comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
unc cum dies mortis e gredie corpore coge¬
ret. completis annis episcopatus sui sex
dequa p̃ fati sumus: Inlic enĩ libes. ec clesiã & cubiculũ sepius ibi¬
dem diuerti imanere : atque inde adp̃dicandũ circũ qua¬
que ecire consuaeuerat. quod ipsũ & inaluis uillis regis faceresole¬
bat e ut potenil propria posses sionis ecepta ee clesi a sua &
adia centibus agellis abens. Tetenderunt ergoei egrotor¬
ditentoriũ ad loccidentalem ecclesiae partẽ. : ita ut ipsaotẽp¬
toriũ pariae tiberer& ec desiae Vnde fatu ẽ. ut ad clinis
trans lacũ ad insulam landis farnensiũ at que incimiterio
fracrũ sepultũ estiađ interie tũ tẽpore aliquan.to cũ fabrica¬
ta es sec ibiba silica maior atque in oͥnore beatisimia postolorũ princi¬
pis dedicata illo ossaeius trans lata adque ad dexteram altaris iux¬
tauenerationẽ tanto ponti fice dignã condita sunt. Suc cessit
terio destinatus ac tẽporenon pauco in episcopatu per mansit

Expanded text:
unc cum dies mortis egredi e corpore cogeret DCLII, completis annis episcopatus sui sexdde qua praefati sumus. In hac enim habens ecclesiam et cubiculum, saepius ibidem diverti ac manere, atque inde ad praedicandum circumquaque exire consueverat: quod ipsum et in aliis villis regis facere solebat, utpote nil propriae possessionis, excepta ecclesia sua et adjacentibus agellis habens. Tetenderunt ergo ei aegrotanti tentorium ad Occidentalem ecclesiae partem, ita ut ipsum tentorium parieti haereret ecclesiae. Unde factum est, ut adclinis translatum ad insulam Lindisfarnensium, atque in coemeterio fratrum sepultum est. At interjecto tempore aliquanto, cum fabricata esset ibi basilica major, atque in honorem beatissimi apostolorum principis dedicata, illo ossa ejus translata, atque ad dexteram altaris juxta venerationem tanto pontifice dignam condita sunt. Successit terio destinatus, ac tempore non pauco in episcopatu permansit.
Abbreviated transcription (Latin):
ne conburere urbemnisus est: Quote pore reuerentissimus antis¬
batur: Illo sȩpius secre teorationis & silentii causa secedere consue¬
rat. Denique usque hoduo locũ sedis illius solitariae in eadem in su¬
la solent ostendere: quicũ uentis ferentibus globusignis acfu¬
tis ad caelu oculis manibusq cũ lacrimis dixise. uidednẽ
quatita mala fecit paenda quodicto. statim mutati aburbe
uenti in eos qui accenderant flãmarũ incendia retor¬
serunt ita ut aliqub lesiomnes territi in pugna¬
re ultra urbem cessarent quã diuinitus iuuari

Expanded text:
num cerneret, inlato igne comburere urbem nisus est. Quo tempore reverentissimus antisnum cerneret, inlato igne comburere urbem nisus est. Quo tempore reverentissimus antisbatur. Illo enim saepius secretae  Al. secrete orationis et silentii causa secedere consuerat. Denique usque hodie locum sedis illius solitariae in eadem insula solent ostendere. Qui cum ventis ferentibus  Al., furentibus globos ignis, ac futis ad caelum oculis manibusque, cum lacrymis dixisse: « Vide, Domine, quanta mala facit Penda. » Quo dicto, statim mutati ab urbe venti, in eos qui accenderant, flammarum incendia retorserunt, ita ut aliquot laesi, omnes territi, impugnare ultra urbem cessarent quam divinitus juvari
Abbreviated transcription (Latin):
&statim quiescentib: uentis serenitas maris uos lacta
pro seque tur accupito itinere domum remittet:
quȩ cuncta ut p̃dixerat antistes & ordine ctompleta
sunt : & quidem in primis furen tibus undis pela¬
gi tẽptabant nautȩ anchoris inmaremissis na¬
uemretinere Neq hoc agentes. aliquid ꝓficie
minere Et iamĩaque adesse uiderent Tandem
presbiter reminis cens uerba antistitis ad supta
ampuellamis deoleo in pontũ & statim ut p̃dictũ erat
uirtutẽ eius dem sp̃s hanc eortã quamuis corpora¬
liter ab sens sopiuerit: Cuuis ordinem miraculi non
quilib& dubius relator. sed fidelissimus mihinne
ecclesiae prbt cinimund uocabulo narrauit. qui se
disseper hibebat.
dan bymbrorũ regiones impiaclade longelateq:
deuastans peruenit a durbem us que regiã quȩ
ex bebbe quondã reginȩ uocabulo cognominauit
repoterat flamis absũ mere conatus est dis

Expanded text:
et statim quiescentibus ventis, serenitas maris vos laeta et statim quiescentibus ventis, serenitas maris vos laeta prosequetur, ac cupito itinere domum remittet. » Quae cuncta ut praedixerat antistes, ex ordine completa sunt: et quidem inprimis furentibus undis pelagi, tentabant nautae anchoris in mare missis navem retinere, neque hoc agentes, aliquid proficiminere, jamjamque adesse viderent, tandem presbyter reminiscens verba antistitis, adsumpta ampulla, misit de oleo in pontum, et statim, ut praedictum erat, virtutem ejusdem spiritus, hanc exortam, quamvis corporaliter absens, sopiverit. Cujus ordinem miraculi non quilibet dubius relator, sed fidelissimus  Al., fidissimus mihi nostrae Ecclesiae presbyter, Cynimund vocabulo, narravit, qui se disse perhibebat. danhymbrorum regiones impia clade longe lateque devastans, pervenit ad urbem usque regiam, quae ex Bebbae quondam reginae vocabulo cognominatur,re poterat, flammis absumere conatus est: disc
Abbreviated transcription (Latin):
est haecgens talem habere rectorem: Nec multum post
dira antistitis presagia tristi regis funere dequo supra
plus quã duo decimꝰ post occisionem regis quẽ a mabat. dies
suorũ ad ño premiacepit:¬
epitxU.
uicuius meritifuerit &iã miraculorum signis inter¬
nus arbi it eredocuit:: Equibus tria memoria
causa ponere satissit. Presbi ter quidam nomi¬
commitare tur cantiam ob aducendam in de congem
regiosui. filiã uide lic& aeduini regis eãfledam qui
oc̾ciso pat reilluc fuerat aducta: qui terres triqui¬
dem itinere illo uenire sed nauigio cũ uirgine
redi redis ponebat. Accessit ad epis copum aida¬
num obsecrans cũ ꝑse susq qui tantũ it̃ erant
ad gressuri domino subplicare. Quibus dicens
illis ac hĩo cõmendans: dedit &iã oleũ scĩficatũ
Scio inqui ens quia ubinauem ascenderitis
tempes tas uobis & uentus contrarius suꝑueni & sed
tu memento ut hoc oleo qđ tibi do mittas in mare

Expanded text:
est haec gens talem habere rectorem. » Nec multo post, dira antistitis praesagia tristi regis funere, de quo suprplus quam duodecimo post occisionem regis quem amabat die, idsuorum a Domino praemia recepiterit. cujus meriti fuerit, etiam miraculorum signis internus arbiter edocuit DCXLIII-DCLI, e quibus tria memoriae causa ponere satis sit. Presbyter quidam nomicum mitteretur Cantiam ob adducendam inde conjugem regi Osuio, filiam videlicet Aeduini regis Eanfledam , quae occiso patre illuc fuerat adducta: qui terrestri quidem itinere illo venire, sed navigio cum virgine redire disponebat, accessit ad episcopum Aidanum, obsecrans eum, pro se suisque qui tantum iter erant adgressuri, Domino supplicare. Qui benedicens illos, ac Domino commendans, dedit etiam oleum sanctificatum: « Scio, inquiens, quia ubi navem ascenderitis, tempestas vobis et ventus contrarius superveniet: sed tu memento ut hoc oleum quod tibi do, mittas in mare;
Abbreviated transcription (Latin):
gitudini: hincuł inde . neque altitudimi ullus esse tminus ui¬
deretur. Coepi aut̃ mirari quare admurũ accederemus c̃uineo
nullam i anuamuł fenes tram uł ascensum alicubi cospiceremꝰ:
cũ ergo ꝑuenis semus admurũ statĩ nescio quo ordine fuimꝰ in
sumitate eius. et ecceibi cãpus latissimus acletis simꝰ tantaq

Expanded text:
gitudini hinc vel inde, neque altitudini ullus esse terminus vigitudini hinc vel inde, neque altitudini ullus esse terminus videretur. Coepi autem mirari quare ad murum accederemus, cum in eo nullam januam vel fenestram vel ascensum alicubi conspicerem. Cum ergo pervenissemus ad murum, statim nescio quo ordine fuimus in summitate ejus. Et ecce ibi campus erat latissimus ac laetissimus, tantaq
Abbreviated transcription (Latin):
et deore acnaribus ignẽ putidum efflantes angebant forcipibus quo¬
que igneis quos tenebant in manibus minitabantme c̃p̃hendere
nec tam̃ ullatenus etingere. tam et si t̃rere p̃sumebant: Quicũ undique essem
hostib: et cecitate tenebaarũ conclusus. huc illucque oculos
circũ ferrem si forte aliunde quidauxilii quo saluarer adueniret:
Apparuit retro uia quaueneram quasi fulgor scellȩ micantes int̃
tenebras qui paulatimcrescens et adme ctius festinans: Vbi ad¬
propinquauit disꝑsis. et aufer om̃s qui me forcipibus rapere quȩre¬
bant spirit̃ infesti ille aũt qui adueniens eosfugauit: Erat ip¬
se quime ante ducebat quimox conuersus addexteram iter quo¬
si contra ortum solus brum alẽ meducere coepit : Nec mora exemo¬
tum tenebris in auras meserene lucis eduxit : Cũ que me inli ce
apta duceret uidiante nos murũ ꝑmaximum cuius neque lon¬

Expanded text:
et de ore ac naribus ignem putidum efflantes angebant, forcipibus quoet de ore ac naribus ignem putidum efflantes angebant, forcipibus quoque igneis quos tenebant in manibus, minitabantur me comprehendere, nec tamen me ullatenus contingere, tametsi terrere praesumebant. Qui cum undiqueversum hostibus et caecitate tenebratum conclusus huc illucque oculos circumferrem, si forte alicunde quid auxilii quo salvarer, adveniret, apparuit retro via  Al., viam qua veneram quasi fulgor stellae meantis inter tenebras, qui paulatim crescens et ad me ocius festinans ubi adpropinquavit, dispersi sunt et aufugerunt omnes qui me forcipibus rapere quaerebant spiritus infesti. « Ille autem qui adveniens eos fugavit erat ipse qui me ante ducebat: qui mox conversus ad dexterum iter, quasi contra ortum solis brumalem me ducere coepit. Nec mora, exemptum tenebris in auras me serenae lucis eduxit: cumque me in luce aperta duceret, vidi ante nos murum permaximum, cujus neque lon
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓicerent᷑ nunc retractis ignium uaporibus relaberentur in ꝓ
nia illa tenebrarũ loca replebat: Et cũ diutius ibi pauidus consis¬
terem ut pote incertus quid agerem. quo uerterẽ gressũ qui
mifletus acmiserrimis imul et cac innũ crepitantẽ quasi uul¬
giin docti captis bostibus insultantis: Vt aut̃ sonit idẽ clarior
tu exultans et cachinnas medias illas trabebat intenebras
& quibus uidelicet hominibus ut dinoscere potui. qui dũ erat
ad tonsus ut clericus quidã laicus quedom femina : Trdentes¬
autem eos malignispiritus descenderant in medium baratri illius arden¬
tis Factũque est ut longius subentibus eis. fletũ hominũ etrisũ demoni¬
orum clare discernere nequirẽ sonũ tam̃ adbuc ꝓmiscuũ in auribus &¬
berẽ : int̃ea ascender̃ quidã spirituũ obscurorum de abisso illa flami¬
uoma et adcurrentes circũ dederunt me atque oculis flãmantibus

Expanded text:
projicerentur, nunc retractis ignium vaporibus relaberentur in prprojicerentur, nunc retractis ignium vaporibus relaberentur in prnia illa tenebrarum loca replebat. Et cum diutius ibi pavidus consisterem, utpote incertus quid agerem, quo verterem gressum, quimi fletus ac miserrimi, simul et cachinnum crepitantem quasi vulgi indocti captis hostibus insultantis. Ut autem sonitus idem clarior tum  Al., vero exultans et cachinnans medias illas trahebat in tenebras: e quibus videlicet hominibus, ut dignoscere potui, quidam erat adtonsus ut clericus, quidam laicus, quaedam femina. Trahentesautem eos maligni spiritus descenderunt in medium  Al., medio baratri illius ardentis; factumque est ut cum longius subeuntibus eis, fletum hominum, et risum daemoniorum clare discernere nequirem, sonum tamen adhuc promiscuum in auribus haberem. Interea ascenderunt quidam spirituum obscurorum de abysso illa flammivoma, et adcurrentes circumdederunt me, atque oculis flammantibus,
Abbreviated transcription (Latin):
re sepius audiui : Responditcogitationimeae ductor que meprecede¬
bat: non boc inquiens suspiceris : non en ĩ hicmfernus ẽ ille quẽ putas.
atcũ me hoc spectaculo horrendo ꝑterritũ paulatim in ulteriora
ꝓduceret : Vidi subito ante nos obscurari incipere locu : et tenebris om̃ a
ropleri : quas cũ intraremus in tantũ paulis ꝑ condensates ut nibl
p̃teripsos aspicerem excepta dũ taxat. specie et ueste ei qui me
ducebat: & cũ ꝓgrederem sola sub nocte ꝑumbras eccesubito appa¬
rent antenos crebriflã marũ tartarumglobi ascendentes qua¬
si deputeo magno : Rursumq: decidentesi neodẽ quoque ꝑduct
esseni repente ductorm̃s disparuit. Ac mes olũ inmedio tenebra
sione modo alta peterent modo imabaratri repeterent : cerndi
om̃a quȩ ascendebant fastigia flãmarum plenaẽe sp̃itibus homi¬
nũ qui instar fauillorum cũ fumo ascendentiũ. nunc ad sublimiora

Expanded text:
re saepius audivi. Respondit cogitationi meae ductor qui me praecedere saepius audivi. Respondit cogitationi meae ductor qui me praecedebat: Non hoc, inquiens, suspiceris; non enim hic infernus est ille quem putas. « At cum me hoc spectaculo tam horrendo perterritum paulatim in ulteriora produceret, vidi subito ante nos obscurari incipere loca, et tenebris omnia repleri. Quas cum intraremus, in tantum paulisper condensatae sunt, ut nihil praeter ipsas aspicerem, excepta dumtaxat specie et veste ejus qui me ducebat. Et cum progrederemur sola sub nocte per umbras, ecce subito apparent ante nos crebri flammarum tetrarum globi, ascendentes quasi de puteo magno, rursumque decidentes in eumdem. Quo cum perductus essem, repente ductor meus disparuit, ac me solum in medio tenebrasione modo alta peterent, modo ima baratri repeterent, cerno omnia quae ascendebant fastigia flammarum plena esse spiritibus hominum, qui instar favillarum cum fumo ascendentium nunc ad sublimiora
Abbreviated transcription (Latin):
lem: cũ que ambula remus: deuenimus aduallẽ multe latituditis
acꝓfunditatis : infinite aũt langitu dinis: quȩ ad leuã nob sua erat
unũ latus flamis feruentibus nimiũ terribile: alterũ feruenti gran¬
dine hac frigore niuium omnia oflante atq:: uerrente : non mi¬
nus in tolerabile p̃ferebat: Vtrũque aut̃ erat animab: hominũ
plenus quuicissim bocinde uidebant᷑ quasi tẽpestatis impetu iac¬
tari : Cũ enĩ uimferuoris inmsitolerare ñ possent. Prosi liebaNt
miseri in mediũ frigoris infesti: et cũne que ibi quippiã. re¬
qui ei in uenire ualerent resiliebant rursus urendi in medio
flã marum in extinquibilium : Cũque ac infelici uicissitudine late¬
que prout aspicere poteram sineulla quietis. int̃capidine innume¬
rabilis spum̃de formiũ multitudotor queret. Cogitare coepi qđ hic
fortasse es sec infernus quidecuius torm̃tis intolerabilibus narra¬

Expanded text:
lem. Cumque ambularemus, devenimus ad vallem multe latitudinis lem. Cumque ambularemus, devenimus ad vallem multe latitudinis ac profunditatis, infinitę autem longitudinis. Que ad levam nobis sita, unum latus flammis ferventibus nimium terribile, alterum furenti grandine ac frigore nivium omnia perflante atque fervente non minus intolerabile preferebat. Utrumque autem erat animabus hominum plenum, quę vicissim hinc inde videbantur quasi tempestatis impetu iactari. Cum enim vim fervoris inmensi tolerare non possent, prosiliebant misere in medium frigoris infesti, et cum neque ibi quippiam requiei invenire valerent, resiliebant rursus urendę in medium flammarum inextinque, prout aspicere poteram, sine ulla quietis intercapedine innumerabilis spirituum deformium multitudo torqueretur, cogitare coepi quod hic fortasse esset infernus, de cujus tormentis intolerabilibus narra
Abbreviated transcription (Latin):
eam qua ante consueueram conuersationẽ sed multum dissi¬
mili ex hoctẽpore uiuendũ est: statimque surgens habiit at
uillulae oratoriũ: eͥtusque ad diem in oratione ꝑsistens. i oxom¬
nem quã possiderat substantiã intres diuisit portiones : ȩqui¬
bus unã c̃iugi alterã filiis tradidit: Tertiã sibi ipse retentans.
statim pauperibus distribuit : Nec multo post selicuris ab solut̃
ad monasteriũ mailros. quod tuidifluminis circũ flexu maxima
expartȩ claudit᷑ ꝑuenit. aceptaq: tonsura. locũ sec reteman¬
sionis quã p̃uiderat abbas intrauit : tͥtibius que ad diẽ mortis
intantam̃tis et corporis contritione durauit. ut multũ illũ que
alios laterent uł renda uł desideran da uidisse etiã si lin¬
gua sileretiuita loqueretur : Narrabat aũt hoc modo qđ uiderat
lucidus inquiens aspertu et clarus erat indum̃to qui meducebat: Ince¬
debamus aut̃ tatentes. ũt ui debat᷑ mihi contra ortũ solis. solistitia¬

Expanded text:
 qua ante consueveram, conversatione, sed multum dissimili ex hoc tempore vivendum est:' Statimque surgens abiit ad villulę oratorium, et usque ad diem in oratione persistens, mox omnem, quam possederat, substantiam in tres divisit portiones. E quibus unam coniugi, alteram filiis tradidit, terciam sibi ipse retentans statim pauperibus distribuit. Nec multo post seculi curis absolutus ad monasterium Mailro, quod Tuidi fluminis circumflexu maxima ex parte clauditur, pervenit, acceptaque tonsura locum secretę mansionis, quam previderat abbas, intravit, et ibi usque ad diem mortis in tanta mentis et corporis contricione duravit, ut multa illum, quę alios laterent, vel horrenda vel desideranda vidisse, etiamsi lingua sileret, vita loqueretur. Narrabat autem hoc / modo, quod viderat: 'Lucidus' inquiens ' aspectu et clarus erat indumento, qui me ducebat. Incedebamus autem tacentes, ut videbatur mihi, contra ortum solis solsticia
Abbreviated transcription (Latin):
lis ad caelũire conspexerit. at que hocipsa quod factue stho¬
eas que ad orandum proanima eius etiamprius quã cateruata
congregatio eius obitũ cognouis set excitauerit. quodita
fuis set factũ mox congregationimane facto pinotuit
erut enĩ haec ipsahora cũ aliis ñ nullis xp̃i ancillis in extremis
uersationem feminae solebant probarido nec regularit̃
institute in soci & atẽ congregationis suscaperentur

Expanded text:
lis ad caelum ire conspexerit, atque hoc ipsa qua factum est hoeasque ad orandum pro anima ejus, etiam priusquam caetera congregatio ejus obitum cognovisset, excitaverit. Quod ita fuisse factum mox congregationi mane facto innotuit. Erat enim haec, ipsa hora cum aliis nonnullis Christi ancillis in extremis versationem  Al., conversionem feminae solebant probari, donec regulariter institutae in societatem congregationis susciperentur
Abbreviated transcription (Latin):
tib: optandũ est ec totis animiui tib supplicandũ: Vt quoplus in
mundo quique ualent eo amplius eius quisuꝑ om̃a ẽ iudicis man¬
datis auscultare contendant. at que adhaec obseruanda se¬
cũ eos quoq: quisibi cõmisi sunt exemplis simul et auetoritate is¬
tituant᷑ tress̃ ergo regulȩ sacris inditae litteris. quib: paschȩ
caelebrandi tẽpus nob̵ p̃finitũ nulla prorsus humanalicet aue¬
in ipsattia septimana diẽ dominicã expectare ut in ea tẽporis paschalis
in itiũ tenere debeamꝰ: Quã uidelicet regulã triformẽ quis quis rite cus
todierit nũquã in ad notati me festipas chalis errabit uerum si debis
singulis enucleatius audire desideras scriptũ ẽ in exodo ubiliberan

Expanded text:
tibus optandum est, et totis animi viribus supplicandum, ut quo plus in tibus optandum est, et totis animi viribus supplicandum, ut quo plus in mundo quique valent, eo amplius ejus qui super omnia est judicis mandatis auscultare contendant, atque ad haec observanda secum eos quoque qui sibi commissi sunt et exemplis simul et auctoritate instituant. Tres sunt ergo regulae sacris inditae litteris, quibus paschae celebrandi tempus nobis praefinitum nulla prorsus humana licet aucin ipsa tertia septimana diem dominicam exspectare, atque, in ea temporis paschalis initium tenere debeamus. Quam todierit, nunquam in adnotatione festi Paschalis errabit. Verum si de his singulis enucleatius ac latius audire desideras, scriptum est in Exodo, ubi liberan
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cibus fauens reuerentissimꝰ abba ceolfrid misit architectos quos
petebatur. misit illi et litteras scriptas in hunc modum.
omino excellentissimo et gloriosissimo regi naitono. ceol¬
frid abba in dñosalutẽ : catholicã scĩ paschae obseruan¬
tiã qđ a nob rex dõ deuotȩ religioso studio quesistĩ prõtissime
aclibentissime tuo desiderio : iuxta qđ a płica sede didicimꝰ.
pate facere satagamꝰ: scimꝰ nãq caelitus scaẽ eccłae donatũ quo¬
ties ipsirerũ dñi discende docende custo dien dȩ ueritati operã
inpendunt: nam eguob omnino dixit. Quidã sđanũ scriptorũ quia
felicissimemundi statua geret̃ si uł reges philosopharent᷑ uł
regnarent philosophi: quod siphilo sopbia huiusmo druere intelle¬
gere destati huius mundi merito diligere potuit homohuiu smun¬
di: quanto magis ciuib: patriȩ celestis i hocmundo peregrinan¬

Expanded text:
precibus favens reverentissimus abba Ceolfrid, misit architectos quos precibus favens reverentissimus abba Ceolfrid, misit architectos quos petebatur  Al., petebat, misit illi et litteras scriptas in hunc modum: « Domino excellentissimo et gloriosissimo regi Naitfridus abbas in Domino salutem. Catholicam sancti paschae observantiam, quam a nobis rex Deo devote religioso studio quaesisti, promptissime ac libentissime tuo desiderio, juxta quod ab apostolica sede didicimus, patefacere satagimus. Scimus namque coelitus sanctae Ecclesiae donatum, quoties ipsi rerum Domini discendae, docendae, custodiendae veritati operam impendunt. Nam et vere omnino dixit quidam saecularium scriptorum, quod felicissimo mundi statu ageretur, si vel reges philosopharentur, vel regnarent philosophi. Quod si de philosophia hujus mundi, vere intelligere de statu hujus mundi, merito diligere potuit homo hunc mundum; quanto magis civibus patriae coelestis in hoc mundo peregrinan
Abbreviated transcription (Latin):
ecłae suã religionẽ instituisse cognouit: si quidẽ misit ligatori¬
os aduirũ uenerabilem ceolstidũ abbatẽ monas terubeato rũ
apłorũ petriet pauli qđ ẽ ad hostiũ uiuri amnis etiuxta ãnem
tinam in loco qui uotat᷑ ingrruum ciuips e postbenedictũ de quo
supra diximꝰ gloriosissime p̃fuit. Postulans ut exortatorias lit
teras mitteret qͥbus potentius c̃futare posset eos quipascha
non suo tempore obserua repsumerent. Simul et de tonsurae modo ulra¬
tiame quadericosin signirideceret : excoepto qđ etiam in ipse in bis non
parua ex parte ẽẽt inbucus sed et architectos sibi mitti petiit quiuixta
morẽ romanorũ ecđam de lapide ingente ipsius facerent. promit¬
tens hanc in honorem beati apłorũ principis dedicandam sequoque
ipsũ cumsius omnib: morẽ sc̃aȩ romanȩ et apłicae eccła sẽꝑ imita¬
turũ. Inquantũ dutaxat tã longe a romanorũ loquela et natio
ne segregati huncedis sere potuis sent. Cuius religiosis uotis ac

Expanded text:
esiae suam religionem instituisse cognovit. Siquidem misit legatarios ad virum venerabilem Ceolfridum, abbatem monasterii beatorum apostolorum Petri et Pauli, quod est ad ostium Uiuri amnis, et juxta amnem Tinam, in loco qui vocatur In Gyruum, cusupra diximus gloriosissime praefuit, postulans ut exhortatorias sibi litteras mitteret, quibus potentius confutare posset eos qui pascha non suo tempore observare praesumerent, simul et de tonsurae modo vel ratione qua clericos insigniri deceret. Excepto quod etiam ipse in his non parva ex parte esset imbutus. Et architectos sibi mitti petiit, qui juxta morem Romanorum ecclesiam de lapide ingente ipsius facerent, promittens hanc in honorem beati apostolorum principis dedicandam, se quoque ipsum cum suis omnibus morem sanctae Romanae et apostolicae Ecclesiae semper imitaturum, in quantum duntaxat tam lone segregati hunc ediscere potuissent. Cujus religiosis votis ac
Abbreviated transcription (Latin):
minis terio persoluto deuotione completa officii testimonĩ
relinquens. reuersus est adnaturã: Decollatus itaquemar¬
tir fortissimus ibi demaccepit. coronamuite . quam re¬
ꝓmisit ds̃ diligentibusse Sed illequipus ceruicibus
npias intulit manus gaudere suꝑ mortuum
missus .  Nam que ocũlieius interram. una cum beati
martiris capite deciderunt: De collatin est ibietiam cumͦmiles ille.

Expanded text:
ministerio persoluto, devotione completa officii testimonium relinquens, reversus est ad naturam. Decollatus itaque martyr fortissimus ibidem accepit coronam vitae quam repromisit Deus diligentibus se. Sed ille qui piis cervicibus impias intulit manus gaudere super mortuum non est permissus: namque oculi ejus in terram una cum beati martyris capite deciderunt. Decollatus est ibi tum etiam miles ille
Abbreviated transcription (Latin):
Itaq quihaec obtulit munera de hac sub tractus ẽ luce
situs que adlimina apłorũ proquo ualdẽ sumus contris¬
est reliquias beatorũ apłorũ pari & pauli. & scoiũ
mrtrrum laurentii. lolannis & pauli. & gregoru
at que pancrati. eis fecimus dare urãe excellentiȩ
ꝓfecto om̃s contradendas Na  c̃iugiurȩ nr̃e sp̃i
ritali filiȩ direximus ꝑp̃ fatos genulos crucẽ dauã
aureã halentem decra ussimis uinculis beatorũ. peir
net igit᷑ quȩ sumus ur̃ d situdo ut opta mur tot
prorectorem humani genenis redemodrẽ dnno

Expanded text:
Itaque qui haec obtulit munera de hac subtractus est luce, situsque ad limina apostolorum, pro quo valde sumus contrisest, reliquias beatorum apostolorum Petri et Pauli, et sanctorum martyrum Laurentii, Joannis et Pauli, et Gregorii, atque Pancratii eis fecimus dari, vestrae excellentiae profecto omnes trae spiritali filiae, direximus per praefatos gerulos crucem clavem auream habentem de sacratissimis vinculis beatorum apostonet igitur, quaesumus, m profecto protectorem humani generis Redemptorem Do
Abbreviated transcription (Latin):
constituens fidẽ Scriptũ ẽ enĩ. Quȩrite primũ
regnũdi & iustitiameius. & hec om̃a adicient̃ uob
Nimirũ enim quȩrit &impetrabit. et ei om̃s suȩ insulȩ ut
aptamus subdentur. Paterno itao: affeceu sabnantes uram

Expanded text:
est enim: Quaerite primum regnum Dei, ac justitiam ejus, et haec omnia adjicientur vobis . Nimirum enim quaerit et impetrabit, et ei omnes suae insulae ut optamus subdentur. Paterno itaque affectu salutantes
Abbreviated transcription (Latin):
eorũ quȩ agenda docebat erat ex secutor deuotissimlibent̃ audit᷑
ab uni uersis in mut auit piis acsedulis exortationib: inueteratã
illã traditionẽ ꝑarentũ eorũ dequibus apłicũ illũ lic& ꝓferreser¬
monem qđ emulationẽ di habebant sed ñ scđm scientiam: Catho¬
licoq illos atque apłicomore caelebrationẽ ut diximꝰ p̃cipue sol¬
lenitatis subfigura coronȩ ppetisis agere ꝑdocuit. ꝗđ uua diui

Expanded text:
eorum quae agenda docebat erat exsecutor devotissimus, libenter auditus ab universis, immutavit piis ac sedulis exhortationibus inveteratam illam traditionem parentum eorum, de quibus apostolicum illum licet proferre sermonem, quod aemulationem Dei habebant, sed non secundum scientiam; catholicoque illos, atque apostolico more celebrationem, ut diximus, praecipuae sollemnitatis sub figura coronae perpetis  Al., perpetua
Abbreviated transcription (Latin):
re minus p̃sente duce condã stranuissimo &eximio pos¬
se fugum meditari sed ipsepro fessionis suae non in me¬
mor dũ opimo es set uallatus eercita nonnisi uirga tintũ
habere immanũ uoluit Oc cisusq: ẽunacum rege cgri¬
cȩ& cunctis eorũ insis tentibus paganis cesuis si uedisper¬
sus exercitus. suc cessor aut regni eorũ factus est anna
filius eni de regio genere uir optinus adque obtimȩ
& ipse postea ab eodẽ paga nomertiorũ duce aquo & proces soreius
occisus est XUIIII

Expanded text:
re, minus praesente duce quondam strenuissimo et eximio posre, minus praesente duce quondam strenuissimo et eximio posse fugam meditari. Sed ipse professionis suae non immemor, dum optimo esse vallatus exercitu, nonnisi virgam tantum habere in manu voluit: occisusque est una cum rege Ecgrice, et cunctus eorum, insistentibus paganis, caesus sive dispersus exercitus. Successor autem regni eorum factus est Anna DCXXXV, filius Eni, de regio genere, vir optimus, atque optimae et ipse postea ab eodem pagano Merciorum duce, a quo et praedecessor ejus, occisus e
Abbreviated transcription (Latin):
mi ꝑcepit & patriã reuersus. ubi potius est moxque
ingalliis benedis posita uidit. imitari cupienf Institu¬
it scolã inquapueriliteris erudirentur iuuante seepõ fe¬
lice que decantia ac ceperat eisq pedagogos. hac ma¬
gis tros iuix tamorũ cantuariorũ prebente. Tantũ¬
que rẽ ille caelestis regniamator fac tus est ut ad ul¬
mendatis qui & ante a purtẽ eius dẽ regnite nebat
in trauit monasteriũ qđ sibi fecerat At que ac cepta tonsura
proae ternomagis regnomilitare curar& Qđ dũ multo
tẽpore facer& contigit gentẽ mertiorũ duce re gepen¬
da aduersus orientũ les anglos in bellũ procedere:
quidũ se inferiores in bello hostibus conspicerent. roga¬
uer sigberctũ ad confirmandũmilitẽ secũ uenire in praeli¬
ũ illo nolente ac contradicente iui cũ monasterio eruentes
Duxerunt incertam̃ sperantes minus ammos militũ trepida¬

Expanded text:
mi percepit, et patriam reversus, ubi regno potitus est, mox ea quae mi percepit, et patriam reversus, ubi regno potitus est, mox ea quae in Galliis bene disposita vidit imitari cupiens, instituit scholam in qua pueri litteris erudirentur: juvante se episcopo Felice quem de Cantia acceperat, eisque pedagogos ac magistros juxta morem Cantuariorum praebente. Tantumque rex ille caelestis regni amator factus est, ut ad ul, Ecgrico commendatis, qui et antea partem ejusdem regni tenebat, intraret monasterium quod sibi fecerat, atque accepta tonsura pro aeterno magis regno militare curaret. Quod dum multo tempore faceret, contigit gentem Merciorum duce rege Penda adversus Orientales Anglos in bellum procedere, qui dum se inferiores in bello hostibus conspicerent, rogaverunt Sigberctum ad confirmandum militem secum venire in praelium. Illo nolente ac contradicente, invitum  Al. add. de monasterio eruentes duxerunt in certamen, sperantes minus animos militum trepida
Abbreviated transcription (Latin):
tere sed cuncta prosuis uiribus operibus e plere
curabat haec in p̃fato antis temultũ complec¬
tor & amo qui animirũ haec dõ placu is senon am¬
deuictũs : Non ad probo nec lau do In quotu m̃
hoc ad ꝓbo quia in caelebratione suipas che non
ali ud cordetenebat uenera batur & p̃dicabat
quã quo nos id est redẽ ꝑionis generis humani ꝑ passio¬
nẽ resurrectionẽ ascensionem in caelos mediatoris
dĩ & hominũ hominis iħu xp̃i. Unde & hanc nonui
quidã falso opinantur quarta decimaluna quali¬
b& frcũ iudeis sed die dominico semꝑagebat
aluna quarta decima usque ad uicesima ꝓpt̃
fiddem uideli& dominicae resur rectionis q̃uã
dicit᷑ ueraciter futura cũ scã a ecclesia credebat.XUIII¬
Is tẽporibus regno orientaliũ anglorũ. poster pu¬
aldũ redu aldisuc cessori sicberet frater eius prefu¬
it ho mobonus acreligiosus quidudũ ingallia dum
inimicitias redu aldi fugiens & ular& lauacrũ babtis¬

Expanded text:
tere, sed cuncta pro suis viribus operibus explere curabat. Haec in praefato antistite multum complector et amo, quia nimirum haec Deo placuisse non amdevictus, non adprobo, nec laudo. In quo tamen hoc adprobo, quia in celebratione sui Paschae non aliud corde tenebat, venerabatur, et praedicabat, quam quod nos, id est, redemptionem generis humani per passionem, resurrectionem, ascensionem in coelos mediatoris Dei et hominum Hominis Jesu Christi. Unde et hanc non, ut quidam falso opinantur, quarta decima luna in qualibet feria cum Judaeis, sed die Dominica semper agebat, a luna quarta decima usque ad vicesimam; propter fidem videlicet dominicae resurrectionis quam dicitur veraciter futuram cum sancta Ecclesia credebat.is temporibus regno Orientalium Anglorum post Earpualdum Redualdi successorem Sigberct frater ejus praefuit, homo bonus ac religiosus: qui dudum in Gallia dum inimicitias Redualdi fugiens exsularet, lavacrum baptis
Abbreviated transcription (Latin):
cupiens ꝓdño ubi cũ que sibi oportunum inuenir& peregrinã ducere uitã : qui
cũ ad prouintiã orientaliũ peruenis set anglorũ susceptus est honorifice are¬
ge prefato & solitũ siopus euangeli zandit x sequens ÷ Multos &eemplo uir¬
dentes amplius infide atque amorexp̃i confirmauit: Ubiquadã infir¬
mitate corporis arreptus angelicaeruit uisione ꝑ fruiinqua ad moni¬
tus ẽ. cepto uebimis terio sedulas insistere . uigiliisq: consuetis & oratiobus
indifes sus incumbere eo quod certus sibi eitus sed in certa eius dem eitues s&
hora futura dicente dño uigila teitaque qui a nes citis diem neboram:
quauisione confirmatus curauit locũ monas terii quẽ a p̃fato regesig¬
berto ac ceperat. uelo cissime construere. ac regularibus institu ere
disciplinis. Erat aut monasterium siluanir & maris uicini tate amenũ.
constructũ in castro quoda. qođ lingua anglorũ. caeperes burgad est

Expanded text:
ubicumque sibi opportunum inveniret, peregrinam ducere vitam. Qui cum ad provinciam Orientalium pervenisset Anglorum, susceptus est honorifice a rege praefato: et solitum sibi opus evangelizandi exsequens, multos et exemplo virdentes amplius in fide atque amore Christi confirmavit. Ubi quadam infirmitate corporis arreptus, angelica meruit visione perfrui, in qua admonitus est coepto verbi ministerio sedulus insistere, vigiliisque consuetis et orationibus indefessus incumbere; eo quod certus sibi exitus  Al. add. esset, sed incerta ejusdem exitus esset hora futura, dicente Domino: Vigilate itaque, quia nescitis diem neque horam. Qua visione confirmatus, curavit locum monasterii, quem a praefato rege Sigbercto acceperat, velocissime construere, ac regularibus instituere disciplinis. Erat autem monasterium silvanum  Al., silvarum, et maris vicinitate amoenum, constructum in castro quodam, quod lingua Anglorum Cnobheresburg, id est
Abbreviated transcription (Latin):
ille consolat nolg inquit timere: qui aiamuere sur reci amor¬
te quatenebar: et apud homines sũ iterũpmissus: Ñtam̃

Expanded text:
ille consolatus: 'Noli' inquit 'timere, quia iam vere surrexi a morte, qua tenebar, et apud homines sum iterum vivere perm
Abbreviated transcription (Latin):
iucces sit aut ui ro dñi cudbereto in ex̧er conda uita solitaria qua
in insula farne ante episcopatus sui tẽpora gerebat uir uenera¬
bilis oidiluald quimultis annis inmonas terio quod dicit
inripũ acceptũ presbiteratus officiũ edignis gra duipse consec rabat actib
cuius ut meritu uł uita qualis fuerit certius clares cat Vnũ eiusnarro
miraculũ qđ mibi unus efrib: ꝓpt̃ quos et in quib. paratũ est ipse narrauit
uiđł gud friduene rabilis xp̃i famulus et prbt qua etiam posita sribaseius
dẽ eđȩ lindis farnensis in quaedicatus ẽ abbatis iure pfuit Uenun
quit cũ duob fratrib: aliis ad insulamfarne loqui desiderans cureue¬
tentissi mopatre oidilualdo cuque adlocutione ei et refectiebene¬
dictione petita domũ rediremus eccesubi topositis immediomati int

Expanded text:
uccessit autem viro Domini Cudbercto, in exercenda vita solitaria quam in insula Farne ante episcopatus sui tempora gerebat, vir venerabilis Oidiluald, qui multis annis in monasterio quod dicitur Inhrypum, acceptum presbyteratus officium condignis gradu ipse  Al., ipso consecrabat actibus. Cujus ut meritum vel vita qualis fuerit, certius clarescat, unum ejus narro miraculum quod mihi unus e fratribus propter quos et in quibus patratum est, ipse narravit: videlicet Gudfrid, venerabilis Christi famulus et presbyter, qui etiam postea fratribusesiae Lindisfarnensis in qua educatus est, abbatis jure praefuit. « Veni, inquit, cum duobus fratribus aliis ad insulam Farne, loqui desiderans cum reverentissimo Patre Oidilualdo: cumque allocutione ejus refecti et benedictione petita domum rediremus, ecce subito, positis nobis in
Abbreviated transcription (Latin):
ȩburaciia cobũ dia conum uirũ utq ecclesiasticũ & sc̃m qui
multo ex hinc tempore in ecclesiamanens magnas antiquo
hosti predas docendo & baptizando eripuit. Cuus nomine
uicus in quomaxime solebat habitare uixta cateractam
us que hiodie cognominatur. Quiqm̃ cantandi in ecclesia¬
est erat peritissimus recuperata post modũ pace in pro¬
uintia. et crescente numero fidelium &iam magis ter
ecclesi asticȩ cantionis iuxta romanorũ siue cantuariorũ
multis coepit existere. Et ipse senex hac plenus dierum.
luxta scripturas patrũ uiã secutus est EPLICTUBER .II:¬

Expanded text:
Eburacensi Jacobum diaconum, virum utique ecclesiasticum et sanctum, qui Eburacensi Jacobum diaconum, virum utique ecclesiasticum et sanctum, qui multo exhinc tempore in Ecclesia manens, magnas antiquo hosti praedas, docendo et baptizando eripuit: cujus nomine vicus in quo maxime solebat habitare, juxta Cataractam, usque hodie cognominatur. Qui quoniam cantandi in ecclesia erat peritissimus, recuperata postmodum pace in provincia, et crescente numero fidelium, etiam magister ecclesiasticae cantionis juxta morem Romanorum seu Cantuariorum multis coepit existere: et ipse senex ac plenus dierum, juxta Scripturas, Patrum viam secutus est. LIBER
Abbreviated transcription (Latin):
amicus illius. Ibiq: ambom in fantia defuncti. & uxta hono¬
rem uel regiis pueris uel in nocentib: xp̃i congruum in eđa
sepulti sunt : At tulit quoq: secũ uasa pretiosa aeduini regis
perplura in quibus & crucẽ magnam auream . & calicem
aureũ consecratum adminis terium altaris. qugactenus in
ecclesia cantiae. conseruata monstrant᷑ Quo in tẽpore
ro fensis eclesiaȩ pastorem minime habebat : Eoquodro¬
manus presulillius ad homoriũ papã ab augusto archiepo
legarius missus absortus fuerat fluctibus italicimaris Ac ꝑ
hoc curamillius praefaitus paulinus inuitatione honoriiantis¬
titis & adundiregis suscepit ac tenuit. usq dũ & ipse suo
tempore adcȩlestra regna. cũ gloriosi fructu laboris a scen¬
dit In qua ecclesia moriens palliũ quoq: quod a roma no
papa acceperat reliquit reliquerat autem in ecdesia sua

Expanded text:
bercto qui erat amicus illius, ibique ambo in infantia defuncti, et juxta honobercto qui erat amicus illius, ibique ambo in infantia defuncti, et juxta honorem vel regiis pueris, vel innocentibus Christi congruum, in ecclesia sepulti sunt. Attulit quoque secum vasa pretiosa Aeduini regis perplura, in quibus et crucem magnam auream, et calicem aureum consecratum ad ministerium altaris, quae hactenus in ecclesia Cantiae conservata monstrantur. Quo in tempore, Hrofensis Ecclesia pastorem minime habebat, eo quod Romanus praesul illius ad Honorium papam a Justo archiepiscopo legatarius missus, absorptus fuerat fluctibus Italici maris: ac per hoc curam illius praefatus Paulinus, invitatione Honorii antistitis et Eadbaldi regis suscepit ac tenuit, usquedum et ipse suo tempore ad caelestia regna cum gloriosi fructu laboris ascendit. In qua Ecclesia moriens, pallium quoque, quod a Romano papa acceperat, reliquit. Reliquerat autem in Ecclesia sua
Abbreviated transcription (Latin):
Sed neo religioni xpianȩ quȩ cipud eos exorta erat. aliquit
inpendebat honoris. Quippe cũusq: hodiȩ moris sit britonũ
fidem religionemq: anglorũ ꝓnihilhabere neque inaliquo
eis magis commumatre quam paganis Adlatum ẽ aut̃
caput aeduim regis eburacũ & in latũ postea in ecclesiam
beati apłi p&ri quam ipse coepit sed suc cessor eius os uald
perfecit ut supra docuimus. Positum ẽ in portisu scĩ papae
gregorii : acuius ipse discipulis uerbũ uite susceperat. Turbatis
ita que rebus nor dan hymbrorũ huius articulo da discũmhil
hac ubi presidii nisi insuga eẽ uideretur. paulinus ad sũpta secũ
regina aedilberge quam pridem qnã cride  adduxerat re¬
dut cantiam nauigio At que abhonorio ardii ep̃o & rege
eadhaldo multũ honorice susceptus .ẽ Uenit autem illuc duce
basso milite regis aeduni fortissimo. habens secũ eã fledam
misit ingalliam nutriendos regida eg berecto qui era

Expanded text:
Sed nec religioni Christianae, quae apud eos exorta erat, aliquid Sed nec religioni Christianae, quae apud eos exorta erat, aliquid impendebat honoris. Quippe cum usque hodie moris sit Brittonum, fidem religionemque Anglorum pro nihilo habere, neque in aliquo eis magis communicare quam paganis. Adlatum est autem caput Aeduini regis Eburacum, et inlatum postea in ecclesiam beati apostoli Petri, quam ipse coepit, sed successor ejus Osualdus perfecit, ut supra docuimus, positum est in porticu sancti papae Gregorii, a cujus ipse discipulus verbum vitae susceperat. Turbatis itaque rebus Nordanhymbrorum hujus articulo cladis, cum nil alicubi praesidii nisi in fuga esse videretur, Paulinus adsumpta secum regina Aedilberge quam pridem adduxerat, rediit Cantiam navigio, atque ab Honorio archiepiscopo et rege Eadbaldo multum honorifice susceptus est. Venit autem illuc duce Basso, milite regis Aeduini fortissimo, habens secum Eanfledam misit in Galliam nutriendos regi Daegberecto  Al., Dag
Abbreviated transcription (Latin):
XLet vIII. eiusq totus uel inter emptus uel disꝑsus exercitus
in quo &iã bello anteillũ unus filius eius os fridiuuenis bellicosus
cȩcide Alter ead frid necessi tate cogente adpenda regem
trans fugit & abeo post modũ regnante osuualda contrafidem
iuris iurando peremptus ẽ. Quotempore maxima ẽ sacta
strages in ec desia uelgente nor danhrmbrorum maxime qđ
unus ex ducibus a quibus acta .ẽ. paganus alter quia barbarus
erat pagano seuior. Si quidem penda cũ ommi mertiorũ gente
idolis deditus &e xp̃i anierat nominis ignarus. At uero cȩdu alla¬
quã uis nomen et professione haber& exp̃iani. ad eo cerner& animo
hac morib: barbarus ut nec exui quidem muliebr uel in nocuȩ
paruulorum placeret a&ati: quinuniuer ses at rocitate fe¬
rina mortipertormenta contraderet Multo tẽpore
totas eorũ prouintias debr cando ꝑuagatus ac to tũ genis
anglorũ brittanȩ finibus era surũ seesse deliberans

Expanded text:
et octo: ejusque totus vel interemptus vel dispersus est exercitus. In quo etiam bello, ante illum unus filius ejus Osfrid juvenis bellicosus cecidit, alter Eadfrid necessitate cogente ad Pendam regem transfugit, et ab eo postmodum regnante Osualdo, contra fidem jurisjurandi peremptus est. Quo tempore maxima est facta strages in Ecclesia. vel gente Nordanhymbrorum, maxime quod unus ex ducibus a quibus acta est, paganus, alter quia barbarus erat pagano saevior. Siquidem Penda cum omni Merciorum gente idolis deditus, et Christiani erat nominis ignarus: at vero Caeduallaquamvis nomen et professionem haberet Christiani, adeo tamen erat animo ac moribus barbarus, ut ne sexui quidem miliebri, vel innocuae parvulorum parceret aetati, quin universos atrocitate ferina morti per tormenta contraderet, multo tempore totas eorum provincias debacchando pervagatus, ac totum genus Anglorum Brittaniae finibus erasurum se esse deliberans.
Abbreviated transcription (Latin):
Nam &usq: hodiȩ multi deipso ligno sacro scȩ crucis. astulas
excidere solent. Quascũ in aquis miserint eisq: languentes
homines aut pecudes potauerint siue asperserintꝰ mox
sanitati restituuntur. Vocatur locus ille lingua anglorũ
Quod certo utiq prȩsagio futurorũ antiquitus nom̃ accpat

Expanded text:
Nam et usque hodie multi de ipso ligno sacrosanctae crucis astulas  Al., hastulas Nam et usque hodie multi de ipso ligno sacrosanctae crucis astulas  Al., hastulas excidere solent, quas cum in aquas miserint eisque languentes homines aut pecudes potaverint sive asperserint, mox sanitati restituuntur. Vocatur locus ille lingua Anglorum quod certo utique praesagio futurorum antiquitus nomen accepit
Abbreviated transcription (Latin):
Ostenditur autẽ us que hodiȩ et in magna ueneratione hab&
locus ille ubiuenturus ad hanopugnã osuald. signũ scõce
crucis erexit. hac flexis genibus dnm dep̃catus est . ut in taNTa
rerum necessitate suis cultoribus. cȩlesti succurrere au¬
xilio. Denique fertur quia facta citato opere crucȩ hac
fouea p̃parata inqua statui deberet ipse fide feruens hanc
arripuerit hac foueae in posuerit. atque utraq: manu
erectã teneret. donec agesto amuitibus puluere terrae
figereture Et hac statuta elata in altum uoce cuncto
nos abhoste superbo hac feroce sua miseratione defendat
Scit enim ipse quia iusta ꝓsalute gentis nrae bella suscepimꝰ
Iecerunt om̃s ut iusserat & sic in apiente diluculo in hoste
progressi luxta meritũ suȩ fidei uictoria potiti sunt
Incuius loco orationis innu mereuirtutes sanitatũ noscuis
ee. patrate. ad indicium uidelicet hac memoriam regis

Expanded text:
Ostenditur autem usque hodie et in magna veneratione habetur Ostenditur autem usque hodie et in magna veneratione habetur locus ille, ubi venturus ad hanc pugnam Osuald signum sanctae crucis erexit DCXXXV, ac flexis genibus Dominum deprecatus est, ut in tanta rerum necessitate suis cultoribus caelesti succurreret auxilio. Denique fertur quia facta citato opere cruce, ac fovea praeparata in qua statui deberet, ipse fide fervens hanc arripuerit, ac foveae imposuerit, atque utraque manu erectam tenuerit, donec adgesto a militibus pulvere, terrae figeretur. Et hoc facto, elata in altum voce cuncto nos ab hoste superbo ac feroce sua miseratione defendat: scit enim ipse quia juxta pro salute gentis nostrae bella suscepimus. » Fecerunt omnes ut jusserat; sic incipiente diluculo in hostem progressi, juxta meritum suae fidei, victoria potiti sunt. In cujus loco orationis innumerae virtutes sanitatum noscuntur esse patratae, ad indicium, videlicet, ac memoriam fidei regis.
Abbreviated transcription (Latin):
in oppido municipio temerariȩ obsedisser erũ pens subito
cũ suis omnibus in paratũ cũ toto exercitu deleuit : Dein decu
anno in tegroprouinticas nordan lirmbrorũ nonut rexuiltor
possideret sed quasi trrannus seuiens disꝑder& hrac tragica
cȩde dilaceraret tandem ean fredũ in consulte ad se.cum.xii
electis militibus postulande pac̃is gratia uenientẽ si mili sorte
damonauit in sciustus illeannus et omnib: bonis exosususq
hodiȩ perman& : Tam ꝓpter a postasiã reguũ anglorum
tantibus ut ablata demedi regũ perfidorũ memorta Id ẽ
annus sequentis regis. id est os ualdi uiri dõdilecti regna ad¬
signa retur Quo post occisione fratris ean fridisuꝑueniene
cumparuo ex ercitu sed fide xp̃i munito dnfandus brit tonu
dux cũ in mensis illis copips quibus nihil resistere posse iasta¬
bat interemptus ẽ in loco qui lingua anglorũ denises burna

Expanded text:
in oppido  Al., oppidi Municipio temerarie obsedisset, erumpens subito in oppido  Al., oppidi Municipio temerarie obsedisset, erumpens subito cum suis omnibus imparatum cum suo exercitu delevit. Dein cum anno integro provincias Nordanhymbrorum non ut rex victor possideret sed quasi tyrannus saeviens disperderet, ac tragica caede dilaceraret, tandem Eanfridum inconsulte ad se cum duodecim lectis  Al., electis militibus, postulandae pacis gratia venientem simili sorte damnavit. Infaustus ille annus et omnibus bonis exosus usque hodie permanet, tam propter apostasiam regum Anglorum tantibus, ut ablata de medio regum perfidorum memoria, idem annus sequentis regis, id est, Osualdi, viri Deo dilecti, regno adsignaretur: quo, post occisionem fratris Eanfridi, superveniente cum parvo exercitu, sed fide Christi munito, infandus Brittonum dux cum immensis illis copiis quibus nihil resistere posse jactabat, interemptus est; in loco qui lingua Anglorum Denisesburna,
Abbreviated transcription (Latin):
It interfecto inpugna aeduino suscepit proillo regnũ dirorum
dequa prouintia ille generis prosapiam & primordia regniha¬
buerat filius patrui eius ael frici uocabulo osrinꝰ qui ad p̃dicati¬
nitiorum namin as duas prouintias gens nordan hrmbrorum
antiquitus diuisa erat suscepit filius aedil fridi. quideilla pro¬
uintia generis & regni originem duxerat nomine ean frid
Siquidem tempore toto quo regnauit aeduin filius p̃fati regis
ae dilfridi qui ante illũ regnauerat. cũ magna nobiliũ iuuentute
apud scottos siue pictos exulabant. ibiq ad do etrinã scottorũ
catezizati et baptis matis gratia recreati: Qui ut mortuo
rege immico patriã sunt redire permissi : Accepit primus
eorum quem diximus ean qfrid regnũ bernitiorũ. Quiu terque
rex ut terrenbregni infulas sortitus .ẽ. sacramenta regni cȩ¬
lestis quib: initiatus erat. anathe mati: ando prodidit acse
uterq: rexbrittonũ ceadualla. impia manu sediusta ulti

Expanded text:
t interfecto in pugna Aeduino, suscepit pro illo regnum Derorum, de qua provincia ille generis prosapiam et primordia regni habuerat, filius patrui ejus Aelfrici, vocabulo Osric, qui ad praedicatiniciorum, nam in has duas provincias gens Nordanhymbrorum antiquitus divisa erat, suscepit filius Aedilfridi qui de illa provincia generis et regni originem duxerat, nomine Eanfrid. Siquidem tempore toto quo regnavit Aeduini, filii praefati regis Aedilfridi qui ante illum regnaverat, cum magna nobilium juventute apud Scottos sive Pictos exulabant, ibique ad doctrinam Scottorum catechizati et baptismatis sunt gratia recreati. Qui ut mortuo rege inimico, patriam sunt redire permissi, accepit primus eorum, quem diximus, Eanfrid regnum Berniciorum. Qui uterque rex ut terreni regni insulas sortitus est, sacramenta regni caelestis quibus initiatus erat, anathematizando prodidit  Al., perdidit, ac se que rex Brittonum Ceadualla impia manu, sed justa ult