comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rbor que inconfiniã nata ẽ. itẽ
iapis qui ꝑutrumq fund̃ exceu¬
ditur qͣm dui coheret fundo ex
regione cuiusq funum utriusq
sunt nec incominum diidundo
iudicium uenuint. S c̃ aut la¬
pis exemptꝰ aut arbor etiita ł
succisa ẽ cõmunis ꝓ indntofi¬
ẽt . ⁊ ueniet ĩ cõmum diuidundo
iudicium. Namꝙ erat finitis ꝑ
tib rursus cõfunditur qͣr sic̃ du¬
ab massis duoꝵ dñoꝵ conflatu
tota massa cõmunis ẽ ⁊̃ si aliꝙ
ex prima sp̃e seꝑatũ manet. ita
arbor ⁊ lapis seꝑatus a fundo ꝯfun¬
dit ius dominii.: Deuẽstibło
cõmumi binarum edium arbit᷑
cõmuni duudũdo inuitro utroli¬
bet dari ñ deb. qr qui de uestibu¬
lo liceri cogatur uecẽt ht̃ int̾dũ
totaꝵ ectium p̾cium facere si ali
cum uia nob̃ debeatur ⁊ ineumlo
cum a nob̾ impensa fc̃asit dũ¬
rius ait pomp̃. cõmuni duudũ¬

Expanded text:
 item lapis qui per utrumque fundum extenditur quamdiu cohaeret fundo, e regione cuiusque finium utriusque sunt nec in communi diuidundo iudicium ueniunt: sed cum aut lapis exemptus aut arbor eruta uel succisa est, communis pro indiuiso fiet et ueniet in communi diuidundo iudicium rursus confunditur. qua re duabus massis duo rum dominorum conflatis tota massa communis est, etiamsi aliquid ex prima specie separatum maneat: ita arbor et lapis separatus a fundo confundit ius dominii. De uestibulo communi binarum aedium arbiter communi diuidundo inuito utrolibet dari non debet, quia qui de uestibulo liceri cogatur, necesse habeat interdum totarum aedium pretium facere, si aliacum uia nobis debeatur et in eam impensa facta sit, durius ait Pomponius communi diuidun
Abbreviated transcription (Latin):
dex incominum diuidendo itẽ
familic herciscunde de seruo qͥ
in fuga ẽ iub̾e deb liceri eos inter
quem lititato ꝑmansit nec erit
tum afundo diuisum tm̃ aut m̃¬
sura aut temꝑib. S possunt iui¬
ra int̾cdum ⁊ sẽꝑatii a fundo ẽec̃ ⁊
nec mñsura nec temꝑib diuisa
ueluti cum his cuius fu̾nt plu¬
res heredes reliquit qui cum ac¬
cidit consentancum ẽ ⁊ ea ĩ
arbitriũ famibie ħciscunde
uenire. nec uidere inquit põp.
qͣr min̾us in comimnum duudñ
do iudicio qͣm familie ħ̾ciscũ¬
de iudicuim uenit. Igitur ĩ hꝰ¬

Expanded text:
dex communi diuidundo, item familiae erciscundae de seruo qui in fuga est iubere debet liceri eos inter quem licitatio remansit: nec erit tum a fundo, diuisum tamen aut mensura aut temporibus. sed possunt iura interdum et separata a fundo esse et nec mensura nec temporibus diuisa, ueluti cum is cuius fuerunt plures heredes reliquit: quod cum accidit, consentaneum est et ea in arbitrio familiae erciscundae uenire, nec uidere inquit Pomponius, quare minus in communi diuidundo quam familiae erciscundae iudicium uen‹iant›. igitur in h
Abbreviated transcription (Latin):
Seia mancipiaem it ⁊ mutuã
pecĩ ã accep̃. sub fidenissore ma¬
rito eamq soluit uenclitori p¬
ea marit᷑ decedẽs ñ soluẽdo ĩfͣudẽ
rituis obliganit sempuo obcõ¬
dicõẽ mox niłer anumcris sua fide
inutuã pec̃. accepit sub obliga¬

Expanded text:
Seia mancipia emit et mutuam pecuniam accepit sub fideiussore marito eamque soluit uenditori: postea maritus decedens non soluendo in fraudem ritus obligauit Sempronio ob conductionem: mox mulier a Numerio sua fide mutuam pec
Abbreviated transcription (Latin):
uo meo tradidissẽ ad te ꝑferendũ
ut ñ debu̾it quis existimare firturã
ut a quib dam mał hõib de ciꝑet᷑
isti de iñ t̃ ꝯmodati ageres. nec a te
scirem rẽ cẽ sub reptã uidex me cõ¬
dempnauit ⁊ solui. pꝰca comꝑi ate
accõ sit. R di furti quid̃ ñ eẽ s cõmo¬
dati cõtͣriũ udiciũ utile michi fore.
Inexercitũ ꝯtub̾nalib uasa utenda
cõi ꝑiculo dedi ac de nĩ me̾ siuis suo¬
reptis his ad hostes ꝓfugiss ⁊ pꝰ ea sñ
uasis receptus ẽ. hĩturũ me ꝯmoda¬
ꝑte. s illi met̃ furti su noie agere
pͣsunt qm̃ noxa cap̃ sequit᷑.  Et
si tibi rẽ ꝑiculo tuoutendam como¬
daucro e qͥ suo meo subripiatur ag̾e
niecũ furti possis sui uoĩe. auł.i.¬
isuus quẽ tibi comodai̾um furtũ fe¬
c̾it utrũ sufficiat cͣcͣria comodati
accio quẽ admodum competit. siqͥl
incuratõẽ s̃ui impendisti an furti a¬

Expanded text:
endum, ut non debuerit quis aestimare futurum, ut a quibusdam malis hominibus deciperetur, isti: deinde cum commodati ageres nec a te scirem esse subreptam, iudex me condemnauit actio sit. respondit furti quidem non esse, sed commodati contrarium iudicium utile mihi fore. In exercitu contubernalibus vasa utenda communi periculo dedi ac deinde meus servus subreptis his ad hostes profugit et postea sine vasis receptus est. habiturum me commodaed et illi mecum furti servi nomine agere possunt, quando et noxa caput sequitur. et si tibi rem periculo tuo utendam commodavero eaque a servo meo subripiatur, agere mecum furti possis servi nomine. Pauuus, quem tibi commodauerim, furtum fecerit, utrum sufficiat contraria commodati actio quemadmodum competit, si quid in curationem serui impendisti an furti a
Abbreviated transcription (Latin):
Si quid uenditor de mancipio ad Rngiquo¬
firmaũit. idq ñ itac̃ẽ emptor q̃¬
rat᷑ ut redhibitorio aut extimato
osum. aut curatẽ uigilacẽ ẽẽ aũͭ
ex frãgilitate sua peculiũ ad qui¬
rentẽ affirmau̾it ⁊ is ex diu̾so
leuis ꝓt̾uus desidiosiis lõpniculosus.
udent᷑ eo ꝑtiñe ne id ꝙ affirmau̾it
uenditor amare abeo exigat᷑ s cũ
quodam tẽꝑam̃to ut si forte ꝯstã¬
tem c̃ẽ affirm ai̾ut ñ ex acta gͣuitaᷤ
⁊ ꝯstantia qͣsi aphilosopho desid̾ct᷑
⁊ si laboriosũ ⁊ iugilacẽ affirm au̾it
ẽẽ ñ ꝯtinuus labor ꝑ dies noctesq
ab eo exigatur. s ħ oĩa ex bono ⁊
equo moqite desid̾ent᷑ id̾ ⁊ ĩ ccc̾is que
uẽditor affͥmaĩnt intelligend ẽ¬

Expanded text:
Si quid venditor de mancipio adfirmaverit idque non ita esse emptor qr, aut redhibitorio aut aestimatorosum aut curracem vigilacem esse, aut ex frugalitate sua peculium adquirentem adfirmaverit, et is ex diverso levis protervus desidiosus somniculosus videntur eo pertinere, ne id quod adfirmaverit venditor amare ab eo exigatur, sed cum quodam temperamento, ut si forte constantem esse adfirmaverit, non exacta gravitas et constantia  si laboriosum et uigilacem adfirmauerit esse, non continuus labor per dies noctesque ab eo exigatur, sed haec omnia ex bono et aequo modice desiderentur. idem et in ceteris quae ue
Abbreviated transcription (Latin):
missũ a dño c̃ cũ mortuũ ẽẽ ⁊
testam̃to se lib̾m relictum au
fugitiuũ nͨ enĩ iñ m̃tiendo se
lib̃m inquid fugitiũ eẽ cepit
qr sine fuge ꝯscilio idfec̃. : Ꝙ
auĩt ectiles noxͣa solut᷑ ũsit.
sic intelligend̾ ũ ñ hoc debeat
ꝓnuntiari nullã eũ noxã ꝯmi¬
siss s Illd̾ noxa solutũ c̃ẽ hocẽ
noxali iundicio subi̾tũ e ñ ẽc̃
Ergo si uoxã ꝯmisit nͦ ꝑmanet
noxa solut᷑ urͣ. ¶ Noxas actiꝑe
debemus. priuatas hoc ẽ eas ꝯmit¬

Expanded text:
missum a domino, cum eum mortuum esse et testamento se liberum relictum audfugitiuum: nec enim mentiend‹o› se liberum, inquit, fugitiuus esse coepit, quia sine fugae consilio id fecit.Quod aiunt aediles 'noxa solutus non sit', sic intellegendum est, ut non hoc debeat pronuntiari nullam eum noxam commississe, sed illud noxa solutum esse, hoc est noxali iudicio subiectum non esse: ergo si noxam commisit nec permanet, noxa solutus uidetur.Noxas accipere debemus priuatas, hoc est eas
Abbreviated transcription (Latin):
nibus ex quib agitur indiciis
de capitalib fraudib expͥnatis
aut̃ noriis oritur dampnũ pecu¬
niariũ. diquis forte noxe ded̾e
nolu̾it s litis extimatõẽ suffer¬
re. Sit talius sit siuis qui oĩ¬
no manumitti ñ possit ex ꝯsti¬
tutõib ł si subpena ninculoꝵ
te dampnatus c̃ ł si exportand̾o

Expanded text:
ibus agitur iudiciis de capitalibus fraudibus. ex priuatis autem noxiis oritur damnum pecuniarium, si quis forte noxae dedere noluerit, sed litis aestimationem sufferre.Si quis talis sit seruus, qui omnino manumitti non possit ex constitutionibus, uel si sub poena uinculorum te damnat
Abbreviated transcription (Latin):
a diuu̾et legauit Iuxta eãdẽ domũ
ort᷑ ⁊cenaculum ꝙ olimpico lega
lum semꝑ ꝑ domũ cui hĩtatõ reli¬
cta erat ad itus fuit. Qͤsitũ ẽ ano¬
seruitutẽ ñ c̃e s heredem transire ꝑ
domũ adea q̃ cõmemorata ĩ pͦse
duni ñ noceat legatario. Lucͤi
ticͦi aꝑco pariete dom̃ sue qͣtenus sta¬
licidii rigor ⁊ tigroꝵ ꝓiectꝰ cõpetebat
neq stillicidiũ domo uicim cadat

Expanded text:
 uiueret, legauit: iuxta eandem domum hort‹u›s et cenaculum, quod Olympico legatlum semper per domum, cuius habitatio relicta erat, aditus fuit: quaesitum est, an Ouidem non esse, sed heredem transire per domum ad ea quae commemorata sunt posse, dum non noceat legatario. Lucius Titius aperto pariete domus suae, quatenus stillicidii rigor et tignorum protectus competebat,neque stillicidium ne uicini domo cadat,
Abbreviated transcription (Latin):
ctus. It ins eundi ambulandi hõis.
ñ ⁊̃ ium̃tũ agendi ł uehiculum.
agendi łamblandi. Nãzit̾ ⁊ actũ
uise uia continet aq̃ ouctus ẽ
ius ducendi aqͣm ꝑfundum alienũ.
¶In p̃dus rnsticis cõputanda sunt ac̃
haustus pecoris ad aqͣm appuisusĩ
pascendi calcis coquende arene fodi¬
endi. tradicio plane ⁊ patiẽtia serui¬

Expanded text:
ctus. Iter est ius eundi, ambulandi hominis, non etiam iumentum agendi vel vehiculum. agendi et ambulandi, nam et iter et actum in se via continet. Aqueductus est ius aquam ducendi per fundum alienum. In rusticis computanda sunt aquae haustus, pecoris ad aquam adpulsus, ius pascendi, calcis coquendae, harenae fodiendae. Traditio plane et patientia serui
Abbreviated transcription (Latin):
una cõtigatõe tectas utrasq diuis is
legauit. dixiqr magis placet tignĩ
posse luoꝵ ẽẽ ita ut certe pͣmtescͤ¬
q sint cõtingnatões ex regione cͦq
dñifore tigna nͨ ullam inuicẽ hĩtu
alt̾i edes legate sint. uł .ł.uiiͦ.¬

Expanded text:
una contignatione tectas: utrasque diuersis legauit. dixi, quia magis placeat tignum posse duorum esse ita, ut certae partes cuiusque sint contignationis, ex regione cuiusque domini fore tigna nec ullam inuicem habitualteri aedes legatae sint. 37 Iuli
Abbreviated transcription (French):
Lib̾tas s̃uitutis usucapit᷑ si edes possi¬
deant᷑. qͣr s is nui altius edi fitiũ. nẽlat
anͣ statutũ temp᷑ edes pꝰsid̾e desiit int̾¬
pellata nsucapiqẽ. isaũ qui p̾ea eas¬
d̾ etes possid̾e teꝑit int̾egro statuto tp̃i
lcbtatẽ usucapiet. Nafa eni siuitutĩ¬

Expanded text:
sucapitur, si aedes possideantur: quare si is, qui altius aedificatum habebat, ante statutum tempus aedes possidere desiit, interpellata usucapio est. is autem, qui postea easdem aedes possidere coeperit, integro statuto tempore libertatem usucapiet. natura enim seruituti
Abbreviated transcription (Latin):
Si edes meẽ seriuant edib lucii ticit
nedib plibhi meuii ne altius edificare
michi liceat ⁊iticio p̾cario petierĩ
ut aitius tolsem atq ita ꝑstaturũ
tempꝰ elificatum hu̾ero lib̾tatẽ ad¬
u̾sꝰ publiũ meniũ usucapiã. Nõ .ti.

Expanded text:
Si aedes meae seruiant aedibus Lucii Titii et aedibus Publii Maeuii, ne altius aedificare mihi liceat, et a Titio precario petierim, ut altius tollerem, atque ita per statutum tempus aedificatum habuero, libertatem aduersus Publium Maeuium usuc
Abbreviated transcription (Latin):
neq ꝓ hib̾c quo in ꝑuus alit̃ faciat nlłi
sas cͦontẽtões ppłm q res ad diuisiõẽ
sequitur potius socius quo minus
op̃ fi̾at᷑ aut id opꝰ ꝙ fẽt tollat si mͦ
toti socictati ꝑdest op᷑ tolli. Dõp̃. ł¬
 siint̾ me ÷ te omues sunt ticiaͫ¬
ne edes ⁊ex his aliquid ñ iure ĩ alias
edes meas in missum sit nempe tec̃
mͥ agere licet aut rem ꝑdere idẽ fi¬
et siex ꝓpͥiis tuis edib ĩ cõmunes me¬
as ⁊ tuas edes quid simłr eẽt ꝓiectñ
mͥ enim solit michi enim soli tecũ
c̃actio.. Si marea omuni edifi¬
care ueliᷤᷤ socius ꝓhibendi uis hãt
qͣnus tu eclificanti uis hãs amc̃ĩo¬

Expanded text:
hibere, quo minus alter faciat nulli sas contentiones plerumque res ad diuisionem onsequitur socius, quo minus opus fiat aut ut id opus quod fecit tollat, si modo toti societati prodest opus tolli. 27  si inter te et me communes sunt Titianae aedes et ex his aliquid non iure in alias aedes meas proprias immissum sit, nempe tecum mihi agere licet aut rem perdere. idem fiet, si ex tuis propriis aedibus in communes meas et tuas aedes quid similiter esset proiectum: mihi enim soli tecum est actio. Si in area communi aedificare uelis, socius prohibendi ius habet, quamuis tu aedificandi ius habeas a ui
Abbreviated transcription (Latin):
iciuis etes q̃ suñ elib seruirent cũ ss̃¬
emiss tradituras sui accep̃ cõfusa su¬
blata q seruitus ¶ si r᷑sus uẽd̾e nultꝰ
nomminatim imponẽda s̾uit᷑ ẽ alio¬
quĩ lib̾e ueniunt.¶ Si ꝑtem p̃dii
nactus sim qmͥaut eui ego s̾uiã.
ñ confimdi snitute placet qi ꝑte s̃

Expanded text:
i quis aedes, quae suis aedibus seruirent, cum emisset traditas sibi accepit, confusa sublataque seruitus est, et si rursus uendere uult, nominatim imponenda seruitus est: alioquin liberae ueniunt. Si partem praedii nanctus sim, quod mihi aut cui ego seruiam, non confund
Abbreviated transcription (Latin):
Um deb̾e columpnã restitu̾e que ho¬
nus inicinaꝵ edium frrebat cuius
pon̾e uellet. Nam c̃ in lege edium
ita scͥptum ẽẽ paries hoñis ferẽdo
uti nie ẽ itasit satis aperte sig̃ca
mus iꝑpetuum parietẽ ẽẽ deb̾e. N
paries et̃mus cẽt ꝙ nec fĩ ꝙͣ p̾sit. s
sustin̾et quẽ ad mod̾ siquis alicui
sustineret si ca res q̃ suit ut tuum
do seruiam alt̾i effic̾e pot̃. Cał .ł.¬

Expanded text:
mnam restituere, quae onus uicinarum aedium ferebat, ‹cu›ius ponere uellet. nam cum in lege aedium ita scriptum esset: 'paries oneri ferundo uti nunc est, ita sit', satis aperte significari in perpetuum parietem esse debere: non paries aeternus esustineret: quemadmodum si quis alicui suum sustineret, si ea res quae servit et tuum do servam alteri efficere potest.
Abbreviated transcription (Latin):
infinito supͣ suũ eclificiũ impon̾e dñ
ĩ f̾iora edificia ñ grauiora s̃uitute lͥo¬
nim s̃ alienum elificium suꝑus hr̃e
nemo pot. ¶ Si ex tribzedib ĩ lo¬
to impari poĩtis edes medie suꝑiorib¬
siuant edib infcriores ã nnli c̾iãt
ut parĩes cõis qͥ sit int̾ edes inf̾ioreͤ
⁊ meclias altius a domino infioꝵ e¬
dium sublatus sit iure enĩ altius

Expanded text:
infinito supra suum aedificium imponere, dum inferiora aedificia non graviore servitute onim supra alienum aedificium superius habere nemo potest. Si ex tribus aedibus in loco impari poseruiant aedibus, inferiores autem nulli seruiant, et paries communis, qui sit inter aedes inferiores et medias, altius a domino inferiorum aedium sublatus sit, iure eum altius
Abbreviated transcription (Latin):
tempore ꝯstituere quis pot̃ nͦ so¬
Ium eo loco posse pet̾e ubi ei cõsti¬
tutum ẽ s exemplo arbitrarie
accõis ubiq pot. ¶ Ait p̃tor si
appareat eum qui constitiit neq
solu̾c neq fccisse neq ꝑactorem
stetit quo munꝰ fiẽt quod ꝯstitutũ

Expanded text:
tempore constituere quis potest, nec solum eo loci posse eum petere, ubi ei constitutum est, sed exemplo arbitrariae actionis ubique potest. Ait praetor: 'si appareat eum qui constituit neque soluere neque fecisse neque per actorem stetit, quo minus fieret quod constitutum
Abbreviated transcription (Latin):
die offerat uec astor acciꝑe uo¬
luit nec ulla c̃a iusta fuit ñ acci¬
piendi equũ ẽ succurri reo aut¬
a⁊ exceptõe aut iustamt̃p̾tatõe ut
tt̃m atłoris usq ad tempͣ iudicii
ip̃i noceat ut illa u̾ba neq fecis¬
se h oc significent ut neq in diẽ
inquẽ constitit fẽcit neq pꝰea.
p̃toris neq ꝑactorẽ stetisse eãdẽ
recipiunt dupitatõe ⁊ põp̃. dubrꝰ¬
iñ si ualitudine impeditus aut ui
aut tẽpestate pecitor ñłenit ip̃i¬
pecuniã c̃ constitiebat᷑ debitã fius¬
se int̾p̃tatõem pleniorẽ exigit. Nã
pͥmũ ulud efficit ut siquid tũc
debitum fuit c̃ constitũetur nñc
ñ fit. nlominus teneat constitutũ
qr retrorsum se ħ accõ refert. ꝓm̃n
temꝑali accõe obligatũ constitu¬

Expanded text:
die offerat nec actor accipere uoluit nec ulla causa iusta fuit non accipiendi, aequum est succurri reo aut exceptione aut iusta interpretatione, ut factum actoris usque ad tempus iudicii ipsi noceat: ut illa uerba 'neque fecisset' hoc significent, ut neque in diem in quem constituit fecerit neque postea.'neque per actorem stetisse' eandem recipiunt dubitationem. et Pomponius dubiroinde si ualetudine impeditus aut ui aut tempestate petitor non uenit, ipsipecuniam cum constituebatur debitam fuisse', interpretationem pleniorem exigit. nam primum illud efficit, ut, si quid tunc debitum fuit cum constitueretur, nunc non sit, nihilo minus teneat constitutum, quia retrorsum se actio refert. proinde temporali actione obligatum constitu
Abbreviated transcription (Latin):
ctenus igit᷑ ꝯstitutũ ualebit siꝙ
cõstiruit᷑ debitũsit ⁊̃ si nuli appa¬
ret qui int̾im. debeat ut puta s
aũ aditã hrcditatẽ debitoris łcap¬
to eo abhostib constituat quisse
solutuꝵ. Nam ⁊ põp̃. scrib̾. ual̾e
constitutũ qm̃ debita pecũia cc̃sti¬
tuta ẽ.: Si quis .c. aureos debens
is qui sortẽ ⁊ nsuras q̃ ñ debelat
constituat tenebit᷑ insorte dũ¬

Expanded text:
ctenus igitur constitutum ualebit, si quod constituitur debitum sit, etiamsi nullus apparet, qui interim debeat: ut puta si ante aditam hereditatem debitoris uel capto eo ab hostibus constituat quis se soluturum: nam et Pomponius scribit ualere constitu‹tu›m, quoniam debita pecunia constituta est. Si quis centum aureos debens is, qui sortem et usuras quae non debebantur constituit, tenebitur in sortem dum
Abbreviated transcription (Latin):
um controuersia eẽt de heredita¬
te defuncte inter scriptũ hered̃:
patruũ meniũ ⁊ amitas meriuᷤᷤ
lict̃is ad sorotes suas factis declara¬
uit omune futuꝵ quicquidad eũ
ex enentu litis hereditarie ꝑuenis¬
s neq stipulatio lit̃aꝵ secrita ẽ
q̃sitũ ẽ cͥum transeg̃it. id ẽ meuius
cum scripto herede. ita ut p̾dia ⁊¬

Expanded text:
um controversia esset de hereditate defunctae inter scriptum heredem et patruum Maevium et amitas, Maevius litteris ad sorores suas factis declaravit commune futurum, quidquid ad eum ex eventu litis hereditariae pervenisset, neque stipulatio litteras secuta est: quaesitum est, cum transegerit idem Maevius cum scripto herede ita, ut pra
Abbreviated transcription (Latin):
refcratur ad id temp᷑ quo uitͣ an¬
nũ uix̃. ¶ Hanc accõem ⁊ here¬
dis cet̾isq successorib dari cõstat¬
bitur c̃ sit penas nisi forte ex dap¬
no locupletior hr̃s fc̃s fit.: Si
dolo seruus occisus sit ex loge cõr¬
uelia agere. dñm posse ꝯstat. ⁊ si
lege aquilia eg̾it p̃inditiũ fi̾cor¬
uelic ñ det. ¶ ħ actõ adu̾sus cõ¬
fitentem conpetit i simplũ adu̾su
negantẽ induplum ¶Siquis
hominẽ uiuum falso confiteat᷑
octidisfe ⁊ p̾ca parat᷑ sit ostend̾e

Expanded text:
referatur ad id tempus, quo intra anreferatur ad id tempus, quo intra annum vixit. Hanc actionem et heredi ceterisqbitur, cum sit poenalis, nisi forte ex damno locupletior heres factus sit. Si dolo seruus occisus sit, et lege Cornelia agere dominum posse constat: et si lege Aquilia egerit, praeiudicium fieri Corneliae non debet. Haec actio aduersus confitentem competit in simplum, aduersus negantem in duplum. Si quis hominem uiuum falso confiteatur occidisse et postea paratus sit ostendere
Abbreviated transcription (Latin):
tis extimationẽ cessare quia re¬
trorsum qͣnti płimi fuit extuna¬
tus.: Id.ł. uilianus scribit.
extinatõem hominis occisi ad id
temp᷑ reterri. quo płii ineo an¬
no fuit. ⁊ ideo si p̃ciosi pictori pollex
tur fu̾it occisus posse cumaquilia¬
agere p̾tioq eo extunandum qͣn¬
tifu̾it pꝰꝙͣ artẽ cũ pollice amisiss
S ⁊si seruus qui magnas fraudes
ĩ meis rõnib cõmiserat fu̾it occi¬
ut fraude̾m ꝑticipes euerenturret¬
tissime labeo scb̾. tanti extimand̃
qͣnti in ea int̾erfut᷑ fraudes serui
ꝑ cum ꝯmissas detegi ũ qͣnti noxã
ip̃ius sui ualeat. ¶ S ⁊ si Roue
frugi seruus intra annũ mutatis
morib occisus sit p̃tium id extuma¬
bitur qͣnto ual prus qͣm mores
mutaret. ¶ In summa omnia
comoda. qͣ intra annum auo int̾¬
fectusẽ pretiorẽ seruum fac̃etur
ħ accedere ad extimatõem eius di
cendum ẽ. Simfans sit occi¬
sus ñ dum anniculus u̾uis ẽ suf¬
ficere hanc accõem ut extim atio

Expanded text:
timationem cessare, quia retrorsum quanti plurimi fuit inspicitur. Idem Iulianus scribit aestimationem hominis occisi ad id tempus referri, quo plurimi in eo anno fuit: et ideo et si pretioso pictori pollex tur, fuerit occisus, posse agere pretioque eo aestimandum, quanti fuit priusquam artem cum pollice amississet. Sed et si servus, qui magnas fraudes in meis rationibus commiserat, fuerit occiut fraudium participes eruerentur, rectissime Labeo scribit tanti aestimandum, quanti mea intererat fraudes serui per eum commissas detegi, non quanti noxa eius serui ualeat. Sed et si bonae frugi seruus intra annum mutatis moribus occisus sit, pretium id aestimabitur, quanto ualeret, priusquam mores mutaret. In summa omnia commoda, quae intra annum, quo interfectus est, pretiosiorem seruum facerent, haec accedere ad aestimationem eius dicendum est. Si infans sit occisus nondum anniculus, verius est sufficere hanc actionem, ut aestimatio
Abbreviated transcription (Latin):
riꝙ int ẽ restitũe. sunili quoq modo
ex diuerso tractari oꝑter tibi emptor
quidem sciebat uenditor ã ignorabat᷑¬
⁊ hic enim oportet ⁊ uenditõem. ⁊ oe
uenditori sinõ depensũ ẽ solui. ł si so¬

Expanded text:
 interest restituere. Simili quoque modo ex diuerso tractari oportet, ubi emptor quidem sciebat, uenditor autem ignorabat: et hic enim oportet et uenditionem stare uenditori, si non depensum est, solui
Abbreviated transcription (Latin):
quod quinto mutio placebat. ñ
lib̾m s qͣlis eẽt fundus pr̃ari opor¬
tere. Idem ⁊ in urbanis p̾diis dicen
dolia seragnita emptori accessura
cum er̃nt .c. inuenditois fore pote
Sistimo posse me id ꝙ meũ ẽ sub ꝯdi¬

Expanded text:
quod Quinto ‹Mu›cio placebat, non liberum, sed qualis esset, fundum praestari oportere. idem et in urbanis praediis dicedolia sexaginta emptori accessura: cum essent centum, in uenditoris fore potesm. Existimo posse me id quod meum est sub condi
Abbreviated transcription (Latin):
tis igne: clictum ẽ emptõem fundi ñ
uideri ẽẽ otractam: si ꝯtemplacõe il¬
laꝵ arboꝵ uelutiolineti flindus ot¬
ꝑabatur. siue sciente sine ignorã¬
te uenditore. siue ã emptor sciẽbat

Expanded text:
um est emptionem fundi non uideri esse contractam, si contemplatione illarum arborum, ueluti oliueti, fundus comparabatur, siue sciente siue ignorante uenditore: siue autem emptor sciebat
Abbreviated transcription (Latin):
umꝰ in lege uenctitõis ita sit scͥp¬
tum flumma łstillicidia uti nũc
sunt ut ita sint. nec aclicitur q̃ flu¬
nuna ł stillicidia primũ expectͥa¬
ri oportet quid actum sit: si ñ idap¬
parcat. it̃ id accipietur quod uen¬
ditori nocet ambigna enim or̃o ẽ¬

Expanded text:
um in lege uenditionis ita sit scriptum: 'flumina stillicidia uti nunc sunt, ut ita s‹i›nt', nec additur, quae flumina uel stillicidia, primum ‹s›pectari oportet, quid acti sit: si non id appareat, tunc id accipitur quod uenditori nocet: ambigua enim oratio e
Abbreviated transcription (Latin):
a metiendi. Gustus enĩ ad hoc ꝑfi¬
cit ut im pbare liceat. M ensura
neneat᷑. s ut appareat qͣntum ema¬
tur. ¶ si emptio ita fc̃a fu̾it esto
michi emptus stichus aut pamphi¬
lus inp̃tate eẽ uenditoris quẽ ue¬
lit dare. sicut instipulatõrib. s uno
mortuo qui suꝑ ẽ dandꝰ ẽ. ⁊ idro prio¬
ris peritulum aduenclitorẽ. post̾io

Expanded text:
a metiendi: gustus enim ad hoc profia metiendi: gustus enim ad hoc proficit, ut improbare liceat, mensura veneat, sed ut appareat, quantum ematur. Si emptio ita facta fuerit: "est mihi emptus Stichus aut Pamphilus", in potestate est venditoris, quem velit dare, sicut in stipulationibus, sed uno mortuo qui superest dandus est: et ideo prioris periculum ad venditorem, p
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ̃ uenditor intellexerit. nͣce refer¬
qͣnti sit accio accessio. siue plus ĩ
inea sit qͣm in ip̃a recui accedat
an minus. plerasq enim res aliqñ
pp̃ accessiones emimus. sicuti cum
donius pp̃ marmora ⁊ statuas ⁊ ta¬
bulas pict̾as ematur.: Ominũ
rerum quas quis hr̃e ł possidere ł
ꝑsequi pot̾ uenclitio fit recte quas
uero  natura lgentium uis imores
e untatis ꝯmercio ex ierunt. caꝵ
nulla uendicio ẽ. ¶⁊ hominẽ li¬
b̾m scientes em̃e ñ possumꝰ. s nec
talis emptio aut stipulatõ adm¬
itenda c̃ cum seruus erit. qͣinis¬
⁊ ꝯdixerimus futuras res eini posse.
ñ enim fas ẽ eiusmͦi casus eͣx pet¬
tare.. It si emptor ⁊ uenclitor
lus scit: ñ obligabitur uenditor.
nec tñ ex uendito quicqͣm sscqͥ¬
tur nisi ultro quod cõuem̃t p̾stet.
quod si uenditor scit emptorigno
tunc ualet cum abinicioid agat᷑
ut pꝰsessionem emat qͣm forte h̾uit
uenditor ⁊ iniudicio possessionis p¬
tior eẽt. : Alia cã ẽ degustandi ali¬

Expanded text:
 uenditor intellexerit. nec referanti sit accessio, siue plus in ea sit quam in ipsa re cui accedat an minus: plerasque enim res aliquando propter accessiones emimus, sicuti cum domus propter marmora et statuas et tabulas p‹i›ctas ematur. Omnium rerum, quas quis habere uel possidere uel persequi potest, uenditio recte fit: quas uero natura uel gentium ius uel mores ciuitatis commercio exuerunt, earum nulla uenditio est. Liberum hominem scietalis emptio aut stipulatio admittenda est: "cum servus erit", quamvis dixerimus futuras res emi posse: nec enim fas est eiusmodi casus exspectare. Item si et emptor et venditor lus scit, non obligabitur venditor nec tamen ex vendito quicquam consequitur, nisi ultro quod convenerit praestet: quod si venditor scit, emptor igntunc valet, cum ab initio id agatur, ut possessionem emat, quam forte venditor habuit, et in iudicio possessionis potior esset. Alia causa est degustandi, ali
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ sciens einã ab eoc iubonis int̾¬
dictum sit. ł cui tempus ad delib̾¬
andu deh̾e alitate ita datumsit
ut ei climinuendi potestas ñ sit:
dominus ũ ero. disimilat̾ atq si a
debitore sciẽs creditorẽ frandari
sius eẽ bona fide einit. at qui sine
tutoris auct̃oritate apupillo emit:
ł falso tutore auctore quẽ scit tuto¬
rem ñ eẽ ñ uidetur bona fide em̃e

Expanded text:
i sciens emam ab eo cui bonis interdictum sit vel cui tempus ad deliberandum de hereditate ita datum sit, ut ei deminuendi potestas non sit, dominus non ero: dissimiliter atque si a debitore sciens creditorem fraudari sius esse, bona fide emit: at qui sine tutoris auctoritate a pupillo emit, vel falso tutore auctore, quem scit tutorem non esse, non videtur bona fide eme
Abbreviated transcription (Latin):
cͣuł alienã distraħe ꝙ̃ posse nulla
dubitatõ ẽ. Nam emptio ẽ ⁊ uen¬
ditio s res emptori auferri pot̃.
strahitur. ⁊ idõ sui ñ sit exceptum
sũ exceptũ sit ne cum peculio ue¬
neat: ñ cum peculio distractꝰ ui¬
detur. U ñ si qͣ res fn̾it peculiaris
a seruo sub repta: dici pot̾. iudes̾
q̃ĩ furtiua. hec itasires adempto¬

Expanded text:
 alienam distrahere qu‹e›m posse nulla dubitatio est: nam emptio est et uenditio: sed res emptori auferri poteststrahitur: et ideo siue non sit exceptum, siue exceptum sit, ne cum peculio ueneat, non cum peculio distractus uidetur. unde si qua res fuerit peculiaris a seruo subrepta, condici potest uidelicet quasi furtiua: hoc ita, si res ad empto
Abbreviated transcription (Latin):
Dinsocio arbit̾ ꝓspice deb canͣtionib
infut᷑o dampno ł lucropendẽte oc¬
ex ea societate ꝙ sab̾ in omnib
bone fideiuidiciis estimabit sine gnͣlia
sp̃alia ueluti mandati depositi cõ¬
modati. ¶ Sitecũ societas mͥ sit. et
res exsocictate omunes qͣm impen¬
sam ineas fecero quos ue fructus
ex is reb ᷤ ceꝑis ł ꝓ socioł cõmuni di¬

Expanded text:
socio arbiter prospicere debet cautionibus in futuro damno vel lucro pendente ex ea societate. quod Sabinus in omnibus bonae fidei iudiciis existimavit, sive generalia specialia ueluti mandati, commodati, depositi.Si tecum societas mihi sit et res ex societate communes, quam impensam in eas fecero quosue fructus ex his rebus ceperis, uel pro socio uel
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯdempuetur. bͣ ⁊ fructuũ nomĩe
ex quo cepit possid̾e dampnabit᷑.
Si hõ pꝰctitus dolo possõris det̾ior
Tc̃s siti deinde sũ cł̾pa eiꝰ ex alia cã
mortũ sit: estimatio ñ fiet eius qͦ
cetͤiorẽ eum fec̃ q nichil int̾ ẽ pe¬
titoris. S ħ qͣntum ad reni accõẽ.
legis aũ aquilie actio uurat.

Expanded text:
demnetur: ergo et fructuum nomine ex quo coepit possidere damnabitur. Si homo petitus dolo possessoris deterior factus sit, deinde sine culpa eius ex alia causa mortuus sit, aestimatio non fiet eius, quod deteriorem eum fecerat, quia nihil interest petitoris: sed haec quantum ad in rem actionem: legis autem Aquili
Abbreviated transcription (Latin):
nãcisci possõnem. qr lõge ꝯmodi
ẽ ĩp̃m posfid̾e ⁊ adu̾sariad hoña pe¬
atoi̾s ꝯplłere: qͣm alio p̃sidente pͣe᷑
cã. eñ ñ possideret nec dolo fecit quo
minus possid̾et. si actor ignoret ñ
ẽ absoluendus ut marcelłꝰ ait.
tã. Cct̾m añ iudiciũ acceptũ ñ
decipit ac̾torẽ. qui se negat possi¬
de c̃ u̾e ñ possid̾e̾t. nec uid̾r se liti
optulisse qui discessit. Saub ł.
ab illo s ascip̃o decipit᷑ ⁊ idõ rens
clixerit se possid̾e. ⁊ ideo liti se optu¬
lit ⁊ hoc ip̃m rare agenda testa¬
ẽ. ¶Possid̾e aut̃ aliquis deb uti¬
q ⁊ litis otestate tp̃r ⁊ quo res

Expanded text:
cisci possessionem, quia longe commodius est ipsum possidere et adversarium ad onera petitoris compellere quam alio possidente petercausa, cum non possideret nec dolo fecisset, quo minus possideret: si actor ignoret, non est absolvendus, ut Martam: ceterum ante iudicium acceptum non decipit actorem qui se negat possidere, cum vere non possideret: nec videtur se liti optulisse qui discessit. Paulus lab alio, sed a se decipitur: et ideo reus dixerit se possidere et ideo liti se optulit, et hoc ipsum in re agenda testaest.Possidere autem aliquis debet utiq
Abbreviated transcription (Latin):
rgo scł̃m eum ⁊ uendicari pot̾it.¬
neratiꝰ. l̾ .ui. ex plautio ait nec
haustum nec apulsum pocoris nec p¬
crete exim̃de caltisq coq̃nde uis ẜͦ¬
istimasse ait. s ip̃e lic̃ ut ne ma ͥ¬
x ue calcis coquende ⁊ crete exim̃¬
de s̃uitus constitui possit ñ ultrã
posse qͣm quatenꝰ ad eum ip̃m fũ¬
ea uasa fierent quib fructus ẽins
fundi ex portarentur sic̃ tnquib¬
damfit ut amphoris uinũ eueha¬
tur aut ut dolia fiant ł regule
sa uenirent fligine exercerentu

Expanded text:
rgo secundum eum et uindicari poterit.Neratius libris ex Plautio ait nec haustum nec appulsum ‹pecoris› nec cretae eximendae calcisque coquendae ius posistimasse ait. sed ipse dicit, ut maxime calcis coquendae et cretae eximendae seruitus constitui possit, non ultra posse, quam quatenus ad eum ipsum funea uasa fierent, quibus fructus eius fundi exportarentur sicut in quibusdam fit, ut amphoris uinum euehatur aut ut dolia fiant, uel tegsa uenire‹nt›, figlinae exercerentur,
Abbreviated transcription (Latin):
it p̃tor si quis icd ꝙ tradit᷑ ex iusta
causa n dño ⁊ ñ dum usuttiꝙptũ pe¬
tet. iudiciũ dabo. ¶ Mttͦp̃tõi aiti ñ¬
dum usucaptum. nam si usucaptũ ẽ
ht̃ciuilẽ accõe. nec desid̾at honoratiã.
S e traditionis dũ taxat ⁊ usncapio¬
nis fec̃ m̃ciõẽ. c̃ satis multe sunt us
r ꝑtes quib dm̃um quis natisceret᷑.
ut puta legãtum. Dauł.ł.xuiii.

Expanded text:
it praetor: "Si quis id quod traditur ex iusta causa non a domino et nondum usucaptum petet, iudicium dabo". Merito praetor ait "nondum usucaptum": nam si usucaptum est, habet civilem actionem nec desiderat honorariam. Sed cur traditionis dumtaxat et usucapionis fecit mentionem, cum satis multae sunt iuris partes, quibus dominium quis nancisceretur? ut puta legatum Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
cãm traditicõis ht̃ ut itur publici¬
ana ⁊ ñsolum emptori bone fidei
competit publician a s zaliis ut ei
ciui dotis noĩe tradita resẽ. Nec dũ
usucapta ẽ enĩ ĩtissĩa cã siũ estima¬
te res indotẽ d̾at᷑t sint. siu̾ ñ It̾ si res

Expanded text:
am traditionis habet, utitur Publiciana: et non solum emptori bonae fidei competit Publiciana, sed et aliis, ut puta ei cui dotis nomine tradita res est necdum usucapta: est enim iustissima causa, sive aestimata res in dotem data sit sive non.
Abbreviated transcription (Latin):
n rem accc̃em pati ñ compellit᷑nq
Ficet alicͥ dr̃e se ñ p᷑sid̾e. itaut si pos¬
sit adu̾sarius ouinc̃e rẽ ab adu̾sa¬
no p̾ sid̾i. tnͣsferat ad sc possõe ꝑiuĩdi¬
cẽ lic suam eẽ ñ approbau̾it. ¶ Si¬
statã mortũ sit fru̾ctus quo ad is
uyx̃it existimari oꝑtet. Paulus ait
ita idu̾m ẽẽ puto siñ prius is homo
ꝑe eius inutiles facce sunt. nã nͨ si
tuxiss quid̃ ĩ ea nalitudine fructus

Expanded text:
n rem actionem pati non compellimur, quia licet alicui dicere se non possidere, ita ut, si possit adversarius convincere rem ab adversario possideri, transferat ad se possessionem per iudicem, licet suam esse non adprobaverit. Istatam mortuus sit, fructus quoad is vixerit aestimari oportet. Paulus. ita id verum esse puto, si non prius is homo  quam operae eius inutiles factae sunt: nam ne si vixisset quidem in ea valetudine, fructus
Abbreviated transcription (Latin):
Siquis extit̃it qui meliorẽ ꝯdicõẽ
afferat. de inde prior emptor adu̾¬
sus eumlicitat᷑ sit ⁊ penes eũ empto¬
tẽ mansit: dubitari pot̾it utrum
fructus ip̃e habeat: qͣi nulla meli¬
ore oditõe allata. anuero uentdito¬
ris sint licet ead̾ sit ꝑsona que me¬
liorem odicõem attulit quod rõ fa¬
ꝯclicione ad dicere posteriori nisi pͥ¬
or paratus sit plus addicere. t̃. ł.¬

Expanded text:
Si quis extiterit, qui meliorem condicionem adferat, deinde prior emptor aduersus eum licitatus sit et penes eum empt‹um› remanserit, dubitari poterit, utrum fructus ipse habeat, quasi nulla meliore condicione allata, an uero uenditoris sint, licet eadem sit persona, quae meliorem condicionem attulit. quod ratio facondicione addicere posteriori, nisi prior paratus sit plus adicere. 8
Abbreviated transcription (Latin):
scrib̾. Idem ait si ꝑ sona i doncior ac¬
cedat ad emptionẽ oqiue uideri me¬
liorem ꝯdicionẽ allatã ẽẽ ꝓinde siqͥs
accedat enisdem p̃tii emptor sed qui
onem nullam exigat mellor odicio.
allata uidebitur. ergo idem erit ꝓ¬
bandum ⁊ si uilior p̃tio eniere sit ꝑa¬
tus catñ remittat que uenditori
grauia erant in priori emptione.

Expanded text:
scribit. idem ait, et si persona idoneor accedat ad emptionem, aeque uideri meliorem condicionem allatam. proinde si quis accedat eiusdem pretii emptor, sed qui onem nullam exigat, melior condicio allata uidebitur. ergo idem erit probandum et si uilior‹e› pretio emere sit paratus, ea tamen remittat, quae uenditori grauia erant in priore emptione.
Abbreviated transcription (Latin):
ħ erat nominatĩ actumut liceret
resilire emptori meliore. ⁊dicõe alla¬
ta clicendum erit dissolutam priorẽ
emptõem: eciam siuenditor sequẽ¬

Expanded text:
 erat nominatim actum, ut liceret resilire emptori meliore condicione allata? dicendum erit dissolutam priorem emptionem, etiamsi uenditor sequen
Abbreviated transcription (Latin):
fec̾unt quo minus possid̾ent. ꝑ¬
aut̃ qui iustas causas hũissemt ͤ
q̃r bona ad se ꝑtin̾e existimas¬
ssent: usq ad eo dũ taxat
quo locupletiores ex ea e ffecti
eẽnt. ¶Pecitã aut̃ afisco ħedita¬
tem ex eo tp̃r existim and̃ ẽẽ quo
prunũ scierit quisq eam ase pe
singuł u̾bis senatus ꝯsulti ꝯgru¬
ens int̾p̃tatioAit seuat᷑. c̃
añ qͣm ꝑtes caduce fisco petet᷑.
nat᷑ ꝯsultum locum hẽbit. Id̾
⁊ si uatcantia bona fisdo uenli¬
centur: ł ex alia qͣnat̃q c̃a bona
ad eum ꝑ uen̾int: senatus ꝯ sul¬
tum locum hebit. ⁊ si ciuitati pq¬
teretur. In priuatorũ qͦ peticõib
senatus ꝯsultum loc̃ hre nemo
ẽ qui ambiget: licet in publi
reditate utimur senatus ꝯsul¬
to. s ⁊̃ in peculio castrensi ł ali¬
a unu̾isitate. Petitã aũ ħe¬

Expanded text:
nt, quo minus possiderent, pautem, qui iustas causas habuissent, quare bona ad se pertinere existimassent, usque eo dumtaxat, quo locupletiores ex ea re facti essent. Petitam autem fisco hereditatem ex eo tempore existimandum esse, quo primum scierit quisque eam a se pesingulis verbis senatus consulti congruens interpretatio. Ait senatus: "cum am partes caducae fisco peterentur'. natus consultum locum habebit: idem, et si uacantia bona fisco uindicentur uel si ex alia quacumque causa bona ad eum peruenerunt, senatus consultum hoc locum habebit: et si ciuitati peteretur. In priuatorum quoque petitionibus senatus consultum locum habere nemo est qui ambigit, licet in publicem in hereditate utimur senatus consulto, sed et in peculio castrensi uel alia uniuersitate. 'Petitam autem he
Abbreviated transcription (Latin):
stici fisco pet̾entur: hu qui se h̾¬
edes c̃xistimant h̾editatẽ de tͣre¬
rĩt placere redatte exp̾tio reꝵ
uenditõꝵ pecume usuras ñ ex¬
igendas. Id̾ q insiłib causis ser¬
uandum ẽ It̃ plac̾e aquib ħ¬
editas petita fuiss. si adu̾sus e¬
os uidicatũ eẽt: p̃cia q̃ adcos reꝵ

Expanded text:
stici fisco peterentur, hi, qui se heredes esse existimant, hereditatem distraxerint, placere redactae ex pretio rerum uenditarum pecuniae usuras non esse exi- gendas idemque in similibus causis seruandum. Item placere, a quibus hereditas petita fuisset, si aduersus eos iudi
Abbreviated transcription (Latin):
tã scit qr ñ ip̃i s ꝓcuratorieius de¬
nuuici at̃ ẽ. Senat᷑ sp̃i denũtiari
exigit. ⁊ ideo ñ nocebit nͥ forte is
cuidenuntiatũ ẽ eũ cͤciorau̾it. s
ñsi c̾ciorare potuit nec fecit.
A quo denuntiatũ ẽ senatus nõ
exigit. Quicũq ergo. fuit qui
deñtiauit: nocebit a ħ ad u̾sus bo¬
ne fide i possõre ᷤᷤ. Hamita senat᷑ lo¬
cut᷑ẽ. eos qui se hedes existimas¬
sẽt.: Cct̾m siquis sciens heredi¬
tatẽ ad se ñ ꝑtiñe distraxit: sine
dubio ñ p̃cia reꝵ s ip̃e res ueni¬
unt inpetitõe herelitatis ⁊ fruc¬
tus eaꝵ. S imꝑator seu̾us epła
ail ceierẽ id̾ uidet᷑ fecisse ⁊ ĩ ma¬
le fidei possõrib. at quin sena¬
tus de his ẽ locutus qui se h̾edes
guexistimant. nisi forte ad eas res
epsam refemꝰ qͣs distrahi expecdie¬
rat. que honerabant magis ħe¬
cditatẽ qͣm tructui erant. ut sit
inarbitrio petitoris qͣlẽ ꝯputati¬
onẽ faciat adu̾sus male fidei pos¬

Expanded text:
tamen scit, quia non ipsi, sed procuratori eius denuntiatum est: senatus ipsi denuntiari exigit et ideo non nocebit, nisi forte is cui denuntiatum est eum certiorauerit, sed non si certiorare potuit nec fecit. a quo denuntiatum est senatus non exigit: quicumque ergo fuit qui denuntiauit, nocebit. Haec aduersus bonae fidei possessores, nam ita senatus locutus est: 'eos qui se heredes existimassent'. ceterum si quis sciens ad se hereditatem non pertinere distraxit, sine dubio non pretia rerum, sed ipsae res ueniunt in petitionem hereditatis et fructus earum. sed imperator Seuerus epistula ad Celerem idem uidetur fecisse et in malae fidei possessoribus: atquin senatus de his est locutus qui se heredes existimant. nisi forte ad eas res referemus, quas distrahi expedierat, quae onerabant magis hereditatem quam fructui erant: ut sit in arbitrio petitoris, qualem computationem faciat aduersus malae fidei pos
Abbreviated transcription (Latin):
tate ñ attingat. eũ ĩo inusuras
quid pecunie ex p̃cio reꝵ uendi¬
taꝵ. Redactam sic accipiemus
ñ solũ iam ex astani. U̾m ⁊ siexi¬
gi potuit nec iam exactaẽ & si
pꝰ petitã ħ editatẽ res distraxerit:
hnt ĩp̃e res ueniũt fructusq eaꝵ¬

Expanded text:
tingat, negat eum omnino in usuras quit, 'pecuniae ex pretio rerum uenditarum.' redactam sic accipiemus, non solum iam exactam, uerum et si exigi potuit nec exacta est. Quid si post petitam hereditatem res distraxerit? hic ipsae res uenient fructusque ea
Abbreviated transcription (Latin):
ñ hr̃es ⁊ pecus uicini ĩ eos laq̃os
incidiss.Si ꝓtectum meũ ꝙ
supͣ domũ tuã nullo iuuire hẽbã
recidisset posse me tec̃ dampni
ĩ uiria ag̾e ꝓculus scͥbit. debnsti
enĩ mec̃ uis michi ñ ẽẽ ꝓtectum
hr̃e agere nec ẽc equum dãpnũ
me pati recisiͤ⁊ ate meis tig¬
nis.: ¶ Aud ẽ diceudum ex re¬
scͥpto imꝑatoris seu̾i qui ei ꝑcuiꝰ
domum erat tͣiectus aq̃ ductus e¬
rat citra suitutẽ rescͥpsit uire suo
c̃.  Si nau̾is tua inpacta ĩ meã
scaphã dampiram michi dectit q̃¬
situm ẽ q̃ accio michi compereret.
et ait ꝓculus si ĩ potestate nautaꝵ
fuit ne id acciłet ⁊ culpartorũ
fcm sit lege a quilia cum nautis¬
ẽẽ agendum quia ꝑui refert. an¬
nauem ĩmittendo aut scraculũ
banaue ducendo an tu manu damp¬
num decłis qr omnib hismodis ꝑ
te dampno afficior ¶s si fune rup¬
to aut ẽ anullo regeretur naius¬

Expanded text:
cus uicini in eos laqueos incidisset.Si protectum meum, quod supra domum tuam nullo iure habebam, reccidisses, posse me tecum damni iniuria agere Proculus scribit: debuisti enim mecum ius mihi non esse protectum habere agere: nec esse aequum damnum me pati recisis a te meis tignis. aliud est dicendum ex rescripto imperatoris Seueri, qui ei, per cuius domum traiectus erat aquae ductus citra seruitutem, rescripsit iure suo  in alieno fecit.Si nauis tua inpacta in meam scapham damnum mihi dedit, quaesitum est, quae actio mihi competeret. et ait Proculus, si in potestate nautarum fuit, ne id accideret, et culpa eorum factum sit, lege Aquilia cum nautis agendum, quia parui refert nauem immittendo aut serraculum ad nauem ducendo an tua manu damnum dederis, quia omnibus his modis per te damno adficior: sed si fune rupto aut cum a nullo regeretur nau
Abbreviated transcription (Latin):
accõnẽ tibi ꝯpetere. ¶ Quotiẽsã
aũsolutam pecuniã mandati agi
ꝑosse dicimus faciendicã ñ dandi
tenebitur rens ⁊ ẽ equũ situt man¬
dante aliquo acc̃otm nact̾i cognñ
cam p̃stare iudicio mandati. itaex
caden causa obligatoᷤ hr̃e manda¬
ti actõem ut libem̃᷑. Si fideuissor

Expanded text:
actionem tibi competere. actionem tibi competere. ante solutam pecuniam mandati agi posse diximus, faciendi causa, non dandi tenebitur reus: et est aequum, sicut mandante aliquo actionem nacti cogimur eam praestare iudicio mandati, ita ex eadem causa obligatos habere mandati actionem, ut liberemur.Si fideiussor
Abbreviated transcription (Latin):
Ii mandato meo fundum em̃i s u¬
trũ cum decłis p̃cium agereᷤ mecũ¬
mn amandati. an zanteq̃m des necẽẽ c
habcas restuas uñd̾o ⁊rette dicitur
ĩ ħ ẽẽ mandati accoemut suscipi¬
am obligationem que ad u̾sus te
uenditori opetit Nam zego ag̃e
tet̃ possum. ut p̾stes michi ad¬
u̾sus uendictoe̾m empti accõẽ s¬
pisti manente iudicio siue iusta
cã ũ deb̾e̾ mecũ agere ut transfe¬
rat᷑ iudiciumiume. ñ dum enĩ ꝑ¬
fecisti niandatũ ¶ It sidum ne¬
gociameag̾is. ilicui dec̃ditorib
meis ꝓmiss̾is. ⁊ añ qͣm soluas di¬
cendin ẽ te agere posse nt obli¬
gatõem suscipiã. aut sinolit c̃.
debeo defensurimiͣte. Si uidi¬
cio te sisti ꝓmisero net exhibu̾o
z añ qͣm p̾stem mandati agere pͦ¬
sum ut me lib̾e ł si ꝓ te reus ꝓi¬
utencli factusims simandau̾o
tibi ut creditori meo soluas tuqͣ ex¬
ꝓmiseris ⁊ ex ea c̃a dampnatus sis
ħumiannis ẽ ⁊ ĩ hoc casu mãdati

Expanded text:
meo fundum emeris, utrum cum dederis pretium ageres mecum mandati an et antequam des, ne necesse habeas res tuas uendere? et recte dicitur e mandati actionem, ut suscipiam obligationem, quae aduersus te uenditori competit: nam et ego tecum agere possum, ut praestes mihi aduersus uendipisti, manente iudicio sine iusta causa non debes mecum agere, ut transferatur iudicium in me: nondum enim perfecisti mandatum.Item si, dum negotia mea geris, alicui de credito‹m›eis promiseris, et antequam soluas dicendum est te agere posse, ut obligationem suscipiam: aut si nolit cretibi debeo defensurum te. Si iudicio te sisti promisero nec exhib‹u›ero, et antequam praestem, mandati agere possum, ut me liberes: uel si pro te reus promittendi factus sim. Sed si mandauero tibi, ut creditori meo soluas, tuque expromiseris et ex ea causa damnatus sis, humanius est et in hoc casu mandati
Abbreviated transcription (Latin):
Dec enĩ ꝙ crescit peculiũ aut de¬
crescit ꝑtinet ad constitoriã
mortuo sticho si cõstitu̾at se p̾ci¬
um enis solutuꝵ tẽnet᷑. : Si si¬
ne die constitutis: pot̃ quid̾ dici
te nõ tet̾ii. licet ubaedicti late s¬
pareant alioquĩ ⁊ confestim agitẽ¬
cumpot̾it si statĩ ut ꝯstitiusti ñ ꝑ
soluas s modicũ tempus statuẽd̾ ꝑ
ẽ ñ minͣ decẽ dieꝵ ut ex accõ cele¬
bretur. ¶Constituto satis nõ
facit qui solut᷑um se cõstituit. si
offerat satisfactiõem. ¶ Siquis
aut̃ constitat se s. itis daturũ ⁊ fi¬
deiissorẽ s pigña det ñtẽnet᷑. qr¬

Expanded text:
ec enim quod crescit peculium aut decrescit, pertinet ad constitutoriamortuo Sticho si constituerit se pretium eius soluturum, tenetur. Si sine die constituas, potest quidem dici te non teneri, licet uerba edicti late pateant: alioquin et confestim agi tecum poterit, si statim ut constituisti non soluas: sed modicum tempus statuendum est non minus decem dierum, ut exactio celebretur. constituto satis non facit, qui soluturum se constituit, si offerat satisfactionem. si quis autem constituat se satisdaturum, fideiussorem uel pignora det, non tenetur, q
Abbreviated transcription (Latin):
tat ut rei sit ꝑsecutõ. ¶ Uetus
fuit dubitat̃o an qui hac accõe
egit sortis obligationẽ ꝯsirnat
cõs fcã lib̾atõe contignere ñ li¬
tis contestatione. qm̃ solutio
constituat᷑ ea de cõdicõe suspẽ¬
neatur deficiente᷑ utraq accõ de¬
ꝑeat. s is qui pure deb si sub cõ¬
dicõe cõstituat. inquid põp̃. ĩ

Expanded text:
tat, ut rei sit persecutio. Vetus fuit dubitatio, an qui hac actione egit sortis obligationem consumattione facta liberationem contingere, non litis contestatione, quoniam solutio constituatur, eadem condicione suspenneatur deficiente utraque actio depereat. Sed is qui pure debet si sub condicione constituat, inquit Pomponius in
Abbreviated transcription (Latin):
aute dedicionem extit̾it condico
ł fidei cõmissa lib̾tas fũit aute
p̃stita ł existente conicõe lega¬
ti dominium fu̾it trans latum
arbitrio iudicis absolui eumo¬
portet ⁊ offm̃ iudicis hoc queq
erit ut caueatur eiͥ cui decłit ob
euictionem obsuũ fc̃m contin¬
tõem iudicii in statu lib̾m fĩ
si nero rei iuilicande tempore
ad huc instispenso sit statuta li¬
u̾tas sabmus ⁊ cassius lib̾ari hr¬
dem putant tradendo seruum
qui a toto iure sucederet ꝙ et¬

Expanded text:
ante deditionem exstiterit condicio ‹uel› fideicommiss‹a› libertas fuerit ante praestita uel existente condicione legati dominium fuerit translatum, arbitrio iudicis absolui eum oportet: et officii iudicis hoc quoque erit, ut caueatur ei cui deditur ob euictionem ob suum factum continonem iudicii in statuliberum fieri: si uero rei iudicandae tempore adhuc in suspenso sit statuta libertas, Sabinus et Cassius liberari heredem putant tradendo seruum, quia toto suo iure cederet: q
Abbreviated transcription (Latin):
acciõe tenebitur dominus ñte¬
netur. s nox edendo ñ facit qui¬
dem accõris cum aut̃ ceꝑit istiĩ
ĩuum dominus uendicare do¬
li exceptione submouebitur  ude
officit consequatur ut indemp¬
nis maneat. Pauł .l.uii.
quem bona fide possidebat.
oum serit ne agit cum eo ex
noxali causa possit õbligari
eum accõe que datur adu̾sus eoᷤ
qui scruum inpotestate hãt
aut dolo fet̾int quominus
habeant. quia ꝑ hoc possid̾e
nam absurdum uidetur eos qͥ¬
dem qui bona fide possid̾ent ẽx
ex noxaeuis dẽ serui uł si ab uno
ex płib tm̃ delistis ñ necẽe h̃at
quia omnib ded̾e non porest li¬
tis estimatõm offerre his qui¬
b ded̾e non pot̃. Od ergo ẽ si a
plurib conueniatur. Si quide
iiniis occupauit an melior sit
concticio ut ipsi soli dedatur an
u̾o ł omnib dedi debsat ł cau̾e
debcat detensin ad u̾sus cẽtos
⁊ uerius ẽ occupantis meliorẽ õe¬

Expanded text:
 dominus non tenetur. sed noxae dedendo non facit quidem actoris: cum autem coeperit istum servum dominus vindicare, doli exceptione summovebitur vel officio iudicis consequetur, ut indemnis maneat. Paulus libro quem bona fide possidebat, dimiserit, ne agi cum eo ex noxali causa possit, obleum actione, quae datur aduersus eos, qui seruum in potestate habeant aut dolo fecerint, quo minus haberent, quia per hoc adhuc possidere nam et absurdum uidetur eos quidem qui bona fide possiderent exciex noxa eiusdem serui, uel si ab uno, ex pluribus tamen delictis, non necesse habet, quia omnibus dedere non potest, litis aestimationem offerre his, quibus dedere non potest. quid ergo est, si a pluribus conueniatur? si quidem unus occupauit, an melior sit condicio, ut ipsi soli dedatur? an uero uel omnibus dedi debeat uel cauere debeat defensu iri aduersus ceteros? et uerius est occupantis meliorem
Abbreviated transcription (Latin):
it agere quod s̃uum cominũẽ
tet̾iorem fecit quẽ ad modił ⁊̃
quolib alio qui rem commu¬
nem feciss deteriorem fecit se¬
t̾m si nichil pt̾ea pꝰ noxe ditlicõi
comuurne hẽbit ꝓsocio ł si so¬

Expanded text:
rit, quod seruum communem deteriorem fecit, quemadmodum cum quolibet alio, qui rem communem deteriorem fecisset. ceterum si nihil praeterea post noxae deditionem commune habebit, pro socio
Abbreviated transcription (Latin):
licet co tempore ñ funt quo de¬
liquebat teneor ⁊ ħ̾res incus te¬
netur. Si noxius uiuat. ¶ Põ¬
ponius ait. Siemptor serui no¬
xaui iudicio conuentus sit uen¬
ditorem quo sciente factumẽ
conueñi iam ñ posse. Ad̾ .ł. xxx¬

Expanded text:
licet eo tempore non fuit, quo deli‹n›quebat, teneor, et heres meus tenetur, si noxius uiuat. Pomponius ait, si emptor serui noxali conuentus sit, uenditorem, quo sciente factum est, conueniri iam non posse. 8