comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
de natura rerum. Mel est sub̾a hu¬
moris in aere. que de florum ac fruc
aeris. super ip̃am nubium regione
solis u̾tute cõscendit. et inde occulto
ac subtilissimo modo rori permixtus:
it̾m in herbis ⁊ frugibus ac floribꝰ redit.
uirtute nature concrescit. et artificia¬
le ꝙ apum labore. uł arte magistra na
tura cõponitur. apud nos quidem .s.
s hoc raro et ĩ modica quantitate. et
tunc ĩminet pestis maxima capraru
oiumq: qr cum herbas irroratas mel¬
le comederint. moriunt᷑. ynde pastores
periti tempus obseruant cum mella
decidunt: et greges ad pastus exire nͥ
sinunt. quoadusq radiis solis humor
melleus ex herbis in aerem trãsferat᷑.
ilpud nos igitur ut dictum est mella
descendunt: sed raro et modice: mori¬
ente u̾o fere omĩ mense per noctes cõ¬
tinue. Humor nãq melłus qͥ de flo¬
ribus ac fructibus et frugibꝰ in fumis

Expanded text:
e vastatori. Mel est substantia humoris in aere, que de florum ac fructaeris, super ipsam nubium regionem solis virtute conscendit et inde occultissimo ac subtilissimo modo rori permixtus, iterum in herbis et frugibus, ac floribus residet, d in aere virtute nature concrescit: et artificiale, quod apum labore, vel arte magistra, atura, componitur. Apud nos quidem scilscendunt; sed hoc raro et in modica quantitate et tunc imminet pestis maxima caprarum, oviumque; quia cum herbas irroratas melle comederint, moriuntur. Unde pastores periti tempus observant cum mella decidunt et greges ad pastus exire non sinunt, quoadusque radiis solis humor melleus ex herbis in aerem transferatur. Apud nos igitur ut dictum est mella descendunt, sed raro et modice. In oriente vero fere omni mense per noctes continuo. Humor namque melleus, qui de floribus et frugibus in fumis
Abbreviated transcription (Latin):
succus eius oculoꝵ acuat uisum.
Tuis tanta uis est: ut duris carnibo
superiecta cicius coqui cõpellat. Nasci¬
tur in multis locis. s plurima ĩ mau.¬
tis: est herba enforbia copiosa cuius suc¬
cus ad cculariam ꝓficit claritatẽ. nec
mediocrit̾ p̾cellit uim uenenorũ. pli¬

Expanded text:
succus oculorum acuat visum. Cujus vis tanta est, ut duris carnibus superadjecta citius coqui compellat. Nascitur in multis locis, sed plurima in Mautere et herba euphorbea copiosa, cuius sucus ad oculariam proficit claritatem nec mediocriter percellit uim uenenorum.
Abbreviated transcription (Latin):
illuĩantur: ut eũ uideant et cognos¬
cant a quo illuminãtur. Multi a¬
iliũantur ut cetera uideant: et ip̃m
rer que uident non udeant. Sed nõ
est magnũ opus uidere: si artificem

Expanded text:
illuminantur, ut eum videant et cognoscant, a quo illuminantur. Multi illuminantur ut caetera videant, et ipsum, per quem vident, non videant. Sed non est magnum, opus videre, si artificem
Abbreviated transcription (Latin):
hoc est ab om̃i extremitate quis dr̃e
potest: Quid est extremitas ⁊ finis.
Uln finis ẽ: extremitas est. finis in
sinno: finis in ymo. In utroq creat̾a
finẽ habet. finis in ymo est: ubi cessãt
defectus. ne in nichilũ qd̾ aliquid est:
fĩnis in sũmo ibi sistit ꝓfectus: ne ul¬
tra mensurã se extendat. qd̾ magnũ
ẽ. Quantum ergo ĩfima superant: qui
ĩeffabiliter sũma transcendũt: Docet¬

Expanded text:
hoc sit ab omni extremitate, quis dicere potest? Quid est extremitas? Finis: ubi finis est, extremitas est. Finis in summo, finis in imo. In utroque creatura finem habet. Finis in imo est, ubi cessat defectus, ne in nihilum eat, quod aliquid est. Finis in summo, ubi se sistit profectus, ne extra mensuram se extendat, quod magnum est. Quantum ergo infima superant, qui ineffabiliter summa transcendunt? Po
Abbreviated transcription (Latin):
et urdicantiu sedes esse manifestum ẽ
et ad regnantem quidem sublimitas.
ad irdicantẽ aut̃ ueritas pertinet. et
ideo ĩp̃os thronos merito altissimas
sedes noĩauit. qr in eis regnans supe¬
riorem nõ habet. et cõpactas:qr in eis
iudicnis a ueritate non dissidet. Quid
est cõpactũ ⁊ aperte et conuenienter
coniunctũ. uidete Iunctiuam sediu
dicioꝵ. omne iudiciũ ex alio aliud
ĩfeit: exculpa penam. ex iusticia glori¬
am: exmerito pͥmiu. ex qualitate ope¬
us. qualitatem retributionis. Cõpac¬

Expanded text:
et judicantium sedes esse manifestum est. Et ad regnantem quidem sublimitas, ad judicantem vero veritas pertinet. Et idcirco ipsos thronos merito altissimas sedes nominavit, quia in eis regnans superiorem non habet; et compactas, quia in eis judicans a veritate non desidet. Quid est compactum? Aptonjunctum. Videte juncturam sedium judiciorum. Omne judicium ex alio aliud infert. Ex culpa poenam, ex justitia gloriam, ex merito praemium, ex qualitate operis qualitatem retributionis.
Abbreviated transcription (Latin):
templantur. et hoc in pͥma operatrice
uirtute: ut scil primo et pͥncipaliter
illiũati a deo. ceteros post se illuminẽc.
Siuina enĩ uitus pͥmo et principalr
et per se operatur in eos qui ꝓximi st̃.
deinde per eos in alios qui subsegũtur.

Expanded text:
templantur. sed in prima operatrice virtute ut primum scilicet et principaliter illuminati a Deo caeteros post se illuminent. Divina enim virtus primum, et principaliter, et per se operatur in eos, qui proximi sunt; deinde autem per illos in alios, qui subsequuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
atoris. aliis plus aliis minꝰ in partici¬
patione distribiitur. Mira ergo ex¬
cellentia eoꝵ ostenoitur: qui illius
boni qd̾ sapĩa creatoris ad pulcritudi¬
nẽ uniu̾soꝵ dissilr̃ traditu est. non
partem. s plenitudinẽ here p̾dican¬
sicut seraphĩ cognoĩatio ardorem
Silectionis. et cognoĩatio cherubin
claritatẽ cognitionis. ita cognõĩatio
dig̾tatis. ꝓ eo qd̾ ĩuisibi̾t conditor ĩ ipĩs

Expanded text:
aliis plus, et aliis minus in participatione distribuitur. Mira igitur excellentia illorum ostenditur, quia illius boni, quod sapientia Creatoris ad pulchritudinem universorum dissimiliter traditum est, non partem sed plenitudinem habere praedicanSicut seraphim cognominatio ardorem dilectionis, et cognominatio cherubim claritatem cognitionis, ita quoque cognominatio sig
Abbreviated transcription (Latin):
sus ess. Quociens enĩ ip̃a iactatiõe¬
fortius se accendit fugiendi ĩpetum
capit. Deinde cum euasit et pugna de¬
xuosus. et qr natura ignem sursum
uocat: iniurla deorsum p̾mit. Incip̃
autem obliqu esse iter: dum neutra
uis alteri cedit. et ignis in superiora
nititur: et in inferiora depͥmitur. et
qͣr sepius cacumina montiũ feriũtur.
Quia nubibꝯ opposita sunt: et e celo¬

Expanded text:
Sed quotiens fortius ipsa iactatione se accendit, fugiendi impetum capit; deinde, cum euasit et pugna dexuosusque –, et quia natura ignem sursum uocat, iniuria deorsum premit; incipit autem obliquum. esse iter, dum neutra uis alteri cedit et ignis in superiora nititur, in inferiora deprimitur. Quare frequenter cacumina montium feriuntur? Quia opposita sunt
Abbreviated transcription (Latin):
clius existimat esse fulgurationem.
uelud ap̾ nos ĩcipientu iguiun conatꝰ
⁊et primam flamam incertam: modo in¬
tereuntem modo resurgentem. Et ego¬
ut breuiter dicam qd̾ sentio: fulĩ est:
fulgur intensum. Calidi en ĩ fumidiq
natura terris emissa. cum in nubes in¬
cidit: in earum simi diu uolutata nouis¬
sime erumpit. Et qñ uires non ht: splẽ¬
dor est. aut ubi fulgura plus ħuerint mͣ
ibi esse odorem sulphuris certum est.
Qui qr natura grauis est: sepius hau¬
stus alienat. Sed quare fulm̾ subitu
nis: Quia celer ignis uudiq motus:
sił et mibes rupit. et aera ĩcendit. dein¬
flãma desinit motu quiescente. Ex¬

Expanded text:
clitus existimat fulgurationem esse uelut apud nos incipientium ignium conatum et primam flammam incertam, modo intereuntem, modo resurgentem; haeut breuiter dicam quod sentio, fulmen est fulgur intentum. Ergo ubi calidi fumidique natura emissa terris in nubes incidit et diu in illarum sinu uolutata est, nouissime erumpit et, quia uires non habet, splendor est; at ubi illa fulgura plus habuere matibi odorem esse sulphuris certum est, qui, quia natura grauis est, saepius haustus alienat. Sed ad haec uacui nis? Quia celere mirique motus simul et nubes rumpit et aera incendit, deinde desinit flamma motu quiescente,
Abbreviated transcription (Latin):
sum thonitruo autem: sił et fulgu¬
ra exprimuntur. Sed illd̾ celeriꝰ
uidetur. qr clarum est. Hoc aut̃ ad au
celestis iaculi a feriendo dicti. fulgore
sio ignem creat ut in lapidibus cerui¬

Expanded text:
um tonitruo autem simul et fulgur exprimitur, sed illud celerius videtur, quia clarum est: hoc autem, id ecaelestis iaculi, a feriendo dicti; fulgere sio ignem creat, ut in lapidibus cerni
Abbreviated transcription (Latin):
modus generandi colores ĩ corpore det̾¬
minatio. Et cĩm extremi colore sunt
simplices ⁊ ĩmixti: ꝓpt̾ hoc isto modo non
generantur extremi. sed medii. ad mix¬
tionẽ autem bene concedimus ꝙ oport
res admixturam nõ mouent. sed calidu
et frigroum. humidum et sictum. ut
teri. nec materia eius. sed ut̾q manet di¬
stĩctus: et sic nõ cõstituunt t̾cium. Ceter̃

Expanded text:
nerandi colores in corpore determinato. Et quia extremi sunt simplices et immixti, isto modo non generantur extremi, sed medii. Ad mixtionem autem bene concedimus quod oportet res ad mixturam non movent, sed calidum et frigidum, humidum et siccum, ut teri neque materia eius, sed uterque manet distinctus, et sic non constituunt tertium. 8
Abbreviated transcription (Latin):
Ideoq minus acciua sunt. ꝙͣ calidum et
frigidum. et dicuntur passiua respectu
ip̃orum. Tertio modo dicuntur passi¬
ua et acciua: que transmutant se. sed
ñ primo actione ꝓpria. uł subintratione
calidi et frigidi. humidi et sicci. ⁊ sic etiã
lores a calido et frigido generantur.¬
partes terrestres: ⁊ sic per conseq̃ns
est generatiuũ nigri. Partes enĩ terres¬
tres aduste. per separationẽ ab aereo et
aqueo que fit in eis: Cõprimũtur in se¬
ip̃is et obstruũtur pori. ita ꝙ nõ potest
eis lux misceri. et cum euolauerint par¬
tes dyaphani. scilicet aeris et aque que
lucis erant perceptibiles: per conseq̃ns
remanet illud obscurum ⁊ nigrũ qd̾ cõ¬
bustum est. Est etiam calidum dissol¬

Expanded text:
 minus activa quam calidum et frigidum et dicuntur passiva respectu illorum. Tertio modo dicuntur activa et passiva, quae transmutant se, sed non primo actione propria vel subintratione calidi et frigidi, humidi et sicci, et sic etiam lores a calido et frigidopartes terrestres, et sic per consequens est generativum nigri. Partes enim terrestres adustae per separationem ab aëreo et aqueo, quod fuit in ipsis, comprimuntur in seipsis et obstruuntur pori, ita quod non potest eis misceri lux. Et cum evolaverint partes diaphani aëris et aquae, quae fuerunt perceptibiles lucis, per consequens remanet illud obscurum et nigrum , quod combustum est. Est etiam calidum dissol
Abbreviated transcription (Latin):
nisi tͥrestre cõbustum. his itaꝙ modis et
ailiis multis: generatur album et nigru
ĩ corpore tet̾minato. At u̾o phi hanc gene
generandi colores extremos ĩ corpore det̾¬
minato: scd̾m illud esse coloꝵ quo tͣnsmu¬
tant corpora det̾inata ⁊ nõ sensus tantũ¬

Expanded text:
combustum. His igitur modis et multis aliis generantur album et nigrum in corpore determinato. Sed philosophi hanc genergenerandi extremos colores in corpore determinato secundum illud esse colorum, quo transmutant corpora determinata et non sensus tantu
Abbreviated transcription (Latin):
et superiori et inferiori. sicut patet i hum̃no
ungue qui scil habet colorẽ peruium
et sanguis subtus colorem t̾minatu¬

Expanded text:
ex superiori et inferiori, sicut patet in ungue humano, qui habet colorem pervium, et sanguis subtus colorem terminatu
Abbreviated transcription (Latin):
dum extractiuu humidi aeuͦ: ⁊ coagu¬
latiuum grossi aquei cum subtili terre¬
stri cõmixto sibi. ac per consequẽs causa¬
tiuu est albedinis: in eo ꝙ pͥus erat dẏapha¬
num. qñ multe partes aeris erant ĩ eo:
facientes distare partes t̾re. et partes ae¬
ris cõmixtas. Sic causatur albedo: ĩ albu¬
mine eo oui cocti. Est iterum calidũ dige¬
rens: ac cõmiscens grossum terreũ cum
subtili aqueo continuãte. et hoc est causci¬
tiuũ albedinis in ossibus. que omnia fere
sunt alba. Est etiam calidum fugans fri¬
groum ĩ profundum. Cumq frigidum¬
receptionez. ac per conseq̃ns reliquit ni
Est quoq frigidum ĩ ducens humidu
aqueum: eo qd̾ sim bolum ht cum ipso.
qr utrumq est in aqua. ac per cõsequens
qr humidum est dẏaphanu ac luĩs re¬

Expanded text:
coagulativum grossi aquei cum subtili terrestri sibi commixto, et per consequens causativum albedinis in eo quod prius erat diaphanum, quando multae partes aëris erant in eo facientes distare partes terrae et partes aëris commixtas; et sic causatur albedo in albumine ovi cocti. Est iterum calidum digerens et commiscens grossum terreum cum subtili aqueo continuante, et hoc est causativum albedinis in ossibus, quae omnia fere alba sunt. Est iterum calidum fugans frigidum in profundum, et cum frigidumet per consequens relinquit nigEst etiam frigidum inducens humidum | aqueum, eo quod symbolum habet cum ipso, quia utrumque est in aqua, et per consequens, quia humidum est d
Abbreviated transcription (Latin):
ibi dyaphanu sũ transparens. qd est
lucidum scd̾m actum. Qd̾ licet ĩ se nł¬
lum heat coloreni scd̾m ꝙ est transpa¬
ĩmixtionem sue lucis. dat esse altera¬
tiuum sensus ip̃i colori. Porro perspi¬

Expanded text:
num sive transparens, quod est secundum actum lucidum, quod licet in se nullum habeat colorem secundum quod est transpaimmixtionem suae lucis dat esse alterativum sensus ipsi colori, ut habi
Abbreviated transcription (Latin):
lor albus efficitur. Iterum est frigidum
fugans calidum in ꝓfũdum: ꝙ in ꝓfun¬
do multiplicatum. imflãmat et incendit
humidum . Tantẽq post ꝙͣ exhalau̾it hii¬
midũ. exuri ⁊ partes terrestres. et reliquit᷑
color niger. sicut patet ĩ floribus: quos

Expanded text:
lor albus. Est iterum frigidum fugans calidum in profundum, quod multiplicatum in profundo inflammat et incendit humidum , et tandem postquam exhalaverit humidum, exurit partes terrestres, et relinquitur color niger, sicut patet in floribus, quos
Abbreviated transcription (Latin):
cognoscatur generatio que per mix¬
turam̃ est in corpore det̾minato: scient̾¬
est qd̾ duplex est generatio. uidelicet
generans per se. sicut calidũ generat
calidum. et frigidum generat frigidũ.
et generans per aliud. sicut lumẽ ge¬
faciunt: que est actio calidi. Unde qr
calidi actio sequitur ad actiones eorũ.¬
iteo generant ip̃a calidum per accitẽs
siũ per aliud. et scd̃m hunc modum

Expanded text:
cognoscatur generatio, quae est per mixturam in corpore determinato , sciendum quod duplex est generans, scilicet generans per se, sicut calidum generat calidum et frigidum generat frigidum, et generans per aliud, sicut lumen gequae est actio calidi. Unde quia actio calidi sequitur ad actiones eorum, generant ipsa calidum per accidens sive per aliud
Abbreviated transcription (Latin):
tate. ꝙͣ in medio. uł in pͥncipio. alia rõ ẽ
qr color non est sub̾ale lumen. qd est ĩ
medio.uł in p̾ncipio. s tantum id qd̾¬
et pͥncipium ac medium perspicui sit te¬
nebrosum: uidebr̃ color. Si uero pͥncipiũ
et medium perspicui illumitiatum sit.
extremitas autem tm̃modo tenebrosa¬
corpus dẽpsum et solidum. diuiditur
in t̾minis suis exterioribꝯ tantum.
Peruiũ autem dico: ꝙ suscip̃ lumen

Expanded text:
tate quam in medio vel principio. Alia ratio est, quia colori non est substantiale lumen, quod est in medio vel in principio, sed tantum illudet principium et medium perspicui sit tenebrosum, videbitur color; si autem principium et medium perspicui sit illuminatum , extremitas vero tdensum et solidum. Dividitur in suis terminis exterioribus, pervium autem quod suscipit lumen
Abbreviated transcription (Latin):
cõparabilia. s inesse formali coloris tantũ.
illo .s. esse formali: quo accipit potẽtiam
cõpletam. actiuam ad mouend̾ uisum. Et
quo ad hoc tantũmodo non aut̃ simplicit̾.
essentia luminis in ip̃o est. Cum autem¬

Expanded text:
omnibus , sed in esse formali coloris tantum, illo scilicet esse formali, quo accipit potentiam completam activam ad movendum visum; et quoad hoc tantum - et non simpliciter - essentia luminis erit in ipso. 12 Ad au
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ aristotilis u̾bum intelligitur de colore se¬
cundum esse suũ: qd̾ habet ab illo actiuo quo
agit in uisum. hoc autem est lum̃. et huius
demonstratio est. ꝙ si lum̾ separetur ab esse
hiꝰ uisibilis ꝙ est color: tunc erunt duouisibi¬
rietatis preter tactum: que cy̾trarietas est ĩ
uno genere. Si uero diceretur ꝙ lumẽ nõ est
uisibile: hoc iam esset contra sensuz. Cuni
enĩ ut ait pħs. lumen sit qualitas silẽ forma
tenebris. Porro si forte diceretur ꝙ utrũq
quidem est uisibile. sed unũ peralterũ: tũc̃¬
aut lum̾uideretur per colorem. aut color per
lumen. Si primo modo: ⁊ unc color esset lu¬
mini causa uisibilitatis. Sicq nullũ lucẽs
uideretur. nisi ei color adueniret. qui lum̾¬

Expanded text:
e visibile est’, intelligitur de colore secundum esse suum, quod habet ab illo activo, quod agit in visum; hoc autem est lumen. Cuius demonstratio est quod si lumen separatum est ab esse huius visibilis, quod est color, tunc erunt duo visibirietatis’ praeter tactum , quae contrarietas est in uno genere. Si vero diceretur quod lumen non esset visibile, hoc est contra sensum. Cum enim lumen sit qualitas sive forma tenebris. Si forte diceretur quod utrumque quidem est visibile, sed unum per alterum, aut ergo lumen videtur per colorem, aut color per lumen. Si primo modo, tunc color erit lumini causa visibilitatis, et sic nullum lucens videbitur nisi si
Abbreviated transcription (Latin):
poris determinati superficie. Color enim
semper est in superficie. Ideoq pitagori¬
ai uocauerunt illum epyphanes: hoc est
superapparẽtem. Preterea non intelligĩ
diffinitio de quocumq esse coloris: sed de
illo esse scd̾m qd̾ alterat color sensum. nõ

Expanded text:
poris determinati. Color enim semper est in superficie, et ideo Pythagorici vocaverunt eum epiphanem, hoc est superapparentem. Nec etiam intelligitur diffinitio de quocumque esse coloris, sed de illo esse secundum quod color
Abbreviated transcription (Latin):
calito uł frgido per se: erit albũ fiłe ĩ sp̃e
ac forma calido uł frigido. Qd̾ falsum
est. peterea quicquid per se generatur
ab aliquo: nõ generatur ab eius contͣ
no. Siergo album per se generaretur a
calito: nũꝙͣ generatur a frigito. et si per

Expanded text:
calido vel frigido per se, erit album simile in specie et forma calido vel frigido, quod falsum est. 3 Item, quicquid per se generatur ab aliquo, non generatur a contrario illius. Si ergo album per se generatur a calido, numquam generaretur a frigido, et si per
Abbreviated transcription (Latin):
lorem esse uisibilẽ ex parte coloris: sed
ex parte dr̃aphani. ꝙ non habet potẽtiam
suscipiendi ip̃m: nisi actu sit luminosu.
ex hoc iterum relinquitur ꝙ color sit ĩ te¬
nebris. et uisibilis licet peraccidens ĩpedi¬

Expanded text:
lorem esse visibilem ex parte coloris, sed ex parte diaphani, quod non habet potentiam suscipiendi ipsum, nisi sit actu luminosum. Ex hoc iterum relinquitur quod color sit in tenebris et visibilis, licet per accidens impedi
Abbreviated transcription (Latin):
ret albedinis. Cum aut̃ fit ꝓpe nõ sistit¬
eius iuisus in superficie ĩ qua multuz
diffunditur lumen. s penetrat ĩ profũ¬
dum ĩ quo minus est deliũe. Ideoq mag̃
apparet ei obscurum mare. Porro ĩ nubi¬
aliquis longe distat ab oriente: tunc
inter ip̃m et solem multum ẽ de suba
hibet multu lumen penetrare. ꝓpt̾ hoc¬

Expanded text:
ementis; cum autem est prope, non sistit visus in superficie, in qua multum diffunditur lumen , sed penetrat in profundum, in quo minus est de lumine, et ideo apparet magis obscurum. Sed ialiquis distat | longe , tunc inter ipsum et solem multum est de substantia hibet lumen penetrare pro
Abbreviated transcription (Latin):
cip̃r ultimum eiꝰ tangens rem colorata.
et in actu luminis ĩmiscens sue suꝑficier.
ac per hoc conferens esse formale colori. ⁊¬
unde qd̾ dicitur esse color extremitas per¬
spicui. non intelligitur de quocũq perspi¬
cuo: sed de perspicuo ꝙ est scd̃m actum per

Expanded text:
citur ultimum perspicui tangens rem coloratam, et in actu luminis immiscens se suae superficiei, et per hoc conferens esse formale colori. ndo dicitur quod ‘color est extremitas perspicui’, non intelligitur de quocumque perspicuo, sed de perspicuo, quod est secundum actum per
Abbreviated transcription (Latin):
cũdũ actum lucidi. in toto potest esse det̾
ip̃iꝯ natura. Concordat ẽtũ cum diffini¬
delicet color est extremitas perspicui ĩ cor¬
pore det̾inato. Si uero det̾inatio illa diui¬
ut sit sensus. Color est motiuu scdm se. et
secundũ actum lucidi. ħ est lucidi scd̃m actũ.¬

Expanded text:
cundum actum lucidi’ in toto potest esse deteripd ‘color est extremitas perspicui in corpore determinato’. Si autem determinatio diviut sit sensus: ‘Color est motivum secundum se et secundum actum lucidi’, hoc est lucidi exist
Abbreviated transcription (Latin):
cum dicit. color est motiuum uisus se¬
cũdũ acciui lucidi: et hoc est ip̃ius na¬
tura. actus enĩ lucidi: lum̾ est. Et hanc
nequaquã diceret esse coloris naturam:
nisi aliquo modo daret illi esse ac speciem.

Expanded text:
o dicit: ‘Color est motivum visus secundum actum lucidi, et hoc est ipsius natura’. Actus enim lucidi lumen est, et hoc nequaquam diceret esse coloris naturam, nisi aliquo modo daret ei esse et speciem.
Abbreviated transcription (Latin):
siua ꝙ transimutant se ip̃a. ita ꝙ nõ
oportet ut aliquro de materia unius¬
u ingrediatur materiam alterius: sed
et sic actiua sunt ad inuicem. calidum
et frigiouni. Si enĩ calidum ponatur
frigidi subiectum. Et econu̾so. Nec opor
tet ꝓpt̾ hoc: ꝙ aliquid de partibꝰ materi¬
alibus calidi. subintret partes materia¬
les frigidi. Quedam uero sic actiua sũt¬
ad ĩuicem: ꝙ nec transmutant se. nec ĩ¬
grediuntur in se. sñ materia ĩ qua sunt.

Expanded text:
uod transmutant se, ita quod non oportet quod aliquid de materia unius ingrediatur materiam alterius, sed et sic sunt activa ad invicem calidum et frigidum. Si enim calidum ponatur alidi in subiectuhoc etiam quod aliquid de partibus materialibus calidi subintret partes materiales frigidi. Sunt etiam quaedam sic activa ad invicem quod non transmutant se nec ingrediuntur in se sine
Abbreviated transcription (Latin):
uero fortasse dicat aliquis ꝙ albedo et
nigredo qualitates sunt per se ip̃as ac¬
tiue. et ideo generant se ip̃as in sua sp̃e.
sicut homo hominem: et calidum gene¬
tiue contrarie Iuxͣ se posite ĩuicem trãs¬
mutant se. sicut uidemus ĩ calido et
frigido. humido et sicco. hoc autẽ non
uidemus in albo et nigro. Aiger enim
lapis et albus qͣntũcumq ponantur¬

Expanded text:
 forte dicat aliquis quod albedo et nigredo sunt qualitates activae per seipsas et ideo generant seipsas in sua specie, sicut homo generat hominem et calidum genetivae contrariae iuxta se positae se invicem transmutant, sicut videmus in calido et frigido et humido et sicco. Hoc autem non videmus in albo et nigro; niger enim lapis et albus etiam quantum
Abbreviated transcription (Latin):
demonia gens malum. qnͣtu est iuxͣ
naturam suam: sed qnͣtum nõ est. et
non est mutatum ĩ eis totum datum¬
bonu. s ip̃i dato ceciderunt toto bono.
et datas eis angelicas donationes nũꝗ̃
cõmotas fuisse dicinus: sed sunt et integ
et bonum et optimũ concupiscunt esse.
uiuere et intelligere existentiũ appetẽ¬
tes et priuatione et fuga et casu a con¬
naturalibꝰ sibi optimis dñr mali scd̾m
qd̾ non sunt: et qd̾ non ẽ appetunt..¬

Expanded text:
ntum est juxta naturam, sed quantum non est. Et non mutatum est datum in eis totum bonum, sed ipsi dato ceciderunt toto bono. Et datas eis angelicas donationes nunquam ipsas commotas fuisse dicimus, sed sunt et integret optimi, et bonum et optimum concupiscunt, esse, et vivere, et intelligere existentium appetentes: et privatione, et fuga, et casu, connaturalibus sibi optimis dicuntur mali, secundum quod non sunt: et quod non est appetent
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ maloꝵ int̾ se contrarios appetitus¬
et cupiditatibus extitisse. Alii nãq cõ¬
illis est. atq in eius et̾nitate. ueritate
caritate perstiterĩt: alii sua potestate
delectati uelut sũmum bonum sibi ip̃is
essent. a superiore cõmui oĩum beati¬
fico bono ad ꝓpria defluxunt. et habẽtes
elationis fastum pro excellentissima
et̾nitate. uanitatis astuciam ꝓc̾tissima
ueritate. studia parcium ꝓindiuroua
caritate: superbi fallaces. inuidi effecti

Expanded text:
t malorum inter se contrarios appetituet cupiditatibus exstitisse, dubitare s est, adque in eius aeternitate ueritate caritate persistunt; alii sua potestate potius delectati, uelut bonum suum sibi ipsi essent, a superiore communi omnium beatifico bono  ad propria defluxerunt et habentes elationis fastum pro excelsissima aeternitate, uanitatis astutiam pro certissima ueritate. studia partium pro indiuidua caritate superbi fallaces inuidi effecti
Abbreviated transcription (Latin):
simos: a iusticia penitus alienos. superbia
tumidos: Inuidentia liuidos. fallacia cal¬
uult fieri. et utiq illud bonũ est et ius¬
tum fieri: nec tamen bonauolũtate illd̾
uolunt. habent tamen liberum arbi¬

Expanded text:
simos, a iustitia penitus alienos, superbia tumidos, inuidentia liuidos, fallacia calod Deus vult fieri, et utique illud bonum est et justum fieri; nec tamen bona voluntate illud volunt. 2. Quod utrique liberum arbi
Abbreviated transcription (Latin):
tiangeli expauerunt. ut cum istum sr̃
standum timor ip̃s solidaret. Qui etiam¬
criti purgantur. Terruit ne conditorẽ
suum superbe despicerent: purgaũ. qr
exeuntibus reꝓbis actum est. ut electi

Expanded text:
tos angelos expavisse. Ut cum istum ex istandum timor ipse solidaret. De aet purgavit: terruit, ne Conditorem suum superbe despicerent; purgavit vero, quia exeuntibus reprobis, actum est ut electi
Abbreviated transcription (Latin):
causas et qiͣ carclinales in dei sapientia
cõtemplantur: s quoꝵdam signoꝵ nb̾
ocultoꝵ maiori experientia ꝙͣ nos. et mł
etiam suas aliquando p̾mintiant. De¬
tare: eisq temporalem ⁊ mutabilem mo
uiuunt. mutationes tempoꝵ p̾uidere.
dei q uolũtatem que tã certissima est¬
ꝙͣ potentissima. est oĩum sp̃s eius par¬
ticipatione cognoscere. ꝙ sanctis angelis
recta discretione donatu est. Bꝰ. clare¬

Expanded text:
causas temporum in Dei sapientia contemplantur, sed quorumdam signorum nobis occultorum maiori experientia multo plusquametiam suas aliquando ptare eisque temporalem et mutabilem moduiuunt, mutationes temporum praeuidere Deique uoluntatem, quae tam certissima quam potentissima est omnium, spiritus eius participatione cognoscere; quod sanctis angelis recta discretione donatum est. Itaq
Abbreviated transcription (Latin):
ibi terra subsiderit. ydonea erit. siu
aut̾ nõ fuerit harenaria unde fodia¬
tur:tum de fluminibus. aut egla
nisi int̾missionibꝰ requiescat. nec
concamationes recipit. Marina ue¬
ro hoc amplius: et etiam parietes cũ
in his tectoria facta fuerint. remit
toria permanent. ⁊ contamerationes
paciuntur. sedhe q̃ sunt de harenariis
recentes. Si enĩ exẽpte diutius ⁊acet᷑.¬
a sole et luna et pruina cõtocte resoluũ¬

Expanded text:
ibi terra subsiderit, erit idonea. Sin autem non erunt harenaria, unde fodiatur, tum de fluminibus aut e glanisi intermissionibus requiescat, neque concamerationes recipit. marina autem hoc amplius, quod etiam parietes, cum in îs tectoria facta fuerint, remitttoria permanent, et concamerationes patiuntur, sed eae, quae sunt de harenariis recentes. si enim exemptae diutius iace sole et luna et pruina concoctae resolvun
Abbreviated transcription (Latin):
batio est si manu ĩpressa strideat.
aut si in uestem candidam spar¬
sa. nil sordis relinquat. uitrubius uͥ. sͣ
harena fossitia. alia flumatica. uel¬
marina. Hharene fossicie gn̾a sunt ħ.¬

Expanded text:
batio est, si manu impressa stridat, aut si in vestem candidam sparsa nihil sordis relinquat. Arenabatio est, si manu impressa stridat, aut si in vestem candidam sparsa nihil sordis relinquat. Arena
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbat phs in libꝰ de sensu ⁊ ser: gn̾atio
saporum est ut in subiecto ĩ humido
aq̃o. uUt efficiente ãt. in calido digente.
qd̃ est calidũ ignis in solum. In sicto ã
terreo est: sicut in passiuo t̾minante
humidum aq̃um. Et hoc ꝓbat᷑ per ex¬
perim̾tu. cum enuĩ saporosum ĩcorpo¬
rabile sit: necesse ẽ ip̃m esse humidum.
Cum autem uide̾mꝰ in cibis ⁊ ĩfructibꝰ
oblatis ad ignẽ et ad solem gen̾are om¬
nimodos sapores. patet ꝙ cã efficiẽs sapoꝵ
calioitas ẽ. Giłr uidemꝰ salsu gn̾ari &
t̾restri adusto ĩ humido. et in aqua uide¬
mꝰ gn̾ari młtos sapores: ex hoc ꝙ transe¬
unt multa gn̾a terrarum. et ex his col¬
ligr̃. quod sapores gen̾antur ut a pͥmiᷤ
qͣlitatibꝰ. a calido igneo et sole dig̾ente:
et humido aqueo ⁊ t̾restͥ sicto patiẽtibꝰ.
si ãt sapores cõstoerãtur. in se ꝓut sũt
unũ genus qualitatis. sic extremi sa¬
pores simplices sũt. eo ꝙ ñ sũt cõpoĩti

Expanded text:
phus in libro de sensu et sensato, generatio saporum est ut in subiecto in humido aqueo, in efficiente autem in calido digerente, quod est calidum ignis et solis, in sicco autem terreo est sicut in passivo terminante humidum aqueum . Et hoc probatur per experimenta. Cum enim saporosum incorporabile sit, necesse est ipsum esse humidum . Cum autem videamus in cibis et fructibus oblatis ad ignem et solem generari omnimodos sapores, patet quod causa efficiens saporum caliditas est. Similiter videmus salsum generari ex terrestri adusto in humido , et in aqua videmus generari multos sapores ex hoc quod transeunt diversa genera terrarum. Et ex his colligitur quod sapores generantur ut a primis qualitatibus a calido igneo et solis digerente et humido aqueo et terrestri sicco patientibus. Si autem sapores considerantur in se, prout sunt unum genus qualitatis, sic extremi sapores simplices sunt, eo quod non sunt compositi
Abbreviated transcription (Latin):
infiores in unam maticem: ut lux q̃
p̃terito biduo aquas clare illustrauerat.
in puro aere clarior fulgeret. et appa¬
reret terra que cooperta la tebat: et que
aquis lunosa erat. fieret arida. et gͥmi¬
nibus apta. Codem enĩ die ꝓtulit t̾ra:

Expanded text:
inferiores in unam matricem, ut lux quae praeterito biduo aquas clara luce lustraverat, in puro aere clarior fulgeat, et appareat terra quae cooperta latebat, et quae aquis limosa erat fieret arida et germinibus apta. Eodem enim die protulit terra
Abbreviated transcription (Latin):
Q m̃ gͥ hõies sumꝰ ad nostri creatoris yma¬
ginẽ creati. cuius est uera et̾nitas. eter¬
na ueritas. et̾na et uera caritas: est q ip̃e
enti et̾na et uera et cara trinitas. neq cõ¬
fusa neq separata. In his quidẽ que ĩfra.
aliqua specie continerẽtur. nec aliquem
ordinem uel appeterent. uł tenerent. nͥ

Expanded text:
 homines sumus ad nostri creatoris imaginem creati, cuius est uera aeternitas, aeterna ueritas, aeterna et uera caritas, estque ipse aeterna et uera et cara trinitas neque confusa neque separata: in his quidem rebus, quae infra naliqua specie continerentur nec aliquem ordinem uel adpeterent uel tenerent, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
notescere uelle uideantur. Nlos q sic ea
sensu corporis capimꝰ: ut de his nõ sensu
corporis iudicemꝰ. Aliũ quippe sensum
h̾emus. quo iusta iniustaq sẽtimꝰ. Iu¬
sta per spetiẽ intelligibilez. et ĩuistã per
eius priuationeni. Ad hiꝰ sensus officium
non acies pupille. nõ foram̃ auricule. ñ
spiram̃ta nariũ. nõ gustus fauciũ. nõ
ullus corporeus accedit tactus. Ibi me
esse et hoc nosc̾e certus sũ: et hoc ãno atq¬
me a mare siłr certus sum. ad dei tog

Expanded text:
notescere uelle uideantur. Sed nos ea sensu corporis ita capimus, ut de his non sensu corporis iudicemus. Habemus enim alium em, quo iusta et iniusta sentimus, iusta per intellegibilem speciem, iniusta per eius priuationem. Ad huius sensus officium non acies pupulae, non foramen auriculae, non spiramenta narium, non gustus faucium, non ullus corporeus tactus accedit. Ibi me et esse et hoc nosse certus sum, et haec amo adque amare me similiter certus s
Abbreviated transcription (Latin):
crassula: herba est calida et hu. fractu¬
ris ossiũ conueniens. De qua c̾tissime
ꝓbatum est. ꝙ si quis eam decẽ diebꝰ
ante solsticium estiuale collectam.
infra tecta domus in aere suspende¬
rit: ip̃a sñ ullo terre uł aque adiu

Expanded text:
crassula, est herba calida et humida, fracturis ostium conveniens: de qua certissime probatum est, quod si quis eam decem diebus ante solstitium estivale collectam, infra tecta domus in aere suspenderit, ipsa sine ullo terre vel aque adiu
Abbreviated transcription (Latin):
s aptum natum moueri. priuatũ aũt
motu. Est itaq tempus: motus et qͥe¬
tis mensuratio. Sed oĩno m̾sura est mo¬
tus per se: alioꝵ aũt scd̾m accidens. ergo
quoꝵ esse m̾surat. his omĩbus ĩerit eẽ
in quiete et motu. Quecũq gͥ corrupti¬
bilia et generabilia sunt. et omnino
aliq̃n quidẽ st̃. aln̾ non: necesse est esse¬
in tempore. est enĩ tempus qd̾dam plus.
qd̾ excellit esse ip̃oꝵ ⁊ mensurati suba.
auorũcũq aut̃ contrariũ nõ sꝑ est: ħ
quidem possunt esse ⁊non esse. et ip̃oꝵ
est generatio et corruptio. In tempore qͥd̾
omnia fiunt: et corrumpuntur. Muta¬
tio autẽ mageis destructiua est ꝑ se.⁊̃
corruptionis causa: generationis autez
et ip̃ius esse scdm accidens. huiꝰ signu
dammodo ip̃m et agat. Corrũpitur aut̃.
etiam cum nich̾ moueatur. hanc qͥ dem
corruptionẽ non facit tempus: s acciõ
in tempore fieri uł sub tempore. Tempꝰ
itaq teterminat motum. cum sit ip̃i

Expanded text:
 aptum natura moveri, privatum autem motu. Est itaque tempus motus et quietis mensuratio. Sed omnino mensura est motus per se, aliorum autem secundum accidens. Ergo quorum esse mensurat, his omnibus inerit esse in quiete et motu quecumque etiam corruptibibilia et generabilia sunt et omnino aliquando quidem sunt, aliquando non, necesse est in tempore esse; est enim tempus quoddam plus quod excellit esse ipsorum et mensurati substantiam. Quorumcumque autem contrarium non semper est, hec quidem possunt esse et non esse et ipsorum est generatio et corruptio. In tempore quidem omnia fiunt et corrumpuntur. Mutatio tamen magis destructiva est per se et corruptionis causa: generationis autem et ipsius esse secundum accidens huius signum odammodo ipsum et agat. Corrumpitur autem etiam cum nihil moveatur: hanc quidem corruptionem non facit tempus; sed accidit in tempore fieri, vel sub tempore. Tempus itaque determinat motum, cum sit ipsius
Abbreviated transcription (Latin):
portat. Si quis autem excelsa ꝓlibret.
maria t̾ris paria sunt. Nam par undiq
sibi ip̃a tellus est: caua eius et plana ÷¬
ĩ feriora eius sunt. Sedistis adeo in ro¬
tundum orbis equatus est: In parte at̃

Expanded text:
t. Si quis excelsa perlibret, maria paria sunt: nam par undique sibi ipsa tellus est caua eius et plana inferiora sunt, sed istis adeo in rotundum orbis aequatus est; in parte a
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ autem deus abinitio. noticiã suã ab
hoie temperauit. ut sicut nũꝙͣ quid
esser. totum poterat cõprehendi: sicut qr
esset nũꝙͣ ꝓrsus poss ignorari. ne si totus
totus esset. fides quidem a scĩa nõ niuaret᷑.
et infidelitas de iguorantia excusaretͦ. pro¬
et rõ quidẽ humana. duplici inuestigatõ¬
ne deum dep̾hendit. Paarti uidelicet in se:
partim ex his que erant extra se. Silr ra¬
tio diuina humanã ignorantiam nc̃ ab in¬
per miraculoꝵ ostensionẽ ꝯfirmauit. Et
approbauit hec ratõ. et acquieuit: et unum¬
rum ne turbam faceret: nec cõpositione
partium ne massa formaret. nec silitu¬
dinem multoꝵ. ne pluralitas suꝑflua.
uł singularitas ĩperfecta appareret. Itaq¬
rationẽ. foris per creatura et doctrinam.
Racio quidem et creatura pertinẽt ad na¬
turã: aspiratio aut̃ et doctrina. pertinẽt᷑
ad gracia. Exratione sũt necessaria: se¬
cundũ ꝓbationẽ ꝓbabilia. supra ratione

Expanded text:
 enim sic ab initio notitiam sui ab homine temperavit, ut sicut nunquam quid esset totum poterat comprehendi, sic quia esset nunquam prorsus posset ignorari. totus esset, fides quidem ad scientiam non adjuvaretur, et infidelitas de ignorantia excusaretur. QuoEt ratio quidem humana duplici investigatione Deum deprehendit; partim videlicet in se, partim in iis quae erant extra se. Sit. Nam humanam ignorantiam nunc inper miraculorum ostensionem confirmavit. UtApprobavit haec ratio et acquievit, et drum ne turbam faceret; nec compositione partium, ne massam formaret; nec similitudine multorum, ne pluralitas superflua vel singularitas imperfecta appareret. rationem, foris per creaturam et doctrinam. Ratio et creatura pertinent ad naturam, aspiratio et doctrina pertinent a rationem. Ex ratione sunt necessaria, secundum rationem sunt probabilia, supra rationem
Abbreviated transcription (French):
uirtutem confortandi: et de pu¬
randi. un ualet contra elefantiã.
carliatam passionem. et sincopin.
splenem et infrigidationẽ stoma¬
fuerint lame auree candẽtes: sple¬
neticos iuuat. que si non possunt

Expanded text:
t confortandi et depurandi, unde valet contra elephantiam, cardiacam passionem et sincopim, splenem et infrigidationem stomafuerint lamine auree cadentes, spleneticos iuvat, que si haberi non possunt,
Abbreviated transcription (Latin):
hoc maxime sie̾i misceatur. unde tu¬
bas ex argento ductiles p̾cepit fieri¬
moyses. ad terrorem hostium. et ex

Expanded text:
hoc maxime si eri admisceatur. Unde tubas ex argento ductiles precepit moyses fieri, ad terrorem hostium et ex
Abbreviated transcription (Latin):
aurum confortet: cum nec ĩcorpo¬
membra temperando tantu sp̃s.
ut aromatica. queda restauranda
membra: ut cibi et potus. q̃dam cõ
quedam alterando qualitatem
oppͥmendo debilitabat: ut medici
extergit superfluum.xui. de ar¬

Expanded text:
aurum confortat, cum nec incorpomembra reparando tantum spiritus, ut aromatica, alia restaurando membra, ut cibi et potus, alia restr alia alterando qualitate dopprimendo debilitat, sicut sunt medicinextinguit superflua. 4. DE AR
Abbreviated transcription (Latin):
differentie natillis ferreis condũ¬
tur. ramenco ĩposito qd̾ candidu
permanet: ꝓbatur. Promina boĩ¬
tas rufo: nulla nigro. Sed interue
ĩficitur dum uritur. candorẽ q mẽ¬
titur. Est autem aliqd̃ experimen¬
tum pollici. et in alitu hois si dsud.
ꝓtinus ꝙ nubem discutiat. Ex optĩo

Expanded text:
differentiae. vatillis ferreis candentibus ramento inposito, quod candidum permaneat, probatur. proxima bonitas rufo, nulla nigro. sed experimeobiter, dum uritur candoremque mentitur. est aliquod experimentum politi et in halitu hominis, si sudet protinus nube
Abbreviated transcription (Latin):
a medio. Omne quidem corpus ĩcedẽs
sursum aut deorsum: habet ꝓculdubio
grauitatem aut leuitatez. Non est erge
corpori rotundo grauitas aut leuitas:
qr nõ est possibile ut moueatur a medio
Quł ad mediũ. motu naturali uł accidẽ¬
tali. corpus gͥ primũ mobile qd̾ moue¬
tur circulariter. non habet grauitatẽ
aut leuitatem. dico autem ꝙ corpora¬
que equalia sunt in magnitudine: mouẽ¬
tur ⁊ mutantur equaliter in uno tempo¬
re: et corpus minus: mouetur motu ma¬
iore in uno tempore.ubi est autem mo¬
tus glebe unius.: Illĩc est motus totius
terre. et ubi motus scintille. ibi et totuᷤᷤ
ignis. Omnia deniq elementa ad locũ
aquo recedunt uiolenter: incedunt natu¬
raliter. et ad locum in quo stat corpus sñ

Expanded text:
a medio. Omne quidem corpus incedens a medio. Omne quidem corpus incedens sursum aut deorsum, habet proculdubio gravitatem aut levitatem. Non est ergo corpori rotundo gravitas aut levitas, quia non est possibile ut moveatur a medio, vel ad medium, motu naturali, vel accidentali. Corpus igitur primum mobile quod movetur circulariter, non habet gravitatem aut levitatem. Dico autem quod corporaque equalia sunt in magnitudine, moventur et mutantur equaliter in uno tempore et corpus minus movetur motu maiore in illo tempore. Ubi autem est motus glebe unius, illuc est motus totius terre; et ubi motus scintille, ibi totius ignis. Omnia denique elementa ad locum a quo recedunt violenter, incedunt naturaliter; et ad locum in quo stat corpus s
Abbreviated transcription (Latin):
corpora naturalia et ma mundo.¬
gnitudines mouentur motu locali per
se qr natura est pͥncipium in eis. diu̾si¬
tas autem motuum est: scd̃m modum
diuersitatis locoꝵ. que est sursum et
deorsum ⁊c̃. Omnis autem motus qu
fit in loco: aut est equalis aut circularis.
aut ex utrisq cõpositus. hi enĩ duo mo¬
tus tantum simplices sunt. ⁊lam et cor¬
pora quidem simplicia sunt Ista duo:
longum et cirtulare. Motus circularis
est. ille qui est sr̃ mediuz. equal̾ uero.
cuius t̾minus est sursu et deorsum.
Omnis g̾ͥ motus simpliciter aut est a
medio aut ad medium: aut suꝑ medi¬
um. Corpus simplex: necessario moue¬
tur natura sua motu circulari. Possi¬
bile est etiam. ut moueantur quedaz
corꝑa motu accidentali: qui est contra¬
rius naturali. Motus ascendens sur¬
sum. igni quidem naturalis est: terre
uero accroentalis. Motus autem descẽ¬
dens deorsum. t̾re naturalis est: et igni
accidentalis. Ponamus ergo graue des¬
cendens ad medium: et leue ascendẽs

Expanded text:
corpora naturalia et magnitudines, moventur locali motu per se, quia natura est principium in eis. Diversitas autem motuum est secundum modum diversitatis locorum, que est sursum et deorsum et cetera. Omnis autem motus qui fit in loco, aut est equalis, aut circularis, aut ex utrisque compositus. Hi enim duo motus tantum simplices sunt. Nam et corpora quidem simplicia sunt ista duo, longum scilicet et circulare. Motus circularis est ille, qui est super medium. Equalis vero cuius terminus est sursum et deorsum. Omnis ergo motus simpliciter, aut est a medio, aut ad medium, aut super medium. Corpus simplex necessario movetur natura sua motu circulari: possibile est etiam ut moveantur quedam corpora motu accidentali, qui est contrarius naturali. Motus sursum ascendens igni quidem naturalis est, terre vero accidentalis. Motus autem descendens deorsum terre naturalis est et igni accidentalis. Ponamus ergo grave descendens ad medium et leve ascendens
Abbreviated transcription (Latin):
tatur a facie qͣm h̾e̾t in paradiso. Mu¬
tatur etiam scd̃m diu̾sa loca tribus
modis. in colore. quia alibi clarus.
alibi obscurus. alibi turbidus. In qnͣ¬
titate: qr alibi paruus. alibi diffucꝰ.
In sensu. qr alibi frigidꝰ. alibi calidus.
harenas. Solimis.. Anguillas ad
trices pedes longas: educat gãges.
Quem stacius sebosus int̾ p̾cipua mi¬
racula u̾mibꝰ dicit habundare: ceru¬
leis noĩe et colore. Hui biñ hnt bchia
logitudinis cubita. nõ minꝰ seua. a deo
robustis uiribus: ut elephantos ad po¬
tũ uenticantes. mordicus cõprehẽsa
ip̃oꝵ mam᷑ rapiãt in profundũ. heli

Expanded text:
tatur a facie, quam habet in paradiso. Mutatur etiam secundum diversa loca tribus modis. In colore, quia alibi clarus, alibi obscurus, alibi turbidus; in quantitate, quia alibi parvulus, alibi diffusus; in sensu, quia alibi frigidus, alibi calidus: arenas. Alius tricenos pedes longas educat Ganges. Quem Statius Sebosus inter praecipua miracula ait uermibus abundare caeruleis nomine et colore. Hi bina habent brachia longitudinis cubita non minus sena, adeo robustis uiribus, ut elephantos ad potum uentitantes mordicus conprehensa ipsorum manu rapiant in profundum. Indi
Abbreviated transcription (Latin):
urum ceteris metallis est p̾cio
rubigine non consumitur. isum
fouet: et qua̾to rubicunoiꝰ est. tãto
melius est. In duplo quoq ponde¬
rosius est ꝙ̃ argentuz. aut es aui

Expanded text:
urum ceteris metallis est pretiorubigine non consumitur; visum fovet et quanto rubicundius, tanto melius est; in duplo ponderosius est quam argentum, es, aut
Abbreviated transcription (Latin):
est lapis oĩum p̾ciosissimꝰ. atq cariꝰ¬
simus: et omĩum lapidum perhibet᷑
uirtutibus pditus. huius color ig¬
neus est: et nocte magis ꝙͣ die lucz
die namq obscuratur. N locte uero
in tantum refulget: ut circa se
noctem .q. in diem mutet. ex la¬

Expanded text:
est lapis omnium pretiosissimus atque clarissimus et omnium lapidum perhibetur virtutibus preditus: huius color igneus est et nocte magis quam die lucet. Die namque obscuratur, nocte vero intantum refulget, ut circa se noctem quasi in diem mutet.
Abbreviated transcription (Latin):
mor aeris inoriente et in partibus
g̾cie: cum rore uł roris uite descendẽ¬
tes super herbas terras. Qui cum des¬
catur. Quibus exp̾ssis et extersis hu¬
mor soli expõr ac desiccatur: exsiccatũ
uero ladanum dr̃. Qd per se quiden
purum aromaticũ est et p̾ciosum ulld
sed qñq cum digestione caprina et
huiꝰmedi rebus nigris sopħicatur.
Eligend̾ est illud qd ponderosumẽ.
subrufum est frangitur: uetustate
consuptum aut niniͥs sophisticatu
esse significatur. lauoanũ ht uirtu¬
tem costringendi et calefaciendi: ex
uiscositate et aromaticitate. ualet
contra catharrũ ex frigida causa: si
odor eius naribus ĩmitatur. ad di¬
gestionem quoq confortandam: ⁊
ad alia plura est utile. Auiscẽna uͥ.ꝯͣ.¬

Expanded text:
mor aeris in oriente et in partibus mor aeris in oriente et in partibus Grecie cum rore vel roris vice descendens super herbas terre. Qui cum descatur. Quibus expressis et extersis, humor soli exponitur ac desiccatur: exiccatum vero ladanum dicitur. Quod per se quidem purum aromaticum est et pretiosum valde, sed quandoque cum digestione caprina et huiusmodi rebus nigris sophisticatur. Eligendum autem illud quod ponderosum est  autem subrufum est et frangitur, vetustate consumptum, nimis sophisticatum este significatur. Ladanum habet virtutem constringendi et calefaciendi, ex viscositate et aromaticitate. Valet contra catarrhum ex frigida causa, si odor eius naribus admittatur: ad digestionem quoque confortandam et ad alia plura est utile. De natu
Abbreviated transcription (Latin):
potest. nec ad illam transquilla ueĩ¬
re que supͣ mibes ẽ ut ibi paulatim
dempsatus ad nos it̾m pond̾e suo de¬
feratur. s ascendere nitens: ip̃is lu¬
bricis aeus regionibꝰ miscetur. In ori¬
ente uero congrue hoc fieri pot̾. qm̃i
aer totus ibi purissimus est. Itaq
descendit ibi super t̾raz mel. et ĩ ar¬
boribus et herbis. nõ tam̾ in tanta co¬
pia sicut ros. Mel apum ĩ pleniluuio
capiendũ est: sereno die abrumpi
statim ac resilire guttas: ulitantis
est inditium. Ponitatis uero ꝓbatio ẽ
ut sit odoriferum. ⁊ ex re dulci gluti¬
nosum ac perlucidũ. cum autem exhi¬
mitur mel. apes. ibigi fumo utilissi¬
mũ est: ne irascantur. et mel auidi¬
tate uorent. Mel calidũ est et siccu.
cõseruat ⁊ mundificat. In medicinis
ponitur: ut amaritudo specier᷑. eius
dulcedine temperetur. In electuariis
quoq cũ pulueribꝰ miscetur: ut diu¬
tius ⁊ maiori efficatia conseruentur.
boris esse: s falso. Est autem hu¬

Expanded text:
potest, nec ad illam tranquillam venire que supra nubes est, ut ibi paulatim densatus, ad nos iterum pondere suo deferatur; sed ascendere nitens; ipsis lubricis aeris regionibus miscetur. In oriente vero congrue hoc fieri potest, quoniam aer totus ibi purissimus est. Itaque descendit ibi mel super terram, etiam in arboribus et herbis, non tamen in tanta copia sicut ros. Mel apum in plenilunio capiendum est sereno die. Abrumpi statim ac resilire guttas, vilitatis est indicium. Bonitatis vero probatio est, ut sit odoriferum et ex re dulci, glutinosum, ac perlucidum. Cum autem eximitur mel, apes abigi fumo utilissimum est, ne irascantur et mel aviditate vorent. Mel calidum est et siccum; conservat et mundificat, in medicinis ponitur, ut amaritudo specierum, eius dulcedine temperetur. In electuariis quoque cum pulveribus miscetur, ut diutius et maiori efficacia conservetur. Dboris esse, sed falso. Est autem hu