comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bitu eqͣnerat ceter̾is se ĩspecsẽ quo nichil gratius ẽ ci¬
uitatib liberis. p̃buissq aud dubiũ eo facto spe liber¬
tatis isi oĩa intolletanda libidine feda ac deformi
effeciss. ⁊ lagabat᷑ enĩ cũ uno aut altero comite per
maritas domos dies noctesq ci submictendo se. inpͥua¬
tũ fastigiũ. quominus cõspecta eo solutior etat. alib¬
tatẽ cũ aliis uariã ostendiss. totã insuã licentiã u̾te¬
rt. Neq eñĩ oĩa emebat aut eblandiebat᷑. s infla¬
gitus adhibebat. ꝑiculesũ q uiri ⁊ parẽtib erat mot̾a
ĩ cõmodat᷑. ueritate libidini regie fecisse. Qm pͥncipi
acheorũ orato adempta uior noĩe polichratia. ac speripi¬
arũ nuptiarũ ĩ macedoniã aspertata fuerat. Phoc fla¬
gitia solẽpnina emorũ pacto. paucisq additis diebus.
clymas ẽ ꝓfectus adp̃sidiũ etholoꝵ ꝙ abeleis ad citũ ac¬

Expanded text:
bitu aequauerat ceteris se in speciem, quo nihil gratius est cibitu aequauerat ceteris se in speciem, quo nihil gratius est ciuitatibus liberis; praebuissetque haud dubiam eo facto spem libertatis nisi omnia intoleranda libidine foeda ac deformia effecisset. uagabatur autem cum uno aut altero comite per maritas domos dies noctesque, et summittendo se in priuatum fastigium quo minus conspectus eo solutior erat, et libertatem, cum aliis uanam ostendisset, totam in suam licentiam uerterat. neque enim omnia emebat aut eblandiebatur, gitiis adhibebat, periculosumque et viris et parentibus erat moram incommoda severitate libidini regiae fecisse. uni etiam principi Achaeorum Arato adempta uxor nomine Polycratia ac spe regiarum nuptiarum in Macedoniam asportata fuerat. per haec flagitia sollemni Nemeorum peracto paucisque additis diebus, Dymas est profectus ad praesidium Aetolorum, quod ab Eleis adcitum ac
Abbreviated transcription (Latin):
acheoꝵ ciqnq longis nauib acceptis qͣsi accepisset mis¬
senũ ꝑ adse classi cãthaginẽsiũ exbithinia ab rege
prusia ueniẽtib nauib statuerat nauali p̃lio lacesse̾
romanos. iã diu in regiõe ea potẽtir mar̾is. ip̃e hite
cõcilio argos regressus iã enĩ eoꝵ appetebat tp̃s q cele¬
brare uolebat p̃sentia sua. occupato rege apparitu lu¬
dorũ ci ꝑdies festos licẽtius ꝙ̃ int̾ belli tpra remictẽte
eius rei philippũ abludiscunt. rapti q eũ eꝯtatu ꝓfec¬
tus. se subseꝗ petib. palatos passim pagtos grauis que
preda aut ꝗ nichil tale metuerẽt a dortus romanos cem¬
pulit ĩ naues. Classis romana aud qͣꝙͣ lecta predanan¬
panetũ redit. Philippũ ludorũ quoq ꝗ reliq̃rãt celebri¬
tatẽ ꝙ̃ tetũq de romanis tam̃ uictorie ꝑte fam̃a auxea̾t
rit̾ dempto capitis insigtu puͣpuraq atq alio regio ha¬

Expanded text:
Achaeorum et quinque longis nauibus acceptis, quas si adiecisset misAchaeorum et quinque longis nauibus acceptis, quas si adiecisset missae nuper ad se classi Carthaginiensium et ex Bithynia ab rege Prusia uenientibus nauibus, statuerat nauali proelio lacessere Romanos iam diu in regione ea potentes maris. ipse ab eo concilio Argos regressus; iam enim Nemeorum appetebat tempus, quae celebrari uolebat praesentia sua. occupato rege apparatu ludorum et per dies festos licentius quam inter belli tempora remittente eius rei Philippum ab ludis exciuit; raptimque cum equitatu profectus iussis subsequi peditibus, palatos passim per agros grauesque praeda ut qui nihil tale metuerent adortus Romanos compulit in naues. classis Romana haudquaquam laeta praeda Naupactum redit: Philippo ludorum quoque qui reliqui erant celebritatem quantaecumque, de Romanis tamen, uictoriae partae fama auxerat,  populariter dempto capitis insigni purpuraque atque alio regio ha
Abbreviated transcription (Latin):
aut romanus athalo intrandi grecia eẽt. Set ea oĩa
uix dũ tus latiatrum tp̃re circũacto etoli tuba uet̾e.
Postꝙ̃ ciacthalũ eginã uenisse tromanã classe stae
adnaupactũ nudius. teuocati enĩ incõciliũ acheo¬
ru inquo c⁊hee legioẽs erãt q ad phalara egerãt̃
de pace. pͥmi qusti sũt quedã pua cõtra fidẽ cõuenti¬
onis tp̃re induciarũ facta. postremo negarũt diri¬
mi bellũ posse. nisi messenis achei philũ redderẽt
romanis restitueret᷑. at intãtas cerdi loclo ci pleitra¬
to ar hridre. Eñ uero indignũ ratus philippus uic¬
tos. uictori sibi ultro conditioĩs ferte. Ile q̃na qd̃e
se ant de pace audisse qut inducias pepigisse dixit spem
ulla hnte ꝗeturos etholos s ut cẽs socios testes hat se
pacis illas belli cãr quesisse. ita infecta pacẽ. c̃cciliũ
dimisit. quatuõ milib ãmatoꝵ relictis adp̃sidium

Expanded text:
aut Romanis aut Attalo intrandi Graeciam esset. sed ea omnia aut Romanis aut Attalo intrandi Graeciam esset. sed ea omnia uixdum indutiarum tempore circumacto Aetoli turbauere postquam et Attalum Aeginam uenisse et Romanam classem stare ad Naupactum audiuere. uocati enim in concilium Achaeorum, in quo et eae legationes erant quae ad Phalara egerant de pace, primum questi sunt quaedam parua contra fidem conuentionis tempore indutiarum facta; postremo negarunt dirimi bellum posse nisi Messeniis Achaei Pylum redderent, Romanis restitueretur Atintania, Scerdilaedo et Pleurato Ardiaei. enimuero indignum ratus Philippus uictos uictori sibi ultro condiciones ferre, ne antea quidem se aut de pace audisse aut indutias pepigisse dixit spem ullam habentem quieturos Aetolos, sed uti omnes socios testes haberet se pacis, illos belli causam quaesisse. ita infecta pace concilium dimisit quattuor milibus armatorum relictis ad praesidium
Abbreviated transcription (Latin):
adcdirimendũ int̾ phylippũ acq etholos bellũ. Adhi¬
bitus abectolis aexfinitiuus pacificatõ aminandet
rex athamianus. Oĩu aũt nõ cãta paettolis cura erat fe¬
rocioris ꝙ̃ ꝓingeniis grecoꝵ gẽtis. ꝙ̃ ne phylippus tegn¬
umq eius ret grecit gͣm libẽtati futurũ inmisceret᷑.
impetͣte. ꝓfectus inde rex ꝑthesaliã boeciã q calcidẽ
eubuce uenit. ut achalu ꝙͣ classi eu bocã petiturũ
audierat portib aut littorũ ad pulsu arceret. inde
p̃sidio relicto adn̾sus atthalũ si forte interi traieciᷤᷤ¬
set. ꝓfectus ip̃e cũ paucis eꝗtũ leuisq aͣmatũe ar¬
gos uenit. Ibi curatione hereorũ nemorũ ꝙ suffragi¬
is populi adeũ delata. ꝗa se macedonũ teges extra ci¬
uitatẽ oriundus referũt hetris cohactis ab ip̃o ludi¬
cro extĩplo regũ ꝓfectus ẽ adiudiciũ mł̾to ante soci¬
oꝵ cc̃ciliu. ibide etholico f̾imendo bello actũ. ne cã-

Expanded text:
ad dirimendum inter Philippum atque Aetolos bellum. adhibitus ab Aetolis et ex finitimis pacificator Amynander rex Athamanum. omnium autem non tanta pro Aetolis cura erat, ferociori quam pro ingeniis Graecorum gente, quam ne Philippus regnumque eius rebus Graeciae, grave libertati futurum, immisceretur. impetratae. profectus inde rex per Thessaliam Boeotiamque Chalcidem Euboeae venit, ut Attalum, quem classe Euboeam petiturum audierat, portibus et litorum adpulsu arceret. inde praesidio relicto adversus Attalum, si forte interim traiecisset, profectus ipse cum paucis equitum legos uenit. ibi curatione Heraeorum Nemeorumque suffragiis populi ad eum delata quia se Macedonum reges ex ea ciuitate oriundos referunt, Heraeis peractis ab ipso ludicro extemplo Aegium profectus est ad indictum multo ante sociorum concilium. ibi de Aetolico finiendo bello actum ne causa
Abbreviated transcription (Latin):
stilius catones. comitiis ꝑfectis ludisq factis. duta¬
tor ti mag̃ eꝯtũ magistratu. habierũt. t̾. Terientiꝰ
legatur iret. que ibi gererent᷑. simł ꝙ olympre ludi
tur. ut si tuto ꝑ hoste posset adiret id cõsiliũ. ut ꝗ sicu¬
li bello ibi ꝓfugi. ut tarẽtini ciues relegati ab hatini¬
bale eẽnt. domos redirẽt scitẽt q sua hiis oĩa q ãn

Expanded text:
stilii Catones. comitiis perfectis ludisque factis dictastilii Catones. comitiis perfectis ludisque factis dictator et magister equitum magistratu abierunt. C. Terentius quae res ibi gererentur; simul quod Olympiae ludicrum tur, ut si tuto per hostem posset adiret id concilium ut qui Siculi bello ibi profugi aut Tarentini ciues relegati ab Hannibale essent, domos redirent scirentque sua omnia iis quae ante
Abbreviated transcription (Latin):
isse. ꝙ tã graui bello nec oꝑa nec ꝯsilio talis uiri usa
res p̃. eẽt. cͥ. nerom neq ⁊̃. fabiũ. neq.mͥ. ualeriũ
leumũ dari collegas posse. ꝗa duos patricios creati.
set delatũ cõsulatũ recusaturus q eẽt egregiũ par cõ¬
sulũ fore. si.mͥ. liurñ cũ claudiõ collegã adiunxissẽt
nec ppłus mẽtionẽ eiꝰ rei crtã apatrib. ẽ asꝑnatꝰ unꝰ
eã re inciuitate isciu defertbat᷑. honos abnuebat. leui¬
tatẽ cruitatis accusãs. sordidati rei nõ mi ẜ cos candidã
tegã inuito offerͣe. eos te honoẽs penasq cõgeri si bo
pͥore cõsulatu alterũ crederẽt. Is ee taliaq arguentẽ a
querentẽ. casticabãt patres.cͥ. mͥ. furiũ memorãter
reuocatũ de exilio patria pulsũ sede sua restitiusẜ.¬
ut parentũ seuitiã. sic pat̾e patiendo ac ferendo
Pretoẽs creati.ł. portius licimus. manilius. t̾ cia ho¬

Expanded text:
isse quod tam graui bello nec opera nec consilio talis uiri usa isse quod tam graui bello nec opera nec consilio talis uiri usa res publica esset: C. Neroni neque Q. Fabium neque M. Ualerium Laeuinum dari collegam posse quia duos patricios creari nset delatum consulatum recusaturusque esset; egregium par consulum fore, si M. Liuium C. Claudio collegam adiunxissent. nec populus mentionem eius rei ortam a patribus est aspernatus. unus eam rem in ciuitate is cui deferebatur honos abnuebat, leuitatem ciuitatis accusans: sordidati rei non miseritos candidam togam inuito offerre; eodem honores poenasque congeri. si uirum guentem et querentem castigabant patres, et M. Furium memorantes revocatum de exsilio patriam pulsam sede sua restituisse—ut parentium saevitiam, sic patriae patiendo ac ferendo praetores creati L. Porcius Licinus, C. Mamilius, C. et A. Ho
Abbreviated transcription (Latin):
aus hostis hãnibal tẽpandũ acre ingeniũ ei. mod̾iato
orptudẽti uirs adiuueto collega cessabãt.mͥ. liuius
ctat. mnłtis ãnis añ exc̃osulatu ppłi uidicio dãnatus.
Silĩ ignomimã adeo egtetulerat ut un migiuiee
et ꝑmultos ãños aurbe ciõĩ cetu careres hoĩu. Octauo
forme post dãpnationẽ ãno.m̾ͥ. claudius ma̾cellus. ⁊.
mꝰ. ualerius leuinus coñs. redirxerat eũ in urbẽ. s etat
ueste ab solita. capilloq ci barba ꝓmisso. p̃se referens
ĩ uultu hĩtuq insignẽ metnoriã ignominit accepte
l. uetumis cipͥ. licimus cẽsores. eũ tonderi. asqualo
re deponẽ ci insenatũ uenire. firagiq aliis publicis
munet̾ib coegerũt. Sec tũ quoq aut uerbo adsentie¬
batur. qut pedib insentẽtiã ibat. donͦ cognati. hoĩes
eũ cã mãciliuu macaticũ infama eiꝰ ageret᷑. stante
cegit insenatur uel sentẽtiã cã dict᷑. Tũc ex tanto

Expanded text:
aut hostis Hannibal; temperandum acre ingenium eius moderato aut hostis Hannibal; temperandum acre ingenium eius moderato et prudenti uiro adiuncto collega censebant. M. Liuius erat, multis ante annis ex consulatu populi iudicio damnatus, quam ignominiam adeo et per multos annos et urbe et omni coetu careret hominum. octavo ferme post damnationem anno M. Claudius Marcellus et M. Valerius Laevinus consules redduxerant eum in urbem; sed erat veste obsoleta capilloque et barba promissa, prae se ferens in voltu habituque insignem memoriam ignominiae acceptae. L. Veturius rem deponere et in senatum uenire fungique aliis publicis muneribus coegerunt; sed tum quoque aut uerbo adsentiebatur aut pedibus in sententiam ibat donec cognati hominis eum causa M. Liuii Macati , cum fama eius ageretur, stantem coegit in senatu sententiam dicere. tunc ex tanto
Abbreviated transcription (Latin):
pania mortuũ tradũt. Id ꝙ nullo cm̃ bello accidrãt.
mũ ẽ hĩtus. ludos magnos facẽ dictatorẽ iuissit. qͦ
cerat ⁊ inqnq̃niũ nouerat. Tũ dictator ciludes fe¬
cit. caninsequẽs lustrũ mouit. Ceteru cũ duo cõ¬
sulares ex̾citus cam ꝓpe hostẽ sine ducib eẽnt oĩb
aliis omissis una p̃cipua cuta patres populũq in
eẽt cũ toto eo bello dampnosa. p̾. ꝓpere ac feruda ĩ ge¬
m impatorũ fuissẽt. tñ eo ip̃o. coñs. nĩmia cupidita¬
le coserendi cũ hoste manũ sine copia natã fraudẽ
larsoreẽ. Ceterũ deos ĩ mertales miftes noĩs toma¬
in pepcisse innox iis ex̾citid. temeritatẽ ip̃oꝵ cõsulu
cabitib dãpnasse. cũ ctrtuspiceret̃ patres quos nã cõ¬
siles facerẽt. longe añ alios enuebat.c̾. clanduis ne
Et collega quetebat᷑. et uirũ qdẽ eñ egrecia educe
bannt. s ꝓuiptiorẽ aceriorẽ q ꝙ̃ tp̃ra belli postularẽt.

Expanded text:
pania mortuum tradunt. ita , quod nullo ante bello acciderat, mum est habitus ludos magnos facere dictatorem iussit, quos fecerat et in qt in insequens lustrum uouit. ceterum cum duo consulares exercitus tam prope hostem sine ducibus essent, omnibus aliis omissis una praecipua cura patres populumque incesset: cum toto eo bello damnosa praepropera ac feruida ingenia imperatorum fuissent, tum eo ipso anno consules nimia cupiditate conserendi cum hoste manum in necopinatam fraudem lapsos esse; ceterum deos immortales, miseritos nominis Romani, pepercisse innoxiis exercitibus, temeritatem consulum ipsorum capitibus damnasse. cum circumspicerent patres quosnam consules facerent, longe ante alios eminebat C. Claudius Nero. ei conlega quaerebatur; et virum quidem bant, sed promptiorem acrioremque quam tempora belli postularent
Abbreviated transcription (Latin):
ieciss. Non tam̃ obmisere pugnã deẜti adetruscis
frigellani. donec integͥ cõsules ortando ip̃i que ex
ꝑte pugñado rem sustinibãt. Set postꝙ̃ uulneratus
ambos consules mãcellũ qͥ tr̃asfixũ lancta ꝓlabente
erequo mori birndũ uid̾re. tũ cripm ꝑ paun aatẽ sup¬
erãc cũ crispino cõsule duob iaculis icto i ma̾cello adu¬
lescente sancio ⁊ ip̃o effuger᷑ . Interfecti aulius malnũs
sus arrenis captus. ⁊ lictores cõsulũ ꝗaq uiui inbostiũ
potestate uenerũt. ceteri aut int̾fecti aut cũ cõsule
ciderũt duo de.xx. capti uiui. tumultuatũ incastris
fuerat. ut cõsulib irẽt subsidio. cũ cõsulẽ efiliũ al¬
terius cõsulis sanicios. exiguasq infelicis expeditioĩs
reliquas ad castra uenientes cernũt. Mors marcelli
cũ alio ꝗmiẜabilis fuit tũc ꝙ nec petate maior. iam
enĩ sexagĩta añuis erat. neq ꝓueͬtis. prudẽtia ducis tñ

Expanded text:
iecisset. non tamen omisere pugnam deserti ab Etruscis iecisset. non tamen omisere pugnam deserti ab Etruscis Fregellani, donec integri consules hortando ipsique ex parte pugnando rem sustinebant; sed postquam volneratos ambo consules, Marcellum etiam transfixum lancea prolabentem ex equo moriererant—cum Crispino consule duobus iaculis icto et Marcello adulescente saucio et ipso effugerunt. interfectus A. Manlius sus, L. Arrenius captus; et lictores consulum quinque vivi in hostium potestatem venerunt, ceteri aut interfecti aut cum consule ciderunt, duodeviginti vivi capti. tumultuatum in castris fuerat, ut consulibus irent subsidio, cum consulem et filium alterius consulis saucios exiguasque infelicis expeditionis reliquias ad castra venientes cernunt. mors Marcelli cum alioqui miserabilis fuit, tum quod nec pro aetate— iam enim maior sexaginta annis erat—neque pro veteris prudentia ducis tam
Abbreviated transcription (Latin):
sane aruipici placuisse. ꝙ sec̾dũ ttunca cicurpia exta
nimis leta apparuisset. Ceterũ. cõs. mãcellũ tata cu¬
piditas tenebat dimicãdi cũ hãnibale ut nũꝙ̃ saus
castra castris conlecta crederet. Tũ quoq uallo eg̾¬
diẽs signũ dedit. ut adlocũ miles ẽẽt paratus. ut si
collis inꝙ̃ speculatũ iret placuisset. uasa colligerẽt
n sequerent᷑. Exiguũ cũpi ante ea castra erat. iadt
incollis aꝑta undiq ⁊ conspecta ferebas uia. numi¬
dis speculator neqͣ ꝙͣ inspe tate rei positus s siquoᷤᷤ
uagos pabuli aut lignoꝵ cã longius acastris ꝓgres
go ip̃o ꝯsurgendũ erat. ꝙ̃ cirtũ ire qabt̾go includ̾rẽt
uiã. tũ undiq oẽs exorti. Et clamore sublato. impe¬
tũ fecere. cũ inea ualle cõsules eẽnt. ut neq euade¬
re possẽt iniugũ occupatũ ad hoste. nec receptũ abt̾¬
go cͥcũ uenti hab̾ent. extrai tam̃ diutius certam po¬
tuisset. Nicipta abetrusis fuga pauorẽ ceteris in¬

Expanded text:
sane haruspici placuisse quod secundum trunca et turpia exta nimis laeta apparuissent. ceterum consulem Marcellum tanta cupiditas tenebat dimicandi cum Hannibale ut numquam satis castra castris conlata diceret. tum quoque vallo egrediens signum dedit ut ad locum miles esset paratus, ut, si collis in quem speculatum irent placuisset, vasa colligerent ac sequerentur. exiguum campi ante castra erat; inde in collem aperta undique et conspecta ferebat via. Numidis speculator, nequaquam in spem tantae rei positus, sed si quos vagos pabuli aut lignorum causa longius a castris progrgo ipso consurgendum erat quam circumiere qui ab tergo intercluderent viam. tum undique omnes exorti, et clamore sublato impetum fecere. cum in ea valle consules essent ut neque evadere possent in iugum occupatum ab hoste nec receptum ab tergo circumventi haberent, extrahi tamen diutius certamen potuisset, ni coepta ab Etruscis fuga pavorem ceteris in
Abbreviated transcription (Latin):
na accepta: Rome fama scipionis indies cresce̾
fabio tarentũ captũ ingenio. magis ꝙ̃ u̾tute. głi.
cam̃ ẽe. fuluni senescere fama. Martellus etĩa ad
uagante ꝑ italiã hamnibale media estate uenusiã
intencta milites ab duxis inimicꝰ erat. cic pũblicius
bibulus. tr̃ .pl. is iam apͥma pug q adu̾sa fuea̾t
assidius contionĩb int̾amẽ inuisũꝙ plebi claudiũ
fecerat: etĩa de impo ab rogando eiꝰ agebat. cũtã ne¬
cessarũ claudii optinuerũt relicto ue nusie legato.
martellus rome rediret adpũganda ea ꝙ inimici
decẽnerẽt. nec de impio eius ab roganda ab sẽte ĩp̃o
a fuluus cõs comitiorũ cã romã uenit. actũ de impio
marcelli incirto flaminio ẽ ingẽti cõcursu plebis¬

Expanded text:
nia acta. Romae fama Scipionis in dies crescere, nia acta. Romae fama Scipionis in dies crescere, Fabio Tarentum captum astu magis quam uirtute gloriae tamen esse, Fului senescere fama, Marcellus etiam aduuagante per Italiam Hannibale media aestate Uenusiam in tecta milites abduxisset. inimicus erat ei C. Publicius Bibulus tribunus plebis. is iam a prima pugna quae aduersa fuerat adsiduis contionibus infamem inuisumque plebei Claudium fecerat, et iam de imperio abrogando eius agebat cum tamen necessarii Claudii obtinuerunt ut relicto Uenusiae legato Marcellus Romam rediret ad purganda ea quae inimici obicerent nec de imperio eius abrogando absente ipso et Q. Fulvius consul comitiorum causa Romam venit. actum de imperio Marcelli in circo Flaminio est ingenti concursu plebis
Abbreviated transcription (Latin):
Hasdrubalem alterum et magonem cõstabat. be¬
neficiis scipionis occupates oĩu aĩos płice ꝓuatũꝙ
ẽe. nec trasitioib fore ante fitie ꝙͣ om̃s hispani.
pilites. Aut in ultima hispanie amoti aut traduc¬
n ingalliã forẽt. Itaq c̾i si senacus cãthagines iu
non censuisset. eundũ tam̃ hasdrũbali fuisse ĩ ita¬
non ubi belli capud. rerũ sũma esset. Simal ahis
teret. exercitũ eiꝰ cũ transitionib cñ ad u̾so p̃lio tm¬
prrs utũ hispanis repleri militib. ⁊ in agonẽ has¬
druali gisgonis. fił tradito exercitũ ip̃m cũ grã¬
di pecumia ad cõducenda mẽtede cuxilia rabaliaris
traicere: hasdrubale gisgonis cũ exẽcitu penitus
inlusitanũ ab ire. Nec cũ romanis conserere mas
sunsse exc̃ĩ etatu ꝙ roboris ẽẽt. triamilia eqtum
extlers. eumq uacuũ ꝑciteriorẽ spania sociis opẽ
ferre. hostiũ oppida atq agros popłari. his decre

Expanded text:
Hasdrubalem alterum et Magonem constabat beHasdrubalem alterum et Magonem constabat beneficiis Scipionis occupatos omnium animos publice priuatimque esse, nec transitionibus finem ante fore quam omnes Hispani milites aut in ultima Hispaniae amoti aut traducti in Galliam forent. Itaque etiam si senatus Carthaginiensium non censuisset, eundum tamen Hasdrubali fuisse in Italiam, ubi belli caput rerumque summa esset, simul ut Hiceret. exercitum eius cum transitionibus tum adverso proelio imminutum Hispanis repleri militibus, et Magonem, Hasdrubali Gisgonis filio tradito exercitu, ipsum cum grandi pecunia ad conducenda mercede auxilia in Baliares traicere; Hasdrubalem Gisgonis cum exercitu penitus in Lusitaniam abire, nec cum Romano manus conserere; Masitatu quod roboris esset tria milia equitum expleri, eumque uagum per citeriorem Hispaniam sociis opem ferre, hostium oppida atque agros populari;—his decret
Abbreviated transcription (Latin):
lo et aurea fibula equmq ornatum donat. iussisq
prosequi quo aduellet equitib dimisit. De bello
inde consiliũ hĩtum et auctorib quibusdam ut cõ¬
festim hasdrubalem cõsequeretur anceps. ⁊dratus
ne mago atq hasdrubal cũ eo iũgerẽt copias presi¬
dio tm ad insidendũ pireneo misso ip̃e reliquũ esta¬
tis recipiendis infidem hispame populis absurpsit
paucis post prelium factus ad betula diebus. Cũ
Scipio rediens iam tarracone saltu castulanensi
excessisset. Hasdrubal gisgonis filius et mago
imperatoris exulteriore hispania ad hasdrubalẽ
uenere serum post mare gestam rem auxilium
conscilio incetem exequenda belli anno parũ opo¬
tum ibi cõferentib qd incuiisq prouĩcie regione
animoꝵ hispanis esset unus hasdrubal gisgonis
ultimami hispaniam eorum que ad occeanum et
gades uergit. ignanim adhuc romanorum esser
Eoq cartaginiensibus satis fida censebat. Inter

Expanded text:
lo et aurea fibula equumque ornatum donat, iussisque lo et aurea fibula equumque ornatum donat, iussisque prosequi quoad uellet equitibus dimisit. de bello inde consilium habitum; et auctoribus quibusdam ut confestim Hasdrubalem consequeretur, anceps id ratus ne Mago atque alter Hasdrubal cum eo iungerent copias, praesidio tantum ad insidendum Pyrenaeum misso ipse reliquum aestatis recipiendis in fidem Hispaniae populis absumpsit. paucis post proelium factum ad Baeculam diebus cum Scipio rediens iam Tarraconem saltu Castulonensi excessisset, Hasdrubal Gisgonis filius et Mago imperatores ex ulteriore Hispania ad Hasdrubalem uenere, serum post male gestam rem auxilium, consilio in cetera exsequenda belli haud parum opportuni. ibi conferentibus quid in cuiusque prouinciae regione animorum Hispanis esset, unus Hasdrubal Gisgonis ultimam Hispaniae oram quae ad Oceanum et Gades uergit ignaram adhuc Romanorum esse eoque Carthaginiensibus satis fidam censebat: inter
Abbreviated transcription (Latin):
magnitudinem animi. cuius miracło nominis
alii mortales stuperẽt. id ex tam magno fastigio
aspernatus. dona inde regulis principibusq li¬
panorur diuisa. Et ex magna copia cartorã eͦe
afros uenderet iussu imperatoris questor. puerũ
adultum inter eos forma insigni cu audisset re¬
gii generis esse ad scipionem misit. Quẽ cũ per¬
cuntaretur scipio quis et cuias et cur id etatis
num auu̾galam regem numidarum eductum cũ
auunculo massimissa. qui nuper cum equitatu
subsidio cartaginiensi uenisset. in hispaniam
lium inisse : eo die quo pugnatum cum romanis
esset inscio auinculo clam armis equoq sumpto ĩ
aciem exisse. ibi prolapso equo effusum impreceps
captum a romanis ẽe. Scipio cũ asseruari numi¬
dam iussisset q̃ ꝓtribunali agenda erãt peragit.
Inde cũ se ĩ pretoriu recepissẽt. uocatu eum inter¬
rogat uelle ad maximissam reuerti. Cũ effusis gau

Expanded text:
magnitudinem animi, cuius miraculo nominis magnitudinem animi, cuius miraculo nominis alii mortales stuperent id ex tam alto fastigio aspernantis. dona inde regulis principibusque Hispanorum diuisa, et ex magna copia captorum equoAfros uenderet iussu imperatoris quaestor, puerum adultum inter eos forma insigni cum audisset regii generis esse, ad Scipionem misit. quem cum percontaretur Scipio quis et cuias et cur id aetatisnum auum Galam, regem Numidarum, eductum, cum auunculo Masinissa, qui nuper cum equitatu subsidio Carthaginiensibus uenisset, in Hispaniam lium inisse: eo die quo pugnatum cum Romanis esset inscio auunculo clam armis equoque sumpto in aciem exisse; ibi prolapso equo effusum in praeceps captum ab Romanis esse. Scipio cum adseruari Numidam iussisset, quae pro tribunali agenda erant peragit; inde cum se in praetorium recepisset, uocatum eum interrogat uelletne ad Masinissam reuerti. cum effusis gaud
Abbreviated transcription (Latin):
ni ducis prĩcipũq fuga danserat. adclita trepidsti
elephantoꝵ quos territos eq hostes timebãt. Cesaue
adocto milia hominũ. Hasdrubal ia ante ꝙͣ dias¬
ret petunia rapta elephantisq peemissis ꝙ̃ plimaᷤ
poterat de fuga excipiens preter tagum flumemo
pireneum tendit. Scipio castris hostium potitos a¬
Cum preter libera capita om̃e predam militibi con¬
cessisset. in recensendis captiuis .x. miliu reditũ
duo milia eqtum inuenit. et hispanes sine pretio
om̃es domũ misit. aftos uendere quester e ⁊ ast
Circumfusa inde multitudo hispanorum et antẽ
Gum scipio silentio ꝑ precone fc̃o sibi maxinum
nomen imperatoris esse dixit. quõ se milites u
appellassent regrũ nom alibi magnũ. rome intale¬
rabile esse. regale añim messe. si id in hom̃is inee¬
nio ampliximum duceret. tacite idicaret.  iarge
usurpationem alstinerent. Censere etia hailais

Expanded text:
rum ducis principumque fuga clausa erat, addita trepidatione rum ducis principumque fuga clausa erat, addita trepidatione elephantorum quos territos aeque atque hostes timebant. caesa igitur ad octo milia hominum. Hasdrubal iam ante quam dimicaret pecunia rapta elephantisque praemissis, quam plurimos poterat de fuga excipiens praeter Tagum flumen ad Pyrenaeum tendit. Scipio castris hostium potitus cum praeter libera capita omnem praedam militibus concessisset, in recensendis captiuis decem milia peditum, duo milia equitum inuenit. ex his Hispanos sine pretio omnes domum dimisit, Afros uendere quaestorem iussit. circumfusa inde multitudo Hispanorum et ante nsensu appellauit. tum Scipio silentio per praeconem facto sibi maximum nomen imperatoris esse dixit quo se milites sui appellassent: regium nomen alibi magnum, Romae intolerabile esse. regalem animum in se esse, si id in hominis ingenio amplissimum ducerent, taciti iudicarent: uocis usurpatione abstinerent. sensere etiam barbari
Abbreviated transcription (Latin):
satorem hostem atq interuallo tutu. cũ ꝑcul missi¬
lib pugna eluditur instabile eundem ad comminuᷤ
conseredas manus expulerũt loco. et cũ cede magna
macie altiore suꝑstante tumũlo impegere. inde
scipio uissis aduersus mediã euadere aciem uicto¬
ribus. ceteras copias cũ lelio diuidit. atq eum ꝑte
dextera tumuli cutũire donce melioris ascensus uiã
inueniret iubet. ip̃s a leua cutuitu haud magno
rem flectere cornua et obuertere ordines uolũt. hoc
tumultu eis letius subiit et du pedem referũt ne
a tergo uulnerarentur. Lata prima acies locusq ad
euadendum et mediis datis est qui per tã ini quum
locum stantib integiis ordinibus elephantisq ante
signa locatis num ꝙͣ euasissent cũ ab om̃i parte qr¬
des fieret. Scipio qui leuo cormi in dextrũ uoir¬
romane dextra leuaq insiderãt mias et porto castqi¬

Expanded text:
satorem hostem atque interuallo tutum cum procul missisatorem hostem atque interuallo tutum cum procul missilibus pugna eluditur, instabilem eundem ad comminus conserendas manus, expulerunt loco et cum caede magna in aciem altiore superstantem tumulo impegere. inde Scipio iussis aduersus mediam euadere aciem uictoribus ceteras copias cum Laelio diuidit, atque eum parte dextra tumuli circumire donec mollioris adscensus uiam inueniret iubet: ipse ab laeua, circuitu haud magno,rem flectere cornua et obuertere ordines uolunt. hoc tumultu et Laelius subiit; et dum pedem referunt ne ab tergo uolnerarentur, laxata prima acies locusque ad euadendum et mediis datus est, qui per tam iniquum locum stantibus integris ordinibus elephantisque ante signa locatis nunquam euasissent. cum ab omni parte caedes fieret Scipio, qui laeuo cornu in dextrum incucur insederant uias, et porta castro
Abbreviated transcription (Latin):
ne q tr̃ascendisset miles romamus. nec tumulos.
nec arce. nͨ mare qde. armis obstitisse suis. Ad id
fore altitudines quas cepissẽt hostes ut ꝑ precipi¬
tia et p̃ruptas salientes fugerent. ear quoq se illi
fugam clausurum. Cohortesq duas alteram tene¬
re fances uallis ꝑ quã deferretur amnis iuberet. al¬
supcilio ducit pasꝑa prima nichil aliud ꝙ uia in¬
pediti iere. deinde ut subiactũ uenerũt telorũ. pͥmo
om̃is geneĩs uis ingens effusa in eos ẽ. ip̃i cocta saxa
q locus strata passim om̃ia ferme missilia premet ĩ¬
gerere. non milites solum sed ctiã turba calonũ im¬
mista armatis. Ceteꝵ quãꝙͣ ascensus difficilis erat
et ꝓpe obruebãt᷑ telis satisq. ad suctudie tam̃ succedẽ¬
di muros et ꝑtinacia aĩ subierũt pͥmi ꝗ simł cepe ali¬
ꝗd equi loci ubi firmo cõsisteret gradu leue̾ et cõtur¬

Expanded text:
nem, quae transcendisset miles Romanus: nec tumulos nem, quae transcendisset miles Romanus: nec tumulos nec arcem, ne mare quidem armis obstitisse suis. ad id fore altitudines quas cepissent hostibus, ut per praecipitia et praerupta salientes fugerent; eam quoque se illis fugam clausurum. cohortesque duas alteram tenere fauces vallis per quam deferretur amnis iubet, alsupercilio ducit. per aspreta primum, nihil aliud quam via impediti, iere. deinde ut sub ictum venerunt, telorum primo omnis generis vis ingens effusa in eos est; ipsi contra saxa quae locus strata passim, omnia ferme missilia, praebet ingerere, non milites solum sed etiam turba calonum inmixta armatis. ceterum quamquam ascensus difficilis erat, et prope obruebantur telis saxisque, adsuetudine tamen succedendi muros et pertinacia animi subierunt priquid aequi loci ubi firmo consisterent gradu, leuem et concur
Abbreviated transcription (Latin):
priusꝙͣ castris locũ accipẽt adeo cõtẽpti impetũ fece¬
rũt ut facile appareret qd utriq parti aĩoꝵ esset. in¬
castra trepida fuga compulsi eqtes sũt. fignaq rom¬
mana poctis ꝓpe illata. atq illo qde die uritatis tm̃
ad certamen aũs castra romana posuerũt. nocte has¬
deubal in tumulu copias recipit. plano campo in
sũmo patent. et fuluuis a tergo ante cicaq uelut
ripa pces orar eus om̃e cingebat. suberat et altẽa
interior sũmissa fastigio planities ear quoq alte¬
ram crepido aud facisior in ascensum ambibat. ĩ
hũc inferiorer caampũ. postero die hasdrubul postq̃¬
das leiuumq armorũ baliars et affros dimisit. Ee¬
pio cucũuentus ordines signaq ostendebit bostem
predampnata spe dimicandi equo campo. Cartan¬
tem tumulos. loci fiducia nõ urtutũ armoꝵ q
stare ĩ cõspectu. sed altiora menia habuisse cartagi¬

Expanded text:
priusquam castris locum caperent, adeo contemptim impetum fecepriusquam castris locum caperent, adeo contemptim impetum fecerunt ut facile appareret quid utrique parti apulsi equites sunt, signaque Romana portis prope ipsis inlata. atque illo quidem die inritatis tantum ad certamen animis castra Romani posuerunt. nocte Hasdrubal in tumulum copias recipit plano piano campo in summo patentem; fluvius ab tergo, ante circaque velut ripa praeceps oram eius omnem cingebat. suberat et altera inferior summissa fastigio planities; eam quoque altera crepido haud facilior in ascensum ambibat. in hunc inferiorem campum postero die Hasdrubal, postqdas leviumque armorum Baliares et Afros demisit. Scipio circumvectus ordines signaque ostendebat hostem, praedamnata spe aequo dimicandi campo captantem tumulos, loci fiducia, non virtutis aut armorum stare in conspectu; sed altiora moenia habuisse Carthagi
Abbreviated transcription (Latin):
se rep̃hendere nomen hoĩnũ si tã anceps odiu
cã nõ nom̃ faciat. Merita inde sua induces car¬
taginiensis cõmemorauit. Auaritia cont᷑ eoꝵ
superbiãꝙ et om̃is generis in̾uria instatqr ppłaris. Ita¬
q corpus du taxat᷑ suu ad id tp̃s apud eos fuisse: a¬
nimu ia pride ibi ẽe ubi ins ac fas crederẽt coli.
traditio sibi nec fraudi apũdeu nec honori sit/ q̃lis
ex hac die experiundo cognouerit. ꝑindora eoꝵ pre
nec ꝓtrãsfugit hĩturũ qui nõ duxerĩt societatẽ ratã
ubi nec diuini ꝗtꝙͣ nec humãi sanctũ ẽet᷑. Preducte
gaudio redcluntur. atq eo die in hospitiũ adducti.
postero die federe accepta fides dimisitq ad comaᷤᷤ¬
bus his ad hoste ꝑuentũ ẽ. Prorimus cartaginiẽsiũ
exercitus hasdrubalis ꝓpe urbe besulã erat. Proca¬
stris eꝯtum stationes habebãt. Sas uelites ante¬
sigͥniq et ꝯ peini agminis erãt adueĩentes exitinere

Expanded text:
se reprehendere morem hominum si tam anceps odium causa, non nomen faciat. merita inde sua in duces Carthaginienses commemorauit, auaritiam contra eorum superbiamque et omnis generis iniurias in se atque populares. itaque corpus dumtaxat suum ad id tempus apud eos fuisse: animum iam pridem ibi esse ubi ius ac fas crederent coli; transitio sibi nec fraudi apud eum nec honori sit. quales ex hac die experiundo cognorit, perinde operae eornec pro transfugis habiturum qui non duxerint societatem ratam ubi nec diuini quicquam nec humani sanctum esset. productae gaudio redduntur. atque eo die in hospitium abducti; postero die foedere accepta fides, dimissique ad cobus iis ad hostem perventum est. proximus Carthaginiensium exercitus Hasdrubalis prope urbem Baeculam erat. pro castris equitum stationes habebant. in eas velites antesignanique et qui primi agminis erant advenientes ex itinere,
Abbreviated transcription (Latin):
nelius cethegus.p̾. semꝓnius tuditanꝰ absc̃s cũ
puiniã gr̃ciã hab̾et. Pretor es inde cͣcati clauouis
nero.m. martius. xella .l. scriborꝰ libo.m̾. pompo¬
niũs matho. Comitus ꝑactis dictator sese magi¬
stnͣtu addiciunt. Iudi roma niter plebei septies ĩ¬
staurari. Curules emĩt erliles. Cr̃z. q .l. corneliĩ
lentuli .l. hispaniã ꝓiĩciã habebat. absens crea¬
tus. absc̃s honorẽ gessit. Tdauduis asilus .q. mͦ.
iuius penus. phebei. eliles fuer̃t. Aedẽ ũ tutis
eo cnno ne portã capenã mãcellus dedicauit.
septimo decimo ãno postꝙͣ aꝑate̾ ciꝰ pͥme cõsulatu
uota ĩcastelli ad clastidiũ fuerat q fla mẽ mar¬
cecilis. Eo ãno est mortuus.M. emelius teguliᷤᷤ
Neglecte eo biẽmores ing̾tia erãt. Itaq phylip fil

Expanded text:
nelius Cethegus P. Sempronius Tuditanus absens cum nelius Cethegus P. Sempronius Tuditanus absens cum prouinciam Graeciam haberet. praetores inde creati Ti. Claudius Nero M. Marcius Ralla L. Scribonius Libo M. Pomponius Matho . comitiis peractis dictator sese magistratu abdicauit. ludi Romani ter, plebeii septiens instaurati. curules erant aediles Cn. et L. Cornelii Lentuli . Lucius Hispaniam prouinciam habebat; absens creatus absens eum honorem gessit. Ti. Claudius Asellus et M. Iunius Pennus plebeii aediles fuerunt. aedem Uirtutis eo anno ad portam Capenam M. Marcellus dedicauit septimo decimo anno postquam a patre eius primo consulatu uota in Gallia ad Clastidium fuerat. et flamen Martialis eo anno est mortuus M. Aemilius Regillus . negl
Abbreviated transcription (Latin):
da maiestus nõi romano esset esset decernũt
legntiasiam petẽtes ꝓtinus delphos cũ descen¬
dissẽt oraculũ adie̾cert̃. cõsulente ad ꝙ negoti
ũ missi domo essent ꝑficiendi ciꝰ qua sibi sibi spei
popłoq.ñ.portẽde̾t. respõsũ eẽ feit᷑ ꝑ attalũ regẽ
cõpotes etꝰ fors ꝙ peteret᷑. cũ romã cã deuexis¬
sent tũ curarẽt ut ea qui uiroptimus roma-
cẽt hospitio exipet. Pgamũ ad irgẽ uenerist
Io legatos comit aceptos. pessinũ tẽ ĩpbrigia
dedux̃. sacrũq his lapidẽ quẽ iatrẽ deũ eẽ ĩ co¬
le dicebat. tͣnͣ didit. ac depõ tare romã iussit. pre¬
missus ab legatis.m̾. ualeriꝰ falto nũciauit deã
at põtaiͣ. q̃rendũ utrũ optimũ ĩciuitate eẽ q eã
rite ospitio accipet. Q. cecilius ietellus dictator
ab cõsule imbrutus comitioꝵ cã dictus ex̾citus q
eiꝰ dimissus magister cꝗtũ. L.ucturiꝰ philo. Co¬
mitia habita ꝑ dictutorem cõsules facti. mͥ. cor¬

Expanded text:
da maiestas nomini Romano esset decernunt. legati Asiam petentes protinus Delphos cum escendissent, oraculum adierunt consulentes ad quod negotium domo missi essent perficiendi eius quomano portenderet. responsum esse ferunt per Attalum regem compotes eius fore quod peterent: cum Romam deam deuexissent, tum curarent ut eam qui uir optimus Romae esset hospitio exciperet. Pergamum ad regem uenerunt. is legatos comiter acceptos Pessinuntem in Phrygiam deduxit sacrumque iis lapidem quam matrem deum esse incolae dicebant tradidit ac deportare Romam iussit. praemissus ab legatis M. Ualerius Falto nuntiauit deam apportari; quaerendum uirum optimum in ciuitate esse qui eam rite hospitio acciperet. Q. Caecilius Metellus dictator ab consule in Bruttiis comitiorum causa dictus exercitusque eius dimissus, magister equitum L. Ueturius Philo . comitia per dictatorem habita. consules facti M. Cor
Abbreviated transcription (Latin):
coꝵ leductis ac metu teriti lictere quoq ab hannila¬
e ad ebilippum inue̾̃te. et pacte int̃ regc̃ macdonũ
dentĩꝙ diuce. Quib datis cognitis optimũ uisum est
naues delecte. ac .l. ualerius antias qui pesset mi¬
ssus eiꝙ mandatũ. ut ĩ omĩs nauis legatos paitĩ
custodiendos diuidẽt. daretꝙ oꝑam. nc ꝙ iie collo¬
quium int̾ se. neue cõmunicatio ꝯsilii eẽt. per idẽ
tp̃s rome cũ aulus cornelius mula ex sardinia
ꝓuincia decedẽs. retulisset qui status reꝵ ĩsula eẽt.
bellũ ad defectoẽm oĩs spectare.q̃ minutiũ qui su¬
ccessiss uͥ grauitate celi aquaꝵꝙ aduenientẽ excep¬
tũ. Non tã ĩ ꝑiculosum . ꝙ̃ longũ morbũ implicitũ
diu ad belli uim sustinẽdam ĩutile forẽ. exͥcitũq
ibi ut satis firmũ pacate ꝓuintie p̃sidẽ cẽ. ita
parũ bello ꝙ mota iri uideret᷑. decreuerũt patres

Expanded text:
eorum seductis ac metu territis, litterae quoque ab Hannibaeorum seductis ac metu territis, litterae quoque ab Hannibale ad Philippum inuentae et pacta inter regem Macedonum Poenumque ducem. quibus satis cognitis optimum uisum est naues delectae ac L. Ualerius Antias , qui praeesset, missus, eique mandatum ut in omnes naues legatos separatim custodiendos diuideret daretque operam ne quod iis conloquium inter se neue quae communicatio consilii esset. per idem tempus Romae cum A. Cornelius Mammula , ex Sardinia prouincia decedens, rettulisset qui status rerum in insula esset: bellum ac defectionem omnes spectare; Q. Mucium qui successisset sibi, grauitate caeli aquarumque aduenientem exceptum, non tam in periculosum quam longum morbum implicitum, diu ad belli munia sustinenda inutilem fore, exercitumque ibi ut satis firmum pacatae prouinciae praesidem esse, ita parum bello quod motum iri uideretur, decreuerunt patres
Abbreviated transcription (Latin):
ducẽ legatosꝙ maccdoniũ. ictũ fedus. Missiꝙ cã iis ad
regis ip̃ius firmãdam fidẽ legati. Gisco et hostar. et
mago. fodem ad iunonis lacuue uͥ nauis occultaĩstatõe
ent pueniũt. Inde ꝓfecti cũ altũ tenerẽt. cõspecti d
asse romana sũt. que presidio erat calabrie lictorib
uilerius.qͥ. flaccus. corcyros ad ꝑsequẽdã retrahẽdãꝙ.
nauẽ cũ misissẽt. pͥo fugere regii conati. deinde ubi
cgeleritate uinci senẜũt. tradũt se romanis. et ad pac¬
fectũ dassis adducti. cũ querẽt. qui ꝯunde et quo tẽ¬
derẽt cursum. xcnophanes. pͥmo satis iam semei fe¬
lx m̃edatiũ struere. a philippo se ad romanos missũ.
adm̃. ualerium. ad quẽ unũ it̾ tutũ fucĩt ꝑuenisse.
campaniã suꝑare nequisse scptam hostiũ p̃si diis. deinde
ut punicus cultus habitusꝙ suspectos legacos fecit
bannibalis. int̾rogatosꝙ ẜmo ꝓdidit. tum comĩtibus

Expanded text:
ducem legatosque Macedonum ictum foedus; missique cum iis ad ducem legatosque Macedonum ictum foedus; missique cum iis ad regis ipsius firmandam fidem legati, Gisgo et Bostar et Mago, eodem ad Iunonis Laciniae, ubi nauis occulta in statione erat, perueniunt. inde profecti cum altum tenerent, conspecti a classe Romana sunt quae praesidio erat Calabriae litoribus; Ualeriusque Flaccus cercuros ad persequendam retrahendamque nauem cum misisset, primo fugere regii conati, deinde, ubi celeritate uinci senserunt, tradunt se Romanis et ad praefectum classis adducti, cum quaereret qui et unde et quo tenderent cursum, Xenophanes primo satis iam semel felix mendacium struere, a Philippo se ad Romanos missum ad M. Ualerium , ad quem unum iter tutum fuerit, peruenisse, Campaniam superare nequisse, saeptam hostium praesidiis. deinde ut Punicus cultus habitusque suspectos legatos fecit Hannibalis interrogatosque sermo prodidit, tum comitibus
Abbreviated transcription (Latin):
tia castra habentẽ. Ibi ĩ trepide xenophantes legatõis
te tam clari regis letus ad modũ hostẽ pro hospite
comit̾ accepit. dat qui ꝓsequãt᷑ itinera cũ cura de¬
mõstrẽt. que loca quosq saltus aut romani aut ho¬
stes teneãt. xenophanes ꝑ p̾sidia romana ĩ campa¬
niam ĩdequa ꝓximũ fuit. ĩ castra hannibalis ꝑueĩt.
fedus ꝙ cũ eo atꝙ amicitiã iungit. legib his ut phy¬
lippus rex ꝙͣ maxima classe .ce. aũt nauee uidebant᷑
cffecturꝰ in italia traicẽt. et uastaret mariti m̃a ora.
bellũ ꝓparte sua t̾ra mariq gerẽt. Uͥ debellatũ eẽt
italia om̃is cũ ip̃a urbe roma carthaginẽsiu atꝙ han¬
nibalis eẽt. p̃daq oĩs hannibali cede̾t. ꝑ domita italia
nauigarẽt in gretiã. belłuꝙ cũ quib regib placeret. q̃¬
ciuitates cõtinẽtisq insule ad macedoniã uergũt. ee
philippi regniq eiꝰ eeñt. In has ferme leges int̾ penũ

Expanded text:
iam castra habentem. ibi intrepide Xenophanes, legationis te tam clari regis laetus admodum hostes pro hospitibus comiter accepit. dat qui prosequantur; itinera cum cura demonstrat ltetgt quae loca quosque saltus aut Romanus aut hostes teneant. Xenophanes per praesidia Romana in Campaniam, inde qua proximum fuit in castra Hannibalis peruenit foedusque cum eo atque amicitiam iungit legibus his: ut Philippus rex quam maxima classe—ducentas autem naues uidebatur effecturus— in Italiam traiceret et uastaret maritimam oram, bellum pro parte sua terra marique gereret; ubi debellatum esset, Italia omnis cum ipsa urbe Roma Carthaginiensium atque Hannibalis esset praedaque omnis Hannibali cederet; perdomita Italia nauigarent in Graeciam bellumque cum quibus regi placeret ciuitates continentis quaeque insulae ad Macedoniam uergunt, eae Philippi regnique eius essent. in has ferme leges inter Poenum
Abbreviated transcription (Latin):
affirmans se pacis eiꝰ int̾petrẽ se fore pollicet᷑¬
atꝙ hospes gradito palã telo cũ custodib ostiũ
trisgresẜ munim̃ta ad p̃torẽ sagũtinũ ⁊ ip̃e ⁊¬
ita iudebat ẽ deductus. Quo cũ extĩplo cõcis
om̃ĩs gnis hoiũm ẽẽt factꝰ sũmota ceterãmubitu¬
dine Senatꝰ aslortidat ẽ Cuiꝰ tał ornitio fuit
Sicuus nr̃ Alcon Sicut ad pac̃e petedã ad ani¬
balẽ uenit ita pacis cõ dictiones ab anibale ad
nos retuli ssec suꝑuacaneũ hoc mͥ fuisset iter
quo net orito anbalꝰ nec trãsfuga. ad noe ue¬
nst Suam ille aut nr̃a aut sua culpa mãseĩt
ap bostẽ Eu metũ simulauit urã Si ꝑiculũ est
apuos nã refe rõtib Eigo ne ignorartis esse
abtusce ⁊salutis ⁊ pacis uob̾ cõdictiones pro
uetusto hespitio quid m uobẽ ẽ ad uogueni ur̃

Expanded text:
affirmans, se pacis eius interpretem fore pollicetaffirmans, se pacis eius interpretem fore pollicetatque hospes. tradito palam telo custodibus hostium transgressus munimenta ad praetorem Saguntinum—et ipse ita iubebat est deductus. quo cum extemplo concursus omnis generis hominum esset factus, submota cetera multitudine senatus Alorco datus est, cuius talis oratio fuit: si civis vester Alco, sicut ad pacem petendam ad Hannibalem venit ita pacis condiciones ab Hannibale ad vos rettulisset, supervacaneum hoc mihi fuisset iter, quo nec orator Hannibalis nec transfuga ad vos venissem; cum ille aut vestra aut sua culpa manserit apud hostem—sua, si metum simulavit, vestra, si periculum est apud vos vera referentibus—ego, ne ignoraretis esse aliquas et salutis et pacis vobis condiciones, pro vetusto hospitio quod mihi vobiscum est ad vos ven
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ p̃fecera  Anbal ita impigre rẽ agẽte ut
ducẽ abcẽ nec cuis nec hostes sentirentshis et
plia aliquot serunda fecit ⁊ trib Arietib aliq̃ tu¬
ls muri discussit strataꝙ omĩa recẽtib muris
aduemẽt ambał hostend̾ Itaꝙ ad ip̃a arcem.
extimplo ductos e̾citꝰ actrosq ploꝵ cũ miliroꝵ
utrũꝙ cede mitũ ⁊ pars arcis capta sunt Tẽ
Siguntinũ ⁊ alorcũ yspanũ alcon ĩ cõsotiis sa¬
gĩtinis p̃cib aliquid moturũ ratus cũ ad ani¬
bailnectu traxisset posq nicħ lac̾ie monebãt
Condictiones ꝙ trastes ut ab irato auctore fere¬
bant᷑ trãffuga exoratore factus ap̃ hostẽ mã sit
moriturũ affirmans quĩ sub cõdictionib his de
pice age̾t postulabatꝰ ante redderẽt res tur¬
ditanis redditoꝵ omĩ auro atꝙ argento egssi
has pacis leges abmuẽte alcone accepturos sa¬
guntinos alorciis iunci aiõs ubi ał fi uincãt᷑

Expanded text:
io—eum praefecerat Hannibal—ita impigre rem agente ut io—eum praefecerat Hannibal—ita impigre rem agente ut ducem abesse nec ciues nec hostes sentirent. is et proelia aliquot secunda fecit et tribus arietibus aliquantum muri discussit strataque omnia recentibus ruinis aduenienti Hannibali ostendit. itaque ad ipsam arcem extemplo ductus exercitus atroxqusque caede initum, et pars arcis capta est. PaceSaguntinum, et Alorcum Hispanum. Alcon insciis Saguntinis, precibus aliquid moturum ratus, cum ad Hannibalem noctu transisset, postquam nihil lacrimae movebant, conditionesque tristes, ut ab irato victore ferebantur, transfuga ex oratore factus, apud hostem mansit, moriturum affirmans qui sub conditionibus his de pace ageret. Postulabatur autem, tedderent res Turdetanis: traditoque omni auro atque argento, egressi Has pacis leges abnuente Alcone accepturos Saguntinos, Alorcus vinci animos, ubi alia vincantur,
Abbreviated transcription (Latin):
dolabris ad surruẽd̾ ab imo murũ mittit Nec
S int̾ lita luto structurẽ antique gn̾e Itaqi
latius qͣ ct̾eretͦ ruebat ꝑque patiẽtia rums
agmĩa armatoꝵ in urbe uadebant locũ qͦq editꝰ
capiunt collans ꝙ eoq catapultis balisticquis
castellũ in ipa urbe uelt arcẽ iminẽtẽ hrent
muro cutundant Et Saguntini murũ inlt¬
riorẽ hñdũ capta urbis ꝑte ducũt utrsiq
sũma ui ⁊ muniũt⁊ pugnant s interiora
tuendo minorẽ ĩ diẽ urbẽ saguntini faciũt
Simul crescit inopia omĩuz lẽga obsidione
unica spes id cuta omiu hostiũ eẽnt ⁊ aulisꝑ tñ
affeetioris aĩos rec̾auit repẽtina ꝓfectio anibał
moretanos Carpenta nosꝙ Qui duo ppłi delectus
acbitater consternati repẽtĩs cõquisitorib
metũ defectionis cũ p̾busset. opp̃ssi celeritate A¬
mbas omiẜunt mota arma Nec saganti oppr¬
gnacio. segniorerat iharmale himilionis fił¬

Expanded text:
dolabris ad subruendum ab imo murum mittit; nec dolabris ad subruendum ab imo murum mittit; nec sed interlita luto, structurae antiquae genere. itaque latius quam qua caederetur ruebat perque patentia ruinis agmina armatorum in urbem uadeb collocatisque eo catapultis ballistisque, ut castellum in ipsa urbe velut arcem imminentem haberent, muro circumdant. Et Saguntini murum interiorcm ab non dum capta urbis parte ducunt. Utrimque summa vi et muniunt et pugnant, sed interiora tuendo, minorem in dies urbem Saguntini faciunt. Simul crescit inopia omnium longa obsidione, unica spes, circa omnia hadfectos animos recreauit repentina profectio Hannibalis in Oretanos Carpetanosque, qui duo populi, dilectus acerbitate consternati, retentis conquisitoribus metum defectionis cum praebuissent, oppressi celeritate Hannibalis omiserunt mota arma. nec Sagunti oppugnatio segnior erat Maharbale Himilconis fil
Abbreviated transcription (Latin):
diã uineip aliorq oꝑũ disposits Interim aĩos
coꝵ nũc irã iuĩ hostis stimusado Nlũc spe p̃mi¬
oꝵ accẽdit / ut nõ ꝓcõcione p̃dam capte urbis
edix it militũ fore adeo arcẽsi om̃o sũt ut si esͦ
signũ datũ eẽt Nulla uite sisti uideret᷑ posse
Saguntim ut a p̃liis quietẽ hu̾erãt nec laces¬
sontes nec la cessiti ꝑ ali quot dies itanõ nocto
nõ die nũq̃ cessauerãt ab oꝑe ut hoiũ neuũ mu¬
rũ ab ea ꝑte qua patefcm̃ oppidũ riuniseãt
reficerent Inde oppugnatio eos aliquãto actro¬
cior qͣ ante ab ortaẽ nequa pͥmũ aut potissim̃
parte ferrent op̃ẽ cũ omĩa uariis clamorib
streperẽt opẽ satis scire poterant. Ipẽ Anibal
qua turris nobił omĩa munim̃ta urbis suꝑans
altitudine agebatꝰ hortator aderrat. Que cum
admota catapultis balistisq ꝑ oĩa tabulatadis¬
positis muros defen sorib midasset Tum am¬
bal occaẜ ratus quingentos forme afros cũ

Expanded text:
m animos eorum nunc ira in hostes stimulando, nunc spe praemiorum accendit; ut uero pro contione praedam captae urbis edixit militum fore, adeo accensi omnes sunt ut, si extemplo signum datum esset, nulla ui resisti uideretur posse. Saguntini ut a proeliis quietem habuerant nec lacessentes nec lacessiti per aliquot dies, ita non nocte, non die unquam cessauerant ab opere, ut nouum murum ab ea parte qua patefactum oppidum ruinis erat reficerent. inde oppugnatio eos aliquanto atrocior quam ante adorta est, nec qua primum aut potissimum parte ferrent opem, cum omnia uariis clamoribus streperent, satis scire poterant. ipse Hannibal qua turris mobilis, omnia munimenta urbis superans altitudine, agebatur hortator aderat. quae cum admota catapultis ballistisque per omnia tabulata dispositis muros defensoribus nudasset, tum Hannibal occasionem ratus, quingentos ferme Afros cum