comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ACCE PLluteras ad me scrigtas & decessore tuo Sereno e
graniano clarissimo uiro. & non placet mihi relationem silẽ¬
tio preterire. ne innoxii perturbentur & calumniatoribus
ales huic petitioni sua& adesse ualent aduersum christianos
ut pro tribunali eos in aliquo arguant hoc eis exequi non pro¬
hibeo: precibus autem in hoc solis & acclamationibus uti eis nõ
permuto. Et enim multo aequius est siquis uolet accusare te co¬
gnoscere de obiectis. Siquis igitur accusat & probat aduer¬
sum leges quicꝗͣ agere memoratos homines pro merito pec¬
catorum etiam sugglicia statues. Illud magnopere me her¬
cle curabis ut siquis calumniae gratia quenꝗͣ horum postu¬
lauerit reum inhunc pro sui nequitia sũppliciis saeuioribus
uindices

Expanded text:
Accepi litteras ad me scriptas a decessore tuo Serenio Germano clarissimo viro, et non placet mihi relationem silentio praeterire, ne et innoxii perturbentur, et calumniatoribus ales huic petitioni suae adesse valent adversum Christianos, ut pro tribunali eos in aliquo arguant, hoc eis exsequi non prohibeo. Precibus autem in hoc solis, et acclamationibus, uti eis non permitto. Etenim multo aequius est, si quis volet accusare, te cognoscere de objectis. Si quis igitur accusat, et probat adversum leges quidquam agere memoratos homines, pro merito peccatorum etiam supplicia statues. Illud mehercle magnopere curabis, ut, si quis calumniae gratia quemquam horum postulaverit reum, in hunc pro sui nequitia suppliciis saevioribus vindices
Abbreviated transcription (Latin):
quos omnes aiunt hebreos antiquae originis extitisse. & e
scientiam Christi fideliter recepisse. Et̾ ideo incunctanter
ab his qui poterant de fidei merito iudicare sacerdotio quo¬
q uisos esse dignissimos. Quippe cum omnis tunc ecclesia
ex hebreis fidelibus coaceruata firmataq uideretur: incipi¬
entibus ab apostolis & perdurantibus nimirum usq ad illud
tempus assumere episcopos ex circuncisione cessatum est. ne¬
cessarium uidetur omnes a primo usq: ad id temporis enu¬
merare pariter sacerdotes. Primus itaq: lacobus qui do¬
mini frater est habitus: post hunc Symeon electus est:Ø
tertius lustus: Tacheus quartus: deinde Thobias quintus
Beniamin sextus ac septimus lohannes: Tunc Mathias Ø
quem Phylippus excegit:cui decimus Seneca subrogatus
est: Iustus ex inde ac duodecimus Leui. Post hunc Effrez
& quartus decimus loseph: ac finis omnium Iudas. Isti Ø¬
sunt fere omnes qui lerosolimis episcopi ab apostolis adØ
illa usq tempora quae superius designauimus. plebi illi ex

Expanded text:
Quos omnes aiunt Hebraeos antiquae originis exstitisse, et scientiam fideliter recepisse, et ideo incunctanter ab his qui poterant de fidei merito judicare sacerdotio quoque visos esse dignissimos, quippe cum omnis tunc Ecclesia ex Hebraeis fidelibus coacervata firmataque videretur, incipientibus ab apostolis, et perdurantibus usque ad illud tempus assumi episcopos ex circumcisione cessatum est, necessarium videtur omnes a primo usque ad id tempus enumerare pariter sacerdotes. Primus itaque Jacobus, qui Domini frater est nominatus; post hunc Simeon electus est; tertius Justus; Zachaeus quartus; deinde Tobias quintus; et Benjamin sextus; ac septimus Joannes; tum Matthias, quem Philippus excepit; cui decimus Seneca subrogatus est; Justus exinde; ac duodecimus Levi; post hunc Ephrem; inde decimus quartus Joseph, ac ultimus omnium Judas. Isti sunt fere omnes qui Hierosolymis episcopi ab apostolis ad illa usque tempora quae superius designavimus plebi illi ex
Abbreviated transcription (Latin):
stoli: scrigta sit autem hebreo sermone tanꝗͣ hebreis: a Lu¬
ca uero qui erat Pauli discipulus interpretata in grȩcum o
unde & stilus eius magis similis uideatur libello illi quem
Lucas de apostolorum actibus scripsit. Quod autem super¬
de Pauli nomine ne eius dicta susciperent: & idcirco pruden
go Paulus qui ad gentes fuerat destinatus non scripsit semet¬
iosum hebreorum agostolum: uel propter honorem domini Ø
qui se missum dixerat ad oues israel: uel quia gentium uide¬

Expanded text:
aulo scripta est in Hebraeo sermone tanquam Hebraeis, a Luca vero ejus discipulo interpretata in Graecum. Unde et stylus ejus magis videtur similis libello illi, quem idem Lucas de Actibus apostolorum scribit. Quod autem subde Pauli nomine dicta susciperent; et idcirco prudentgo Paulus, qui ad gentes fuerat destinatus, non scribit semetipsum Hebraeis apostolum, vel propter honorem Domini, qui se missum dixerat ad oves domus Israel , vel quia gentium vide
Abbreviated transcription (Latin):
E D tunc inquit ut ait scrigtura diuinã uidens Nerodes Ø¬
quia de lacobi nece gratum esset iudaeis addidit adhuc Ø¬
& Petrum adiecit in carcerem: sine dubio etiam ipsum puni¬
re uolens nisi diuinum ad fuisset auxilium. quo angelus ei
noctu assistens. mirabiliter eum uinculorum nexibus ab sol¬
uit & ad ministerium predicationis ire liberum iussit. Et Ø¬
cum Petro quidem haec gesta sunt. Regis uero facinus in aposto¬
los perpetratum. dilationem non patitur᷑ ultionis: sed continuo
uindex adest diuinitus dextera. sicut hystoria in apostolorũ
actibus conscripta nos edocet. Cum inquit caesaream descendis-¬
set Herodes & in die solemni praeclara ueste regia indutue¬
oro tribunali consedisset: ac de sublimi contionaretur ad gopu¬
lum cumꝙ populus acclamaret ei dei uoces & non hominis. sta¬
tim inquit percussit eum angelus domini eo quod non dederit

Expanded text:
ed tunc, ut ait Scriptura divina, videns Herodes quia de Jacobi nece gratum esset Judaeis, addidit adhuc, et Petrum conjecit in carcerem, sine dubio ipsum punire volens, nisi divinum adfuisset auxilium, quo angelus ei nocte assistens, mirabiliter eum vinculorum nexibus solvit, et ad ministerium praedicationis ire liberum jussit. Et cum Petro quidem haec gesta sunt. Regis vero facinus in apostolos perpetratum dilationem non patitur ultionis, sed continuo vindex adest divinitus dextera, sicut historia in apostolorum Actibus conscripta nos edocet. Josephus set Herodes et in die sollempni preclara veste et regia indutus pro tribunali consedisset ac de sublimi concionaretur ad populum, cumque populus acclamaret ei: 'Dei festim autem percussit eum Angelus Domini, eo quod non dedisset
Abbreviated transcription (Latin):
Cumq diuulgatum esset eum prope diem moriturum ingens
multitudo totius aetatis & sexus conueniens more patrio su¬
pra cilicia strati omnigotenti deo gro regis incolumitate sup¬
plicabant. Omnis autem domus regia planctibus & gemitib
personabat. Cum interim rex ipse in excelso solario recubans
& deorsum respiciens ac oronos orostratosq omnes cum fletib
peruidens. nec ipse quidem temgerabat a lachrymis. Uerum¬
continuis quinq diebus uentris doloribus cruciatus uitam uio¬
lenter abrupit: quinquagesimum aetatis & quartum agens an-¬
num: regni uero septimum: quatuor & enim sub Ciaio Caesa¬
re annis regnauerat.Phylipoi thetrarchiam tribus annis ob¬
tinens: quarto autem etiam Herodis sibi adiungens: tribus at
reliquis annis sub Claudio Caesare exactis.Cum in caeteris¬

Expanded text:
cumque divulgatum esset eum propediem moriturum, ingens cumque divulgatum esset eum propediem moriturum, ingens multitudo totius aetatis et sexus conveniens, more patrio super cilicia strati, omnipotenti Deo pro regis incolumitate supplicabant. Omnis autem domus regia planctibus et gemitibus personabat, cum interim rex ipse in excelso solario recubans et deorsum respiciens, ac pronos prostratosque omnes cum fletibus praevidens, non ipse quidem temperabat a lacrymis. Continuis vero quinque diebus ventris doloribus cruciatus vitam violenter abrupit quinquagesimum aetatis quartum agens annum, regni vero septimum, quatuor etenim sub Gaio Caesare annis regnans, at Philippi Tetrarchiam tribus annis obtinens: quarto autem et Herodis sibi adjungens, tribus vero reliquis annis sub Claudio Caesare exactis. Post Agrip
Abbreviated transcription (Latin):
sed ex hoc iãm suora humanam te esse naturam fatemur.
Sed rex acclamationem contra fas habitam non repressit. Ø¬
nec impietatem illicit e adulationis exhorruit: donec re¬
soiciens paulo post imminentem atq insistentem capiti suo
uideret angelum eumq sensit continuo exitii sui ministrum
quem prius nouerat orouisorem bonorum. Et ecce repente Ø¬
cruciatus eum ex dolore incredibili uentris atq inflationes
corripuit. Respiciensq ad amicos en inquit ille ego deusue¬
ster ecce oropellor & confestim deturbor ex uita: quoniam
quidem diuina uirtus nuper collatas in me falsas argint uoces.
& qui modo immortalis dicebar a uobis preceps iam iamq ra¬¬
pior in mortem: sed suscipienda est sententia quam deussta¬
tuit. nam & uiximus haud contempnendi & longaeuitatez
qua beata putatur expleuimus. Et cum hoc dixisset ui do¬
loris uehementius agitatus. instanter ad palatium reportaturꝰ.

Expanded text:
sed ex hoc jam supra humanam te esse naturam fatemur. sed ex hoc jam supra humanam te esse naturam fatemur. Sed rex acclamationem contra fas habitam non repressit, nec impietatem illicitae adulationis exhorruit, donec respiciens, paulo post, imminentem atque insistentem capiti suo videret angelum, eumque sensit continuo exitii sui ministrum, quem prius noverat provisorem bonorum. Et ecce repente cruciatus eum ex dolore incredibili ventris atque inflatione corripuit. Respiciensque ad amicos: En, inquit, ille ego deus vester, ecce propellor confestim et deturbor ex vita, quoniam quidem divina virtus nuper collatas in me falsas arguit voces, et qui modo immortalis dicebar a vobis, praeceps jamjamqpior in mortem: sed suscipienda est sententia, quam Deus statuit. Nam et viximus haud contemnendi, et longaevitatem quae beata putabatur explevimus; et cum hoc dixisset, vi doloris vehementius agitatus, instanter ad palatium reportatur,
Abbreviated transcription (Latin):
Tertium inqu̾it annum imperii totius iudaee ex pleuerat. cum
forte caesaream quae prius pyrgostratonis uocabatur adue¬
nit. Ubi cum in honorem Caesaris spectacula ciuibus ederet
uotiuo ut uidebatur salutis Caesaris die: cumq illic totius Ø¬
prouinciae uir honore & facultatibus grediti conuenissent
secundo spectaculorum die indutus ueste fulgenti ex auro
argentoq mirabiliter contexta incipiente die procedit al
theatrum: ubi cum primos solis radios argentee uestis gremio
suscepisset. reperculso splendore. duplicatam sgectantibus
lucem fulgor metalli uibrantis effudit ut intuentibus perstrin-
geret aciem terroris ascectus: & per hoc olus aliquid de eo
qͣ humane nature est artifex arrogantia mentireturꝰ. ilico
adulantis uulgi concrepant uoces honorem sonantes sed exi-¬
tium conferentes: & hinc atq illinc ab eis conclamantibus de
us compellatur utq fieret progitius supoliciter exoratur:
dicentibus poulis: quod nunc usq ut hominem te timuimus¬

Expanded text:
Tertium, inquit, annum imperii Judaeae totius expleverat, cum forte Caesaraeam, quae prius Turris Stratonis vocabatur, advenit, ubi cum in honorem Caesaris spectacula civibus erexit, votivo, ut videbatur, salutis Caesaris die; cumque illuc totius provinciae viri honore et facultatibus praediti convenissent, secundo spectaculorum die indutus veste fulgenti ex auro argentoque mirabiliter contexta, incipiente die, procedit ad theatrum, ubi cum primos solis radios argenteae vestis gremio suscepisset, repercusso splendore, duplicatam spectantibus lucem fulgor metalli vibrantis effudit, ut intuentibus perstgeret aciem terror aspectus, et per hoc plus aliquid de eo quam humanae naturae est artifex arrogantia mentiretur. Illico adulantis vulgi concrepant voces, honorem sonantes, sed exitium ferentes, et hinc atque illinc caveis conclamanus compellabatur, utque fieret propitius simpliciter exorabatur, dicentibus populis, quod nunc usq
Abbreviated transcription (Latin):
UI Q uidens utilem uirum annis maturum in tantis regni
curis habere participem & quia ut sermo diuinus monet.Ø
melius duo ꝗͣ unus consortem adsciscit Theodosium: eiq o¬
rientis procuratione permissa partessibi ac fratri occiduas
reseruauit.Uerum is postꝗͣ multa religiose ac fortiter ges¬
sit a Maximo tyramno apud oritannias exotro per an¬
dragatium ducem lugduni: suorum magis proditione ꝗͣ ui
hostium peremotus est.

Expanded text:
uique videns utile, virum annis maturum in tantis regni curis habere participem, et quia, ut sermo divinus monet: Melius duo, quam unus , consortem adsciscit Theodosium, eique Orientis procuratione permissa, partes sibi ac fratri Occiduas reservavit. Verum is postquam multa religiose ac fortiter gessit, a Maximo tyranno apud Britannias exorto, per Andragathium ducem, Lugduni, suorum magis proditione, quam vi hostium, peremptus est.
Abbreviated transcription (Latin):
loca eorum quae in diuinis habent supplicationibus consecra¬
ta. incipiens ab alexandria diripi & contra religionem mo¬
remq gentis profanari iubet. statuis suis & signis atq unagi¬
nibus ea replens.Templum quoq sanctae ciuitatis quod solum
manebat totius profanae contagionis intactum & A ma¬
ioribus perdurauerat a sylum: commutare in temolum proprii
nominis ausus est. ut aedes louis nobilissimi noui dei Gaii uo¬
caretur. Sed & alias innumeras clades & ultra omnes tragy¬
cos luctus apud alexandriam iudaeis irrogatas esse sub Caio
in secundo operis sui de uirtutibus libro uir memoratus exe

Expanded text:
loca eorum quae in divinis habentur supplicationibus consecrata, incipiens ab Alexandria, diripi et contra religionem moresque gentis profanari jubet, statuis suis et signis ea atque imaginibus replens. Templum quoque sanctae civitatis, quod solum manebat totius profanae contagionis intactum, et majoribus perduraverat asylum, commutare in templum proprii nominis ausus est, ut aedis Jovis nobilissimi dei novi Gaii vocaretur. Sed et alias innumeras clades et ultra omnes tragicos luctus, apud Alexandriam Judaeis irrogatas esse sub Gaio, i
Abbreviated transcription (Latin):
imnagines caẽsaris iubet ac statuit. Quod ubi dies exortus est
magnam perturbationem iudeorum populis excitauit. stu¬
centibus & perturbatis ed nouam faciem rerum. Conicie-¬
bant nanq ex hoc quod spernerentur & conculcarentur iam
leges suae & omnia instituta maiorum quibus nihil tale habe¬
ri intra menia urbis illius fas erat. Sed hoc est nimirum in Ø¬
quo eos impie confessionis su&e uelox uindicta damnauit:¬

Expanded text:
Hierosolymam jubet, ac statui. Quod ubi dies exortus est, magnam perturbationem Judaeorum populis excitavit, stupentibus et perturbatis ad novam faciem rerum. Conjiciebant, namque ex hoc quod spernerentur et conculcarentur jam leges suae, et omnia instituta majorum, quibus nihil tale haberi intra moenia urbis illius fas erat. Sed hoc est nimirum in quo eos impiae possessionis suae velox vindicta damnavit
Abbreviated transcription (Latin):
stiis terra. mariq depugno die ac nocte connexus & colliga¬
tus: decem leopardis militibus dico ad custodiam datis. qui
ex beneficiis nostris saeuiores fiunt. Sed ego eorum nequi¬
tis magis erudiorꝰ nec tamen in hoc iustificatuo sum. Osalu¬
tares bestias quae preparantur mihi: quando uenient: quã¬
do emutentur: quando eis frui licebit carnibus meis: quas¬
& ego opto grauiores siue acriores parari: & inuitabo ad de¬
uorationem mei. & depraecabor ne forte ut in nonnullis fece¬
runt timeant contingere corpus meum. Quin immo & si cun¬
Etabuntur ego uim faciam: ego me ingeram: date quaeso ue¬
niam ego noui quid expediat mihi. Nunc incigio esse disci
oulus Christi. Facessat inuidia uel humani affectus uel neꝗ¬
tiae spiritualis ut lhesum Christum merear adipisci. Ignecs
uel cruces besti&e dispersiones ossium discerptionẽq membro¬
rum ac totius corporis pen& & omnia in me unum supplicia
diaboli arte quaesita conflentur dummodo lhesum Christy

Expanded text:
stiis terra marique depugno die ac nocte, connexus et colligatus decem leopardis, militibus dico ad custodiam datis, qui et beneficiis nostris saeviores fiunt. Sed ego eorum nequitiis magis erudior, nec tamen in hoc justificatus sum. O salutares bestias quae praeparantur mihi, quando venient? quando emittentur? quando eis frui licebit carnibus meis? quas ego exopto acriores parari, et invitabo ad devorationem mei, et deprecabor ne forte ut in nonnullis fecerunt timeant attingere corpus meum; quinimo, etsi cunctabuntur, ego vim faciam, ego me ingeram. Date, quaeso, veniam: ego novi quid expediat mihi. Nunc incipio esse Christi discipulus: facessat invidia, vel humani affectus, vel nequitiae spiritualis, ut in Jesum Christum adipisci merear ignes, cruces, bestias, dispersiones ossium, discerptionesque membrorum, ac totius corporis poenae, et omnia in me unum supplicia diaboli arte quaesita compleantur, dummodo Jesum Christum
Abbreviated transcription (Latin):
bit per haec. Deprȩcor inquit omnes uos obedientiae operam
dare. & meditari patientiam quam uidistis in Ignatio & Ru¬
in uacuum. sed per fidem & iustitiam cucurrere. usq quo per
uenirent ad locum sibi a domino preparatum: quoniam Ø¬
quidem passionum eius participes extiterunt. nec dilexe¬
re presens seculum. sea eum solum qui pro ipsis & pro no¬
bis mortuus est & resurrexit. Et gost pauca subiungit.

Expanded text:
bit, dicens: « Deprecor autem omnes vos obedientiae dare operam, ac meditari patientiam, quam vidistis in Ignatio, et Ruin vacuum, sed per fidem et justitiam cucurrerunt, donec venirent ad locum sibi a Domino praeparatum, quoniam quidem passionum ejus participes exstiterunt; nec dilexerunt praesens saeculum, sed Christum, qui pro ipsis et pro omnibus mortuus est, et resurrexit. » D. VI KAL. JAN.
Abbreviated transcription (Latin):
unde sit uos requirite. Tunc uelut nox quaedam & tenebre
accusatorum oculis infus& quid agerent quo se uerterẽt
nesciebant: ipsum & enim Arsenium testes qui paulo ante
scire se dixerant confirmabant.Uerum quia non iudican
di sed oporimendi hominis causa concilium gerebatur fra¬
gor omnium repente attollitur magum esse Rthanasium
& decipere intuentium oculos acclamatur nec debere ullo
modo ultra talem hominem uiuere: Factoq ungetu. suis eũ
discerpere manibus garant. Sed Archelaus qui cum caete¬
ris ex grecepto imperatoris concilio presidebat. erectum e¬
um de discerpentium manibus per occultos exitus eduxit
ac fuge qua solum posset salutem monuit commendare.Ø
Concilium tamen rursum conueniens tanꝗͣ si nihil omnino
deorehensum fuisset ut confessum de intentatis criminib
Athanasium condemnat: & gesta in hunc modum ficta Ø¬

Expanded text:
unde sit, vos requirite. Tunc Al. Tum velut nox quaedam et tenebrae unde sit, vos requirite. Tunc Al. Tum velut nox quaedam et tenebrae accusatorum oculis infusae, quid agerent, quo se verterent, nesciebant. Ipsum etenim esse Arsenium testes qui paulo ante scire se dixerant, confirmabant. Verum, quia non judicandi, 246 sed opprimendi hominis caussa concilium gerebatur, fragor omnium repente attollitur, magum esse Athanasium, et decipere intuentium oculos, conclamatur, nec debere ullo modo ultra talem hominem vivere: factoque impetu, suis eum discerpere manibus parant. Sed Archelaus, qui cum caeteris ex praecepto Imperatoris concilio praesidebat, ereptum eum de Al. ex discerpentium manibus, per occultos exitus eduxit, ac fugae qua solum posset salutem monuit commendare. Concilium tamen rursum conveniens, tanquam si nihil omnino deprehensum fuisset, ut confessum de intentatis criminibus Athanasium condemnat. Et gesta in hunc modum ficta
Abbreviated transcription (Latin):
di libertas penes accus atores erat. Hinc transitur ad ali¬
ud crimen: profertur facinus seculis inauditum. Ecce
inquiunt ubi nemo possit uerborum prestigiis decipere Ø
oculis res agitur: uerbis cessantibus. brachium hoc te a-¬
iunt Athanasi accusat excisum: haec est Arsenii dexte¬
ra quam tu quomodo uel ad quos usus excideris indica¬¬
to. Tum ille. Quis enim inquit uestrum Arsenium noue¬
rat ut hanc ipsius dexteram esse cognoscatis: Exsurre¬
xerunt aliquanti qui se dicerent optime scire Arseniũ
in quibus nonnulli erant absq conscientia factionis.Orat
dehinc a iudicibus Athanasius. ut hominem suum que
negotium deposceret. iubeant introduci.Cumq introdu¬
ctus esset Arsenius eleuato eius uultu Athanasius. con¬
cilio & iudicibus ait. Hic est Arsenius: & alleuans eius ni¬
hilominus dexteram haec est inquit etiam dextera eius
haec est & sinistra: haec autem quam isti offerunt manus

Expanded text:
di libertas penes accusatores erat. Hinc transitur ad alidi libertas penes accusatores erat. Hinc transitur ad aliud crimen. Profertur facinus seculis inauditum. Hoc est, inquiunt, ubi nemo possit verborum praestigiis decipi, res oculis agitur, verbis cessantibus: Brachium hoc te, aiunt, Athanasi, accusat excisum. Haec est Arsenii dextera, quam tu quomodo, vel ad quos usus excideris, indicato. Tum ille: Quis enim, inquit, vestrum Arsenium noverat, ut hanc ipsius esse dexteram cognoscatis. Exsurrexerunt aliquanti, qui se dicerent optime scisse Arsenium, in quibus nonnulli erant absque conscientia factionis. Orat dehinc a judicibus Athanasius, ut hominem suum, quem negocium deposceret, jubeant introduci. Cumque introductus esset Arsenius, elevato ejus vultu, Athanasius concilio et judicibus ait: Hic est Arsenius. Et allevans ejus nihilominus dexteram: Haec est, inquit, etiam dextera ejus, haec est et sinistra. Haec autem, quam isti offerunt, manus
Abbreviated transcription (Latin):
Sed interim causa dicitur. Prima introducitur accusatio Ø¬
mulieris cuiusdam qua& se diceret aliquando hosoitio Ø¬
Athanasium recepisse & ab eo noctu nihil susoicantem
uim corruotionis esse perpessam. Introduci ad hoc iubet᷑
iose ad ea qua dixerat resgonderet.Cumq mulier ea
quae docta fuerat perorasset. Timotheus conuersus ad eã
Uere inquit mulier ego mansi apud te aliquando aut
uim tibi ut asseris feci: Tunc illa ut mulierum se talium
procacitas habet obiurgans Timotheum tu tu inquit e
mihi uim fecisti. tu in illo loco commaculasti castitatem
meam.Simul & conuersa ad iudices obtestari fidemØ
dei cepit uera se dicere.Tunc omnes ridiculosus pudor
habere cepit quod tam facile tacente eo factio composi¬
ti criminis patuisset.Nec tamen permissi sunt iudice
habere de muliere quaestionem: unde haec uel per quos
aut quomodo fuisset aptata calumnia: quoniam iudicã¬

Expanded text:
Sed interim caussa dicitur. Prima introducitur accusatio Sed interim caussa dicitur. Prima introducitur accusatio mulieris cujusdam, quae se diceret aliquando hospitio Athanasium recepisse Al. suscepisse, et ab eo noctu nihil suspicantem, vim corruptionis esse perpessam. Introduci ad haec jubetur ipse ad ea quae dixerat responderet. Cumque mulier ea quae edocta fuerat, perorasset, Timotheus conversus 245 ad eam: Vere, inquit, mulier, ego mansi apud te aliquando, aut vim tibi, ut asseris, feci? Tunc illa ut mulierum se talium procacitas habet objurgans Timotheum: Tu tu, inquit, mihi vim fecisti, tu in illo loco commaculasti castitatem meam. Simul et conversa ad judices, obtestari fidem Dei coepit, vera se dicere. Tum omnes ridiculosus pudor habere caepit, quod tam facile, tacente Al. docente eo, factio compositi criminis patuisset. Nec tamen permissi sunt judices habere de muliere quaestionem, unde haec, vel per quos, aut quomodo fuisset aptata calumnia, quoniam judican
Abbreviated transcription (Latin):
cogitur in quo aliquanti concinnatae calumni&e conscii. Ø¬
omnes gene infenso animo aduersum Athanasium preiudi¬
catoq conueniunt.Per idem temous Pafnutius confessor
de quo suora memorauimus aderat Athanasi innocenti&e
conscius. Is cum uidisset Maximum hyerosolimorum epi¬
scogum qui una secum effosso oculo & poplite succiso confes¬
sor extiterat uerum gro nimia simolicitate nihil de sacer¬
dotum scelere suspicantem consedisse cum caeteris quos
factionis macula sociauerat medium consessum adire e¬
non ueritus te inquit o Maxime cum quo mihi unum
atq idem confessionis insigne est cum quo mihi pariter
mortale lumen effossum clariorem diuini luminis conci¬
liauit aspectum te inꝗͣ non gatiar sedere in concilio ma¬
lignantium & cum iniqua gerentibus introire: imectaq
manu eleuans eum de medio eorum ac de singulis instru¬
ens perpetua de hinc Athanasio communione sociauit.Ø

Expanded text:
cogitur, in quod aliquanti concinnatae calumniae conscii, cogitur, in quod aliquanti concinnatae calumniae conscii, omnes pene infenso animo adversum Athanasium praejudicatoque conveniunt. Per idem tempus Paphnutius confessor, de quo supra memoravimus, aderat, Athanasii innocentiae conscius. Is cum vidisset Maximum Jerosolymorum Episcopum, qui una secum effosso oculo, et poplite succiso, confessor extiterat, verum pro nimia simplicitate nihil de sacerdotum scelere suspicantem, consedisse cum caeteris quos factionis macula sociaverat, medium consessum adire non veritus: Te, inquit, o Maxime, cum quo mihi unum atque idem confessionis insigne est, cum quo mihi pariter mortale lumen effossum, clariorem divini luminis conciliavit aspectum: te, inquam, non patiar sedere in concilio malignantium, et cum iniqua gerentibus introire. Injectaque manu elevans eum de medio eorum, ac de singulis instruens, perpetua dehinc Athanasio communione sociavit.
Abbreviated transcription (Latin):
suo uno ex comitibus adnitente quoq Archelao tunc co¬
mite orientis: nec non & eo qui fenicem orouinciam guber¬
nabat congregari iubet: Eo deducitur Athanasius. loculus
cum humano brachio circumfertur: inuidiae horror non
solum religiosas sed & uiles animas ceruadit. Cap. xuii.
lector aliquando Athanasii fuerat ob culgam correptione
ueritus frequenti&e sese subtraxerat. Cuius latebras oppor¬
tunas sibi ad huiuscemodi commentum flagitiosi homines
rati.initio comgositi criminis occultatum eum apua quen¬
suo nomine criminis intentaretur Athanasio: & siue eum
ipsa humanitatis contemplatio siue diuina perculit pror¬
dentia clam per noctis silentium euadens claustris en aui¬
gauit tyrum: & pridie ꝗͣ causae dicend&e adesset ultimus
dies Athanasio sese Arsenius obtulit utq se rerum gesta¬
rum series haberet edocuit. Ille domi esse hominem nec
innotescere cuiꝗͣ de eius presentia iubet. Interea conciliũ

Expanded text:
suo uno ex Comitibus, adnitente quoque Archelao tunc Cosuo uno ex Comitibus, adnitente quoque Archelao tunc Comite Orientis, nec non et eo qui Phoenicem provinciam gubernabat congregari jubet. Eo deducitur Athanasius: loculus cum humano brachio circumfertur: invidia et horror non solum religiosas, sed et viles animas pervadit. CAPUT XVII. Lector aliquando Athanasii fuerat, et ob culpam correptionem veritus, frequentiae sese subtraxerat. Cujus latebras opportunas sibi ad hujuscemodi commentum flagitiosi hominem rati, initio compositi criminis occultatum eum apud quesuo nomine criminis in intentaretur Athanasio. Et sive eum ipsa humanitatis contemplatio, sivi divina perpulit providentia, clam per noctis silentia evadens claustris, enavigavit Tyrum, et pridie quam caussae dicendae adesset ultimus dies, Athanasio sese Arsenius obtulit, utque se rerum gestarum series haberet, edocuit. Ille domi esse hominem, nec innotescere cuiquam de ejus praesentia, jubet. Interea Concilium
Abbreviated transcription (Latin):
ICI ITU Rubi Constantius orientis solus obtinuit re¬
gnum Constantino fratre non longe ab aquilea apud al¬
sam fluuium a militibus interfecto Constans utriusq ger¬
manus occidentem satis industrie gubernabat. Nam Cõ
stantius natura & animo regio dum primis illis regni sui
fautoribus satis indulget per eunuchos arte in perfidiam
decipitur a peruersis sacerdotibus: & intento satis studio
prauis eorum contentionibus obsecundat. Sed illi ueren¬
tes ne forte adeundi regis cogiam quandoq fieret Atha¬
nasio & per eundem ueritatis fidem quam peruertebant
secundum scrioturas edoceretur omnimodis insimulare
tiorum aggrediuntur exponere:usq: quo humani corpo¬
ris brachium loculo delatum imgeratori ostendunt: quod
ab Athanasio excisum magic&e artis gratia de Arsenii
cuiusdam corpore confirmabant. Sed & alia ꝗͣ plurima Ø¬
criminosa simul & flagitiosa comoonun. Capͬ. xui.
Athanasium condemnari: idq aoud tyrum misso e latere

Expanded text:
Igitur ubi Constantius Orientis regnum solus obtinuit, Constantino fratre non longe ab Aquileia apud Alsam fluvium a militibus interfecto, Constans utriusque germanus, Occidentem satis industrie gubernabat. Nam 243 Constantius natura et animo regio, dum primis illis regni sui fautoribus satis indulget, per eunuchos arte in perfidiam decipitur a perversis sacerdotibus; et intento satis studio, pravis eorum contentionibus obsecundat. Sed illi verentes, ne forte adeundi regis copia quandoque fieret Athanasio, et per eum de veritate fidei quam pervertebant, secundum Scripturas edoceretur, omnimodis insimulare tiorum adgrediuntur exponere, usquequo humani corporis brachium loculo delatum Imperatori ostendunt: quod ab Athanasio excisum magicae artis gratia de Arsenii cujusdam corpore confirmabant. Sed et alia quam plurima criminosa simul et flagitiosa componunt. CAPUT XVI. Athanasium condemnari. Idque apud Tyrum misso e latere
Abbreviated transcription (Latin):
U HT autem hisdem temporibus lhesus sapiens uir. si tamen
uirum eum nominare fasest: erat enim mirabilium operum e¬
effector. doctorq hominum eorum qui libenter quae uera sũt
audiunt: & multos quidem iudaeorum. multos etiam ex gen¬
tilibus sibi adiunxit᷑. Christus hic erat. Hunc accusatione
primorum nostre gentis uirorum cum Pylatus in crucem agẽ¬
dum esse decreuisset. non deseruit eos qui ab initio eum dile¬
xerant. Aoparuit enim eis tertio die iterum uiuus. secundũ
quod diuinitus insoirati grophet& uel haec uel alia de eo innu¬
mera miracula futura esse oredixerant. Sed & in hodiernum
diem christianorum qui ab ipso nuncupati sunt. & nomen per¬

Expanded text:
uit autem iisdem temporibus Jesus sapiens vir, si tamen virum eum appellare fas est. Erat enim mirabilium operum effector, doctorque hominum eorum, qui libenter quae vera sunt audiunt, et multos quidem Judaeorum, multos etiam ex gentibus sibi adjunxit. » Christus hic erat. Hunc accusatione primorum nostrae gentis virorum, cum Pilatus in crucem agendum esse decrevisset, non deseruerunt eum hi, qui ab initio eum dilexerant. Apquod divinitus inspirati prophetae vel haec vel alia de eo innumera miracula futura esse predixerant. Sed et in hodiernum diem Christianorum, qui ab ipso nuncupati sunt, et nomen per
Abbreviated transcription (Latin):
ctum. Deniq post resurrectionem atq ascensionem aomini
add caelos. Thomas apostolus ex commonitione aiuina Tha-¬
theum quendam unum ex septuaginta discipulis ad eddisse¬
nam ciuitatem euangelistam & predicatorem uerbi dei emit
tit & quae a domino promissa fuerant impleturum. Hoc in
archiuis publicis edissen&e ciuitatis in qua tunc supradictus
Abagarus regnauit. ita rescripta reperimus in his cartis quȩ
gesta regis Abagari seruata antiquitus continebant: & ut ẽ¬
uidens dictorum ueritas fiat ipsarum epistolarum exempla¬

Expanded text:
t: Denique post resurrectionem atque ascensionem Domini ad coelos, Thoma apostolus ex commonitione divina Thaddaeum quemdam, unum ex 70 discipulis, ad Edessenam civitatem evangelistam et praedicatorem verbi Dei mittit, simul et quae a Domino promissa fuerant impleturum. Haec in archivo publico Edessenae civitatis, in qua tunc supradictus Abgarus regnavit, ita descripta reperimus, in his chartis quae gesta regis Abgari servata antiquitus continebant. Et ut evidens dictorum veritas fiat, ipsarum exempla
Abbreviated transcription (Latin):
LAUDLOuero adhuc in imperio gerdurante in ipsa solẽ¬
nitate pasch&e tanta iudaeis perturbatio & uastitas hyero¬
solimis accidit ex seditione cõmmota. ut illi soli qui in fori¬
bus temoli constipatione poguli necati sunt. tria milia iudȩ¬
orum numerarentur. & conuersus est dies festus eorum in es¬
luctum. Sed & alia ꝗͣ olurima iudaeis mala irrogata. Lose¬
ohus per haec uerba designat.

Expanded text:
laudio vero adhuc in imperio perdurante, in ipsa solemnitate Paschae, tanta Judaeis perturbatio, et vastitas Hierosolymis accidit ex seditione commota, ut de illis solis qui in foribus templi constipatione populi necati sunt, triginta millia Judaeorum numerarentur, et conversus est dies festus eorum in luctum. Sed et alia quamplurima Judaeis mala irrogata Josephus per haec verba designat.
Abbreviated transcription (Latin):
LAUDLUS inquit agryppam filium Agryopae uicie
ri&e quoq & gelilex & regionis quae dicitur transiordanem
procuratorem misit. Et post gauca addit etiam hoc. Infla¬
matur & seditio acerbissima a gontificibus aduersum sacer.¬
dotes & primos plebis hyerosclimorum.: quorum singulio

Expanded text:
laudius, inquit, Agrippam filium Agrippae Judaeoriae quoque, Galilaeae et regionis quae dicitur trans Jordanem, procuratorem misit. Et post pauca addidit haec: Inflammatur autem et seditio acerbissima a pontificibus adversum sacerdotes et primos plebis Jerosolymorum, quorum singuli
Abbreviated transcription (Latin):
erat qui coherceret sed agebantur omnia tanꝗͣ in urbe non
habente rectorem. Igiturꝰ pontifices in tantam uenere proter¬
uiam ut seruis suis ad areas missis inuaderent decimas quae
sacerdotibus debebantur: & accidebat ut nonnulli ex mino¬
ribus sacerdotibus quorum alimoni&e ui fuerant direptae Ø
inedia deperirent. Ita seditionum uiolentia ius fasq: confu¬
derat. Item post pauca subiungit etiam hoc. Nonnunꝗͣ at̃
etiam in media ciuitate occurrentes sibi trucidabant. preci¬
que in diebus festis sicarii plebibus admisti occultatis pugi¬
onibus oberrantes: ut quisq designatus eis cominus incide
rat perimebant: & arte nefaria cum eccu corruisset is quẽ
occulto uulnere strauerant tum idem ipsi percussores uelut
indignari se simulabant aduersus eos qui se in media hoc Ø¬
urbe commiiterent: atq hoc modo occulta eorum facinora
permanebant. Et primo omnium ab his lonathas pontifex
interficitur: post illum ꝗͣ plurimi iugulantur: ita ut iam

Expanded text:
erat qui coerceret: sed agebantur omnia tanquam in urbe non habente rectorem. Igitur pontifices in tantam venere penuriam, ut, servis suis ad areas missis, invaderent decimas quae sacerdotibus debebantur; accidebat ut nonnulli ex minoribus sacerdotibus, quorum alimoniae direptae fuerant, inedia deperirent: ita seditionum violentia jus fasque confuderat. Item post pauca subjungit et hoc: nonnunquam autem et in media civitate concurrentes se trucidabant; praecipue in diebus festis, sicarii plebibus admisti, occultatis pugionibus oberrantes, ut quisque designatus eis, si cominus incederet, eum perimebant, et arte nefaria cum corruisset is quem occulto vulnere straverunt, tumide ipsi percussores velut indignari se simulabant adversus eos qui hoc in media urbe committerent; atque hoc modo occulta eorum facinora permanebant, et primum omnium ab iis Jonathas pontifex interficitur, post illum quamplurimi jugulantur, ut jam ita
Abbreviated transcription (Latin):
CLTUR in urbe roma post Damasum. Siricius ecclesiae
suscepit sacerdotium. Apud alex andriam uero de functo
Petro. Tymotheus & post hunc Theophilus: in hyerosoli¬
mis autem post Cyrillum. Iohannes apostolicas reparat sedes
Apud anty ochiam uero de functo Meletio substituitur Fla¬
uianus. Sed quod Paulinus adhuc supererat qui in catholi¬
corum semper societate permanserat. multa ibi iurgia &
multae controuersiae saepe commotae: nec tamen summa ui
nitentibus aliis & aliis obnitentibus. ipsisq in hoc elementis.
terre marisq fatigatis. potuit aliquando pacis ullus obtine¬
ri modus cum utiq fidei iamnulla uideretur subesse discor¬
dia. Hoc idem apud tyrum fuit. ubi cum Diodorus unuss
sane ex antiquis catholicis uir & tentationum documentis:
grobatus. cum Athanasii testimonio a confessoribus esset e¬
piscopus factus modestia eius contemota alius a Miletii Ø¬
partibus ordinatur. Sed & in multis aliis urbibus orientis. Ø¬

Expanded text:
tur in urbe Roma post Damasum Siricius Ecclesiae suscepit sacerdotium. Apud Alexandriam vero defuncto Petro, Timotheus, et post hunc Theophilus: in Jerosolymis autem post Cyrillum Joannes, Apostolicas reparant sedes. Apud Antiochiam vero defuncto Meletio substituitur Flavianus. Sed quod Paulinus adhuc supererat, qui in catholicorum semper societate permanserat, multa ibi jurgia et multae controversiae saepe commotae, nec tamen summa vi nitentibus aliis, aliis obnitentibus  Al. obtinentibus, ipsisque in hoc elementis terrae marisque fatigatis, potuit aliquando pacis ullus obtineri modus, cum utique fidei jam nulla videretur subesse discordia. Hoc idem apud Tyrum fuit: Ubi cum Diodorus, unus sane ex antiquis catholicis vir, et tentationum documentis probatus, Athanasii testimonio esset a confessoribus Episcopus factus, modestia ejus contemta, alius a Meletii partibus ordinatur. Sed et in multis aliis urbibus Orientis,
Abbreviated transcription (Latin):
rentur. & per gestorum bonitatem tacita quadam predica¬
tione dei nostri ueritas nosceretur ita ut completum uide¬
retur illud quod scrigtum est in genesi: quia aegyptiis erãt
tenebrae palpabiles & crass&e filiis autem israel erat lux in
deus noster magnificari in sanctis suis & ceptae uirtutis opꝰ
prosperioribus successibus propagare: atq: iterum nobis Ø¬

Expanded text:
rentur, et per gestorum bonitatem tacita quadam praedicatione Dei nostri veritas noscereturretur quod scriptum est in Genesi, quia Aegyptiis erant tenebrae crassae et palpabiles, filiis autem Israel erat lux in eus noster magnificari in sancto suo, et coeptae virtutis opus prosperioribus successibus propagare. 8. Cumque
Abbreviated transcription (Latin):
infra scriptum est. Imperator Caesar Cialerius Maximinꝰ
germanicus sarmaticus pius felix inuictus augustus. Inde¬
sinenter curam prouincialium nostrorum gerentes. & utili¬
tatibus eorum uel comodis consulentes qu&e ad commune e¬
& publicum bonum spectant quaeq animis cunctorum cara¬
& iocunda sunt nunꝗͣ desinimus prouidere. unde cognitũ
esse omnibus non dubito manifesteq compertum ex eo fomi¬
te quo iossum fuerat a cuins princigibus Siclitiano & ala¬
ximiano parentibus nostris in hiberi conuentus christiano¬
rum plurimas direptiones & predas ab officialibus factac¬

Expanded text:
it hoc modo: « Imperator Caesar Galerius Maximus, Germanicus, Sarmaticus, pius, felix, invictus, augustus. Indesinenter curam provincialium nostrorum gerentes, utilitatibus eorum consulentes, quae ad commune et publicum bonum spectant nunquam desinimus prspectant, numquam desinimus providere. Unde cognitum esse omnibus hominibus non dubito manifesteque compertum ex eo fomite, quod iussum fuerat a divis principibus Dyocletiano et Maximiano, parentibus nostris, inhibere conventus Christianorum, plurimas direptiones et predas ab officialibus factas.
Abbreviated transcription (Latin):
gunt redderentur. Igitur ut in poste̾rum omnis metus uel
ambiguitas auferaturꝰ huius edicti nostri lege sancimus ut Ø¬
cunctis innotescat licere his qui christianam sectam religio¬
nemq uenerantur hac nostre indulgentiae largitate ut unꝰ¬
quisq quemadmodum uult & proutꝰ animo libet religioni e¬
huic solemnitatiq deseruiat. Sed & orationum domos idest
dominica sua ut instaurent pro uoluntate permittimus: sane
quo in omnibus cumulatior habeatur haec nostra largitio etiã
illud hac lege sancimus ut siquae domus agri. uel quaelibet o¬
predia ex christianorum bonis ante hac parentum nostrorum
oreceptis ad fisci ius fuerant sociata siqua etiam ibi ab aliquo
comoetita sunt uel siqua distracta aut dono in aliquem colla¬
ta haec omnia in antiquum ius christianorum precipimus re¬
uocari dominisq progriis uniuersa restitui: ut & in hoc omnes¬

Expanded text:
t infra: Igitur ut in posterum omnis metus vel ambiguitas auferatur, huius edicti nostri lege sanccimus, ut cunctis innotescat licere his, qui Christianam sectam religionemque venerantur, hoc nostrae indulgentiae largitate, ut unusquisque, quemadmodum vult et prout animo libet, religioni huic sollempnitatique deserviat. Sed et orationum domus, id est dominica sua, ut instaurent pro voluntate, permittimus. Sane quo in omnibus cumulatior habeatur haec nostra largitio, etiam illud hac lege sanccimus, ut, si quae domus, agri vel quaelibet predia ex Christianorum bonis antehac parentum nostrorum preceptis ad fisci ius fuerant sociata, si qua etiam ab aliquo competita sunt vel si qua distracta aut dono in aliquem collata, haec omnia in antiquum ius Christianorum precipimus revocari dominisque propriis universa restitui. Hanc m
Abbreviated transcription (Latin):
cum iam non procul a ponte moliio castra posuisset: ecce¬
sum: & proruens urbis romae portis saequi se reliquum exer¬
citum iubet priorq iose obuius precurrit armatus. Iusserat
autem nauibus ad decigulam compositis fluuium sterni. & o
superpositis pontibus exaquari. Ut ergo ipse eques & precur

Expanded text:
us haud procul a ponte Milvio castra posuisset, sum, et proruens urbis Romae sequi se reliquum exercitum jubet, prior ipse praecurrit armatus. Jusserat autem navibus ad decipulam compositis fluvium sterni, et superpositis pontibus exaequari. Tunc Constantinus cr
Abbreviated transcription (Latin):
aptat: & armis uex illisq religionis instructus aduersus impi¬
orum arma proficiscitur: sed & dextera sua manu nibilomi
nus signum crucis ex auro fabrefactum habuisse perhibetur

Expanded text:
aptat, et ita armis vexillisque religionis instructus, adversum impiaptat, et ita armis vexillisque religionis instructus, adversum impiorum arma proficiscitur. Sed et in dextra sua manu signum nihilominus crucis ex auro fabrefactum habuisse perhibetur
Abbreviated transcription (Latin):
religionis fautor ueriq: dei uenerator nondum tamen ut
est solemne nostris initiatus signum dominicae passionis acce¬
perat: cum igitur anxius & multa secum de imminentis bel¬
li necessitate peruoluens iter ageret atq ad caelum saepiue¬
oculos leuaret & inde sibi diuinum grecaretur auxilium in¬
dit per so porem ad orientis partem in caelo signum crucis Ø¬
igneo fulgore rutilare. Cumq tanto uisu fuisset exterritus
ac nouo perturbaretur aspectu adstare sibi uidet angelos
Tunc uero laetus reddatus & de uictoria iam securus signum o¬
crucis quod in caelo uiderat in sua fronte designat. & ita cae¬
litus inuitatus ad fidem non mihi uidetur illo inferior cuis
similiter de caelo dictum est. Saule saule quid me persaeque¬
ris: ego sum lhesus nazarenus: nisi quia hic non adhuc persae¬
quens sed iam consaequens inuitatur: & in signum quod in Ø¬
celo sibi fuerat demonstratum in militaria uexilla transfor¬
mat: ac labarum quem dicunt in spetiẽ crucis dominicae ex¬

Expanded text:
religionis fautor verique Dei venerator, nondum tamen, ut est solemne nostris initiari, signa Dominicae passionis acceperat. Cum igitur anxius et multa secum de imminentis belli necessitate pervolvens iter ageret, atque ad coelum saepius oculos elevaret, et inde sibi divinum precaretur auxilium, vidit per soporem ad orientis partem in coelo signum crucis igneo fulgure rutilare, cumque tanto visu fuisset exterritus, ac novo perturbaretur aspectu, astare sibi vidit angelos Tum vero laetus redditus, et de victoria jam securus, signum crucis quod in coelo litus invitatus ad fidem, non mihi videtur illo inferior, cui similiter de coelo dictum est: Saule, Saule, quid me persequeris? ego sum Jesus Nazarenus , nisi quia hic non adhuc persequens, sed etiam exconsequens invitatur. Exin signum, quod in coelo sibi fuerat demonstratum, in militaria vexilla transformat, ac Labarum, quem dicunt, in speciem crucis Dominicae ex
Abbreviated transcription (Latin):
ros qui ante se fuerunt. hic & humanus & benignus extitit
erga famulos dei: ita ut in initiis multo etiam illis benignior
uideretur qui nomine saltim christiani dicebantur:intan¬
tum uenerabatur seruos domim: & omnis eius domus erat
ecclesia dei. De grauatus est autem & a ueritate deiectus
per quendam doctorem pessimum magistrum & principe
egyotiorum magorum: ut iustos & sanctos uiros gersaequi
& interimi iuberet tanꝗͣ qui aduersarentur magicis artib
quibus se iose subdiderat. Erant enim re uera & sunt etiam
nunc qui possint uirtute meritorum suorum restinguere e¬

Expanded text:
ros qui ante se fuerunt, hic et humanus et benignus exstiterit in famulos Dei, ita ut in initiis multo etiam illis benignior videretur qui nomine saltem Christiani dicebantur. In tantum verebatur servos Domini, ut omnis domus ejus esset ecclesia Dei. Depravatus autem est et a veritate dejectus per quemdam doctorem pessimum magistrum et principem Aegyptiorum magorum ut justos et sanctos viros persequi et interimi juberet, tanquam qui adversarentur magicis artibus, quibus seipsum subdiderat. Erant enim revera, et sunt etiam nunc, qui possunt virtute meritorum suorum restinguere
Abbreviated transcription (Latin):
sgonsiones eius acciperet magistrum eum etiam illius de qua
progosuisset crederet. Disciplinae huius aliquanti dicta uel Ø¬
communiter disgutata uel proponentibus resgonsa adhibitis
notariis descripsere quae etiam nunc in magna admiratione ha-¬
bentur. Nostamen qui & uiuae uocis eius ex parte aliqua fuimꝰ
auditores. & ea quae a nonnullis dicente eo descrigta sunt le¬
gimus. longe maiorem gratiam & diuinum nescio quid ac supra
humanam uocem sonans in illis magis sermonibus qui de ore Ø¬
ipsius proferebantur agnouimus.Nunc etiambeatus Antonius
cum fidei Athanasii testimonium laturus aduersum arrianoss
de thebaide alexandriam descendisset magnificis consolatus
est uerbis. Nihil te inquit offendat o Didime quod carnali¬
bus oculis uideris orbatus: desunt enim tibi illi oculi quos mures
& muscae & lacertae habent: sed laetare quia habes oculos quos
angeli habent & quibus deus uidetur per quos tibi magnum Ø¬

Expanded text:
sponsiones ejus acciperet, 278 magistrum eum etiam illius de qua sponsiones ejus acciperet, 278 magistrum eum etiam illius de qua proposuisset, crederet disciplinae. Hujus aliquanti dicta, vel communiter disputata, vel proponentibus responsa, adhibitis notariis descripsere: quae etiam nunc in magna admiratione habentur. Nos tamen qui et vivae vocis ejus ex parte aliqua fuimus auditores, et ea quae a nonnullis dicente eo descripta legimus, longe majorem gratiam et divinum nescio quid, ac supra humanam vocem sonans, in illis magis sermonibus, qui de ore ipsius proferebantur, agnovimus. Hunc etiam beatus Antonius cum fidei Athanasii testimonium laturus, adversum Arianos de Thebaide Alexandriam descendisset, magnificis consolatus est verbis: Nihil te, inquit, offendat, o Didyme, quod carnalibus oculis videris orbatus. Desunt enim tibi oculi illi, quos mures, et muscae, et lacertae habent. Sed laetare, quia habes oculos quos Angeli habent, et quibus Deus videtur, per quos tibi magnum
Abbreviated transcription (Latin):
tus. Cum uero post luqͤubrationis laborem somnus ut fieri so¬¬
let legentibus aduenisset. Didimus silentium illud non ad qui¬
etem uel otium datum ducens tanꝗͣ mundum animal ruminãs
cybum quem ceperat ex integro reuocabat: & ea qu&e dudum
percurrentibus aliis ex librorum lectione cognouerant memo¬
ria & animo retexebat ut non tam audisse quae lecta fuerãt
ꝗͣ descriosisse ea mentis su&e pagims uideretur.Ita breui deo
docente in tantam diuinarum humanarumq rerum eruditio¬
nem ac scientiam uenit ut scol& ecclesiastica doctor existeret
Athanasio episcopo caeterisq sapientibus in ecclesia dei uiris ad¬
modum grobatus: sed & in caeteris siue dyaletic& seu geometri¬
cae astronomiae quoq uel arismetricae disciplinis ita esset para¬
tus. ut nullus unꝗͣ phylosoghorum aliqua ex his artibus propo¬
nens obtinere eum uel concludere quiuerit: sed statim ut re¬

Expanded text:
tus. Cum vero post lucubrationis laborem somnus ut fieri sotus. Cum vero post lucubrationis laborem somnus ut fieri solet legentibus advenisset, Didymus silentium illud non ad quietem, vel ocium datum ducens, tanquam mundum animal ruminans cibum quem caeperat, ex integro revocabat, et ea quae dudum, percurrentibus aliis, ex librorum lectione cognoverat, memoria et animo retexebat, ut non tam audisse, quae lecta fuerant, quam descripsisse ea mentis suae paginis videretur. Ita brevi, Deo docente, in tantam divinarum humanarumque rerum eruditionem ac scientiam venit, ut scholae Ecclesiasticae Doctor existeret, Athanasio Episcopo, caeterisque sapientibus in Ecclesia viris Dei admodum probatus: sed et in caeteris, sive Dialecticae, sive Geometriae, Astronomiae quoque, vel Arithmeticae disciplinis ita esset paratus, ut nullus unquam philosophorum aliqua ex his artibus proponens, obtinere eum, vel concludere quiverit, sed statim ut re