comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
unum fuit abripa per preruptum eoq neglectum hostium custodie saxin
incapitolium euadit. & ad magistratum ductus. mandata ex̾citus edit acce-
pitq ab comitiis curiatis ut reuocatus de exilio iussu ppłi. Camillus dictator
templo diceret᷑ militesq hrent imꝑatorem quem uellent. Eadem digressus
tus ueios contendit. Missiq ardeam legati ad Camillom ueios eum p̾luxere
ꝙ magis credere libet non p̾us profectus ab ardea ꝗ̃ comperit legem latan
quod necꝰ iiussu ppłi mutari finib posset. nec nisi dictator dictus. auspitia
inex̾citu hr̃e: lex curiata lata est: dictatorq absens dictus

Expanded text:
proximum fuit a ripa, per praeruptum eoque neglectum hostium custodiae saxum proximum fuit a ripa, per praeruptum eoque neglectum hostium custodiae saxum in Capitolium euadit, et ad magistratus ductus mandata exercitus edit. accepto inde senatus consulto uti comitiis curiatis reuocatus de exsilio iussu populi Camillus dictator extemplo diceretur militesque haberent imperatorem quem uellent, eadem degressus nuntius Ueios contendit; missique Ardeam legati ad Camillum Ueios eum perduxere, quod magis credere libet, non prius profectum ab Ardea quam compererit legem latam, quod nec iniussu populi mutari finibus posset nec nisi dictator dictus auspicia in exercitu habere—lex curiata lata est dictatorque absens dictus
Abbreviated transcription (Latin):
eis interim non animi tantum in dies. sed etiam uires crescebant nec romanis
lum eo conuenientib exagris qui ap̃lio aduso aut clade ceͣpte urbis palat
fuerant sed etiam ex latio uoluntariis confluentib ut inꝑte p̃de ee̾nt. Matu¬
rum iam uidebatur repeti patriã erripiq ex hostium manib sed corpori uali¬
dinario deerat. locus ille admonebat camilli & iagna pars militũ erat q
cluctu auspitioq eius res prospere gesserat. Ceditius negare se comisirũ casi¬
bus aut deorum aut hominum quicq̃ impium finiret potuisqͣ ip̃e memor or¬
inis sui posceret imꝑatorem. Consensu omnium placuit ab ardea Camilli
arciri sed antea consulto senatu qui rome e̾ẽt adeo regebat omnia pudor
scriminaq rerum prope pditis rebus seruabant. Ingenti piculo transeuno
ꝑ hostium custodias erat. Ad eam rem pontius cominnis impiger iuuenis ope¬
ram pollicitus in cubans cortici secundo tiberi adurbem defertur. Inde qua

Expanded text:
is interim non animi tantum in dies sed etiam uires crescebant. nec Romanis solum eo conuenientibus ex agris qui aut proelio aduerso aut clade captae urbis palati fuerant, sed etiam ex Latio uoluntariis confluentibus ut in parte praedae essent, maturum iam uidebatur repeti patriam eripique ex hostium manibus; sed corpori ualido caput deerat. locus ipse admonebat Camilli, et magna pars militum erat qui ductu auspicioque eius res prospere gesserant; et Caedicius negare se commissurum cur sibi aut deorum aut hominum quisquam imperium finiret potius quam ipse memor ordinis sui posceret imperatorem. consensu omnium placuit ab Ardea Camillum acciri, sed antea consulto senatu qui Romae esset: adeo regebat omnia pudor discriminaque rerum prope perditis rebus seruabant. ingenti periculo transeundum per hostium custodias erat. ad eam rem Pontius Cominus impiger iuuenis operam pollicitus, incubans cortici secundo Tiberi ad urbem defertur. inde qua
Abbreviated transcription (Latin):
faustum atq felix mittant sospites breui inpatriam ad parentes restituant. In
sum misse pretes. infelici uia dextro iano porte carmentalis prouecti a
cremeram flumen perueniunt. Is oportunus uisus locus comuniendo p̃sidio

Expanded text:
faustum atque felix mittant, sospites breui in patriam ad parentes restituant. in faustum atque felix mittant, sospites breui in patriam ad parentes restituant. in cassum missae preces. infelici uia, dextro iano portae Carmentalis, profecti ad Cremeram flumen perueniunt. is opportunus uisus locus communiendo praesidio
Abbreviated transcription (Latin):
fabii postera die arma capiunt. quo iu
niunt. Consul paludatus egrediens inuestibulo gentem omnem suam ĩstructo
agnime uidet. Acceptus ininedium signa ferri iubet. Nusꝗ̃ exercitus. neq
minor nũo neq clarior fama. & ad miratione hominum perurbem intessit
Sex & cccͥ milites omnes patritii. omnes unius gentis quorum neminẽ ducẽ
sperneret egreguis quibus libet tp̃ribus senatus ibant unius familie uirib ueiẽti
ppło pestem minitantes. Sequabat᷑ eos turba alia prapria cognatorum sod aliũq
inhil medium nec sp̃ẽ nec curã sed in mensa omnia uoluentium aĩo. alia pu aͣ
solicitudine excitata ex furore & ad miratione stupens ire fortes ire feli
iubent. Inceptis euentus pares reddere consulatus inde trumphos omnia p̃¬
mia abse omnes honores sperare. Pretereuntibus capitolium arcemq & alia
a quicquid deorum occulis quicquid aĩo occurrerit p̃cant ut illud agm̃

Expanded text:
Fabii postera die arma capiunt; quo iussi erant conueniunt. consul paludatus egrediens in uestibulo gentem omnem suam instructo agmine uidet; acceptus in medium signa ferri iubet. nunquam exercitus neque minor numero neque clarior fama et admiratione hominum per urbem incessit. sex et trecenti milites, omnes patricii, omnes unius gentis, quorum neminem ducem sperneres, egregius quibuslibet temporibus senatus, ibant, unius familiae uiribus Ueienti populo pestem minitantes. sequebatur turba propria alia cognatorum sodaliumque, nihil medium, nec spem nec curam, sed immensa omnia uoluentium animo, alia publica sollicitudine excitata, fauore et admiratione stupens. ire fortes, ire felices iubent, inceptis euentus pares reddere; consulatus inde ac triumphos, omnia praemia ab se, omnes honores sperare. praetereuntibus Capitolium arcemque et alia templa, quidquid deorum oculis, quidquid animo occurrit, precantur ut illud agmen
Abbreviated transcription (Latin):
Cum prope continuato agmine irent pregressus tullius ad
caput ferentinum ut quisq eueniret: primores eorum extipiens querendo in¬
dignandoq & cos ip̃os sedulo audientes secunda ire u̾ba & ꝑeos multitudi-¬
nem aliam in subiectum uie campum deduxit. Ibi in concionis modum ora¬
inquit obliuiscamini alia hodiernam hanc contumeliam quo tandem aio
feretis: qui ꝑnrãm ignominam ludos cõmisere: an non sensistis triumphatũ
odie deuobis eẽ: uoi omnibus cuiibus ꝑegrinis tot finitimis p̃płis specta
abeuntes fuisse: ur̃as coniuges ur̃os liberos traductos per ora hominum.
quid eos qui audiuere uocemꝰ preconis quid qui uos iudere inde abeuntes ꝗd
eq qui huic ignominioso agmini fuere obiiii existimasse putatis : nisi aliqđ
profecto nefas e̾ẽ : quo si intersimus spectaculo uiolaturi simus. Ludos piacu¬
umq merituri. Ideo uos absedere piorum cetu concilioq abigi quid de in¬
iam illud non succurrit uiuere nos ꝙ maturauimus proficisti. si hec profectio

Expanded text:
cum prope continuato agmine irent, praegressus Tullius ad caput Ferentinum, ut quisque ueniret, primores eorum excipiens querendo indignandoque, et eos ipsos, sedulo audientes secunda irae uerba, et per eos multitudinem aliam in subiectum uiae campum deduxit. ibi in contionis modum oratio, hodiernam hanc contumeliam quo tandem animo fertis, qua per nostram ignominiam ludos commisere? an non sensistis triumphatum hodie de uobis esse? uos omnibus, ciuibus, peregrinis, tot finitimis populis, spectaculo abeuntes fuisse? uestras coniuges, uestros liberos traductos per ora hominum? quid eos qui audiuere uocem praeconis, quid, qui nos uidere abeuntes, quid eos qui huic ignominioso agmini fuere obuii, existimasse putatis nisi aliquod profecto nefas esse quo, si intersimus spectaculo, uiolaturi simus ludos piaculumque merituri; ideo nos ab sede piorum, coetu concilioqde? illud non succurrit, vivere nos quod maturarimus proficisci? si hoc profectio
Abbreviated transcription (Latin):
tia obsederant. hii ferre agẽ etiam plebem plebisq res. cum fortuna q̃ qꝗd
cupitum. foret potentioris eẽt. etiam ne tergo quidem abstinebatur. uirgis
edi. alii securi subici: & ne gratuita crudelitas e̾e̾t. bonorum donatio se
diñ supplitium: hac mercede iuuentus nobis corrupta non modo non ire ob¬
uiam. inurie sed propalam licentiam suam malle q̃ omnium libertatem.

Expanded text:
nalia obsederant; hi ferre agere plebem plebisque res, cum fortuna, qua quidquid nalia obsederant; hi ferre agere plebem plebisque res, cum fortuna, qua quidquid cupitum foret, potentioris esset. et iam ne tergo quidem abstinebatur; uirgis caedi, alii securi subici; et, ne gratuita crudelitas esset, bonorum donatio sequi domini supplicium. hac mercede iuuentus nobilis corrupta non modo non ire obuiam iniuriae, sed propalam licentiam suam malle quam omnium libertatem.
Abbreviated transcription (Latin):
optinerent impium¬
legum adiectis ad x. Circum spectare tum patriciorum uultus plebi: & inde
irtatis captare auram unde seruitutem tunendo in eum statum rem p
aduexerant. Primores patrum odisse decemuiros. odisse plebem nec probare
que fierent & credere haud indignis accidere auide ineundo ad libertatẽ
iseruitutem elapsos iuuare nolle cumulare quoq iniurias. ut tedio pñtu
consules duo tandem & status pristinus rerum indesiderium ueniant. Iam &
processerat pars maior anni & due tabule legam ad prioris anni decem ta¬
ulas erant adiecte nec quicq̃ iam superat. si ee quoq leges centuriatis c¬
tiis plate e̾e̾nt cur eo magistratu rei pu. opus e̾e̾t expectabat ꝗͣ mox consa¬
libus creandis comitia dicerentur. Id modo plebem agitabat quonam modo
qui pͥmo tribunitios ppłares hommes quia id ppłare hebatur circumse obstẽ¬
erant plebi. patriciis iuuenibus scepserant lata. eorum caterue & tnbu¬

Expanded text:
obtinerent imperium. circumspectare tum patriciorum uoltus plebeii et inde libertatis captare auram, unde seruitutem timendo in eum statum rem publicam adduxerant. primores patrum odisse decemuiros, odisse plebem; nec probare quae fierent, et credere haud indignis accidere; auide ruendo ad libertatem in seruitutem elapsos iuuare nolle; cumulari quoque iniurias, ut taedio praesentium consules duo tandem et status pristinus rerum in desiderium ueniant. iam et processerat pars maior anni et duae tabulae legum ad prioris anni decem tabulas erant adiectae, nec quicquam iam supererat, si eae quoque leges centuriatis comitiis perlatae essent, cur eo magistratu rei publicae opus esset. exspectabant quam mox consulibus creandis comitia edicerentur; id modo plebes agitabat quonam modo qui primo tribunicios homines, quia id populare habebatur, circum se ostentauerant plebi, patriciis iuuenibus saepserant latera. eorum cateruae tribu
Abbreviated transcription (Latin):
Cum de legi¬
bus conuenirent de latore tm̃ discreparẽt missi legati athenas Sp postumius
albus A Mamlius .p. Sulpitius Camericius. Iussiq inclitas leges solonis descri¬
ere. & aliarum gretie ciuitatum instituta mores uraq nosc̾ẽ. Ab extern
lis quietus annus fuit. Quietior insequens. P. Curiatio. & sp. Quintilio consulib
ꝑpetuo scilentio tribunorum: quod pͥmo legatorum qui athenas ierant. & legum
pegrinarum expectatio p̃buit

Expanded text:
cum de legibus conueniret, de latore tantum discreparet, missi legati Athenas Sp. Postumius Albus A. Manlius P. Sulpicius Camerinus , iussique inclitas leges Solonis describere et aliarum Graeciae ciuitatium instituta mores iuraque noscere. ab externis bellis quietus annus fuit, quietior insequens P. Curiatio et Sex. Quinctilio consulibus, perpetuo silentio tribunorum, quod primo legatorum qui Athenas ierant legumque peregrinarum exspectatio praebuit
Abbreviated transcription (Latin):
Haec cum haud falsa
memorantem ingenti consensu pplus ro. regnare iussit. Ergo uirum getera
gregium secuta quam inpetendo habuerat etiam regnantem ambitio ẽ
minus regni sui firmandi ꝗ̃ augende rei puͭ ͤ memor. Centum patres legit
qui deinde minorum gentium sunt appellati factio haud dubia regis. cuiꝰ¬
benefitio incuriam uenerant. Bellum primum cum latinis gessit & oppidum
ibi apidas ui cepit. predaq inde maiore ꝗͣ ꝗͣta pelli fama fuerat reuecta lu¬
dos oppulentius instructusq ꝗ̃ priores reges fecit. Tum pͥmum circo qui nunc
maximus dicitur designatus est locus. Loca diuisa. patribus equitibusq ubi spe¬
& acula sibi quisq facerent. fori appellati. Spectauere furtis duodenos a terra
t acula alta sustinentibus pedes. Ludicrum fuit equi pugillesq exetru
maxime acciti. solẽnes deinde anui mansere. Ludi romani magniq uarie
appellati. ab eodem rege &x circa forum priuatis edificanda sunt diuusa loca
porticus taberneq facte.

Expanded text:
haec eum haud falsa memorantem ingenti consensu populus Romanus regnare iussit. ergo uirum cetera egregium secuta, quam in petendo habuerat, etiam regnantem ambitio est; nec minus regni sui firmandi quam augendae rei publicae memor centum qui deinde minorum gentium sunt appellati, factio haud dubia regis cuiubeneficio in curiam uenerant. bellum primum cum Latinis gessit et oppidum ibi Apiolas ui cepit; praedaque inde maiore quam quanta belli fama fuerat reuecta ludos opulentius instructiusque quam priores reges fecit. tum primum circo qui nunc maximus dicitur designatus locus est. loca diuisa patribus equitibusque ubi spectacula sibi quisque facerent; fori appellati; spectauere furcis duodenos ab terra spectacula alta sustinentibus pedes. ludicrum fuit equi pugilesque ex Etruria maxime acciti. sollemnes deinde annui mansere ludi, Romani magnique uarie appellati. ab eodem rege et circa forum priuatis aedificanda diuisa sunt loca; porticus tabernaeque factae.
Abbreviated transcription (Latin):
elatus orientẽ petit. Hactenus quiete utrĩq stationes fuere. postq̃ spoliare
corpus çesi hostis tribunus cepit ne galli statione se tenerent & romanorum
cursus ad uitorem etiam otior fuit. ibi circa iacentis galli corpus cõtracto
tertam̃ie pugna atrox citat᷑. Iam non manipulis proximarum statio
sed legionib utrinq effusis res gerit᷑ Camillus letatum militẽ uictoria
tͥbuni letum tam pñtib ac secũdis diis ire in prelium iubet ostentansq
in signem spoliis tribunum hunc imitare miles aiebat. & circa iacentem
ducem sterne gallorum cateruas. dii omnes illi affãe pugne depugnatum¬
est haud quaꝗͣ certamine ambiguo cum gallis. adeo duorum militũ euẽ¬
iectum telli ueniret terga u̾tit pͥmo ꝑuolscos falernũq agrum dissipati
sunt in apuliam ac mare inferum petierunt

Expanded text:
elatus orientem petit. hactenus quietae utrimque stationes fuere; postquam spoliare elatus orientem petit. hactenus quietae utrimque stationes fuere; postquam spoliare corpus caesi hostis tribunus coepit, nec Galli se statione tenuerunt et Romanorum cursus ad uictorem etiam ocior fuit. ibi circa iacentis Galli corpus contracto certamine pugna atrox concitatur. iam non manipulis proximarum stationum sed legionibus utrimque effusis res geritur. Camillus laetum militem uictoria tribuni, laetum tam praesentibus ac secundis dis ire in proelium iubet; ostentansque insignem spoliis tribunum, 'hunc imitare, miles' aiebat, 'et circa iacentem ducem sterne Gallorum cateruas.' di hominesque illi adfuere pugnae depugnatumque haudquaquam certamine ambiguo cum Gallis est; adeo duorum militum eueniectum teli ueniret, terga uertit. primo per Uolscos Falernumque agrum dissipati sunt; inde Apuliam ac mare inferum petierunt
Abbreviated transcription (Latin):
atrox & dissipatio &discessus. Ubi cum stationib quietis tempꝰ
tererent gallus ꝓcessit magnitudine atq armis insignis. quatiensq scutã
hasta cum silentium fecisset conuocat per interpretem unum ex romanis
secum ferro decernat. Merat Ualerius tribunus militie adolescẽs qui
haud indigniorem eo decore se ꝗ̃ ł manlium ratus prius sciscitatus consu-¬
lis uoluntatem in medium armatus processit. minus insigne certamẽ hu-¬
ium omine incerpoĩto deorã factũ. namq conserenti iam manũ rom̃
coruus repente ingalea consedit in hostem u̾sus. Quod pͥmo ut auguriũ
celo missum letus acregit tribunus p̾catus deinde si duus si diua eẽt qui
sibi p̃petem misisset uolens ꝓpitius ade̾e̾ dictu mirabile tenuit non sc
ales captam sedem semel sed quotienscũq certamine initum ẽ leuans se ales
oculosq hostis rostro appetiit & unguib donec territum ꝓdigii talis iusu ocu¬
lisq simul ac mente rurbatam ualerius obtruncat. coruus ex conspe

Expanded text:
atiuis delegit. ubi cum stationibus quieti tempus tererent, Gallus processit magnitudine atque armis insignis; quatiensque scutum hasta cum silentium fecisset, prouocat per interpretem unum ex Romanis qui secum ferro decernat. M. erat Ualerius tribunus militum adulescens, qui haud indigniorem eo decore se quam T. Manlium ratus, prius sciscitatus consulis uoluntatem, in medium armatus processit. minus insigne certamen humanum numine interposito deorum factum; namque conserenti iam manum Romano coruus repente in galea consedit, in hostem uersus. quod primo ut augurium caelo missum laetus accepit tribunus, precatus deinde, si diuus, si diua esset qui sibi praepetem misisset, uolens propitius adesset. dictu mirabile, tenuit non solum ales captam semel sedem sed, quotienscumque certamen initum est, leuans se alis os oculosque hostis rostro et unguibus appetit, donec territum prodigii talis uisu oculisque simul ac mente turbatum Ualerius obtruncat; coruus ex conspectu
Abbreviated transcription (Latin):
Tempore quo
in homine non ut nunc omnia inunum consenserant sed singolis membris
uum cuiq consilium suus sermo fuerit indignatas reliquas ꝑartes. su
suo labore ac ministerio uentri omna queri: uentrem in medio quietum inhil
aliud ꝙ̃ clatis uoluptatibus frui. conspirasse inde. ne mamis ados cibum fer¬
t nec os acciperet. datum nec dentes conficerent. hac ira dum uẽtre
fame domare uellent ipã una membra totumq corpus ad extremam tabẽ
uenisse: inde apparuisse uentris quoq haud segne ministerium e̾e̾: nec magis
alia alere cũ reddentem inomines corporis fartes nutrimentum. hinc quo
uiuimus uigenus ꝙ dimissum pariter inuenas maturo confecto cibo sanguinem
pando hinc qm̃ intestina corporis seditio simul ee̾t ire plebis inpatres fle¬

Expanded text:
tempore quo in homine non ut nunc omnia in unum consentiant, sed singulis membris suum cuique consilium, suus sermo fuerit, indignatas reliquas partes sua cura, suo labore ac ministerio uentri omnia quaeri, uentrem in medio quietum nihil aliud quam datis uoluptatibus frui; conspirasse inde ne manus ad os cibum ferrent, nec os acciperet datum, nec dentes quae acciperent conficerent. hac ira, dum uentrem fame domare uellent, ipsa una membra totumque corpus ad extremam tabem uenisse. inde apparuisse uentris quoque haud segne ministerium esse, nec magis ali quam alere eum, reddentem in omnes corporis partes hunc quo uiuimus uigemusque, diuisum pariter in uenas maturum confecto cibo sanguinem. comparando hinc quam intestina corporis seditio similis esset irae plebis in patres, fl
Abbreviated transcription (Latin):
monstrabat uell uexilla sesuorum parmasq cernẽ equitum. quod ubi audi¬
tum simulq uisum est adeo repente laboris ꝑdiem pene totum tollerati
uulnerumq obliti sunt ut haud secus ꝗͣ si tum integri e castris signum
agne accepissent. concitauerunt se inhostem: nec ultra sannis tollera
trorem equitum peditumq um potuit. ꝑtim in medio cęsi ꝑtim infugã
dissipati sunt. pedestres restantes ac circũuentos accidit ab equite fũgi¬
entium strages est fcã. inter quos & ip̃e imꝑator cecidit De pntiasi

Expanded text:
monstrabat uexilla se suorum parmasque cernere equitum. quod ubi audimonstrabat uexilla se suorum parmasque cernere equitum. quod ubi auditum simul uisumque est, adeo repente laboris per diem paene totum tolerati uolnerumque obliti sunt, ut haud secus quam si tum integri e castris signum pugnae accepissent concitauerint se in hostem. nec ultra Samnis tolerare terrorem equitum peditumque uim potuit; partim in medio caesi, partim in fugam dissipati sunt. pedes restantes ac circumuentos cecidit: ab equite fugientium strages est facta, inter quos et ipse imperator cecidit. hoc
Abbreviated transcription (Latin):
legiones peditumq pugna cure erunt. penes te equestre sit decus. Equitum
aties qualis que ẽẽ instructissima põt inuecta in dissipatos impeditosq ho¬
stes cede omnia replet. inter sartinas omissas repente abiacentes pedib fa¬
gientium cõsternatorumq equorum neq pugne neq fuge satis potentes
edunt᷑. Tum deleto ꝓpe equitatu. hostium M fabius circumductis pauli
alis ab tergo pedestrem atiem adoritur. Clamor inde nouus accedens &
sannitium terruit aĩos. & dictator ubi respectantes hostium antesignanos
arbataq signa & fluctuantem atiem uidit tum appellare tum ad h¬
tari milites tribunos pncipesq ordinum nominatim aditerandam secũ
pugnã uocare. Nouato c lamore signa inferunt᷑ & quocumq ꝓgrediebant᷑
iuagis magisq turbatos hostes cernebat. Eques ip̃e iam pͥmus ẽrat ĩ cõi
& cornelius respitiens ad manipulos militum qđ manu quod uoce poterat

Expanded text:
legiones peditumque pugna curae erunt; penes te equestre sit decus.' equitum legiones peditumque pugna curae erunt; penes te equestre sit decus.' equitum acies qualis quae esse instructissima potest inuecta in dissipatos impeditosque hostes caede omnia replet. inter sarcinas omissas repente, obiacentes pedibus fugientium consternatorumque equorum, neque pugnae neque fugae satis potentes caeduntur. tum deleto prope equitatu hostium M. Fabius circumductis paululum alis ab tergo pedestrem aciem adoritur. clamor inde nouus accidens et Samnitium terruit animos et dictator, ubi respectantes hostium antesignanos turbataque signa et fluctuantem aciem uidit, tum appellare, tum adhortari milites, tribunos principesque ordinum nominatim ad iterandam secum pugnam uocare. nouato clamore signa inferuntur, et quidquid progrediebantur magis magisque turbatos hostes cernebant. eques ipse iam primis erat in conspectu et Cornelius respiciens ad manipulos militum, quod manu, quod uoce poterat,
Abbreviated transcription (Latin):
tis sine respiratiõe ac respectu pugnabant. Fremitus equał tenore
idem pugne in fatigationem ultimamꝰ aut noctem spectabant. Iam uiris
iuires iam ferro sua uis iam consilia dũcib deerant. fum subico sammitiũ
equites: tum furma una longius ꝓuecta accepissent impedimenta
manorum protul ab armatis sie p̃sidio sine mimimẽto stare auiditate
p̃de impetum fatiunt. QOuod ubi dictatori trepidus nuntius attulit sine
do inquit sese predam p̃pediant. Alii deinde suꝑ alios diripi passin
ferriq fortunas militum uociferabant᷑. Tum magro eꝗtũ accito uides tu.
inquit. Marce fabii ab hostium equite omissam pugnã. herẽt impediti
ĩpedimentis nr̃is aggredere qđ interpretandum omni multitudini ecenit
dissipatos raros equis insidentes raros quib ferrum inmani sit inuenies¬
quosq dum p̃da onerat cede inermes: cruentamq illis p̃dam redde mihi

Expanded text:
scutis, sine respiratione ac respectu pugnabant; fremitus aequalis tenorque scutis, sine respiratione ac respectu pugnabant; fremitus aequalis tenorque idem pugnae in defatigationem ultimam aut noctem spectabat. iam uiris uires, iam ferro sua uis, iam consilia ducibus deerant, cum subito Samnitium equites, cum turma una longius prouecta accepissent impedimenta Romanorum procul ab armatis sine praesidio, sine munimento stare, auiditate praedae impetum faciunt. quod ubi dictatori trepidus nuntius attulit, 'sine modo' inquit, 'sese praeda praepediant.' alii deinde super alios diripi passim ferrique fortunas militum uociferabantur. tum magistro equitum accito 'uides tu' inquit, ' M. Fabi , ab hostium equite omissam pugnam? haerent impediti impedimentis nostris. adgredere, quod inter praedandum omni multitudini euenit, dissipatos—raros equis insidentes, raros, quibus ferrum in manu sit, inueniesquosque dum praeda onerant, caede inermes cruentamque illis praedam redde. mihi
Abbreviated transcription (Latin):
A totis iam copiis sannis urgebat. Tum dictator postiꝑ sine magno in¬
comodo progredi non poterat᷑ eum ipm̃ in quo constiterat . locum ca
dimicari uissit. Id uõ circũ fuso undiq equitatu ut uallum peteret᷑
opusq inciperes fieri non poterat. Itaq ubi neq eundi neq manendi co-¬
am ẽẽ uidecit instruit atiem impedimentis ex agimĩe remotis: ĩstruũ
contra & hostes animis & uirib pares. Auxerat id maxime aiõs ꝙ ignari
loco iniquo non hosti cessam uelut fugientes ac t̾ritos terribilẽs ipsi se¬
cuti fuerant. Id aliq̃du equauit pugnam Iam pͥdem desueto sanniter
Elamorẽ romani excitus pati. & hertule illo die abhora diei ẜtia. ad deba¬
uam ita anceps dicitꝰ certamen stetisse ut neq c lamor ut qͥmo semel
ncursu sublatus iteratus sit neq signa ꝓmota loco retroue recepta
neq recur sumꝰ abulla sit ꝑtẽ. in suo quisquis gradu obnoxius urgentes

Expanded text:
et totis iam copiis Samnis urgebat. tum dictator, postquam sine magno inet totis iam copiis Samnis urgebat. tum dictator, postquam sine magno incommodo progredi non poterat, eum ipsum in quo constiterat locum castris dimetari iussit. id uero circumfuso undique equitatu—ut uallum peteretur opusque inciperet—fieri non poterat. itaque ubi neque eundi neque manendi copiam esse uidet, instruit aciem impedimentis ex agmine remotis. instruunt contra et hostes et animis et uiribus pares. auxerat id maxime animos quod ignari loco iniquo, non hosti cessum, uelut fugientes ac territos terribiles ipsi secuti fuerant. id aliquamdiu aequauit pugnam iam pridem desueto Samnite clamorem Romani exercitus pati; et hercule illo die ab hora diei tertia ad octauam ita anceps dicitur certamen stetisse ut neque clamor, ut primo semel concursu est sublatus, iteratus sit neque signa promota loco retroue recepta neque recursum ab ulla sit parte. in suo quisque gradu obnixi, urgentes
Abbreviated transcription (Latin):
Insequenti anno quarto fabio. L faluuio con¬
sulib Aulus Cornelius aruina dictator. & Mfabius ambustus magister
equitum metu grauioris in sannio belli conducta enim pͣtio afinitimis
uentus dicebatur intentiore delectu. hito egregium ex̾citũ adu̾sus s¬
nites duxerunt. castra inhostico incuriose ita posita tã ꝗͣ ꝓtul abesset
stis. tum subito aduenẽ sannitiũ legiones tanta ferotia ut bellũ u
ad stationem romanam inferrent. nox iam appetebat. id ꝓhibuit mu¬
mmenta adoriri nec dissimulabant orta luce postero die facturos. Dicta¬
tor ubi propiorem spe dimicationem uidit ne militum uirtuti da
locus ẽẽt ignib crebres relictis qui conspectũ hostium frustrarent᷑ siletio
extemplo insecutus ita institit agm̃i ut donec lacessceret p̃lio a¬
neret. ne pedestres quidem copie ante lucem castris egresse. eques luce
demũ ausus incursare in hostem. carpendoq nouissimos p̃mendoq in¬
uis ad transitum locis agmẽ detinit interim pedes equitem assecuti

Expanded text:
insequenti anno, Q. Fabio L. Fuluio consulibus, A. Cornelius Aruina dictator et M. Fabius Ambustus magister equitum, metu grauioris in Samnio belli—conducta enim pretio a finitimis iuuentus dicebatur—intentiore dilectu habito egregium exercitum aduersus Samnites duxerunt. castra in hostico incuriose ita posita tamquam procul abesset hostis, cum subito aduenere Samnitium legiones tanta ferocia ut uallum usque ad stationem Romanam inferrent. nox iam appetebat; id prohibuit munimenta adoriri; nec dissimulabant orta luce postero die facturos. dictator ubi propiorem spe dimicationem uidit, ne militum uirtuti damno locus esset, ignibus crebris relictis qui conspectum hostium frustrarentur, silentio extemplo insecutus ita institit agmini ut, donec lucesceret, proelio abstineret; ne pedestres quidem copiae ante lucem castris egressae. eques luce demum ausus incursare in hostem carpendo nouissimos premendoque iniquis ad transitum locis agmen detinuit. interim pedes equitem adsecutus
Abbreviated transcription (Latin):
Operepretium est audire. qui omnia ꝓ
diuitiis humana sꝑnunt neq honori magno locum neq uirtuti putant ẽi
effuse effluant opes. Spes unica imperii ppłi roͥ. L. quintus transtiberim con¬
tra eum ip̃m locum ubi nunc naualia sunt. quattuor ugerum colebat agrũ
e prata quintia uocant᷑. Ibi ablegatis seu fossam fodiens palo mixus seu
araret oꝑi terte. id quod constat agresti intentus. salute data inuicem red¬
ditaq rogatus ut quod bene u̾tat sibi reiq publice. togatus mandata senatus
audiret. ad miratus rogitansq ne satis salua ee̾nt omnia: togam ꝓꝑe & tugu¬
rio proferre uxorem raciliam iubet: qua simul abst̾so puluere ac sudore uela
processit: distatorem cum legati gratulantes consalutant murbem uoc
obuiam egressi tres filii excipiunt. Inde alii propinꝗ. atq amici. tum prũ
or pars. Ea frequentia stipatus antecedentibus lictoribus deductus es
domum & plebis concursus ingens fuit. Sed ea nequaꝗͣ tam leta quintium

Expanded text:
operae pretium est audire qui omnia prae diuitiis humana spernunt neque honori magno locum neque uirtuti putant esse, nisi ubi effuse afluant opes. spes unica imperii populi Romani, L. Quinctius trans Tiberim, contra eum ipsum locum ubi nunc naualia sunt, quattuor iugerum colebat agrum, quae prata Quinctia uocantur. ibi ab legatis—seu fossam fodiens palae innixus, seu cum araret, operi certe, id quod constat, agresti intentus—salute data in uicem redditaque rogatus ut, quod bene uerteret ipsi reique publicae, togatus mandata senatus audiret, admiratus rogitansque 'satin salue?' togam propere e tugurio proferre uxorem Raciliam iubet. qua simul absterso puluere ac sudore uelatus processit, dictatorem eum legati gratulantes consalutant, in urbem uobuiam egressi filii excipiunt, inde alii propinqui atque amici, tum patrum maior pars. ea frequentia stipatus antecedentibus lictoribus deductus est domum. et plebis concursus ingens fuit; sed ea nequaquam tam laeta Quinctium
Abbreviated transcription (Latin):
Primo stupor omnes ad¬
miratione rei tam atrocis defixit scilentium inde aliq̃diu tenuit. Deinde cũ
claudius circũstantibus matronis iret ad comprehendandam uirgine
lamentabilisq eum mulierum comploratio excepisset. Uirginius intentans in
appium manus Icilio inquit appi non tibi filiam despondi: & ad nuptias non
i stuprum educaui. placet pecudum ferarumq ritu promiscue in concul
ruere. passuri ne hec isti sint nescio. non spero ẽẽ passuros illos qui arma habet¬

Expanded text:
primo stupor omnes admiratione rei tam atrocis defixit; silentium inde aliquamdiu tenuit. dein cum M. Claudius , circumstantibus matronis, iret ad prehendendam uirginem, lamentabilisque eum mulierum comploratio excepisset, Uerginius intentans in Appium manus, 'Icilio' inquit, 'Appi, non tibi filiam despondi et ad nuptias, non ad stuprum educaui. placet pecudum ferarumque ritu promisce in concubitus ruere? passurine haec isti sint nescio: non spero esse passuros illos qui arma habe
Abbreviated transcription (Latin):
sed promissis honorib fremere negare si ea ita sint liberos tollentos ẽẽ: ꝗ pulsi
maiorum loco cernentesq alios in possessione dignitatis sue salii flamin

Expanded text:
sed pro amissis honoribus fremere; negare, si ea ita sint, liberos tollendos esse, qui pulsi sed pro amissis honoribus fremere; negare, si ea ita sint, liberos tollendos esse, qui pulsi maiorum loco cernentesque alios in possessione dignitatis suae, salii flamine
Abbreviated transcription (Latin):
Creati consules sunt M Corne¬
lius cossus Lfurius medullinus iterum. Non alias egriꝰ plebi tulit tribunitia
comitia sibi non cõmissa. eũ dolorem questoriis comitiis simul ostendit &ulta
st. Tunc primũ plebeis questoribus creatis ita ut inquatuor creandis uni
familiarum iuuenibus preferrẽt᷑. Auctores fuere tam liberi ꝓpło suffragii
ios accipio ex familia infestissima pribus in eum annum tribuno
plebis creatos hi multarum magnariunq rerum molem aiudissimo adeo ppło
ostentantes cum affirmassent nil se moturos. sine questoris comitiis quidem ꝗ¬
sola promiscua plebi pr̃ibusq reliquisset senatus. satis aĩ ppło eẽt ad id quod tã
dui uellent & pleges liceret. proingenti itaq uictoria affuit plebi: questurã¬
namq eam non honoris ipius fine existimabant. sed patefactus. ad consulatũ
ac triumphos locus nouis hom̃ib uidebatur. Patres contra non procomiucatis

Expanded text:
creati consules sunt Cn. Cornelius Cossus L. Furius Medullinus iterum. non alias aegrius plebs tulit tribunicia comitia sibi non commissa. eum dolorem quaestoriis comitiis simul ostendit et ulta est tunc primum plebeiis quaestoribus creatis, ita ut in quattuor creandis uni familiarum iuuenibus praeferrentur. auctores fuisse tam liberi populo suffragii Icilios accipio, ex familia infestissima patribus tres in eum annum tribunos plebis creatos, multarum magnarumque rerum molem auidissimo ad ea populo ostentantes, cum adfirmassent nihil se moturos si ne quaestoriis quidem comitiis, quae sola promiscua plebei patribusque reliquisset senatus, satis animi populo esset ad id quod tam diu uellent et per leges liceret. pro ingenti itaque uictoria id fuit plebi, quaesturamque eam non honoris ipsius fine aestimabant, sed patefactus ad consulatum ac triumphos locus nouis hominibus uidebatur. patres contra non pro communicatis
Abbreviated transcription (Latin):
periebant᷑. Postq̃ appropinquare romanos senserunt extemplo inatiem p¬
cedunt nihil dilaturi quin piculũ sume rerum facerẽt. Ita paucitati hostiũ
nihil certum nisi artes impatoris unici quib solis confiderent profuturas ẽẽ
em ardor & in ex̾citu romano erat. & in alt̾o duce nec pntis dimicationi
fortunã ulla res preterq̃ unius uiri consilium atq impium morabat᷑. qui
occasionem uiuandarum romanarũ uirium trahendo bello querebat. Coma¬
gis hostis instare nec iam procastris tiñ suis explicare atiem sed proc
inmedium campi & uallo ꝓpe hostium signa inferendo supbam fidutiã ui¬
rium ostentare.

Expanded text:
opperiebantur. postquam appropinquare Romanos senserunt, extemplo in aciem popperiebantur. postquam appropinquare Romanos senserunt, extemplo in aciem procedunt nihil dilaturi quin periculum summae rerum facerent: ita paucitati hostium nihil artes imperatoris unici, quibus solis confiderent, profuturas esse. idem ardor et in Romano exercitu erat et in altero duce, nec praesentis dimicationis fortunam ulla res praeterquam unius uiri consilium atque imperium morabatur, qui occasionem iuuandarum ratione uirium trahendo bello quaerebat. eo magis hostis instare nec iam pro castris tantum suis explicare aciem sed procedere in medium campi et uallo prope hostium signa inferendo superbam fiduciam uirium ostentare.
Abbreviated transcription (Latin):
am rem egre passi romani M furium Camillum trio tribemum militũ cre¬
auere additi college auli &Lpostumi religiensis: ac l furius cum lucio lu¬
cretio & M fabio ambusto. Uolscum bellum Mfurio extra ordinẽ decretũ
ad iutor ex tribunis forte Lfuruis dat᷑ non tam e re puͫ q̃ ut college ma¬
teria ad omnẽ laudem e̾ẽt. & pu ͤ ꝙ rem temeritate eius prolapsam restituit
& priuatim ꝙ ex errore gram potius eius sibi qͣ suam gloriam petit. Exacte
m ȩtatis. Camillus erat. comitiisq uirare ꝑato inu̾ba excusande uali¬
dinis solite. cõsensus ppli restiterat. sed uegetum in uido pectore uigebat
uirebatq integris sensib: & ciuiles iam res haud magnope abeuntem bella
citabant. Quatuor legionib quaternum milium scriptis ex̾citu indicto
portam ex quilinam imposteram diem ad satricum ꝓfectus. Ibi cum expugna¬
tores colonie haud queꝗ̃ ꝓpulsi fidentes militum m̃o quo aliquatũ p̾stabãt

Expanded text:
am rem aegre passi Romani M. Furium Camillum sextum tribunum militum creauere. additi collegae A. et L. Postumii Regillenses ac L. Furius cum L. Lucretio et M. Fabio Ambusto . Uolscum bellum M. Furio extra ordinem decretum; adiutor ex tribunis sorte L. Furius datur, non tam e re publica quam ut collegae materia ad omnem laudem esset et publice, quod rem temeritate eius prolapsam restituit et priuatim, quod ex errore gratiam potius eius sibi quam suam gloriam petiit. exactae iam aetatis Camillus erat, comitiisque iurare parato in uerba excusandae ualetudini solita consensus populi restiterat; sed uegetum ingenium in uiuido pectore uigebat uirebatque integris sensibus, et ciuiles iam res haud magnopere obeuntem bella excitabant. quattuor legionibus quaternum milium scriptis, exercitu indicto ad portam Esquilinam in posteram diem ad Satricum profectus. ibi eum expugnatores coloniae haudquaquam perculsi, fidentes militum numero quo aliquantum praestabant,
Abbreviated transcription (Latin):
Contra ea inequis inter consulem & militem comitate ac benefitiis certatũ
& natura quintius erat lenior & seuitia infelicis college quo is magis g¬
deret ingenio suo effecerat. huic tante concordie ducis extitusq non ausi effer¬
re se equi uagari ppłabundum hostem ꝑagros passim nec ullo ante bello la¬
tius inde acte prede. Omnis militi dadata ẽ addebant᷑ & laudes quib
minus ꝗ̃ preno gaudent militum animi. tum duci tum pr̃ibus propter ducẽ
quoq placatior ex̾citus redit ubi parentem alteri ex̾citui dñm datum absenatu
memorans

Expanded text:
contra ea in Aequis inter consulem ac milites comitate ac beneficiis certatum est. et natura Quinctius erat lenior, et saeuitia infelix collegae quo is magis gauderet ingenio suo effecerat. huic tantae concordiae ducis exercitusque non ausi offerre se Aequi, uagari populabundum hostem per agros passi; nec ullo ante bello latius inde acta est praeda. ea omnis militi data est. addebantur et laudes, quibus haud minus quam praemio gaudent militum animi. cum duci, tum propter ducem patribus quoque placatior exercitus rediit, sibi parentem, alteri exercitui dominum datum ab senatu memorans
Abbreviated transcription (Latin):
buisse seniores contra prũm: ut nimis feroces suos credere iuuenes ita malle si mo¬
diis extedendus ẽẽt suis ꝗ̃ adu̾sariis supereẽ animos adeo moderatio tuende liber¬
is dum equari uelle simulando ita se quisq ex tollat ut depͥmat alium in
fitili est cauendoq ne metuant homines metuendos se ultro effitiunt & iniuriam
auobis repulsam tãꝗͣ aut facere aut pati necesse sit inuingimus aliis

Expanded text:
habuisse. seniores contra patrum ut nimis feroces suos credere iuuenes, ita malle, si mohabuisse. seniores contra patrum ut nimis feroces suos credere iuuenes, ita malle, si modus excedendus esset, suis quam aduersariis superesse animos. adeo moderatio tuendae libertatis, dum aequari uelle simulando ita se quisque extollit ut deprimat alium, in difficili est, cauendoque ne metuant, homines metuendos ultro se efficiunt, et iniuriam ab nobis repulsam, tamquam aut facere aut pati necesse sit, iniungimus aliis
Abbreviated transcription (Latin):
nius Agrinius & C Iulius consules facti contiones tribunorum adu̾sus nobiliũ
iuuentutem ortas sine insectatione eiis potatis conseruata maiestate patrum
ecdauere. plebem decreto ad bellum uolscorum & equorum delectu sustinend
abseditionibus continuere urbano qͦ otio foris omnia tranquilla affremantes ẽẽ
ꝑdiscordias ciuiles ext̾nos tollere aĩos cura pacis concordieq qͦ intestine causa
fuit. sed alter semper ordo grauis alterius modestie erat. Quiescenti plebt a
nioribus patrum in iurie fieri cepte ubi tribum auxilio melioribus eeñt impri¬
mis parum proderat. deinde ne ip̃i quidem inuiolati erant. utiq postremis mensi¬
bus cum & per contentiones potentiorum iniuria. fieret & uis potatis omnis ali-¬
quanto posteriore anni parte languidior ferme eẽt: iamq plebs ita intribunatu
ere aliquid spei si similes icilio cribunos haberet. nomina tantum se biennio

Expanded text:
nius Macerinus et C. Iulius consules facti contentiones tribunorum aduersus nobilium iuuentutem ortas, sine insectatione potestatis eius conseruata maiestate patrum, sedauere; plebem, decreto ad bellum Uolscorum et Aequorum dilectu, sustinendo rem ab seditionibus continuere, urbano otio foris quoque omnia tranquilla esse adfirmantes, per discordias ciuiles externos tollere animos. cura pacis concordiae quoque intestinae causa fuit. sed alter semper ordo grauis alterius modestiae erat; quiescenti plebi ab iunioribus patrum iniuriae fieri coeptae. ubi tribuni auxilio humilioribus essent, in primis parum proderat; deinde ne ipsi quidem inuiolati erant, utique postremis mensibus, cum et per coitiones potentiorum iniuria fieret et uis potestatis omnis aliquanto posteriore anni parte languidior ferme esset. iamque plebs ita in tribunatu ponere aliquid spei, si similes Icilio tribunos haberet: nomina tantum se biennio
Abbreviated transcription (Latin):
eas appellauit: ut ego arbitror acributo. tiam eiuis quoq equaliter ex censu con-¬
li ab eodem inita ratio est. neq he tribus ad centunarum distributionem
numerumq quicꝗͣ pertinere

Expanded text:
us appellavit, ut ego arbitror, ab tributo; nam eius quoque aequaliter ex censu confus appellavit, ut ego arbitror, ab tributo; nam eius quoque aequaliter ex censu conferendi ab eodem inita ratio est; neque eae tribus ad centuriarum distributionem numerumque quicquam pertinuere
Abbreviated transcription (Latin):
turias Sex item alias centurias tribus ab romulo institutis subhisdem ꝗbus
inaugurate erant nobi nominibus fecit. Ad equos emendos dena milia
expublico data exquibus equos alerent uidue actribute que bina milia eris
in annos singulos penderent. haec omnia indites a pauperibus inclinata sunt
era de inde est honos additus. non enim ut abromulo traditum ceteri se¬
uauerant reges. uiritim suffragium eadem in eodemq iure promiscue om̃ibus
cdatum est. sed gradus facti. ut neq exclusus quisꝗ̃ suffragio uideret᷑ & ius
inis penes primores ciuitatis ee̾t. Equites quidem uocabantur primi lxx
derent. ut ad infimos ꝑuenirent. Nec mirari oportet hunc ordinem qui nunc
est post expletas quinq & triginta tribus duplicatio earum nũo centuriis. Iu-¬
orum semiorumq ad institutã abseruio tullio summam non conuenire
drifariam enun urbe duusa regionibus collibusq qui habitabant᷑ ꝑtes trib¬

Expanded text:
turias; sex item alias centurias, tribus ab Romulo institutis, sub iisdem quibus turias; sex item alias centurias, tribus ab Romulo institutis, sub iisdem quibus inauguratae erant nominibus fecit. ad equos emendos dena milia aeris ex publico data, et, quibus equos alerent, uiduae attributae quae bina milia aeris in annos sera. deinde est honos additus; non enim, ut ab Romulo traditum ceteri servaverant reges, viritim suffragium eadem vi eodemque iure promiscepromise omnibus datum est, sed gradus facti, ut neque exclusus quisquam suffragio videretur et vis omnis penes primores civitatis esset. equites enim vocabantur primi; octoginta descenderunt, ut ad infimos pervenirent. nec mirari oportet hunc ordinem, qui nunc est post expletas quinque et triginta tribus duplicato earum numero centuriis iuniorum seniorumque, ad institutam ab Ser. Tullio summam non convenire. quadrifariam enim urbe divisa regionibus collibusque qui habitabantur, partes eas trib
Abbreviated transcription (Latin):
nes ut foris bella gererent: arma his imꝑata. galea clipeus ocree. locric.¬
dius addite huic classi due fabrum centurie que sine armis stipendia face¬
rent. datum mimus ut machinas in bello ferrent. Secunda classis intra
loricam omnia eadem. Tertiam classem in L milium censum e̾ẽ uoluit. to¬
tidem centurie & hec eodemq discrimine etatum facte nec de armis quicꝗꝙͣ
mutatum. ocree tantum adempte Inquarta classe tensus quinq &ui
milium. totidem centurie facte arma mutata nihil preter hastam &uerutũ
datum Quinta classis aucta centurie . xxx. facte. fundas lapides missiles hi se¬
cum gerebant. In his accensi cornices tibincinesq interres centurias distributi
Undecim milibus haec classis tensebatur. hic minor census reliquam multitu¬
dinem. habuit. Inde una centuria facta est in munis militia. Ita pedestri¬
tu ornato distributoq equitum exprimoribus ciuitatis duodecim scripsit cen¬

Expanded text:
nes ut foris bella gererent. arma his imperata galea, clipeum, ocreae, loricdius. additae huic classi duae fabrum centuriae quae sine armis stipendia facerent; datum munus ut machinas in bello ferrent. secunda classis intra loricam omnia eadem. tertiae classis in quinquaginta milium censum esse uoluit; totidem centuriae et hae eodemque discrimine aetatium factae; nec de armis quicquam mutatum, ocreae tantum ademptae. in quarta classe census quinque et uiginti milium, totidem centuriae factae, arma mutata: nihil praeter hastam et uerutum datum. quinta classis aucta; centuriae triginta factae; fundas lapidesque missiles hi secum gerebant; in his accensi cornicines tubicinesque in duas centurias distributi; undecim milibus haec classis censebatur. hoc minor census reliquam multitudinem habuit; inde una centuria facta est, immunis militia. ita pedestri exercitu ornato distributoque, equitum ex primoribus ciuitatis duodecim scripsit cen
Abbreviated transcription (Latin):
cinetem status bellum cum ueientibus iam enim indutie exierant aliisq
ruscis sumptum. In eo bello &x uirtus & fortuna enituit tulli. fusoq ingi
hostium excitu haud dubius rex seu patrum seu plebis animus ꝑiclitaretur
romam recuit Agrediturq ande pacis longe maximum opus ut que ad modum¬
nũma duni auctor uiris fuisset. Ita seruium conditorem omnis inciuitate
discriminis ordinumq quibus inter gradus dignitatis fortuneq aliquid ĩter¬
lucet posteri fama ferent. Censum enim instituit rem saluberimam ta
futuro imꝑio ex quo belli pacisq munia non uritim ut ante sed probabitu
pecuniarum fierent. Tunc classis centuriasq & hunc ordinem excensu descpͣ¬
sit. uel paci decorum uel bello: ex his qui centum milium eris aut mau
censum haberet lxxx. confecit centurias quadragenas seniorum & uiniorum
Prima classis omnes appellati: senores adurbis custodiam ut presto eẽnt Iu

Expanded text:
quietem status bellum cum Ueientibus—iam enim indutiae exierant—aliisque Etruscis sumptum. in eo bello et uirtus et fortuna enituit Tulli; fusoque ingenti hostium exercitu haud dubius rex, seu patrum seu plebis animos periclitaretur, Romam rediit. adgrediturque inde ad pacis longe maximum opus, ut quemadmodumNuma diuini auctor iuris fuisset, ita Seruium conditorem omnis in ciuitate discriminis ordinumque quibus inter gradus dignitatis fortunaeque aliquid interlucet posteri fama ferrent. censum enim instituit, rem saluberrimam tanto futuro imperio, ex quo belli pacisque munia non uiritim, ut ante, sed pro habitu pecuniarum fierent; tum classes centuriasque et hunc ordinem ex censu discripsit, uel paci decorum uel bello. ex iis qui centum milium aeris aut maiorem censum haberent octoginta confecit centurias, quadragenas seniorum ac iuniorum; prima classis omnes appellati; seniores ad urbis custodiam ut praesto essent, iu
Abbreviated transcription (Latin):
nterim adueios terror multiplex fuit tribus in unum bellum collatis. Namq
em quo antea modo circa munimenta cum repente capenates faliscisq si¬
sidio uenissent: adu̾sus tres ex̾citus ancipiti p̃lio pugnatum ẽ. Ante omnia adui¬
uit memoria clamnationis uirgiii sergii Itaq maiorib castris unde ante ces¬
atum fuerat breui spatio circumidate copie. Capenates inuallum romanũ ũ
a tergo agrediunt. Inde pugna cepta & faliscis inculit terrorem trepidantesq
eruptio excastris oportune facta au̾tit. Repulsos deinde insecuti inctores
ngentem ediderunt cedem. Nec ita multo post iam palantes ueluti sorti
lati ppłatores Capenatis agri reliquias pugne assumpsere & ueientiũ refugi¬
entes inurbe multi ante portas cesi. Dum premetu ue simul romanis irrum¬
peret obiectis forib excremos suorum exclusere.

Expanded text:
nterim ad Ueios terror multiplex fuit tribus in unum bellis conlatis. namque eodem quo antea modo circa munimenta cum repente Capenates Faliscique subsidio uenissent, aduersus tres exercitus ancipiti proelio pugnatum est. ante omnia adiuuit memoria damnationis Sergi ac Uergini. itaque <e> maioribus castris, unde antea cessatum fuerat, breui spatio circumductae copiae Capenates in uallum Romanum uersos ab tergo adgrediuntur; inde pugna coepta et Faliscis intulit terrorem, trepidantesque eruptio ex castris opportune facta auertit. repulsos deinde insecuti uictores ingentem ediderunt caedem; nec ita multo post iam palantes ueluti forte oblati populatores Capenatis agri reliquias pugnae absumpsere. et Ueientium refugientes in urbem multi ante portas caesi, dum prae metu, ne simul Romanus inrumperet, obiectis foribus extremos suorum exclusere.