comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Quid unqͣm tale fe¬
cere cum ferramentĩ
medici. cum ꝑlusne¬
rant quam rriedele
cum distento trans¬
fixoq spiculis oculo
prius mortis tormẽ¬
ta figurant qͣm lu¬
men aꝑiant. In quo
si cautela fefellerit
eternam misero prepa¬
rant cecitatem. ħuic
autẽ beato ꝯfessori ro¬
luntas ferram̃tũ est
et sola uirtus un
gra debacchass. Mane
fco cepit declamare
qd̃ eum beatus mar¬
tinus incenderet. In
his uocibz euomens
purulentũ nescio ꝙͣ
cum sanguine demo¬
ne eiecto purgatus
est. Infectumq sante
puluerẽ derelinq̃ns
cellulam egressus ẽ
lit itaut ungues ĩ
palma eius affixi:
decurrente interdũ
sanguine dolorẽ ei
nimium gen̾arent.
hic proiciens se ad
ante dictũ głosi dõ¬
ni lectulum flens ⁊
deprecans tam dolo¬
re instigante qͣm
fide: postera die di
inulem infirmi¬
tatem remigia
matrona incurres
ad beatam cellulam
ualde deuota ꝑuenit.
Que uigiliis et or̃o¬
nib insistẽs cũ ma¬
tricłam que ibid̾e

Expanded text:
Quid unquam tale feQuid unquam tale fecere cum ferramentis medici, cum plus drant quam medelae, cum distento transfixoque spiculis oculo, prius mortis tormenta figurent quam lumen aperiant? In quo si cautela fefellerit, aeternam misero praeparat caecitatem. Huic autem beato Cofessori voluntas ferramentum est, et sola virtus unggra debacchasset, mane facto, coepit declamare quod eum beatus Martinus incenderet. In his vocibus evomens purulentum nescio quid cum sanguine, daemone ejecto, purgatus est; infectumque sanie pulverem derelinquens, cellulam egressus estlit, ita ut ungues in palma ejus affixi, decurrente interdum sanguine, dolorem ei nimium generarent. Hic projiciens se ad antedictum gloriosi domni lectulum, flens et deprecans, tam dolore instigante quam fide, postera die dirSimilem infirmitatem Remigia matrona incurrens, ad beatam cellulam valde devota pervenit. Quae vigiliis et orationibus insistens, cum matriculam, quae ibidem
Abbreviated transcription (Latin):
trahitur. S parsimo¬
nie se iterum depu¬
tans. caputq tunso¬
rans: rursum beati
uircute redditur sa¬
nitati.
um singula queq
miracula beati iu¬
ri succincte scribimꝰ
nec ea in ampliori ser¬
mone expandimus
uerendo ualde atq ti¬
mendo iter carpimꝰ
ĩchoatum ne forte di¬
catur a prudentiorib
multum hec pot̾at
peritus extendere. S
nobis in eccłiasticũ
dogia uersantib
iudetur ut hystoria
eccłie pertinet. post po¬
sita uerbositate breui
atq simplici sermoẽ
teratur. ut et urtutẽ
beati antistitis ꝓdat
et sapientib fastidiũ
ñ imponat. Quo fcõ
et lector prouocetur
ĩlectione et sc̃s pro¬
heodomerus diaco
rum aditus haberet
per quatuor annos
grauit̃ obseratos. ue¬
int ad cellulam con¬
datensem. ĩ qua uir
beatus transiit pro¬
stratus qr ad eius
fecit terram fletib
tepuitq suspiriis eiꝰ
uenerabile lignum
cancelli. lucescente ã
die reseratis catarac¬
tis luminum lum̃
uidere promeruit.

Expanded text:
trahitur. Sed parsimotrahitur. Sed parsimoniae se iterum deputans caputque tunsorans, rursum beati virtute redditur sanitati. 19. Dura singula quaque miracula beati viri succincte scribimus nec ea in ampliore sermone expandimus, verendo valde atque timendo iter carpimus inchoatum, ne forte dicatur a prudentioribus: multum haec poterat peritus extendere. Sed nobis in eclesiasticum dogma versantibus videtur, ut historiaesiae pertinet, postposita verbositate, brevi atque simplici sermone texatur, ut et virtutem beati Antistitis prodat, et sapientibus fastidium non imponat. Quo facto et lector provocetur in lectione, et Sanctus proTheudomeris diaconrum aditus haberet per quatuor annos graviter obseratos, venit ad cellulam Condatensem, in qua vir beatus transiit. Prostratusque ad ejus fecit terram fletibus, tepuitque suspiriis ejus venerabile lignum cancelli; lucescente autem die, reseratis cataractis luminum, lumen videre promeruit.
Abbreviated transcription (Latin):
os per aera tenerũ ef¬
fugabat. Post has ã
uacuas et inanes in¬
missiones cũ uidet
inimicus ut eum si¬
bi uendicare ñ poss
dolis eum temptau
illudere. Componẽs
autẽ se inspeciem uete¬
rant uenit ad eum di¬
cẽs. Egosum marti¬
nus quẽ inuocas. Sͦ¬
ge et adora coram me
siuis recipere sanita¬
tu es domnus mar
At ille audito noĩe
signi sibi semꝑ con¬
trarii tanquam fu¬
mus euanuit. Post
ħ autem stans ad pe¬
des głosi domni fc̃s
est inscupore mentiᷤ
et uidit beatã basili¬
cam nouo lumine
effulgere. ex qua egre¬
diens sanctus dixit
ad eum. Exaudita ẽ
Q̾o tua. et ecce eris
sanus ab infirmita¬
te quam pateris. Et
sic beate crucis signa¬
culum suꝑ caput eiꝰ
faciens abscessit. Ille
uero in se reuersus. a¬
mota onui insidia sẽ¬
sit se salutẽ integͣm
recepisse. Tam̃ p᷑ re-¬
ceptam sanitatem c̃
cepisset uino uti su¬
per flue corpusqz diu
abstentũ imbre ma¬
dusset. Latus ei cũ
uno pede manuq cõ¬

Expanded text:
os per aerem tenuem efos per aerem tenuem effugabat. Post has autem vacuas et inanes immissiones, cum videret inimicus eum sibi vindicare non posse, dolis eum tentavit illudere. Componens namque se in specie veterani venit ad eum, dicens: Ego sum Martinus, quem invocas; surge, et adora coram me, si vis recipere sanitatu es domnus Mart ille audito nomine signi sibi semper contrarii, tanquam fumus evanuit. Post haec autem stans ad pedes gloriosi Domni factus est in stupore mentis, et vidit beatam basilicam novo lumine effulgere; ex qua egrediens Sanctus dixit ad eum: Exaudita est oratio tua, et ecce eris sanus ab infirmitate quam pasic beatae crucis signaculum super caput eius faciens, abscessit. Ille vero in se reversus, amota omni insidia, sensit se salutem integram recepisse. Tamen post receptam sanitatem, cum coepisset vinum uti superflue, corpusque a diu abstento imbre maduisset, latus ei cum uno pede manuque con
Abbreviated transcription (Latin):
q abhoste se ualla¬
ri putans in terrã
corrueret. Cruentas¬
q ex ore spumas e¬
mitt̾es tanquã mor¬
tiis habebatur. Ꝙ
genus morbi ephilẽ¬
ticum peritoꝵ me¬
dicoꝵ uocitauit au¬
ctoritas rustici uero
caducũ dixere ꝓ eo
qd̾ cad̾et. Cum. se an¬
te dc̃us in hoc exitu
uideret affligi. audi¬
ta beati presulis fa¬
ma sc̃ãm eius acidi¬
uit basilicam ut si¬
bi presentia cunctis
demonis pulsat au¬
dacia nei licebat atͥ¬
um egredi ꝓp̾ publi¬
cam domum infes¬
tationem. In attio ta¬
men nicħ nocebat᷑:
Nam uisibiliter cũ
magno armor stre¬
pitũ uenientes. cona¬
bantur eum cassis¬
teloꝵ acuminibus
ꝑfodere. Qd̾ si se sub¬
derit terre ranaꝵ su¬
per eum multitudo
horribilis desilire ui¬
debatur. s et uoces
publice ab eo audie¬
bantur exprobranti¬
um et dicentiũ. Mar¬
tinus quem expetis
onib mancipatus. S
ille adhec fidenter ini¬
mobilis signũ crucis
opponeus terribiler e¬

Expanded text:
mque ab hoste se vallamque ab hoste se vallari putans in terram corrueret, cruentasque ex ore spumas emittens, tanquam mortuus habebatur. Quod genus morbi epilepticum peritorum medicorum vocitavit auctoritas; rustici vero cadivum dixere, pro eo quod caderet. Cumque se antedictus in hoc exitu videret affligi, audita beati Praesulis fama, sanctam ejus adiit basilicam, ut sibi praesentia cunctis daemonis pulsat audacia: nec ei licebat atrium egredi propter publicam daemonum infestationem: in atrio tamen nihil nocebatur. Nam visibiliter cum magno armorum strepitu venientes, conabantur eum cassistelorum acuminibus perfodere. Quod si se subderet terrae, ranarum super eum multitudo horribilis desilire videbatur. Sed et voces publice ab eo audiebantur exprobrantium, et dicentium: Martinus, quem expetistonibus mancipatus. Sed ille ad haec fidenter et immobilis 1050 signum crucis opponens, terribiliter e
Abbreviated transcription (Latin):
uodam die dũ gũ¬
thrãnus boso ꝯtra
uicum ambaziacen¬
sem ligerem fluuiũ
transiearet. et irru¬
entib iam tenebris
mundum nox horri¬
bilis retineret. Subi¬
to aduersante uento
naute turbantur ĩ
pelago. Separatisq
nauib que potenti
illum sustinebant et
aqua usq ad sũmũ
repletis descendũt
cunctiusq ad cingu¬
lum cum ip̃is naui¬
quam tamen naui¬
buᷤᷤ subductis a pedi¬
b. Ex territis tamẽ
omnnb boso ñ rau¬
ce uociferans beati
martini auxilium ꝓ¬
clamabat. Et ut eis
ad liberandum festi¬
nus occurreret preca¬
batur dicens fident̾
sius nolite timere.
Scio eiũ qd̃ dextera
sci uiri ad auxilia
porrigenda maxime
in necessitatib sit
parãta. Hec eo dicẽ¬
te directis a deo na¬
coꝯtrario inscd̃m nł¬
lo pereunte ꝑuen̾unt
ĩlitore. ubi tam pre¬
sens occurrit beatiꝰ
ut etiam argentum
uidam ex uiencn¬
si territorio lau¬
dulphus noĩe graui¬
ter a limatici demo¬
nii ĩfestatione uexa¬
batur. Ita ut pler̃¬

Expanded text:
dam die, dum Gunthramnus Boso contra vicum Ambiacensim Ligerem fluvium transmearet, et, inruentibus iam tenebris, mundum nox horribilis reteneret, subito adversante vento nautae turbantur in pelago, separatisque navibus, quae pontem illum sustenebant, et aqua usque ad summum repletis, discendunt cuncti usque ad cingulum cum ipsis naviaquam tamen navibus subductis a pedibus. Exterritis autem omnibus, Boso non rauce vociferans beati Martini auxilium proclamabat et, ut eis ad liberandum festinus occurreret, precabatur, dicens fidenter suis: 'Nolite timere; scio enim, quod dextera sancti viri ad auxilia porregenda maxime in necessitatibus sit parata'. Haec eo dicente, directis a Deo nacontrario in secundo, nullo pereunte, pervenerunt litore, ubi tam praesens occurrit beati ut etiam argentum uidam ex Viennensi territorio Landulfus nomine, graviter a lunatici daemonii infestatione vexabatur, ita ut pleru
Abbreviated transcription (Latin):
gauo territorio
dum in domo paren¬
tum resideret. per ĩ¬
missionẽ ut ipse as¬
serebat artis diaboli¬
ce manuum pedum¬
q perdidit usum. Ita
ut ꝯtractis in trinse¬
cus digitis ungule
in palmam defigeie
ad crura diuertert̃i
Sicq per sex annos
apparentib malel
nis sui proprietatem
quasi nouus effloru¬
perincursum insidia¬
toris lumine multa¬
tus ĩ hospitiolũ pro¬
prium nichil ibi la¬
borare potens reside¬
bat egrotus. Tribꝰ fe
annis hanc sustinẽs
cecitatẽ edem bĩ sacer¬
dotis expeciit. Ibiq
deprecans ꝯsuetam ⁊¬
miscd̃iam illumina
fustis in manu adhe¬
xturonico uero t̾¬
ritorio dũ seruꝰ
cuiusdam die dñico
sepem compon̾et ma¬
nus eius ad lignum
ip̃m herere ceperunt.
at ille uelociter extrͣ¬
ta dextera dum fcm̃
admiratur attonit᷑.
manus ip̃a cum do¬
lore magno ꝯtrahit᷑.
Defixe sunt quoq un¬
gule ĩ palma. Contͣc¬
tisq dotis digitis dex¬
tere ad diuersorium
regreditur cum mero¬

Expanded text:
gavo territorio, gavo territorio, dum in domo parentum resideret, per immissionem, ut ipse asserebat, artis diabolicae, manuum pedumque perdidit usum, ita ut contractis intrinsecus digitis, ungulae in palmam defigerenad crura diverterent: sicque per sex annos a parentibus male nis sui proprietatem quasi novus effloruper incursum insidiatoris lumine multatus, in hospitiolo proprio, nihil ibi laborare potens, residebat aegrotus. Tribus fere 1096 annis hanc sustinuit caecitatem, aedem beati sacerdotis expetiit; ibique deprecatus consuetam misericordiam, illuminatfustis in manu adhaesit. Ex Turonico vero teritorio servus cujusdam, dum die Dominico sepem componeret, manus ejus ad lignum ipsum haerere coeperunt. At ille velociter extracta dextera, dum factum admiratur attonitus, manus ipsa cum dolore magno contrahitur, defixae sunt quoque ungulae in palmam: contractisque totis digitis dexterae, ad diversorium regreditur cum moero
Abbreviated transcription (Latin):
ries. At illa gaudens
peciit explerẽ que p̾s¬
biter loquebatur.
uas et entm illud me¬
dium erat. Cumq
de hoc liquore qui a
basilica sci assump¬
tus fuerat perfunde¬
retur: protinus ebul¬
liens oleum. ampul¬
lam usq ad summi¬
tatem impleuit. Q
matrona cernẽs ad¬
mirans uircutẽ cõ¬
fessoris beati domi
regressa est gaudẽs.
mulieris directis.
lia mulier uero
cuius digiti in ip¬
sam palmam ꝯtrac¬
ti defixi erant. basi¬
licam beati marti¬
ni antistitis expeciit
Ppaucis quoq inter¬
positis dieb or̃onem
fundens et sc̃i auxi¬
lium implorans di
rectis digitis manũ
puella in infir¬
mitatẽ pessimam ru-¬
ens: membris omĩb
debilitata ꝯtrahitur.
hec auditis miracłis
que antistes głosus
in singłis operatur:
nomen eius inuoca-¬
bat deuote. Post dies
autem paucos rogat
se ad eius basilicam
deportari. In cuius a¬
trium dieb multĩ
iacens: fusa sepius
or̃one cum lacrimiꝰ
A
auirtute pontificis
uisitatur. Sicq sub¬
ueniente diuina mi¬

Expanded text:
ries. At illa gaudens, petiit expleri quae presbyter loquebatur. Vas etenim illud medium erat. Cumque de hoc liquore, qui a basilica Sancti assumptus fuerat, perfunderetur, protinus ebulliens oleum ampullam usque ad summitatem implevit. Quod matrona cernens, admirans virtutem Confessoris beati, domum regressa est gaudens. mulieris directis. Alia vero mulier, cujus digiti in ipsam palmam contracti defixi erant, basilicam beati Martini antistitis expetiit. Paucis quoque interpositis diebus orationem fundens, et Sancti auxilium implorans, directis digitis, manumpuella in infirmitatem pessimam ruens, membris omnibus debilitata contrahitur. Haec auditis miraculis quae Antistes gloriosus in singulis operabatur, nomen ejus invocabat devote. Post dies autem paucos rogat se ad ejus basilicam deportari, in cujus atrio diebus multis jacens, fusa saepius oratione cum lacrymis, a virtute Pontificis visitatur; sicque subveniente divina mi
Abbreviated transcription (Latin):
xero semꝑ et sapiam
egypti monachos p̾¬
dicabo. laudabo ana¬
choretas. mirabor he¬
remitas. martinum
ego illi audeo mona¬

Expanded text:
semper et sapiam, Aegypti monachos praedicabo, laudabo anachoretas, mirabor eremitas: Martinum on illi ego audeo mona
Abbreviated transcription (Latin):
festiuitate alius de
senonico puer mañ
aridam detulit. pꝰt
quartam aũ diem
sollempnitatis bea¬
te. dum stans adpe¬
des oraret. spectante
ppło directi sunt di¬
giti eius. uiditq oĩs
ꝯuentus plebis ma¬
gnalia dei qualiter
inficiebatur manus
asanguine ascende¬
batq gradatĩ per a¬
rentes uenas et ita e-¬
rat manus bibula
ut putares spungi
am diu aridam lỹm¬
phis in iectam siti¬
enter haurire liqͦrẽ.¬
Repletis ergo uenis.

Expanded text:
festivitate alius de Senonico puer manum aridam detulit. Post quartam autem diem solemnitatis beatae, dum stans ad pedes oraret, spectante populo directi sunt digiti ejus; viditque omnis conventus plebis magnalia Dei, qualiter inficiebatur manus a sanguine, ascendebatque gradatim per arentes venas, et ita erat manus bibula, ut putaream diu aridam limphis iniectam sitienter haurire liquorem.Repletis ergo venis
Abbreviated transcription (Latin):
uiri dei acced̾e festi¬
naret in ip̃o itinere a¬
huc longe poĩtamui¬
sitauit oriens ex alto.
Egressa siquidẽ dedo¬
mosua sicut ip̃a nar¬
rante didicunuis ut
ad iugilias scĩ adcͣ¬
longo tempore ꝑdi¬
derat stupentib qui
comitabantur eã in
ua recepit ducemq
sui ulterius ñ requi¬
rens ad locũ quem
optauerat ꝑuenit.
ubi or̃one fusa data¬
qz sollempnit obla¬
tione cũ gr̃aꝵ actioẽ
sequenti die letabũ¬
da et in columis ad
sua remeauit. Ali
irca idem tẽ ud¬
pus due infelicis¬
sime mulieres qͣrũ¬
noĩa memoriã me

Expanded text:
viri Dei accedere festiviri Dei accedere festinaret, in ipso itinere adhuc longe positam visitavit Oriens ex alto . Egressa siquidem de domo sua, sicut ipsa narrante didicimus, ut ad vigilias sancti acculongo tempore perdiderat, stupentibus qui comitabantur eam, in via recepit, ducemque sui ulterius non requirens, ad locum quem optaverat pervenit; ubi oratione fusa, dataque solemniter oblatione, cum gratiarum actione sequenti die laetabunda et incolumis ad sua remeavit. XXVIII. Circa idem tempus duae infelicissimae mulieres, quarunomina memoria
Abbreviated transcription (Latin):
tutẽq scĩ ꝯfessoris
ppłis undiq adue¬
nientib ostensa ĩco¬
lumitate manifesta¬
ec minus et aliꝰ
pueraburbe ce¬
nomanica delatus
quẽ ingelgerius co¬
mes andegauor di¬
ligent̃ nũtriri fece¬
rat. et ĩ filium ad¬
optauerat. ut sanc¬
ti mausoleum at¬
tigit ab eadem ĩ con¬
moditate sanus ft̃s
est. Aluio.
eridem tempus
alius puer noĩe
guffrerius dutina
membroꝵ debilita¬
te ꝯtractus tũ ama¬
tre sua ꝑuuctum
ad memoriã scĩ ad
poĩtus idest quarto
ab hac urbe miliario
sensit sibi dari diui¬
ne uirtutis remedi¬
um. Qui statim des¬
cendens de animali
cui insidebat ad loc̃
ꝯfessoris ꝯcito gres-¬
su sanissimꝰ aduenit.
uetustamq ĩfirmi¬
tatẽ quã ꝑpessus fu¬
erat: nouamq in¬
columitatẽ quam
sibi xp̃c per beati mͣr¬
tini merita prebu¬
erat fidelib incon¬
muni audientia ex¬
posuit. Aliud.
ulierem quoq
de barbimo cui
nomen erat eniẽgar¬
dis cũ ad memoriã

Expanded text:
tutemque sancti confessoris tutemque sancti confessoris populis undique advenientes, ostensa incolumitate, manifestaec minus et alius puer, ab urbe Cenomannica delatus, quem Ingelgerius comes Andegavorum diligenter nutriri fecerat, et in filium adoptaverat, ut sancti mausoleum attigit, ab eadem incommoditate sanus factus est. XXVI. Per idem tempus alius puer, nomine Guffierius, diutina membrorum debilitate contractus, cum a matre sua per jumentum ad memoriam sancti adpositus, id est, quarto ab hac urbe milliario, sensit sibi dari divinae virtutis remedium. Qui statim descendens de animali cui insidebat, ad locum confessoris concito gressu sanissimus advenit, vetustamque infirmitatem, quam perpessus fuerat, novamque incolumitatem, quam sibi Christus per beati Martini merita praebuerat, fidelibus in communi audientia exposuit. XXVII. Mulierem quoque de Barbivio, cui nomen erat Ermengardis, cum ad memoriam
Abbreviated transcription (Latin):
rogabat circũstantes tã
laicos qͣm presb̾ros ne
hostem suũ utiq de¬
monem post se ueni¬
re permitterent. Hoc
igitur signũ qd̃ breui¬
ter uxta u̾i fidem per¬
strinximꝰ toti cuitati
turonice ip̃o narrante
innotuit. Aluid.
Nfestiuitate itaq pro¬
thomartyris scephani
que estiuo tp̃re cebebͣ¬
tur cũ nocturnam
sinaxim cl̾ici decãta¬
rent. Quidã paraliti¬
cus de uico qui dr pu¬
teolus per multos an¬
nos omĩ membroꝵ
officio destitutꝰ adtũ¬
bam sc̃i cũ aliis qͣm¬
q sexus et diuerse e¬
tatis. quantaᷤ ibi p̾
gaudio lacrimas fu¬
derunt. quantas ti¬
bi bone ih̾u gr̃as e¬
gerunt non est nr̃e
facultatis edic̾e. Ali
etrum quo ud.¬
qz quendã pue¬
rum notis honestisq
parentib in confini¬
o ciuitatis aurelia¬
nensis procreatum
quẽ morb non na¬
tura per biennium
curuauerat nec ocu¬
los ad celum leuare
ꝑmitcebat. uidimuᷤ
eodem tempore erecto
toto corpore alacri¬
ter deambulare uir¬

Expanded text:
rogabat circumstantes tam rogabat circumstantes tam laicos quam presbyteros ne hostem suum, utique daemonem, post se venire permitterent. Hoc igitur signum, quod breviter juxta veri fidem perstrinximus, toti civitati Turonicae, ipso narrante, innotuit. XXIII. In festivitate itaque protomartyris Stephani, quae aestivo tempore celebratur, cum nocturnam synaxim clerici decantarent, quidam paralyticus de vico qui dicitur Puteolus, per multos annos omni membrorum officio destitutus, ad tumbam sancti cum aliis quamsque sexus et diversae aetatis, quantas ibi prae gaudio lacrymas fuderint, quantas tibi, bone Jesu, gratias egerint, non est nostrae facultatis edicere. XXIV. Petrum quoque quemdam puerum, notis honestisque parentibus in confinio civitatis Aurelianensis procreatum, quem morbus, non natura, per biennium curvaverat, nec oculos ad coelum levare permittebat, vidimus eodem erecto toto corpore alacriter deambulare, vir
Abbreviated transcription (Latin):
nato cruor uberrime
fluens głosum astan¬
ti ppło et insolitum
prebuit spectacłm. ꝙͥ¬
tas tunc laudes mul¬
titudo fidelium dño
decantauerit quãtis
ꝯfessorẽ preconiis ex¬
tul̾it lectori relinqui¬
mus estimandũ. A
est a pd̃ nos fc̃m̃
ñ maius qͣm p̾dixi.
s tam claꝵ atq il¬
lustre miracłm ut nł¬
lum arbitrer ĩ toto
pago turonensi. qui
hoc uł non iuderit
ul̾ audiendo ñ didi¬
cerit. nullũ qui obli¬
iusci aliqua ratio¬
ne potuerit uł debu¬
erit. Quidã enĩ se
h̾betus deuico qui d̃r
nouiacus.cũ die me¬
dio estatis tempore p ͦ¬
garet triticũ in auea
inuasus ademone ⁊
spumans et euomẽs
estuans et fremens pꝰ
triduum amisit lin¬
gue officium. Cumq
nullum omĩno ꝑ sex
dies ꝑse sum̾iet cibum
ad beati martini tu¬
mulum a suis deduci¬
tur. Quo tacto tria
ibi simul miracła sb̃
dum nequã sp̃c effu¬
gatur. lingue nexus
enodatur. Homo ab
onũ langore libetat᷑.
actione ad capsam
scĩ ꝯfessoris tluceret᷑

Expanded text:
nato cruor uberrime fluens gloriosum astanti populo et insolitum praebuit spectaculum. Quantas tunc laudes multitudo fidelium Domino decantaverit, quantis confessorem praeconiis extulerit, lectori relinquimus aestimandum. XXII. est apud nos factum, non majus quam praedixi, sed tam clarum atque illustre miraculum ut nullum, arbitror, in toto pago Turonensi qui hoc et non viderit, et audiendo non didicerit, nullum qui oblivisci aliqua ratione potuerit vel debuerit. Quidam enim sebetus de vico qui dicitur Noviacus: cum die medio aestatis tempore purgaret triticum in area, invasus a daemone, spumans et evomens, aestuans et fremens, post triduum amisit linguae officium. Cumque nullum omnino per sex dies per se sumeret cibum, ad beati Martini tumulum a suis deductus; quo tacto, tria ibi simul miracula sub dum nequam spiritus effugatur, linguae nexus enodatur, homo ab omni languore liberatur. actione ad capsam sancti confessoris duceretur,
Abbreviated transcription (Latin):
gressus fuiss: occurrit
ei adhuc inter deser¬
tum posito paraliticꝰ
deferentiũ in latus ma¬
nib. Osculatus ue¬
ro fideliter uelum qͦ
capsa sanctoꝵ pigno¬
rum cooperta erãt
mox in pedes constitit
ac ꝓpriis gressib do¬
mi regressus est. Hec
enini agis beatissime
confessor. Nec tibi sa¬
tis est ꝓpriam edem ex¬
ornare ꝓdigiis nisi ⁊
diuersos saltus quos
pede non adiisti uir¬
tutib tremendis illu¬
stres. S et deinceps
cecus quidã admini¬
culo deducente ĩ occꝰ¬
sum eaꝵ uelociter ꝓ¬
perat adueniens autẽ
quando beati pigno¬
ra in altare locaban
tur. Expedita sollẽp¬
nitate uisum recipe¬
re meruit oculoꝵ. S
et alia nichilominus
mulier que duui mu¬
ta fuerat sermonis
usum recepit. De iner
ad beati uiri ba¬
silicam quidam exĩ¬
erguminis cũ mul¬
tos se cruciatus demo¬
num ꝑferre declama¬
ret et uise eici de ad¬
quesito uasculo per
beatum antistitem
fateretur deuolutu
terre sanguinẽ feti¬

Expanded text:
gressus fuisset, occurrit gressus fuisset, occurrit ei adhuc inter deserta posito paralyticus, deferentium inlatus manibus; osculatus vero fideliter velum, quo capsa sanctorum cooperta erat, mox in pedes constitit, ac propriis gressibus domum regressus est. Haec enim agis, beatissime Confessor, nec tibi sat est propriam aedem exornare prodigiis, nisi etiam diversos saltus quos pedibus non adiisti virtutibus tremendis illustres. Sed et deinceps caecus quidam, adminiculo deducente, in occursum earum velociter perat. Adveniens autem quando Beati pignora in sanctum locabantur altare, expedita solemnitate, visum recipere meruit oculorum. Sed et alia nihilominus mulier, quae diu muta fuerat, sermonis usum recepit. CAPUT XXad beati Viri basilicam quidam ex energumenis, cum multos se cruciatus daemonum perferre declamaret, et vi se ejici de acquisito vasculo per beatum Antistitem fateretur, dejectus in terram sanguinem feti
Abbreviated transcription (Latin):
putulentũ nescio qͥd
ex ore proiciunt. et
sic uirtute sancti ⁊
est post terciam de
festiuitate die erãt
quatuor uincti in
carcere. Cumq cos
seuicia iudicis ita cõ¬
stringeret. ut nec ui¬
ctus necessaria ulli
preberet antistitis be¬
ati presidia corde pu¬
ro precabantur. Dũ
hec igitur deuote a¬
gerent media die su¬
bito scinditur trabes
qua pedes conclusi co¬
artabantur. Confra¬
ctisq catenis libera¬
tos se sentiñt. Nec mo¬
rati hostium petũt.
quo aperto ecclesiam
sanctam nemine ꝓ¬
hibente ingressi sũt.
Custodes autem intã¬
tum obstupefcĩ fuert̃
ut nec uerbis quidem
eos increpare presume¬
rent. Qui etiam sec̃.¬
tes eos cũ eisdem ĩ ec
clesia abdiderunt
tificis dignatus fue-¬
pleni reliquias bĩ
uiri portantes uirtu¬
tes multas exꝑiuntur.
Lam leodonaldus ab-¬
rincatine ciuitatis ep̃t
sancti domni reliqui¬
as ꝑ presbiteꝵ suũ de¬
uotus expeciit. Quib
acceptis cum t̾minum
ante dicte ciuitatis ĩ¬

Expanded text:
purulentum nescio quid purulentum nescio quid ex ore projiciunt, et sic virtute Sancti muest post tertium de festivitate diem, erant quatuor vincti in carcere. Cumque eos saevitia judicis ita constringeret, ut nec victus necessaria nulli praebere liceret, antestitis beati praesidia corde puro precantur. Dum haec igitur devote agerent, media die subito scinditur trabis, qua pedes eorum conclusi coartabantur, confractisque catenis, liberatos se sentiunt. Nec morati ostium petunt; quo aperto, eclesiam sanctam, nemine prohibente, ingressi sunt. Custodes autem in tantum obstupefacti fuerunt, ut nec verbis quidem eos increpare praesumerent; qui etiam sequentes eos, cum eisdem se in eclesia abdiderunt.tificis dignatus fuepleni reliquias beati viri portantes virtutes multas experiuntur. Nam Leodovaldus Abrincatinae civitatis episcopus sancti domni reliquias per presbiterum suum devotus expetiit. Quas acceptas, cum terminum antedictae civitatis in
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ noĩe dñi. Illa ergo
die cũ iam sero fcm
eẽt et ip̃e solus a foris
ante tumulũ decuba¬
ret subito factus est ĩ
extasi. et pauore ꝑter¬
ritus iacebat ut mor¬
tuus. Quicũ ut ip̃e
refert ꝑ duaꝵ horaꝵ
aut ampluis fuissz
impressus tanquã de
sompno eiugilans
subito ad sensũ suũ
reuertitur. Eleuat᷑¬
se ẽẽ muratur. Ibiq
tota nocte uigilãs
mane nob̾ que acta
sunt ore ꝓprio rese¬
rauit. Clericus factꝰ
ĩcolumis hospicio su¬
eniq eodẽ ãno¬
cũ fesciuitas que in
bratur desiderabił
ppło aduenisset. Ce
ricus quidam tuiꝰ
cculum nubes tetͣ
ꝯtexerat ac lumen
ne uidere posset arce
bat adedem beati⁊
fessoris aduenit.Ui¬
gilata cum reliqͥs
nocte illucescente ce¬
lo dum de basilica
ꝓcedit iusum quẽ
olim perdiderat reci¬
pere meruit. In eadẽ
uero festiuitate treᷤ
inergumini mltũ
se collidentes ac bea¬
tum antistitem de¬
clamantes fatenteᷤᷤ
crunina et ite sibi
sanctus parceret de¬
precantes tandem

Expanded text:
in nomine Domini'. Illa ergo die cum iam sero factum esset, et ipse solus a foris ante tumulum decubaret, subito factus est in extasi et pavore perterritus iacebat ut mortuus. Qui cum, ut ipse refert, per duarum horarum aut amplius fuisset obpressus, tamquam de somno evigilans, subito ad sensum suum revertitur, elevatse esse miratur; ibique tota nocte vigilans, mane nobis quae acta sunt ore proprio reseravit: clericus factus, incolomis ad hospitiolo suenique eodem annocum festivitas, quae in bratur, desiderabilis populis advenisset, et clericus quidam, cuius oculum nubs tetra contexerat ac lumen ne videbat, aedem beati Confessoris adivit. Vigilata cum reliquis nocte, illucescente coelo, dum de basilica procedit, visum, quem olim perdiderat, recipere meruit. In eadem vero festivitate tres energumeni multum se collidentes, ac beatum Antistitem declamantes, fatentes crimina, et ut sibi Sanctus pacem redderet deprecantes, tandem
Abbreviated transcription (Latin):
mala. S ꝯueniebat
nob̾illa uox qua di¬
citur. Traxerũt me
et nõ sensi. Ad nichi¬
lum redactus sum:
nescui. Congrega¬
ta sunt suꝑme fla¬
gella: et ignoraui.
Et idcirco deus qui ter¬
ribilis est inconsilii
uindictam quam
meremur in illuis
sancti templi com¬
bustione monstra¬
uit: quasi ministriᷤ
iundicte diceret. Isti
domus exasperans
michi sunt. ultionẽ
a sanctuario meo ĩ¬
cipite: ut ignis in¬
dignationis qui
abyssum cordis hu¬
mani cõbusturus
est. partẽ domus inte

Expanded text:
mala. Sed conueniebat nobis illa vox qua dicitur, Traxerunt me, & non sensi. Ad nihilum redactus sum, & nesciui. Congregata sunt super me flagella, & ignoraui. Et idcirco Deus, qui terribilis est in consiliis, vindictam quam meremur, in illius sancti Templi combustione monstrauit, quasi ministris vindictæ diceret. Isti domus exasperans mihi sunt. Vltionem a sanctuario meo incipite, vt ignis indignationis, qui abyssum cordis humani combusturus est partem domus inte
Abbreviated transcription (Latin):
leriq mortaliũ
studio et gl̾ia
singulari in anit
dediti ex inde perhẽ¬
nem uit putabant
memoriam noĩs
sui que sinerũt:si
uitã claroꝵ uiroꝵ
stillo illustrassent.
spei fructũ afferebat.
qr ⁊sui memoriam
licet in cassũ ꝓpagabãt.
ex ꝓpositis magnoꝵ
uiroꝵ exemplis non
parua emulatio le¬
gentib excitabatur.
S tamen nicħ ad
beatam illam eter¬
namq uitã hoc eoꝵ
cura ꝑtinuit. Quid
eni aut ipsius occa¬
sura cũ scł̃o scripto¬
rum suoꝵ głia pro¬
fuit: Aut quid pos¬
teritas emolum̃ti
tulit legendo hecto¬
rem pugnantẽ aut
socratem philoso¬
phantẽ: Cum eos i¬
ticia sit. s non a cer¬
rime etiã impugna¬
re dementia. Quippe

Expanded text:
lerique mortales studio et gloriae saeculari inaniter dediti exinde perennem, ut putabant, memoriam nominis sui quaesiverunt, si vitas clarorum virorum stylo illustrassent. spei fructum afferebat: quia et sui memoriam, licet incassum, propagabant; et propositis magnorum virorum exemplis non parva aemulatio legentibus excitabatur. Sed tamen nihil ad beatam illam aeternamque vitam haec eorum cura pertinuit. Quid enim aut ipsis occasura cum saeculo scriptorum suorum gloria profuit? aut quid posteritas emolumenti tulit legendo Hectorem pugnantem, aut Socratem philosophantem? cum eos ntitia sit, sed non acerrime etiam impugnare, dementia: quippe
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutib et signis illu¬
strans: in urbem tu¬
ronicam ep̾atus ho¬
norem inuttus ppło
cogente suscepit. In qͥͦ
głosam et pene in imi¬
tabilemagens uitã.
ꝑ quinquennia qͥn¬
q bis ĩ suꝑ geminis
mensib cum decem
dieb octogesimo pri¬
mo etatis sue anno
cesareo et attico ꝯsu¬
lib nocte mediaqͥe¬
uit in pace. Głosum
ergo et toto mundo
laudabilem eius tnͣ¬
situm die dñica fuis¬
se manifestissimum
est idq in sequenti
certis testimoniis cõ¬
ꝓbamus. Qd̃ non par¬
ui meriti fuisse cẽ¬
setur ut illa die eum

Expanded text:
irtutibus et signis inlustrans, in urbem Turonicam episcopatus honorem invitus, populo cogente, suscepit; in quo gloriosam et pene inimitabilem agens vitam per quinquennia quinque bis insuper geminis mensibus cum decim diebus, octogesimo primo aetatis suae anno, Caesareo et Attico consulibus, nocte media quievit in pace. Gloriosum ergo et toto mundo laudabilem eius transitum die dominica fuisse, manifestissimum est, idque in sequenti certis testimoniis conprobamus. Quod non parvi meriti fuisse censetur, ut illa die eum
Abbreviated transcription (Latin):
Tem ip̃o die quedã
mulier hildegadis
noĩe de uico qui d̾r
nouus burgus eodẽ
quo et prefati iuue¬
nes ĩ fortunio dãp¬
nata parem cũ eis
dreas puer de orato¬
rio septenniũ transi¬
gens innubilo ceci¬
tatis tractus a matͤ
ad locũ ꝯfessoris ꝑ¬
uenisset. statim in
ꝯspectu ppłi circum¬
nebris inter uliras
sue genttricis igno¬
tum diem subito ui¬
dere promeruit.
ubip̃o die q̃ Ala¬
dam mulier noĩe
aĩga de castro qd̃ corma¬
nacũ uocant contrac¬
toꝵ artuum debilita¬
te ꝑ quinq̃nniũ meꝰ¬
sta piissimi pris me¬
ritis pristine restitu¬
ta est sanitati. Alid̃
uellam quoq
de azaico hildegar¬
dis noĩe eodem die xͨ
ab eadem calamita¬
te ad honorẽ serui
sui liberare dignat᷑
ẽ em ip̃odie puer qͥ¬
dam fulco noĩe de ui-¬
co sc̃ clementis lon¬
go tempore debilita¬
tum pedem bacło cir¬
cumferẽs. mox ut tũ¬
bam sc̃i tetigit: omĩ
dolore caruit. et cum
eo alius qui manus

Expanded text:
tem ipso die, quaedam mulier, Hildegardus nomine, de vico qui dicitur Novus burgus, eodem quo et praefati juvenes infortunio damnata parem cum eis dreas puer, de Oratorio septennium transfigens, in nubilo caecitatis, tractus a matre ad locum confessoris pervenisset, statim in conspectu populi circumnebris inter ulnas suae genitricis ignotum diem subito videre promeruit. XXXV. Sub ipso die quadam mulier, nomine Aiga, de castro quod Cormanacum vocatur, contractorum artuum debilitate per quinquennium moesta, piissimi Patris meritis pristinae restituta est sanitati. XXXVI. Puellam quoque de Asaiaco, Hildegardis nomine, eodem die Christus ab eadem calamitate ad honorem servi sui liberare dignatus Item ipso die, puer quidam, Fulco nomine, de vico Sancti Clementis, longo tempore debilitatum pedem baculo circumferens, mox ut tumbam sancti tetigit, omni dolore caruit, et cum eo alius qui manus
Abbreviated transcription (Latin):
modo testaretur. Inar¬
cuatis uero porticib
uoluerunt eam pris¬
ci constructores arch̾¬
tectari: qm̃ domus
illa quamuis latissi¬
ma sit turb̾ tamen
sese in primentib
tantum solet ẽẽ an¬
gusta ut antipodia
chori ⁊ angi posticu¬
las quãius nolenteᷤ
subruant. Quã dero¬
dam iuolentiam cre¬
dogratam habet dõ¬
nũs iste martinus
ad exemplum uide¬
licet dñi sui quem
turbe ꝯprimebant.
Nũc tamẽ ⁊ hystͥatͥs
parietib et iutreis
saphiro subornatis
quin et bractheolis au¬
reis decusata ñ parũi

Expanded text:
modo testaretur. In arcuatis vero porticibus voluerunt eam prisci constructores architectari; quoniam domus illa, quamuis latissima sit, turbis tamen sese imprimentibus tantum solet esse angusta, vt antipodia chori & angi posticulas quamuis nolentes subruant. Quam deuotam violentiam, credo, gratam habet domnus ipse Martinus, ad exemplum videlicet Domini sui, quem turbæ comprimebāt. Nunc tamen & histriatis parietibus, & vitreis saphiro subornatis, quin & bracteolis aureis decusata non paru
Abbreviated transcription (Latin):
domoꝵ. Quo michiĩ¬
quit multitudinẽ
et quis quesunt hec
de manib ur̃is: Non
afferatis ultra sacri¬
ficium frustra. Incẽ¬
sum abhominatio ẽ
michi. Neomeniã ⁊
sabbatum et festiui¬
tates alias non ferã.
Iniqui sũt cetus uestri
kalendas uestras et
sollemnitates uestraᷤᷤ
odiuit aĩa mea fc̃a
sunt michi molesta
laboraui sustiiens.
Et cum extenderitis
manus uestras au̾¬
tam ocłos meos a uo¬
bis: et cum multipli
ysaias uideñs dñm:
hoc primo doluit ꝙ
polluta labia hr̃et.
Ue michi inquit. qr
uir pollutis labiis
ego sum. et dñm ex̾¬
cituum uidi. S si il¬
le qui ꝓph̾ali oculo
dñm uidit sua labi¬
a polluta ẽẽ doluit:
quantomag̾ dolend̃
est nob̾ qui corpus
ip̃ius dñi intra pol¬
luta labia sumimꝰ¬
uł si qd̾ absit mani¬
b sanguine plenis
illud contigerimꝰ psa¬
lmista filios alienos
uocat: quox os locu¬
tum est uanitatem.
Qd̃ si de labiis tam
ingẽs pericłm sãc¬
colis imminet quã

Expanded text:
domorum: Quo mihi, inquit, multitudinem et quis quaesivit hoc de manibus vestris? Non afferatis ultra sacrificium frustra. Incensum abominatio est mihi. Neomeniam et Sabbatum, et festivitates alias non feram. Iniqui sunt coetus vestri. Kalendas vestras, et solemnitates vestras odivit anima mea, facta sunt mihi molesta, laboravi sustinens: et cum extenderitis manus vestras, avertam oculos meos a vobis, et cum multiplicIsaias videns Dominum, hoc primo voluit, quod polluta labia haberet: Vae mihi, inquit, quia vir pollutus labiis ego sum, et Dominum exercituum vidi . Sed si ille qui prophetali oculo Dominum vidit, sua labia polluta esse doluit; quanto magis dolendum est nobis, qui corpus ipsius Domini intra polluta labia sumimus, etsi, quod absit, manibus sanguine plenis illud contigerimus? Psalmista filios alienos vocat, quorum os locutum est vanitatem. Quod si de labiis tam ingens periculum sacrocolis imminet, qua
Abbreviated transcription (Latin):
martinꝰ. Dic michi er¬
go. Nunquid ĩ illa a¬
cie que armata ĩ pre¬
lio parabatur aut ĩa
aduersus hostilem ex̾¬
citum collocato c̃minꝰ
pede districto ense p̃g¬
nabat ullã feminã
stare aut pugnare
miles ꝯfusus erubu¬
it. gr̃as agens errori
suo se non fuisse per¬
missũ. nec aspera ĩcre¬
patione uerboꝵ. s ue¬
ra et rationabiliscd̃
ꝑsonã militis ꝯpara¬
tione correctũ. Mar¬
tinus aũ ꝯuersus ad
nos sicut eum fr̃m
friq̃ns turba ualla¬
uerat: mulier inqͥt

Expanded text:
Martinus: Dic mihi erMartinus: Dic mihi ergo, numquid in illa acie quae armata in praelio parabatur, aut jam adversus hostilem exercitum collato cominus pede, districto ense pugnabat, ullam feminam stare aut pugnare miles confusus erubuit, gratias agens, errori suo se non fuisse permissum, nec aspera increpatione verborum, sed vera et rationabili secundum personam militis conparatione correctum. Martinus autem conuersus ad nos, sicut eum frequens fratrum turba uallauerat, mulier, inq
Abbreviated transcription (Latin):
iles quidam cin¬
gulum ĩ eccl̃ia
monachum ꝓfessus
abiecerat cellulam e
minus ĩ remoto qͣsi
h̾emita uictur᷑ erexe¬
rat. Int̾ea astutꝰ in¬
iuncꝰ uariis cogitati¬
onib brut̃ peccus a¬
gitabat. ut ꝯiugẽ su¬
am quã martinus ĩ
monast̾ium puella¬
rum ẽẽ preceperat: uo¬
luntate mutata se¬
cum pociꝰ uellet ha¬
bitare. Absit ergo
martinũ fortis he¬
remita et quio ha¬
beret animi ꝯfitet᷑.
Ille uero uehem̃ter
renuere feminã ui¬
ro rursus iam mo¬
nachoñ marito ĩcon¬
grua ratione misce¬
ri. Postremo cũ mi
les instaret affirmãs
nich hoc ꝓposito esse
nocituꝵ se solo ꝯu¬
porro ne rursus se ĩ
metuendũ se ẽẽ mili¬
tem xp̃i illam quo¬
q ineadem eiusdem
milicie sacram̃tta iu-¬
rasse pateretur ep̃c sc̃s
rito nescientes parit̃
militare tum marti¬
nus uerba uob̾ ipsa
dicturus sum. Dicin
inquit si unqͣ in bel¬
lo fuisti. si in aciem
constitisti. At ille res
steti et frequent̃ ĩ bel¬
lo interfu. Ad hec

Expanded text:
iles quidam cingulum in ecclesia, monachum professus, abiecerat: cellulam sibi eminus in remoto quasi eremita uicturus erexerat. interea astutus inimicus uariis cogitationibus brutum pectus agitabat, ut coniugem suam, quam Martinus in monasterio puellarum esse praeceperat, uoluntate mutata secum potius uellet habitare. adit ergo Martinum fortis eremita et quid haberet animi confitetur. ille uero uehementer abnuere, feminam uiro rursus, iam monacho, non marito, incongrua ratione misceri. postremo cum les instaret, affirmans nihil hoc proposito esse nociturum: se solo conjuporro ne rursus se in metuendum: se esse militem Christi, illam quoque in eadem ejusdem militiae sacramenta jurasse: pateretur episcopus,rito nescientes pariter militare. Tum Martinus verba vobis ipsa dicturus sum: Dic mihi, inquit, si umquam in bello fuisti, si in acie constitisti? At ille respsteti, et bello frequenter interfui. Ad haec
Abbreviated transcription (Latin):
o misericordit̾ uere sa¬
lutis cãm ẽẽ donauit
Martinũ igitur mer¬
gumini laudat me¬
delam. Martinũ ma¬
gnificat plebis admi¬
ratio et deuotio. mar¬
tinũ uero głificat cłi¬
fecta. et ubiq tanto
mirabilior martinꝰ
hẽtur quãto poscen¬
tium fides ad dm̃ ad
ip̃m q deuotio pro¬
meretur. Aliud.
quidã diuino lã¬
gore ꝯtractꝰ cui nub¬
la remedia ualebant
ꝓficere cũ ad tumu¬
lum bĩ martini ĩ lec¬
to fuiss allatus pͥ¬
mũ circa genua ĩ qͥ¬
b grauiorẽ paciebatur.

Expanded text:
o misericorditer verae salutis causam esse donavit. Martinum igitur energumeni laudat medela. Martinum magnificat plebis admiratio et devotio. Martinum vero glorificat clerifecta. Et ubique tanto mirabilior Martinus habetur quanto poscentium fides ad Dominum ad ipsumque devotio promeretur. IV. quidam diutino languore contractus, cui nulla remedia valebant proficere, cum ad tumulum beati Martini in lecto fuisset allatus, primum circa genua, in quibus graviorem patiebatur
Abbreviated transcription (Latin):
uus sospes est reddi¬
ec illud preter¬
mittendumpu¬
to qd̃ innocenter ho¬
mo accus atus ꝑ ca¬
lumpnias maloꝵ
adducebatur adur¬
bem uinctus loro
ut truderetur ergas¬
tulo. Cumq ante
basilicam sancti pe¬
tri apłi inpublicũ
adductus aggerem
deuenisset dissolu¬
te sunt manus ei.
Dixitq custodib. Ĩ
hoc apparet mea cul¬
pa quam dicitis nõ¬
ẽẽ immunem cũ mee
manus diuinitus
sunt solute. Tunc
illi indignantes¬
artĩ eum reuixerũt.
Et insuper adhuc a¬
lio loro ligamini ad¬
iecto ut ita dicam iũ¬
cula ip̃a uinxerunt.
Contigit autẽ eotem¬
pore ut nos de basili¬
ca sancti martini
per plateam uenire¬
mus. hii autẽ cum
nobis in obuiam
uenientes appropin¬
quarent ut primũscĩ
basilicam homo iĩc¬
tus aspexit statim so¬
lute sunt manus eiꝰ
exiliens q de caballo
in quosedebat pedes
nros arripuit expo¬
nens se inuiste damp¬
nari sicq nob̾ cum
uidice cõloquentib
absq fatigatione
discessit. Se mulie¬

Expanded text:
us sospes est reddiec illuc praetermittendum puto, quod innocenter homo accusatus per calumnias malorum adducebatur ad urbem vinctus loro, ut truderetur ergastulo. Cumque ante basilicam sancti Petri apostoli in publicum adductus agerem devenisset, dissolutae sunt manus eius, dixitque custodibus: 'In hoc apparet me a culpa quam dicitis esse inmunem, cum meae manus divinitus sunt solutae'. Tunc illi indignantesartius cum revinxerunt, et insuper adhuc alio loro ligamini adiecto, ut ita dicam, vincula ipsa vinxerunt. Contigit autem eo tempore, ut nos de basilica sancti Martini per plateam veniremus. Hii autem cum nobis in obviam venientes adpropinquarent, ut primum sancti basilicam homo vinctus aspexit, statim solutae sunt manus eius, exiliensque de caballo in quo sedebat, pedes nostros arripuit, exponens, se iniuste damnari. Sicque, nobis cum iudice conloquentibus, absque fatigatione discessit. 36. Coni
Abbreviated transcription (Latin):
monem ꝑfluxum uẽ¬
tris egessit. et alt̾i in
ungula policis demo¬
nium descendit. quoui¬
so presbiter super di¬
gitũ. oleum infudit.
Moxq disrupto corio.
sanguine defluente
discessit. hec de oleore¬
tulit.
e uua quoq exui¬
te quã sẽs planta¬
uerat adiecit. qd ad
sumptam eam in am¬
pullulam recondidit.
quam aqua comple¬
uit. Non post multũ
tempus uenit ad eũ
homo: cuiuis os apu¬
stula mala tumefa¬
ctum caputq et o¬
culi inflati.obnimi
um uenenũ preclau
ac dolor gutta decedẽ¬
te discessit. Asserebat
enim. grana uue il¬
lius in ip̃a aqua pꝰͦ
quatuor annos. ad¬
huc uiridia perdura¬
re. De cera uero quã
desepulchro tulerat
adiecit surda et mu¬
ta que ut credo demo¬
nium hẽbat ad eũ
accessit: ĩ cuius au¬
posuit alia uero die
ueniens: grãs pro ac¬
cepta sanitate retu

Expanded text:
m per fluxum ventris egessit; alteri in ungula pollicis daemonium discendit. Quo viso, presbiter super digitum oleum infudit, mox disrupto corio, sanguine defluente, discessit. Haec de oleo retulit. 10. De uva quoque ex vite, quam sanctus plantaverat, adiecit, quod adsumptam eam in ampullulam recondidit, quam aqua complevit. Non post multum vero tempus, venit ad eum homo, cujus os a pustula mala tumefactum, caputque et oculi inflati ob nimium venenum praecludac dolor gutta decedente discessit. Asserebat etiam grana uvae illius in ipsa aqua post quatuor annos adhuc viridia perdurare. De cera vero quam de sepulcro tulerat, adjecit. Surda et muta, quae, ut credo, daemonium habebat, ad eum accessit, in cujus auposuit; alia vero die veniens, gratias pro accepta sanitate retul
Abbreviated transcription (Latin):
latronẽ se fuisse ob
scelera percussũ. uul¬
gi errore celebratũ.
Sibi nich cũ marty¬
rib eẽ ꝯmune. cum
illos gła se pena reti
Tum martinꝰ quid
iudisset exposuit:
Iussitq ex eo locoal¬
tare qd̾ ibi fuerat
submoueri. atq i¬
ta ppłm suꝑstitioĩs
illius absoluit er¬

Expanded text:
latronem se fuisse, ob latronem se fuisse, ob scelera percussum, uulgi errore celebratum: sibi nihil cum martyribus esse commune, cum illos gloria, se poena retintum Martinus quid uidisset exposuit iussitque ex eo loco altare, quod ibi fuerat, submoueri, adque ita populum superstitionis illius absoluit er
Abbreviated transcription (Latin):
reliquas uirtu¬
tes eius quas in epi¬
scopatu egit aggre¬
diar erat haut lon¬
ge ab oppido ꝓximꝰ
monasterii locus.
quẽ falsa hominũ
opinio. uelud ꝯse¬
pultis ibi martyri¬
b sacrauerat. Nam
⁊ altare ibi asuꝑio
hiis qui maiores
natu erant presbi¬
teris uł clericis fla¬
gitabat nom̃ sibi mͣr¬
tyris. et tempora pas¬
sionis ostendi. Gran¬
di se scrupulo ꝑmo¬
ueri. qr nich certi con¬
stans sibi maioꝵ me¬
moria tradidiss. Cũ
aliqͣndiu ergo aloco
illo se abstinuiss nͨ
deregãs religioni qͣ
incertus erãt nec au¬
ctoritatẽ suam uul¬
go accomodãs. ne su¬
ꝑstitio ꝯualesceret. qͦ¬
dam die paucis secum
adhibitis fratribus
ad locũ ꝑgit. Dein¬
de suꝑ sepulchrũ ip¬
sius adstans: orauit
ad dñm. ut quis es¬
set uł cuiꝰ meriti se¬
pultus ostenderet.
Tunc ꝯuersus ad le-¬
uam. uidit ꝓpe assi¬
stere umbram sordi¬
dam crucẽ. Imperat
nom̃ meritũq ut
loqueret᷑. Nom̃ edic̃
de crimine ꝯfitetur:

Expanded text:
reliquas uirtutes eius, quas in episcopatu egit, adgrediar, erat haut longe ab oppido proximus monasterio locus, quem falsa hominum opinio, uelut consepultis ibi martyribus, sacrauerat: nam et altare ibi a superhis, qui maiores natu erant, presbyteris uel clericis flagitabat nomen sibi martyris, tempus passionis ostendi: grandi se scrupulo permoueri, quod nihil certi constans sibi maiorum memoria tradidisset. cum aliquandiu ergo a loco illo se abstinuisset, nec derogans religioni, quia incertus erat, nec auctoritatem suam uulgo adcommodans, ne superstitio conualesceret, quodam die paucis secum adhibitis fratribus ad locum pergit. dehinc super sepulchrum ipsum adstans orauit ad Dominum, ut quis esset uel cuius meriti esset sepultus ostenderet. tum conuersus ad laeuam uidet prope adsistere umbram sordidam, trucem: imperat nomen meritumque loqueretur. nomen edicit, de crimine confitetur:
Abbreviated transcription (Latin):
N cola ueroandega¬
uensis urbis turba¬
tis membris morbo
capud conuertit ad
lectulũ. De hinc per
dies singłos inuale¬
scente febre cunctis
artub destitutis: au¬
ditu et elocutione pͥ¬
uatur. Post paucos
iero dies cum de febre
qualuissz et sine uoce
nau̾e̾t: ablata sibi
ifrĩb facłtatis par¬
e de domo pat̾na ꝓici¬
ur dicẽtib fratrib.
ic amens effectus ẽ
ion patiatur d̃s ꝙ
ut facultati nr̃e in¬
ereat aut partẽ here¬
itatis acquirat. E¬
rant enĩ ingenui et pos

Expanded text:
ncola vero Andecavensis urbis, turbatis membris morbo, caput convertit ad lectulum; dehinc per dies singulos invaliscente febre, cunctis artibus distitutus, auditu et elocutione privatur. Post paucos vero dies cum de febre convaluisset et sine voce maneret, ablata sibi a fratribus facultatis parte, de domo paterna proicitur, dicentibus fratribus: 'Hic amens effectus est. Non patiatur Deus, quod aut facultati nostrae inhaereat aut partem hereditatis adquerat'. Erant enim ingenui et pos
Abbreviated transcription (Latin):
andegauia regio
miracłm suum. de qͣ
allomeris quidam
procedens cum ꝯtrac¬
tis pedib acmani¬
b lingua etiam de¬
bilis beati ꝯfessoris
templum expecut.U¬
bi cũ totaquadra¬
gesima resedisset
assidue orans ac de¬
precans ut eũ uirtꝰ
sancti antistitis ui¬
litaret. Aduenit di¬
es illa dñica añ sc̃m
pascha ĩ qua dñs nr̃
stratas arboꝵ spoli¬
is mas incedens iero¬
solimis uenit. eur¬
ba ꝓsequente atq
clamante osanna
benedictus qui uenit

Expanded text:
Andegava regio miraculum suum, de qua Altomeris quidam procedens cum contractis pedibus ac manibus, lingua etiam debilis, beati Confessoris templum expetiit. Ubi cum tota Quadragesima resedisset, assidue orans ac deprecans, ut eum virtus sancti antistitis visitaret, advenit dies illa dominica ante sanctum pascha, in qua dominus noster, stratas ab arborum spoliis vias incedens, Hierusolymis venit, turba prosequente atque clamante: Osanna, benedictus qui venit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓphe cecinerũt eiꝰ lau¬
des hebreoꝵ pueri cla¬
mauerunt. Ut ergo
dedit excellentes ui¬
ros qui uelud man¬
datas excubias du¬
centes in laudẽ bea¬
ti martini multo
nobilit̾ scrib̾e̾nt:
ta infirmis presta¬
re dignetur ut sal¬
tun uelut canes mo¬
dicum quid ꝓ eius
zelo delatrent.
uo primo igitur
tante calamiti¬
tis rumor et uicin
et remotiores quaˢ¬
q prouincias de re¬
pente ꝑuolauit: in¬
gens meror et luco
oĩum corda ꝑstrin¬
xit ita ut sicut no¬
bis relatum ẽ ñ so¬
lum quilibet rus¬
ticani qui beatũ u

Expanded text:
prophetae cecinerunt, ejus lauprophetae cecinerunt, ejus laudes Hebraeorum pueri clamaverunt. Ut ergo dedit excellentes viros, qui mandatas excubias ducentes in laudem beati Martini multo nobiliter scriberent; ita infirmis praestare dignetur, ut saltem velut canes modicum quid pro ejus zelo delatrent. Quando quo primo igitur tantae calamitatis rumor, et vicinas et remotiores quasque provincias derepente pervolavit, ingens moeror et luctus omnium corda perstrinxit, ita ut, sicut nobis relatum est, non solum quilibet rusticani, qui beatum