comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in eadem insula alia cermt᷑ eccła in
hõnore beati ꝑientii ut dicit᷑ ep̃i fundata:
que ipsa uetustate ad modũ ꝓbatur antiqua.
Tum aut̃ ꝑsona eiꝰdem fundatoris ȩccłȩ.
quisue beatꝰ fuerit ẜientius querit᷑. quan¬
tũ aduerto utriusq rei certitudo ab hominib
nescit᷑. Totius nempe uulgi ore pͣdicat᷑. qđ
collibti de quib superiꝰ dicebamꝰ eam ec¬
cłam ȩdificauerint: atq in ea quotiespis¬
candi gr̃a illuc aduenissent misteria misse
audiuerint. Sed ⁊ de beato pientio re¬
fertur. quod cuiꝰdam custodis ȩccłe beati
petri pictaiis fuerit filiꝰ : atq in eadem
crescente religione uiteq merito postea
officium susceperit episcopatus. Uerum
hȩc utrum sint uera: ut diximꝰ dubitat᷑.
Hec de antiquitate malliacensis insulȩ
nob̃ comꝑta: fidelit̾ descripsimus. Restat

Expanded text:
in eadem insula cernitur ecclesia in honore beati Pientii, ut dicitur, episcopi fundata; quae ipsa vetustate admodum probatur antiqua. Cum autem persona ejusdem fundatoris ecclesiae, quisve beatus fuerit Pientius quaeritur, quantum adverto utriusque rei certitudo ab hominibus nescitur. Totius nempe vulgi ore praedicatur, quod Colliberti, de quibus superius dicebamus, eam ecclesiam aedificaverunt, atque in ea quoties piscandi gratia illuc advenissent, mysteria missae audiverint. Sed et de beato Pientio refertur, quod cujusdam custodis ecclesiae beati Petri Pictavis fuerit filius, atque in eadem crescente religione vitaeque merito postea officium susceperit episcopatus. Verum haec utrum sint vera, ut diximus, dubitatur. Haec de antiquitate Malliacensis insulae nobis comperta fideliter descripsimus. Restat
Abbreviated transcription (Latin):
& cũ cessauerit imꝑiũ romanoꝵ : tunc reuela¬
bit᷑ manifeste antiapc: & sedebit in domo dñi
in ierłm. Regnante autẽ eo egredient᷑ duo
darissimi uiri ȩlras ⁊ enoch. ad adnunciandũ¬
dies tres a dño resuscitabunt᷑. Tunc erit ꝑseqͦ¬
tio magna quał ñ fuit antea: nec postea subse-¬
quet᷑. Adbreuiabit autẽ dñs dies illos ꝓpt̃ elec¬
tos: & occidet᷑ uirtute dñi antiaꝙͣc a mibea ele

Expanded text:
 Cum cessaverit imperium Romanorum, tunc revelabitur manifeste Antichristus et sedebit in domo Domini in Jherusalem. Regnante autem eo egredientur duo viri darissimi, Helias et Enoch, ad annuntiandudies tres a Domino resuscitabuntur. Tunc erit persecutio magna, qualis non fuit antea, nec postea subsequetur. Abbreviabit autem Dominus dies illos, propter electos, et occidetur virtute Domini Antichristus a Michael
Abbreviated transcription (Latin):
re scĩ sepulchri fule bono siue mando¬
lo & tancredo neq ꝑse neq ꝑ ali¬
os amicosssuos aliquia mali fien¬
eũ. Qͥstati auditis his sermonibꝰ
libent᷑ c̃cessit Postea uͦ guillelinꝰ
carpentariꝰ maxima t᷑pitutidine
captꝰ. ñ oi morante furtĩ recessit
Hanc pauꝑtatẽ & miseriã ꝓ nr̃is de¬
lictis concessit nobis habe ds̃ In tanto naq
exeixitu ñ ualebat aliqͥs inuerure mille milꝰ¬
tes qui eqͦs haberent obtimos. Intẽa quid g
miles ⁊ diues ⁊ nobił de exercitii imꝑatoris
quẽ impator cõmiserat francis: ut ipse pul¬
chre conduceret illos. ⁊ t̾ram lib̾atam de tur¬
coꝵ manibus infidelitate imꝑatoris recipet. ille

Expanded text:
re sancti sepulcri, sive bono, sive malo, et Tancredo neque per se neque per alios amicos suos aliquid mali fieatim, auditis his sermonibus, libenter concessit. Postea vero Guillelmus Carpentarius, turpitudine captus, non diu morans, furtim recessit. Hanc paupertatem et miseriam pro nostris delictis concessit nobis habere Deus. In toto namque exercitu non valebat aliquis invenire mille milites qui equos haberent optimos. Igitur quidam miles et dives et nobilis de exercitu imperatoris, quem imperator commiserat Francis, ut ipse pulchre conduceret illos, et terram liberatam de Turcorum manibus in fidelitate imperatoris reciperet; ille
Abbreviated transcription (Latin):
dn ⁊ dixit ei. ut ꝑgeret ad eccłam sc̃i petͥ
ubi erat lancea recondita. Ille audiens hec
cũ magna leticia uenit ad eccłam. Et ille
petrus ostendit ei locũ ante ianuas chori
in dext̾a parte. ⁊ ibi foderunt tredecĩ
homines de mane usq ad uesꝑam. Facta
aut̃ nimis ꝓfunda fouea ipse petrꝰ inuenit
lanceam iħu axpi sicut beatꝰ ei andreass in¬
dicauerat quartodecimo die intrante ui¬
nio. ⁊ acceꝑunt illã cũ magno gaudĩo
te diñ laudamꝰ psallentes detulert̾ lau¬
dantes ad altare. Unde maxima seticia
in tota urbe. Hec audiens exercitꝰ fran¬
coꝵ cũ magno gaudio ad ȩecłam scĩ petͥ
uenert̃ uide̾ lanceam: ⁊ similit̾ greci ⁊ her¬
minii ⁊ suriari cantantes kirieł ⁊ dicen
ħͥe mriserunt xx̃iam tirnicios ad corba¬
st e a fecert om̃s consiliũ quo mͦ
bellũ inciꝑent cũ turcis. S pͥmitꝰ
laudauert̾ om̃s qđ misissent᷑ curbalan

Expanded text:
 dixit ei ut pergeret ad ecclesiam Sancti Petri, ubi erat lancea recondita. Ille audiens haec, cum magna laetitia venit ad ecclesiam. Et ille Petrus ostendit ei locum ante januas chori in dextera parte. Et foderunt ibi tredecim homines de mane usque ad vesperam. Facta autem nimis profunda fovea, ipse Petrus invenit lanceam Jesu Christi, sicut beatus ei Andreas indicaverat, quarto decimo die intrante Junio. Et acceperunt illam cum magno gaudio, Te Deum laudamus psallentes, detulerunt laudantes ad altare; unde maxima laetitia in tota urbe fuit. Haec audiens exercitus Francorum, cum magno gaudio ad ecclesiam Sancti Petri venerunt, videre lanceam: et similiter Graeci, et Hermenii, et Suriani, cantantes Kyrie eleison, Hic miserunt Christiani nuntios ad Corbastea fecerunt omnes consilium, quomodo bellum inciperent cum Turcis. Sed primitus l
Abbreviated transcription (Latin):
rt̃ uehement᷑ suꝑ nos nescientes hoc
c̃ducentĩ ⁊̃ regentẽ sinũ uexillũ.
& nisi ee̾t flum̃. qͦd er̾at mt nos ⁊ illos¬
sapiꝰ muaderent nos atmacci¬
mã lesionẽ sepe in nr̃am gentẽ
fecissent. adhuc et iam nras. laxa

Expanded text:
t uehementer super nos nescientes hoc conducentem et gerentem eius uexillum. 9.60 Et nisi esset flumen, quod erat insaepius invaderent nos, atque maximam laesionem in nostram gentem facerent. Adhuc et in nostras laxa
Abbreviated transcription (Latin):
re atq dicentes nescio qͥd diabolicũ
in barbara lingua. Mox boamundꝰ
sapientissimꝰ uir uidens inuumeros
tcos ꝓcul clamare
& stridere
iussit celerit om̃s
milites des¬
cendere ⁊ tentoria extenderel S

Expanded text:
re, atque dicentes nescio quid diabolicum in barbara lingua. Mox Boamundus sapientissimus vir videns innumerabiles Turcos procul clamare et stridere, jussit celeriter omnes milites descendere, et tentoria extendere. S
Abbreviated transcription (Latin):
nchilde̾ acclamantib cunctis inau¬
ditis eam debere subici penis : iubet
colligari: ac demũ aduersũ concitari.
Sicq pͥmo impetu currentib equi cal¬
cerebrum disꝑsum. reliqua uͦ mebra
ꝑ asꝑa queq sentib rupibꝰue ꝓtracta
loca dissipata sunt. Ea autẽ cum filio¬

Expanded text:
is. » Acclamantibus cunctis inauditis eam debere subjici poenis, jubet colligari, ac demum ad cursum concitari. Sicque in primo impetu currentis equi calcerebrum dispersum. Reliqua vero membra, per aspera quaeque sentibus rupibusve protracta loca, dissipata sunt. Hunc
Abbreviated transcription (Latin):
te hec pandam: qui michi hȩc c̃sentiant.
& ego. Flmquã erit sapiens s stultꝰ. h
uoluerit. Ad hȩc ille frendens siluit.
dep̾cans ut sibi csentaneus fieret. Qđ
ille audiens ita respuit. ut si cartã in
qua hec scripta tenebant᷑ potuisset ad¬
tmgere infrustra discerperet. & sic
rea ab hac intentione quieuit. & qr na¬

Expanded text:
ant'. Et ego: ' Numquam erit sapiens, sed stultus, qui voluerit'. Ad haec ille frendens siluit. ecensire, depraecans, ut sibi consentaneus fieret. Quod ille audiens, ita respuit, ut, si cartam, in qua haec scripta tenebantur, potuisset attingere, in frustra discerperit. Et sic rex ab hac intentione quievit. Scr
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ. patrẽ qui ẽ. filius: eundẽq ipsũ esse
sp̃m sc̃m: qui ẽ pat᷑ & filius. Sic in qͥt
ꝓpħis ac patriarchis aꝑuit: sic eu ipsa
lex nunciaint. Cumq hȩc michi reci¬
tari iussisset: ait. Sic inquit uolo ut tu
uł rehqui doctores eccħarũ credatis. Cu
ego respondi. hanc credulitatẽ relm¬
que o pie rex quia hoc te oportet seqͥ
quod nob post apłos alii doctores ec¬
cdiȩ reliquert᷑. hilariꝰ eusebiꝰq docuert᷑.
quod ⁊ in baptismo es confessus. Tunc
iratꝰ rex ait. Manifestũ ẽ. michi in hac
causa hilariũ eusebtũq ualdos immi¬
cos haberi. Cun ego respondi. Obserua¬
re te conuenit neq dm̃ neq scos eiꝰ ha¬
bere offensos. Nam scias quia in ꝑsona
alius ẽ. pater: aliꝰ filius. aliꝰ sp̃s sc̃s. Non

Expanded text:
esse Patrem qui est Filius; idemque ipsum esse esse Patrem qui est Filius; idemque ipsum esse Spiritum sanctum, qui Pater et Filius. Sic, inquit, prophetis ac patriarchis apparuit, sic eum ipsa Lex nuntiavit. Cumque haec mihi recitari jussisset, ait: Sic, inquit, volo ut tu et reliqui doctores Ecclesiarum credatis. Cui ego respondi: Hac credulitate relicta, pie rex, hoc te oportet sequi quod nobis, post apostolos, alii doctores Ecclesiae reliquerunt; quod Hilarius Eusebiusque docuerunt, quod et in baptismo es confessus. Tunc iratus rex ait: Manifestum est mihi in hac causa Hilarium Eusebiumque validos inimicos haberi. Cui ego respondi: Observare te convenit, neque Deum, neque sanctos ejus habere offensos. Nam scias, quia in persona aliter Pater, aliter Filius, aliter Spiritus san
Abbreviated transcription (Latin):
inquiens ut si uosds de hoc mundo mi¬
grare uoluerit: non sudiciũ s in reqͥ¬
em intrare possitis. Cum autẽ ut credo
iam reuelante deo tẽpus suȩ uocationis
agnosceret: ipse sibi sarcofagũ cõposuit.
Corpꝰ ablint uestem indint. ⁊ͦ sic inten¬
tlam si coactꝰ accepisset: ꝓtmꝰ pauꝑib ero¬
gabat. Eo tempore cũ mumolus patriciꝰ
multos captiuos ab urbe duxisset. ꝓse¬
qruuitꝰ ille om̃s redemit. Tantãq eis dns
gr̃am cum populo illo tribuit: ut ipsi
etiã qui captiuos duxerant. ⁊ preciuꝰ ei
c̃cederent. & de reliquo mimerarent
& sic patrie fue captiuos lberatos. pͥsti¬
ne restauraint stationi. Multaq de hoc
unro bona audiui: s dum ad historia
sertũ reuerti cupio plurima pͣtermitto.
er idẽ tẽpus chilpericꝰ rex scripsit indi¬
culũ ut sca trintas n in ꝑsonarũ distin¬
ctione s tantũ ds nominaret᷑: asserens
indignũ eẽ. ut ds̃ ꝑsona sicut homo
carneus nominetꝰ : affirmans etiã iꝑfũ

Expanded text:
e, ut, si vos Deus de hoc mundo migrare voluerit, non in iudicium, sed in requiem introire possitis'. Cum autem, ut credo, iam revelante Domino, tempus suae vocationis agnusceret, ipse sibi sarcofagum conposuit, corpus abluit, vestem induit; et sic intenNam, si coactus accepisset, protinus pauperibus erogabat. Cuius tempore cum Mummolus patricius multos captivos ab ea urbe duxisset, prosecutus ille omnes redemit. Tantamque ei Dominus gratiam cum populo illo tribuit, ut ipsi etiam qui captivos duxerant et de praetio ei concederent et in reliquo munerarent; et sic patriae suae captivos libertati pristinae restauravit. Multaque de hoc viro bona audivi; sed dum ad historiae ceptum reverti cupio, plurima praetermitto.er idem tempus Chilpericus rex scripsit indiculum, ut sancta Trinitas non in personarum distinctione, sed tantum Deus nominaretur: asserens indignum esse, ut Deus persona, sicut homo carneus, nominaretur; 257 affirmans etiam ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
uenna in prelio confligunt. Ibiq stra¬
ges tanta ex utrisq partib ⁊ maxi¬
me e& clotarii parte facta ẽ. ut flumiꝰ
ipse humanis oppletꝰ corporib. suos
nequiret explere cursus. In ea pugna
angłs dm̃ euaginatũ astans unsus ẽ. te¬
His dieb eleuatꝰ ẽ. adaloaldꝰ suꝑ lango¬
xonb pugnantib magna strages ab
utrisq partib facta ẽ. Beatꝰ uͦ ecomꝰ
toris qui solodoro una cũ sc̃o urso pas¬

Expanded text:
um eo praelio confligunt. Ibique tanta strages ex utrisque partibus, et maxime ex Clotarii parte, facta est, ut fluvius ipse humanis oppletus corporibus suos nequiret explere cursus. In ea pugna angelus Domini evaginatum astans visus est teHis diebus, levatus est Adaloaldus rex super Longoxonibus pugnantibus, magna strages ab utrisque partibus facta est. CAPUT XC. toris, qui Solodoro una cum sancto Ursio pas
Abbreviated transcription (Latin):
uebat meliꝰ sibi fieri. si eet int᷑ mo¬
nachos occultꝰ. quã nom̃ abbatis acciꝑet¬
ĩpoput. Quid plura int̾cludit᷑ ualedi¬
cens fr̃ib sibi ipsi: ualedicentibꝰ. In qͣ
inclusione in omm abstinentia magis
quã priꝰ egerat cõmoratꝰ ẽ. studens
ꝓkaritatis obsequno ut quicũq uenis¬
set extraneus & illi orationẽ tribue¬
sime ministrasset. Qui multis infir¬
mis plerumq salutẽ integrã dedit.
Q uodã autẽ tẽpore febre mima exaus¬
tus anelans iacebat in lectulo & ecce
fubito magno lumme cellula clarifi¬
cata cͣtremunt. At ille extensis in ce¬
lũ manib: cũ gratiarũ actione sp̃m
exalauit. Mixto quoq ullatu mona¬
choꝵ cũ ipsiꝰ gentrice corpꝰ defuncti
extrahunt. aqua deluunt. uestim̃tis
induunt & feretro suꝑponunt : atq
in silentio et fletu labentẽ ꝑagunt
noctẽ. Mane autẽ facto funeris offi¬
cio pͣparato. corpꝰ moueri cepit in fere¬

Expanded text:
vebat, melius sibi fieri, si esset inter movebat, melius sibi fieri, si esset inter monachos occultus, quam nomen accepopulos. Quid plura? Includitur valedicens fratribus, sibique ipsis valedicentibus. In qua inclusione in omni abstinentia, magis quam prius egerat, commoratur: studens pro charitatis obsequio, ut cum quisque venisset extraneus, et orationem tribuesima ministraret: quae multis infirmis plerumque salutem integram detulerunt. Quodam autem tempore, febre nimia exhaustus, anhelus jacebat in lectulo; et ecce subito magno lumine cellula clarificata contremuit. At ille extensis ad coelum manibus cum gratiarum actione, spiritum exhalavit. Misto quoque 331 ululatu monachi cum ipsius genitrice corpus defuncti extrahunt, aqua diluunt, vestimentis induunt, et feretro superponunt, atque in psallentio fletuque labentem exigunt noctem. Mane autem facto, funeris officio praeparato, corpus moveri coepit in fere
Abbreviated transcription (Latin):
gensis epͣs. Hic enĩ ut ipse referre erat
solitꝰ dũ in habitu secłari cõmoratꝰ.
cum udicib seculi mundiales cau¬
sas ẽ. exsequutꝰ. Nun quã tam̃ se in
his concupiscentiis obligans: quib
adolescentiũ animꝰ solitꝰ ẽ. implica¬
ri. lam cum diumntꝰ inspirantis odor
interna inscera adlegisset relicta se-¬
culari miltia monasteriũ expetruit.
Intellexitq uir iã tunc amori dun¬
nitatis deditꝰ meliꝰ ee̾ in pauꝑtate
cũ dei timore inuere. quã seculi ꝑe¬
untis lucra sectari. In quo monasterio
dru sub regula a patrib instituta con¬
uersatꝰ ẽ. lam uͦ cũ in robore maiore
tam intellectꝰ quã etatis effectꝰ esset.
defuncto abbate qui hinc monasterio
pͥeerat alendi gregẽ suscepit officiũ.
& qui se magis fr̃ib publicũ ꝓ collecti¬
one reddere debuerat fide. assumpto
rit. Nam in priori ut ipse asserebat
ampliꝰ quã nouẽ uicib niia excelfus
lectiom uacaret. illud plerũq reuol¬

Expanded text:
e probatur. Hic enim, ut ipse referre erat solitus, diu in habitu saeculari commoratus, cum iudicibus saeculi mundialis causas est exsecutus; numquam tamen se in his concupiscentiis oblegans, quibus adoliscentum animus solitus est inplicari0. Iam cum divini spiramenti odor interna viscerum attigisset, relicta saeculari militia, monastyrio expetivit; intellexitque vir iam tunc divinitati deditus, melcum Dei timore, quam saeculi peuntis lucra sectari: in quo monasterio diu sub regula a patribus instituta versatus est. Jam vero cum in robore majori tam intellectus quam aetatis evectus esset, defuncto abbate, qui huic monasterio praeerat, alendi gregis suscipit officium; et qui se magis fratribus publicum pro 330 correctione reddere debuerat, fit assumpto rit. Nam in priore, ut ipse asserebat, amplius quam novem vicibus nimia exesus lectioni vacaret, illud plerumque revol
Abbreviated transcription (Latin):
francoꝵ simul ac brittonũ in mutuã
mhantes interitũ: mutua semet ce¬
de ꝓsternunt. Sequenti anno multa
stella cometes. Co anno exercitꝰ chil¬
deb̾ticum garnis qui rebellare tẽpta¬
bant confliaait: quos etiã pene usq ad
supremũ exitiũ dedit. Anno quarto¬

Expanded text:
Francorum simul ac Brittonum in mutuum inhiantes interitum, mutua semet caede prosternunt. Sequenti anno multa stella cometes. Eo anno exercitus Childeberti cum Varnis, qui rebellare tentabant, conflixit; quos etiam pene usque ad supremum exitio dedit. Hac et
Abbreviated transcription (Latin):
poream relinquens sartinã. ad eternã
migrauit patriã. maximũ sin obitꝰ
poput sibi subditis relinquens luctũ
Fuit enĩ sũme bonitatis in elemosinᷤ
promptꝰ. i iudicio cautissimꝰ. nullũ
despiciens omnes diligens: ipse quoq
ẽ dilectꝰ a cunctis. Quo de functo:
redimitꝰ ad circũ processit. & adcla¬
mantib sibi laudibꝰ largitis popło
mimerib primꝰ ex grecoꝵ genere
in imꝑiũ confirmatꝰ ẽ. At uͦ lango

Expanded text:
poream relinquens sarcinam, ad aeternam poream relinquens sarcinam, ad aeternam migravit patriam, maximum sui obitus populis sibi subditis relinquens luctum. Fuit enim summae bonitatis, in eleemosynis promptus, in judicando cautissimus, nullum despiciest dilectus a cunctis. Quo defuncto, Mademate, ad circum processit, adclamatisque sibi laudibus largitisque populo muneribus, primus ex Grecorum genere in imperium confirmatus est. Ho
Abbreviated transcription (Latin):
sitũ in atrio briacensis domꝰ repperi.
Cin chaci qrna iã eram ad ꝓpria rediturꝰ.
Tunc remoti paululũ dum hinc sermo¬
cinaremꝰ: at michi. Uides ne fuꝑ hoc
tectũ que ego aspicio: Cin ego. Uideo
inꝗͣ suꝑ tectulũ quod nuꝑ re&x pom
p̾cepit. & ille. Ahud inquit ñ aspicis:
Cui ego. Hichil ahud indeo. Suspica
ille trahens alta suspiria: ait. Uideo
ego euagmatũ irȩ dnimȩ gladiũ suꝑ
d̾omũ hanc dependentẽ. Ueruntam̃
non fefellit dictio sacerdotis. Nam
post dies inginti: duo filii regis obie
imꝑiũ septẽ rexit anis sentiens diẽ
inminere suȩ uocationis: una cũ con¬
silio auguste sophie mauriciũ genere
cappadocẽ. uirũ strenuũ elegit ad im¬
ꝑiũ suãq filiã regalib ornam̃tis or¬
natam ei tradidit dicens. Sit tibi im¬
ꝑium meũ cum hac puella c̾cessum.
Utere eo felicit᷑ in mente habens equi¬
tatẽ ac iusticiã p̃cipua optimi imꝑato¬
ris eẽ insignia. hec postquã diaxit cor¬

Expanded text:
situm in atrio Brinnacensis domus reperi. Cui dixi, quia jam eram ad propria rediturus. Tunc remoti paululum, dum hinc inde sermocinaremur, ait mihi: Videsne super hoc tectum quae ego suspicio? Cui ego: Video enim supertegulum, quod nuper rex poni praecepit'. Et illi: 'Aliud, inquid, 'non aspicis?' Cui ego: 'Nihil aliud video'. Suspicabille, alta trahens suspiria, ait: 'Video ego evaginatum irae divinae gladio super domum hanc dependentem'. Verumtamen non fefellit dictio sacerdotem; nam post dies viginti duo filii regis, imperium VII rexit annis, sentiens diem suae imminere vocationis, una cum consilio Augustae Sophiae Mauricium, genere Cappadocem, virum strenuum, elegit ad imperium suamque filiam regalibus ornamentis ornatam ei tradidit, dicens: « Sit tibi imperium cum hac puella concessum. Utere eo feliciter, in mente habens aequitatem ac justitiam praecipua optimi imperatoris esse insignia. » Haec postquam dixit, cor
Abbreviated transcription (Latin):
cessert᷑ duo filii ad huc puerili sub tu¬
tela aine brunchildis constituti. Et
childeb̾tus a genitore suo sigib̾to sibi
relictũ acceꝑat. Theoderico autẽ gim
trann regnũ quod childebtus iure ad¬
optionis tenuerat sorte obuenit id ẽ.

Expanded text:
cesserunt duo filii sui, adhuc pueruli sub tutela aviae Brunechildis constituti; et Childebertus a genitore suo Sigeberto sibi relictum acceperat; Theodorico autem regnum Guntranni, quod Childebertus jure adoptionis tenuerat, sorte obvenit.
Abbreviated transcription (Latin):
in brictanmã angloꝵ anno circit᷑ cen¬
tesimo qͥnquagesimo. misit seruũ dĩ
aũgustinũ. ⁊ alios plures cũ eo mona¬
cos timentes dñmp̾dicare uerbũ dĩ
annos decẽ sub potestate ducũ fuissent
tandẽ cõmum consilio authari clepho¬
nis filiũ supͣra memorati regis regem
sibi statuerunt. Quẽ etiã ob dignita¬
tem flaurũ appellauert᷑ : quo ꝓ nomi¬
ne ommnes qui postea fuert᷑. langobar¬
dorũ reges felicit᷑ usi sunt. Hoc tẽpore¬
mauricꝰ imꝑator childeb̾to regi francoꝵ
qͥnquaginta milia solidos ꝑ legatos suos
ob hoc direxit. ut cum exercitu supra lan¬
gobardos irrueret: eosq de italia extermi
naret. Demq post mortẽ benedicti pape
pelagiꝰ romane ȩccłiȩ pontifea. absq ns¬
sione principis ordinatus ẽ. eo quod lango¬
bard romã ꝑ cirtintũ obsiderent. Nec

Expanded text:
in Britanniam anno circiter centesimo quinquagesimo, misit servum Dei Augustinum, et alios plures cum eo monachos timentes Dominum, praedicare verbum Dei annos decem sub potestate ducum fuissent, tandem communi consilio Authari Clephonis filium supra memorati principis, regem sibi statuerunt. Quem etiam ob dignitatem Flavium appellaverunt, quo praenomine omnes qui postea fuerunt Langobardorum reges feliciter usi sunt. HMauricius imperator, Childeberto regi Francorum quinquaginta millia solidos per legatos suos ob hoc direxit, ut cum exercitu super Langobardos irrueret, eosque de Italia extermifecit. Denique post Benedictum papam, Pelagius Romanae ecclesiae pontifex absque jussione principis ordinatus est, eo quod Longobardi Romam per circuitum obsiderent, nec
Abbreviated transcription (Latin):
se crederet᷑ fufficere cupiditati. Ad
hunc chilpericꝰ francoꝵ rex suos lega¬
tos dirigens. multa ab eo ornam̃taᷤᷤ
aureos etiã librarũ singłarũ suscepit
habentes ex una parte effigiem im¬
ꝑatoris & scriptũ in circulo tiberii
costantim ꝑpetui augusti ab alia par¬
te
habentes quadrigã & ascensorẽ conti¬
nentesq scriptum gła romanoꝵ. huiꝰ
in dieb beatꝰ gregoriꝰ diaconꝰ qui post
papa extitit cum eet apocrisariꝰ apd
eandẽ regiã urbem morales libros
composint. eutiaũq: eiꝰdem urbis
epm de resurrectione errantẽ in qͦs¬
pectu enisdẽ augusti suꝑauit. Mor¬
tuo uero apud aquileiã patriarcha

Expanded text:
ae crederetur posse sufficere cupiditati. 13. Ad ae crederetur posse sufficere cupiditati. 13. Ad hunc Hilpericus Francorum rex suos legatos dirigens, multa ab eo ornamenta, aureos etiam singularum librarum suscepit, habentes ab una parte effigiem imperatoris et scriptum in circulo: TIBERII. CONSTANTINI. PERPETUI AUGUSTI, ab alia Vero parte habentes quadrigam et ascensorem continentesque scriptum: GLORIA. ROMANORUM. Huius in diebus beatus Gregorius diaconus, qui post papa extitit, cum esset apocrisarius, aput eandem regiam urbem Morales libros conposuit Euthiciumque eiusdem urbis episcopum de resurrectione errantem in conspectu eiusdem augusti sutuo vero apud Aquilegiam patriarcha
Abbreviated transcription (Latin):
quondã in tiberii habuerat insidias
ei temptauit ingerere. Procedente
autẽ eoad ullã: ut nixta ritũ im¬
ꝑiale triginta dieb ad undeniã io¬
cun daret᷑ uocato clam iustimano:
uoluit eũ sublimare in regno. Quo
comꝑto tiberiꝰ cursu uelocissimo con¬
stantiopolm regredit᷑. Apphensãq
augustã omnib thesauris spohauit
solũ ei inctꝰ quotidiam almentũ re¬
lnquens. Segregatisq pueris eiꝰ ab
ea ahos de fidelib sins posuit qui pa¬
rerent mandans ꝓrsus ut nullus de
anteriorib ad eam haberet accessũ.
ustimanũ uero uerb solmodo ob¬
uirgatũ tantũ in posterũ amore di¬
lexit. ut filio eiꝰ filiam suã ꝓmitte¬
ret. Rursumq filio suo filiã eiꝰ expe¬
teret. s hec res quã ob causã nescio
ad effectũ minime ꝑuenit. Huiꝰ ex¬
ertitꝰ ab eo directus potentissime ꝑ¬
sas deuastauit. uictorq regrediens
tantã mole̾ predȩ cum inginti pari¬
t̃ elefantis detulit. ut humanȩ pos¬

Expanded text:
ondam in Tiberium habuerat, insidias ei temptavit ingerere. Procedente autem eo ad villam, ut iuxta ritum imperiales triginta diebus ad vindemiam iocundaretur, vocato clam Iustiniano, voluit eum sublimare in regno. Quo comperto, Tiberius cursu veloci Constantinopolim regreditur adprehensamque augustam omnibus thesauris spoliavit, solum ei victus cottidiani alimentum relinquens. Segregatisque pueris eius ab ea, alios de fidelibus suis posuit, qui ei parerent, mandans prorsus, ut nullus de anterioribus ad eam haberet accessum. Iustinianum vero verbis solummodo obiurgatum tanto in posterum amore dilexit, ut filio eius filiam suam promitteret rursumque filio suo filiam eius expeteret. Sed haec res, quam ob causam nescio, ad effectum minime pervenit. Huius exercitus ab eo directus Persas potentissime debellavit; victorque regrediens, tantam molem praedae cum viginti pariter elefantis detulit, ut human
Abbreviated transcription (Latin):
inrtutis gr̃a irradiati fulsert᷑ uelti
luminaria. E leutheriꝰ lugdunensis ar¬
chiep̃s. Siagriꝰ augustidunensis. Deside¬
riꝰ inennensis. a un ariꝰ autissioderen¬
sis. cum fr̃e austrino aurelianensis. Co¬

Expanded text:
irtutis gratia irradiati, fulserunt veluti luminaria, Etherius Lugdunensis archiepiscopus, Siagrius Augustodunensis, Desiderius Viennensis, Aunarius Antissiodorensis, cum fratre Austreno Aurelianensi et Co
Abbreviated transcription (Latin):
sustentatꝰ sũ recessit a me. s ⁊ lingua
mea grauib ẽ. oꝑta uulnerib & ita
tumens facta ẽ. ut omne os meũ uide¬
at᷑ implere & scio q non fuit bene
placitũ dño deo meo. ut hec archana
uulgarent᷑. S tu nosti dñe quia in sim¬
plicitate cordis hec feci: ñ in iactatione
me derelinquas: iuxta pollicitationẽ
tuã. & hec dicens filint & accepit cibũ
potũq. Ego uero hec scribens: uereor
ne alicui legenti sit incredibile: iuxta
quod salustiꝰ historiã scribens ait. Ubicũ¬
q de uirtute atq gła bonoꝵ memoriis
quefunit quisq facilia facta putat. &¬
quod ammo accepit supra eo ueluti fac¬
ta ꝑ falsos ducit. Nam testor ommpo¬
tentẽ qui ab ipsiꝰ ore omma etuli:
audita cognoin. Post multũ uͦ tẽporis
ipse uir beatꝰ saluiꝰ de cellula sua abstra¬
ctus ad epͣatum electꝰ. in inco ordinat᷑¬
ageret: inualescente apud albiensiũ ur¬
bem inguinario morbo: maxima pars

Expanded text:
sustentatus sum, recessit a me. Sed et lingua sustentatus sum, recessit a me. Sed et lingua mea gravibus est operta vulneribus et ita tumefacta, ut omne os meum videatur implere. Et scio, quia non fuit bene placitum domino Deo meo, ut haec arcana vulgarentur. Sed tu nosti, Domine, quia in simplicitate cordis haec feci, non in iactantia me derelinquas iuxta pollicitationem tuam'. Et haec dicens siluit et accepit cybum potumque. Ego vero haec scribens vereor, ne alicui legenti sit incredibile, iuxta id quod Salustius historiam scribens ait: Ubi de virtute adque gloriam bonorum memores, quae sibi quisque facilia factu putat, aequo animo accepit; supra ea veluti ficta pro falsis ducit. Nam testor Deum omnipotentem, quia ab ipsius ore omnia quae rettuli audita cognovi. Post multum vero tempus ipse vir beatus a cellola sua extractus, ad episcopatum electus, invitus est ordinatuagerit, invalescente apud Albigensem urbem inguinario morbo et maxima iam parte
Abbreviated transcription (Latin):
dun uocẽ dicentẽ. Reuertat᷑ hic in se¬
culũ : qm necessariꝰ ẽ. eccłiis nr̃is. Uox
enꝰ audiebat᷑. Nam qui loquebat᷑.
penitꝰ cernere ñ poteram. & ego ꝓstra¬
tus sum suꝑ pauimentũ cũ fletu ⁊ di¬
cebã. Heu heu dne̾ cur michi hec osten¬
disti. si ab his fraudandꝰ ero  Ecce ho¬
die eicis me a facie tua. ad scłm fragi
queso dñe auferas miscđiam tuã a me
s depcor ut ꝑmittas hic habitare. ne
illuc decidens ꝑ eam. & at uox qui lo¬
quebat᷑ michi. Uade in pace. Ego eniͣ
sũ custos tuus donec reducã te in hcͣ
locũ. Tunc relictꝰ a comitib meis des¬
cendens cũ fletu ꝑ portã quã ingres¬
sus fuerã: huc sum regressus. Hec eo
loquente stupentib cunctis qͥ ade¬
rant : cepit iterũ sc̃s dĩ cum lacrimis
dicere. Ue michi qui tale misteriũ
ausus fum reuelare. Ecce enĩ odor fu¬
aintatis quẽ de loco sc̃o auserã. & quo
ꝑ hoc triduũ fine ullo cibo potuq

Expanded text:
divi vocem dicentem: Revertatur hic in saedivi vocem dicentem: Revertatur hic in saeculum, quoniam necessarius est ecclesiis nostris. Vox enim audiebatur, nam qui loqueretur penitus cerni non poterat. Et ego prostratus super pavimentum, cum fletu dicebam: Heu! heu! Domine! cur mihi haec ostendisti, si ab his frustrandus eram! Ecce hodie ejicis me a facie tua, ut revertar adquaeso, Domine, auferas misericordiam tuam a me, sed deprecor ut permittas me hic habitare, ne illuc decidens peream. Et ait vox quae loquebatur mihi: Vade in pace. Ego enim sum custos tuus, donec reducam te in hunc locum. Tunc relictus a comitibus meis, descendens cum fletu, per portam qua ingressus fueram, huc sum regressus. Haec eo loquente, stupentibus cunctis qui aderant, coepit iterum sanctus Dei cum lacrymis dicere: Vae mihi qui tale mysterium ausus sum revelare. Ecce enim odor suavitatis, quem de loco sancto hauseram, et in quo per hoc triduum sine ullo cybo potuque
Abbreviated transcription (Latin):
portas licis clariꝰ sole introductꝰ sũ¬
habitaculũ in qͦ omne paum̃tũ erat
quasi aurũ argentũq rentens. & erat¬
lux meffabił amplitudo menarrabił.
Quã ita multitudo ꝓmiscinsexus obte¬
xerat: ut longitudo ac latitudo cater¬
uȩ ꝓrsus ꝓunderi ñ posset. Cumq no¬
bis ua inter cõprimentes ab his qui pͣ¬
cedebant angłis pararet᷑: ꝑuenimꝰ
ad locũ quẽ iam de longi quo contẽ¬
plabam᷑ : in quo suꝑpendebat nubes
omm luce lucidior. In quanͣ sol nͣ kina
non astra cerni poterant. s suꝑ his om¬
nib naturali luce splendidiꝰ effulge¬
bat. ⁊ uox pͣcedebat de nube tanquã
uox aquarũ multarũ. Ibi etiã me
peccatorẽ humilit᷑ sakitabant uiri
in ueste sacerdotali ac secularib qui
famulatu: Stantẽ gͥ in loco in quo
russus fũ: oꝑuit me odor mimȩ sua¬
utatis. ita ut ab hac suauitate refectꝰ nullũ
ex hoc cibũ potũq defiderarẽ: & au¬

Expanded text:
portam luce ista clariorem introductus suportam luce ista clariorem introductus suhabitaculum, in quo omne pavimentum erat quasi aurum argentumque renitens, lux ineffabilis, amplitudo inenarrabilis; quam ita multitudo promiscui sexus obtexerat, ut longitudo ac latitudo catervae prorsus pervideri non possit. Cumque nobis via inter comprimentes, ab his qui praecedebant angelis, pararetur, pervenimus ad locum, quem jam de longinquo contemplabamur: in quo superpendebat nubes omni luce lucidior, in quo non sol, non luna, non astrum cerni poterat, sed super his omnibus naturali luce splendidius effulgebat, et vox procedebat de nube tanquam 332 vox aquarum multarum. Ibi etiam me peccatorem humiliter salutabant viri in veste sacerdotali ac saeculari, quosfamulatu. Stans igitur in loco in quo jussus sum, operuit me odor nimiae suavitatis, ita ut ab hac suavitate refectus, nullum adhuc cibum potumque desiderem. Et au
Abbreviated transcription (Latin):
cut. manib eleuatis ait. O ds miseri¬
cors quid fecisti michi ut me in hunc
tenebroscꝰ mundanȩ habitationis lo¬
cum redire ꝑmitt̾es: & emͣ mͥ meliꝰ
eet in cȩlo tua miscd̾ia: quã istiꝰ mum¬
di inta nequissima. Stupentib aut᷑
sins & int̾rogantibꝰ qđ fuerit tale ꝓ.¬
digrũ: nchil int̾rogantib respondit.
Surgens autẽ de feretro inchil mali sen¬
tiens de morbo quo laborauerat: triduo
absq cibi uł poculi ꝑstitit alimento.
Die autẽ t̾cio ẽuocatis monachis ⁊ ma¬
ligite qr nchil ẽ qͦd cermtis in hoc
mundo: s sunt id qđ ꝑ salomonẽ pro¬
pħam canit᷑. omnia uanitas. Felix est
enĩ qui ea agere potest in hoc seculo:
ut głam dĩ cernere mereat᷑ in cęlo.
dies ctremescente cellula examme̾
uidistis: apprehensus a duob angłis¬
& in cęloꝵ excelsa sublatꝰ sũ. ita ut
ñ solum huc squalidũ seculũ. uerũ
etiã solẽ & kinã nubes & fidera sub
pedib me habere putarẽ. Demde ꝑ

Expanded text:
t manibus elevatis, ait: O Domine misericors, quid fecisti mihi, ut me in hunc tenebrosum mundanae habitationis locum redire permitteres, cum mihi melior esset in coelo tua misericordia, quam istius mundi vita nequissima? Stupentibus autem suis, et interrogantibus, quid fuerit tale prodigium, nihil interrogantibus ille respondit. Surgens autem de feretro, nihil mali sentiens de incommodo quo laboraverat, triduo absque cibi ac poculi perstitit alimento. Die autem tertio, convocatis monachis et maligite, quia nihil est quod cernitis in hoc mundo; sed sunt, juxta id quod Salomon propheta cecinit, Omnia vanitas . Felix est enim, qui ea agere potest in saeculo, ut gloriam Dei cernere mereatur in coelo. dies contremiscente cellula exanimem vidistis, apprehensus a duobus angelis in coelorum excelsa sublatus sum, ita ut non solum hoc squalidum saeculum, verum etiam solem ac lunam, nubes et sidera sub pedibus habere putarem: deinde per
Abbreviated transcription (Latin):
cerent maxximã talpã eũ qua potuissent
ꝑforare pontem ⁊ fecert̃. Quadã die p̃lia
mortui multi ⁊ pons ꝑforatꝰ ẽ. Nocte uͦ
dormientib nob̾ exiert̾ turci de ciitare
⁊ arsert̾ stalpam ⁊ restaurauert̃ pontem:
unde nuis exercitꝰ xp̃i iratus fuit.
Lia die adduxert̃ turci supͣ murum
cuũtatis quendã militem nr̃oꝵ nobilem
nomine Ramasdũ porchetũ quẽ dui te¬
nuerant in mał carcerib Dixert᷑q ut lo¬
queret᷑ cũ xp̃i. ꝑegrinis. quatinꝰ eũ redi¬
merent maxio censu: anteꝙꝗͣ caput a¬
misisset. Qui cũ eẽt. supͣ murũ loquutꝰ
c̃. seniorib dicens. nr̃is Seniores tantũ qͥdẽ
ualet quasi ego iam mortuus essem ⁊ idõ
depcor uos ficuti meos fr̃s ut ꝓ me nullũ
munus offeratis. S estote securi in fide xpĩ¬

Expanded text:
cerent maximam talpam, cum qua potuissent cerent maximam talpam, cum qua potuissent perforare pontem; et fecerunt. Quadam die praelia mortui multi, et pons perforatus est. Nocte vero dormientibus nobis, exierunt Turci de civitate et arserunt talpam, et restauraverunt pontem, unde nimis exercitus Christi iratus fuit. Alia die adduxeruut Turci super murum civitatis quemdam militem nostrorum nobilem, nomine Rainaldum Porchetum, quem diu tenuerant in malis carceribus, dixeruntque ut loqueretur cum Christi peregrinis, quatenus eum redimerent maximo censu, antequam caput amisisset. Qui cum esset super murum, locutus est senioribus, dicens nostris: « Seniores, tantum quidem valet quasi jam ego mortuus essem. Et ideo deprecor vos sicuti meos fratres, ut per me nullum funus offeratis. Sed estote securi in fide
Abbreviated transcription (Latin):
mͣs uͦ seniores nr̃i ⁊ pͥncipes cõmi¬
serunt illud castrũ Raunundo scĩ
Egidii ad custodiendũ: eo qđ ipse habe¬
bat plus milites in sua familia quã alii.
⁊ plus potãt dare. Ille quoq conseruauit
castrum cũ suo excercitu. ⁊ cũ eo fuit gastoᷤᷤ
debiot cũ sius hominib ⁊ petrꝰ uiceconies
de castellon ⁊ Raunundus uiceconies de
torena. ⁊ guilłmꝰ de monte peslerio. ⁊ Gof deurrib¬
de sabra. Om̃s isti ⁊ alii plures cũ hominib
sius fuert̃ cũ eo. Rainundꝰ quoq scĩ egi¬
sum potuit. ad castrũ custodiendũ ꝑ cõ¬
uentionem retinuit. Una die exiert̾ de
ciuitate ⁊ uenert̾ ad castrũ qđ undiq cir¬
cũdedert̃ clamando ⁊ sagittando. nrõsq
uulnerando ⁊ occidendo: ita qđ etiam
tentoria nr̃oꝵ erant cooꝑta infixis sagit¬
tis. ⁊ nisi eẽt suscursus qui uenit de alio
exercitii: maxcimũ dapnũ in eis fecissent.
Hoc nr̃i uidentes statim ordinauert̾ ut fa¬

Expanded text:
 seniores nostri et principes commiserunt illud castrum Raimundo Sancti Aegidii ad custodiendum, eo quod ipse haberet plus milites in sua familia quam alii, et plus poterat dare. Ille quoque conservavit castrum cum suo exercitu, et cum eo fuit Gastos de Biart cum suis hominibus, et Petrus vicecomes de Castellon, et Raimundus vicecomes de Torena, et Guillelmus de Montepeslerio, et Goffrde Sabra. Omnes isti, et alii plures cum hominibus suis, fuerunt cum eo. Raimundus quoque Sancti Aegisum potuit, ad castrum custodiendum per conventionem retinuit. Una die exierunt de civitate, et venerunt ad castrum, quod undique circumdederunt clamando et sagittando, nostrosque vulnerando et occidendo, ita quod etiam tentoria nostrorum erant cooperta infixis sagittis, et nisi esset succursus qui venit de alio exercitu, maximum damnum in eis fecissent. Hoc nostri videntes, statim ordinaverunt ut fa
Abbreviated transcription (Latin):
t̃ suscipiat. Qđ̃ cũ uidiss anuraliꝰ: uocauit
uocauit drogamundũ: & dixit ei. Quid
suum nullomodo negauit. Qđ audiens a¬
miralius nimis iratꝰ fuit. Ilico ussit eũ de¬
collari: ⁊ turci cũ magno gaudio decollauert̃
eũ. Cuiꝰ animã confestim suscipientes anggłi
ante conspectũ dñi ꝓ cuiꝰ amore martiriũ
suscepit gaudentes detulert̾. Tunc amiraliꝰ
iratꝰ fuit uehem̃t: idõ qđ ramaldũ ad suos
ñ potuit cõu̾tẽ Tos. Statĩm uissit ad se om̃s
ꝑegrinos adduci qui erant in ciutate liga¬
tis post tergũ manib Cũq ante eũ uenis¬
sent: imꝑauit ut nudi expoliarent᷑ oms.
Cũ gͦ expoliati fuissent: fecit costricte con
milites ualde stridebant ⁊ clamabant. Quoꝵ
uoces resonabant ad celũ. ad dm̃ ꝓ cuiꝰ
amore eoꝵ carnes ⁊ ossaͥ igne cremabant᷑.
Et sic martiritati fuert̾ om̃s isti in una die
ꝓ cuꝰ amore fidelit̾ hec passi st̃ regnante

Expanded text:
ter suscipiat. Quod cum vidisset Amiralius, ter suscipiat. Quod cum vidisset Amiralius, vocavit drogmandum, et dixit ei: « Quinum Deum suum nullo modo negavit. » Quod audiens Amiralius, nimis iratus fuit. Illico jussit eum decollari, et Turci cum magno gaudio decollaverunt eum. Cujus animam confestim suscipientes angeli, ante conspectum Domini, pro cujus amore martyrium suscepit, gaudentes detulerunt. Tunc Amiralius iratus fuit vehementer, ideo quod Rainaldum ad suos non potuit convertere deos. Statim jussit ad se omnes peregrinos adduci, qui erant in civitate, ligatis post tergum manibus. Cumque ante eum venissent, imperavit ut nudi exspoliarentur omnes. Cum ergo exspoliati fuimilites, ualde stridebant: quorum uoces resonabant ad celum ad Deum, pro cuius amore eorum carnes et ossa in igne cremabantur. 9.254 Martyrizati sunt omnes isti in una die,m, pro quo fideliter haec passi sunt, regnante
Abbreviated transcription (Latin):
fendẽ. Introgauerunt aut̃ turci drogaman¬
dũ quid ramaldꝰ dicebat. Qui dixit illis.
Hichil loquit᷑ boni de uobis. Tunc cassianꝰ
a miraliꝰ continuo uissit eũ descende de
muro. dixitq ei ꝑ drogamundũ. Ramal¬
de ius nob̾cũ honeste uiu̾e ⁊ gaudẽ: Rai¬
naldus respondit. Quomͦ uobiscũ honeste
sine peccato iuue̾ pot̾o: Dixxitq amiraliꝰ.
Abnega dm̃ tuũ quẽ credis ⁊ coł ⁊ crede mal¬
phum ⁊ nr̃is a̾iis aliis. Quod si feceris dͥa¬
bimꝰ tͥ oña que pecieris. uidelicet aurũ
⁊ argentũ. equos ⁊ mulos. ⁊ alia pluruna
ornam̃ta quȩ uolueris. ⁊ uocores ⁊ heredita¬
tes & maximo honore ditabimꝰ te. Cui Rai¬
naldis respondit. Date mͥ spaciũ quo possim
conciliari mecum. E amiralius respondit.
i libenti animo concessit. Tunc Rainaldꝰ ꝓ¬
iecit se in orationib uinctis manib in t̾ra
contͣ orientem humlit᷑ dñ rogans ut ei sub¬
ueniat suamq annnã in sinii abrahe dignan¬

Expanded text:
rogaverunt autem Turci drogmandum quid Rainaldus dicebat. Qui dixit illis: « Nihil loquitur boni de nobis. » Tunc Cassianus Amiralius continuo jussit eum descendere de muro, dixitque ei per drogmandum: « Rainaldus, vis nobiscum honeste vivere, et gaudere? » Rainaldus respondit: « Quomodo vobiscum honeste sine peccato vivere potero? » Dixitque Amiralius: « Abnega Deum tuum, quem credis et colis, et crede Malphium, et nostris diis aliis. Quod si feceris, dabimus tibi omnia quae petieris, videlicet aurum et argentum, equos et mulos, et alia plurima ornamenta, quae volueris, et uxores, et haereditates, et maximo honore ditabimus te. » Cui Rainaldus respondit: « Date mihi spatium, quo possim conciliari mecum. » Et Amiralius respondit, et libenti animo concessit. Tunc Rainaldus projecit se in orationibus junctis manibus in terra contra orientem; humiliter Deum rogans, ut ei subveniat, suamque animam in sinu Abrahae dignan
Abbreviated transcription (Latin):
Nepotianꝰ deinde romȩ costantim sororis filiꝰ
glachatoꝵ manufretꝰ inuasit imꝑiũ. Qui
deinde cũ improbꝰ ac ꝑ hoc minsus cunctis
eet a magnentianis ducib oppressus ẽ. Se¬
quit᷑ bellũ illad horribile int̃ coftantiũ mag¬
nentiũq apud mursũ urbẽ gestũ. i quo
multa romanoꝵ uiriũ ꝓfligatio mposterũ

Expanded text:
Nepotianus deinde Romae Constantini sororis filius gladiatorum manu fretus invasit imperium, qui deinde cum improbus ac per hoc invisus cunctis esset, a Magnentianis ducibus oppressus est. Sequitur bellum illud horribile inter Constantium, Magnentiumque apud Mursam urbem gestum, in quo multa Romanorum virium profligatio, e
Abbreviated transcription (Latin):
dam ciuitatẽ. Magisq querebat᷑ de¬
nullam conuentionẽ tenere perg̃a bea¬
mundũ sẽ uoleba: quiã tunebat se

Expanded text:
dam ciuitatem. 15.7 Magis autem quere<nullam> conuentionem emollificare erga Boamundum se nolebat, eo quod timebat se
Abbreviated transcription (Latin):
rẽ publicã apd mediolanũ constitutꝰ
diẽ obiit. Theodosius hispanꝰ italicȩ di¬
in trami cuntatis a gratiano augusto
apd̾ sirmiũ post ualentis in teritũ factꝰ
defensor eximiꝰ. Nã hunos ⁊ gothos qͥ
eã sub ualente de fatigassent diuersis
preliis uicit. atq a praua uastatione cõ¬
pescuit. Cũ ꝑsis quoq petitꝰ: pacẽ pepi¬
git. Maximũ autẽ tirannũ qui gra¬
tianũ int̃fecerat. & sibi gallias undica¬
bat. apd mediolanũ una cũ ualentim¬
ano imꝑatore ad grediens ab oriente
clausit cepit occidit. Cugeniũ quoq ti¬
rannũ atq arbogasten diumo auxxilio
preditus incit. deletis eoꝵ decẽ milib
pugnatoꝵ. Hic etenĩ eugeniꝰ confidens
uiribꝰ arbogasti postquã apd ienniã ua¬
lentimanũ extinxerat: regnũ inuasit.
occiso arbogaste: desꝑans sua se manu ꝑe¬
mit. Omnibꝰq inimicis theodosius suꝑatiᷤ
in pace reb humanis apd mediolanũ ex¬

Expanded text:
republica, apud Mediolanum constitutus, republica, apud Mediolanum constitutus, it. . Theodosius Spanus, Italicae divi Traiani civitatis a Gratiano Augusto apud Sirmium post Valentis interitum factus defensor eximius. nam Hunnos et Gothos, qui eam sub Valente defetigassent, diversis proeliis vicit atque a prava vastatione conpescuit. cum Persis quoque petitus pacem pepigit. Maximum autem tyrannum, qui Gratianum interficerat et sibi Gallias vindicabat, apud Mediolanum , ‖ una cum Valentiniano imperatore adgrediens ab Oriente, clausit cepit occidit ‖ Eugenium quoque tyrannum atque Arbogasten divino auxilio praeditus vicit deletis eorum decem milibus pugnatorum. hic etenim Eugenius confisus viribus Arbogasti postquam apud Viennam Valentinianum extincxerat, regnum invasit, occiso Arbogaste desperans sua se manu peremit. omnesque inimicos Theodosius superatos ‖ in pace rebus humanis apud Mediolanum ex
Abbreviated transcription (Latin):
odosio arbogastes delesse funditꝰ fert᷑.
Quos utiq ꝑdidisse lucrũ ⁊ umci uincere
fuit. Non insulto obtrectatorib
nris unũ aliquod ab intio urb̾ conditȩ
bellũ ꝓferant tam pia necessitate sus¬
ceptũ tã cdiumna felicitate confectum
tã clem̃ti benignitate sopitũ. ubi nec
pugna grauẽ cedẽ. nec uictoria cruen¬
tã exegerit. cultionẽ. & fortasse con¬
cedã ut ñ hec fidei xp̃iam ducis c̃cessa
uideant᷑. quãuis ego hoc testimonio ñ
laborẽ: quando unꝰ ex ipsis poeta quidẽ
eximiꝰ s paganꝰ ꝑincatissimꝰ hui modi
uersib & dõ ⁊ homini testimoniũ tulit
quibꝰ ait. Onmiũ dilecte dõ tibi mili¬
tat ȩther. & ciurati ueniunt ad classica
uenti. Ita cȩlitꝰ iudicatũ ẽ. int̾ partem
etiã sine presidio hõminũ de solo deo
humilit̃ sꝑantẽ & partẽ arrogantissime
de uirib suns ⁊ de ydoł presumentẽ.
Theodosius autẽ cõpositã tranquillatãq

Expanded text:
odosio, Arbogastes delesse funditus fertur, odosio, Arbogastes delesse funditus fertur, quos utique perdidisse lucrum et vinci vincere fuit. Non insulto obtrectatoribus nostris. Unum aliquod ab initio Urbis conditae bellum proferant, tam pia necessitate susceptum, tam divina felicitate confectum, tam clementi benignitate sopitum, ubi nec pugna gravem caedem, nec victoria cruentam exegerit ultionem: et fortasse concedam, ut non haec fidei Christiani ducis concessa videantur, quamvis ego hoc testimonio non laborem, quando unus ex ipsis, poeta quidem eximius, sed paganus pervicacissimus, hujusmodi versibus et Deo et homini testimonium tulit, quibus ait: O nimium dilecte Deo! tibi militat aether, Et conjurati veniunt ad classica venti. 562 Ita coelitus judicatum est inter partem, etiam sine praesidio hominum de solo Deo humiliter sperantem, et partem arrogantissime de viribus suis, et de idolis praesumentem. Theodosius autem, composita tranquillataque
Abbreviated transcription (Latin):
uentoꝵ in ora hostiũ ruit. Ferebant᷑
ꝑ aerẽ spicula missa nr̃oꝵ atq ultra m̃¬
furã humam iactꝰ ꝑ magnũ mane
portata nusquã ꝓpe modũ cedere priꝰ¬
quã impingerent sinebant᷑. Porro au¬
tẽ turbo c̃tinuus ora pectoraq hostiũ
nunc illisis grauit̃ scutis euerberabat
nc̃ in pͣssis ꝑtinacit̾ obstructa claudebat.
N unc auulsis ui olent̃ destituta denuda¬
bat nunc oppositis iugit̃ interga tru¬
debat. Tela etiã quȩ ipsi uehement̃ in¬
torserant excepta uentoꝵ impetu su
pinata ac retrorsũ coacta ipsos infeli¬
cit̃ configebant. Prospexcit sibi humã¬
nȩ c̃scientiȩ pauor. Nam c̃tinuo sese
parua suoꝵ manu fusa uictori theodo¬
sio hostił ꝓstrauit exercitꝰ. Cugenius
captꝰ atq interfectꝰ ẽ. Arbogastes sua
sese manu ꝑculit.Ita ⁊ hic duoꝵ sangui¬
ne bellũ euule restinctũ ẽ. absq illis
decẽ milib gothoꝵ qͦs pret̾missos a the¬

Expanded text:
uentorum in ora hostium ruit. ferebantur uentorum in ora hostium ruit. ferebantur per aera spicula missa nostrorum atque ultra mensuram humani iactus per magnum inane portata nusquam propemodum cadere, priusquam inpingerent, sinebantur. porro autem turbo continuus ora pectoraque hostium nunc inlisis grauiter scutis euerberabat, nunc inpreesis pertinaciter obstructa claudebat, nunc auulsis uiolenter destituta nudabat, nunc oppositis iugiter in terga trudebat; tela etiam, quae ipsi uehementer intorserant, excepta uenti pinata, ac retrorsum coacta ipsos infeliciter configebant. Prospexit sibi humanae conscientiae pavor: nam continuo sese, parva suorum manu fusa, victori Theodosio hostilis prostravit exercitus. Eugenius captus atque interfectus est. Arbogastes sua se manu perculit. Ita et hic duorum sanguine bellum civile restinctum est, absque illis decem millibus Gothorum, quos, praemissos a The
Abbreviated transcription (Latin):
mero ac uiribꝰ impares forent sola tam̃¬
belli dispositione uctores. At uͦ theodo¬
suis in sumis alpib constitutꝰ. eaꝑs cibi ac
somni sciens quod destitutꝰ suis nesciens qđ
clausus alienis dñm xp̃m solus solũ qui
posset om̃ia corpore humi fusus m̃te cȩlo
fixꝰ orabat. De hinc postquã in somnẽ
noc tẽ precũ c̃tinuatione transegit.
& testes prope modũ quas in precium
presidii cȩlestis appenderat lacrimarũ
lacunas reliquid. fiducialit̃ arma corri¬
pint. solus sciens se eẽ ñ solũ signo cruciᷤ
signõ prelio dedit. ac se in bellũ etiam¬
si nemo sequeret᷑ inctor futurꝰ inmisit
pͥma salutis ina ectitit arbicio hostiliũ
partiũ comes. Qui cũ ignarũ imꝑatorẽ
circũpositis excepisset insidiis c̃uersus¬
augusti. ñ solũ ꝑiculo liberauit uerũ
etiã instruxit auxilio. Atubi ad conti¬
gua inmiscendȩ pugnȩ spacia ꝑuentũ
eꝰ. c̃tinuo magnꝰ ille ⁊ in effabił turbo

Expanded text:
mero ac viribus impares forent, sola tammero ac viribus impares forent, sola tambelli dispositione uictores. at uero Theodosius in summis Alpibus constitutus expers cibi ac somni, sciens quod destitutus suis, nesciens quod clausus alienis, Dominum Christum solus solum, qui posset omnia, corpore humi fusus, mente caelo fixus orabat. dehinc postquam insomnem noctem precum continuatione transegit et testes propemodum quas in pretium praesidii caelestis adpenderat lacrimarum lacunas reliquit, fiducialiter arma corripuit solus, sciens se esse non solum. signo crucis signum proelio dedit ac se in bellum, etiamsi nemo sequeretur, nictor futurus, inmisit. prima salntis nia extitit Arbitio, hostilium partium comes: qui cum ignarum imperatorem circumpositis excepisset insidiis, conuersusAugusti, non solum periculo liberauit uerum etiam instruxit auxilio. at ubi ad contigua miscendae pugnae spatia peruentum est, continuo magnus ille et ineffabilis turbo