comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
castrensib ⁊ ditoribus ex eo
tus uł quis alius nõercastrio
notus filio fa. donauĩt quid
uł legauĩt uł et pressent nõi¬
tim ut incastrensi peculio ħ̾at
an possit castrensipecuuo aggẽ¬
gan ⁊ nõ putom̃tatẽ ẽĩ specta¬
ticiauł affectio fint ñꝙ qs fix̃

Expanded text:
castrensibus creditoribus ex eo tus uel quis alius non ex castris notus filio familias donauerit quid uel legauerit et expresserit nominatim, ut in castrensi peculio habeat: an possit castrensi peculio adgregari? et non puto: ueritatem enim spectatitia uel affectio
Abbreviated transcription (Latin):
uum maumittendi ca donauĩt
an ẜuum lib̾tũ fecĩt uideams
quia pecculiares ⁊ ẜuos ⁊ lib̾tos
potuit hr̃e ⁊ magis est. ut hoc i
ne simichi ꝓponas ad castra cũ¬
timanto urorem ẜ uos donasse
ut mãuinittat et habiles ad i¬
iliciam lib̾tos ħ̾at. pot dicisua
mamumittentem. adlb̾tatẽ pei¬

Expanded text:
uum manumittendi causa donauerit, an suum libertum fecerit, uideamus, quia peculiares et seruos et libertos potuit habere. et magis est, ut hoc caane si mihi proponas ad castra eunti marito uxorem seruos donasse, ut manumittat et habiles ad militiam libertos habeat, potest dici sua manumittentem ad libertatem pe
Abbreviated transcription (Latin):
isse pat̾ delib̾ante hr̃de institu
to ip̃e diem functus c̃. deinde
hr̃s institutus repudiass hr̃di¬
tatem defuncti. Quẽbatur ad
que castrense peculum ptine¬
ret diccham castrense peculũ
filui fa. siquidem testatus d̾ces¬
sit qi brditatem deferri hrdu
scriptosiue ex̃neũ scripsit hr̃o̾
siue patrem S cum nichil de
pecuno dicerit fuius no t̾eobu¬
enisse patris et nõ eẽ abro pfec
castresi lib̾tatẽ pat̾ascripsit. in
cos ꝙ filius inuopatre defum¬
tus sit. non impedit᷑ lib̾tas. cũ
si filius patrisupuixit ĩpecliatu
lib̾tas. unde marcellus putat
nec̃cium quo hr̃dem ẜuu fili
pccuuarem patriersisste̾ posses
filio pat̾ supuicit. Idem referrẽ¬
dum et sirem peculiarẽ fini pat̾
legauĩt. Nam eodem can quolib̾¬
tatem ꝯpetẽ diximus legatum
quo uł debebͣr uł ĩpediet᷑ qbus

Expanded text:
isse, pater deliberante herede instituto et ipse diem functus, deinde heres institutus repudiasse hereditatem. quaerebatur, ad quem castrense peculium pertineret. dicebam castrense peculium filii familias, si quidem testatus decessit, quasi hereditatem deferri heredi scripto, siue extraneum scripsit heredem siue patrem. sed cum nihil de peculio decernit filius, non nunc obuenisse patri, sed non esse ab eo profeccastrensi libertatem pater adscripserit moxque filius uiuo patre defunctus si‹t›, non impeditur libertas, cum, si filius patri superuixerit, impediatur libertas. unde Marcellus putat necessarium quoque heredem seruum filii peculiarem patri existere posse, si filio pater superuixerit. idem referebam et si rem peculiarem filii pater legauerit: nam eodem casu, quo libertatem competere diximus, legatum quoque uel debebitur
Abbreviated transcription (Latin):
Dem .l. Ouerebatur anhu qui
abaceationetp̃r erclusicent ĩse¬
natus ꝯfultum tipillianinĩc¬
derunt.Rndit. nonoportere dubi¬
tan. calumpnia nõ punincos q
prescriptoe tp̃ris exclusi cansam
adult̾o perfere non potuensnr
lp̃ .l. Int̾uemente publica abe¬
litõe ersenatus ꝯsulto. ut ⁊ fien a¬
solctul obletitiam aliquã uł ob
honorem domins diuine. ul exali¬
qua cã exquasenatus censuit ab¬
olitione reorum fien. noc intrai
dies p̾stitutos icum repetient.d
cendumẽ. cessare turpilianũ seã¬
tus ꝯsulcum. nec enimindetu
desistere qui cxemptum ieum ñ
defert ccmitur autem reus abo
mus qui intotum annũ agc̃di
deposuit no quidestulit accusa

Expanded text:
rebatur, an hi, qui ab accusatione tempore exclusi essent, in senatus consultum Turpillianum inciderunt. respondit non oportere dubitari calumnia non puniri eos, qui praescriptione temporis exclusi causam adulterii perferre non potuer.Si interueniente publica abolitione ex senatus consulto, ut fieri adsolet, uel ob laetitiam aliquam uel honorem domus diuinae uel ex aliqua causa, ex qua senatus censuit abolitionem reorum fieri, nec intra dies praestitutos reum repetierit: dicendum est cessare Turpillianum senatus consultum. nec enim uidetur desistere, qui exemptum reum non defert: eximitur autem reorum abmus, qui in totum animum agendi deposuit, non qui distulit accusa
Abbreviated transcription (Latin):
postulant t̃cio fit genere exlege
abolitõ. accatore mortuo. ul ex
iusta ẽ impedito quommnus a¬
cusare possit abolitõe an̾t publi¬
ca fcã nõ ietractabitim. imonio
repetendo demantiuire striginta
dies repetendi rei. duins adrian
ntiles ee int̾pretatus ẽ ex die. silz¬

Expanded text:
postulante. tertio genere fit ex lege abolitio accusatore mortuo uel ex iusta causa impedito, quo minus accusare possit.Abolitione autem publice facta non retractabitur in iudicio repetendo de mariti iure.Triginta dies repetendi rei diuus Traianus utiles esse interpretatus est, ex die scil
Abbreviated transcription (Latin):
meatinens actus aque che¬
puto⁊ siquis faciendum
aliquro scipłatus sit. utc
puta fundum tradi. ułfos¬
sam fodiul insulam fabri¬
cari ułopͥas ul siquidbus
simile horum enim diuisio
fieristipulemur. ⁊ si nõ fre

Expanded text:
actus aquae duputo et si quis faciendum aliquid stipulatus sit, ut puta fundum tradi uel fossam fodiri uel insulam fabricari, uel operas uel quid his simile: horum enim diuisio fieri stipulemur, si non fue
Abbreviated transcription (Latin):
ait posse diciuxta extuato¬
nem fc̃i. dandã ẽẽ petitionent
¶Si quis itastipłatus sitsiañ
kłas martias primas opus.
ꝑfectum nõ eritticquanti
id opus est tãtam pecciũam
ssionis cedere nõ exquoloca¬
tum est õp̾us. s post kl̃as mar¬
tias quia necouenin ante ka¬
lendas martias reꝰ ꝓmutendi
pot̾at planesimsulam fulc¬
riquis scipulatus sit. nonest
expectãdumut insularuat¬
ut sic deinde agipõssit necm
ritͣ p̃tereat quato insula fab

Expanded text:
ait posse dici iusta aestimatione facti dandam esse petitionem. Si quis ita stipulatus sit: "si ante kalendas Martias primas opus perfectum non erit, tum quanti id opus erit, tantam pecuniam ssionis cedere non ex quo locatum est opus, sed post kalendas Martias, quia nec conveniri ante kalendas Martias reus promittendi poterat. Plane si "insulam fulciri" quis stipulatus sit, non est exspectandum, ut insula ruat, sic deinde agi possit: nec praetereat, quanto insula fab
Abbreviated transcription (Latin):
Arccll.l. Siis qui alienam
rem donaucrit.arnocat consti¬
tuenit  donatõcm ctiam sundi¬
tiu ecliderit.remq cepit uc¬
uno donauitsialiena res doa¬
ta fũt u̾m est qd̃ trebatius pu¬
cibat. sipaupioris qui donass
nõ ficrt usucapionem posside¬
ti procedcit.

Expanded text:
rum.Si is, qui alienam rem donauerit, reuocare constituerit donationem, etiamsi iudicium ediderit remque coeperit uio donaverit, si aliena res donata fuerit, verum est, quod Trebatius putabat, si pauperior is qui donasset non fieret, usucapionem possidenti procedere.
Abbreviated transcription (Latin):
offitio legationis functus sit in
rem suam nichilagẽ põt eccepti
hus que adiuriamens. uł dãp¬
num paratasunt. ¶Siquis in
mun̾e legatoĩs. antequa adpa¬
triam reuertẽtur. decessit. sũpt
qui ꝓficiscenti sunt dati non re
uincta e legatio. eãq gratuita
suscepit p̃ot quis ⁊ ꝑaluiz. lega¬
tionem mittere. ¶Quilegatõ
offitio fungitur. licet sũu neg̃
stituẽ. ⁊ defendere cãm. licet le¬
gationi qua suscepit. nñdũ re¬
nuntiauĩt p̃cipne cũꝑticipem
offitii ipĩus. absũtem ẽe diceba.¬

Expanded text:
officio legationis functus sit, in rem suam nihil agere potest, exceptis his quae ad iniuriam eius uel damnum parata sunt. Si quis in munere legationis, antequam ad patriam reuerteretur, decessit, sumptus qui proficiscenti sunt dati non reuncta est legatio eamque gratuitam suscepit, potest quis et per alium legationem mittere. Qui legationis officio fungitur, licet suum negotstruere et defendere causam, licet legationi, quam suscepit, nondum renuntiaverit, praecipue cum participem officii ipsius absentem esse diceba
Abbreviated transcription (Latin):
hrde usucapit. nã custodie can
sa cãrem tenct. Quid ergo c̃. cti¬
am implcta capioneius pigro¬
ris ꝑtinebit.ut nõ prius  disce¬
dat q̃ si solutũci legatum fuerit
aut conoie satisdatum. ¶Quod
nemsibi mutait posse sic accipie¬

Expanded text:
de usucapit: custodiae enim causa rem tenet. quid ergo est? etiam impleta usucapione ius pignoris retinebit, ut non prius discedat, quam si solutum ei legatum fuerit aut eo nomine satisdatum. Quod unem sibi mutare posse, sic accipie
Abbreviated transcription (Latin):
Dem .l. Gri suspectum tutorẽ
facit ⁊ quidem non recipiend:
tutela excusationem agit. ali¬
eno nõie agere intelligedus
est. ¶Is uero quimrem suan
procuratordatus est. intra bit¬
uum appellare debet. quia suã
causam egit. ¶Militibus ap¬
pellandi tempora nõ remittin
et uictisinon prouocauerint
et sollepnia fecerint postea a

Expanded text:
.Qui suspectum tutorem facit et qui de non recipienda tutela excusationem agitat, alieno nomine agere intellegendus est.Is uero qui in rem suam procurator datus est, intra biduum appellare debet, quia suam causam agit.Militibus appellandi tempora non remittuntur, et uicti si non prouocauerint et sollemnia fecerint, postea
Abbreviated transcription (Latin):
cum assiduc monumtomc
mesaccus ⁊ euthua ⁊ thirena
no ad sint anlibi eẽ possunt.
u̾borum totius scripture. neq
intem testatricis camcẽ. ut lib̾

Expanded text:
cum adsiduo monumento Maeuiae Saccus et Eutychia et Irene non adsint, an liberi esse possunt. contextum uerborum totius scripturae neque mentem testatricis eam esse, ut lib
Abbreviated transcription (Latin):
.D̾.ł. Cum is qui ⁊ relimẽt
fideussores bt.abimo exfi¬
demisorib accepta pecciu̇a
pr̃at actoes. poterit quiden
dicinullas iam ẽẽ cumisiũ
percepit  ꝑ cepͣtõe omnesl¬
berati sunt S nõ estita.no
enim in solutũ accepit set
quoclanno nom̃ debitoris
uendidit. et ĩo btac tões. qã
D̾.l. Si qs postꝙ̃ tẽporetran¬
sacto liberatus e fidenissorẽ
dederit. fidenissor nõ tñtiuz
qm̃erroris fidem ssio nlła est
Arcellus. Sistichumaũ
ꝑamphylunstiplatus ce
ntrum ꝓmissor uolinss.nõ
possum fidenissorẽ ita acei¬
pere. stichĩi aut pamphylũ
utrum fidenissor uellet qã
futurum ẽet meius potate
allium ulle qua reus nolu¬
iss. ¶aticio qui michi ex

Expanded text:
. Cum is qui et reum et fideiussores habens ab uno ex fideiussoribus accepta pecunia praestat actiones, poterit quidem dici nullas iam esse, cum suum perceperit et perceptione omnes liberati sunt. sed non ita est: non enim in solutum accipit, sed quodammodo nomen debitoris uendidit, et ideo habet actiones, quia . Si quis, postquam tempore transacto liberatus est, fideiussorem dederit, fideiussor non tenetur, quoniam erroris fideiussio nulla estorum. Si Stichum aut Pamphilum stipulatus essem, utrum promissor uoluisset, non possum fideiussorem ita accipere Stichum aut Pamphilum, utrum fideiussor uellet, quia futurum esset in eius potestate alium uelle, quam reus uoluisset. A Titio, qui mihi ex
Abbreviated transcription (Latin):
ter hostiu potitus est. Sets
ambo aput hostes sunt ⁊ pͥor
pat̾ decedat. sufficiat lex cor¬
neł.substituto nõ. ał quã si ãp
hostes patre defuncto postra

Expanded text:
ter hostium potitus est. Sed si ambo apud hostes et prior pater decedat, sufficiat lex Cornelia substituto non alias, quam si apud hostes patre defuncto postea
Abbreviated transcription (Latin):
homo qui exenstodia ꝓducit
cognoscere debeat is ꝯmieip¬
uincie pre ẽ. inqua prouintia
elogio adeum qui prouitie p̃¬
c.unde is homo est. qḋ quidẽ
excausa faciendum est

Expanded text:
homo, qui ex custodia producitur, cognoscere debeat is, qui ei prouinciae praeest, in qua prouincia elogio ad eum, qui prouinciae praeest, unde is homo est: quod ex causa faciendum est.
Abbreviated transcription (Latin):
tibi bona fioc ẜuit. michiso¬
Ans. Laberlomo qbon⁊ fid̃m
oꝑis sins stichũ q ipius ẽ mag
est ut michi acorat quia etsi
ẜuns eẽt mens acqͣreret michi
nec em̃ illud dicid qĩ ille quo¬
q ĩpeculio eius ẽẽt./ S ersi exre
tur. sibi acquiret. ¶Apud la¬
bronem ita scriptom ẽ filiũ et
filiam insuã potãtẽ paterin E¬
testatus reliqd filia eo aĩo fuit
semput extimaret nicbꝰ ad se

Expanded text:
tibi bona fide servit, mihi soer homo bona fide operis suis Stichum, qui ipsius est: magis est, ut mihi adquirat, quia et si servus esset meus, adquireret mihi: nec enim illud dici debet, quasi ille quoque in peculio eius esset. sed si ex re tur, sibi adquiret. Apud Labeonem ita scriptum est: filium et filiam in sua potestate pater intestatus reliquit: filia eo animo fuit semper, ut existimaret nihil ad se
Abbreviated transcription (Latin):
qui alneino fuit. anis cneufluir
Alto cumlocñ qui aluei eet. siccũ
tiocum paulatinco alluendolo¬
cum emmetem supra alucum fe¬
cit.⁊ eu alluendo aucit. Dnob po¬
stenobz mois priiata insula fit
eius cums ager ꝓprior fuerat cũ
nis hocẽ. ut cursu suo mutato al¬
ueicam muter. nec quicq̃ inrsit
utrum dealuei dutarat solomii¬
tato. an deco qd supfusum solo
occupnatus eet. paulatim occup¬
prtus c. suie no paulati.s: eodem
ipeturecessu fluminis restitucus¬
est. apristinum dũm ptinet flu¬
̃ mina censitormice fuguntũ.
ut ex prinato ipnblicu adducat¬

Expanded text:
qui aluei non fuit, amnis circumfluit, altero, cum locum, qui aluei esset, siccum tio, cum paulatim colluendo locum eminentem supra alueum fecit et eum alluendo auxit. duobus posterioribus modis priuata insula fit eius, cuius ager propior fuerit, cum nis haec est, ut cursu suo mutato aluei causam mutet. nec quicquam intersit, utrum de aluei dumtaxat solo mutato an de eo, quod superfusum solo occupatus esset, siue paulatim occupatus est siue non paulatim, sed eodem impetu recessu fluminis restitutus, ad pristinum dominum pertinet: flumina enim censitorum uice funguntur, ut ex priuato in publicum addica
Abbreviated transcription (Latin):
et expublicomprinatu. itaq sicu¬
tihic fundus cu alucus fluminis
fes cex  fuiss publicus.ita mic pri¬
natus cius eẽ debet.cinus antra
fuit sipilas mmare iactanero

Expanded text:
et ex publico in priuatum: itaque sicuti hic fundus, cum alueus fluminis factus esset, fuisset publicus, ita nunc priuatus eius esse debet, cuius antea fuit. Si pilas in mare iactauerim
Abbreviated transcription (Latin):
pam ẽtm̃ uclucilinca indirectũ
pisulamtnsducta quisq corũi
ca kebit certis regiomibus.
creuerit fundo meo ⁊ inferiorem
ptem fundi nendidero ad cunis
frontem insula no respicit. nich
excamsulaptinebit adempto¬
rem exeadem ca qua nec ab un¬
insula nasceretur. cuisdemptis
umsit. arbornata sit meam cẽ
ait. qr solum ipm meñ prinatũ
est usus ant eins publicus ĩte¬
ligitm. ⁊ iocum exsicatus c̃ alue

Expanded text:
est, tantum, ueluti linea in directum per insulam transducta, quisque eorum in ea habebit certis regionibus. creuerit fundo meo et inferiorem partem fundi uendidero, ad cuius frontem insula non respicit, nihil ex ea insula pertinebit ad emptorem eadem ex causa, qua nec ab ininsula nasceretur, eiusdem partum sit, arbor nata sit, meam esse ait, quia solum ipsum meum priuatum est, usus autem eius publicus intellegitur. et ideo cum exsiccatus
Abbreviated transcription (Latin):
iss.inqbrppria qualicas expecta¬
tarctur. siquio. adicu ent. toticc¬
dit.utstatuc pcs autmams.
scipbo fũdus.ant ausa lecto fulo¬
rum nauitabula elifito cenitu
tota ei cius sutcuuis  An fuerant
¶Arborradicitus ertita⁊inalioi
loco poĩta. priusqua id aluerit.
prioris dñi ẽubi co aliñt agro ce¬
dit. Et si ruisus cutasit. ño ad p̾¬
orcm dimimieuritur. na credibi¬
le c̃. alio terre aluinto aliam fran¬

Expanded text:
s propria qualitas exspectaretur, si quid additum erit toto cedit, ut statuae pes aut manus, scypho fundus aut ansa, lecto fulcrum, naui tabula, aedificio cementum: tota enim eius sunt, cuius ante fuerant. Arbor radicitus eruta et in alio posita priusquam coaluerit, prioris domini est, ubi coaluit, agro cedit, et si rursus eruta sit, non ad priorem dominum reuertitur: nam credibile est alio terrae alimento aliam fa
Abbreviated transcription (Latin):
subiectus fuerat. non poterit.
na fiscus pena remissa ietinint
eclitores ex angesto nõ hr̃e cum
co qui debitor quonda fint actõ¬
nes ꝯstitit. Eḋ sibona eñ digni¬
tatis restitutõe &essa recupanent
utiles aetiones neccessane none

Expanded text:
subiectus fuerat, non poterit. na fiscus poena remissa retinuit: creditores ex ante gesto non habere cum eo qui debitor quondam fuit actiones constitit. quod si bona cum dignitatis restitutione concessa reciperauerit, utiles actiones ne
Abbreviated transcription (Latin):
Apl¶Orpora coruin
qui capite dãpnatim
quos. ii.dũtitur corporaño alit
sepelliũtur quã si fu̾it petitum ⁊ p¬
missũ.⁊ nõ nũqua nõ pmicͣtitur

Expanded text:
orpora eorum qui capite damnantur quos animaduertitur, corpora non aliter sepeliuntur, quam si fuerit petitum et permissum, et nonnumquam non permittitur
Abbreviated transcription (French):
Adamias. saphiruscalagrinus
berrillus. chelimcopia. indica.
yleas ta inctaxa. uestis seric.a. uł
subscrica uclatincta carbisea.
purpura. item. apecoru lanasy
cus.capilli ndici. ¶Sipropt
ncc̃citatem adũse tempestatis
hocomisso uẽdicmn. dun fres i¬

Expanded text:
adamas: saffirinus: callainus: beryllus: chelyniae: opia Indica uel adserta: metaxa: uestis serica uel subserica: uela tincta carbasea: purpura: item marocorum lana: fucus: capilli Indici.Si propter necessitatem aduersae tempestatis hoc commisso uindicari diui fr
Abbreviated transcription (Latin):
Ip̃ .ł. ¶t eum quiprem̃ ingemi¬
um rapint.pumendũ diuus pui
rescrpsit.in hec u̾ba exemplum bi¬
bellidatimichi adomicio sali̾ia¬
no noĩe domicii saliuam patrui
pereris hec ita  admissa rem seue¬
re exequans.

Expanded text:
is. Et eum, qui puerum ingenuum rapuit, puniendum diuus Pius rescripsit in haec uerba: 'Exemplum libelli dati mihi a Domitio Siluano nomine Domitii Siluani patrui pereris haec ita admissa, rem seuere ex‹e›qua
Abbreviated transcription (Latin):
time c̃e incipit fur qui igitur sx¬
scepit neccelauit. ⁊ simuito dno
fur no est uetare  aut dñm accipa¬
mus etĩa cum ignorat. hoc ẽ cum
qui noꝯsentit. ¶Si ego tibi pol¬
aut in uito me ꝯmodam ticio.⁊
titio fuitũ fe̾m sit. ⁊ tibi ꝯpetit fũ¬
ti actio qr eustodia rei adte ptici
qr nõ debueras rẽ ꝯmodare ⁊ id
faciendo furtũ. admisit. ices

Expanded text:
esse incipit. qui igitur suscepit nec celauit etsi inuito domino, fur non est. uetare autem dominum accipimus etiam eum qui ignorat, hoc est eum qui non consensit. Si ego tibi poaut inuito me commodaueris Titio et Titio furtum factum sit: et tibi competit furti actio, quia non debueras rem commodare et id faciendo furtum admiseris
Abbreviated transcription (Latin):
q pepit. eueĩet.nt ptus fintius
no sit.um etia usucapi possitridẽ
et ĩpecudib obẜuadum ẽ. ⁊ infe¬
equis natistatim ad boc fidei ẽp¬
torem ꝑtincbũt.⁊ merito qr ⁊ infru¬
ctu ꝯmimer̾atur. at ꝑtus ancille
nõ numeratur infructu. ¶Cũ fur
morii fecisse recte nnsu est: idem
ctia iubonorũ raptorũ actõe tere¬
bit: qd̾ eñi ex re fintiua redigit᷑
furturũ noñcẽ. nemini dubĩ est
numus igitur. hic q redactus ẽ ex
pretio rei fintiue nõ est fintimus.

Expanded text:
us non sit, verum etiam usucapi possit. idem et in pecudibus servandum est et in feequis nati statim ad bonae fidei emptorem pertinebunt, merito, quia in fructu numerantur: at partus ancillae non numeratur in fructu. Cum fur morum fecisse recte responsum est: idem etiam ui bonorum raptorum actione tenebitur. quod enim ex re furtiua redigitur, furtiuum non esse nemini dubium est: nummus ergo hic, qui redactus est ex pretio rei furtiuae, non est furtiuus.
Abbreviated transcription (Latin):
lum nũatam pecuniam cõplec¬
titur. uerum etiam omñe oĩo
pecuniam hoc est om̃ia cõpora
nam corpora quoq pecunie.ap¬
pellatione ꝯtineri.nemo ẽ qui

Expanded text:
lum numeratam pecuniam complectitur, verum omnem omnino pecuniam, hoc est omnia corpora: nam corpora quoque pecuniae appellatione contineri nemo est qui
Abbreviated transcription (Latin):
iꝑ .l. Iẽs cantiompstitutus:
si fimctur p̃toris uł presidis of
git iquisitõem. admagratus my¬
icipales hoc remitt̾e. ¶Si intra
dic̃. ip̃tõe ꝯstituendũno caueat¬
ipoemcius remittẽdus ẽ. cus
icisic accipitursinc totares sit. si¬

Expanded text:
m. Dies cautioni praestitutus si finietur, praetoris uel praesidis offgit inquisitionem, ad magistratus municipales hoc remittere. Si intra diem a praetore constituendum non caueaionem eius rei mittendus est. 'eius rei' sic accip
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃. Pater instituto impubi
filio substituerat. et ab hostib
caͣpͣtus ĩ decesserat postrat
functo impube legittio adin¬
itti. quibusdam uidebat᷑. n
tabullas sed̃as meius ꝑsona
locum h̃re. qui uiuo patre su
tunc decessisse intelligit᷑ ex qͦ
captus est substitutio suas i¬
iures necc̃io tenet. ¶Simor¬
tuo patre capiatur impubes
institutus uł ex hrdatus imp¬
rõptu est dr̃e legem cornelĩa
detabulis scclis nichil locut¬
esse s eius dum taxat ꝑsonar
demostrasse. qui testi factioe
hĩriss. Pͥlane captiui ẽt impi¬
tatem plegẽ corneha deferri
.quod uñ est nec impuberem
quide factioe testĩ hũisse. Et
ideo non ẽe alienum pretorez
subsequi. non minus patris
quam legis uoluntat̾e et uti¬
les actiones h̾rditatẽ substi¬
tuto dare.

Expanded text:
. Pater instituto impuberi filio substituerat et ab hostibus captus ibi decessit: postea defuncto impubere legitimum admitti quibusdam uidebatur neque tabulas secundas in eius persona locum habere, qui uiuo patre suitunc decessisse intellegitur, ex quo captus est, substitutio suas uires necessario tenet. Si mortuo patre capiatur impubes institutus uel exheredatus, in promptu est dicere legem Corneliam de tabulis secundis nihil locutam eius dumtaxat personam demonstrasse, qui testamenti factionem habuisset. plane captiui etiam imputatem per legem Corneliam deferri, quoniam uerum est ne impuberem quidideo non esse alienum praetorem subsequi non minus patris quam legis voluntatem et utiles actiones in hereditatem substituto dare.
Abbreviated transcription (Latin):
t̾cdicam oc mitlcmde aq̃ estina
stia. aqua aliqͥd distanabaq̃
cotidi .mascienduest etiam i¬
initlictis distar qdquide aqua
conidiana intͣclicit. ita intclicit.
nti bocãno aquã duxisti. atqui
de estiua sicutipriore estate. nec
mmento. nã qui xemenontit
referese nõ. ad p̾sentrm estatt
sz.ad priore estatem debit ¶sta¬

Expanded text:
estiva aestivam aquam aliquo distare ab aqua cottidiana, sciendum est etiam interdictis distare, quod qui de aqua cottidiana interdicit, ita interdicit: "uti hoc anno aquam duxisti", at qui de aestiva, sic: "uti priore aestate", nec immerito: nam quia hieme non utitur, referre se non ad praesentem aestatem, sed ad priorem debuit
Abbreviated transcription (Latin):
capite duct ĩposita ẜuitute. ł qr pu¬
tãt inĩposita. fqssimu uissum est
ciquoqr quicxcastello ducitĩ
quo aquãpublicam suscipit
Castrllũ accipe⁊ siexcastellop¬
mittitur aũt. aq̃ul excastello.ul
eenuo.al exquo alio loco pub¬
lico duccit ioqr aprincipe aocli¬
tur alu  nullicopetit ius aq̃ue
dande. Et clatur incclum p̾clus
inccdumpsonis qdpredus das¬

Expanded text:
capite ducunt vel imposita servitute vel quia putant impositam: aequissimum visum est ei quoque, qui ex castello ducit, iquod aquam publicam suscipit. castellum accipe. Si ex castello prmittitur autem aquam eex riuo uel ex quo alio loco publico ducere.Idque a principe conceditur: alii nulli competit ius aquae dandae.Et datur interdum praediis, interdum personis. quod praediis da
Abbreviated transcription (Latin):
extendicur. ¶Siquis xemetir
aqua solicus  fuit ducẽestateĩ
fuit soliusntile intͣlemci c̃o¬
petit. ¶Quibac estate duxit n
borumpossores intclica. hec nor¬
ba no solu adestia aqua uerũ
etiamad cotidiana aquã refer̃c¬
nere actuqr et successorib dant
intclicta et emptori ita hec quo¬
cor quo er castello  illiaquadu¬
cere.ibco eu cins ituus fuit. per¬
missimic̃. quominus itanti p¬
missũe ducat uimficri neto.
Qnqr de ope faciendo mitlictu

Expanded text:
extendetur. Si quis hieme tantum aquam solitus fuit ducere, aestate non fuit solitus, utile interdictum ei competit. Qui hac aestate duxit, non bonorum possessores interdicam". haec verba non solum ad aestivam aquam, verum etiam ad cottidianam quoque refeitinere actuque et successoribus dantur interdicta et emptori, ita haec quoaetor: "Quo ex castello illi aquam ducere ab eo, cui eius rei ius fuit, permissum est, quo minus ita uti permissum est ducat, vim fieri veto. q
Abbreviated transcription (Latin):
sit contctio de. aq̃ usuaitroq su¬
um cc̃ usumꝯtendete duplex
serat. subcidat putet. eclificet. q̃
exit eaaqua quaille bocanno
pfũdum tuu sincintio dirxcit ĩ¬
quinctur.iutictur cormpaturd¬
tenor nefiat et similit deestina
aquadete intlici.ait. ¶Siquis
hoc cesẜit neliceat sibi. aqua qr̃
cagcessio nalet. ¶ Dem̃ ait precor
uti priore estate. aqua quade agi¬
turnecui necclani nec precano
ab illoduristi quominus ita i¬
ducasnim ficnr uetoint hroes

Expanded text:
sit contentio de aquae usu, utroque suum usum esse contendente, duplex serat succidat putet aedificet, quare ex re ea aqua, quam ille hoc anno per fundum tuum sine vitio duxit, inquinetur vitietur coreteriorue fiat: et similiter de aestiua aqua debere interdici ait.Si quis hoc cesserit, ne liceat sibi aquam quaerere, ea cessio ualet.Deinde ait praetor: 'Uti priore aestate aquam, qua de agitur, nec ui nec clam nec precario ab illo duxisti, quo minus ita ducas, uim fier
Abbreviated transcription (Latin):
fũdumad que aqua ducebas
uendidens ⁊ tclideris. nchoni¬
nus cibi int̾lictum utile est.¬
¶Compecit hoc int̾lem adu̾sus
cumqui ꝓbibet me.aquaduc¬

Expanded text:
fundum, ad quem aquam ducebas, uendideris et tradideris, nihilo minus interdictum tibi utile est.Competit hoc interdictum aduersus eum, qui prohibet me aquam duc
Abbreviated transcription (Latin):
nert.eares proderit debitori
quinetia dicisolet cuteleoria
actõe agẽdimuit ei pupillus
adu̾sus debitore actõib sius
cedat᷑ ¶ Sic̃ͥitor adebitore
est. ut actõe madati nicħamx
cio accid̾it. ne madatori possit
actionib cedere. ¶ Si intere
emptore ⁊ uenditorẽ ꝯnem̃r p̾¬

Expanded text:
erit, ea res proderit debitori: quin etiam dici solet tutelae contraria actione agendum, ut ei pupillus aduersus debitores actionibus cedat. Si creditor a debitore est, ut actione mandati nihil a uitio acciderit, ne mandatori possit actionibus cedere. Si inter emptorem et uenditorem
Abbreviated transcription (Latin):
dici fidenssores libari. neq e
ip̃m sibisolunsse peciũam ere¬
dendũ.ẽ. aquob̾rditas enig¬
cur. Dolõ fecisti quominus p̾¬
sideres qd exhrditate ad aliui
ꝑtinẽte app̾benderis. si p̾sesso.
corpus antlitis extimatõen
p̾stit̾it. eares tibi p̾roderit. qa
neh petitoris int̾est. Cetum
situ añ ꝯnẽtus expterito do
derit. ¶Simadato meo tito
peciñam c̃didisses einsmois
tractus silis ẽ tutori ⁊ debitor
pupilli ⁊ io madatore onẽto

Expanded text:
fideiussores liberari: neque enim ipsum sibi soluisse pecuniam credendum est, a quo hereditas euincitur. Dolo fecisti, quo minus possideres quod ex hereditate ad alium pertinente adprehenderas: si possessor corpus aut litis aestimationem praestitit, ea res tibi proderit, quia nihil petitoris interest: ceterum si tu ante conuentus ex praeterito dolderit. Si mandatu meo Titio pecuniam credidisses, eiusmodi contractus similis est tutori et debitori pupilli: et ideo mandato
Abbreviated transcription (Latin):
Namsibrs qui restitint extre¬
belliano b̾rditatẽ fideiꝯmissa¬
riohrs extitrt yl mulier que
protitio int̾cesẜat. eidemb̾rs
excit̾it incipit obligatõ ciml¬

Expanded text:
nam si heres, qui restituerit ex Trebelliano hereditatem, fideicommissario heres exstiterit, uel mulier, quae pro Titio intercesserat, eidem heres extiterit, incipit obligatio ci
Abbreviated transcription (Latin):
sinc hrde decessiss. ¶ aditio
dit obligatõem nebati sic̾ditõ
debitoris. uł ꝯt debitor e̾clito¬
ris adient brditatẽ aliqn. ꝓ.
to locuplectior fẽs pupillus ẽ¬

Expanded text:
Aditio dit obligationem, ueluti si creditor debitoris uel contra debitor creditoris adierit hereditatem. aliquando pro to locupletior pupillus
Abbreviated transcription (Latin):
et scũ. rescripserunt. appellatio¬
nes que retro ad principeni fõ
sunt. omissis his adquos dbi¬
erunt fieri. cruno ordine ad p̾¬
sides remitti. idem rescripserũt
auidice quem apreside ꝓuĩtie
quis acccꝑat. non recte adir¬
patorem appellatum esse. ⁊ deo¬
q renerti eum. adp̾sidem dẽbẽ¬
¶ Si magistratus creatus. appe
utriusq offitim substinẽ de¬
bere. Suiterq appellauĩt aliuz
interim inlocumeorũ creand̾.
et cum quinouiste appellamĩt
dãpnum agͥitur. siqdres pub¬
lica passa sit. siucro iusta sit .ai¬
pellatio. et hec pronuncictur. a¬
cum estimaturum cui hoc ad¬
senbendumsit. ¶Insocum ã
curatoris qui annonam adm¬
iustraturus est. alium interiz
assumendum quo. adusq appe¬
latio pendeat. ¶dem rescrip¬
serunt. quam inis usitatum no

Expanded text:
et Uerus rescripserunt appellationes, quae recto ad principem factae sunt omissis his, ad quos derunt fieri ex imo ordine, ad psides remitti.Idem rescripserunt ab iudice, quem a praeside prouinciae quis acceperat, non recte imperatorem appellatum esse ideoque reverti eum ad praesidem debere. Si magistratus creatus appeutriusque officium sustinere debere: si uterque appellauerit, alium interim in locum eorum creandum: et eum, qui non iuste appellauerit, damnum adgniturum, si quod res publica passa sit: si uero iusta sit appellatio et hoc pronuntietur, eos aestimaturos, cui hoc adscribendum sit. in locum autem curatoris, qui annonam administraturus est, alium interim adsumendum, quoad usque appellatio pendeat.Idem rescripserunt, quamuis usitatum no
Abbreviated transcription (Latin):
luius. ¶icomcatus spati¬
um excessit emasoris uł deẜto¬
ris loco hndus est hetur tam
ratio dierũ quib tarlius reu̾¬
sus est. Item tpris nauigatõiᷤ
uł itincris. et si seꝓbet ualitud¬
me impeditumul alatrõibus
decentum sisiue cau ant̾oram
passum. dum tñ nõtardiuis ã
ioco se profectũ probet quam
ut occurre possit intra comcat¬
um restituendus ẽ. ¶Inma
alicnasse  grane crime e. et cai
culpa deẜtiomi exequat᷑ utiq
sitota alic̃anit. S ⁊ siꝑtem ec¬
rum. nisi qd̾ int̾ est. Namsitib¬
iale uł hum̾ale alienauit casti¬
gan u̇bib debet. diũo lorica
scutum galeam gladi deẜ toĩ
similis est tiroi in hoc crimine
facilius pcet. irmorũq custo¬
di płinq ea culpa ĩputatur. s
arma mitiꝯmisit ño suo tpr̃e

Expanded text:
ui commeatus spatium excessit, emansoris uel desertoris loco habendus est. habetur tamen ratio dierum, quibus tardius reuersus est: item temporis nauigationis uel itineris. et si se probet ualetudine impeditum uel a latronibus detentum similiue casu moram passum, dum non tardius a loco profectum se probet, quam ut occurrere posset intra commeatum, restituendus est. Arma alienasse graue crimen est et ea culpa desertioni exaequatur, utique si tota alienauit: sed et si partem eorum, nisi quod interest. nam si tibiale uel umerale alienauit, castigari uerberibus debet, si uero loricam scutum galeam gladium, desertori similis est. tironi in hoc crimine facilius parcetur armorumque custodi plerumque ea culpa imputatur, si arma militi commisit non suo te
Abbreviated transcription (Latin):
reus iam fuat postulatus nom
militie dedit statim sacrameto
soluendus ẽ. ¶miles turbrito
apudpatrẽ rema¬
sit.sine testõ fiuro
defuncto. pat̾ ip̃i

Expanded text:
reus fuerat postulatus, nomen militiae dedit, statim sacramento solvendus est. Miles turbator apud patrem remasit sine testamento filio defuncto, pater ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
eatim xagitur bus cĩ sol con¬
dempnatur nore dedico insol¬
ntoe e que alege mbuitur. u¬
¶Qui indicatibona anccont¬
it sua distiarit furtiactee. ⁊ nb
norum raptoru actõc tenetuꝵ.¬
ntoicati actio ppetua ẽ. ⁊ rei pse¬
brdem ommino competet.
quans nidicatiagi nopossit.
berariposse hodic nodubitatur¬
quia ꝯstitutorum dierum spa¬
tium prouidicato no c̃c̃ uidi¬
catum plegrmꝯstitutum est.

Expanded text:
em agitur, his enim solis condemnatur: noxae deditio in solutione est, quae e lege tribuitur.Qui iudicati bona auctoritate sua distraxit, furti actione et ui bonorum raptorum ei tenetur.Iudicati actio perpetua est et rei perseheredem competit. quamuis iudicati agi non possit, berari posse hodie non dubitaturquia constitutorum dierum spatium pro iudicato, non contra iudicatum per legem constitutum est.
Abbreviated transcription (Latin):
dicatus c̃. iesfiñt.iddicta. Or si
emptor cuipignorasñt. iodi¬
cta cxeq̃te indicc p̃tinm nõ sol¬
uat.utmũ. adususemptore por¬
bert. Cetͣmn longe res abibit. qd
idĩcato hebut et qd sineget se
emisseaut exsoluisse ꝯtendat.
mclins igitur erit sinose intpoit
usus eñcii pidicatũ fi desidatur
ncc muma. Afficictim: oportet cĩ
rescaptas pignori⁊ distractas
p̃senti pccuia distrahinosicnt
p̃t tp̃s pccm̃. ⁊ soluatur. Certesi
se intponat actenus debebũt in¬
cucnire. nt ip̃am itm addictan
capiant: distrahant. q̃iodu
unculo pignoris libati. ¶Sic
quoq indicos ercq̃tur indica¬
cum.utnoia nut pignoris ca¬
piant.si nich. aliud sĩt qd capi
possit. posse ci nom untpigno

Expanded text:
dicatus est, res fuerit addicta.Sed si emptor, cui pignora sunt addicta exsequente iudice, pretium non soluat, utrum aduersus emptorem porceterum longe res abibit. quid iudicato habebunt? et quid si neget se emisse aut exsoluisse contendat? melius igitur erit, si non se interponant, rsus eum is, cui iudicatum fieri desideratur. nec iniuria adficietur: oportet enim res captas pignori et distractas praesenti pecunia distrahi, non sic, ut post tempus pecunia soluatur. certe si se interponant, hactenus debebunt interuenire, ut ipsam rem addictam capiant et distrahant, quasi nondum uinculo pignoris liberatam.Sic quoque iudices exsequentur iudicatum, ut nomina iure pignoris capiant, si nihil aliud sit quod capi possit: posse enim nomen iure pigno
Abbreviated transcription (Latin):
fingeret minna pecinam acce¬
mancipatus sit q̃ius faccie n¬
quid stipulatus sum. nẽpe i¬
qncunqr post kalendas acce¬
pto inditio tati estimada lise

Expanded text:
fingeret, mutuam pecuniam accemancipatus sit, quamuis facere iquid stipulatus sum, nempe quandocumque post kalendas accepto iudicio tanti tamen ae
Abbreviated transcription (Latin):
toris  ficr . suuꝯsecutur. nec pͥ¬
us ius pignoris dimissir. q̃si
ccumpignne aliqua ꝯtion̾sia
emptori moucatur ansitcogi¬
tio cuifõc iudicis qui siñamer¬

Expanded text:
toris fieri suum consecuturi nec prius ius pignoris dimissuri, quam si ctum pignus aliqua controuersia emptori moueatur, an sit cognitio eiusdem iudicis, qui sente
Abbreviated transcription (Latin):
prauidex p̃stirit. ¶Condemp¬
nãtum accipe debemus cumq
ualcat Ecterum sialiqua ratõc
snnia nullius momitisit dicen¬
tencre. ¶Soluisse accipe debe¬
dẽz oĩs  ea obligatõc libatus ẽ
ꝗuc erca indicati descendat.¬

Expanded text:
iudex praestitit.Condemnatum accipere debemus eum, qui ualeat: ceterum si aliqua ratione sententia nullius momenti sit, dicentenere.Soluisse accipere debequi ea obligatione liberatus est, quae ex causa iudicati descendit.
Abbreviated transcription (Latin):
Si forie mt ordinano cepit.ab
co res peti. sic enentut omnib
ũtegus cnusucapioni ies idi
dume. ansic distrabi possit.ut
tore iuenent res quecaptac
quidimisso priore editore sup¬
flun solũc sit paritus. admittc¬
da sit huinoi quoq reidistra

Expanded text:
si forte iure ordinario coeperit ab eo res peti. sic euenit, ut omnibus integris tantum capioni res iudicdum est, an sic distrahi possit, ut torem inuenerit res quae capta est, qui dimisso priore creditore superfluum soluere sit paratus, admittenda sit huius quoque rei distra
Abbreviated transcription (Latin):
ordo crectitois. S et siꝑignora
acceptasint. nl fideuissores ini
iudicata. ꝯsequens crit dicert
nõ cessare execiutem. Quippe
cum accesẜit.aliqd iri iudica¬
te nõ ẽare iudicata recessũ¶dẽ
ob ẜuadumẽ inco cuius ꝑro¬
curator ꝯdem̃pnatus c̃ ¶Siq̃
olempnatus fit utintracto
dic̃s soluat un ei tps ad nidi¬
exeo exquo dicsstatutus pre¬
teruit. Srsiquide minore diem
statuit index tp̃r legitimo it¬
deest. Sinaut ampliorem ii¬

Expanded text:
t si pignora accepta sint uel fideiussores in rem iudicatam, consequens erit dicere non cessare exsecutionem, quippe cum accesserit aliquid rei iudicatae, non sit a re iudicata recessum. idem obseruandum est in eo, cuius procurator condemnatus est.Si quis condemnatus sit, ut intra certos dies soluat, unde ei tempus iudiex eo, ex quo dies statutus praeteriit? sed si quidem minorem diem statuerit iudex tempore legitimo, redeest: sin autem ampliorem
Abbreviated transcription (Latin):
lisse.id cutoq debet de negai
meos indicati actio. ¶Accor
muncipiũ põt rem iudicata
recusar in municipes eĩindi¬
catiactio dab̾itur. ¶At prc¬
tor alempnatus nc pecrũam
soluat.Anidicato ergo hoc cxi¬
gitur ut pecñam solnat. Qui¬
paratus nõ sit satisfacere antr
paratus sit. quid dicemus Iau
labeo debuissc hoc quoq adici.
neqr conoie satisfaciat.fieni eri
posse. utydoncũ expromissore

Expanded text:
et denegari in eos iudicati actio. Actor municipum potest rem iudicatam recusare: in municipes enim iudicati actio dabitur. Ait praetor: "condemnatus ut pecuniam solvat". a iudicato ergo hoc exigitur, ut pecuniam solvat. quiparatus non sit, satisfacere autem pLabeo debuisse hoc quoque adici 'neque eo nomine satisfaciat': fieri enim posse, ut idoneum expromissore
Abbreviated transcription (Latin):
¶In uendicte itaq pignorñ cap¬
torum fatienda primo qde res
gnora capimbẽtin ⁊ distrabuox
si milla monetia sint. apignori¬
b soli mitm̃ factint.Sic demq
int lequi solent. Qd simonen¬
tia nõsit.ut soliquoq caprãtur
nã apignorib solimitin faciẽ¬
dumnoest. Qd sinec ca que¬

Expanded text:
In uenditione itaque pignorum captorum facienda primo quidem rgnora capi iubent et distrahi. quod si nulla mouentia sint, a pignoribus soli initium faciunt: sic denique interloqui solent, si mouentia non sint, ut soli quoque capiantur: nam a pignoribus soli initium faciendum non est. quod si nec qu
Abbreviated transcription (Latin):
opis hoc int̾lemꝯ petit id cir¬
coq siqlibet.inscio uletiam
muuco me opus infũdo meo
fecerit.int̾clicto locus er̃t.¶is
cui fũdum pastiñadum loca¬

Expanded text:
operis hoc interdictum competit, idcircoque, si quilibet inscio vel etiam invito me opus in fundo meo fecerit, interdicto locus erit. Is, cui fundum pastinandum loca
Abbreviated transcription (Latin):
alioloco S et si subtra fieret o¬
aliqd fem sit etiam postãm
eã cognita ꝯpetit interdein deo
qd̾ fc̃m est. namea cognita an¬
miam exceptõem remittedam.
hoc ẽ exmagna ⁊ ista ea igno¬
rantia int̾uemẽte. ¶ Siquis

Expanded text:
alio loco, sed et si sub terra fieret oactum sit, etiam post sa cognita competit interdictum de eo quod factum est: nam causa cognita annuam exceptionem remittendam, hoc est magna et iusta causa ignorantiae interveniente. Si quis
Abbreviated transcription (Latin):
¶ nhoc initnctocantilis exti¬
matur.q̃tiactoris intest ido¬
pus fcm no ẽc offitio aũt in¬
futura eet.si idopus de quor
actumẽ. neq ni. neq clam

Expanded text:
. Hoc interdicto tanti lis aestimatur, quanti actoris interest id opus factum esse. officio autem iufutura esset, si id opus, de quo actum est, neque vi neque clam
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ p̃l. Namet sisuus m̃s igno¬
rante meopus fecent cumq
uendidero. ul maĩmiso. mec̃
in hoc solo agipotit. ut patiar
opus tolli. cum emptore an̾t
aut impensam que inrestitu¬

Expanded text:
 Nam et si servus meus ignorante me opus fecerit eumque vendidero vel manumisero, mecum in hoc solum agi poterit, ut patiar opus tolli, cum emptore autem aut impensam, quae in restitu
Abbreviated transcription (Latin):
numeret. necẽc est.cumhisq
opus cardissime facerent. sepi
agiszsus  sit locus inquo op̾
fẽm ẽ. quifacile no adiecur.i¬
ut puta insepulcro. qd mant

Expanded text:
numeret, necesse est cum his, qui opus tardissime facerent, saepius agi. Sed si is sit locus, in quo opus factum est, qui facile non adiut puta in sepulchro vi aut
Abbreviated transcription (Latin):
infua potãte ẽstñca cognita
mater inretinendo co potior
ertadq decretis dun pu qui¬
brlam ꝯtinetur obuinint eĩ
mater obneqtiam patris. ut
sinc diminutõe patrie potãtis
apud enfilius moraretur.
¶n hoc int̾clco donecres ii¬
dicctur. femina p̾testatam
eñq qui pxiic pretestatie¬
tatem accedeset interimap̃
matrem fa. de pom p̾tor iubet
accecde eumdius quipuben
ctate nũc ingressus est. Cum
audis matrem fa. accipe notr
auctoritatis feminam.

Expanded text:
sa cognita mater in retinendo eo potior erit, idque decretis divi Pii quibusdam continetur: optinuit enim mater ob nequitiam patris, ut sine deminutione patriae potestatis apud eam filius moretur. In hoc interdicto, donec res iudicetur, feminam, Praetextatum eumque, qui proxime Praetextati aetatem accedet, interim apud matrem familias deponi praetor iubet. accedere eum dicimus, qui puberem aetatem nunc ingressus est. cum audis matrem familias, accipe notae auctoritatis feminam.
Abbreviated transcription (Latin):
interim educetur.⁊ contro u̾¬
siam intp̃s ꝓub̾tatis differi
ne ꝑcollusione. uł pmpitiã
alcenitnus ꝯtendẽtium aut
aliene potãti paterfa. addi¬
catur. aut filius alicnꝰ. patris

Expanded text:
 educeretur et controversiam in tempus pubertatis differri, ne per collusionem vel imperitiam alterutrius contendentium aut alienae potestati pater familias addicatur aut filius alienus patris
Abbreviated transcription (Latin):
Dem .ł. Si expressim senten¬
cia ꝯtra miris rigorem data fu¬
erit ualere non debet. etideo si
ne appellatione causa denuo ĩ¬
ducinon põt. ¶Nonure pro.¬
fertur siua. sispecialiter contra
leges. uel senatus consultum

Expanded text:
.Si expressim sententia contra iuris rigorem data fuerit, ualere non debet: et ideo et sine appellatione causa denuo induci potest. non iure profertur sententia, si specialiter contra leges uel senatus consultum
Abbreviated transcription (Latin):
sepe ⁊ nepotes accipi. multi¬
phariam placẽ diius quor
marchus rescripsit. no id̃
sine libens defunctũ qui ne¬
potem suum hr̃de reliquit.
pret̾ hec omia natura nos qu¬
oq docet parentes pios quil
lib̾orum ꝓ creandoru aĩo ⁊ uo¬
touxores ducũt filiorũ appe¬
llatione om̃s qui ernobis de¬
scendunt. ꝯtincri. nec c̃i dult¬
⁊lori nõie possumus nepotes
nrõs. quã filii applłare. ⁊ enu
ro circo filios  filiasue ꝯcepimꝰ¬

Expanded text:
 nepotes accipi multifariam placere. Divus quoque Marcus rescripsit non videri sine liberis defunctum, qui nepotem suum heredem reliquit. Praeter haec omnia natura nos quoque docet parentes pios, qui liberorum procreandorum animo et voto uxores ducunt, filiorum appellatione omnes qui ex nobis descendunt continere: nec enim dulciore nomine possumus nepotes nostros quam filii appellare. etenim idcirco filios filiasve concipim
Abbreviated transcription (Latin):
prchendit. tociens enim leg¬
es necciam dicũt cognatioe
filii ncpotis ꝓnepotis. cete¬
rorum nc qui exhis descẽdũt
quot non omib q post eos
sunt. p̃stitũ uoliũnt s solis
his succurẽt quos noiatima
enumerent. at ubi nisi ꝑson¬
is certis nõ quibdam grad¬
ibus prãnt᷑. S om̃ib qui er
codem gn̾e orti sunt. lib̾ornz
applłone cõp̃ henduntur. S
⁊ papirius. fronto.ł.iii. iso

Expanded text:
prehendit. totiens enim leges necessariam ducunt cognationem filii, nepotes, pronepotis ceterorumve qui ex his descendunt, quotiens non omnibus, qui post eos sunt, praestitum voluerint, sed solis his succurrent, quos nominatim enumerent. at ubi non personis certis, non quibusdam gradibus praestatur, sed omnibus, qui ex eodem genere orti sunt, liberorum appellatione comprehenduntur. Sed et Papirius Fronto libro
Abbreviated transcription (Latin):
dem̃ exstipulatuagam nosũ¬
moneri me exceptoe neq eñ
honeratũ sehoc noĩe põt que¬
n lib̾tus silucru abruptum
exiepatroninofatiat. ¶Que
honcrade lib̾tatis castipulatis
sum alib̾to exigere nõ possu
honandeant lib̾tatis ca facta
bellissime ita diffinnturque
eosempqz sit metu exactons
ei subiectus ꝑꝑ que metũ qd¬
is substineat patrono ꝓcipi¬
ente.et insũma. si motinenti
ĩpoitum qd sit libtõ. qd̾ bonẽt

Expanded text:
de ex stipulatu agam, non summoueri me exceptione: neque enim oneratum se hoc nomine potest queri libertus, si lucrum abruptum ex re patroni non faciat.Quae onerandae libertatis causa stipulatus sum, a liberto exigere non possum. onerandae autem libertatis causa facta bellissime ita definiuntur, quae eo semperque sit metu exactionis ei subiectus, propter quem metum quoduis sust‹i›neat patrono praecipiente.In summa si in continenti impositu
Abbreviated transcription (Latin):
detulenit ius mradũ dicemno
obstare exceptõem istam trto¬
re anctore iuditio delacto feã
sit. ¶ Si pctitor fũdi ius iuran¬
dum detulitadu̾sano. nt si au¬
ctor eius  uurassz sun fundũ se
t̃clidisse ab eaꝯtronsia disces¬
sunm se erceptio pori fũdida¬
bitur Sifidcnissoriurar̃t. siq¬
prodent. suio inrem uirait
dabitur exceptiorto quoq.¬
¶ Si manumiso cũsuũ quire¬
gotia mea gesẜat inẜututede¬
indestipulatus ab co fuero q̃
nega mea gesẜat ꝗequid ob
emi rem sicũc lib fuiss eum
michidare oporteret.iddan¬

Expanded text:
siurandum, dicemus non obstare exceptionem istam, nisi tutore auctore in iudicio delatio facta sit.Si petitor fundi iusiurandum detulerit aduersario, ut, si auctor eius iurasset suum fundum se tradidisse, ab ea controuersia discessurum se, exceptio possessori fundi dabitur.Si Fideiussor iurauit, si qproderit: si uero in rem iurauit, dabitur exceptio reo quoque.Si manumisero eum seruum, qui negotia mea gesserat in seruitute, deinde stipulatus ab eo fuero, quod negotia mea gesserit, quidquid ob eam rem, si tunc liber fuisset, eum mihi dare oporteret, id da
Abbreviated transcription (Latin):
cto uenditore brditatis testa¬
incum flm septitins acc̃are eop̃
et hrditate abemptore pecit ⁊
neqd exeaminueret impetra¬
uit qitum ẽ cognitõe falsi pen¬
dente anbrdes exstipulatu pe¬
dentes doli exccptõc sĩouere¬

Expanded text:
cto uenditore hereditatis falsum testamentum Septicius accusare coepit et hereditatem ab emptore petit et ne quid ex ea minueret, impetrauit: quaesitum est, cognitione falsi pendente an heredes ex stipulatu petentes doli exceptione summoue
Abbreviated transcription (Latin):
euctum cognitois ꝑgant petẽ
exceptõe doli.m. posse sũmori.¬
¶Omrito ⁊ filio coi cxptedimi¬
dia seriptis hrdibz filia suam
expriore. mnino ita hrdem in¬
stitint mema  filia mea exsex
uncus michihrs esto. sicum
cobrdibrtius parem ronemst
est qr subclitõe instituta filia
ẽet. si omitẽt hrditatem uti i
saluamtutele actõcm bret lega¬
eam dequa q̃nturcontra nolũ¬
tatempetẽ.⁊deo exceptõemdoli
obstatiam. Quaꝵ rerũ action

Expanded text:
gant petere, exceptione doli mali posse summoueri.Marito et filio communi ex parte dimidia scriptis heredibus filiam suam ex priore matrimonio ita heredem instituit: 'Maeuia filia mea ex sex unciis heres mihi esto, si cum coheredibus tuis parem rationem sub condicione instituta filia esset, si omitteret hereditatem, uti saluam tutelae actionem haberet, legaeam, de qua quaereretur, contra uoluntatem petere et ideo exceptionem doli obstaturam. QUARUM RERUM ACTIO NON
Abbreviated transcription (Latin):
caiit lutius titius hrdib primis
et substiturus salt̾. petout ea q̃it
phylo ⁊ croti ⁊ diffilo ẜius cõfesti
fidcis missa libtas prestari debeat.
marcellus .R. olitocm quelibta¬

Expanded text:
cauit: 'Lucius Titius heredibus primis et substitutis salutem. peto, ut ea quae philo et Eroti et Diphilo seruis confestim fideicommissa libertas praestari debeat. Marcellus respo
Abbreviated transcription (Latin):
Arccllus .l. Utius titius testõ
ita cauit. siquos codicillos reliq̃io
nalẽ uolo.siqs michi expaula q̃
uxor mea fuit. intra .x. nieses nat
nata neent exsemisse hr̃des sũpto
gams seins exsemisschrs esto.stic̃
⁊ pampbylũẜuos meos ⁊ crotem

Expanded text:
rum. Lucius Titius testamento ita cauit: 'si quos codicillos reliquero, ualere uolo. si quis mihi ex Paula, quae uxor mea fuit, intra decem menses natus nataue erit, ex semisse heredes sunto. Gaius Seius ex semisse heres esto. Stichum et Pamphilu
Abbreviated transcription (Latin):
fem he posse. neq cĩ laborare
h̾t se representet. et gñalit di¬
cendum ẽ corum demũabsen¬
tiam excusata eẽ quimalia. ꝓ¬
ca iqua  deferũtur ꝓinde siqs
ganerit sepatera mantus ac¬
cusaturos intra dic sexagessi¬
mũ anstat̾i incipiãt ip̃ra ert¬
tat admitti ad accatoem er̃ne¬
tum posse statim atq negam̃¬

Expanded text:
ferri hunc posse: neque enim laborare habet, ut se repraesentet. Et generaliter dicendum est eorum demum absentiam excusatam esse, qui in alia prcagaverint se pater et maritus accusaturos intra diem sexagensimum, an statim incipiant tempora extputat admitti ad accusationem extraneum posse statim atque