comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
xerunt bibiili filios duos interfecerant. bella cum egiptiis gesserunt.
t uncusum rei militaris habebant. Hlis copiis fidens achillas paucitatemq
militum cȩsaris despiciens &cupebat alexaniriam. Prȩterea oppicti pĩ¬
tem quam cȩsar cum militibus tenebat primo impetu domum eius
irumpere conatus est. Sed cęfir dispositis ꝑ uiam cohortibus impetum
eius substinuit. Codͥemq tempore pugnatum est ad portum ac longȩ
maxinam ea resaitulit dimicationemꝰ. Simil enim deductis copis
pluribus uiis pugnabatur: & magna multitudine naues longais occupa¬
re hostes conabantur. quaꝵ erant. L. auxilio misse ad pompeium. pręlio¬
Q in thesalia facto domum redierant ille triremes omnes &.u. remes eraĩt
apte instructeq omnibus rebus ad nauigandum preter has . xxii. quȩ
presidi causa alexandriȩ esse consueuerant rostratȩ omnes. Quas si occupas¬

Expanded text:
xerant, Bibuli filios duos interfecerant, bella cum Aegyptiis gesserant. xerant, Bibuli filios duos interfecerant, bella cum Aegyptiis gesserant. hinc usum rei militaris habebant. His copiis fidens Achillas paucitatemque militum Caesaris despiciens occupabat Alexandriam praeter eam oppidi partem, quam Caesar cum militibus tenebat, primo impetu domum eius inrumpere conatus. sed Caesar dispositis per vias cohortibus impetum eius sustinuit. eodemque tempore pugnatum est ad portum, ac longe maximam ea res adtulit dimicationem. simul enim diductis copiis pluribus viis pugnabatur, et magna multitudine navis longas occupare hostes conabantur. quarum erant l auxilio missae ad Pompeium proelioque in Thessalia facto domum redierant, quadriremes omnes et quinqueremes aptae instructaeque omnibus rebus ad navigandum, praeter has xxii, quae praesidii causa Alexandriae esse consueverant, constratae omnes; quas si occupavis
Abbreviated transcription (Latin):
q populi romani didicerant uxoresq duxerant ex quibnis pleriq libe¬
ros hibebant. Nuc accedebant collecti ex predonibus latronihusq fyriȩ
cilicieq prouincię finitimaꝵ q regionum. Multi preterea capitis dã¬
nati exulesq conuenerant. Fugitiuisq omnibus nostris certus erit ale¬
xandriȩ receptus. certaq uitȩ conditio. ut dato nomine militum essẽt̃
numero. quoꝵ siquis ad nõ premeretur consensu militum eripiebatur
Qui uim suoꝵ qui insimili culpa uersabantur ipsi pro suo periculo defę¬
debant. Ni regum amicos ad mortem deposcere: Hi bona lcupletum
diripere. stipendia augendi causi: regis domum obsidere. regno expellẽ
alios alios accersere uetere q iodam alexandrini exercitus instituto cõ¬
sueuerant. Erant prȩterea equitum milia duo qui irritauerant hi om̃s
cum pluribus alexandriȩ bellis ptholomeum patrem in regnum redu¬

Expanded text:
que populi Romani dedidicerant uxoresque duxerant, ex quibus plerique libeque populi Romani dedidicerant uxoresque duxerant, ex quibus plerique liberos habebant. huc accedebant collecti ex praedonibus latronibusque Syriae Ciliciaeque provinciae finitimarumque regionum. multi praeterea capitis damnati exulesque convenerant. fugitivis omnibus nostris certus erat Alexandriae receptus certaque vitae condicio, ut dato nomine militum essent numero. quorum siquis a domino prehenderetur, consensu militum eripiebatur, qui vim suorum, quod in simili culpa versabantur, ipsi pro suo periculo defendebant. hi regum amicos ad mortem deposcere, hi bona locupletum diripere, stipendii augendi causa regis domum obsidere, regno expellere alios, alios arcessere vetere quodam Alexandrini exercitus instituto consuerant. erant praeterea equitum milia duo. inveteraverant hi omnes compluribus Alexandriae bellis, Ptolomaeum patrem in regnum redu
Abbreviated transcription (Latin):
& Seripion qui ambo legati romȩ fuerant. magnamꝗ apud parẽ ptho¬
lomeum auctoritatem habuerunt. ad achillam peruenerunt. Quos ille
cum in conspectum eius uenissent priusꝗ audiret aut cuius rei causa mis-¬
si essent cognosceret corripi atq interfici uissit. Quorum alter accepto uł¬
nere occupatus ꝑ suos pro occiso sublatus alter interfectus est. Quo facto
regem ut in sua potestate haberet cȩsar effecit. magnamq regium no¬
men apud ciues suos auctoritatem habere existimans & ut potius pri¬
uato paucoꝵ & latronum consilio ꝗͣ regit᷑m susceptum bellum uide¬
retur. Erant cum achilla copię ut neq numero neq genere hominũ
neq usu reĩ militaris contempnendę uiderentur. Milia enim .xx. in
armis habebat. Hi constabant ex gabimanis militibus qui iam in cõ¬
suetudinem alexandrinę uitę ac licentię uenerant. & nomen disciplinã¬

Expanded text:
et Serapion, qui ambo legati Romae fuerant magnamque apud patrem Ptoet Serapion, qui ambo legati Romae fuerant magnamque apud patrem Ptolomaeum auctoritatem habuerant, ad Achillan pervenerunt. quos ille, cum in conspectum eius venissent, priusquam audiret aut, cuius rei causa missi essent, cognosceret, corripi atque interfici iussit; quorum alter accepto vulnere occupatus per suos pro occiso sublatus, alter interfectus est. quo facto, regem ut in sua potestate haberet, Caesar effecit, magnam regium nomen apud suos auctoritatem habere existimans, et ut potius privato paucorum et latronum quam regio consilio susceptum bellum videretur. Erant cum Achilla eae copiae, ut neque numero neque genere hominum neque usu rei militaris contemnendae viderentur. milia enim xx in armis habebat. haec constabant ex Gabinianis militibus, qui iam in consuetudinem Alexandrinae vitae ac licentiae venerant et nomen disciplinam
Abbreviated transcription (Latin):
pulum romanum obrestabatur: Tabulȩ testamenti una ꝑ legatos eius
romȩ erant ad latę ut in erario ponerentur. Heȩ enim̾ propter publi¬
cas eccupationes poni non potuissent apud pompeium sunt depositȩ alterȩ
codem exemplo relite atq obsignatȩ alexandriȩ proferebantur. De his
omnibus cum ageretur apud cȩsarem. isq maxime uellet pro cõmuni a¬
mico atq arbitro controuersias regum componere subito exercitus regi¬
us equitatusq omnis uenire alexandriam nuntiatur. Cȩsaris copiȩ ne-¬
quaꝗͣ erant tantȩ ut eis extra oppidum si esset dimicandum confideret.
Relinquebatur ut se suis locis oppido teneret: tutȩ consilium q achillę
cognosceret. milites tamen omnes ĩ armisesse iussit regemq cohortatus est
ut ex suis necessariis quos haberet maxime auctoriratis legatos ad achilla
mitteret. & quid esset suȩ uoluntatis ostenderet. A quo misso dioscorides

Expanded text:
pulum Romanum obtestabatur. tabulae testamenti unae per legatos eius pulum Romanum obtestabatur. tabulae testamenti unae per legatos eius Romam erant allatae, ut in aerario ponerentur — hae cum propter publicas occupationes poni non potuissent, apud Pompeium sunt depositae — , alterae eodem exemplo relictae atque obsignatae Alexandriae proferebantur. De his rebus cum ageretur apud Caesarem, isque maxime vellet pro communi amico atque arbitro controversias regum componere, subito exercitus regius equitatusque omnis venire Alexandriam nuntiatur. Caesaris copiae nequaquam erant tantae, ut eis, extra oppidum si esset dimicandum, confideret. relinquebatur, ut se suis locis oppido teneret consiliumque Achillae cognosceret. milites tamen omnes in armis esse iussit regemque hortatus est, ut ex suis necessariis, quos haberet maximae auctoritatis, legatos ad Achillam mitteret et, quid esset suae voluntatis, ostenderet. a quo missi Dioscorides
Abbreviated transcription (Latin):
Ipẽ enim necessario ephesis ne tenebantur: quia nauigantibus alexã¬
driam fiunt aduersissimi uenti. Interim controuersias regum ad popu
cietas erat ftcta. ostendit fibi placere regem ptholomeum atq eius so¬
rorem cleopatram exercitus quos habebant dimittere & de controuẽ¬
sis in re apud se potiusꝗͣ interse armis disceptare. Erat ĩ procuratione
regni propter etatem pueri nutritius eius eunuchus nomine ꝑhotinus.
Hic primum inter suos queri ac indignari cępit regem ad dicendim ca¬
usam cuocari. Deinde adiutores quosdam conscios sui. nactus ex regis
amicis exercitum a pelusio clam alexandriam eucrauit atq eundem a¬
chillam cuius supra meminimus omnibus copiis prefecit. Hunc incitaitũ
suis & regis inflatum pollicitationibus quȩ fieri uellet litteris nuntiisq
edocuit. In testamento ptholomei patris heredes erant scripti ex duob

Expanded text:
ipse enim necessario etesiis tenebatur, qui navigantibus Alexanipse enim necessario etesiis tenebatur, qui navigantibus Alexandria flant adversissimi venti. interim controversias regum ad populcietas erat facta, ostendit sibi placere regem Ptolomaeum atque eius sororem Cleopatram exercitus, quos haberent, dimittere et de controversiis iure apud se potius quam inter se armis disceptare. Erat in procuratione regni propter aetatem pueri nutricius eius, eunuchus nomine Pothinus. is primum inter suos queri atque indignari coepit regem ad causam dicendam evocari; deinde adiutores quosdam consilii sui nanctus ex regis amicis exercitum a Pelusio clam Alexandriam evocavit atque eundem Achillam, cuius supra meminimus, omnibus copiis praefecit. hunc incitatum suis et regis inflatum pollicitationibus, quae fieri vellet, litteris nuntiisque edocuit. in testamento Ptolomaei patris heredes erant scripti ex duobus
Abbreviated transcription (Latin):
gis rhodiis.x. & asiaticis paucis alexandriam ꝑuenit. In his erant legi¬
onarioꝵ hominum. uĩcc. Reliqui uulneribus & preliis & labore ac ma¬
gnitudine itineris confecti consequi non poterant. Sed cęsar confisus fa-¬
ma rerum gestarum infirmis auxiliis proficisei non dubitauerat omnẽ
sibi locum tutum fore existimans. Alexandriȩ de pompeii morte cogno¬
scit atq ibi primum e naui egrediens clamorem militum audit quos
rex in oppido presidii causa reliquerit & coneursum ad se fieri uidet qđ
faces anteferrentur. In hoc omnis multitudo maiestatem regiam minui
prȩdicabat. Hoc sedato tumultu crebre continuis diebus ex concursu
multitudinis cõgitationes fiebant. compluresq milites huius urbis omni¬
bus partibus interficiebantur. &uibus rebus amimaduersis legiones sibi¬
alias ex asia adduci iussit quas ex pompeianis militibus confecerat.

Expanded text:
gis Rhodiis x et Asiaticis paucis Alexandriam pervenit. in his erant legigis Rhodiis x et Asiaticis paucis Alexandriam pervenit. in his erant legionariorum milia tria cc; reliqui vulneribus ex proeliis et labore ac magnitudine itineris confecti consequi non potuerant. sed Caesar confisus fama rerum gestarum infirmis auxiliis proficisci non dubitaverat aeque omnem sibi locum tutum fore existimans. Alexandriae de Pompei morte cognoscit atque ibi primum e navi egrediens clamorem militum audit, quos rex in oppido praesidii causa reliquerat, et concursum ad se fieri videt, quod fasces anteferrentur. in hoc omnis multitudo maiestatem regiam minui praedicabat. hoc sedato tumultu crebrae continuis diebus ex concursu multitudinis concitationes fiebant conpluresque milites in viis urbis omnibus partibus interficiebantur. Quibus rebus animadversis legiones sibialias ex Asia adduci iussit, quas ex Pompeianis militibus confecerat.
Abbreviated transcription (Latin):
ipãm mineruam collocatum esset. & ante simulacrum mineruȩ spectauis¬
set ad ualuas se templi limenq conuertisse. Eodemq die anthiochiȩ in
syriam bis tantus exercitus clamor & signoꝵ sonus exauditus est/ ut ĩ
muris armata ciuitas discurreret. hoc idem ptholomaide accidit. Perga¬
mi in occultis ac conditis templis quo prȩter sacerdotes adire fas non est q̃
greci achta appellant timpana sonuerunt. Item trallibus ĩ templo uictoriȩ
ubi cȩsaris statuam consecrauerat palma ꝑ eos dies intecto inter coagmen¬
ta lapidum ex pauimento extitsse ostendebatur. Cęsar paucos dies ĩ a¬
sia moratus cum audisset pompeium cypri uisum comectans eum egiptũ
iter habere propter necessitudines regni reliquasq eius loci oportumitates
cum legionibus una quam ex thesalia se sequi uisserat. & altera quã
ex achaia a.3. fusio legato euocauerat. equitibusq. decc. & nauibus lõ¬

Expanded text:
ipsam Minervam collocatum esset et ante ad simulacrum Minervae spectavisipsam Minervam collocatum esset et ante ad simulacrum Minervae spectavisset, ad valvas se templi limenque convertisse. eodemque die Antiochiae in Syria bis tantus exercitus clamor et signorum sonus exauditus est, ut in muris armata civitas discurreret. hoc idem Ptolomaide accidit. Pergamique in occultis ac reconditis templi, quo praeter sacerdotes adire fas non est, quae Graeci adyta appellant, tympana sonuerunt. item Trallibus in templo Victoriae, ubi Caesaris statuam consecraverant, palma per eos dies in tecto inter coagmenta lapidum ex pavimento exstitisse ostendebatur. Caesar paucos dies in Asia moratus cum audisset Pompeium Cypri visum, coniectans eum Aegyptum iter habere propter necessitudines regni reliquasque eius loci opportunitates cum legione una, quam se ex Thessalia sequi iusserat, et altera, quam ex Achaia a Q. Fufio legato evocaverat, equitibusque dccc et navibus lon
Abbreviated transcription (Latin):
co missi palam liberaliter responderunt eumq ad regem uenire iusserunt.
Ipĩ clam consilio inito achillam prefectum regium singulari hominem
audacia & . L. septimium. tr̃. mił. ad interficiendum pompeium miserũt
Ab his liberaliter ip̃e appellatus & quadam notitia septimii productus quod
bello predonum apud eum ordinem duxerat. naulculam ꝑuulam cõ¬
scendit cum paucis siuis & ab achilla & septimio interficitur. Item.L
lentulis comprehenditur a rege & in custodia necatur. Cȩsar cum iam in
asiam uenisset reperiebat situm appium conatum esse tollere pecunias e
pheso ex phano hyanȩ eiusq rei causa senatores omnes ex prouincia euo¬
casse ut his testibus ea summa pecunię uteretur. sed interpellatum aduẽ¬
tu cęsaris profugisse. Ita duobus temporibus ephesiȩ pecumȩ Cesar auxi
quo die prelium secundum cęsar fecissetsimulacrum uictoriȩ. quod ante

Expanded text:
eo missi, palam liberaliter responderunt eumque ad regem venire iusserunt; eo missi, palam liberaliter responderunt eumque ad regem venire iusserunt; ipsi clam consilio inito Achillam, praefectum regium, singulari hominem audacia, et L. Septimium tribunum militum ad interficiendum Pompeium miserunt. ab his liberaliter ipse appellatus et quadam notitia Septimi perductus, quod bello praedonum apud eum ordinem duxerat, naviculam parvulam conscendit cum paucis suis; ibi ab Achilla et Septimio interficitur. item L. Lentulus comprehenditur ab rege et in custodia necatur. Caesar cum in Asiam venisset, reperiebat T. Ampium conatum esse pecunias tollere Epheso ex fano Dianae eiusque rei causa senatores omnes ex provincia evocavisse, ut his testibus in summam pecuniae uteretur, sed interpellatum adventu Caesaris profugisse. ita duobus temporibus Ephesiae pecuniae Caesar auxilquo die proelium secundum Caesar fecisset, simulacrum Victoriae, quod ante
Abbreviated transcription (Latin):
castris distabant. Ad eum pompeius misit: ut pro eius hospitio atq amicitia
patris alexandria reciperetur. atq illius opibus a calamitate regeretur.S
qui ab eo missi erant confecto legationis officio liberius cum militibus regis
colloqui ceperunt. eosq hortari ut suum officium pompeio prestarent. ne ue
eius fortimam despicerent. In hoc erant numero complures pompeiimili¬
tes quos ex eius exercitu acceptos in syria gabinius alexandriam traduxe¬
rat. belloq confecto apud ptholomeum patrem pueri reliquerat. His tũc
cognitis rebus amici regis qui propter etatem eius in procuratione erant re¬
gnĩ siue timore ad ducti ut postea predicabant ne sollicitato exercitu re¬
gionem pompeius alexandriam egyptumq occuparet siue despecta eiusfõ¬
tuna. ut plerũq ĩ calamitate ex amicis mimici existunt. his qui erãt ab

Expanded text:
castris distabant. ad eum Pompeius misit, ut pro hospitio atque amicitia castris distabant. ad eum Pompeius misit, ut pro hospitio atque amicitia patris Alexandria reciperetur atque illius opibus in calamitate tegeretur. sed qui ab eo missi erant, confecto legationis officio liberius cum militibus regis colloqui coeperunt eosque hortari, ut suum officium Pompeio praestarent neve eius fortunam despicerent. in hoc erant numero complures Pompei milites, quos ex eius exercitu acceptos in Syria Gabinius Alexandriam traduxerat belloque confecto apud Ptolomaeum, patrem pueri, reliquerat. His tum cognitis rebus amici regis, qui propter aetatem eius in procuratione erant regni, sive timore adducti, ut postea praedicabant, sollicitato exercitu regio, ne Pompeius Alexandriam Aegyptumque occuparet, sive despecta eius fortuna, ut plerumque in calamitate ex amicis inimici exsistunt, iis qui erant ab
Abbreviated transcription (Latin):
lis aliss acciderat rhodi. Nam quicũq ex fuga pompeium sequerentur atq
iñ insulam uenissent oppido ac portũ recepri non erant. missisq ad eos nun¬
tis ut ex ipsis locis discederent contra uoluntatem suam nauessoluere¬
iubehantur: Quibus cognitis rebus pompeius deposito ad eundi syriam cõ-¬
silio pecunia secietatis sublata & a quibusdam priuatis sumpta & eris magꝰ
pondere ad militarem usum ĩ naues posito. duobusq milibus hominum
armatis partim quos ex familis societatum delegerat partim a negotiatori¬
bus coegerat quosq ex suis quisq ad hanc rem idoneos existimabat pelu¬
sium ꝑuenit. Ibi casu rex erat ptholomeus puer ȩtate magnis copis cum so¬
rore cleopatra bellum gerens. quam paucis ante mensibus ꝑ suos propĩquos
atq amicos regno expulerat. castraq cleopatrȩ non longo spatio ab eius

Expanded text:
lis aliis acciderat Rhodi; qui cum ex fuga Pompeium sequerentur atque lis aliis acciderat Rhodi; qui cum ex fuga Pompeium sequerentur atque in insulam venissent, oppido ac portu recepti non erant missisque ad eos nuntiis ut ex his locis discederent, contra voluntatem suam naves solverbatur. Quibus cognitis rebus Pompeius deposito adeundae Syriae consilio pecunia societatibus sublata et a quibusdam privatis sumpta et aeris magno pondere ad militarem usum in naves imposito duobusque milibus hominum armatis, partim quos ex familiis societatum delegerat, partim a negotiatoribus coegerat, quosque ex suis quisque ad hanc rem idoneos existimabat, Pelusium pervenit. ibi casu rex erat Ptolomaeus, puer aetate, magnis copiis cum sorore Cleopatra bellum gerens, quam paucis ante mensibus per suos propinquos atque amicos regno expulerat; castraque Cleopatrae non longo spatio ab eius
Abbreviated transcription (Latin):
nirent. Sed utrum aduertende suspitionis causa pompeius proposuisset
ut ꝗͣ diutissime lengioris fugȩ consilium occultaret an nouis delectib
si nemo premeret macedoniam tenere conaretur existimari non poterat.
p̃e ad ancoram una nocte constitit & uocaris ad se amphypoli hospitibus
& pecunia ad necessarios sumpeus irrogata cognitaq cȩliris aduentu ex
eoleco discessit & mitilenas paucis diebus uenit᷑. Biduum tempestate retẽ¬
tus nauibusq alis additis actuariis ĩ ciliciam atq inde ciprum peruenit.
Ibi cognoscit consensum omnium antiocensium ciuiumq romanorumꝗ
illic negoriabantur arcem captam esse excludendi sui cã mũtiosq dimisos
ad eosqͥui sẽ ex fuga ĩ fintimnas cuituts recepisse dicerentur ne anchiochiã
adirent id si fecissent magno periculo eoꝵ capitis futurum. Idem hoc l.
lentulo qui superiore anno consulfuerat. & .p. lentulo consulari ac non nul¬

Expanded text:
nirent. sed utrum avertendae suspicionis causa Pompeius proposuisset, nirent. sed utrum avertendae suspicionis causa Pompeius proposuisset, ut quam diutissime longioris fugae consilium occultaret, an novis dilectibus, si nemo premeret, Macedoniam tenere conaretur, existimari non poterat. ipse ad ancoram una nocte constitit et vocatis ad se Amphipoli hospitibus et pecunia ad necessarios sumptus conrogata cognitoque Caesaris adventu ex eo loco discessit et Mytilenas paucis diebus venit. biduum tempestate retentus navibusque aliis additis actuariis in Ciliciam atque inde Cyprum pervenit. ibi cognoscit consensu omnium Antiochensium civiumque Romanorum, qui illic negotiarentur arcem captam esse excludendi sui causa nuntiosque dimissos ad eos, qui se ex fuga in finitimas civitates recepisse dicerentur, ne Antiochiam adirent; id si fecissent, magno eorum capitis periculo futurum. idem hoc L. Lentulo, qui superiore anno consul fuerat, et P. Lentulo consulari ac nonnul
Abbreviated transcription (Latin):
sua sponte naues conscenderunt. & a terra soluerunt impetuq facto ĩ cas¬
sianam classem quinqueremes duas in quarum altera erat cassuis cępe¬
runt. Sed cassius exceprus scafa refugit. Prȩterea duȩ sunt deprehensȩ
triremes. Neq multo post de prehio facto ĩthesaliam cognitum est: ut ip¬
sis pomprianis fides fieret. Namante id tempus fingi hec a legatis amicisq
cesaris arbitrabantur. Quibus rebus cognitis cassius ex his lociscum clas¬
se disscessit. Cȩsaromib rebus relctis ꝑsequendum sibi pompeium existima¬
uit. quãcunq in partem se ex fuga recepisset ne rursus copias comparare
ahas & bellum renouare possit. Et quantũcunq itineris equitatu efficẽ
poterat quotidie progrediebatur. legionemꝗ unam minoribus itinerio
subsequi iussit. Erat edictum pompei nomine amphipoli propositum uti
omnes eius prouincie iumiores greci ciuesꝗ romani iurandi causa conue¬

Expanded text:
sua sponte naves conscenderunt et a terra solverunt impetuque facto in Cassua sponte naves conscenderunt et a terra solverunt impetuque facto in Cassianam classem quinqueremes duas, in quarum altera erat Cassius, ceperunt, sed Cassius exceptus scapha refugit; praeterea duae sunt depressae triremes. neque multo post de proelio facto in Thessalia cognitum est, ut ipsis Pompeianis fides fieret; nam ante id tempus fingi a legatis amicisque Caesaris arbitrabantur. quibus rebus cognitis ex his locis Cassius cum classe discessit. Caesar omnibus rebus relictis persequendum sibi Pompeium existimavit, quascumque in partes se ex fuga recepisset, ne rursus copias comparare alias et bellum renovare posset, et quantumcumque itineris equitatu efficere poterat, cotidie progrediebatur legionemque unam minoribus itineribus subsequi iussit. erat edictum Pompei nomine Amphipoli propositum, uti omnes eius provinciae iuniores, Graeci civesque Romani, iurandi causa conve
Abbreviated transcription (Latin):
ad incendia ĩ pompeianam classem ĩ misit. atq omnes naues incendit .xx.¬
XU. equibus erant .xu. rostratę tantusq eo facto timor incessit ut cum
esset leo io presidio aressane uix oppidum defenderetur. Et nisi eo ipso
tempore quidam manti de cesaris unctona ꝑ dispositos equites esset̃ alati
ex istimabant pleriq futurum fuisse uti amitteretur. Sed oporturissime
nuntiis adlatis oppidum fuit defenfum. Cassiusq ad sulpitianam inde clas¬
sem profectus est & libonem. applicatis nostris ad terram naubus proptẽ
eundem timorem pari ut antea ratione egit. Cassiusq secundum nactusuẽ¬
tum onerarias naues cireiter. xlͣ. preparatas ad ĩcendium ĩmisit. & flãma
ab utroq no cornu comprehensa naues sunt conbustt .U. Cum autemignis
magnitudine uenti latiussarperet milites qui ex ueteribus legionibus erant
relicdi presidio nauibus ex numero egroꝵ ignominium non tulerunt s

Expanded text:
ad incendia, in Pomponianam classem immisit atque omnes naves incendit xxad incendia, in Pomponianam classem immisit atque omnes naves incendit xxxv, e quibus erant xx constratae. tantusque eo facto timor incessit, ut cum esset legio praesidio Messanae, vix oppidum defenderetur, et nisi eo ipso tempore quidam nuntii de Caesaris victoria per dispositos equites essent allati, existimabant plerique futurum fuisse, uti amitteretur. sed opportunissime nuntiis allatis oppidum fuit defensum; Cassiusque ad Sulpicianam inde classem profectus est Vibonem, adplicatisque nostri ad terram navibus propter eundem timorem pari atque antea ratione egerunt; Cassius secundum nanctus ventum onerarias naves circiter xl praeparatas ad incendium immisit, et flamma ab utroque cornu comprensa naves sunt conbustae quinque. cumque ignis magnitudine venti latius serperet, milites, qui ex veteribus legionibus erant relicti praesidio navibus ex numero aegrorum ignominiam non tulerunt, sed
Abbreviated transcription (Latin):
erat tectis instructisq scafis sequitur naues lelianas. atq ex his longuis
tempore anni cõmodiore usus ad nauigandum oneraris nauibus corcira
dirachio q suis aquam supportabat: ne quȩ aproposito deterrebartr neq
ante pręlium in thesalia factum cognitum aut ignominia a missarũ
nauium aut necessariarum inopia a portu insulaq ex pelli potuit . Is¬
dem fere temporibus Cassuis cum classe syrorum & fenicum & cilicũ
in siciliam uenit. & cum esset Cęsaris classis diusa induas partes & dr¬
midiȩ parti preesset .P. Sulpicius prȩtor liboq ad fretum dimidie & .xi.
Pomponius ad uessinam prius cassuis ad messanam nauibus aduolauit.
ꝙ pomꝑonius de eius aduentu cognosieret ꝑturbatumq eum nactus nul-¬
lis custodis atq ordinibus certis magno uento a secundo completas one¬
rarias naues teda & picẽ & stupam reliquasq resquę sunt apta

Expanded text:
erat, tectis instructisque scaphis elicuit naves Laelianas atque ex his longius erat, tectis instructisque scaphis elicuit naves Laelianas atque ex his longius tempore anni commodiore usus ad navigandum onerariis navibus Corcyra Dyrrachioque aquam suis subportabat neque a proposito deterrebatur neque ante proelium in Thessalia factum cognitum aut ignominia amissarum navium aut necessariarum rerum inopia ex portu insulaque expelli potuit. Isdem fere temporibus Cassius cum classe Syrorum et Phoenicum et Cilicum in Siciliam venit, et cum esset Caesaris classis divisa in duas partes, dimidiae parti praeesset P. Sulpicius praetor Vibone ad fretum, dimidiae M. Pomponius ad Messanam, prius Cassius ad Messanam navibus advolavit, quam Pomponius de eius adventu cognosceret, perturbatumque eum nactus nullis custodiis neque ordinibus certis, magno vento et secundo conpletas onerarias naves taeda et pice et stuppa reliquisque rebus, quae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
stinus cuius mentionem supra fecimus. gladio ĩ os aduersum comecto
neq id fuit falsum quod ille ĩ pugna proficiscens dixerat. Sie enim cear
existimabat eco prelio excellentissimam uirtutem crastini fuise. optimeq
cum de se meritum uidicabat. Ex pompeiano exercitu circiter milia
xu. cecidisse uidebantur sed in deditionem amplius milia. xxiiiiꝰ fla¬
Q etiam cohortes quȩ presidio in custelis fuerant se se silȩ dediderunt.
Multi prȩcerea in finitimas ciuitates refugerunt. Signaq militaria ex pre¬
lio ad cefirem sunt relati . chxxͣx. & aquile uiii. ł Domituis ex castris
ĩ montem fugiens cum uires eum lassitudine defecisent ab equitatib
est in tersitus. Codem tempore .D. leluis cum ciasse ad brundusum uenit.
eademq ratione qua factum a libone antea demostrauimus insulan ob¬
iectam portui brundusino tenuit. Similiter Uatinius qui brundusi prȩ¬

Expanded text:
stinus, cuius mentionem supra fecimus, gladio in os adversum coniecto. stinus, cuius mentionem supra fecimus, gladio in os adversum coniecto. neque id fuit falsum, quod ille in pugnam proficiscens dixerat. sic enim Caesar existimabat eo proelio excellentissimam virtutem Crastini fuisse optimeque eum de se meritum iudicabat. ex Pompeiano exercitu circiter milia xv cecidisse videbantur, sed in deditionem venerunt amplius milia xxiiii — namque etiam cohortes, quae praesidio in castellis fuerant, sese Sullae dediderunt — multi praeterea in finitimas civitates refugerunt, signaque militaria ex proelio ad Caesarem sunt relata clxxx et aquilae viiii. L. Domitius ex castris in montem refugiens, cum vires eum lassitudine defecissent, ab equitibus est interfectus. Eodem tempore D. Laelius cum classe ad Brundisium venit eademque ratione, qua factum a Libone antea demonstravimus, insulam obiectam portui Brundisino tenuit. similiter Vatinius, qui Brundisio prae
Abbreviated transcription (Latin):
onem missis legatis agere ceperunt. Pauci ordinis senatorii. qui se cumhis
coniunxerant. nocte fuga salutem petiuerunt. Cesar prima luce omnes
eos qui ĩ monte consederant ex superioribus locis in planitiem descendere
atq arma proicere iussit. quod ubi sine recusatione fecerunt passis pal¬
mis proiecti ad pedes flentes ab eo salutem petiuerunt. Consolatus consur¬
gere ussit & pauca apud eos de lenitate sua locutus quo minore essẽt̃
timore omnes conseruauit militibusq suis iussit: ne quis eorum uola.¬
retur. neu quis eoꝵ desiderarent. hac adhibita diligentia ex castris
sibi legiones alias excurrere & eas quas secum duxerat inuicem requie¬
scere atq in castra reuerti uissit. codemq die larissam peruenit. In
eo prelio non amplius .cc. milites desiderauit. sed centuriones fortes uiros
crciter.xXX. amisit. interfectus est etiam fortissime pugnans era¬

Expanded text:
one missis legatis agere coeperunt. pauci ordinis senatorii, qui se cum iis one missis legatis agere coeperunt. pauci ordinis senatorii, qui se cum iis coniunxerant, nocte fuga salutem petiverunt. Caesar prima luce omnes eos, qui in monte consederant, ex superioribus locis in planitiem descendere atque arma proicere iussit. quod ubi sine recusatione fecerunt passisque palmis proiecti ad terram flentes ab eo salutem petiverunt, consolatus consurgere iussit et pauca apud eos de lenitate sua locutus, quo minore essent timore, omnes conservavit militibusque suis commendavit, nequi eorum violaretur, neuquid sui desiderarent. hac adhibita diligentia ex castris sibi legiones alias occurrere et eas quas secum duxerat, invicem requiescere atque in castra reverti iussit eodemque die Larisam pervenit. In eo proelio non amplius ducentos milites desideravit, sed centuriones fortes viros circiter xxx amisit. interfectus est etiam fortissime pugnans Cra
Abbreviated transcription (Latin):
ditus uideretur. Cȩsar castris potitus ã militibus contendit. ne in prȩda oc¬
cupati reliqui negotii gerendi facultatem dimitterent. Qua re impetra¬
ta montem opere circũmunire instituit. Fompeiani quod is mons erat
sine aqua diffisi ei loco relicto monte uniuersi simul larissam uersus se¬
recipere ceperunt. Qua spe animaduersa cesar copias suas diuisit: partem¬
q legionum ĩ castris pompen remanere uissit. partem in sua castra re¬
misit .iiiiͫ. secum legiones duxit commodioreq itinere pompeianis occũ¬
rere cepit & progressus mił. passuum .ui. aciem instruxit. Quare anima¬
duersa pompeiani ĩ quodam monte constiterunt. hunc montem flum̃
subluebat. Cȩsar milites cohortatus est. & si totius diei continenti labore
erant confecti. noxq iam suberat. tamen munitione flumen a mõte
seclusit. ne noctu aquari pompeiani possent. Quo ꝑfecto opere illi dediti¬

Expanded text:
ditus videretur. Caesar castris potitus a militibus contendit, ne in praeda ocditus videretur. Caesar castris potitus a militibus contendit, ne in praeda occupati reliqui negotii gerendi facultatem dimitterent. qua re impetrata montem opere circummunire instituit. Pompeiani, quod is mons erat sine aqua, diffisi ei loco relicto monte universi iugis eius Larisam versus recipere coeperunt. qua re animadversa Caesar copias suas divisit partemque legionum in castris Pompei remanere iussit, partem in sua castra remisit, iiii secum legiones duxit commodioreque itinere Pompeianis occurrere coepit et progressus milia passuum vi aciem instruxit. qua re animadversa Pompeiani in quodam monte constiterunt. hunc montem flumen subluebat. Caesar milites cohortatus, etsi totius diei continenti labore erant confecti noxque iam suberat, tamen munitione flumen a monte seclusit, ne noctu aquari Pompeiani possent. quo perfecto opere illi de dediti
Abbreviated transcription (Latin):
cula constrata. Lucii etiam lentuli & non nulloꝵ tabernacula protecta
edera multa pręterea quȩ nimiam luxuriam & uictoriȩ fiduciam desig¬
rent ut facile existimari posset nibil eos de aduentu eius diei timuisse ꝗn
non necessarias conquirerent uoluptates. Atq hi miserrimo ac potentissimo
exercitui cęsaris luxuriem obiciebunt cui semꝑ omnia ad necessarium u¬
sum defussent. Pompeiusiam cum intra uallum nostri uersarentur
equum nactus detractibus insignis imperatoriis decumana porta se ex
castris eiẽcit. protinusq equo citato larissam contendit. neq ibi cõstitit.
sed eadem celeritate paucos suos ex fuga nactus nocturno itinere nõ inter¬
misso comitatu equitum .Xxx. ad mare ꝑuenit. nauemq frumentariã
conscendit sȩpe ut dicebatur quȩrens suam eum opinionem fefellisse ut
a quo genere hominum uictoriam sperasset ab eo initio fuge facto pęne pro¬

Expanded text:
cula constrata, Luci etiam Lentuli et nonnullorum tabernacula protecta cula constrata, Luci etiam Lentuli et nonnullorum tabernacula protecta hedera multaque praeterea, quae nimiam luxuriem et victoriae fiduciam designarent, ut facile existimari posset nihil eos de eventu eius diei timuisse, qui non necessarias conquirerent voluptates. at hi miserrimo ac patientissimo exercitu Caesaris luxuriem obiciebant, cui semper omnia ad necessarium usum defuissent. Pompeius, iam cum intra vallum nostri versarentur, equum nactus detractis insignibus imperatoriis decumana porta se ex castris eiecit protinusque equo citato Larisam contendit. neque ibi constitit, sed eadem celeritate paucos suos ex fuga nactus nocturno itinere non intermisso comitatu equitum xxx ad mare pervenit navemque frumentariam conscendit, saepe, ut dicebatur, querens tantum se opinionem fefellisse, ut a quo genere hominum victoriam sperasset, ab eo initio fugae facto paene pro
Abbreviated transcription (Latin):
estiut beneficio sortimę uterentur. castraq oppugnarent. Qui & si ma¬
gno estu fatigati nam ad meridiem reserat ꝑducta tamen ad omnem
laborem animo parati imperio paruerunt. Castra a cohortibus quȩ ibi prȩ¬
sidio erant relicte industriȩ defendebantur. multosq etiam acrius atra¬
cibus barbarisq auxilis. Nam qui acie refugerant milites & animo per¬
territi & lassitudine confecti amissis pleriq armis signisq militaribus
magis de reliqua fuga ꝗͣ de castroꝵ defensione cogitabant. neq uero
diutuis qui in uallo constiterant multitudinem telorum substinere potu¬
erunt. sed confecti uulneribus locum reliquerunt protinusq omnes duci¬
bus usi centurionibus tribunisq militum ĩ altissimos montes ꝗ ad castra
ꝑtinebant confugerunt. In castris pompeis uidere licuit trichilas stra¬
tas magnum argenti pondus expositum recentibus cespitibus taberna¬

Expanded text:
est, ut beneficio fortunae uterentur castraque oppugnarent. qui etsi maest, ut beneficio fortunae uterentur castraque oppugnarent. qui etsi magno aestu fatigati — nam ad meridiem res erat perducta — tamen ad omnem laborem animo parati imperio paruerunt. castra a cohortibus, quae ibi praesidio erant relictae, industrie defendebantur, multo etiam acrius a Thracibus barbarisque auxiliis. nam qui acie refugerant milites, et animo perterriti et lassitudine confecti, missis plerique armis signisque militaribus magis de reliqua fuga quam de castrorum defensione cogitabant. neque vero diutius, qui in vallo constiterant, multitudinem telorum sustinere potuerunt, sed confecti vulneribus locum reliquerunt, protinusque omnes ducibus usi centurionibus tribunisque militum in altissimos montis, qui ad castra pertinebant, confugerunt. In castris Pompei videre licuit trichilas structas, magnum argenti pondus expositum, recentibus caespitibus taberna
Abbreviated transcription (Latin):
onretur ut ip̃ẽ in cohortandis militibus pronuntiauerat. Abhis enim
primum equitatus est pulsus ab eislem factȩ cedes sagipͥtarioꝵ atq fun-¬
ditoꝵ. ab eisdem acies pompeiana a sinistra ꝑte erat circuita atq inituĩ
fuge factum. Sed sompeius equitatum suum ut pulsum iudit atq eã
partem cui maxime confidebat ꝑterritam animaduertit alisq ꝗͣ ma¬
xime diffisus acie excessit. protinusq se in castra equo contulit. Ex his
centurionibus quos in statione ad prȩtoriam portam posuerat clare ut
milits exaudirent tueamini inquit castra & defendite diligenter siquid
clurius acciderit ego reliquas portas circueo & castroꝵ presidia confirmo.
Nȩc cum dexisset se in prętorium contulit summȩ rei diffidens & tamen
euentum expectauit. Cesar pompeianis ex fuga intra uallum compul¬
sis nullum spatium ꝑterritis dare oportere existimans milites cohoreatus

Expanded text:
oriretur, ut ipse in cohortandis militibus pronuntiaverat. ab his enim oriretur, ut ipse in cohortandis militibus pronuntiaverat. ab his enim primum equitatus est pulsus, ab isdem factae caedes sagittariorum ac funditorum, ab isdem acies Pompeiana a sinistra parte erat circumita atque initium fugae factum. sed Pompeius ut equitatum suum pulsum vidit atque eam partem, cui maxime confidebat, perterritam animum advertit, aliis diffisus acie excessit protinusque se in castra equo contulit, et iis centurionibus, quos in statione ad praetoriam portam posuerat, clare, ut milites exaudirent, tuemini, inquit castra et defendite diligenter, siquid durius acciderit. ego reliquas portas circumeo et castrorum praesidia confirmo. haec cum dixisset, se in praetorium contulit summae rei diffidens et tamen eventum expectans. Caesar Pompeianis ex fuga intra vallum conpulsis nullum spatium perterritis dari oportere existimans milites cohortatus
Abbreviated transcription (Latin):
te aciei quam instruxerat & cohortium numero signum dedit. illa ce¬
leriter procurrit infestisq signis tanta ui in pompeisequites impetum fe¬
cerunt ut eorum nemo consisteret omnesq conuersi non solum loco ex¬
cederent. sed protinus incittatĩ fuga montes altissimos pererent. Quibus sub¬
motis omnes sagiptarii funditoresꝗ destituti mermes sine presidio interfe¬
cti sunt. Eodem impetu cohortes sinistrum cornu oppugnantes & iã tũ
resistentes in acie pompeiana circũierunt eosq a tergo sunt adorti. Eodẽ
tempore ternam aciem Cȩsarquȩ quieta fuerat & se ad id tempus loco
tenuerat precurrere iussit ita cum recentes atq integri defessis successissent:
alii autem a tergo adorirentur substinere pompeiani non potuerunt atq u¬
niuersi terga uerterunt. Nec uero cęsarem fefellit quin ab his cohortib
quȩ contrã equitatum in quarta acie collocare essent intiũ uictoriȩ

Expanded text:
tae aciei, quam instituerat sex cohortium numero, dedit signum. illae cetae aciei, quam instituerat sex cohortium numero, dedit signum. illae celeriter procucurrerunt infestisque signis tanta vi in Pompei equites impetum fecerunt, ut eorum nemo consisteret, omnesque conversi non solum loco excederent, sed protinus incitati fuga montes altissimos peterent. quibus submotis omnes sagittarii funditoresque destituti inermes sine praesidio interfecti sunt. eodem impetu cohortes sinistrum cornu pugnantibus etiamtum ac resistentibus in acie Pompeianis circumierunt eosque a tergo sunt adorti. Eodem tempore tertiam aciem Caesar quae quieta fuerat et se ad id tempus loco tenuerat, procurrere iussit. ita cum recentes atque integri defessis successissent, alii autem a tergo adorirentur, sustinere Pompeiani non potuerunt atque universi terga verterunt. neque vero Caesarem fefellit quin ab iis cohortibus, quae contra equitatum in quarta acie collocatae essent, initium victoriae
Abbreviated transcription (Latin):
concurri a pompeianis usu periti ac superioribus pugnis exercitati sua
sponte cursum represserunt & admedium fere spatium constiterunt ut
non consumptis uiribus appropinquarent. Paruoq intermisso temporis
spatio ac rursus renouato cursu pila miserunt. celeriterq ut erat precep¬
tum a cȩsare gladios distrinxerunt. Nec uero pompeiani rei huic de¬
fuerunt nam & tela missa exceperunt & impetum legionum tulerunt
& ordines conseruarunt. pilisq missis ad gladios redierunt. Eodem tem¬
pore equites a sinistro pompeii cornu intenti ut erat imperatum uniuẽ¬
si procurrerunt. omnisq multitudo sagip̾tarioꝵ se profudit. Quorum
impetum noster equitatus non tulit sed paulum loco motus cessit equites¬
⁊ pompeii hoc acriter instare & se turmatim explicare: aciemq nostram
a latere aperto circũire ceperunt. Quod ubi Cęsar animaduertit quã¬

Expanded text:
concurri a Pompeianis, usu periti ac superioribus pugnis exercitati sua concurri a Pompeianis, usu periti ac superioribus pugnis exercitati sua sponte cursum represserunt et ad medium fere spatium constiterunt, ne consumptis viribus adpropinquarent, parvoque intermisso temporis spatio ac rursus renovato cursu pila miserunt, celeriterque, ut erat praeceptum a Caesare, gladios strinxerunt. neque vero Pompeiani huic rei defuerunt. nam et tela missa exceperunt et impetum legionum tulerunt et ordines conservaverunt pilisque missis ad gladios redierunt. eodem tempore equites ab sinistro Pompei cornu, ut erat imperatum, universi procucurrerunt, omnisque multitudo sagittariorum se profudit. quorum impetum noster equitatus non tulit, sed paulum loco motus cessit, equitesque Pompei hoc acrius instare et se turmatim explicare aciemque nostram a latere aperto circumire coeperunt. quod ubi Caesar animum advertit, quar
Abbreviated transcription (Latin):
uerent aciemq euis distrahi paterentur: Idq ad monitu .G. Triari fecis¬
se dicebatur ut primus excursus uisq militum refringeretur aciesq di¬
stenderetur atq suis ordinibus dispositĩ dispersos adorirentur leuiusq
caasura pila sperabat in loco retentis militibrs ꝗͣ si ip̃i ĩmissis telis eccurris¬
sent. simulfore ut duplicato cursu cęsiris milites exinanirentur & las¬
situdine conficerentur. Quod nobis quidem nulla nitione factum a pom¬
peio uidetur propterea quod est quȩdam animi incitatio atq alacritas
naturaliter in nata omnibus qui studio pugnȩ incenduntur hanc non
reprimere: sed augere imperatores debent. Heq frustra antiquitus insti¬
tutum est ut signa undiq concinerent clamoremq uniuersi tollerent.
quibus rebus & hostes terreri & suos incitar existimabant. Sed nostri
milites signo dato cum infestis pilis procurrissent atq animaduertissent ñ

Expanded text:
verent aciemque eius distrahi paterentur; idque admonitu C. Triari fecisverent aciemque eius distrahi paterentur; idque admonitu C. Triari fecisse dicebatur, ut primus excursus visque militum infringeretur aciesque distenderetur, atque in suis ordinibus dispositi dispersos adorirentur; leviusque casura pila sperabat in loco retentis militibus, quam si ipsi immissis telis occurrissent, simul fore ut duplicato cursu Caesaris milites exanimarentur et lassitudine conficerentur. quod nobis quidem nulla ratione factum a Pompeio videtur, propterea quod est quaedam animi incitatio atque alacritas naturaliter innata omnibus, quae studio pugnae incenditur. hanc non reprimere, sed augere imperatores debent; neque frustra antiquitus institutum est, ut signa undique concinerent clamoremque universi tollerent; quibus rebus et hostes terreri et suos incitari existimaverunt. Sed nostri milites dato signo cum infestis pilis procucurrissent atque animum advertissent non
Abbreviated transcription (Latin):
oratione exposcentibis mmlitibus & studio pugnȩ ardentibus tub sigiũ
dedit. Erat crastirus euxatus in exercitũ s esaris qui supenore anno
apud eum primum pilum in legione .x̃. luxerat uir singulari uirtu¬
te. hic signo dato sequimini me inquit manipulares mei qui fuistis &
uestro imperatori quam constituistis operam date. Unum hoc prelium
superest quo confecto & ille suam dignitatem & nos nostram libertatẽ
recurabimus. Simul respiciens cȩsarem. Faciam inquit hodie imꝑator
ut aut mihi uiuo aut mortuo gratias agas. Nęc cum dixisset primus
ex dextro cornu procurrit atq eum eseeii milites circitir .CXX. uolũ¬
tarii eiusdem centurie sunt prosecuti. Inter duas acies tantum erat
relictum spatu ut sanis esset ad concursum utriusq exercitus. Sed pom¬
peius suis predixerat neu cęsaris impetum exciperent neue se loco mo¬

Expanded text:
oratione exposcentibus militibus et studio pugnae ardentibus tuba signum oratione exposcentibus militibus et studio pugnae ardentibus tuba signum dedit. Erat Crastinus evocatus in exercitu Caesaris, qui superiore anno apud eum primum pilum in legione x duxerat, vir singulari virtute. hic signo dato sequimini me, inquit manipulares mei qui fuistis, et vestro imperatori, quam constituistis, operam date. unum hoc proelium superest; quo confecto et ille suam dignitatem et nos nostram libertatem recuperabimus. simul respiciens Caesarem faciam, inquit hodie, imperator, ut aut vivo mihi aut mortuo gratias agas. haec cum dixisset, primus ex dextro cornu procucurrit atque eum electi milites circiter cxx voluntarii eiusdem centuriae sunt prosecuti. Inter duas acies tantum erat relictum spatii, ut satis esset ad concursum utriusque exercitus. sed Pompeius suis praedixerat, ut Caesaris impetum exciperent neve se loco mo
Abbreviated transcription (Latin):
uimus timens ne a multitudine equitum dextrum cornu circũue¬
niretur celenter extertia acie singulas cohortes detraxit atq ex his quã¬
tam instituit equitaituiq opposuitꝰ & quid fieri uellet ostendit. monuit¬
q eius diei uictoriam in eaꝵ cohortium uirtute constare. Simulter¬
tie aciei tonq exercitui imperauit ne in iussu suo concurrerent.
sed cum id fieri uellet uexillo signum daturum exercitum cum mi¬
litari more ad pugnam cohortiretur. suaq in eum perpetui temporis
officia predicaret. In primis commemorauit testibus se militibus uci pos¬
se quanto studio pacem petisset. quȩ ꝑ Uatinum ĩ colloquis quȩ ꝑ au¬
lum claudium cum scipione egisset. quibus modis adoricum cum li¬
bone de mittendis legatis contendisset. neq se unꝗ̃ abuti militum san¬
guine neꝗ rem .p. alterutro exercitu priuari uoluisser Hac habita

Expanded text:
imus, timens ne a multitudine equitum dextrum cornu circumveimus, timens ne a multitudine equitum dextrum cornu circumveniretur, celeriter ex tertia acie singulas cohortes detraxit atque ex his quartam instituit equitatuique opposuit, et quid fieri vellet ostendit, monuitque eius diei victoriam in earum cohortium virtute constare. simul tertiae aciei totique exercitui imperavit, ne iniussu suo concurrerent; se cum id fieri vellet, vexillo signum daturum. Exercitum cum militari more ad pugnam cohortaretur suaque in eum perpetui temporis officia praedicaret, in primis commemoravit testibus se militibus uti posse, quanto studio pacem petisset, quae per Vatinium in colloquiis, quae per Aulum Clodium cum Scipione egisset, quibus modis ad Oricum cum Libone de mittendis legatis contendisset. neque se umquam abuti militum sanguine neque rem publicam alterutro exercitu privare voluisse. hac habita
Abbreviated transcription (Latin):
catorum circiter duo qui ex beneficiariis suꝑiorum exercituum ad eum cõ¬
uerterant. quȩ tota acie dispersȩ erint reliquas cohortes. uii. castris propĩ¬
quisq castellis presidio disposuerat. Dextrum cornu eius riuus quidam
impeditis ripis muniebat. quam ob causam cunctum equitatum sagipta¬
rios funditoresq omnes sinistro cornu obiecerat. Cȩsar superius institutum
seruans. xͣ legionem in dextro cornu: nonam in sinistro collocauerat tam¬
& si erant dyrachinis preliss uehementer attenuate sic adiunxit octauam
ut pęne imam ex duabus efficeret atq alterim alteri prȩsidio esse uisserat.
cohortes in acie. LXXX. constitutas habebat quȩ summa erat hominum
mił.xXiI. cohortes duas castris presidio reliquerat. Sinistro cornu anto¬
nium. dextro .p. Sillam. mȩdia acie. CN. Domitium proposuerat. Ip̃e
contra pompeium constitit. Simullis animaduersis rebus quas demostra¬

Expanded text:
catorum circiter duo, quae ex beneficiariis superiorum exercituum ad eum concatorum circiter duo, quae ex beneficiariis superiorum exercituum ad eum convenerant; quae tota acie disperserat. reliquas cohortis vii castris propinquisque castellis praesidio disposuerat. dextrum cornu eius rivus quidam impeditis ripis muniebat; quam ob causam cunctum equitatum, sagittarios funditoresque omnes sinistro cornu obiecerat. Caesar superius institutum servans x legionem in dextro cornu, nonam in sinistro collocaverat, tametsi erat Dyrrachinis proeliis vehementer adtenuata, et huic sic adiunxit octavam, ut paene unam ex duabus efficeret, atque alteram alteri praesidio esse iusserat. cohortes in acie lxxx constitutas habebat, quae summa erat milium xxii; cohortes vii castris praesidio reliquerat. sinistro cornu Antonium, dextro P. Sullam, mediae acie Cn. Domitium praeposuerat. ipse contra Pompeium constitit. simul iis rebus animadversis, quas demonstra