comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dabo eis in como mea & in muris meis locũ &
nomen meliꝰ a filiis & filiabꝰ. nom̃ sẽpit̾nũ dabo
eis qͦd ñ auferet᷑. De qͦ uidelicet loco ac nomine:
& ex angłista ioħes qui erat unꝰ ex ipsis refert
audisse se cantantes eos canticũ nouũ ante se¬
dem dei qͦd nemo aliꝰ poterat. Scatimq adiun-¬
xit. Hi sc̃ qͥ cũ mulieribꝰ ñ st̃ comquinati: uir¬
gines enĩ sc̃. Hi st̃ qͥ sequunt᷑ agnũ qͦcũq ierit.
Merito gͦ pelles yacinchinȩ supremũ in domo dĩ
locũ cenent. colorq cȩlestis ꝓximã celo sedẽ sortitꝰ
est: lit chori uirginales & animi & corporis spe-¬
ciali uicinia agnũ sequuturi & hymnorum ei¬
laudes designent᷑ ẽẽ. cantaturi. Bene aũt de
uelis cortinarũ ac sagorũ dicit᷑ qͦd & si in altopo¬
sica ad t̾rã tamen demissa penderent qͣuis corti¬
nȩ nequaꝙͣ ad t̾rã usq ꝑtingere pocuerint: colũ¬
nȩ quoq ac cabulȩ tabernaculi. & si in altum

Expanded text:
is meis locum, et nomen melius a filiis et filiabus: nomen sempiternum dabo eis, quod non auferetur . De quo videlicet loco ac nomine et evangelista Joannes, qui erat unus ex ipsis, refert audisse se cantantes eos canticum novum ante sedem Dei , quod nemo alius poterat. Statimque adjunxit: Hi sunt qui cum mulieribus non sunt coinquinati, virgines enim sunt: hi sunt qui sequuntur Agnum, quocunque abierit. Merito ergo pelles hyacinthinae, supremum in domo Dei locum tenent, colorque coelestis proximam coelo sedem sortitus est, ut chori virginales, et animi et corporis speciali laudes designentur esse cantaturi. Bene autem de velis cortinarum ac sagorum dicitur, quod et si in alto posita, ad terram tamen demissa penderent, quamvis cortinae nequaquam ad terram usque pertingere potuerint. Columnae quoque ac tabulae tabernaculi, et si in altum
Abbreviated transcription (Latin):
enim quini. faciunt .xxͣ. Et cũ lex mosaica . c. li¬
bris. gr̾a aũt & ueritas noui testamenti.iiͬ. scĩ exã¬
gelu uoluminibꝰ cõprehensa est: merito sc̃i docco-¬
res uicenario numero exprimunt᷑: quia miro ue¬
ritatis consensu & reuelaca atq cõpleta in exange¬
lio legis archana manifestant: & p̃figurata fuis¬
se in lege ecangłii sacramenta declarant. Duiq
& uecus cestamencũ in nouo dilucidatũ ac latio¬
re sensu ꝓpalacũ esse docent: & nouũ in ueceri
adumbratũ ac multifaria tẏporũ reuelacione pͣ¬
signatum insinuant: quasi in lacitudine suȩ lo¬

Expanded text:
enim quini, faciunt viginti: et cum lex Mosaica quinque lienim quini, faciunt viginti: et cum lex Mosaica quinque libris, gratia autem et veritas Novi Testamenti quatuor sancti Evangelii voluminibus comprehensa est, merito sancti doctores vicenario numero exprimuntur; quia miro veritatis consensu, et revelata atque completa in Evangelio legis arcana manifestant, et praefigurata fuisse in lege Evangelii sacramenta declarant. Dumque et Vetus Testamentum in Novo dilucidatum, ac latiori sensu propalatum esse docent, et Novum in Veteri adumbratum, ac multifaria typorum revelatione praesignatum insinuant, quasi in latitudine suae lo
Abbreviated transcription (Latin):
teas fundes: ut binȩ bases singulis tabulis ꝑ duoꝰ
angulos subiciant᷑. Quanta fuerit longicudo ta¬
bernaculi specialit̾ ñ exprimit᷑: sed ex eo innuit᷑
quod parieces eiꝰ ex tabulis .xx. compacci esse. & he
singulȩ singulos cubitos ac semissem laticudinis
habuisse ꝑhibent᷑. Uiginti nanq cubiti & uigies
semis cubiti:xxx. cubitorũ sũmã complebunt qͣm
fuisse cabernaculi longitudinẽ ȩciã iosephus scri¬
bit. Et bene hoc numero cabernaculi longitudo
comprehendit᷑: quia tres st̃ uircutes in quibꝰ pͥnci¬
paliter omĩs sc̃ẽ eccłiȩ ꝑfectio consistit. uiaelicet fi¬
des spes & caritas. Quȩ ꝑx. multiplicant᷑. ut tri¬
cenariꝰ numerus impleat᷑: dum uircutibꝰ mentis
opera bona ungunt᷑ quȩ decalogo legis continen¬
tur: ne qͥs sibi fidem spem & dilectionẽ in dm̃ abs-¬
q oꝑum exequutione pucet sufficere posse. Qs
uero numerus tabularũ uicenariꝰ est: & hoc ma¬
gne scõrũ ꝑfectionis mysteriũ continet. Quater

Expanded text:
teas fundes, ut binae bases singulis tabulis per duos angulos subjiciantur. Quanta fuerit longitudo tabernaculi specialiter non exprimitur, sed ex eo innuitur quod parietes ejus ex tabulis viginti compacti essent; et hae singulae singulos cubitos ac semissem latitudinis habuisse perhibentur. Viginti namque cubiti et vities semis cubiti, triginta cubitorum summam complebunt: quam fuisse tabernaculi longitudinem etiam Josephus scribit. Et bene hoc numero tabernaculi longitudo comprehenditur: quia tres sunt virtutes in quibus principaliter omnis sanctae Ecclesiae perfectio consistit, videlicet fides, spes et charitas: quae per decem multiplicantur, ut tricenarius numerus impleatur, dum virtutibus mentis opera bona junguntur, quae decalogo legis continentur, ne quis sibi fidem, spem et dilectionem in Deum absque operum executione putet sufficere posse. Quod vero numerus tabularum vicenarius est, et hoc magnae sanctorum perfectionis mysterium continet. Quater
Abbreviated transcription (Latin):
met mutuo coniunctȩ: quia om̃s utriꝰq cesta¬
menti cultores in unũ eundẽq dm̃ credebant:
uniꝰ eiꝰdẽq pietatis & castitatis oꝑibꝰ seruiebant:
sed in celebratione sacͥmentorũ suas uterq po¬
pulus miscretĩ parces agebat. Nã passionis dñ¬
cȩ ꝑ quã utriq sumꝰ redempti: sac̾mentũ ili i

Expanded text:
met mutuo conjunctae; quia omnes utriusque testamet mutuo conjunctae; quia omnes utriusque testamenti cultores in unum eumdemque Deum credebant, unius ejusdemque pietatis et castitatis operibus serviebant, sed in celebratione sacramentorum suas uterque populus discretus partes agebant. Nam passionis dominicae, per quam utri
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ obseruandȩ legis quȩ decẽ quidẽ uerbis
in duabus tabulis esset cõp̃hensa:. sed numero
quinario ꝑ utrãq cabulã distinctis. Uerũ nos
precer hanc sententiã possumꝰ de numero cor-¬
tinarũ bis quinario. ȩtiã ita disserere. qͦd seqͦ¬
ces in utͦq cestam̃to legis diuinȩ signauerint.
Et priores quidẽ quinq quȩ froncẽ ac primã
cabernaculi parcẽ ꝓtegebant siue faciebant: an-¬
tiqui dei populi tpũ gesserunt. qui decreca
legis in sacramenco circuncisionis & hostiarũ.
& uaria cerimoniarũ obseruantia scd̃m licce-¬
ram implebat. Sequentes uero quinq cortinȩ
quȩ posteriora cabernaculi tegebant. uel ȩciã
suo tegmine faciebant: nos designauerunt. qͥ
post aduencũ dñi in carne nati. libros ac sacͣ¬
menta legis spũalit̾ ipso reuelante ac donan-¬
te seruamꝰ. Et quidẽ om̃s corcinȩ uniꝰ oꝑis.
eisdemq erant depiccȩ coloribꝰ. seo quine sibi¬

Expanded text:
semper observandae legis, quae decem quidem verbis semper observandae legis, quae decem quidem verbis in duabus tabulis esset comprehensa, sed numero quinario per utramque tabulam distinctis. Verum nos propter hanc sententiam possumus de numero cortinarum bis quinario etiam ita disserere, quod Dei sequaces in utroque testamento divino signaverint. Et priores quidem quinque, quae frontem ac primam tabernaculi partem protegebant sive faciebant, antiqui Dei populi typum gesserunt, qui decreta legis in sacramento circumcisionis, et hostiarum, et variam caeremoniarum observantiam secundum litteram implebat. Sequentes vero quinque cortinae, quae posteriora tabernaculi tegebant, vel etiam suo tegmine faciebant, nos designaverunt, qui post adventum Domini in carne nati, libros ac sacramenta legis spiritualiter ipso revelante ac donante servamus. Et quidem omnes cortinae unius operis, eisdemque erant depictae coloribus, sed quinae sibi
Abbreviated transcription (Latin):
sũmatione cabernaculi inscribit᷑ : quia nimirũ
in hoc est ꝑfeccio ꝑegrinantis in hoc scło ȩccłiȩ.
futuri. Bene aũt sequit᷑. Unius mensure fient
uniuersa centoria. Et si enĩ uariante piccura
cortine ab inuicẽ differebant: una tamen om̃s
erant longitudinis & latitudinis mensura tẽpe¬
rate: quia & si donationes habent electi scd̃m
grãm quȩ data est illis differentes: unꝰ tam̃ dñs.
una fides. unum baptisma. unꝰ ds̃ & pat̾ omiũ.
uinq cortinȩ sibi iungent᷑ mutuo: & alie qͥns
cabulȩ cestamenti ita fuerint decalogo legis ẽ¬
scriptȩ: ut utraq tabula ȩciã quina uerba c̃ai¬
neret. Unde apte ȩciam corcinȩ.xͤ. quȩ pulcͥ¬
cudinem cabernaculi iunctȩ cõplebant: ita tẽ¬
pore congruo disiungebant᷑. ut quinȩ in utͣq
parte simul ꝑmanerent: quatinꝰ hȩc intuences
ministri scõrum cũ a populo dei admonerent᷑

Expanded text:
nsummatione tabernaculi inscribitur, quia nimirum nsummatione tabernaculi inscribitur, quia nimirum in hoc est perfectio peregrinantis in hoc saeculo Ecclesifuturi. Bene autem sequitur: Unius mensurae fient universa tentoria. Etsi enim variante pictura, cortinae ad invicem differebant, una tamen omnes erant longitudinis et latitudinis mensura temperatae: quia et si donationes habent electi secundum gratiam quae data est illis differentes, unus tantum Dominus, una fides, unum baptisma, unus Deus et Pater omnium. Quinque cortinae sibi jungentabulae Testamenti ita fuerint decalogo legis conscriptae, ut utraque tabula etiam quina verba contineret. Unde apte etiam cortinae decem, quae pulchritudinem tabernaculi junctae complebant, ita tempore congruo disjungebantur, ut quinae in utraque parte simul permanerent, quatenus haec intuentes ministri sanctorum cum populo Dei admonerentur,
Abbreviated transcription (Latin):
tos. quia ꝑfidem & custodiã doctrinȩ ecangeli¬
cȩ ꝑ quȩ exercitia spũ aliũ de quibꝰ diximꝰ uir¬
tutum: pacientia longanimis scȩ̃ eccl̃ie ad reqͥ¬
em cendit ȩt̾nã. Est & aliud in duo de trice¬
nario numero sacramentũ: ȩque ad septenari¬
um ꝑtinens. Si enĩ ab uno usq ad septẽ om̃s
in medio numeros pleno ordine numerare uo
merus uicesimꝰ & octauus inuenit᷑: merito in eo
cortinarũ longitudo continet᷑. Qm̃ fides & pa-¬
cientia scõrũ uirtutũ uarietate distincta: in
omĩbus quȩ agit aut patit᷑: ñ humani glam
fauoris. sed suꝑnȩ beatitudinẽ quietis expectat.
Hinc est enĩ quod huiꝰ numeri psalmꝰ in consũ¬
matione tabernaculi accitulat᷑: quẽ totũ de
perfectione sc̃ȩ ȩccł̃iȩ constat ẽẽ. cantatũ. maxi¬
trio scõ eiꝰ. Et iterũ. Et in templo eiꝰ om̃s dicent
głam. Apte enĩ uicesimꝰ octauus psalmus de c̃¬

Expanded text:
tos; quia per fidem et custodiam doctrinae evangelitos; quia per fidem et custodiam doctrinae evangelicae, perque exercitia spiritualium, de quibus diximus, virtutum patientia longanimis sanctae Ecclesiae ad requiem tendit aeternam. Est et aliud in duodetricenario numero sacramentum, aeque ad septenarium pertinens. Si enim ab uno usque ad septem omnes in medio numeros pleno ordine numerare vomerus XX et VIII invenitur, merito in eo cortinarum longitudo continetur, quoniam fides et patientia sanctorum virtutum varietate distincta, in omnibus quae agit aut patitur, non humani gloriam favoris, sed supernae beatitudinem quietis exspectat. Hinc est enim quod hujus numeri psalmus in consummatione tabernaculi adtitulatur, quem totum de perfectione sanctae Ecclesiae constat etrio sancto ejus. Et iterum: Et in templo ejus omnes dicent gloriam . Apte etenim vicesimus octavus psalmus de co
Abbreviated transcription (Latin):
Dñe ne statuas illis hoc peccatũ. Quȩ lactudo
apte . iiiiͬ. erat cubitorũ: quia quatuor st̃ exan¬
geliorũ libri. in quibus dñĩ redemptoris nr̃i
exemplis ac uerbis qualicer ẽadem caritas sit
cenenda docem᷑: quatuor uirtutes in quarum
oꝑatione eadem est caritas exercenda: id est cem¬
perantia. forcitudo. iusticia prudentia. Ut uide¬
licet incorrupta in deo caritas atq incegra cu-¬
stodiat᷑ quod est cẽꝑantiȩ: nullis frangat᷑ in cõ-¬
modis quod est fortitudinis: nulli alii seruiat
quod est iustitiȩ: uigilet indisc̾nendiᷤ reb ne falla¬
cia dolusue paulatĩ surripiat qͦd est prudentiȩ.
Longitudo aũt cortinarũ.xxͥuiͦ. erat cubito¬
rum: qui est numerus quaternariꝰ septies auc¬
cus. Sepcenario aũt numero: ꝓpt̾ diẽ sabbati so¬
let requies ȩt̾na scõrũ figurari. Longitudo er-¬
go cortinarũ in quater septenos extenditꝰ cubi¬

Expanded text:
Domine, ne statuas illis hoc peccatum . Quae latitudo Domine, ne statuas illis hoc peccatum . Quae latitudo apte quatuor erat cubitorum, quia quatuor sunt Evangeliorum libri, in quibus Domini Redemptoris nostri exemplis ac verbis, qualiter eadem charitas sit tenenda, docemur. Quatuor virtutes, in quarum operatione eadem est charitas exercenda, id est, temperantia, fortitudo, justitia, prudentia, ut videlicet incorrupta in Deo charitas, atque integra custodiatur, quod est temperantiae; nullis frangatur incommodis, quod est fortitudinis; nulli alii serviat, quod est justitiae; vigilet in discernendis rebus, ne fallacia dolusve paulatim surripiat, quod est prudentiae. Longitudo autem cortinarum viginti octo erat cubitorum, qui est numerus quaternarius septies ductus, septenario autem numero propter diem sabbati solet requies aeterna sanctorum figurari. Longitudo ergo cortinarum, in quater septenos extenditur cubi
Abbreviated transcription (Latin):
a. & aꝑiret nobis scripturas: Cui contra de
reꝓbis dicit᷑. Et qm̃ abundabit iniquitas: re¬
frigescet caritas multorũ. Hȩc quasi bis tin¬
guit᷑: cũ amore dei & ꝓximi flãmascitꝰ cũ illũ
ex coto corde. tota anima. tota uirtute: hunc
sicut nos ipsos diligimꝰ. Icaq in his quatuor cor¬
tinarum coloribꝰ iiͦi᷑. iustificationes expͥmun-¬
cur electorũ. In bysso recorta. caro castitate
renicens. In iacincto: mens suꝑna desiderans.
In purpura: caro passionibus subiacens. In
cocco bis tincco: mens inter passiones dei & ꝓxi¬
mi dileccione prefulgens. ongitudo corti¬
cubicorũ erit. In longitudine corcinarũ: lon¬
ganima sc̃ȩ eccłiȩ pacientia: in latitudine. am¬
plitudo exprimit᷑ caritatis: que ñ solũ aman
se aduersariũ expanso suȩ dulcedinis gremio
consueuit excipere. suosq ꝑsequutores flexis in
oratione genibus dño nouit cõmendare dicens.

Expanded text:
a, et aperiret nobis Scripturas ? Cui contra de a, et aperiret nobis Scripturas ? Cui contra de reprobis dicitur: Et quoniam abundabit iniquitas, refrigescet charitas multorum . Haec quasi bis tingitur, cum amore Dei et proximi flammescit, cum illum ex toto corde, tota anima, tota virtute, hunc sicut nosipsos diligimus. Itaque in his quatuor cortinarum coloribus, quatuor justificationes exprimuntur electorum. In bysso retorta, caro castitatem retinens; in hyacintho, mens superna desiderans; in purpura, caro passionibus subjacens; in cocco bis tincto, mens inter passiones Dei et proximi dilectione praefulgens. Longitudo cortibit, etc. In longitudine cortinarum, longanimis sanctae Ecclesiae patientia; in latitudine amplitudo exprimitur charitatis, quae non solum amantse adversarium expanso suae dulcedinis gremio consuevit excipere, suosque persecutores flexis in oratione genibus, Domino commendare, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
est sp̃s scĩ qui in uobis est : Recorquet᷑ aũt hȩc
bẏsus in cortinas cabernaculi: quando ñ mo¬
do lũbos carnis. uerũ ȩtiã ut pekus admonet
lumbos mentis nr̃e in sobriecate succingimꝰ :⁊
ut uidelicet & carnem a lasciuis motibꝰ. & cor
tes significat. Cuiꝰ nobis coloris sacramentũ cõ-¬
mendans apłs: ait. Si consurrexistis cũ xp̃o quȩ
sursum sunt quexice: ubi xp̃c est in dextera
dei sedens. Purpura quia colorẽ sanguinis os¬
tendit. & uera quoq purpura conchyliorum
sanguine tinguit᷑: deuoca eorũ corda designat.
qui dicere cũ apło possunt. Ego ñ solũ alli¬
gari. sed & mori in ierłm paratꝰ sũ ꝓpt̾ nom̃
afficim᷑ tocadie: estimati sumꝰ ut oues occisio¬
nis. Coccus quia ignis habet speciẽ: merito
fłagrantissime scõrũ dileccioni cõparat᷑. Unde
& quidã ex eis qui hanc pͣsente & comitante
secũ dño conceꝑant: aiebant. Nonne cor nos¬
trum ardens erat in nobis cũ loqueret᷑ in ui¬

Expanded text:
s sancti, qui in vobis est ? Retorquetur autem haec byssus in cortinas tabernaculi; quoniam non modo lumbos carnis, verum etiam, ut Petrus admonet, lumbos mentis nostrae in sobrietate succingimus , ut videlicet et carnem a lascivis motibus, et cor tes significat. Cujus nobis coloris sacramentum commendans Apostolus, ait: Si consurrexistis cum Christo, quae sursum sunt quaerite, ubi Christus est, in dextra Dei sedens . Purpura quia colorem sanguinis ostendit, et vera quoque purpura conchyliorum sanguine tingitur, devota eorum corda designat, qui dicere cum Apostolo possunt: Ego non solum alligari, sed et mori in Jerusalem paratus sum, propter nomen afficimur tota die, aestimati sumus ut oves occisionis . Coccus, quia ignis habet speciem, merito flagrantissimae sanctorum dilectioni comparatur. Unde et quidam ex eis, qui hanc praesente et comitante secum Domino conceperant, aiebant: Nonne cor nostrum ardens erat in nobis, cum loqueretur in vi
Abbreviated transcription (Latin):
ritatẽ imitant᷑. & hoc qͦd cempore future ĩ morta¬
licatis cunctis ꝓmittit᷑ electis. quia ñ nubant neq
ducant uxores sed sint ȩquales angelis dei. ipsi
adhuc mortali carne recenti pͣuenire sacag̃tꝰ
Unde merico cã magnȩ uirtutis ꝑmagnũ res¬
tat p̃miũ. quia actestance ꝓpba hȩc dicit dñs

Expanded text:
ritatem imitantur, et hoc quod tempore futurae immortaritatem imitantur, et hoc quod tempore futurae immortalitatis cunctis promittitur electis qui non nubant neque ducant uxores, sed sint aequales angelis Dei , ipsi adhuc mortali carne retenti praevenire satagunt. Unde merito tam magnae virtutis permagnum restat praemium, quia attestante p
Abbreviated transcription (Latin):
tuciꝰ subiectos ab ingruentibꝰ cẽptacionũ ꝑiculis
ꝓcegant: dũ ipsi ꝑse quutionẽ ꝓpt̃ iusticiã ad mor¬
tem usq ꝑpeci ñ refugiunt. Oꝑiuntq cab̾naculũ
dñi pelles arietũ rubricatȩ: acq ab iniuria tem¬
pestatũ defendunt: cũ sci p̃dicatores exemplo pas¬
sionis & pacientiȩ suȩ corda infirmorum ne in pͤs¬
suris tribulationũ deficere debeant muniunt. Et
cra uirginitas locum tenec: apte post uariatũ de¬
cus cortinarũ : post cilicinorũ munimina sagorũ:
post rubricatas arietũ pelles: adhuc addit᷑ Et su¬
per hoc rursus aliud oꝑimentũ de sacinchinis pel¬
libus. Sacinchus nanq cęlestis est coloris: pellis uͦ¬
mortui est animantis pars & indiciũ. Et quid ꝑ
pelles yacinchinas nisi uircus exprimit᷑ illorũ qui
mortificatis ad purũ cunctis concupiscentie car-¬
nalis illecebris cęlestem qͦdãmodo in t̾ris uitã ge¬
runt. atq inter homines positi angelicã magis pu-¬

Expanded text:
entibus tentationum periculis protegant, dum ipsi persecutionem propter justitiam ad mortem usque perpeti non refugiunt. Operiuntque tabernaculum Domini pelles arietum rubricatae, atque ab injuria tempestatum defendunt, cum sancti praedicatores exemplo passionis et patientiae suae corda infirmorum, ne in pressuris tribulationum deficiant, muniunt. Et cra virginitas locum tenet, apte post variatum decus cortinarum, post cilicinorum munimina sanctorum, post rubricatas arietum pelles, adhuc additur:. . . . Aliud operimentum de hyacinthinis pellibus. Hyacinthus namquemortui animantis pars et indicium est. Et quid per pelles hyacinthinas, nisi virtus exprimitur illorum qui mortificatis ad purum cunctis concupiscentiae carnalis illecebris, coelestem quodammodo in terris vitam gerunt, atque inter homines positi angelicam magis pu
Abbreviated transcription (Latin):
cȩtera illsꝰ loci. Et quidẽ bẏssus quȩ prima po¬
nitur quia decus uircucũ designet: cestat᷑ in a¬
pocalypsi ioħes dicens: quia uenerunt nupciȩ
agni. & uxor eiꝰ p̃parauit se: & datũ est illi ut
cooperiat se byssino splendente candido. Byssi¬
num enĩ. iustificationes st̃ scõrũ: Dicit de eadẽ
uxore agni id est ȩccłia xp̃i. salomon. Byssus
& purpura. indumentũ eiꝰ. Uerũ ioħes uniꝰ co¬
loris figurã exponens: cȩceros etiã figuralit̾ in¬
terprecandos insinuat. Byssus gͦ quȩ de t̾ra
quidem orit᷑. seo eruta de t̾ra longo exercitio
siccandi. tundendi. purgandi. coquendi & nen-¬
di. gramineũ solet ꝑdere. & candidũ in sese re¬
cipere colorem: corpora designat casticatis ni¬
tida decore. Quȩ cũ carnis quidẽ illecebris nas¬
cencia magno continenciȩ labore quasi natiuũ
exudant humorẽ: atq ad decorẽ deo dignȩ pu¬

Expanded text:
caetera illius loci. Et quidem byssus, quae prima pocaetera illius loci. Et quidem byssus, quae prima ponitur, quia decus virtutum designet, testatur in Apocalypsi Joannes, dicens: Quia venerunt nuptiae Agni, et uxor ejus praeparavit se, et datum est illi ut cooperiat se byssino splendenti candido : byssinum enim, justificationes sunt sanctorum. Dicit de eadem uxore Agni, id est, Ecclesia Christi, Salomon: Byssus et purpura indumentum ejus . Verum Joannes unius coloris figuram exponens. caeteros etiam figuraliter interpretandos insinuat. Byssus ergo, quae de terra quidem oritur, sed eruta de terra, longo exercitio siccandi, tundendi, purgandi, coquendi, et nendi gramineum solet perdere, et candidum in sese recipere colorem, corpora designat castitida decore. Quae cum carnis quidem illecebris nascentia, magno continentiae labore quasi nativum exsudant humorem, atque ad decorem Deo digne pu
Abbreviated transcription (Latin):
in diuersis gentibus & tribubꝰ & populis & lin¬
guis diffusa est. tota in sola dei & ꝓximi dilecci¬
one que decalogo legis est cõp̃bensa subsistit. Ne¬
q aliter quisquã potest ueracit̾ ad ȩccłiȩ mem¬
bra ꝑcingere: nisi integro corde & eũ ꝑ quẽ ȩdi¬
ficat᷑ & eos in quibꝰ edificat᷑ eccłia hoc est dm̃ &
electos eiꝰ amare didicerit. Uariꝰ aũt colorũ de¬
cor quo eedem st̃ cortine distinctȩ: uariarũ est
gr̃a uirtutũ quibꝰ sca ȩccłia mirabili ac ꝓrsus
cȩlesti arte cõposita in c̃spectu sui resplendet au¬
ccoris. Qua ꝓfecto uarietate & quasi oꝑe pluma¬
rio beatꝰ pekꝰ tab̾naculũ dei edificare studuit:
cum ait. Unusqͥsq sicut accepit grãm in alteru¬
trum illã administrantes: sicut boni dispensa¬
cores multiformis gr̃e dei. Hanc iesse cortiniᷤ
tabernaculi hoc est mentibꝰ fideliũ uidit pau¬
lus: cũ dicit. Alii quidẽ ꝑ sp̃m dat᷑ sermo sapi¬

Expanded text:
in diversis gentibus et tribubus et populis et linin diversis gentibus et tribubus et populis et linguis diffusa est, tota in sola Dei et proximi dilectione quae decalogo legis est comprehensa subsistit. Neque aliter quisquam potest veraciter ad Ecclesiae membra pertingere, nisi integro corde, et eum per quem aedificatur, et eos in quibus aedificatur Ecclesia, hoc est Deum et electos ejus amare didicerit. Varius autem colorum decor quo eaedem sunt cortinae distinctae, variarum est gratia virtutum, quibus sancta Ecclesia mirabili ac prorsus coelesti arte composita, in conspectu sui resplendet auctoris: qua profecto varietate, et quasi opere plumario beatus Petrus tabernaculum Dei aedificare studuit, cum ait: Unusquisque sicut accepit gratiam, in alterutrum illam administrantes, sicut boni dispensatores multiformis gratiae Dei . Hanc inesse cortinis tabernaculi, hoc est mentibus fidelium, vidit Paulus, cum dicit: Alii quidem per Spiritum datur sermo sapi
Abbreviated transcription (Latin):
oebant᷑: intra qͦd posita erat archa testamenti.
& contra arcam extra uelũ altare chimiama¬
tis. Item in medio ipsiꝰ scũarii candelabrũ in
parte australi: mensa uero stabat in septentrio¬
nali. Altare holochausti foris ante ingressum
scũ arĩi: labrũ aeneũ inter hoc altare & tab̾na¬
culum. Et circa omĩa atriũ cabernaculi. longi¬
dilucidandi gr̃a breuiter prelibatis: uideamus
ipsa uerba historiȩ quo ꝑ hȩc altiꝰ atq aꝑtiꝰ
ad sensũ allegorie ꝑuenire queamꝰ. Cũ moysi
consticuco segis cerimonias & ritũ uiuendi t̃¬
iacincto ac purpura coceoq bis tincco uariaca
opere plumario facies. Tabernaculũ dñ hic ex
cortinis diuersa colorũ specie uariatisꝰ qd sc̃
uniuersalis ȩccłia ex multis electorũ ꝑsonis. ex
multis ꝑ orbem ȩccłiis. ex uariis uirtutũ floribꝰ
edificat᷑. Cuiꝰ omĩs ꝑfectio in denario numero
continetꝰ: quia quaquauersũ ȩccłia ꝑmundũ

Expanded text:
debantur: intra quod posita erat arca testamenti, debantur: intra quod posita erat arca testamenti, et contra arcam extra velum altare thymiamatis. Item in medio ipsius sanctuarii candelabrum in parte australi. Mensa vero stabat in septentrionali; altare holocausti foris ante ingressum sanctuarii; labrum aeneum inter hoc altare et tabernaculum. Et circa omnia atrium tabernaculi longiginta. His ergo dilucidandi gratia breviter praelibatis, videamus ipsa verba historiae, quo per haec altius atque apertius ad sensum allegoriae pervenire queamus. Cum Moysiconstituto, legis caeremonias et ritum vivendi trahyacintho ac purpura, coccoque bis tincto, variatas opere plumario facies . Tabernaculum Domini fit ex cortinis diversa colorum specie variegatis, quia sancta universalis Ecclesia, ex multis electorum personis, ex multis per orbem ecclesiis, ex variis virtutum floribus aedificatur. Cujus omnis perfectio in denario numero continetur, quia quaquaversum Ecclesia per mundum
Abbreviated transcription (Latin):
ȩdificandi moris est. Cuiꝰ quidẽ parietes .ui.
australis. septẽtrionalis & occidentalis cͤabulis
sunt cõpacti ligneis: ab utroq latere deaura¬
tis. Porro ꝓ orientali parce unus uectis erat
unde introitꝰ fuit: qui ꝑ medias cabulas ab an¬
gulo usq ad angulũ ꝑueniret. id est a sũmita¬
ce ulcima huiꝰ parietis usq ad pariecis alteriꝰ
sũmitatem. cui cortinȩ cabernaculi & tectum
incũbebant. ubi & tentoriũ erat .E. colunnis
cortinis mira uarietate contextis: qͦd ꝓprie ta¬
bernaculũ uocabat᷑. Tegebat᷑ & hoc undiq sã¬
gis cilicinis. usq ad t̾rã ꝑtingentibꝰ. Sed & oꝑi¬
mentum aliud cecco de pellibus arietũ rubri-¬
catis factũ est: & suꝑ hoc rursũ aliud oꝑimen¬
cum de iacinctinis pellibꝰ. Erat ȩtiã uelum o-¬
pere plumario uariatũ colũnis quatuor ap¬
pensum. quo scũariũ & scũarii scũaria diui¬

Expanded text:
aedificandi moris est; cujus quidem parietes tres: aedificandi moris est; cujus quidem parietes tres: australis, septentrionalis, et occidentalis, de tabulis sunt cotis. Porro pro orientali parte unus vectis erat, unde introitus fuit, qui per medias tabulas ab angulo usque ad angulum perveniret, id est a summitate ultima hujus parietis, usque ad parietis alterius summitatem, cui cortinae tabernaculi et tectum incubuere, ubi et tectorium erat quinque columnis cortinis mira varietate contextis, quae proprie tabernaculum vocabatur. Tegebatur et hoc undique sagis cilicinis, usque ad terram pertingentibus. Sed et operimentum aliud tecto de pellibus arietum rubricatis. Factum est et super hoc rursum aliud operimentum de hyacinthinis pellibus. Erat etiam et velum opere plumario variatum, columnis quatuor appensum, quo sanctuarium et sanctuarii sanctuaria divi
Abbreviated transcription (Latin):
re queamꝰ mirabilia de lege eiꝰ. Et in p̃ciosorũ
decore mecallorũ ac uestimentorũ: incelligamꝰ
ornatum nobis morũ fide ac deuotione ful¬
gentiũ esse cõmendatũ. Neq enĩ nobis alicer
sermo ille apostolicus pocest conuenire quo ait.
uos enĩ estis templũ dei uiui sicut dicit ds̃. qm̃
in habitabo in illis & inter eos ambulabo: & qͦd
iohannes audiuit uõcẽ magnã de throno dicen-¬
tem ecce tabernaculũ dei cũ hoĩbꝰ & habitabit
cum eis: qua si ornatũ tabernaculi siue templi
materialem. religioso mundi cordis & corporis
cultu imitem᷑. Sed ut certiꝰ de sp̃uali sensu
disseramꝰ: primo de ipso materiali cextu lit ce¬
rȩ paulisꝑ uideamꝰ. Erat tabernaculũ domꝰ
dño consecrata. habens longitudinis cubitoᷤ. xxͥx.
lacitudinis .xͣ. altitudinis ȩquȩ .xͣ. tectũ habens
equale ꝑ totũ: qͦmͦ in ȩgrpto & palestina domꝰ

Expanded text:
re queamus mirabilia de lege ejus, et in pretiosorum re queamus mirabilia de lege ejus, et in pretiosorum decore metallorum ac vestimentorum intelligamus ornatum nobis morum, fide ac devotione fulgentium, esse commendatum. Neque enim nobis aliter sermo ille apostolicus potest convenire, quo ait: Vos enim estis templum Dei vivi sicut dicit Deus: quoniam inhabitabo in illis, et inter eos ambulabo . Et quod Joannes audivit vocem magnam de throno dicentem: Ecce tabernaculum Dei cum hominibus, et habitabit cum eis , quam si quasi ornatum tabernaculi sive templi materialem religioso mundi cordis et corporis cultu imitemur. Sed antequam de spirituali sensu disseramus, primo de ipso materiali textu litterae paulisper videamus. Erat tabernaculum domus Domino consecrata, habens longitudinis cubitos triginta, latitudinis decem, altitudinis aeque decem, tectum habens aequale per totum, q
Abbreviated transcription (Latin):
rectores primi quidẽ fuere de hebreis: uerũ mox
crescente ea ac dilacata ꝑ orbẽ ȩtiã de gentibus
structores eiꝰ st̾ exorti: adeo ut ipse quoq exangeli¬
sta lucas & timotheus ac titus uiri apłici de uo¬
catione gencium ad pͣsulatũ eiꝰ ꝑuenerint. Uerũ
si diligentiꝰ singula inspiciamꝰ: utriꝰq domꝰ ȩdifi¬
catio & cotiꝰ eccłiȩ p̃sentis statũ mystice descri¬
bit: quȩ ab inicio mundane conditionis usq ad
ultimũ qui in fine scłi nasciturus est eleccũ sẽꝑ
ȩdificari ñ desinit: & future qͦq głam uitȩ qua
nunc ex parte fruit᷑. sed post huiꝰ terminũ scłi
in omĩbus suis membris inet̾nũ fruicura est. mi¬
rabili figurarũ uarietate depingit. Unde nos a¬
liqua de cabernaculo dñi opitulante dño diccu¬
ri: primo ipsũ inuocantes humili ȩtiã prete de¬
poscimꝰ reuelare oculis cordis nr̃i. ut considera¬

Expanded text:
rectores primi quidem fuere de Hebraeis: verum mox rectores primi quidem fuere de Hebraeis: verum mox crescente ea ac dilatata per orbem, etiam de gentibus structores sunt ejus exorti, adeo ut ipse quoque evangelista Lucas, et Timotheus ac Titus, viri apostolici de vocatione gentium, ad praesulatum ejus pervenerint. Verum si diligentius singula inspiciamus, utriusque domus aedificatio totius Ecclesiae praesentis statum mystice describit, quae ab initio muultimum qui in fine saeculi nasciturus est electum, semper aedificare non desinit, et futurae quoque gloriam vitae, qua nunc ex parte fruitur, sed post hujus terminum saeculi, in omnibus suis membris, in aeternum fruitura est, mirabili figurarum varietate depingit. Unde nos aliqua de tabernaculo Domino opitulante dicturi, primo ipsum invocantes, humili etiam prece deposcimus, revelare oculos cordis nostri, ut considera
Abbreviated transcription (Latin):
credentium sit cor & anua una. & sunt illis oĩa
communia: quid nisi lapides uiui in ȩdificiũ fut᷑ȩ
domus dñi quadrant᷑. qui hinc inde transiati abs¬
q ulliꝰ labore carditatis suis quisq ordinibꝰ inse¬
rant᷑. & sibimet alterutrũ copula diuinȩ simul
& ꝓpriȩ dilectionis iungant᷑: Item figura utriꝰq
scũarii pocest ita generalit̾ distingui. opus tab̃na¬
culi tempus sẏnagoge. hoc est antiquȩ dei plebis:
opus uero templi ȩccłiam. id est illã eleccorũ mul¬
citudinem quȩ post incarnationẽ dñicam ad fidẽ
uenit significat. Qm̃ uidelicet cab̾naculũ moyses
cum sola hebreorũ plebe consũmauit: templum
uero salomon collecta ꝓselitorũ multitudine ꝑ¬
fecit: adiuuante eciã rege trrio cũ artificibꝰ su¬
is. qui neq natura iuidei neq ꝓfessione fuerunt.
Constat enim quia priori dei populo doccores:
non nisi ex ipsa eorũ gente p̃fuert̃. Ac uͦ eccł̃iȩ

Expanded text:
credentium fiat cor et anima una, et sint illis omnia credentium fiat cor et anima una, et sint illis omnia communia, quid nisi lapides vivi in aedificium futurae domus Domini quadrantur, qui hinc inde translati, absque ullius labore tarditatis, suis quique ordinibus inserantur, et sibimet alterutrum copula divinae simul et propriae dilectionis jungantur? Item figura utriusque sanctuarii potest ita generaliter distingui. Opus tabernaculi, tempus synagogae, hoc est antiquae Dei plebis: opus vero templi, Ecctitudinem, quae post incarnationem Dominicam ad fidem venit, significet: quomodo videlicet tabernaculum Moyses cum sola Hebraeorum plebe consummavit, templum vero Salomon collecta proselytorum multitudine perfecit, adjuvante eum rege Tyrio cum artificibus suis qui neque natura Judaei, neque professione fuerunt. Constat enim, quia priori Dei populo docnon nisi ex ipsa eorum gente praefuerunt; at vero Ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
bore & erũna uitȩ labentis. in siti & ęsurie reg¬
ni cęlestis ȩdificat᷑ illic aũt in uisione ac ꝑcepti¬
one uerȩ pacis consũmat᷑. Unde bene in templi
construccione dictũ est qͦd malleus & securis &
om̃ẽ ferramentũ ñ st̃ audita in eo cũ ȩdificaret᷑.⁊
preparatis extra ierłm cunctis lapidibꝰ ac lignis.
atq in positionẽ ordinis sui decenter aptatis quȩ
ibi facillime atq indubitanter suo queq loco red¬
dita aut cemento necterent᷑ aut clauis: quia ui¬
delicet in pace suꝑne beatitudinis ñ est cribula¬
tionibus nr̃a examinanda fides. aut uita ꝓban-¬
da: sed quȩ in pͣsenti iã scło castigata & cęlestibꝰ
erit sedibꝰ regularit̾ aptata. ibi glutine & uin¬
culis mutuȩ caritatis ne ꝑpetuo dissolui queat.
in conspectu ȩtiã sui conditoris ac regis ad inuicẽ¬
est copulanda. Nam cũ in hac uita multitudiniꝰ¬

Expanded text:
bore et aerumna vitae labentis, in siti et esurie regbore et aerumna vitae labentis, in siti et esurie regni perennis aedificatur: illic autem in visione ac perceptione verae pacis consummatur. Unde bene in templi constructione dictum est, quod malleus et securis, et omne ferramentum non sunt audita in eo, cum aedificaretur, praeparatis extra Hierusalem cunctis lapidibus ac lignis, atque in positionem ordinis sui decenter aptata esse: quae ibi facillime atque indubitanter suo quaeque loco reddita, aut cemento necterentur, aut clavis; quia videlicet in pace supernae beatitudinis non est tribulationibus nostra examinanda fides, aut vita probanda, sed quae in praesentibus saeculo castigata, et coelestibus erat sedibus regulariter aptata, ibi glutine et vinculis mutuae charitatis, ne perpetuo dissolvi queat, in conspectu etiam sui conditoris ac regis ad invicem copulanda. Nam cum in hac vita multitudin
Abbreviated transcription (Latin):
ABERNACOLUMO
quod fecit dño Moyses in soli¬
cudine. sicut & templũ quod
fecit Salomon in ierłm: statũ sc̃ẽ uniuer¬
salis ȩccł̃iȩ designat: quȩ partim iam cum
dño regnat in cęlis: parci in pͣsen¬
ti adhuc uita decedentibꝰ ac succe¬
dentibus sibi membris suis ꝑegrinat᷑ a dño. Et qͥ¬
dem in utriꝰq constructione domus hȩc pͥncipa¬
lis solet esse distantia figurarũ: qͦd tab̾naculum
prȩsentis ȩdificiũ ȩccłiȩ quo quotidie in labori¬
bus exercet᷑ templũ futurȩ requiei designet: qͦ
quocidiana animarũ hinc post labores exeun-¬
tium receptione ꝑficit᷑: quia nimirũ tab̃nacłm
doyses cum populo dei in uia adhuc positꝰ qua
ad terrã reꝓmissionis ꝑgebat condidit: salomon
autem templum ipsa iam terra reꝓmissionis &
regno in ea pocitꝰ construxit. Noyses cab̾nacu¬
lum in solicudine. salomon cẽplũ in ierłm quȩ
int̾p̃tat᷑ uisio pacis: qm̃ hic quidem eccłia in la¬

Expanded text:
abernaculum quod fecit Domino Moyses in solitudine, sicut et templum quod fecit Salomon in Jerusalem, statum sanctae universalis Ecclesiae designat, quae partim jam cum Domino regnat in coelis, partim in praesenti adhuc vita decedentibus ac succedentibus sibi membris suis, peregrinatur a Domino. Et quidem in utriusque constructione domus, haec principalis solet esse distantia figurarum, quod tabernaculum praesentis aedificium Ecclesiae, quo quotidie in laboribus exercetur, templum futurae requiem designet, quae quotidiana animarum hinc post labores exeuntium receptione perficitur. Quia nimirum tabernaculum Moyses cum populo Dei in via adhuc positus, qua ad terram repromissionis pergebat, condidit: Salautem templum, ipsa terra repromissionis, et regno in ea potitus, construxit. Moyses tabernaculum in solitudine, Salomon templum in Hierusalem, quae interpretatur visio pacis; quoniam hic quidem Ecclesia in la
Abbreviated transcription (Latin):
ra alteri possit apcari: cum iusti ad inuicẽ con¬
cordia ac parili uirtutũ qualitate fȩderantur.
acies & quinquaginta circulos aureos quibꝰ
cor̃tinarũ uela iungenda st̃. ut unũ tabernacu¬
sui fat. Hic locus in sequentibꝰ pleniꝰ explicat᷑:
cum dicit᷑. Ec quin qͥginta fudit circulos aureos
qui morderent cortinarũ ansas: & fieret unum
cabernaculũ. Quinqͥgenariꝰ gͦ numerus. uerã in.
sp̃u scõ requiẽ designat. Et quia circulus nec in¬
itium uidet᷑ nec habere terminũ: aurũ uͦ p̃ su
claritate cȩceris pͣciosiꝰ est metallis: qͥd in qͥnqua¬
ginta circulis aureis. nisi ꝑpecua claritas & cla¬
ra ꝑpecuitas sũmȩ quiecis exprimit᷑: Mordentq
cortinarum ansas circuli. ut unũ ex omĩbꝰ ca¬
bernaculũ fiat: cũ suꝑni gła regni puris fideli¬
um mentibus sese dignant᷑ infundit. ut tali glu-¬
cine salucifere inspirationis una ex utroq po¬
pulo immo ex omibꝰ eleccis. xp̃i ȩccłia ꝑficiat᷑.

Expanded text:
aptari, cum justi ad invicem concordi ac parili virtutum qualitate foederantur: Facies et quinquaginta circulos aureos, quibus cortinarum vela jungenda sunt, ut unum tabernaculum fiat. Hic locus in sequentibus plenius explicatur, cum dicitur: Et quinquaginta fudit circulos aureos, qui mordent ctabernaculum. Quinquagenarius ergo numerus veram in Spiritu sancto regimen designat; et quia circulus nec initium videtur, nec habere terminum, aurum vero prae sui claritate caeteris est pretiosius metallis. Quid in quinquaginta circulis aureis, nisi perpetua claritas et clara perpetuitas summae quietis exprimitur? Mordentque cortinarum ansas circuli, ut unum ex omnibus tabernaculum fiat, cum superni gloria regni puris fidelium mentibus sese ita infundit, ut tali glutine salutiferae inspirationis, una ex utroque populo, imo ex omnibus electis Christi Ecclesia perficiatur.
Abbreviated transcription (Latin):
Saga gͦ quȩ scos p̃dicatores insinuant & cilicina
sunt & undecĩ: quia qͦ studiosiꝰ corda purificant.
eo plura in quibꝰ seipsos rep̃bendant inueni¬
unc. Unde & humiliter facent᷑: quia in mul¬
cis offendimꝰ om̃s. Et. Si dixerimꝰ qm̃ pettacũ
non babemꝰ: ipsi nos seducimꝰ. & ueritas in nohs
ñ est. Quorum camen corda quante sint ꝑlec¬
cionis. sequentia uerba mr̃stice declarant. A
cubitos & lacicudo unͣ. Ecce bic longicudins
non undenariũ seo denariũ habes numeriis
honc rtceio mustiplicacũ: quo patent̾ msinuã
lurtus eorum qui decalogũ legis in hioe se de
nitatis que p dileccionẽ oꝑat᷑ ꝑficiunt: qu un¬
delicet ꝓfeccione in hac dũtaxat inta nilla se

Expanded text:
Saga ergo, quae sanctos praedicatores insinuant, et cilicina Saga ergo, quae sanctos praedicatores insinuant, et cilicina sunt et undecim; quia quo studiosius fide corda purificant, eo plura in quibus seipsos reprehendant, inveniunt. Unde humiliter fatentur: Quia in multis offendimus omnes : et Si dixerimus, non habemus, ipsi nos seducimus, et veritas in nobis non est . Quorum tamen corda quantae sint perfectionis, sequentia verba mystice declarant, qucubitos, et latitudo quatuor. Ecce hic longitudinis non undenarium, sed denarium habes numerum, et hunc tertio multiplicatum: quo patenter insinuatur virtus eorum qui decalogum legis in fide sanctae Trinitatis quae per dilectionem operatur, perficiunt; qua videlicet perfectione, in hac d
Abbreviated transcription (Latin):
ad duoddenariũ hoc est ad apostolicũ numerum
ꝑueniunt: transgressionẽ decalogi legis signifi-¬
cant. Vnde & in undecimo psalmo ꝓpħa defe¬
cisse scõs & filios hominũ ueritates uanitatibus
cite designans qͦd huiꝰmodi homines duplicis
linguȩ & cordis neq legalia decalogi p̃cepta cu¬
stodiant. neq apłicam ex angłii ꝑciꝑe grãm pos¬
sinc. Ciliciũ quoq habitꝰ pęnitenciũ eciã psal¬
mista teste qui dicit. Ego aũt dũ michi molesti
essent: in auebã me cilicio. Hoc est habitũ peni¬
tentiȩ & humilitatis qͦ furorẽ ꝑsequentiũ aut
leuiꝰ susferrẽ placidus: aut ȩciã mitigarẽ asũp¬
si. Nam si caprȩ semꝑ aut pili siue pelles capͣ¬
rum fȩcorẽ peccantiũ & ñ aliquotiens humili¬
catem penitentiũ significarent: nequaqͣm ipsu
animal inter munda cõputaret᷑. neq in laude
sponse diceret᷑. Capilli cui sicut grex caprarũ.

Expanded text:
ad duodenarium, hoc est apostolicum numerum ad duodenarium, hoc est apostolicum numerum perveniunt, trangressionem decalogi legis significant. Et in undecimo psalmo Propheta defecisse sanctos, et filios hominum veritates vanitatibus cite designans, quod hujusmodi homines duplicis linguae et cordis, neque legalia decalogi praecepta custodiant, neque apostolicam Evangelii percipere gratiam possint. Cilicinum quoque habitus poenitentium est, psalmista teste, qui dicit: Ego autem, dum mihi molesti essent, induebam me cilicio , hoc est, habitum poenitentiae et humilitatis, quo furorem persequentium, aut levius sufferrem placidus, aut etiam mitigarem, assumpsi. Nam si caprae semper, aut pili, sive pelles caprarum foetorem peccantium, et non aliquoties humilitatem poenitentium significarent, nequaquam ipsum animal inter munda computaretur, neque in laude sponsae diceretur: Capilli tui sicut grex caprarum .
Abbreviated transcription (Latin):
rectores st̃ ȩccłiȩ sc̃ẽ quorũ industria ac labore
decus eiꝰdem eccł̃iȩ ꝓtegit᷑. atq incessabili cura
munit᷑: ne uidelicet uita fidesq eleccorũ hereci¬
ca seduccione corrũpi᷑: ne falsorũ catholicorũ
imꝓbitate fedariꝰ ne tẽptanciũ uiciorũ sorde
attaminari: ne tẽporaliũ subsidiorũ iopia pos¬
sit ad tristitiã desuci. Qui quanto se atcentius
ad sustinendas siue repellendas irruenciũ tẽp¬
tacionũ uiolentias accingunt: canto ampliorẽ
subditis año seruiendi libertatẽ tribuunt. Et
quasi intꝰ fulgendi copiã cortinis prestant: dũ
instar sagorum ipsi foris tẽpestates aflictionũ
tolerant. Recce aũt eadem saga & cilicina siue
de pilis caprarum. & .xi. facca esse referunt᷑. qͥa
nimirũ scĩ p̃dicatores quo altiores merito: eo hu-¬
miliores esse debent animo. iuxta illud uiri sa¬
pientis: quanto magnus es humilia te in omĩbꝰ.
Undecim quippe qui denariũ transeunt. neq

Expanded text:
ctae Ecclesiae, quorum industria ac labore decus ejusdem Ecclesiae protegitur, atque incessabili cura munitur, ne videlicet vita fidesque electorum haeretica seductione corrumpi, ne falsorum catholicorum improbitate foedari, ne tentantium vitiorum sorde attaminari, ne temporalium subsidiorum inopia possit ad tristitiam deduci. Qui quanto se attentius ad sustinendas sive repellendas irruentium tentationum violentias accingunt, tanto ampliorem subditis Domino serviendi libertatem tribuunt; et quasi intus fulgendi copiam cortinis praestant, dum instar sagorum ipsi foris tempestatis afflictionem tolerant. Recte eadem saga et cilicina sive de pilis caprarum, et undecim facta esse referuntur: quia nimirum sancti praedicatores, quo altiores merito, eo humiliores esse debent animo, juxta illud viri sapientis: Quanto magnus es, humilia te in omnibus . Undecim quippe qui denarium transeunt, neque
Abbreviated transcription (Latin):
censis hinc & in de brachiis amplecterent᷑: quia
nimirũ necesse est ut om̃s fideles & eos udelicet
qui nos in xp̃o pͣcesserunt. & eos qui sequuti st̃
obuiis sincere piecatis ulnis ãplectam᷑: & illos
qui nos erudierunt in xp̃o. & qͦs ipsi xp̃o donã¬
te erudimꝰ. uno om̃s in xp̃o uenerem᷑ affectu.
Sic enĩ oporcet nos ad uidendam faciẽ nr̃i cre¬
atoris bene uiuendo ꝓꝑare: ut currentẽ nob̃¬
cum nequaꝗͣ deseramꝰ ꝓximũ. sed una cũ ipso
ante conspectũ diuine głe ꝑuenire studeamus.
Qa ce cortine singłe ita ꝑ adminicła tabłar̃ ad suꝑi¬
ora tendebant. ita interiꝰ in suꝑioribus uariato
sue picture flore refulgebant: ut nequaꝗͣ eas
quȩ secum paricer uel in alcũ ferebant᷑. uel in
alto posite fulgebant. corcinas desererentꝰ qua¬
rum instar nos decet & ꝓficientes nobiscũ in dĩ
seruicio fideles monitis exemplisq iuuare: & in

Expanded text:
tensis hinc et inde brachiis, amplecterentur. Quia tensis hinc et inde brachiis, amplecterentur. Quia nimirum necesse est, ut omnes fideles, et eos videlicet qui nos in Christo praecesserunt, et eos qui secuti sunt, obviis sincerae pietatis ulnis amplectamur; et illos qui nos erudiebant in Christo, et quos ipsi Christo donante erudivimus, uno omnes in Christo veneremur affectu. Sic enim oportet nos ad videndam faciem nostri Creatoris bene vivendo properare, ut currentem nobiscum nequaquam deseramus proximum, sed una cum ipso ante conspectum divinae gloriae pervenire studeamus: quia et cortinae singulae ita per adminicula tabularum ad superiora tendebant, ita intus in superioribus variato suae picturae flore refulgebant, ut nequaquam eas quae secum pariter vel in altum ferebantur, vel in alto positae fulgebant, cortinas desererent: quarum instar nos decet et proficientes nobiscum in Dei servitio fideles monitis exemplisque juvare, et in
Abbreviated transcription (Latin):
aptari. Legimꝰ quin quagesimũ annũ in lege u¬
beleũ hoc est dimitcentẽ siue initiatũ ussũ esse
uocari: in quo omĩs poyulus ab uniuerso labo¬
re t̾rȩ quiesceret. & omĩũ debica solui deberent.
nis in apłos suꝑuenisse: atq initia nascentis ȩccłie
suo consecrasse aduentu. Inde constat eo nume¬
ceptione sola ueracit᷑ reqͥescit᷑ atq gaudet᷑ recce
posse figurari. Et apte quinquagenas ansas ha-¬
bebant cortinȩ quibꝰ inuicẽ necterent᷑: quia non
nisi dono scĩ sp̃s agit᷑. ut in societate pacis qͦd est
uinculũ ꝑfeccionis sibimet inuicẽ copulent᷑ electi:
non alia quã future spes ac memoria sociecatis
ac pacis: discretos in hac uita tẽporibꝰ siue locis
xp̃i famulos una facit piecate concordes. Bene
ȩtiam dicit᷑ quod ansas cortinȩ in utraq par¬
te haberent. ut uidelicet ꝓximas sibi ex utroq
latere cortinas. singulȩ quȩq cortinȩ quasi ex¬

Expanded text:
aptari. Legimus quinquagesimum annum in lege juaptari. Legimus quinquagesimum annum in lege jubilaeum, hoc est dimittentem sive initiatum jussum esse vocari, in quo omnis populus ab universo labore terrae quiesceret, et omnium debita solvi deberent. nis, in apostolos supervenisse, atque initia nascentis Ecclesiae suo consecrasse adventu. Unde constat eo numeceptione sola veraciter requiescitur atque gaudetur, recte posse figurari. Et apte quinquagenas ansas habebant cortinae, quibus invicem necterentur; quia non nisi dono sancti Spiritus agitur, ut in societate pacis, quod est vinculum perfectionis, sibimet invicem copulentur electi: non alia quam futura spes ac memoria societatis ac pacis quae discretos in hac vita temporibus sive locis Christi famulos una facit pietate concordes. Bene etiam dicitur, quod ansas cortinae in utraque parte haberent, ut videlicet proximas sibi ex utroque latere cortinas, singulae quaeque cortinae, quasi ex
Abbreviated transcription (Latin):
receꝑunt mercedẽ suã. sed in eis pociꝰ interni
arbitri oculos & pͣmia requirant ȩt̾na. Vnde
& ibi ꝓtinꝰ exponendo subiungit᷑. Quas cũ ui-¬
derint recordent᷑ omĩũ mandatorũ dñi: ne se-¬
quant᷑ cogitationes suas. & oculos ꝑ res uarias
fornicantes. Quibus uerbis nobis utenaũ est us
ansularũ iacinctinarũ expositione: ut dicamꝰ ic¬
circo cortinas huiꝰmodi ansulis ẽẽ. coniunctas ut
& filii isrł cunc ista pre oculis habentes admone¬
rent᷑ mandatorũ cȩlestiũ: & nos modo ista legen¬
tes meminerimꝰ qͦd in hac uita degentes filii pro¬
missionis eternȩ. & cẽporibꝰ ab inuicẽ dirimim᷑
& locis. sed in cęlis est patria quȩ suos ciues a qͣ¬
tuor uentis celi collectos in diuisibili imꝑpecuũ
societate coniungit. Goinquagenas ansulas
cortina habebit in utraq parce ita insertas: ut
ansa contra ansam ueniat. & altera alteri possit

Expanded text:
receperunt mercedem suam : sed in eis potius inferni receperunt mercedem suam : sed in eis potius inferni arbitri oculos et praemia requirant aeterna. Unde et ibi protinus exponendo subjungitur. Quas cum viderint, recordentur omnium mandatorum Domini, ne sequantur cogitationes suas et oculos per res varias fornicantes. Quibus verbis et nobis utendum est in ansularum hyacinthinarum expositione, ut dicamus idcirco cortinas hujusmodi ansulis esse conjunctas, ut et filii Israel tunc ista prae oculis habentes, admonerentur mandatorum coelestium, et nos modo ista legentes, meminerimus, quod in hac vita degentes filii promissionis aeternae, et temporibus ab invicem dirimimur et locis: sed in coelis est patria, quae suos cives a quatuor ventis coeli collectos indivisibili in perpetuum societate conjungat. Quinquagenas ansulas cortina haansa contra ansam veniat, et altera alteri pos