comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rabor. qũi quod fuit uiri optimi fecisti. uti ne cui inuocenti mexor tuis
calamitatem et falsum crimen afferret. Huũ eciam mihi reliquũ eius
modi crimen est iudices ex quo illud ꝓspicere possitis. quod a me micio
orõnis meȩ dictum est. quicquid mali ꝑ hosce annos. A. cluentius uide¬
rit. quicquid hoc tempore habeat sollicitudinis & negotii id omne a
mr̃e esse conflatum. Oppianicũ ueneno necatum esse. quod ei datum
sit in pane ꝑ. Ml. asellium quẽdam familiarem ip̃ius. idq habiti con¬
silio factum esse dicitis. In quo primũ illud quero quȩ causa habito
fuerit cur interficere oppiancũ uellet: Immicicias enim int̾ ip̃os fuisse
confiteor. Sed homines inuncos suos morte affici uolunt. aut qd̃ eos
metiumt. aut qd̃ oderunt. Quo tandem igitur habitus metu adductus
tantum in se fatimis suscipere conatus est: Quid erat qd̾ iam oppia¬

Expanded text:
rabor quoniam, quod fuit viri optimi, fecisti ut ne cui innocenti maeror tuus rabor quoniam, quod fuit viri optimi, fecisti ut ne cui innocenti maeror tuus calamitatem et falsum crimen adferret. Vnum etiam mihi reliquum eius modi crimen est, iudices, ex quo illud perspicere possitis quod a me initio orationis meae dictum est, quicquid mali per hosce annos A.Aulus Cluentius viderit, quicquid hoc tempore habeat sollicitudinis ac negoti, id omne a matre esse conflatum. Oppianicum veneno necatum esse quod ei datum sit in pane per M.Marcum Asellium quendam, familiarem illius, idque habiti consilio factum esse dicitis. in quo primum illud quaero quae causa habito fuerit cur interficere Oppianicum vellet. inimicitias enim fuisse confiteor; sed homines inimicos suos morte adfici volunt aut quod eos metuunt aut quod oderunt. quo tandem igitur habitus metu adductus tantum in se facinus suscipere conatus est? quid erat quod iam Oppia
Abbreviated transcription (Latin):
tum. unde sumptum. que demde interceptio poculi. cur non de integro
tum datum. ł sulta sunt quȩ dici possunt sed non cõmittam ut iuidear
nõ dicendo uoluisse dicere. Res enim iam se ipã tefendit. Nego illum
adolescentem quẽ statim epoto poculo mortuũ esse dixistis. omĩo illo
die esse mortuum. Magnum crimen et impudens mendatiũ. Perspi¬
cite cȩtera. Dico illum cum ad illud prandiũ crudior uenisset. & ut etas
fert sibi tũ non peꝑcisset. aliquot dies egrotasse. & ita esse mortiuim.
Quis huic rei testis est: Idem qui sui luctus. pater. Pater inqmͣ illius
adolescentis quem ꝓꝑter annui dolorem ꝑtenuis suspicio potuisset. ex
illo loco testem in. I. cluentium cõstituere. is hunic suo testimonio sb̃¬
leuat. Quod recitatum autẽ insi molestum est paulisper exurge. Per¬
fer hunc dolorem cõmemorationis necessariȩ. in qua ego duicuis nõ mo¬

Expanded text:
tum? unde sumptum? quae deinde interceptio poculi? cur non de integro tum? unde sumptum? quae deinde interceptio poculi? cur non de integro autem datum? multa sunt quae dici possunt, sed non committam ut videar non dicendo voluisse dicere; res enim se ipsa defendit. nego illum adulescentem quem statim epoto poculo mortuum esse dixistis omnino illo die esse mortuum. Magnum crimen et impudens mendacium! perspicite cetera. dico illum, cum ad illud prandium crudior venisset et, ut aetas illa fert, sibi tamen non pepercisset, aliquot dies aegrotasse et ita esse mortuum. quis huic rei testis est? idem qui sui luctus, pater; pater, inquam, illius adulescentis, quem propter animi dolorem pertenuis suspicio potuisset ex illo loco testem in A.Aulum Cluentium constituere, is hunc suo testimonio slevat; quod recita. tu autem, nisi molestum est, paulisper exsurge; perfer hunc dolorem commemorationis necessariae, in qua ego diutius non mo
Abbreviated transcription (Latin):
equiti.R. datam numerio cluẽtio quem uidetis. Alterum ueneficii tͥmen.
Oppianico huic adolescenti. cum eius in nupciis more larinatiũ multitudo
hominũ prãteret. uenenũ Habiti consilio paratiun. Id cum daretur
in mulso balbutium quẽdam eius familiarem int̾tepisse. bibisse. statim
cẽ mortuum. Hoc ego si sic agerem tanqmͣ mihi crimen eẽt diluendũ.
hec plurib uerbis dicerem. quȩ nunc paucis ꝑcurrit orõ mea. Quid
inqm̃ habitus in se admisit. ut hoc tantum ab eo facinus non abhor¬
iere udeatur: Quid autem magnoꝑe oppiauicũ metuebat: Cũ ille
uerbum omĩo in hac ip̃a causa nullum facere potuerit. huit autẽ accu¬
satores matre uiua deesse non possent quod iam intelligetis. an ut de
causa eius ꝑiculi ihil decede̾t ad causam nouũ crimen accederet. Qd̃
autem tempus uenem dandi illo die in illa frequentia. ꝑ quem porro da¬

Expanded text:
equiti Romano, datam, N.Numerio Cluentio quem videtis. alterum venefici crimen equiti Romano, datam, N.Numerio Cluentio quem videtis. alterum venefici crimen Oppianico huic adulescenti, cum eius in nuptiis more Larinatium multitudo hominum pranderet, venenum habiti consilio paratum; id cum daretur in mulso, Balbutium quendam, eius familiarem, intercepisse, bibisse, statimque esse mortuum. hoc ego si sic agerem tamquam mihi crimen esset diluendum, haec pluribus verbis dicerem per quae nunc paucis percurrit oratio mea. quid umquam habitus in se admisit ut hoc tantum ab eo facinus non abhorrere videatur? quid autem magno opere Oppianicum metuebat, cum ille verbum omnino in hac ipsa causa nullum facere potuerit, huic autem accusatores viva matre deesse non possint? id quod iam intellegetis. an ut de causa eius periculi nihil decederet, ad causam novum crimen accederet? quod autem tempus veneni dandi illo die, illa frequentia? per quem porro da
Abbreviated transcription (Latin):
tibus. A. cluencii. quem illi iniudiosum reum uolũt esse. annos. uiii.
meditati accusatores colegerint. qmͣ leuia genere ip̃o. qmͣ falsa re. ꝙͣ bre¬
uia responsui. Cognoscite nunc id quod ad ur̃m iusirandum ꝑtinet. quod
ur̃i iudicii est. quod uobis oneris imposuit ea lex qua coacti huc conue¬
nistis. de criminib ueneni. ut om̃s intellegant qmͣ paucis uerbis hec
causa porari potuerit. & qmͣ multa a me dicta sint. quȩ ad huius uolũ¬
tatem maxime. ad ur̃m udicium minime ꝑcinerent. Obiectum est.C.
iubium capatum ab hoc.A. duentio ueneno esse sublatum. Oportuue.
Adest homo summa fice & omñ uirtute preditus. L. Plectorius senator
qui illiuis capaci hospes fuit. & familiaris. Apud hunc ille romȩ habi¬
tauit. Apud hunc egrotauit. Huius domi est mortiuis. At heres est
edicto huic illius sororis filio adolescenti pudentissimo et in primis honesto

Expanded text:
ribus A.Auli Cluenti quem illi invidiosum esse reum volunt annos octo ribus A.Auli Cluenti quem illi invidiosum esse reum volunt annos octo meditati accusatores conlegerint, quam levia genere ipso, quam falsa re, quam brevia responsu! cognoscite nunc id quod ad vestrum ius iurandum pertinet, quod vestri iudici est, quod vobis oneris imposuit ea lex qua coacti huc convenistis, de criminibus veneni, ut omnes intellegant quam paucis verbis haec causa perorari potuerit, et quam multa a me dicta sint quae ad huius voluntatem maxime, ad vestrum iudicium minime pertinerent. obiectum est C.Gaium Vibium capacem ab hoc A.Aulo Cluentio veneno esse sublatum. opportune adest homo summa fide et omni virtute praeditus, L.Lucius Plaetorius, senator qui illius Vibi hospes fuit et familiaris. apud hunc ille Romae habitavit, apud hunc aegrotavit, huius domi est mortuus. at heres est cto praetoris huic illius sororis filio, adulescenti pudentissimo et in primis honesto,
Abbreviated transcription (Latin):
post bellum ab hoc esse repetitam.. Alulierem cum emisset a sectorib
quo tempore eam primo liberam eẽ audiuit. sine iudicio reddidit Celio
Ennũ esse quedam cuius bona teneat Habitus. Est hic Enmꝰ egens
quidam calumpiator mertẽnarius oppiamci. qui ꝑmultos annos quie¬
uit. Deinde aliqnͣdo cum seruo habiti furti egit. nuꝑ ab ip̃o habito pe¬
tere cepit. Hic illo priuato uidicio mihi credite nobis histem fortasse
patronis calũpinami non effugiet. Atq eciam ut nobis uenũciatur ho¬
minem multoꝵ hospitem. A. biuium quedam cauponem de uia lati¬
na subornatis. qui sibi a cduentio seruisq eius in taberna sua manul
allatas esse dicat. Quo de homĩe ihil eciam nunc dicere nobis est
necesse. Si inuitauerit id quod solet. sic homiem accipiemꝰ ut mo¬
leste ferat se de uia decessisse. Habetis iudices quȩ in totam uitam de mo¬

Expanded text:
post bellum ab hoc esse repetitam. mulierem cum emisset a sectoribus, post bellum ab hoc esse repetitam. mulierem cum emisset a sectoribus, quo tempore eam primum liberam esse audivit, sine iudicio reddidit Ceio. Ennium esse quendam cuius bona teneat habitus. est hic Ennius egens quidam calumniator, mercennarius Oppianici, qui permultos annos quievit; deinde aliquando cum servis habiti furti egit, nuper ab ipso habito petere coepit. hic illo privato iudicio, mihi credite, vobis isdem fortasse patronis calumniam non effugiet. atque etiam, ut nobis renuntiatur, hominem multorum hospitum, A.Aulum Bivium quendam, coponem de via Latina, subornatis qui sibi a Cluentio servisque eius in taberna sua manus adlatas esse dicat. quo de homine nihil etiam nunc dicere nobis est necesse. si invitaverit, id quod solet, sic hominem accipiemus ut moleste ferat se de via decessisse. habetis, iudices, quae in totam causam de mo
Abbreviated transcription (Latin):
Atq hoc cum ip̃e tum omnes eius amici necessariiq cognorunt. Ancarii
& pacem pastorib huius ullicos uim & manus attulisse. Cum quȩdã
in collib ut solet controuersia pastorũ esset orta. habiti uillici rem dñi
& priuãtam possessionẽ defenderunt. Cum eẽt expostulatio facta. causa
illis demonstrata sine iudicio controuersiaq discessum est.P. ehi testa¬
uiento ꝓpiquus exhereditatus cũ esset. heres hic aliemor institutus ẽ
Pȩluis Habiti merito fecit. Neq hic in testamento faciendo interfuit.
idq testamẽtum ab huius mimico oppianico est obsignatum. Florio
legatum ex testamento infit latum esse. Non est ita. Sed cum. NIS.
.xxx. scripta essent pro. NS.¶CC. ueq ei cautum satis uideretur
uoluit eum aliquid acceptum referre liberalitatis suȩ primo deberi ne¬
gauit. post sine controuersia soluit. Celii cuiusdam samintis uxorem

Expanded text:
atque hoc cum ipse tum omnes eius amici necessariique cognorunt. Anchari atque hoc cum ipse tum omnes eius amici necessariique cognorunt. Anchari et Paceni pastoribus huius vilicos vim et manus attulisse. cum quaedam in callibus, ut solet, controversia pastorum esset orta, habiti vilici rem domini et privatam possessionem defenderunt. cum esset expostulatio facta, causa illis demonstrata sine iudicio controversiaque discessum est. P.Publii Aeli testamento propinquus exheredatus cum esset, heres hic alienior institutus est. P.Publius Aelius habiti merito fecit, neque hic in testamento faciendo interfuit, idque testamentum ab huius inimico Oppianico est obsignatum. Floro legatum ex testamento infitiatum esse. non est ita; sed cum HS xxx scripta essent pro HS xxxx neque ei cautum satis videretur, voluit eum aliquid acceptum referre liberalitati suae. primo deberi negavit, post sine controversia solvit. Cei cuiusdam Samnitis uxorem
Abbreviated transcription (Latin):
set aut cogitasset profecto ne conatus quidem eẽt dicere id quod młtis
uerbis egit. iudicem qd̾ ei uideatur statuere. & non deuĩctum legib essẽ
oporterẽ. Quib de reb mihi pro cluencii uoluntate niium pro. R.¬
E. dignitate parum. pro ur̃a prudencia satis dixisse uideor. Reliqua ꝑ¬
pauca sunt. quȩ quia ur̃e questionis erant. idcuto illi statuerunt sibi¬
fingenda esse. & proferenda. ne om̃ium turpissum repirentur. si in uidi¬
cium mhil preter inuidiam attulissent. Atq ut existimes me necessario
de his rebus de quib iam dixerim. plurib egisse uerbis. attendite reliqua.
Profecto intelligetis ea quȩ paucis demõstrari potuerũt breuissime esse
defensa. GN. decio sanmiti ei qui proscriptus est iniuriam in calamitate
cius ab huius familia factam eẽ dixisti. Ab uullo ille liberalius qmͣ a cii¬
entio tractatꝰ est. Huus illum opes in reb eius incõmodis subleuarint.

Expanded text:
set aut cogitasset, profecto ne conatus quidem esset dicere, id quod multis set aut cogitasset, profecto ne conatus quidem esset dicere, id quod multis verbis egit, iudicem quod ei videatur statuere et non devinctum legibus esse oportere. quibus de rebus mihi pro Cluenti voluntate nimium, pro rei dignitate parum, pro vestra prudentia satis dixisse videor. reliqua perpauca sunt; quae quia vestrae quaestionis erant, idcirco illi statuerunt fingenda esse sibi et proferenda ne omnium turpissimi reperirentur, si in iudicium nihil praeter invidiam attulissent. atque ut existimetis me necessario de his rebus de quibus iam dixerim pluribus egisse verbis, attendite reliqua; profecto intellegetis ea quae paucis demonstrari potuerint brevissime esse defensa. Cn.Gnaeo Decidio Samniti, ei qui proscriptus est, iniuriam in calamitate eius ab huius familia factam esse dixit. ab nullo ille liberalius quam a Cluentio tractatus est. huius illum opes in rebus eius incommodissimis sublevarunt,
Abbreviated transcription (Latin):
non solum sibi potestatem datam uerum eciam fidem habitam eẽ memi¬
nisse. posse quem oderit absoluere. quem nõ oderit condempnare. & semꝑ
non quid uelit ip̃e. sed quid lex et religio cogat cogitare. aminadu̾̃tere
qua lege reus citetur. de quo reo cognoscat. quȩ res in questione u̾setur.
Cum ħec sunt uidenda. tum uõ illud est hominis magni iudicis atq sa¬
pientis. cum illani udicandi causa tabellam sumpserit. non se ꝑutare
solum esse. neq sibi quodcũq concupierit licere. sed habere in consilio legẽ
religionem. equitatem. fidem. libidinem autẽ odium. inuidiam. metũ.
cupiditatesq om̃s amouere. maximeq exstimare consciẽtiam mentis
sus qm ab diis immortalib accepimꝰ. quę ab nobis diuelli no potest. q̃
si optimorum cõsilioꝵ atq factoꝵ testis in om̃i uita nobis erit sine ullo
metu & sumna cum honestate uiuemꝰ. Hec si .I. actuis aut cognouis¬

Expanded text:
non solum sibi potestatem datam verum etiam fidem habitam esse meminon solum sibi potestatem datam verum etiam fidem habitam esse meminisse; posse quem oderit absolvere, quem non oderit condemnare, et semper non quid ipse velit sed quid lex et religio cogat cogitare; animadvertere qua lege reus citetur, de quo reo cognoscat, quae res in quaestione versetur. cum haec sunt videnda, tum vero illud est hominis magni, iudices, atque sapientis, cum illam iudicandi causa tabellam sumpserit, non se reputare solum esse nec sibi quodcumque concupierit licere, sed habere in consilio legem, religionem, aequitatem, fidem; libidinem autem, odium, invidiam, metum cupiditatesque omnis amovere maximique aestimare conscientiam mentis suae quam ab dis immortalibus accepimus, quae a nobis divelli non potest; quae si optimorum consiliorum atque factorum testis in omni vita nobis erit, sine ullo et summa cum honestate vivemus. haec si T.Titus Attius aut cognovis
Abbreviated transcription (Latin):
Quis de plebe romana testimomiũ dixerit unqm cui non hoc ꝑiculum
Tactio auctore patum eẽ uideatis. Nlam dicturũ quidẽ certe si hoc iudi¬
cuĩ plebi romane ꝓpositum sit neminem unqm cẽ confirmo. Sed hoc
polliceor om̃ib si cui forte hac lege negocium facesse̾tur qui lege non te¬
neatur. si is uti me defensore uoluerit. me eius causam legis presidio de¬
fensurum. & uel his iudicib uel horum similib facilime probaturũ. &
oñi me defensione usurum esse legis. Qua nunt ut utar ab eo tuius
uolinitati mihi obtempandũ est. non conceditur. Non enim debeo dubi¬
tare iudices quin si qua ad uos causa eiusmodi delata sit. euis qui lege nõ
teneatur. eciam si is ninidiosus. aut multis offensus ẽẽ uideatur. eciam
si eum oderitis. eciam si muiti absoluturi sitis. tñ absoluatis. et religi¬
om potus ur̃e qmͣ odio pareatis. Est enim sapientis iudicis cogitare

Expanded text:
quis de plebe Romana testimonium dixit umquam cui non hoc periculum quis de plebe Romana testimonium dixit umquam cui non hoc periculum T.Tito Attio auctore paratum esse videatis? nam dicturum quidem certe, si hoc iudicium plebi Romanae propositum sit, neminem umquam esse confirmo. sed hoc polliceor omnibus, si cui forte hac lege negotium facessetur qui lege non teneatur, si is uti me defensore voluerit, me eius causam legis praesidio defensurum et vel his iudicibus vel horum similibus facillime probaturum, et omni me defensione usurum esse legis, qua nunc ut utar ab eo cuius voluntati mihi obtemperandum est non conceditur. non enim debeo dubitare, iudices, quin, si qua ad vos causa eius modi delata sit eius qui lege non teneatur, etiam si is invidiosus aut multis offensus esse videatur, etiam si eum oderitis, etiam si inviti absoluturi sitis, tamen absolvatis et religioni potius vestrae quam odio pareatis. est enim sapientis iudicis cogitare
Abbreviated transcription (Latin):
& hi qui magistratum habuerũt soli tenentur. Nihi per eum recusare. & in
arte legis presidia constituere defensionis mee non licet. Si obtinuerit causã
cluentius. sicuti ur̃a equitate nixi confidimus. om̃s extimabunt id quod
erit obtimusse ꝓpter innotenciam. qm̃ ita defensus sit. In lege autem quã
attingere noluerit presidii mhil fuisse. Hic nunc est quiddam quod ad
me ꝑtineat. de quo ante dixi quod ego. P. Rͦ. prestare debeam : qm̃ is
defendendis. Uideo qnͣta. & qmͣ piculosa & ꝙ̃ infinita questio temptetur
ab accusatorib. cum eam legem que in ur̃m ordinem scripta sit. in. P.
R. transferie conentur. Qua in lege est. qui coierit. quod qm late pateat
idetis. conuenerit. eque incertum & infinitum est. consenserit. hoc uero
cum infinitum tum obscurũ & occultum est. falsum ue testimonũ dixit.

Expanded text:
et ei qui magistratum habuerunt soli tenentur; mihi per eum recusare et in et ei qui magistratum habuerunt soli tenentur; mihi per eum recusare et in arce legis praesidia constituere defensionis meae non licet. si obtinuerit causam Cluentius, sicuti vestra aequitate nixi confidimus, omnes existimabunt, id quod erit, obtinuisse propter innocentiam, quoniam ita defensus sit; in lege autem quam attingere noluerit praesidi nil fuisse. hic nunc est quiddam quod ad me pertineat, de quo ante dixi, quod ego populo Romano praestare debeam, quoniam defendendis. video quanta et quam periculosa et quam infinita quaestio temptetur ab accusatoribus, cum eam legem quae in nostrum ordinem scripta sit in populum Romanum transferre conentur. qua in lege est: 'qui coierit,' quod quam late pateat videtis. 'convenerit'; aeque incertum et infinitum est. 'consenserit'; hoc vero cum infinitum tum obscurum et occultum. 'falsumve testimonium dixerit';
Abbreviated transcription (Latin):
qua nunc Habitus accusatur. Quȩ tunc erat semproma. nunc est cor¬
nelia. Intelligebant enim ea lege equestrem ordinem non teneri. sed ne
noua lege colligarentur laborabant. Habitus ne hoc quidem uuqm re¬
cusauit. quo minus uel ea lege rõnem uite suȩ redderet qua non tenẽtur.
Quȩ si uobis conditio placet. om̃s id agamus ut hec qm primũ i oẽs
ordines questio ꝑferatur. Interea quidem ꝑ deos imortales qm̃ omĩa
cõmoda nr̃a. iura. libertatem. salutem demq legibus optinemus. a legi¬
esse. non metuere ne lege ea quam nũqm ipẽ iusserat. & questione
qua se solutum liberũq esse arbitraretur ꝑ paucos uidices adstringat᷑
Agit enim sic causam .I. attius adulescens bonus et disertus. om̃es
ciues legibus teneri omib. Ius auditis et attenditis silentio sicut fa¬
cere debẽtis.A. cluentius eques. R. causam dicit ea lege qua senatores

Expanded text:
qua nunc habitus accusatur, quae tunc erat Sempronia, nunc est Corqua nunc habitus accusatur, quae tunc erat Sempronia, nunc est Cornelia — intellegebant enim ea lege equestrem ordinem non teneri — sed ne nova lege adligarentur laborabant. habitus ne hoc quidem umquam recusavit quo minus vel ea lege rationem vitae suae redderet qua non teneretur. quae si vobis condicio placet, omnes id agamus ut haec quam primum in omnis ordines quaestio perferatur. interea quidem, per deos immortalis! quoniam omnia commoda nostra, iura, libertatem, salutem denique legibus obtinemus, a legiesse, non metuere ne lege ea quam numquam ipse iusserit et quaestione qua se solutum liberumque esse arbitretur per paucos iudices astringatur. agit enim sic causam T.Titus Attius, adulescens bonus et disertus, omnis civis legibus teneri omnibus; vos auditis et attenditis silentio, sicut facere debetis. A.Aulus Cluentius, eques Romanus, causam dicit ea lege, qua lege senatores
Abbreviated transcription (Latin):
qnͣta ornamenta. quȩ dignitas quę se contempsisset. sed ordine suo patrũ¬
q suorum contẽtos fuissẽ. & uitam illam tranquillam & quietã remotam
a procellis mindiarũ & huiscemodi iudicioꝵ sequi maluisse. aut sibi ad
honores petendos actatem integram restitui oportere. aut qm̃ id nõ posset
cam conditionem uitȩ quam secum petitionẽ reliquissent manere. iniquũ
esse eos qui honorũ ornamenta ꝓpter ꝑiculoꝵ multitudinem pret̾misissẽt.
populi beneficiis esse priuatos. uidicioꝵ nouoꝵ ꝑiculis non catere. sena¬
torem hoc queri non posse. ꝓpterea ꝙ ea condicione ꝓposita petere cepisset
quodq ꝑmulta eẽnt ornamenta quib eam mitigare molest̾iam posset.
locus. autoritas. domi splendor in exteras nationẽs nomen et gracia. toga
& p̃texta sella curulis. insignia. fasces. exercitus. imꝑia. prountie. quib

Expanded text:
quanta ornamenta, quae dignitas; quae se non contempsisse sed ordine suo patrumquanta ornamenta, quae dignitas; quae se non contempsisse sed ordine suo patrumque suorum contentos fuisse et vitam illam tranquillam et quietam, remotam a procellis invidiarum et huiusce modi iudiciorum sequi maluisse. aut sibi ad honores petendos aetatem integram restitui oportere aut, quoniam id non posset, eam condicionem vitae quam secuti petitionem reliquissent manere. iniquum esse eos qui honorum ornamenta propter periculorum multitudinem praetermisissent populi beneficiis esse privatos, iudiciorum novorum periculis non carere. senatorem hoc queri non posse, propterea quod ea condicione proposita petere coepisset quodque permulta essent ornamenta quibus eam mitigare molestiam posset, locus, auctoritas, domi splendor, apud exteras nationes nomen et gratia, toga praetexta, sella curulis, insignia, fasces, exercitus, imperia, provinciae; quibus
Abbreviated transcription (Latin):
potestate sua redactiuos si constitutũ est ut de his qui rem iudicarent
huiuscemodi iudicia fieri possint. Uident enim autoritatẽ huius ordĩs
confirmari. Uident iudicia comprobari. Noc metu proposito euellere
se aculeum seueritatis ur̃e posse confidunt. Quis enim de homĩe audeat
paulo maiorib opib predito uere & fortiter indicare: cum uideat sibi de
eo qd̾ coierit aut conseuserit causam esse dicendam. Oiuros fortes eqͥtes
cum ille mhil aliud ageret qmͣ cum illa cuncta quȩ cum erant uobilitatis
nisi utiq iudicassent huiuscemodi questionib in iudicium uocarentur.
Tunc .C. flauius pusio. GN.U. titinius. C. maccenas illa robora .P. R
quod culpe suscipere se putarent recusando aꝑtissime repugnarunt. Cum
hec recusarent & palam fortissime atq honestissime dicerent se potuisse
tendos conferre uoluissent. sese uidisse in ea uita qualis splendor messet.

Expanded text:
potestatem suam redacturos, si constitutum sit ut de eis qui rem iudicarint potestatem suam redacturos, si constitutum sit ut de eis qui rem iudicarint huiusce modi iudicia fieri possint. vident enim auctoritatem huius ordinis confirmari, vident iudicia comprobari; hoc metu proposito evellere se aculeum severitatis vestrae posse confidunt. quis enim de homine audeat paulo maioribus opibus praedito vere et fortiter iudicare, cum videat sibi de eo quod coierit aut consenserit causam esse dicendam? O viros fortis, equites cum ille nihil aliud ageret cum illa cuncta quae tum erat nobilitate, nisi ut ei qui rem iudicassent huiusce modi quaestionibus in iudicium vocarentur! tum C.Gaius Flavius pusio, Cn.Gnaeus Titinius, C.Gaius Maecenas, illa robora populiquid culpae suscipere se putarent recusando, sed apertissime repugnarunt, cum et recusarent et palam fortissime atque honestissime dicerent, se potuisse tendos conferre voluissent. sese vidisse in ea vita qualis splendor inesset,
Abbreviated transcription (Latin):
hoc tempore iudicatis. Pꝰ. Rͫ. quem ab hoc genere liberum acceperat.
alligare nouo questionis genere ausus non est. Quod si fieri posse exi¬
stimasset pro illo odio quod habuit in equestrem ordinem inhil fecisset
libentius qmi omnem illam acerbitatẽ proscriptionis suȩ questus in ue¬
teres iudices in hanc unam questionem contulisset. Nec nunc quicꝙͣ
agitur mihi credite iudices. & prospicite id quod prouidendũ est msi ut
eques. R. in huiusce legis piculum concludatur. Nleq hoc agitur ab oĩb
sed a pancis. Nam ii senatores qui se facile tuentur integritate et inno¬
cencia quales ut uero dicam uos estis & ceteri qui sine cũpidicate iuxerũt
equites ordim senatorio dignitate proximos concordia cõiunctissimos esse
cupiunt. Sed i qui sese uolunt posse omia neq preterea quiqͣm cẽ aut
i homĩe ullo aut in ordine hoc uno metu se putant equites. R. in

Expanded text:
hoc tempore iudicatis, populum Romanum quem ab hoc genere liberum acceperat hoc tempore iudicatis, populum Romanum quem ab hoc genere liberum acceperat adligare novo quaestionis genere ausus non est. quod si fieri posse existimasset, pro illo odio quod habuit in equestrem ordinem nihil fecisset libentius quam omnem illam acerbitatem proscriptionis suae qua est usus in veteres iudices in hanc unam quaestionem contulisset. nec nunc quicquam agitur — mihi credite, iudices, et prospicite id quod providendum est — nisi ut equites Romani in huiusce legis periculum concludantur; neque hoc agitur ab omnibus sed a paucis. nam ei senatores qui se facile tuentur integritate et innocentia, quales, ut vere dicam, vos estis et ceteri qui sine cupiditate vixerunt, equites ordini senatorio dignitate proximos, concordia coniunctissimos esse cupiunt; sed ei qui sese volunt posse omnia neque praeterea quicquam esse aut in homine ullo aut in ordine, hoc uno metu se putant equites Romanos in
Abbreviated transcription (Latin):
Neinde quis iniqͣm hoc senator accusauit ut cum altiorem gradum dig
conditionib oportere. Qmͣ multa sunt cõmoda quib caremus: Qmͣ
multa molesta ꝙ difficilia quȩ subimꝰ: Atq hec om̃ĩa tamen honoris
et amplitudinis cõmodo compensantur. Conuerte nunc ad equestrem
ordiuem atq in cȩteros ordines castem uitȩ condiciones non ꝑferent.
futant emm minus multos sibi laqueos legum & condicionum ac iu¬
dicioꝵ propositos esse oportere. qui sũmũ locum ciuitatis aut non potue¬
runt ascendere aut non petiuerunt. Atq ut omittam leges alias om̃s
quib nos tenemur. cęteri autem sunt ordines liberati. Hanc ip̃am legẽ
ne quis iudicio circũueniretur. C. gracchus tulit. eam legem pro plebe
non in plebem tulit. Postea. L. sulla homo a populi causa remotissi¬
mus tamen cũ eius rei questionem hac ipã lege constitueret qua uos

Expanded text:
deinde quis umquam hoc senator recusavit ne, cum altiorem gradum digndeinde quis umquam hoc senator recusavit ne, cum altiorem gradum digncondicionibus uti oportere? quam multa sunt commoda quibus caremus, quam multa molesta et difficilia quae subimus! atque haec omnia tamen honoris et amplitudinis commodo compensantur. converte nunc ad equestrem ordinem atque in ceteros ordines easdem vitae condiciones; non perferent. putant enim minus multos sibi laqueos legum et condicionum ac iudiciorum propositos esse oportere qui summum locum civitatis aut non potuerunt ascendere aut non petiverunt. atque ut omittam leges alias omnis quibus nos tenemur, ceteri autem sunt ordines liberati, hanc ipsam legem: 'ne quis iudicio circumveniretur,' C.Gaius Gracchus tulit; eam legem pro plebe, non in plebem tulit. postea L.Lucius Sulla, homo a populi causa remotissimus, tamen, cum eius rei quaestionem hac ipsa lege constitueret qua vos
Abbreviated transcription (Latin):
ab huius causa seuincta sunt respondebo. Est enini quiddam in hac cã
qd̾̃ duentius ad se est aliquid quod ego ad me putem ꝑtinere. Inc sua
putat interesse re ip̃a & gesto negocio nou lege defendi. ego autẽ mea
existimo interesse me nulla in disputacione ab actio uideri eẽ sepatum.
Non enim mihi hec causa sola dicenda est. Om̃ib hic labor meus ꝓ¬
positus est quicũq hac facultate defensionis contenti ẽẽ possunt. Alolo
quemqͣm eorum qui adsunt existimare ine quȩ de lege ab accio dicta.¬
sunt si reticuerim comprobare. Qmobrem cluenti de te tibi obsequor.
Aleq ego legen recito. Neq hoc loco ꝑro te dico. Sed ea quȩ a me de¬
siderari arbitror non relinquam. Iniquũ tibi uidetur acti esse non iistẽ
legib omnes teneri. Prinum ut id iniquissimũ esse confitear. eiuismodi
est ut cõnuitatis eis opus sit legib. non ut his quȩ sunt non pareamꝰ

Expanded text:
ab huius causa seiuncta sunt respondebo. est enim quiddam in hac causa ab huius causa seiuncta sunt respondebo. est enim quiddam in hac causa quod Cluentius ad se, est aliquid quod ego ad me putem pertinere. hic sua putat interesse se re ipsa et gesto negotio, non lege defendi; ego autem mea existimo interesse me nulla in disputatione ab Attio videri esse superatum. non enim mihi haec causa sola dicenda est; omnibus hic labor meus propositus est quicumque hac facultate defensionis contenti esse possunt. nolo quemquam eorum qui adsunt existimare me quae de lege ab Attio dictsunt, si reticuerim, comprobare. quam ob rem, Cluenti, de te tibi obsequor; neque ego legem recito neque hoc loco pro te dico, sed ea quae a me desiderari arbitror non relinquam. iniquum tibi videtur, Atti, esse non isdem legibus omnis teneri. primum, ut id iniquissimum esse confitear, eius modi est ut commutatis eis opus sit legibus, non ut his quae sunt non pareamus.
Abbreviated transcription (Latin):
rit comienerit. Non ita est. Quid id ergo est: Dic qui tribunꝰ miłi¬
nomĩauit qui ue in senatu sentenciam dixit. dixerit. quid̾ tum qui
corum coit. coierit. conuenit. conuenerit. quo quis iudicio publito cõ¬
dempnetur. Qui eoꝵ quorum udelicet qui supra scripti sunt. qͥd inter¬
est utro modo scriptum sit. et si est aꝑti ipsa tamen lex nos docet.
Ubi enim om̃s mortales alligat. ita loquitur. Qui ueuenũ malun
fecit. fecerit. omnes iuiri mulieres liberi seru in indicium uocantiu.
item de coitione uoluisset. adiunxisset qui ue coierit. Nlunt ita est. Se¬
q eiuis capite querito. qui magrãtum habuerit. qui ue seuatu senten¬
ciam dixerit qui eorum coit coierit. Num is est cluencus: Certe non
est. Quis ergo est cluentius. qui tñ defendi causam siam lege nolit
Itaq abicio legem. Morem cluencio gero. Cibi tamen acti pauta que

Expanded text:
rit, convenerit? non ita est. quid ergo est? dic. Qui tribunus milirit, convenerit? non ita est. quid ergo est? dic. Qui tribunus milinominavit — quive in senatu sententiam dixit, dixerit. quid tum? Qui eorum coiit, coierit, convenit, convenerit quo quis iudicio publico condemnaretur. 'qui eorum'? quorum? videlicet qui supra scripti sunt. quid intersit utro modo scriptum sit, etsi est apertum, ipsa tamen lex nos docet. Vbi enim omnis mortalis adligat, ita loquitur: 'Qui venenum malum fecit, fecerit.' omnes viri, mulieres, liberi, servi in iudicium vocantur. si idem de coitione voluisset, adiunxisset: 'Quive coierit.' nunc ita est: Deque eius capite quaerito qui magistratum habuerit quive in senatu sententiam dixerit, qui eorum coiit, coierit. num is est Cluentius? certe non est. quis ergo est Cluentius? qui tamen defendi causam suam lege noluit. itaque abicio legem, morem Cluentio gero. tibi tamen, Atti, pauca quae
Abbreviated transcription (Latin):
apparere huic questioni uideo uolunt: Opmor hec omia sege fieri
totumq hoc uidicium ut antea dixi. quasi mente quadam sẽgi legis
et adinistrari. Quid ergo: hec questio sola ita gubernatur. Qud
.M. Plectorii. & .C. flamini inter sicarios: quid.C. orchim peculatusid
quid mea de pecumis repetundis: quid. C. aquilii  apud quem nũc dẽ
P partes. om̃ia legum imperio & p̃scripto fieri uidebitis. Si quis apd̾
me te tite acti reum uelit facere. clameste lege pecumarũ iepetunda¬
rum non teneri. neq tua hec recusatio confessio sitͥ capte pecume. sed
laboris sed periculi nou legitimi delinatio. Nlunc quidꝰ agatur. &
quid abs te uiris constituatur uide. Iubet lex ea in qua lege hec questio
initum est. quicũq fecerit. uendiderit. emerit. habuerit. dederit. Q uid
cadem lex statim adiungit recita. Deq eius capite querito. Cuuis: Qͥ coie¬

Expanded text:
apparere huic quaestioni video volunt? opinor haec omnia lege fieri apparere huic quaestioni video volunt? opinor haec omnia lege fieri totumque hoc iudicium, ut ante dixi, quasi mente quadam regi legis et administrari. quid ergo? haec quaestio sola ita gubernatur? quid M.Marci Plaetori et C. Flamini inter sicarios, quid C.Gaii Orchivi peculatus, quid mea de pecuniis repetundis, quid C.Gaii Aquili apud quem nunc de rei publicae partis; omnia legum imperio et praescripto fieri videbitis. si quis apud me, T.Titi Atti, te reum velit facere, clames te lege pecuniarum repetundarum non teneri; neque haec tua recusatio confessio sit captae pecuniae sed laboris et periculi non legitimi declinatio. nunc quid agatur et quid abs te iuris constituatur vide. iubet lex ea, qua lege haec quaestio initum est. Quicumque fecerit, vendiderit, emerit, habuerit, dederit. quid eadem lex statim adiungit? recita. Deque eius capite quaerito. cuius? qui coie
Abbreviated transcription (Latin):
est multo ẽẽ indiginus in ea ciuitate quȩ legibus contineatur discedi a
legib. Noc enim unculum est huiꝰ dignitatis qua fruimur in. R
P̾hoc fundamẽtum libertatis. hic fous ęquitatis. Mens et animus et
consiliũ. & seutencia ciuitatis posita est in legib. Ut corꝑa nr̃a sine mẽ¬
te. sic ciuitas sine lege suis ꝑtibus. ut neruis ac sanguine & membris
uti non potest. Legum iniustri. magrãtus. legum int̾pietes. iudices.
legum denq idcirto omnes serui sumꝰ. ut liberi esse possimus. Quid ẽ
Q uaso cur tu in hoc loco sexto sedeas: Quȩ uis est. qua abs te iudi¬
ces hi tali dignitate prediti coherteantur: Uos autem iudices qmobrẽ
ex tanta multitudine ciuiũ tam pauci de hominũ fortunis sentẽciã
fertis. Quo iure actius quȩ uoluit dixit: Cur mihi tam diu potestas¬
dicendi datur. Quid sibi autem illi scribȩ. quid lictores. quid cȩteri quos

Expanded text:
est multo esse indignius in ea civitate quae legibus contineatur discedi ab est multo esse indignius in ea civitate quae legibus contineatur discedi ab legibus. hoc enim vinculum est huius dignitatis qua fruimur in re publica, hoc fundamentum libertatis, hic fons aequitatis; mens et animus et consilium et sententia civitatis posita est in legibus. Vt corpora nostra sine mente, sic civitas sine lege suis partibus ut nervis ac sanguine et membris uti non potest. legum ministri magistratus, legum interpretes iudices, legum denique idcirco omnes servi sumus ut liberi esse possimus. quid est, Q.Quinto Naso, cur tu in isto loco sedeas? quae vis est qua abs te hi iudices tali dignitate praediti coerceantur? vos autem, iudices, quam ob rem ex tanta multitudine civium tam pauci de hominum fortunis sententiam fertis? quo iure Attius quae voluit dixit? cur mihi tam diu potestasdicendi datur? quid sibi autem illi scribae, quid lictores, quid ceteri quos
Abbreviated transcription (Latin):
ille me orare atq obsecrare cepit ut ne sese lege defenderem. Cũ ego
quȩ nihi uiderẽtur dicerem traduxit me ad suam sentẽtiam. Ad¬
firmabat enim lacrimans non se cupidiorem ẽẽ ciuitatis retinende. qm
existimationis. NNorem homini gessi. et tamen idcuto feci nec enĩ
id semꝑ facere debemus ꝙ uidebam ꝑ se ip̃am causam sine lege copio¬
sissime posse defendi. Uideb̾am in hac defensione qua iam sum usus plꝰ
dignitatis in illa qua me hic uti noluit nuuus laboris futurũ. Quod
si inhil aliud fuisset actum nsi ut hanc causam optineremꝰ lege reci¬
tata porassem. Neq me alia orõ commoueret qd̃ ait attius iudignũ
esse facimus. si senator iudicio quẽpiam cutũuenerit legibus eum cõ¬
tineri. si eques. R. hoc idem fecerit non teneri. Ut tibi concedam hoc
indignũ esse. quod cinusmodi sit iam uidero tu mihi concedas necesse

Expanded text:
ille me orare atque obsecrare coepit ne sese lege defenderem. cum ego ille me orare atque obsecrare coepit ne sese lege defenderem. cum ego quae mihi videbantur dicerem, traduxit me ad suam sententiam; adfirmabat enim lacrimans non se cupidiorem esse civitatis retinendae quam existimationis. morem homini gessi et tamen idcirco feci — neque enim id semper facere debemus — quod videbam per se ipsam causam sine lege copiosissime posse defendi. videbam in hac defensione qua iam sum usus plus dignitatis, in illa qua me hic uti noluit minus laboris futurum. quod si nihil aliud esset actum nisi ut hanc causam obtineremus, lege recitata perorassem. neque me illa oratio commovet, quod ait Attius indignum esse facinus, si senator iudicio quempiam circumvenerit, legibus eum teneri; si eques Romanus hoc idem fecerit, non teneri. Vt tibi concedam hoc indignum esse quod cuius modi sit iam videro, tu mihi concedas necesse
Abbreviated transcription (Latin):
opinor in culpa est. et miuirũ tibi istuc lex ip̃a renũciauit. Sed nũ
tibi ita defendisse uideor ut tota in causa mentionẽ ullam fecerm legis:
Num secus hanc causam defendissem. ac si lege habitus teneretur:
Certe ut hominem confirmare oportet nullus est locus a me purgãdi
istius inuidiosi criminis p̃termissus. Quid ergo est: Queret fortasse
quispiam displiceat ne mihi legum presidio a capite ꝑiculum propul¬
sare. Mihi uero iudices non displicet. sed utor instituto meo. In homĩs
honesti prudentisq iudicio nõ solum meo consilio uti consueui. sed mul¬
tum eciam eius quem defendo & consilio & uoluntati obtemꝑo. Nã ut
hec ad me causa delata est. qui leges cas ad quas adhibemur & in qui¬
b uersamur nosse deberem. dixi habito statim de eo qui coisset qͦ quis
condempnaretur illũ esse liberum. teneri autem nr̃m ordinem. Atq

Expanded text:
opinor, in culpa est; nimirum tibi istud lex ipsa renuntiavit. sed num opinor, in culpa est; nimirum tibi istud lex ipsa renuntiavit. sed num tibi ita defendisse videor ut tota in causa mentionem ullam legis fecerim, num secus hanc causam defendisse ac si lege habitus teneretur? certe, ut hominem confirmare oportet, nullus est locus a me purgandi istius invidiosi criminis praetermissus. quid ergo est? quaeret fortasse quispiam displiceatne mihi legum praesidio capitis periculum propulsare. mihi vero, iudices, non displicet, sed utor instituto meo. in hominis honesti prudentisque iudicio non solum meo consilio uti consuevi sed multum etiam eius quem defendo et consilio et voluntati obtempero. nam ut haec ad me causa delata est, qui leges eas ad quas adhibemur et in quibus versamur nosse deberem, dixi habito statim eo: 'Qui coisset quo quis condemnaretur' illum esse liberum, teneri autem nostrum ordinem. atque
Abbreviated transcription (Latin):
ca populari opimone. quis tandem id possit reprehendere : presertun iu¬
dices cum a uobis qͦ ipĩs hoc impetrari sit ęquissimũ quod ego et ab
micio petiui & nunc peto ut si quam huc grauiorem de illo iudicio opi¬
monem attulistis. hanc causa ꝑfecta atq omĩ ueritate cognita depo¬
natis. Nunc qm̃ ad omĩa que abs te dicta sunt .I. atti de oppianici
dampnatõne respondi. cõfiteare ncc̃e est te opinionem młtum fefellisse
ꝙ existimaris me causam .A. cduencii non facto eius sed lege defen¬
surum. Nam hoc ꝑsepe dixisti tibi sicrenũciari me hrẽ iu animo
causam hanc presidio legis defendere. Ita ne est: Ab amicis uidelicet¬
imprudentes prodimur. E est nescio quis de his quos amicos nobis ar¬
bitramut qui nr̃a consilia aduersarios deferat: Quisnam tibi hoc
renunciauit: Quis tam improbus fuit: Cui ego narraui: Nemo ut

Expanded text:
ea opinione populari, quis tandem id possit reprehendere? praesertim, iuea opinione populari, quis tandem id possit reprehendere? praesertim, iudices, cum a vobis quoque ipsis hoc impetrari sit aequissimum quod ego et ab initio petivi et nunc peto ut, si quam huc graviorem de illo iudicio opinionem attulistis, hanc causa perspecta atque omni veritate cognita deponatis. nunc, quoniam ad omnia quae abs te dicta sunt, T.Titi Atti, de Oppianici damnatione respondi, confiteare necesse est te opinionem multum fefellisse, quod existimaris me causam A.Auli Cluenti non facto eius sed lege defensurum. nam hoc persaepe dixisti tibi sic renuntiari, me habere in animo causam hanc praesidio legis defendere. itane est? ab amicis imprudentes videlicet prodimur, et est nescio quis de eis quos amicos nobis arbitramur qui nostra consilia ad adversarios deferat. quisnam hoc renuntiavit, quis tam improbus fuit? cui ego autem narravi? nemo, ut
Abbreviated transcription (Latin):
tus filius tiburtem fundum requirebat. Brutum tum hominem sapien¬
tem qd̃ filii nequitiam iuderet quę predia ei relinque̾t testificari uoluis¬
se dicebat. qd̃ si potuisset honeste scribere se in balueis cum id ętatis
filio fuisse non preterisset. eas se tamen ab eo balueas non ex libris pa¬
tris sed ex tabulis et ex censu querere. Crassus tamen ita brutum ultus
est ut illum recitationis suȩ peniteret. Mloleste enim fortasse tulerat
se in his orõnib reprehensum quas de .R.P. habuisset. in quib forsitã
magis requiratur constãcia. Ego autem illa recitata non moleste fero.
Neq enim ab illo tempore quod tum erat. nec ab ea causa que tum
agebatur aliena fuerunt. Neq mihi quicqͣm oneris suscepi cum ista
dixi. quominꝰ houeste hanc causam & libere possem defendere. Qd̃ si
uelim confiteri me causam . A. cluencii nunc cognosse. antea fuisse in

Expanded text:
tus filius,' Tiburtem fundum requirebat; Brutum autem, hominem sapientus filius,' Tiburtem fundum requirebat; Brutum autem, hominem sapientem, quod fili nequitiam videret, quae praedia ei relinqueret testificari voluisse dicebat. quod si potuisset honeste scribere se in balneis cum id aetatis filio fuisse, non praeterisset; eas se tamen ab eo balneas non ex libris patris sed ex tabulis et ex censu quaerere. Crassus tum ita Brutum ultus est ut illum recitationis suae paeniteret; moleste enim fortasse tulerat se in eis orationibus reprehensum quas de re publica habuisset, in quibus forsitan magis requiratur constantia. ego autem illa recitata esse non moleste fero. neque enim ab illo tempore quod tum erat, neque ab ea causa quae tum agebatur aliena fuerunt; neque mihi quicquam oneris suscepi, cum ita dixi, quo minus honeste hanc causam et libere possem defendere. quod si velim confiteri me causam A.Auli Cluenti nunc cognosse, antea fuisse in
Abbreviated transcription (Latin):
test de autoritate senatus detrahit. in suasione legis seruilie sumuis or¬
nat senatum laudib. & multa in equites. R. cum ex ea orõne asꝑius
dicta recitasset. quo aniuii illorũ iudicum in crassum incenderentur:
aliqͣntum eẽ commotus dicitur. Itaq in respondendo primũ exposuit
utriusq rõnem temporis. ut orõ ex re et ex causa habita uderetur. Dem̃
ut incelligere posset brutus quem hominem & nõ solum qua eloquẽtia
uerum etiam quo lepore & quib facetiis preditum lacessisset. tres & ip̃i
excitauit recitatores cum singulis libellis quos. M. brutus pater illiꝰ
accusatoris de uire ciuili reliquit. Eorum micia cũ recitarentur ea que
uobis nota esse arbitror. forte euenit ut ruri in priuernate eẽmus ego
et brutus filius. finidum priuernatem flagitabat. In albano eramꝰ ego
et brutus filius. albanũ poscebat. In tiburti forte assedicemꝰ ego et bru¬

Expanded text:
test de auctoritate senatus detrahit, in suasione legis Serviliae summis ortest de auctoritate senatus detrahit, in suasione legis Serviliae summis ornat senatum laudibus, et multa in equites Romanos cum ex ea oratione asperius dicta recitasset quo animi illorum iudicum in Crassum incenderentur, aliquantum esse commotus dicitur. itaque in respondendo primum exposuit utriusque rationem temporis ut oratio ex re et ex causa habita videretur, deinde ut intellegere posset Brutus quem hominem et non solum qua eloquentia verum etiam quo lepore et quibus facetiis praeditum lacessisset, tris ipse excitavit recitatores cum singulis libellis quos M. Brutus, pater illius accusatoris, de iure civili reliquit. Eorum initia cum recitarentur, ea quae vobis nota esse arbitror: 'forte evenit ut ruri in Privernati essemus ego et Brutus filius,' fundum Privernatem flagitabat; 'in Albano eramus ego et Brutus filius,' Albanum poscebat; 'in Tiburti forte cum adsedissemus ego et Bru
Abbreviated transcription (Latin):
cause ip̃e pro se loqui possent. nemo adhiberet oratorem. Nunc adhibem᷑
ut ea dicamus non que autoritate nr̃a constituantur. s que ex re ipsa
causaq ducantur. Hominem ingenosum. Al. Antomũ aiunt solitum
esse dicere. idcuto se nullam unqͣm orõnem scripsisse. ut si quid aliqnͣdo
non opus eẽt ab se esse dictum. posset negare dixisse. proinde quasi quid
a uobis dictum aut actum sit. id nsi lr̃is mandarimus. hominũ memo¬
ria comp̃hendatur. Ego uo̾ in isto genere libencius cum młtoꝵ tũ homĩs
eloquentissimi & sapientissimi. L. crassi autoritatem sequor. Qui cũ.C.
plancum defenderet accusante. Al. bruto homĩe in dicendo uehemẽti
& callido. cum brutus duob recitatorib constitutis ex duab eius orõnib
capita alterna inter se contraria recitanda curasset. & quod in dissuasiõe¬
rogationis eius que contra colomam narbonensem ferebatur. qnͣtum po¬

Expanded text:
causae ipsae pro se loqui possent, nemo adhiberet oratorem. nunc adhibemur causae ipsae pro se loqui possent, nemo adhiberet oratorem. nunc adhibemur ut ea dicamus, non quae auctoritate nostra constituantur sed quae ex re ipsa causaque ducantur. hominem ingeniosum, M.Marcum Antonium, aiunt solitum esse dicere 'idcirco se nullam umquam orationem scripsisse ut, si quid aliquando non opus esset ab se esse dictum, posset negare dixisse'; proinde quasi, si quid a nobis dictum aut actum sit, id nisi litteris mandarimus, hominum memoria non comprehendatur. ego vero in isto genere libentius cum multorum tum hominis eloquentissimi et sapientissimi, L.Lucii Crassi, auctoritatem sequor qui, cum Cn.Gnaeum Plancum defenderet accusante M.Marco Bruto, homine in dicendo vehementi et callido, cum Brutus duobus recitatoribus constitutis ex duabus eius orationibus capita alterna inter se contraria recitanda curasset, quod in dissuasirogationis eius quae contra coloniam Narbonensem ferebatur quantum po
Abbreviated transcription (Latin):
neste iudicandum. et cõmemorationẽ cum illoꝵ iudicioꝵ quę probata
non essent. tum illus ipĩus iudicii iumani. proinde quasi ego ab iicio
huius defensionis dixerim inuidiosum illud fuisse iudicium. aut cũ de
infanua iudicioꝵ quȩ probata non eẽnt disputaren. potuerim illud quod
tam populare eẽt i illo temꝑe p̃terire. Esto uero si quid eiusmodi dixi
neq cognitum cõmemoraui. neq pro testimonio dixi. & illa orõ pociꝰ
temꝑis mei qm iudicii & auctoritatis fuit. Cum eium accusarem & mͥ
offensiones iudiciorũ non ex mea opimone sed ex hominũ rumore pro¬
ferrem. istam rem quȩ tam popularit̾ esset agitata pret̾ire non potui.
Sed errat uehementer si quis in orõnib nr̃is quas in iudiciis habuim
autoritates nrãs consignatas se hr̃e arbitratur. Om̃s enim ille orõnes
causarũ ac tempoꝵ sit. non hominũ ipõrum ac pationoꝵ. Nlam si

Expanded text:
neste iudicandum et commemorationem cum aliorum iudiciorum quae probata neste iudicandum et commemorationem cum aliorum iudiciorum quae probata non essent tum illius ipsius iudici Iuniani; proinde quasi ego non ab initio huius defensionis dixerim invidiosum illud iudicium fuisse aut, cum de infamia iudiciorum disputarem, potuerim illud quod tam populare esset illo tempore praeterire. ego vero si quid eius modi dixi, neque cognitum commemoravi neque pro testimonio dixi, et illa oratio potius temporis mei quam iudici et auctoritatis fuit. cum enim accusarem et mihi cumque omnis offensiones iudiciorum non ex mea opinione sed ex hominum rumore proferrem, istam rem quae tam populariter esset agitata praeterire non potui. sed errat vehementer, si quis in orationibus nostris quas in iudiciis habuimus auctoritates nostras consignatas se habere arbitratur. omnes enim illae causarum ac temporum sunt, non hominum ipsorum aut patronorum. nam si