comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lis accipi& : Inquibus tam̃ unũ ÷. quod & nos
in hacc historia ponere multis commodum duxi
quieũ ducebant respicere in mundum : Atille ocu¬
los in inferiora deflectens : uidit quasi uaellem te¬
nebrosam subtus se inimopositam : uidit & qua¬
tuor ignes inaese non multo ab inuican spatio
distantes : & in terrogans angelos quic̃en huignes au¬
huit hos eẽ ignes : quimundũ succendentes eñ con¬
sumturi : unum mendaciscum hoc quod inbaptismo ab-¬
renunti crenos satanȩ & omnibus operibus eius
promisimus mini me inplemus: alterũ cupiditatis. cũ
mundi diuitias amori cȩlestiũ pponimus: testiũ dis¬
sensionis: cumanimos proximorum &iam in super¬
uiccuis rebus offenderenon formidamus : Quccstũ
impi&actis: cum infirmiores spolicre &eis fraudẽ
facere promhi loducimus: Crescentes uero paulatim
ignes : usquecdinuicon sese etenderunt : atque in in¬
mensam adunati sunt flaminam : Cum quecad pro¬

Expanded text:
lis accipiet. In quibus tamen unum est, quod et nos lis accipiet. In quibus tamen unum est, quod et nos in hac historia ponere multis commodum duximqui eum ducebant, respicere in mundum. At ille oculos in inferiora deflectens, vidit quasi vallem tenebrosam subtus se in imo positam. Vidit et quatuor ignes in aere, non multo ab invicem spatio distantes. Et interrogans angelos, qui essent hi ignes, audivit hos esse ignes qui mundum succendentes essent consumpturi. Unum mendacii, cum hoc quod in baptismo abrenunciare nos Satanae et omnibus operibus ejus promisimus, minime implemus: alterum cupiditatis, cum mundi divitias amori caelestium praeponimus: tertium dissensionis, cum animos proximorum, etiam in supervacuis rebus offendere non formidamus: quartum impietatis, cum infirmiores spoliare, et eis fraudem facere pro nihilo ducimus. Crescentes vero paulatim ignes usque ad invicem sese extenderunt, atque in inmensam adunati sunt flammam. Cumque adpro
Abbreviated transcription (Latin):
te sicut libellur deuita eius conscriptus suffici¬
ener edoc& raptus ẽ ecorpore &ccuespera usq
cedgalli cantum corpore &utus sangelicorum agmi¬
num & ccspectus intueri: & lccuderbeatus meruit au¬
dire : referre aut̃ erat solitus : quod iꝑtecos Int̃alia
resonase audir& : Ibunt scĩ deuistute inuistutom : &ite¬
rum : uidebitur dr̃ deorũ insion: Quireductus in cor¬
pore & die terda rursum eductus uidit non solũ
maiorabeatorumgaudia : sed & maxima malignorũ
spũum cestamina qui crebris accusatiomibus in pro¬
bi it̃ illiceleste int̃dudere contendebant :: Nec tam̃
protegenibus eumangelis: quicquam proficie¬
bant: dequibus omnibus si quiplenus scireuult. ide
quanta fraudis sollestia dȩmones & ccctus eius &
uerba suꝑflua & ipsas &iam cogitationes queesiln
ꝓtristia cognouerit : legatipsum dequo dixi libellum
uitȩ eius & multum & illo utreor profectus spirita¬

Expanded text:
te, sicut libellus de Vita ejus conscriptus sufficite, sicut libellus de Vita ejus conscriptus sufficienter edocet, raptus est e corpore: et a vespera usque ad galli cantum corpore exutus, angelicorum agminum et aspectus intueri, et laudes beatas meruit audire. Referre autem erat solitus, quod aperte eos inter alia resonare audiret: Ibunt sancti de virtute in virtutem. Et iterum: Videbitur Deus deorum in Sion. Qui reductus in corpore, et die tertia rursum eductus vidit non solum majora beatorum gaudia, sed et maxima malignorum spirituum certamina, qui crebris accusationibus improbi, iter illi caeleste intercludere contendebant; nec tamen, protegentibus eum angelis, quicquam proficiebant: de quibus omnibus si quis plenius scire vult, id est, quanta fraudis sollertia daemones et actus ejus et verba superflua, et ipsas etiam cogitationes, quasi in vel tristia cognoverit, legat ipsum, de quo dixi, libellum Vitae ejus, et multum ex illo, ut reor, profectus spirita
Abbreviated transcription (Latin):
dem exitus e& hora futura dicenednõ: uigilateltaq.
quianes citis diem nequehoram : Quauisione con¬
firmatus : curauit locum monasterii quon a pfato
rege sigbercto acceperat. uel o cissime construere ⁊
a cregularibus instituere disciplinis: Erat aut mo
constructũ Incastro quodam quod lingua cen¬
glorum cͦnob hieresburg ĩd÷ urbs cnobheri uoc¬
tur: quod deinderex prouintie illius anna. ac
nobiler quiq: augustioribus aedificiis acdonaris
adornarunt: Erat aut uiriste denobilis simoͦ
genere scottorum : sed longe animo quã carneno¬
bilior : abipso tim̃ pore pueritiȩ suȩcuram non
modicam lectionibus saccris simul& monasticis
& hibebat disciplinis : & quod maximescõs dec&
cunctaq agenda didicerat. sollicitus a gerecu¬
socbat : Quidmultaꝰ procedente tempore: & ipse
sibimona sterium in quo liberius cęlestibus stu¬
dus ue car& construxit : ubi correptur infisnita¬

Expanded text:
dem exitus esset hora futura, dicente Domino: Vigilate itaque, dem exitus esset hora futura, dicente Domino: Vigilate itaque, quia nescitis diem neque horam. Qua visione confirmatus, curavit locum monasterii, quem a praefato rege Sigbercto acceperat, velocissime construere, ac regularibus instituere disciplinis. Erat autem mconstructum in castro quodam, quod lingua Anglorum Cnobheresburg, id est, urbs Cnobheri vocatur; quod deinde rex provinciae illius Anna, ac nobiles quique augustioribus aedificiis ac donariis adornarunt. Erat autem vir iste de nobilissimo genere Scottorum, sed longe animo quam carne nobilior. Ab ipso tempore pueritiae suae curam non modicam lectionibus sacris simul et monasticis exhibebat disciplinis, et, quod maxime sanctos decet, cuncta quae agenda didicerat, sollicitus agere curabat. Quid multa? Procedente tempore et ipse sibi monasterium in quo liberius caelestibus studiis vacaret, construxit: ubi correptus infirmita
Abbreviated transcription (Latin):
meditari : sed ipsȩꝓfessionis suȩ non in memor dunopi¬
moe& uallatus gercitu: non nisiuirgam tantum ha¬
bere inmanu uoluit. Oc cisus que est una cumre¬
ge ecgrice. & cunctus eorum insistentibus paganis
cȩsus siue dispersus ercitus: suc cessor aut̃ reg¬
insequentibus suo tempore dicendumẽ : qui & ipsepost¬
ea ab eodem pagano merciorum duceaquo & pre¬
decessoreius occisus est: XUIIII.
Uerum dum adhuo sigberet regni infglas tener& su
cupiens prodño ubicum que sibi opostunũ inuenis&
peregrinam ducȩreuitam : quicumi ead prouinciã
orientalium peruenis s& anglorĩr susceptus ẽ hono¬
rifice a regepfato. & solitum sibiopus euangelitan¬
di &sequens.⁊ multos & xemplo uistutis & inatamen¬
firmauit .: Ubi quadam in fimnitate corporis ałrep¬
tus : Angelica meruit uisione ꝑfriuinqua idmoni¬
tus est  coepto uerbiministerio sedulos insistere : ⁊¬
uigiliis que consu&is & orationibus Inde fessus in¬

Expanded text:
meditari. Sed ipse professionis suae non immemor, dum optimeditari. Sed ipse professionis suae non immemor, dum optimo esse vallatus exercitu, nonnisi virgam tantum habere in manu voluit: occisusque est una cum rege Ecgrice, et cunctus eorum, insistentibus paganis, caesus sive dispersus exercitus. Successor autem regin sequentibus suo tempore dicendum est: qui et ipse postea ab eodem pagano Merciorum duce, a quo et praedecessor ejus, occisus eVerum dum adhuc Sigberct regni infulas  Al., inscupiens pro Domino, ubicumque sibi opportunum inveniret, peregrinam ducere vitam. Qui cum ad provinciam Orientalium pervenisset Anglorum, susceptus est honorifice a rege praefato: et solitum sibi opus evangelizandi exsequens, multos et exemplo virtutis et incitamenfirmavit. Ubi quadam infirmitate corporis arreptus, angelica meruit visione perfrui, in qua admonitus est coepto verbi ministerio sedulus insistere, vigiliisque consuetis et orationibus indefessus in
Abbreviated transcription (Latin):
sus ubi regno potitus ÷: moxeaq̃ ingallis bene dispo¬
sita uiditimitari cupiois. Instituit scolam in quapu¬
eri litteris crudirenur: luuante see piscopofelice
quem decantia accepesat : eisq: pedagogos ac magistros
iuxtamorem cantuariorum pbente : Tantum᷑ rex ille
cȩlestis regniamator factus est: ut adultimum re¬
tis qui & antea pastem eiusdem regnitenebat: Intra¬
uit monasterium quodsibi fecerat: At que aceptec
tonsura. proa &erno magis regno militarecus ter&
Quoddum multo tempore faces&: Contigit gentem
merciorum ducere gependa aduersus orien ales
anglos inbellum procedere: Quidum seinferiores in.
bello hostibus conspicerent : Rogauerunt sigbere¬
tum ad confirmandum militem secum uenire in p̃¬
lium: illo nolente ac contradicente: Inuitum monas¬
terio eruentes duxerunt Incestamen. sperantes
minus animos militum trepidare: minus psente
duce quondam strenuissimo & eimio. possefuga

Expanded text:
sus, ubi regno potitus est, mox ea quae in Galliis bene disposus, ubi regno potitus est, mox ea quae in Galliis bene disposita vidit imitari cupiens, instituit scholam in qua pueri literis erudirentur: juvante se episcopo Felice quem de Cantia acceperat, eisque paedagogos ac magistros juxta morem Cantuariorum praebente. Tantumque rex ille caelestis regni amator factus est, ut ad ultimum retis, qui et antea partem ejusdem regni tenebat, intraret monasterium quod sibi fecerat, atque accepta tonsura pro aeterno magis regno militare curaret. Quod dum multo tempore faceret, contigit gentem Merciorum duce rege Penda adversus Orientales Anglos in bellum procedere, qui dum se inferiores in bello hostibus conspicerent, rogaverunt Sigberctum ad confirmandum militem secum venire in praelium. Illo nolente ac contradicente, invitum  Al. add. de monasterio eruentes duxerunt in certamen, sperantes minus animos militum trepidare, minus praesente duce quondam strenuissimo et eximio posse fugam
Abbreviated transcription (Latin):
ambigo : Quodaũt pascha non suotempore obseria¬
bat uel ca nonicum eius tempus ignorans uel suȩ
gentis auctoritate. neccgnitum sequep&ur deuic¬
tus : Noncad probo nec laudo : in quotamenhos
cdprobo : quia incȩlebratione s ui paschȩ non ali¬
ud corde tenebat. uenerabatur. & p̃diccbat :
quam quodnos. ide redemtionis generis huma¬
ni ꝓpassionem resurectionem as censionẽ incȩlos¬
mediatoris dĩ & hominum hominis ihũxp̃i : Vnde&
hanc nonut quidam falso opinantur xiiiͬ luna in qua¬
lib& feria cumiudȩis: sed diedominica semper age
quȩ nunc dñica dies dicitur : ueraciter futurtẽ cum
scã ecclesic credebat: XUI. I.¬
is temporibus regno orienalium anglorum
post erpualdum reduad do suc cessorẽ : sigberet
frater eius p̃fuit homobonus a crelagiosus: quidudũ
ingallia duminimicitias redual difugiens eula¬
s& lauaccrum bapti sinipercoepit: & patriam reuer¬

Expanded text:
ambigo. Quod autem Pascha non suo tempore observaambigo. Quod autem Pascha non suo tempore observabat, vel canonicum ejus tempus ignorans, vel suae gentis auctoritate ne agnitum sequeretur devictus, non adprobo, nec laudo. In quo tamen hoc adprobo, quia in celebratione sui Paschae non aliud corde tenebat, venerabatur, et praedicabat, quam quod nos, id est, redemptionem generis humani per passionem, resurrectionem, ascensionem in coelosmediatoris Dei et hominum Hominis Jesu Christi. Unde et hanc non, ut quidam falso opinantur, quarta decima luna in qualibet feria cum Judaeis, sed die Dominica semper agebquae nunc Dominica dies dicitur veraciter futuram cum sancta Ecclesia credebat. is temporibus DCXXX regno Orientalium Anglorum , post Earpualdum Redualdi successorem, Sigberct frater ejus praefuit, homo bonus ac religiosus: qui dudum in Gallia, dum inimicitias Redualdi fugiens exularet, lavacrum baptismi percepit, et patriam rever
Abbreviated transcription (Latin):
citer ea quȩ deillo siue perillum sunt gesta describens
& ꝙ̃ lcuide sunt digna in eius actibus lacudans atquead
utilitatem legentiũ memoriȩ commendcns : stud¬
um uidelic& pacis & cacritatis: continentiȩ & humib¬
tatis. Animum irȩ & auaritiȩ uictorem sũꝑbiȩ s¬
mul &uanegloriȩ contemtorem : Industriam facien¬
di. simul&docendimandate cȩlestia : solestiã lec¬
tionis & uigiliccrum ⁊ auctoritatem sa cerdotedi¬
nam redarguendi superbos acpotentes . ꝑcrtꝰ
& infirmos consolandi : acpauperes recseandi uelde¬
fendidemeniam : Quiut breuit̃ multa conp̃hen¬
dam quantum cbeir quiillum nouere didicimus
Nil x omnibus quȩ in euangelicis uel apostolicis si¬
ue proph&̧icis lit teris facienda cognouerat. Pt¬
mittere : sed cuncta prosius uiribus operibur &ple¬
recurabat: Hȩc in psato antistite multum con¬
plector & amoquianimirum hȩc dõ placuis senon

Expanded text:
citer ea quae de illo sive per illum sunt gesta, describens, citer ea quae de illo sive per illum sunt gesta, describens, et quae laude sunt digna in ejus actibus laudans, atque ad utilitatem legentium memoriae commendans: studium, videlicet, pacis et caritatis, continentiae et humilitatis; animum irae et avaritiae victorem, superbiae simul et vanae gloriae contemptorem; industriam faciendi simul et docendi mandata caelestia, sollertiam lectionis et vigiliarum, auctoritatem sacerdote dignam, redarguendi superbos ac potentes, pariter et infirmos consolandi, ac pauperes recreandi vel defendendi clementiam. Qui, ut breviter multa comprehendam, quantum ab eis qui illum novere didicimus, nil ex omnibus quae in evangelicis, vel apostolicis sive propheticis literis facienda cognoverat, praetermittere, sed cuncta pro suis viribus operibus explere curabat. Haec in praefato antistite multum complector et amo, quia nimirum haec Deo placuisse non
Abbreviated transcription (Latin):
ante fuerat  forinsecus ad posita :Rursum que ꝑ¬
acto tempore aliquanto euenit perculpam in¬
curiȩ uicum eundem & ipsam parit̃ ec desicom
ignibus consumi : sed netune quidem eandem tan¬
fere flamma destinam ualebat y & cum magno
utique miraculo ipsaeius foramina ingrediens
tamen lederenullatenus sinebatur uhde terti
aedificata ibi ecclȩsia destinã illã nonut antea
deforis infulcimeidum domus ad posuerunt.
ed intraipsam ecclȩsiã in memoriam mira culipo¬
suerunt : ubi intrantes genu: flectere ac miseri¬
cordicce cȩlestisupplicaredeberent : Constatq
multos & eo tom poregratiam sanitatis. in eodem
& oisis & in aquam misis plures sibi suis que lan¬
guortũ remedia conquisiere: scripsi aut̃ hȩc deꝑ
dans ueleligens : Hoc quod de obseruatione pas¬
chȩminus ꝑfectȩ sapiebat  Immo hoc multum
dolestans sicut in libro quem d&emporibus conposũ i.
manifestissimȩ probaui: sed quasi uerax historicus. simpli¬

Expanded text:
ante fuerat, forinsecus adposita. Rursumque pante fuerat, forinsecus adposita. Rursumque peracto tempore aliquanto, evenit per culpam incuriae, vicum eundem, et ipsam pariter ecclesiam ignibus consumi. Sed ne tunc quidem eandem tangere flamma destinam valebat: et cum magno utique miraculo ipsa ejus foramina ingrediens, tamen laedere nullatenus sinebatur. Unde tertio aedificata ibi ecclesia, destinam illam non ut antea deforis in fulcimentum domus adposuerunt; sed intro ipsam ecclesiam in memoriam miraculi posuerunt, ubi intrantes genu flectere, ac misericordiae caelesti supplicare deberent. Constatque multos ex eo tempore gratiam sanitatis in eodem excisis et in aquam missis, plures sibi suisque languorum remedia conquisiere. Scripsi autem  Al. omdans vel eligens hoc, quod de observatione Paschae minus perfecte sapiebat: immo hoc multum detestans, sicut in libro quem de Temporibus composui, manifestissime probavi, sed quasi verax historicus, simpli
Abbreviated transcription (Latin):
ius corpus mox inde trans latum ad insulcm
lindis famensium atque incymitemo fratrum
sepultum ẽ : ac int̃iec to tempore aliquanto
cum fabricata e& ibiba silicamaior : atque in
honosem beatissimi a postolorum principis
dedicata illo ossaeius trans lateo. at quec cd
de teram altaris iuxta uene soctionem
tanto pontifice dignam condita sunt ⁊ sue ces¬
sit uero ei in episcopatum finan & ipse illo ablũ
scoctorum insula ac monasterio detinatus
ac tempore non pauco inepis copatupermansi
Contigit aũt postaliquotannos ut pendames¬
ciorum rex cum hostili eercitu. hȩc in locaper¬
ueniens : cum cunctaquȩ poteratferro flamma¬
que perder& : uicuis quoque inquo antistes obi¬
it unacumeo desia memorata flanimis¬
ab sumer&ur : sed inirum in modum sola illa destina
cui hcumbens obiit abignibus circum cuncta
uorantibus ab sumi nom potuit : Quodacres cende
miraculo moxibidem ecdesia resta usteta : &
hȩo cadem destina in munimentum ÷ pari&is ut

Expanded text:
us corpus mox inde translatum ad insulam Lindisfarnensium, atque in coemeterio fratrum sepultum est. At interjecto tempore aliquanto, cum fabricata esset ibi basilica major, atque in honorem beatissimi apostolorum principis dedicata, illo ossa ejus translata, atque ad dexteram altaris juxta venerationem tanto pontifice dignam condita sunt. Successit vero ei in episcopatum Finan DCLII, et ipse illo ab Hii Scottorum insula ac monasterio destinatus, ac tempore non pauco in episcopatu permansit. Contigit autem post aliquot annos, ut Penda Merciorum rex cum hostili exercitu haec in loca perveniens, cum cuncta quae poterat ferro flammaque perderet, vicus quoque ille in quo antistes obiit, una cum ecclesia memorata flammisabsumeretur. Sed mirum in modum sola  Al. om. sola illa destina cui incumbens obiit, ab ignibus circum cuncta vorantibus, absumi non potuit. Quo clarescente miraculo, mox ibidem ecclesia restaurata, et haec eadem destina in munimentum est parietis, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ueneraNt comitibus acmilitibus eorum.q famu¬
lis uniuersis : Inui coregis inlustri. quiuocatur ad
murum: Q ccceptis iii pres biteris. quiaddocen¬
dam baptiz codamq: gentem illius. & eruditione
tus. c&erifuere deanglis: Adda aut̃ frater ut¬
tan presbiteri inlustris. & cbbatis moncsteri qđ
mus : uenientes ergo in prouintiamꝰ memorati siccer¬
dotes cum principȩ p̃dicabant uerbum : & libener
NeC prohibuit pendarx : quin eba insuce hoo ÷ mer¬
ciorum natione uerbum si quiuellea audire pꝰ¬
dic ar&ur : Quim potius odiohabebat & despiciebat
eos : quos fide xpi inbutor opertifidei non liabere
depͥlendit : ĩ dicens contemnendos eẽ eos &mise¬
ros : quidõ suo in quam crederent. oboedire contem¬
nereNt : Cepta sunt hȩo biennio antemostem pen¬

Expanded text:
venerant comitibus ac militibus eorumque famuvenerant comitibus ac militibus eorumque famulis universis, in vico regis inlustri qui vocatur Ad murum. Et acceptis quatuor presbyteris, qui ad docendam baptizandamque gentem illius, et eruditione tus, caeteri fuere de Anglis. Adda autem erat frater Uttan, presbyteri inlustris, et abbatis monasterii quod  supra meminimus. Venientes ergo in provinciam memorati sacerdotes cum principe, praedicabant verbum, et libenter Nec prohibuit Penda rex quin etiam in sua, hoc est, Merciorum natione, verbum, si qui vellent audire, praedicaretur. Quin potius odio habebat, et despiciebat eos, quos fide Christi imbutos, opera fidei non habere deprehendit, dicens contemnendos esse eos et miseros qui Deo suo in quem crederent obedire contemnerent. Coepta sunt haec biennio ante mortem Pen
Abbreviated transcription (Latin):
uem  mensis .uii. & duos dies: & ipsedefuncto itha¬
mar consecrauit proeo dannanum : quidegenere
australium saxonũ erat oriundus :¬
istemporibus middil angli. id÷ mediterranei angl¬
sub principe peada filiopendan regis: fidon & sac romena
neregis nanine acpersona dignissimus platus : apatis
regno gedis illius iuenitq: ad regm nordan hymbro¬
rum osuiu postulans filiameius alhfledam so
coniugoñdari: Neque alit̃ quod p&ebat in para¬
repotuit . nisifidemxpĩ ac baptis macum getse cui
perat acciperit: Atilla audita p̾dicationeuertta¬
tis & promissione regnicȩlestis speq resurectio¬
nis ac futurȩ in mostalitatis : libent̃ s exp̃i anum fie¬
riuelle confessus est : &iam siuirginem non acer¬
peret: persuasus maxime ad percipiendam fidem
a filioregis osuiu nomine alchfrido quierat cog¬
natus & amicus eius habens sororem ipsus coniu
gem uocabulo cyniburgam filiã penda regis : Bap¬
tizatus :ergo afinano epõ. cum omnibus qui secũ

Expanded text:
uor, et duos dies; et ipse, defuncto Ithamar, consecravit pro eo Damianum qui de genere Australium Saxonum erat oriundus is temporibus Middilangli, id est, Mediterranei Anglsub principe Peada  Al., Penda filio Pendan regis, fidem et sacramenta ac regis nomine ac persona dignissimus, praelatus est a patre regno gentis illius; venitque ad regem Nordanhymbrorum Osuiu, postulans filiam ejus Alchfledam sibi conjugem dari. Neque aliter quod petebat impetrare potuit, nisi fidem Christi ac baptisma, cum gente cui praeerat, acciperet. At ille audita praedicatione veritatis, et promissione regni caelestis, speque resurrectionis ac futurae immortalitatis, libenter se Christianum fieri velle confessus est, etiamsi virginem non acciperet: persuasus maxime ad percipiendam fidem a filio regis Osuiu, nomine Alchfrido, qui erat cognatus et amicus ejus, habens sororem ipsius  Al., ejus conjugem, vocabulo Cyniburgam, filiam Pendan regis. Baptizatus est ergo a Finano episcopo, cum omnibus qui secum
Abbreviated transcription (Latin):
sui episcopatus de hacuita protracto beretgibon
conomine bonffatiũ . deprouincia cantuariorunt
quã mialas suicursus in pleuit : & hac clucemigrauit
anno ab ino arnatione dñi dcliiͦ. pridielel e tobri
um : & cossante epis copatu ꝑannum & sex menses
electus est archiepẽs cadiedrȩdoruuernensis sex¬
tus deus deditdegente occidentadium saxonuni
que mordinaturus uenit illuc it hamcer antistes

Expanded text:
sui episcopatus de hac vita subtracto, Berctgilsum, cognomine Bonifacium, de provincia Cantuariorum, quam metas sui cursus implevit, ex hac luce migravit anno ab Incarnatione Domini um: et cessante episcopatu per annum et sex menses, electus est archiepiscopus cathedrae Doruvernensis sextus Deusdedit de gente Occidentalium Saxonum: quem ordinaturus venit illuc Ithamar DCLV, antistes
Abbreviated transcription (Latin):
monasterii negotus aliena reireliquit monasterũ &
terii probatione diuturna adheremiticam perue
cumeo incontinentia & orationibus. In cotidianis
manuum uixit laboribus : de in turbatam incursio¬
ne gentlium prouinciam uidens: & monasterus
qͦq̃periculum inminere puidens: dimissis ordina¬
te omnibus nagauit galliam : ibiq: a rege francorum
tus. monasteriũ construxit in lo colatin acono¬
minato : Ac non multo postinfirmitatecoreptus
diem clausit ultimum ⁊ Cuius corpus idemerche
paldus patricius accipiens. seruauit in posticu
quadam ec desie: quam in uilla sua cuinomen
perrona faciebat : donec ipsa ecclesic dedicase
hora dehac luce fuis s& egressus: sed postannos .iIIͦIͦ
constructa domuncula cultiore receptu corpo¬
ris eiusdem adoredem altaris : Aediuc sinema culee cor¬
rptionis inuedum: ibidem digno cum lhemone tpaens¬
lutit onubimerua illius mults sepe conseat loerar¬

Expanded text:
monasterii negotiis alienare, reliquit monasterii  monasterii negotiis alienare, reliquit monasterii  terii probatione diuturna, ad heremiticam pervencum eo in continentia et orationibus, in quotidianis manuum vixit laboribus. Dein turbatam incursione gentilium provinciam videns, et monasteriis quoque periculum imminere praevidens, dimissis ordinate omnibus, navigavit Galliam, ibique a rege Francorum tus, monasterium construxit in loco Latiniaco nominato, ac non multo post infirmitate correptus, diem clausit ultimum . Cujus corpus idem Ercunualdus  Al., Erchenaldus patricius accipiens, servavit in porticu quadam ecclesiae, quam in villa sua, cui nomen est  Al., erat Perrona, faciebat, donec ipsa ecclesia dedicarethora de hac luce fuisset egressus. Sed et post annos quatuor, constructa domuncula cultiore receptui corporis ejusdem, ad Orientem altaris adhuc sine macula corruptionis inventum, ibidem digno cum honore translatum est; ubi merita illius multis saepe constat, Deo operan
Abbreviated transcription (Latin):
Vlss soluns modo qui pro pt̃ desiderium conpunctio¬
nis ssntenrogabantt & ponere uolebat : supa
hue ftat quidon senior monasteri nr̃i: quinerta¬
rasol& dixis se sibi quendam multum uerr con
racreligiosum hominoñ : quod ipsum furseũ nde¬
rit inproluntia omientaliũ anglorum illes que
usiones  aipsuis ore audierit: aditiens quiate¬
pus hiemis fuerit acerrimũ & glatie constric¬
tum : cum sedens intenui ueste uir it ainter di
cendum ꝓp̃t magnitudinẽ memosreti timoris
uel suauitatis: quasi in mediȩ estatis caumate sũ¬
dauerit : Cumergo utad superiora sealdeamus
multis annis inscottia uerbum di omnibus ad¬
nuntians. tumultus in ruentiũ turbarum non
farilestr  relictis omnibus quȩ habere uide¬
batur  ab ipsa quoque insula patriadis cessit .÷¬
& paucis cum fratribus perbrꝗͥtones. in prouin¬
tiam anglorum deuenit : ibiq pdicans uerbũ¬
ut diximus monasteriũ nobile construxit : Quibus rr¬
tegestis. cupiensse ab omnibus scłi huius & ipsius quoꝗ

Expanded text:
lis solummodo qui propter desiderium compunctionis interrogabant, exponere volebat. Superest adhuc frater quidam senior monasterii nostri qui narrare solet, dixisse sibi quemdam multum veracem ac religiosum hominem, quod ipsum Furseum viderit in provincia Orientalium Anglorum, illasque visiones ex ipsius ore audierit: adjiciens quia tempus hiemis fuerit acerrimum, et glacie constrictum, cum sedens in tenui veste  Al., iste vinem  Al., magnitudinem memorati timoris vel suavitatis, quasi in media aestatis caumate sudaverit Cum ergo, ut ad superiora redeamus, multis annis in Scotia verbum Dei omnibus adnuncians, tumultus inruentium turbarum non facile ferret, relictis omnibus quae habere videbatur, ab ipsa quoque insula patria discessit: et paucis cum fratribus per Brittones in provinciam Anglorum devenit, ibique praedicans verbuut diximus, monasterium nobile construxit. Quibus rite gestis, cupiens se ab omnibus saeculi hujus, et ipsius quoque
Abbreviated transcription (Latin):
nnoccutem post hunc quocaad ualla romae
episcopꝰ. senex aplenus dicrum id est annorum
lxxxͦ. uiiii de functus est : quemse numerum conorũ
fuisse habiturum ipse iam dudum somnii rae¬
latione edoctus iuis predicese solebat: mansit

Expanded text:
nno autem post hunc quo Caedualla Romae episcopus senex et plenus dierum, id est, annorum octoginta octo, defunctus est: quem se numerum annorum fuisse habiturum, ipse jamdudum somnii revelatione edoctus suis praedicere solebat. Mansit
Abbreviated transcription (Latin):
quicum triginta septem annis. imperium tenuis s&
gentis illius : & ipserelicto regno aciuuenior ibus
gregorio pontificatũ tenente profectus. est
Cupiens inuicinas cõrum locorum ad tempus
porerincri interris : quo stmilcrius ac scis
recip̃i mer&ur incadis : quodis temporibus pli¬

Expanded text:
qui cum triginta et septem annis imperium tenuisset gentis illius, et ipse, relicto regno  Al., imperio Gregorio pontificatum tenente profectus est, cupiens in vicinia sanctorum locorum ad tempus peregrinari in terris, quo familiarius a sanctis recipi mereretur in caelis: quod his temporibus plu
Abbreviated transcription (Latin):
pore prodño militar& : At tamen tandem eorum
precibus uictus : osensum dedit : ut cod insulcm lindis¬
foor nensium relatus. inec desia depone selur : Quoddũ
fccctũ ess& epis copatũ ecclesiae illius anno uno serua¬
bat uenerabilis contistes uil frid: donec eliger &ur
quipro cudbercto aontistes ordinari deber&: Ordina
uantia ac maxime elsmosinarum operatione insignis:
ta ut luxta legem. omnibus annis: decimam non solum
qua drupedum uerum &iam frugrum omnium ad quae po¬
morum nec non & uestimentorum partem pauperibus dar&¬

Expanded text:
pore pro Domino militarat. Attamen tandem eorum pore pro Domino militarat. Attamen tandem eorum precibus victus assensum dedit, ut ad insulam Lindisfarnensium relatus, in ecclesia deponeretur. Quod dum factum esset, episcopatum Ecclesiae illius anno uno servabat venerabilis antistes Uilfrid, donec eligeretur qui pro Cudbercto antistes ordinari deberet. Ordinavantia, ac maxime eleemosynarum operatione insignis; ita ut, juxta legem, omnibus annis decimam non solum quadrupedum, verum etiam frugum omnium atque pomorum, necnon et vestimentorum partem pauperibus dar
Abbreviated transcription (Latin):
aeque adtuce uolurlatis ex amen mox emendase
curccui: Incubuit precibus centistes : stectimque edoctus
frcctermi & noliplorare : sed gacudio gaude : quicc quodro¬
gecuimus supernae nobis clem̃tia doncuit: Cuius pro¬
missi & proph&iae ueritatem sequens rerum castrux̃
euentus quia & digredientes cibinuicem non se ultra
iuicem uisione conlunctisunt: Atque angelico minis¬
torio pccriter adregnum eceleste trans lati sedhȩ¬
riberet diuitina prius infirmitate de coquitur
Illa ut credibile est dispensictione dominicae pieta¬
tis : ut si quidminus haber& meriti cebeccto cudbecto
suppler& hoc castigtns longae egritudinis dolor:
quatinus aequatus gratia suo inter cessori sicut
uno eodemque tempore cumeo decorpore egredi:
lta&iam una atque indissimili sede ꝑp&uae becti¬
tudinis meruis set recipi: Obiit autem pacter reue¬
rentissimus in in sula farne : multum deprecatus
fractres :÷ ut ibi quoque sepelir&ur : ubi non paruotem¬

Expanded text:
aeque ad tuae voluntatis examen mox emendare aeque ad tuae voluntatis examen mox emendare curavi. » Incubuit precibus antistes, statimque edoctus frater mi, et noli plorare, sed gaudio gaude quia quod rogavimus, superna nobis clementia donavit. » Cujus promissi et prophetiae veritatem sequens rerum astruxit eventus, quia et digredientes ab invicem non se ultra invicem visione conjuncti sunt, atque angelico ministerio pariter ad regnum caeleste translati. Sed Hereberct divina prius infirmitate decoquitur; illa, ut credibile est, dispensatione dominicae pietatis, ut si quid minus haberet meriti a beato Cudbercto, suppleret hoc castigans longae aegritudinis dolor: quatenus aequatus gratia suo intercessori, sicut uno eodemque tempore cum eo de corpore egredi, ita etiam una atque indissimili sede perpetuae beatitudinis meruisset recipi. Obiit autem Pater reverentissimus in insula Farne, multum deprecatus fratres ut ibi quoque sepeliretur, ubi non parvo tem
Abbreviated transcription (Latin):
& monita habeo perp&uae sadutis ccudire solebat :
uenit exmore. cupiens sclutaribus eius exhortationib
cadsuperna desideria magis magisque coccendi : Quidũ
seseclter utrum caelestis uitae poculis debricrent.
Dixit interclia contistes: memento frater heriberct :
ut modo quic quid opus habes me in terroges. mecumque
loquaris: Postquã enim ab inuicem digressi fuerintus.
non ultra nos in hoc seculo. carnis ob tutibus Inuicem
cespiciemus :: Certussum nam̃q quod ton pusi meae
resolutionis instat: & uel ox est depositio taberna culi
mei : quihaec audicis: pro uolutus est eius uestigiis:
& fusis cuin gemitu la crimis. obsecro Inquit ꝑ dnm ne mȩ
desercs ⁊ sedmemorsis fidissimi sodadis. rogesque suꝑ¬
nam pictatem : ut cui simul interris seruiuimus ⁊ adeiui
uidendam gracticm simul transe cmus adecielos:
Nosti enim. quic ad tu oris imperium semper uiuere
studui & quic quid ignorantia uel fragillitate deliqui::

Expanded text:
t monita ab eo perpetuae salutis audire solebat. Ht monita ab eo perpetuae salutis audire solebat. Huraliam devenisse, venit ex more, cupiens salutaribus ejus exhortationibus ad superna desideria magis magisque accendi. Qui dum sese alterutrum caelestis vitae poculis debriarent, dixit inter alia antistes: « Memento, frater Hereberct, ut modo quidquid opus habes, me interroges, mecumque loquaris: postquam enim ab invicem digressi fuerimus, non ultra nos in hoc saeculo carnis obtutibus invicem aspiciemus. Certus sum namque quod tempus meae resolutionis instat, et velox est depositio tabernaculi mei. » Qui haec audiens provolutus est ejus vestigiis, et fusis cum gemitu lacrymis, « Obsecro, inquit, per Dominum, ne me deseras, sed tui memor sis fidissimi sodalis, rogesque supernam pietatem, ut cui simul in terris servivimus, ad ejus videndam gratiam simul transeamus ad caelos. Nosti enim quia ad tui oris imperium semper vivere studui, et quicquid ignorantia vel fragilitate deliqui,
Abbreviated transcription (Latin):
sibi firmis fractribus opem suae exortationis tribuer& n
sciens quic quidixit diliges dñm dm̃ tuum : dixit &di
liges proximum ⁊ erat abstinentiae castigictione¬
insignis : ercit gratia conpunetionis semꝑ cclcaeles¬
tic suspensus : denque cumsi crificium dõ uicemae
sclutcoris offerr& : Noneleuata inaltum uoce.
sed profusis eximo pectore liocrimis. dño succuota
commendabut :
Quobus autem annis in epis copatu ꝑ actis rep&ut
oraculo : quia dies sibi mortis uel uitae magis illi¬
us quae solauita dicendaest. lam ad propitor&
introitus : sicut iose quoque tempore eodem non¬
nullis sed uebis obscurioribus : quae tameri post¬
modum manifeste intelle gerentur: solita sibi simplicita¬
te pandebat : Quibus dam acutem hocidem. &iam mani¬
foedere copulatus: quiin insula stagni illus pergran¬
dis dequo deruuentionis fluui primor dic erumpunt
uitam ducens solitariami connis singulis eumuisitare ::¬

Expanded text:
si infirmis fratribus opem suae exhortationis tribueret; si infirmis fratribus opem suae exhortationis tribueret; sciens quia qui dixit, Diliges Dominum Deum tuum; dixit et, Diliges proximum Al. ainsignis erat gratia compunctionis semper ad caelestia suspensus. Denique cum sacrificium Deo victimae salutaris offerret, non elevata in altum voce, sed profusis ex imo pectore lacrymis, Domino sua vota commendabat. Duobus autem annis in episcopatu peractis, repetiit oraculo quia dies sibi mortis vel vitae magis illius quae sola vita dicenda est, jam adpropiaret introitus: sicut ipse quoque tempore eodem nonnullis, sed verbis obscurioribus, quae tamen postmodum manifeste intelligerentur, solita sibi simplicitate pandebat; quibusdam autem hoc idem etiam manifoedere copulatus; qui in insula stagni illius pergrandis de quo Deruentionis fluvii primordia erumpunt, vitam ducens solitariam, annis singulis eum visitare e
Abbreviated transcription (Latin):
becctae memoriae teodorꝰ primatum tenebat:
electus est hecutem primo in epis copatum cegustal¬
densis ecclesiae protunbercto qui abepiscopi fuerut
inqua conuersectus fuerat dilexit psefici: ꝑlacuit
utecitit reueso cdseden & clesiae cgustul densis
ciũ regendae primo fuerat ordinatus : cudbeet ec clesiae
lindis feornensis gube nacula susciper&: quisus ceotum
episcopatus gradum cdimitationẽ bectorum apostolorũ
uirtutum ornabat operibus : commissam namque sibi
plebem & orectionibus protegebat ad siduis : &cedionitiori¬
bus scduberimis  dccelestia uoccbat : & quod muxime
doctores luucre sol&ea quae cgenda docebat ipsepri¬
us ugendo p̃monstrabat : ercet quippe cente omniu
diuinae cccritatis igne feruidus patientiae uirtu¬
tue modestus: orationum deuotioni solertissime inten¬
tus : affabilis omnibus quicidse consolationis gratia
ueniebant : Hoc ipsum quoque orutionis loco ducens:

Expanded text:
beatae memoriae Theodorus primatum tenebat. beatae memoriae Theodorus primatum tenebat. Electus est autem primo in episcopatum Hagustaldensis Ecclesiae pro Tunbercto qui ab episcopatu  Alin qua conversatus fuerat, dilexit praefici; placuit ut Eata reverso ad sedem Ecclesiae Hagustaldensis cui regendae primo fuerat ordinatus, Cudberct Ecclesiae Lindisfarnensis gubernacula susciperet. Qui susceptum episcopatus gradum ad imitationem beatorum apostolorum virtutum ornabat operibus. Commissam namque sibi plebem et orationibus protegebat adsiduis, et admonitionibus saluberrimis ad caelestia vocabat. Et, quod maxime doctores juvare solet, ea quae agenda docebat, ipse prius agendo praemonstrabat. Erat quippe ante omnia divinae caritatis igne fervidus, patientiae virtute modestus, orationum devotioni sollertissime intentus, affabilis omnibus qui ad se consolationis gratia veniebant; hoc ipsum quoque orationis loco ducens,
Abbreviated transcription (Latin):
cuibeatae memoriae tͥeodorus aerchi epĩs predebat:
uno cnimo omnium consensu: cadepiscopatum ecdesiae
lindis faernensis eliger&ur : quicum multis legactaris¬
ceditteris. premissis nequaquam suomonasterio
poss& erui : tandemrex ipse prefatus. uncc cum scĩs¬
&deipsec insula lindis facrnensi In hoc ipsum multi
defratribus genuflectuunt omnes cdiurcnt per
dim̃ lc crimas fundunt obsecrent Done iosum
quo que lacrimis plenũ dulcibus extrehunt late
nisi quemuis multum renitens unanł mec cuncto¬
rum uoluntate supercctur : At que cid suscipiendũ
epis copectusofficium collum submittere conpollitur :
comcexime uictus sermone : quod famulus dñi boisil
cumeimente proph&ica. cuncta quae eum essent
super uentura pecte fecerit :Antis titem quoque
eum futurum esse p̃dixerat: Nec tamen statim ordi¬
ncctio decseta : sedpercacta hieme quace inminebat
in ipsa solemnitate puschadi compleaest eboraci
cidconse cratione meuis septem epis copis: inquibus

Expanded text:
cui beatae memoriae Theodorus archiepiscopus praesidebat, unanimo omnium consensu ad episcopatum Ecclesiae Lindisfateris ad se praemissis, nequaquam suo monasterio posset erui; tandem rex ipse praefatus, una cum sanctiset de ipsa insula Lindisfarnensi in hoc ipsum multi de fratribus, genuflectunt omnes, adjurant per Dominum, lacrimas fundunt, obsecrant; donec ipsum quoque lacrimis plenum dulcibus extrahunt latebniret, quamvis multum renitens, unanima cunctorum voluntate superatur, atque ad suscipiendum episcopatus officium collum submittere compellitur: eo maxime victus sermone, quod famulus Domini Boisil, cum ei  Al. om. ei mente prophetica cuncta quae eum essent superventura patefaceret, antistitem quoque eum futurum esse praedixerat. Nec tamen statim ordinatio decreta, sed peracta hieme quae imminebat, in ipsa sollemnitate Paschali compieta est Eburaci ad consecrationem ejus septem episcopis in quibus
Abbreviated transcription (Latin):
cunctis illo caduenientibus gratiae suaecaelestis
cum frumento cedferri rogauit: quod dum prepac
nino nondico spicurum sed ne herbae quidem exeo
germinari  usque codccestitis tempora contigit :
Inde uisitantibus se exmore fractribus ordeum
lus sit ad feri : si fortẽ uel nactura soli illius. ueluolun¬
tas ess& superni largitoris : ut illius frugis sibi po¬
tius seges orir&ur : quod dumsibi cdlatumultre
omne tempus serendi ultra omnem spem fructi¬
ficandi eodem inagro serer&: mox copiosa seges ex¬
orta desidercctam proprii laboris uiro dĩ refectio¬
nem prebebat : cumergo multis ibidem cennis dõ
cgeris qua mansio eius erat uallata: ut cuelum
tantum exea cuius introltum si tiebet aspicere pos¬
s& : Contigit ut congregata sinodo non pcruu subp̃¬
sentia regis eo gfridi luxta fluuium alne in loco¬

Expanded text:
cunctis illo advenientibus gratiae suae caelestis cunctis illo advenientibus gratiae suae caelestis cum frumento adferri rogavit, quod dum praeparnino, non dico spicarum, sed ne herbae quidem ex eo germinare usque ad aestatis tempora contigit. Unde visitantibus se ex more fratribus, hordeum jussit adferri, si forte vel natura soli illius, vel voluntas esse superni largitoris, ut illius frugis ibi potius seges oriretur. Quod dum sibi adlatum, ultra omne tempus serendi, ultra omnem spem fructificandi, eodem in agro sereret, mox copiosa seges exorta desideratam proprii laboris viro Dei refectionem praebebat. Cum ergo multis ibidem annis Deo saggeris quo mansio ejus erat vallata, ut caelum tantum ex ea, cujus introitum sitiebat, aspicere posset, contigit ut congregata synodo non parva sub praesentia regis Ecgfridi juxta fluvium Alne
Abbreviated transcription (Latin):
conscripsimus hoc totum in presenti cummeruresatis
sit: quod diturus insulam protestatus est fratribus
dicens : simihi diuina gratia in loco illo donauerit
ut deopere manuum metrum uiuere quetm.
Libens ibi morabor : sinclias : aduos citissime dõ uolen¬
te reuetur erat autem locus. &aqu& pros¬
sus & frugis & urboris in ops: sed& sp̃uum maligno¬
rum frequetia humanae habitationi minus
ac comodus : sedaduotum uiridĩ : habitabilis per
omnici factus est : si quidem eduduentum eius sps
recessere maligni : Cumdutemipse sibi ibidem
expulsis hostibus mansionem arigustam circum¬
uallante aggere & domus in eu necessiorius iuuan¬
te fratrum manu: Idest oratorium & habita culũ
commune construxiss&: fratres in eiusdem habi¬
tu culi ꝑcuimentõ foueam fucese : erat autem
tellus durissimu & saxo sa: cuinulla omnino spes
adfidem & preces fa mulidi : cliodie cequaplena hni¬
uentacest. quae usque adhancdiem sufficientem

Expanded text:
conscripsimus, hoc tantum in praesenti commemorare satis sit, quod aditurus insulam protestatus est fratribus, dicens: « Si mihi divina gratia in loco illo donaverit, ut de opere manuum mearum vivere queam, libens ibi morabor; sin alias, ad vos citissime Deo volente revertar. » Erat autem locus et aquae prorsus et frugis et arboris inops, sed et spirituum malignorum frequentia humanae habitationi minus accommodus: sed ad votum viri Dei habitabilis per omnia factus est, siquidem ad adventum ejus spiritus recessere  Al., recesserunt maligni. Cum autem ipse sibi ibidem expulsis hostibus mansionem angustam circumvallante aggere, et domos in ea necessarias, juvante fratrum manu, id est, oratorium, et habitaculum commune construxisset, jussit fratres in ejusdem habitaculi pavimento foveam facere: erat autem tellus durissima et saxosa, cui nulla omnino spes ad fidem et preces famuli Dei, alio die aqua plena inventa est, quae usque ad hanc diem, sufficientem
Abbreviated transcription (Latin):
disperguntur : insequitur hostis cdcelerantur
strages dudeliores cunctis prioribus: sicut enim
cigii cferis It amisericiues disce punturt abhos¬
tibus : unde cemansionibus cpossessiun cubs
suis lectrinminens sibi fccmis periculum latrocinio
ac rcipeecitate mutua temperabant: ccugente
externas domesticis motib dades donec omnis
regio totius cibi sustenta culo. excepto uenandi solucio

Expanded text:
disperguntur. Insequitur hostis, adcelerantur disperguntur. Insequitur hostis, adcelerantur strages cunctis crudeliores prioribus. Sicut enim agni a feris, ita miseri cives discerpuntur ab hostibus: unde a mansionibus ac possessiunculis suis ejecti, imminens sibi famis periculum latrocinio ac rapacitate mutua temperabant, augentes, externas domesticis motibus clades, donec omnis regio totius cibi sustentaculo, excepto venandi solatio,
Abbreviated transcription (Latin):
ercnt ⁊ ubi & seuerus quondam uedlum fecerat
firmo delapide conlocarunt: quem uidmus hac
construebent . .uIͦ. pedes lactum. & xii cltum
recta aboriente inoc casum lnea : ut usq: hodie
intuentibus lcrus est: quo mox condito: deent
exemplaria cermorum: sed inlitose oceani
cdmeridiem quonaues eorum habebantur
quq & in debarbarorum inruptio timebatur.
turres ꝑ inter uedla adpros pectum muris collo¬
cant.⁊
It udedicin socus etũ qultre non reuer suri : Quibus ced
suec remeantibus cognita scotti pictique reditus
denegatione.: Redeunt confestim ipsi & solto con¬
fidentioses fecctiomnem aquilonedem & tre
mum que insulae partem proindigenis aadmurũ
usq capessunt: Ntatuitur ad haec iedito corcis¬
cccies segnss ubi trementi cordestupida die
uncinccte hostium telasignau propugnatores
miserrime demuris tractisolo adlidebantur
quidolura relictis ciuititibus comura fugiunt .i

Expanded text:
erant, ubi et Severus quondam vallum fecerat, erant, ubi et Severus quondam vallum fecerat, firmo de lapide conlocarunt: quem videlicet mconstruebant, octo pedes latum et duodecim altum, recta ab Oriente in Occasum linea, ut usque hodie intuentibus clarum est: quo mox condito dant foexemplaria armorum. Sed et in litore Oceani ad Meridiem quo naves eorum habebantur, quia et inde Barbarorum inruptio timebantur, turres per intervalla ad prospectum maris collocant, et valedicunt sociis tanquam ultra non reversuri. Quibus ad sua remeantibus, cognita Scotti Pictique reditus denegatione, redeunt confestim ipsi, et solito confidentiores facti omnem Aquilonalem  Al., Aquilonarem extremamque insulae partem pro indigenis ad murum usque capessunt. Statuitur ad haec in edito arcies segnis, ubi trementi corde stupida die uncinata hostium tela: ignavi propugnatores miserrime de muris tracti solo adlidebantur. Quid plura? relictis civitatibus ac muro, fugiunt  Al. add.
Abbreviated transcription (Latin):
num militem cbisse conspexerant : mox aduecti
necuibus in rumpunt terminos ⁊ caed unt que
omnico quasi macturã seg&em obuic quaeq
me tunt. cid cant. transeunt: Unde rur sum
ne nñ romanae prouinciae quod cepud eos
iudiu clar uerat : exterarum gentium in pr¬
bitate obrutum uil es ceroi : rursummittitur
legioquȩ in opinata tempose cdueniens . iagnas
hostium stracges dedit eosque qui euadere potercent
omnes trans maria fugauit : Qui prius cenni uer¬
solebant : Tum romani denuntiauere br& tonibus
non se ultra obeorum defensionẽ tam laboriosis
expeditionibus posse fatigaeri: ipsos potius monent
arma corripere: & certandi cum hostibus studiũ
subire. qui non adicm obeausam quacinsupsi
mertia soluerentur eis possent esse fortiores :
Quin &icm qđ& hoc socus quos derelinquere cogeban¬
tur aliquid commodi cedlaturum putubant:
murum cmari admure recto damite inte
urbes quae ibidem obmeum hostium fecctae fu¬

Expanded text:
num militem abisse conspexerant, mox advecti num militem abisse conspexerant, mox advecti navibus inrumpunt terminos, caeduntque omnia, et quasi maturam segetem obvia quaeque metunt, calcant, transeunt: unde rursum nomen Romanae provinciae quod apud eos tam diu claruerat, exterarum gentium improbitate obrutum vilesceret. Rursum mittitur legio, quae inopinata tempore autumni adveniens magnas hostium strages dedit, eosque qui evadere poterant omnes trans maria fugavit, qui prius anniversolebant. Tum Romani denunciavere Brittonibus, non se ultra ob eorum defensionem tam laboriosis expeditionibus posse fatigari: ipsos potius monent arma corripere et certandi cum hostibus studium subire, qui non aliam ob causam quam si ipsi inertia solverentur eis possent esse fortiores. Quin etiam, quod et hoc sociis quos derelinquere cogebantur aliquid commodi adlaturum putabant, murum a mari ad mare recto tramite inter urbes quae ibidem ob metum hostium factae fu
Abbreviated transcription (Latin):
finibus expulit : eosq inter ima dirissimadepsissione
liberctos horta ta est instruese interduo
maria trens insulcem murum qui crcendis hostib:
possol esse p̃sidio: sicque domum cum triumpho
magno reuersecest: at insulanimurũ quem ius si
fuercnt : nontam lapidibus quam cespitib: constru¬
entes utpote nullum tanti operis certificem ha¬
bentes. Adnihil utilem statuunt : fecerunt curtem
eum interduo fioa łsinus dequib: diximus mceris :
permila pccsuplurima : Vt ubi aquarum munitq
deerat : ib i p̃sidio uclli fines suos cbhostium in rup¬
tione defendesent: cuius operis ibidem fcccti
id est uclli latissimi &cltissimi : usq: hodie certis¬
sima uestigia cernese lic&: Incipit ccutem duorum
ferme milium cmonasterio aebbercurnig
A doc cidentem in loco qui sermone pictorł pecn fabel
linguae cutem angelorum penneltun ceppellat᷑:¬
& tendens contra occidentem: terminatur iuxta
urbem bal duighoc uerum priores mimici utroma¬

Expanded text:
finibus expulit: eosque interim a dirissima depressione finibus expulit: eosque interim a dirissima depressione liberatos hortata est instruere inter duo maria trans insulam murum qui arcendis hostibus posset esse praesidio: sicque domum cum triumpho magno reversa est. At insulani murum quem jussi fuerant, non tam lapidibus quam cespitibus construentes, utpote nullum tanti operis artificem habentes, ad nihil utilem statuunt. Fecerunt autem eum inter duo freta vel sinus de quibus diximus maris, per millia passuum plurima: ut ubi aquarum munitio deerat, ibi praesidio valli fines suos ab hostium inruptione defenderent: cujus operis ibidem facti, id est, valli latissimi et altissimi usque hodie certissima vestigia cernere licet. Incipit autem duorum ferme milium spatio a monasterio Aebercurnig ad Occidentem, in loco qui sermone Pictorum Peanfahet, lingua autem Anglorum Penneltun appellatur; et tendens contra Occidentem terminatur juxta urbem Alcluith. Verum priores inimici ut Roma