comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tio ac tempore eodem ĩstigante Sũnaco possent concitari. Qua in re sũ¬
ma felicitas celeritasq ĩ recipiendis ciuitatibus fabium conseꝗtur. Itam
carnutes qui sepe uexati nũꝗ pacis fecerant mentionem datis obsidibus
ueniunt ĩ deditionem cęterȩq ciuitates positȩ ĩ ultimis galliȩ finibus
oeceano coniuncte quȩ armoricȩ appellantur auctoritate adductȩ cãnu-¬
pulsus errans latitansq solus extremas regiones galliȩ petere est coactus.
At Drapes unaq lucterius cum legiones caniniumq ad esse cognoscerent
nec se sine certa ꝑnigie ꝑsequente exercitu putarẽt prouincię fines intra¬
re posse. nec tam libere uagandi latrocimoꝵ q faciendoꝵ facultatem
haberent ĩ finibus cõstituunt cadurcoꝵ. Ibi cum lucterius apud su¬
os ciues qondam ĩ tegris rebus multum potuisset semꝑq auctoꝵ nouoꝵ

Expanded text:
tio ac tempore eodem instigante Dumnaco possent concitari. Qua in re sumtio ac tempore eodem instigante Dumnaco possent concitari. Qua in re summa felicitas celeritasque in recipiendis civitatibus Fabium consequitur. Nam Carnutes, qui saepe vexati numquam pacis fecerant mentionem, datis obsidibus veniunt in deditionem, ceteraeque civitates positae in ultimis Galliae finibus Oceano coniunctae, quae Armoricae appellantur, auctoritate adductae Carnupulsus errans latitansque solus extremas Galliae regiones petere est coactus. At Drappes unaque Lucterius, cum legiones Caniniumque adesse cognoscerent nec se sine certa pernicie persequente exercitu putarent provinciae fines intrare posse nec iam libere vagandi latrociniorumque faciendorum facultatem haberent, in finibus consistunt Cadurcorum. Ibi cum Lucterius apud suos cives quondam integris rebus multum potuisset, semperque auctor novorum
Abbreviated transcription (Latin):
arma proiecerant interfectis. omnis multitudo capitur impedimentor
Qua ex fuga cum costaret Drapetem senonem qui ut primum defẽcerit
gallia collectis undiq ꝑditis hominibus seruis ad libertatem uocatis exu-
romanoꝵ ĩ terceꝑant. non amplius hominum milibus ex fuga .x. colle¬
ctis prouinciam petere. Unaq consilium cum eo Luterium cadurcum
cepisse quem suꝑiore commentario prima defectione galliȩ facere ĩ pro¬
uinciam uoluisse impetum cognitum est. Caninius legaitus cum legioni¬
bus duabus ad eos ꝑsequendos contendit ne detrimento aut timore pro-¬
uinciȩ magna ĩfamia ꝑditoꝵ hominum latrociniis caꝑetur .c. fabius
cum reliquo exercitu ĩ carnutes ceterasq proficiseitur ciuitates. quaꝵ eo
prelio qđ cum Dumaco fecerat copias esse accitas sciebat. Non enim du¬
bitabat quin recenti calamitate submissiores essent futurȩ. dato uero spa-¬

Expanded text:
arma proiecerant interfectis omnis multitudo capitur impedimentorum. arma proiecerant interfectis omnis multitudo capitur impedimentorum. Qua ex fuga cum constaret Drappetem Senonem, qui, ut primum defecerat Gallia, collectis undique perditis hominibus, servis ad libertatem vocatis, exulRomanorum interceperat, non amplius hominum duobus milibus ex fuga collectis provinciam petere unaque consilium cum eo Lucterium Cadurcum cepisse, quem superiore commentario prima defectione Galliae facere in provinciam voluisse impetum cognitum est, Caninius legatus cum legionibus duabus ad eos persequendos contendit, ne detrimento aut timore provinciae magna infamia perditorum hominum latrociniis caperetur. Gaius Fabius cum reliquo exercitu in Carnutes ceterasque proficiscitur civitates, quarum eo proelio, quod cum Dumnaco fecerat, copias esse accisas sciebat. Non enim dubitabat quin recenti calamitate summissiores essent futurae, dato vero spa
Abbreviated transcription (Latin):
piditate ꝑse conficiendi preli fortis sime contra pedites preliuantur. hostesq nihil
amplius copiaꝵ accessurum credentes ut pridie cognouerant delendi equitatus
nostri nacties occasionem uidebantur. Cum aliꝗ̃diu summa contentione dimicare¬
tur. Dũnacus instruit aciem quȩ suis esset equitibus ĩuicem presidio tum repẽ¬
te conferte legiones ĩ conspectu hostium ueniunt. Quibus uisis ꝑcussȩ barbaroꝵ
turmȩ ac ꝑterritȩ acies hostium ꝑturbato ĩpedim̃toꝵ agmine magno clamo¬
re discursuq passim fuge se mandant. At nostri equites qui paulo ante cum re¬
sstentibis fortisime confuxerant lecitia uictore elati magno uanduꝗ clamore
sublato cedentibus circũfusi quantum equoꝵ uires ad ꝑsequendum
dextreq ad cedendum ualent tantum eo pręlio interficiunt. Itaq ã¬
plius milibus passuum .xii. aut armatorum aue eoꝵ qui eoꝵ tempore

Expanded text:
piditate per se conficiendi proeli fortissime contra pedites proeliantur, hostesque nihil piditate per se conficiendi proeli fortissime contra pedites proeliantur, hostesque nihil amplius copiarum accessurum credentes, ut pridie cognoverant, delendi equitatus nostri nacti occasionem videbantur. Cum aliquamdiu summa contentione dimicaretur, Dumnacus instruit aciem quae suis esset equitibus in vicem praesidio, cum repente confertae legiones in conspectum hostium veniunt. Quibus visis perculsae barbarorum turmae ac perterritae acies hostium, perturbato impedimentorum agmine, magno clamore discursuque passim fugae se mandant. At nostri equites, qui paulo ante cum resistentibus fortissime conflixerant, laetitia victoriae elati magno undique clamore sublato cedentibus circumfusi, quantum equorum vires ad persequendum dextraeque ad caedendum valent, tantum eo proelio interficiunt. Itaque amplius milibus XII aut armatorum aut eorum qui eo timore
Abbreviated transcription (Latin):
eadem se reciꝑet castra. Consequitur equites ut erat preceptum. Inuaduntq
Dũnaci agmen. & fugientes ꝑterritosq sarcinis itinere aggressi magna prȩda
multis interfectis potiuntur. Ita re bene gesta se recipiunt in castra. In sequenti
nocte fabius equites prȩmittit sic paratos ut confligerent aiq omne agmen
morarentur: dum consequeretur ip̃e. Cuius preceptis ut resgereretur Quintus
titatius uarus prefectus equitum singularis & animi & prudentiȩ suos hor¬
tatur. agmenq hostium consecutus turmas partim idoneis locis disponit ꝑ¬
tim equitum prelium committit. Confligit audacius equitatus hostium succe¬
dẽtibus sibi peditibus qui toto agmine subsistentibus equitibus sius contranrõs
ferunt auxilium. Fit acri certamine prelium. Nanq nostris contemptis pridie
suꝑatisq hostibus cum subsequi legiones meminissent & pudore cedendi & cu-¬

Expanded text:
eadem se reciperet castra. Consecuntur equites nostri, ut erat praeceptum, invaduntque eadem se reciperet castra. Consecuntur equites nostri, ut erat praeceptum, invaduntque Dumnaci agmen et fugientes perterritosque sub sarcinis in itinere adgressi magna praeda multis interfectis potiuntur. Ita re bene gesta se recipiunt in castra. Insequenti nocte Fabius equites praemittit sic paratos ut confligerent atque omne agmen morarentur, dum consequeretur ipse. Cuius praeceptis ut res gereretur, Quintus Atius Varus, praefectus equitum, singularis et animi et prudentiae vir, suos hortatur agmenque hostium consecutus turmas partim idoneis locis disponit, parte equitum proelium committit. Confligit audacius equitatus hostium succedentibus sibi peditibus, qui toto agmine subsistentes equitibus suis contra nostros ferunt auxilium. Fit proelium acri certamine. Namque nostri contemptis pridie superatis hostibus, cum subsequi legiones meminissent, et pudore cedendi et cu
Abbreviated transcription (Latin):
Eotempore .C. fabius comolures ciuitates ĩ fidem recepit obsicdib firmat
literisq C. Rebili canini fit certior quȩ ĩ pictonibus gerantur. Quibus re¬
bus cognitis proficiscitur ad auxilium duratõ ferendum. At Dũnacus aduẽ¬
tu fabii cognito desꝑata salute si tempore eodem coactus esset & romanũ¬
& externum substinere hostem & respicere ac timere oppidanos repente
ex eo loco cum copiss recedit. nec se satis tutum fore arbitratur. nisi flumine
ligeri. qđ erat ponte propter magnitudinem transeundum copias tradu-¬
xisset. Fabius & si non dum ĩ conspectum uenerat hostibus. neq se canimo
conuinxerat. tamen doctus tibiis qui locorum naturam nouerant potissimũ
credidit: hostes perterritos non eum locum quem petebant petituros. Itaq
cum copiis ad eundem pontem contendit equitatumq procedere ante agm̃
imꝑat legionum. quantum dum processissit sine defatigatione equorum in

Expanded text:
Eodem tempore C. Fabius legatus complures civitates in fidem recipit, obsidibus firmat Eodem tempore C. Fabius legatus complures civitates in fidem recipit, obsidibus firmat nini Rebili fit certior quae in Pictonibus gerantur. Quibus rebus cognitis proficiscitur ad auxilium Duratio ferendum. At Dumnacus adventu Fabi cognito desperata salute, si tempore eodem coactus esset et Romanum externum sustinere hostem et respicere ac timere oppidanos, repente ex eo loco cum copiis recedit nec se satis tutum fore arbitratur, nisi flumine Ligeri, quod erat ponte propter magnitudinem transeundum, copias traduxisset. Fabius, etsi nondum in conspectum venerat hostibus neque se Caninio coniunxerat, tamen doctus ab eis qui locorum noverant naturam potissimum credidit hostes perterritos eum locum, quem petebant, petituros. Itaque cum copiis ad eundem pontem contendit equitatumque tantum procedere ante agmen imperat legionum, quantum cum processisset, sine defatigatione equorum in
Abbreviated transcription (Latin):
differebat neq ĩꝑata unꝗͣ nisi exercitu coacta faciebat. Interim cum
C.caninius legatus cum magnam multitudinem conuenisse hostium
ĩ fines pectonum litteris nũptiisq durati cognosceret qui ꝑpetuo ĩ ami¬
citia manserat romanoꝵ cum pars quȩdam cuutaitis eius defecisset ad
oppidum lemonum contendit. Quo cum aduentaret atq ex capti-¬
uis certius cognosceret multis hominum milibus a Dũnaco duce an¬
dium Duratium clausum lemonẽm oppugnari neq infirmas legiõẽs
hostibus committere auderet. castra posuit loco munito. Dũnacus cum
appropinquare Caninium cognosceret copiis omnibus ad legiones cõ-¬
uersis castra romanoꝵ oppugnare ĩstituit. Cum complures dies ĩ op¬
pugnatione consumpsisset & magno suoꝵ detrimento nullam ꝑtem mu¬
nitionum conuellere potuisset rursus ad obsidendum lemonem redie.

Expanded text:
differebat neque imperata umquam nisi exercitu coacta faciebat. Interim Gaius differebat neque imperata umquam nisi exercitu coacta faciebat. Interim Gaius Caninius legatus, cum magnam multitudinem convenisse hostium in fines Pictonum litteris nuntiisque Durati cognosceret, qui perpetuo in amicitia manserat Romanorum, cum pars quaedam civitatis eius defecisset, ad oppidum Lemonum contendit. Quo cum adventaret atque ex captivis certius cognosceret multis hominum milibus a Dumnaco, duce Andium, Duratium clausum Lemoni oppugnari neque infirmas legiones hostibus committere auderet, castra posuit loco munito. Dumnacus, cum appropinquare Caninium cognosset, copiis omnibus ad legiones conversis castra Romanorum oppugnare instituit. Cum complures dies in oppugnatione consumpsisset et magno suorum detrimento nullam partem munitionum convellere potuisset, rursus ad obsidendum Lemonum redit.
Abbreviated transcription (Latin):
am romanoꝵ tuendas. ne qͣ simile ĩ cõmodum accideret decursione bar:¬
buroꝵ ac suꝑiore estate tergestins acciderat qui repentino latrocinio
atq impetu incole illoꝵ erant oppressi. Ip̃e ad uastandos depopulandos¬
q fines ambiorigis proficiscitur: quem ꝑterritum ac fugientem eum redi¬
gi posse ĩ suam potestatem desꝑasset. proximum suȩ dignitatis esse ducebat
adeo fines eius uastare ciuibus. ȩdifitiis. pecore. ut odio suoꝵ ambiorix si
quos fortuna reliquos fecisset nullum reditum propter tantas calamita¬
tes haberet ĩ cuutatem. Cum in omnes ꝑtes fines ambiorigis aut legio¬
nes aut auxilia dimisisset. atq omnia cedibus. ĩcendiss rapinis uastasset
magno numero hominum ĩterfecto atq capto. Labienum cum duab
legionibus ĩ treueros mittit quoꝵ cuitas propter germaniȩ uicinitatẽ
quotidianis ex̾cittita bellis cultu & feritate non multum a germanis

Expanded text:
um Romanorum tuendas, ne quod simile incommodum accideret decursione barum Romanorum tuendas, ne quod simile incommodum accideret decursione barbarorum ac superiore aestate Tergestinis acciderat, qui repentino latrocinio atque impetu illorum erant oppressi. Ipse ad vastandos depopulandosque fines Ambiorigis proficiscitur; quem perterritum ac fugientem cum redigi posse in suam potestatem desperasset, proximum suae dignitatis esse ducebat, adeo fines eius vastare civibus, aedificiis, pecore, ut odio suorum Ambiorix, si quos fortuna reliquos fecisset, nullum reditum propter tantas calamitates haberet in civitatem. Cum in omnes partes finium Ambiorigis aut legiones aut auxilia dimisisset atque omnia caedibus, incendiis, rapinis vastasset, magno numero hominum interfecto aut capto Labienum cum duabus legionibus in Treveros mittit, quorum civitas propter Germaniae vicinitatem cotidianis exercitata bellis cultu et feritate non multum a Germanis
Abbreviated transcription (Latin):
ro uulnere comium credebant affectum gallor ꝗ insidis cognitis pła
ꝗͣ uidebãt extimestebant. Quo facto statuisse Comius dicebatur nũ¬
ꝗͣ ĩ conspectũ cuiusꝗͣ romani uenire. Bellicosissimis gentibus deuictis cȩ¬
sarcum uideret: millam iam esse cuiitatem: quȩ bellum id ꝑaret q sibi
resisteret. sed nõ nullos ex oppidis demigrare ex agris diffuge̾: ad pñs
imperium deuitandum plures in ꝑtes exercitum dimitere consticuit.
Antonium questorem cum legione duodecima sibi coniungit .c. fabium
legatum cum cohortibus.XXU. mutit ĩ diuersissimam ꝑtem gallie. q̃ ibi
quascdlam cuutates ĩ armis esse audiebat. Neq C. Caninium rebillum le-¬
gatum qui in ilis regionibus preerat satis firmas duas legiones habere exi¬
stimabat. Titum Labienum ad se euocat. Legionem autem duodecimam
quȩ cum eofuerat in ibernis ĩ togatam galliam mitit. ad colonias cuui¬

Expanded text:
ro vulnere Commium credebant adfectum; Gallorum, quod insidiis cognitis plura ro vulnere Commium credebant adfectum; Gallorum, quod insidiis cognitis plura quam videbant extimescebant. Quo facto statuisse Commius dicebatur numquam in conspectum cuiusquam Romani venire. Bellicosissimis gentibus devictis Caesar, cum videret nullam iam esse civitatem quae bellum pararet quo sibi resisteret, sed nonnullos ex oppidis demigrare, ex agris diffugere ad praesens imperium evitandum, plures in partes exercitum dimittere constituit. M. Antonium quaestorem cum legione duodecima sibi coniungit. C. Fabium legatum cum cohortibus XXV mittit in diversissimam partem Galliae, quod ibi quasdam civitates in armis esse audiebat neque C. Caninium Rebilum legatum, qui in illis regionibus erat, satis firmas duas legiones habere existimabat. Titum Labienum ad se evocat; legionem autem XV, quae cum eo fuerat in hibernis, in togatam Galliam mittit ad colonias civi
Abbreviated transcription (Latin):
fidei suam commictere salutem. Nam suꝑiore anno Titus labienus cȩsa¬
re ĩ gallia citeriore ius dicente cum comium comꝑisset sollicitare ciui¬
tates & conuirationem contra cęsarem facere: infidelitatem eius sine
ulla ꝑfidia iudicabit comprimi posse. Quem quia non arbitrabatur uo¬
catum ĩ castra uenturum ne temptando cautiorem faceret Caium vo¬
lusenum quadratum misit qui eum ꝑ simulationem colloquii curaret
interficiendum. Ad eam rem idoneos ei tradidit centuriones. Cum ĩ
colloquium uentum esset & ut cõuenerat manum comii Uolusenus ar¬
ripuisset centurio uelut insueta re ꝑmotus uel celeriter a familiaribus
prohibitus Comii conficere hominem non potuit grauiter tamen primo
ictu gladio caput ꝑcussit. Cum utrinq gladii districti essent nõ tam
pugnandi ꝗͣ diffugiendi fuit utrorumq consilium nostroꝵ q mortise¬

Expanded text:
fidei suam committere salutem. Nam superiore anno Titus Labienus, Caesafidei suam committere salutem. Nam superiore anno Titus Labienus, Caesare in Gallia citeriore ius dicente, cum Commium comperisset sollicitare civitates et coniurationem contra Caesarem facere, infidelitatem eius sine ulla perfidia iudicavit comprimi posse. Quem quia non arbitrabatur vocatum in castra venturum, ne temptando cautiorem faceret, Gaium Volusenum Quadratum misit, qui eum per simulationem colloqui curaret interficiendum. Ad eam rem delectos idoneos ei tradit centuriones. Cum in colloquium ventum esset, et, ut convenerat, manum Commi Volusenus arripuisset, centurio vel insueta re permotus vel celeriter a familiaribus prohibitus Commi conficere hominem non potuit; graviter tamen primo ictu gladio caput percussit. Cum utrimque gladii destricti essent, non tam pugnandi quam diffugiendi fuit utrorumque consilium: nostrorum, quod mortife
Abbreviated transcription (Latin):
interfectus. N unqͣ enim senatum tantum ĩ cuutate ilo uiuo quantum
imꝑitam plebem potiusse. Hȩc oraintibus legatis commemorit cȩsar eo¬
dem tempore suꝑiore anno bellouagos cȩtenisq gallię ciuitates suscepis¬
se bellum ꝑtinacissime. ttos ex omnibus in sententia ꝑ mansisse. noq
ad sanicatem reliquoꝵ deditione esse ꝑductos. stire atq intelligere
se causam peccati facilime mortuis delegari. Heminem uero tantum
pollere ut ĩ uitis principibus resistente senatu omnibus bonis repugnan¬
tibus infirma manu plebis bellum concitare & gerere posset. Sed tam̃
se contentum fore illa pena quam sibi ipi contraxissent. Nocte ĩsequẽ¬
ti legati responsa ad suos referunt obsides conficiunt concurrunt reli¬
quaꝵ ciuitatum legati qui bellouagoꝵ speculabantur euentum obsi¬
des dant. imꝑata faciunt. excepto comio quem timor probibebat cuiusꝗ

Expanded text:
interfectus. Numquam enim senatum tantum in civitate illo vivo quantum interfectus. Numquam enim senatum tantum in civitate illo vivo quantum imperitam plebem potuisse. Haec orantibus legatis commemorat Caesar: Eodem tempore superiore anno Bellovacos ceterasque Galliae civitates suscepisse bellum: pertinacissime hos ex omnibus in sententia permansisse neque ad sanitatem reliquorum deditione esse perductos. Scire atque intellegere se causam peccati facillime mortuis delegari. Neminem vero tantum pollere, ut invitis principibus, resistente senatu, omnibus bonis repugnantibus infirma manu plebis bellum concitare et gerere posset. Sed tamen se contentum fore ea poena quam sibi ipsi contraxissent. Nocte insequenti legati responsa ad suos referunt, obsides conficiunt. Concurrunt reliquarum civitatium legati, quae Bellovacorum speculabantur eventum; obsides dant, imperata faciunt excepto Commio, quem timor prohibebat cuiusquam
Abbreviated transcription (Latin):
receptisꝗ siluaꝵ beneficio casum uitauerant omnibus aduersis cogni-¬
ta calamitate interfecto corbeo. amisso equitatu & fortissimis peditibus
cum aduentare romanos existimarent. concilio repente cantu tubaꝵ
conuocato conclamant. Legati obsidesq ad cȩsarem mittantur. Hoc õ¬
nium approbato consilio Comius atrebas ad eos confugit germanosa
quibus ad idbellum auxilia mutuatus erat. Cȩterĩ euestigio mittunt
ad cȩsarem legatos. petuntq ut ea pęna sit contentus hostium quam
si sine dimicatione inferre integris posset pro sua dementia atq huma-¬
nitate nunꝗͣ profecto esset illaturus. afflictas opes equestri prelio belloua-¬
gorum esse. electoꝵ peditum multa milia interisse uix refugisse nũptios
cedis. Tamen magnum ut ĩ tanta calamitate bellouagos eo prelio cõ¬
modum esse consecutos q Corbeus auctor belli concitator multitudinis esset

Expanded text:
receptis, qui silvarum beneficio casum evitaverant, omnibus adversis, cognireceptis, qui silvarum beneficio casum evitaverant, omnibus adversis, cognita calamitate, interfecto Correo, amisso equitatu et fortissimis peditibus, cum adventare Romanos existimarent, concilio repente cantu tubarum convocato conclamant, legati obsidesque ad Caesarem mittantur. Hoc omnibus probato consilio Commius Atrebas ad eos confugit Germanos, a quibus ad id bellum auxilia mutuatus erat. Ceteri e vestigio mittunt ad Caesarem legatos petuntque, ut ea poena sit contentus hostium, quam si sine dimicatione inferre integris posset, pro sua clementia atque humanitate numquam profecto esset illaturus. Adflictas opes equestri proelio Bellovacorum esse; delectorum peditum multa milia interisse, vix refugisse nuntios caedis. Tamen magnum ut in tanta calamitate Bellovacos eo proelio commodum esse consecutos, quod Correus, auctor belli, concitator multitudinis, esset
Abbreviated transcription (Latin):
Nam quibus difficultatibus locoꝵ romanos claudere uoluerant. his ip̃i te¬
nebantur. Uicti tamen ꝑcussiq maiori ꝑte amissa consternati profugi¬
unt. ꝑtim silus petitis ꝑtim flumine. Qui tamen ĩfuga a nostris acri-¬
ter insequentibus conficiuntur. Cum interim nulla calamitate uictus
Corbeus excedere prelio siluasq petere aut ĩuitantibus nostris ad dedi¬
tionem potuit adduci quin fortissime preliando complures uulnerando
cogeret elatos iracundia uictores ĩse tela conice̾. Tali modo res gesta retẽ¬
tibus prelii uestigis ingressus cęsir cum uictos tanta calamitate existima¬
ret hostes nũp̃tio accepto locum castroꝵ relictõs quȩ non longius ab ea
cede abesse passus minis octo milibus dicebatur tam & si flumine impe¬
ditum transitum uidebat tamen exercitu traducto progreditur. At
bellouagi reliqueq ciuitates repente ex fuga paucis atq his uulneratis

Expanded text:
nam quibus difficultatibus locorum Romanos claudere voluerant, eis ipsi tenam quibus difficultatibus locorum Romanos claudere voluerant, eis ipsi tenebantur. Victi tamen perculsique maiore parte amissa consternati profugiunt partim silvis petitis, partim flumine qui tamen in fuga a nostris acriter insequentibus conficiuntur, cum interim nulla calamitate victus Correus excedere proelio silvasque petere aut invitantibus nostris ad deditionem potuit adduci, quin fortissime proeliando compluresque vulnerando cogeret elatos iracundia victores in se tela conicere. Tali modo re gesta recentibus proeli vestigiis ingressus Caesar, cum victos tanta calamitate existimaret hostes nuntio accepto locum castrorum relicturos, quae non longius ab ea caede abesse plus minus octo milibus dicebantur, tametsi flumine impeditum transitum videbat, tamen exercitu traducto progreditur. At Bellovaci reliquaeque civitates repente ex fuga paucis atque his vulneratis
Abbreviated transcription (Latin):
ex siluis: fit magna contentione diuersum prelium. Ꝙcum duitius pa-¬
ri marte iiretur paulatim ex siluis ĩstructa multitudo procedit peditum
quȩ nostroscoegit cedere equites. Quibus celeriter subueniunt leuis armatu¬
re pedites quosante legiones missos docui turmisq nostroꝵ ĩterpositis con¬
stanter preliantur. pugnatur aliꝗ̃diu pari contentione deinde ut ratio postu¬
labat prelii qui substinuerant primos impetus insidiaꝵ ħ ip̃o fiunt suꝑi¬
ores q mulum ab insicdiantibus imprudentts icceperint detrinẽtum acedt̃
propius interim legiones: crebriq eodem tempore & nostris & hostibus nũ-¬
ptii afferuntur imꝑatorem instructis copiss adesse. Qua re cognita pre¬
sidio cohortium confisi nostri acerrime pręliantur. ne si tardius remges¬
sissent iuctoriȩ gloriam cõmunicasse cum legionibus uiderentur. hostes
concidunt. animis atq itincribus diuersis fugam querunt nec quicquã.

Expanded text:
ex silvis. Fit magna contentione diversum proelium. Quod cum diutius paex silvis. Fit magna contentione diversum proelium. Quod cum diutius pari Marte iniretur, paulatim ex silvis instructa multitudo procedit peditum, quae nostros coegit cedere equites. Quibus celeriter subveniunt levis armaturae pedites, quos ante legiones missos docui, turmisque nostrorum interpositi constanter proeliantur. Pugnatur aliquamdiu pari contentione; deinde, ut ratio postulabat proeli, qui sustinuerant primos impetus insidiarum hoc ipso fiunt superiores, quod nullum ab insidiantibus imprudentes acceperant detrimentum. Accedunt propius interim legiones, crebrique eodem tempore et nostris et hostibus nuntii adferuntur, imperatorem instructis copiis adesse. Qua re cognita praesidio cohortium confisi nostri acerrime proeliantur, ne, si tardius rem gessissent, victoriae gloriam communicasse cum legionibus viderentur; hostes concidunt animis atque itineribus diversis fugam quaerunt. Nequiquam:
Abbreviated transcription (Latin):
hostes in insidis dispositi cum sibi delegissent campum ad rem gerendã
non amplius patentem ĩ omnes ꝑtes passibus mille siluis undiq aut impe¬
ditissimo flumine munitum uelut indagine hũc insidiis circundederunt.
Explorato hostium consilio nostri ad preliandum animo armisq parati
cum subsequentibus legionibus nullam dimicationem recusarent turmatĩ
ĩ eum locum deuenerunt. Quorum aduentu cum sibi Corbeus oblatã oc¬
casionem rei gerende existimaret primus cum paucis se ostendit atq in
proximas turmas impetum fecit. Nostri constanter ĩ cursum substinent insi¬
diatoꝵ neq plures ĩ unum locum conueniunt.  plerũq equestribus
prelis cum propter aliquem timorem accidit cum multitudine ip̃oꝵ
detrimentom accipitur cum dispositis turmis inuicem rari preliarentur.
neq a lateribis circũ ueniri suos paterentur. erumpunt tȩteri Corbeo preliãte

Expanded text:
Hostes in insidiis dispositi, cum sibi delegissent campum ad rem gerendam Hostes in insidiis dispositi, cum sibi delegissent campum ad rem gerendam non amplius patentem in omnes partes passibus mille, silvis undique aut impeditissimo flumine munitum, velut indagine hunc insidiis circumdederunt. Explorato hostium consilio nostri ad proeliandum animo atque armis parati, cum subsequentibus legionibus nullam dimicationem recusarent, turmatim in eum locum devenerunt. Quorum adventu cum sibi Correus oblatam occasionem rei gerendae existimaret, primum cum paucis se ostendit atque in proximas turmas impetum fecit. Nostri constanter incursum sustinent insidiatorum neque plures in unum locum conveniunt; quod plerumque equestribus proeliis cum propter aliquem timorem accidit, tum multitudine ipsorum detrimentum accipitur. Cum dispositis turmis in vicem rari proeliarentur neque ab lateribus circumveniri suos paterentur, erumpunt ceteri Correo proeliante
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtes anmaduerterent equitum ĩsicdias ueriti liberam facultitem su
recipiendi bellouagis dederunt. Ita fuga timoris simul caliditatisq plena
sine ullo detrimento milia non ampluis.x. progressi hostes loco munitis¬
simo castra posuerunt. Inde cum sepe in insidis ẽquites peditesq dispone¬
rent magna detrimenta romanis in pabulationibus inferebant. Quod cũ
crebius accideret nisi ꝗͣ ex captiuo quodam comꝑit.C. corbellum belloua¬
gorum ducem fortissimoꝵ milia expeditum delegisse equitesꝗ ex oĩ
numero mille quos in insidiis eo loco collocauerat quem ĩ locum propter
copiam frumenti ac pabuli romanos missuros suspicarentur. Quo cognito
consilio legiones plures ꝗͣ solebat educit equitatumq quem consuetudine
pabulatoribus mittẽ prȩsidio consueuerat pręmittit. huic ĩterponit auxͣ
lȩuis armature ipẽ cum legionibus ꝗͣ potest maxime appropinquat

Expanded text:
partes animadverterent equorum, insidias veriti liberam facultatem sui partes animadverterent equorum, insidias veriti liberam facultatem sui recipiendi Bellovacis dederunt. Ita fuga timoris simul calliditatisque plena sine ullo detrimento milia non amplius decem progressi hostes loco munitissimo castra posuerunt. Inde cum saepe in insidiis equites peditesque disponerent, magna detrimenta Romanis in pabulationibus inferebant. Quod cum crebrius accideret, ex captivo quodam comperit Caesar Correum, Bellovacorum ducem, fortissimorum milia sex peditum delegisse equitesque ex omni numero mille, quos in insidiis eo loco collocaret, quem in locum propter copiam frumenti ac pabuli Romanos missuros suspicaretur. Quo cognito consilio legiones plures quam solebat educit equitatumque, qua consuetudine pabulatoribus mittere praesidio consuerat, praemittit: huic interponit auxilia levis armaturae; ipse cum legionibus quam potest maxime appropinquat.
Abbreviated transcription (Latin):
tale consilium sui recipiendi cȩperune. fasces ut constituerant. nãq ĩ acie
sedere gallos consuesse suꝑioribus commentaris .C. declaratum est: ꝑma¬
nus stramentoꝵ ac uirgultoꝵ quoꝵ summa erat ĩ castris copiã inttͣ
se traditos ante aciem collocarunt. extremoq tempore diei signo pro¬
numptiato uno tempore incenderunt. Ita continens flãma copias omnes
repente a conspectu texit romanoꝵ. Ꝙu̾ accidit barbari uehem̃tissi¬
mo cursu refugerunt. Cȩsar & si cdscessum hostium ammadertere non
poterat incendis oppositis tamen cum id consilium fugȩ causa initum
suspicaretur. legiones ꝓmouet & ad ĩsequendum ip̃e ueritus insidias ne
forte in eodem loco subsistere hostis atq elicere nostros ĩ locum conaretur
iniquum tardius procedit. Equites cum ĩtrare summũ iugum & flãmã
densissimam timerent. ac siqui cupidius ĩ trauerant uix suoꝵ ip̃i pͥores

Expanded text:
tale consilium sui recipiendi ceperunt. Fasces, ubi consederant namque in acie tale consilium sui recipiendi ceperunt. Fasces, ubi consederant namque in acie sedere Gallos consuesse superioribus commentariis Caesaris declaratum est, per manus stramentorum ac virgultorum, quorum summa erat in castris copia, inter se traditos ante aciem collocarunt extremoque tempore diei signo pronuntiato uno tempore incenderunt. Ita continens flamma copias omnes repente a conspectu texit Romanorum. Quod ubi accidit, barbari vehementissimo cursu refugerunt. Caesar, etsi discessum hostium animadvertere non poterat incendiis oppositis, tamen id consilium cum fugae causa initum suspicaretur, legiones promovet, turmas mittit ad insequendum; ipse veritus insidias, ne forte in eodem loco subsistere hostis atque elicere nostros in locum conaretur iniquum, tardius procedit. Equites cum intrare fumum et flammam densissimam timerent ac, si qui cupidius intraverant, vix suorum ipsi priores
Abbreviated transcription (Latin):
medioeri ualle a castris corum intercisum animaduerteret pontibus palu¬
de constrata legiones traducit celeriterq ĩ summam planitiem ugi ꝑue¬
nit que decliui fastigio duobus a lateribus muniebatur. Ibi legionibus ĩ¬
structis ad ultimum ugum ꝑuenit aciemq eo loco constituit. Unde tõ¬
mento missa tela ĩ hostium cuneos conici possent. Barbari confisi natura¬
loci cum dimicare non recusarent si forte romani subire collem conarẽ¬
tur s paulatim copias distributas dimittere nom possent ne dispersi ꝑtur-¬
barentur ĩ acie ꝑmanserunt. Quorum ꝑtinacia cognita. Cesar .xx. co.¬
hortibus instrutts castrisq eo loco metatis munire iubet castra ab solutos
operibus prouallo legiones ĩstructas collocat equites frenatis equis in stati¬
one disponit. Bellouagi cum romanos ad insequendum paratos uiderent
neq ꝑ noctare aut diutius ꝑ manere sine periculo eodem loco possent

Expanded text:
mediocri valle a castris eorum intercisum animum adverteret, pontibus palumediocri valle a castris eorum intercisum animum adverteret, pontibus palude constrata legiones traducit celeriterque in summam planitiem iugi pervenit, quae declivi fastigio duobus ab lateribus muniebatur. Ibi legionibus instructis ad ultimum iugum pervenit aciemque eo loco constituit unde tormento missa tela in hostium cuneos conici possent. Barbari confisi loci natura, cum dimicare non recusarent, si forte Romani subire collem conarentur, paulatim copias distributas dimittere non possent, ne dispersi perturbarentur, in acie permanserunt. Quorum pertinacia cognita Caesar XX cohortibus instructis castrisque eo loco metatis muniri iubet castra. Absolutis operibus pro vallo legiones instructas collocat, equites frenatis equis in statione disponit. Bellovaci, cum Romanos ad insequendum paratos viderent neque pernoctare aut diutius permanere sine periculo eodem loco possent,
Abbreviated transcription (Latin):
consumptis: cum propius accessisse legiones &.c. Trebonium legatum co¬
gnouissent duces bellouagoꝵ ueriti similem obsessionem alesiȩ noctu
dimittunt eos. quos aut etate aut uiribus inferiores aut mermes habebãt
unaq reliqua impedimenta. Quorum ꝑturbatum & confusum dum ex¬
plicant agmen. magna enim multitudo carroꝵ etiam expeditos seꝗ
gaillos consueuit. oppressi luce copias armatoꝵ ĩ suis ĩstruunt castris. ne
prius romani ꝑsequi se incipent ꝗ̃ longius agnen ĩpedimnentoꝵ sior
processiset. At cesir neq resistentes aggrediendos tanto colus ascensi uidi¬
cabat neq non usq eo legiones ad mouendas ut discedere ex eo loco sine pe¬
riculo barbari militibus istantibus non possent. Ita cum palude impedita
a castris castra duuderet quȩ transeundi dificultas celeritatem in sequẽditã¬
dare posset atq id iuigum qđ transpaludem pene ad hostium custra ꝑtinẽt

Expanded text:
consumptis, cum propius accessisse legiones et Gaium Trebonium legatum coconsumptis, cum propius accessisse legiones et Gaium Trebonium legatum cognossent, duces Bellovacorum veriti similem obsessionem Alesiae noctu dimittunt eos quos aut aetate aut viribus inferiores aut inermes habebant, unaque reliqua impedimenta. Quorum perturbatum et confusum dum explicant agmen magna enim multitudo carrorum etiam expeditos sequi Gallos consuevit, oppressi luce copias armatorum pro suis instruunt castris, ne prius Romani persequi se inciperent quam longius agmen impedimentorum suorum processisset. At Caesar neque resistentes adgrediendos tanto collis ascensu iudicabat, neque non usque eo legiones admovendas ut discedere ex eo loco sine periculo barbari militibus instantibus non possent. Ita, cum palude impedita a castris castra dividi videret, quae transeundi difficultas celeritatem insequendi tardare posset, atque id iugum quod trans paludem paene ad hostium castra pertineret
Abbreviated transcription (Latin):
insequi hostem. Non ĩ termittuntur interim quotidiana prelia ĩ con-¬
spectu utrorũq castroꝵ quȩ ad uada transitũq fiebant paludis. Qua cõ-¬
tentione germani. quos propterea cȩsar transduxerat r̾enum ut eꝗtib
ĩ terpositis pręliarentur. cum constantius uniuersi paludem transissent pau¬
cisq ĩ resistendo interfectis ꝑtinacius reliquam multitudinem essent in¬
secuti. perterriti non solum hi qui aut quo minus opprimebantur aut
eminus uulnerabantur. sed etiam qui longius subsidiari consueuerant tur¬
piter refugerunt. nec prius finem fuge fecerunt. sȩpe amissis suꝑiorib
locis ꝗͣ se aut ĩcastra suoꝵ reciperent. aut non nulli pudore coaicti.
longius profugerent. Quoꝵ ꝑiculo sic omnes copiȩ sunt ꝑturbatȩ ut
uix iudicari posset. utrum secundis minimisq rebus insolentiores. an ad¬
uerso mediocri caũ timidiores essent. Compluribus diebus usdem castris

Expanded text:
insequi hostem. Non intermittunt interim cotidiana proelia in coninsequi hostem. Non intermittunt interim cotidiana proelia in conspectu utrorumque castrorum, quae ad vada transitusque fiebant paludis. Qua contentione Germani, quos propterea Caesar traduxerat Rhenum ut equitibus interpositi proeliarentur, cum constantius universi paludem transissent paucisque resistentibus interfectis pertinacius reliquam multitudinem essent insecuti, perterriti non solum ei qui aut comminus opprimebantur aut eminus vulnerabantur, sed etiam qui longius subsidiari consuerant, turpiter refugerunt, nec prius finem fugae fecerunt saepe amissis superioribus locis quam se aut in castra suorum reciperent, aut nonnulli pudore coacti longius profugerent. Quorum periculo sic omnes copiae sunt perturbatae ut vix iudicari posset, utrum secundis minimisque rebus insolentiores an adverso mediocri casu timidiores essent. Compluribus diebus isdem in castris
Abbreviated transcription (Latin):
nostroꝵ siluestribus locisi sidias disponunt. eodemq equites postero die
mitunt. qui primum elicerent nostros ĩ insidis deinde circunuentos aggre¬
derentur cuius mali sors incidit remis. quibus ille dies fungendi muneris
obuenerat. Namq hi cum repente hostium equites animaduertissent ac
numero suꝑiores paucitatem cõtempsissent cupiduis insecuti peditibusun¬
diq sunt circũdati. Quo facto ꝑturbati celerius ꝗͣ consuetudo fert equests
prelii se receperune/ amisso Uertisto principe ciuitatis p̃fecto equitum Qui
cum uix equo propter etatem posset uti tamen consuetudine galloꝵ ne¬
q etatis exeusatione ĩ suscipienda prefectura usus erat neq dimicari siñ
se uoluerait. Inflamantur atq incitantur hostium animi sccundo prȩ¬
lio principe prefecto remoꝵ ĩterfecto nostriq detrimento admonentur
diligentius exploratis locis stationes disponere ac moderatius cedentem

Expanded text:
nostrorum silvestribus locis insidias disponunt eodemque equites postero die nostrorum silvestribus locis insidias disponunt eodemque equites postero die tunt, qui primum elicerent nostros, deinde circumventos aggrederentur. Cuius mali sors incidit Remis, quibus ille dies fungendi muneris obvenerat. Namque hi, cum repente hostium equites animadvertissent ac numero superiores paucitatem contempsissent, cupidius insecuti peditibus undique sunt circumdati. Quo facto perturbati celerius quam consuetudo fert equestris proeli se receperunt amisso Vertisco, principe civitatis, praefecto equitum; qui cum vix equo propter aetatem posset uti, tamen consuetudine Gallorum neque aetatis excusatione in suscipienda praefectura usus erat neque dimicari sine se voluerat. Inflantur atque incitantur hostium animi secundo proelio, principe et praefecto Remorum interfecto, nostrique detrimento admonentur diligentius exploratis locis stationes disponere ac moderatius cedentem
Abbreviated transcription (Latin):
non amplius erant quingenti. tamen germanoꝵ aduentu barbari nite¬
bantur. Cȩsar cum animaduertisset hostem complures dies castris palu¬
de & locis natura munitis se tenere neq oppugnare castra eoꝵ sine
dimicatione ꝑnitiosa. neq locum munitionibus claudi nisi a maiori ex¬
citu posse. litteras ad Trebonium mittit ut ꝗͣ celerrime posset legio¬
nem .xiiii. quȩ cum Tito. Sex. legato ĩ biturigibus bremabat accerse¬
ret. atq ita cum tribus legionibus magnis itineribus ad se ueniret. Ipẽ
equites ĩuicem remoꝵ ac lingonum. reliquaꝵq ciuitatum quoꝵ
magnum numerum euocauerat presidio pabulationibus mittit. qui subi
tas incursiones hostium sustinerent. Qđ eum qotidie fieret. ac iam cõ¬
suetudine. diligentia minueretur. qđ plerũq accidit diuturnitate. Hel¬
louagi deiecta manu peditum cognitis stationibus quotidianis equitum

Expanded text:
non amplius erant quingenti, tamen Germanorum adventu barbari nitenon amplius erant quingenti, tamen Germanorum adventu barbari nitebantur. Caesar, cum animadverteret hostem complures dies castris palude et loci natura munitis se tenere neque oppugnari castra eorum sine dimicatione perniciosa nec locum munitionibus claudi nisi a maiore exercitu posse, litteras ad Trebonium mittit, ut quam celerrime posset legionem XIII, quae cum T. Sextio legato in Biturigibus hiemabat, arcesseret atque ita cum tribus legionibus magnis itineribus ad se veniret; ipse equites in vicem Remorum ac Lingonum reliquarumque civitatum, quorum magnum numerum evocaverat, praesidio pabulationibus mittit, qui subitas hostium incursiones sustinerent. Quod cum cotidie fieret ac iam consuetudine diligentia minueretur, quod plerumque accidit diuturnitate, Bellovaci delecta manu peditum cognitis stationibus cotidianis equitum
Abbreviated transcription (Latin):
turres imposuit. huius munitionis duplex erat consilium. Namq &
operum magnitudinem & timorem suum sperabat fiduciam barbaris
allaturum & cum pabulatum frumentatumq longius esset ꝓficiscendũ
paruis copis castra munitione ip̃a uidebat posse defendi. Interim cre¬
bro paucis utrinq ꝑcurrentibus inter bina castra palude interiecta
contendebatur. Quam tamen paludem non nunquam aut nostra
auxilia aut galloꝵ germanor q transibant acriusq hostes inseque-¬
bantur aut uicissim hostes eodem trangressi nostros longius submouebãt
Accidebat autem qotidianis pabulationibus id qđ accidere erat necesse.
cum raris disiectisq edifitis pabulum conquireretur ut impediti. locis di¬
spersis pabulatoriis circũuenirentur. Quȩ res & si medioere detrimentum
iumentoꝵ ac seruoꝵ nostris afferebat. tamen stultas cogitationes ĩcita¬
noꝵ accersenda docui. cum equitibus uenerat. Qui tam & si numero

Expanded text:
turres imposuit. Huius munitionis duplex erat consilium. Namque et turres imposuit. Huius munitionis duplex erat consilium. Namque et operum magnitudinem et timorem suum sperabat fiduciam barbaris allaturum, et cum pabulatum frumentatumque longius esset proficiscendum, parvis copiis castra munitione ipsa videbat posse defendi. Interim crebro paucis utrimque procurrentibus inter bina castra palude interiecta contendebatur; quam tamen paludem nonnumquam aut nostra auxilia Gallorum Germanorumque transibant acriusque hostes insequebantur, aut vicissim hostes eadem transgressi nostros longius summovebant. Accidebat autem cotidianis pabulationibus id quod accidere erat necesse, cum raris disiectisque ex aedificiis pabulum conquireretur, ut impeditis locis dispersi pabulatores circumvenirentur; quae res, etsi mediocre detrimentum iumentorum ac servorum nostris adferebat, tamen stultas cogitationes incitanorum arcessenda docui, cum equitibus venerat; qui, tametsi numero
Abbreviated transcription (Latin):
expectatione nostri consilii copias ĩstruunt ꝓ castris nec loco suꝑiore deceglunt.
Cesar & si dimicare optauerat tamen admiratus tantam multitudinem hostiũ
ualle ĩ termissa ĩ altitudinem depressa ꝗͣ late patente castra castris hostium
confert. ħ imꝑat uallo pedum .xii. muniri loriculam pro hac ratione eus
altitudinis ĩ edificari fossim duplicem pedum denũquinum lateribus depͥmi
directas turres tabulatoꝵ excitari crebras ĩ altitudinem trium tabulatorum
pontibus traiectis cõstratisq coniungi quorum frontes uiminea loricula mu¬
nirentur. Ut ab hostibus cupliei fossa duplei propugnatoꝵ ortdine defen-¬
derentur. quoꝵ alter ex pontibus quo tutior altitudine esset. hau¬
dacius longiusq ꝑmitteret tela. alter quo propior hostium uallo col¬
locatus esset pontem ab incidentibus telis regeretur portis fores altioresq

Expanded text:
exspectatione nostri consili copias instruunt pro castris nec loco superiore decedunt. exspectatione nostri consili copias instruunt pro castris nec loco superiore decedunt. Caesar, etsi dimicare optaverat, tamen admiratus tantam multitudinem hostium valle intermissa magis in altitudinem depressa quam late patente castra castris hostium confert. Haec imperat vallo pedum XII muniri, loriculam pro hac ratione eius altitudinis inaedificari; fossam duplicem pedum denum quinum lateribus deprimi directis; turres excitari crebras in altitudinem trium tabulatorum, pontibus traiectis constratisque coniungi, quorum frontes viminea loricula munirentur; ut ab hostibus duplici fossa, duplici propugnatorum ordine defenderentur, quorum alter ex pontibus, quo tutior altitudine esset, hoc audacius longiusque permitteret tela, alter, qui propior hostem in ipso vallo collocatus esset, ponte ab incidentibus telis tegeretur. Portis fores altioresque
Abbreviated transcription (Latin):
rimas legiones septimam octauam nonam habebat. summȩ spei delectȩq
iuuentutis. Undecimam quȩ octauo iam stipendio tamen ĩ collatione reliꝰ-¬
quarum non dum eandem uetustatis ac uirtutis ceꝑat oppinionem. Itaq cõ-¬
silio aduocato rebus his quȩ ad se delote essent omnibus expositis animos
multitudinis confirmat si forte hostes trium legionum numero possent elicẽ
ad dimicandum agminis ordinem ita constituit ut legio septima. octaua
nona. ante omnia iret impedimenta. deinde omnium impedimentorum ag¬
men qđ tamen erat medicere ut ł expeditionibus esse consueuit cogeret
scissent. hac ratione pene quadrato agmine ĩstructo ĩ conspectu hostium ce¬
lerius oppinione eorum exercitum adduxit. Cum repente instructas uelut
ĩ acie certo gradu legiones accedere galli uiderunt quoꝵ erant ad cȩfarem
plena fiducie consilia ꝑlata siue certaminis ꝑiculo siuie subito aduentu seu

Expanded text:
rimas legiones VII, VIII, VIIII habebat, summae spei delectaeque rimas legiones VII, VIII, VIIII habebat, summae spei delectaeque iuventutis XI, quae octavo iam stipendio tamen in collatione reliquarum nondum eandem vetustatis ac virtutis ceperat opinionem. Itaque consilio advocato, rebus eis quae ad se essent delatae omnibus expositis animos multitudinis confirmat. Si forte hostes trium legionum numero posset elicere ad dimicandum, agminis ordinem ita constituit, ut legio septima, octava, nona ante omnia irent impedimenta, deinde omnium impedimentorum agmen, quod tamen erat mediocre, ut in expeditionibus esse consuevit, cogeret scissent. Hac ratione paene quadrato agmine instructo in conspectum hostium celerius opinione eorum exercitum adducit. Cum repente instructas velut in acie certo gradu legiones accedere Galli viderent, quorum erant ad Caesarem plena fiduciae consilia perlata, sive certaminis periculo sive subito adventu sive
Abbreviated transcription (Latin):
his castris a trebatem comium discessisse ad auxilia germanoꝵ adducẽda
quorum & uicinitas propinqua & multitudo esset ĩfinita. Costituisse aũt
bellonaģos omnium principum consensa summa plebis cupiditate. si ut
dicebatur Eȩsar cum tribus legionibus ueniret offerrent se ad dimican-¬
dum. ne miseriore ac duriore postea condictione cum toto exercitu de¬
certare cogerentur si maiores copias adduceret & ĩ eo loco ꝑmaneret quem dele¬
gissent pabulatione autem quȩ propter anni tempus tum exigua tum disie¬
cta esset & frumentatione & reliquo commeatu ex insidis prohibere roma¬
nos. Que cefar consentientibus pluribus cum cognouisset. atq ea quȩ propo¬
nerentur consilia plena prudentię longeq a temeritate barbaroꝵ remota
esse iudicaret omnibus rebus ĩ seruiendum statuit quo celerius hostes cõ-¬
tempta suorum paucitate ĩ aciem prodirent. Singularis enim uirtutis uete¬

Expanded text:
his castris Atrebatem Commium discessisse ad auxilia Germanorum adducenda; his castris Atrebatem Commium discessisse ad auxilia Germanorum adducenda; quorum et vicinitas propinqua et multitudo esset infinita. Constituisse autem Bellovacos omnium principum consensu, summa plebis cupiditate, si, ut diceretur, Caesar cum tribus legionibus veniret, offerre se ad dimicandum, ne miseriore ac duriore postea condicione cum toto exercitu decertare cogerentur; si maiores copias adduceret, in eo loco permanere quem delegissent, pabulatione autem, quae propter anni tempus cum exigua tum disiecta esset, et frumentatione et reliquo commeatu ex insidiis prohibere Romanos. Quae Caesar consentientibus pluribus cum cognosset atque ea quae proponerentur consilia plena prudentiae longeque a temeritate barbarorum remota esse iudicaret, omnibus rebus inserviendum statuit, quo celerius hostis contempta sua paucitate prodiret in aciem. Singularis enim virtutis veter
Abbreviated transcription (Latin):
labore inuicem legionibus expeditionum onus iniungebat. his copis co¬
actis ad bellouagos proficiscitur castrisq ĩ eoꝵ finbus positis equitum
turmas dimittit ĩ omnes ꝑtes ad aliquos excipiendos. ex quibus hostiũ
consilia cognosceret Equites offitio functi ĩ ȩdificis renũptiant paucos
q esse undiq diligenter demigratum sed qui speculandi causa essent
remissi.  quibus cum quereret Cęsar quo loco multitudo esset bellouaço¬
rum. qđ ue esset consilium eoꝵ ĩueniebat bellociagos omnes qui arma
ferre possent ĩ unum locum conuenisse. Itemq ambianos. aulercos. cale-¬
tos. Uelicasses. atrebates locum castris excelsum ĩ silua circũdata palude
delegisse. impedimenta omnia ĩ ulteriores siluas contulisse. complures esse¬
belli principes & auctores: sed multitudinem maxime corbeo obtemꝑare
q ei summo esset odio nomen .p.r. ĩ tellexisset̃ paucis ante diebus ex

Expanded text:
labore in vicem legionibus expeditionum onus iniungebat. His copiis colabore in vicem legionibus expeditionum onus iniungebat. His copiis coactis ad Bellovacos proficiscitur castrisque in eorum finibus positis equitum turmas dimittit in omnes partes ad aliquos excipiendos ex quibus hostium consilia cognosceret. Equites officio functi renuntiant paucos que esse undique diligenter demigratum, sed qui speculandi causa essent remissi. A quibus cum quaereret Caesar quo loco multitudo esset Bellovacorum quodve esset consilium eorum, inveniebat Bellovacos omnes qui arma ferre possent in unum locum convenisse, itemqtos, Velocasses, Atrebatedelegisse, impedimenta omnia in ulteriores silvas contulisse. Complures esse principes belli auctores, sed multitudinem maxime Correo obtemperare, quod ei summo esse odio nomen populi Romani intellexissent. Paucis ante diebus ex