comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sum quoq initiũ bonȩ conuersacionis qͦd ꝑ con-¬
fessionem fidei & sacramentorũ cȩlestiũ ꝑceptio¬
nem gerit᷑. nequaquã ab inuicẽ diuersũ. sed pa-¬
ri & indissimili habent om̃s ueritatis gr̃a cone-¬
xum. Terminũ quoq uitȩ tẽporalis cuncti uniꝰ
eiusdemq spei habemꝰ cercitudinẽ cõmunẽ: cũ
ita oculos in morte claudimꝰ ut ꝑcepto priꝰ ui¬
acico mysterii celestis citiꝰ nos in uera inuenien-¬
dos uica atq in hac ꝑpetuo mansuros ẽẽ. con¬
fidamꝰ. Congruit huic loco qͦd in libro nume¬
rorũ pͣcipitꝰ filiis isrł ut faciant sibi fimbrias
ꝑ angulos palliorũ : ponentes in eis uictas iacin-¬
ccinas. Filii quippe isrł in palliorũ angulis fim¬
brias & uiccas habent iacinctinas: cũ electi qͥq
& qui dm̃ uidere desiderant ita oꝑibus se ius¬
ticiȩ induere laborant: ut horũ finẽ ñ in lau-¬
de morcaliũ ponant: ne force dicat᷑ de eis qͥa

Expanded text:
sum quoque initium bonae conversationis, quod per consum quoque initium bonae conversationis, quod per confessionem fidei et sacramentorum coelestium perceptionem geritur, nequaquam ab invicem diversum, sed pari et indissimili habent omnes veritatis gratia connexum. Terminum quoque vitae temporalis cuncti unius ejusdemque spei habemus certitudine communem, cum ita oculos in morte claudimus, ut percepto prius viatico mysterii coelestis, citius nos in vera inveniendos vita, atque in hac perpetuo mansuros esse confidamus. Congruit huic loco, quod in libro Numerorum praecipitur filiis Israel, ut faciant sibi fimbrias per angulos palliorum, ponentes in eis vittas hyacinthinas. Filii quippe Israel in palliorum angulis fimbrias et vittas habent hyacinthinas, cum electi quique, et qui Deum videre desiderant, ita operibus se justitiae induere laborant, ut horum finem non in laude mortalium ponant, ne forte dicatur de eis, Quia
Abbreviated transcription (Latin):
tionem. temptationem. passionẽ. sepulturã re-¬
surrectionẽ. ascensionẽ. aduentũ sp̃s scĩ. fidẽ gen¬
tium. credebant & conficebant᷑: nos hȩc omĩa
iam facca neq ulteriꝰ fienda credimꝰ & confice¬
mur. Atcamen eo tempore qͦ erigebat᷑ caberna-¬
culũ. om̃s ad inuicẽ corcine neccebant᷑: quia cũ
uniuersa catholicȩ eccłiȩ pulchricudo ab ini
decem cortinarũ eorentarã conexio cab̃naculũ
S dñi condecorat. Ansulas iacinctinas in lateribꝰ
celestiũ bonorum significationi congruere. An-¬
sulis gͦ iacinccinis cortinȩ inuicẽ copulant᷑: cum
unica spes suꝑnȩ beatitudinis omĩa ꝑ orbẽ cor¬
da electorũ in una eadẽq deuocione coniungit.
Quȩ uidelicet ansulȩ apte dicunt᷑: quia ñ solũ
in lateribus cortinarũ uerũ ȩciã in sũmitatibꝰ
hoc est extremis angulorũ terminis fieri deb̾ent.
Neq enĩ uita cantũ & oꝑatio scõrũ cõmuni adꝑ
feccionem itinere rectȩ incentionis ꝓꝑat: sed ip¬

Expanded text:
m, tentationem, passionem, sepulturam, resurrectionem, ascensionem, adventum Spiritus sancti, fidem gentium credebant et confitebantur, nos haec omnia jam facta, neque ulterius fienda credimus et confitemur. Attamen eo tempore, quo erigebatur tabernaculum, omnes ad invicem cortinae nectebantur; quia cum universa catholicae Ecclesiae pulchritudo ab initdecem cortinarum connexio tabernaculum Domini condecorat. Ansulas hyacinthinas in lateribus coelestium bonorum significationi congruere. Ansulis ergo hyacinthinis cortinae invicem copulantur, cum unica spes supernae beatitudinis omnia per orbem corda electorum in una eademque devotione conjungit. Quae videlicet ansulae apte dicuntur, quia non solum in lateribus cortinarum, verum etiam in summitatibus, hoc est extremis angulorum terminis fieri deberent. Neque enim vita tantum et operatio sanctorum communi ad perfectionem itinere rectae intentionis properat, sed ip
Abbreviated transcription (Latin):
um mansionũ archana introductꝰ: & ubi putat᷑ a
deceptis hostibus amicors hominũ auxilio ac so¬
cioꝵ desticui: ibi amicorũ angłorũ meruit aspec¬
tu atq alloquio ꝑfrui. A quibꝰ edoctꝰ. eo magis
magisq & illecebras scł̃i & a maritudines didicit
esse sꝑnendas: qͦ sullimiꝰ illa speculabat᷑ quȩ pro
magnitudine atq ȩt̾nitate su longe ampliꝰ uel
mecuenda constat esse uel amanda. Bene cale
semꝑ dilectissime. & ꝓ nobis incercede:

Expanded text:
um mansionum arcana, introductus; et ubi putatus est a um mansionum arcana, introductus; et ubi putatus est a deceptis hostibus amicorum hominum auxilio ac societate destitui, ibi amicorum angelorum meruit aspectu atque colloquio perfrui. A quibus edoctus, eo magis magisque illecebras saeculi et amaritudines didicit esse spernendas, quo sublimius illa speculabatur, quae pro magnitudine atque aeternitate sui longe amplius vel metuenda constat esse, vel amanda. Bene valens semper, dilectissime, pro nobis intercede.
Abbreviated transcription (Latin):
terra morientiũ sullimit̾ animari ñ ambigo:
uit pote abundant̾ ñ tancũ diuinarũ paginis lit-¬
terarũ. sed & piis earũ expositionibꝰ. quas uen̾an¬
da patrũ nobis scripca reliquit. Uerũ qͥa noua
queq ampliꝰ delectant: uisũ est mͥ opusculũ qͦd de
factura tẽpli dĩ. sequens magnorũ uestigia tracta¬
torũ nuꝑ allegorice condiderã. tuȩ scĩtati ꝑ cͤren¬
dum mittere. Cuiꝰ lectioni intentꝰ. quanto plura ̃¬
xp̃i & eccłiȩ sacramenta antiquis indita paginis in¬
ueneris: quanto ãpliora ibi dĩ dona. siue in pͣsenti
nobis data. seu in futo ꝓmissa ꝓspexeris. canto leui-¬
ora credo & minꝰ curanda om̃iũ labentiũ rerum.
& aduersa iudicabis & ꝓsꝑa: iuxta exẽplũ beati io¬
hannis. qui ab imꝑatore nefando intra angustias
uniꝰ paruissimȩ relegatꝰ insulȩ. confestĩ apio condi¬
tore. ꝑ sp̃m est ad c̃templanda infinita illa cęlesti¬

Expanded text:
terra morientium, sublimiter animari non ambigo, terra morientium, sublimiter animari non ambigo, ut pote abundantem non tantum divinarum paginis litterarum, sed et piis earum expositionibus, quas veneranda patrum nobis Scriptura reliquit. Verum quia noquam amplius delectant, visum mihi est opusculum quod de factura templi Dei sequens magnorum vestigia tractatorum nuper allegorice condideram tuae sanctitati percurrendum mittere. Cujus lectioni intentus, quanto plura Christi et Ecclesiae sacramenta antiquis indita paginis inveneris, quanto ampliora ibi Dei dona, sive in praesenti nobis data, seu in futuro promissa perspexeris, tanto leviora credo, et minus curanda omnium labentium rerum, et adversa judicabis et prospera, juxta exemplum beati Joannis, qui ab imperatore nefando intra angustias unius parvissimae relegatus insulae, confestim a pio Conditore, per spiritum est, ad contemplanda infinita illa coelesti
Abbreviated transcription (Latin):
cum oꝑatione iusticiȩ coronã insuꝑabilis pacien-¬
tiȩ ꝑciꝑent: & insuꝑ cunctis se sequentibꝰ głosa
ꝑseuerantiȩ suȩ uestigia pͣfixa relinquerent. Noᷤᷤ
autem sepiꝰ misericordis ꝓuisione conditoris nr̃i
ꝓ nr̃is castigam᷑ erratibꝰ salubri cõpunctione ad
conscientiam nr̃am reddeuntes. punimꝰ sollicite
lacrimis diluentibꝰ. qͦd ille cebris fallentibꝰ negle-¬
genter admisimꝰ: sicq iuuante dño correcti. ad
spem uitȩ illoꝵs qui innocent̾ asfflicti st̃. meream᷑
continere consortiũ. Nam & hoc in c̃solatione
scriptarũ muenimꝰ. quia benedixit om̃s timen¬
tes se dñs. pusillos cũ maioribꝰ: multasq mansio¬
rum nunc c̃solatione & te dilectissime antistitũ.
presentes rerũ tẽporaliũ angores quotidie alle-¬
uiare. atq ad uidenda bona dñi in t̾ra uiuenti¬
um. transcensis malis hominũ. quȩ regnant in

Expanded text:
cum operatione justitiae coronam insuperabilis patiencum operatione justitiae coronam insuperabilis patientiae perciperent, et insuper cunctis se sequentibus, gloriosa perseverantia sua vestigia praefixa relinquerent. Nos autem saepius misericordia et provisione Conditoris nostri pro nostris castigamur erratibus, ut salubri compunctione ad conscientiam nostram redeuntes, puniamus sollicite lacrymis diluentibus quod illecebris fallentibus ac negligentiis admisimus; sicque, juvante Domino, correcti ad spem vitae, ad illorum qui innocentes afflicti sunt mereamur pertinere consortium. Nam et hic in consolationearum invenimus, quia benedixit Dominus omnes timentes se, pusillos cum majoribus , multasqrum nunc consolatione et te, dilectissime antistitum, praesentes rerum temporalium angores quotidie alleviare, atque ad videnda bona Domini in terra viventium , transcensis malis hominum quae regnant in
Abbreviated transcription (Latin):
distis. Non aũt frustra cõmemoratis iustorũ
pressuris addidit. & finẽ dñi uidistis: qͥa neq
ille hinc sine flagello exiit qui hic sine ui¬
cio uixit: quiq ad sanandos infirmos mortu-¬
osq suscitandos apparuit in mundo᷑. ipse ad
prȩmonstrandũ nobis exẽplũ patientie ꝑ infir-¬
mitatẽ morcis uoluit redire de mundo. Unde
psalmista cũ dixisset. ds̃ nr̃. ds saluos faciendi:
mox admirando. uel potiꝰ obstupescendo subiũ
consolationem script᷑arũ. spem habeamꝰ ȩciã
nos c̃solandi post nr̃arũ afflictiones pressura¬
rum : cũ & ipsi in tribulatione pacientes extite¬
rimꝰ. & eoꝵ accus ad mentẽ reduxerimꝰ. qͥ nos
& merito iustitiȩ longe p̃cessert̃: & longe maio¬
ra nobis aduersicatũ certamina tolerauerunt.
Illi etenĩ ꝓpt̃ iustitiã qua excellenter emine¬
bant ꝑsequutiones sepe patiebant᷑ iniustoꝵ: qͣtinꝰ

Expanded text:
distis . Non autem frustra commemoratis justorum distis . Non autem frustra commemoratis justorum pressuris addidit: Et finem Domini vidistis, quia neque ille hinc sine flagello exiit, qui hic sine vitio vixit; quique ad sanandos infirmos, mortuosque suscitandos apparuit in mundo, ipse, ad praemonstrandum nobis exemplum patientiae, per infirmitatem mortis voluit redire de mundo. Unde Psalmista cum dixisset: Deus noster Deus salvos faciendi , mox admirando vel potius obstupescendo subjunxconsolationem Scripturarum spem habemus, etiam nos consolandi post nostrarum afflictiones pressurarum, cum et ipsi in tribulatione patientes exstiterimus, et eorum actus ad mentem reduxerimus, qui nos et merito justitiae longe praecesserunt, et longe majora nobis adversitatum certamina tolerarunt. Illi etenim propter justitiam qua excellenter eminebant, persecutiones saepe patiebantur injustorum, quatenus
Abbreviated transcription (Latin):
çunq scripta sunt. ad nr̃am doctrinã sc̃rip-¬
ta st̃: ut ꝑ pacientiã & consolationẽ scrip¬
turarum spem habeamꝰ. Ubi optime ad op¬
tinendam spẽ cȩlestiũ bonors. pacientiam
nobis habendã: & consolationem script᷑arũ
inspiciendam ẽẽ. declarat. Pacientiã uideli¬
cet. ut ea quȩ occurrerint aduersa. mente
humili ac sũmissa. quasi a iusto iudice et
pio patre irrogata flagella toleremꝰ: siue
ad uircutũ głiam augmentũq meritorum.
si iusti & innocentes feriam᷑: seu ad corre-¬
ctionem morũ. si uiciis impliciti. Consola-¬
tionẽ uero script᷑arũ: ut harũ crebra me-¬
dicatione ad memoriã reuocemꝰ. quantum
quantũ in futura uita głiȩ cũ dño. merito
pietatis & pacientiȩ ꝑceꝑint: quantũ ȩtiã
in hac uita apud fideles om̃s in defectiuȩ lau-¬
dis & claritatis reliquerint. dicente script᷑a.
cobus. Ecce beatificamus inquit eos qͥ susti¬
nuert̾. Sufferentiã iob audistis: & finẽ dñi ui¬

Expanded text:
unt, ad nostram doctrinam scripta sunt, ut per patientiam et consolationem Scripturarum, spem habeamus. Ubi optime ad obtinendam spem coelestium bonorum, patientiam nobis habendam, et consolationem Scripturarum inspiciendam esse declarat. Patientiam videlicet, ut ea quae occurrerint adversa, mente humili ac submissa, quasi a justo judice, et pio patre irrogata flagella toleremus, sive ad virtutum gloriam, augmentumque meritorum, si justi et innocentes ferimur, seu ad correctionem morum, si vitiis implicamur. Consolationem vero Scripturarum, ut harum crebra meditatione ad memoriam revocemus, quantum quantum in futura vita gloriae cum divino merito pietatis et patientiae perceperint, quantum etiam in hac vita apud fideles omnes indefectivae laudis et claritatis reliquerint, dicente Scriptura:cobus: Ecce beatificamus, inquit, eos qui sustinuerunt. Sufferentiam Job audistis, et finem Domini vi
Abbreviated transcription (Latin):
undiq uersũ in giro: extremũ similit̾ ex om̃i latere
prioꝵ porticuũ in cͥcũitu:sicq tẽplũ triformi ȩdificio¬
rũ presidio ab om̃i erat parte munitũ. facco pauim̃to
sub diuo int̾ ȩdificia singula de marmore. & parietibꝰ
domoꝵs in int̾ioribꝰ. hoc est eis qͥ ad cẽplũ respiciebant
factis in colinis: ext̾ioribꝰ uͦ solidis. sicq fiebat. ut
omĩs struccura cẽpli. ꝑ gͣduũ eẽt. uarietatẽ rationa-¬
bilit̾ distincta. N anq in scã scõꝵ ingrediebat᷑ pon-¬
cifex: in ipsũ cẽplũ sac̾dotes purificati una cũ leuitis:¬

Expanded text:
undique versum in gyro; extremum similiter ex omni latere undique versum in gyro; extremum similiter ex omni latere priorum porticuum circuitu. Sicque templum triformi aedificiorum praesidio ab omni erat parte munitum facto pavimento sub dio inter aedificia singula de marmore et parietibus domorum interioribus, hoc est, eis qui ad templum respiciebant factis in columnis; exterioribus vero solidis. Sicque fiebat ut omnis structura templi pro graduum esset varietate rationabiliter distincta. Namque in sancta sanctorum ingrediebatur pontifex; in ipsum templum sacerdotes purificati et non purificati una cum levitis
Abbreviated transcription (Latin):
ianua ad orientalẽ plagã. ad quã usq popłs hostias
suas & sacrificia inferebat᷑ inde suscipienda asacer-¬
docibus. atq ad alcare ꝑferenda. De ext̾iori uͦ atrio.
iosephus. Extrinsecus aũt huiꝰ tẽpli. aliã ȩdificauit
aulã quadranguli scem̾ate faccã erigens maximas
porticꝰ atq latas. ac portas excelsas & amplas. ꝑ qͣtuor
mundi partes in eo consticuens: qͣrũ singulȩ ad unũ-¬
quenq uencũ qͦtuor angulis artendebant. ubi ianu-¬
as aureas collocauit. Et paulopost. hoc sacͣriũ om̃s
popłi quibꝰ purgatio & obseruatio legitimoꝵ inerat.
introibant. Has uͦ porticꝰ cassiodorꝰ senator. in piccura
templi quã in pariete posuit. ut ipse in psalmoꝵ ex¬
posicione cõmemorat. triplici ordine distinxit. Primũ
uidelicet ordinẽ. ponens extͣ atriũ sac̾docũ ex om̃i par-¬
te ꝑ quadrũ. secundũ eodẽ modo extͣ intimas porticꝰ

Expanded text:
janua ad orientalem plagam, ad quam usque populus hostias janua ad orientalem plagam, ad quam usque populus hostias suas sacrificia inferebat; inde suscipienda a sacerdotibus, atque ad altare perferenda. De exteriori vero atrio, Josephus. « Extrinsecus autem hujus templi aliam aedificavit aulam quadrangulo schemate factam, erigens maximas porticus atque latas portas et excelsas et amplas, per quatuor mundi partes, in ea constituens; quarum singulae ad unumquemque ventum, quatuor angulis attendebant, ubi aereas januas collocavit. » Et paulo post: « Hoc sacrarium omnes populi, quibus purgatio et observatio legitimorum inerant, introibant. » Has vero porticus Cassiodorus senator in pictura templi quam in pariete posuit, ut ipse in psalmorum expositione commemorat, triplici ordine distinxit: primum videlicet ordinem ponens extra atrium sacerdotum ex omni parte quadrum, secundum eodem modo e
Abbreviated transcription (Latin):
t ȩdificauit atriũ interiꝰ tribꝰ ordinibꝰ lapidũ
politoꝵs. & uno ordine lignoꝵ cedri. De int̾iori a tri¬
o breuit̾ loquit᷑: de ext̾iori prorsus cacere uidec᷑. Ue¬
rum in uerbis dierũ utriꝰq fit mencio: ubi ita scͥp¬
tũ est. Fecit ȩciã acriũ sac̃dotũ. & basilicã grandẽ
& ostia: basilicãq texit ȩre. Atriũ uͦ inceriꝰ qͦo uoca¬
cur sac̾dotũ. eoqͦd sac̃doces & leuite in eo ministͣrͣent.
ex omĩ parte erat cẽplo circundatũ. ab orience un-¬
ciem cẽpli fiebant ministeria scõꝵ. Ibi altare ȩneũ.
ad hostias dñõ offerendas. Ibi decẽ luteres. ad lauan-¬
das easdẽ hostias. Ibi mare ȩneũ erat posicũ. ad la-
uandas manꝰ pedesq sac̾dotũ: cũ ad ministndũ intra-¬
rent. Habebat aũt hoc atriũ tres cubitos altitudinis.
ut iosephus narrat: qͣtinꝰ ab ingressu tẽpli cȩtos ꝓhi-¬
beret. & solis sac̃dotibꝰ hoc licere significaret: eratq

Expanded text:
t rex Salomon atrium interius tribus ordinibus lapidum politorum, et uno ordine lignorum cedri. » De interiori atrio breviter loquitur, de exteriori prorsus tacere videtur. Verum in verbis dierum utriusque fit mentio, ubi ita scriptum est. « Fecit etiam atrium sacerdotum, et basilicam grandem,  ostia in basilica quae texit aere . Atrium ergo interius, quod vocatur sacerdotum, eo quod sacerdotes et Levitae in eo ministrarent, ex omni parte erat templo circumdatum, sed ab Oriente, uncie templi, fiebant ministeria sanctorum. Ibi altare aeneum ad hostias Domino offerendas, ibi decem conchae ad lavandas easdem vandas manus pedesque sacerdotum, cum ad ministrandum intrarent. Habebat autem hoc atrium tres cubitos altitudinem, ut Josephus narrat , quatenus ab ingressu templi caeteros prohiberet, et solum sacerdotibus hoc licere significaret; eratque
Abbreviated transcription (Latin):
Qui ꝑbasilicã designant᷑: quia absq ulla dubietate.
multo maior est in sc̃a eccłia taliũ quã ꝑfectoꝵ nu¬
merus: sed quantũ numero prestant. tantũ succum¬
bunt merito. Unde apte basilica hȩc grandis. & si
plurimos capit. ñ eos tamen in interiora templi de¬
aurati. non ad altaris officiũ. non in ipsũ saltẽ atriũ
sacerdotũ intromitait: quia carnales quiq atq infir¬
mi adhuc in ȩccłia. & si ob mericũ castȩ fdei ac pieta¬
cis dõ deuote ad electoꝵ sortẽ ꝑtinent: longe camer
abest. ut illis ȩquent᷑ qui cũ fiducia ꝓfant᷑ ñ enĩ audeo¬

Expanded text:
 grandem designatur, quia absque ulla dubietate multo major est in sancta Ecclesia talium quam perfectorum numerus. Sed quantum numero praestant, tantum succumbunt merito. Unde apte basilica haec grandis, etsi plurimos capit, non eos tamen in interiora templi deaurati, non ad altaris officium, non in ipsum saltem atrium sacerdotum intromittit, quia carnales quique atque infirmi adhuc in Ecclesiis, etsi ob meritum castae fidei ac pietatis Deo devoti, ad electorum sortem pertinent, longe tamen abest ut illis aequentur qui cum fiducia proloquuntu
Abbreviated transcription (Latin):
de pͣcursoris dñi natiuitate ꝑ docuit. Non aũt hȩc
atria cũ porticibꝰ suis. aspectũ tẽpli delonge respi¬
cientibus abscondere potuerunt: quia locus in quo
templũ erat sitũ. multo sullimior erat. quã ubi
fundatȩ porticꝰ fuere. Nã sic̃ iosephꝰ scribit. extre¬
mȩ atrioꝵs fabricȩ. cũ in qͣdringentis cubitis e̾e̾nt.

Expanded text:
de praecursoris Domini nativitate docuit . Non autem haec de praecursoris Domini nativitate docuit . Non autem haec atria cum porticibus suis aspectum templi de longe aspectantibus abscondere potuerunt, quia locus in quo templum erat situm multo sublimior erat, quam ubi fundatae porticus fuere. Nam sicut Josephus scribit extremae atriorum fabricae cum in quadri
Abbreviated transcription (Latin):
tremũ atriũ gentiles & iudei. qui nuꝑ uen̾ant ex gẽ¬
tibus. usq ad sextũ pͣificationis diẽ. Hȩc ut in pictura
cassiodori aistincta reppimꝰ. breuit̾ annotare curaui-¬
muserati eũ ab antiqͥs iudeis didicisse: neq uirũ cã
eruditũ uoluisse in exẽplũ legendi ꝓponere. quȩ non
ipse priꝰ uera ẽẽ. cognouisset. Hȩc st̃ loca qͦꝵ meminit
supremꝰ graduũ psalmꝰ. qͥ ita incipit. ecce nc̃ bñdicite
dñm om̃s serui dñi. qͥstatis in domo dñi in atriis do-¬
dñs sedebat docens: quando tẽptancibꝰ phariseis. mu¬
lier illi adultera iudicanda obłata est. In his inuenit
uendentes & ementes. oues & boues & colũbas hosqꝙ
ei siuis mertimonus eliminauit e teplo. In his petiꝰ
&e iobes elaudũ inuenientes sanauert᷑: ac setu ingre¬
dientem interiꝰ ad orandũ duxert̃. In his orabat oĩs
multitudo populi. quando incensũ ponenti ⁊ acha-¬
riȩ. angłs ad altare thimiamatis apparuit: eũq

Expanded text:
tremum atrium gentiles et Judaei, qui nuper venerant ex gentibus usque ad sextum purificationis diem. Haec ut in pictura Cassiodori distincta reperimus, breviter annotare curavimus, rati eum ab antiquis haec Judaeis didicisse: neque virum tam eruditum voluisse in exemplum legendi proponere quae non ipse prius vera esse cognovisset. Haec sunt loca, quorum meminit supremus graduum psalmus, qui ita incipit: « Ecce nunc benedicite Dominum, omnes servi Domini, qui statis in domo Domini, in atriis doDominus sedebat docens , quando eum tentantibus Pharisaeis mulier illi adultera judicanda oblata est; in his invenit vendentes et ementes oves, boves et columbas, hosque cum suis mercimoniis eliminavit e templo . In his Petrus et Joannes claudum invenientes sanarunt, ac secum ingredientes interius ad orandum duxerunt . In his orabat omnis multitudo populi, quando incensum ponenti Zachariae angelus ad altare thymiamatis apparuit, eumque
Abbreviated transcription (Latin):
diligere debeat. amoscat. Vnꝰ aũt ordo lignoꝵ cedri.
ipsa ẽ bona oꝑacio. ac sine corruptione simulationis ex-¬
hibita: sine cuiꝰ suꝑ adiectione. fides. spes. caritas uera
ẽẽ. ñ ualet. Dictũ nanq est sepiꝰ. qͥa ligna cedri ꝓpt̾
odoris grãm. & ĩputribilẽ suȩ nature pocentiã. ꝑseue-¬
rantiam famãq designent actionis. Ad hoc atrium
isq uniuersi conscendunt electi: qui fide. sp̃e. ailec¬
tione & oꝑe. dõ placere appetunt. Hoc alca meritors
gr̃a transcendt̃ ꝑfecti. cũ in tantũ uirtutis culmine
ꝓficiunt. ut dicere suis auditoribꝰ possint. imitatores
qm̃ angelos iudicabimꝰ: qͣntomagis secularia : scatũ.¬

Expanded text:
diligere debeat dignoscat, unus autem ordo lignorum cedri diligere debeat dignoscat, unus autem ordo lignorum cedri ipsa est bona operatio, ac sine corruptione simulationis exhibita, sine cujus superadjectione, fides, spes, charitas, vera esse non valet. Dictum namque est saepius, quod ligna cedri propter odoris gratiam, et imputribilem suae naturae potentiam, perseverantiam, famamque piae designant actionis. Ad hoc atrium usque universi conscendunt electi, qui fide, spe, dilectione atque opere Deo placere appetunt. Hoc alta meritorum gratia transcendunt perfecti, cum in tanto virtutum culmine proficiunt, ut dicere suis auditoribus possint: « Imitatores quoniam angelos judicabimus, quanto magis secularia? » « A
Abbreviated transcription (Latin):
carnales in sc̃ã ȩccłia nuꝑq incipientes uiã iustitiȩ.
ab arce ꝑfeccoꝵs ñ qͥdẽ sorte electionis.seo meritorũ
quantitate secernit. Nanq carnales sufficere sibi
credunt: si fidem. spem. & caritatẽ. oꝑũ qͦq mundi¬
ciã habeant pauꝑibꝰ. Perfecti aũt & hȩc habent. &
insuꝑ in uerbo pͣdicando laborant: pauꝑibus omĩa¬
oꝑa sua tribuunt: uigiliis. ieiuniis. ymnis & canti¬
cis spualibꝰ sacris qͦq lectionibꝰ oꝑam dant: ꝑsequu¬
tiones. ꝑicula ꝓpt̃ i̾ticiã colerant: & cęt̾a quȩ se fecis¬
se cũ sociis p̃aulus głat᷑. prõpta deuotione m̃tis exe¬
quunt᷑. Unde bene atriũ sac̃dotũ. tribꝰ ordinibꝰ lapi¬
dum politoꝵ. & uno ordine lignoꝵ cedri. ȩdificatum
esse memorat᷑. Ires qͥppe st̃ ordines lapidũ policoꝵs:
fides. spes. caritas. Et recce politors: quia certa neces¬

Expanded text:
ia, nuperque incipientes viam justitiae, ia, nuperque incipientes viam justitiae, ab arce perfectorum, non quidem sorte electionis, sed meritorum quantitate secernit. Namque carnales sufficere sibi credunt, si fidem, spem et charitatem, operum quoque munditiam habeant. Perfecti autem et haec habent, et insuper verbo praedicando laborant, pauperibus omnia sua tribuunt, vigitiis, jejuniis, hymnis et canticis spiritalibus, sacris quoque lectionibus operam dant, persecutiones, pericula propter justitiam tolerant; et caetera quae fecisse cum sociis Paulus gloriatur, prompta devotione mentis exsequuntur. Unde bene atrium sacerdotum, tribus ordinibus lapidum politorum, et uno ordine lignorum cedri, aedificatum esse memoratum. Tres quippe ordines sunt lapidum politorum, fides, spes et charitas. Et recte politorum, quia certe neces
Abbreviated transcription (Latin):
dis. & orantes in ea circa atriũ sac̾dotũ in giro. figurã
gestant eoꝵ qui eodẽ tempore credebant ex gentibus.
in syria & antiochia. cȩcerisq ꝓuinciis & ciuitatibus:
quibus apłi & seniores qui erant ierosolimis. nichil
ampliꝰ imponebant oneris. qͣ ut abstinerent se ab
idolis ĩ molato & sanguine. & suffocato. & fornicatio¬
ne: qͦ tamen oblationibꝰ. uolebant pauꝑes scõꝵ qui
erant in ierosolymis sustentari: qͦtinꝰ eis carnalia sua
ministrances. sp̃ualiũ eoꝵ possint fieri participess.
Barnabas ũ & paulus cũ sociis suis qͥ oblaciones hoꝵ
accipientes. ierosolẏmã deferebant: ipsi sc̃ sac̾dotes.
qͥ hostias suscipientes. ad altare dñi c̃secrantes ꝑ aduce¬
bant: quȩ dona deuocionis eors. scĩs qͥ ꝓ illis orare de¬
berent acculert̃. Atriũ gͦ qͦd positũ int̾ locũ uulgi
& sac̾aotũ. mediũ erat: diuisionẽ significat illã. quȩ¬

Expanded text:
dis, et orantes in ea circa atrium sacerdotum in gyro, figuram dis, et orantes in ea circa atrium sacerdotum in gyro, figuram gestant eorum qui idem templum ingrediebantur ex gentibus in Syria et Antiochia, caeterisque provinciis et civitatibus; quibus apostoli et seniores qui erant in Hierosolymis nihil amplius imponebant oneris quam ut abstiidolis immolato et sanguine, et suffocato, et fornicatione. Quorum tamen oblationibus volebant pauperes sanctorum, qui erant in Jerosolymis, sustentari, quatenus eis carnalia sua ministrantes, spiritualium eorum possent fieri participes. Barnabas vero et Paulus cum sociis suis qui oblationes eorum accipientes Jerosolymam deferebant, ipsi sunt sacerdotes, qui oblationes suscipientes ad altare Domini consecrandas perducebant, quia devotionis eorum, sanctis pro illis orare deberent, attulerunt. Atrium ergo quod positum inter locum vulgi et sacerdotum medium erat, divisionem i
Abbreviated transcription (Latin):
suas sac̃dotibꝰ ꝑ eos dño cõmendandas. cũ sc̃ĩs qͥbs
egentibus. necessaria mundi huiꝰ quibꝰ ipsi abun¬
dant. sũmȩ mercedis intuitu tribuunt: dño ad mo¬
nente ac dicente. facite uob̾ amicos de mãmona ini¬
quitatis. ut cũ defeceritis recipiant uos in ȩt̾na cab̾¬
nacula. Et quicunq inquit pocũ dederit uni ex
minimis istis calicẽ aquȩ frigidȩ. tantũ in nomine
discipłi: acõ dico uob̾ ñ ꝑdec m̾cedẽ suã. Ac sic utro¬
runq hostias. unꝰ idẽq ignis in altari dĩ absumit:
cũ dñs elemosinas diuicũ qͥbꝰ ministrauert̃ scĩs. u¬
na cũ magnis eoꝵ dẽ scõꝵ uirtutibꝰ suo intuitu ac
retributione dignas iudicat. Multitudo gͦ creden-¬
tiũ. quȩ relictis possessionibꝰ uno corde & anima. dño
seruiebat. ipsa ẽ. templũ dĩ: & locus intra atriũ sa¬
cerdotũ spetialit̾ illi consecrat᷑. Porro basilica gran¬

Expanded text:
suas sacerdotibus per eos Domino commendandas, cum sanctis quibusque suas sacerdotibus per eos Domino commendandas, cum sanctis quibusque egentibus necessaria mundi hujus, quibus ipsi abundant, summae mercedis intuitu tribuunt, Domino admonente ac dicente: Facite vobis amicos de mammona iniquitatis, ut cum defeceritis, recipiant vos in aeterna tabernacula . Et quicunque inquit potum dederit uni ex minimis meis, calicem aquae frigidae tantum in nomine discipuli, aumit, cum Dominus eleemosynas divitum, quibus ministraverunt sanctis, una cum magnis eorumdem sanctorum virtutibus, suo intuitu ac retributione dignas judicat. Multitudo ergo credentium, quae relictis possessionibus uno corde et anima Domino serviebat, ipsa est templum Dei, et locus intra atrium sacerdotum specialiter illi consecratus. Porro basilica gran
Abbreviated transcription (Latin):
consũmaui: fidẽ seruaui: de cȩto reposita ẽ mͥ corona
iusticiȩ. Accedebat qͥoẽ uulgꝰ usq ad atriũ sacaocum:
hostias suas ad huiꝰ usq ianuã ꝑferebat: susceptas a
sac̃dote atq in altari oblatas. oculis ꝓsequebat᷑. In ipsũ
etiã templũ cũ apiebat᷑ incuitũ suũ alonge dirigebat:
nec tamen atriũ sac̃docũ intrandi facultatẽ habebat.
Uerũ de inferioribꝰ clamabat ad dñm: quia nec tar¬
naliũ in ȩccłia simplicitas a dño despicit᷑ quando fi¬
delit̾ ea quȩ ualent uota pietatis offert̃. Dirigunt
enim uisus alonge intẽplũ dĩ. cũ uitã sullimiũ aiscere
& admirari sedulo gaudent: & qͦs uirtutis imitatio¬
ne sequi nequeunt. piȩ uenerationis ãplectunt᷑ affec¬
cu. Uident hostias sac̾docũ in altari. igne sacroscõ ẽ-¬
aocũ. offerendas año ꝑillos: aũ bona quȩ p̃ualent o¬
perantes. maioꝵ ac doctioꝵ & firmant᷑ exhortatione.
& int̾cessione cõmendant᷑. Offert̃ ȩtiã tunc hostias

Expanded text:
fidem servavi: de caetero reposita est mihi corona justitiae . » Accedebat quidem vulgus usque ad atrium sacerdotum, hostias suas ad usque hujus januam deferebat, susceptas a sacerdotibus, atque in altari oblatas, oculis prosequebatur. In ipsum etiam templum cum aperiebatur intuitum suum a longe dirigebat, nec tamen atrium sacerdotum intrandi facultatem habebat. Verum de inferioribus clamabat ad Dominum, quia nec carnalium in Ecclesia simplicitas a Domino despicitur, quando fideliter ea quae valent vota pietatis offerunt. Dirigunt enim visus a longe in templum Dei, cum vitam sublimium discere et imitari sedulo congaudent, et quos virtutis imitatione sequi nequent, piae venerationis affectu amplectuntur. Vident hostias sacerdotum in altari igne sacrosancto conrdotum offerendas Domino per illos, dum bona quae praevalent operantes, majorum ac doctiorum et firmantur exhortatione, et intercessione commendantur. Offerunt etiam tunc hostias
Abbreviated transcription (Latin):
ptura sacra referre cõmodũ duxit. figͦas mystioꝵs
queramꝰ: cęt̾is ꝓ historiȩ cognitione sĩplicit̾ utamur.
Eaificatũ gͦ tẽplũ intra atriũ sac̾docũ. ꝑfeccoꝵs in
delicet. qͥ excellentia uirtutũ añõ apꝓpinquare.
& aliis uerbo atq oꝑe. ducatũ solent ostendere salu¬
tis. Sacerdos nanq ab eo latine nomen accepit: qͦd
sacrũ pͣbere ducatũ minoribꝰ debeat. Quo nomine
in scripturis mẏstice. ñ soli altaris ministri. ep̃i ui
aine rectȩ cu̾sationis. ac doctrinȩ salutaris eminent.
nec sibimet ipsis cantũmodo. sed sic̃ & pluribꝰ p̃sunt.
ꝓficiunt: dũ corpora sua hostiã uiuentẽ. scãm. dõ¬

Expanded text:
 Scriptura sacra referre commodum duxit, figuram mysteriorum quaeramus, caeteris pro historiae cognitione simpliciter utamur. Aedificium delicet qui et excellentia virtutum Domino appropinquare, et aliis verbo atque opere ducatum solent ostendere salutis. Sacerdos namque ab eo Latine nomen accepit, quod sacrum praebere ducatum minoribus debeat: quo nomine in Scripturis mystice non soli altaris ministri, episcopi dine rectae conversationis ac doctrinae salutaris eminent. Nec sibimetipsis tantummodo, sed et pluribus, qui dum corpora sua, « hostiam viventem, sa
Abbreviated transcription (Latin):
lopost. Et uos eritis mͥ regnũ sac̾dotale. & gens scã.
Basilica uͦ grandis. quȩ erat extͣ atriũ sac̾dotũ. in qͥ
omĩs popłi multitudo adorare. siue ad uerbũ audi-¬
endũ confluere solebat. carnaliũ in scã ȩccłia uitã
moresq figͣalit̾ insinuat: qͥbꝰ dicit apłs. Et ego fr̃s

Expanded text:
sacerdotale, et gens sancta. » Basilica vero grandis quae erat atrium sacerdotum, in quo omnis populi multitudo adorare, sive ad verbum audiendum confluere solebat, carnalium in sancta Ecclesia vitam moresque figuraliter insinuat. Qualibus dicit Apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
punctionis intrare. & scã dñi cõmunibꝰ manibus
cractare pͣsumit. Lauent gͦ manꝰ suas ac pedes
in aqua labri ȩnei: & sic ad altare accedant A¬
bluant lacrimis accus & incessus: ac demde manꝰ
ad concingenda xp̃i misteria ꝓferant. pedũq
gressus i atria diũ ponant. Quod ȩquȩ p̃ceptũ
reor his qͥ eorundẽ sacram̃torũ ꝑceptione mun-¬
dandi sc̃ ut cautiore cura priꝰ actꝰ suos cogita¬
cusq discutiant. euentilent. purgent. ac sic ad
participanda fidei sacram̃ta ꝓcedant: ne audi¬
re mereant᷑ illud apłi. Quicũq enĩ manducat
& bibit indigne. iudiciũ sibi manducat & bibit
ñ anudicans corpus dñi: id est nequaquã eduli¬
um uiui panis a cõmuniũ escarũ uilitate cau¬
ta & sollicita mente secernens. Hȩc delabro s
introitu ad altare possunt ȩciã hoc modo mul¬
cum utilit̃ accipi: quãiuis pͥncipalit̾ illud altare

Expanded text:
punctionis intrare, et sancta Domini communibus manibus punctionis intrare, et sancta Domini communibus manibus tractare praesumit. Lavent ergo manus suas ac pedes in aqua labri aenei, et sic ad altare accedant. Abluant ergo lacrymis actus et incessus, ac deinde manus ad contingenda Christi mysteria proferant, pedumque gressus in atria Domini ponant. Quod aeque praeceptum reor his qui eorumdem sacramentorum perceptione mundandi sunt, ut cautiore cura prius, actus suos cogitatusque discutiant, eventilent, purgent, ac sic ad participanda fidei sacramenta procedant, ne audire mereantur illud Apostoli: Quicunque enim manducat et bibit indigne, judicium sibi manducat et bibit, non dijudicans corpus Domini ; id est, nequaquam edulium vivi panis a communium escarum vilitate cauta et sollicita est mente secernens. Haec de labro et introitu ad altare possunt etiam hoc modo multum utiliter accipi; quamvis principaliter illud altare
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃a hostiã uiuentẽ. scãm. dõplacentẽ. Non gͦ solũ
ministris sacris alcaris sed & om̃ĩbꝰ ꝑfeccis in qͦcũq
gradu positis hoc lauachrũ posuit moyses: quia
lex dei cunccis generalit̾ fidelibꝰ grãm salutiferȩ
cõpunctionis p̃dicauit. Qtͦ si iꝑsona aaron ip¬
sũ magnũ poncificẽ dñm saluatorẽ acciꝑe uolu¬
mus: constat ȩciã eũ huiꝰ aqua labri pͥusqͣ ad al¬
care oblaturꝰ intraret ẽẽ. locũ. Qa pꝰquã chimi¬
ama sui sacrosci corporis ꝓpt̃ salutẽ nr̃am in al¬
tare crucis incenderet. ꝓ nr̃o amore ȩciã lacri-¬
mas fudit: quod in resurrectione lat ari celeber¬
rime innotuit. Bene aũt addit᷑. Ut offerant
in eo chimiama dño ne forte moriant᷑. Mors et¬
enim cimenda est animȩ. spũalis & ȩt̾na: si quis
ad ministeriũ altaris electꝰ thimiama orationũ
dnõ readere neglegit. Uors cumenda est:. si qͥs
ad sacroscã mysteria absq speciali ablutione cõ-¬

Expanded text:
entem, sanctam, Deo placentem . Non ergo solum ministris sacri altaris, sed et omnibus perfectis in quocunque gradu positis, hoc lavacrum posuit Moyses, quia lex Dei cunctis generaliter fidelibus gratiam salutiferae compunctionis praedicavit. Quod si in persona Aaron ipsum magnum pontificem Dominum Salvatorem accipere volumus, constat etiam eum hujus aqua labri priusquam ad altare oblaturus intraret, locum: quia priusquam thymiama sui sacrosancti corporis propter salutem nostram in altari crucis incenderet, pro nostro amore etiam lacrymas fudit, quod in resuscitatione Lazari celeberrime innotuit. Bene autem additur, ut offerant in eo thymiama Domino, ne forte moriatur . Mors etenim timenda est animae spiritualis et aeterna. Si quis ad ministerium altaris electus, thymiama orationum Deo reddere negligit, mors timenda est; si quis ad sacrosancta mysteria absque spirituali ablutione com
Abbreviated transcription (Latin):
qua idẽ labrũ erat ĩposicũ apciꝰ quã ipsũ desideri¬
um regni & uitȩ cęlestis accipit᷑: Tuiꝰ nimirũ cau¬
sa canca fit: ut ꝑfecti ac sũmi uiri qͦticuiano se fonce¬
lacrimarũ diluant. & qͦd necdũ ꝑfecte uidendo ua¬
leant gaudiũ internȩ quietis. salcẽ suspirando de¬
gustent. Nã quia hoc lauachro qͦd int̾ cab̾nacłm
& altare positũ est ꝑfeccorũ lacrimȩ figurent᷑: tes¬
tant᷑ ipsa uerba quibꝰ dicit᷑. Et missa aqua laua

Expanded text:
qua idem labrum inerat positum, aptius quam ipsum desideriqua idem labrum inerat positum, aptius quam ipsum desiderium regni. et vitae coelestis accipiatur? cujus nimirum causa tanta fit, ut perfecti ac summi viri quotidiano se lacrymarum fonte diluant, et quod necdum perfecte vivendo valeant, gaudium internae quietis saltem suspirando degustent. Nam quia hoc lavacro, quod inter tabernaculum et altare positum est, perfectorum lacrymae figurentur, testan
Abbreviated transcription (Latin):
cior Igit᷑ altare holochausti lacrimas insinuat pȩ¬
nicenctiũ de peccatis quȩ gesserunt: alcare incensi
flecꝰ exprimit gaudenciũ de bonis oꝑibꝰ quȩ dño u
uance ꝑfecerunt. ac desideranciũ pmia quȩ se ac¬
cepturos anõ remunerante confidunt. Qui nimirũ
flecus cancũ p̃cellit priori. qͣncũ eram̃to aurũ. qͣtũ
scã scõrũ ubi erat arca dnĩ pͥori cab̾nacło in qͦ can¬
delabrũ & mensa dñi stabat. cstat fuisse pͣlata. Post
alcare uͦ holochausti labrũ erat posicũ in qͦ lauarẽ¬
cur qͥ ad alcare incensi intrabant: quia nemo repẽ¬
te fit sũmꝰ. sed ꝓficientibꝰ meritis qͥsq primo bella
debet uitiorũ deuincere. deinde a conditore suo¬
cũ cõpunccione lacrimarũ suplex ĩpetrare. ut in
ꝓgressu regni aulces fundere flecꝰ possit. qͥ ꝓ cimore
penarũ pridẽ fundebat amaros. Qb aũt basis in

Expanded text:
cior. Igitur altare holocausti lacrymas insinuat poecior. Igitur altare holocausti lacrymas insinuat poenitentium de peccatis quae gesserunt, altare incensi fletus exprimit gaudentium de bonis operibus quae Domino juvante perfecerunt, ac desiderantium praemia, quae se accepturos Domino remunerante confidunt. Qui nimirum fletus tantum praecellit priori, quantum aeramento aurum; quantum Sancta sanctorum ubi erat arca Domini priori tabernaculo, in quo candelabrum et mensa Domini stabant, constat fuisse praelata. Propter altare vero holocausti labrum erat positum, in quo lavarentur qui ad altare incensi intrabant, quia nemo repente fit summus, sed proficientibus meritis quisque primo bella debet vitiorum devincere; deinde a conditore suo compunctione lacrymarum supplex impetrare, ut pro ingressu regni dulces fundere fletus possit, qui pro timore poenarum pridem fundebat amaras. Quid autem basis, in
Abbreviated transcription (Latin):
creatoris. Quod qui ueracit̾ agit. neqͦquã absq la¬
crimis. uel huiꝰ uitȩ longitudinẽ. uel illiꝰ colerat di-¬
lacionẽ. dicens de ista. heu me quia incolatꝰ m̃s ꝓlon-¬
gatꝰ ẽ. habitaui cũ habitantibꝰ cedar. Id est cũ his qͥ m
cenebris erroꝵ ac scelerũ uersantꝰ. qͦd uocabulũ ce¬
dar sonat. ipsa iã ꝑpecuȩ lucis gaudia suspirans. mul¬
cũ laboriosã duxi uicã. qui qͣntũ cęlestẽ patriã sitio.
tantũ uiciniã prauorũ inter qͦs incola conuersor
horreo. dicens itẽ de illa. Siciuit aĩa mea ad dm̃ ui-¬
uum. quando ueniã & parebo ance faciẽ dĩ: Quã
profecto sitim quia sine lacrimis ferre nequibat: se¬
quentia uerba declarant. Fuert̾ mͥ lacrimȩ meȩ
panes die ac nocce. Ac si aꝑce dic̾et. Quo duiciꝰ a ui¬
denda tacie dĩ ad quẽ ardent̾ sicio differor: eo dul¬
ciꝰ pane lacrimarũ quas in eiꝰ memoriã fundo refi¬

Expanded text:
sui Creatoris. Quod qui veraciter agit, nequaquam absque lasui Creatoris. Quod qui veraciter agit, nequaquam absque lacrymis, vel hujus vitae longitudinem, vel illius tolerat dilationem, dicens de ista: Heu mihi quod incolatus meus prolongatus est! habitavi cum habitantibus Cedar ; id est, cum his qui in tenebris errorum ac scelerum versantur; quod vocabulum Cedar sonat, ipse jam perpetuae lucis gaudia suspirans multum laboriosam duxi vitam: qui quantum coelestem patriam sitio, tantum viciniam pravorum, inter quos incola conversor, horreo. Dicens item de illa: Sitivit anima mea ad Deum vivum, quando veniam et apparebo ante faciem Dei ? Quam profecto sitim, quia sine lacrymis ferre nequibat, sequentia verba declarant: Fuerunt mihi lacrymae meae panes die ac nocte. Ac si aperte diceret: Quo diutius a videnda facie Dei, ad quecius pane lacrymarum quas in ejus memoriam fundo refi
Abbreviated transcription (Latin):
ccimarũ dño incendebant᷑ extinctionẽ designat car-¬
naliũ c̃cupiscentiarũ ꝑ ignẽ sp̃s scĩ. altare uͦ chimia¬
cis puricatẽ significat eorũ qͥ sopitis ꝑ omĩa carnis il-¬
lecebris. ac cercamine uitiorũ pacato. ꝓ sola expec¬
tatione ac desiderio celestis introitꝰ lacrimas fun-¬
dunt amoris: recce pꝰ altari holochausti labrũ po¬
nit᷑ in quo abluci sac̃dotes ingrediant᷑ tab̾nacłm. &
chimiama dño incendant. Duobꝰ nanq modis lacͥ¬
marũ & cõpunctionũ statꝰ distinguit᷑. Quia primo
necesse est qͥsq ad dñm conuersus ꝓ his quȩ cõmisit
peccatis ueniã fusis lacrimis p̃cetꝰ. Qoͦ cũ comitanti¬
bus dignis penicentiȩ fructibꝰ longo cẽpore ꝑfecerit:
restat ut securior de accepta peccatorũ uenia effec-¬
cus. iã desideriis inhyantibꝰ optet uenire tẽpꝰ qͦ mere¬
at᷑ incer beatissimos angłorũ choros faciẽ sui uidere

Expanded text:
ctimarum Domino incendebantur, exstinctionem designat carctimarum Domino incendebantur, exstinctionem designat carnalium concupiscentiarum per ignem Spiritus sancti; altare vero thymiamatis puritatem significat eorum, qui sopitis per omnia carnis illecebris, ac certamine vitiorum pacato, pro sola exspectatione ac desiderio coelestis introitus lacrymas fundunt amoris; recte prope altare holocausti labrum ponitur, in quo abluti sacerdotes ingrediantur tabernaculum, et tbymiama Domino incendant. Duobus namque modis lacrymarum et compunctionum status distinguitur; quia primo necesse est quisque ad Dominum conversus, pro his quae commisit peccatis veniam fusis lacrymis precetur. Qubus dignis poenitentiae fructibus longo tempore perfecerit, restat, ut securior de accepta peccatorum venia effectus, jam desideriis inhiantibus oportet venire tempus, quo mereatur inter beatissimos angelorum choros faciem videre
Abbreviated transcription (Latin):
lũ cestimonii ad altare. Et missa aqua lauabt̾ mea
aaron & filii eiꝰ manꝰ suas ac pedes quando ingres-¬
suri st̃ tab̾nacłm cestimonii: & qͣndo accessuri sc̃ ad
alcare. Pocest qͥdẽ hoc labio siue labro ut in sequen-¬
cibꝰ appellat᷑ pͥncipalit̾ aqua baptismatis intelligi:
cuiꝰ lauachro necesse est purgent᷑ om̃s qͥ eccłie ianu¬
as ingredient᷑. Uerũ qͥa int̾ cab̾nacłm testimonii
& altare holochausti posicũ est. quia bis qͦtidie idem
ipsi sac̾dotes hoc est mane & uesꝑe cũ in grederent᷑
ad alcare chimiama dño oblaturi. in eo lauari p̃ce¬
pti st̃. aqua aũt baptismi ñ nisi semel lauari uale¬
mus. c̃sequentiꝰ labrũ hoc ablucionẽ nobis cõpunc¬
cionis & lacrimarũ cõmendat qua sẽꝑ opꝰ habemꝰ.
maxime aũt cũ mysteriis cęlestibꝰ ministracuri ap¬
ꝓpiamꝰ. Quia enĩ altare holochausti in qͦ carnes ui¬

Expanded text:
lum testimonii ad altare, et missa aqua, lavabunt in ea lum testimonii ad altare, et missa aqua, lavabunt in ea Aaron et filii ejus manus suas ac pedes, quando ingressuri sunt tabernaculum testimonii, et quando accessuri ad altare. Potest quidem hoc labio sive labro, ut in sequentibus appellatur, principaliter aqua baptismatis intelligi, cujus lavacro necesse est purgentur omnes qui Ecclesiae januas ingrediuntur. Verum in tabernaculum testimonii et altare holocausti positum est, quia bis quotidie iidem ipsi sacerdotes, hoc est mane et vespere, cum ingrederentur ad altare thymiama Domino oblaturi, in eo lavari praecepti sunt. Aqua autem baptismi, quia non nisi semel lavare valemus, consequentius labrum hoc, oblationem nobis compunctionis et lacrymarum commendat, qua semper opus habemus, maxime autem cum mysteriis coelestibus ministraturi appropiemus. Quia enim altare holocausti, in quo carnes vi
Abbreviated transcription (Latin):
apud conditorẽ ac iudicẽ nr̃m memoria custodi¬
cur: quatinꝰ ex eis quȩ illi obtulimꝰ bonorũ oꝑum
fructibꝰ ꝓpiciꝰ nobis fieri dignetꝰ. Seruat᷑q eadem
pecunia in usũ cab̃nacłi. cũ ex bonis iustorũ actibꝰ
sequenciũ in xp̃o fideliũ mores accq confirmant᷑.
ac tales fieri minores quiq concendunt. quales fu-¬
isse eos qͦs cũ dño regnare nort̾ agnosct̃. Notan¬
dũ sane qͦd pecunia memorata ñ iuxta estimatio¬
nem uulgi: sed uixta mensurã cẽpli erat danda m̃¬
sura. Nanq cẽpli dispositio est diuinȩ legis institu¬
cio: quã in ȩccłia sua dñs seruari p̃cepit. & ad cuiꝰ
terũ si qͥ iuxca placitũ humanȩ uoluntatis dõ ser¬
uire nitit᷑. iste qͥa uxta m̃surã tẽpli pecuniã suȩ
deuotionus ñ obculit. repbata & abiecta oblacione¬
plaga ultimnȩ animaou̾sionis feriet᷑ Seor. Loqui
cũ basi sua ad lauandũ. ponesq illud int̾ cab̾nacu¬

Expanded text:
apud conditorem ac judicem nostrum memoria custodiapud conditorem ac judicem nostrum memoria custoditur: quatenus ex eis quae illi obtulimus bonorum operum fructibus, propitius nobis fieri dignetur. Servaturque eadem pecunia in usum, cum ex bonis justorum actibus, sequentium in Christo fidelium mores actusque confirmantur; ac tales fieri minores quique contendunt, quales fuisse eos quos cum Domino regnare agnoscunt. Notandum sane quod pecunia memorata non juxta aestimationem vulgi, sed juxta mensuram templi erit danda. Mensura namque templi dispositio est divinae legis, quam in Ecclesia sua Dominus servari praecipit: et cujus terum si quis juxta placitum humanae voluntatis Deo servire nititur, iste, qui juxta mensuram templi pecuniam suae devotionis non obtulit, reprobata et abjecta oblationeplaga ultimae animadversionis ferietur. CAPUT cum basi sua ad lavandum, ponesque illud in tabernacu
Abbreviated transcription (Latin):
numero a uiginti annis & supra: dabit p̃ciũ. Nu-¬
merus uicenariꝰ utriꝰq cestam̃ci c̃iunccionẽ signi¬
ficat: legis uidelicet que qͥnq libris scripca est. &
exangłu qͦo quatuor. Quater enĩ quini faciunt ui¬
ginci. Auiginti gͦ annis habet᷑ unꝰquisq in nume-¬
ro populi dĩ: quia ille solũ est electorũ c̃sortio dig¬
nus. qui & decreta legis spũ alit̾ incellecta ꝑ grãm
aduitꝰ exangłii ꝓ sua m̃sura & capacitate ꝑficit. &
de eiꝰdẽ gr̃ȩ ꝓmissis ȩc̾na in celis prȩmia expectat.
nuec. Quia siue magnꝰ ẽ. meritis quisq ac ꝑfectꝰ.
seu tener adhuc & in ꝓfectu positꝰ uirtutũ. cunc¬
cis eadẽ lex decalogi qua dm̃ ac ꝓximũ diligat ĩ¬
ponit᷑. Susceptãq pecuniã quȩ collaca est a
monimencũ eorũ corã dño. & ꝓpiciet᷑ animabꝰ illo¬
rũ. Suscepta a filiis pecunia in monimentũ eorũ
corã dño infert᷑. cũ om̃e qͥcqͥd agimꝰ boni in ȩc̾na

Expanded text:
ero a viginti annis et supra, dabit pretium. Numerus vicenarius utriusque Testamenti conjunctionem significat, legis videlicet, quae quinque libris scripta est; et Evangelii, quod quatuor; quater enim quini faciunt viginti. A viginti ergo annis habetur quisque in numero populi Dei; quia ille solum est electorum consortio dignus, qui et decreta legis spiritualiter intellecta, per gratiam adjutus Evangelii, pro sua mensura et capacitate perficit. Quia sive magnus est meritis quisque, ac perfectus, seu tener adhuc, et in profectu positus virtutum, cunctis eadem lex Decalogi, qua Deum ac proximum diligat, imponitur. Susceptamque pecuniam, quae collata est a monumentum eorum coram Domino, et propitietur animabus illorum. Et suscepta a filiis Israel pecunia, in monumentum eorum coram Domino infertur, cum omne quidquid agimus boni, in aeterna
Abbreviated transcription (Latin):
cepta cõplemꝰ. illi a qͦ accepimꝰ ꝓ his quȩ donauit
gr̾arũ uoca reddamꝰ. Uel cerce quia mane & or-¬
co sole clare omĩa circũqͣq uidemꝰ. uesꝑe aũc su¬
ꝑueniente dubio uisu caligamꝰ. ideoq lumine
lucernȩ ut uideamꝰ quȩ uolumꝰ indigemꝰ: illa re-¬
aempcoris nr̃i sacͣm̃ta siue dicta quȩ liquido eti¬
am iuxta ordinẽ humanȩ racionis ꝓ modulo nr̃o
amoscere sufficimꝰ. iã quasi in die conspicimꝰ. In
quibꝰcũq aũt ratio humana deficit. sed sola no-¬
bis auccoritas scripte sc̃ȩ sequenda est. illic ueluc
in nocte oculus nr̃i incellectꝰ caligat: sed luc̾na
uerbi dĩ pedes nr̃os ne forte offendant acq a ui¬
a ueritatis exorbitent adiuuat. Hinc &enĩ peris

Expanded text:
ta complemus, illi a quo accepimus, pro his quae donavit gratiarum vota reddamus. Vel certe, quia mane et orto sole, clare omnia circumquaque videmus; vespere autem superveniente, dubio visu caligamus. Ideoque lumine lucernae, ut videamus quae volumus, indigemus. Illa Redemptoris nostri sacramenta, sive dicta, quae liquido etiam juxta ordinem humanae rationis pro modulo nostro dignoscere sufficimus, jam quasi in die conspicimus. In quibuscunque autem ratio humana deficit, sed sola nobis auctoritas Scripturae sequenda est, illic velut in nocte oculus nostri intellectus caligat. Sed lucerna verbi Dei pedes nostros, ne forte offendant, atque a via veritatis exorbitent, adjuvat. Hinc etenim Petrus
Abbreviated transcription (Latin):
aaron suꝑ altare incensi: quando ꝓpt̾ iusticiã scõ¬
rum quã int̾cessorẽ & patronã querimꝰ nob ꝓpi
ciat᷑ dñs. Deniq obsesso ab hostibꝰ iezechie & au¬
xiliũ eiꝰ inuocanti: ait. Et ciuitatẽ hanc saluabo:
riam. & quasi suꝑ cornua dep̃cans altaris dñm¬
placare curabat: quiescat inquiens ira cua. & esto
placabilis suꝑ nequitia popłi tui. Recordare abra¬
ham & isahac & isrł seruorũ cuorũ. quibꝰ uirasti
ꝑ temecipsũ dicens: mulciplicabo semen ur̾m sic̃¬

Expanded text:
Aaron super altari incensi, quando propter justitiam sanctorum, quam intercessorem et patronum quaerimus, nobiinus. Denique obsesso ab hostibus Ezechia, et auxilium ejus invocanti, ait: Et civitatem hanc salvabo, riam, et quasi super cornua deprecans altaris, Dplacare curabat: Quiescat, inquiens, ira tua, et esto placabilis super nequitia populi tui. Recordare Abraham, Isaac et Israel servorum tuorum, quibus jurasti per temetipsum dicens: Mul