comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
e circunstantibus. sumpto psaltenus
quem primũ uersum inueinit arripuis
psalmmus autem hic erat. Exore nefi¬
aium et lacencium persecisti laudẽ ꝓter
mimicos tuos: ut destruas imimicum
et defensorem. Quo lecto clamor popuin
tollitur. pars diuersa confunditur atq
ita habitum ẽ diuino mitu psalimum
hunc lectum fuisse. ut testimoniũ opis
sui defensor audiret: quia exore ĩ fanciũ
et sactencium ĩ martino domini laude
ꝑfecta. et ostensus pariter ⁊ destructus ẽ
iimicus. Iam uero sumpto eꝑiscop¬
tu. qualem sequantũqz prestiterit õ
est nr̃e facultatis euoluere. Idem emim
constantissime ꝑseuerabat: qui prius
fuerat. Eadem in corde eius hũilitas. erd̃
in uestitu eius uulitas erat. Atq ita plei
auctoritatis et gratie implebat ep̃i digni¬
tatem: ut non tamẽ ꝓpositum monachi.
uirtutemqz desereret. Ariquandiu ergo
ad herenti a d ecclĩam cellula usus est.
Dem̃ cum inquietudinem frequẽtan¬

Expanded text:
e circumstantibus sumpto psalterio, e circumstantibus sumpto psalterio, quem primum versum invenit, arripuit. Psalmus autem hic erat: Ex ore infantium et lactentium perfecisti laudem propter inimicos tuos, ut destruas inimicum et defetollitur, pars diuersa confunditur. adque ita habitum est, diuino nutu psalmum hunc lectum fuisse, ut testimonium operis sui Defensor audiret, qui ex ore infantium adque lactantium, in Martino Domini laude perfecta, et ostensus pariter et destructus esset inimicus. Iam uero sumpto episcopatu qualem se quantumque praestiterit, non est nostrae facultatis euoluere. idem enim constantissime perseuerabat qui prius fuerat. eadem in corde eius humilitas, eadem in uestitu eius uilitas erat: adque ita, plenus auctoritatis et gratiae, inplebat episcopi dignitatem, ut non tamen propositum monachi uirtutemque desereret. aliquandiu ergo adhaerenti ad ecclesiam cellula usus est: dein cum inquietudinem se frequentan
Abbreviated transcription (Latin):
Ilirum ĩ modum. incredibilis multi¬
tudo non solum exillo oppido sed etiam
ex iiciiris urbibus: ad siffragia feren¬
da conuienerant. Una oĩm uosumtas.
eadem uota. eadem qz sentencia: marti¬
num episcopatu ẽẽ dignissimum. felicẽ
fore tali ecc̃am sacerdote. Pauci tamen ⁊̃
non nulli ex episcopis qui ad constituen¬
dum antistitem fuerant euocati imꝑie
repugnabant. dicentes salicet contempti¬
uilem ueste sordidum. crine de formem.
Ita apopulo sentencie samoris hec illoꝵ
irrisa demencia est: qui illustrem uirũ
dum intuperare cupiunt. predicabant.
Nec uero hiis aliud facere licuit. qmͣ qd
populus dño nolente cogebat. Int̾ epõs
lamen qui aufferant: precipue defen¬
sor quidam noĩe dicitur restitissẽ. Tende
ammau̾sum est: grauiter illum lectiõe
ꝓphĩca func notatũ. Nam cum fortiritu.
lator an lerendi eo die officiũ erat. inter¬
dusus applo defuisset turbatis mimisls̃.
dum expectatur qui non ad erat un

Expanded text:
mirum in modum incredibilis multimirum in modum incredibilis multitudo non solum ex illo oppido, sed etiam ex uicinis urbibus ad suffragia ferenda conuenerat. una omnium uoluntas, eadem uota eademque sententia, Martinum episcopatus esse dignissimum: felicem fore tali ecclesiam sacerdote. pauci tamen et nonnulli ex episcopis, qui ad constituendum antistitem fuerant euocati, impie repugnabant, dicentes scilicet, contemptibilem esIta a populo sententiae sanioris haec illorum irrisa dementia est, qui illustrem virum dum vituperare cupiunt, praedicabant. Nec vero aliud his facere licuit, quam quod populus Domino volente cogebat. Inter episcopos tamen qui affuerant, praecipue defensor quidam nomine dicitur restitisse: unde animadversum est, graviter illum lectione prophetica tunc notatum. Nam cum fortuito lector, cui legendi eo die officium erat, interclusus a populo defuisset, turbatis ministris, dum exspectatur qui non aderat, unus
Abbreviated transcription (Latin):
Iupicini cimisdam honorati
Icdñi seculum uiri preteriret: cdamore
et luctu turbe plangentis excipitur
Ad quam cum sollicitus astitisset. ⁊
quis eẽt hic fletus inquireret: indica¬
tur imnum e familia seruilum. la¬
queo sibi iitam extorsisse. Quo co¬
gnito: cellulam in qua iacebat corpꝰ
ingreditur. Exdusisq omnibz tur¬
bis: suꝑstratus corpori aliqͣntis per
orauit. mox iniscente uultu. mar¬
cescentibus oculis: in ora illus defuc¬
tus erigitur. Lentoqz conammne euisus
assurgere. apprehensa beati nnri dextera
t̃ pedes constitit: atoz ita cum eo usq
ad uestibulum domus turba omm ĩ¬
spectante processit.¬
nus ad episcopatum turom¬
le ecce ꝑetebatur. Sed cum erui mona-¬
sterio suo non facile possit: turigus qͥ¬
dam unus e cunbus. uexoris languore
simulato. ad genua illius prouolutus.
ut egrederetur obtinuit. Ita dispositis
iam initinere ciurrũ turbis: sub quadã
custodia ad cuitatem usqz deducitur.

Expanded text:
Lupicini cuiusdam honorati Lupicini cuiusdam honorati secundum saeculum uiri praeteriret, clamore et luctu turbae plangentis excipitur, ad quam cum sollicitus adstitisset et quis esset hic fletus inquireret, indicatur unum ex familia seruulum laqueo sibi uitam extorsisse. quo cognito cellulam, in qua corpus iacebat, ingreditur, exclusisque omnibus turbis superstratus corpori aliquantisper orauit. mox uiuescente uultu, marcescentibus oculis in ora illius defunctus erigitur: lentoque conamine enisus adsurgere, adprehensa beati uiri dextera in pedes constitit: adque ita cum eo usque ad uestibulum domus, turba omni inspectante, processitus ad episcopatum Turonicae ecclesiae petebatur: sed cum erui monasterio suo non facile posset, Rusticius quidam, unus e ciuibus, uxoris languore simulato ad genua illius prouolutus ut egrederetur obtinuit. ita dispositis iam in itinere ciuium turbis, sub quadam custodia ad ciuitatem usque deducitur.
Abbreviated transcription (Latin):
intrepidus expectabat euẽtum. Uixq
duatum fere horatum. spacium inter¬
cesserat: uidet paulatim defunctum
menbris omnibz cõmoueri. et laxatis
in usum udendi palpitare luminib.
Tum uero magna ad dominũ con¬
uersus: gratias agens. cellulam clamo¬
re compleuerat. Quo audito: qui pro
foribus astiterant. statim irruũt. Mi¬
rum spectaculum: quod indebant iu¬
uere. quem mortuũ reliquissent. Ita
redditus uite . statim baptisma conse¬
cutus. plures postea uixit annos. pa¬
Musqz apud nos martimi urtutũ
uel materia uel testimoniũ fuit. Idẽ
tamen referre erat solitus: se corporeex¬
utum ad tribumal iudicis ductum.
deputatum obscuris locis et nulgari¬
bus turbis tristem excepisse sentencia.
Tum per duos angelos iudici fuisse
suggestum: hunc ẽẽ pro quo martinꝰ
oraret. Ita per eosdem angelos se nissu
entiuit: ut qui sanctus iam ab oĩb
habebatur: potens etiam et uere apl̃ĩcus
haberetur.
Et multo post. dum a grũ

Expanded text:
intrepidus expectabat euentum: uixque intrepidus expectabat euentum: uixque duarum fere horarum spatium intercesserat, uidet defunctum paulatim membris omnibus commoueri et laxatis in usum uidendi palpitare luminibus. tum uero magna ad Dominum uoce conuersus gratias agens cellulam clamore conpleuerat: quo audito qui pro foribus adstiterant statim inruunt. mirum spectaculum, quod uidebant uiuere, quem mortuum reliquissent. ita redditus uitae, statim baptismum consecutus plures postea uixit annos, primusque apud nos Martini uirtutum uel materia uel testimonium fuit. idem tamen referre erat solitus, se corpore exutum ad tribunal iudicis ductum deputandumque obscuris locis et uulgaribus turbis tristem excepisse sententiam: tum per duos angelos iudici fuisse suggestum, hunc esse pro quo Martinus oraret: ita per eosdem angelos se iussumenituit, ut qui sanctus iam ab omnibus habebatur, potens etiam et uere apostolicus haberetur. Nec multo post, dum agrum
Abbreviated transcription (Latin):
Um iam hilarius prete u.¬
risset: ita eum est uestigiis ꝓ¬
seaitus. Cumq ab eo gratantissime
fuisset susceptus: haud longe sibi ab
orpido monasterium collocauit. Quo
tempore se ei quidam catecuimis
uinxit: cupiens sanctissimi uni
institui disciplinis Paucis quippe
interpo sitis diebus. languore correptꝰ
infebrium laborabat. Ac cum mar¬
tinus forte discesserat. Et cũ per tridu-¬
um defirisset: regressus ex amme cor¬
pus ĩuent. Ita subita mors fuerat᷑.
ut absq baptismate humanis reb
excederet. Corpus ĩ medio positũ tristi
merenciũ fratrum freꝙ̃ ta batur offi¬
tio: cũ martimis flens et eiulans ac¬
currit. T um uero tota sanctum sp̃m̃
mente concipiens. egredi cellulam ĩ
qua corpus iacebat ceteros iubet: ac fo¬
ribus obseratis super ex anmata de¬
functi fratri ᷤᷤ m enbra posternitur. Et
cum aliquandiu or̃omi incubuisset. se
sisset q ꝑspiritum. domini ad ẽ uirtu¬
tem: erectus paululum. et indefuncti

Expanded text:
Cum iam Hilarius praeteCum iam Hilarius praeterisset, ita eum est uestigiis prosecutus: cumque ab eo gratissime fuisset susceptus, haut longe sibi ab oppido monasterium conlocauit, quo tempore se ei quidam catechumenus iunxit, cupiens sanctissimi uiri institui disciplinis: paucisque interpositis diebus languore correptus ui febrium laborabat. ac tum Martinus forte discesserat: et cum per triduum defuisset, regressus exanime corpus inuenit: ita subita mors fuerat, ut absque baptismate humanis rebus excederet. corpus in medio positum tristi maerentium fratrum frequentabatur officio, cum Martinus flens et eiulans accurrit. tum uero tota sanctum spiritum mente concipiens egredi cellulam, in qua corpus iacebat, ceteros iubet, ac foribus obseratis super exanimata defuncti fratris membra prosternitur. et cum aliquamdiu orationi incubuisset sen- . sissetque per spiritum Domini adesse uirtutem, erectus paululum et in defuncti
Abbreviated transcription (Latin):
et publice uirgis cesus ẽ. et ad extremũ
de cinitate exire compulsus: italiam
repetens. cum intra gallias quoqz dis¬
cessu sã hilam ꝙͣ ad exilliũ heretitoꝵ
uis coegerat. turbatam ecc̃am cõꝑissit
mediolan sibi monasterium statunit.
Ibi quoqz eum auxencius. aucior et
princeps arrianoꝵ grauissime ĩseta¬
tus est. multisqz affectum iniuriis
deciuitate exturbaint. Cedendum ita¬
qz tempori arbitratus. ad insulã cui
gallinaria nomen est se cessit comit
quodam presbitero magnarũ uirtu¬
tum uiro. Hic aliqͣmdiu radicibus
ixit herbarum. Quo tempore elleby¬
rum uenenatũ ut ferunt gramen
in cibum sumpsit. Sed cum uim le¬
nem in se grassantis uicnia iã moill
sensisset: ĩmmens periculum or̃one re¬
mulis statimq oĩs dolor fugatus est
Rec multo post. cum scõ hilario compe¬
risset regis penitencia potestatẽ indul-¬
tam fuisse redeundi: rome ei tempta¬
int occurrere. profectus q ẽ ad urbem.

Expanded text:
et publice uirgis caesus est et ad extremum et publice uirgis caesus est et ad extremum de ciuitate exire conpulsus — Italiam repetens, cum intra Gallias quoque discessu sancti Hilari, quem ad exilium haereticorum uis coegerat, turbatam ecclesiam comperisset, Mediolani sibi monasterium statuit. ibi quoque eumAuxentius, auctor et princeps Arrianorum, grauissime insectatus est, multisque adfectum iniuriis de ciuitate exturbauit. cedendum itaque tempori arbitratus ad insulam, cui Gallinaria nomen est, secessit comite quodam presbytero, magnarum uirtutum uiro. hic aliquamdiu radicibus uixit herbarum: quo tempore helleborum, uenenatum, ut ferunt, gramen, in cibum sumpsit. sed cum uim ueneni in se grassantis uicina iam morte sensisset, imminens periculum oratione repulit statimque omnis dolor fugatus est. nec multo post, cum sancto Hilario comperisset regis paenitentia potestatem indultam fuisse redeundi, Romae ei temptauit occurrere profectusque ad urbem est.
Abbreviated transcription (Latin):
Idemq postea religiosam agens ui¬
tam insus est: ad eo ut hec que supra
retulimus. ab ip̃o audita dicantur.
Igitur martinus inde progressus.
cum mediolanũ preterisset: diabolꝰ
initinere. hum ana spetie assumpta.
se ei obunim turit. quo tenderet q̃rens
Cumq id a martino responsi acce¬
pisset. se quo dñs uocaret intendere
ait ad eum. Quocũqz ieris. uel que¬
cũq temptaueris: diabolus tibi ad¬
uersabitur. Tunc ei ꝓphetica uoce re¬
spondit. Dominus michi adiutor est
non timebo quid faciat mnͥ homo s ta¬
timqz econspectu eius ĩnnicus eua¬
nuit. Itaqz ut anino ac mente con¬
ceperat. matrem gentilitatis ab sol¬
int errore: patre ĩ malis ꝑseuerante
plures tamen. suo saluauit exemplo.
Deinde cum heresis ariana: per totũ
orbem et maxime intra illyricũ pul¬
iulasset. cũ ad uersus ꝑfidiam sacer¬
dotum solus pene acerrime pugnaẽt.
multisqz suppliciis eẽt affectus Nã

Expanded text:
idemque postea religiosam agens uiidemque postea religiosam agens uitam uisus est, adeo ut haec, quae supra rettulimus, ex ipso audita dicantur. Igitur Martinus inde progressus cum Mediolanum praeterisset, diabolus in itinere, humana specie adsumpta, se ei obuiam tulit, quo tenderet quaerens. cumque id a Martino responsi accepisset, se quo Dominus uocaret intendere, ait ad eum: quocumque ieris uel quaecumque temptaueris, diabolus tibi aduersabitur. tunc ei prophetica uoce respondens, Dominus mihi, inquit, adiutorest: non timebo, quid faciat mihi homo. statimque de conspectu eius inimicus euanuit. itaque ut animo ac mente conceperat, matrem a gentilitatis absoluit errore, patre in malis perseuerante: plures tamen suo saluauit exemplo. Dehinc cum haeresis Arriana per totum orbem et maxime intra Illyricum pullulasset, cum aduersus perfidiam sacerdotum solus paene acerrime repugnaret multisque suppliciis esset adfectus—nam
Abbreviated transcription (Latin):
ut rediret. mestus ut ferunt peregrina¬
tionem illam aggressus ẽ. contestatꝰ
frates. multa seaduersa passurum.
Quod postea probauit euentus. Ac pri-¬
inum. inter alpes deiria secutus: inci-¬
dit in latrones. Cumq unus seccirĩ
eleuatam ĩ caput ens librasset: ictũ
feriẽtis dextera iustimut alter. Uictis
tamẽ post tergum manibz: uni ser¬
uandus ⁊ custodiendus tradr̃. Quicũ
eum ad remociora duxisset.: percontari
ab eo cepit quisnam eẽt. r espondit xp̃i¬
anum se ẽẽ. Querebat etiam abeo: an
timeret. Tunc uero constantissime ꝓ¬
fitetur mĩquam setam fuisse securum:
quia sciret mĩaz domii. maxime in
temptationib affuturam Se magis
illi dolere: qui xp̃i misericordia ut¬
pote latrocina exercens. eẽt indignu ᷤᷤ
Ingressus qz euuãgelicam disputa¬
tionem: uerbum dei latrom predica¬
bat. Quid longius morer Latro cre-¬
didit: ꝑsecutusq martim̃ me reddi¬
dit. oras ut pro se dominũ precaretur.

Expanded text:
ut rediret. maestus, ut ferunt , peregrinaut rediret. maestus, ut ferunt , peregrinationem illam ingressus est, contestatus fratribus, multa se aduersa passurum: quod postea probauit euentus. ac primum inter Alpes deuia secutus incidit in latrones. cumque unus securi eleuata in caput eius librasset ictum, ferientis dexteram sustinuit alter: uinctis tamen post tergum manibus uni adseruandus et spoliandus traditur. qui cum eum ad remotiora duxisset, percontari ab eo coepit, quisnam esset. respondit Christianum se esse. quaerebat etiam ab eo an timeret. tum uero constantissime profitetur, numquam se tam fuisse securum, quia sciret misericordiam Domini maxime in temptationibus adfuturam: se magis illi dolere, qui Christi misericordia utpote latrocinia exercens esset indignus. ingressusque euangelicam disputationem uerbum Dei latroni praedicabat. quid longius morer? latro credidit prosecutusque Martinum uiae reddidit, orans ut pro ae Dominum precaretur.
Abbreviated transcription (Latin):
tutus exeunt pugne neccessitatẽ Neq
em̃ aliam pro milite suo up̃c debuit p̾¬
stare inctoriam: ꝙͣ ut sicb accis sine san¬
gume hostibus. nemo moreretur. mi¬
xinde relicta milicia. sanctũ
nta fides habebatur. expetiuit. et aliquã¬
dni apud eum cõmoratus est. Temp¬
taiit autẽ idem hilarius. imposito di¬
aconi officio sibi eum arctius ĩplicarẽ.
et mimisterio nincere duimos ed cum se¬
pissime restitisset. indignũ se ẽẽ uoci¬
ferans: intellexit ir alcioris ingenii.
hoc eum modo posse constringi. si idei of¬
ficii imponeret. in quo quidam locus ii¬
nirie uideretur. Itaqz exorastam eum
ẽẽ precepit. Quam ille ordinationem
ne desperisse tanquam humiliorẽ iudet᷑
non repudiauit. Ee multum post ad¬
monitus per soporem ut patriam parẽtes¬
qz quos ad huc gentilitas detinebat. re¬
ngiosa solliatudine iusitaret: ex uõ¬
lintate sã hilarii profectus ẽ. Multis¬
s ab eo obstrictus precibus et lacrimis

Expanded text:
tutus, exemit pugnae necessitatem. neque tutus, exemit pugnae necessitatem. neque enim aliam pro milite suo Christus debuit praestare uictoriam, quam ut subactis sine sanguine hostibus nemo moreretur. Exinde relicta militia sanctum Hnita fides habebatur, expetiit et aliquamdiu apud eum commoratus est. temptauit autem idem Hilarius inposito diaconatus officio sibi eum artius inplicare et ministerio uincire diuino. sed cum saepissime restitisset, indignum se esse uociferans, intellexit uir altioris ingenii, . uno eum modo posse constringi, si id ei officii imponeret, in quo quidam locus iniuriae uideretur: itaque exorcistam eum esse praecepit. quam ille ordinationem, ne despexisse tamquam humiliorem uideretur, non repudiauit. nec multo post admonitus per soporem, ut patriam parentesque, quos adhuc gentilitas detinebat, religiosa sollicitudine uisitaret, ex uoluntate sancti Hilari profectus est, multis ab eo obstrictus precibus et lacrimis
Abbreviated transcription (Latin):
tibi: patere ut nunc militẽ deo. Donati¬
numi tuũ pugnaturus accipiat. Xp̃i¬
ego sum miles: pugnare michi non
licet. Tum uero aduersus hanc nocẽ
tirannus infreminit: dicens eum mnetu
pugne que postera diefutura erat nõ
religionis gratia detrettare milicia At
martinus intrepidus. inmo illato sibi
terrore constancior. si hoc inquit ignanie
ascribitur nõ fidei; crastina die aute a¬
ciem mermis al stabo: et in nomme diñ.
ihũ signo crucis non cdipeo protectuis ãt
galca hostium cuneos penetrabo securꝰ
Retrudi ergo in custodiã iubetur. factu¬
rus fidem dictis: ut mermis barbatio
obiceretur. Postero die hostes legatos de
pace miserunt: sua omia seqz dedẽtes.
Ende quis dubitet hanc uere beati uiri
fuisse uuctoriã. cu prestitum sit ne in¬
ermis ad prelium mittereturꝰ Et qmͣuiᷤᷤ
ꝑius dñs seruare militem suũ. licet int̾
hostium gladios et tela potuisset: tam̃
ne uel alioꝵ morte. sc̃i iuolarentur. ob¬

Expanded text:
tibi: patere ut nunc militem Deo: donatitibi: patere ut nunc militem Deo: donatiuum tuum pugnaturus accipiat, Christi ego miles sum: pugnare mihi non licet. tum uero aduersus hanc uocem tyrannus infremuit dicens, eum metu pugnae, quae postero die erat futura, non religionis gratia detractare militiam. at Martinus intrepidus, immo inlato sibi terrore constantior, si hoc, inquit, ignauiae adscribitur, non fidei, crastina die ante aciem inermis adstabo et in nomine Domini Iesu, signo crucis, non clipeo protectus aut galea, hostium cuneos penetrabo securus. retrudi ergo in custodiam iubetur, facturus fidem dictis, ut inermis barbaris obiceretur. postero die hostes legatos de pace miserunt, sua omnia seque dedentes. unde quis dubitet hanc uere beati uiri fuisse uictoriam, cui praestitum sit, ne inermis ad proelium mitteretur. et quamuis pius Dominus seruare militem suum licet inter hostium gladios et tela potuisset, tamen ne uel aliorum mortibus sancti uiolarentur ob
Abbreviated transcription (Latin):
acceperat est diguatus ostendere Q uo
uiso uir beatissimus nõ in gloriamẽ
elatus humanã: sed bonitatem dei in
suo opere cognoscens. cum eẽt amorum
duo de iugiti ad baptisia cõuolauit.
Nec tamen statun milicie remunciau ͭ
tribum sun precibus euictus: cui cõtu¬
bermum familiare prestabat. Et em̃
transacto tubimatus su tempore rem̃¬
ciaturum se seculo pollicebatur. Qua
martinus expectatione suspen sus: per
bienmũ fere postea quam ẽ haptisina
consecutus. solo scilicet noĩe militau.
Pterea irruentibusRm.
intra gallias barbaris: uilia¬
nus cesar coacto in unũ excercitu. apud
uangionum ciuitatẽ. donatiuũ cepit
erogare militibus. Ut est consuetudĩs.
singli atabantur: donec ad martinum
uentũ est. Tum uero oportunũ tempuᷤᷤ
existimans. quo peteret missionẽ neq
enm integrũ sibi fore arbitrabatur. si
donatirum nõ militaturus acciperet:
hactenus inquit ad cesarem. militam

Expanded text:
acceperat, est dignatus ostendere. 1 quo acceperat, est dignatus ostendere. 1 quo uiso uir beatissimus non in gloriam est elatus humanam, sed bonitatem Dei in suo opere cognoscens, cum esset annorum duodeuiginti, ad baptismum conuolauit. nec tamen statim militiae renuntiauit, tribuni sui precibus euictus, cui contubernium familiare praestabat: etenim transacto tribunatus sui tempore renuntiaturum se saeculo pollicebatur. qua Martinus expectatione suspensus per biennium fere posteaquam est baptismum consecutus, solo licet nomine, militauit. Interea inruentibus intra Gallias barbaris Iulianus Caesar coacto in unum exercitu apud Vangionum ciuitatem donatiuum coepit erogare militibus, et, ut est consuetudinis, singuli citabantur, donec ad Martinum uentum est. tum uero oportunum tempus existimans, quo peteret missionem — neque enim integrum sibi fore arbitrabatur, si donatiuum non militaturus acciperet —, hactenus, inquit ad Caesarem, militaui
Abbreviated transcription (Latin):
in opus simile consumpserat. Arrep¬
to itaq ferro quo accinctus erat. mediã
diuidit. partẽ q eius pauperi tribiit
reliquam rursus induitur. Interea
de circunstantibus ridere nõ nulli q
de formis ẽẽ et truncatus habitu inde¬
retur. Multi quidẽ quibus erat mẽs
samor alcius gemere. quod nichil file
fecissent: cum utiqz plus habentes.
uestire ꝑauperem sire sua miditate
potuissent. Nocte igitur insecuta cum
se sopori dedisset: indit up̃m damidie
sue qua pauperem texerat parte uest¬
tum. Intueri diligentissime dominũ
uestem quam dederat iubetur agno¬
cere. Mox ad angeloꝵ circunstancium
multitudinẽ: audit ihm dara uol
dicentẽ. Martinis ad huc catecumi¬
mis: hac me ueste contexit Dere mor
domnnus dictoꝵ suorum qui ante pdi¬
xerat. Quamdiu fecistis hec umi ex mi¬
minis istis. michi fecistis: se ĩ paupere
professus ẽfuisse uestitum. Et ad con¬
firmandum tam hom operis testimom¬
uii: in eodem se habiti quem pauper

Expanded text:
in opus simile consumpserat. arrepin opus simile consumpserat. arrepto itaque ferro, quo accinctus erat, mediam diuidit partemque eius pauperi tribuit, reliqua rursus induitur. interea de circumstantibus ridere nonnulli, quia deformis esse truncatus habitu uideretur: multi tamen, quibus erat mens sanior, altius gemere, quod nihil simile fecissent, cum utique plus habentes uestire pauperem sine sua nuditate potuissent. nocte igitur insecuta, cum se sopori dedisset, uidit Christum chlamydis suae, qua pauperem texerat, parte uestitum. intueri diligentissime Dominum uestemque, quam dederat, iubetur agnoscere. mox ad angelorum circumstantium multitudinem audit Iesum clara uoce dicentem: Martinus adhuc catechumenus hac me ueste contexit. uere memor Dominus dictorum suorum, qui ante praedixerat: quamdiu fecistis uni ex minimis istis, mihi fecistis, se in paupere professus est fuisse uestitum: et ad confirmandum tam boni operis testimonium in eodem se habitu, quem pauper
Abbreviated transcription (Latin):
illo tempore non miles sed monachuᷤ
putaretur. Quibus rebus ita sibi ẽs
cõmilitones suos deuixerat: ut eũ
miro affectu uenerarentur. Nec dum
tamẽ regeneratus in up̃o. agebat quẽ¬
dam bomis operibus baptismatis cã¬
didatum: assistere salicet laborantib.
oꝑem ferre miseris. alere egentes. ues¬
tire nudes. Nichil sibi exmmlicie sti¬
pendis: preter cotidianũ uictum reser¬
uabat. Iam cum enuangelii nõ sur¬
dus auditor: de crastino nõ cogitabat
cum iam nichil preter arma
et simplicem milicie uestem haberet:
media hyeme que solito asperior in hor¬
ruerat: ad eo nt plerosqz iris algoris
extingueret. obuiũ habet in porta am¬
bianensium ciuitatis pauperẽ midũ
Qui cum pretereuntes ut sui mise¬
rerentur oraret. onmesqz miserum
preterirent: intellexit uir deo plems
sibi illum aliis misericordiam non
prestantib reseruari. Quid tamen
ageret. Nichil preter clamidem qua
indutus erat habebat. Iam eñi reliq̃

Expanded text:
illo tempore non miles, sed monachus illo tempore non miles, sed monachus putaretur. pro quibus rebus ita sibi omnes commilitones deuinxerat, ut eum miro adfectu uenerarentur. necdum tamen regeneratus in Christo agebat quendam bonis operibus baptismi candidatum: adsistere scilicet laborantibus, opem ferre miseris, alere egentes, uestire nudos, nihil sibi ex militiae stipendiis praeter cotidianum uictum reseruare: iam tum euangelii non surdus auditor de crastino non cogitabat. cum iam nihil praeter arma et simplicem militiae uestem haberet, media hieme, quae solito asperior inhorruerat, adeo ut plerosque uis algoris extingueret, obuium habet in porta Ambianensium ciuitatis pauperem nudum: qui cum praetereuntes ut sui misererentur oraret omnesque miserum praeterirent, intellexit uir Deo plenus sibi illum, aliis misericordiam non praestantibus, reseruari. quid tamen ageret? nihil praeter chlamydem, qua indutus erat, habebat: iam enim reliqua
Abbreviated transcription (Latin):
heremũ concupiuit. flecissetq uotis
satis: si etatis infirmitas nõ obsticiss
Ammus tamẽ aut circa monasteria
aut circa ecclĩam semꝑ intentus: me¬
ditabatur ad huc in etate ꝑuerili. qd̃
postea deuotus impleuit. Sed cum e¬
dictum ẽẽt a regibus. ut ueteranoꝵ
fili ad miliciam scriberentur: ꝓdente
patre qui felicibus eius actibus ĩuide¬
bat. tum eẽt annoꝵ quindecim. rap¬
tus et catenatus sacramẽtis mili¬
taribus ĩplicatus est: uno tantum
seruo comite contentus. Cui tamen
uersa uice dominus seruiebat: adeo.
ut plerumqz ei et calciamẽta ip̃e de¬
traheret. et ipse detergeret. cibum una
caperent. hic sepius ministraret. Tu¬
enmum fere ante baptisma ĩ armis
fuit: integer tamen ab his uiciis qui¬
bus illud hominũ genus ĩplicari so¬
let. Multa illi circa cõmilitones bemi¬
gnitas: mira caritas. Paciencia u̾o
atq humilitas: ultra humanum
medũ. Nam frugalitatẽ in eo laudari
non ẽ neccesse: qua ita usus est. ut iã

Expanded text:
ncupiuit, fecissetque uotis satis, si aetatis infirmitas non obstitisset. animus tamen aut circa monasteria aut circa ecclesiam semper intentus meditabatur adhuc in aetate puerili, quod postea deuotus inpleuit. sed cum edictum esset a regibus, ut ueteranorum filii ad militiam scriberentur prodente patre, qui felicibus eius actibus inuidebat, cum esset annorum quindecim, captus et catenatus sacramentis militaribus inplicatus est, uno tantum seruo comite contentus, cui tamen uersa uice dominus seruiebat, adut plerumque ei et calciamenta ipse detraheret et ipse detergeret; cibum una caperent, hic tamen saepius ministraret. Triennium fere ante baptisma in armis fuit, integer tamen ab iis vitiis, quibus illud hominum genus implicari solet. Multa illi circa commilitones benignitas, mira caritas; patientia vero atque humilitas ultra humanum modum. Nam frugalitatem in eo laudare non est necesse, qua ita usus est, ut jam
Abbreviated transcription (Latin):
.Ditur martimis sabarie
pannoniarum opido oruindꝰ
fuit: sed intra italiam ticim altus
ẽ. Parentib secundum seculi digni¬
tatem non infimus: gentilibus tam̃.
Pater eius miles primũ: post tribu¬
nus militum fuit.I p̃e armatam mi¬
liciam in adolescencia secutus. int̾ sco¬
lares alas sub rege constantio. de in
sub niliano cesare militauit. Non
tamen sponte; quia a primis fere an¬
ins. diuiam pocius seruitutem sacra
illustris pueri spirauit infancia.
Nam cum eẽt annoꝵ decem: ĩuitis
parentibz ad ecclĩam configit. seqz
catecuminũ fieri postulaiit. Mox

Expanded text:
itur Martinus Sabaria Pannoniarum oppido oriundus fuit, sed intra Italiam Ticini altus est, parentibus secundum saeculi dignitatem non infimis, gentilibus tamen. pater eius miles primum, post tribunus militum fuit. ipse armatam militiam m adulescentia secutus inter scolares alas sub rege Constantio, deinde sub Iuliano Caesare militauit: non tamen sponte, quia a - primis fere annis diuinam potius seruitutem sacra inlustris pueri spirauit infantia. nam cum esset annorum decem, inuitis parentibus ad ecclesiam confugit seque catechumenum fieri
Abbreviated transcription (Latin):
uiuam semper et sapiam egypti mo¬
nachos predicabo. laudabo anachore¬
tas mirabor heremitas. martinum
semper excipiam. non illi ego aude¬
bo monachorum certe non eporum
quem ꝑiam comparate ..¬

Expanded text:
vivam semper et sapiam, Aegypti monachos praedicabo, laudabo anachoretas, mirabor eremitas; Martinum semper excipiam: non illi ego quemquam audebo monachorum, certe non episcoporum quempiam comparare.
Abbreviated transcription (Latin):
sangiuez fecidum per cepit eicere Ꝙ
duarum fere horarum spacio iacẽs:
au utero matris sue muta processit.
Quius os intantũ obseratum fuit
ut nec illas que cimabuloꝵ tempus
exigit posset uoces emittere. Mater
uero de tam tristi fetu anria: cum lu¬
geret assidue: commonetur ꝑ iusum
ut uti presulis sepulchrum ad iret Q
exhibita secum puella: pergit intrepi¬
da. Expositam qͦ ante sepulchrum sc̃
cũ duitissime orasset. iterum eam
secũ assumt. Acceusa uero timiana¬
ta: canm eã desuper retinẽt. introgat si
honum ei edorem facerent. Illa respon¬
dit. Bonim. Hanc pͥmam uocẽ filie:
mat̾ in esta cognouit. Impoĩta uero
ori eius aqua quam quondã de fon¬
tibus benedictis acceperat: interroggat
iterũ qualem ei saporem p̾beret. Illa
respondit. Bonum. Tunc mat̾ crim
gaudio sospitem domi refert. quam
tristis ad beati tumulum fide fida
detulerat.

Expanded text:
sanguinem fetidum per os coepit eicere. sanguinem fetidum per os coepit eicere. duarum fere horarum spatio jacens, ab utero matris suae muta processit. Cujus os in tantum obseratum fuit, ut nec illas, quae cunabulorum tempore eduntur voces posset emittere. Mater vero de tam tristi fetu anxia, cum lugeret assidue, commonetur per visum, ut beati Praesulis sepuexhibitam secum puellam, pergit intrepida; expositamque ante sepulchrum sancti, cum diutissime orasset, iterum eam secum adsumit. Accensa vero timiamata, cum eam desuper reteneret, interrogat, si bonum ei odorem facerent. Illa respondit: 'Bonum'. Hanc primam vocem filiae mater maesta cognovit. Inpositam vero ori eius aquam, quam quondam de fontibus benedictis acceperat, interrogat iterum, qualem ei saporem praeberet. Illa respondit: 'Bonum'. Tunc mater cum gaudio sospitem domi refert, quam tristis ad beati tumulum fide fida detulerat.
Abbreviated transcription (Latin):
antedicte ciuitatis ingressus fuisset: oc¬
currit ei ad huc int̾ deserta poĩto parali¬
ticus: deferentiũ allatus manibz. Os¬
culatus uero fideliter uelũ quo capsa
scõrum pignorum cooperta erat: mor
in pedes constitit: ac ꝓpriis gressibz
domi regressus ẽ hec enim agis bea¬
tissime confessor: nec tibi sat est pro¬
priam edem exornare prodigiis: in¬
si et diu̾sos saltus quos pede adisti. uͥ¬
tutibus tremendis illustres. Sz et de¬
inceps: cecus quidam ad miniculo
deducente ĩ octursum eanĩ uelociter
ꝓperat. Adueniens aũt quando utĩ
pignora ĩ altari locabantur: expe¬
dita sollempnitate uisum recipe
merit oculoꝵ Sed et alia nichilo¬
minus mutier que diu fuerat mu¬
ta: sermonis usum recepit xxxuii.
Is emm et diebus ad heati
uiri basiticam quidã ex mer¬
guminis cum multis se cruciatib
demomiũ per ferre declamaret: ⁊ iu
se eici de ad quisito uasculo ꝑ htĩn
antistitem fateretͦ. de uolutus tre

Expanded text:
antedictae civitatis ingressus fuisset, ocantedictae civitatis ingressus fuisset, occurrit ei adhuc inter deserta posito paralyticus, deferentium inlatus manibus; osculatus vero fideliter velum, quo capsa sanctorum pignorum cooperta erat, mox in pedes constitit ac propriis gressibus domi regressus est. Haec enim agis, beatissime confessor, nec tibi sat est propriam aedem exornare prodigiis, nisi et diversos saltus, quos pede non adisti, virtutibus tremendis inlustres. Sed et deinceps caecus quidam, adminiculo deducente, in occursum earum velociter properat. Adveniens autem, quando beati pignora in altare locabantur, expedita solemnitate, visum recipere meruit oculorum. Sed et alia nihilhominus mulier, quae diu muta fuerat, sermonis usum recepit. 37. His etenim diebus ad beati viri basilicam quidam ex inerguminis, cum multis se cruciatibus daemonium perferre declamaret et, vi se eici de adquisitum vasculum per beatum antestitem, fateretur, devolutus terrae,
Abbreviated transcription (Latin):
N proximo autem id ẽ. post
terciam de festiuitate diẽ: erãt
quatuor uincti in carcere. Cum qz
eos seitia iudicis ita constringẽt ut
nec nictus necessaria ulli prebere li
ceret: antistitis bt̃ĩ presidia corde puro
p̾cantur. Dum hec igitur deuote a¬
gerent: media die subito scinditur
trabes qua pedes eorum conctusi co¬
artabantur. Confractisqz catenis
libãtos se sentiunt. Nlec mora: hostiũ
petunt. Quo aperto: ecc̃am sanctã
nemine prohibente ingressi sunt.
Custodes autẽ intantũ obstupefacti
fuerunt: ut nec uerbis quidẽ eos incre¬
pare presumerent. Oui etiã sequẽtes
eos: cum eisdem se in ecc̃a ab diderunt.
Illi autẽ deo marimas gr̃as referũt᷑
quod eos obtentu pontifis dignatꝰ
fuerit liherare.
Olti fide pleni reliquias bt̃i
iur portantes uirtutes mlta ᷤ
experumtur. Nã leodoualdus ab rin¬
catine ciuitatis ep̃c: sancti donini re¬
li quias per pbr̃m suum deuotus ex¬
peciit. Quas acceptas. cum terminũ

Expanded text:
n proximo autem, id est post tertium de festivitate diem, erant quatuor vincti in carcere. Cumque eos saevitia judicis ita constringeret, ut nec victus necessaria ulli prceret, antestitis beati praesidia corde puro precantur. Dum haec igitur devote agerent, media die subito scinditur trabis, qua pedes eorum conclusi coartabantur, confractisque catenis, liberatos se sentiunt. Nec morati ostium petunt; quo aperto, eclesiam sanctam, nemine prohibente, ingressi sunt. Custodes autem in tantum obstupefacti fuerunt, ut nec verbis quidem eos increpare praesumerent; qui etiam sequentes eos, cum eisdem se in eclesia abdiderunt. Illi autem Deo maximas gratias referunt, quod eos obtentu pontificis dignatus fuerit liberare. lti fide pleni reliquias beati viri portantes virtutes multas experiuntur. Nam Leodovaldus Abrincatinae civitatis episcopus sancti domni reliquias per presbiterum suum devotus expetiit. Quas acceptas, cum terminum
Abbreviated transcription (Latin):
Imiliter in predicta urbe dum
placidus procurator desꝑatus
a medicis. ad alium puellaru ora¬
torium sibi uicinũ confugeret: et in
atrio de cuba ret uemit noctu abbatisse
heatus martinus per sompnum: re
quirit quid faceret. Ait. se requiescere.
Dicit sanctus ad illam. In gallias
habui iam redire: sed ꝓpter istum qui
foris iacet in atrio me remoratum
profiteor. Tunc surgens abbatissa: re
ferens uisionem fidem fecit homini de
periculo liberari. Quod certe meruit ob
martim glonam uenerarr: quam si
sicet dici quo pia membra recubant
timulata: intantum ut frequentia
miracula nec sparsa colligantur in
uerbis. nec tam infinita recondantur
in ꝑaginis.

Expanded text:
imiliter in praedicta urbe dum Placidus procurator, desperatus a medicis, ad aliud puellarum oratorium sibi vicinum confugeret, et in atrio recubaret, venit noctu ad abbatissam beatus Martinus per somnium, quam requirens quid faceret, ait, se requiescere. Dicit Sanctus ad illam: In Gallias habui jam redire, sed propter istum, qui foris jacet in atrio, me remoratum profiteor. Tunc surgens abbatissa, et referens visionem, fidem fecit homini quia de periculo liberaretur, quod certe meruit obtMartini gloriam venerari quam, si licet dici, quo propria membra recubant tumulata: in tantum ut frequentia miracula nec sparsa colligantur in verbis, nec tam infinita recondantur in paginis.
Abbreviated transcription (Latin):
atqz clamante. O samia benedictus qͥ
uenit in nomine domini. Illa ergo die
cũ iam sero factum eẽt: ⁊ ip̃e solus a
foris ante tumulum decubaret: subi¬
to factus ẽ in ertasi: ⁊ pauore ꝑterritꝰ
iacebat ut mortuus. Qui cum ut ip̃e
refert ꝑ duarum horarum spaciũ aut
amplius fuisset dep̾ssus: tanquam
euigilans subito ad sensum suum
mul sursum: sanum se ẽẽ miratur
Ibiqz tota nocte iugilans: mane no-¬
bis que acta sunt ore ꝓprio reserauit.
Clericus factus: in columis hospicio¬
lum suum redit.

Expanded text:
ac clamante: Hosanna, Benedictus qui ac clamante: Hosanna, Benedictus qui venit in nomine Domini . Illa ergo die cum sero jam factum esset, et ipse solus a foris ante tumulum decubaret, subito factus est in ecstasi, et pavore perterritus jacebat ut mortuus. Qui cum, ut ipse refert, per duarum horarum spatium aut amplius fuisset oppressus, tanquam de somno evigilans, subito ad sensum suum que sursum, sanum se esse miratur; ibique tota nocte vigilans, mane nobis quae acta sunt ore proprio reseravit: clericusque factus, incolumis ad hospitiolum suum rediit.
Abbreviated transcription (Latin):
duorum digitorum tantũ altitudĩe
fecit. Incrastino autem prospitiens:
erat alcitudo olei. qĩ quatuor digitoꝵ.
Obstupe factus ego ob uirtutem sc̃i
niquoris: hoc signatulo meo munitũ
itqz coopertum reliqui. Post dies aũt
septem iterum prospiciens: plus ibi
quam unũ sertarium repperi. Ad nocãs
ieffracta perisse ampulla: quantũ
nunc in ista cerneret. Que usqz hodi¬
e: in dei nomine beneficiũ petentib
prestat Iye ꝯuoꝵ̾ põstea: ab hoc mmi¬
gueato similem infirmũ ꝑ unguẽs.
oleo crescente. sanauit: et multos dem¬
ceps ierillud sanitati restituit xxxiii.
miraculum suum. De qua
allomeris quidam procedens cum cõ¬
tractis pedibus ac in anibz: lingua
ctiam debilis: utĩ confessoris templum
expeciit. Ubi cũ tota quadragesima
resedisset: assidue orans ac depre cans
ut eum uirtus sc̃i antistitis iusitaret.
aduenit dies illa dominica ante scm̃
pascha: in qua dominus ñr stratas

Expanded text:
duorum digitorum tantum altitudinem duorum digitorum tantum altitudinem fecit. In crastino autem prospiciens, erat altitudo olei quasi quatuor digitorum. Obstupefactus ego ob virtutem sancti liquoris, hoc signaculo meo munitum atque coopertum reliqui. Post dies autem septem iterum prospiciens, plus ibi quam unum sextarium reperi. Advocans in effracta periisse ampulla, quantum tunc in ista cerneretur. Quae usque hodie in Dei nomine beneficium petentibus praestat. Ipse quoque postea ab hoc unguento similem infirmum perungens, oleo crescente, sanavit, et multos deinceps per illud sanitati restituit. CAPUT Xmiraculum suum, de qua Altomeris quidam procedens cum contractis pedibus ac manibus, lingua etiam debilis, beati Confessoris templum expetiit. Ubi cum tota Quadragesima resedisset, assidue orans ac deprecans, ut eum virtus sancti Antistitis visitaret, advenit dies illa Dominica ante sanctum Pascha, in qua Dominus noster Jesus stratas
Abbreviated transcription (Latin):
frontẽ et timpora: uostulat. ut uascu¬
ium secus beati tumulũ poneretur.
Quarta uero die cum eum febris
urgeret: basiticam peciit. Pro uotutꝰ¬
ꝙ. duitissime orauit. Apprehensam
enim ampullam qm̃ retiquerat me¬
diam: muenit plenam. Admirans¬
qz untutem beati antistitis: eam domi
tum timore et ueneratione reportat.
omnis ardor. quieuit in cõmodi: nec
ab edem ultra contractus ẽ. Quid etiã
de eadem ampulla post hec actum sit.
non sine graui suspirio atqz mira¬
culo memoranus. Nam cũ in ante¬
dicti diaconi hospiciolo de pariete pen¬
ta. Effusumqz oleum: uelociter terra
ab sorbuit. Tam en puer qui ad erat
cũ iudisset factim: accepto uasculo
ip̃am terram ex primens. parum per
olei elicuit rosam qz que effusa fuãt
cũ effracto uitro coitigens: nobis ex¬
hibuit. Quod ego accipiens: diligent
in uasculum alterum transmutaui.
Erat enim mensura oler ꝯiͣ dimidii
calicis parnuli. Et tamen ĩ uasculo

Expanded text:
frontem et tempora, postulat ut et vascufrontem et tempora, postulat ut et vasculum secus Beati tumulum poneretur. Quarta vero die eum eum febris urgeret, basilicam petit, provolutusque diutissime oravit. Apprehensam utem ampullam, quam reliquerat mediam, invenit plenam, admiransque virtutem beati Antistitis, eam domum cum timore et veneratione reportat. omnis ardor quievit incommodi, nec ab eodem ultra confractus est. Quid etiam de eadem ampulla post haec actum sit, non sine gravi suspirio atque miraculo memoramus. Nam cum in antedicti diaconis hospitiolo de pariete penta, effusumque oleum velociter terra absorbuit. Tamen puer qui aderat, cum vidisset factum, accepto vasculo, ipsam terram exprimens parumper olei elicuit, rosamque quae effusa fuerat, cum effracto vitro colligens, nobis exhibuit. Quod ego accipiens, diligenter in vasculum alterum transmutavi. Erat enim mensura olei quasi dimidii calicis parvuli: et tamen in vasculo
Abbreviated transcription (Latin):
in manus sue directione derebatxxxii.
uin talia miracula q̃ scrip¬
sums quotid ie cernanus. qͥd
illi miseri sunt dicturi qui seuerum ĩ
uita sancti antistitis mentitum eẽ pro
nunciant᷑ Nam audiui quẽdam neꝙͣ
potuisse fieri. ut oleum sub martim
benedictione creuisset: sed nec hoc quod
clapsa ampulla suꝑ stratum mario¬
ris corruens. perstitisset illesa. Quid er¬
go nper factum ẽ: multos ĩ testĩomũ
erhibens declarabo. Quidam de diacon¬
bus nr̃is: male a quartim typi febre
cruciabatur. Quem cũ plerumqz argu¬
erem. cursegnis ad basiticam sancti ꝓ
ficisceretur. nec ex corde oraret ut ei uͥtus
pontificis subueniret: tandem a nobis
compulsus. ad beatum tumulũ ꝓuol¬
uitur tremens. De hinc cũ paulispet
ignis febrium quieuisset: rogat sibi
er hiberi ampullam cum rosato oleo
semplenam Iam enim ad ip̃am fe¬
brem eriide. licet parum profecisset
multum tamẽ expendãt: et erat ual¬
de media. Perunctum ab hoc liquore

Expanded text:
in manus suae directione clarebat. 32. in manus suae directione clarebat. 32. Cam talia miracula, quae scripsimus, cotidie cernamus, quid illi miseri sunt dicturi, qui Severum in vita sancti annuntiant? Nam audivi quemdam, nequentem non potuisse fieri ut oleum sub Martini benedictione crevisset. Sed nec hoc, quod elapsa ampulla super stratum marmoris corruens, perstitisset illaesa. Quod ergo nuper actum est, multos in testimonium exhibens, declarabo. Quidam de diaconibus nostris male a quartani typi febre cruciabatur, quem cum plerumque arguerem, cur segnis ad basilicam Sancti non profisceretur, nec ex corde oraret, ut ei virtus Pontificis subveniret; tandem a nobis compunctus, ad beatum tumulum provolvitur tremens. Dehinc cum paulisper ignis febrium quievisset, rogat sibi exhiberi ampullam cum rosaceo oleo semiplenam. Jam enim ad ipsam febrem, exinde licet parum profecisset, multum tamen expenderat, et erat valde media. Perungensque ab hoc liquore
Abbreviated transcription (Latin):
tutis haberetur iuncta: de rebus confes¬
soris redempta ẽ et nunt cum uocis
officio ingenia perseuerat. xxxi.
uir ad ẽẽ inuocatum ostendit.
pressa: oĩm usu membroꝵ sola tantũ
lingua famulante perdiderat. Ram
cum m anibus simul ac pedibus con¬
tractis iaceret ⁊ die noctuqz bĩ flagita¬
ret auxilium: uisum est ei quadã nocte
uenisse ad se seneur: qui molti tactu
iembra eus ciuicta attrectaret. Exꝑ¬
gefacta mane: sentit pedes cũ una ma¬
ni redditos sanitati. Et stupens: igno¬
rabat qui casus hec fecerit. Alla uero
die admonita per soporẽ: ad beatam
basilicam inchil retardans ꝓficiscitur.
Nor autem illa: erat ingilia de tran¬
situ confessoris. aledie autem noctis
tempe iam tñs acto uigilans nescis qͥ
terrore concutitur : ⁊ subito manus eius
contracta dirigitur. Stupente autem
pplõ cuncta que p̾us pertulerat enarra¬
bat: cognoscens ip̃ius fuisse uirtutem
prius in illa erectione pedum: qui nũt

Expanded text:
tutis haberetur vincta, de rebus beati Confestutis haberetur vincta, de rebus beati Confessoris redempta est: et nunc cum vocis officio ingenua perseverat. CAPUT Vir adesse invocatum ostendit. pressa, omnem usum membrorum, sola tantum lingua famulante, perdiderat. Nam cum manibus simul ac pedibus contractis jaceret, et die noctuque Beati flagitaret auxilium, visum est ei quadam nocte venisse ad se senem, qui molli tactu membra ejus cuncta attractaret. Expergefacta mane sentit pedes cum una manu redditos sanitati, et stupens ignorabat qui casus haec fecerit. Alia vero die admonita per soporem, ad beatam basilicam nihil retardans proficiscitur. Nox autem illa erat vigilia de transitu Confessoris. Mediae autem noctis tempore jam transacto, 1059 vigilans nescio quo terrore concutitur, et subito manus ejus contracta dirigitur. Stupente autem populo, cuncta quae prius pertulerat enarrabat; cognoscens, ipsius fuisse virtutem prius in illa erectione pedum, qui nunc
Abbreviated transcription (Latin):
Do ceci erbiturigo uemẽtes.
arefactis palpebris ⁊ gluttĩo
comuctis: ad beati domni pedes o¬
rantes de cubabant. F actum est aũt
in die festiuitatis sue astante ppło
dũ urtutes de iuta illius legerent᷑
factus ẽ super illos splendor chorus¬
co similis. Et confractis ligaturis
que palpebras obserauerant: defiuẽ¬
te eroculis sanguine: late iusn patẽte.
tucta cerne̾ meruerunt .xxx.
TThier quedam cuuis os pitulũ¬
humor mimus cu febre ligauerat ut
nec linguam regere posset: sed tantum
mugitum ut ammal. non uocem ut
homo poterat emittere: fide instigantẽ
cum magna anmi confidentia at̾a
beati confessoris aggreditur. Ibiqz mł¬
tis diebz residens: et stipem sinnil atq
oris apertionem postulans: tandei
a sã iurtute respicitur. Nam quodam
die dominico. dum missarum sollem¬
pnia celebrarentur: hec in seã basitica
an retiquo ppło stabat. factũ est añt
cũ dominica or̃o diceretur: et hec aꝑto
decantare. Ip̃a autem auim iugo serui¬

Expanded text:
uo caeci ex Biturigo venientes, arefactis palpebris et glutino coniunctis, ad pedes beati domni orantes decubabant. Factum est autem in die festivitatis suae, adstante populo, dum virtutes de vita illius legerentur, factus est super illos splendor corrusco similis, et confractis ligaturis, quae palpebras obseraverant, defluente ex oculis sanguine, late visu patente, cuncta cernere meruerunt. 30. Mulier quaedam, cuius os patuluhumor nimias cum febre nec linguam regere posset, sed tantum mugitum ut animal, non vocem ut homo poterat emittere, fide instigante, cum magna animi confidentia, atria beati Confessoris aggreditur; ibique multis diebus residens, et stipem simul atque oris apertionem postulans, tandem a Sancti virtute respicitur. Nam quadam die Dominica dum missarum solemnia celebrarentur, haec in sancta basilica cum reliquo populo stabat. Factum est autem cum Dominica oratio diceretur, et haec aperdecantare. Ipsa autem cum jugo servi
Abbreviated transcription (Latin):
Os nero reu̾tentes; tres cereo los
yro benedictione btĩ sepulchri
portanmus de qua cera qm̃ multe
uirtutes facte sunt super frigoritias :
aliis infurmis longum ẽ enarrare: s
unum emultis miraculum pro feram
Agrum quendam possessionis nr̃e: gnͣ¬
do ãnis singulis nastare consueuerat
Et tam grauit seurebat: ut nichil ibi¬
dem aim uenisset relinq̃ret. Tunc ego
ĩ uineis illis arborem unam que erat
excelsior ceteris eligens: de sancta cera sr̃
eam posui Post illam autem diem
usq in pnͣs tempus. m̃quam ibidẽ
tempestas cecidit: sed uemẽs. locũ illũ
tanquã timens pretent.¬

Expanded text:
os vero revertentes tres cereolos pro benedictione beati sepulcri 1031 portavimus: de qua cera quam multae virtutes factae sunt super frigoriticis et aliis infirmis, longum est enarrare. Sed unum e multis miraculum proferam. Agrum quemdam possessionis nostrae grando annis singulis vastare consueverat, et tam graviter saeviebat, ut nihil ibidem cum venisset relinqueret. Tunc ego in vineis illis arborem unam, quae erat excelsior caeteris, eligens, de sancta cera super eam posui. Post illam autem diem usque in praesens tempus nunquam ibidem tempestas cecidit, sed veniens, locum illum tanquam timens praet
Abbreviated transcription (Latin):
debilis. Quius digiti ĩ palma erant
defici: intantũ. ut putaretur u̾mmibz
scatere. Sed celebrata sollempnitate.
directis ambarum manuũ digitis.
incotumitati donatus ẽ uditq
eũ omnis ppls sospitẽ redeuntẽ Cui
causa debilitatis ex hoc contigit: qd̾
septẽ segetis die dominico componẽ¬
te uonusset.

Expanded text:
debilis, cuius digiti in palma erant debilis, cuius digiti in palma erant defixi in tantum, ut putaretur vermibus scatere. Sed, celebrata solemnitate, directis ambarum manuum digitis, incolomitati donatus est; viditque eum omnis populus sospitem redeuntem. Cui causa debilitatis ex hoc contigit, quod saepem segitis die dominico conponere voluisset.