comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Eruus dotał hr̃s ab aliquo
mnstitutꝰ mariti iussuuł ad¬
irc uł repudiare d hr̃ditatẽ.
sr nemantꝯ aut facile repu¬
diando uł tem̾e suscipiendo
in oognita successione dotis
iudicio urori sue obligetur
cõsulendũmẽ muliermco¬
ram testi bꝯ int̾rogari utru
uelit comitte an adquirere
hr̃ditatem et si repudiare se
dixit facile mariti iussu re¬
pudiabit. Qd̾ si br̃ditatem
agnoscẽ mialũit reddend ẽ

Expanded text:
eruus dotalis heres ab aliquo institutus mariti iussu uel adire uel repudiare debet hereditatem. sed ne maritus aut facile repudiando uel temere suscipiendo incognitam successionem dotis iudicio uxori suae obligetur, consulendum est mulierem coram testibus interrogari, utrum uel‹it› omittere an adquirere hereditatem. et si repudiare se dixerit, facile mariti iussu repudiabit. quod si hereditatem agnoscere maluerit, reddendus est
Abbreviated transcription (Latin):
caballos qui mpistrims es¬
sent. et pistores et incan po¬
na institores et focarias m¬
cesq que inhis tabis es¬
sent legatas uiden. domo
instructa uensumẽ. suppel¬
lectilem legatã non eciam
uuaa. quia domus uns ĩ¬
structa incelłi non potest¬
Mulier uille custos ppetua¬
in fundo qui cuminstru

Expanded text:
caballos, qui in pistrinis essent, et pistores, et in cauponio institores et focariam, mercesque, quae in his tabernis essent, legatas uideri.Domo instructa responsum est suppellectilem legatam, non etiam uina, quia domus uinis instructa intellegi non potest.Mulier uillae custos perpetua fundo qui cum instru
Abbreviated transcription (Latin):
pot̾ pecculumi legan non
enm tantum presens s ĩ
fucurum pecculium lega
nis muo testatore decedit
ceterum si mortis tem pe
sernuis iuxerit pectulium
legato cedet ¶esos¬

Expanded text:
t peculium legari: non enim tantum praesens, sed etiam futurum peculium legarseruus uiuo testatore decedit: ceterum si mortis tempore seruus uixerit, peculium legato cedet
Abbreviated transcription (Latin):
tum iisuras debẽ indicm quo
tutelam restituit. ¶tem .i.
nũquam diem crectite peccĩ
cerpectandam. Si forte tutõ
peccin̾am citdid̾it pupillino¬
minc. quaru exigendarũ di¬
os nõ dum uenit sine qd ad
pocturias attimata demũ ne

Expanded text:
tum usuras debere in diem, quo tum usuras debere in diem, quo tutelam restituit. 8 Idem linumquam diem creditae pecuniae exspectandam, si forte tutor pecunias crediderit pupilli nomine, quarum exigendarum dies nondum uenit. sane quod ad pecunias attinet, ita demum ue
Abbreviated transcription (Latin):
cie pr̃abit. usuras aut quin¬
cunces. aut trientes. aut siq̃
aue leuiores in ꝓuincia fre¬
qͥntantur. ¶Usur atutorib
nõ statim exiguntur. s inter¬
iecto ip̃r adexigendum et col¬
iocandum duorum mensiũ
ioq in iudicio tutele ẜuan so¬
is tribui nõo. hu qui nũmo
in pub̃um uł ad olescentiu
in suos usus ꝯũterunt. ¶ Si
usuras er actas tutor urcuri¬
tor usidꝯ sis retinint earu
usuras cos agnosce oporter.¬
¶ Sanc eni panu refert utruam
sorotem pupillarem anusu
ras mnusus suos ꝯu̾tent. ¶pe¬
cume que marea fuit etiam
prdes curatoris tam dui ufu¬
ras prabunt. ꝙ̃ diu nõ utre¬
lau̾int ut loco defuncti cura¬
torcõstituatur. ¶Si tutor pro
cõtutore cõdẽpnctin an ctiã
musuras cõdempnand sit.
querituret placet ut ꝯtinet̃
cum ꝯdempnãdum si suspet¬
tum fac̾e suꝑsedit et quidem
cas demi nsuras cogendum
pr̃are quasetiam sucãmĩstra¬
ciõns oegitur. ¶Sciendum est
tutoremꝰ et post officium fimi¬

Expanded text:
ciae praestabit usuras aut quincunces aut trientes aut si quae aliae leuiores in prouincia frequentantur.Usurae a tutoribus non statim exiguntur, sed interiecto tempore ad exigendum et ad collocandum duum mensum, idque in iudicio tutelae seruari sois tribui non oportet his, qui nummos impuberum uel adulescentium in suos usus conuerterunt. Si usuras exactas tutor uel curator usibus suis retinuerint, earum usuras agnoscere eos oportet: sane enim parui refert, utrum sortras in usus suos conuerterint.Pecuniae, quae in arca fuit, etiam heredes curatoris tamdiu usuras praestabunt, quamdiu non interpellauerint, ut loco defuncti curator constituatur.Si tutor pro contutore condemnetur, an etiam in usuras condemnandus sit, quaeritur. et placet, ut eum condemnandum, si suspectum facere supersedit, et quidem eas demum usuras cogendum praestare, quas etiam suae administrationis cogitur.Sciendum est tutorem et post officium fini
Abbreviated transcription (Latin):
pacione suquid fcm ẽ usure
nõcuirent. Siu̾o fc̃m nõ est
si quidem nec p̾ccptum ẽ ut
deponantur pupiuans prã¬
uuntur. Si p̾ceptur ẽ et negle¬
ccum ẽ demodo usurarũ uidẽ¬
dum est et solent p̾coros con¬
minari.ut si nõfiat depoĩtio
nł quanto tarduis fiat logi¬
ccime usuir prentur si igit̾
cõminacio int̾cesẜit udera¬
qñq cognoss decretur p̾toris
scquetiu. Idem solent fac̾e pre¬
tores etiam arca eos tutores
qui negat hr̃e adalendos pu¬
pillos penes se ad ut quicid
ostit̾it penos eos eẽ ei grauis¬
sima usura pendatin᷑ et ħ ꝑ
se qui oporte iudicem palar
est cum et alia pene adiectõe¬
residuaru ant sũmanii
pupillars usitras pendi o¬
¶ que autem sunt pupillants
usure idendu ẽ et apparet
hanc ẽt formar usuranim.
musus suos cõu̾tit legitim¬
am usuram prẽt. S et si ne¬
gauit. ap̃se eẽ peccuma et p̃¬
ma solu̾e debebit uł si mor¬
am depositõi fec̃. et p̾tor irro¬

Expanded text:
ationem, si quidem factum est, usurae non current: sin uero factum non est, si quidem nec praeceptum est, ut deponantur, pupillares praestabuntur, si praeceptum est et neglectum, de modo usurarum uidendum est. et solent praetores comminari, ut, si non fiat depositio uel quanto tardius fiat, legitimae usurae praestentur: si igitur comminatio intercessit, iudeque cognoscet, decretum praetoris sequetur.Idem solent facere praetores etiam circa eos tutores, qui negant habere ad alendos pupillos penes se aliquid, ut quidquid constiterit penes eos esse, eius grauissima usura pendatur: et hoc persequi oportere iudicem palam est cum et alia poenae adiectione.Residuarum autem summarum pupillares usuras pendi oportet.Quae autem sunt pupillares usurae, uidendum est. et apparet hanc esse formam usurarum, in usus suos conuertit, legitimam usuram praestet. sed et si negauit apud se esse pecuniam et prmas soluere debebit, uel si moram depositioni fecit et praetor irro
Abbreviated transcription (Latin):
ac siñ filius set is cui hrdi¬
tas restituta est uberto hr̃s
extitisset. Item et si filius
hr̃dicatem liberti prĩs omi¬
serit et cohr̃s eius tocius
hr̃ditatis honus suscepit
danda erit patrono. bonor
pos. utroq enum caũ non
filio set extraneo pars e
nis uno cessante. bonoꝵ¬

Expanded text:
sed is cui hereditas restituta est liberto heres exstitisset. Item cum filius hereditatem liberti patris omiserit et coheres eius totius hereditatis onus susceperit, danda erit patrono bonorum possessio. utroque enim casu non filio, sed extraneo pars ernis uno cessante bono
Abbreviated transcription (Latin):
ulus respondit seuitutẽ uir
constitutã non inden neq in
personã neq in rem. s fideicõ¬
missi peticionem competisse
ei cin predia letatuana legata
sunt. et ideo cum annua lega

Expanded text:
spondit seruitutem iure constitutam non uideri neque in personam neque in rem: sed fideicommissi petitionem competisse ei, cui praedia Lutatiana legata sunt, et ideo, cum annua lega
Abbreviated transcription (Latin):
legatur ꝑtura legata eẽ
placet et ꝑ singulalegata
iuis capiendi inspiciecur. id
inseruo in spiciendum estier
ꝑsona dominorum Den

Expanded text:
legatur, plura legata esse placet et per singula legata ius capiendi inspicietur. idem in seruo inspiciendum est ex persona dominorum. 12
Abbreviated transcription (Latin):
dedit. plane si non accepit
s spopondit stipulati erit
fauiane locus. ¶Si fiderꝰ¬
sit apud me libertus .l. rem
suam pro alio pignori de¬
dit in necem patroni an
nauit aliquid nicħ si pro
aliquo interuenit qui nõ
fuit soluendo ex ꝙ uire uti¬
mur. Igitur creditor non
potit fauiana conueniri¬
s potest et mandati plane
si deficiat mandati actio
quia donationis causa ĩt̾¬
uen it erit fauiane locus
S et si mandator extitit ꝓ
ali quo libertus idem erit ꝓ¬
bandum. ¶Quamius at̾¬
fauiana in partem compe¬
tat at tamen in bis que di¬
uidi non possunt in solidũ
compecit ut puta inẜuitu¬
tem. ¶ Si ẜuo meo .l. filio
fa. libertus infraudem pa¬
troui quid dederitan adu̾¬
sus me iudicium famañ
competat inideannus ich
cere adu̾sus me patronoq¬

Expanded text:
dedit. Plane si non accepit et spopondit stipulanti, erit Fauianae locus. Si fideiussit apud me libertus uel rem suam pro alio pignori dedit in necem patroni, annauit aliquid mihi, si pro aliquo interuenit, qui non fuit soluendo: eoque iure utimur. igitur creditor non poterit Fauiana conuenirised potest et mandati: plane si deficiat mandati actio, quia donationis causa intervenit, erit Favianae locus. Sed et si mandator extitit pro aliquo libertus, idem erit probandum. Quamvis autem in partem tat, attamen in his quae diuidi non possunt in solidum competit, ut puta in seruitute.Si seruo meo uel filio familias libertus in fraudem patroni quid dederit, an aduersus me iudicium Fauianum competat, uideamus. et cere aduersus me patremq
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ si fundos ut stipulacioĩ
sacis fiat uł ut ꝓprius acce¬
damus finganius ita stipl¬
ationem factam sistichu
et dãmam et herotem nõ
teat Cutruraata accipias sti¬
pulacionem si illud antem
illum factim nonent. an
um sit. ħ aucem illud nacue̾
factum eẽ. non ideo tamen
uerum erit ẜautem illud.
factum noneẽ.nam simu¬
ec ea possunt eẽ uera quam¬
ius int̾se oco contrana suc
quia cum significatio non
exumuerso s exaliquo su¬
mitur.siuerialiquid in de
sit ueram efficit totam orõ¬
nem sicut contranio due.
oraciones repugnanciam
continentes sinuil false st
ueluti si qui liborum ꝑtim
pubes parci un puberes
decesserit. nam et ħ falsu
ent ommes nupuberes de¬
cessisse. id accidit quia sig̾

Expanded text:
e sistendos, ut stipulationi satisfiat. uel ut propius accedamus, fingamus ita stipulationem factam: 'si Stichum et Damam et Erotem non orteat.Utrum ita concipias stipulationem 'si illud aut illud factum non erit' an erum sit hoc aut illud uere factum esse, non ideo tamen uerum erit hoc aut illud factum non esse. nam simul ea possunt esse uera, quamuis inter se contraria sunt, quia cum significatio non ex uniuerso, sed ex aliquo sumitur, si ueri aliquid inde sit, ueram efficit totam orationem: sicut e contrario duae orationes pugnantia continentes simul falsae sunt, ueluti si qui liberorum partim puberes, partim impuberes decesserint, nam et hoc falsum erit omnes impuberes decessisse et
Abbreviated transcription (Latin):
sub conditione. pendẽte
legati conditõne. heres
me heredem instituit. ac
post ea legati conditio
extitit. infalcidie ratio¬
lne. fundus non iuire bor¬
ditario. sed legati ineus

Expanded text:
sub condicione pendente legati condicione heres me heredem instituit ac postea legati condicio exstitit. in Falcidiae ratione fundus non iure hereditario, sed legati meus
Abbreviated transcription (Latin):
liquid supersit. nec mortis
cã douationes debebunt᷑
s infirmabuitur ꝑes ali¬
enum. qr si in modicum ec
alienum interueniat exre
mortis causa sibi donata
nichil aliid consequitur
rac̾. Quociens cuidã
amplius legatum sit qͣ¬
⁊ ei cape liceret et lex falcidi¬
Ia locum leeret. prius falci¬
die ratio hũda est scił. ut
sub ducto eo quod lex fal¬
cidia exceperit reliquum
siñ excedat. statutam iegi
por cõm. debetur.

Expanded text:
liquid supersit, nec mortis causa donationes debebuntur, sed infirmantur per aes alienum. quare si immodicum aes alienum interueniat, ex re mortis causa sibi donata nihil aliquis consequituram.Quotiens cuidam amplius legatum sit, quam ei capere liceret, et lex Falcidia locum haberet, prius Falcidiae ratio habenda est, scilicet ut subducto eo, quod lex Falcidia exceperit, reliquum, si non excedat statutam leg‹e› portionem, debeatur.
Abbreviated transcription (Latin):
issa sit. ex enisa fideicõ missi
filius dotem acceperit ut in¬
debitum fideicomissum nõ
repetertur. Cantiomis enm
prestande necessitas solutio¬
nem moratur non indebi¬
tum facit quod fint debitũ
ꝯr non ent iniquum ur̃di
subuenir quid ergo sipris
iuste mulieri dabitur ad u̾¬
sus unmmiutilis actio doci¬
qui cui dos pire non debr
quia non interposut per
estorem hr̃s cautionem.

Expanded text:
issa sit et ex causa fideicommissi filius dotem acceperit, ut indebitum fideicommissum non repeteretur: cautionis enim praestandae necessitas solutionem moratur, non indebitum facit quod fuit debitum: sed non erit iniquum heredi subueniri.Quid ergo si patris iuste mulieri dabitur aduersus uirum utilis actio dotis? cui dos perire non debet, quia non interposuit per errorem heres caut
Abbreviated transcription (Latin):
si an̾̃a libi ad cas oꝑas que
postea imponuntur. ꝓsũt. ut
tomagis põp. ait. amissu
hiuc inginti lib̾e̾tur. nicy
aut int̾est utrũ ip̃i ꝓmirtat
patrono aneis ꝗ in potesta¬
te cia sũt. s ni creditori suo
uu̾tum ꝑatronꝰ delegau̾it
no pot idem dici. solu̾tonis
lege. namum est patrono
cum exꝓmisisse. ꝙͣ uis pat¬
no nc nõ debeat. q si.abim¬
to delegante patrono lib̾ta
ꝓmisit no liberan cum. no
iam petite sũt oꝑelib̾is sub¬
latis ad solutdem faciendã.
s siiam oꝑaꝵ nomine con¬
dempnati est. nõ potest libe¬
rari. qmiam pecc̃inam debe
ceꝑit. ¶ Postumꝰ lib̾ti ħr des
p̾ris sui no lib̾at. ꝙ ꝓficiscili¬
bato a lib̾to d. nec quisqͣm
post mortem liberan intelli¬
gi potest. ex lege.aũt nati.ꝓ¬
collata lib̾ato est fideuissorẽ
quoq libabuntur ex sm̃na le¬
gis q si libertꝰ ex ꝓmissore
ded̾it ncħ hec caput ei ꝓd̾it.

Expanded text:
si antea liberi ad eas operas, quae postea imponuntur, prosunt, ulto magis Pomponius ait amissum huic iungi, uti liberetur. Nihil autem interest, utrum ipatrono an eis qui in potestate eius sint. Sed si creditori suo libertum patronus delegauerit, non potest idem dici: solutionis lege: nam uerum est patrono eum expromisisse, quamuis patrono nunc non debeat: quod si ab initio delegante patrono libertus promiserit, non liberari eum. Non iam petitae sunt operae, liberis sublatis absolutionem faciendam. sed si iam operarum nomine condemnatus est, non potest liberari, quoniam iam pecuniam debere coepit. Postumus liberti heredes patris sui non liberat, quod proficisci liberatio a liberto debet nec quisquam post mortem liberari intellegi potest. ex lege autem naticollata liberatio est, fideiussores quoque liberabuntur ex sententia legis: quod si libertus expromissorem dederit, nihil hoc caput ei proderit.
Abbreviated transcription (Latin):
AAbeo ait libertatisc̾a Dip̃.
Lsocietatem int̾ lib̾tum ⁊ patͣ¬
nũ fc̃am ip̃o mre ncħu alere
a se genitos natoe ue ĩ sua
potͣate hebat. p̾ter eum q ar¬
tem ludricam fec̾it q̃ opas
suas ut cum bestus pͥugna¬
ret lccait ne quis eoꝵ opaᷤ
dom muñis alud ne qcqͣm
lib̾tatis c̾a patrono patrone
libis ne eoꝵ de quibꝰ nirane¬
rit uł ꝓmisit obligatusue e¬
rit dare fac̾e p̾stare dr̃. ⁊̃ si no
corem tp̃r duos in pofate ha¬

Expanded text:
abeo ait libertatis causa societatem inter libertum et patronum factam ipso iure nihil ualere a se genitos natasue in sua potestate habebit praeter eum, qui artem ludicram fecerit quiue operas suas ut cum bestiis pugnaret locauerit: ne quis eorum operas doni muneris aliudue quicquam libertatis causa patrono patronae liberisue eorum, de quibus iurauerit uel promiserit obligatusue erit, dare facere praestare debeto'. Et si non eodem tempore duo in potestate ha
Abbreviated transcription (Latin):
omem̃ hr̃ditas abeo quoq pe¬
ti possit qui unã aliꝙͣ rẽ hr̃dit᷑¬
no noĩe possideat dubitani ñor
quinuerũ sit qd duximꝰ. Lde.

Expanded text:
m hereditas ab eo quoque peti possit, qui unam aliquam rem hereditario nomine possideat, dubitari non oportet, quin uerum sit quod diximus.
Abbreviated transcription (Latin):
Dem. Si nepos ex br̃da
tus extiterit ei. quem auuꝰ
hrdem fecerat. dem̃ pat̾ erꝰ
emancipatus testõ. p̾t̾itus
non poterit. set uelut ex tͣ¬
neus excludetur. quia non
suo nomine auo heres exti

Expanded text:
m. Si nepos exheredatus heres extiterit ei, quem auus heredem fecerat, deinde pater eius emancipatus testamento praeteritus non poterit, sed ut extraneus excludetur, quia non suo nomine auo heres exti
Abbreviated transcription (Latin):
familia hĩta suppliciũq sũp¬
tum adisse hrdicatẽ. ¶ubi qs
ĩcuria necatꝰ ẽ uł medicu ̃cidu
adiri quidẽ hr̃ditas pot̾. s hrdi
defensio mortis ĩcũbit. Pauł.

Expanded text:
familia habitam suppliciumque sumptum adisse hereditatem. Vbi quis incuria necatus est vel medici insidiis, adiri quidem hereditas potest, sed heredi defensio mortis incumbit. Pau
Abbreviated transcription (Latin):
Peras stiplatus ante pac¬
tum diem operam eius di¬
ei petere non potest. nec ꝑs
opere ꝑ horas solui potest.
qr idest officu duiturm. Ita
qr ei lib̾to qui sex horis dũ¬
taxat añ midians presto
fuiss libato eiꝰ diei ꝯtin¬
git. Idem

Expanded text:
peras stipulatus ante peractum diem operam eius diei petere non potest. Nec pars operae per horas solui potest, quia id est officii diurni. itaque nec ei liberto, qui sex horis dumtaxat antemeridianis praesto fuisset, liberatio eius diei contingit. 4 Idem
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Qui duobus here di¬
bus .x. dare iussus esset et
Fudum sibi he̾re. uerius ẽ
ut conditionem scinde non
possit. ue etiam legatum
scindatur. Igitur quãius
alteri .u. dederit uullam ꝑ¬
tem fundi uindicabit. ii¬
si alteri quoq adeunti he¬
reditatem.reliqua. qͥnq
mumauerit aut illo omittẽ¬
te. hrditate ei qui sol adierit
hr̃ditatem.tota .x. dederit.

Expanded text:
m. Qui duobus heredibus decem dare iussus est et fundum sibi habere, uerius est, ut condicionem scindere non possit, ne etiam legatum scindatur. igitur quamuis alteri quinque dederit, nullam partem fundi uindicabit, nisi alteri quoque adeunti hereditatem reliqua quinque numerauerit aut illo omittente hereditatem ei, qui solus adierit hereditatem, tota decem dederit.
Abbreviated transcription (Latin):
ininuentur legata per hoc
et ip̃m hoc. per alia capere eĩ
uidetur eo quod liberatur s
si alii hoc nomine legetur
nillum legatum erit nec ce¬
tis contribuetur.

Expanded text:
minuentur legata per hoc et ipsum hoc per alia; capere enim uidetur eo, quod liberatur. Sed si alii hoc nomen legetur, nullum legatum erit nec ceteris contribuetur.
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃to libi scripti inueniat᷑. le¬
ge adsicariis iudiciũ fiat. ita.
ut cxiũcuł cãm dicant et ꝯuic¬
ti pinde ac si ẜui pũiant et ciq
ꝯuic̾it deui aurxi p̾mui noĩe da¬
rentur ex homis clamati.¶Ex
hoc edicto acc̃o ꝓficiscit᷑ ꝯͣ eũ ꝙ¬

Expanded text:
tamento liberi scripti inueniantur, lege de sicariis iudicium fiat ita, ut ex uinculis causam dicant et conuicti perinde ac serui puniantur et ei qui conuicerit deni aurei praemii nomine darentur ex bonis damnati.Ex hoc edicto actio proficiscitur
Abbreviated transcription (Latin):
icti ꝯstituta est. ¶pala aut̃ est
oppulart̾ acõoe ẽẽ cuiꝰ pena in
centũ airos ꝓhonis dãpnati cx¬
cendit᷑. et ĩ de ptẽ dimidia ci ciũ
opa cõuicto erit. p̾mus noĩe se

Expanded text:
icti constituta est. palam est autem popularem actionem esse, cuius poena in centum aureos ex bonis damnati extenditur: et inde partem dimidiam ei, cuius opera convictus erit, praemii nomine
Abbreviated transcription (Latin):
it. pap scribit filium pr̾de in¬
stitutum qui sc ꝑat̾ns uonis
abstinit nulgo putare quos¬
dam si astatu libo pectumamac¬
cepit acclitorib cõuemiencu
sius nĩum peculares fuenit.
siuc nõfiuint qr ex defuncti uo¬
uuntate accipitur qd̾ ꝯdicionis
ĩplende cãdatur. iuł au̾t et si
nõ abstinuit idem cristimauit
ita aute demũ ꝓ hr̃dẽ gessisse ait
astatu libos accionos creditor
susciꝑe. sam cũsesim abstinet
idem debebit ꝯ sequi iure p̃tor¬
io q emãcipato ꝯseꝗtur qui hr̃¬
ditatem reꝑudiauit. quo fco
statu ub̃o fiuo noĩatim peccuĩ¬
am daic iuss potiuss nõ hrdi
ita q: ꝓhrde geri dicend ec̃ ait.
quociens accipit q erit nom̃
et uis hr̃dis accipꝰ no pot̾at.¬
Si sepulcri nisiati fiꝰ agot
nis patris capit nõ uidchitu
bonisinmisce. hoc eñi acciꝰ pr¬
nam et uindictam prac ꝙͣ rxi.
persecutionẽ cõtinet.

Expanded text:
ianus scribit filium heredem institutum qui se bonis paternis abstinuit uolgo putare quosdam, si a statulibero pecuniam accepit, a creditoribus conueniendum, siue nummi peculiares fuerint siue non fuerint, quia ex defuncti uoluntate accipitur, quod condicionis implendae causa datur.Iulianus autem et si non abstinuit, idem existimauit. ita demum autem pro herede gessisse ait a statulibero actiones creditorum suscipere: nam cum se filius abstinet, idem debebit consequi iure praetorio, quod emancipatus consequitur qui hereditatem repudiauit, quo facto statuliber filio nominatim pecuniam dare iussus potuisset non heredi  herede geri dicendum esse ait, quotiens accipit quod citra nomen et ius heredis accipere non poterat.Si sepulchri uiolati filius aget nis patris capit, non uidetur bonis inmiscere: haec enim actio poenam et uindictam quam rei persecutionem continet.
Abbreviated transcription (Latin):
inquam ex eo quod:
suppellectilem legait
maritus cestamento habi¬
tationem inqua suppellex
fint. legasse indecur. qr̃ c̃o
defuncci uoluntatem hĩta¬
Itionem sibi mulierem uẽ¬
dicare proculdubio. est.
Calistratus.¬

Expanded text:
quam ex eo, quod supellectilem legavit maritus testamento, habitationem, in qua supellex fuit, legasse videtur. quare contra defuncti voluntatem habitationem sibi mulierem vindicare procul dubio est. Callistratus
Abbreviated transcription (Latin):
n̾e cõcedat. Quesitu ẽ prea in
minio muliere defuncta anm̃¬
ntus si decota dote cõueniat.
afilio doli mali exceptõe setue¬
ri possit etan ultro exca fidci co¬
missi accio ei cõ pctit ut deꝑte
obligacionis accepto ciferat.¬

Expanded text:
e concedat. quaesitum est postea in matrimonio muliere defuncta, an maritus, si de tota dote conueniatur a filio, doli mali exceptione se tueri possit et an ultro ex causa fideicommissi actio ei competit, ut de parte obligationis accepto ei feratu
Abbreviated transcription (Latin):
dedam sunt inquibus
res dubia ẽ. s ex post fco
retrodicitur et aparet qd̃
actum ẽ. ut ecce N res legar
fuerit et delibante legatano
eambrs alii tradident᷑.nam
siqudem noluent legatanꝰ
hre legatum traditio nulla ẽ.
sinero repudiauent ualet tã¬
tudeme.et sipecciumam he¬
reditanam legatam credidit
bo. nansiquidem nõ repudi¬
didisse undetur. Q ergo si con¬
tume̾. ut eccesimat᷑ stipula¬
ta ẽ dotem a marito mortua.
filia inmatrimomo sibi red¬
di.et siniul cum filia parit᷑.
anad ħrdem matris accio exsti¬
pulatu competent et dums

Expanded text:
edam sunt, in quibus res dubia est, sed ex post facto retro ducitur et apparet, quid actum est. ut ecce si res legata fuerit et deliberante legatario eam rem heres alii tradiderit: nam si quidem uoluerit legatarius habere legatum, traditio nulla est, si uero repudiauerit, ualet. tantundem est et si pecuniam hereditariam legatam crediderit heres: nam si quidem non repudididisse uidetur. quid ergo, si contum est. ut ecce si mater stipulata est dotem a marito mortua filia in matrimonio sibi reddi et simul cum filia perit, an ad heredem matris actio ex stipulatu competere? et
Abbreviated transcription (Latin):
uit. qui sol uendo non
est. nam et si acceptum
precium libertus ꝓdegi¬
sset dicemus mchilo m̃i¬
nus eum qui dedit reci¬
pere debere. si uelit ad ẽꝑ¬
tione discedere. ¶Si mu¬
tuam peccuniam ubertus
in fraudem patromi ac¬
cepit. an fauiana locum
hat uideamus. quod et¬
remedium nichil est qui
accepit donauit. Conu¬
en it eum patronus cui
donauit libertus. Si ac¬
cepit et prodegat. non de¬
ret perde qui mutuum de¬
derit nec ei imputatur cͥ¬

Expanded text:
it, qui soluendo non est: nam et si acceptum pretium libertus prodegisset, diceremus nihilo minus eum qui dedit recipere debere, si uelit ab emptione discedere. Si mutuam pecuniam libertus in fraudem patroni acceperit, an Fauiana locum habeat, uideamus. et quod remedium in hoc est? accepit donauit, conuenit eum patronus cui donauit libertus: sed accepit et prodegit: non debet perdere qui mutuum dedit, nec ei imputari, c
Abbreviated transcription (Latin):
est secundum que et si suus erã
qui precedebat uł consangui¬
neus. si nemo eorum cum repu¬
dietur brditas uiuit. ¶ Pxi¬
nium eum accipimus qui tũc
eum repudiatur br̃ditas proxi¬
mus est. uñ uelle queri potest an
eti.am post repudiationem ad¬
huc demus suc̃õnem ꝓpone hr̃¬
dem scriptum hr̾dem rogatum
restituere p̾rditatem repudiasse
eam cum nich̾ominus compel¬
li potint adire hrditatem et resti¬
cuere ut diuus pius rescripsit.
se mox et eum qui erat rogacus
resticuere dicendum restituere

Expanded text:
est. secundum quae et si suus erat qui praecedebat uel consanguineus, si nemo eorum, cum repudiatur hereditas, uiuit, proximum eum accipimus, qui tunc, cum repudiatur hereditas, primus est.Unde belle quaeri potest, an etiam post repudiationem adhuc demus successionem. propone heredem scriptum rogatum restituere hereditatem repudiasse eam, cum nihilo minus compelli potuit adire hereditatem et restituere, ut diuus Pius rescripsit: se, mox et eum, qui erat rogatus restituere: dicendum poster
Abbreviated transcription (Latin):
pottatt ea fu̾it. scilic si dolo
apoꝵ aliꝰ inpossõe fu̾it admi¬
sus acconẽ q in tm̃ policetũ
meos quanti int̾ fu̾it cio q
expitur ¶Nccectano p̾tor ad¬
iccit. ut qui ꝑdolum uenit ĩ
possc̃e cogatur dicede. Coget
aũt eum decedere nõ p̾toriͫ
potestate uł manu mĩstrorũ
S melius et ciilius facit si
cum ꝑ int̾clictum adius ordi¬
nanum remifitint̾ est autẽ
cius qui exꝑitur ad missimi
alium in posscc̾m nõ fuisse cũ
forte uona fide fructo ꝑceptos
ꝯsũpẜit. aut si p̾̃do uer̾t in
possce̾m a quo fructo cõsequi
nõ possit. qr souiendo nõ est.
¶Hec accio etiar pr ãmu da

Expanded text:
tate ea fuerit, scilicet si dolo ipsorum alius in possessionem fuerit admissus, actionemque in tantum pollicetur in eos, quanti interfuerit eius qui experitur. Necessario praetor adiecit, ut, qui per dolum uenit in possessionem, cogatur decedere: coget autem eum decedere non praetoria potestate uel manu ministrorum, sed melius et ciuilius faciet, si eum per interdictum ad ius ordinarium remiserit. Interest autem eius qui experitur admissum alium in possessionem non fuisse, cum forte bona fide fructus perceptos consumpserit, aut si praedo uenerit in possessionem, a quo fructus consequi non possit, quia soluendo non est. Haec actio etiam post annum da
Abbreviated transcription (Latin):
ratio habeatur. quociens:
futurũ est. ut palam sit et
ante diem uenientem iam
falcidiam locum. he̾re tociẽs
computatio eius fit. Nam
si condictio in mora est expͥ¬
tabimus condictõm. quo¬
ad existat. Si au̾t dies suꝑ¬
est hͥiam int̾ ea pedinis tẽp¬
oris hĩta ratione atq existi¬
matõne sic de falcidia dispu¬
tabimus et cõmitti stipłonẽ
dicemus. Quamius aũt om̃s
legacarii. et fide cominissarii
necõe hñt hec stipulatione
cau̾e. tamen quibus dam re¬
mitti. diui fres rescripsunt
ut puta his quibus mimut᷑
alimenta sunt relicta. pompe

Expanded text:
ratio habeatur. Quotiens futurum est, ut palam sit et ante diem uenientem iam Falcidiam locum habere, totiens computatio eius fit. nam si condicio in mora est, exspectabimus condicionem, quoad exsistat: si autem dies superest, iam hic intercapedinis temporis habita ratione atque aestimatione sic de Falcidia disputabimus et committi stipulationem dlegatarii et fideicommissarii necesse habeant hac stipulatione cavere, tamen quibusdam remitti divi fratres rescripserunt, ut puta his, quibus minuta alimenta sunt relicta. Pompe
Abbreviated transcription (Latin):
catur et sic ad eorum filios ueĩa¬
tur sexdecies computato. Sadem
ratione ad filiam. item inceteros
et per hec ex ommbus efficiet᷑
numerus ꝑsonarum. cxxuiii. lii¬

Expanded text:
catur et sic ad eorum filios veniatur sedecies computatos: eadem ratione ad filiam: item in ceteros: et per hoc ex omnibus efficietur numerus personarum centum vi
Abbreviated transcription (Latin):
familias putans se pr̃ez
famil testamtum fecerit
Dem̃ mortis tp̃r. pater
famir inueniatur. non
poterit bonorum possõ
scd̃m tabulas peti s et si
filius familias uet̾anus
de castrensi faciat. deuid
emancipatus uł allas

Expanded text:
familias putans se patrem familias testamentum fecerit, deinde mortis tempore pater familias inveniatur, non potest bonorum possessio secundum tabulas peti. sed si filius familias veteranus de castrensi faciat, deinde emancipatus vel alias
Abbreviated transcription (Latin):
uis filius sit hr̃d̃ tamen
eum non fore ueluti si ti¬
cio hr̃de instituto postu¬
mus aut impubes ex br¬
datus negetur filius ẽẽ.
nec ad rem pertinet. qd̾ ĩ¬
ter est illius in quibusdã
filium esse. ueluti. ꝓpt̃ frĩs
ex alia matre nati bona ur
istos enim caus ad carbo

Expanded text:
uis filius sit, eum tamen heredem non fore, ueluti si Titio herede instituto postumus aut impubes exheredatus negetur filius. nec ad rem pertinet, quod interest illius in quibusdam filium esse, ueluti propter fratris ex alia matre nati bona uel istos enim casus ad Carbo
Abbreviated transcription (Latin):
iammea ꝓlatum sit subinde
tectam̃ta acomilitib ixlictaꝓ
ferri. que possĩt ĩ cõtrou̾siam de¬
duci siad diligentiar legurruo¬
centuret obẜuancia sc̃quius
aĩmei in tegritudinẽ erga op¬
timos fidelissimos q comilito¬
nos simplicitat cor cõ fulcndũ
existimani ut quomodo tega¬
ti fuissent rata eet eoꝵ nolũ¬
facient quomodo pot̾mnt suf

Expanded text:
iam meam prolatum sit subinde testamenta a commilitonibus relicta proferri, quae possint in controuersiam deduci, si ad diligentiam legum reuocentur et obseruantiam: secutus animi mei integritudinem erga optimos fidelissimosque commilitones simplicitati eorum consulendum existimaui, ut quoquomodo testati fuissent, rata esset eorum uolunamenta quo modo uolent,
Abbreviated transcription (Latin):
debetur io quod incredito es¬
set hoc ideo quia no nuidetur
sium ẽẽ. qd̾ uendiearinon
possit ¶Cinaurumul argẽ¬
cum factum legatum eͦst
sifractum uł coslussum sit
non contmetu ẜuus eñ
existimat aurum usargẽ¬
tum factim id uderi quo

Expanded text:
od in credito esset: hoc ideo, quia non uidetur suum esse, quod uindicari non possit. Cui aurum uel argentum factum legatum est, si fractum aut collisum sit, non continetur: Seruius enim existimat aurum uel argentum factum id uideri, quo
Abbreviated transcription (Latin):
legatus est. si talimacho
cum quo testamenti fac¬
tiouem non habebat. du¬
centa dedisset. conditio¬
ni parere debet. et .cc. da¬
re ut ad eum legatus fun¬
dus pertineat licet nũmo
non faciat accipientis
Quid enim inter est ut̾i
tali persone dare iubeat᷑.
an aliquo loco pouere. uł

Expanded text:
legatus est, si Callimacho, cum quo testamenti factionem non habebat, ducenta dedisset: condicioni parere debet et ducenta dare, ut ad eum legatus fundus pertineat, licet nummos non faciat accipientis: quid enim interest, utrum tali personae dare iubeatur an aliquo loco ponere
Abbreviated transcription (Latin):
minatim hoc dedit. uł lex. uel
senatus cõsultum uł prĩceps.¬
¶Surdo impubi potest tutoro.¬
ri. ¶Ei cmn pat̾ in hostium potẽ¬
tate ẽ tutorem dan non posser
palam est. S sidatꝰ sit. an ĩpen¬

Expanded text:
minatim hoc dedit uel lex uel senatus consultum uel princeps.Surdo impuberi poterit tutor dari.Ei cuius pater in hostium potestate est tutorem dari non posse palam est: sed si
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntate considerant᷑
puer ad oleuerat. id ege¬
rint ut curatores ip̃i con¬
stituerentur. condicio fi¬
dei comissi talis prescrip¬
ta. si tutelam in annum.

Expanded text:
uoluntate consideranturpuer adoleuerat, id egerint, ut curatores ipsi constituerentur, condicio fideicommissi talis praescripta: 'si tutelam in annum
Abbreviated transcription (Latin):
int̾eos accũ fũit dare. Nam
et finge hec ip̃m mulierem
posse ꝓprietatis dño uendert
quo casu nõ iniquaq eti am
muliens hrde agente inr co¬
getur face quippe si mora ñ
suo ieliquisset. Qdsi faculta¬
tem ususfructo uendendi ꝓpͥe¬
tatis dño mulier nõ habu¬
it. paciam quã recipiendi fr¬
uctꝰ p̃starc ip̃i debuit et h̃r

Expanded text:
inter eos actum fuerit, dare. nam inter eos actum fuerit, dare. nam et finge hoc ipsum mulierem posse proprietatis domino uendere. quo casu non inique etiam mulieris herede agente cogetur: quippe si moram non suo reliquisset. quod si facultatem usus fructus vendendi proprietatis domino mulier non habuerit, patientiam, quam percipiendi fructus praestare ipsi debuit, etiam heredi
Abbreviated transcription (Latin):
e situcio est ut marito caueat
ꝙͣ diu uix̃it passurũse uti fr¬
iu mulierem hrdem q eñ.
Q̾ an ueru sit cura ad iectio¬
nem hr̃dis dubito inteẽ. ꝙ̃¬
admodum nsus fructus in
dotem datus. ¶Si cum hret
mułr fructu uiro cui erat
ꝓprictas fundi usum fruct
cessit nich mułr hr̃di suo re¬
linq̃t. debeatorenĩ eiꝰ usus fru¬
ctus qui adbrdem nõsolet
transire ¶ Qd̃ si fundi sui fr¬
uctum mulier iro cesẜiti
tate eni ad h̃rde ey trãsisset:
ꝯiur in reddendo eo nõ feciss
moram Siu̾o alienata sit
ꝓprietasant aliqui fundi su
usum fructum mulieris ius¬
su uiro ei dedit indotẽ ĩspici¬
endum ẽ primũ quẽ ad mo¬
dum mulieri possit restitui.
pot̾ au̾t uł cauciomibo inter¬
positis ut̾ sic̃ potest uiriure
suocedat mulri frinq cam
paciatur.¶uel si se acomoda¬
ũit dñs ꝓprietatis uolente eo
mulicri ꝯstituatur ususfruc¬
to. ¶Nam aut fructum fun¬
di ille mulien pot̾it cedere.
aut aliquid uidelicet ꝓeo ũ

Expanded text:
eat, quamdiu vixerit, passurum se uti frui mulierem heredemque eius. Quod an verum sit circa adiectionem heredis, dubito. Interest, quemadmodum sit usus fructus in dotem datus. Si, cum haberet mulier fructum, viro, cuius erat proprietas fundi, usum fructum cessit, nihil mulier heredi suo relinquet: debebatur enim ei usus fructus, qui ad heredem non solet transire. Quod si fundi sui fructum mulier uiro cessit, tate enim ad heredem eius transisset, si uir in reddendo eo non fecisset moram. si uero alienata sit proprietas aut aliquis fundi sui usum fructum mulieris iussu uiro eius dederit in dotem, inspiciendum est primum, quemadmodum mulieri possit restitui: potest autem uel cautionibus interpositis, ut sic ut potest uir iure suo cedat mulieri fruique eam patiatur, uel, si se accommodauit dominus proprietatis, uolente eo mulieri constituatur usus fructus: nam aut fructum fundi ille mulieri poterit cedere aut aliquid uidelicet pro eo, ut
Abbreviated transcription (Latin):
andecem que dediss br̃di de¬
beant depecculio decedere ⁊
ẽ uerum quod sabino pla¬
cuit minus eẽ inpecculio
legato. plus ait sab. sistatu

Expanded text:
an decem, quae dedisset heredi, debeant de peculio decedere. et est uerum quod Sabino placuit, hoc minus esse in peculio legato.Plus ait Sabinus, si statu
Abbreviated transcription (Latin):
culum legatum sit hr̃s in¬
denm credit id ip̃o uire det᷑¬
hi et corpora singula etiam
phoc es alienum diminui.¬
proinde si pure libtatemac¬
cipiet et hr̃s urunio dño
uel anteaditam br̃ditatem
seruo crediderit legatum
pecculium minuerur ẜm
uiliam sentenciam licet :¬
dominus serin mimquã
fuerit. Quisticum et pã¬
philum seruos habebat.
testamento eos manirim¬
sit et uncuiq pectulium
sumlegant placet. qd
alter aiteri debent depeccu¬
no eis decedere et alterur
acçedere legato ¶Item q̃ni¬
tursi seruo lib̾tas data sit
si decem dedisset beredi pec¬
culium q̃ ei legatum sit

Expanded text:
um legatum sit, heres interim crediderit, id ipso iure detrahi et corpora singula etiam per hoc aes alienum deminui.Proinde si pure libertatem accipiet et heres uel uiuo domino uel ante aditam hereditatem seruo crediderit, legatum peculii minuetur secundum Iuliani sententiam, licet dominus serui numquam fuerit.Qui Stichum et Pamphilum seruos habebat, testamento eos manumisit et unicuique peculium suum legauit. placet, quod ‹alter› alteri debet, de peculio eius decedere et alterius accedere legato.Item quaeritur, si seruo libertas data sit, si decem dedisset heredi, peculiumque ei legatum sit
Abbreviated transcription (Latin):
to postulan ex eo gestu ꝙ am
mstrauit añ qua transmare
abeẽt magis est ut postulan
possit qͣi una tutela sit hñs in¬
t̾ualla. Siquis abfutum rei
publice cã desid̾auit in locum
suũ ꝯstitui alium tutorẽ an
reũsus ex añ gesto suspectꝰ po¬
tulari possit et qr pot̾ expriore
sabit postulacio. ¶Si curator
uentri. homsq datus fraudu¬
lenter ũsatꝯ sit.demde tritord̃¬
tus an postulan suspectꝯ ꝓpt̃
frandes incura admissas pos¬
sit. dubitari pot̾. et si quid ht̃
ꝯtutores nõ pot̾it postulanq

Expanded text:
 postulari ex eo gestu, quem administrauit, antequam trans mare abesset? et magis est, ut postulari possit, quasi una tutela sit habens interualla. Si quis afuturus rei publicae causa desiderauit in locum suum constitui alium tutorem, an reuersus ex ante gesto suspectus postulari possit? et quia potest ex priore cessabit postulatio. Si curator uentri bonisque datus fraudulenter uersatus sit, deinde tutor datus, an postulari suspectus propter fraudes in cura admissas possit, dubitari potest. et si quidem habet contutores, non poterit postulari, quia
Abbreviated transcription (Latin):
latione enim cyrograpi utinos
pro ip̃is acciombus palam est
cumuenditis cyrographis m¬
tellignims nomen uemisse qͥn
eciam si nome quis legauent
ro ꝙ mactionibus legatum ĩ¬

Expanded text:
latione enim chirographi uti nos pro ipsis actionibus palam est, cum uenditis chirographis intellegimus nomen uenisse. quin etiam si nomen quis legauerit, id quod in actionibus est legatum i
Abbreviated transcription (Latin):
Elsus. Oui quadrigenta reli¬
quit ticio .ccc. legauerit hrdis
fidei ꝯmissit. ut tibi hr̃ditatem
restituͣet. isq suspectam iuissu
precoris adut et restituit. que¬
rebatur quid iegatario dare de¬
bes. dicendum est quia p̾sump¬
tum est uoluisse testatore cum
hoñe legatorum fidei ꝯmissũ
restitui tota . ecc. te dare ticio
debere nam hes hoc rogatus
in celligi debet ut te suo loco
stituat et qd̾ he̾s ꝑfuncti oĩb¬

Expanded text:
torum.Qui quadringenta reliquit, Titio trecenta legauit, heredis fidei commisit, ut tibi hereditatem restitueret, isque suspectam iussu praetoris adiit et restituit: quaerebatur, quid legatario dare deberes. dicendum est, quia praesumptum est uoluisse testatorem cum onere legatorum fideicommissum restitui, tota trecenta te dare Titio debere: nam heres hoc rogatus intellegi debet, ut te suo loco constituat et quod heres perfunctus o
Abbreviated transcription (Latin):
tate. perueñ. quamius falci¬
dia cesset. ut ut rescripto diui
pii continetur demq nec ex¬
⁊ multis testõ plus legatoru
nomine pr̃atur. quam qͣnti¬
tas est hrditatis ere alienod¬
ducto nec tũ qͣrtam retinere
fidei comissario ꝑmittitur¬
Onde ueratius scribit si hr̃s
rogatus restituere hrditatez
rogato et ip̃o. ut. alii restituat
non utiq debere eum detrahe
fidei cõmissario ẜo qͣrtam n
lib̾alitatem tantum ad pͥore
fidei ꝯmissarium hr̃s uoluit
pertiñes si quadrigenta. ha¬
bens .cc. legauerit ticio et ꝑtẽ
dunidiam hrdicatis sempro¬
nio resticuere rogatuerit extie

Expanded text:
tate peruenit, quamuis Falcidia cesset, ut rescripto diui Pii continetur.Denique nec ex militis testamento plus legatorum nomine praestatur, quam quantitas est hereditatis aere alieno deducto. nec tamen quartam retinere fideicommissario permittitur.Inde Neratius scribit, si heres rogatus restituere totam hereditatem rogato et ipsi, ut alii restituat, non utique debere eum detrahere fideicommissario secundo quartam, nlibera litatem tantum ad priorem fideicommissarium heres uoluit pertinere.Sed si quadringenta habens ducenta legauerit Titio et partem dimidiam hereditatis Sempronio restituere rogauerit, ex Tre
Abbreviated transcription (Latin):
in boius h̃at .ccc. legauerit
deductis. ec. rogauerit hrdẽ
seio restituere hrditatem an
crecentoꝵ honus fidei comi¬
ssarius sub eat an uero hac¬
tenis quatinus ad eum ex
hr̃ditate. peruenit. Iuł. ait
competere quidem ad u̾sus
amplius quam.iii.cc. acti

Expanded text:
 legauerit et deductis ducentis rogauerit heredem Seio restituere hereditatem, an trecentorum onus fideicommissarius subeat an uero hactenus, quatenus ad eum ex hereditate peruenit?Iulianus ait competere quidem aduersus amplius qua
Abbreviated transcription (Latin):
belli. ao restitucionem facien¬
dam. Iuł ait et legatorum peti¬
cionem scindi sic. ut .e. quid̃ pe¬
tantur ab borde .c. uero alia. lega¬
tarius a fidei comissario petat᷑

Expanded text:
belliano restitutionem faciendam Iulianus ait et legatorum petitionem scindi sic, ut centum quidem petantur ab herede, centum uero alia legatarius ‹a› fideicommissario petat.
Abbreviated transcription (Latin):
querendi cogendi.conser¬
uindi gr̃a pacta sunt. sab.¬
emimerat querendi nti
bomines qui agru colũt

Expanded text:
quaerendi cogendi conservandi gratia parata sunt, Sabienumerat. quaerendi, veluti homines qui agrum colunt
Abbreviated transcription (Latin):
compubtas debet scilicet
ut sic de utrius ꝙ statu a¬
gatur ne. aliquod p̾uidi¬
cium fiat impuberi per u¬
beris personam. ¶Parui.
utrum petitor sit impu¬
bes an possessor qui status
controuersiam patitur.
nam suie possideat siue
petat in tempus pubta¬
tis differtur. ¶Si duo ĩ¬
pileres iniuicem status
ter est utrum quisq se sol
filium dicat. an et se. na
si solum se dicat filium
dicendum est debere con¬
tidusiam ad utriusq
pubertatem. differre.Siuo
petitor sie possessor sit
Si uero alter se solum alt̃
se dicat. siquidem ille ado¬
leuerit. qui se solum dicat
ad huc differtui controu¬
sia ꝓpt̾ puericiam eus
qui et se dicit. set de parte
non de toto de parte eniz
utiq nec litigatur. Qd
si ille adoleuerit qui et se
dicit. ille impules sit qui
se solum dicit. non differ¬
tur controuersi.a. nec ei
patitur impubes contro¬
uersiam status set facit

Expanded text:
tas debet, scilicet ut sic de utriusque statu agatur, ne aliquod praeiudicium fiat impuberi per puberis personam. Parvi refert, utrum petitor sit impubes an possessor, qui status controversiam patitur: nam sive possideat sive petat, in tempus pubertatis differtur. Si duo impuberes invicem faciant status terest, utrum quisque se solum fisi se solum dicat filium, dicendum est debere controuersiam ad utriusque pubertatem differr‹i›, siue pe titor siue possessor sit. si uero alter se solum, alter et se dicat, ‹si› quidem ille adoleuerit qui se solum dicat, adhuc differtur controuersia propter pueritiam eius qui et se dicit, sed de parte, non de toto: de parte enim utique nec litigatur. quod si ille adoleuerit qui et se dicit, ille impubes sit qui se solum dicit, non differtur controuersia: nec enim patitur impubes status controuersiam, sed facit
Abbreviated transcription (Latin):
legatum ususf.ut ecia
post capitis dimimucõne
deberetur. et hoc nup. imꝑacor
tum ẽe hinc constitucioni
locum cum mannos singu¬
los legaretur. Day.

Expanded text:
legatum usus fructus, ut etiam post capitis deminutionem deberetur et hoc nuper imperator tum esse huic constitutioni locum, cum in annos singulos relegaretur.
Abbreviated transcription (Latin):
re quicux legatus sit. et sub
condictione aliquid supͣdc̃a
debitam pr̃ono ꝑtem nam in
hunc cau̾m ratio facienda est
illius leg̾ que patronos uocat
non legis falcidie. Si res que
legata sit. apud legatarium
iit̾ierit probaudum est ex ce¬
ptione succurri ei qui pmisit.

Expanded text:
re quincunx legatus sit et sub condicione aliquid supra debitam patrono partem: nam in hunc casum ratio facienda est illius legis, quae patronos uocat, non legis Falcidiae. Si res, quae linterierit, probandum est exceptione succurri ei qui promisit
Abbreviated transcription (Latin):
celli sm̃am que uera est. S¬
silegata sepius ascryptano
hec subiecit. semel prariuo¬
leet rox añ in pletum testiu
fecit ip̃o nre iuderi oeta les̃¬
ta adempta.S qd̾ magis
erit ad emptum nõem̃ ap¬
part et ait posse clici exig¬

Expanded text:
celli sententiam, quae uera est.Sost legata saepius adscripta idem hoc subiecit semel praestari uelle et hoc ante impletum testamentum fecerit, ipso iure uideri cetera legata adempta. sed quo magis erit ademptum? non enim apparet. et ait posse dici exig
Abbreviated transcription (Latin):
buntur. s ⁊ si phiegarei
uolint. et minꝰ scripsit uã¬
iebit legatum. Siquis:
unam sũma firiab lega¬
u̾it. ut etiam depostuma se¬
tiret si ca nõ eẽt nata super¬
stiti solidum debebitur.
legata sit quamuis alt̾m
rerum natura nõ fu̾it alt̾i¬
nim cẽ.¶ Heres adiecto ei
noĩe ciuda qui hrs nõ fit
dare dampnatꝯ totum les¬
tum d. ¶ Nam et siduos er
prdib sus nomiatum qs
dampnass et alt̾ hr̃ditatẽ

Expanded text:
buntur. sed et si plus legare uoluit et minus scripsit, ualebit legatum.Si quis unam summam filiabus legauerit, ut etiam de postuma sentiret, si ea non est nata, superstiti solidum debebitur.legata sit, quamvis alter in rerum natura non fuerit, altrum esse. Heres adiecto ei nomine cuiusdam, qui heres non sit, dare damnatus totum legatum debet: nam et si duos ex heredibus suis nominatim quis damnasset et alter hereditatem
Abbreviated transcription (Latin):
rint. ut adcetͥa quoq mim̾a
publica suscipienda cõpellã¬
tur. idq prĩcipalio constitu¬
comb cauetur. Non omĩatñ
corporalia collegia uacatdem
tutelani hñt quamuis mu¬
nio mumcipalib obstricta
nõ sint isi nominatim id pri¬
uilegium cis induitum sit. It
qui ediuisatt fungitur potest
tucor dan.nam edilitas intra
cos magistratus habetur. qui

Expanded text:
rint, ut ad cetera quoque munera publica suscipienda compellantur: idque principalibus constitutionibus cauetur. Non omnia tamen corpora uel collegia uacationem tutelarum habent, quamuis muneribus municipalibus obstricta non sint, nisi nominatim id priuilegium eis indultum sit. Is qui aedilitate fungitur potest tutor dari: nam aedilitas inter eos magistra
Abbreviated transcription (Latin):
anda est. s etiam etas pupilloꝵ
cõsid̾anda est. Ram si prioruz
pupillorum etas prope pus¬
tatem sit ita ut tm modo sem¬
estre tp̃s reliquñ fu̾it. aut coꝵ
quoꝵ suscipe tutelam cogitur
nõdabitur extusacio. ioq pri¬
cipalib cõstitucoib cauetur
tatem cruitatis. et ꝓpt̾ cõuine¬
tionẽ origims romanciaman¬
ciquitꝰ et senatus et senatus
cõsultis. et cõstitucionib pri¬
cipum plenissima inmunitas
tributa est. ut etiam tutele ex¬
cusatcem hant scilis et corim
pupillorum q yuensos non
siit. idq dinus pius. repsit.¬

Expanded text:
nda est, sed etiam aetas pupillorum consideranda est: nam si priorum pupillorum aetas prope pubertatem sit, ita ut tantummodo semenstre tempus reliquum fuerit, aut eorum quorum suscipere tutelam cogitur, non dabitur excusatio: idque principalibus constitutionibus cauetur. tatem ciuitatis et propter coniunctionem originis Romanae iam antiquitus et senatus consultis et constitutionibus principum plenissima immunitas tributa est, ut etiam tutelae excusationem habeant, scilicet eorum pupillorum, qui Ilienses non sint: idque diuus Pius re
Abbreviated transcription (Latin):
go int̾clicitur bõꝵ suoꝵs
dem abinicio introduc¬
tumẽ. s solent hodie p̾tores
uł p̃sides sitale hoĩnem inue¬
n̾int qui n cp̃s noq finẽ expẽ¬
saru ht̃. s bona sua dila cͥando
⁊discipando ꝓfundit. curato¬
rem eidare exemplo funosi ⁊
tamdui erũt ambo incuratõ¬
ne ꝙͣ dui uł furios sanitate.
uł ille sanos mores recepit.ꝙ
si enenit ip̃o iurẽ desinur eẽ ĩ
potestate curatoꝵ. ¶Curacio
at eius cui bonis int̾clicitur
filio negabatur ꝑmittenda.
s extatꝰ diui pii. R̾ptu filio
pocuis curatõe ꝑmittẽdam ĩ
ros qui rebꝯ suis suꝑ eẽ nõ poi¬

Expanded text:
go interdicitur bonorum suorum idem ab initio introductum est. sed solent hodie praetores uel praesides, si talem hominem inuenerint, qui neque tempus neque finem expensarum habet, sed bona sua dilacerando et dissipando profudit, curatorem e‹i› dare exemplo furiosi: et tamdiu erunt ambo in curatione, quamdiu uel furiosus sanitatem uel ille sanos mores receperit: quod si euenerit, ipso iure desinunt esse in potestate curatorum. Curatio autem eius, cui bonis interdicitur, filio negabatur permittenda: sed extat diui Pii rescriptum filio potius curationem permittendam in res, qui rebus suis superesse non po
Abbreviated transcription (Latin):
si cestator ꝓpt̾ filui utilitatẽ
his qui cum eo morati fui¬
ssent alim̃ta pr̃ari uoluit
coutra uoluntatem defime¬
ti petentes. audiri non oz.

Expanded text:
si testator propter filii utilitatem his, qui cum eo morati fuissent, alimenta praestari uoluit, contra uoluntatem defuncti petentes audiri non o
Abbreviated transcription (Latin):
qui peccuĩa dari stipłan deb¬
erũt.s fideuissores abeo nõ pe¬
tendos cuiꝯ fidez scqui defũcto
malint. ¶pr̃ anua tot ex fruc¬
tu boꝵ que uxori legauit ac¬
cessurra finn patrimono preter
ex bibitt̃em quar eque matri
mandauit ad annũ etatis eiꝰ¬

Expanded text:
qui pecuniam dari stipulari debuerunt: sed fideiussores ab eo non petendos, cuius fidem sequi defunctus maluit.Pater annu‹a› tot ex fructu bonorum, qu‹e›m uxori legauit, accessura filii patrimonio praeter exhibitionem, quam aeque matri mandauit, ad annum aetatis ei