comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
calipsi. Et dixit qui sedebat in chrono. Ecce fa¬
cio omĩa noua. Emunctoria aũt quibꝰ hȩc age¬
bant᷑: ipsa sunt uerba sacri eloquii. quibꝰ ma¬
nifeste designat᷑ liccerã legis in plurimis soluen¬
dam. & eam sp̃u ali solũmodo sensu ẽẽ. seruandã.
E quibꝰ est illud in accibꝰ apłorũ ubi ꝓhibiti st̃
credentes ex gentibus circuncidr & absq cerimo¬
niis hostiarũ legaliũ exangłicȩ gr̃e st̃ obedire
precepti. Et quod apłs ad hebreos exponens uer¬
siculũ psalmi ait: suꝑiꝰ dicens. Quia hostias & ob¬
blationes & holochaustomata & ꝓ peccato noluisti:
nec placita sunt tibi quȩ sc̃m legem offeruntꝰ.
cunc aixi ecce uenio. ut faciã ds̃ uoluntatẽ tuã.

Expanded text:
I Cor. V. Et in Apocalypsi, Et dixit qui sedebat in throno, Ecce faI Cor. V. Et in Apocalypsi, Et dixit qui sedebat in throno, Ecce facio omnia nova . Emunctoria autem, quibus haec agebantur, ipsa sunt verba sacri eloquii, quibus manifeste designatur litteram legis in plurimis solvendam, et cum spirituali solummodo sensu esse servandam. E quibus est illud in Actibus apostolorum, ubi prohibiti sunt credentes ex gentibus circumcidi, et absque caeremoniis hostiarum legalium evangelicae gratiae sunt obedire praecepti. Et quod Apostolus ad Hebraeos exponens versiculum psalmi, ait, superius dicens: Quia hostias et oblationes et holocaustomata pro peccato noluisti, nec placita sunt tibi, quae secundum legem offeruntur; tunc dixi, Ecce venio, ut faciam, Deus, voluntatem t
Abbreviated transcription (Latin):
rarum diuinarum: incelligencia sullimiore ꝓmit¬
tit in leuitico dñs suo populo dicens. Mulciplica¬
bimini & firmabo pactũ meũ uobiscũ: comede¬
tis uetustissima ueterũ. & uetera nouis suꝑue
nientibꝰ ꝓicietis. Multiplicatis quippe filuis is¬
rahel confirmatũ est cũ eis paccũ dei: cũ ȩciam
gencibus ad fidem uocatis. noui gr̃a testamenti
in cordibꝰ eleccorũ firma radice plantata est.
Comedimꝰq uetustissima uecerũ: cũ mandatũ
uetus qͦd ab initio datũ est generi humano. dul¬
ci cordis memoria recinemꝰ: diligentes dñm dm̃
nr̃m ex coto corde nr̃o. tota anima. tota uirtu¬
te. diligentes & ꝓximũ canquã nosmec ipsos. Et
uetera nouis suꝑuenientibꝰ ꝓicimꝰ. cũ trpica legis
mosaycȩ statuta uxta licterã seruare cessamꝰ sed
eadem ipsa gratiꝰ intellecta ꝑ sp̃m. innouato in
spem regni celestis corde custo dimꝰ: iuxca illud

Expanded text:
rarum divinarum intelligentia sublimiore promitrarum divinarum intelligentia sublimiore promittit in Levitico Dominus suo populo, dicens: Multiplicabimini et firmabo pactum meum vobiscum. Comedetis vetustissima veterum, et vetera is Israel, confirmatum est cum eis pactum Dei: cum etiam gentibus, ad fidem vocatis, Novi gratia Testamenti in cordibus electorum firma radice plantata est. Comedimusque vetustissima veterum, cum mandatum vetus, quod ab initio datum est generi humano, dulci cordis memoria retinemus: diligentes Dominum Deum nostrum ex toto corde nostro, tota anima, tota virtute; diligentes et proximum tanquam nos ipsos. Et vetera novis supervenientibus projicimus, cum typica legis Mosaicae statuta juxta litteram servare cessamus; sed eadem ipsa gratius intellecta per spiritum innovato in spem regni coelestis corde custodimus: juxta illud
Abbreviated transcription (Latin):
suȩ obseruationis ȩt̾nam ꝑcipiunt: ut ẽ. illud
exangelii. Facite uobis amicos de mãmona miqͥ¬
catis: ut & ipsi recipiant uos in ȩt̾na cabernacu¬
la. hic enĩ ad tempus elemosinȩ faciendȩ ĩbi ꝑ¬
pecuo elemosinarũ est fructus recipiendus. Sunt
item alia quȩ tempore ueteris cestam̃ti diligen-¬
cer iubence año seruata. nunc choruscante per
orbem exangelio ñ iuxta litterã. sed iuxca sen¬
sum mysticũ in eccłia iubent᷑ obseruari: ut est
custodia sabbati. ut ritꝰ hostiarũ. & sanguis ag¬
ni paschalis. cȩteraq huiꝰmodi quȩ suo quidem
tempore sollerter custodita apopulo dĩ. quasi
lucinia in lucernis candelabri ardebant infu¬
sa oleo pie deuocionis. & incensa igne uerbi cȩ
quam iuxta licteram esse seruanda: quasi emun¬
gebant᷑ lucinia candelabri. ut reparata melius
lucem doctrinȩ salutaris prebebant. De qua re¬
paratione lucernarũ tabernaculi hoc est scriptu¬

Expanded text:
suae observationis aeternam percipiunt: ut est illud suae observationis aeternam percipiunt: ut est illud Evangelii, Facite vobis amicos de mammona iniquitatis, ut et ipsi recipiant vos in aeterna tabernacula . Hic enim ad tempus eleemosynae faciendae, ibi perpetuo eleemosynarum est fructus recipiendus. Sunt item alia, quae tempore Veteris Testamenti diligenter jubente Domino servata sunt: nunc coruscante per orbem Evangelio, non juxta litteram, sed juxta sensum mysticum in Ecclesia jubentur observari, ut est custodia sabbati, ut ritus hostiarum, et sanguis agni paschalis, caeteraque hujusmodi, quae suo quidem tempore solemniter custodita a populo Dei, quasi lucinia in lucernis candelabri ardebant, infusa oleo piae devotionis, et incensa igne verbi coelquam juxta litteram sunt servanda. Quasi emungebantur lucinia candelabri, ut reparata melius lucem doctrinae salutaris praebebant. De qua reparatione lucernarum tabernaculi, hoc est Scriptu
Abbreviated transcription (Latin):
sum. habentem cornua septẽ & oculos septem:
qui sunt. uiͭ. sp̃s dei missi in omẽm t̾rã. Si enĩ
uiiͣ cornua. siue .uiiͦ. oculi agni. septẽ dona scĩ
spiritus insinuare possunt: quare ñ eadẽ ȩciã
uuiͣ. lucernȩ .uuͭ. candelabri merito designare
credant᷑ Immo sicut in cornibꝰ & oculis recte
signat᷑ ꝓpt̾ omĩpocentiã uirtutis qua cuncta
regit. & plenicudinẽ scientiȩ qua cuncta ꝑspi¬
cit: ita ęciã sp̃s idem sepciformis apte ꝑ figurã
lucernarũ exprimit᷑ ꝓpt̾ lucẽ gr̃e qua in noc¬
te huiꝰ scłi tenebras nr̃e cecitatis illustrat. Ubi
& apte subiungit᷑. Emunccoria quoq & ubi
simo. Sunt & enĩ quedam in scripturis diuinis
ita precepta. quȩ ꝑpecuo iure & in hac uita & in
fucura semꝑ obseruari debeant: ut est illud. Ñ
habebis deos alienos corã me. Et diliges dñm
dm̃ cuum ex coto corde tuo. & ex toca anima
te ipsũ. Sunt alia quȩ toto huiꝰ uitȩ cẽpore ob¬
seruanda iubent᷑: sed in futura uita mercedem

Expanded text:
t oculos septem, qui sunt septem spiritus Dei, missi in omnem terram . Si enim septem cornua ibi, sive septem oculi Agni, septem dona sancti Spiritus insinuare possunt: quare non eadem etiam septem lucernae candelabri merito designare credantur? Imo sicut in cornubus et oculis recte signatur propter omnipotentiam virtutis qua cuncta regit, et plenitudinem scientiae qua cuncta perspicit: ita etiam Spiritus idem septiformis apte per figuram lucernarum exprimitur, propter lucem gratiae qua in nocte hujus saeculi tenebras nostrae caecitatis illustrat. Unde et apte subjungitur: Emunctoria quoque, et simo. Sunt enim quaedam in Scripturis divinis ita praecepta, quae perpetuo jure, et in hac vita, et in futura semper observari debeant, ut est illud: Non habebis deos alienos coram me , et, Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima teipsum . Sunt alia quae toto hujus vitae tempore observanda jubentur, sed in futura vita mercedem
Abbreviated transcription (Latin):
uictoriȩ: quia regnũ mortis moriendo subu̾tie.
t quatuor. circulos aureos quos pones ꝑ qͣ¬
tuor arcȩ angulos. Duo circuli sint in lat̾e uno.
& duo in altero. Quatuor circuli aurer: qͥtuor
sunt exangeliorũ libri. Qui merito aurei sc̃.
propter claritatẽ sapientiȩ qua fulgent. Mle¬
rito cͥcłis cõꝑati: quia eterna÷ ipsa d̾i sapĩa quã
p̃dicant neq ĩcipiens ex tp̃r neq esse desiens et̃¬
na aiusitas quã homo xp̃c accepit. Unde imi
claritica me tu pater apud temet ipsũ: elari¬
tate quã habui priꝰquã mundus essec apud te.
Quatuor aũt angulos habec arca: quia sacra¬
mentum anicȩ incarnationis ꝑom̃s mundi pli¬
gas in quibꝰ sc̃a ȩccłia ailatat᷑ celebrari ñ aesi¬
nit. Et ꝑ eosdem angulos quatuor .iii. cirtu¬
li sunt positi: quia in cunccis mundi finibꝰ exan¬
geliui xp̃i saluandis fideliũ cordibꝰ p̃auat᷑. Du¬
oaut circuli in latere uno & duo sc̃ m alcoro

Expanded text:
victoriae, qui regnum mortis moriendo subvertit. victoriae, qui regnum mortis moriendo subvertit. Et quatuor circulos aureos, atuor arcae angulos. Duo circuli sint in latere uno, et duo in altero. Quatuor circuli aurei quatuor sunt Evangeliorum libri. Qui merito aurei sunt propter claritatem sapientiae qua fulgent. Merito circulis comparati, quia aeterna est ipsa Dei sapientia quam praedicant, neque incipiens ex tempore, neque esse desinens aeterna divinitas, quam homo Christus accepit. Unde imminclarifica me, tu Pater, apud temetipsum, claritate quam habui, priusquam mundus esset apud te . Quatuor angulos autem habet arca, quia sacramentum Dominicae incarnationis per omnes mundi plagas in quibus sancta Ecclesia dilatatur, celebrare non desinit: et per eosdem angulos quatuor, quatuor circuli sunt positi, quia in cunctis mundi finibus Evangelium Christi salvandis fidelium cordibus, praedicatur. Duo autem circuli in latere
Abbreviated transcription (Latin):
illo habemus. Et deaurabis eam auro mũ¬
aissimo intꝰ & foris. faciesq supra coronã aure¬
am ꝑ circũitũ. Arca intꝰ & foris auro mundissi¬
mo deaurat᷑ quia assũpta a filio dei humana na¬
rum arcȩ bene corona aurea supra cirtundari
prȩcipit᷑: quia apparens in carne acq ad redẽp¬
tionem humani generis ueniens filiꝰ dei cercũ ex¬
pectabat tempus & horam quando susceptã ꝓ no¬
bis mortem cũ ipso morcis auctore suꝑaret: atq
ad patrẽ uictor in cęlos ascenderet. De bac coro-¬
na dicit apłs. Eum aũt qui modico quã ange¬
li. minoratus est uidemꝰ iħm ꝓpter passionem
mortis gła & honore coronatũ. De hac in apo
calipsi iob̃s. Et uidi inquit & ecce equuis albꝰ
& qui sedebat suꝑ illũ habebat arcũ. & data ẽ.
ei corona. & exiit uincens ut uinceret. Equus
quippe albꝰ eccłia. eques qui illi p̾sidebat dñs
est. qui habebat arcũ. quia contra potestates
aerias ad bella ueniebat. Dataq est ei corona

Expanded text:
onet. Et deaurabis eam auro, mundissimo intus et foris. Facies insuper coronam auream per circuitum. Arca intus et foris auro mundissimo deauratur, quia assumpta a Filio Dei humana narum arcae bene corona aurea supra circumdari praecipitur, quia apparens in carne, atque ad redemptionem humani generis veniens Filius Dei, certum exspectabat tempus et horam, quando susceptam pro nobis mortem cum ipso mortis auctore superaret, atque ad Patrem victor in coelos ascenderet. De hac corona dicit Apostolus: Eum autem qui modico quidem ab angelis minoratus est, vidimus Jesum propter passionem mortis gloria et hono ecce equus albus, et qui sedebat super illum habebat arcum, et data est ei corona, et exiit vincens ut vinceret . Equus quippe albus Ecclesia, eques qui illi insidebat, Dominus est, qui habebat arcum, quia contra potestates aerias ad bella veniebat. Dataque est ei corona
Abbreviated transcription (Latin):
cura ẽẽ. testantꝰ emunctoria nimirũ st̃ aurea: qͥa
spe future claritatis eximia. Uasa qͦq in quibꝰ
ea quȩ emuncta st̃ extingunt᷑: corpora utiq st̃
& corda omĩum iustorum ĩmortalia. & io rectis¬
sime auro asimilata. in quibus ex opcatissima hȩc
immutatio fiet. ut post tẽporalia dĩ beneficia
ad ȩt̾na ꝑueniant. Deniq apłs quasi emuncto¬
ria nobis lucernarũ dei & loca ubi ea qͣ emunc¬
ta st̃ extinguant᷑ aurea prebet: cũ de differenti¬
a pͣsentiũ & futurorũ bonorũ loquit᷑ dicens. Si

Expanded text:
tura esse testantur, emunctoria nimirum sunt aurea, quae tura esse testantur, emunctoria nimirum sunt aurea, quae spe futurae claritatis eximia. Vasa quoque in quibus ea quae emuncta sunt exstinguuntur, corpora utique sunt, et corda omnium justorum immortalia. Et ideo rectissime auro assimilata, in quibus exoptatissima haec immutatio fiet, ut post temporalia Dei beneficia ad aeterna perveniant. Denique Apostolus emunctoria nobis lucernarum Dei, et loca ubi ea quae emuncta sunt exstinguantur, aurea praebet, cum de differentia praesentium et futurorum bonorum loquit
Abbreviated transcription (Latin):
Emunctoria gͦ & uasa ubi quȩ emuncta st̃ ex¬
tingunt᷑ fiunt de auro purissimo. quia & diui¬
na st̃ uerba quibus cessatio cerimoniarũ lega¬
lium p̃duicat᷑. & dei gr̃a sunt illustrata eorũ cor¬
da in quibus eadem figurata legis adumbratio fi¬
nem accepit: ut succedens exangłii ueritas clariꝰ
mundo luceret. Constat enĩ primos apłos in exã¬
gelio ante passionẽ dnĩcam soluisse sabbatũ: & pꝰ
ascensionẽ dñi & aduentũ sp̃s scĩ pęnitꝰ hostiis finẽ
imposuisse legalibꝰ. ac pleraq legis licterȩ decre¬
ca. exangelicȩ gr̃a libertatis mutasse. In his gͦ lu¬
cinia quȩ emuncta st̃ ex tinguebant᷑: in qͥbꝰ licte¬
ralis obseruatio cõpleca. exordiũ gr̾e mundo cla¬
rius fulgens exhibuit. Item quia finita morta¬
li. & succedente uita ĩmortali: cessabunt maxima
ex parte oꝑa uel dona lucis quibꝰ nunc utimur
ut sequant᷑ eternȩ p̃mia lucis in p̃sentia diumnȩ
uisionis. Illa scripturarũ testimonia quȩ hȩc fu-¬

Expanded text:
Emunctoria ergo, et vasa ubi quae emuncta sunt exstinguuntur, fiunt de auro purissimo; quia et divina sunt verba, quibus cessatio caeremoniarum legalium praedicatur: et Dei gratia sunt illustrata eorum corda, in quibus eadem figurata legis adumbratio finem accipit, ut succedens Evangelii veritas clarius mundo luceret. Constat enim primos apostolos in Evangelio ante passionem dominicam solvisse sabbatum, et post ascensionem Domini, et adventum Spiritus sancti, penitus hostiis finem imposuisse legalibus, ac pleraque legis litterae decreta evangelicae gratia libertatis mutasse. In his ergo lucinia quae emuncta sunt exstinguebantur: in quibus litteralis observatio completa exordium gratiae mundo clarius fulgentis exhibuit. Item quia finita mortali, et succedente vita immortali, cessabunt maxima ex parte opera vel dona lucis, quibus nunc utimur, ut sequantur aeternae praemia lucis in praesentia divinae visionis. Illa Scripturarum testimonia, quae haec fu
Abbreviated transcription (Latin):
dacalaons erioso erunt unuersa ducalu de
auro purissimo. Om̃e enim opus candelabri hoc
est & stipes medius & calami ex ipso ꝓcedences cũ
om̃i suo ornatu de auro fiunt: quia & dñs ipse
specialiter ĩmunis a peccato. atq oꝑibꝰ iusticiȩ
per omĩa p̃clarus in mundo apparuit. & eandẽ
innocentiã atq iusticiã membra eiꝰ in hac interĩ
uita quantũ ualent imitant᷑: in fucuro aũt uera¬
citer ipsi adherendo ꝓficiunt. Et apte idẽ aurũ
auccile fuit. Duccile nanq feriendo ꝓducit᷑: qͥa
& redemptor nr̃ qui ex conceptione & natiuita
culit: ac sic ad resurrectionis glam ꝑuenit. & om̃s
qui uolunt pie uiuere in illo ꝑsequutionẽ pati¬
unt᷑: qui & ipsi quasi mecallũ feriendo dilatatũ.
ꝑ passionis contumelias ad ĩmortalitatis grãm ꝓ
suo redemptori. In tribulatione dilatasti me. Ac
si aurũ duccile suo artifici diceret. In ꝑcussione
fabrili amplificasti me: & maiorẽ tundendo mͥ
redemptore nr̃o cuncca semꝑ manserunt: & ui

Expanded text:
calami ex ipso erunt: universa ductilia de auro purissimo. Omne enim opus candelabri, hoc est et stipes medius et calami ex ipso procedentes, cum omni suo ornatu, de auro fiunt; quia et Dominus ipse specialiter immunis a peccato, atque operibus justitiae per omnia praeclarus in mundo apparuit, et eamdem innocentiam atque justitiam, membra ejus in hac interim vita, quantum valent imitantur, in futuro autem veraciter ipsi adhaerendo proficiunt. Et apte idem aurum ductile fuit. Ductile namque feriendo producitur, quia et Redemptor qui ex conceptione et nativitaolores pertulit, ac sic ad resurrectionis gloriam pervenit. Et omnes qui volunt pie vivere in illo, persecutionem patiuntur , quia et ipsi quasi metallum feriendo dilatatum, per passionis contumelias ad immortalitatis gratiam suo Redemptori: In tribulatione dilatasti me. Ac si aurum ductile suo artifici diceret: In percussione fabrili amplificasti me, et majorem tundendo mihi Redemptore nostro cuncta semper manserunt, et in
Abbreviated transcription (Latin):
digas ad currenda uiam. Specẽ monstraue alis
cum resurgens a mortius acq ad celos ascendeñ
clarificatus est ea claritate quã habius priquaes
mundus eet. apud patrẽ. Et recce hic scrodꝰ hoe¬
raler dilium calamis altior eminebat ⁊ quia mrs¬
rum aona quȩ mediatori dĩ & honuiũ homia¬

Expanded text:
gas ad currendam viam. Speciem monstravit lilii, cum resurgens a mortuis atque ascendens ad coelos, clarificatus est ea claritate quam habuit, priusquam mundus esset apud Patrem. Et recte hic scyphus, sphaerula et lilium, calamis altior eminebat, quia nimirum dona quae mediatori Dei et hominum, homi
Abbreviated transcription (Latin):
occurrunt ad dim̃ ꝑ sc̃ã desideria ꝓficiant. Et bene
post calamos. sciphos. & sperulas. in candelabro li¬
lia deformant᷑: quia pꝰ grãm pͣdicationis. post oe¬
briationẽ potꝰ spũalis. pͦ irreuocabilẽ scẽ oꝑacioniꝰ
procursũ: illa uirens patria sequit᷑ quȩ animabus
scĩs. id est floribus uernat ȩcernis. Sex calami e¬
gredient᷑ de lateribꝰ tres ex uno latere. & tres ex
altero. Constat quidẽ numerũ senariũ in qͦfactus
est mundus: oꝑũ ꝑfectionẽ designare. Sed qm̃ ita po¬
situs est in descriptione calamorũ ut in bis cernoᷤᷤ
diuidat᷑: magis de ternario dicendũ. Tres nanq
calami de uno latere hastilis. & cres egrediuntur
de altero: quia fuerunt doctores ante aduentum
dñi in carne qͥ fidẽ sc̃ẽ kinitatis mẏstica uoce de¬
signarent: & quantũ rudes adhuc caꝑe pot̾ant
predicarent. Unde est illud psalmistȩ. Uerbo diu

Expanded text:
occurrunt, ad Deum per sancta desideria proficiant. Et bene occurrunt, ad Deum per sancta desideria proficiant. Et bene post calamos, scyphos et sphaerulas, in candelabro lilia deformantur, quia post gratiam praedicationis, post inebriationem potus spiritualis, post irrevocabilem sanctae operationis procursum, illa virens patria sequitur, quae animabus sanctis, id est floribus vernat aeternis. Sex calami egredientur de lateribus, tres ex uno latere, et tres ex altero. Constat quidem numerum senarium, in quo factus est mundus, operum perfectionem designare. Sed quoniam ita positus est in descriptione calamorum, ut bis in ternos dividatur, magis de ternario dicendum. Tres namque calami de uno latere hastilis, et tres egrediuntur de altero, quia fuerunt doctores ante adventum Domini in carne, qui fidem sanctae Trinitatis mystica voce designarent, et quantum rudes adhuc capere poterant, praedicarent. Unde est illud Psalmistae: Verbo Domini
Abbreviated transcription (Latin):
rum om̃ps ds redemptor nr qui in se qͦ proficiat
non habet: adhuc ꝑ mẽbra sua qͦtidie augm̃tum
habet. Calami gͦ ꝓcedentes de hastili: pͣdicatores
sunt. qui instituti a dño dulcẽ sonũ in mundo e¬
diderunt. uidelicet canticũ nouũ. Calami st̃
obtemperant resonances laudẽ dño ac dicentes.
Et direxit gressus meos: & ĩmisit i os meũ can¬
ticũ nouũ. hẏmnũ dõ nr̃o. Quia uero sciphi uino
repleri solent: ñ ĩmerico ꝑ eos mentes audientiũ
designant᷑: qui ad uocẽ p̃dicanciũ uino scientiȩ re¬
plent᷑. Et qm̃ eodẽ uino int̾ne dilectionis inebria¬
ta corda fideliũ infatigabili aesiderio ad dm̃ ten¬
dͥunt: recte in candelabro post sciphos sperulȩ fi¬
unt. Spera enĩ ex omĩ parte uoluit᷑: quia nimirũ
mentes electorũ nec adu̾sitatibꝰ scłi ullis recineri.
nec ꝓspitatibꝰ posst̃ corrũpi: quin in omĩbus que

Expanded text:
rum omnipotens Deus Redemptor noster, qui in se quo proficiat rum omnipotens Deus Redemptor noster, qui in se quo proficiat non habet, adhuc per membra sua quotidie augmentum habet. Calami ergo procedentes de hastili, praedicatores sunt, qui instituti a Domino, dulcem sonum in mundo ediderunt, videlicet canticum novum. Calami suntrae  libenter obtemperant, resonantes laudem Domino, ac dicentes: Et direxit gressus meos, et immisit in os meum canticum novum, hymnum Deo nostro . Quia vero scyphi vino repleri solent, non immerito per eos mentes audientium designantur, quae ad vocem praedicantium vino scientiae replentur. Et quoniam eodem vino internae dilectionis inebriata corda fidelium, infatigabili desiderio ad Deum tendunt, recte in candelabro post scyphos sphaerulae fiunt: sphaera enim in omni parte volvitur, quia nimirum mentes electorum nec adversitnec prosperitatibus possunt corrumpi; quin in omnibus quae
Abbreviated transcription (Latin):
cȩlestẽ ne in tẽptationibꝰ deficiant ĩpendit. Cã¬
delabrũ est: quia iter lucis errantibus ostendit.
Mensa pariter & candelabrũ est: quia scĩs edoc¬
ta litceris. & animã esurientẽ satiare bonis. &
sedentibus in tenebris acq umbra mortis lucer¬
nam uerbi sũministrare didicit. Cui lucerne
dum sese humilit̾ subiecit: ad agenda uidelicet
quȩ dei sermo p̃cipit: a suis se uoluptatibꝰ cobi
libus se gaudiis suscollens quasi candelabrũ eiꝰ ef¬
ficit᷑: quia suis ꝑ omĩa uoluptatibꝰ imꝑiũ cȩleste
proponit. seseq humilians claritatẽ uerbi dĩ om¬
nibus & pͣdicando & faciendo premonstrat.
Iastile eiꝰ & calamos. sciphos. & sperulas. ac lili¬
a ex illo ꝓcedentia. Hastile candelabri ipse qui
de calamis ex hastili ꝓcedentibꝰ dicit apłs. Ex qͦ
tocũ corpus ꝑ conexus & coniunctiones suministͣ¬
tum & construccũ crescit in augm̃tũ dĩ. Qͥa nimi¬

Expanded text:
coelestem, ne in tentationibus deficiant, impendit. Cancoelestem, ne in tentationibus deficiant, impendit. Candelabrum est; quia iter lucis errantibus ostendit. Mensa pariter et candelabrum est; quia sanctis edocta litteris, et animam esurientem satiare bonis, et sedentibus in tenebris atque umbra mortis lucernam verbi subministrare didicit. Cui nimirum lucernae dum sese humiliter subjecit, ad agenda videlicet, quae Dei sermo praecipit, a suis se voluptatibus cohilibus se gaudiis sustollens, quasi candelabrum ejus efficitur; quia suis per omnia voluptatibus imperium coeleste praeponit, seseque humilians claritatem verbi Dei omnibus, et praedicando et faciendo praemonstrat. Hastile ejus, calamos, scyphos, ea ex illo procedentia. Hastile candelabri ipse qui de calamis ex hastili procedentibus dicit Apostolus: Ex quo totum corpus per connexus et conjunctiones subministratum et constructum, crescit in augmentum Dei : quia nimi
Abbreviated transcription (Latin):
nari debent: qui gradum sacerdotii uel doc¬
trinȩ subeant. Quodq in conclusione subungi¬
tur: eruntq aaron & filiorũ eiꝰ. duobꝰ modis ac¬
cipi ꝑ mysteriũ pocest. Comedit nanq aaron
cum filiis suis panes scõs de mensa tab̾naculi sub-¬
lacos. cũ sũmꝰ pontifex nr̃ raptos de hac uita e¬
lectos suos in augmentũ corporis sui qͦd est in cȩ¬
lis: hoc est sũmȩ illiꝰ eleccorũ multitudinis intͦdu¬
cit. Uel certe erunt panes scĩ aaron & filiorum
eiꝰ: cũ & p̃sules quiq & subiecti illis in dño popłi
acies & candelabrũ duccile de auro purissimo.
Candelabrũ tabernaculi sicut & mensa: uni¬
uersalem presentis temporis ȩcclłiam designat. Idõ
nanq sunt ante uelũ intra quod arca testamen¬
ti posita est: quia necdũ ad uisionẽ in cęlis sui re¬
dempcoris meruit intromitti. Sed mensa est: qͥa
his qui ȩsuriunt & siciunt i̾titiã uiccũ quotidie

Expanded text:
nari debent, qui gradum sacerdotii vel docnari debent, qui gradum sacerdotii vel doctrinae subeant. Quodque in conclusione subjungitur, Eruntque Aaron et filiorum ejus, duobus modis accipi per mysterium potest. Comedit namque Aaron cum filiis suis panes sanctos de mensa tabernaculi sublatos, cum summus Pontifex noster raptos de hac vita electos suos in augmentum corporis sui, quod est in coelis, hoc est summae illius electorum multitudinis introducit: vel certe erunt panes sancti Aaron et filiorum ejus, cum praesules quique, et subjecti illis in Domino populi, acies et candelabrum ductile de auro purissimo. Candelabrum tabernaculi, sicut et mensa, universalem praesentis temporis Ecclesiam designat. Ideo namque sunt ante velum, intra quod arca testamenti posita est; quia necdum ad visionem in coelis sui Redemptoris meruit intromitti. Sed mensa est; quia his qui esuriunt et sitiunt justitiam, victum quotidie
Abbreviated transcription (Latin):
clesia claruerunt ad requiẽ ꝑueniunt: & ut bona
delectent᷑ oꝑari. spe fucure quietis ac beatituamĩ
accenduntꝰ : Imponebant᷑ gͦ panes sabbato inm̃¬
sa dni: ea utiq incentione ponentiũ: ut transacco
sabbato ibidẽ ꝑ sex dies oꝑandi manerent. his qͦq
transmissis altero suꝑueniente sabbato in refecti¬
onem sũmi sacerdocis & filiorũ eiꝰ consumerent᷑:
quia nimirũ in pͥmordio nobis dõ deuotȩ c̃u̾sati¬
onis accipienda requies & uita ȩt̾na ꝓmitcitur.:⁊
ea camen condicione ut ꝑ labores & oꝑa bona
uitȩ tẽporalis. ad eã ꝑtinere debeamꝰ. Qua aũt
ratione hoc qͦd sũmꝰ sacerdos & filii eiꝰ panes ꝓpo¬
sicionis comedebant ad ingressũ uitȩ cȩlestis ꝑti-¬
neat: in expositione uersiculi sequentis aptiꝰ suo
loco dicet᷑. Suscipiebant᷑ aũt panes idẽ a filiis isrł:
quia de cȩcu sp̃ualiũ dei famulorũ eligi atq ordi-¬

Expanded text:
clesia claruerunt ad requiem perveniunt, et ut bona clesia claruerunt ad requiem perveniunt, et ut bona delectentur operari, spe futurae quietis ac beatitudinis accenduntur? Imponebantur ergo panes sabbato in mensa Domini, ea utique intentione ponentium, ut transacto sabbato ibidem per sex dies operandi manerent: his quoque transmissis altero superveniente sabbato, in refectionem summi sacerdotis et filiorum ejus consumerentur: quia nimirum in primordio nobis Deo devotae conversationis accipienda requies, et vita aeterna promittitur, ea tamen conditione, ut per labores et opera bona vitae temporalis ad eam pertinere debeamus. Qua autem ratione hoc quod summus sacerdos et filii ejus panes propositionis comedebant, ad ingressum vitae coelestis pertineat, in expositione versiculi sequentis aptius suo loco dicetur. Suscipiebantur autem panes iidem a filiis Isreel, quia de coetu spiritualium Dei famulorum eligi atque ordi
Abbreviated transcription (Latin):
lum ingressus panes scõs a sacerdotibꝰ acceperit:
sabbato mane faccũ est. Uenit enĩ ad caberna¬
culum illa hora qua panes septimane p̃cedentis sub¬
lati erant de mensa dñi: ut ponerent᷑ panes noui. qͥ
pridie fuerant cocti: sicq panes scõs accepit. ut ne
ad momentũ quidẽ horȩ mensa dñi sine pane ma-¬
neret. Vnde sollertiꝰ adhuc considerare libetꝰ: quod
panes ꝑ singula sabbata mutari iubebant᷑. Nanq
ita mutabant᷑ ut singuli eorũ & sabbato ĩponeren¬
cur in mensã.: & sabbato rursũ ablati in esũ ꝓfice¬
rent sacerdotũ. & sex quidẽ diebꝰ oꝑũ in mensa ꝓ¬
positi apparerent:. sed in die sabbati id est requiei
impositi in mensa. rursumq die altero sabbati
de mensa sublati. In cuiꝰ ordine positionis qͥd no¬
bis aliud mystice intelligendũ est: nisi qͦd sc̃ĩ doc¬
cores immo om̃s iusti & post oꝑa bona quibꝰ in ec¬

Expanded text:
lum ingressus, panes sanctos a sacerdotibus acceperit, lum ingressus, panes sanctos a sacerdotibus acceperit, sabbato mane factum est. Venit enim ad tabernaculum illa hora, qua panes septimanae praecedentis sublati erant de mensa Domini, ut ponerentur panes novi, qui pridie fuerant cocti: sicque panes sanctos accepit, ut ne ad momentum quidem horae mensa Domini sine pane maneret. Unde solertius adhuc considerare libet, quod panes per singula sabbata mutari jubebantur: namque ita mutabantur, ut singuli eorum et sabbato imponerentur in mensam, et sabbato rursum ablati in esum proficerent sacerdotum: et sex quidem diebus operum in mensa propositi apparerent, sed in die sabbati, id est, requiei, impositi in mensa, rursumque die altero sabbati de mensa sublati. In cujus ordine positionis quid nobis aliud mystice intelligendum est, nisi quod sancti doctores, imo omnes justi, et post opera bona, quibus in Ec
Abbreviated transcription (Latin):
eadem in cabernaculo stabat: quia abeunt & ue¬
niunt doccores uerbi:ͥ aliisq cedentibꝰ succedt̃¬
in suo ordine alii: scriptura aũt saera nullis ab¬
olenda ꝑeuum temporibus constat: usq dum in
fine mundi apparence dno. nec scͥpturis ultra
nec int̾pͣtibꝰ earũ earũ opꝰ habebimꝰ: ĩpleta illa
exoptancissima ꝓmissione dñi qua dicit᷑. Et non
docebit unꝰquisq ꝓximũ suũ: & unꝰqͥsq frẽm suũ
re usq maiorẽ eorũ. Coquebant᷑ aũt panes ante
sabbatũ ut iosephus scribit: duo & duo diuisi ante
sabbatum: & sabbato mane obblati suꝑ sacrã men¬
sam ponebant᷑ seni ad alterutros conuersi. duabꝰ
pateris aureis suꝑposicis chure plenis. qui ꝑmane¬
bant ad aliud sabbatũ. Et tunc ꝓ illis alii deporta¬
bant᷑ illi uero sacerdotibꝰ exhibebant᷑: & chure in¬
censo in igne saero in quo omĩa holochausta fie¬
bant. aliud thus suꝑ alios panes adiciebat᷑. Qbq¬
in libro regum scripcũ est quia daxid tab̾nacũ¬

Expanded text:
adem in tabernaculo stabat, quia abeunt et veniunt doctores verbi, aliisque cedentibus succedunt suo in ordine alii: Scriptura autem sacra nullis abolenda per aevum temporibus constat, usque dum in fine mundi apparente Domino, nec Scripturis ultra, nec interpretibus eorum opus habebimus, impleta illa exoptatissima prophetia Domini, qua dicit: Et non docebit unusquisque proximum suum, et unusquisque fratrem suum, s relinquunt. Coquebantur autem panes ante sabbatum, ut Josephus scribit, duo et duo divisim ante sabbatum, et sabbato mane oblati super sacram mensam ponebantur seni, ad alterutros conversi, duabus pateris aureis superpositis thure plenis, quae permanebant ad aliud sabbatum, et tunc pro illis alii deportabantur; illi vero sacerdotibus exhibebantur, et thure incenso in igne sacro in quo omnia holocausta fiebant, aliud thus suin libro Regum scriptum est, quia David tabernacu
Abbreviated transcription (Latin):
duobus sc̃ calamis: quia in utroq testam̃to fide¬
libus quanuis cerimoniis distancibꝰ eadẽ deuocio
dño seruiendi mandata: eadẽ gła est regni cele¬
stis conseruata. Quartus aũt sciphus sperula¬
& lilium quȩ supra calamos om̃s iuxta sũmi¬
catẽ fuere candelabri ipstꝰ: ꝓprie ad dñm ꝑtuet
saluatorẽ. Qui ñ solũ electis suis uirtutũ seient¬
am. oꝑationẽ & remunerationẽ tribuit: uerĩ¬

Expanded text:
duobus sunt calamis, quia in utroque Testamento fideduobus sunt calamis, quia in utroque Testamento fidelibus, quamvis caeremoniis distantibus, eadem devotio Domino serviendi mandata, eadem est gloria regni coelestis conseret lilium, quae supra calamos omnes juxta summitatem fuere candelabri ipsius, proprie ad Dominum pertinet Salvatorem, qui non solum electis suis virtutum scientiam, operatione
Abbreviated transcription (Latin):
uirginum. & doctrinã ueritatis aꝑuit. & cursum¬
boni oꝑis imꝑauit: & hereditatis sẽꝑ ĩmartescibilis
atq in corruptȩ benediccionẽ ꝓmisit atq donauit.
Et apte sciphi sperulȩ & lilia candelabri. ñ suꝑ
calamos sed sub calamis esse iubent᷑: quia corda
predicantiũ ĩmo omĩum electorũ ne ad infima de¬
labi possint. donis. mandatis & ꝓmissionibꝰ dñiciꝰ
sustentant᷑. atq ad amanda & querenda cȩlestia
xp̃i. de ipso głiat᷑ dicens. Leua eiꝰ sub capite me¬
o: & dextera illiꝰ ãplexabit᷑ me. Leua qͥppe spon¬
si sub capite est posita sponsȩ: qͥa tẽporalibꝰ benefi¬
ciis dñs mentes fideliũ a t̾renis uoluptatibꝰ & c̃¬
cupiscentiis segregans: ad speranda ac desideran¬
da ꝑpecua bona erigit. Et dextera illiꝰ ãplexabit᷑
eam: quia ostensa adiuinȩ maiestatis eiꝰ uisio. illã
sine fine głificat. Apte scipbi sperulȩ & lilia sub

Expanded text:
virginum, et doctrinam virginum, et doctrinam boni operis imperavit, et haereditatis semper immarcescibilis atque incorruptae benedictionem promisit atque donavit. Et apte scyphi, sphaerulae et lilia candelabri, non super calamos, sed sub calamis esse jubentur, quia corda praedicantium, imo omnium electorum, ne ad infima delabi possint, donis, mandatis et promissionibus Dominicis sustentantur, atque ad amanda et quaerenda coelestia Christi, de ipso gloriatur, dicens: Laeva ejus sub capite meo, et dextera illius amplexabitur me . Laeva quippe sponsi sub capite est posita sponsae; quia temporalibus beneficiis Dominus mentes fidelium a terrenis voluptatibus et concupiscentiis segregans, ad speranda ac desideranda perpetua bona erigit. Et dextera illius amplexabitur eam, quia ostensa divinae majestatis ejus, visio illam sine fine glorificat. Apte scyphi, sphaerulae et lilia sub
Abbreviated transcription (Latin):
in quatuor libris scĩ ecangłi qui de dño st̃ con¬
seripti gustũ uini noui hoc est doctrinȩ cȩlestis in¬
uenimꝰ. quod ñ utres ueteres hoc est mentes t̾re¬
nis adhuc desideriis inherentes: sed cantũ in noua
ca ꝑ sp̃m gr̃e corda fiieliũ caꝑe queunt. St̃ per
singulos sciphos sperulȩ simul & lilia deformataͥ
quia idem dñs qui poculũ nobis sapientiȩ spiri¬
cualis ꝓpinauit. cursũ quoq piȩ oꝑationis in of¬
fensũ ac ꝓmpcũ & habendũ nobis ostendit: & ut
habere possemꝰ ipse donauit: & ne in in uacuũ cur¬
reremꝰ claritatẽ nobis patriȩ cȩlestis ad quã inten¬
aeremꝰ ꝓmisit: & huiꝰ nobis adicũ sua gr̾a patefec᷑.
Uel c̾ceqͥa sub duob calamis ꝑ tria loca sciphi spe¬
rulȩ & lilia fieri mandant᷑. possumꝰ bec ita mysti¬
ce interpretari: quia tribus fideliũ gradibꝰ de qͥbꝰ
sepius diximꝰ coniugatorũ scilicet. continentiũ &

Expanded text:
in quatuor libris sancti Evangelii, qui de Domino sunt conin quatuor libris sancti Evangelii, qui de Domino sunt conscripti, gustum vini novi, hoc est doctrinae coelestis, invenimus, quod non utres veteres, hoc est mentes terrenis adhuc desideriis inhaerentes, sed tantum innovaspiritum gratiae corda fidelium, capere queunt. Sunt per singulos scyphos sphaerulae simul et lilia deformata, quia idem Dominus qui poculum nobis sapientiae spiritualis propinavit, cursum quoque piae operationis inoffensum ac promptum, et habendum nobis ostendit, et ut habere possimus, ipse donavit; et ne in vacuum curreremus, claritatem nobis patriae coelestis ad quam intenderemus, promisit: et hujus nobis aditum sua gratia patefecit, vel certe, quia sub duobus calamis per tria loca scyphi, sphaerulae et lilia fieri mandantur. Possumus haec ita mystice interpretari, quia tribus fidelium gradibus, de quibus saepius diximus, conjugatorum scilicet, continentium et
Abbreviated transcription (Latin):
rarent. In ipso aũt candelabro erunc quatuor
sciphi in nucis modũ. speruleq ꝑ singulos & lilia:
sperulȩ sub auobus calamis ꝑ tria soca qͥ simul
sex fiunt ꝓcedentes de hastili uno. Diximꝰ ipsũ
candelabrũ id est stipitẽ canelabri mediũ de quo¬
calami ꝓcedebant. dñm saluatorẽ designare: de
cuiꝰ gr̾a iusti qͥcqͥd boni habent acceꝑunt. Unde
ipse in exangłio cũ dixisset discipulis ego sũ uitiᷤ
uos palmites: continuo subiunxit. Sicut palmes
non pocest ferre fructũ a semet ipso nisi manse¬
rit in uite. sic nec uos nͥ in me manseritis: qͣsi a¬
lus uerbis diceret. Ego sũ candelabrũ: & uos ca¬
lami mei. Sicut calamus ñ se pocest erigere ad
supportandã lucernã nisi fixus manserit in sti-¬
pite candelabri: sic nec uos nisi in me manseri¬
cis. lucẽ ueritatis & fidei in uobis ferre ualetĩ. In
quo nimirũ candelabro quatuor scipbi st̾ factiqͥa

Expanded text:
rarent. In ipso autem candelabro erunt quatuor rarent. In ipso autem candelabro erunt quatuor scyphi in nucis modum, sphaerulaeque per singulos et lilia: sphaerulae sub duobus calamis per tria loca, qui simul sex fiunt, procedentes de hastili uno. Diximus ipsum candelabrum, id est, stipitem candelabri mediucalami procedebant, Dominum Salvatorem designare; de cujus gratia justi, quidquid boni habent, acceperunt. Unde ipse in Evangelio, cum dixisset discipulis: Ego sum vitis, vos palmites; continuo subjunxit: Sicut palmes non potest ferre fructum a semetipso, nisi manserit in vite; sic nec vos, nisi in me manseritis . Quasi aliis verbis diceret: Ego sum candelabrum, et vos calami mei: sicut calamus non potest se erigere ad supportandam lucernam, nisi fixus manserit in stipite candelabri: sic nec vos, nisi in me manseritis, lucem veritatis ac fidei in vobis ferre valetis. In quo nimirum candelabro quatuor scyphi sunt facti, quia
Abbreviated transcription (Latin):
distinctione temporũ habebant potũ spũalẽ desi¬
derantes: uiã mandatorũ dñi currentes. & cele¬
stia premia prestolantes. Terciꝰ similit̾ calamus
tres sciphos. & sperulas. tria habebat & lilia: qͥa
mulci erant coniuigati ante legem: multi sub le¬
gẽ. multi in aiebus ꝓpħarum: qui uerbũ dñi au¬
dire. qui uiam eiꝰ currere. qui bonorũ p̃mia oꝑũ
ab ipso expectare gauderent. Item ex alio lace¬
re hastilis & primus calamꝰ & sed̃s & terciꝰ cres
sciphos & sperulas. cria quoq lilia habebat: qͥa
in nouo quoq testamento & in doccoribus & in
continentibꝰ & in coniugatis dõ deuocis tres fuere
ordines cẽporũ distantiũ: hoc est in pͥmitiua ȩc
clesia de isrł. in nr̃a eleccione degentibꝰ. in ulti
ma collectione reliquiarũ isrł: qui uniũsi quiq¬
suo tempore uerbo uitȩ debriariꝰ in uiã pacis
properare: candorẽ ꝑpecuȩ lucis uidere deside¬

Expanded text:
distinctione temporum habebant, potum spiritualem desidistinctione temporum habebant, potum spiritualem desiderantes, viam mandatorum Domini currentes, et coelestia praemia praestolantes. Tertius similiter calamus tres scyphos et sphaerulas, multi erant conjugati ante legem, multi sub lege, multi in diebus prophetarum, qui verbum Domini audire, qui viam ejus currere, qui bonorum praemia operum ab ipso exspectare gauderent. Item ex alio latere hastilis, et primus calamus et secundus et tertius, tres scyphos et sphaerulas, tria quoque lilia habebat, quia in Novo quoque Tescontinentibus, et in conjugatis Deo devotis tres fuerunt ordines temporum distantia. In primitiva scilicet ecclesia de Israel, in nostra electione de gentibus, ima collectione reliquiarum Israel, qui universi suo quique tempore verbo vitae debituri in viam pacis properare, candorem perpetuae lucis videre deside
Abbreviated transcription (Latin):
tias: quibꝰ electi & ante incarnationẽ dñicã. & pͥ¬
ea dõ deuote uixert̃. Euerunt & enĩ iusti ante
legem: fuert̾ sub lege. fuert̃ cẽporibꝰ ꝓpħarũ. Itẽ
post ascensionẽ dñicã congregata est eccłia pri¬
mitiua de isrł: congͥgat᷑ nunc eccłia de gencibꝰ
congreganda est in fine mundi de reliquuis isr ł.
Habebat gͦ calamꝰ primꝰ in uno latere tres sciphõ.
sperulas. & lilia: quia in parce doctorũ ante in¬
carnationẽ dñi erant tres ordines eorũ qͥ haus¬
tum gr̃e cȩlestis quasi sciphi sitirent: in uiã dñi
promptissime quasi sperulȩ currerent: suꝑnȩ
donum retributionis quasi canddorẽ liliorum
odoremq gaudenter expectarent: id est ante le¬
gem: sub lege: sub ꝓpħis. Scd̃s calamꝰ & ipse ha¬
bebat tres sciphos. sperulas & lilia: quia continen¬
tes illiꝰ temporis equȩ tres ordines scõrũ in p̃fata

Expanded text:
tias, quibus electi et ante incarnationem dominicam, et potias, quibus electi et ante incarnationem dominicam, et postea Deo devoti vixerunt. Fuerunt etenim justi ante legem, fuerunt sub lege, fuerunt temporibus prophetarum. Item post ascensionem dominicam congregata est Ecclesia primitiva de Israel, congregatur nunc Ecclesia de gentibus, congreganda est in fine mundi de reliquis Israel. Habebat ergo calamus primus in uno latere tres scyphos, sphaerulas et lilia quia in parte doctorum ante incarnationem Domini erant tres ordines eorum qui haustum gratiae coelestis, quasi scyphi sitirent, in viam Domini promptissime, quasi sphaerulae currerent, supernae donum retributionis, quasi candorem liliorum odoremque gaudenter exspectarent: id est, ante legem, sub lege, sub prophetis. Secundus calamus et ipse habebat tres scyphos, sphaerulas et lilia, quia continentes illius temporis aeque tres ordines sanctorum in praefata
Abbreviated transcription (Latin):
di. dicens in cantico canticorũ. Descendi ad or¬
tum nucũ ut uiderem poma conuallis. Sic̃ enĩ
nux aulcem quidẽ habet fruccũ interuꝰsed non
hunc ostendere foris nisi fracca cestȩ duricia po¬
test: sic iustorũ uita p̃sens ita suauitatẽ gr̃e spu¬
alis intimo corde conseruat: ut hȩc a ꝓximis qͣn¬
ta sit nullatenꝰ ualeat ꝑspici: donec soluto cor¬
poris domicilio liberȩ se animȩ ipsorũ alteru¬
trum in cȩlesti luce conspiciant: & quanta sin
gatur ab altera. nulli prorsus remaneat occul¬
tum. Fiuntq sciphi in candelabro ad nucis mo¬
dumꝰ cũ quilibet elecci uino sapientiȩ repleri d̃¬
siderantes: ad exẽplũ sese informare satagunt pͣ¬
cedentiũ iustorũ: quos magna muisibiliũ bono¬
rum dulcedine ac dilectione plenos ẽẽ. nouert᷑.
Quod aũt ꝑ singulos calamos tres fuere sciphi
sperulȩ & lilia: significat ternas cẽporũ differen¬

Expanded text:
di, dicens in Cantico canticorum, ad hordi, dicens in Cantico canticorum, ad hortum nucum, ut viderem poma convallium . Sicut enim nux' dulcem quidem habet fructum interius, sed non hunc ostendere foris, nisi fracta testae duritia potest, sic justorum vita praesens, ita suavitatem gratiae spiritualis intimo corde conservat, ut haec a proximis quanta sit, nullatenus valeat perspici, donec soluto corporis domicilio, libere se animae ipsorum alterutrum, in coelesti luce conspiciant; et quanta singgatur ab altera, nulli prorsus remaneat occultum. Fiuntque scyphi in candelabro ad nucis modum, cum quilibet electi vino sapientiae repleri desiderantes, ad exemplum sese informare satagunt praecedentium justorum, quos magna invisibilium bonorum dulcedine ac dilectione plenos esse noverunt. Quod autem per singulos calamos tres fuere scyphi, sphaerulae et lilia, significat ternas temporum differen
Abbreviated transcription (Latin):
nam in cęlis lucẽ ȩt̾ne uericatis ꝑuenturi. Et
quanto quisq alciꝰ in hac uita xp̾̃o adherere cu¬
rauerit: tanco uicinior in illa uita eiꝰ uisione frui¬
tur: ita ut de quibusdã ꝓmagnȩ merito uirtutis
paulo ante quasi de ꝓximis candelabro calamis
premissu est. Et cantabant quasi canticũ nouum
ante sedem der: & ante quatuor animalia & sem¬
ores. Ubi oscendit᷑ quod om̃s scĩ ꝑ plateas suꝑne il¬
lius eiuitatis canticũ leciciȩ dño nouũ cantant: seo
illi pre cȩceris ibi specialis gaudio carminis sullimã¬
tur qui hic generalẽ uitã fideliũ priuilegio sacre
uirguitatis cranscenderunt. U res sciphi quasi
& lilum: & tres scipħi instar nucis in calamo al¬
tero. sperulȩq & lilium. Hoc erit opus sex ca¬
lomorum qui ꝓducendi sunt de hastili. Nucẽ
in figura prȩsentis eccł̃iȩ poni solere cestat᷑ dalo¬
mon. qui ex ꝑsona doccorũ fideliũ loquit᷑. descẽ¬

Expanded text:
nam in coelis lucem aeternae veritatis perventuri: et nam in coelis lucem aeternae veritatis perventuri: et quanto quisque altius in hac vita Christo adhaerere curaverit, tanto vicinior in illa vita ejus visione fruitur, ita ut de quibusdam pro magnae merito virtutis paulo ante, quasi de proximis candelabro calamis, praemissum est: Et cantabant quasi canticum novum ante sedem, et ante quatuor animalia et seniores . Ubi ostenditur quod omnes sancti per plateas supernae illius civitatis, canticum laetitiae novum Domino cantant. Sed illi prae caeteris ibi specialius gaudio carminis sublimantur, qui hic generalem vitam fidelium privilegio sacrae virginitatis transcenderunt. Tres scyphi, quasi  similiter scyphi instar nucis in calamo altero, sphaerulaeque et lilia. Hoc erit opus sex calamorum, qui producendi sunt de hastili. Nucem in figura praesentis Ecclesiae poni solere, testatur Salomon, qui ex persona doctorum fidelium loquitur: Descen
Abbreviated transcription (Latin):
corum sullimiꝰ est meritũ pͣdicantiũ: quã eorũ
qui solũmodo continentiȩ & ñ ȩciã oꝑi doctrinȩ
student: item sullimior continenciũ quã coniu¬
gatorũ conuersatio: recte supremi calami qͥ hinc
& inde de hastili ꝓcedebant: eos qui in utroq cel¬
tamento inter uirtutes alias doctrine studiis se¬
se subdidere designantꝰ: recte inferiores calami
qui equȩ ex utroq hastilis latere ꝓdeunt: uitam
continenciũ deo deuoca recte infimi calami &
ipsi ex eodem uniꝰ candelabri stipite orti. bonorũ
uitam coniugũ in utriꝰq cestamenti cẽpore uni
eidemq dño fidelicer seruientẽ tẏpice demons¬
trant. Diuersis gͦ locis calami ꝓcedunt de hastili:
qui camen om̃s suo quiq loco & ordine reflexi in
altum ad unã ꝑueniunt sũmitatẽ: quatinꝰ ȩqua¬
lem supra se positionẽ lucernarũ ualeant c̃ser¬
uare: quia nimirũ electi & si meritorũ st̃ gra-¬
dibꝰ discreti: una sunt fide ueritatis imbuti. ad u¬

Expanded text:
orum sublimius est meritum praedicantium, quam eorum qui solummodo continentiae, et non etiam operi doctrinae student, item sublimior continentium quam conjugatorum conversatio: recte supremi calami, qui hinc et inde de hastili procedebant, eos qui in utroque Testamento inter virtutes alias doctrinae studiis sese subdidere designant. Recte inferiores calami, qui aeque ex utroque hastilis latere prodeunt, vitam continentium Deo devotam, recte infimi calami, et ipsi ex eodem unius candelabri stipite orti, bonorum vitam conjugatorum, in utriusque Testamenti tempore, uni eidemque Domino fideliter servientem, typice demonstrant. Diversis ergo locis calami procedunt de hastili, qui tamen omnes suo quique loco et ordine reflexi in altum, ad unam perveniunt summitatem, quatenus aequalem supra se positionem lucernarum valeant conservare; quia nimirum electi, etsi meritorum sunt gradibus discreti, una sunt fide veritatis imbuti, ad u
Abbreviated transcription (Latin):
uobis. Item cres calami ex uno latere candelabri
& tres ꝓ deunt ex altero: quia & ante s post meas¬
nationem dnicã terni fuere gradus eorũ qui sid̃¬
liter in ȩccłia dño seruirent: comugatorũ ideli¬
cet. continentiũ & reccorũ. Quorũ distancia eie¬
chiel ꝓoheta mystice describie: cũ ueniente ple¬
garum arciculo: tres cancumodo urosrot iude¬
lcet o dames & iob liberandos ẽẽ p̾drxit. In nes
nanq qui arcam in undis rexit p̃positos eailip
in daniele qui in aula regia contiunenter iuuis¬
re scuduit contimentes siue uirgines in iob qli
in coniugali uia posicus mirandũ euncas eos¬
ostendit. Item eorundem in nouo testamento dis¬
tantiam dñs sub figura insinuat eorũ qui in lec¬
to in agro. in mola. repꝑiendi st̃ in die iudicii: e
quibus singulos assumendos. & singulos dicit ẽẽ.
relinquendos. Nanq in lecto quies continentiũ
in agricultura industria p̾dicantiũ: in giro molȩ
labor exprimit᷑ coniugatorũ. Et quia in omĩbꝰ

Expanded text:
i . Item tres calami ex uno latere candelabri, et tres prodeunt ex altero, quia et ante et post incarnationem Dominicam terni fuere gradus eorum qui fideliter in Ecclesia domino deservirent: conjugatorum videlicet, continentium et rectorum; quorum distantiam Ezechiel propheta mystice describit, cum veniente plagarum articulo, tres tantum viros, Noe videlicet, Daniel et Job, liberandos esse praedixit. In Noe namque qui arcam in undis rexit, praepositos Ecclesiae; in Daniele qui in aula regia continenter vivere studuit, continentes sive virgines; in Job qui in conjugali vita positus, mirandum cunctis exeostendit. Item eorumdem in Novo Testamento distantiam Dominus sub figura insinuat eorum qui in lecto, in agro, in mola reperiendi sint in die judicii . E quibus singulos assumendos, et singulos dicit esse relinquendos. Namque in lecto quies continentium, in agricultura industria praedicantium, in gyro molae labor exprimitur conjugatorum. Et quia in omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
dat in tẽpore fidelis dispensator & prudens. quan¬
do discretus uerbi minister ñ solũ tẽpꝰ opportunum
in dicendo obseruat: uerũ etiam qualicatẽ sensũq
auditorũ diligenter exquirit: & uixta huiꝰ distanti

Expanded text:
dat in tempore fidelis dispensator et prudens, quandat in tempore fidelis dispensator et prudens, quando discretus verbi minister non solum tempus opportunum in dicendo observat, verum etiam qualitatem, sensumque auditorum diligenter exquirit, et juxta distanti
Abbreviated transcription (Latin):
bamina ex auro purissimo. Uaria uasa que ad offe¬
renda libamina st̃ facta: uariȩ sc̃ distinctiones eloqͥi
diuini: ꝓ dispari capacicate audientiũ. Non enĩ una
eademq: omĩbꝰ potest conuenire doctrina. Alicer
peres alit̃ sam. alit̾ infirmi. alit̾ senes. alit̾ uiuenes.
aliter uiri. alicer feminȩ. alit̾ cȩlibes. alit̾ coniu¬
gati. alit̾ p̃lati: alit̾ subditi docendi sc̃. Quȩ tamen
uasa omĩa ad mensã cabernaculi. omĩa ad offeren¬
da libamina ꝑtinentꝰ quia quȩcũq prudens doc¬
cor diuersa ꝓ diuersitate audientiũ loquit᷑ uniũ¬
sa in regula sacre scripture reꝑiunt᷑ atq ad ofte¬
renda ar̃o uoca bonorũ oꝑũ corda exticant audi-¬
torum. Quȩ uidelicet opportuna diuersitas scẽ p-¬
dicationis ipstꝰ dñi ore designabat᷑ cũ diceret. Qs
putas est fidelis dispensator & prudens quẽ consti¬
cuit dñs suꝑ familiã suã ut det illis in tẽpore triti¬
cimensurã: Oensurã quippe tritici conseruis suis¬

Expanded text:
bula de auro purissimo. Varia vasa quae ad offerenda libamina sunt facta, variae sunt distinctiones eloquii divini pro dispari capacitate audientium: non enim una eademque omnibus potest convenire doctrina, ac per peres, aliter sani, aliter infirmi, aliter senes, aliter juvenes, aliter viri, aliter feminae, aliter coelibes, aliter conjugati, aliter praelati, aliter subditi docendi sunt. Quae tamen vasa omnia ad mensam tabernaculi, omnia ad offerenda libamina pertinent: quia quaecunque prudens doctor diversa pro diversitate audientium loquitur, universa in regula sacrae Scripturae reperiuntur, atque ad offerenda Domino vota bonorum operum corda excitant auditorum. Quae videlicet opportuna diversitas sanctae praedicationis ipsius Domini ore designabatur, cum diceret: Quis putas est fidelis dispensator et prudens, quem constituit Dominus super familiaci mensuram ? Mensuram quippe tritici conservis