comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gallias expetunt. pippinũ adeiud̃
osis subitiunt lacrimis. Orant
sub ueniri sibi. pios patris cine¬
res ossaq cunctis reuerenda
mortalibus furtun sublata deuo¬
tissimis filiis autoritate regia.
iusticieq respectu affatĩ restitiui.
Non ullius offensȩ i hac rẽ per¬
timescere culpã. cui suffragari
agnoscitur in offensus rectitudi¬
nis trames. Flexiis his luc tuosis
questibus pius princeps. simulqꝙ
Qui ex prȩcepto regis etiã nolentib
fr̃ibus sacrũ effossũ pignus kar¬
lomanno & frĩb cũ eo ꝑgentibus

Expanded text:
Gallias expetunt, Pippinum adeunt, Gallias expetunt, Pippinum adeunt, osis subjiciunt lacrymis. Orant subveniri sibi, pios Patris cineres ossaque cunctis reverenda mortalibus furtim sublata devotissimis filiis auctoritate regia justitiaeque respectu affatim restitui. Non ullius offensae in hac re pertimescere culpam, cui suffragari agnoscitur inoffensus rectitudinis trames. Flexus his luctuosis questibus pius princeps simulque squi ex praecepto regis etiam nolentibus fratribus sacrum effossum pignus Carlomanno ac fratribus cum eo pergentibus
Abbreviated transcription (Latin):
bonũ ad om̃s. Innotuerunt nob̾
nacͥus gerinanus filii nr̃i pipini
excellentissimi maioris domus
chos. concordiȩ & pacis sermones.
inter eun acgriphonẽ frẽm euis
expedire nos mittere: Uerum etiã¬
furtiue ablatũ est. Asuo sepulchro
ut ei restituatur. In hoc oꝑe pie
tatis & miscdiȩ libent̾ aurem ac¬
comiodate. hortamur dilectionẽ
benedicti corpus uixta petitionẽ
seruoꝵ dĩ sublimitas filii nr̃i dilec
indubitant᷑ ad propriũ remittat
locum. ut etiã dicti serui dei
de suo gaudeant sibi restituto
patre: uosq ꝑhennem habeatis
mercedem. & laudẽ ꝓ eo qd iuste
oꝑati fueritis. ut ad suũ scĩssimi
uiri corpus referatur tumulum.
ex quo elam ablatũ est. Nec enĩ
opere resticutionis eius offensioni¬
ꝑtunescere debeat coram deo.
dũ creditur quia ad optinendũ
hoc ipsius suffragantib orationib̾
& uoluntate. pręfati religiosi ser
ui dĩ sint ꝑmoti. Ualete.Accep
tis itaq litteris scĩ pape. karlo¬
mannus & frẽs qui cum eo erat᷑

Expanded text:
bona ! Innotuerunt nobisnachus, germanus filii nostri Pippini excellentissimi majorisdomus, chos concordiae et pacis sermones inter eum ac Grifonem fratrem ejus expedire nos mittere; ut etfurtive ablatum est a suo sepulchro, ut ei resttatis et misericordiae libenter aurem accommodare hortamur dilectionem Benedicti corpus juxta petitionem servorum Dei, sublimitas filii dilecti nosindubitanter ad proprium remittat locum; ut et jam dicti servi Dei de suo gaudeant sibi restituto Patre, vosque perennem habeatis mercedem et laudem, pro eo quod juste operati fueritis, ut ad suum sanctissimi viri corpus referatur tumulum, ex quo clam ablatum est. Nec enim opere restitutionis hujus pertimescere debeat coram Deo; dum creditur, quia ad obtinendum hoc, ipsius suffragantibus orationibus et voluntate, praefati religiosi Dei servi sunt permoti. Valete. » CAPtis itaque litteris S. papae, Carlomannus et fratres qui cum eo erant
Abbreviated transcription (Latin):
apostolice epistolã editã. ꝑ eundẽ
karloma inum. ac fratres quicũ
eo uenerant in frantiam pipino
dirigit regi. Modus aut̃ relectoꝵ
cipis apłoꝵ beati petri prȩsidens.
om̃ib ep̃is ac presbiteris ecclesiȩ
francoꝵ. salutem dicit. Diligen¬

Expanded text:
apostolicae epistolam editam, per eumdem apostolicae epistolam editam, per eumdem Carlomannum ac fratres qui cum eo venerant, Franciam Pippino dirigit regi. Modus autem relectorcipis apostolorum B. Petri praesidens, omnibus episcopis ac presbyteris Ecclesiae Francorum salutem dicit. Eg
Abbreviated transcription (Latin):
tione ordinatus. mirabiliter in
pontificatu uiuere studuit. Ac
demũ heremiticã eligens uitã.
leprosis uniuersa prebens obseqͥa.
continentissime usq ad obitũ uix̃.¬
Ca igit᷑ tempestate monachi sepe¬
dicti cenobii cassiniensis auctore
karlomanno de quo supra retuli¬
mus romam ueniunt doloris apud
scissimũ papam zachariã deposi¬
turi querelam. propt̃ corpus
scilic& sacratissimi patris Bene¬
dicti. a solo proprio gallias traus¬
lati. Qui meror iam pridem a
cordib eoꝵdẽ fratrũ obterrarũ
longinquitatem nec non uerusta¬
tẽ tempoꝵ ad modũ refrixerat.
nec iam spem potiendȩ huius
rei habebant. Sed karlomanno
illoꝵ subeunte collegiũ. spes olim
emortua reuixit. scmq ad euutes
exposcunt pręsulẽ. uti litteras
pipino regi francoꝵ dirigat qua¬
liter autoritati ac pręcib tanti
fauens pontificis. egregii patris
acorpus auito restituat᷑ loco. Pre¬
facus uero pontifex fratrũ p̾cib
annuens acrimosis. auctoritatis

Expanded text:
tione et voto ordinatus, mirabiliter in pontificatu vivere studuit: ac demum eremiticam eligens vitam, leprosis universa praebens obsequia, continentissime usque ad obitum vixa igitur tempestate, monachi saepedicti coenobii Cassinensis, auctore Carlomanno de quo supra retulimus, Romam veniunt, doloris apud sanctissimum papam Zachariam deposituri querelam, propter corpus scilicet sacratissimi Patris Benedicti, a solo proprio in Gallia translati. Qui moeror jampridem a cordibus eorumdem fratrum ob terrarum longinquitatem nec non vetustatem temporum admodum refrixerat, nec jam spem potiundae hujusce rei habebant: sed Carlomanno illorum sacrum subeunte collegium, spes olim emortua revixit: sanctumque adeuntes exposcunt praesulem, ut litteras Pippino regi Francorum dirigat, qualiter auctoritati ac precibus tanti favens pontificis, egregii Patris corpus avito restituat loco. Praefatus vero pontifex precibus annuens lacrymosis, auctoritatis
Abbreviated transcription (Latin):
cefs aręt: desperans ei se nullomͦ
prȩdã excutere posse. mulier
quȩ pro filii amissione artiori sti¬
mulabatur dolore. ne qua quã
ab incȩpto requieuit cursu. sed
magis ꝓposse citius properabat.
dictũ quatinus ei suũ ferret au¬
xiliũ reddendo ꝓpriũ filium.
seruũq suũ extra t̾minos suos
nullatenus efferri ꝑmitteret. Tc
deinde clementia diuinȩ pietatis
& ut᷑uentu prȩciosi confessoris.
quod erorabat adepta est. Lupus
namq ueniens ad terminũ terri¬
torii scĩ Benedicti: infantulum
inlesũ atq in columen relinquens:
auia siluarũ latibula repetiit.
Mulier recepto alacris puerulo.
gr̃as dõ ac liberatori filii sui sco
ꝓscire referens. Benedicto. lares
pauꝑimos suę reuisit proprietatis.

Expanded text:
cessaret, desperans ei se ullo modo cessaret, desperans ei se ullo modo praedam excutere posse; mulier quae pro filii amissione arctiori stimulabatur dolore, nequaquam ab incepto requievit cursu: sed magis pro posse citius properabat, dictum, quatenus ei ferret auxilium, reddendo filium proprium, servumque suum extra terminos suos nullatenus efferri permitteret. Tunc deinde clementia divinae majestatis et interventu pretiosi confessoris quod exorabat adepta est. Lupus namque veniens ad terminos territorii S. Benedicti infantulum illaesum atque incolumem relinquens, avia silvarum latibula repetiit. Mulier recepto alacris puerulo gratias Deo ac liberatori filii sui, sancto pro scire referens Benedicto, lares pauperrimos suae revisit paupertatis.
Abbreviated transcription (Latin):
& iunea quidẽ potestati sancti
benedicti relinquit᷑ ipse uero
stephanus longo consumptus lan¬
guore moritur.
regnũ. fames ad modũ grauis
uniuersas occupauit gallias: cla¬
des etiam ex insec tatione paganoꝵ
non modica. totam oceani in co¬
lentem litora attriuit gentem.
Sed ut terciam iuxta prophetã
orbis experiret᷑ plagam. graues
inmisse sunt bestiȩ: quȩ famem cla¬
demq effugientes barbariẽ. hiauce
ore exciperent. Accidit aut̃ ea
tempestate. ut mulier quȩlã ex
matrunacensi egressa predio: in¬
fantulũ minuscule ętatis secũ
deduceret. qui cum aliis suȩ eta¬
tis lũderet infantulis. ipsa longiꝰ
cum plurimis uiris ac mulierib
ꝓspectante. subito lupus asilua
egressus filiũ mulieris rapuit: ac
sustollens non siluã repetiit. sed
ꝑ campoꝵ spacia exportare cȩpit.¬
At ille ne uti quã territus. infan¬
tulũ longius ꝓtrahebat. Sed dũ
fatigatũ uulgus aꝑsecutione lupi

Expanded text:
et vinea quidem potestati S. et vinea quidem potestati S. Benedicti relinquitur, ipse vero Stephanus longo consumptus languore moritur. regnum, fames admodum gravis universas occupavit Gallias, clades etiam ex insectatione paganorum non modica totam per Oceani littora attrivit gentem. Sed ut tertiam juxta prophetam orbis experiretur plagam, graves immissae sunt bestiae, quae famem clademque effugientes barbaricam hianti ore exciperent. Accidit autem ea tempestate, ut mulier quaedam ex Matriniacensi egressa praedio infantulum minusculae aetatis secum deduceret, quo cum aliis suae aetatis luderet infantulis, ipsa longius cum plurimis viris ac mulieribus prospectante: cum subito lupus a silva egressus filium mulieris illius rapuit, ac sustollens non silvam repetiit, sed per camporum spatia exportare cAt ille neutiquam territus, infantulum longius protrahebat. Sed cum fatigatum vulgus a persecutione lupi
Abbreviated transcription (Latin):
lens uineã inibi plantauit. atq qͦad¬
uixit tempore in proprios retinu¬
it usus. Decedente illo: dñs qͦndã
ipsius terrę dequa prefati sumꝰ
quod uendiderat rus repetere
conat᷑. Ad uocatus uero una cũ
raganario monacho ad locum
cessionis terrȩ uixta inorem ad¬
animi cõmotus. raganario mona¬
cho ita ut sedebat᷑ in ęquo pro¬
pinquans furibunde locutus eͣ.
uibi dico raganari monache. qui
cransmare iherusalẽ requisisti. ꝑ
hunc cestor ensem. quando tu
& ego ab hoc recesserimus loco.
sc̃s benedictus ex hac uinea nul¬
lam habebit potestatẽ. Cui de¬
furenti. raganarius infit. Certe
ego ignoro. tu uero nescis: utrũ
ab hoc loco recedere pro uoto
possimus Ille iterũ concusso ense.
iuram̃tũ rẽpetens. affirmauit se
absq gr̃a sc̃i benedicti ab eo reces¬
surum loco. His dictis: confestun
ab ȩquo corruens. contritis colli¬
sisq om̃ib membris ingestatorio
ad domũ propriã asuis reuehit᷑

Expanded text:
lens vineam inibi plantavit, atque quo adlens vineam inibi plantavit, atque quo advixit tempore, in proprios retinuit usus. Decedente illo dominus ipsius terrae de qua praefati sumus, quod vendiderat rursus repetere conatur. Advocatus vero una cum Raganario monacho, ad locum cessionis terrae juxta morem animi commotus, Raganario monacho ita ut sedebat in equo propinquans, furibunde locutus est: Tibi dico, Raganari monache, qui trans mare Jerusalem requisisti, per hunc testor ensem; quando tu et ego ab hoc recesserimus loco, S. Benedictus ex hac vinea nullam habebit potestatem. Cui furenti Raganarius infit: Certe ego ignoro, tu vero nescis, utrum ab hoc loco recedere pro voto possimus. Ille iterum concusso ense juramentum repetens affirmavit se absque gratia S. Benedicti ab eo regressurum loco. His dictis confestim ab eo corruens, contritis collisisque omnibus membris in gestario ad domum propriam a suis refertur:
Abbreviated transcription (Latin):
At post lougũ temporis spacium
restitutus potestati. consilium
ne cessarie reꝑtũ est. ut habitati¬
one congrua monachis quo quo¬
modo ini bi constructa assidue
monachi duo uel tres ibidem ꝑsis¬
terent. quo usq faciles aquitanoꝵ
instantia fratrũ ab hac pocien¬
darũ rerũ quiescerent fidutia.
Mutitur ad id enitendũ Ragana¬
rius monachus inagnę uirtutis¬
uir. qui olim ab imperatore hlu¬
douuico cũ aliis iherosolimam
missus fuerat. atq cum eo sigeuer¬
tus presbit᷑ ac monachus. Qui
cellulã in p̃dicto conpingentes
loco. om̃em aquitanieȩ genti abs¬
tulere harũ repetendarũ fidu¬
tiam. Exstitit eo tempore quidã
uir eiusdẽ plebis hauo ignobilis
stephanus nomine. qui aliquam
partem fundi ꝓprii cuidã seruoꝵ
scĩ benedicti accepto precio dis¬
traxit. Seruus aut̃ ille fundũ
absq aliquo fructifero cultu
adeptus: uacuã ne quaquã ꝑmisit
esse tellurẽ. sed eam optime exco¬

Expanded text:
At post longum temporis spatium,At post longum temporis spatium,priae restitutus potestati, consiliumque necessario repertum est, ut habitatione congrua monachis quoquomodo inibi constructa, assidue monachi duo vel tres ibidem persisterent: quousque faciles Aquitanoruinstantia fratrum ab hac potiendarum rerum quiescerent fiducia. Mittitur ad id enitendum Raganarius monachus magnae vir religionis, qui olim ab imperatore Ludovico cum aliis Hierosolymam missus fuerat: atque cum eo Segevertus presbyter ac monachus: qui cellulam in praedicto compingentes loco, omnem Aquitanicae genti abstulere harum repetendarum rerum fiduciam. Exstitit eo tempore quidam vir ejusdem plebis haud ignobilis, Stephanus nomine, qui aliquam partem fundi proprii cuidam servorum sancti Benedicti accepto pretio distraxit. Servus autem ille fundum absque aliquo fructifero cultu adeptus, vacuam nequaquam permisit esse tellurem: sed eam optime exco
Abbreviated transcription (Latin):
uisione animis fratrũ. certatun
retib paratis currit᷑ ad flumen.
pansisq hinc inle cassib. suami¬
geri gregis copia exubȩranter
abstrahitur equore. Tantaq fuit
captoꝵ pisciũ abundantia. ut eoꝵ
euectio uehiculo egeret. At qͥ
uouerat beatus pater tyrones
suos his ac talib infatigabiliter
dñi inhȩrentes pręceptis releua¬
re beneficiss. qui mortali grauat᷑
adhuc sar̃cina. discipulis penuria
panis laborantib. opem ferre ua¬
luit ducentoꝵ modior farinȩ eolla¬
tione. Si igitur corpora alimento
tantopere᷑ solatur terreno. quanto
putamus eum iuuamine animarũ
saluti insistere. qualit̾ ęt̾ne felici¬
tatis gauclia bonoꝵ actuũ omsti
fructibus lȩtantes mere antur
introire.¬
aput ceruiũ pagus quidam
aquitamce ꝓuincię regia libe¬
ralitate cęnobio sc̃i benedicti do¬
uatus. multis uicinoꝵ insectacio¬
nibus. & maximȩ primoꝵ patrie
apotestate huius loci desciuerat.

Expanded text:
visione animis fratrum, certatim visione animis fratrum, certatim retibus paratis, curritur ad flumen, pansisque hinc inde cassibus, squamigeri gregis copia exuberanter abstrahitur aequore, tantaque fuit captorum piscium abundantia, ut eorum evectio vehiculo egeret. Atqui noverat beatus Pater tirones suos his ac talibus, infatigabiliter Domini inhaerentes praeceptis, elevare beneficiis, qui mortali gravatus adhuc sarcina, discipulis penuria panis laborantibus opem ferre valuit ducentorum modiorum farinae collatione. Si igitur corpora alimento tantopere solatur terreno, quanto putamus eum juvamine animarum saluti insistere, qualiter aeternae felicitatis gaudia honorum actuum onusti fructibus, mereantur intrareacerge  pagus quidam Aquitanicae provinciae regia liberalitate coenobio S. Benedicti donatus, multis vicinorum insectationibus, et maxime primorum patriae, a potestate hujus loci desciverat.
Abbreviated transcription (Latin):
frat᷑ iuxta morem noc turno cem¬
pore cum frĩb ꝓprio recubans
lecto uidit inuisu amnẽ ligerumm
se se transpositũ. atq in loco quo
fluuiolus uulgari dictꝰ uocabulo
obla ligꝰ eri immergit᷑ supra eius¬
dem fluuioli se adstare marginem.
ex alia uero ripa pręfati fluminis
in curuo more ueterũ antistitũ
maximũ gregem suilli peccoris
aꝓfundo eitiens aquȩ. eam uerss
partem qua p̾dictus monachus
stare uidebatur cum magno u¬
pellebat strepitu. Exꝑgefactus
fr᷑. post expletionem offitii noctur¬
ui euocato secretius monasterii
decano somniũ refert. hortat᷑q
ut cum frĩb fluuiũ piscandi aui¬
ditate ex̃petat. pro certo sescire.
quia.xp̃i dilectus miles cũ milito¬
nib suis abundantiã largiturus
erit pisciũ prȩdam. Hoc deniq
significare uisum. cum ꝓcul dubio
sues pisces ignota uero s reueren¬
di habitus ꝑsona. sũmũ portende¬
ret benedictũ. Roboratis hac

Expanded text:
frater juxta morem nocturno temfrater juxta morem nocturno tempore cum fratribus proprio recubans lecto, vidit in visu amnem Ligerim sese transpositum, atque in loco, quo fluviolus vulgari dictus vocabulo Obla Ligeri immergitur, supra ejusdem fluvioli se astare marginem: ex alia vero ripa praefati fluminis,incurvo more veterum antistitum, maximum gregem suilli pecoris a profundo ejiciens aquae, eam versus partem, qua praedictus monachus stare videbatur, cum magno impellebat strepitu. Expergefactus frater post expletionem officii nocturni, evocato secretius monasterii decano, somnium refert, hortaturque ut cum fratribus fluvium piscandi aviditate expetat: pro certo se scire, quia Christi dilectus miles commilitonibus suis abundantissimam largiturus erit piscium praedam. Hoc denique significare visum, cum procul dubio sues pisces, ignota vero, sed reverendi habitus persona, summum portenderet Benedictum. Roboratis hac
Abbreviated transcription (Latin):
pridie nonarũ decembriũ quot¬
annis agitur. quo conuentus inul¬
torũ populoꝵ obtanti memoriam
patris confluere monasterio solet.
p̾terea seruoꝵ dĩ religiosoꝵq non
contempnenda copiã uiroꝵ. Mos
aut̃ prisca procedens etate mustã
occupauit tempestatẽ liberalitatis
grã post sp̃ualis refectionis abun¬
dantissimum donũ corpora quoq
terreno ac curatissime reficere
cibo. Sed cũ diuersarũ apparatus
copiarũ huic rei congruentium
hinc inde proflueret. piscium
om̃imodis deerat affluentia. quȩ
tante cȩ̨lebritati aliquantulam
prȩstaret gram. Anxius ualde
abbas sed & fr̃s hiuc procurando
suffecti officio. quaqua uersum
dirigunt. si quomodo cuius libet
adininiculo atanta releuari pos¬
deficiente industria. cum iam
desperati om̃s deiectis animis ni¬
chil quod sperarent haberent.
meritis & interuentu clarissimi
uerłq benedicti. atanto meroris
suscitantur somno. Instante enim
uigilia predicte festiuitatis. quidã

Expanded text:
pridie Nonarum Decembrium agitur, quo conventus multorum populorum ob tanti memoriam Patris confluere monasterio solet: praeterea servorum Dei religiosorumque non contemnenda copia virorum. Mos autem prisca procedens aetate multam occupavit tempestatem, liberalitatis gratia post spiritalis refectionis abundantissimum donum, corpora quoque terreno accuratissime reficere cibo. Sed cum diversarum apparatus copiarum huic rei congruentium hinc inde proflueret, piscium omnimodis deerat affluentia, quae tantae celebritati aliquantulam praestaret gratiam. Anxius valde abbas, sed et fratres huic procurando suffecti officio, quaquaversum dirigunt, si quo modo cujuslibet adminiculo a tanta relevari posdeficiente industria, cum jam desperati omnes dejectis animis nihil quod sperarent haberent, meritis et interventu clarissimi ereque Benedicti a tanto moeroris suscitantur somno. Instante enim vigilia praedictae festivitatis, quidam
Abbreviated transcription (Latin):
talis religiose conuersando comple¬
tus summã. & autoritate stephani
romani pontificis ex prefecto pa
latii rex constitutus ꝑ annos fer¬
me quindecim aut eo amplius
regni francoꝵ principatũ solus

Expanded text:
pus religiose conversando completoris per auctoritatem Stephani Romani pontlatii rex constitutus, per annos ferme quindecim aut eo amplius regni Francorum principatum solus
Abbreviated transcription (Latin):
alissq ut ei iusũ est locis alios prȩ¬
posuit. Sed raho ut eius debitum
exposcebat naturȩ nimia insoles¬
cenis astutia. cupiditate uero cru¬
delior effectus. cum uniuersa quȩ
aurelianoꝵ fines continere uide¬
bant᷑ sibi subiecta cerneret. cȩnobio
dũ taxat sc̃i benedicti excepto.¬

Expanded text:
aliisque ut ei visum est locis alios praeposuit. Sed Raho ut ejus debitum exposcebat naturae, nimia insolescens astutia, cupiditate vero crudelior effectus, cum universa quae Aurelianensium fines continere videbantur sibi subjecta cerneret, coenobio duntaxat S. Benedicti excepto
Abbreviated transcription (Latin):
cipis se se retinens solo ꝓstratꝰ lacri¬
mis ora ꝑfusus. dm̃ auxiliũ expos¬
tulabat quatimis dilectissimi sui
confessoris pignus quod nullis p̾̃ce¬
dentibus meritis sed solo gratiuto
inunere famulis suis contulerat.
nulla scelerum enormitate irri¬
tatus auferri ꝑmitter&. Quod qͥb
fletib quibq gemitib quo ue ulu¬
latus clamore ꝑ oratũ sit. quis
inortaliũ exsoluere queat: Con

Expanded text:
cipis sese retinens, solo prostratus, lacrycipis sese retinens, solo prostratus, lacrymis ora perfusus Domini auxilium expostulabat, quatenus dilectissimi sui confessoris pignus quod nullis praecedentibus meritis, sed solo gratuito munere famulis suis contulerat, nulla scelerum enormitate irritatus auferri permitteret. Quod quibus fletibus quibusque gemitibus, quove ululatuum clangore peroratum sit, quis mortali
Abbreviated transcription (Latin):
& ab eo prȩcepta regalia egerri¬
me suscepisset. non se posse depo¬
situm reddere dixit. quod ad
seruandũ non aut̃ adrestituen¬
dũ se suscepisse gaudebat. ita sub¬
itiens. Ipse scissunus pater propͥa
sponte huc se cleferri ꝑmisit. ipse
uisione sacra suos ob sui deuecti¬
onem inuitauit famulos. Susce¬
pimus indigni egregii patris sacra¬
tissima membra. accepimus cine¬
res pios: deuote nunc usq hos
asseruare curauimus. At si nr̃is
interuenitib peccatis relinquere
gallias rurãq eũ natiua repe¬
tere placuerit.: fateor uotis id
ei existere. nec uelle nr̃m licere
quo quomodo obsistere. Sin uero
quod certissima fide nr̃o inhesit
tem animarum ielictis proprus
has procul positas ac pene ultimo¬
in litore ocẽani sitas expetiit uo¬
luntarie sedes. certissimum habe¬
tote. impotes uoti ur̃i uosiet ad
propria redituros. His dictis mul¬
tum illacrimans. fores ȩcclesiȩ
suosꝙ propt᷑ hostia excub are.

Expanded text:
 cum praecepta regalia aegerrime suscepisset, non se posse depositum reddere dixit, quod ad servandum, non autem restituendum se suscepisse gaudebat. Ita subjiciens: Ipse sanctissimus Pater propria sponte huc se deferre permisit, ipse visione sacra suos ob sui devectionem invitavit servulos: suscepimus indigni, egregii Patris sacratissima membra, excepimus cineres pios, devote nunc usque asservare curavimus. At si nostris intervenientibus peccatis relinquere Gallias ruraque eum nativa petere placuerit, fateor potis id ei exsistere, nec velle nostrum licere quoquomodo obsistere. Sin vero quod certissima fide nostro inhaesit tem animarum relictis propriis has procul positas ac pene in ultimo littore Oceani sitas expetiit voluntarie sedes; certissimum habetote, impotes voti vestri vosmet ad propria redituros. His dictis, multum illacrymans, fores ecclesiae ssuosque propter ostia excubitare.
Abbreviated transcription (Latin):
riȩ in mõdũ facis ardens ineũ locũ
ubi nunc est conditũ corpus pro¬
tendi uisa est. Quod uir dñi mũ¬
molus ut uidit. om̃i lubietate post¬
posita certissime credidit. qđ hic
locus aptus esset sc̃i uiri membris
locandis. Igitur post habitis mor¬
dacib curis. & uisioni om̃imodis
fidem dans: in eodem loco quo sibi
demonstratũ fuerat cum magno
stucdo in melius ornata basilica¬
sub die pridiȩ nonarũ decẽbriũ
cum ingenti honore & laudibus
diuinis terrȩ humili. terrã p̾cii
multi reddere studuit. uiliq urna
contexit cęlestẽ thesau rũ. Nam
quantũ dilectus dõ amabilisq
ipse thesaurus sit. testantur in¬
numerȩ debiliũ sanitates corpoꝵ.
maximeq animarũ medelȩ. quȩ
usq hodie mortalib ꝓ tanti iuri
honore tribuunt᷑ a dño. De quib¬

Expanded text:
riae in modum facis ardens in eum locum riae in modum facis ardens in eum locum ubi nunc est conditum corpus protendi vis est. Quod visum vir Domini Mummolus ut vidit, omni dubietate postposita certissime credidit quod hic locus aptus esset sancti viri membris locandis. Igitur posthabitis mordacibus curis et visioni omnimodis fidem dans, in eodem loco quo sibi demonstratum fuerat cum magno studio in melius ornato sub pridie Nonas Decembris cum ingenti honore et laudibus divinis terrae humuli terram multi pretii reddere studuit, vilique urna contexit coelestum thesaurum. Nam quantum dilectus Deo, amabilisque ipse thesaurus sit, testantur innumerae debilium sanitates corporum, maximeque animarum medelae, quae usque hodie mortalibus pro tanti viri honore tribuuntur a Domi
Abbreviated transcription (Latin):
inbasilica sc̃i Petri ad custodien¬
dum deposuerunt. Quod cum
exunia cura seruantes. confere¬
bant int̾ sẽ quo in loco eiusdem
monasterii id diuinȩ uolutati
concordantes humarent. Suꝑ
qua re non minuna eoꝵ animos
dubietas occupauerat. Sed ds̾
qui benigna pietate sua sc̃i uiri
corpus de loco priori trausferen¬
dũ decreuit. insequenti ei locũ
aptũ sepulturȩ preuidit. Nã cũ
diu sicut iam dictũ est beatę
memoriȩ mummolus suꝑ hacre
cogitaret. consiliũq utile quere¬
ret. in tempesta noc te consueta
orationis furta requirens. stratis
relictis sicuti consueuerat dor¬
mitoriũ egressus. sub nudo cȩlo
cȩpit int̾ alia prȩcari. ut diuina pie¬
tas ei salubre consiliũ suggereret.
quo nam iuloco scĩssima m̃bra loca¬
ret. Affuit his prȩcib clemens auris
om̃ipotentis. quȩ seruos suos iusta
petentes audire consueuit. Nam
lux subito cęlitus emissa. ante basi¬
lice frontẽ beatę dĩ genitricis ma¬

Expanded text:
Basilica B. Petri ad custodiendum deposuerunt. Quod cum eximia cura servantes, conferebant inter se quo in loco ejusdem monasterii id divinae voluntati concordantes humarent. Super qua re non minima eorum animos dubietas occupaverat. Sed Deus qui benigna pietate sua sancti viri corpus de loco priori transferendum decrevit, in sequenti aptum locum sepulturae providit. Nam cum diu, sicut jam dictum est, beatae memoriae Mummolus super hac re cogitaret consiliumque utile quaereret, intempesta nocte consueta orationis furta requirens, stratis relictis sicut consueverat dormitorium egressus, sub nudo coelo coepit inter alia precari, ut divina pietas ei salubre consilium suggereret, quonam in loco sanctissima membra locaret. Adfuit his precibus clemens auris omnipotentis, quae servos suos justa petentes audire consuevit. Nam lux subito coelitus emissa ante basilicae frontem beatae Dei Genitricis Ma
Abbreviated transcription (Latin):
beati marie magdalene sarcophagum suũ
culoꝵ signis. ambo locum decorant. suo inter¬
uentu. pecentib. anime. et corporis. prestando¬
salubria. Qui locus postea tante religionis
seculari pompa preditus. eccłiam. illoꝵ bene¬
ficia petiturus. audeat ingredi: donec prius
depositis armis. omniq beluina feritate.¬

Expanded text:
ei mausoleum, sarcophagum suum culorum virtutibus, ambo decorant locum; interventu suo, petentibus animae et corporisalubria. Qui locus, postea, tantae religionis ec aliquis, saeculari pompa praeditus, ecclesiam illorum, beneficia petiturus, ingredi audeat donec prius, depositis armis, omnique belluina posthabi
Abbreviated transcription (Latin):
torum. spes epulum. laborantiũ fortitudo. anci¬
ati spiritus latitudo. anime lacrimose. post te
in sudore currentis. dulce solatium. corona tri
inclita proles summi dei. te benedicant omĩa.
magnũ nomen tuum. Eructauit te cor dei
altissimi. de sue profunditatis impenetrabili
abysso. uita uitam. lix lucem deus ẽternus.
deum eternum. immẽsus inmensum. per om¬
nia sibi equalem. et de plenitudine maiesta-
nitatis: septemplicis grẽ preciosum flumen.¬

Expanded text:
torum, spes exsulum, laborantium fortitudo, anxiati spiritus latitudo, animae lacrymosae et post te in sudore currentis dulce solatium et suave refrigerium, corona triuinclyta proles summi Dei. Summe Deus, te benedicant omnia qmagnum nomen tuum. O ialtissimi de suae profunditatis impenetrabili abysso, vita vitam, lux lucem, Deus Deum, aeternus aeternum, immensus immensum ac per omnia sibi coaequalem, et de plenitudine tua omnesni, septemplicis gratiae pretiosum lumen,
Abbreviated transcription (Latin):
Ost dominice
resurrestionis głosam ascensionisq
triumphũ. ac spiritus parachyti de
Ine ad huc formidine trepidantia repleuit. om¬
niũ scientiã linguaꝵ tribuendo: erant omnes
credentes cũ mulierib. os maria marre iħ u. ut
lucas ewangłista enarrat. et uerbum dei disse¬
minabat᷑. crescebat electoꝵ numerus a deo ut

Expanded text:
ost Dominicae resurrectionis gloriam, ascensionisque triumphum, ac Spiritus Paracleti de emporalis poenae adhuc formidine trepidantia replevit, scientiam omnium linguarum tribuendo: Erant omnes credentes simul cum mulieribus et Maria mater Jesu, ut Lucas narrat evangelista, et verbum Dei disseminabatur, crescebatque numerus credent
Abbreviated transcription (Latin):
Iniudie igitur facib actensi sacerdotes iudeoꝵ
cum phariseis et scribis. contauer̃t ꝑsecutio¬
nẽ in eccl̃ia. interficiendo ꝓthomartyrem ste¬
phanũ. et fere a finib suis xꝑi testes procul
peslendo. Hac ergo ꝑsetutionis procella seui-¬
ente: disꝑsi credentes. ꝑ agrarunt diuersa reg¬
na terrax: a dño sibi delegata. uerbũ salutis

Expanded text:
Invidiae ergo fascibus accensi sacerdotes Judaeorum cum Pharisaeis et Scribis concitaverunt persecutionem in Ecclesia, interficiendo protomartyrem Stephanum, et fere a finibus suis omnes procul pellentes. Hac igitur persecutionis procella saeviente, dispersi credentes petierunt diversa regna terr
Abbreviated transcription (Latin):
ma uina condigno p̾cio emptoribꝰ di¬
stribuunt᷑. Eocc qualit̾ digna prouiden¬
tia utilitatib hominũ deseruit᷑. & qͥd
tandem dõ pro eius tantis beneficus
ex hibet᷑ aut redditur.¬
in nr̃a eiuitate. & hora iã meri¬
diana
celi facies serena in tetrã
& caliginosã aeris turbinẽ subito. ẽ. cõ¬
mutata. Ecce autẽ desuꝑ aspicit᷑ igneus qͥdam
& immense multitudinis ꝓpendens
in caput e nubib draco. Quod ñ ita
insolitũ & nouum debet uideri. ñ solũ
pmpt̃ noticiã popularẽ. uerũ etiam
scripturȩ sc̃ę auctoritate quȩ de dra

Expanded text:
ma vina condigno pretio emptoribus dima vina condigno pretio emptoribus distribuuntur. Ecce qualiter divina providentia utilitatibus hominum deservit: et quid tandem Deo pro tantis ejus beneficiis exhibetur aut redditurin nostra civitate, et hora jam meridiana coeli facies serena in tetram et caliginosam aeris turbidinem subito est commota. Ecce autem desuper aspicitur igneus quidam et immensae magnitudinis propendens in caput e nubibus draco. Quod non ita insolitum et novum debet videri, non solum propter notitiam popularem, verum etiam Scripturae sanctae auctori
Abbreviated transcription (Latin):
misso & uase salis iniecto sanasti. ac ꝑ
te ipsum dñę aqm in uinũ conuertisti.
ipse tunc & amicũ tuũ stephanũ sem̃
reparasti in statum pristinũ uina ꝑdita
uersa a maritudine in suauitatẽ. nigre¬
dine in candorẽ. merore in exultationẽ.
Propere gͥ fidelia dñi sui iussa mini¬
ster ille fidelis exequit᷑. Lagenã ut fue¬
rat preceptum hauxit. ꝑrexit. apposuit.
reportauit. uasisq singulis ꝑmodicũ
quid contribuit. & abiit. Altera die
memor fidei mandatiq sui. surgit pat¬
familias matutinꝰ. mysterii conscium
ministrũq conuenit. uinaq secũ ad
a pothecam comitẽ ducit. inspiciunt᷑
denuo cuncta ꝑ ordinẽ uasa. Uinu̾ hau¬
ritur. nitor in colore conspicit᷑. sapor
in gustu approbat᷑. tristicia in gaudiũ
commutat᷑. Et quid quantũq fides in
xp̃o. eiusq gloriosissimo amico ualeat
reperit᷑. cunctisq audientib miran¬
tibusq succendit᷑: Deniq illa ꝓbatissi¬

Expanded text:
misso et vase salis injecto sanasti , ac per misso et vase salis injecto sanasti , ac per te ipsum, Domine, aquam in vinum convertisti , ipse nunc et per amicum tuum Stephanum sanctum, reparasti in statum pristinum vina perdita, versa amaritudine in suavitatem, nigredine in candorem, moerore in exsultationem! Propere igitur domini sui jussa minister ille fidelis exsequitur: lagenam, ut fuerat praeceptum, hausit, perrexit, apposuit, reportavit, vasisque singulis permodicum quid contribuit, et abiit. Altera die, memor fidei mandatique sui, surgit paterfamilias matutinus, ministerii conscium ministrumque convenit, una secum ad apothecam comitem ducit: inspiciuntur denuo cuncta per ordinem vasa: vinum hauritur, nitor in colore conspicitur, sapor in gustu approbatur, tristitia in gaudium commutatur, et quid quantumque fides in Christo ejusque gloriosissimo Amico valeat reperitur, cunctisque audientibus mirantibusque succeditur: denique illa probatissi
Abbreviated transcription (Latin):
red: Sed quis ita oblitꝰ laboꝵ suoꝵ es¬
sed ut qualescũq anni fructꝰ procul¬
candos hominib beluisq facile ex¬
poneret: Tandem fluctuab unda
in talibꝰ merorib anuma. diuinȩ aspi¬
rationis aura ꝑflata. in portũ fidissi-¬
mũ stationẽq cutissimã uelificante
deducta ẽ grã. Nam multa sccũ agitan¬
ti. hȩc potior senten¬
tia animo inse¬
dio possessoris.
confugiendũ
esse ad amicũ
dĩ stephanũ scm̃ primũ martyrẽ xp̃i.
Proinde iubet illi ꝓgustatori uini sui
ut unã lagunculã ex quolibet uasoꝵ
illoꝵ adimpleret. camq ad beati memo¬
riã benedicendã diluculo deportaret.
atq exinde scĩficatã continuo referret.
tuncq ex illa ꝑ om̃a uasa parũ quid
suꝑfunderet atq. discederet. Odñe dñe
cui cura c̃ pro homine. om̃a benigne
faciens propt̃ hominẽ. qui ꝑ scõs tuos oli
aquas amaras & infecundas. ligno im¬

Expanded text:
ret? Sed quis ita oblitus laborum suorum esret? Sed quis ita oblitus laborum suorum esset, ut qualescumque anni fructus proculcandos hominibus belluisque facile exponeret? Tandem fluctuabunda in talibus moeroribus anima divinae aspirationis aura perflata in portum fidissimum stationemque tutissimam velificante deducta est gratia. Nam multa secum agitanti haec potior sententia animo insedit possessoris, confugiendum esse ad Amicum Dei Stephanum sanctum, primum martyrem Christi. Proinde jubet illi praegustatori vini sui, ut unam lagunculam ex quolibet vasorum suorum adimpleret, eamque ad Beati Memoriam, benedicendam diluculo deportaret, atque exinde sanctificatam continuo referret, tuncque ex illa per omnia vasa parum quid superfunderet atque discederet. O Domine, Domine, cui cura est pro homine, omnia benigne faciens propter hominem, qui per sanctos tuos olim aquas amaras et infecundas, ligno im
Abbreviated transcription (Latin):
gula ceptum ẽ circumiri. omniũq ua¬
sorum id ẽ. ferme ducentoꝵ numerus
examinatꝰ similit̾ degenerasse ac depe¬
risse reꝑtꝰ ẽ: quis tunc ibidẽ fuerit
possessoris animus. quis ipsius apothe¬
carii luctus. puto quod ignorare ñ pos¬
sit om̃is compatiens animꝰ humn anꝰ. Non
euĩ reuera minimũ & contemnendum
detrimentũ damnũ ue contigerat. scd
ducenta ut diti fere que putabant᷑
uasa suauissimo uino plenissima. cadẽ
econtiario reperiebant᷑. nec aceti sed cu¬
iusdam corruptissimi & feculentissimi
liquoris squalore adimpleta. Quid age¬
ret ita rei suę labefactȩ dominus. uin¬
demię sus interitũ non adhuc in uitibꝰ.
sed quod ẽ grauius in ipsa apotheca
ꝑpessus: Quid inquã ageret. quid
tam corriipto nec iam dicendo uino fa¬
cere potuisset: An forsitan qualicũq
abiectissimo p̃cio uendidisset : Scd qͥs
tam fatuus emptor ad rem fatuã acces¬
sisset. an saltem funderet atq proiae¬

Expanded text:
a coeptum est circuiri, omniumque vasorum, id est ferme ducentorum, numerus examinatus similiter degenerasse ac deperisse repertus est; quis tunc ibidem fuerit possessoris animus, quis ipsius apothecarii luctus, puto quod ignorare non possit omnis compatiens animus humanus. Non enim revera minimum et contemnendum detrimentum damnumve contigerat, sed ducenta, ut dixi, fere quae putabantur vasa vino suavissimo plenissima, eadem e contrario reperiebantur nec aceti, sed cujusdam corruptissimi et faeculentissimi liquoris squalore adimpleta. Quid ageret ita rei labefactae suae dominus, vindemiae suae interitum non adhuc in vitibus, sed, quod est gravius, in ipsa perpessus apotheca? quid, inquam, ageret? quid tam corrupto nec jam dicendo vino facere potuisset? An forsitan qualicumque abjectissimo pretio vendidisset? Sed quis tam fatuus emptor ad rem fatuam accessisset? An saltem effunderet atque projice
Abbreviated transcription (Latin):
dnm̃ de terra. dracones & om̃s abssi.
ignis. grando. glacies. sp̃s tempestatis.
quȩ faciunt uerbum eiꝰ. Abyssus nãq
dicit᷑. non tantum hic deorsũ aquarũ
inestimabilis pro anditas. sed etiã sur¬
sum istiꝰ caliginosi aeris quem suspici¬
mus immensitas. qui maris ac terre
humore uidet̾ pinguescere. Cuius
impulsu flabiles aure. uelut lanę
uellera nubes agitantur. fulgura ig¬
nita emittuntur. Que om̃a ne sicut
insipientes sapientes putant. casu &¬
fortuitu fieri crederent᷑. sca scriptura
uigilant̃ preuidit. Et postea quã dixit
ignis. grando.nixr. glacies. sp̃s tempe¬
statis. continuo subiunxit de ipso uni¬
uersitatis acq rectore & ait. que faci

Expanded text:
s abyssi, ignis, grando, nix, glacies, spiritus tempestatis, quae faciunt verbum ejus . Abyssus namque dicitur, non tantum hic deorsum aquarum inaestimabilis profunditas, sed etiam sursum istius caliginosi aeris, quem suspicimus, immensitas, qui maris ac terrae humore videtur pinguescere: cujus impulsu flabiles aurae excitantur, velut lanae vellera nubes agitantur, fulgura ignita emittuntur. Quae omnia ne, sicut insipienter sapientes putant, casu efortuitu fieri crederentur, sancta Scriptura vigilanter providit: et posteaquam dixit, Ignis, grando, nix, glacies, spiritus tempestatis; continuo subjunxit de ipso universitatis Creatore atque Rec
Abbreviated transcription (Latin):
maria mincians discipłis. qa uidi dñm. & hȩc
dix̃ mͥ. Misericordissima dĩ pietas. in hoc loco
erga femineu̾ genus declaratur.
uia enĩ ꝑ feminã mors in mundo illata
ciare uiris gaudia resurrectionis. ꝑ qͥm num¬
ciata fuerat tristicia mortis. Acsi diceret
hominib. De cuiꝰ manu sumpsistis poculũ
mortis. ab eius ore audite gaudia resurrec¬
euȩ exclusa. ita & ꝑ beatã mariã magdale¬
nam opprobriũ feminei sexus deletũ ẽ. &
splendor nr̃ȩ resurrectionis in dominica su¬
scitatione exortꝰ ab eiꝰ ore propinatꝰ. ẽ. Unde
bene maria int̾p̃tat᷑ stella maris. Quȩ int̾ p̃¬
tatio quãuis dĩ genitrici specialit̾ congruat.
ꝑ cuius partũ uirgineu̾ sol iusticiȩ mundo re¬
splenduit. tam̃ & beatȩ mariȩ magdalene
potest congruere. quȩ cum a romatib ueni¬
ens ad sepulchrũ dñi. pͥma splendorẽ do¬
minicȩ resurrestionis mundo nunciauit.
Et si discipłi dñi ideo apłi uocati sunt qͥa mit

Expanded text:
a nuntians discipulis, quia vidi Dominum, et haec dixit mihi. » Misericordissima Dei pietas in hoc loco erga sexum femineum declaratur. Quia enim per feminam mors mundo illata nuntiare viris gaudia resurrectionis, per quem nuntiata fuerat tristitia mortis. Ac si diceret hominibus: De cujus manu sumpsistis poculum mortis, ab ejus ore audite gaudia resurrec exclusa Euæ: ita per beatam Mariam Magdalenam opprobrium feminei sexus deletum est, & splendor nostræ Resurrectionis in Dominica Resurrectione exortus, ab ea propinatus est. Vnde bene Maria interpretatur stella maris. Quæ interpretatio quamuis Dei genitrici specialiter congruat, per cuius partum virgineum, Sol iustitiæ mundo resplenduit, tamen & beatæ Magdalenæ potest congruere, quæ cum aromatibus veniens ad sepulchrum Domini, prima splendorem Dominicæ Resurrectionis mundo nunciauit. Et si discipuli ideo Apostoli vocati, quia missi
Abbreviated transcription (Latin):
mnagdalene ab ipso dño destinata.ẽ. ad apłos.
quatinꝰ dubietatẽ & incredulitatẽ suȩ re¬
surrectionis ab illoꝵ cordibꝰ remoueret. Te
miscdȩ tantam contulisti grãm. nob̾ ipsiꝰ pro¬
pitiare digneris meritis. quatiꝰ qui nr̃oꝵ
t̃ deuote immo specialit᷑ seruiuit in scło.¬
Nunc quȩ cum angłis claritatis ꝑfruens
gła trtumphat in celis. solito more cati¬
tatis ridians fulgore. omnũ criminũ nos¬
exuat labe. atq suꝑnã suo p̃catu ducat
ad ueniã. quo laureati ipsiꝰ consordes effi¬
ciam̃ głȩ. te annuente qͥ uiuis cũ do patre
scõq simul parachto. pius ⁊ demens ꝑ in¬

Expanded text:
o destinata est ad Apostolos, quatenus dubietatem & incredulitatem suæ Resurrectionis, ab illorum cordibus remoueret. Te sericordiæ tantam contulisti gratiam, nobis ipsius propiciari digneris meritis, quatenus qui nosttibi deuote, immo specialiter seruiuit in snuncque cum angelis claritatis perfruens gloria triumphat in coelo, solito charitatis radians fulgore omnium criminum exuat labe, atque supernam suo precatu ducat ad patriam, quo laureati ipsius consortes efficiamur gloriae, te annuente qui vivisnuncque cum angelis claritatis perfruens gloria triumphat in coelo, solito chari
Abbreviated transcription (Latin):
gere. Qa dñs suꝑiꝰ mulierẽ cõmuni sexu
appellauit & cognitꝰ ñ ẽ : uocauit etiã pro¬
prio nomine. ut saltẽ cognosceutẽ cognosce¬
ret Ait enĩ. Maria. Cum enĩ apud dnm̃¬
certꝰ sit numerꝰ electoꝵ magna gra illis
dat᷑. qui propriis nominib dõ noti esse
manifestant᷑. Qualis erat moyses cui dictũ
est. noui te ex nomine. Unde mulier post¬
qmͣ propͥo nomine a dño uocata ẽ. statĩ cog¬
noscentẽ se recognouit dicens. Rabboni. qͦd
dicit᷑ magister. Hȩc aut̃ aiens. ilico corruit
putandũ. quod post resurrectionẽ tactũ ren¬
nuerit feminarũ. cum de duab a monum̃to
illiꝰ recedentib dictũ sit. qͥd accesser̃ & tenue¬
runt pedes eiꝰ. Sed ideo cã a suo tactu ꝓhibuit.
qnͣdo dñm uiuentẽ int̾ mortuos reqͥrebat.
Quare aut̾ ab ipsa se tangi noluerit. mani
ris. & ñ credis me ęqualẽ patri scđm diuini¬
tatẽ noli me tangere. In eiꝰ qͥppe mentẽ dñs

Expanded text:
 Dominus superius mulierem communi sexu appellaverat, et cognitus non est, vocavit etiam proprio nomine, ut saltem cognoscentem ret. Ait enim, Maria. Cum enim apud Domcertus sit numerus electorum, magna gratia illis datur, qui propriis nominibus Deo noti esse manifestantur. Qualis erat Moyses cui dictum est: Novi te ex nomine . Unde mulier postquam proprio nomine a Domino vocata est: statim cognoscentem se recognovit dicens, Rabboni, quod dicitur Magister. Haec autem inquiens, illico corruit putandum quod post resurrectionem tactum renuerit feminarum; cum de duobus a monumento illius recedentibus dictum sit, quod accesserunt et tenuerunt pedes ejus. SedDominum viventem inter mortuos requirebat. Quare autem ab ipsa se tangi noluerit, manifiris, et nondum credis me aequalem Patri secundum divinitatem, Noli me tangere. In ejus quippe mentem Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
onsiderandũ no¬
fr̃s km̃i in hoc loco huiꝰ mulieris
mentẽ. quantꝰ amor dñi accende¬
rat. quȩ etiã discipłis a monum̃to dñi rece¬
dentib ñ recedebat. Et quia ab inquisi¬
tione ñ cessauit. prima uidere meruit. Plo¬
rat gͦ. quia eũ qm multũ desiderabat ñ ui¬
debat. Plorabat. qͥa de monum̃to corpꝰ dñi

Expanded text:
onsiderandum est hoc loco, huius mulieris mentem quantus amor Domini accenderat, quæ etiam discipulis a monumento Domini recedentibus, non discedebat. Et quia ab inquisitione non cessauit, prima videre meruit. Plorat ergo, quia quem multum desiderabat, non videbat. Plorabat, quia corpus Domi
Abbreviated transcription (Latin):
abstulisti eũ. dicito mͥ ubi posuisti eũ. & ego
eum tollã. Habet enĩ uis amorus hoc pro¬
priũ. ut quem cũq quisq multũ amat.
om̃s amare putet.¬
estimauit. Sic̃ enĩ ad horti lani officiũ ꝑti¬
net noxias herbas eradicare. ut bona qͦq ꝓfi¬
id ẽ de ęccła sua cotidie uitia eradicat. ut
uirtutes crescere ualeant. Cũ uͦ sexus femi¬
neus fragilis sit ad onera deferenda. hȩc
arbitrabat᷑ dicens. Si sustulisti cũ dicito
mͥ ubi posiusti eũ. & ego cum tollã. Dicit
ei iħc. Maria. Conu̾sa illa. dicit ei. Rabbo

Expanded text:
sustulisti eum, dicito mihi ubi posuisti eum, et ego eum tollam . Habet enim vis amoris hoc proprium, ut quem quisque multum amat, omnes amare putet.aestimavit. Sicut enim hortulani officium est noxias herbas eradicare, ut bonae quaeque profiid est de Ecclesia sua, quotidie vitia eradicat, ut virtutes crescere valeant. Cum vero sexus femineus fragilis sit ad onera ferenda, haec prarbitrabatur, dicens: Si tu sustulisti eum, dicito mihi ubi posuisti eum, et ego eum tollam. Dicit ei Jesus, Maria.
Abbreviated transcription (Latin):
iterũ se inclinat. nͥ quod iterũ uidere deside¬
ram amittimꝰ. quãuis huc illucq discurren¬
do queramus. ad illũ tam̃ locũ sepiꝰ recur¬
rimus & respicimꝰ. ubi cã posuisse memi
eius absentia freqnt̾ monum̃tũ aspiciebat.
ubi eum positum nouerat. Unde & si dnm̃
statĩ uidere ñ meruit. angeloꝵ tam̃ uisione pͥuata
ñ deest. Nam uidit duos angelos in albis se¬
dentes unũ ad caput & unũ ad pedes ubi po
sitũ fuerat corpꝰ iħu. Dicunt ei illi. Mulier
quid ploras: Quem queris: Interrogabats¬
cam angeli. ñ ut querendi minuerent
desidiũ. sed ut augerent. Sicut enĩ nos cũ
causas inqͥrat. magis ploratũ accumulat.
ita & illi causas doloris int̾rogabant ut
fletus desiderii augerent. Scientes b.atos
mulier cuiꝰ rei grã fleret: manifestat cũ
adiungio. Quia tulert̃ dñm meu̾. & nescio

Expanded text:
erum videre desiderem amittimus, quamuis huc illucque sæpius discurrendo quæramus, ad illum tamen sæpius locum discurrimus & respicimus, vbi eam posuisse memineius absentia, frequenter monumentum aspiciebat vbi eum positum nouerat. Vnde etsi Dominum statim videre non meruit, Angelorum tamen visione priuata non est. Nam vidit duos Angelos in albis sedentes, vnum ad caput, & vnum ad uerat corpus Jesu. Dicunt ei illi: Mulier, quid ploras? Quem quaeris? Interrogabant angeli non ut quaerendi minuerent desiderium, sed ut augerent. Sic enim nos cum fletus inquirat, magis ploratum accumulat Ita et illi causam doloris interrogabant, ut fletu desiderium augerent, scientes beatos mulier cujus rei gratia fleret manifestat, cum adjungit: Quia tulerunt Dominum meum, et nescio
Abbreviated transcription (Latin):
Reste ut dñm uidere mereret᷑ conuersa
retrorsũ dicit᷑. Qui enĩ retrorsũ conuer¬
tit᷑. illuc dirigit oculos. ubi priꝰ terga ha¬
bebat. Quasi enĩ retrorsũ conuersa ẽ. qͣndo
ex parte credere cepit. Cui tamꝰ dñs ita¬

Expanded text:
videre, conversa retrorsum dicitur; qui enim retrorsum convertitur, illuc oculos dirigit ubi prius terga habebat. Quasi enim retrorsum conversa est, quando rectionem ex parte credere coepit. Cui tamen
Abbreviated transcription (Latin):
ticoꝵ uoce eccłȩ dr̃. In lectulo meo ꝑ noctẽ
quesiui qͣm dilexit anima mea. Quesiui illũ.
& non inueni. Surgam & circuibo ciuitatẽ
querens quẽ diligit anima mea. Inuener̃t me
uigiles. qui custodiunt ciuitatẽ. Num qͣm di¬
lexit anima mea uidistis: & factũ ẽ dum ꝑ¬
transissẽ illos. inueni quẽ diligit anima
Cucurrit nãq ut diximꝰ hȩc mulier sacra
& uenit ad symonẽ petrũ. & ad aliũ disci¬
pulũ qmͣ diligebat iħc. & dicit eis. Tulert̃
dñm meũ de monum̃to. & nescimꝰ ubi posue¬
puli. & reuersi sunt ad semet ipsos¬
stabat ad monum̃tũ foris plorans. ꝙ rełqͣ

Expanded text:
 voce Ecclesiæ dicitur. In tectulo meo per noctem quæsiui quem diligit anima mea, quæsiui illum & non inueni, surgam & circuibo ciuitatem, quærens quem diligit anima mea. Inuenerunt me vigiles qui custodiunt ciuitatem, Num quem diligit anima mea, vidistis? & factum est cum pertransiissem illos, inueni quem diligitanCucurrit namque, ut diximus, haec sacra mulier, et venit ad Simonem Petrum, et ad alium discipulū quem diligebat Iesus, & dixit eis. Tulerunt Dominum meum de monumento, & nescio vbi posuepuli & reuersi sunt ad semetipsosstabat ad monumentum foris plorans.
Abbreviated transcription (Latin):
añi. audiebat uerbũ de ore illiꝰ. Martha aut̃
satagebat circa freqͣns ministeriũ. Unde ñ so¬
lum contra sororẽ. uerũ etiã cont᷑ ipsũ dñm
querelam assumit dicens. Oñe ñ ẽ tibi curȩ
quod soror mea reliqͥt me solã ministrare:
Dic gͦ illi ut me adiuuet. At ipse qui ñ ẽ ꝑso¬
narũ acceptor. s subtilit̾ singuloꝵ merita duiu¬
opus laudat. ut alteriꝰ ñ uituꝑet. Ait uͦ. Mar¬
tha martha. sollicita es. & turbaris erga pluri¬
ma. Porro unũ ẽ necessariũ. Maria optimã par

Expanded text:
ns, audiebat verbum illius. Martha autem satagebat circa frequens ministerium. Vnde non solum contra sororem, verum etiam contra ipsum Dominum querelam assumit dicens. Domine, non est tibi curæ quod soror mea reliquit me solam ministrare? Dic ergo illi vt me adiuuet. At ille qui nō est personarum acceptor, sed singulorum merita diiuopus laudat, ut alterius non vituperet. « Ait vero: Martha, Martha, sollicita es et turbaris erga plurima. Porro unum est nece
Abbreviated transcription (Latin):
te in qnͣtũ ualuit unguenta preparauit. Sab¬
bato uͦ. scđ̾m mandatũ legis siluit. Dccidente
enĩ sole quod suꝑerat in p̾parandis unguentis
oꝑam dedit.
ane una sabbati cũ adhuc tenebrȩ essent
cum p̾paratis aromatib uenit maria¬
magdalene ad sepulchrũ. cupiens scissimũ eiꝰ
corpꝰ ꝑunguere. quẽ uiuentẽ nimio dilexe¬
rat amore. Dum enĩ sexus femmeus timidus
soleat. ẽẽ. ad ambulandũ in tenebris. nichil
ista timuit. quȩ toto corde. dm̃ dilexit. Frat
porro in ea ꝑfecta caritas. quȩ foras mittit
timorẽ. Nam neqͣ: sui sexus fragilitatẽ. neq
custodum a cepto itinere declinauit. quousq¬
ad sepulchrũ dñi intrepida ꝑuenit. Huius mu¬
lieris constantia in libro regum pulchre prefi¬
gurata ẽ. qnͣdo allophyli arcam dñi captã in¬

Expanded text:
te in quantum valuit, vnguenta præparauit. Sabte in quantum valuit, vnguenta præparauit. Sabbatho vero secundum mandatum legis siluit. Occidente autē Sole, quod supererat, in pręparandis vnguentis operam dedit. Mane autem vna sabbathi, cum adhuc tenebrę essent, cum præparatis aromatibus venit ad sepulchrum, cupiens sacratissimum eius corpus perungere, quem viuentem nimio dilexit amore. Cum enim sexus femineus timidus soleat esse ad ambulandum in tenebris, nihil ista metuit quæ toto corde Dominum dilexit. Erat porro in ea perfecta charitas, quæ foras mittit timorem. Nam neque propter sui sexus fragilitatem, nequemetum custodum, a cœpto itinere declinauit, quousquad sepulchrum Domini intrepida peruenit. Cuius mulieris constantia in libro Regum pulchre præfigurata est, quando Allophyli vaccas fœtas