comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
prȩterea granatę cuius in mediopitum erat gra-¬
natum. ita enim malum punicum uulgo uocant
hians &phenicea grana exerens. Numerus aũt cap-¬
tiuorum cesorumq magis a sius q̃ a nostris mitus est.
desiderataq sunt ut eorum confessione compertũ est
ad trignita milia uirorum. quingentasꝗ mulieres
quę ob contumeliam quę illi sexiufit. magis illis do-¬
luere ꝗ̃ totidem uiris. Ex nostris nõ nulli de castris
episcopi uix plures exaliis nec sane multi uulnerati
¶Cuius uictorie cum magnam laudem episcopus. ma¬
gnam fontitudo militum tulit: tum multo maiorẽ
ipse impator. qui gante rem militem animasset:
Qin re nibil adsuperandum hostem reliqui fecisse:
ipse tamen feliitati sue suorumꝗ hoc est fauori di¬
uino uictoriam se debere prȩcipue dicebat ¶ Paucis
postea diebus cum odorcadauerum estuio calore ad¬
uitus infestaret castra nõ modo pręsenti fastidio

Expanded text:
preterea Granate, cuius in medio pictum erat grapreterea Granate, cuius in medio pictum erat granatum – ita enim malum punicum vulgo vocant – hians et phenicea grana exerens. Numerus autem captivorum cesorumque magis a suis quam a nostris initus est. Desiderataque sunt, ut eorum confessione compertum est, ad triginta milia virorum quingentasque mulieres, que ob contumeliam que illi sexui fit, magis illis doluere quam totidem viri ex nostris. Nonnulli de castris episcopi, vix plures ex aliis, nec sane multi vulnerati. 17 Cuius victorie cum magnam laudem episcopus, magnam fortitudo militum retulit, tum multo maiorem ipse imperator, qui et ante rem militem animasset et in re nihil ad superandum hostem reliqui fecisset. Ipse tamen felicitati sue suorumque, hoc est favori divino, victoriam se debere precipue dicebat. 18 Paucis postea diebus, cum odor cadaverum, estivo calore adiutus, infestaret castra, non modo presenti fastidio,
Abbreviated transcription (Latin):
ad direptionem concessum. CTunc semel data uitę
uenia hostibus & quia multum funiculi apuid capti¬
uas repertum erat. quoscunꝗ iam barbarorũ capie¬
bant. pręsertim aut latitante̾m aut asperitate ueprui
circumuentũ colligabant. poscentium musericordiam
Sultro manus ihabitum eorum qui uincuntur com¬
ponentium. Res mira dictu quibus uinculis alligatũ
hostem se tradituros suis feminis promiserant: iis uin¬
culis ipsi in spectantibus eisdem fęrimis alligati sunt
Ideoq uste iudebantur ut umcirentur non trucida¬
rentur orare. quod etiam impetrauerunt: posteas
iusticia sus cause innotuit Qux profligato barbaro
exercitu. oppido recepto: prȩsidio imposito illine
primis tenebris rediit ac prgeuntibus cereis gla¬
tera iuę passim incendentibus: ut qui uagi palantesq
pers equendis hostibus abierant longius. uestigia nan¬
ascerentur in castra peruenit: ¶Capta sunt signa
militaria ad duo milia candida ferme omnia. Unũ

Expanded text:
ad direptionem concessum. 14 Tunc semel data vite ad direptionem concessum. 14 Tunc semel data vite venia hostibus et quia multum funiculi apud captivas repertum erat, quoscunque iam barbarorum capiebant, presertim aut latitantem aut asperitate veprium circumventum, colligabant, poscentium misericordiam et ultro manus in habitum eorum qui vinciuntur, componentium. Res mira dictu: quibus vinculis alligatum hostem se tradituros suis feminis promiserant, iis vinculis ipsi inspectantibus eisdem feminis alligati sunt. Ideoque iuste videbantur ut vincirentur, non trucidarentur, orare. Quod etiam impetraverunt, postea quam iusticia sue cause innotuit. 15 Dux profligato barbaro exercitu, oppido recepto, presidio imposito, primis illinc tenebris rediit, ac preeuntibus cereis et latera vie passim incendentibus – ut qui vagi palantesque persequendis hostibus abierant, longius vestigia nanciscerentur – in castra pervenit. 16 Capta sunt signa militaria ad duo milia, candida ferme omnia. Unum
Abbreviated transcription (Latin):
ante noctem ꝓfici poterat & laborem in nottem mul¬
tam extrahere in media hostium terra parum tu¬
tum uidebatur. Nam sȩpe occasio reibene gerendȩ
uictos adspem uictoriȩ iuitat. S extrema uictoriȩ
negligentius administrata: calamitatem uitoribus
afferunt ¶la potuis quod suꝑerat temporis uisũ
est expugnationi dandum coccie oppidi quod in
faucibus ipsis bucce asmi situm est: Oppidani qui¬
trs denunciatum erat ruisi se dederent extrema
passuros si dederent cum omnibus quȩ quisꝗ ferre possa
abituros. primum se impetrata facturos negauerunt
demde ubi tantam manum crcumfundi uderunt.
se obtemperaturos dixerunt. Qiubus responderi iubet
imꝑator quandoquidem nõ statim paruerunt: se nõ
relinquere ei nisi uestmenta syn punctum temporis
in pertinatia perstiterint: ne libertatem quidem re¬
luturum nec de nece etiam fore securos. Hoc terror̃
permoti se se dediderunt. Oppidum uero militibus

Expanded text:
ante noctem profici poterat et laborem in noctem mulante noctem profici poterat et laborem in noctem multam extrahere in media hostium terra parum tutum videbatur. Nam sepe occasio rei bene gerende victos ad spem victorie invitat et extrema victorie negligentius administrata calamitatem victoribus afferunt. 13 Id potius, quod supererat temporis, visum est expugnationi dandum Coccie oppidi, quod in faucibus ipsis bucce Asini situm est. Oppidani, quibus denuntiatum erat, nisi se dederent, extrema passuros, si dederent, cum omnibus que quisque ferre posset abituros, primum se imperata facturos negaverunt, deinde, ubi tantam manum circunfundi viderunt, se optemperaturos dixerunt. Quibus responderi iubet imperator, quandoquidem non statim paruerunt, se non relinquere eis nisi vestimenta, sin punctum temporis in pertinacia perstiterint, ne libertatem quidem relicturum, nec de nece etiam fore securos. Hoc terrore permoti sese dediderunt, oppidum vero militibus
Abbreviated transcription (Latin):
dabat aut prosternebatur: nõ unum armorum colorem
sed unum uestimentorum aut duos. Si quidem nõ alia
ueste anutti erant ꝙ̃ rubra uenenataue aut exambobus
distolore. Multi de rupibus uel a turba arctante deii-¬
aebantur. uel ipsi deii ciebant. Quorum alii nuda hu¬
mo diffracti alii cotibus lacerati alii uepribus confixi
innexiq uisebantur. Multi se ferarum ritu indu¬
mos abdebant. &cum manus hominus uitant. eose
in mergunt: unde sine hominum subsidio emerger̃
nõ possant. Nullus inseruitutem acceptus: Nulli pe¬
percit ferrum nisi mulieribus. quȩ cum inuia. tũ
uero in castris ⁊ultra castra capte sunt. Nam ipso
uictoriȩ cursu castra non dum munitionibus cincta
capta: direptaq sunt. licet parum plena essent Nec
lonigius illinc processum est. & ꝙ angustię quȩdam
subeundę erant. & ꝙ plurimi in colligendis spoliisfe¬
rendisꝗ captiuis equis substiterant. & ꝙ parũ ram

Expanded text:
dabat aut prosternebatur, non unum armorum colorem, dabat aut prosternebatur, non unum armorum colorem, sed unum vestimentorum aut duos, siquidem non alia veste amicti erant, quam rubra venetave, aut ex ambobus discolore. Multi de rupibus vel a turba arctante deiiciebantur vel ipsi se deiiciebant, quorum alii nuda humo diffracti, alii cotibus lacerati, alii vepribus confixi innexique visebantur. Multi se ferarum ritu in dumos abdebant et cum manus hominum vitant, eo se immergunt, unde sine hominum subsidio emergere non possint. Nullus in servitutem acceptus, nulli pepercit ferrum nisi mulieribus, que cum in via, tum vero in castris et ultra castra capte sunt, nam ipso victorie cursu, castra nondum munitionibus cincta capta direptaque sunt, licet parum plena essent. 12 Nec longius illinc processum est, et quia angustie quedam subeunde erant, et quia plurimi in colligendis spoliis ferendisque captivis equis substiterant, et quia parum iam
Abbreviated transcription (Latin):
stris exercitus se proreterat. & alior effusa alibi con¬
fusa fuga petentem tuta hostem iuenit. hic undiq
barbarorum mgens cedes passim arma ab ii cientus
siue ut leuius fugerent: siue ut minus ad cedendum
prouocarent uictorem. Ita arma quę ⁊ ad protegen¬
dum dominum gadferiendum hostem inuenta sunt :¬
m contrariũ usum mutabantur. ꝙ neꝗ dominos pro-¬
tegebant. Sut illi ab hoste ferirentur nisi abreta fa¬
ciebant. Tam nemo eorum de inferenda aliis morte
sedde sua uitanda cogitabat. Ipsi quoꝗ infantes ut
Ferdmandum omissis aliis instare cum delecta eꝗtũ
ala sibi solis cognouerant: eximia permcitate equor
usi sunt in q̃maxnne utili ye poterant nõ inͣ q̃ma
xnme specio̾sa saluce laudi prg̨lata tanto turpius
inter suorum fugam. hanelitum lamentationem euntes
ꝗ̃to splendidius paulo ante aduenerant. Erat opere pre¬
cum uidere in tantahominum multitudine quȩ terga

Expanded text:
stris exercitus se proiecerat et, alibi effusa, alibi constris exercitus se proiecerat et, alibi effusa, alibi confusa fuga, petentem tuta hostem invenit. 10 Hic undique barbarorum ingens cedes, passim arma abiicientium, sive ut levius fugerent, sive ut minus ad cedendum provocarent victorem. Ita arma que et ad protegendum dominum et ad feriendum hostem inventa sunt, in contrarium usum mutabantur, quia neque dominos protegebant et ut illi ab hoste ferirentur, nisi abiecta, faciebant. Iam nemo eorum de inferenda aliis morte, sed de sua vitanda cogitabat. Ipsi quoque infantes ut Ferdinandum, omissis aliis, instare cum delecta equitum ala sibi solis cognoverant, eximia pernicitate equorum usi sunt in quam maxime utili re poterant, non in quam maxime speciosa, salute laudi prelata, tanto turpius inter suorum fugam, hanelitum, lamentationem euntes, quanto splendidius paulo ante advenerant. 11 Erat opere pretium videre in tanta hominum multitudine que terga
Abbreviated transcription (Latin):
alter peditum adhortator. collatoꝵ pede copiş pe¬
destres manus conserebant & contempta chrstianos¬
paucitaite Maomethani se inmanibus habere uictoriã
alacri uociferatione testabantur. ¶Interim accepto
Sc lamore ⁊ muncio imꝑator. iubet nunciari iis qui
ad castra sunt reluto quod satis ad prȩsidium esset. cę¬
teros citissime ferre suppetias superioribus castris. Ipse
eodem quo constituerat itmere sed maiore occasione
q̃ sperauerat: quasi ex occulto in barbaros equites renoua¬
to clamore e latere incurrit: aciemq ipso impetu auer¬
tit S labentibus ab equo plurimis infugam conuertit:
Nostri qui modo laborabant adelito animo instant: ce¬
dentibus missisq a duce ad pedites auxilio equitibus
Zadem illic fortuna pedestris certaminis fuit. Procul¬
cabantur iam pedites nõ a nostrorum modo equis: sed
etiam a suorum: cum inlatus magis ꝙ̃ retro propulsi
essent primo incursu. Iam omnis ex inferioribus ca¬

Expanded text:
alter peditum adhortator; collatoque pede copie pealter peditum adhortator; collatoque pede copie pedestres, manus conserebant et contempta Christianopaucitate, Maomettani se in manibus habere victoriam, alacri vociferatione testabantur. 8 Interim accepto et clamore et nuntio, imperator iubet nuntiari iis qui ad castra sunt, relicto quod satis ad presidium esset, ceteros citissime ferre suppetias superioribus castris. Ipse eodem quo constituerat itinere, sed maiore occasione quam speraverat, quasi ex occulto in barbaros equites renovato clamore e latere incurrit aciemque ipso impetu avertit et labentibus ab equo plurimis in fugam convertit. 9 Nostri qui modo laborabant, addito animo, instant cedentibus; missisque a duce ad pedites auxilio equitibus, eadem illic fortuna pedestris certaminis fuit. Proculcabantur iam pedites, non a nostrorum modo equis, sed etiam a suorum, cum in latus magis quam retro propulsi essent primo incursu. Iam omnis ex inferioribus ca
Abbreviated transcription (Latin):
quempiam egredi equitum suorum. donec imperator
aduenisset aut uississet. Sed cum aliquandiu nihil
auxiliorum neꝗ a dute. neq ab inferionibus castris mit¬
teretur: nihila ei prȩciperetur sibi perse prȩcipiendũ
putauit sumptoꝵ e re prȩsenti consilio anteq̃ hostiũ
& numerus ⁊ audacia incresceret. conscensis equis
rec eptoq in medium peditatu. utraꝗ porta cum cla-¬
more erumpit. incautosꝙ ar dispersos inuadit. &¬
impetu ipso atq impressione loco nõ nibnl mouet mox
etiam propellit. ibiꝙ paulum prelium besit Biam pro-¬
pe equo marte dimicabaturmec diu res dristiano¬
rum erat futura superior: nisiqui in inferioribus
castris erant equites cognito prelio cum quinꝗ cchorti¬
bus suꝑuenissent. credentes simpatorem ipsum uer¬
sari in pugna. Barbaris quo nõ modo equites suo-¬
inde auxilio ueniebant: sed iam pedites aderant.
Suterq infans adesse uidebatur. cilter equitum.

Expanded text:
quempiam egredi equitum suorum donec imperator quempiam egredi equitum suorum donec imperator advenisset aut iussisset. Sed cum aliquandiu nihil auxiliorum neque a duce neque ab inferioribus castris mitteretur nihilque ei preciperetur, sibi per se precipiendum putavit; sumptoque e re presenti consilio, antequam hostium et numerus et audacia incresceret, conscensis equis receptoque in medium peditatu, utraque porta cum clamore erumpit incautosque ac dispersos invadit et impetu ipso atque impressione loco nonnihil movet, mox etiam propellit; ibique paulum prelium hesit et iam prope equo Marte dimicabatur, nec diu res Christianorum erat futura superior, nisi qui in inferioribus castris erant equites, cognito prelio, cum quinque cohortibus supervenissent, credentes et imperatorem ipsum versari in pugna. 7 Barbarisquoque non modo equites subinde auxilio veniebant, sed iam pedites aderant et uterque infans adesse videbatur, alter equitum,
Abbreviated transcription (Latin):
tu excursuras gratia prȩdandi uel iumenta ue
petora uel homines: cum maiori parte equitatus cir¬
cuit castra ex idoneo loco illos aggressuras mnterclu-¬
surusꝗ atq in tergis hesurus. ¶ Sed tanta celeritas
hostium fuit: ut priusq̃ hic eo quo intendebat eua¬
derg aol superiora casta peruenerint. Nam simu¬
lac petrum pontium uiderunt siue contniuato que¬
instituerant cursu. siue ob eum ipsum uelut explorato¬
rem magis moti: laxatis habenis uirum insequuntur :¬
alii q sub inde atq alii ut quisꝗ maxie effuso cursu per¬
sequi poterat ut ipsi pro nunciis essent: Usq adeo uix
satis spacii petro fiut: ad se coniiciendum inclaustra
porte casttorum quę petebat ¶bi pugna nõ iusta acie
incipitur. discursantibus atꝗ obequitantibus munitio-¬
nes barbaris. si qua transitum facere possent: assidue
aliis super alios applicantibrs. Episcopus cum sua ma¬
nu ꝑro nunitronibus acri aĩo prignans. non sinebat

Expanded text:
tu excursuras, gratia predandi vel iumenta, vel tu excursuras, gratia predandi vel iumenta, vel pecora, vel homines, cum maiori parte equitatus circuit castra, ex idoneo loco illos aggressurus interclusurusque atque in tergis hesurus. 5 Sed tanta celeritas hostium fuit, ut priusquam hic eo quo intendebat evaderet, ad superiora castra pervenerint. Nam simul ac Petrum Pontium viderunt, sive continuato queinstituerant cursu, sive ob eum ipsum velut exploratorem magis moti, laxatis habenis, virum insequuntur aliique subinde atque alii, ut quisque maxime effuso cursu persequi poterat, ut ipsi pro nuntiis essent; usque adeo vix satis spatii Petro fuit ad se coniiciendum in claustra porte castrorum, que petebat. 6 Ibi pugna non iusta acie incipitur, discursantibus atque obequitantibus munitiones barbaris, siqua transitum facere possent, assidue aliis super alios applicantibus. Episcopus cum sua manu pro munitionibus acri animo pugnans, non sinebat
Abbreviated transcription (Latin):
nunciant. Sipsos ut credebatur uel ad eeplorandum
uel ad fallendum distruendumꝗ missos. ¶ Ascendente
iam die at calescente. cum imperator cibum maturius
tapi prȩcepisset: unus speculatorum subditis calcaribus
anhelanti equo gipse anhelans castra mtrat. gut ciuiꝗ
obuius fit nunciat hostes aduentare: non quidem a se
uisos: sed quos expuluere uenire intelligat. ꝑ buctam
asini hoc nomen faucibus cuis montis estꝰ transitures
Ad quem nuncium imꝑator signa canere iuibet . &. cñs
yi armis esse. & in sua quẽꝗ statione. equitesꝗ proti¬
nus ad uexilla cum equis pręsto esse: simulꝗ petcum
pontium Marresanum sane strenuũ decurionẽ di-¬
mittit atd certius explorandum. q̃te copie. quo in loco
castra positurę aut quid acturę: S hęc renuntiare
episcopo qui maxie obnoxius uertuaris hostibus ui¬
debatur quiq secundus a duceh abebatur ¶pse su¬¬
spicatus aliquias hostium turmas longius in ipso aduen¬

Expanded text:
nuntiant et ipsos, ut credebatur, vel ad explorandum nuntiant et ipsos, ut credebatur, vel ad explorandum vel ad fallendum distinendumque missos. 2 Ascendente iam die ac calescente, cum imperator cibum maturius capi precepisset, unus speculatorum subditis calcaribus, hanelanti equo et ipse hanelans, castra intrat et, ut cuique obvius fit, nuntiat hostes adventare, non quidem a se visos, sed quos ex pulvere venire intelligat, per buccam Asini – hoc nomen faucibus eius montis est – transituros. 3 Ad quem nuntium imperator signa canere iubet et omnes in armis esse et in sua quenque statione equitesque protinus ad vexilla cum equis presto esse. Simulque Petrum Pontium Marresanum, sane strenuum decurionem, dimittit ad certius explorandum quante copie, quo in loco castra positure aut quid acture et hec renuntiare episcopo, qui maxime obnoxius venturis hostibus videbatur, quique secundus a duce habebatur. 4 Ipse suspicatus aliquas hostium turmas longius in ipso adven
Abbreviated transcription (Latin):
auctaq illorum superbia. aperto bello nobiscum con¬
gressos fundamus. cum summa ꝗ illorum calamitate
⁊ nostra lętitia utilitate gloria. Quę cum ita sint :
istum indignum uirtute uestra metum ꝗ istam
supersticiosam opinionem deponite. Nihilꝗ aliuo
nisi de fortitudine de laude de uictoria de preda
Sante omnia de deo cogitetis. Ego quod ad me acti¬
net. dabo operam: ne induce uestro consilium atꝗ
mdustriam desideretis Gȩ̃c ubi dixit animosq omꝰ¬
nium alacriores factos cognorit: iubet ut in po-¬
sterum diem parati sint ad expeditionem: neue
quis in castris longuis exeat: donec de itmer hostul
compertum sit Nam uulgabatiu ͤhostem mouisse. suo
uesperum eęploratores quoquo uersum dimutit qui re¬
nimtient qua expartẽ illum aduentare aut iudeant
aut audiant. Noctu ninl certi explorari potuit. Pri-¬
ma luce alii alibi quosdam equites se procul uidisse

Expanded text:
auctaque illorum superbia, aperto bello nobiscum conauctaque illorum superbia, aperto bello nobiscum congressos fundamus, cum summa et illorum calamitate et nostra letitia, utilitate, gloria. Que cum ita sint, istum indignum virtute vestra metum et istam superstitiosam opinionem deponite; nihilque aliud nisi de fortitudine, de laude, de victoria, de preda et ante omnia de Deo cogitetis. Ego, quod ad me attinet, dabo operam ne in duce vestro consilium atque industriam desideretis.» XI 1 Hec ubi dixit animosque omnium alacriores factos cognovit, iubet ut in posterum diem parati sint ad expeditionem, neve quis castris longius exeat donec de itinere hostium compertum sit. Nam vulgabatur iam hostem movisse. Sub vesperum exploratores quoquo versum dimittit, qui renuntient qua ex parte illum adventare, aut videant aut audiant; noctu nihil certi explorari potuit. Prima luce, alii alibi quosdam equites se procul vidisse
Abbreviated transcription (Latin):
uentum sit. expugnationem ipsam impediri. id uero
inane ac ridiculum est. Quasi uero res semꝑ eodem
ordine eant: cum plerunq uideamus ire diuerso
An non superiore bello expugnaui zaram : Non alia
non nulla oppida: Ergo non eadem illorum que
Secenilii fortima ita neꝗ erit istius. Et quid simile
in eo atꝗ in hoc bello : In illo plurimi affuerunt qui nũo
absunt. Assunt plurimi qui tunc aberant. Ad hȩc in
illo fames. proditio. item naues utrinq. multę. terre¬
stris hostium exercitus nullus fuit. in hoc est affatu
uictus. fides procerum militumq. naues utrinꝗ nul¬
le &utrinꝗ terrestes copiȩ. Qugͥre si quid similitudo
aue dissimilitudofacit:. quoniam plurima hit atꝗ
illic dissemilia sunt: diuersum finem hune ab illo fo¬
re credamus. confidamusꝗ in eo subcuius imagme
macie stabimus ideo setenilii potiendi spe nos fru¬
stratos esse. ut probata deo nostra constantia. ad¬

Expanded text:
ventum sit, expugnationem ipsam impediri, id vero ventum sit, expugnationem ipsam impediri, id vero inane ac ridiculum est, quasi vero res semper eodem ordine eant, cum plerunque videamus ire diverso. 7 An non superiore bello expugnavi Zaram? non alia nonnulla oppida? Ergo non eadem illorum que Setenilii fortuna, ita neque erit istius. Ecquid simile in eo atque in hoc bello? In illo plurimi affuerunt qui nunc absunt, assunt plurimi qui tunc aberant. Ad hec in illo fames, proditio, item naves utrinque multe, terrestris hostium exercitus nullus fuit; in hoc est affatim victus, fides procerum militumque, naves utrinque nulle, et utrinque terrestres copie. Quare, siquid similitudo aut dissimilitudo facit, quoniam plurima hic atque illic dissimilia sunt, diversum finem hunc ab illo fore credamus confidamusque in eo sub cuius imagine in acie stabimus. 8 Ideo Setanilii potiendi spe nos frustratos esse, ut probata Deo nostra constantia ad
Abbreviated transcription (Latin):
gatur. Sed deus prombeat. ut illi nos in castris uelut
obsessos qui obsidemus cernant ꝓteerere uideantur.
Neq ego milii multis sed fortibus ac bene armatis co-¬
piis opus esse duxi. cum liceret multis uti Mili credi¬
te si alię nunc domo nobis auxilio copię adueniant:
& meo ꝗ uestro nomine aduentum carum dolorem.
sausim dicere. etiam missas facerem. Que enim laus
est imꝑatori atq eius sociis qui gloris̨ studeant. si nõ
arte bellica uincant ac uirtute sed numero. Potit᷑
is quidem imꝑator atq exercitus in ininc modum prę¬
la. sed quę̧ gẽnerosis animis multo dulcior est gloria.
caret. At ego uos non modo ad maiorem gloriam
uoco : sed ad maiorem etiam prędam. Sicut emm
cum maior numerus uincit non nulli exortes lucci
sunt: ita cum uincit minor. omnes afficiuntur emo¬
lumento Nam quod quidam dicunt se moueri
quasi fatale sit nobis cum ad expugnandam urbẽ

Expanded text:
gatur. Sed Deus prohibeat, ut illi nos in castris velut gatur. Sed Deus prohibeat, ut illi nos in castris velut obsessos, qui obsidemus, cernant et terrere videantur. Neque ego mihi multis, sed fortibus ac bene armatis copiis opus esse duxi, cum liceret multis uti. 5 Mihi credite, si alie nunc domo nobis auxilio copie adveniant et meo et vestro nomine adventum earum dolerem, ausim dicere, etiam missas facerem. Que enim laus est imperatori atque eius sociis qui glorie studeant, si non arte bellica vincant ac virtute, sed numero? Potitur is quidem imperator atque exercitus in hunc modum preda, sed que generosis animis multo dulcior est, gloria, caret. 6 At ego vos non modo ad maiorem gloriam voco, sed ad maiorem etiam predam. Sicut enim cum maior numerus vincit, nonnulli exortes lucri sunt, ita cum vincit minor, omnes afficiuntur emolumento. Nam quod quidam dicunt se moveri, quasi fatale sit nobis, cum ad expugnandam urbem
Abbreviated transcription (Latin):
rasset se ut superiore bello auinos aliquorum pogse
cotrumpere. Itag et meę felicitati Suestrȩ iurtuti
gratulor. ꝙ uestra pectora ne solicitare quidem au¬
sus est. Spem autem ꝙ deleta semel hoscium acie:
oppidumhoe continuo in manus ueruet. cȩtera
subsequentur. cursus uictoriȩ ad granatam usq perue¬
niet. Neq uero interest uestrę iurtutis quos exonmi
mihi nũo delegi quosꝗ aduersus cyri aut darii aut xer¬
xis exercitum educere auderem ex timescere hanc
regis ꝗranatensis tumultuariã manũ & ex ignauissi-¬
mis quibus ꝙ collectam turbaꝗ non uiribus aut scientia
militari fidentem atq ex maxima parte mermem
neq tam ad pugnandum q̃ aut terrendum aut aliꝗd
per oc casionem faciendum missami cui ne rexꝗdem
ipse credere se ausus est. sine comeatu sine impedi¬
mentis sine bellicis tormentis. Que si nos triduum
intra castra contineamus. dissoluatur ac redire co-¬

Expanded text:
rasset se, ut superiore bello, animos aliquorum posse rasset se, ut superiore bello, animos aliquorum posse corrumpere. Itaque et mee felicitati et vestre virtuti gratulor, quia vestra pectora ne solicitare quidem ausus est. Spem autem, quia deleta semel hostium acie, oppidum hoc continuo in manus veniet, cetera subsequentur, cursus victorie ad Granatam usque perveniet. 4 Neque vero interest vestre virtutis, quos ex omni mihi numero delegi, quosque adversus Cyri, aut Darii, aut Xersis exercitum educere auderem, extimescere hanc regis granatensis tumultuariam manum et ex ignavissimis quibusque collectam, turbaque non viribus aut scientia militari fidentem atque ex maxima parte inermem, neque tam ad pugnandum quam ad terrendum, aut aliquid per occasionem faciendum missam, cui ne rex quidem ipse credere se ausus est sine commeatu, sine impedimentis, sine bellicis tormentis. Que, si nos triduum intra castra contineamus, dissolvatur ac redire co
Abbreviated transcription (Latin):
puerosꝗ appellant toĩdes. sicut uxores quoꝗ atꝗmu
lieres ropdiras quod fieri in pleraco hispania agnoser¬
mus. Nebrei quoꝗ filios iam adultos & uiros ut Dauid
Ab salonem appellabant pueros. & sane puer ab infante
parum distat: cum infans etiam puer nominetur.
Infantum igitur aduentu palam facto per transfugas quos¬
dam christranos: perculsi sunt animi nostrorum tum
tanta multitudine tum quasi fato datum esseti ut
dum meo esset ut caperetur uros. tunc ipsi necesse
haberent ab uroe recedere. Quos imꝑator exhor¬
tandos existimans aduocata contione in hiuus modi
uerta habuit ofonem. ¶Quȩ res uobis cõmilitones
mei solicitudinem ac metum incutit: eadem miln
gaudium si quid mii creditis. pariter & spem facit
spem inꝙ̃ celerioris maiorisꝙ uictorię. audui qui¬
dem ꝙ udeo nihil subesse proditronis in nosteo exer¬
citu Non enim tentaret fortunam belli hostis: si spe¬

Expanded text:
puerosque appellant paidas sicut uxores quoque atque puerosque appellant paidas sicut uxores quoque atque mulieres gunaikas quod fieri in pleraque Hispania agnoscimus. Hebreiquoque filios iam adultos et viros, ut David Absalonem, appellabant pueros et sane puer ab infante parum distat, cum infans etiam puer nominetur. 2 Infantum igitur adventu palam facto per transfugas quosdam Christianos, perculsi sunt animi nostrorum, tum tanta multitudine, tum quasi fato datum esset, ut dum in eo esset ut caperetur urbs, tunc ipsi necesse haberent ab urbe recedere. Quos imperator exhortandos existimans, advocata concione, in huiusmodi verba habuit orationem. 3 «Que res vobis, commilitones mei, solicitudinem ac metum incutit, eadem mihi gaudium, siquid mihi creditis, pariter et spem facit: spem, inquam, celerioris maiorisque victorie; gaudium quidem, quia video nihil subesse proditionis in nostro exercitu. Non enim temptaret fortunam belli hostis si spe
Abbreviated transcription (Latin):
nisi pugnare. Addidit etiam facto superbiam bar¬
barus. Noluit ipse huic expeditioni prȩesse ꝙ di¬
ceret abre esse regem: nisi aduersus regem exire
in bellum. Quasi lero non sint non solum alii prin¬
apes iiterolum maiores recibus ideoꝙ regaliores.
ut olim Romani imperatores. Sed certe qui obsias
alterius regnum ipso rege obsesso non inferior cen¬
sendus Terdinandum enim infantem esse castelle
ideo aduersus ininc dues granatę se iutere in¬
fantes. Metu fortassis hoc fecit. quod iuderi uoluit
fecisse consilio. demꝑ enim uicia nostra honestatis
aliquo uelamento prȩtex nius ¶Infantes aũt in onmi
hispania regis filii uocantur. Quęm morem ut alia
plurima. suspicari libet sumptum esse e uetusta roma.¬
norum consuetudine: apud quos ut hierony mus pro¬
didit filii etiam grandes a parentibus infantes uocita¬
bantur. nisi forte referimus adgrecos. quorum studia
fiusse mnhispania reperio. qui in distincto uocabulo filios

Expanded text:
nisi pugnare. 13 Addidit etiam facto superbiam barnisi pugnare. 13 Addidit etiam facto superbiam barbarus: noluit ipse huic expeditioni preesse, quia diceret ab re esse regem nisi adversus regem exire in bellum – quasi vero non sint, non solum alii principes interdum maiores regibus ideoque regaliores, ut olim Romani imperatores, sed certe qui obsidet alterius regnum, ipso rege obsesso, non inferior censendus Ferdinandum – enim infantem esse Castelle, ideo adversus hunc duos Granate se mittere infantes. Metu fortassis hoc fecit, quod videri voluit fecisse consilio. Semper enim vicia nostra honestatis aliquo velamento preteximus. X 1 Infantes autem in omni Hispania regis filii vocantur: quem morem, ut alia plurima, suspicari libet sumptum esse e vetusta Romanorum consuetudine, apud quos, ut Hieronymus prodidit, filii etiam grandes a parentibus infantes vocitabantur. Nisi forte referimus ad Grecos, quorum studia fuisse in Hispania reperio, qui indistincto vocabulo filios
Abbreviated transcription (Latin):
gistratus delata. Nei mora ceteris omissis sum̃a
cura nimꝙ̃ intermisso opore ad cuniculos tertia noc-¬
te quo tempore a nostris cessabatur. peruenerunt: eosꝗ
q̃tum proxime caput ip sum poterant obstruxerunt:
⁊ adinbitis custodiis opuis subterraneum destitui coege¬
runt ⁊ aliud ut sic dicam supra murale maiorẽ
studio peragi. ¶ Et iam peractum prope erat cum
barbarus rex dicitur prope diem nõ modo se obsessos
liberaturum iactasse : sed etiam obsidentes oppressurũ
sic enim fore: ut non modo quod e fide Regis erga
suos aqua telis gnon nihil cito defectos: sed etram
quod e olignitate facer&. Et uenerat in spem panc
exomni regno collegerat. Nam satis constat eam
ad decem milia equitum & centum ac uigniti milia
peditum fusse. uix ullis impedimentis ullis ꝗ caloni-¬
bus ac lixis complurium mulierum comitatu quȩ
cum inuia castrisq cibos tum in prelio potum sum¬
ministrarent. Adeo nemini uirorum uacabat fee

Expanded text:
gistratus delata. Nec mora, ceteris omissis, summa gistratus delata. Nec mora, ceteris omissis, summa cura, nunquam intermisso opere, ad cuniculos tertia nocte, quo tempore a nostris cessabatur, pervenerunt, eosque quantum proxime caput ipsum poterant obstruxerunt, et adhibitis custodiis, opus supterraneum destitui coegerunt et aliud, ut sic dicam, supramurale maiore studio peragi. 12 Et iam peractum prope erat, cum barbarus rex dicitur propediem non modo se obsessos liberaturum iactasse, sed etiam obsidentes oppressurum. Sic enim fore, ut non modo quod e fide regis erga suos, aqua, telis et nonnihil cibo defectos, sed etiam quod e dignitate faceret; et venerat in spem hanc ex omni regno collegerat. Nam satis constat eam ad decem milia equitum et centum ac viginti milia peditum fuisse, vix ullis impedimentis ullisque calonibus ac lixis, complurium tamen mulierum comitatu; que cum in via castrisque cibos, tum in prelio potum sumministrarent, adeo nemini virorum vacabat fere
Abbreviated transcription (Latin):
a principio unierant. mox indiuersa tendebant una
uia quȩ adturrim effodiendam. altera quȩ mntra menia
euaderet ut pariter succensa ac collapsa turri a a
cuniculis eruperetur : ꝗ ab exterioribus irrumperetur.
Sed ut quotidianis leprȩhendimus experimentis ma¬
ximas plurimasq oportunitates corrumpi ac perda
uel minimis causis. ita ibi usuuenit. Nam quidã
exii qui: in statione ripȩ excubabant: forte totũ diẽ
in defodiendis cuniculis insumpserat: in tempesta
autem nocte cum aduicem uigiliarũ excitaretur a
sotio. g quia surgere nolebat increparetur: irato ac
maiori sono uocis excus auit defatigationem. quia
illo die solem nõ uidisset defossus ac defodiens nse¬
lcro stans non iacens. humatusq cum non dun
homo esse desisset. ⁊ cum effodit cuniculos: ipse cu¬
niculus factus esset: Ea uox a quodam qui muros
e regione custo diebat excepta est. ut sunt acrio¬
ribus auribus qui magis timent statimꝗ adma.¬

Expanded text:
a principio uni erant, mox in diversa tendebant, una a principio uni erant, mox in diversa tendebant, una via que ad turrim effodiendam, altera que intra menia evaderet, ut pariter succensa ac collapsa turri, et a cuniculis erumperetur et ab exterioribus irrumperetur. Sed ut quotidianis deprehendimus experimentis maximas plurimasque oportunitates corrumpi ac perdi vel minimis causis, ita ibi usu venit. Nam quidam ex iis qui in statione ripe excubabant, forte totum diem in defodiendis cuniculis insumpserat, intempesta autem nocte, cum ad vicem vigiliarum excitaretur a socio et quia surgere nolebat, increparetur, irato ac maiori sono vocis excusavit defatigationem, quia illo die solem non vidisset defossus ac defodiens, in sepulcro stans, non iacens, humatusque cum nondum homo esse desisset; et cum effodit cuniculos, ipse cuniculus factus esset. 11 Ea vox a quodam, qui muros e regione custodiebat, excepta est, ut sunt acrioribus auribus qui magis timent, statimque ad ma
Abbreviated transcription (Latin):
isignes quorum singuli itus singulis aureis dona¬
bantur. ita ut bini tenderent per uices. bini saguta¬
rent. nequem inonuris non modo consistere:. sed
ne membrum quidem proferre permuterent. Fuit
aut consilium ducis non ad consumationem macda¬
nam perducere. sed animos hostium oculosq fallere:
facta inspeciem machina ut cum compendio tem¬
poris: tum incolumitati suora consuleret alio gñẽ
Ideo enim ratio agendorum cunicu-¬
lorum hoc enm genus ex pugnationis instituebat
a breius &tuta habetur: ꝙ hostis nullam exaduerso oppu¬
gnationem prȩparat. & incautus ac nõ nunq̃ dormiens
opprimitur. Sed acri est opus diligentia ne insidiȩ de¬
prehendantur. ut tunc diligenter prouisum erat. Siqui¬
dem eolificatio turris auocabat᷑ hostis animum ab onmi alia
defensicne. Shumus e cumiculis egesta: post eam lignor
molem cõmode latebat: sonus suffodientiũ adstrepi¬
tum fabrorum non ex audiebatur. Et cuniculi ꝗdẽ

Expanded text:
insignes, quorum singuli ictus singulis aureis donainsignes, quorum singuli ictus singulis aureis donabantur, ita ut bini tenderent per vices, bini sagittarent, nequem in muris non modo consistere, sed ne membrum quidem proferre permitterent. Fuit autem consilium ducis, non ad consumationem machinam perducere, sed animos hostium oculosque fallere facta in speciem machina, ut cum compendio temporis tum incolumitati suorum consuleret alio genere expugnationis. 9 Ideo enim ratio agendorum cuniculorum, hoc enim genus expugnationis instituebat, et brevis et tuta habetur, quia hostis nullam ex adverso oppugnationem preparat et incautus ac nonnunquam dormiens opprimitur. Sed acri est opus diligentia ne insidie deprehendantur, ut tunc diligenter provisum erat, siquidem edificatio turris avocabat hostis animum ab omni alia defensione, et humus e cuniculis egesta, post eam lignorum molem commode latebat et sonus suffodientium ad strepitum fabrorum non exaudiebatur. 10 Et cuniculi quidem
Abbreviated transcription (Latin):
quibuis funes ad uasa alligati mearent aquabantur.
Interea labore assiduo ex citabant machina duo de ui¬
ginti carris imposlta proceram sealam sustinens pro¬
nam nõ nunl atꝗ pendentem: ut stante extra intimã
fossam machina procumbens stala sese inmuros aut
mn turrun usq porrigeret lata ab iro adsummum de¬
cem pedes. ita sublimis: ut inea centumarmati possent
insistere.. subterꝗ intra machimam quasi in equo troia¬
no totidem alis latebant. post illos priores. si turris op¬
tenta esset as censuri. cum ministris rebusq ad es pugna¬
tionem. ad refectionem. ad eurationem uulnenum
plagarumꝗ necessariis. Dul pręterea minores utrig̃
macdimę quasi comites senis minixe carris exutrag
singulis surgentibus trabibus nistar naualiũ malor
quę caueas muertice ut nunc innauibus fieri uide¬
mus. uelut capita ferebant. recepturas quater nos
arcubalistarios iam delectos ut inter omnes prȩcipue

Expanded text:
quibus funes ad vasa alligati mearent, aquabantur. 7 quibus funes ad vasa alligati mearent, aquabantur. 7 Interea labore assiduo excitabatur machina, duo de viginti carris imposita, proceram scalam sustinens pronam nonnihil atque pendentem, ut stante extra intimam fossam machina procumbens scala sese in muros aut in turrim usque porrigeret, lata ab imo ad summum decem pedes, ita sublimis, ut in ea centum armati possent insistere. Supterque intra machinam, quasi in equo troiano, totidem alii latebant, post illos priores, si turris optenta esset, ascensuri cum ministris rebusque ad expugnationem, ad refectionem, ad curationem vulnerum plagarumque necessariis. 8 Due preterea minores utrinque machine, quasi comites, senis innixe carris, ex utraque singulis surgentibus trabibus instar navalium malorum, que caveas in vertice – ut nunc in navibus fieri videmus – velut capita ferebant, recepturas quaternos arcubalistarios, iam delectos ut inter omnes precipue
Abbreviated transcription (Latin):
ignorabatur. Sas amarioris aquę. quales fore cęteros
si plures fodere oppidani tentassent: credibile erat
Quotidie aũt acre pręlus conserebatur. nec interdiui
tantum sed noctibris quoꝗ cum illi porta quę ad flu¬
men fert egressi aquarentur. Et auertere quidem
cursum fluminis imperator uolebat. seo plurimus ꝓ¬
porrebatur labor ac pluri morum dierum. Uerum ma¬
lebatꝰ milites in alio exerceri opere Itaꝗ desecun¬
da iuigilia pręparato cespite ac materia ante portam
in citeriore ripa aggerem iaci iubet ac stationem mu¬
niri collo catisq tormentis cum sagutariorum coborte
egressu portę oppidanos prolabuit ¶Qua ex re actu
de saluite ob sessorum erat. nusi magistra inuentionis¬
necessitate a superiore aluei parte suffossa tellure aqua
deriuassent quȩ cursum ne res depręhenderetur non
ꝑferret᷑. At ne quauia fartum hostibus suboleret: totis
noctibus demuro carrutis ad capita uectiu consertis

Expanded text:
ignorabatur, et is amarioris aque, quales fore ceteros, ignorabatur, et is amarioris aque, quales fore ceteros, si plures fodere oppidani temptassent, credibile erat. Quotidie autem acre prelium conserebatur, nec interdiu tantum sed noctibusquoque, cum illi porta que ad flumen fert, egressi aquarentur. Et avertere quidem cursum fluminis imperator volebat, sed plurimus proponebatur labor ac plurimorum dierum; verum malebat in alio milites exerceri opere. Itaque de secunda vigilia, preparato cespite ac materia, ante portam in citeriore ripa aggerem iaci iubet ac stationem muniri collocatisque tormentis cum sagittariorum cohorte, egressu porte oppidanos prohibuit. 6 Qua ex re pene actum de salute obsessorum erat, nisi, magistra inventionisnecessitate, a superiore alvei parte, suffossa tellure, aquam derivassent, que cursum, ne res deprehenderetur, non perferret. Ac nequa via furtum hostibus suboleret, totis noctibus de muro carrucis ad capita vectium consertis,
Abbreviated transcription (Latin):
montibus adiuga granato eꝓcurrit. Mlediã uallẽ
proxima petra fluuius magnis gurgitibus erumpens se¬
cat intra teli iactum utriq̃ colli uicinus. ꝙ muros qua
parte in plana se porrigunt radens flexo alueo ¶Di-¬
ebatur aliquando a superiore colle uenisse auxilia an¬
tiocherensibus cum obsiderentur. eoꝗ non redactos in
ditionem cum cibis iam armisꝗ defecti essent. Hunc
locum cum impator inprimis occupandum dixisset:
episcopus sibi id negocii de sumpsit: eumq fosa primũ
Q uallo in sequentibus diebus per ociũ muro ae maceria
ad staturam hominis circumdedit. Idem fecit in in¬
ferioribus Ferdinandus munitionibus q̃tum dabatur
menia concludens. crebra nũc huc nũc illuc oppida¬
norum eruptione opus distinẽte. a tergo partim iuncti
carri claudebant partu fossa g uallum Ettis con¬
fectis aquatione exf liuuo oppidanos proluber consti¬
ut. Nam intra muros unus puteus tantu esse n

Expanded text:
montibus ad iuga Granate excurrit. Mediam vallem montibus ad iuga Granate excurrit. Mediam vallem proxima petra fluvius magnis gurgitibus erumpens secat, intra teli iactum utrique colli vicinus, et muros, qua parte in plana se porrigunt, radens flexo alveo. Dicebatur aliquando a superiore colle venisse auxilia Anticherensibus cum obsiderentur, eoque non redactos in ditionem cum cibis iam armisque defecti essent. 4 Hunc locum cum imperator in primis occupandum dixisset, episcopus sibi id negocii desumpsit, eumque fossa primum et vallo, in sequentibus diebus per ocium muro ac maceria ad staturam hominis circumdedit. Idem fecit in inferioribus Ferdinandus, munitionibus quantum dabatur menia concludens, crebra nunc huc nunc illuc oppidanorum eruptione opus distinente. A tergo partim iuncti carri claudebant, partim fossa et vallum. 5 His confectis, aquatione ex fluvio oppidanos prohibere constituit, nam intra muros unus puteus tantum esse non
Abbreviated transcription (Latin):
magna uuis ferarum excitata est e consuetis locis prop¬
ter diutinam ut sit inbello desuetudmem rusticorũ
ab agris. Quȩ fere ab agmine armatorũ in quod ma-¬
derant fugientes. cum in aliuid a subinde aliud in¬
currerent. fugatę atꝙ exterritę hominum uocifera¬
tionibus tandem conficiebantur. aut uiuę pnesertim
defesse fugitando in potestaten multorũ manusꝗ
ueniebant. Quin aues etram multę tantis undigno
abus inuicem caiol capiendam uenationem adhortan¬
tium confuse attonitęq ac totiens reuolando de fati¬
gatę aut hastis maere percutiebantur. aut manibus
humi rapiebantur Hunc inmodum milites ludibun¬
di uictoriam obid prȩdamq augurantes: ut est illa
natio auguriis dedita m conspectum anticherę ue¬
nerunt ¶Et aut̃ ia opidum ad radices collis accli¬
ue cuius anx saxo extruta indecliui supercilio
uibi imminet disclusa ab altiore colle qui ꝑ erpetius

Expanded text:
magna vis ferarum excitata est e consuetis locis propmagna vis ferarum excitata est e consuetis locis propter diutinam, ut fit in bello, desuetudinem rusticorum ab agris. Que fere ab agmine armatorum in quod inciderant fugientes, cum in aliud et subinde aliud incurrerent, fugate atque exterrite hominum vociferationibus, tandem conficiebantur, aut vive presertim defesse fugitando in potestatem multorum manusque veniebant; quin aves etiam multe, tantis undique vocibus invicem ad capiendam venationem adhortantium, confuse attoniteque ac totiens revolando defatigate, aut hastis in aere percutiebantur, aut manibus humi rapiebantur. Hunc in modum milites ludibundi victoriam ob id predamque augurantes, ut est illa natio auguriis dedita, in conspectum Antichere venerunt. 3 Est autem id oppidum ad radices collis acclive, cuius arx saxo extructa in declivi supercilio urbi imminet, disclusa ab altiore colle, qui perpetuis
Abbreviated transcription (Latin):
mum milni erat indulgere tibi cupienti tyrocinium
sub patre duce: tamen ne matrem solicatudme tui
maceres: apud eam manebis: doneo rebus prospere
ire incipientibis illa te uenire ꝓmutat. Interea per¬
E ut facis dare oꝑam uirtutibus. ⁊ inpriis affectũ
quem mini prestabas in matrem confer. Cito autem¬
ut pero et opto te e castris accersam: quo particeps sis
paternę laudis ¶Ttee locutus: filios demceps amplexus
osculatusq abiit cum Flore copiarum uex illis preceden:¬
tibus. Quorum primum habebat iiagiem domini
nostri incruce pendentis: alterum matris eius cuim
angelo gabriele conceptum spiritus fanca ãnunciãte.
Tertium santo Tacobi. Quartum erat regium. dem¬
de reliqua. Atꝗ hoc ordine a cętero exercitu ex ceptus
est. ubi cum pauculis diebus statiua habita essent. anti¬
cheram uersus quę̧ ad aquilonem granatę uergit. ca¬
stra mouit Cumq in agrum hostilem peruentum est :

Expanded text:
mum mihi erat indulgere tibi cupienti tirocinium mum mihi erat indulgere tibi cupienti tirocinium sub patre duce, tamen, ne matrem solicitudine tui maceres, apud eam manebis donec rebus prospere ire incipientibus, illa te venire permittat. Interea perge, ut facis, dare operam virtutibus et in primis affectum, quem mihi prestabas, in matrem confer. Cito auteut spero et opto, te e castris accersam, quo particeps sis paterne laudis.» IX 1 Hec locutus, filios deinceps amplexus osculatusque, abiit cum flore copiarum, vexillis precedentibus, quorum primum habebat imaginem Domini nostri in cruce pendentis, alterum matris eius cum angelo Gabriele conceptum Spiritus Sancti annuntiante, tertium sancti Iacobi, quartum erat regium, deinde reliqua. Atque hoc ordine a cetero exercitu exceptus est, ubi cum pauculis diebus stativa habita essent, Anticheram versus, que ad aquilonem Granate vergit, castra movit. 2 Cumque in agrum hostilem perventum est,
Abbreviated transcription (Latin):
cohortans: quid tu inquit uxor tantopere solicitudine
mei te afflutas. Deus quem semper religiose colurmus
& causa optima propterquam nuno in expeditionem
eo & apparatus belli ⁊ fides sociorũ ꝓmutunt metibi
cum uictoria reuensurui. Exquo te bono aĩo esse ⁊ nõ
demisso decet. ne maritum inbostes euntem infausto
prosequi ommne uideare. Nam desideriũ mei sola¬
bere aspectu colloquioq cõmuniũ liberorũ. Ex quibus
Al fonsum aoste ne egrotum animum magis epul¬
cerem nolo abducere fraudo me ipsum uoluptate
ut tu ea fruaris. caueꝗ si me amas. ne liberi nostri
ex tuo merore mesticiam contrahant. Qualis enim
aspectus est matris familias talis &totius familiȩ est
Inqua cohortanda ac curanda sustinebis etiam uices
meas. Sin hac te muitia exercebis cum ego pro reli¬
grone. pro gloria domus pro amplitudine uestra in
alia militia ago. Tu uero mi Alfonse ⁊si iocundissi¬

Expanded text:
cohortans: «Quid tu», inquit, «uxor, tantopere solicitudine cohortans: «Quid tu», inquit, «uxor, tantopere solicitudine mei te afflictas? Deus, quem semper religiose coluimus, et causa optima, propter quam nunc in expeditionem eo, et apparatus belli et fides sociorum promittunt me tibi cum victoria reversurum. Ex quo te bono animo esse et non demisso decet, ne maritum in hostes euntem infausto prosequi omine videare. Nam desiderium mei solabere aspectu colloquioque communium liberorum. Ex quibus Alfonsum abs te, ne egrotum animum magis exulcerem, nolo abducere, fraudoque me ipsum voluptate ut tu ea fruaris caveque si me amas, ne liberi nostri ex tuo merore mestitiam contrahant. Qualis enim aspectus est matris familias, talis et totius familie est. In qua cohortanda ac curanda sustinebis etiam vires meas, et in hac te militia exercebis cum ego pro religione, pro gloria domus, pro amplitudine vestra in alia militia ago.» 15 «Tu vero, mi Alfonse, et si iocundissi
Abbreviated transcription (Latin):
ter duas naues speculatorias fuit. Nam barbaro alrã
reficiencdi aut consilium nõ fuit aut fiducra defuit
eruntamen per omme interim tempris africane p¬
cipes inhrispaniam clandestino trauectu militem atꝗ
arma summiserant. prouidentes rei hispanȩ si rur¬
sus bellum a ferdinando inferretrr Ettie cmhis-¬
pali hyemasset ram ueremeunte edicit omnibus
decurionibus tribunis. pręfectisq copiarum ut indiẽ
certum presto sibi essent ad elsam quod est oppidũ
finitimum hostibus ¶ttis interea diebus helianor
uxor rarissimi exempli mulier quotidie ante lucana
diligentia nudis pe dibus duarum tr̃ famularuma
comitatu uisebatur ire ad edem diuę Marię cognomi¬
ne custodientis: quia maiorum memoria del apso illic
in puteum infantulo quodam ad inuocationem ma¬
tris mota matre dñi. succreuit ad oram usq putei aqͣ
Sincolumem filium matri restituit ¶Nanc in ipso
digressu maierem inmodum anxiam Terdinandus

Expanded text:
ter duas naves speculatorias fuit, nam barbaro aliam ter duas naves speculatorias fuit, nam barbaro aliam reficiendi aut consilium non fuit aut fiducia defuit. Verum tamen per omne interim tempus africani principes in Hispaniam clandestino traiectu militem atque arma summiserant, providentes rei hispane si rursus bellum a Ferdinando inferretur. 12 Hic cum Hispali hyemasset, iam vere ineunte, edicit omnibus decurionibus, prefectis tribunisque copiarum ut in diem certum presto sibi essent ad Eisam, quod est oppidum finitimum hostibus. 13 His interea diebus Helianor uxor, rarissimi exempli mulier, quotidie antelucana diligentia, nudis pedibus, duarum tantum famularum comitatu, visebatur ire ad edem dive Marie cognomine Custodientis, quia maiorum memoria, delapso illic in puteum infantulo quodam, ad invocationem matris mota matre Domini, succrevit ad oram usque putei aqua et incolumem filium matri restituit. 14 Hanc in ipso digressu maiorem in modum anxiam Ferdinandus