comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
litatum ⁊ numos marici scos an uxotis:
sam si conatio inre ciuili nẽ impeditt᷑
eum regeste ordine̾ futur ut pe. ad te aue̾¬
bitore tuo de inde ate aomlrem ꝑuenisse
Nlam cesitate siugendaꝵ int̾ se accio¬
mi unam accoem ocultari cet̾m debito¬
res creditori dare creditorẽ morinec nou
pefniam ⁊ si is qui cceditoris tui se ꝓcuia¬
tore esse simlai̾nt adelitere tue nibente
te peciu̾am acceꝑit. et furti accoem teh¬

Expanded text:
on uxoris: nam et si donatio iure civili non impediretur, eum rei gestae ordinem futurum, ut pecunia ad te a debitore tuo, deinde a te ad mulierem perveniret: nam celeritate coniungendarum inter se actionum unam actionem occultari, ceterum debitorem creditori dare, creditorempere: nam et si is, qui creditoris tui se procuratorem esse simulauerit, a debitore tuo iubente te pecuniam acceperit, et furti actionem te h
Abbreviated transcription (Latin):
marico iam reuocare. qr ⁊ mor eiꝰ expec¬
tanda est. ut tu̾c plenusima ht firmitatẽ
qͣn ab hac duce fu̾it srtractus sine itu̾sus
siue ad huc inpena ꝯstituto est ¶ Eiimas
acceꝑit ut instis hecifices. ꝯdici ei id no pͣ
nł agrumꝰ serent̾ ꝙ alioꝗn facturꝰ nõ erat
is ꝗ accepit in spem donac̾ois cadere ergo
int̾ irum ⁊ inorem erunt int̾ acce donatõ

Expanded text:
 mors eius exspectanda est, ut tunc plenissimam habeat firmitatem, quando ab hac luce fuerit subtractus, si‹ue› reuersus siue adhuc in poena constitutus.Cum quis acceperit, ut in suo aedificet, condici ei id non pouel agrum serendum, quod alioquin facturus non erat is qui accepit, in speciem donationis cadere. ergo i
Abbreviated transcription (Latin):
sit uit̾positus ticius anuero amarito cai
donab̾r si amire int̾positꝰ est obligauit
se ꝯdit̾ce si marite tradid̾it si amarito sit
int̾posita mortua młre ꝯfestim fund ꝯ eft̃¬
cietur eiꝰ ꝙ maritus int posuit et accd̃em
ipse maritus cũ eo habedit. ¶ Siuxor rem
qͣ̃m amarico suo mortis ca acceꝑat i uuo
eo aiu tradid̾it niebil agͥ ea tradit̾de qr
nõ ance uitimũ inte tp młris fuit.pian̾¬

Expanded text:
 vero a marito cui donabatur: si a muliere interpositus est, obligabit se condictione, si marito tradiderit, si autem a marito sit interpositus, mortua muliere confestim fundus efficietur eius quem maritus interposuit et actionem ipse maritus cum eo habebit. Si uxor rem, quam a marito suo mortis causa acceperat, vivo eo alii tradiderit, nihil agitur ea traditione, quia non ante ultimum vitae tempus mulieris fuit.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽtum tp̃s manimicat uxori sue ⁊ tradi¬
dit tunc demũ eiꝰ fiet cum tp̃i implepo
manumit̾ẽ ceꝑit q̃r antea manumt¬
tendo nͥ agitisiam ⁊ illnd sciend̾ est si
nxori quis sue donau̾it ut intra amiu̾
manumitat deinde nõ manuimiẜit ea
intra annii postea mamnnitendo nicħ a
aulus. Si ante ꝙͣ ẜuus manum lgit¬
tati: morit aut diuortio solutũ fu̾it ma¬
trimoniu̾ resoluitur donatio uice̾ ei
ꝯdicio donat̾ei u̾r ut manente matri
dicend̾ eit oĩo nichilagi hac donatone.¬
Si pecuna accerta młr maninniserit
nem nͥ ec uid̾i młrem ex re uiri locuple
obmanu missione̾ acc̾cꝑit mlr ⁊ sic ma¬
numiẜit si ꝗd̾ ex peculio suo dedit nu̾mos
maritiman̾e sinero auus ꝓ es dedit sict

Expanded text:
certum tempus manumittat, uxori suae tradidit, tunc demum eius fiet, cum tempore impleto manumittere coeperit: quare antea manumittendo nihil agit. nam et illud sciendum est: si uxori quis suae donaverit, ut intra annum manumittat, deinde non manumiserit ea intra annum, postea manumittendo nihil aale.Si, antequam seruus manumittatur, morte aut diuortio solutum fuerit matrimonium, resoluitur donatio: inesse enim condicio donationi uidetur, ut manente matrimdicendum est omnino nihil agi hac donatione.Si pecunia accepta mulier manumiserit nem nec uideri mulierem ex re uiri locupletob manumissionem acceperit mulier et sic manumiserit, si quidem ex peculio suo dedit, nummos mariti manere, si uero alius pro eo dedit, fient
Abbreviated transcription (Latin):
molunitũ quesitii ꝯseq̾nt sceuola apud
marcenũ notat siẜnum int̾posuit młrut
ei tradatur mortis ca isq ad hnc ymscedit¬
esse dicend̾. Is marcellꝯ tractat si is qui
in t̃posito est postea ꝙ̃ ded̾at młri decesẜit
uino ad huc donatore donat̾oem euanes¬
cere qr debeat ali quo mon̾to int̾po sito
fr eiꝯ ⁊ sic ad młrem transire ꝙ ita ꝓcedit
si ea cui donabat᷑ eum int̾posiut nõ is ꝗ
donabat. porro si amarito int̾posita est ⁊¬

Expanded text:
molumentum quaesitum. Consequenter Scaevola apud Marcellum notat, si servum interposuit mulier, ut ei tradatur mortis causa, isque adhuc seesse dicendum. Idem Marcellus tractat, si is qui interpositus est, posteaquam dederit mulieri, decesserit vivo adhuc donatore, donationem evanescere, quia debeat aliquo momento interposito fieri et sic ad mulierem transire: quod ita procedit, si ea cui donabatur eum interposuit, non is qui donabat. porro si a marito interpositus est,
Abbreviated transcription (Latin):
totem. ⁊ pec. creditam dat̾a nõ donacͥois
causa nendid̾it. ꝙ bona fide gestum est
manebit ratũ. at si titula donat̾ois qͥsicꝰ
ostenditur atq iceo uenditõem itritam
esse ꝯstabit re publico c̾am pignoꝵ ince¬
gram obtinebis ¶Siuxor rem ennt et mͣ¬
ritꝰ p̾cium ꝓ eanu̾auit int̾dum dicendũ
est totu amłre repetend̾ qͣnocuplecior ex
ea insolid̾ fc̃a sit. ut puta siemit ꝗd̾ młr
⁊cebeat. pec. marita au̾t auenditore eam
lib̾auit ꝗd eĩ int̾ est creditori scluat ann̾e¬
sit siu̾a recepta qui putat timc fĩ ẜũu eiꝯ
cui ten aretur cum ceꝑit uu̾tas imponi ide¬
oꝙ nec si uelit młr post exactũ tp̃s possit

Expanded text:
otem et pecuniam creditam data non donationis causa vendidit, quod bona fide gestum est, manebit ratum. At si titulus donationis quaesitus ostenditur atque ideo venditionem irritam esse constabit, iure publico causam pignorum integram obtinebis". Si uxor rem emit et maritus pretium pro ea numeravit, interdum dicendum est totum a muliere repetendum, quasi locupletior ex ea incuniam, maritus autem a uenditore eam liberauit: quid enim interest, creditori soluat an uensit sententia recepta, ‹q›ui putat tunc fieri seruum eius cui donatur, cum coeperit libertas imponi ideoque nec si uelit mulier post exactum tempus possit
Abbreviated transcription (Latin):
eĩ neram fidem ex soluit uoluntate̾ testa¬
torissecntꝰ ħ ita si nõ ꝑ error̾e calculi fecit
Cet̾m indebiti. fidei comissi esse repetino¬
nem nlła dubitatio est cim gͥ nicħ de bo¬
nis erogatur recte d̾r ualłe donatd̾em nͥc̃q¬

Expanded text:
im uere fidem exsoluit uoluntatem testatoris obsecutus. hoc ita, si non per errorem calculi fecit: ceterum indebiti fideicommissi esse repetitionem nulla dubitatio est.Cum igitur nihil de bonis erogatur, recte dicitur uale
Abbreviated transcription (Latin):
insportulas ꝓ cognar suo ordim erogan̾¬
it andonatis ualeat ⁊ ait nase. nec iud̾i¬
esse accepturant ⁊ ꝓ atfine erogatura. ¶
tet res nendicetur si ꝯsumpta sit ꝯdicatur
actenꝯ q̃tenꝰ iccuplecior ꝗs eoꝵ factꝰ est.¬

Expanded text:
in sportulas pro cognato suo ordini erogauerit, an donatio ualeat? et ait ualere nec uiesset acceptura et pro adfine erogatura.In stet res, uindicetur, si consumpta sit, condicatur hactenus, quatenus locupletior quis eo
Abbreviated transcription (Latin):
a aanꝰ ꝯstitint. estimari oꝑtere in qͣnt̾
lccuplecior fca̾ sit młr ꝓinde ⁊ sipredia
hodie ulissima sunc o seq̾nt̾ dicemns ncis
ꝯtestate tp̃r estimat̾oem eoꝵ speccandã.
plane si magni precu predia funt sũma
t̃m nũm̃ata erit resticuenda nõ ⁊ usure

Expanded text:
 constituit.Aestimari oportere, in quantum locupletior facta sit mulier. proinde et si praedia hodie uilissimo sunt, consequenter dicemus, litis contestatae tempore aestimationem eorum spectandam. plane si magni pretii praedia sunt, summa tantum numerata erit restituenda, non etiam usurae
Abbreviated transcription (Latin):
hiuc sin̾e celso adiecit. ꝙ płiq mag̃ fidesti
ex soluunt in hoc casu ꝙͣ donant. nec de
suo putant ꝓficisci ꝙ de alieno plenus:
restituũt uolantat̾e̾ defuncti secuti nec
inm̾ito sepe credimꝯ aliꝗd defimetũ cre¬

Expanded text:
entiae Celsus adiecit, quod plerique magis fidem exsoluunt in hunc casum quam donant nec de suo putant proficisci, quod de alieno plenius restituunt uoluntatem defuncti secuti: nec immerito saepe credimus aliquid defunc
Abbreviated transcription (Latin):
manet ꝓiide si distraxit miłr man locꝰ
conatoris scd̾m hoc siuuxori fue monui¬
m̃tum pur̾ maricꝰ magni p̾cii donau̾it
nalebit donatio sic tn ut cum sit religio¬
suis ualeat.s ⁊ si ipsa fu̾is ino illata licet
tus ad obłoem dei uxori donauis aił locũ
inquo opꝰ publicũ ꝙ ꝓmiẜat fac̾et ułus
etem publica̾ dedicares fiet locus sac. s
⁊ si ꝗd ei detar tonu̾ deo dat᷑ uł ꝯsecretur
dubium nõ est ꝗn debeat uale qͣre ⁊ si ole¬

Expanded text:
ier, manet locus donatoris.Secundum haec si uxori suae monumentum purum maritus magni pretii donauerit, ualebit donatio, sic tamen, ut, cum fit religiosus, ualeat.Sed et si ipsa fuerit illo illata, licet itus ad oblationem dei uxori donauit, uel locum, in quo opus publicum quod promiserat facere, uelut aedem publicam, dedicaret, fiet locus sacer. sed et si quid ei det, ut donum deo detur uel consecretur, dubium non est, quin debeat ualere: quare et si ole
Abbreviated transcription (Latin):
ca int̾ unꝰ ⁊ uxorem fc̃am ulliꝰ esse mo¬
menti si modo animu̾ cũ marica uẽdẽdi
nõ hiet idcͥco uendittem comotꝰ sic ut
uale remissione̾ aut̃ actena no uałe q̃ te¬
mis fc̃a locupletior itaq si res .xu. uenit¬

Expanded text:
esse momenti, si modo, cum animum maritus uendendi non haberet, idcirco uenditionem commentus si‹t›, ut ualere, remissionem autem hactenus non ualere, quatenus facta est locupletior: itaque si res quindeci
Abbreviated transcription (Latin):
ano an̾t mariti młri ꝓ dest si uł sbstitut᷑
sit młr uł ÷ ab intestato hrs futurassili
modo ⁊ si legatun repudiet placet nobis
uałe donat̾cem. simłr sẜstituta sit in le¬
gato uł ⁊ si ꝓponas eam hħĩdem institutã¬
¶Siquis rogat sit ꝑcepta c̾ta qͣntitnse
uxori sne hr̃ditatem restiu̾e ⁊ is sui deduc

Expanded text:
 mariti mulieri prodest, si uel substituta sit mulier uel etiam ab intestato heres futura.Simili modo et si legatum repudiet, placet nobis ualere donationem, si mulier substituta sit in legato uel etiam si proponas eam heredem institutam.Si quis rogatus sit praecepta certa quantitate uxor‹i› suae hereditate
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗaliquo uire subiecti sunt marite dona¬
re nõ possuat sedin ħ si mat̾ filio qui in
pr̃̾is p̾tate est donet. nullꝯ mem̾ti ent do¬
natio qr patri querit᷑.f. si in castra euncti
no tonanit nõ enit irrita donatio. ¶ꝓh¬
sbeturgͥ et nxori ⁊ narui donare. ⁊ is ꝗest
inseceri p̾tate. si modo maritꝰ sit in pr̾is
estate. si fu̾it donatũ. aił inqnoꝵ st̃ p̾tate
ño ualerit denatio. simodo uir et soc inciꝰ¬
tem sunt p̾tate nł uir insoc̾i. Cet̾m si ĩ alia
familia est maritus ir soc̃o n ei ꝗ est in

Expanded text:
aliquo iure subiecti sunt marito, donare non possint. Secundum haec si mater filio, qui in patris potestate esset, donet, nullius momenti erit donatio, quia patri quaeritur: sed si in castra eunti flio donavit, non erit irrita donatio. Prohibetur igitur et uxori et nurui donare etiam is, qui est in soceri potestate, si modo maritus sit in patris estate si fuerit donatum, vel in quorum sunt potestate, non valebit donatio, si modo vir et socer in eiusdem sunt potestate vel vir in soceri: ceterum si in alia familia est maritus, neque socero n
Abbreviated transcription (Latin):
tata sit an i ea cansa donatois cadant ⁊
uis. signiticat fructꝰ qͥqͣ nsura licitã bre
uestimitis usꝰ uł usa su̾it. uł in edib euis
gratis habitai̾nt ualet donatio.
sp. inxor tino donau̾it fuum qui ĩ
patris mariti sit p̾tate de inde is fuꝯ an¬

Expanded text:
in causam donationis cadant. et Iulianus significat fructus quoque ut usuras licitam habere uestimentis usus uel usa fuerit uel in aedibus eius gratis habitauerit, ualet donatio.Si uxor filio donaverit servum, qui in patris mariti sit potestate, deinde is servus an
Abbreviated transcription (Latin):
tebeat dnas ꝑtes .x. ut ꝙ ꝑuit ex precio utriq
ꝑierit et marito ⁊ uxori. ¶ Si maritꝰ exsti¬
mat̾dem reꝵ quas indote̾ accepit dicat se
donatois c̾ami auxisse. remediũ mo̾strauit
imp̃r nr̃ cum diuo patre suo r̾scrirto cmꝰ
u̾̃ba hec sunt. Cum donat̾ois ca p̾ciũ
auccum affirmes ꝗ suꝑ ea res cogniturꝯ¬
stimato dato obẜnari sol ut pop̾. lib̾.iiii.¬

Expanded text:
 periit ex pretio, utrique perierit et marito et uxori.Si maritus aestimationem rerum quas in dotem accepit dicat se donationis causa auxisse, remedium monstrauit imperator noster cum diuo patre suo rescripto, cuius uerba haec sunt: 'Cum donationis causa pretium auctum adfirmes, stimato dato observari solet, ut Pomponius li
Abbreviated transcription (Latin):
au̾t est ita intdicta int̾ uir ⁊ uxorem de¬
nat̾dem. ut ipso ire nicħ ualeat ꝙ actũ
est ꝓuide si corpus sit ꝙ denatur nec na¬
dicie ꝗcꝙͣ nalet et si stipłanti ꝓm̾i ssũ eit
nł accepto lat̾ est nicħ ualet ipso ẽi iure
queint̾ mrum ⁊ nxore̾ cnat̾ois c̃a grũ¬
tur. ulliꝯ mom̾ti sunt ssiꝗs gͥ nĩnnos

Expanded text:
autem est ita interdictam inter uirum et uxorem donationem, ut ipso iure nihil ualeat quod actum est: proinde si corpus sit quod donatur, nec traditio quicquam ualet, et si stipulanti promissum sit uel accepto latum, nihil ualet: ipso enim iure quae inter uirum et uxorem donationis causa geruntur, nullius momenti sunt.Si quis
Abbreviated transcription (Latin):
dñiꝰ tn seuerꝰ i lb̾ta pontu paulim
senatoris ce statinit qr ne erat affectone
incris habita s magis ꝯcubine. ¶ Eͥ in
eiust ptate sunt ꝓbibentur sibi donare
nt pnta frat̾ mariti ꝗ est inp̾tate soceri

Expanded text:
n Severus in liberta Pontii Paulini senatoris contra statuit, quia non erat affectione uxoris habita, sed magis concubinae. Qui in eiusdem potestate sunt, prohibentur sibi donare, ut puta frater mariti, qui est in soceri
Abbreviated transcription (Latin):
ritus apͥ
nos recep¬
tum est
ne inter
uirum ⁊
uxorem
denat̾ces
uałent. ħox au̾t receptum est. ne mutuo
amere inuicem spokarent᷑ donat̾dib nõ
temꝑantes s ꝓfusa erga se facilitateri.
iciebat qr sepe futur̾ essi ut discut̾encur
matrimonia sin̾ de naret his que posses
atq ea ratione enentur ut uenalicia¬
torim electa est. Nam ita est ait maiores
nr̃i ut̾ uirum ⁊ uxorem donat̾des ꝓhib¬
uerunt amorem honestum solis annis
melior in panitatem incic̾et det̾ior dici¬
or fieret. ¶ Uidennus int̾ quos san ꝓ¬

Expanded text:
ribus apud nos receptum est, ne inter uirum et uxorem donationes ualerent. hoc autem receptum est, ne mut‹uo› amore inuicem spoliarentur donationibus non temperantes, sed profusa erga se facilitate: 2 iciebat, quia saepe futurum esset, ut discuterentur matrimonia, si non donaret is qui posset, atque ea ratione euenturum, ut uenalicelecta est: nam ita ait: 'Maiores nostri inter uirum et uxorem donationes prohibuerunt, amorem honestum solis animis melior in paupertatem incideret, deterior ditior fieret'.Uideamus, inter quos sunt p
Abbreviated transcription (Latin):
preserendꝰ nõ est dn̾s ponatori in litẽ
mouendam.s pocu̾iam sucipiendam. Q
eisuo no̾ie utiles accoes ħt. rite eas inte̾
bendum recte aget.
remis it excepteem ꝓtaratoriami nou
poterit ex penitentia eam opponere.

Expanded text:
rendus non est dominus procuratori in litem mouendam uel pecuniam suscipiendam: qui enim suo nomine utiles actiones habet, rite eas intendbendum recte aget. remisit exceptionem procuratoriam, non poterit ex paenitentia eam opponere.
Abbreviated transcription (Latin):
iurc int̾rogatas ex omib causis respon
cuerit tenebitm. ¶Q auieno unt agit
quacumq acc̾one. id ratum hiturum
cum. ac ꝙ̃ eares ꝑtinebit cauere debet.
ratori retulit. iurauit absenti dare oꝑ¬
tere ait. hoc iudicũ suo nõie p̃p suum
isiurand. Neq c̃i bec accio du̾o ꝯpet̾e
ponus. S debebit de rato cau̾e. ziet si ll¬
ꝓcuratori ꝯstitutum est. ⁊ exea cansa a¬
gat dubitand̾ nõ est ꝗn locus sit de rate..
cautiomi. Idq. põp. scribis. ¶ Entur ap
iulianum utrum diim solum ratam ctͥ
⁊ ait dum taxat de on̾o cauenduni. nec̾
illis uerbis ad que̾ ea resꝑtinet crecut¬
res ꝯtineri. Niam nec ipsi dñs hec incũ¬

Expanded text:
iure interrogatus ex omnibus causis respondcuerit, tenebitur. Qui alieno nomine agit quamcumque actionem, id ratum habiturum eum ad quem ea res pertinebit cauere debet. ratori rettulit, iurauit absenti dari oportere: agit hoc iudicio suo nomine propter su‹umec actio domino competere potuit: sed debebit de rato cauere. sed et si procuratori constitutum est et ex ea causa agat: dubitandum non est quin locus sit de rato cautioni idque Pomponius scribit. Quaeritur apud Iulianum: utrum dominum solum ratam rem res? et ait dumtaxat de domino cauendum nec illis uerbis 'ad quem ea res pertinet' creditores contineri: nam nec ipsi domino haec incu
Abbreviated transcription (Latin):
ciam acceꝑit defensor actor innitegr̃
restitutꝰ sic. an cogendꝰ sit restituroriũ
uidicium acciꝑe. magisplacet cogend̾
ꝓcuratorem ¶Ut incereris quap negõ¬
cus gerendis ata ⁊ iilicib ex bona fide
roem reddere d¶ Itaq ꝙ ex lite ꝯsecu¬
tus erit. siue principałr ipsi ꝯrei noie̾. sũ
extrinsecꝰ ob eamrem d mandati ui¬
dicio restituere. usq ad eo ut᷑ si ꝑ errorẽ
aut inuniam iudicis no debitum ꝯse¬
cutꝰ fu̾it. id quoq redde̾ debet. ¶ It̃ ꝯͣ

Expanded text:
m acceperit defensor et actor in integrum restitutus sit, an cogendus sit restitutorium iudicium accipere: et magis placet cogendum. Procurator ut in ceteris quoque negotiis gerendis, ita et in litibus ex bona fide rationem reddere debet. itaque quod ex lite consecutus erit siue principaliter ipsius rei nomine siue extrinsecus ob eam rem, debet mandati iudicio restituere usque adeo, ut et si per errorem aut iniuriam iudicis non debitum consecutus fuerit, id quoque reddere debeat. I
Abbreviated transcription (Latin):
dampnatum nõ debe̾ ꝯueniri. nͥ an̾
inrem suam tatus esset. aut obtuliss
se cum sarret cantum nõ esse õib pla¬
cuit. Id̾ erit obẜuand̾. ⁊ si testensoris
loco cum satisdatione se liti obculerit.

Expanded text:
damnatum non debere conueniri, nisi in rem suam datus esset aut optulisset se, cum sciret cautum non esse, omnibus placuit. idem erit obseruandum et si defensoris loco cum satisdatione se liti optulerit.
Abbreviated transcription (Latin):
mo mandati uidicio recuꝑare d pẽcu
niam. penam aũt ꝙͣ ex suo delicto p̾s¬
titit. recuꝑare nod. ¶licis impendia
bona fide facta. uł at actoris ꝓturatore
uł rei debe ei restitui egtas suad. ¶ Si
duob mandata sit amintĩstratio negocioꝵ
quoꝵ alt̾ debitor sit mandatoris. analt̾
cum eorecte acturꝰ sit. et utq recte. nõ
duos penratores om̃ium roꝵ suaꝵ reli¬
quid insi ne̾iatim precepit.ut alt̾ ab al¬
tero petat peciiam nõ uidetur man¬
catum utrilibet eoꝵ dedisse.
que agitur.si n̾o mchi mandatũ sit
ut adebicorib pet̾em accorem ita dołs
replicare au̾sim̾ mandatum est ut acc¬

Expanded text:
mandati iudicio reciperare debet: poenam autem, quam ex suo delicto praestitit, reciperare non debet. Litis impendia bona fide facta uel ab actoris procuratore uel a rei debere ei restitui aequitas suadet. Si duobus mandata sit administratio negotiorum, quorum alter debitor sit mandatoris, an alter cum eo recte acturus sit? et utique recte: non duos procuratores omnium rerum suarum rel‹i›quit, nisi nominatim praecepit ut alter ab altero pecuniam petat, non uidetur mandatum utrilibet eorum dedissequo agitur 'si non mihi mandatum sit, ut a debitoribus peterem' actorem ita debere replicare 'aut si mihi mandatum est, ut a
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sisꝯpectus tritor postaletur. deffensorẽ
eiꝰ oꝑtere ⁊ de rato cauere. ne reu̾sus
ille uelit retractare. ꝙ actum est.S
nõ facile ꝑprocuritorem ꝗs snspectus
acc̃abitur. q̃m fame ca est. nisi ꝯstet
ei atutore mandatum nominatun.
aut si ⁊ absente tutore qͣi no deffend̾e¬
tur. pretor erat cogniturus.
acc̾oes ꝑpcuratorem posse ꝙ̃ instigiere
deniq ut lib̾i ꝗ inpt̃ate absentis dnt᷑.
ducant᷑ int̾dictum nõ posse desid̾are
ait. nisi ut iulian ꝯ ait.causa cognita
id est si ⁊ nominacimei mandatu̾ sit
⁊ pat̾ ualitudine. uł alia iusta cã im¬
pediatur. ¶Sistipłetur ꝓcurator cãp¬
ni infecti uł legatoꝵ debebit de rato

Expanded text:
, si suspectus tutor postuletur, defensorem , si suspectus tutor postuletur, defensorem eius oportere etiam de rato cauere, ne reuersus ille uelit retractare quod actum est. sed non facile per procuratorem quis suspectus accusabitur, quoniam famae causa est, nisi constet ei a tutore mandatum nominatim, aut si etiam absente tutore, quasi non defenderetur, praetor erat cogniturus. actiones per procuratorem posse quem instituere. denique ut liberi, qui in potestate absentis dicuntur, ducantur, interdictum non posse desiderare ait nisi, ut Iulianus ait, causa cognita, id est si et nominatim ei mandatum sit et pater ualetudine uel alia iusta causa impediatur. Si stipuletur procurator damni infecti uel legatorum, debebit de rato
Abbreviated transcription (Latin):
ratam rem filiam habituram. S et
deffendere eam d ut et marcellꝯ seͥb
¶Sipater filu noĩe uuiriaꝵ agat cũ
due suit acco̾nes. una patris. alia sili.
cessat de raçto cantio. ¶Si statꝯ ⁊trou̾¬
siam cui faciat ꝓcurator siue ex ẜuitu¬
te inlib̾tarem adu̾sꝯ eum ꝗs litiget. sũ
ipse ex lib̾tate in ẜuitutem petat. can̾e
debet. ratam rem dn̾m ħiturum ⁊ ita
edictꝰ scriptum est. ut ex utroq lat̾e̾
qͣi actor habeatur. ¶ Est ⁊ casꝯ quo ꝗs
ciꝯdem acc̾ois nõie. ⁊ de rato caueat.
⁊ indicatum solui. ut puta postula¬
taest cognitio te minteg̃. restitut᷑oe
cum nunor enrcum scriptꝰ inuendi¬
tione diceretur alt̾iꝰ ꝓcurator existit.
d cau̾e hic ꝓcurator ⁊ ratam rem do¬
minu̾ ħiturum. Ne forte dñs reu̾sus
uelit quid̾ petere. It uidicatũ solui
ut siꝗd forte p̃ͥp hanc restituto̾em in
int̾. pr̾ari adolescenti debeat. hoc pr̃et᷑.¬
⁊ hita põp. lib̾.xxx. ad ed̾ scrib. ¶ It̾ ait¬

Expanded text:
ratam rem filiam habituram: sed et defendere eam debet, ut et Marcellus scribit. Si pater filii nomine iniuriarum agat, cum duae sint actiones una patris altera filii, cessat de rato cautio. Si status controuersiam cui faciat procurator, siue ex seruitute in libertatem aduersus eum quis litiget siue ipse ex libertate in seruitutem petat, debet cauere ratam rem dominum habiturum. et ita edicto scriptum est, ut ex utroque latere quasi actor habeatur. Est et casus, quo quis eiusdem actionis nomine et de rato caueat et iudicatum solui. ut puta postulata est cognitio de in integrum restitutione, cum minor circumscriptus in uenditione diceretur: alterius procurator exdebet cavere hic procurator et ratam rem dominum habiturum, ne forte dominus reversus velit quid petere, item iudicatum solvi, ut si quid forte propter hanc restitutionem in integrum praestari adulescenti debeat, hoc prae scribit. Item ait
Abbreviated transcription (Latin):
modum qui ꝓcedere potest. ꝓciatorẽ
dare nõ ꝓhibentur. forsican ⁊ ipse dan¬
tur. nõ quid̾ ad agendum s ad amnũs¬
trand̃. ¶ Cn queratur an alicui pc̃a¬
nib ubi ꝗs qͣi unus ex ppło agit deffen¬
cionem ut ꝓcurator prare cogendus
no est. ¶Is qui curatorem alicui presen¬
ti petit. nõ ałr audietur. nisi adulto ꝯ¬
senciente. ꝙ si absenci. ratam rem ha
pena nõ deffendentis ꝓcuratoris hec ẽ
ut denegetur ei accio. ¶Si ꝓcurator a¬
gat. et presens sit absentis fuus. antili

Expanded text:
modum qui procedere potest procuratorem modum qui procedere potest procuratorem dare non prohibe‹n›tur: forsitan et ipsi dantur non quidem ad agendum, sed ad administrandum. Cum quaeretur, an alicui procuranibus, ubi quis quasi unus ex populo agit, defensionem ut procurator praestare cogendus non est. Is, qui curatorem alicui praesenti petat, non aliter audietur nisi adulto consentiente: quod si absenti, ratam rem eum Poena non defendentis procuratoris haec est, ut denegetur ei actio. Si procurator agat et praesens sit absentis seruus, Atili
Abbreviated transcription (Latin):
prestitimus nõ mandati s exuẽdito
siħrditatem uendidimus. uł expristm̃
causa mandati agere debemꝯ nt fit c̃
fidenissor reum ꝓcuratorem ded̾it. ¶is
cui h̾rditas ex tretelliano senatꝰ  sulto
restituta est. h̾rdem uire dabit ꝓcurato¬
rem. s ⁊ dñni pignoris creditor rege da¬
bit ꝓenratorem ad fiuanam. ¶ Forrosi.
um ex reis credendi ꝯstitutum sit. is q
alium ꝯstitutam penam pecuniam det
nõ negabitiꝰ posse dare. S̃ exduob ieis
ꝓmitendi alt̾. alt̾m ad deffendend̾ ꝓcura¬
toram dabit. ¶Sipłes ħ̾rdes sint. ⁊ fami
agatur. plib ennd̃ ꝓcuratorem nõ est
ꝑmitendum dare. qͣm res ex pediri nõ
potest circa aduidicationes ⁊ ꝯde̾pnani¬
ones. plane dare ꝑmittend̾ si uni cõh̾r¬
edipłes hrdes existant. ¶ Reo lacita¬
ia ee post litem ꝯt̾.ita demum fideiꝰ sores
eum deffendere ui debunt᷑. si uł unus
ex his eum ꝓsolido deffendat. uł onĩs
uł quidam ex his imũ ded̾int in q̃m
iudicium cransferatur.

Expanded text:
praestiterimus, non ma‹n›dati, sed ex uendito si hereditatem uendidimus, uel ex pristina causa mandati agere debemus: ut fit cum fideiussor reum procuratorem dedit. Is cui hereditas ex Trebelliano senatus consulto restituta est heredem iure dabit procuratorem. Sed et dominum pignoris creditor recte dabit procuratorem ad Seruianam. Porro si uni ex reis credendi constitutum sit isque alium in constitutam pecuniam det, non negabimus posse dare. sed et ex duobus reis promittendi alter alterum defendendum procuratorem dabit. Si plures heredes sint et famiagatur, pluribus eundem procuratorem non est permittendum dare, quoniam res expediri non potest circa adiudicationes et condemnationes: plane permittendum dare, si uni coheredi plures heredes existant. Reo latitante post litem contestatam ita demum fideiussores eum defendere videbuntur, si vel unus ex his eum pro solido defendat, vel omnes vel qui ex his unum dederint in quem iudicium transferetur.
Abbreviated transcription (Latin):
cris ait. fuo aiuend̾ noͣ ꝓcuratori ¶ Qͥ
no̾ cogitur tẽffende̾ ab sentem. tñ siuidi¬
catum solui satisded̾i̾t defentendi ał si¬
cis gr̾a. cegendum ꝓciuatorem udiciũ
accipe. nẽ tecpiatur it̃ ꝗ satis accepit.
Nan ⁊ eõs qͣui nõ cogant reum deffende̾
post satistatõem cogi labeo ait. ca cogni¬
ca tempandumi. ⁊ si captio actoris sit.
pp̃ tꝑis tractum. uidi cium eum acdiꝑe
cogendum. & si asfinitas duepta sis añ
mimicicie int̾cesẜint. aut bona absen¬
tis possideri ceꝑint.¬

Expanded text:
s ait seruo cauendum, non procuratori. Qui non cogitur defendere absentem, tamen si iudicatum solui satisdedit defendendi absentis gratia, cogendum procuratorem iudicium accipere, ne decipiatur is qui satis accepit: nam post satisdationem cogi. Labeo causa cognita temperandum, et si captio actoris sit propter temporis tractum, iudicium eum accipere cogendum: quod si aut adfinitas dirempta sit aut inimicitiae intercesserint aut bona absentis possideri coeperint
Abbreviated transcription (Latin):
afferret. deffend̾e̾ cogaturi S ⁊ si satis
nõ ded̾it. si ꝓmitentiei geditum est
id̾ statuendum est. ¶ & ita cepublice
agunt.ut et priuacum ꝯmod̾ destẽdãt.
causa cognita ꝑmittunt᷑ ꝓruratoremꝰ a¬
dare. ⁊ postea alius agens acc exceptone
replletur. ¶Si pcuratori opꝰ noũu
niniciatum sit isq int̾ ded̾ utatur ne

Expanded text:
cogeretur. sed et si satis non dedit, sed repromittenti ei creditum est, idem statuendum est. Qui ita de publico agunt, ut et privatum commodum defendant, causa cognita permittuntur procuratorem dare, et postea alius agens exceptione repelletur. Si procuratori opus novum nuntiatum sit isque interdicto utatur "ne
Abbreviated transcription (Latin):
rem meam esse simł uidicatur illiꝰ no¬
esse. ¶Ratihabitois au̾t. sac̾datio ante¬
¶ Rati. ꝯtestatione:¬
lit̃. ꝯt̾. aꝑcuratore exigit᷑. cct̾m semel li
au̾t ꝑsonis inꝗb mandatum nõ eyigi

Expanded text:
rem meam esse, simul iudicatur illesse. Ratihabitionis autem satisdatio ante litis contestationprocuratore exigitur: ceterum semel litsonis, in quibus mandatum non exigi
Abbreviated transcription (Latin):
eientiꝯ. Pilio patroni inlir̾tam pat̾¬
nam cande̾ uixorem id̾ uins ꝙ ipse pa¬
trone taretur. ex sn̾a legis acomodatur
idemq dicend̾ erit. ⁊ si altiꝯ patroni tusꝰ
uiuo ait̾o lib̾tam eoꝵ uxorem duxit. ¶¬
Suignonimiesã lib̾tam suam patronus
uxore duxit placet qr ccͣ legem maricꝯ
sit nõ hab̾e̾ eum hoc legis bnficiũ ¶ Si
uni ex filiis assignatã alt̾ nxorem dux̾it
nẽ idem uas ꝙ inpatrono tribuend̾ est
nicħ̾ ei uris habebit. qr senatꝰ omne
nis ubtoꝵ assignateꝵ ad eum trãstulit
cui id pater tribuit.
rͥoris gradus hoĩes ducant uxores eas
quas ii qui altiores dignitatis sunc du¬
cere legsb ꝑꝑ dignitat̾e̾ ꝓhibentur. at cc̃
an̾cedent is gradus hoies nõpossunt eas
duc̾e q̃s is ꝗ inferioris dignitatis sũt duc̃e

Expanded text:
iam. Filio patroni in libertam paternam eandemque uxorem idem iuris, quod ipsi patrono daretur, ex sententia legis accommodatur. idemque dicendum erit et si alterius patroni filius uiuo altero libertam eorum uxorem duxerit. Si ignominiosam libertam suam patronus uxorem duxerit, placet, quia contra legem maritus sit, non habere eum hoc legis beneficium. Si uni ex filiis adsignatam alter uxorem duxerit, non idem ius quod in patrono tribuendum: nihil enim iuris habebit, quia senatus omne ius libertorum adsignatorum ad eum transtulit, cui id pater tribuit. rioris gradus homines ducant uxores eas, quas hi qui altioris dignitatis sunt ducere legibus propter dignitatem prohibentur: at contra antecedentis gradus homines non possunt eas ducere, quas his qui inferioris dignitatis sunt duce
Abbreviated transcription (Latin):
qs ub̾tam suam dux̾it uxorem qͣm exͥ
fidei comissi cͥa manumiẜit. liceat isł¬
te inuito es nuptias cchere puto qr nͥ
erat ferendꝰ is qui exnectitate ma¬
numisit nõ suo arbitrio magis eĩ de¬
bitam lib̾tatem presticit qͣm ullumi
bũficium inmłrem ꝯtilit.

Expanded text:
m duxerit uxorem, quam ex fideicommissi causa manumiserit, liceat libertae inuito eo nuptias contrahere: puto, quia non erat ferendus is qui ex necessitate manumisit, non suo arbitrio: magis enim debitam libertatem praestitit quam ullum beneficium in mulierem contulit.
Abbreviated transcription (Latin):
ples ẜui inuiniam fecint. uł damꝑnu
ced̾int. qr pła facta sunt. no ut ĩfinto
unum s crauemꝰ. hic aueq dno suc¬
currend anit. s ha potest dii sidolo mlo
cinm̾nt ut ab alio album corrumꝑet᷑¬

Expanded text:
ui iniuriam fecerunt uel damnum dederunt, quia plura facta sunt, non ut in furto unum. Octauenus hic quoque domino succurrendum ait: sed hoc potest dici, si dolo malo curauerint, ut ab alio album corrumpe
Abbreviated transcription (Latin):
sit. Merito penitorn recusare talem uessi¬
dicend̾ ei nõ ustrum eum priuilgi
siquenatur. ¶Si necc̃i i satdatio fu¬
erit. et no facis possit ueo ibi eã pr̃ai
ubi auenit᷑. potest auditi si in ana cic
pumcie auitate sat̾ dattem prare
tus su. ¶Ein au̾t sac̾datio uoluntatu
sit. ⁊ ꝑsena sapecta sit. exqua sat̾ de sid¬
atur. ap esfm deponi deberit. siħ uidi¬
⁊ sed̾it. dones uł sat̾datio det.ł fine̾ agi

Expanded text:
sit merito petitorem recusare talem dicendum ei non usurum eum priuilegio, si conueniatur. Si necessaria satisdatio fuerit et non facile possit reus ibi eam praestare, ubi conuenitur: potest audiri, si in alia prouinciae ciuitattus sit. si autem satisdatio uoluntaria sit et persona suspecta sit, ex qua satis desideratur: apud officium deponi debebit si hoc iudici sederit, donec uel satisdatio detur uel li
Abbreviated transcription (Latin):
uł marnum mirum inuidicium uo¬
cali. qualcumq fiderissor iudicio sis¬
tendi cã accipiat᷑. Q ait p̾tor libd ne
suos accipiemꝰ ⁊ ex feminino sexu des¬
cendentes liła. pentiq cabimꝯ ħ rñ¬
ficium no̾ solum uiris sui. s ⁊̃ si in po¬

Expanded text:
 nurum in iudicium uocabit: qualiscumque fideiussor iudicio sistendi causa accipiatur.' quod ait praetor 'liberosue suos', accipiemus et ex feminino sexu descendentes liberos. parentique dabimus hoc beneficium non solum sui iuris, sed etiam si in po
Abbreviated transcription (Latin):
lip̃ .s.i. rxoꝵ. Lib̾tus a patrono reꝯ ꝯsti¬
tumꝰ.qui se deffende̾ ꝑatus ꝓtribuna li
presidem ꝓiuncie frequenter int̾pllat.
patronun accãtorem miꝰ ñiũ uocate¬
auł. s .i.q̃st̃. Silibtus adũs patronũ
dedit liłllum. noͣ dissimłato se lib̾tũ
eiꝰ c̃ẽ. ausi ad desid̾um eiꝰ rescribatur
ad hunc casum ecc̾m pretoris ꝑtinere
n cĩ qui libesli prmcipiuł piesidi dat
nniuis uocare patronum nidetur.

Expanded text:
responsorum. Libertus a patrono reus constitutus, qui se defendere paratus pro tribunali praesidem prouinciae frequenter interpellat, patronum accusatorem in ius notronum dedit libellum non dissimulato se libertum esse eius: an si ad desiderium eius rescribatur, ad hunc casum edictum praetoris pertinere. neque enim qui libellum principi uel praesidi dat, in ius uocare patronum uidetur.
Abbreviated transcription (Latin):
dua. noc poncificem dum sac facit nͦ
cos qui p̃̾p loca religionẽ uide se mon̾e
ne possunt.s. nec eum qui cum equo
is uocarino d qui uxor̃e eucit^ aut q̃
nubit nec indicem tere cognoseit noc
cum dum quis ap̾ pretorem ciagit.
n: funuꝰ ducentẽ familiare. busta ue
mortus facientem.¬

Expanded text:
duci: nec pontificem dum sacra facit: nec eos qui propter loci religionem inde se mouere non possunt: sed nec eum qui equo ius uocari non debet qui uxorem ducat aut eam quae nubat: nec iudicem dum de re cognoscat: nec eum dum quis apud praetorem causam agit: neque funus ducentem familiare iustaue mortuo facientem
Abbreviated transcription (Latin):
aliꝙ̃ impetrau̾t. eo iure utat᷑. Ita dem̃i
so no postulante nõ cohercetin.E. si in¬
petraint siue uiso est nire alique siue
in petrau̾it ut ut̾etur. lus u̾e sit ħ
ecc̃o punit᷑. ¶ Si ꝓcuintor m̃s pestulaũ¬
it. querit̾ quis eod iure utat᷑. ⁊ putit
furiosi postulau̾it.ul adolescentis. apͥe
id obẜuand est. siirem suam fu̾it da¬
tus ¶ Rec pena adu̾so oem statintur
qui incdretum incidit. ne̾ solum es.
ceum exept̾te utãtur. dem̃ tu innegotie
in quo spopondisti uelis exept̾ene uti
nec te nec ip̃m oꝑtet ħ impetrare.⁊ si
int̾dum paciaris muitiam si soluẽ¬
do debitor no sic ¶ S situ madisti n

Expanded text:
aliquem impetravit, eo iure utatur ita demum, ipso non postulante, non coercetur. sed si impetravit, sive usus est iure aliquo, sive impetravit, ut uteretur licet edicto puniatur. Si procurator meus postulauit, quaeritur quis eodem iure utatur: et putat furiosi postulauerit uel adulescentis, ipse rem suam fuerit datus. Haec poena aduersus omnem statuitur, qui in edictum incidit, non solum eo eum exceptione utatur, deinde tu in negotio, in quo spopondisti, uelis exceptione uti: nec te nec ipsum oportet hoc impetrare, etsi interdum patiaris iniuriam, si soluendo debitor non sit. sed si tu incidisti
Abbreviated transcription (Latin):
tuit no̾ essent. postꝙͣ quis eoꝵ ea piũda
exaesẜint i esfituerent̾. si qͥd mñi inuite as¬
cedit. ulua si muiriam aut furtũ pas¬
sa est. actenꝰ uis dicend̾ est. ut lis ꝯtes¬
tetur. resq abata ex ibeat᷑.⁊ deponatur
Enanumiẜit. uł tutorem cedit priusꝙͣ
culentum poculentumueꝙnt᷑ dies
peeximes prodigatii.
uis łi dec̃ Qlẜuandum est igreo¬
tenti ut madeunie q facilonise p̃beas
Si otempni uepaciat᷑. uñ mandatis ac¬
slam exqu̾satione equali ꝯtẽptio digoni¬
tatis nasat᷑. Si ⁊ ĩcognescendon eycãdas¬
tere adu̾sꝰ cos quosmalosputat.n pa¬

Expanded text:
essent, posteaquam quis eorum ea prouincia excesserit, restituerentur. si quid tamen inuito accidit, ueluti si iniuriam aut furtum passus est, hactenus ei ius dicendum est, ut litem contestetur resque ablata exhibeatur et deponatur manumiserit uel tutorem dederit, priusquam culentum potulentumue, quod intra dies proximos prodigatur.andum est ius reddenti, ut in adeundo facilem se prebeat, sed contemni non patiatur. Unde mandatis adNam ex conversatione equali, contemptus dignitatis nascitur. Sed in cognoscendo neque excandescere adversus eos quos malos putat,
Abbreviated transcription (Latin):
hac ci ansisla tenegu. siue presens fu̾it
siue absens. ¶ Incum au̾t qui exiis¬
quod inu̾itate est.s qͣna eares est ab
actore extimata te quacentio usia est
ħei additum est ut appareat. ⁊ si calũ¬
pruator quissit t᷑n hauc penam eum
ꝑsequi. ¶ Degere ant ceb quis pha̾e
cer̾m si meho penctus est cessat pena¬

Expanded text:
hac clausula tenetur, siue praesens fuit siue absens. In eum autem, qui uiquod in ueritate est, sed quanti ea res est ab actore aestimata, de qua controuersia est. hoc enim additum est, ut appareat etiam si calumniator quis sit, tamen hanc poenam eum persequi. Docere autem debet quis per hanc ce
Abbreviated transcription (Latin):
tiꝗs rem ex nec̾itate distiarit. foetassis.
muc offo iudicissuccinriet᷑. ut p̾cium dũ¬
carat debeat restitu̾e. Nam ⁊ si fructus ꝑ¬
ceptos distrayne corrũpant᷑. eq nõ ampliꝰ
ꝙͣ precui prestabit. It̾ si forte ager fuit ꝗ
petitꝯ est. ⁊ milicib assignatꝰ est. medico
ionoris gr̾a possori dato.an ħ restitũe de¬
beat.⁊ puto p̾raturum. ¶ Sifuꝰ pentus
uł aĩil alind de mortiui sit.sine dolo ma¬
lo ⁊ culpa posso̾ris preciũ no esse prandum
płiq agant.t̃ est ũiꝰ. si forte distract᷑
erat petitor si accepiss mor̾apasso de bs
prari. Nam si ei restituiss distrarissi. et
precium esset lucratus.
mortuo ho̾ie necci̾a est sñ̾ia p̃pͥ fructꝰ ⁊

Expanded text:
t, fortassis huic officio iudicis succurretur, ut pretium dumtaxat debeat restituere. nam et si fructus perceptos distraxit, ne corrumpantur, aeque non amplius quam pretium praestabit.Item si forte ager fuit qui petitus est et militibus adsignatus est modico honoris gratia possessori dato, an hoc restituere debeat? et puto praestaturum.Si seruus petitus uel animal aliud demortuum sit sine dolo malo et culpa possessoris, pretium non esse praestandum plerique aiunt: sed est uerius, si forte distracturus erat petitor si accepisset, moram passo debere praestari: nam si ei restituisset, distraxisset et pretium esset lucratus. mortuo homine necessaria est sententia propter
Abbreviated transcription (Latin):
as exalionis cen̾itis insolo suo hedifics¬
uerit. demn ꝗdem ue̾dicare pot̾is. ceme¬
taan̾t rescluta. prior dñs uendicabit
etiam si pest tempꝰ usucapionis disso¬
lutum sit hedificiũ postꝗͣ. abone fidei
emptore possessum sit. Nec e̾i singla ce¬
menta usucariunt᷑. si demo ꝑ t̃pais sꝑo¬

Expanded text:
quis ex alienis cementis in solo suo aedificauerit, domum quidem uindicare poterit, cementa autem resoluta prior dominus uindicabit, etiam si post tempus usucapionis dissolutum sit aedificium postquam a bonae fidei emptore possessum sit: nec enim singula cementa usucapiuntur, si domus per temporis spa
Abbreviated transcription (Latin):
um acquisiuit. ¶ Loca sacra. ꝯt̾ religi¬
osa qͣiͣ nr̃a inrem acone peti nõ possũt.
¶Sigs rei sue alienarem ia ad iecͥit. ut¬
ꝑseiꝯfiõt. ułti siꝗs statue sue brachiu̾
ant pade̾ abienu̾ adiec̾it. aut cipho insã
yfund̾. uł candabro sigillu̾. aut mense
pedem. dñm eiꝯ taciꝯ rei effici uereq sta¬
tuam snam ecu̾rum. ⁊ ciphrm pleriq

Expanded text:
nium adquisiit.Loca sacra, item religiosa quasi nostra in rem actione peti non possunt.Si quis rei suae alienam rem ita adieceriteluti si quis statuae suae bracchium aut pedem alienum adiecerit, aut scypho ansam uel fundum, uel candelabro sigillum, aut mensae pedem, dominum eius totius rei effici uereque statuam suam dicturum et scyphum plerique
Abbreviated transcription (Latin):
nissit ꝓlegatanio sat̾date placebat utile̾
esse. cautienis quaplegatii. nec refiaga¬
i senatꝰespltum.q cautio nõ impedi¬
me petendam ab ec ꝗ sat̾ accepit a cohrde
meti quoq cum eod̾ agend sisatis nõ
dediss. eum uͦ ꝗ sat̾ prestitit. ac̃ pp̃ mne

Expanded text:
dare: placebat utile esse cautionis quoque legatum nec refragari senatus consultum, quia cautio non impedireturtem pecuniae petendam ab eo, qui satis accepit a coherede, incertique cum eodem agendum, si satis non dedisset. eum vero, qui satis praestitit
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ legato usu iidend̾ ne ⁊ domare possit.
⁊ aduehend̾ subingo uti ⁊si forte aurigͣ
fuit cni nsa equoꝵ relictis est no̾ puito euꝰ
circencib his usinĩ qr qͣilocare eos indet᷑.i
S si testator sciens eum hꝰ esse insticutiᷤ
usꝰ minist̾n alicui fu̾t relicmꝰ ad sinim
minist̾rum utet᷑. ⁊ ad lib̾or c̾onigisq i¬

Expanded text:
quoque legato usu videndum, ne et domare possit et ad vehendum sub iugo uti. et si forte auriga fuit, cui usus equorum relictus est, non puto eum circensibus his usurum, quia quasi locare eos videtur: sed si testator sciens eum huius esse institutusus ministerii alicui fuerit relictus, ad suum ministerium utetur et ad liberorum coniugisqu
Abbreviated transcription (Latin):
fimto au̾t nsu.f. si coħr des ex causa fide¬
iissoria ꝯuenitent᷑ eos mandati nõ actis¬
ros. no eñ suscepisse mandatũ s uolutati
paruisse. cemq cautõis legato ubacos. ¶¬
d illo nec diu tracrand̾ fait sas̾ legatũ¬

Expanded text:
m usu fructu si coheredes ex causa fideiussoria convenirentur, eos mandati non acturos: non enim suscepisse mandatum, sed voluntati paruisse: denique cautionis legato liberatos. de illo nec diu tractandum fuit secundum legatu
Abbreviated transcription (Latin):
nõ erit ei uindend̾. Q eĩ sicam spaco̾se
comꝰ uso sit relictꝰ hõĩ mediocri ut por¬
relictus fit. posse eam ⁊ cũ marito ħitare
ꝗntus mutiꝰ pͥmꝰ admisit. ne ei matͥ¬
monio suo carend̾ foret. cum uti uult
come. Nam ꝑ ꝯͣrium qͥn uxor cu̾ma¬
rite possit ħ̾itare nec fuit dubitatum
ꝗd gͦ siuidne legata sit annuptiis ꝯͣctis
post nsum ꝯstitutũ ⁊ mlr ħitare cum
marito possit.⁊ est u̾m ut et põp.ł.x. ⁊¬
uiro ⁊ postea nubentẽ ħitare ħ ampliꝰ
pop̃.⁊ ait cum socero habitaturam.
tabit. utiq cumꝰ iur una sit.

Expanded text:
non erit ei invidendum: quid enim si tam spatiosae domus usus sit relictus homini mediocri, ut porrelictus sit, posse eam et cum marito habitare Quintus Mucius primus admisit, ne ei matrimonio carendum foret, cum uti vult domo. nam per contrarium quin uxor cum marito possit habitare, nec fuit dubitatum. quid ergo si viduae legatus sit, an nuptiis contractis post constitutum usum mulier habitare cum marito possit? et est verum, ut et Pomponius viro et postea nubentem habitare. hoc amplius Pomponius ait et cum socero habitaturam. tabit, utique cum vir una sit.
Abbreviated transcription (Latin):
ui. Si abhide extestam̃to funoius. .f. ꝑt
titus sit ꝗͣ arbores de ieciss aut hedifiaum
cemolitus esset. aut aliquomͦ tet̾ierẽ usu̾
.F. fecisset. aut ẜuituces imponende aut
cis religionẽ ꝑtinet. ut inspicias qͣł ante
indiciũ acceptum fundꝰ erit. ut sufu fr¬
uetuario hoc quod int̾est ab eo seruetur:¬

Expanded text:
um Si ab herede ex testamento fundi usus fructus petitus sit, qui arbores deiecisset aut aedificium demolitus esset aut aliquo modo deteriorem usum fructum fecisset aut servitutes imponendo aut cis religionem pertinet, ut inspiciat, qualis ante iudicium acceptum fundus fuerit, ut usufructuario hoc quod interest ab eo servetur
Abbreviated transcription (Latin):
istis uire Sstitutus. s ad seraatus ⁊ sulcum
ut post mortem legatarii admeniu̾ redi¬
ret.⁊ ꝙͣ .ẜ ascriptũ sit. ut usum eiꝯ ticus
beet ꝓprietatem mͥ eilegatam ⁊ usꝯ me¬
cione ft̃a qr erat restituenda ab eo pecuia
post mort̾e̾ eitis dinꝯ seuerꝰ ⁊ anconinꝰ

Expanded text:
istis iure constitutus, sed ad senatus consultum ut post mortem legatarii ad Maevium rediret, quamquam adscriptum sit, ut usum eius Titius haberet, proprietatem tamen ei legatam et usus mentionem factam, quia erat restituenda ab eo pecunia post mortem eius, diui Seuerus et Antoninus
Abbreviated transcription (Latin):
tñ. nec ipsatn̾sit nec nõ utendo amut¬
titur nec capitis diminutõe. s si habi¬
ꝙ u̾m est. plane si dixiss testator nsum
habitandi causa ne̾ dubitaremꝰ qnua
leret. ¶ Utr au̾t imiꝯ ani sit hãbitato
anusq adnitam ap̾ uet̾es quesit̾ est. ⁊ pu
routiliꝯ donec iniuat habitatten ⁊ petere

Expanded text:
en nec ipsa transit nec non utendo amittitur nec capitis deminutione. Sed si χ, quod est verum. plane si dixisset testator "usum habitandi causa", non dubitaremus, quin valeret. Vtrum autem unius anni sit habitatio an usque ad vitam, apud veteres quaesitum est: et Rutilius donec vivat habitationem competere
Abbreviated transcription (Latin):
auł. Quod sin traditi essent n emptor
inmora fuiss quo numo tradetur uendito¬
ris ꝑiculum erit. ¶ Mat̾ia empta si furto
dese q̃ri d ꝓlane si cum intllige̾t uendi¬
tor tĩs duraturam bonicatẽ eoꝵ usꝙad
eum diem quo tolli debent no amonuit
empteri tenebi eiqͣnci eiꝰ int̾ ess ad mo¬
nitus fuisset.
aboł. S eriu emꝑtor si cum ꝯductum
is ciuꝰ posto ꝑ locatoem retinetur auendi¬
tore ꝑicłm eius ẜui ad emptore̾ ꝑtinet
ꝙ t̾n sine delo uenditoris int̾uenerit.

Expanded text:
 Quod si neque traditi essent neque emptor in mora fuisset quo minus traderentur, venditoris periculum erit. Materia empta si furto de se queri debet. plane si, cum intellegeret venditor non duraturam bonitatem eorum usque ad in eum diem quo tolli deberent, non admonuit emptorem, tenebitur ei, quanti eius interesset admonitum fuisse.o. Serui emptor si eum conductum is, cuius possessio per locationem retinetur a uenditore. periculum eius serui ad emptorem pertinet, quod tamen sine dolo uenditoris interuenerit.
Abbreviated transcription (Latin):
tum ꝙi rccpiss ac postea mutass uolim¬
ratem ⁊ emptor mehoĩꝰ manumisiss an
alꝙͣ eo nõie acc̾dem hr̃et dixi ex uendite
accoem manumisso ẜuo uł mutata uen¬
diroris uoluncate euamuisse.

Expanded text:
 praecepisset ac postea mutasset uoluntatem et emptor nihilo minus manumississet, an aliquam eo nomine actionem haberet. dixi ex uendito actionem manumisso seruo uel mutata uenditoris uoluntate euanuisse.
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm res uas. uł emxta eit. ¶ uenditor ñ
curi sciret deb̾i ẜrucute̾ celauit. nõ eua¬
tet exempto accd̾em si modo eam rem c̃p¬
tor ignorauit. oĩa eĩ que ccͣ bonam fid̾e̾
fiunt nenuĩt inempti accbem s scire
uenditore̾ ⁊ celare sic accipieniꝰ ñ solu̾
sino amonuit sisi negauit ẜuitute̾
istam debi cum ess abeo quesitu̾ s ⁊ si ꝓ¬
debe eum ten̾i no si securitati sue ꝓspec¬
tum uoluit hec ita uera funt siemptor
exempto est accio Ancua posso emptori
tradita no intłłr si alius inea legater u̾

Expanded text:
m res ualet uel empta est. Uenditor si, cum sciret deberi, seruitutem celauit, non euadet ex empto actionem, si modo eam rem emptor ignorauit: omnia enim quae contra bonam fidem fiunt ueniunt in empti actionem. sed scire uenditorem et celare sic accipimus, non solum si non admonuit, sed et si negauit seruitutem istam deberi, cum esset ab eo quaesitum. sed et si debere eum teneri, non si securitati suae prospectum voluit. haec ita vera sunt, si emptoex empto est actio. Vacua possessio emptori tradita non intellegitur, si alius in ea legatorum
Abbreviated transcription (Latin):
ẏtalia ess ꝙsi ałr fc̃m ess ꝯuenit cit̃a stꝑꝑ¬
i Iulat̾oem ut pena praret emꝑtor uix esset
ut eo nõie urdicte r̾de uenditor ag̾e̾ pos
qͣm ani ꝓmisit incid̾it. huic ꝯseꝙͥ exit
ut actenus ag̾e possit qͣtenus alii pͥstare
cogit᷑ ꝗcq̃d ei eicedit pena notei ꝑsecutio
Unficio affiti horem rat̾ sit h̾ois ei uero pe¬
ne ne irrogate indignatio sola d̾uriciã ꝯti¬

Expanded text:
r factum esset, conuenit citra stipulationem, ut poenam praestaret emptor. uix est, ut eo nomine uindictae ratione uenditor agere uam alii promisit inciderit. huic consequens erit, ut hactenus agere possit, quatenus alii praestare cogitur: quidquid enim excedit, poena, non rei persecutio beneficio adfici hominem intersit hominis: enimvero poenae non inrogatae indignatio solam duritiam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ꝗtem ał cum principum mandatis p̾ciꝑet᷑
norib fruatur maiorib.
qͣm fu̾at exceptum eiuncatur aut libera
iudicet᷑ et ex stipłatu pena petat de li exept̾. qͥ
dã obstaturam putãt sab̾ nc obstaturan
s io faciet ut nie no teneat stipło si ne mͣ¬
nunutetur eycept̾ est. Nam in credibile ẽ
te ccͣtu manumitentis ac nõ pocuis de ac¬
tu bnficu cogitatum. cet̾m sino ꝓstituat᷑¬
exceptum est nlla ro̾ eccurrit curpenape¬
ti ⁊ exigi nõ debeaticum ⁊ anciniã ꝯcume¬
liam effec̾it et uenditoris affectoem forte¬

Expanded text:
 alias cum principum mandatis praecipernoribus, fruatur maioribus.quam fuerat exceptum evincatur aut libera iudicetur, et ex stipulatu poena petatur, doli exceptionem quidam obstaturam putant, Sabinus non obstaturam. sed ratio faciet, ut iure non teneat stipulatio, si ne manumitteretur exceptum est: nam incredibile est de actu manumittentis ac non potius de tu beneficii cogitatum. ceterum si ne prostituaxceptum est, nulla ratio occurrit, cur poena peti et exigi non debeat, cum et ancillam coadfecerit et venditoris affect