comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
de peculio cet̾ẽ q ordinarie dant᷑ ex re
eo qui in pͣate sit gestum sit polli¬
ceat᷑ actionem. tñ sciendũ ⁊ ⁊ si in
nulliꝰ sit pͭate dari de peculio actionẽ
uͥ puta si cum seruo heditario contͣc¬
tum sit añ aditam h̃editatẽ. Uñ labo̾
scͥbit ⁊ si scd̃o t̃cio ue gradu substitu¬
tus sit seruus ⁊ delib̾antib pͥmis hẽ¬
dib cum eo contͣctum sit mox repu¬
diantib eis ip̃e lib̃ heres q extiterit
posso dici de peculio eum cõueniri ⁊
de in rei u̾so ¶ Parui aũt refert
seruus quis masculi an mulieris fu¬
erit. nam ⁊ de peculio mulier cõuenit᷑¬
pedus etiam inpube̾s dñas de peculio¬
obligari ait. Non .n. cum ip̃is inpube¬
rib contͣhit᷑ ut cutoris auctoritatem
spectes. Id̾̃ adicit puppillũ ñ posse su̾o
peculiũ constituere quã tutoris auͤs.
Infuriosi qͦ curatores dicimꝰ dandã¬

Expanded text:
de peculio ceteraeque honorariae dantur, ex relde peculio ceteraeque honorariae dantur, ex releo qui in potestate sit gestum sit polliceatur actionem, tamen sciendum est et si in nullius sit potestate, dari de peculio actionem, ut puta si cum servo hereditario contractum sit ante aditam hereditatem. Vnde Labeo scribit et si secundo tertiove gradu substitutus sit servus et deliberantibus primis heredibus cum eo contractum sit, mox repudiantibus eis ipse liber heresque exstiterit, posse de in rem uerso.Parui autem refert, seruus quis masculi an mulieris fuerit: nam de peculio et mulier conuenietuPedius etiam impuberes dominos de peculiobligari ait: non enim cum ipsis impuberibus contrahitur, ut tutoris auctoritatem spectes. idem adicit pupillum non posse servo peculium constituere nec tutoris auctoritate. In furiosi quoque curatore
Abbreviated transcription (Latin):
qui aliene p̾ati sub¬
seeti sunt qui in
solidum tͥbuunt actionem sic dem̃
adhuc ꝑuenire uͥ depeculio dat᷑ actio
¶Et aũt tͥplex ħ ede̾m. aut enim
de peculio aut de ierem u̾so. aut qd̃
uissu huic orit᷑ actio ¶ ¶erba autem
edc̃i talia sunt. qd̃ cum eo qui in alt̾i¬
us p̾ate est negotium gestum erit de
eo loquit᷑ ñ de ea. s tñ ⁊ ob eam que
÷ feminin sexus dabit᷑ ex ħ edc̃o ac¬
tio. ¶Si cum in pub̾e filiofam̃. uel
seruo contͣctum sit ita dabit᷑ in du̾m
ut patrem de peculio actio. Si locuple¬
tius eoꝵ peculium fcm ÷. ¶ Potesta¬
tis u̾bum cõmunit̾ ÷ accipiend̾ tam ĩ
filio ꝗͣ in seruo nec mag̃ dn̾ũ seruoꝵ
eẽ spectand̾ quam facultatem habn̾di
conueniem̃ item cõmuiũ:. uerũ eoꝵ¬
qͦ qui bona fide nob̃ seruiunt siue li¬
beri sint suĩ serui aliemi.
omp̃. li .u. ad sab̾ Ex ea causa ex
qua soleret seruus fructuarius
ut usuarius adquirere in eum cuius
ususfructꝰ ut usus sit. actio dũtaxat

Expanded text:
qui alienae potestati subiecti sunt, qui in solidum tribuunt actionem, sic deinde ad hunc pervenire, ubi de peculio datur actio. Est autem triplex hoc edictum: aut enim de peculio aut de in rem verso aut quod iussu hinc oritur actio. Verba autem edicti talia sunt: "Quod cum eo, qui in alterius potestate esset, negotium gestum erit". De eo loquitur, non de ea: sed tamen et ob eam quae est feminintio.Si cum impubere filio familias uel seruo contractum sit, ita dabitur in dominum uel patrem de peculio, si locupletius eorum peculium factum est.Potestatis uerbum communiter accipiendum est tam in filio quam in seruo.Nec magis domin‹i›um seruorum esse spectandum quam facultatem habendi conueniemur, item communium, uerum eorquoque qui bona fide nobis seruiunt, siue liberi sint siue serui alieni.o quinto ad Sabinum Ex ea causa, ex qua soleret servus fructuarius vel usuarius adquirere, in eum, cuius usus fructus vel usus sit, actio dumtaxat
Abbreviated transcription (Latin):
cii spectand̾ s ip̃am indicati ueluti
obligõnem quare ⁊ si criasi defensor
condempnatꝰ sit. I̾ putat¶ Ex fur¬
tiua cã filio quid̾ familias condici pꝰse
constat an u̾o̾ inpatrem ut dñm de pe¬
culio danda ÷ actio querit᷑ ⁊ ⁊ u̾ius in

Expanded text:
cii spectandam, sed ipsam iudicati uelut cii spectandam, sed ipsam iudicati uelut obligationem. quare et si quasi defensor condemnatus sit, idem putat.Ex furtiua causa filio quidem familias condici posse constat. an uero in patrem uel in dominum de peculio danda est, quaeritur: et est uerius, in
Abbreviated transcription (Latin):
misit. Querit᷑ an de peculio actio ex pena
compromissi quasi ex negotio gesto dan.¬
da sit sicuti tͣiecticie pecinie dat᷑. S ħ
⁊ uerue filio ⁊ mͥ uid̾r ueruis ex comp¬
nulso serui ñ dandam de peculio actio¬
nem ex nec si uiditio condempnet᷑ ser¬
uus datur in eum actio ¶ S ed ⁊ si fibꝰ
sideuissor uł quiasi int̾uentor acceptus
sit an de peculio patrem obugat q̃rit
⁊ diltare inħ a seruo. Quare ex oomp¬
misso pat̾ tenebit᷑. ⁊ ita papiniatnt¬
ꝙͦ li. qͥstionu̾ sc̾bit. nec nitee ait ex g̃¬
cumei causa compnasit utrum eros
cã ex enia potuit cumi patre de pecu¬
lio agere.an uero ex ea qua ñ potuit
cum ex stipulatu pat̾ conueniat᷑. idẽ
sc̾bit uidicati qͦ patrem de peculio ac.¬
tione tem̃. qd̾ ⁊ marcellus putat etiã
euis actionis nomine exciua ñ potuit
pat̾ de peculio actionem pati nam sic̃
instipulatione contͣhit᷑ cum filio ita¬
uiditio contͣhi ꝓiñ ñ orignnem uidi.¬

Expanded text:
miserit, quaeritur, an de peculio actio ex poena miserit, quaeritur, an de peculio actio ex poena compromissi quasi ex negotio gesto danda sit, sicuti traiecticiae pecuniae datur. sed hoc et Nervae filio et mihi videtur verius ex compromisso servi non dandam de peculio actionem, quia nec si iudicio condemnetur servus, datur in eum actio. Sed si filius fideiussor vel quasi interventor acceptus sit, an de pet distare in hoc a seruo.Quare et ex compromisso pater tenebitur. et ita Papinian quaestionum scribit nec interesse ait, ex qua causa compromiserit, utrum ex ea causa, ex qua potuit cum patre de peculio agere, an vero ex ea qua non potuit, cum ex stipulatu pater conveniatur. Idem scribit iudicati quoque patrem de peculio actione teneri, quod et Marcellus putat, etiam eius actionis nomine, ex qua non potuit pater de peculio actionem pati: nam sicut in stipulatione contrahitiudicio contrahi: proinde non originem iudi
Abbreviated transcription (Latin):
Si filiusfam̾. ut seruus ꝓ aliquo
fideussĩt. uł alias int̾ueni̾t ut man¬
dau̾t tͣctatum ⁊̃ an sit de peculio
actio ⁊ est uerius in seruo ca̾m fide¬
iubendi uł mandandi spectandam.
Quam snĩam ⁊ celsus. li .ui. ꝓbat in
seruo fideuissore. Si gͥ quasi int̾ cessor
seruus int̾uen̾it ñ rem peculiarem
agens ñ obligabit᷑ dñs de peculio.
uus mandau̾it ut creditori meosol¬
ueret᷑ referre ait quam cãm manda¬
ti hu̾it si ꝓ creditore suo solui manda¬
uit ẽe obłigatum dñm de peculio qd̃
si int̾cessoris osłõ functus sit ñ obliga¬
ri dñm de peculio ¶Qui congruit
cid̃ id̃ uilianꝰ scͥbit. Si a filio meo fide
u̾so s de peculio actionem mandat ⁊
p̃staturum idem accipiꝗs ⁊ in serui fide¬
uissore. Itemq si alius mn pro filio meode.¬
bitore solussset. Quod si filuis meus debi¬
tor ñ finiss exceptionem doli fideuissorẽ
usurum ⁊ si soluiss ⁊ condicturũ scͥbit¬
¶Si seruus cum se ꝓ libero g̾ere compeo¬

Expanded text:
eruus pro aliquo fideiusserint uel alias interuenerint uel mandauerint, tractatum est, an sit de peculio actio. et est uerius in seruo causam fideiubendi uel mandand‹i› spectandam, quam sententiam et Celsus libro sexto probat in seruo fideiussore. si igitur quasi intercessor seruus interuenerit, non rem peculiarem agens, non obligabitur dominus de peculio.uus mandauerit, ut creditori meo solueretur, referre ait, quam causam mandandi habuerit: si pro creditore suo solui mandauit, esse obligatum dominum de peculio: quod si intercessoris officio functus sit, non obligari dominum de peculio.Cui congruit, quod idem Iulianus scribit, si a filio meo fideiuerso, sed de peculio actione mandati praestaturum. idem accipias et in serui fideiussore, idemque si alius mihi pro filio meo debitore soluisset. quod si filius meus debitor non fuisset, exceptione doli fideiussorem usurum et, si soluisset, condicturum scribitSi servus, cum se pro libero gereret, compro
Abbreviated transcription (Latin):
ulianus. li.xii. dig̃. Lilium habõ
⁊ ex eo nepodem nepoti meo cdi¬
cum ÷ iussu patͥs eius. Quesitum est
an c atͣ senatus consultum fieret di¬
xi etiam si u̾bis senatus consulti filii
obseruari debere. iulsum aũt huius
patͥs ñ efficere quo minus contͣ sena¬
tus consultum ẽditum estimaretur
cum ip̃e in ea causa ẽẽt ut mutuam
pecuniam inuito patre suo acciꝑe ñ

Expanded text:
ilium habeo et ex eo nepotem: nepoti meo creditum est iussu patris eius: quaesitum est, an contra senatus consultum fieret. dixi, etiamsi verbis senatus consulti filii m servari debere: iussum autem huius patris non efficere, quo minus contra senatus consultum creditum existimaretur, cum ipse in ea causa esset, ut pecuniam mutuam invito patre suo accipere non
Abbreviated transcription (Latin):
te patre quasi ex mandato eius
pecuniam acceꝑit cauiss ⁊ ad patͥm
litt̾as emusi̾t ut eam pecuniam in
ꝓuintiã solue̾t debs pat̾ si actum
filii sui implat continuo contestati¬
onem imponere ꝯtrarie uolu̾tatis.
id acceꝑit mutuam pecimiam ut
eam ꝓ sorore sua in dotem daret pater
eus de inrem u̾so actione tenebit᷑ ip̃i
enim mortua in matͥmonio puella
repetitio dotis dait᷑
torem filufam̾ mortuo eo fidenisso¬
rem acciꝑe ñ posse uili anus scͥpsit. qr
nulla obligatio aut ciuilis. aut nat᷑a¬
lis suꝑ ÷ cui fideuissor accedat. plane
Opatie eius actionis nomine q̃ depe¬
culio adu̾sus eum competat fideuisso
rem recte accep̾.
nͥ Si quis sciret aut scire potuiss filiũ
cui dum in pͣate patͥs ẽẽt mutua
pecunia data fuerat pat̾ fam̃ factꝰ
ꝑ ignorantiam sc̃i nouatione fc̃a eã
pecimuam exproisit pectat᷑ ex ea
stipulatione in fc̃m excipiendu̾ erit.

Expanded text:
te patre, quasi ex mandato eius pecuniam acceperit, cavisset et ad patrem litteras emisit, ut eam pecuniam in provincia solveret, debet pater, si actum filii sui improbat, continuo testationem interponere contrariae voluntatis.id acceperit mutuam pecuniam, ut eam pro sorore sua in dotem daret, pater ius de in rem uerso actione tenebitur: ipsi enim mortua in matrimonio puella repetitio dotis datur.torem filii familias mortuo eo fideiussorem acc‹i›pere non posse Iulianus scribit, quia nulla obligatio aut ciuilis aut naturalis supersit, cui fideiussor accedat: plane a patre eius actionis nomine, quae de peculio adversus eum competat, fideiussorem recte accipi. nisi qui sciret aut scire potuisset filiumcui, dum in potestate patris esset, mutua pecunia data fuerat, pater familias factus per ignorantiam facti novatione facta eam pecuniam expromisit, si petatur ex ea stipulatione, i
Abbreviated transcription (Latin):
factis rem pignori ded̾it dicendum
exit senatus consulti exceptionem ei
denegandam usꝙ ad pignoris qnͣtitatẽ
¶Si ab alio donatam sibi peciniam
filius ẽditori soluit an padrem uindi¬
care ut repete̾ possit. ait uilianus. Si
quid̾ hac conditione donata sit pecin
aut creditori soluat. uid̾i a donatore
ꝓfectam ꝓtinus ad cͥditorem ⁊ si num¬
mos accipientis. Si u̾o simpłi ei dona¬
uit alienationem earum filiũ ñ ad
hibuisse. ⁊ io̾ si solu̾i̾t ꝯditionem patͥ
ex om̃i euentu compet̾e. GHoc senatꝰ
consultũ t̃ ad filias qͦ familias ꝑtinet
nec ad remꝑtin si asfirmet᷑ oenam̃ta
ex ea pecunia comꝑasse Namq ei qͦ
qui filiofam̃. c̃didit. decreto amplissi¬
mi ordinis actio denegat᷑. nec mt̃ ÷ ꝯ
sũpti sint nũmi. an excent inpeculio
multo gͥ mag̾ seueritate senatꝰ con¬
sulti euis contͣctus impbabit᷑. qui filie
fam̾. mutuũ dedit. ¶ ¶on solũ filio

Expanded text:
factus rem pignori dederit, dicendum erit senatus consulti exceptionem ei denegandam usque ad pignoris quantitatem. Si ab alio donatam sibi pecuniam filius creditori solverit, an pater vindicare vel repetere possit? et ait Iulianus, si qia, ut creditori soluat, uideri a donatore profectam protinus ad creditorem et fieri nummos accipientis: si uero simpliciter ei donauit, alienationem eorum filium non habuisse et ideo, si soluerit, condictionem patri ex omni euentu competere.Hoc senatus consultum et ad filias quoque familiarum pertinet nec ad rem pertinet, si adfirmetur ornamenta ex ea pecunia comparasse: nam et ei quoque qui filio familias credidit decreto amplissimi ordinis actio denegatur nec interest, consumpti sint nummi an exstent in peculio. multo igitur magis seueritate senatus consulti eius contractus improbabitur, qui filiae familias mutuum dedit.Non
Abbreviated transcription (Latin):
ũtilse uidebit᷑. si mutuã peciam
acceptã pat̾ in ꝓpͥum debitum soluit
⁊ ĩo si pat̾ ignorauit ad huc senatus
consulto locuserit. ¶Quod d̾r meo qui
studiorum causa absens mutuu̾̃ acceꝑat
cesare senatꝰ ꝯsultum ita locum ht. si
ꝓlubilem mod̾ in mutuam ñ excessit ẽ¬
te eam qnͣtitatem quã pat̾ solebat sub¬
ministrare. ¶ꝑ filus acceꝑit mutu¬
am peciniã ut enm lib̾aret᷑ qui si pecẽt᷑
exceptione ñ submo̾ueret᷑ senatꝰ consui¬
to cessauit exceptio. Hoc amplius cessa¬
bit senatus consultum. si pat̾ soluere
ceꝑit qd̾ filiꝰ fam̃. mutuum sũpsĩt qͣsi

Expanded text:
tisse videbitur, si mutuam pecuniam acceptam patri in proprium debitum solvit et ideo, si pater ignoravit, adhuc senatus consulto locus erit. Quod dicitur in eo, qui studiorum causa absens mutuum acceperat, cessare senatus consultum, ita locum habet, si probabilem modum in mutua non excessit, certe eam quantitatem, quam pater solebat subministrare. Si filius accepit mutuam pecuniam, ut eum liberaret, qui, si peteret, exceptione non summoveretur, senatus consulti cessabit exceptio. Hoc amplius cessabit senatus consultum, si pater solvere coepit quod filius familias mutuum sumpserit, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
usurũ si cõueniat᷑. s instidoriam acti¬
onem adu̾sus eum qui p̃posuit compe¬
t̾e quamꝗͣ inquit si ip̃e pat̾ eum p̃po¬
suiss m̃ci sue uł peculiarem exerce̾
passus eẽt. cessare senatꝰ consultum
am̃ patͥs uolu̾tate contͣctum iuideret᷑
Nã si scit eum negotiari etiam ħ ꝑmi

Expanded text:
usurum, si conveniatur, sed institoriam actionem adversus eum qui praeposuit competere. quamquam, inquit, si ipse pater eum praeposuisset merci suae vel peculiarem exercere passus esset, cessaret senatus consultum, quoniam patris voluntate contractum videretur: nam si scit eum neg
Abbreviated transcription (Latin):
sisito locumeẽ. ¶Non solum ei eͥl
nuituam deoiss. s etiam successorib
euis deneganda ÷ actio ꝓnĩ ⁊ si aliꝰ
mutuam dedit. aliꝰ stipulatꝰ ÷ aibit᷑
adũsus eum ereptio licet hic ñ de¬
d̾it.m ⁊ si alt̾ ut̃ eoꝵ ignorauit in
noce̾. Idem ÷ ⁊ in duob rei stipulan¬
di.¶tem si duos filios familias
acceꝑo reos s alterum putaui patͦm
fam̃. int̾erit ad quem pecunia ꝑuen̾
ut si eum sciui filiu̾fam̃. ad quem
ꝑuenit pecunia exceptione submo¬
uear si ad eum quem ignorem ñ sub¬
mouear. ¶PSiue aũt ab usuris mu¬
cua data sunt siũ sũ usuris ad sena¬
tus consultum spectat ¶ Quamꝗͣ
aũt ñ declaret senatꝰ cui exceptionẽ
det tũ sciendũ ÷ ⁊ in h̾edem filii si

Expanded text:
.Non solum ei, qui mutuam dedisset, sed et successoribus eius deneganda est actio.Proinde et si alius mutuam dedit, alius stipulatus est, dabitur aduersus eum exceptio, licet hic non dederit. sed et si alteruter eorum ignorauit in nocere. idem est et in duobus rei‹s› stipulandi.Item si duos filios familias accepero reos, sed alterum putaui patrem familias, intererit, ad quem pecunia peruenit, ut, si eum sciui filium familias ad quem peruenit pecunia, exceptione summouear, si ad eum quem ignorem, non summouear.Siue autem sub usuris mutua data sunt siue sine usuris, ad senatus consultum spectat.Quamquam autem non declaret senatus, cui exceptionem det, tamen sciendum est et heredem filii, si
Abbreviated transcription (Latin):
u̾m omiũ q̃ mutue dari possunt an ac¬
ciꝑe debeamꝰ uidend̾ ÷. S u̾ba uident᷑ mͥ
ad numeratam pecuniam referri. ait .ni.
senatꝰ mutuam pecumã dediss. s si hau̾
sit senatꝰ consulto adhibita. puta frum̃¬
co. ut uino ut oleo mutuo dato ut distͣ¬
etis fructib uteret᷑ pecuma subueniẽ¬
dum ÷ filiofam̃.. ¶ Si filiꝰ in alderus
erat p̾ate cum mutua daret᷑ nunc in¬

Expanded text:
um omnium, quae mutua dari possunt, an accipere debeamus, videndum. sed verba videntur mihi ad numeratam pecuniam referri: ait enim senatus "mutuam pecuniam dedisset". sed si fraus sit senatus consulto adhibita, puta frumento vel vino vel oleo mutuo dato, ut his distractis fructibus uteretur pecunia, subveniendum est filio familias. Si filius in alterius erat pote
Abbreviated transcription (Latin):
exceptione condempnati sunt utẽ¬
tur senatus consuiti exceptione ⁊ ita
uilianus scͥpsit in ip̃ofiliofam̃ erem¬
plo mulieris int̾cedentis
patre creditum sit filio dicend̾̃ ⁊ ces¬
sare senatus consultum. ⁊ si uislit¬
uł scierit pat̾ filis credit. dem̃ igno¬
rande ẽditore nuitauĩt uoluntatem
locus senatus consulto ñ erit qm̃ in¬
itium contͣctus spectandum ÷¬

Expanded text:
condemnati sunt, utentur senatus consulti exceptione: et ita Iulianus scribit in ipso filio familias exemplo mulieris intercedentispatre creditum sit filio, dicendum est cessare senatus consultum. sed si iusserit pater filio credi, deinde ignorante creditore mutaverit voluntatem, locus senatus consulto non erit, quoniam initium contractus spectandum
Abbreviated transcription (Latin):
ẜuum emat ⁊ manumittat
de iñ peniteat ¶Si quidem n¬
undum emptꝰ ẽ penitentia
dabit conditionem si hoc ei
mamfestum feti̾t ne si post ea
emat dampno afficiatur. si uero
iam sit emptꝰ penitencia nõ facit
inuiriam ei qui redemit s pro
dedẽque accepit ip̃m ẜnum quem
oportet simpotestatem fuam per¬

Expanded text:
servum emat et manumittat, servum emat et manumittat, deinde paeniteat, si quidem nondum emptus est, paenitentia dabit condictionem, si hoc ei manifestum fecerit, ne si postea emat, damno adficietur: si uero iam sit emptus, paenitentia non facit iniuriam ei qui redemit, sed pro decem quae accepit ipsum seruum quem oportet, si in potestatem suam per
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯditõ temporis. uł nalitudins
impedim̃to fui̾t quominꝰ pro¬
fitisceris ancontliti possit indẽ¬
ci repetitd̃em cessare. s cum li¬
ceat penitere ei qui dectit. pro¬
tuldubio repetetur id ꝙ datum
ẽ insi farte tua int̾sit te non ac¬
cepisse hanc obcam pecumani
Nam si iam ita se res hãt ut
licet nũdum ꝓfectus sis ita tñ
rem ꝯposueris ut necc̾e hãs ꝓ
ficisci uł sumptꝰ qui necc̃arii fu¬
erint ad ꝓfectionem iam fecisti
ut maifestum sit te plus for¬
te quam accepisti erogasse con¬
litio cessabit s si miius ero¬
gatum sit cõditio locum ha¬
bebit. Ita tũ ut ĩ dempnitas tͥ
ita ut ab eo intͣ certum tempꝰ
manumitt̾etur si penitũit eñ
qui traclid̾it et suꝑ ħ enm c̃cio¬
st penitenciamt at tũ actiopp̃
penitenciam ꝯpetet ei qui de¬
clit. plane si nõ manumisit¬
⁊ cõstitutio succetlit facit q en̾
lib̾m si nũdim penituerat e¬
um qui in hoc declit. ¶ Itẽm
si quis stichio decłi̾t decem ut

Expanded text:
udinis impedimento fuerit, quo minus proficiscer‹er›is, an condici possit, uidenci repetitionem cessare: sed cum liceat paenitere ei qui dedit, procul dubio repetetur id quod datum est, nisi forte tua intersit non accepisse te ob hanc causam pecuniam. nam si ita se res hlicet nondum profectus sis, ita tamen rem composueris, ut necesse habeas proficisci, vel sumptus, qui necessarii fuerunt ad profectionem, iam fecisti, ut manifestum sit te plus forte quam accepisti erogasse, condictio cessabit: sed si minus erogatum sit, condictio locum habebit, ita tamen, ut indemnitas tibi ita, ut ab eo intra certum tempus manumitteretur, si paenituerit eum qui tradiderit et super hoc eum certiost paenitentiam, attamen actio propter paenitentiam competit ei qui dedit. plane si non manumiserit, constitutio succedit facitque eum liberum, si nondum paenituerat eum qui in hoc dedit. Item si quis dederit Titio decem, ut
Abbreviated transcription (Latin):
suos qui utiq ip̾us fiu̾nt ad¬
quisiti .s. post lib̾tatem ei exte¬
stam̾to competentẽ s puto si
hoc aĩo delit nõ si ip̾nis. nam ÷
cum tͥ nuĩmos meos qiͣ tuos do
nõ facio tuos Quid ergo: siħic
nõ h̾r̾cli s alii decł cui putabat
se iussiu siquidem petuliares
detł. nõ facit accipientis. Si at̾
alius ꝓ eo decł aut ip̾e decłi̾t iam
lib̾tuiꝰ faitus fu̾it᷑ accipientis
qmͣꝙͣ ꝑmissum sit statu libero
⁊ depecolio dare implende co¬
ditionis causa si tñ uult hes
nũmos saluos face̾ pot̾ enm ue¬
tare dare si em̃ fiet ut ¶ Ra¬
tu lib ꝑueniat ad lib̾tatem qiͣ
imipleta conditione cui parere
ꝓhibitus ẽ ⁊ nĩmi non ꝑhibunt
s ĩs quem testator accipere noba¬
it ad ñsus hrdem infcm̃ actõne
age̾ pot̾ ut testatori pareatur
uenerit ut expromissorem da¬
ret nec ille det pot̾ lici cõ clici
posse ei qui accepto sit lib̾atus

Expanded text:
suos, qui utique ipsius fuerunt, adsuos, qui utique ipsius fuerunt, adquisiti scilicet post libertatem ei ex testamento competentem. et puto, si hoc animo dedit, non fieri ipsius: nam et cum tibi nummos meos quasi tuos do, non facio tuos. quid ergo, si hic non heredi, sed alii dedit, cui putabat se iussum? si quidem peculiares dedit, nec fecit accipientis: si autem alius pro eo dedit aut ipse dedit iam liber factus, fient accipientis. Quamquam permissum sit statulibero etiam de peculio dare implendae condicionis causa, si tamen vult heres nummos salvos facere, potest eum vetare dare: sic enim fiet, ut et statuliber perveniat ad libertatem quasi impleta condicione cui parere prohibitus est, et nummi non peribunt. sed is, quem testator accipere voluit, adversus heredem in factum actione agere potest, ut testatori pareatur.onveniret, ut expromissorem daret, nec ille det, potest dici condici posse ei, qui accepto sit liberatus
Abbreviated transcription (Latin):
dig̾stor scribit competẽ mani¬
missio repetitionem neratius ⁊̃
lib̾ nenbranar refert paridem
pantominum a domicia nero¬
nis filia decem que ei ꝓlib̾tate
ceclerat repetisse ꝑ indicem nec
fuisse quesitum andonicia sci¬
ens lib̾m accepisset. ¶ Si quis
qsi statu lib̾ michi dederit decẽ
cum uissus non eẽt conclic̾e enm
testam̃to hrcli uissus erat dec̾e̾
dare ⁊ liber eẽ coclicillis pure li¬
b̾tatem accepit ⁊ id ignorans de¬
dit ħrdi decem an repete̾ possit
et refert patreni suũ celsim
extimasse repetere eum nõ pos¬
sess ip̃e celsus naturali equitate
motus putat reꝑeti posse que sẽ¬
tencia uerior ẽ quam ꝙͣ constet
ut ip̾e ait. eum qui decli̾t ea spe
ꝙ se ab eo qui acceꝑit remunia̾¬
ri extimaret uł amitioren sͥ
eum ẽẽ futurum repetẽ nom
posse opmione falsa deceptum
¶Subtilius quo istud trat¬
tat an ille qui se statu lib̾um
putau̾it. nec fecerit m̃imos ac¬
hr̃dis n̾mos daturus nõ qrͣ

Expanded text:
digestorum scribit competere manumisso repetitionem. Neratius etiam libro membranarum refert Paridem pantomimum a Domitia Neronis filia decem, quae ei pro libertate dederat, repetisse per iudicem nec fuisse quaesitum, an Domitia sciens liberum accepisset. Si quis quasi statuliber mihi decem dederit, cum iussus non esset, condicere eum testamento heredi iussus erat decem dare et liber esse, codicillis pure libertatem accepit et id ignorans dederit heredi decem, an repetere possit? et refert patrem suum Celsum existimasse repetere eum non posse: sed ipse Celsus naturali aequitate motus putat repeti posse. quae sententia verior est, quamquam constet, ut et ipse ait, eum qui dedit ea spe, quod se ab eo qui acceperit remunerari existimaret vel amiciorem sibi esse eum futurum, repetere non posse opinione falsa deceptum. Suptilius quoque illud tractat, an ille, qui se statuliberum putaverit, nec fecerit nummos acheredis nummos daturus, non quasi
Abbreviated transcription (Latin):
d .ł.iii. disputationis. Si extraneꝰ
ꝓnuliere dotem detlisset. et pattꝰ
eẽt ut quoquo modo finitum eẽt
matrimonium dos ei redderetur
qui matrimomum secuntur nu¬
ꝑtie autem secute nõ sint quen¬
dum erit utrum mulieri condic¬
tio anei qui docem declit ꝯpetat.
et iu̾sile̾ ẽ ut hunc quo casum
enm qui dat s ꝓsice̾ nam cͣ cãũ

Expanded text:
 tertio disputationum Si extraneus pro muliere dotem dedisset et pactus esset, ut, quoquo modo finitum esset matrimonium, dos ei redderetur,qui matrimonium sequuntur, nuptiae autem secutae non sint, quaerendum erit, utrum mulieri condictio an ei qui dotem dedit competat. et verisimile est in hunc quoque casum eum qui dat sibi prospicere: nam quasi
Abbreviated transcription (Latin):
ctiniam ne ad uidicem iret᷑ qr̃ de¬
tidi an possim conicere si michi
no̾ caueatur adudicem nõ iri⁊
ẽ uerum. Multum int̾ eẽ utrum
obhoc solum decli ne eatur an ⁊ n
credictio cessat qmͣ diu no itur d̾
erit et si tͥ dedero stichum nt ma¬
nuintas. nam s indistinctdem¬

Expanded text:
cuniam, ne ad iudicem iretur: quasi decidi. an possim condicere, si mihi non caveatur ad iudicem non iri? et est verum multum interesse, utrum ob hoc solum dedi, ne eatur, an ut et condictio cessat quamdiu non itur. Idem erit et si tibi dedero, ne Stichum manumittas: nam secund
Abbreviated transcription (Latin):
decess̃t uerius ẽ siquidem outrat¬
turꝰ erat uł eotempore usurus
oporte clici nicħ eum refundere
turus ip̃i ad huc ẜnum obisse
decederet ⁊ eniri et si no̾ accepis¬
set ut manunitẽt ħͥ arte proses¬
do manimussionis grã mortis ca¬
usam pͥbuit ut uł alatronib sit

Expanded text:
decesserit, verius est, si quidem distracdecesserit, verius est, si quidem distracturus erat vel quo ipse usurus, oportere dici nihil eum refundere turus, ipsi adhuc servum obisse: decederet enim et si non accepisset ut manumitteret: nisi forte profectio manumissionis gratia morti causam praebuit
Abbreviated transcription (Latin):
pnt ꝙ accopit et si qudem das¬
tractuiꝰ erat hunc ẜuũ et p̃s hoc
no cdiftraxit ꝙ acceꝑat ut manma¬
mitteret nõ oportet ei contlitu si¬
ane cauebit ut si ĩ potestatem su¬
am ꝑuenit seruus restituat id
ꝙ accepit eominus quo uilior¬
euns factus ẽ pp̃ sugam plane si
adhuc eum mamintti uelit is
qui dedit ille uero mamimitte̾
uolit pp̃ fugam offensus totum
ꝙꝓ accepit restituere eni opor¬
tetis si eligat is qui decẽ deflit
ip̃m suum consequi necc̃e est.
aut ip̃m ei dari aut qd̾ deflit re¬
stitu. qd̾ si clistracturꝰ nõ erat
eum oportet idꝙ accepit restitui
nisi forte diugentinsipum hĩtu¬
rus eẽt si nõ accepisset ut mami¬
no et toto p̃cio carere. s ubi acce¬
pit ut manumitet dem̃ ẜ mus
decessit. si quidem moram fecit
manumissiom consequens est
ut dicamus refunde̾ enm ꝙ acce¬
pit. qnod si moram nõ fecit s cum
ꝓfectius eẽt adpͣsidem uł apud qũe
manumitt̾e posset. ẜuns mitine̾

Expanded text:
it. et si quidem distracturus erat hunc seruum et propter hoc non distraxit, quod acceperat ut manumittat non oportet ei condici: plane cauebit, ut, si in potestatem suam peruenerit seruus, restituat id quod accepit eo minus, quo uilior factus est propter fugam. plane si adhuc eum manumitti uelit is qui dedit, ille uero manumittere nolit propter fugam offensus, totum quod accepit restituere eum oportet. sed si eligat is, qui decem dedit, ipsum seruum consequi, necesse est aut ipsum ei dari aut quod dedit restitui. quod si distracturus non erat eum, oportet id quod accepit restitui, nisi forte diligentius eum habiturus esset, si non accepisset ut manuvo et toto pretio carere. Sed ubi accepit, ut manumitteret, deinde servus decessit, si quidem moram fecit manumissioni, consequens est, ut dicamus refundere eum quod accepit: quod si moram non fecit, sed cum profectus esset ad praesidem vel apud quem manumittere posset, servus in itinere
Abbreviated transcription (Latin):
tatio ppsi peniceat.ꝙ sip̃tit con¬
ddiai potit s s stichus eecessit᷑ an
repeti ꝙ ditnum ẽ possit ꝓculusa¬
iisi post id tp̃c decessit quo manu¬
muti potiit repetitionem eẽ. si
minus cessare. quin ymo ⁊ si ti¬
bi nich detli ut manumuteres
placuerat tñ ut darem utro tibi
compete̾ actionem que ex ħ cectu
nascitur. idẽ condicõem defunctto

Expanded text:
condici poterit. sed si Stichus decesserit, an repeti quod datum est possit? Proculus ait, si post id temporis decesserit, quo manumitti potuit, repetitionem esse, si minus, cessare. Quin immo et si nihil tibi dedi, ut manumitteres, placuerat tamen, ut darem, ultro tibi competere actionem, quae ex hoc contractu nascitur, id est condictionem defuncto
Abbreviated transcription (Latin):
peditus ex qua restitutõ indui¬
getur petere ñ potuit. quid eĩ
pot̾ imputan qui coluere etia¬
si uellet. non potuit. nec sile
uidi posse ꝙ placiũt ĩmorib
etiam nihus succmii qͥ ñ ad¬
nent ut tardiuis pecumesllate usu¬
ras deberet. non nisexmora usuras
ptãre deberet. ¶ fiscus ex sins c̾atib¬
ncuram nondat. s ip̃e accipit ut
solet aforicarus quitaroius pecu¬
mam inferunt. It̾ ex uectigalib
cum aut̃ inlocum priuati fuctes
uisuras fisciee ceꝑunt postquam
ad fiscum transierunt. semures
cogendi sunt prãre. ¶ Eos qui
ex ad ministratione. rer̾ cutat᷑
conueniuntur usuris ob noxios
eẽ sacis notumẽ. Id̾ obsuatur mo
ꝑum curatoribus. si pecumam
a pd̾ eos remansit. s ineaquam
redemptorib ꝯmixunt. etiam si
negligent᷑ ced̾int usuras eis re¬
nittitur. s aut̃ itasunt. si ulła.
fraus arguitur. anoquin usure e¬
tiam applcabuntur. ¶Si dies nõ
sit ab hus qui stattias uł ymagines

Expanded text:
peditus, ex qua restitutio indulpeditus, ex qua restitutio indulgetur, petere non potuit: quid enim potest imputari ei, qui solvere, etiamsi vellet, non potuit? nec simile videri posse, quod placuit minoribus etiam in his succurri quae non adnerit ut tardius pecuniae illatae usuras deberet, non nisi ex mora usuras praestare debeusuras non dat, sed ipse accipit: ut solet a foricariis, qui tardius pecuniam inferunt, item ex uectigalibus. cum autem in loco priuati succesusuras, fisci esse coeperunt, postquam ad fiscum transierunt, semisses cogendi sunt praestare.Eos qui ex administratione rerum ciuitatium conueniuntur usuris obnoxios esse satis no‹tum› est. idem obseruatur in operum curatoribus, si pecunia apud eos remansit. sed in ea quam redemptoribus commisserunt, etiamsi neglegenter dederint, usura eis remittitur: haec autem ita sunt, si nulla fraus arguitur: alioquin etiam usurae adplicabuntur.Si dies non sit ab his, qui statuas uel imagines
Abbreviated transcription (Latin):
qui fructus non ꝑcepisset:
dem. lib̾. singłi de usuris.¬
uinquidam cauiret se quotan¬
ns quincũ cet usuras pr̃aturĩt¬
⁊ si quo anno nonsoliusset. tũs
tocinc pecimie exdie qua mutu¬
atus ẽ cemures coniturum ⁊ red¬
ditus ꝑ anquos annos usuris
tionem decinis inquitate q̃st᷑
ẽ admodum iuste exactionis. re¬
diget ħ ꝯstitutio ad infiuitum
modum excedit. quid gͦ. sictẽ¬
panda rese ut infururum dum¬
taxit. exdie cessationit crestat
usura. ¶Duuis pius ita iypsit
parum iuste pt̃itas usuras petis.
quas omisise te longi tpris ĩ¬
t᷑uallum indicat qui eas a de¬
bitore tuo ut gracior᷑ apd̾e¬
tasti. ¶Intacito fidi̾ꝯmusto.
onĩe emolum̃tum hr̃di au¬
ferendum ⁊ fisco p̃standum
duus puis rpsit. gͦ ⁊ usura¬
rũ emolĩtum auferetur
hr̃di. ¶si pupillo non hm̃ tu¬
torem fidicõmissum conut ũ
possit. non uidi̾ moram ꝑ ħr dẽ
fc̃am diuus pius ipsit. gͦ nec
eidebetur quiquio rei publice
affuit.uł ex anacauta iusta im¬

Expanded text:
qui fructus non percepisset. 17 Idem libro singulari de usuris.Cum quidam cauisset se quotannis quincunces usuras praestaturum et, si quo anno non soluisset, tunc totius pecuniae ex die qua mutuatus est semisses soluturum, et redditis per aliquot annos usuris tionem, de cuius iniquitate questus es, ad modum iustae exactionis rediget'. haec constitutio ad finitum modum excedit: quid ergo? sic temperanda res est, ut in futurum dumtaxat ex die cessationis crescat usura.Diuus Pius ita rescripsit: 'Parum iuste praeteritas usuras petis, quas omisisse te longi temporis interuallum indicat, qui eas a debitore tuo, ut gratior apud etasti'.In tacito fideicommisso omne emolumentum heredi auferendum et fisco praestandum diuus Pius rescripsit. ergo et usurarum emolumentum aufertur heredi.Si pupillo non htorem fideicommissum solvi non potuit, non videri moram per heredem factam divus Pius rescripsit. ergo nec ei debetur, qui quod rei publicae causa afuit vel ex alia causa iusta im
Abbreviated transcription (Latin):
quo ꝑdid̾it fructuarius usũfruct̃.
extimabimtur impeticione fruct᷑.
¶It si usufructus petitus sit ꝓrulus
ait infructtis ꝑceptos ꝯdempnari.
p̃t̾ea gallus elius putat. si uesti¬
m̃ta aut stichus petita sint. ĩ fruc¬
tuħ e numeranda eẽ. ꝙ locata ea
re m̾cedis nomine capi potĩnt.¬
It quoq ⁊ actus. si petitut sit nx
e ut fructus ulli possint extimati
insi siquis ꝯmodum infiuccibur
nũaret ꝙ ħ̾iturus ce̾t petitor. si
statim eo tp̃r quo petuitet ire g̾e

Expanded text:
uo perdiderit fructuarius usum fructum, aestimabuntur in petitione fructus. item si usus fructus petitus sit, Proculus ait in fructus perceptos condemnari. praeterea Gallus Aelius putat, si uestimenta aut scyphus petita sint, in fructu haec numeranda esse, quod locata ea re mercedis nomine capi potuerit.Iter quoque et actus si petitus sit, uix est ut fructus ulli possint aestimari, nisi si quis commodum in fructibus numeraret, quod habiturus esset petitor, si statim eo tempore quo pe
Abbreviated transcription (Latin):
enationem fundi fruccui ne¬
gauit eẽ. insi fructus fundiex
inhrde euit non queritur mora.
nam tũt hrdi proxuo iure hr̃¬
ditario ea cõpetir. ⁊dõꝙ ad cetos
quoꝙ deniceps tranlminetur.
Npecudum fructu etiam fetus ẽ
sicut lac pilus ⁊ lana. itaq ag¬
ni. ⁊ edi ⁊ utuli statim pleno u
re bone fid̾i postõri ⁊ fructuani.¬
ꝑtus uero ancillar̾. infructu ñ ẽ.
itaꝙ ad dñim ꝓprietatis ꝑtiuet.
ab suroum enimudebatur ho¬
minem infructu ẽẽ. cũ raom̃s
fructus rerum natura hominĩ
quis usircas stipsatus fm̃t. siucu¬
furar̾ usuras ꝙ illicite adiectum
ẽ. pro non adiecto ħ̾ri ⁊ licitas peti
tiam ex nudo pacro debñtur ci¬
uitatib usure creditarũ ab eis
uod instipłone. sic adiectum c̃
es mom̃ti. si modus ctus. ñ adici¬
orafĩ intllignur. non exre s
exꝑtona. id ẽ si int̾pellatu t  õpor¬
tuno loco noniolũit. ꝙ apud in¬
dicem. exammabitur. nam ut
quoq puis tullio balbo rescupsit

Expanded text:
Uenationem fructus fundi negauit esse, nisi fructus fundi ex in herede eius non quaeritur mora: nam tunc heredi proximo hereditario iure ea compet‹et› ideoque ad ceteros quoque deinceps transmittitur.n pecudum fructu etiam fetus est sicut lac et pilus et lana: itaque agni et haedi et uituli statim pleno iure sunt bonae fidei possessoris et fructuarii.Partus uero ancillae in fructu non est itaque ad dominum proprietatis pertinet: absurdum enim uidebatur hominem in fructu esse, cum omnes fructus rerum natura hominum quis usuras stipulatus fuerit siue usurarum usuras, quod illicite adiectum est pro non adiecto haberi et licitas peti  regularum.Etiam ex nudo pacto debentur ciuitatibus usurae creditarum ab eis Quod in stipulatione sic adiectum est: esse momenti, si modus certus non adiciMora fieri intellegitur non ex re, sed ex persona, id est, si interpellatus oportuno loco non solverit: quod apud iudicem examinabitur: nam, ut et quoque Pius Tullio Balbo rescripsit,
Abbreviated transcription (Latin):
uicus agris si in incio conuenit ut
uũditor ꝑcium restitueret. u sure
quoqi post eiuccionem pr̃abñt.
quamnis emptor post dñii litem
poris dampnum est ¶post traditi
re. cui succestor incertus fint. me
tem. cumalienue nsuftutus sit
pecierit. neq enim nude ꝓpͥetatis
ꝙ ad ꝓprictatis nom̃ attinet. ullꝰ¬
fructus intlligi pot̾. neq usufruct᷑

Expanded text:
uictis agris, si initio conuenit, ut uenditor pretium restituere‹t›, usurae quoque post evictionem praestabuntur, quamvis emptor post dominii litem poris emptoris damnum est. Post traditam re, cui successor incertus fuit, medtem, cum alienus usus fructus sit, petierit? neque enim nudae proprietatis, quod ad proprietatis nomen attinet, fructus ul
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ oñis p̃dioꝵ tributum ẽ. p̃rca
cum ad fructuarium ꝑtineant
fructus a quouret sati. quanto
magis ħ ibone fiõi possõr pus re¬
cipiendum ẽ. qui pius miris inꝑ
cipiendis fructibus uñt. cumf.
fructuaru quidem non fiant.
ante quam ab eo ꝑcipiantur.
abone fidi aut̃ postõrem ꝑtineãt
quo quo modo asolo seꝑati fui̾nt
sicut eiuis qui uectigalem fund̾
ht̃ fructuc fiunt smił atq colo
ceꝑati sunt. ¶Uone fiõi emptor
ceuit. ⁊ añquam fructus ꝑciꝑet
an ꝑceptione fructus suos faci

Expanded text:
nis praediorum tributum est. praeterea cum ad fructuarium pertineant fructus a quolibet sati, quanto magis hoc in bonae fidei possessoribus recipiendum est, qui plus iuris in percipiendis fructibus habent? cum fructuarii quidem non fiant, antequam ab eo percipiantur, ad bonae fidei autem possessorem pertineant, quoquo modo a solo separati fuerint, sicut eius qui uectigalem fundum habet fructus fiunt, simul atque solo separati sunt.Bonae fidei emptor seuit et antequam fructus perciperet, an perceptione fructus suos faci
Abbreviated transcription (Latin):
ed ⁊ si rei publice ca ab cẽ sb̃ito
coactus sit ut defñsionem suimã¬
dare non possit moram facere ñs
udebitur. siue inuncuris hosti¬
tiam iirem moram eẽ deceru tõ¬
iet. siforte nonextat qui cõur¬
matur. Hauł .t .xxxuii. ad sĩ.
Iaius iolutiom quid moram fe¬
c̾it. iudicium aut̃ acciꝑe ꝑatus
fuit non indetur feciste morã
ntiq suuste adiudicium ꝓuora¬
uit. ¶Cum reus morãnfecit ⁊ fi¬
deiustor tenetur. ¶Mora indet᷑
creditori fierisine ip̃i siue ei cui
mandau̾at siue eicius netocia
gerebat mora facta sit. nec hoc
casuꝑlibam ꝑconam aqquirim
detur. s officium implen. sicuti
cumquis furtum michi facientẽ
dep̃hudit negocium meum age̾r
in anifesti mͥ furti accõnẽ ꝓarat.
It cum ꝑrocurator int̾pollau̾it

Expanded text:
ed et si rei publicae causa abesse subito coactus sit, ut defensionem sui mandare non possit, moram facere non uidebitur: siue in uinculis hostietiam in re moram esse decerni solet, si forte non exstat qui conueniatur.is solutioni quidem moram fecit, iudicium autem accipere paratus fuit, non uidetur fecisse moram: utique si iuste ad iudicium prououit.Cum reus moram facit, et fideiussor tenetur.Mora uidetur creditori fieri, siue ipsi siue ei cui mandauerat siue ei qui negotia eius gerebat mora facta sit: nec hoc casu per liberam personam adquiri uidetur, sed officium impleri, sicuti, cum quis furtum mihi facientem deprehendit, negotium meum agens manifesti furti actionem mihi parat: item cum procurato
Abbreviated transcription (Latin):
uiscit fundum sibi cum. soꝵ¬
auo cõmimẽ ee fructus quos ex
eo ꝑceꝑit iuunto uł ignorante
socio ñ maiore ex ꝑte suos facit
seiũt. quar̾ omĩs fructus ñ uire
seminit s iure coni ꝑcipitur ⁊ q̃¬
ad modum si totum fundum
auenura quic sciens pocriceat.
nuua exꝑte fructue suos faciet
fundum possidet non facit suor
fructus pro ea ꝑte quafundus
ad idcumieuis ꝑtinebit. ¶n a¬
tieno fundo quemticuis ipnafi¬
de mercatus fuerat. fum̃ntum
seuit. anticuis bone fidi emptor
ꝑceptos fructus suos faciat. ⁊.¬

Expanded text:
ui scit fundum sibi cum alio communem esse, fructus, quos ex eo perceperit inuito uel ignorante socio, non maiore ex parte suos facit seuerit, quia omnis fructus non iure seminis, sed iure soli percipitur: et quemadmodum, si totum fundum alienum qui‹s› sciens possideat, nulla ex parte fructus suos faciet, fundum possidet, non faciet suos fructus pro ea parte, qua fundus ad socium eius pertinebit.In alieno fundo, quem Titius bona fide mercatus fuerat, frumentum seui: an Titius bonae fidei emptor perceptos fructus suos faciat?
Abbreviated transcription (Latin):
Qiͣtum ẽ anꝑtus ancillar᷑ etia
iuo hrde. nati restituendieeñt
ꝓpt̾ u̾ba testarsti quibut de re¬
ditu solo deducendo restator cẽ¬
sit. paulus .ix. anͥ diemfid̾i cõ¬
missi cedentem ꝑtus ancllarũ
editus fid̾icõmito non contnieri
eracius .ł .i. itarefert
uinquisirlit᷑ rogatus ect ut
muliercu restituieret. ꝑtum
s uis restituere cogendum ñ eẽ
nͥtunc editus eẽt. cum infidĩ cõ¬
muto restituendo morimfcat¬
set. neq int̾ et̃ existimo an. incĩ¬
temꝯtestatam officio idiar
restituendi sunt. uuras prã¬
re oportere. neq eor qui prĩ
ꝑcepti. qĩ amalefid̾i possore.¬

Expanded text:
st, an partus ancillarum etiam uiuo herede nati restituendi essent propter uerba testamenti, quibus de reditu solo deducendo testator sensit.Paulus respondit ante diem fideicommissi cedentem partus ancillarum editos fideicommirefert eum, qui similiter rogatus esset, ut mulierem restitueret, partum eius restituere cogendum non esse, nisi tunc editus esset, cum in fideicommisso restituendo moram fecisset. neque interesse existimo, an anciltem contestatam officio iudicis restituendi sunt, usuras praestari oportere, neque eorum, qui prius percepti
Abbreviated transcription (Latin):
ñ qui distulit. l qui liti renun¬
ciauit in totum. Desilt̾e .n. ⁊ de
negotio abstine̾. qd̾ calũpniandi a¬
nimo instituerat plane. Si cnus
cognita rei u̾itate suum negm̃ de¬
seruerit nolens in li tem iꝓbã
ꝑ seuerare. qiuam calũpne c̃a non
contestatus. uł cum quo ego solui
consistere.
id cõmitt̾e uid̾r. Iudices dare pꝰ¬
sunt quib a lege ut constitutione
uł senatꝰ consulto conced̾r. lege sic̃
ꝓconsul. is qͦ cui mandata ÷ iuris¬
dͦ iudicem dare pͣ ut sunt legati
ꝓconsulũ. Idem hĩi quib id more
concessum ÷ pp̃ uim imperii sicut
p̃sectus urbis cet̾i q rome magr̃atꝰ¬
¶Non aũt om̃s iudices dari possunt
ab his qui uidicis dandi uis habẽt
Qiuidam .n. lege impediunt᷑ ne ui¬
dices sint. quidam nat᷑a. ut surous¬

Expanded text:
non qui distulit, sed qui liti renuntiauit in totum: desistere enim est de negotio abstinere, quod calumniandi animo instituerat. plane si quis cognita rei ueritate suum negotium deseruerit nolens in lite improba perseuerare, quam calumniae causa non contestatus uel cum quo ego: soluiconsistere. id committere uidetur.Iudicem dare possunt, quibus hoc lege uel constitutione uel senatus consulto conceditur. lege, sicut proconsuli. is quoque cui mandata est iurisdictio iudicem dare potest: ut sunt legati proconsulum. item hi quibus id more concessum est propter uim imperii, sicut praefectus urbi ceterique Romae magistratus.Non autem omnes iudices dari possunt ab his qui iudicis dandi ius habent: quidam enim lege impediuntur ne iudices sint, quidam natur
Abbreviated transcription (Latin):
rito fc̃m̃ eoꝵ p̃stat cum ip̃e eos suo ꝑi¬
culo adhibĩt. s ñ alias p̾stat quã si
in ip̃a naui dampñ datum sit. eet̾m
si extͣ nauim licet a nautis ñ pr̃abit
Item si p̃dix̾it ut unꝰ quisq uectoꝵ
res suas seruet neq dampñ se p̾sta¬
turum ⁊ consenserunt nectores p¬
dictioni ñ conuenit᷑. Pec actio ĩ fc̃os
induplum ÷ IS si auid naude int̾se
dampñ det̃int ħ aũt ad ex̾citorem
p̃ ꝑtinet. s si quis sit nauta ⁊ mn¬
ic tenebit᷑. s huiꝰ fcm̃ p̃stat cum sit¬
⁊ nauta. Si seruus naute dampũ
ded̾it licet seruus nautia ñ sit. equi¬
simum erit inexercitorem actio¬
nem utilem dare. Hac aut actiõe
suo nomine exercitor tenẽt᷑ culpe
aũt suoꝵ nomine noruli duuta¬
xat tenet᷑. Nlam cum alienos adhi¬
bet explorare eum oꝑͤ cuiꝰ fid̾i cuiꝰ
innocentie sint in suis uenia dignꝰ
adhibuĩt Si plures nauim ex̾ceant
unꝰquisq pro ꝑte qiua naium ex̃¬
cet conuienit᷑. Sec iudicia cruãuis

Expanded text:
s suo periculo adhibuerit. sed non alias praestat, quam si in ipsa naue damnum datum sit: ceterum si extra nauem licet a nautis, non praestabit. item si praedixerit, ut unusquisque uectorum res suas seruet neque damnum se praestaturum, et consenserint uectores praedictioni, non conuenitur.Haec actio in factum in dupldamni dederint, hoc ad exercitorem non pertinet. sed si quis sit nauta et meic tenebitur, sed huius factum praestat, cum sit et nauta.Si seruus nautae damnum dederit, licet seruus nauta non sit, aequissimum erit in exercitorem actionem utilem dare.Hac autem actione suo nomine exercitor tenetur, culpae autem suorum nomine noxali dumtaxat tenetur: nam cum alienos adhibet, explorare eum oportet, cuius fidei, cuius innocentiae sint: in suis uenia dignusadhibuerit.Si plures nauem exerceant, unusquisque pro parte, qua nauem exercet, conuenitur.Haec iudicia
Abbreviated transcription (Latin):
aniũ. s cum uoluntate patͥs uel
dñi seruus ut filiꝰ exercet nauim
ut cauponam ut stabulũ puto ⁊̃
hanc actionem in solidum eos pa¬
ti deb̾e qͣi omĩa q̃ ei ui contingũt
in solidum receꝑint.

Expanded text:
tate patris uel domini seruus uel filius exercent nauem uel cauponam uel stabulum, puto etiam hanc actionem in solidum eos pati debere, quasi omnia, quae ibi contingunt, in solidum receperint.
Abbreviated transcription (Latin):
cetĩ si put̾ent᷑ eũis iurisdictionem
consensum. aut si putau̾int aliuorᷤ
ẽẽ p̃torem ꝓ alio eque error ñ dedit
s urisdictionẽ. aut si cum restitiss
qui uis ex litigatorib uirib p̃tu¬
re compulsus ⁊ nulla iurisdͦ est.
sonuenire aũt utrum int̾ pͥua¬
sensus necc̃ius ÷ lex ralia uidicioꝵ
at cuuo nimꝰ int̾ p̾uatos conueni¬
at. susficit gͦ pͥnatoꝵ consensus
ꝓr̃ si pͥuati consentiant p̃tor aũt
ignoret consentire ⁊ putet suam
rurisdͦnem an legi satisfẽm sit ui¬
datus ⁊ om̃s litigatores consenti¬
ant nͥ sp̃alit̃ pͥncipali uissione pro¬
rogatio fuĩt inhibita possunt dẽ¬
pora intͣ q̃ qui uissus ⁊ littẽ diri¬

Expanded text:
iurisdictio: er consensum. aut si putaverunt alium esse praetorem pro alio, aeque error non dedit iurisdictionem. aut si, cum restitisset quivis ex litigatoribus, viribus praeturae compulsus est, nulla iurisdictio est. Convenire autem utrum intsensus necessarius est? lex Iulia iudiciorum ait 'quo minus inter priuatos conueniat': sufficit ergo priuatorum consensus. proinde si priuati consentiant, praetor autem ignoret consentire et putet suam iurisdictionem, an legi satisfactum sit, uidatus et omnes litigatores consenserint, nisi specialiter principali jussione prorogatio fuerit inhibita, possunt tempora intra quae visus est litem diri
Abbreviated transcription (Latin):
adu̾sus om̃s se defend̾e. ñ tñ si inui¬
riam suam ꝑsequant᷑ ut furtũ. ut
dampnũ qd̃ nũc passi sunt. Alioqͥn
ut iuilianus elegant̃ ait. aut impu¬
ne contumeliis ⁊ dampnis asficiant᷑
aut erit in pͤate cuiꝰq pulsando eos
subic̃e ip̃os irisdictioni dum se nĩ¬
dicant. S si dubitet᷑ utrum mea
quis causa sit ut domũ reuocari pꝰ¬
sit nec ne ip̃e p̃tor d causa cognita
tueri Ꝙ si constit̾it. in ea eum ẽẽ
cã ut domũ reuocet. debebit caue̾
in udicio silti statuente p̃tore in
quem diem ꝓmittat. S utrũ nu¬
da cautione ansatis dato marceuꝰ
dubitat. mͥ urõr sola ꝓmissione qd̾
⁊ mela se̾bit alioqͥn compellet᷑ ui¬
dicium acciꝑe quã iuenire eos qͥ

Expanded text:
aduersus omnes defendere: non tamen si iniuriam suam persequantur uel furtum uel damnum quod nunc passi sunt: alioquin, ut et Iulianus eleganter ait, aut impune contumeliis et damnis adficientur aut erit in potestate cuiusque pulsando eos subicere ipsos iurisdictioni, dum se uindicant.Sed si dubitetur, utrum in ea quis causa sit, ut domum reuocare possit, nec ne, ipse praetor debet causa cognita statuere. quod si constiterit in ea eum esse causa, ut domum reuocet, debebit cauere in iudicio sisti, statuente praetore in quem diem promittat. sed utrum nuda cautione an satisdato, Marcellus dubitat: mihi uidetur sola promissione, quod et Mela scribit: alioquin compelletur iudicium accipere quam inue
Abbreviated transcription (Latin):
tũ causa uenerat. ñ ẽẽ rome audi¬
ent̾ ¶Om̃s aũt isti domos reuoeant
si ñ ibi contͣcerant ubi ꝯueruĩtiꝵ.¬
Cet̾m si contͣrerint ibi reuocandi uis
ñ hñt exceptis legatis qui licet ibi
congͣrerint dum mͦ añ legationem
contͣrerint ñ compellunt᷑ se rome
defend̾e quam diu legationis cã hic
demore ⁊ant᷑. qd̃ ⁊ uilianꝰ scͥpsit et
dius pius rescͥpsit. plane si ꝑfc̃a lega¬
tione subsistant conueniendos eos
dimis rescͥpsit. ¶ tem si extͣ ꝓuinti¬
am suam contͣrerunt licet ñ ĩ italia

Expanded text:
audiendum.Omnes autem isti domum reuocant, si non ibi contraxerunt, ubi conueniuntur.ceterum si contraxerunt ibi, reuocandi ius non habent: exceptis legatis, qui licet ibi contraxerunt, dummodo ante legationem contraxerunt, non compelluntur se Romae defendere, quamdiu legationis causa hic demorantur. quod et Iulianus scribit et diuus Pius rescripsit. plane si perfecta legatione subsistant, conueniendos eos diuus Pius rescripsit.Item si extra prouinciam suam contraxerunt, licet non in Italia
Abbreviated transcription (Latin):
rerumus. ¶Societas ant̃ coiri po¬
test ⁊ ualet eciam nt̾ eos quinon
sunt etuus faistatid. Cum plerũq
pauꝑior oͦpa si upleat qnͣtum ei per
conpatõm patrimom deest. xona¬
tiois cansa societas recte nõ t᷑ont᷑¬
tem metum coiens ea conditõne
ut ꝑtes socitatis ꝯstitueres ad uoni
uiri arbit̾um ta res redigenda est. Et
ꝯuenitus est uin boni arbit̾o ut nõ
si alter plus opere nidust̾e. alter pe¬

Expanded text:
ri potest et valet etiam inter eos, qui non sunt aequis facultatibus, cum plerumque pauperior opera suppleat, quantum ei per comparationem patrimonii deest. donationis causa societas recte non conttem mecum coieris ea condicione, ut partes societatis constitueres, ad boni viri arbitrium ea res redigenda est: et conveniens est viri boni arbitrio, ut non si alter plus oper