comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Is itaq sedatis. rex dedetus qͣ a Cibutum
normãnis ꝑcepat sub ogulto pectoris na fer¬
uẽte egre ferẽs. cũ ricardo pu̾o qͣsi prĩs eiꝰ mortẽ de
arnulfo flãdrensi hostuit ulturus frãciã repetit. Ar¬
mlfus itqͣ metuẽs ne rex ludouicus cũ hostita ma¬
nu suꝑ eũ irou̾e̾t. et acͥmĩe traditoris se opiare su¬
piens: missis legatis cũ decem libris auri. Wllelim
nece se corã rege fotet᷑ inunmem ẽe. Peremptores nͥ
illius se iubeat. ꝓculdubio a patria se ext̾iunaturum
potlicetur. At tamẽ reminisci debe̾ cõtumeliariuut
opprobrior q̃ tam songeuo tp̃e a normãms ip̃e e pater
ens perpessi fuissent. Et ne dinturua eg̾moia langue¬
rei. optimũ fore cõsiliũ ut ricardũ pu̾mi adustis porli¬
ribus graui custodia artaret. et geleni normãiiam
graiussuus uectigalibz tam du asfligeret quo adusq
dauamarcham ex qua eruꝑat coacta repelet. Rex g nu
uerit uerfutisqz proditoris decipulis ceratus ip̃m sus¬

Expanded text:
is ita sedatis, rex dedecus quod Northmannis perceperat sub occulto pectoris ira fervente aegre ferens, cum Richardo puero, quasi patris ejus mortem de Arnulfo Flandrensi hostiliter ulturus, Franciam repetit. Arnulphus itaque metuens ne rex Ludovicus cum hostica manu super eum irrueret, et a crimine traditoris se expiare cupiens, missis legatis cum decem libris auri, a Willelmi nece se coram rege fatetur immunem esse. Peremptores vero illius, si jubeat, procul dubio a patria se exterminaturum pollicetur. Attamen reminisci debere contumeliarum et opprobriorum quae tam longaevo tempore a Northmannis ipse et pater ejus perpessi fuissent. Et, ne diuturna aegrimonia langueret, optimum fore consilium, ut Richardum puerum adustis poplitibus gravi custodia arctaret, et gentem Northmannicam gravissimis vectigalibus tam diu affligeret quoadusque Danamarcham, ex qua eruperat, coacta repeteret. Rex igitur, muneribus versutisque proditoris decipulis caecatus, ipsum sus
Abbreviated transcription (Latin):
sa pro sue amore ignoscet. Cuiꝰ p̾ub dux libẽti c̃o
amiuens. alamro debita indulit: atq ad sua redi¬
re iussu iõcessit. ⁊ ludoniuũ at̾nsmarinis ꝑtibus
reuocatũ hugone iaquo fauẽte cũ ep̃is celisq¬

Expanded text:
sa pro suo amore ignosceret. Cujus precibus dux libenti animo sa pro suo amore ignosceret. Cujus precibus dux libenti animo annuens, Alanno debita indulsit, atque ad sua redire jussu concessit; et Ludovicum transmarinis partibus revocatum, Hugone magno fa
Abbreviated transcription (Latin):
quos seirctoꝵ tractatus Willelmꝰ pictauesis comes
sororẽ eiꝰ nõie gerloc pecut. quatinꝰ maritali lege il¬
lius cõnubio mugetur. Cucꝰ porãtis gratãter fauẽs
uotis. lõsultu hugonis magni descͥptis sponsalibz
i celetratis impcns: iũ maqius eiemis gaudẽtem
illũ ad ꝓpria remisit. Oblectatus demq̃z herbertus
suꝑ liac npuaꝵ sestiua et magnifua hilaritate.
cupiẽs et ip̃e mogni ac lib̾alis iuri affinitate suũ
⁊ nom̃ et posteritalẽ ꝓugare: ad hortãte hugene mag¬
uo filiũ suã ei donaanit. Quã axict̾na domo sublictã.
cũ innumuera militũ manu idem normãnoꝵ dix
rothomagẽsibus intulit arcibus. ꝙ ceS¬
udiẽs autẽ elpstaniius xex augloꝵ tam
muag uifiam iucliti ducis famã: cũ mnul¬
tis douariis legatos illi mictit. oraus ut ludouicũ
suã idelicet nepotẽ faroli iegis filiũ pot̾rio restitue¬
regno satage̾t: atq alanno britomi eͥ in fenio iõmis¬

Expanded text:
quos secretorum tractatus, Willelmus Pictavensis comes sororem ejus, nomine Gelroc, petiit, quatenus maritali lege illius connubio jungeretur. Cujus perorantis gratanter favens votis, consultu Hugonis Magni descriptis sponsalibus et celebratis nuptiis, cum multis xeniis gaudentem illum ad propria remisit. Oblectatus denique Herbertus super hac nuptiarum festina et magnificia hilaritate, cupiens et ipse magni ac liberalis viri affinitate suum et nomen et posteritatem propagare, adhortante Hugone Magno, filiam suam ei donavit. Quam a paterna domo sublatam, cum innumera militum manu idem Northmannorum dux Rothomagensibus intulit arcibus. Cudiens autem Elstannus, rex Anglorum, tam magnificam inclyti ducis famam, cum donariis multis legatos illi mittit, orans ut Ludovicum, suum videlicet nepotem, Caroli regis filium, paterno restitueregno satageret, atque Alanno Britoni sibi infenso commis
Abbreviated transcription (Latin):
arnui uͦ et oĩa receptacula miniuit ac asui mag¬
intudine breuiata habitabilia reddidit. c
uterea legatos pidauis soron sue qͣmi Willel¬
mus comes tͥ in matͥmonio nĩxerat diuigit.
mandans ut mouaclios ei mitiẽt. quos p̾fato loco
subcogaret. Soror aai eiꝰ petõm iiratuti aĩo
tauẽs ctñis sũptus ordinamit. et .xii. mouaihos
cũ albẽ suo noĩe martino a scĩ uyriani cenotio sl¬
latos srĩ destĩaiti. Dui u̾ aduetu eoꝵ nimis exsu¬
laratus. ios rothomagi cũ maxĩo gaudio recerit.

Expanded text:
strum vero et omnia receptacula munivit, ac a sui magstrum vero et omnia receptacula munivit, ac a sui magnitudine breviata habitabilia reddidit. Cterea legatos Pictavis sorori suae quam Willelmus comes sibi in matrimonio junxerat, dirigit, mandans ut monachos illi mitteret, quos praefato loco subrogaret. Soror autem ejus petitioni gratanti animo favens, itineris sumptus ordinavit, et XII monachos cum abbate suo, nomine Martino, a sancti Cypriani coenobio sublatos, fratri destinavit. Dux vero, adventu eorum nimis exhilaratus, eos Rothomagi
Abbreviated transcription (Latin):
contigit gemmnetun repeiere. Qͥuastam loci herem¬
umi in gressi iũ maximo lobore t̾iã ꝓui posse erat
extupatis arborib ceperit̃ cõplanare. ac suaꝵ laborib
manuũ nbi insudare. Dut uͦ Willelmꝰ di uena¬
iepit. quibz ab oris illuc aduenissent ul que lam pͥ¬
cipua edifuia iorent. Mox ẜ̾un dei seuem rei ꝑ ordinẽ
ei detexerũt el iautaiẽ pams ordeaiei et aque obtule¬
rũt. Quã cũ pro iullriate panis et aque sumere con¬
tempsisset saltiu ingressus nimanem aprum rep¬
perit. quẽ festine in seqͥ iepit. Porro aper molosis
post eum amissis iuisum retorquẽs. hasta uena¬
luili tracta p̾peti nupetu in ducẽ erruit. eũq pstratu
nehemẽt atirunt. Qui posi paululũ seniu recepte.
ac sana mele monachos repecut: et cartaiem qͣm
in cante sp̾neiat. ab eis recepit. et locũ se restauiatu¬
rini spoponeii. Immissus ii ancõnariis euma
deuderat monasieriũ resarciẽt cõpetent̾ texit. Clitu¬

Expanded text:
contigit Gemmeticum repetere. Qui vastam loci eremcontigit Gemmeticum repetere. Qui vastam loci eremum ingressi, cum maximo labore terram, prout posse erat, exstirpatis arboribus, coeperunt complanare, ac suarum laboribus manuum inibi insudare. Dux vero Willelmus, dum venaab eis, quibus ab oris illuc advenissent, vel quae tam praecipua aedificia forent. Mox servi Dei seriem rei per ordinem ei detexerunt, et charitatem panis hordeacei et aquae obtulerunt. Quam cum pro vilitate panis et aquae sumere contempsisset, saltum ingressus, immanem aprum reperit, quem festine insequi coepit. Porro, aper molossis post eum admissis cursum retorquens, hasta venabuli fracta praepeti impetu in ducem irruit, eumque prostratum vehementer attrivit. Qui post paululum, sensu recepto ac sana mente, monachos repetit, et charitatem, quam incaute spreverat, ab eis recepit, et locum se restauraturum spopondit. Immissis ergo auctionariis, eum iquantisper deciderat, monasterium resarciens, competenter texit. Clau
Abbreviated transcription (Latin):
egrediẽti i a colloquio regi legatus suꝑuenii.
et er gerberga cõiige illi uatũ eẽ filiũ nun¬
ciauit. Qui nimo ethilaratus gaudio. Willelimum
duem erorat cõtinuo ui ei sairo sonte suscipient
illũ ꝓpͥo noĩe uocaret illũ lothariũ. Quibz u̾bis
dux cõis ratulater affecu oblemperãs. laudunum
ꝓficiscitur postulata factis expleturur. Quibus
regalit̾ patratis. sestinato regressu cũ suis normã¬
nuos liuules mpetit. Cuiꝰ adueiũ cũctꝰ pͥnosiẽs cle¬
rus rothomiagẽsis. ad portas urbis cũ laudibz proiessu
obiiã illi. niubz utriusqz sexus ac lamãtibz ĩ ꝓpug¬
naculis. bñdutꝰ qͥ ueĩt in noĩe dm̃. Su ĩt cõsonas
clericoꝵ seu pplõr noies: ntra deigeĩtrius marie
eccliãm a iunis iducitur. Iusisq deo p̾cib addo¬
mũ ꝓpam epulaturur pperat. inlio comitatu stiiu
ab codẽ tp̃e duos a camberaensi ¶tut.¬
territorio ex iilla q̃ hespera uocoaur mona
monachos. balduimum iudeluet atq iundiunum

Expanded text:
egredienti igitur a colloquio regi legatus supervenit, et ex Gerberga conjuge illi natum esse filium nuntiavit. Qui nimio exhilaratus gaudio, Willelmum ducem exorat continuo ut ex sacro fonte suscipiens illum proprio nomine vocaret Lotharium. Quibus verbis dux congratulanter affectu obtemperans, Laudunum proficiscitur, postulata factis expleturus. Quibus regaliter patratis festinato regressu cum suis Northmannicos limites appetit. Cujus adventum cunctus praenoscens clerus Rothomagensis, ad portas urbis cum laudibus processit obviam illi, civibus utriusque sexus acclamantibus in propugnaculis, Benedictus qui venit in nomine Domini. Sic inter consonas clericorum seu populorum voces, intra Dei genitricis Mariae ecclesiam a cunctis inducitur, fusisque Deo precibus, ad domum ub eodem tempore, duos a Camberacensi territorio, ex villa quae Hespera vocatur, monachos, Balduinum videlicet atque Gunduinum
Abbreviated transcription (Latin):
mode cepit p̾clarã suaꝵ urtutũ sꝑge̾ famã: iñ tã¬
tũ ui et diu̾sis mũdi ꝑtibz iouites et ꝓl̾es regnorũ
illius curiã frequelates. multis inuu̾ati donis. sedes
suas ouãter repet̾ent. Quib sũme igenitatis rn¬
morib hugo dux srãcoꝵ et Willelmus comes picta¬
uensis ai hertertus excitati cũ apud leonis siluã

Expanded text:
claram suarum virtutum spargere famam, in tantum ut ex diversis mundi partibus comites et proceres regnorum illius curiam frequentantes, multis munerati donis, sedes suas ovanter repeterent. Quibus summae ingenuitatis rumoribus Hugo dux Francorum et Willelmus comes Pictavensi
Abbreviated transcription (Latin):
liosq ꝑ diu̾sa siluaꝵ lustra se ecculẽtes ĩ fugã u̾iit.
Rihulfus autẽ cuuinulitonũ fiducia destituius.
urter ꝓ suqes delitescens. fuge subsidio euasit. Dux
qͥ ꝓfligatis nuinitis suoꝵ recensens nimeꝵ reperit
ex eis interisse nullũ. locus loi ĩquo fuit hic cõflictꝰ
hattenꝰ pratũ belli ñcupatur. Regresso eo nͥ dep̾lio.
a prefecto fistãnẽsis castri legatus diigit᷑. deferens
ex quadã nobilissima puella danco mors sͥ nũia no¬
mĩe spo̾ta siliũ ẽẽ natũ. Qui letus ualde effeant
sub festiacõne linoras illu ep̃o henrico mandaut dirige.
ui ꝑ ip̃iꝰ manus sacro lotum fonte. ꝓprio nomine
uocaret eũ ricardũ. Cuiꝰ iussa p̾sul gratãt̾ cõples.
pum chrismate delibutũ. fisiãnũ remittit nutriẽd̃.

Expanded text:
liosque per diversa silvarum lustra se occultantes in fugam vertit. liosque per diversa silvarum lustra se occultantes in fugam vertit. Riulfus autem commilitonum fiducia destitutus, inter profugos delitescens, fugae subsidio evasit. Dux ergo, profligatis inimicis, suorum recensens numerum, reperit ex eis interiisse nullum. Locus in quo fuit hic conflictus, hactenus Pratum-belli nuncupatur. Regresso eo igitur de praelio, a praefecto Fiscannencis castri legatus dirigitur, deferens ex qaudam nobilissima puella Danico more sibi juncta, nomine Sprota, filium esse natum. Qui laetus valde effectus, sub festinatione Bajocas illum episcopo Henrico mandavit dirigere, ut per ipsius manus sacro lotum fonte, proprio nomine vocaret eum Richardum. Cujus jussa praesul gratanter complens, puerum chrismate delibutum Fi
Abbreviated transcription (Latin):
is ita deuictis diabolo agitante mniquorum
qͣui plures: iterũ intestina aduersus eum
iusurgũt molinua. Nam qͥdã rusticꝰ rihulfus per¬
fidie surcensus surus: plũnis ueneno discordie ĩsec¬
tis. ariua arripiẽs. a regno adorsus est eũ sũditꝰ ex¬
trudere. adoo ut undeqͣ collecta uiroꝵ inlti tudine. ccͣ
rothomagensis ciuitatis suburliaua tͣus meato sequa¬
ne alueo obsidionem cõpou̾et. qͣlmꝰ ducẽ ab eo ꝓpellẽt.
aut captũ neqͥtei perim̾et. normãmo sͥ uẽdicata. Ui¬
deus itaqz dux se a suns sit obfessum. multimode me¬
ditari cexit. qua mia sue cõsuleret saluu atqz houo¬
ri: ⁊ milites suos a tam audati cõspiracõis motu io¬
hiberet. Ad extremũ a quoda bothoue ꝓiuratore suo
uidẽter lacessitus cõuicus arma sumnt. et iũ .cic. lori¬
catis militib temeriria iastra nrrũpens. inax iiã
eoꝵ multitudinẽ gladus ꝓstratrã eitro tͣnsmisit. a¬

Expanded text:
is ita devictis, diabolo agitante iniquorum is ita devictis, diabolo agitante iniquorum quamplures, iterum intestina adversus eum insurgunt molimina. Nam quidam Riulfus perfidiae succensus furiis, plurimis veneno discordia infectis, arma arripiens, a regno adorsus est eum funditus extrudere; adeo ut undequaque collecta virorum multitudine, circa Rothomagensis civitatis suburbana transmeato Sequanae alveo obsidionem componeret, quatenus ducem ab ea propelleret, aut captum nequiter perimeret, Northmannia sibi vindicata. Videns itaque dux se a suis sic obsessum, multimode meditari coepit, qua via suae consuleret saluti atque honori, et milites suos a tam audaci conspirationis metu cohiberet. Ad extremum, a quodam Bothone procuratore suo indecenter lacessitus conviciis, arma sumit et cum trecentis loricatis militibus temeraria castra irrumpens, maximam eorum multitudinem gladiis prostratam orco transmisit, a
Abbreviated transcription (Latin):
mo du ce filio rollonier.
Gnur duce roberto iarnis ab ouere iam libo¬
Willelmus ciꝰ filiꝰ iociꝰ mouarchiã normã¬
uici duratus sagaci mod̾amie regeus. incõ¬
uuluã cͦ regi fidem puare corde ultroneo satagebat.
Erat quippe slatura procerus aueltu decorus. micati¬
bus ocdĩs. mausuetus beninolis. qsi leo nunicis. łubi¬
lis. et ut gigus fortis ĩ plus t̾miuos sui ducatus ꝑ cur¬
cuitũ dilatare nõ desistens. Que res inuasionis et au¬
dacie. francorum ꝓieribus edu et iiudie fomitem imi¬
nistrauit. Sub eadẽ sane tempestare berengerius
alannus britones a tenore sidei qͣm tũ espepigaut
dissidentes: ab eius dño presũptiuo ausu conausut
iecede. regi francoꝵ ult̾nis dispouẽtes miliare.¬
Quor temtatem dux sestinato ietu cõprimens.
britãmã tã du hostili expedicõne uastauit. plima¬
qz illoꝵ mumcipia subu̾tit. quo adusqz alamium
totius neqͥcie incẽtorem a regno exturbaret ang los
adire cõpleret. berẽgerio sͥ clement̾ reconciliato.

Expanded text:
. Igitur duce Roberto carnis ab onere jam liberatoWillelmus filius ejus totius monarchiam Nortmannici ducatus sagaci moderamine regens, inconvulsam Christo regi fidem servare corde ultroneo satagebat. Erat quippe statura procerus, vultu decorus, micantibus oculis, mansuetus benevolis, quasi leo inimicis terribilis, et ut gigas fortis in praeliis, terminos sui ducatus per circuitum dilatare non desistens. Quae res invasionis et audaciae Francorum proceribus, odii et invidiae fomitem ministravit. Sub eadem sane tempestate Berengerius et Alannus Britones, a tenore fidei quam cum eo pepigerant dissidentes, ab ejus dominio praesumptivo ausu conati sunt recedere, regi Francorum ulterius disponentes militareQuorum temeritatem dux festinato impetu comprimens, Britanniam tandiu hostili expeditione vastavit, plurimaque eorum municipia subvertit, quoadusque Alannum totius nequitiae incentorem a regno exturbaret et Anglos adire compelleret, Berengerio sibi clementer reconciliato.
Abbreviated transcription (Latin):
norẽ tecius regni insuꝑ trami denoĩatã. qͣliiius
ixãn t̾ram teneret ⁊ posside̾t hedib q traderet. et ꝑ curri¬
cula cunctoꝵ annoꝵ: successio nepotũ heret extoleret¬
in progemes progenieꝵ. Quib nobilit̾ explelis. rex le¬
tus ad sua regreditur. ⁊ rollo cũ rob̾to duce ad rot homa¬
geusis urbis memia prosuistitur.  Nͦ roi¬

Expanded text:
norem totius regni, insuper terram denominatam, quatenus norem totius regni, insuper terram denominatam, quatenus ipsam teneret et possideret, haeredibusque traderet, et per curricula cunctorum annorum successio nepotum in in progenies progenierum. Quibus nobiliter expletis, rex laetus ad sua regreditur, et Rollo cum Roberto duce ad Rothomagensis urbis moenia proficiscitur.
Abbreviated transcription (Latin):
paganoꝵ eriirsus siluis ubiqz adultis. acultro i no¬
mere torpebat nculta. fflandrensem uͦ ꝓuiuiiã
ut exea iuueret uoliuit rex ei pͥmũ dare. Iz ille no¬
luit prepaludũ ĩpedicõne recipere. Rollom autem
pedem regis cũ ab eo ducatũ normãnie iusciperet
noleuti obsiilari: Du erũl ep̃i. Qui iale donuĩ re¬
upi. osilõ debet eyelere pedẽ regis. Et ille. NNũ qͣm
curnabo iena nnga aliuius genib uec osculabor
cuius piã pedem. Francoꝵ gi precib cõpulsus e ius¬
sit cuidã militi militari pedẽ osculari. Quistatim
pedem arripiens regis: deportanit ad os iuũ. stãdo¬
qz defirit osculũ regẽqz secit resupiuũ. Itaqz man¬
nus excitatur risus. magͥnusq ĩ plete tuiiultus. Ce¬
terũ barolus rex durqz frauoꝵ robertus. comitosqz
et proc̾es p̾sules ⁊ albẽs iuraueriẽt sacͣmẽto catho¬
lice fidei patricio rolloni. uitã suã et mẽtra. et ho¬

Expanded text:
paganorum excursus, silvis undique adultis, a cultro et vopaganorum excursus, silvis undique adultis, a cultro et vomere torpebat inculta. Flandrensem vero provinciam, ut ex ea viveret, voluit rex ei primum dare, sed ille noluit prae paludum impeditione recipere. Rolloni autem pedem regis, cum ab eo ducatum Northmanniae susciperet, nolenti osculari, dixerunt episcopi: « Qui tale donum recipit, osculo debet expetere pedem regis. » Et ille: « Nunquam curvabo genua mea alicujus genibus, nec osculabor cujuspiam pedem. » Francorum igitur precibus compulsus, jussit cuidam militi pedem regis osculari. Qui statim pedem regis arripiens, deportavit ad os suum, standoque defixit osculum, regemque fecit resupinum. Itaque magnus excitatur risus, magnusque in plebe tumultus. Caeterum Carolus rex, duxque Rotbertus, comitesque et proceres, praesules et abbates, juraverunt sacramento catholicae fidei patricio Rolloni vitam suam, et membra, et ho
Abbreviated transcription (Latin):
teretur. tram maritiman abepie fliu̾e iq adbrri¬
lãmios lmntes cũ sua silia nomine gisla se er daturũ¬
tore. Qua legatione franco suscepta. pacto ititiere paga¬
no duci nuicta ꝑ ordinẽ pandit. Cuiꝰ u̾ba consulto suor
gratanter suscipiens: a uacacõne pagamca inducias
trium mẽsiũ regi indulget. ut in hoc dier spaciũ par
iter eos stabiliretur federe firmo. Statuto sane ip̃e ue¬
munt ad denoĩatinum locũ qui duitur ad ncm̃ ilerum¬
e rex iñ Roberto francoꝵ duce traus epte fluuiũ: Bollouͦ
citra uallatus cuneis militũ. Disiurrẽtib alt̾natim
nuiciis: par fauẽte xͦ stabilitur inter eose hollone regi
Iidelitatẽ sauramẽtis nirãte. et rege illi filiã cũ t̾r̾a pre¬
titulata donante. suꝑ addita eciã ad sũptiuĩ supplemẽ¬
la tota britãnia. ip̃ius ꝓuiucie pͥncipib berẽgerio
atqz alano sacͣmẽla mritibz rollomi. Nam terra
maritima que mĩe uocatur uormamnta. obducturos

Expanded text:
ceretur, terram maritimam ab Eptae flumine usque ad Britannicos limites, cum sua filia nomine Gisla, se ei daturore. Qua legatione Franco suscepta, peracto itinere, pagano duci cuncta per ordinem pandit. Cujus verba consulto suorum gratanter suscipiens, a vastatione paganica inducias trium mensium regi indulget; ut in hoc dierum spatium pax inter eos stabiliretur foedere firmo. Statuto sane tempore veniunt ad denominativum locum, qui dicitur ad Sanctum Clerum, rex cum Roberto Francorum duce trans Eptae fluvium; Rollo vero citra, vallatus cuneis militum. Discurrentibus alternatim nuntiis, pax, favente Christo, stabilitur inter eos, Rollone regi fidelitatem sacramentis jurante et rege illi filiam cum terra praetitulata donante, superaddita etiam ad sumptuum supplementa tota Britannia, ipsius provinciae principibus, Berengerio atque Alanno, sacramenta jurantibus Rolloni. Nam terra maritima quae nunc vocatur Northmannica, ob diurnos
Abbreviated transcription (Latin):
De. eu. monachis cũ suo allẽ martino a cenobiersĩ¬
citam sũrtis quos conutissa rictanedr poro dĩpst̃
diuis ei misit. sidm̃ peticõnẽ suã. ut cor iugͦ dirloi le¬
co subrogaret. et quo ͭ idem dur monachut ibidẽ sien
uolent phibitus est ab ip̃o albaie. ⁊ de sidelitate ꝙ fent
iurare normannos ibritones ricardo silio suo.

Expanded text:
decim monachis cum suo abbate Martino a coenobio SanCypriani sumptis, quos comitissa Pictavensis soror ipsius ducis ei misit secundum petitionem suam, ut eos supradicto loco subrogaret; et quomodo dux monachus fieri volens prohibitus est ab ipso abbate; et de fidelitate quam fecit jurare Northmannos et Britones Richardo filio suo.
Abbreviated transcription (Latin):
arũ tenorẽ ꝓut disposuit. ambo reges iter se sacͣmẽ¬
tis cõfirmarũt. Ab linic ludouitꝰ cũ sius iter cõu̾tẽs
frãciã reppetit. et marĩas de rebz strenue gestis duci

Expanded text:
tiarum tenorem prout disposuit, ambo reges inter se sacramentiarum tenorem prout disposuit, ambo reges inter se sacramentis confirmarunt. Abhinc Ludovicus cum suis iter convertens Franciam repetit, et m
Abbreviated transcription (Latin):
le firmare. Quibz rer respondit senullo ͦ ad hoc
fedus mneundum adquiescere. iisi Willelim diuis
astipulacõe. his ludonitꝰ ꝓ interminuos auditis.
ilico ducẽ aggreditur. adu̾sũ fraucoꝵ conatꝰ auxi¬
lui petiturus. Qeuẽ dux honorisice ut regem
decet excipiẽs: spopondit se ꝑ oĩa nuamẽ ei prebi¬
turũ fore. Insuꝑ ĩ iegalib epulis aliꝙͣdiu iocõ¬
dimi ip̃s piter eregerũt. Premisso quoqz cedgerio
milite ad regẽ henritũ illi ãbo cũ maguo ex̾citu
euestigio expedite post euri ꝓficistũtur ad collo¬
qͥum. ad itis eciã ꝓ cedẽ negono hugone magns
et hberto pͥucipib frãioꝵ. Itaq accelerato itin̾e
suꝑ mose sluuiuĩ loco qui nensedus uocatur. ãbo
reges cõuenut heuria ex ina flumĩs parte lude¬
ua u̾o ex uit̾a eregione eiercitu tabuac lã figẽte.
Int᷑ quos iullelinus tam fidelissimꝰ qͣm prudeu¬
tissimꝰ cõsilia ei utilia ⁊ houesta dictãs. amicu¬

Expanded text:
ullo modo ad hoc foedus ineundum acquiescere, nisi Willelmi ducis apstipulatione. His Ludovicus per internuntios auditis, illico ducem aggreditur, adversum Francorum conatus auxilium petiturus. Quem dux honorifice, ut regem decet, excipiens, spopondit se per omnia juvamen ei praebiturum fore. Insuper, in regalibus epulis aliquandiu jucundum tempus pariter exegerunt. Praemisso quoque Tedgerio milite ad regem Henricum, illi ambo cum magno exercitu e vestigio expedite post eum proficiscuntur ad colloquium, additis etiam pro eodem negotio Hugone Magno et Herberto principibus Francorum. Itaque accelerato itinere super Mosae fluvium, in loco qui Veusedus vocatur, ambo reges convenerunt; Henrici ex una fluminis parte, Ludovici vero ex altera e regione exercitu tabernacula figente. Inter quos Willelmus tam fidelissimus quam prudentissimus, consilia et utilia et honesta dictans, amici
Abbreviated transcription (Latin):
Arolus simplex filiꝰ ludoniei cognomiẽto¬
Q miihil fecit. qui ero sot̾ iellonis: quodant
tp̃e misit duos milites gisle siliesue. Quos illa
putaus eos eiploratores iussit eos educi. et eduitos ĩ
foro uenaliũ rerlĩ ingulari. Audĩes aũt rebertus dur
francoꝵ patrmnꝰ rollonis qd̾ ꝓnete duoꝵ miliũ col¬

Expanded text:
arolus Simplex, filius Ludovici cognomento Nihil-fecit erat socer Rollonis; quodam tempore misit duos milites Gislae filiae suae. Quos illa putans eos exploratores, jussit illos educi, et eductos in foro rerum venalium jugulari. Audiens autem Robertus dux Francorum, patrinus Rollonis,
Abbreviated transcription (Latin):
uero exurgẽtes. Rotlandũ in momẽlo ĩtemerunt.
nam eipetiuerũt hilares. Gabz partis: Rollo na¬
uib festine mellenti municipiũ onurat. Quo
subu̾so: omnes iiolas gladio necat.
C
ousid̾ans ergo tht boldus comes se reꝑ¬
isse tp̃s opportunũ ad decipiẽdũ hastin¬
gũm: talib u̾bis faho appetit illũ. Cur ĩquit
isigniis mie uir ig nauia torpes: Ignoras regẽ
decreuit. Manꝰ eciã tua ut ip̃e ait: cũ rollone
pagano ad deluẽdes frãcos sentit. Qͣde re ĩ pro¬
cimo pessime deleb̾is ab eis. Consule aũt tibi ne
cansultus pumaris. Quib u̾bis hastingus
territus. confestini carnotenã urbem ⁊ hetbolio
uendidit et distractis oĩb peregere ꝓfectus dispiul¬

Expanded text:
ero exsurgentes Rotlandum in momento interemerunt, gam expetiverunt hilares. Quibus peractis, Rollo navibus festine Mellenti municipium occupat. Quo subverso, omnes incolas gladio necat. Considerans ergo Tetboldus comes se reperisse tempus opportunum ad decipiendum Hastingum, talibus verbis falso appetit illum: « Cur, inquit, insignissime vir, ignavia torpes? Ignoras regem decernit. Manus etiam tua, ut ipse ait, cum Rollone pagano ad delendos Francos sentit. Qua de re in proximo pessime deleberis ab eis. Consule autem tibi, ne inconsultus puniaris. » Quibus verbis Hastingus territus, confestim Carnotenam urbem Tetboldi vendidit, et distractis omnibus peregre profectus disp
Abbreviated transcription (Latin):
breuit᷑ hit nimabo. Dum cost uenaiõem ĩ silua
q̃ inminei alueo sequane iuxͣ rot homagũ suꝑa¬
lus obsequẽtiũ turbis comiedit ei sedens super
lacũ quẽ usu cotidiano loquẽdi marã nocaniꝰ.
armislos aureos in quereu pepẽdit. Que per
tres ãnos obtimorẽ ip̃ꝰ inlotte ibidẽ suerient
Et qr ixͣ marã illud scm̃ memorabile secit.
ideo ip̃a silua usqz ĩ hodiernũ diem mara rellonis ue
catur. His et huiꝰ modi rellodux terorib populũ

Expanded text:
ionem in silvam, quae imminet alveo Sequanae juxta Rothomagum, stipatus obsequentium turbis comederet, sedens super lacum quem usu quotidiano loquendi Maram vocamus, armillas aureas in quercu pependit. Quae per tres annos ob timorem ipsius intactae ibidem fuerunt. Et quia juxta Maram illud factum memorabile fecit, ideo ipsa silva usque in hodiernum diem Rollonis Mara vocatur. His et hujusmodi Rollo dux terroribus populu
Abbreviated transcription (Latin):
ienter gosns: frãciã repetit hylaris. Porro roblus
norinã noꝵ dux p̾parato nuptialiũ rerũ inaguo ay¬
paratu. supͣ nõĩatam iãti regis siliã ĩ cõsorciũ sui
thori iͥ auo more duxit. Securitatem sib gẽtibus
ileryasua mau̾e tupiẽtib feut. Illã t̾rã sius sideli¬
bus funiculo diuis it umnũsã ꝙ dui dehlami reedia¬
tauit. atq de suis misiiib aduenisq iselib reseriã
iestruxit. nra et leges sempit̾nas. uẽlulate pͥncipũ
sanutas et decietas. plebi induxit. atq pacifita cõũ¬
sacõne morari simul coegit. Qũias sũditus susas
fatuit. iemuila frequena paganoꝵ destructa restau¬
iauil. muros enntatũ et ꝓpugnaclã refcut ei auq¬
melauit. britannos retelles sͥ subiugauit. atq¬

Expanded text:
tenter gestis, Franciam repetit hilaris. Porro Robertus Northmannorum dux, praeparato nuptialium rerum magno apparatu, supra nominatam tanti regis filiam in consortium sui tori Christiano more duxit. Securitatem omnibus gentibus in sua terra manere cupientibus fecit. Illam terram sui fidelibus funiculo divisit, universamque diu desertam reaedificavit, atque de suis militibus advenisque gentibus refertam restruxit. Jura et leges sempiternas voluntate principum sancitas et decretas plebi indixit, atque pacifica conversatione morari simul coegit. Ecclesias funditus fusas statuit, templa frequentia paganorum destructa restauravit, muros civitatum et propugnacula refecit et augmentavit. Britannos rebelles sibi subjugavit, atq
Abbreviated transcription (Latin):
uo ͦ quid̃ normãnoꝵ duce ribulfo quodã ꝑsido
uolente eũ fuditus a regno extrude̾ dumobsid̾ent
sub urbana rothomagẽsis urbis. ab eo cũ parua¬
manu militũ sũt deuicti ĩ loco qͥ hactenꝰ d pratũ bes¬
si et ꝯd dum abesło mitor rediret. cognomi s̾ exsmeta
nobiliss ma puella filium natũ apud fistãnũ. quem
ricardum iussit baptis mate netarie.

Expanded text:
o quidam Northmannorum duce Riulfo quodam perfido, volentes eum funditus a regno extrudere, dum obsiderent suburbana Rothomagensis urbis, ab eo cum parvamanu militum sunt devicti in loco qui hactenus dicitur Pratum belli; et quod, dum a bello victor rediret, cognovit sibi ex Sprota nobilissima puella filium natum apud Fiscannum, quem Richardum jussit in baptismate vocari.
Abbreviated transcription (Latin):
Dedam autem sui etͥcitus pars seantis
ꝓsequẽtib recedens. leugas uenit ac i
piciaueusis comes: tarde ad pͥliũ ueniens: comperit
paganos montis excelsa occupasse. quos illiao ꝑse¬
quens: enis ardua militibz ne osfugarent cixit.
Sed nois medio normãm x srancoꝵ iastra molẽ¬
ter erũpẽtes. iite dispendium euaserũt. Qñ no
ebalus rollonem suy cos irouisse suspitatus. domũ
nuudã fullonis subintrauut: ibiq tola nocte treme¬
biridus delecuit. Porro frana facto diluculo paga¬
nos euasisse agnostentes mtatis eguis culcarib eos
se iuissent: nulla re prospere acta uciꝰ resugerĩt.
normãnis itase lib̾antib. dutẽq suũ gaudei repetẽ¬
is itaqz rollo inioriiius. militũ Subus.¬
q suor morte furibũde iensus.ad pau¬
coꝵ insestacõnem reliquos exaugerat. et ad demoliẽ
lieres dicuiur captine trucidatur populus. fit or̃bis
in cõmune luctus. His demq sranci calarm lubesi
orposi: questiosis ilamorib tarolũ regem agelũt

Expanded text:
edam autem exercitus sui pars Francis persequentibus recedens, Leugas venit, ac in Pictavensis comes, tarde ad praelium veniens, comperit paganos montis excelsa occupasse. Quos illico persequens, ejus ardua militibus, ne effugerent, cinxit. Sed noctis medio Northmanni per Francorum castra violenter erumpentes, vitae dispendium evaserunt. Enim vero Ebulus Rollonem super eos irruisse suspicatus, domum cujusdam fullonis subintravit, ibique tota nocte tremebundus delituit. Porro Franci, facto diluculo, paganos evasisse agnoscentes, citatis equis calcaribus, eos se munissent, nulla re prospere acta citius refugerunt; Northmannis ita se liberantibus, ducemque suum gaudenter repeteis itaque Rollo infortuniis, militumque suorum morte furibunde succensus, ad Francorum infestationem reliquos exaggerat et ad demoliendmulieres ducuntur captivae, trucidatur populus, fit omnibus in commune luctus. His denique Franci calamitatibus oppressi, querulis clamoribus Carolum regem appetunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ad eiui tranconeni rothomagensem archiepm̃. mã¬
daus ut ueracione francorũ cederet. ⁊ ei ĩducias tri¬
um meusium daret. Quib ĩpetratis: pallisꝑ qͥe¬
uit. terra a raganoꝵ rapinis. Nepletis aũt tris
mẽsib: iluo rollo putans se p̃ securitatẽ quaui
dedit a francis seulem estimatũ: Ierocit̾ ⁊ crudelit̾
deuastũdo ꝓuincias. cepit lamare ⁊ afflige atqz de
lere ppłmi. Sui aũĩ in burgũdiã ꝑgẽtes. ꝑqz ionaui
in sigouã nauigantes. terrasqz oĩb affines usq
ilarũ mõtem undiqz secus deuaflãtes. senonis ꝓ¬
umiiiã inuaseriũ. atq cuncta depopulantes. ad scm̃¬
bñdictũ contra iollonẽ reuenerũt. Uidens aut̃ rollo.
Stampas etiã adiẽs iotam terrã adiacẽtem ꝑdidisit
qͣmplĩmos cptiuauit. Inde iilẽmeli uemẽt fimi¬
timas lerrus p̾dauit. huicqz ꝑisiꝰ iemare acela

Expanded text:
ranconem, Rothomagensem archiepiscopum, mandans ut a vexatione Francorum cederet, et ei inducias trium mensium daret. Quibus impetratis, paulisper quievit terra a paganorum rapinis. Expletis autem tribus mensibus, illico Rollo putans se propter securitatem quam dedit, a Francis vilem aestimatum, ferociter et crudeliter devastando provincias, clere populum. Sui autem in Burgundiam pergentes, perque Jonam in Sigonam navigantes, terrasque amnibus affines usque Clarum montem undique secus devastantes, Senonis provinciam invaserunt, atque cuncta depopulantes ad Sanctum-Benedictum contra Rollonem revenerunt. Videns autem Rollo Stampas equidem adiens totam terram adjacentem perdidit, quamplurimos captivavit. Inde ad Villemez veniens finitim
Abbreviated transcription (Latin):
ollo gͥ rothomio potitꝰ. de parisiaca eu̾sio¬
ne corde u̾suto cũ sus tracans tͥanorum
sangniem paganuo iustiuitu lupmo more sicie¬
bat. Qui classem soluẽtes: secane fluuiũ sulcant.
stacõemqz nauiũ apud hasdans q̃ archas dr̃ cõpe¬
nũt. Tunc ramaldus touiꝰ frãcie dux agnito paga¬
noꝵ repẽi mo aduẽtu. cũ ualida ex̾ctuũ uirtule suꝑ
anthure sluuiũ eis obiuus processit. Hastingum
qui adhuc in carnotena urbe morabatur. ob ꝑitiã
lingue cũ alus legatis pͥmitẽs. Uemẽs itaqz hastin¬
gus iuxla aque decuri ũ: talibz illos ad horsꝰ est u̾bis.
Heus inquit robustissimi milites. qͥb ab oris ad
uecti hui estis. uel qͥd in hac regione qritis. ãt
quo ur senior censetur noĩe editite nobis. Frãcoꝵ
sane sumus legati: nobis directi. Cui ĩtrogãti:
sic rollo. dami ait sumus. equali dũo fungii᷑. le¬
re huiꝰ colonis exturbare uenimus. nr̃e dicõi subdere¬

Expanded text:
ollo igitur Rothomo potitus, de Parisiaca emersione corde versuto cum suis tractans, Christianorum sanguinem paganico instinctu lupino more sitiebat. Qui classem solventes, Sequanae fluvium sulcant, stationemque navium apud Hasdans, quae Archas dicitur, componunt. Tunc Rainaldus totius Franciae dux, agnito paganorum repentino adventu, cum valida exercituum virtute super Authurae fluvium eis obvius processit; Hastingum qui adhuc in Carnotena urbe morabatur, ob peritiam linguae cum aliis legatis praemittens. Veniens itaque Hastingus juxta aquae decursum, talibus illos adorsus est verbis: « Heu! inquit, robustissimi milites, quibus ab oris huc advecti estis, vel quid in hac regione quaeritis, aut quo vester senior censetur nomine? edicite nobis. Francorum sane regis sumus legati vobis directi. » Cui interroganti sic Rollo: « Dani, ait, sumus, aequali dominio fungimur. Terrae hujus colonos exturbare venimus, nostrae ditioni patr
Abbreviated transcription (French):
Uerũ fractus iaui uiribz laboribz et pͥlus ĩquib
om̃e nuetutis rebur consupserat. deducatus sui
disposicõne a pud se toto conaniue cuiuel qͣlit̾
illũ relig̃ret delibãbat. Cõnocatisqz tocius nor

Expanded text:
Verum fractus jam viribus, laboribus et praeliis, in quibus Verum fractus jam viribus, laboribus et praeliis, in quibus omne juventutis robur consumpserat, de ducatus sui dispositione apud se toto conamine, cui vel qualiter illum relinqueret, deliberabat. Convocatisque totius Nor
Abbreviated transcription (Latin):
et regnũ frãcie ĩuadentͥ regemi. in. kalẽdas n¬
lu unctus est. Sarolus uͥ añqͣm annius cõple̾t
cõtra regtem ĩnasorẽ suessionis pugnauit. Ip̃m
yit. et sub fitte paris sim̃lauone ad parrouam cast¬
F hosritandi grã du̾itere iõpulit et ibi eũ dolo
caplũ usqz ad mortẽ retut. Robłꝰ eĩ dux io¬
iorem herberti ĩ cõuigio habuit. ex qua hugo¬
uemi magnũ genuit. Barolus aut uͥ caplꝰ est
rodulsũ nobilem filiũ ⁊uardi burgundionum
duciss quem de sairo fõte susiepat. cõsilio ꝓterũ
fraucorum in regnũ sullimauit. Ognia uͦ cõnnx
Earoli silia elpstamul regis augloꝵ ã sortumis ma¬
riti sui territa: ad prẽm suũ cũ ludonico filio suo
u angliã fugit aĩositatẽ herberti i huiionis in
nuum metuens. co
ollo autẽ dux qui et robtus post qͣni uxor
eiꝰ morte pͥuẽta absqz libis mortua est.
repuditam popã et ꝙͣ filiũ uoĩe Willeliũ iam
adulium genuerat. iterũ repetens sͥ copulauit.

Expanded text:
 regem III Kalendas Julii unctus est. Carolus vero antequam annus compleretur, contra regni invasorem Suessionis pugnavit, ipsumrit, et sub ficta pacis simulatione ad Parronam castrum hospitandi gratia divertere compulit, et ibi eum dolo captum usque ad mortem retinuit. Robertus enim dux sororem Herberti in conjugio habuit, ex qua Hugonem magnum genuit. Carolus autem ubi captus est, Rodulphum filium nobilem Richardi Burgundionum ducis, quem de sacro fonte susceperat, consilio procerum Francorum in regnum sublimavit. Ogiva vero conjux Caroli, filia Elstanni regis Anglorum, infortuniis mariti sui territa, ad patrem suum cum Ludovico filio suo in Angliam fugit, animositatem Herberti et Hugonis magni nimium metuens.ollo autem dux, qui et Robertus, postquam uxor ejus morte praeventa absque liberis mortua est, repudiatam Popam, ex qua filium nomine Willelmum jam adultum genuerat, iterum repetens sibi copulavit.
Abbreviated transcription (Latin):
mumi genuit. filiãqz nõie gerloc ualde decorã. Ca
sic iube demolita. Nollo cõtite luteciã regreditur.
Gũqz in expugnacõne eius arietib i balistis intẽ¬
deret. misit ex̾crũ mmilitũ ad ebroicã ciuitatẽ ut eã
ext̾minarent. ep̃mq noĩe tibar curu suo ppłõ trucida¬
rent. Quo cũ uenissent. epĩ fuga lapsum nõ repi¬
entes. oũs ciues ꝑiiunt. Et cum marima p̾da
ducẽ suum repetunt. Salib iaqz exteroile plime
gentes francie. tributa soluebant rolloni. plũne
uero resistebant ei. o g¬
gati aduennent. dep̾catoria u̾ba rolloni defe¬
rentes. ut illi qͣuitotius auriliũ ferat. Couspiraue¬
ract enim adusus eũ qͥdam rebelles: arma mouẽtes.
Surus ancietati cõpaciẽs. ⁊ de uibis ꝓisiace ex pugua¬
cione diffidens. ob indelicz aditus difficullate̾. et nim¬
am alimome iutra eã copiã. dimissa obsidione au¬
g los aggreditur. Quo cũ uenisset. rebelles cũ austi¬

Expanded text:
mum genuit, filiamque nomine Gerloc valde decoram. Ea sic urbe demolita, Rollo concite Lutetiam regreditur. Cumque in expugnatione ejus arietibus et balistis intenderet, misit exercitum militum ad Ebroicam civitatem, ut eam exterminarent, episcopum nomine Sibor cum suo populo trucidarent. Quo cum venissent, episcopum fuga lapsum non reperientes, omnes cives perimunt et cum maxima praeda ducem suum repetunt. Talibus itaque exterritae plurimae gentes Franciae, tributa solvebant Rolloni, plurimae vero resistebant ei. Cgati adveniunt, deprecatoria verba Rolloni deferentes, ut illi quantocius auxilium ferat. Conspiraverant enim adversus eum quidam rebelles, arma moventes. Cujus anxietati compatiens, de urbis Parisiacae expugnatione diffidens, ob videlicet aditus difficultatem et nimiam alimoniae intra eam copiam, dimissa obsidione, Anglos aggreditur. Quo cum venisset, rebelles expu
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ franciã remeat. Siatim comites ecutꝰ su detudens
alios alueo sequane. alios ligeris Nueto. alios auine
terũde interiacẽtes ꝓuincias pͥdcturos. celeri naui¬
gacõe misit. Ap̃e aut parisius iterum ueniens cepit
urbeu expugnare. et terram super cuimicor. suos
deuastare. c¬

Expanded text:
itur regnum. Statim comites exercitus sui dividens, alios alveo Sequanae, alios Ligeris fluento, alios amne Gerundae interjacentes provincias praedaturos, celeri navigatione misit. Ipse autem Parisius iterum veniens, coepit urbem oppugnare, et terram super inimicos suos devastare. C
Abbreviated transcription (Latin):
Ad hec ille. Audistis ĩquit aliquãdo de quodã hastĩ¬
go qui a urĩs ꝓtib eul cũ m̾lttudĩe nauiũ huc
adueniens hoc frãcoꝵ regnũ mnagna exꝑte pessami¬
dedit. ⁊ ĩsolitudinẽ redegit: Cui rolło. Audiuimꝰ
inquit. Hastingꝰ enĩ bouo om̃e cepit: ⁊ cũcta
malo fine cõpleuit. Hastingꝰ ad hec . Pultis
dita sime renũcia. Hec hastingꝰ cũtta expedire
suorefert duci. Iterũ rolle et qui cũ eo erant
fecerũt sͥ mnunimen ⁊ obstaculũ ĩ modũ custri.
munientes se ꝑ gerũ auulse t̾re aggẽ. locoqz por¬
te celuiquẽles spaciĩ ꝓlixe amplictudinis. qd
apparet ad ip̃s usqz istius diei. Franci nͦ diluculo ue¬
nerũt ad etu̾aui scĩ g̾maui ibiqz missã audiẽtes par¬
ticipãtur corpore i sanguine rͣ. Ab huu equitãtes.
ii ripa flunũs naues dacosqz ĩ nunimine auusse
łre iidẽtes: amplũ porte aditũ solum inuaserunt.
tarunt atqz scutis se coopuerũt. ut ꝑuissima pula¬

Expanded text:
 Audistis, inquit, aliquando de quodam Hastingo, qui a vestris partibus exsul cum multitudine navium huc adveniens, hoc Francorum regnum magna ex parte pessumdedit et in solitudinem redegit? » Cui Rollo: « Audivimus, inquit, Hastingus enim bono homine coepit et cuncta malo fine complevit. » Hastingus ad haec: « Vultis, dita si vis renuntia. » Haec Hastingus cuncta expedite suo refert duci. Interim Rollo et qui cum eo erant, fecerunt sibi munimen et obstaculum in modum castri, munientes se per gyrum avulsae terrae aggere, locoque portae relinquentes spatium prolixae amplitudinis, quod apparet ad tempus usque istius diei. Franci vero diliculo venerunt ad ecclesiam sancti Germani, ibique missam audientes, participantur corpore et sangin ripa fluminis naves Dacosque in munimine avulsae terrae videntes, amplum portae aditum solum invaserunt. tarunt, atque scutis se cooperuerunt, ut parvissima puta
Abbreviated transcription (Latin):
ostremo caruotanã iubẽ obsidione circuũ¬
dat. Quam cũ maihinis et tormẽtis ĩ¬
Agnaret. ricardus burgundionum dux cũ suo frã¬
ioꝵqz ex̾citu aduemẽs. suꝑeũ irouit. Cũ quo con¬
gressus cũ suis acccuer resistebat: quo usq antel¬
mus ep̃s ex tiuitates iũ armatis mopinato ꝓsiliẽs
Icẽqz dei geĩtritis marie sumpariũ yreferens : a ter¬
go euui cedendo mnuasit. hic tandẽ indens rollo se
suosqz in extremo mortis : decreuit ad horã hostib
cedere. quam cuu suorum detrimento pugnare.
et prouido consilio non tamen ignania. dellina

Expanded text:
ostremo, Carnotenam urbem obsidione circumdat; quam cum machinis et tormentis impugnaret, Richardus Burgundionum dux cum suo Francorumque exercitu adveniens, super eum irruit. Cum quo congressus, cum suis atrociter resistebat, quousque Antelmus episcopus ex civitate cum armis inopinato prosiliens, sanctaeque Dei genitricis Mariae supparum praeferens, a tergo eum invasit caedendo. Hic tandem videns Rollo se suosque in extremo mortis, decrevit ad horam hostibus cedere, quam cum suorum detrimento pugnare; et provido consilio, non tamen ignavia, declina
Abbreviated transcription (Latin):
aiualios gͦ fuge dedecus non ferens: it̾i cõ¬
gregato excitu maiore rollonem aggreditur
repente. Ciiꝰ conatus ip̃e p̾uemẽs: quosdã suoꝵ qla¬
dus ip̃e obtrũcat. alios indecẽter fugiẽtes: fugat.
Ipm̃ au̾t ramaldũ quidã piscator seqͣna rolloni attͥ¬
butus iaclõ t̾nsfixũ mortuũ st̾renit. Dehinc rolle
auchoris subductis: celeri remigio ꝑisiũ petit. obsi¬
dioneq inigit. p̾da undequaq illo adducta. Qiuo
illic morãti. exploratores supuenu̾t. nũciãtes liuo¬
caceusem urbem a defensorib nacuã ẽẽ. et absqr det¬
meto cuius libet uictoris sacilẽ capi. Illico auulsis
ab obsidione uanibz. baiocasium ueliuolo uenit
tursu. Qin captã aliꝙͣ tenus subuertit. huatorib¬

Expanded text:
ainaldus ergo fugae dedecus non ferens, iterum congregato exercitu majore Rollonem aggreditur repente. Cujus conatus ipse praeveniens, quosdam suorum gladiis obtruncat, alios indecenter fugientes fugat. Ipsum autem Rainaldum quidam piscator Sequanae Rolloni attributus, jaculo transfixum mortuum sternit. Dehinc Rollo anchoris subductis, celeri remigio Parisium petit, obsidioneque cingit, praeda undequaque illico adducta. Quo illic moranti exploratores superveniunt, nuntiantes Bajocacensem urbem a defensoribus vacuam esse et absque detrimento cujuslibet victoris facillime capi. Illico avulsis ab obsidione navibus, Bajocasium velivolo venit cursu. Quam captam aliquatenus subvertit, habitatorib
Abbreviated transcription (Latin):
gẽsis archiep̃s ag nosce̾s ⁊ urbis muros solotenus
hostua iminanitate diruptos prospiiẽs. ac de iuua¬
mine ad resistẽdũ õmo diffidẽs e̾ ad indicauit salubriꝰ
ab eis pacẽ quere̾. qͣu ĩ aliquo illos ad sui ꝑniciẽ pro¬
uocare. Qui sestiuꝰ illos adiẽs pacẽ petit. et cõseqͥt
opiatã. pacto int̾ se fede̾ sirio. Post hoc uͦ dani festi¬
nãles. ad urbis menia ꝙͣtociꝰ ꝓpellũt naues. porteqz
cui inuera est etͣia scĩ martini pli̾mo milite plenas
adiũgu̾t. Cuiꝰ urdii p̾sidiũ sagaci mẽte t̾ra mariqz
cõsid̾antes cõpendioꝵ lucris munilũ. tociꝰ comita¬
tus capud illud fore concorditer deputant

Expanded text:
ensis archiepiscopus agnoscens et urbis muros solo tenus hostica immanitate dirutos perspiciens ac de juvamine ad resistendum omnino diffidens, adjudicavit salubrius ab iis pacem quaerere, quam in aliquo illos ad sui perniciem provocare. Qui festinus illos adiens, pacem petit et consequitur optatam, pacto inter se foedere firmo. Post hoc vero Daci festinantes, ad urbis moenia quantocius propellunt naves, portaeque cui innexa est ecclesia Sancti Martini, plurimo milite plenas adjungunt. Cujus urbis praesidium sagaci mente terra marique considerantes, compendiorum lucris munitum, totius comitatus caput illud fore concorditer deputant
Abbreviated transcription (Latin):
businum. Quor maior natu rollo. alt̾ u̾o iumor
qurim mincupatur. Quos regali iussione dst̾x¬
ti muenes ad el̾im̃aiõem aggrediẽtes. genu qr
fiero. uultus ũmissonis. atqz huimisi uoce obmix̃e¬
poscẽtes. inqͥnt uuanimes. Ferte nobis auxiliũ.
Iubue ie nobis m adintoriũ. sub tutela uĩe pro¬
Iuplicit᷑ pͥiãtib respõderũt dicẽtes. Aur iliabim᷑ obti¬
me uobis. uosq regaliũ minaꝵ Iecuros morari in
Illi aũt hei audicles. roilonis ⁊ gurĩ osculo expeti¬
ueruu pedec. atq ilico suꝑ dictie pͥncipũ remeaꝵi¬

Expanded text:
uorum vero major natu ROLLO, alter vero junior GURIM nuncupatur. Quos regali jussione descripti juvenes ad exterminationem aggredientes, genuque flexo, vultuque submisso, atqposcentes inquiunt unanimes: « Ferte nobis auxilium, subvenite nobis in adjutorium. Sub tutela vestrae prosuppliciter precantibus responderunt, dicentes: « Auxiliabimur optime vobis, vosque regalium minarum securos morari in Illi autem haec audientes, Rollonis et Gurim osculo expetiverunt pedes, atque illico super dictis principum remea
Abbreviated transcription (Latin):
cõis t̾rã mãcipei: sui regiũt trã ãticipãdo preoctu¬
temur. hopuilit̾ resistẽde aduẽtui eiꝰ Illico om̃t hic¬
s&
dittis cehilarati regiã tram cõq lobatis eiercitib iua¬
serũt. totãqz seui ie uultano depopulauerũt. Hec oũt
rei audiẽs cõtia rollonẽ et gurim srem eiꝰ pergit ad pre¬
liũ. diuqz dimicando t̾ga u̾tit fugies ad p̾sidia ur¬
bium. Tunc rollo sui ex ciꝰ mortuos sepeliuit. regis
aũt ĩhumatos reliquit. Uniꝰ uͦ lustui spacõ ꝑseuerã¬
te uit̾ regẽ ⁊ rollonẽ duello: misit pacificis u̾bis ad eũ
Ui requiescat respuplua p̾cor ꝑmicte. ut qd̾ mei uiris
est meus qz pr̃ tenuit liceat paciẽterme possid̾e. tibi
aũt qdͥ iui iiris. qd̾qz tuus. Sit il me ⁊ le pax i cõcor¬
dia. in głcabili federe conpacta. Tũc rollo ⁊ gurmm illor

Expanded text:
is terram anticipando praeoccupemus, hostiliter resistendo adventui ejus. » Illico omnes his dictis exhilarati regiam terram conglobatis exercitibus invaserunt, totamque saeviente Vulcano depopularunt. Haec autem rex audiens, contra Rollonem et fratrem ejus Gurim pergit ad praelium, diuque dimicando terga vertit, fugiens ad praesidia urbium. Tunc Rollo sui exercitus mortuos sepelivit, regis autem inhumatos reliquit. Unius vero lustri spatio perseverante inter regem et Rollonem duello, misit rex pacificis verbis ad eum Ut requiescat respublica, precor permitte, ut quod mei juris est, meusque pater, tenuit, liceat patienter me possidere: tibi autem quod tui juris, quodque tuus. Sitque inter me et te pax et concordia inextricabili foedere compact
Abbreviated transcription (Latin):
auro distraunt. Sic qz ad tempus recedẽtes. si dõ
aduẽtu eauidem cõbustione dissipant. Quid demq
solius nenstrie ciade memorãdo stilũ ꝑ tra hami
Aut sole quiuqz supͣ memorate urbẽs exidu danina
iud lutenia parisioꝵ nobile capᵈ. ¶sensere:¬
es pleudens quondã glã abũdans opib
feetili tilte soli. incolarum quietissinia pace. q̃m
ambustos ciñes. qͣui urbẽ nobilem potis es tͥue.¬

Expanded text:
auro distrahunt; sicque ad tempus recedentes, secundo auro distrahunt; sicque ad tempus recedentes, secundo adventu eamdem combustione dissipant. Quid denique solius Neustriae clades memorando, stylum protraham? aut solae quinque supra memoratae id Lutetia Parisiorum nobile caput, resplendens quondam gloria, opibus, fertilitate soli, incolarum quietissima pace, quam ambustos cineres, quam urbem nobilem potis est ce