comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in tercepta cũq britanico delitore
sed̾a ugilia int̃uisset ad gallicũ
litus omĩb cũ sius in columis
die proximo illucescẽte peruenit
nauigatõe prospĩma qi uł de dis¬
scessu gauderet occeanus qui do¬
luerat de aduentu. uł ut florus
idẽ ait se imparem fateret᷑ suo
blandiens domitori.
eo forte ãno ꝑꝑ celi anditatẽ fru
pret̾ solicũ ĩ opia. Ea res cesar psu¬
asit ut legiones ꝑ hyb̾na distrahe¬
rethne ꝯiucte urbem unã a alterã
p̃grauarẽt. Que distracto rei.p.
Frãt quide legiones pret̾ unam

Expanded text:
intercepta. Quumque britannico de litore intercepta. Quumque britannico de litore secunda vigilia movisset, ad gallicum litus omnibus cum suis incolumis, die proximo illucescente, pervenit navigatione prosperrima, quasi vel de discessu gauderet oceanus, qui doluerat de adventu, vel, ut Florus idem ait, se imparem fateretur suo blandiens domitori. eo forte anno propter celi ariditatem frumenti preter solitum inopia. Ea res Cesari persuasit, ut legiones per hiberna distraheret, ne coniuncte urbem unam aut alteram pregravarent. Que distractio reipubErant quidem legiones preter unam,
Abbreviated transcription (Latin):
diere quo euentu et p̃ẜti dedi¬
tõne urbiũ magis ac magis casi¬
uellanus aĩo ꝯcussus ac diffisus
bello pacem petiit deditõne ob¬
tulit. et ꝑ comuni attrebatẽ quẽ
ille in amicis cesar inter fidos
numerabat ueĩam impetrauit
Cum enĩ cesaris eẽt intencio in
gallia hibemare et iam finis ꝓ¬
pe eẽt estatis que multo ibi est
cis nõ inuitus audiuit ne ꝑ hy¬
emẽ intra insulam teneret. con¬
tẽtus reges uicisse ac cepisse et
tributania fecisse britaniã tribu¬
tum ãnnu imposuit obsides ĩ¬
pauit. Nam ut elegantissiẽ ait
fiorus nõ proũtie s noi studeba¬
tur. In cũctis obtẽpatũ. Illud exp̃¬
ssum dedito impatũ. ne qua ĩ re
trinouãtib aliisq deditiis roma¬
noꝵ añ alios mãdubracio occisi
regis filio noceat᷑. his explicitis
adlitus et ad classem rediit. na¬
uesq ut iusserat reparatas in ueĩ¬
ens cõscendit cñ ex̾citu ⁊ in gẽti
captiuor turba proximis preliis

Expanded text:
diere. Quo eventu, et presertim dedidiere. Quo eventu, et presertim deditione urbium, magis ac magis Casivelanus animo concussus ac diffisus bello pacem petiit, et deditionem obtulit, et per Comium Atrebatem, quem ille in amicis, Cesar inter fidos numerabat, veniam impetravit. Quum enim esset Cesaris intentio in Gallia hibernare, et iam finis prope esset estatis, que multo ibi est cis non invitus audivit, ne per hiemem intra insulam teneretur. Contentus reges vicisse ac cepisse et tributariam fecisse Britanniam, tributum annuum imposuit, obsides imperavit. Nam, ut elegantissime ait Florus, non provincie, sed nomini studebatur. In cunctis obtemperatum. Illud expressim Dedico imperatum, ne qua in re Trinovantibus aliisque dediticiis Romanorum, ante alios Mandubracio, occisi regis filio, noceatur. His explicitis, ad litus et ad classem rediit, navesque, ut iusserat, reparatas inveniens conscendit cum exercitu et ingenti captivorum turba proximis preliis
Abbreviated transcription (Latin):
lie se similit̾ dedider̃t. Ab his ⁊¬
edoctus cesar qua in silua casie¬
llamꝰ locũ munitissimũ et obie¬
cta cesiꝵ arboꝵ ac paludũ pene ĩ¬
accessibile hrẽt. atq ubi se tutio¬
rem ꝙͣ ullis in urbibus extimaẽt
his ipĩs ducibus ad eũ ꝑgit. ꝙ̃
cũ aliꝙͣtulũ deffendissẽt qui ad
custodiã deputati erãt fuga tã¬
dem p̾cipiti reliquere. in qua mł¬
ti hostium ꝯp̃̾hensi occisiq sunt
multũq ibi pecoris in uentum
locus expugnatus efractusq Ca¬
siuellaunus his ꝑ motus rebus
quatuor britanie regulos qui
ptes extremas insule regebant
ꝑ legatos ad soli natalis auxiliũ
inuitat. iubet ut romanã classez
et castra ꝑducis absentia inde¬
fensa quantis possint uiribus
inuadant. parent illi seu patrie
caritas seu iuissus supioris urge¬
ret. cũq ad castra uenissẽt erun¬
pẽtes romani multis occisis et
uno regũ capto en lugotorix
fuit nom̃ intra uallũ sospites re¬

Expanded text:
lie se consimiliter dediderunt. Ab his lie se consimiliter dediderunt. Ab his edoctus Cesar, qua in silva Casivelanus locum munitissimum et obiectu cesarum arborum ac paludum pene inaccessibilem haberet, atque ubi se tutiorem, quam ullis in urbibus, estimaret, his ipsis ducibus ad eum pergit. Quem quum aliquantulum defendissent, qui ad custodiam deputati erant, fuga tandem precipiti reliquere; in qua multi hostium comprehensi occisique sunt; multumque ibi pecoris inventum; locus expugnatus effractusque. Casivelanus his permotus rebus quatuor Britannie regulos, qui partes extremas insule regebant, per legatos ad soli natalis auxilium invitat; iubet, ut romanam classem et castra per ducis absentiam indefensa, quantis possint viribus, invadant. Parent illi, seu patrie caritas, seu iussus superioris urgeret; quumque ad castra venissent, erumpentes Romani, multis occisis et uno regum capto, cui Logotorix fuit nomen, intra vallum sospites re
Abbreviated transcription (Latin):
tinera obseruabat cũ in aciẽ elici
nullo posset ingenio. Adiuuaba¬
qr eũ natur ip̃a locorũ usq quaq
siluestriũ ¶Hac casiuellanni diffi¬
dentia mutari status aĩoꝵ cepert
cogitantiũ aliquid magnũ esse
ꝙ eorũ fortissimus sic timeret.
taq trinouantes quor urbs tociꝰ
insule ea etiã tẽpestate firmissi¬
ma ferebatise se cesan spontanca
deditoe cõmiserãt hi regez ha¬
buerãt quẽ Casiuellaunꝰ occidet
hanc deditõne cesar acceptaui
alacrit᷑. Obsibib imperatis ac fru¬
m̃to que illi lete ac celerit̾ cõple¬
ueremnichil aliud petẽtes ꝙ ut
occisi regis filiũ ab occisoris crude¬
litate protegeret qua ĩre çesar
p̃cib non egebat qm̃ ad olescẽs
ille iam in sibiab initio carus e¬
rat nẽpe qui ut manus sui hostiꝰᷤ
euaderet ad eñ ad huc ingallia
existenter supplex accesserat su¬
sceptusq erat in gr̃am. Trinouã¬
tuir exẽplũ secute qnq urbes a¬

Expanded text:
tinera observabat, quum in aciem elici tinera observabat, quum in aciem elici nullo posset ingenio; adiuvabatque eum natura ipsa locorum usquequaque silvestrium. At Casivelani diffidentia mutari status animorum ceperat, cogitantium aliquid magnum esse, quod eorum fortissimus sic timeret. Itaque Trinovantes, quorum urbs totius insule ea etiam tempestate firmissima ferebatur, sese Cesari spontanea deditione commiserant. Hi regem habuerant, quem Casivelanus occiderat. Hanc deditionem Cesar alacriter acceptavit, obsidibus imperatis ac frumento, que illi lete ac celeriter complevere, nichil aliud petentes, quam ut occisi regis filium ab occisoris crudelitate protegeret. Qua in re Cesar precibus non egebat, quoniam adolescens ille iam inde sibi ab initio carus erat, nempe qui, ut manus sui hostis evaderet, ad eum adhuc in Gallia existentem supplex accesserat, susceptusque erat in gratiam. Trinovantium exemplum secute quinque urbes a
Abbreviated transcription (Latin):
nõ nisi capita peditũ extarẽt. Qribꝰ
emersis ad ripam intersiccos et
madidos acta res est. ita ut q aqs
madebant sanguine siccos made¬
facerent. atq in fuga uerterent
Et ut multa paucis expe dia cir¬
ca hec loca płima ꝑ id tp̃s uariis
quidem casibus gesta sũt prelia
uno tam̃ semꝑ euentu ubiq roã¬
ni uictores non sine picłis licet
multis ac grauib ꝙ se hostes silua¬
ru p̃sidio tuerent. et arrepta occa¬
sione elatebris erũpentes sepe roã¬
nas in uaderent legiones.seq il¬
lesos uñ uenerant armorũ leuita¬
te reciperẽt. Casiuellannꝰ ip̃e brita¬
nici belli dux. aꝑti prelu spe amis¬
sa omẽ insilius atq insidiis spẽ
locarat. Et dimissis equitib atq
peditib solis essedariis utrorũq
officia p̾stantib utebat᷑. Nũꝙͣ tñ
ille patentib sed pplexis ac dif¬
ficilib se se locis credere ausus ex
ab dito romanorũ actus. atq i¬

Expanded text:
nonnisi capita peditum extarent. Quibus nonnisi capita peditum extarent. Quibus emersis ad ripam, inter siccos et madidos acta res est ita, ut, qui aquis madebant, sanguine siccos madefacerent, atque in fugam verterent. Et ut multa paucis expediam, circa hec loca plurima per id tempus variis quidem casibus gesta sunt prelia, uno tamen semper eventu: ubique Romani victores, non sine periculis licet multis ac gravibus; quod se hostes silvarum presidio tuerentur et, arrepta occasione, e latebris erumpentes sepe Romanas invaderent legiones, seque illesos, unde venerant, armorum levitate reciperent. Casivelanus ipse, britannici belli dux, aperti prelii spe amissa, omnem in silvis atque insidiis spem locarat, et dimissis equitibus atque peditibus, solis essedariis utrorumque officia prestantibus utebatur. Numquam tamen patentibus ille, sed perplexis ac difficilibus sese locis credere ausus, ex abdito Romanorum actus atque i
Abbreviated transcription (Latin):
u̾si omẽs huic uni uiro uelut oĩ¬
um fortissimo et insule totius im¬
periũ. et ducatu belli unanimi de¬
liberatõe cõtulerãt. ¶Multa ꝗdẽ
apud seriptores de britanor mo¬
ribz locus hic ꝯtinet. que sciens
eadẽ rõne pretereo qua p̃terii sue¬
uoꝵ. mutata sũt oĩa. Ecce enĩ exẽ¬
pli gr̃a. ita de his scͥptum est. lepo¬
rem gallinã atq anserẽ gustare
fas non putant quor certe hodie
nõ gustum mõ s nec esum respu¬
unt. Omitto alia stultiora. de mo¬
rib ad res gestas redeo ¶Est ta¬
mesis britanie fiuuioꝵ primꝰ qui
trinouantũ olim nũc londonias
insule illius urbem regiã allurt
amnis est aũt uno tm ut auit lo¬
co pedib cũ difficultate uadabi¬
lis. Eo cum casruellaunꝰ magnas
copias cõtraxisset supuenit ad
locum cesanhostibq ꝯspectis in
Ad u̾sa ripa p̃misso equitatu et le¬
gionib sequi uissis uix credibili
feruore amnẽ tr̃asiit. cũ ex aquis

Expanded text:
versi omnes, et huic uni viro, velut omnversi omnes, et huic uni viro, velut omnium fortissimo, et insule totius imperium et ducatum belli unanimi deliberatione contulerant. Multa quidem apud scriptores de Britannorum moribus locus hic continet, que sciens eadem ratione pretereo, qua preterii Suevorum: mutata sunt omnia. Ecce enim exempli gratia ita de iis scriptum est. Leporem, gallinam atque anserem gustare fas non putant, quorum certe hodie non gustum modo, sed nec esum respuunt. Obmitto alia stultiora de moribus: ad res gestas redeo. Est Tamesis, Britannie fluviorum primus, qui Trinovantum olim, nunc Londonias, insule illius urbem regiam, alluit. Amnis est autem uno tantum, ut aiunt, loco pedibus cum difficultate vadabilis. Eo quum Casivelanus magnas copias contraxisset, supervenit ad locum Cesar, hostibusque conspectis in adversa ripa, premisso equitatu et legionibus sequi iussis, vix credibili fervore amnem transiit, quum ex aquis
Abbreviated transcription (Latin):
randis quantũ fieri posset nõ fa¬
bros tm̃ qui ex̾citum sequebant᷑
set accersitos ex galliis fatigauit
Neq aut cura ducis aut oꝑa mi¬
nistroꝵ fieri potuit quim quadra¬
ginta naues irreparabilit̾ piissẽt
Sic uictorem hoĩu natura iũce¬
bat. Seripsit p̾̃terea labieno quẽ
cis mare dimiserat ut legiones
sibi cõmissas extruendis classib
exerceret ¶Rebus aduersis utrũ¬
q ꝯpoĩtis dux quietis impatiẽs
ad solitas curas redit. et munitis
castris et sb̃ductis intra uallum
nauibus relictoq illis ut priꝰ pre¬
sidio ad hostes ire ꝯtendit. Set cos
miris auctos modis ꝯperit. unũ
in locum ꝯfluentib omĩb illorũ
copiis et duce electo cui casiuella¬
ino nom̃ fuit. Hic bellicosus erat
uir sempq cũ proximis decertare
solitus. Set nũc maiori externo
bello territi britani cen discordes
canes uiso lupo cõcordauerãt omi¬
sisq domesticis bellis in romaos

Expanded text:
randis, quantum fieri posset, non farandis, quantum fieri posset, non fabros tantum, qui exercitum sequebantur, sed accersitos ex Galliis, fatigavit. Neque aut cura ducis aut opera ministrorum fieri potuit, quin quadraginta naves irreparabiliter periissent. Sic victorem hominum natura vincebat. Scripsit preterea Labieno, quem cis mare dimiserat, ut legiones sibi commissas extruendis classibus exerceret. Rebus adversis utcumque compositis, dux quietis impatiens ad solitas curas redit et, munitis castris et subductis intra vallum navibus relictoque illis, ut prius, presidio, ad hostes ire contendit. Sed eos miris auctos modis comperit, unum in locum confluentibus omnibus illorum copiis et duce electo, cui Casivelano nomen fuit. Hic bellicosus erat vir semperque cum proximis decertare solitus; sed nunc maiore externo bello territi Britanni, ceu discordes canes viso lupo, concordaverunt; omissisque domesticis bellis, in Romanos
Abbreviated transcription (Latin):
lustris ferro expulit. At dũ pro¬
fugos longus sequi uellet. ꝓpt̾
locorum imꝑitiã aduce ꝓhibita
est. ¶hic quoq tẽpestas altera
classem romanã sic uexauitut
se ꝯtẽptu a gente mediterranea
penitus in dignari atq irasciui¬
deretur occeanus. et celestis ira
terrestrẽ rursus ꝑiucatiã coerceret
nõ enĩ tantũmodo anni alteriꝰ
equauit in cõmodũ. set trãscen¬
dit Qo ubi cesan aqnto atrio q̾
classi p̾fecerat nũtiatũ est illico
legiones quas ad insequẽduz
in quirendũq hostem miserat
ex itinere reuocauit omissisq
curis aliis ad in staurandã classẽ
totũ aĩu ad iecit ut oĩ nocturno
parit̾ ac diurno militũ labore ⁊¬
accepte calamitati sua iuigis cu¬
ra subueniat. Et primo quidez
in sub ducẽdis nauib et cu ca¬
stris uno ambitu ꝯciudendis
decem diex tp̃s expendit neqd
uł amari in terim uł ab hostibus
paterẽtur. de hinc in eisde repa¬

Expanded text:
lustris ferro expulit; at dum prolustris ferro expulit; at dum profugos longius sequi vellet, propter locorum imperitiam a duce prohibita est. Hic quoque tempestas altera classem romanam sic vexavit, ut se contemptum a gente mediterranea penitus indignari atque irasci videretur oceanus, et celestis ira terrestrem rursus pervicaciam coerceret. Non enim tantummodo damni alterius equavit incommodum, sed transcendit. Quod ubi Cesari a Quinto Atrio, quem classi prefecerat, nuntiatum est, illico legiones, quas ad insequendum inquirendumque hostem miserat, ex itinere revocavit; omissisque curis aliis, ad instaurandam classem totum animum adiecit, ut omni nocturno pariter ac diurno militum labore accepte calamitati sua iugis cura subveniat. Et primo quidem in subducendis navibus, et cum castris uno ambitu concludendis, decem dierum tempus expendit, ne quid vel a mari interim vel ab hostibus paterentur. Dehinc in eisdem repa
Abbreviated transcription (Latin):
tunc tandẽ destitutus estu ĩ pel¬
lente destinatũ iter pretͥmissea
Die demũ proximo ad illud ip̃r
litus ubi ãno supiore descẽdera
sub meridiẽ est ꝑuentu Neq ul¬
lus ibi hostis ĩuentus. Multi
quidẽ fuerant. s ut ex captiuis
est cognitum tam numerosa⁊
tãq instructa classe ꝯspecta stu¬
pore ac metu perurgente diffu¬
gerãt. atq in mõtana cõscẽde¬
rant. Qd̾ cesar intelligens e doc¬
tusq ubi eẽnt castra metatꝰ ĩ lic¬
tore et p̃sidio castris ac nauib ĩ¬
poĩto ad querendũ hostes rapit
exercitũ. Quib ꝑ noctẽ appĩquaᷤᷤ
mane illos in ꝯspectu habuit. Illi
uisis hostib occurrẽtes et ad ri¬
pam amnis altiore de loco ĩ pe¬
tum facientes ab equitatu cesa¬
reo fusi sunt in siluasq refuge¬
rãt.Ibi locum natura ualidum
trũcis ac trasuersis arborib uali¬
dissimũ effecerant. Eo tñ septiã
legio penetrauit ⁊ quasi feras

Expanded text:
tunc tandem destitutus estu impeltunc tandem destitutus estu impellente destinatum iter pretermiserat. Die demum proximo ad illud ipsum litus, ubi anno superiore descenderat, sub meridiem est perventum, neque ullus ibi hostis inventus: multi quidem fuerant. Sed, ut ex captivis est cognitum, tam numerosa tamque instructa classe conspecta, stupore ac metu perurgente, diffugerant atque in montana conscenderant. Quod Cesar intelligens, edoctusque ubi essent, castrametatus in litore, et presidio castris ac navibus imposito, ad querendum hostes rapit exercitum, quibus per noctem appropinquans, mane illos in conspectu habuit. Illi visis hostibus occurrentes, et ad ripam amnis altiore de loco impetum facientes, ab equitatu cesareo fusi sunt in silvasque refugerunt. Ibi locum natura validum truncis ac transversis arboribus validissimum effecerant. Eo tamen septima legio penetravit, et quasi feras
Abbreviated transcription (Latin):
cib hedius clam castris egredit᷑
et patriã uersus iter arripit. Qd̃
cũ cesar audisset nauigatõe reb¬
q õibus post hĩtis Equitatus ꝑtẽ
illum sequi ac reduceresim resista
occidere precipit. Ille cũ equitibus
assecutis redire ad cesarem iubere¬
tur ꝯtumacit̾ obstare et fidẽ comi¬
tum implorare.seq et liberũ et li¬
bera ortum ĩ patria proclamare
equites romaniut uissi erãt no¬
ciferantẽ seq manu protegẽte
circũeunt et obtrũcant equites
aũt hedui duce amisso ad cesarẽ
an uolentes an in niti redeunt.
cedemad nauiga¬
tõnez intermissar
cesar aĩum reflex̃
et relicto ĩgalliis¬
Slabieno cũ trib legionib et du¬
ob milib equitũ qui ⁊ portus
deffenderet. et exercitu oportuã
trasmitteret. et si quid noui illic
interris emgeret ꝯsiliũ tp̃ri ac
rebus ydoneũ nõ de esset. Ipe or¬
cidente sole funẽ soluit. et prospo
usq ad mediã noctẽ uẽto usus ⁊

Expanded text:
tibus Eduis clam castris egreditur tibus Eduis clam castris egreditur et patriam versus iter arripuit. Quod quum Cesar audisset, navigatione rebusque omnibus posthabitis, equitatus partem illum sequi ac reducere, sin resistat, occidere precipit. Ille, quum equitibus assecutis redire ad Cesarem iuberetur, contumaciter obstare et fidem comitum implorare seque et liberum et libera ortum in patria proclamare. Equites romani, ut iussi erant, vociferantem seque manu protegentem circumeunt et obtruncant. Equites autem Edui, duce amisso, ad Cesarem an volentes an inviti redeunt. cedem, ad navigationem intermissam Cesar animum reflexit, et relicto in Galliis Labieno cum tribus legionibus et duobus millibus equitum, qui et portus defenderet et exercitui opportuna transmitteret, et si quid novi illis in terris emergeret, consilium tempori ac rebus idoneum non deesset, ipse, occidente sole, funem solvit, et prospero usque ad mediam noctem vento usus, et
Abbreviated transcription (Latin):
iugu romane seruitutis excipe¬
ret ducere illos secũ uelle nõ ꝙ
eis egeat s ut qd̾ ingalliis non
auderet tr̃as mare de ductos int̾¬
ficiat mouebãt he uoces ĩ firmo¬
rum aĩos. ita ut aliquos iuram̃¬
to astringeret/ que cõi patrie u¬
tilia eẽnt ut cõi ꝯsilio gererent᷑
neq in omuib romanorũ ĩperio
ut deoꝵ pareret᷑. Nichil horu ce¬
sarem latebat. Ner adeo diuitiacũ
et heduos diligebatiut in illius
fratre atq illoru ciue nõ iusticiã
s clem̃tia exerceret neq supplici¬
is sed nũc minis nũc blanditiis
niteret᷑ ab iniquissima illũ intẽ¬
cione retrahere. Id cũ frustra eẽt
ad eam curam uertit aĩu ut oĩa
sͥ illius ꝯsilia uota eẽnt. proinide
cũ iam ꝓpe mẽsem uẽtis nauiga¬
tione dilata uotiua demũ trãqui¬
litas affulsisset exercitũ naues ꝯ¬
scendere cesar imperat. Multisq
dolentibus unus oĩuz donorix
ĩpium de trectare ausus cũ equi¬

Expanded text:
iugum romane servitutis excipeiugum romane servitutis exciperet; ducere illos secum velle, non quod eis egeat, sed ut, quod in Galliis non auderet, trans mare deductos interficiat. Movebant he voces infirmorum animos, ita ut aliquos iuramento astringeret, que communi patrie utilia essent, ut communi consilio gererentur, neque in omnibus Romanorum imperio, ut deorum, pareretur. Nichil horum Cesarem latebat, verum adeo Divitiacum et Eduos diligebat, ut in illius fratre atque illorum cive non iustitiam, sed clementiam, exerceret, neque suppliciis, sed nunc minis, nunc blanditiis, niteretur ab iniquissima illum intentione retrahere. Id quum frustra esset, ad eam curam vertit animum, ut omnia sibi illius consilia nota essent. Proinde quum iam prope mensem, ventis navigatione dilata, votiva demum tranquillitas affulsisset, exercitum naves conscendere Cesar imperat; multisque dolentibus, unus omnium Domnorix imperium detrectare ausus quum equi
Abbreviated transcription (Latin):
pessime uolũtatis. sic ut interdũ
sicut sup̃ diximus de eiꝰ supplici¬
o cogitasset. ad hec illum ĩ ocilio
suor iactasse ꝯstabat delatuz sibi
acesare patrie sue regnũ quã suꝑ¬
biam sui ciues iniquis tulere aĩs.
s potentie sue metu queri apud
cesarem nõ au debanthiis ex caĩs
reb intentũ et hostilis ai post se
dimittere minime expediẽs iu¬
dicabat. contra ille ut dimitteret᷑
instabat. atq obnxus orabat.⁊
friuolas p̃tendens p̃cib roẽs. hĩc
metũ maritii fastidii. qd̾ tã puo
maris inspatio utiq magnũ esse
nõ poterat. hinc religionẽ nescis
qua suã. qua se nauigare prohi¬
bitum asserebat. Cesar qui non
minus aĩum ꝙͣ uultu loquẽtis
aspiceret peticionẽ in iusta ꝯstã¬
tissime repulit. Ille indignãs cir¬
cũire prĩcipes ac terre̾ et nequa
rõne cesarem sequerent᷑ hortari
callido enĩ osilio id agunt gallia
suis pͥncipibus spoliata facilius

Expanded text:
pessime voluntatis, sic ut interdum, pessime voluntatis, sic ut interdum, sicut supra diximus, de eius supplicio cogitasset. Ad hec illum in concilio suorum iactasse constabat delatum sibi a Cesare patrie sue regnum; quam superbiam sui cives iniquis tulere animis, sed potentie sue metu queri apud Cesarem non audebant. His ex causis rebus intentum et hostilis animi post se dimittere minime expediens iudicabat. Contra ille, ut dimitteretur, instabat, atque obnixus orabat, frivolas pretendens precibus rationes, hinc metum maritimi fastidii, quod tam parvo maris in spatio utique magnum esse non poterat, hinc religionem nescio quam suam, qua se navigare prohibitum asserebat. Cesar, qui non minus animum, quam vultum, loquentis aspiceret, petitionem iniustam constantissime repulit. Ille indignans circumire principes ac terrere, et, ne qua ratione Cesarem sequerentur, hortari: callido enim consilio id agi, ut Gallia suis principibus spoliata facilius
Abbreviated transcription (Latin):
Adu̾sario accessisset. quiq aĩo mni¬
micus erat. hãc ob cãm multo etiã
inimicior fcũs ẽ. ¶Cesar extrene¬
ris ad illum quẽ dixi portum itiũ
uenit cũ ex̾citu. Illic classem totã
p̃paratã reperit. pret̾ sexagĩta na¬
ues q̃ in meldis feẽ erant quasq
areliquis procelle maris au̾terãt
atq ad litus uñ soluerãt reiecis¬
se ferebant. Norẽ quoq tocius ga¬
lici equitatus inuenit quatuor
milia erãt omẽs fere pͥnçipes
galliarum quorũ ꝑtem illa quã
sibi fidam rebus senserat dimittͬe
in aĩo habebat reliquos omẽs secũ
loco obsidum in britãniã traicere
motus se digresso in galliis orire¬
tur. quos p̾sentia fideliũ et ab sen¬
tia ꝑfidoru reprimi posse arbitra¬
batur. Erat inter alios donorix
heduus frater diuitiaci. hũc cesar
añ alios secũ ducẽ instituerat ꝙ
et eum magne apud suos oppini¬
ons eẽ nouerat et in romanos z¬

Expanded text:
adversario accessisset; quique animo iniadversario accessisset; quique animo inimicus erat, hanc ob causam multo etiam inimicior fetus est. Cesar ex Treveris ad illum, quem dixi, portum Itium venit cum exercitu. Illic classem totam preparatam reperit preter sexaginta naves, que in Meldis facte erant, quasque a reliquis procelle maris averterant atque ad litus, unde solverant, reiecisse ferebantur. Florem quoque totius gallici equitatus invenit quatuor millia erant omnes fere principes Galliarum; quorum partem illam, quam sibi fidam rebus senserat, dimittere in animo habebat, reliquos omnes secum loco obsidum in Britanniam traicere.erebatur, ne qui motus, se digresso, in Galliis orirentur, quos presentia fidelium et absentia perfidorum reprimi posse arbitrabatur. Erat inter alios Domnorix Eduus, frater Divitiaci: hunc Cesar ante alios secum ducere instituerat, quod et eum magne apud suos opinionis esse noverat, et in Romanos
Abbreviated transcription (Latin):
sauit ꝙ ad cum abinitio nõ ueni¬
sset ne pͥncipib simł digressis
plebs ꝑ in scitiam falli posset. et a
romana fide prauis fortasse ꝯsi¬
liis impulsa discedere. Ceter se ⁊
ciuitatez ip̃am in arbitrio suo ẽẽ
seq ad eum si p̃cepit ueĩre prono
aĩo paratũ. Cesar ꝙͣꝙͣ non ignarꝰ
un hec dẽa procederẽt ne tamen
tp̃s intreueris tereret ueĩre illuz
ad se russit. cum ducentis obsidi¬
bus inquibus et filius eius fuit
et ꝓpinq aliquot quẽ ueĩentem
leni or̃one cõplexus ad romane
amiticie ꝑseuerantiã cohortatur
cum primũ eẽt ad amicitiã ex hor¬
tandus Treuerorum tam̃ pͥmo¬
ribus noĩatim cingetorige con¬
mẽdauit nõ mõ quia ille sic meri¬
tus set quia et sibi expediens ui¬
debat̾ amicũ suum et. pͥ r̃ sua ĩ pa¬
tria multũ posse optimisq oĩb
carum ẽẽ. Enĩuõ indiciomarus ⁊¬
eam rem tulit egermetãtu sibi
populus gr̃e demi sentiens ꝙͣtu

Expanded text:
savit quod ad eum ab initio non venisavit quod ad eum ab initio non venisset, ne, principibus simul digressis, plebs per inscitiam falli posset et a romana fide pravis fortasse consiliis impulsa discedere. Ceterum se et civitatem ipsam in arbitrio suo esse, seque ad eum, si preceperit, venire prono animo paratum. Cesar, quamquam non ignarus, unde hec dicta procederent, ne tamen tempus in Treveris tereret, venire illum ad se iussit cum ducentis obsidibus, in quibus et filius eius fuit et propinqui aliquot. Quem venientem leni oratione complexus ad romane amicitie perseverantiam cohortatur, quum primum esset ad amicitiam exhortandus; Treverorum tamen primoribus nominatim Cingetorigem commendavit, non modo quia ille sic meritus, sed quia et sibi expediens videbatur amicum suum et populi romani sua in patria multum posse optimisque omnibus carum esse. Enimvero Indiciomarus eam rem tulit egerrime, tantum sibi popularis gratie demi sentiens, quantum
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitas proxima rheno est oĩu¬
q tñ gallie ciuitatũ eꝗtatu p̃ser¬
tim po̾tẽtissima Erant in ea urbe
ut assolet duo de potẽtia et pri¬
oritate certantes horũ noĩa erãt
Indiciomarus et cingetorix. pͥmꝰ
audito romani ducis ad uentu
equitũ peditũq ꝙͣ maximas pt̃
copias atq oĩa bello apta sũmo
studio parabat. Reliquã turba
sexu uel etate fragilẽ intra ardu¬
ẽna siluã dẽsissimã atq ĩ gentẽ
cũ reb fortunisq oĩu abdidit
ut curis aliis expeditõr bello ope¬
ram daret. alter uõ ꝯtrario ut in
talib fieri amat / ꝯsilio statĩ cesari
fines ingrediẽti se se obuũ et ob¬
sequio ꝓͥmptũ culit. Que cũ mł¬
ti et ip̃ius amoreerat enĩ carus
ppło et romani ex̾citus timore
sequerent᷑ Cognouit Indicioma¬
rus se delusum et ab oĩbus facile
posse destitui. Non aĩo gͦ s osilio
mutato sese cesari ꝑ nũcios excu¬

Expanded text:
civitas proxima Rheno est omniumcivitas proxima Rheno est omniumque tamen Gallie civitatum, equitatu presertim, potentissima. Erant in ea urbe, ut assolet, duo de potentia et prioritate certantes. Horum nomina erant Indiciomarus et Cingetorix. Primus, audito romani ducis adventu equitum peditumque, quam maximas potest, copias atque omnia bello apta summo studio parabat; reliquam turbam sexu vel etate fragilem intra Arduennam silvam densissimam atque ingentem cum rebus fortunisque omnium abdidit, ut curis aliis expeditior bello operam daret. Alter vero contrario, ut in talibus fieri solet, consilio statim Cesari fines ingredienti sese obvium et obsequio promptum tulit. Quem quum multi in ipsius amore erat enim carus populo et romani exercitus timore sequerentur, cognovit Indiciomarus se delusum et ab omnibus facile posse destitui. Non animo ergo, sed consilio mutato, sese Cesari per nuntios excu
Abbreviated transcription (Latin):
et romani ducis impium et ꝓpͥ¬
un fidem ac promissa ꝯtẽpserat.
¶Rebus ut erant rome cognitis
senatus ꝯsulto iugĩti dieꝵ supo¬
licacio instituta est.res ⁊ seculis
Nnuo de more
Cesar ex hibernis
initaliam uenit
pactis ꝯuẽtibus
cisalpine gallie
qd ano altero ĩ aĩo
habuerat ad illiricu prexit ubi
ꝯpositis quarũda motib ciui¬
tatũ puo tp̃ris lapsunnagnũ uie
spatiu eñisus ꝑ italiã in ulterio¬
rem galliam ad exercitũ rediit
¶Ibi qd̾ discedẽs uisserat classem
Samplius ꝙͣ sexcentaꝵ nauium
inuenit instructã. Collandata
militũ in dustria et oꝑib p̃sto¬
rum fide classem ip̃am ad portũ
itiũ tũe noĩcitrigĩta tm̃ passuu
milib ab insula semotu quo x¬
Oad transitu nullus est aptior ⁊
deduci impat. Ip̃e añ oĩa intre¬
ueros proficisci statuit. ꝙ eos nͦ
ꝯcilia frequẽtare notauerat nec
impia excipe. Ad hec germanos
ab eis solicitari fama erat qm ca

Expanded text:
et romani ducis imperium et propret romani ducis imperium et propriam fidem ac promissa contempserant. Rebus, ut erant, Rome cognitis, senatusconsulto viginti dierum supplicatio instituta est, res a seculis nnuo de more Cesar ex hibernis in Italiam venit. Peractis conventibus Cisalpine Gallie, quod ab anno altero in animo habuerat, ad Illyricum perrexit, ubi compositis quorumdam motibus civitatum, parvo temporis lapsu magnum vie spatium emensus per Italiam in ulteriorem Galliam ad exercitum rediit. Ibi, quod discedens iusserat, classem amplius, quam sexcentarum navium invenit instructam. Collaudata militum industria et operibus prefectorum fide, classem ipsam ad portum Itium tunc nomine, triginta tantum passuum millibus ab insula semotum, quo ad transitum nullus est aptior, deduci imperat. Ipse autem in Treveros proficisci statuit, quod eos nec concilia frequentare notaverat nec imperia excipere. Ad hec Germanos ab eis sollicitari fama erat, quoniam ea
Abbreviated transcription (Latin):
orbem collectis resistentiãq parã¬
tib clamor ortus ad sex milia ho¬
minũ cõtraxerat. quos oẽs qua¬
tuor horis et eo amplius paucitas
romana sustinuit. proq paucis
uulnerib multas mortes reddi¬
dit. At cum cesar qui nõ longe ab¬
erat rẽ sensiss auxilũ sius ferens
aduolanit. Quo ꝯspecto in fuga
uersi hostes et ad magnũ numeni
cesi sũt. ¶Die ĩ seq̃nti cesar labie¬
nũ cum legionib secum ebritãna
reuersis in morinos rebellantes ɨ¬
missit. qui cũ ꝑꝑ tẽporis siccitate
solitum paludu receptaculum
amisissent ferme omẽs ad obedi¬
entiam rediere. ¶Lituriꝰ aũt sabinꝰ
et arũculenis cotralegati aliim
menapios missi hostib nõ inuẽ¬
tis quos silue protexerãt ĩ cẽsis
edifitiis ac uastatis agris ad ce¬
sarem sunt reu̾si. Ip̃e aũt ĩ belgis
ex̾citus tociꝰ hibera disposuit. Eo
duaꝵ nõ amplius britanie urbi¬
um obsides uenerũt. Alie omẽs

Expanded text:
orbem collectis resistentiamque paranorbem collectis resistentiamque parantibus, clamor ortus ad sex millia hominum contraxerat, quos omnes quatuor horis et eo amplius paucitas romana sustinuit, proque paucis vulneribus multas mortes reddidit. Ac quum Cesar, qui non longe aberat, rem sensisset, auxilium suis ferens advolavit, quo conspecto, in fugam versi hostes et ad magnum numerum cesi sunt. Die insequenti Cesar Labienum cum legionibus secum e Britannia reversis in Morinos rebellantes misit; qui quum propter temporis siccitatem solitum paludum receptaculum amisissent, ferme omnes ad obedientiam rediere. Titurius autem Sabinus et Arunculeius Cotta, legati alii, in Menapios missi, hostibus non inventis, quos silve protexerant, incensis edificiis ac vastatis agris, ad Cesarem sunt reversi; ipse autem in Belgis exercitus totius hiberna disposuit. Eo duarum, non amplius, Britannie urbium obsides venerunt: alie omnes
Abbreviated transcription (Latin):
Et romanorũ paucitatẽ ⁊ prede
magnitudinẽ diuulgare/ insup
et oblatã celitus. ⁊ minime respu¬
endam ꝑpetue libertatis occasioẽ
Quorũ cum fidem publicã in ue¬
nisset assertõ equitu et peditu
turba ingens ad romana castra
ꝯfluxit. Contra quos cesar in aci¬
em legiones eduxit et p̃lio uic¬
tor ꝓfugos in secutus omẽs fu¬
ditipłimos interfecit incensisq
late finib in castra remeauit. Se¬
cute sunt legatoẽs hostiũ pacem
ueniãq pete̾ntiũ. Quib cesar pp
pfidia obsides duplicauit. eosq
in gallias duci iussit. quo ip̃e na¬
iigacione ꝓspera est reu̾sus. Due
ex omĩb areliquis uento abstra¬
cte et adlitus aliud delate erãt.
Equib cũ trecẽti egressi in terra
ad idmana castra ꝓperarẽtꝰ morim
quidam quos placatos cesar arbi¬
trabat᷑. nõ tã odio ꝙ spe prede ĩ iti¬
nere hos ĩ uadunt. edicũtq ut si
mori nolint arma deponãt. Ro. ĩ

Expanded text:
et Romanorum paucitatem et prede et Romanorum paucitatem et prede magnitudinem divulgare, insuper et oblatam celitus et minime respuendam perpetue libertatis occasionem. Quorum quum fidem publicam invenisset assertio, equitum et peditum turba ingens ad romana castra confluxit. Contra quos Cesar in aciem legiones eduxit, et prelio victor profugos insecutus omnes fudit, plurimos interfecit, incensisque late finibus, in castra remeavit. Secute sunt legationes hostium pacem veniamque petentium, quibus Cesar propter perfidiam obsides duplicavit eosque in Gallias duci iussit, quo ipse navigatione prospera est reversus. Due ex omnibus a reliquis vento abstracte et ad litus aliud delate erant. E quibus quum trecenti egressi in terram ad romana castra properarent, Morini quidam, quos placatos Cesar arbitrabatur, non tam odio, quam spe prede, in itinere hos invadunt edicuntque, ut, si mori nolint, arma deponant. Romanis in
Abbreviated transcription (Latin):
nis in castris libere uersarẽt legioẽ
aũt ꝯspecta e silius eruperãt. eãq
equis atq esse dariis cucũdeder̃t
quib eo tp̃re sic utebant ut ⁊ leui¬
tate equitũ p̃starẽt et peditum
furmitatẽ.et iam legio impetum
numeꝵq hostiu substinẽ amplĩ
uix poterat dum castror custodes
Cesarem certiorẽ facuĩt puluerez
ta erat ꝑte ꝯsurgere fatun qd̾ erat
augurio aĩ app̃hendit arreptisq ar¬
mis illuc ꝓperans cũ ꝑte ex̾citus
muenit legionẽ in ultimis labo¬
rantem. Non fuit opus p̃lio. Sola
cesaris p̃sentia sius metu hostib
uictoria enpuit. Siue aũt hora
serior dieissuie alia eũ causa tenue¬
rit suos ꝑiculo liberasse ꝯtentus
in tactis hostib castra repetiit pxi¬
mis dieb tante fuerũt tẽpestates
ut romanos sub tentoriis britã¬
nos in opidis detinerent. ¶post
hec nõ destiterũt hostes ꝑ legatos
ad bellum totã insulã concitare.

Expanded text:
nis in castris libere versarentur; legione nis in castris libere versarentur; legione autem conspecta, e silvis eruperant eamque equis atque essedariis circumdederant; quibus eo tempore sic utebantur, ut et levitatem equitum prestarent et peditum firmitatem. Et iam legio impetum numerumque hostium sustinere amplius vix poterat, dum castrorum custodes Cesarem certiorem faciunt, pulverem ta erat, parte consurgere. Statim, quod erat, augurio animi apprehendit, arreptisque armis, illuc properans cum parte exercitus invenit legionem in ultimis laborantem. Non fuit opus prelio: sola Cesaris presentia suis metum, hostibus victoriam eripuit. Sive autem hora serior diei, sive alia eum causa tenuerit, suos periculo liberasse contentus, intactis hostibus, castra repetiit. Proximis diebus tante fuerunt tempestates, ut Romanos sub tentoriis, Britannos in oppidis detinerent. Post hec non destiterunt hostes per legatos ab bellum totam insulam concitare,
Abbreviated transcription (Latin):
barbanca cogitabat. Set nulla
re deicipoterat sup̃ humanũ mo¬
dum altus aĩus et in uictus ⁊ fru¬
m̃ta igit̾ ex agris uicisq omĩbus
in castra quotidie et nauib q̃ ire¬
parabilit̾ quasse erant dissolutis
ex eaꝵ mã alias reffici et qd̾ deea
ex galiis cõuchi faciebat. Idq tã¬
ta ducis solicitudine tanto mili¬
tum studio gestum est ut ex oĩb
nõ amplius ꝙͣ duodeci in totũ
ꝑditis relique ad nauigandi usu
refermate in ancoris starẽt. sic qͣi
reddita ad salutẽ uia aĩos militu
prouidẽtia sui ducis ereuerat. Ibat
assidue frum̃tatũ ꝑs ex̾citus. cõtig̃¬
qr dic quoda ut legione septima
ad id ip̃m de more ꝓfẽabarbari ꝗ
eo uẽturã ex ordinẽ cogitarẽt qd̃
iam aliis ĩꝑtibus inuenta frumẽ¬
ta dieb p̃cẽdentib abstullissẽt noc¬
turnis ea p̃stolarent᷑ insidiis. cũ
tñ nulla suspitio belli eẽt s ruricole
passim et inagris uagarẽt᷑i et roã¬

Expanded text:
barbaricam cogitabat. Sed nulla barbaricam cogitabat. Sed nulla re deici poterat supra humanum modum altus animus et invictus. Et frumenta igitur ex agris vicisque omnibus in castra quotidie, et navibus, que irreparabiliter quasse erant, dissolutis, earum materia alias refici, et quod deerat, ex Galliis convehi faciebat. Idque tanta ducis sollicitudine, tanto militum studio gestum est, ut ex omnibus non amplius quam duodecim in totum perditis relique ad navigandi usum reformate in anchoris starent. Sic quasi reddita ad salutem via, animos militum providentia sui ducis erexerat. Ibat assidue frumentatum pars exercitus, contigitque die quodam, ut legione septima ad id ipsum de more profecta, barbari, qui eo venturam ex ordine cogitarent, quod iam partibus in aliis inventa frumenta diebus precedentibus abstulissent, nocturnis eam prestolarentur insidiis, quum tamen nulla suspicio belli esset, sed ruricole passim et in agris vagarentur, et roma
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ adu̾sitates cesareas nume¬
retur Qua de re ꝯstematõ ĩgẽs
ac mesticia tocius ex̾citus ꝯsecu¬
ta est. Nam neq alia classis qua
redirẽt erat. neq ad hanc ip̃am
reparandam uł materia uł facł¬
tas. et in gallia hibernandũ ẽẽ
cedebat et altera dolẽdi cã ac
timendi.Si quidẽ britãnie pͥn¬
cipes quos in fidem romanoꝵ¬
non amor s pauor attraxerat oĩa
illis de esse cum cernerẽt naues.
equites frum̃tu nec stare illos poᷤ¬
ucitate castroꝵ exangustiis me¬
tientes. ꝙ neq equitatus n im¬
pedũta set sole ibi erant legioẽs
cõcepunt spem ut fit ex alienis
malis. ac reiectis adulacõnibus
quib cesarem ceperant promere
in britãniã traiceret hĩto de hiis
reb int̾se colloquio rebellarũt Ce¬
sar nõdũ ꝯuiratõe patesṫa ex di¬
latõe tñ obsidu qui promissi er̃ti
ex adu̾sitate preterea que sibi ac¬
ciderat mutatã cũ fortuna fidem

Expanded text:
inter adversitates cesareas numeinter adversitates cesareas numeretur. Qua de re consternatio ingens ac mestitia totius exercitus consecuta est. Nam neque alia classis, qua redirent, erat, neque ad hanc ipsam reparandam vel materia vel facultas, et in Gallia hibernandum esse, cedebat et altera dolendi causa ac timendi. Siquidem Britannie principes, quos in fidem Romanorum non amor, sed pavor, attraxerat, omnia illis deesse quum cernerent, naves, equites, frumentum, nec stare illos diuucitatem castrorum ex angustiis metientes, quod neque equitatus neque impedimenta, sed sole ibi erant legiones, conceperunt spem, ut fit, ex alienis malis; ac reiectis adulationibus, quibus Cesarem ceperant promererin Britanniam traiceret; habito de his rebus inter se colloquio, rebellarunt. Cesar, nondum coniuratione patefacta, ex dilatione tamen obsidum, qui promissi erant, ex adversitate preterea, que sibi acciderat, mutatam cum fortuna fidem
Abbreviated transcription (Latin):
et u̾ba magnifica cẽturionatus
honore remunerauit ¶Incidit
p hos dies res pua quidem deũ
set euẽtu magna atq picłosa
Naues in galliis dimisse quib
inerat equitatꝰ paucis post ce¬
sarem diebr sedo funẽ uento sol¬
uerãt. cñq britanicis iam lito¬
rib ꝓpĩquãtes in ꝯspectu suor
eẽnt tantis repẽte tẽpestatibus
ꝯquassate sunt ut omẽs undi¬
q spargerent᷑ et alique unde
uenerant iuolentia pelagi u̾te¬
rent. alie ad alterã partẽ insule
sũmo cũ discrimine cogerent᷑
Quim etiã naues alie et longe
et onerarie in quib exercitus
trasportatus erat ꝙius litori
herentes sic procellis tumescẽ¬
tib aulse atq opp̃sse sũt ut ro¬
manã audatiar mundi finibr
nõ otentã ertraq orbez bella q̃¬
rentẽ terre limes ultinus casti¬
gare uderet occeanus. deniqr
Sic disiecte omẽs sie ꝑditis ar¬
mam̃tis aut fracte aut ĩ utiles
redoite uidebant̾ut merito ħ

Expanded text:
et verba magnifica centurionatus et verba magnifica centurionatus honore remuneravit. Incidit per hos dies res parva quidem dictu, sed eventu magna atque periculosa. Naves in Galliis dimisse, quibus inerat equitatus, paucis post Cesarem diebus secundo funem vento solverant, quumque britannicis iam litoribus propinquantes in conspectu suorum essent, tantis repente tempestatibus conquassate sunt, ut omnes undique spargerentur, et alique, unde venerant, violentia pelagi verterentur, alie ad alteram partem insule summo cum discrimine cogerentur. Quin etiam naves alie, et longe et onerarie, in quibus exercitus transportatus erat, quamvis litori herentes, sic procellis tumescentibus avulse atque oppresse sunt, ut romanam audaciam mundi finibus non contentam extraque orbem bella querentem terre limes ultimus castigare videretur oceanus. Denique sic disiecte omnes, sic, perditis armamentis, aut fracte aut inutiles reddite videbantur, ut merito hec
Abbreviated transcription (Latin):
te iacłatus tandẽ oĩb ab sũptis
stricto obuios mucrone unuz¬
quẽq ut se primus obtulerat
nũc scuto nũc gladio excipiẽs
ac prosternẽs diu utriq ꝑtiu
ad mirabille p̃buit spectacłu
et tot miliũ in litore dimicãti¬
um ad se unũ intuendũ ocłos
atq ora cõuertit. Cñ iam deĩq
nõ ut ĩ armatũ uirũ set ut ĩ tur¬
ri munita õi nisuira pudorq
hostiu infurorẽ u̾sus in cũbetͣ
Iamq et femur ingẽti trasfiss
celo et uultum saxo Scussus gra¬
ni clipeoq et galea ictuũ in dis¬
iectis gladio ad extremũ fracto
sed impensis egregie pene iaz
exarmatus ad huc tam̃ lorica
graius duplici se in undas sua
oꝑa hostiũ sanguine rubicũdas
iniecit. ac reuersus adsues m̃i
gloriam merebat᷑ ueniã postu¬
lauit. nẽpe eñ Cesarem ospe xis
parce inquit optime imperator
arma ꝑdidi. At ille sũmus exti¬
mator meritoꝵ cui sub cculis
gesta res erat et fc̃aniri fortia

Expanded text:
te, iaculatus; tandem omnibus absumptis, te, iaculatus; tandem omnibus absumptis, stricto obvios mucrone, unumquemque, ut se primus obtulerat, nunc scuto nunc gladio excipiens ac prosternens, diu utrique partium admirabile prebuit spectaculum, et tot millium in litore dimicantium ad se unum intuendum oculos atque ora convertit. Quumque iam denique non ut in armatum virum, sed ut in turrim muurorem versus incumberet; iamque femur ingenti transfixus telo et vultum saxo contusus, gravi clipeoque et galea ictuum vi disiectis, gladio ad extremum fracto sed impensis egregie, pene iam exarmatus, adhuc tamen lorica gravis duplici, se in undas, sua opera hostium sanguine rubicundas, iniecit, ac reversus ad suos, unde gloriam merebatur, veniam postulavit. Nempe quum Cesarem conspexisset: Parce, inquit, optime imperator; arma perdidi. At ille summus estimator meritorum, cuius sub oculis gesta res erat, et facta viri fortia
Abbreviated transcription (Latin):
runt. ip̃i seq suasq urbes cesari in¬
sinuare oĩ studio satagẽtes. ¶pa¬
ulo minus festinatõ unũ michi
uirũ abstulit. quẽ in mediũ uir¬
tus eius et fama restituent. Is ẽ
Marcus cesius sceua mles ce saĩs
qui hoc ip̃o quẽ p̾misimꝰ ad insu¬
lam appulsu stopłm litori proxi¬
mũ plenũ turbis hostiũ cõtuitꝰ
cũ quatuor tm̃̃ cõmilitonibus
tĩba eo trasuectus et egregia pa¬
ucitate barbaricã multitudinẽ
est aggressus. Cumq int̾pug¬
dum estus equorri refluxu inter¬
stitiũ illud qd̾ scopłm ab insula
dirimebat aquis ex oneratum
tr̃asitum nõ negaret.atq ĩo bar¬
baror ingens copia suis auxi¬
lio ad uenisset reliquis quatuo
iusto pauore ꝑteritis et abiectis
uł orãti forsan socio dimissis pi¬
lis solus sccua contra hostium
ꝯcc̃e stetit in mobilis et sua et co¬
ntũ unꝰ quq militu pila in
hostiũ mẽbra nullo in cassu eñ¬

Expanded text:
runt, ipsi seque suasque urbes Cesari inrunt, ipsi seque suasque urbes Cesari insinuare omni studio satagentes. Paulominus festinatio unum michi virum abstulit, quem in medium virtus eius et fama restituent. Is est Marcus Cesius Sceva, miles Cesaris, qui hoc ipso, quem premisimus, ad insulam appulsu scopulum litori proximum plenum turbis hostium contuitus, cum quatuor tantum commilitonibus cimba eo transvectus, et egregia paucitate barbaricam multitudinem est aggressus. Quumque inter pugnandum estus equorei refluxu interstitium illud, quod scopulum ab insula dirimebat, aquis exoneratum transitum non negaret, atque ideo barbarorum ingens copia suis auxilio advenisset, reliquis quatuor iusto pavore perterritis et abiectis vel oranti forsan socio dimissis pilis, solus Sceva contra hostium aciem stetit immobilis, et sua et comitum unus quinque militum pila in hostium membra, nullo incassum eun
Abbreviated transcription (Latin):
sa ꝑꝑ locorũ iniquitatẽ. postꝙͣ nõ
terra omnes attigerãt collecti ĩ
unũ et reducti ad solitũ pugne
genus alio ĩ petu in uecti fudert
adu̾sarios. fuissetq clanior uctori¬
a si ad insequẽdum profugos eq¬
legatos ad cesarem mitterẽt. et de¬
dicionẽ et obsides et quicqd iuc¬
torib ucti debent offerẽtes. Cũ
hiis et comius rediit/ quẽ ad eos
ut diximꝰ premissu et comissa
edere incipientẽ uĩclis astrĩxerãt
Nũc solutur remttẽtes molati
culpam in multitudinẽ reflexe¬
rũt. ⁊ errori publico ueĩam peti¬
eñit. Quib cesar acriter ĩ crepitiᷤᷤ
ꝙ pace plegatos ultro ex petita
et obtenta bellum intullissẽt ho¬
stilia in amicos ausilueĩa tñ sup¬
plicib nõ negauit quã negare
nec nou̾at nec solebat partĩ datis
ꝑtim promissis obsidib pax ꝯ¬
uenta est. prĩcipes britanorum
turbas ad agriculturã reuti iuisse¬

Expanded text:
sa propter locorum iniquitatem. Postquam sa propter locorum iniquitatem. Postquam vero omnes terram attigerant, collecti in unum et reducti ad solitum pugne genus, alio impetu invecti fuderunt adversarios; fuissetque clarior victoria, si ad insequendum profugos eqlegatos ad Cesarem mitterent, et deditionem et obsides et, quidquid victoribus debent victi, offerentes. Cum his et Comius rediit, quem ad eos, ut diximus, premissum et commissa edere incipientem vinculis astrinxerant, nunc solutum remittentes violati culpam in multitudinem reflexerunt, et errori publico veniam petierunt. Quibus Cesar acriter increpitis, quod pace per legatos ultro expetita et obtenta bellum intulissent, hostilia in amicos ausi, veniam tamen supplicibus non negavit, quam negare nec noverat nec solebat. Partim datis partim promissis obsidibus, pax conventa est. Principes Britannorum turbas ad agriculturam reverti iusse
Abbreviated transcription (Latin):
terruit. ubi aũt sagittarũ imber
ac tonitrua torm̃torũ in hostilẽ
aciem incidere parũper referre
pedem hostes inceꝑant.Nec dũ
tamen romanisese undis crede¬
re ausi ip̃is e puppibus p̃liabant᷑
donec aquilifer decime legioĩs
quã amabat cesar alta deos oras
uoce ut felicit̾ legioni succederet
qd̃ parabat u̾sus ad comites de¬
silite in quit influctus ⁊ seꝗmi¬
ni me cõmilitones mei qcunq
nõ uultis hanc aquilã hostibus
illudenda tradere.Si uiri estis
prospera cũta ꝓueniẽt.si minus
ego saltem debitũ meũ rei.p. ac ro¬
mano imꝑio bona fide ꝑsoluero
hec exclamans medios ĩ fluctus
mira alacritate desiluit. atq ut
primũ terram pedibus attigitu
gressu rapido ferre aquilã ĩ hostes
cepit uirtutis exẽplo ⁊ pudore
nobili incitati omnes nõ solum
qui in illa set qui in cũtis erant
nauibus in undas atq inde ĩ ho¬
stes ruũt. pugna atror exoritur
diuq amceps et romanis ad uer¬

Expanded text:
terruit. Ubi autem sagittarum imber terruit. Ubi autem sagittarum imber ac tonitrua tormentorum in hostilem aciem incidere, parumper referre pedem hostes inceperunt. Necdum tamen Romani sese undis credere ausi ipsis e puppibus preliabantur, donec aquilifer decime legionis, quam amabat Cesar, alta deos orans voce, ut feliciter legioni succederet quod parabat, versus ad comites: Desilite, inquit, in fluctus et sequimini me, commilitones mei, quicumque non vultis hanc aquilam hostibus illudendam tradere. Si viri estis, prospera cuncta provenient; si minus, ego saltem debitum meum reipublice ac romano imperio bona fide persolvero. Hec exclamans, medios in fluctus mira alacritate desiluit atque, ut primum terram pedibus attigit, gressu rapido ferre aquilam in hostes cepit. Virtutis exemplo et pudore nobili incitati omnes, non solum qui in illa, sed qui in cunctis erant navibus, in undas atque inde in hostes ruunt. Pugna atrox exoritur, diuque anceps et Romanis adver