comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dominus iħc xp̃c cum discipulis suis. et
dixit ei. Weni ad me. quia tempus est
ut epuleris in conuiuio meo cum fr̃ibus
tius. Surgens autem iohannes cepit ire.
sed dominus dixit ei. Dominica resurre¬
ctionis meȩ die que post quinq dies fu-¬
tura est ita uenies ad me. Et cum hec di-
in eccła que in eius fuerant nomine fabricata.
et a primo pullorum cantu agens misteria
dei. omnem populum usq in horam diei

Expanded text:
us Christus cum discipulis suis et dixit ei: « Veni ad me, quia tempus est ut epuleris in convivio meo cum fratribus tuis. » Surgens autem Joannes, coepit ire. Sed Dominus dixit ei: « Dominica resurrectionis meae, quae post quinque dies futura est, ita venies ad me. » Et cum haec din ecclesia quae in ejus nomine fuerat fabricata; et a primo pullorum cantu agens mysteria Dei, omnem populum usque ad horam diei
Abbreviated transcription (Latin):
ceat x ꝓ commissis affligat. testisẽ paralitoc
ciui ante sanationẽ saluator peccata dimit¬
uc Sic aut̃ aliquando ꝑcuit. ut eos scoi
sucꝵ merins suffiagamib sanitati resfituat.
ur a diuine oꝑationis sit inditiũ cũ in
tenus homo ꝑ flagellũ apeccato compescit᷑
pnter dum sir qͥ dĩ ecculto uiditio ñ umi sea
pluribe rn firmitatib subiacet ñ parit om̃a
remcliũ mali punus merata scã ionceuet
reintegratio santats. altrus pcib er honori
seruet᷑. Quarũ omniũ rerũ euidens indi¬
tiũ dabit subiecta narratio. Quidã uiolen¬
tia fulminis ictus. post egrotationẽ diutur¬
nã ita totius formam corporis & membroꝵ
offitia ꝑdidit. ut monstruosũ quiddã poriꝰ
quã hominẽ uideret᷑ exeprimere. Si quidẽ
corstatura flebili contracnione deposita .&.
gradiendi facultas ab lata ẽ. Facies uꝰ tanta
combustionis ẽ tanta feditate corrupta. &
culoꝵ sedes tta sunt carne et cute suꝑ dic¬

Expanded text:
ceat et pro commissis affligat, testis est paraliticus, ceat et pro commissis affligat, testis est paraliticus, cui ante sanationem salvator peccata dimittit. Sic autem aliquando percutit, ut eos, sanctorum suorum meritis suffragantibus, sanitati restituat; ut et diterius homo per flagellum a peccato compesciturinterdum ut qui Dei occulto judicio non uni, sed pluribus infirmitatibus subjacet, non paremedium mali per unius merita sancti conceditur, redintegratio sanitatis alterius praecibus et honori servetur. Quarum omnium rerum evidens indicium dabit subiecta narratio. Quidam violentia fulminis ictus, post aegrotationem diuturnam ita totius formam corporis et membrorum officia perdidit, ut monstruosum quiddam potius quam hominem videretur exprimere. Siquidem et statura flebili contractione deposita et gradiendi facultas ablata est; facies vero tanta combustionis est foeditate corrupta, et oculorum sedes ita sunt, carne et cute superduc
Abbreviated transcription (Latin):
titdebantur. quidam ao esset faber. quẽ
adhuc gentilẽ eẽ constaret. Hic cum
dominico die quo ceteri ad expectanda
diei illius festa discesserant in fabrica solus
substitisset. et in illo secreto se subito clara
luce manifestantib scĩs. hic idem faber
rapinir. atq ad penam uel ad supplicia
distenditur. & uisibiliter turbam mar¬
tẏrum cernens uerberatus etiã increpatͦ.
eo quod die dominico aecclesię solus

Expanded text:
uidebantur, quidam adesset faber quem uidebantur, quidam adesset faber quem adhuc gentilem esse constaret. hic cum dominico die quo ceteri ad exspectanda diei illius festa discesserant in fabrica solus substitisset, in illo secreto se subito clara luce manifestantibus sanctis hic idem faber rapitur atque ad poenam uel ad supplicia distenditur et uisibiliter turbam martyrum cernens uerberatus etiam et increpatus, quod uel die dominico ecclesiae solus
Abbreviated transcription (Latin):
uite sunt scripta. Eochac eadẽ legione
dicuntur illi fuisse martyres ursus et
uictor quos solodoro passos fama confir¬
mat. Solodorum uero castrum est suꝑ
arulã flumen. neq longe arheno positũ.
pere preciũ ẽ etiã illud indicare quis de¬
inde maximianum trucẽ tyrannum exitꝰ
consequutus sit. Cum dispositis insidis
genero suo constantino tunc regnũ tenenti
mortẽ moliretur. de prehenso dolo eiꝰ apud
massiliã captus nec multo post strangulatꝰ.
teterrimoq hoc supplicio affectus. impiã
uitã pessima morte finiuit. dt uero bea¬
tissimoꝵ agaueiensiũ martyrum corpora:
post multos passionis annos scõ theodoro
eiusdẽ loci ep̃o reuelata traduntur. In
quoꝵ honore cum construeretur basilica
quȩ uastę nunc ad uincta rupi. uno
tantum latere acclinis iacet qͥd miraculi
tunc apƿaruerit. nequa quã tacendũ
putaui. accidit ut inter reliquos artifi¬
ces qui inuitati conuenisse adillud opus

Expanded text:
uitae scriptasunt. ex hac eadem legione uitae scriptasunt. ex hac eadem legione fuisse dicuntur etiam illi martyres Ursus et Uictor quos Salodoro passos fama confirmat. Salodorum uero castrum est supra Arulam flumen neque longe a Rheno positum. Operae pretium est etiam illud indicare qui deinde Maximianum trucem tyrannum exitus consecutus est. cum dispositis insidiis genero suo Constantino tunc regnum tenenti mortem moliretur, deprehenso dolo eius apud Massiliam captus nec multo post strangulatus teterrimoque hoc supplicio adfectus impiam uitam digna morte finiuit. ad uero beatissimorum Agaunensium martyrum corpora post multos passionis annos sancto Theodoro eiusdem loci episcopo reuelata traduntur in quorum honorem cum exstrueretur basilica quae uastae nunc adiuncta rupi uno tantum latere adclinis iacet, quid miraculi tunc apparuerit, nequaquam tacendum putaui. accidit, ut inter reliquos artifices, qui inuitati conuenisse ad illud opus
Abbreviated transcription (Latin):
me uiuendi usus. ad hanc quam uidetis per¬
duacit ȩtatem. Quȩ cumq enim in hoc mun¬
do aguntur. aut studium repperit. aut rerũ
uolubilitas agit. aut uarus semper casus
infestat. Quod cumq uolumus optamus.
scimus aut cupimus. totum mundi caligine
submersum tenebris circum fluentib latet.
mente perpendens. utinã ultimo conster
tisfectu. Quod si me ad tempus paulo ante
trucidate legionis itineris necessitas detu¬
lisset. con uuuis uel ȩpulis ur̃is horum
funerum consortium p̃tulissem. Sed etiam
ꝓfessionẽ meã transire ulterius per beata
funera non sinatis. Hec eo loquente. subita
percussoris obtrucat insania. Ita uir sc̃s
ceteris quoq martyrib in eo loco sicut mor¬
te. ita ẽ honore coniunctus. Hȩc nobis
tantum denumero illo martyrũ cõperta
sunt nomina. idest beatissimorũ mauricii.
ex superii. candidi . atq uictoris. Cetera¬
uero nobis quidẽ in cognita. sed in libro

Expanded text:
me uiuendi usus . ad hanc quam uiditis perme uiuendi usus . ad hanc quam uiditis perduxit| aetatem quecumque in hoc mundo aguntur .| aut studium repperet . aut rerum uolubilitas| agit. Aut uarius semper casus infestat quodcum| que uolumus optamus scimus aut cupimus totum| mundum caliginem submersum tenebres circum| fluentebus latet mente perpendens utinam ultimo contester| affectu . quod si me ad tempus paulo ante| trucitate legionis . iteneris necessitas detullis| set . conuiuiis uel epulis uestres horum funerum| consorcium praetullissem. Sed eciam professionem meam transire ulterius per beata| funera non sinatis. Haec eo loquentem subita| percussoris obtruncat insania. Ita uir sancaeterisque martyribus in eodem loco, sicut morte, ita etiam honore conjunctus est. Haec nobis tantum de numero illo martyrum comperta sunt nomina: id est beatissimorum Mauricii, Exsuperii, Candidi atquero nobis quidem incognita, sed in libro
Abbreviated transcription (Latin):
emptoꝵ gaudentes excultantesq possent milites
epulari. Dictum a quodã ẽ quod legio ꝑ¬
cxpianȩ legis studia. cerimonias romanas.
cultumq numinum pariter cũ imperatorus
ussionib contempnere uoluisset. dataq neci
teneretur. Tunc uietor alte trahens gemi¬
Heu michi qui ꝑ tot annoꝵ militiã adhanc
infelicẽ aetatẽ ueni. et in hac legione mili¬
tare non merui. Quã bene inter tales
gloriosȩ mortis honore donatos. finem
uitȩ inuenire potuissem. S altem si com
militonib in dignus eram. uel me ad has
horas uiandi necessitas detuliss&. ut senilis
pectoris cruor tantorum ulroꝵ uictimis
misceretur. obtuleram corpus hoc neci.
dum modo tane laudis consortio non
carerem. Talia dicente beato uictore.¬
ꝓfanorũ stantem turba ualauit. quȩ utrũ
dep̃ianus esset respondere minaciter iubet.
At ille paululum oculos ad celũ erigens. talia
ꝑ eunctantib sermone respondit. Longus

Expanded text:
emptorum gauden“tes”| exultantesquae possint milites emptorum gauden“tes”| exultantesquae possint milites epolare. Dictum| a quodam est quod legio christianae legis studio| caeremonias romanas cultumque nominum pa| riter cum imperatoriis iussionibus contemnere| uoluisset. Dataque neciteneretur. Tunc| uictor . alte gemitum traEu mi qui per tot annorum| miliciam ad hanc infelicem aetatem uini| et in hac legione militare non merui . quam| bene inter tales gloriose mortis honore donatis| finem uitae inuenire potuissem saltim si com| milito indignus eram uel me ante actas . oras| uiandi necessitas detullisset. Vt senilis| pectores cruor tantorum uirorum uictimis mis| ceretur. Obtuleram corpus hoc neci . dum modo| tante laudes consorcio non carerem. Talia| dicentem profanorum statim turba uallauit .| que utrum christianus esset. Respondere minaciter| iubet. At ille paulolum oculos ad caelum erigens| tali percontantibus sermoni respondit. Longus|
Abbreviated transcription (Latin):
nis. remeans ad maximianum cęsarẽ satelles
nunciat. At ille quasi nichil iterato fuiss&
crimine ꝑpetratum. ire propere exercitũ
iubet. et circum fundi imperat legionem
nullumq de tanto scoꝵ exercitu precepit
derelinqui. Uentum itaq ẽ. circumsit
beatam legionẽ turba carnificum. omnis
etas sine discrecione perimitur. iactanturq
beata corpora et deuotas dõ animas fideli
mortis ꝓfessione commendant. Peracta
tandem cede. inter omnes scoꝵ percussores
preda duuditur. Namq maxximianus
sacultatẽ dederat. ut quisquis legionis illtꝰ
militẽ iugulasset interempti spoliis uteret᷑.
uictrix turba consedit. Cum interea uete¬
ranus quidã ultimȩ etatis senio fatigatus
nomine uictor. ad contaminatum cedibus
locum itineris necessitate deductus ẽ. Dum
ad epulas ꝓetatis ueneratione ab omnibus
rogaretur. requirere cepit. quȩ nã esset
causa letitiȩ. quod inter tot corpora inter¬

Expanded text:
nis remeans .| ad maximianom caesarem satellis nunciat ad ille| quasi nihil iterato fuisset . scelere perpetratum| ire propere exercitum iubet . et circumfundi imperat| legionem. nullumque de tanto sanctorum exercitu| praecepit derelinque+. Ventum itaque circum|  beatam legionem turba carnificum| omnes aetas sine descricione perimitur . lanian| turque beata corpora . et deuotas deo animas| fidele mortis professione commendant. Per| acta tandem cede . inter omnes sanctorum per| cussores praeda deuiditur. namque maxi| mianus facultatem dederat ut quisque legio| nes illius militem iugulasset . interempti spoliis| utereturm . aepulandumque uictrix turba| consedit. Cum interea ueteranus quidam| ultimę aetatis . senex fatigatus. nomine uictor| ad contaminatum caedebus locum . iteneris| necessitate deductus est. Dum ad epulas pro| aetatis ueneratione ab omnibus rogaretur| requerire coepit . que nam esset causa leticiae| quod inter tot corpora per
Abbreviated transcription (Latin):
inquiras longius latitantes. nos om̃s xpianos
ẽẽ e gnosce. Habebis potestati tue omniũ
subiecta corpora. auctorẽ uero suũ respici¬
entes xp̃m animas nontenebis. Hȩc sicut
uissione. ut iterum decimus renonate cri¬
delitatis ordine consumeretur. Post hanc
uocẽ ad legionẽ uelociter properatur er
delia precepta peraguntur reliquis ut octõ¬
dorum redeant iubetur. Tunc exuperiis
quẽ ante principẽ uel campi ductore
superius memoraui. correptis legioniꝰ
suȩ signis. circumstantes hac oratione
confirmat. Tenere me commilitones op¬
timi secularium quidem bellorum signa
ꝑspicitis. sed non ad hec arma pro uoco.
non adbella animos ur̃os uirtutẽq cõpello.
Ilud nobis genus ẽ eligendum preliorũ.
non enim ꝑ hos gladios. potestis adregna
celestia properare. Robur nobis opus ẽ
animoꝵ. Inuicta defensio ẽ. fidẽ quam
dõ ꝓmisimus inultimis custodire. Iã de

Expanded text:
inquiras longius latitantes. Nos omnes christianos| inquiras longius latitantes. Nos omnes christianos| esse cognosce . habebis potestati tuae subdita| omnium corpora auctorem uero suom respicientes christum| animas non tenebes . haec sicut ussione . ut iterum de| cimum renouate crudilitates ordo consummeret .| post anc uocem ad legionem uelociter properatur .| crudilia praecepta peraguntur reliquos+ octodorum| redeant . iubetur. Tunc exsuperius quem ante prenci| pem uel campidoctorem superius memoraui superius| legionis sui signis hac circumstantes oracione confer| mat tenere me commilitones optim“us” secularium| quidem bellorum signa perspicitis . sed non ad hec ar| ma prouoco . non ad haec bella animos uestros| uirtutemque conpello . aliod nobis genus elegendum| est praeliorum non per hos gladios potest . ad regna| caelestia properare. Robor nobis opus est animorum| inuicta defensio est. Fidem quam deo promiseris in| ultimes costodire. Iam de
Abbreviated transcription (Latin):
promisi mei corporis uilitatẽ. et spopondi
hanc imperatorib fidem. nec tamen michi
ullus tunc regna cȩlestia ꝓmitebat. Quid
xep̃o spondente faciendum ẽ. si hoc potiumꝰ
milttiȩ deuotione promitere: Quinimmo.
fortissimi cõmmilitones olim deuotas animas
sub damus preciosissimȩ passioni. Sit nob
uirilis animus. fides in uiolata permaneat.
Iam cerno ante tribunal xepĩ stantes eos.
quos neci paulo ante satelles regius deputa¬
uit. Illa uera gła ẽ. quȩ ȩternitatẽ beatã
uitaẽ huius breuitate mercatur. A equali
omnes animo. una uoce responsũ satellitib
ad defensionẽ rei publice romana arma
sus cepimus. nec umquã aut desertores bel
midinis meruimus subire flagitiũ. Tuis etiã
obtemperaremus preceptis. nisi instituli legibꝰ
xxp̃ianis. dȩmonum cultus & aras semper
pollutas sanguine uitaremus. Comperimus
p̃cepisse te ut aut sacrilegiis pollueres
xpĩanos. aut deleres omnes eterra. Non

Expanded text:
promisi mei corporis uilitatem et spopondi promisi mei corporis uilitatem et spopondi hanc impe| ratoribus fidem . nec tamen mihi ullus tunc regna| celestia promittebat . quid christo . spondente facien| dum est . si hoc potuemus miliciae deuocione promit| tere. Quin immo fortissimi commilitonis . olim deuot\a/s| animas subdamus praeciosissimae passioni sit no| bis uirilis animus . fides inuiolata permaneat. Iam| cerno ante tribunal christi stantes eos quos neci . paulo| ante satellis regius depotauit illa uero gloria est . quae| aeternitatem beatam uitae huius breuitatem erca| tur. Aequali omnes animo. Vna uoce responsum satel| litibad defensionem rei pupuci . romana arma suscipi| mus. Nec umquam aut desertores bellmidines| meruimus subirae flagitium . tuis eciam obtempe| raremus praeceptes. Nisi instituti legibus christianis| demonum cultus et aras semper pollutas sangui| ne uitaremus. Conperimus praecepisse te . ut aut| sacrilegies pollueris cristianos . aut dederes . nec non|
Abbreviated transcription (Latin):
fensionis beatissimis funerib manus obuiam
afferre temptaret. Iam michi ad huiuis rei
qui exemptum uagina apłi gladium ꝓpriȩ
uocis uissione recondidit. docens maiorem
hibuit. nequis quã diuino operi mortalibꝰ
dextris obiuaret. quinimmo. cȩpti operis
fidẽ ꝑhenni religione compleret. Hactenꝰ
exempla sacris inserta codicib legebamus.
iam nunc ꝑ nos metipsos quos sequi debe¬
remus aspeximus. Eece uallatus sum com¬
militonum meorum corporib. quos de
latere meo funestus satelles eripuit. Asꝑsus
eoꝵ sequi necem. quoꝵ gratulans ad mi¬
ror exemplum. Et uacat cogitare quid
imperator uibeat. qui sorte mͥ mortalitatis
ȩqualis ẽ: Si habere aliquid uirium
imperatoria precepta potuissent: circa hea¬
tissimoꝵ pueroꝵ corpora regis persarum
clausus euadere ꝓpheta potuisset. Sacra¬
menta olim dedisse nos memini quod con¬
temptu lucis istius et desperatione uitȩ defen¬
sare rem publicam deberemus. Iam tunc

Expanded text:
fensionis| beatessimis funeribus manus obuias fensionis| beatessimis funeribus manus obuias adferre temta| ret. Iam mihi ad huius rei qui exemtum uagina| apostoli gladium propriae uoces iussione recon| didet . docens . maiorem hibuit ne quisquam deui| no opere mortalibus dexteris obuiaret . quin immo .| caepti operis fidem perennem religionem conplete| hactenus . exempla sacris inserta codicibus legebamus| Iam nunc per nosmet ipsos quos sequi deberemus as| peximus. Ecce uallatus sum commilitonum| meorum corporibus quos de latere meo funestus satel| les eripuit. Aspersueorum sequi| necem quorum gratulans ammiror exemplum .| et uacat cogitare quid imperar iubeat qui sorte| mihi mortalitates equales est. Si habere aliquid| uirium imperatorea praecepta potuissent circa| beatissimorum puerorum corpora reges persarum clau| sus propheta posuisset sacramenta olim dedisse| nos menime quod contemtu lucis istius et disperacione| uitae defensare rem puplicam deberemus . iam tunc|
Abbreviated transcription (Latin):
pariter religio contempnitur romana. Sen¬
tiat contumax miles. me non solum michi.
sedetiam numinib meis dare posse uindictã.
decimum quẽq morti funesta sors p̃beat.
Discant equalem necem. quos ordo p̾miserit
moriendi. qualiter maximianus uel sibi uel
numinib suis hac seueritate dederit ultionẽ.
Post hanc uocẽ ad apparitores iussio infausta
porrigitur. ad legionem ueloctter ꝓperatur.
crudelia precepta reserantur. Tradunt᷑ neci.
quos ordo repperit numerandi. Leti per¬
cussorib ceruices prebent. solaq inter eos est
degloriose mortis occupatione contentio.
erfecto itaq scelere. ut octodorum legio
redeat iubetur. Tunc Mauritius pͥmiceriꝰ
paululum asatellitib regiis segregatus. con¬
uocat legionẽ. et hac oratione sanctiores
alloquitur. Gratulor uirtuti ur̃e cõmilito¬
nes optimi. quod amore seligionis nullã
cum commilitones ur̃os uidistis. quã timui
nequisquã quod armatis facile ẽ specie de¬

Expanded text:
paretur religeo romana contemnitur. Senparetur religeo romana contemnitur. Sencia contu| ax miles . me non solum mihi sed eciam nominibus meis| dare posse uendectam. . decimum quem que morti funesta| sors praebaeat. Discant equalium neces ques ordo| praemiserit moriendi. Qualiter maximianos uel sibi| uel nominibus suis . hanc seueritate dederit ulcio| nem. Post hanc uocem paritur iussio infausta por| rigitur Ad legionem uelociter properatur . crudilia| praecepta reserantur . traduntur neci quos ordo| repperit numerandi. Laeti percussoribus ceruices| praebent. Solaque inter eos est de gloriosae mortes| occupacione contencio perfecto scelere ut octodorum| legio redeat iubetur. Tunc . mauricius primicerius .| paululum a satellibus regiis segregatus conuocat| legionem et hac orationem sancti oris alloquitur.| Gratulor uirtute uestrae commilitones| optimi quod amore relegionis nullam m| commilitonis uestros uidistis quam timui ne quis| quam quod armatis facile est . speciae de
Abbreviated transcription (Latin):
legio festinanter reuertens commilitonum
suorũ pareret exemplo. Tunc hi qͥ p̃erant
legioni. miti affatu dedere responsũ. ob¬
hoc p̃tergressos se octodorum. quia fama
ad eos sacrifitioꝵ ordinẽ detulisset. nefas
sibi uisum eẽ ut doemonũ aras dep̃ianorũ
iuderet obtutus. eẽ sibi in anino dm̃ utuũ
more. usq ad finem uite perhennit̃ custo¬
dire. Ad belloꝵ usum paratã eẽ legionis
uir tutẽ. ad comintitencla uero sacrilegia
sicut cȩsar p̃cepit octodorum ñ redire.
Reuersus itaq satelles. nuntiat obstinatos ẽ
animos legionis. nec uelle obȩdire p̃cepris
imperatoris. Tunc maximianus cesar ira¬
cundie nimietate succensus. ad hanc uocẽ
subuo furore ꝓsiliuit. Ergone milites mei
imperatoria precepta. et sacrorũ meoꝵ
ordinẽ spernunt: Sanciendum erat
uindicta publica. etiã si tantũ maiestatẽ
regiã contempnere. uoluissent. Iungitur
des pectiu meo cȩlestis in uiria. & mecum

Expanded text:
legio festinanter reuertens commilitonum legio festinanter reuertens commilitonum pare| ret exemplo. Tunc hii qui praeerant legione miti af| fatu +dere responsum praetergressos +se ocdodorum .| quia dum fama ad eos sacrificiorum ordinem detullis| set fas tibi uisum esse ne demonum aras cristianorum| uideret obtutus . esse sibi in animo deum uiuum ionem usque ad diem ui| tae perenniter costodire ad bellorum usum paratam| legionis esse uirtutem. Ad commitendi uero sacrilegia| sicut cesar praecipet octodorum non redire. Reuersus itaque| satellis nuntiat obstinatus esse animos legionis.| Nec uelle praeceptes imperatoris obaedire. Tunc| maximianos caesar iracundiae nimietate succensus| ad hanc uocem subito furore prosiluit. Ergone milites| mei imperatoria praecepta et sacrorum meorum ordinem| spernunt sanciendum erat uendecta publica eciam| si tantum maiestatem regiam contemnere uolues| sent. Iungitur dispectui meo celestes iniuria et mecum|
Abbreviated transcription (Latin):
ta. constratis pontib uiã fieri itineris ne¬
cessitas imperaret. Undiq tam̃ imminentibꝰ
saccis pariuis quidẽ sed amenus irriguis
fontib campus includitur. ubi fessi milites
legionis thebaidȩ post laborẽ tanti itineris
resederunt. Maximianus cęsar dũ ad sacra¬
menta superus memorata cunctos in excer¬
citu suo cogeret. agnouit preter gressam
ut diximus legionẽ subitoq iracundiȩ fu¬
rore replerus. satellites mitit ut legionem
ad sacramentorum suoꝵ sacrilegia reuoca¬
rent. Erat aut̃ in eadem legione pͥmicerius
mauricius. et signifer eoe superius. et can¬
didus senator. qui ita commilitonib suis
pre erant. ut amore potius aequalitatis. quã
terrore militario obediendo preciperent.
Requirunt itaq quid maximianus cȩsar
ira dictante mandaret. Dictum ẽ ab his
quos cesar miserat. milttes omnes immolasse
hostias. libasse sacrifitia. & sacramenta fa¬
natici ordinis p̃buisse. uibere cęsarem ut

Expanded text:
ta constra| tis pontibus uiam fieri iteneris neta constra| tis pontibus uiam fieri iteneris necessitas imperaret.| Vndique tamen inminentibus saxis . paruus quidem sed “a”| oenus inrigiis fontibus campus includitur ubi fessi mili| tes legionis tebeae post laborem tanti iteneres resederunt| maximianos caesar. Dum ad sacramenta superius| memorata cunctos in exercito suo cogeret . agnouit| pratergressam ut diximus legionem subito iracundie| furorae conpletus satelletes mittet . ut legionem| ad sacramentorum suorum sacrilegia reuocarent| Erat in eadem legione primicirius mauricius . et signifer| exsuperius . et candidus senator . qui ita conmilitonibus| suis praeerant. Vt amore potius aequalitates quam| terrore militare obaedienda praeciperent. Requirunt| itaque quid maximianos caesar ira dictante man| dasset. Dictum ab his est . quos caesar miserat . milites| omnes inmolasse hostias libasse sacrificia et sacra| menta fanatici ordinis praebuisse iubere caesaraem| ut
Abbreviated transcription (Latin):
n loco oppidum factum ẽ qđ octo dori
iomen accepit. Circa quod aut irrigua
luminib prata aut agroꝵ fertilis cultura
orrigitur precipue. deinde rodant flu¬
unis cursus effertur. qui mole sua leniter
uens. regionis ipsius gram̃ ꝓpria amenita¬
e commendat. Transiens igitur alpes macei¬
uanus cesar oct̾odorum uenit. ibiq sacri¬
caturus idolis sius conuenire exercitum
issit atroci ꝓposita uissione. ut peraras
oemonib consecratas uirarent ȩqualibus sbi
nimis contra bagaudarum turbas ẽẽ pug
ruenit ad nontiam thebaidȩ legionis
eteriens octodorum oppidum a locũ
ogaunũ nomen ẽ celeri iter ꝓperauit.
duo decĩ miliũ spacio ad octo doro se¬
uta. necessitatẽ commitendi sacrilegii
teriret. A gaunũ acole interpretatio
gallici sermonis. saacunt dicint :eatio
deo ita uastis rupib rhodam fluminis
cursus artatur. ut cõmeandi facultas subtrac¬

Expanded text:
in loco| oppidum factum est quod octodori in loco| oppidum factum est quod octodori nomen accipet| circa quod aut inrigua fluminibus prata. Aut agro| rum fertiles cultura porrigitur praecipue deinde|  rodani flumines cursus offertur . qui mole sua lini| ter fluens . regionis ipsius graciam propriam amoe| nitate commendat Transcensis igitur alpibus.| Maximianos caesar octodorum uenit ibique sacri| ficaturus idolis suis conuenire exercitum iussit.| Atroci proposita iussione . ut per aras demonibus| consecratas iurarent aequalibus sibi animis| contra bacaudarum turbas esse pugnperuenit ad noticiam thehaide| legionis praeteriens octodorum oppidum . ad locum cui| acauno nomen est celeriter properauit. Vt duodicem| milium spacio ab octodoro seperata necessitatem com| mettendi sacrilegie praeteriret. Acaunum accolae| interpraetacione gallice sermone saxum dicunt quo| in loco ita uastis rupibus rhodani fluminis cursus| ardatur . ut cum eandem facultate subtrac
Abbreviated transcription (Latin):
ceps. cum ad imperiũ totius orbis fu
set electus. omnesq prouintias turbis
quorundam presumptione ꝑspiceret
ad consortium imperii uel laboris olim
sibi commilitonẽ herculium. maximianum
cesarẽ fecit. eumq contra ainandum et
destinauit. cui ad supplementum exercitꝰ
legionẽ thebeam ex orientalib militibus
dedit. Quȩ legio sex mallia sex centos et
sexaginta ualidos animis & instructos ar¬
mis antiquoꝵ romanoꝵ habebat exemplar
iigit᷑ milites xp̃ianȩ religionis ritum
orientali traditione susceperant. fidemq
sacram uirtiti et animis omnib p̃ponebant
aximianus cȩsar usu quidẽ milttiȩ bellis
aptus. sed ydoloꝵ specialis cultor. ferus
animo. & qui seueritatem imperatoriam
nimia crudelitate polluerat. ingallia pro¬
perans. ad alpium penninarum ad itum
uenit. Transmeantib trer alpium ꝑ arduã
ehorridam uiam. subito equalis loci
ampestris occurrit grata planicies. quo

Expanded text:
cips. Cum ad imperium totius orbis fuis| set electus. Omnisque prouincias turbari| quorundam praesumpcione perspiceret. Ad| consorci“u”m imperii uel laboris olim sibi conmilitonem| herculium maximianum cesarem fecit . eumque| contra amandum et distinauit. Cui ad subplimentum exercitus| legionem tebeam ex orientalibus militibus dedit . quę| legio sex milia sexcentos ac sexaginta+ uiros ualidos| animis . et instructus armis . antiquorum romanorum| habebat exemplo . hii . igitur milites christianae religi| onis ritum orientali tradicione susciperant . fidemque| sacram . uertutem et armis omnibus praeponebant.| Maximianus imperator . usu quidem miliciae bellis| aptus . sed idolorum specialis cultor . ferus animo et| et qui seueritatem imperatoriam nimia crudelitate| polluerat. In galliam properans ad alpium pennina| rum aditum uenit. Transmeantibus iter alpium .| post arduam et orredam uiam. Subite +qualis loci .| campestres occurret grata planities . quo
Abbreviated transcription (Latin):
nas uigilias p̃ueniens idẽ oratoriũ orandi grã
quadã nocte fuisset ingressus. totoq affectu
p̃cib insiftens ad altare dir exisset intentum.
nescio quã adectris altaris in angłicȩ claritatis
nitore uidit stare ꝑsonã sacerdotali quidẽ ha¬
bitu p̃fulgentẽ facie aut̃ adorientẽ uersa gestu
corporis intertisimne orationis s pecimen echibentẽ.
uestimenta uͦ ipsa tanti fuisse nitoris asseruit.
ut humanȩ infirmitatis reuerberarent obtutus.
Cumq hȩc du conspiceret & utrũ ꝓpius deberet
accedere anxia mentis hesitatione trutinaret. per¬
sona quȩ apparuerat se subtrahens eũ miraculo
& stupore consternatu reliquit. Non ẽ gͥ incre
declarare uoluisse. digne circa translationem
suã fraterne deuotionis iteratã fuisse sollerciã.

Expanded text:
nas vigilias praeveniens idem oratorium orandi gratia nas vigilias praeveniens idem oratorium orandi gratia quadam nocte fuisset ingressus, totoque affectu precibus insistens ad altare direxisset intentum, nescio quam a dextris altaris in angelicae claritatis nitore vidit stare personam, sacerdotali quidem habitu praefulgentem, facie autem ad orientem versa, gestu corporis intentissimae orationis specimen exhibentem: vestimenta vero ipsa tanti fuisse nitoris asseruit, ut humanae infirmitatis reverberarent obtutus. Cumque haec diu conspiceret, et utrum propius deberet accedere anxia mentis agitatione trutinaret, persona quae apparuerat se subtrahens, eum miraculo et stupore consternatum reliquit. Non est igitur isione declarare voluisse, digne circa translationem suam fraternae devotionis iteratam fuisse solertiam.
Abbreviated transcription (Latin):
erat digitoꝵ intrans uersũ positis cementoq de¬
suꝑ litis cooꝑta uidebat᷑. inqua scĩ uiri corpuculũ
paulo altius a pauimento subleuatum tabula lig¬
nea tantũ supposita iacebat. Estimantes gͥ multi
corpus scĩ patris sub terra positum arcȩ uͦ con¬
tructionẽ ad designandũ tantũ mͦ sepulturȩ lo¬
cum comentata ideo tumulũ remanere intactũ
posse credentes. muros ȩccłȩ machinis aggressi
crebris arietũ ictib ruere compuleruN. Qui cũ
exom̃i parte magnȩ altitudinis eẽnt. magnis ma¬
chinarũ impulsib parit̾ pene corruentes sepulchro
uiri dĩ suꝑ ferrent mirũ in modũ nullã arcȩ par¬
ticulã leserunt. Quȩ euectis cinerib sic intacta
exomĩ parte reꝑta ẽ. ac si nullo cadentiũ impetu
in ea reliquiȩ scĩ patris haberentur. cum magno
eas honore inde transtulerunt. et in aeccła be¬
au petri post altari posuer̃

Expanded text:
erat digitorum, in transversum positis caementoque deerat digitorum, in transversum positis caementoque desuper litis cooperta videbatur, in qua sancti viri corpusculum paulo altius a pavimento sublevatum tabula lignea tantum supposita jacebat. Aestimantes igitur multi corpus sancti Patris sub terra positum, arcae vero constructionem ad designandum tantummodo sepulturae locum caementatam, ideo tumulum remanere intactum posse credentes, muros ecclesiae machinis aggressi crebris arietum ictibus ruere compulerunt. Qui cum ex omni parte magnae altitudinis essent, magnis machinarum impulsibus pariter pene corruentes, sepulcro viri Dei superferrentur, mirum in modum nullam arcae particulam laeserunt. Quae evectis cineribus sic intacta ex omni parte reperta est, ac si nullo cadentium impetu in ea reliquiae sancti Patris haberentur, cum magno eas honore inde transtulerunt, et in ecclesia beati Petri post altare posuerun
Abbreviated transcription (Latin):
aduenit. cui utriꝰq manus officiũ miserabili ꝓrsus
modo fuerat denegatũ. Nã contortis in uolã
digitis unguibq adossa usq palmarũ in mersis.
nimus sine intermissione cruciabatur miser dolo¬
rib. ita ut etiã quedã partes manuũ putrefactȩ
grauẽ longius fȩtorem emuterent. Is cum ñ longe
abeati uiri tumulo consisteret. subito ceperunt
digita eius singulatim exordine erigi. et ad natu¬
ralium concordiam actionum redire. Ipse uero
qui ꝓconcesso sanitatis dono gaudere debuerat.
doloris magnitudinẽ clamore horribili testabat᷑.
& eadẽ hora manib ad integrum restitutis post¬
modũ sanus abscessit.
destruebat᷑. arbitram᷑ ñ ẽẽ silentio supprimendũ
neadẽ basilica iuxta arã heati ioħis baptistę arca
quȩdam parieti contigua ñ magnis lapidibus
oꝑe cimentico in quatuor laterib constructa. suꝑiꝰ
aut̃ tabulis quarũ grossitudo iriũ uł quatuor

Expanded text:
advenit, cui utriusque manus officium miserabili prorsus advenit, cui utriusque manus officium miserabili prorsus modo fuerat denegatum. Nam contortis in volam digitis unguibusque ad ossa usque palmarum immersis, nimiis sine intermissione cruciabatur miser doloribus, ita ut etiam quaedam partes manuum putrefactae gravem longius fetorem emitterent. Is cum non longe beati viri tumulo consisteret, subito coeperunt digiti ejus singulatim ex ordine erigi, et ad naturalium concordiam actionum redire. Ipse vero qui pro concesso sanitatis dono gaudere debuerat, doloris magnitudinem clamore horribili testabatur, et eadem hora, manibus ad integrum restitutis, postmodum sanus abscessit. destruebatur, arbitramur non esse silentio supprimendum. In eadem basilica, juxta aram beati Joannis Baptistae, arca quaedam parieti contigua non magnis lapidibus opere caementicio in quatuor lateribus constructa, superius autem tabulis, quarum grossitudo trium vel quatuor
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓtinus instatũ suũ membris restitutis. cęcũ quẽ
paulo ante manib reptans ad ȩccłam traxcit. firma¬
tis iã gressib ꝑcȩtera in eodẽ ambitu orationis
loca deducit. et quia aliquandiu in ipso monaste¬
rio mansit postea. ita omnib etiã qͥ huie facto
minus int̾ fuerant id ipsũ declarauit. ut de eo
nulli deinceps licuerit dubitare.
tumulo particulã cerȩ furtĩ subtraxit. Regressis
aut̃ ad hospicium cum paruipenderet qđ com¬
misit. statim manifesta dĩ correctione stulacię
suȩ errorẽ confusus agnouit. Nã cũ eandẽ parti¬
culã desinu ꝓferret. in lapidis duriciã eã reperit.
cõmutatã. Cumq temeritati obstinationẽ iun¬
xisset multo tempore hoc factũ acunctoꝵ ag¬
nicione abscondit pret̃ eum iudelicet qui et ea¬
rundẽ rerum tunc erat conscius. et hoc intempo¬
re miraculi qđ retulimus relator etestat fidissimꝰ:

Expanded text:
protinus in statum suum membris restitutis, caecum quem protinus in statum suum membris restitutis, caecum quem paulo ante manibus reptans ad ecclesiam traxit, firmatis jam gressibus per caetera in eodem ambitu orationis loca deduxit; et quia aliquandiu postea in ipso monasterio mansit, ita omnibus etiam qui huic facto minus interfuerant, idipsum declaravit, ut de eo nulli deinceps licuerit dubitare. tumulo particulam cerae furtim subtraxit. Regressus autem ad hospitium cum parvipenderet quod commisit, statim manifesta Dei correctione stultitiae suae errorem confusus agnovit. Nam cum eamdem particulam de sinu proferret, in lapidis duritiam eam reperit commutatam. Cumque temeritati obstinationem junxisset, multo tempore hoc factum a cunctorum agnitione abscondit, praeter eum videlicet qui et earumdem rerum tunc erat conscius, et hoc in tempore miraculi quod retulimus relator exstat fidelissimus
Abbreviated transcription (Latin):
quã manib reptando potuisset. cum in eodẽ loco
qui esceret eiꝰ dolori cõpassus delecto se ꝓtraxit.¬
& quali potuit solacio cȩci uestigia rexxit. Ut gͦ
aeccłam intrauerunt utili errore adsepulchrũ
othmnari uenire putabat. Et enĩ idẽ beniuolus
ceci p̃cessor in ipso angulo aliquod ostiũ patere
ꝑ qđ criptã eidẽ loco uicinã intrare potuissent.
taq ex in ꝓuso insarcofagum uiri dei qui paulo
altius eminebat aterra in pingens. subito resiliit &
ad terrã ꝓtinus concidit. totuisq eccłȩ spacia hor¬
rentib impleuit clamorib. Cȩcus uͦ hȩc audiens.
ductorẽ suũ insania estimans agitari ꝓut pote¬
rat aufugere studuit. Misericors aut̃ dñs totiꝰ
boni auetor et amator quia uiderat debilem
puerũ ultra uires opus pietatis ex hibere uoluisse.
othinari etiã meritis id obtinentib beniuolentiã
eiꝰ dono sanitatis remunerare dignatus ẽ. Nam

Expanded text:
quam manibus reptando potuisset; cum in eodem loco quam manibus reptando potuisset; cum in eodem loco quiesceret, ejus dolori compassus de lecto se protraxit, et quali potuit solatio caeci vestigia rexit. Ut ergo ecclesiam intraverunt, utili errore ad sepulcrum Othmari venere. Putabat etenim iisdem benevolus caeci praecessor in ipso angulo aliquod ostium patere, per quod cryptam eidem loco vicinam intrare potuissent. Itaque ex improviso in sarcophagum viri Dei quia paulo altius eminebat a terra impingens, subito resiliit, et ad terram protinus concidit, totiusque ecclesiae spatia horrentibus implevit clamoribus. Caecus vero haec audiens, ductorem suum insania aestimans agitari, prout poterat aufugere studuit. Misericors autem Dominus totius boni auctor et amator, quia viderat debilem puerum ultra vires opus pietatis exhibere voluisse, beati Othmari etiam meritis id obtinentibus, benevolentiam ejus dono sanitatis remunerare dignatus est. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
neris debita ꝑsoluerent. sub lato lignoꝵ pon¬
dere aliquantisꝑ nullos membroꝵ motus osten¬
dens iacuit. ac de inde ꝑ longa suspiria alitũ
resumens absq ulla lesione surrexit in colomis.
& adincepti oꝑis laborẽ redut gaudens. In hoc
gͦ miraculo haud dubie sc̃ĩ patris merita claru¬
erunt. eũ & altitudo tecti unde supra dictus
homo ceciderat. ñ minus quadraginta pedum men¬
sura aterra eẽt suspensa. et pondus insequens cor¬
ruentẽ. qđ ad multoꝵ hominum oppressionẽ suf¬
ficere operire p̃cipitẽ ñ conterere potiuss&.
Pum necessitatib p̃parato susceptus ẽ. et nocte eadẽ¬
cũ aeccłam uellet a dire. puerulus qͥ ei ducatum
pbere debuerat obnriã f̃rigris asperitatem
officii sui negauit uiuam̃. Cumq nimis doleret
qđ tantȩ sollempnitati int̾ eẽ ñ mereret᷑. erant
dominice diei uigiliȩ. adolescens quidã ita membris
omnib contractus ut non aliter quoquã incedere

Expanded text:
neris debita persolverent, sublato lignorum ponneris debita persolverent, sublato lignorum pondere aliquantisper, nullos membrorum motus ostendens jacuit; ac deinde per longa suspiria halitum resumens, absque ulla laesione surrexit incolumis, et ad incoepti operis laborem rediit gaudens. In hoc ergo miraculo haud dubie sancti Patris merita claruerunt, cum et altitudo tecti unde supradictus homo ceciderat, non minus quadraginta pedum mensura a terra esset suspensa, et pondus insequens corruentem quod ad multorum hominum oppressionem sufficeret, operire praecipitem, non conterere potuisset.perum necessitatibus praeparato susceptus est; et nocte eadecum ecclesiam vellet adire puerulus qui ei ducatum praebere debuerat, ob nimiam frigoris asperitatem officii sui negavit juvamen. Cumque nimis doleret quod tantae solemnitati interesse non mereretur erant quippe Dominicae diei vigiliae, adolescens quidam ita membris omnibus contractus, ut non aliter quoquam incedere
Abbreviated transcription (Latin):
iuxta illud inuenit. sciensq luminis illius cęlitꝰ¬
amministrari splendorẽ. extinguere ñ p̃sumpsit.
Ut uͦ discessit. lux quȩ ꝑse uenerat ꝑse etiã sub¬
tracta ẽ. Ubi et admaioris indicium miraculi.
ignis quidem incandela solito rutilabat. cerȩ
uͦ nichil ꝑhunc ardorẽ minui iudebat᷑. Hȩc
idem uenerabilis prb̃t sepius sua relatione
confirmans. omne dubitationis argumentũ
abhoc facto ueritats ratone depellit.
uodã etiã tempore dum eiusdẽ ȩccłȩ tecta
uetustate de lapsa necessario restaurarentur.
quidã exipsiꝰ monasterii familia tegularũ quas
ad fastigia basilicȩ deferre debuerat onere p̃gra¬
uatus. deipsa tecti altitudine supra uiri dĩ corruit
sepulchrum. Moxq inmensum aliud lignorũ
pondus corruentis impulsum attactu in ipso eum
casus exicio desuꝑ operuit. Cũq asstantes occur¬
rerent ut ei quẽ iã exanimẽ crediderunt fu¬

Expanded text:
juxta illud invenit, sciensque luminis illius juxta illud invenit, sciensque luminis illius administrari coelitus splendorem, exstinguere non praesumpsit. Ut vero discessit, lux quae per se venerat, per se etiam subtracta est. Ubi et ad majoris indicium miraculi, ignis quidem in candela solito rutilabat, cerae vero nihil per hunc ardorem minui videbatur. Haec idem venerabilis presbyter saepius sua relatione confirmans, omne dubitationis argumentum ab hoc facto veritatis ratione depellit.Quodam etiam tempore, dum ejusdem ecclesiae tecta vetustate dilapsa necessario restaurarentur, quidam ex ipsius monasterii familia tegularum quas ad fastigia basilicae deferre debuerat, onere praegravatus, de ipsa tecti altitudine supra viri Dei corruit sepulcrum: moxque immensum aliud lignorum pondus corruentis impulsum attactu in ipso eum casus exitio desuper operuit. Cumque astantes occurrerent, ut ei quem jam exanimem crediderunt, fu
Abbreviated transcription (Latin):
deuenit. Cumq abillo interrogaret᷑ unde
ueniret. ꝑ ordinẽ exxposuit ubi quando et qͦmͦ
sanitatis donum fuisset adeptus. At ille nar¬
rationi eiꝰ non eredens. teneri eũ et custo diri
p̃cepit. ipseq ueritatẽ rei cercus inquistturꝰ
eadẽ nocte ad monasteriũ uenit. & tabulas
suꝑ tumalũ postias:ep. Coniatores quoq
sanati cũ siu enisset adhuc eiusdẽ facti ignaros.
diligenter ab illis inquisiuit si talẽ hominem
monasteriũ ꝑgentes in comitatu habuissent. &
continuo ex eoꝵ narratione uera eẽ quȩ domi
audierat dephendit. Quȩ res et p̃sentib enius
innotuit. et ad nos usq ueridica relatione ꝑuenit.¬
resbit̃ quidã exipsa congregatione
nomine thanco dum in eadẽ eccła custedis offi¬
ciũ gereret. nocturnę quietis tempore ꝓ refici¬
endis luminarib basilicã solitus introire. trib
uicib pene omnia repperit extincta. Ad scĩ
aut̃ uiri sepulchrũ ꝑueniens ardentẽ cereum

Expanded text:
ertit. Cumque ab illo interrogaretur unde veniret, per ordinem exposuit, ubi, quando et quomodo sanitatis donum fuisset adeptus. At ille narrationi ejus non credens, teneri eum et custodiri praecepit, ipseque veritatem rei certius inquisiturus, eadem nocte ad monasterium venit, et tabulas per tumulum positas reperit. Conviatores quoque sanati cum invenisset adhuc ejusdem facti ignaros, diligenter ab illis inquisivit, si talem hominem monasterium pergentes in comitatu habuissent: et continuo ex eorum narratione vera esse quae domi audierat deprehendit. Quae res et praesentibus citius innotuit, et ad nos usque relatione veriPresbyter quidam ex ipsa congregatione nomine Tanco, dum in eadem Ecclesia custodis officium gereret, nocturnae quietis tempore pro reficiendis luminaribus basilicam solitus introire, tribus vicibus pene omnia reperit exstincta. Ad sancti autem viri sepulcrum perveniens, ardentem cereum
Abbreviated transcription (Latin):
Aimentum  Saltim indica nobis. Tum ille.
Panis inquit & aqua post tridium quo usq
dñs uoluerit suppletum ieuinium. ut tribuant᷑
nichi potiora non flagno nec egeo. et hic orde
stIlec dicta ulumq inuentum. narrant
ei famularetur obsequiis. Accepto gͥ pane
arceoq repleto aqua ꝑgit adurum dei.hisq
temptator incoruo affuit. furatoq pane aquã
effudit. S ed surgens amatus. his contemplats ait
ubes ieiunum. & hoc ꝑpetuũ aderit suffragiuĩ
geratur arbitrio.
lignum repperit tot largius. quot dudum
fuerat breuius. Ilico remeans adiurum di. nar
testis sum. quia forinsecus tegimen ceteris emi¬
nentem supra scriptã mensurã uidi.¬

Expanded text:
alimentum? Saltim indica nobis'. Turn ille: alimentum? Saltim indica nobis'. Turn ille: 'Panis', inquit, 'et aqua post triduanum, quousque Dominus voluerit, subpletum ieiunium; ut tribuantur mihi pociora, non flagito nec egeo, et hic ordei sit'. Haec dicta illumque inventum narrant ei famularetur obsequiis. Acceptoque pane urceoque repleto aqua, pergit ad virum Dei, et his temptator in corvo adfuit, furatoque pane, aquam effudit. Sed surgens Amatus, his contemplatis, aiubes ieiunium. Et hoc per tuum aderit suffragium, geratur arbitrio'.umque lignum repperit tot largius, quot dudum fuerat brevius. Illico remeans ad hominem Chris operis'. Ego enim testis sum, quia forinsecus tecmine ceteris imminentem suprascriptam mensuram
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ annos.xxx. sese totũ dedisset. maioris here¬
mi secretum etepetens. clam aseptis monasterii
egressus. paululum ꝓcul indeuexa excelsissim
montis rupe. semet athlȩta contra diabolum
pugnaturus dedit. Nam cum ab abbate sui
monasterii uel a fratrib anxcio & sollerti que¬
reretur studio. triduano ille cum ieuinio ꝑ¬
acto. uixx tandem ꝑ obliqua montis saxosi.¬
interpericulosos scopulos scĩ repperuintur
uestigia. & ꝑuentũ ẽ ubi sc̃s lamtabat qͥ dẽ
hominib sed p̃sto erat deo. Cumq repertus
fuisset. ut ad monasterium remearet depos¬
cunt. quia abbas fr̃sq anocii merentesq eẽnt
ꝓ illo. uel quid sibi uellet ista abscessio scisei¬
tarentur. ilico ait. Sinite me fr̃s obsecro in
hoc arto locello mea admissa deflere. atq
redemprori meo sedulo deseruire obsequio.
Ham cum echis eũ uellere non potuissent.
tuincauint: Quid uis ut tuȩ sit sustentationis

Expanded text:
per annos XXX sese totum dedisset, maioris hereper annos XXX sese totum dedisset, maioris heremi secretum expetens, clam a septis monasterii egressus, paululum procul in divexa excelsissimi montis rupe semet athleta Christi contra diabolum preliandum dedit. Nam cum ab abbate sui monasterii vel a fratribus anxio et solerti quereretur studio, triduano ille die cum ieiunio peracto, vix tandem per obliqua montis inter saxorum periculosos scopulos sancta repperiuntur vestigia, et perventum est, ubi sanctus latitabat quidem hominibus, sed presto erat Deo. Cumque repertus fuisset, ut ad monasterium remeare deberet, deposcunt, quia abbas fratresque anxii merentesque essent pro illo, vel quid sibi vellet ista abscessio, sciscitarentur. Illico ait: 'Sinite me, o fratres, obsecro, in hoc arto locello mea deflere admissa atque redemptori meo sedulo deservire obsequio'. Nam cum ex his evellere eum non potuissent, tunc aiunt: 'Quid vis, ut sit tuae sustentationis
Abbreviated transcription (Latin):
MPERUS T UIS BEATISSIME CIYDO
eloquio quidẽ exiguo. seduoto uberrimo.
parere disposu. P recipis itaq ut scã illa oꝑa
quȩ in hac luce egit beatus amatus interarũ
paginis in ꝓcessu temporis mandare debeam.
nec silentio magis fore pretereundum quod
dignum ẽ summis laudib cęlebrandum. Hune
ꝗͥ annuente dño & te iubente. pauca de mulis
expedian. tam quã scilicet lttteratis uiã huiꝰ
tinerisoSTENDEM US
i c deniq temporib dasoberti regis
sicut morib egregius. ita in cunctis sc̃nate.
nomine & actu a matus fuit. Nobilib natꝰ
parentib exromana oriundus stirpe insub¬
urbano grationopolitanȩ ciuitatis preclare
indolis puer ex ortus ẽ. patre uidelicet nomi¬
cis traderet excubiis deuouit atq bean nau¬
ricii liminib: mancipandus ad olescens tãquã
munus dõ acceptabile offertur. H aud mora
post temporis spatiũ. apͥmeuo int̾ scolares
imbutus. primus in bonis habetur. Nam cum
monasticis normis uigiter incumbens. ut fore

Expanded text:
mperiis tuis, beatissime papa Dydo, eloquio quidem exiguo, sed voto uberrimo parere disposui. Precipis itaque, ut sancta illa opera, quae in hac luce egit beatus Amatus, litterarum paginis in processu temporis mandare debeam nec silentio agis fore pretereundum, quod dignum est summis laudibus celebrandum. Nunc igitur, annuente Domino et te iubente, pauca de multis expediam, tamquam scilicet litteratis viam huius itineris ostendens. 2. Ille denique temporibus Dagoberti regis sicut moribus egregius, ita in cunctis sanctitate, nomine et actu Amatus fuit. Nobilibus natus parentibus, ex Romana oriens styrpe, in suburbano Gracianopolitanae civitatis preclarae indolis puer exortus est, patre videlicet nomicis traderet excubiis devovit, atque beati Mauricii liminibus mancipandus adolescens tamquam munus Deo acceptabile offertur. Haut mora post temporis spatium a primevo inter primatos imbutus, primus in bonis habetur. 3. Nam cum monasticis normis iugiter incumbens, ut fere
Abbreviated transcription (Latin):
una quaq turma duodenis psallentib die
noctuq ugiter instituit. Sedipse in obliqua
montis parte concauũ repperiens saxũ an¬
gustũ sibi soli habitaculũ p̃parauit. habutq
lectulũ in alueo lo adstatus sui mensurã factũ.
Si quidẽ &specus amplius longiusq ñ eminebat.
& de suꝑ immanis rupis dependebat. atq ꝑ
hanc minister funi tintinnabulũ ligatũ. paruã
particulã panis cum modico aquȩ poculo ho¬
mini dĩ amato p̃bebat. Dominicis uͦ dieb egre¬
diens. frĩb uel sororib iugiter scãs scripturas
relegebat. ammonens illos ad eterna gaudia.¬
& ad cȩlestẽ patriã quantotius ꝓperare. Totus
enĩ erat dulcis consilio. totus amabilis eloquio.
plenus quippe erat sp̃ũ scõ. cęleste s mẽditans
uultũ gerebat. ad instar racemi. guitas lacri¬
marũ ab illius oculis defluere uideres. Sepe
enĩ p̃sago spũ &iã quorundã cogitationes

Expanded text:
unaquaque duodenis, psallentibus, die unaquaque duodenis, psallentibus, die noctuque iugiter instituit. Sed ipse in obliqua montis parte concavum repperiens saxum, angustum sibi soll habitaculum preparavit, habuitque lectulum in alveolo ad status sui mensuram factum. Siquidem et specus amplius longiusque non eminebat, et desuper immanis rupis pendebat, atque per hanc minister fune tintinnum ligatum parvam particulam panis cum modico aquae poculo homini Dei Amato prebebat. Dominicis vero diebus egrediens, fratribus vel sororibus iugiter sanctas scripturas relegebat, ammonens illos ad eterna premia et caelestem patriam quantotius properare. Totus enim erat dulcis consilio, totus amatus eloquio; plenus quippe Spiritu sancto, caeleste semper meditans r hilarem vultum gerebat, ad instar racemi guttas lacrimarum ab oculis illius effluerent. Sepe enim presago verbo etiam quorundam cogitati