundisium a Cassiopa uel a Dyrrachio uectores traiciunt ad onera inhabiles, item quaeda
Abbreviated transcription (Latin):
gau̾it eiq instrumentũ ep̃toĩs
nadͣrõit. ⁊ cũeũ locũ inhedifficare
uellet. motas ꝯtrou̾sia auicino
delatitudme qͥd̃ allas ꝓbare nõ
potãt. petit ac̾ ditore ut ĩstrum̃tũ
ase ĩditũ auctoritatis exhibe̾ret.

Expanded text:
gauit eique instrumentum emptionis tradidit: et cum eum locum inaedificare uellet, mota sibi controuersia a uicino de latitudine, quod alias probare non poterat, petit a creditore, ut instrumentum a se traditum auctoritatis exhiberet
Abbreviated transcription (Latin):
strum̃ti facultate subducta debi¬
tor caꝑetur. posse debitorẽ pecu¬
¶titiꝰ pecuniam mutuã accepit a
gaio seio subpigre cullc̃oꝵ istos
culleos cũ seiꝰ inhorreo haberet.
missus exostõ ãnone cẽturio culeos
ad ãnonã sustulit. ac pꝰa insta¬
q̃ro. intertriturãm que exoꝑĩs
facta est. utrũ titiꝰ debitor anseiꝰ
coitor agscere debeat. respõdi. ẜea¬

Expanded text:
strumenti facultate subducta debitor caperetur, posse debitorem pecu.Titius cum pecuniam mutuam accepit a Gaio Seio sub pignore culleorum: istos culleos cum Seius in horreo haberet, missus ex officio annonae centurio culleos ad annonam sustulit ac postea instaquaero, intertrituram, quae ex operis facta est, utrum Titius debitor an Se‹ius› creditor adgnoscere debeat. respondit se