comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uitutis excipeMoratorias appellationer & eas.q:
ab ex secutorib & confessi fiunt reci pinon placuit:
ad feren demore ne contraeum sententia ꝓferatur
appellauerit uelsi de fusto suo confessus neadicatur:
appellaro uoluerit huiusmodi appellationes ñ recipiunt᷑ :¬
um qui appellat. cum conuitio ipsius iudicis appellare
non oport& ideoq ltu fuctum arbitrio principis uindi¬
XxxuIII. .p. ptouocanone quidobs eruandũ ẽ.
uotiens possessor appellat fructus medutem porisde¬
poni conuenit. quod si p&itor ꝓuoc& fructus incausa
depositiesse n om possunt: necrecte corũ nomine satir¬
datio postu latur
tus posses sionis dequaagiturdum secundue cudien¬
tiue euentus. In dubium emento sequestrutur nam
si paitor appella uerit hoc abeo ñ potest postu lari quia
non potest sequestrure. quod non hab& : Sippt̃ p̃dico
urb a nauelm ancipia appellantur pensiones corum

Expanded text:
i. Moratorias appellationes et eas, quae ab exsecutoribus et confessis fiunt, recipi non placuit. differende more, ne contra eum sententia proferatur, appellaverit, vel si de facto suo confessus, ne abiiciatur, appellare voluerit, huiusmodi appellationes non recipiantum qui appellat cum conuicio ipsius iudicis appellare non oportet: ideoque ita factum arbitrio principis uindist prouocationem quid obseruandum est Quotiens possessor appellat, fructus medii temporis deponi conuenit. Quod si petitor prouocet, fructus in causa depositi esse non possunt nec recte eorum nomine satisdatio postulatur. tus possessionis de qua agitur, dum secundae audientiae eventus dubius est, merito sequestrantur. Nam, si petitor appellaverit, hoc ab eo non potest postulari, quia non potest sequestrari quod non habet. Si propter praedia urbana, vel mancipia appellatur, pensiones eorum,
Abbreviated transcription (Latin):
saliasurcepit ad qua drupli poenam sine dubio teneatus
persona quicumq depuellȩ nuptur placitum fecit. quod
si antequam antuir .&mur compleaturpignora sus ceptu
reddiderint. nullam desurceptisarris calumniam ꝑti¬
mescut nam siuidua fuerit nihil ꝑ &atem poterit ex curare¬
si animum clibi diuesterit. & priorem sponsum. sennuere
uoluerit tunc quecumq: suscepitsponsaliorũ titulo in quar¬
dru plumreddat. Puellauero . pi .xn. mum u&acis suue
annum si pat̃ denuptus illius aliud facere uoluerit quac̃
ꝓmisit ad quadrupli poenã sipsetenendus ẽ. si pater mor¬
tuus ẽ &isuptus puellemater tutoraut curator autꝓ pir¬
quus cliquis definient & puella alteri nubere muluerit

Expanded text:
salia suscepit, ad quadrupli poenam sine dubio teneatur persona, quaecumque de puellae nubtiis placitum fecit. Quod si antequam annus undecimus conpleatur, pignera suscepta reddiderit, nullam de susceptis arris calumniam permescat. Nam si vidua fuerit, nihil per aetatem poterit excusarem alibi deverterit et priorem sponsum rennuere voluerit. Tunc quaecumque suscepit sponsaliorum titulo, in quadruplum reddat. Puella vero post duodecimum aetatis suae annum, si pater de nubtiis illius aliud facere voluerit quam promisit, ad quadrupli poenam et ipse tenendus est. Si pater mortuus est et de nubtiis puellae mater tutor aut curator aut propinquus aliquis definierit et puella alteri nubere maluerit
Abbreviated transcription (Latin):
sit. negotiorũ gestorum tenebitur acti one.
uicumq tttor curatorue non ess& & si¬
protutore curatoreue. respupilli adultiue.
administribactione negotiorum gestorum
protutore cuntoreue tenebitur. ep̃ł ñ eGen¬

Expanded text:
 negotiorum gestorum tenebitur. Qui, cum tutor curatorue non esset, pro tutore curatoreue res pupilli adultiue administrauit, actione negotiorum gestorum pro tutore curatoreue tenebitur. Actio neg
Abbreviated transcription (Latin):
bao lege ꝓ missũ ẽ ut exceptis uilib in famibus¬
que personis quas lex istu commemorit puu perer
&sinculla dignitate natcilium dum modo honestus
& honertis parentibus ꝓcreatus senatores siuolue¬
rint uxores elegendi & ducendi hubeant potestitẽ¬
quod exomnib exem plo legie huius sine dubitctionẽ¬
permittitur

Expanded text:
ac lege permissum est, ut exceptis vilibus infamibusque personis, quas lex ista commemorat, pauperes et sine ulla dignitate natalium, dummodo honestas et honestis parentibus procreatas, senatores, si voluerint, uxores eligendi et ducendi habeant potestatemQuod et omnibus exemplo legis huius sine dubitationepermittitur
Abbreviated transcription (Latin):
cuit terrendo fort& ut̃ores. siuecuratores uelipsus
quoq: puellas sponsaliorum nomine cut arrarum ud
obligandam cuius lib& donum aliquadederint
si contrahancuo luntatẽ cat parentes uel ips epuelle

Expanded text:
ut terrendo forte tutores sive curatores vel ipsas quoque puellas sponsaliorum nomine aut arrarum ad obligandam cuiuslibet domum aliqua dederint, si contra hanc voluntatem aut parentes vel ipsae puell
Abbreviated transcription (Latin):
dummod quastam portionissuae quã erat habiturus.
deomnib qu&em porib mortissuae paterre linquerit
consequatur innum mo.

Expanded text:
dummodo quartam portionis suae, quam erat habiturus de omnibus, quae tempore mortis suae pater reliquerit, consequatur in nummo.
Abbreviated transcription (Latin):
aut in eadem domo fuisse probantus. similiter & simortem
ibi abux orecdultera maritus paratam fuisse conquiri¬
tur utriusq: familiae discussionequeri lic&: similiter

Expanded text:
aut in eadem domo fuisse probantur. Similiter et si mortem sibi ab uxore adultera maritus paratam fuisse conquer, utriusque familiae discussione quaeri licet. Similiter
Abbreviated transcription (Latin):
utsi intraquin quennium cautio conscriptaeẽ cognosaitur
& ꝓbatum fuerit quod in aacutione contindur qca ep̃ abitore
debitor suam implecat eacutionem si uero quue: ineccutio¬
nes crpta sunt intraquinquennium tradita non probantur
s cuius ecitionem non teneatur ob noxius. pamtrans acto
quinquennio sic de cautt & non consignata pecunia de¬
bitor dixerit: nullatenus cudiatur:¬
xuiii. depecuniae sequestaationo¬

Expanded text:
ut, si intra quinquennium cautio conscripta cognoscitur et probatum fuerit quod in cautione continetur acceptum, debitor suam inpleat cautionem. Si vero, quae in cautione scripta sunt, intra quinquennium tradita non probantur, is cuius cautio est non teneatur obnoxius: nam transacto quinquennio, si de cauta et non consignata pecunia debitor dixerit, nullatenus audiatur. DE PECVNIAE SEQVESTRATION
Abbreviated transcription (Latin):
Ex actores & susceptores publice functionȩs non
secr&o sed publicue pricerentib aliiscur alibus uel
populo necesni tates agendas excipiendas que susci¬
piant. & qui nominati uelelecti fuerint iudicib
innotescant. & scitum res his quide election &adiũ
fuerint cipudasta professi quod squid euerterint ad
corum a quibus clestisunt dispendium ꝑtinebit:¬

Expanded text:
Exactores et susceptores publicae functionis non secretim, sed publice praesentibus aliis curialibus vel populo necessitates agendas expediendasque suscipiant: et qui nominati vel electi fuerint, iudicibus innotescant: scituris his, qui de electione talium fuerint apud acta professi, quod, si quid everterint, ad eorum, a quibus electi sunt, dispendium pertinebit
Abbreviated transcription (Latin):
bus conferandũ. nam si de fuerint ex omni paste personue
superius nominatae tuncnaturalib filus uel muli eri

Expanded text:
bus conferendam. Nam si defuerint ex omni parte personae superius nominatae, tunc naturalibus filiis vel mulieri
Abbreviated transcription (Latin):
inmani festis fircadibus debitir nulli poenitus ap¬
pellationem deberi prestari: qui a non oport& publi

Expanded text:
In manifestis fiscalibus debitis nulli penitus appellationem debere praestari, quia non oportet publi
Abbreviated transcription (Latin):
subliatono uella lege quae sunt adiuo censtantio ordi¬
nator p̃cepit obseruari. tricennalem uero legem
in omnibus negotus Ita iub& euidentius custodiri. u
omniatem poraq in infinitũ nego cuq extendebunt

Expanded text:
sublata novella lege quae sunt a divo Constantio ordipraecipit observari. Tricennalem vero legem in omnibus negotiis ita iubet evidentius custodiri, ut omnia tempora, quae in infinitum negotia extendebant,
Abbreviated transcription (Latin):
quid cominodi sedaturum eẽ ꝓmiserit. ꝓꝰ ceptisq uoluent cons¬
tristu hoc sineulla di latione implere cogatur. quodricliquid
in curo uel argento uelinc& eris rebus mobilib obtulent

Expanded text:
quid commodi se daturum esse promiserit, perceptis quae voluit constrictus hoc sine ulla dilatione inplere cogatur. Quod si aliquid in auro vel argento vel in ceteris rebus mobilibus obtule
Abbreviated transcription (Latin):
ducere non liceat. sororem quoq patris ac matris
uxores accꝑpere non lic&. & generum quoque so¬
cram suam nec socerum norũ uxorem du cerolic&
neq uitricum priuignã nec priuigno nauer cam.

Expanded text:
ducere non licet. Sororem quoque patris ac matris uxorem accipere non licet Genero quoque socrum suam, nec socero nurum uxorem accipere licet, nec uitrico priuignam, nec priuigno nouercam.
Abbreviated transcription (Latin):
b& aliquid. quacumq donatione contulerit
dederit. & sibiusum fructum reseru& remtradidisse cog¬
nos e&ur. quiures eruatio usu fructo &ium sistipulaio¬
ne in sesta non fuerit protraditione h¬
ui dereuocandis donan oni bus

Expanded text:
 aliquid quacumque donatione contulerit vel in dotem dederit et sibi usumfructum reservet, rem tradidisse cogitur, quia reservatio ususfructus, etiamsi stipulatio inserta non fuerit, pro traditione habeatur. DE REVOCANDIS DONATIONIBVS
Abbreviated transcription (Latin):
prioris mortui parentes bonis ẽẽ constat ud fili¬
os debeant integrã pertinere reli quum uero huius
ad ali que honore adspiten

Expanded text:
prioris mortui parentis bonis esse constat, ad filios debeant integra pertinere. Reliquum vero huius ad aliquem honorem adspiret.
Abbreviated transcription (Latin):
inchoari tales nolumus actiones itamale in choatus¬
haberi oport& extinttas hitre huec san &em pore sico¬
eptiolis. fuerit de originuriu uel agnationelceippstiqr

Expanded text:
inchoari tales nolumus actiones, ita male inchoathaberi oportet extinctas. Intra haec sane tempora si coepta lis fuerit de originariis vel agnatione cespiti
Abbreviated transcription (Latin):
nannisminorib constitutis multũ legib constat
epros pectum &ideo aduersum tutorũ fraudes.¬
uel uinditiones quas minorib ediquibi cnͦenen ex

Expanded text:
annis minoribus constitutis multum legibus constat esse prospectum. Et ideo adversus tutorum fraudevel venditiones, quas minoribus aliquibus commentis ex
Abbreviated transcription (Latin):
secc̃ mentiturẽ .p. tea statum suũ defendendino a p̃iudicat :: non indigo:
Ysusceptum liberdeiudiciũ si afestor ciusum deseruerit in
adium assestoron omneiuditium trans ferri placuit.
in prioremuero quod ꝓdente libestatis gracia factumẽ ex trordi¬
nemuendicatur. noncum o port& sus ceptũ status causã nulla
cogente necessititon distitui

Expanded text:
se mentitus est, postea statum suum defendenti non praeiudicat. Post susceptum liberale iudicium si adsertor causam deseruerit, in alium adsertorem omne iudicium transferri placuit: in priorem uero, quod prodendae libertatis gratia factum est, extra ordinem uindicatur: non enim oportet susceptam status causam nulla cogente necessitate destitui
Abbreviated transcription (Latin):
eliberum quise & solutum haber& arbitriũr& restan
dedrenouande sententiue & poena & tompora appl¬
lutorib praestitutue sunt quod nisiiustȩ appellauerint
tempora ud eauendum in poena appellationis .u.
dierum pruestitu sunt.
gitur ignorans sun eo lo coubiappellauit ca Seredeb& ut ex
diue accepturum littencrũ continui .v. dier campatant᷑
iuero longius salua dinumeratione integrii .v. dies cum eo ipso
quiꝰ litteras acciper& conputuntur.
Propt̃ suꝑ fluam appellatorũ licentiũ neinr& ractan¬
dis uolre uoc andissententus liberum habere arbi trium ui¬
derentur. & tem poraappellationis & poene constituti s̃
ut quicum q iudices qui causum eius cuidiunt. appellare

Expanded text:
utum haberet arbitrium retractandae et reuocandae sententiae, et poenae et tempora appellatoribus praestituta sunt. Quod nisi iuste appelauerint, tempora ad cauendum in poena appellationis quinque dierum praestituta sunt. Igitur morans in eo loco, ubi appellauit, cauere debet, ut ex die acceptarum litterarum continui quinque dies computentur: si uero longius, salua dinumeratione interim quinque dies cum eo ipso quo litteras acceperit computantur.Propter superfluam appellatorum licentiam, ne in retractandis vel revocandis sententiis liberum habere arbitrium viderentur, et tempora appellationis, et poenae constitutae sunt, ut quicunque apud judicem qui causam ejus audivit, appellave
Abbreviated transcription (Latin):
si necliqua dissimulatione ꝑueniat. & ipsi hes inͣ quo ac¬
cepit littoras in his quinq dieb specia litercomput &ur
uodsi longius ut̃ sit exceptirhis .u. dieb: spatium dierũ
quoiter possitagi conput&ur : Nequis in captione ues¬
bo in cauendo in cidat expeditissimũ ẽ penamipsam. uel
quid adiud ꝓ ea de ponere necesseẽ enim non hab& spot¬
sorcmł quis uel fideiussorẽ durecait p̃sens eẽ sedsi contrã
cum fuerat ꝓnuntiatum perdat quoddeposuit¬
suue fideiussore contentioẽ si adiquis incautione uerborĩ¬
bonorum uel p̃iudiciumtimeaat & propt̃ hoc fidemius¬
sorẽ dare noluerit᷑ potest eestum aliquid dereb suis poe¬
ne causa de ponere sedsi contraeum fueritiudicactum
&ipsede fuerit perd&: quod dopo suit: Quotiens in poe¬
na appellationes cau&urtũ unus quã płures fideius so¬
res si idonei sint durpossunt sufficit inim &ium ꝑ
unumi don eum in demnitatis poene consuli
plures appellant unacaitionem sufficit & siunus ea¬
lib

Expanded text:
sine aliqua dissimulatione perveniat, et ipse dies quo accepit litteras, in his quinque diebus specialiter computetur. Quod si longius iter sit, exceptis his quinque diebus, spatium dierum acceperit computantur. Ne quis in captionem uerborum in cauendo incidat, expeditissimum est poenam ipsam uel quid aliud pro ea deponere: necesse enim non habet sponsorem quis uel fideiussorem dare aut praesens esse: et si contra eum fuerit pronuntiatum, perdit quod deposuitsuit fidejussoris contentio est, si aliquis in cautione verborum praejudicium timeat, et propter hoc fidejussorem dare nolit, potest certum aliquid de rebus suis poenae causa deponere; sed, si cotiatum, perdit quod deposuit. Quotiens in poena appellationis cauetur, tam unus quam plures fideiussores, si idonei sint, dari possunt: sufficit enim etiam per unum idoneum indemnitati poenae consuli. plures appellant, una cautio sufficit, et si unus carib
Abbreviated transcription (Latin):
a pluribi sententiis ꝓuocatur. singulue cautiones exi¬
gende sunt e desingulis poenis spondendum ẽ

Expanded text:
a pluribus sententiis prouocatur, singulae cautiones exigendae sunt et de singulis poenis spondendum e
Abbreviated transcription (Latin):
Dreum maiesttis inquin prius conuenit quib opib qua
factione quib hoc austorcacob: fecerittanti giim criminis
reus non obtentu adultionis aliciius sedipsius codiminsi rcau¬
si puniendusẽ Sideo cumdeco quentur nulla dignitus
atormentis excipitur. Is int in dio.
acobitus.
cituris inaiestratis uel ꝓuintiuae sacerdotiũ siturbum
suffrugiorum. causa conduxentseruos conuocaueritaliã¬
uequã multitudinem conduxerit conuistur autuis pub¬
licae reus in insulã deportatur. Is IT MMGIO
e poenis militumo.
pecuma accepta miles custodiã dimiserit capite pu¬
niendusẽ & cestue queritur cuius criminis reus dimis susẽ ẽ
uideutur¬
ui custo dic̃militi prse quonti magnamanu excuserit
.xxxiiii. quan do appollan ducosit.
uotiens ius iurandum postu latur. eotem pore appellan¬
lume quodi festur non quo iuratur.
mentum po& etite uno ex litigatorib: ultero obtulerit
litigator qui iudicib appellare uoluerit tune pel¬
laredebt quando sacramentũ offestur ñp. quã iuratur

Expanded text:
reum maiestatis inquiri prius conuenit, quibus opibus, qua factione, quibus hoc auctoribus fecerit: tanti enim criminis reus non obtentu adulationis alicuius, sed ipsius admissi causa puniendus est, et ideo, cum de eo quaeritur, nulla dignitas tormentis excipitur. Ad legem Iuliam ambitus Petiturus magistratus uel prouinciae sacerdotium si turbam suffragiorum causa conduxerit, seruos aduocauerit aliamue quam multitudinem conduxerit, conuictus ut uis publicae reus in insulam deportatur. Ad legem e poenis militum Si pecunia accepta miles custodiam dimiserit, capite puniendus est. Et certe quaeritur, cuius criminis reus dimissus esse uideaturui custodiam militi prosequenti magna manu excusserunt est. Quando appellandum sit Quotiens iusiurandum postulatur, eo tempore appellandum est, quo defertur, non quo iuratur. mentum petente ex litigatoribus uno, alter obtulerit litigator, qui judicibus appellare voluerit, tunc appellare debet, quando sacramentum offertur, non postquam juratur
Abbreviated transcription (Latin):
rint nonam pliur usurtae nomine quam medieatelegi¬
time centerime adebitoribi suis accipiant necam plius

Expanded text:
rint, non amplius usurae nomine quam medietatem legitimae centesimae a debitoribus suis accipiant, nec amplius
Abbreviated transcription (Latin):
percipiant. res filiorum patrib: adienare nonlicat bocẽ nec
uendere necdonaro: quodsi forture p̃sum pserint emptor ud
quidominator accessent. grandire sollicitudine & curta custo¬
diant nefiliorum rescopatre conpanitas cuntdonatas accipiant
aut screntes: aut diam nescientes. sed compellant patrem qui
uenditor ueldo nator fuetit & siliorumres ut in sua rein& poter¬
tate uel prob& suumesse quod traadidit. Giam utsus pitionẽ

Expanded text:
percipiant, res filiorum patribus alienare non liceat, hoc est nec vendere nec donare. Quod si fortasse praesumpserint, emptor vel qui donator accesserit grandi se sollicitudine et cura custodiant, ne filiorum res a patre conparatas aut donatas accipiant aut scientes aut etiam nescientes, sed conpellant patrem, qui venditor vel donator fuerit et filiorum res in sua retinet potestate, ut probet suum esse quod tradit. Etiam ut suspicione
Abbreviated transcription (Latin):
encitus consulto trebelliano pros pectumẽ nesolus he¬
reromnib: herediturur astionib honorcur: &ideo quo¬
tios hereditus ex causa fidei commisri restituitur: actio¬
nes cius in fidei commissarium transferuntur. quia uni cui¬
q damno sameẽ fidon suam non oport& Is i Sͣ indio¬
tui dosenatus coti sulto pasa siate
Ineredem & fidei cominissariũ cui expaga ane he¬
reditus restituitur. paster & pro pastae stipulatio in t̃¬
ponꝰtur. ut heredi instituto ꝓ quasta astiones. proce¬
teris uero portionib: fidei commissario compunt¬

Expanded text:
enatus consulto Trebelliano prospectum est, ne solus heres omnibus hereditariis actionibus oneretur. Et ideo quotiens hereditas ex causa fideicommissi restituitur, actiones eius in fideicommissarium transferuntur, quia unicuique damnosam esse fidem suam non oportet. De senatus consulto Pegasiano Inter heredem et fideicommissarium, cui ex Pegasiano hereditas restituitur, partis et pro parte stipulatio interponitur, ut heredi instituto pro quarta actiones, pro ceteris uero portionibus fideicommissario comp
Abbreviated transcription (Latin):
propin qui tate coniunctũ. non tamen omnibesimulug¬
natir lex hereditatib ꝓpinquitate stactm dat sed his
quide functo mortis suae tempore proxi miores inueniuntur:
Infeminis uero: alia conditioẽ:
quia int̃feminas solatamitũ soror con¬
scnguinat habectur agnatu: ut germanosuode functo
ub intestato ei agnatis ilrae succedat: reliquue femi

Expanded text:
propinquitate coniuncti. Non tamen omnibus simul agpropinquitate coniuncti. Non tamen omnibus simul agnatis lex hereditatem propinqui intestati dat; sed is, qui defuncto mortis suae tempore proximiores inueniuntur. In feminis uero alia conditio est: quia inter feminas sola tantum soror conanguinea habetur agnata, ut germano suo defuncto ab intestato ei agnationis iure succedat. Reliquae femi
Abbreviated transcription (Latin):
tus Rem siq̃ moriens filium non relin quit sed ex
duob masculis filus dimitat nepotes. hoc ẽ e uno
filio unum uel duos nepotes ex cltero tres cutquattuor
similiter sicut superiur dictũ ẽ instirpenonin capite heredi¬
tus diuidatur. ac modo utili duone poterexuno filiomedidc¬
tem percipiant & illi quiatuor adio filio aliã medi & atẽ
hocẽ ut tules accipiant portiones. quales patres eorum
siuixis sent habitur erant: side fuerint sui. heredes tunc
hereditas de functi ꝑtin& adagnatos agnatienim s̃
peruirilem sexum defuncto propinquitate coninnsto
idẽ consanguinei fr̃s hocẽ deuno patre nati necdis pu¬
turi potest sidiuersis matribus. nascantur. qui uno pa¬
tregenitisunt. Item patruus id est frater patris fratris ui.
filio agnatus ẽ ipso modo sunt fr̃r putruelis hocẽ qui
de singulis germanis nati sunt hoc ordineagnoscuntur:
qui sint agnatisicut su pradiximus per uirilem sexum

Expanded text:
tem si quis moriens filium non relinquat, sed ex duobus masculis filiis dimittat nepotes, hoc est, ex uno filio unum uel duos nepotes, ex altero tres aut quattuor, similiter, sicut superius dictum est, in stirpem, non in capita hereditas diuiditur, hoc modo, ut illi duo nepotes ex uno filio medietatem percipiant, et illi quattuor ex alio filio aliam medietatem, hoc est, ut tales accipiant portiones, quales patres eorum, si uixissent, habituri erant. Si defuerint sui heredes, tunc hereditas defuncti pertinet ad agnatos. Agnati enim sunt per uirilem sexum defuncto propinquitate coniuncti, id est consanguinei fratres, hoc est de uno patre nati. Nec disputari potest, si de diuersis matribus nascantur, qui uno patre geniti sunt. Item patruus, id est frater patris, fratris sui filio agnatus est. Ipso modo sunt fratres patrueles, hoc est qui de singulis germanis nati sunt. Hoc ordine agnoscitur, qui sint agnati, sicut supra diximus, per uirilem sexum
Abbreviated transcription (Latin):
conferre uoluerit habeat liberam facultatem:
taut ei debonis. prioris mariti. afilus ipsius quicquã
alienure non liceat quo drip̃ sumpserit de proprus
facultatibus nouerit comͦꝰpens andum hoc specialius

Expanded text:
conferre voluerit, habebit liberam facultatem, ita ut ei de bonis prioris mariti a filiis ipsius quidquam alienare non liceat. Quod si praesumpserit, de propriis facultatibus noverit conpensandum. Hoc specialius
Abbreviated transcription (Latin):
apud alium iudi ceumotis dilictionibus possit
uudiri. Hea uero causa iudi ciariue potestitiridẽ
in lustriappellari non deb& in quaurq ad .c. soleda
fuerie iudicatum. s. quis dominus duorum. fuerit
pͥdiorum & deuna possersione adaliaq uuris ili ẽ

Expanded text:
apud alium iudicem amotis dilationibus possit audiri. In ea vero causa iudiciariae potestati, id est inlustri, appellari non debet, in qua usque ad centum solidos fuerit iudicatum. Si quis dominus duorum fuerit praediorum et de una possessione ad aliam, quae iuris sui e
Abbreviated transcription (Latin):
nouerit obligitia ꝗ se adrationem reddende minoribus
obnexium eõ futurum: additur &ium illud quod mubier

Expanded text:
noverit obligata et se ad rationem reddendam minoribus obnoxium esse futurum. Additur etiam illud, quod mulier
Abbreviated transcription (Latin):
punitus bonaeius fiscus cetquirat. Itutnullus ediquic
ex eius feccultatiburnbi. uelut manificentiae iure ca

Expanded text:
punitus, bona eius fiscus adquirat ita, ut nullus aliquid ex eius facultatibus sibi velut munificentiae iure a
Abbreviated transcription (Latin):
tos nrũ pceptamerue rinteos delocissus commouendi
uel extraprouintiã suã niuquam poenitus protraheo

Expanded text:
tra praecepta meruerit, eos de locis suis commovendi vel extra provinciam suam usquam penitus protrahe
Abbreviated transcription (Latin):
dstse autigne aut ferro in prersasunt. & it
in preria sunt ut delero nom possint. simanumis¬
ẜ fuerint dediti en appellantur
sed inter haec triagenera liber tictu Id eo ciues roma¬
ni meliorem statum habent quia testamenta facero
& ex testamento quib cumq personis succedere pos

Expanded text:
dicia aut igne aut ferro impressa sunt, et ita impressa sunt, ut deleri non possint. Hi si manumissi fuerint, dediticii appellantur. Sed inter haec tria genera libertatum ideo ciues Romani meliorem statum habent, quia et testamenta facere et ex testamento quibuscumque personis succedere pos
Abbreviated transcription (Latin):
XUI. de finiũ Resun doraor
neum qui peruim terminos deiecituelam mouit
extitordine animaduestitur. exp̃ł ñ ẽs¬
Uiam iter actum cquae ductũ quibiennio usus
non ẽ amisis seuid&ur nec enim ea usum capi possum
quuenon utendo admittentur.

Expanded text:
ur. Finium regundorum In eum, qui per uim terminos deiecit uel amouit, extra ordinem animaduertitur. DeViam iter actum aquae ductum, qui biennio usus non est, amisisse uidetur: nec enim ea usucapi possunt, quae non utendo amittuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
ueltradita gesta confesta proferantur: nam aliter posses¬
sio adalterum dominum transirenon poterit. sane aiquis sine

Expanded text:
e tradita gesta confecta proferantur, nam aliter possessio ad alterum dominum transire non poterit. Sane si quis sine
Abbreviated transcription (Latin):
legesunt statutĩ seruentur. ut & de in ofricioso ugere licect.
&n quis se pretentum dixerit audiatur sedita haec omnia obser

Expanded text:
lege sunt statuta, serventur, ut et de inofficioso agere liceat et, si quis se praeteritum dixerit, audiatur. Sed ita haec omnia obser
Abbreviated transcription (Latin):
rennuere. quodsi itcsuscepirse uidentur. nec poenũ
sibi nouerint quadrupli exigendam. sed &i a euq
subterrore uisasunt ac cepisse. in lucrum suum siuolue¬
rint r&inebunt. nec constrigi possunmisfontm &oston
arbitri oreddere uoluerint. namsip ad ministrationẽ¬

Expanded text:
rennuere, quod ita suscepisse videntur. Nec poenam sibi noverint quadrupli exigendam, sed etiam ea, quae sub terrore visae sunt accepisse, in lucrum suum, si voluerint, retinebunt, nec constringi possunt, nisi forte ex suo arbitrio reddere voluerint. Nam si post administratione
Abbreviated transcription (Latin):
Fcuduue intra uicesimum & u. annũ si fuerint
constitutȩ adhuc uiuis parentibus. tamensi emancipa¬
tionẽ at quisierint libestatem. si ad secundus nuptias
uenire uoluerint. nouerint coniunctionẽ suã in patrũ
potestate non in ꝓpriauo luntate consister& patiscoit¬
rum electione non quorum cumq amicorũ aut fami

Expanded text:
tra vicesimum et quintum annum si fuerint constitutae adhuc vivis patribus, tametsi emancipatione adquisierint libertatem, si ad secundas nubtias venire voluerint, noverint coniunctionem suam in patrum potestate, non in propria voluntate consistere, et eorum electioni, non quorumcumque amicorum aut fami
Abbreviated transcription (Latin):
deposcit : Quotiens libertis fidei commissum relinqu&ur
ad eos tantum modo placuit pertinere. quimanu missi sunt:
uel qui in eoden testamento libestatem. intrae numerum le¬
gitimum consecuti sunt.¬
caniniam custoditur : Cui abherede fidei commis sum nom pestaa᷑
non solum inreshereditanas sed & in ꝓpnarheredes induc&ur¬
us omne fidei cominiss non inuindicatione sed in p&itione
consistit.¬

Expanded text:
derat. Quotiens libertis fideicommissum relinquitur, ad eos tantummodo placuit pertinere, qui manumissi sunt uel qui in eodem testamento libertatem intra numerum legitimum consecuti sunt.consecuti sunt. Cui ab herede fideicommissum non praestatur, non solum in res hereditarias, sed et in proprias herus omne fideicommissi non in uindicatione, sed in petitione consistit.
Abbreviated transcription (Latin):
cui fidei commissumẽ reinere: NTestator super uem¬
ens si eadem rem quã relinquerat uindiderit. extin¬
odicelli qui testamoito confirmati non sunt adscrip¬
tum fidei commissum uurue deb&ur
perco dicellos fidei commis sum relistum iunte
cor fimti P lio quib cumq uerbis a patrȩ fdei commisnt
rolistum iunde debour sufficiatenim inter conuncun t¬
sonas e qui bur cumq uerbis cutindon atione uoluntur
ex pres suẽ udeo diam pridice quam morendur
reste relictum uid&ur.¬
Eempus onancipationis uelcum suiiuriserit fidei com¬
missum relidtm quoq modo patria potestate libertetode¬
belur

Expanded text:
 fideicommissum. Testator superuiuens si eam rem quam reliquerat uendiderit, extinodicillis, qui testamento confirmati non sunt, adscriptum fideicommissum iure debeturunt,  Filio quibuscumque uerbis a patre fideicommissum relictum iure debetur: sufficit enim inter coniunctas personas quibuscumque uerbis ut in donatione uoluntas expressa. Et ideo etiam PRIDIE QVAM MORIETVR recte relictum uidetur.tempus emancipationis uel CVM SVI IVRIS ERIT fideicommissum relictum quocumque modo patria potestate liberato debetur
Abbreviated transcription (Latin):
possessionem amittat: quia iub&ur utuicipirei que
uin ditur testes esse debeant. & p̃senter iusteenta ut &iaq

Expanded text:
possessionem amittat, quia iubetur, ut vicini rei quae venditur testes esse debeant et praesentes, in tantum, ut etia
Abbreviated transcription (Latin):
appellauerit incpstodiaten eatur quo usq ad alium iu¬
dicem crimincobiecte perueniant ut discussis adin

Expanded text:
appellaverit, in custodia teneatur, quo usque ad alium iudicem crimina obiecta perveniant, ut discussis ad in
Abbreviated transcription (Latin):
uerint deberi in fruex anhos adominis reuo curi
Itatamen ut dicconus : ꝓseui canium si haberit reddut¬
& omnepeculiũ aũ dominus eiur unrpa quod

Expanded text:
erint, debere intra triginta annos a dominis revocari: ita tamen, ut diaconus pro se vicarium, si habuerit, reddat et omne peculium suum dominus eius usurpet. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntatẽ tantum ẽ ut sub p̃sentia sacerdotũ seruos suos uelit
absoluere. nouerit eos sus ceptadibestate ciues.eẽ romanos
namsi dericisuis mancipiis dare uoluerint libestatẽ diam¬
si extra conspectum fecerint sacerdotũ uelsine scriptura

Expanded text:
oluntatem, tantum est, ut sub praesentia sacerdotum servos suos velit absolvere, noverit eos, suscepta libertate cives esse Romanos: nam si clerici suis mancipiis dare voluerint libertatem, etiamsi extra conspectum fecerint sacerdotum vel sine scriptura
Abbreviated transcription (Latin):
ptione ꝑuaserit. quod si tutores &ium uel curaatores
minorum conludio ediquo ꝓ eorum negotus alienam rem

Expanded text:
pervaserit. Quod si tutores etiam vel curatores minorum conludio aliquo pro eorum negotiis alienam rem
Abbreviated transcription (Latin):
omnes iudices specialiteradmonemus ut nullus absentib¬
dominis. res eorum p̃sumat in uadere. sed contra in ꝓbos homi¬
nes omã ꝑ personam iudicis uindicentur. seduo principalinere¬
gotio: quodsi quira duersus absentem negotium habere eauisa

Expanded text:
Omnes judices specialiter admonemus, ut nullus, absentibdominis, res eorum praesumat invadere, sed contra improbos homines omnia per personam judicis vindicentur, salvo principali negotio. Quod si quis se adversus absentem negotium habere caussa
Abbreviated transcription (Latin):
parscorporis condudatur de quaortumenti scoleris
ministrata noscuntur. Illauero quae rapitur inuita qus
non uocib: suis derapturedamauent utui cinorum uel pa¬
renti solatium adiutdiberan possit. parentum suorum

Expanded text:
pars corporis concludatur, de qua hortamenta sceleris ministrata noscuntur. Illae vero, quae rapiuntur invitae, quae non vocibus suis de raptore clamaverint, ut vicinorum vel parentum solatio adjutae liberari possent, parentum suorum
Abbreviated transcription (Latin):
uenerunt uolueratobseruare : ut si depriore uxore filii
aut filiue fuerunt ex quib aliqui mori antur & in suampor
tionem locum patris facciant p illius obitum fratribus¬
& sororib uolquisuꝑ fuerunt deipro coniugio portio relicta
Notissimum ualdaẽ has facultates quas tempor enup¬
ticrum mulieres amuritis accipiunt. suo domini ouindicu

Expanded text:
enerint, voluit observare, ut, si de priore uxore filii aut filiae fuerint, ex quibus aliqui moriantur et in suam tionem locum patri faciant, post illius obitum fratribus sororibusve, qui supererunt de ipso coniugio, portio relicta Notissimum valde est has facultates, quas tempore nubtiarum mulieres a maritis accipiunt, suo dominio vindic
Abbreviated transcription (Latin):
quiipsis in consortio ad ministrationis uideantur
adiunctisi ꝑ potestatem cutͦ comminando parentibus

Expanded text:
qui ipsis in consortio administrationis videntur adiuncti, si per potestatem aut comminando parentibus
Abbreviated transcription (Latin):
lures quam septem ad testamentũ adhibiti non
nocent suꝑ flua bnim factu prodesseiuris tan¬
tum nocere non possunt. Is N tĩ in dĩs¬
tum nocere non possunt.
Inaduersa corporis ualitudinaemente captus eodẽ
tempore testamentum facere non potest prodigus
recepta uitue sanitate ad bonos mores reuersus &
testamentum facere potest & udtestamenti sollemp¬
nicad hibere potest:¬
Exhis qui ad testamentũ adhibentursi quis qui latinȩ
aut in posabilis. q perrerum naturã admitti potest¬
in pomibilis quaenon potest: quarum euentu edte¬
rt expectatur d tercin possibilis submou&ur:¬

Expanded text:
lures quam septem ad testamentum adhibiti non nocent. Superflua enim facta prodesse iuri tantum, nocere non possunt. In adtum, nocere non possunt. In aduersa corporis ualetudine mente captus eodem tempore testamentum facere non potest. Prodigus recepta uitae sanitate ad bonos mores reuersus et testamentum facere potest et ad testamenti sollemnia adhiberi potestEx his, qui ad testamentum adhibentur, si qui sint qui Latine : possibilis, quae per rerum naturam admitti potestimpossibilis, quae non potest: quarum ex euentu altera expectatur, altera impossibilis submouetur
Abbreviated transcription (Latin):
implebuntur. finitam ante heredes institutionem leguri
non potest. In termedias heredum institutiones siue al¬
uendicationon legatum sit in terdum. totũ siper dumna¬
tionun.
potest totumq legatum sotio testatoris ad quiritur.¬
ostmorton heredis legecrinon potest quia nihi lub
heredib herededere linqui potest:

Expanded text:
praestabuntur. Ante heredis institutionem legari non potest: inter medias heredum institutiones, siue aluindicationem legatum sit: totum, si per damnationem. potest, totumque legatum socio testatoris adquiritur.mortem heredis legari non potest, quia nihil ab herede heredis relinqui potest.
Abbreviated transcription (Latin):
neis dimidiam
nat ifuerint heredes sint tote siuiuo oics cantur rum¬
ꝓunt testamentum.
sipost
muta ueritrumpent testam oitum : Nepos postumus
quĩ locum patris succedere: potestabuuo aut heres
instituendusẽ. cut nominatim exheredandus ne ag¬
noscendorũ patestestamoitum quisemel constituitudse¬
hereditatẽ pertinere acsecius reb in miscuit repudiare econ
non potest &ium sidam norasit.

Expanded text:
neis dimidiam NATI FVERINT, HEREDES SVNTO: si uiuo eo nascantur, rumpunt testamentum. POST ascantur, rumpunt testamentum. Nepos postumus, qui in locum patris succedere potest, ab auo aut heres instituendus est aut nominatim exheredandus, ne agnascendo rumpat testamentumhereditatem pertinere, ac se eius rebus immiscuit, repudiare eam non potest, etiamsi damnosa sit.
Abbreviated transcription (Latin):
seał Conditiones contraleges & decr&a prinopum uel
bonos mores cdscriptenullius sint momenti ueluti si
uxorem non duxeris sifilios non suceperis si homicidium
feceris cut in curiali habitu processeris & hirsimilia
Quotiens non appar& qui ntherer institutus institutio
non uel& quod euenit si testator plures amicos unius nomi¬
nis habeat.

Expanded text:
 Condiciones contra leges et decreta principum uel bonos mores adscriptae nullius sunt momenti: ueluti SI VXOREM NON DVXERIS, SI FILIOS NON SVSCEPERIS, SI HOMICIDIVM FECERIS, SI LARVALI HABITV PROCESSERIS et his Quotiens non apparet, qui sit heres institutus, institutio non ualet: quod euenit, si testator plures amicos unius nominis habeat.
Abbreviated transcription (Latin):
ir qͥ legitur substitutus: Scriotur heres ut statim in pos¬
sessionem mittatur iuredenderat hoc. p annum inpe¬
trare non poterit.¬
Neo testamento heres scriptus quod nequae ut oportuit
oblatum nec publicem recitatum ẽ here seiptur ẽ in
possessionem mitti frustradenderat. ⁊̃s̃ iNT ñ in dĩo¬
yposses sion on earũ rerum quas mortirtem pore
testitor non possed& heres scriptus pͥusquã iurceor¬
dinario experiatur in ꝓbe mita desi deraat.

Expanded text:
primo loco scriptus est. Scriptus heres ut statim in possessionem mittatur, iure desiderat. Hoc post annum impetrare non poterit.n eo testamento heres scriptus, quod neque ut oportuit oblatum nec publice recitatum est, in possessionem mitti frustra desiderat. In possessionem earum rerum, quas mortis tempore testator non possedit, heres scriptus, priusquam iure ordinario experiatur, improbe mitti desiderat.
Abbreviated transcription (Latin):
furiosus tempore intermisso furoris testamentũ fucerẽ potest
Adotibi bona pagerna haban e quitia tua disperdes
liberosq tuos ad egestatem perducis obeã rem tibi aere
conmestio que interdicto
Qui cb hostib captusẽ testamentũ quasiseruus facere
non potest sane uel& testim̃tum id quod ante cap¬
tiui tatem fuctũ c̃. sire uestatus iuraep liminũ uut
sibi ibidem dece datbeneficium legis cornȩ liueulaquen
lege iam legtime t̃telȩ hereditates que firman¬
tur¬

Expanded text:
Furiosus tempore intermissi furoris testamentum facere potest. DO TIBI BONA PATERNA AVITAQVE NEQVITIA TVA DISPERDIS LIBEROSQVE TVOS AD EGESTATEM PERDVCIS, OB EAM REM TIBI EA RE COMMERCIOQVE INTERDICOQui ab hostibus captus est, testamentum quasi seruus facere non potest. Sane ualet testamentum id quod ante captiuitatem factum est, si reuertatur, iure postliminii, aut si ibidem decedat, beneficio legis Corneliae, qua lege etiam legitimae tutelae hereditatesque firmantur
Abbreviated transcription (Latin):
ccisus uid&ur nontatum quiꝑuim cut percedon
inter fectus ẽ ueliugulatus p̃cipitatus sed & his quiubien
necatus dicitur honestati biimĩherede: conuenit quad cin¬
cumq morton testatoris mnultam non p̃t̃ mittere.¬
Domino occiso decufamilia quertio habenduẽ quae
intraatectum fuerituel ceste ex trratecto cũ domino eotẽ¬
uioccisus dicitur si constat eum sibi quomodo
manus in tulisse de familiceius quuestiononẽ ha¬
bendinis. forte ꝓhibere potuit nec ꝓ hibuit ꝗs r ñ in diõ¬
Nero mano senatus consulto cauesur ut occis auxore
&ium domnalia uiri questio habeatur idq iuxtauxo¬
res familia obseruatur siuirdicatur occisus¬
erui qui sub eodantecto fueruntobi dominus ꝑ hal¬
tur occisus & torquertur & puniuntur. & si testam̃¬
to occisi manumissidi cantur. sed & hutorquortur
qui cum occiso in ranere fuerint. IS INÑ IN dĩG̃¬
Cerui de proximo si cũ possint ferre auditis damorib au¬
xilium domino non tulorꝰ puniuntur Is iN ñ in dio
III

Expanded text:
ccisus uidetur non tantum qui per uim aut per caedem interfectus est, uelut iugulatus praecipitatus, sed et is qui ueneno necatus dicitur: honestati enim heredis conuenit qualemcumque mortem testatoris inultam non praetermittere.Domino occiso de ea familia quaestio habenda est, quae intra tectum fuerit, uel certe extra tectum cum domino eo tems dicitur, si constet eum sibi quoquo modo manus intulisse, de familia eius quaestio non est habenda, nisi forte prohibere potuit nec prohibuit. Neroniano senatus consulto cauetur, ut occisa uxore etiam de familia uiri quaestio habeatur, idemque ius in uxoris familia obseruatur, si uir dicatur occisuserui, qui sub eodem tecto fuerunt, ubi dominus perhibetur occisus, et torquentur et puniuntur, etsi testamento occisi manumissi sint. Sed et hi torquentur, qui cum occiso in itinere fuerunt. Serui de proximo si, cum possent ferre, auditis clamoribus auxilium domino non tulerunt, puniuntur. Seruos, qui iti
Abbreviated transcription (Latin):
Omnib: qui contrauo luntatẽ de functi faciunt utindignis
cufestur hereditas sinihiltestam̃tũ in fracudem legis sue¬
rit. cuitum. &¬
uolunta temei ut indigno aufestur hereditas si tamen¬
iue falsum siue ruptum
si imnntum dicatur ẽẽ tes¬
tumentũ sclua eorum disceptitione. scriptus heres iurue
in porsersionẽ mitti desiderat :¬
inter heredem institutum & substrcutum controuerna
sit magis plac& eum in possernone rerum hereditarium
mitti qui primo loco scriptus ẽ¬

Expanded text:
, qui contra uoluntatem defuncti faciunt, ut indignis aufertur hereditas, si nihil testamento in fraudem legis fuerit cautum.  ut indignis aufertur hereditas, si Siue falsum siue ruptum siue irritum dicatur esse testamentum, salua eorum disceptatione scriptus heres iure in possessionem mitti desideratinter heredem institutum et substitutum controuersia sit, magis placet eum in possessionem rerum hereditariarum mitti, qui primo loco scriptus e
Abbreviated transcription (Latin):
enus cum libestate. heres infltutus institutionan non in¬
firmat sed libertas ut alieno su peruacua datauideatur
traneo equis pastib heredib inflittis sip̃teritic
ad crescattantum de sua aduo cauit quantum extrra¬
neo siuero duosint filui instituti suis testim extra¬

Expanded text:
enus cum libertate heres institutus institutionem non infirmat: sed libertas ut alieno superuacue data uidetur. extraneo aequis partibus heredibus institutis si praeterita adcrescat, tantum suo auocabit, quantum extraneo: si uero duo sint filii instituti, suis tertiam, extra
Abbreviated transcription (Latin):
os tes ta merdis.
Pestamentum facerae possunt masculi p impl&ũ
quastum decimum annum. feminae p: xi .mum. spa¬
dones eotem pore testamentũ facere possunt quod
tam communi quẽ propria iurae testamentũ facere.
potest castrinse enim peculium ẽ quod in castris ad¬
quiritur uel quod proficiscenti admilitationẽ datus
aus testamentũ facerae potest. qui ascire potest
ad hibitos testes & cudirae si bi testimonium ꝑ hi¬
bentes

Expanded text:
De testamentis Testamentum facere possunt masculi post impletum quartum decimum annum, feminae post duodecimum. Spadones eo tempore testamentum facere possunt, quo tam communi quam proprio iure testamentum facere potest. Castrense enim peculium est quod in castris adquiritur uel quod proficiscenti ad militiam datur. Caecus testamentum facere potest, quia accire potest adhibitos testes et audire sibi testimonium perhibentes
Abbreviated transcription (Latin):
suc cesserint debitum libesti proportionum suarum
delese fabiant᷑
Caquae infiraidem patronalibesto quomodo cli¬
& nata sunt fabiana formula tam abipso patrono
quam aliberis eius reuo cantur.

Expanded text:
 suum De lege Fabiana Ea, quae in fraudem patroni a liberto quoquo modo alienata sunt, Fabiana formula tam ab ipso patrono quam a liberis eius reuocantur.
Abbreviated transcription (Latin):
dimiserat ꝑtinebii bertorũ hereditas in capitia
non instirpediuiditur &i deosi unie patroni duo
sint liberi & al terius quattuor singuluiriles. idest
equales portiones habebĩt.¬
patronus uel patroniliberi ex paste dimidia heredes
instituti es alienum libestiꝓportionib ex soluere
coguntur:¬

Expanded text:
at. Libertorum hereditas in capita, non in stirpes diuiditur: et ideo si unius patroni duo sint liberi et alterius quattuor, singuli uiriles id est aequales portiones habebPatronus uel patroni liberi ex parte dimidia heredes instituti aes alienum liberti pro portionibus exsoluere coguntur
Abbreviated transcription (Latin):
deboniis li berti
Nbonis libesti priorẽ patronus quã filius al terius pa¬
tromi. Itemq priorẽ filius patroni quam nepos
altenus patroni.¬
ibestus duos patronos hȩredes instauit alter eorũ
uiuo libesto moritus is qui superẽ contratabulas
testamenti bonorum possessionem recte ptulat:

Expanded text:
De bonis liberti In bonis liberti prior est patronus quam filius alterius patroni, itemque prior est filius patroni quam nepos alterius patroni.ibertus duos patronos heredes instituit: alter eorum uiuo liberto moritur: is qui superest contra tabulas testamenti bonorum possessionem recte postulat.
Abbreviated transcription (Latin):
in his locis in quibus xudientiaẽ non minoris debiti¬
psius posresnonibus habere ꝓbatur: siquis iudicem¬
pro quib: cumq causis uduerraium selos ensent¬
cuit habuerit forte suspectum uocem upol scgionis

Expanded text:
in his locis, in quibus audientia est, non minores debitisius possessiones habere probatur. Si quis iudicempro quibuscumque causis adversum sibi senaut habuerit forte suspectum, vocem appellationis
Abbreviated transcription (Latin):
INN in dis̃.
aledistum ltemq conuitis publicue fasto
ud in iurice uin dictã reuocantur quo fcsto
condempnatus in famis efficitur. ISIN M IN dIÕ¬
õtandum is quimaledictũ caut conuitium inges¬
serit iniuriurum conuistus famosus efficitur.
s & &is ciuius ope consilioue fustum eẽ dicitur.

Expanded text:
. Maledictum itemque conuicium publice factum ad iniuriae uindictam reuocatur. Quo facto condemnatos infamis efficitur. Non tantum is, qui maledictum aut conuicium ingesserit, iniuriarum conuictus famosus efficitur, sed et is, cuius ope consilioue factum esse dicitur.
Abbreviated transcription (Latin):
eruus qui iniuriam cauit contumeliã fecerit¬
si quidem catrocem. in m&allum dampnatur si uero leuem
flagellis aasus poena gunculoram temporcliũ domino
restituitur.
esiudi cate uidenturalhirqui lmperiũ potestitĩq.
habent. uelqui ex ciustoritate eozum int̃ pastes dantur
Itemq magistratus mancipales usq ad sum mam
quiaius dicepe possunt. Itemq: ab his qui cbimpena¬
tore extruordinan p&untur: ex comꝓmisso cait̃ nalȩ
sumptus rem iudi catam non faciat. sed si poena in¬
ter eos ꝓissum sit pocarei inuiditium deducta sti¬

Expanded text:
eruus, qui iniuriam aut contumeliam feceritsi quidem atrocem, in metallum damnatur, si uero leuem, flagellis caesus sub poena uinculorum temporalium domino restituitur. Res iudicatae uidentur ab his, qui imperium potestatemque habent uel qui ex auctoritate eorum inter partes dantur, itemque a magistratibus municipalibus usque ad summam, qua ius dicere possunt, itemque ab his, qui ab imperatore extra ordinem petuntur. Ex compromisso autem iudex sumptus rem iudicatam non facit: sed si poena inter eos promissum sit, poena re in iudicium deducta ex sti
Abbreviated transcription (Latin):
ordincm uindicatur. eoagrius si per sonue dignitus
ub hac in iuria defendenda sit. Is̃ INT ũ in dĩo¬
Neos custores qui famosos libellos in contume¬
lium alterius proposuerint extruordinonusq ad
se ligationon insulae uindicatur : Conuitium iudicispsendiã
ab appellatoꝵb fieri non potest : alio quin in fumia
notantur:¬

Expanded text:
ordinem uindicatur: eo acrius, si personae dignitas ordinem uindicatur: eo acrius, si personae dignitas ab hac iniuria defendenda sit. In eos auctores, qui famosos libellos in contumeliam alterius proposuerint, extra ordinem usque ad relegationem insulae uindicatur. Conuicium iudici ab appellatoribus fieri non oportet: alioquin infamia notantur
Abbreviated transcription (Latin):
tra ordine punitur. omnes ciim aalumniatores exili
uel in sulae relegati onis aut ordinis amissione puniripla¬
cuit: In iuriam nonnis praesenta a cussa repossunt :
Irim ci cnum quoduindictue cuutcalum niae iudicio
it iniuria contra bonos mores ueluti. siq̃ fimo cor¬
ruptos aliquã perfuodent ceno luto oblinierit aquas
purgauerit fistulam lacus qui due cliud in iniuriam
publicã contaminar& in quos grauit̃ anim aduesti sol&¬
ui puro p̃texato stuprum aliud ueflagitiũ ab dusto
abeo uel corrupto comitue persua sert mulierem
puellam ue: inter pellauit. quidue pudicitiae. conrum¬
pendegnatia feceritdomum prebuerit p̃ciumue quod
id persua deat dederit perfectos suos flugitio capite
puniuntur. inperfecto minsulam de patatur. cor¬
rupti comitessummo supplitio adficiuntur. Ñ INdĩe
mico compositum & publicue cantactũ tum in eos qui
hoc cantauerint. quam in eos qui composuerint extria

Expanded text:
tra ordinem punitur: omnes enim calumniatores exilii tra ordinem punitur: omnes enim calumniatores exilii uel insulae relegatione aut ordinis amissione puniri placuit. Iniuriarum non nisi praesentes accusare possunt: crimen enim, quod uindictae aut calumniae iudicium t iniuria contra bonos mores, ueluti si quis fimo corrupto aliquem perfuderit, caeno, luto oblinierit, aquas spurcauerit, fistulas lacus quidue aliud in iniuriam publicam contaminauerit: in quos grauiter animaduerti solui puero praetextato stuprum aliudue flagitium abducto ab eo uel corrupto comite persuaserit, mulierem puellamue interpellauerit, quidue pudicitiae corrumpendae gratia fecerit, donum praebuerit pretiumue, quo id persuadeat, dederit, perfecto flagitio capite punitur, imperfecto in insulam deportatur: corrupti comites summo supplicio adficiuntur. Qui miam compositum et publice cantatum tam in eos qui hoc cantauerint quam in eos qui composuerint, extra