comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rit ĩpubes ci substitiutur si
autem ipubes ħrs ertitit/ et
intra pubtatem occesẜut pu¬
bes fr̃ ĩportionem coħrdis sb̃¬
stituatur/ quo casu utrumq
euentum substitutꝰ uidebr
lgri tm̃modo substitutione
iutruis psona sensisse itelli¬
gitur ita enim ĩ alt̾o utraq
substitutio ĩtelligitur. si uo¬
lũtas pentis refrigetur uel
cte cuitande qonis gr̃a spa li¬

Expanded text:
tur, si autem impubes heres exstiterit et intra puber tatem decesserit, pubes frater in portionem coheredis substituatur: quo casu in utrumque euentum substitutus uidebitur, lgari tantummodo subsitutione in utriusque persona sensisse intellegatur: ita enim in altero utraque substitutio intellegitur, si uoluntas parentis non refragetur. uel certe euitandae quaestionis gratia
Abbreviated transcription (Latin):
dote prelegata legatum do¬
tis falcroiam passurum ui¬
delz q: adhuc constante ma¬
truomo indebita dos uide¬
tur pͥlegata .u̾m ꝙ falcroia

Expanded text:
dote praelegata legatum dotis Falcidiam passurum, uidelicet quia adhuc constante matrimonio indebita dos uidetur relegata, uerum quod Falcidia
Abbreviated transcription (Latin):
cipia et spes argenti qͣs expͥsse¬
rat crocm anulos et uestem red¬
di ab hroib pecit qͣi ꝓpric uxoriᷤ
fuissent. ¶Quesitum c̃ si uxo¬
ris non fuit an pͥstari ex causa

Expanded text:
cipia et species argenti quas expresserat, eidem anulos et uestem reddi ab heredibus petit, quasi propria uxoris fuissent: quaesitum est, si uxoris non fuerint, an praestari ex causa
Abbreviated transcription (Latin):
uamius queoam ex uẽste magis
ornatus gr̃a quam quo corpus
nomine sit repta pocius hñda ẽ
uestis numo quam ornam̃tor
siłiter ornam̃tor ẽe constat quib̾
uti mulieres uenustatis ⁊ orna¬
tus causa ceperunt. n referre si
quedam corum alium quoq¬
usum prebeant sicuti mittre et
anaocmata quimus ei corpus.¬

Expanded text:
te magis ornatus gratia, quam quo corpus nomine sint reperta, potius habenda esse uestis numero quam ornamentorum. similiter ornamentorum esse constat, quibus uti mulieres uenustatis et ornatus causa coeperunt, neque referre, si quaedam eorum alium quoquusum praebeant, sicuti mitrae et anademata: quamu
Abbreviated transcription (Latin):
nuii hominum ad iurano
contemptu religionis alui
ꝑ quam tumroi metu diui¬
ni numinis us ad supstitio¬
nem. ne hu ut aui illi au cõ¬
scquerentur aut ꝑdent ꝙ re¬
lictum ẽ. pretor consultissie

Expanded text:
nulli hominum ad iurandum contemptu religionis, alii perquam timidi metu diuini numinis usque ad superstitionem, ne uel hi uel illi aut consequerentur aut perderent quod relictum est, praetor consultissi
Abbreviated transcription (Latin):
us suo arbitrio adire et qua
missa pecumam debeit urũ
pecuniam quam doti prom¬
to si uir denunciass cͥtis ħr¬
dibus pse non stare quomi¬
nus acceptum fac̾e̾t io quo̾
ex dote sibi debe̾tur statim cũ
ħroem futurum. ¶Quoo si
solus hr̃s institutus sit. ĩ tali
condictione nichominus pu

Expanded text:
us suo arbitrio adire et quarromissam pecuniam debebat, uirum pecuniam, quam doti promto, si uir denuntiasset ceteris heredibus per se non stare, quo minus acceptum faceret id quod ex dote sibi deberetur, statim eum heredem futurum. quod si solus heres institutus esset in tali con dicione, nihilo minus
Abbreviated transcription (Latin):
uissus est manumitt̾e et he¬
res cẽ quaigius si manumi¬
serit nichil agͣat tñ ħrs crit.
uñ est enim eum manumis¬
sisse s post roclitionem liber¬
tis ẜuo data ẜm uoluntatẽ
testatoris conualescit. ¶Si qͥ
te hroemꝰ instituit si sc ħroe
instituisseaut quis sibi lega¬
sse nichil inter est. quo gou

Expanded text:
iussus est manumittere et heres esse, quamuis, si manumiserit, nihil agat, tamen heres erit: uerum est enim eum manumississe: sed post aditionem libertas seruo data secundum uoluntatem testatoris conualescit. Si quis te heredem ita instituit, si se heredem instituisses aut quid sibi legasses, nihil interest, quo g
Abbreviated transcription (Latin):
Iex płibus p̃tibus fu̾o institutꝰ
unam ꝑtem omitt̾e non pos¬
sum nec int̾est in quibus dã
hãm suostitutum nec ne. ¶Iõ
puto eciam si aliis mixtis hr¬
dibus ex pluribus ꝑtibus he¬
res institutus sum quod ⁊ hic
adciundo unam portionem
om̃s acquiro si tñr dclate sint.
mco adierit deinde eõ manu¬
misso conditio alterius porti¬
onis extitit iuus est non mi¬
chi cẽ acquisicam ilam porti¬
onem. s ip̃m comitari om̃ia
nis condco extet. ut acquira

Expanded text:
ibus partibus fuero institutus, unam partem omittere non possum nec interest, in quibusdam habeam substitutum nec ne. Idem puto etiam, si aliis mixtus heredibus ex pluribus partibus heres institutus sim, quod et hic adeundo unam portionem omne‹s› adquiro, si tamen delatae simeo adierit, deinde eo manumisso condicio alterius portionis exstiterit, verius est non mihi esse adquisitam illam portionem, sed ipsum comitari: omnia nis condicio exstet, ut adquira
Abbreviated transcription (Latin):
tas ꝑtinet putau̾it defunct
ẜuum suum et cẽset quasi
peculium eius nactus sit.
placet eum non obugari
broitati. ¶ Idem ergo dicemꝰ
ut aic pomp̃. si quasi lib̾ciui
sui cum is ĩgenuus c̃ẽt et
bona eius occupauit. ¶ Ram
utis pro ħrde gendo obstrin¬
git se ħrditati scire deb qua¬

Expanded text:
tas pertinet, putauerit defunctum seruum suum esse et quasi peculium eius nactus sit, placet non obligari eum hereditati. idem ergo dicemus, ut ait Pomponius, si quasi libertini sui, cum i‹n›genuus esset, bona eius occupauit. nam ut quis pro herede gerendo obstringat se
Abbreviated transcription (Latin):
ouos reliquit þroitis ma ĩtreᷤᷤ
ptes omroctur. ¶ Parui autẽ
refert agnatus hic natiuitate
an adoptione sic q̃situs. nam
qui acoptatur ifoem fit agna¬
tus quibus pr̃ ip̾ius fuit et

Expanded text:
uos reliquit: hereditas mea in tres partes diuidetur. Parui autem refert, adgnatus hic natiuitate an adoptione sit quaesitus: nam qui adoptatur isdem fit adgnatus, quibus pater ipsius fuit, et
Abbreviated transcription (Latin):
s cui legatorums fi ¶ Lp̃
dcicõmissorum nõie non ca¬
uetur missus in possõne nũꝙͣ
pro dño c̃ẽ incipit nec tam p̃¬
sessio reum ci quam custodia

Expanded text:
s cui legatorum fideiue commiss‹o›rum nomine non cauetur missus in possessionem nunquam pro domino esse incipit. nec tam possessio rerum ei quam custodia
Abbreviated transcription (Latin):
ilio ⁊ filia scriptis hrdib singlis
c̾ta prelegauit. s longe minue
fiue tui eciam domum obligitã
pͥlegunt. cum instrĩs et quicqͥd
ibi fu̾it et adiccit ħ u̾ba. s ea cõ¬
cc̃one lego ut quicquid cris ali¬
eni ĩ ca domo erat ticius lib̾ti fi¬
lu mei ex soluat et sic utrisz eis
domus cõis. quesitum est. si fili¬
a legis fał. bñficio uti uolet. ⁊ ad
qͣrtam retincrroã. an ex ħrditate
que ci relicta est. deducto ere ali¬
cno cius go̾ suꝑfuit qͣrtam con
que croata sunt accepturam. si
modo ei qͣrtam suppleant quam

Expanded text:
ilio et filia scriptis heredibus singulis certa praelegavit, sed longe minus filiae, cui etiam domum obligatam praelegavit cum instrumentis et quicquid ibi fuerit et adiecit haec verba: "sed ea condicione lego, ut quidquid aeris alieni in ea domo erit, Titius libertus filii mei exsoluat et sit eis utrisque domus communis'. quaesitum est, si filia legis Falcidiae beneficio uti uolet ad quartam retinendam, an ex hereditate, quae ei relicta est, deducto aere alieno eius quod superfuerit quartam consquae ei data sunt, accepturam, si modo ea quartam suppleant, quam
Abbreviated transcription (Latin):
c. hrditatem meiuo restitu̾e pe¬
cuniam qm̃ post mortem suam
ticio dare rogatus est. qm̃qm̃ ħ
tiõi locus erit. cunc .n. ex constõ¬
ne diui adriam falcidie sat̃ facit
ca qnͣtitas. cum apuo hr̃dem ꝑ¬
mancat. s falcidiam pacietur is¬
solus cui ħrditas relicta est. nam
ĩc. qua mortis causa capiuntur
romitti falcidic rõ non potest. pl¬
anc si quis ita se̾bit. acceptis .c. pe¬
to restituas ħrditatem n psonas
dantis de monstrau̾it quasi retẽ

Expanded text:
hereditatem Maeuio restituere pecuniamque post mortem suam Titio dare rogatus est. quamquam tioni locus erit: tunc enim ex constitutione diui Hadriani Falcidiae satisfacit ea quantitas, cum apud heredem remanet. sed Falcidiam patietur solus cui hereditas relicta est: nam in centum, quae mortis causa capiuntur, admitti Falcidia non potest. plane si quis ita scribsit: 'acceptis centum peto restituas hereditatem' neque personam danti
Abbreviated transcription (Latin):
neus sit tutor. nec expedrat
alium tutorem adiungis
pupit alimenti de resta
postulet recte constituetur
ad hoc solum ut ex repup¬
uli alimenta expediat. de
tuteps et ronib diftrihen¬
dis Et nͣtili curatõnif cansi¬

Expanded text:
neus sit tutor nec expediat alium adiungi et pupillus alimenta de re sua postulet: recte constituetur ad hoc solum, ut ex re pupilli alimenta expediat. DE TUTELAE ET RATIONIBUS DISTRAHENDIS ET UTILI CURATIONIS CAUS
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ. ¶ pronide et si ẜiuis qitu¬
tor erit eg̾it dius senus
rescripsit᷑ dandam ĩ dũm
uroitium utile. ¶ Cum
co qui protutore negocia.
gessit. eciam añ pubtatem
agi posse nulla dubitatio ẽ
qr᷑ tutor non est .qr. et siquis
funta tutela protutore ne¬
gocia impubis gesẜit tene¬
bitur. ¶S et si prius pro tu¬
oic administraiiit. deinde
q̃i tutor eque tenebr ex co
ꝙ pro tutore aomiristrauit

Expanded text:
e. Proinde et si servus quasi tutor egerit, divus Severus rescripsit dandum in dominum iudicium utile. Cum eo, qui pro tutore negotia gessit, etiam ante pubertatem agi posse nulla dubitatio est, quia tutor non est. Quare si quis finita tutela pro tutore negotia impuberis gessit, tenebitur. Sed et si prius pro tutore administraverit, deinde quasi tutor, aeque tenebitur ex eo quod pro tutore administravit,
Abbreviated transcription (Latin):
nccio pͥtor ꝓposuit. nĩ
utiũ quis tutor anu̾o ꝙͣitu¬
tor protutore. aoministran¬
caum acciom iscripsit. ut si¬
ue tutor est. sinc non sit qui
gessit accioue tñ tenctunso¬
lent enim magrn crrores
int̾cedere ut duc̾m facile ñ
possit. utrum quis tutor fu
cntasic gesẜit. anu̾o nonf¬

Expanded text:
io praetor proposuit: nam utrum quis tutor an uero quasi tutor pro tutore administraucasum actionem scripsit, ut siue tutor est siue non sit qui gessit, actione tamen teneretur. solent enim magni errores intercedere, ut discerni facile non possit, utrum quis tutor fuerit et sic gesserit, an uero non
Abbreviated transcription (Latin):
tis si nondum rõnes reddite
suo ceptam ꝑficiant. si igitur
cessent in hus que consticut
sunt faciendis mag̃ putosu¬
fice̾ negoꝵ gestorũ urdicu
ccium suam actum est si .n. tñ
cius rei rõ reddita nõ ẽ. uł.
uiusmodi spem ꝓponit quio
deccoens filus suis dedat tu¬
cores etadieċat eosqz a nolo¬

Expanded text:
num aetatis si nondum rationes redditae suo coeptam litem perficiant. si igitur cessent in his quae constituta sunt faciendis, magis puto sufficere negotiorum gestorum iudicium etiam ‹si iam› actum est, si tamen huius rei ratio reddita non est.uiusmodi speciem proponit: quidam decedens filiis suis dederat tutores et adiecerat: "eosque aneclo
Abbreviated transcription (Latin):
huius quro cantionibus nec
mutare formam antiquitus
constitutam. dampnũ u̾o ꝙ
cumq ex tutela quis senẜit
et legiri et frõicõmissum ci
scribit pr tucciam filiorum
consilio m̃ris geri nundauit
et co noĩc tutores lib̾auit nõ
rocirco minus officium tuto¬
rum integrum eric suiris
bonis conueniet salubre con¬
silium niris admittẽ tam et

Expanded text:
huiusmodi cautionibus nec mutare formam antiquitus constitutam. damnum uero, quodcumque ex tutela quis senserit, et legari et per fideicommissum ei scribit: Pater tutelam filiorum consilio matris geri mandauit et eo nomine tutores liberauit. non idcirco minus officium tutorum integrum erit, sed uiris bonis conueniet salubre consilium matris admittere, tamet
Abbreviated transcription (Latin):
tere. si pretor de conocõne
cius c̃tus sit. nam ab senti
et non petenti bonorũ pos¬
sessio potest. Si hoc ip̃m pre

Expanded text:
test, si praetor de condicione eius certus sit: nam et absenti et non petenti dari bonorum possessio potest, si hoc ipsum pr
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃i supstes fu̾is qͣi utriq ulti de¬
cessisse sibi urocantur. an u̾o neu¬
ter. qr compatio postioris dece dẽ¬
tis ex fco prioris mortui sumitꝰ.
si supior snia maigis admittenta
est ut utriq ħ̾rs sit. nam. nã ⁊ qͥ
unicum filium habet si suppmo
morienti substituit non uidet᷑
ĩutiit substitiusse ⁊ proximus
agnatus intelligitur eciam qui¬
solus est. quiq neminem añce¬
dit. et ħ utriq qr neutri eorum
alter supstes fuit ultimi primi¬
qr obierũt. ¶ Sum in bello pat̾
cum filio periiss materq fuli qͣi
postea mortui bona uendicaret
agnati uo pr̃is qͣi filus in peruꝰ¬
n prius mortuũ. ¶ Sicum fi¬
lio suo nb̃tus sunul pͥierit intes¬
cati pr̃onosima defertur ħrditasᷤ
si non probatur supuxisse pr̃ifi¬
lius ħ eĩ reu̾encia pronatus sug¬
gerente dicimus. ¶Si maritu
et uxor simul picrint stipuło
de dote ex capitulo. si in macri¬
moĩo mulier decessiss h̾ebit lo¬
cum si non probatur suꝑstes il¬

Expanded text:
i utrique ultimi decessisse sibi uideantur? an uero neutri, quia comparatio posterioris decedentis ex facto prioris mortui sumitur? sed superior sententia magis admittenda est, ut utrique heres sit: nam et qui unicum filium habet, si supremum morienti substituit, no‹n› uidetur inutiliter substituisse: et proximus adgnatus intellegitur esolus est quique neminem antecedit: et hic utrique, quia neutri eorum alter superstes fuit, ultimi primique obierunt. Cum bello pater cum filio perisset materque filii quasi postea mortui bona vindicareti filius ante perism prius mortuum. Si cum filio suo libertus simul perierit intestati, patrono legitima defertur hereditas, si non probatur superuixisse patri filius: hoc enim reuerentia patronatus suggerente dicimus. Si maritus et uxor simul perierint, stipulatio de dote ex capitulo 'si in matrimonio mulier decessisset' habebit locum, si non probatur illa superst
Abbreviated transcription (Latin):
pabit quamuis ca que opis
docalium acquiruntur ad
iur ꝑtincant. et cum quest̃
et comperoii socictas mitrr
qui quid ex oꝑibus suis sociꝰ
acquisierit ĩmedium confe̾t
sibi aũt quis hrditatem acqͥ
rit. ¶ Pret̾ea nec fructuarius
quid ẜuus iussu eius qui usũ
fruc. in eo habet adire ħroitatẽ

Expanded text:
perabit, quamvis ea, quae ex operis dotalium adquiruntur, ad virum pertineant. Et cum quaestus et compendii societas initur, quidquid ex operis suis socius adquisierit, in medium conferet: sibiirit.Praeterea nec fructuarius quidem seruus iussu eius, qui usum fructum in eo habet, adire hereditate‹m›
Abbreviated transcription (Latin):
uiebat pp̃ me ħ̾rs ĩstitutus er̃
posse cum iussu meo adire he¬
reditatem põt u̾m est cẽ ut in¬
telligatur non opa sua michi
acquire̾. s ex remea sic̃ insti¬
pulando et ꝑtradictionem
accipiendo ex re mea michi

Expanded text:
iebat, propter me heres institutus erit, posse eum iussu meo adire hereditatem, potest verum esse, ut intellegatur non opera sua mihi adquirere, sed ex re mea, sicut in stipulando et per traditionem accipiendo ex re mea mihi
Abbreviated transcription (Latin):
ucta sunt non adiecta quan¬
titate ante oĩa conspiciendũ¬
est que oefunctus solicus fu¬
erat prare deinde que cet̾is eiꝰ¬
dem oroinis reliquerit si neu¬
trum apparũit tunc ex faciu¬
tatio defuncti es caritite eius
cui froĩcomimissum datum es¬
set modest̾.statui ecbebit. ¶ Qͥ
fr̃is sius uibtis alimenta debe¬
bat hiis cesto uincas cum hac
adiectione reliquerat ut hant
unde pascant. ut si pro alim̃to
uineas reliquiss non alit̾ cisi
quam sitestĩ obligõnre h̾roes li¬
bassent. ut si ro omissum fuis¬
set et si postea ex testo age̾t doli
mali exceptione tutũ brdem
futurum .s. si non minus uale¬
rẽt iunce quam alimentorur
pascant magis ad cãm p̾legan¬
di quam ao usumfructũ consti¬
Iogatus es ut quemdam edu¬
ces rouictum nc̃cia ei pͥstarei
cogendus es paulus cur plen¬
ius est ergo alimtoꝵ legatur
ubi dictum est et uestiarium
et ħitatom cõtim̃i imo ambo
excquenda sunt. de auro ⁊ ar¬

Expanded text:
cta sunt non adiecta quatitate, ante omnia inspiciendest, quae defunctus solitus fupraestare, deinde quid ceteris eiusdem ordinis reliquerit: si neutrum apparuerit, tum ex facultatibus defuncti et caritate eius, cui fideicommissum datum erit, modus statui debebit. Qui fratris sui libertis alimenta debebat, his testamento uineas cum hac adiectione reliquerat 'ut habeant, unde se pascant'. si pro alimentis uineas reliquisset, non aliter eis quam si testamenti obligatione heredes liberassent: aut, si id omissum fuisset et postea ex testamento agerent, doli mali exceptione tutum heredem futurum, scilicet si non minus valent vineae quam alimentorum pascant" magis ad causam praelegandi quam ad usum fructum constiRogatus es, ut quendam educes: ad uictum necessaria ei praestare cogendus es. Paulus: cur plenius est alimentorum legatum, ubi dictum est et uestiarium et habitationem contineri? immo ambo exaequanda sunt. DE AURO AR
Abbreviated transcription (Latin):
isufructu receptum e̾etet rei
prinde suffic̾et. ¶ Mater filio he¬
redi ĩstituto pfidicõmissũ lib¬
tatem pamphilo ẜuo dedit ci¬
dem cibariorum nominc lega¬
uit qui nos aurcorũ et uestiam¬
nõie insingulos annos quĩqua¬
quagenos sicum filio eius mo¬
rarctur quero filio defuncto in
alimenta debeantur.R. si condi¬
ctiõi paruiss debi ⁊ pꝰ morter¬

Expanded text:
usu fructu receptum esset, ei rei praestandae sufficeret. Mater filio herede instituto per fideicommissum libertatem Pamphilo servo dedit: eidem cibariorum nomine legavit quinos aureos et vestiarii in singulos annos quinquagenos, si cum filio eius moretur: quaero, filio defuncto an alimenta debentur. respondit, si condicioni paruisset, deberi et post morte
Abbreviated transcription (Latin):
reliquent arc .pi. et ex predus
que ei iegiu̾at dari uoluisser
quero stichi cõtubnai et uber¬
tis utrum ab ħr de ĩstituto. an
are publica cybaria et uestiari
a uuus dabat prari debent res¬
pondi posse benigna uolunta¬
tis interp̾tatione dici hiis qͦ
di praret pamphile et sticho
anucos .c. nũmos quo ad ui¬
uet q̃ro an mortuo meiuo hes
alimenta debeat. Rrroi debei¬
nil ꝓponi cur debeant prari ab
Hroe ticie s nec ab ẜrde tycuie¬
gatarii nisi ro testatrir manife

Expanded text:
reliquerit a re publica et ex praediis, quae ei legauit, dari uoluisset, quaero, Stichi contubernali et libertis utrum ab herede instituto an a re publica diaria et uestiaria, quae uiuus dabat, praestari deberent. respondit posse benigna uoluntatis interpretatione dici his quoqudi praestaret Pamphilae et Sticho annuos centenos nummos quoad uiuent: quaero, an mortuo Maeuio heres alimenta debeat. respondit nihil proponi, cur debea‹n›t praestari ab herede Titiae: sed nec ab herede legatarii, nisi id testat
Abbreviated transcription (Latin):
Itutor condemynau̾it siuc rp̃e
condempnatus est. pupillo et
ipupillum pocius actio iudi¬
cati datur maxime et si nõ liti¬
se optulit co non poss uł pp̃

Expanded text:
i tutor condemnauit siue ipse condemnatus est, pupillo et in pupillum potius actio iudicati datur et maxime, si non se liti optulit, sed cum non posset uel p
Abbreviated transcription (Latin):
si test̾m pris iure ualuit. au¬
oquin si non ualebit ca scrip̃¬
tura qua test̾m ẽe uoluut
todicillos non facies nisi ẜ
exṗssum est. nec froicomis¬
so ꝓpric facultates filu tene¬
buntur. et io si pr filium cx¬
nulum froicomissum erit
alioqun si legita ul froicom¬
missi filius accepit. intra
modum corũ froĩcõmisi ũ
proitatis afiuo datum citra
falcroie ronem debebitiur.
Qui discretas portiones co¬
iunctis płious sepatim te¬
institutiõis oroinem iti scͥ¬
psit. quos hroes meos ĩuicẽ
estituo coniunctos primo
ioco uice mutua substitũe
uroctur quib institũtionũ
ptes non agnoscentib ce¬
teros om̃s coħroes xo mitti
Nii prem et filium ꝓ ꝑte¬
substitu̾at reliquis cob̾: di¬
br datis post completumi
assem ita scripsit hos om̃s ĩ¬
ucem substituo uolũtitẽ¬

Expanded text:
s testamentum iure ualuit: alioquin si non ualuit, ea scriptura, quam testamentum esse uoluit, codicillos non faciet, nisi hoc expressum est. nec fideicommisso propriae facultates filii tenebuntur, et ideo, si pater filium exnullum fideicommissum erit: alioquin, si legata uel fideicommissa filius acceperit, intra modum eorum fideicommissum hereditatis a filio datum citra Falcidiae rationem debebitur. Qui discretas portiones coniunctis pluribus separatim deinstitutionis ordinem ita scripsit: 'quos heredes meos inuicem substituo', coniunctos primo loco uice mutua substituere uidetur: quibus institutionum partes non agnoscentibus ceteros omnes coheredes admitti. Qui patrem et filium substituerat, reliquis coheredibus datis post completum assem ita scripsit: 'hos omnes inuicem substituo'. uoluntat
Abbreviated transcription (Latin):
ris edes usu acquisite sint cquis¬
simum erit nicħ eum p̾stare ꝯ
culpa careat. ¶Cum ꝓponere¬
cur quid̃ filiam suam ticio ẜrõ
instituisse et rogasse camut sũ¬

Expanded text:
ris aedes usu adquisitae sint, aequissimum erit nihil eum praestare, cum culpa careat. Cum proponeretur quidam filiam suam heredem instituisse et rogasse eam, u
Abbreviated transcription (Latin):
ta. ꝑtinere. mox si uroc nõ sit
occupata uroiciũ defuncti se¬
quenroum. expectandi igitur
si tempus fuerit finitum auc
tunc reu̾tetur bonor.pos. ad¬
hroes sctiptos. ¶Si sub cono¬
ictione hrs institutus filius

Expanded text:
tinere, mox, si inde non sit occupata, iudicium defuncti sequendum. exspectandi igitur uod si tempus fuerit finitum aut tunc reuertetur bonorum possessio ad scriptos. Si sub condicione heres institutus filius
Abbreviated transcription (Latin):
si qua in agro fuerunt quo ĩ
fundi non continct̾. ¶Si do¬
mus sit istrum̃tum legatur
uitendum quid contineant
et pegasus aic ĩstrum̃tum do¬
mus id c̃e quod tempestatis
arcende ãt ĩcendu eã patur
non ꝙ uoluntitis gr̃a itaq n

Expanded text:
si qua in agro fuerunt, quo infundi non continentur. Si domus sit instrumentum legatum, videndum quid contineatur. et Pegasus ait instrumentum domus id esse, quod tempestatis arcendae aut incendii causa paratur, no
Abbreviated transcription (Latin):
rem duc̾e causa legati quodad
mulieris psonam attinet sacis¬
fcm intelligetur. ¶S ticio le¬
gitum petenti nocebis exccptõ
dolissab̾. iut̃ existimabat nup¬
tam mulierem ticio sinc cauti¬
onc legatum deb̾i. qm̃ yecu̾ia
dotis efficeretur. s cum antei
nuptus. qr purũ legitum est
peti potest cantio mulieri pecu¬
niam redoi ncc̃ia erit. ¶ Q̾ si mi¬
ritus iutio suo causa rectõit neq
soluan do sit nũquid adũsus
hrdcm mulieri que nichil deliq
succurri oebeat ob eam pecuniã
que doti fu̾at destinata s qm a
ticie. Si alib̾is non discesẜit negi¬
ũnt eam recte cau̾e. qr uł mor¬
tius ubis legati conditio possit
existr̾. s displicuit sm̃a. nõ enĩ
uota mris opposita honcros.a nõ

Expanded text:
rem ducere, causa legati, quod ad mulieris personam attinet, satisfactum intellegetur, sed Titio legatum petenti nocebit exceptio doli.Sabinus autem existimabat nupta muliere Titio sine cautione legatum deberi, quoniam pecunia dotis efficeretur: sed cum ante nuptias, quia purum legatum est, peti potest, cautio 'mulieri pecuniam reddi' necessaria erit. quod si maritus uitio suo causa ceciderit neque soluendo sit, numquid aduersus heredem mulieri, quae nihil deliquit, succurri debeat ob eam pecuniam, quae doti fuerat destinata? sed quoniam Titiae 'si a liberis non discesserit', negauerunt eam recte cauere, quia uel mortuis liberis legati condicio possit exsistere. sed displicuit sententia: non enim uoto matris oppo
Abbreviated transcription (Latin):
aliorum froĩcõmissorum. ł lega¬
corum legis faletoie causa pente¬
bit. s ⁊ ẜm cassii ⁊ ucterum opi¬
nionem si a pupillo frõcicõmissi
cipiantur pp̃ ei que ab substitu¬
to erunt relicta cau̾e. debebit is¬
cui soluatur.nam quamuns re¬
petio sit corum si fideicõmiss a
noĩe non debita soluentur tñ
satis datio cautum debet c̃e. aq̃
pecciua profitiscetur ue damp¬
num senciat deficiente eo cuso

Expanded text:
aliorum fideicommissorum uel legatorum legis Falcidiae causa pendebit. sed et secundum Cassii et ueterum opinionem, si a pupillo fideicommissa capiuntur, propter ea, quae a substituto erunt relicta, cauecui soluatur. nam quamuis repetitio sit eorum, quae fideicommissi nomine non debita soluentur, tamen satisdato cautum debet esse ei, a quo pecunia proficisceretur, ne damnum sentiat deficiente
Abbreviated transcription (Latin):
tũũ efficiencia annua .x. fili
fundos sibi ab ħrde seciure̾
mins uoluntatem traditos
lociuit./ quesitum est. defũc

Expanded text:
tum efficientia annua decem: filius fundos sibi ab herede secundum matris uoluntatem traditos locauit: et quaesitum est, defunc
Abbreviated transcription (Latin):
co p̾dium puo compari non
possit depositio cessat que ergo
tutcle quantitas ocpositionẽ
inoucit urocamus et cum cã:
cepois exprimatur .s. ut predia
pupus compentur manifestũ
est ut ad minimas sũmas no
uidcatu ptin̾e quib modis pͥ¬
finiri gn̾aliter non pot cumi
facilius causa cognita psingu¬
los possit ex animari nec tñ au¬
ffenda facultas est eciam mĩo¬
res sũmas int̾dum deponi p̃¬
tulare si susꝑecti tutores cẽ ni¬
lare attig̾it. eciam si monicu¬
soient cessintes cogc̾ ãminis¬
crare quod si postea quam ges¬
sit cunc se agestione abstinint
ccum suspecti postulatio succe¬
oit. quod si quis tutclam mã¬
du̾it gendam gestaq fu̾it ab
co cui mandatum c̃. locus cu
accessit is cui mandatum est
utii actione conuenitur de¬
bitor pris qui cutciam admi¬
nistrauit fuii tucele urditiote¬
nebitur ecum obro qd̃ pr̃i de¬
uint. ¶ Si tucor pupiuum¬

Expanded text:
o praedium puero comparari non possit, depositio cessat. quae ergo tutelae quantitas depositionem inducat, uideamus. et cum causa depositionis exprimatur, ut praedia pupillis comparentur, manifestum est, ut ad minimas summas non uideatur pertinere: quibus modus praefiniri generaliter non potest, cum facilius causa cognita per singulos possit examinari. nec tamen auferenda facultas est etiam minores summas interdum deponi postulare, si suspecti tutores esse uipillare attigit etiamsi modicusolent cessantes cogere administrare. Quod si posteaquam gessit, tunc se gestu abstinuit, etiam suspecti postulatio succedit. Quod si quis tutelam mandauerit gerendam gestaque fuerit ab eo cui mandatum est, locus erit accessit is cui mandatum est, utili actioni convenitur. Debitor patris, qui tutelam administravit filii, tutelae iudicio tenebitur etiam ob id quod patri debuit. Si tu
Abbreviated transcription (Latin):
onem hroitatis et faicroie legis¬
rõnem in ere alieno deoucet. ali¬
ter cĩ urocbitur in dotitam uxo¬
rem hr̃c qd̃ si filius geͬncum co¬
hroem hãt ip̃e quiõ semper pro
qua ꝑte pri hrs erit dotem ĩ ere
aucno de ducet et coh̾rs cius ã¬
stituit frdĩq eius cõmisit ut he¬
ditatem retenta qrͣti ꝑte. secũroe
et proculc restitiut eadem frat᷑
ticius ea que prelegata sunt. eci¬
est. ut restitu̾et. an integra reti

Expanded text:
one hereditatis et Falcidiae ration‹e› in aere alieno deducet: aliter enim uidebitur indotatam uxorem habere. quod si filius extraneum coheredem habeat, ipse quidem semper pro qua parte patri heres erit dotem in aere alieno deducet, et coheres eius, anstituit fideique eius commisit, ut hereditatem retenta quarta parte Secundae et Proculae restituat: eadem fratri Titius ea quae praelegata sunt etie
Abbreviated transcription (Latin):
E bomis matris an de crecũ
int̾ponendum sit. queritur
et decretum quio non est in¬
t̾ponenoum dilatio aũt lõ¬
gissima adhibenoa est que
intẽpus pubtatis extrahe¬
ret negocium. plane si siml
eciam si intestato ad bonorũ
pos. ueniant libi. tam et si ex
infcriorib ꝑtibus petant q̃

Expanded text:
e bonis matris an decretum interponendum sit, quaeritur. et decretum quidem non est interponendum, dilatio autem longissima danda est, quae in tempus pubertatis extrahet negotium. Plane si simuletiam si ab intestato ad bonorum possessionem ueniant liberi, tametsi ex inferioribus partibus petant, qua
Abbreviated transcription (Latin):
uoluit continuo ea ad suosti¬
tutum hroem transit nec põt
uidi prohroc gessisse qui ut
brditatem omitt̾e̾t ex. altera¬
tenciam improbant et iabole
ex pte hr̃s extitit. nim restiti¬
tus est. diuus seũ. constituit
ut eius ꝑtis coħrs bonus sus¬
cipe non cogatur. s bonoriim
possõ editoribus detur. ¶libo.

Expanded text:
noluit, continuo ea ad substitutum heredem transit nec potest uideri pro herede gessisse, qui, ut hereditatem omitteret, ex altentiam improbat et in Iauolenex parte heres exstitit, in integrum restitutus est, diuus Seuerus constituit, ut eius partis onus coheres suscipere non cogatur, sed bonorum possessio creditoribus detur.
Abbreviated transcription (Latin):
Bi.a hou̾a tutelarũdant creu¬
satõnem.tria aũt hon̾a sic sũt
accipiendaut nõ numus pu¬
pilloꝵ plures tutelas faciat
tribus fr̃ib tutordatus ẽ qui
incluuisim prĩmoĩum hrente

Expanded text:
ia onera tutelarum dant excusationem. tria autem onera sic sunt accipienda, ut non numerus pupillorum plures tutelas faciat, tribus fratribus tutor datus est, qui indiuisum patrimonium haberent,
Abbreviated transcription (Latin):
lio ħ̾rde instituto ita scripsit. ate
peto gan sen quicquid ex brdi¬
tate m̾ea redegi̾s illis alum ꝓ¬
nis des meis de singłis .x. aure¬
os camrdẽ sũmam penes ẽe te¬
uolo cuius ex increm̃to eos ałe
ħroc non possit tñ eam alũpnis
relictam pecumamut ẜuet ac
restituat intra falcidiam recte
petiturum ꝙ de supfluo ꝓbari
non potest. ¶ Eum quor liocũ
int̾cos quibus cybarii. Itemre¬

Expanded text:
lio herede instituto ita scripsit: "a te peto, Gai Sei, quidquid ex hereditate mea redegeris, illis alumnis meis des singulis denos aureos eandemque summam penes te uolo, cuius ex incremento eos alere herede non possit, tamen eum, alumnis relictam pecuniam et seruet ac restituat, intra Falcidiam recte petiturum: quod de superfluo probari non potest.Eum quoque libertum inter eos, quibus cibaria, item
Abbreviated transcription (Latin):
scripsit rõm non c̃e cur uent
quem coictum admittĩ re¬
peui. debeat. est .n. equissim¬
um partui consuli qui nat
bonor possõ accepturus. ¶S
et si auus inuct siłit uentrẽ
xomittemus. ¶Si au̾ filius
in acoptionem oatus deces¬
serit pregnante est urore cũ
ocmum adoptitor defunct
fuerit. mictetur uent̾ in poᷤ¬
sessionem aui aooptum. ¶ S
an cciam in cius qui mnaco¬
ptionem deoit filium mit¬
nepos postumus hrs ab auo¬
naturali institutus sit. mit¬
tetur in possõm. qr et si nato
co si nemo ex lib̾is sit alius
bonorum possessio ẜirta.ca
eciam contra. ta. cum ip̃is p̾
accipe. ¶Si pater nuru p̾g¬
nante filium emancipatũ:
non ĩtotum repelli utriusq
ocb. namq natꝰ sol p̾stari
ex nouo e dc̃o iungi et gn̾a¬
liter quib casib prestari iũ¬
gitur natus admittendus
est uent̾ in possom. ¶Si ca¬

Expanded text:
scripsit rationem non esse, cur uenter, quem edictum admittit, repelli debeat: est enim aequissimum partui consuli, qui natus bonorum possessionem accepturus est. sed et si auus uiueret, similiter uentrem admittemus.Si filius in adoptionem datus decesserit praegnate uxore, tunc deinde adoptator defunctus fuerit, mittetur venter in possessionem avi adoptivi. sed an etiam in eius, qui in adoptionem dederat filium, mitnepos postumus hnaturali institutus sit, mittetur in possessionem, quia et nato ei, si nemo ex liberis sit alius bonorum possessio secundum etiam contra tabulas cum ipsis potest accipere.Si pater nuru praegnate filium emancipauerit, non in totum repelli uterus debet: namque natus solet patri ex nouo edicto iungi. et generaliter quibus casibus patri iungitur natus, admittendus est uenter in possessi
Abbreviated transcription (Latin):
getur uxor uł mrus ul ẽe
ẜ fuisse uel ex eo pregnans
non eo contendatur decretũ
interposuit p̾tor ao exemp¬
lum carbomam coicti et ita
duius aorianus clairoio pro

Expanded text:
negetur uel nurus uel esse uel fuisse uel ex eo praegnas non esse contendatur: decretum interponit praetor ‹ad› exemplum Carboniani edicti. et ita diuus Hadrianus Claudio Pro
Abbreviated transcription (Latin):
S peculium legeti et sit ĩ cor¬
poribus puta fundi uł edes si
at integra corpora uenoicabũ¬
tur simuo sit qd̾ dño us supra
scriptis psonis debeatur dimi¬
nui singiua corpora pro rata
debebunt᷑ et ita uis et celsus.
putant et si fu̾it. legatum ue¬
culium non deducto ere alie¬
no uerendum est ne ĩutile le¬
gatum sit qr qõ roicitur cẽ m
turam legati sit. S pucau̾nt ĩ¬
hanc adiectionem non uiciare
legatum. S nicħ ei adicere nͨ
ei potest cresc̾e uendieatio ꝑecu¬
lui phanc adiectionem. ¶pli¬
ne si ꝓponas legarium nactũ
possom rerum exceptione do¬
u adu̾sus hrdem uendicantẽ
uti potest. ħc enim ĩ soudis re¬
bus defuncti noluntatem er
enis alieni non deducendi s et si
rit ualz ħ adiectio. qr niro a uolũ¬
tate pot oñs ẜuo remitt̾e quod
eror ¶Uieario autem meo mͥ
legato an et incarii mei pecuu¬
un̾i. ro me ꝑtineat queritur et
putamus contini iegato uca¬
rii eius peculium nisi adusa sit
uoluntas cestatoris. ¶ Siẜuus

Expanded text:
 peculium legetur et sit in corporibus, puta fundi uel aedes, at, integra corpora uindicabuntur: sin uero sit, quod domino uel supra scriptis personis debeatur, deminui singula corpora pro rata debebunt. et ita et Iulianus et Celsus putant.Et si fuerit legatum peculium non deducto aere alieno, uerendum, ne inutile legatum sit, quia quod adicitur contra naturam legati ‹s›it. sed puto uerum ‹hanc adiectionem non vitiare legatum, sed nihil ei adicere: nec enim potest crescere vindicatio peculii per hanc adiectionem. plane si proponas legatarium nactum possessionem rerum, exceptione doli adversus heredem vindicantem uti potest: habet enim in solidis rebus voluneris alieni non deducendi. sed et srit, ualet haec adiectio, quia nuda uoluntate potest dominus seruo remittere quod ei debet.Uicario autem meo mihi legato an et uicarii mei peculium ad me pertineat, quaeritur. et putamus contineri legato uicarii eius peculium, nisi aduersa sit uoluntas testatoris.Si seruus
Abbreviated transcription (Latin):
Eros in fũco cuius usufructus
legatus ẽ uillã posut eam inui¬
to fuctuano de molrrñ pot nchi¬
lo magis qm̃ siquam arborem
posiuss er fũdo ipis euelle uell¬

Expanded text:
eres in fundo, cuius usus fructus legatus est, uillam posuit: eam inuito fructuario demolire non potest, nihilo magis quam si, quam arborem posuisset, ex fundo is euellere uell
Abbreviated transcription (Latin):
et hn qui insui ħrois locũ
succe denoo quasi agnascen¬
co fiĩt parentib sius hrdes
ut ecce filium et ex conepo¬
tem neptemue in potestate
is solus uira sui h̾rdis habet
quanius nepos quoq et ne¬
ptis ex eo in cadem potestite
suit. ¶ Sr si fuius mens me
inuo moriatur uł ala qͣlet

Expanded text:
et hi, qui in sui heredis locum succedendo quasi agnascendo fiunt parentibus sui heredes. ut ecce si filium et ex eo nepotem neptemue in potestate is solus iura sui heredis habet, quamuis nepos quoque et neptis ex eo in eadem potestate sint. sed si filius meus me uiuo moriatur aut qualibet
Abbreviated transcription (Latin):
quanorantis ĩputabuntur.
¶Cum aut post mortem suar
rogatus ħroitatem restituere
res hrditarias distrahe nõ co¬
gatur hrs sortium que de pre¬
ciis carum redigi potũnt usu¬
te non urocbuntur. demq n
piculũ mancipioꝵ aut urba

Expanded text:
quadrantis imputabuntur. Cum autem post mortem suam rogatus hereditatem restituere res hereditarias distrahere non cogatur heres, sortium, quae de pretiis earum redigi potuerunt, usutae non videbuntur: denique nec periculum mancipiorum aut urba
Abbreviated transcription (Latin):
poncendum est cum ꝓ ꝑte he¬
oitatem coħroi suo restituere
ppc pecunia om̃is deporcione
retini põt. p̾diorum aũt alia
portio non nisi acohroe qui
dñium hab accipitur: cum ã
predia maioris p̾cu sint quã
portio ħ̾roitatis cẽt ĩ sr̃fluo p̾¬
oiorum ptem petenti fid̾ĩcõ¬
missario falcroiam ĩteruenire
uisũ est. cõcurentem enim pe¬
cuniam compensari placuit
ħroitatem post mortem suam
exceptis redditib restitũc io¬
gatus ancillarum ptus nõ
recinebit nẽ fecus pecorũ qui
sub missi gregem recinent. añ
oiem fid̾icommissi cedentẽ fr¬
uctus et usure quas debitore
hr̃ditarii cum postea cessisset

Expanded text:
pondendum est, cum pro parte hereditatem coheredi suo restituere ippe pecunia omnis de portione retineri potest, praediorum autem alia portio non nisi a coherede, qui dominium habet, accipitur. cum autem praedia maioris pretii quam portio hereditatis essent, in superfluo praediorum petenti fideicommissario Falcidiam intervenire visum est: concurrentem enim pecuniam conpensari placuit. Hereditatem post mortem suam exceptis reditibus restituere rogatus ancillarum partus non retinebit nec fetus pecorum, qui summissi gregem retinent. Ante diem fideicommissi cedentem fructus et usurae, quas debitores hereditarii cum postea access
Abbreviated transcription (Latin):
sit urdcamꝰ et quro dicb finiri
põt s repiroiari eam nõ posse u̾r
est. qr niurõ uelata est nisi cũ fuc¬
rit occreta riusum postqm̃ decre¬
ta est. et sera repuoratio est qr qd̃
acquisitum est repudiari non p̃
Sinntra centesimum dicm mor¬
tuus fint priorstatim seq̃ns ad
se ita incelligendum est. ut et ip¬
so dic centesumo. bonor. possõ pe¬
cbus .c. dicatur. ¶Quib ex coco
bonorũ possõ dari potest siquis
corum an dari sibi uolu̾it aut ĩ
dieb statutis non aomiẜit. tũc
si prior ex co nũo non fuerit. s
urcenoum est an añ cct̾os ipse
quor qui exclusus est aomitta¬
tur ut filius est ĩpotestate oc la

Expanded text:
ssit, videamus. et quidem diebus finiri potest: sed repudiari eam non posse verius est, quia nondum delata est, nisi cum fuerit decreta: rursum posteaquam decreta est, sera repudiatio est, quia quod adquisitum est repudiari non potest. Si intra centensimum diem mortuus sit prior, statim sequens admse", ita intellegendum est, ut et ipso die centensimo bonorum possessio pedicatur. Quibus ex edicto bonorum possessio dari potest, si quis eorum aut dari sibi noluerit aut in diebus statutis non admiserit, tunsi prior ex eo numero non fuerit. Sed videndum est, an inter ceteros ipse quoque qui exclusus est admittatur. ut
Abbreviated transcription (Latin):
tore arobonorum possõm cõt̃
tibilas nõ uociturus ocãne
omisse hroitatis ascripto h̾roc
nicħ hĩturo. pp̃ oclatam eman¬
cipato ap̾tore contra tabulas
bonorum possom. nam sui hr¬
ois aoeptus est legita tñ exp¬
te sua. iste emancipatus lib̾is
et pentib pͥstire cogetur. non
um ꝙ relinquitur manc̃ti in

Expanded text:
tore ad bonorum possessionem contra tabulas non vocatus occasione omissae hereditatis a scripto herede nihil habituro propter delatam emancipato a praetore contra tabulas bonorum possessionem nomen sui heredis adeptus est. Legata tamen ex parte sua iste emancipatus liberis et parentibus praestare cogetur non um, quod relinquitur manenti in
Abbreviated transcription (Latin):
uatiom cõpelutur qr et si frat
ab intestato hr̃s sit emançipa¬
tus uñ non tantum accepiti
bonor possom et u̾eor ne hacte¬
nus  filio suo profint fcm hr̃o¬
is scripti non aocuntis ut cũ
ao portionem aomitte̾t bono¬
rum prnorum non cciã corũ
qui emancipatus huit ꝓprie
lictus in potestate aomisso fr̃e
emancipato ao cõtra tabulas

Expanded text:
pellitur, quia etsi frater ab intestato heres sit, emancipatus tamen non inde accepit bonorum possessionem. et uereor, ne hactenus filio suo profuerit factum heredis scripti non adeuntis, ut eum ad portionem admitteret bonorum paternorum, non etiam eorum, quae emancipatus propria lictus in potestate, admisso fratre emancipato ad contra tabulas
Abbreviated transcription (Latin):
decurio fõs sit siue nõ nã
et si uoluntate pr̃is magi¬
stratum ad ministraucrit
actum non oport̾e prem u¬
uitra quam de peculio cõ¬
ueniri quasi rem publicã
sauam fore promittat qui
dat uoluntatem ut filius
oe curio crectur. ¶Dem

Expanded text:
s sit siue non: nam et si uoluntate patris magistratum administrauit, attamen non oportere patrem ultra quam de peculio conueniri, quasi rem publicam saluam solam fore promittat, qui dat uoluntatem, ut filius decurio creetur. 2 Idem
Abbreviated transcription (Latin):
pupillo.
non curau̾it aut non ydo¬
nec cantum sit. culpa cius
an et quatens in prem ei
actio danda sit. qr et aiti¬

Expanded text:
pupillo non curaverit aut non idonee cautum sit culpa eius, an et quatenus in patrem eius actio danda sit, quaerit
Abbreviated transcription (Latin):
Imiles ticio et seyo ¶arc̃.¬
ẜuiun iegauit et eum ticius¬
primus manumisiss. delbe¬
rante seio. moxqr is legatu
omississz ubanrdum fore dico
alicui legatum ĩterim ma
iuntatem milicis p̾rditas er̃
non rocatur. nec res castrenseᷤ

Expanded text:
miles Titio et Seio seruum legauerit et eum Titius manumisisset deliberante Seio moxque is legatum omisisset, liberandum fore dico, alicui legatum interim manluntatem militis hereditas eius non adeatur, nec res castrense
Abbreviated transcription (Latin):
R. cum pt̃ dubitari an ĩpposito
tulib̾ pecu̾iam ticio det lib̾ qm¬
oem fit s ticius quamius se¬
dibꝰ sciens accepit ꝓpost̾iore ui¬
detur cam pecũiam possitere

Expanded text:
 cum potest dubitari, an in proposito tuliber pecuniam Titio det, liber quidem fit: sed Titius, qui inuitis heredibus sciens accepit, pro possessore uidetur
Abbreviated transcription (Latin):
uci uetigalis ĩuente non sũt
ad tutorẽ cui culpa nulla ad¬
missa ꝓponitur minime ꝑtin̾e
Modest̃. Ro tutorem corũ red¬
puu oc b̾eꝰ ex fundo bona fioe
bona fide ex fundo pcipi potu¬
it ex co oe quo pupiue sit ob¬
agnita in ĩtegrum restitutus
ĩpossõm ĩduci iussus est q̃ro
x cum exhac uenditione me¬
lior fc̃s non est. n in rem suã

Expanded text:
uti vectigalis inventae non sunt, ad tutorem, cuius nulla culpa admissa proponitur, minime pertinere. Modestebere, qui ex fundo bona fide rcepit, quam bona fide ex fundo percipi potuit, ex eo, de quo pupillae sit obfraude in integrum restitutus in possessionem induci iussus est: quaero, an, cum ex hac venditione melior factus non est neque in rem sua
Abbreviated transcription (Latin):
qui sacis det p̾fendus est. qͥd
enim si suspecta psona sit ui
turpis cui tucela cõmitti noc
cum satisoatione debeat uel
quid si um iuica flagici in

Expanded text:
qui satisdet praeferendus est: quid enim si suspecta persona sit uel turpis, cui tutela committi nec cum satisdatione debeat? uel quid si iam multa flagitia in
Abbreviated transcription (Latin):
papet arius referunt. si qui
uacua ꝑte relictaita institue¬
rit. Si michi seius ħrs nõ erit
quem non ĩstitũant. sempro¬
nius h̃rs esto. an seius hic oc¬
cupare possit uacantem pte
et pegasus quroem existum¬
at ad cum ptem admitti. ari¬
sto contra putat. qr huc ps
cẽt data que nulla eet quam

Expanded text:
et Arrianus deferunt, si quis vacua parte relicta ita instituerit: "si mihi Seius heres non erit", quem non instituerat, "Sempronius heres esto", an hic occupare possit vacantem portionem. et Pegasus quidem existimat ad eam partem admitti: Aristo contra putat, quia huic pars esset data, quae nulla esset: quam
Abbreviated transcription (Latin):
dem sp̾aliter uel nominatumn de¬
lata est s ꝑ conseqͥnicuas hrdicat᷑
que ex ip̃r lege prnis date sut
ergo manumissor ex lege.xii.
sent siuc ecim cõpulsus siue
numisit. ¶ S si hac lege emit
ut manumitt̾e̾t. et ex constõe
diui marci xo aufroinum uic¬
corium puenit ad lib̾tatem nõ
dicendum est tutorẽ eẽ. ¶Pli¬
ne si forte ex rupriano scenatꝰ

Expanded text:
dem specialiter uel nominatim delata est, sed per consequentias hereditatium, quae ex ipsa lege patronis datae sunt. Ergo manumissor ex lege duodesit siue etiam compulsus ex numisit. Sed et si hac lege emit, ut mandiui Marci ad Aufidium Uictorinum peruenit ad libertatem, dicendum est tutorem esse.Plane si forte ex Rubriano senat
Abbreviated transcription (Latin):
dictã tutoribus et curato¬
urbana distrahantnisi ut¬
id ficret pentes test̾o ui
codicillis cu̾unt./ꝙ si forte
es. alicnum tm̃ erit ut ex
reb cet̾is non possit solui ti
ptor unbinus uł clariosimꝰ
adcatm. Ei pro suareli¬
gione estimet que possit a¬
gnoriagrũ pente pupubi
andum censeo. ¶Si defũc¬
tiroum inn̾et res uenales
qued ip̃e nolu̾it uendere.
tocm eciam postea distrahẽ¬
cium solucretur ẽet pigno¬
ri obligata uenditori uon
pignus ualere puto nam
ubi dñium q̃itum est mi¬
nori cepit non posse obliga¬

Expanded text:
dicam tutoribus et curatourbana distrahant, nisi utid fieret, parentes testamento uel codicillis cauerint. quod si forte aes alienum tantum erit, ut ex rebus ceteris non possit exsolui, tunc praetor urbanus uir clarissimus adeatur, qui pro sua religione aestimet, quae possunt agnori agrum a parente pupilli andum censeo'. Si defunctus dum uiueret res uenales qui ipse uoluerit uendere, idem etiam postea distrahenetium solueret, essent pignori obligata uenditori, non puto pignus ualere: nam ubi dominium quaesitum est minori, coepit non posse obliga
Abbreviated transcription (Latin):
hi dispensator legitus sit. ¶ cui
certum pondus argenti dure
iussus sit hrs ei pecuniam nu¬
m̾atam dando iute ip̃o lib̾atur
si in ca pecunia eadem estima¬
tio fu̾it ꝙ ita u̾m est si non cer¬
tum genus argenti legatum
ti assolet legauit que eius cã
pata erant tu deuide post mor¬
tem mandatoris ignoraneũ
cestatore muliere. iutem mor¬
tua eñus non melegant̾ dice¬
cur in efficax ħ legatum c̾et
qd̾ non possit uere dici eius.
causa patum uidĩ que prius
decesẜit cadem dicenda erunc
et si uiuat qurõ mulier s diu̾¬
tit. et queratur an post emp¬
ta ei debeantur qͣi non iudcã¬
tur uroris causa pata. Ceisus.¬
xori legunt que eius causa pi¬
ta sunt et ante mortem diuer¬
tit non deb̾i. qr adempta uroc¬
antur proculus ait nimirum
fcĩ questio est nam potest. nec
srepirdiante aoim̃e uoluisse.
suum ĩ asum misiss ad purp¬
uras emenoas et testõuxori
suc lanam purpurcam legass
ptin̾e ad cam si quam purpu¬
ram uiuo eo lib̾tus emit sci

Expanded text:
hi dispensator legatus sit. Cui certum pondus argenti dare heres iussus sit, ei pecuniam numeratam dando iure ipso liberatur, si in ea pecunia eadem aestimatio fuerit: quod ita verum est, si non certum genus argenti legatum ti adsolet legauit quae eius causa parata erunt: tu deinde post mortem mandatoris ignorans eum i uiuente testatore, muliere autem mortua emeris, non ineleganter dicetur inefficax hoc legatum esse, quando non possit uere dici eius causa paratum uideri, quae prius decessit. eadem dicenda erunt et si uiuat quidem mulier, sed diuerterit et quaeratur, an post empta ei debeantur, quasi non uideantur uxoris causa parata. 3 Celsusxori legavit quae eius causa parata sunt et ante mortem divortit. non deberi, quia adempta videantur, Proculus ait. nimirum facti quaestio est: nam potest nec repudiatae adimere voluisse. suum in Asiam misisset ad purpuras emendas et testamento uxori suae lanam purpuream legasset, pertinere ad eam, si quam purpuram uiuo eo libertus emisset,
Abbreviated transcription (Latin):
aĩxou̾sum est sua morte deceᷤ¬
siss cupiendum non est. Sixe¬
liquam ꝑtem bonor que ao
manumissorem iure ciuili ñ
ptineat fisco uendicanda pla¬
cet. caoemq ẜuantur ĩ bonis
corum qui metu accusationis
mortem sibi conscu̾int. aut fu¬
gint que in dampnatorum
bonis cõstituta sunt. ¶Frciaᷤ.¬
ab intestato ad bona cius uei
pete. S ⁊ si oefunctus filiosu¬
manumittat. ca mente ut pl¬
enum ius p̾roni hãt. oe fente¬
dum est cum posse oꝑas ire
imponere. Caius.¬

Expanded text:
animaduersum est sua morte decessisset, eripiendum non est. sed reliquam partem bonorum quae ad manumissorem iure ciuili non pertineat, fisco esse uindicandam placet. Eadem seruantur in bonis eorum qui metu accusationis mortem sibi consciuerint aut fugerint, quae in damnatorum bonis constituta sunt. 29 Marcianab intestato ad bona eius venipetere. Sed si defunctus filio sumanumittat, ea mente, ut plenum ius patroni habeat, defendendum est posse eum operas iure imponere. Gaius
Abbreviated transcription (Latin):
cipe nibam testĩ factionem ĩ¬
petrau̾it. S si hac lege emiti
quis ut manumitt᷑at ao hãc
ꝑtem eoicti ꝑtinebit. ¶Siq̾

Expanded text:
cipe liberam testamenti factionem impetravit. Sed si hac lege emit quis, ut manumittat, ad hanc partem edicti pertinebit. Si
Abbreviated transcription (Latin):
xꝓprie nc̃cius hr̃s dicatur.
Nam et filius cius qui in
hostium potestate decessit
inuitus sroitati obligatur
quamuis suus ħrs dici no
poss qui ĩpotestate moriẽ¬
tis non fuit. Marcus.

Expanded text:
proprie necessarius heres dicatur: nam et filius eius, qui in hostium potestate decessit, inuitus hereditati obligatur, quamuis suus heres dici non possit, qui in potestate morientis non fuit. 13 Marc