comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nõ caueat. ad eum tñsferre possessioẽm debere.
ãmiii poit uictoriam dilata petitioe nõopõtu¬
it s: qr nõ caueat de fideicõmisso qui ꝓpuo¬
cauĩt si caueret adu̾sari. ad eum possessio̾emcẽ
tran̾ferendam rescͥpsii.ͥ cumalia sit eclicti co̾di¬
tio. Nonenmengitur alegario uice mutua s¬
cantio .s. uĩcaria cintodie gr̃a possessio dat᷑.
et qui optimit. in possessio̾em ꝑpretorẽ. aut

Expanded text:
 aduersarium transferri possessionem debere. amitti post uictoriam dilata petitione non oportuit. sed quare non cauerat de fideicommisso qui prouocauerit, si caueret aduersarius, ad eum possessionem esse transferendam rescripsit, cum alia sit edicti condicio? non enim exigitur a legatario uice mutua cautum, sed uicaria custodiae gratia possessio datur et qui optinuit in possessionem
Abbreviated transcription (Latin):
cãtum mutuas ammitit cautiões. Sicuticum
de bonis fuis conferenclis filus accepta posses¬
sicẽ cauẽ non pot̾. Quia denegamꝰ ei. actiõnes.
cõferre ceꝑiñt se reitituros .¶ Set sinẽcͤ ip̾e ca¬
uere possit. utilit̾ ꝓbatum est. uirum bonum
abiꝑaq parte elignclum. aput quemut
qui que utiles actiões apretore datas eireat po̾¬
senlo añ exresc̾ tosupͣ relato. nõ alĩt acdeuni
qui fideicomissum petit. tñsfertur. Qtuam

Expanded text:
catum, mutuas admisit cautiones: sicuti, cum de bonis suis conferendis filius accepta possessione cauere non potest, quia denegamus ei actiones, conferre coeperit, se restituturos. sed si nec ips‹i› cauere possint, utiliter probatum est uirum bonum ab utraque parte eligendum, apud quem ut quique utiles actiones a praetore datas exerceat. possessio autem ex rescripto supra relato non aliter ad eum, qui fideicommissum petit, transfertur, quam
Abbreviated transcription (Latin):
boꝵ .pͦ. acceꝑit. um ⁊̃ siquid aludex uolunta
denegari e na ꝑ secuticem hr̃clitatis fr̃is impu¬
betis mo̾tiucui a patre subititut᷑ est. ¶ Sile¬
recĩderet. tñ nonobhoc quod atraneis non pran¬
tis f̾uĩt . ascptaei. quicrlib̾is parentib ue est. an
eicons uanda t. ut solent legata. ⁊ iuł sepissi¬
me scͥpilt. inpõtioe̾ quoci hĩditatis. id qd̾ inle¬
plenide ronore tribuanturãdẽum mnodum
talib ꝑsonis succ̾rend̾ eit: ut ampliore quideni
quam urriliportice ht̃clitatis data uiq ad uiri¬
lemtuẽantur. innmnorẽ eatenis actione̾ his tͥ¬
buantur. quatenus sccip̃tẽ sunt Ndẽ eus uatur
et cͥcalegata et ficcicõmissa. que his data fiu̾nt¬

Expanded text:
onem accepit, uerum etiam si quid aliud ex uoluntate denegari ei persecutionem hereditatis fratris impuberis mortui, cui a patre substitutus est. Si lereccideret, tamen nunc ob hoc, quod extraneis non praestantis fuerit adscripta ei, qui ex liberis parentibusue est, an ei conseruanda sit, ut sole‹n›t legata? et Iulianus saepissime scripsit in portione quoque hereditatis idem quod in lepleniore onere tribuantur. Ad eum autem modum talibus personis succurrendum est, ut ampliore quidem quam uirili portione hereditatis data usque ad uirilem tueantur, in minorem autem eatenus actiones his tribuantur, quatenus scriptae sint. idem obseruatur et circa legata fideiue commissa, quae his data fu
Abbreviated transcription (Latin):
op̾ .i. Sicmancipatus filiuus. nepotim pote¬
state.ai relicto ab ceñeohĩde. fidei cõmissã nr̾¬
ditatem silib̾atus am pot̾ate f̾uiss reliquisset.
Sisinspectus auis sit. qiͣ. Cnsũptur᷑ bõa nepo¬
tis. nõ eẽ dandam ei bo̾ꝵ possõnem.¬

Expanded text:
 Si emancipatus filius nepoti in potestate aui relicto ab extraneo herede fideicommissam hereditatem, si liberatus aui potestate fuisset, reliquisset: si suspectus auus sit quasi consumpturus bona nepotis, non e
Abbreviated transcription (Latin):
appellatioe̾. ⁊ ꝓmirũ. eterasq contiũ nul¬
laclubitatio eit cum aut̃. otis noe̾ legatur᷑.
non puto ad intilem uxo dem nurum ue
recducendam. cũm mulet ista ad alieuũ
esueniat nonsolimicotem. aũ p̾legatam
p̾titor cõplectitur. u̾n enam i ꝓcote aliꝗ¬

Expanded text:
appellatione et pronurum ceterasque contineri nulla dubitatio est. Cum autem dotis nomine legatur, non puto ad uirilem uxorem nurumue redi‹g›endam, cum mulier ista ad aes alienum ueniat. Non solum autem dotem praelegatam praetor complectitur, uerum etiam si pro dote ali
Abbreviated transcription (Latin):
siappellatione int̾ceclente hĩs scciptus op¬
timut. ¶Aduccatũ fisci ꝙ intentic̃e
delatoris exequit᷑ inom̃ib offitis neces¬
sittis satis excusat. ¶ Q pͥncipale test̃
acodicill adtestm̃ factis lic ñꝯ firmatis
nidem seq̃ndumẽ. siscd̾as tabulas. ł cocli¬
cillos coarguit. qr ñiatumq hoc casuĩ¬
ꝓbasse uidetur ¶ Anlibtas eisuotata
qui testimoĩo suo infringe̾ uoluit testa¬
m̃tum auferridebeat. Uidenclũ ẽ fider¬
missum utiq ñ est dignus cõsequis⁊ deli¬
b̾tate diu pus iudicauit ea eẽpriuãtũ.
¶eiquitutor datus ẽ ñꝓdest adexcusatio¬
nem ꝙ falsum dix̃ s allegato remouet᷑
¶ꝗ mortiscãdoationem accepit atestato¬
re ñ est similis inhac cũ legariꝰ aliacã¬

Expanded text:
s scriptus optinuit. Advocatum fisci, qui intentionem delatoris exsequitur, in omnibus officii necessitas satis excusat. Qui principale testama codicillis ad testamentum factis licet non confirmatis. non idem sequendum est, si secundas tabulas vel codicillos coarguit, quia non utrumque hoc casu improbasse videtur. An libertas ei servo data, qui testimonio suo infringere voluerit testamentum, auferri debeat, videndum est. fideicommissum utique non est dignus consequi: et de libertate divus Pius iudicavit esse ea privandum. Ei, qui tutor datus est, non prodest ad excusationem, quod falsum dixit: sed a legato removetur. Qui mortis causa donationem accepit a testatore, non est similis in hac causa legatario. Alia ca
Abbreviated transcription (Latin):
get iure factum ẽẽ testm̃ dinus pĩ ctarescͥ¬
psit cognatis soprronii licet ab terede in¬
stituto acceperant legata tñsus ei ꝯditoĩs
uire intestati a dcos cognatos ꝑtinet petẽ
hereclitatẽ. ip̃o iure possunt. ꝓritentu aũt

Expanded text:
get iure factum esse testamentum, divus Pius ita rescripsit: "cognati sophronis licet ab herede instituto acceperant legata, tamen, si is eius iure intestati ad eos cognatos pertinet, petere hereditatem ipso iure poterunt. prohibendi autem
Abbreviated transcription (Latin):
ginta logatus est isdie cedente legati cecente¬
legati decessit eĩ neo hĩce mitituto Re. poise
patroium partem cebitam im̾dicare. Nam ui¬
ceri de functum mo̾tis tpr̾ aimpliorẽ hui̾sse iẽ
centum. cum ht̾litas eius ꝑꝑ cõputatione
legati pluris uenire possit soꝙ utẽre hr̃s in¬
ifitut᷑ repudiet legatum lib̾to relictũ. necue.
nai⁊ si de loge falcidia queritur. tale legitũ
qua̾ins repudi atũ inquadrante hitditas pu¬
tatusr legatarus.

Expanded text:
cedente legati decessit extraneo herede instituto. respondit posse patronum partem debitam uindicare: nam uideri defunctum mortis tempore ampliorem habuisse rem centum, cum hereditas eius propter computationem legati pluris uenire possit. neque referre, heres institutus repudiet legatum liberto relictum nec ne: nam et si de lege Falcidia quaeratur, tale legatum quamuis repudiatum in quadrantem hereditatis imputatur legatariis.
Abbreviated transcription (Latin):
oitio factimagis. quamiuris est. ¶deo¬
deo sufficit unius excuratorib ꝑscã. qrꝰ
intelligitur alter consentire. deniq sip̃¬
sens fit. ⁊ ueret solui uetet uenire. ł tra¬
di. neq debitor liberabitur. neq emptor
usucariet.
rem dari oportet eumq rem saluiam fo¬
Re uiri boni arbitratu sanfdare ꝓconsul.
iubet S hoc sinon exinquisitione denir
n auisi exinquisitione. cessat satisdatio.

Expanded text:
aditio facti magis quam iuris sunt ideoaditio facti magis quam iuris sunt ideoque sufficit unius ex curatoribus persona, quia intellegitur alter consentire: denique si praesens sit et uetet solui, uetet uenire uel tradi, neque debitor liberabitur neque emptor usucapiet. rem dari oportet eumque rem saluam fore uiri boni arbitratu satisdare proconsul iubet: sed hoc, si non ex inquisitione detur: nam si ex inquisitione, cessat satisdatio.
Abbreviated transcription (Latin):
ac salus furiosi. ¶Curator dem̃ti daius
terreto int̃poito un sans turet. ñcauit et
tum̃ quastam res debonis eius legnimomͦ
alien auit. Siberecles dem̃tis eas dẽ res uñ¬
dicent quas curator alienauit ⁊ exceptio
opponeiur. sm̃curator unditeritꝰ replica¬
tio tuxi tebr. aut sisatis datione int̃poĩta
scd̃m decretum uñdiderit. Quod siexp̃tio
accepto curator creclitoris furiosi dimisit
triplicano doli tutos possessores p̃stabit.
satis declisset. egerit. cumremoto negoti¬
orum gestorum. posteaq hr̃cles. tem̃tis
cum eoclem negotiorum gestoꝵ agant.⁊
bit. ¶ Namsicurator sequens pecuniq̃
quam excondẽpnatione consecunus fu¬
erat inrem furiosi uertisset doli rriplica¬
tio ⁊ obstabit. ¶ Quesitum est an alaĩ
excuratorib furiosi recte soluetur. L an
urius remfuriosi alienare possit ꝵ recte
solu¶ Eumquo qui abaltõ. extura¬
torib fundum suriosi legitime mercare¬
tur. usucapturum qr solutio uñditio t̃¬

Expanded text:
ac salus furiosi. Curator dementi datus decreto interposito, uti satisdaret, non cauit et tamen quasdam res de bonis eius legitimo modo alienauit. si heredes dementis easdem res uindicent, quas curator alienauit, et exceptio opponetur 'si non curator uendiderit', replicatio dari debet 'aut si satisdatione interposita secundum decretum uendiderit'. quod si pretio accepto curator creditores furiosi dimisit, triplicatio doli tutos possessores praestabit. satisdedisset, egerit cum remoto negotiorum gestorum, posteaque heredes dementis cum eodem negotiorum gestorum agant et bit: nam si curator sequens pecuniam, quam ex condemnatione consecutus fuerat, in rem furiosi uertisset, doli triplicatio obstabit. Quaesitum est, an alteri ex curatoribus furiosi recte soluetur uel an unus rem furiosi alienare possit. respondi recte solui. eum quoque, qui ab altero ex curatoribus fundum furiosi legitime mercaretur, usucapturum, quia solutio uenditio tr
Abbreviated transcription (Latin):
tumualet. siutlitate furiosi exigente id.
si remfuriosi declicari ñposse constat.
agnato eminfuriosi nomisq quaq tom¬
petit rerum eiꝰ alienatio. S quatenus ne¬
gotiorum exiglt amministratio.
mus. in habilis adeam rem uideatur.
torem duri non oportet.
bonis interdici potest. ¶ Inbonis cu¬
ratoris pͥui legn̾im furioso furiose ue ẜ¬

Expanded text:
tum ualet, si utilitate furiosi exigente id ftum ualet, si utilitate furiosi exigente id fsi rem furiosi dedicari non posse constat: adgnato enim furiosi non usquequaque competit rerum eius alienatio, sed quatenus negotiorum exigit administratio. mus inhabilis ad eam rem uideatur. torem dari non oportet. bonis interdici potest. In bonis curatoris priuilegium furiosi furiosaeue s
Abbreviated transcription (Latin):
turatores facere senatus ꝑmisit. eiꝰbona
ereditorib undere nomꝑmint Quauis
cͣceditores post itꝰ benestm bauntere
mallent᷑. Sicut enuim integnire potestas
ip̃oꝵ est. utrum uelint eligendi. itacum
alteꝵ elegerint. alterum abstmẽ debr̃
multoq magis idẜuari equũ est. sietiam
factus est curator ꝑquem bõadistraerentur
quamuis ñclum explicato eo negotio de¬
cesserit. Nam et tunc ex integrs alius cri¬
rator est faciendus neq heres pͥoris curato¬
ris est. honerant᷑e cum accidẽ possit. ut negͥs.
nonsit possint. ⁊̃ pluxes herecles ei existe¬
re noq autemꝑom̃s id negotium. admi¬
nistrari expecliat: aut quiquam dici pꝰ̃¬
nis inĩchictum est. nicħ transferre. posse to
aliquem. qr inbonis nonbabẽt. cumeis di¬
minutõ fit iñt̃clicta. ¶ curator furio¬
si remquitemsuam quali furiosi. trade̾
potĩt. ⁊ cdnũi transferre Remuoͣ furiosi si
qĩ suam tratut: dicencdum ẽ ut ñ trasfe.¬
rat dñiumor ã gerens furiosi negotiũ

Expanded text:
facere senatus permisit, eius bona creditoribus uendere non permisit, quamuis creditores post id beneficium bona uendere mallent: sicut enim integra re potestas ipsorum est utrum uelint eligendi, ita cum alterum elegerint, altero abstinere debent. multoque magis id seruari aequum est, si etiam factus est curator, per quem bona distraherentur, quamuis nondum explicato eo negotio decesserit. nam et tunc ex integro alius curator faciendus est neque heres prioris curatoris onerandus, cum accidere possit, ut negotionon sit, possint etiam plures heredes ei existere neque aut per omnes id negotium administrari expediat aut quicquam dici posnis interdictum est, nihil transferre posse ad aliquem, quia in bonis non habeant, cum eis deminutio sit interdicta. Curator furiosi rem quidem suam quasi furiosi tradere poterit et dominium transferre: rem uero furiosi si quasi suam tradat, dicendum, ut non transferat dominium, quia non furiosi negotium
Abbreviated transcription (Latin):
uib̾tatem prãre qd̾ eas res exaministratio¬
ne nõ est. Nam intradendo itares furiosi
alienat. Sud adamministrationẽ nega¬
tiorum ꝑtineati⁊ idõ sidoãnti causa alie¬
net. neq traditio quicquam itaualebit.
nisi exmagna utilitate furiosi ħ cognitõe

Expanded text:
tare potest, quod ea res ex administratiotare potest, quod ea res ex administratione non est: nam in tradendo ita res furiosi alienat, si id ad administrationem negotiorum pertineat: et id‹eo› si donandi causa alienet, neque traditio quicquam ualebit, nisi ex magna utilitate furiosi hoc cognitione
Abbreviated transcription (Latin):
dicto nonsit corum m̃tio inbonis cura¬
toris tetreto pͥulegium consetuntur.
uoluntatem Iimanet enĩ ea datio cura¬
toris ap̃p̃torem ut rescripto diuimarci¬
continetur. ¶ his consequens est. ut
⁊ sipeligo curatorem teclerit pat̃. uoluta¬
tem eius sequitebeat p̃tor. eumq iẽ dure
curatorem. ¶S utrum om̃imõdo. ani¬
tasifuturum eẽt. ut nisipãt aliquit te¬
stam̃to cauisset. p̃tor eibonis iñtelicrr
eẽt. ⁊ maxime si filios habeat iste ꝓdigꝰ
potuit enimpãt. ⁊ alias ꝓuidere nepotib
suis. sieos uississet ẽẽ heredes. ⁊ exheredass
filtum eiq ꝯuod sufficeret alim̃toꝵ noĩe
abeis certum legasset. adclita causa netessi¬
tatemq uiditu sui. aut sinon habuit in
potestate nepotes. qm̃emancipato iamfili¬
onatifuissent. surconclitione eos heredes
cium testatoris sequendum est. utquem
pater u̾o ꝯscilio ꝓdigum crediterit. eum
magr̃atus. ꝓpt aliquod forte suũ uitium
ytoneumputainerit.

Expanded text:
dicto non fit eorum mentio, in bonis curatoris decreto priuilegium consequuntur.uoluntatem: manet enim ea datio curatoris apcontinetur. His consequens est, ut et si prodigo curatorem dederit pater, voluntatem eius sequi debeat praetor eumque dare curatorem. sed utrum omnimodo, an ita, si futurum esset, ut, nisi pater aliquid testamento cavisset, praetor ei bonis interdicturus esset? et maxime si filios habeat iste prodigus? Potuit tamen pater et alias providere nepotibus suis, si eos iussisset heredes esse et exheredasset filium eique quod sufficeret alimentorum nomine ab eis certum legasset addita causa necessitateque iudicii sui: aut si non habuit in potestate nepotes, quoniam emancipato iam filio nati fuissent, sub condicione eos heredes cium testatoris sequendum est, ne, quem pater uero consilio prodigum credidit, eum magistratus propter aliquid forte suum uitium idoneum putauerit.
Abbreviated transcription (Latin):
nonest. S mors eiuis uindicatur. Ut sũꝯ¬
spectu suorum ħ fecit potueruntq eum ĩ
se siuientẽ ꝓhibe. pena affianur siuero
nonpotuerunt libentur. ¶ Siquis nõ
mẽtu criminis ĩminemis S teclio uite
ł inpatientia doloris sibi manus intulit
eĩ testam̃tum aꝑiri ⁊ recitari. mortis casꝰ
noninpectit. ¶ Itemillud scienctum est
nisi constet aliquemẽt occisum ñ luberi
defamilia q̃stionem liq̃re igitur tebr sce¬
lere interemptum ut senatus consulto
lotus sit. ¶ Questionem autẽm sic acti
⁊ cefensionem mortis. ¶ Hxc autem seã¬
tus consultum eos quidem qui subeo dẽ
tecto fuerint. om̃imodo punit eos uero
quiñ subeo t̾ tecto fuerunt. S⁊ meademre¬
gione non aliter nisi ꝯscu fuissent. eo¬
dem autem tecto qualit accipiatur uid̾¬
amus uirum uitra cosdem parietes anul
ii int̾ eandem dietam ł cubitulũ. ł eam¬
tem tomum. ł eostem ortos ħ ł totã illã¬

Expanded text:
non est, sed mors eius uindicatur, scilnon est, sed mors eius uindicatur, scilspectu servorum hoc fecit potueruntque eum in se saevientem prohibere, poena adficiantur, si vero non potuerunt, liberentur. Si quis non metu criminis inminentis, sed taedio uitae uel inpatientia doloris sibi manus intulit, eius testamentum aperiri et recitari mortis casus non impedit. Item illud sciendum est, nisi constet aliquem esse occisum, non haberi de familia quaestionem: liquere igitur debet scelere interemptum, ut senatus consulto locus sit. Quaestionem autem sic accipiitionem et defensionem mortis. Hoc autem senatus consultum eos quidem, qui sub eodem tecto fuerunt, omnimodo punit, eos uero, qui non sub eodem tecto, sed in eadem regione, non aliter, nisi conscii fuissent. 'Eodem' autem 'tecto' qualiter accipiatur, uideamus, utrum intra eosdem parietes an et ultra intra eandem diaetam uel cubiculum uel eandem domum uel eosdem hortos uel totam uilla
Abbreviated transcription (Latin):
pitatum ł saxo. ł suste. ⁊ lapide ꝑcussum
⁊quo alio telo mileeum auod siquis
puta ueneno ł quo alio quoᷤ tamnecare so¬
leat. int̾ẽpt̾ est. ad hoc senatus consultum
uindicta mortiseius nonꝑtinebit it circob
qr totiens puniendisunt. sinqui auiium
dño ñtulerunt. quotiensporuerunt ei ad¬
u̾sus umopem ferrẽ ⁊ ñtulerunt ceterum
qui ponuerunt. fatẽ atm̃sus eos quiueneno
x quo aliomodo insichiantur plane siue¬
nenum ꝑuinimfusimisit senatus cõsultũ
locum hbr ubicumq igitur uis adhibi¬
taẽ quemnteri mere solz. Iiditendum
est locum senatus consulto fore ¶d ergo
sidominus ueneno ñꝑium necatus eẽ
ꝓpõatur inpunitum eit fatͦtum. nullomͦ
licet enim cessat senaitus confultum silla¬
nianũ. nec q̃stio suppliciumq dehis quisu¬
beodem recto fuerint tabeatur tam̃siqui
cõstũ uł fautor es sceleris fuerunt. hn de
possunt. ¶ Sisibimanus quis intule¬
rit senatus consulto quid sillaniꝗuo loc̾

Expanded text:
pitatum uel saxo uel fuste uel lapide percussum uel quo alio telo necatum.Quod si quis puta ueneno uel etiam quo alio quod clam necare soleat interemptus sit, ad hoc senatus consultum uindicta mortis eius non pertinebit: hoc idcirco, quia totiens puniendi sunt serui, quia auxilium domino non tulerunt, quotiens potuerunt ei aduersus uim opem ferre et non tulerunt: ceterum quid potuerunt facere aduersus eos, qui ueneno uel quo alio more insidiantur: Plane si uenenum per uim infusum sit, senatus consultum locum habet.Ubicumque igitur uis adhibita est quae interemere solet, ibi dicendum est locum senatus consulto fore.Quid ergo, si dominus ueneno non per uim necatus esse proponatur? impunitum erit factum? nullo modo: licet enim cessat senatus consultum Silanianum nec quaestio suppliciumque de his qui sub eodem tecto fuerunt habeatur, tamen si qui conscii uel factores sceleris fuerunt, hi demtionem habitam possunt.Si sibi manus quis intulit, senatus consulto quidem Silaniano locus
Abbreviated transcription (Latin):
magis est questionem desuis fuuhbentũ
suppliciumq sum̃dum. lic ñsit inpotest¬
ate filius. ¶ Siuir aut uxor occisi ẽẽ
ꝓporamtur defuis eorum q̃stio hitetur quã¬
est. ⁊ ima domus est itau ͥnditanclum at¬
q in ꝓpͥis suis senanis censurt S neq uĩo¬
re occisa neq marito desuis seceriq̃sticẽ
hbenclam senatus censuit. ¶Ioxarcelł¬

Expanded text:
magis est quaestionem de seruis filii habendam magis est quaestionem de seruis filii habendam suppliciumque sumendum, licet non sit in potestate filius.Si uir aut uxor occisi esse proponantur, de seruis eorum quaestio habetur, quamest et una domus est, ita vindicandum atque in propriis servis senatus censuit. Sed neque uxore occisa neque marito de servis soceri quaestionem habendam senatus censuit: Marcel
Abbreviated transcription (Latin):
dubitat ego puto plenus accipienclum
ut ⁊̃ adeos liberos ꝑtineat. quimpotestare
ñsunt ¶ Ineo quiest ĩ adoptionem tat᷑
ñputamus locumbabere senatus cõsułtũ
quãnis madoptato loͦcumht̃ S nec ma
iupno occisolocus est senanuis consulto.¬
¶ dematris suis fuio filiaue octisis qõ non
habebiir. ¶ Sipat̾ abostib captus sit.
q̃stione desuis habetitum ⁊ supplicium fili¬
o occiso elegant̃ sceuola ait quod etiam
post mortempaitis ꝓtũt᷑. Si ante quam ei
suus heres existat occisus fuerat ide sccuo¬
la ait constantius defendendum herede
institũto filio. dehis q̃stione hñcdam ⁊ suip¬
plicium quipure legati ł manumissi st̃
añ aditam hereclitatem filio occiso quã¬
ius enimsiiueret herecle eo existente ip̃i
ñẽent futi at ramubi decessit. ⁊ libtas st.¬
qr extinctum legatum. ⁊ lib̾tas ẽ senatus
consulto fore locumdicit. ¶ Si paterne¬
catus sit andesuis filus questio habeatur
siforte castrensis peculii ẜuos habuit et

Expanded text:
dubitat: ego puto plenius accipiendum, ut etiam ad eos liberos pertineat, qui in potestate non sunt.In eo, qui est in adoptionem datus, non putamus locum habere senatus consultum, quamuis in adoptato locum habet.Sed nec in alumno occiso locus est senatus consulto.De matris seruis filio filiaue occisis quaestio non habebitur.Si pater ab hostibus captus sit, quaestionem de seruis habendam et supplicium filio occiso eleganter Scaeuola ait: quod etiam post mortem patris probat, si ante, quam ei suus heres existat, occisus fuerit.Idem Scaeuola ait constantius defendendum herede instituto filio de his quaestionem habendam et supplicium, qui pure legati uel manumissi sunt, ante aditam hereditatem filio occiso: quamuis enim, si uiueret, herede eo existente ipsius non essent futuri, attamen ubi decessit, qua extinctum legatum et libertas est, senatus consulto fore locum dicit.Si pater necatus sit, an de seruis filii quaestio habeatur, si forte castrensi peculio seruos habuit? et
Abbreviated transcription (Latin):
aulus .l. Qui filium et filiam baretat. te¬
stam̃tum fecit. et ita de filia sua cauerat. int¬
gͣgͣ. et ꝓmnctiauit imp̃r fideicomissum
sset eam testari petus. ut fr̾em suum hĩdẽ
fac̾et. sic enim accipiendam eam scͥpturam:
ac sihr̃ditatem suam rogasset eamrestituẽ.
sabmus antoninꝰ impub̾em filium suum¬
antonium ⁊ filiam hoe̾ratam relincm̃s ex¬
hrdatis bis matrem eorum uiliam u̾aleriã
filie reliquit. reliqͣm oẽmhiclitatẽ filioanto¬
.nio. cumadannũ uicessimũ etatis ꝑueniss.
uoluit restitui. ꝙ usi añ amñi uicessunum
decessiss filius. eam br̃clitatem nidrate restitii
p̃cepit. mat inteitata decessit. utrisq filuis ie¬
gitimis hr̃dibus relictis. postea filisa anniũ
agens plenminom̃ĩ decimũ et ingreisuis ui¬
cessimun nec dumm̃ eo expleto cecessit ali¬
a bĩte fauia ualeriana sua relicta. laqua a
hr̃clitatis petebat. et apd̾ p̾sidem obtinnerat
tutores ualeriane fille antonine egeitatẽ

Expanded text:
um. Qui filium et filiam habebat, testamentum fecit et ita de filia sua cauerat: . pronuntiauit imperator fideicommissum sset eam testari, petisset, ut fratrem suum heredem faceret: sic enim accipiendam eam scripturam, ac si hereditatem suam rogasset eam restituere. Fab‹iu›s Antoninus impuberem filium Antoninum et filiam Honoratam relinquens exheredatis his matrem eorum Iuniam Ualerianamfiliae reliquit, reliquam omnem hereditatem filio Antonino, cum ad annum uicensimum aetatis peruenisset, uoluit restitui: quod si ante annum uicensimum decessisset filius, eam hereditatem Honoratae restitui praecepit. mater intestata decessit utrisque liberis legitimis heredibus relictis. postea filius annum agens plenum nonum decimum et ingressus uicensimum necdum tamen eo exple‹t›o decessit filia herede Fabia Ualeriana sua relicta, a qua amionem hereditatis petebat: et apud praesidem optinuerat. tutores Ualerianae filiae Antonini egestatem
Abbreviated transcription (Latin):
derit. et ineam cãm pigͦra acceꝑit. actioes
non cõpetunt ei. cui restituta fuĩt hr̃ditas
adu̾siis ip̃a pignora. sẽt aliq̃ clubitano
remanebit. si meum cc̃tum qui ex deficto
fui̾t int̾rositus. hr̃s añ quam restituẽt m̾rli¬
tarem pigiis acceꝑit: set nec fic quid̃ ipe
acdmitt̾etur Iex fideico misso t̾nht̃ adu̾sus᷑
hr̃dem acticẽm ut ei cedat ꝓpignoris cõmo¬
doactionem. ¶ cumextrebelliano .s .c.¬

Expanded text:
derit et in eam causam pignora acceperit, actiones non competunt ei, cui restituta fuerit hereditas, aduersus ipsa pignora. sed aliqua dubitatio remanebit, si in eum contractum, qui ex defuncto fuerit, interpositus heres, antequam restitueret hereditatem, pignus acceperit. sed nec sic quidem ipse admitteretur: ex fideicommisso tamen habet aduersus heredem actionem, ut ei cedat pro pignoris commodo actionem. Cum ex Trebelliano s
Abbreviated transcription (Latin):
pp̃ .l. Dibr̃s institutus: ttio rogatus fu̾it.
it tps. suifitiunt directe actiões hr̾cli.¶
hĩs añquamfidei co̾missam hĩclitatem retti¬
tueret. aliea̾ui̾t cuid exhitlitate. aut ẜuum
bĩditarumimanumisit. aut ruꝑit ꝗd. uł
fregĩt. uł ussit: nõ cõpetit e ineumulla
cuuł actio. redituta postea hrclitate extrebe
hr̃ditarium. aut uuln̾am̾t ant occiderit.
ditatem.: coguntur aclire ¶ set non statĩresti¬
tue̾ .s ut impletotp̃r delib̾atioñ si expeclire sibi
cõpetierit hiditatem sũtiant cõmod̾ testam̃¬
ti. eouĩr quosisponte aclissent. Si uerocc̃ ho
nerosam c̾clider̾. restituta ea exbonerent᷑ ac¬
tionibus hĩclitarus.

Expanded text:
 Si heres institutus Titio rogatus fuerit st tempus, sufficiunt directae actiones heredi. Si heres antequam fideicommissam hereditatem restitueret, alienauerit quid ex hereditate aut seruum hereditarium manumiserit aut ruperit quid uel fregerit uel usserit, non cocivilis actio restituta postea hereditate ex Trebehereditarium aut vulneraverit aut occiderit. ditatem, coguntur adire, sed non statim restituere, sed ut completo tempore delcompererint hereditatem, sentiant commodum testamenti eo iure, quo si sponte adissent, sin uero contra onerosam crediderint, restituta ea exonerentur actionibus hereditariis.
Abbreviated transcription (Latin):
dimatur mãpure legatum sisubadictiõe
atimatur sub ꝯ trariaꝯditione datũ itel¬
ligitur.⁊ iõ ꝯfirmabitur. itẽptio at̃quo
tumninꝰ ñ quo magis legatum debeat iue
ẽ exisdẽm causis ⁊̃ atemptio inefficaxin¬
betur/ ueluti siuiam partem aduisat¬
mas aut ꝓparte liberum ẽẽ uetes
alienatus rursus atemptus sit. atesta¬
tore. ñ debetur legatario oppõrta toli
nouamuo luntatẽ testatoris nsũmobr.¬

Expanded text:
icione adimatur, sub contraria condicione datum intellegitur et ideo confirmatur. ademptio autem, quo minus, non quo magis legatum debeatur, iest, ex isdem causis etiam ademptio inefficax habetur, ueluti si uiam pro parte adimas aut pro parte liberum esse uetes.alienatus rursus redemptus sit a testatore, non debetur legatario opposita excepnouam uoluntatem testatoris, no
Abbreviated transcription (Latin):
repelłr. Redus enimuidicaus itand̾ est.¬
sfilius patroni exbr̃datus simpattẽ obti¬
nuut de moffitioso in partẽ mccus sit. tu¬
deamꝰ an noceat ei erhñaatio. et naxre ar¬
nonualeat. ¶ Sipatronifiliꝰ pͥore gͣclu
sit hr̃i scͥptus. scdo̾ exhĩdatus. huic nõ nocet
exhidatio cum uoluntate painis ułestiñt
hr̃s uł exitẽ non potuit. Neq enim uderi
cebet pat̾ mdignũ existimasse filiũroni lb
toꝵ. quẽ adhiditatẽ suam pͥmo uocañt. sic
ne eum quidẽ exntimand̾ cẽ sũmonĩ aboĩs

Expanded text:
repellitur: rebus enim iudicatis standum est.Si filius patroni exheredatus in partem optinuerit de inofficioso, in partem uictus sit, uideamus, an noceat ei exheredatio. et nocere arnon ualeat.Si patroni filius priore gradu sit heres scriptus, secundo exheredatus, huic non nocet exheredatio, cum uoluntate patris uel extiterit heres uel existere potuerit: neque enim debet uideri pater indignum existimasse filium bonis liber torum, quem ad hereditatem suam primum uocauerit. ac ne eum quidem existimandum est summoueri a bonis
Abbreviated transcription (Latin):
rei familiaris an merauolũtatedõaue¬
rit. utsinecessitate dõaueritlegatum de
beatur. smuta uolũtate ñdebeatur ħ cnũ
distinctio indõatis munificentia ñca¬
dit cĩnemo innecessitatib libalis exi¬

Expanded text:
untate donauerit, ut, si necessitate donauerit, legatum de beatur, si nuda uoluntate, non debeatur: haec enim distinctio in donantis munificentia‹m› non cadit, cum nemo in necessitatibus liberalis ex
Abbreviated transcription (Latin):
respondendum ẽ. cum pparte hr̃clitatem co¬
bicͥli suo restitu̾e rõgatur diu̾sacã est p̾clio¬
rum ꝓhr̃clitaria parte ret̾nturum/ quippe
pecuma om̃is deportatiõe retmneri põt. p̃clio¬
rum ant̾ alia po̾tio nõ nisi acohr̃ce qui do
p̃tiiꝗͣ portio hiditatis eẽt. insuꝑfluo p̾cli¬
orum petñti fideicõ missario falcicliam in¬
tuenire insum eił cõcrentem enimpec̾ciã
cõpensari placuit. ¶ hrditatemenim
post mõtem suam exceptis redelitib recti¬
stu̾e rogatus ancillarum part̾ nõ retine¬
bit nec fetus pexoꝵ qui suminis si gͣgem
retinẽt. ¶ añ diem fidei cõmisi ceden¬
tem fructus et usure quas cebitores here¬
ditariicum postea cessiss cdies soluerunt.
quadrantis imputabunt᷑. Cum au̾t poit
mo̾tem suam rogatus hr̃litatẽ reititu̾e
res hr̃clitarias distrabere nõcogãtur hr̃s
sõtium que dep̾tiis eaꝵ redigi potuerũt
usure ꝑꝑ usum medii tp̃is ꝑcepte nõ iunde¬
bunt deniq nec ꝑiculum mancipiorũ

Expanded text:
respondendum est, cum pro parte hereditatem coheredi suo restituere rogatur. diuersa causa est praediorum pro hereditaria parte retentorum: quippe pecunia omnis de portione retineri potest, praediorum autem alia portio non nisi a cohpretii quam portio hereditatis essent, in superfluo praediorum petenti fideicommissario Falcidiam interuenire uisum est: c‹on›currentem enim pecuniam conpensari placuit.Hereditatem post mortem suam exceptis reditibus restituere rogatus ancillarum partus non retinebit nec fetus pecorum, qui summissi gregem retinent.Ante diem fideicommissi cedentem fructus et usurae, quas debitores hereditarii cum postea accesset dies soluerunt, quadrantis imputabuntur.Cum autem post mortem suam rogatus hereditatem restituere res hereditarias distrahere non cogatur heres, sortium, quae de pretiis earum redigi potuerunt, usurae propter usum medii temporis perceptae non uidebuntur: denique nec periculum mancipiorum
Abbreviated transcription (Latin):
cõnt᷑ tabulas bõꝵ possessioem acciꝑe possit.¬
Gi patronus erꝑte cebita pr̃s iatitut᷑ ioga¬
tus icititu̾e. u̾rditatem sinpectam fibi eẽ
dicat. puto rectius facturum p̾tore sieo¬
gerit eum adire hrclitatem et reitituq ꝗͣ
ius possit mutata uoluntate eampartem
br̃ditatii retinẽ. ¶ Six̾ceptis quibdam
rebus hĩs iogatus sit reititue̾ uidit. itẽ. et co¬

Expanded text:
ccipere possit.Si patronus ex parte debita heres institutus et rogatus restituere hereditatem suspectam sibi esse dicat, puto rectius facturum praetorem, si coegerit eum adire hereditatem et restituere, quamuis possit mutata uoluntate eam partem hereditatis retinere.Si praeceptis quibusdam rebus heres rogatus sit restituere heredit
Abbreviated transcription (Latin):
uł soluta pec̾cia eẽt Inam et cum de lucro
prs scͥptus agit quod fõte legatum accep̾.
ñ br̃s non estitiss. Resum eit non eẽ cog̾ndᷤ
adire nisi legato p̾stito. u̾quid̾ potuit di¬
ci. nec cogñdum ẽe hĩdem aclire quodam¬
modo gͣ uoluntatem deficti qui legan¬
do hr̃dłi si ñ adiss im p̃iꝰ uoluntate posuit
aditic̾em. S cum testatõ alt̾utrũ decłi̾t n
iios utrumq ei p̾itamꝰ. ¶ eaq̃ dotẽ da¬
bat pacta cum marito erat. ut mo̾tua se
in matrimoio. dotis pars mat̾ euis recd̾et᷑
nec eonoĩe stipłatio amatre int̾posita ẽ.
moriẽs. cem̃ matrẽ et maritum suũ ħro̾
fecerat et amatre petieãt ut hrclitateni
titio restituẽt. uidex aditus d̾ hr̃clitate li¬
uidenda partem cotis qiͣexutili pacto pro
partẽ matriadiudicauerat. queredatur
an et ea po̾tio̾ excã fideicõ musi pr̃anda sit.
ditatis.s errone ex pacto eam buu̾̃it
uituit. nõ tenseunt ex trebelliano actio¬
nesqm nõ fuit debitum quod restitun. et

Expanded text:
lucro heres scriptus a sit, quod forte legatum accepit, si heres non extitisset, responsum est non esse cogendum adire nisi legato praestito. ubi quidem potuit dici nec cogendum esse heredem adire quodammodo contra uoluntatem defuncti, qui legando heredi, si non adisset, in ipsius uoluntate posuit aditionem: sed cum testator alterutrum dederit, nos utrumque ei praestamus.Ea quae dotem dabat pacta erat cum marito, ut mortua se in matrimonio dotis pars matri eius redderetur, nec eo nomine stipulatio a matre interposita est: moriens deinde matrem et maritum suum heredem fecerat et a matre petierat, ut hereditatem Titio restitueret: iudex addictus de hereditate diuidenda partem dotis quasi ex utili pacto pro parte matri adiudicauerat: quaerebatur, an et ea portio ex causa fideicommissi praestanda sit. ditatis, sed errore ex pacto eam habuit. stituit: non transeunt ex Trebellian‹o› actiones, quoniam non fuit debitum quod
Abbreviated transcription (Latin):
d̾.P.Nites mei quicquid ad eos exhĩdi¬
tate bontsue meis ꝑuenĩt id õe post mor¬
tensuam rentituant patrie mee colonie
bñuentanoꝵ uich̾ defiũctib pendente
coclitioe ꝓceptis. petium uideri constitit¬
¶Tum ita fuerit scriptum fidei filioꝵ in¬
orum cõmito: ut fiquis eoꝵ sm̃lib̾is p̾
diem suum obierit. parte suam suꝑstiti
fri reitituat qd̾ si utq siñ libens cliem.
suum obierit oĩn sĩtlitatẽ ad nepten
meam claudiam ꝑuenire uolo. defu̾cto
alto suꝑitite filio. nonissimo aut sin̾li¬
letts neptis prima quid̾̃ facie ꝑꝑ colitioĩs
u̾la nõ admuti indebat᷑ s. cũm fidei cõmis¬
si nolm̃t̾ates spectari cõueniat absudum
ẽẽ R̾ cessante pmmna substitungẽ partis.
neptis petitioem denegañ. ꝗ totum huab̾e
sincepiss. ¶ peto dete uxõ carissima ũt᷑
cum moricris. hr̃ditatẽ meã restituas fili
cogͣtos facultarem̃ eligncliꝰ datami excet̾is
ant̃ cegtis sinepotes suꝑeẽnt. nõ recte inu.¬

Expanded text:
des mei quidquid ad eos ex hereditate bonisue meis peruenerit, id omne post mortem suam restituant patriae meae coloniae Beneuenta‹no›rum': nihil de fructibus pendente condicione perceptis petitum uideri constitit.Cum ita fuerat scriptum: 'fidei filiorum meorum committo, ut, si quis eorum sine liberis prior diem suum obierit, partem suam superstiti fratri restituat: quod si uterque sine liberis diem suum obierit, omnem hereditatem ad neptem meam Claudiam peruenire uolo': defuncto altero superstite filio, novissimo autem sine liberis neptis prima quidem facie propter condicionis verba non admitti videbatur: sed cum in fideicommissis voluntatem spectari conveniat, absurdum esse respondi cessante prima substitutione partis nepti petitionem denegari, quam totum habere suscepisset. "Peto de te, uxor carissima, uti cum morieris hereditatem meam restituas filiicautem cognatis, si nepotes superessent, non recte mu
Abbreviated transcription (Latin):
noꝵ possessioẽ. ¶ Qui xxtrebelliano se¬
natus. cõ. hr̃clitatem restituit. siũ petat
adebitorib hiditaris ũue ab eo petatur.¬
aut exceꝑtioe reitituit. hr̃clitatii. ad iu¬
rariul summoueri pot. ¶acnones
aut ficei cõmissario cõpetunt quas
huit hr̾s eo q tpr̃ quo fidei cõmiis. ati
actioes que sub cõclitioẽ craut et quaꝵ
cdies eo tp̃r nõ cesserat fidei cõmissario cõ¬
petere placet. s añquã tutitueret᷑ be¬
reditas exceptioe̾ aliqͣ hr̾s ad uancdus non
est leum hor miuus exc̃a ficeiconussi iciti

Expanded text:
sione.Qui ex Trebelliano senatus consulto hereditatem restituit, siue petat a debitoribus hereditariis siue ab eo petatur, exceptione restitutae hereditatis adiuuari uel summoueri potest. actiones autem fideicommissario competunt, quas habuit heres eo tempore, quo fideicommissum actiones, quae sub condicione erant et quarum dies eo tempore non cess‹e›r‹a›t, fideicommissario competere placet. sed antequam restitueretur hereditas, exceptione aliqua heres adiuuandus non est: cum hoc minus ex causa fideicommissi ‹sit›
Abbreviated transcription (Latin):
li mo seãtus. cõ. actiões. ¶ Gułtimi
rio retineant᷑ sanuero mir uł inpecumͣ ⁊
uam sr̾iore casuactiões diuidunt int̾
hr̃dem. et fideicõmissarium postĩ ore
uõ apd̾ ficeicõmissarium funt actio¬

Expanded text:
liano senatus consulto actiones.Multum rio retineatur an uero in re uel pecunia: nam superiore casu actiones diuiduntur inter heredem et fideicommissarium, posteriore uero apud fideicommissarium sunt actio
Abbreviated transcription (Latin):
coiobrina meaet eius fidci cõmissum ut o¬
partẽc limicliam hrditats itatim pliio
meiio restitueret. alt̾am partem cum ipa
moreretur eidem pul lio meius prẽt. pre¬
t̾ea aluis alia legita data sunt. meuiꝰ partẽ¬

Expanded text:
consobrina mea et eius fidei commissum, ut partem dimidiam hereditatis statim Publio Maeuio restitueret, alter‹am› partem, cum ipsa moreretur, eidem Publio Maeuio: praeterea alia aliis legata d‹a›ta sunt.Maeuius parte
Abbreviated transcription (Latin):
pont extrebelli. ao sc̃atus. cõ. hĩtlitas resti¬
tui. qͣre et si nõ immiscuerit se hr̃dit. ai
nichominꝰ. accõeique ei et uieum cõpete¬
bant. ad sempnium tranferentur. ¶
patie hr̃s scriptus et exbi̾dato tĩlio subiti¬
tutus si rogitus fuĩt hĩditatẽ que ad eũ
diis nõ erit uiuo pupillo pattis hr̃cutatẽ

Expanded text:
it ex Trebelliano senatus consulto hereditas restitui. quare et si non inmiscuerit se hereditati, nihilo minus actiones, quae ei et in eum competeba‹n›t, ad Sempronium transferentur.A patre heres scriptus et exheredato filio substitutus si rogatus fuerit hereditatem, quae ad eum dus non est uiuo pup
Abbreviated transcription (Latin):
s. co. restituti ẽ. meiuanã hr̃ditatẽ quan
titus defunctus ex trebelliano semꝑnio re¬
stitue̾ debuit et ip̃e i̾estitu̾e̾ potuit sic̾ut
quilib fuccessor.. ¶ actioes tp̃ales trebel¬
uami solent eẽ encta hiclitate ab eo. qui
ꝯtest ͣ i pogettas enĩ cuictionis: tollit intel¬
lectumieititutionis incebito fidei. coꝰ al¬

Expanded text:
sulto restituta est, Maeuianam hereditatem, quam Titius defunctus ex Trebelliano Sempronio restituere debuit, et ipse restituere poterit sic ut alius quilibet successor. Actiones temporariae Trebelliani solent esse evicta hereditate ab eo, qui,contestata: potestas enim evictionis tollit intellectum restitutionis indebito fideico
Abbreviated transcription (Latin):
accep̃. Ut enĩm pẽcumam  nͣec ad lb̾tatem
adagndum intitutum accepisse iatis cit
quod si pͥor recusaui̾t: placuit ut rectaiua
sccłs possit pottulare.: ut pr̃s adeat. et fibi
rectituat. Quid gͦ siñ aliiset ip̃i hicu ugatꝰ

Expanded text:
accepit: ut enim pecuniam, ita nec libertatem ad cogendum institutum accepisse satis est. quod si prior recusauerit, placuit, ut recta uia secundus possit postulare, ut here‹s› adeat et sibi restituat.Quid ergo, si non alii, sed ipsi heredi rogat
Abbreviated transcription (Latin):
oem trmsisse ⁊ actioesincent᷑ spupillus aut
ipe debet irititue tutore auctore. nõ tutor
stũ pupillo nin utansest. qr nec mandare:
actide̾s tutor pupilli fui pot̾ snec se qui oẽ
auctore pupillum sibi restitilisse potuisse
hrditatem. quuis. deu inꝑsal acribonati

Expanded text:
em, transisse actiones uidentur.Pupillus autem ipse debet restituere tutore auctore, non tutor sine pupillo, nisi infans est, quia nec mandare actiones tutor pupilli sui potest. ne se quidem auctore pupillum restituere potuisse hereditat
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ .ł. Sicuiꝑure lib̾tas et ꝑ fideicom¬
mułtm subcolitioe̾ hreditas relicta
est. cogitur hr̃s acliro hr̃clitatem si fu¬
spectam cdicat et restitu̾e. et deaciente
cõclitioẽ libtas ei eripi nõ pot̾. ¶ Siã¬
me ei t̃ qui indiem acceꝑit lib̾tatem.¬

Expanded text:
.Si cui pure libertas et per fideicommissum sub condicione hereditas relicta est, cogitur heres adire hereditatem, si suspectam dicat, et restituere: et deficiente condicion‹e› libertas ei eripi non potest.Si autem ei, qui in diem libertatem
Abbreviated transcription (Latin):
tate uiuentis pueri. ietimõtuo aut̃ pupil¬
lo cõpelli cebet hr̃clit.atem patits adire:ꝗd
si duot ĩces.apatre initituti fuer̾it et itrĩ¬
q fideicõmussum sit ut ex hr̃. litate filu dr̃.¬
ñlius emancipatus b̾oꝵ possesside̾m ccͣ
tabulas accipit nulla ranio conpelłucli
ur̃cdis. ad reitituendam rĩcutitem. et fic̾
neq legati neq fideicõmissa cetera pre¬
itare cogitur ita nec ad reututiõmn qui¬
cem hr̃ditatis cõpelli debet.. ¶ Murcels
plane nõ cit conpellũd̾. acute suam filirs
doꝵ possessiõem ne mĩciclat fideicõmissũ.

Expanded text:
ate uiuenti‹s› pueri aget: mortuo autem pupillo compelli debet hereditatem patris adire.Quod si duo heredes a patre instituti fuerint et utriusque fidei commissum sit, ut exheredati filii herfilius emancipatus bonorum possessionem contra tabulas accipit, nulla ratio est compellendi heredis ad restituendam hereditatem et sicut neque legata neque fideicommissa cetera praestare cogitur, ita ne ad restitutionem quidem hereditatis compelli debet.Marcellus: plane non est compellendus adire, si iam filius bonorum possessionem, ne intercidat fideicommiss
Abbreviated transcription (Latin):
minutumInisi alia testatoris mens pba¬
retur ¶ tilium exdocirante. uxorem
ex quatrante. instituit heredes ⁊ filui fi¬
dei misit. ut nou̾ce restitueret hrdita¬
tem abea aut penit. ut infirmitatem
filu cõm̃datam hr̃et eimstruos aureos
ret filius declucta doctrantis parte qr̃ta
ex quaistitutus fuerat nouce herelitatẽ
restriuit ⁊ postea. impleuit uiu annum¬

Expanded text:
minutum, nisi si alia mens testatoris probaretur. Filium ex dodrante, uxorem ex quadrante instituit heredes et filii fidei commisit, ut novercae restitueret hereditatem: ab ea autem petit, ut infirmitatem filii commendatam haberet eique menstruos aureos ret. filius deducta dodrantis parte quarta, ex qua institutus erat, nouercae hereditatem restituit et postea impleuit uicesimum
Abbreviated transcription (Latin):
stem. ibtosuo italegau̾it p̃stariuo¬
lo philoniusqidumuiuit quqͣgessimam
om̃i recdelitus qui p̃clus acolenis x ep̃to¬
rib fractus exconsuetudine. domus mee
p̃starentur reredes p̃dia undiderunt ex
quoꝵ rectonuqũi quagessima relicta est.¬

Expanded text:
m.Liberto suo ita legauit: 'praestari uolo Philoni, usque dum uiuet, quinquagesimam omnis reditus, quae praediis a colonis uel emptoribus fructus ex consuetudine domus meae praestantur'. heredes praedia uendiderunt, ex quorum reditu quinquagesima relicta est
Abbreviated transcription (Latin):
inpleui̾t cͥtam petuiã eilegauit. idq fra¬
frĩs tui ꝑcensu ei certndas. tonec uõa itsti¬
luas. ⁊ adte rectortus p̃dioꝵ illoꝵ ꝑtineãt
alio relicto uirum conclitio ꝑcipienctinet¬
tius funtorum. ut anni u̾sara p̃stent᷑
pupillum. ⁊ tutores trãfferri debeotsꝵ fo¬
eciq̃ ꝓponẽntur. intelligitur testator ꝯͣicũ¬
tutoreracutus. ut ip̃r quo tutela restituen
q fructib finiantur¶s cũmaior frat̃ mor¬
te p̃untus ẽ om̃ia q̃relictafunt. aopupillã
⁊ tutores eius confestim post mortem fra

Expanded text:
impleuerit, certam pecuniam ei legauit idque frafratris tui pro censu eius dependas, donec bona restituas: et ad te reditus praediorum illorum pertineantalio relicto utrum omnis condicio percipiendi reditus fundorum, anniversaria praestetur pupillum et tutores transferri debeat. e proponerentur intellegitur testator qututore locutus, ut tempore, quo tutela restituendque fructibus, finiantur: sed cum maior frater morte praeventus est, omnia, quae relicta sunt, ad pupillum et tutores eius confestim post mo
Abbreviated transcription (Latin):
uilus.⁊ Nec usus nec ususfruct̾ iane¬
bonis. neq erm uona sint si interti actio
erit. cumhede exit utlegatario quamdiu
uixĩt. eundi. agendi ducencli facculta¬
tem p̃stet. ⁊̃ aut easuitus constituatur
subac cautione ut sitecesserit legata¬
rius. I cupite diminut exmagna causa
fuĩt. restituatur.

Expanded text:
inum Nec usus nec usus fructus itinebonis neque extra bona sit. sed incerti actio erit cum herede, ut legatario, quamdiu vixerit, eundi agendi ducendi facultatem praestet aut ea servitus constituatur sub hac cautione, ut, si decesserit legatarius vel capite deminutus ex magna causa fuerit, restituatur.
Abbreviated transcription (Latin):
neat f rẽ .p. nolũtati testatoris parere cõ¬
tione abscesserunt apͥstina obligatione.
ñphitendos quomimus debitum petant.¬
largis euripianus ꝯsuluit. alũpno cͥtã
patuniam patronum testõ legasse deq ea
lũpno meo legam eẽ uolo penes publiũ
computari cũ eo usuras quadrantes. quã¬
tum autem insumprum eistatuendum
sit. inpubli meni cũꝑatris affectũ ei p̃¬
stare debeas existimab qsitum ẽ anheredes
apublio meuio satis actipere cebuerint sol¬
igende satistatioĩs cõmeratio fiat. satisha¬
buisse heredes scdo uoluntatem cefucti

Expanded text:
em publicam uoluntati testatoris parere comtione abscesserunt a pristina obligatione, non prohibendos, quo minus debitum petant.Largius Eurippianus consuluit alumno certam pecuniam patronum testamento legasse deque eaalumno meo legaui, esse uolo penes Publium computari cum eo usuras quadrantes: quantum autem in sumptum ei statuendum sit, tu, Publi Maeui, cum patris affectum ei praestare debeas, aestimabis'. quaesitum est, an heredes a Publio Maeuio satis accipere debuerint soligendae satisdationis commemorati‹o› fiat, satis habuisse heredes secundum uoluntatem defuncti
Abbreviated transcription (Latin):
ria .x. die nunclinarum quas ibi posui
q̃ro utrum isclumtaxat qui co tp̃r quole¬
gabatur. in reb humanis. ⁊ meo officio
fuĩt debitumsit. anuõ ⁊ hisqui inloco
ministerium oiatoꝵ designatũ ceter
datum templo ¶ Itq̃ro uirum uno dũtaxat
anno .x. fideiꝯ missi nomine debeant᷑. an ⁊̃¬

Expanded text:
s ibi posui". quaero, utrum his dumtaxat, qui eo tempore quo legabatur in rebus humanis et in eo officio fuerint, debitum sit, an etiam his qui in locoministerium nominatorum designatum, ceterum datum templo. item quaero, utrum uno dumtaxat anno decem fideicommissi nomine debeantur an
Abbreviated transcription (Latin):
dem a Innua his u̾bis legauit si
morlrẽtur cũmatre mea quãhereclẽ
exparte instituit ¶qsitum est. anmortu¬
amatre ꝯclitio appoĩta defecisse uideat᷑̃
⁊ ꝑ hoc neq cibaria neq uestiaria his de
Quisquis mͥheres heres erit fideieius co¬
mitto. ut det exrecdditu cenatuli mei
⁊ horrei post obitum sac̾doti ⁊ ierophila

Expanded text:
m.Annua his uerbis legauit: 'si morarentur cum matre mea, quam heredem ex parte institui': quaesitum est, an mortua matre condicio adposita defecisse uideatur ac per hoc neque cibaria neque uestiaria his deb'quisquis mihi heres erit, fidei eius committo, uti det ex reditu cenaculi mei et horrei post obitum sacerdoti et hierophyla
Abbreviated transcription (Latin):
ripho.. U ideamus sicitumquo depetu¬
lo acno erit liberatio testo logatasit.
aasiche quolegata cedere solt nichil in
peculio sit. legatarii loco habeaturat¬
qui ñclum debitor fuit. nec pcedit. ut e¬
monum̃tum aliꝙ exlegato adeum ꝑue¬
mat. nispppt̃ spẽm funͣ petulii. nũꝗd ergo
impendentisit. an legatarius fuit. ꝑ inde

Expanded text:
ionum. Uideamus, si ei, cum quo de peculio actio erit, liberatio testamento legata sit, an, si die, quo legata cedere solent, nihil in peculio sit, legatarii loco habetur? atquin nondum debitor fuit, nec procedit, ut emolumentum aliquid ex legato ad eum perueniat nisi propter spem futuri peculii. numquid ergo in pendenti sit, an legatarius fuerit, perinde
Abbreviated transcription (Latin):
Dm .l. Apͥltnus fundis
itibi legatus est leres cum uenent
nisi infinito p̾cio nõ posset emit
multo plurius quam quanti erat
quam emptione effectum est ut
legutarii ad legem falcidiam re¬
uocarentur ¶quero cum sit tauti
fundus quanti re uera emptus i¬
esset legata non fuerant extes¬
sura ius legis Falcidie. au ħip̾o
haletur institutus partem reuo¬
candi alegatariis uis hãt quod
ex uoluntate defuncti plis eme¬
rit fundum quam quanti erat
R̾̃. quod amplius heres quam p¬
cium fundi legatario soluerit id¬
lege falcidia imputari non pot̃
quia negligencia eius nocere lega¬
tariis non debet ut pote cum hus
confitendo ueram extimacione
prestare pot̾at.
Ip̃.l. Nlege falcidia h esse
ẜuandum. uił. ait. ut si duo ꝓ
mittendi fuermͣt uel duo stip
pulandissiquid̾m soci sunt mei
re diuidi inter eos debere obliga¬
tionem. atq si singuli ptem pec

Expanded text:
s fundus tibi legatus est: hunc heres cum emere nisi infinito pretio non posset, emit multo pluris, quam quanti erat, qua emptione effectum est, ut legatarii ad legem Falcidiam reuocarentur. quaero, cum, si fundus tanti, quanti re vera, emptus esset, legata non fuerant excessura ius legis Falcidiae, an hoc ipso heres institutus partem revocandi a legatariis ius habeat, quod ex voluntate defuncti pluris emerit fundum, quam quanti erat. respondit: quod amplius heres quam pretium fundi legatario sollege Falcidia imputari non potest, quia neglegentia eius nocere legatariis non debet, utpote cum in confitendo ueram aestimationem praestare poterat.In lege Falcidia hoc esse seruandum Iulianus ait, ut, si duo rei promittendi fuerint uel duo rei stipulandi, si quidem socii sint in ea re, diuidi inter eos debere obligationem, atque si singuli partem pec
Abbreviated transcription (Latin):
sis quod si societas inter eos uł¬
uulla fuiss impendenti ẽẽ inutꝰ¬
q bonis compucan oporteat id
quod debetur uł excuius bonis
detrahi. ¶Corpora siqͣuis inbo¬
nis defuncti ẜm rei peritatem ex¬

Expanded text:
: quod si societas inter eos nulla fuisset, in pendenti esse, in utrius bonis computari oporteat id quod debetur uel ex cuius bonis detrahi.Corpora si qua sunt in bonis defuncti, secundum rei ueritatem a