comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tiuis. annatum fide catholica
pectus inuenit. Occide. ꝓster
ne. secandas gladiis ꝑcussorib
ceruices prebemus intrepidi.
Hec nobis iocundiora sunt:
dum modo qd̃ tecum sacrilegi¬
is tuis contempnimꝰ ad reg¬
Nagrabat enun iamͣ tunc in
bratissimis miris: martyrii gło¬
onis: remeans ad maximia¬
num cesarem satelles nunci¬
af. At ille quasi nichil iteratũ
fiusset scelus ꝑpetratum ire ꝓpe¬
re ereraitum u̾ibet: et arcum¬
fundi nuꝑat legionem: nullũ¬
q de tanto scõrum exercitu. pre¬
cepit relinqui. Uentum itaq
curtunsistit beatam legionem
turba carnificum. Omiis etas
sine discretione ꝑimitur lanã
turq beata corpora: et deuotas
deo animas. fidei mortis pro¬
fessione cõmendant. Operata
est terra illa procum bentib n
q pretiosi sangumis riui.
Que uinquam rabies absq
bello tantam humanoꝵ corpo¬
rum stragem dedit. Qui con
tempsit remp̾senciũ ob spem
futuroꝵ: sic interfecta est illa
plane angelica legio que ut

Expanded text:
tuos sed armatum fide catholica pec| tus inueniet. Occide prosternae resecandas gladi| is percussoribus ceruices praebebus intrepidi . haec| nobis iocundiora sunt dum modo quod te cum sacri| legiis tuis contemnius. Ad reglagrabat enim iam tunc in beatissimis uiris martyrii glorioonis remeans .| ad maximianom caesarem satellis nunciat ad ille| quasi nihil iterato fuisset . scelere perpetratum| ire propere exercitum iubet . et circumfundi imperat| legionem. nullumque de tanto sanctorum exercitu| praecepit derelinque+. Ventum itaque circum|  beatam legionem turba carnificum| omnes aetas sine descricione perimitur . lanian| turque beata corpora . et deuotas deo animas| fidele mortis professione commendant. Per| aest terra illic, procumbentibus in pretiosi sanguinis rivi. Quae umquam rabies absque bello tantam humanorum corporum stragem dedit? Quae tempsit rem praesentium ob spem futurorum. Sic interfecta est illa plane angelica legio, quae, ut
Abbreviated transcription (Latin):
nus cesar. dum ad sacramc̃ta
suꝑius memorata cunctos ĩ
exeraitu suo cogeret: agnouit
pretergressam ut dramus le¬
gionem. Subito iracundie fu¬
rore repletus satellites mittit.
ut hii legionem ad sacramen¬
toꝵ suoꝵ sacrilegia reuocarent.
Erat in eadem legionc primi¬
cerius mauricius. et signifer
cruperius. et candidus sena¬
tor:qui ita cõnulitonib pre¬
erant. ut amore pocius diui¬
nitatis. quam terrore militari
b. bellicis strenu. et uirtute
res: erga imperatorem fortitu¬
dine. erga xp̃m. deuotione cer
que dei erant deo: et que cesans
cesari restituebant. Requirunt¬
itaq. quid maximianus ce¬
hostias libasse sacrificia: et sa¬
cramenta fanatic ordinis p̾¬
buisse: iubere cesarem. ut legio
festinanter reuertens: cõmili¬
tonum p̾pararet exemplum.
Eunuchi qui p̾erant legioni.¬

Expanded text:
nos caesar. Dum ad sacramenta superius| memorata cunctos in exercito suo cogeret . agnouit| pratergressam ut diximus legionem subito iracundie| furorae conpletus satelletes mittet . ut legionem| ad sacramentorum suorum sacrilegia reuocarent| Erat in eadem legione primicirius mauricius . et signifer| exsuperius . et candidus senator . qui ita conmilitonibus| suis praeerant. Vt amore potius aequalitates quam| terrore militare bus bellicis strenui et uirtute res fide; erga imperatorem fortitudine, erga Christum deuotione certreddebant quae dei erant deo, et quae Caesaris Caesari restituebant. itaque quid maximianos caehostias libasse sacrificia et sacra| menta fanatici ordinis praebuisse iubere caesaraem| ut legio festinanter reuertens commilitonum pare| ret exemplo. Tunc hii qui praeerant legion
Abbreviated transcription (Latin):
in restauratione claudoꝵ aut
sanitate febrium: ceterisq in¬
fumitatib cotidie. Hic ꝑ ser¬
multa narranda sunt: si ꝑ sin¬
gula scriluntur. Lamen fideliũ
cordib absq lectione cognita
ẽe noscuntur: que quañta et
qualia miracula hic ꝑ sanctos
suos ad honorem et glam no¬
minis sui. dñs operãri nõ ce¬
sunt. pro eo id ip̃m die noctu ꝙ
psalmoꝵ hymnn decantatio nõ
desistit. Que iubente scõ et preda¬
ro xp̃i martyre beato sigismũdo
rege est institutum hũc usq
hodie deo protegente est conser¬
uatum. Propterea hic laudib
cui est honor et gloria. imꝑiũ
et potestas. per omnia secula se¬
culorum. Amen.
In festiuitate sã michaelis ar¬

Expanded text:
in restauratione claudorum aut in restauratione claudorum aut sanitate febrium ceterisque infirmitatibus cotidie hic per sermulta narranda sunt, si per singula scribantur. Tamen fidelium cordibus absque lectione cognita esse noscuntur, quae quanta et qualia miracula hic per sanctos suos ad honorem et gloriam nominis sui Dominus operare non desinit. Pro id ipsum die noctuque psalmorum hymni decantatio non desistit, quae, iubente sancto et praeclaro Christi martyre beato Sigimundo rege, est institutum hac usque hodie, Deo protegente, est conservatum. Propterea hic laudes cui est honor et gloria, imperium et potestas per omnia saecula saeculorum. Amuratione claudorum aut sanitate febrium ceterisque in
Abbreviated transcription (Latin):
artem agelit solus substitisset:
in illo secreto se subito manite
plicia distenditur. Et insibilit̾
turbam martyrum ceruens.
uerberatus eciam increpatur.
qd̃ uel die dñico ecc̃e solus dees¬
susaipere gentius auderet. ed̾
a deo musericor diter a sõs factũ
constitit ut aurifecille conster¬
natus et tertus salutare sibi
nomen posceret: statumq ip̃i¬
anus effectus est. Neq illud
in scõrum miraculis pretermit
notum est. Materfamilias qͥ¬
ni egregii. atq honorati uirri.
cum ita paralisi fuisset ab¬
stincta: ut eciam pedum usus
negaretur auiro suo. ut illic
per multum itiueris spaicium
deferretur poposcit. Quo cum
ꝑuenisset scõrum martyrum
lusilica famulantiũ manib
illata: pedib ad diuersorium
rediit ac sanitati de p̾mortius
restituta membris. miraculũ
suum ip̃a circumtulit. Hec duo:
tuntum miracula passionis
scõrum inserenda credidi. Cete¬
rum satis multa sunt. que ul
in purgatione demonum uel

Expanded text:
brica solus substitisset, brica solus substitisset, in illo secreto se subito clara lplicia distenditur et uisibiliter turbam martyrum cernens uerberatus etiam et increpatus, quod uel die dominico ecclesiae solus deessuscipere gentilis auderet. quod adeo misericorditer a sanctis factum constitit, ut faber ille consternatus et territus salutare sibi nomen poposcerit statimque Christianus effectus sit. Neque illud in sanctorum miraculis praetermittmnibus notum est. mater familias -Quinti egregii atque honorati uiri cum ita paralysi fuisset obstricta, ut ei etiam pedum usus negaretur, a uiro suo, ut Agaunum per multum itineris spatium deferretur, poposcit. -quo cum peruenisset sanctorum martyrum basilicae famulantium manibus inlata pedibus ad diuersorium rediit, ac sanitati de praemortuis. restituta membris nunc miraculum suum ipsa circumfert. haec duo tantum mira passioni sanctorum inferenda credidi. ceterum satis multa sunt quae uel in purgatione daemonum u
Abbreviated transcription (Latin):
eimi hoc omittendũ est: qd̾ per
longũ temporis tractũ. beati in¬
nocenti martyris membra ro¬
Aius reuelauit. Ingi enum
Alluuione micnum in se cespitẽ
uergens: religiosa quadã soli
ꝑuicie ad sepulturam martyris:
famulatrit unda ꝑuenit. pro¬
latas uamq reliquias lenter
lambens non ideo asinu terre
protulit. ut in gurgitis sui ꝓ¬
cella demergeret: s ob gloriosa
deuotione. intra ambitum lasi¬
lice cetensq martyrib sepultu¬
ra p̾ciperet sociari. Cuius trans¬
lationem a sc̃ẽ recordationis do¬
doniciano geneuense et grato
augustane urbis uel ꝓthasio
tunc temporis illius loci ep̃o ce¬
lebratam recolentes cotidiana
deuotione et laudibz frequenta¬
mus. Quid miraculi tunc ap¬
paruent nequaquam tacendũ
putaui. accidit ut int̾ reliquos
artifices. qui inuitati conue¬
nisse ad hoc opus uidelantur.
quidam ẽet aurifec quem ad¬
huc gentuem ẽẽ constaret. Hic
cum dñco die quo ceteri ad er¬
pectanda diei eius festa absces¬

Expanded text:
im hoc omittendum est, quod per longum temporis tractum beati Innocenti martyris membra Rhodanus revelavit. Iugi enim eluviae vicinum in se caespitem vergens, religiosa quadam soli pernicie ad sepulturam martyris famulatrix unda pervenit. Prolatas namque reliquias liniter lambens, non ideo a sinu terrae protulit, ut in gurgitis sui procella demergeret, sed ob gloriosam devocione intra ambitum basilicae ceteris martyribus sepulturae praeciperet sociari. Cuius translationem a sanctae recordationis Domiciano Genavensi et Grato Agustane urbis vel Protasio tunc temporis huius loci episcopis caelebratam recolentes, cotidiana devotione et laudibus frequenta quid miraculi tunc apparuerit, nequaquam tacendum putaui. accidit, ut inter reliquos artifices, qui inuitati conuenisse ad illud opus uidebantur, quidam adesset faber quem adhuc gentilem esse constaret. hic cum dominico die quo ceteri ad exspectanda diei illius festa disces
Abbreviated transcription (Latin):
crudelitatis ordo consumeret.
Post hanc uecem ad legionẽ
uelociter ꝓperatur: crudelia p̾¬
cepta ꝑaguntur. reliqui uero¬
ut octõdõꝵ redeant iuibentur.
Lunc eruꝑius quem ante prin¬
cipemi. uel campi doctorem suꝑ¬
ius memoraui: correptis legi¬
oms sue signis ac circunstã¬
tes oronem confirmant. ⁊ene¬
re me cõnulitones optimi se
cularium quidem belloꝵ signa
ꝑspicitis: sed non ad hec arma
ꝓuoco. non ad hoc bella aĩos
ur̃os uirtutemq p̾cello. Aliud
nobis genus eligendum est
prelioꝵ. Non ꝑ hos gladios
dem quam deo ꝓmisimꝰ in ul¬
tinis custodire. Iam de cõmi
no cerne bat obtuitu. Glosus¬

Expanded text:
crudilitates ordo consummeret .| crudilitates ordo consummeret .| post anc uocem ad legionem uelociter properatur .| crudilia praecepta peraguntur reliquos+ octodorum| redeant . iubetur. Tunc exsuperius quem ante prenci| pem uel campidoctorem superius memoraui superius| legionis sui signis hac circumstantes oracione confer| mat tenere me commilitones optim“us” secularium| quidem bellorum signa perspicitis . sed non ad hec ar| ma prouoco . non ad haec bella animos uestros| uirtutemque conpello . aliod nobis genus elegendum| est praeliorum non per hos gladios dem quam deo promiseris in| ultimes costodire. Iam de commilno cernebat optutu. Mau
Abbreviated transcription (Latin):
mus. fides muiolata ꝑma¬
ueat. Iam cerno ante tubunal
xp̃i. stantes eos: quos neci pau¬
io ante satelles regis deputa¬
uit.Illa uero gła q̃t. que eter¬
uitate beata uite huius breui¬
tate mercatur equales om̃s
animo una ucce responsum
sa tellitib damus. Id nuncia.
Milites quidem tui cesar su¬
mus. et ad defensionem rei
publice. romana arma susce¬
punus: nec umquam aut de¬
sertores bellorum. aut ꝓditores
milicie fuimus: aut ĩgna¬
uie formidinis. meturꝰ sub¬
ire flagitium. tuis cciam ob¬
tempemus preceptis nisi insti¬
tuti legib xp̃ianis demonum
cultus. et aras semꝑ pollutas
sanguie uitaremus. Com¬
remĩnus precepisse te. aut sa c̾
legib legis pollueres xp̃ianos
longius latitantes: nos õs
ip̃ianos ẽẽ cgnosce. Habebis
potestati tue subdita eoꝵ corpo¬
ra: auctorẽ uero suũ respicien¬
tes xp̃m: aninas non tene
legionis ꝓlutur assertio: et
cesari ꝑ satellites nunciatur.
ut iterum decimũ renouatũ

Expanded text:
mus . fides inuiolata permamus . fides inuiolata permaneat. Iam| cerno ante tribunal christi stantes eos quos neci . paulo| ante satellis regius depotauit illa uero gloria est . quae| aeternitatem beatam uitae huius breuitatem erca| tur. Aequali omnes animo. Vna uoce responsum satel| litibus demus. Ii . nuncia milites quidem caesar tui sumus| et ad defensionem rei pupuci . romana arma suscipi| mus. Nec umquam aut desertores bellorum . aut pro| ditores miliciae fuimus aut ignauae formidines| meruimus subirae flagitium . tuis eciam obtempe| raremus praeceptes. Nisi instituti legibus christianis| demonum cultus et aras semper pollutas sangui| ne uitaremus. Conperimus praecepisse te . ut aut| sacrilegies pollueris cristianos longius latitantes. Nos omnes christianos| esse cognosce . habebis potestati tuae subdita| omnium corpora auctorem uero suom respicientes christum| animas non teneblegiones probatur . ascensu et cesari per satellites nun| ciatur . ut iterum de| cimum renouate
Abbreviated transcription (Latin):
pla sacris inserta codicibus
legrlamus. iain nunc per no¬
met ip̃os qd̃ sequi deberemus
asperimus. Ecce uallatus sũ
comilitonum meorum corpo¬
ubi: quos de la tere meo fune¬
stus satelles abstratit. asper¬
is porto. Et dubito eorum seqͥ
necem. quoꝵ gratulans ad¬
miror exemplum: et uacrit
cogitare. quid imperator ui¬
beat: qui sorte michi morta¬
litatis equalis est. Sed si ha¬
bere aliquid uiris imꝑatoria
precepta potuissent: cuca bea¬
tissimoꝵ trium puerorum cor¬
pora regis ꝑ sarumi naluisset
ta olim dedisse nos memini.
qd̃ contemptu lucis istius
et desperatione uite defensare:
rem publicam deberemus. Iã
tunc promisi mei corporis u¬
tilitatem: et spopondi hanc ĩ
ꝑatorib fidem: nec tamen mͥ
ullus tunc regna celestia pro¬
te faciendum est. si hoc potui¬
mus nulicie deuotioni ꝓmit
tere: quinĩmo fortissimi cõmi¬
litones. olim deuotas aĩas
subdamus pritiosissime pas¬
sioni:sit nobis utuilis ant¬

Expanded text:
pla sacris inserta codicibus pla sacris inserta codicibus legebamus| Iam nunc per nosmet ipsos quos sequi deberemus as| peximus. Ecce uallatus sum commilitonum| meorum corporibus quos de latere meo funestus satel| les eripuit. Asperis porto. Et dubito eorum sequi| necem quorum gratulans ammiror exemplum .| et uacat cogitare quid imperar iubeat qui sorte| mihi mortalitates equales est. Si habere aliquid| uirium imperatorea praecepta potuissent circa| beatissimorum puerorum corpora reges persarum ualuis| set menta olim dedisse| nos menime quod contemtu lucis istius et disperacione| uitae defensare rem puplicam deberemus . iam tunc| promisi mei corporis uilitatem et spopondi hanc impe| ratoribus fidem . nec tamen mihi ullus tunc regna| celestia prote facien| dum est . si hoc potuemus miliciae deuocione promit| tere. Quin immo fortissimi commilitonis . olim deuot\a/s| animas subdamus praeciosissimae passioni sit no| bis uirilis ani
Abbreviated transcription (Latin):
tur neci: quos ordo reppenit m¬
merandi. Leti ꝑcussorib cer¬
uices prebent: sola qr int̾ eos.
erat de glose mortis occupatõ¬
lere: ut octodorum legio redeat
iubetur. Aunc mauricius pri¬
micetius paululum a satelli¬
tib regiis segregatus conuo¬
ait legionem: et hac oratione
sanctiores alloquit. Gratulor
uirtuti nr̃e cõmilitones oꝑ¬
timi: qd̃ amore religionis.
nullum uobis cesaris p̾cep¬
tum attulit formdiem.
Gaudentib quodam modo
animis tradi aduecem ad
necem glosam. cõmilitones
nr̃os iudistis: quem timui ne
quisqmͣ qd̃ armatis facile
est. specie defensionis beatissi¬
mis funerib. manus obui¬
am afferre temptaret. Iam mͥ
ad huius rei interdictum xp̃i
ꝓprie uocis iussu recondit:do¬
cens. maiorem amus oñub
ip̃iane confidencie ẽẽ uirtutẽ.
ur̃as manusq ꝓhibuit: ne
quaqmͣ diumo opere mortali¬
u dectus obturasset. Qum
ĩmo cepti operis fidẽ ꝑhẽm re¬
ligione cõplete. Hactenꝰ exẽ¬

Expanded text:
tur neci quos ordo| repperit ntur neci quos ordo| repperit numerandi. Laeti percussoribus ceruices| praebent. Solaque inter eos est de gloriosae mortes| occupaciolere ut octodorum| legio redeat iubetur. Tunc . mauricius primicerius .| paululum a satellibus regiis segregatus conuocat| legionem et hac orationem sancti oris alloquitur.| Gratulor uirtute uestrae commilitones| optimi quod amore relegionis nullam uobis caesa| ris praecepta attullere formidinem . gaudentibus| quodam modo animis . tradi ad necem gloriosam| commilitonis uestros uidistis quam timui ne quis| quam quod armatis facile est . speciae defensionis| beatessimis funeribus manus obuias adferre temta| ret. Iam mihi ad huius rei interdictum . chrpropriae uoces iussione recon| didet . docens . maiorem armes omnibus . christiane| confidenciae esse uertutem . uestras manusque prohibuit ne quisquam deui| no opere mortalibus dexteris obuiaret . quin immo .| caepti operis fidem perennem religionem conplete| hactenus . exem
Abbreviated transcription (Latin):
uiuũ colere traditam orienta¬
li more religionem:usq ad
stodire. Ad belloꝵ usum para¬
tam legionis eẽ uirtutem ad
cõmittenda uero sacrilogia si¬
cut cesar precepit octodorum
non rediret. Reuersus ituq
satelles: nũciat obstinatos ẽe
animos legioms noc uelle p¬
ceptis impatoris obedire. Aunc
maximianus cesar micundie
nmetate succensus: ad hanc
uocem subito furore ꝓsilunt¬
dicens. Ergo milites mei im¬
patoria precepta. et sacroꝵ me¬
orum ordinem sꝑnunt. Sen¬
ciendum erat uindicta publi¬
cu: eciam si tantum maiestatẽ
regiam contempnere uoluis
sent. Iungitur despectui m eo ce¬
lestis muuria: et mecũ pariter.
religio romana contempnit.
Senciat contumax miles: me
non solum michi. s eciã diis
meis. dare posse iundictain.
nesta sors p̾beat: Discant eqͥ¬
lem necem quos ordo p̾mise¬
rit moriendi: qualiter maxi
hanc uocem apparitoris iussio
in fausta porrigitur: ad legio¬
nem uelociter ꝓperarat᷑ crude¬
lia precepta reserantur. D̾radũ¬

Expanded text:
uiuum colere| traditam orientali more relegionem usque ad stodire ad bellorum usum paratam| legionis esse uirtutem. Ad commitendi uero sacrilegia| sicut cesar praecipet octodorum non redire. Reuersus itaque| satellis nuntiat obstinatus esse animos legionis.| Nec uelle praeceptes imperatoris obaedire. Tunc| maximianos caesar iracundiae nimietate succensus| ad hanc uocem subito furore prosiluit. Ergone milites| mei imperatoria praecepta et sacrorum meorum ordinem| spernunt sanciendum erat uendecta publica eciam| si tantum maiestatem regiam contemnere uolues| sent. Iungitur dispectui meo celestes iniuria et mecum| paretur religeo romana contemnitur. Sencia contu| ax miles . me non solum mihi sed eciam nominibus meis| dare posse uendectam.nesta| sors praebaeat. Discant equalium neces ques ordo| praemiserit moriendi. Qualiter maximhanc uocem paritur iussio infausta por| rigitur Ad legionem uelociter properatur . crudilia| praecepta reserantur . tradun
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑator tui. s tamen serui qd̃
libere confitemur dei. dibi mili¬
ciam debemus: illi innocentiã
Ate stipendium laboris accipi¬
mus. ab illo uite exor dium sũp¬
simꝰ. Sequi imꝑatorem in boc
uequa quam possumus: ut auc
nos aduersum te imꝑator ar
periculis desperatio: tenemus
arma et non resistimus: quia
mori magis qmͣ occidere uo
lumus: et inccentes interi¬
re. quam nouii uinere preop¬
tamus. Si quid in nos ultra

Expanded text:
imperator, tui, sed tamen serui, quod libere confitemur, dei. tibi militiam debemus, illi innocentiam. a te stipendium laboris accepimus, ab illo uitae exordium sumpsimus. sequi imperatorem in hoc nequaquam possumus, ut auctnos aduersum te, imperator, arpericulis desperatio. tenemus ecce arma et non resistimus, quia mori quam occidere satis malumus et innocentes interire quam noxii uiuere praeoptamus. si quid in nos ultra
Abbreviated transcription (Latin):
te subtracta. constratis ponti¬
b uiam fieri itinens. neccessi¬
tas imparet. Undiq tam ẽ im¬
minentib saxis. ꝑuus qui dẽ.
s amenꝰ: inigius fontib. cã¬
pus includitur: ubi fessi mi¬
lites regions thabee. post la¬
borem tanti itineris residerant.¬

Expanded text:
te subtracta constra| tis pontite subtracta constra| tis pontibus uiam fieri iteneris necessitas imperaret.| Vndique tamen inminentibus saxis . paruus quidem sed “a”| oenus inrigiis fontibus campus includitur ubi fessi mili| tes legionis tebeae post laborem tanti iteneres resederunt
Abbreviated transcription (Latin):
ritatem imperatoriam nimia
crudelitate polluerat: in galli¬
am ꝓperans. alpium penuinaꝵ
aditum uenit. Transmeantib
iter alpium post arduam. et
horridam uiam. subita equa¬
lis loci campestri. occurrit gra¬
ta planicies. quo in loco oppi¬
dum factum est. qd̾ othodorus
nomen accepit: arca qd̃ irri¬
gua fluminib prata. et agro
rum fertilis cultura pornigitͦ.
precipue deide rodam flumi¬
nis cursus offertur. Eranscẽ¬
cesar. octodoꝵ uenit: ibiq sacri
ficaturꝰ ydolis sis conuenire
exercitum iussit: atroci ꝓposita
iussione: ut per aras demoni¬
b consecratas intrarent: qd̾¬
equalis sibi anmis contra
lugaudarum turbas ẽẽt pug¬
mimicos diis suis ab om̃ib¬
est ꝓsequendus. Qd ubi pri¬
mum ꝓuenit ad noticiam the¬
bude legiois: preteriens octo¬
dorensem oppidum. ad locum
rauit: ut octo nilium spacio.
ab octodoro separatu: neccessita¬
tem cõnuttendi sacrilegii pre
rupib. rodani fluminis cursꝰ
artatur: ut cõmeandi faculta¬

Expanded text:
ritatem imperatoriam nimia crudelitate| polluerat. In galliam properans ad alpium pennina| rum aditum uenit. Transmeantibus iter alpium .| post arduam et orredam uiam. Subite +qualis loci .| campestres occurret grata planities . quo in loco| oppidum factum est quod octodori nomen accipet| circa quod aut inrigua fluminibus prata. Aut agro| rum fertiles cultura porrigitur praecipue deinde|  rodani flumines cursus offertur . qcaesar octodorum uenit ibique sacri| ficaturus idolis suis conuenire exercitum iussit.| Atroci proposita iussione . ut per aras demonibus| consecratas iurarent aequalibus sibi animis| contra bacaudarum turbas esse puginimicos diis suis ab omnibus persequendos| quod ubi primum peruenit ad noticiam thehaide| legionis praeteriens octodorum oppidum . ad locum rauit. Vt duodicem| milium spacio ab octodoro seperata necessitatem com| mettendi sacrilegie praerupibus rhodani fluminis cursus| ardatur . ut cum eandem faculta
Abbreviated transcription (Latin):
cletiant quondã
romane rei pu¬
blice principis
cum ad imꝑisi
tocius orbis fuisset electus: õs¬
qr ꝓuincias turbart. quadam
presumptione ꝑspic̾et. ad cõ¬
sorcium imperii uel laboris.
olim sibi cõmilitonem hercu¬
lium. maximianũ cesarem
fecit: eumiq contra amandũ
et eltanum. qui in bagauda¬
rum nomen presumptione
seruili arma cõmouerant: ad
galliam destinauit. Cui ad
supplementũ exercitus legio¬
nem the beam et orientalib
militib ire precepit: que legio
ser milia sexcentos. seragin¬
ta. sex uiros. ualidis auimis.
et instructis armis: autiquoꝵ
romanoꝵ habebat exemplum.
Igitur milites xp̃ianc religi
ons. ritum orientali traditio¬

Expanded text:
clicianos quondam roman e rei publicę| princips. Cum ad imperium totius orbis fuis| set electus. Omnisque prouincias turbari| quorundam praesumpcione perspiceret. Ad| consorci“u”m imperii uel laboris olim sibi conmilitonem| herculium maximianum cesarem fecit . eumque| contra amandum et aelianum qui in bacaudarum| nomen . praesumpcione seruile arma commouerant| ad gallias distinauit. Cui ad subplimentum exercitus| legionem tebeam ex orientalibus militibus dedit . quę| legio sex milia sexcentos ac sexaginta+ uiros ualidos| animis . et instructus armis . antiquorum romanorum| habebat exemplo . hii . igitur milites christianae religi| onis ritum orient
Abbreviated transcription (Latin):
sibilia dei ꝑ ca que facta sunt
in tellecta consperit. sed aciem
figere non ualuit: et reꝑcussa
inifirmitate redditus solitis
non secum ferebat uisi amã¬
tem memoriã: et quasi ole¬
facta desiderantẽq comedere
nondum posset. et querelut
quid ẽet ydoneum ad fruen¬
dum deum nec inuenielut:
donec amplecteretur media¬
torem dei et hominũ hominẽ
ip̃m ih̾m qui est suꝑ om̃ia d̾s
tenedictus in socula uocan¬
tem et dicentem. Ego sum
uia et ueritas et iuta: et cibũ
cui capiendo mualidus erat
miscentem carm. qm̃ uerbũ
caro factum est: ut infantie
nr̃e la tesceret sapiencia sua ꝑ
quam creauit om̃ia. Non emĩ
tenebat dũm ihm humilis
humilem. nec cuiꝰ rei magi¬
stra cẽt eius infirmitas no¬
nerabilem stilum sp̃s dei: ⁊
pre ceteris apłm paulum: t
perierunt ille q̃stionies ĩ quib
aliquando iuisus est aduersa¬
ri sibi. et nõ congruere tostĩo¬
niis legis. et ꝓph̾arum tert
sermonis euis: Et apparuit
ei uua facies cloquior castoꝵ

Expanded text:
sibilia tua per ea quae facta sunt intellecta conspexi, sed aciem figere non eualui et repercussa infirmitate redditus solitis non mecum ferebam nisi amantem memoriam et quasi olefacta desiderantem, quae comedere nondum possem. Et quaerebam quod esset idoneum ad fruendum te, nec inueniebam, donec amplecterer mediatorem dei et hominum, hominem Christum Iesum, qui est super omnia deus benedictus in saecula, uocantem et dicentem: ego sum uia ueritatis et uita, et cibum, cui capiendo inualidus eram, miscentem carni, quoniam uerbum caro factum est, ut infantiae nostrae lactesceret sapientia tua, per quam creasti omnia. non enim tenebam deum meum Iesum humilis humilem nec cuius rei magistra esset eius infirmitas nonerabilem stilum Spiritus tui, et prae caeteris apostolum Paulum; et perierunt illae quaestiones in quibus mihi aliquando visus est adversari sibi, et non congruere testimoniis Legis et Prophetarum textus sermonis ejus. Et apparuit mihi una facies eloquiorum casto
Abbreviated transcription (Latin):
ter ad eum pietate fortis tra
mariq eum sequens. et in
periculis omnibz de deo secu¬
ra. Nam et ꝑ marina discri¬
mina ip̃os nautas consola
nem cum salute: quia hoc

Expanded text:
ter pietate fortis, terra marique me sequens, et in periculis omnibus de te secura. Nam et per marina discrimina ipsos nautas consolabnem cum salute, quia hoc
Abbreviated transcription (Latin):
angelum dei. qd per illum
cognouerat filium suũ interĩ
ad illam ancipitem fluctua¬
tionem iam ẽẽ ꝑductum. Ita¬
qr cum ad memorias scõr̃
sicut in affrica consueuerat.
pultes et panem. et merum
attulisset ab ostiario prohi¬
pro canistro pleno terrenis
fluctib plenum purgatiorib
uotis pectus ad memorias
martyrum afferre didicerat.¬

Expanded text:
angelum Dei, quod per illum cognoverat me interim ad illam ancipitem fluctuationem jam esse perductum . . . Itaque cum ad memorias sanctorum, sicut in Africa solebat, pultes et panem et merum attulisset, atque ab ostiario prohipro canistro pleno terrenis fructibus, plenum purgatioribus votis pectus ad memorias martyrum afferre didicerat
Abbreviated transcription (Latin):
mare. Sed augustinꝰ fefellit
eam miolenter̾ se tenentem.
ut ant eum reuocaret. aut cũ
ipo ꝑgeret: et finxit se amicũ
nolle deserere. donec facto nẽ¬
to naiuigaret. Et mentitus
ꝑsuafit. ut in loco qui proxi

Expanded text:
mare secuta est. Sed fefelli eam violenter me tenentem, ut aut revocaret, aut mecum pergeret; et finxi me amicum nolle deserere, donec vento facto navigaret. Et mentitus rsuasi ut in loco, qui proxim
Abbreviated transcription (Latin):
quoꝵ alipius. ex codem quo
ip̃e erat ortus municipio pa¬
rentib primatib munici¬
natu. Nam et studuerat apd̃
docere cepit. et postea cartha¬
gini. et diligebat eum multũ.
ierat. Nebridius eciam relicta
patria uicina carthaginii. atq
no. rure optimo abiit medio¬

Expanded text:
quorum Alypius ex eodem quo ego eram ortus municipio, parentibus primatibus municinatu. nam et studuerat apud docere coepi, et postea Carthagini et diligebat multum, . Nebridius etiam, qui relicta patria uicina Carthagini atque ino rure optimo, reli
Abbreviated transcription (Latin):
deus infirmitatem aspectus
eius. radians in eum uelx¬
menter. et contrennt amore
et horrore:et muenit se longe
eẽ a deo in regione dissimili¬
tudinis: taiquã audiret
uccem eius de excelso. Cibus
sum grandium. cresce et mã¬
ducabis me. Nec tu me mu
nis tue: s tu mutaberis in
me. Et cognouit qm̃ ꝓpter in¬
iquitatem crudiuit hominẽ:
et tabescere fecit sicut araneã

Expanded text:
 infirmitatem aspectus mei, radians in me vehementer, et contremui amore et horrore; et inveni longe me esse a te in regione dissimilitudinis, tanquam audirem vocem tuam de excelso: Cibus sum grandium; cresce, et manducabis me. Nec tu me in nis tuae; sed tu mutaberis in me. Et cognovi quoniam pro iniquitate erudisti hominem, et tabescere fecisti sicut araneam
Abbreviated transcription (Latin):
dum qd̾ cum gr̃arum actõne
ꝑcipitur. sc̃ificatur enim ꝓtr
uerbum dei et or̃onem. Cocle
arib tantum argenteis u¬
teus. ceterum uasa quib
mense inferebantur cibi teste¬
a uel lignea uel marmorea
fuerunt̃ non trm neccessita¬
tis inopia. qmͣ ꝓposito nolun¬
tatis. Sed et hospitalitatem
semꝑ exhibuit. et in ip̃a men¬
sa magis lectionem uel dispu¬
tationem qmͣ epulationem
potationem q diligebat. et
contra pestilenciam huma¬
ne consuctudinis in ea sccip¬
tum ita habebat. Quisquis
amat dictis absentum rod̾e
uitam. Hanc mensam in¬
dignam nouerit c̃e sibi. et
idco omnẽ conuunam a super̃¬
fluis et noxiis fabulis se ab
coep̃os illius scripture obli¬
tos. et contra cam loquentes
cõmotus: ut diceret aut dele¬
dos ẽẽ illos de mensa uersus:
aut de media refcctione ad
sium tubiculum surrecturũ.
Quod ego et alii qui illi mẽ¬
se intrifiumus exꝑti sumus.

Expanded text:
dum, quod cum gratiarum actione dum, quod cum gratiarum actione percipitur; sanctificatur enim per verbum Dei et orationem . Earibus tantum argenteis utens, caetera vasa quibus mensae inferebantur cibi, vel testea, vel lignea, vel marmorea fuerunt: non tamen necessitatis inopia, sed proposito voluntatis. Sed et hospitalitatem semper exhibuit. Et in ipsa mensa magis lectionem vel disputationem, quam epulationem potationemque diligebat. Et contra pestilentiam humanae consuetudinis in ea scriptum ita habebat: Quisquis amat dictis absentum rodere vitam, Hanc mensam indignam noverit esse sibi. Et ideo omnem convivam a superfluis et noxiis fabulis et detcoepiscopos illius scripturae oblitos, et contra eam loquentes,it, commotus ut diceret, aut delendos esse illos de mensa versus, aut se de media refectione ad suum cubiculum surrecturum. Quod ego et alii, qui illi mensae interfuimus, experti sumus.
Abbreviated transcription (Latin):
tus multo feruentius. ac
instancius maiori aucto¬
ritate. nõ adhuc in una ta¬
tum regione. sed ubicumq
regatũs uenisset uerbum
salutis cterne a lacriter ac
suauiter̾ pululante atq
crescente dm̃ eccl̃ia predi¬
cabal ꝓpratus semꝑ posce¬
tib reddere rationem de fide
et spe que in deo est.
Nordinandis uero sacerdo¬
tibus et clericis consensum
maiorem xp̃ianorum et con¬
suctudinem ecł̃ie sequendũ
calciamenta uel lectualia ex
moderato et competenti habi¬
tu erant. nec nitida nimium
nec abiecta plurimũ. quia his
plerumq uel iactare se inso¬
lenter homines solent uel a¬
bicere. ex utroq non que ihu
ip̃i. sed que sua sunt queren¬
tes. at iste ut dixi medium
tenebat. neq in dexteram ne¬
q in sinistram dedinans.
Mensa usus est frugali et par¬
ca. que quidem inter olera
et legumia eciam carnes
aliquando ꝓpter hospites ul
quosq infirmiores habebat¬
quia nouerat et docebat ut
apłs dicit. qd̃ om̃is creatura
dei bona sit. et nichil abicien¬

Expanded text:
us multo instantius ac ferventius, majore auctoritate, non adhuc in una tantum regione, sed ubicumque rogatus venisset, verbum salutis aeternae alacriter ac gnaviter pullulante atque crescente Domini Ecclesia praedicaret, paratus semper poscentibus reddere rationem de fide et spe, quae in ordinandis vero sacerdotibus et clericis consensum majorem Christianorum, et consuetudinem Ecclesiae sequendam calceamenta vel lectualia ex moderato et competenti habitu erant, nec nitida nimium, nec abjecta plurimum: quia his plerumque vel jactare se insolenter homines solent, vel abjicere; ex utroque non quae Jesu Christi, sed quae sua sunt iidem quaerentes: at iste, ut dixi, medium tenebat, neque in dexteram, neque in sinistram declinans. Mensa usus est frugali et parca, quae quidem inter olera et legumina, etiam carnes aliquando propter hospites, vel quosque infirmiores, semQuia noverat, et docebat, ut Apostolus dicit, quod omnis creatura Dei bona sit, et nihil abjicien
Abbreviated transcription (Latin):
suam insinuante uolunta¬
tem om̃ib qr audicatibus
gratulantib atq id fieri ꝑ¬
fici q ingenti desiderio amã¬
tib ep̃atum susciꝑe contra
morem. ecclie suo uiuente
ep̃o presbit̾ recusabat. Dũq
illi fieri solere ab om̃ib sua¬
dercturꝰ. atq id ignaro trans¬
marinis et affricanis ecclic
exemplis ꝓbaretur. compul¬
sus atq coactus succubuit.
suscepit. Quod ip̃e postea fi¬
eri non debuisse. ut uiuo suo
epo ordinaretur. et dixit et scͥp¬
sit ꝓpter̃ consilii uniuersalis
uetitum. qd̾ iam ordinatus¬

Expanded text:
suam insinuat tunc voluntasuam insinuat tunc voluntatem: omnibusque audientibus gratulantibus, atque id fieri perficique ingenti desiderio clamantibus, episcopatum suscipere contra morem Ecclesiae suo vivente episcopo presbyter recusabat. Dumque illi fieri solere, ab omnibus suaderetur, atque id ignaro transmarinis et Africanis Ecclesiae exemplis probaretur, compulsus atque coactus succubuit, suscepit. Quod in se postea fieri non debuisse, ut vivo suo episcopo ordinaretur, et dixit, et scripsit , propter concilii universalis vetitum
Abbreviated transcription (Latin):
sener ualerius ceterisq ex hoc
amplius erultans et deo gra¬
nas agens de concesso sibi spe¬
ciali bẽneficio metuere cepit.
ut est humanus animus
ne ab alia ecclia sacardote pri¬
q auferetur. Nam et id pro¬
uenisset nisi hoc idem ep̃c co¬
guito ad locum eum secretũ
transire curasset. atq occul¬
tatum a querentib minime
mueniri fecisset. Unde am¬
plius formidans idem ue¬
nerabilis senex. et sciens se
ctate et corpore infirmissimũ
egit secretis literis apud
primatem ep̃oꝵ carthaginẽ¬
sem alligans mmbecillitatt̃
corporis sui ctatisq graui¬
catem. et obseccans ut yp¬
ponensi eccł̃ie ordinaretur
ep̃c. qd̾ sue cathedre nõ iam
succederet. sed sacerdos act¬
deret augustinus. Et qd op¬
tauit et regauit satagens
rescripto impetranit. et post¬
ea placito ad iusitaridũ. Et
adueniente ad eccliam yppo¬
nensem tunc primate numi¬
die megalio calamense ep̃o
te tunc aderant. et dericis oĩ¬
b ypponensib. et inmerse
plebi mopmatum cunctis

Expanded text:
senex Valerius caeteris ex hoc amplius exsultans, et Deo gratias agens de concesso sibi speciali beneficio, metuere coepit, ut est humanus animus, ne ab alia Ecclesia sacerdote pribi auferretur: nam et id provenisset, nisi et hoc idem episcopus cognito, ad locum secretum eum transire curasset, atque occultatum a quaerentibus minime inveniri fecisset. Unde amplius formidans idem venerabilis senex, et sciens se corpore et aetate infirmissimum, egit secretis litteris apud primatem episcoporum Carthaginensem, allegans imbecillitatem corporis sui aetatisque gravitatem, et obsecrans ut Hipponensi Ecclesiae ordinaretur episcopus, quo suae cathedrae non tam succederet, sed consacerdos accederet Augustinus. Et quae optavit et rogavit satagens, rescripto impetravit. Et postea petito ad visitandum et adveniente ad Ecclesiam Hipponensem tunc primate Numidiae Megalio Calamensi episcte tunc aderant, et clericis omnibus Hipponensibus, et universae plebi inopinatam cunctis
Abbreviated transcription (Latin):
totum affrice corpus preda¬
ra doctrina odorq suauissimꝰ
ip̃i diffusus. et manifestatꝰ
est: congaudente quoqr id
comꝑtum eccłia dei trasma¬
rina. qm̃ sicut compatitur u¬
nũ membrum compatiunt

Expanded text:
totum Africae corpus praeclara doctrina odorque suavissimus Christi diffusus et manifestatus est, congaudente quoque, eo comperto, Ecclesia Dei transmarina. Quoniam sicut dum patitur unum membrum, compatiunt
Abbreviated transcription (Latin):
nte proximũ uero diem¬
obitus sii a se dictatos
et edictos recensuit libros si¬
ue eos quos primo tempore¬
sue conuersionis adhuc lai¬
cus. siue quos presbit᷑ dicta
eccliastica regula a se dictata
et scripta cum ad huc eccasti¬
cum usum minus sciret mi¬
nusq sapius. sed a semet ip̃o
reprebensa et correpta sunt.
Unde eciam duo conscripsit
nolumina quoꝵ titulus est de
recensione libroꝵ. prereptos
eciam sibi quosdam libros
ante diligentiorem emenda¬
tionem annullis fratrib cõ¬
querebatur:licet eos post mo¬
dum emendasset. Imꝑfecta
p̾uentus morte dereliquit.
Quiq prodesse omnib uolẽs
et nolentib multa libroꝵ le¬
gere et non ualentib ex utro¬
q diuino testamento ueteri
et nouo p̾missa p̾fatione pre¬
cepta diuina seu uetita ad iu

Expanded text:
nte proximum vero diemobitus sui a se dictatos et editos recensuit libros, sive eos quos primo tempore conversionis suae adhuc laicus, sive quos presbyter, siveecclesiastica regula a se fuisse dictata et scripta, cum adhuc ecclesiasticum usum minus sciret, minusque sapuisset, a semetipso et reprehensa et correcta sunt. Unde etiam duo conscripsit volumina, quorum est titulus, De recensione librorum. Praereptos etiam sibi quosdam libros ante diligentiorem emendationem a nonnullis fratribus conquerebatur, licet eos postmodum emendasset. Imperfecta praeventus morte dereliquit. Quique prodesse omnibus volens, et valentibus multa librorum legere, et non valentibus, ex utroque divino Testamento, Vetere et Novo, praemissa praefatione praecepta
Abbreviated transcription (Latin):
cialut. non se habere qd indi¬
gentib erogaret. Nam et de
uasis dñias ꝓpter captiuos
et qmplurimos indigentes
frangi et conflari inbebat. et
indigentib dispensan. qd̾ nõ
cõmemorassem. nisi contra
carnalem sensum qͦrdã fieri
ꝑuiderem. Et hoc ip̃m eciam
uenerabilis memorie ambro¬
sius in talib neccessitatib
indubitanter ẽẽ faciendum.
et dixit et scripsit. Sed et de
neglecto a fidelib gazophila¬
tio. et secretario unde altari
neccessaria inferentur̾ aliqñ
in ecl̃ia docens ãmonebat.
qd̃ eciam. beatum ambrosiũ ĩ¬

Expanded text:
tiabat, non se habere quod indigentibus erogaret. Nam et de vasis dominicis, propter captivos et quam plurimos indigentes, frangi et conflari jubebat, et indigentibus dispensari. Quod non commemorassem, nisi contra carnalem sensum quorumdam fieri perviderem. Et hoc ipsum etiam venerabilis memoriae Ambrosius in talibus necessitatibus indubitanter esse faciendum, et dixit, et scripsit . Sed et de neglecto a fidelibus gazophylacio et secretario, unde altari necessaria inferuntur, aliquando in ecclesia loquens admonebat: quod etiam beatissimum Ambrosium
Abbreviated transcription (Latin):
qui in domo erant lucebat.
et postea currente et uolante
hui̾modi fama. bono prece¬
dento exemplo. accepta ab e¬
piscopis potestate presbiter
nõ nulli coram cp̃is ppłis eu¬
uangeliũ tractare ceperunt.¬
to ibidem manente. que sc̃s¬

Expanded text:
qui in domo erant lucebat . Et postea currente et volante hujusmodi fama, bono praecedente exemplo, accepta ab episcopis potestate, presbyteri nonnulli coram episcopis populis tractare coeperuntto, ibidem conversante atque
Abbreviated transcription (Latin):
ereditas demde relicta di¬
uditur partem p̾sumpsit
imperium. partem uendicant
lacerdotes: et qd̾ fieii de opibus
soliti nascitur de exiguitate cõ¬
caitio. dum deest quod accipiãt.
Solius lenedictionis heres. ca¬
na suscepit. Cicullam cum in¬
teniori cilicio petrus ep̃c uiurpa¬
unt. Ser uero antistites ut aliqͥd

Expanded text:
ereditas deinceps relicta dividitur; partem praesumit imperium, partem vindicant sacerdotes, et quod fieri de opibus solet, nascitur de exiguitate contentio, dum deest, quod capiant, – solius benedictionis heredes! Cana suscepit; cucullam cum interiore cilicio Petrus episcopus usurpavit. Sex vero antestites, ut aliq
Abbreviated transcription (Latin):
est ad prefectum et imponit¬
in ecculco. et inquiritur qͥb
hoc maleficiis fecisset. Quĩ
maleficiis dyaboli. sed bene¬
ficiis oũupotentis dei mei¬
prefectus: iussit eum duci uir¬

Expanded text:
s ad praefectum imponitur equuleo, et inquisitus quibus haec maleficiis fecisset, beatus Felix maleficiis diaboli, sed beneficiis omnipotentis Dei praefectus, jussit eum duci ext
Abbreviated transcription (Latin):
sibi familiarior. cuius ex hu¬
more sanguis obtexerat ocu¬
lum apprehensa lerba absintii
quam sancta cirra pectus ut
refrigeraret habuerat cũ suꝑ
oculum posuit: dolor et cruor
mox effugit. et sic de uiridita¬

Expanded text:
sibi familiarior, cujus ex humore sanguis contexerat oculum, apprehensa herba absinthio, quam sancta circa pectus ut refrigeraret habuerat, cum super oculum posuit, dolor et cruor mox effugit, et de viridita
Abbreviated transcription (Latin):
quiem miraculorum laude sõ¬
liat:
regalis cubiculi alump¬
nus iam iuuenis liberauter
institutus. huiꝰmodi demonio
uexabatur qd̃ per menstinum
tempus redeuntib incremeu¬
tis lunarib. ille captius ca¬
duca allusione prosternitur.
Interuentu regine uel ꝓcerum
scõ uiro p̾sentat᷑ et traditur.
Quem din exanuatũ purga¬
re die eadem distulit. cum sole¬
ret furiossimos demones pri¬
ma manus impositione depelle.
Ita enĩ miserendi inuemis me¬
dullas et interiora penetrau̾at.
ut quasi uas ꝓprium certis tẽ¬
porib possideret. Recludi itaq¬
uero ex interiorib iatebris ma¬
nifestus erupit. et quasi inter
tormenta compositus tempus
indicat. quo ab in cunte etate
ceperat innocentem. Itaq ius¬
sus egreditur. purgatusq ad¬
olescens post diem alterum pa¬
latio reformat᷑. Causam sane
armoricane regiomis que nec¬
cessitatem peregnnationis n¬
diterat obtenca uenia et seam¬
tate ꝑpetua. ad ꝓprium obtiu¬
isset arbitrium nisi citubationis

Expanded text:
quiem miraculorum laude sublimat. regalis cubiculi, alumnus iam iuvenis, liberaliter institutus, huiusmodi daemonio vexabatur, quod per menstruum tempus, redeuntibus incrementis lunaribus, captivos suos caduca allisione prosternit. Interventu reginae vel procerum sancto viro praesentatur et traditur. Quem diu examinatum purgare die eadem distulit, cum soleret furiosissimos daemones prima manus inpositione depellere. Ita enim miserandi iuvenis medullas et interiora penetraverat, ut quasi vas proprium certis temporibus possideret. Recludi eum svero ex interioribus latebris manifestus erupit et, quasi inter tormenta conpositus, tempus indicat, quod ab ineunte aetate ceperat innocentem. Itaque iussus egreditur, purgatusque adulescens post diem palatio reformatur.. 40. Causam sane Armoricanae regionis, quae necessitatem peregrinationis indixerat, obtenta venia et securitate perpetua, ad proprium obtinuisset arbitrium, nisi Tibattonis
Abbreviated transcription (Latin):
capiti: et uentri nuilla perm¬
rofirat᷑ in medio: quo
gratuletur regio. Qua¬
dam nocte obumbrante iã
noctis crepusculo interco¬
rollas et cytharas drun circa
monasterium a secularibus
multo fremitu cantaretur:
et sc̃a duab testib ꝑorasset
diutius: dict quedam mo¬
natha sermone ioculari. Dñ a
recegnoni unam de meis cã

Expanded text:
capitis et ventris nulla pernProferatur in medio, quo gratuletur regio. Quadam vice, obumbrante iam noctis crepusculo, inter coraulas et citharas dum circa monasterium a saecularibus multo fremitu cantaretur, et sancta duabus testibus perorasset diutius, dicit quaedam monacha sermone ioculari: 'Domina, recognovi, unam de meis ca
Abbreviated transcription (Latin):
surum.
rictius hec audiens. ir¬
ne uerum dixi: istum delira uͥ¬
uicħs lascesciuit. adeptum gͦ
consencientib ciuib pontrãi¬
catus officium: or̃omi uaca¬
bat quia quaqm eet suꝑbus¬
et uanus: castus tamen ha¬
belitur in corpore.

Expanded text:
surum». Britius hoc audiens irne uerum dixi istum delira ueviciis lacessivit. Adeptum ergo consentientibus civibus pontificatus officium, orationi vacabat. Quia quamquam esset superet vanus, castus tamen habebatur in corpore.
Abbreviated transcription (Latin):
osculans. et si ꝑmissum fu¬
isset ad similitudinẽ marie
fusis crinib extergere non
renitebatur. Unde portam
ĩmensis beneficiis que sũt
n ea diuino munere con¬
lata dñs uirtutum largitor:
cam in miraculis clariorẽ
reddidit in francia. Ubi dũ
regnare uideretui: sibi magiᷤ
celeste qmͣ terrenum p̾parã¬
uit regnum. Eccit sibi ora¬
torium quatimis uicibus
dum se a rege subduceret:
ret. In quo adhuc beneficia
dei prestantur ad muocatio¬
niem eius nõis cuius assi

Expanded text:
osculans, et, si permissum fuosculans, et, si permissum fuisset, ad similitudinem Mariae fusis crinibus extergere non retinebatur. Unde pro tam immensis beneficiis, quae sunt in ea divino munere collata, Dominus virtutum largitor eam in miracreddidit in Frantia; ubi dum regnare videretur; sibi magis caeleste quam terrenum praeparavit regnum. Fecit sibi oratorium, quatenus vicibus, dum se a rege subduceret, ret, in quo beneficia Dei praestantur ad invocationem eius nominis, cuius assi
Abbreviated transcription (Latin):
audisset tota tremebat. et qͣ¬
les litteras uni. tales alteri
dingebat: ut inter se nõ bella
nec arma tractarent. s pacẽ
firmarent. patria ne periret.
Similiter et ad coꝵ proceres
dirigebat. ut precelsis regib
cõsilia salutifera ministrarẽt:
ut eis regnantib ppłi et patria
salubrior redderetur. Congre¬
gationi sue assiduas ugili¬
as imponebat. et ut sine int̾¬
missione pro eis orarent: cũ
lacrimis docelat. Siuero in
quantum cruciatum afflige¬
lut. quis hoc uerbis explicare
ualeatur. et intercedente ca
pax regum mitigatio belli.
salus patrie aderat. ut eius
obtentum intelligentes: lx¬
nedictũ nom en domini col¬
laudarent. Cum qualibet de
pace regum cum celi rege uic¬
toriam obtineret. magis se
deo deuotam prompte apta¬
bat: et oĩum seruicio manc¬
pabat. non curans quaie ob¬
sequiũ facet. que totis unib
implere studebat seruicium.
pedes õium manib ꝓpriis
lauans. sauano tergens et

Expanded text:
audisset, tota tremebat, et quaudisset, tota tremebat, et quales litteras uni, tales alteri dirigebat, ut inter se non bella nec arma tractarent, sed pacem firmarent ut patria ne periret. Similiter et ad eorum proceres dirigebat, ut praecelsis regibus consilia salutifera ministrarent, ut eis regnantibus, populi et patria salubrior redderetur. Congregationi suae assiduas vigilias imponebat: et ut sine intermissione pro eis orarent cum lacrymis docebat. Se vero in quantum cruciatu affligebat, quis hoc verbis explere valeat? et intercedente ea pax regum, mitigatio belli, salus patriae aderat; ut ejus obtentum intelligentes, benedictum nomen Domini collaudarent. Quamlibet de pace regum cum rege coeli victoriam obtineret, magis se Deo devotam prompte optabat, et omnium servitio mancipabat, non curans quale obsequium faceret, quae totis omnibus implere studebat servitium: pedes omnium manibus propriis lavans, sabano tergens et
Abbreviated transcription (Latin):
semper equalis.
N tantum se extraneam dere¬
b ꝓpriis fecit. ut si alicui de so¬
rorib merum dare uoluisset:
de suo sibi cellario tang̾e nõ
presumpsit. Quo cegiito ne¬
uerabilis abbatissa: dedit ei
tõnam octo modioꝵ. quam
beate felicitati cellerarie ad ex¬
pensam cõmendauit. Unde et¬
de uindemia usq ad auam
omnib dieb ubicumq ei
sc̃a iussit dispensauit. Nũqũa
miuuit. sz semꝑ equalis per¬
mansit. Ubi nonũ uinum
aduenit qd cellarium imple¬
uit se tonnella sa tiffecisse cre¬
didit. antenero pontones
et tonire defecerunt. qũa lec
que beate in om̃ib fecit uolũ¬
tatem. Dñs de quinq panib
et geminis pisciculis quĩq
pauit milia hominũ. et sua
aucilla ubicumq indigere
de pace sollicita. de salute pa¬
tre curiosa. Quando quidem
inter se regna mouebantur.
quia totos diligelat reges:
pro oĩum uita orabat. et nos
sinc int̾missione pro eoꝵ sta¬
bilitate orabat. ubi cos inter
se ad amaritudinẽ mouere

Expanded text:
semper aequalis. 10. semper aequalis. 10. In tantum se extraneam de rebus propriis fecit, ut, si alicui de sororibus merum dare voluisset, de suo sibi cellario tangere non praesumpsit. Quo cognito, venerabilis abbatissa dedit ei tonnellam octo modiorum, quam beatae Felicitate cellarariae ad expensam commendavit. De vindemia usque aliam omnibus diebus, ubicumque ei sancta iussit, dispensavit; numquam minuit, sed semper aequalis permansit. Ubi novum vinum advenit, quod cellarium inplevit, se tonnella satisfecisse credidit; ante et tonnae defecerunt quam haec quae beatae in omnibus fecit voluntatem. Dominus de quinque panibus et geminis piscibus quinque pavit millia hominum, et suam ancillam, ubicunque indigere . 11. Semper de pace sollicita, de salute patriae curiosa, quandoquidem inter se regna movebantur, quia totos diligebat reges, pro omnium vita orabat, et nos sine intermissione pro eorum stabilitate orare docebat. Ubi eos inter se amaritudinem movere