comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uitȩ suȩ arnulfus & zuentibolcus filius eius eundẽ rodul¬
sũ ꝑsecuti sunt. nec tamen eũ ledere potuerunt. quia
ut supra exprȩssũ e̾ loca in accessibilia. quȩ in multis
solis hibicib ꝑ uiȩ sunt. insequentiũ consertas acies pro¬
cul ab in gressu repellebant.¬
Iodẽ anno nortinanni qui parisiorũ urbẽ obsidebant.
Imirã & in auditã rẽ. ñ solũ nr̃a. sed etiã superiore
aetate fecerunt. Nã cũ ciuitatẽ in expugnabilẽ esse
ꝑsensissent. om̃i iurtute. om̃iq in genio laborare coe¬
perunt. quatinus urbe postergũ relicta. classẽ cũ om̃ib
copus ꝑsequanã sursũ possent euehere. & sic hionnã
fluuiũ ingredientes burgundiȩ fines absꝙ obstaculo
penetrarent. Ciuib autẽ om̃i instantia ꝓhibentib
ascensũ fluminis. naues ꝑsiccũ plusquã duorũ passuũ milib
trahunt. & taliter declinato om̃i periculo. iterũ eas

Expanded text:
vitae suae Arnulfus et Zuendibolchus filius eius eundem Ruodulvitae suae Arnulfus et Zuendibolchus filius eius eundem Ruodulfum persecuti sunt nec tamen eum ledere potuerunt, quia, ut supra expressum est, loca inaccessibilia, quae in multis solis hibicibus pervia sunt, insequentium consertas acies procul ab ingressu repellebant.Eodem anno Nortmanni, qui Parisiorum urbem obsidebant, miram et inauditam rem, non solum nostra, sed etiam superiore aetate, fecerunt. Nam cum civitatem inexpugnabilem esse persensissent, omni virtute omnique ingenio laborare coeperunt, quatinus urbe post tergum relicta classem cum omnibus copiis per Sequanam sursum possent evehere et sic Hionnam fluvium ingredientes Burgundiae fines absque obstaculo penetrarent. Civibus autem omni instantia prohibentibus ascensum fluminis, naves per siccum plus quam duorum passuum milibus trahunt et taliter declinato omni periculo iterum eas
Abbreviated transcription (Latin):
chritudo & ꝓceritas corporis & uiriũ sapientiȩq mag¬
nitudo in erat. regẽ suꝑse pari consilio & uoluntate
creant. Quirẽ publicã uirilit̾ reait. & contra assiduas
dep̃dationes. nort mannorũ in defessus ꝓpugnator
extitit.
er idẽ tempus rodulfus filius chuonradi nepos hu¬
gonis abbatis dequo supra meminimus. ꝓiuntiam
inter iurũ & alpes penninas occupat. & apud scm̃
mauriciũ adscitis secũ quib dã primorib oenͣ nullis
sacerdotib coronã sibi imposuit. regẽq se appellari
iussit. P ost hȩc mitut legatos ꝑ uniuersũ regnum
lotharii: & suasionib pollicitationib ꝙ ep̃orũ ac
nobiliũ uirorũ mentes in sui fauorem demulcet.
Qđ cũ nuntiatũ eẽt arnulfo. ilico cũ exercitu suꝑ eũ
irruit. Ille ꝑ artissima itinera fuga dilapsus. in tutissimis
rupium locis salutis p̃sidium quęsunt. Om̃ib itaq dieb

Expanded text:
chritudo et proceritas corporis et virium sapientiaeque magchritudo et proceritas corporis et virium sapientiaeque magnitudo inerat, regem super se pari consilio et voluntate creant; qui rempublicam viriliter rexit et contra assiduas depredationes Nortmannorum indefessus propugnator extitit. er idem tempus Ruodolfus filius Cuonradi, nepos Hugonis abbatis, de quo supra meminimus, provintiam inter Iurum et Alpes Penninas occupat et apud sanctum Mauritium adscitis secum quibusdam primoribus et nonnullis sacerdotibus coronam sibi imposuit regemque se appellari iussit Post haec mittit legatos per universum regnum Lotharii et suasionibus pollicitationibusque episcoporum ac nobilium virorum mentes in sui favorem demulcet. Quod cum nunciatum esset Arnulfo, ilico cum exercitu super irruit; ille per artissima itinera fuga dilapsus in tutissimis rupium locis salutis presidium quaesivit; omnibus itaque diebus
Abbreviated transcription (Latin):
gitur quȩdã pars italici populi berengariũ filium
euerhardi qui ducatũ foro iulanorũ tenebat regẽ
sibi statuunt. quidã uindonẽ filiũ lantb̃ti ducem
spolitanorũ. aequȩ regia dignitate sublimandũ
decernunt. Ex qua dissensionũ controuersia tanta
strages exutraq parte postmodũ facta ẽ. tantusq
humanus sanguis effusus. ut uixta dominicã uocẽ
regnũ in seipso diuisũ desolationis miseriã pene in¬
currerit. Ad extremũ uiudo uictor existens. beren¬
gariũ regno expulit. Pulsus itaq arnulsũ regẽ adut.
eiusꝙ patrocima contra hostẽ exposcit. Quid uero ar¬
nulfus fecerit. qualiterꝙ italie regnũ bis cũ exercitu
penetrauerit. suo in loco commemorabitur. CAPł¬
nterea galliarũ popłi in unũ congregati. cũ consensu
arnulsi odonẽ ducẽ filiũ rotberti de quo paulo suꝑ ius
mentionẽ fecimus uirũ strenuũ. cui p̃ceteris formȩ pul¬

Expanded text:
Igitur quaedam pars Italici populi Berengarium filium Igitur quaedam pars Italici populi Berengarium filium Everhardi, qui ducatum Foroiulanorum tenebat, regem sibi statuunt, quaedam Widonem filium Lanberti, ducem Spolitanorum, aeque regia dignitate sublimandum decernunt; ex qua dissensionum controversia tanta strages ex utraque parte postmodum facta est tantusque humanus sanguis effusus, ut iuxta dominicam vocem regnum in se ipsum divisum desolationis miseriam pene incurrerit. Ad extremum Wido victor existens Berengarium regno expulit. Pulsus itaque Arnulfum regem adiit eiusque patrocinia contra hostem exposcit. Quid vero Arnulfus fecerit, qualiter Italiae regnum his cum exercitu penetraverit, suo in loco commemorabitur. Interea Galliarum populi in unum congregati cum consensu Arnulfi Odonem ducem, filium Rotberti, de quo paulo superius mentionem fecimus, virum strenuum, cui pre ceteris formae pul
Abbreviated transcription (Latin):
uersis sicuti in ꝓsperis gratiarũ uota ꝑ soluens. & idõ
coronã uitȩ quã repromisit ds̃ diligentib se aut iam
accepit. aut absq dubio accepturus ẽ. Post cuius mortẽ
regna quȩ eius ditioni paruerant. ueluti legitimo
destituta herede in partes asua compage resoluuntur.
Et iã non naturalẽ dñm pͣstolantur. sed unuꝰ qͥsꝙ desuis
uiscerib regẽ sibi creari disponit. Quȩ causa magnos
bellorũ motus excitauit. Non quia principes francorũ
de essent qui nobilitate. fortitudine & sãpientia regnis
imperare possent. sed quia int᷑ ipsos aequalitas genero¬
sitatis. dignitatis. ac potentiȩ discordiã augebat. nemine
tantũ ceteros p̃cellente ut eius dominio reliqui se submit¬
tere dignarentur. Multos em̃ idoneos principes ad
regni gubernacula moderanda frantia genuisset.
nisi fortuna eo ȩmulatione uirtutis inꝑniciem mu¬
tua armasset.

Expanded text:
versis sicuti in prosperis gratiarum vota persolvens, et ideo versis sicuti in prosperis gratiarum vota persolvens, et ideo coronam vitae, quam repromisit Deus diligentibus se, aut iam accepit aut absque dubio accepturus est. Post cuius mortem regna, que eius ditioni paruerant, veluti legitimo destituta herede, in partes a sua compage resolvuntur et iam non naturalem dominum prestolantur, sed unumquodque de suis visceribus regem sibi creari disponit. Quae causa magnos bellorum motus excitavit; non quia principes Francorum deessent, qui nobilitate, fortitudine et sapientia regnis imperare possent, sed quia inter ipsos aequalitas generositatis, dignitatis ac potentiae discordiam augebat, nemine tantum ceteros precellente, ut eius dominio reliqui se submittere dignarentur. Multos enim idoneos principes ad regni gubernacula moderanda Francia genuisset, nisi fortuna eos aemulatione virtutis in pernitiem mutuam armasset.
Abbreviated transcription (Latin):
Itertius hunis nominis et dignitatis obiit pridie id̃ iañ.
sepultusq ẽ in augea monasterio. Fuit uero hic ap̃ianissimꝰ
princeps dm̃ timens & mandata eius ex toto corde custo¬
diens. aeccłasticis sanctionib deuotissime parens. inȩle¬
mosinis largus. orationi et psalmorũ meloduis in desi¬
nent᷑ deditus. laudib dĩ infatigabilit̾ intentus. omnẽ
spẽ & consiliũ suũ diuinȩ dispensationi cõmittens.
Unde et ei omĩa felici successu concurrebant inbonũ. ita
ut omia regna francorũ quȩ dep̃cessores sui non sine
sanguinis effusione cũ magno labore ad quisierant. ipse ꝑfacile
in breui temporũ spatio sine conflictu. nullo contra dicente
possidenda ꝑceperit. Qđ aut̃ circa finẽ uitȩ dignitatib
nudatus bonisq om̃ib spoliatus ẽ. tẽptatio fuit ut ere¬
dimus non solũ ad purgationẽ sed qđ mais ẽ ad ꝓbationẽ.
Siquidẽ hanc ut ferunt pacientissime tolerauit. in ad¬

Expanded text:
e Idus Ianuar. sepultusque est in Augea monasterio. Fuit vero hic christianissimus princeps, Deum timens et mandata eius ex toto corde custodiens, ecclesiasticis sanctionibus devotissime parens, in elemosinis largus, orationi et psalmorum melodiis indesinenter deditus, laudibus Dei infatigabiliter intentus, omnem spem et consilium suum divinae dispensationi committens, unde et ei omnia felici successu concurrebant in bonum, ita ut omnia regna Francorum, quae predecessores sui non sine sanguinis effusione cum magno labore adquisierant, ipse perfacile in brevi temporum spatio sine conflictu, nullo contradicente, possidenda perceperit. Quod autem circa finem vitae dignitatibus nudatus bonisque omnibus spoliatus est, temptatio fuit, ut credimus, non solum ad purgationem, sed, quod maius est, ad probationem: siquidem hanc, ut ferunt, pacientissime toleravit, in ad
Abbreviated transcription (Latin):
er idẽ tẽpus con uix regis ꝑsarũ nomine
cesara. ꝓxp̃i amore priuatt habitu con¬
stanti nopolĩ uenit. et post aliquos dies
baptizata. ab augusta desaero fonte leuatar̃
Qũa uir eius. requirens cũ lx miltralibrib
uiris pacifice constantino polĩ ad imperatorẽ
uriut. a quo satis digne susceptus cũ omnih.
quossecũ ad duxerat baptizatus ẽ: et ab
augusto defonit leuanis. multisq munerib
honoratus accepta coniuge ad parriã¬

Expanded text:
er idem tempus coniux regis Persarum, nomine Cesara, pro Christi amore private habitu Constantinopolim venit et post aliquos dies baptizata ab augusta de sacro fonte levata est. Quam vir eius requirens cum sexaginta militaribus viris pacifice Constantinopolim ad imperatorem venit; a quo satis digne susceptus cum omnibus, quos secum adduxerat, baptizatus est et ab augusto de fonte levatus; multisque muneribus honoratus accepta coniuge ad patria
Abbreviated transcription (Latin):
paucos qui ad huc rebelles erant. Su pra¬
dicti uero principes cu iam initinere essent.
audientes qđ sarones rebellants suꝑ eos
arma uerterunt. Et conmisso p̃lio multos
excis or occiderunt. In. quapugna uuo duc es
ceciderunt uidelicet adelgisus et gealo in
monte qui dicitur suñdal. Hoo audiens im¬
peratoꝵ cũ francis quos oũ celeritat emigrega¬
re potuit. illuc ꝑrexit. it ꝑuenitesq: adlo¬
cũ ubi alacra confluit inuuisara. Tunc om̃s
saxones ittrum conuenientes sub diderunt ẜ
sub potestetate sipradicti regis. et reddide¬
runt seditiosos. qui illam rebellumẽ maxime

Expanded text:
paucos, qui adhuc rebelles erant. Suprapaucos, qui adhuc rebelles erant. Supradicti vero principes, cum jam in itinere essent audientes quod Saxones rebellassent, super eos arma verterunt, et commisso praelio multos ex eis interfecerunt, in qua pugna duo duces ceciderunt, videlicet Adalgisus et Geilo, in monte qui dicitur Suntdal. Hoc audiens imperator, cum Francis quos sub celeritate congregare potuit illuc perrexit, et pervenit usque ad locum ubi Alara confluit in Wisara. Tunc omnes Saxones iterum convenientes subdiderunt se sub potestate supradicti regis, et reddiderunt seditiosos, qui illam rebellionem maxime
Abbreviated transcription (Latin):
tꝵ.. et non aliter facerit nisis sicut uire¬
uirando iam dudum promiserat. pippino
rege it filus eius. His ad monitionib con¬
sensit thasilo. it sup̃ sit obsidib arege. uenit
uuormatiam. ubi renouauit sacramenta et
dedit .xii. ob sides. Sehon du p̃fatus thas¬
silo ꝓmĩssa conseruauit. Celebrauit aut̃
rex natł dnĩ in carisiaco it plascha similiter:¬
Caro lus comã ueniens. renũ transut. et sino¬
dũ tenuit ubi lippa consurgit. ubi om̃s
sarones conuenerunt ex cepto sebelis
uuidi chindo: illio etiam uenerunt ligati
go defridiregis normannorum alt deni
it hos mondus. nec non et iam legati auaro¬
rum missi acacano et iugorro. Peracto placito
reuersus est rex infratiam. Sarones iterum
fidem uiolant. arma corripiunt. suadente
uuidichindo. Rex aũt̃ eatempestate mife¬
rat niitiossuos ad a delgisum et grilonem
atꝙ conradũ uiros potentes: ut ducerent
exercitũ franconũ et saxonũ. suꝑ sola uos

Expanded text:
ntorum, et non aliter faceret, nisi sicut jurentorum, et non aliter faceret, nisi sicut jurejurando jam dudum promiserat Pippino regi et filiis ejus. His admonitionibus consensit Thassilo, et sumptis obsidibus a rege, venit Wormatiam. ubi renovavit sacramenta, et dedit duodecim obsides; sed non diu praefatus Thassilo promissa conservavit. Celebravit autem rex natalem Domini in Carisiaco, et pascha simul. ACarolus Coloniam veniens, Rhenum transiit et synodum tenuit ubi Lippa consurgit; ubi omnes Saxones convenerunt, excepto rebellis Widichindus. Illuc etiam venerunt legati Godefridi regis Nortmannorum. Altdeni et Hosmundi, nec non etiam legati Avarorum missi a Cacano et Jugorro. Peracto placito, reversus est rex in Franciam. Saxones iterum fidem violant, arma corripiunt, suadente Widichindo. Rex autem ea tempestate miserat nuncios suos Adalgisum et Geilonem atque Conradum viros potentes, ut ducerent exercitum Francorum et Saxonum super Sclavos
Abbreviated transcription (Latin):
luiddis baptiratisunt. in loco qui dicitur.
horham ultra obacrũ fluuiũ. Etꝑuenit usꝙ
ad locum ubi iora confluit inalbia. Disposttis
itaꝙ tã saꝙ onib quã solauis infrantiã reuer¬
sus est. Inito aũt consilio utromã ꝑgeret
orationis causa. unacũ con iuge hildegar da.
celebrauit natalem dni inpapia ciuitate.
es nso dominice incarnationis anbuo. CAP
Carolus uerꝑgens celebrauit paschauroma.
et ibi bapti ratus est filius eius pippinus ab ad¬
riano papa. qui et ipse eũ defaerao fonte suscepit.
et duo filii rius a supra dicto pontisice mimcti
sunt inregem. idr̃ pippinus saꝑ italiam.
iudo uuicus suꝑ aquitaniam. In dereuersus ue
nit medio lanũ. ubi baptirata est filiarius
gis la ab archi epothoma. qui et ipse eã a sacro
fonte leuauit. His itaꝑ actis. reuersus ẽ in frantiã.
Per idem tempus legati apłi ci formosus. et
tate apłica ut recor daretur. priorũ sarram̃¬

Expanded text:
liudis baptizati sunt in loco, qui dicitur liudis baptizati sunt in loco, qui dicitur Horheim, ultra Obacrum fluvium et pervenit usque ad locum, ubi Iora confluit in Albia. Dispositis itaque tam Saxonibus quam Sclavis in Franciam reversus est. Inito autem consilio, ut Romam pergeret orationis causa una cum coniuge Hildegarda, celebravit natalem Domini in Papia civitate. Anno dominicae incarnationis DCCLXXXI. Carolus iter pergens celebravit pascha in Roma. Et ibi baptizatus est filius eius rippinus ab Adriano papa, qui et ipse eum de sacro fonte suscepit; et duo filii eius a supradicto pontifice inuncti sunt in regem, idem Pippinus super Italiam, Ludowicus super Aqunit Mediolanum, ubi baptizata est filia ejus Gisla ab archiepiscopo Thoma, qui et ipse eam a sacro fonte levavit. His ita peractis, reversus est in Franciam. Per id tempus legati apostolici, Formosus et tate apostolica, ut recordaretur priorum sacrame
Abbreviated transcription (Latin):
uictores extiterunt. et multitudo saronũ
ibi occisar̃. Itcelebrauit rer natilem anĩ
inheristellio et pascha sinuliter.
Carolus uenit inuilla quidicitur conpendium.
ubise obtulit hilgrandus spolitanorũ dux. cũmul¬
tis munerib. eiusq dominationi sesubdi dit.
Pedem anno synodum tenuit induria. et posthȩc
saroniã ingressus. usq ad lippam uenit. Conan st̃
autẽ saxones resistere in loco qui dicitur buo¬
chol: sedniebil prȩualuerunt. Aperta aũt̃
uia. uuest faluuos sub iugauerunt. et omnes soco¬
nes qui ultra uuisara conimorabantur. Ueni ens
autem rer in loco qui uocatur medo fulli. ac cepii
matͥi cuutate. etpas oha similiter.
N qo dominice in carnationis. dooiroo. Caro¬
lus saxoniã ingressus. adheres burgh uenit.¬
& inde ad locimi ubi lippa consurgit. et ibi sino¬
dum tenuit. In de ꝓgressus ad aluã fluuiũ uenit.
et in ipso itinere bardongauen ses. et multi denort¬

Expanded text:
victores extiterunt, et multitudo Saxonum est victores extiterunt, et multitudo Saxonum est ibi occisa. Et celebravit rex natalem Domini in Heristellio et pascha similiter. Carolus venit in villam, quae dicitur Compendium, ubi se obtulit Hildebrandus Spoletanorum dux cum muneribus, ejusque dominationi se subdidit. Eodem anno synodum tenuit in Duria, et post haec Saxoniam ingressus usque ad Lippam venit. Conati sunt autem Saxones resistere in loco qui dicitur Buochol, sed nihil praevaluerunt. Aperta autem via Westfaluvos subjugaverunt et omnes Saxones qui ultra Wisaram commorabantur. Veniens autem rex in loco qui vocatur Medofulli, accepit omatia civitate et pascha similiter. nno dominicae incarnationis DCCLXXX. Carolus Saxoniam ingressus ad Heresburgh venit et inde ad locum, ubi Lippa consurgit, et ibi sinodum tenuit. Inde progressus ad Alviam fluvium venit; et in ipso itinere Bardongavenses et multi de Nort
Abbreviated transcription (Latin):
francorũ conuener̃. Obsidione itaq qͣncta
ciuitate. t̾riti sarraceni obsides dederunt :¬
ł inmensum pondus auri. liectis itaꝙ sarrace¬
nis depãpilona murisq eius dem ciuitatis di¬
rudis. uuasconib sub uigatis. infrantiã reũtit᷑.
Interea saxones audientes qđ carolus cũ francis
tã longat iarum spaci& abeis et̃t separatus. suadente.
uiudichindo sođm confurtudinẽ iterum rebellauert̃.¬
tisunt. Et ad dutiã castrũ qđ coloniȩ ciuitati
contiguum ẽ usq uenerunt.
cedib rapinis.
et incendiis om̃a deuastantes. Qđ cũ nuntiatũ
eẽt regi reuertenti etiã conmorinti autissisoro eiuitite.
misit idem princeps. scaram unã exelectis uiris.
que eꝙ iudentiȩ resisteret. Daxones auduen¬
tes in colamitatẽ regis et aduentũ fiancorum
infugam conuersisunt. Quoffranci euestigio
sequentes reperer rossuꝑ fluuiũ ouius uocabu¬
lum est ad arma in loco qui dicttur li hesi.
Ubi pugna icepta etfinita franci autriliante dõ

Expanded text:
Francorum convenerunt. Obsidione itaque cincta civitate territi Sarraceni, obsides dederunt et immensum pondus auri. Ejectis itaque Sarracenis de Parutis Wasconibusque subiugatis in Franciam revertitur. Interea Saxones audientes, quod Carolus cum Francis tam longa terrarum spacia ab eis esset separatus, suadente Widichindo secundum consuetudinem iterum rebellati sunt et ad Duciam castrum, quod Coloniae civitati contiguum est, usque venerunt, cedibus, rapinis et incendiis omnia devastantes. Quod cum nuntiatum esset regi revertenti et iam commoranti Autissiodoro civitati, misit idem princeps scaram unam ex electis viris, quae eorum violentiae resisteret. Saxones audientes incolomitatem regis et adventin fugam conversi sunt; quos Franci e vestigio sequentes, repererunt eos super fluvium cujus vocabulum est Adarna, in loco qui dicitur Lihesi; ubi pugna coepta et finita, Franci auxiliante Domino
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ in eodẽ loco more solito construunt. & in eo tota
hieme resident. Contra quos heinricus dux castra
posuit. et nullatenus p̃das agere pmisit. Redeunte
uernali tep̃erie castris exustis. maritimis locis se recipiunt.
is etiã dieb nortmanni a somna exeunt. & rursus
in regnd̃ lotharii reuertentes in loco qui dicitur
louon castra metatisunt in confinio eiusdẽ regni. &
continuis in cursionũ infestationib utraꝙ regna fati¬
gant. Ad quorũ malitiã cõpescendã impr semel &

Expanded text:
nem in eodem loco more solito construunt, et in eo tota nem in eodem loco more solito construunt, et in eo tota hieme resident. Contra quos Heinricus dux castra posuit, et nullatenus praedas agere permisit. Redeunte vernali tempore, castris exustis, maritimis locis se recipiunt. His etiam diebus Nordmanni a Somna exeunt, et rursus in regno Hlotharii revertentes, in loco qui dicitur Lovon castrametati sunt in confinio ejusdem regni, et continuis incursionum infestationibus utraque regna fatigant: ad quorum malitia
Abbreviated transcription (Latin):
te sed in uitus hoc facinus commiserat id circo are¬
ge celatũ sit. ne in noxius morti traderetur. CAPł¬
Iortmanni cognita morte regis ꝓtinus in regnũ re¬
uertuntur. Itaꝙ hugo abba & ceteri ꝓceres legatos
ad eos dirigunt. ꝓmissionẽ & fidẽ datã uiolatã esse
ꝓclamant. Adhȩc illi respondent se cũ carlomanno
rege ñ cũ alio aliquo foedus pepigisse. Quisquis ille
esset qui ei in regnũ succederet. eiusdẽ numeri & quan¬
titatis pecuniã daret. si quiete ac pacifice imperium
tenere uellet. Territi huiuscemodi mandatis optima¬
tes regni ad carolũ imperatorẽ missos dirigunt. eũq
ultro in regnũ inuitant. Ciꝙ aduenienti ad gundulsi
uillã obuiã ꝓcedunt. & manib sacramentisq iuxta
morẽ datiꝰ eius ditioni se subiciunt.
odem anno nortinanni qui in chinheim ex deni¬
marca uenerant ad sentienti godefrido yhen naui
gio ascendunt. & dius burh opido occupato munitio¬

Expanded text:
te, sed invitus hoc facinus commiserat, idcirco a rete, sed invitus hoc facinus commiserat, idcirco a rege celatum sit, ne innoxius morti traderetur. Nortmanni cognita morte regis protinus in regnum revertuntur. Itaque Hugo abba et ceteri proceres legatos ad eos dirigunt, promissionem et fidem datam violatam esse proclamant. Ad haec illi respondent, se cum Carlomanno rege, non cum alio aliquo foedus pepigisse; quisquis ille esset, qui ei in regnum succederet, eiusdem numeri et quantitatis pecuniam daret, si quiete ac pacifice imperium tenere vellet. Territi huiuscemodi mandatis optimates regni ad Carolum imperatorem missos dirigunt eumque ultro in regnum invitant; eique advenienti ad Gundolfi villam obviam procedunt et manibus sacramentisque iuxta morem datis eius ditioni se subiciunt. Eodem anno Nortmanni, qui in Chinheim ex Denimarca venerant, adsentiente Godefrido Rhenugio ascendunt, et Diusburch oppido occupato, munitio
Abbreviated transcription (Latin):
in matrimoniũ iungit. Uocabatur aut̃ mulier friderada.
Quȩ antequã bernario sociaretur copulata suerat engil¬
ranno potenti uiro. ex quo filiã peperit quã postmodũ
richuuuinus comes in coniugiũ accepit. quã etiam
abhaslon recesserant somnã fluuiũ intrant. ibiꝙ
consederunt. Quorũ creberrimas incursiones cum
carlomannus sustinere ñ posset pecuniã pollicetur
si a regno eius recederent. Moa auidȩ gentis animi
ad optinendã pecuniã exardescunt. & xii milia
pondera argenti puri atq ꝓbati exigunt. totidẽꝙ
annis pacẽ ꝓmittunt. Accepta tã ingenti pecuma
funes alittore soluunt. naues conscendunt. & marina
littora repetunt. In terea carlomannus uenatũ
ꝑrexit. ubi ab apro grauit̃ uulneratus. post modi.¬
cũ uitã cũ regno amisit. sepultusq ẽ apud scm̃
dionisiũ. Aiunt aut̃ quidã aquodã suo satellite in¬
ꝓuide arma ferenti uulneratus fuerit. & quia ñ spon¬

Expanded text:
in matrimonium jungit. Vocabatur autem mulier Friderada, in matrimonium jungit. Vocabatur autem mulier Friderada, quae antequam Bernario sociaretur, copulata fuerat Engilrammo potenti viro, ex quo filiam peperit, quam postmodum Richwinus comes in conjugium accepit, quam etiam ab Ahslon recesserant, Somnam fluvium intrant, ibique consederunt. Quorum creberrimas incursiones cum Carsi a regno eius recederent. Mox avidae gentis animi ad optinendam pecuniam exardescunt et XII milia pondera argenti puri atque probati exigunt totidemque annis pacem promittunt. Accepta tam ingenti pecunia funes a litore solvunt, naves conscendunt et marina litora repetunt. Interea Carlomannus venatum perrexit, ubi ab apro graviter vulneratus post modicum vitam cum regno amisit; sepultusque est apud sanctum Dionisium. Aiunt autem quidam, quod a quodam suo satellite inprovide arma ferenti vulneratus fuerit et, quia non spon
Abbreviated transcription (Latin):
se submiserit. In ter quos ętiam non nulli exprimo¬
rib regni uana spe seducti manib datis accedunt
uidelicet stephanis. potbertus. uucbertus. tietbal¬
dus comites. albricus & frat̾ eius stephanus. Tantaꝙ
rapina & iolentia ab his in regnofit. ut inter
horũ & nortinannorũ malitiã nil differret. p̃¬
ter qđ acedib & incendiis abstinerent. Sic sic ds̃
om̃ps iratus regno lotharii aduersabatur. &
talib incrementorũ cladib ures eiusdẽ regni
radicitus exterminabat. ut ꝓphetia sc̃issimi
nicholai pape simul & maledictũ qđ suꝑ eundẽ
regnũ ꝑtulerat ad impleretur. CAPł¬
oc etiãm tẽpore idẽ hugo uincbertũ comitẽ
qui ab in eunte ętate sibi fauerat in terfecit. Paueis
dehinc interpositis dieb bernariũ nobilẽ uirum
sibiꝙ fidelissimũ dolo trucidari iussit. pulchritu¬
dine illius captus uxoris. Quã absq momento sibi

Expanded text:
se submiserit. Inter quos etiam nonnulli ex primose submiserit. Inter quos etiam nonnulli ex primoribus regni vana spe seducti, manibus datis accedunt, videlicet Stephanus, Ruodbertus, Wicbertus, Thietbaldus comites, Albricus et frater ejus Stephanus, tantaque rapina et violentia ab his in regno fit, ut inter horum et Nordmannorum malitiam nil differret, praeter quod a caedibus et incendiis abstinerent. Sic omnipotens Deus iratus regno Hlotharii adversabatur, et talibus incrementorum cladibus vires ejusdem regni radicitus exterminabat, ut prophetia sanctissimi Nicolai papae simul et maledictum quod super idem regnum protulerat, adimpleretur. Hoc etiam tempore idem Hugo Wicbertum comitem, qui ab ineunte aetate sibi faverat, interfecit ; paucis dehinc interpositis diebus, Bernarium, nobilem virum sibique fidelissimum, dolo trucidari jussit, pulchritudine illius captus uxoris, quam absque momento sibi
Abbreviated transcription (Latin):
tu lamentatisunt. fuit enĩ uir uirtutis. regnũq sibi
subditũ apaganorũ infestatione potenter uiriliterq
defendit. In tercetera quȩ strenu x gessit illud p̃cipue
p̃liũ cõmendatur. qđ ad uersus nortmannos in loco
qui uocatur sod alt curt. summis uirib exercuit᷑. in
quo certamine ut ferunt plusquã octo milia aduer¬
sariorũ gladio ꝓstrauit. Car lomannus frat̃ regnũ
illius obtinuit. Todem tepore bertulsus treuirorũ
dus reuerentissimus antistes. Ui id̃ apr̃. his ętiã dieb
rotb̾tus p̾sul ab eodẽ archi ep̃o ratbodo in mettensi ȩc¬
clesia consecratur & kł Mai.
Cir ca hȩc tẽpora hugo filius lotharii in spem recuperan¬
di paterni regni abaliquib discordiarũ aclitium
sectatorib in troducitur. om̃sꝙ qui iustitiã & pacẽ
execrabantur ad eũ confluxerunt. ita ut in paucis
dieb innumera multitudo p̾donũ eius dominationi

Expanded text:
tu lamentati sunt. Fuit enim vir virtutis maximae, regnumque sibi tu lamentati sunt. Fuit enim vir virtutis maximae, regnumque sibi subditum a paganorum infestatione potenter viriliterque defendit. Inter caetera quae strenue gessit, illud praecipue praelium commendatur, quod adversum Nordmannos in loco qui vocatur Sodaltcurt summis viribus exercuit; in quo certamine, ut ferunt, plusquam octo milia adversariorum gladio prostravit. Carlomannus frater regnum illius obtinuit. Eodem tempore Bertulfus, Trevirorumdus reverendissimus antistes, VI Idus Aprilis. His etiam diebus Ruodbertus praesul ab eodem episcopo Ratbodo in Mettensi ecclesia consecratur, X Kalendas Circa haec tempora Hugo, filius Hlotharii, in spem recuperandi paterni regni ab aliquibus discordiarum ac litium sectatoribus introducitur, omnesque qui justitiam et pacem execrabantur, ad eum confluxerunt, ita ut in paucis diebus innumera multitudo praedonum ejus dominationi
Abbreviated transcription (Latin):
imperio succurret. qđ capite amisso ludibris hos¬
tib erat. Qui nihil tardatus cũ om̃ib copus in
frantiã uenit. & cũ langobardis. baioarus. alemannis.
thuringis. saxonib. fresonib & cũ om̃ib regis suȩ
ditioni subditis nortmannos in supra dicto loco obsidere
exhorsus ẽ. Sed conatus eius parũ effectũ obtinuit. quã¬
quã ut diximꝰ ex diuersis regnis et gentib in estimabi¬
lis multitudo inunu̾ confluxisset in dignatione cęle
N oiuissimẽ godefridus rex nortmannorũ ea conditi¬
one xp̃ianũ se fieri pollicetur. si ei munere regis fresia
ꝓuintia concederetur. & gisla filia lotharii in uxorẽ
daretur. Quȩ ut optauit ad eptus baptizatus est.¬
& ex sacro fonte ab imperatore susceptus. Sigifrido
& reliquis nortmannis in mensũ pondus auri atꝙ
argenti expositũ ẽ. Et talitenore fines regni excedun
biliter tumulatur.quẽ om̃s galliarũ popłi nimmio plan¬

Expanded text:
imperio succurreret, quod capite amisso ludibrio hosimperio succurreret, quod capite amisso ludibrio hostibus erat. Qui nihil tardatus cum omnibus copiis in Franciam venit et cum Langobardis, Baioariis, Alamannis, Thuringis, Saxonibus, Fresonibus et omnibus regnis suae ditioni subditis Nortmannos in supradicto loco obsidere exorsus est; sed conatus eius parum effectum obtinuit, quamquam, ut diximus, ex diversis regnis et gentibus inestimabilis multitudo in unum confluxisset, indignatione caelesNovissime Godefridus rex Nortmannorum ea conditione christianum se fieri pollicetur, si ei munere regis Fresia provincia concederetur, et Gisla filia Lotharii in uxorem daretur. Quae, ut optavit, adeptus baptizatus est et ex sacro fonte ab imperatore susceptus. Sigifrido et reliquis Nortmannis inmensum pondus auri et argenti expositum est, et tali tenore fines regni exceduntbiliter tumulatur, quem omnes Galliarum populi nimio planc
Abbreviated transcription (Latin):
Igitur cũ om̃ib uirib amunitionẽ exiliunt. Et tre¬
uirorũ nobilissimã ciuitatẽ galliarũ. noñ aprił
die sacratissime cene dñi occupant. In qua usꝙ
scd̃ diẽ pascę fessa abitinere corpora recreantes.
omẽ territoriũ urbis circũ quaquȩ usq adsolũ
demolitisunt. Deinde ciuitatẽ flãmis exurentes.
mediomatrico dirigunt aciem. Qđ cũ cõperisset
eiusdẽ urbis antistes ad iuncto sibi bertulfo ep̃o et
adelardo comite. ultro illis obiuã adpugnã ꝓcedit.
Inito certamine. norrmanni uictores extiterunt.
Hisdẽ uuala ep̃s inp̾lio cecidit. Ceteri fugerunt.
Pagani iter qđ ceperant deserentes. cũ ingenti p̃da
sũma celeritate ad classes reuertuntur. GAPE¬
Ca tempestate carolus imperator initalia mora¬
batur. Ubi diuersis legationib germaniȩ ac gal¬
liȩ pulsatur ut ad suscipienda regna sibi heredita¬
rio iurȩ cõpetentia festinaret & periclitanti

Expanded text:
Igitur cum omnibus viribus a munitione exiliunt et TreIgitur cum omnibus viribus a munitione exiliunt et Trevirorum nobilissimam civitatem Galliarum Nonas Apr. die sacratissimae cęnae Domini occupant. In qua usque sancto die paschae fessa ab itinere corpora recreantes omne territorium urbis circumquaque usque ad solum demoliti sunt; deinde civitatem flammis exurentes Mediomatrico dirigunt aciem. Quod cum comperisset eiusdem urbis antistes, adiuncto sibi Bertulfo episcopo et Adalardo comite ultro illis obviam ad pugnam procedit. Inito certamine Nortmanni victores extiterunt. Isdem Wala episcopus in prelio cecidit, ceteri fugerunt. Pagani iter, quod cęperant, deserentes cum ingenti preda summa celeritate ad classem revertuntur. Ea tempestate Carolus imperator in Italia morabatur, ubi diversis legationibus Germaniae ac Galliae pulsatur, ut ad suscipienda regna sibi hereditario iure competentia festinaret et periclitanti
Abbreviated transcription (Latin):
honerati p̃da ad castra redeunt. Illis disceden¬
tib ignis qui in diuersis habitaculis accensus
remanserat. cũ nullus ẽet qui eũ extingueret
monasterium consumpsit.CAPI
Pũ hȩc aguntur. ludouiucus rex morbo graua¬
tus. apud franconofurt moritur xiu lł septb̃.
sepultusq ẽ iuata patrẽ in loras ham coeno bio.
Hl abuit autẽ liutgardẽ reginã in matrimoniũ
copulatã ex qua filiũ unicũ suscepit. quẽ no¬
mine suo ludouuncũ appellauit. Sed cũ ut p̃¬
misimus post obitũ fr̃is ad optinendũ regpũ eiꝰ¬
baioariã intrasset & reganas burh moraretur. idẽ pu¬
erulus defenestra palatu cecidit. & confractis cerui¬
cib statim expirauit. Quȩ ñ tantũ inmatura quã
in honesta mors. non solũ regi & reginȩ. uerũ ȩtiã
om̃ĩ domo regiȩ maximũ luctũ ingessit. CAET¬
ortmanni audita morte regis. nimio exultant
tripudio. &iã ñ de conflictu. sed dep̃da cogitant.

Expanded text:
honerati preda ad castra redeunt. Illis discedenhonerati preda ad castra redeunt. Illis discedentibus ignis, qui in diversis habitaculis accensus remanserat, cum nullus esset, qui eum extingueret, monasterium consumpsit. Dum haec aguntur, Ludowicus rex morbo gravatus apud Franconofurt moritur XIII. Kal. Febr. sepultusque est iuxta patrem in Lorasham coenobio. Habuit autem Liutgardem reginam in matrimonium copulatam, ex qua filium unicum suscepit, quem nomine suo Ludowicum appellavit. Sed cum, ut premisimus, post obitum fratris ad optinendum regnum eiusBaioariamintrasset et Reganasburh moraretur, idem puerulus de fenestra palacii cecidit et confractis cervicibus statim expiravit; quae non tantum inmatura quam inhonesta mors non solum regi et reginae, verum etiam omni domo regiae maximum luctum ingessit. Nortmanni audita morte regis nimio exultant tripudio et iam non de conflictu, sed de preda cogitant.
Abbreviated transcription (Latin):
Et primo quidẽ impetu finitima loca depopulan¬
tes. leodiũ ciuitatẽ. treiectũ castrũ trungrensẽ
urbẽ in cendio cremant. Scda in cursione ribu¬
ariorũ finib effusi. cedib. rapinis. ac incendi¬
is cuncta deuastant. Coloniã agrippinã bunnã
ciuitates cũ ad iacentib castellis scilic& tulpiacũ.
iuliacũ & musa igne cõburitur. Post hȩc aquis pa¬
latiũ. in dãmal mundarias & stabulaus monasteria
infauillam redigunt.
rentes prumiã monasteriũ in grediunt᷑. ipso die
epiphaniȩ dni. Ubi triduo cõmorantes. omnẽ in
circuiti regionẽ depopulatisunt. In quo loco
in numera multitudo peditũ ex agris & iullis in
unũ agmen conglobata. eos quasi pugnatura ad¬
greditur. Sed nortmanni cernentes ignobile
uulgus. ñ tantũ in orme quantũ disciplina
militari nudatũ. suꝑ eos cũ clamore irruunt.
tantaq cede ꝓsternunt. ut bruta animalia ñ
homines mac̾tari uiderentur. Ilis itaꝙ patratis.

Expanded text:
Et primo quidem impetu finitima loca depopulantes Leodium civitatem, Traiectum castrum, Tungrensem urbem incendio cremant; secunda incursione Ribuariorum finibus effusi cedibus, rapinis ac incendiis cuncta devastant, Coloniam Agrippinam, Bunnam civitates cum adiacentibus castellis, scilicet Tulpiacum, Iuliacum et Niusa, igne comburunt; post haec Aquis palatium, Indam, Malmundarias et Stabulaus monasteria in favillam redigunt. rentes Prumiam monasterium ingrediuntur ipso die epiphaniae Domini, ubi triduo commorantes omnem in circuitu regionem depopulati sunt. In quo loco innumera multitudo peditum ex agris et villis in unum agmen conglobata eos quasi pugnatura adgreditur. Sed Nortmanni cernentes ignobile vulgus non tantum inerme, quantum disciplina militari nudatum, super eos cum clamore irruunt tantaque caede prosternunt, ut bruta animalia, non homines mactari viderentur. His itaque patratis,
Abbreviated transcription (Latin):
pepertisunt trucidantur.¬
on multos post inter positis dieb hugo eiusdẽ heinrici consilio
ad gundulsi uillã ꝓmissionib ad tractus dolo capitur. & iussu im¬
peratoris ab eodẽ hemrico ei oculi eruuntur. om̃sq fauentes de¬
honestantur. Post hȩc in alamannia in monasterio scĩ galli mit¬
titur. in de postea inpatriã reuocatur. Nouissime tẽporibus
⁊uentibochi regis in prumia monasterio manu mea ad tonsus ẽ.
Erã enĩ tunc tẽporis in eodẽ loco dominici ouilis. quã uis non
idoneus. tamen custos. Ubi non post multos annos moritur & sepelit᷑.
Mexeunt. & rursus in regno lotharureuertentes in loco qui
ar̃ louon castra sedesq statuunt. scilic& in confinio utriusꝙ
regni. Et continis incursionũ in festationib. utraq reg¬
na fatigant. Ad quorũ ingenitã malitiã compescendã.¬

Expanded text:
reperti sunt, trucidantur.reperti sunt, trucidantur.on multis post interpositis diebus Hugo eiusdem Heinrici consilio ad Gundulfi villam promissionibus adtractus dolo capitur; et iussu imperatoris ab eodem Heinrico ei oculi eruuntur omnesque faventes dehonestantur. Post haec in Alamannia in monasterio sancti Galli mittitur, inde postea in patriam revocatur; novissime temporibus Zuendibolchi regis in Prumia monasterio manu mea adtonsus est; – eram enim tunc temporis in eodem loco dominici ovilis, quamvis non idoneus, tamen custos; – ubi non post multos annos moritur et sepeliturexeunt et rursus in regno Lotharii revertentes in loco, qui dicitur Lovon, castra sedesque statuunt, scilicet in confinio utriusque regni, et continuis incursionum infestacionibus utraque regna fatigant. Ad quorum ingenitam mali
Abbreviated transcription (Latin):
Hanc insulã ingredientes ep̃s & comes. multa ago defrido
audiunt. multa exparte imperatoris respondent. Dies
ad occasũ uergitur. Soluto collo quio insula excedunt.
hospitia repetunt. in crastinũ reuersuri. hemricus epm
hortatur ut die subsequenti gislã uxorẽ godefridi ex¬
. insulã¬
tra euocaret. eamq ad pacis studiũ ꝓuocare satageret
In terim ipse cũ godefrido causã euehardi comitis agi
taret. cuius rerũ possessio abeo uiolenter diripiebatur.
Deinde ꝑsuadet eidẽ euehardo ut de in iustitia quã paci¬
ebatur. in medio ad surgens se ꝓclamaret. Et cũ afero¬
cis & barbarȩ gentis homine durius & contumeliosius
uerbũ sibiesset ꝓlatũ absq mora euaginato gladio eũ sum mo
annisu in capite ꝑcuteret. antequã a terra eleuari posset.
Quid plura : Ab euehardo primo ꝑ cussus. & asatellitib hemrici
confossus godefridus moritur. Om̃sq nortmanni qui inbatua

Expanded text:
Hanc insulam ingredientes episcopus et comes, multa a Godefrido Hanc insulam ingredientes episcopus et comes, multa a Godefrido audiunt, multa ex parte imperatoris respondent, dies ad occasum vergitur, soluto colloquio insula excedunt, hospitia repetunt in crastinum reversuri. Heinricus episcopum hortatur, ut die subsequenti Gislam, uxorem Godefridi, extra insulam evocaret, eamque ad pacis studium provocare satageret, interim ipse cum Godefrido causam Everhardtaret, cuius rerum possessio ab eo violenter diripiebatur. Deinde persuadet eidem Everhardo, ut de iniusticia, quam patiebatur, in medio adsurgens se proclamaret et, cum a ferocis et barbarae gentis homine durius et contumeliosius verbum sibi esset prolatum, absque mora evaginato gladio eum summo annisu in capite percuteret, antequam a terra elevari posset. Quid plura? Ab Everhardo primo percussus et a satellitibus Heinrici confossus Godefridus moritur omnesque Nortmanni, qui in Batua
Abbreviated transcription (Latin):
quã uirtute experiri statuit. Legatos igitur responsis ab soluit.¬
& adgo defridũ redire ꝑmisit. asserens ꝑsuos missos de om̃ib
legationũ suarũ causis ea responsa redditurũ. quȩ sibi & eidẽ
godefrido essent decentia. tantũ ut incepta fidelitate ꝑseueraret.
Post hȩc beiricũ: ad eundem uirũ mittit. Et ut fraus quȩ struebatur
occultaretur. cũ eo uiullibertũ uenerabilẽ ep̃m coloniȩ agrippinȩ.
Qui siuis satellitib secreto imperat. ut ꝑsax oniã ꝓperantes ñ
agmine facto sed sparsim sibi occurrerent loco & die quo eis
condixit. ipse cũ ꝑ paueis coloniã uenit. Et assũpto secũ
p̃fato ep̃õ. moq inbatuã ꝓficiscitur. Godefridus audito
eorũ aduentu illis obinã ꝓcedit. ad locũ qui dr̃ herispich.
in quo rhenfluenta & uual uno se alueo resoluunt. & ab in¬
uicẽ longius recedentes batuã ꝓuntiã suo gurgite cingunt.

Expanded text:
quam virtute experiri statuit. Legatos igitur responso suspensos absolvit, etquam virtute experiri statuit. Legatos igitur responso suspensos absolvit, et ad Godefridum redire permisit, asserens per suos missos de omnibus legationum suarum causis ea responsa redditurum, quae sibi et eidem Godefrido essent decentia, tantum ut in coepta fidelitate perseveraret. Post haec Heinricum ad eundem virum mittit; et ut fraus quae struebatur occultaretur, cum eo Willibertum, venerabilem episcopum Coloniae Agrippinae. Qui suis satellitibus secreto imperat, ut per Saxoniam properantes, non agmine facto, sed sparsim sibi occurrerent, loco et die quo eis condixit; ipse cum perpaucis Coloniam venit, et assumpto secum praefato episcopo, mox in Batuam proficiscitur. Godefridus, audito eorum adventu, illis obviam procedit ad locum qui dicitur Herispich , in quo Rheni fluenta et Wal uno se alveo resolvunt, et ab invicem longius recedentes Batuam provinciam suo gurgite cingunt.
Abbreviated transcription (Latin):
sincicha & non nullos alios fiscos obsequiis imperialib
deditos sibi largiretur ꝓpt̾ um affluentiã quȩ in his
locis exuberabat. eo qđ terra quȩ munificentia princi¬
pis possidenda ꝑceperat minime uniferax esset.
Agebat aut̃ hoc ea animi intentione. ut si petita sibi
largirentur. suos inuiscerib regni inmisceri posset
& uarios euentus speculari. Si aut̃ ei denegarentur.
nihilominus offensus in sibi ꝓhibitis quasi iustitia
dictante rationabilius dese uire posset. rebellio¬
nisꝙ causas suscipere. Quorũ callida machinam̃ta
& factionũ conspirationes cũ ꝑsensisset imperator.
cũ heuirico uiro prudentissimo altiori consilio
ꝑtractatqͦ in genio hostẽ quẽ in regni extrȩmi¬
tatib introduerat extinguere posset. Et sciens
esse loca in accessibilia exercitui ꝓpt᷑ diuersarũ aquarũ in¬
numeros decursus. & in penetrabiles paludes. magis id arte

Expanded text:
Sincicha et nonnullos alios fiscos obsequiis imperialibus Sincicha et nonnullos alios fiscos obsequiis imperialibus deditos sibi largiretur propter vini affluentiam, quae in his locis exuberabat, eo quod terra, quae munificentia principis possidenda perceperat, minime vini ferax esset. Agebat autem hoc ea animi intentione, ut, si petita sibi largirentur, suos in visceribus regni inmisceri posset et varios eventus speculari; si autem et denegarentur, nihilominus offensus in sibi prohibitis quasi iusticia dictante rationabilius desevire posset rebellionisque causas suscipere. Quorum callida machinamenta et factionum conspirationes cum persensisset imperator, cum Heinrico viro prudentissimo altiori consilio pertractat, quod ingenio hostem, quem in regni extremitatibus introduxerat, extinguere posset; et sciens esse loca inaccessibilia exercitui propter diversarum aquarum innumeros decursus et inpen
Abbreviated transcription (Latin):
NN D̾ incart̃. dccclxxxu. flugo rebellare dispo¬
Anens contra imperatorẽ legatos ad godefridũ in
fresiã occulte dirigit. eo qđ illi esset adfinitate con¬
iunctus ꝓpt̾ sororẽ quã in comugiũ acceperat. hor¬
taturꝙ ut in patriã mitteret. & auxiliorũ ualidã
manũ undiq contraberet. & cũ om̃ib uirib sibi opẽ
ferret. quatinus regnũ paternũ ue dicare armis po¬
tuisset. Et si id eius industria uirtutisq suffragio ꝓspe¬
ritatis effectũ obtineret. medietatẽ ipsius regni ꝓ
munere pollicetur. His suasionũ ꝓmissionib gode¬
fridus ueluti ueneno infectus occasionis fomitem
in quirit. qualit̾ acsi iusta ratione afidelitate impr̾is
se subducere p̃ualeret. Statimq gerulfũ & gardulsũ
comites fresonũ legatos ad cȩsarẽ dirigit. mandatꝙ
si uellet ut mea quã pollicitus suerat sidelitate ꝑ¬
seueraret finesq regni sibi cõmissos ab in cursione
ꝓprie gentis defensaret confluentes. andrenacũ.

Expanded text:
nicae incarnationis DCCCLXXXV. Hugo rebellare disponens contra imperatorem legatos ad Godefridum in Fresia occulte dirigit, eo quod illi esset adfinitate coniunctus propter sororem, quam in coniugium acceperat, hortaturque, ut in patriam mitteret et auxiliorum validam manum undique contraheret et cum omnibus viribus sibi opem ferret, quatinus regnum paternum evindicare armis potuisset; et si id eius industria virtutisque suffragio prosperitatis effectum optineret, medietatem ipsius regni pro munere pollicetur. His suasionum promissionibus Godefridus veluti veneno infectus occasionis fomitem inquirit, qualiter acsi iusta ratione a fidelitate imperatoris se subducere prevaleret. Statimque Gerulfum et Gardulfum, comites Fresonum, legatos ad cesarem dirigit mandatque, si vellet, ut in ea, quam pollicitus fuerat, fidelitate perseveraret finesque regni sibi commissos ab incursione propriae gentis defensaret, Confluentes, Andrenacum,
Abbreviated transcription (Latin):
Hera clones filius eraclucũ matresua
martina regaut anñ .ił. Cirus alexandriȩ
serguis et pirrus iegiȩ urbis ep̃i unã operatione
uxp̃o diuinitatis & humanitatis. & una uolun¬
tatẽ dogniti zant. Et ob hoc atheo doro papa.
et aliis ẽp̃s condẽp natisunt. CAPITU LUO.¬
aGo btus filius clotharu cãsaxonib
dimicans. grauit abeis uulnerat᷑ patr̃eq
ꝑlegatũ in au̾xiliũ uocat. Qui festinus cũ
brercitu aduenit. & interfcto eoꝵ duce
bertal do itasaxones armis ꝑdomuit. ut om̃
iurilis sexus eiusdem terrȩ incolas. qui gla
du qđtũ forte gerebat᷑. longitu diñe
excessissent ꝑemerit. CasITU IŨ¬
Ie ca hec tẽpora sisemandus et post eum
ehintilla inhispaniã regnauerunt.
Horũ temporibus synodus bis habrta ẽ inur¬
be tolctana. ubi plurima defide catholica
st religione xp̃i ana ꝓmulgata sunt. et¬
spt scripto roborata Subhis &iã regibus
Nulli modernorũ doctorũ post ponen dus
qui multa defidei regulis ęccłasticisq dis¬

Expanded text:
Heraclones filius Heraclii cum matre sua Martina regnavit annos II. Cirus Alexandriae, Sergius et Pirrus regiae urbis episcopi unam operationem in Christo divinitatis et humanitatis et unam voluntatem dogmatizant et ob hoc a Theodoro papa et aliis episcopis condempnati sunt. Dagobertus filius Clotharii cum Saxonibus dimicans graviter ab eis vulneratur patremque per legatum in auxilium vocat. Qui festinus cum exercitu advenit et interfecto eorum duce Bertaldo ita Saxones armis perdomuit, ut omnes virilis sexus eiusdem terrae incolas, qui gladii, quod tunc forte gerebat, longitudinem excessissent, peremerit. Circa haec tempora Sisenandus et post eum Chintilla in Hispania regnaverunt. Horum temporibus sinodus bis habita est in urbe Toletana, ubi plurima de fide catholica et religione christiana promulgata sunt et scripto roborata. Sub his etiam regibus nulli modernorum doctorum postponendus, qui multa de fidei regulis ecclesiasticisque dis
Abbreviated transcription (Latin):
filio suo karolo ad sem̃ mauriciũ eũ suscipere hono¬
rifice prȩcepit. Ipse uero obuiã illi remorũ ciuitatẽ . a

Expanded text:
filio suo Karolo ad Sanctum Mauricium eum suscipere honorifice precepit. Ipse vero obviam illi apud Remorum civitatem
Abbreviated transcription (Latin):
absq dilatione cũ exercitu uenit. & munitionẽ
obsidione clausit. Conserto ñ nullis dieb certa¬
mine non ad eo p̃ualuit. quia palatiũ ingentis mag¬
nitudinis miriq operis hostib tutissimũ p̃bebat
receptaculũ. In qua congressione captus ẽ ab ad¬
uersariis euerhardus sao filius meginardi comi¬
tis. & captiuus ductus. Quẽ postea mat̾ euesa mag¬
nop̃tio dato. in columen recepit. Postremo rea accep¬
ta pollicitatione qđ si ab obsidione cessaret nort¬
manni continuo regno eius decederent. cũ om̃ib
copiis recessit. Illo recedente. pagani palatiũ una
cũ munitione flãmis exurentes. nauib ascensis hos¬
tia rheni repetunt. Itẽ eodẽ anno mense nouem¬
brio duo reges nortmannorũ godefridus & sigi¬
fridus. cũ in estimabili multitudine peditũ &

Expanded text:
absque dilatione cum exercitu venit et munitionem absque dilatione cum exercitu venit et munitionem obsidione clausit. Conserto nonnullis diebus certamine non adeo prevaluit, quia palatium ingentis magnitudinis mirique operis hostibus tutissimum prebebat receptaculum. In qua congressione captus est ab adversariis Everhardus Saxo, filius Meginardi comitis, et captivus ductus; quem postea mater Evesa magno pretio dato incolumem recepit. Postremo rex accepta pollicitatione, quod, si ab obsidione cessaret, Nortmanni continuo regno eius decederent, cum omnibus copiis recessit. Illo recedente pagani palatium una cum munitione flammis exurentes navibus ascensis hostia Rheni repetunt. Item eodem anno mense Novembrio duo reges Nortmannorum, Godefridus et Sigifridus, cum inestimabili multitudine peditum