comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ia cum direa /si saluari hõĩem
uellet / aut plus niriũ daret
aut leiiora preciperet Ruxsũ
et quis consilnũ dei nouit. Cũ
sepe hommes lateant huma¬
na consilia. quis scit an idcto
precipiat ut excitet. ⁊ deo miet
ut terreat ut impleti menior
m iudicio sic precepti futurus
minemor neglecciscontra has
Impĩa atq falsi loqua suggesti¬
one fres mei clamemꝰ singu¬
bi clamemo om̃es ad dim et
exaudiet nos et intonabit i
Arees ens iustꝰ clamordicat
quisq ꝙͣ maximno in suaaie
pot et noce lacrius sidatino
Roꝑgat frangatq suspirusinus¬
ca melodia suauior deo estmilt
ille amari uult de se sparimiat
cigemitibus orari. dicat at
qinsqͣ. dñe libera aĩam meato
alabns inquis et alngua do¬
tosa spus quidem / caẽne ⁊ ossa
no habet linguauocemoreto

Expanded text:
eria tam dura? si salvari hominem eria tam dura? si salvari hominem vellet, aut plus virium daret, aut leviora preciperet. Rursum: Et quis consilium Dei novit, cum sepe homines lateant humana consilia? Quis scit an idcirco precipiat, ut excitet; ideo minetur, ut terreat, ut impleti memor in iudicio, sic precepti futurus immemor neglecti? Contra hanc impiam atque falsiloquam suggestionem, fratres mei, clamemus singuli, clamemus omnes ad Dominum et exaudiet nos et intonabit in aures eius iustus clamor; dicat quisque quam maximo nisu anime potest et vocem lacrimis, si datur, aspergat frangatque suspiriis: nulla melodia suavior Deo est. Vult ille amari, vult de se sperari, vult cum gemitibus orari. Dicat autem quisque: «Domine libera animam meam a labiis iniquis et a lingua dolosa». Spiritus quidem carnem et ossa no
Abbreviated transcription (Latin):
piternũ pepit. ideoq ad eo ꝑ¬
inulgata est ueritas ut nlłm
fere uixus mortiferi dogniatie
latere/ aut fallere catholicuz
gustum queat. Omña passimꝰ
m occutis atq in marribꝰ sug
frustra Iocia piis floribus ob¬
uersatur circulator heretico
fenstra Iniusibilis hostis acti¬
gitur patescunt doliomes ar¬
tesq transluoent.Pastor
hunc horridus hũc feratus .i.¬
miles durus fossor /in sonmis
mercator nauta uagub demq
hunc fidelis sꝑnet auicula Et
s⁊ en expliciter fidei articulos
defensionesq non nouerit as¬
sucte tn pie cnmes ueris dos¬
matibus et opplete dnimnoru
atq celestiũ frage ore tonitenoꝵ
concra om̃e saceilegũ ⁊ simpli¬
citate confessionis et fidei fir¬
mitate uallantur s em̃ inctus
in cortamine fidei atq hinc re¬
puilsus / alia retentabat. obici¬
et oꝑis difficultate temporis
malicia ambiginiq successu
dicet. Esto sic deus xpus quis
illi obedret quis implebit imꝑ¬

Expanded text:
piternum peperit. Iamque adeo ppiternum peperit. Iamque adeo pervulgata est veritas, ut nullum fere virus mortiferi dogmatis latere aut fallere catholicum gustum queat; omnia passim in oculis atque in manibus sunt; frustra iam piis foribus obversatur circulator hereticus; frustra invisibilis hostis accingitur; patescunt doli omnes artesque translucent: pastor hunc horridus, hunc ferratus miles, durus fossor, insomnis mercator, nauta vagus, denique hunc fidelis spernet anicula, et si enim expliciter fidei articulos defensionesque non noverit, assuete tamen pie aures veris dogmatibus et opplete divinorum atque celestium fragore tonitruorum contra omne sacrilegium et simplicitate confessionis et fidei firmitate vallantur. Sed enim victus in firmitate fidei atque hinc repulsus alia retentabit; obiciet operis difficultatem, temporis malitiam ambiguumque successum. Dicet: Esto, sit Deus Cristus; quis illi obediet? quis implebit imp
Abbreviated transcription (Latin):
canciali ⁊ coeterno in deun atq
aiq unitatem ꝑsone meffabitit᷑
assumpto duas in se naturas
mira uerũ prsus inpariuma¬
gregacione ꝯrungeret. Quo i¬
ꝙͣ homo poterat alçiꝯ astende¬
re ꝙͣ ut homo deus ess exdiner¬
so quona magis depͥmi nictina¬
xiq dinicãs poterat ꝙͣ ut ꝑ¬
secuciones Iniurias terroresq
et mala nra preter peccatum
onna passuru mortale corpo
indueret cum quo usqp ad usti¬
mas contumelias ad uerbera¬
ri ad passionem ac mortẽ mor¬
tem aut crucis pro salute as¬
siimpti hõis huiliate descend̾et.
Que quia tam mnagria tamq
supͣ incellectũ exant iit ea cape¬
re ingenia dura ⁊ sip̾ba noti
possent. quippe que non ingẽio
s fide capiuntur fecexũt igit
hereses innumeras. Et in p̃riis
⁊ nõ deu decepta concendit. Ce¬
terum ucriusq duricies ut re¬
liquaꝵ oni uere fidei mallers
concussa fidetibus cancionem
sius auccoribus Inceritũ sem¬

Expanded text:
ubstantiali et coeterno in Deum atque ubstantiali et coeterno in Deum atque in unitatem persone ineffabiliter assumptus, duas in se naturas mira rerum prorsus imparium aggregatione coniungeret? Quo, inquam, homo poterat altius ascendere, quam ut homo Deus esset? Ex adverso quonam magis deprimi declinarique divinitas poterat, quam ut persecutiones, iniurias, terroresque et mala nostra preter peccatum omnia passurum mortale corpus indueret, cum quo usque ad ultimas contumelias, ad verbera, ad passionem ac mortem, «mortem autem crucis», pro salute assumpti hominis humiliata descenderet? Que quia tam magna tamque supra intellectum erant, ut ea capere ingenia dura et superba non possent, quippe que non ingenio sed fide capiuntur, fecerunt sibi hereses innumeras et in primis et non Deum decepta contendit. Ceterum utriusque durities, ut reliquarum omnium, vere fidei malleis contusa fidelibus cautionem, suis auctoribus interitum sem
Abbreviated transcription (Latin):
ca at enĩ deus ad honnes ueni¬
et milla sine deo mens bona e
Corte deus ny ad nos uenit ut
in nobis ꝑfecço eni ꝙ nõ tantu
plato negans s⁊ ot seneca confi¬
tens ignorabat q̃dq prorsus
ignotu erat hõi insi cui forte
guncias uenellass in mota lege
dunii consilii ab eterno attolł¬
enta erat sumanitas inctinã¬
da diumitas utrunq pariter
factũ ⁊ salubris celebrata ꝯũs¬
çio est sme qua erga semper ⁊
Canguens humaintas iacuiss.
nentru absq altero potint fieri
aut per alium fieri ꝙͣ per eum
qui nclinat celos suos et des¬
cendit qui respicit terxanir fa¬
cit eam tremere per illu itaq
nec per alium factu est O. men¬
narrabile sacramentuz nani
quo alçiꝯ humanitas atolli po¬
terat ꝙ ut homo ex mia xonali
et humana carne subsistens
hõ mortatis casibus periculis
ncc̃itatibus nris obnoxio et ut
paucis absoluani/ uerꝰ ac ꝑftus
hõ et auerbo fitio dei ꝑatriq sos¬

Expanded text:
ca! Ait enim: «Deus ad homines venica! Ait enim: «Deus ad homines veniet, nulla sine Deo mens bona est». Certe Deus noster ad nos venit, ut in nobis; profecto enim, quod non tantum Plato negans sed et Seneca confitens ignorabat, quodque prorsus ignotum erat homini, nisi cui forte divinitas revelasset, immota lege divini consilii ab eterno attollenda erat humanitas, inclinanda divinitas; utrunque pariter factum et salubris celebrata coniunctio est, sine qua egra semper et languens humanitas iacuisset. Neutrum sine altero potuit fieri, aut per alium fieri, quam per Eum qui «inclinat celos suos et descendit», qui respicit terram et facit eam tremere, per illum itaque nec per alium factum est. O inenarrabile sacramentum! Nam quo altius humanitas attolli poterat, quam ut homo ex anima rationali et humana carne subsistens, homo mortalis casibus, periculis, necessitatibus nostris obnoxius et, ut paucis absolvam, verus ac perfectus homo, et a Verbo filio Dei Patrique cons
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ localis spaciinon capax ex
equo om̃er suam regit / ac suꝑ¬
enquet creaturam. Quidigit
fier uos interrogo doctissimi
homines qui multa cuxiosus
quoq ꝙ oportitit libris atq
meriorie mandantes umni qd
⁊ maxnntũ erat et simĩesaluti¬
ferum atq apprime nc̃cium
Nliistis. Inquibusgam saneco¬
dicibus uris predicari deunie
eiꝯ uerbum et multa que circa
inii fidei uerticem ⁊ coeter/¬
na patri filii ꝑsonam enange¬
licis apicibus ꝯuemant / angus¬
tino testante notum est. Euid
sciticet in p̾ncipio erat uerbu
⁊ uerbũ erat apud deũr deus
erat uerbũ ꝙq onña per ip̃m
facta sinit ⁊ sme ip̃o fcr̃ ẽ nichi
At qualiter uerbum issud caro
Fcm sit qualiter terre iunctu
Habitauit in nobis hoc doctꝰ pla¬
to nestruit ut ait Ieronialdc de¬
mostenes eloquens ignorant.¬
E uorum pinꝯ dixisse sert nlla
deus miscetiti hõibus atqui pł
Quanto meliꝯ hac in parte sene¬

Expanded text:
, localis spatii non capax, ex , localis spatii non capax, ex equo omnem suam regit ac supereminet creaturam. Quid igitur fiet? Vos interrogo, doctissimi homines, qui multa curiosius quoque quam oportuit libris ac memorie mandantes unum quod et maximum erat et summe salutiferum atque apprime necessarium siluistis. In quibusdam sane codicibus vestris predicari Deum et eius Verbum et multa, que circa summum fidei verticem et coeternam Patri Filii personam evangelicis apicibus conveniant Augustino testante notum est, quod scilicet, «in principio erat Verbum et Verbum erat apud Deum et Deus erat Verbum», quodque «omnia per ipsum facta sunt et sine ipso factum est nichil», at qualiter «Verbum» illud «caro factum sit», qualiter terre iunctum «habitarit in nobis» «hoc doctus Plato nescivit», ut ait Ieronimus, «hoc Demosthenes eloquens ignoravit»; quorum primus dixisse fertur «nullus Deus miscetur hominibus». Atqui vel Quanto melius hac in parte Sene
Abbreviated transcription (Latin):
bus de uentis de glacie de ii¬
ue de tempestate de grandine
multa de mialiu nacuris de
pocenciis erbaru de qualitatibo
reru multa demq de timore
pelagi de tremore terrar de
sungerentur atq unrretur lot
ex õmibus nõ uidistis. magnu
forsan ⁊ prorsus impossibile cõ¬
traq nature leges uideacur tam
magna tilq distancia Iungere.
atqui maio quidam inultõq dis¬
canciꝯ est ꝙ moueri oportet
et incliari ut terra subleuet.
Inter celũ nempe ⁊ teream dis¬
cançia ingeno fateor s finita
est Inter deu uero ⁊ sominez
infnrta homo quide terra est
unde nomen accepit de terra
ortus in terra uniens iar
terram reuersirens. deo at
nõ celum s celi conditor
tantu celo quantu terra alcior
utrobiq tuntude presens et
tantudem distans et si em celũ¬
et terra nobiliꝯ non negetur
idem tñ utxiusq creator⁊ rec¬
tor deus / qui fecit celuni⁊ tram
maria et oñna que m eis sũt¬

Expanded text:
nibus, de ventis, de glacie, de ninibus, de ventis, de glacie, de nive, de tempestate, de grandine, multa de animalium naturis, de potentiis herbarum, de qualitatibus rerum, multa denique de tumore pelagi, de tremore terrarum, iungeretur atque uniretur unum hoc ex omnibus non vidistis. Magnum forsan et prorsus impossibile contraque nature leges videatur tam magna tamque distantia iungere; atqui maius quiddam multoque distantius est quod moveri oportet et inclinari ut terra salvetur. Inter celum nempe et terram distantia ingens, fateor, sed finita est, inter Deum vero et hominem infinita. Homo quidem terra est, unde nomen accepit, de terra ortus, in terra vivens, in terram reversurus; Deus autem non celum, sed celi conditor, tantum celo quantum terra altior utrobique tantundem presens et tantundem distans, et si enim celum terra nobilius non negetur, idem tamen utriusque creator ac rector Deus, «qui fecit celum et terram, maria et omnia que in eis sunt» et
Abbreviated transcription (Latin):
cuitus miãr ⁊ uana meteps¬
cosis s mans quodda ueresa
scudio sissime honim abdicarumq
reru inquisitor ardentissime non
lic tuoꝵ curba et fallacie deoru
s umo dei ueritas/ pierasq des¬
ce ibitur. adesto cicero atq demos¬
tenes nõ forensis s celestis causa
agitur Iquid ingenũ quid facun
dia possit experiri. Et nos ho¬
mere ac uregili adestote aĩs / nõ
hic greci reges aut xomam Im¬
peracores nel duces / neq falsus
ille superi regnator olimpi u¬
terras quanta distançia est
et ubi dni fenstra iam tande
utilit̾ laborate singite aĩs ut tra
salua sit / necessariũ esse celo ĩlla
iungi quibus id artibus fiet. hic
lormn acumen hic incelligentia
requiro mĩꝙͣ ueor talia dogitast̾is.
Togitate modo et intenditeeu¬
citate aĩos in gema subleuate.
puco aũt im ualde surre ue¬
rit mox ad destinatũ puenire
nequeuncia et labore mdagi¬
mo fessa subsident. inuita de
mibibꝰ de imbribus de fulmi¬

Expanded text:
cuitus animarum et vana metempscuitus animarum et vana metempsicosis, sed maius quoddam vestudiosissime hominum abditarumque rerum inquisitor ardentissime: non hic tuorum turba et fallacie deorum, sed unius Dei veritas pietasque describitur. Adeste Cicero atque Demosthenes: non forensis, sed celestis causa agitur, quid hic ingenium, quid facundia vestra possit experimini; et vos, Homere et Virgili, adestote animis: non hic greci reges aut romani imperatores vel duces neque falsus ille «superi regnator Olimpi» Iuterras quanta distantia est et, ubi diu frustra, iantandem utiliter laborate, fingite animis ut terra salva sit necessarium esse celo illam iungi: quibus id artibus fiet? Hic vestrum acumen, hic intelligentiam requiro; nunquam reor talia cogitastis. Cogitate modo et intendite, excitate animos, ingenia sublevate; puto autem cum valde surrexerint mox ad destinatum pervenire nequeuntia et labore indaginis fessa subsident. Multa de nubibus, de imbribus, de fulmi
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃is ingeniis in accessamhor¬
ror saiporq ferit arui nr̃am
umul ⁊ humilitatem et illtus
altitudine ꝯtemplantis. illud
quod ue contemplari quide ad
plem̃ possumꝰ/ ex quo fan estt
quis añꝙͣ fieret cogitassi quo
silicet ꝙͣ potenti ꝙ̃ miẜicordi
remedio hinc tante miseriesit
consultũ lippiti et inualidi ad¬
huc tante lucis ferre nõ possuꝰ
⁊ in ip̃m lumẽ quod amamo fi¬
gere octulos no audemꝯstali tn
fetices inpotençia quibo ꝑlus
grẽ collatum est / no dico ꝙme¬
reamur aut merer ualeamꝰ.
Quoꝵ om̃e meritu n p̾mo pai¬
rente qi uror arboris in radi¬
ce arint no dico ꝙ pro quo dig¬
nas grates saltem uerbo ꝑsol¬
ueres plusꝙͣ incelligere uel te¬
miiter uspicari. gaude igitiu
liumana natura de extremis
impis facta felicior /ꝙͣr toto ca¬
pere possis ingemo Intendite
queso huc ingema litterata po
audite plato/ ari / totiles picta/¬
goras non lc ridicula illear¬

Expanded text:
nostris ingeniis inaccessam. Hornostris ingeniis inaccessam. Horror stuporque ferit animum nostram simul et humilitatem et illius altitudinem contemplantis – illud quod ne contemplari quidem ad plenum possumus ex quo factum est, quis antequam fieret cogitasset? – quo scilicet, quam potenti et quam misericordi remedio huic tante miserie sit consultum. Lippi et invalidi adhuc tante lucis aciem ferre non possumus et in ipsum lumen quod amamus figere oculos non audemus, tali tamen felices impotentia, quibus plus gratie collatum est, non dico quam mereamur aut mereri valeamus, quorum omne meritum in primo parente quasi viror arboris in radice aruit, non dico quam pro quo dignas grates saltem verbo persolvere, sed plusquam intelligere vel tenuiter suspicari. Gaude igitur, humana natura, de extremis miseriis facta felicior quam toto capere possis ingenio. Intendite, queso, huc ingenia literata, audite Plato, Aristotiles, Pithagoras: non hic ridiculus ille cir
Abbreviated transcription (Latin):
se offerent ut unde ordirer a ͭ
quid potissimũ dicerem Inc̾co
nĩꝙͣ atis explicari posse rem
tantam arbitrarer ⁊ suꝑuacuũ
uideretur quitquid ea de re dic¬
tuni ess de qua noui nichil
ab liomme dici poss hoc unuz
itaq ꝯmemorasse satis ee meu
miẜius hore nil debilio/ nil par¬
perius et aduentiae opis egençio
pͤuis indigenciam inbecillitate
⁊ nuiẜiami hant unde simgret
quid simo/ quid uefactit sinm
quibꝯ ue tramitibꝯfonde quo ꝑ¬
gimo nisi nos fallimꝰ sine libris¬
issine cinꝰꝙͣ admonicione sino
experti neq dimnei meminiio
hor possimnꝯ obtiisti Contra
uero dime nature oipoten¬
tiuna marestatem notasenno¬
ꝙ opmamui ⁊ contemplamio
Iminsibilia dei per ea que facta
Anit intellecta conspicientes at¬
coniti ueluti solis luce morta¬
les uincete occulos hoc umstio
non qd nichil scumnꝰ ut parum
ratellectin suo fidens/ at socra/¬
tes s hoc certo rem eẽ mefabi¬
bemi ⁊ incomprehensibuer uer

Expanded text:
se offerent, ut, unde ordirer aut se offerent, ut, unde ordirer aut quid potissimum dicerem incertus, nunquam satis explicari posse rem tantam arbitrarer et supervacuum videretur quicquid ea de re dictum esset, de qua novi nichil ab homine dici posset, hoc unum itaque commemorasse satis esse, nil miserius homine, nil debilius, nil pauperius et adventitie opis egentius; quamvis indigentiam, imbecillitatem et miseriam hanc, unde simus et quid simus quid ve futuri simus, quibus ve tramitibus, unde, quo pergimus, nisi nos fallimus, sine libris, sine cuiusquam admonitione scimus experti neque dum nostri meminimus horum possumus oblivisci. Contra vero divine nature omnipotentissimam maiestatem non opinamur et contemplamur, «invisibilia Dei per ea que facta sunt intellecta conspicientes»; attoniti et veluti solis luce mortales vincente oculos hoc unum scimus, non quod nichil scimus, ut parum intellectui suo fidens ait Socrates, sed hoc certe: rem esse ineffabilem et incomprehensibilem ac
Abbreviated transcription (Latin):
tudine/iis consilii altitudĩnẽ suꝑ
filios hõiu / quis ne dicam hu¬
maniis uerbis euplicet sed hu-¬
mana mente concipiat. Nem¬
pe ad diuimi mums meciendũ
diumo auuilio est opus ⁊ dei
grani agnoscere dei gra est. non l¬
est hõis per se ip̃m / celeste mis.¬
clauditicet in tenebris fessi rec¬
tam semitam palpitantes que¬
xunit/ loquar panca deluis qͦr
sciam quero magis ꝙͣ ꝓfitȩor.
Enfragilicas nr̃a an occuloo
nr̃os semper nchil agemus /ꝙ
non nos humane condiçiomls
admoneat /atq miserie /dequa
quidam integros condiderũt
libros tractatus alii eximios. de
historie breinter accigit s stillo
excellenti/ ac floridã ubertate
ait libro cuntatis dei uñ acero
añ oms libru sue consolaciorns
impleuerat de qua michi quo¬
q nõ nmꝙͣ furit Impetus lõq
aliquid et nagante casantũ
i hos fines mnrittere nͥ. quia
⁊ niins magna ⁊ nimis noca
res uisa est/ ꝙ et tam multa

Expanded text:
tudinem, vel consilii altitudinem super tudinem, vel consilii altitudinem super filios hominum quis ne dicam humanis verbis explicet, sed humana mente concipiat? Nempe ad divinum munus metiendum divino auxilio est opus et Dei gratiam agnoscere Dei gratia est. Non est hominis per seipsum celeste misclaudi, licet in tenebris fessi, rectam semitam palpitantes querunt, loquar pauca de his quorum scientiam quero magis quam profiteor. En fragilitas nostra ante oculos nostros semper; nichil agimus quod non nos humane conditionis admoneat atque miserie, de qua quidam integros ediderunt libros, tractatus alii eximios, de historie breviter attigit, sed stilo excellenti ac florida ubertate agit libro Civitatis Dei, unde Cicero ante omnes librum sue Consolationis adimpleverat, de qua michi quoque nonnunquam fuit impetus loqui aliquid et vagantem calamum in hos fines immittere, nisi quia et nimis magna et nimis nota res visa est, quod et tam multa
Abbreviated transcription (Latin):
comperta locucũ fateatur sed
plustulu aliquid/ quo se pre¬
grauatum equo ferat preter
paucos habundantes in seculo
de quibus dicitur in labore hõmi
nõ sunt / ⁊ cu hõibus nõ flagelꝰ¬
sabuntur. Quibus tñ si quis in
stuari dm̃ ingressus nouissiã
coꝵ consideret ħ eu qnto graui¬
ora et longiora sinppliçiã res¬
uantur. Neq uero quisꝙͣ hec
ta multa eo expectare extimet
ut imficordiam dei uerbis exte¬
mieni s ut illam probem mix¬
tam ẽẽ iusticie atq ita mauime
Suriciem quorudam qui imifri¬
cordiam solam tot inter crupas
spare nõ audent molliar ath
demolliar ꝙus etñ ut index
pimiat / imẜetur ut pater płꝯ
multo ꝑ aterne clemencie reti¬
nens ꝙ iudiciarii rigoris ꝙ si
non ita ess iam dudu nichil
ueliqui supess in quo pimixem
tanco maior est morbi uis ꝙͣ
egrocantis ⁊ sancie humanẽna¬
tũre ingor in eam qui condidit
adiuaret ciriꝰ nł gr̃e magni/¬

Expanded text:
comperta me vera locutum fateatur, sed comperta me vera locutum fateatur, sed plusculum aliquid, quo se pregravatum egre ferat, preter paucos abundantes in seculo, de quibus dicitur: «in labore hominum non sunt et cum hominibus non flagellabuntur». Quibus tamen siquis in sanctuarium Domini ingressus «novissima eorum consideret», heu quanto graviora et longiora supplitia reservantur! Neque vero quisquam hec tam multa eo spectare extimet, ut misericordiam Dei verbis extenuem, sed ut illam probem mixtam esse iustitie. Atque ita maxime duritiem quorundam qui misericordiam solam tot inter culpas sperare non audent, molliam atque demoliar; quamvis enim ut iudex puniat miseretur ut pater, plus multo paterne dementie retinens quam iudiciarii rigoris; quod si non ita esset, iandudum nichil reliqui superesset in quo puniremur, tanto maior est morbi vis quam egrotantis et saucie humane nature vigor, nisi eam qui condidit adiuvaret. Cuius vel gratie magni
Abbreviated transcription (Latin):
cum ferant. Qd emĩ siper omo
malum est infideles et incredu¬
los ac sub inde desperatos et
qi deus humana nõ curetin
ome stelus ac dedecus ꝓnos
faciunts dum ita nobis uide¬
murut omino suspitarineq¬
amostanta sit meritis benefi¬
çia celestia conferriquasi non
amplius misereri deꝯ ꝓossit
ꝙͣ homo delinqueres qi nõ illo
pph̾eticu sit uerũ. cum mratus
fueris imiẜicordie recordeberis
⁊ que de hus suꝑiꝯ dicta sunt
onnia enĩ ꝯstie uis de me moria
exturbatiusq adeosut cotidiestus¬
peamꝰ mudũ stare/ illiꝰ eciam
iniuemores quod scriptu est
Imẜicordie dei est ꝙ nõ sũmus
consumpti hec ꝓ fecto colũna
ĩ iucta r sinnobilis basis q̃ mudo
tanto stolerũ faste depressum
adhuc sustinet que licet mise¬
reatur et punit ⁊ ꝙꝙͣ equopar¬
cius graniter tñ in se occultos re¬
flectat qui hoc ueꝵ ẽẽ nõ credit
inuemit domi sue quisq noni
uixilem exupnaꝵ parte qua

Expanded text:
cum ferant, quod enim super omne cum ferant, quod enim super omne malum est, infideles et incredulos ac subinde desperantes et, quasi Deus humana non curet, in omne scelus ac dedecus pronos faciunt, dum ita nobis videmur, ut omnino suspicari nequeamus tanta sic meritis beneficia celestia conferri, quasi non amplius Deus misereri possit, quam homo delinquere, et quasi non illud propheticum sit verum: «Cum iratus fueris, misericordie recordaberis», et que de his superius dicta sunt. Omnia enim conscientie vis de memoria exturbat usqueadeo, ut quotidie stupeamus mundum stare, illius etiam immemores quod scriptum est: «Misericordia Dei est quod non sumus consumpti». Hec est profecto columna invicta et immobilis basis, que mundum tanto scelerum fasce depressum adhuc substinet, que licet misereatur et punit, et quanquam equo parcius, graviter tamen. In se oculos reflectat qui hoc verum esse non credit: inveniet domi sue quisquis non modo virilem erumnarum partem, qua
Abbreviated transcription (Latin):
anxias infinitas/ et in explebils¬
⁊ inconsultam uice cupidinem.
suꝑuacuui mortis hotioremluc¬
cum p̃cocẽ risum tardũ / cecitãte
amme se ip̃am nestientis uidicu¬
sum ignorancia uerũ uariaꝵ ⁊
tiençiar laboro sanmiagis m
dies / qunid sibi desit agͦstentem
⁊ profectu noticie causas laboris
renes publica nel prinata s
et satis ista suficiut satis ꝑ
curbanqee si de omibo loqui
uelmisnõ uinꝯ libri angulass
mulca michi sunt implenda
uosumina Ed asio quodã libro
michi uideor pro ingemi uixi¬
uus ⁊ facultate ocii prestiturus.
q̃d equider de hoc inceptum acti¬
nechas omes ⁊ ueliquas imudi
pestes quar millo estiaut mo¬
duosaut numerꝰ peccata hõni
fecerut. Que si milla essenthlla
ess imiẜia humanasmilla cala.¬
mitass nulla confusiosmilla mors
Nunc aut tanta sũciut pretercos¬
tiencie stimulossinetuq iudicir
putes penas quibꝰ assidue cas-¬
cigannr/ aliud marꝯ malu se¬

Expanded text:
anxias, infinitas, inexplebilesanxias, infinitas, inexplebiles, inconsultam vite cupidinem, supervacuum mortis horrorem, luctum precocem, risum tardum, cecitatem anime seipsam nescientis, ridiculam ignorantiam rerum variarum et scientiam laboriosam, magis in dies quid sibi desit agnoscentem et profectu notitie causas laboris re vel publica vel privata, sed et satis ista sufficiunt satisque perturbant, et si de omnibus loqui velim, non unius libri angulus, sed multa michi sunt implenda volumina, quod alio quodam libro michi videor pro ingenii viribus et facultate otii prestiturus. Quod equidem ad hoc inceptum attinet, has omnes et reliquas mundi pestes, quarum nullus est aut modus aut numerus, peccata hominum fecerunt, que si nulla essent, nulla esset miseria humana, nulla calamitas, nulla confusio, nulla mors; nunc autem tanta sunt, ut preter conscientie stimulos metumque iudicii et presentes penas quibus assidue castigamur, aliud maius malum se
Abbreviated transcription (Latin):
fonde non metuas ũt que metinit
obtiuistar mille labor forinas
⁊ uite tedia quibꝯ inchil est geta¬
ino hiis accedutꝰ misia tempea¬
uoniu u denionũ insidie Inori¬
cales et pmissu ompotentisde
multa sine nduciis mar bella
domesticasne sua pprra uaghbet
etatis actingan pucrinie leuata¬
tem ado lostençie ardores iuuete
certammna solicitudmem itqp
tristicia senectuais comitep̾curas¬
q insonines et in pacata quere¬
momias ⁊ supprememortis anin¬
etudmie atq incsencuçia nllio
fati nomume uti licetim exetra¬
bile miostru illud et auari stre¬
pitum acherontie nũdiq con¬
fusionenismquictamq uoragi¬
nieni que quisquis subietissẽ ꝑe¬
dibus pot merito felix destribi¬
tur/ a poeca ea feticitate que sꝑa¬
Sec niteri pauca de multis acti¬
geri Et sileo milsitatem missi
cnantũ ta mopesi leo fragili¬
catẽ uilli tan manifestaysileo
indigencia nulli penita ab ieccan
tanꝙ humile sileo spe̾s manas

Expanded text:
Unde non metuas? Ut que metuuntur Unde non metuas? Ut que metuuntur obliviscar, mille laborum formas et vite tedia, quibus nichil est gravius. His accedunt milia tentationum et demonum insidie immortales et permissu omnipotentis Dei multa sine indutiis animarum bella domestica, ne sua propria cuiuslibet etatis attingam: pueritie levitatem, adolescentie ardores, iuvente certamina, solicitudinem atque tristitiam senectutis comites curasque insomnes et impacatas querimonias et supreme mortis anxietudinem atque inclementiam nullius fati nomine uti licet, inexorabile monstrum illud et «avari strepitum Acherontis» mundique confusionem inquietamque voraginem, que quisquis «subiecisse pedibus» potest, merito describitur felix a poeta, ea felicitate que speraHec interim pauca de multis attigerim, et sileo nuditatem nulli animantium tam inopem, sileo fragilitatem nulli tam manifestam, sileo indigentiam nulli penitus tam abiectam tamque humilem, sileo spes inanes,
Abbreviated transcription (Latin):
preitita uidi inter barbaricas
urbes/ nestio quid ytalis man¬
suetudmis pferentenint sine
is cerraꝵ uicinitas sit siue in¬
⁊ica suaintas accolar  mestruã
mõra / qua ibi rõnu imꝑatore
presto lab̾at / non modo ut mo¬
lestam michi effererit sioctu¬
dam tame cũ expeccacio frustra
ess progiessus cirrca uiginti
dicrũ spactũ /ubi michi qron¬
dus pͥnaeps fuit m redituita
urbis illio effigios miro ⁊ mira¬
bile in modũ uersa erat na
inciilũ ut cũ paulo an⁊ mag̾¬
fica domorũ sp̃es ⁊ forma cun¬
um rio oĩo Garbora et loci pre¬
sul uir preclaro /et amici qͦs
inicin puero bonoma adis¬
cipulos fecerat / post longut
tempus rediti singula auir
atq aĩs obinarent mutacioneta
subitasut nemo aliud ꝙ somnnio lu¬
niui se/ aut falsum uidisselant ui/¬
dere falsum crederet. Iunge auter
hno un mersalibus singulor um
uite mala/ dolores /egritudimnes cor¬
poris atq aimille generũ ꝑicla

Expanded text:
preit ita vidi inter barbaricas preit ita vidi inter barbaricas urbes nescio quid itale mansuetudinis preferentem, ut sive id terrarum vicinitas sit, sive insita suavitas accolarum, menstruam moram qua ibi romanum imperatorem prestolabar non modo non molestam michi effecerit, sed iocundam. Tandem, cum expectatio frustra esset, progressus circa XX dierum spatium, ubi michi querendus princeps fuit, in reditu ita urbis illius effigies mirum et miserabilem in modum versa erat in nichilum, ut cum paulo ante et magnifica domorum species et forma civium omnino non barbara et loci presul vir preclarus et amici, quos michi puero Bononia condiscipulos fecerat, post longum tempus redditi singula animum atque animis obviarent, mutatione tam subita, ut nemo aliud quam somnio lusum se et aut falsum vidisse aut videre falsum crederet. Iunge autem his universalibus singulorum vite mala, dolores, egritudines corporis atque animi, mille generum pericula.
Abbreviated transcription (Latin):
aimalibus lecca erant atqui
uris hec occulis cuncta ꝯsꝑe¬
unꝰs et mala pñcia astipulãt
hystoriis auditusq iniraculu
uisus extenuat. Nlota iplislo¬
quor regnor capita partheno¬
pe⁊ maior barbaria ⁊ parisios
attestantur. Ad de pestem sine
ex̾ totũ ab ortu solis ad occasu
mortale genꝯ una ueluti falce
metente.euhaustas ibes curi¬
bus ⁊ fimeribus refertos agͦs
laratas sepulcroꝵ sedes cada¬
ueruq ꝯgeriem passini millo
delectus nilloq honore Iacent¬
in ⁊ lati fundia fedis angus¬
ta cineribus/ adde insolitũ tre
motus concussam capud orbis
urbem boma et inpulsas tur¬
res stratas ecçias/ magua yta¬
lie ꝑtem/pasqr alpes ⁊ germa¬
niẽ proxima cremuisse sensit
cheno et nobilis illa sentlatiã
urbis qua basileam uocauit
q̃leuũ eiꝯ annis tenuit latus
dlidri extantis ripe ꝑmeno
uertite ⁊ si quid tutu ess ĩtr̃is
fortuitꝰ casibus maccẽssa uide¬
batur. hanc anno qui pũten

Expanded text:
annalibus lecta erant? Atqui annalibus lecta erant? Atqui nostris hec oculis cunta conspeximus et mala presentia astipulantur historiis auditusque miraculum visus extenuat. Nota populis loquor: regnorum capita Parthenope et maior Balearica et Parisius attestantur. Adde pestem sine exemplo totum ab ortu solis ad occasum mortale genus una veluti falce metentem, exhaustas urbes civibus et funeribus refertos agros, laxatas sepulcrorum sedes cadaverumque congeriem passim nullo delectu nulloque honore iacentium et latifundia fedis angusta cineribus. Adde insolitum terre motum: concussam caput orbis urbem Romam, impulsas turres, stratas ecclesias, magnam Italie partem ipsasque Alpes et Germanie proxima tremuisse. Sensit Rhenus et nobilis illa semilatina urbs, quam Basileam vocant, que levum eius amnis tenuit latus solidum extantis ripe premens verticem et, siquid tutum esset in terris, fortuitis casibus inaccessa videbatur; hanc anno qui presentem
Abbreviated transcription (Latin):
grante: ad postremu ipi uictores
genciũ romaniꝙ feliciter agẽbat
dum uel in ip̃o nastentis ñpi
flore senõmi flamimis arderent
uel tantis laboribus orbesbatro
i testina discordia laborarent
exterinsq uiccoriis pro instrõ
belli cimls uterentur/ om̃ibus
uictis uictricia in arma uerten¬
tes ut recenciora illa preterea
ytaliam affricam/ Gallias his¬
pamias toçiens gothor hunoro
longobardoru atq uuandori
prẽdami tot barbaricos motus
tantã scrage ppłoꝵ tot urbris
rumaẜut preter hec masanrĩ
eui que in occulis sunt et que
sicris occulis cernere ne queo bel¬
la undiq mare mare inimi
⁊ latrocimis infestũ terras In¬
hospitas et humanis federibus
fraccis inchil uspiam tuti m̃dl
iuolati ⁊ ubi domꝯ paçis a se¬
culo fuerat inaudituq octanis
nõme belli issic modo predonũ
açies uagari mescã solitudme
luccuosos et tragicos regũ casꝯ¬
re carcerem. Qinbus hec seculii
in simul audita seu qitibus in

Expanded text:
grante»? Ad postremum ipsi victores grante»? Ad postremum ipsi victores gentium Romani quam feliciter agebant, dum vel in ipso nascentis imperii flore Senonum flammis arderent, vel tantis laboribus orbe subacto intestina discordia laborarent externisque victoriis pro instrumento belli civilis uterentur, omnibus victis victricia in se arma vertentes? Ut recentiora illa preteream, Italiam, Africam, Gallias, Hispanias totiens Gothorum, Hunnorum, Longobardorum atque Vuandorum predam, tot barbaricos motus, tantam stragem populorum, tot urbium ruinas, et preter hec mala nostri evi, que in oculis sunt et que siccis oculis cernere nequeo, bella undique, mare invium et latrociniis infestum, terras inhospitas, et humanis federibus fractis nichil uspiam tuti, nichil inviolati et ubi domus pacis a seculo fuerat inauditumque atavis nomen belli, illic modo predonum acies vagari, mestam solitudinem, luctuosos et tragicos regum casrem carcerem. Quibus hec seculis insimul audita, seu quibus in
Abbreviated transcription (Latin):
are singule cupnũt ut instino
⁊ accessio facte sunt macedomi
gentis ad id tempus Incoginte
⁊ obsture s alienis m luce cła¬
dibus uentures paru ip̃i mace¬
dones dũ in sperato ad çelun
euecti subito corruẽrut reges¬
qr suos unctos trali añ curra
romanor dũcum capitolium
ꝯspexerunt / paꝵ siculi ⁊ lis¬
paninter romanos atqr carta¬
gmenses uelut inter rapidos
lupos indefense oues ⁊miale¬
de diu preda mic hinꝯ exerci¬
a per romanos suos accolas
tot egregias ⁊ antiq̃s urbes¬
uas Inopino noue gentis ẜuas
tinuo qngentor amior tuesme
⁊ Inmimerabilibus bellis attrita
multaq ui cum indignacione
ꝑdomita. par quoq carchago ip̃a
et ut breinter dicam oms alias
naciones et unersus orbis ma
nacione itidem et dolore publiço
çençis añis qui q́ngentos de qsa
modo dixnna secuntur affeican
auropam assiam cotitu demqr
orbem texrarint florus hysto¬
ricꝯ ait/ bellis ac uiccoriis ꝑa¬

Expanded text:
are singule cupiunt» ut Iustinus are singule cupiunt» ut Iustinus  accessio facte sunt Macedonum, gentis ad id tempus incognite et obscure, sed alienis in lucem cladibus venture? Parum ipsi Macedones, dum insperato ad celum evecti subito corruerunt regesque suos vinctos trahi ante currus romanorum ducum in Capitolium conspexerunt? Parum Siculi et Hispani inter Romanos et Carthaginienses, velut inter rabidos lupos indefense oves et invalide, diu preda nunc huius excercia per Romanos suos accolas tot egregias et antiquas inopino nove gentis servitinuo quingentorum annorum turbine et innumerabilibus bellis attrita multaque vix cum indignatione perdomita? Parum quoque Carthago ipsa et, ut breviter dicam, omnes alie nationes et universus orbis mal cum indignatione itidem et dolore publico centis annis, qui» quingentos de quibus modo diximus «secuntur, Africam, Europam, Asiam, totum denique orbem terrarum» ut Florus historicus ait «bellis ac victoriis pera
Abbreviated transcription (Latin):
eis sic em̃ ille locus exponitur
quod est excremũ om̃iu maloꝵ
et uumne prouimũ suppreme s
an forte nobis inpune est /coti¬
undiq commaciones undiqrsti¬
muli Elagella undiꝙ neq u el
sic desinimo aut rapcaritiaios
uoluptati frena substringimo
nõ patinn qd merenr fate¬
or patimur tame multa ꝙ insi
ob peccati penam ac uindictam
minime pateremur. paꝵ nesup¬
plicii dabant pres illi suꝑiores
qñ unuer sali dilimuio summnia¬
moncr cuma cacumina tege¬
bantur qdo uase illo ingen tint
mianaur reliquoru sic humani
generis sem nariũ sexuabat
unde destenderut quibus ma¬
ria paterent ⁊ montañe uiespe¬
cier preberet unda consistens
dum suꝑ Inpias cintates sul¬
phureos atqr igneos globos plu¬
eret iratus as alto deo paru
pumebantinr egipa dũm tot
tam uariis plagis/ celo missis
assidue uapularent /par assyri
dum efenimatis regiba fuire
cogebantur parum gieai quo
tempore florentes ppli ornate¬
q cinitates in sediuise dũ Imꝑ¬

Expanded text:
eis, sic enim locus ille exponitur, quod est extremum omnium malorum et ruine proximum supreme. Sed an forte nobis impune est? Quoti comminationes, undique stimuli, flagella undique, neque vel sic desinimus, aut raptanti animos voluptati frena substringimus: non patimur quod meremur, fateor; patimur tamen multa, que nisi ob peccati penam ac vindictam minime pateremur. Parum ne supplitii dabant patres illi superiores, quando universali diluvio montium summa cacumina tegebantur, quando vase illo ingenti, ut animantium reliquorum, sic humani generis seminarium servabatur, unde descenderunt quibus maria paterent et montane vie speciem preberet unda consistens? Dum super impias civitates sulphureos atque igneos globos plueret iratus ab alto Deus? Parum puniebantur Egiptii, dum tot tam variis plagis celo missis assidue vapularent? Parum Assirii, dum effeminatis regibus servire cogebantur? Parum Greci, quo tempore florentes populi ornateque civitates in se divise «dum imper
Abbreviated transcription (Latin):
mea non disꝑgam ab eis Eurit
mic ecia hac seueritate tranq̃lliꝯ
uirgam in icitur et uerbera nõ
gladium non securini paterna
dminaçio no iudiçiaria est cas¬
tigat ⁊ castigando no ꝑmiit qr¬

Expanded text:
meam non dispergam ab eis». Quid nunc etiam hac severitate tranquillius? Virgam minatur et verbera, non gladium, non securim: paterna comminatio, non iudiciaria est; castigat et castigando non perim
Abbreviated transcription (Latin):
consuetudine frigesderet gene
humami quor nointate flag̃¬
ait frigesteret neq eiti amplia
mixarẽtur/ cotidie suscitatos n¬
mixatur cum aliꝙͣ to uti ma¬
⁊lo sit creare quod nõ erat ꝙͣ sus¬
citare quod fuerat et tnĩ ño plo
minoribus moueanur scupo¬
ris mater xaritas est.Certe au/
gustina idem alio famosiore
quoda loco fidei hostiba occur¬
uens laciꝯ smnan banic diges¬
sit. Sic emĩ ait cur̾ inquiunt.
mic illa miracula que predica¬
nu est ip̃e prodigni qui mũdo
redente non credit. Et hiis dic¬
excuciens uer ait hoc dicũt
ut nec tunt illa mieacula fcã
finsse credantur ubi atcente fi¬
gere uos animꝰ frẽs nolo et sic
hr̃e hos om̃es quimiracula
postulant quor uidiculis uo¬
as ac uocibus u̾sq ad nausea
pleni sumo nõ cam presentis
aut futuri ainidos ꝙͣ pretexi¬
ti incredulos et fidem ꝙͣ negã¬
do nõ audent/ optando ⁊ dubi¬
tando minꝯ aꝑte quide s nõ
minꝰ inpie dampnare. Nlos at

Expanded text:
consuetudine frigesceret genus consuetudine frigesceret genus humanum quorum novitate flagait «frigesceret»; neque enim amplius miraretur quotidie suscitatos qmiratur, cum aliquanto utique maius sit creare quod non erat, quam suscitare quod fuerat. Et tamen ut plus minoribus moveamur stuporis mater raritas est. Certe idem Augustinus alio famosiore quodam loco fidei hostibus occurrens latius sententiam hanc digessit; sic enim ait: «Cur, inquiunt, nunc illa miracula que predicanum est ipse prodigium, qui mundo credente non credit». Et his dicexcutiens, «Verum» ait «hoc dicunt, ut nec tunc illa miracula facta fuisse credantur», ubi attente figere vos animum, fratres, volo et sic habere: hos omnes qui miracula postulant, quorum ridiculis votis ac vocibus usque ad nauseam pleni sumus, non tam presentis aut futuri avidos quam preteriti incredulos et fidem, quam negando non audent, optando et dubitando minus aperte, sed non minus impie, damnare. Nos autem
Abbreviated transcription (Latin):
pona. Nouermiꝯ inquit qr
nõ sine magno discriiine de
religionis ueritate disputa¬
mꝰ. Qua tantor sangume
confirmata inderꝰ magni
ꝑiculi res est s post ꝓpharꝰ
bracula post aplor testimio¬
nia post martuo inilnera
ueterem fidem quas nouella
discutere presumas et post
tam manifestos duces in er¬
rore ꝑmancas ⁊ post morien¬
cru suidores / ociosa disputaci¬
one contendas. uenoretnr
n scõp martiro gloria fide
nranꝰ. hec maxĩmꝰ Ex qui¬
bus omibus fees ꝑsuasim
pris esse debet luis uentosas
et feruolas disputaçiones qui¬
bus non xp̃iueritas s uulgia
pauor queritin atq omem seu
Uanam inquisicionem ueru
ĩꝑstrutabiliũ seu maxime mi¬
raculorum concupistencia pin¬
cacie et curiositatꝭ esse ño fidei.
contra qua temptacionem ne
unꝙͣ augustim issud e memo¬
ria excidat mementote. Ideo t̃i
ĩquit miracula illa n ñea tp̃ra
durare nõ sunt
pmissa/ne animo
semꝑ insibilia quereret et eoru

Expanded text:
ponam, «Noverimus» inquit «quia ponam, «Noverimus» inquit «quia non sine magno discrimine de religionis veritate disputamus quam tantorum sanguine confirmatam videmus. Magni periculi res est, si post prophetarum oracula, post apostolorum testimonia, post martirum vulnera, veterem fidem quasi novellam discutere presumas et post tam manifestos duces in errore permaneas et post morientium sudores otiosa disputatione contendas. Veneremur in sanctorum martirum gloria fidem nostram». Hec Maximus. Ex quibus omnibus, fratres, persuasum piis esse debet has ventosas et frivolas disputationes, quibus non Cristi veritas, sed vulgi favor queritur, atque omnem seu vanam inquisitionem rerum imperscrutabilium, seu maxime miraculorum concupiscentiam pervicacie et curiositatis esse, non fidei. Contra quam tentationem ne unquam Augustini illud e memoria excidat mementote: «Ideo enim» inquit «miracula illa in nostra tempora durare non sunt permissa, ne animus semper visibilia quereret et eorum
Abbreviated transcription (Latin):
Iohãms ubi ait / qui uidit testi¬
moniu ꝑibunt ⁊ uer est testi¬
moniu enus et ille sat qr uera
dicit ut ⁊ uos credatis. sirpua¬
cini uno supessticiosim pociꝯ.
quitquid preter liet queritur
si quidem ut preclare at leo
papa/nos in illis uiris contia
calumpinas impioru ⁊ contra
teruene argumenta sapie do¬
cebannir. nos illorum instru¬
uit aspectus nos erudricit
audicus nos confrrmanit tac¬
tus. Gracias igitur agamus
diumne dispensacioni et scor
pateu necessarie tardicati du¬
bitatũ est ab illis / ne dubitaret
a nobis. hec leonis ꝙuis ꝑ¬
inilgata non siliuaera eñi
⁊ efficucia nõ compta et noua
mic scribere est aĩꝯ suficiant
nobis quoq uulnera martuo
⁊ ind profluens sacer sangiris
unde descripta piis inmenti-¬
bus fides ña est / ciriꝰ insi pig¬
ms ꝓdoneum accepissentñ¬
ninꝙͣ tam increpidi ⁊ tã leti
ad suplicia ⁊ interitum festina¬
uent. itaq ut nulgata etiam
alteriꝰ s minoris ep̃ĩ uerba

Expanded text:
ubi ait: «Qui vidit testimonium perhibuit; et verum est testimonium eius; et ille scit quia vera dicit ut et vos credatis»? Supervacuum, imo superstitiosum potius, quicquid preter hec queritur, siquidem, ut preclare ait Leo papa, «nos in illis viris contra calumnias imperitorum et contra terrene argumenta sapientie docebamur: nos illorum instruxit aspectus, nos erudivit auditus, nos confirmavit tactus; gratias igitur agamus divine dispensationi et sanctorum patrum necessarie tarditati. Dubitatum est ab illis ne dubitaretur a nobis». Hec Leonis quamvis pervulgata non silui; vera enim et efficacia, non compta et nova nunc scribere est animus. Sufficiant nobis quoque vulnera martirum et inde profluens sacer sanguis unde descripta piis in mentibus fides nostra est, cuius nisi pignus ydoneum accepissent nunquam tam intrepidi et tam leti ad supplitia et interitum festinarent. Itaque, ut vulgata etiam alterius, sed minoris epyscopi verba
Abbreviated transcription (Latin):
dico.a lota quide hec mendatis
Shõis pena est ut ei ueritas no
credatur Gindigitur huic fiat
in quoueritas milla est una se¬
curitas qui nii mendaci credide¬
rit mendaçio non falletur uaca
est. suꝑest ut isdem auspiiis
et retiquos profligemus qͦr ꝭ
primꝯ munda hic erat. Cuiꝰ
ut blanda frons et suꝑficies
decora sic dura ulamar feda
nitima et milla fides aspetͣ¬
tui est nchil onisur que polli¬
cetur implenti et ab hinꝯ q
fallaciis pompisq cerrestri¬
bus uitandum censeo. Oue cũ
sunt inintmerabiles unꝯ oniz¬

Expanded text:
dico. Nota quidem hec mendacis dico. Nota quidem hec mendacis hominis pena est, ut ei veritas non credatur. Quid igitur huic fiat, in quo veritas nulla est? Una securitas, averti: qui nil mendaci crediderit, mendacio non falletur. Vacaest: superest ut iisdem auspiciis et reliquos profligemus, quorum primus mundus hic erat, cuius ut blanda frons et superficies decora, sic dura ultima et feda intima et nulla fides aspectui est, nichil omnium que pollicetur implenti. Et ab huius fallaciis quoque pompisque terrestribus vacandum censeo, que cum sint innumerabiles un
Abbreviated transcription (Latin):
sne non fuerint et amptiꝯ eide
graçias agama qui ita fidem
scabitiuit ut iam sine iniacłis
krederemo/ E quidemlias amba¬
ges hasq suspiciones que ẜena
ueri faciem quibusdam quasi
mibibus obducere moliuntur
sacio discutit angustinꝯ a flatu.
ibidem eñi sine medio sic ait.
unde ergo tanta fide xpus usq¬
quaq canit᷑ in celim. cu carne
s⁊iblatus. deinde ciceromanis ut
sepe solet uerbis ad presidum
nostie sentencie usus unde inqͣt
temporibus eruditis et om̃e qd
fieri non pot respuentibo sine
ullis miraculis nimni mirabi¬
liter Incredibilia crodit muda
an forte ciedibilia fuisse et ideo
credita esse dicturi sunt Cur ĩpi
ergo non ciedunt ad postremn
concludens more suo ualidissie
alia meiedibilia que tame fie¬
bant et uidebantur fecerunt
fidem aut certe res ip̃a credibi¬
lis ut millis quibus suaderetur
miraculis indiget itaistorum
nĩa redargin̾t infidetitãte
que cumita se heant ꝓrsus a
consorcio demonũ abstinendur

Expanded text:
e non fuerint et eo amplius eidem gratias agamus, qui ita fidem stabilivit, ut iam sine miraculis crederemus. Equidem has ambages hasque suspitiones, que serenam veri faciem quibusdam quasi nubibus obducere moliuntur, sacro discutit Augustinus afflatu. Ibidem enim sine medio sic ait: «Unde ergo tanta fide Cristus undequaque canitur in celum cum carne sublatus?»; deinde ciceronianis, ut sepe solet, verbis ad presidium nostre sententie usus: «Unde» inquit «temporibus eruditis et omne quod fieri non potest respuentibus sine ullis miraculis nimium mirabiliter incredibilia credit mundus? An forte credibilia fuisse et ideo credita esse dicturi sunt? Cur ipsi ergo non credunt?». Ad postremum concludens more suo validissimealia incredibilia, que tamen fiebant et videbantur, fecerunt fidem; aut certe res ipsa credibilis, ut nullis quibus suaderetur miraculis indigeret, ita istorum nimiam redarguit infidelitatem». Que cum ita se habeant, prorsus a consortio demonum abstinendum
Abbreviated transcription (Latin):
Iactancia . Dinciaꝵ ille locus ht̃
transeo sunma est omĩa qcũq
desiderauerut occuli mei non
negauieis nec prohibui cor
meu qn om uoluptate frue¬
recur et oblectaxet se in hnĩs
que parauera ⁊ hanc ratus
sum partem measiuterer la¬
bore meo het ille regꝰ ⁊ ingeti
fama sapie clarus uir agebat.
Que uobis fres multa licẽt rer
Inparitate ꝯueniut dicat ergo
pro se quisq̃ urm ego quoqr si¬
mmlia cogltaui et feci neq
em̃ monachus sum natus desecu¬
lo uem babilome uersatus sireno
potes me mude decipere expta
nouite et preterea magnidutis
ramet ego cum exporrectute¬
ser me ad urnicistique fecetat
prano meeet ad iaboremnqur¬

Expanded text:
iactantiam divitiarum ille locus habet iactantiam divitiarum ille locus habet transeo; summa est: «Omnia quecunque desideraverunt oculi mei non negavi eis nec prohibui cor meum quin omni voluptate frueretur et oblectaret se in his que paraveram et hanc ratus sum partem meam, si uterer labore meo». Hec ille regno et ingenti fama sapientie clarus vir aiebat, que vobis, fratres, multa licet rerum imparitate conveniunt. Dicat ergo pro se quisque vestrum: Ego quoque similia cogitavi et feci, neque enim monachus sum natus; de seculo veni, Babilone versatus sum; non potes me, munde, decipere: expertus novi te et preterea magni ducisnam et ego cum experrectus esem me ad universa que fecerant manus mee et ad laborem
Abbreviated transcription (Latin):
tis in secilo mudiq blandicias
uel expti om̃es uel uestrũ ali¬
qui. Noscis ut reor ꝙͣ ichilm
eis sotidum uuuit stabile. S has
lingua dolosa/ uerbis mambo
accoffit magnũq aliquid esse
contendit qͣi oblitas. circumũe¬
tura cias uel memoria abla¬
tirea. huc equide magna ꝑs
humanaꝵ accuũ refortur de
quibus singulati loqui cepero
alteriꝯ michi uoluminis ma¬
teria exoritur simia omni mi
inichilum redit ⁊ o furor o ce¬
citas cũ tanto studio periture
duncie cummulentur tanca no
mansirre noq nos secuture rer
familiaris sit cirra mortalibꝰ
uirto conitatura no fme et ad
suꝑos ꝓuectura negligit᷑. hiis
ardoribus / atq hus aĩ motibus
respondete/id quo inchil est ue¬
riꝯ uanitas uanitatu et oñna
uanitas et illud uidi q̃ funt
cuncta subsoles et ecce unmersa
uanitas et afliccio spus. Item
diui in corde meo uadam et a¬
flua detionis ⁊ feuar bomb.et
uidiꝙ hec quoq ess uanitas/
Cetera que ad lurũ ⁊ Ianem

Expanded text:
nditias vel experti omnes, vel vestrum aliqui, nostis, ut reor, quam nichil in eis solidum aut stabile, sed has lingua dolosa verbis inanibus attollit magnumque aliquid esse contendit, quasi oblitas circumventura animas vel memoriam ablatura. Huc equidem magna pars humanorum actuum refertur, de quibus si singulatim loqui cepero, alterius michi voluminis materia exoritur. Summa omnium in nichilum redit, et, o furor, o cecitas! cum tanto studio periture divitie cumulentur, tanta non mansure neque nos secuture rei familiaris sit cura mortalibus, virtus comitatura in finem et ad superos pervectura negligitur. His ardoribus atque his animi motibus respondete id, quo nichil est verius: «Vanitas vanitatum et omnia vanitas», et illud: «Vidi que fiunt cunta sub sole, et ecce universa vanitas et afflictio spiritus». Item: «Dixi in corde meo vadam et affluam delitiis et fruar bonis et vidi quod hec quoque esset vanitas». Cetera que ad luxum et inanem