comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
res nõ sit qui possidet si modo ac¬
tor nõ pocuent rem suã cẽ. ꝓbare.
dtra petitorem iuclicari solet.
¶ Sed int̾clicto quidem ncipos¬
bat. Nam utipossidetis int̾dicto
is uincebat. qui int̾dc̃i tp̃r pos¬
sidebat. si modo nec ii. nec clam.
nec p̃cario. nactus fuerat. ab
pulerat. aut clam arripuerat.
alienam posiõm. aut p̾cario rõ¬
gauat aliquẽ. ut sibi postid̾e
cebat. qui maiore ꝑte eius. ãui
nec iii. nec clam. nec p̃cario ab
adu̾sario possidebat. hodie tñ
alit̾ obseruat᷑. siam utriusq̃
int̾clicti potestis. quanitum
ut ille uineat ⁊ in re soli. ⁊ iu
aũ uidet᷑. quicq̃ nõ solũ si
ip̃e possideat. sed ai eius nõ¬
mine aliquis iupossõne sit.
licet is eius iuri subiectus
nõ sit. qualis ẽ colonus. et
inquilinus. ꝑ eos quoq a¬
pud quos deposuerit. quis
mine sit inpossõmꝰ euin
⁊ solo animo quoq recini
possõm placit. idł. ut quanis neq ip¬
se sit inpossd̃ne. neq eius noĩe aͥ¬

Expanded text:
res non sit qui possidet, si modo actor non potuerit suam esse probare, contra petitorem iudicari solet. 4a. Sed interdicto quidem uti posbat: nam uti possidetis interdicto is vincebat qui interdicti tempore possidebat, si modo nec vi nec clam nec precario nanctus fuerat ab apulerat aut clam abripuerat alienam possessionem aut precario rogaverat aliquem, ut sibi possidere cebat, qui maiore parte eius anni nec vi nec clam nec precario ab adversario possidebat. hodie tamen aliter observatur; nam utriusque interdicti potestas, quantum ut ille vincat et in re soli et in autem videtur quisque non solum, si ipse possideat, sed et si eius nomine aliquis in possessione sit, licet is eius iuri subiectus non sit, qualis est colonus et inquilinus: per eos quoque apud quos deposuerit quis mine sit in possessione. quin etiam animo quoque retineri possessionem placet, id est ut quamvis neque ipse sit in possessione neque eius nomine a
Abbreviated transcription (Latin):
possestionẽ eorum. q̃ quis ꝓhr̃de
aut possessore possidet exledicate.
aut cõ iubet ei qui in poisesione
fũdi deiectus sit. restitui posres¬
tõnen ¶exhibitoria sũt ꝑ que
iubet exhiberi. ueluti eñ cuius de
libertate agit᷑. aut lib̾tũ cuipat᷑¬
nus operas inclice uelit. aut pa¬
rũti liberos eius qui in pocestate
eius sũc sũt cñ qui putãt ꝓprie
int̾licta ea uocari. q̃ ꝓhibitoria
sut̃. quia inc̾dice̾ .ẽ. denũciare ⁊ p¬
hibere. Resticutoria aũ ⁊ exhibi¬
toria ꝓprie decreta uocari. sed tñ
obtinuit om̃ia int̾dc̃a appellari.
quia int̾ cduos clicũt᷑. ¶ Sequens
diuigio inc̾dictorũ hoc ẽ. ꝙ q̃dã¬

Expanded text:
possessionem eorum quae quis pro herede aut pro possessore possidet ex ea hereditate, aut cum iubet ei qui vi possessione fundi deiectus sit restitui possessionem. exhibitoria sunt per quae iubet exhiberi, veluti eum cuius de libertate agitur, aut libertum cui patronus operas indicere velit, aut parenti liberos qui in potestate eius sunt. sunt tamen qui putant, proprie interdicta ea vocari quae prohibitoria sunt, quia interdicere est denuntiare et prohibere: restitutoria autem et exhibitoria proprie decreta vocari: sed tamen optinuit omnia interdicta appellari, quia inter duos dicuntur. Sequens divisio interdictorum haec est, q
Abbreviated transcription (Latin):
negocium sit. siue cõ his ꝙ in
pocestate parñtis sũt. Fere eadẽ
ĩura seruant᷑. ne u̾bosa fiat clis¬
putitõ. cdirigamus sermonem
cellecturi. de libis quoq. ⁊ parĩ¬
cib. quorũ inpocestare sũt. sũ
siquid inhis ꝓprie obseruetur
seꝑatim ostendamus. ¶Sugit̃
iussulm̃ cõ seruo negocio uim
factumẽrit insolidum p̃tor ad¬
stilicet qui iti ⁊trahit fidem do¬
mini sequi uidet᷑ erdemirõe
p̃cor duas alias insolilũ actões
pollicet᷑ quarũ alta exercicona¬
¶ Exercitora cunc locũ hc̃. cõqͥs

Expanded text:
sive cum his qui in potestate parentis sunt, fere eadem iura servantur, ne verbosa fiat disputatio, dirigamus sermonem tellecturi de liberis quoque et parentibus, quorum in potestate sunt. nam si quid in his proprie observetur, separatim ostendemus. Si igitur iussu domini cum servo negotium gestum erit, in solidum praetor adscilicet quia qui ita contrahit fidem domini sequi videtur. Eadem ratione praetor duas alias in solidum actiones pollicetur, quarum altera exercitorir. excercitoria tunc lo
Abbreviated transcription (Latin):
diri oporit̾e intñdit. quod ex
dipulacu debet᷑. sunt p̃cer¬
ea quedam actõues. quib ñ¬
iisdlidũ ꝙ debet᷑ nobis ꝓse¬
quimni s modo solidũ cõ¬
sequiniur modo minus. ut
ecce si iu peculiũ fili serui¬
ue agamus. Nam sinõ mi¬
nus inpecculio sit ꝙͣ ꝑseꝙ¬
mur. in solidũ pat̾ ue dñe

Expanded text:
ex stipulatu debetur. Sunt praeterea quaedam actiones, quibus non solidum quod debetur nobis persequimur, sed modo solidum consequimur, modo minus. ut ecce si in peculium filii servive agamus: nam, si non minus in peculio sit quam persequimur, in solidum pater dominusve
Abbreviated transcription (Latin):
plicicio uocat᷑. Eet a rurstiser.
prima ficie iusti uideat᷑. s ꝓ¬
pt̾ aliquim eĩm inique adori
noceat: rursus allegatõne au¬
opus ẽ. qui actor adiuuet᷑ q̃d̾
ciorũ introducit. quas om̃s
aꝑcius exliciore digestorum
uolumine facile . ẽ. cognosce¬
re. ¶Exceptõnes aũ quib de¬
bitor defũclit᷑. plerũq accõmo¬
dari solent. ⁊̃ fideiussorib eiꝰ
⁊ recte quia ꝙ ab his petit᷑ idd
ab ip̃o debitore peti uidet᷑. quii
mandati iudicio reddicurus

Expanded text:
plicatio' uocatur. Et si rursus si ea prima facie iusta uideatur, sed propter aliquam causam inique actori noceat, rursus ea adiectione opus est, qua actor adiuuetur, quatiorum introducit: quas omnes apertius ex latiore digestorum volumine facile est cognoscere. Exceptiones autem, quibus debitor defenditur, plerumque accommodari solent etiam fideiussoribus eius: et recte, quia, quod ab his petitur, id ab ipso debitore peti videtur, quia mandat
Abbreviated transcription (Latin):
ecum ex ꝑsona cdilatorie sũt erecp¬
tones quales sũt ꝓcuratorie uclu:
si ꝑ milicem ant mulierem. igere
quis uelit. Nam milicib nec ꝓ pat̾
uel matre uł. uxore . ni. ex sacro res¬
cripto. ꝓcuratorio noĩe exꝑin dce

Expanded text:
m ex persona dilatoriae sunt exceptiones: quales sunt procuratoriae, veluti si per militem aut mulierem agere quis velit: nam militibus nec pro patre vel matre vel uxore nec, ex sacro rescripto, procuratorio nomine expe
Abbreviated transcription (Latin):
peccume numerate nõ ĩ õib
regionib sub hidẽ usuris fene¬
rantibur: siquis tũ ephesi pe¬
cat. idẽ eo loco petit. quout sibi
plus pete incelligit᷑ prmuisẽ.
is qui cãplus petu. ut eoce siquis
ita a cestipulatns at. hominẽs
sichum. aut x aureos dare sp̃c¬

Expanded text:
e non in omnibus regionibus sub iisdem usuris fenerantur. si quis tamen Ephesi petat, id est eo loco petat quo ut sibiplus petere intellegitur, proximus est is qui causa plus petit: ut ecce si quis ita a te stipulatus sit ‘ hominem Stichum
Abbreviated transcription (Latin):
apetit eemporiles atq dilatorie
sũt. que ad tempus nocent. ⁊ tc̃po¬
ris dilatt̃nem tribuũt. qualis ẽ pae¬
tum tempus age̾t᷑. ueluti intͣ quin¬
quẽmum. Nam finito eo tp̃i nõ impe¬
cdit actor rin exsequi ergo huqͥb
inc̾ tempus age uolentib obicit᷑ ex¬
ceptõ. aut pacti cõuenti. aut. ilia su¬
uulis. ddisferre debñt actõm ⁊ p̾ cempꝰ
ag̾e. Id̾o em̃ ⁊ cdilitorie iste exceptõe

Expanded text:
 Temporales atque dilatoriae sunt, quae ad tempus nocent et temporis dilationem tribuunt: qualis est pactum tempus ageretur, veluti intra quinquennium, nam finito eo tempore non impeditur actor rem exsequi. ergo hi quibus intra tempus agere volentibus obicitur exceptio aut pacti conventi aut alia similis, differe debent actionem et post tempus agere: ideo enim et dilatoriae istae ex
Abbreviated transcription (Latin):
defendendorũ Eorũ gr̃a. cõ quib agi
sepe enĩ accisit. ut licet ip̃a ꝑsccuti¬
o qua actor exꝑit uisti sit. tñ unqͣ
sit adusus eum cõquo agit᷑ u̾bigr̾a
si metu orictus. aut dolo inductus.
intñdit᷑. dare tr oporte̾ exfficaxẽ.
tibi exceptõ metus eĩ aut dolima¬
li. aut infictũ op̃iti ad iupugnan¬
dam actõm ¶Idem uiris ẽ. siquis
quasi credendi ca pecuniam stipu¬
latus fuent. cq̾ numeraũit. Nam
cimn pecumam ate pete posse cum
c̾tumẽ. due cm̃ te oportet. cõ exscipu

Expanded text:
s defendendorum eorum gratia cum quibus agitur: saepe enim accidit, ut, licet ipsa actio qua actor experitur iusta sit, tamen iniqua sit adversus eum cum quo agitur. Verbi gratia si metu coactus aut dolo inductus aintenditur dare te oportere, efficax est: tibi exceptio metus causa aut doli mali aut in factum composita ad impugnandam actionem. Idem iuris est, si quis quasi credendi causa pecuniam stipulatus fuerit neque numeravit. nam eam pecuniam a te petere posse eum certum est: dare enim te oportet, cum e
Abbreviated transcription (Latin):
c actoues inreniuł. ꝑsonales. in¬
crolucenda pot̾ hoc face̾ itatũ
ut satisdatõm iucheatũ solui
fensor ydoneus incelligit᷑ q̃n
omnia aꝑsius ⁊ pfectissime
acocicliano iucliciorũ usu in
ipsi sirerũ documentis apparẽt.
quam formã nõ solũ uiluc re
cias capud õium nr̃arũ ciui¬
tatũ. id. lũc regiam urbem eiꝰ¬
q obserũaciam sequi. De per
petuo solere antiquitus ꝑ sen¬
tine. donec sacre ꝯstinitõnes. utł¬
nib certos fines dederunt eas uͦ
que exppria p̾coris iurisdicone
pendent. plerũq int᷑ ãnum iuu̾e.
siam ⁊ ip̃ius p̃coris intra ãnum
nb introchuictũ quales sũt hec
quas bonorũ possessori cetisq ꝙ
heredis loco sũt acõmodat furti
quoq manis esti acto qũ auis ex
ip̃is p̃coris iurisditõne ꝓficiseat᷑.
tñ ꝓpetuo dat᷑. absurcdũ enĩ ẽet

Expanded text:
sonales introducenda, potest hoc facere, ita tamen ut satisdationem iudicatum solvi fensor idoneus intellegitur. Quae omnia apertius et perfectissime a cottidiano iudiciorum usu in ipsis rerum documentis apparent. Quam formam non solum in hac recias caput omnium nostrarum civitatum id est hanc regiam urbem, eiusque observantiam sequi. TIT. petuo solere antiquitus competere, donec sacrae constitutiones nibus certos fines dederunt: eas vero quae ex propria praetoris iurisdictione pendent, plerumque intra annum vivere nam et ipsius praetoris intra annum nibus introductum, quales sunt hae quas bonorum possessori, ceterisque qui heredis loco sunt, accommodat. furti quoque manifesti actio, quamvis ex ipsius praetoris iurisdictione proficiscatur, tamen perpetuo datur: absurdum en
Abbreviated transcription (Latin):
se ĩ midiciũ uenire. ⁊ sui ꝓcuratoris
ꝑsonam ꝑ iuelicitũ solui satis da¬
cionis. solc̃pnes stipulatõnes fir¬
mare. ul extra iiclicium satieda¬
tõnem expone ꝑ qũã ip̃e sui ꝓcu¬
ratoris fide issor existit ꝓom̃ib u

Expanded text:
e in iudicium venire et sui procuratoris personam per iudicatum solvi satisdationis sollemnes stipulationes firmare vel extra iudicium satisdationem exponere, per quam ipse sui procuratoris fideiussor existit pro omnibu
Abbreviated transcription (Latin):
minet. usq̃ adt̾minum litis. uł.
do: qͣ. iuratoriam cautõni uocãt ł
fert᷑. uł. suscipit᷑. in actoris quidem
ꝑsoni a nõ mãdatũ actis in sinu¬
tum ẽ. uł p̃sens dñs litis. inindici
o ꝓcuratoris sui ꝑsonam ⁊firmauit.
rataini rem diñu habiturũ satis da

Expanded text:
ermaneat usque ad terminum litis, vel do, quam iuratoriam cautionem vocant, vel infertur vel suscipitur, in actoris quidem persona, si non mandatum actis insinuatum est vel praesens dominus litis in iudicio procuratoris sui personam confirmaverit, ratam rem dominum habi
Abbreviated transcription (Latin):
piscipossõm nemo pot̃. Recuꝑan¬
de possõis cã solet int̾lici. siquis
ex possõne fũdi. uł. ediũ ui deioc¬
tus fuerit. Nam eꝓponit᷑ int̾clic¬
tũ unde .ii. ꝑ quod is qui deiecit
cogit᷑ ei restituere possõm. licet¬
cit .uł. clam uł. p̃cario possideat.

Expanded text:
pisci nemo potest. Reciperandae possessionis causa solet interdici, si quis ex possessione fundi vel aedium vi deiectus fuerit: nam ei proponitur interdictum unde vi, per quod is qui deiecit cogitur ei restituere possessionem, licetcit vi vel clam vel precario poss
Abbreviated transcription (Latin):
pocestatem seruus ꝓuenenit a¬
aut manumissus fuerit neq eũ
ip̃o neq cũ eo euius nẽ inpotesta¬
te fit agipot̾. unde si alienus ser¬
uus uoxiam tibi ꝯmisit. ⁊ is post¬
ea inpocestate tua ẽc̃. cepit. incelici¬
tͣ actõ quia in eum easum induc¬
ta fit in quo ꝯsiste̾ nõ potuit. Id̾o¬
q licet exierit de tua potestate a¬
ge nõ pot̾. que ad moclũ si dñs in
seruum suũ aliquid omiscrit. nͨ
sim mumuissus .uł. alienatꝰ fuent
seruus nullam actõnem dtrado¬
minum labere pot̃. ¶Sedueces
quidem hec ⁊ in filus familias
gasculis ⁊ feminis admaerunt.
istimauit. ⁊ ab usu ꝯmumi penit᷑¬
ħ recessit. quis enim patit filium
suum ⁊ maxuue filiam innoyi¬
infiliab ⁊̃ pulicie fauor hoc be¬
ne exeluelt.⁊ ido placuit inser¬
uos tiñmodo noxiles actõnes
cẽ. ꝓponendas cum apud uedos
legnu ꝯmentitores in ueui¬
mus sepius dem̃ ipõs filios fa¬
milias ꝓ sius delictis posse due¬

Expanded text:
rvus pervenerit aut manumissus fuerit, neque cum ipso, neque cum eo cuius nunc in potestate sit, agi potest. unde si alienus servus noxiam tibi commiserit et is postea in potestate tua esse coeperit, intercidit actio, quia in eum casum deducta sit in quo consistere non potuit: ideoque licet exierit de tua potestate, agere non potes, quemadmodum si dominus in servum suum aliquid commiserit, nec si manumissus vel aervus, ullam actionem contra dominum habere potest. Sed veteres quidem haec et in filiisfamilias masculis et feminis admiserunt.istimavit et ab usu communi haec penitus recessit: quis enim patitur filium suum et maxime filiam in noxin filiabus etiam pudicitiae favor hoc bene excludit? et ideo placuit, in servos tantummodo noxales actiones esse proponendas, cum apud veteres legum commentatores invenimus saepius dictum, ipsos filiosfamilias pro suis delictis posse
Abbreviated transcription (Latin):
aut iuiuriam dnusseriet. Noxiles
actõnes ꝓcdite sũt. qͣuib domino
dãpnato ꝑmutit᷑. ant licis estima¬
cõnem sufferre aut hune honmu̾e
noxie ded̾e. sioxi aũ est corpus quod

Expanded text:
uriam commiserint, noxales actiones proditae sunt, quibus domino damnato permittitur aut litis aestimationem sufferre, aut hominem noxae dedere. Noxa autem est corpus quod
Abbreviated transcription (Latin):
iequiciam ẽoꝵ. ultͣ ip̃orum corpori
clũis dĩpnosã esse. ¶dñs noxali iui¬
dicio serui sui noĩe ꝯuentus seruñ
actori noxie de dendo liberat᷑. nec
minus ꝓpetuũ eius dñum adño
trinifert. N añ dãpnũ ei cuideditꝰ
est res airierit q̃sica peccu auia.
auxilio p̾toris inuito dño manui

Expanded text:
rum corpora dominis damnosam esse. Dominus noxali judicio servi sui nomine conventus, servum actori quidem noxae dedendo liberatur, nec minus perpetuum ejus dominium a domino transfertur. Si autem damnum ei cui deditus est resarcierit, quaesita pecunia auxilio praetoris invito domi
Abbreviated transcription (Latin):
incessigit. quiconnia nocessario inrẽ
cius inpñderit scruns ueluti si m̾u¬
cuitus pocuniam creditorib eius col¬
uit. uł. clificia ruencia fulcerit. ant
aureis quos seruus tuns aticios in¬
mutuos acctpit. creditortuo gĩuis
aureos solu̾is. reliquos nero niud̃
quolibet modo ꝯsuĩpsit ꝓ quuciue
quidem insolidũ dãpua debei ꝓ
cetis uero .u. actenus quaxeuus in
peculio at. ey quo scilicit apparet
sitoti decem aurei iurem cuam ii¬
n fuerint tocogx. aureos ticium
cõsequi posse licet enim una actõẽ
qua de poculio deg eo quod inrem
actõne agit᷑. añ clispice̾ solet. anin
rem cł̃i uͥsum sic. nec alit̾ ad pec¬
eulii estimatõm cranst. quam ai
aut nichil iurem clñ u̾sum incel

Expanded text:
intellegitur, quidquid necessario in rem eius impenderit servus, veluti si mutuatus pecuniam creditoribus eius solverit, aut aedificia ruentia fulserit, aut aureis, quos servos tuus a Titio mutuos accepit, creditori tuo quinque aureos solverit, reliquos vero quinque quolibet modo consumpserit pro quinque quidem in solidum damnari debes, pro ceteris vero quinque eatenus quatenus in peculio sit: ex quo scilicet apparet, si toti decem aurei in rem tuam versi fuerint, totos decem aureos Titium consequi posse. licet enim una est actio qua de peculio deque eo quod in rem actione agitur, ante dispicere solet, an in rem domini versum sit, nec aliter ad peculii aestimationem transit quam si aut nihil in rem domini versum in
Abbreviated transcription (Latin):
seruus cius noxiam ꝯmiserit. ꝙͣ¬
diu incua pocestite sit. cecuni. est
acto. s aũ i acenus potestit pue¬
uent. cum illo incipit actõ ẽẽ.
aut si manumissus fuerit. di¬
recto ip̃o cenet᷑. ⁊ extingint᷑ nop¬
ci actõ uoxilis incipit. si mi si li¬
ber homo noyiam ꝯmissit. ⁊ is s̾¬
dim effici primo quoq libro fcũ¬
dunus. incipit tecũ ẽẽ. noralis ac¬
cio: que añ cdirecta sussũt. ¶ Si ser¬
uus clñs noriam ꝯmisit. acto nul¬
li niscit᷑. Namiq uic̾ dñm ⁊ cumꝙ

Expanded text:
s noxiam commiserit, quamdiu in tua potestate sit tecum est actio: si in alterius potestatem pervenerit, cum illo incipit actio esse, aut si manumissus fuerit, directo ipse tenetur et extinguitur noxta actio noxalis esse incipit: nam si liber homo noxiam commiserit, et is sesdam effici primo libro tradidimus, incipit tecum esse noxalis actio, quae ante directa fuisset. Si servus domino noxiam commiserit, actio nulla nas
Abbreviated transcription (Latin):
ei seruis debet. qui i potestite elĩ
sit. nõ declucit᷑ ex poculio. ueluti sus
in hnius ipsuns peculio sit. ꝙ eoꝑti¬
net ut si q̃ d iucirio slo seruus de¬
beat. idex pecnuo euis non declue it᷑¬
qui iissuclm̃ ꝯcraxerit. quiq̃ iusti¬
tutoriaais. exercitoria actõ cõpetit.
xe peculio. de q eo qued in rem dñ
u̾isum ẽ. age potrit. sed erit stultissi¬
minin siounssa actõnẽ qua facilbi¬
me soliclũ ex contiactum cõsequi
possit. ad cufficuleatem ꝑdncit pro¬
bere senm̃ peculumi. ⁊ tm̃ habeie
peculio ⁊ de nirem nso age̾ pot᷑
ded fane buie modo tributoria
expedic. ige̾. mado de pectulio. ⁊¬
de inrem ufo. tributoria idd expe¬

Expanded text:
et servus qui in potestate domini sit, non deducitur ex peculio, veluti si is in huius ipsius peculio sit. quod eo pertinet, ut, si quid vicario suo servus debeat, id ex peculio eius non deducaturqui iussu domini contraxerit cuique institoria vel exercitoria actio competit, de peculio deque eo quod in rem domini versum est agere possit: sed erit stultissimus, si omissa actione qua facillime solidum ex contractu consequi possit, se ad difficultatem perducat probere servum peculium et tantum habere peculio et in rem verso agere potest: sed sane huic modo tributoria expedit agere, modo de peculio et in rem verso. tributoria ideo expe
Abbreviated transcription (Latin):
petẽt᷑ pactns quis cũ reo fuit.
curñdum. eẽ. ꝑ exceptõm pac
ciouenti illis quoq ꝙ ꝓ eo o
bligati eirent. ac si ⁊ cũ ip̃is p¬
actus. eẽt. ne ab eis ea peccuni¬
a pet̾et᷑. Sane q̃dam exceptõnes
nõ solent hic acõmodari. ec ce
enĩ debitor sibonis cecrent. ⁊ cõ
eo credicor exꝑit᷑. defendit᷑ ꝑ ex¬
ceptõm si bonis cecrenit. Sedħ¬
ceptõ fidenissorib nõ dat᷑. scił
id̾o quia qui alios ꝓ debicore
obligat. hoc mipime ꝓspicit.
ut cõ facultatib suis lapsus au¬
erie debitor: possit ab his ꝙ ꝓ eo
his exercent᷑. Erant aũ int̾el̃e¬
forine. atq d ceptõnes uborũ quib aut
p̃cor aut iubebat aliquid fieri. aut ai¬
eri ꝓhibebat. quod cunc maxime fic¬
br. cõ depossessione. aut quasi possis¬
sione int̾ aliquot ꝯtñdebat᷑. Sũma
ꝓhibitoria sũt. aut resticutoria ant ex

Expanded text:
ecunia pactus quis cum reo fuerit, ndum esse per exceptionem pacti conventi illis quoque qui pro eo obligati essent, ac si et cum ipsis pactus esset, ne ab eis ea pecunia peteretur. sane quaedam exceptiones non solent his accommodari. ecce enim debitor si bonis suis cesserit et cum eo creditor experiatur, defenditur per exceptionem ‘ nisi bonis cesserit ’: sedceptio fideiussoribus non datur, scilicet ideo quia, qui alios pro debitore obligat hoc maxime prospicit, ut, cum facultatibus lapsus fuerit debitor, possit ab his quos prhis exercentur. erant autem interdicformae atque conceptiones verborum, quibus praetor aut iubebat aliquid fieri aut fieri prohibebat. quod tum maxime faciebat, cum de possessione aut quasi possessione inter aliquos contendebatur. Summa prohibitoria su
Abbreviated transcription (Latin):
cultates cius in soliclum dãp¬
nat᷑ siminus in cm̃ quãtum
docis repetitõ minuit᷑. Nam
ob impensas in res docales.
ip̃o iure necessaruis slĩptibus
dos minuit. sieut ex laciorib
digestorũ libris cognosdere
licet. ¶Sed ⁊ siquis cõ parñ¬
ce slo patrono ue agat. Item
si socuis ꝯ socio inicio socie¬
catis agat: uõ plus actor cõse¬
quit᷑. quam ad u̾sarius cius
Eioeͥ pot᷑. Idemẽ. si quis exdona¬
Catõnes quoq obpõite plerũ¬
ꝙ efficiũs. ut minus quisq̃
cõsequat᷑ ꝙͣ eidebent᷑. Namq̃
ex bono ⁊ equo habica rõne
eius quod inuicem. anctorem
ex eidem eausa p̾stare oport¬
ea aliquid ad quisient qd̃
yeoncum e molumentum
lubert ex incegro inid qd̃
face̾ pot̾. creditores cõ coex

Expanded text:
solidum damnatur: si minus, in tantum quantum dotis repetitio minuitur: nam ob impensas in res dotales ft, quia ipso iure necessariis sumptibus dos minuitur, sicut ex latioribus digestorum libris cognoscere licet. Sed et si quis cum parente suo patronove agat, item si socius cum socio iudicio societatis agat, non plus actor consequitur quam adversarius eius facere potest. idem est, si quis ex donasationes quoque oppositae plerumque efficiunt, ut minus quisque consequatur, quam ei debeatur: namque ex bono et aequo, habita ratione eius quod invicem actorem ex eadem causa praestare oporea aliquid adquisierit, quod ideoneum emolumentum habeat, ex integro in id quod facere potest creditore
Abbreviated transcription (Latin):
fensa cliciplinie possũt. Ceas uͦ ex¬
cepdõnes que olini ꝓcuratoribus
ꝓpt̾ infamiam uł dantis . uł. ip̃ius
ꝓcuratoris opponebant᷑ c̃õ in iueli¬
eus freqñtari. nullo ꝑspeximus
modo ꝯquiessere s. auecimus nedũ
his alt̾cat᷑ ip̃uis negocii uis discep
nt̾cuim euenit ut exceptõ q̃ prima
ficie uista uidet inique nocert. ꝙ
adiuuandi actoris gra. q̃ replica¬
resoluit᷑ us exceptõnis. ueluti cũ
pactus ẽ. anquis cõ debitore suo.
ne ab co ꝑeccinũ petat. Deinde pꝰ¬
ea in cõtractatũ preti sũd icd. ut pe¬
ce creditori liceat. si creclitor. igat.¬
⁊ eycipiat debitor ut iti demũ oodẽp¬
net᷑. si nõ ꝯuerierit. ne eam pecumi¬
am creclitor petat. nocet ei exceptõ
duemit enĩ ita nãq nichilommnus
hoc uerũ manet. licet postea inoͣ¬
riũ pacti sũt. q quia iniquũ ẽ. ẽ¬
ditorem eycludi. replicatõ eida¬
bit᷑ expost̾iore pacto duento. ¶x

Expanded text:
iplinae possunt. eas vero exceptiones quae olim procuratoribus propter infamiam vel dantis vel ipsius procuratoris opponebantur, cum in iudiciis frequentari nullo perspeximus modo, conquiescere sancimus, ne, dum de his altercatur, ipsius negotii discepnterdum euenit, ut exceptio, quae prima facie iusta uideatur, inique noceat act opus est adiuuandi actoris gratiaresolvitur vis exceptionis. veluti cum pactus est aliquis cum debitore suo, ne ab eo pecuniam petat, deinde postea in contrarium pacti sunt, id est ut petere creditori liceat: si agat creditor et excipiat debitor, ut ita demum condemnetur, si non convenerit, ne eam pecuniam creditor petat, nocet ei exceptio; convenit enim ita, etiamque nihilo minus hoc verum manet, licet postea in contrarium pacti sunt. sed quia iniquum est creditorem excludi, replicatio ei dabitur ex posterior
Abbreviated transcription (Latin):
paret eũ dare oporte̾. sod qͥua iniciũ
ceptõm pacti cõuẽti. sque siecbi¬
tor deferente creditore uirauĩt ni¬
chil se dare oport̾e. ad huc obligat᷑
ꝓnmet. sed quia iniquũ ẽ. de ꝑiurio
queri. de fũdit᷑ cũ ꝑ exceptonẽ iusu¬
rindi ¶In his quoq actoib quibus
i rem.agit᷑. eque necessanie sũt exe¬
ceptõnes. ueluti si petitorẽ deferũte
possossor iurauit cam rem siram ẽẽ.
⁊ nichilominius eamdẽ rem petitor
uendicet. licit enĩ uerũ sit ꝙ iurtñõ

Expanded text:
re ’. sed quia iniquum exceptionem pacti conventi. Aeque si debitor deferente creditore iuraverit nihil se dare oportere, adhuc obligatus permanet, sed quia iniquum est de periurio quaeri, defenditur per exceptionem iurisiurandi. in his quoque actionibus quibus in rem agitur aeque necessariae sunt exceptiones: veluti si petitore deferente possessor iuravent, eam rem suam esse, et nihilo minus eandem rem petitor vindicet: l
Abbreviated transcription (Latin):
de eo ꝙ uetro cã fc̃m sit. acetis
de quib simul locuci sumus eo
eius cacite atiuet᷑. ut qui iucli¬
cis iussu ip̃am rem actori resti¬
tuat. absoluat᷑. ꝙ. iucetis cisib
nõ ita ẽ. s oĩmodo quisq̃ inqͣ¬
cimanifesti actõne. ¶Actonũ
aũ quedam bone fidi sũt. que

Expanded text:
eris, de quibus simul locuti sumus, eo  tacite continetur, ut, qui iudicis iussu ipsam rem actori restituat, absolvatur. quod in ceteris casibus non ita est, sed omnimodo quisque in quti manifesti actione. Actionum autem quaedam bonae fidei sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
tores eodem modo quo ⁊ ꝓcuritores
satis dare debe uͥba eclicta facielũt
sed aliqũado bis agñtib satis datõ
remiitelut᷑. ħ ita erĩt simrem age¬
bat᷑. si uero in ꝑsonamt ab actoris qͥ¬
dem ꝑce erdem obtinel̃t q̃ cliyumus
in actõne qua in rem agit᷑. ab eins ui
ꝑte cũquo agit᷑ siquidem alieno nõ¬
mine alicuis int̾ueniret. õimodo sa¬
tie daret.quia nemo defensor ina¬
lienare. sne satis datõne ydonens
este credit᷑. Quod si ꝓprio noĩe. iliquis
iudiciũ accipiebat. inꝑsonam. iucui¬

Expanded text:
tores eodem modo quo et procuratores tores eodem modo quo et procuratores satisdare debere, verba edicti faciebant. sed aliquando his agentibus satisdatio remittebatur. Haec ita erant, si in rem agebatur. sin vero in personam, ab actoris quidem parte eadem obtinebant quae diximus in actione qua in rem agitur. ab eius vero parte cum quo agitur, si quidem alieno nomine aliquis interveniret, omnimodo satisdabat, quia nemo defensor in aliena re sine satisdatione idoneus esse creditur. quod si proprio nomine aliquis iudicium accipiebat
Abbreviated transcription (Latin):
et morbus ⁊ etis. ⁊ necessaria ꝑegi¬
rinatõ itemq alie multe iuste ce¬
sũt quo minus rem suam iip̃iex¬
equi possũt. ꝓcuritor neq certis uͥ¬
bis neque p̾sente adusario immoy
plerũq ignorante eo ꝯstitiut᷑. cucõ¬
q enim ꝑmiseric remtiam agere:
aut defendere. is ꝓcurator tius in¬
celigit᷑ cutorer ⁊ curitores qũcad¬
modũ ꝯsticuiunt᷑ prino libro exposi
amplexa ẽ. olim enim siurem ageba
uictus nec rem ipsam restitueret: noc
litis estumacõm cuis. potestas eẽt. pe¬
titori aut cõ eo agñdi. aut cõ fideuisso
rib eius que sitis dacio appellat᷑. faci¬
le ẽ. incellige̾ uam stipulabat᷑ quic.
ut solueret᷑ sibi. ꝙ fuerit indicitũ.
multo magis is qui iurem actõnẽ
dueniebat satis dare cogebat᷑ ai alieno
noĩe udiciuni acc ipiebut. ip̃e ancẽ
domimum babiturũ. penculum
enim erit ne iterũ clñs de eadem
re experiat᷑. ¶Cacores uero ⁊ eura¬

Expanded text:
et morbus et aetas et necessaria pereet morbus et aetas et necessaria peregrinatio itemque aliae multae csunt quo minus rem suam ipsi exsequi possint. Procurator neque certis verbis neque praesente adversario, immo plerumque ignorante eo constituitur: cuicumque enim permiseris rem tuam agere aut defendere is procurator intellegitur. Tutores et curatores quemadmodum constituuntur, primo libro expositamplexa est. Olim enim si in rem age, ut, si victus nec rem ipsam restitueret nec litis aestimationem, potestas esset petitori aut cum eo agendi aut cum fi appellabatur, facile est intellegere. namque stipulabatur quis, ut solveretur sibi quod fuerit iudicatum. multo magis is qui in rem actione conveniebatur, satisdare cogebatur, si alieno nomine iudicium accipiebat. ipse autem dominum habiturum: periculum enim erat, ne iterum dominus de eadem re experiatur. tutores et cura
Abbreviated transcription (Latin):
pot̾ animal iuuriam secisse di
ei ꝙ sensu earet. hec ꝙ ad noxi¬
lem actõnem ꝑtinet Eeceruni
sciendum ẽ. edilicio eclicto ꝓhi¬
berinos canem uerrem aprimm
ur sum. leoneni ibi habere. quuꝰ
uulgo itͥ fit. ⁊ sadu̾sus ea fictũ
erit ⁊ nocitũ honnni libero. ẽẽ di¬
rum rerũ quanti dãpnum datũ
sit dupli. pret̾ las autem edili¬
cus actõnes. ⁊ de pauperie locũ
habebit. sinquam enim actõ¬
nes p̃sertim penales de eadeni re:
noĩe. aut alieno. alieno. ssunin¬
ueluti procuritorio tutorio:s
curatono. cõ olim inusli fuisset.e
alterius noĩe ag̾e̾ non posse: nisiꝑ¬
ppło. ꝓlibertite. ꝓ cutela. p̃cͥ ei lege
hostilia ꝑmissum ẽ. fuiti age̾. eoꝵ
noĩe qui apud hostes essent. aut
reipublice enisa ab essent ꝙ ue mõ
rum qͣmi cͤuĩs cutesa essent ⁊ quia
hoc nõ minimam incõmoditaiẽ
habebat. ꝙ alicno noĩe. neq age.
neq acciꝑe. actõm licelut. ceperũt
homines ꝑ ꝓcuratores litigare sia

Expanded text:
isse dici, quod sensu caret. haec quod ad noxalem actionem pertinet. Ceterum sciendum est aedilitio edicto prohiberi nos canem verrem aprum ursum leonem ibi habere, qua vulgo iter fit: et si adversus ea factum erit et nocitum homini libero esse dirum rerum, quanti damnum datum sit, dupli. praeter has autem aedilicias actiones et de pauperie locum habebit: numquam enim actiones praesertim poenales de eadem re comine aut alieno. alieno veluti procuratorio, tutorio, curatorio, cum olim in usu fuisset, alterius nomine agere non posse nisipro libertate, pro tutela. praeterea lege Hostilia permissum est furti agere eorum nomine qui apud hostes essent aut rei publicae causa abessent quive in eorum cuius tutela essent. et quia hoc non minimam incommoditatem habebat, quod alieno nomine neque agere neque excipere actionem licebat, coeperunt homines per procuratores litigare: nam
Abbreviated transcription (Latin):
coꝓponit᷑. ⁊ eique eyꝑmiutatõe
ꝯpetit. ⁊ hereditatis petitõ. ꝙͣ¬
uis enĩ isꝙ ad huc inctũ erat.
siue int̾ bone ficłi iuclicia con¬
apte eai eẽ bone fidei cłispo¬
suit Fuerat anter⁊ reiuxone
tis. s cũ pleniorẽ ẽẽ. exstipisli¬

Expanded text:
utatione competit, et hereditatis petitio. quamvis enim usque adhuc incertum erat, sive inter bonae fidei iudicia conaperte eam esse bonae fidei disposuit. Fuerat antea et rei uxoriae iis: sed cum, pleniorem esse ex stipula
Abbreviated transcription (Latin):
cum ꝓpena ⁊ ido indupłu
eius fit ꝯdẽpnatõ. ¶Quedã
actõñes mixtã eam obtĩ¬
u̾e̾ uident᷑. tam in rem qͣ
iuꝑsonam. qualis ẽ. fainĩ¬
lic hirciseude actõ que cõ¬
petit coheredib incliuidẽ¬
da hereclitate. Icem ꝯinuus
diuidũdõ q̃ int̾ eos redoit᷑
int̾ quos aliquidomune
niuin᷑ regũdorũ. que int̾
cos agit᷑.ꝙ. fine̾s agros hñt.
iu quib trib iucliciis ꝑmit¬
tit᷑ iudicirem alicui ex liga¬
torib. ex bono ⁊ equo ad iu¬
uidebit᷑ eum inuicẽ ctaꝑes.¬
cunia alt̾ dẽpnare. ¶om̃s

Expanded text:
ideo in duplum eius fit condemnatio. Quaedam actiones mixtam causam optinere videntur tam in rem quam in personam. qualis est familiae erciscundae actio, quae competit coheredibus de dividenda hereditate: item communi dividundo, quae inter eos redditur inter quos aliquid commune nium regundorum, quae inter eos agitur qui confines agros habent. in quibus tribus iudiciis permittitur iudici rem alicui ex litigatoribus ex bono et aequo adiuvidebitur, eum invicem certa pecunia
Abbreviated transcription (Latin):
stipulatu actõmi q̃ de docibus
exigñdus ꝓponit᷑ tr̃istuluus.
merito reiuxorie actone sud¬
blati exstipulatũ q̃ ꝓpro ea in¬
trocluctiẽ. Nam naturabont
ficłĩ iudicu tm̃ exactõne docis
meruit ut bone ficłi sic. s ⁊ cã¬
citam ei decliinus hipothecã.
p̃ferri aũ aliis crecuitorib in
hipothecis tunc censuimus. cõ
ip̃a mulier dedote sua exꝑiat᷑
cuiis solus ꝓuidencia hoc in¬
cduximus ¶ In bone fidei aut̃
inddiciis liba potestis ꝑmitit

Expanded text:
m, quae de dotibus exigendis proponitur, transtulimus, merito rei uxoriae actione sublata, ex stipulatu, quae pro ea introducta est, naturam bonae fidei iudicii tantum in exactione dotis meruit ut bonae fidei sit. sed et tacitam ei dedimus hypothecam: praeferri autem aliis creditoribus in hypothecis tunc censuimus, cum ipsa mulier de dote sua experiatur, cuius solius providentia hoc induximus. In bonae fidei autem iudiciis libera potestas permit
Abbreviated transcription (Latin):
enum slcus inaliis caĩs eund co¬
gnita succurrebat᷑ silapsusi¬
uuentute fuerit. It ⁊ in hac c̃i
succurri solitũ erat. sine sitmm
inagna ẽi iustierroris intͥue¬
nicbat. ut ⁊̃ cõstantullimus qͥc¬
siquis docũ legitũ pecier t.
post deinde ꝓlatifuerint. co¬
dicilli quib aut ꝑslegatis¬
sit ad empta. aut̃ quibusdã
alii legita duta suit. que ef¬
ficiedutt ut plus petisse ui¬
det᷑. pecitor ꝙͣ drodanteni. ac
q itolege falciolia muu lega¬
ciminuebant᷑. Eplus aucẽ
quatuee medis ꝑctit᷑. re e¬
cp̃ẽ. loco cruci. ¶Re uelutisi

Expanded text:
enim, sicut in aliis causis causa cognita succurrebatur si lapsus iuventute fuerat, ita et in hac causa succurri solitum erat. sane si tam magna causa iusti erroris interveniebat ut etiam constantissimus quissi quis totum legatum petierit, post deinde prolati fuerint codicilli, quibus aut pars legati adempta sit aut quibusdam aliis legata data sint, quae efficiebant ut plus petisse videretur petitor quam dodrantem, ad quem ideo lege Falcidia legata minuebantur. 33a. Plus autem quattuor modis petitur: re, tempore, loco, causa: re veluti si
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Incrochucit ⁊ aliam actõm p̃cor q̃ tri
culiari mecex sciente dño negociet᷑. ⁊
qͥa cũ eo eius rei gra ꝯtractum erit.
Itap̃cor ius dicit. ut qͥdqui leius
mercib ent. qd̾ deinde receptũ erit.
idint̾ dñm si quid ei debet᷑ ⁊ cecõs e
creditores ꝓ rita porcõne dismbua¬
tur. ⁊ quia ip̃i clño distributõm ꝑ¬

Expanded text:
oduxit et aliam actionem praetor, culiari merce, sciente domino, negotietur, et quid cum eo eius rei causa contractum erit, ita praetor ius dicit ut quidquid in his mercibus erit quodque inde receptum erit, id inter dominum, si quid ei debebitur, et ceteros creditores pro rata portione distribuatur. et quia ip
Abbreviated transcription (Latin):
nichilominus iudex adu̾sa¬
rium suũ in eoden iudcio ei¬
cõdep̃naret. ex astiditõne diue
memorie renonis ¶Siquis
aliud ꝓ alio intencuit nichil
cum ꝑiolitari placet. s inco¬
oem iulicio cognita u̾itite

Expanded text:
nihilo minus iudex adversarium in eodem indicio condemnat ex constitutione divae memoriae Zenonis. Si quis aliud pro alio intenderit, nihil eum periclitari placet, sed in eodem iudicio cognita veritate
Abbreviated transcription (Latin):
dñe᷑ ueluri quib mutu am
peccuniam. uł instipulatũ
deluctam petit actor᷑ ⁊temq
cõmodati. depõiti: mandato.
ꝓsocio. exempto. uendicolõ¬
caco. cõcluctõ ¶ Plane si dẽ¬
posici agit᷑. eo noĩe qd̾ cumul¬
tus incendii ruine naufra¬
gii causa depõitũ sit indu¬
plum̃ actõnes p̃cor reddit. sĩ
mnodo cũ puip̃o apud quem
depõicũ sĩt aut cũ herede ẽ¬
ius ex dolo ip̃ius agat᷑ quo
casũ mixta ẽ. actõExma¬
leficiis uero ꝓrodice actõeg.

Expanded text:
 veluti quibus mutuam pecuniam vel in stipulatum deductam petit actor, item commodati, depositi, mandati, pro socio, ex empto vendito, locato conducto. plane si depositi agetur, eo nomine quod tumultus, incendii, ruinae, naufragii causa depositum sit, in duplum actionem praetor reddit, si modo cum ipso apud quem depositum sit aut cum herede eius ex dolo ipsius agitur: quo casu mixta est actio. Ex maleficiis vero proditae actiones
Abbreviated transcription (Latin):
p̃poslierit. ⁊ quid cũ eo eius rei
grã cui ppõitus erat. cõtractũ
fuent. ⁊do̾ añ exercitoru uoca¬
t̃. quia exercitor appellat. ic ad
quem cottidianũ nauis q̃stus
cum quis tabene force ant quaibi ue¬
gocratõni seriũ ꝓposuerit. ⁊ quid com
eo cius rei gra cui p̃põitus enit atradũ

Expanded text:
it, et quid cum eo eius rei gratia cui praepositus erit contractum fuerit. ideo autem exercitoria vocatur, quia exercitor appellatur is ad quem cottidianus navis quaestus cum quis tabernae forte aut cuilibet negotiationi servum praeposuerit et quid cum eo eius rei causa cui praepositus erit
Abbreviated transcription (Latin):
lit̾ eipanũ petit. aut gn̾ali¬
ter purpurim stipulatus sie.
deide specilitꝰ triam petat
nem adilamo collit. cuistipu¬
latõnis iure liberũ fuit. ali
chil ominus plus pere incelli¬
git᷑ quia sepe aocidit ut sepex¬
niitor facilius sit. isisꝰ solu̾e

Expanded text:
liter Campanum petat, aut generaliter purpuram stipulatus sit, deinde specialiter Tyriam petat: nem adversario tollit, cui stipulationis iure liberum fuit aliudhilo minus plus petere intellegitur, quia saepe accidit ut promissori facilius sit illud solvere
Abbreviated transcription (Latin):
iub ⁊ cetis similib ꝑmit¬
cit̾ inclici exbono ⁊ cquo
scełi cuiusq̃ rei de qua ac¬
cumẽ. Natur miestimare.
quem admodum actori
satis fieri oporteat Curare
aũ debet index ut dimodo
quantũ eipossibile ẽ. cer¬
ce peccunie uł. rei sentenci¬
am ferat. eci anisi de inc̾ti
quantitate apud eũ actũ
cat  giquis agne ĩintncoe
dua plus oplexus suent qili¬

Expanded text:
ibus et ceteris similibus permitibus et ceteris similibus permittitur iudici ex bono et aequo, secundum cuiusque rei de qua actum est naturam, aestimare quemadmodum actori satisfieri oporteat. Curare autem debet iudex, ut omnimodo, quantum possibile ei sit, certae pecuniae vel rei sententiam ferat, etiam si de incerta quantitate apud eum actum est. Si quis agens in intentione sua plus complexas fueri
Abbreviated transcription (Latin):
que uire. aꝑto nitũt. lacius
incroduxit ut actõnes ip̃o mi
nuant. siue in rem. siue in ꝑso¬
nani. sine alias quascũq̃ eye¬
cepta sola debet actõne cmi ali¬
quid comipnatonis noĩe ap¬
poni. satis impiũ ẽẽ credim̃
ne sub p̾ceytuo pñcatõis depo¬
sitarũ rerũ quis ex actõne de¬
fraudet᷑ pretea quasdmi
actones arbitrarias id̾ ex ar¬
bicrio iulicis p̾ndentes ap¬
peslamus. inquib nisi arbi¬
trio iudicis. is cõ quo agit᷑. X¬
cori satis facut. ueluti reni
restituat . uł. exbibeat. uł. sol¬
uat. uł. exnoxali canca seru
uum dedat ꝯdẽp̃nari debeat.¬
ẜ Sed iste actõnes tam inrẽ
ꝙ in ꝑsonã inueniunt᷑. inr
rem ueluti publiciam. ser¬
uiana dereb coloni quasi
seruiana: q̃ ⁊ hypocheciria
uocit᷑. inꝑsonam ueluti cõ¬
quib de eo agit᷑. dd̾ metus
exusa. aut dolo malo fc̃mi
est. item cũ id ꝙcerco loco
ꝓmissũ ẽ. ꝑetit ad exibñdũ
quoꝙ acto ex arbicrio iu¬
edicis pñde mhic eui actõ¬

Expanded text:
quae iure aperto nituntur latius introduxit, ut actiones ipso iure minuant, sive in rem sive personales sive alias quascumque, excepta sola depositi actione, cui aliquid compensationis nomine opponi satis impium esse credidimus, ne sub praetextu compensationis depositarum rerum quis exactione defraudetur. 3 Praeterea quasdam actiones arbitrarias id est ex arbitrio iudicis pendentes appellamus, in quibus nisi iudicis is cum quo agitur actori satisfaciat, veluti rem restituat vel exhibeat vel solvat vel ex noxalivum dedat, condemnari debeat. sed istae actiones tam in rem quam in personam inveniuntur. in rem veluti Publiciana, Serviana de rebus coloni, quasi Serviana, quae etiam hypothecaria vocatur: in personam veluti quibus de eo agitur quod aut metus causa aut dolo malo factum est, item qua id quod certo loco promissum est, petitur. ad exhibendum quoque actio ex arbitrio iudicis pendet. in his enim action
Abbreviated transcription (Latin):
iu hoc data sit. ut is cui decur̾
calu̾nie cã negociũ alicui fa¬
ce̾t. uł nõ tiget. Item ex lege
cione orit᷑. in quadruplum
ddẽpnatõm iupon̾es his exe¬
cutorib licium ꝙ cõtra na¬
cure ꝯsticutõis nõma arxis
quicqua exegerint. s furtiꝙ
dem noc inanifesti actõ. ⁊ ser¬
ui corrupti aceti̾s de quibus
simul locuti sumus eo dis¬
fert ꝙ hee actõnes oĩmodo
dupłisũt. at ille id̾ dĩpnũ

Expanded text:
in hoc data sit ut is cui datur in hoc data sit ut is cui datur calumniae causa negotium alicui faceret vel non faceret: item ex lege tione oritur, in quadruplum condemnationem imponens his exsecutoribus litium qui contra nostrae constitutionis normam a reis quidquam exegerint. Sed furti quidem nec manifesti actio et servi corrupti a ceteris, de quibus simul locuti sumus, eo differt, quod hae actiones omnimodo dupli sunt: at illae, id est
Abbreviated transcription (Latin):
deuiq̃ aliis ꝯplurib caĩs In
dupluni aginus. pelntifur¬
ti uec manistesti. dpininlũ¬
rie. ex lege. ⁊i quilia. de poitexͦ
quibdam cusis. item serui
corrupti. que ipetit in euin
cuius ortatu ꝯsilio ue suus
alienus fugerit. aut ꝯtumay
adu̾sus dominu fẽsẽ aut
luxoriose in uere ceꝑit. aut
denique quolibet modo de¬
cior factus sit. In qua actõne
⁊̃ earũ rerũ quas fugiendo
seruus abstulit. estĩmicio
deduci. pcem eylegaito qd
uencrabilib locis relictũẽ.
sccłm ea que supri cdiximꝰ.
etipli uero con quidim
iuorem uere estimacio¬
nis quincicadem in libello
duencõis inferũt ut ex hac
eĩ uiatoris. id executores li¬
cium ampliorem sũmani
sportul irũ noĩe exegeriut.
cunc enĩ id qd̾ ppt̾ eorum
cam̃ dap̾num passus fuerit
reus. id eriplũ ab. aiuctor
eꝯsequatur. ut in hoc crip
lo simpłꝰ in quo dãpnum
passus ẽ cõnuueret qd̾ nr̃a¬
ostitutõ induxit. q̃ in nr̃o co¬
festi. Item de eo ꝙ nietu cãsa

Expanded text:
 aliis compluribus causis. In duplum agimus veluti furti nec manifesti, damni iniuriae ex lege Aquilia, depositi ex quibusdam casibus: item servi corrupti, quae competit in eum cuius hortatu consiliove servus alienus fugerit aut contumax adversus dominum factus est aut luxuriose vivere coeperit aut denique quolibet modo deterior factus sit in qua actione etiam earum rerum quas fugiendo servus abstulit aestimatio deducitur: item ex legato quod venerabilibus locis relictum est, secundum ea quae supra diximus. Tripli vero, cum quidam maiorem verae aestimationis quantitatem in libello conventionis inseruit, ut ex hac causa viatores, id est exsecutores litium, ampliorem summam sportularum nomine exigerent: tunc enim quod propter eorum causam damnum passus fuerit reus id triplum ab actore consequetur, ut in hoc triplo et simplum, in quo damnum passus est, connumeretstitutio induxit, quae in nostro cofesti, item de eo quod metus causa
Abbreviated transcription (Latin):
plum quisq̃ agit. ueluti siqͥs
hominẽ clancdũ. aut luscum
occiderit ꝙ in eo anno integ̾
et magni p̃cii fuerat. cantẽ
enĩ dãpnat᷑. quãti in eo ãno

Expanded text:
plum quisque agit. veluti si quis hominem claudum aut luscum occiderit, qui in eo anno integer et magni pretii fuerit; tanti enim damnatur, quanti is homo
Abbreviated transcription (Latin):
ut̃ q̃ chiyinins int̾uenire de singła¬
rũ rerũ pericione. Illorũ añ fructu¬
ũ quos dulposua ꝑossessor ñ ꝑcepe¬
rit. in utꝙ hac detõne eadem rõ pe¬
ne habet. si p̃do fuent. Si ũo bona
fide possessor fuerit ñ babet᷑ rõ cõ¬
sũptorũ. neq ñ ꝑceptorũ. post ĩ cho¬
atam aũ petitõnem ⁊̃ illorũ rõ hi¬
bet᷑ .ꝙ. culpa possessoris. ꝑcepti nõ
sũt . nł. ꝑcepti cõsũptisut. ¶Si ad ey¬
hibendũ actũ suit nõ sufficit. si ex¬
hibeat rem is cõ quo actũ ẽ. q opus
ẽ ut eciam cam̃ rei debeat ey hibe ił
ut cam cãm hibeit actor ep habitur᷑
eẽt si cõ primũ ad exlibñdum egiss
exbibita res fuisset. Pdo̾q si int̾ mõ¬
ris usu capta sit res.apogressore ni¬
cuum medi tpr̃is icł. eius ꝙ post
aceptũ ad exhibũlũ iudiciũ añ

Expanded text:
imus intervenire in singularum rerum petitione. illorum autem fructuum quos culpa sua possessor non perceperit, in utraque actione eadem ratio paene habetur, si praedo fuerit. si vero bona fide possessor fuerit, non habetur ratio consumptorum neque non perceptorum: post inchoatam autem petitionem etiam illorum ratio habetur qui culpa possessoris percepti non sunt vel percepti consumpti sunt. Si ad exhibendum actum fuerit, non sufficit, si exhibeat rem is cum quo actum est, sed opus est, ut etiam causam rei debeat exhibere, id est ut eam causam habeat actor, quam habiturus esset, si, cum primum ad exhibendum egisset, exhibita res fuisset: ideoque si inter moras usucapta sit res a possessore, nituum medii temporis, id est eius quod post acceptum ad exhib
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. ur is alti c̾ta peccuma debebat
cõdẽpnari. co quoq noĩe ꝯdẽpnũ¬
clus ẽ quisq̃ hoc iudicio. ꝙ forte
cirei sines in alisiose aliquid cõ¬
misit. ubigr̃a quia lapides fina¬
les furitus ẽ . ul: arbores sinales
cecidit.⁊ Cõcumacie quoq nõie.
quisq̃ eo iudicio ddc̃ pnat᷑. ueluti
si quis iidente iuclice metin a¬
gros passus nõ fui̾t.q. amistis iu¬
diciis. alicmi adincueatũ ẽ at id
statim eius fir cui adiuchicatũ ẽ.

Expanded text:
debeat condemnari. eo quoque nomine damnandus est quisque hoc iudicio, quod forte circa fines malitiose aliquid commisit, verbi gratia quia lapides finales furatus est aut arbores finales cecidit. contumaciae quoque nomine quisque eo iudicio condemnatur, veluti si quis iubente iudice metiri agros passus non fuerit. Quod autem istis iudiciis alicui adiudicatum sit, id statim eius fit cui adiudicatum est.
Abbreviated transcription (Latin):
necaiĩt. penã legis cornelie de sica¬
rus sustinebit. Etem lex corne¬
lia de falsis que ⁊̃ testam̃tana uo¬
cat᷑: penam irrogat ei qui testam̃¬
cũ uł. aliud iustrum̃tũ falsũ sc̾p¬
sit. signauit. recitaui̾t. subiecerit.
ul. signũ adult̾inũ fecent. sculp¬
serit. exp̃serit. sciens dolo malo. eiq
legis pena in seruos ultinm̃ sup¬
pliciũ. ẽ. ꝙ ⁊ in lege de sicariis. ⁊ ue¬
neficis seruat᷑. In lib̾is u̾o deporta¬
cio. ¶ Itẽ lex iulia de ii. publicas
seu prinati adu̾sus eos exorit᷑. qͥ
uim .uł. armatã uł. sñ armis ꝯmi¬
sent.s: siquidẽ armata ius argu¬
atͣ. deportacio ei ex lege iulia de ui
publica irrogat᷑. si u̾o sũ arinis ĩ
cͥciam ꝑtẽ bonorũ publicacio im¬
ponit᷑. Sin añ ꝑiũ raptus iͥginis

Expanded text:
verit, poenam legis Corneliae de sicariis sustinebit. Item lex Cornelia de falsis, quae etiam testamentaria vocatur, poenam irrogat ei qui testamentum vel aliud instrumentum falsum scripserit, signaverit, recitaverit, subiecerit, quive signum adulterinum fecerit, sculpserit, expresserit sciens dolo malo. eiusque legis poena in servos ultimum supplicium est, quod et in lege de sicariis et veneficis servatur, in liberos vero deportatio. Item lex Iulia de vi publica seu privata adversus eos exoritur, qui vim vel armatam vel sine armis commiserint. sed si quidem armata vis arguatur, deportatio ei ex lege Iulia de vi publica irrogatur: si vero sine armis, in tertiam partem bonorum publicatio imponitur. sin autem per vim raptus virginis
Abbreviated transcription (Latin):
ħ ẽ. ut ꝙ ex his bonis quisq̃ quoꝵ
possesio alicui data ẽ. pro hrde aũ
possessore possidert. id ei cui bono¬
rum possessio data ẽ. restituere de¬
beat. ꝓ lyrde aũ posside̾ uidet. qui
putat se hr̃dem ẽẽ. ꝓ possetro is pos¬
sidet. qui nullo iure rem hr̃dica¬
niam. uł. ⁊̃ totam hr̃clitatẽ sciens
ad se nõ ꝑtine posideti do̾ añ adhi¬
piscende possois uocat᷑ inc̾clictũ qͥa
ꝙ cm̃ utile. ẽ qui nũc primũ cona

Expanded text:
 quod ex his bonis quisque quorum possessio alicui data est, pro herede aut pro possessore possideat, id ei cui bonorum possessio data est restituere debeat. pro herede autem possidere videtur qui putat se heredem esse: pro possessore is possidet qui nullo iure rem hereditariam, vel etiam totam hereditatem, sciens ad se non pertinere, possidet. ideo autem adipiscendae possessionis vocatur interdictum, quia ei tantum utile est qui nunc pr
Abbreviated transcription (Latin):
iudiciorũ queda capitilia sũt.
queda nõ capitalia sũt. capitalia
edicinius. q̃ ultimo suplicio affi¬
ciũt ueł. aque ⁊ ignis int̾dicione:
uł. deportitõne. uł. metaillo. ceta
aũ iudicia hec sũt. lex iulia ma
corem: uł. rem publicam aliquid mõ¬
lici sũt. suũ ugorẽ extũdit cuius
pena anime amissionẽ sustiuet. et¬
memoria rei. ⁊ post mortẽ dãpna¬
t᷑ ¶ Itxm ler uilia de aclulteriis co¬
hercũdis. q̃ nõ solũ temeritores
alienarũ nupciarũ gladio punit.
S ⁊̃ eos qui cõ masculis nefandã
libidinem exece audent. sed eadẽ
lege nilia ⁊̃ stupri flagiciũ puni¬
tͤ. cũ quis sine . ii .uł. uirginẽ uł.
iduam. honeste uiuentẽ stru¬
prauit. penã aũ eadẽ lex irrogat
peccatorib si honesti sunt. publi¬
catõm ꝑtis cdimiclie eorũ bonõ¬
rũ. si humules corꝑis coheicionẽ
cũ relegatõne. ¶ tem lex corneli¬
a de sicariis. que honuc̃idas ulcore
ferro ꝑ⁊ seqͥt᷑ uł. eos qui hominẽ

Expanded text:
ur. Horum quedam capitalia sunt, quedam non capitalia. Capitalia que ultimo supplicio afficiunt, vel aque et ignis interdictione vel deportatione vel metallo. Cetera autem iudicia hec sunt: atorem vel rem publicam aliquid moliti sunt suum vigorem extendit, cuius pęna anime amissionem sustimemoria rei et post mortem damnatur. Item lex Iulia de adulteriis coercendis, quae non solum temeratores alienarum nuptiarum gladio punit, sed etiam eos qui cum masculis infandam libidinem exercere audent. sed eadem lege Iulia etiam stupri flagitium punitur, cum quis sine vi vel virginem vel viduam honeste viventem stupraverit. poenam autem eadem lex irrogat peccatoribus, si honesti sunt, publicationem partis dimidiae, bonorum, si humiles, corporis coercitionem cum relegatione. Item lex Cornelia de sicariis, quae homicidas ultore ferro persequitur vel eos, qui hominis