comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
inuitatorio. aicatur rursus inclinent. Et sic deinceps. ad finem singu¬
loꝵ u̾suum tantũ inclinent. Post repetitionẽ uͦ inuitatoris it̾m inclinẽt.
incipiat. Fẽ es uͦ habeant uultꝰ ad altare ex qͦ inuitatoriũ incipit᷑.
donec gła patͥ dicatur. & tunc humiliet se chorus contͣ chorum.
tu gła patͥ. excepto ad aqͣm bñdictam & ad bñdictionẽ nouitii.
Et inpurificatione beate mariȩ dum candele distribuunt᷑. &
in capite ieuinii dũ cineres dant᷑. & ad siła & honor d̃o dũ crux
in parasceue adoratur. Abbas uͦ si accidit ut ad głam pꝰ uenite ñ
occurrerit. satisfaciat añ p̾sbit̾iũ sic̃ solet ad alias horas cũ ad
głam pͥmi psalmi ñ occurrerit. & ad stallũ suũ ueniat. Post in¬
choacionẽ ui ymni nullus exeat de choro donec finiat᷑. excepto
nos infirmis cantaturꝰ exeat añꝙͣ incipiat᷑ hymuꝰ. S nec. Sedeat ali

Expanded text:
invitatorio rursus inclinent, et sic deinceps ad finem singuinvitatorio rursus inclinent, et sic deinceps ad finem singulorum versuum tantum inclinent. Post repetitionem vero invitatorii iterum inclinent incipiat: Fratres vero habeant vultus ad altare ex quo invitatorium incipitur, donec Gloria Patri dicatur, et tunc humiliet se chorus contra chorum tu Gloria Patri, excepto ad aquam benedictam, et ad benedictionem novitii, et in Purificatione sanctae Mariae dum candelae distribuuntur, et in Capite Jejunii dum cineres dantur, et ad Gloria et honor Deo dum crux in Parasceve adoratur. Abbas vero si acciderit ut ad Gloria post Venite non occurrat, satisfaciat ante presbyterium sicut solet ad alias horas cum ad Gloria primi psalmi non occurrit et ad stallum suum veniat. Post inchoationem vero hymni, nullus exeat de choro donec finiatur, excepto nas infirmis cantaturus exeat antequam hymnus in
Abbreviated transcription (Latin):
Nterdicimus ne in eccłarum nrãrum ubris. aurea ut argentea siue
deargentata uł de aurata habeant᷑ retinacula. quȩ usu firmacula uo¬
cantur. & nealiquis codex pallio tegatur.¬

Expanded text:
nterdicimus ne in ecclesiarum libris aurea, vel argentea sive deargentata, vel deaurata habeantur retinacula, quae usu firmacula vocantur, et ne aliquis codex pallio tegatur.
Abbreviated transcription (Latin):
os cistersienses primi huius ecchie fundatores successorib
it̃is stilo p̾senti notificamꝰ. quã canonice quanta aueto¬
ritate. a quib etiam ꝑsonis. quibq temporib. cenobiũ
et tenor uite illoꝵ exordium sump̾serit. ut huiꝰ rei ꝓpalata
sincera ueritete denacius. et locum et obseruantiã. sancte re¬
gule in eo a nobis ꝑ dei gr̃am. ut cũq in eohatã ament. pro
nobisq qui pondᷤ diei et estus in defesse sustinitimꝰ orent. i
arta et angusta uia quam regula demonstrat. usq ad exala¬
tionem spiritus desudent. quatinus deposita sarcina. in re-¬

Expanded text:
os Cistercienses primi hujus ecclesiae fundatores, successoribus nostris stylo praesenti notificamus quam canonice, quanta auctoritate, a quibus etiam personis, quibusque temporibus coenobium et tenor vitae illorum exordium sumpserit, ut hujus rei propalata sincera veritate, tenacius et locum et observantiam sanctae Regulae in eo a nobis, per gratiam Dei, utcunque inchoatam ament; pro nobisque, qui pondus diei et aestus indefesse sustinuimus, orent; in arcta et angusta via quam Regula demonstrat usque ad exhalationem spiritus desudent; quatenus, deposita carnis sarcina, in re
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ sr̾ hoc ĩ mineat aliqͣtenꝰ p̃raue¬
tiss Quomꝰ .n. gladiꝰ sp̃c ĩore meo p¬
sitꝰ ferire audebit longe positos
similico̾tagir̃e pollutos. qͥ tange̾
ñ audebit uł dissimulabit upta se
posito ͤ Nõne dicturi st̃ mͥ iltd̾ eu¬
uideas festurã ĩ nr̃o. hanc porro me
qͥ talia agunt eligni st̃ morte. nec so¬

Expanded text:
mihi super hoc immineat aliquatenus praecavetis. Quomodo enim gladius spiritus in ore meo positus ferire audebit longe positos simili contagione pollutos, qui tangere non audebit vel dissimulabit juxta se positos? nonne dicturi sunt mihi illud evvideas festucam in nostro . Hanc porro me qui talia agunt, digni sunt morte, nec so
Abbreviated transcription (Latin):
pastoris nom̃ ħr̾e nos uoluit. ⁊
officiũ pastorale exeree̾ p̃copit:
errabudis ꝯ languidis otib coti¬
gruã medicinã ꝓuidẽ noᷤ cõuie¬
nit. ut nec ĩportuna ĩ stantia
aliꝗͣ p̾focemꝰ: ne blandientar not̃
desidia nr̃a tiegligent᷑ aliqͣm ꝑ¬
ire ꝑnuctamꝰ. ne ocitĩ nrͣm ne¬
parturienti eccłie debitũ miniᷤ¬
spaciose rachel ĩtendat labor mt¬
licie nr̃e: spe tñ ꝓlis numerysi¬
onͥs ampbxꝰ lie nob̾ ⁊ tolerãdus.
qͥa cũ illa pluᷤ uideat. ista plu

Expanded text:
pastoris nomen habere nos voluit, et officium pastorale exercere praecepit, errabundis et languidis ovibus congruam medicinam providere nos convenit, ut nec importuna instantia aliquam praefocemus, nec blandiente nobis desidia nostra negligenter aliquam perire parturienti Ecclesiae debitum minisspeciosae Rachel intendat labor militiae nostrae, spe tamen prolis numerosioris, amplexus Liae nobis est tolerandus : quia, cum illa plus videat, i
Abbreviated transcription (Latin):
rogamꝰ. q̃tinꝰ eũ uenigne suscipi¬
entes : debita ut pastoris ueri mẽ¬
brũ obediencia honoretis. Debita
sollicitudine que uob̃ annuntia
cessib digne tatende plicire:
uos qͦq iris płate deo totis
conaminib ꝓcurate. Si .i pla¬
re ꝓeuldaibio dõ placente ha¬
bebitis: nos qͦq ĩ ur̃is oportuni¬
tatib ad exaudiendũ ꝑatõ ĩue¬
nietĩ: Poro degaufrido qͥ sine

Expanded text:
ramus quatinus eum benigne suscipientes, debita, ut pastoris veri membrum, obedientia honoretis, debita sollicitudine que vobis annunciacessibus digne intercedendo placare, vos quoque placere Deo totis conaminibus procurate. Si enim plarocul dubio Deo placentem habebitis : nos quoque in vestris opportunitatibus ad exaudiendum paratos in venietis. Porro de Gaufrido, qui, sine
Abbreviated transcription (Latin):
notensis eccłia molestiaᷤᷤ susti¬
nuerit. qͣnte adapłicã sedẽ que¬
rele ꝑlate fuerint dilectiois
tue strenuitaᷤ recognose Ean¬
dẽ rei u̾itate diligẽtiꝰ ꝑ qͥsita:
largiente dño r̾eseiȩ satis fe¬
cimꝰ. & ab ipło ĩ uris manib
ne cuiꝰ libet tenore cõdiciois:

Expanded text:
notensis ecclesia molestias sustinuerit, quante ad apostolicam sedem querelę perlate fuerint, dilectionis tue strenuitas recognoscit. Tandem, rei veritate diligentius perquisita, largiente Domino, justicie satisfecimus, et ab ipso in nostris manibus, sine cujuslibet tenore conditionis,
Abbreviated transcription (Latin):
dus suscipesse laboris: Quod⁊
sarema regiminis animarũ ⁊os
modis deseruire multoꝵ: omiuq
fteri minimũ. atq ministrũ. h
credito tͥ calento ĩclix diitimꝰ ꝑ

Expanded text:
dus suscepisse laboris, quod est sarcina regiminis animarum, et commodis deservire multorum, omniumque fieri minimum atque ministrum, et pro credito tibi talento in die
Abbreviated transcription (Latin):
Fis. Seã t̾nitas fr̾nitatẽ tua̾ sua
ꝓtectione ĩcolum̃ eusstodiat. ut du
tali moderaciõẽ ĩ dõ nr̃o honꝰ qd̃
suscepisti̾ ꝑ egeri:. ĩdie et̾ne retͥbu¬
ciõis eodicente audire merxariᷤ.
Fuge serue bone ⁊ fidelis qͥa sr̃ pari¬
ca fusti fidelis: supͣ multa te cõsti¬
tua ĩtra ĩgandiũ dñi tui.

Expanded text:
ris. Sancta Trinitas fraternitatem tuam sua protectione custodiat, ut, dum tali moderamine in Domino nostro onus quod suscepisti peregeris, in die aeternae retributionis, eo dicente, audire merearis: Euge, serve bone et fidelis, quia super pauca fuisti fidelis, supra multa te constituam; intra i
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ ouib suis: quanto magis nõ ile¬
debemꝰ maximo sudore ĩ cũbere
oues dñicas nobis asuͣmo pastore
cõ signiatas. ad ouuile. flm̃cũ suffm¬
gaute diuina grͣa absq mietbo uł¬

Expanded text:
pro ovibus suis , quanto magis nos dedebemus maximo sudore incumbere oves Dominicas nobis a summo Pastore consignatas ad ovile Dominicum, suffragante divina gratia, absque morbo
Abbreviated transcription (Latin):
di᷑. ĩ heͣr manifestata ⁊ etiã dilee¬
eio ꝓrimi. Cuiꝰ dilectioĩs seqͣtib
suis ismuande formã ꝓtulit
mediator dĩ ⁊ hominũ. qͥ ñ solũ
ꝓ nob̾ desecreto suo adpubplieũ
tir̾m ꝓdiit.s etiã carne̾ asũptã
flagellis. colaphis. sputis ac demũ
mottis erueis addux̃ Quid hoe
faceo simiꝰ pastor nobis ł sinuat.
nͥ ut nos dicti pastores oues erro¬
nias ad rustodia nr̃am ꝑtinentes.¬

Expanded text:
Dei, in hac manifesta est etiam dilectio proximi. Cujus dilectionis sequacibus suis insinuandae formam protulit Mediator Dei et hominum, qui non solum pro nobis de secreto suo ad publicum nostrum prodiit, sed etiam carnem assumptam flagellis, colaphis, sputis, ac demum morti crucis addixit. Quid hoc facto summus Pastor nobis insinuat, nisi ut nos dicti pastores oves erroneas ad custodiam nostram pertinentes
Abbreviated transcription (Latin):
gendi licenciã dederam: peti¬
ciõi iuste dee̾e̾ nequiuimꝰ.
Cõserͣtũ gͥ eũ salua tue eccłie
obediencia remittẽte: dilectio¬
nis tue dulcedine postulamꝰ.
ut oĩs litis fomite consopito
benignitate eũ debita cõplec¬
taris: ⁊ ad ecelie regim̃ auxili¬
u tuu̾ ei largiaris. Porro
gaufridũ si ep̾atũ ĩuade̾ : aut
eccłiam ĩ festare tẽptau̾it:
ipsũ ipsiꝰq fait tores anathe

Expanded text:
petitioni juste deesse nequivimus. Consecratum igitur eum, salva tuę ecclesie obedientia, remittentes, dilectionis tue dulcedinem postulamus, ut, omni litis fomite consopito, benignitate eum debita complectaris, et ad ecclesie regimen auxilium tuum ei largiaris. Porro Gaufredum, si episcopatum invadere aut ecclesiam infestare tentaverit, ipsum ipsiusque fautores ana
Abbreviated transcription (Latin):
maliuolentie mee uł aliene ẜ salo
rigore & amore iustiere. ĩtantũ utsi
łr fieri ñ possit. malim hominũ ma
uerit. qd̾ an finit̾a causã acarnab
eõ uinctione seĩmunes cꝰtodiant
Alioqͥn. satagendũ ⁊ mͥ ut mottui
iam quatriduanũ longe latea
fetentẽ: crebra admonitiõe deiser

Expanded text:
malevolentiae meae vel alienae, sed solo rigore et amore justitiae, in tantum ut, si aliter fieri non possit, malim hominum incverit quod ante finitam causam a carnali conjunctione se immunes custodiant; alioquin satagendum est mihi, ut mortuum jam quatriduanum longe lateque fetentem crebra admonitione de infer
Abbreviated transcription (Latin):
bA pices tue caritatis in me nuncios
ꝑ p̾sentium latorẽs nuꝑ accepi.
quibus que mͥ pax apud uicinos.
que gracia apud principes:
diligenter inquisisti

Expanded text:
Apices tuae charitatis in me nuntios per praesentium latorem nuper accepi, quibus quae mihi pax apud vicinos, quae gratia apud principes diligenter inquisisti
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ mittent̾e Moneo itaq excellenciã ũrã
ñc t̃cio ut hõies ur̃os qui pac̃e offendert̃:
ad iꝰsticĩa pacis ꝙͣ ipse dictastis ⁊ ꝓ misistis:
uenire faciatis. ⁊ cũ ħ correctũ fuerit siqͥd ĩ
uos deligͥmꝰ: eñ dare parati sumꝰ: Neq it.

Expanded text:
oneo itaque excellentiam vestram nunc tertio, ut homines vestros qui in pacem offenderunt, ad justitiam pacis, quam ipse dictastis et promisistis, venire faciatis, et cum hoc correctum fuerit, si quid in vos deliquimus, emendare parati sumus. Neque enim
Abbreviated transcription (Latin):
gligentias de ancipħis. psalmis. responsorus parius. hymnis. atq u̾si¬
euł imponendis. unꝰ qͥsq insuo choro. & in alt̾o si alt̾ ñ em̃dau̾it corrig̾e
Ut frẽs ordinate stent uł sedeant ꝓuidẽ. Ad missas kyrieł. & festis diebꝰ ym¬
uos excepto ad sextam ⁊ nonã inciꝑe. Porro cantor ꝓ qͣlibet negligentia. suc¬
centor uͦ ꝓ intolerabili in alt̾o choro possunt tͣnsire. & etiã de suo in altõ
negligentias si necesse fuerit em̃dare. Cet̾a ad cantorẽ ꝑtinentia. canto¬
re p̾sente. & exoccupato: succentor facẽ ñ p̾sumat. Qͥ si defuĩt. uł occu¬
patus fuerit: cuncta ꝓ illo compleat. Cantoris enĩ ẽ. libros in eccła fer¬
re & referre. Infirmis & quib necesse fui̾t p̃parare. oꝑi dĩ in oratorio añ
om̃s ꝓuidẽ. Ad nutũ sacͥste cicius cantare. & lectiones adbreuiare: qͦd utrũq

Expanded text:
gligentias de Antiphonis, Psalmis, Responsoriis parvis, hymnis, atque versigligentias de Antiphonis, Psalmis, Responsoriis parvis, hymnis, atque versiculis imponendis, unusquisque in choro suo et in altero, si alter non emendaverit, corrigere: ut fratres ordinate stent vel sedeant, providere: ad missas Kyrie eleison et festis diebus, excepto ad Sextam et Nonam incipere. Porro cantor pro qualibet negligentia, succentor vero pro intolerabili, in alterum chorum possunt transire, et etiam de suo in altero negligentias, si necesse fuerit, emendare. Caetera ad cantorem pertinentia, cantore praesente et exoccupato facere succentor non praesumat. Qui si defuerit vel occupatus fuerit, cuncta pro illo compleat. Cantoris enim est libros in ecclesiam ferre et referre: infirmis et quibus necesse fuerit praeparare: operi Dei in oratorio ante omnes providere: ad nutum sacristae citius cantare et lectiones abbreviare: quod utrumque
Abbreviated transcription (Latin):
neat. & cum eas faciunt non loquant᷑. Quȩ cũ ꝑacte fuerint: sacͥsta ꝯ¬
uenientes ab in ꝯuenientibꝰ studiose secernens. in repostorio mundissi¬
mo conseruet. Que si forte aliqñ humec tate fuerint: in claustro queni¬
intꝰ & foris. cũ solatio suo priꝰ tam̃ manib ab lutis honeste lauare stud eat.
& lauaturas inpiscinam ꝓiciat. Postea digitos suos suꝑ piscinam ab lu¬
ens ipsos & calices ad t̾iorium qͦd int̾ duo lintea desuꝑ pendet tergat: &
hoc tempore lectionis. Qd̃ si sac̾dos uł diaconus non fuerit: pͥorem mone¬
at ut hec alii facẽ iubeat. Similit̾ semel in ebdã ampullas & iꝰticias minis¬
terii sui debet abluere. Pauim̃tũ pb̃rii qͦties expedit scopare. ecclesiȩ
ANTORdebet stare in dextro choro. & suecentor insinistro. Et
unꝰ quisq inchoro suo frẽs adiugilandũ & cantandũ excitare. sle¬

Expanded text:
neat, et cum eas faciunt, non loquantur. Quae cum peractae fuerint, sacrista cneat, et cum eas faciunt, non loquantur. Quae cum peractae fuerint, sacrista convenientes ab inconvenientibus studiose secernens, in repositorio mundissimo conservet. Quae si forte aliquando humectatae fuerint, in claustro conveniis suis intus et foris cum solatio suo, prius tamen manibus ablutis, honeste lavare studeat, et lavaturas in piscinam projiciat. Postea digitos suos super piscinam abluens, ipsos et calices ad tersorium quod inter duo lintea desuper pendet, tergat, et hoc tempore lectionis. Quod si sacerdos vel diaconus non fuerit, priorem moneat, ut haec alii facere jubeat. Similiter semel in hebdomada ampullas et justitias ministerii sui debet abluere. Pavimentum presbyterii, quoties expedit, scopare: ecclesiae io ejus. Cantor debet stare in dextro choro, et succentor in sinistro. Et unusquisque in choro suo fratres ad vigilandum et cantandum excitare. Ne
Abbreviated transcription (Latin):
eccłȩ comburẽ. Testum. missale. uasa. uestim̃ta. linteamina & cet̾a u-¬
tensilia ineccła. & ad altare necessaria. seruare. parare. & qͦties expedit
mutare. Corꝑalia. offertoria. t̾soria quib digiti sac̾dotis pꝰ cõmunionem
t̾gunt᷑. & pallam altaris suꝑ qm extendit᷑ corꝑale. inuase adhoc depu¬
tato. separatim lauans & singłas lauaturas in piscenam ꝓiciens. pallã
qͥdem
cũ cet̾is linteis lauandam cellarario reddat: cet̾ã uͦ in olla
deputata aqͣ cinericia calefacta ipsemet abluat. Qͥ bꝰ
lotis & diligent̾ ex siccatis: indutꝰ alba cum petͣ quȩ uulgo lica uocat᷑
corporalia poliat᷑ cͥet̾a plicata recondat. Similit̾ hostias alba indutꝰ fa¬
subministrent. ne aliud quã ipsas hostias manib tractare cogat᷑. Quoꝵ
unꝰ ignem sollicite faciat. alt̾ uͦ instrum̃tũ ferreum ad coqͤndas hostias ce¬

Expanded text:
esiae comburere. Textum, Missale, vasa, vestimenta, linteamina, et caetera uesiae comburere. Textum, Missale, vasa, vestimenta, linteamina, et caetera utensilia in ecclesia et ad altare necessaria servare, parare, et quoties expedit, mutare. Corporalia, offertoria, tersoria, quibus digiti sacerdotis post communionem terguntur, et pallam altaris super quam extenditur corporale, in vase ad hoc deputato separatim lavans, singulas lavaturas in piscinam projiciat. Pallam quidem cum caeteris linteis lavandam cellerario reddat, caetera vero in olla deputata, aqua cinericia calefacta, ipsemet abluat. Quibus lotis et diligenter exsiccatis, indutus alba cum petra, quae vulgo lisca vocatur, corporalia poliat: subministrent, ne aliud quam ipsas hostias manibus tractare cogatur. Quorum unus ignem sollicite faciat: alter vero instrumentum ferreum ad coquendas hostias te
Abbreviated transcription (Latin):
q̃nti capło satisfaciat. Quod si i uigłiis xii. lectionum. tm̃ cardau̾it ut
ciciꝰ cantare & lectiones adbreuiare necesse sit: añ gͣdũ p̾sbit̾ii satiffaciat
gio t̾minare. Qñ uigłie uł hore ciciꝰ canende fuerint: cantori sig̾ficare.
Candelas cereas facẽ. & indiu̾sis locis eccłe sufficient̾ ponẽ. Ad m̃sas ⁊ ad
collationẽ. cũ negligentia euen̾it portare. Cellarario & insirmario. & qͥb
opus fuerit distribuere. Nec non & candelas de sepo hab̾e. & distribuere. Stolam
et baculum abbati quotie nececQe fuerit
conuenient̾ aptare. Candelas. ramos. pꝰ bñdictionẽ cũ solacio suo
& cũ quib iussum fuerit om̃ib distͥbuere. Ramos pꝰ ꝓcessionẽ tosłe. caude¬
las pꝰ offerendam de manu abb̃is susciꝑe. Adinunguendũ infirmũ oleũ
sacratũ: ad tergendũ stupas uł pannũ lineum portare. & pꝰ t̾sion ẽ ĩ pͥsciã
comburẽ. Ad bñdictionẽ corone abb̃i adeẽ. & capillos in aliqͦ secreto loco¬

Expanded text:
o satisfaciat. Quod si in Vigiliis duodecim lectionum tantum tardaverit, ut citius cantare et lectiones abbreviare necesse sit, ante gradum presbyterii satisfaciat gio terminare. Quando Vigiliae vel horae citius canendae fuerint, cantori significare: candelas et cereos facere, et in diversis locis ecclesiae sufficienter ponere. Ad mensas, ad collationem, cum negligentia evenerit, portare. Cellerario et infirmario, et quibus opus fuerit distribuere, necnon et candelas de sepo habere et distribuere. Stolam et baculum abbati quoties necesse fuerit, sbyterii convenienter aptare. Candelas et ramos post benedictionem cum solatio suo, et cum quibus jussum fuerit, omnibus distribuere. Ramos post processionem tollere: candelas post offerendam de manu abbatis suscipere. Ad inungendum infirmum oleum sacratum, ad tergendum stupas vel pannum lineum portare, et post tersionem in piscina comburere. Ad benedictionem coronae abbati adesse, et capillos in aliquo loco secreto eccl
Abbreviated transcription (Latin):
pret̾ coquinã. Qui añꝙͣ inuia dirigant᷑. uł infirmitoriũ ing̾diant᷑. si qͥd
hñt officii. pͥori debent suggerere & ille cantori. Lectiones in claustro
t̾minare. legentib monstrare. & ꝑ se aut ꝑ aliũ auscultare. ꝓfessio¬
scͥptoriorum ire s ñ introice. Similit̾ ꝓ cõmunib libris. scł antipho¬
narus. hymnariis. gͣdalibꝰ. lectionario. collectaneo. kalendario. &
illis qui in refectorio & ad collationem legunt᷑. pot̾̃ usq ad ostiũ noui¬
tioꝵ. & infirmor. & scͥptorioꝵ ire. & illic signo q̃rere s ñ ultͣ ꝓcede nͥ ei
ab abb̃e uissum fuit. Post collationẽ armariũ debet firmare. & tp̃r la¬
boris. dormitionis ⁊ refectionis & dũ uesꝑe cantant᷑. obseratũ cenere.
Ad aꝙͣ bñd̃. ad mandatũ. in capite ieiunii. & ad om̃s ꝓcessiones om̃s¬

Expanded text:
praeter coquinam. Qui antequam in viam dirigantur vel in infirmitorium ingrediantur, si quid habent officii, priori debent suggerere, et ille cantori. Lectiones in claustro terminare: legentibus monstrare, et per se aut per alium auscultare. Professiotorum ire, sed non introire. Similiter pro communibus libris, scilicet Antiphonariis, Hymnariis, Gradualibus, Lectionario, Collectaneo, Kalendario, et illis qui in refectorio et ad collationem leguntur, potest usque ad ostium novitiorum et infirmorum et scriptorum ire, et illic signo quaerere, sed non ultra procedere, nisi ei ab abbate jussum fuerit. Post Collationem armarium debet firmare, et tempore laboris, dormitionis et refectionis, et dum Vesperae cantantur obseratum tenere. Ad aquam benedictam: ad mandatum: in Capite
Abbreviated transcription (Latin):
temꝑare. & ipsũ in hyeme añ laudes pͥuatis dieb nͥ dies fuĩt fac̾e
sonare. Et añ uigłias ad se excitandũ cotidie. Qͥ pꝰqͣm surrȩxerit: lum̃
dormitorii & eccłe clarescere faciat. & in claustro si necesse fuerit ponat. ostia
eccłe reseret. ad ipsũ enĩ ꝑtinet om̃ia ipsiꝰ eccłe ostia qͦties necesse fuerit
firmare. claude. & aꝑire. Capidm. mixtũ bib̾es. collationẽ. & om̃s horaᷤᷤ
sonare. nec nͥ ad sonitũ pͥoris dimitt̾e p̃ter mixtũ & bib̾es. & excepto ad

Expanded text:
erare, et ipsum in hieme ante Laudes privatis diebus nisi dies fuerit facere sonare, et ante vigilias ad se excitandum quotidie. Qui postquam surrexerit, lumen dormitorii et ecclesiae clarescere faciat, et in claustro si necesse fuerit ponat: ostia ecclesiae reseret; ad ipsum enim pertinet omnia ipsius ecclesiae ostia quoties necesse fuerit, firmare, claudere et aperire: Capitulum, mistum, biberes, Collationem et omnes horas sonare, nec nisi ad sonitum prioris dimittere, praeter mistum et biberes et excepto ad
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ om̃ia em̃dare. Extͣ uͦ nusqͣm p̾sumat nͥ in capło lunã & breue ꝓnun¬
tu. ad eu̾głm. ad epłam. ad inuitat̾. ad seruiciũ eccłẽ. ad lect̾. m̃se. ad
faciendã coqͥnã. ad faciendũ mandatũ hospitũ. fr̃s intabula designa¬
bit. Qui si ꝑ iiiͬ. dies fecerint officia sua: ꝓ ebdomada reputabit᷑. Si
minꝰ: it̾m faciant ebdam. In cena qͦ dñi ad mandatum monachoꝵ. ad
lectiones legendas in eccła. & R. canenda. adm issas in die nat̾ dni. &
seͥbere debet. Qd̃ si qͥd horum pꝰqͣm in capło recitatum breue fuerit. mu¬
tare opus fuit: & illi quẽ delet. & illi quẽ scribit debet indicare. Hor
tia uͦ illor qui inuia directi uł in infirmitorio fuerint: ex toto p̾uidẽ¬

Expanded text:
per omnia emendare. Extra vero nusquam praesumat, nisi in capitulo lunam et breve pronun ad servitium ecclesiae: ad lectionem mensae: ad faciendam coquinam: ad faciendum mandatum hosptium, fratres in tabula designabit. Qui super quatuor dies fecerint officia sua, pro Hebdomada reputabitur: si minus, iterum faciant Hebdomadam. In Coena quoque Domini ad mandatum monachorum: ad lectiones legendas in Ecclesia et Responsoria canenda: ad missas in die Natalis Domiscribere debet. Quod si quid horum, postquam in capitulo recitatum breve fuerit, mutare opus sit: et illi quem delet, et illi quem scribit debet indicare. Horum cia vero illorum qui in via directi vel in infirmitorio fuerint, ex toto provide
Abbreviated transcription (Latin):
bbas uł monachus nr̃i ordinis si in ep̃m eligat᷑: nunꝙͣ consentiat
sine assensu abbatis sui. & cist̾ciensis capitłi. nͥ forte a dño papa cogat᷑.
nr̃i ordinis a ppͥis abbatib ad aliqͦd negotiũ directi in alia nr̃i ordinis
abbatia sine mandato abb̃is sui. nicħ q̃rant pret̃ uictũ. & calciam̃torũ
reꝑationem. & equoꝵ ferrationem nͥ eis aliqͦd infortuniũ ĩ uia ꝯtigerit.
punctam culcitram. ad iacendũ nͥ is cui in capło concessum fuerit.
plusꝙͣ duos equos adducat. s contentꝰ sit uno conu̾so. ił uuo feruiente.
ñ debet minui nͥ ad abbatias nr̃i ordinis. neq ad gͣngias nisi grauis
necessitas incubuerit¬
cõmunicat᷑i st̃. posst̃ ad pͥuatas missas ministͥ cõmunicare. Licet etiã abb̃i
monachos. nouitios. conũsos. ꝓut expedire iudicau̾it diuide ꝑ altaria
ad cõmunicandũ¬

Expanded text:
bbas vel monachus nostri ordinis, si in episcopum eligatur, nunquam consentiat sine assensu abbatis sui et Cisterciensis capituli, nisi forte a domino papa cogatur.  Monachi et conversi nostri ordinis a propriis abbatibus ad aliquod negotium directi in alia nostri ordinis abbatia, sine mandato abbatis sui nihil quaerant praeter victum et calceamentorum reparationem et equorum ferrationem, nisi eis aliquod infortunium in via contigerit. punctam culcitram ad jacendum, nisi is cui in capitulo concessum fuerit. plusquam duos equos, sed contentus sit uno converso vel uno serviente. s vel conversus non debet minui nisi ad abbatias nostri ordinis, neque ad grangias nisi gravis necessitas incubueritcommunicaturi sunt, possunt ad privatas missas ministri communicare. Licet etiam abbati monachos, novitios et conversos prout expedire judicaverit, dividere per altaria ad communicandu
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit accenso lumine a seruitore eccłe añ armariũ & in capitło.
sedeant frẽs in ipso capitulo & legant qui uoluerint. nec sedeant
in angulis nͥ legentes. Qͥ talit̾ babeant caputia in capitibꝰ: ut pos¬
sit aguosci si dormiant annon. Audito horologio eant qͦ necẽẽ
habuerint. ut dũ signum pulsau̾it om̃s ing̾dichorum parati sitł.
ante armariũ. Si aũ abbas uoluerit in rlaustro lum̃ arde dũ frẽs
in eccła noctib opus dĩ agc̃. liceat ei. Sacͥsta uͦ ñ dimitat signũ
qͦusq abbas faciat sonicum ao faciendam orõnem. S nec ad cet̾as

Expanded text:
fuerit, accenso lumine a servitore ecclesiae ante armarium et in capitulo, sedeant fratres in ipso capitulo, et legant qui voluerint: nec sedeant in angulis nisi legentes. Qui taliter habeant caputia in capitibus, ut possit agnosci si dormiant, an non. Audito horologio eant ad necessaria qui necesse habuerint, ut dum signum pulsaverit, omnes ingredi chorum parati sint. ante armarium. Si autem abbas voluerit in claustro lumen ardere, dum fratres in ecclesia noctibus opus Dei agunt, licet ei. Sacrista vero non dimittat signum quousque abb
Abbreviated transcription (Latin):
ñ dũ claruerit accenso lumine a sacͥsta fiat int̾uallũ. & frẽs qui
uoluerint sedeant inclaustro. s ñ legant. Apparente aũ die pulse¬
diei faciant. Dicta itaq pͥma cantet᷑ missa. Post missam pulsato
siguo ad t̾ciam. frẽs intͣntes eccłam asꝑgant se aqͣ bñdicta. & dimis¬
so signo fiat oratio sic̃ ad uigilias. Cantata t̾cia: eant in capłm sic̃¬

Expanded text:
nondum claruerit, accenso lumine a sacrista fiat intervallum, et fratres qui voluerint sedeant in claustro, sed non legant. Apparente autem die pulsediei faciant. Dicta itaque Prima, cantetur missa. Post missam pulsato signo ad Tertiam, fratres intrantes ecclesiam aspergant se aqua benedicta, et dimisso signo fiat oratio sicut ad Vigilias. Cantata tertia eant in capi
Abbreviated transcription (Latin):
Deceto si ad paginas ueniamꝰ eugłicas:
legimꝰ saluatorẽ ñ laicis ꝑsonis. s sol
discipłis suis sacͣmͣta sua corporis
& sangͥnis cõmisisse celebͣnda. En
cũ sac̾dociũ uetꝰ tͣnsferre uellet in
nouũ. p̾cepit eisdẽ discipłis ut sibi
pasca pararent in cenacło: u̾ͥ ipse
manifeste nouo functꝰ sac̾docio. eos
huiꝰ sac̾docũ constituit succossenes:
pꝰ ministͣtã eucharistiã ilł ita p̃cipi¬
ens. ħ facite in meã cõmemorationẽ:
Qd ẽ qͦd saluator pͥmũ in cenacło uolu¬
it hoc sacͣmͣtũ celebͣri. nͥ qͥa cenacłm
excelsior ẽ habitatio domꝰ: sic̃ sac̾do¬
tiũ celsior in ȩccłia qͣdꝰ. Cũ gͦ facta
dñi & facta sint in apto & aliud lo¬
qͣnt᷑ in occulto. qͥd uoluit dñs huiꝰ¬

Expanded text:
icas, legimus Salvatorem non laicis personis, sed solis discipulis suis sacramenta sui corporis et sanguinis commisisse celebranda. Qui etiam cum sacerdotium vetus transferre vellet in novum, praecepit eisdem discipulis ut sibi Pascha pararent in coenaculo, ubi ipse manifeste novo functus sacerdotio eos hujus sacerdotii constituit sucaristiam ita illis praecipiens: Hoc facite in meam commemorationem . Quid est quod Salvator primum in coenaculo voluit hoc sacramentum celebrari, nisi quia coenaculum celsior est habitatio domus, sicut sacerdotium celsior est in Ecclesia gradus? Cum ergo facta Domini, et facta sint in aperto, et aliud loquantur in occulto, quid voluit Domi
Abbreviated transcription (Latin):
initegrũ in ꝓbatione denuo ꝑacturꝰ. Qd si abitum monachi iã re¬
ceꝑit: similit̾ recedat. Si incella morit᷑: de eo sic̃ de monacho fiat.
Si nouitꝰ saicꝰ monachilẽ habitũ ñ ausus susciꝑe. conu̾sũ se fieri
petierit: pot̾ recipi. Q uͦ monachꝰ fieri uolui̾t. cõpleto anno ꝓbati¬
onis uocatꝰ in capło coram oĩb qͥd de reb suis si qͣs ht̃. fieri debeat.
disponat. Postea bñdicat᷑ ei corona ab abb̃e ineccła si laicꝰ fuĩt. a sistũ¬
te ei cantore et sacͥsta. compleatq bñdictionẽ sic̃ in collectaneo ha-¬
bet᷑. Capillos uͦ comburat sacͥsta inpiscinã ad hoc deputatã. Deiñ
tondeat᷑ in monachũ. Qd si missa ea die pꝰea celebranda ẽ: statĩ¬

Expanded text:
integrum in probatione denuo peracturus: quod si habitum monachi jam acintegrum in probatione denuo peracturus: quod si habitum monachi jam accepit, similiter recedat. Si in cella moritur, de eo sicut de monacho fiat. Si novitius laicus monachalem habitum non ausus suscipere, conversum se fieri petierit, potest recipi. Qui vero monachus fieri voluerit, completo anno probationis, vocatus in Capitulo coram omnibus, quid de rebus suis, si quas habet, fieri debeat disponat. Postea benedicatur ei corona ab abbate in ecclesia si laicus fuerit assistente ei cantore et sacrista, compleatque benedictionem sicut in Collectaneo habetur. Capillos vero comburat sacrista in piscinam ad hoc deputatam. Deinde tondeatur in monachum: quod si missa ea die postea celebranda est, stati
Abbreviated transcription (Latin):
erecto: exponat abb̃ asꝑitatẽ ordinis uoluntatẽ eiꝰ exquirens. Qd si
respondit se uelle cuncta seruare dicat abb̃ pꝰcet̾a. Quicepit inte ds
ipse ꝑficiat. Ec responso a conuentu am̃: inclinet recedens ad
hospiciũ. Eodem mͦ se agat qͦties pꝰ lectam regulam uen̾it in capłm
Tercio uͦ die ducat᷑ incellam nouitior. Et abhinc annꝰ incipiat᷑ ꝓla¬
tionis. In eccła. in labore. ad collationẽ ordine suo sic̃ monachi. con-¬
uentũ teneat. Añ monachoᷤ de choro pꝰ horam exeat. pꝰ compł. orõnẽ
miat. hisdem cibis uescat᷑. hisdẽ pannis induat᷑. excepto habitu mo¬
nachili:. ꝓ qͦ cappam & mantellũ uł pelles habeat. Cũ monachis ñ
significet. nec coronam nec ordines accipiat. Si contig̾it ut aliquiꝰᷤ
coniugali nexu ligatꝰ monachis ħ ignorantibꝰ suscipiat᷑.
aũ cognitũ fui̾t eiciat᷑. Id̾ si pꝰea sigillum ep̃i sui. uł cercũ cestem
adduxĩt. qͦd uxor eiꝰ castitatẽ uouens. eũ absolu̾it: recipi pot̾it. annũ

Expanded text:
erecto, exponat abbas asperitatem ordinis, voluntatem ejus exquirens: quod si responderit se velle cuncta servare, dicat abbas post caetera: Qui coepit in te, Deus ipse perficiat, et responso a conventu Amen, inclinet, recedens ad hospitium. Eodem modo se agat quoties post lectam Regulam venerit in capitulum. Tertio vero die ducatur in cellam novitiorum. Et abhinc annus incipiatur probationis. In ecclesia, in labore, ad collationem ordine suo, sicut monachi, conventum teneat. Ante monachos de choro post horam exeat, post Completorium miat. Iisdem cibis vescatur, iisdem pannis induatur, excepto habitu monachali, pro quo cappam et mantellum vel pelles habeat: cum monachis non significet, nec coronam, nec ordines accipiat. Si contigerit ut aliquis conjugali nexu ligatus, monachis hoc ignorantibus suscipiatur, dum cognitum fuerit, ejiciatur: quod si postea sigillum episcopi sui, vel certum testem adduxerit, quod uxor ejus castitatem vovens eum absolverit, recipi poterit, annum
Abbreviated transcription (Latin):
m̃se q̃ in libro continet᷑. Dem̃ uiclinans recedat casula demis¬
sa qͣm añ missam tulit inbrachiis subleuatam ad altare. Si
diaconꝰ & subdiac̾. iã ꝯpleu̾int q̃ ꝯplenda erant. p̾cedant eũ
eo ordine qͦ ad altare uener̃ ad intitũ misse. Sac̃dos aũ exutꝰ
sac̾docalib indum̃tis ueniat ad gradũ ⁊̃ petat ueniam sic̃

Expanded text:
mensae, quae in libro continetur. Deinde inclinans recedat casula demismensae, quae in libro continetur. Deinde inclinans recedat casula demissa, quam ante missam tulit in brachiis sublevatam ad altare. Si diaconus et subdiaconus jam compleverint quae complenda erant: praecedent eum eo ordine quo ad altare venerunt ad introitum missae. Sacerdos autem exutus sacerdotalibus indum
Abbreviated transcription (Latin):
ad ꝑ om̃ia scła scłoꝵ. Tunc erigens se. & dicto benedicamꝰ dño
uł ite missa ẽ: inclinet. Deinde iens ad altare transferat sua¬
m̃ calicẽ & patenam suꝑ minist̾ium sumens ibi lingua sua
siquid de corꝑe dñi remanserit suꝑ patenã. & pꝰ ea accipiens
fistulam abluat eam uino. & pꝰea patenam. Qd̃ bibens infun¬
dat aliud uinũ cͥcũliniens ipsum calicẽ intꝰ qd̾ it̾m ꝑcipiat. T̾cio
infundat uinũ eomͦ cͥcũ liniens qd̃ ꝑcipiat subdiaconꝰ. Et adhuc
etiã alia uice uice infundat sinecẽe. fuerit. Qͥbꝰ lotis & det̾sis ad
linteũ qͦ sacdos paulo añdigitos suos det̾sit. recondat ea uͥ solent
& corꝑale. finita missa sac̾dos incuruet se añ mediũ altaris faci¬
ens oracionem solꝰ sine diacono. Qͣ facta erigat se & osculans al¬
tare signet se. Qd̃ si dñicꝰ dies fuerit det benedictionẽ lectori

Expanded text:
ad Per omnia saecula saeculorum. Tunc erigens se et dicto Benedicamus Domino, ad Per omnia saecula saeculorum. Tunc erigens se et dicto Benedicamus Domino, vel Ite missa est, inclinet. Deinde iens ad altare transferat inde calicem et patenam super ministerium, sumens ibi lingua sua si quid de corpore Domini remanserit super patenam. Et postea accipiens fistulam abluat eam vino, et postea patenam; quod bibens infundat aliud vinum circumliniens ipsum calicem intus, quod iterum percipiat. Tertio infundat vinum eo modo circumliniens, quod percipiat subdiaconus. Et adhuc etiam alia vice infundat si necesse fuerit. Quibus lotis et detersis ad linteum, quo sacerdos paulo ante digitos suos detersit, recondat ea et corporalia cum calicibus. Finita missa sacerdos incurvet se ante medium altaris, faciens orationem solus sine diacono. Qua facta erigat se, et osculans altare signet se. Quod si Dominicus dies fuerit, det benedictionem lectori
Abbreviated transcription (Latin):
inqͣntũ potuerit ab utraq parte sugendo a sangune dñi eua¬
cuet & calicem reddat sacerdoti non osculans ei manũ. Subdia¬
conus uͦ tenens fistulam contͣ faciem suam in transu̾so eat ad sa¬
cerdocem ꝑ retro altare ministrare ei uinũ in calice. Sacerdos
aũ anceꝙͣ recipiat calicem si qͣ hostiȩ in tegre suꝑfuerint cõ-¬
municatis reponat inuasculo. qui recepto calice. resꝑgat di¬
gitos suos. in ipso calice. Quẽ ponens suꝑ altare. eat ad piscinã
abluere ipsos digitos aqͣ. Quib t̾sis ad mediũ lintheũ ad hoc ibi
p̃paratũ. redeat ad altare uinũ sum̃e qͦd dimisit in calice. Quo
sũppco. it̾m asꝑgat calicẽ uino. Quo hausto: ponat illũ suꝑ  alta
ue ũ: assistat altari. habens faciem in patena usq ad finẽ colle
Intĩm diaconus complicet corꝑale suꝑ altare. & ũtens ad pꝰ com¬
munionẽ referat missale ad dextrũ cornu altaris. Cũ aũ sac̾dos

Expanded text:
inquantum potuerit ab utraque parte sugendo a sanguine Domini evainquantum potuerit ab utraque parte sugendo a sanguine Domini evacuet, et calicem reddat sacerdoti: non osculans ei manum. Subdiaconus vero tenens fistulam contra faciem suam in transverso, eat ad sacerdotem per retro altare ministrare ei vinum in calice. Sacerdos autem antequam recipiat calicem, si quae hostiae integrae superfuerint communicatis, reponat in vasculo. Qui, recepto calice, respergat digitos suos in ipso calice: quem ponens super altare eat ad piscinam abluere in ipso digitos aqua. Quibus tersis ad medium linteum ad hoc ipsi praeparatum, redeat ad altare sumere vinum quod dimisit in calice. Quo sumpto, iterum aspergat calicem vino. Quo hausto, ponat illum non reclin assistat altari, habens faciem in patena usque ad finem Collectae. Interim diaconus complicet corporale super altare, et vertens ad post communionem, referat Missale ad dextrum cornu altaris. Cum autem sacerd
Abbreviated transcription (Latin):
sub diaconi sinistra manu pedẽ calicis tenentes ad os suũ sicut sͥ
uidint expedire coaptent. Quod si plures fuerint diaconꝰ ꝑcep¬
to sanguine ibidem ponat calicem suꝑ sinistrũ cornu altaris
cenens illũ sub diacono sibi assistente. & aduiiante. hoc mͦ scił
ut dextram manũ teneat ex pansam uxta labiũ calicis deforoᷤ
sinistra uͦ teneat pedem ipsius calicis. Diaconus aũ teneat u¬
traq manu incalice fistulam. a subdiacono añ p̃paratã. Qui
subdiaconꝰ ꝑcipiat sanguinem cũ fistula priꝰquam se cõponat
ad cenendum calicem eomͦ quo diximꝰ. Dum aũ frẽs ꝑcipiunt
sanguinẽ infundat᷑ uinum in calice diacono cũ opus fuerit de
ampulla a subdiacono añ p̃parata uixta altare. Siquid aut̃
residuum fuerit de ipso sanguine bibat illud cum calice pꝰ qͣm
fistulam reddiderẽt subdiacono. Qmͣ fistulam anceqͣm reddat

Expanded text:
subdiaconi sinistra manu pedem calicis tenentes, ad os suum sicut sibi subdiaconi sinistra manu pedem calicis tenentes, ad os suum sicut sibi viderint expedire coaptent. Quod si plures fuerint, diaconus percepto sanguine, Ibidem ponat calicem super sinistrum cornu altaris, tenens illum, subdiacono sibi assistente, atque adjuvante hoc modo, scilicet ut dextram manum teneat expansam juxta labium calicis deforis: sinistra vero teneat pedem ipsius calicis; diaconus autem teneat utraque manu in calice fistulam a subdiacono antea praeparatam. Qui subdiaconus percipiat sanguinem cum fistula priusquam se componat ad tenendum calicem eo modo quo diximus. Dum autem fratres percipiunt sanguinem, infundatur vinum in calice a diacono cum opus fuerit de ampulla a subdiacono ante praeparata juxta altare. Si quid autem residuum fuerit de ipso sanguine, bibat illud cum calice postquam fistulam reddiderit subdiacono. Quam fistulam antequam reddat
Abbreviated transcription (Latin):
aliis hostus cet̾os qͥ cõmunicat᷑i st̃. Puideat aũ qnͣtum potuerit
ne aliqua pars dñici corꝑis remãneat. Diaconus ũ accedeNs
ad cõmunionem. ñ osculans manum sacerdotis. subleuet abbam
ab ant̾iori parte. flectens genua uixta altare. & resupinato capi¬
te sub manu sac̾dotis conuenient̾ ore aꝑto ꝑcipiat corpus dñi.
Quo ꝑcepto surgat & supplicet. similit̾ & subdiaconꝰ. Qd̃ pꝰqmͣ
fecit. sumens fistulam si cunc necessaria ẽ. eat ad sinistrã partẽ¬
ꝑ retro altare. Quod si tunc necessaria ñ fuerit. sequat᷑ diaconem.
Qui diaconꝰ ueniens añ calicem inclinet. & ad nutũ sacerdotis ac¬
gat eam manu. donec uino abluatur. Qd si unꝰ uł duo tancũ pꝰ
eũ cõmunicaturi sunt ministret eis sanguinẽ. eadem parte cali¬
cis qua ipse recepit. ita ut ipse dextra manu calicem tenens. si¬
nistram mento illoꝵ supponat. Qui uͦ ꝑcepturi st̃ diaconi uel

Expanded text:
aliis hostiis caeteros qui communicaturi sunt. Provideat autem quantum poterit, aliis hostiis caeteros qui communicaturi sunt. Provideat autem quantum poterit, ne aliqua pars Dominici corporis remaneat. Diaconus vero accedens ad communionem, non osculans manum sacerdotis, sublevet albam ab anteriori parte, flectens genua juxta altare, et resupinato capite sub manu sacerdotis convenienter aperto ore percipiat corpus Domini. Quo percepto surgat et supplicet: similiter et subdiaconus quod postquam fecerit sumens fistulam, si tunc necessaria est, eat ad sinistram per retro altare. Quod si tunc necessaria non fuerit, sequatur diaconum. Qui diaconus veniens ante calicem inclinet et ad nutum sacerdotis acgat eam manu donec vino abluatur, quod si unus vel duo tantum post eum communicaturi sunt, ministret eis sanguinem eadem parte calicis qua ipse recepit, ita ut ipse dextera manu calicem tenens, sinistram mento illorum supponat. Qui vero percepturi sunt diaconi vel
Abbreviated transcription (Latin):
diaconem osculans illum. & diaconꝰ subdiaconẽ sibi inuicẽ suꝑ¬
plicando & subdiaconꝰ similit̾ aliũ si pacẽ quesierit eundo ad
gͣdum. Sacerdos aũ data pace diacono. eam partem hostie de qͣ
ministͥ cominunicandi st̃ suꝑ patenam ponat qͣ posita dicat
ut᷑q manu applicet ad se & sic ꝑcipiat corpꝰ dñi suꝑ calicẽ. deinde
sanguinẽ. Itaq deposico calice suꝑ corꝑale ñ cooꝑto. u̾tat se ad
dextrũ cornu altaris. & posita ibi patena cũ hostiis sumat hostiã
de uasculo p̾parato sibi & aꝑto adiacono qm ponat suꝑ patenã
& unam uł plures uͥ necesse fuerit ex illis q̃ ibi st̃ recondat in illo
uasculo. Hoc aũ fiat tantũ dñicis diebꝰ & incena dñi. Uasculũ aũ
illud suꝑaltare dimitat᷑. usq pꝰmissam. Quofacto sac̾dos com-¬
municet diaconẽ ⁊ subdiaconem. de t̾cia parte hostiȩ. deiñ de

Expanded text:
diaconum osculans illum, et diaconus subdiaconum sibi invicem supdiaconum osculans illum, et diaconus subdiaconum sibi invicem supplicando, et subdiaconus similiter alium, si pacem quaesierit eundo ad gradum. Sacerdos autem, data pace diacono, eam partem hostiae de qua ministri communicandi sunt, super patenam ponat: qua posita dicat utraque manu applicet ad se, et sic percipiat corpus Domini super calicem, deinde sanguinem. Itaque, deposito calice super corporale non cooperto, vertat se ad dextrum cornu altaris, et, posita ibi patena cum hostiis, sumat hostiam de vasculo praeparato a diacono, quam ponat super patenam: et unam vel plures, ubi necesse fuerit, ex illis quae ibi sunt recondat in illo vasculo. Hoc autem fiat tantum Dominicis diebus, et in Coena Domini. Vasculum autem illud super altare dimittatur usque post missam. Quo facto, sacerdos communicet diaconum et subdiaconum de tertia parte. Deinde de
Abbreviated transcription (Latin):
dixerit. Panẽ nr̃m cocidianũ: accedens subdiaconꝰ ad diaconũ
offerat ei pacenam discooꝑtam. osculans ei manũ. postea sece¬
¶ dat
paululum u̾sus parietem in dextͣ parte. Dia conꝰ aũ accepta pa¬
cena offerat eam sacerdoti pꝰ s lib̾a nos amalo. oscłans ei manũ
E oblata ueniat in locũ ubi stetit añ p̾fationẽ. reddens offer-¬
toriuĩ subdiacono. Subdiaconus uͦ recondat illd̃ plicatũ. Quo
recondito: reu̾tat᷑ pꝰ diaconẽ. Sac̾dos aũ accipiens patenã ponat
eã sub corporali. Quod sitał missa fuerit in qͣ conuentꝰ uadit ad
adpax dñi intra calicem unã crucẽ. aliam ad sit semꝑ. t̾ciam
ad uob̾cum. & pꝰ qmͣ ter dixerit agnꝰ di. & dimiserit in calicem
illam partẽ dñici corꝑis qm tenet in dext̾a manu dicens. Hȩc sa¬
troscã cõmixtio totam orõnem sub silentio. diu̾tat ossuũ ad

Expanded text:
dixerit, Panem nostrum quotidianum, accedens subdiaconus ad diaconum dixerit, Panem nostrum quotidianum, accedens subdiaconus ad diaconum offerat ei patenam discoopertam osculans ei manum. Postea secedat paululum versus parietem in dextera parte. Diaconus autem, accepta patena, offerat eam sacerdoti post Sed libera nos a malo, osculans ei manum. Qua oblata, veniat in locum, ubi stetit ante Praefationem, reddens Offertorium subdiacono. Subdiaconus vero recondat illud plicatum. Quo recondito, revertatur post diaconum. Sacerdos autem accipiens patenam ponat eam sub corporali. Quod si talis missa fuerit, in qua conventus vadit ad ad Pax Domini intra calicem unam crucem, aliam ad Sit semper, tertiam ad Vobiscum. Et postquam ter dixerit Agnus Dei, et dimiserit in calicem illam partem Dominici corporis quam tenet in dextera manu dicens Haec sacrosancta commistio, totam orationem sub silentio: divertat os suum ad
Abbreviated transcription (Latin):
Diaconus uͦ qñ uidit eũ scd̃o post incuruationẽ. calicem signare
& osculans priꝰ astare cõponat se honeste. ad discooꝑiendũ calicẽ.
a dextra parte dextra manu. sacerdote cam̃ sre incipiente a sinist᷑
parte. sinistra manu. Porro ipse diaconꝰ sinistra manu posita sub
brachis suo. ad constringendã ianicã albȩ. ne contingat corꝑa¬
le supponat digicos dexcere sue. digitis sacerdotis ad tenendum
calicem. dũ sacerdos tres cruces fecerit suꝑ calicem discooꝑtum
dicens. ꝑ ipsũ. & cum ipso. ⁊ inipso. et qͣxtam añ oram ipsiꝰ calicei
dĩ dixerit. Est cͥ do. Cum aũ dixerit. om̃is honor & gła. teneat
ut᷑qͣ manu corpꝰ dñi suꝑ calicen. Quo incipiente cunctis audi
entibꝰ. ẜ omĩa scła scłor. subleuent calicẽ ipse ⁊ diaconꝰ parũ usꝙ
pꝰ dictũ oremꝰ. T̃unc deponat᷑. & itm cooꝑiatur ab utroꝙ hinc d
ind̾e. & sic diaconꝰ inlinans añ aram recedat u̾ stabat. E cũ sacd.

Expanded text:
Diaconus vero quando viderit eum secundo post incurvationem calicem signare,Et osculans prius altare, componat se honeste ad discooperiendum calicem a dextera parte, dextera manu, sacerdote tamen incipiente a sinistra parte, sinistra manu. Porro ipse diaconus sinistra manu posita sub brachio suo ad constringendam manicam albae ne contingat corporale, supponat digitos dexterae suae digitis Sacerdotis ad tenendum calicem dum sacerdos tres cruces fecerit super calicem discoopertum dicens, Per ipsum, et cum ipso, et in ipso: et quartam ante oram ipsius calicis dum dixerit, Est tibi Deo. Cum autem dixerit, Omnis honor et gloria, teneat utraque manu corpus Domini super calicem. Quo incipiea saeculorum, sublevent calicem ipse et diaconus parum usque post dictum, Oremus: tunc deponatur et iterum cooperiatur ab utroque hinc et inde. Et sic diaconus inclinans ante aram, recedat ubi stabat. Et cum sacerdos
Abbreviated transcription (Latin):
sub silentio. finita uͦ p̾fatione sac̾dos inclinet se añ altare di
nonẽ.sic̃ habetur in libro. Qui cũ ꝑuen̾it ad aui pͥdie qͣm
pat̾ẽcur. sumat hostiam. & eleuans ante calicem paulo altiꝰ int̾ illos
digitos qͦs adħ conseruauit. benedicat eam. Si uͦ plures fuerint
ñ deponens ipsam qͣm cenet siul om̃s benedicat. & it̾m ut᷑ꝙ manu
eã teneat usꝙͣ dicat. Hoc ẽ. enim corpꝰ .m. & tc̃ remittat eã ĩ loco suo.¬
Cũ aũ dixerit. Simili mͦ postea qͣm cenatũ ẽ. accipiens calicẽ stͥngens
corꝑale cũ calice int̾ utramq manũ & sic eleuet eum paululum
usq ad signũ faciendũ & cunc deponat. faciens signũ crucis desr̃
Quod pꝰqm fecerit. eleuet sic̃ superiꝰ. donec dicat. In mei memoriã.
facietis. & tunc demictat. Incipiens aũ. Supplices te rogamus.
oip̃s ds: incuruet se añ altare. donec dicat. ex hac altaris parti¬

Expanded text:
reviter sub silentio. Finita vero Praefatione, sacerdos inclinet se ante altare direviter sub silentio. Finita vero Praefatione, sacerdos inclinet se ante altare dinonem sicut habetur in libro. Qui cum pervenerit ad Qui pridie quam pateretur, sumat hostiam, et elevans ante calicem paulo altius inter alios digitos quos ad hoc conservavit benedicat eam. Si vero plures fuerint, non deponens ipsam quam tenet simul omnes benedicat, et iterum utraque manu eam teneat usquequo dicat, Hoc est enim corpus  postquam coenatum est, accipiat calicem stringens corporale cum calice inter utramque manum, et sic elevet eum paululum usque ad signum faciendum, et tunc deponat faciens signum crucis desuper. Quod postquam fecerit, elevet sicut superius donec dicat, In mei memoriam facietis: et tunc dimittat. Incipiens autem, Supplices te rogamus omnipotens Deus: incurvet se an
Abbreviated transcription (Latin):
hat se ad librum qͥ ẽ in sinistro cornu dicens. Sẽrᷤᷤ Int̾im aũ mi¬
nist᷑ ale qui thurribulũ obtulit sacdoti. deacono deferat et sub¬
diacono aꝙͣ ad lauandaĩ manꝰs uas. Sac̾dos uͦ ꝓuideat ne disum¬
gat illos digitos quibꝰ debet tractare corpꝰ dñi pꝰqͣm eos aqͣ ablue¬
rit. nͥ dii fecerit cruces suꝑ hostiam & calicem. uł qñ se signau̾it.
Ut aũ finierit secretas retrahat se cont᷑ mediũ altaris dicens. ꝑ¬
omia scła .s̾. s ñ eleuans manus ad sursum usq corda. Diaconꝰ
altare. & stet hñs faciem ad sacerdocem usq ad pat̾ nr̃. Sub diaconꝰ
eadem hora accipiens patenam offertorio cooꝑtam ueniat pꝰ dia-¬
conem. supplicans cont᷑ altare. Deĩ erigens se supponat sinistrã
manũ brachio dextro. ut leuius ferat ipsam patenam. Qui
subdiaconꝰ signet se ad sc̃i sanctus. de ipsa patena. Diaconꝰ simi¬

Expanded text:
hat se ad librum qui est in sinistro cornu dicens sub silentio Oremhat se ad librum qui est in sinistro cornu dicens sub silentio Oremhuribulum obtulit sacerdoti, deferat diacono et subdiacono aquam ad lavandum manus suas. Sacerdos vero provideat ne disjungat illos digitos quibus debet tractare corpus Domini, postquam eos aqua abluerit, nisi dum fecerit cruces super hostiam et calicem vel quando se signaverit. Ut autem finierit Secretas, retrahat se contra medium altaris dicens m, sed non elevans manus usque ad sursum corda. Diaconusaltare, et stet habens faciem ad sacerdotem usque ad Pater noster. Subdiaconus eadem hora accipiat patenam offertorio coopertam, et veniat post diaconum supplicans circa altare. Deinde erigens se, supponat sinistram manum brachio dextro, ut levius ferat ipsam patenam. Qui subdiaconus signet se ad Sanctus de ipsa patena. Diaconus simi