comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃ .ł. In huis uero q̃ p̃senti die de¬
Gentur. constat ⁊̃ quotiens in distinc¬
te ꝙͥ soluitur ingrauiorẽ cãm uideri
solutũ. Si aũ nulla p̃grauet .i. si oĩa
noĩa similia fui̾nt in antiqͥorẽ gͣui¬
or autẽ que ⁊ sub sat̾datõne debetur
ꝙͣ ea que pura est: ¶ Si duos qͥs
ded̾it fideuissores pͣ unũ ita soluere
creditor petuniã redigit si sutt usu¬
re debite. ⁊ alie indebite ꝙ soluitur
ad usuras ad utramẜ cãm usurarũ
tam debitaꝵ ꝙͣ indebitaꝵ ꝑtin̾e:
cũ q̃dam eaꝵ ex stipulatione. q̃dã
ex pacto slit̾ debentur. Si uͦ sũma¬
usuraꝵ debitaꝵ ⁊ indebitarsi non
eadem sit eqͣlit̾ ad utramcꝑ cãm
rescripti ostendt̃. S si forte usure
non sint debite. ⁊ quis simplicitꝰ sol¬
uerit. qͣs oĩo ñ erat stipulatꝰ Imꝑa¬
tor autẽ frẽ cũ diuo suo rescriput
ut in sortẽ cedant. eidẽ aũ rescͥpto
ita subicitur. ꝙ generalit̾ cõstitutũ
est prius in usuras nũmũ solutũ

Expanded text:
. In his uero, quae praesenti die debentur, constat, quotiens indistincte quid soluitur, in grauiorem causam uideri solutum, si autem nulla praegrauet, id est si omnia nomina similia fuerint, in antiquiorem. grauior uidetur, quae et sub satisdatione uidetur, quam ea quae pura est. Si duos quis dederit fideiussores, potest ita soluere,creditor pecuniam redigit: si sint usurae debitae et aliae indebitae, quod soluitur in usuras, ad utramque causam usurarum tam debitarum quam indebitarum pertinere: puta quaedam earum ex stipulatione, quaedam ex pacto usurarum debitarum et non debitarum non eadem sit, aequaliter ad utramque causam rescripti ostendunt. sed si forte usurae non sint debitae et quis simpliciter solverit, quas omnino non erat stipulatus, imperator Antoninus cum divo patre suo rescriut in sortem cedant. eidem autem rescripto ita subicitur: 'Quod generaliter constitutum est prius in usuras nummum solutum
Abbreviated transcription (Latin):
auł .ł. Het .N ordo scripture
testatur. s patiꝰ ex uire sumitur
beatur id solutũ uidet᷑ ꝙ ex famo¬
sa cã debet᷑. ꝓm̃ sicquid ex cauta¬
iudicati. ⁊ non iudicati debeatur.
id pure solutũ ꝙ ex causa iudica¬
ti debetur.⁊ ita pomp̃. ꝓbat. ergo
si ex causa q̃ inficiatioẽtrescit. uel
penali debetur. dicendũ ẽ id solutũ
uideri cꝑ pene habet lib̾atõnẽ.

Expanded text:
um Nec enim ordo scripturae spectatur, sed potius ex iure sumitur beatur, id solutum videtur, quod ex famosa causa debetur. proinde si quid ex cauiudicati et non iudicati debeatur, id putem solutum, quod ex causa iudicati debetur, et ita Pomponius probat. ergo si ex causa quae infitiatione crescit vel poenali debetur, dicendum est id solutum videri, quod poenae habet liberationem.
Abbreviated transcription (Latin):
tẽstõ actionẽ si res tradita fu̾it que
debebat᷑ ꝙͣ diu alicy uiris rei deẽ.
ad huc tñ ip̃a res petenda est. ut
ditus sit. si ius cꝑdam cautionis su¬
ꝑerit.

Expanded text:
testamento actionem, si res tradita fuerit quae debebatur, quamdiu aliquid iuri rei deest, adhuc tamen ipsa res petenda est: ut traditus sit, si ius quoddam cautionis supererit.
Abbreviated transcription (Latin):
.x. q̃ defunctus ꝓmiserat tota soluit.
ꝓ parte qͥdẽ qua heres ẽ liberabitur.
Pro parte autẽ reliqͣ ea condicet. s
si ante qmͣ condicat ei acc̾uerit. reliqͣ
pars hereditatis. ⁊̃ ꝓ ea ꝑte erit ob¬
ligatus. et id̾o cõdicenti in debitum
doli maliexceptione obstare existimo.

Expanded text:
 defunctus promiserat, tota soluit, pro parte quidem qua heres est liberabitur, pro parte autem reliqua ea condicet. sed si antequam condicat, ei adcreuerit reliqua pars hereditatis, etiam pro ea parte erit obligatus et ideo condicenti indebitum doli mali exceptionem obstare existimo.
Abbreviated transcription (Latin):
seruoꝵ ⁊ filioꝵ dolo siquidẽ ex peculi¬
ari coꝵ negõ actõ intendat᷑ in infinitũ
exceptõ obicienda ẽ. si aũ non ex pecu¬
liari cã. tõ de eo dolo dũtaxat excipi
set. n enĩ ex̃ equũ serui dolũ ampliꝰ
domino nocẽ. qmͣ in quo oꝑa eiꝰ esset
usus. ¶Quesitũ ẽ an de ꝓͥcuratoris
dolo quid ad agendũ tm̃ datꝰ xexcipi¬

Expanded text:
 dolo, si quidem ex peculiari eorum negotio actio intendatur, in infinitum exceptio obicienda est: si autem non ex peculiari causa, tum de eo dumtaxat excipi set: neque enim esse aequum servi dolum amplius domino nocere, quam in quo opera eius esset usus. Quaesitum est, an de procuratoris dolo, qui ad agendum tantum datus e
Abbreviated transcription (Latin):
uteris. ac ꝑ hoc intellig̾etur eũ fũ¬
dũ rursus uendidisse ꝙ̃ in bonis ñ
ht̃. ¶Metus cã exceptõnẽ cassius
non ꝓpõsuerat contentus doli excep¬
tione q̃ ẽ generalis. s utiltꝰ uisum
e ⁊̃ de metu oppon̾e exceptõnem
ne. Ꝙ exceptõ doli ꝑsonaᷤ cõplectitur
sa exceptõ in rem sccipta elb ¶Sea
añ omnino metꝰ cã fcm̃ ẽ in ea re
a quotumẜ ñ tm̃ ab eo qui agit
⁊ qmͣuis de dolaccoris exceptio nĩ
obiciatur. umptũ hoc iure utimur
ut de metu non tm̃ ab auctore.
uerũ a quocũ adhibito exceptio
obici possit. Illud sciend̾ ẽ hanc ex¬
ceptionẽ de metu eũ obice̾ debere
qui metũ ñ a parente passus est
incuiꝰ fuit pot̾ate. Cet̾m ꝑenti¬
licere detenorem condicõne lib̾oꝵ
in reb peculiarib facẽ. s si se absti¬
nuerit hereclitate pat̾na suctur

Expanded text:
ur eum fundum rursum vendidisse, quem in bonis non haberet. Metus causa exceptionem Cassius non proposuerat contentus doli exceptione, quae est generalis: sed utilius visum est etiam de metu opponere exceptionem. ne, quod exceptio doli personam complectitur sa exceptio in rem scripta est 'si i, sed an omnino metus causa factum est in hac re a quocumque, non tantum ab eo qui agit. et quamuis de dolo auctoris exceptio non obiciatur, uerumtamen hoc iure utimur, ut de metu non tantum ab auctore, uerum a quocumque adhibito exceptio obici possit. Illud sciendum est hanc exceptionem de metu eum obicere debere, qui metum non a parente passus est, in cuius fuit potestate: ceterum parentilicere deteriorem condicionem liberorum in rebus peculiariis facere. sed si se abstinuerit hereditate paterna, succur
Abbreviated transcription (Latin):
licini sisĩa dicentiũ ita ẽe excipi¬
endum si int̾ me ⁊ te ñ ꝯuen̾it
ue soluta petꝰ. uniones mͥ redd¬
antur. s ⁊ ueriꝰ exceptõnẽ doli
mali nocẽ deb̾e. ¶Si minor
mͥ infantẽ donau̾it deinde eũ
uendicet exceptõne mali repel¬
lendus est nisi alimenta reddat
untia heres sit scriptus ex qͣ ducẽ
tiis hereditariis inplicaretur. an si
legatum petat exceptõne doli mali
submoneat᷑. et ait iuł. ñ e̾̃e eum sb¬
mouendũ ꝙ si a substituto p̃cium
acceꝑit. uł ꝙ p̃cii loco hr̃e possit ne

Expanded text:
ipiendum: "si inter me et te non convenit, ut soluta pecunia uniones mihi reddantur": sed est verius exceptionem doli mali nocere debere. Si minor mihi infantem donaverit, deinde eum vindicet, exceptione doli mali repellendus est, nisi alimenta reddat uncia heres sit scriptus, ex qua ducetiis hereditariis implicaretur: an, si legatum petat, exceptione doli mali summoveatur? et ait Iulianus non esse eum summovendum. quod si a substituto pretium accepi
Abbreviated transcription (Latin):
amͦ. colluisse cũ tutore fcm̃ suũ ei
nocebit. ¶Siqͥs non tutor. s pro
tutore negotia gerat. an dolus ipiꝰ
noceat pupillo iudeamꝰ. ⁊ puto non
noc̾e. Nam si is qui ꝓtutore nego¬
tia gerebat rem uendid̾it. ⁊ usu ca¬

Expanded text:
 collusisse aliquem cum tutore, factum suum ei  collusisse aliquem cum tutore, factum suum ei nocebit. Si quis non tutor, sed pro tutore negotia gerat, an dolus ipsius noceat pupillo, uideamus. et putem non nocere: nam si is, qui pro tutore negotia gerebat, rem uendid
Abbreviated transcription (Latin):
rede soc̾i petat. ⁊ heres excipiat de
dolo filie cui ea petͤ. acquiret᷑ excep¬
tionẽ obstare. Sos enĩ qmͣ maritus
abh̾ede soc̾i petit intelligit᷑ inquid
filie acquiri cũ ꝑ hoc dotẽ sit hĩtura.
Illud non explicat iuł an ⁊ de dolo
mariti excipi possit. puto aũ eũ hoc
sentire. nt ⁊̃ de dolo mgriti nocẽat
exceptio. licet uideat᷑ nulla dos filie
est ap̃ plerosꝙ. Añ dolo tutoris ex¬
ceptio pupillo exꝑie̾nti noc̾e debeat
⁊ ego puto melius. ⁊ si ꝑ eas ꝑso¬
nas pupillo fauetur. tũ dicendum
ẽe. siue quis emerteꝰ tutore rẽ pu¬
pilli. siue contractũ sit cũ eo ĩ rem
pupilli. sũ dolo tutor quid feceritꝰ
⁊ ex eo pupillus locupletior factus
ẽ. pupillo noc̾e deb̾e. nͨ illud ẽe dis¬
tinguendũ. cautũ sit ei an non. sol¬
uendo sit an non. dũ mͦ rẽ admĩs¬
tret. Uñ enĩ diuinat is. qui cũ tu¬
tore contrahit. plane si mͥ ꝓponass¬

Expanded text:
rede soceri petat et heres excipiat de rede soceri petat et heres excipiat de dolo filiae, cui ea pecunia adquireretur, exceptionem obstare: dos enim, quam maritus ab herede soceri petit, intellegitur, inquit, filiae adquiri, cum per hoc dotem sit habitura. illud non explicat Iulianus, an et de dolo mariti excipi possit: puto autem eum hoc sentire, ut etiam de dolo mariti noceat exceptio, licet uideatur nulla dos filiaeest apud plerosque, an de dolo tutoris exceptio pupillo experienti nocere debeat. et ego puto utilius, etsi per eas personas pupillis fauetur, tamen dicendum esse, siue quis emerit a tutore rem pupilli siue contractum sit cum eo in rem pupilli, siue dolo quid tutor fecerit et ex eo pupillus locupletior factus est, pupillo nocere debere, nec illud esse distinguendum, cautum sit ei an non, soluendo sit an non tutor, dummodo rem administret: unde enim diuinat is, qui cum tutore contrahit? plane si mihi proponas
Abbreviated transcription (Latin):
de omĩ eius tolo excipi posse neraciꝰ
scribit. ¶ Mandaui ticio ut a testipu¬
leturꝰ. dem̾ ticius seio. ⁊ sripulatus
a te seiuss ẽ. ⁊ iudiciũ eclidit. ait lab̾o
ext̾ipiendũ eẽ. tam de meo ꝙͣ ⁊ de seii
dolo. ¶ Item qr si debitor m̾s te
cuitũne nebat quẽ mͥ reũ declerit
egoꝙ ab ge stipulatꝰ fui. Dem̃ pe¬
tam an dillo masi exceptõ obitet.⁊
magns̃ eso. ut ñ rͥ ꝑmittatur de dolo
debitoris mei aduersus me exciꝑe.
Cumiñ ego te cutũuenerim adu̾sꝰ
ipm̃ ãptẽ debitorẽ meũ pot̾is exꝑ¬
irii¶Es et si mulier pꝰ admissum
dolũ debitorẽ suũ marito ĩ dotẽ de¬
segauerit idẽ ꝓbendum erit dedo¬
lo mulieris non eẽ ꝑmittendũ exci¬
ꝑe ne in dotata fiat. ¶ Ap̃ iuł q̃r
sitũ est si heres soceri a quo dos pe¬
teretur. exciꝑet dolo mariti ⁊ muli¬
eris cui petunia q̃ret᷑. an obstatura
eẽt. exceptio ex ꝑ᷑ mulieris. ⁊ ait Iuł.
si maritus ex ꝓmissione dotis ab he¬

Expanded text:
eius excipi posse Neratius scribit. Mandavi Titio, ut a te stipularetur, deinde Titius Seio, et stipulatus a te Seius est et iudicium edidit: ait Labeo excipiendum esse tam de meo quam et Seii dolo. Item quaeritur, si debitor meus te circumveniebat teque mihi reum dederit egoque abs te stipulatus fuero, deinde petam, an doli mali exceptio obstet. et magis est, ut non tibi permittatur de dolo debitoris mei aduersus me excipere, cum non ego te circumuenerim: aduersus ipsum autem debitorem meum poteris experiri. Sed et si mulier post admissum dolum debitorem suum marito in dotem delegauerit, idem probandum erit de dolo mulieris non esse permittendum excipere, ne indotata fiat. Apud Iulianum quaesitum est, si heres soceri, a quo dos peteretur, exciperet de dolo mariti et mulieris, cui pecunia quaereretur, an obstatura esset exceptio ex persona mulieris. et ait Iulianus, si maritus ex promissione dotis ab he
Abbreviated transcription (Latin):
exceptõ pecunie non numerate.
nichil autem int̾ utrũ prõnus
ex suo cõtractu. an u̾o ex alieno
ꝯueniatur. Semꝑ enĩ reu̾entia
ei exibenda ẽ. tam uiuo ꝙͣ desuẽ.¬
to. sin autẽ cum herede lib̾ti prõnus
agat. puto exciꝑe deb̾e de dolo prõni li¬
berti herede̾. lib̾tũ autẽ de dolo prõ¬
ni ⁊ si ab herede euis cõueniat᷑ msni
me exceptõnẽ obiecturũ. Namq coñ¬
uenit tam uiuo qmͣ mortuo prõno a
liberto honorem exiberi. In stipułone
plane doliclansula non erit detrahen¬
da. qr ex doli clausula ñ de dolo accto
intendit᷑. s ex stipulatu. ¶ In hcͣ ex:¬
ceptõe ⁊ de dolo serui uł alfiꝰ ꝑsone

Expanded text:
exceptio pecuniae non numeratae. nihil autem interest, utrum patronus ex suo contractu an vero ex alieno conveniatur: semper enim reverentia ei exhibenda est tam vivo quam defuto. si autem cum herede liberti patronus agat, puto excipere debere de dolo patroni heredem liberti. libertum autem de dolo patroni, etsi ab herede eius conveme exceptionem obiecturum: namque conuenit tam uiuo qua‹m› mortuo patrono a liberto honorem exhiberi. in stipulatione plane doli clausula non erit detrahenda, quia ex doli clausula non de dolo actio intenditur, sed ex stipulatu. In hac exceptione et de dolo serui uel alterius pe
Abbreviated transcription (Latin):
stipulatu non ẽe eũ exceptõne repe¬
llendum qm̃ hoc ouenit qmͣuis ex
empto accõnẽ non brẽt. s si non
ꝯueniss exceptõne repeltẽtur. ¶Q
si is cui pecunia debebatur cum¬
debitore decidit.⁊ nomen eiꝰ uen¬
didit seio cui debitor mandau̾at
ut nomen emẽt deq ea re emp¬
tor stipulatus est. dem̃ creditor
eam petmn retinet qmͣ ꝑ iudicem
abstulit. an emptor ex stipulatu
possit exꝑiri ⁊ offilius putat
si uenditoꝵ noĩs paratus ñ sit
re acceꝑit non nocituram exce¬
ptionẽm doli mali ⁊ puto sui̾am
offilii ueram. ¶Labeo ait.Si
dehomine petito scd̾m accorem
iudicatũ fuerit ⁊ iussu iudicis
sat̃ datũ sit hoĩem intͣ certũ di¬
em tradi. ⁊ si traditus ñ fuisses
peneᷤ ꝙͦ stipulatꝰ sit petitorẽ. qͥ⁊
hoiẽm uendicat. ⁊ penam petit
exceptõne ẽẽ repellend̃. Iniquũ
enĩ esse ⁊ hoĩem possid̾e et penã
exigͥe. ¶Item quent᷑ si unio

Expanded text:
stipulatu, non esse eum exceptione repellendum, quoniam hoc conuenit quamuis ex empto actionem non haberet: sed, si non conuenisset, exceptione repelletur. Quod si is, cui pecunia debedebitore decidit et nomen eius vendidit Seio, cui debitor mandaverat, ut nomen emeret, deque ea re emptor stipulatus est, deinde creditor eam pecuniam retinet, quam per iudicem abstulit, an emptor ex stipulatu possit experiri? et Ofilius putat, si venditor nominis paratus non sit re acceperit, non nocituram exceptionem doli mali: et puto sententiam Ofilii veram. Labeo ait, si de homine petitio secundum actoremiudicatum et iussu iudicis satisdatum sit hominem intra certum diem tradi, et, si traditus non fuisset, poenam stipulatus sit, petitorem, qui et hominem vindicat et poenam petit, exceptione esse repellendum: iniquum enim esse et hominem possidere et poenam exigere. Item quaeritur, si unio
Abbreviated transcription (Latin):
eũ fundũ uolente me nendid̾is. an uẽ¬
dicanti mͥ nsũ frintum exceptõ sit o¬
bicienda ⁊ hoc inre utimur. ut excep¬
tio doli noceat. ¶Marrelł .ł.u. ait
adu̾sus doli exceptõnẽ non dari rep¬
licatõne doli. labeo qͦ in eadem opi¬
nione ẽ.ant emĩ iniquũ c̾e cõem ma¬
liciam petitori qͥdẽ p̃mio ẽe. ei u̾o
cũ quo ag̾etur pene ẽe. cũ longe e¬
quũ sit. ex eo ꝙ ꝑfide gestũ est. acto¬
rem nichil cõseqni. ¶Contͣ senatꝰ
ꝯsulti quoꝙ maredonia exceptõnem
de dolo dandam replicationẽ abigẽ
¶Lab̾o ⁊ si ex scipulatiõaccõ opetat
pp̃. doli clusulam. tñ noc̾e doli exce¬
ptionẽ ait si adu̾sus ea inquid frm̃

Expanded text:
me vendideris, an vindicanti mihi usum fructum exceptio sit obicienda. et hoc iure utimur, ut exceptio doli noceat. Marcellus ait adversus doli exceptionem non dari replicationem doli. Labeo quoque in eadem opinione est: ait enim iniquum esse communem malitiam petitori quidem praemio esse, ei vero, cum quo ageretur. poenae esse, cum longe aequum sit ex eo, quod perfide gestum est, actorem nihil consequi. Contra senatus consulti quoque Macedoniani exceptionem de dolo dandam replicationem ambigenLabeo et si ex stipulatu actio competat propter doli clausulam, tamen nocere doli exceptionem ait, si aduersu
Abbreviated transcription (Latin):
nem ex ꝑ᷑ auctoris utic si ipẽ dolo
caret. cet̾m si ip̃e dolo non carent
ꝑuenietur ad doli exceptõnẽ. ⁊ pacie¬
tur de dolo suo exceptõnẽ. ¶Si a
ticio fundũ emi̾is qui sempnĩ erat
isꝙ tibi traditus fu̾it p̃cio soluto. do¬
inde ticius sempnio heros extit̾it:

Expanded text:
nem ex persona auctoris, utique si ipse dolo nem ex persona auctoris, utique si ipse dolo caret. ceterum si ipse dolo non careat, peruenietur ad doli exceptionem et patietur de dolo suo exceptionem. Si a Titio fundum emeris qui Sempronii erat isque tibi traditus fuerit pretio soluto, deinde T
Abbreviated transcription (Latin):
eius in cuiꝰ locũ successerit. ⁊ mag
putat pomp̃. sũmouendũ. ⁊ ego
puto exceptõne eos c̾e repellendos
cũ lucͣtiuã cãm sit nacti. aliud enĩ
ẽ em̾e. aliud ex hiis cansis succed¬
ere. Idẽ tractat᷑ pomp̃. ⁊ ĩ eũ qui
pigͥnori accepit si serilanda uł y¬
potecharia accõne exꝑiatur. nam
⁊ hunc putat põp. sũmouendum
R res ad eum qui dolo fecit reu̾sura
est. ꝓuctoris aũ dolus sicut diximꝰ
emp̾tori nõ obicietur. s ħ in emp¬
tore solo seruabimꝰ. Itẽ de eo qͥ per¬
mutauerit isł in solu̾tũ accepentꝰ.
Item in similib qͥ uicẽ emptoꝵ ꝯt inẽt.
Cet̾m si noxe deditus quis sit. pomp̃.
putat passurũ exceptõnẽ qmͣ ille pa
quisitõnẽ q̃sisse quis uideat᷑ pacict᷑
exceptõnẽ doli ex ꝑ eius ĩ cuiꝰ locũ
successit sufficit .n. si is qui p̃ciũ de¬
dit uł p̃ciu uicẽ cũ sit bonafidei
emptor ut ñ paciatur doli exceptõ¬

Expanded text:
eius, in cuius locum successerit? et magis eius, in cuius locum successerit? et magis putat Pomponius summovendum: et ego puto exceptione eos esse repellendos, cum lucrativam causam sint nancti: aliud est enim emere, aliud ex his causis succedere. Idem tractat Pomponius et in eum, qui pigneri accepit, si Serviana vel hypothecaria actione experiatur: nam et hunc putat Pomponius summovendum, quia res ad eum qui dolo fecit reversura est. Auctoris autem dolus, sicut diximus, emptori non obicitur. sed hoc in emptore solo seruabimus: item in eo, qui permutauerit uel in solutum accepit: item in similibus, qui uicem emptorum continent. ceterum si noxae deditus quis sit, Pomponius putat passurum exceptionem, quam ille patquisitionem, quaesisse quis uideatur, patietur exceptionem doli ex persona eius, in cuius locum successit: sufficit enim, si is, qui pretium dedit uel uice pretii, cum sit bona fide emptor, ut non patiatur doli exceptio
Abbreviated transcription (Latin):
pub̾tatẽ sut̃ capaces ee̾. Quid enĩ
si debitor ex delegato pu. pecumã
creditori eius soluat fingentis seii
inquid pubesc̾e̾. ne pp̃ malicie igno¬
ranciam bis eandem pet᷑m ꝯseqͣt᷑.
Idem seruandum in furioso ait. si
cũ existimaretur compos mentis ẽe
iusserit debitorẽ creditori soluere
toris dolo exceptõ emptori ñ obici¬
tur. Si autem accessione auctoris
utitur equissimũ uisũ eꝰ eũ qui
ex ꝑsona auctoris utitur accessione
pati dolũ auctoris. ⁊ ꝑ eq̃ traditur
rei quidem coherentem exceptõnẽ
⁊̃ emptori noc̾e. Cam ⁊̃ que ex delic
to ꝑͤ oriatur. noc̾e ñ oꝑt̾e. Si cũ leg¬
itima hereditas gaii seii ad te ꝑ
he̾ditatẽ. tu eam semꝓnio cesseris
p̃cio accepto isc ame petat he̾dita¬
tem excceptõne doli mali eiꝰ qͥ ei ces¬
sit ñ pot̾ pati. ¶ Siquis aũ ex cã
legati uendicet. autsis cui ex cãl dona¬
tionis res p̃stita ẽ. uendicet an de
dolo exteptionẽ paciatur. Ex cã

Expanded text:
pubertatem sunt, capaces esse. quid enim, si debitor ex delegatu pupilli pecuniam creditori eius solvit? fingendus est, inquit, pubes esse, ne propter malitiae ignorantiam bis eandem pecuniam consequatur. idem servandum in furioso ait, si, cum existimaretur compos mentis esse, iusserit debitorem creditori solvere, toris dolo exceptio emptori non obicitur. si autem accessione auctoris utitur, aequissimum visum est ei, qui ex persona auctoris utitur accessione, pati dolum auctoris: et peraeque traditur rei quidem cohaerentem exceptionem etiam emptori nocere, eam autem, quae ex delicto personae oriatur, nocere non oportere. Si, cum legitima hereditas Gaii Seii ad te pehereditatem, tu eam Sempronio cesseris pretio accepto isque a me petat hereditatem: exceptionem doli mali eius, qui ei cessit, non potest pati. Si quis autem ex causa legati vindicet aut is, cui ex causa donationis res praestita est, vindicet, an de dolo exceptionem patiatur ex causa
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃.ł pud celsũ querit᷑ si c̃
tĩcio mandass creditores he̾dita¬
rii ut adiret hr̃clitatẽ unꝰ non
mandass decipiendi eiꝰ cã manda¬
turus alioqͥn si non foret hic adi¬
turus deĩ agat. an exceptione re¬
pellatur̾. Et ait celsus doli eũ excepti¬
one repellendũ. ¶ Iuł. scrib̾ siquis
cum egꝰ ẽet centũ aureos uxori su¬
e consobrino spopondiss. uolens
.s eam pecuniam ad mulierẽ ꝑue¬
iure deĩ cõualu̾it. an exceptione
uti possit si ꝯueniatur. ⁊ refert
labroni placuisse doli mali uti
eũ possesi ĩ arbitͥum cũ ꝓmisisse¬
mus. demñ cũ ñ scetissem obadu̾¬
sam ualitudinẽ pena omissa ess
an uti possim doli exceptõne. et
ceptõnẽ. Itẽ querit᷑ sicũ eo aquo
tibi sextenta deb̾ent᷑ ꝯꝑmiseris¬
deiñ ꝑ inprudentia penaꝰ centũ
stipulatꝰ fueris lab̾o putat oue¬
non uecare quie ampliꝰ nõ pe¬
tatur. s ⁊̃ si id omissũ fui̾t peti
posse ꝙ debetur. lab̾o dicit. ⁊

Expanded text:
pud Celsum quaeritur, si, cum Titio mandassent creditores hereditarii, ut adiret hereditatem, unus non mandasset decipiendi eius causa, mandaturus alioquin, si non foret hic aditurus, deinde agat, an exceptione repellatur: et ait Celsus doli eum exceptione repellendum. Iulianus scribsit, si quis, cum aeger esset, centum aureos uxoris suae consobrino spopondisset, volens scilicet eam pecuniam ad mulierem pervenire, deinde convaluerit, an exceptione uti possit, si conveniatur. et refert Labeoni placuisse doli mali uti eum posse. Si in arbitrum compromisserimus, deinde cum non stetissem ob adversam valitudinem, poena commissa est, an uti possim doli exceptione? et ceptionem. Item quaeritur, si cum eo, a quo tibi sexaginta deberentur, compromisdeinde per imprudentiam poenam centum stipulatus fueris. Labeo putat conuenon uetare, ne quid amplius petatur: sed etiamsi id omissum fuerit, peti posse quod debetur Labeo dicit, et
Abbreviated transcription (Latin):
heres pat̾na bona pet᷑m ex his sem¬
ꝓnio mutuam dedit. ⁊ eande̾ pecuui¬
am particulatĩ recepit. deinde se absti¬
nuit qr minor anuus erat ab hedita¬
te. q̃sitũ est curator bonoꝵ patͥs cõ¬

Expanded text:
heres paterna bona, pecuniam ex his Sempronio mutuam dedit et eandem particulatim recepit, deinde se abstinuit, quia minor annis erat, ab ea hereditate: q
Abbreviated transcription (Latin):
ter̾ uidetur rescriptũ ã consuitationẽ
iudici⁊ ñ ẽe appeliandũ siquis forte
int̾ locutꝰ fu̾it pͥncipem se cõsulturũ
cũ ꝑossit post rescriptũ ꝓuocare. Si¬
¶Siquis inapplłatione errau̾it ut¬
puta cũ aliũ appellare d aliũ appel¬
lauerit uidendũ an erbor ei nichil
obfu̾it ⁊ si qͥdẽ cũ mi̾norẽ iudicem
appellare deb̾et ita errau̾it ut ma¬
ĩorem appellaret error ei nocebit si
uero maiorem urdicẽ ꝓuocau̾it error
nicħ ei oberit. ⁊ ita multis constituti¬
onib continet᷑ ¶deniq cũ quidã iudicẽ
ex rescripto iudicis principis a cõsulib¬
nro ab amplissimis cõsulib acceperas
appsłatorib ita sunt cõncipiendi ut
hant scriptũ. et a quo dati sunt:
hoc ẽ qui applłass adu̾sus q̃m ⁊ a qͣ

Expanded text:
ter uidetur rescriptum a consultatione iudicis non esse appellandum, si quis forte interlocutus fuit principem se consultaturum, cum possit post rescriptum prouocare.Si quis in appellatione errauputa cum alium appellare deberet, alium appellauerit, uidendum, an error ei nihil offuit. et si quidem, cum maiorem iudicem appellare deberet, ita errauit, ut minorem appellet, error ei nocebit: si uero maiorem iudicem prouocauit, error ei nihil oberit. et ita multis constitutionibus continetur. denique cum quidam iudicem ex rescripto nostro ab amplissimis consulibus acceperas,appellatorii ita sunt concipiendi, ut habeant scriptum et a quo dati sint, hoc est qui appellet, et adversus quem et a q
Abbreviated transcription (Latin):
De appellationibus ⁊ relatio¬
ppellandi usus qmͣ sit
Imo ẽ qui nesciat. quippe
cum iniquitatẽ iudicã¬
tiũ. uł inpericiã rei cor¬
rigat. licet non nũqmͣ
bñ latam sententiã ĩ peiꝰ reformet. ⁊eq
enĩ utiq meliꝰ ꝓnũciat qͥ nouissimꝰ seti¬
tentiã laturꝰ est. ¶ Quesitũ ẽ an  ad̾¬
u̾sus rescriptũ pͥncipis ꝓuocari possit
forte si p̃ses ꝓuincie. uł quis alius coni¬
siłłent. et ad cõsultatõnẽ eiꝰ fu̾it᷑ rescp¬
tum. ẽ enĩ q̃stiũ an appellandi ius sr̃¬
sit. Quid enĩ si ĩ consulendo mentitus
ẽ de qua re extat rescriptũ diui pii.

Expanded text:
de appellationibus ppellandi usus quam sit mo est qui nesciat, quippe cum iniquitatem iudicantium vel imperitiam recorrigat: licet nonnumquam bene latas sententias in peius reformet, neque enim utique melius pronuntiat qui novissimus sententiam laturus est. Quaesitum est, an adversus rescriptum principis provocari possit, forte si praeses provinciae vel quis alius consuluerit et ad consultationem eius fuerit rescriptum: est enim quaesitum, an appellandi ius supersit. quid enim, si in consulendo mentitus est? de qua re extat rescriptum divi Pii
Abbreviated transcription (Latin):
s non dũ exacto tp̃r triennii fugit᷑¬
stichus ⁊ post aliqͣnͣtũ tp̃ris defũcto
ticio reu̾sus est q̃ro an obstet sticho
ad ꝯsequendam ex uendicõne lib̾tatẽ
qͥ añ triemuũ decesserit. pauł. R.¬

Expanded text:
 nondum exacto tempore trienni Stichus fugit et post aliquantum temporis defuncto Titio reuertit: quaero, an obstet Sticho ad ‹con›sequendam ex uenditione libertatem, quod ante triennium discesserit. Paulus r
Abbreviated transcription (Latin):
p̾ciũ acceꝑit ut aucillã suã manumͣ
p̃cio sat̾fcm̃ est ⁊ ñ dũ p̃cio soluto in
bonis emptoris eẽ cepisse. ¶ Gaiꝰ
seiꝰ stichum seruũ suũ lucio ticio uẽ¬
didit ut ita ticiꝰ sticũ pꝰ trieniũ¬

Expanded text:
m pretio satisfactum est, et nondum pretio soluto in bonis emptoris esse coepisse. Gaius Seius Stichum seruum Lucio Titio uendidit ita, ut Titius Stic
Abbreviated transcription (Latin):
aui .łDDebonis eoꝵ qui ex t¬
uitute aut̃ ex lib̾tinitate ĩ ingenui¬
ferrent ꝙ ĩ demo cuiꝰc intuliss In
eoꝵ aũ bonis aͥ pꝰ mamimissionẽ reꝑe¬
tere origenẽ suam uoluiss hoc afu
secũ ferant cet̾a bona relinq̃rent illi ex
cuiꝰ familia exiss.¬

Expanded text:
um De bonis eorum, qui ex servitute aut libertate in ingenuiferrent, quod in domo cuiusque intulissent: in eorum autem bonis, qui post manumissionem repetere originem suam uoluissent, hoc asecum ferant, cetera bona relinquerent illi, ex cuius familia exiss
Abbreviated transcription (Latin):
pot̾ dici ꝓ parte furcũ fetisse. sĩ¬
gillos. Stociꝰ rei uniu̾sos. sic̃ fi¬
et singulos furti tenerb. ¶Qmͣ
non abstulerit furti teneatur.

Expanded text:
t dicere pro parte furtum fecisse singulos, sed totius rei universos: sic fiet singulos furti teneri. Quamvnon abstulit, furti teneatur,
Abbreviated transcription (Latin):
dñs qui ap̃ hortes est possid̾et. ⁊ͣ
pere. non potes.¬
dem. t Eigraori reni acciptiã
isu ñ caꝑimus. qr ꝓ alielio possode¬
mus. ¶Eum qui a furioso bona
tide emit̃. usucape posse. Resir̃ est¬
¶ Si mandau̾o tibi ut fundũ emas ex ca
cnusa traditũ tibi dutiã possõne ctpis
qmͣuis possis iuderi ñ ꝓrtuo possidere
cũ uicħ int̾sit ce mandati iudicõ tere¬

Expanded text:
nus, qui apud hostes est, possidet. 12 pere non potem. Pignori rem acceptam usu non capimus, quia pro alieno possidemus. Eum, qui a furioso bona fide emit, usucapere posse responsum est. Si mandauero tibi, ut fundum emas, ex ea causa traditum tibi diutina possessione capis, quamuis possis uideri non pro tuo possidere, cum nihil intersit, quod mandati iudicio tene
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃ .ł. Si aliena res bona fide ep̃¬
tãsit qrͣ ut usucapio currat utrñ
emptõnis initiũ ut bonã fidẽ hãt ex¬
igunus an tradicionis ⁊ obrimut. iab̾
⁊ cassii siũa tradicõis initiũ sptrrandᷤ.

Expanded text:
 Si aliena res bona fide empta sit, quaeritur, ut usucapio currat, utrum emptionis initium ut bonam fidem habeat exigimus, an traditionis. et optinuit Sabini et Cassii sent
Abbreviated transcription (Latin):
Sc. scribie. marcellii eristimasse si bos
ap̃ furem ꝯceꝑit. uł ap̃ furis hr̃dem
pariat caput suris heredẽ isucapi
ab her de distractũ inuentũ ñ p᷑se
sic inqtud ꝙ admodũ nec ꝑtus ancil
pere posse ⁊̃ partum. nec enĩ et̾ par¬
tum iel. sufiincipar̾tẽ. cerm̃ si esset᷑
pars. uet si ap̃ bone aid̾nemptorem
piperiss ulicapi por̾at.

Expanded text:
 scribit Marcellum existimasse, si bos apud furem concepit uel apud furis heredem pariatque apud furis heredem, usucapi ab herede distractum iuuencum non posse: sic, inquit, quemadmodum nec ancilpere posse et partum: nec enim esse partum rei furtiuae partem. ceterum si esse‹t› pars, nec si apud bonae fidei emptorem peperisse‹t›, usucapi poterat.
Abbreviated transcription (Latin):
ab̾ .ł. Si hoiẽm emift ut si ali¬
tiua odicõ exstitiss memptꝰ fier
⁊ is tibi traditus est.⁊ postea cõdi¬
cio emptõnẽ resołu̾it tempꝰ q apd̃
emptorẽ fuĩt acced̾e uenditori de¬
acta uenditõ eẽt redibitõni siłis
t̃ qua non dubito tempus eiꝰ qui
redibũit uenditori accessurrĩ qm̃
ea uendicio ꝓprie dici nõ petost
de diutius possidendo capturus etã
lociui. eum. an nullus mom̃ti eã
locutõnẽ existimes q̃ro. qr si iuliꝰ
mom̃ti existimas an durare nicħo
minꝰ usucapionẽ eus fundi putes.
Itẽ q̃rosi eidẽ uendid̾o euĩdę fũ¬
dũ quid de his eausis de q̃bs supͣ

Expanded text:
arum. Si hominem emisti, ut, si aliqua condicio extitisset, inemptus fieret, et is tibi traditus est et postea condicio emptionem resoluit: tempus, quo apud emptorem fuit, accedere uenditori deacta uenditio esset redhibitioni similis, in qua non dubito tempus eius qui redhibuerit uenditori accessurum, quoniam ea uenditio proprie dici non potest.de› diutius possidendo capturus e‹ra›m, locaui eum: an ullius momenti eam locationem existimes, quaero: quod si nullius momenti existimas, an durare nihilo minus usucapionem eius fundi putes. item quaero, si eidem uendidero eum fundum, quid de his causis, de quibus supra
Abbreviated transcription (Latin):
aboł. ł Seriuui noĩe qui prgno¬
r datus ẽ ad exibendũ cũ crecditore
non cũ debitore agendũ ẽ qr qͥ pig¬
nori dedit adusutapionẽ tm̃ possid¬
cepit possidet adeo ut adici possit ei
pessõ cuis qui ꝑignori dedit.

Expanded text:
o. Serui nomine, qui pignori datus est, ad exhibendum cum creditore, non cum debitore agendum est, quia qui pignori dedit, ad usucapionem tantum possidecepit possidet, adeo ut adici possit et possessio eius qui pignori dedit.
Abbreviated transcription (Latin):
iañ. implet usucapionẽ.
Qr hec ⁊̃ ignorantes oni isucapiunt.
Idem .Iuł. sctibit s eũ qui suo nomĩe
nicħ usucaꝑe pet̾. n ꝑ seruũ quidemo
iosse peduꝵ scribit.

Expanded text:
anuarias implet usucapionem. quia haec etiam ignorantes domini usucapiunt: idem Iulianus scribit. Sed eum, qui suo nomine nihil usucapere potest, ne per servum quidem posse Pedius scribit.
Abbreviated transcription (Latin):
heredi ꝓdit secum est cũ in sua
uita desisse possid̾e. Id̾oq nec post¬
bamimũ et ꝓdest ut uideat᷑ asũce¬
pisse. ¶Quod si seruus eius q ĩ ros¬
tiã potãte ẽ emu̾it. ĩpendendi te usu¬
fũt imelligimus. usucap̾tũ si .di
decesserit dubitari. an ꝑ legẽ corne¬
liam ad sincessõres eiꝰ ꝑtuieat. Mart¬
ellus posse pleniꝰ fictionẽ legit ac¬
cipi ꝙ̃ad̾ enĩ post liinio reu̾sus plꝰ
uirẜ hrx̃ pot᷑ in huis q̃ serui egerũt¬

Expanded text:
erit? sed uerum est eum in sua uita desisse possidere, ideoque nec postliminium ei prodest, ut uideatur usucepisse. quod si seruus eius, qui in hostium potestate est, emerit, in pendenti esse usufuerit, intellegi usucaptum: si ibi decesserit, dubitari, an per legem Corneliam ad successores eius pertineat. Marcellus posse plenius fictionem legis accipi. quemadmodum enim postliminio reuersus plus iuris habere potest in his, quae serui egeru
Abbreviated transcription (Latin):
noui oꝑis nũciatõnẽ ius nr̃m nob̾
conseruare uelle. ¶ Sextus pediꝰ
diffiniuit triplicẽ ẽẽ cũm oꝑis no¬
ui nũciationis aut naturalem aut
publicam aut inpositiam. ¶ Nat¬
uralẽ cũ in naturas edes ꝙͥ ĩmit¬
titur aut edificat᷑ in nrõ Publicã
cãm quociens leges aut senatꝰ ꝯsu

Expanded text:
novi nuntiatione ius nostrum nobis conservare. Et belle Sextus Pedius definiit triplicem esse causam operis novi nuntiationis, aut naturalem aut publicam aut impositiciam: naturalem, cum in nostras aedes quid immittitur aut aedificatur in nostro, publicam causam, quo
Abbreviated transcription (Latin):
Niur . ł. ¶ed̾e ẽ non solũ suc¬
tid̾e. s ⁊̃ ferire cedendi cã. cing̾e
est deglabare subtecare est sub¬
secuisse. ñ enĩ pot̾at cecidisse ĩtel¬
ligi ꝙ scra secuisset. ¶ Eius ac¬
tionis eadẽ cã est. q̃ ess legis a¬
quilie. ¶ Is curiꝰ usus fractus ẽ ĩ
sundo hanc accionẽ ht̃. hͥ aũ¬

Expanded text:
num. Caedere est non solum succidere, sed etiam ferire caedendi causa. cingere est deglabrare. subsecare est subsecuisse: non enim poterat cecidisse intellegi, qui serra secuisset. Eius actionis eadem causa est, quae est legis Aquiliae. Is, cuius usus fructus est in fundo, hanc actionem non ha
Abbreviated transcription (Latin):
te ꝑuen̾unt dnĩi sunt. ¶ Illud in¬
dendũ ẽ sublato edificõ ꝙ in littore
poĩtũ erat cuiꝰ ꝯdicõnis locus sit
hoc ẽ utrum maneat eiꝰ cuiꝰ fuit
edifcm̃. an rursus ĩ pͥstina̾ cãm re¬

Expanded text:
enerunt, dominii fiunt. Illud videndum est, sublato aedificio, quod in litore positum erat, cuius condicionis is locus sit, hoc est utrum maneat eius cuius fuit aedificium, an rursus in pristinam causam re
Abbreviated transcription (Latin):
auł. łDestitussse esi accipiemꝰ
qui in totũ animũ agendi deposuit.
non qui distulit accusatõnẽ. s qui
ꝑmissũ imꝑatoris ab accusatõne
destitit impͥunitus est.

Expanded text:
 Destitisse eum accipimus, qui in totum animum agendi deposuit, non qui distulit accusationem, sed qui permissu imperatoris ab accusatione destitit, impunitus est.
Abbreviated transcription (Latin):
rem qui pupilli cã instituerant
accusationẽ de functo pupillo cuius
cã accusare ceperat non ẽe ͦͣgnos¬
cendio accusationẽ implere¬
ac̃ .ł. Insenatꝰ cõsultũ turpili¬
anũ intidunt qui subiecissent acca¬
satores aut subiecti postulassent
nec ꝑegissent reos alit̃ qmͣ ab olitõ¬
nem facta destitissent qͥ cyrogͣphũ
ob accusandũ dedissent ꝑ̾ accionem¬
ne aliq̃mͣ int̾posuissent. hoc autẽ
qui hodie de iudiciis pubtitis extra
ordinẽ ꝯgnoscunt.s.c. ꝑtineat

Expanded text:
rem, qui pupilli causa instituerat accusationem, defuncto pupillo, cuius causa accusare coeperat, non esse cogendum accusationem implerecorum.In senatus consultum Turpillianum incidunt, qui subiecissent accusatores, aut subiecti postulassent nec peregissent reos, aut aliter quam abolitione facta destitissent: quique chirographum ob accusandum dedissent pactionemue aliquam interposuissent. hoc autem qui hodie de iudiciis publicis extra ordinem cognoscunt, senat
Abbreviated transcription (Latin):
p̃t hoc .S. c teni qͥ amorte rei iudici¬
um soluitur nisi tale crimen fuit
cuiꝰ accusatio. et adu̾sus heredes
durat uł uti maiestatis. Ide̾ in
accusatione repetundarum ẽ qr
hoc quoq morte non soluiturꝰ.¬
Cetm̃ si postea qmͣ accusator desti¬
tit. peus recesserit ñ id̾o magis de¬
lictũ accusatoris reuelatur nã eum
qui semel destitit si post accusare pa¬
ratus sit ñ ẽẽ audiendum. seui. ⁊ ant̃.
statuerunt. ¶ Qui post instriptio¬
nem ante litẽ ꝯtestatam. antiero
uł biennio age̾ ñ potuert̃ uariis
p̃sidũ occupationib uł ⁊̃ ciuilium
officioꝵ necc̃itatib districti in .s.
um quis deculerat. ẽt si post aboli¬
tionem anteqmͣ reus repet̾etur
alia abolitõ suꝑuen̾it non ex suꝑ¬
es computantur.

Expanded text:
 consulto teneri, quia morte rei iudicium soluitur, nisi tale crimen fuit, cuius actio et aduersus heredes durat, ueluti maiestatis. idem in accusatione repetundarum est, quia haec quoque morte non soluitur.Ceterum si, postea quam accusator destitit, reus decesserit, non ideo magis delictum accusatoris releuatur. nam eum qui semel destitit, si postea accusare paratus sit, non esse audiendum Seuerus et Antoninus statuerunt.Qui post inscriptionem ante litem contestatam anno uel biennio agere non potuerint uariis praesidum occupationibus uel etiam ciuilium officiorum necessitatibus d‹i›stricti, in senum quis detulerat, et si post abolitionem, antequam reus repeteretur, alia abolitio superuenerit: non ex supginta computantur.
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ. ł. Dat̾ miltti filio reu̾so ꝙ do¬
nat castrensis petulii ñ facit. s alt̾¬
ius peculii ꝑ inde ac si filius nũqmͣ
militass stipulanti filio spoponde¬
lii tenebat scipulatio. cet̃m ex qͣ¬
lib alia cã non tenebitur si pat᷑
a filio stipulaturꝰ eadem distinctõ
seruaturꝰ. ¶Si peculii seruis ꝙ¬
ad filiũ spectat ab ext̾o stipulet᷑
aut ꝑ tradicionẽ accipiat sñ distĩc¬
tione cãꝵ res ad filiũ ꝑtinebunt
non . N ut filiꝰ duplex ius sustinz¬
⁊ patris ⁊ filii .F. ita seriuis qͥ pe¬
culii castrensis est qͥ nullo iure
ꝙꝓͣ diui filius uiuit patͥ subiectꝰ est
aliꝙ adquirẽ simplicit̾ stipulando
uł accipiendo prĩ pot̾ q̃ ratõ suadet
ut si ab ipo prẽ seruus qͥ ad filium
traditũ accipiat sic adquiratur fili
accipientis ea res est ut si non dif¬
ferentia cãꝵ ꝙ per eũ agitur emo¬
lumentũ filis spectat. ¶ Si serui
pat̃ usũ fructum amiserit cuiꝰ ꝓpͥ¬

Expanded text:
.Pater milit‹i› filio reuerso quod donat, castrensis peculii non facit, sed alterius peculii, perinde ac si filius numquam militasset.Si stipulanti filio sponde tenebit stipulatio: ceterum ex qualibet alia causa non tenebit. Si pater a filio stipulatur, eadem distinctio seruabitur. Seruus peculii, quod ad filium spectat, ab extero si stipuletur aut per traditionem accipiat, sine distinctione causarum res ad filium pertinebit: non enim ut filius duplex ius sustinet patris et filii familias, ita seruus, qui peculii castrensis est quique nullo iure, quamdiu filius uiuit, patri subiectus est, aliquid adquirere simpliciter stipulando uel accipiendo patri potest. quae ratio suadet, ut, si ab ipso patre seruus, qui ad filium traditum accipiat, sic adquiratur filioaccipientis ea est, ut sine differentia causarum quod per eum agitur emolumentum filii spectet.Si serui pater usum fructum amiserit, cuius propr
Abbreviated transcription (Latin):
ut sriptis heredib deliberantibus
ꝙ seruus int̾im stipulatus est. ł ab
alio sibi traditum acceꝑit ꝙ quidẽ
qnͣtũ ad pr̃is ꝑsonam attinet si forte
peculium apud eum tũc sederit mu¬
liꝰ momenti uideatur cũ nullo tp̃r
non fu̾it seruus patris cx añ ad scͥ¬
ptos heredes in suspenso fuisse tra¬
dicicio Itemq stipulatio intelliga¬
tur. ut enĩ hereditarius fuisse cre¬
datur post aditam fit he̾ditatem
si pr̃na uerecundra nos mouet qͣti¬
nus. et in illa spẽ uͥ iure pͥstino a pd̾
prẽm peculiũ retin.⁊̃ acquisitõ stip

Expanded text:
ut scriptis heredibus deliberantibus, quod seruus interim stipulatus est uel ab alio sibi traditum accepit, quod quidem ad patris personam attinet, si forte peculium apud eum resederit, nullius momenti uideatur, cum in illo tempore non fuerit seruus patris: quod autem ad scriptos heredes, in suspenso fuisse traditio itemque stipulatio intellegatur: ut enim hereditarius fuisse credatur, post aditam fit hereditatem. sed paterna uerecundia nos mouet, quatenus et in illa specie, ubi iure pristino apud patrem pecul
Abbreviated transcription (Latin):
libertas cũ si filius patri suꝑ¬
uixerit impediatur libertas. mñ¬
heredem suum filii peculiarem
prĩ existere posse. si filio pat̾ su¬
ꝑuixerit idem referebam. ⁊ si rẽ
peculiarem filii pat̾ legau̾it. sam¬
ĩ eodem casu quo libertatẽ cõpetere
diximus legatum quocẜ uł debebr̃
uł inpedietur quib tãm p̃missis
ł ꝓposito dicebam cũ heres adiit᷑
hereditatem retro peculiũ patris
onẽ. non est nouũ ut ex post fcõ
aliquis ꝑossõrem humiliasse uidet᷑
Nam ⁊ si filius eus qui ab hostib

Expanded text:
 si filius patri superuixerit, impediatur libertas. unheredem seruum filii peculiarem patri existere posse, si filio pater superuixerit. idem referebam et si rem peculiarem filii pater legauerit: nam eodem casu, quo libertatem competere diximus, legatum quoque uel debebitur uel impedietur. quibus ita praemissis et in proposito dicebam, cum heres non adiit hereditatem, retro peculium patris onem. nec est nouum, ut ex postfacto aliquis successorem habuisse uideatur. nam et si filius eius, qui ab
Abbreviated transcription (Latin):
bitur ei ꝙ diui adriani tp̃ribus
fił. f̾. militẽ tixori hr̃dem exstitisse
placuit. ⁊ h̾editatẽ in castrense pe¬
ĩani familia confertur. ¶Here
ꝓuincia stipendia merens frĩ pa¬
trueli cũ quo nũtẜͣ militau̾it reli¬
quid sangͥnis enim rõ ñ militie
tã m̃itũ hereditatis accipiende p̃¬
bueͬbat.
dem .ł. Pater qui castrense
peculiũ ĩtestati filii retinebis es
alienũ intͣ mod̾ eius. et aunũ uti¬
lẽ iure p̃torio solu̾e rogitur. Idem
si testĩo scriptꝰ hr̃s extit̾it ppẽtuo
ciuilitꝰ ut heres ꝯueniatur. ¶Pa¬
ter a filio milite .ł. qͥ militauĩt hr̃s
institutus testĩ cam omisit ⁊ castͤn¬
se peculiũ possidet legittun he¬
dis exemplo cogetur ad finẽ pe¬
culii ꝑpetuo legata p̃stare ꝙ si
filiꝰ post annũ qmͣ nlitare desi¬
derat iure cõi testõ fcõ uita de¬
cesserit rõne falcidie retinebitur
quarta cet̾m si testĩ cam pat̃ omi

Expanded text:
diui Hadriani temporibus filium familias militem uxori heredem extitisse placuit et hereditatem in castrense pein aui familia, confertur.Hereditis in alia prouincia stipendia merens fratri patrueli, cum quo numquam militauit, reliquit: sanguinis etenim ratio, non militiae causa meritum hereditatis accipiendae praebuerat.m.Pater, qui castrense peculium intestati filii retinebit, aes alienum intra modum eius et annum utilem iure praetorio soluere cogitur: idem, si testamento scriptus heres extiterit, perpetuo ciuiliter ut heres conuenietur.Pater a filio milite uel qui militauit heres institutus testamenti causam omisit et castrense peculium possidet: legitimi heredis exemplo cogetur ad finem peculii perpetuo legata praestare. quod si filius post annum quam militare desierat iure communi testamento facto uita decessit, ratione Falcidiae retinebitur quarta. ceterum si testamenti
Abbreviated transcription (Latin):
les testõ fc̃õ extraneum h̾edem
scripsisse prẽm deiñ suꝑstite deces¬
sisse deliberante herede institu¬
to. ⁊ ip̃e deinde defunctus. deĩ hr̃s
institutus repudiasse hr̃ditatẽ de
functi. cĩrebatur ad ꝙ̃ castrense pe¬
tuliũ ꝑtineret dicebã castrense
peculiũ filii .ẜ. siquidẽ testatus de¬
cessit qĩ h̾editatem deferri hr̃di
scripto. siũ extraneũ scripsit he¬

Expanded text:
estamento facto extraneum heredem scripsisse, patre deinde superstite decessisse, pater deliberante herede instituto et ipse diem functus, deinde heres institutus repudiasse hereditatem. quaerebatur, ad quem castrense peculium pertineret. dicebam castrense peculium filii familias, si quidem testatus decessit, quasi hereditatem deferri heredi scripto, siue extraneum scripsit he
Abbreviated transcription (Latin):
̾eo ꝙ̃ militantẽ uxor heredẽ ĩstitu¬
at filiũ exstitisse hr̃dem .i. ab eo
seruos hereditarios manumissos
ꝓprios ẽe libertos fieri.
Sp̃ .ł. Datꝰ qui dat in adopti¬
onẽ filiũ militẽ peculiũ ei auf̾¬
re non pot̾ ꝙ semel iure nulitari
filius tenuit quare ratione nec
emancipando filiũ peculiũ eiuᷤ
aufert ꝙ nec in familia detento
spat̾ auferre.

Expanded text:
em militantem uxor heredem instituerat filium, extitisse heredem et ab eo seruos hereditarios manumissos proprios eius libertos fieri.onum.Pater, qui dat in adoptionem filium militem, peculium ei auferre non potest, quod semel iure militiae filius tenuit. qua ratione nec emancipando filium peculium ei aufert, quod nec in familia retento potest auferre.
Abbreviated transcription (Latin):
Uidet᷑ igitur alienũ fcm̃ ꝓmisisse
nemo aũ alienũ fcm̃ ꝓmittendo e¬
obligatur. et ita utimurꝰ. s se obli¬
gat neipẽ faciat quo minꝰ hr̃e lice¬
at. obligatur ⁊̃ neberes suus faciat

Expanded text:
uidetur igitur alienum factum promisisse, nemo autem alienum factum promittendo obligatur, et ita utimur. sed se obligat, ne ipse faciat, quo minus habere liceat: obligatur etiam, ne heres suus faciat
Abbreviated transcription (Latin):
ex nĩmos .c. decłit lib̾ esto. Si seruus
ex testõ ñmos titõ dediss. eos repe¬
cere heredem non posse labõ existiãt
qr ticius eos a seruo suo acceꝑit ñ ab
hẽdis seruo.¶Eũ autẽ statu lib̾m
eẽ qͥntus mutiꝰ gallus ⁊ ipẽ labeo
pote cum legatum statli ub̾tate
tollatur. ¶Stichus lib̾ esto qnĩ es
alienũ in eũ solutũ creditorib ue
meia satftm̃ erit qmͣuis heres lo¬
cuplex extitiss ⁊ ñ ñisi prius stichũ
liberũ futurũ qmͣ creditores pẽtu¬
niam aut sat̾ accepissent alio ue quor
heres seruo petuniã ad negociandũ
dediss statu libeream ip̃am nũando
liberari ex testõ non posse. labero
Re. qr redd̾e eam magis ꝙͣ dare uidet᷑
ego puto si petuliares nũmi fu̾unt
ex testõ eũ lib̃m futurũ. Dama
seruus cũ heredi meo .uii. annoꝵ oꝑaᷤ¬

Expanded text:
esto.' si seruus ex testamento nummos Attio dedisset, eos repetere heredem non posse Labeo existimat, quia Attius eos a seruo suo acceperit, non ab heredis seruo. eum autem statuliberum esse Quintus Mucius, Gallus et ipse Labeo pote cum legatum statulibertate tollatur. 'Stichus liber esto, quando aes alienum meum solutum creditoribusue meis satisfactum erit.' quamuis heres locuples extitisset, tamen non prius Stichum liberum futurum, quam creditores pecuniam aut satis accepissent alioue quo moerunt.Si heres seruo pecuniam ad negotiandum dedisset, statuliberum eam ipsam numerando liberari ex testamento non posse Labeo reddere eam magis quam dare uideretur. ego puto, si peculiares nummi fuerunt, ex testamento eum liberum futurum. 'Dama seruus cum heredi meo anno
Abbreviated transcription (Latin):
auł l. Si filio famił: delatũ sit
iusiuranduꝰ. ⁊ iurau̾it prẽm suum
dare non oꝑtere danda ẽ prĩ excep¬
tio. ¶Si in alea rẽ uendam. au
ludam g̃nicta re conueniar. excep¬
tione sũmouebitur emptor. ¶Si
seruꝰ promutat dño pecunia ut
manumittatur cũ alias sĩ eẽt ma¬
minissurꝰ dñs. eamq lib̾ factꝰ spon¬
deat. diciturꝰ non obstare exceptõ¬
nẽ prõno si eam petat nõ enĩ ho¬
nerande lib̾tatis cã ħ pecunia ꝓ¬
missa est. alioqͥn ĩiquũ ẽ dum̃. ⁊
seruo carere ⁊ eiꝰ p̃cio. tociens gͦ
honerande lib̾tatis cã pecune ui¬
dentur ꝓmitti quociens sua spõ¬
te dñs manumisit.⁊ pp̃ea uelit
lib̾tam pecuniã ꝓmitte̾ ut ñ exi¬
gat eam. s ut libertus eũ tuneat

Expanded text:
um.Si filio familias delatum sit iusiurandum et iurauerit patrem suum dare non oportere, danda est patri exceptio.Si in alea rem uendam, ut ludam, et euicta re conueniar, exceptione summouebitur emptor.Si seruus promittat domino pecuniam, ut manumittatur, cum alias non esset manumissurus dominus, eamque liber factus spondeat: dicitur non obstare exceptionem patrono, si eam petat: non enim onerandae libertatis causa haec pecunia promissa est. alioquin iniquum est, dominum et seruo carere et pretio eius. totiens ergo onerandae libertatis causa pecunia uidetur promitti, quotiens sua sponte dominus manumisit et propterea uelit libertum pecuniam promittere, ut non exigat eam, sed ut libertus eum timeat
Abbreviated transcription (Latin):
iꝑpdsse condrẽ. si non tnͣssigende cõ¬
fronsiegiũ id fecert ꝯtẽ si lib̾tus de¬
ditoreꝰ sust ꝓrõno delegau̾it mina ex¬
ceptibne sũmouendus ẽ prõnꝰ. s lib̾¬
tuꝰ a prõno ꝑ condicõnẽ hoc repetet᷑.¬

Expanded text:
posse condicere, si non transigendae controuersiae gratia id fecit.Item si libertus debitorem suum patrono dele gauerit, nulla exceptione summouendus est patronus, sed libertus a patrono per condictionem hoc repetet.
Abbreviated transcription (Latin):
sit p̃toris in hiꝰ obligationib reo
succurrere non seruatũtũ ꝓposi¬
tũ suũ nͥ fideiussorẽ quoq ⁊ eum
qͥ rogatu liberti reus factus fu̾it
adu̾sus prõnũ defenderit. ⁊ enĩ¬
ꝑui refert. ꝓtinꝰ libertus prõno
cogatur dare. an ꝑ int̾positaꝰ fide¬
iussoris uł rei ꝑsonam. ¶Siue
aũ ipĩ pr̃ono sit ꝓͥmissũ. sui alii
uoluntate proni hon̾ande lib̾tatis

Expanded text:
sit praetori in huiusmodi obligationibus reo sit praetori in huiusmodi obligationibus reo succurrere, non seruaturum propositum suum, nisi fideiussorem quoque et eum, qui rogatu liberti reus factus fuerit, aduersus pparui refert, protinus libertus patrono cogatur dare an per interpositam fideiussoris uel rei personam.Siue autem ipsi patrono sit promissum siue alii uoluntate patroni, onerandae libertatis