comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
enui .i. Inimi potius ꝗ̃ corꝑic
uitiũ est. ueluti siludos assiduẽ.
uelit spectare. aut tabulis pietas st¬
udiose intueatur siue q̃ m̃dax aut
similib uicus tenentr. ¶Quo¬
tiens morb sontitus noĩitur. eũ
significari cassius ait. qui nõcert.
nocere aut̃ intelligitur qui ꝑpetuuis
est. nũ qui ip̃r fimiatur. s morbũ
sonticum eum uid̾i. qui incid̾it
inhoĩem pꝰquã sanatus sit. Sic enĩ
sontes nocentes dñt. ¶Seruus
nũt im uet̾ator quã ndiutiꝰ dici
põt.S uet̃atorem nõ spatio ẜuien¬
di s gnͣe ⁊ cã estimande. Celsus ait.
Nam quicũq exue̾n autio nouiti¬
or ep̃tus ilicui miͣnistĩo ỹpõitus
sit. statum eum uet̾atoꝵ nũo eẽ.
nouitiũ aũt nõ tirociño aĩ. s cõ¬
ditõe ẜuitutis intelligi põt. nec ad
rẽ ꝑtinere latine sciat. loqui nec
lib̾. alib studus eruditus sit. De¬
euĩctionib ⁊ duple stipulati
res enui̾catur suie pars ht̃ regres¬
sũ ep̃tor inuenditorẽ. S cũ pars

Expanded text:
num.Animi potius quam corporis uitium est, ueluti si ludos adsidue uelit spectare aut tabulas pictas studiose intueatur, siue etiam mendax aut similibus uitiis teneatur.Quotiens morbus sonticus nominatur, eum significari Cassius ait, qui noceat: nocere autem intellegi, qui perpetuus est, non qui tempore finiatur: sed morbum sonticum eum uideri, qui inciderit in hominem postquam is natus sit: sontes enim nocentes dici.Seruus tam ueterator quam nouicius dici potest. sed ueteratorem non spatio seruiendi, sed genere et causa aestimandum Caelius ait: nam quicumque ex uenalicio nouiciorum emptus alicui ministerio praepositus sit, statim eum ueteratorum numero esse: nouicium autem non tirocinio animi, sed condicione seruitutis intellegi. nec ad rem pertinere, Latine sciat nec liberalibus studiis eruditus sit. DEEUICTIONIBUS ET DUPLAE STIPULATIres euincatur siue pars, habet regressum emptor in uenditorem. sed cum pars
Abbreviated transcription (Latin):
r Exp. cantus siuenierit
ibitalia. inprom̃tia morari põt
ut int̃ cͤtũ tp̃s manunuttãt. si ñ
sit manumissus. lib̾ ut. li tñ his
ꝗ uendidit mneadẽ uolũtate ꝑse

Expanded text:
Exportandus si uenierit ab Italia, in prouincia morari potesut intra certum tempus manumittatur: si non sit manumissus, liber fit, si tamen is qui uendidit in eade
Abbreviated transcription (Latin):
tor exet iuto pollicẽt inbona eoꝵ mit¬
teͣ. ut fires exege̾rit q̃ distrahant᷑. Si uͦ
ñ latitẽt. licet nõ defentantur. ĩ bona
tm̃ mitti. ¶ defendi autem non
is uitẽt. cuiꝰ se defensor ingei̾t s qͥre¬
quisitꝰ abactõe. ñ est defemoĩ tefuturꝰ.
plenaq defensio accipiẽt. si auroiti¬
um nõ detractẽt. ⁊ iudicatum solui
satis detũr.
uł. Ergo sciendũ ẽ nõ alit̾ noc
etictũ loc̃ nr̃e quã si amici eiꝰ int̾oga¬
ti fuerit. andefetãt. an̾sinemo sit qui
int̃ogari põt. Ita e̾. ib sens defendi ñ
uidenit. si actor ultro int̃pellit. necꝗs¬
quã defensõi se offerat. eaq testaͣtioẽ
ꝯplecti oportet. Sicut gͥ cdãp no eos
aiffici nõ nult. italucrum face̾ nõ pi¬
tratur. ¶ Ꝙr edictumͣ q̃ adfuriosos

Expanded text:
eorum mittere, ut si res exegerit etiam distrahantur, si uero non latitent, licet non defendantur, in bona tantum mitti. Defendi autem non is uidetur, cuius se defensor ingerit, sed qui requisitus ab actore non ‹est› defensioni defuturus, plenaque defensio accipietur, si et iudicium non detrectetur et iudicatum solui satisdetur.sciendum est non aliter hoc edictum locum habere, quam si amici eius interrogati fuerint, an defendant, aut si nemo sit, qui interrogari potest. ita enim absens defendi non videtur, si actor ultro interpellat nec quisquam defensioni se offerat: eaque testatione complecti oportet. Sicut igitur damno eos adfici non vult, ita lucrum facere non patitur. Quod edictum etiam ad furi
Abbreviated transcription (Latin):
mĩto. nec eñ fuffic̃ semꝑinpossessoẽ
bonoꝵ eiꝰ mitti. Quia int̃dũ spẽs ẽẽ
põt ut inbonic latitantis. mitti ñ
poilit. aut nõlatit᷑et finge enĩdũ
atuocation᷑es postulat. diẽ exisse uł
nił. Sed ⁊ ad eoᷤ ꝑt᷑net ꝗ ꝯuenti
frustrant ⁊ qualib t̃giu̾iatiõẽ ⁊ soler¬
tia effitiũt. ne c̃ ip̃is agi possit.

Expanded text:
ito, nec enim sufficit semper in possessionem bonorum eius mitti, quia ea interdum species esse potest, ut in bonis latitantis mitti non possit aut non latitet: finge enim, dum advocationes postulat, diem exisse, vel um. Sed et ad eos pertinet, qui conuenti frustrantur et qualibet tergiuersatione et sollertia efficiunt, ne cum ipsis agi possit.
Abbreviated transcription (Latin):
uit supscͥpt̃s ꝑsonis necapiant᷑⁊ ita d
ũfus p̃is fuccurrtur ne caput. Et eiͣ no¬
sus eos restitũit. quĩcũ ip̃is subueĩt.
u̾sus quas subueit. ut sup. s adiecit
elniiulã. qua oẽs qui absentẽs ñ de¬
tutio locũ nt̃. siue ꝑse siue ꝑ subiectaᷤᷤ
sibi ꝑsonas nu acquisierĩt ꝗ ibsen¬

Expanded text:
ne capiantur, ita et adversus ipsas succurrit, ne capiant. Et erit nosus eos restituit, quam cum ipsis subvenit: versus quas subvenit, ut supra, sed adiecit clausulam, qua omnes qui absentes non detutio locum habet, sive per se sive per subiectas sibi
Abbreviated transcription (Latin):
sitionẽ. ¶ Itemeiqui ꝑ captiui¬
tacẽ fũdi possõnẽ ił ususfructꝰ qͣi
possessionẽ amisit. succinẽdumẽe
itipinianꝰ ait. Et fructꝰ qͦ medio ip̃t
ib alio exusu ͤructu ꝑ ceptos debẽ
captiuo restitui. eqũ putat. ¶hũ
pline qui fu̾int inpotestate capti¬
ui usurẽ acquirere postũt exre pecu¬
liari. Et eqũ eĩt ex hac clausuli p̃semib̾¬

Expanded text:
sitionem. Item ei, qui per captiuitatem fundi possessionem uel usus fructus quasi possessionem amisit, ‹suc›currendum esse Papinianus ait, et fructus quoque medio tempore ab alio ex usu fructu perceptos debere captiuo restitui aequum putat. Hi plane, qui fuerunt in potestate captiui, usu rem adquirere possunt ex re pecul‹i›ari: et aequum erit ex hac clausula prae
Abbreviated transcription (Latin):
dñii qdẽ mota p̃tiũ ep̃tor soluere
ñ cogenir. nͥ fideuissores ydonei a
tor mora nõ facta ꝯsequi pot̾int.
ueluti si negotiatoi fuit. cip̃no
soluto exm̃cib plinꝗͣ exinsuris
qͣneie potuit. De ẜ uis expõttmdis
sitta mãc ipiũ uenieit᷑ ut manumit
ip̃. Nifu̾it distractꝰ fuꝰ ne aliqͦ
loci moretur. qui uendroit mea ꝯ¬
ditõe est ut possit lege̾ remitiere.

Expanded text:
ne mota pretium emptor soluere non cogetur, nisi fideiussores idone‹i› tor mora non facta consequi potuit, ueluti si negotiator fuit et pretio soluto ex mercibus plus quam ex usuris quaerere potuit. DE SERUIS EXPORTANDIS: UEL SI ITA MANCIPIUM UENIERIT UT MANUMITi fuerit distractus seruus, ne aliquo loci moretur, qui uendidit in ea condicione est, ut possit legem remittere,
Abbreviated transcription (Latin):
fuisset. Ꝙ nõ soũi adeũ ꝑtinet. qui pu¬
buca cuitodia conercetur. s adeum qͦ
qui ilitronib aut p̃tonib uł apotenti¬
ore ui opp̃ssus uĩcuł couercebãt. uin¬
culoꝵ aũt appeslatõlatiꝰ accipit᷑.Na q̃¬
teneatur. custogiã. ñt solĩ publicam
accipi labeo put᷑at.

Expanded text:
fuisset. quod non solum ad eum pertinet, qui publica custodia coercetur, sed ad eum quoque, qui a latronibus aut praedonibus uel p‹o›tentiore ui oppressus uinculis coercebatur. uinculorum autem appellatio latius accipitur: teneatur. custodiam autem solam publicam accipi Labeo putat.
Abbreviated transcription (Latin):
trip̃ni ĩnfecti missus sit. inetes mili¬
tis. Siquid̾ p̃sente eo uissit p̃tor possite¬
ri. non restitũtur. Sinu̾o absente eodi¬
ut si inchoata fit boẽ fiõi possessõis de¬
tentatio añ absentiã finit᷑a at̾ reitid
restitutionis auxiliũ locũ ht̃. nͣgnͣꝙ.¬

Expanded text:
amni infecti missus sit in aedes militis, si quidem praesente eo iussit praetor possideri, non restituitur, sin vero absente eo, diut si inchoata sit bonae fidei possessoris detentatio ante absentiam, finita autem reuerso, restitutionis auxilium locum habeat n
Abbreviated transcription (Latin):
abolenꝰ. ¶erto gñi agroꝵ acquiri
ẜuitus pot. ueluti uineis qd̾ ea adso¬
li exceptio est necessaria. ¶ Sitotuag
At sũt actus u̾e sine ulla dẽtmmititoẽ
legatus est. modus dẽtmimn ab̾t ciqͣ pͥmũ

Expanded text:
o. Certo generi agrorum adquiri seruitus potest, uelut uineis, quod ea ad soli exceptio erit necessaria. Si totus ager aut si iter actusue sine ulla determinatione legatus est: modo determinabitur et qua primum
Abbreviated transcription (Latin):
sabimũ respononse cassiꝰ retulit co¬
et sibi placere. ¶ Modum adicisuu¬
tutib posse ꝯstat. ueluti auo ge u
ułut c̾tum pondꝰ uehatur. uł res ile
uala dier ⁊ horarum ñ ad tõisetris

Expanded text:
Sabinum respondisse Cassius rettulit et sibi placere.Modum adici seruitutibus posse constat: ueluti quo genere uel ut certum pondus uehatur uel grex ille erualla dierum et horarum non ad temporis
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ siꝯueniat ut abeatur abea uendi¬
tõe. int̾ patrẽ ⁊ filiũ ⁊me ꝯuenire
debere. ne sicũ patre solo pactꝰ sim.
filiꝰ nõ possit lib̾at᷑i. ⁊ c̃rebat᷑ utr̃ ne
nit agatur. exea paciõe. anũ ego qd̾
pupillus sine uoĩs anctoritate pa¬
ciscatur. ip̃e quid̾ lib̾atur. ñ c⁊̃ ꝗ cũ eo
patnis ẽs. nã ꝙ aristo dnͣ posse na
paciscunt unꝰ maneat᷑ obsigat᷑. ñ est¬

Expanded text:
etiam, si conueniat ut abeatur ab ea uenditione, inter patrem et filium et me conuenire debere, ne, si cum patre solo pactus sim, filius non possit liberari et quaeratur, utrumne nihil agatur ex ea pactione an uero ego quidem pupillus sine tutoris auctoritate paciscatur, ipse quidem liberatur, non etiam qui cum eo pactus est. nam quod Aristo dixit posse ita pacisci, ut unus maneat ob
Abbreviated transcription (Latin):
qui meliorẽ rem focĩt. int̃ est cõator
cõuenatur. Ꝙ minime dicẽduo.
est ne eocaũ lib̾alitatis sue donator
penã patiaut. Itaꝙ siqua res donet᷑
necesse nõent ca re promittẽ. que
inreb uenalib ediles repromitti
iubent. Sane dedolo donator obli¬
gare se debet. ⁊ solet ne qd̾ benĩgne
ꝯtulerit fraudis ꝯsilio reuocet.
solas hoc edicium ꝑtine̾ nõ tm̃ mã¬

Expanded text:
t donator conueniatur? quod minime dicendum est, ne eo casu liberalitatis suae donator poenam patiatur. itaque si qua res donetur, necesse non erit ea repromittere, quae in rebus uenalibus aediles repromitti iubent. sane de dolo donator obligare se et debet et solet, ne quod benigne contulerit fraudis consilio reuocet. solas hoc edictum pertinere non tantum man
Abbreviated transcription (Latin):
qõ ab eo qui alulio ñ exigit ł atemetip̃o.
si tp̃r eẽt lił̾atus. petihr̃ditatẽ posse. n
utiq siexigere potuit. ¶ Maũt ait
senatus eos qui bõa inuasissent. loquĩt
dep̃donib id est dehis quicũscirẽt ad se
ñꝑnnere hr̃diratẽ inuaser̃t bõa. scilicet

Expanded text:
o ab eo qui ab alio non exegit uel a semet ipso, si tempore esset liberatus, peti hereditatem posse: hoc utique si exigere potuit. Quod autem ait senatus 'eos qui bona inuasissent', loquitur de praedonibus, id est de his qui, cum scirent ad se non pertinere hereditatem, inuaserunt bona, scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
sessionis. pꝰauero ꝯsciꝰ adse n̾ic m̃dita¬
tem ꝑtinere p̃tonis honere u̾iari te¬
motoiutetur qui factũscit. anci is
qui in iure erraũ. putauit e recte
factũ eẽ restam̃tũ cã iu̾tile erat. ł
cũ eum alius p̾cet̾et ag̃tꝰ sibi potius
deferri. ⁊ nõ pũto hc̃ eẽ p̃tonẽ qui
tolo caret. qu̾anis iniure eriuit.

Expanded text:
sessionis, postea vero conscius ad se nihil hereditatem pertinere praedonio more versari coemodo videtur, qui factum scit, an et qui in iure erravit? putavit enim recte factum testamentum, cum inutile erat: uel cum eum alius praecederet adgnatus, sibi potius deferri. et non puto hunc esse praedonem qui dolo caret, quamuis in iure erret.
Abbreviated transcription (Latin):
di possessor. nec p̃tio factus sit locuple¬
nor. ansingłas res siñdũ usucapte sit̃
uẽdicare petitor abẽptore p̾sit. ⁊ siuẽdi¬
ce anexceptõe ñõ repellatin qͣt̾ y̾iudi¬
nũ nr̃oitati ñ frat int̃actorẽ.⁊ eũ qui
Et puto posse res uẽd̾icari. nͥeỹtꝗres
regressũ aobone fit̾i possessorẽ hñt.
Quto tñ sus qui uenditit pararus sit
defendẽ hr̃ortatẽ. ut xĩ atq sipossitẽt¬
multomag̃ potãt dici exceptõe eũ sũm̃o

Expanded text:
dei possessor nec pretio factus sit locupletior, an singulas res, si nondum usucaptae sint, uindicare petitor ab emptore possit? et si uindicet, an exceptione non repellatur 'quod praeiudicium hereditati non fiat inter actoreet puto posse res uindicari, nisi emptores regressum ad bonae fidei possessorem habent. quid tamen si is qui uendidit paratus sit ita defendere hereditatem, ut multo magis poterit dici exceptione eum summo
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ adu̾sus eũ qui nõ possidet ius iu¬
randũ ĩducũt̾. tã adu̾sus eũ qͥdolo
fecit qͦminꝰ põilid̾at. ꝗͣ adu̾sus posli¬
d̾entem inlitẽ iuratur. ¶ cõlulu¬
it senat᷑ boẽ frõi possessioĩb ne in
totũ tãpno asfitiantur. s inid dum¬
taxat teneant᷑ ĩ quo locupletiores fac

Expanded text:
 aduersus eum qui non possidet iusiurandum inducunt: tam enim aduersus eum qui dolo fecit quo minus possideat quam aduersus possidentem in litem iuratur. Consuluit senatus bonae fidei possessoribus, ne in totum damno adfici‹a›ntur, sed in id dumtaxat teneantur, in quo locup
Abbreviated transcription (Latin):
ficami. quo iã sciebã alienã ud̾adꝰ an
ꝓdẽe detãpno sollicito puto ãt hu¬
ic exceptõe nõ ꝓdẽẽ. Noc enĩdebuit
iã alienũ c̾tus edifitiũ pone. S hoc
ei ꝯcetendũ est ut sine dispẽdio dm̃
ꝗree touat edifitiũ ꝙ posuit.
eisus.i Infunto alieno quẽ ĩpriẽs
semenis eoificasti. au̾ĩẜ̾u̾isti. deinte
em̃tit᷑ bonꝰ iutex. uarie exꝑsonis cais¬
qu̾e ꝯstituet. Finge q dñm eãtẽ fac¬
tuꝵ fuisse. ⁊ redc̾at inpensã ut fũdũ
recipiat. inq eo dũtaxat qͦͣp̃ciosiorẽ
fact g splus p̃tio fũdyaccessit. solũ
qtꝰ inpensũ ẽ ¶Finge panꝑẽ qui sired¬
dere id cogatut. larib sepulctis auitis
carẽdũnãs. sufficit ribi ꝑmittitolłe
exis reb que possis. dũita nedet̾ior
sit funtꝰ. quã sim initõ ñ foret heti

Expanded text:
ficaui, quo iam sciebam alienam, uideamus, an prodesse de damno sollicito. puto autem huic exceptionem non prodesse: nec enim debuit iam alienam certus aedificium ponere: sed hoc ei concedendum est, ut sine dispendio domini areae tollat aedificium quod posuit.um.In fundo alieno, quem imprudens emeras, aedificasti aut conseruisti, deinde euincitur: bonus iudex uarie ex personis causisque constituet. finge et dominum eadem facturum fuisse: reddat impensam, ut fundum recipiat, usque eo dumtaxat, quo pretiosiot si plus pretio fundi accessit, solum quod impensum est. finge pauperem, qui, si reddere id cogatur, laribus sepulchris auitis carendum habeat: sufficit tibi permitti tollere ex his rebus quae possis, dum ita ne deterior sit fundus, quam si init
Abbreviated transcription (Latin):
cipi honeste potuert estimanti sũt fuõ
sitolo aut cu̾lia possessoĩs res petita ꝑi¬
eĩt. ueriorẽ putat. ponponiꝰ trebatu op¬
pinionẽ putantis. eo usq fructuuor
usus fructꝰ reu̾sus ẽ rõ fructuũ h̃be̾t.¬
fundo accessit.
ta usũfructũ legauĩt. ex eo tpĩe ex quo
discessit apͥetate fructuũ ratõẽ ñ haͣbẽ¬
daꝓ quidam recte putãt. ¶ Ubi aĩa¬
meũ ẽ cebere. ⁊̃ testuctib possessotẽ
ꝯtẽpnare. Eodẽ enĩ errore ⁊ tefiuctib
ꝯtẽpnatuꝵ. ñ dedere eñi lucro poise¬
soris cedere ftuctꝰ ꝯuctus sit. alioquin
sot sistatim possessionẽ restituisset mͥ.
¶petitor possessori d̾ eiuictõe cauere ñ
cogͣͣt rei noĩe cuiꝰ estimatõẽ accep̾it.
itu diuidi ⁊ ñ possũt partẽ pere posse

Expanded text:
cipi honeste potuerunt aestimandi sunt: et ideo si dolo aut culpa possessoris res petita perierit, ueriorem putat Pomponius Trebatii opinionem putantis eo usque fructuum rusus fructus reuersus est, ratio fructuum habetfundo accesseritta usum fructum legaverit, ex eo tempore, ex quo discessit a proprietate, fructuum rationem non habendam quidam recte putant. Vbi auctibus possessorem condemnare: eodem enim errore et de fructibus condemnaturum: non debere enim lucro possessoris cedere fructus, cum uictus sit: alioquin,ssor, si statim possessionem restituisset? Petitor possessori de euictione cauere non cogitur rei nomine, cuius aestimationem accepit:  sine interitu diuidi non possunt, partem petere posse
Abbreviated transcription (Latin):
iua millũ pignus ẽ ditor
uendidisse uidetur.
lius meliorẽ ꝯoitõe attulĩt. recedãt
ab ep̃tõe. pꝰ allatã ꝯtitõe. iã nõ põt in
rem actoẽnti s: ⁊ sicuimdiẽ adiett᷑
sit fundꝰ añ q̃ adiectõ sit facta uti in
dioit. habens lib̾am peculii admini

Expanded text:
ia nullum pignus creditor uendidisse uidetur. lius meliorem condicionem attulerit, recedatur ab emptione, post allatam condicionem iam non potest in rem actione uti. sed et si cui in diem addictus sit fundus, antequam adiectio sit facta, uti in adidit habens liberam peculii admini
Abbreviated transcription (Latin):
quas niciꝰ p̃t pͥorẽ obligationem
nabuit. Item inhis omĩb reb
quas post pͥorem obligationem
atori marmoꝵ c̾ditor subpig̾¬
re lapidum quoꝵ p̃tia uẽditoes
expecuma c̾ditoris acceꝑant mi¬
merauit. idẽ debitor ꝯductor hoi¬
reoꝵ cesaris fuit. obquoꝵ pensi¬
ones aliquot annis ñ solutas
ꝓcurator ex ac̾tõi ꝓpõitus ad la

Expanded text:
quas Titius tempore prioris obligationis quas Titius tempore prioris obligationis habuit, item in his rebus, quas post priorem obligationem atori marmorum credit‹u›r sub pignore lapidum, quorum pretia uenditores ex pecunia creditoris acceperant: idem debitor conductor horreorum Caesaris fuit, ob quorum pensiones aliquot annis non solutas procurator exactioni praepositus ad la
Abbreviated transcription (Latin):
cc̃tum tuum. ante qũa aliam
pecuniã tu c̾deres. eidem debitoi
seius c̾didiss quinquagnta. ⁊
ypothocam huius rei que tibi
pignori tuta ẽẽt. debitor obligass.
d̾ind̾ huic tu ad debitori c̾deres.
rei quã p̾ͥmo c̾didisti inrũ seio
obquinquagnita.an tibi in .xl.¬
thecam. finge seium ꝑatum eẽ
offerre tibi sũmã. pͥmo ordine
c̾ditam. dixi ꝯsequẽs ẽẽ. ut seius
potior sit. ineo qd̾ amplius est
ipignore. ⁊oblata abeo sũma
pͥmo ordine c̾dita. inuraꝵ q eiꝰ.
post ponatur. pͥmus c̾ditor in
sũm̃a quã pꝰa eidem debitori cre
quã extutela ei ꝯdẽpnatus erat.
obligauit pignori omĩa bona sua
que habebat queꝙ habiturus es¬
s pꝰa mutuatus afisco pecumiã
tpignori ei res suas om̃s obliga¬
uit. ⁊ intulit seie partẽ debiti.
⁊ reliquã sũmã nonatoẽ facta
cidem ꝓmisit. In qua obligatõe
similiter ut supra de pignore cõ¬
uenit. Quesitum est an seia pre¬
ferẽnda sit fisco. qin illis rebus

Expanded text:
ctum tuum, antequam aliam pecuniam tu crederes, eidem debitori Seius credidisset quinquaginta et hyperocham huius rei, quae tibi pignori data esset, debitor obligasset, dehinc tu eidem debitori crederes frei quam primo credidisti utrum Seio ‹o›b quinquaginta an tibi in quaerocha. finge Seium paratum esse offerre tibi summam primo ordine creditam. dixi consequens esse, ut Seius potior sit in eo quod amplius est in pignore, et oblata ab eo summa primo ordine credita usurarumque eius postponatur primus creditor in summam, quam postea eidem, debitori credqua ex tutela ei condemnatus erat, obligauit pignori omnia bona sua quae habebat quaeque habiturus esset: postea mutuatus a fisco pecuniam pignori ei res suas omnes obligauit: et intulit Seiae partem debiti et reliquam summam nouatione facta eidem promisit, in qua obligatione similiter ut supra de pignore conuenit. quaesitum est, an Seia praeferenda sit fisco et in illis rebus,
Abbreviated transcription (Latin):
uisissent. noĩa quoꝙ ꝯmuniũ debi¬
toꝵ seꝑĩtim diu̾sa singulis miolid̾
assignauerint. Quesitum est. an u¬
mis quisq eoꝵ debitore sibi ad dic¬
to. cessante insolutõe ꝓ solito pi¬
gnus subeo noĩe obligatũ uend̾e
roisit. Re. potuiuse. Quib modis
pignus uł ypotheca soluitur.
negonia geuit ⁊ pignonma ampti¬
onem recunia sua lib̾auit. uis sũt
pͥstinũ dño restitutũ uidetur. Igit
qui negotiũ gessit utilem ẜuianã
sibi dari nõ recte desidembet. sitñ pos¬
sideit exceptoe toli defenditur. ¶aiͣ
uenͣditor miaͣta sibi parte p̃tu p̃di
uni ꝙ uenierat. pignori accepisset.
ic p᷑a residuũ p̃tium emptori litĩc
it eũ missis tonass eoq defincto
toãtionẽ quibdam modis inutilẽ
une pignons fiscum frintra repetẽ

Expanded text:
unium debitorum separatim diuersa singulis in solidum adsignauerunt. quaesitum est, an unusquisque eorum, debitore sibi addicto cessante in solutione, pro sol‹i›do pignus sub eo nomine obligatum uendere possit. respondit potuisse. QUIBUS MODIS PIGNUS UEL HYPOTHECA SOLUITUR 1negotia gessit et pignora citra emptionem pecunia sua liberauit: ius pristinum domino restitutum uidetur. igitur qui negotium gessit, utilem Seruianam dari sibi non recte desiderabit: si tamen possideat, exceptione doli defenditur. Cum uenditor numerata sibi parte pretii praedium quod uenierat pignori accepisset ac postea residuum pretium emptori litteris ad eum missis donasset, eoque defuncto donationem quibusdam modis inutilem re pignoris fiscum frustra petere
Abbreviated transcription (Latin):
qr exͣctu qͣli qͣli oblig̾atõe a tebitoe
int̃põita. certe cxocc̃one eiꝰ redactum
id p̃tium. equius est ꝓfice̾ debitori
q̃ c̾ditoriᷤ lucro c̾ad̾et. S quantũ quidẽ
id c̾ditorem debitor lib̾rtar. quantũ
u̾o ad dnm̃ rei sinec dum pignꝰ euictũ
est .ł. i dem̃ptorẽ post euictõne̾ ip̃e de¬
bitor utili actõe tenetut. nec ex alic¬
na iactura sibi luctũ atquirat. Nam
si maiores fructus forte petent᷑ afid̾¬
iu̾ssore c̾ditor. ibstulit. uniu̾sos in
qnͣtitatẽ d̾bitã accepto fe̾re d̾bebit. cũꝑ
ĩuiriã iudicis dño rẽ q̃ d̾bitoĩs ñ fuiss.
absuliss c̾ditor. qͣi obligatã s. ⁊ q̃re¬
retur ansoluto debito restitui eam
oporteret rebiton. Sceuola nr̃ resti¬
tuendam ꝓbau̾it. qd̾ sinõ ita uen¬
didit ut c̾tũ sit õĩm ap̃cũ p̃tium
remansurũ. Uerum obligatus est
ad it restituendum: arbittor int̃io
quid̾ mcͥ a debitore peti posse. S in
suspenso hr̃e lib̾atõnẽ. Uerũ si. actõe

Expanded text:
 et qualiquali obligatione a debitore interposita certe ex occasione eius redactum id pretium aequius proficeret debitori, quam creditoris lucro cederet. sed quantum quidem ad creditorem debitor liberatur: quantum vero ad dominum rei, si necdum pignus evictum est, vel ad emptorem post evictionem ipsi debitor utili actione tenetur, ne ex alina iactura sibi lucrum adquirat. nam et si maiores fructus forte petens a possessore creditor abstulit, uniuersos in quantitatem debitam accepto ferre debebit: et cum per iniuriam iudicis domino rem, quae debitoris non fuisset, abstulisset creditor quasi obligatam sibi, et quaereretur, an soluto debito restitui eam oporteret debitori, Scaeuola noster restituendam probauit. quod si non ita uendidit, ut certum sit omnimodo apud eum pretium remansurum, uerum obligatus est ad id restituendum, arbitror interim quidem nihil a debitore peti posse, sed in suspenso haberi liberationem: uerum si actione
Abbreviated transcription (Latin):
cessent. uenditõnem obiolutam pe¬
cimiam ⁊⁊ c̃oitam recte faoit. ¶ Si
secuntus cͥditor uł fideunsor solu¬
ta peciia pignora susceꝑint. recie
eis offertur. quãus emptionis titu¬
lo ea tenuenint.
Lapͥote pignis emit. nõ tam acqui¬
rendi dñu qua suandi pignors su
causa intelligrait pocimiam dedisse.
quas accõnes hãt. en cedit debiton.

Expanded text:
cesserit, uenditionem ob pecuniam solutam et creditam recte facit. Si secundus creditor uel fideiussor soluta pecunia pignora susceperint, recte eis offertur, quamuis emptionis titulo ea tenuerunt.a priore pignus emit, non tam adquirendi dominii quam seruandi pignoris sui causa intellegitur pecuniam dedisse et si quas actiones habeat, eas cedat debitori.
Abbreviated transcription (Latin):
aỹi. Creditor qui p̃dia pigu
accepit ⁊ post alium cͥonotẽ quipi¬
gnor ꝯu̾entõne id bona debitoris
ꝯtulit ip̃e qͦ: simile pactũ bonore
secũdum c̾ditorẽ dimissũ millo
uine cer̃a bõnĩ nitulo pignonis uẽ¬
dioit ¶S obeam rem inꝑsonam
Acrõ c̃ẽ eũ c̃diton qui pignora
sua requirit. nõ ꝯpent. nec utilis
tada est. nec furti reꝵ mobiliũ
secittus uidetur. p̃sertim cũ alt
eontor furto possessionẽ q̃ nõ fuit
ap̃ eum. nõ amiserit. ⁊ dexibend̾
quoq fiustra litem exciꝑet. quia
na possidet neꝙ foct dolo quo¬

Expanded text:
. Creditor qui praedia pignori accepit et post alium creditorem, qui pignorum conuentionem ad bona debitoris contulit, ipse quoque simile pactum bonorumsecundum creditorem dimissum nullo iure cetera bona titulo pignoris uendidit. sed ob eam rem in personam actio contra eum creditori, qui pignora sua requirit, non competit nec utilis danda est: nec furti rerum mobiliuersecutus uidetur, praesertim cum alter creditor furto possessionem, quae non fuit apud eum, non amisserit. ad exhibendum quoque frustra litem excipiet, quia neque possidet neque dolo
Abbreviated transcription (Latin):
libellos agͣente pipiniano c̃ditorem
idebitore pignis emere ꝑosse. qr in
dm̃o maner debitons. ¶Si aliena
res pignoiͣ data fu̾it. ⁊ cͣclitor cã uendi¬
diͣt. uideamꝰ anp̃tiũ qd̾ ꝑceꝑit c̾ditor.
lib̾et debitorem ꝑsonali ictõe peciũe

Expanded text:
libellos agente Papiniano creditorem a debitore pignus emere posse, quia in dom‹i›nio manet debitoris. Si aliena res pignori data fuerit et creditor eam uendiderit, uideamus, an pretium quod percepit creditor liberet d
Abbreviated transcription (Latin):
tinuerit. pot̃t uti exceptõe rei
iudicate adu̾sus pͥmam c̾ditricẽ
nullo modo ut oppinor ⁊gitur
nec ĩtiꝰ cͥ̾oitor successit in eiꝰ locũ
quẽ exclusit. nec int̃ alios res
iudicata aliis ꝓdẽẽ aut nocere
solet.S sine p̃iuditio pͥons sñe

Expanded text:
tinuerit, poterit uti exceptione rei iudicatae aduersus primam creditricem? nullo modo, ut opinor. igitur nec tertius creditor successit in eius locum quem exclusit, nec inter alios res iudicata alii prodesse aut nocere solet, sed sine praeiudicio
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃ .r. Qĩ cõꝵ a parente aut maio¬
ris partic tutoꝵ sententia. aut abco
cuiꝰ te eare iurisdictõ fuit. ea tutela
curaue tutaerit. ¶ affinitates non
eis acciꝑe debemꝰ. que quõtuã fuerunt
s p̃sentes. Itẽ pop̃. nurus agmͣ aꝑ¬

Expanded text:
 'Cui eorum a parente, aut de maioris partis tutorum sententia, aut ab eo cuius de ea re iurisdictio fuit ea tutela curatioue data erit.' Adfinitates non eas accipere debemus, quae quondam fuerunt, sed praesentes. Item Pomponius nurus et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpõitio solet accedere ꝯtineri art incu¬
ratorib tebͥuisse eum adicere uti cẽt̃o¬
go ⁊ atolescenti.¬
nił. Item quib ꝓp̃t infirmitateor
lp̃ .I. Etoui negotur suis ꝗliquo
xretuo morbo suꝑeẽ nõ possunt.
cessario fim̾guntur offitio posse si ne
offensa edicti postulare. q̃ si hu sũt qui

Expanded text:
positio solet accedere, contineri ait. In curatoribus debuisse eum adicere: muti ceterogo et adulescentiiis, quibus propter infirmitatem nt, et qui negotiis suis aliquo perpetuo morbo superesse non possunt. cessario funguntur officio, sine offensa edicti postulare possunt, eti
Abbreviated transcription (Latin):
les ẽẽ debet. qualis eẽt siuna dũtaxit
in initõ ꝯcessio facta eẽt. ¶ seruit̃
naturalit̾ ñ oꝑe manu facto letere
põt fundũ ẜuientẽ q̃ ad modũ si in¬
uĩb crescat. aqua uiriuo aut exa¬
gris meum ꝯfluat. antaq̃ fons ẜ¬
cebam. mneo facto funto seiano
manet ẜuit᷑. ¶ Auriẽdi ius non
hominis s p̃du est.

Expanded text:
esse debet, qualis esset, si una dumtaxat initio concessio facta esset.Seruitus naturaliter, non manu facto laedere potest fundum seruientem: quemadmodum si imbri crescat aqua in riuo aut ex agris in eum confluat aut aquae fons cebam, meo facto fundo Seiano manet seruitus.Hauriendi ius non ‹h›ominis, sed praedii est.
Abbreviated transcription (Latin):
iurando suo posse ꝯueniri. qd̃ mag̃ x¬
bat cui qͥnt᷑ mutiꝰ saturniis .Rx. ꝯsen¬
ut argumento urĩt eiꝰ qui iurauit
en que uxor sua fu̾it. rẽ suã sͥ ĩto¬
tem dedisse. nã qͣhͥ uxori ait utilem ac¬

Expanded text:
eniri, quod magis probat. cui Quintus Saturninus consentit argumentoque utitur eius, qui iuravit eam, quae uxor sua fuerit, rem sibi in dotem dedisse: nam et hic uxori ait utilem
Abbreviated transcription (Latin):
quid solus fur tenetur. mĩꝗd gͦ qui ni¬
rait se furtũ nõ fecise. hoc solo n¬
cẽterũ si ꝯtendat qui ꝯdicit. qĩ cũ hĩte
furis agẽ. nõ debet repellicĩquasi.u.
sus furis hĩdem. nec pati eum iudex
Debet si ceperit. is tẽptare ꝓbare¬
eũ furem. ¶Nqͣnis unau̾it uẽditisse
me eirem .c. exẽpto agere poñt ut ei

Expanded text:
quit, solus fur tenetur. numquid ergo qui iuravit se furtum ne fecisse hoc solo nceterum si contendat qui condicit quasi cum herede se furis agere, non debet repelli et quasi ersus furis heredem nec pati eum iudex debet, si coeperit temptare probare furem. Si quis iuraverit vendidisse me ei rem centum, ex empto agere poterit, ut ei
Abbreviated transcription (Latin):
otiens heres inĩure intogandus
est q̃ exparte hr̃s sit. qͦtiens adu̾sus
eum accõ instituitur ⁊ dubitat ac¬
tor qua exparte is cũ quo agere ue¬
lit hr̃s sit. Estaũt int̃ogͥatõ tẽ ne¬
cessaria cũ inꝑsona sit actõ. Et ita
sicͥtũ : eiargtur ne dum ignoret ac¬
ior qua exparte a dilsariꝰ defuncto
hr̃s exstitĩt. i ñ dum plus petendo
aliquid dãpni sentiat. ¶ Introga¬
toriis at̃ actõib hodie nõ utimur᷑.
qr nemo cogitur añ iuditiũ de suo
iure aliquid respond̾e. Iõq minꝰ fre¬
quentantur ⁊⁊ idesuetudinẽ abier̃t
S tantũ mõdo ad ꝓbationes liti¬
gatorib suntitiũt. eaq̃ abatu̾sapã¬
te exp̃ssa fułnt ap̃ uit̾ices ut inhr̃oi¬
tatib uł malus rẽb que incausis¬

Expanded text:
otiens heres in iure interrogandus est, qua ex parte heres sit, quotiens aduersus eum actio instituitur et dubitat actor, qua ex parte is, cum quo agere uelit, heres sit. est autem interrogatio tunc necessaria, cum in persona‹m› sit actio et ita, si certum petetur, ne, dum ignoret actor, qua ex parte aduersarius defuncto heres exstiterit, interdum plus petendo aliquid damni sentiat.Interrogatoriis autem actionibus hodie non utimur, quia nemo cogitur ante iudicium de suo iure aliquid respondere, ‹i›deoque minus frequentantur et in desuetudinem abierunt. sed tantummodo ad probationes litigatoribus sufficiunt ea, quae ab aduersa parte expressa fuerint apud iudices uel in hereditatibus uel in aliis reb
Abbreviated transcription (Latin):
ueluti sim̃sas qiͣ citteas emat
que nõ sunt. ¶ Cum ꝑuẽditorẽ
stetͣr. quo minꝰ rem tradit. omĩs
utilitas emptoris inexstimatio
negoriari ⁊lucrũ facere id esti¬
mandũ est. nõ mag̃ qu̾a sitriti¬
cum emerit ⁊ obeam rẽ qd̾ nõ
sit traditum familia eiꝰ fame la¬
borauit. nã p̃tiũ tritici ñ ẜũoꝵ
fame necatoꝵ ꝯsequitur. nec eͥ¬
maior fit obligͣntõ qd̾ tardiꝰ agit

Expanded text:
ueluti si mensas quasi citreas emat, quae non sunt. Cum per uenditorem steterit, quo minus rem tradat, omnis utilitas emptoris in aestimationegotiari et lucrum facere, id aestimandum est, non magis quam si triticum emerit et ob eam rem, quod non sit traditum, familia eius fame laborauerit: nam pretium tritici, non seruorum fame necatorum consequitur. nec maior fit obligatio, quod tardius agit
Abbreviated transcription (Latin):
Intelt᷑ .ł. Ponsolũ si estim inis
fimdus.S ã si nõ estimatus est
indotẽ datus ⁊ alias cũ nẽct̃e ñ hĩt
mulier duplũ ꝓmitt̾e ꝓmisit qr¬
erãt .ł. Cumiur uxori donare
uelleᷤ debitor muliẽis ꝗ soluẽdo
nõ erat. dotẽ ei promisit ad id dum
soluendũ facultatis accessent. ꝑi¬
culũ. ideã sũmã que accessit᷑.cre¬
scet. ꝑ manebitꝙ. ĩ sirursus paui

Expanded text:
 Non solum si aestimatus fundus, sed etiam si non aestimatus in dotem datus est et alias, cum necesse non habeat mulier duplum promittere, promisit: quranorum Cum vir uxori donare vellet, debitor mulieris qui solvendo non erat dotem ei promisit. ad id dumtsolvendum facultatis accesserit, periculum ad eam summam quae accesserit crescet permane
Abbreviated transcription (Latin):
iccepta fecit om̃i modo ꝑ iculum
ideum ꝑtinebit. ꝑm̃ enĩ est. ic si
acceꝑit mutuã peuĩam ⁊ eandem
niũ reonet. pacta est cũ uiro ut .x
indotẽ acciꝑet ⁊ fudũ sibi restituer
ac datis .x. pͥusqua ei fundꝰ rectitue¬
retur. in matrimonio deceĩit. Illi d

Expanded text:
eptam fecit, omnimodo periculum ad eum pertinebit: perinde enim est, ac si acceperit pecuniam et eandem nium rediret, pacta est cum viro, uti decem in dotem acciperet et fundum sibi restitueret, ac datis decem, priusquam fundus ei restitueretur,
Abbreviated transcription (Latin):
bit cienĩ sicũ fundũ corneliam̃i¬
tibi pignõis cã tradidissem. pea
ex ꝯuentõe fundũ ticianũ in hoc
tibi tradiderim pig̾n ut comeli¬
mũ mͥ restitueres minime puro
disbitandum. ꝗn statĩ recte picgra¬
ticiam. idrecipiendũ cornelia nũ
agere possim.

Expanded text:
bit. etenim si, cum fundum Cornelianum pignoris causa tibi tradidissem, postea ex conventione fundum Titianum in hoc tibi tradiderim, ut Cornelianum mihi restitueres: minime puto dubitandum erit, quin statim recte pigneraticia ad recipiendum Cornelianum agere possim.
Abbreviated transcription (Latin):
ditatẽ rem hĩdi futuͭ subtraxi̾t poñt
is cũ legatario qui lecatũ agnoueĩt
rem subtraxĩt furti actõ cessabit.
qr hiniꝰ modi reꝵ furtũ nõ fit adexi¬
bendum aũt accõ ꝯpetit.

Expanded text:
ditatem rem heredis futuri subtraxerit, poterit is cum legatario qui legatum agnoverit rem subtraxerit, furti actio cessabit, quia huiusmodi rerum furtum non fit: ad exhibendum autem actio competit.
Abbreviated transcription (Latin):
ranphili peculii ma̾neat. eatẽ mᷤtõ
esfitiet. ut ⁊ it qd̾ inpeculio panphili
u̾sũ sit. ita pr̃ari debere dicamꝰ ut pͥꝰ eiꝰ
qd̾ ribi pamphilus debiñt deduct̃o fut
qd̃ u̾o intuam rem n̾sũ fuĩt pret᷑.¬

Expanded text:
phili peculium maneat. eadem ratio efficiet, ut id, quod in peculio Pamphili uersum sit, ita praestari debere dicamus, ut prius eius, quod tibi Pamphilus debuerit, deductio fiat, quod uero in tuam rem uersum fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
reciniã mutuatus. sine culpa eam
ꝑdidit. nicͥominꝰ posse cũ dño dein
remu̾so agi existimauit. nã ssĩpro¬
cutator m̃s in negotia mea ĩpensurꝰ
pecuniã mutuatus sine culpa eam
ꝑdidĩt. recte cũ noĩe mandati uł ne
rio ẜui tiuu panphili ꝯͣxi. actõ depetu¬
lio ⁊deinrẽu̾so ita dari debet. ut qd̃
uł inrẽ n̾iã ip̃iꝰ rem uł inpeculiuo
panphili u̾sia sit. ꝯp̃hñdatur. sci¬
licet q̃ simo̾ tuo uł alienato sticho
agatur. qd̃ siphanplulo mõ tuo a¬
gam. mag̃ est ut quãuis stichus ui.¬
uat. tñ d̾es qd̾ inpeculio phanphi¬
li u̾sũ est. nõ nͥ intͣ ãnũ qͣuis dece̾¬
sit. actõ dari debeat qenĩ quodã mͦ
de peculio pauphili tc̃ exꝑiri iuide¬
bor sicuti siqd̾ uissu eiꝰ c̾ordissẽ exꝑ¬
nrer. noc nos mouere debet qd̃ stichꝰ
de cuiꝰ peculio agitur uiuat. qñ nõ
alit̃ ea res inpeculio eẽ põt quã si¬

Expanded text:
pecuniam mutuatus sine culpa eam perdidit: nihilo minus posse cum domino de in rem uerso agi existimauit. nam et si procurator meus in negotia mea impensurus pecuniam mutuatus sine culpa eam perdiderit, recte eum hoc nomine mandati uel nerio serui tui Pamphili contraxi: actio de peculio et in rem uerso ita dari debet, ut, quod uel in tuam ipsius rem uel in peculium Pamphili uersum sit, comprehendatur, scilicet etiamsi mortuo uel alienato Sticho agatur. quod si Pamphilo mortuo agam, magis est, ut, quamuis Stichus uiuat, tamen de eo, quod in peculio Pamphili uersum est, non nisi intra annum quam is decessit actio dari debeat: etenim quodammodo de peculio Pamphili tum experiri uidebor, sicuti si, quod iussu eius credidissem, experirer: nec nos mouere debet, quod Stichus de cuius peculio agitur uiuat, quando non aliter ea res in peculio eius
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝯueint nt ip̾e filiam aleret. nõ p̃stã¬
te patre filia auiro mutuã pecuniã
iccepit. mortua est in matri monio
respondi si adea id qd̾ c̾ditum est cro¬
gitũ eẽt. sine quib aut se tueri. aut
suoc patronos exhibere nõ poss tan¬
dam de inrẽu̾so utilẽ actõnẽ. ¶Ser¬
uus absentis rei p. cã pupilli ẜuis pe¬
cuniã c̾didit. subscribente tutore sti¬
pulitoe inꝑsonã tutoris tmͣ lita. q̃si¬
tũ est an adilsus pupillũ ꝯpetat actõ.

Expanded text:
conuenit, ut ipse filiam aleret: non praestanconuenit, ut ipse filiam aleret: non praestante patre filia a uiro mutuam pecuniam accepit et mortua est in matrimonio. respondi, si a‹d› ea id quod creditum est erogatum esset, sine quibus aut se tueri aut seruos paternos exhibere non posset, dandam de in rem uerso utilem actionem. Seruus absentis rei publicae causa pupilli seruis pecuniam credidit subscribente tutore stipulatione in personam tutoris translata: quaesitum est, an aduersus pupillum competat actio.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓyuo meo fideuisserit q̃ita ꝯtractaẽ it
inrẽ meã u̾teretur. ueluti sicũ pitꝰ
frum̃tũ emiss quo familia aleret᷑.
tractum᷑ demrẽu̾so sit actõ. qͥ io
gam emit. mor̃tuo dem̃ eo. pat̃ iͥg¬
rans ⁊ putans suam eẽ detucauit eã
infimꝰ eiꝰ. neratiꝰ ub̾. responioꝵ ait.
inrẽ patris ulsũ urõi. In actõe aũt depe¬
culio qd̾ inxeꝵ nat̾a nõ eẽt. uno mͦ
estimari debere sidolo malo eiꝰ cũquo
igatur factũ eẽt. sat ꝗn sifilio pater
togam emere debuit. inrẽ patris u̾sa
est. nõ tc̃ quo fumerabitut s qͦ tpr̃e e¬
mit. fimꝰ enĩ filui es alienũ patnis ẽ
cinoc neratiꝰ quoq qui deiurẽu̾so pa¬
tre teneri putauit hostendit negoti¬
um noc .i. sepulturã ⁊ fimꝰ filii ꝑatrs
oẽ es alienũ nõ filus factus est g de¬
bitor peculu ꝗͣuis res nõ extet ut q̃
de peculio poss ꝯueniri. inquam
adiectõ tẽ necessaria est. cũ ãnꝰ pꝰmo̾tẽ
filu exͣcessit.

Expanded text:
uo meo fideiusseris, quae ita contracta est, ut in rem meam uersaretur ueluti si, cum seruus frumentum emisset quo familia aleretur, tractu de in rem uerso sit actio, qui id gam emit: mortuo deinde eo pater ignorans et putans suam esse dedicauit eam in funus eius. Neratius libro responsorum ait in rem patris uersum uideri: in actione autem de peculio quod in rerum natura non esset uno modo aestimari debere, si dolo malo eius quocum agatur factum esse‹t›. atquin si filio pater togam emere debuit, in rem patris res uersa est non nunc quo funerabitur, sed quo tempore emit funus enim filii aes alienum patris est: et hoc Neratius quoque, qui de in rem uerso patrem teneri putauit, ostendit negotium hoc, id est sepulturam et funus filii patris esse aes alienum, non filii: factus est ergo debitor peculii, quamuis res non exstet, ut etiam de peculio possit conueniri, in quam adiectio tunc necessaria est, cum annus post mortem filii exces
Abbreviated transcription (Latin):
colendũ ẜuo suo locauit. ⁊ boues ei
deterat. cũ hu boues nõ eeñt ydonei
iusserat eos uenire. shis nũmis ꝗ
recepti eeñt. alies reꝑari. ẜuus boues
im̃diderat. ilios redemeãt mĩmos
qui boues uẽdiderat nũmos adño
petebat actõe̾ depeculio. aut qd̾ in
rem dñi u̾sũ eẽt. cũ boues ꝓquib
pecunia peteretur penes dñt eẽnt
binss reliqũ fieret. aliud sibi uid̾i
uenissent. s siquo amplioris peciũe
posteriores boues eeñt. eiꝰ oportet¬

Expanded text:
colendum seruo suo locauit et boues ei dederat: cum hi boues non essent idonei, iusserat eos uenire et his nummis qui recepti essent alios reparari: seruus boues uendiderat, alios redemerat, nummos qui boues uendiderat nummos a domino petebat actione de peculio aut quod in rem domini uersum esset, cum boues pro quibus pecunia peteretur penes dominum essbuisset, reliquum fieret: illud sibi uideri uenissent: si quo amplioris pecuniae posteriores boues essent, eius oporte
Abbreviated transcription (Latin):
set. uerum eiꝰq usuris. potiorẽ
fore ꝯstarẽt᷑. nisi forte prior ei
pecuniã offerat. qd̾ si debitor ali¬
unde pecuniã soluiss. pͥorentẽt¬
p̃ferendum. ¶ post diuisionẽ
regionib factam iñt fis̃ ꝯue¬
nit ut si frat agri portionẽ ꝓ
indiunso pignori datam ac̾ditoe̾
suo nõ liberass. exdiuisione que¬
site partis partẽ dimidiã alter
distiaheret. pignus intelligi cͣctũ
partem directum uidebatur. quã
ult partẽ suam fr̃ nõ ꝯsentiẽte
sotio nõ potuit obligare.¬
op̃.ł.. Si debitor añquã apͥo¬
re c̾ditore pignus liberaret. iden
illud obpecimiã debitam alii pi¬
gnor dediss. ⁊ añquã uitiꝙ cre¬
titon solueret debitum. rẽ . iliaĩo
pͥon c̾ditori uendid̾at. c̾ditũque
ꝯpensauiͣt cũ p̃tio rei uendite.
dicendum est. ꝑm̃ hñ debere.
ac si pͥori ẽditori pecunia solu

Expanded text:
set eiusque usuris potiorem fore constaret, nisi forte prior ei pe cuniam offerat: quod si debitor aliunde pecuniam soluisset, priorem praeferendum. Post diuisionem regionibus factam inter fratres conuenit, ut, si frater agri portionem pro indiuiso pignori datam a creditore suo non liberasset, ex diuisione quaesitae partis partem dimidiam alter distraheret. pignus intellegi contracpartem directum uidebatur, quam ultra partem suam frater non consentiente socio non potuit obligar. Si debitor, antequam a priore creditore pignus liberaret, idem illud ob pecuniam creditam alii pignori dedisset et, antequam utrique creditori solueret debitum, rem aliam priori creditori uendiderat creditumque pensauerit cum pretio rei uenditae, dicendum est perinde haberi debere, ac si priori credito
Abbreviated transcription (Latin):
sauiam rotiꝰ pignois cam̃ qd poͣ¬
terit quis ad mitẽ. tisi incibana
nautaꝵ fuĩt c̾ontum sine quib
nanis salua ꝑuenire nõ põtãt.
It siquis in mertes sibi oblĩgi¬
tas c̾ditent uł ut salue fimĩt¬
uelut naulum exsoluatur potẽ¬
tior erit. licet postĩor sit. nã c ipm̃

Expanded text:
it totius pignoris causam. quod poterit quis admittere et si in cibaria nautarum fuerit creditum, sine quibus nauis salua peruenire non poterat. Item si quis in merces sibi obligatas crediderit, uel ut saluae fiuel ut naulum exsoluatur, potentior erit, licet posterior sit: nam et ip
Abbreviated transcription (Latin):
sidis ꝓrouĩtie callido com̃to iuderis
actusationis instigator fuisse. pu¬
dor potius honeratur qͣm ignomi¬
nia uitetur itrogai̾. Nõ eͥ qui exorta¬
tur mandators oꝑa fum̃gitur.

Expanded text:
aesidis prouinciae 'callido commento uideris accusationis instigator fuisse' pudor potius oneratur, quam ignominia uidetur irrogari: non enim qui exhortatur mandatoris opera fungitur.
Abbreviated transcription (Latin):
mł .i. Serium cuiꝰ noĩe noxale in¬
ditium dñs accepit deinde eũdẽ lib̾m
nõ est famosus qr nõ suo noĩe ꝯdẽp̃na¬
tur quippe cũ ininitõlis mneum conte¬
stata non sit.

Expanded text:
noxale iudicium dominus acceperit, deinde eundem liberum non est famosus, quia non suo nomine condemnatur: quippe cum initio lis in eum contestata non sit.
Abbreviated transcription (Latin):
notatur. q̃ si cũeaquis facit nuptia ᷤᷤ
uł sposalia ꝯstituat. quã uxorẽ ducͣe
ł nõ põt uł fas nõ e̾st eit notatꝰ. ¶ ex
agebatur cã cognita ali quid ꝓnũ¬
natũ sit anquedã extrinsetũ s̃ eloc̾ut̾a
nã exhis infanua nõ irrogat ¶ pẽ¬
tionẽ ꝯẜuat. ut ꝯstitutum ẽ q respõ¬
sum. Ut puta si eum qui parte bõꝵ
mulctari debuit. p̃ses relegaui̾t. dicẽ¬
dum est duriori sententiacũ eo trãs¬
actũ de extimatioẽ eiꝰ itc̾coq nõ eẽ
infamẽss si incã furti nec manife¬
sti inquadruplũ uidex ꝯdẽpnauerit.
honerauit quitẽ reũ pena aucta. Nã
exfurto ñ manifesto induplũ ꝯueni
debuit. Uerũ hãc rẽ extimatõnẽ ei ño
ꝯẜuasse. qũaius simpena nõ pecunia.¬
ria eũ honͣerass mͣsactũ cũ eo uiderẽt.

Expanded text:
is nuptias uel sponsalia constituat, quam uxorem ducere uel non potest ‹uel› fa‹s› non est, erit notatus.Ex agebatur causa cognita aliquid pronuntiatum sit an quaedam extrinsecus sunt elocuta: nam ex his infamia non inrogatur.Poet, ut et Constitu‹tu›m est et responsum. ut puta si eum, qui parte bonorum multari debuit, praeses relegauerit: dicendum erit duriori sententia cum eo transactum de existimatione eius idcircoque non esse infamem. sed si in causa furti nec manifesti in quadruplum iudex condemnauit, oneratum quidem reum poena auct‹a›, nam ex furto non manifesto in duplum conueniri debuit: uerum hanc rem existimationem ei non conseruasse, quamuis si in poena non pecuniaria eum onerasset, transactum c
Abbreviated transcription (Latin):
nuptus c̃olocare qd̃ uerũ puto. ¶ nõ
solent aut lugeri u neratiꝰ ait. hostęs.
ꝑ tuellionis tãp̃nati. nec siispen̾diosi
nec qui manꝰ sibi intuler̃t ñ tedio ui¬
te smala ꝯscientia. ¶ Siquaergoᷤ
uꝰ huiꝰ mori exitum mariti nuptui
Secollocauerit. infarua notabitur¬
notat᷑ ⁊̃ qui eam ouxi̾t s sisciens ig¬
ratitia enĩ extinabitier ñuuis si faca.
excnsatur Qui iuslu eiꝰ inciiꝰ potestate
erat duxĩt excusatur. ⁊ ip̃e qui passus
est ducere notatur. utrũꝙ recte. Nã
⁊ qui obtemperauĩt. uenia digꝰ est. ⁊ ꝙ
passus ẽ ducere notat᷑ ignomima.

Expanded text:
care: quod uerum puto.Non solent autem lugeri, ut Neratius ait, hostes uel perduellionis damnati nec suspendiosi nec qui manus sibi intulerunt non taedio uitae, sed mala conscientia: si quis ergo post huiusmodi exitum mariti nuptum se collocauerit, infamia no‹ta›bitur.Notatur etiam 'qui eam duxit', sed si sciens: ignorantia enim excusatur non iuris, sed facti. excusatur qui iussu eius, in cuius potestate erat, duxerit, et ipse, qui passus est ducere, notatur, utrumque recte: nam et qui obtempe‹ra›uit, uenia dignus est et qui passus est ducere, notari ignominia.
Abbreviated transcription (Latin):
tauit. p̃fectus fite nõ habita testtiti¬
onis nillã imuriã lutiũ titiũ pos¬
suoẽẽ agaio segio ꝓmĩtiauit. quero
an testes quoꝵ testimoniũ reꝓbatũ
est᷑ qĩ ex falso testimonio intintameᷤ
haberi debeãnt cũ ñ oportet exsen¬
tentia siue iuxta siue inuista ꝓ ilio
habita aliũ p̃grauari.
ar̃c .ł. Hictus fustium in famiã
ñ inportat. s cã ꝓp̃t quã idpa time¬
ruit si ea funit que infamiã tap̃nato¬

Expanded text:
us fide non habita testationis nullam iniuriam Lucium Titium passum esse a Gaio Seio pronuntiavit. quaero, an testes, quorum testimonium reprobatum est, quasi ex falso testimonio inter infamhaberi debeant, cum non oportet ex sententia sive iusta sive iniusta pro alio habita alium praegravari.rum: Ictus fustium infamiam non importat. Sed causa propter quam id pati meruit si ea fuerit, que infamia
Abbreviated transcription (Latin):
tatite si ꝯdepnaud famosũ fatio.
iõ infamis fit si in depoĩto uł m in
antato maleu̾iatus sit. Nontñ i
tutela uł prosotio hr̃s suo noĩe tap̃¬
nari põt. Qina hr̃s neq intutelam¬
neq insotietatẽ succedit. s tm mes
ałienũ defimcti. ¶ Contrario nt¬
ditio tãpiatus nõ erit infam̃is.
fidia agitur. S decalculo qui ferẽ
indirõ sõet dirumi.

Expanded text:
dati te si condemnavero, famosum facio. dati te si condemnavero, famosum facio. atur et ideo infamis fit, si in deposito vel in mandato male versatus sit: non tamen in tutela vel pro socio heres suo nomine damnari potneque in societatem succedit, sed tantum in aes alienum defuncti.Contrario iudicio damnatus non erit infamis: nn de perfidia agitur, sed de calculo, qui fere iudicio solet dirimi.
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃ .ł. Eurti accipe sine manifesti¬
sit. siue nõ manifestiss sifurti uł
alus famosis actionib quis ꝯdep̃¬
natus prouocauit. penoente iuoitõ
nõdũ int̃ famosos habenti ¶Si aũt
oĩã tp̃a ꝓuocationis lapsa sũt retro
mstmis est. qu̾aius si in iusta appel¬
latio eiꝰ iussa sit. hodie notari ꝓuit
ñ retto notatur. ¶ Siquit alieno
noĩe ꝯdepnatus suit. nõ laborat
tefensot. uł tutor uł curator ł hr̃s.
furti uł exalia simili sperie ꝯ cepnat᷑
infamia notabitur. Nec ego sab.
mitio ꝑ procuratorẽ cã accitata est.
cipimus sicũ p̃tio qu̾atocũq pact̾
est. Alioquin qui p̃cib inpetitunt
ne secũ ageretur. eñt notatus. nͥ ei̾t
quis se nõ deliquisse nõ eit notatus.
Nã qͦdã modo innocentiã suã ure¬
uirando approbauit. ¶ Mantati
ꝯtẽpnat᷑ u̾bis edicti notatur. ñ solũ
qui mantatũ suscepiss s ⁊ i qui fioẽ
quã adu̾sariꝰ secutus est. nõ p̃stat.
Ut puta fidenissi prote solurman¬

Expanded text:
 'Furti' accipe si‹ue› manifesti siue nec manifesti.Sed si furti uel aliis famosis actionibus quis condemnatus prouoca‹u›it, pendente iudicio nondum inter famosos habetur: si autora prouocationis lapsa sunt, retro infamis est: quamuis si iniusta appellatio eius uisa sit, hodie notari puto, non retro notatur.Si quis alieno nomine condemnatus fuerit, non laborat defensor uel tutor uel curator uel heres furti uel ex alia simili specie condemnatus infamia notabuntur, nec ego, si ab initio per procuratorem causa agitata est. cipimus, si cum pretio quantocumque pactus est: alioquin et qui precibus inpetravit ne secum ageretur erit notatus nec erit quis se non deliquisse, non erit notatus: nam quodammodo innocentiam suam iureiurando adprobavit. "Mandati condemnatus": verbis edicti notatur non solum qui mandatum suscepit, sed et is, qui fidem, quam adversarius secutus est, non praestat. ut puta fideiussi pro te et solvi: man