comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
duntes accilere non possint: Collecto gͦ exer¬
Ci transgressus renum bricteros ripȩ pamos
pagum etiam quem chamaui incolunt drpopillat
est: nullo unquã occursante insi qđ̃ pauai xx
ansi uaruis & catthis marcomere ducẽ. in il¬
terioribus collum uigis apparuere: Iterum hic
relictis tam ducibus quam regibus apte fran¬
cos regere habere designat: huiusq nom̃ pͣtes¬
missũ ait: De hinc rugenus tirannus suscey¬
TO expeditionali ꝓcincta : reni liitẽ petit. ut
cum alemannoꝵ & francoꝵ regibus uriustis. fȩ¬
deribus ex more mitis mm̃sum ea tem ƿestate
exeraitum gentibus feris ostentar&: Nec supra¬
dictus historio graphus de francis exeriuit. Renat¬
ꝓfuturus frigiridus. cui iam supra mrmimmus
cum romam refrrt a gothis captam atq. sub¬
uersam ait: Interea respendial rex alemamoy
goare ad romanos transmisso: de reno agmen
suorum comiertit: Uuandalis francoꝵ bello labo¬

Expanded text:
diantes oceulere non possent. Collicto ergo exerdiantes oceulere non possent. Collicto ergo exercitu, transgressus Rhenum, Bricteros ripae proxiwos, pagum etiam quem Chamavi incolunt depopulatus est, nullo umquam occursante, nisi quod pauci ex Ampsivariis et Catthis Marcomere duce in ulterioribus collium iugis apparuere. Iterum hic, relictis tam ducibus quam regalibus, aperte Francos regem habere designat, huiusque nomen praetermissum, ait: Dehinc Eugenius tyrannus, suscepto expeticionale procincto, Rheni limitem petit, ut, cum Alamannorum et Francorum regibus vetustis foederibus ex more initis, inmensum ea tempestate exercitum gentibus feris ostentaret. Haec suprascriptus historioProfuturus Frigeridus, cujus jam supra meminimus, cum Romam refert a Gotthis captam atque subversam, 61 ait: « Interea Respendial rex Alamannorum, Goare ad Romanos transgresso, de Rheno agmen suorum convertit, Vandalis Francorum bello labo
Abbreviated transcription (Latin):
francorum regalibus transacto cursim colloqͥo
imperatorisq. ex more obsidibus : ad hirmandũ
reuersus concessit: Cum autem eos regales uo¬
cet: nescimus utrum reges fuerint: an uices
tenurrint regum: Idem tam̃ scriptor. cum
necessitates ualentmiami augusti commemorat.
hEC adungit: Dum diũsa in ortente ꝑ trachi¬
as geruntur : in gallia status. publicus ꝑtur¬
babatur: clauso apud urennam platii edib
pͥncipe ualentiniano pene infra priuati modu
rydacto: militaris cura rei francis satellitibus tradi¬
A cuulia quoq offitia transgressa : m coniurationt̃
arbogastis. nullusq ex om̃ibus sacrantts militiȩ ob¬
strictis reperiebatur : qui familiari pͥncipis sermo¬
ni aut uisis obseqͥ auder&: Oe hinc refert to¬
arm anno arbogastis sunnonen & marconitrem
sub regulis francoꝵ gentilibus odiis instctans agrip¬
pmam rigente maximȩ hieme petut gnarus to¬
to. om̃s franerę recessus penetrandos urendosq.
cum decursis foliis nudȩ atq. arentes siluȩ in si¬

Expanded text:
Francorum regalibus transacto cursim conloquio imperatisque ex more obsidibus, ad hiemandum Treverus concessit. Cum autem eos regales vocet, nescimus, utrum reges fuerint, an in vices tenuerunt regnum. Idem tamen scriptor, cum necessitates Valentiniani agusti commemorat, haec adiungit: Dum diversa in Oriente per Thracias geruntur, in Gallia status publicus perturbabatur. Clauso apud Viennam palatii aedibus principe Valentiniano paene infra privati modum redacto, militaris rei cura Francis satellitibus tradita, civilia quoque officia transgressa in coniurationem Arbogastis; nullusque ex omnibus sacramentis militiae obstrictis repperiebatur, qui familiari principis sermoni aut iussis obsequi auderet. Dehinc refert: Eodem anno Arbogastis Sunnonem et Marcomere subregolus Francorum gentilibus odiis insectans, Agrepinam regentem maxime hieme petiit, gnarus toto omnes Frantiae recessus penetrandus urendusque, cum decursis foliis nudae atque arentes silvae insi
Abbreviated transcription (Latin):
iterum insua loca reuersi sunt. Niceta patri¬
cius quicum classe constantmopolitana se¬
debat inuenetia pace facta cum pippino
rege. &. indutiis usq ad mensem aug̃s accep¬
tis. statione soluta. constantmopolim regres¬

Expanded text:
iterum in sua loca reversi sunt. Niceta patriiterum in sua loca reversi sunt. Niceta patricius, qui cum classe Constantinopolitana sedebat in Venetia, pace facta cum Pippino rege et induciis usque ad mensem Augustum acceptis statione soluta Constantinopolim regres
Abbreviated transcription (Latin):
auri calco mirȩ magnitudinis & ꝓsperitati
que aquis omĩa reposita sunt. Imꝑator legati
& monachos ꝑ aliqđ tempuᷤ secum retinens
post modũ eos initalia direxit. atq ibitẽpu
naingationis ex pectare iussit. Todem anne
burc hardũ comitẽ stabuli sui qđ corrupte
constabulũ appellamus cum classe misit
incorsiam. ut eam a mauris defender&. qui
p̃das illic exercebant. Qui uixta consuetudi¬
nem suam de hispania egressi. primo sardi¬
niam apulsi sunt. ibiq cũ sardis prelio cõ¬
misso. & multis suoꝵ amissis. namtria mil
ibicecidisse ꝑ hibent᷑. incorsicã recto cursu
ꝑuenerunt. ibi iterum in quodã portu eiu¬
interfectis. Ad eo illo anno momnibus locis
aduersa fortima fatigati sunt. ut ipsisibi id¬
circo hoc accidisse testatisunt. eoqđ anno supe¬
riore contra omnẽ iustitia depatalaria insula.
.lx. monachos asportatos mhis pania uendi¬
derunt. Quoꝵ aliqui ꝑlibertate᷑ imꝑatoris

Expanded text:
auricalco mirae magnitudinis et proceritatis, auricalco mirae magnitudinis et proceritatis, quae omnia Aquis reposita sunt. Imperator legatum et monachos per aliquod tempus secupostmodum eos in Italiam direxit, atque ibi tempus navigationis expectare jussit. Eodem anno Burchardum comitem stabuli sui, quod corrupte constabulum appellamus, cum classe misit in Corsicam, ut eam a Mauris defenderet, qui praedas illic exercebant. Qui juxta consuetudinem suam de Hispania egressi, primo Sardiniam appulsi sunt, ibique cum Sardis praelio commisso, et multis suorum amissis--nam tria milia ibi cecidisse perhibentur--in Corsicam recto cursu venerunt; ibi iterum in quodam portu eiuinterfectis. Adeo illo anno in omnibus locis adversa fortuna fatigati sunt, ut ipsi sibi idcirco hoc accidisse testati sint, eo quod anno superiore contra omnem iustitiam de Patalaria insula LX monachos asportatos in Hispania vendiderunt; quorum aliqui per liberalitatem imperatoris
Abbreviated transcription (Latin):
suere. Georgius & felix. Georgius abba erat io
& aparentibꝰ engilbaldus uocatus ẽ. Per uenert᷑
itaq aquis ad imꝑatorem mimera ferentes
quȩ p̃dictus rex cesari miserat. scilic& papi¬
lionẽ. & tentoria atrii uario colore respersa
mirȩ magnitudimᷤᷤ & pulchritudinis. Fran
omĩa byssina.tatentoria quã & fimes eoru
diuersis tincta coloribus. Fuerunt etiam
munera p̃fati regis pallia oloserica. multa.
& ualde pretiosa. & odoramenta. & balsamũ
atq ungenta. Misit p̃terea horologium
exauri calco arte mechanica mirifice cõpo¬
situm. in quo xii horarum ad clepsidram
uertebat᷑. cũ totidem aereis pilulis. qͥ ad cõ¬
pletionẽ horarũ decidebant. & casusuo sub¬
iectũ sibi cymbalũ resonare faciebant. ad¬
ditis meodem horologio eius dem numeri
equitibꝰ qui xii fenestras cõpletis horis exi
& alia multa erant in p̃fato horologio. fuertꝰ
int᷑ea int᷑ p̃dicta munera.ii. candelabra ex

Expanded text:
fuere Georgius et Felix. Georgius abba erat de fuere Georgius et Felix. Georgius abba erat de et a parentibus Engilbaldus vocatus est. Pervenerunt itaque Aquis ad imperatorem munera ferentes, quae praedictus rex caesari miserat, scilicet papilionem et tentoria atrii vario colore respersa mirae magnitudinis et pulchritudinis. Erant enim omnia bissina, tam tentoria quam et funes eorum diversis tincta coloribus. Fuerunt etiam munera prefati regis pallia oloserica multa et valde pretiosa et odoramenta et balsamum atque unguenta. Misit preterea horologium ex auricalco arte mechanica mirifice compositum, in quo XII horarum cursus ad clepsidram vertebatur, cum totidem aereis pilulis, qui ad completionem horarum decidebant et casu suo subiectum sibi cimbalum resonare faciebant, additis in eodem horologio eiusdem numeri equitibus, qui per XII fenestras completis horis exibet alia multa erant in prefato horologio. Fuerunt etiam inter predicta munera duo candelabra ex
Abbreviated transcription (Latin):
uenerunt Willarius & beatus. duceᷤ uene¬
tiae. nec non & paulus dux iadore atq do¬
natus eius dem ciuitatis ep̃s. & legati dalma¬
tiae inp̃sentiam imꝑatoris cũ magnis do¬
nis. & ordiatis tamuenetus quã dalmatus
eoꝵ missis absolutis. impr cum primoribꝰ &
tione regni placitũ habuit. It diuisionẽ
facta intres partes imperiũsuũ partitus est
int̾ tres filios suos. ut scilic& imuꝰquisq sciro
quã partem tueri & regere debuiss& super
illũ si uiuer&. De hac diuisione testam̃tum
fecit. & sacram̃tis int̾ positis afrancis confin¬
matũ est . &. leoni papȩ transmissũ. ut hȩc
decreta sua manu confirmar&. Qđ & factũ c¬

Expanded text:
enerunt Willarius et Beatus duces Venetiae, nec non et Paulus dux Iaderae atque Donatus eiusdem civitatis episcopus, legati Dalmatiae, in presentiam imperatoris cum magnis donis; et ordinatis tam Venetiis quam Dalmatiis, eorum missis absolutis, imperator cum primoribus ertitione regni placitum habuit. Et divisione facta in tres partes imperium suum partitus est inter tres filios, ut scilicet unusquisque sciret, quam partem tueri et regere debuisset, si illum superviveret. De hac divisione testamentum fecit, et sacramentis interpositis a Francis confirmatum est et Leoni papae transmissum, ut haec decreta manu sua firmaret; quod et factum
Abbreviated transcription (Latin):
ad patrem in saxoniã quȩ dixit qđ auares
post int̾fectionẽ priorũ ducũ suꝑse con¬
stituissent regem nomine kaiam. & pip¬
pinus contra eum certare disponer&.Re
agrata saxonia infrantiã se recepit. & in
aquis palatio filium suum pippinu apa¬
nonia redeuntẽ & partẽ thesauri quȩ re¬
manserat adducente᷑ letus aspexit. caẽ¬
nno dom̃ incarnat᷑. dec .xcuii. Barci¬
lona ciitas hisphaniȩ quȩ iam pridem
a francis discesserat. ꝑthat̾him prefectũ
ipsius francis est reddita. Nam ip̃se ad pa¬
latium ueniens. ciuitatẽ cum sem& ipso
regi tradidit. Eotep̃r expeditio facta est
insaxomã & usq ad occeanũ trans om̃s pa¬
ludes &. in ua loca ꝑtransitt exercitus. Etn
de adulo regressus. hoc enĩ loco nom eft
princeps auarum imꝑatorem adiit. postu¬
lans sibi locum dari ad habitandũ int̾ saba.¬
riam & carantanũ. quia ꝓpt᷑ infestationẽ
sclauoꝵ in pristinis sedibus manere ñ poterat.

Expanded text:
ad patrem in Saxoniam, quae dixit, quod Avares ad patrem in Saxoniam, quae dixit, quod Avares post interfectionem priorum ducum super se constituissent regem nomine Kaiam, et Pippinus contra eum certare disponeret. Rex peragrata Saxonia in Franciam se recepit, et in Aquis palatio filium suum Pippinum a Pannonia redeuntem et partem thesauri quae remanserat adducentem laetus aspexit. Enno Dominicae incarnationis 797 Barcilona civitas Hispaniae, quae jam pridem a Francis disciverat, per Thatim, praefectum ipsius, Francis est reddita. Nam ipse ad palatium veniens, et civitatem cum semetipso regi tradidit. Eo tempore expeditio facta est in Saxoniam, et usque ad oceanum trans omnes paludes et invia loca pertransiit exercitus, et rex de Adulo hoc regressprinceps Avarorum imperatorem adiit, postulans sibi locum dari ad habitandum inter Sabariam et Carantanum, quia propter infestationem Sclavorum in pristinis sedibus manere non poterat;
Abbreviated transcription (Latin):
successit. Statimq misit regi legatos cum
muneribꝰ etiam claues confessionis sci
petri.& uexillũ romanȩ urbis direxit
Hemricus dux foro uilianorũ missis hom
sins cum uuono miro sclauo inpannonia¬
iringum gentis auarorũ principẽ in ꝓuise
de inter empti sunt. Lhesaurũ priscorũ
regũ multa scłorum ꝓlixitate collectum.
idem dux karolo adaquis palatium misit.
uo accepto ꝑ acta largitori omĩum bonoꝵ
grarum actione. magna partem inde ro¬
mam ad limina apłorum misit ꝑ engel¬
bertum abbatem. Porro reliquã partem
obtimatibꝰ clericis siue laicis ceterisq fide¬
libus suis largitus ẽ. Per idem tempus
hudim scđm ꝓmissionẽ suam cũ magna.
arte auarum ad regem uenit. & secum
opł̃o suo & patria regi tradidit. Et ipse
& popłs eius baptizatus ẽ. & mimeribus
usceptis. redierunt ad propria. Eotep̃r
ex cum exercitu saxoniam ingressus est.
& pippinus rex inpannonia cu exercitu in¬
troiuit. Uenit aut̾ legatio pippini regis

Expanded text:
ificatu successit, statimque misit regi legatos cum muneribus, claves etiam confessionis sancti Petri et vexillum Romanae urbis direxit. Henricus, dux Forojulanorum, missis hominibus suis cum Wonomiro Sclavo in PannoniaIringum gentis Avarorum principem, longis rde interempti sunt, thesaurum priscorum regum multa seculorum prolixitate collectum idem dux Carolo ad Aquis palatium misit; quo accepto, peracta largitori omnium bonorum gratiarum actione, magnam partem inde Romam ad limina apostolorum misit per Engilbertum abbatem. Porro reliquam partem optimatibus. clericis sive laicis, caeterisque fidelibus suis largitus est. Per idem tempus Thudun secundum promissionem suam cum magna parte Avarum ad regem venit, et se cum populo suo et patria regi tradidit; et ipse et populus ejus baptizatus est, et muneribus susceptis redierunt ad propria. Eo tempore rex cum exercitu Saxoniam ingressus est, et Pippinus rex in Pannoniam cum exercitu introivit. Venit autem legatio Pippini regis
Abbreviated transcription (Latin):
danos agunt᷑. aureolus comes qui inc̃fimo
hispamȩ atq galliae trans pireneũ contra
oscam & cesar augustam residebat defunc¬
tus est. & amoror p̾fectus in locũ eius in¬
trauit. missaq adimꝑatorẽ legatione seci
sis omnibꝰ eius obsequo traditurũ ꝓmisti

Expanded text:
Danos aguntur, Aureolus comes, qui in confinio Danos aguntur, Aureolus comes, qui in confinio Hispaniae atque Galliae trans Pireneum contra Oscam et Caesaraugustam residebat, defunctus est; et Amoroz prefectus in locum eius intravit missaque ad imperatorem legatione se cum suis omnibus eius obsequio traditurum promisi
Abbreviated transcription (Latin):
cepto iterum asaxonibꝰ ualidiori auxilio.
smel diggox maximã ciuitatẽ expugna.¬
uit. atq his ꝓsperis successibꝰ om̃s qui
abeo defecerant. ad suã societatẽ redire
coegit. Imꝑator. itaq cum ei multa de
iactantia & suꝑbia regis danoꝵ nunti¬
arentur. statuit trans albiam cruitatẽ
edificare francoxq in ea. ponere p̾sidiũ.
Cumq adhoc ꝑgalliam atq germaniã homi¬
nes congregas s&. armisq acceteris ad usum
necessarium rebus instructos ad locũ desti¬
natum ducere ꝑfresiam iussiss& trasco du
abrotidoꝵ in emporio rerich ab hominibꝰ
Gotefridi dolo int̾ fectus ẽ. Imp̃r postquã
locus ciuitatis constituendȩ fuerat explo¬
ratus egbtum comitẽ hinc negotio exequei¬
do p̾ficiens albiam traicere. & locũ uissit
occupare. Est aut̃ locus suꝑ ripã sturiae
fluminis uocabulo essesfelt. Oc cupatus
ẽ itaq ab egb̾to comite & saxonibꝰ & circa
idus martii mimiri cȩptus. Dum hȩc circa

Expanded text:
cepto iterum a Saxonibus validiori auxilio cepto iterum a Saxonibus validiori auxilio Smeldingorum maximam civitatem expugnat, atque his prosperis successibus omnes, qui ab eo defecerant, ad suam societatem redire coegit. Imperator itaque, cum ei multa de iactantia et superbia regis Danorum nuntiarentur, statuit trans Albiam civitatem aedificare Francorumque in ea ponere presidium, eumque ad hoc per Galliam atque Germaniam homines congregasset armisque ac ceteris ad usum necessarium rebus instructos ad locum destinatum ducere per Fresiam iussisset, Thrasco dux Abroditorum in emporio Berich ab hominibus Godefridi dolo interfectus est. Imperator, postquam locus civitatis constituendae fuerat exploratus, Egbertum comitem huic negotio exequendo preficiens Albiam traicere et locum iussit occupare. Est autem locus super ripam Sturiae fluminis, vocabulo Essesfelt. Occupatus est itaque ab Egberto et comitibus Saxonibus et circa Idus Martii muniri coeptus. Dum haec circa
Abbreviated transcription (Latin):
atq infirmos nihil mea reliquerunt.
Interea Gotefridus rex danoꝵ ꝑ quos dam
negotiatores mandauit duci quifresiam
p̃indebat. audisse se qđ ei imꝑator. ess&
iratuᷤᷤ. eo quod in abrotides duxiss& exer¬
citum. &. suas ultus e̾ceꝰ in iurias. addens
uelle se denegare qđ ei obiciebat᷑ qđ fedi
suos missos trans albiam iuxta t̾minos
regni sui. & ipse cum sius ibiuenir&. in¬
uicemq discussis causis. quȩq em̃dation
digna erant absq contradictione ibi cor¬
rigerent᷑. Qđ cum imꝑatori nuntiatũ edeꝰ.
ñ abnuit. colloquium ẽ habitũ cũ primo¬
ribus danorum trans albiã. multisq hinc
inde platis. mimme ad effectũ res ꝑducta.
est. Trasco dux abrotidoꝵ postquã filiũ
sinm postulanti Gotefrido obsidem de¬
derat. collecta manu. & auxilio asaxo¬
mbus contracto. uicmnos suos uult ⁊ os
aggressus. agros eoꝵ ferro & igne uastauit.
egressusq domũ cum ingenti preda. ac¬

Expanded text:
atque infirmos nihil in ea reliquerunt. atque infirmos nihil in ea reliquerunt. Interea Godefridus rex Danorum per quosdam negotiatores mandavit duci, qui Fresiam previdebat, audisse se, quod ei imperator esset iratus, eo quod in Abrotides duxisset exercitum et suas ultus esset iniurias, addens velle se denegare, quod ei obiciebatur, quod fsuos missos trans Albiam iuxta terminos regni sui et ipse cum suis ibi veniret invicemque discussis causis, quaeque emendationis digna erant, absque contradictione ibi corrigerentur. Quod cum imperatori nuntiatum esset, non abnuit; colloquiumque est habitum cum primoribus Danorum trans Albiam, multisque hinc inde prolatis minime ad effectum res perducta est. Thrasco dux Abrotidorum, postquam filium suum postulanti Godefrido obsidem dederat, collecta manu et auxilio a Saxonibus contracto vicinos suos Wilzos aggressus agros eorum ferro et igne vastavit. Regressusque domum cum ingenti preda ac
Abbreviated transcription (Latin):
moliret᷑. W illario & beato uenetiȩ ducibꝰ
om̃s conatus eiꝰ impedientibꝰ atq ipsi etiã
in sidias parantibꝰ cognita eoꝵ fraude di¬
scessit. Dum hȩc mitalia agunt᷑. hidonucꝰ
rex in occiduis partibꝰ cum exercitu hispa.¬
nam ingressus. tor tuosã ciuitatẽ super
ripam hiberi fluminis sitã obsedit. Con¬
sumptoq in expugnatione illius aliquanto
tẽpore. postquã ea tam cito capi ñ posse
uidit. dimissa obsichone cũ incolomi exer¬
citu in aquitaniã se recepit. Postquam ear¬
dulfus rex nordambroꝵ in regnum suum.
restitutus est. & cum missi reuerterent᷑. ad¬
ulfus diaconus captus est apiratis. sed po¬
stea redẽptus est romãq reuersus. Intuscia
populoma ciuitas maritima. agrecis qui
orobitȩ uocant᷑ de predata ẽ. Mauri quoc
de hispama corsicam ingressi. in ipso sab¬
bato scĩ paschȩ ciuitatẽ quandã depreda¬
ti sunt. & preter epm̃ & paucos senes

Expanded text:
moliretur, Willario et Beato Venetiae ducibus moliretur, Willario et Beato Venetiae ducibus omnes conatus eius impedientibus atque ipsi etiam insidias parantibus, cognita eorum fraude discessit. Dum haec in Italia aguntur, Ludowicus rex in occiduis partibus cum exercitu Hispaniam ingressus Tortosam civitatem super ripam Hiberi fluminis sitam obsedit; consumptoque in expugnatione illius aliquanto tempore, postquam eam tam cito capi non posse vidit, dimissa obsidione cum incolumi exercitu in Aquitaniam se recepit. Postquam Eardulfus rex Nordanimbrorum in regnum suum restitutus est, cum missi revert erentur, Adulfus diaconus captus est a piratis, sed postea redemptus est Romamque reversus. In Tuscia Populonium civitas maritima a Grecis, qui Orobitae vocantur, depredata est; Mauri quoque de Hispania Corsicam ingressi in ipso sabbato sancto paschae civitatem quandam depredati sunt et preter episcopum et paucos senes
Abbreviated transcription (Latin):
iusso itaq opere int̾ duces. domũ reuersus
est. Interea rex northamibroꝵ debrittanin
insula nomine exardulf. regno & patria pu¬
sus. ad imꝑatorem dum adhuc nuimaga
moraret᷑ uenit. & patefacto negotio sin ad¬
uentus. romã ꝓficiscitur. romaq rediens
ꝑlegatos romani pontificis & imꝑatoris
nia. natione saxo. & cum eo abimꝑatore
missi abbates duo. Rotfridus notarnis &
nantarius de scõ otmaro. Impr edificatiꝰ
ꝑlegatos suos suꝑ albiam duobuᷤ castellis
p̃sidioq ieis contra sc lauoꝵ incursiones
dccc.uiiii. Classis deconstantinopoli
missa. primo dalmatiã. deinde uenetiam
appulit. Cumq ibi hiemar&. pars eius ad
cumaculã insulam uenit. Commissoq p̾lio
contra p̃sidium qđ in ea positũ erat. aciuibꝰ
uncti atq fugati sut. Dux aut̾ qui classi
p̃erat nomine paulus. cũ de pace inter
francos & grecos c̃stituenda quasi sibi hoc
e& iniunctum apud pippinũ regẽ agere

Expanded text:
Diviso itaque opere inter duces domum reversus Diviso itaque opere inter duces domum reversus est. Interea rex Nordanimbrorum de Brittannia insula, nomine Eardulf, regno et patria pulsus ad imperatorem, dum adhuc Niumaga moraretur, venit et patefacto adventus sui negotio Romam proficiscitur; Romaque rediens per legatos Romani pontificis et imperatoris nia, natione Saxo, et cum eo ab imperatore missi abbates duo, Rotfridus notarius et Nantarius de sancto Otmaro. Imperator aedificatis per legatos suos super Albiam duobus castellis presidioque in eis contra Sclavorum incursiones nationis DCCCVIIII. classis de Constantinopoli missa primo Dalmatiam, deinde Venetiam appulit; cumque ibi hiemaret, pars eius ad Cumaculam insulam venit commissoque prelio contra presidium, quod in ea positum erat, a civibus victi atque fugati sunt. Dux autem, qui classi preerat, nomine Paulus, cum de pace inter Francos et Grecos constituenda, quasi sibi hoc esset iniunctum, apud Pippinum regem agere
Abbreviated transcription (Latin):
opulatisq cicũquaq eox agris transito iterũ
flumine cũ in colomi exercitu insaxoniã
se recepit. Euerunt cũ Gotefrido in p̃dicta
seditione sclaui qui dicunt᷑ uiuldri. qui
ꝓpter antiquas inimicitias quas cum ab roti¬
dis habere solebant. sponte se corpori eoꝵ
uixerunt. destructo emporio qđ inocce
ano litore constitutũ erat. &. lingua danoꝵ
rerich dicebat᷑. & magnã regno illius cõmo¬
ditatẽ uectigaliũ ꝑsolutionẽ prestabat.
rans latisq inde negotiatoribꝰ soluta classe
ad portũ qui liestorpħ dr̃. cũ umiuerso exer¬
citu uenit. ubi paucos dies moratꝰ. limitẽ
regni sui qͥ saxoniã respicit. uallo munire
constituit. Et modo ut aborientali mariᷤᷤ
sinu qui illi hostarsal dicunt. usq ad occi¬
dentalem occeanũ tota egridoni fluminiᷤ
aquilonalem ripam mumm̃to ualli prȩ¬
texen&. una tantũ porta diissa. ꝓquã
carra & equites emitti & recipi potuissent

Expanded text:
populatisque circumquaque eorum agris transito iterum populatisque circumquaque eorum agris transito iterum flumine cum incolumi exercitu in Saxoniam se recepit. Fuerunt cum Godefrido in predicta expeditione Sclavi, qui dicuntur Wilzi, qui propter antiquas inimicitias, quas cum Abrotidis habere solebant, sponte se copiis eorum iunxerunt ipsani littore constitutum erat, et lingua Danorum Rerich dicebatur, et magnam regno illius commoditatem vectigalium persolutione praestabat, translatisque inde negotiatoribus soluta classe, ad portum qui Liestorph dicitur, cum universo exercitu venit. Ubi per aliquot dies moratus limitem regni sui, qui Saxoniam respicit, vallo munire constituit, et modo, ut ab orientali maris sinu, quem illi Hostarsalz dicunt, usque ad occidentalem oceanum totam Egidorae fluminis aquilonarem ripam munimentum valli pretexeret, una tantum porta dimissa, per quam carra et equites emitti et recipi potuissent.
Abbreviated transcription (Latin):
lissima. & pestilens fuit. uerẽ inchoante
imp̃r niumaga ꝓfectus ẽ. & celebr ibi pascha
iterum aquis rẽpedauit. Ibi nuntiatum.
est ei Gotefridũ regem danorũ copias in abroti¬
des traiecisse. Aduersus quẽ karolum filium
suum cũ exercitu misit. iubens uesano regi
resistere si saxoniȩ terminos aggredi tẽpta¬
r&. Cootefridus ex pugnatis aliquantis scla¬
uorum castellis cum magno copiarũ suarũ
detrim̃to inpatriã reuersus est. Nã lic&
drasconem ducẽ abrotidorũ loco pepulisso
Godela ibũ alium ducẽ dolo captũ patipul
suspendiss&. abrotidoꝵ duas partes sibi
uectigales feciss&. optimos tam̃ militu
suorum & manu promtissimo ᷤᷤ amisit. & cũ
eis filium fr̃is sui nomine Regibaldum
qui m obpugnatione cuiusdam oppidi
cũ plurimis danoꝵ primoribꝰ int̾ fectus
est. Imꝑatoris filius albiam ponto unxi
& exercitũ cui pre erat hilmones. &. smel¬
gindos qui & ip̃si agotefrido rege defece¬
rant quanta potuit celebritate tranꝰ po¬

Expanded text:
lissima et pestilens fuit. Vere inchoante imperator Niumaga profectus est et celebrato ibi pascha iterum Aquis repedavit. Ubi nuntiatum est ei, Godefridum regem Danorum copias in Abrotides traiecisse. Adversus quem Carolum filium suum cum exercitu misit, iubens vesano regi resistere, si Saxoniae terminos aggredi temptaret. Godefridus expugnatis aliquantis Sclavorum castellis, cum magno copiarum suarum detrimento in patriam reversus est. Nam licet Drasconem ducem Abrotidorum loco pepulisset, Godelaibum alium ducem dolo captum patibulo suspendisset, Abrotidorum duas partes sibi vectigales fecisset, optimos tamen militum suorum et manu promptissimos amisit, et cum eis filium fratris sui, nomine Reginbaldum, qui in oppugnatione cuiusdam oppidi cum plurimis Danorum primoribus interfectus est. Imperatoris filius Albiam ponte iunxit et exercitum, cui preerat, in Linones et Smeldingos, qui et ipsi ad Godefridum regem defecerant, quanta potuit celeritate transpo
Abbreviated transcription (Latin):
pressasunt in quodã libello repperip
beio & rusticano sermone cõposita. quȩ
exparte ad latinã regulã correxi. quȩcd
etiã addidi quȩ ex narrationȩ seniorus
audiui. Cȩtera quȩ sequunt᷑. mee par¬
uitatis studio scripta sunt. pro ut
intheutonicoꝵ libris ad notata repperi¬
aut exrelatione patrũ auditu ꝑcipere
potui. Et de ludouuci quide imp̃ris tẽpo¬
ribus ꝑpauca litteris cõp̾hendi. quia nec
scripta repperi. nec asenioribꝰ quȩ digna.
essent memoriȩ cõmendanda audiui.
francoꝵ gentis plura de scripsi. Ubi uero
ad nr̃a tempora uentũ est. latius nar
rationis sermonẽ ꝓtraxi. Aliter en im
ut hieronimꝰ ait narrant᷑ ussa. aliter
audita. quȩ melius scimus meliuᷤ ꝓferiꝰ.

Expanded text:
pressa sunt, in quodam libello reperi, pressa sunt, in quodam libello reperi, plebeio et rusticano sermone composita, quae ex parte ad Latinam regulam correxi, quaedam etiam addidi quae ex narratione seniorum audivi. Caetera quae sequuntur, meae parvitatis studio descripta sunt, prout in chronicorum libris adnotata inveniaut ex relatione patrum auditu percipere potui. Et de Ludowici quidem imperatoris temporibus perpauca litteris comprehendi, quia nec scripta reperi, nec a senioribus, quae digna essent memoriae commendanda, audivi;Francorum, gestis plura descripsi; ubi vero ad nostra tempora ventum est, latius sermonem narrationis protraxi: aliter enim, ut Hieronymus ait, narrantur visa, aliter audita: quae melius scimus, melius et
Abbreviated transcription (Latin):
firmata ẽ. Lam̃ ea tẽpestate reges domi ñ
erant. sed ad uuesterfalt cũ exercitu per¬
rexerant. Quȩ regio ultima regni illoꝵ
erat. int̾ septentrionẽ & occidentẽ sita
contra aqͥlonẽ brittaniȩ sũmitate᷑ respi¬
cit. cuiꝰ princeps ac popłus eox domina¬
tionẽ dedignabantur. Quibꝰ ꝑdomitiᷤ
recepissent. filii Cotefridi regis. & ñ nulli
exprimoribꝰ danox qui iam dudũ patria
relicta apud suones exulabant. adtracti
undiq copiis. bellũ eis intulerunt. &. cor¬
fluentibꝰ ad se passim exomĩ danoꝵ terra
popłox turmis. cõmisso cũ eis p̃lio eos reg
paterno expulerunt.Cattulumr.¬
odem anno karolus magnꝰ imp̃r obutt. &¬
aquis inbasilica scĩ saluatoris &. sc̃ȩ dĩge¬
nitricis mariȩ honorifice sepultus est
uã basilicã inse mirifico opere funda oñ
edificari fecit. l. udouuicus filius eius im¬
perialia septra suscepit. hȩc quȩ supra es¬

Expanded text:
firmata est. Tamen ea tempestate reges domi non firmata est. Tamen ea tempestate reges domi non erant, sed ad Westerfalt cum exercitu perrexerant, quae regio ultima regni illorum erat, inter septentrionem et occidentem sita, contra aquilonem Brittaniae summitatem respicit, cujus principes ac populus eorum dominationem dedignabantur; quibus perdomitrecepissent, filii Godefridi regis et nonnulli ex primoribus Danorum, qui jam dudum relicta patria apud Sueones exulabant, attractis undique copiis bellum eis intulerunt, et confluentibus ad se passim ex omni Danorum terra populorum turmis, commisso cum eis praelio, eos regno paterno expulerunt. Eodem anno Carolus imperator obiit, et Aquis in basilica sancti Salvatoris, et sanctae Dei genitricis Mariae honorifice sepultus est, quam basilicam ipse mirifico opere a fundamento aedificare fecit. Ludowicus, filius ejus, imperialia sceptra suscepit. Haec quae supra ex
Abbreviated transcription (Latin):
sterii denonantulis ꝓpter pacẽ cũ mich¬
hele confirmandã constantmopoli misi
ac deinde habrto generali conuentu. &¬
uocatũ ad se de aquitama ludouuicum
filiũ suum coronã illi imperialis digni¬
tatis imposuit. Bernardũ nepotẽ suũ ital
p̃fecit. regẽ appellari iussit. Concilia qͦ
iussu eiꝰ suꝑ statu eccłarum ꝑ totã gallia
ab epĩs celebrata st̃. Quoꝵ imũ magi¬
alterũ remis. tertiũ turonis. quartum
caballonis. quintũ arelatũ congregatũ
ẽ. & constitutiones quȩ insingulis consti¬
tutȩ sunt ab imp̃re confirmatȩ sunt. Quaᷤ
qͥ nosse uoluerit. insupͣdictis ciuitatibuᷤ
inuenire poterit.Quaqua & earũ exem¬
plaria in archiuo palatii habeant᷑. Todẽ
tẽpore missi sunt trans albiã quidã fran¬
coꝵ & saxonũ ꝓceres adterminos nort¬
mannoꝵ qui pacẽ cum eis scđm petitione
ipsoꝵ facerent. & frẽm regũ eis redderent.
uram̃tis itaq exutraq parte datis pax

Expanded text:
sterii de Nonantulas propter pacem cum Michasterii de Nonantulas propter pacem cum Michahele confirmandam Constantinopolim misit. Ac deinde habito generali conventu, evocatum ad se de Aquitania Ludowicum filium, coronam illi imperialis dignitatis imposuit; Bernardum nepotem suum Italiae prefecit regemque appellari iussit. Concilia quoque iussu eius super statu ecclesiarum per totam Galliam ab episcopis celebrata sunt, quorum unum Mogalterum Remis, tertium Turonis, quartum Cabillonis, quintum Arelate congregatum est, et constitutiones, quae in singulis factae sunt, ab imperatore confirmatae sunt; quas qui nosse voluerit, in supradictis civitatibus invenire poterit, quamquam et earum exemplaria in archivo palatii habeantur. Eodem tempore missi sunt trans Albiam quidam Francorum et Saxonum proceres ad terminos Nortmannorum, qui pacem cum eis secundum petitionem ipsorum facerent et fratrem regum eis redderent; iuramentis itaque ex
Abbreviated transcription (Latin):
classis quȩ de africa & hispaniã ad uastan¬
dam italiã uentura dicebat᷑. Wallonẽ
filium bernardi patruelis su cũ illo eẽ
ussit. quo usq rerũ euentus securitatẽ
suis afferr&. hȩc classis partim incorsiã
partim insardiniã uenit. Et ea quidem.
pars quȩ ad sardiniã uenit. pene deleta¬
est. Classis nortmannoꝵ hybermã in¬
sulã aggressã. cõmissoq cũ scottis p̃lio.
multis ex eis int̾ fectis. ceteri fuga lapsi
sunt. Agrimaldo duce bene uentoꝵ xxu
milia solidoꝵ auri ꝓ tributo imp̃ri soluta
sunt. Lodẽ anno expeditio facta ẽ
uunltzos. & ab eis obsides acceptisunt. Hen¬
oldus & regifridus reges danoꝵ missa ad
im̃prem legatione pacẽ petunt. & frẽm suũ
himmingũ sibi remitti rogant. Hhoc anno
idus mai post meridiẽ solis ec lypsis fuit
Imp̃r aquis hiemauit. & incipiente uer¬
nali tẽperie. halalriũ qͥ episcopatũ treu¬
rensem tenebat. & petrũ abbatẽ mona¬

Expanded text:
classis, quae et de Africa et de Hispania ad vastanclassis, quae et de Africa et de Hispania ad vastandam Italiam Ventura dicebatur, Walanem filium Bernhardi patruelis sui cum illo esse iussit, quoadusque rerum eventus securitatem nostris adferret. Haec classis partim in Corsicam partim in Sardiniam venit; et ea quidem pars, quae ad Sardiniam est. Classis Nortmannorum Hyberniam insulam agressa, commissoque cum Scotis praelio, multis ex eis interfectis, caeteri fuga lapsi sunt. A Grimaldo, duce Beneventanorum, 25 milia solidorum auri pro tributo imperatori soluta sunt. Eodem anno expeditio facta est in Wiltzos, et ab eis obsides accepti. Herioldus et Reginfridus, reges Danorum, missa ad imperatorem legatione, pacem petunt, et fratrem suum Hemmingum sibi remitti rogant. Hoc anno Idus Maii post meridiem solis eclypsis fuit. imperator Aquis hiemavit et incipiente vernali temperie Hamalarium, qui episcopatum Treverensem tenebat, et Petrum abbatem mona
Abbreviated transcription (Latin):
ommisso prelio ambo moriunt᷑. Pars
tam̃ anilonis ad epta inctoria frẽs eius heri¬
oldum & regnfridũ reges sibi constitute
Quã necessario pars uicta secuta eos dem
sibi imperare ñ abnuit. In eodẽ p̃lio x
rant᷑. Nicophorus imp̃r post multas &
insignes uictorias inmoesia ꝓuintia cõ¬
misso cũ uulgaribꝰ pręlio morit᷑ & micł¬
suscepit inconstantinopoli & absoluit
Cum quibꝰ & suos legatos direxit. micha¬
helem scilic& ep̃m & arsaphium atq theo¬
nostũ protho spatariũ. & ꝑ eos pacẽ ani¬
phoro ceptã confirmauit. Nã aquis grar
ubi ad imp̃rem uenerunt. cũ scriptum
imp̃rem eũ & basileũ appellantes. Et u
reuertendo roma uenientes inbasilica scĩ
petri apłi eundẽ pacti seu foederis libellũ
aleone papa. denuo susceperunt. Quibus
dimissis imp̃r generali conuentu aquis
sollemnit᷑ habito. bernardũ filiũ pippini
nepotẽ suum mitaliã misit. & ꝓpt̾ famã

Expanded text:
commisso prelio ambo moriuntur. Pars commisso prelio ambo moriuntur. Pars tamen Anilonis adepta victoria fratres eius Herioldum et Reginfridum reges sibi constituit; quam necessario pars victa secuta eosdem sibi imperare non abnuit. In eo prelio decerantur. Nicophorus imperator post multas et insignes victorias in Moesia provincia commisso cum Bulgaris prelio moritur; et Michasusccum quibus et suos legatos direxit, Michaelem scilicet episcopum et Arsafium, atque Theognostum protospatarium, et per eos pacem a Nicophoro ceptam confirmavit; nam Aquisgrani ubi ad imperatorem venerunt, conscriptum imperatorem eum et Basileum appellantes: et in revertendo Romam vePetri apostoli eundem pacti seu foederis libellum a Leone papa denuo susceperunt. Quibus dimissis imperator generali conventu Aquis sollemniter habito Bernhardum filium Pippini, nepotem suum, in Italiam misit; et propter famam
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. Ipse aut̃ imp̃r ad classem uidendo
quã precedenti anno fieri &. fabricari
usserat adbononiã uenit. farũq ibi ac
nauigantiũ cursus dirigendos. antiqͥti
õstitutũ restaurauit. & in eius sũmitati
nocte ignẽ accendit. Inde ad scalt flu¬
uium ueniens in locũ qui dr̃ sant. nau
ad eandẽ classem ȩdificatas aspexit. & circa.
mediũ nouẽbre̾ aquis uenit. Ubi obinauer
ei legati hemmingi regis aoum & hebbi
munera regis & uerba pacifica deferentes.:
uerunt etiã aquis aduentũ eiꝰ p̃stolantes
qͥ de pannonia uenerunt. cani ⁊auci prm¬
cipes auarũ & thudim. & alii principes
ac duces sclauoꝵ circa danubium habi¬
tantiũ. qui aducibꝰ francoꝵ qui in pan¬
noniis fuerunt. missi ad p̾sentiã prin¬
cipis iussi sunt uenire. Interea karolus
filius imꝑatoris qui maior. natu erat.
otefridi &. annilo nepos herioldi succe¬
lere uoluissent. neq int̾ eos de diuisione
egni conuenir&. comparatis copiis. &

Expanded text:
sunt. Ipse autem imperator ad classem videndam, sunt. Ipse autem imperator ad classem videndam, quam praecedenti anno fieri et fabricari jusserat, ad Bonnoniam venit, farumque ibi ad navigantium cursus dirigendos antiquitus constitutam restauravit, et in ejusdem summitate nocte ignem accendit, inde ad Scalt fluvium veniens, in loco qui vocatur Gant, naves ad eandem classem aedificatas aspexit, et circa medium Novembrium Aquis venit, ubi obviaverunt ei legati Hemmingi regis, Aovin et Hebbi, munera regis et verba pacifica deferentes. Fuerunt etiam Aquis adventum ejus praestolantes, qui de Pannonia venerunt, Canizauci princeps Avarum, et Thudun, et alii principes ac duces Sclavorum circa Danubium habitantium, qui a ducibus Francorum qui in Pannonias fuerunt missi, ad praesentiam principis jussi sunt venire. Interea Carolus, filius imperatoris qui major natu erat, Godefridi et Anilo nepos Herioldi succedere voluissent neque inter eos de divisione regni conveniret, comparatis copiis et
Abbreviated transcription (Latin):
foro iulanox. &. cum eis leo quidam spatariuᷤ
natione sicut & uuillarius dux uenetiae:
uoꝵ alter ante annũ .x. romȩ ad imp̃rem.
cũ ibi eͥdͤ. de sicilia ꝓfugit & redire uolens¬
ad patria remittitur. alter ꝓpter ꝑfidiã
honore spoliatꝰ constantinopolĩ ad dominũ
suum duci iubet᷑. Condicta ab impr̃e pace
claudebat. marmis tantũ uiratis seruat᷑
sacramentis pax confirmaret᷑. Proceres aut̃
departe francor hi fuere. Walach.Burchar.:
ernarht. Egb̃tus. Theo derich. auo. osdag.
Wicman. om̃s comites. De parte uͦ danorum
seo. deinde ceteri honorabiles uiri. quoꝵ.
perator itaq pace cũ hemmingo firmata.
& placito generali scđm consuetudinem
aquis habito. intres partes regni sui toti¬
dem exercitus misit. Alterũ in pannoni¬
ad contro uersias hunoꝵ ac sclauox fini¬
endas direxit. Tertium suꝑ brittones
adeoꝵ ꝑfidiam pimiendã misit. Qui
omĩs rebus ꝓsperis gestis. domũ reuersi

Expanded text:
Forojulio, et cum eis Leo quidam spatarius Forojulio, et cum eis Leo quidam spatarius natione Siculus, et Willarius dux Venetiae, quorum alter ante annos 10 Romae ad imperatorem, cum ibi esset, de Sicilia profugit, et redire volens patriam remittitur; alter propter perfidiam honore spoliatus Constantinopolim ad dominum suum duci jubetur. Condicta ab imperatore eclaudebat, in armis tantum jurata servatur, sacramentis pax confirmaretur. Proceres autem de parte Francorum hi fuere: Walach, Burchardus, Bernhardus, Egbertus, Theotheri, Avo, Osdag, Wichman, omnes comites; de parte vero Danorum seo, deinde ceteri honorabiles inter suos vperator itaque pace cum Hemmingo firmata et placito generali secundum consuetudinem Aquis habito in tres partes regni sui totidem exercitus misit, unum tranad controversias Hunorum ac Sclavorum finiendas direxit, tertium super Brittones ad eorum perfidiam puniendam misit; qui omnes rebus prospere gestis, domum reversi
Abbreviated transcription (Latin):
unã de constantinopoli. alterã de corduba.
aduentare pacis causa nuntiabat᷑. Quibꝰ
ille acceptis. disposita ꝓtemporis condi¬
tione pace in saxonia. aquis reuertitur.
anta fuit in expeditione boum pestilen¬
tia. ut pene nullus tanto exercitu suꝑ¬
e&. qui om̃s usq ad unũ perirent. & ñ
solum ibi. sed etiam ꝑ omẽ imperium. hinus
generis anmalia perierunt. Aquis ueniens
m̃se octobris memoratas legationes suscept
reddidit. & heimericũ comitẽ dudũ asarr¬
cenis captũ abulaz remittente recepit.
Eo anno sol & lima bis defecerunt sol .u. idu
uastata ẽ. Amoror &. abdira man afilio
abulaz decesar augusta expulsi sunt & ose
intrare cõpulsi sunt. Gotefrido ut diximꝰ
mortuo. hemmingus filius frĩs eiꝰ in regi
successit. pacẽq cum imperatore fecit
Absoluto atq dimisso arsafio spatario li¬
gato nicophori augusti eiusdem pacis
confirmandȩ grã legati ab imp̃rẽ consta

Expanded text:
unam de Constantinopoli, alteram de Corduba, unam de Constantinopoli, alteram de Corduba, adventare pacis causa nuntiabatur. Quibus ille acceptis, disposita pro temporis conditione Saxonia, Aquis revertitur. Tanta in ea fuit expeditione boum pestilentia, ut pene nullus tanto exercitui superesset, quin omnes usque ad unum perirent, et solum ibi, sed etiam per omne imperium hujus generis animalia perierunt. Aquis veniens mense Octobris, memoratas legationes suscepitreddidit, et Heinricum comitem dudum a Sarracenis captum Abulaz remittente recepit. Eo anno sol et luna bis defecerunt, sol 5 Idus vastata est. Amoroz et Abdiraman, filius Abulaz, de Caesaraugusta expulsus, et Oscam intrare compulsus est. Godefrido, ut diximus, mortuo, Hemmingus, filius fratris ejus, in regnum successit, pacemque cum imperatore fecit. absoluto atque dimisso, Arsafio spatario, legato Nicofori augusti, ejusdem pacis confirmandae gratia legati ab imperatore Cons
Abbreviated transcription (Latin):
nauium denortmannia infresiã applicuisse
terrenaq p̾lia cũ fresonibus cõmisisse. danos
inctores tributũ ictis imposuisse. etiam.
Gotefridũ hȩc omĩa agere dixit. Qui nuntu
circũ quaq regionibꝰ ad congregandũ exer¬
citum nuntus. ipse amemorato palatio ex¬
ens millas partes tendere coepit. Transit
itaq reno flumine. in loco qui dr̃ lippa. co¬
pias quȩ ñ dum conuenerant statuit oper
Ubi cũ aliquot dies moraret᷑ elephas illeq
eiaaron rex sarracenoꝵ trans miserat subit
morte periit. Congregatis tande copus
quanta potuit celeritate ad ararã fluuiu
fresiam uastabat domũ reuersã &. Gotefridũ
a quodã satellite suo int̾emptũ. & castellum.
uocabulo huobbuoki albiȩ flumms conti¬
gium. in quo odo legatus imꝑris erat &o
erat orientalium saxonum presidium
auuiltis captũ. & pippinũ filium eiꝰ regẽ
italiȩ .uiii. idus iuł de corpore migrasse
duasq legationes diuersis terrarũ partibꝰ

Expanded text:
navium de Nortmannia in Fresiam applnavium de Nortmannia in Fresiam applternaque praelia cum Fresonibus commisisse, Danosque victores tributum victis imposuisse, et jam Godefridum haec omnia agere dixit. Qui nuntiucircunquaque regionibus ad congregandum exercitum nuntiis, ipse sine mora palatio exiens, illas in partes tendere coepit. Transito itaque Rheno flumine in loco qui Lippa dicitur, copias quae nondum convenerant statuit opperiri. Ubi cum aliquot dies moraretur, elefas ille, quem ei Aaron rex Sarracenorum transmiserat, subita morte periit. Congregatis tandem copiis, quanta potuit celeritate ad Alarum fluvium Fresiam vastabat domum reversam, et Godefridum a quodam suo satellite interemptum, et castellum vocabulo Huobbuocki, Albiae flumini contiguum, in quo Odo legatus imperatoris erat, et erat orientalium Saxonum praesidium, a Wiltzis captum, et Pippinum filium ejus, regem Italiae, 8 Idus Julii de corpore migrasse, duasque legationes de diversis terrarum partibus,
Abbreviated transcription (Latin):
Anno dom̃ incarnat᷑. dccc .x. Amoror p̃fectꝰ
colloquiu̾ imꝑris expetut in confinio gallici
& hispanici liminis. in eo loco quose ꝓmisit
cũ suis omnibus imꝑris manibꝰ cõmenda.¬
turum. Quod lic& imp̃r annuiss&. multis
int̾ uenientibus causis remansit infectum:
Mauri de tota hispania maxima classe collec¬
ta. primo sardiniã. deinde corsicam appli¬
cuerunt. Nulloq in ea inuento p̾sidio. in¬
sulam pene totam de populatisunt. Dum
hȩc aginitur.pippinus rex ꝑfidia ducũ
uenetiorũ incitatus. ipsã insulam bello¬
terraq mariq uexabat. dubiectaq uenetia.
ac ducibus eiꝰ indeditionẽ receptis. eandem.
classem addalmatiȩ littora uastanda misit:
ed cũ paulus cephalaniȩ pfectus cũ orien¬
tali classe ad aucilium dalmatus ferendã
aduentar&. regia. classis ad ppria. regreditꝰ.
Quodtrud filia imꝑ̃ris. quȩ nati maior erat
UIII.idus iunu moritur. Imp̃r aquis mora¬
batur. ubi nuntiatũ est ei classem ducentari

Expanded text:
Anno dominicae incarnationis DCCCX. Amoroz prefectus colloquium imperatoris expetiit in confinio Gallici et Hispanici limitis; in eo colloquio se promisit cum suis omnibus imperatoris manibus commendaturum. Quod licet imperator annuisset, multis intervenientibus causis remansit infectum. Mauri de tota Hispania maxima classe collecta primo Sardiniam, deinde Corsicam applicuerunt nulloque in ea invento presidio insulam pęne totam depopulati sunt. Dum haec aguntur, Pippinus rex perfidia ducum Venetiorum incitatus ipsam insulam belloterraque marique vexabat; subiectaque Venetia ac ducibus eius in deditionem receptis eandem classem ad Dalmatiae litora vastanda misit. Sed cum Paulus Cefalaniae prefectus cum orientali classe ad auxilium Dalmatiis ferendum adventaret, regia classis ad propria regreditur. Ruodtrud filia imperatoris, quae natu maior erat, VIII. Id. Iun. moritur. Imperator Aquis morabatur, ubi nuntiatum est ei, classem ducentarum
Abbreviated transcription (Latin):
uniuerso exercitu absꝙ mora trucidant. arma
auferunt. &. spolia exparte diripiunt. Agmi¬
nibꝰ impetũ facientibꝰ uix cadauer ex anime
eruit᷑. & asuis usq suessionis deportatũ. in
basilica scĩ medardi sepelit᷑. Exercitꝰ amisso
duce ad ꝓpria reuertit᷑. łodẽ tẽpore hugo
abbas magno potestatis uir. & magnȩ pru¬
dentiȩ aurelians morit᷑. & apud Scm germa

Expanded text:
universo exercitu, absque mora trucidant, arma universo exercitu, absque mora trucidant, arma auferunt, et spolia ex parte diripiunt. Agminibus autem impetum facientibus, vix cadaver exanime eruitur, et a suis usque Suessionis deportatum, in basilica sancti Medardi sepelitur. Exercitus, amisso duce, ad propria revertitur. Eodem tempore Hugo abba, magnae potestatis vir et magnae prudentiae, Aurelianis mo
Abbreviated transcription (Latin):
castra ponunt. & ciuitatẽ obsidione claudunt
ontra quos impr̃ hemricũ ducẽ cũ exercitu
uernali tẽpore dirigit. Sed minime p̃ ualuit
Denuo ȩstiuo tp̃re antequã segetes in manipu¬
los redigerent᷑. idẽ hemricus cũ exercitibꝰ
utriusq regni parisius uenit. Et circũ stan¬
tibus legionibꝰ ipse cũ ꝑ paucis ꝓpius acceder
munitionẽ circuit. sitũ loci contẽplat᷑. adi¬
tumq ꝑquirit qͦ exercitui cũ hostib minuᷤ
periculosius pater& congressus. lorro norch¬
manni audientes apꝓpinquare exercitum
foderunt foueas latitudinis unins pedis. &
ꝓfunditatis trium incircintu castroꝵ easq
quisquilus & stupula operuerant. semitas
discursui tantũ necessarias intactas reser¬
uantes. Pauci igit᷑ latrunculi qͥ latitabant
inconcauis inaru itmeribꝰ indentes hemricum.
apꝓpinquare. cito consurgunt de locis inqͥbuᷤᷤ
delituerant. ꝓuocantꝙ uiru telis. &. uoce la¬
cessunt. Ille animi magnitudinẽ rei ñ suffe

Expanded text:
stra ponunt, et civitatem obsidione claudunt; contra quos imperator Heinricum ducem exercitu vernali tempore dirigit, sed minime praevaluitDenuo aestivo tempore, antequam segetes in manipulos redigerentur, idem Heinricus cum exercitibus utriusque regni Parisius venit, et circumstantibus legionibus ipse cum perpaucis propius accedens, munitionem circuit, situm loci contemplatur, aditumque perquirit, quo exercitui cum hostibus minus periculosus pateret congressus. Porro Nordmanni audientes appropinquare exercitum, foderant foveas, latitudinis unius pedis et profunditatis trium, in circuitu castrorum, easque quisquiliis et stipula operuerant, semitas tantum discursui necessarias intactas reservantes; pauci igitur latrunculi qui latitabant in concavis viarum itineribus, videntes Heinricum appropinquare, cito surgunt a locis in quibus delituerant, provocantque virum telis, et voce lacessunt. Ille animi magnitudine indignitatem r
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ arnulfus rex ñ nullos fiscos in aleman¬
ma. unde ei alimonia p̃beret᷑. Ip̃se uͦ cõpo¬
sitis infrantia felicit̾ rebuᷤᷤ inbaicariã reuer¬
titur. Lodẽ anno iuntgariuᷤᷤ ep̃s de angusta
ciuitate obiit. & ad albero nobilis generis
magniq ingenii ac prudentiȩ uir cathedra
eius optmunt .&. ei inepiscopatu successit.¬

Expanded text:
autem ei Arnolfus rex nonnullos fiscos in Alamanautem ei Arnolfus rex nonnullos fiscos in Alamannia, unde ei alimonia praeberetur; ipse vero, compositis in Francia feliciter rebus, in Bajoariam revertitur. Eodem anno Witgarius episcopus de Augusta civitate obiit, et Adalbero, nobilis generis magnique ingenii ac prudentiae vir, cathedram ejus obtinuit, et ei in episcopatu successit