comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nundi blandientis elapsus est. Erat tũc
nua eiuutas antique nobilitatis tytulis et
sumnlegi religionis referta cerimoniis erro.¬
ri famulans diuersis ydoloꝵ templis. ua¬
ne supsticionis amore tenebatur. berechin¬
ae apollinis et diane cultum speciali dilec¬
tione uenerata est. Ad berechincie matris
demonũ ꝓfanan sollempnitatẽ. popłoꝵ¬
affuit. et qui statuam berechincie que car¬
pento portabatur agminib stipata popłoꝵ
despectam a doiare noluissent publice sedici¬
onis obtentu comp̃hensus tenetur. et era¬
lo consulari statutus ingeritur. Eraclius¬

Expanded text:
mundi mali blandi elap| sus est. Erat tunc edua ciuitas antique nubilitatis titu| li et sacrelege relegionis referta caerimonies errore famu| lans . diuersus idolorum templis uana supersticiones amore| tenebatur. Byrecinciae . apollonis . et diane cultum| spiciali dileccione uenerati sunt. Ad birecinciae matres| daemonum . profana solemnitate popadfuit| et quia statuam byrecenthiae quae carpento porta| batur agmenibus. Stipata populorum dispectam .| adorare noluisset publicae sedicionis obtentu con| praehensus tenetur et heracleo consolare statutus| ingeritur. Cu
Abbreviated transcription (Latin):
is bene institutus et morib. ita utꝰ pri¬
atut indolis florentes annis senũ antici¬
pns uitam i mmaculate mentis sincerita¬
s suparet. Hic itaq cũ in adolescentia
titer auspicata in robur uirile migra¬
. antam spem uirtutũ suarũ om̃ib bo¬
sfrit eum. ut illũ om̃s boni iam su

Expanded text:
is| bene institutus . et morebus ita ut primaeue indo| lis florentis annos sinsum anticipans . uitam| inmaculatae mentes sinceritate superaret. Hic itaque| cum in aduliscentia etas filiciter auspicata in robore uirile megraret tantum| spem uirtutem suarum omnibus bonis fecit ut illum omnis| boni iam cu
Abbreviated transcription (Latin):
gore fortis. ꝑ omĩa hospitalis. captiuoꝵ redep̃¬
tor. dolencium consolator. eccłiarũ constructor.
abstinentie sectator. Non solum autem ille. s
etiam in exemplo illius multi. ita fugiebat
mendatiũ quasi mortale uenenũ. castissimꝰ
flentib popłis. gaudentib angłis. anima in¬
clyta sacerdotis de mundi ludibrio migrauit

Expanded text:
gore fortis, per omnia hospitalis, captivorum redempgore fortis, per omnia hospitalis, captivorum redemptor, dolentium consolator, ecclesiarum constructor, abstinentiae sectator, non solum autem ille, sed etiam in exemplo illius multi. Ita fugiebat mendacium tamquam mortale venenum, castissimus, flentibus populis, gaudentibus angelis, anima inclita sacerdotis de mundi ludibrio migravit
Abbreviated transcription (Latin):
sa. benedictione ꝑcepta. reu̾si sunt cũ pace
ad ꝓpria. Alio quoq temꝑe cũ detento uen¬
to naues brittannice morarent᷑ in litore. nau¬
ticis ꝑiclitantib fame. cũ uir dei pietate co¬
gente duo animalia. et farinã uł panes p̃¬
cepisset eis tribuere. orationẽ ꝓ eis cũ fratrib¬
sp̃u ꝓpħie repletus ait eis. Uiri fratres grãs
agamus deo ꝑ om̃ĩa. quia cito nobis a par¬
tib marinis aduenient oportuna compen¬
dia. nec multũ post scotoꝵ nauis diuersis
mercimoniis plena ad litus affuit. que cal¬
ciamenta ac uestimenta fratrib larga co¬
pia ministrauit. Quid nãq de eo primũ
dicatur quid ultimũ. non est nr̃e paruitatis
explicare stilo. nisi illi opifici sũmo. qui nume¬
rat multitudinẽ stellarũ. Tanta enĩ erat in
eo sagacitas. ut quicqͥd aliis p̃dicaret: ip̃e pͥ¬
us implere satageret. Erat enim pietate re¬
pletus. misccłia p̾ditus. in p̃dicatione paratꝰ.
in intellectu ꝓfundus. colloquio amabilis. ui¬

Expanded text:
rsi sunt cum pace ad propria. 41. Alio quoque tempore, cum detento vento naves Brittanicae morarentur in littore, nauticis pereclitantibus fame, cum vir Dei, pietate cogente, duo animalia et farinam vel panes praecepisset eis tribuere, orationem pro eis cum fratribphetiae repletus, ait eis: 'Viri fratres, Deo gratias agamus per omnia, quia cito nobis a partibus marinis advenient oportuna conpendia'. Nec multum post Scothorum navis diversis mercimoniis plena ad litus adfuit, qui calciamenta ac vestimenta fratribus larga copia ministravit. 43. Quid namque primum de eo dicatur, quid ultimum, non est nostrae parvitatis explicare stilo, nisi illi opifici summo, qui numerat multitudinem stellarum. Tanta enim erat in eo sagacitas, ut, quicquid aliis praedicaret, ipse prius implere satageret. Erat enim pietate repletus, misericordia praeditus, in praedicatione paratus, in intellectu profundus, conloquio amabilis, vi
Abbreviated transcription (Latin):
ret. Namq debilis quidam qui erectus ire
nequibat. ꝑ terram rependo se trahens.
ut pote qui et om̃ium menbroꝵ officio de¬
stitutus erat aduenit: implorans auxiliũ
ab om̃ipotente deo ꝑfamulum dei bene¬
dictũ. Itaq miro modo ceperunt se nerui
diu contracti extendere. et aridi diu mea-¬
tus uenarũ sanguinis inundatione hu¬
mectari. atq ita uolente deo accepto robo¬
re letus suꝑ pedes constitit. et creatori su¬
o magnis uocib benedixit. Qui locus
actenus basilicam retinet dño in honore
eunt mille quingentis passib ferme a mo¬
nasterio quo tendebant distante nouacula
eis requiescere placuisset: obuiam eis quidã
cecꝰ fc̃s ẽ. Qͥmagno ĩpetu ferocit fc̃o sportã qͣ bi
uiri ciniꝰ portabat᷑ app̃hendit. Qũẽ uirdñi agul¬
fus mod̾ata studuit correptiõe castigare. at̾q¬
¶ ab illicita presũptione

Expanded text:
ret. Namque debilis quidam qui erectus ire ret. Namque debilis quidam qui erectus ire nequibat per terram, rependo se trahens, utpote qui et omnium membrorum officio destitutus erat, advenit implorans auxilium ab omnipotente Deo per famulum illius Benedictum. Itaque miro modo coeperunt se nervi diu contracti extendere, et aridi diu meatus venarum sanguinis inundatione humectari, atque ita Deo volente accepto robore laetus super pedes constitit et curatori suo magnis vocibus benedixit. Qui locus hactenus Basilicam retinet Domino in honore eunt mille quingentis ferme passibus a monasterio quo tendebant distante Novavillaeis requiescere placuisset, obviam eis quidam caecus factus est, qui magno impetu ferociter facto sportam qua beati viri cinis portabatur apprehendit. Quem vir Domini Aigulfus moderata studuit correptione castigare, atque ab illicita praesumptione
Abbreviated transcription (Latin):
suoꝵ famuloꝵ corꝑa eis reuelare dignatus
est. ut ea illis ad locum destinatum deferre
re libuit. Nam om̃ipotentis potentia tene¬
brarum densitate ita eos occaluit. ut sibi
quidem nil obesset. ꝑsecutorib uero eoꝵ om¬
nem facultatem se inuenientli auferret. Sic¬
q famuli dei maloꝵ timore sublato ocius
ose salubriter tamen tanto confecto itinere
in p̃diolum qd̃dam diuerterunt bonediũ
noĩe. situm in pago aurelianensi lassitu¬
dine cogente. In quo loco dum paulisꝑ in¬
dulgerent quieti. ecce quidam sine oculis
materno fusus utero aduenit. magnis uoci¬
b oris ac fidei scm̃ interpellabat: ut que
natura negauerat sibi lumina p̃staret. Igi¬
tur cũ his uocib ꝑstaret paruo interuallo at¬
q uix una hora effluente. discussa caligine
cecitatis: lumen sibi du negatum cepit as¬
picere. et datorem illius simulq beatum
benedictum magnis laudum uocib extol
raculo in eodem loco aliud coniungere: ut

Expanded text:
suorum famulorum corpora eis revelare dignatus suorum famulorum corpora eis revelare dignatus est, ut ea illis ad locum destinatum praecipere libuit. Nam omnipotentis potentia tenebrarum densitate ita eos occuluit, ut sibi quidem nil obesset, persecutoribus vero eorum omnem facultatem se inveniendi auferret: sicque famuli Dei malorum timore sublato ocius ose, salubriter tamen tanto confecto itinere in praediolum quoddam diverterunt Bonodium nomine, situm in pago Aurelianensi lassitudine cogente. In quo loco cum paulisper indulgerent quieti, ecce quidam sine oculis materno fusus utero advenit, magnisque vocibus oris ac fidei sanctum interpellabat, ut quae natura negaverat sibi lumina praestaret. Igitur dum his vocibus perstaret, parvo intervallo atque vix uuna hora effluente discussa caligine caecitatis lumen sibi dia negatum coepit aspicere, et datorem illius simulque B. Benedictum magnis laudum vocibus extolracu o aliud in eodem loco conjungere, ut
Abbreviated transcription (Latin):
tus ꝑ alta silentia noctis ꝓhibuit eos mo¬
rs in nectere in eundo. Eademq hora pa¬
pam̾ romanũ ꝑ uisionẽ quidam assistens.
talia compellare uisus est. Cur te piger
somnus his temporib pressit. negat stra¬
tib relictis custodiam tue habere ꝓuintie:
Et quare dimissis publicis utilitatib ꝓpͥ¬
is implicaris : Namq ut qd̾ dico palam
sit. noueris te magnoꝵ uiroꝵ patrociniis
carere. benedicti scilicet atq scolastice sororis
eius. quoꝵ corpora quidam agallie horis huc
aduentantes. illuc ferunt humanda. His
auditis romanus antistes ꝓtinus thoro relie
to arma comitesq requirit. ac ꝑsequi cona¬
tur recedentes. iunctis sibi languobardorum
auxiliis. Hac itaq famuli dei uisione ac¬
cepta. formidantes alicuiꝰ in cõmoditatis
tristem accessum. respiciunt retro uidentq
subsequi se ab hostib. Tuncq timoris ple¬
ni terreq consternati rogabant eum qui

Expanded text:
tus per alta silentia noctis prohibuit eos motus per alta silentia noctis prohibuit eos moras innectere in eundo. Eadem hora papam Romanum per visionem quidam assistens talia compellare visus est: Cur te piger somnus temporibus pressis negat stratibus relictis custodiam tuae habere provinciae? et quare dimissis publicis utilitatibus, propriis implicaris? namque ut dico quod palam sit noveris, te magnorum virorum patrociniis carere Benedicti scilicet atque Scholasticae sororis ejus, quorum corpora quidam a Galliae oris huc adventantes, illuc ferunt humanda. His auditis Romanus antistes protinus relicto thoro arma comitesque inquirit, ac persequi conatur recedentes, junctis sibi Langobardorum auxiliis. Hac itaque famuli Dei visione accepta, formidantes alicujus incommoditatis tristem accessum, respiciunt retro, videntque se subsequi ab hostibus: tuncque timore pleni terraeque consternati, rogabant eum qui
Abbreviated transcription (Latin):
ts innimeiis rependit. slamq locum ad¬
uis loculimi ibidem tnuenit. externs qui¬
dmi ualem intirius autem retinentem mag¬
i prici margaritas. Pro forib autẽ pe¬
da seilicet suꝑposite p̃fixa erant notami¬
du quior interius busta iacebant. His sieut
dua optauerat inuentis. patefacto a latere
penes nos quasi noua habetur. Quib pa¬
tratis om̃ib imꝓuiso assunt socii quos su¬
pra sermo retulit a cinomannica urbe ꝓ¬
fectos querentes et ip̃i. iam quesita diu be¬
nedictione frustrati. tuncq primũ sibimet
mutuo patefecere sui itineris causam. Qui
scilicet et ip̃i reuelatione diuina ammoni¬
ti ad corpus beate scolastice ierant deferen¬
dum. Moxq cum festinatione retrogra.:¬
dum iter arripientes festinato simul re¬
gredi curabant. portantes quas inuenerãt
dono diuino p̾ciosissimas margaritas. In¬
terea illis celeriter repedantib. iamq horas
finiũ suarũ attingentib. uox alta diuini¬

Expanded text:
ates innumeras rependit. Namque locum adates innumeras rependit. Namque locum adiens loculum ibidem invenit, exterius quidem vilem, interius autem retinentem magni pretii margaritas. Pro foribus autem petrae scilicet superpositae praefixa erant notamina, quorum interius busta jacebant. His sicut diu optaverat inventis, patefacto a latere ctenus penes nos quasi nova habetur. Quibus patratis omnibus improviso adsunt socii, quos supra sermo retulit a Cinomanica urbe profectos, quaerentes et ipsi non quaesita diu benedictione frustrati. Tuncque primum sibimet mutuo patefecere sui itineris causam, quia scilicet et ipsi revelatione divina admoniti ad corpus B. Scholasticae ierant deferendum: moxque cum festinatione retrogradum iter arripientes, festinato simul regredi curabant portantes quas invenerant dono divino pretiosissimas margaritas. ris ejus celeriter repedantibus, jamque oras finium suarum attingentibus, vox alta divini
Abbreviated transcription (Latin):
uto adesto. Cũq solitudinis huius locũ
aliqueni lumine clarissimo radiare conspex¬
tnis niuei montis ad instar notato certissi¬
me locum. Naniq ibi inueniendum est
unde tue cure finis imponatur. Igitur pre¬
ains. ardens autem desiderio. pͥmo qͥetis fomno
ꝑepto. stratu sese excutiens. p̃ceptoꝵ senis
haud segnis obtemꝑator extitit. Namq
p̃dicti solitudinis plagam respiciens. con¬
spicit mminus locum lumine claro mican¬
tem. ccu cum luminarib facib q densis
lous aliqus ꝑfusus illustratur. Quib uz¬
sis reuerendus heros gaucdio amplissimo
repletus. mundi gubernatori et seculorũ
rectori benedicens. in hisdem laudib noc¬
is terminũ expectabat. Qui cum diu p̃s¬
tolatus affiuiss. solisq glob nec dum iuba¬
i suo mundi spacia ampla compleret.
Olocum intrepidus ꝓperat: cuius nota¬
tor extiterat. Ibiq sicut longe obtauerat
cinita inueniens. ꝓsperatori itineris sui gͣ¬

Expanded text:
lator adesto. Cumque solitudinis hujus locum lator adesto. Cumque solitudinis hujus locum aliquem lumine clarissimo radiare conspexeris nivei montis instar, notato certa mente locum: namque ibi inveniendum est unde tuae curae finis imponatur. Reliqans, ardens autem desiderio, primo quietis somno percepto stratu sese excutiens, praeceptorum senis haud segnis obtemperator exstitit. Namque praedictae solitudinis plagam respiciens conspicit eminus locum lumine claro micante, ceu cum luminaribus facibusque densis locus aliquis perfusus illustratur. Quibus visis reverendus heros gaudio magno repletus mundi Gubernatori et saeculorum Rectori benedicens in iisdem laudibus noctis terminum exspectabat. Qui cum diu praestolatus affuisset, solisque globus, necdum jubare suo mundi spatia ampla compleret, ad locum intrepidus properat cujus notator exstiterat: ibique sicut longe optaverat cuncta inveniens, prosperatori itineris sui gr
Abbreviated transcription (Latin):
delatoris scandalum caues. securus etm
me tutam repperies fidem. et si diclis s
fidem accõmodaueris: fortassis etiã nege¬
o tuo ꝓfuturũ erit. Ista uero cũ prdita
de famulus aurib hausiss cagitans qul
in antiquis est sapientia. et rerũ pamas
cognitio. reputans etiam sicut postia m
bauit euentus: ꝓpter hoc ip̃m tum sñs
premisisse cõpellanti exordine rei gli e
ꝓpter hanc rem sibi fuerit demonstille
Ad hec senior paululũ terre defigns he¬
tus. uocemq intra fauces comprimeis.
demũ ora resoluit. Si michi qut ꝓtile
nere debentur p̃mia digna repenls
i nunere dando difficultas: quin omuia q̃
ame poscis dem. Tantum est ut ꝓmissionis
tue menior. dicta factis compenses. At ille.
Cum inquit lucifige noctis tempora conti¬
tiui q metas ꝓpinquare ꝑspexeris. tunc ad
modicum indulge quieti. S tecti addita lin¬
quens nudo sub aeris axe. indefessus specu¬

Expanded text:
delatoris scandalum caves, securus esto, delatoris scandalum caves, securus esto, in me tutam reperies fidem: et si dictis meis fidem accommodaveris, fortassis etiam negotio tuo profuturum erit. Ista vero cum praedictus Dei famulus auribus hausisset, cogitans quia in antiquis est sapientia et rerum praeteritarum cognitio, reputans etiam sicut postea rei probavit eventus, propter hoc ipsum eum Dominum praemisisse, compellanti ex ordine rei gestae e visio propter hanc rem sibi fuerit demonstrata. Ad haec senex paululum terrae defigens aspectum, vocemque infra fauces comprimens, sic demum ora resolvit: Si mihi quae pro tali munere debentur praemia digna rependis, in munere dando difficultas quin omnia quae a me poscis dem, tantum est ut promissionis tuae memor dicta factis recompenses. Ad haec ille: Cum, inquit, lucifugae noctis tempora conticiniique metas propinquare prospexeris, tu ne ad modicum quidem indulge quieti, sed tecti adyta linquens, nudo sub aeris axe indefessus specu
Abbreviated transcription (Latin):
ditioni oꝑam dedit. certans quantocius
ficere. qd̃ sibi iniunctum fuerat scm̃ me¬
datum. Tandem itaq ꝑuenit ad locũ ciss
qd̃ uocatur cassinum. ibidemq paulisyn
nere finem imponens expectabat euentir
rei. orans illum qui uisionem suꝑius ꝓli¬
tam reuelare dignatus est. quiq se ad fo
opus destinauerat. ut non in uacuum tan¬
tum iter consumi uellet. s sieut ꝓmistris
thecam thesauri sui ei reuelare dignartts
ꝑagraret. et huc illueq circũspiciens otis.
orbes uolueret sedulus explorator: conspi¬
ens cum homo quidam multoꝵ annor s
bro id agentẽ. sic eum prior affatur. R
te inquid quib ab oris nras adisti sedoe
uis ue negocii gr̃a: At ille non indag
illius ausus est ꝓpalare cõmissum sibi le¬
tum. S cum iterato suꝑ ip̃a re interne.¬
tur. ip̃e tamen negociũ diuulgart nite¬
ret: hec ab eodem sene audiuit. Cut mei
me secreti tui nõ efficis consciũ: Nans

Expanded text:
ditioni operam dedit, certans ocius ditioni operam dedit, certans ocius perficere quod sibi injunctum fuerat sanctum mandatum. Tandem itaque pervenit ad locum castri quod vocatur Cassinum: ibidemque paulisper itineri finem imponens, exspectabat eventum rei, orans illum qui visionem superius prolatam revelare dignatus est, quique se ad hoc opus destinaverat, ut non in vacuum tantum iter consumi vellet, sed sicut promiserat thecam thesauri sui ei revelare dignareturperagraret, et huc illucque circumspiciens oculorum orbes volveret sedulus explorator, conspiciens eum homo quidam multorum annorum crebro id agentem sic eum prior affatur: Heus tu, inquit, quibus ab oris nostras adisti sedes, cujusve negotii gratia? Ad haec ille non indagini illius ausus est propalare commissum sibi secretum: sed cum iterato super ipsa re interrogaretur, ipse tamen negotium divulgare metueret, haec ab eodem sene audivit: Cur, inquit, me secreti tui non efficis conscium? Nam si
Abbreviated transcription (Latin):
in eandem ꝓuintiam corpus transferrẽt
sororis sc̃i benedicti scolastice nomine ut
quos unius urne habebat spaciũ simul
transferendi ostenderentur. Cum igitur
utrimq laboraretur. quatinus uisionis ma
cis admodum dieb transactis a iupͣdicta ci¬
nomannica urbe egressi oraculi diuini
auditores. carpebant iter ytaliam duc̃es.
Diuertentesq in monasterium floriacum
hospitanli grã. comꝑerunt p̾fatum uenc¬
rabilem uirũ agiulfum p̾ceptis abbatis sui
communi decreto. ceptum opus simul sta¬
tuunt ꝑagere. Iunctiq simul tam diu ĩ¬
diui sibiliter adhesere. quo usq romã ueni¬
entes beati petri basilicam oraturi intra¬
rent. At cum in eadem urbe sub optentu
uisendoꝵ scõꝵ locoꝵ a se inuicem diuideren¬
tur. ut rei autẽ habet ueritas. negociũ qd̃
ceperant ꝑfecturi. memoratus agulfus int̾¬
missis interim his qui palam ostentauerat
uelle. locoꝵ scilicet sc̃oꝵ circuitionib expe¬

Expanded text:
in eamdem provinciam, corpus transferrent in eamdem provinciam, corpus transferrent sororis S. Benedicti, Scholasticae nomine, ut quos unius urnae habebat spatium, simul transferendi ostenderentur. Cum igitur utrinque laboraretur, quatenus visionis manucis admodum diebus transactis a supradicta Cenomanica urbe egressi, oraculi divini auditores carpebant iter Italiam ducens: divertentesque in monasterium Floriacum hospitandi gratia, compererunt praefatum venerabilem virum Aigulfum praeceptis abbatis sui communi decreto coeptum opus simul statuunt peragere, junctique simul tandiu indivisibiliter sibi adhaesere, quousque Romam venientes B. Petri basilicam oraturi intrarent. At cum in eadem urbe sub obtentu visendorum sanctorum locorum a se invicem dividerentur, ut rei autem habet veritas, negotium quod coeperant perfecturi; memoratus Aigulfus intermissis interim his quae palam ostentaverat velle, locorum scilicet sanctorum circuitionibus, expe
Abbreviated transcription (Latin):
tistitis. quomodo sc̃s ac deo dilectus bene¬
dictus agonis sui cursum in beneuentana
ꝓuintia consummauerit. Recordansq qͥa
isdem uenerabilis pater oraculo diuino
ammonitus. p̃uidensq futuros casus pre¬
dixit. illd̃ monasterium funditus euertẽ¬
dum. et qd̾ ille spiritalib oculis. iste ocu¬
lis carneis patratum cõspiciebat. misit ad¬
p̃dictam ꝓuinciam unum ex cõmilitonib
noĩe agiulfum monachum. sic nãq dice
transferret benedicti. fuit nãq agiulfus
idem uenerabilis uir: et deo om̃i modo
placere gestiens. Qui quante scitatis fu¬
erit cuius ue uirtutis finis ꝓbauit: in
tuius fine laus secure canitur. Nãq cũ
bonis polleret morib. et in monasterio li¬
rinensi ob bonoꝵ studium operũ peteret᷑
aliquantis ꝑ exempli grãm remorari a
contrariis religioni diuine insidias ꝑpes¬
rea huic uisioni in cinnonmannica ur¬
be apparuit. uisio. ut scilicet ꝑgentes et ip̃i

Expanded text:
tistitis, quomodo sanctus ac Deo dilectus Benetistitis, quomodo sanctus ac Deo dilectus Benedictus agonis sui cursum in Beneventana provincia consummaverit: recordansque quia isdem venerabilis Pater, oraculo divino admonitus praevidensque futuros casus, praedixerit illud monasterium funditus evertendum, et quod ille spiritualibus oculis, iste oculis patratum carneis conspiciebat, misit adaedictam provinciam unum ex commilitonibus nomine Aigulfum monachum. Sic namque sibitransferret Benedicti. Fuit namque idem Aigulfus venerabilis vir et Deo omnimodo placere gestiens: qui quantae sanctitatis fuerit cujusve virtutis, finis probavit, in quo omnis laus secure canitur. Namque cum bonis polleret operibus, et in monasterio Lirinensi ob bonorum studium operum peteretur aliquantisper exempli gratia remorari, a contrariis religioni divinae insidias perpesrea huic visioni in Cenomanica urbe apparuit visio, ut scilicet pergentes et ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
testam̃tum mutue uicissitudinis usq ho¬
die in arch as publicis eiusdem reseruatur
monasterii. Predictus autem uir dñi leote¬
bodus hoc negocio ꝑacto. nequaquã oblitũ
sui destinationis desiderii. in supradicto a¬
gello cepit edificare habitationes utiles
monachis. Qd̃ opus sagaci industria insi¬
stens. mirifico cõsummauit effectu. Edifi¬
cansq ibi basilicam in honorem sc̃i petri.
itemq aliam in honore sc̃e marie dño dedi¬
cari uoluit. Mox etiam tum p̃parata ha
legit ibidem quã plures dño seruiendum:
sub norma regule ibi uiuere ꝑatos. Patrẽ¬
q et abbatem his p̃fecit nomine nummo¬
lum qui quam dui reb humanis interfu¬
it. ut ydoneus pastor gregis sibi cõmissi sol¬
su temꝑis euoluentib annis supradictus
leo debodus corpore exemptus sicut credimus
celicas recessisset ad sedes: iam dictus num
dans. Inter cetera repperit in libris beati
ac p̃cellentissimi uiri gregorii romani an¬

Expanded text:
testamentum mutuae vicissitudinis usque hotestamentum mutuae vicissitudinis usque hodie in archivis publicis nostri reservatur monasterii. Praedictus autem vir Domini Leodebodus hoc negotio peracto nequaquam oblitus suae destinationem desiderii, in supradicto agello coepit aedificare habitationes utiles monachis. Quod opus sagaci insistens industria, mirifico consummavit effectu: aedificansque ibi basilicam in honore S. Petri, itemque aliam in honore S. Mariae Domino dedicari voluit. Mox etiam tunc praeparata legit ibidem quamplures ad Domino serviendum sub norma regulae vivere paratos, Patremque et Abbatem his praefecit nomine Mummolum, qui quandiu, rebus humanis interfuit, ut idoneus pastor gregis sibi commissi solsu temporis evolventibus annis supradictus Leodebodus corpore exemptus sicut credimus coelicas recessisset ad sedes, jamdictus Mummodans, inter caetera reperit in libris beati ac praecellentissimi viri Gregorii Romani an
Abbreviated transcription (Latin):
heremũ redactus cepit ẽẽ ferarũ. qui prius
fuerat habitatio hominum. usq quo reg¬
ni fraincoꝵ gubernacula adeptus est clodo¬
uus filius dagoberti. Quiq ut erat uix
nobilissimus rerum ãministratione publi¬
cirum miro ca ebat ingenio. Isdem etiam¬
ire tũ egregus polleret morib: peticionib q
uistis et serutio dei aptis assensum p̃beret.
interpellatus ẽ abone memorie leodebodo pa
monastieo construens sibi liceret construere
i agro foraensi. datis ꝓ eodem loeo in mi¬
si durt a perentib relicta possidebat. slã
delt aste loriacensis seilicet regalis tũe
lastes. Quib auctitis rex libentissime
is seh enuit. et desi derium illuis qo
diu dilatione treuerat complere iudicauit.
Igitur ab utrisq partib mutue cõmutatio¬
nes facte sunt: memorato abbate dante qd̃
quendam fioriacũ cognominatum cũ appen¬
diciis suis. haud longe a littore ligeris. Qd̾

Expanded text:
eremum redactus coepit esse ferarum, qui prius eremum redactus coepit esse ferarum, qui prius fuerat habitatio hominum, usquequo regni Francorum gubernacula adeptus est Chlodoveus filius Dagoberti, qui ut erat vir nobilissimus rerum administratione publicarum miro callebat ingenio. Idem etiamrex cum egregiis polleret moribus petitionibusque justis et servitio Dei aptis assensum praeberet, interpellatus est a bonae memoriae viro Leodebodo Patmonastico congruens sibi liceret construere in agro Floriacensi, datis pro eodem agro in mus jure haereditario relicta possidebat. Namque idem ager Floriacensis scilicet regalis tunc fiscus erat. Quibus auditis rex libentissime ejus precibus annuit, et desiderium illius quod diu dilatione creverat compleri judicavit. Igitur ab utrisque partibus mutuae commutationes factae sunt, memorato abbate dante quodquemdam Floriacum cognominatum cum appendiciis suis haud longe a littore Ligeris. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
um diu gens lanpi¬
dorum infidelitaase
incolas occultum dei iuditium eius mucro¬
I tradidit feriendos. Que gens longe la¬
t q suc cedis excendens crudelitatem. be¬
ncuentanam aggressa est expugnare pro¬
untiam. Cuius urbes terre coequans mo¬
nasteria uillasq populans non minimas
tpanoꝵ strages dedit. Oues enim dñicas
ab oulib exclusas diuersa cede lacerans.
ouila dñi euertebat. ita ut heremi uasti¬
tam loca prius desiderabilia conuersa ui¬
deititur. Unde et inter cetera facinora
sia monasteritim eximii patris benedicti
tippulans: reb om̃ib ĩhabitabile reddidit
Quomodo acciderit legenti beati gregorii
scađm dialogum librum clarum est. qui
omia huius scĩssimi uiri oꝑa claro stilo
ꝓserutus. inter cetera narrateũ ꝓphecie
spũ cognouisse atq ꝓnuntiasse ablatis
reb om̃ib idem monasteriũ euersum iri.
Hac itaq patrata euersione et multis ef¬
fluentib amnoꝵ curriculis idem lotus ad

Expanded text:
um diu gens Langobardorum infidelitatis incolas occultum Dei judicium ejus mucroni tradidit feriendos. Quae gens longe lateque suae caedis extendens crudelitatem, Beneventanam aggressa est expugnare provinciam, cujus urbes terrae coaequans, monasteria villasque depopulans, non minimas Christianorum strages dedit. Oves enim Dominicas ab ovilibus exclusas diversa caede lacerans ovilia Domini evertebat, ita ut in eremi vastitatem loca prius desiderabilia conversa viderentur. Unde inter caetera facinora sua monasterium eximii Patris Benedicti depopulans, rebus omnibus inhabitabile reddidit. Quod quomodo contigerit, legenti B. Gregorii secundum Dialogorum librum clarum est: qui omnia hujus sanctissimi viri opera claro stylo persecutus, inter caetera narrat eum prophetiae spiritu cognovisse atque praenuntiasse, ablatis rebus omnibus idem monasterium eversum iri.Hac itaque patrata eversione et multis effluentibus annorum curriculis, idem locus ad
Abbreviated transcription (Latin):
tium in excelso. tamen ad senis conatum
ꝓtinus sarcophagum in sũma leuitate
sis ut uentum est ad conuiuiũ requiren¬
tis sollicite senem nequaquam reperert̃.
S romo quidam extitit. qui de basilica¬
cum exire uidit. Eredo qd̃ aliqua fuiss
uitus angelica que et beatũ uirũ se ui¬
disse pronuntiauit: et deinceps nulli cõ¬
paruit. In quo loco ex illa die multe uir¬
tutts facte sunt: que ꝑ negligentiã non
sunt scripte. Nos uero de quanto nr̃o tẽ¬
poe aut fieri uidimus: aut factũ certe
crgnouimus silere nequiuimꝰ. Ad iuuan

Expanded text:
tium in excelso. Tum ad senis conatum tium in excelso. Tum ad senis conatum protinus sarcophagum cum summa levitate sis, ut ventum est ad convivium, requirentes sollicite senem, nequaquam reperiunt. Sed nec homo quidem exstitit, qui eum de basilica exire vidisset. Credo, aliqua fuisset virtus angelica, qui et beatum virum se vidisse pronuntiat et deinceps nulli conparuit. In quo loco ex illa die multae virtutes factae sunt, quae per neglegentiam non sunt scriptae. Nos vero, de quanto nostro tempore aut fieri vidimus aut factum certe cognovimus, silere nequivimus. 7. Adven
Abbreviated transcription (Latin):
uerent iniciunt. Ibiq multitudo tota b¬
borans nichil prorsus ꝑtotam diem ꝓfi¬
cit. Uigilata deniq alia nocte: mani
temptantes iterũ nichil om̃i no agerep¬
tuerunt. Tunc conturbati atoꝵ exterm
quid facerent nesciebant. Dicit eis unes
ex clericis. Scitis quia post hunc m̾aũ
natalis episcopatus eiꝰ eẽ consuenerat.si
forsitan in hac die se transferri uos an¬
monet. Tunc ieiuniiᷤ et orationib ari¬
gi psallentio die noctuq insistentes ma¬
um illd̾ continuatione duxerunt. Que¬
ta autẽ die accetentes ponentesq manꝰ
non ualebant penitus mouere sepilĩ
Dauore autẽ om̃s exterriti. lam in le
stantes ut terra uasculũ qd̃ detexenns
operirent. aparuit eis ueneranda cals¬
senex. ad instar niuis candorẽ efftrtal
di cens se ẽẽ abbatem. Et ait eis. Slil¬
quo conturbamini et tardatis: sas
detis domnũ martinũ stante n uddis
iuuare paratũ si manus apponit.
antiptona dederunt cuncti uoce psallen¬

Expanded text:
verent, iniciunt, ibique multitudo tota lverent, iniciunt, ibique multitudo tota laborans, nihil prorsus per totam diem proficit. Vigilata denique alia nocte, mane temptantes, iterum nihil omnino agere potuerunt. Tunc conturbati atque exterriti, quid facerent nesciebant. Dicit eis unus ex clericis: 'Scitis, quia poet hunc triduum natalis episcopati eius esse consueverat, et forsitan in hac die se transferri vos admonet'. Tunc ieiuniis et orationibus ac iugi psallentio die noctuque insistentes, triduum illud continuatione duxerunt. Quarta autem die accedentes ponentesque manus, non valebant penitus movere sepulchrum. Pavore autem omnes exterriti, iam in hoc stantes, ut terra vasculum quod detexerant operirent, apparuit eis veneranda casenex, ad instar nivis candorem efferens, dicens se esse abbatem, et ait eis: Usquequo conturbamini, et tardatis? Non videtis domnum Martinum stantem vos juvare paratum, si manus apponitis? antiphona, dederunt cuncti 1009 voces psallen
Abbreviated transcription (Latin):
pere p̃cium est enim
etiam illd̾ inserere lec¬
tioni qualit̾ scm̃ eius cor¬
pusculum in loco ubi nunc
adoratur fuerit angło annuntiante tnͣs¬
latum. Anno sexagesimo quarto post
transicum domni martini. beatus ꝑpetu¬
us turonice sedis cathedram sortitus est.
magno uotoꝵ consensu fundamenta tem¬
pli ampliora quam fuerant suꝑ beata m̃¬
bra locare difposuit. Qd̃ sagaci infistens
studio mirifico mancipauit effectui. D
qua fabrica multum qd̃ loqueremur en
s quia p̾sens est: conticere ex inde melus
putauimus. Adueniente ergo optato fi¬
pore sacerdocii ut templũ dedicaritur. t
scm̃ corpusculũ a loco ubi sepultum fut¬
rat transferretur. conuocat beatus ꝑpcta¬
us ad diem festum uicinos pontifices. si
et abbatum ac diuerso  rũ clericoꝵ
uon minimã multitudinẽ. Et quia boe
in kł iuliis agere uolebat. uigilata una
nocte facto mane. accepto sarculo terũ
que suꝑ scm̃ erat tumulum ceperunt ẽ¬
fodere. Quo detecto. manus ut eũ cõmo¬

Expanded text:
perae pretium est enim etiam illud inserere lectioni, qualiter sanctum eius corpusculum in loco ubi nunc adoratur fuerit, angelo annuente, translatum. Anno sexagesimo quarto post transitum us Turonicae sedis cathedram sortitus est d devotorum consensu, fundamenta templi, ampliora quam fuerant, super beata membra locare disposuit; quod sagaci insistens studio, mirifice mancipavit effectui. De qua fabrica multum qsed, quia praesens est, conticere exinde melius putavimus. Adveniente ergo optato tempore sacerdoti, ut templum dedicaretur, et sanctum corpusculum a loco ubi sepultum fuerat transferretur, convocavit beatus Perpetuus ad diem festum vicinos pontifices, sed et abbatum ac diversorum clericorum non minimam multitudinem. Et quia hoc in Kalendis Iulii agere volebat, vigilata una nocte, facto mane, accepto sarculo, terram quae super sanctum erat tumulum coeperunt effodere. Quo detecto, manus, ut eum commo
Abbreviated transcription (Latin):
ab urbe. in loco qui uocabatur ad arenas
quia cripte arenarũ ibi erant: ex quibus
batur ad bellum qd̃ ab archomannis fuerat
excitatũ. occurrerunt ei temploꝵ pontifices:
cum sacerdotib suis dicentes. Si uis letus
teneri et ad se arduci: quib et dixit. Hor¬
tor uos ut a deoꝵ nr̃oꝵ in iuriis temꝑantes.
ad: nmo landum eis deuoti studeatis acce¬
dere: ne expetitio mea maniter celebret᷑.
Geruasius clixit. Uictoriam de celo debes
a deo om̃ipotenti requirere. non de simu

Expanded text:
ab Urbe, in loco qui vocatur Ad Arenas, ab Urbe, in loco qui vocatur Ad Arenas, quia cryptae arenarum illic erant, ex quibus batur ad bellum, quod a Marcomanis fuerat excitatum, occurrerunt ei templorum cultores cum sacerdotibus suis, dicentes: Si vis laetus teneri, et ad se adduci. Quibus dixit: Hortor vos ut deorum nostrorum injurias temperantes, ad immolandum eis devoti studeatis insistere; ut expeditio mea gnaviter celebretur. Beatus Gervasius dixit: Victoriam de coelo debes ab omnipotente Deo requirere, non de simu
Abbreviated transcription (Latin):
it se tranquillimus dicens. femine nos p̃
marcellinus. et ligati ad stipitem in pedib¬
clauos acutos acceperunt. Quib dicebat
immanissimus iudex. Tam diu fixi sta¬
bitis plantis. quamdiu diis debitum redde¬
re debeatis officium. Tunc ambo fratres ĩ
uno ligno confixi. psallebant in uno ligno¬
dicentes. Ecce quam bonum et quam iccũ¬
dum habitare fratres in unum. Dicit eis
fabianus. Infelices et miseri deponite amen
tiam et liberate uosmetipõs a cruciatib
imminentib suꝑ nos. Cui responderunt
ambo et dixerunt. Nunquam tam bene
epulati sumus. modo cepinius cẽ fixi i
amore xp̃i. utinam sic nos eẽ sicut sumꝰ.¬
tam diu ꝑmittas. quam du huius tegim᷑
corꝑis indumento. Cũq transisset una dies
et una nderet illi in psalmis et ymnis ꝑse¬
uerarent e nissit eos ambos ibi ubi stabant
lanceis ꝑ latera uerberari. et ip̃i ꝑ martyrii
głam ad syderea regna migrauerunt. Item
sepulti sunt ip̃i in uia apia miliario scdo

Expanded text:
it Tranquillinus: «Femine nos ad Marcus; et ambo ligati ad stipitem clavos in pedibus acutos acceperunt; quibus dicebat insanissimus Fabianus: Tamdiu fixis stabitis plantis, quousque diis debitum redhibeatis officium. Tunc ambo fratres in uno ligno confixi psallebant dicentes: Ecce quam bonum et quam jucundum habitare fratres in unum. Dicit eis Fabianus: Infelices et miseri, deponite amentiam vestram, et liberate vosmetipsos a cruciatibus imminentibus super vos. Cui respondentes ambo dixerunt: Numquam tam bene epulati sumus: modo coepimus esse fixi in amore Christi. Utinam nos sic esse sicut sumtamdiu permittas, quamdiu hujus tegimur corporis indumento. Cumque transisset una dies et una nox, et illi in psalmis et hymnis perseverarent, jussit eos ambos ubi stabant lanceis per latera verberari: et ita per martyrii gloriam ad siderea regna migraverunt. Item sepulti sunt et ipsi in via Appia, milliario secundo
Abbreviated transcription (Latin):
et dixit. Nos si transitorium timuer imus
interitum: eternum incurremus suppliciũ
Et qm̃ uere nouimus que p̃mia sũt ꝑata
iustis: et que sit pena constituta peccatorib.
idcirto securi legem romanã cõtempnimus.

Expanded text:
 dixit: Nos, si transitorium timuerimus interitum, aeternum incurremus supplicium; et quoniam vere novimus quae praemia sunt parata justis, et quae poena sit constituta peccatoribus, idcir
Abbreviated transcription (Latin):
uatim adduci. et blando colloquio ad sacrifi¬
canlũ eam ꝓuocans: minatur interitum
tis tius resolui potero: nec terrorib tuis fran¬
gi. Rabeo enim spm̃ scm̃: qui me nõ per¬
mittit uinci a diabolo. Et ideo secura sum:
quia uiua te suꝑabo. Et si interfecta fuero:
melius te uincam occisa. Publius dixit.

Expanded text:
ari. Qui blando alloquio ad sacrificium eam provocans, minatur poenarum ntis tuis resolvi potero, nec terroribus frangi; habeo enim Spiritum sanctum, qui me non permittet vinci a diabolo, et ideo secura sum quia viva te superabo; et si interfecta fuero, melius te vincam occisa. Deinde alia
Abbreviated transcription (Latin):
tis: et iussit eam adduci cũ filiis suis: cui
et dixit. Miserere filis tuis uiuenib bonis:¬
dit felicitas. Misericordia tua impietas ẽ:
et exortatio tua crudelitas est. Et conuersa
ad filios suos dixit. Uidete filii celum et sur¬
uus in amore eius exhibete. Audiens autẽ¬
hec publius: uissit eam alapis cedi dicens.

Expanded text:
tis, jussitque eam adduci cum filiis suis; cui et dixit: Miserere filiis tuis, juvenibus bonis,dit: Misericordia tua impietas est, et exhortatio tua crudelitas est. Et conversa ad filios suos dixit: Videte, filii, coelum, et survos in amore Christi exhibete. Audiens hoc Publius, jussit eam alapis caedi.
Abbreviated transcription (Latin):
cordis tui attendo. Incredulitas enim q̃
in tuis sensib regnat: non te ꝑmittit ui¬
ut eis indulgeretur orauit addens hoc: qui¬
a nescirent quid facerẽt. Unde et ego tui
misereor: quia nescis quid facis. Nunc
ergo age qd̾ cepisti. ut mͥ possit cum meo fra
tre hodie benignitas saluatoris nr̃i occur¬
fuisset. abstuli cum filio meo furtim noc¬

Expanded text:
cordis oculos attendo: incredulitas enim, quae cordis oculos attendo: incredulitas enim, quae in tuis sensibus regnat, non te permittit viut eis indulgeretur, oravit, addens et hoc, quia nescirent quid facerent. Unde et ego tui, misereor; quia nescis quid facias. Age ergo quod coepisti, ut mihi possit cum meo fratre Gervasio hodie benignitas Salvatoris nostri occurm esset, ego Philippus abstuli cum filio meo furtim noc
Abbreviated transcription (Latin):
xxxuii lachris mutis et uanis. qui oculos habent
sine lumine. aures sine auditu. nares sine
odoratu. os habent sine sermone. manus
sine tactu. pedes sine gressu. et uentrẽ sine
iuteriorib ꝓbantur habere. et sine flatu
eẽ noscuntur. Tunc indignatus comes asta¬
cius ussit eum tam diu plumbatis cedi:
quã diu exalaret sp̃m. Quo amoto ius
sit adstare sibi ꝓthasium cui et dixit. Mi¬
ser uł tu uiuere stude: et noli biotanatus
Quis est miser ego qui te non timeo. an tu
qui me timere ꝓbaris : Astacius comes
dixit. Ego te quomodo timeo: Prothasi
us dixit. In eo qd̾ times ledi ame: si non
sacrificauero. Si enim non timeres te ledi
ame: ad sacrificium non compelleres me.
Ego non te timens contempno minas tu¬
as. et omĩa ydola tua uelut stercora com¬
puto: dm̃ autem solum qui regnat in ce¬
lis semꝑ adoro. Audiens hec astacius co
mes: ussit eum fustib cecdi. Postea uero
quid tam suꝑb et tam rebellis existens
cor nec ego nec ip̃a iusticia: qm̃ cecos ocłos

Expanded text:
ulacris immundis et vanis, quae oculos habent sine lumine, aures sine auditu, nares sine odoratu, os sine sermone, manus sine tactu, pedes sine gressu, et ventrem absque interioribus probantur habere, et sine flatu esse noscuntur. Indignatus comes Astasius jussit eum tamdiu plumbatis tundi, quamdiu exhalaret spiritum. 16. Quo amoto, jussit sibi astare Protasium, cui dixit: Miser, vel tu vivere stude, et noli βιωθάνατος Quis est miser, ego qui non timeo, an tu qui me timere probaris? Comes dixit: Ego te, quomodo timeo? Protasius respondit: In eo quod te times laedi, si non sacrificavero; si enim non timeres te laedi a me, me ad sacrificium non compelleres. Ego autem te non timens contemno minas tuas, et omnia idola tua, quasi stercora computans, Deum solum qui regnat in coelis, adoro. 17. Audiens haec Astasius, jussit eum fustibus caedi. Postea vero quid tam superbus et tam rebellis existis? cor, nec ego, nec ipsa justitia; quoniam caecos tui
Abbreviated transcription (Latin):
redeo iterum crucifigi. Tu autẽ reai ull
Et rediit petrus romam. Cũ q redist¬
qd̾ ꝓcessus et martinianus magilł¬
xp̃iani effecti fuissent. Misit itaq milites
et tenuit eos: et iussit in custodia retrudi.

Expanded text:
omam redeo, iterum crucifigi. Tu autem redi Romam». Et rediit Petrus Romam. PauliProcessus et Martinianus magistriani effecti essent, misit milites et tenuit eos, jussitque in custodiam retrudi.
Abbreviated transcription (Latin):
religio xp̃iano gaudere. Demones autẽ
ex obsessis corꝑib intra domũ pauli et io¬
hannis eiciebantur confitentes scam pas¬
sionem eoꝵ. ita ut unitus filius terentii¬
qui eos nocte ciciderat ueniret intra domũ
iobannes incenderent eum. Tunc terenti¬
anus ueniens ꝓstrauit se in faciem. cla¬
mans qd̃ nesciens fecisset homo paganis¬
simus iussum cesaris adimplens. Unde
factum est ut dato noĩe suo ꝓririo die pas¬

Expanded text:
religio christiana gaudere. Demones autem ex obsessis corporibus intra domum sanctorum eiciebantur confitentes passionem eorum, ita ut etiam filius Terentiqui eos decollaverat, veniret intra domum quod Paulus et Joannes incenderent eum. Tunc Terentianus veniens, prostravit se in faciem clamans, quod nesciens quid faceret homo paganissimus, jussionem Caesaris adimplesset. Unde factum est, ut dato nomine suo, proximo die Pas
Abbreviated transcription (Latin):
iuoesuet poterant. ac ꝑ totos decẽ dies
buos uet dit noctuq elemosis in sist¬
unr. Dt uets undecima sunt cõstrici¬
intra suam domum. Missus namq est
terentianus campi doctor ad eos cũ militi¬
b. et hora cenandi ingressus inuenit eos
orantes et dixit eis. Dñs nr̃ iulianus sta¬
tunculũ aureum iouis ad uos misit: ut
adoretis illum. et thura incendatis ei. Qd̃
si non feceritis: ambo modo gladio feriemi¬
ni. Non enim decet uos intra aulam nutri¬
tos regiam: publice occidi. Iobannes et pau¬
lus cdixerunt. Iulianus si tuus est dñs: ha¬
beto pacem cum dño tuo. Nobis autem ali¬
us ds̃ non est. nisi unus deus pater et fili¬
us et sp̃e sẽs: quem ille negare non timu¬
it. Et quia semel a facie dei ꝓiectus est:
uult et alios secum in interitum retinere.

Expanded text:
uere poterant, per totos decem dies incessanter die noctuque eleemosynis insistentes. Die vero undecima sunt constricintra suam domum. Missus namque est Terentianus compiductor ad eos cum militibus hora coenandi. Qui ingressus, invenit eos orantes, et dixit eis: Dominus noster Julianus statunculum aureum Jovis ad vos misit, ut adoretis illud, et thura incendatis. Quod si non feceritis, ambo modo gladio feriemini. Non enim decet vos intra aulam nutritos, publice occidamini. Joannes et Paulus dixerunt: Julianus si tuus est Dominus, habeto partem cum eo: nobis autem dominus alius non est, nisi unus Deus, Pater et Filius et Spiritus sanctus, quem ille negare non timuit. Et quia semel a facie Dei projectus est, vult et alios secum in interitum devenire.
Abbreviated transcription (Latin):
Et ioeo scire te uolumus quia nunquã ad
salutationẽ tram. nunquã ad culturam
tuam: nunquã ad palatiũ tuum uenie¬
mus. Quib ulianus ait. Decem dieb
uobis ame dantur indutie. ut animum¬

Expanded text:
Et scire te volumus quia nunquam ad salutationem tuam, nunquam ad culturam tuam, nunquam ad palatium tuum veniemus. Quibus Julianus ait: Decem diebus vobis a me dantur induciae: decim
Abbreviated transcription (Latin):
Unde considerare debetis. quia et uos regi¬
a aula nutriti non debetis deesse a latere
into: ut habeam uos primos in palatio
meo. Qd̃ si contemptus a uobis fuero: ne¬
cesse erit michi agere ut contempni non¬
possim. Tunc paulus et ioh̾es dixerunt.
Non tibi faciemus hanc iniuriam: ut p̃po¬
namus tibi qualem cũq ꝑsonam. Dm̃ tibi
ponimus qui fecit celum et terram mare
it om̃ia que in eis sunt. Non timemꝰ enĩ¬

Expanded text:
 Considerare debetis, quia vos regia aula nutriti non debetis deesse a latere meo, ut habeam vos primos in palatio meo. Quod si contemptus a vobis fuero, necesse mihi erit agere, ut contemni nonpossim. Paulus et Joannes dixerunt: Non tibi facimus hanc injuriam, ut praeponamus tibi qualemcunque personam; Deum tibi praeponimus, qui fecit coelum et terram, mare et omnia quae in eis sunt. Et scire
Abbreviated transcription (Latin):
oraret. ab insidiantib paganis artatur et
adoucitur ad patronũ regionis enaumachie.
it compellitur martis statunculo qd̃ illie
stabut thuris guttam incendere. Cui illa
respondit. Mulierem marti sacrificare cõ¬
pellis: Ut ostendas martem urm mulie¬
bria delectari : S ille impudicissime ue¬
ueri potuit pudorem eripere. mͥ uero trophe¬
um fidei in fronte portanti non poterit p̾
d contempno. Tunc patronus regionis
audicbat. dicebatq ei. Ibi morieris fame
et siccitate et cecitate: nisi te libaturam re¬
ꝓmiseris duis. S cum ꝑtranssissent sex
dies suggesserunt de ea p̃fecto seuienti. qui¬
q iussit eam a collo et capillis in arbore ex¬
celsa suspendi: et subter fumũ de sterqui¬
lio adhiberi. Que statim ut suspensa est
in confessione xp̃i emisit sp̃m̃. Illi autem
deponentes corpus eius saxo ligauerunt. et
intyberis alueo miserunt dicentes: ne xp̃i¬
ani corpus eius tollant. et faciant sibi illã
dtam. Igitur celeb.ato martyrio uenit in

Expanded text:
oraret, ab insidiantibus paganis arctatur, duciturque ad patronum regionis Naumachiae, et compellitur Martis statunculo, quod illic stabat, thuris guttas incendere. Tum illa respondit: Mulierem Marti sacrificare compellitis, ut ostendatis Martem vestrum mulieribus delectari. Sed ille impudicissimae Veneri potuit pudorem eripere, mihi vero tropaeum fidei in fronte portanti non poterit prado contemno. Tunc patronus regionis audiebatur dicentis: Ibi morieris fame, et siti, et caecitate, nisi te libaturam repromiseris diis. 74. Sed cum pertransissent sex dies suggesserunt de ea praefecto saevienti: qui jussit eam a collo et capillis in arborem excelsam suspendi et subter fumum ex sterquilinio adhiberi. Statim autem ut suspensa est, in confessione Domini emisit spiritum. Illi autem auferentes corpus ejus saxo ligaverunt et Tiberis alveo immerserunt, dicentes: Ne Christiani corpus ejus tollant, et faciant sibi illam deam. 75. Igitur celebrato martyrio ejus, venit in
Abbreviated transcription (Latin):
midant. dolores extenuant. ardores ex¬
siccant. aeres morbidant. esce inflant.
ieiunia macerant. ioci soluunt. tristici¬
e consumunt. sollicitudo choartat. se¬
curitas hebetat. diuitie iactant. pau¬
pertas deicit. iuuentiis extollit. senectꝰ
da succedit. et ita uniuersis gaudiis
carnalib finem imponit. ut cum
ẽẽ desierit. nec fuisse putetur. ꝓni¬

Expanded text:
midant, dolores extenuant, ardores exsiccant, aera morbidant, escae inflant, jejunia macerant, joci dissolvunt, tristitiae consumunt, sollicitudo coarctat, securitas hebetat, divitiae inflant, paupertas dejicit, juventus extollit, senectusda succedit, simulqu finem imponens, ita ut cum esse desierint, nec fuisse putentur.
Abbreviated transcription (Latin):
te tremulo ostendit et igne. Sicq me¬
tas om̃s diei noctisq ꝑacto cursu imple¬
tas suo lustrat candore terras. amenum
reddens orbem calore madentem. Insule
situs ut ferunt amenus. ac aduersantiũ
exterarũ carens bello nationũ. Hanc
scothorũ gens incolit. Gens absq quam¬
quã absq reliquarũ gentium legib. ta¬
men in xp̃iam uigores dogmate florens
om̃ium uicinarũ gentium p̃pollet. Na¬
tus ergo hic inter primordia fid ei gen¬
tis illius. ut fides quam infecundam ex
parte gens illa habebat. suo ac sodalium
suoꝵ munimine. culti uberi fecundare¬
tur. S priusquam lucem uite p̃sentis
caperet. quid ante eius ortum actum sit
non est silendum. Nam cum eius ge¬
nitrix iam conceptu aluo grauida tene¬
retur. subito in tempesta nocte sopore de¬
pressa. uidit e sinu suo rutilantem solẽ
et nimio fulgore micantem ꝓcedere. et
mundo magnũ lumen p̾bere. Hec ge¬
nitrix post quam sopor menbra laxauit.

Expanded text:
te tremulo ostendat et igne. Sicque mete tremulo ostendat et igne. Sicque metas omnes diei noctisque peractu Cursu et inpletas, suo lustrat candore terras, Amoenum reddens orbem calore madentem. Insule situs, ut ferunt, amoenus ac adversantium Exterorum carens bella nationum. Hanc Scottorum gens incolit, gens quamquam absque reliquorum gentium legebus, tamen in christiani vigoris dogmate florens, omnium vicinarum gentium fide praepollet. Natus ergo hic inter primordia fidei gentis illius, ut fides, quam infecundam ex parte gens illa habebat, suo ac sodalium suorum munimine cultu uberi fecundaretur. Sed priusquam lucem vitae praesentis caperet, quid ante eius ortum actum sit, non est silendum. Nam eius genetrix iam cum conceptu alvo gravida teneretur, subito per intempestam noctem sopore depressa vidit e sinu suo rutilantem solem et nimio fulgore micantem procedere et mundo magnum lumen praebere. Haec genetrix, postquam sopor membra laxavit