comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
maior equalitas. ¶Querit᷑ ubi ẽ maior
caritas. et dicẽdũ est ꝙ est ĩ uolũtate.
ĩ qua est maior equalitas.h.i.t.g.
scit. et dicendũ est ꝙ i fine uero. ¶
Querit᷑ qualis ẽ finis uerus et rñdendũ
est ꝙ ille in quo est caritas. Queritur
qñ est caritas cui dicẽdũ est ꝙ tũc quãdo
est patiẽtia. ¶h. i.t.h. querit᷑ ubi ẽ ma¬
ior caritas. et rũdendũ est ꝙ est ubi est
maior ueritas. Querit᷑ qñ est maior¬

Expanded text:
ior aequalitas. 251. Quaeritur: Vbi est maior caritas? Et dicendum est, quod est in uoluntate, in qua est maior aequalitas. H I t G:scit? Et dicendum est, quod in fine uero. 253. Quaeritur: Qualis est finis uerus? Et respondendum est, quod ille, in quo est caritas. 254. Quaeritur: Quando est caritas? Cui dicendum est, quod tunc, quando est patientia. H I t H: 255. Quaeritur: Vbi est maior caritas? Et respondendum est, quod est, ubi est maior ueritas.
Abbreviated transcription (Latin):
stãtia cõrumpũt caritatẽ. patiãs et pie¬
tatẽ. et nĩdendu est ꝙ cũ minoritate
quã hũt caritas. patĩã. et pietas.¶
i. k.t.h. Querit᷑ ubi głia aquisita
ẽ maior. et indendũ est ꝙ ĩ maiori¬
tate legis. Querit quãdo maior
glia finit aquisita. et rũdendũ est ꝙ

Expanded text:
orrumpunt caritatem, patientiam et pietatem? Et respondendum est, quod cum minoritate, quam habent | caritas, patientia et pietas. I K t H: 307. Quaeritur: Vbi gloria acquisita est maior? Et respondendum est, quod in maioritate legis. 308. Quaeritur: Quando maior gloria fuit acquisita? Et respondendum est,
Abbreviated transcription (Latin):
Uerit᷑ qualis lex ẽ magis nera. et re¬
spondendũ est ꝙ illa que causat ma¬
iores u̾tutes. ¶Qucrit᷑ ubi est maior
uera. et rñdendũ est ꝙ tũc qñ est habitu¬
ata de spe. pietate. et caritate. ¶g. h.t.g.
sum finẽ. et rũdendũ est ꝙ illa q̃ causat
altiorẽ spem. caritatẽ. et u̾itatẽ. Qrit̾
et caritate ẽ habituata. ¶g. h.t.i. qr

Expanded text:
eritur: Qualis lex est magis uera? Et respondendum est, quod illa, quae causat maiores uirtutes. 229. Quaeritur: Vbi est maior uera? Et respondendum est, quod tunc, quando est habituata ex spe, pietate et caritate. G H t G: 23sum | finem? Et respondendum est, quod illa, quae causat altiores spem, caritatem et ueritatem. 232. Qet caritate est habituata. G H t I: 235.
Abbreviated transcription (Latin):
facẽ de deo. et a testu abstrahe̾ et per¬
artista sciat abstrahẽ qõnes a testu. et
solne̾ eas ꝑ illũ testũ a quo abstrahũt᷑.
alias qõnes ĩtendimꝰ face̾ et atextu
abstra hẽ. s nõ soluc̾ causa breuitatis.
s ad textũ debitũ eas reducẽ. ad dan¬
dum doct̾uã ꝑ quẽ modũ artista sciat
nẽ et modũ ꝓponimꝰ tene̾ in aliis sbiecti

Expanded text:
onimus facere de Deo et a textu abstraherartista sciat abstrahere quaestiones a textu et soluere eas per illum textum, a quo abstrahuntur. Alias quaestiones intendimus facere et a textu abstrahere, sed non soluere causa breuitatis. Sed ad textum debitum eas reducere, ad dandum doctrinam, per quem modum artista sciat nem et modum proponimus tenere | in aliis subiecti
Abbreviated transcription (Latin):
q̃rit᷑ quale mediũ est maius qd̾ ẽẽ potest
et rñdendũ est ꝙ illud qd̾ magis diligi
ior uolũtus est. Maior uolũtas quãta
ost. et rñdendũ est ꝙ est tanta quãtũ ma¬
ius amare est. ¶g.t. g.h. Querit᷑ ma¬
ior finis nolũtatis qualis est. cui dicẽdũ¬
E est ꝙ talis qualis est ꝑ mauis amare

Expanded text:
r: Quale medium est maius, quod esse potest? Et respondendum est, quod illud, quod magis diligi ior uoluntas est. 217. Maior uoluntas quanta est? Et respondendum est, quod est tanta, quantum maius amare est. G t G H: 218. Quaeritur: Maior finis uoluntatis qualis est? Cui dicendum est, quod talis, qualis est per maius amare
Abbreviated transcription (Latin):
tur qualis uͣtus. se ht̃ ad maiorẽ finem.
et rñdendũ est ꝙ illa que ht̃ maius me¬
dium. Uirtus hñs maius mediũ qͣn
maiore finẽ qũ fuit. et rñdendũ est ꝙ
ip̃a fuit ante ꝙͣ uͥtus hñs se ad nrino
maior uͣtus quiescit. ¶Untus quiescẽs
ĩ maiori fine qũ fuit cui dicendũ est

Expanded text:
tur: Qualis uirtus se habet ad maiorem finem? Et respondendum est, quod illa, quae habet maius medium. 221. Virtus habens maius medium quanmaiorem finem, quando fuit? Et respondendum est, quod ipsa fuit ante, quam uirtus, habens se ad minormaior uirtus quiescit. 224. Virtus, quiescens in maiori fine, quando fuit? Cui dicendum est,
Abbreviated transcription (Latin):
fuit. et rũdendũ est ꝙ añ ꝙͣ nuinor u̾tus ĩ¬
tellectus. Maior nͣtus ĩtellectꝰ quãta est
et r̃dendũ est ꝙ est tanta quantã diuimis
ĩtellectus illã intellige̾ põt. ¶F .t. f. g.
qualis fiuis medii põt a deo magis inite¬
ligi. et indendũ est ꝙ func qui est sui in¬
telligẽ ¶ Einis maioris ĩtelligẽ quatus
est cui dicendũ est ꝙ ẽ tantꝰ quantꝰ est du̾uꝰ
itellectꝰ. F.t. f.h. q̃rit᷑ maius mediũ in¬

Expanded text:
us intellectus. 198. Maior uirtus intellectus quanta est? Et respondendum est, quod est tanta, quantam diuinus intellectus illam intelligere potest. F t F G: 199. Qualis finis medii potest a Deo magis intelligi |? Et respondendum est, quod finis, qui est sui intelligere. 200. Finis maioris intelligere quantus est? Cui dicendum est, quod est tantus, quantus est diuinus intellect
Abbreviated transcription (Latin):
undecimo. Querit᷑ que ẽ causa cari¬
tatis create. soło in duodecimo. Ult̾ius
respondendũ est. ut uolũtas creata ob¬
diante sua uirtute ĩfaanta ꝓducat uͬtuo¬
sum ĩfinitũ. soło in t̾tiodecuno. Que¬
rit᷑ que est pͥma causa u̾tutũ moraliu
ctione possit habẽ actus ĩfinito. soło

Expanded text:
. Quaeritur: Quae est causa caritatis creatae? Solutio in duodecimo. Vlterius respondendum est: Vt uoluntas creata obdiante sua uirtute infinita producat uirtuosum infinitum? Solutio in tredecimo. r: Quae est prima causa uirtutum moralium? ctione possint habere actus infinitos? Solutio
Abbreviated transcription (Latin):
dum est ꝙ est tantũ quantũ diuina nolũ¬
tas põt illd̾ magis amare. ¶g. t. e. g.
est ꝙ illud ĩ quo maior finis pot quie¬
sce̾. Maius mediũ qd̾ in maiori fine
pot quiesce̾ quantũ est. et rũdendũ est
ꝙ est tantũ quantũ diuina uolũtas illd¬

Expanded text:
dum est, quod est tantum, quantum diuina uoluntas potest illud magis amare. G t E G: 176.est, quod illud, in quo maior finis potest quiescere. 179. Maius medium, quod in maiori fine potest quiescere, quantum est? Et respondendum est, quod est tan
Abbreviated transcription (Latin):
maiorẽ finẽ. Querit᷑ in quali
pͥncipio ht̃ deus maiꝰ posse. uade
ad regła.g. et ad diffinitioe potãtis et
cansare maius med iũ. et maiorẽ finẽ
Querit᷑ maiis mediuĩ creatũ quale
est. et rñdendũ est ꝙ est illud ĩ quo di¬
uina potãs ht̃ maui posse. et ĩ quo
posse ip̃m mediũ magis põt quiesce̾.

Expanded text:
. Quaeritur: In quali principio habet Deus maius posse? Vade ad regulam G et ad definitionem potestatis et s potest causare maius medium et maiorem finem? Quaeritur: Maius medium creatum quale est? Et respondendum est, quod est illud, in quo diuina potestas habet maius posse, et in quo posse ipsum medium magis potest quiescere.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ est de seipa. ꝗa nõ est ex aliquo pͥn¬
cipio p̃iacẽte sibi deriuata. d.e.t.f.
Querit᷑ potãs celi quanta est. et iñdẽ¬
dum est ꝙ est tanta quãta sũt sua co¬
relatiua. ¶Querit᷑ celũ quare est mo¬
bile. et nĩdendũ est ꝙ est mobile per
ut causet in ĩteriorib mobilitates.
Querit᷑ motas celi de quo est. et re¬
spondendũ est ꝙ ẽ ex sins corelatiuis.
sine ꝗbus nõ habẽt motũ natãle in
se neq eũ se. d. f.t. d. Querit᷑ core¬
latina et̾nitatis quot sũt. et indendu
est ꝙ sũt tot quot sũt corelatiua diui¬
ni ĩtellectꝰ. ahioqn diuina et̾nitas ĩpedi

Expanded text:
quod est de se ipsa, quia non est ex aliquo principio sibi praeiacente deriuata. D E t F: 95. Quaeritur: Potestas caeli quanta est? Et respondendum est, quod est tanta, quanta sunt sua correlatiua. 96. Quaeritur: Caelum quare est mobile? Et respondendum est, quod est mobile per ut causet in inferioribus mobilitates. 97. Quaeritur: Motus caeli de quo est? Et respondendum est, quod est ex suis correlatiuis, sine quibus non haberet motum naturalem in se, nec extra se. D F t D: 98. Quaeritur: Correlatiua aeternitatis quot sunt? Et respondendum est, quod sunt tot, quot sunt correlatiua diuini intellectus. Alioquin diuina aeternitas impedi
Abbreviated transcription (Latin):
uinꝰ intellectꝰ pot̃ magis ĩtelligẽ̾. et ĩ
isto passu cognoscit i tellectꝰ qualis lox
quare deus potuit pͥncipiare mũdu
noim̃. nade ad regłam .e. et ad dif¬
funtioe medii. Querit᷑ nouitas
mũdi quãta est. et rñdendũ est ꝙ

Expanded text:
uinus intellectus potest magis intelligere. Et in isto passu cognoscit intellectus, qualis lex eritur: Quare Deus potuit principiare mundum nouum? Vade ad regulam E et ad definitionem medii. 153. Quaeritur: Nouitas mundi quanta est? Et re
Abbreviated transcription (Latin):
et̾uitatis et potãtis de quo ẽ. ad qd̾ dicẽ¬
dum est ꝙ ip̃a est de bt̾natiuo. et possifi¬
catiuo. et et̾nabili et possificabili. et et̾¬
nare et possificare. ¶d. e.t. d. q̃r̃ quare
ꝯͣrii fines nõ possũt eẽ ab et̾no. et iñden¬
dum est ꝙ nõ possũt eẽ ab et̾no eo ꝗa in

Expanded text:
aeternitatis et potestatis de quo est? Ad quod dicendum est, quod ipsa est de aeternatiuo possificatiuo, et aeternabili et possificabili, et aeternare et possificare. D E t D: 70. | Quare contrarii fines non possunt esse ab aeterno? Et respondendum est, quod non possunt esse ab aet
Abbreviated transcription (Latin):
te remoris. ¶Querit᷑ de quo ẽ magnũ
pͥncipiũ. et rũdendũ est ꝙ est ex suis co¬
relatis quib ꝯͣrietas minime pot̃ ꝯͣdice̾
sine resistẽ. d. e.t. c. Et̾nitas et potãs
quare ꝯõdant. et rũdendũ est ꝙ ip̃e ꝯcor¬
dãt ut possit existe̾ et age̾ ab et̾no et
in et̾no. ¶Concõdantia e t̾nitatis et po¬

Expanded text:
tem quaeritur: De quo est magnum principium? Et respondendum est, quod est ex suis correlatiuis, quibus contrarietas minime potest contradicere siue resistere. D E t C: 67. Aeternitas et potestas quare concordant? Et respondendum est, quod ipsae concordant, ut possint existere et agere ab aeterno et in aet
Abbreviated transcription (Latin):
cordantia et qͣrietate. et rñdendũ est ꝙ
diffria in gcõdantia est ꝑͥncipiũ positiũ
et in ꝯͣrietate põĩtinũ. ¶ Querit᷑ de quo
durat diffrĩa. et iñdendũ est ꝙ ip̃a du¬
rat de suis coit latĩs ꝯcõdantib ꝑ eẽntiã
ab om̃ib qͣrietatib remota.
De questionibus colũne .c.d.e.

Expanded text:
ndendum est, quod differentia in concordantia est principium positiuum, et in contrarietate priuatiuum. 43. Quaeritur: De quo durat differentia? Et respondendum est, quod ipsa durat de suis correlatiuis concordantibus, per essentiam ab omnibus contrarietatibus remota. 2 De quaestionibus columnae C D
Abbreviated transcription (Latin):
fuit tũc quãdo minor ĩtellectꝰ fuit. ¶ Ma
nis mediũ intellectꝰ quãtũ est. et rñdendũ
est ꝙ ip̃m est tantũ quantus maior ĩtelle¬
ctus est. F.t. g.h. maior finis ĩtelle¬
ctus qualis est. et huic dicendũ est ꝙ ẽ
talis quo maiorẽ diuinꝰ intellectꝰ intelli¬
gt᷑ nõ pot̃. ¶Maior finis ĩtellectꝰ quã

Expanded text:
o maior intellectus fuit. 202. Maius medium intellectus quantum est? Et respondendum est, quod ipsum est tantum, quantus maior intellectus est. F t G H: 203. Maior finis intellectus qualis est? Et huic dicendum est, quod est talis, quo maiorem diuinus intellectus intelligere non potest. 204. Maior finis inte
Abbreviated transcription (Latin):
Querit᷑ magna ꝯcoͬdantia celi de quo
est. et rũdendũ est ꝙ ip̃a est de suis core¬
latĩs cũ ꝗbus ht̃ motũ et nata̾. et mo¬
uet et natãt oĩa corpora ĩferiora. ¶c.d.
tie. et luxurie. et rñdendũ est ꝙ est mo¬
ralis qͣrietas. Querit᷑ de quo durat mo¬
ralis ꝯtrarietas. et mĩdendũ est ꝙ ip̃a diuat
de habitib põitiuis et pͥuatiuis. ad ĩuicẽ
resistẽtib in sb̾iccto in quo simul nõ possut̃
stare. ¶c .t.b.c. Utꝵ institia et prudcu¬
tia habeãt magnã differẽtiã et ꝯcõdantiã
et respondẽdũ est ꝙ sic. co ꝗa causãt ma

Expanded text:
ntia caeli de quo est? Et respondendum est, quod ipsa est de suis correlatiuis, cum quibus habet motum et naturam, et mouet et naturat omnia corpora inferiora. C D t tiae et luxuriae? Et respondendum est, quod est moralis contrarietas. 28. Quaeritur: De quo durat moralis contrarietas? Et respondendum est, quod ipsa durat de habitibus positiuis et priuatiuis, ad inuicem resistentibus in subiecto, in quo simul non possunt stare. C t B C: 29. Vtrum iustitia et prudentia habeant magnam | differentiam et concordantiam? Et respondendum | est
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ sic. nã alias ĩ et̾uitate boĩtas nõ eẽt
ratio ꝙ ip̃a agẽtͣ bonũ. neq et̾nitas sine
xcõdantia habetͣ ali ꝗd cũ quo distaret a cõ¬
trarietate et otiositate qd̾ est impo ᷝ ͤ. ¶
nitate de quo sũt. et rñdendũ est ꝙ ipe
sũt de suis corelatĩs ꝑ pͥmã spẽm et ẜa¬

Expanded text:
t ratio, quod ipsa ageret bonum; neque aeternitas sine concordantia haberet aliquod, cum quo distaret a contrarietate et otiositate; quod est impossibile. 35. rnitate de quo sunt? Et respondendum est, quod ipsae sunt de suis correlatiuis, per primam et
Abbreviated transcription (Latin):
ratiõẽ. et rũdendũ est ꝙ sic. alioqn et̾uitas
nõ eẽt tota bona neq tota magna qd̾ est
impossibile. ¶ Querit᷑ ꝗd est infinita et
ĩmensa bonificatio bõĩtatis. et rñdendũ
est ꝙ est ceñtia ii se hñs ĩfinitos et ĩ¬

Expanded text:
rationem? Et respondendum est, quod sic; alioquin aeternitas non esset tota bona, neque tota magna; quod est impossibile. 2. Quaeritur: Quid est infinita et immensa bonificatio bonitatis? Et respondendum est, quod est essentia, in se habens infinitos et im
Abbreviated transcription (Latin):
tiuns. prudẽtie aũt positiuus. Querit᷑
quare potãs prudẽtie et potas suꝑbie non
sũt unia potestas. cui dicẽdũ est ꝙ ꝑꝑ hoc
las in uno fine. cũ sint qͣria pͥncipia. ¶
ex ꝯͣriis pͥncipiis. et hinc dicẽdũ est uã
potestas ht̃ pͥncipia relatiua. et segrega¬
pͥncipia de quo sũt. et iñdendũ est ꝙ ip̃a
sũt ex qͣriis finib. ¶t .c. d.e. qrͣ quare

Expanded text:
tiuus, prudentiae autem positiuus. 82. Quaeritur: Quare potestas prudentiae et potestas superbiae non sunt una potestas? Cui dicendum est, quod prolas in uno fine, cum sint contraria principia. E ex contrariis principiis? Et huic dicendum est, nam potestas habet principia relatiua, segregaprincipia de quo sunt? Et respondendum est, quod ipsa sunt ex contrariis finibus. t C D E: 85. Quae
Abbreviated transcription (Latin):
płos spẽs sũt ĩtelligibiles. sic̃ ĩ uuo
speculo ples ymagiẽs sũt uisibiles.
specificam. quã acꝗsiuit et ĩ menio¬
ria ꝯẜ nauit. Quarta spẽs est quãdo
querit᷑ cum quo intellect ex se suaz
crãsnuctit sili̾tudĩe. et respõdẽdũ est

Expanded text:
plures species sunt intelligibiles, sicut in uno speculo plures imagines sunt uisibiles. specificam, quam acquisiuit et in memoria conseruauit. Quarta species est, quando quaeritur: Cum quo intellectus extra se | suam transmittit similitudinem? Et respondendum es
Abbreviated transcription (Latin):
Et respondẽdũ est ꝙ intellect õ hoĩs
et regnũ est regis. ꝑ hãc aũt re¬
glam querit᷑ de quo sũt res. Dictũ
est de regla de .d. et applicata est
ad intellectũ. et sic põt applicari ali¬
is sb̾stãtiis suo mõ. ut patet de toto
scendũt forme ꝑticulares. et ex qua¬
mat̾ia mat̾ie ꝑticulares. ip̃m̃ ꝗde
unu̾isum est dei eo ꝗa sua creatura
est.¶ Hoc idem ĩtelligi pot de boni¬
tate uniu̾sali et sb̾ali. et mag̾tudĩe ⁊cꝰ.
que quidẽ quo ad sũ genꝰ pͥmitiue st̃.

Expanded text:
Et respondendum est, quod intellectus est hominis, Et respondendum est, quod intellectus est hominis, et regnum regis. Per hanc autem regulam quaeritur: De quo sunt res? Dictum est de regula de D, et applicata est ad intellectum. Et sic potest applicari aliis subiectis suo modo, ut patet de toto scendunt formae particulares, et ex materia materiae particulares. Ipsum quidem uniuersum est Dei, eo quia sua creatura est. Hoc idem intelligi potest de bonitate uniuersali et substantiali, et magnitudine, etc.; quae quidem quo ad suum ge
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ in igne cui ꝓp̾e ꝯpetit ignire sb̾¬
stanciałr. et calefacẽ accidentalitꝰ.
igne hũte ignificatm. ignifi ca¬
bile. et ignificare. et in lampade
et pipe est igniens ip̃o hũte in
elementatis actioẽm. et sic nege¬
tatiua in corpe uegetato. et sensi¬
tuia ni corꝑe sensato. et y magĩa¬
tiua in corpe ymagĩato. In cele¬
stiali uõ non est sic. stella eim nõ
ꝓducit stellã alian neq angelus
et indiuisibiles.De deo etiam in¬
Ertia questio est de matialita¬
te et habet tres spẽs. p̾ma est
de quo est res. sic̃ querẽ de quo est
intellectꝭ. Et respondendũ est ꝙ ĩ
tellectus est de se ip̃o. hoc est ꝙ nõ
est creatus neq factus de aliquo
sic̃ querẽ de quo est ĩtellectꝭ. Et
respondẽdũ est ꝙ ip̃e est de suis pͥn
de hoĩe qui ꝯstitut est de suo corpe et
de sua aĩa. Et clauus q est de ferrs.
cuiꝰ est intellect᷑. et cuiꝰ est regnu.

Expanded text:
Sicut in igne, cui proprie competit ignire subSicut in igne, cui proprie competit ignire substantialiter et calefacere accidentaliter, igne habente ignificatiuum, ignificabile et ignificare. Et in lampade et pipere est igniens, ipso habente in elementatis actionem; et sic uegetatiua in corpore uegetato, et sensitiua in corpore sensato, et imaginatiua in | corpore imaginato. In caelestiali uero non est sic. Stella enim non producit stellam aliam, neque angelus et indiuisibiles. | De Deo etiam inTertia quaestio est de materialitate. Et habet tres species. Prima est: De quo est res? Sicut quaerere: De quo est intellectus? Et respondendum est, quod intellectus est de se ipso, hoc est, quod non est productus neque factus de aliquo Sicut quaerere: De quo est intellectus? Et respondendum est, quod ipse est de suis princde homine, qui est constitutus de suo corpore et sua anima; et clauus, qui est de ferro; Cuius est intellectus? Et: Cuius est regnum?
Abbreviated transcription (Latin):
cũ qua sit uniũsalis et ꝑticularis.
neq etiam regla de . b. oĩo est xa
qualitatis.sic̃ intellectus ꝗ est acti¬
uus ꝑ suum intellectiuũ quando at¬
tingit obiectũ. et est passius qñ
recipit spẽs. et est magnꝰ qñ habet
magnũ et difficille obiectũ. et est
uerus qͣ̃n uere intelligit. et est
falsus q̃n false. et est qdem ligat
et nectͣitatus ꝑ memoriã qn cre¬
dit. in lib̾tate aũt et in quiete ẽ
qñ u̾acit̾ intelligit. Quarta spẽs
alio sic̃ qn dicitur ꝗd habet intel¬
lectus in obiecto. et respondẽdũ
est ꝙ habet actionẽ et passionẽ
ut in tertia sp̃e sig̾ficatũ est. et
ht̃ actionẽ in gramatica et in lo¬
gica. et geometria. et passionẽ
in sciẽtiis possitius. et habet bo¬
nitatẽ ꝑ morales u̾tutes et culpã
ꝑ pectatũ et sic de aliis quali tati¬
bus. ¶Diximꝰ de regla .c. et de
suis spẽbus et sicut exẽplificaui¬
mus ꝑ intellectũ sic suo mõ exẽ¬
plificari põt in sb̾stantiis corporeis.

Expanded text:
cum qua esset uniuersalis et particularis; neque etiam regula de B omnino esset uera; qualitatis. Sicut intellectus, qui est actiuus per suum intellectiuum, quando attingit obiectum; et est passiuus, quando | recipit species; et est magnus, quando habet magnum et difficile obiectum; et est uerus, quando uere intelligit; et est falsus, quando false; et est quidem ligatus | et necessitatus per memoriam, quando credit; in libertate autem et in quiete est, quando ueraciter intelligit. Quarta speciealio? | Sicut quando dicitur: Quid habet intellectus in obiecto? Et respondendum est, quod habet actionem et passionem, ut in tertia specie significatum est. Et habet actionem in grammatica et in logica et in geometria. Et passionem in scientiis positiuis. Et habet bonitatem per morales uirtutes, et culpam per peccatum; et sic aliis qualitatibus. Diximus de regula C et de suis speciebus. Et sicut exemplificauimus per intellectum, sic suo modo exemplificari potest in substantiis corporeis.
Abbreviated transcription (Latin):
bimꝰ exẽplũ de pͥma colũna que est .b.c.d.
p̃dicando pͥmo de bõitate. deĩde de ma¬
gnitudĩe. et post mõ de et̾nicate. et ho
sic. Prima est utrũ boĩtus sit ĩtantũ
magna ꝙ sit et̾na. ¶ Scda utrũ sit ali¬

Expanded text:
bimus exemplum de prima columna, quae est B C D, bimus exemplum de prima columna, quae est B C D, praedicando primo de bonitate, deinde de magnitudine, et postmodum de aeternitate. Et hoc sic: Prima est: Vtrum bonitas sit in tantum magna, quod sit aet
Abbreviated transcription (Latin):
us negãdo xordando pͥncipia et regłas.
et euitãdo eoꝵ ꝯͣrietatẽ. sig̾ficat aũt
.t. in tabula ꝙ lr̃e que sũt añ ip̃m st̃
sũc de ẜa. sic̃ in cam̾a de .b.c.t.b. in
qua .b. p̃cedens .t. dĩc boĩtatẽ. et .c. ma¬
guitudĩe. et .b. post.t. dĩc diffrũm.
et sic do aliis. Inuestigatio aũt q̃ fit in
tabula ẽ in altiori gradu sig̾ficatioĩs uen¬
tatũ ꝙͣ illa q̃ fit in figĩs. Tabula uero
ista de quarta figã derinata est noluẽdo
arculũ scd̃m et t̾tiũ. ut in ip̃a tabula ap
c. e. conectit se cũ colũna .b. c.F. et sic
successiue de cołũna in colũnã usq ad ul¬
tunã colũnã. que est. h.i. k. ut ĩ tabu¬
la appet. Et sic ĩ qualibet colũma sũt cẽs
colime ĩplicate. rõne cuiꝰ ĩplicatioĩs
q̃libet colĩma est coadinuatiua alteri
uidelicet ad quãlib solutioẽ uniꝰ q̃o¬
¶Ampliꝰ in qualib colũna sũt uigĩti
q̃ones ꝑ ordinẽ fuꝑficialr. Et de hoc da¬

Expanded text:
uel negando, concordando principia et regulas, et euitando eorum contrarietatem. Significat autem t in Tabusecunda. Sicut in camera de B C t B, in qua B praecedens t dicit bonitatem, et C magnitudinem, et B post t dicit differentiam; | et sic | de aliis. TABVLA Inuestigatio autem, quae fit in Tabula, est in altiori gradu significationis | ueritatum, quam illa, quae fit in figuris. Tabula uero deriuata est de quarta figura, uoluendo circulum secundum et tertium, ut in ipsa Tabula appC E connectit se cum columna B C F; et sic successiue de columna in columnam usque ad ultimam columnam, quae est H I K, ut in Tabula apparet. Et sic in qualibet columna sunt omnes columnae implicatae. Ratione cuius implicationis quaelibet columna est condicionatiua alteri, uidelicet ad quamlibet solutionem unius quaestioAmplius: In qualibet columna sunt uiginti quaestiones per ordinem superficialiter. Et de hoc da
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ꝓpͥo ĩ tellectino. ĩtelligibili. et ĩtelli¬
geͣ cũ quib facit ẽẽ spẽs ĩtellectas et
ꝑ memoriã recolibiles. et ꝑ uolũtatẽ
elligibiles ad amãdũ uel odiendu.
Per hãc regłam querit᷑ de inst̾ris reꝵ
spiritualiũ siuc corporaliũ. Glt̾uis
cũ quo gnͣant genitũ. aliud ẽ accidẽ¬
tale sic̃ ignis qui cũ sua caliditate
calofacit calefactibile. et sic̃ hõ qui
cũ iusticia facit se iustũ. Aliuud est
ligibili facit ĩtelligibile pegrinum
hoc et illd. et sic̃ masculus ꝗ cũ sua
una et cadẽ uͥga gnͣat ples filig. et
ignis cũ sua caliditate calefãc̃ pła
calefactibilia. et sic̃ faber qui cũ imio
et eodem martello fucit ples clauos.
Inst̾ra uoͣ ꝑticularia sũt istud et illud.
⁊c̃. cũ quib domificator ꝯstruit do¬
nũ. et sic̃ due ꝓpõnes cũ ꝗbus fit ꝯ¬

Expanded text:
intellectiuo, intelligibili et intelligere, | cum quibus facit esse species intellectas, et per memoriam recolibiles, | et per uoluntatem eligibiles ad amandum uel odiendum. Per hanc regulam quaeritur de instrumentis rerum spiritualium siue corporalium. Vlterius: cum quo generant genitum. Aliud est accidentale, sicut ignis, qui cum sua caliditate calefacit calefactibile. Et sicut homo, qui cum iustitia facit se iustum. Aliud est uligibili facit intelligibile peregrinum hoc et illud. Et sicut masculus, qui cum una et eadem uirga generat plures filios; et ignis, qui cum sua caliditate calefacit plura calefactibilia. | Et sicut faber, qui cum uno et eodem martello facit plures clauos. Instrumenta uero particularia sunt istud | et illud, etc., cum quibus domificator construit domum. Et sicut duae p
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ in ꝑte et totũ in ꝑtib suis. sic̃ ĩ dena¬
rio ĩ quo anz ẽ in argẽto. et argẽtũ
ĩ auro. quolib remanẽte ĩ sua eẽntia
et suo ẽẽ.talis modalitas ẽ ens gnͣale
sb̃ qua st̃ oẽs modalitates ꝑticłares. et
sb̃m ẽ silitudo eiꝰ. sic̃ figã que ẽ sili̾tudo¬
se. et color colorati. et himoĩ. Et mo¬
dalitas morał est silitudo modalitatis

Expanded text:
est in parte, et totum in partibus suis; sicut in denario, in quo aurum est in argento, et argentum in auro, quolibet remanente in sua essentia et suo esse. Talis modalitas est ens generale, sub qua sunt omnes modalitates particulares, et subiectum est similitudo eius; sicut figura, quae ese, et color colorati; et huiusmodi. Et modalitas moralis est similitudo naturalis
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ intͥnsecũ inst̾rm sic̃ intelligibile q̃d
est de eẽntia intellect. et aliud ẽ ex¬
tͥnsecũ q̃d est ꝑeg̾nũ cũ quo docens
gn̾at scĩam. et sic̃ martellus cũ quo
faber fabricat clanũ. Ꝙ sit uer
q̃d diximꝰ de inst̾ralitate oiñs diffini¬

Expanded text:
ntum, sicut intelligere, quod est de essentia intellectus. Aliud est extrinsecum, quod est peregrinum. Cum quo docens generat scientiam; et sicut martellus, cum quo faber fabricat clauum. Quod sit uerum, quod diximus de instrumentalitate, omnes defini
Abbreviated transcription (Latin):
niotũ uniu̾salẽ. ¶Per regłam de mo¬
dalitate locus cognoscit᷑. nã ꝑ hoc ꝙ
exͣ se trãsmittit suã silicudĩe siue fig̾a
sic miꝰ loc est in alio ꝑ actidẽs. et oĩa
loca pricularia sũt in loco uniu̾sali.
et figã loci aꝑpet ĩ ꝯtinẽte et ꝯtẽto.
die. et hui mõi. et figã huiꝰ instrum̃¬
tiappet ꝑ sensu et ymagĩatioẽ ĩ col¬
locante fariã in aqua. et aquã ĩ fa¬
rina. et himõi ¶ Diximꝰ de loco. et per
discursum quẽ tecimꝰ de ip̃o mediãte
et hoc attestant᷑ diffinitioẽs pͥncipioꝵ

Expanded text:
motum uniuersalem. Per regulam de momotum uniuersalem. Per regulam de modalitate locus cognoscitur. Nam per hocextra se transmittit suam similitudinem siue figuram, sic unus locus est in alio per accidens, et omnia loca particularia sunt in loco uniuersali, et figura loci apparet in continente et contento. dine; et huiusmodi. Et figura huius instrumenti apparet per | sensum et imaginationem in collocante farinam in aqua, et aquam in farina; et huiusmodi. Diximus de loco. Et per discursum, quem fecimus de ipso mediante et hoc attestantur definitiones principiorum
Abbreviated transcription (Latin):
et scd̃am. ¶ Qi dedux imꝰ intellectũ
ꝑ locũ ideo aliqualit̾ cognoscimꝰ locũ
mediante regla .c. uidelicet ꝙ locus
est ens cui ꝓpͥe ꝯpetit locare. ip̃o hñte
tus in sb̾o collocato. in quo sb̾o habet
suũ ẽẽ. sic̃ caliditas est in igne. et ac¬
tio est in agente. et huiꝰ modi. Iteꝵ
locus cognoscit᷑ ꝑ pͥmã spẽm regłe .d.
qm̃ sic̃ intellectus est p̾mituus ip̃o
nõ hũte aliꝗd p̃iacens ex quo sit deri¬
natus matĩałr sic locus est pͥmitiuus
ĩquantũ est gnͣalis ip̃o exnte una parte
uinu̾si. ip̃e uero quo ad pͥmã spẽm nõ
est sensibilis neq ymagĩabilis. s in¬
tiam spẽm regłe.d. locus est collocati
possidentis locũ. sic̃ calefactũ possidet
aliditatẽ. ip̃o habituato caliditate. ꝑ
uniu̾sali. i sb̾o unu̾sali sustẽtat. ꝗ
ꝗdẽ locus uinũ salis collocat oĩa colloca¬
ta. sic̃ oĩa calida sũt calida ꝑ ułem ca¬
liditatẽ. et sic̃ oĩa mota sũt mota per

Expanded text:
e. Quoniam deduximus intellectum per locum, ideo aliqualiter cognoscimus locum mediante regula C, uidelicet, quod locus est ens, cui proprie competit locare, ipso habenttus in subiecto collocato. In quo subiecto habet suum esse, sicut caliditas | est in igne, et actio est in agente; et huiusmodi. Item: Locus cognoscitur per primam speciem regulae D. Quoniam sicut intellectus est primitiuus, ipso non habente aliquid praeiacens, ex quo sit deriuatiuus materialiter, sic | locus est primitiuus, | in quantum est generalis, ipso existente una parte uniuersi. Ipse uero quo ad primam speciem non est sensibilis, nec imaginabilis, sed intiam speciem regulae D locus est collocati possidentis locum; sicut calefactus possidet | caliditatem, ipso habituato caliditate. Per uniuersali in subiecto uniuersali sustentato. Qui quidem locus uniuersalis collocat omnia | collocata, sicut omnia calida sunt calida per liditatem, et sicut omnia mota sunt mota per
Abbreviated transcription (Latin):
rałr est oĩo ꝑticularis. ¶ Triangłus ru¬
beus est qui est de pͥncipio. medio et
fine est gnͣalis ad oĩa eo ꝗa oĩa ꝯtinet
in se cũ ꝗtꝗd sit uel est in pͥncipio uel
medio uł fine. et exͣ istos tres t̾mĩos
nullũ eng ẽe põt. p̾ncipiũ uoͣ est ens
cũ quo oĩo alia entia sũt sb̃alt̾nata. pͥn¬
cipiũ tũ uniu̾sale absq natã aut mora¬
litate nequaꝙͣ ẽẽ põt. in se hñs pͥncipia¬
tuiũ. pͥncipiabile. et p̾ncipiare. nã sicut
noͣ caliclitatis nõ põt ẽẽ sine calefactĩo
calefactibili et caleface̾. sic nã pͥncipii
absq nã tͥum p̃dictoꝵ mĩme ẽo potest.
et sic artista deb cognosce̾ hec tͥa in pͥn¬
cipio uniu̾sali. eo ꝗa de sua eeñtia sũt

Expanded text:
raliter, est omnino particularis. Triangulus rubeus, qui est de principio, medio et fine, est generalis ad omnia, eo quia omnia continet in se, | cum quidquid sit, uel est in principio, uel medio uel fine; et extra istos tres terminos nullum ens esse potest. Principium uero est ens, cum quo omnia alia entia sunt subalternata. Principium tamen uniuersale absque natura aut moralitate nequaquam esse potest, in se habens principiatum, principiabile et principiare. Nam sicut natura caliditatis non potest esse sine calefactiuo, calefactibili et calefacere, sic natura principii absque natura trium praedictorum minime esse potest. Et sic artista debet cognoscere haec tria in principio uniuersali, eo quia de sua essentia sunt
Abbreviated transcription (Latin):
positiõe quã ht̃ in sb̃o ĩ dunduato. ĩ quo
boĩtas ht̃ ꝯtinuã et discretã quãtitatẽ.
et sit dc̃m est de boĩtate. ita dici põt
de aliis formis suꝑiorib que cant quã¬
titates ꝯtinnas et discretas ĩferiores.
sic ni lapide qui est habituat de una
ꝯtinua quãtitate ip̃o hñte discretas qͣn¬
titates rõne eẽntiaꝵ elem̃toꝵ ex ꝗb¬

Expanded text:
 in subiecto indiuiduato; in quo bonitas habet continuam et discretam quantitatem. Et sicut dictum est de bonitate, ita dici potest de aliis formis superioribus, quae causant quantitates continuas et discretas inferiores. Sicut in lapide, qui est habituatus de una continua quantitate, ipso habente discretas quantitates ratione essentiarum elementorum,
Abbreviated transcription (Latin):
est ꝙ uitellectꝭ est talis qualis est su¬
us habitus. siue qualis est sua ĩtelligi¬
bilitas aꝓpͥata ꝑ actioẽm poĩtum ĩ sua
ꝓpͥa ĩtelligibilitate. ꝑ quã attigit alia
entia incelligibilia. et hoc idẽ si q̃rat᷑
qualis est ignis ꝑ suã ꝓpͥam qualitatẽ.
que est sua caliditas. et respondẽdũ ẽ
ꝙ est ens calefaciens. et ꝑ suã siccitatẽ
que sibi est qualitas aꝓp̾ata est ꝑ t̾rã
desictabilis. s est ui aere desiccatuuis
ꝑ siccitatẽ. et sic de aliis. ꝑ hãc regła
querit᷑ de qualitate ꝓpͥa et aꝓp̾ata. ꝓpͥe¬
qualitates sũt cãe suꝑiores. et aꝓpͥate
sũt inferiores. sic̃ caliditas ignis que
est suꝑior qualitas. et sua siccitas in¬
ferior. et sic de boitate nali que est su¬
ꝑior. moralis aũt inferior. ꝑ hãt qdẽ
reglam inquirit artista ea que sũt supe¬

Expanded text:
est, quod intellectus est talis, qualis est suus habitus, siue qualis est sua intelligibilitas appropriata, per actionem positam in sua propria | intelligibilitate, per quam attingit alia entia intelligibilia. Et hoc idem est, si quaeratur: Qualis est ignis per suam propriam qualitatem, quae est sua caliditas? Et respondendum est, quod est ens calefaciens. Et per suam siccitatem, quae sibi est qualitas appropriata, est per terram desiccabilis. Sed | est in aere desiccatiuus per siccitatem; et sic de aliis. Per hanc regulam quaeritur de qualitate propria et appropriata. Pqualitates sunt causae superiores, et appropriatae sunt inferiores; sicut caliditas ignis, quae est superior qualitas, et sua siccitas inferior. Et sic de bonitate naturali, quae est superior, moralis autem inferior. Per hanc quidem regulam inquirit artista ea, quae sunt supe
Abbreviated transcription (Latin):
dũ ꝙ. tẽpus est eẽntia pͥmitiua. eo qa
nõ est de alia centia ꝓducta neq geĩta.
sic̃ pͥma mat̾ia q̃ nõ est de alia ma¬
teria deducta. et sic̃ de pͥma forma.
et sic tẽpus ĩ quãtũ pͥmitiuũ ẽ. est
pͥma forma. ex qua causant᷑ sue for¬
me ꝑticulares. sic̃ dies et hore. ⁊c.
Per ẜam spẽm regłe. d. modiante mo¬
tu cõtinẽte in se mouere. mouẽtem.
motũ siue mobile est de tẽporificatõ
tẽporificabili. et tẽporificare. tũ nõ dico
ꝙ tẽpus et motus sint idem ꝑ eẽntiã.
s sũt duo habitus ex ꝗbus sb̃m est ha¬
bituatũ et passionatũ. ꝑ t̾tiam spẽni
regłe . d. dicimꝰ ꝙ. tẽpus est sb̃ditũ agẽ¬
induit se nałr. siue morałr. ꝑ regu¬
lam modalẽ intelligendũ est ꝙ tẽpus
cõsistit ui mouẽte. mouere. et mobili
tem. ⁊ notũ. siue mobile. ¶Pẜam sp̃c¬

Expanded text:
pus est essentia primitiua, eo quia non est de alia essentia producta neque genita. Sicut prima materia, quae non est de alia materia deducta; et sic de prima forma. Et sic tempus, in quantum primitiuum est, est prima forma, ex qua causantur suae formae particulares, sicut dies et horae, etc. Per secundam speciem regulae D mediante motu, continente in se mouere, mouentem, motum siue mobile, est de temporificatiuo, | temporificabili et temporificare. Tamen non dico, quod tempus et motus sint idem per essentiam; sed sunt duo habitus, ex quibus subiectum est habituatum et passionatum. Per tertiam speciem regulae D dicimus, quod tempus est subditum ageninduit se naturaliter siue moraliter. Per regulam modalem | intelligendum est, quod tempus consistit in mouente, mouere et mobili tem, motum siue mobile. Per sec
Abbreviated transcription (Latin):
bonitatis. Et sic boĩtas aliqua nõ eẽt
tudĩs. duratioĩs ⁊c̾ eẽt destructa. et
lam .b.c. Et in isto passu dat᷑ doctrĩa
ꝑ quẽ modũ artista huiꝰ artis ꝓbet
uitã u̾itatẽ cũ alia. applicãdo diffim

Expanded text:
bonitatis; et sic bonitas aliqua non essetitudinis, durationis, etc., esset destructa; et lam B C. Et in isto passu datur doctrina, per quem modum artista huius Artis probet unam ueritatem cum alia, applicando def
Abbreviated transcription (Latin):
rntio huiꝰ est ꝗa unũ et idem accidẽs
nõ est ex hoc et ex illo. sa uõ sic cũ
sit ex hac matia et ex illa forma ꝯsti¬
tuta. rõne cuiꝰ est ꝑ se ex̃ns. et accidis
est silitudo et figa̾ et instrum̃tũ eius.
¶Amplius accidens sic̃ quãtitas ⁊o.
est de seip̃a quo ad pͥmã spẽm ĩ qua ẽ
pͥmitiua. et inquantũ est gñalis cẽ

Expanded text:
Ratio huius est, quia unum et idem accidens | non est ex hoc et ex illo, substantia uero sic, cum | sit ex hac materia et ex illa forma constituta. Ratione quarum est per se existens, et accidens est similitudo et figura et instrumentum eius. Amplius: Accidens, sicut quantitas, etc., est de se ipsa quo ad primam speciem, in qua est primitiua. Et in quantum est generali
Abbreviated transcription (Latin):
est disꝑatũ ab alio. et una quies ab alia.
Talis ꝗdẽ innestigatio est multũ utilis
et lucida ĩtellectui. ad attĩgẽdũ ẽtia
reꝵ.P triangulũ croceũ intellig̃
una maioritas uinu̾salis sub qua oẽs
alie maioritates st̃ sb̾alt̾nate. cũ ip̃a
etiã maioritate a gens sic ma iorificat
de equalicate. et etiã mĩori suo modo.

Expanded text:
est disparatum | ab alio, et una quies ab alia. est disparatum | ab alio, et una quies ab alia. Talis quidem inuestigatio est multum utilis et lucida intellectui ad attingendum entia rerum. | Per triangulum croceum intelligitur una maioritas uniuersalis, sub qua omnes aliae maioritates sunt subalternatae. Cum ipsa etiam maioritate agens sic maiorificat,de aequalitate, et etiam minoritate suo modo;
Abbreviated transcription (Latin):
eñ agens cũ pͥncipio pͥncipiat. sic cũ
medio mediat. et etiã ꝑ mediũ ꝯuĩgit
entia distĩcta ad unũ ꝯpõitũ siue mi¬
sic̃ intellectus suũ intellige̾.exñs in
medio intelligẽtis ĩtelligibilis. Et
uisus suũ uide̾. Et gnͣans suũ gnͣare.
et uidex suũ nidicare. et sic de ꝯsiłibus
aliis. ꝑ mediũ uero extremitatu
sũt ẽẽntie et ꝯtinuatiões. sic̃ boĩtas q̃
est cẽntia simplex exñs mediũ int̾
mag̾tudĩe et duraitiõe. hũs in se bõi¬
ficare exns in med io boĩficãtis et bõi¬
ficabilis qui se ꝯuĩgũt in boĩficare. et
om̃s tres sũt una boĩtas ĩdiuisa. mo¬
rałt uoͣ nequaꝙͣ. Iste ꝗdeni tres spẽs
medii sũt scala ꝑ quã intellectus ascẽ¬
dit et descẽdit ĩuestigãdo media ẽtiũ.
Et sili mõ seꝗtur de fine cũ quo effi¬
ciens ꝗetat entia in tmĩo ultimo. s in
t̾mĩo pͥuatĩo nimme. eo ꝗa pͥuatiuus
est. et in t̾mĩo t̾mĩatiuo uñ ens ꝗdẽ

Expanded text:
enim agens cum principio principiat, sic cum medio mediat. Et etiam | per medium coniungit | entia distincta ad unum | compositum siue misicut intellectus suum intelligere, existens in medio intelligentis et intelligibilis. Et uisus suum uidere, et generans suum generare, et iudex suum iudicare; et sic de consimilibus aliis. Per | medium uero extremitatum sunt essentiae et continuationes ; | sicut bonitas, quae est essentia simplex, existens medium inter magnitudinem et durationem, habens in se bonificare, existens in medio bonificantis et bonificabilis, qui se coniungunt in bonificare. Et omnes tres sunt una bonitas indiuisa, moraliter uero nequaquam. Istae quidem tres species medii sunt scala, per quam intellectus ascendit et descendit, inuestigando media entium. Et simili modo sequitur de fine, cum quo efficiens quietat entia in termino ultimo. Sed in termino priuatiuo minime, eo quia priuatiuus est. Et in termino terminatiuo unum ens quidem
Abbreviated transcription (Latin):
bili. et ĩtellige̾. sic̃ totũ q̃d existit hoc
qd est ꝑ suas ꝑtes coessentiales de ꝗbus
est. ¶Et intellectus est ꝑ agentiã .s. ut
ĩtelligat et ad finc̃ se moueat. qui funs
est ꝙ ĩtelligat deum et alioꝵ ẽtium
ueritates. et ut homo habitũ scĩo hãt.
itioem bõĩtatis. magͥtudĩs ⁊cꝭ. et
Ulterus sic̃ dcm est de intellectu ita di
mat̾iam. efficientẽ. et finẽ. ꝑ occasioẽs
sie ꝑ diffiitiõe. habituatioẽm. et ꝯtin¬
rentiã. et sic de aliis accidentib. per
ip̃m quare uero sũt gna et spẽs. et in¬
diuidua. et artes libales. et mechãice
et ⁊̃ u̾tutes et uitia. De regła de .f.¬

Expanded text:
bili et intelligere; sicut | totum, quod existit hoc, quod est per suas partes coessentiales, de quibus est. Et est intellectus per | agentiam, scilicet ut intelligat et ad finem se moueat. Qui finis est, quod intelligat Deum et aliorum entium ueritates, et ut homo habitum scientiae haitionem bonitatis, magnitudinis, etc., et Vlterius: Sicut dictum est de intellectu, ita dimateriam, efficientem et finem. Per occasiones sicut per dispositionem, habituationem et contingentiam; et sic de aliis accidentibus. Per ipsum quare uero sunt genera et species et indiuidua, et artes liberales et mechanicae, et etiam uirtutes et uitia. 5 DE
Abbreviated transcription (Latin):
ĩnate boĩficantẽ. boĩficatũ et boĩficare.
Iter est eus in sb̾o cũ quo bõĩficans
boĩficat sb̃m. Amplius boĩtas est ẽs
hñs actioe in sb̾o. Et sic̃ diximꝰ de
bõĩtate sic de aliis pͥncipiis dici põt.
Per pdios duos modos artifex ꝗde
oĩa diffĩnite põt. s ultra artẽ est alius
modus afusus et ꝓlixus .s. q̃n diffĩ¬

Expanded text:
nate bonificantem, | bonificatum et bonificare. Item: Est ens in subiecto, cum quo bonificans bonificat subiectum. Amplius: Bonitas est ens, habens actionem in subiecto. Et sicut diximus de bonitate, sic de aliis principiis dici potest. Per praedictos duos modos artifex quidem omnia definire potest. Sed ultra Artem est alius modus confusus et prolixus, scili
Abbreviated transcription (Latin):
alius uo̾ iniustus. et sic de aliis suo m̃o.
Diffrã uero ẽ cã płalitatis. s ꝯcordãtia
res in unũ. ꝯͣrietas aũt cõrũpit et dis¬
soluit. et ideo sic̃ t̾angulus uiridis cõ
est discursuus distĩguẽdo et ꝯcõcdãdo
descẽdendo et ascẽdendo ꝑ tres spẽs diffrẽ¬

Expanded text:
alius uero iniustus; et sic de aliis suo modo. Differentia uero est causa pluralitatis, sed concordantia res in unum. Contrarietas autem corrumpit et dissoluit. Et ideo sicut triangulus uiridis consest discursiuus distinguendo et concordando, descendendo et ascendendo | per tres species diffe
Abbreviated transcription (Latin):
Quarto mõ descẽdit ĩtelligẽdo ꝙ bo¬
na diffr̃a et ꝯcodantia sũt uit̾ bomi¬
ficatm ⁊cꝭ. qui sũt de eẽntia boĩtatis.
et sic̃ diximꝰ de .b.c. ita dici põt de
aliis cam̾is huiꝰ figẽ. De quarta figura
Warta figã tres ht̃ cͥculos ut in ip̃a
et ttiam. et in ip̃a colliginit᷑ illa pͥnciꝰ
ex ꝗbus tabula ẽ ꝯpõĩta. qui cam̃a
de .b.c.d. facit colũnã in tabula de
b.c. d. ꝯpõĩta. et cam̾a .b.c.e. facit
calũnã ꝯpõitã .b.c.e. Intẽtio quare
hec figã in hac arte est poĩta est ut

Expanded text:
bona differentia et concordantia sunt inter bonificatiuum, etc., quae sunt de essentia bonitatis. Et sicut diximus de B C, ita dici potest de | aliis cameris huius figurae. 4 DE QVARTA FIGVRA Quarta figura habet tres circulos, ut in ipsa et tertiam. Et in ipsa colliguntur illa principia, ex quibus tabula est composita. Quoniam camera de B C D facit columnam in tabula | de B C D compositam; et camera de B C E facit columnam compositam de B C E. Intentio, | quare haec figura in hac A
Abbreviated transcription (Latin):
mitatũ est sic̃ linea ĩ medio duoꝵ
pũctoꝵ. Supͣ angłm de fine sc̃pta
sũt t̾nñatioĩs. p̾uatioĩs. et cãe finalis.
ad denotãdũ ꝙ ⁊ fũt tres spẽs finis.
Est eiñi finis t̾im̃atioĩs sic̃ t̾minꝰ regni
nel campi. Itẽ est finis pͥuatioĩs sic
mors que finit nitã. et est funs cãlis
sic̃ detis qui est cã et finis oĩu reꝵ

Expanded text:
est sicut linea in medio duorum punctorum. Supra angulum de fine scripta sunt: Terminationis, priuationis et causae finalis, ad denotandum, quod sunt tres species finis. Est enim finis terminationis, sicut terminus regni uel campi. Item: Est finis priuationis, sicut mors, quae finit | uitam. Et est finis causalis, sicut Deus, qui est causa et fin
Abbreviated transcription (Latin):
du dit᷑ ꝑ fractiõem et gn̾atioẽm. spẽs.
diffiãs. et numeꝵ. Ult̾ius sũt alia
accidentia ex quib sũt scĩe q̃d appet in
legica que est de scdariis ĩtentionib
iũctis pͥmis.et sic de accidẽtib mecha¬
ncis.sic̃ figã arche que est ex figã li¬
gni. et figa turris ex lapidũ figiͦs et
sic de aliis suo mõ. ¶Per hãc reglaz
inquirit artista in arte ista pͥmitiuita
minriaticẽ et possessioẽ.et ip̃a ꝗdẽ re¬
gła est guͣalis ad oĩa. Diximꝰ dere¬
gla .d. et hoc ꝙ uer est ꝑ se patet. et¬

Expanded text:
diuiditur per fractionem et generationem, species, differentias et numerum. Vlterius: Sunt alia accidentia, ex quibus sunt scientiae. Quod apparet in logica, quae est de secundariis intentionibus, iunctis primis. Et sic de accidentibus mechanicis; sicut figura | archae, quae est ex figura ligni, et figura turris ex lapidum figuris; et sic de aliis suo modo. Per hanc regulam inquirit artista in Arte ista primitiuitatminationem et possessionem. Et ipsa quidem regula est generalis ad omnia. Diximus de regula D. Et hoc,
Abbreviated transcription (Latin):
matĩa aut negatã elligit᷑ cũ marori
amabilitate et recolibilitate sb̾i talis
Quãdo aũt est electio cũ maioritate
ĩtelligibilitatis equipolẽtis maiorire¬
colibilitati et amabilitati gñatur
ꝗdem u̾a scĩa et neccia ui qua in¬
tellectꝭ uere ꝗescit. co ꝗa nere attĩ¬
git obiectũ et in isto passu cõsistit

Expanded text:
matiua aut negatiua eligitur cum minori recolibilitate et amabilitate | subiecti, talis Quando autem est electio cum maioritate intelligibilitatis aequipollentis maiori recolibilitati et amabilitati, generatur quidem uera scientia et necessaria. In qua intellectus uere quiescit, eo quia uere attingit obiec
Abbreviated transcription (Latin):
est uniu̾salis ad recipiẽdũ hoc in¬
telligibile uł illud successine. et sic
de accu intͥnseco .s. intelligẽ cũ ac¬
tibus pegrinis successiue. Ꝙ aũt
ueꝵ sit qͣd dc̃m est de intellectu
satis ꝗdem est ꝓbabile ꝑ diffiniti¬

Expanded text:
est uniuersalis ad recipiendum hoc inest uniuersalis ad recipiendum hoc intelligibile uel illud successiue. Et sic de actu intrinseco, scilicet intelligere cum actibus peregrinis successiue. Quod autem uerum sit, quod dictum est de intellectu, satis quidem est probabile per definiti
Abbreviated transcription (Latin):
ĩtellectinũ. intelligibile.et ĩtelligt᷑.
Et ideo ĩtellect ꝑ intellectiuũ est
agens et intelligens. et cũ suo ꝓprio
et ĩnato intelligibili est intellect
possibilis. in quo intelligit ĩtelligibi¬
lia ꝑegrina q̃ nõ sũt de sua ẽẽntia.
Et suũ intellige̾ est actus ĩnatus
et int̾nsecus et onĩs tres sunt un
intellectus et una eentio in diui¬
sa. et in ip̃o ꝗdem intellige̾ intrĩ¬
seco ip̃ius intellectꝰ caracteriz at᷑
trinseco. Et hoc ꝗdem noccͣium est
ut passio cũ passione et actus cum
actu sibi ipĩs ad iuicem correspon¬
deant et de cent̾ se ħant. hoc tn
dico quando intellect est pͣticus.
quando añt est theoricus nequaꝙͣ.
s ip̃e incellectus est id qd̃ est sim¬
plicit᷑. sic̃ totũ qd est ꝑ suas ꝑtes
sibi coeẽntiales.ꝑ hoc ꝗdem qd
modũ intellectꝭ est uniu̾salis et
pticularis. Uniu̾salis ꝗdem est in
quantũ põt intelligẽ̾ hoc uł illud.
et sic de sno intelligibili cũ quo

Expanded text:
intellectiuum, | intelligibile et intelligere. Et ideo intellectus per intellectiuum est | agens et intelligens, et cum suo proprio et innato intelligibili est intellectus possibilis, in quo intelligit intelligibilia peregrina, quae non sunt de sua essentia. Et suum intelligere est actus innatus et intrinsecus, et omnes tres sunt unus intellectus et una essentia indiuisa. Et in ipso quidem intelligere intrinseco ipsius intellectus characterizatur trinseco. Et hoc quidem necessarium est, ut passio cum passione, et actus cum actu sibi ipsis ad inuicem correspondeant et decenter se habeant. Hoc tamen dico, quando intellectus est practicus. Quando autem est theoricus, nequaquam. Sed ipse intellectus est id, quod est simpliciter; sicut totum, quod est per suas partes sibi coessentialesmodum intellectus est uniuersalis et particularis. Vniuersalis quidem est, in quantum potest intelligere hoc uel illud; et sic de suo intelligibili, cum quo
Abbreviated transcription (Latin):
lũtatẽ appetitꝭ intell᷑. ¶Amplius
aliꝗs forte hñs deutẽ caninũ et
diffinitioẽs sꝑnet et calũmabit.
ars aũt uult ꝙ unũ pͥncipiũ adiu¬
uet alind. sic̃ si diceret᷑ ꝙ põĩto ꝙ¬

Expanded text:
. Amplius: Aliquis forte habens dentem caninum et definitiones spernet et calumniabit. Ars autem uult, quod unum principium adiuuet aliud. Sicut si diceretur, quo
Abbreviated transcription (Latin):
ascendit et descẽdit ut u̾itates reꝵ
attĩge̾ possit. quo ad gen maioritatis
equalitatis et mĩoritatis. et etiã quo
ad genꝰ sbale et accidẽtale. et iste ascẽ¬
sus et descẽsus est ualde artificialis
ad acgrendũ scĩas ¶ Diximꝰ de scda
figã que instrum̃tũ est intellectui
cũ quo agit in pͥma figã. qm̃ ꝑ dit¬

Expanded text:
ates rerum attingere | possit quo ad genus maioritatis, aequalitatis et minoritatis, et etiam quo ad genus substantiale et accidentale. | Et iste ascensus et descensus est ualde artificialis ad acquirendum scientias. Diximus de secunda figura. Quae instrumentum est intellectui, cum quo agit in prima figura; quoni
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯpetit ⁊̃ diffintio accidẽtalis. cũ qua
agens bõificat boĩficabilia accidẽtałr.
Sciendũ uero ꝙ diffinitio płib mo¬
dis fieri põt. et om̃s ad duos modos
reducũtur.et ꝗlibet modus ht̃ quatu¬
or spẽs. pͥmus ꝗdem modus est qñfit
ꝑ efficiẽtem sic̃ cũ dr̃ deo ꝯpetit creare
et saluare. ꝑ potẽtia uõ ut cũ dr̃ potẽ

Expanded text:
competit etiam definitio accidentalis, cum qua agens bonificat bonificabilia accidentaliter. Sciendum uero est, quod definitio pluribus modis fieri potest, et | omnes ad duos modos reducuntur. Et quilibet modus habet quattuor species. Primus quidem modus est, quando fit Per efficientem, sicut cum dicitur: Deo competit creare et