comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ueluti dñationẽ recepti᷑ ꝓgressi:
ꝑ insidias conp̾hensi: ut pacis
uictime trucidant᷑. Popłs quẽ
emigrare iusserãt: in urbẽ reuo¬
cat᷑. atq ita ꝑmulta m̃bra ciui.¬
tas dissipata: in unũ corpꝰ tan¬
dẽ redigit᷑. Q ne qua dissensio
ex ante actis nasceret᷑: om̃s iure
uirando obstringunt᷑: discordiax
obliuionẽ fore. In t̾ea thebani
corinthuq legatos ad lacedemo¬
nioᷤᷤ mittunt: qui ex manubꝰ
portionẽ p̃dȩ cõmunis belli
ꝑ iculiq pet̾ent. Quibꝰ negatis:
non quidẽ aperte bellũ ad u̾sus
lacedemonios decernunt. sed ta¬
citis animis tantã irã concipi¬
unt: ut sub eẽ bellũ intelligi
posset. Eodẽ forte tẽpore:

Expanded text:
veluti dominationem recepturi progressi veluti dominationem recepturi progressi per insidias conprehensi ut pacis victimae trucidantur. Populus, quem emigrare iusserant, in urbem revocatur. Atque ita per multa membra civitas dissipata in unum tandem corpus redigitur,et ne qua dissensio ex ante actis nasceretur, omnes iure iurando obstringuntur, discordiarum oblivionem fore. Interea Thebani Corinthiique legatos ad Lacedaemonios mittunt, qui ex manubiis portionem praedae communis belli periculique peterent. Quibus negatis non quidem aperte bellum adversus Lacedaemonios decernunt, sed tacitis animis tantam iram concipiunt, ut subesse bellum intellegi posset. Eodem forte tempore
Abbreviated transcription (Latin):
se dnĩs non eiuitati bellũ in¬
ferre admonet. De inde cogna¬
tiones legum sacroꝵ. tũ uetusti
ꝑ tot bella cũ militu: orat mi¬
sereant᷑ exulũ ciuiũ. si tã pati.¬
enter ipsi seruiant: reddant s
patriȩ accipiant libertatẽ. his
uocibꝰ tantũ ꝓ motũ est: ut reus
ĩ urbẽ exercitꝰ .xxx. tirannos emi¬
grare eleusina iuber&: substitu.¬
tis decẽ. qui rẽ .p. regerẽt. Qui
nichil exemplo pͥoris dñationis
t̾riti: eandẽ uiã crudelitatis ad¬
gressi st̃. Dũ hec agunt᷑ : nuntiat᷑
sanias rex mittitur. Q mia ex¬
ulis popłi ꝑmotꝰ: patriã miseris
ciuibꝰ restituit. & decẽ tyran no¬
ex urbe eleusine migre ad cetõs
iubet. Qbꝰ rebꝰ cũ ꝑax statuta
ẽẽt. in t̾iectis diebꝰ: repente ty¬
ranni nõminꝰ restitutos ex ules
qͣm se in exiliũ auctos indi¬
gnantes. qͣsi uͦ alioꝵ libertaᷤᷤ
sua seruitꝰ ẽẽt: bellũ atheni
ensibꝰ infer᷑. Sed ad colloqͥũ

Expanded text:
se dominis, non civitati bellum inse dominis, non civitati bellum inferre. Admonet deinde cognationis, legum, sacrorum, tum vetusti per tot bella commilitii, orat misereantur exsulum civium, si tam patienter ipsi serviant; reddant sibi patriam, accipiant libertatem. His vocibus tantum promotum est, ut reversus in urbem exercitus XXX tyrannos emigrare Eleusinam iuberet, substitutis decem,qui rem publicam regerent; qui nihil exemplo prioris dominationis territi eandem viam crudelitatis adgressi sunt. Dum haec aguntur, nuntiatur sanias rex mittitur. Qui misericordia exulis populi permotus patriam miseris civibus restituit et decem tyrannoex urbe Eleusinam emigrare ad ceteros iubet. Quibus rebus cum pax statuta esset, interiectis diebus repente tyranni non minus restitutos exules quam se in exilium actos indignantur, quasi vero aliorum libertas sua ensibus inferunt. Sed ad conloquium
Abbreviated transcription (Latin):
gentos stipendio suo instruct
in auxiliũ patriȩ cõmunis el¬
qͣntiȩ misit. Fit itaq asꝑũ
liũ. Sed cũ hinc ꝓ patria sũm
uiribꝰ inde ꝓaliena dãnationi
securiꝰ: pugnaret᷑: tyranni u¬
eunt᷑. U̾ic̾ti in o̾rbẽ refugen
Quã ex haustã cedibꝰ suis etia
armis spoliant. De inde cũ om̃s
arhenienses ꝓditionis suspectoᷤᷤ
hab̾ent: demiꝰgrare eos exurbe
ubent. & inbrachũs muri que
diruta fuerant habitare. extͤnesᷤ
militibꝰ imꝑiũ tuentes. Post hec
tatẽ pollicentes: conant᷑. Qđ
cũ non contigisset auxilia alace.¬
demoniis petiere. Obꝰ accitis.
it̾ato p̃liant᷑. In eo bello crithiaᷤ.
cadt̃: Cetis uictis: cũ exercitꝰ eoꝵ
erat fugerẽt: magna uoce tͣnsi¬
bulus exclamat: cur se uictore
fugiant. potiꝰquã ut uindice cõ¬
munis lib̾tatis adiuuent: ciuiũ
illã meminerint aciẽ. non ho¬
stiũ eẽ: nec se ideo arma oꝵ¬
pisse. ut aliꝗͣ uictis adimãt.
sed ut ad empta restituat .xxx.

Expanded text:
es stipendio suo instructos in auxilium patriae communis eloquentiae misit. Fit itaque asperum proelium. Sed cum hinc pro patria summis viribus, inde pro aliena dominatione securius pugnaretur, tyranni vincuntur. Victi in urbem refugerunt, quam exhaustam caedibus suis etiam armis spoliant. Deinde cum omnes Athenienses proditionis suspectos haberent, demigrare eos ex urbe iubent et in bracchiis muri, quae diruta fuerant, habitare, extraneis militibus imperium tuentes. Post haec tatem pollicentes conantur. Quod cum non contigisset, auxilia a Lacedaemoniis petivere, quibus accitis iterato proeliantur. In eo bello Critias cadunt. Ceteris victis cum exercitus eorum, erat, fugeret, magna voce Thrasybulus exclamat: cur se victorem fugiant potius quam ut vindicem communis libertatis adiuvent?Civium illam meminerint aciem, non hostium esse; nec se ideo arma cepisse, ut aliqua victis adimat, sed ut adempta restituat; XXX
Abbreviated transcription (Latin):
u̾sus frẽm bellũ parabat. Qđ
cũ nuntiatũ artarxerxi eẽt.
accersitũ ad se frẽm. & in no¬
centiã dissimulatione belli di¬
simulantẽ : cũ pedibꝰ aure¬
is unxit. In t̾fecissetq eũ ni
mat᷑ ꝓ hibuisset. Dimissus s̃
eyrꝰ: iã non occultȩ bellũ sed
palã. nec ꝑ dissimulationẽ. sed
humani qͦ plura hñt : eo ampli¬
ora cupientes: non contenti ac¬
cessione atheniensiũ opiũ: ui¬
res s dupplicatas. totiꝰ asye
imꝑiũ. affectare cęperͦ. Sed
malor pars: sub regno persaꝵ
erat. Itaq hercillides dux:
xis regis pharnabasũ. & cysa fer¬
nẽ. maximaꝵ gentiũ uiribꝰ.¬
aperta ꝓfessione parare co¬
epit. Auxilia undiq contra.¬
hit. Lacedemonii memores athe¬
niensũ bello enixe. eiꝰ oꝑa ad¬
utoᷤᷤ. uł ignorantes contra quẽ
bellũ pararet᷑: decernt᷑. auxilia
eyro mittenda ubi res est eiꝰ ex¬
egisset: querentes apud cirũ
grãm. & apud artarxerxe̾. si
uicissent ueniȩ patrocinia cũ

Expanded text:
m bellum parabat. Quod cum nuntiatum Artaxerxi esset, arcessitum ad se fratrem et innocentiam dissimulatione belli simulantem conpedibus aureis vinxit interfecissetque, ni mater prohibuisset. Dimissus igitur Cyrus iam non occulte bellum, sed palam, nec per dissimulationem, sed humani quo plura habent eo ampliora cupientes, non contenti accessione Atheniensium opum vires sibi duplicatas totius Asiae imperium adfectare coeperunt. Sed maior pars sub regno Persarum erat. Itaque Hercylides dux ixis regis, Pharnabazum et Tisaphernen, maximarum gentium viribaperta professione parare coepit; auxilia undique contrahit. Lacedaemonii memores Atheniensi bello enixa eius opera adiutos, velut ignorantes, contra quem bellum pararetur, decernunt auxilia Cyro mittenda,ubi res eius exegisset, quaerentes apud Cyrum gratiam et apud Artaxerxen, si vicisset, veniae patrocinia, cum
Abbreviated transcription (Latin):
riunt.
Quod cũ chi¬
plicere
uni ex nũ
sent. ipsũ qͦs
ad t̃ro¬
d t̾rorẽ omniũ inten¬
ficiunt. Fit gͥ exurbe pass
omĩũ fuga. replet᷑qͣ grã ad
niensiũ exulibꝰ. Qđ etiã ipsi
auriliũ cũ miseris eriꝑet᷑.
lacedemonioꝵ ȩdicto ciuita¬
ler᷑. Ibi non solũ tutũ exili
patriȩ receper᷑:. ꝑ rat inter ex
thasibulus uir strenuus. & do¬
mi nobilis qui audendũ ali

Expanded text:
riunt. Quod cum displicere uni ex numesent, ipsum quoque ad terrorem omnium interficiunt. Fit igitur ex urbe passim omnium fuga, repleturque Graecia Atheniensium exulibus. Quod etiam ipsum auxilium cum miseris eriperetur nam Lacedaemoniorum edicto civitalere;ibi non solum tutum exilium patriae receperunt. Erat inter exules Thrasybulus, vir strenuus et domi nobilis, qui audendum ali
Abbreviated transcription (Latin):
uitatis. aureas coronas mi¬
serunt. Quas illi hominis
cineas conturbatã cũꝰ roma¬
nis paceꝰ abappio claudio
renuntiasset: in t̾rogatus a
pirro qualis roma eẽt. res¬
pondit regũ urbe̾ sibi uisã.
ost hec legati sccłoꝵ suꝑ ue¬
niunt. tradentes pẏrro to
duis carthaginen sibꝰ bellis
uexabatur. Locris alexandro
filio. firmitatisq sotioꝵ
ciuitatibꝰ ualido p̾sidio: in
siciłam exercitũ traiecit.
& quoniã ad carthaginensiũ
m̃tionẽ uentũ ẽ. de origine
eoꝵ pauca dicenda st̃. Re¬
petitis tirioꝵs paulo alti
rebus. quoꝵ etiam casus

Expanded text:
vitatis aureae coronae mivitatis aureae coronae missae sunt, quas illi ominis Cineas, cum turbatam cum Romanis pacem ab Appio Claudio renuntiasset, interrogatus a Pyrro, qualis Roma esset, respondit regum urbem sibi visam. Post haec legati Siculorum superveniunt tradentes Pyrro totduis Karthaginiensium bellis vexabatur. Itaque relicto Locris Alexandro filio firmatisque sociorum civitatibus valido praesidio in Siciliam exercitum traiecit. Et quoniam ad Karthaginiensium mentionem ventum est, de origine eorum pauca dicenda sunt, repetitis Tyriorum paulo altius rebus, quorum casus
Abbreviated transcription (Latin):
causam missũ se: ut quo¬
niã ex t̾no hoste oppugna¬
rentur: ex tͣnis auxiliis u¬
uarent᷑. Gratiȩ a senatu
carthaginiensib acte: au¬
xiliaq remissa. Sed magno
punicho ingenio post pa¬
ucos dies tacitos. quasi paci¬
sicator carthaginiensiũ pyr¬
rũ adiit. speculatores con¬
silio eius desicilia quo eu̾
accersiri fama erat. Nam
romanis eadẽ causa mitten¬
di auxilia carthaginiensibꝰ
fuerat: ut romano bello ne
in siciliã transire posse pyrrꝰ
initalia detineret᷑. Dũ ħ agun¬
tur: legatꝰ a senatu romano
fabricius luciꝰ missus. pacẽ
cũ pyrro cõponit.Adquã
confirmandã. cineas romã cũ
ingentibꝰ apyrro donis miᷤ¬
sus : nemineꝰ cuiꝰ domus mu¬
neribꝰ pat̾& in uenit. Huic
continentiȩ romanoꝵ simi¬
le exemplũ hisdẽ fermȩ
temporib fuit. Nam missi
a senatii egyptũ legati cũ in¬
gentia sibi ptolomeo rege
missa munera spreuissent:
in tiectis diebꝰ ad cenã in¬

Expanded text:
causam missum se, ut, quocausam missum se, ut, quoniam externo hoste oppugnarentur, externis auxiliis iuvarentur. Gratiae a senatu Karthaginiensibus actae auxiliaque remissa. Sed Mago Punico ingenio post paucos dies tacitus, quasi pacificator Karthaginiensium, Pyrrum adiit speculaturus consilia eius de Sicilia, quo eum arcessi fama erat. Nam Romanis eadem causa mittendi auxilia Karthaginiensibus fuerat, ut Romano bello, ne in Siciliam transire posset, Pyrrus in Italia detineretur. Dum haec aguntur, legatus a senatu Romano Fabricius Luscinus missus pacem cum Pyrro conponit. Ad quam confirmandam Cineas Romam cum ingentibus a Pyrro donis missus neminem, cuius domus muneribus pateret, invenit. Huic continentiae Romanorum simile exemplum isdem ferme temporibus fuit. Nam missi a senatu Aegyptum legati cum ingentia sibi a Ptolomeo rege missa munera sprevissent, interiectis diebus ad cenam in
Abbreviated transcription (Latin):
forma. stupere pͥmo. mox
cedere p̃lio coegit: uictoreᷤᷤ¬
q iã noua macedoñ repen¬
te monstra uicerunt. Nec ho¬
stibꝰ: in cruenta uictoria fuit.
a & pyrrꝰ ipse grauit᷑ uulne¬
ratus est & magna pars mi¬
litũ eius cȩsa. maio rẽq gła
eius uictoriȩ quã letitia ha¬
buit. huiꝰ pugne euentũ
multe ciuitates secutȩ. pyr¬
ro se tradunt. Incęt̾as etiam.
lochri ꝓditio p̾sidia romano:
ad pyrrũ diffugiunt. Ex
ea p̾da pyrrꝰ .co. captuos
milites graͣtis romã remisit:
ut cognita uirtute eius. ro¬
mã etiã cognoscerent lib̾ali¬
tatẽ. In tiectis de in de diebͥ
cũ sotiors̃ exercitus suꝑ ue¬
nisset: itato p̾lio cũ roma¬
nis facit. In quo par uł¬
fortuna pori bello fuit. In¬
t̾ea magno dux chartagi¬
niensiũ in auxiliũ roma¬
noꝵ cõncentũ .xx. nauibꝰ
missus: senatũ adiit. egre
tulisse carthaginienses affir¬
mans. qd̃ bellũ. in italia
a pegrino pat̾entur. Obquã

Expanded text:
forma stupere primo, mox forma stupere primo, mox cedere proelio coegit, victoresque iam nova Macedonum repente monstra vicerunt. Nec hostibus incruenta victoria fuit. Nam et Pyrrus ipse graviter vulneratus est et magna pars militum eius caesa, maioremque gloriam eius victoriae quam laetitiam habuit. Huius pugnae eventum multae civitates secutae Pyrro se tradunt. Inter ceteras etiam Locri prodito praesidio Romano ad Pyrrum deficiunt. Ex ea praeda Pyrrus CC captivos milites gratis Romam remisit, ut cognita virtute eius Romani cognoscerent etiam liberalitatem. Interiectis deinde diebus, cum sociorum exercitus supervenisset, iterato proelium cum Romanis facit, in quo par fortuna priori bello fuit. Interea Mago, dux Karthaginiensium, in auxilium Romanorum cum centum XX navibus missus senatum adiit, aegre tulisse Karthaginienses adfirmans, quod bellum in Italia a peregrino rege paterentur. Ob quam
Abbreviated transcription (Latin):
Gitur pyrrꝰ rex epiri c̃
it̾ata tarentinoꝵs legatio¬
ne additis samnitiũ & lu¬
canoꝵ p̾cib & ipsis auxi¬
lio adũsus romanos indi¬
gentibus fatigarẽtur. no
tã suppliciũ p̃cibꝰ qua
spe in uadendi italie in
ductus. uent᷑um se cũ ex¬
cercitu pollicetur. In qui
rẽ inclinatũ semeł ani¬
mũ p̃cipitẽ agere ceꝑ¬
ant exempla maiors: u
aut in ferior patruo su
alexandro uideret᷑: quo
de fensore idẽ tarentin
ad u̾sus brutios usi fue¬
rant : aut minores anim
magno alexandro habu¬
isse qui tam longa ado¬
mo militia. oriente̾ sub¬
egit. Igͥ relicto custode
regni p̾tolomeo filio. ar¬
citũ in portu tarentino
ex pendit. duobꝰ paruu
lis alexandro & heleno.
in solatio longinque se¬
cũ ex peditionis ad duc¬
tis. Quiꝰ audito aduentu
con sul romanꝰ ualerius
leunꝰ. festinans: ut pͥus
Nec rex tam & si nume¬
ro militũ in ferior eẽ
certaminꝰ morã fecit:
ed romanos uincentes iã
in usitata ante elephantoꝵ

Expanded text:
gitur Pyrrus, rex Epiri, cum iterata Tarentinorum legatione additis Samnitium et Lucanorum precibus, et ipsis auxilio adversus Romanos indigentibus fatigaretur, non tam supplicium precibus quam spe invadendi Italiae imperii inductus venturum se cum exercitu pollicetur. In quam rem inclinatum semel animum praecipitem agere coeperant exempla maiorum, ne aut inferior patruo suo Alexandro videretur, quo defensore idem Tarentini adversus Bruttios usi fuerant, aut minores animos Magno Alexandro habuisse, qui tam longa a domo militia Orientem subegit. Igitur relicto custode regni Ptolomeo filio ancitum in portu Tarentino exponit, duobus parvulis filiis, Alexandro et Heleno, in solacia longinquae secum expeditionis adductis. Cuius audito adventu consul Romanus Valerius Laevinus festinans, ut priusNec rex, tametsi numero militum inferior esset, certamini moram fecit. Sed Romanos vincentes iam invisitata ante elephantorum
Abbreviated transcription (Latin):
ctauo decimo uolumine continent᷑
res apirro epirotha in italia geste contͣ
romanos. Postq id bellũ. tͣnsitꝰ eiꝰ in siciliã
adũs carchaginienses Inde origines
pheniẽ. & sidonos & ueliȩ. cartagineq
res geste in excessu dictȩ.

Expanded text:
ctavo decimo volumine continentur res a Pyrro Epirota in Italia gestae contra Romanos, postque id bellum transitus eius in Siciliam adversus Carthaginenses. Inde origines Phoenicum et Sidonos et Veliae Carthaginisque res gestae in excessu dictae.
Abbreviated transcription (Latin):
nam in consultius sequit᷑. in in¬
sidias deductꝰ occiditur. In huiꝰ
locum gener ipsiꝰ asdrubal mit¬
tit᷑. qui & ipse a seruo hispani
cuiꝰdam ulciscentis dñi iniusta
nece int̾fectꝰ ẽ. Et maior utroq
hannibal imꝑato amilcaris filiꝰ
succedit. Si quidẽ utriꝰq res
gestas suꝑgressus. uniu̾sam his.¬
paniam domuit. Inde romanis
illato bello. italiam ꝑ annosxui
uarus cladib fatigauit. Cũ in.¬
terea romani missis hispaniã sci¬
pionib pͥmo penos ꝓuincia ex¬
pulerunt. pꝰea cum ipsis hispa¬
nis grauia bella gessert. Nec
pͥus ꝑdomita ꝓuincia. ugũ his¬
pani acciꝑe potuer̃. quã cesar
augustꝰ ꝑdomito orbe uictoriȩ
ad eos arma transtulit. Popłmq
barbarum ac ferum legib adcul¬
tiorẽ uitȩ usum traductũ. in for¬
mam ꝓuintie redegit

Expanded text:
nam inconsultius sequitur, in innam inconsultius sequitur, in insidias deductus occiditur. In huius locum gener ipsius Asdrubal mittitur, qui et ipse a servo Hispani cuiusdam, ulciscente domini iniustam necem, interfectus est. Et maior utroque Hannibal imperator, Hamilcaris filius, succedit, siquidem utriusque res gestas supergressus universam Hispaniam domuit. Inde Romanis inlato bello Italiam per annos sedecim variis cladibus fatigavit,cum interea Romani missis in Hispaniam Scipionibus primo Poenos provincia expulerunt, postea cum ipsis Hispanis gravia bella gesserunt. Nec prius perdomitae provinciae iugum Hispani accipere potuerunt, quam Caesar Augustus perdomito orbe victricia ad eos arma transtulit populumque barbarum ac ferum legibus ad cultiorem vitae usum traductum in formam provinciae redegit
Abbreviated transcription (Latin):
sagina fuerit: pecora rũpantur.
nde deniq arm̃ta gerionis quȩ
illis tẽporib sole opes habebant᷑
tante fame fuere. ut herculẽ
ex asia p̾de magnitudine ille¬
serint. Porro gerionem ipsum
non triplicis naturȩ ut fabulis
mo om̃s regi uident᷑. Nec bellũ
herculi sua sponte intulisse. sed
cum arm̃ta sua rapi uidiss&. amis¬
sa: bello repetisse. Post regna
deinde hispaniȩ. pͥmi carthagi¬
nenses imꝑium ꝓuintie occupa.¬
uere. Nam cumꝰ gabitani a tyro
unde & carchaginensib origo
ẽ: sacra herculis ꝑ quietẽ iussi in
hispaniam transtulissent inui
finitimis hispanie popłis. ac ꝓp¬
terea gatanos bello lassescentib
auxilium consanguineis cartha¬
gin̾enses misere. sic felici expe¬
ditione. & gaditanos ab iniuria
Postea qͦq hortantib pͥmȩ expe¬
dicionis auspitiis. amilcarẽ im¬
ꝑatorem cũ manu magna ad oc¬
cupandam ꝓuintiam misere.
Qui magnis reb gestis. dũ fortu¬

Expanded text:
sagina fuerit, pecora rumpantur. sagina fuerit, pecora rumpantur. Inde denique armenta Geryonis, quae illis temporibus solae opes habebantur, tantae famae fuere, ut Herculem ex Asia praedae magnitudine inlexerint. Porro Geryonem ipsum non triplicis naturae, ut fabulis mo omnes regi viderentur, nec bellum Herculi sua sponte intulisse, sed cum armenta sua rapi vidissent, amissa bello repetisse. Post regna deinde Hispaniae primi Karthaginienses imperium provinciae occupavere. Nam cum Gaditani a Tyro, unde et Karthaginiensibus origo est, sacra Herculis per quietem iussi in Hispaniam transtulissent urbemfinitimis Hispaniae populis ac propterea Gaditanos bello lacessentibus auxilium consanguineis Karthaginienses misere. Ibi felici expeditione et Gaditanos ab iniuria Postea quoque hortantibus primae expeditionis auspiciis Hamilcarem imperatorem cum manu magna ad occupandam provinciam misere, qui magnis rebus gestis, dum fortu
Abbreviated transcription (Latin):
notis corporis quȩ inustȩ paruu¬
lo fucrant. nepos agnitꝰ. Admi¬
ratione deinde tot casuũ ꝑicu¬
lorumq: ab eodem successor reg¬
ni destinat᷑. Nomen illi ĩpositũ
habetis. Qui ut regñ accepit:
tante magnitudinis fuit. ut ñ
frustra deorũ maiestate. tot
ꝑiculis ereptꝰ uidẽt᷑. quippe &
barbarum popłm legib iunxis
sec. & boues prius aratro doma¬
ri. frum̃taq sulco quęrere do¬
cuit. & ex agresti cibo mitiora
uesci. odio eorũ quȩ ipse ꝓassus
fuerat homines coegit. Huius
casus fabulosi uiderent᷑. ni &
romanoꝵ conditores lupa nutri¬
ti & cirusrex ꝑsarum cane alitus.
ꝓderet᷑. Ab hoc & ministeria ser¬
uilia popło int̾dicta. & plebs in
septem urbes diuisa. mortuo
abete. regnum ꝑ multa scła rite
a successorib eiꝰ recentum. in alia
parte hispaniȩ & quȩ ex insulis
constat regnum penes gerionẽ
fuit. In hac tanta pabuli letitia
ẽ. ut niꝰ abstinentia int̾pellata

Expanded text:
notis corporis, quae inustae parvunotis corporis, quae inustae parvulo fuerant, nepos agnitus. Admiratione deinde tot casuum periculorumque ab eodem successor regni destinatur. Nomen illi inpositum Habidis, qui ut regnum accepit, tantae magnitudinis fuit, ut non frustra deorum maiestate tot periculis ereptus videretur. Quippe et barbarum populum legibus vinxit et boves primus aratro domari frumentaque sulco quaerere docuit et ex agresti cibo mitiora vesci odio eorum, quae ipse passus fuerat, homines coegit. Huius casus fabulosi viderentur, ni et Romanorum conditores lupa nutriti et Cyrus, rex Persarum, cane alitus proderetur. Ab hoc et ministeria servilia populo interdicta et plebs in septem urbes divisa. Mortuo Habide regnum per multa saecula ab successoribus eius retentum. In alia parte Hispaniae et quae ex insulis constat, regnum penes Geryonem fuit. In hac tanta pabuli laetitia est, ut, nisi abstinentia interpellata
Abbreviated transcription (Latin):
rarũ lacte nutritꝰ. Deinde re¬
latum domo tramite angus¬
to ꝑ quẽ arm̃ta cõmeare con¬
sueuerant. ꝓici iub&. Orudeł
ꝓrsus. qui ꝓculcari nepotem
quã simplici morte int̾fici ma.¬
luit. Ibi quoq cũ inuiolatus
ess&. nec alimentis eger&. cani.¬
b pͥmo ieiunis. & multorum
dierum abstinentia cruciatis.
mox etiã suib abiecit. Itaq
cũ non solum non noceretur.
uerũ etiã quorũdã ubib aleret᷑.
adultimũ in occeanũ abici ius.¬
sit. Tum plane manifesto qͦdã
numine inͭfurentes estꝰ. ac re:¬
ciꝑcantes undas. uelut naui
cum fluctu ueheret᷑. leni salo
in lictore exponit᷑. Nec mul.¬
to pꝰ cerua affuit. quȩ ub̃a par¬
uulo offerr&. Inde deniq con¬
uersatione nutricis. eximia
puero ꝑnicitas fuit. Int̾q cer.¬
uorũ greges. dui montes saltꝰq
haut inferior uelocitate ꝑ agͣ¬
uit. Ad postremum laqueo cap¬
tus. regi dono donatꝰ. ẽ. Tunc
& liniam̃torum similitudine. ex

Expanded text:
rarum lacte nutritusDeinde rerarum lacte nutritusDeinde relatum domum tramite angusto, per quem armenta commeare consueverant, proici iubet, crudelis prorsus, qui proculcari nepotem, quam simplici morte interfici maluit. Ibi quoque cum inviolatus esset nec alimentis egeret, canibus primo ieiunis et multorum dierum abstinentia cruciatis, mox etiam suibus obiecit. Itaque cum non solum non noceretur, verum etiam quarundam uberibus aleretur, ad ultimum in Oceanum abici iussit. Tum plane manifesto quodam numine inter furentes aestus ac reciprocantes undas, velut nave, non fluctu veheretur, leni salo in litore exponitur,nec multo post cerva adfuit, quae ubera parvulo offerret. Inde denique conversatione nutricis eximia puero pernicitas fuit; interque cervorum greges diu montes saltusque haud inferior velocitate peragravit. Ad postremum laqueo captus regi dono datus est. Tunc et liniamentorum similitudine et
Abbreviated transcription (Latin):
re ꝑmittit᷑. feminȩ res domesti¬
cas agrorũq culturas administran.
ipsi armis ce rapinis seruiunt.
recipua his quidẽ ferri materia.
sed aqua ꝓferro uiolentior quip¬
pe. teꝑamento eiꝰ ferrum acrius
reddit᷑. nec ullum apud eoste.¬
lũ ꝓbat᷑. qđ non aut birbilli
fluuio aut carlibi tinguatur
Inde etiam calibes fluu̾ii huuis
finitimi appellati. ferroq cet̾o
p̃stare dicunt᷑. Saltꝰ uͦ tarcessi¬
orum in quib titanas bellũ ad¬
uersum deos gessisse ꝓdit᷑. in co¬
luere curetes. Quortim rex uetꝰ¬
tissimus gargoris. mellis colligen¬
di usum primus inuenit. Huic
cum ex filia aeseta ꝓnepos ꝑue¬
niss&e. pudore flagitii uarus
generib ex tingui paruulum
uoluit. S om̃s casus fortuna
quadam seruant᷑. ad postre¬
mũ ad regnum ꝑiculorũ mise¬
ratione ꝑuenit. Primũ om̃iu
cum eũ exponi iussiss&. & post
dies ad corpꝰ expositi requiren¬
dum misiss&. inuentꝰ uario fe.¬

Expanded text:
re permittitur. Feminae res domestire permittitur. Feminae res domesticas agrorumque culturas administrant, ipsi armis et rapinis serviunt. Praecipua his quidem ferri materia, sed aqua ipso ferro violentior; quippe temperamento eius ferrum acrius redditur, nec ullum apud eos telum probatur, quod non aut Birbili fluvio aut Chalybe tinguatur. Vnde etiam Chalybes fluvii huius finitimi appellati ferroque ceteris praestare dicuntur. Saltus vero Tartessiorum, in quibus Titanas bellum adversus deos gessisse proditur, incoluere Curetes, quorum rex vetustissimus Gargoris mellis colligendi usum primus invenit. Huic cum ex filiae stupro nepos provenisset, pudore flagitii variis generibus extingui parvulum voluit; sed per omnes casus Fortuna quadam servatus ad postremum ad regnum tot periculorum miseratione pervenit. Primum omnium cum eum exponi iussisset et post dies ad corpus expositi requirendum misisset, inventus est vario fe
Abbreviated transcription (Latin):
fetꝰ conciꝑe multi auctores ꝑdi.¬
dere. quȩ fabulȩ exequarum
fecunditate ac gregum multi¬
tudine nate sunt qui tanti in
gallicia ac lusitana & tã ꝑnices
uisunt᷑. ut non inmerito uento
ipso concepti uideant᷑. Gallicu
autẽ. grecam sibi originẽ asserꝰ
Si qͥdem post finẽ troiuni belli
teucri morte aiacis fr̃is inuisum
patri telamoni cũ non reciꝑet᷑
in regnum. ciprum concessisse
atq ibi urbẽ nomine antique
patrie salamina condidisse.
Inde accepta opinione pat̾ne
mortis. patriam repetisse. Sed
cum ab euriste aiacis filio acces¬
su ꝓhiberet᷑. hispaniȩ littorib
appulsum. loca ubinuncͤ carcha¬
eris ac plumbi ub̾rima. tũ & mi¬
nio qđ etiam uicino fluuꝰnom̃
dedit. Auro quoq ditissima ad¬
eo. ut etiam aratra frequenter
glebas aureas excidant. In huiꝰ
gentis finib sacer mons. ẽ. quẽ
ferro uiolari nefas habet᷑. Sed
his locis assidua res. ẽ decectum
aurum uelut dĩ munus collige¬

Expanded text:
fetus concipere multi auctores prodifetus concipere multi auctores prodidere. Quae fabulae ex equarum fecunditate et gregum multitudine natae sunt, qui tanti in Gallaecia ac Lusitania et tam pernices visuntur, ut non inmerito vento ipso concepti videantur. Gallaeci autem Graecam sibi originem adserunt; siquidem post finem Troiani belli Teucrum morte Aiacis fratris invisum patri Telamoni, cum non reciperetur in regnum, Cyprum concessisse atque ibi urbem nomine antiquae patriae Salaminam condidisse; inde accepta opinione paternae mortis patriam repetisse,sed cum ab Eurysace, Aiacis filio, accessu prohiberetur, Hispaniae litoribus adpulsum loca, ubi nunc est KarthaRegio cum aeris ac plumbi uberrima, tum et minio, quod etiam vicino flumini nomen dedit. Auro quoque ditissima, adeo ut etiam aratro frequenter glebas aureas excidant. In huius gentis finibus sacer mons est, quem ferro violari nefas habetur; sed si his locis adsidua res est, detectum aurum velut dei munus collige
Abbreviated transcription (Latin):
tiã bello punico seruiliꝰ pacien¬
tia. qui ultꝰ dñm int̾ torm̃ta ri¬
su exultauit. serenaq lȩtitia
crudelitatẽ torquentiũ uicit.
Uelocitas genti ꝑnix. inquietus
animꝰ. Elur imis militares equi
& arma sanguine ipsorũ cario¬
ra. Nullus infestis dieb epula¬
rum apparatꝰ. aqua calida laua
illis dux inagnꝰ p̾t̾ ueriatũ fuit.
qui annis decẽ romanos uaria
uictoria fatigauit. Ad eo feris
ꝓpiora. quam homuub ingenia
gerunt. Quẽ ipsum non uidi-¬
tio popłi electum. sed ut cauen¬
di scientẽ. declinandorũq ꝑicu¬
lorum ꝑitũ secuti sunt. Quiꝰ ca
uirtꝰ continentiaq fuit. ut
consulares exercitꝰ frequent᷑ ui¬
cerit. tantis reb gestis non ar.¬
morum. non uestis cultũ. non de¬
niq uictũ mutauit. s in eo ha¬
bitu quo pͥmũ bella recepit. ꝑse¬
uerauerit. ut qui uis gregarius
miles ipso ĩꝑatore opulentior ui¬
deretur. Ilusitanis fluuiũ tagũ¬

Expanded text:
etiam bello Punico servi illius patienetiam bello Punico servi illius patientia, qui ultus dominum inter tormenta risu exultavit serenaque laetitia crudelitatem torquentium vicit. Velocitas genti pernix, inquies animus: plurimis militares equi et arma sanguine ipsorum cariora. Nullus in festos dies epularum apparatus. Aqua calida lavarillis dux magnus praeter Viriatum fuit, qui annis decem Romanos varia victoria fatigavit; adeo feris propiora quam hominibus ingenia gerunt. Quem ipsum non iudicio populi electum, sed ut cavendi scientem declinandorumque periculorum peritum secuti sunt. Cuius ea virtus continentiaque fuit, ut, cum consulares exercitus frequenter vicerit, tantis rebus gestis non armorum, non vestis cultum, non denique victum mutaverit, sed in eo habitu, quo primum bellare coepit, perseveraverit, ut quivis gregarius miles ipso imperatore opulentior videretur. In Lusitanis iuxta
Abbreviated transcription (Latin):
cursus annium. non torrentes
rapidi ut noceant. sed lenis & ui¬
neis & cãpis irrigua. ẽ. Uarus
quoq occeani affatĩ piscosi pleri¬
q etiam diuites auro qđ a pa
ludib ue̾unt. Uno tam̃ pire¬
nei montis dorso adher&e gallie
reliquis partib undiq in orbẽ
mare cingit᷑. formã terre ꝓpe
quadrata. nisi qđ artantib fre¬
ti litorib in pireum coit. Porro
efficit. Salubritas cęli ꝑ omẽm
hispaniam equalis. qr aeris sp̃s
nulla paludum graui nebula
inficitur. Huc accedunt & ma-¬
rine aurȩ. undiq adu̾sꝰ assidui
flatꝰ. quib om̃em ꝑuintiam pe¬
netrantib euentilato t̾restri
sp̃u p̾cipua hominib sanitas
reddit᷑. Corpora hominũ. ad ine¬
diam laborẽq animi ad mortẽ
parati. Dũra om̃ib & astricta
parsimonia. Bellũ quã otium
malunt. Si extraneus deest
domi hostẽ querunt. Sepe tor¬
m̃tis ꝓ silentio rerũ creditarum
in mortius adeo ilł fortior tacit᷑¬
nitatis cura quã uitȩ celebrat᷑

Expanded text:
cursus amnium non torrentes rapidique, ut noceant, sed lenes et vineis campisque inrigui, aestuariis quoque Oceani adfatim piscosi, plerique etiam divites auro, quod in balucibus vehunt. Vno tantum Pyrenaei montis dorso adhaeret Galliae, reliquis partibus undique in orbem mari cingitur. Forma terrae prope quadrata, nisi quod artantibus freti litoribus in Pyrenaeum coit. Porro lia passuum efficit. Salubritas caeli per omnem Hispaniam aequalis, quia aeris spiritus nulla paludium gravi nebula inficitur. Huc accedunt et marinae aurae undique versus adsidui flatus, quibus omnem provinciam penetrantibus eventilato terrestri spiritu praecipua hominibus sanitas redditur. Corpora hominum ad inediam laboremque, animi ad mortem parati. Dura omnibus et adstricta parsimonia. Bellum quam otium malunt; si extraneus deest, domi hostem quaerunt. Saepe tormentis pro silentio rerum creditarum inmortui; adeo illis fortior taciturnitatis cura quam vitae. Celebratur
Abbreviated transcription (Latin):
sequendũ missus. a consule cum
duob filus alexandro & philip¬
po cepit. captũq ad consulem
duxerunt. Macedonia agara.¬
no qui pͥmus in ea regnauit usq
ꝑsen .xxx. regis habuit. Quorũ
sub regno fuit quidẽ annis. d .ccc.¬
xxx.iiii. s rerũ non nisi. cł duob
annis potita Itaq cum indicio¬
nẽ romanors cessiss&. magistra¬
tib ꝑ singulas ciuitates consti¬
tutis. lib̾a facta ẽ: legesq qͥb
adhuc utit᷑ apaulo accepit.
Etholorũ uniuersarum urbiũ se.¬
natꝰ. cũ coniugib & lib̾is qui
dubia fide fuerant. romã mis.

Expanded text:
ersequendum missus a consule cum ersequendum missus a consule cum duobus filiis, Alexandro et Philippo, cepit captumque ad consulem duxit. Macedonia a Carano, qui primus in ea regnavit, usque Perseum XXX reges habuit. Quorum sub regno fuit quidem annis DCCCCXXIV, sed rerum non nisi CL duobus annis potita. Ita cum in dicionem Romanorum cessisset, magistratibus per singulas civitates constitutis libera facta est legesque, quibus adhuc utitur, a Paulo accepit. Aetolorum universarum urbium senatus cum coniugibus et liberis, qui dubia fide fuerant, Romam mis
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sagantib posse. finẽq macedo¬
nica regnica regni portendi ua¬
ticinantib In ea pugna mẽinius
cato oratoł filius. dum int̾ con¬
sertissimos hostes insignit᷑ di¬
micat. equo dilapsus. pedestre
p̾lium aggredit᷑. Nam caden-¬
tem manipulꝰ hostium cũ hor¬
rido clamore ueluti iacentem
obtruncat᷑us circ̃steterat. At
citius corpore collecto. magnas
strages edidit. Qũ ad unũ oppri.¬
mendũ undiq hostes conuolaren
dũ ꝓcerũ quendã petit. gladius
ei emanu lapsus. in mediã cohor¬
tẽ hostium decidit. ad quẽ re:¬
cuꝑandũ umbone se ꝓtegens.
inspectante utroq exercitu.
int᷑ hostium mucrones sese inm̾¬
sit. Recollectoq gladio multiꝰ
uulnerib exceptꝰ. ad suos cum
clamore hostiũ conu̾tit᷑. Huiuͦ
audatiã cet̾i imitati. uictoriã
peꝑere. ꝑ seus rex fuga c̃ decẽ
milib tantum samot̾rachiã deꝰ¬
fert᷑. Quẽ gneus octauũ ad ꝑ¬

Expanded text:
praesagantibus finemque Macedopraesagantibus finemque Macedonici regni portendi vaticinantibus. In ea pugna M. Cato, oratoris filius, dum inter confertissimos hostes insigniter dimicat, equo delapsus pedestre proelium adgreditur. Nam cadentem manipulus hostium cum horrido clamore veluti iacentem obtruncaturus circumsteterat; at ille citius corpore collecto magnas strages edidit. Cum ad unum opprimendum undique hostes convolarent, dum procerum quendam petit, gladius ei e manu elapsus in mediam cohortem hostium decidit;ad quem recuperandum umbone se protegens inspectante utroque exercitu inter hostium mucrones sese inmersit recollectoque gladio multis vulneribus exceptis ad suos cum clamore hostium revertitur. Huius audaciam ceteri imitati victoriam peperere. Perseus rex fuga cum decem milibus talentum Samothraciam defertur, quem Cn. Octavius ad p
Abbreviated transcription (Latin):
iuuabant᷑. Itaq romani & legio¬
nes plures numero conscripꝰser̃.
& auxilia amasinissa rege nu¬
ꝑunt. & eumeni regi bithiniȩ
denuntiatũ. ut bellũ sũmis uirib
uiuar&e. ꝑseo p̾ter macedonic̃
inuicte opinionis exercitũ de¬
centis belł sũptꝰ a patre paratꝰ
in thesauris & horreis erat.
considerare suos iubeat. Prima
eqͥtum congressio fuit. qr uictor
ꝑseus suspensam om̃iũ expecꝰ¬
tationem in fauorẽ sui traxit¬
Misit tam̃ legatos ad consule̾. qui
pacẽ peterent. quã patri suo
romani etiã uicto dedissent.
mpensas belli. lege uicti suscep¬
turus. S consuł pitius ñ minꝰ
graues. quã uicto leges dixit.
Du ħ agunt᷑. metu tam̃ ꝑicłosi
belli romani emuliũ paulũ con¬
sulẽ creant. eiq extͣ ordinẽ ma¬
cedonũ bellũ decernt. Qui cũ
ad exercitum ueniss&e. ñ magnã
pugne morã fecit. Pridie quã
plium consereret᷑. luna nocte
deficit. Id portentũ ꝑseo om̃ib

Expanded text:
iuvabantur. Itaque Romani et legioiuvabantur. Itaque Romani et legiones plures numero conscripserunt et auxilia a Masinissa, rege Nuerunt; et Eumeni, regi Bithyniae, denuntiatum, ut bellum summis viribus iuvaret. Perseo praeter Macedonicum invictae opinionis exercitum decennis belli sumptus a patre paratus in thesauris et horreis erat. i gloriam considerare suos iubebat. Prima equitum congressio fuit, qua victor Perseus suspensam omnium exspectationem in favorem sui traxit;misit tamen legatos ad consulem, qui pacem peterent, quam patri suo Romani etiam victo dedissent, inpensas belli lege victi suscepturus. Sed consul P. Licinius non minus graves quam victo leges dixit. Dum haec aguntur, metu tam periculosi belli Romani Aemilium Paulum consulem creant eique extra ordinem Macedonicum bellum decernunt; qui cum ad exercitum venisset, non magnam moram pugnae fecit. Pridie quam proelium consereretur, luna nocte defecit, id portentum Perseo omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
utrũq rege̾ in pacẽ cogerent.
hannibalẽq deposcerent. Sed
hannibal recognita sũpto uene¬
no legationẽ morte p̾uenit.
nsignis hic annꝰ triũ toto orbe
maximoꝵ ĩꝑatorũ mortib fuit.
Iannibalis & philopemenis. &
scipionis affricani. Ex qͥb cons¬
tat hannibalẽ. nec tũ cũ roma¬
no tonantẽ bello contremuit.
nec. c̃ reu̾sus carthaginẽ. suum
sꝑium tenuit. aut cubantẽ ce:¬
nasse. aut płꝰq. sextario uini de¬
pulsisse. Pudicitiãq eũ tantã
int̾ tot captiuas habuisse. ut
in affrica natũ qui uis negar&.
od̾ationis certe eiꝰ fuit. ut cum
diu̾sarũ gentiũ exercitꝰ rexerit:
neq insidis suorũ militũ sit pe¬
titꝰ umq neq fraude ꝓditꝰ. cum
utrũq hostes sepe temptassent
mani macedonicꝰ ꝗͣ punic̃
bellũ gesser̃. S tanto clariꝰ. qͦͥn¬
to nobilitatẽ macedones penoꝰ
ante cesser̃. Quippe cũ gła di
mitti tũ: & auxilia om̃iũ regu̾

Expanded text:
utrumque regem in pacem cogerent utrumque regem in pacem cogerent Hannibalemque deposcerent. Sed Hannibal re cognita sumpto veneno legationem morte praevenit. Insignis hic annus trium toto orbe maximorum imperatorum mortibus fuit, Hannibalis et Philopoemenis et Scipionis Africani. Ex quibus constat Hannibalem nec tum, cum Romano tonantem bello Italia contremuit, nec cum reversus Karthaginem summum imperium tenuit, aut cubantem cenasse aut plus quam sextario viniindulsisse pudicitiamque eum tantam inter tot captivas habuisse, ut in Africa natum quivis negaret. Moderationis certe eius fuit, ut, cum diversarum gentium exercitus rexerit, neque insidiis suorum militum sit petitus umquam neque fraude proditus, cum utrumque hostes saepe temptassent.mani Macedonicum quam Punicum bellum gesserunt, sed tanto clarius, quanto nobilitate Macedones Poenos antecesserunt; quippe cum gloriiti, tum et auxilio omnium regum
Abbreviated transcription (Latin):
dicionẽ eiꝰ poscerent. admonitꝰ
arege in fugã uersus. cretã de¬
fertur. Ibi cum diu quietã uitã
egiss&e. inuidiosũq se ꝓpt̾ mini¬
mas opes uider&. amphoras pli¬
bo repletas in tẽplo diane qͦsi
fortune sue p̾sidio deponit.
Atq ideo de illo nihil sollicitata
ciuitate. qm uelut pignꝰ opes
eiꝰ tenebat. ad prusiam conce¬
dit. auro suo statius quas sec̃
portabat infuso ne conspectȩ
opes uicȩ nocerent. Dem cũ
prusias t̾restri bello ab eumene
uictꝰ. eẽt. & p̾lium in mare t᷑ns.¬
tulis&. hannibal nouo cõmento.
auctor uictoriȩ fuit. Quippe
om̃iũ serpentium genꝰ in ficti¬
les lanceas coici iussit. medioq
p̃lio in naues hostiũ mittit. Id
pͥmũ ponticis ridiculũ uisum.
fictilib dimicare. qui ferrum
nequeant. S ubi serpentib ce.¬
ꝑe naues repleri. ancipiti ꝑicło
crc̃uenti. hosti uictoriã cesser̃.
Que ubi somã nuntiata sunt.:
missi a senatu legati sunt: qui

Expanded text:
ditionem eius poscerent, admonitus ditionem eius poscerent, admonitus a rege in fugam versus Cretam defertur. Ibi cum diu quietam vitam egisset invidiosumque se propter nimias opes videret, amphoras plumbo repletas in templo Dianae, quasi fortunae suae praesidia,deponit atque ideo nihil de illo sollicita civitate, quoniam velut pignus opes eius tenebat, ad Prusiam contendit, auro suo statuit, quas secum portabat, infuso, ne conspectae opes vitae nocerent. Dein, cum Prusias terrestri bello ab Eumene victus esset et proelium in mare transtulisset, Hannibal novo commento auctor victoriae fuit; quippe omne serpentium genus in fictiles lagoenas coici iussit medioque proelio in naves hostium mittit. Id primum Ponticis ridiculum visum, fictilibus dimicare, qui ferro nequeant. Sed ubi serpentibus coepere naves repleri, ancipiti periculo circumventi hosti victoriam cesserunt. Quae ubi Romam nuntiata sunt, missi a senatu legati sunt, qui
Abbreviated transcription (Latin):
cognito qđ argonaute idẽ ꝓptͦ
magnitudine̾ naues pͥores fecis.¬
sentꝰ. Quos ut auectos colchi
ñ repꝑerunt. siue metu regis. si¬
ue tedio longe nauigationis.
uixta aquileiã conseđe. istriq
ex uocabulo animis. quẽ mari
concesserant appellati. Daci
qͦq soboles grecar sunt. Qui ẽ
orole rege adu̾sus bastarnas
male pugnassent. ad ultionẽ
segnitie capti sõnũ capita loco
bant᷑ ministiaq uxorib que
ipsis ante fieri solebant facere
Neq ħ ante mutati sunt quam
ignominiã bello acceptã uirtu¬
te delerent. Igit᷑ ꝑseus ẽ imꝑio
philippi patris successiss&. om̃s
has gs adũsum romanos in sotie¬
tatem belli sollicitabat Int̾im in
pusiã regẽ ad quẽ hannibal pꝰ
pacẽ antiocho aromanis datã
ꝓfugerat. & eumenen bellũ or.¬
tũ est qđ prusas hannibał fidis¬
tia rupto feđe pͥor intulit. Paq
hannibal cũ antiocho romani
int̃ cȩt̾as conditiones pacis de¬

Expanded text:
cognito quod Argonautae idem propter cognito quod Argonautae idem propter magnitudinem navis priores fecissent;quo ut avectos Colchi non reppererunt, sive metu regis sive taedio longae navigationis iuxta Aquileiam con sedere Histrique ex vocabulo amnis, quo a mari concesserant, appellati. Daci quoque suboles Getarum sunt, qui cum Orole rege adversus Bastarnas male pugnassent, ad ultionem segnitiae capturi somnum capita loco bantur ministeriaque uxoribus, quae ipsis ante fieri solebant, facere. Neque haec ante mutata sunt quam ignominiam bello acceptam virtute delerent. Igitur Perseus, cum imperio Philippi patris successisset, omnes has gentes adversum Romanos in societatem belli sollicitabat. Interim inter Prusiam regem, ad quem Hannibal post pacem Antiocho a Romanis datam profugerat, et Eumenen bellum ortum est, quod Prusias Hannibalis fiducia rupto foedere prior intulit. Namque Hannibal, cum ab Antiocho Romani inter ceteras condiciones pacis de
Abbreviated transcription (Latin):
sedit. scordiscoq appaellare se uo¬
cũ responsis moniti aurũ argen¬
tũq bellis sacrilegusq quęsitũ.
in tolosensẽ lacu mergerentur.¬
Qd om̃e magno pꝰtẽpore. cipio
romanꝰ consul abstulit. fuere
aut̃ argenti pondo.centũ .x.
milia auri pondo quinqͥes de¬
cies centũ milia. Qđ sacrilegi¬
um causa excidii scipionis ex¬
ercituiq eiꝰ pea fuit. Roma¬
nos qͦq cimbrici belli tumultꝰ.
uelut ultio sacre peccunie
insecuta: ẽ. Ex gente teutosa¬
gorũ ñ mediocris popłs p̾dȩ
dulcedine illiric̃ repetiuit.
spoliatĩq histris. in pannonia
concedit. Istrioꝵ gentẽ fama
ẽ. originẽ a cholchis ducere.
missis abeta rege ad argo nau¬
tas. raptorẽ filiȩ ꝑsequendos:¬
Qui ut aponto intuerunt. istrũ
albeo sabi fluminis penitꝰ inuic.¬
ti. uestigia argo nautarũ inse¬
quentes. naues suas humeris
ꝑ iuga montiũ usq ad licus
adriatici maris transtulert.

Expanded text:
sedit Scordiscosque se appellari vosedit Scordiscosque se appellari voquam aruspicum responsis moniti aurum argentumque bellis sacrilegiisque quaesitum in Tolosensem lacum mergerent,quod omne magno post tempore Caepio, Romanus consul, abstulit. Fuere autem argenti pondo centum decem milia, auri pondo quinquies decies centum milia. Quod sacrilegium causa excidii Caepioni exercituique eius postea fuit. Romanos quoque Cimbrici belli tumultus velut ultor sacrae pecuniae insecutus est. Ex gente Tectosagorum non mediocris populus praedae dulcedine Illyricum repetivit spoliatisque Histris in Pannonia consedit. Histrorum gentem fama est originem a Colchis ducere, missis ab Aeeta rege ad Argonautas, raptores filiae, persequendos;qui ut a Ponto intraverunt Histrum, alveo Savi fluminis penitus invecti vestigia Argonautarum insequentes naves suas umeris per iuga montium usque ad litus Adriatici maris transtulerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
regiam fac̃. Occiso demetrio sublato¬
q emulo ñ neglectimentior tantũ
ꝑseus in patrem ueru̾etiã contuma¬
tior erat. nec heredẽ regni sed regẽ
gerebat. His reb offensus philippꝰ.
impacientiꝰ in diẽ mortẽ demetru
dolebat. Tc̃ & insidus circ̃uentũ
suspicari. testes indicẽq torquere
Atq ita cognita fraude non minu̾
scelere ꝑsei. quã innoxia demetr it
to decessit. relicto magno belli ap¬
paratu adũsus romanoͦ qͦ pꝰea ꝑseũ
usus.ẽ. Nã & gallo̾ scordiscos ad bel¬
lisotietatẽ ꝑpulerat. feciss&q roma¬
nis gue bellum nisi decessiss&. Nãq
galli bello aduers delphos infelicit᷑
gesto in ꝗͦ maiorẽ uĩ numinis. quã
hostiũ senserãt. amisso brenno du¬
ce. pars in asiam. pars in trachiam.
extorres fugerant. Inde ꝑ eadẽ ues¬
tigia quȩ uenerant. antiqͥã patriã
repeciuere. Ex his manꝰ quȩdam
in confluente danubii & sabu con¬

Expanded text:
regiam facit. Occiso Demetrio sublatoregiam facit. Occiso Demetrio sublatoque aemulo non neglegentior tantum Perseus in patrem, verum etiam contumacior erat, nec heredem regni, sed regem gerebat. His rebus offensus Philippus inpatientius in dies mortem Demetrii dolebat, tunc et insidiis circumventum suspicari, testes indicesque torquere. Atque ita cognita fraude non minus scelere Persei quam innoxia Demetrii mto decessit, relicto magno belli apparatu adversus Romanos, quo postea Perseus usus est. Nam et Gallos Scordiscos ad belsocietatem perpulerat, fecissetque Romanis grave bellum, nisi decessisset. Namque Galli bello adversus Delphos infeliciter gesto, in quo maiorem vim numinis quam hostium senserant, amisso Brenno duce pars in Asiam, pars in Thraciam extorres fugerant. Inde per eadem vestigia, qua venerant, antiquam patriam repetivere. Ex his manus quaedam in confluente Danuvii et Savi con
Abbreviated transcription (Latin):
fusus adolescens. repente obticuit
Tc̃ senatꝰ uerec̃dia eiꝰ motꝰ. quȩ ꝓbata
bus fuerat. causa illi donauit. atq
ita modestia sua demetriꝰ ueniã pa-¬
tri non iure defensionis. sed patro¬
cinio pudoris obtinuit. Qđ ipsum
decreco senatꝰ significatũ ẽ: ut ap¬
parer& ñ tã absolutũ regẽ. quã
donatum filio patrẽ. Que res de¬
metrio ñ grãm legationis. sed odiũ
obtrectationis causa offensȩ fuit
indignante philippo plꝰ momenti
apud senatũ ꝑ om̃a filii. quã aucto¬
ritatẽ patris ac dignitatẽ regiȩ
maiestatis habuisse Igit᷑ ꝑseus ꝑspecͤ¬
ta egritudine patris cotidie absen¬
tẽ demetrium apud eum crimina:¬
ri. & pͥmo inuisum. post etiã suspec¬
tum redđe. Mc̃ amicitiam romanoꝵ
mum insidias sibi ab eo paratas confin¬
gunt. Ad cuiꝰrei ꝓbationẽ ĩmittit
indices. testes subhornat. & facinuꝰ
qđ obicit admittit. Quib reb cõpul¬
so ad parricidiũ patre. funestã om̃e

Expanded text:
fusus adulescens repente obticuit. fusus adulescens repente obticuit. Tunc senatus verecundia eius motus, quae probata bus fuerat, causam illi donavit. Atque ita modestia sua Demetrius veniam patri, non iure defensionis, sed patrocinio pudoris obtinuit,quod ipsum decreto senatus significatum est, ut appareret non tam absolutum regem quam donatum filio patrem. Quae res Demetrio non gratiam legationis, sed odium obtrectatioindignante Philippo plus momenti apud senatum personam filii quam auctoritatem patris ac dignitatem regiae maiestatis habuisse. Igitur Perseus perspecta patris aegritudine cotidie absentem Demetrium apud eum criminari et primo invisum, post etiam suspectum reddere; nunc amicitiam Romanorumum insidias sibi ab eo paratas confingit, ad cuius rei probationem inmittit indices, testes subornat et facinus, quod obicit, admittit. Quibus rebus conpulso ad parricidium patre funestam omnem
Abbreviated transcription (Latin):
cissa&e accepit. Quesito pͥus an ligu¬
rias p̾fectꝰ acheorũ quẽ scđ̾m a se
ẽe. scientia militari sciebat. incolu¬
mis effugiss&. Quẽ ut accepit eua¬
sisse. ñ in totũ ducens male consul¬
tũ acheis expirauit. Nec multopꝰ
recuꝑato bello. messenii uincunt᷑.
penasq int̾fecti philopemenĩ pepen¬
derunt. Int̾ea in syria rex antiochũ
cum graui tributo pacis aromanis uic̃¬
tũ. & honoratꝰ ess&e. seu inopia pecu¬
niȩ c̃pulsus. seu auaritia sollicitatꝰ
qua sꝑabat se sub spetie tributariȩ
necessitatis. excusatiꝰ sacrilegia cõ¬
missurũ adhibito exercitu. nocte
tẽplũ dodonei iouis aggreditur.
ua re ꝓdita. concursu insularum
cͥ om̃i militia int̾sicit᷑. Rome cum
multȩ greciȩ ciuitates questum
de inuir iis philippi regis macedoł¬
num uenissent: & disceptatio in se¬
natu int̾ demetrium philippi filiũ
quẽ pat̾ ad satisfaciendũ senatui
miserat &e lecoͦ sciuitatiũ ess&e tur¬

Expanded text:
cisset, accepit, quaesito prius, an Lycocisset, accepit, quaesito prius, an Lycortas, praefectus Achaeorum, quem secundum a se esse scientia militari sciebat, incolumis effugisset. Quem ut accepit evasisse, non in totum dicens male consultum Achaeis expiravit. Nec multo post reparato bello Messenii vincuntur poenasque interfecti Philopoemenis pependerunt. Interea in Syria rex Antiochus, cum gravi tributo pacis a Romanis victus oneratus esset, seu inopia pecuniae conpulsus seu avaritia sollicitatus, qui sperabat se sub specie tributariae necessitatis excusatius sacrilegia commissurum, adhibito exercitu nocte templum Elymaei Iovis adgreditur. Qua re prodita concursu incolarum cum omni militia interficitur. Romae, cum multae Graeciae civitates questum de iniuriis Philippi, regis Macedonum, venissent et disceptatio in senatu inter Demetrium, Philippi filium, quem pater ad satisfaciendum senatui miserat, et legatos civitatium esset, tur