comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
inquit. unũ ⁊ aqua rupta fistula sꝑ¬
sa. ⁊ remo excussa hr̃e quidã simile
hus quos uidemus ĩ arcu colorib so¬
tu uideri us. quia una queq stilla
recipiat imaginẽ solis. Cicius enim
cadunt stille qm ut concip̾e imagineᷤ
possint. Standũ ẽ ut id qd̃ imitand̃¬
ẽ. excipiãt. Qͥd ergo fit: Calorẽ non
imaginẽ dicunt. Alioquin. au ait no̾
cesar desertissime. Collauteriace splẽ¬
dent agitata columbe. ⁊ uarus colo¬
rib pauonũ c̃uis quotiens aliquo
deflectitur nitet. Nũquid ergo dice¬
mus specula eiusmodi plinas qͣrũ
omĩs inlinatõ in colores nouos
tnͣsit: Non minus nubes diu̾sam
naturam specłis hñt. qmͣ aues quas
retuli. Et cameleontes. ⁊ aliq̃ ani¬
malia quoꝵ color aut ex ipsis mu¬
tantur cum ira uł cupidine accen¬
sa cutẽ suam uariant. humore dif¬
fuso aut posicõe lucis. qmͣ prout
recta uł oblinqmͣ receꝑint. ita colo¬
rantur. Quid enĩsimile spcło hñt

Expanded text:
inquit. Non et aqua rupta fistula spinquit. Non et aqua rupta fistula sparsa et remo excussa habere quiddam simile his, quos uidemus in arcu, coloribus sotu uideri uis, quia unaquaeque stilla recipiat imaginem solis. Citius enim cadunt stillae, quam ut concipere imagines possint: standum est, ut id, quod imitantur, excipiant. Quid ergo fit? Colorem, non imaginem ducunt. Alioquin, ut ait Nero Caesar disertissime, "colla Cytheriacae splendent agitata columbae" et uariis coloribus pauonum ceruix, quotiens aliquo deflectitur, nitet: numquid ergo dicemus specula eiusmodi plumas, quarum omnis inclinatio in colores nouos transit? Non minus nubes diuersam naturam speculis habent quam aues, quas rettuli, et chamaeleontes, et reliqua animalia, quorum color aut ex ipsis mutatur, cum ira uel cupidine incensa cutem suam uariant umore suffuso, aut positione lucis, quam prout rectam uel obliquam receperunt, ita colorantur. Quid enim simile speculis habent
Abbreviated transcription (Latin):
um sũma conscendũt. spectant nu¬
bem. nec tñ imaginẽ suam in illa
conspiciunt. Singła stillicidia singła
specła st̃. Concedo. s illud nego ex stil¬
licidiis tonstare nubem. Habent enĩ
q̃dam ex quib fieri stillicidia possũt.
ñ ip̃a. Ne aquã quidẽ ht̃ nubes. s ma¬
t̾ĩam future aque. Condamus tibi
⁊ guttas innumerabli̾s nubib in eẽ
⁊ illas faciẽ redd̾e. ñ tm̃ unam om̃es
reddunt. s singlẽ singlas. Deinde spe¬
clã cõunge in unãimaginẽ ñ coibñt.
uise claudet. Sunt q̃dam specła ex ml¬
tis minimisq composita. quib si u¬
nũ ostend̾is hominẽ ppłs apparet. u¬
mente. Hec cum sint comũcta. ⁊ si¬
mul collocata nich̾ominus educũt
imagines suas. ⁊ ex uno turbam ef¬
ficiunt. Cetim cat̾uam illã ñ confũ¬
dunt. s direptam in facies singlas
distraht̃. Arcus uno circũscriptus ẽ.
dictu. una tocius ẽ facies. Q. uid ergo

Expanded text:
um summa conscendunt, despectant nuum summa conscendunt, despectant nubem nec tamen imaginem in illa suam aspiciunt. "Singula stillicidia singula specula sunt". Concedo; sed illud nego, ex stillicidiis constare nubem. Habet enim quaedam, ex quibus fieri stillicidia possint, non ipsa; ne aquam quidem habent nubes sed materiam futurae aquae. Concedamus tibi et guttas innumerabiles nubibus inesse et illas faciem reddere: non tamen unam omnes reddunt, sed singulae singulas. Deinde cula coniunge: in unam imaginem non coibunt, ae rei claudet. Sunt quaedam specula ex multis minutisque composita, quibus si unum ostenderis hominem, populus apparet umente; haec cum sint coniuncta et simul collocata, nihilominus seducunt imagines suas et ex uno quidem turbam efficiunt, ceterum cateruam illam non confundunt sed diremptam in facies singulas distrahunt: arcus auteur uno circumscriptus est ductu, una totius est facies. Quid ergo?,
Abbreviated transcription (Latin):
lem soli imaginẽ reddit. Si specłm cũ
mediũ constitis. quicumq iuxta te
stet̾int inu̾si tibi dubiũtur. ⁊ priores
a te qmͣ a specło. Idemq inquit euenit
cum rotundam ⁊ cau̾am nubem il¬
tuemur a lat̾e. ut solis imago a nube
discedat. priorq nobis. sit ⁊ in nos. ma¬
gis conu̾sa. Color illi igneus a solo ẽ.
clis due st̃ opiniones alii enim in
illis simulachrum cerni putant. id
ẽ corporũ nr̃oꝵ figuras a nr̃is corꝑi¬
b emissas. ac seꝑatas. alii ñ imagi¬
nes aiunt in specło. s ipã aspici cor¬
ꝑa retorta ocłoꝵ acie. ⁊ in se rursus
reflixa. Nunc nicħ ad rem ꝑtinet qͦ¬
at. e specło reddi. Qͥd aũ ẽ tam dissi¬
mile qmͣ sol ⁊ arcus. in quo neq fig᷑a
solis neq color. neq magnitudo ap¬
paret. Arcus longe amplior ẽ. longe¬
rem. At qui nulle nubes ht̃ simłitudi¬
nem specłi ꝑ medias quippe transimꝰ
nec in illis nos c̃nimus. Q.ui monti¬

Expanded text:
lem solis imaginem reddit: Si speculum, ilem solis imaginem reddit: Si speculum, imedium constiteris, quicumque iuxta te steterint, inuersi tibi uidebuntur et propiores a te quam a speculo; idem, inquit, euenit, cum rotundam et cauam nubem intuemur a latere, ut solis imago a nube discedat propiorque nobis sit et in nos magis conuersa. Color illi igneus a sole est, culis duae opiniones sunt: alii enim in illis simulacra cerni putant, id est corporum nostrorum figuras a nostris corporibus emissas ac separatas; alii non aiunt imagines in speculo sed ipsa aspici corpora retorta oculorum acie et in se rursus reflexa. Nunc nihil ad rem pertinet, qut e speculo. Quid autem est tam dissimile quam sol et arcus, in quo neque figura solis neque color neque magnitudo apparet? Arcus longe amplior est longerem. Atqui nullae nubes habent similitudinem speculi: per medias saepe transimus nec in illis nos cernimus; qui monti
Abbreviated transcription (Latin):
lumine. alius ex obtunso ⁊ lenore
In aliis reb uaga inquisitõ ẽ. ubi. ũ
habemus qd̾ manu tenere possimus.
⁊ lacte cõiectura mittẽda ẽ. Hic appa¬
ret causas ẽẽ arcus solem nubem ꝙ
qr nec sereno unqͣm fit. nec nubilo
dit. qd̾ eque manifestũ ẽ. specł̃i ratrẽ una¬
idest nisi ex alt̾a ꝑte stetit quod apperi¬
at ex alt̾ra qd extend̾e ratões que nõ
ꝑsuadent. s cogunt. a geometricis affe¬
runtur. Nec dubiũ quicqͣm relinqui¬
tur quin arcus magno solis sit male
exp̃pssi obuicium figurã q specl̃i. Nos
de platone legi possunt. Int̾ argum̃¬
ta sic nascentis arcus pona qd̃ celer¬
rime nascitur. Ingens enim uarium¬
q corpus intra momẽtum celo subtex¬
xitur. ⁊ eque celerit ab oletur. Nichil
aũ tam cito redditur. qmͣ a specłoi
mago nõ enim facit quicqͣm s osten¬
dit. Pariamus artimidorus adicit e¬
tiam qͣle genus nubis ẽẽ debeat qd̃ ta¬

Expanded text:
lumine, alius ex obtunso et leniore. lumine, alius ex obtunso et leniore. In aliis rebus uaga inquisitio est, ubi non habemus, quod manu tenere possimus, et late coniectura mittenda est; hic apparet duas causas esse arcus, solem nubemque, quia nec sereno umquam fit nec nubilo dit, quod aeque manifestum est, speculi ratione imaid est nisi ex altera parte stetit quod appareret, ex altera quod ostenderet. Rationes, quae non persuadent sed cogunt, a geometris aferuntur, nec dubium cuiquam relinquitur, quin arcus imago solis sit male expressi ob uitium figuramque speculi: nos de plano legi possint. Inter argumenta sic nascentis arcus pono, quod celerrime nascitur. Ingens enim uariumque corpus intra momentum subtexitur caelo et aeque celeriter aboletur; nihil autem tam cito redditur quam a speculo imago; non enim facit quicquam sed ostendit. Parianus Artemidorus adicit etiam, quale genus nubis esse debeat, quod ta
Abbreviated transcription (Latin):
Nũꝙͣ ñ adu̾sa soli ẽ. sublimis. aut hu¬
mlis ꝓut ille se submisit. aut sustulit
in contͣrium mota. Ido̾ enĩ illo descen¬
dente altiorẽ. alto dep̃ssior Sere talis
nubes a lat̾e solis ẽ. nec arcũ efficit. q
ñ ex recto imaginẽ trahit. Uarietas
aũ ñ ob aliã causã fit. qm quia pars
coloris sole ẽ sꝑsa in nube illa. Humor
modo celureas. modo u̾des. modo ppure
similes ⁊ litteas aut igneias lineas du¬
cit. duob colorib hanc uarietatẽ effi¬
cientib remisso ⁊ intẽto. Sic enim ⁊
purpura eodem conchilio ñ in unũ mo¬
dũ exit. Int̾est qmͣdii mac̾ata sit cͣs¬
sius medicam̃tum. an aqͣtus tͣxĩt.
sepus m̃sa sit ⁊ excocta an semel tin¬
sta. Nonẽ ergo murũ si cum due res st̃.
sol ⁊ nubes icest corpꝰ ⁊ specłm. si tam
multa gn̾a celoꝵ exprimĩtur. quia¬
in multis gn̾ib possunt ista icitari
au relanguesce̾. Alius ẽ color ex igneo

Expanded text:
numquam non aduersa soli est, sublimis aut hunumquam non aduersa soli est, sublimis aut humilis, prout ille se submisit aut sustulit, in contrarium mota; illo enim descendente altior est, alto depressior. Saepe talis nubes a latere solis est nec arcum efficit, quia non ex recto imaginem trahit. Varietas autem non ob aliam causam fit, quam quia pars coloris sole est, pars a nube: in illa umor modo caeruleas lineas modo uirides modo purpurae similes et luteas aut igneas ducit, duobus coloribus hanc uarietatem efficientibus, remisso et intento. Sic enim et purpura eodem conchylio non in unum modum exit: interest, quamdiu macerata sit, crassius medicamentum an aquatius traxerit, saepius mersa sit et excocta an semel tincta. Non est ergo mirum si, cum duae res sint, sol et nubes, id est corpus et speculum, tam multa genera colorum exprimuntur, quam multis generibus possunt ista incitari aut relanguescere: alius est enim color ex igneo
Abbreviated transcription (Latin):
dicam oportet. nich̾ eẽ acie nr̃a falla¬
tius ñ tantũ in hus quoq aquib sb̾¬
tilis ꝑuidẽdis illam coloꝵ diu̾sitas
submouet. s in hiis quoq que ad ma¬
nũt̾nit. Nemus tenui quidẽ aqͣ tegi¬
tur. ⁊ fracta spẽm reddit. Poma ⁊ ꝑ
git. Ad ip̃m solẽ reu̾tere. Hunc ꝙ̃ to¬
cies. nrã sic contraxit. ut sapiẽtes u̾i
pedalem ẽẽcontẽderent. Q.uẽ uelo¬
cissimũ oĩum scimus. nemo nr̃mmo¬
ueri. uidet. nec ire cred̾emus inisi appa¬
reretisse. Mũdum ip̃m p̃cipiti uolo¬
citate labentẽ. ⁊ ortus occasus q intͥ
mom̃tũ tepis reuoluentẽ nemo nr̃m
sentit procid̾e. Qͥd miraris: si ocłi nr̃i ĩ¬
brium stillicidia ñ seꝑant. ⁊ ingẽti spã¬
cio intuentib minutaꝵ imaginũ discͥ¬
ñ intĩt: Illud dubiũ eẽ nulli potest.
quin arcus imago solis sit. rocida ⁊ ca¬
ua nuibe cõcepta. qd̾ ex hoc tibi apparet.

Expanded text:
dicam oportet: nihil esse acie nostra falladicam oportet: nihil esse acie nostra fallacius non tantum in his, a quibus subtiliter peruidendis illam locorum diuersitas submouet, sed etiam in his quoque, quae ad manum cernit: remus tenui aqua tegitur et fracti speciem reddit; poma per git. Ad ipsum solem reuertere: hunc, quem tocies nostra sic contraxit, ut sapientes uiri pedalem esse contenderent; quem uelocissimum omnium scimus, nemo nostrum moueri uidet, nec ire crederemus, nisi appareret isse. Mundum ipsum praecipiti uelocitate labentem et ortus occasusque intra momentum temporis reuoluentem nemo nostrum sentit procedere. Quid ergo miraris, si oculi nostri imbrium stillicidia non separant et ex ingenti spatio intuentibus minutarum imaginum discrimen interit? Illud dubium esse nulli potest, quin arcus imago solis sit roscida et caua nube concepta. Quod ex hoc tibi appareat:
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo etiam ab aere spisso uisus nr̃
in nos redit. ubi u̾o acies hebes ⁊ in¬
firma ẽ. qͣlis libet aeris ictu deficiet. Q̾.¬
dam itaq hoc gen̾e ualitudinis labo¬
raut. ut ip̃i sibi uideantur occurr̾e. ⁊ i
efficit densus aer. in his facit omĩs.
Sanis enum ualet qͣliscũq ad imbecil¬
lem aiciẽ repellẽdam longe aũ magis
qr crassior ẽ ꝑuĩci ñ potest. s radio lũ¬
minũ nr̃oꝵ moratur. ⁊ eo uñ exierũt.
reflectit. Ergo cum multa stillicidia
exprimunt. Deinde eũ in stilliciduis
innu̾ablib ⁊ sine int̾uallo cadentib
reddatur i dẽ color. incipit facies eẽ ñ
multaꝵ imaginũ. ⁊ int̾missaꝵ. s u¬
nius longe atq cõtinue. Qͦ modo ĩ¬
quis tu michi multa milia mmaginũ
istic ẽẽ dicis ubi nullã uido: Et qua¬
re ñ solis color unus sit imaginũ di¬
u̾sus ẽ : Ut ⁊ hec que ꝓposusti refellã
⁊ alia que ñ minus refellẽda st̃. illd̾

Expanded text:
ergo etiam ab aere spisso uisus noster ergo etiam ab aere spisso uisus noster in nos redit. Ubi uero acies hebes et infirma est, qualislibet aeris ictu deficiet. Quidam itaque hoc genere ualetudinis laborant, ut ipsi sibi uideantur occurrere, ut efficit densus aer, in his facit omnis; satis enim ualet qualiscumque ad imbecillam aciem repellendam. Longe autem magis quia crassior est et peruinci non potest, sed radios luminum nostrorum moratur et eo, unde exierunt, reflectit. Ergo cum multa stillicidia exprimunt. Deinde cum in stillicidiis innumerabilibus et sine interuallo cadentibus reddatur idem color, incipit facies esse non multarum imaginum et intermissarum, sed unius longae atque continuae. "Quomodo", inquis, "tu mihi multa milia imaginum istic esse dicis, ubi ego nullam uideo? Et quare, cum solis color unus sit, imaginum diuersus est?" Ut et haec, quae proposuisti, refellam et alia, quae non minus refellenda sunt, illud
Abbreviated transcription (Latin):
iam pluit. singla stillicidia pluuie
ymagines ĩma innumerabiles et de¬
uexas ⁊ in preceps tnͣseuntes cõfundi¬
taq ⁊ aere messe multaꝵ solis ymagi¬
nũ confusiones. Hoc si colligũt. pelueᷤ
inquiũt nlle sereno die pone ⁊ habe
ta leuitas ⁊ circundata sius finib spe¬
cl̾m ẽ. Itaq piscinã ingentis magni¬
tuduus in sertis parietib diuide toti¬
dem illa habebit ymagines solis qͦt la¬
tus habu̾it. relinq̃ illam siẽ ẽ diffusa.
semel tibi ymaginẽ reddet. Nicħ̾ reft̃
qmͣ exiguus sit humor aut latus. si
det̾minatus ẽ. specłm ẽ. Ergo stillicidia
illa infinita que imb cadẽs defert toti¬
dẽ specula sunt totidem solis facies hñt.
Hec contra intuẽti ꝑturbate apparẽt.
nec dispiciuntur int̾ualla quib sin¬
gule distant. spacõ perhibñte disc̾ni.
deinde ꝓ singli̾s apparet una facies tͦ
inquit leuitate acies radios suos re¬
plicat. nich̾ aũ leuius ẽ aqua ⁊ aere.

Expanded text:
iam pluit, singula stillicidia pluuiaeiam pluit, singula stillicidia pluuiaeimagines, immo innumerabiles, et deuexas et in praeceps euntes confunditaque arcum esse multarum solis imaginum confusionem. Hoc sic colligunt: pelues, inquiunt, mille sereno die porte, omnesta leuitas et circumdata suis finibus speculum est. Itaque piscinam ingentis magnitudinis insertis parietibus diuide, totidem illa habebit imagines solis, quot lacus habuerit; relinque illam sic ut est: diffusa semel tibi imaginem reddet. Nihil refert, quam exiguus sit umor aut lacus: si determinatus est, speculum est. Ergo stillicidia illa infinita, quae imber cadens defert, totidem specula sunt, totidem solis facies habent; hae contra intuenti perturbatae apparent, nec dispiciuntur interualla, quibus singulae distant, spatio prohibente discerni; unde pro singulis apparet una facies turinquit, leuitate acies radios suos replicat; nihil autem est leuius aqua et aere:
Abbreviated transcription (Latin):
reddi ab his umbmͣ. ⁊ sic utriusq int̾¬
cursu effici arcũ. in quo ꝑs fulgeat qͤ
solem recipit. ꝑs obscurior sit que ex¬
dusit. ⁊ ex se umbrã ꝓximus facit. Hoc
ita ẽẽ quidã negant. pot̾at enĩ u̾um
uideri si artus duos tm̃ hr̃et colores si
ex lumine umbͣq cõstaret. S cum diu̾si
niteant cũ mille colores. tnͣsitus ille tñ
spectãcia lumina fallit. usq ado̾ qd̾ tã¬
git idest tñ ultima distant. Uidemus
in eo aliquid flãmie. aliquid lutei. a¬
liquid c̾rulei. ⁊ alia in picture modũ
subtilib lineis ducta. ut ait poeta an
dissimiles colores sint scire nõ possis
ñ cum primis extrema cõtułis. Nam
cõmissura decipit usq eo mura arte na¬
ture quod a simillimo cepit in dissimil¬
limo desinit. Qłd ergo isti duo coloreᷤ
faciũt lucis acq umibra. cum iniui¬
m̾abiliũ ratõ reddenda sit: Qdam esti
mant ita arcum fieri in ea ꝑte in qͣ

Expanded text:
reddi, ab his umbram, et sic utriusque interreddi, ab his umbram, et sic utriusque intercursu effici arcum, in quo pars fulgeat, quae solem recipit, pars obscurior sit, quae exclusit et ex se umbram proximis fecit. Hoc ita esse quidam negant. Poterat enim uerum uideri, si arcus duos tantum haberet colores, si ex lumine umbraque constaret: sed nunc, "diuersi niteant cum mille colores, transitus ipse tamen spectantia lumina fallit: usque adeo quod tangit idem est, tamen ultima distant'. Videmus in eo aliquid flammei aliquid lutei aliquid caerulei et alia in picturae modum subtilibus lineis ducta, ut ait poeta, an dissimiles colores sint, scire non possis, nisi cum primis extrema contuleris: nam commissura decipit, usque eo mira arte naturae; quod a simillimo coepit, in dissimillimo desinit. Quid ergo istic duo colores faciunt lucis atque umbrae, cum innumerabilium ratio reddenda sit? Quidam ita existimant arcum fieri: in ea parte, in qua
Abbreviated transcription (Latin):
lem accipiũt sole pstrĩcte. Sic enim for¬
mam arcus discoloris efficiũt. qr alie ꝑ¬
tes in nubib tumidiores st̃ alie submis¬
siores. q̃dam crassiores qmͣ ut solem tnͣs¬
mitant. alie imbecilliores qͣm ut exclu¬
dant. Hec ineqͣlitas alt̾nis lucẽ umbm
ꝙ ꝑmiscet. ⁊ exprimit ilła mirabilẽ arcꝰ
u̾itatẽ. Alt̾a causa arcus eiusmodi red¬
ditur. Uidemus cũ fistula aliquo loco rup¬
ta ẽ. aqͣm ꝑtenue foram̃ elidi. que sparsa
ꝯtͣ solem oblique posit̃. faciẽ arcus re¬
p̃sentat. Idem uidebis accide̾ siqnͣdo uo¬
lueris obseruare fullonẽ. Cum os aqͣ
impleuit. ⁊ uestimẽta tendicłis diducta
leuit̾ asꝑgit. apparet uarios edi colores.
in illo aere sparso. qͣles fulgere in arcu
solent. Huius rei causã in humore eẽ.
Qͥ dam aiunt ẽẽ stillicidia q̃dam q̃ so¬
lem tnͣsmittãt. q̃dam magis coacta ꝙͣ
ut mͣsluceant. Itaq ab illis fulgorem

Expanded text:
alem accipiunt sole perstrictae. Sic enim foralem accipiunt sole perstrictae. Sic enim formam arcus discoloris efficiunt: quia aliae partes in nubibus tumidiores sunt aliae summissiores, quaedam crassiores, quam ut solem transmittant, aliae imbecilliores, quam ut excludant, haec inaequalitas alternis lucem umbramque permiscet et exprimit illam mirabilem arcus uarietatem. Altera causa arcus eiusmodi redditur: uidemus, cum fistula aliquo loco rupta est, aquam per tenue foramen elidi, quae sparsa contra solem oblique positum faciem arcus repraesentat. Idem uidebis accidere, si quando uolueris obseruare fullonem: cum os aqua impleuit et uestimenta tendiculis diducta leuiter aspergit, apparet uarios edi colores in illo aere asperso, quales fulgere in arcu solent. Huius rei causam in umore esse Quidam aiunt esse aliqua stillicidia, quae solem transmittant, quaedam magis coacta, quam ut transluceant: itaque ab illis fulgorem
Abbreviated transcription (Latin):
cidũ. Si ab una parte int̾cisa ẽ apparet in¬
de aera incumbẽ. ⁊ ideo illa regio uentum
fieri. ⁊ inquierũ aera hinc atqꝑ illinc as¬
silire. Itaq ex hac cõstantia celi. tam ml¬
ta tẽptanus ⁊ undiq laborantis. futu¬
Hec corone noctib fert circa lunam ⁊
aũ raritatis hec ẽ qd̾ solis fortus lum̃
ẽ. ⁊ aer ip̃e agitatus ab illo calefc̃s ꝙ su¬
lutior. Lune mertior us ẽ. ideoq faciliꝰ
acricũscripto aere sustinetur. Eque cet̾a
sidera infirma st. nec ꝑrumꝑe aera ui
sua ñ possunt. Excipitur itaq illoꝵ y
mago. ⁊ in mat̾a solidiore ac minus
cedente u̾satur. Debet enĩ aer nec tam
spissus eẽ. ut exludat ac sũmoueat a
selum̃ immissũ. nec tam tenus ac solutꝰ
ut nullã ueniẽtib radiis morã p̃beat.
Hec noctib tẽꝑatura cõtingit. cũ sidera
circumiectũ aere luce leni ñ pũgnaciter
nubes tnͣseat. ⁊ illis colorẽ suffundat qͣ¬

Expanded text:
cidum; si ab una parte intercisa est, apparet incidum; si ab una parte intercisa est, apparet inde aera incumbere: et ideo illa regio uentum fieri et inquietum aera hinc atque illinc assilire: itaque ex hac inconstantia caeli tam multa temptantis et undique laborantis apparet futuHae coronae noctibus fere circa lunam et autem raritatis haec est, quod solis fortius lumen est et aer ipse agitatus ab illo calefactusque solutior: lunae inertior uis est ideoque facilius a circumposito aere sustinetur; aeque cetera sidera infirma sunt nec perrumpere aera ui sua possunt: excipitur itaque illorum imago et in materia solidiore ac minus cedente seruatur. Debet enim aer nec tam spissus esse, ut excludat ac summoueat a se lumen immissum, nec tam tenuis aut solutus, ut nullam uenientibus radiis moram praebeat. Haec noctibus temperatura contingit, cum sidera circumiectum aera luce leni non pugnaciter nubes transeat et illis colorem suffundat, qu
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ resistit nec formatur qr prima q̃ ꝙẜ
ꝑs eius discipatur. Numꝙͣ ergo illudsi¬
dus talẽ sibi effigiẽ circũdabit. nisi cũ
aer erit densus. atq ĩmotus. ⁊ ob hoc cꝰ¬
todiẽs incidentẽ in se rotũdi lineã lumi¬
nis. Nec sine causa repente enĩ exemplũ
quod pauleo ante ꝓposui lapillus in pis¬
cinã aut lacũ ⁊ aligatã aqͣm missus
circłos facit innumerabłes. At hoc qͥ¬
dem ñ facit in flumine. Quare: Mia
omẽm figurã fugiẽs aqua disturbat.
I dẽ ergo in aere euenit. ut ille qui manet
possit figurari. at ille qui rapitur accur¬
rit. ñ det sui potestatẽ. ⁊ omen ictũ uemẽ¬
ociũ ⁊ tnͣsquillitas. Cum ob unã ꝑtem
cesserũt. illic uentus ẽ. uñ fundũtur si
rupte płib locis sũt tẽpestas fit. Qͣre
id accidat. ex hiis que iam ꝓposui in¬
telligi. potest. Nam si facies unu̾sa sub¬
sedit. apparet temꝑatũ ẽẽ aera ⁊ sic pla¬

Expanded text:
enim resistit nec formatur, quia prima quaeque enim resistit nec formatur, quia prima quaeque pars eius dissipatur: numquam ergo ullum sidus talem sibi efligiem circumdabit, nisi cum aer erit densus atque immotus et ob hoc custodiens incidentem in se rotundi lineam luminis. Nec sine causa; repete enim exemplum, quod paulo ante' proposui: lapillus in piscinam aut lacum et alligatam aquam missus circulos facit innumerabiles; at hoc idem non faciet in flumine quare? Quia omnem figuram fugiens aqua disturbat: idem ergo in aere euenit, ut ille, qui manet, possit figurari, at ille, qui rapitur et currit, non det sui potestatem et omnem ictum uenienotium et tranquillitas; cum ad unam partem cesserunt, illinc uentus est, unde finduntur; si ruptae pluribus locis surît, tempestas fit. Quare id accidat, ex his, quae iam exposui, intellegi potest. Nam si facies uniuersa subsedit, apparet temperatum esse aera, et sic pla
Abbreviated transcription (Latin):
becissitate deceptus. circa ip̃m sidus pu¬
tat positam. In uicinia aũ stellarũ ⁊ so¬
lis. nich̾ tale fieri potest. qi illic tenuis
ether ẽ. Nam forme crassis demũ spis¬
sis q corꝑib imprimi solẽt. in subtilib
ñ hñt ubi ꝯsistãt. aut h̾eant. In balneiᷤ
quoq circa luc̾ nam tale quiddã aspi¬
diluuntur. ⁊ desinũt nñꝙͣ ab aliqͣ ꝑte
rũpuntur. ⁊ inde uentũ nautici ex pe¬
ctant. unde cõtextus corone ꝑit. Si ab
septẽtrione dicessit. aquilo erit. si aboe¬
tidẽte. fauonius. Qed argum̃tumẽ int̾
eam ꝑtẽ celi fieri has coronas intͣ qͣm
uenti quoq eẽ solent. Supiora ñ hñt
coronas. qr ne uentos quidẽ. Hiis argu¬
mẽtis ⁊ illud adice. ñqmͣ coronã colligi
nõ stablĩ aere. ⁊ pigro uento. alit̾ ñ sol
aspici. Nam qui stat aer impelli ⁊ didu¬
ci. ⁊ in aliqͣm faciẽ fingi potest. is autẽ
qui fluit nec feritur quidẽ lumine. nõ

Expanded text:
becillitate deceptus circa ipsum sidus pubecillitate deceptus circa ipsum sidus putat positam. In uicinia autem stellarum et solis nihil tale fieri potest, quia illic tenuis aether est. Nam formae crassis demum spissisque corporibus imprimi solent, in subtilibus non habent, ubi consistant aut haereant: in balneis quoque circa lucernam tale quiddam aspidiluuntur et desinunt, nonnumquam ab aliqua parte rumpuntur et inde uentum nautici expectant, unde contextus coronae periit: si a septemtrione discessit, aquilo erit, si ab occidente, fauonius. Quod argumentum est intra eam partem caeli has fieri coronas, intra quam uenti quoque esse solent: superiora non habent coronas, quia ne uentos quidem. His argumentis et illud adice, numquam coronam colligi nisi stabili aere et pigro uento; aliter non solet aspici. Nam qui stat aer, impelli et diduci et in aliquam faciem fingi potest; is autem qui fluit ne feritur quidem lumine non
Abbreviated transcription (Latin):
admodũ fieri dicatur exponam. Cũ¬
etiã in piscinã lapis missus ẽ. uidemꝰ¬
laxiorẽ. ac deinde alios maiores donec
euanescat. impetus. ⁊ in planiciẽ ĩ mo¬
tarũ aqͣrum soluãtur. Tale quiddã co¬
gitemus fieri in aere. Cum spissus fc̃s
ẽ plagã sentire potest. lux solis aut
lune uł cuius libet sidi̾s incurrẽs re¬
ced̾e̾ illũ in circło cogit. Nam humor ⁊
aer ⁊ om̃e qd̾ ex ictu formã recipit in ta¬
talem hitum impellitur. qͣlis ẽ eus
quod impellit. Omẽ aũ lumẽ rotun¬
dũ ẽ. Ergo ⁊ aer in hũc modũ ꝑcussus
lumine. exibit. Ob hoc tales splẽdoreᷤ
greci areas uocau̾unt. q fere tendis
frugib destinata loca rotũda st̃. Non
ẽ aũ qd̾ existimemus eas siue aere si¬
ue corone sint. inuicinia sid̾um fieri.
Płimũ ab his absunt. qͣmuis cing̾e ea
⁊ coronare uideantur. Non longe a t̾ra
fit talis effigies. qm uisus nr̃ solita im¬

Expanded text:
admodum fieri dicatur, exponam. Cuadmodum fieri dicatur, exponam. Cum in piscinam lapis missus est, uidec deinde alios maiores, donec euanescat impetus et in planitiem immotarum aquarum soluatur; tale quiddam cogitemus fieri etiam in aere: cum spissior factus est, sentire plagam potest; lux solis aut lunae uel cuiuslibet sideris incurrens recedere illum in circulos cogito. Nam umor et aer et omne, quod ex ictu formam accipit, in talem habitum impellitur, qualis est eius, quod impellit; omne autem lumen rotundum est: ergo et aer in hunc modum lumine percussus exibit. Ob hoc tales splendores Graeci areas uocauerunt, quia fere terendis frugibus destinata loca rotunda sunt. Non est autem, quod existimemus istas, siue areae siue coronae sunt, in uicinia siderum fieri. Plurimum enim ab his abstint, quamuis cingere ea et coronare uideantur: non longe a terra fit talis effigies, quam uisus noster solita im
Abbreviated transcription (Latin):
uñ uenti st̃. idẽ in aere. qui medius ẽ int̾
lunã ⁊ terras. In magna tẽpestate appere
qiͣ stelle solent uelo insidẽtes. Adiuuari se
cis numine. Causa aũ melioris spei ẽ qd
iam apparet frãgi tẽpestatem. ⁊ desinere
uẽtos aliquin ferrẽtur ignes ñ sederent.
Gilipo siratusas petẽti iusa ẽ stella suꝑ
ipãm lanceã cõstitisse. in romanoꝵ castͥs
tus ẽ aer ad exprimẽdos ignes fuit. Nam
sẽno quocũq aliq̃n celo tonat. ex eaidẽ
causa qua nubilo aere int̾ se colliso. Qi
etiã si ẽ lucidior ac siccior ire tñ ⁊ fac̾e cor¬
ꝑa q̃ dam similia nubib potest que pcueᷤ¬
sa reddant sonũ. Qͣndo ergo fũt tͣbes
qñ clipei ⁊ uastoꝵ ymagines ignium:
Ubi in talẽ mat̾iam similis incidit cã
apollonia reu̾sus intͣuit circa solẽ uisũ
coloris uarii circlm. qͣlis eẽ. in arcu so¬
let. Hũc greci halon uocãt. nos dic̾e̾ co¬
ronam aptissime possumus. que q̃m¬

Expanded text:
unde uenti sunt, id est in aere, qui medius inter unde uenti sunt, id est in aere, qui medius inter lunam terrasque est. In magna tempestate apparere quasi stellae solent uelo insidentes; adiuuari se ris numine, causa autem melioris spei est, quod iam apparet frangi tempestatem et desinere uentos: alioquin ferrentur ignes, non sederent. Gylippo Syracusas petenti uisa est stella super ipsam lanceam constitisse. In Romanorum castrsi aer ad exprimendos ignes aptus fuit: nam sereno quoque aliquando caelo tonat ex eadem causa qua nubilo, aere inter se colliso, qui, etiamsi est lucidior ac siccior, coire tamen et facere corpora quaedam similia nubibus potest, quae percussa reddant sonum. Q,uando ergo fiunt trabes, quando clipei et uastorum imagines ignibm? Ubi in talem materiam similis incidit causApollonia reuersus intrauit, circa solem uisum coloris uarii circulum, qualis esse in arcu solet. Hunc Graeci G–halo uocant, nos dicere coronam aptissime possumus. Quae quem
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ existimare. aut decid̾e stellas aut tnͣsi¬
silire. aut aliquid illis auferri. ⁊ bradi.
nam si hoc fuisset. etiã dectitissent. Nul¬
la .N. mox ẽ. qͣ ñ płime ire ⁊ in diu̾sum
uideantur ab duci. At qui quo solet q̃ꝙ
inuenitur loco magnitudo sua singłis
constat. Sequitur ergo ut infͣ illas ista
nascantur. ⁊ cito int̾cidant. qr sine funda¬
mento ⁊ sede certast. Qhre ergo ñ enam
int̃dum tranfferuntur: Qid si dicas
stellas int̾dum ñ eẽ. qr ñ apparẽt: Quẽ¬
admodum ille latẽt. ⁊ solis fulgore obũ¬
bnͣtur. sic faces quoq tnͣscurrũt. ⁊ inter¬
dum. s abscõdit illas diurni luminis cla¬
ritas. Siq̃n tñ tanta ius emicuit ũ etiã
adu̾sus diem uendixe suũ fulgorẽ possĩt
faces. alias ab oriente in occidẽtem u̾sas
alias ab occasu inorientũ. Argum̃tum
tẽpestatis naute putant. cũ młte tnͣsuo¬
lant stelle. Qed si uentoꝵ signũ ẽ. ibi est

Expanded text:
, existimare aut decidere stellas aut tran, existimare aut decidere stellas aut transilire aut aliquid illis auferri et abradi: nam si hoc fuisset, etiam defuissent; nulla enim nox est, qua non plurimae ire et in diuersum uideantur abduci. Atqui quo solet quaeque inuenitur loto, magnitudo sua singulis constat: sequitur ergo, ut infra illas ista nascantur et cito intercidant, quia sine fundamento et sede certa sunt. «Quare ergo non etiam interdiu transferuntur?». Quid, si dicas stellas interdiu non esse, quia non apparent? Quemadmodum illae latent et solis fulgore obumbrantur, sic faces quoque transcurrunt et interdiu, sed abscondit illas diurni luminis claritas. Si quando tamen tanta uis emicuit, ut etiam aduersus diem uindicare sibi fulgorem suum possint,faces, alias ab oriente in occidentem uersas, alias ab occasu in ortum. Argumentum tempestatis nautae putant, cum multae transuolant stellae. Quod si uentorum signum est, ibi est,
Abbreviated transcription (Latin):
crit̾ fulguratõs efficiũt. maiore impetu
impulse fulmina sic. qͣnto illas magis
p̃ssis minus ue. tanto leuiora fulmina¬
emittũt. Aristotiles eius modi ratõem red¬
dit. Uaria ⁊ multa f̾raꝵ orbis expirat q̃
ignib idonea. Nec mirũ si t̾re omĩs gn̾is
⁊ uaria euaporatõ ẽ. cum ^ celo quoq nõ
unus appareat color rerum. s acrior cant¬
cłe rubor martis remissior. iouis nullus ĩ
lucẽ purã nitore ꝑducto. Necesse ẽ ergo ĩ
magna copia corpuscłoꝵ que fre eiectãt.
⁊ in suꝑiorẽ ꝑten agunt. aliqua in nuleᷤ
ꝑuenire alim̃ta igniũ. que ñ tanta colli¬
sa possũt ardere. s afflata radiis solis.
Nam apd̾ nos quoq sarm̃ta sulphure
asꝑsa ignẽ ex int̾uallo trahũt. Ueri gͦ
simile ẽ. talẽ mat̾iam int̾̃ nubes cõgre¬
gatam. facile succẽdi ⁊ minores maio¬
res ueignes existẽ. ꝓut plus illis fuit.
aut minus uiriũ. Illud stultissimum¬

Expanded text:
criter fulgurationes efficient, maiore impetu criter fulgurationes efficient, maiore impetu impulsae fulmina, sic quanto illas minus presserit minor uis, tanto leuiora fulminemittent. Aristoteles rationem eiusmodi reddit: «Varia et multa terrarum orbis expire, quaignibus idonea». Nec mirum est, si terme omnis generis et uaria euaporatio est, cum in caelo quoque non unus appareat color rerum, sed acrior sit Caniculae rubor, Martis remissior, Iouis nullus in lucem puram nitore perducto. Necesse est ergo in magna copia corpusculorum, quae terrae eiectant et in superiorem agunt partem, aliqua in nubes peruenire alimenta ignium, quae non tantum collisa possint ardere sed etiam afflata radiis solis. Nam apud nos quoque ramenta sulphure aspersa ignem ex interuallo trahunt. Veri ergo simile est talem materiam inter nubes congregatam facile succendi et minores maioresue ignes existere, prout plus illis fuit aut minus uirium. Illud enim stultissimum
Abbreviated transcription (Latin):
deos mortiũ signa p̃mitt̾e. ⁊ quicqͣm in
tris eẽ tam magnũ qd̾ ꝑire mũdus sci¬
ati Erit istius rei tempꝰ. Uidebimus ã
alis ita implexa sunt. ut quod añcedit
aũ cã sit seq̃ntiũ. aut signũ. Uidebimꝰ
an dis humana sint cure an series.
ip̃a quid factura sit cet̾is rerum notis
nũciet. Int̾im illud existimo. huiusmo¬
di ignes exist̾e. aere uehem̃tius trrco
ẽ inclinatõ eius in alt̾am ꝑtẽ fr̃a ẽ. ⁊ ñ
cessit. s int̾ se pugnauit. ex hac uexa¬
tõe nascũtur trabes ⁊ globi ⁊ faces ⁊
ardores. Arcũ leuius collisꝰ ẽ. ⁊ ut ita
dicam fructus ẽ. minora lumina ex¬
cutiuntur. crimenq uolantia sidera
drcũt. Tũc ignes tenuissimi if exile
designant. ⁊ celo producũt. I deo nul¬
la sine. euismodi spectaclis. nox est.
eris motu. Denie ut breuit̾ dicam ea¬
dẽ rõe funt ista qua fulmina. s in mino¬
re. Quemadmodũ nubes collisse medio¬

Expanded text:
deos mortium signa praemittere et quicquam in deos mortium signa praemittere et quicquam in terris esse tain magnum, quod perire mundus sciat?». Erit aliud istius rei tempus: uidebimus an aliis ita implexa sint, ut quod antecedit aut causa sit sequentium aut signum; uidebimus an diis humana curae sint, an series ipsa, quid factura sit, certis rerum notis nuntiet. Interim illud existimo, eiusmodi ignes existere aere uehementius trito, cum inclinatio eius in alteram partem facta est et non cessit sed inter se pugnauit: ex hac uexatione nascuntur trabes et globi et faces et ardores. At cum leuius collisus et, ut ita dicam, frictus est, minora lumina excutiuntur, «crinemque uolantia sidera ducunt». Tunc ignes tenuissimi iter exile designant et caelo producunt. Ideo nulla sine eiusmodi spectaculis nox est, neris motu. Denique, ut breuiter dicam, eadem ratione fiunt ista, qua fulmina, sed ui minore: quemadmodum nubes collisae medio
Abbreviated transcription (Latin):
meliorẽ tͣnscribi sortẽ: Quid tibi inquis
ista ꝓderũt. Si nil aliud. hoc certe sciam
quos aer tnͣuersos agit. Magna illos ui
extuti argum̃tum ẽ qd̾ obliqui ferunt᷑.
⁊ qd̃ rapida celitate apparet. illos ñ ire
s proici. Igniũ multe uarieq facies sũt.
Aristotiles quoddã genus hoꝵ capͣm uo¬
cat. Si me int̾rogau̾is qͣre prior michi ra¬
tõem reddas oportet qͣre hedi uocẽtur.
Si aũ qd̾ ꝯmodissimũ ẽ. int̾ nos cõuen̾it.¬
ne alt̾ alt̾m int̃roget. qd̾ dicis illũ respon¬
d̾e ñ posse. satius erit de re ip̃a q̃rere qm
mirari. quid ista aristotiles globũ ignis
appellau̾it capͣm. Talis enim fuit forma¬
eius qui bellum adu̾sus ꝑsen paulo g̾en¬
taẽ. Uidimus circa diui augusti exces¬
sum simile ꝓdigiũ. Uidimus eotẽꝑe qͦ
de seiano actũ ẽ. nec g̾manici mors sine
denũciatõe tali fuit. Sices michi tu. Ex¬
go tu in tantis errorib es ut estimes

Expanded text:
meliorem transcribi sortem? Quid tibi, inquis, meliorem transcribi sortem? Quid tibi, inquis, ista proderunt? Si nihil aliud, hoc certe sciam,quos aer transuersos agit. Magna illos ui excuti argumentum est, quod obliqui feruntur et praerapida celeritate: apparet illos non ire sed proici. Ignium multae uariaeque facies sunt. Aristoteles quoddam genus horum capram uocat: si me interrogaueris quare, prior mihi rationem reddas oportet, quare haedi uocentur; si autem, quod commodissimum est, conueneritne alter alterum interroget, quod scit illum respondere non posse, satius erit de re ipsa quaerere quam mirari, quid ita Aristoteles globum ignis appellauerit capram. Talis enim fuit formeius, qui bellum aduersus Persen Paulo gerenta est. Vidimus circa diui Augusti excessum simile prodigium, uidimus eo tempore, quo de Seiano actum est; nec Germanici mors sine denuntiatione tali fuit. Dices mihi: «Ergo tu in tantis erroribus es, ut existimes
Abbreviated transcription (Latin):
stri melior ꝑs animus ẽ in illo nulla ꝑs
exͣ animũ ẽ totus ẽ rõ. Cum int̾um tan¬
tus error mortalia tenet. ut ħ̃ quo neq
formosius quicqmͣ ẽ. nec dispositius. nͨ
in ꝓposito ꝯstantius existimẽt homines
fortuitũ. ⁊ casu uolubile. idõꝙ tumultuo¬
sum. int̾ flumina. nubes tẽpestates ⁊ c̾̃
quib t̾re ac t̾ris uicina pulsantur. Nec
hec intͣ uulgũ clem̃tia ẽ. s sapiẽtiam qͦ
ꝓfessos contĩgit. Sunt qui putant. ip̃ĩs
animũ eẽ ⁊ quidẽ ꝓuidũ. dispẽsantẽ sin¬
faciat. Qnͣti estimas ista cognosc̾e ⁊ reb
t̾minos pone qnͣtum deus possit. mat̾iam
ip̃e sibi formet. an data it tatur utrũ utͦ
t̾ia rõni. ds̃ quicquid uult efficiat. anmł
tis reb illũ tractãda destituant.⁊ a mag¬
no artifice pͣue form̃tur. multa. ñ quia
cessat ars. s qr id in quo exercetur mob
cubare ñ ne tnsilire mortalitatẽ ẽ suã ⁊ in

Expanded text:
stri melior pars animus est: in illo nulla pars stri melior pars animus est: in illo nulla pars extra animum; totus ratio est. Cum interim tantus error mortalia teneat, ut hoc, quo neque formosius est quidquam, nec dispositius, nec in proposito constantius, existiment homines fortuitum et casu uolubile, ideoque tumultuosum inter fulmina, nubes, tempestates, et cetera quibus terrae ac terris uicina pulsantur. Nec haec intra uulgum dementia est, sapientiam quoque professas contigit. Sunt qui patent, sibi ipsis animum esse, et quidem prouidum ac dispensantem sinfaciat. Quanti aestimas ista cognoscere, et rebus terminos ponere? quantum Deus possit? materiam ipse sibi formet, an data utatur? utrum idea teria ideae? deus quidquid uult efficiat, an in multis rebus illum tractanda destituant: et a magno artifice praue formentur multa, non quia cessat ars, sed quia id in quo exercetur, saecubare, nonne transilire est mortalitatem suam, et in
Abbreviated transcription (Latin):
co cõtentus emicuit. Cum illa tetigit a¬
litur. crescit. ac uelut uincłi̾s lib̾atus.
ĩ originẽ redit. ⁊ hoc ht̃ argum̃tum diui¬
nitatis sue quod illũ diuina delectant.
spectat occasꝰ syderum atq ortus ⁊ tam
diu̾sas ꝯcordantiũ uias. Obseruat ubi
ꝙ que stella primũ t̾ris lum̃ ostendit uͥ
lum̃ eius sũmum cursus sit. quousq de¬
scẽdat. Curiosus spectator excutit singłã
⁊ q̃uit qmͣdui q̃rens ẽ. scit illa ad se ꝑtine¬
re. Tunc ꝯtẽpuit domicilii prioris angu¬
stias. Qnͣtum enĩ ẽ ꝙ ab ultimis littori¬
b hyspanie usq ad indos iacet: Paucis¬
simoꝵ dieꝵ spacium. si nauẽ suus ferat
nos uelocissimo sid̾i uiã p̾stat. ñ qͣm resi¬
denti. s eqͣlit̾ cito. Illic demũ discit quod
uniu̾si. Qrdẽ ds̃ : Q.auod uides totũ ⁊ qd
ñ uides totũ. Sic demũ magnitudo illisua
redditur. qr nicħ̾ maius excogitari potest.

Expanded text:
entus modico emicuit. Cum illa tetigit, aentus modico emicuit. Cum illa tetigit, alitur, crescit, ac uelut uinculis liberatus, in originem redit; et hoc habet argumentum diuinitatis suae, quod illum diuina delectant: spectat occasus siderum atque ortus, et tam diuersas concordantium uias. Obseruat, ubi quaeque stella primum terris lumen ostendat, ubi culmen eius summum, qua cursus sit, quousque descendat. Curiosus spectator excutit singula, et quaerit. Quidni quaerat? scit illa ad se pertinere. Tunc contemnit domicilii prioris angustias. Quantum enim est, quod ab ultimis littoribus Hispaniae usque ad Indos iacet? Paucissimorum dierum spatium, si nauem suus uentus nos uelocissimo sideri uiam praestat, nusquam resistenti, sed aequaliter cito. Illic demum discit, quod uniuersi. Quid est Deus? Quod uides totum, et quod non uides totum. Sic demum magnitudo sua illi redditur, qua nihil maius excogitari potest,
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑiũ hemotces includat ꝑthis obstet
eufrautes. danubiꝰ sarmatica ac roma¬
na dist̾minet. haberenus gͥmanie mo¬
dũ faciat pyreneus mediũ int̾ gallias
⁊ hispanias iugũ extollat. int̾ egyptũ
iaceat. Si quis formicis det intellectum
hoĩs ñne ⁊ ille unã aream in multas
proũcias diuidẽt: Cum te in illa u̾e mag¬
na sustułis quotĩẽs uidebis exercitus
sub rectis ire uexillis ⁊ qͣ magnũ aliqͥd
agatur. equitẽ modo ultiora exploran¬
tẽ modo a lat̾ib cõfusum libebit dicere.
Id nigrum cãpis agmen formicar. iste
discursus ẽ in augusto laborãnum. Q d
illis ⁊ uob̾ int̾est. nisi exigui ñ sura cor¬
puscłi.: Pũctum ẽ istud in quo nauiga¬
tis. in quo bellatis. in quo regnatis. poni¬
tis minima etiã cum illis utrĩq occeanꝰ
occͣrit S̾ursum ingẽtia spacia sũt. in qͦꝵ.
possessionẽ animus admittitur. ⁊ ita si se¬
cum minimũ ex corꝑe tulit. si sordidum
omẽ det̾sit. ⁊ expeditus leuisq ac modi¬

Expanded text:
Strymo Thracas includat: Parthis obstet Euphrates: Danubius Sarmatica ac Romana disterminet: Rhenus Germaniae modum faciat: Pyrenaeus medium inter Gallias et Hispanias iugum extollat: inter Aegyptum iaceat! Si quis formicis det intellectum hominis, nonne et illae unam aream in multas prouincias diuident? Cum te in illa uere magna sustuleris; quoties uidebis exercitus subrectis ire uexillis et quasi magnum aliquid agatur, equitem modo ulteriora explorantem, modo a lateribus affusum, libebit dicere: "It nigrum campis agmen": formicarum iste discursus est, in angusto laborantium. Quid illis et nobis interest, nisi exigui mensura corpusculi? Punctum est istud in quo nauigatis, in quo bellatis, in quo regna disponitis: minima, etiam cum illis utrimque Oceanus occurrit. Sursum ingentia spatia sunt, in quorum possessionem animus admittitur: at ita si minimum secum ex corpore tulit, si sordidum omne detersit, et expeditus leuisque ac cont
Abbreviated transcription (Latin):
int̾uenit. quẽ ꝑd̾e̾ libet. Itaꝙ tot fa¬
milie philosophoꝵ sine successore de¬
ficiũt. Achademici ⁊ uet̾es ⁊ minores
nullũ antistitẽ reliq̃runt. Qͥs qui tͣ¬
dat p̾cepta pyronis. Pytagorica illa
inuidiosa turbe scola p̾ceptorẽ ñ inue¬
nit. Sextioꝵ noua ⁊ romani roboris
secta. int̾ irucia sua cũ magno impe¬
tu cepisset. extincta ẽ. At qnͣta cura
laboratur. ne cuius pãtominii nom̃
int̾cidat. stat ꝑ successores pilades ⁊ do¬
mus batilli. Harũ artiũ multi discipłi
sũt. multi ꝙ doctores priuatũ urbe tota
mine tripudiãt. Mares int̾ se uxores¬
q cõtendũt. ut̾ det lans. Illius deinde
sub ꝑsona cũ diutrita ẽ frons transit᷑
ad galeã. pħie nulla curarẽ. Itaq nichil
inuenit ex his que parũ ĩuestigata ã¬
tiqui reliq̃runt. ut multa que ĩuenta
erãt oblit̾entur. At me herd̾e si hoc touᷤs
m̃bris p̃meremus. si in hoc iuuẽtus so¬

Expanded text:
interuenit dies quem perdere libet? Itaque tot fainteruenit dies quem perdere libet? Itaque tot familiae philosophorum sine successore deficiunt: Academici et ueteres et minores nullum antistitem reliquerunt; quis est qui tradat praecepta Pyrrhonis? Pythagorica illa inuidiosa turbae schola praeceptorem non inuenit; Sextiorum noua et Romani roboris secta inter initia sua, cum magno impetu coepisset, extincta est. At quanta cura laboratur, ne cuius pantomimi nomen intercidat! Stat per successores Pyladis et Bathylli domus, harum artium multi discipuli sunt multique doctores; priuatum urbe tota minae tripudiant: mares inter se uxoresque contendunt uter det latus mollius. Deinde sub persona cum diu trita frons est, transitur ad galeam. Philosophiae nulla cura est. Itaque adeo nihil inuenitur ex his que parum inuestigata antiqui reliquerunt, ut multa quae inuenta erant oblitterentur. At mehercule, si hoc totis membris premeremus, si in hoc iuuentus so
Abbreviated transcription (Latin):
insaniat. inuenit ĩpudicicia nouã
ꝯtumeliã sibi ĩuenit deliciaꝵ dissolu¬
tio ⁊ tabes aliquid adhuc tenius mol
muliebres mũdicias antecessimꝰ. colores
m̾etricios matronis quidẽ ñ induẽdos
uiri sumimus. Teño ⁊ molli incẽsu sꝰ¬
pendimus goum. ñ ambulamus s
ĩcedimus. exornamus anulis digitoᷤ.
in oĩ artiłos gẽma disponitur. Coti¬
die cõmunis cimur ꝑ que u̾ilitati fit
ĩuiria. ut tducatur quia ñ potest ex¬
ui. Alius genitalia excidit. alius ĩ
obscenã ludi ꝑtẽ fugit. ⁊ locatus ad
mortẽ ĩ fame armatur. egenus etiã
ĩ quo morbum suũ exerceat legit.
Miraris si ñdum sapiã omẽ opus
suũ ĩpleuit.: Nondum tota se nequi¬
cia ꝓtulit. ad huc nascitur. ⁊ hĩc omẽs
oꝑam damus. huic ocłi nr̃i huic ma¬
nus seruiũt. Ad sapiẽtiam quis acce¬
dit. guis dignã iudicat nisi cũ ludi
int̾ calãtur. cũ aliquis pluuiꝰ dies

Expanded text:
insaniat, inuertit impudicitia nouam insaniat, inuertit impudicitia nouam contumeliam sibi, inuertit deliciarum dissolutio et tabes aliquid adhuc tenerius molla corporum muliebres munditias antecessimus, colores meretricios matronis quidem non induendos uiri sumimus, tenero et molli ingressu suspendimus gradum non ambulamus sed incedimus, exornamus anulis digitos, in omni articulo gemma disponitur; cotidie comminiscimur per quae uirilitati fiat iniuria, ut traducatur, quia non potest exui: alius genitalia excidit, alius in obscenam ludi partem fugit et locatus ad mortem infame armaturae genus, in quo morbum suum exerceat, legit. Miraris si nondum sapientia omne opus suum impleuit? Nondum tota se nequitia protulit: adhuc nascitur, et huic omnes operam damus, huic oculi nostri, huic manus seruiunt. Ad sapientiam quis accedit? Quis dignam iudicat nisi quam iintercalantur, cum aliquis pluuius
Abbreviated transcription (Latin):
iestas tãta delituit. Regnũ suũ idem se
regit. nec ulli aditũ dat nisi animo.
Quto sit hoc sine quo nichil e scire nõ
possumus.⁊ miramur si quos igni¬
cłos paꝵ. nouimus. cũ maxia ꝑs mũ¬
di d̾s lateat: Qmͣ młta aĩalia hoc pͥ¬
mũ cognouimus scło. ꝙͣ mlta negocia:
Nec hoc quidẽ Multa ueniẽtis eui ppłs
ignota nob̾ sciet. młta scłis tũc futu¬
ris cũ memoria nr̃i exoleu̾it reseruã¬
tur. Pusilla res mũdus e̾. nisi ĩ illo
qd̾ q̃rat oĩs mundus habeat. Nõ se¬
mel q̃dã sacra traduntur. Elensim
seruat. qd̾ ostendat reuisentib. Rerũ
natura sacra sua ñ semel tradit. Initi¬
atio nos credimus. in uestibulo eius
heremus. Illa archana ñ ꝓmiscue nec
luro q̃ post nos subrbit aspiciet. Qnͣdo
ergo ista ĩ noticiã nram ꝑducẽtur:
Tarde magna ꝓuenisit. Utiq ñ labor
cessat. io qõ unũ toto agimus aĩo nũ¬
dũ ꝑficimus. ut pessimi eẽmus adh̾c
Inuenit luxuria aliquid noui in qd̾

Expanded text:
iestas tanta delituit et regnum suum, id est se, regit nec ulli dat aditum nisi animo. Quid sit hoc sine quo nihil est, scire non possumus: et miramur si quos igniculos parum nouimus, cum maxima pars mundi, deus, lateat! Quam multa animalia hoc primum cognouimus saeculo, quam multa negotia ne hoc quidem! Multa uenientis aeui populus ignota nobis sciet; multa saeculis tunc futuris, cum memoria nostri exoleuerit, reseruantur: pusilla res mundus est, nisi in illo quod quaerat omnis mundus habeat. Non semel quaedam sacra traduntur: Eleusin seruat quod ostendat reuisentibus. Rerum natura sacra sua non semel tradit; initiatos nos credimus: in uestibulo eius haeremus; illa arcana non promiscue nec as, aliud quae post nos subibit aspiciet. Quando ergo ista in notitiam nostram perducentur? Tarde magna proueniunt, utique si labor cessat. Id quod unum toto agimus animo, nondum perfecimus, ut pessimi essemus: adhuc inuenit luxuria aliquid noui, in quod
Abbreviated transcription (Latin):
turpit̾ ꝑdens. qmͣ turpius repet. nec
ambitõ que ad dignitate te nisi ꝑ in¬
digna ñ ducet. Nichil ad huc cõsecutꝰ
es multa effugisti. te ñdum. Uirtus
enĩ ista qmͣ affectamus magnifica ẽ.
ñ quia beatũ ẽ ꝑse malo caruisse. s qr
animũ laxat ⁊ ppat ad cognitõem ce¬
lestiũ. dignũq efficit qui ĩ cõsortium
d̾o ueniat. Cũc cõsummatũ h̾t plenũ¬
ꝙ bonũ sortis humane cũ calcato omĩ
malo petit altũ. ⁊ inint̾iorem nature
sinũ uenit. Tũc iuuat int̾ ip̃a syd̾a ua¬
gantẽ diuitũ pauim̃ta ridere. ⁊ totã¬
cũ auro suo t̃ram. ñ illotm̃ dico qd̾ e¬
gessit. ⁊ signãdum monete dedit. sed
illo qd̾ inocculto seruat postoꝵ auari¬
cie Non potest añ cõtempn̾e porticus
⁊ lacunaria ebore fulgẽtia. ⁊ cõsiles sil¬
uas. ⁊ diriuata in domos flumina. qm
totũ circuit mũdum. ⁊ t̾raꝵ orbẽ suꝑne
despiciẽs ⁊ angustũ ⁊ magna ex ꝑte o¬

Expanded text:
turpiter amittens, quam turpius reparet ; nec turpiter amittens, quam turpius reparet ; nec ambitio, quae te ad dignitatem nisi per indigna non ducet. Nihil adhuc consecutus es; multa effugisti, te nondum! Virtus enim ista, quam affectamus, magnifica est non quia per se beatum est malo caruisse, sed quia animum laxat, ac praeparat ad cognitionem lestium, dignumque efficit, qui in consortium Dei ueniat. Tunc consummatum habet plenumque bonum sortis humanae, cum, calcato omni malo, petit altum, et in interiorem naturae sinum uenit. Tunc iuuat inter sidera ipsa uagantem, diuitum pauimenta riderecum auro suo terram: non illo tantum, dico, quod egessit, et signandum monetae dedit, sed et illo, quod in occulto seruat posterorum auaritiae. Non potest ante contemnere porticus, et lacunaria ebore fulgentia, et tonsiles siluas, et deriuata in domos flumina, quam totum circumeat mundum, et terrarum orbem superne despiciens angustum, et magna ex parte o