comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
liũ cõmute ceꝑũt. Repulsi ab eꝗtatu se ĩsiluas abdi¬
derũt. Locũ nacti et oꝑe et natura egregie muĩ¬
tũ. q̃m domesticibelli ut uidebãtur causa iã ante
preparauerãt. Nam crebris arboribꝰ succisis om̃es
itroitꝰ erãt preclusi. Ipsi ex siluis rari propugnabãt
nr̃osq ĩtra mũtiõ es ĩgredi prohibebãt. ac milites
legiois septĩe testudĩe facta. et aggere ad mũitiões
adiecto locũ cepũt eosq ex siluis expulerũt paucis
uulneribꝰ exceptis sed eos fugiẽtes lõgiuscesar pro¬
seꝗ uetuit et qͣ loci naturã ignorabat. &e qͥ magna par¬
te diei cõsũpta mũitioni castrorũ tẽpus reliquolebat
Postridie eius diei mane tripartito milite eꝗtes inex¬
peditionẽ misit: ut eos ꝗ fugent proseq̃rẽtur.llis
aliqͥntulũ itineris progressis cũ iã extremi esset ĩ
nũtiarẽt suꝑiõe nocte maxĩa coorta tẽpestate ꝓpe

Expanded text:
lium committere coeperunt. Repulsi ab equitatu se in silvas abdilium committere coeperunt. Repulsi ab equitatu se in silvas abdiderunt, locum nacti egregie et natura et opere munitum, quem domestici belli, ut videbantur, causa iam ante praeparaverant; nam crebris arboribus succisis omnes introitus erant praeclusi. Ipsi ex silvis rari propugnabant nostrosque intra munitiones ingredi prohibebant. At milites legionis septimae, testudine facta et aggere ad munitiones adiecto, locum ceperunt eosque ex silvis expulerunt paucis vulneribus acceptis. Sed eos fugientes longius Caesar prosequi vetuit, et quod loci naturam ignorabat, et quod magna parte diei consumpta munitioni castrorum tempus relinqui volebat. Postridie eius diei mane tripertito milites equitesque in expeditionem misit, ut eos qui fugerant persequerentur. His aliquantum itineris progressis, cum iam extremi essent innuntiarent superiore nocte maxima coorta tempestate prope
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ eo loco hostis est uisus. Sed ut postea caesar ex
captiuis cognouit: cũ magne manus eo conue¬
nissẽt: multitudĩe nauiũ ꝑterrite q̃ cũ publiciᷤ
pͥuatisq: quas sui ꝗsq cõmodi fecerat ampliꝰ
octĩgẽte uno erãt uise tẽpore:a litoͬe discesse¬
rãt: ac se ĩsuꝑiora loca abdiderãt.Caesar ex¬
ercitu exposito:et loco castris idoneo capto'
ubi ex captiuis cognouit: quo ĩloco hostiles copie
cõsedissẽt: cohortibꝰ decẽ ad mare relictis et equ¬
bus trecẽtis: ꝗ presidio nauibꝰ essent: de tertia ui¬
gilia ad hostes cõtẽdit: eo minus ueritus nauibus
q̃ ĩ lutore molli atq aperto deligatas ad anchorã
relĩq̃bat: et presidiũ nauibꝰ. Q atriũ prefecit. Ip̃e
noctu progressus milia passuũ circiter xii. hostiũ
copias cõspicatꝰ est. Illi eꝗtatu atq esedis ad flu¬
mẽ progressi ex loco suꝑioe̾ nr̃os prohibẽ et pre¬¬

Expanded text:
in eo loco hostis est visus; sed, ut postea Caesar ex in eo loco hostis est visus; sed, ut postea Caesar ex captivis cognovit, cum magnae manus eo convenissent, multitudine navium perterritae, quae cum annotinis privatisque quas sui quisque commodi fecerat amplius octingentae uno erant visae tempore, a litore discesserant ac se in superiora loca abdiderant. Caesar exposito exercitu et loco castris idoneo capto, ubi ex captivis cognovit quo in loco hostium copiae consedissent, cohortibus decem ad mare relictis et equitibus trecentis, qui praesidio navibus essent, de tertia vigilia ad hostes contendit, eo minus veritus navibus, quod in litore molli atque aperto deligatas ad ancoram relinquebat, et praesidio navibus Q. Atrium praefecit. Ipse noctu progressus milia passuum circiter XII hostium copias conspicatus est. Illi equitatu atque essedis ad flumen progressi ex loco superiore nostros prohibere et proe
Abbreviated transcription (Latin):
oes ad cesarẽ reuertũtur. His rebꝰ gestis labieo
icõtinẽte cũ tribꝰ legiõibꝰ et eꝗtũ milibꝰ duobus
relicto ut portꝰ tue̾tur & rẽ frumẽtariã proui¬
deret q̃q ĩ gallia gere̾nt᷑ agnosce̾t. cõsiliuq.
pro tẽpore et recaꝑet. ipse cũꝗnq legionibus
et pari nũero eꝗtũ q̃m ĩcõtinẽti reliqrat acͥ
solis occasũ naues soluit: et leni africo proues¬
tus mediã circiter noctẽ uẽto ĩtermisso cure¬
sum nõ tenuit. et lõgiuis delatus estu orta luce
sub sinistra relictã britãnã cõspexit. Tum rursuᷤ
estus cõmutationẽ secutus remis cõtẽdit ut eã
ĩsule partẽ caꝑet: qua optimũ esse egressũ su-¬
ꝑiore estate cõgnouerat.Qua inre ad modum
fuit militũ uirtus laudãda: ꝗ uectoriis grauibꝰq
nauigiis nõ intermisso remigãdi labore lõga¬
rũ nauiũ cursũ ad eqͣrũt. Accessũ est adbritã¬
niã oĩbꝰ nauibꝰ: meridiano ferme tẽpore neq:

Expanded text:
Caesarem omnes revertuntur. His rebus gestis, Labieno in continente cum tribus legionibus et equitum milibus duobus relicto ut portus tueretur et rem frumentariam provideret quaeque in Gallia gererentur cognosceret consiliumque pro tempore et pro re caperet, ipse cum quinque legionibus et pari numero equitum, quem in continenti reliquerat, ad solis occasum naves solvit et leni Africo provectus media circiter nocte vento intermisso cursum non tenuit, et longius delatus aestu orta luce sub sinistra Britanniam relictam conspexit. Tum rursus aestus commutationem secutus remis contendit ut eam partem insulae caperet, qua optimum esse egressum superiore aestate cognoverat. Qua in re admodum fuit militum virtus laudanda, qui vectoriis gravibusque navigiis non intermisso remigandi labore longarum navium cursum adaequarunt. Accessum est ad Britanniam omnibus navibus meridiano fere tempore, neque
Abbreviated transcription (Latin):
gari uidet oĩ spe ĩpetrãdi adẽpta pͥncipes gallie
sollicitare. reuocare singulos hortariq cepit uti
ĩ cõtinẽti remanent. metu territae nõ sine causa
fieri ut gallia oĩ nobilitate spoliaret᷑. Id eẽ cõsi¬
liũ caesaris ut quos ĩ cõspectu gallie ĩterficere:
ueretur: hos oẽs ĩbritãniã traductos necaret.
fidẽ reliꝗs ĩterponẽ. iusiurãdũ poscẽ: ut qͥ eẽ exusu
galliae ĩtellexissẽt cõmui cõsilio admĩstrarẽt. Haec
a cõpluribꝰ ad cesarẽ deferebãtur. Quare cognita
atq deterrẽdũ. ꝗbuscũq rebꝰ posset dũnorigem
statuebat q lõgus eius amẽtiã progredi uidebat
ꝑspiciẽdũ neꝗͥ sibi ac rei.p. nocere posser. ltaqer
citer .xx. dies ĩ eo loco cõmoratus qͥ corus uentꝰ
nauigationẽ ĩpediebat: ꝗ magnã partẽ oistẽ

Expanded text:
gari vidit, omni spe impetrandi adempta principes Galliae gari vidit, omni spe impetrandi adempta principes Galliae sollicitare, sevocare singulos hortarique coepit uti in continenti remanerent; metu territare: non sine causa fieri, ut Gallia omni nobilitate spoliaretur; id esse consilium Caesaris, ut quos in conspectu Galliae interficere vereretur, hos omnes in Britanniam traductos necaret; fidem reliquis interponere, iusiurandum poscere, ut quod esse ex usu Galliae intellexissent communi consilio administrarent. Haec a compluribus ad Caesarem deferebantur. Qua re cognita atque deterrendum quibuscumque rebus posset Dumnorigem statuebat; quod longius eius amentiam progredi videbat, prospiciendum, ne quid sibi ac rei publicae nocere posset. Itaque dies circiter XXV in eo loco commoratus, quod Carus ventus navigationem impedi
Abbreviated transcription (Latin):
exqbus ꝑpaucos quorũ in se fidẽ ꝑspexerat reliq̃¬
re ĩgallia. reliquos obsidũ loco secũ ducẽ decre¬
uerat. Quod cũ ipse abesset motũ gallie uerebat᷑
Erat una cũ ceteris dũnorix heduus. de quo ante:
a nobis dictũ est. Nũc secũ ĩ pͥmis habe̾ cõstituerat
q eũ cupidũ rerũ nouarũ cupidũ ĩꝑii magni anĩ
magne ĩter gallos auctoritatis esse cognouerat :
Accedebat huc q ĩ cõcilio heduorũ dũnorix dixeãt
sibi a caesare regnũ ciuitatis deferri. Iuod dictũ
hedui grauiter ferebãt: neq recusãdi neq depre¬
cãdi causa legatos ad caesarẽ mutẽ audebãt. Id
factũ ex hospitibꝰ suis cesar cognouerat. Ille oĩb
pͥmo precibꝰ pete̾ cõtẽdit ut ĩgallia reliq̃ret᷑. par¬
tim ꝗ ĩsuetus nauigãdi mare timẽt: partĩ qͥ reli¬
giõibꝰ ĩpediri sese dicẽt. postꝗͣ id obstinate sibi ne¬

Expanded text:
Ex quibus perpaucos, quorum in se fidem perspexerat, relinquEx quibus perpaucos, quorum in se fidem perspexerat, relinquere in Gallia, reliquos obsidum loco secum ducere decreverat, quod, cum ipse abesset, motum Galliae verebatur. Erat una cum ceteris Dumnorix Aeduus, de quo ante ab nobis dictum est. Hunc secum habere in primis constituerat, quod eum cupidum rerum novarum, cupidum imperi, magni animi, magnae inter Gallos auctoritatis cognoverat. Accedebat huc quod in concilio Aeduorum Dumnorix dixerat sibi a Caesare regnum civitatis deferri; quod dictum Aedui graviter ferebant, neque recusandi aut deprecandi causa leggnoverat. Ille omnibus primo precibus petere contendit ut in Gallia relinqueretur, partim quod insuetus navigandi mare timeret, partim quod religionibus impediri sese diceret. Posteaquam id obstinate sibi ne
Abbreviated transcription (Latin):
ea dicerẽtur: q̃q eũ res ab ĩstituto cõsilio deterẽt
nicũ bellũ rebꝰ cõparatis indutio marũ ad se cum
cc obsidibꝰ uẽĩre iussit. His adductis ĩhis filio propi
dutiomarũ hortatusq est uti ĩ officio ꝑmanẽt. Ni¬
hilo tamẽ secius pͥncipibꝰ treuerorũ ad se cõuoca¬
tis hos singillatĩ Cyngẽtorigi cõciliauit. Quod cũ
merito eiu̾s a se fieri intelligebat. tũ magni ĩter
id tulit factũ grauiter indutiomarus suã gratiã
ĩter suos minui et ꝗiã ante inimico ĩ nos aĩo fuissae
multo grauiꝰ hoc dolore exarsit. His rebꝰ cõstituns
caesar ad portũ itiũ cũ legiõibꝰ ꝑueĩt. Ibi cognoscit
lx naues q̃ in belgis facte erãt tẽpestate reiectas
cursũ tenẽ nõ potuisse. atq eodẽ unde erãt pro¬
fecte rediisse. reliqͣs paratas ad nauigãdũ atque
oĩbꝰ rebꝰ ĩstructas ĩuenit. Codẽ eꝗratus totiꝰ gallie

Expanded text:
ea dicerentur quaeque eum res ab instituto consilio deterrereea dicerentur quaeque eum res ab instituto consilio deterrerenicum bellum rebus comparatis, Indutiomarum ad se cum CC obsidibus venire iussit. His adductis, in eis filio propindutiomarum hortatusque est uti in officio maneret; nihilo tamen setius principibus Treverorum ad se convocatis hos singillatim Cingetorigi conciliavit, quod cum merito eius a se fieri intellegebat, tum magni intereexisset. Id tulit factum graviter Indutiomarus, suam gratiam inter suos minui, et, qui iam ante inimico in nos animo fuisset, multo gravius hoc dolore exarsit. His rebus constitutis Caesar ad portum Itium cum legionibus pervenit. Ibi cognoscit LX naves, quae in Meldis factae erant, tempestate reiectas cursum tenere non potuisse atque eodem unde erant profectae revertisse; reliquas paratas ad navigandum atque omnibus rebus instructas i
Abbreviated transcription (Latin):
marus eꝗͥtatũ peditatũq cogere. Hisq qui ꝑ
etatẽ ĩ armis ẽẽ poterãt: ĩ siluã arduẽnã abditis
q̃ ingẽti magnitudĩe ꝑ medios fines treuerorũ
a flumĩe rheno adinitiũ rhemorũ ꝑtinet: bel¬¬
lũ parare ĩstituit. Sed posteaꝗͣ nõ nulli pͥncipes
ex ea faĩliaritate et ciuitate cyngẽtorigis ad¬
ducti: & aduẽtu exercitus nr̃i ꝑterriti ad caesa.
uenerũt: et de suis pͥuatĩ rebꝰ ab eo petẽ ceꝑunt
quoniã ciuitati cõsule̾ nõ possẽt: ueritus ne ab
mutit. se se id circo ab suis discedere ac adeũ ueĩre no¬
luisse quo faciliꝰ ciuitatẽ ĩ officio cõtine̾t. ne oĩs nobi¬
litatis discessu plebs propter ĩprudẽtiã labẽtur. Itaq
esse ciuitatẽ ĩ potestate sua se se sicesar ꝑmuteret
ad eũ ĩ castra uẽturũ suas ciuitatisq fortuãs eius
fidei ꝑmissurũ. Caesar et si ĩtelligebat.quade causa

Expanded text:
marus equitatum peditatumque cogere, eisque qui per marus equitatum peditatumque cogere, eisque qui per aetatem in armis esse non poterant in silvam Arduennam abditis, quae ingenti magnitudine per medios fines Treverorum a flumine Rheno ad initium Remorum pertinet, bellum parare instituit. Sed posteaquam nonnulli principes ex ea civitate et familiaritate Cingetorigis adducti et adventu nostri exercitus perterriti ad Caesarem venerunt et de suis privatim rebus ab eo petere coeperunt, quoniam civitati consulere non possent, veritus ne ab mittit: sese idcirco ab suis discedere atque ad eum venire noluisse, quo facilius civitatem in officio contineret, ne omnis nobilitatis discessu plebs propter imprudentiam laberetur: itaque esse civitatem in sua potestate, seseque, si Caesar permitteret, ad eum in castra venturum, suas civitatisque fortunas eius fidei permissurum. Caesar, etsi intellegebat qua de causa
Abbreviated transcription (Latin):
arq oẽs ad portũ itiũ cõuenire iubẽt. Quo expor¬
tu cõmodissimũ inbritãniã traiectũ ẽẽ cognoue¬
rat circiter miliũ passuũ trigĩta trãsmissum t¬
a cõtinẽti. Huic rei q satis esse uisũ est militum.
relĩꝗt. Ipse cũ legioĩbꝰ expeditis .iiii.et eꝗtibꝰ dccc.
ĩfines treuerorũ proficiscitur.  hi neq ad con¬¬
cilia ueĩẽbãt: neq ĩꝑio parebãt: germaõs & trãs¬
rhenanos solicitare dicebãtur.Haec ciuitas lõge
plurimũ totius gallie eꝗtatu ualet: magnasq hab&
copias peditũ: rhenũq ut supra demõstrauimꝰ
tãgit. In ea ciuitate duo de pͥncipatu ĩter se cõ¬
tẽdebãt: Indutiomarus et Cyngẽtorix. eꝗbus
cognitũ est ad eũ uenit: se suosq ões ĩ officio ⁊¬
futuros neq ab amicicia po.ro. defectuoͬs cõfir¬
mauit:q̃q ĩtreueris gerẽtur ostẽdit.At indutio¬

Expanded text:
atque omnes ad portum Itium convenire iubet, quo ex poratque omnes ad portum Itium convenire iubet, quo ex portu commodissimum in Britanniam traiectum esse cognoverat, circiter milium passuum XXX transmissum a continenti: huic rei quod satis esse visum est militum reliquit; ipse cum legionibus expeditis IIII et equitibus DCCC in fines Treverorum proficiscitur, quod hi neque ad concilia veniebant neque imperio parebant Germanosque Transrhenanos sollicitare dicebantur. Haec civitas longe plurimum totius Galliae equitatu valet magnasque habet copias peditum Rhenumque, ut supra demonstravimus, tangit. In ea civitate duo de principatu inter se contendebant, Indutiomarus et Cingetorix; e quibus cognitum est, ad eum venit, se suosque omnes in officio futuros neque ab amicitia populi Romani defecturos confirmavit quaeque in Treveris gererentur ostendit. At Indutio
Abbreviated transcription (Latin):
ant nihil earũ publico factũ cõsilio seseq paͣtos
e̾ẽ demõstrãt oĩbꝰ ratiõibꝰ deĩuriis satisfacẽ. Per¬
cepta eorũ oratiõe caesar obsides ĩꝑat:eosq ad
certũ diẽ adduci iubet: nisi ita fecerĩt sese bello
ciuitatẽ ꝑsecuturũ demõ strat. His ad diẽ adduc¬
tis ut ĩꝑauerat arbitros ĩter ciuitates dat ꝗlitẽ
estimẽt penãq cõstituãt. His cõfectis rebꝰ cõuẽ¬
tibusq ꝑactis inciteriorẽ galliã reuertitr
atq ĩde ad exercitũ proficiscit᷑. Eo cũ uenisser
circuitis oĩbꝰ hibernis singulari militũ studio
ĩsũma oĩum rerũ coꝑia circiter sexcẽta eiꝰ gnͣis
cuius supra demõstrauimꝰ naues et lõgas .xx.¬
uiii. ĩuenit ĩstructas neq militũ ab esse ab eo
qn paucis diebꝰ de duci possẽt. Collaudatis militibꝰ
atq his ꝗ negocio prefuerãt ꝗͥ fieri uellȩt ostẽdit

Expanded text:
ant nihil earum rerum publico factum consilio, seseque paratos ant nihil earum rerum publico factum consilio, seseque paratos esse demonstrant omnibus rationibus de iniuriis satisfacere. Accepta oratione eorum Caesar obsides imperat eosque ad certam diem adduci iubet; nisi ita fecerint, sese bello civitatem persecuturum demonstrat. Eis ad diem adductis, ut imperaverat, arbitros inter civitates dat qui litem aestiment poenamque constituant. His confectis rebus conventibusque peractis, in citeriorem Galliam revertitur atque inde ad exercitum proficiscitur. Eo cum venisset, circumitis omnibus hibernis, singulari militum studio in summa omnium rerum inopia circiter sescentas eius generis cuius supra demonstravimus naves et longas XXVIII invenit instructas neque multum abesse ab eo quin paucis diebus deduci possint. Collaudatis militibus atque eis qui negotio praefuerant, quid fieri velit ostendit
Abbreviated transcription (Latin):
OMICIO APPIO CLAUDIO.CÕSU
discedẽs ab hibernis caesar initaliã ut qͦt¬
ãnis facere cõsueuerat. legatis ĩꝑar quos
legiõibꝰ prefecerat. uti ꝗͣ plurimas possẽt
hieme naues edificãdas uteresq reficiẽdaᷤᷤ¬
curarẽt. Earũ modũ formãq demõstrat ad celerita¬
tẽ onerãdi subductioͬes pauloq humiliores facit:
qͣm ꝗbꝰ ĩ nr̃o mari uti cõsueuimꝰ atq ideo magis qđ
propter crebras mutationes aestuũ minus magnoᷤ
ibi fluctus fieri cognouerat. ad onera et multitu¬
dinẽ iumẽtorũ trãsportãdã paulo latiores ꝗͣ ꝗb
ĩ reliꝗs utimur maribꝰ. Has oẽs actuarias ĩꝑat fiei
qͣmad rẽ multũ humilitas adiuuat. Ea q̃ sũt ad t
armas naues ex hispania apportari iubet. Ipse
scitur: q apirustis finitimã partẽ prouĩcie ĩcur¬
sionibꝰ uastari audiebat. Fõcũ ueĩsset ciuitatibꝰ
milites ĩꝑat certũq ĩ locũ cõuenire iubet. Qua
re nũtiata piruste legatos adeũ mutũt ꝗdoce¬

Expanded text:
omitio Ap. Claudio consulibus, discedens ab hibernis Caesar in Italiam, ut quotannis facere consuerat, legatis imperat quos legionibus praefecerat uti quam plurimas possent hieme naves aedificandas veteresque reficiendacurarent. Earum modum formamque demonstrat. Ad celeritatem onerandi subductionesque paulo facit humiliores quam quibus in nostro mari uti consuevimus, atque id eo magis, quod propter crebras commutationes aestuum minus magnos ibi fluctus fieri cognoverat; ad onera, ad multitudinem iumentorum transportandam paulo latiores quam quibus in reliquis utimur maribus. Has omnes actuarias imperat fieri, quam ad rem multum humilitas adiuvat. Ea quae sunt usui ad armandas naves ex Hispania apportari iubet. Ipse iciscitur, quod a Pirustis finitimam partem provinciae incursionibus vastari audiebat. Eo cum venisset, civitatibus milites imperat certumque in locum convenire iubet. Qua re nuntiata Pirustae legatos ad eum mittunt qui doce
Abbreviated transcription (Latin):
germaĩs cõuenissẽt.et cũ aliꝗͥ calaĩtatis ĩproxĩs
hibernis esset acceptũ breuẽ cõsulẽdi ee occasio¬
nẽ. Caesarẽ arbitrari profectũ in italiã. Neq alit̾
carnutes ĩterficiẽdi tasgetii cõsiliũ fuisse capt̾os:
Neq eburones si ille adeet tãtascõtẽtiõe nr̃a ad
castra uẽturos ẽe.nõ hostẽ auctorẽ sed remspec¬
tare. sub esse rhenũ magno ẽe germaĩs dolori
Ariouisti mortẽ et suꝑiores nr̃as uictorias. ardẽ
galliã tot cõtumeliis acceptis sub p.r. ĩꝑio redac
tã. suꝑioͬe gloria rei militaris extĩcta. Postremo
ꝗs hoc sibi ꝑsuadeͬt sine certa re ambioĩgẽ ad eiꝰ¬
modi cõsiliũ descẽdisse suã sẽtẽtiã inutraq par¬
te e̾ẽ tutã. Sinihil e̾et duriꝰ nullo cũ ꝑiculo ad

Expanded text:
Germanis convenissent, aut cum aliquid calamitatis in proximis Germanis convenissent, aut cum aliquid calamitatis in proximis hibernis esset acceptum. Brevem consulendi esse occasionem. Caesarem arbitrari profectum in Italiam; neque aliter Carnutes interficiendi Tasgeti consilium fuisse capturos, neque Eburones, si ille adesset, tanta contemptione nostri ad castra venturos esse. Non hostem auctorem, sed rem spectare: subesse Rhenum; magno esse Germanis dolori Ariovisti mortem et superiores nostras victorias; ardere Galliam tot contumeliis acceptis sub populi Romani imperium redactam superiore gloria rei militaris exstincta. Postremo quis hoc sibi persuaderet, sine certa re Ambiorigem ad eiusmodi consilium descendisse? Suam sententiam in utramque partem esse tutam: si nihil esset d
Abbreviated transcription (Latin):
nõ negligẽda existimabãt. maxieq ea re ꝑmoue¬
bãtur qͥ ciuitatẽ ignobilẽ atq humilẽ eburonũ
sua spõte po .ro. bellũ face̾ ausam uixerat ere¬
dẽdũ. Itaq ad cõsiliũ rẽ deferũt magnaq int̾
eos ex istit cõtrouersia. Lucius aurũculeiꝰ com¬
pluresq tribũ militũ et pͥmorũ ordinũ cẽtũo¬
nes nihil teme̾ agẽdũ neq ex hibernis in iussu
caesaris discedẽdũ existiãbãt. quãtas uis magnas
etiã copias germãorũ sustiẽri posse muniti
hibernis docebãt. rẽ esse testiõnio q pͥmũ hostiũ
ĩpetũ multis ultro uulneribꝰ illatis fortissime t¬
sustinuerũt.re frumẽtaria nõ premi.Interea &
ex proxĩs hibernis et acaesare cõuẽtura subsidia
Postremo ꝗͥ esset leuiꝰ aut turpiꝰ ꝗͣ auctore hoste de
sũmis rebꝰ caꝑe cõsiliũ: cõtra ea tituriꝰᷤ sero factos
clamitabat. cũ maiores manus hostiũ adiũctis

Expanded text:
non neglegenda existimabant maximeque hac re permovenon neglegenda existimabant maximeque hac re permovebantur, quod civitatem ignobilum facere ausam vix erat credendum. Itaque ad consilium rem deferunt magnaque inter eos exsistit controversia. Lucius Aurunculeius compluresque tribuni militum et primorum ordinum centuriones nihil temere agendum neque ex hibernis iniussu Caesaris discedendum existimabant: quantasvis magnas copias etiam Germanorum sustineri posse munitis hibernis docebant: rem esse testimonio, quod primum hostium impetum multis ultro vulneribus illatis fortissime sustinuerint: re frumentaria non premi; interea et ex proximis hibernis et a Caesare conventura subsidia: postremo quid esse levius aut turpius, quam auctore hoste de summis rebus capere consilium? Contra ea Titurius sero facturos clamitabat, cum maiores manus hostium adiunctis
Abbreviated transcription (Latin):
se presert̃ cũ de recuꝑãda cõi libertate cõsiliũ
initũ uideret᷑. Quibꝰ qm̃ propietate satisfeceri
hr̃e se nũc rõem officii pro beneficus caesarismo.¬
nere orare tituriũ pro hospitio ut sue ac militũ
saluri cõsulat magnã manũ germãorũ conductã
rhenũ trãsisse. hanc adfore biduo. ipsorũ esse cõ¬
siliũ uelint ut priusꝗͣ fintĩ sentiãt eductos ex
hibernis milites aut ad ciceronẽ aut ad labienũ
deduce̾nt. quorũ alter milia passuũ circiter ꝗnqͣ¬
gĩta alter paulo ampliꝰ abhis absit. Illud se polli¬
ceri et iureiurãdo cõfirmare tutũ siter ꝑ fines
daturũ. qͥ cũ faciãt: et ciuitati se se cõsule̾ q hibẽ¬
nis leuetur: et cesari pro eiꝰ meritis grãm referẽ
Nac orõe hĩta discedit ambiorix Carpineius et
Tunius q̃ audierũt ad legatos deferũt. Illi repẽti¬
nare ꝑturbati et si abhoste ea dicebãtur:.tamẽ

Expanded text:
se, praesertim cum de recuperanda communi libertate consilium se, praesertim cum de recuperanda communi libertate consilium initum videretur. Quibus quoniam pro pietate satisfecerit, habere nunc se rationem offici pro beneficiis Caesaris: monere, orare Titurium pro hospitio, ut suae ac militum saluti consulat. Magnam manum Germanorum conductam Rhenum transisse; hanc adfore biduo. Ipsorum esse consilium, velintne priusquam finitimi sentiant eductos ex hibernis milites aut ad Ciceronem aut ad Labienum deducere, quorum alter milia passuum circiter quinquaginta, alter paulo amplius ab eis absit. Illud se polliceri et iureiurando confirmare tutum iter per fines daturum; quod cum faciat, et civitati sese consulere, quod hibernis levetur, et Caesari pro eius meritis gratiam referre. Hac oratione habita discedit Ambiorix. Arpineius et Iunius, quae audierunt, ad legatos deferunt. Illi repentina re perturbati, etsi ab hoste ea dicebantur, tamen
Abbreviated transcription (Latin):
cõsuerat apud quos ambiorix adhũc modũ locutꝰ
est.Se se pro caesaris ĩse beneficiis plurimũ ei cõ¬
fiteri debere q eius oꝑa stipẽdio liberatꝰ esset qđ
aduatucis finitĩs suis pẽdere cõsuessẽt.qͥq ei & filiꝰ
et fr̃is filiꝰ ab caesare remissis essẽt quos aduatuci
obsidũ nuẽro missos apud se ĩseruitute et catheĩs
tenuissẽt. neq: id q fecerit de oppugnatiõe castroꝵ
aut iudicio aut uolũtate sua fecisse.Sed coactu ci-¬
uitatis. suaq esse huiusmodi ĩꝑia ut nõ minus herẽt
nus ĩ se multitudo ꝗͣ ip̃e ĩmultitudinẽ. Ciuitati
porõ hãc fuisse belli causã qd repẽtine gallorũ cõiura¬
tioni resiste nõ potuerit: id se facile ex huilitate
cõe cõciliũ oibꝰ hibernis cesaris oppugnãdis hunc¬
esse dictũ diẽ ne qua legio alteri legiõi subsidio ue¬
nire posset. nõ facile gallos gallis negare potuis¬

Expanded text:
consuerat; apud quos Ambiorix ad hunc modum locutus consuerat; apud quos Ambiorix ad hunc modum locutus est: sese pro Caesaris in se beneficiis plurimum ei confiteri debere, quod eius opera stipendio liberatus esset, quod Aduatucis, finitimis suis, pendere consuesset, quodque ei et filius et fratris filius ab Caesare remissi essent, quos Aduatuci obsidum numero missos apud se in servitute et catenis tenuissent; neque id, quod fecerit de oppugnatione castrorum, aut iudicio aut voluntate sua fecisse, sed coactu civitatis, suaque esse eiusmodi imperia, ut non minus haberet iuris in se multitudo quam ipse in multitudinem. Civitati porro hanc fuisse belli causam, quod repentinae Gallorum coniurationi resistere non potuerit. Id se facile ex humilitate commune consilium: omnibus hibernis Caesaris oppugnandis huncesse dictum diem, ne qua legio alterae legioni subsidio venire posset; non facile Gallos Gallis negare potuis
Abbreviated transcription (Latin):
tus est ĩhiberna ꝑuẽtu locũq hibernis ẽẽ mũtũ.
diebꝰ circiter .xu. Quibꝰ ĩ hiberna uẽtũ est initium
repẽtini tumultꝰ ac defectiõis ortũ est ab ambior¬
ge et catuuulco. ꝗcũ ad fines regni sui sabinor
cocteq presto fuissẽt: frumẽtaq i hiberna cõpor¬
tauisset indutiomatꝰ et treueri nũtus impulsi
suos cõcitauerũt. subitoq oppressis lignatoribus
magna manu ad castra oppugnatũ uenerunt:
Cũ celeriter nr̃i arma cepissent: uallũq ascẽdissẽt
atq una ex parte hispanis eꝗtibꝰ emissis equestri
prelio suꝑiores fuissẽt desꝑata re hostes suos'
ab oppugnatioe reduxerũt.Tunc suo more cõ¬
clamauerũt. uti aliꝗ ex nr̃is ad colloqũ prodi¬
rẽt. hr̃e sese q̃ de cõmuni re dr̃ẽ uellẽt.Quibus
rebꝰ cõtrouersias minui posse sꝑarẽt.Mittitur:
ad eos colloq̃ndi causa .C. carpineius eques.r.fa
qiã ante missu caesaris ad ambiorigẽ uentitare

Expanded text:
tus est in hiberna perventum locumque hibernis esse munitum. Diebus circiter XV, quibus in hiberna ventum est, initium repentini tumultus ac defectionis ortum est ab Ambiorige et Catuvolco; qui, cum ad fines regni sui Sabino Cottaeque praesto fuissent frumentumque in hiberna comportavissent, Indutiomari Treveri nuntiis impulsi suos concitaverunt subitoque oppressis lignatoribus magna manu ad castra oppugnatum venerunt. Cum celeriter nostri arma cepissent vallumque adscendissent atque una ex parte Hispanis equitibus emissis equestri proelio superiores fuissent, desperata re hostes suos ab oppugnatione reduxerunt. Tum suo more conclamaverunt, uti aliqui ex nostris ad colloquium prodiret: habere sese, quae de re communi dicere vellent, quibus rebus controversias minui posse sperarent. Mittitur ad eos colloquendi causa Gaius Arpineius, eques Romaqui iam ante missu Caesaris ad Ambiorigem ventitare
Abbreviated transcription (Latin):
nõ fuisset: nulla ĩre cõmũi saluti deerat. Et ĩ appel¬
lãdis cohortãdisq militibꝰ.ĩꝑatoris: et ĩpugna mili¬
tis officia prestabat. cũ propter lõgitudinẽ agmĩs
minus face̾̃ oĩa ꝑse obire et ꝗͥ quoq: e̾et faciẽdũ pro
uide̾ nõ possẽt: iusserãt pronũtiari ut ĩpedimẽta
relĩquent: atq ĩ orbẽ cõsistent: q cõsiliũ et si ĩ eimodi
casu reprehẽdẽdũ nõ est tamẽ incõmode accidit.
Nã et nr̃is militibꝰ spẽ minuit: et hostes ad pugnãdũ
alacriores effecit. q nõ sine sũmo tĩore et desꝑatiõe
id factũ uidebatur. Preterea accidit: qͥ fieri necẽẽ
erat ut uulgo milites ab signis discederẽt:q̃q ꝗsq
eorũ carissima hẽret ab ĩpedimẽtis pete̾ atq: ariꝑe
proꝑaret.clamoe et fletu oĩa cõplent᷑.at barbaris
cõsiliũ nõ defuit. Nam duces eorũ tota acie pronũ¬

Expanded text:
non fuisset, nulla in re communi saluti deerat et in appelnon fuisset, nulla in re communi saluti deerat et in appellandis cohortandisque militibus imperatoris et in pugna militis officia praestabat. Cum propter longitudinem agminis minus facile omnia per se obire et, quid quoque loco fac iusserunt pronuntiare, ut impedimenta relinquerent atque in orbem consisterent. Quod consilium etsi in eiusmodi casu reprehendendum non est, tamen incommode accidit: nam et nostris militibus spem minuit et hostes ad pugnam alacriores effecit, quod non sine summo timore et desperatione id factum videbatur. Praeterea accidit, quod fieri necesse erat, ut vulgo milites ab signis discederent, quae quisque eorum carissima haberet, ab impedimentis petere atque arripere properaret, clamore et fletu omnia complerentur. At barbaris consilium non defuit. Nam duces eorum tota acie pronun
Abbreviated transcription (Latin):
amicissimo ambiorige cõsiliũ datũ lõgissio agnĩs
maxisq ĩpedimẽtis incedũt. At hoste̾ postqe denoe¬
nurno fremitu uigilusq de profectiõe eorũ seseue
collocatis ĩsiduis bipartito ĩsiluis oportuno atque
occulto loco a milibꝰ passuũ circiter duobꝰ romao¬
rũ aduẽtũ expectabãt. Et cũ se maior parsagin¬
nis ĩmagnã cõuallẽ dimisissẽt ex utraq parte eius
uallis subito se ostẽderũt. nouissiosq premẽ et p¬
mos prohibẽ ascẽsu atq iniꝗsimo nr̃orũloco
preliũ cõmittẽ ceꝑũt. Tum demũ tituriꝰ ꝗ nihil ante
prouidisset trepidare cõcursae cohortesq: disponẽ
Hec tamẽ ipsa timide atq ut eũ oĩa defice̾ uiderẽt᷑:
Quod plerũq his accidẽ cõsueuit. ꝗĩ ipso negocio cõ¬
siliũ caꝑe cogũtur. At cocta ꝗ cogitasset. haec posse
ĩitine̾ accide̾. atq ob eã causã profectiois auctor

Expanded text:
amicissimo Ambiorige consilium datum, longissimo agmine amicissimo Ambiorige consilium datum, longissimo agmine maximisque impedimentis. At hostes, posteaquam ex nocturno fremitu vigiliisque de profectione eorum senserunt, collocatis insidiis bipertito in silvis opportuno atque occulto loco a milibus passuum circiter duobus Romanorum adventum exspectabant, et cum se maior pars agminis in magnam convallem demisisset, ex utraque parte eius vallis subito se ostenderunt novissimosque premere et primos prohibere ascensu atque iniquissimo nostris loco proelium committere coeperunt. Tum demum Titurius, qui nihil ante providisset, trepidare et concursare cohortesque disponere, haec tamen ipsa timide atque ut eum omnia deficere viderentur; quod plerumque eis accidere consuevit, qui in ipso negotio consilium capere coguntur. At Cotta, qui cogitasset haec posse in itinere accidere atque ob eam causam profectionis auctor
Abbreviated transcription (Latin):
obsidione fames eẽt timẽda.Hac ĩutraq: parte
disputatiõe. hĩta cũ a cocta pͥmisq ordinibꝰ acri
clariori uoee ut magna pars militũ exaudiẽt neq¬
inqt issũ quid acciderit abs te ratiõem rep ouberi
mlites ꝗͥ siꝑ t e liceat pencĩo dic sũ prodins hiberĩs
cõnucti cõmũem cũ reliꝗs belli casũ sustine ati pe
reuecti et relegati lõge aceteris aut ferro aui fume
rerrcatir. Cosur gitur ex cõsilio cõprelẽ dut mum
ꝙet orat ne sua dissesione et ꝑtinacia rẽ in sũmumn
ꝑiculũ deducãt facilẽ esse re seu maneãt seu pro¬
ficiscãtir. si modo oẽs sẽtiãt unũ ac probẽt cotra
idusensiõe nullã se salutẽ prospicẽ. Res ĩ dispura¬
sua ꝗsq miles circũspice̾t ꝗͥ secũ portare possea ext
existrumẽto hibernorũ reliquẽ cogetur. & melico¬
gitanir qͥre nec sine ꝑiculo maẽat᷑ et lagoe mrilitũ
et uigilis ꝑiculũ augeat᷑. Prima luce sic ecastris.

Expanded text:
obsidione fames esset timenda. Hac in utramque partem disputatione habita, cum a Cotta primisque ordinibus acritclariore voce, ut magna pars militum exaudiret; "neqgravius quid acciderit, abs te rationem reposcent, qui, si per te liceat, perendino die cum proximis hibernis coniuncti communem cum reliquis belli casum sustineant, non reiecti et relegati longe ab ceteris aut ferro aut fame intereant." Consurgitur ex consilio; comprehendunt utrumque et orant, ne sua dissensione et pertinacia rem in summum periculum deducant: facilem esse rem, seu maneant, seu proficiscantur, si modo unum omnes sentiant ac probent; contra in dissensione nullam se salutem perspicere. Res disputasua quisque miles circumspiceret, quid secum portare posset, quid ex instrumento hibernorum relinquere cogeretur. Omnia excogitantur, quare nec sine periculo maneatur, et languore militum et vigiliis periculum augeatur. Prima luce sic ex castris
Abbreviated transcription (Latin):
Cengoriaci. ancalites.Bibroci. Cassi legatioĩbꝰ mississe¬
se caesari dederũt.Abhis cognoscit nõ lõge ab eoloco
oppidũ casiuellani ab ẽe siluis paludibꝰq mũitũ. quo
satis magnus hoĩum pecorisq nuerꝰ cõueneãt. oppidũ
autẽ britam uocãt. cũ siluas ĩpeditas uallo ac fofsa
muĩerut quo i cursiois hostiũ uitãde causa coueire

Expanded text:
Segontiaci, Ancalites, Bibroci, Cassi legationibus missis seSegontiaci, Ancalites, Bibroci, Cassi legationibus missis sese Caesari dedunt. Ab his cognoscit non longe ex eo loco oppidum Cassivellauni abesse silvis paludibusque munitum, quo satis magnus hominum pecorisque numerus convenerit. Oppidum autem Britanni vocant, cum silvas impeditas vallo atque fossa munierunt, quo i
Abbreviated transcription (Latin):
gari prohibebat. Relinq̃bat᷑ ut neq lõgiꝰ ab agmĩe
discedi legionũ cesar patẽtur. Et tãtũ in agris:
uastãdis incẽdiisq faciẽdis hostibꝰ nocẽtur.Quãtũ
labore atq: itinẽ legionarii milites effice̾ poterãt
Interĩ trinobãtes prope firmissiã earũ regionũ'
ciuitas exqua mãdubratiꝰ adolescẽs caesaris fidẽ'
secutus adeũ ĩcõtinẽtẽ galliã uenerat.cuius pater,
ĩ ea ciuitate regnũ obtinuerat ĩterfectusq: erat a
casiuellano. ip̃e fuga mortẽ uitauerat legatos ad'
caesarẽ mutũt:pollicẽturq: sese ei dedituros atq: ĩꝑa¬
ta facturos. petũt ut mãdubraciũ ab ĩiuria casiuel¬
lani defẽdat atq ĩciuitatẽ mutat ꝗ presit ĩꝑiũq obti
mãdubraciũq ad eos mutit. Illi ĩꝑata celeriter feceꝵł
obsides ad nuẽrũ frumẽtũq miserũt. Trinobãtibꝰq
defẽsis atq ab oĩ militũ ĩuria prohibitis. Cenimagni

Expanded text:
gari prohibebat. Relinquebatur ut neque longius ab agmine gari prohibebat. Relinquebatur ut neque longius ab agmine legionum discedi Caesar pateretur, et tantum in agris vastandis incendiisque faciendis hostibus noceretur, quantum labore atque itinere legionarii milites efficere poterant. Interim Trinobantes, prope firmissima earum regionum civitas, ex qua Mandubracius adulescens Caesaris fidem secutus ad eum in continentem Galliam venerat, cuius pater in ea civitate regnum obtinuerat interfectusque erat a Cassivellauno, ipse fuga mortem vitaverat, legatos ad Caesarem mittunt pollicenturque sese ei dedituros atque imperata facturos; petunt ut Mandubracium ab iniuria Cassivellauni defendat atque in civitatem mittat, qui praesit imperiumque obtiMandubraciumque ad eos mittit. Illi imperata celeriter fecerunt, obsides ad numerum frumentumque miserunt. Trinobantibus defensis atque ab omni militum iniuria prohibitis Cenimagni,
Abbreviated transcription (Latin):
lẽdi facultatẽ dederũt. ex hac fuga protinus q̃
Cesar cognito cõsilio eorũ ad flumẽ tamesi ĩfines
casiuellani exercitũ duxit. ꝙflumẽ uno dino loco
pedibꝰ atq hoc egre trãsiri potest. Eo cũ ueisset ani¬
mũ aduertit ad alterã flum̃ĩs ripã magnas esse
copias hostiũ ĩstructas. Ripa autẽ erat acutis sudi¬
bus prefixis mũita. eiusdẽ gñis sub aqua defire
sudes flumĩe regebãtur. His rebꝰ cognitis a captiuꝰ
ꝑfugisq cesar prẽiso eꝗtatu cõfestĩ legioe s subseq
uibet. Sed ea exceleritate atq eo ĩpetu milites:
ierũt cũ capite solo ex aqua extarẽt ut hostes ĩpe¬
tũ legionũ atq eꝗtũ sustine nõ possẽt. Casiuellaniᷤ¬
ut supra demõstrauimꝰ om̃i deposita spe cõtẽtiois
locisq ĩpeditis atq siluestribꝰ se se occultabat. atque
nr̃orũ eꝗtũ cũ his cõfligebat. atq hoc metu latiꝰ eua¬

Expanded text:
liendi facultatem dederunt. Ex hac fuga protinus, quliendi facultatem dederunt. Ex hac fuga protinus, quntenderunt. Caesar cognito consilio eorum ad flumen Tamesim in fines Cassivellauni exercitum duxit; quod flumen uno omnino loco pedibus, atque hoc aegre, transiri potest. Eo cum venisset, animum advertit ad alteram fluminis ripam magnas esse copias hostium instructas; ripa autem erat acutis sudibus praefixis munita, eiusdemque generis sub aqua defixae sudes flumine tegebantur. His rebus cognitis a captivis perfugisque Caesar praemisso equitatu confestim legiones subsequi iussit. Sed ea celeritate atque eo impetu milites ierunt, cum capite solo ex aqua exstarent, ut hostes impetum legionum atque equitum sustinere non possent ripasque diut supra demonstravimus, omni deposita spe contentionis locisque impeditis ac silvestribus sese occultabat, atque nostrorum equitum cum eis confligebat atque hoc metu latius va
Abbreviated transcription (Latin):
ficitur sToto hoc genͣe pugne cũ sub oculis oĩum ac
pro castris dimicaret᷑: ĩtellectũ est nr̃os propter
huiꝰ generis hostẽ. eꝗtes autẽ magno cũ ꝑiculo pre¬
idẽ ꝑiculũ inferebat. Accedebat hucur nũꝗͣ cõfer¬
ti sed rari magnisq interuallis preliarẽtur: statio¬
nesq dispositas hr̃ent. atq alios abi deĩceps excipẽt
integriq et recẽtes fatigatis succederẽt. Postero die
procula castris hostes ĩ collibꝰ cõstitẽ rariq se ostedẽ
et leuius ꝗ pridie nr̃os eꝗtes prelio lacessere ceput
Sed meridie cũ cesar pabulãdi causa tres legiones
atq oẽm eꝗtatũ cũ gaio trebonio legato misisset ro
gnis legiõibꝰq nõ ab siste̾nt. Nostri acriter ĩeos ĩpe¬
tu facto repulerũt. neq finẽ seq̃ndi fecerũs. Suton
subsidio cõfisi eꝗtes cũ post legiões uident precipi¬
tes hostes egerũt. magnoq eorũ nuero iterfecto
neq sui colligẽdi neq cõsistẽdi aut ex esedis de si¬

Expanded text:
tur. Toto hoc in genere pugnae, cum sub oculis omnium ac pro castris dimicaretur, intellectum est nostros propter huius generis hostem, equites autem magno cum periculo proeidem periculum inferebat. Accedebat huc ut numquam conferti sed rari magnisque intervallis proeliarentur stationesque dispositas haberent, atque alios alii deinceps exciperent, integrique et recentes defetigatis succederent. Postero die procul a castris hostes in collibus constiterunt rarique se ostendere et lenius quam pridie nostros equites proelio lacessere coeperunt. Sed meridie, cum Caesar pabulandi causa tres legiones atque omnem equitatum cum Gaio Trebonio legato misisset, regnis legionibusque non absisterent. Nostri acriter in eos impetu facto reppulerunt neque finem sequendi fecerunt, quoad subsidio confisi equites, cum post se legiones viderent, praecipites hostes egerunt magnoque eorum numero interfecto neque sui colligendi neque consistendi aut ex essedis desi
Abbreviated transcription (Latin):
ab nr̃is dato respõso: ubi uisũ est suꝑ uesꝑũ dis¬
ꝑsi ac dissipati discedũt. Subito labienꝰ duabus
portis oẽm eꝗtatũ emunt: precipit atq: etiã
ĩterdicit ꝑteritis hostibꝰ atq ĩfugã cõiectis: qđ:
fore sicut accidit uidebat.: unum oẽs peterent
induciomarũ neu quẽꝗͣ prius uulne̾nt. ꝗͣillum:
ĩterfectũ uiderẽt. q mora reliquorũ spaciũ nactũ
illũ effuge̾ nolebat. magna propoẽbat hisꝗ occi¬
derẽt premia. Submutit cohortes eꝗtibꝰ subsidio
Cõprobat hoĩs cõsiliũ fortuna et cũ unũ oẽs petent
ĩ ip̃o flum̃is uado deprehẽsus induciomarꝰ ĩterfi¬
eburonũ et neruiorũ q̃ cõuenerãt copie discedũt
Pauloq hũit post id factũ caesar ꝗetiorẽ galliam

Expanded text:
ab nostris dato responso, ubi visum est, sub vesperum disab nostris dato responso, ubi visum est, sub vesperum dispersi ac dissipati discedunt. Subito Labienus duabus portis omnem equitatum emittit; praecipit atque interdicit, proterritis hostibus atque in fugam coniectis quod fore, sicut accidit, videbat unum omnes peterent Indutiomarum, neu quis quem prius vulneret, quam illum interfectum viderit, quod mora reliquorum spatium nactum illum effugere nolebat; magna proponit eis qui occiderint praemia; summittit cohortes equitibus subsidio. Comprobat hominis consilium fortuna, et cum unum omnes peterent, in ipso fluminis vado deprehensus Indutiomarus interfiEburonum et Nerviorum quae convenerant copiae discedunt, pauloque habuit post id factum Caesar quietiorem Galliam
Abbreviated transcription (Latin):
uitates: eꝗtesq ũdiq euocat. His certũ diẽ cõueniẽ¬
didicit. Interĩ prope quotidie cũ oieꝗtatu indu¬
ciomarꝰ sub castris eiꝰ uagabat᷑. alias ut sitũ castͦꝵ
cognoscẽt: alias colloquẽdi aut terͣitãdi cã. Eꝗt es
plerũq oẽs tela ĩtra uallũ cõiiciebãt. Labienꝰ suos
ĩtra mũitionẽ cõtinebat: tiõrisq opinionẽ ꝗbꝰcũq
poterat rebꝰ augebat.Cũ maioͬe ĩdies cõtentione
induciomarꝰ ad castra accedẽt nocte una ĩtͦmissiᷤ
eꝗubꝰ oĩum finitĩarũ ciuitatũ quos arcessẽdos cuaͣ¬
uerat tãta diligẽtia oẽs suos custodus ĩcastra cõ¬
tinuit:ut nulla rauõe eares enũtiari aut adtre¬
ueros ꝑferĩ posset. Interĩ ex cõsuetudine qͦtidia¬
na induciomarꝰ ad castra accedit atq: ibi magnã
partẽ diei cõsumit.eꝗtes tela conniciũt. et mag̾
cũ cõtuelia uerborũ nr̃os ad pugnã euocãt.Nllo

Expanded text:
vitates equitesque undique evocat; his certum diem convenienvitates equitesque undique evocat; his certum diem conveniendi dicit. Interim prope cottidie cum omni equitatu Induciomarus sub castris ejus vagabatur, alias ut situm castrorum cognosceret, alias colloquendi aut territandi causa Equites plerumque omnes tela intra vallum intra munitionem continebat timorisque opinionem, quibuscumque poterat rebus, augebat. Cum maiore in dies contemptione Indutiomarus ad castra accederet, nocte una intromissis equitibus omnium finitimarum civitatum quos arcessendos curaverat, tanta diligentia omnes suos custodiis intra castra continuit, ut nulla ratione ea res enuntiari aut ad Treveros perferri posset. Interim ex consuetudine cotidiana Indutiomarus ad castra accedit atque ibi magnam partem diei consumit; equites tela coniciunt et magna cum contumelia verborum nostros ad pugnam evocant. Nullo
Abbreviated transcription (Latin):
ex his nouissimꝰ cõueĩt ĩ cõspectu multitudĩs eru
ciatibꝰ oĩbꝰ affectꝰ necat᷑. In eo cõsilio cĩgẽtorigẽ¬
alteriꝰ pͥncipẽ factiõis geneꝵ suũ que supra ile¬
mõstrauimꝰ c&saris secutũ fidẽ ab eo nõ discessisse
hostẽ iudicat bonaq eiꝰ publicat. His reb̾ cõfecus
ĩ cõcilio pronũtiat accersitũ se a senoibꝰ et carmi¬
tibꝰ alusq qͣ pliribꝰ gallie ciuitatibꝰ huc iturũ ꝑfiẽs
themorũ eorũq agros populaturũ ac prĩq id
faciat castra labieni oppugnaturũ: q̃q fieĩ uelit
precepit.Labienus cũ et loci natura et manu t
mũitissimis castris se se tenẽt de suo aclegioĩs ꝑi¬
culo nihil timebat.Sed nequã occasionẽ sibi t¬
rei bene gerẽde dimutẽt cogitabat. Itaq: a cĩgẽ¬
torige atq: eiꝰ propĩꝗs or̃one ĩduciomai̾ cognita
quã incõcilio huerat nũtios mittit ad finitimas ci¬

Expanded text:
ex his novissimus venit, in conspectu multitudinis omnibus ex his novissimus venit, in conspectu multitudinis omnibus cruciatibus afflictus necatur. In eo concilio Cingealterius principem factionis, generum suum, quem supra demonstravimus Caesaris secutum fidem ab eo non discessisse, hostem iudicat bonaque eius publicat. His rebus confectis, in concilio pronuntiat arcessitum se a Senonibus et Carnutibus aliisque compluribus Galliae civitatibus; huc iturum per fines Remorum eorumque agros populaturum ac, priusquam id faciat, castra Labieni oppugnaturum. Quae fieri velit praecipit. Labienus, cum munitissimis castris sese teneret, de suo ac legionis periculo nichil timebat; ne quam occasionem rei bene gerendae dimitteret, cogitabat. Itaque a Cingetorige atque ejus propinquis oratione Induciomari cognita quam in concilio habuit, circummittit ad finitimas ci
Abbreviated transcription (Latin):
ĩtermiserũt ꝗn trãsrhenũ legatos muterẽt ciuita¬
res sollicitarẽt. pecuĩas pollicerẽtur. magna pte
exercit᷑ nr̃i ĩterfecta multo minorẽ suꝑee dr̃et
partẽ. neq tamẽ ulli ciuitati germãorũ ꝑsua¬
deri potuit. ut rhenũ trãsirẽt cũ sebis exꝑtos di¬
cerẽt a riouisti bello et sencherorũ trãsitu. nõee
ampliꝰ fortuna rẽtaturos. Nac spe lapsus indutio¬
marꝰ nihilominꝰ copias cogẽ exigẽ a finiũs equos
paraẽ exules dãnatosq tota gallia magnis prre
tones cõcurrent. grãm atq amiciciã publice ꝑ¬
uatiq pete̾nt. Ubi ĩtellexit ultro ad se ueĩri alia
ex parte Senones carnutesq cõsciã faciois ĩstiga¬
tos Altera neruios aduatucosq bellũ romanis
parae. neq sibi uolũtariorũ copias defoe siexi
finibꝰ suis progredi cepisser armatũ cõciliũ ĩdicu¬
N oc more gallorũ est initiũ bellorũ. quolege cõ¬
mũi oẽs pube̾s et armati cõuẽire cõsueru̾t. Qui

Expanded text:
Rhenum legatos mitterent, civitates sollicitarent, pecunias pollicerentur, magna parte exercitus nostri interfecta multo minorem superesse dicerent partem. Neque tamen ulli civitati Germanorum persuaderi potuit, ut Rhenum transiret, cum se bis expertos dicerent, Ariovisti bello et Tencterorum transitu: non esse amplius fortunam temptaturos. Hac spe lapsus Indutiomarus nihilo minus copias cogere, exercere, a finitimis equos parare, exules damnatosque tota Gallia magnis prtiones concurrerent, gratiam amicitiamque publice privatimque peterent. Ubi intellexit ultro ad se veniri, altera ex parte Senones Carnotesque conscientiam facinoris instigare, altera Nervios Attuaticosque bellum Romanis parare, neque sibi voluntariorum copias defore, si ex finibus suis progredi coepisset, armatum concilium indicit. Hoc more Gallorum est inicium belli, quod communi lege omnes puberes armati convenire coguntur; qui
Abbreviated transcription (Latin):
tas ĩ pͥmis firma et magne ĩter gallos auctoi̾tatis. Ga¬
uarinũ quẽ apud eos regẽ caesar cõstitueãt: cuiꝰ frat
Moristagus aduẽtũ ĩgalliã cesaris cuiꝰq maioͬes regnum
obtinuerãt: ĩter ficẽ publico cõsilio conati:cũ ille pre¬
sẽsuset ac ꝑfugisset usq ad fines ĩsecuti regno domo¬
q expulerũt: et missis ad caesarẽ satisfaciẽdi cã lega¬
tis cũ his oẽm adse senatũ uẽire iussisset dicto audiẽ¬
tes nõ fuerũt.Tantũ apud hoĩes barbaõs ualuit ẽ e

Expanded text:
tas in primis firma et magnae inter Gallos auctoritatis, Catas in primis firma et magnae inter Gallos auctoritatis, Cavarinum, quem Caesar apud eos regem constituerat, cuius frater Moritasgus adventu in Galliam Caesaris cuiusque maiores regnum obtinuerant, interficere publico consilio conati, cum ille praesensisset ac profugisset, usque ad fines insecuti regno domoque expulerunt et, missis ad Caesarem satisfaciendi causa legatis, cum is omnem ad se senatum venire iussisset, dicto audientes non fuerunt. Ac tantum apud homines barbaros valuit esse
Abbreviated transcription (Latin):
motꝰ gallie extiterãt ꝑ totã hiemẽ ip̃e ad exercitum
mane decreuit.Nã illo ĩ cõmodo de sabini morte ꝑ¬
lato oẽs fere gallie ciuitates debello cõsultabãt. Nũ¬
tios legatiõesq ĩ oẽs partes dimitebãt: et ꝗͥ reliꝗ cõ¬
silii capent atq unde initiũ belli fie̾t explorabant:
nocturnaq ĩ locis desertis cõcilia hẽbãt.Neq ullum
fere hiẽis totiꝰ tẽpus sine sollicitudĩe ce sais ĩtercessu
ꝗn aliquẽ de cõsilis ac motu gallorũ nũtiũ accipẽt. In
his a lucio Roscio q̃store quẽ legiõi prefeceãt tertie
ciuitatũ q̃ armoi̾ce appellãtur oppugnãdi cã sui con¬
ueĩsse. Neq lõgiꝰ milibꝰ passuũ octo abhibernis suis:
cõstitisse: sed nũtio allato de uictoi̾a caesaris discessis¬
se:adeo ut fuge similis discessus uideͬtur. At caesar'
pͥncipibꝰ cuiusq ciuitatis ad se uocatis alias teriͣtando

Expanded text:
motus Galliae exstiterant, totam hiemem ipse ad exercitum motus Galliae exstiterant, totam hiemem ipse ad exercitum manere decrevit. Nam illo incommodo de Sabini morte perlato omnes fere Galliae civitates de bello consultabant, nuntios legationesque in omnes partes dimittebant et quid reliqui consili caperent atque unde initium belli fieret explorabant nocturnaque in locis desertis concilia habebant. Neque ullum fere totius hiemis tempus sine sollicitudine Caesaris intercessit, quin aliquem de consiliis ac motu Gallorum nuntium acciperet. In his ab Lucio Roscio, quem legioni tertiae civitatum, quae Armoricae appellantur, oppugnandi sui causa convenisse neque longius milia passuum octo ab hibernis suis afuisse, sed nuntio allato de victoria Caesaris discessisse, adeo ut fugae similis discessus videretur. At Caesar principibus cuiusque civitatis ad se evocatis alias territando,