comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tułium legis / quod̾ est ante pedes nemo speetat celli scrutant᷑ plagas¬
.S. Magna nnciat mathematicus insignis et uerax. Rõ. quo d̾ii¬
nus insignior et menciendi libertas maior et fides pronior mendatio
ost sepe quidem̃ mirari soleo / noster q non ĩ merito miratus est cicero
quid hoc in genere nouum insuecum q accud̾it ut cum in cuctis hõi
multa uera memorabili uno mendacio obscurentur et suspecta fides
in posterum loquentis fiat. In bis contra grauibus nulle mendaciis
una leuis ac forruita ueritas/ uelum quoddam et mendaci publico
fidem querit si quando uel semel/ quoniam nemo tam mendax imqͣ
fuit quin quandoq uerum diceret uolens eciam aut ingnaius/ unihoꝵ
ueri forte aliquid efluxert actum est si casura hodie celo astra de nũ¬
aet crederur deniq sine ulla suspitione mendacii mentiri potesti
omnia/ quisquis semel potuit non mentiri unũ enim illud mems¬

Expanded text:
Tullium legis: Quod est ante pedes nemo spectat, celi scrutantur plagasTullium legis: Quod est ante pedes nemo spectat, celi scrutantur plagas. Magna nuntiat mathematicus insignis et verax. Quo divinus insignior, et mentiendi libertas maior et fides pronior mendacio est: sepe quidem mirari soleo nosterque non immerito miratus est Cicero, quid hoc in genere novum insuetumque accidit, ut cum in cunctis hominibus multa vera memorabili uno mendacio obscurentur et suspecta fides in posterum loquentis fiat, in his contra gravibus mille mendaciis una levis ac fortuita veritas velum quoddam et mendaci publico fidem querit, si quando vel semel — quoniam nemo tam mendax unquam fuit, quin quandoque verum diceret, nolens etiam aut ignarus —, uni horum veri forte aliquid effluxerit: actum est, si casura hodie de celo astra denuntiet, credetur. Denique sine ulla suspitione mendacii mentiri potest omnia quisquis semel potuit non mentiri. Unum enim illud memo
Abbreviated transcription (Latin):
Dum cardi sunt /. S. leraspondent mathematici. Rõ. S ponsore
quere alios seu pignus/. ꝓ missi fragum genus est/ nudo uerbo ma
creditur/. S. Multa ꝓmittunt mathe matici. Rõ. Quere qui prom¬
ssum impleat / sanis est spem dedisse / non pocest unus Dare om̃ia¬
.s. promissis aruspicum experrectus sum. Rõ. Cõ sopieris euẽtib
nichil eueniet ꝓ missorum/. S. m agna iubeor sperare. Riõ. Mirum
aliquid idq optimum iubeat illa /. conteninitur quid qͣuid hec iusfit
difficile licet ac peximum paretur /.S. mathematici leta pro nm¬
ciant. Rõ. o iu homines futura sola qui noueaint preteritorum
arq presantium ignari/ et que cello fiunrita auneient / quasi cõ¬
siłi telestium interfuerint recentiq inde nunc ueniant memo¬
ua arm tamen interim quid in terris quid in patria quid in domi
quid in thalamo suo fiat nestiant/ sic penitus uerum est quod apul

Expanded text:
dum tardi sunt. Leta spondent mathematici. Sponsores dum tardi sunt. Leta spondent mathematici. Sponsores quere alios seu pignus: promissifragum genus est, nudo verbo male creditur. Multa promittunt mathematici. Quere qui promissum impleat: satis est spem dedisse, non potest unus dare omnia. Promissis aruspicum experrectus sum. Consopieris eventibus: nichil eveniet promissorum. Magna iubeor sperare. Mirum ut aniens: unum aliquid idque optimum iubeat illa contemnitur, quicquid hec iusserit, difficile licet ac pessimum, paretur. Mathematici leta pronuntiant. Miri homines, futura qui noverint preteritorum atque presentium ignari, et que in celo fiunt ita nuntient quasi consilio celestium interfuerint recentique nunc inde veniant memoria, cum tamen interim quid in terris, quid in patria, quid in domo, quid in thalamo suo fiat nesciant! Sic penitus verum est quod apud
Abbreviated transcription (Latin):
latebras furum uitam /.S. ꝯpero effectum propositi uotiuum. Rõ.¬
Sperare hine forsitam et gestire d abitur/ non gaudeie/.S. Ad ꝓpositi
cerminum apropinquo. Rõ. An mercurium congellasti an quid ali¬
ud uanitatis  nunc maxime a ꝓposito longees semꝑ q rebus ali¬
quid defuerit dolis nichil ⁊
De promissis aruspicũ omnib q et somniis. spes.¬
Ruspices multa michi pollicentur /. Rõ Inuenisti ecce aliud
genus hominum / cui si credas semper pendeas semꝑ speres
missores/ sic res hanc ꝓfugas captans. hinc ꝓmissis ĩpulso
ysionio semꝑ more cotaberis.S. Spem bonam michi tribuunt aeuspi¬
ces. Rõ. Non maius ost spem credulo qͣ metum pauido inferie cõ¬
stantes animi neutram in ꝑtem facile inclinant . S. M ulta undiqi
michi ꝓ mittunt mnatematici. Nõ. Nil ꝓ inptius q ꝓ missis affluere
his qui careant pudore quos mentii autem pudet ad pro mitten¬

Expanded text:
latebras furum vitam. Spero effectum propositi votivum. latebras furum vitam. Spero effectum propositi votivum. Sperare hinc forsitan et gestire dabitur, non gaudere. Ad propositi terminum propinquo. An Mercurium congelasti? an quid aliud vanitatis? Nunc maxime a proposito longe es: semper rebus aliquid defuerit, dolis nichil. 112 DE PROMISSIS ARUSPICUM OMNIBUSQUE SOMNIIS Aruspices michi multa pollicentur. Invenisti ecce aliud genus hominum, cui si credas semper pendeas, semper spermissores. Sic res hinc profugas captans, hinc promissis impulsus ixionio semper more rotaberis. Spem bonam michi tribuunt aruspices. Non maius est spem credulo quam metum pavido inferre; constantes animi neutram in partem facile inclinant. Multa undique michi promittunt mathematici. Nichil promptius quam promissis affluere iis qui careant pudore; quos mentiri autem pudet ad promitten
Abbreviated transcription (Latin):
medum magna pro mittere o cturpis promissio et o stulta creduli¬
as.S. Achimie artem didici diues fiam/. Rõ. ymo quidem si fu¬
isti esse desmes ⁊ ars nempe quam memoras nulla est inisi men¬
ciendi artem dictinusac fallendi Age̾ autem quando ita ferti ani¬
mus et incurabes predico autem tibi/ quod te lucrum exbac arte
maneat domus tua mius hospitibus ac miris plena erit impedi¬
mentis erunt ibi estoies et potores / id q ħ aud im merito / quo s
ignis exsiccat et cupiditas erunt ibi suflatores deceptores/ deriso¬
tes om̃is angulus habebit pelues / ac lebetes ac phialas olentium aqꝵ
herbas piererea ꝑegrinas et exter nos sales et sulphur et d̾istilatoĩa
Et caminos ee q his o mĩbus tibi in finem curas inutrles et stul¬
iciam co rdis/ oris obstenitarem/ ac squalorem/ et caliginem occulo¬
uen: ac solititam cumflaueris panꝑtatem / quodq his om̃ibus pene

Expanded text:
interdum magna promittere. O turpis promissio et o stulta creduliinterdum magna promittere. O turpis promissio et o stulta credulitas! Alchimie artem didici, dives fiam. Immo quidem, si fuisti, esse desines; ars nempe quam memoras nullam est, nisi mentiendi artem dicimus ac fallendi. Age autem, quando ita fert animus, et incumbe; predico autem tibi quod te lucrum ex hac arte maneat: domus tua miris hospitibus ac miris erit impedimentis plena. Erunt ibi esores et potores idque haud immerito quos ignis exiccat et cupiditas, erunt suflatores, deceptores, derisores; omnis angulus habebit pelves et lebetes et phialas olentium aquarum, herbas preterea peregrinas et externos sales et sulphur et distillatoria et caminos deque his omnibus tibi in finem curas inutiles et stultitiam cordis, oris obscenitatem et squalorem et caliginem oculorum ac sollicitam conflaveris paupertatem quodque his omnibus pene
Abbreviated transcription (Latin):
ie erati ueris in metallis/ que teua feit furere/ nisi uos mendacio
defossa torquerent parum ne auirtutibus ab eriasse / nisi euori
damnum Ramno labor/ et labori pudor accresceret hic qui tibi aue
suum spondet eum tuo auro improuisus aufugiet, noui nichil
narro mos est publicus et qͣnuis igne comissa fraus sepe ignepur¬
setur nichilominus tu delusus / deceptoris tui suplicio non indem mor
sed notior remanebis Digito q monstraberis auarus ac scolidus /
flando r exhaũstus / flãmis a flatus aspersus q fuligine/ .S. Mag¬
na michi ꝓ mirtit alchimista. Rõ. dic ut ea sibi prestet / que pro¬
uittit aliiba primum q fuam pellat mopiam / est euim fere men¬
dioum genus ho minum / cum q se pauꝑes faceantur dittiue alios
uolunt ⁊. quasi aliena illis q̃ propria molestior sit pauꝑtas / sit ut mi¬
sei se alios miserari dicere soleant imp udenter/ et ingnotis ecias

Expanded text:
ne erat veris in metallis que terra fert furere, nisi vos mendacio ne erat veris in metallis que terra fert furere, nisi vos mendacio defossa torquerent? parumne a virtutibus aberrasse, nisi errori damnum, damno labor et labori pudor accresceret? Hic qui tibi aurum suum spondet, cum tuo auro improvisus aufugiet. Novi nichil narro: mos est publicus et quamvis igne commissa fraus sepe igne purgetur, nichilo minus delusus deceptoris tui supplicio non indemnior, sed notior remanebis digitoque monstraberis, avarus ac stolidus, flando exhaustus, flammis afflatus aspersusque fuligine. Magna michi promittit alchimista. Dic: ut ea sibi prestet que promittit aliis primumque suam pellet inopiam. Est enim fere mendicum genus hominum cunque se pauperes fateantur, ditare alios volunt, quasi aliena illis quam propria molestior sit paupertas, sic ut miseri se alios miserari dicere soleant impudenter et ignotis etiam
Abbreviated transcription (Latin):
et falli. huc uos agit auaritie stimulis impulsa dementia / ut uerũ
opinemini quod optatis falsum ꝙ quot çernitis Nosti ne aliquos
prudentes in reliquis/ hac insania laborare/. quoscam o pulentissimoi
has uanitate consimicos dum ꝙ opulentiores. fieri student et fedd
questui in hiant bene paita ꝓ digeie censu q in suꝑ uacuis efas
tandem neccessariis eciam destitutos alios ci uilitate deposita mestos
semper atq anxios dum nec cogitare aluid q̃ folles et forcipes/ et car¬
lones nec aliis q̃ sue heresis co nuiuere dud̾ icerunt/ in siluestres pe¬
ne homines euasisse Non nullos deniq amissis primum animilu¬
minibus in hoc exercicio coiporeos insuꝑ occulos amisisse. S. pro¬
missum ab artifice aurum spero. Rõ. Refert cuius artis artifey qd
ẜmittat Sunt ꝯuibus ꝓ mittentibus nichil credi possit eoq miñ
si ꝓ missum irisiurandi religione fu mauerint sedio ceci partum¬

Expanded text:
et falli! Huc agit vos avaritie stimulis impulsa dementia, ut verum et falli! Huc agit vos avaritie stimulis impulsa dementia, ut verum opinemini quod optatis falsumque quod cernitis. Notastine aliquos, prudentes in reliquis, hac insania laborare, quosdam opulentissimos hac vanitate consumptos dumque opulentiores fieri student et fedo questui inhiant, bene parta prodigere censuque omni in supervacuis effuso tandem necessariis etiam destitutos, alios civilitate deposita mestos semper atque anxios, dum nec cogitare aliud quam folles et forcipes et carbones nec aliis quam sue heresis convivere didicerunt, in silvestres pene homines evasisse, nonnullos denique amissis primum animi luminibus in hoc exercitio corporeos insuper oculos amisisse? Promissum ab artefice aurum spero. Refert cuius artis artifex quid promittat. Sunt quibus promittentibus nichil credi possit eoque minus si promissum iusiurandi religione firmaverint. Sed, o ceci, parum
Abbreviated transcription (Latin):
multos in exicium traxit qui abscisa utiq et abiecta spe in coluns
euasissent sepe igitur subirabenda spei anchoia/ uel si hereat aueli¬
da/ si ne u̾ quidem liceat abscindenda / reaum q sub fluctibus ie¬
linquenda est / ut liberam uite proram gubernaculo ꝓ uid̾entie du¬
gas ad salutis portum/. S. Rene speio. Rõ. Bene speitino et male
h abendo transit uita mortalium
de alchimia. spes.¬
pero alchimie ꝓ speros exitus /. Rõ. Mirum un̾e id spe¬
pres quod nec tibi unqͣ uere accidit nec cuiq et si ac¬
cidisse non nullis fama fuerit çib his ficta quibus
id credi expeduet / .S. ꝯpero alchimie successum ⁊¬
Rõ. et quem queso/ pretei fumum cinerem sudorem/ suspiria uerba
dolos ignominiam hi sunt enim alchimie successus quibus mopẽ
nimiqͣ ad diuitias euectum / multos adiuiciis ad mopiam redactos
sepe indimus/ non tamen illud attenditis cam blandum est speraie

Expanded text:
multos in exitium traxit, qui abscissa utique et abiecta spe incolumes multos in exitium traxit, qui abscissa utique et abiecta spe incolumes evasissent. Sepe igitur subtrahenda spei ancora vel, si hereat, evellenda; si ne id quidem liceat, abscindenda rerumque sub fluctibus relinquenda est, ut liberam vite proram gubernaculo providentie dirigas ad salutis portum. Bene spero. Bene sperando et male habendo transit vita mortaliumDE ALCHIMIA Spero alchimie prosperos exitus. Mirum unde id speres, quod nec tibi unquam vere accidit nec cuiquam, etsi accidisse nonnullis fama fuerit, ab his ficta quibus id credi expediret. Spero alchimie successum. Et quem, queso, preter fumum, cinerem, sudorem, suspiria, verba, dolos, ignominiam? Hi sunt enim alchimie successus, quibus inopem nunquam ad divitias evectum, multos a divitiis ad inopiam redactos sepe vidimus. Non tamen illud attenditis: tam blandum est sperare
Abbreviated transcription (Latin):
debitq euum in omne his unum in rebus contͣaut illis bona multa
ponentibus.S. linquamus ista pħis / ego que uulgus bona dicit spo.
.Rõ. Malum igitur cuum speias/ quod uel dillacio ne te cruciet uł fa¬
ste opprimat ex optato/ fat succed̾at enim quod ad coipus attinet hosti
arma paraueris quod ad fortunam/ uarie et ĩmitis do mine subiers iu¬
gum/ quod ad animum ueio ip̃m magna eciam pais in cladem ac per¬
niciem uerti queat/ quoniam que dellectant animum/ sepe et ledunt¬
.S. Ieci ego spei anchoram nec mouelo/. Rõ. Acqui solent naute tẽ¬
pestare orta nauis anthoram p̾cidere si diuelli nequit/ relictaq illa fu¬
gam capere/ non enim quod tranquillo mari apud poetam/ dente te¬
naci anchora fundabarnaues / in magnis quoq pellagi motibus accidit
ubi non naues fundat illa sed alligat et naufragio uic̃tas tradit
nec hercle aliter int̾ procellas humanaꝵ rerum spes affixa et tenax

Expanded text:
debitque evum in omne, his unum in rebus, contra autem illis bona multa debitque evum in omne, his unum in rebus, contra autem illis bona multa ponentibus. Linquamus ista philosophis; ego que vulgus dicit bona spero. Malum igitur tuum speras, quod vel dilatione te cruciet, vel fasce opprimat exoptato. Fac succedat enim: quod ad corpus attinet, hosti arma paraveris; quod ad fortunam, varie et immitis domine iugum subieris; quod ad animum vero ipsum, magna etiam pars in cladem ac perniciem verti queat, quoniam que delectant animum sepe et ledunt. Ieci ego spei bone anchoram nec movebo. Atqui solent naute tempestate orta navis anchoram precidere si divelli nequit relictaque illa fugam capere; non enim quod tranquillo mari apud poetam: Dente tenaci ancora fundabat naves in magnis quoque pelagi motibus accidit, ubi non naves fundat illa sed alligat et naufragio vinctas tradit. Nec hercle aliter inter procellas humanarum rerum spes affixa et tenax
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ falli / noñ ego tibi spem quam mordicus tenes eupiam / tantum ald
ad moneo/ non esse spem bonam quam tu ieus/ non est spes bona que
lonum sibi ꝓposuit / sed que bene/ bonum enim sperars scelestissimi qͦq
homines possunt / imo et solent/ uere ita bona spes est que de uero
bono rite conçepta est hanc qui habat striugat teneat neq abire
eam uel in ultimis sinat/ sorores q illi sua̾s iungat caritatem fi¬
dem hec spes/ dulcis uerax leta felix est / queq nec sperantem fallit
nec confundit sed ad optatum prouehit anĩmum q interim spera¬
ti boni anticipatione lecificat ⁊t uos seu uerum bonum male meri¬
tiꝰ speratis seu malis ueris falsum boni nomen imponitis Iure igitur
urã expectatiõ ante q̃ ueniat mesta est/ mestior qr cum uenerit/. S.¬
humanum sapio et de his loquor que homines bona uocant. Rõ. huiꝰ
nomi nis olimi inter homines longa lis fuit/ que ad hut pendet pen¬

Expanded text:
quam falli. Non ego tibi spem quam mordicus tenes eripiam; tantum illud quam falli. Non ego tibi spem quam mordicus tenes eripiam; tantum illud admoneo, non esse spem bonam quam tu reris: non est spes bona que bonum sibi proposuit, sed que bene. Bonum quidem sperare scelestissimi quoque homines possunt, immo et solent; vere itaque bona spes est, que de vero bono rite concepta est. Hanc qui habet stringat, teneat neque abire eam vel in ultimis sinat sororesque illi suas iungat, caritatem, fidem. Hec spes leta, dulcis, verax, felix est queque nec sperantem fallit nec confundit, sed ad optimum provehit animumque interim sperati boni anticipatione letificat. At vos seu verum bonum male meriti speratis, seu malis veris falsum boni nomen imponitis, iure igitur vestra expectatio, antequam veniat, mesta est mestiorque cum venerit. Humanum sapio et de his loquor que homines vocant bona. Huius nominis doctos olim inter homines longa lis fuit, que adhuc pendet pen
Abbreviated transcription (Latin):
num in extimabilis turba est / quibus ad id quod agunt nichil ꝓesus
in eficax sese offert/ nichil respuit nulli se negat᷑ flecti facilis et
falli prona credulitas argumentum uero leuitatis ingens atq am¬
entie dixorim / ꝑ assim obuias spes amplecti et his illicõ certis ut bonii
pasci ad quas docti omnes et experti rerum tardi sunt/. S. bonam
inteum spem habeo. Rõ. Interim dicis credo dum te illa fefellerit
bic est enim mos in uiti sꝑem deponitis nunq illam rellicturi in¬
si uos illa rellinqueret quin cum uos sepe relliquerit mirum dic¬
cu iterum atq iterum redeuntem cupide semꝑ excipitis/ progressi¬
q obuiam quasi obliti ueterum/ nouis armatam dolis/ in elusi tociẽs
condis arce reponitis/.S. Spem bonam usq ad ultimum non desera¬
.liõ. quud si dũ ante illa te deserit ꝭ an ne illam retrahes. an sequeris
an expectabis ut redeat Age autem spera quando nichil est dulcius

Expanded text:
tium inextimabilis turba est, quibus ad id quod agunt nichil prorsus tium inextimabilis turba est, quibus ad id quod agunt nichil prorsus inefficax sese offert, nichil respuit, nulli se negat, flecti facilis et falli prona credulitas. Argumentum vero levitatis ingens atque amentie dixerim passim obvias spes amplecti et his illico certis ut bonis pasci, ad quas docti omnes et experti rerum tardi sunt. Bonam interim spem habeo. Interim dicis: credo dum te illa fefellerit. Hic est enim mos: inviti spem deponitis, nunquam illam relicturi nisi vos illa relinqueret; quin cum vos sepe reliquerit, mirum dictu!, iterum atque iterum redeuntem cupide semper excipitis progressique obviam quasi obliti veterum novis armatam dolis in clusi totiens cordis arce reponitis. Spem bonam usque ad ultimum non deseram. Quid si diu ante illa te deseruit? Anne illam retrahes, an sequeris, an expectabis ut redeat? Age autem, spera, quando nichil est dulcius
Abbreviated transcription (Latin):
ci et torqueri sp̃es est longi supplici bo nga spes / nuil sic̃ aui mium fa¬
tigat nił sic senium precipitat itaq sepe uir sapiens spem peeditam
lucrum uocat seq infinita cupumne liberatum / ab expectatio nibus
uanis ad gaudendum bonis suis cogi gandet/. S. de euentu sors ui¬
deut ego inspe gaudeo. Rõ. Uide autem ne quando forsan in re dole¬
as et optasse/ et sperasse/ et sperata consecutum esse peniteat/ m ultos
quos suspensa diu corserat ad exitum spes ducta pesũdedit multi
uotiuis / et ualde licer non sat seris longespei periere successibus ⁊¬
.S. Nemo michi spem tollat . Rõ. Nemo tibi collat cedium ac labo¬
iem animi. Audisti uetere dici solitum prouerbio magnus labor ex¬
pectare/. S. Rei bone expectatio blanda est/. Rõ. Sed et falax et
inceps et anxia. si hoc negas nunqͣ aliquid expecrasti. sed se fallen¬

Expanded text:
ci et torqueri spes est et longi supplicii longa spes est: nil sic animum faci et torqueri spes est et longi supplicii longa spes est: nil sic animum fatigat, nil sic senium precipitat. Itaque sepe vir sapiens spem perditam lucrum vocat seque infinita cupidine liberatum ab expectationibus vanis ad gaudendum bonis suis cogi gaudet. De eventu sors viderit; ego in spe gaudeo. Vide autem ne quando forsan in re doleas et optasse et sperasse et sperata consecutum esse peniteat: multos quos suspensa diu torserat, ad exitum spes ducta pessumdedit, multi votivis et valde, licet non sat, seris longe spei periere successibus. Nemo michi tollat spem. Nemo tibi tollat tedium ac laborem animi: audisti vetere dici solitum proverbio: “Magnus labor expectare”. Rei bone expectatio blanda est. Sed fallax et anceps et anxia; si hoc negas, nunquam aliquid expectasti. Sed se fallen
Abbreviated transcription (Latin):
cia certa est qui equuem quod non habet sperat quod haber
obliuiscitur/ .S. Sperare meliora non ꝓhibeor . Rõ. quid si diffi¬
cilia quid si impo ssibilia / uenturaq nimiq ÷ quid si peiorar si pe¬
xi ma sunt que speras/ et meliora tibi fingis/.. u. Iuuat in spe ui¬
uerer Rõ. dic uerius in spe mori Nam et futura cogittanribus pre¬
sentia dillabuntur / et qui longinqua prospicuint que sub occuls
sunt non uident/ et qui cras uiuere destinant/ hodie non uiue
nuidum est cuius inicium speratur / ita cum spes om̃is boni ab secis
expectatio sit consequens est sꝑantem pro ea saltem parte qua spo¬
rat mali aliquid pati/.S. dulce est sperare/. Rõ. Audio quidem
multos hoc dicere sed h anc ego dulcedinem non agnosto namsi
sperare et optato carere eciam dulce est quod qui dixerit/ haud dubie
gustu coiet .S. Sperare desectabile est. Rõ. Eigo et penieie et afsi¬

Expanded text:
tia certa est; qui equidem quod non habet sperat, quod habet tia certa est; qui equidem quod non habet sperat, quod habet obliviscitur. Sperare meliora non prohibeor. Quid si difficilia, quid si impossibilia venturaque nunquam? Quid si peiora, si pessima sunt que speras et meliora tibi fingis? Iuvat in spe vivere. Dic verius: in spe mori; nam et futura cogitantibus presentia dilabuntur et qui longinqua prospiciunt, que sub oculis sunt non vident, et qui cras vivere destinant hodie non vivunt. Nondum est cuius initium speratur; ita, cum spes omnis boni absentis expectatio sit, consequens est sperantem pro ea saltem parte qua sperat mali aliquid pati. Dulce est sperare. Audio quidem multos hoc dicere; sed hanc ego dulcedinem non agnosco. Nam si sperare, et optato carere etiam dulce est; quod qui dixerit haud dubie gustu caret. Sperare delectabile est. Ergo et pendere et affi
Abbreviated transcription (Latin):
bras abigat/ falsaq gandia in aꝑcum protrahat que felicitati
humane uerum p̃cium somniis finem ponat Quere interim ab lis
ip̃is quorum ꝓxime mentio est habira quere ab om̃ĩbus ꝗ feli¬
ces uel sibi ueł aliis uisi sunt ubi nam gentium quo ue in statu
sant/ de sua illa bieut felicitate quudꝰ sentiant cacebunt ip̃i sed
loquetur ueritas restabiturq habitos felices fuisse miserimos.
de spe bona. spes.¬
uid̾quid in re sit spem michi nullus eripiat. Rõ. hane au¬
feue potest nemo / ip̃a se se sensim eupit/ et mopi nise¬
uentibus sepe lusa consumitur/.S. spero multum/. Rõ¬
Et multum metuas oportet/ sine metu enim spes nor
habitat.S. Spero bona. Rõ. Mala igitur times / ut enim oppo¬
sita spes timori est/ sie ad uerso de fonte oritur/ et necesse est
quod̾ sperare ceperis eius contrarum ut formides / .S. Spero le¬
tai. Rõ. Sed in certa/ ꝗuorum studio ne certa negligers/ demẽ¬

Expanded text:
bras abigat falsaque gaudia in apertum protrahat, que felicitati bras abigat falsaque gaudia in apertum protrahat, que felicitati humane verum pretium, finem somniis ponat. Quere interim ab iis ipsis quorum proxime mentio est habita, quere ab omnibus qui felices vel sibi vel aliis visi sunt, ubinam gentium quove nunc in statu sint, de sua illa brevi felicitate quid sentiant: tacebunt ipsi, sed loquetur veritas testabiturque habitos felices, fuisse miserrimos. 109 DE SPE BONA Quicquid in re sit, spem michi nullus eripiat. Hanc auferre potest nemo, ipsa sese sensim eripit et inopinis eventibus sepe lusa consumitur. Spero multa. Et multa metuas oportet; sine metu enim spes non habitat. Spero bona. Mala igitur times; ut enim opposita spes timori est, sic adverso de fonte oritur et necesse est, quod sperare ceperis, eius contrarium ut formides. Spero leta. Sed incerta, quorum studio certa negligere demen
Abbreviated transcription (Latin):
quisq sentit / et hec ip̃a que assunt qͦ incerta q̃ q labilia fint cogni¬
scit siue quod aliis iudetur sola uirtus hoc prestat certe ip̃i qui
stilum uirtutem uitam agunt quos diffiniunt felices quosq felici¬
rari ꝓr imos non nego / uitam ip̃am perpetuis cenitationum preliis
pariuntur infestam / periculis femꝑ mulcis et grauibus exposits nec un¬
q̃ ante exirum securi quod sine nestiunt siue sciunt eque miseri sũt
habendi/ nulla enim cum euore nulla sine securitate felicitas .s.
selix ip̃e mich̃i uideor/. Rõ. Iam rñsum hales si felicem error fa¬
ceiet paucissimi non felices essent falsa ergo felicitas tua est/
et ea ip̃a ꝑ breuis . nilli eriore diu contigit gandere/ sola quidem
ueritas solida est euor cenue quidIam et in ane/ quod inter amplee¬
tentium manus quasi fumus aut umbra disiliat / Ueniet que un¬

Expanded text:
quisque sentit et hec ipsa que adsunt quam incerta quanque labilia sint agnoquisque sentit et hec ipsa que adsunt quam incerta quanque labilia sint agnoscit — sive, quod aliis videtur, sola virtus hoc prestat, certe ipsi, qui secundum virtutem vitam agunt, quos diffiniunt felices quosque felicitati proximos non nego, vitam ipsam perpetuis tentationum preliis patiuntur infestam, periculis semper multis et gravibus expositi nec unquam ante exitum securi; quod sive nesciunt sive sciunt, eque miseri sunt habendi: nulla enim cum errore, nulla sine securitate felicitas. Felix michi ipse videor. Iam responsum habes: si felicem error faceret, paucissimi non felices essent; falsa ergo felicitas tua est et ea ipsa perbrevis: nulli errore diu contigit gaudere, sola quidem veritas solida est, error tenue quiddam et inane, quod inter amplectentium manus quasi fumus aut umbra dissiliat. Veniet que um
Abbreviated transcription (Latin):
sucassor q non placitus / et necessitate magis q̃ auxilio ellectus nec
om̃no se dignus nec imperio / Si horum eigo nemo felix. uel felicẽ
a lum d̾a michi / cum quo felix sis / uel sie consorte folix esto. uel iam
tanem ueriori sententie aurem prebe/. scdm quam. dico iterum/ ante mor¬
cen nomo. ho minum fello/. G. Egidani mo felix sum . Rõ. Sencio quã
selicitatem dicis / aut felix igitur euoie tuo es/ ut ait ille/ quo felicitas
ntdixi mi seria est / aut uirtute auimi felix / que nec ip̃a felicitus plona
est quãuis sit ai felicitatem uia ad postremum cuncta discutiens me
mirari non dissi mulo quam michi felicitatem quidam somniant ꝓ mi¬
ttunt q aliis / accutissimi homines in multis hac in parte cecissimi nã
siue omnium cumulus bonorum ad felicitatom is q indeficiens ac sta¬
bilis requiritur / et qͣ multa desinc honũ uite stadium hoc agenti ꝓ se

Expanded text:
successorque non placitus et necessitate magis quam iudicio electus, nec successorque non placitus et necessitate magis quam iudicio electus, nec omnino se dignus nec imperio. Si horum ergo nemo felix, vel felicem alium da michi cum quo felix sis vel sine consorte felix esto vel iam tandem veriori sententie aurem prebe, secundum quam dico iterum ante mortem nemo hominum felix. Ego animo felix sum. Sentio quam felicitatem dicis: aut felix igitur errore tuo es, ut ait ille, que felicitas, ut dixi, miseria est; aut virtute animi felix, que nec ipsa felicitas plena est, quamvis sit ad felicitatem via. Ad postremum cuncta discutiens, me mirari non dissimulo, quam michi felicitatem quidam somniant promittuntque aliis, acutissimi homines in multis hac in parte cecissimi: nam sive omnium cumulus honorum ad felicitatem isque indeficiens ac stabilis requiritur — et quam multa desint homini vite studium hoc agenti pro se
Abbreviated transcription (Latin):
scipio num bellicam felititatem/ alterus indignũ exilium indigna qͦq
alterius et multa mois minuit / longum ost euoluere singulorum for¬
runas. ad sup̃mum uenio . Unus om̃ium fere omnibus felix uisus ẽ
iugustus cesar/ monarchia omium alcissima diuturna pace. uite spa¬
ciõ ac fine suauissimo quod q omĩa suꝑat morum atq animi tranqui¬
lirate ꝓspera perpetua / quis hunc foliciisi mũ negauerit: sed felicem ne¬
gnt quibus hoc scrutandi studium fuit / obstat enim extrinseas fulgo¬
ubus/ interioris ac do mestice uite status/ et forruna longe alia/ natural
ic uiulis sobolis defectus/ adoptiuorum ac nepotum ĩ mature mortes et
quo umdam morte peior contumatia ad bec et uilissimorum quoq homi¬
num insidie et suorum in se crebre conspiraniones et dillectissime
anq unice filie ac neptis ad ulteria crebriora/ deniq non suus heres

Expanded text:
Scipionum bellicam felicitatem alterius indignum exilium, indigna quoque Scipionum bellicam felicitatem alterius indignum exilium, indigna quoque alterius et inulta mors minuit. Longum est evolvere singulorum fortunas; ad supremum venio: unus omnium fere omnibus felix visus est Augustus Cesar, monarchia omnium altissima, diuturna pace, vite spatio ac fine suavissimo quodque omnia superat, morum atque animi tranquillitate perpetua. Quis hunc felicissimum negaverit? Sed felicem negant, quibus hec scrutandi studium fuit. Obstat enim extrinsecis fulgoribus interioris ac domestice vite status et fortuna longe alia, naturalis ac virilis sobolis defectus, adoptivorum ac nepotum immature mortes et quorundam morte peior contumacia; ad hec et vilissimorum quoque hominum insidie et suorum in se crebre conspirationes et dilectissime atque unice filie ac neptis adulteria crebriora, denique non suus heres
Abbreviated transcription (Latin):
ot ignorans quo/ Siquidem hie es feliy/ es quod nemo unq fuit
nemo erit ut auguror/ nam quis queso hominum feliu in miss¬
riis / nemo igitur felix prius ꝙͣ ex bat miseriarum uale migtai̾t
duos quidꝰam e cuntis mortalibus colligunt felices  in quibus opi¬
natissimus ost quintus muetellus et ap ud scriptores rerum ⁊ uulgo
eciam felix sed huio cam quãuis late ractatum felicitatis nomen
in quibusdam ex actioribus scriptis ereptum scio in iuriis aliquaio
grauissimis et quod doloren geminat uili ab auctore susceptis
iam roliquorum falsa felicitas in aꝑto est Sila felix tantum dictus ost
in felicem tamen uite illum / ac mortis atrocitas ꝓbat Alexandr mace¬
donis ac Iulii cesaris et si fortuna ꝓsperima/ uita tamen inquiera semꝑ
ac turbida atq ideo nunq̃ felix utriusq mors rapida ille in medio bel¬
loium cursu hie post uittoriam repence, ille ueneno periit/ hic ferro

Expanded text:
et ignorans quo, si quidem hic es felix, quod nemo unquam fuit, et ignorans quo, si quidem hic es felix, quod nemo unquam fuit, nemo erit, ut auguror. Nam quis, queso, hominum felix in miseriis? Nemo igitur felix, priusquam ex hac miseriarum valle migraverit. Duos quidem e cunctis mortalibus colligunt felices, in quibus opinatissimus est Quintus Metellus et apud scriptores rerum et vulgo etiam felix; sed huic tamen quamvis late iactatum felicitatis nomen in quibusdam exactioribus scriptis ereptum scio, iniuriis aliquando gravissimis et, quod dolorem ingeminat, vili ab auctore susceptis. Iam reliquorum falsa felicitas in aperto est: Silla felix tantum dictus est, infelicem tamen vite illum ac mortis atrocitas probat; Alexandri Macedonis ac Iulii Cesaris, etsi fortuna prosperrima, vita tamen inquieta semper ac turbida atque ideo nunquam felix, utriusque mors rapida, ille in medio bellorum cursu, hic post victoriam; repente ille veneno periit, hic ferro.
Abbreviated transcription (Latin):
Um felix. Rõ. Pontificatu forsan aut imperio/ cuit omĩno
po tentiu atq opibus / felicem fieri credis falleris nõ felie̾¬
faciunt ista uł miserum / sed̾ deregunt atq ostendunt o
si quid facerent miseum pocius q felicem facerent s
enm plona perculis/ quibus humanarum est affixa miseriarum
radix/. B. Eelix sany. Nõ. O miser quiam tot malis tefelicemsse¬
res . l. num felix. Rõ. opinione fortassis tua. que quonian
falsa est / felicitati nichil addid̾erit sed mserie mulcum siquudn
propriam non nosse miseriam/ miseria suma est /.G. Feliy sum. lid¬
hoc inrer carnificum gladios magnus ille pompeius de se predicat
quod tamen si ꝓ fundius uerum fod is nũq fuerat ne cum quiden
dum florentissimo in statu fel̾iciss muis idererur.bͣ. Sum felix . ło.¬
Felix es et uiiuis mator in solitus mirus cursori qui in hoc scrupet
et difficileicalle sis felix inter mille pericula raptatus iugiter

Expanded text:
m felix. Pontificatu forsan aut imperio aut omnino m felix. Pontificatu forsan aut imperio aut omnino potentia atque opibus felicem fieri credis. Falleris: non felicefaciunt ista vel miserum, sed detegunt atque ostendunt; et, si quid facerent, miserum potius quam felicem facerent: sunt enim plena periculis, quibus humanarum est affixa miseriarum radix. Felix sum. O miser, qui in tot malis te felicem speres! Sum felix. Opinione fortassis tua que, quoniam falsa est, felicitati nichil addiderit, sed miserie multum, si quidem propriam non nosse miseriam miseria summa est. Felix sum. Hoc inter carnificum gladios magnus ille Pompeius de se predicat; quod tamen, si profundius verum fodis, nunquam fuerat, ne tum quidem, dum florentissimo in statu felicissimus videretur. Sum felix. Felix es et vivis? viator insolitus, mirus cursor, qui in hoc scrupeo et difficili calle sis felix, inter mille pericula raptatus iugiter
Abbreviated transcription (Latin):
suruni/ nec feffellir / po nrifex est reueisus/ liquer autem quo ĩpetu
ilud ambierit quo non impetrato uł moriendum sibi cerce uel exul¬
audum esse decieuisset hoc illi autem utcunq licuerit cui apͥma
erate ꝓ positum sit iegnare/ ira ut inuiriam fuam putet si qua est¬
hoc oile potescas altera q cesar / si telliis ulla duoium est/ At xpĩano li¬
mini cui ꝓ positum sit ẜuire. dominiq sui iugum feue poncificatũ
quo mõ liceat ambrs non uideo/ nõ mõ largicione ꝓfusissima sed
quoꝰ non multo minus turpe est blauditiis atq mendatiis indi¬
gnis uiro artibus  sed comunibus adeo ut hec fere iam unica sit ĩ
altum uia. G. Romanus po ntifex sum / . Rs. Seruorum seuius dice¬
ris. caue ne dominorum domi nus fieri uelis memento ꝓ fessionis
memento debiti/ memento domini / qui meuto nulli magis q̃ ui¬
cauo lesus irasciturse
de felicitate gaudiu¬

Expanded text:
surum; nec fefellit: pontifex est reversus. Liquet autem quo impetu surum; nec fefellit: pontifex est reversus. Liquet autem quo impetu illud ambierit, quo non impetrato vel moriendum sibi, certe vel exulandum esse decrevisset. Hoc illi autem utrunque licuerit, cui a prima etate propositum sit regnare, ita ut iniuriam suam putet, si qua est orbe potestas altera quam Cesar, si tellus ulla duorum est: at christiano homini cui propositum sit servire dominique sui iugum ferre, pontificatum quomodo liceat ambire non video, non modo largitione profusissima sed, quod non multo minus est turpe, blanditiis atque mendaciis, indignis viro artibus, sed communibus adeo, ut hec fere iam unica sit in altum via. Romanus pontifex sum. Servorum servus diceris: cave ne dominorum dominus fieri velis, memento professionis, memento debiti, memento Domini, qui merito nulli magis quam vicario lesus irascitur. 108 DE FELICITATE Su
Abbreviated transcription (Latin):
apetitur. et huc onĩum ferme mortalium uota suspirant quis autem
uel iomanum. uel quẽcũq pontificatum oliam cupit ob causam/ nisi quo
sotentior ac ditior sit / Contra iusticie p̃ceptum pie esse queritur non pro¬
derre/ quodq sacrilegum pudendum q uł dictu est magnis sepe munerib
ꝗqn et pactis et sponso ubus spes emitur sacerdocii ꝑinguioris O uertigo mo¬
rum pessima/ ai quod olim consueuerant/ et deberent cogi homĩes indenẽ
ietrahi non possunt et tam p̃ceps feruet ambirio/ ut non xp̃ianus pu¬
dor ac modefia uid̾eatur sed ard̾or et ꝑ nicatia paganoꝵ quam ĩ hiu̾isce¬
nadi petitionibus tantam fuise d idici mus ur de iulio cesare leccum
sila ꝙ pontificatum max inum petiit / non sine ꝓfusissima largitio ne
n qua reputans magnitudinem eris alie ni/ cum mane ad comiria descẽ¬
deiet p̃d ixisse matri osculauti. feitur domum se nisi pontificem reuer¬

Expanded text:
appetitur et huc omnium ferme mortalium vota suspirant. Quis autem appetitur et huc omnium ferme mortalium vota suspirant. Quis autem vel Romanum vel quemcunque pontificatum aliam cupit ob causam, nisi quo potentior ac ditior sit? Contra iustitie preceptum preesse queritur, non prodesse quodque sacrilegum pudendumque vel dictu est, magnis sepe muneribus, quin et pactis et sponsionibus spes emitur sacerdotii pinguioris. O vertigo morum pessima! Ad quod olim consueverant, et deberent, cogi homines, inde nunc retrahi non possunt et tam preceps fervet ambitio, ut non christianus pudor ac modestia videatur, sed ardor et pervicacia paganorum, quam in huiusmodi petitionibus tantam fuisse didicimus, ut de Iulio Cesare lectum sit quod pontificatum maximum petiit non sine profusissima largitione, in qua reputans magnitudinem eris alieni, cum mane ad comitia descenderet, predixisse matri osculanti fertur domum se nisi pontificem non rever
Abbreviated transcription (Latin):
gum breuior pontificumq breuissima/ eo ꝙ preter pondus uastatriciu
cuorum / etas ip̃a pontificis romani tempus angustat que ad boc culme
uisi ad modum fessa iux ꝑuenit / .G. Sũmi pontificatus in uerrice se¬
Ro. Rõ. Qruo sublimior sedes/ eo grauior casus/ nix ex alto sine pe¬
aculo aut labore descenditur/ cura ut descendas sobrie ne in illo
giege repiaris/. de quo dictum ost/ Colluntur in altum ut lapsu maiore
ruant Ex onũ quidem moitali fastigio descendendum nomo dubitat
sed hoc interest ꝙ iustiorum ac sapientum destensus reliquoꝵ uero pre¬
cipitiun ac ruina esti ibeo q penus ille dux moriens qui dixisse fertur
fius ad alta leuaris est ruer̃e/ non improprie ait ut iniuistus ⁊ b. Sũ¬
ni pontificarus artem regos. Rõ. Solebant primi ex hoc statu ad marti¬
uim peri. Nime ad delicias uocari credunt ideoq certatim id hic locus

Expanded text:
regum brevior, pontificum brevissima, eo quod preter pondus vastatricium regum brevior, pontificum brevissima, eo quod preter pondus vastatricium curarum, etas ipsa pontificis Romani tempus angustat, que ad hoc culmen nisi admodum fessa vix pervenit. Summi pontificatus in vertice sedeo. Quo sublimior sedes, eo gravior casus; vix ex alto sine periculo aut labore descenditur. Cura ut descendas sobrie, ne in illo grege reperiaris de quo dictum est: “Tolluntur in altum ut lapsu graviore ruant”. Ex omni quidem mortali fastigio descendendum nemo dubitat; sed hoc interest, quod iustorum ac sapientum descensus, reliquorum vero precipitium ac ruina est ideoque Penus ille dux moriens, qui dixisse fertur: “Finis ad alta levatis est ruere” non improprie ait, ut iniustus. Summi pontificatus arcem rego. Solebant primi ex hoc statu ad martyrium peti; nunc ad delitias vocari credunt ideoque certatim hic locus
Abbreviated transcription (Latin):
co malorum / ex te ꝓ diisse dicent populi discoidiarum sceleum q oum
umus cu causa uocaberis/ quo mõ inquient sanum eut ecclesiẽ coipus
cum egrum ac languidum sit capud Est ne oro te tanti uł cureum pocu¬
sum uł cubile ꝑiuputum uel gẽmatus uertex ut quietis et fame p̃cio
queri uelit/. G. Insũmum pontificem sum ellectus /. Rõ. uorsa utlibet¬
hac in ie cũm expãtita hodie quod est rotum ul inane uel duumm est ut
non imerito quidam sũmi pontifices cedio rerum uicti non supplicum aliui q̃
felicitatem illam hostibus suis optauerint / Nam ut p aucis expediam sũ mus
pontifi carus si ute geritue/ sũmus est honor  sũmum honus suma seruitus
sũmus labor / At si male / sũmum anime ꝑ iculum / sũmum malum sũ ma
miseria / summus puior anceps o mii ex parte negocium /.G. Sũmi põ¬
nficatus fedem teneo/.Rõ. Non tenebis diu bieuis est hominum uira/

Expanded text:
co malorum, ex te prodiisse dicent: populi discordiarum scelerumque omnium co malorum, ex te prodiisse dicent: populi discordiarum scelerumque omnium unus tu causa vocaberis. “Quomodo” inquient “sanum erit ecclesie corpus, cum egrum ac languidum sit caput?” Estne, oro te, tanti vel aureum poculum vel cubile purpureum vel gemmatus vertex, ut quietis et fame pretio queri velit? In summum pontificem sum electus. Versa ut libet: in re tam expetita hodie, quod est totum vel inane vel durum est, ut non immerito quidam summi pontifices, tedio rerum victi, non supplicium aliud quam felicitatem illam hostibus suis optaverint: nam, ut paucis expediam, summus pontificatus, si rite geritur, summus est honor, summum onus, summa servitus, summus labor; at si male, summum anime periculum, summum malum, summa miseria, summus pudor: anceps ex omni parte negotium! Summi pontificatus sedem teneo. Non tenebis diu: brevis est hominum vita,
Abbreviated transcription (Latin):
qui ascendunt usq aiꝰ cellos et descendunt usq ad abisses / quorum a¬
auima in eis tabescenre/ propt̾ negociorum multiplicium ꝓ cellam tuba¬
ti sunt. et mori sunt sicut ebuus/ et omĩs sapientia eoꝵ deuorata
est. B. Sũmi solium pontifuatus ascendi/. Rõ. Quo mare altius
et uentiplures/ et periculosior cempestas /. h. Romanus pontifex
ftictus sum..Rõ. Quo maior urbibus roma est/ eo maior ce laborũ
moles manet / erunt qui ce colant qui alorant qui obsideant ac cir¬
cunstent/ qui tibi serico terram sternant/ auto niueos fienet equeꝰ
qui uina dapes q instruant ac prelambant p̾scis pontificibus in¬
auditum genus obsequii/ Ex diuerso erunt qui obmissis rebus
propriis inte fingant occulos, te notent de te iudicent, et q̃ iuste
deus uuderit, qui deniq mores turs aiguant uerba distorqueant fam¬
am laceient/ uitam carpant quid quid usis malierit quasi e fonte un¬

Expanded text:
qui “ascendunt usque ad celos et descendunt usque ad abqui “ascendunt usque ad celos et descendunt usque ad abplicium procellam “turbati sunt et moti sunt sicut ebrius et omnis sapientia eorum devorata est”. Summi solium pontificatus ascendi. Quo mare altius, et venti plures et periculosior tempestas. Romanus pontifex factus sum. Quo maior urbibus Roma est, eo maior te laborum moles manet. Erunt qui te colant, qui adorent, qui obsideant ac circumstent, qui tibi serico terram sternant, auro niveos frenent equos, qui vina dapesque instruant ac prelambant, priscis pontificibus inauditum obsequii genus; ex diverso erunt qui omissis propriis rebus in te figant oculos, te notent, de te iudicent et quam iuste Deus viderit, qui denique mores tuos arguant, verba distorqueant, famam lacerent, vitam carpant, quicquid usquam mali erit, quasi e fonte uni
Abbreviated transcription (Latin):
nescio an sit grauius pemibie q̃ iuere respirandi tempus optare farigat
est/ miseri autem ot insani est nec pacem pari posse/ nec bellum
de pontifacatu .ga.¬
rd pontificatum ueni. Rõ. hac tempestare in portum fugiso¬
ler/ cu/ e/ portu in tempestatem spo nte fugis tuai mirus nauta¬
.G. pontificium sum adeptus. Rõ. parum ne difficilis pa¬
rum grauis unius anime tibi cura iudebatur nisi omnum
curas ince unum atq omĩum farcinas transtulisseb fortes humeri mn
fortis ambitio. eo auimos cogens / ubi male sibi futurum sciunt .b. ad
poncificium ascendi / . Rõ. Quo tramite uederis/ duplex est emim miary
traq ad lalorem/ alcera eciam ad miẜiam ducit/ quacunq prexeri
uelte miserum / uł ut optime cosserit ex libero ẜuum scito / sic qui asi¬
disse diceris descendisti unus iam illoꝵ quibus canit᷑ ꝓpħicum ild̃
qui descendunt in mare nauibus facientes opationem in aquis mults

Expanded text:
Nescio an sit gravius pendere quam ruere; respirandi tempus optare fatigati Nescio an sit gravius pendere quam ruere; respirandi tempus optare fatigati est, miseri autem et insani est nec pacem pati posse nec bellum. 107 DE PONTIFICATU Ad pontificatum veni. E tempestate in portum fugi solet; tu e portu in tempestatem sponte fugis tua: mirus nauta! Pontificium sum adeptus. Parumne difficilis, parum gravis unius anime tibi cura videbatur, nisi omnium curas in te unum atque omnium sarcinas transtulisses? Fortes humeri an fortis ambitio, eo animos cogens ubi male sibi futurum sciunt! Ad pontificium ascendi. Quo tramite videris; duplex est enim via: utraque ad laborem, altera vero etiam ad miseriam ducit. Quacunque perrexeris, vel te miserum vel, ut optime cesserit, ex libero servum scito. Sic qui ascendisse diceris, descendisti, unus iam illorum quibus canitur propheticum illud: “Qui descendunt in mare navibus, facientes operationem in aquis multis”,
Abbreviated transcription (Latin):
sere eciam corporibus itaq niultis lorica felicior q̃ toga campusq se¬
curior q̃ thalamus / cubaq tibie sol q̃ umbre Sunc quibus mltuti¬
is bello sit quod iulium cesarem predicantem de se suis q comitibus¬
e mulitib audisti pacem  si sins uiciis ueniret / et celeste munus etse¬
cundum nulli lonun fateor raro autem sine uiciis uenit . G. S feci
mbucias dedisti hosti spacium ad colligendas uies quibus fortius re fe¬
riret.G. Inducias habeo. Rõ. Cognate iuduciis iusidie sunt / multa p
iisidias hostiliter fieri uded plura eciam facta legib ut ml aliud̃
belli consilia licentius agittantue libeuus contrahunt᷑ auxiłiã/ quosdan
bello in uictos inducie confecere/ .G. Sunt michi cum hostibus indu¬
cie. Rõ. Ingnauum tempusi nec pace letum / nec bellis exercitum. s du¬
biis inter utrumq pulsum fluctibus / ubiiet cumor obstar / et timor bello

Expanded text:
sepe etiam corporibus: itaque multis lorica felicior quam toga campusque sesepe etiam corporibus: itaque multis lorica felicior quam toga campusque securior quam thalamus, tuba quam tibie, sol quam umbra. Sunt quibus nil tutius bello sit, quod Iulium Cesarem predicantem de se suisque militibus audisti; pacem vero, si sine vitiis veniret, et celeste munus et secundum nulli bonum fateor; raro autem sine vitiis venit. Sed feci indutias. Dedisti hosti spatium ad colligendas vires, quibus fortius te feriret. Indutias habeo. Cognate indutiis insidie sunt, multa per insidias hostiliter fieri vides, plura etiam facta legis: ut nil aliud, belli consilia licentius agitantur, liberius contrahuntur auxilia; quosdam bello invictos indutie confecere. Sunt michi cum hostibus indutie. Ignavum tempus, nec pace letum nec bellis exercitum, sed dubiis inter utrunque pulsum fluctibus, ubi et tumor paci obstat et timor bello!
Abbreviated transcription (Latin):
eueur .B. ꝑacem parrie partam letor. Rõ. Quid si pax interdum
q̃uod in h̃o mĩe ostoptimum extinguit nutritq quod peximũ. Notũ
est ilud̃ satyrici qui cum de causis prisce illius iomane uirtutis
mula d̾ ixisset interquas est et ꝓ xinus uibi anibal ad excrenum ĩ¬
aillr nunc patimur longe pacis mala/ seuior armis luxuria in cubuit
uetum q ulciscitur orberi/. Est ne aurem oroͦ te ulla pax tanti: ut nõ¬
ohiosa sit uiris oggiegiis co mitante luxuriã/ certe altius cogitanti-
posiris licet armis pax iuideri nequit/ ubi bello domestico uiciorum isi¬
diosissimo et carente indutiis opugnantur animi/ boni mores ĩ exili¬
um pelluntur uoluptates imperant iuitus opprimitur / .G. pax firma ẽ¬
Riõ. Et pacis comites licentia ac libido et ud dixi discrimina nec pau¬
ciora nec minora q̃ belli Illa enim corpo ribus / hec animis pestem. forunt

Expanded text:
evertit. Pacem patrie partam letor. Quid si pax interdum evertit. Pacem patrie partam letor. Quid si pax interdum quod in homine optimum est extinguit nutritque quod est pessimum? Notum est illud satyrici qui, cum de causis prisce illius Romane virtutis multa dixisset, inter quas est et proximus urbi Hannibal, ad extremum intulit: Nunc patimur longe pacis mala: sevior armis luxuria incubuit victumque ulciscitur orbem. Estne autem, oro te, ulla pax tanti, ut odiosa sit viris egregiis comitante luxuria? Certe altius cogitanti, depositis licet armis, pax videri nequit ubi bello domestico vitiorum insidiosissimo et carente indutiis oppugnantur animi, boni mores in exilium pelluntur, voluptates imperant, virtus opprimitur. Pax firma est. Et pacis comites, licentia ac libido et, ut dixi, discrimina nec pauciora nec minora quam belli. Illa enim corporibus, hec animis pestem ferunt,