comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ULTIS de causis Cesar maiore
g̃ allie motũ expectans: ꝑ marcuni
Sillanu Caiu. Antistiu Reginum.
Titu Sextum. legatos. dilectum hr̃e
instituit. Simul ab Eneo pompeio proconsule petit.
qm̃ ip̃e ad urbem cũ imꝑio rei. p ͤ. cã remaneres: &¬
ad signa cõueĩre. & ad se proficisci iubere. magni int̾¬
esse & in reliquũ tẽpus ad opinione gallie existimãs
tantas uderi italie facultates: ut siquid ẽẽt ĩ bello
detrimẽti acceptu: non modo id breui tempore resar¬
ciri. sed &̃ maioribus augeri copiis posset. Quod cũ
fectis ꝑ suos delectib tribus ante exacta hie mẽ &
constitutis & adductis legionibus. duplicatũq eaꝵ
cohortũ num. quas cu giunto Titurio amiserat :
&celeritate copiis docuit quid. P. Rͥ. disciplina atq
opes possent. Interfecto Incluciomaro ut docuimus:
ad cuis propinquos ⁊ Treueris imꝑiu defert᷑. Illi
finitimos germanos sollicitare & pecciua polliceri nõ

Expanded text:
Multis de causis Caesar maiorem Galliae motum exspectans per Marcum Silanum, Gaium Antistium Reginum, Titum Sextium legatos delectum habere instituit. Simul ab Gnaeo Pompeio proconsule petit, quoniam ipse ad urbem cum imperio rei publicae causa remaneret, ad signa convenire et ad se proficisci iuberet, magni interesse etiam in reliquum tempus ad opinionem Galliae existimans tantas videri Italiae facultates ut, si quid esset in bello detrimenti acceptum, non modo id brevi tempore sarciri, sed etiam maioribus augeri copiis posset. Quod cum fecto per suos dilectu tribus ante exactam hiemem et constitutis et adductis legionibus duplicatoque earum cohortium numero, quas cum Quinto Titurio amiserat, et celeritate et copiis docuit, quid populi Romani disciplina atque opes possent. Interfecto Indutiomaro, ut docuimus, ad eius propinquos a Treveris imperium defertur. Illi finitimos Germanos sollicitare et pecuniam polliceri non
Abbreviated transcription (Latin):
Pullo pilu in hostes inmittit atq unru ex multitu¬
diẽ procurrẽte traicit. Quo ꝑcusso & ex aĩãto
hũc scutis protegũt. in hoste t̾ela cõituit uniuersi

Expanded text:
Pullo pilum in hostes immittit atque unum ex multituPullo pilum in hostes immittit atque unum ex multitudine procurrentem traicit; quo percusso et exanimato hunc scutis protegunt, in hostem tela universi
Abbreviated transcription (Latin):
uallu tercie cohortis centuriones ex eo quo stabãt
loco recesserũt: suosq oñis remouerũt: nutu uocib¬
q hostes si introire uellet uocare ceperuit: quoꝵ
progredi tusus est nemo. Tum ex omĩ ꝑte lapi¬
dibus cõiectis de curbati turrisq succẽsa est. Erãt
in ea legione fortissimi uiri cẽturiones qui pͥmis
ordinibus appropinquarẽt Titus pullo & lucuis
Uarenus hiii ꝑpetuas interse cõtrouersias habebãt
qui nã ante ferret᷑ om̃ib q annis de locis sumis
simultatib cõtendebat᷑. Ex his pullo cũ acerriẽ
ad munitiones pugnaret᷑. Quid dubitas in quit
Uarene : aut quẽ lotũ tue p laude uirtutis spectas:
Hic diesede nr̃is cõtrouersiis uidicabit. Hec dum
dixisset procedit e castris munitioneq qua parte
hostiu cofertissima est uisa irrũpit. Ne uoͬrenus
quide se se uallo cõtinet. s oĩu ueritus existima¬
tione subsequit᷑. Tuc̃ mediocri spacio relicto.⁊

Expanded text:
vallum tertiae cohortis centuriones ex eo, quo stabant, vallum tertiae cohortis centuriones ex eo, quo stabant, loco recesserunt suosque omnes removerunt, nutu vocibusque hostes, si introire vellent, vocare coeperunt; quorum progredi ausus est nemo. Tum ex omni parte lapidibus coniectis deturbati, turrisque succensa est. Erant in ea legione fortissimi viri, centuriones, qui primis ordinibus appropinquarent, Titus Pullo et Lucius Vorenus. Hi perpetuas inter se controversias habebant, quinam anteferretur, omnibusque annis de locis summis simultatibus contendebant. Ex his Pullo, cum acerrime ad munitiones pugnaretur, "Quid dubitas," inquit, " Vorene? aut quem locum tuae probandae virtutis exspectas ? Hic dies de nostris controversiis iudicabit." Haec cum dixisset, procedit extra munitiones quaque pars hostium confertissma est visa irrumpit. Ne Vorenus quidem tum sese vallo continet, sed omnium veritus existimationem subsequitur. Mediocri spatio relicto
Abbreviated transcription (Latin):
ceperut. He celeriter ignẽ comphenderũt & uẽti
magͥtudĩẽ in ome locũ castroꝵ distulerũt. Hostes
maxio clamore sicuti parta ia atq explorata
uictoria turres testudiesq age̾ & scalis uallũ as¬
cendere ceperũt. Ac tanta militũ uirtus atq
ea p̃sentia aĩ fuit ut cũ ubiq flãma terrerent᷑
maxĩa q teloꝵ multitudiẽ premerẽt᷑ suaq impedi¬
m̃ta oĩa atq om̃s fortunas conflagrare intellige¬
rent nõ mõ demigrandi ca de uallo decederet
nemo s pene ne respiceret quide quisqͣ actum
oms acerrime fortissieq pugnarẽt. Nic dies nr̃is
longe grauissimiis fuit. S tñ hũc huit eũetu ut
co die nũs maximꝰ hostiu uulneraret᷑ atq inter¬
ficẽtur ut se sub illo uallo cõstipauerãt᷑ recessũq̃
primis ultimi nõ dabãt. Paulu quide int̾missa
flama & quodã loco turri ad acta & cõtingente

Expanded text:
coeperunt. Hae celeriter ignem comprehenderunt et venti coeperunt. Hae celeriter ignem comprehenderunt et venti magnitudine in omnem locum castrorum distulerunt. Hostes maximo clamore sicuti parta iam atque explorata victoria turres testudinesque agere et scalis vallum ascendere coeperunt. At tanta militum virtus atque ea praesentia animi fuit, ut, cum undique flamma torrerentur maximaque telorum multitudine premerentur suaque omnia impedimenta atque omnes fortunas conflagrare intellegerent, non modo demigrandi causa de vallo decederet nemo, sed paene ne respiceret quidem quisquam, ac tum omnes acerrime fortissimeque pugnarent. Hic dies nostris longe gravissimus fuit; sed tamen hunc habuit eventum, ut eo die maximus numerus hostium vulneraretur atque interficeretur, ut se sub ipso vallo constipaverant recessumque primis ultimi non dabant. Paulum quidem intermissa flamma et quodam loco turri adacta et contingente
Abbreviated transcription (Latin):
uelint. se adutore utant᷑ legatosq ad Cesare mittãt
sꝑare pro eius iusticia que petierĩt impetraturos.
Ab hac spe repulsi neriui uallo pedu.ix. & fossa pedũ
.XU. hiberna cingũt. Hec & suꝑioꝵ ãnoꝵ cõsuetudi¬
ne ab nobis cognouerãt. & quosda de excitu hale¬
bãt captiuos & ab his docebant᷑. S si nulla ferram̃toꝵ
copia que esset adhuc̃ usu idonea gladiis cespites
concidere manib sãgulisq t̾ra ex haurire uidebãt᷑
Qua quide exre hoĩ multitudo cog̾sci potuit. Nam
minus horis tribus miliu pedu .xU. in circuitũ
munitionis ꝑfecerũt reliquisq diebus turres in al¬
titudiẽ ualli falces testudinesq quas ide captiui
docuerãt: parare ac fatere ceperũt. Septio oppug¬
nationis die maxĩo cohorto uento feruentes fusili
ex argilla glandes fundis & feruefacta iacula in
casas que more gallico stramẽtis exãt tecte iatere

Expanded text:
velint, se adiutore utantur legatosque ad Caesarem mittant; velint, se adiutore utantur legatosque ad Caesarem mittant; sperare pro eius iustitia, quae petierint, impetraturos. Ab hac spe repulsi Nervii vallo pedum IX et fossa pedum XV hiberna cingunt. Haec et superiorum annorum consuetudine ab nobis cognoverant et, quosdam de exercitu habebant captivos, ab eis docebantur; sed nulla ferramentorum copia quae esset ad hunc usum idonea, gladiis caespites circumcidere, manibus sagulisque terram exhaurire nitebantur. Qua quidem ex re hominum multitudo cognosci potuit: nam minus horis tribus milium pedum XV in circuitu munitionem perfecerunt reliquisque diebus turres ad altitudinem valli, falces testudinesque, quas idem captivi docuerant, parare ac facere coeperunt. Septimo oppugnationis die maximo coorto vento ferventes fusili ex argilla glandes fundis et fervefacta iacula in casas, quae more Gallico stramentis erant tectae, iacere
Abbreviated transcription (Latin):
q ex erratibus ad texũt᷑. Ipẽ Cicero cũ teniussia
ualitudiẽ eẽt ne nocturnũ quide sib tp̃us ad ꝗete
relinq̃bat ut ultro militu concursu ac uocibus sibi
partere cogeretꝰ.Tuc̃ duces principesq neruioꝵ
qui aliquẽ ẜmoĩs aditu causaq amicitie cu Cicero¬
ne habebat colloqui se se uelle dicũt facta potestate.
cadem que amhiorix cũ Titurio egẽrat cõme¬
morãt om̃e esse in armis gallia germanos rhe¬
nũ transisse cesaris reliquoꝵq hiberna oppugnari.
Addut̃ & de Sabini morte Ambiorigẽ ostentant
fidei fatiende cã errare eos dicũt si quieꝗͣ ab his
presidii speret̃ qui suis rebus diffidant se se tñ hoc ee
recusent atq hanc in ueteriscere cõsuetudie nolit̃
licere illis in columibus ꝑ se ex hibernis discedere &̃
quascũq ꝑtes uelint sine metu proficisci. Cicero ad
cipe ab hoste armato condicione. Si armis discede

Expanded text:
que ex cratibus attexuntur. Ipse Cicero, cum tenuissima que ex cratibus attexuntur. Ipse Cicero, cum tenuissima valetudine esset, ne nocturnum quidem sibi tempus ad quietem relinquebat, ut ultro militum concursu ac vocibus sibi parcere cogeretur. Tunc duces principesque Nerviorum qui aliquem sermonis aditum causamque amicitiae cum Cicerone habebant colloqui sese velle dicunt. Facta potestate eadem quae Ambiorix cum Titurio egerat commemorant: omnem esse in armis Galliam; Germanos Rhenum transisse; Caesaris reliquorumque hiberna oppugnari. Addunt etiam de Sabini morte: Ambiorigem ostentant fidei faciendae causa. Errare eos dicunt, si quidquam ab his praesidi sperent, qui suis rebus diffidant; sese tamen hoc esse recusent atque hanc inveterascere consuetudinem nolint: licere illis incolumibus per se ex hibernis discedere et quascumque in partes velint sine metu proficisci. Cicero ad li Romani accipere ab hoste armato condicionem: si ab armis discedere
Abbreviated transcription (Latin):
uallu conscendut. Egre his dies sustentat᷑. qđ ome
spem hostes in celeritate ponebãt atq hac̃ adepti uic¬
toriã imꝑpetiui se fore uictores confidebãt. Mitũ¬
tur ad Cesare confesti ab Cicerone littere magnis
propõitis p̃miis si ꝑtulissent obsessis om̃ib uiis missi
int̾cipiũt᷑. Noctu ex materia quã munitionis causa
comportauerãt turres ad modu centu .xx. excitãt᷑
in crelibili celeritate que de esse operi uidebant᷑ ꝑfi¬
unt᷑. Hostes postero die multo maioribus cotctis co¬
piis castra oppugnãt fossam cõplent edde roẽ qua
pridie ab nr̃is resistit hoc ide reliquis fit diebus et¬
deinceps. Nulla pars nocturni tpris ad labore inter
uecũq ad proximi diei oppugnationẽ opus sunt nocd¬
noctu
comꝑantꝰ. Multe preuste sudes magnus mur aliu
pͥiloꝵ nũs instituit᷑ turres cõtabulantꝰ pinie lorice¬

Expanded text:
vallum conscendunt. Aegre is dies sustentatur, quod omnem vallum conscendunt. Aegre is dies sustentatur, quod omnem spem hostes in celeritate ponebant atque hanc adepti victoriam in perpetuum se fore victores confidebant. Mittuntur ad Caesarem confestim ab Cicerone litterae magnis propositis praemiis, si pertulissent: obsessis omnibus viis missi intercipiuntur. Noctu ex materia, quam munitionis causa comportaverant, turres admodum CXX excitantur incredibili celeritate; quae deesse operi videbantur, perficiuntur. Hostes postero die multo maioribus coactis copiis castra oppugnant, fossam complent. Eadem ratione, qua pridie, ab nostris resistitur: hoc idem reliquis deinceps fit diebus. Nulla pars nocturni temporis ad laborem intermtur. Quaecumque ad proximi diei oppugnationem opus sunt noctu comparantur; multae praeustae sudes, magnus muralium pilorum numerus instituitur; turres contabulantur, pinnae loricae
Abbreviated transcription (Latin):
sui in ꝑpetuu: atq ulciscendi nos pro his quas acceꝑint
in iuriis occasione dimitãt interfectos esse legatos
duos magnãq ꝑte ex̾citus interiisse demõstrat ni¬
chil esse negotii subito oppressa legione que cũ Cicero¬
ne hyemet iuterfici sȩ ad ea rem profitet᷑ aduitore
Facile hac orõne neruiis persuadet. Itaq cõfesti di¬
missis nũciis ad Centrones grũdios. Leuatos. Pleu¬
moximos. gerddũnos: qui omẽs sub eoꝵ imꝑio sũt ꝗͣ
maxĩas manus possũt cogũt & de improuiso ad
Ciceronis hiberna aduolãt: non du adeum fama de
titurii morte ꝑ lata. Huic quoq accidit quod fuit
necesse ut nõ nulli milites qui lignationis munitiois¬
q cã in siluas discessissẽt repẽtino eꝗt aduẽtu: int̾¬
tiꝑent᷑. His arcũuẽtis magna manu Eburones. Her¬
iiii. Aduatici atq hoꝵ oiu socii & dientes legionẽ
oppugnae̾ incip̃iũt. nr̃i celerit̾ ad arma cõcurrer̃t

Expanded text:
uum liberandi atque ulciscendi Romanos pro eis quas acceperint iniuriis occasionem dimittant: interfectos esse legatos duos magnamque partem exercitus interisse demonstrat; nihil esse negoti subito oppressam legionem quae cum Cicerone hiemet interfici; se ad eam rem profitetur adiutorem. Facile hac oratione Nerviis persuadet. Itaque confestim dimissis nuntiis ad Ceutrones, Grudios, Levacos, Pleumoxios, Geidumnos, qui omnes sub eorum imperio sunt, quam maximas manus possunt cogunt et de improviso ad Ciceronis hiberna advolant nondum ad eum fama de Tituri morte perlata. Huic quoque accidit, quod fuit necesse, ut nonnulli milites, qui lignationis munitionisque causa in silvas discessissent, repentino equitum adventu interciperentur. His circumventis magna manu Eburones, Nervii, Aduatuci atque horum omnium socii et clientes legionem oppugnare incipiunt. Nostri celeriter ad arma concurrunt,
Abbreviated transcription (Latin):
timore & desꝑatõe id factu uidebat᷑. Preterea ac.¬
cidit quod fieri necesse erat ut uulgo milites absig¬
nis discederẽt queq quisq coꝵ carissima hr̃ẽt ab
impedimẽtis petere atq atq arripere proparet cla¬
more & fletu omĩa replerẽt᷑. At barbaris consilium
non defuit. Nam duces eoꝵ tota acie prenũtiare ius¬
serut ne quis ab eo loco discederet illoꝵ esse predam atq
illis refuari quecũq romãi reliquissẽt pro inde oĩa

Expanded text:
timore et desperatione id factum videbatur. Praeterea actimore et desperatione id factum videbatur. Praeterea accidit, quod fieri necesse erat, ut vulgo milites ab signis discederent, quae quisque eorum carissima haberet, ab impedimentis petere atque arripere properaret, clamore et fletu omnia complerentur. At barbaris consilium non defuit. Nam duces eorum tota acie pronuntiare iusserunt, ne quis ab loco discederet: illorum esse praedam atque illis reservari quaecumque Romani reliquissent
Abbreviated transcription (Latin):
mos ꝓhibere ascensu atq iniquissimo nr̃oꝵ loco p̃lui
cõmite᷑ ceperũt. Tum deniũ łiturius qui nichil añ
prouidisset. trepidare & concursare cohortesq disponẽ
hec tñ ip̃a tiude. atq ut eũ omĩa deficere uiderẽtur
quod pleꝵq his accidere consueuit qui in ip̃o negotio cõ¬
siliu caꝑe cogũt. At Cotta qui cogitasser hoc posse s
itinere accidere atq ob ea cã profectionis auctor non
fiusset nulla in re coĩ saluti deerat & in appellandis co¬
hortandisq militibus imꝑatoris & in pugna militis¬
officiu prestabat cu ꝑꝑ longitudie agminis. face̾
omĩa per se obire & quid quoq loco faciendu esset
prouidere possẽt. iusserũt pronũciare ut impedim̃ta
relinq̃rent. & in orlem consiscerẽt. Quod consiliũ
& si eiusmõi casu reprehendendu non est tũ in.¬
comode accidit. Na & nr̃is militibus spem minuit

Expanded text:
mos prohibere ascensu atque iniquissimo nostris loco proelium mos prohibere ascensu atque iniquissimo nostris loco proelium committere coeperunt. Tum demum Titurius, qui nihil ante providisset, trepidare et concursare cohortesque disponere, haec tamen ipsa timide atque ut eum omnia deficere viderentur; quod plerumque eis accidere consuevit, qui in ipso negotio consilium capere coguntur. At Cotta, qui cogitasset haec posse in itinere accidere atque ob eam causam profectionis auctor non fuisset, nulla in re communi saluti deerat et in appellandis cohortandisque militibus imperatoris et in pugna militofficia praestabat. Cum propter longitudinem agminis minus facile omnia per se obire et, quid quoque loco faciendum esset, providere possent, iusserunt pronuntiare, ut impedimenta relinquerent atque in orbem consisterent. Quod consilium etsi in eiusmodi casu reprehendendum non est, tamen incommode accidit: nam et nostris militibus spem minuit et
Abbreviated transcription (Latin):
Sabini. pronuntiat᷑ prima luce ituros. Cõsumit᷑ uigi¬
liis reliqua pars noctis cũ sua quisq niles circũspiceret
quid secũ portaret: quid ex instrim̃to hiberuoꝵ relĩqre
cogeret᷑. Qnuã ex cogitantꝰ quare nec sine ꝑiculo ma¬
neat᷑ & langore unlitu & iugiliis ꝑienlu augeat̾. pͥma
luce sic ex castris proficiscunt᷑ ut quibus esset persuasu
non ab hoste sed ab hoĩe amicissimo ambiorige consiliu
datu longissimo agmĩe maximisq impedimẽtis: At
hostes posteaꝗͣ ex nocturno fremitu iugiliisq deprofec¬
tione eoꝵ senserũt collocatis insidiis bipartico in siliuis
opportuno loco atq octulto amilibus passuu circiter ro
manoꝵ aduẽtũ expectabãt. & tu se maior pars ag¬
minis in magnã cõuallem dimisisset ex utͣq parte eiꝰ
uallis subito se ostenderũt. noiussimos qr ip̃mere & pri¬

Expanded text:
Sabini. Pronuntiatur prima luce ituros. Consumitur vigiSabini. Pronuntiatur prima luce ituros. Consumitur vigiliis reliqua pars noctis, cum sua quisque miles circumspiceret, quid secum portare posset, quid ex instrumento hibernorum relinquere cogeretur. Omnia excogitantur, quare nec sine periculo maneatur, et languore militum et vigiliis periculum augeatur. Prima luce sic ex castris proficiscuntur, ut quibus esset persuasum non ab hoste, sed ab homine amicissimo Ambiorige consilium datum, longissimo agmine maximisque impedimentis. At hostes, posteaquam ex nocturno fremitu vigiliisque de profectione eorum senserunt, collocatis insidiis bipertito in silvis opportuno atque occulto loco a milibus passuum circiter duobus Romanorum adventum exspectabant, et cum se maior pars agminis in magnam convallem demisisset, ex utraque parte eius vallis subito se ostenderunt novissimosque premere et pri
Abbreviated transcription (Latin):
cũ a Cocta primisq ordinibus acriter resisteret᷑. Uincite
inquit si ita uultis Sabinus. & ita clariore uoce ut
magna pars militũ ex audiret. Neq is sum ego inꝗt.¬
qui grauissio ex uobis mortis ꝑiculo terreat: hii sapĩẽt̃
si grauius quid acciderit abste racione deposcentꝰ Qui
si ꝑte liceat ꝑhendino die cũ proxĩs hibernis cõuic̃ti cc̃e
cũ reliquis belli casum sustinẽat. ne reiecti & relegati
longe ab ceteris aut ferro aut fame intereãt. Cõsurgit
ex consilio cõprehendũt utrũq & orãt ne sua dessu¬
sione & ꝑtinacia rem in sũmu ꝑiculu deducant
facile esse rem seu maneãt seu proficiscant᷑ si moclũ unũ
om̃es sentiant ac probẽt cont᷑ in dissensione nulla se sa¬
lute prospicẽ. Res ĩodisputacoẽ ad mediã noctẽ ꝑ du¬
ct᷑. Tandeni dat Cotta ꝑ motus matius supiõe snĩa

Expanded text:
cum a Cotta primisque ordinibus acriter resisteretur, " Vincite," cum a Cotta primisque ordinibus acriter resisteretur, " Vincite," inquit, " si ita vultis," Sabinus, et id clariore voce, ut magna pars militum exaudiret; "neque is sum," inq"qui gravissime ex vobis mortis periculo terrear: hi sapient; si gravius quid acciderit, abs te rationem reposcent, qui, si per te liceat, perendino die cum proximis hibernis coniuncti communem cum reliquis belli casum sustineant, non reiecti et relegati longe ab ceteris aut ferro aut fame intereant." Consurgitur ex consilio; comprehendunt utrumque et orant, ne sua dissensione et pertinacia rem in summum periculum deducant: facilem esse rem, seu maneant, seu proficiscantur, si modo unum omnes sentiant ac probent; contra in dissensione nullam se salutem perspicere. Res disputatione ad mediam noctem perducitur. Tandem dat Cotta permotus manus: superat sententia
Abbreviated transcription (Latin):
profectu in Italiam: neq aliter Carnutes interficiẽdi
tasgetii consiliu fuisse capturos neq eburones. si ille
ad esset tanta cõtẽpciõe nr̃i ad castra uenturos ẽẽ nõ
hoste auctorez. sed rem spectare sub esse rhenũ mag̾
esse germanis dolori. Arioiusti morte & suꝑiores nr̃as
uictorias ardere gallia tot cõtumeliis acceptis sub .pͥ. R
ostremo quis hoc sibi ꝑsuaderet sine certa re. Ambio¬
rigem ad eiusmoĩ cõsiliu descendisse sua sentẽtia in
ut᷑q ꝑte esse tutã si nichil ẽẽt clurius nullo cũ ꝑiculo ad
proxĩa legione ꝑuenturos. Si gallia om̃is cu g̾mãis
consentiret unã esse in celeritate põĩta salute. Cotte
quide atq eoꝵ qui dissentirẽt cõsilu quẽ hret exitũ
in quo si presens ꝑicł non  atxerte longinqua obsidiõe
fames eẽt timẽda. Hac in utͣq ꝑte disputacoẽ habita

Expanded text:
profectum in Italiam; neque aliter Carnutes interficiendi profectum in Italiam; neque aliter Carnutes interficiendi Tasgeti consilium fuisse capturos, neque Eburones, si ille adesset, tanta contemptione nostri ad castra venturos esse. Non hostem auctorem, sed rem spectare: subesse Rhenum; magno esse Germanis dolori Ariovisti mortem et superiores nostras victorias; ardere Galliam tot contumeliis acceptis sub populi is exstincta. Postremo quis hoc sibi persuaderet, sine certa re Ambiorigem ad eiusmodi consilium descendisse? Suam sententiam in utramque partem esse tutam: si nihil esset durius, nullo cum periculo ad proximam legionem perventuros; si Gallia omnis cum Germanis consentiret, unam esse in celeritate positam salutem. Cottae quidem atque eorum, qui dissentirent, consilium quem habere exitum? In quo si non praesens periculum, at certe longinqua obsidione fames esset timenda. Hac in utramque partem disputatione habita,
Abbreviated transcription (Latin):
erat credendu. Itaq ad consiliu rem deferũt: ma¬
gna q inter eos existit cõtrou̾sia. Lucuis aurũculerꝰ
compluresq tribum militũ & primoꝵ ordinũ cẽturi¬
ones nichil temẽ agendu neq ex hibernis in iussu ce¬
saris disce dendu existimabant. Quãtas us magnas &
copias g̾mãoꝵ sustineri posse munitis hibernis doce¬
bant rem esse testimõio qd primũ hostiu impetũ mul¬
tis ultro uulneribus illatis fortissiẽ sustinuerũt re frumẽ¬
taria nõ premi. Interea & ex proximis hibernis & a
cesare cõuentu subsidia. postremo quid esset leuius. aut
turpus ꝗͣ auctore hoste de sumis rehus cape cõsiliu
Cont᷑ ea Titurius sero facturos clamitabat cũ maio¬
res manus hostiu adiũctis germanis cõuẽissent ut cu
aliquid calamitatis in proximis hibernis esset. acceptũ
breuẽ consulendi esse occasione. Cesare arbitrari

Expanded text:
erat credendum. Itaque ad consilium rem deferunt maerat credendum. Itaque ad consilium rem deferunt magnaque inter eos exsistit controversia. Lucius Aurunculeius compluresque tribuni militum et primorum ordinum centuriones nihil temere agendum neque ex hibernis iniussu Caesaris discedendum existimabant: quantasvis magnas copias etiam Germanorum sustineri posse munitis hibernis docebant: rem esse testimonio, quod primum hostium impetum multis ultro vulneribus illatis fortissime sustinuerint: re frumentaria non premi; interea et ex proximis hibernis et a Caesare conventura subsidia: postremo quid esse levius aut turpius, quam auctore hoste de summis rebus capere consilium? Contra ea Titurius sero facturos clamitabat, cum maiores manus hostium adiunctis Germanis convenissent, aut cum aliquid calamitatis in proximis hibernis esset acceptum. Brevem consulendi esse occasionem. Caesarem arbitrari
Abbreviated transcription (Latin):
bñficiis Cesaris. Monere orare Tituriu pro hospicio
ut sue ac nulitũ saluti cõsulat magnã manũ gͥma¬
noꝵ cõducta rhenũ transisse hac̃ affore biduo
põꝵ eẽ consiliu uelint ne prius ꝗͣ finitimi sentiãt
eductos ex hibernis milites aut ad Ciceronez aut
ad labienu deduce quoꝵ alter milia passuu arcit̾
L alter paulo amplius abhis absit. Illud se polliceri
Quire uirando cõfirmare: tutu iter per fines da¬
turũ. Quod cu faciat. & ciuitati se se consulere:
qđ hibernis leuetꝰ & Cesari pro eius meritis gr̃ã re¬
ferre. Hac orõne habita discedit Ambiorix. arpine¬
us & unius que audierũt ad legatos deferũt. Illi re¬
pentina re ꝑturbati & si ab hoste dicebant̾ ea tñ
nõ negligenda existimabãt maxiẽq hac re ꝑmoue¬
bant᷑. quod ciuitate ignobile atq hiulem eburonu
sua sponte contͣ ipłm.Ro. bellu facere ausam uix

Expanded text:
beneficiis Caesaris: monere, orare Titurium pro hospitio, beneficiis Caesaris: monere, orare Titurium pro hospitio, ut suae ac militum saluti consulat. Magnam manum Germanorum conductam Rhenum transisse; hanc adfore biduo. Ipsorum esse consilium, velintne priusquam finitimi sentiant eductos ex hibernis milites aut ad Ciceronem aut ad Labienum deducere, quorum alter milia passuum circiter quinquaginta, alter paulo amplius ab eis absit. Illud se polliceri et iureiurando confirmare tutum iter per fines daturum; quod cum faciat, et civitati sese consulere, quod hibernis levetur, et Caesari pro eius meritis gratiam referre. Hac oratione habita discedit Ambiorix. Arpineius et Iunius, quae audierunt, ad legatos deferunt. Illi repentina re perturbati, etsi ab hoste ea dicebantur, tamen non neglegenda existimabant maximeque hac re permovebantur, quod civitatem ignobilem atque humilem Eburonum sua sponte populo Romano bellum facere ausam vix
Abbreviated transcription (Latin):
remissi essent. quos aduatici obsidu nuo missos ap̃
se in seruitute & cathenis tenuissent: neq id qđ
fecerit de oppugnacõe castroꝵ aut iudicio aut uo¬
lũtate sua fecisse sed coactu ciuitatis. suaq esse eius¬
modi imꝑia. ut nõ minus hr̃ẽt uiris inse multitudo
ꝗͣ ipẽ in multitudie. Cuutati porro hanc fuisse belli
causa quod repentine galloꝵ cõuiratõi resistere nõ
potuerit. id se facere ex humilitate sua probare posse
quod nõ adeo sit imꝑitus reꝵ ut suis copiis. popłm. Ros
suꝑari posse cõfidat. Sed esse gallie cõe consiliu oĩb
hibernis cesaris oppũgnandis huc̃ esse dictũ diẽ ne
qua legio alteri legioni subsidio uenire posset non fa¬
cile gallos gallis negare potiusse presertim cũ de re¬
cuꝑanda coĩ libertate consiliu mitu uideret᷑. Obus
qm̃ propͥetate satisfecerit hre se nũc rõne officii ꝓ

Expanded text:
remissi essent, quos Aduatuci obsidum numero missos apud remissi essent, quos Aduatuci obsidum numero missos apud se in servitute et catenis tenuissent; neque id, quod fecerit de oppugnatione castrorum, aut iudicio aut voluntate sua fecisse, sed coactu civitatis, suaque esse eiusmodi imperia, ut non minus haberet iuris in se multitudo quam ipse in multitudinem. Civitati porro hanc fuisse belli causam, quod repentinae Gallorum coniurationi resistere non potuerit. Id se facile ex humilitate sua probare posse, quod non adeo sit imperitus rerum ut suis copiis populum Romanum superari posse confidat. Sed esse Galliae commune consilium: omnibus hibernis Caesaris oppugnandis hunc esse dictum diem, ne qua legio alterae legioni subsidio venire posset; non facile Gallos Gallis negare potuisse, praesertim cum de recuperanda communi libertate consilium initum videretur. Quibus quoniam pro pietate satisfecerit, habere nunc se rationem offici pro
Abbreviated transcription (Latin):
lignatoribus magna manu ad castra oppugnatu
uenerũt. Cu celeriter nr̃ĩ arma cepissent uallũq̃
ascendissẽt atq una ex ꝑte hispanis equitibus emis¬
sis equestri prȩlio suꝑiores fuissent desꝑata re hostes
suos ab oppugnatiõe reduxerũt. Tuc̃ suo clamore
cõclamauerũt uti aliquis ex nr̃is ad colloquiũ pro¬
dirẽt. hrẽ se se que de re cõi dicẽ uellent. quibus reb
contͦuersias minui posse sparent. Mittunt᷑ ad cos
colloquẽdi cã Caius Carpineiiis eques romamis fa¬
miliaris ꝯiunti Titurii. & Quintus Iunius exhis¬
pania quidã qui ante missu Cȩsaris ad Ambiorigẽ
uentitare cõsuerat. Apud quos ambiorix ad hunc¬
modu locutus ẽ se se pro Cesaris in se bñficiis plu¬
rimũ ei confiteri debere. quod eius oꝑa stipendio li¬
beratus esset. quod aduaticis finitimis suis pendere
consuescet. Quodq ei & filius & frĩs filius ab cesaẽ

Expanded text:
lignatoribus magna manu ad castra oppugnatum lignatoribus magna manu ad castra oppugnatum venerunt. Cum celeriter nostri arma cepissent vallumque adscendissent atque una ex parte Hispanis equitibus emissis equestri proelio superiores fuissent, desperata re hostes suos ab oppugnatione reduxerunt. Tum suo more conclamaverunt, uti aliqui ex nostris ad colloquium prodiret: habere sese, quae de re communi dicere vellent, quibus rebus controversias minui posse sperarent. Mittitur ad eos colloquendi causa Gaius Arpineius, eques Romanus, familiaris Quinti Tituri, et Quintus Iunius ex Hispania quidam, qui iam ante missu Caesaris ad Ambiorigem ventitare consuerat; apud quos Ambiorix ad huncmodum locutus est: sese pro Caesaris in se beneficiis plurimum ei confiteri debere, quod eius opera stipendio liberatus esset, quod Aduatucis, finitimis suis, pendere consuesset, quodque ei et filius et fratris filius ab Caesare
Abbreviated transcription (Latin):
iam huc̃ annu regñate inimicis ia multis palam
ex ciuitate młtis auctoribus eum interfecerũt.
Lefertur ea res ad Cesare. Ille ueritus q̃ ad plures ꝑ¬
tinebat. ne ciuitas eoꝵ impulsu deficeret. Luciu plã¬
cu cũ legione ex belgio celeriter in carnutes proficis¬
ci iubet ibiq hiemare. quoꝵ q oꝑa cognorierat Tasge¬
rium interfectũ. hos comp̃hensos ad seꝰ mutẽ. Interi
ab om̃ibus legatis questoribq quibus legiones tradide¬
rat certior factus ẽ in hiberna prouẽtu locũq hiber¬
nis esse munitu. diebiis cixciter .xu. quibus in hiber¬
na uentu est initiu repentini tumultus ac defectio¬
nis ortu ẽ ab Ambiorige & Catuuulgo. Qui cum
ad fines regni sui sabino cotteq presto fuissẽt frumẽ¬
taq inhiberna comportauissent indutiomaris treue¬
ri nuntiis inpulsi suos concitauerũt subitoq opp̃ssis

Expanded text:
iam hunc annum regnantem inimici, multis palam iam hunc annum regnantem inimici, multis palam ex civitate eius auctoribus, eum interfecerunt. Defertur ea res ad Caesarem. Ille veritus, quod ad plures pertinebat, ne civitas eorum impulsu deficeret, Lucium Plancum cum legione ex Belgio celeriter in Carnutes proficisci iubet ibique hiemare quorumque opera cognoverat Tasgetium interfectum, hos comprehensos ad se mittere. Interim ab omnibus legatis quaestoreque, quibus legiones tradiderat, certior factus est in hiberna perventum locumque hibernis esse munitum. Diebus circiter XV, quibus in hiberna ventum est, initium repentini tumultus ac defectionis ortum est ab Ambiorige et Catuvolco; qui, cum ad fines regni sui Sabino Cottaeque praesto fuissent frumentumque in hiberna comportavissent, Indutiomari Treveri nuntiis impulsi suos concitaverunt subitoque oppressis
Abbreviated transcription (Latin):
p̃fecit. Unã legione quã proxĩe transpadum
cõscripserat. & cohortes nullȩ in eburones. quoꝵ
pars maxiã ẽ intex Mosam & Rhenũ. qui sub
imꝑio Ambiorigis & catulei erãt misit. His
militibus Quintũ Tituriu sabinũ. & Lucium
durũculeiu cõtta legatos p̃esse uissit. Ad huc
modu distributis legionibus facillime in opie fru¬
mentarie se se mederi posse existimauit atq
haꝵ tñ õiui legionũ hiberna preter ea quam
Lucio Roscio inpatatissimã & quietissia ꝑtem
ducenda dederat milibus passiu centũ cõtinebantur ip̃e
interea qͦ ad legiones collocatas munitaq hiberna cog¬
nouisset in gallia morari constituit. Erat in carnutib
sũmo loco natus Tasgetius huius maiores in sua ciui¬
tate regnu obtinuerãt. Hiuc Cesax pro eius uirtute
atq in se beniuolentia quod in om̃ibus bellis singulari
eus oꝑa fuerat usus maioꝵ locũ restituerat. Terciu

Expanded text:
praefecit. Vnam legionem, quam proxime trans Padum praefecit. Vnam legionem, quam proxime trans Padum conscripserat, et cohortes V in Eburones, quorum pars maxima est inter Mosam ac Rhenum, qui sub imperio Ambiorigis et Catuvolci erant, misit. Eis militibus Quintum Titurium Sabinum et Lucium Aurunculeium Cottam legatos praeesse iussit. Ad hunc modum distributis legionibus facillime inopiae frumentariae sese mederi posse existimavit. Atque harum tamen omnium legionum hiberna praeter eam, quam Lucio Roscio in pacatissimam et quietissimam partem ducendam dederat, milibus passuum centum continebantur. Ipse interea, quoad legiones collocatas munitaque hiberna cognovisset, in Gallia morari constituit. Erat in Carnutibus summo loco natus Tasgetius, cuius maiores in sua civitate regnum obtinuerant. Huic Caesar pro eius virtute atque in se benevolentia, quod in omnibus bellis singulari eius opera fuerat usus, maiorum locum restituerat. Tertium
Abbreviated transcription (Latin):
om̃es fere reficerẽt᷑. Quas cũ aliꝗ̃dui Cesar frust
expectasset. ne ãni tpr̃e a nauigatoe excludẽtur
quod equinoctiũ suberat necessario angustius ini¬
lites collocauit. Ac suma tranquillitate consecuta.
sccunda inita uigilia cũ soluisset. prima luce teͬra
attigit. omesq in columes naues ꝑluxit. Sub duc¬
tis nauibus concilioq gallors Samarobriue ꝑ acto
qđ eo anno frumẽtu in galliã ꝑꝑ siccitates angus¬
cuis ꝓ uenerat coactus ẽ aliter ac suꝑioribus ãnis
excitu in hibernis collocare. legionesq ĩ plures
ciuitates distribuere. Ex quib unã in morinos
ducenda Caio fabio legato dedit.. Alterã in
neruios Quĩto Ciceroni. Tercia in nessuos lucio
Roscio. Quartã in Remis cũ łito labieno ĩ cõ¬
finio Treueroꝵ hyemare uissit. Tres ĩ belgis
collocauit. his Marcu Crassum quitu. & Ludũ
municiu plancũ. & Gaium Treboniu legatos

Expanded text:
fere omnes reicerentur. Quas cum aliquamdiu Caesar frustra fere omnes reicerentur. Quas cum aliquamdiu Caesar frustra exspectasset, ne anni tempore a navigatione excluderetur, quod aequinoctium suberat, necessario angustius milites collocavit ac summa tranquillitate consecuta, secunda inita cum solvisset vigilia, prima luce terram attigit omnesque incolumes naves perduxit. Subductis navibus concilioque Gallorum Samarobrivae peracto, quod eo anno frumentum in Gallia propter siccitates angustius provenerat, coactus est aliter ac superioribus annis exercitum in hibernis collocare legionesque in plures civitates distribuere; ex quibus unam in Morinos ducendam Gaio Fabio legato dedit, alteram in Nervios Quinto Ciceroni, tertiam in Esubios Lucio Roscio; quartam in Remis cum Tito Labieno in confinio Treverorum hiemare iussit. Tres in Belgis collocavit: eis Marcum Crassum quaestorem et Lucium Munatium Plancum et Gaium Trebonium legatos
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑꝑ repentinos gallie motus. neq multũ estatis suꝑ¬
esset. atq id facile exͣhi posse intelligeret obsides
imꝑat. &x ꝗđ in ãnos singulos uectigalis . Pͦ. Pͦ. bri¬
tania penderet cõstituit. int̾dicit atq imꝑat
Cassi uellanno ne iMandubranoĩ aut Trinobatib
noceat. Obsidibus acceptis. excitũ reducit ad ma¬
re. naues ibi inueĩt refectas. Nis deductis qđ
& captuuoꝵ magnũ nuͣm habebat. E nõ nulle
tempestate depierant naues. duobus cõmeatibus.
excitu reportare instituit. Ac sic accidit uti ex
tanto nauiu nũo. tot nauigationibus. neq hoc
neq suꝑiore anno ulla oĩo nauis que milites por¬
taret desideraret᷑. Atq exhis que manes ex cõti¬
nẽti ad eu remitterẽtur & prioris cõmeatus ex¬
poĩtis militibus. & quas postea Labienus faci ẽ das
curauerat nuo̾ .Lx. ꝑ pauce locũ caꝑent. relique

Expanded text:
propter repentinos Galliae motus, neque multum aestatis suppropter repentinos Galliae motus, neque multum aestatis superesset, atque id facile extrahi posse intellegeret, obsides imperat et quid in annos singulos vectigalis populo Romano Britannia penderet constituit; interdicit atque imperat Cassivellauno, ne Mandubracio neu Trinobantibus noceat. Obsidibus acceptis exercitum reducit ad mare, naves invenit refectas. His deductis, quod et captivorum magnum numerum habebat, et nonnullae tempestate deperierant naves, duobus commeatibus ercitum reportare instituit. Ac sic accidit, uti ex tanto navium numero tot navigationibus neque hoc neque superiore anno ulla omnino navis, quae milites portaret, desideraretur; at ex eis, quae inanes ex continenti ad eum remitterentur et prioris commeatus expositis militibus et quas postea Labienus faciendas curaverat numero LX, perpaucae locum caperent, reliquae
Abbreviated transcription (Latin):
erũt. quo incursionis hostiu uitande cã cõueĩre
nr̃oꝵ impetũ nõ tulerũt. se seq ex alia ꝑte eie̾tert̃¬
Magnus ibi pecoꝵ nũs reꝑtus. multiq in fuga sũt cõ¬
prehensi atq int̾fecti. dum hec in his locis gerũt
Cassiuellannus ad cantiu qd esse ad mare supͣ đ mõ¬
strauimus. quibus regionibus quatuor reges p̃erant.
Cintorix. Caruilius. łaximagulis. Segouax. nũtios
nuttit. hisq imꝑat uti coactis om̃ibus copiis. Castra
naualiade improuiso adoriant᷑. atq oppugnẽt.
Ii cu ad ae castra ueĩssent. nr̃i eruptione facta mul¬
tis ẽoꝵ interfectis. Capto & nobili duce Lingẽto¬
rige. suos in columes reduxerũt. Cassiuellaunus
hoc prelio nũciato. tot detrimẽtis acceptis. uasta¬
tis finibus maxĩe & ꝑmotus defectione ciuitatũ
legatos ꝑ atrebrite Cõmiu de dedicc̃ẽ ad Cesarẽ
mitit. Cesar cu cõstitiusset hiemare in cõtinẽti

Expanded text:
erunt, quo incursionis hostium vitandae causa convenire erunt, quo incursionis hostium vitandae causa convenire nostrorum impetum non tulerunt seseque alia ex partmerus pecoris repertus, multique in fuga sunt comprehensi atque interfecti. Dum haec in his locis geruntur, Cassivellaunus ad Cantium, quod esse ad mare supra demonstravimus, quibus regionibus quattuor reges praeerant, Cingetorix, Carvilius, Taximagulus, Segovax, nuntios mittit atque eis imperat uti coactis omnibus copiis castra navalia de improviso adoriantur atque oppugnent. Ei cum ad castra venissent, nostri eruptione facta multis eorum interfectis, capto etiam nobili duce Lugotorige suos incolumes reduxerunt. Cassivellaunus hoc proelio nuntiato tot detrimentis acceptis, vastatis finibus, maxime etiam permotus defectione civitatum legatos per Atrebatem Commium de deditione ad Caesarem mittit. Caesar, cum constituisset hiemare in continenti
Abbreviated transcription (Latin):
uitate regnũ obtinuerat. interfectusq erat a Cas¬
si uellanno. ipẽ fuga morte uitauerat. Legatos
ad Cesare mittũt. Pollicent᷑q sese ei dedituros at
imꝑata factuaros. Petut̃ ut Mandubratiũ ab in¬
uiria Cassiuellanni defendat atq in ciuitatem
mittat. qui presit: imꝑiuq obtineat. His Cesar
imꝑat obsides .xl. frumẽtũq excitui mandubra¬
tiuq ad eos mitit. Illi imꝑata celeriter fecerũt
obsides ad nũm frumẽtũq miserũt. Trinohãtib
defensis. atq ab omĩ militu iniuria prohibitis.
enimagni. Cegortiati. Ancalites. bibroci. Cassi. le¬
Tationibus missis sese cesari dederũt. Ab his cogͦs¬
cit non longe abeo loco oppidũ Cassiuellanni ab eẽ
silius paludibusq munitũ. quo satis magnus hoũi
pecorisq nuͣs cõuenerit. Oppidũ aũt̃ britani
uocãt cũ siluas impeditaẽtis uallo: atq fossa muni¬

Expanded text:
vitate regnum obtinuerat interfectusque erat a Casvitate regnum obtinuerat interfectusque erat a Cassivellauno, ipse fuga mortem vitaverat, legatos ad Caesarem mittunt pollicenturque sese ei dedituros atque imperata facturos; petunt ut Mandubracium ab iniuria Cassivellauni defendat atque in civitatem mittat, qui praesit imperiumque obtineat. His Caesar imperat obsides quadraginta frumentumque exercitui Mandubraciumque ad eos mittit. Illi imperata celeriter fecerunt, obsides ad numerum frumentumque miserunt. Trinobantibus defensis atque ab omni militum iniuria prohibitis Cenimagni, Segontiaci, Ancalites, Bibroci, Cassi legationibus missis sese Caesari dedunt. Ab his cognoscit non longe ex eo loco oppidum Cassivellauni abesse silvis paludibusque munitum, quo satis magnus hominum pecorisque numerus convenerit. Oppidum autem Britanni vocant, cum silvas impeditas vallo atque fossa muni
Abbreviated transcription (Latin):
quatuor essedarioꝵ relictis intinera nostra ẜuabat.
Paulũq exuia excedebat locisq impeditis at siluestͥb
se se occultabat. atq his regionibus quibus nos iter
facturos cognouerat. Pecora atq hoies ex agris
in siluas compellebat. Qcũ equitatus noster᷑ libe¬
rius predandi uaestandiq cã se in agros eiecerat. ⁊¬
om̃ibus uiis semitibusq essedarios esilius enuittebat
& magno cũ ꝑiculo nr̃oꝵ equitũ cũ his cõfligebat
atq hoc metu latuis uagari prohibebat. Relinq̃bat
ut neq longuis ab agmne legionũ discedi Cesar
pateret᷑ & tm̃ in agris uastandis incẽdiisq fatiẽdis
hostibus noceretꝰ: quãtu labore atq itinere legiona¬
rii milites efficere poterãt. Interim Trinobãtes
prope firmissiã eꝵ regionũ Ciuitas ex qua Man¬
cdubranius ad olescens. Cesaris fide secutus ad eum
in cõtinẽte gallia uenerat: cuius pater in ed ci¬

Expanded text:
quattuor essedariorum relictis itinera nostra servabat quattuor essedariorum relictis itinera nostra servabat paulumque ex via excedebat locisque impeditis ac silvestribus sese occultabat, atque eis regionibus quibus nos iter facturos cognoverat pecora atque homines ex agris in silvas compellebat et, cum equitatus noster liberius praedandi vastandique causa se in agros eiecerat, omnibus viis semitisque essedarios ex silvis emittebat et magno cum periculo nostrorum equitum cum eis confligebat atque hoc metu latius vagari prohibebat. Relinquebatur ut neque longius ab agmine legionum discedi Caesar pateretur, et tantum in agris vastandis incendiisque faciendis hostibus noceretur, quantum labore atque itinere legionarii milites efficere poterant. Interim Trinobantes, prope firmissima earum regionum civitas, ex qua Mandubracius adulescens Caesaris fidem secutus ad eum in continentem Galliam venerat, cuius pater in ea ci
Abbreviated transcription (Latin):
ĩp̃us unꝗͣ sũmis nobiscũ copiis hostes cõtenderũt.
esar cognito consilio eoꝵ ad flumẽ tamesim ĩ fines
Cassiuellani excitu duxit. quod flumẽ uno om̃io
loco peclibis. atq  egre transiri pot̃. Eo cũ ueĩsset aĩ
aduertit ad altera flũĩs ripani magnas esse copi¬
as hostiu instructas. Ripa aut̃ erat acutis sudib
prefixis munita eiusdez q gnĩs sub aqua defixe
sudes fliuẽ tegebant᷑. His rebus cognitis ⁊ captiuis
ꝑfugisq Cesar p̃missoq equitatu confesti legiones
subsequi iubet. sed ea celeritate. atq eo impetu mi¬
lites ierant. cũ capite solo ex aqua extarẽt. Ut hos¬
tes impetũ legionũ atq equitũ sustue᷑ non possent
ripasq dimitterẽt: ac se fuge mandarẽt. Cassiuel¬
lannus ut supͣ demõstrauimus omĩ depõĩta spe cõ¬
tentionis. dimissis amplioribus copiis milibus cixcit̾

Expanded text:
tempus umquam summis nobiscum copiis hostes contenderunt. tempus umquam summis nobiscum copiis hostes contenderunt. Caesar cognito consilio eorum ad flumen Tamesim in fines Cassivellauni exercitum duxit; quod flumen uno omnino loco pedibus, atque hoc aegre, transiri potest. Eo cum venisset, animum advertit ad alteram fluminis ripam magnas esse copias hostium instructas; ripa autem erat acutis sudibus praefixis munita, eiusdemque generis sub aqua defixae sudes flumine tegebantur. His rebus cognitis a captivis perfugisque Caesar praemisso equitatu confestim legiones subsequi iussit. Sed ea celeritate atque eo impetu milites ierunt, cum capite solo ex aqua exstarent, ut hostes impetum legionum atque equitum sustinere non possent ripasque dimitterent ac se fugae mandarent. Cassivellaunus, ut supra demonstravimus, omni deposita spe contentionis dimissis amplioribus copiis milibus circiter
Abbreviated transcription (Latin):
bat. Iccedebat huc ut nũꝗͣ conferti sed rari mag¬
nisq interuallis preliarent᷑. scationesq dispõitas
haberẽt atq alios alii de inceps exciperẽt. integriq
&. recentes defatigatis succederẽt. Postero die ꝓcul
a castris hostes in collibus constiterũt rariq se os.
perut. Sed meridie cũ Cesar pabulandi causa
tres legiones atq om̃e equitatu. cu Caio Treboĩo
legato misisset. repente ex om̃ibus locis ad pabula¬
tores aduolauerũt sicuti ab signis legionibusq non
absisterẽt. Nostri acriter in cos impeta facto repu¬
lerũt: neq finẽ sequẽdi fecerũt. Quo subsidio cõ¬
fisi equites cu post legiones iuderẽt precipites hos¬
tes egerũt. magnoq eoꝵ nũd inf̾fecto neq sui
colligendi neq consistenoli aut᷑ essedis desiliendi fa¬
cultate dederũt. Ex hac fuga protinus que
undiq cõuenerãt auxilia discesserũt. neq post id

Expanded text:
bat. Accedebat huc ut numquam conferti sed rari magbat. Accedebat huc ut numquam conferti sed rari magnisque intervallis proeliarentur stationesque dispositas haberent, atque alios alii deinceps exciperent, integrique et recentes defetigatis succederent. Postero die procul a castris hostes in collibus constiterunt rarique se ostcessere coeperunt. Sed meridie, cum Caesar pabulandi causa tres legiones atque omnem equitatum cum Gaio Trebonio legato misisset, repente ex omnibus partibus ad pabulatores advolaverunt, sic uti ab signis legionibusque non absisterent. Nostri acriter in eos impetu facto reppulerunt neque finem sequendi fecerunt, quoad subsidio confisi equites, cum post se legiones viderent, praecipites hostes egerunt magnoque eorum numero interfecto neque sui colligendi neque consistendi aut ex essedis desiliendi facultatem dederunt. Ex hac fuga protinus, quae undique convenerant, auxilia discesserunt, neque post id
Abbreviated transcription (Latin):
atq occupatis in munitiõe castroꝵ: subito se ex
silius eiecerũt. Impetuq in eos facto. qui erat in
statione pro castris collocati. acriter pugͥuerunt
duabus q missis subsidio cohortibus aCesare atq
his prunis legionũ duaꝵ. Cu hec ꝑ exiguo inter¬
misso loci spacio inter se constitissent. nouo gnͣe
rũperũt seq inde in columes receperũt. Eo die
Quintus laberius durus. tribunus militũ int̾fi¬
citur. Illis pluribus sũmissis cohortibus repellunt᷑.
toto hoc ingnẽ pugnȩ. cũ sub oculis õui ac pro
ab signis discedere auderẽt. minus aptos esse ad
huins generis hostem. Equites aũt magno cũ
pleꝵ q cederẽt. & cu paululu ab legionibus nr̃os
remouissent: ex essedis desilirẽt. & pedibus dispaĩ
prelio contenderẽt. E questris aut̃ p̃lii uatio et ce-¬
dentibus & insequẽtib par atq ide ꝑiculu ĩfere¬

Expanded text:
atque occupatis in munitione castrorum subito se ex atque occupatis in munitione castrorum subito se ex silvis eiecerunt, impetuque in eos facto qui erant in statione pro castris collocati, acriter pugnaverunt, duabusque missis subsidio cohortibus a Caesare atque eis primis legionum duarum, cum hae perexiguo intermisso loci spatio inter se constitissent, novo generruperunt seque inde incolumes receperunt. Eo die Quintus Laberius Durus, tribunus militum, interficitur. Illi pluribus submissis cohortibus repelluntur. Toto hoc in genere pugnae, cum sub oculis omnium ac pro ab signis discedere auderent, minus aptos esse ad huius generis hostem, equites autem magno cumplerumque cederent et, cum paulum ab legionibus nostros removissent, ex essedis desilirent et pedibus dispari proelio contenderent. Equestris autem proeli ratio et cedentibus et insequentibus par atque idem periculum infere
Abbreviated transcription (Latin):
gallica differũt consuętudiẽ. Interiores pleriq fru¬
mẽta non seruãt: sed lacte & carne uiuũt pellib¬
q sũt uestiti. Omẽs uo̾ britani ultro se inficiunt.
qđ ceruleu efficit tolorem atq hoc horridiores
sũt in pugna aspectu capilloq sut̃ procasso atq
omĩ ꝑte corporis rasa preter caput & labrum
suꝑius. Uxores haltat deni duodeniq inter se cões
Qmaxĩe frc̃s cũ fribus. parentesq cũ liberis. Sed¬
si qui sunt exhis uati. eoꝵ habent᷑ liberi. quo pͥmũ
uirgo queq delataẽ deducta ẽ. Equites hostiũ
essedariisq acriter preliu cũ equitatu nr̃o in itine̾
conflixerũt. iñ ũtrũ om̃ibus ꝑtibus suꝑiores fuerĩt.
atq om̃es in siluas collesq compulerit᷑. Sed cõpłib
interfectis cupidius in secuti. non nullos exsuis a¬
miserũt. At illi int̾misso spatio imprudẽtib nr̃is.

Expanded text:
a Gallica differunt consuetudine. Interiores plerique frua Gallica differunt consuetudine. Interiores plerique frumenta non serunt, sed lacte et carne vivunt pellibusque sunt vestiti. Omnes vero se Britanni vitro inficiunt, quod caeruleum efficit colorem, atque hoc horridiores sunt in pugna aspectu; capilloque sunt promisso atque omni parte corporis rasa praeter caput et labrum superius. Vxores habent deni duodenique inter se communes et maxime fratres cum fratribus parentesque cum liberis; sed qui sunt ex his nati, eorum habentur liberi, quo primum virgo quaeque deducta est. Equites hostium essedariique acriter proelio cum equitatu nostro in itinere conflixerunt, tamen ut nostri omnibus partibus superiores fuerint atque eos in silvas collesque compulerint. Sed compluribus interfectis cupidius insecuti nonnullos ex suis amiserunt. At illi intermisso spatio imprudentibus nostris