comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uniuersarũ. Namq achei licet ꝑciui¬
tates uelut ꝑ membra diuisi sint unuͣ
tamen corpus ⁊ unũ imꝑiũ habe̾t.
singłarũq urbiũ ꝑicula mutius ui¬
ribꝰ ꝓpulsant. Querentibꝰ gͥ romanis
causam belli. tempestiuȩ fortunam
querela sparthanoꝵ optulit. quoꝵ
agros achei ꝓpt̾ mutuũ odiũ ppłaban¬
tur. Sparthanis a senatu responsũ
est. legatos se ad inspitiendas res so¬
tioꝵ et ad iniuriã demendã ingre¬
tiam missuros. S legatis occulta man
data sunt. ut corpꝰ acheoꝵ dissolue¬
rent. singłasq urbes ꝓprii iuris face¬
rent. quo facilius ⁊ ad obseqͥum coge¬
rentur. ⁊ si quȩ urbes contumaces
essent. traicerentur. Igitur legatio
om̃ium ciuitatũ pͥncipibꝰ corinthũ
euocatis. decretũ senatus recitat. qͥd
consilii habeant aꝑuint. expedire
om̃ibꝰ dicunt ut singłȩ ciuitates sua
iura. ⁊ suas leges habeant. Qd ubi
om̃ibus innotuit. ueluti in furorem

Expanded text:
universarum. Namque Achaei, licet per civiuniversarum. Namque Achaei, licet per civitates veluti per membra divisi sint, unum tamen corpus et unum imperium habent singularumque urbium pericula mutuis viribus propulsant. Quaerentibus igitur Romanis causam belli tempestive Fortuna querelam Spartanorum obtulit, quorum agros Achaei propter mutuum odium populabantur. Spartanis a senatu responsum est, legatos se ad inspiciendas res sociorum et ad iniuriam demendam in Graeciam missuros;sed legatis occulta mandata data sunt, ut corpus Achaeorum dissolverent singulasque urbes proprii iuris facerent, quo facilius et ad obsequium cogerentur et, si quae urbes contumaces essent, traicerentur. Igitur legati omnium civitatium principibus Corinthum evocatis decretum senatus recitant, quid consilii habeant aperiunt;expedire omnibus dicunt, ut singulae civitates sua iura et suas leges habeant. Quod ubi omnibus innotuit, veluti in furorem
Abbreviated transcription (Latin):
alexandro ⁊ philippo cȩpit. captũq ad
consulẽ duxerunt. Macedonia agara¬
no qui pͥmus in ea regnauit usq ꝑsen.
xxx. reges habuit. Quoꝵ sub regno fu-¬
it quide annis. deccc.xxxiiii. s rerũ
ñnisi. Q duobꝰ annis potita. ita cũ in
ditionẽ romanoꝵ cessisset. magistrati¬
bus ꝑsingłas ciuitates constitutis. libe¬
ra facta est. legesq quibꝰ adhuc utit᷑.
a paulo accepit: ȩtholor. Uniu̾sarum
urbium senatus cum conugibꝰ ⁊ libe¬
ris qui dubia fide fuerant. romam
missus. ibiq ne inpatria aliqͥd noua¬
ret. dui tentus. egrȩq ꝑ multos annoᷤ
legationibꝰ ciuitatũ senatu fatigato.
in patriam quisq suam remissus ẽ.
donibꝰ subac¬
uiribꝰ pͥnci¬
pum capti-¬
uitate debi¬
litatis. soli ad¬
huc ex gretia uniusa. achei nimis
potentes tc̃ temꝑis romanis uideban¬
tur. non ꝓpter singłarũ ciuitatum
nimias opes. sed ꝓpter conspirationẽ

Expanded text:
Alexandro et Philippo, cepit captumque ad Alexandro et Philippo, cepit captumque ad consulem duxit. Macedonia a Carano, qui primus in ea regnavit, usque Perseum XXX reges habuit. Quorum sub regno fuit quidem annis DCCCCXXIV, sed rerum non nisi CL duobus annis potita. Ita cum in dicionem Romanorum cessisset, magistratibus per singulas civitates constitutis libera facta est legesque, quibus adhuc utitur, a Paulo accepit. Aetolorum universarum urbium senatus cum coniugibus et liberis, qui dubia fide fuerant, Romam missus, ibique, ne in patria aliquid novaret, diu detentus, aegreque per multos annos legationibus civitatium senatu fatigato in patriam quisque suam remissus est.donibus subacviribus principum captivitate debilitatis soli adhuc ex Graecia universa Achaei nimis potentes tunc temporis Romanis videbantur, non propter singularum civitatium nimias opes, sed propter conspirationem
Abbreviated transcription (Latin):
mum per se om̃ibus psagientibꝰ. finẽq
macedonici regni portendi uaticinan¬
tibus. in ea pugna. m̃. catho oratoris
filius dũ intex̾ confertissimos hostes in¬
signiter dimicat. equo dilapsus. pede-¬
stre pͣliũ adgreditur. Nam cadentem
manipulus hostiũ cũ horrido clamore
ueluti iacentẽ obtruncatuꝰ circu̾stete.¬
rat. at ille citus corꝑe collecto magnaᷤᷤ
strages edidit. Cum ad unuꝰ opprimen¬
dũ undiq hostes conuolarent. dum
ꝓcerũ quendã petit. gladius ei ẽ ma¬
nuelapsus. in mediam cohortẽ hostiũ
decidit. adquẽ recuꝑandũ umbone
se ꝓtegens inspectante utͦq exercitu.
inter hostiũ mucrones sese immersit.
Recollectoq gladio. multis uulneribꝰ
exceptis. ad suos cũ clamore hostiũ re-¬
uertit᷑. Nuius audatiã cȩt̾i imitati uic¬
toriam peperere. ꝑseus rex fuga cum
decem milibꝰ talentoꝵ samotraciã de-¬
fertur. Quem gneus octauus ad ꝑseqͤn¬
dum missus a consule. cũ duobꝰ filiis

Expanded text:
um Perseo omnibus praesagantibus finemque Macedonici regni portendi vaticinantibus. In ea pugna M. Cato, oratoris filius, dum inter confertissimos hostes insigniter dimicat, equo delapsus pedestre proelium adgreditur. Nam cadentem manipulus hostium cum horrido clamore veluti iacentem obtruncaturus circumsteterat; at ille citius corpore collecto magnas strages edidit. Cum ad unum opprimendum undique hostes convolarent, dum procerum quendam petit, gladius ei e manu elapsus in mediam cohortem hostium decidit;ad quem recuperandum umbone se protegens inspectante utroque exercitu inter hostium mucrones sese inmersit recollectoque gladio multis vulneribus exceptis ad suos cum clamore hostium revertitur. Huius audaciam ceteri imitati victoriam peperere. Perseus rex fuga cum decem milibus talentum Samothraciam defertur, quem Cn. Octavius ad persequendum missus a consule cum duobus filiis,
Abbreviated transcription (Latin):
uincla coniceret᷑. constantissime dixerat sĩ
suetoniꝰ refert. cͣtinuo se ab eodẽ s imparo¬
re soluendũ. imꝑiũ adeptus ẽ. Relictoq
in castris ad ꝓcurationẽ obsidionis iheros

Expanded text:
vincula conjiceretur, constantissime dixerat sicut vincula conjiceretur, constantissime dixerat sicut Suetonius refert continuo se ab eodem, sed imperatore, solvendum, imperium adeptus est, relictoque in castris ad procurationem obsidionis Hiero
Abbreviated transcription (Latin):
qͥdẽ s turbida tyrannoꝵ tepestate discus¬
sa. tranqͥlla sub uespasiano duce serenitaᷤᷤ
rediit. Nãq ut paulo altiꝰ repetã. iudȩiptꝰ
passionẽ. xp̃i destituti in totũ gr̾adi. cum
om̃ibꝰ undiq malis cͥcũuenirent᷑. quibꝰdã
in carmelo monte seducti sortibꝰ. quȩ porꝰ¬
tenderent exortos ã iudȩa duces rerũ poti¬
turos fuisse. pͣdictumq ad setrahentes. in¬
rebellionẽ exarserunt. extinctisq romanis
p̃sidiis. legatũ quoq syriȩ suppetias feren¬
tẽ. rapta aqͥla. ⁊ cȩsis copiis fugauert adhoꝰ
uespasianꝰ a nerone missus. titũ filiũ suum
maiorẽ int̾ legatos habuit. Naͣmultas ⁊ ua¬
lidas legiones secũ in syriã traiecit. ltaq cũ
udȩos multis eoꝵ oppidis captis in urbeihe¬
rosolimoꝵ p̃cipue obdiẽ festũ c̃gregatos ob¬
sidione clausisset. cognita neronis morte.
hortatu plurimoꝵ regũ ⁊ ducũ. maxime is¬
sephi uidȩoꝵ ducis sententia. qui captꝰ cũ ii

Expanded text:
dem, sed turbida tyrannorum tempestate discussa, tranquilla sub Vespasiano duce serenitas rediit. Namque ut paulo altius repetam, Judaei post passionem Christi destituti in totum gratia Dei, cum omnibus undique malis circumvenirentur, quibusdam in Carmelo monte seducti sortibus, quae portenderent exortos a Judaea duces rerum potituros fore, praedictumque ad se trahentes, inebellionem exarserunt. Exstinctisque Romanis praesidiis, legatum quoque Syriae suppetias ferentem, rapta aquila et caesis copiis, 479 fugaverunt. Ad hos Vespasianus a Nerone missus, Titum filium suum majorem inter legatos habuit. Nam multas et validas legiones secum in Syriam trajecit. Itaque cum Judaeos, multis eorum oppidis captis, in urbem Hierosolymorum, praecipue ob diem festum congregatos, obsidione clausisset, cognita Neronis morte, hortatu plurimorum regum et ducum, maxime Josephi Judaeorum ducis sententia, qui captus, cum in
Abbreviated transcription (Latin):
reciꝑet. a filio quẽ sotium regni fece¬
rat. in itinere interficit᷑. Qui ñ dissi¬
mulato parricidio. uelut hostẽ ñ pa-¬
trem int̾fecisset. ꝑsanguinẽ eius cur-¬
rum egit. ⁊ corpus abici in sepultum
iussit. Dũ hȩc aput bactros gerunt᷑.
interim int̾ parthos ⁊ medos bellu̾
oritur. Cum uarius utriusq ppłi ca-¬
sus fuisset. ad postremũ uictoria pe¬
nes parthos fuit. llis uiribꝰ auctus
nitridates. mediȩ bacasin p̃ponit.

Expanded text:
reciperet, a filio, quem socium regni fecereciperet, a filio, quem socium regni fecerat, in itinere interficitur, qui non dissimulato parricidio, velut hostem, non patrem interfecisset, et per sanguinem eius currum egit et corpus abici insepultum iussit. Dum haec apud Bactros geruntur, interim inter Parthos et Medos bellum oritur. Cum varius utriusque populi casus fuisset, ad Postremum victoria penes Parthos fuit. His viribus auctus Mithridates Mediae Bacasin praeponit
Abbreviated transcription (Latin):
it. nec multo ptꝰ decessit pluribꝰ filiis
relictis. Quibus pͣteritis. fr̃i potissi¬
mũ mitͥdati. insignis uirtutis uiro.
reliqͥt imꝑiũ. plus regio quã patͥo
deberi nomini ratꝰ potiusq patriȩ
quã liberis consulendũ. Fode ferme
temꝑe. sicut in parthis mitͥdates. ita
in bactris eucratides. magni uterq
uiri regna ineunt. S parthoꝵ fortu¬
na felicior. ad sũmũ hoc duce imꝑii
fastigiũ eos duxit. Bactriani aute̾m
ꝑuaria bella iactati. non regnum
tantũ. uerũ etiam libertatẽ amisert᷑.
indoꝵq bellis fatigati. ad postremum
ꝗb inualidioribꝰ parthis uelut ex san¬
guines oppressi sunt. Multa tam eucra¬
tides bella. magna uirtute gessit. Qui¬
bus attritus. cum obsidionẽ demetrii
regis indoꝵ pateretur. cum . ccc. mili¬
tibꝰ. Lx. milia hostiũ. assiduis eruptio¬
nibus uicit. Quinto itaq m̃se lib̾atus.
indiã in potestatẽ redegit. Unde cũ se

Expanded text:
it nec multo post decessit pluribus filiis it nec multo post decessit pluribus filiis relictis,quibus praeteritis fratri potissimum Mithridati, insignis virtutis viro, reliquit imperium, plus regio quam patrio deberi nomini ratus potiusque patriae quam liberis consulendum. Eodem ferme tempore, sicut in Parthis Mithridates, ita in Bactris Eucratides, magni uterque viri, regna ineunt. Sed Parthorum fortuna felicior ad summum hoc duce imperii fastigium eos perduxit. Bactriani autem per varia bella iactati non regnum tantum, verum etiam libertatem amiserunt, Indorumque bellis fatigati ad postremum ab invalidioribus Parthis velut exsangues oppressi sunt. Multa tamen Eucratides bella magna virtute gessit, quibus adtritus cum obsidionem Demetrii, regis Indorum, pateretur, cum CCC militibus LX milia hostium adsiduis eruptionibus vicit. Quinto itaque mense liberatus Indiam in potestatem redegit. Vnde cum se
Abbreviated transcription (Latin):
dantia irrigetur. ⁊ uenationũ uolup¬
tatibus exornet᷑. Sic arsaces quesito
simul constitutoq regno. ñ minꝰ me¬
morabilis parthis. quã ꝑsis cyrus.
macedonibꝰ alexander. romanis ro¬
mulus. Matura senectute decidit.¬
Cuius memoriȩ hc̃ honorẽ parthi
tͥbuert̃. ut om̃s exinde reges suos ar¬
sacis nomine ncupent. Nuius filius
⁊ successor regni arsaces ⁊ ipse nomi¬
ne. adu̾sus antiochũ seleuci filiũ. cen¬
tu milibꝰ peditũ .⁊xx. milibꝰ eqͥtum
instructus. mira uirtute pugnauit.
ad postremũ in societatẽ eius ad sũptꝰ
est. Tertius parthis rex. pͥapatius fuit.
sed ⁊ ipse arsaces dictus. Nam sicut
supradictũ ẽ om̃s reges suos hoc no¬
mine. sicuti romani cȩsares augustõq
cognominauere. Nic actis in regnaᷤ
.xu. annis decessit. relictis duobꝰ filiis
mitridate ⁊ phrahate. Quoꝵ maior
phrahates. more gentis. heres regni.
mardos ualidã gente̾ bello ꝑdomu¬

Expanded text:
dantia inrigetur et venationum volupdantia inrigetur et venationum voluptatibus exornetur. Sic Arsaces quaesito simul constitutoque regno non minus memorabilis Parthis quam Persis Cyrus, Macedonibus Alexander, Romanis Romulus matura senectute decedit,cuius memoriae hunc honorem Parthi tribuerunt, ut omnes exinde reges suos Arsacis nomine nuncupent. Huius filius et successor regni, Arsaces et ipse nomine, adversus Antiochum, Seleuci filium, centum milibus peditum et XX milibus equitum instructum mira virtute pugnavit; ad postremum in societatem eius adsumptus est. Tertius Parthis rex Priapatius fuit, sed et ipse Arsaces dictus. Nam sicut supra dictum est, omnes reges suos hoc nomine, sicuti Romani Caesares Augustosque, cognominavere. Hic actis in regno XV annis decessit relictis duobus filiis, Mithridate et Phrahate. Quorum maior Phrahates, more gentis heres regni, Mardos, validam gentem, bello domu
Abbreviated transcription (Latin):
occupauit. atq ita duarũ ciuitatũ
imꝑio p̃ditus. grandẽ exercitũ parat.
metu seleuchi ⁊ theodati bactrianoꝵ
regis. S cito morte theodati metu
lib̾atus. cum filio eius ⁊ ipso theoda¬
to.sȩdus ac pacẽ fecit. Nec multoptꝰ
cum seleucho rege ad defectores ꝑse-¬
quendos ueniente. congressus uictor
fuit. Quem diẽ parthi exinde sollẽꝑ¬
nem.uelut initiũ libertatis obseruãt
Reuocato deinde seleucho nouis mo¬
tibus in asiam. dato laxam̃to regnũ
parthicũ format. militẽ legit. castel¬
la munit. ciuitates firmat. urbem
quoq nomine daram in monte ⁊ a¬
paorthenon condit. Cuius loci ea
conditio ẽ uit neq munitius qͥcqͣm
esse. neq amȩnus possit. Ita enim ⁊
p̾ruptis rupibꝰ undiq cingit᷑. ut tu¬
tela loci nullis defensoribus egeat.
⁊ soli circiuacentis tanta ub̃tas. ut
ꝓpriis opibꝰ expleatur. fo̾ntiũ ac sil¬
uarũ ea copia ẽ. ut et aquarũ habun¬

Expanded text:
occupavit, atque ita duarum civitatium occupavit, atque ita duarum civitatium imperio praeditus grandem exercitum parat metu cum Seleuci et Theodoti, Bactrianorum regis. Sed cito morte Theodoti metu liberatus cum filio eius, et ipso Theodoto, foedus ac pacem fecit, nec multo post cum Seleuco rege ad defectores persequendos veniente congressus victor fuit;quem diem Parthi exinde sollemnem velut initium libertatis observant. Revocato deinde Seleuco novis motibus in Asiam dato laxamento regnum Parthicum format, militem legit, castella munit, civitates firmat;urbem quoque nomine Daram in monte Apaorteno condit, cuius loci ea condicio est, ut neque munitius quicquam esse neque amoenius possit. Ita enim et praeruptis rupibus undique cingitur, ut tutela loci nullis defensoribus egeat, et soli circumiacentis tanta ubertas, ut propriis opibus expleatur;fontium ac silvarum ea copia est, ut et aquarum abun
Abbreviated transcription (Latin):
Posthc̃ a nicanore seleucho. ac mox
ab antiocho ⁊ successoribꝰ eius posses¬
si sunt. acuiꝰ ꝓnepote seleucho pͥmũ
defecere. pͥmo punico bello. lucio ma¬¬
nilio bulsione. matilio regulo. consu¬
libus. Nuius defectionis impunitatẽ.
illis duoꝵ frũm regnũ. seleuci ⁊ anti¬
ochi discordia dedit. Qui dũ inuicẽ
eriꝑe sibi regnũ uolunt. ꝑsequi de¬
fectores omisert᷑. Fodẽ tẽpore etiam
theodotus mille urbiũ bactrianoꝵ
p̾fectus defecit. regẽq se appellari
ussit. Qđ exẽplũ secuti. tocius orien¬
tis ppłi a macedonibꝰ defecere. Erat
eo temꝑe arsaces. uir sicut incertȩ ori¬
ginis. ita uirtutis exꝑtȩ. Nic solitus la¬
trociniis ⁊ tapto uiuere. accepta opi¬
nione seleucũ agallis in asia uictũ.
solutus regis metu cũ pͣdonũ manu
parthos ingressus. p̃fectũ eoꝵ mandra¬
goran oppressit. sublatoq eo amꝑiũ
gentis inuasit. Non magno deinde
post temꝑe. hyrcanoꝵ quoq regnũ

Expanded text:
Post hunc a Nicatore Seleuco ac mox Post hunc a Nicatore Seleuco ac mox ab Antiocho et successoribus eius possessi, a cuius pronepote Seleuco primum defecere primo Punico bello, L. Manlio Vulsone M. Atilio Regulo consulibus. Huius defectionis inpunitatem illis duorum fratrum regum, Seleuci et Antiochi, discordia dedit, qui dum invicem eripere sibi regnum volunt, persequi defectores omiserunt. Eodem tempore etiam Theodotus, mille urbium Bactrianarum praefectus, defecit regemque se appellari iussit, quod exemplum secuti totius Orientis populi a Macedonibus defecere. Erat eo tempore Arsaces, vir sicut incertae originis, ita virtutis expertae. Hic solitus latrociniis et rapto vivere accepta opinione Seleucum a Gallis in Asia victum, solutus regis metu, cum praedonum manu Parthos ingressus praefectum eorum Andragoran oppressit sublatoque eo imperium gentis invasit. Non magno deinde post tempore Hyrcanorum quoque regnum
Abbreviated transcription (Latin):
ñnisi eqͥs incedunt. Sepultura uulgo
aut auiũ aut canũ laniatus ẽ nuda
demũ ossa t̾ra obriunt. Insuꝑstitio¬
nibꝰ atq cura deoꝵ. p̃cipua om̃ibꝰ ue¬
neratio ẽ. Ingenia genti tumida. se¬
ditiosa fraudulenta. ꝓcatia. Qiuppe
iuolentiã uiris. mansuetudine̾ mu¬
lieribꝰ ad signant. Semꝑ aut inexter¬
nos aut indomesticos motus inqͥe¬
ti. natura taciti. ad fatiendũ quam
ad dicendũ ꝓmptiores. ꝓinde scda
aduersaq silentio tegunt. Principibꝰ
metu non pudore parent. In libidi¬
nẽ ꝓiecti. incibũ parci. fides dicti ꝓ¬
missiq nulla. nisi quatinus expedit.
Post mortẽ alexandri magni cũ intͣ
successores eius orientis regna diuide¬
rentur. nullo macedonũ dignante
parthoꝵ imꝑiũ. stagnori ext̾no sotio
traditur. Postea deductis macedo¬
nibus inbellũ ciuile. cum cȩt̾is suꝑi¬
oris asiȩ ppłis. eumenem secuti sunt.
Quo uicto ad antigonũ transiere.

Expanded text:
beri non nisi equis incedunt. Sepultura vulgo beri non nisi equis incedunt. Sepultura vulgo aut avium aut canum laniatus est; nuda demum ossa terra obruunt. In superstitionibus atque cura deorum praecipua omnibus veneratio est. Ingenia genti tumida, seditiosa, fraudolenta, procacia; quippe violentiam viris, mansuetudinem mulieribus adsignant. Semper aut in externos aut in domesticos motus inquieti, natura taciti, ad faciendum quam ad dicendum promptiores; proinde secunda adversaque silentio tegunt. Principibus metu, non pudore parent. In libidinem proiecti, in cibum parci. Fides dicti promissique nulla, nisi quatenus expedit. Post mortem Alexandri Magni cum inter successores eius Orientis regna dividerentur, nullo Macedonum dignante Parthorum imperium Staganori, externo socio, traditur. Postea diductis Macedonibus in bellum civile cum ceteris superioris Asiae populis Eumenen secuti sunt, quo victo ad Antigonum transiere.
Abbreviated transcription (Latin):
p̾liari aut obsessas expugnare ur¬
bes. nesciunt. Pugnant aut ꝓcurren.¬
tibus equis. aut terga dantibꝰ. sepe
nec pugnare diu possunt. Cȩteru
intolerandi forent. si quantꝰ his ẽ
impetus. uis tanta ⁊ ꝑseuerantia ess.
Plerũq in ipso ardore certaminis p̃¬
lia desert᷑. ac pauloptꝰ pugnã ex suga
repetunt. ut cũ maximȩ uicisse te pu¬
tes. tr᷑ tibi discrimen subeundum sit.
Munim̃tũ ipsis equisq lorice plu¬
matȩ sunt quȩ uitũq toto corꝑe te¬
gunt. Auri argentiq nullus. nisi in
armis usus. Uxoris dulcedine. uariȩ
libidines. Singł̃i plures habent: nec
ulla delicta adulterio grauiꝰ uindi¬
cant. Quã obrẽ feminis ñ c̃iuuia
tantũ uiroꝵ uerũ etiam cͣspectum
inter dicunt. Carne ñ nisi uenatibꝰ
quȩsita uescunt᷑. eqͥs om̃i teꝑe uec¬
tantur. Iuis bella. illis cͣiuuia. illis
publica ac pͥuata offitia obeunt.
suꝑ illos ire. consistere. mercari. col

Expanded text:
proeliari aut obsessas expugnare urproeliari aut obsessas expugnare urbes nesciunt. Pugnant aut procurrentibus equis aut terga dantibus; saepe Nec pugnare diu possunt; ceterum intolerandi forent, si quanta his est impetus vis, tanta et perseverantia esset. Plerumque in ipso ardore certaminis proelia deserunt ac paulo post pugnam ex fuga repetunt, ut, cum maxime vicisse te putes, tunc tibi discrimen subeundum sit. Munimentum ipsis equisque loricae plumatae sunt, quae utrumque toto corpore tegunt. Auri argentique nullus nisi in armis usus. Vxores dulcedine variae libidinis singuli plures habent, nec ulla delicta adulterio gravius vindicant. Quamobrem feminis non convivia tantum virorum, verum etiam conspectum interdicunt. Carne non nisi venatibus quaesita vescuntur. Equis omni tempore vectantur; illis bella, illis convivia, illis publica ac privata officia obeunt; super illos ire, consistere, mercari, coll
Abbreviated transcription (Latin):
finiũ aut ȩstus aut frigoris magnitu¬
do possicieat. quippe cũ montes ⁊ cam
pos emfestet. Administratio gentis. ptꝰ
defectionẽ macedonici imꝑii. sub re¬
gibus fuit. ꝓrimus maiestati regum
ppłoꝵ ordo ẽ. ex hoc duces in bello. ex
hoc inpace rectores habent. Sermo
his inter scythicũ medicũq medius.
⁊ utrisq mixtus. uestis olim sui moriꝰ.
postea quã accessere opes. ut medis
plucida ac fluida. Armoꝵ patͥus ac
scythicus mos. Exercitũ ñ ut aliȩ
gentes liberoꝵ. s maiorẽ parte̾ ser¬
uitioꝵ habent. Quoꝵ uulgꝰ nulli ma¬
numittendi potestate ꝑmissa. ac
ꝑ hoc om̃ibꝰ seruis nascentibꝰ. in dies
crescit. Nlos pari ac liberos suos cura.
⁊ equitare ⁊ sagitare magna indu¬
stria docent. Locupletissimꝰ ut qͥsq
est. ita plures in bello ȩqͥtes regi suo
p̃bet. Deniq antonio bellũ parchis
inferenti.cum. L milia eqͥtũ occͤrere̾t
soli. cccc. liberi fuere. Cõminꝰ in acie

Expanded text:
finium aut aestus aut frigoris magnitufinium aut aestus aut frigoris magnitudo possideat, quippe cum montes nix et campos aestus infestet. Administratio gentis post defectionem Macedonici imperii sub regibus fuit. Proximus maiestati regum probulorum ordo est; ex hoc duces in bello, ex hoc in pace rectores habent. Sermo his inter Scythicum Medicumque medius et utrisque mixtus. Vestis olim sui moris; posteaquam accessere opes, ut Medis perlucida ac fluida. Armorum patrius ac Scythicus mos. Exercitum non, ut aliae gentes, liberorum, sed maiorem partem servitiorum habent, quorum vulgus nulli manumittendi potestate permissa ac per hoc omnibus servis nascentibus in dies crescit. Hos pari ac liberos suos cura et equitare et sagittare magna industria docent. Locupletissimus ut quisque est, ita plures in bella equites regi suo praebet. Denique Antonio bellum Parthis inferenti cum L milia equitum occurrerent, soli CCCC liberi fuere. Comminus in acie
Abbreviated transcription (Latin):
iudeat᷑. ad tantam eos felicitatẽ per
uirtutẽ ꝓuectos. ut imꝑent gentibꝰ.
le fuere. A romanis quoq tͥnis belliꝰ
ꝑmaximos duces florentissimis tem¬
ꝑibus lacessiti. soli ex om̃ibꝰ gentibus
non pares solũ uerũ etiam uictores
fuere. quamꝗͣ plus głȩ est inter assy¬
ria ⁊ medica ꝑsicaq memorata oli
regna. ⁊ opulentissimũ illud urbiũ
bactrianũ imꝑiũ: emergere potu¬
isse. quam longinqua bella uicisse.¬
Preterea cum grauibꝰ scythicis ⁊ ui¬
cinalibꝰ bellis assidue uexati uariis
ꝑiculoꝵ cȩrtaminibus urgerentur.
hii domesticis seditionibꝰ scythia
pulsi solitudines int̾ hircaniã. ⁊ daha̾
⁊ areos. ⁊ sparthanos. ⁊ maggianos.
furtim occupauere. fines deinde
postea ñ int̾cedentibus pͥmo finiti.¬
mis. postea etiã ꝓhibentibꝰ. intantũ
ꝓtulere. ut non immensa tantũ ac
ꝓfunda campoꝵ. uerũ etiam p̃rup¬
ta colliũ montiũq ardua. occupaue¬
rint. Ex quo fit ut parthiȩ pleraq

Expanded text:
ideatur ad tantam eos felicitatem per virtutem provectos, ut imperent gentibus, gus fuere. A Romanis quoque trinis bellis per maximos duces florentissimis temporibus lacessiti soli ex omnibus gentibus non pares solum, verum etiam victores fuere;quamquam plus gloriae est inter Assyria et Medica Persicaque memorata olim regna et opulentissimum illud mille urbium Bactrianum imperium emergere potuisse quam longinqua bella vicisse,praeterea cum gravibus Scythicis et vicinalibus bellis adsidue vexati variis periculorum certaminibus urgerentur. Hi domesticis seditionibus Scythia pulsi solitudines inter Hyrcaniam et Dahas et Areos et Sparnos et Margianos furtim occupavere. Fines deinde non intercedentibus primo finitimis, postea etiam prohibentibus in tantum protulere, ut non inmensa tantum ac profunda camporum, verum etiam praerupta collium montiumque ardua occupaverint. Ex quo fit, ut Parthiae pleraque
Abbreviated transcription (Latin):
quoq a pͣtore c̾cessam. nichilo sumiorem
quã animũ habuerit. Cũ euidenti oppug¬
naret᷑ calupnia. ⁊ opinione bonoꝵ omiũ
iure absoluendꝰ putaret᷑. ꝑuirio iudicum
condẽpnatus ẽ. Qui ⁊ mirnã cõmigrans. lit¬
terarũ studiis intentus consenuit.

Expanded text:
quoque a praetore concessam nihilo summissiorem quoque a praetore concessam nihilo summissiorem quam animum habuerit. cum euidenti oppugnaretur calumnia et opinione bonorum omnium iure absoluendus putaretur, peiurio iudioum condemnatus est. qui Zmyrnam conmigrans litterarum studiis intentus consenuit.
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ ipse saturninꝰ. ⁊ saufeius. ⁊ labienuᷤᷤ
cogente mario incuriã c̃sugissent. ꝑ eqͥteᷤᷤ
romanos effractis foribꝰ occisi sunt .G. glau¬
cia extractus ẽ domo claudii trucidatꝰ ẽ.
furius tͥbunus plebis. bona om̃tũ publi¬
canda decreuit. Gneus dolabella saturni¬
ni frat᷑. ꝑ forũ holitoriũ fugiens cũ lucio
giganio int̾fectus ẽ. ltaq auctoribꝰ tantȩ
seditionis occisis. qͥes ppłi fuit. Tc̃ cato atq
põpeiꝰ rogationẽ de reditu metelli numi¬
dici tocius urbis gaudio ꝓmulgar̾t. Quȩ ne
ꝑficeret᷑. marii cͣsulis. ⁊ furii tribuni plebiꝰ
factionibꝰ int̾cessum ẽ. Rutilius quoq uir
integerrimꝰ adeo fidei atq innocentiȩ con¬
stantia usus ẽ. ut die sibi ab accusatoribꝰ
dicta. usq ad cognitionẽ neq capillũ barꝰ¬
bam ue dimiserit. neq sordida ueste hu¬
mili ue habitu suffragatores cciliarit. iii¬
micos ꝑmulserit. uidices tẽꝑarit. Orationẽ

Expanded text:
autem ipse Saturninus et Saufeius et Labienus cogente Mario in curiam confugissent, per equites Romanos effractis foribus occisi sunt. C. Glaucia extractus e domo Claudii trucidatus est. Furius, tribunus plebi, bona omnium publicanda decreuit. Cn. Dolabella, Saturnini frater, per forum holitorium fugiens, cum L. Giganio interfeotus est. itaque auctoribus tantae seditionis occisis quies populo fuit. tunc Cato atque Pompeius rogationem de reditu Metelli Numidici totius Vrbis gaudio promulgarunt: quae ne perficeretur, Marii consulis et Furii tribuni plebi factionibus intercessum est. Butilius quoque air integerrimus adeo fidei atque innocentiae constantia usus est, ut die sibi ab accusatoribus dicta, usque ad cognitionem neque capillum barbamue promiserit neque sordida ueste humiliue habitu suffragatores conciliarit, inimicos permulserit, indices temperarit, orationem
Abbreviated transcription (Latin):
reliantis uicesimꝰ nonꝰ imꝑiũ adeptꝰ qͥnq
annis. ⁊ sex m̃isibꝰ tenuit uir industria mi¬
litari excellentissimus. expeditione in da¬
nubiũ suscepta gothos magnis pͣlũs ꝓfli¬
gauit. ditionẽq romanã antiqͥs t̾minis
tatuit. Inde in orientẽ conu̾sus. renobiã
nie occiso odenato marito suo sẏriã recep¬
ta sibi uendicabat. magis pͣlii t̾rore qu̾ã
p̃lio. inpotestatẽ redegit. Tetͥcũ in gallia
minime suffitientẽ sustinere seditiones
militũ suoꝵ scribentẽq etiã eripe me hĩ
inuicte malis. ac ꝑ hoc ꝓditorẽ exercitus
sui. sine labore suꝑauit. Sic orientis et
aqͥlonis receptor. magna gla tͥumphauit.
urbẽ romã muris firmioribꝰ cinxit. No-¬
uissime cũ ꝑsecutionẽ adu̾sũ xp̃ianos agi
nonus anerone decerneret. fulm̃ ante eũ
magno pauore circũstantiũ ruit. ac non
multo post initinere occisus est.

Expanded text:
relianus uicesimus nonus imperium adeptus quinque annis ac sex mensibus tenuit, uir industria militari excellentissimus. expeditione in Danuuium suscepta Gothos magnis proeliis profligauit dicionemque Romanam antiquis terminis statuit. inde in Orientem conuersus Zenobiam, quae occiso Odenato marito suo Syriam receptam sibi uindicabat, magis proelii terrore quam proelio in potestatem redegit. Tetricum, in Gallia minime sufficientem sustinere seditiones militum suorum scribentemque etiam: Eripe me his, inuicte, malis ac per hoc proditorem exercitus sui, sine labore superauit. sic Orientis et Aquilonis receptor magna gloria triumphauit. ur- bem Romam muris firmioribus cinxit nouissime pum persecutionem aduersus Christianos agi nonus a Nerone decerneret, fulmen ante eum magno pauore circumstantium ruit ac non multo post in itinere occisus est.
Abbreviated transcription (Latin):
runt. Galerius et constantiꝰ augusti pͥmiro¬
manũ imꝑiũ in duas partes det̾minauer᷑t.
Galeruis maximinꝰ. illiricũ. asiã. ⁊ orientẽ.
constantiꝰ. italiã. africã. ⁊ gallias optinuit.
S cͣstantiꝰ uir tranqͥllissimus. gallia tantũ
hispaniaq c̃tentus. galerio oȩt̾is partibꝰ ces¬
sit. Galerius duos cȩsares legit. maximinũ
quẽ moriente cͣstituit. ⁊ seuerũ cui ꝑmisit
italiã. ipse illirico cͣstitutus. Constantiusũ
augustus sũmȩ mansuetudinis ⁊ ciulitatis.
inbritannia mortẽ obiit. qͥ c̾stantinũ filiũ

Expanded text:
runt. Galerius et Constantius Augusti, primi Rorunt. Galerius et Constantius Augusti, primi Romanum imperium in duas partes determinaverunt: Galerius Maximianus Illyricum, Asiam et Orientem: Constantius Italiam Africam et Gallias obtinuit; sed Constantius uir tranquillissimus, Gallia tantum Hispaniaque contentus, Galerio ceteris partibus cessit. Galerius duos Caesares legit: Maximinum, quem in Oriente constituit, et Seuerum, cui permisit Italiam, ipse in Illyrico constitutus. Constantius uero Augustus summae mansuetudinis et ciuilitatis in Britannia mortem obiit. qui Constantinum filiu
Abbreviated transcription (Latin):
religione cũ pace sine labore uiuens. fruc
tu obȩdientiȩ et̾nitatẽ ꝓmereret᷑. s ab usũ
bonitate creatoris lib̾tatẽ indulgentis in
uionẽ deflexisse. iustãq nc̃ esse patientiã
dĩ. ⁊ iustã in utrãq partẽ. ut nec c̃temptꝰ
disꝑdat in totũ cui misereri uelit. ⁊ affici
laboribꝰ dũ uelit sinat c̃temptꝰ potens. de-¬
inde subsequens esse: iuste sẽꝑ ad hibere
ꝗͣuis ignoranti gub̾nationẽ. cui aliquando
simeq dicunt᷑ fidelẽ tam̃ atq obedientẽ
reqͥrt᷑. Michi autẽ uidero an aliquando
credit᷑is. certe nc̃ cũ incredulis. actio est.
ꝓmptiꝰ ea ꝓferã. quȩ ipsi ⁊ si ꝓbare nolu¬
erint. imꝓbare ñ possint.ltaq quantũ
ad cͣscientiã humanarũ mentiũ ꝑtinet.
utͥq sub reuerentia religionis ⁊ c̃fessione
cultuq suꝑnȩ potentiȩ uiuimus. distante
dũtaxat fide. qͥa nr̃m ẽ fateri ex uno ⁊ ꝑ

Expanded text:
religione cum religione cum tu obedientiae aeternitatem promereretur: sed abusum bonitate creatoris, libertatem indulgentis in vionem deflexisse, justamque nunc esse patientiam Dei, et justam in utramque partem, ut nec contemptus disperdat in totum, cui misereri velit; et affici laboribus, dum velit, sinat contemptus potens. Deinde suquamuis ignoranti gubernationem, cui aliquando simeque dicuntur, fidelem tamen atque oboedientem requirunt, mihi autem, uidero an aliquando credituris, certe nunc cum incredulis actio est, promptius ea proferam, quae ipsi etsi probare noluerint, inprobare non possint. itaque, quantum ad conscientiam humanarum mentium pertinet, utrique sub reuerentia religionis et confessione cultuque supernae potentiae uiuimus, distante dumtaxat fide; quia nostrum est, fateri ex uno at per
Abbreviated transcription (Latin):
iffitientia ut arbitꝰr docum̃ta.
collecta sunt. qͥbꝰ absq ullo ar-¬
chano qͦd naucoꝵ fidelium ẽ
probari de medio queat. unũ
fides p̾dicat. ⁊ cͣdidisse mim¬
dũ creat᷑amq eiꝰ cũ uoluit.
⁊ disposuisse ꝑmulta. cum ꝑ
ullã ignoraret᷑. ⁊ cfirmasse ad unũ cum ꝑ
unicũ declaratꝰ ẽ. simulq potentiã pati¬
entiãq eiꝰ multimodis argum̃tis eluxisse.
Inqͦ qͥdẽ angustas deiectasq m̃tes offen¬
di paulisꝑ intelligo. qͦd tante potentiȩ
patientia tanta miscet᷑. Si enĩ potens erat
inqͥunt. creare mundũ. cõponere pacẽ
mundi. insinuare mundo cultũ ac noti¬
ciã sui. qͥd opꝰ fuit tanta. uł ut ipsi senti¬
unt. tã ꝑnitiosa patientia. ut inultimo
erroribꝰ. cladibꝰ. laboribꝰq hominũ fie-¬
ret. qͦd a pͥncipio uirtute eiꝰ quẽ p̃dicas
di. sic potiꝰ cȩpisse potuisset. Quibꝰ qͥdẽ
ueraciter respondere possẽ. ad hoc ab ini¬
tio creatũ ⁊ institutũ humanũ genꝰ. ut sub

Expanded text:
fficientia, ut arbitror, documenta collecta sunt, quibus absque ullo arcano, quod paucorum fidelium est, probari de medio queat, unum fides praedicat, et condidisse mundum creaturamque eius, cum uoluit, et disposuisse per multa, cum per multa ignoraretur, et confirmasse ad unum, cum per unicum declaratus est, simulque potentiam patientiamque eius multimodis argumentis eluxisse. in quo quidem angustas deiectasque mentes offendi paulisper intellego, quod tantae potentiae patientia tanta miscetur. si enim potens erat, inquiunt, creare mundum, componere pacem mundi, insinuare mundo cultum ac notitiam sui, quid opus fuit tanta uel, ut ipsi sentiunt, tam perniciosa patientia, ut in ultimo erroribus cladibus laboribusque hominum fieret, quod a principio uirtute eius, quem praedicas, Dei sic potius coepisse potuisset? quibus quidem neraciter respondere possem, ad hoc ab initio creatum et institutum humanum genus, ut sub
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ distributa usq ad nc̃ possesione consi¬
¶stunt.
Uulta nc̃ michi de huiuscemodi rebꝰ
loquendi facultas foret. si nͣ scdm om̃s homi¬
nes aput uniꝰcuiꝰq m̃tem c̃scientia secreta lo-¬
queret᷑. liruptȩ sunt hispaniȩ. cȩdes. uasta
sustinuere ab arbaris. qͦd ꝑducentos qͦndã
annos passȩ fuerãt a romanis. qͦd etiã sub
gallieno imꝑatore ꝑ annos ꝓpemodũ duo¬
decĩ germanis eu̾tentibꝰ excepert᷑. Uerũtam̃
qͥs non se. qui sui ipsoꝵq actuum uł etiam
cogitationũ consciꝰ iudiciũ dĩ metuit. iuste
omĩa passũ. uł etiã parua sustinuisse fate¬
atur. aut qͥ se ñ intelligit. nec dm metuit.
quomͦ ñ iuste ista etqͥde parua sustinuit.
Quȩ cũ ita sint. illud tam̃ clȩm̃tiȩ dĩ eadẽ
pietare qua dudũ pͣdixerat ꝓcurauit. ut
fugite in aliam. quisqͥs egredi uellet atq
abire. ipsis barbaris mercennariis. ministͥs

Expanded text:
et distributa usque ad nunc possessione consiet distributa usque ad nunc possessione consistunt. Multa nunc mihi de huiuscemodi rebus loquendi facultas foret, si non secundum omnes homines apud unius cuiusque mentem conscientia secreta loqueretur. inrnptae sunt Hispaniae, caedes uastatisustinuere a barbaris, quod per ducentos. quondam annos passae fuerant a Romanis, quod etiam sub Gallieno imperatore per annos propemodum duodecim Germanis euertentibus exceperunt. uerumtamen quis non se, qui sui suorumque actuum uel etiam cogitationum conscius indicia Dei metuit, iuste omnia passum uel etiam parua sustinuisse fateatur? aut qui se non intellegit Deumque non metuit, quomodo non iuste ista et quidem parua sustinuit ? quae oum ita sint, illud tamen clementia. Dei eadem pietate, qua dudum praedixerat, procurauit, ut fugabire, ipsis Barbaris mercenariis ministris
Abbreviated transcription (Latin):
barbaris qͥbꝰdã qui qͦndã infȩdus recepti
atq inmilitiã allecti honoraciaci uoca¬
bant᷑. in hispanias misit. Hinc ap̃ hispani¬
as pͥma mali labes fuit. Nã int̾fectis illis
fr̃ibꝰ qͥ tutari pͥuato p̃sidio pyrenei alpeꝰ
moliebant᷑. his barbaris qͥbꝰ in pͣtiũ uicdo¬
riȩ pͥmũ pͣdandi in palestinis ca̾pis licen¬
tia data ẽ. dehinc supradicti montis clau¬
stroꝵq eius cura ꝑmissa ẽ. remota rusti¬
canoꝵ fideli ⁊ utili custodia.
git᷑ honoraciaci imbuti p̃dȩ ⁊ illectiha¬
bundantia. qͦ magis scelis impunitũ fo¬
ret. atq ipsoͥs plus sceleri liceret. ꝓdita
pẏrenei custodia. claustrisq patefacis
cunctas gentes quȩ ꝑ gallias uagabant̃
hispaniarũ ꝓuintiis immittunt. hisdes
ipsi acduingunt᷑ Ilbi actis aliquandiu
magnis cruentisq discursibꝰ. ptꝰ graues
rerũ hominũq uastationes. de qͥtꝰ
ipsos qͦ mͦ penitet habita sorre

Expanded text:
Barbaris quibusdam, qui quondam in foedus recepti Barbaris quibusdam, qui quondam in foedus recepti atque in militiam allecti, Honoriaci vocabantur, in Hispanias misit. Hinc apud Hispanias prima mali labes; nam interfectis illis fratribus, qui tutari privato praesidio Pyrenaei Alpes moliebantur, his Barbaris 578 quasi in pretium victoriae, primum praedandi in Palatinis campis licentia data; dehinc supradicti montis claustrorumque ejus cura permissa est, remota rusticanorum fideli et utili custodia. Igitur Honoriaci, imbuti praeda et illecti abundantia, quo magis scelus inpunitum foret atque ipsi sceleri plus liceret, prodita Pyrenaei custodia claustrisque patefactis cunctas gentes, quae per Gallias uagabantur, Hispaniarum prouinciis inmittunt isdemque ipsi adiunguntur: ubi actis aliquamdiu magnis eruentisque discursibus, post graues rerum atque hominum uastationes, de quibus ipsos quoque modo paenitet, habita sorte
Abbreviated transcription (Latin):
tyrannus creatur ⁊ occidit᷑. huiꝰ loco con¬
uasit imꝑiũ ingallias transiuit. Ubi sepe ã
barbaris incertis fȩderibꝰ illusus. detͥm̃to rei¬
magis publicȩ fuit. Misit in hispanias iudi¬
ces. qͦs cũ ꝓuintiȩ obȩdient᷑ accepissent. duo
nus. ñ assũpsere adu̾sus tẏrannũ qͥde tyran¬
nidẽ. s imꝑatori iusto adu̾sus tyrannũ et
barbaros tueri se se ⁊ patͥam suã moliti st᷑.
qͦd ipso rei gestȩ ordine patuit. Nã tyran¬
nidẽ nemo sibi celerit᷑ mat᷑atã secretȩ inua¬
dit. ⁊ publicȩ armat. cuius sũma ẽ assũp¬
to diademate ac purpura uideri anteqͣm
sciri. Ni uͦ pͥmo tẽꝑe seruulos tantũ suos ꝓ
priis suis pͣdiis colligentes. ac u̾naculis alen¬
tes sũptibꝰ. nec dissimulato ꝓposito absq
cuiꝰq inqͥetudine ad pyrenei claustra ten¬
debant. Adu̾sus hos c̾stantinꝰ cͣstantẽ filiũ
suũ ꝓhdolor. ex monacho cȩsarẽ factũ cũ

Expanded text:
tyrannus creatur et occiditur. huityrannus creatur et occiditur. huivasit imperium, in Gallias transiit. Ibi saepe a Barbaris incertis foederibus illusus, detrimento magis reipublicae fuit. Misit in Hispanias judices, quos cum provinciae obedientes accepissent, duo nus non assumere aduersus tyrannum quidem tyrannidem sed imperatori iusto aduersus tyrannum et barbaros tueri sese patriamque suam moliti sunt. quod ipso gestae rei ordine patuit. nam tyrannidem nemo nisi celeriter maturatam secrete inuadit at publice armat , cuius summa est assumpto diademate ac purpura uideri antequam sciri; hi uero plurimo tempore seruulos tantum suos ex propriis praediis colligentes ac utes sumptibus, nec dissimulato proposito, absque cujusquam inquietudine ad Pyrenaei claustra tendebant. Adversus hos Constantinus Constantem filium suum, proh dolor! ex monacho Caesarem factum, cum
Abbreviated transcription (Latin):
urbis ꝑ alaricũ facta ẽ. cuiꝰ rei qͣuis recens
memoria sit. tam̃ si qͥs ipsius ppłi romani
⁊ multitudinẽ uideat. ⁊ uocẽ audiat. nichil
factũ sic̃ ipsi etiã fatent᷑ arbitrabit᷑ nisi ali-¬
quantis adhuc existentibꝰ ex incendio rui-¬
nis. forte doceat᷑. In ea irruptione placidia
theodosũ pͥncipis filia. archadii ⁊ hono¬
rii imꝑatoꝵ soror. ab athaulfo alarici ꝓ¬
pinqͦ capta atq in uxorẽ assũpta. qͣsi ean-¬
dẽ diuino iudicio uelut spetiale pignus
obsidem roma tradiderit. ita iuncta barba.
blicȩ cõmodo fuit. Interea ante bienniu
romanȩ irruptionis. excitatȩ ꝑstiliconẽ
gentes alanoꝵ ut dixi. sueuoꝵ uuandaloꝵ.
multȩq cũ his aliȩ. francos ꝓtert̃. ⁊ henu᷑
transeunt. gallias inuadt̃. directoq impe¬
tu pyreneũ usq ꝑueniunt cuiꝰ obice ad
tẽpus repulsȩ. ꝑ circu̾acentes ꝓuintias
refundunt᷑. łlis ꝑgallias hachantibꝰ. ap̃
britannias gratianꝰ municeps eiuldẽ insule

Expanded text:
Urbis per Alaricum facta est: cujus rei quamvis recens memoria sit, tum si quis ipsius populi Romani et multitudinem uideat et uocem audiat, nihil factum, sicut etiam ipsi fatentur, arbitrabitur, nisi aliquantis adhuc existentibus ex inoendio ruinis\' forte doceatur. in ea inrutione Placidia, Theodosii principis filia, Arcadii et Honorii imperatorum soror, ab Athaulfo, Alarici propinquo, capta atque in uxorem adsumpta, quasi eam diuino iudicio uelut speciale pignus obsidem Roma tradiderit, ita iuncta potentiblicae commodo fuit. Interea ante biennium Romanae inruptionis excitatae per Stiliconem gentes Alanorum, ut dixi, Sueborum Vandalorum multaeque cum his aliae Francos proterunt, Rhenum transeunt, Gallias inuadunt directoque impetu Pyrenaeum usque perueniunt: cuius obice ad tempus repulsae, per circumiacentes prouincias refunduntur. His per Gallias bacchantibus apud Britannias Gratianus, municeps eiusdem insulae,
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ post sex i xxx. annos quã inde paruuilus¬
post exierat cũ patre. uenit. c̃sultantiq sena¬
tui. nullã esse residuã spem nisi in petenda
pace ꝑsuasit. Gneo cornelio lentulo. ȩlio¬
peto c̃stilibꝰ k arthaginensibꝰ pax ꝑscipionẽ
uoluntate senatꝰ ppłiq c̃cessa est. Naues tam̃
plusꝗͣ qͥngentȩ in altũ ꝓductȩ. in cͣspectu
ciuitatis incensȩ sunt. Scipio iam ttͣ cogno¬
m̃to africanꝰ. tͥum phans urbẽ ingressus ẽ.
quẽ terentrus postea comicꝰ ex nobilibus
karthaginensiũ captiuis pilleatꝰ qͦd insig¬
ne indultȩ sibi lib̾tatis fuit. tͥumphantẽ
postturrum secutus est.

Expanded text:
nem post sex nem post sex consultantique senatui nullam esse residuam spem, nisi petendam pacem, persuasit. Gaio Cornelio Lentulo Publio, Eliopeto consulibus, Carthaginensibus pax per Scipionem voluntate senatus populique concessa est. Naves tamen plus quam 500 in altum productae, in conspectu civitatis incensae sunt. Scipio jam tunc cognomento Africanus, triumphans Urbem ingressus est. Quem Terentius, qui postea comicus, ex nobilibus Carthaginensium captivus pileatus quod insigne indultae sibi libertatis fuit triumphantem post currum secutus est.
Abbreviated transcription (Latin):
Cui ad africanũ litus ꝓpinquanti uissus qͥdã
ẽ nauticis ascendere in arborẽ nauis. atq
inde speculari quam regionẽ teneret. se¬
pulchrũ dirutũ se ꝓspexisse respondit.
Aphominatꝰ dictũ hannibal. deflexo cuisu
adleptim oppidũ copias exposuit. Qui c̃tinuo
reflexa multitudine karthaginẽ uenit. de¬
inde collo qͥum scipionis petut. Ubi cũ se
diu attoniti ammiratione mutua duo cla-¬
rissimi duces suspexissent. infecto pacis ne¬
gotio p̃liũ consertũ ẽ. Qd diu magnis ducũ
artibꝰ dispositũ. magnis copiarũ molibus
gestũ. magnis militũ uiribꝰ consũmatum.
romanis uictoriã cͣtulit. Octoginta ibi ele-¬
phanti uł capti uł occisi st̃. karthaginen¬
siũ int̾fecta sunt.xͣx. milia. qͥngenti. han¬
nibal omĩa ⁊ ante pͣliũ ⁊ in pͣlio exꝑtꝰ. cum
paucis. hoc ẽ uix uͦii. eqͥtibꝰ intͣ tumultũ elap¬
sus. hasdrumetũ c̃fugit. postea karthagi¬

Expanded text:
cui ad Africanum litus propinquanti iussus quidam cui ad Africanum litus propinquanti iussus quidam e nauticis ascendere in arborem nauis atque inde speculari, quam regionem teneret, sepulchrum dirutum se prospexisse respondit; abominatus dictum Hannibal deflexo cursu ad Leptim oppidum copias exposuit. qui continuo refecta multitudine Carthaginem uenit, deinde conloquium Scipionis petiit. ubi cum se diu attoniti admiratione mutua duo clarissimi duces suspexissent, infecto pacis negotio proelium consertum est: quod diu magnis dneum artibus dispositum, magnis copiarum molibus gestum, magnis militum uiribus consummatum Romanis uiotoriam contulit. octoginta ibi elephanti uel capti uel occisi sunt, Carthaginiensium interfecta sunt XX milia quingenti Hannibal omnia et ante proelium et in proelio expertus, cum paucis, hoc est uix quattuor equitibus, inter tumultum elapsus Hadrumetum confugit. postea Carthagi
Abbreviated transcription (Latin):
hib̾na pęnoꝵ atq alia numidarũ. quȩ utiq
haut ꝓcul ab utica erant nocte cͣcubia fecit
incendi. Pȩni trepidi cũ casu accidisse ignẽ
putarent. inermes ad extinguendũ c̾currert᷑.
Qua re facile ab armatis opp̾ssi sunt. Inutͥsq
ambusti. egre effuger̃t. Hastrubal imꝑator
Rarthaginẽ ꝓfugꝰ uenit. Itaq sifax ⁊ hasdru¬
bal mox plurimũ reꝑauere exercitũ. atq ite¬
rũ cũ scipione congressi st̃ uictiq fugerunt.
Sifacẽ fugientẽ lelius ⁊ masinissa cȩperunt.
Cȩt̾a multitudo cirtham c̃fugit. quã masi-¬
nissa oppugnatã in deditionẽ recepit. Sifacẽ
ad scipionẽ catenis uinctũ deduxit. quẽ sci¬
pio cũ ingentibꝰ spoliis plurimisq captiuiᷤᷤ
ꝑducendũ lelio tradidit. hannibal redire
in africã iussus ut fessis karthaginensibus
subueniret. flens reliqͥt italiam. om̃ibꝰ italici
generis militibꝰ qui sequi nollent int᷑fectis.

Expanded text:
hiberna Poenorum atque alia Numidarum, quae utraque hiberna Poenorum atque alia Numidarum, quae utraque haud procul ab Vtica erant, nocte concubia fecit incendi. Poeni trepidi cum casu accidisse ignem putarent, inermes ad extinguendum concurrerunt: quare facile ab armatis oppressi sunt. in utrisqambusti aegre effugerunt. Hasdrubal imperator Carthaginem profugus uenit; itaque Syphax et Hasdrubal mox plurimum reparauere exercitum atque iterum cum Scipione congressi sunt, motique fugerunt. Syphacem fugientem Laelius et Masinissa ceperunt, cetera multitudo Cirtam confugit, quam Masinissa oppugnatam in deditionem recepit, Syphacem ad Scipionem catenis uinctum deduxit; quem Scipio cum ingentibus spoliis plurimisque captiuis perducendum Laelio tradidit. Hannibal redire in Africam iussus, ut fessis Carthaginiensibus subueniret, flens reliquit italiam omnibus Italici generis militibus qui sequi nollent interfectis.
Abbreviated transcription (Latin):
ciuiũ romanoꝵ inter eos reꝑta atq reuoca¬
ta st̃. Ed uictoribꝰ c̃sulibꝰ solatio fuit. Nam n
ab exertitu eoꝵ .uiii. milia cecider̾t. h anniba¬
li caput fr̃is sui hasdrubalis. ante castra ꝓiec¬
tũ ẽ. Quo uso. ⁊ simul clade pęnoꝵ cognita.¬
anno trio decimo quã in italiã uenerat. refu¬
git inbrutios. Posthȩc anno cͣtinuo intͣ han¬
nibalẽ ⁊ romanos quies a tumultu belloꝵ in¬
t᷑cessisse uisa ẽ. qͥa inqͥetudo morboꝵ in cast
erat.⁊ grauissima pestilentia utͥq exercitꝰ
bant᷑. Inte̾a scipio uniu̾sa hispania a pyreneo
usq occeanũ in ꝓuintiã redacta. romam uenit.
Consul cũ licinio crasso creatus. in africã tran¬
siit. hannonẽ halmicharis filiũ ducẽ pęnoꝵ
intͣfecit. Exertitũ eiꝰ partĩ cȩde. partĩ capti¬
uitate disꝑdidit. Nam .xͦiͥ. milia pęnoꝵ eo pͣlio
occidit. Semꝓniꝰ c̃sul cũ hannibale c̃gressus
⁊ uictꝰ romã fugit. Scipio in africa agressus.

Expanded text:
civium Romanorum inter eos reperta atque revocata sunt, quod victoribus consulibus solatio fuit. Nam 266 et ab exercitu eorum octo millia ceciderunt. Annibali caput fratris sui Asdrubalis, ante castra projectum est. Quo viso et simul clade Poenoanno tertio decimo quam in Italiam uenerat refugit in Bruttios. post haec anno continuo inter Hannibalem et Romanos quies a tumultu bellorum intercessisse uisa est, quia inquietudo morborum in castris erat et grauissima pestilentia utrique exercitus agebautur. interea Scipio uniuersa Hispania a Pyrenaeo usque ad Oceanum in prouinciam redacta Romam uenit, consul cum Licinio Crasso creatus in Africam transiit, Hannonem Hamilcaris filium, ducem Poenorum, interfecit, exeroitum eius partim caede partim captiuitate disperdidit: nam undecim milia Poenorum eo proelio occidit. Sempronius consul cum Hannibale congressus et uictus Romam refugit. Scipio in Africa adgressus
Abbreviated transcription (Latin):
copiis iungeret᷑. magna secũ auxilia hispanoꝵ
galloꝵq deduceret. cũ mat᷑ato aduentu de¬
scendisse iam ex alpibꝰ c̾sulibꝰ ꝓditꝰ fuisset. ab
exercitu romano ignorante hannibale p̃uen¬
tus. cũ om̃i exercitu suo int̾fectꝰ ẽ Dui qͥdem
incertꝰ belli euentꝰ fuit. elephantis maxime
romanã infestantibꝰ aciẽ. qui a militibꝰ ro¬
manis qͦs a uolitando uelites uocãt. qͦd genꝰ
militiȩ paulo ante reꝑtũ fuerat. ut lecti
agilitate milites uł uiuenes cũ armis suis ptꝰ
terga eqͥtũ sederent. ⁊ mox cũ ad hoste̾ uen¬
tũ esset. eqͥs desilirent. ⁊ c̃tinuo pedites ip
si ex alia parte eqͥtibꝰ ꝑ qͦs aduecti fuerant
dumicantibꝰ hostẽ ꝑt᷑barent: ab his gͦ uelitibꝰ
elephanti ret᷑acti cũ regi iã a suis ñ possent.
fabrili scalpro int̾ aures adacto necabant᷑.
genus occidendȩ cũ opꝰ ess beluȩ. idẽ dux
hasdrubal pͥmus inuenerat. fuit hoc pͣlio

Expanded text:
copiis iungeretur, magna secum auxilia Hispanorum copiis iungeretur, magna secum auxilia Hispanorum Gallorumque deduceret, cum maturato aduentu descendisse iam ex Alpibus consulibus proditus fuisset, ab exercitu Romano ignorante Hannibale praeuentus cum omni exercitu suo interfectus est. din quidem incertas belli euentus fuit elephantis maxime Romanam infestantibus aciem: qui a militibus Romanis, quos a uolitando nelites uocant — quod genus militiae paulo ante repertum fuerat, ut lecti agilitate iuuenes cum armis suis post terga equitum sederent et mox, cum ad hostem uentum esset, esi ex alia parte equitibus, per quos advecti fuerant dimicantibus, hostem perturbarent. Ab his ergo velitibus elephanti retroacti, cum regi jam a suis non possent, fabrili scalpro inter aures adacto, necabantur. Id genus occidendae, cum opus esset, belluae, idem dux Asdrubal primus invenerat. Fuit hoc praelio