comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ueri querendi studĩ ẽxercer
ꝯimppe quibus magim aristotils
ingens plato plebentn atq hu¬
mĩle xpi nomen apud quos ne¬
ritas isi silogistins extorta co
gei sunt nature imemores uo¬
bis attribuere consentaneum
dico. Exhac inꝙͣ ꝓprie inbetil¬
litaiẽ obliuione / omes hinocemoi
uel simłnĩ opimom orta ꝑ¬
uersitas Et quid imri sionna
de se sperent qui deuz credunt
mortalia no curare / ex codem
fonte fiducie ne dicam insdlen¬
tie est. Eiccroniami illud intus¬
culano tuc inquit aꝓpotit᷑ iors
equissimo aio cum sins se laudi¬
sus uita occidens consolari ꝑt¬
Quan sm̃am aliis uerbis expli¬
cuit arors em̃ inquit terribilis
est hiis quoꝵ cum uita oĩa exti¬
guntur nõ hiis quõru lans ẽ mo¬
ri non põt/o magne uir Cicero
quis ois aut quid speras Emo
em uita unꝙͣ tantis plenalau¬
sibus fuit ut si aliud nõ aspexit
seq alciꝯ extulit sirs selandib
consolari posset ⁊ non pocius

Expanded text:
veri querendi studium exercet; veri querendi studium exercet; quippe quibus magnus Aristotiles, ingens Plato, plebeium atque humile Cristi nomen, apud quos veritas nisi sillogismis extorta conDei sunt, nature immemores, vobis attribuere consentaneum dico; ex hac, inquam, proprie imbecillitatis oblivione omnis huiusce vel similium opinionum orta perversitas, et quid miri si omnia de se sperent qui Deum credunt mortalia non curare? Ex eodem fonte fidutie, ne dicam insolentie, est ciceronianum illud in Tusculano: «Tunc» inquit «oppetitur mors equissimo animo cum suis se laudibus vita occidens consolari am alibi aliis verbis explicuit: «Mors» enim, inquit «terribilis est his quorum cum vita omnia extinguuntur, non his quorum laus emori non potest». O magne vir Cicero, quid ais aut quid speras? Cuius enim vita unquam tantis plena laudibus fuit, ut si aliud non aspexit seque altius extulit suis se laudibus consolari posset, et non potius
Abbreviated transcription (Latin):
alus quidem uerbis non slus ut
ꝑatis uti qͦs ad fortuma pertinei
einem ꝓrosperam larguetur hone¬
tamꝙ fenectutem nẽc ingenum
nes eloquençia destitũta ecte
quiden bac in parte singule ei
eque de celo poscenda diur̃mqr
Optimeitaq apiens ñr qumilior
illam alin contingere sicut noc
birtutes asias nec oĩo Bomiasiae
cumisit scriptim quid habes qd
no accepisti pły mit genitor cei
contemiut ista us nestuit et ceni
iiq̃ experti quatula sit orcami¬
nimars ecĩa res hinnana potenda
magnificas sibispes oppimnones¬
qr esrissimas derebus ꝓprno o¬
fingut/ Cumq se se opiriando le¬
fellermnt fallere alios disputado
student nempe artar pagerno
liomines atq doctissim sed in
rebus ad huc maxiis asꝑ
culosissinis edocendide uobis
loquebatur angustmo ubi at
homines humane sciencie locu¬
pletes dnime n opes nec urni
fuaꝵ satis memores ista fabu¬
lantur uos estis illi de quibus
Quos profecto in fallor dispu¬
tandi ardor timorq agitat non

Expanded text:
s quidem verbis non solum ut paratis uti, quod ad fortunam pertinet, dinem prosperam largiretur honestamque senectutem nec ingenio nec eloquentia destitutam. Recte quidem hac in parte; singula enim eque de celo poscenda divinique Optime itaque sapiens noster, humilior illam aliunde contingere, sicut nec virtutes alias nec omnino boni aliquid, cum sit scriptum: «Quid habes quod non accepicontemnunt ista vel nesciunt et, ceu nunquam experti quantula sit circa minimas etiam res humana potentia, magnificas sibi spes opinionesque clarissimas de rebus propriis confingunt cumque se se opinando fefellerint, fallere alios disputando student, nempe artibus et ingenio homines atque doctissimi, sed in rebus adhuc maximis ac periculosissimis edocendi! De vobis loquebatur Augustinus, ubi ait «homines humane scientie locupletes, divine inopes nec virium suarum satis memores ista fabulantur». Vos estis illi, de quibus quos profecto, ni fallor, disputandi ardor tumorque agitat, non
Abbreviated transcription (Latin):
tr̃ hiis sectis ⁊ siq̃ sũt alie milla
quide apud issos aut ꝑ rara dei
mẽcio ẽ. Scũ ad uoluptate ali
ter mino conquiescit at nos q̃bo
nõ nr̃o meritos celesti munexe
inuaciꝯ ueri lum̃e apparint ubi
illi desmmũt incipnnꝰ neq eni
ad uirtũte quasi finẽ s ad dentr
dicimꝰ ut sniamꝰ ad hãc ut̃ificã
uisioñe ascensu aĩ ⁊ sacris atq al¬
tis cogituciombus opus esse itaq
tutem ip̃am ad uirtutis auctorem
deu refert utensq untutibꝰ deo fru¬
ititi nec usꝙͣ citra illu mente con¬
nr̃m donec reqmeuerit inte Cũ¬
q de fine bonor seu qd sit sum̃umm
bonũ introgatus aristoles aut pla¬
to ait/ Dicero ex nr̃is / aut seneca aͭ¬
tos et quostũq alios dampnati
doginatis silean Ceterũ suꝑiorũ
quisq probacior uel hesitaturꝰ qd
respondeat uel ab aliis distensin
sit. Quis up̃ianꝯ uspiam xudis a¬
dcor in doccus modo uere up̃iano
sit qui de fie bonorũ aut malo
tam fraguitatem sublenate aiti¬

Expanded text:
his sectis et sique sunt alie, nulla quidem apud illos aut perrara Dei mentio est, sed cum ad voluptatem alii,termino conquiescit. At nos, quibus non nostro merito sed celesti munere vivacius veri lumen apparuit, ubi illi desinunt incipimus neque enim ad virtutem quasi finem, sed ad Deum dicimus, ut sciamus ad hanc beatificam visionem ascensu animi et sacris atque altis cogitationibus opus esse. Itaque tutem ipsam ad virtutis auctorem Deum refert utensque virtutibus Deo fruitur, nec usquam citra illum mente connostrum donec requieverit in te». Cumque de fine bonorum, seu quid sit summum bonum interrogatus Aristotiles, aut Plato, aut Cicero ex nosnicos et quoscunque alios damnati dogmatis sileam, certe superiorum quisque probatior, vel hesitaturus quid respondeat vel ab aliis dissensurus sit, quis cristianus uspiam rudis adeo et indoctus, modo vero cristianus sit, qui de fine bonorum aut malorum stramque fragilitatem sublevante ac i
Abbreviated transcription (Latin):
nor abstrahit que impellere ma¬
gis atq anmare debuerat ut
multis et minimis usq adeo de¬
lectati tandem unũ id qd sũme
delectaret inquireret Si enimi
fesso uatori tam suaus est ces¬
pes herbosas ⁊ sus umbra arbo¬
ris exiguus fons quale est int
mortalis uite molestias iauer¬
se fontem aque salientis ĩ uitam
eterna ⁊ umbram illam sub qua
non ad breis hore spaciu neq
ab estu solis cñi s Inetermi ab õi
aduersitate protegamur ⁊ ab õĩ
metu si nitidu solis iubar ⁊ apri¬
cas cerras ⁊ floxentes ramos
⁊ prata uirençia deinq si ma¬
gistra manu tersum ⁊ eycultum
aur si lapillos ꝑlucidos indico
lictore aduectos siq̃d id omirris
maiꝯ est dilecti faciem cernere
⁊ coltoqui dulce est quale illus
spectaculum erit unde ceteris
ꝯͥtigit ut placerent quitqd occu¬
los aut anres quitqs oĩo sensus
aut animnũ delectat aquo pecca¬
tor id ipm̃ ut delectaret habuit
nisi ab illo qui delectabilia cucta

Expanded text:
nor abstrahit, que impellere manor abstrahit, que impellere magis atque animare debuerat, ut multis et minimis usqueadeo delectati tandem unum id quod summe delectaret inquirerent. Si enim fesso viatori tam suavis est cespes herbosus et sub umbra arboris exiguus fons, quale est inter mortalis vite molestias invenisse «fontem aque salientis in vitam eternam» et umbram illam, sub qua non ad brevis hore spatium neque ab estu solis tantum, sed in eternum ab omni adversitate protegamur et ab omni metu? Si nitidum solis iubar et apricas terras et florentes ramos et prata virentia, denique si magistra manu tersum et excultum aurum, si lapillos perlucidos indico litore advectos, si, id quod omnibus maius est, dilecti faciem cernere et colloqui dulce est, quale illud spectaculum erit, unde ceteris contigit ut placerent? Quicquid oculos aut aures, quicquid omnino sensus aut animum delectat, a quo, precor, idipsum ut delectaret habuit, nisi ab illo qui delectabilia cunta
Abbreviated transcription (Latin):
renciũ uarietate leniuimo/ qua¬
to hec gracior uia est termĩꝯq
beatior ire tõtu hũc breuem et
uolat hybermi uite diem ⁊ Ire
Ingi ascensu de uirtute in uirtu¬
tem ⁊ iter astũ ⁊ Iocundum Et
cum semel assueueris facile ut
ad uespam uideatur den deor
nam ut in extietno curitatis an
scriptũ liquit augustinꝰ. Quis
aliꝯ nõ est firus nsi ꝑuenrre
Quenã uero uel airncicie nel
uirtutis que hio procul dubio.
dulcissima reꝵ sunt / ul ciriꝯꝙͣ
oĩo ueiasceriꝯ deloctato tanra
uel esse uel fingi põt quata est
ad ip̃in ultra quem nichis est.
Omñs uero delectacionis ⁊ gau¬
dii foncem limpidissĩu ꝑueisse
ad quẽ qui ꝑuenerit in ebriabit᷑
ab ubertate domꝰ dei ⁊ torrete
uoluptatis eiꝰ potabitur/ ñ
apud eun est fons uite ⁊ inl¬
mine suo uidebunꝯ lumen Et
idtirco mniror hanc hõiu cecita¬
tem qui cum notupcatis auidis¬
simi sint eamq oñiscudio appe¬
tant. Asuma eos uoluptatem¬

Expanded text:
rentium varietate lenivimus? Quarentium varietate lenivimus? Quanto hec gratior via est terminusque beatior: ire totum hunc brevem et velut hibernum vite diem et ire iugi ascensu de virtute in virtutem et iter altum et iocundum, et cum semel assueveris facile, ut ad vesperam videatur Deus deorum Nam ut in extremo Civitatis Dei angulo scriptum liquit Augustinus: «Quis alius noster est finis nisi pervenire Quenam vero vel amicitie vel virtutis, que hic proculdubio dulcissima rerum sunt, vel cuiusquam omnino rei alterius delectatio tanta vel esse vel fingi potest, quanta est ad ipsum ultra quem nichil est, omnis vero delectationis et gaudii fontem limpidissimum pervenisse, ad quem qui pervenerit «inebriabitur ab ubertate domus Dei et torrente voluptatis eius potabitur? Quoniam apud eum est fons vite et in lumine suo videbimus lumen». Et idcirco miror hanc hominum cecitatem, qui cum voluptatis avidissimi sint eamque omni studio appetant, a summa eos voluptate mi
Abbreviated transcription (Latin):
serenda sectanda sapiençia illaꝵ
eñi simis haro ṕnçipiu esse so/¬
let hic est ordo qui ex flaca uer¬
bis elicitui unrtus est uiciu fu¬
gere ⁊ sapia ṕma stulticia cla¬
riusse preclare quidem satiri¬
cus at /senita certa tranquilla
per uirtucem patet unnta uite
unnca cranquilla inte senita
est. Mec nos aliam s hanc sola
uite semĩta querim̾ꝰ ꝑ uirtute.
hec ⁊ certe non alio ꝙͣ quo cupi¬
mnꝯ ducit. nam quid aliud psal¬
mo graphus senciebat/ ibunt
inquit de uixtute in untutem.
hec uia est termĩꝰ ille qui seq̃r
uidebitur deus deorũ in syon ꝑ
uirtutes igitur ad uidendu itur
⁊ preclar iter o terminꝯ felix
Rogo ꝙͣ cupide hinc in terxis n¬
terdim per opacas ualles ⁊ pia¬
ta rostida per frandosos ⁊ faciles
colles secus amenas ⁊ floreas
sluminu ripas iter egnqut
tero ad asiq̃ula placitam mansi¬
onez uementes / exoptata amici
faciemi uideremꝰ et Intea labo¬
re me oblici occulos xer occur¬

Expanded text:
serenda, sectanda sapientia; illarum serenda, sectanda sapientia; illarum enim finis harum principium esse solet. Hic est ordo qui ex Flacci verbis elicitur: Virtus est vitium fugere et sapientia prima stultitia caruisse. Preclare quidem Satyricus ait: Semita certe tranquilla per virtutem patet unica vite. Unica tranquilla vite semita est, nec nos aliam, sed hanc solam vite semitam querimus per virtutem: hec certe non alio quam quo cupimus ducit. Nam quid aliud Psalmographus sentiebat? «Ibunt» inquit «de virtute in virtutem». Hec via est, terminus ille qui sequitur: «Videbitur Deus deorum in Syon». Per virtutes igitur ad videndum itur. O preclarum iter, o terminus felix! Rogo, quam cupide hic in terris interdum per opacas valles et prata roscida, per frondosos et faciles colles, secus amenas et floreas fluminum ripas iter egimus, ut sero ad aliquam placitam mansionem venientes exoptatam amici faciem videremus et interea labore vie obliti oculos rerum occur
Abbreviated transcription (Latin):
aipud uos aũt mulos esse ane¬
nicram Quam ob caro que
m eadem sentençia de ydolora
⁊ supsticiois ecordio i libio sa¬
piencie scripta noueram ꝙ ro li¬
ber ad manu ess uobis nolenes
sacnoq preterii Que ust ades
ciceroniane siñe consertanee si
uit ea nel a piiione cicerouils
is magis eõ tempor uecipit
a Cicẽrone nutuatu plloue¬
di possit isi utenisq monbus
extimatis nenter alteriusbcio¬
teras attigisse uideatuis pocis
in unñi iter paritate quadanos¬
preẜtuis cm illud aeisretelicu
nes sit uero oĩa consonate. Oz
iani dni nestio an et utiliadru
ꝓposito geetrasse indeor redeumndu¬
est Ex omibus igitur uiis qͥbꝰ
ad celum ꝯscendisse sunt crediti
qui ad inferna descenderant
milla nobis eligenda est non
em̃ uie s⁊ deuiã queda sunt
non eo ducunt quo intendima
ostendat secedendũ ꝙͣ longis¬
sime ab arenosis acq palust¬
bus alto ⁊ ꝯfragoso calle gra¬
diendum est. linꝙ̃da uicia app̃¬
hendende uirtutes stulticia de¬

Expanded text:
sse meminerim. Quam ob causam que in eandem sententiam de idolorum et superstitionis exordio in libro Sapientie scripta noveram, quod is liber ad manum esset vobis, volens sciensque preterii. Que usqueadeo ciceroniane sententie consentanea sunt, ut ea vel a Philone Cicero, vel, si id magis ratio temporum recipit, a Cicerone mutuatus Philo credi possit, nisi utriusque moribus extimatis neuter alterius literas attigisse videatur, sed potius in unum iter paritate quadam ipresertim cum illud aristotelicum verum sit «Vero omnia consonare». Sed iam diu, nescio an et utiliter, a proposito deerrasse videor: redeunduest. Ex omnibus igitur viis, quibus ad celum conscendisse sunt crediti qui ad inferna descenderant, nulla nobis eligenda est; non enim vie sed devia quedam sunt; non eo ducunt quo intendimus. ostendat? Secedendum quam longissime ab arenosis atque palustribus, alto et confragoso colle gradiendum est: linquenda vitia, apprehendende virtutes, stultitia de
Abbreviated transcription (Latin):
du false diuimitatis exp̃ssit.
ad quã teuento regi ꝯferendar
uon urrimerĩtu s fauore cniiũ
⁊ falsi iudicii parens amor ii¬
pulerit Euaq sibi ueritas nõ¬
dedit s gentrix finnamienda¬
ci. En deus e añis ad cetu rap¬
tus ut tunt iulio procul arure
interfectus ⁊ discerptus asena¬
cur sit in paludem cꝯpree pro¬
iectꝰ ut nussu indicium cedis
extairet. hec sunt raptisecreta
quirini que insane plebis a¬
mor comendet/ Quẽ fanma uola¬
tilis consecret ⁊ ad celum tollat.
Sic eñi Cicerons precbnium
sonat qd supra posurad celu
bein uolencia faiaq substułiꝰ
Eua ire ueri studio ꝑlebis
odni non cinnit s id forte cu¬

Expanded text:
dum false divinitatis expressit, dum false divinitatis expressit, ad quam cruento regi conferendam non viri meritum, sed favor civium et falsi iudicii parens amor impulerit, quamque sibi non veritas dedit sed genitrix fama mendacii. En deus exanimis ad celum raptus, ut tunc Iulio Proculo rure interfectus et discerptus a senatu et sic in paludem Capree proiectus, ut nullum indicium cedis extaret. Hec sunt «rapti secreta Quirini», quem insane plebis amor commendet, quem fama volatilis consecret et ad celum tollat. Sic enim Ciceronis preconium sonat, quod supra posui: «ad celum benivolentia famaque substulimus». Qua in re veri studio plebis odium non timuit. S
Abbreviated transcription (Latin):
mens solum s angelica q̃ba
oro tranntibꝰ ambulanducie¬
lucra libidinem ac luxum ⁊¬
⁊ iuania gaudia anꝑ suꝑbiam
⁊ ieam cruentaq prelia libet
aliꝙͣti sꝑ insistere namr codeni¬
tu digna res est ⁊ sobriuiatori
est cectũ iter inqiiuerequerut
ẽquidem ut striptoribuis gen¬
tiłiu placet hiis itmnoribus ad
cesimꝰ multi pretipue fonnula
et astides Quantertn tanto uo¬
latui alias explicuerit ignoro
alter featerrio multorũ ałter
sangume madidus s ubi castor
⁊ pollux ubi romani cesares
quos opumis ⁊rmꝑi fastigi¬
um ⁊ bellorum gloria et m pr̃i¬
mis subiectorũ insulsa creduli¬
tas ad celum extulit. eosdem
ueritas in tartaꝵ demerfit an
parimi id clare fassus est Cice¬
ro ꝓfecto ait illum qui hanc
ueẜem. condidit ronnilum ad
teos inmortales benuelencia
famaq substulmio Quod ꝓfet¬
to inchil est aliud ꝙ mendaue
substulisse in eoquidem ꝙ ait
benniolencia can inhabileno

Expanded text:
mens solum sed angelica, quibus, mens solum sed angelica, quibus, oro, tramitibus ambulandum crelucra, libidinem ac luxum et inania gaudia? An per superbiam et iram cruentaque prelia? Libet aliquantisper insistere, nam et cognitu digna res est et sobrii viatoris est rectum iter inquirere. Iverunt equidem, ut scriptoribus gentilium placet, his itineribus ad celum multi, precipue Romulus et Alcides; qualiter tamen tanto volatui alas explicuerint ignoro, alter fraterno, multorum alter sanguine madidus. Sed ubi Castor et Pollux, ubi romani Cesares, quos opum vis et imperii fastigium et bellorum gloria et in primis subiectorum insulsa credulitas ad celum extulit, eosdem veritas in Tartarum demersit? An parum id clare fassus est Cicero? Profecto ait: «illum qui hanc urbem condidit, Romulum, ad deos immortales benivolentia famaque substulimus», quod profecto nichil est aliud, quam mendacio substulisse, et in eo quidem quod ait «be
Abbreviated transcription (Latin):
fidelis oro uesptina ⁊ indubitata
honm familiariora ꝙͣ uobis in¬
uementur Quibus ⁊ insttuti
rigor ⁊ soticitudo ingerũt queab
hiĩs scudio ingenti queri solet
añis uero nõn desit equo ⁊ ꝓo¬
sici sui memor anilta mit debre¬
intate uite de certitudine mortis
incerte de imnudicia caris ⁊ fe¬
ditate pccĩ de splendore uirtutis
de suppliciis at pmiis eternis
dici poterant que anum hino
piculis acconitũ sius limc ob¬
bectaciomi imutiliũ obsteuica¬
te detentum. illic uero pulcxitudi¬
ne difficiliũ ror capcum⁊ hino
lucis opera / citm crastins mer¬
cedibus conferente / malis cupi¬
dinibus auocarent s uulgata
sunt omĩa ⁊ supra destmnatu¬
Iam li bellꝯ excrescere maipit.
Itaq ut pͥncipio fims consotiot
uero uidebitis qm̃ inquit ego
u deus uidebitis ergo Reu
deor in syon Uerptñ ut ad ĩlla
uisioneni uematur ultra ꝙ
nichil est penitꝯ quo mens
nr̃a suspitot nec hinnana

Expanded text:
fidelis oratio vespertina et indubitata fidelis oratio vespertina et indubitata hominum familiariora quam vobis invenientur, quibus et instituti rigor et solitudo ingerunt que ab his studio ingenti queri solent, animus modo non desit equus et propositi sui memor. Multa nunc de brevitate vite, de certitudine mortis incerte, de immunditia carnis, de feditate peccati, de splendore virtutis, de supplitiis ac premiis eternis dici poterant, que animum hinc periculis attonitum suis, hinc oblectationum inutilium obscenitate deterritum, illinc vero pulcritudine difficilium rerum captum et huius lucis opera cum crastinis mercedibus conferentem malis cupidinibus avocarent; sed vulgata sunt omnia et supra destinatum libellus iam excrescere incipit. Itaque ut principio finis consonet, vero videbitis? «Quoniam» inquit «ego sum Deus, videbitis ergo Deum deorum in Syon». Veruntamen, ut ad illam visionem veniatur, ultra quam nichil est penitus quo mens nostra suspiret, nec humana
Abbreviated transcription (Latin):
milla clarior uictoria ost ĩquan
armna precipua illa sunt quor
ꝑtem supiꝰ attigi parsimoĩa
uite medicacio mortis aflicao
corporis humilitas aĩe circl¬
pelnio rexcubie fuga mulie eu
uestis aspitas memoria passi¬
oms xpi Iudicii expectauo
fernimecus spes ⁊ desideriu
merabilia exempia su petut
tores nbiatimꝰ uero qͥuantum
presens memnoria festinanti
suggerit ut sileam paulum¬
qui uel inꝓpria canca fidedig¬
ambrostus in signiter idegisse
uidenciu ut siñguloꝵ uita
testatur lemo tam̃e insiginꝰ ꝙ
faimostus hoc est iter hii sutit
duces. hic est finis corpus obe¬
diens liberam aiam hrẽ imo
regnante sic et̃ĩ deo serinens
diãi debet profocto en qui ẽm¬
bona fide neteribus finezcuxis
iposuerit ut in armata fieri
solet sic et in hac quoqr uite mi¬
sicia uecepturi cecmnerit puto us
penitus ues magna exꝑte abhis
tempestatibus siber erit p̃cipue
si ienmi et silenciu durmisi

Expanded text:
nulla clarior victoria est, in qua nulla clarior victoria est, in qua arma precipua illa sunt, quorum partem superius attigi: parsimonia vite, meditatio mortis, afflictio corporis, humilitas anime, circumspectio et excubie, fuga mulierum, vestis asperitas, memoria passionis Cristi, iudicii expectatio, inferni metus, spes eterne umerabilia exempla suppetunttores: nominatim vero quantum presens memoria festinanti suggerit, ut sileam Paulum, vel in propria causa fide digAmbrosius insigniter id egisse videntur, ut singulorum vita testatur, nemo tamen insignius quam Franciscus. Hoc est iter, hi sunt duces, hic est finis: corpus obediens, liberam animam habere, imo regnantem, sic enim Deo serviens dici debet. Profecto enim qui bona fide veteribus finem curis imposuerit, ut in armata fieri solet, sic in hac quoque vite militia receptui cecinerit, puto vel penitus vel magna ex parte ab his tempestatibus liber erit, precipue si ieiunium et silentium diurnum, si
Abbreviated transcription (Latin):
Iob pepigi fedus cum occulis
meis ut ne cogitarem quider de
uregine non dix ne uiderent sed
ne cogitare/ Qud em̃ auertisse
occulos ul clausisse uel amisisse
ecia iuuat si intertn spectaculis
luxlirie ueteris uaga mens n¬
hyat ⁊ qua corporeus sensus ne¬
qͣuit libera cogitacio creamifer¬
tur si quidem inchiloĩo insi qͥd
occulo uidet concupistenciani n¬
citaret multũ innocencie hr̃ent
nox ⁊ cecitas cum tñ utraq sins i
pͥma maioribus cupidimbus tn¬
ardestat domanda igitur /⁊ fre¬
nanda mẽs est quibusdam qiͣ
conpedibus cogitacio cohercenda
s qr intrare mortem ꝑ fenestras
sAptina nos docint / ideb ulclan¬
dende ille ul intenta custodia
obẜuande hinc est ut de salute
aĩe cũ occulis paciscenduz it ut
nec illa ꝑiculosis aspeccibus it
pandat ⁊ illa excubet semꝑ ĩ
limine / aꝑtisq licet foribus
fantasmatũ cumeos ab mgssu
arceat hoc est ca carnem pin
subiecisse ⁊ incisse se ip̃ami qua

Expanded text:
Iob: «Pepigi fedus cum oculis Iob: «Pepigi fedus cum oculis meis ut ne cogitarent quidem de virgine». Non dixit ne viderent, sed ne cogitarent; quid enim avertisse oculos vel clausisse vel amisisse etiam iuvat, si interim spectaculis luxurie veteris vaga mens inhiat et qua corporeus sensus nequit libera cogitatio circumfertur? Siquidem nichil omnino, nisi quid oculus videt, concupiscentiam incitaret, multum innocentie haberent nox et cecitas, cum tamen utraque suis et prima maioribus cupidinibus inardescat. Domanda igitur et frenanda mens est, quibusdam quasi compedibus cogitatio cohercenda; sed quia «intrare mortem per fenestras» Scriptura nos docuit, ideo vel claudende ille, vel intenta custodia observande. Hinc est ut de salute anime cum oculis paciscendum sit, ut nec illi periculosis aspectibus iter pandant et illa excubet in limine apertisque licet foribus fantasmatum cuneos ab ingressu arceat; hoc est carnem spiritui subiecisse et vicisse seipsam, qua
Abbreviated transcription (Latin):
seuit demq ubi alie pestes
sequucur Bec uigilat et qui¬
etem morcalibus inquieta
facit declarant hoc ita esse
portetitũ sompmnoꝵ et curbu¬
lencissime uisiones de quibus
⁊ si multa magis ingemis
disputata sint nondum tame
exacte satis ad yma puentu
reor tam multe suñt species
tam uarie rero forme toces
millis aut ꝓrsus ignotis ans
⁊ qd in uigilantibus nõ auderer
in dormienubis ꝑcentãt atq
tncerdum pagunt in nobis qͣd
cingilances aduersaremur
⁊ eyprecti fiemꝰ ita sompno
obrucam ⁊ quasi ebria aiam
eo dons protrahũt quo aperta
set Ed som̃pni ludibriũ ang
in se ipo/ea iam scitate ⁊ etate
conqueritur contra hos ocuul¬
tos ⁊ ut ita dixerim subterra¬
neos insultus ⁊ uictus parcitas
⁊ corporis s magis aĩe sobrie¬
tas multum coñfert ad hec
turpi cogitatu ⁊ meditaciõe reꝵ
Inaniũ abstrahamui auersio¬
uebus ac uariis et ad unum
stabile bom̃i uerumq ꝯnĩsio
noiatim pacçio illa/ de qua ait

Expanded text:
sevit, denique, ubi atre pestes sevit, denique, ubi atre pestes sopiuntur, hec vigilat et quietem mortalibus inquietam facit. Dedarant hoc ita esse portentum somniorum et turbulentissime visiones, de quibus et si multa magnis ingeniis disputata sint, nondum tamen exacte satis ad ima perventum reor: tam multe sunt species, tam varie rerum forme, totiens nullis aut prorsus ignotis causet quod in vigilantibus non auderent in dormientibus pertentant atque interdum peragunt in nobis quod evigilantes adversaremur et experrecti flemus; ita somno obrutam et quasi ebriam animam eo dolis protrahunt, quo aperta sset. Quod somni ludibrium Augustinus in se ipso ea iam sanctitate et etate conqueritur. Contra hos occultos et, ut ita dixerim, subterraneos insultus et victus parcitas et corporis, sed magis anime sobrietas multum confert. Ad hoc turpi cogitatu et meditatione rerum inanium abstrahamur, aversiorebus ac variis et ad unum stabile bonum verumque conversio, nominatim pactio illa de qua ait
Abbreviated transcription (Latin):
pungit etatem et cum retique
inguloꝵ hec omi fere est aut
i elegans fabella ⁊ yado no
infando coitu peccatritis anime
septem filias geninsse suꝑbram
auariciagulam ram imiudiar
accidianatq luxuriam Cuq
omes exordine iiptu collocasse
singulas singulis ppłis quoro
nonna sileo/ ne queni forte libe¬
rior scuus offendat ola natu
minima luxuria remansisse
cumcus ess biandior ab omibus
appenta acq ita millis cerus tho¬
ri legibus astructum s publue
pstitũta effectuq ut cũ retiqua
singular gencu spatut dior
let una sit᷑ omiu omio ꝯ tpribo
om̃ibus locis adest quocumq
nos fleçinnus uel unia spes
nel ignifer cultus occulis uel
blanda nox auribus madit
uel oiõ sensibus lenociunm
aliquod presto est/nec ĩ aꝑto
tantum luce media bellimĩ
mouet s tenebras latebrasq
prumpe̾ie audet quin et ab¬
ditis locis audaciam colligit
⁊ Intempesta nocte licençius

Expanded text:
pungit etatem et cum relique pungit etatem et cum relique singulorum, hec omnium fere est. Haud inelegans fabella dyabolum ex infando coitu peccatricis anime septem filias genuisse: Superbiam, Avaritiam, Gulam, Iram, Invidiam, Accidiam atque Luxuriam, cumque omnes ex ordine nuptui collocasset singulas singulis populis, quorum nomina sileo, nequem forte liberior stilus offendat, solam natu minimam Luxuriam remansisse cuntis esset blandior ab omnibus appetitam, atque ita nullis certis thori legibus astrictam sed publice prostitutam, effectumque ut cum relique singularum gentium sint, ut dixi, hec una sit omnium: omnibus temporibus, omnibus locis adest, quocunque nos flectimus, vel viva species vel ignifer cultus oculis, vel blanda vox auribus incidit, vel omnino sensibus lenocinium aliquot presto est, nec in aperto tantum luce media bellum movet, sed tenebras latebrasque perrumpere audet, quin et abditis locis audaciam colligit et intempesta nocte licentius
Abbreviated transcription (Latin):
het nr̃a uiitus het ñra securitagli
remcdni unicum contra iram diu
uacars timere ⁊ spare ⁊ orare ne ĩ
furore suo arguat nos/ neq in ira
sua corripiat nos s eam longe fa¬
ciat anobis/ amoneatq plagas
suas ⁊ intermꝰ uiuere ita uiuiere
uit audiencia ⁊ mĩẜ̾icordiam mere¬
amur/ amanda nempe miẜicordia
tremenda iusticia hanc boms ac¬
tibus mitigenius illam piis pre¬
cibus imploremꝰ profeito auten
ut ad ꝓpositum redean isiuenile
snue terribilem hamo dnnitalia
pro se passimisi quis deuota men¬
te meminerit om̃es libidimi fran¬
gentur accusei ⁊ ꝙͣius n uno de¬
fixi domita carrie resilient nlla
tamen utilior ꝙͣ ꝓprie mortis cogi¬
tacio neq eni de inchilo dictũ est
memorare noinssia tua et ny
etermi no peccabis his ⁊ silibus
contra carnis incendia remediis
in structu assidue et armatim
intent cenere profuerit milla
ei pestis infescior milia ciebrior
milla cõĩor in om̃e gena huma¬
nu regnat om̃is statu sciiui¬

Expanded text:
tra virtus, hec nostra securitas, hoc remedium unicum contra iram Domini: vacare, timere, sperare et orare «ne in furore suo arguat nos neque in ira sua corripiat nos», sed eam longe faciat a nobis «amoveatque plagas suas»; et interim ita vivere ut audientiam et misericordiam mereamur. Amanda nempe misericordia, tremenda iustitia; hanc bonis actibus mitigemus, illam piis precibus imploremus. Profecto autem, ut ad propositum redeam, sive mitem sive terribilem hunc dominum talia pro se passum siquis devota mente meminerit, omnes libidinum frangentur aculei et quamvis in imo defixi domita carne resilient; nulla tamen utilior quam proprie mortis cogitatio; neque enim de nichilo dictum est: «Memorare novissima tua et in eternum non peccabis». His et similibus contra carnis incendia remediis instructum assidue et armatum intentum tenere profuerit: nulla enim pestis infestior, nulla crebrior, nulla comunior: in omne genus hominum regnat, omnem statum stimu
Abbreviated transcription (Latin):
geatiti peripatħ etici simtu Scopti
Idiu bomĩ dicat eẽ uirtutene. Ita
ꝓpe modi unũ uterq siñe statu¬
u̾nt. Quo enĩ ultra ũmu arit solu
Bomũ ibitur Consistas oporcet
ubiiam qͦ ꝓgrediare no hẽs ubi
uͦ ꝯstitis illic utiq sims uie ẽ Qus
preterea nõ nortit illas tres q̃so
humaini oe genꝰ gradit uias
uoluptuosam cunle ꝯtemplati¬
uam Quar⁊ aristotiles m etinas
apter muiti ꝑoeturp sub fabulosa
mibis in uolucro meminerut¬

Expanded text:
atur? Perypathetici summum, stoici solum bonum dicunt esse virtutem: ita propemodum unum utrique finem statuunt: quo enim ultra summum aut solum bonum itur? Consistas oportet, ubi quo iam progrediare non habeas; ubi vero constiteris, illic utique finis vie est. Quis preterea non novit illas tres quibus humanum omne genus graditur vias, voluptuosam, civilem, contemplativam, quarum et Aristotiles in Ethicis aperte et multi poetarum sub fabuloso nubis involucro memineru
Abbreviated transcription (Latin):
Integru edidit uolume quq dis¬
tinctu libris/ Marcus aũt uarro
eiꝯdem coetaneꝯ ⁊ collega stubio
tatꝰ est ut eanꝰ sicut augustinꝯ
idem meniinit ad ducetitas oc¬
cuagnta octo sectas siue que.
iam̃ exorte eent / siue ex opiio¬
miz radicibus exorriri posser
arguta quadam differençiaruir
multiplicacione ꝑducerer ant
quas dł hoc ipo que querimo

Expanded text:
integrum edidit volumen quinque disintegrum edidit volumen quinque distinctum libris, M8 autem Varro eiusdem coetaneus et collega studiortatus est, ut eam, sicut Augustinus idem meminit, ad ducentas octoginta octo sectas, sive que iam exorte essent, sive que ex opinionum radicibus oriri possent, arguta quadam differentiarum multiplicatione perduceret, inter quas de hoc ipso quem querimus
Abbreviated transcription (Latin):
ceita ⁊ eterna est ⁊ sme qua het
pp̃a dulcedo milla ess auerti ueqr
intelligosinsi qui a diffidencie hũ¬
mane mos estlamare pñçia fo¬
tura contompnere Cun tam et
gniini amoris dulcedo ut macor
⁊ melioi est sit esse possit ⁊ cercior
In rebrs
iis precipue m quas carnaliste¬
Sit afectus aliꝙco spes ꝙ xes ip̃a
sit dulcior s ea mendiu huanar
fluctuacio est ut quid sibi uelint¬
⁊ quid nolint diffintre dificile
sit cum ceteris i rebus cunem
hoc maxime ꝙ delectacionem
nꝰ qua sum̃a bom statinit nei
iuepte modo ueram / afalsa delec¬
tacione desçerner ẽt ⁊ queridet
qm̃ł ⁊ fugnine Et lec quidena
sactenꝰ. uos aũt fies quas deo
mitas grates / accũ estis quibꝰn
tu ẽ qd tot suꝑois sapientibus
octultãtũ furit Sue .s. aĩe uia qs
uie terminꝰ ⁊ quis dux disputat
apud eos multis quidem uerbis
de bonor ⁊ maloꝵ fimbus de quo
romani p̾ncipes eloquii utꝙ.
angristinꝯ ait unꝯ emimero
doctissimor honi/ idemq eloq̃n¬

Expanded text:
eterna est et sine qua hec ipsa dulcedo nulla esset averti, neque intelligo, nisi quia diffidentie humane mos est amare presentia, futura contemnere, cum tamen et divini amoris dulcedo, ut maior et melior est, sic esse possit et certior in rebus, his precipue in quas carnalis tendit affectus, aliquanto spes quam res ipsa sit dulcior. Sed ea mentium humanarum fluctuatio est, ut quid sibi velint et quid nolint diffinire difficile sit, cum ceteris in rebus, tum in hoc maxime, quod delectationem, in qua summam boni statuunt, nec inepte, modo veram a falsa delectatione discernerent, et querunt simul et fugiunt. Et hec quidem hactenus. Vos autem, fratres, quas Deo meritas grates acturi estis, quibus in tum est quod tot superbis sapientibus ovie terminus et quis dux? Disputatur apud eos multis quidem verbis de bonorum et malorum finibus, de quo romani princeps eloquii, utque Augustinus ait, unus e numero doctissimorum hominum idemque eloquen
Abbreviated transcription (Latin):
polme ac Ioue ꝑ atribus eorimo
Ide de iiptimo / nulcano marte
mercurio./ Quos maioꝵ geno
deos appellant timuit apte confi¬
teri. et Idcirco ait sate hot patere
ut idem de Ione / coterisq antiqo¬
ribus diis mtelligamus quoru
memoria si eadem rõne ueteres
consecrauerunt / que se ymagme

Expanded text:
bus eorum, item de Neptuno, Vulcano, Marte, Mercurio, quos maiorum gentium deos appellavit, timuit aperte confiteri; et idcirco ait late hoc patere, ut idem de Iove ceterisque antiquioribus diis intelligamus, quorum memoriam, si eadem ratione veteres consecraverunt
Abbreviated transcription (Latin):
uccultarat ubi ad ppłm sermo
erat in pħicis ubi doctos allo
eni ait in tusculams cum dicẽt
totũ pene celu humano gẽner
completũ. Si uero inquit scru¬
tari uetera ⁊ ex illis ea que fũt

Expanded text:
occultarat, ubi ad populum sermo erat, in philosophicis ubi doctos alloqenim ait: «in Tusculanis, cum diceret totum pene celum humano genere completum, "Si vero scrutari
Abbreviated transcription (Latin):
Ea nempe rer oniz ubertas e¬
uulũ est que condicio torreni
etia exilii omem dulcedinem for¬
tune blandientis extenuat llũc
uero ab eterna patria euulates
⁊ pegrmantes a dũo proiectiqz
a facie occuloꝵ eiꝯ quã felicitute
quermiꝯ quod gaudiu sõpniãꝯ
Qui si recordam̃ui tin sponint᷑
flumĩa babilons sedemꝰ et
flemꝰ inq amaris salicibus
organa ur̃a suspendimꝯ Si uero
cere ⁊ in pñs minꝯ miẜos et ali¬
qñ felices facere potens erat ita¬
q qui difumciõne ueterũ excusãt
qua hic felicitatem statuut ut qui
nec patrie nec dñi memmissent
hii quidem apud me ño illorun
ignoranciam excusant s imẜĩa¬

Expanded text:
ea nempe rerum omnium ubertas eea nempe rerum omnium ubertas exulum est, que conditio terreni etiam exilii omnem dulcedinem fortune blandientis extenuat. Nunc vero ab eterna patria exulantes et «peregrinantes a Domino proiectique a facie oculorum eius», quam felicitatem querimus, quod gaudium somniamus, «qui si recordamur tui, Syon, inter flumina Babilonis sedemus et flemus inque amaris salicibus organa nostra suspendimus»? Si vero cere et in presens minus miseros et aliquando felices facere potens erat. Itaque qui diffinitionem veterum excusant qua hic felicitatem statuunt, ut qui nec patrie nec Domini meminissent, hi quidem apud me non illorum ignorantiam excusant, sed mi
Abbreviated transcription (Latin):
om̃i fortune ambicione decernẽ
nemo mortaliũ est felix. Audite
uos qui felicem urn señ uastu¬
lum aliquod mami facitis Din
et si forte nĩo fingi possit misꝙꝙͣ
tam̃e in mimerõ mortalnim
genter fortua deciditur cum eo
q̃ ue dici nõ infetix põt pretereo
quibus hec ascirit que lic m̃łta
sint r ualida inmimerabilia tñ
⁊ in expugnabilia ad hinꝯuer
robur ac presidiũ dici possunt
ubus omñbꝯ ne in recertissiã
simnimiꝰ omissis. suficere arbi¬
tror tacitrĩ testimoniu conscien¬
nie singuloꝵ introeat pro se q̃sq
m ipa penetrabilia percoris siu̾
ꝯstiamq discuciat quisquis ibi
se felic̾em Iudicat ⁊ me mentitũ
iudicet spero ꝙ apancis mẽdaci
reꝯ ero ꝙtalibet fingatur uerũ
iocundar copia ꝙtalibet corꝑis
fortuneq ꝓsꝑitas quantalibet
ai tranquulitas felicitas illa
qua querima nõ erit ꝓfecco em
ut nchil õni desit unũ de est
sme quo cetera oñna nichil sũt

Expanded text:
omni fortune ambitione decernere, omni fortune ambitione decernere, nemo mortalium est felix». Audite vos, qui felicem vestrum ceu vasculum aliquod manu facitis, qui et si forte animo fingi possit, nusquam tamen in numero mortalium genter fortuna deciditur cum eo qui vere dici non infelix potest». Pretereo quibus hec astruit, que licet multa sint et valida, innumerabilia tamen et inexpugnabilia ad huius veri robur ac presidium dici possunt. Quibus omnibus, ne in re certissima sim nimius, omissis, sufficere arbitror tacitum testimonium conscientie singulorum. Introeat pro se quisque in ipsa penetrabilia pectoris sui conscientiamque discutiat: quisquis ibi se felicem iudicat, et me mentitum indicet. Spero quod a paucis mendacii reus ero; quantalibet fingatur rerum iocundarum copia, quantalibet corporis fortuneque prosperitas, quantalibet animi tranquillitas, felicitas illa quam querimus non erit: profecto enim, ut nichil omnium desit, unum deest, sine quo cetera omnia nichil sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
se fetites ꝙͣ illu hac in parite
ueridicu ꝑclamment necuera¬
cior apollo ꝙ istoricus qui sopir¬
dnĩ ip̃m lidors rege feliciõre res¬
pondit insi quatẽnꝯ collatore
maioris imẜie aliq̃n feliçior di¬
citur minꝰ miser Certe plnrio
sedus mag̾ uir igenii doct̾ne¬
q muetipłius sophidn hunc
pami p̃dioli cultorem ⁊ exeo m̃i¬
ꝙͣ egiessim nõ feticem ĩdeo si
inimma cupidine iniiimu ni
uita mali exptum ait intermi¬
nimũ quide malir maxiu
ac sipremi bomi quo feticita
contietur q̃d inssit quis est qui
nõ uideat. Ita quẽ ualeria felicẽ
fecerat parciꝰ miseru plunꝯ
facit/ Enĩ uero metellũ ip̃ũ. et
qd est mirabiliꝰ augustunꝰ ce¬
satem non finss felices mulcis
⁊ graiba argumiencis probat.
ac ne in singulis in more c̾cum¬
scͥptam breuemq smuam de hoc
fert. Qua michi se nõ sophistani
ut magna pars s pħm suni¬
probat/ Siuer inquit facero
iudictũ uolumꝰ ac repudiata

Expanded text:
se felices, quam illum hac in parte se felices, quam illum hac in parte veridicum proclamarent, nec veracior Apollo quam historicus, qui Sophidium ipsum Lydorum rege feliciorem respondit, nisi quatenus collatione maioris miserie aliquando felicior dicitur minus miser. Certe Plinius Secundus, magni vir ingenii doctrineque multiplicis, Sophidium hunc parvi predioli cultorem et «ex eo nunquam egressum» non felicem ideo, sed «minima cupidine minimum in vita mali expertum» ait. Inter minimum quidem mali et maximum ac supremum bonum quo felicitas continetur quid intersit, quis est qui non videat? Ita quem Valerius felicem fecerat parcius miserum Plinius facit, enimvero Metellum ipsum et, quod est mirabilius, Augustum Cesarem non fuisse felices multis et gravibus argumentis probat. Ac ne in singulis immorer, circumscriptam brevemque sententiam de hoc fert, qua michi se non sophistam, ut magna pars, sed phiprobat. «Si verum» inquit «facere iudicium volumus ac repudiata
Abbreviated transcription (Latin):
se beatos diçere quos misexes
uat sic tota ista pħia q̃ tatos
studiosioꝵ exprimit sudores m
iocũ redit Acinte ingemasa
mulate sophismata quacumce
hibuerit rẽ uersate milla est fe¬
licitas uite mortalis insi nel no
exrore uel in sp̃e Quaꝵ prno
miseria sũma est sida nondu
plena feticitas quã fidenterne¬
gaueri in hoc lapsu posseꝯsili¬
tere. Tuq contia hec disputit
puto si omisso altercandi siudio
ut dixi intra se reflectant ocat¬
los aut per uicim̃a circuflectat
me nera loqi uel taciti fatebut
seq ficet argute ꝓ mendaciocer¬
tare isi force felices asserant
metelłu romami illum ducem
Emnꝯ supra menciõnẽ feci Et so¬
pħidiũ illũ in opem archadie c¬
lomi Quos solos e toto gene lo¬
minu uidetur inuenisse u aleris
maximꝰ quibꝰ falsu felicitatis
nome inponeret uellem ambo
tũt adeent ut Introgari de se ip̃is
cora possent Credo herde mul¬
tu asuo felicitatore discordes ta

Expanded text:
se beatos dicere quos miseros se beatos dicere quos miseros sciat? Sic tota ista philosophia que tantos studiorum exprimit sudores in iocum redit. Acuite ingenia, cumulate sophismata, quacunque libuerit rem versate: nulla est felicitas vite mortalis, nisi vel in errore vel in spe. Quarum prima miseria summa est, secunda nondum plena felicitas, quam fidenter negaverim in hoc lapsu posse consistere. Quique contra hec disputant puto si, omisso altercandi studio, ut dixi, intra se reflectant oculos aut per viciniam circumflectant me vera loqui vel taciti fatebuntur seque licet argute pro mendacio certare, nisi forte felices asserant Metellum romanum illum ducem cuius supra mentionem feci et Sophidium illum inopem Archadie colonum, quos solos e toto genere hominum videtur invenisse Valerius Maximus, quibus falsum felicitatis nomen imponeretur. Vellem ambo tunc adessent ut interrogari de se ipsis coram possent: credo hercle multum a suo felicitatore discordes tam
Abbreviated transcription (Latin):
abea ip̃a qua quermiꝯ feliacete
distinciũ que ille michi quideni
lasoriose atq anxie uite supliçia
reputant e medio ueritatis ae
natire simu uisus est haufano
rapido ta piecipititam inceito q̃bo
inter ip̃as felics uite psimpas¬
nes ⁊ mors ⁊ infelicitas siit seꝑ
in foribus / Crediderut illi qude
humano scũdio nirtũte queri bir¬
tute felicitatẽ/ aut rebus aliis ã
uirtute ꝯm̃ctis ita millas dei par¬
tes in rerus hõm reliquerut
⁊ ꝙͣus aristotiles ip̃e cu dixpd
quid igituu prohibet dicere feli¬
tem scm untutem perfecto qs¬
antem ⁊ exterioribus boms suf¬
ficienter dicatu ⁊ alia quibus fe¬
licitatem uelut hedificĩ qd dam
lignis ⁊ lapidibuo ⁊ calte ꝯstra¬
erẽ intitur mox ait di aũt ita
beatos dicens unenciu quiba
existunt ⁊ existent que dca sũt
posuiemoq unni addidit quo
tos aũt inqurit et homines ai
diceret ita beatos uoco ut tame
homnnes meninerm Os ipr
quid queso alnid inportat nisi

Expanded text:
ab ea ipsa quam querimus felicitate distantium; que ille michi quidem laboriose atque anxie vite supplitia reputanti e medio veritatis ac nature sinu visus est hausisserapido, tam precipiti, tam incerto, quibus inter ipsas felicis vite presumptiones et mors et infelicitas sint semper in foribus. Crediderunt illi quidem humano studio virtutem queri, virtute felicitatem aut rebus aliis cum virtute coniunctis; ita nullas Dei partes in rebus hominum reliquerunt, quamvis Aristotiles ipse, cum dixisset: «Quid igitur prohibet dicere felicem secundum virtutem perfectam operantem et exterioribus bonis sufficienter ditatum?», et alia quibus felicitatem velut edificium quoddam lignis et lapidibus et calce construere nititur, mox ait: «Si autem ita beatos dicemus viventium quibus existunt et existent que dicta sunt»; postremoque unum addidit, quotos autem» inquit «ut homines», quasi diceret: ita beatos voco, ut tamen homines meminerim; quod ipsum quid, queso, aliud importat nisi
Abbreviated transcription (Latin):
apud uos aũt mulos esfe mẽ¬
iineram Quam ob cami que
in eadem sentencia de ydolore
⁊ suꝑsciciois ex ordio in libro sa¬
piencie str ipta noueram ꝙ is li¬
ber ad manũ ess uobis noleris
sciensq precerii Qne usq adeo
ciceroniane sm̃e consentanee si
ut ea nel a pinione cicero uls
id magis eõ tempoꝵ uecipit
a Cicerone nutuatur philocie¬
di possit insi utrnsq mlouibus
extimatis nenter alterius lit¬
teras actigisse uideatur s pocio
in unũ iter ꝑaritate quadano
mgemoꝵ colçidisse ul ignaros
preẜtini cum illud aristotelicũ
uero sit uero oĩa consdnare. Oz
iani dni nestio an et utilueru
ꝓͥposito de ex rasse indeor ⁊edeundu

Expanded text:
apud vos autem nullos esse meminerim. Quam ob causam que in eandem sententiam de idolorum et superstitionis exordio in libro Sapientie scripta noveram, quod is liber ad manum esset vobis, volens sciensque preterii. Que usqueadeo ciceroniane sententie consentanea sunt, ut ea vel a Philone Cicero, vel, si id magis ratio temporum recipit, a Cicerone mutuatus Philo credi possit, nisi utriusque moribus extimatis neuter alterius literas attigisse videatur, sed potius in unum iter paritate quadam ingeniorum coincidisse vel ignaros, presertim cum illud aristotelicum verum sit «Vero omnia consonare». Sed iam diu, nescio an et utiliter, a proposito deerrasse videor: redeun
Abbreviated transcription (Latin):
cultos aut colendos terrenos
hores ac mortales esse non deos.
Quoru error sis in terininis
si mansiss giaude pericũluerat
prestare hõi quod debitũ deo uer
occasione hac demones freti cal¬
liditate in sita defuctoru homim̃ũ
statuas subiere Cretulicate or ꝙ
iusticia honi abutentes unde
gemmata periculi materia est
du nõ modo uõi s demoni deihos¬
ip̃a stasa stasta hoc est ꝑdoli ma¬
teria uicem corporis demone aut
incluso me locum obtinentepofu
ex corpore atq mia stus ab konie
illusor hoiu deus conscet Cuio
faciendi artificiũ trimegistus hõ¬
tu uer gei nel ablatu esse ul a¬
ferri debere conqueritur. Ita hus
redigitur reꝵ sum̃a ueteres illos
ingeñisimos hores / uel iuani me¬
moria defimctor apid̃ inferos
degencu nel demonu quoq falla¬
cis ac saxis clusos ut diglio su¬
puicio inicredula duricies plectore¬
tir michi quidem fateor sramio

Expanded text:
cultos aut colendos terrenos homines ac mortales esse, non deos. Quorum error suis in terminis si mansisset, grande periculum erat prestare homini quod debitum Deo: verum occasione hac demones freti calliditate insita defunctorum hominum statuas subiere, credulitate atque inscitia hominum abutentes, unde geminata periculi materia est, dum non modo homini sed demoni Dei hosium, ipsa statua, hoc est idoli materia, vicem corporis, demone autem incluso anime locum obtinente, ut sic ex corpore atque anima factus ab homine illusor hominum deus constet, cuius faciendi artificium Trimegistus hotum veri Dei vel ablatum esse, vel auferri debere conqueritur. Ita huc redigitur rerum summa: veteres illos ingeniosissimos homines vel inani memoria defunctorum apud inferos degentium, vel demonum quoque fallacius ac saxis elusos, ut digno supplitio incredula durities plecteretur
Abbreviated transcription (Latin):
hercule libero esculapio Castore
polluce in curicate fateretur de a¬
poline ac Ioue patribus eorum
ide de iniptio / uulcano marte
mercurio/ Quos maior genau
deos appellant timint apte confi¬
texi. et Icirco ait late hoc patere
ut idenꝰ de Ioue/ coterisq antiqo¬
ribus diis mtelligamus quoru
memoria si eadem rõne ueteres
consecrauerunt / que se ymagme

Expanded text:
Hercule Libero Aesculapio Castore Polluce incunctanter fateretur, de Apolline ac Ioue patribus eorum, item de Neptuno Uulcano Marte Mercurio, quos maiorum gentium deos appellauit, timuit aperte coner. et idcirco ait late hocpatere, ut idem de Ioue ceterisque antiquioribus diis intellegamus, quorum memoriam si eadem ratione ueteres conse
Abbreviated transcription (Latin):
ad celim nõ quidem ueritate s
fama tolli sollitos ꝯmemorat
seq prioꝵ exemplo defunitre
siliam qua sũmo amore disexe¬
rat consecratuꝵ quoq fama
⁊ Citteris atq deoꝵ Inconcilis
locatur no gindem uere sil ad
opimonem s omimi mnortaluis¬
polcetur ip̃is insuꝑ diie appuo¬
bantibuo illis mꝙͣ diis qui nlla
re magis ꝙ exxorbꝯ mortalimꝰ
⁊ suꝑsticione delectantur ut fa¬
cile credi possit illos seu hoies
mali fuerrt seu demones
ultio cicerom in consecracione fibie
consensuros qui uel errantis fa¬
cundia uel sçientis causa salteni
ẽẽt erroꝵ siis quoꝵ in becillus
ingeniu uerborũ sꝑlendor ebe¬
taret Sa̾ne hũc ip̃m ciceronis ar

Expanded text:
ad celum non quidem veritate sed ad celum non quidem veritate sed fama tolli solitos commemorat, seque priorum exemplo defunctam filiam, quam summo amore dilexerat, consecraturum quoque fama et literis ac deorum in concilio locaturum, non quidem vere, sed ad opinionem omniis insuper diis approbantibus, illis, inquam, diis, qui nulla re magis quam erroribus mortalium et superstitione delectantur, ut facile credi possit illos, seu homines mali fuerint seu demones, ultro Ciceroni in consecratione filie consensuros, quo vel errantis facundia vel scientis causa saltem esset errorum his quorum imbecillius ingenium verborum splendor hebetaret. Sane hunc ipsum Ciceronis
Abbreviated transcription (Latin):
bro qͦ se ipe de morte filie consola¬
tus est non dubitaiit dicere deos
qui publice colerentur homines
fuisse ꝰ ip̃iꝯ testimonĩu eo de¬
nobis dedit nam dimi ymnagine
quo illi aueteribus sunt conse¬
ceati ⁊ issos mortuos esse docu¬
mimero esse uiocamꝯ et eoꝵ ĩ¬
uiribus urbibꝯ atq agris tru¬
gustissima delubra uenerennir
Assenciam corũ sapiẽ quoru
ingeniis ⁊ inuentis / ome uĩta
legibus. institutis excultam insti¬
consetrandũ fuit illud profecto
fint. Si cadiui progemes/ aut
amphyttionis aut̃ tuudaris m
celumꝰ tollenda fania fint. lrine¬
hic idem honos certe dicandus ẽ
d quidem faciam teq omiti
oꝑtima atq doctissima appban¬
tibus diis Iamortauibus ipis
i eoꝵ cetu locata ad oꝑimione
oñi mortalni consecrabo hec qui¬
dem Ciceroms ad lram uerba
sunt in quibꝯ ⁊ suũ temit mo¬
renꝰ ⁊ ita dolori suo parint ne
ueritati subintessigentiũ indi¬
cio repugnaret dum honnes

Expanded text:
bro quo se ipse de morte filie consolabro quo se ipse de morte filie consolatus est, non dubitavit dicere, deos, qui publice colerentur, homines fuisse. Quod ipsius testimonium eo denobis dedit. nam dum imaginem profitetur quo illi a ueteribus sint consecrati, et illos mortuos esse docunumero esse uideamus et eorum in urbibus atque agris augustassentiamur eorum sapientie quorum ingeniis et inventis omnem vitam legibus et institutis excultam insticonsecrandum fuit, illud profecto fuit. Si Cadmi progenies, aut Amphytrionis, aut Tindaris in celum tollenda fama fuit, huic idem honos certe dicandus est; quod quidem faciam teque omnium optimam atque doctissimam approbantibus diis immortalibus ipsis in eorum cetu locatam ad opinionem omnium mortalium consecrabo"». Hec quidem Ciceronis ad literam verba sunt, in quibus et suum tenuit morem et ita dolori suo paruit, ne veritati sub intelligentium iudicio pugnaret, dum homines