comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eumq sicut certussũ ꝓpt̾ animȩ ꝑiculũ diligent᷑ examinet. Quem
si ad hunc ꝓuehi gradũ dignũ eẽ ꝑspexerti: ad nos studeat destinare.
ut eũ dño disponente loco cui p̃uiderimꝰ possimꝰ ordmare pastorẽ
⁊em cy pͥano diacono. Amarissimas dilectionis tuȩ epłas dedomni
maximiani obitu: mense nouẽbrio suscepi. Et qͥdẽ ille: ad pͥmia
desiderata ꝑuenit ꝓ inde dilestiotua sollicitudinẽ gerat.¬
& ipse nullis criminib t̾enctur inuesutus: condedendi ad cum
nimia necessitate cogente potest. Si autẽ mea uoluntas adbanc
electionẽ quȩrit᷑ tibi secrete indico qd uole: Cuia nullus mihi
meadẽ ȩccła post domnũ meximianũ tĩ dignꝰ uidet̾: quã iohs
archidiaconꝰ catenensis ȩccłę. Qui si fieri pouist ut digatur:Ø
credo qd apta ualde ꝑsona inueniatur: Sed ipse qͥqi prius de
criminib quȩ impediri possunt: ate secrete reqͥrendus est

Expanded text:
eumque sicut certus sum, propter animae periculum diligenter examinet. Quem eumque sicut certus sum, propter animae periculum diligenter examinet. Quem si ad hunc provehi gradum dignum esse perspexerit, ad nos studeat destinare, ut eum, Domino disponente, loco, cui praeviderimus, possimus ordinare pastorem. » Item Cypriano, diacono: « Amarissimas Dilectionis tuae epistolas de Domni Maximiani obitu, mense Novembri suscepi. Et quidem ille ad praemia desiderata pervenit; sed i ipse nullis criminibus tenetur involutus, condescendi ad eumate, potest. Si autem mea voluntas ad hanc electionem quaeritur, tibi secreto indico quod volo: quia nullus mihi in eadem Ecclesia, post Domnum Maximianum, tam dignus videtur, quam Joannes, archidiaconus Catanensis Ecclesiae. Qui, si fieri potest ut eligatur, credo quod apta valde persona inveniatur. Sed ipse quoque prius de criminibus, quae impedire possunt, a te secreto requirendus est:
Abbreviated transcription (Latin):
uorundũ adnos relationt ꝓucrit.: cstũ qui gemonacho mon as terii
scãe luciȩ ad ecessoit tũo ueierinde memoriȩ meximiano in acccła
suacusana subdiaor sactus. atq ate postea in possessione quȩ uiliana
uocatur prb̃i dicttur ordinatus. ita nimia tristicia. & loci qͣlitate
uchem̃ter afflictũ: ut uitã sibi pȩnã existimet. & contritionis suac
fuge quȩrat auxiliũ. Et ideo qͥatales erga subiettos nr̃os debonuis
existere. quales nos si sub iecti funsemꝰ nr̃os uoluetamꝰ et̃ p̃positos: magnȩ
benignitatis est sicũ in eccła ubi subdiaconi functus: officio. sc̃itas tua
reducere. atq illic prb̃m studuerit constituere cardinlẽ. Qd̾ afacera
ad regimen destitutarũ quęsierit plebiũ breiter indicabo: ut
tantus uir ñ solũ doctrinis. quin &oꝑib uerus pat̾ familias fuisse
gregis dñici ꝓbabilit̾ colligatur. Ait enĩ in epła maximiano ep̃o
uitae merito dignꝰ apparcit. Hunc gͦ fr̃nitas tua corãse deduci faciat:

Expanded text:
 qui ex monacho monasterii sanctae Luciae, a decessore tuo venerandae memoriae Maximiano in Ecclesia Syracusana subdiaconus factus, atque a te postea in possessione, quae Juliana vocatur, presbyter dicitur ordinatus, ita nimia tristitia, et loci qualitate vehementer afflictum, ut vitam sibi poenam existimet, et contritioni suae, fuga quaerat auxilium. Et ideo quia tales erga subjectos nostros debemus existere quales nobis, si subjecti fuissemus, nostros volueramus esse praepositos, magnae benignitatis est, si eum in Ecclesia ubi subdiaconi est functus officio sanctitas vestra reducere atque illic presbyterum voluerit constituere cardinalem. Quod et facere ad regimen destitutarum quaesierit plebium, breviter indicabo: ut tantus vir non solum doctrinis, quin et operibus verus paterfamilias fuisse gregis Dominici probabiliter colligatur. Ait enim in epistola Maximiano, ovehi probatae vitae merito dignus appareat. Hunc ergo fraternitas tua coram se deduci faciat:
Abbreviated transcription (Latin):
detestatione dãratã : cur non ꝑpendit᷑. qr benedictio illi in male¬
dictionẽ conuertit᷑. qͥ adhõc ut fiat hereticꝰ ꝓmouetur : Plerumq
igitur ad uersarius animarũ dũ non potest inhis quȩ ad faciẽ sunt
praua surriꝑe: callida specie qͣsi pictatis in iecta nitit᷑ supplantare.
suadetq forsitan debere abhabentib accipi: ut sit qd possit ñ hibentib
erogari. Dũmodo uelsic uenena mortifera elemosinȩ caclata obũ¬
bratione trans fimdit. Nam nec uenator fera. nec auẽ auceps decipet.
uel pisce̾ piscator capet: siaut ille laqueũ in apto p̃ponerit: aut ille
hamũ esca absconditũ non hab̾et. Om̃ino gͦ metuendasce cauenda
bostis astutia: neqͥs aꝑta neqͥt tẽptatione suburtẽ. Latenter ido

Expanded text:
non cavetur, cur non perpenditur, quia benedictio illi in malenon cavetur, cur non perpenditur, quia benedictio illi in maledictionem convertitur, et ad hoc, ut fiat hereticus, promovetur? Plerumque igitur adversarius animarum, dum non potest in his, quae ad faciem sunt, prava surripere, callide specie quasi pietatis iniecta nititur subplantare, suadetque forsitan debere ab habentibus accipi, ut sit quod possit non habentibus erogari, dummodo vel sic venena mortifera elemosinae celata obumbratione transfundat. Nam nec venator feram, nec avem auceps deciperet, vel piscem piscator caperet, si aut itte laqueum in aperto proponeret, aut ille amum esca absconditum non haberet. Omnino ergo metuenda et cavenda est hostis astutia, ne, quos aperta nequit temptatione subverte
Abbreviated transcription (Latin):
sat fre de nie in saedi doub ordinandis sinceritas uigeat: sit sim plex
sinc uenalitate comscensus pura preferat᷑ lectio: ut adsũmã sacer¬
dotii ñ susfragio uenditorũ pro uectꝰ. seddĩ credit᷑ cẽ iudicio.
eũglica est testis audoritas. Templũ aut̃ dñs & redẽptor nr̃ ingrosus:
radedras uendentiũ colũbas euertit. Quid aliud est coltibas uendere.
tribuit uenundare: Quorũ sacerdociũ ante dĩ oculos cadere.
catbedrarũ utiq patent̃ eucrsione signatũest: &tamen exerit adhuc
neqͥtiȩ prauitas uiressuas. Nã cogit uiendere: qͥ sdecepit ut encrait
tdũ non attenditur qd diuina uocc p̃cipitur. gratis accepistis
gratis date: agit᷑ ut crescat. & geminata fiat in uno eodẽq delicto
conditio ementis scilicet & uendentis Et cũ liqueat hanc heresim ante
om̃s radice pestifera sui epsisse: atq in ipsa sua origine apłica ẽẽ

Expanded text:
ssime, in sacerdotibus ordinandis sinceritas vigeat; sit simplex ssime, in sacerdotibus ordinandis sinceritas vigeat; sit simplex sine venalitate consensus, pura praeferatur electio, ut ad summum sacerdotium non suffragio venditorum provectus, sed Dei credatur esse judicio. evangelica est testis auctoritas : Templum enim Dominus et Redemptor noster ingressus cathedras vendentium columbas evertit. Quid aliud est columbas vendere, uit, venundare? quorum sacerdotium ante Dei oculos cadere, cathedrarum utique patenter eversione signatum est. Et tamen exerit adhuc nequitiae pravitas vires suas; nam cogit vendere, quos decepit ut emerent: et dum non attenditur quod divina voce praecipitur, Gratis accepistis, gratis date : agitur ut crescat, et geminata fiat in uno eodemque delicti contagio, ementis scilicet et vendentis. Et cum liqueat hanc haeresim ante omnes radice pestifera subrepsisse, atque in ipsa sua origine apostolica esse
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ io ꝓeisdẽ heresib siagrio ep̃o augustudunensi Nuntio apud nos
olim discurrente uulgatũ est: qd ingalliarũ partib sacri ordines
ꝑsymoniacã heresim conferat᷑. & uehem̃ti tedio meroris afficimur:
si in eccłasticis officiis quẽ quã habet locũ pecunia. & fit scłare quod
sacrom est. Quicũq gͦ hoc p̃cii studet datione ꝑciꝑe: sacer dos
non ẽẽ. sed dici tantũ modo in aniter concupiscit. Oscilice quid ꝑ
hoc aliud agit᷑: nisi ut nulla deactu ꝓbatio. nulla sollicitudo de
morib. nulla sit deuita discussio. Sed ille solum modo dignꝰ qͥdare
p̃ etũ suffecerit estimetur: Exquarẽ sireti libraminis examina
co iosc mis ĩ bouore oueitaindienus est. Sicut aucc̃ is qmintatus
uenbin: qiuasias resugt scris et ꝗbarib admouendꝰ sic qͥ ũtro
ambi uel importunũ se ingerit u ꝓculdulno reudlendus Nam
q̃ sic nitiais ad altiora consaendete. qͥd agꝗ nisi uicrescendo decrescat¬

Expanded text:
 » Item Syagrio episcopo Augustudunensi : « Nuntio apud nos olim discurrente vulgatum est, quod in Galliarum partibus sacri ordines per Simoniacam haeresim conferantur Et vehementi toedio moeroris afficimur, si in ecclesiasticis officiis quemquam habet locum pecunia, et fit saeculare quod sacrum est. Quicunque ergo hoc pretii studeat datione percipere, sacerdos non esse, sed dici tantummodo inaniter concupiscit. Quid scilicet? quid per hoc aliud agitur, nisi ut nulla de actu probatio, nulla sollicitudo de moribus, nulla sit de vita discussio: sed ille solummodo dignus, qui dare pretium suffecerit, aestimetur? Ex qua re si recti libraminis examen peo ipso magis, quod honorem quaerit, indignus est. Sicut autem is qui invitatus renuit, quaesitus ambit, vel importunum se ingerit, est procul dubio repellendus. Nam qui sic nititur ad altiora conscendere, quid agit, nisi ut crescendo decrescat
Abbreviated transcription (Latin):
docendisunt doctores nec erubescunt iuderi nec metuunt
Ducatũ animarũ impudent᷑ assumunt: qͥb: uia om̃is ignota duc¬
toris est: & quo ud ipsigradiant᷑ ignarisunt: Nam dũ dux exocitꝰ
non nisi labore & sollicitudine exꝑtus eligit̾. quales animarũ duces
esse debql̃  qͥ episcopatꝰ culmen immatura cupiunt festi natione
conscendere : huius saltẽ rei cõpatione considerent. & aggredi repente
mexptos labores sustincant: necȩca honoris ambitio & ipsis inpgrasi.
&ali is pestifera erroris semina iaciant: qͥppe qui non didicere qͥd
doceant Proinde lit̾no salutantes affectu. petimꝰ prȩcellentissimi
filii. ut tã detestabile inalũ deregni ur̃i studeatis finib prohibere:
&nulla apud uos excusatio. nulla contra animã ur̃am suggestio locũ
inueniat: q facientis ꝓculdubio culpãhabet. quicquꝰid potest
corrigere. neglegit emendare. CAPꝰ .iIII.

Expanded text:
docendi sunt doctores, nec erubescunt videri, nec metuunt. docendi sunt doctores, nec erubescunt videri, nec metuunt. Ducatum animarum impudenter assumunt, quibus via omnis ignota ductoris est, et quo vel ipsi gradiantur ignari sunt. Quod quam non nisi labore et sollicitudine expertus eligitur, quales animarum duces esse debeant qui episcopatus culmen immatura cupiunt festinatione conscendere? Hujus saltem rei se comparatione considerent, et aggredi repente inexpertos labores timeant, ne caeca honoris ambitio, et ipsis in poenam sit, et aliis pestifera erroris semina jaciant, quippe qui non didicere quod ipsi doceant. Proinde paterno salutantes affectu, petimus, praecellentissimi Filii, ut hoc tam detestabile malum de regni vestri studeatis finibus prohibere, et nulla apud vos excusatio, nulla contra animam vestram suggestio locum inveniat, quia facientis procul dubio culpam habet, qui quod potest corrigere negligit emendare. » Item
Abbreviated transcription (Latin):
uerũ etiã excellentiȩ ur̃ȩ regnũ ep̃orũ culpa quart̃ magis inter¬
cessionib iuuari debuerat p̃grauatur. Si enĩ is dignꝰ sacerdocio credit᷑
cui nonactionĩs merita. sed p̃miorũ copia suffragantur: resta ut nihil
sibi inhonores aeccłasticos grauitas. nihil defendat industria: sedto tũ
auri ꝓfanꝰ amor obtineat. Et dũ uitia honor remunerat: in locũ
ultoris is qͥfortasse fuerat ulciscendꝰ adducitur: Atq hinc sacerdotes
non ꝓficere: sed ꝑire potiusiudicantur: Uulnerato nãq pas¬
tore. quis curandis ouib adhibeat medicinam: A ut qͣndo
porłin orationis cħr peo tucatͣ. isadulis s ostiũ fentidu caponi:
Maior g̾ metuendast locis illie fute calamitas: ubitales mt̃essores
do prapatrtur neglegent omittere. qo qͥd infinctu głac manis
illecti exlai co repente habitu sacerdoti i honde arripiunt
& qd dicere pudet. & graue tactie et regindi rectores: & qui

Expanded text:
verum etiam excellentiae vestrae regnum episcoporum culpa, quorum magis interverum etiam excellentiae vestrae regnum episcoporum culpa, quorum magis intercessionibus juvari debuerat, praegravatur. Si enim is dignus sacerdotio creditur, cui non actionis merita, sed praemiorum copiae suffragantur, restat ut nihil sibi in honores ecclesiasticos gravitas, nihil deauri profanus amor optineat. Et dum vitia honor remunerat, in locum ultoris is, qui fortasse fuerat ulciscendus, adducitur, atque hinc sacerdotes non proficere, sed perire potius indicantur. Vulnerato namque pastore, quis curandis ovibus adhibeat medicinam? Aut quando populum orationis clippeo tueatur, qui iaculis se hostium feriendum exponit? Major ergo metuenda est locis illis fore calamitas, ubi tales intercessonostra patitur negligenter omittere, quod quidam, instinctu gloriae inanis illecti, ex laico repente habitu, sacerdotii honorem arripiunt, et, quod dicere pudet et grave tacere est, regendi rectores, et qui
Abbreviated transcription (Latin):
Fertur symoniaca heresis quȩ pͥma contradĩ ȩccłam diabolica plan¬
atione surrepsit. & impso ortuscio telo apłicȩ ultionis ꝑcussa atq
darata est. in regni ur̃i finib dominari: cũ insacerdotib fidessit
eligenda cũ uita. Siuita de est. fides meritũ non habet: B eato iacobo
attestante qͥ ait. Eides sinc oꝑib mortua est. Quȩ enĩ oꝑa ẽẽ
ualeant sacerdotis. qͥ hono ẽ tanti sacram̃ti conuincit᷑ obtinere ꝑpͣmiũ:
Ix quare agitur ut ipsi qͦq qͥsacros ordines appetunt. ñ uitã corrigere.
non mores cõponere studeant. sed diuitias qͥb: honor sacer emitur
congregare. H inc fit etiã ut insontes & pauꝑes asacris ordinib ꝓhibiti
despectiq resiliant: &dũ innocentia pauꝑis displicet. dubiũ ñ est
qd p̃miũ illic delicta cõmendet. Quia ubi aurũ placet: & uitium
inc gͥ nonsolũ inordinatoris & ordinati animã letale uulnꝰ insigitur:

Expanded text:
Fertur symoniaca heresis, quae prima contra Dei ecclesiam diabolica plantatione surrepsit et in ipso ortu suo zelo apostolicae ultionis percussa atque damnata est, in regni vestri finibus dominari. Cum in sacerdotibus fides sit eligenda cum vita; si vita deest, fides meritum non habet, beato Iacobo attestante, qui ait: 'Fides sine operibus mortua est'. Quae enim opera esse valeant sacerdotis, qui honorem tanti sacramenti convincitur optinere per praemium? Ex qua re agitur, ut ipsi quoque, qui sacros ordines appetunt, non vitam corrigere, non mores componere studeant, sed divitias, quibus honor sacer emitur, congregare. Hinc fit etiam, ut insontes et pauperes a sacris ordinibus prohibiti despectique resiliant. Et dum innocentia pauperis diquod praemium illic delicta commendet; quia ibi aurum placet et vitium. Hinc igitur non solum in ordinatoris et ordinati animam lethale vulnus infligitur,
Abbreviated transcription (Latin):
Nãsi neglegent᷑ eaquȩ male usur pant᷑ omitimꝰ: excessꝰ uiã aliis aꝑimꝰ¬
Nterca natali ep̃o defuncto. cũ dalmatinorũ generalitas honoratũ
archidiaconẽ quẽ ipse exprbo indiaconũ conuerterat sibi
p̃ficiendũ concordit̃ elegisset: eorũq decretũ pontifex appro¬
basset: factione malchi ep̃i rectoris apłici patrimonii manuq
militari : maximꝰ multis criminib inuolutus ẽpiscopatu salonitanȩ
ciuitatis inuasit. QdGREGORIUS audiend. dalmatinis & iadertinis
ep̃is neilli manꝰ imponerent sub magna int̾minatione ꝓhibuit.

Expanded text:
Nam si negligenter ea quae male usurpantur omittimus, excessus viam aliis aNam si negligenter ea quae male usurpantur omittimus, excessus viam aliis anterea, Natali episcopo defuncto, cum Dalmatinorum generalitas Honoratum archidiaconum, quem ipse ex presbytero in diaconum converterat, sibi praeficiendum concorditer elegissent, eorumque decretum pontifex approbasset, factione Malchi episcopi, rectoris apostolici patrimonii, manuque militari Maximus multis criminibus involutus, episcopatum Salonitanae civitatis invasit. Quod Gregorius audiens, Dalmatinis et Jadertinis episcopis ne illi manus imponerent, sub magna interminatione probibuit.
Abbreviated transcription (Latin):
obhoc qͥntũ exapicib eius dioscit̾ aqͦquã sollicitatꝰ extiti.
neq asenetpio abmotus. ulterius om̃ino rescripsit im:
onsolũ innoagnus reb: GRECORIUS sollicitudinis suȩ oculos conuer¬
telutꝰ uerũ eoiamne impune p̃sumerent̃ qͣndoq maiora hoc inreb
aut impune ñconcessa tẽptantur. ꝑuenit itaq ad nõs diacones eccłȩ
catenensis calciatos campagis ꝓcedere pͣsũpsisse. Qd̃ qͥa nulli actenꝰ
ꝑtotã siciliã licuit. nisi solis tantũ modo diaconib eccłe misenensis.
qͥb: olim ap̃decessorib nr̃is nondubitatur eẽ concessũ. bene recolitis
Quia gͦ tantȩ temeritatis ausus ñ÷ leuit̃ ad tendendꝰ cũ om̃i hoc
frͣ̃nitas ur̃a subtilitate ꝑqͥrat. Et si ita sicut ad nos ꝑuenit inue̾¬
nerit: utrũasẽ uel alicuiꝰ hoc auctoritate pͣsũpserint. nob̾ subtilit̃
innotescat. Ut cognita ueritate. qͥd fieri debeat disponamus.

Expanded text:
ob hoc, quantum ex apicibus ejus dignoscitur, a quoquam sollicitatus exstitit, ob hoc, quantum ex apicibus ejus dignoscitur, a quoquam sollicitatus exstitit, neque a semetipso commotus ulterius omnino rescripsit. 8. Non solum in magnis rebus Gregorius sollicitudinis suae oculos convertebat, verum etiam ne impune praesumerentur quandoque majora, hoc in rebus aut impune non concessa tententur. Pervenit itaque ad nos, diaconos ecclesiae Catanensis calceatos campagis procedere praesumpsisse. Quod nulli hactenus per totam Siciliam licuisse, nisi solis tantummodo diaconibus ecclesiae Messanensis, quibus olim a praedecessoribus nostris non dubitatur esse concessum, bene recolitis. Quia ergo tantae temeritatis ausus non est leviter attendendus, cum omni hoc fraternitas vestra subtilitate perquirat: et si ita, sicut ad nos pervenit, invenerit, utrum a se, vel alicujus auctoritate hoc praesumpserint, nobis subtiliter innotescat, ut cognita veritate, quid fieri debeat, disponamus.
Abbreviated transcription (Latin):
gͦͥtua diligent᷑ iningilet: & cũ om̃i sollicitudine qͦt letaniȩ sollennes
ab antiqͥtate fuerint reqͥtat. Nec eas sollepnes nominando reqͥrere
studeat. sed maiores : ut ꝑhõc qd nobis p̃fatꝰ adõdatus dia conꝰ testat̾est
Et p̃dicti ioħis ep̃i fatetur epła. dũ constiterit qͣnte letaniȩ sollems
fuerint. qͦtiꝗd indui solebat inletani is pallio cognoscentes: liben¬
tissime concedamus Sed hoc ñ ab illis ꝑqͥrat. qui ab ȩccłasticis
exibent᷑: sed abaliis qͥssine fauore partis ẽẽ cognouerit. Et quȩa
sollicita indagatione reppererit: nobis subtilit᷑ indicet. ut ueri¬
tate sicut diximus cognita: fr̃is & co ep̃i nr̃i reuerentissimi mari¬
niani animos releuemus Eeuia prisca consuetudo a nr̃atibuss
subtilit inqͥsita. arauennatib ꝓbari nullomodo potuit: GlES GAI
insua sententia ꝑmansisse ꝓculdubio illud ostendit. qd neq

Expanded text:
go tua diligenter invigilet, et cum omni sollicitudine, quot litaniae solemnes go tua diligenter invigilet, et cum omni sollicitudine, quot litaniae solemnes ab antiquitate fuerint, requirat; nec eas solemnes nominando requirere studeat, sed majores: ut per hoc, quod nobis praefatus Adeodatus, diaconus, testatus est, et praedicti Joannis episcopi fatetur epistola, dum constiterit, quantae litaniae solemnes fuerint, quoties indui solebat in litaniis pallium cognoscentes, libentissime concedamus; sed hoc non ab illis perquirat, qui ab ecclesiasticis exhibentur, sed ab aliis quos sine favore partis esse cognoverit; et quae sollicita indagatione repererit, nobis subtiliter indicet: ut veritate, sicut diximus, cognita, fratris et coepiscopi nostri reverendissimi Mariniani animos relevemus. » At quia prisca consuetudo a nostratibus subtiliter inquisita, a Ravennatibus probari nullo modo potuit, Gregorium in sua sententia permansisse procul dubio illud ostendit, quod neque
Abbreviated transcription (Latin):
rentissimo fratre & co ep̃o nr̃o mariniano deusu palli i ageret:
requisitus anobis quȩ eẽt antiqua consuetudo.s espondit qđ iN
om̃ib letani is pallio rauennas ep̃s uteretur. Qb ita non esse
fecimꝰ: etdent̃ apparuit. Gedhoc asseruit: qd dicere iussus est
actemere uti p̃sumeret: scripsit nobis hanc fuisse priscam consue¬
tudinẽ. ut ciuitatis ipsius ep̃spallio inletaniis sollegnib uteretur
dõdatus uͦ p̃dictus aeccłac diaconꝰ. dũ apudnos tẽpr qͦhic fuit simi¬
liter de eiusdẽ usu pallii agere enixius studeret: uolentes cognoscere
ueritatẽ. eũ similiter quȩ cẽt consuetudo curauimus reqͥrendtim. Qui
ut credi sibimet suaderet. atq anobis ualeret qd̾ petebat exigere sub
ture iti rando testatus est antiquã consuetudinẽ fuisse. ut inquattuor
autqͥnq solleꝯnib letani is. pallio ciuitatissuȩ ep̃s uteret᷑. Exꝑienna

Expanded text:
rendissimo fratre et coepiscopo nostro Mariniano, de usu pallii ageret, rendissimo fratre et coepiscopo nostro Mariniano, de usu pallii ageret, requisitus a nobis quae esset antiqua consuetudo, respondit: quod in omnibus litaniis pallio Ravennas episcopus uteretur. Quod ita non esse, fecimus, evidenter apparuit; sed hoc asseruit, quod dicere jussus est.ac temere uti praesumeret, scripsit nobis hanc fuisse priscam consuetudinem, ut civitatis ipsius episcopus pallio in litaniis solemnibus utereturodatus vero praedictae Ecclesiae diaconus, dum apud nos tempore quo hic fuit similiter de ejusdem usu pallii agere enixius studeret, volentes cognoscere veritatem, eum similiter quae esset consuetudo curavimus requirendum. Qui, ut credi sibimet suaderet, atque a nobis valeret quod petebat exigere, sub jurejurando testatus est antiquam consuetudinem fuisse ut in quatuor aut in quinque solemnibus litaniis pallio civitatis suae episcopus uteretur. Experientia
Abbreviated transcription (Latin):
fauore ꝑsonȩ. neq cõmodo aliqͦ int᷑ ueniente testari: sed hoc scio
& ꝑmemet ipsũ cognoui. qͥa ante tẽpora ioħisqͥdẽ ep̃i. rauennas ep̃s
p̃sente apocrisiario seđis apłicȩ. illo atq illo. & illis & illis diebus.
onsuetudinẽ utendi pallio habuit. & ñ cognoui q hoc latent̃
uel absente apocrisiario usurpasset
Poc GREGORIUS ꝑ indictionẽ qͣrtã decimã. iusiurandũ p̃ceꝑat.
Qđ qͥa sicut rei exitus manifestat: deficientib testimoni is
ꝑtres continuos annos infectũ remanserat. Iterũ marinianus
siuorũ suggestione cõpulsus. usũ pallii quẽ ex consuetudine
sicut conuenerat uendicare ñ poterat. Importunitate
p̃cũ se posse recipe confidebat. Quappt eueorios in eidẽ ser¬
tentia ꝑmanꝗd. eidẽ cartulario ꝑ in dictionẽ scđam scripsit
diced. Dũ florentinꝰ rauennatis excłe diachonus. apud nos ꝓreue¬

Expanded text:
favore personae, neque commodo aliquo interveniente testari. Sed hoc scio, favore personae, neque commodo aliquo interveniente testari. Sed hoc scio, et per memetipsum cognovi, quia ante tempora Joannis quondam epispraesente apocrisiario sedis apostolicae illo atque illo, illis et illis diebus consuetudinem utendi pallio habuit: et non cognovi, quia hoc latenter vel absque apocrisiario usurpasset. » 7. Hoc Gregorius per indictionem quartam decimam jusjurandum praeceperat. Quod quia, sicut rei exitus manifestat, deficientibus testimoniis per tres continuos annos infectum remanserat, iterum Marinianus suorum suggestione compulsus, usum pallii, quem ex consuetudine sicut convenerat vendicare non poterat, importunitate precum se posse recipere confidebat. Quapropter Gregorius in eadem sententia permanens, eidem chartulario per indictionem secundam scribit, dicens: « Dum Florentius, Ravennatis ecclesiae diaconus, apud nos pro reve
Abbreviated transcription (Latin):
linaris. & tacto eiꝰ sepulchro iured̃: quȩ consuetudo ante ioħis ep̃i
tẽpora fuerit:. Quia sicut scis isdẽ uir multũ pͣsũptor extitit :¬
& multa sibi ꝑsuꝑbiã conabat᷑ arrogare: Etqͥcqͥd afideliorib uiris
&gratib iuratũ fuerit: scđ̾m indiculũ qͥ subt᷑ aqdnexus est. hoc uo¬
lumꝰ in eadẽ aeccła conseruari. Seduide. neneglegent᷑ agas. Neqͥs
fidẽ aut deuotionẽ tuã. in hac causa corrũpat E elũ enĩ tuũ scio.
ge sollicite: ita tam̃ ut p̃dicta eccła contra iusticiã nongrauetur:as
ersonis autẽ nonduas ueltres adsatis faciendu̾tͥ: sed qͣntas antiqͥores
&graunores inueneris reqͥre. Ut neq qd usus fuit antiqͥtꝰ eidẽ
aeccłae denegemꝰ. neq qͦd nouo ausu appetitũ concedamus
edom̃ia age blande. &dulcit̾: ut & actiotua districta sit & linguamitis.
IIINnATIM. ehoc corpꝰ beati apollinaris martyrismẽ ꝓnullius

Expanded text:
linaris, et tacto ejus sepulcro jurent, quae consuetudo ante Joannis episcopi linaris, et tacto ejus sepulcro jurent, quae consuetudo ante Joannis episcopi tempora fuerit: quia, sicut scis, idem vir multum praesumptor exstitit, et multa sibi per superbiam conabatur arrogare; et quidquid a fidelioribus viris et gravioribus juratum fuerit, secundum indiculum qui subter annexus est, hoc volumus in eadem ecclesia conservari. Sed vide ne negligenter agas, ne quis fidem aut devotionem tuam in hac causa corrumpat. Zelum enim tuum scio. Age sollicite, ita tamen ut praedicta ecclesia contra justitiam non gravetur; sersonas autem non duas, vel tres ad satisfaciendum tibi, sed quantas antiquiores et graviores inveneris require, ut neque quod usus fuit antiquior eidem Ecclesiae denegemus, neque quod novo ausu appetitum est concedamus. Sed omnia age blande et dulciter, ut et actio tua districta sit, et lingua mitis.Trinitatem, et hoc corpus beati Apollinaris martyris, me pro nullius
Abbreviated transcription (Latin):
scribe ᷤ Apłicȩ sedis beniuolentia & antiqͣ consuetudinis ordime
ꝓuocati: fr̃nitatituȩ quã in rauennati aeccła gubernationis
constat suscepisse officiũ. palli i usũ p̃uidimꝰ concedendũ: quo
branda. Peractis uͦ missis: id insalutatorio rursũ curabis de¬
quas ad decessorẽ tuũ ioħm exp̃ssim uti ꝑ mittimus
Eo marinianus clericorũ suorum
suggestionibus
delinitus: tam ꝑ andream
uirũ magnificũ.
quã ꝑ qͦscũq poterat restitui suȩ aeccłȩ usũ pallii flagitabat.
Quaꝓpt᷑ GAEGORIUS castorio cartulario int̾cȩt̾a scribit dicen
Tua exꝑientia nullius ꝑsonã: nullius uerba consideret. Bolũ dĩ
timorẽ & rectitudinẽ ante oculos habeat: & seniores ꝑsonas eiꝰdemq
aeccłe archidiaconẽ quẽ ñsuspioor ꝓ alt̾ius honore peiurare. &alios
antiqͥores qͥ insacris ordinib ante ioħis ep̃i tẽpora fueraN reqͥrat.
uelsiqͥ maturioress extra sacros ordines. Et ueniat ante corpꝰ sc̃i Appol¬

Expanded text:
olentia, et antiquae consuetudinis ordine provocati, fraternitati tuae, quam in Ravennati ecclesia gubernationis constat suscepisse officium, pallii usum praevidimus concedendum; quo branda. Peractis vero missis, id in salutatorio rursum curabis dequas ad decessorem tuum Joannem expressimus, uti permittimus. 6. Sed Marinianus, clericorum suorum suggestionibus delinitus, tam per Andream virum magnificum, quam per quoscumque potuerat, restitui suae ecclesiae usum pallii flagitabat. Quapropter Gregorius Castorio chartulario inter caetera scribit, dicens: « Tua experientia nullius personam, nullius verba consideret: solum Dei timorem et rae archidiaconum, quem non suspicor pro alterius honore pejerare, et alios antiquiores, qui in sacris ordinibus ante Joannis episcopi tempora fuerant, requirat, vel si qui maturiores sunt extra sacros ordines, 127 et veniant ante corpus sancti Apol
Abbreviated transcription (Latin):
nas diaconus stabat. &qͥre ubi hodie stat: Et cognoscis.
qͥa rauennatẽ aeccłam hongrare desidero. Sed ut quicumq
qͣlibet exsuꝑbia arripiat. Hocego tolerare ñ possũ. Tamen
hac derẽ iam diacono c̃stantino polim scripsi: ut ꝑom̃s qͥ sub
sole etiã tricenos & quad ragenos epõs habent reqͥrere debea
si cubi iste usus est ut inletaniis cũ palli is ambulent. Absit
quȩ suꝑitis dixi fr̃ km̃e recogita. Diemtuȩ uocationis adtende
Quas rationes desarcina giscopatꝰ readiturus es considera: & iand
illos mores notarii Uide qͥd inlingua: qͥd in actu ep̃m deceat
Esto totꝰ purus. fr̃ib tuis. Non aliud loqͥris: aliud mncorde babeas
Non appetas ultra uideri quã es: ut possis ultra ẽẽ quã uideris
CAICORIUs p̃dixerat diẽ suȩ uocationis dr̃iñ adtendit in curni
Et ante tumidꝰ crepuit: qua meruisset amictu pallii satari. Cuiꝰ

Expanded text:
nas diaconus stabat, et require ubi hodie stat: et cognosces nas diaconus stabat, et require ubi hodie stat: et cognosces quia Ravennatem ecclesiam honorare desidero. Sed ut quicumque quodlibet ex superbia arripiat, hoc ego tolerare non possum: tamen hac de re jam diacono nostro Constantinopolim scripsi, ut per omnes qui sub se etiam tricenos et quadragenos episcopos habent, requirere debeat. Et sicubi iste usus est, ut in litaniis cum palliis ambulent, absit er charissime, recogita; diem tuae vocationis attende; quas rationes de sarcina episcopatus redditurus es, considera. Emenda illos mores notarii; vide quid in lingua, quid in actu episcopum deceat. Esto totus purus fratribus tuis. Non aliud loquaris, aliud in corde habeas; nec appetas ultra videri, quam es, ut possis ultra esse, quam viderisGregorius ei praedixerat, diem suae vocationis, dum non attendit, incurrit; et ante tumidus crepuit, quam meruisset amictu pallii saturari. Cujus
Abbreviated transcription (Latin):
astutia lȩtatur: Amicis p̃sentib blanditur : deabsentib obloq̃r
turpia crimina imponit. ut effeminati: & adhiic grauit̃ hõc
aꝑtius uocentur. Post hoc accessit qđ disciplina ad uitã cleri¬
corũ custodiendã nulla est: sed tantũ modo solũ clericis suis
dñium exhibet. Ultimũ uͦ est. qd̾ tam̃ pondere elationis pͥmũ.
qͥa deusu pallii extra ȩccł̃am qd̵ tẽporib decessorũ meorũ facere¬
nũ quã p̃sũpsit: nũquã adecessorib eius pͣsũptũ est. sicut res¬
ponsales nr̃i testant᷑: excepto si reliqͥȩ conderentur. qͦd tamen
dereliqͥ is unus tantũ modo potuit inueniri qͥdiceret: meisdieb
indespectu meo cũ sũma audacia. faciebat: sed etiã frequentabat
Exqͥb om̃ib inuenio. qr honor episcopatꝰ totꝰ foras in ostensione
habui. qͣntũ scio ẽẽ districtus.
N eautẽ credas ꝙ ego aeccłamtuam in alidꝰ grauari autt munui
uolo: Recordare in missarũ ⁊ romanarũ solletniis ubi rauen.¬

Expanded text:
astutia laetatur. Amicis praesentibus blanditur, de absentibus obloquitur. turpia crimina imponit, ut effeminati, et adhuc graviter hoc apertius vocentur. Post hoc accessit quod disciplina ad vitam 739 clericorum custodiendam nulla est, sed tantummodo solum se clericis suis dominum exhibet. Ultimum vero est, quod tamen pondere elationis primum, quia de usu pallii extra ecclesiam, quod decessorum meorum tequisquam praesumpsit, nunquam a decessoribus ejus praesumptum est, sicut responsales nostri testantur, excepto nisi reliquiae conderentur: quod tamen 126 de reliquiis unus tantummodo potuit inveniri qui diceret, meis diebus in despectum meum, cum summa audacia non solum faciebat, sed etiam frequentabat. Ex quibus omnibus invenio quia honor episcopatus vestri totus foras in ostensione habui, quantum scio esse districtus. Ne autem credas, quia ego ecclesiam tuam in aliquo gravari aut minui volo, recordare in missarum Romanarum solemnibus, ubi Raven
Abbreviated transcription (Latin):
post aliqua scribep ait. Plurimi iudaicȩ religionis uiri inhac ꝓuin¬
tia cõmanentes. ac sub inde inmassiliȩ partib ꝓdiuersis negociis
ãbulantes: idntͣam ꝑ duxere noticiã: multos consistentiũ in illis
partib iudeorũ ui magis ad fonte baptismatis. quã p̃dicatione
ꝑ ductos. Nã intentũ qͥdẽ huꝰcemodi cc laude dignũ censeo. & dñ¬
nr̃i descendere dilectione ꝓfiteor: sedhanc eandẽ intentionẽ nisi
cõpetꝗs script̾ȩ sacrȩ comitet᷑ effectꝰ timeo neaut mercedis opus
exinde ñ ꝓueniat: aut iuxta aliqͥd animarũ qͦs eripi uolumus
qͥd ab sit dispendia subseq̃ntur. Dũ enĩ qͥspiã ad baptismatis

Expanded text:
post aliqua scribens, ait: « Plurimi Judaïcae religionis viri in hac provinpost aliqua scribens, ait: « Plurimi Judaïcae religionis viri in hac provincia commanentes, ac subinde in Massiliae partibus pro diversis negotiis ambulantes, ad nostram perduxere notitiam, multos consistentium in illis partibus Judaeorum vi magis ad fontem baptismatis quam praedicatione perductos. Nam intentum quidem hujuscemodi, et laude dignum censeo, et dri descendere dilectione profiteor; sed hanc eamdem intentionem, nisi competens Scripturae sacrae comitetur effectus, timeo ne aut mercedis opus exinde non proveniat, aut juxta aliquid animarum quas eripi volumus, quod absit, dispendia subsequantur. Dum enim quispiam ad baptismatis
Abbreviated transcription (Latin):
inmonasterio ꝑ manere ꝓuideat. & hanc sicut ꝓmisit mutare com¬
pellat: siuͦ nihil horũ est. nec qd̾ dã fornicationis crim̃ ꝓpt̃ qd uiro
licet uxorẽ relinquere. p̃dictã mulierẽ cõmisisse cognoueris:
ne illius conuersio uxori relicte inscło fieri possit ꝑditionis
occasio. uolumꝰ ut maritũ suũ illi etuã sitonsoratꝰ est red dere
om̃i debeas excusatione cessante. qͥl & simundana lex p̃cipit con-¬
gregationis gra itrolibet inuito soli posse coniugiũ. diuina lex
fieri ñ ꝑmitit. Eã excepta fornicitionis caula uirũ uxorẽ telinqͥte
nulla ratione c̃cedit: qr postquã copulatione coniugii uiri atq mu
lieris unũ corpꝰ efficit᷑. ñ potest exparte conuerti: & exparte inscł̃o
remanere. I isdeorũ ꝑfidiã rationib magis quã uiolenti is excutere.
CANORIUS decetabat. Quappt᷑ uirgilio & theodoro ep̃is galliarum

Expanded text:
in monasterio permanere provideat, et hanc sicut promisit mutare comin monasterio permanere provideat, et hanc sicut promisit mutare compellat. Si vero nihil horum est, nec quoddam fornicationis crimen propter quod viro licet uxorem relinquere, praedictam mulierem commisisse cognoveris, ne illius conversio uxori relictae in saeculo fieri possit perditionis occasio, volumus ut maritum suum illi, vel si jam tonsuratus est, reddere omnino debeas excusatione cessante. Quia etsi mundana lex praecipit conversationis gratia utrolibet invito solvi posse conjugium, divina lex fieri non permittit. Nam excepta fornicationis causa virum uxorem relinquere nulla ratione concedit. Quia postqulieris unum corpus efficitur, non potest ex parte converti, et ex parte in saeculo remanere. » 42. Judaeorum perfidiam rationibus magis quam violentiis excutere Gregorius decertabat. Quapropter Virgilio et Theodoro, episcopis Galliarum,
Abbreviated transcription (Latin):
adnos qd̾ supͣ scriptꝰ felix ȩugli diaconitui filiã stupro deceꝑit. Qdsi
uerũ÷: quã uis graui eã delege plena plectendꝰ: nostam̃ aliqͣ tenus
legis duriciã mollientes: Huiuscẽmodi disponendo ĩdest ut autquã
stuprauit uxorẽ habeat. aut certe si re nuendũ putauerti: distric¬
cius accorꝑalit̃ castigatꝰ ⁊ ex cõmunicatusq inmonasterio inqͦ poenitentiã
ꝑagat retrudat᷑: Deqͦ ei nulla sit egrediendi sine nr̃a p̃ceptione
licentia. Viaum sine uxoris ꝓpͥe uoluntate c̃uersũ. etiã sifuisset
iam tonsoratus: GREGORIUS uxori reddi iubebat. Qua ꝓp̃t adriano
suũ contra uoluntatẽ suã in monasterio urbici abbatis ẽe cͣuersũ
dqͥa ad eius aẽ abb̃is culpã & inuidiã ñ ÷ dubiũ ꝑtinere : exꝑientiȩ
tuȩ p̃cipimꝰ ut diligenti inqͥsitione discutiat. neforte cũeiꝰ uolun¬
tate c̃uers sit: uel ipsa sẽ mutare ꝓmiserit. & sihõc reꝑit: & illũ

Expanded text:
os tuus Evangeli diaconi tui filiam stupro deceperit. Quod si verum est, quamvis gravi esset de lege poena puniendus nos tamen aliquatenus legis duritiam mollientes, decernimus hujuscemodi disponendo, id est, ut aut quam stupravit uxorem habeat, aut certe si renuendum putaverit, districtus ac corporaliter castigatus, excommunicatusque, in monasterium in quo poenitentiam peragat retrudatur, de quo ei nulla sit egrediendi sine nostra praeceptione licentia. » 41. Virum sine uxoris propriae voluntate conversum, etiamsi fuisset jam tonsuratus, Gregorius uxori reddi jubebat. Quapropter Hadriano, suum contra voluntatem suam in monasterio urbici abbatis esse conversum. Quod quia ad ejusdem abbatis culpam et invidiam non est dubium pertinere, experientiae tuae praecipimus ut diligenti inquisitione discretiat, ne forte cum ejus voluntate conversus sit, vel ipsa se mutare promiserit. Et si hoc repererit, et illum
Abbreviated transcription (Latin):
felicit̾ dirigeret. E. uoluto aut̃ tẽprͣ. cũ iã dispensatio diuina ꝑ eũ
plures lucrandos decerneret: audita fama beati Sỹdonii uirdĩ
leut fredꝰ rothomagensẽ urbẽ ꝓtinꝰ aduenit. tibi.p̃dictꝰ homodĩ
Sydonius hib̾nia B̾rittanniȩ insula ortus: uirtutũ splendorȩ uene¬¬
rabilis habebatur. Post quã aut̃ uenerabilis uirdĩ leut. fredꝰ uera ẽẽ
coꝓbauit quȩ fama adeũ detulerat. homini dĩ artuisse coniunxit.
&e pordinẽ uoluntatis suȩ p̃atefecit archanũ. Satisq abeo inre¬
qulari tramite. ac̃ monestica conuersatione ed octꝰ: habitu corporis
immutatis. accepit signũcapitis q̃ milides xp̃i apopulari coctu
discernunt᷑: & sub ipso patre uͭ ie ipse construix̃ omnẽ obediente ȩ
disciplinã seruaturũ scigᷤ scriptũ. Obedire magis placet dõ quam
uictimȩ : & auscultare magis. quã auferre adipẽ pacificoꝵ E. t sa¬

Expanded text:
feliciter dirigeret. 8. Evoluto autem tempore, cum iam dispensatio divina per eum feliciter dirigeret. 8. Evoluto autem tempore, cum iam dispensatio divina per eum plures lucrandos decerneret, audita fama beati Sydonii, vir Dei Leutfredus Rotomagensem urbem protinus advenit, ubi praedictus homo Dei Sydonius, Hibernia Brittaniae insula ortus, virtutum splendore venerabilis habebatur. Postquam autem venerabilis vir Dei Leutfredus vera esse comprobavit, quae fama ad eum detulerat, homini Dei artius se coniuncxit et per ordinem voluntatis suae. patefecit archanum; satisque ab eo in regulari tramite ac monastica conversatione edoctus, habitu corporis inmutatus, accepit signum capitis, quo milites Christi a populari coetu discernuntur, et sub ipso patre voto se ipse constrinxit, omnem oboedientiae disciplinam servaturum, sciens scriptum: Oboedire magis placet Deo quam victimae et auscultare magis quam offerre adipem pacificorum: et Sa
Abbreviated transcription (Latin):
ad monasteriolũ: qd uocat᷑ uulgo uarenna. Cũq caritate se illic ha¬
bitantes aliqͣntũ tẽporis detinere uellent: nullo modo adqͥeuit. quia
feminarũ habitaculũ erat. E gressus itaq petiuit locũ qͥ dicitur
salliatus. ubi dĩ hominẽ Bertrannũ in uenit: cuiꝰ ifreb diuinis
indefessa m̃tis agilitas ferbatur. Q dũ sermone mudio inuicẽ de
sp̃ualib agerent: uisũ est eis ut aspectib hominũ se subducerent. &¬
quasi catena colligati intra claustra domꝰ usq adfinẽ uite in hymnis
a p̃cib ꝑmanerent S ed uir dm̃ Bertrannꝰ relictis om̃ib quȩ habuit:
pegre ꝓfecꝰtꝰ est. Deuotꝰ uͦ milesdnĩ leut fredꝰ incȩptis ꝑsisten.
ibidẽ seuelut inspecu retrusit. Ibi die noctuq orationib & uigilus
intentus. fonte lacrimarũ ora suffusus: pietati om̃pis seipsũ cõ¬
mendabat. ut ipse inqͦsꝑabat intentionẽ & opꝰsuũ usq infinem

Expanded text:
ad monasteriolum, quod vocatur vulgo Varenna. Cumque caritate se illic habitantes aliquantum temporis detinere vellent, nullo modo adquievit, quia feminarum habitaculum illud erat. Egressus itaque petivit locum, qui dicitur Calliatus, ubi Dei hominem Bertramnum invenit, cuius in rebus divinis indefessa mentis agilitas ferebatur. Qui dum sermone mutuo invicem de spiritalibus agerent, visum est eis, ut aspectibus hominum se subducerent, et quasi catena conligati, intra claustra domus usque ad finem vitae in hymnis et precibus permanerent. Sed vir Domini Bertramnus, relictis Omnibus quae habuit, peregre profectus est; devotus vero miles Domini Leutfredus, in ceptis persistens, ibidem se velut in specum retrusit. Ibi die noctuque orationibus et vigiliis intentus, fonte lacrimarum ora suffusus, pietati omnipotentis se ipsum commendabat, ut ipse, in quo sperabat, intentionem et opus suum usque in finem
Abbreviated transcription (Latin):
inueniret qͥ sibi satis faceret ad om̃ia quȩquerebat: quã citissime loco
recessit. & ad urbẽ carnotensẽ quȩ inuicino erat conuolauit: ubi
diuersorũ studiorũ doctrinã ab undare cognouerat. Q cũ ꝑuenisset.
uuuante sẽ xpͣigra ita adplenũ eruditus est: ut om̃s eu cũ attendunt

Expanded text:
inveniret, qui sibi satisfaceret ad omnia quae quaerebat, quam citissime loco inveniret, qui sibi satisfaceret ad omnia quae quaerebat, quam citissime loco recessit et ad urbem Carnotensem quae in vicino erat convolavit, ubi diversorum studiorum doctrinam abundare cognoverat. Quo cum pervenisset, iuvante se Christi gratia, ita ad plenum eruditus est, ut omnes eum, cum adtendunt,
Abbreviated transcription (Latin):
manũ suã in aratrũ. & respicies retro: aptꝰ÷ regnodĩ. Nãq p̾stquã
om̃inoest si abeiꝰ nunc militia ad carnis & sanguinis transeã ami¬
citias. p̃serti cũ ipsedicat. qͥ amat patrẽ aut matrẽ plusquã me.
non ÷ me dignus. Et siqͥs uenit admẽ & ñ odit ptrẽ suu̾ aut ma¬
trẽ. aut uxorẽ aut filios. aut fr̃s aut sorores. adhac autẽ & animã
suã: ñ potist m̃s eẽ discipłi. Tali ac tanto pondere dictorũ uicti parentes.
cũ resistere ñ possent: in ꝓpositosuo eũ manere passisunt. Illisq
abscedentib. coepto oꝑi magis ac magis insistere cȩpit̾. qͦusq om̃ib: sodalib
transcensis. magistrũ qͦq suũ eͥ perare uideret᷑. C.ũq om̃ia epotasset
inqͥb: idonei doctores erant qͦs in eodẽ uico inuenerat: ad aliũ uicũ
cui condatꝰ uocabulũ est: festinꝰ migrauit. Sed cũnec ibi uirum

Expanded text:
manum suam in aratrum et aspiciens retro, aptus est regno Dei. Nam postquam manum suam in aratrum et aspiciens retro, aptus est regno Dei. Nam postquam omnino est, si ab eius nunc militia ad carnis et sanguinis transeam amicitias, praesertim cum ipse dicat: Qui amat patrem aut matrem plus quam me, non est me dignus, et: Si quis venit ad me et non odit patrem suum aut matrem aut uxorem aut filios aut fratres aut sorores, adhuc autem et animam suam, non potest meus esse discipulus'. Tali ac tanto pondere dictorum victi parentes, cum resistere non possent, in proposito suo eum manere passi sunt. Illisque abscedentibus, coepto operi magis ac magis insistere coepit, quousque, omnibus sodalibus transcensis, magistrum quoque suum aequiperare videretur. 3. Cumque omnia epotasset, in quibus idonei doctores eraat, quos in eodem vico invenerat, ad alium vicum, cui Condatus vocabulum est, festinus migravit. Sed cum nec ibi virum
Abbreviated transcription (Latin):
loci reqͥ escit. Ueniesq ad locũ. ȩdituũ domꝰdĩ allocutꝰ: uoluntatis
suȩ intentionẽ reserauit Atille libent᷑ audies: unanimo affectu
tractauit. E tqͥa m̃te sincerꝰ & corpore pulcher ẽẽt: fr̾na dilectione
ei ministrare curauit. Ut aut̃ magistrũ repꝑit qͥ sibi operã inlitte¬
rarũ eruditione impenderet: cũ docum̃to linguę morũ ꝓbitate
cȩpit ante ire. Interea cũ ibidẽ diuttius moraretur. parentes qͦs
reliquerat absentiã eiꝰ grauit̃ ferentes: & in exteris regionib
ad aliquã heremi uastitatẽ ꝓfugisse credentes. mox cȩper
circũ ire loca diuersa: si forsitan eũ alicubi reꝑire possent.
Etcũ dies & noctes inꝗͣrendo ed agerent: in memorato loco in uen¬
tusest. Cũq ei uehem̃tius instarent ut parentũ dolorẽ reu̾sione
sua releuare debuisset: eu̾głica uoce resp̾dit. Nemo inqͥt mitted

Expanded text:
loci, requiescit, veniensque ad locum, aedituum domus Dei allocutus, voluntatis loci, requiescit, veniensque ad locum, aedituum domus Dei allocutus, voluntatis suae intentionem reseravit. At ille libenter eum audiens, unanimo affectu tractavit, et quia mente sincerus et corpore pulcher esset, fraterna dilectione ei ministrare curavit. Ut autem magistrum repperit, qui sibi operam in litterarum eruditione impenderet, cum documento linguae morum probitate coepit alios anteire. 2. Interea cum ibidem diutius moraretur, parentes quos reliquerat absentiam eius graviter ferentes et in exteris regionibus ad aliquam heremi vastitatem profugisse credentes, mox ceperunt circuire loca diversa, si forsitan eum alicubi repperire possent. Et cum dies et noctes in quaerendo eo agerent, in memorato loco inventus est. Cumque ei vehementius instarent, ut parentum dolorem reversione sua relevare debuisset, euangelica voce respondit: 'Nemo', inquit, 'mittens
Abbreviated transcription (Latin):
part̃ quȩ relatione maiorũ nobis cõꝑtas̃ en arranda suscepimus
EX ELICIT PROLOG
ITUS ICrIO LIUT FEIDUS infragallias pagti ebroicensꝗ̧ exortꝰ et.
sanguinis nobilitate conspicuus. parentib xp̃ianissimis natus:
hic in adolescentia sua cũ inuana huiꝰ mundigła excrescere posset. tota
puerulus diuino spũ tactꝰ estuabat animo: assiduc parentes dẽpcaa.
ut accessũ posset hab̾e adaliquẽ locũ ubi exercitia litterarũ inscolis
ñ posse ab sentiã suftinere: puer ille deuotꝰ occasionẽ inuenit qua id
qđ desiderabat ꝑficeret Petiuit nãq apatre. ut liceret sibi cognatos
& adfinessuos uisitare : qͥincastro ebroicensȩ morabant᷑. Cũq uisio¬
nis mutuȩ & allocutionis eis impendisset officiũ: cͣtinuo ad ppͥa reuor¬
teretur. Postquã itaq obtinuit qd̾ poscebat. asub urbi ũ p̾fatȩ ciui¬

Expanded text:
partimque relatione maiorum nobis comperta sunt, enarranda suscepimus. partimque relatione maiorum nobis comperta sunt, enarranda suscepimus. EXPLICIT PROLOGUS. tus vir Leutfredus infra Gallias pago Ebrocensi exortus est, sanguinis nobilitate conspicuus, parentibus christianissimis natus. Hic in adolescentia sua, cum in vana mundi huius gloria excrescere posset, totam puerulus, divino spiritu tactus, aestuabat animo, assidue parentes deprecans, nt accessum posset habere ad aliquem locum, ubi exercitia litterarum in scolisnon posse absentiam sustinere, puer ille Deo devotus occasionem invenit, qua id quod desiderabat perficeret. Petivit namque a patre, ut liceret sibi cognatos et adfines suos visitare, qui in castro Ebrocensi morabantur, cumque visionis mutuae et adlocutionis eis impendisset officium, continuo ad propriamreverteretur. Postquam itaque obtinuit quod poscebat, ad suburbanum praefatae civi
Abbreviated transcription (Latin):
uidere ꝓmeruit quãgłosus dñsñr in sc̃issuis. mirabilis inmaistate:
facies ꝓdigia. totis uirib ad inuestigandã uenerabiliũ uiroꝵ uitã
accingit᷑: ut in eis ille laudet᷑ qͥmunere grãe suȩ eos ad tantã głam¬
ꝓuęx̾. ut anͥmas audientiũ imbre uerbi dĩ irrigarent. & coporalib
dño dr̃ Inlumine iaculatua ibuã: infulgore armorũtuorũ Fulgor
ñãq armorũ est : claritas miraculorũ. Armisqͥppe nos tuemur:
iaculis aduersa destruimꝰ. Armagͦ cũ iaculissunt: mitacula cũ p̃dica¬
mentis. Sc̃i enĩ uirĩ uerb̾ suis qͣsi qͥbusdã iaculis cordi aduersantiũ
trans fig̃t. Armis aut̃ id÷ miraculis semet ipsos tuent᷑: ut &qͣntũ
sint audiendi sonaas ꝑ impetũ iaculorũ. &qͣntu̾̃sint reuerendi osten¬
dant ꝑ arma mitaculorũ. Tandẽ gͥ oꝑamagnidĩ ꝓnuntiantes: ꝓponamꝰ¬
sedẽ p̃ꝑauit: ccdeipso loqͥ instituamꝰ. C uiꝰ &sifacta ꝓseqͥ ñ sumꝰ idonei:

Expanded text:
uam gloriosus Dominus noster in sanctis suis, mirabilis in maiestate, faciens prodigia, totis viribus ad investigandam venerabilium virorum vitam accingitur, ut in eis ille laudetur, qui munere gratiae suae eos ad tantam get animas audientium imbre verbi Dei inrigarent et corporalibus ophetam Domino dicitur: In lumine iacula tua ibunt, in fulgore armorum tuorum. Fulgor namque armorum est claritas miraculorum. Armis quippe nos tuemur, iaculis adversa destruimus; arma ergo cum iaculis sunt miracula cum praedicamentis. Sancti enim viri verbis suis quasi quibusdam iaculis corda adversantium transfigunt; armis autem, id est miraculis, semet ipsos tuentur, ut et, quantum sint audiendi, sonent per impetum iaculorum et, quantum sint reverendi, ostendant per arma miraculorum. Tandem igitur opera magni Dei pronsedem praeparavit, et de ipso loqui instituamus. Cuius etsi facta prosequi non sumus idonei,
Abbreviated transcription (Latin):
laico habitu detineret᷑. opus tãm ueri monachi assidue dño ꝑsoluebat.
Per nox inuigilus & oratione ꝑscuerap̾. In ie iuniis ꝓmptꝰ: in elemosi¬

Expanded text:
laico habitu detineretur, opus tamen veri monachi assidue Domino persolvebat, laico habitu detineretur, opus tamen veri monachi assidue Domino persolvebat, pernox in vigiliis et oratione perseverans, in ieiuniis promptus, in elemosi