comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
domumue suãui introitam ẽẽ dicͤat.¬
¶qualege cauetur. ut non iudicz eiq¬
sagit. gener. socer. uitricus. pͥuignus.¬
ncoꝵ eiꝰ ꝑarentisue. cuus eoꝵ patronꝰ¬
piẽrit¶ex itaq cornelia extͥb causis đ¬
sudit actionẽ. quodquis pulsatus uer¬
ebatus ue. domus ue eiꝰ ui introita su

Expanded text:
domumue suam ui introitam esse dicat.qua lege cauetur, ut non iudicet, qagit gener socer, uitricus priuignorum eius parentisue cuius eorum patronus erit. lex itaque Cornelia ex tribus causis dedit actionem: quod quis pulsatus uerberatusue domusue eius ui introita sit.
Abbreviated transcription (Latin):
iuolatitem̃. Si forte ccͣuoluntatẽ
testatõis intulit. lic n cauẽ testatori
ñequis e oinseraturatur. ut rescͥpto i ꝑa¬
tõis añt cauetur. Seruaĩ aũt it uolunta¬
temeius oportẽ. gͦ ⁊ sicauut unus tãt̃
hr̃dum inferat᷑. ẜuabitur ut solu̾s ĩ¬
ferat̃¶ Non ꝑpetue sepulture tradi¬
ta corpoa. possetns ferre edicto diui
seuĩ ẽtinetur quomandatur. necor

Expanded text:
iolati teneri, si forte contra uoluntatem testatoris intulit: licet enim cauere testatori, ne quis eo inferatur, ut rescripto imperatoris Antonini cauetur: seruari enim uoluntatem eius oportere. ergo et si cauit, ut unus tantum heredum infer‹r›et, seruabitur, ut solus inferat.Non perpetuae sepulturae tradita corpora posse transferri edicto diui Seueri continetur, quo mandatur, ne cor
Abbreviated transcription (Latin):
rumpat ¶ Siquis tamfeminã quã
masculum. siueingenuos. siũilibti¬
nos. inpudicos facẽ atẽptauĩt. inui¬
riaꝵ tenebitur ¶⁊ si ẜui pudicitia
P atẽptatasit. in uiriaꝵ actiolocum
a dicitur. cumidagitur ut expudi¬
⁊equo ẽ. ⁊ dissi mulatione aboletur.i
Siquis it in iuiriã dereliquerit. ħ ẽ
statim passus. ad animũ suũ non reuo
cauĩt: postea ex penitñtia remissã
in iuiriam. nonpotĩt recolere. scdm
hergo equitas actionis omẽ metu
eiꝰ abolere uidetur: ubic̃q cc equũ
int̾cessĩt ⁊ sitns actũ. ⁊ siius iuran.¬

Expanded text:
rumpat.Si quis tam feminam quam masculum, siue ingenuos siue libertinos, inpudicos facere adtemptauit, iniuriarum tenebitur. sed et si serui pudicitia adtemptata sit, iniuriarum locuma dicitur, cum id agitur, ut ex puditio dissimulatione aboletur: et ideo, si quis iniuriam dereliquerit, hoc est statim passus ad animum suum cauerit, postea ex paenitentia remissam iniuriam non poterit recolere. secundum haec ergo aequitas actionis omnem metum eius abolere uidetur, ubicumque contra intercessit et si transactum et si iusiuran
Abbreviated transcription (Latin):
tat .s. adultu stu st ci d uolu̾nt᷑ate: ꝑnitiose libidinis ext̃
ordinem punͣiũm utur. it inuia
cͣcͣbonosmores uelutisiquis fumo ẽ¬
rupto aliquem ꝑ fuit. ceno. luto ob¬
linierita d quas spur᷑ gauĩt fistulas.
lacus. quidue aliud adiniuriã pu¬
blicam ẽ tami nauĩt. in quos grauĩt
anĩ adũtisol. ¶Qui pulero struprũ
ab ducꝰto abeo. ł corruptoᷤ mite plua¬
sĩt. aut mulierem puellãue int̃pel¬
lauĩt quiduemnpudicitie gr̃a fecĩt᷑

Expanded text:
sunt, propter uoluntatem perniciosae libidinis extra ordinem puniuntur.Fit iniuria contra bonos mores, ueluti si quis fimo corrupto aliquem perfuderit, caeno luto oblin‹i›erit, aquas spurcauerit, fistulas la‹c›us quidu‹e› aliud ad iniuriam publicam contaminauerit: in quos grauiter animaduerti solet.Qui puero stuprum abducto ab eo uel corrupto comite persuaserit aut mulierem puellamue interpellauerit quidue impudicitiae gratia fecerit,
Abbreviated transcription (Latin):
dñis fundoꝵ. in quib se pulchra fecer̃
⁊ĩ pͦt uenditos fundos. adesm̃cdoꝵ se¬
pulchrou sit iussiegibnamq p̃clioꝵ¬
nii cauetur ut ad sepulchra quean
fundassunt. Iter ei addditus ambit
ex integro adũsus cum quilitis estura¬
tionẽ sustułit dai. Nec põt uideri de¬

Expanded text:
dominis fundorum, in quibus sepulchra fecerint, etiam post uenditos fundos adeundorum sepulchrorum sit ius. legibus namque praediorrum cauetur, ut ad sepulchra, quae in fundis sunt, item eius aditus ambituex integro aduersus eum, qui litis aestimationem sustulerit, dari. nec potest uideri de
Abbreviated transcription (Latin):
s itcumfã idñs fundu̾m locauĩt. inꝙ euᷤ
inpetus factussit. colonus ag. ñdñs.
ositñ infundum alienͥum qui dño co¬
possit. uͥ qrdomicilium hab̾e ħ ẽ ꝑ om̃s¬
uillassuas ego puto ad omẽm habitati¬
onẽ inqua pat̾ familias habitat: pti¬
netehanclegẽ. lic ibi quis domiciliũ
non hãt iponamus itstudioꝵ causa ro¬
me agẽ: ⁊ome utiq domicilim ion¬
abit Cetm̃ adeo s ꝓͣtinebit. qui inhabi¬
tãt. non mom̃ti cãlie ibi clomiciliũ
nonhañt ¶Ulud queritur anpãt̃ fili¬
ofamilias iniuriam passo: exlege cor

Expanded text:
si dominus fundum locauerit inque eum impetus factus sit, colonus aget, non dominus.Si tamen in fundum alienum, qui domino copossit ubique domicilium habere, houillas suas. ego puto ad omnem habita tionem, in qua pater familias habitat, pertinere hanc legem, licet ibi quis domicilium non habeat. ponamus enim studiorum causa Romae agere: Romae utillas suas. ego puto ad omnem habita tibit: ceterum ad hos pertinebit, qui inhabitant non momenti causa, licet ibi domicilium non habeant.Illud quaeritur, an pater filio familias iniuri
Abbreviated transcription (Latin):
patre iniuriarumagẽ uelim: ⁊is
ꝓuratorẽ d. nõintelligitur filius
defendi. nͥ iudicatũ solui satis detim
⁊ iõ aocõ acluersus filium tamquam
apatre ñde fñdatur dandaerit.

Expanded text:
patre iniuriarum agere uelim et is procuratorem det, non intellegitur filius defendi, nisi iudicatum solui satisdetur: et ideo actio aduersus filium, tamquam a patre non defendatur, danda erit.
Abbreviated transcription (Latin):
des non est reddenda sed nec hicͦu. ¶Sy
quis uirgines appellass. sit ancilla¬
ri ueste uestitas mͦnus peccĩe uidet.
Multomiͦnus si mere tͥtia ueste femi¬
ne. n matrũ familiaꝵ uestite fuissent.
Si igitur nõ in matronalihabitufemi¬
Ina fuĩt. ⁊ quis eam appellaũt. ł e ibon¬
mittẽre ab dux iniuriauͣ tenetir

Expanded text:
des non est reddenda: sed nec heredi.Si quis uirgines appellasset, si tamen ancillari ueste uestitas, minus peccare uidetur: multo minus, si meretricia ueste feminae, non matrum familiarum uestitae fuissent. si igitur non matronali habitu femina fuerit et quis eam appellauit uel ei comitem abduxit, iniuriarum tenetur
Abbreviated transcription (Latin):
dat̾aest ¶Sunt quedam que more
ꝓuintiarum cohertionem sol ami¬
tere ũt putai ꝓuitia arabia. o¬
rei admissum tale ẽ s plertq inimico¬
des ponẽ inditio futuros. quod siꝗs
suiss. q̃res tant̃ timorẽhañt. ut ne¬
moad eum agrũ accede re audeat
udelitatem timenseoꝵ qui scopłiᷤ¬
infecerunt. hanc rẽ p̃sideis exequi
solẽt grauit̾ usq ad penam capitis.
qͣuia ⁊ p̃ates mortem c̃minatũr:¬
¶Inegypto qiuichomata rũpit uel
dissoluit. hiisunt aggͥeres quiqui¬
dem solent a quam inlotiꝰcam c̃tinẽ
metallo quidem sođm suã dignita¬
tem. ¶ Siquis arborem sicomdrũ
exciderit nam ⁊ he̾res uendicatur
haee arbores colligunt aggens nlo¬
ticos ꝑ quos mcͣm̃taruli disspensã¬
tur. ⁊ coercentur. ⁊ deminutiores
aq̃ cohercentur Comataẽt diaco

Expanded text:
dem libro.Sunt quaedam, quae more prouinciarum coercitionem solent admittere: ut puta in prouincia Arabia σκrei admissum tale est: plerique inimicodes ponere indicio futuros, quod, si qsuissent: quae res tantum timorem habet, ut nemo ad eum agrum accedere audeat crudelitatem timens eorum qui scopelismon fecerunt. hanc rem praesides exequi solent grauiter usque ad poenam capitis, quia et ipsa res mortem comminaturegypto qui chomata rumpit uel dissoluit hi sunt aggeres, qui quidem solent aquam Niloticam continere, et metallo quidem secundum suam dignitatem. si quis arborem sycaminonem exciderit, nam et haec res uindicatur circo quod hae arbores colligunt aggeres Niloticos, per quos incrementa Nili dispensantur et coercentur. et deminutiones aeque coercentur: chomata
Abbreviated transcription (Latin):
uir quaĩ neglecta ¶ Oñalit aũt uetuit
p̃tor. quid ad infamiam alieuus fieri.
ꝓinde ꝙ cũq quis fecit. uldiuit. ut ali¬
um infam ẽrit accõ iniuriaꝵ ¶ħ autẽ
fere s̃. queadinfamiam alicuius fũit.
ut puta adinuidiam alitiuus ueste
lugubri utitur. aut squalida aut si bur¬
bam cdimittat ũł capillos sũmit tat sau

Expanded text:
ur quasi neclecta.Generaliter uetuit praetor quid ad infamiam alicuius fieri. proinde quodcumque quis fecerit uel dixerit, ut alium infamet, erit actio iniuriarum. haec autem fere sunt, quae ad infamiam alicuius fiunt: ut puta ad inuidiam alicuius ueste lugubri utitur aut squalida, aut si barbam demittat uel capillos submittat, au
Abbreviated transcription (Latin):
qñsent dicẽ cessare inuiriaꝵ actionẽ¬
¶ Seruus m̃soꝑatua querelat̾ia fla¬
gellis cesus. amagistratunr̃o mela
putat dãdam michi iniuriaꝵ adus
inuiriam factũ ẽ agatur. ntͣraebatio
placuit ¶ Quedam miurie. alibetis
hominib facteleues. nullius mom̃ti¬

Expanded text:
ns erit dicere cessare iniuriarum actionem.Seruus meus opera uel querella tua flagellis caesus est a magistratu nostro.Mela putat dandam mihi iniuriarum aduersus iniuriam factum est, agatur. et ita Trebatio placuit.Quaedam iniuriae a liberis hominibus fact
Abbreviated transcription (Latin):
iucdetur. ꝙ⁊ marcellus admit tti ⁊ gãt
aput eum notaui ñde ᷤ di mnuria ħ eẽ
dicendum. meputare. leuis it cohertio
curpatrono deneget᷑ ¶Si aũt cũlib̾to
nuptamee dicemus oͦino inuiriaꝵ
maĩto adũsus patronum cessare accõ¬
nẽ. nta multi sentiunti Eaꝗb appar
lib̾tos nr̃os ñtantũ eas iniurias adusnoᷤ¬
fiũt ip̃is. s nec eas quid que eiꝰ fuit. quos
eor int̾ ẽ in uĩaꝵ ñ pͭati. iane si forte
filuii ubti ł uxor uelit in uiriaꝵ ex̃. sg̃¬
ꝑiri : quia patͥmaĩtoue ñdat̃. denegã tͣr
da ñerit. quia suo nõe exꝑiunt᷑ ¶ Ei
qui suus dr̃. seq asserit inlib̾tatẽ ĩ ui¬
riaꝵ actionẽ adũsus dic̾entẽ ẜuũ c̃pe¬

Expanded text:
uidetur. quod et Marcellus admitti. ego autem apud eum notaui non de omni iniuria hoc esse dicendum me putare: leuis enim coercitio cur patrono denegetur? si autem conliberto nupta esset, diceremus omnino iniuriarum marito aduersus patronum cessare actionem, et ita multi sentiunt. ex quibus apparet libertos nostros non tantum eas iniurias adufiunt ipsis, sed ne eas quidem, quae eis fiunt, quos eorum interest iniuriam non pati.Plane si forte filius liberti uel uxor uelint iniuriarum experiri: quia patri maritoue non datur, denegandum non erit, quia suo nomine experiuntur.Ei, qui seruus dicitur seque adserit in libertatem, iniuriarum actionem aduersus dicentem
Abbreviated transcription (Latin):
soĩb recipiant. Deh̾is autem quosditi¬
puisse ꝓbatum sit. p̃sidẽ. ut delatronib
grauẽ sentñtiam diceres⁊ quo fac ilius sit
ꝓbatio. huiꝰmoĩ admissi ꝑmisit eiͦs quic¬
quid pasõse huimq̃i queruntur adire p̃¬

Expanded text:
s recipiant. de his autem, quos diripuisse probatum sit, praesidem ut de latronibus grauem sententiam dicere. ut facilior sit probatio huiusmodi admissi, permisit his et quidquid pas
Abbreviated transcription (Latin):
art p̃tor causa cognita ip̃i quiinuui¬
am accepisse dicetur. iuditiũ ꝑmit¬
tit. ita accipiendũẽ. ut in cognitio¬
ne cau seħuersetur. quã longe pater
ab sit. ⁊ qño sr̃ unturus: ⁊ numꝗd is
qminiuriaꝵ uult actionẽ mouere
segͥtior uł inutił admodũ ꝗñ suffi¬
ciat. adrei alicuius administratiõẽ.
quiimuriã accepit. Int̃dũ ita acci

Expanded text:
ipsi, qui iniuriam accepisse dicetur, iudicium permitti, ita accipiendum est, ut in cognitione causae hoc uersetur, quam longe pater absit et quando superuenturus, et numquid is, qui iniuriarum uult actionem mouere, segnitior uel inutilis admodum, qui non sufficiat ad rei cuius administrationem 'qui iniuriam accepit', interdum ita ac
Abbreviated transcription (Latin):
mus ꝓcuratoremdãe: futm ẽ ut si
ualitudine inpediatur: neq sit ꝗ
inuiriaꝵ actionẽ exequat᷑. in pedi¬
atur actio. ¶Idẽ ait. ⁊ sine poti fac¬
tasit iniuiria.⁊ nemosit quiauinõe

Expanded text:
ut, si ualetudine impediatur neque sit qui iniuriarum actionem exequatur, impediatur actio.Idem ait, et si nepoti facta sit iniuria et nemo sit, qui aui nomine
Abbreviated transcription (Latin):
enuł.l. U estem sordidamiei
nomine inpublicohabe. capilluue
sũmit tẽ nulliliei nͥita conumctus ẽ
affinitate. ut inuitus inreum testͤ¬
moniũdicẽ oogiñ possit.
nisicis diogͥei ita rescͥpsit. atrocis in¬
aqͣ iurie dãpna tus inordine decũonũ
ee ñ põt / nẽc ꝓdẽe tibideb erͣror p̃si¬
dũaut eius quidete aliquid ꝓñcͣia¬
uit. aut eoꝵ quiẽc formã iuris man¬
sisse de mordine decũĩonũ putauer̃.¬
erat.łu. Pãt cuiꝰ filio factaẽ
iniuria. nonẽ in pediendus quomi
ẽuitum fieinonoport:salioquinin
famia notant̃.
dãpnat᷑ .ĩ. ex ilium aut relegationẽ aũ
orclinis ammonitionẽ. patiatur.
ab̃o.l. Si inferioꝵ dñs edium
suꝑiorib uicini funngandicausa fu¬
mũ fac̃i s aut si suꝑior uicinus inferio¬
res edes quid aut ꝓiecerit: aut infi¬
derit. negat lab̾o inurraꝵ agiposse.
Quod falsum puto. sitm in iurice faciẽ¬

Expanded text:
um.Uestem sordidam rei nomine in publico habere capillumue summittere nulli licet, nisi ita coniunctus est adfinitati, ut inuitus in reum testimonium dicere cogi non possit.onysio Diogeni ita scripsit: 'Atrocis iniuriae damnatus in ordine decurionum esse non potest. nec prodesse tibi debet error praesidum aut eius, qui de te aliquid pronuntiauit, aut eorum, qui contra formam iuris mansisse te in ordine decurionum putauerranarum.Pater, cuius filio facta est iniuria, non est impediendus, quo mconuicium fieri non oportet: alioquin infamia notantur.damnatur: id est exilium aut relegationem aut ordinis amotionem patiatur.nferiorum dominus aedium superioris uicini fumigandi causa fumum faceret, aut si superior uicinus ‹in› inferiores aedes quid aut proiecerit aut infuderit, negat Labeo iniuriarum agi posse: quod falsum puto, si tamen iniuriae facien
Abbreviated transcription (Latin):
castigatũr aniuriaꝵ dãpnãdu uidi.
utiq aũt appar⁊ hũc inuiriam ei fecis¬
se auus sentñtiã ĩudicauit ¶ Si quis
bona alicuius. uł remunã ꝑ iniuriã
occupaiuĩt iniuriaꝵ accõe tenetur.¬
Item siquis pignus ꝓscͥpsĩt uñditu¬
rustam quã ame acceꝑit. infamandi.
mei. eͥ. ẜ uiꝰ ait. in uiriau agiposse.¬
bõs mões ũbare uiss demͦꝙ ẽosim̃ius¬
su dm̃ q̃stionẽ habuisse dicetur. in eum
uiditiũ dabo. Item siquid aliud factũ
ẽẽ dicetur. causa cognita iudiciũ dabo
suo nomine. Siũo ñ ad sugulationẽ
dñi ielfecit. ip̃iẜuo facta iniuria: in¬
ulta ap̃tore relinqui nondebuit. Ma
quis seriũ ũbauit. utiq hac actione
non tenebitur. cũure dñi id fecĩt. Nec
si fructuarius id feẽ. dñs cum eo agit ¶
si ꝓetarius fecĩt. fructuarius eum cõ¬
ueniꝰ. ¶Adititur aclũsusbonos mores.¬
uerb̾auit ut nonomũs om̃io querb̾aũt

Expanded text:
iniuriarum damnatum uideri: utique autem apparet hunc iniuriam ei fecisse, cuius sententiam uenditauit.Si quis bona alicuius uel rem unam per iniuriam occupauerit, iniuriarum actione tenetur.Item si quis pignus proscripserit uenditurus, tamquam a me acceperit, infamandi mei causa, Seruius ait iniuriarum agi posse.bonos mores uerberauisse deue eo iniussu domini quaestionem habuisse dicetur, in eum iudicium dabo. item si quid aliud factum esse dicetur, causa cognita iudicium dabo'suo nomine: si uero non ad suggillationem domini id fecit, ipsi seruo facta iniuria inulta a praetore relinqui non debuit. maxquis seruum uerberauerit, utique hac actione non tenebitur, cum iure domini id fecerit.Nec si fructuarius id fecerit, dominus cum eo agit, uel si proprietarius fecerit, fructuarius eum conueniet.Adicitur 'aduersus bonos mores', ut non omnis omnino qui uerberauit
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃ psiss⁊. singnass recitass. dãpnatus
eẽt s ⁊ diuus acdianus. eũ qui falsã
in saccłos artes ex̃centes: partẽ sub¬
du̾ẽt. partem subtrahunt. Atemꝙ
die tałi appellantur. hẽ hiquiina¬
lienam cecula sedirigunt furandi
animo: plusquam fures puniendi
sunts Idcͥdoq. aut ad tp̃s inopusdap¬
tur publicum: aut fustib castigant᷑
⁊ dimit tͣntur. aut ad tp̃s relegantur

Expanded text:
scripsisset signasset recitasset, damnatus esset.Sed et diuus Hadrianus eum, qui falsas in sacculos artes exercentes partem subducunt, partem subtrahunt, item qui derectarii appellantur, hoc est hi, qui in aliena cenacula se dirigunt furandi animo, plus quam fures puniendi sunt: idcircoque aut ad tempus in opus dantur publicum, aut fustibus castigantur et dimittuntur, aut ad tempus relegantur
Abbreviated transcription (Latin):
⁊uexare. uł maxime. dardariisoł¬
÷ quoꝵ auaĩtie obuiã itum ẽ. tãman¬
datis. quam constitutioniꝰ Manda¬
tis ita deniq cauetur: p̃tea debes
custodue nedar danari iullius m̃eis
sint. neau̾t abhis qui coẽptas merces
supp̃munt. autͥ locupletiõib ꝗ frue¬
tus suos equis p̃tus unde nollũt. dũ
minus ub̃es ꝓu̾et᷑ ex pectant. ne an¬
no nã honẽtur ¶ Pena aũt in hos uãia
nus edictũ ꝓposuit quoedicto pema
logis cornelie meos statuit. ꝓm̃ac si
lege testam̃taria ꝗ. testam̃tũ falsum

Expanded text:
uexare uel maxime dardanarii solent: quorum auaritiae obuiam itum est tam mandatis quam constitutionibus. mandatis denique ita cauetur: 'Praeterea debebis custodire, ne dardanarii ullius mercis sint, ne aut ab his, qui coemptas merces supprimunt, aut a locupletioribus, qui fructus suos aequis pretiis uendere nollent, dum minus uberes prouentus exspectant, ‹an›nona oneretur'. poena autem in hos uarie nus edictum proposuit, quo edicto poenam legis Corneliae in eos statuit, perinde ac si lege testamentaria, quod testamentum falsum
Abbreviated transcription (Latin):
agiposse ¶ Si q̃uis pulsaͣtus quio s
non estuerum manus aduersus eũ s.¬
ue oꝑa factum ẽẽ dicãtur: quod ad ũsꝰ
bonos mores. comiuicium fier ine¬
um iudieuidabo ¶ Conuiciũ in¬
iuriam eẽ labeo ait. Conuicium
unum cum plures uoces conferunt᷑.
Conuicium apellatur quãĩ conuoti¬
mores. hostendit: non omẽm in unũ
collatam uociferationẽ. p̃torem no¬
tare. s⁊ eam que bonis morib in ꝓ¬
batur: queq adinfamiam uł ĩ ui
cdiam alicuniis spectar. ¶ltemait.
adũsus bonos mores. sic accipiendũ¬
est non eius quifecit s gñalit acci¬
piendum. aduersus bonos mores
huius ciuitatis ¶ Conuitium non
tantum p̃senti: ueꝵ absenti quoq
fieĩ posse. labo scrib̾. ꝓ inde siquis
detur: qui uoiriferatus est: ueꝵ his
quoq qui concitauit aduociferati¬
onẽ alios uł qui sumisit: utuocife¬
rantur cui nonsine causa ad iectũ
est. Namsuncerte ꝑsone conuirit̃¬
umfiat. nulla excutionẽ Gicura¬
uĩt quis conuitium alicui ficĩ non

Expanded text:
agi posse.Si quis pulsatus quidem non est, uerum manus aduersus eum sue opera factum esse dicetur, quo aduersus bonos mores conuicium fieret: in eum iudicium dabo'. Conuicium iniuriam esse Labeo ait. Conuicium unum complures uoces conferuntur, conuicium appellatur quasi conuocimores" ostendit non omnem in unum collatam vociferationem praetorem notare, sed eam, quae bonis moribus improbatur quaeque adiam alicuius spectaret.Idem ait 'aduersus bonos mores' sic accipiendum non eius qui fecit, sed generaliter accipiendum aduersus bonos mores huius ciuitatis.Conuicium non tantum praesenti, uerum absenti quoque fieri posse Labeo scribit.Proinde si quis ntum is uidetur, qui uociferatus est, uerum is quoque, qui concitauit ad uociferationem alios uel qui summissit ut uociferentur. 'Cui' non sine causa adiectum est: nam si incertae personae conuicium fiat, nulla executio est.Si curauerit quis conuicium alicui fieri, non
Abbreviated transcription (Latin):
milias suo nomine agere. cum ꝑatre
cessante. p̃tor ei agẽ ꝑmitut. ¶ Si fi¬
ñconpent ¶dait. filio fanuł iniuria¬
rũ nomine actionẽ dai quotiens ne
Essen ꝑ absurdum qũẽp̃ror manẽte
patͥa potestate adactionem ad mit¬
tencdũ putauĩt. ei patri familias ul¬
tionẽ inuiriaꝵ suaꝵ eripi. ⁊ tͣns fer¬
in famauit: non ẽe bonum ⁊ equu
obeamrem condẽpnaĩ. Ieocata eñi
nocẽtum: notaẽe.⁊ o portere ⁊expe¬
dire. ¶ disuus ẜuofecĩt inuiriam:¬
ꝑm̃i agñdũꝰ quaĩ dño feciss ⁊. ¶ Si nup¬
tafilia familias inuͥriam accepit. ⁊ uir
⁊ pat̃ in uiriaꝵ agat ¶ Põp recte putat.
tantipatͥ condẽpnamdũ cẽreum: qͣn¬
ti condẽpnaretur: sieauiduac̃ẽt. uĩro
tanti quanti condẽ pnaretur. si eͥam nł

Expanded text:
milias suo nomine agere, cum patre cessante praetor ei agere permittat.Si finon competit.Idem ait filio familias iniuriarum nomine actionem dari, quotiens nemesse enim perabsurdum, quem praetor manente patria potestate ad actionem admittendum probauerit, ei patri familias ultionem iniuriarum suarum eripi et transferinfamauit, non esse bonum aequum ob eam rem condemnari: peccata enim nocentium nota esse et oportere et expedire.Si seruus seruo fecerit iniuriam agendum, quasi si domino fecisset.Si nupta filia familiae iniuriam acceperit et uir et pater iniuriarum agant, Pomponius recte putat tanti patri condemnandum esse reum, quanti condemnetur, si ea uidua esset, uiro tanti, quanti condemnaretur, si ea in
Abbreviated transcription (Latin):
Modestinꝰ.l. Siin iurie faciende
grã seia domum absentis debitõis sig¬
s siñ auctoitate eius qui concedñdi ius
potestatẽ uehabuit: iniuriaꝵ accionẽ
intendiposse.¬

Expanded text:
onsorum.Si iniuriae faciendae gratia Seia domum absentis debitoris signasset sine auctoritate eius, qui concedendi ius potestatemue habuit, iniuriarum actionem intendi posse
Abbreviated transcription (Latin):
mit tetur. ⁊ sequatur. ⁊ ut ait labo. siũ
lib̃m. siũ ẜ uu. siũ masculũ siũfemirã.
iita conmit tẽ. labodefiñ quifreq̃tan¬
di cuiusq. e. ut sequeretur destinatꝰ
inpublico priuatoq ab ductus fuĩt.
Int̃ comites utiq ⁊̃ pedagogierunt.¬
abduxisse uidetur. ut laboait. ñqui
ab ducẽ conmit tẽ ceꝑit. s qui ꝑ fex̃
ꝯut comes cum eanonessi.Ab duxis¬
se aut̃ non tantũis uidetur qui puĩ
abduxĩt: uerĩns quoq quia ꝓsuaͬsit
conmitti: ut eadem deserer. ¶Tenͦe

Expanded text:
ut ait Labeo siue liberum siue seruum siue masculum siue feminam: et ita comitem Labeo definit 'qui frequentandi cuiusque causa ut sequeretur destinatus in publico priuatoue abductus fuerit'. inter comites utique et paedagogi erunt.Abduxisse uidetur, ut Labeo ait, non qui abducere comitem coepit, sed qui perfecit, ut comes cum eo non esset.Abduxisse autem non tantum is uidetur, qui per uim abduxit, uerum is quoque, qui persuasit comiti, ut eam desere
Abbreviated transcription (Latin):
IIꝑ. L. S eruo aũt manumis¬
so. non conpetẽ actionẽ ob iniuriam
quam in fuitute passus ẽ: quis dubit.¬
¶Si filio miuria factasit. cumutriq
tamfilic quam patri ad quisita accõ
p. l. Nec magistratibus c¬
lez aliquid iniuriose fac̃e: Siquidigi
ꝑiniuriam fecit erit magistratus. uł q̃¬
si pͥuatus: uł fidutia magistratus. ĩ uic¬
riarum potest conueniri. d ⁊ utrum
depõito magistratu: anuõ.⁊ quãdiuẽ
inmagistratu: s⁊ uĩus ẽ. sus magistra¬
tus ẽ. quisine fraude inuis uocariñ
põt. expectandum ẽe quoad magist̃.¬
tũabe at ¶Quid ⁊ si exminoĩb magi¬
stratibus erit .i. quisine inꝑio. aut᷑ poͣ¬
testate sunt magistratus: ⁊ in ip̃o magi¬
stratu posse eos conueniis.

Expanded text:
misso non competere actionem ob iniuriam, quam in seruitute passus est, quis dubitet?Si filio iniuria facta sit, cum utrique tam filio quam patri adquisita actio .Nec magistratibus licet aliquid iniuriose facere. si quid igitur per iniuriam fecerit magistra‹tus› uel quasi priuatus uel fiducia magistratus, iniuriarum potest conueniri. sed utrum posito magistratu an uero et quamdiu est in magistratu? sed uerius est, si is magistratus est, qui sine fraude in ius uocari non potest, exspectandum esse, quoad magistratu abeat. quod et si ex minoribus magistratibus erit, id est qui sine imperio aut potestate sunt magistratus, et in ipso magistratu posse eos conueniri.
Abbreviated transcription (Latin):
uexandimei. cãpotõ iniuriaꝵ exꝑiri¬
¶Si quis dehonorib decernendis alicuiꝰ¬
hit passus ñsit decerniut puta imaginẽ
alieu i. ł quĩaliud tale aniuriarũ
teneatur. ⁊ ait. lab̾o ñtenĩ. quãuis li
in quid contumeliae. c̃. quidfatiat an

Expanded text:
uexandi mei causa, potero iniuriarum experiri.Si quis de honoribus decernendis alicuius passus non sit decerni ut puta imaginem alicui uel quid aliud tale: an iniuriarum teneatur? et ait Labeo non teneri, quamuis hoc in
Abbreviated transcription (Latin):
mił pastr̃e famił putat. ñ põt uidĩ
iniuiriam patri face lũmag̃ quã iuro
simulierem uiduã ẽe eͣdat. qui aneq
inꝑsonam eoꝵ confertur iniuriai.
nec tñs ferri ꝓsoe pitatio expsona fi¬
lionr acleos pot. Qumasfectus iniuia
faciemts hinhunc: tamquã in patrẽ¬

Expanded text:
milias patrem familias putat, non potest uideri iniuriam patri facere, non magis quam uiro, si mulierem uiduam esse credat, quia neque in personam eorum confertur iniuria nec transferri personae putationem ex persona filiorum ad eos potest, cum affectus iniuriam facientis in hunc tamquam in patre
Abbreviated transcription (Latin):
senserit: neq ꝓcurator: quis quã
existat: qui eo nomine agat. causa
cognita ip̃iqui inuiriam accepise
dicetur: iuditiũdabo. ¶ Filio.f. in¬
iuriã passo. si p̃senssit pat̃agẽ tñ
ñ possit. p̃pfurorẽ. uł quẽ alium ca¬
sum dem̃tie. puto conpetẽ in uiri¬
aꝵ actionẽ ¶Nam ⁊hͣ pat̃ eiꝰ absentis
loco ẽ. Plane siagẽ p̃sens nolit. uel

Expanded text:
or quisquam existat, qui eo nomine agat: causa cognita ipsi, qui iniuriam accepisse dicetur, iudicium dabo'.Filio familias iniuriam passo, si praesens ‹s›it pater, agere tamen non possit propter furorem uel quem alium casum dementiae, puto competere iniuriarum actionem: nam et hic pater eius absentis loco est.Plane si praesen
Abbreviated transcription (Latin):
quem ꝑtin̾eat: uti possidetis int̃ dic¬
tum ei conpent. si ꝓhibeatur iussuũ
n. non ad publicam ħres. ut pote cũ
de iure fruendo agatur. ꝙ expriua¬
ta .E. cont̾ingat: ñ ex publica. ad pͥ¬
natauatas eninicausas aoconmoclata int̃¬
dicta sunt: ñ ad plublicas. tusc¬

Expanded text:
quem pertineat, uti possidetis interdictum ei competit, si prohibeatur ius suumnet, non ad publicam haec res, utpote cum de iure fruendo agatur, quo‹d› ex priuata causa contingat, non ex publica. ad priuatas enim causa‹s› accommodata interdicta sunt, non ad publicas.
Abbreviated transcription (Latin):
milem eumꝰ mn publicum lauare.
ł cauea publiea sedere. uł in quo ali¬
o loco agẽ. sedẽ conũsãĩ non patiat̃.
aũt siquis ie mea utime: noñ ꝑmit¬
tat. Nam ⁊ hꝯͥc in uiriaꝵ conuenipa
põt ¶Conductõi aut̃ uetẽs int dictũ
Aederunt si forte hoe publice cõdu¬
xit. Namuiex ei ꝓhibenda e qͦmin
ẽductione sua fruatur ¶Siquẽ tñan
te edes meas. ł ant̃ p̃toiũmeũ: pisca¬
riuł ꝓhib̾am. quid dicendũe: me ĩ¬
iuriaꝵ iuditio tenĩ annõs⁊ qui dẽ

Expanded text:
milem eum, qui in publicum lauare uel in cauea publica sedere uel in quo alio loco agere sedere conuersari non patiatur, aut si quis re mea uti me non permittat: nam et hic iniuriarum conueniri potest. conductori autem ueteres interdictum dederunt, si forte publice hoc conduxit: nam uis ei prohibenda est, quo minus conductione sua fruatur. si quem tamen ante aedes meas uel ante praetorium meum piscari prohibeam, quid dicendum est? me iniuriarum iudicio
Abbreviated transcription (Latin):
iuri induxint. non posseagiinuũ¬
aꝵ oblabõem inuinctum. aliudit
eẽ laborem inuingẽ: aliudiniuĩam
facẽ. ¶demgͦ erit ꝓbandum.⁊ in ce¬
teris munerib. Atq hoͥne᷑rib que ꝑ
in uiriam iniunguntur. Ergosiqs
amagistratũ fiũt. ad iniuri ac¬
tionem non ꝑtin̾e nt. ¶ Siqͥs me
pbibeat in maĩpiscãi łͥ euticulo ꝙ gͣ¬

Expanded text:
ir indixerit, non posse agi iniuriarum ob laborem iniunctum: aliud enim esse laborem iniungere, aliud iniuriam facere. idem ergo erit prob‹a›ndum et in ceteris muneribus atque honoribus, quae per iniuriam iniunguntur. ergo si qa magistratu fiunt, ad iniuriarum actionem non pertinent.Si quis me prohibeat in mari piscari uel euerriculum
Abbreviated transcription (Latin):
troceminuiriam quãĩ contum elio¬
ipasloẽm ⁊ maioremaccipimus ¶tro¬
Cͣm̃ doͣre ip̃a. fiẽĩ labo au ꝑ sonaatrocior ĩ¬
f uriasit. cũ magistratui. cũ parent
patronofiat ¶ prͣ ĩludis incõspec¬
tu. Nam p̃tois inconspectu. anĩso¬
atuꝰdine. inuiria factasit. multum
unt ẽẽ ait. quiatrocior ẽ: que mcon¬
spectufiat reatrocẽ iniuriamhaben
laboait. ut p̾uta siulnus illatũ osxe
trocit᷑atem fac ¶ñ num quã locus uil¬
neris. ueluti oculo ꝑtusso.
re. in iuriam atrocifieĩ. ut rumsicor¬
poriiferatur. atroxsit. an⁊̃ si nõ
corpoĩ. ut putauesti uestim̃tis sisci
comite ab clucto. ł ẽui tio dicto ⁊nt ⁊̃¬

Expanded text:
trocem iniuriam quasi contumeliosiorem et maiorem accipimus. Atrut re ipsa fieri Labeo ait. persona atrocior iniuria fit, ut cum magistratui, cum parenti patrono fiat. tempore, si Ludis et in conspectu: nam praetoris in conspectu an in solitudine iniuria facta sit, multum interesse ait, quia atrocior est, quae in conspectu fiat. re atrocem iniuriam haberi Labeo ait, ut puta si uulnus illatum u‹e›ltrocitatem facit et nonnumquam locus uulneris, ueluti oculo percusso.re ‹i›niuriam atrocem fieri, utrum, si corpori inferatur, atrox sit, an et si non corpori, ut puta uestimentis scissis, comite abducto uel conuicio dicto. et
Abbreviated transcription (Latin):
naufragi tempõe id accedit. nichil
int̾ẽ utrũ ex ip̃o maĩ quisꝙ rapiat. ã
exnaufragio.ancxlitore de eo quoq
cũspoliatur. aumergitur. aũdissolui¬
tur. auꝑtunditur. aufunes eiꝰ p̃cidũ¬
tur. aut uela consemꝰdinitur aũ an¬
chore inuo lantur demãĩ.
ripiatur. uł nequis extraneus int̾ue¬
niat colligendis eis. multi phaĩam ꝓ¬
ospectumẽ. Nam⁊ diuus adrianus edic¬
to p̃cspit uthiꝰ qui uixta littõamais
psident. siqnnauis ut inficta ł frac
Presides his quires suas dirẽptas que¬
adeptum sibi naufragio ic ad polles

Expanded text:
naufragii tempore id acciderit, nihil interest, utrum ex ipso mari quisque rapiat an ex naufragiis an ex litore. de eo quoque, cum spoliatur aut mergitur aut dissoluitur aut pertunditur aut funes eius praeciduntur aut uela conscinduntur aut ancorae inuolantur de mare. ›ripiatur uel quis extraneus interueniat colligendis eis, multifariam prospectum est. nam et diuus Hadrianus edicto praecepit, ut hi, qui iuxta litora maris possident, spraesides his, qui res suas direptas queademptum sibi naufragio, id a posses
Abbreviated transcription (Latin):
passussit. ñ alit̾ conpetit. quã cͥau¬
sa cognita.¶ qͣiua p̃tor ñ exoĩcausa ĩ u¬
riaꝵ uiditium ẜui nomine ꝓmittit
Nam sileuit̃ ꝑcussussit. uł maledic¬
tum ei leuit. ñdabit actionẽ atsim
famatussit. ⁊ facto aliquo. ł carmine
scͥpto. putocause oognitionẽ p̃tõis pꝰ¬

Expanded text:
n aliter competit ‹quam› causa cognita.Itaque praetor non ex omni causa iniuriarum iudicium serui nomine promitt‹i›t: nam si leuiter percussus sit uel maledictum ei leuiter, non dabit actionem: at si infamatus sit uel facto aliquo uel carmine scripto. puto causae cognitionem p
Abbreviated transcription (Latin):
non ẽẽ sq̃uia altã actio adda pͥnũ ꝑtimo
culpadatũ. altã ad contumeliam.¬
¶ Si usum fructum in ẜuo hab̾am tuq¬
ꝓͥetatẽ. ⁊ is uerb̾atus sit. uł q̃stio de eoha¬
bita. in uiriaꝵ actio mag̃ pͥetaĩo ꝗͣ¬
michi conpetit. Idemq ꝓdatur. ⁊ si
ẜuumeum ꝗ̃ boa fide possidebam̃ ceci
guenidumẽ. ut si in me amc̃tumeli¬
fide michiẜuienti: ut totiens admit¬
tamus iniuriaꝵ actionẽ.: quotiens ĩ
meam contumeliã in iuiria ei factasit.
Nam ipsus seruiꝗ nomine dño dabi¬
m̾ dño imuriaꝵ acriõe .Si aut̃ me
tangat ⁊ puls iniuriaꝵ qͦ me rgo¬

Expanded text:
non esse, qu‹i›a altera actio ad damnum pertineret culpa datum, altera ad contumeliam.Si usum fructum in seruo habeam, tu proprietatem isque uerberatus sit uel quaestio de eo habita, iniuriamihi competit. idemque probatur et si seruum meum, quem bona fide possidebam, cecidguendum est, ut, si in contumelifide mihi seruient‹e›, ut totiens admittamus iniuriarum actionem, quotiens in meam contumeliam iniuria ei facta sit. nam ipsius quidem serui nomine domino dabimus iniuriarum actionem. si autem me tangat et pulset, iniuria
Abbreviated transcription (Latin):
librũ adinfamiam aliciuus ꝑtinentẽ
scͥpsit. conposuerit. edidit. dolona
lider: ⁊̃ sicondẽpnatus sit: qui iłfecitꝰ
intestabił exlege ẽẽ iubeatur eadem
nua pena exsenatus consulto tenetur. is¬
t sc ptis in notamaliquoꝵ ꝓduxĩt It̃

Expanded text:
librum ad infamiam alicuius pertinentem scripserit composuerit ediderit doloue liceret et, si condemnatus sit qui id fecit, intestabilis ex lege esse iubetur. Eadem poena ex senatus consulto tenetur et scriptura in notam aliquorum produxerit:
Abbreviated transcription (Latin):
sis expsonaꝵ condditid̾ne. ei quali¬
tate dilignt penesunt aestimande.
nequid aut dur ius. aũremissius cõ¬
stituatur. quam eausa postulabat. ¶ Hx¬
& accões hĩdib dantur. ⁊ inhrdes eate¬
nus dande sunt: quatenus adeos ꝑtieñ.
loco poĩtã subtͣ xĩt. au̾ra pueĩt. furti

Expanded text:
sis ex personarum condicione et rerum qualitate diligenter sunt aestimandae, ne quid aut durius aut remissius constituatur, quam causa postulabit.Hae actiones heredibus dantur. in heredes eatenus dandae sunt, quatenus ad eos perueniloco positam subtraxerit aut rapuerit, furti
Abbreviated transcription (Latin):
atur: Cetĩnsiquis corrigñdi aĩouer¬
bauĩt aut siquis em̃dandi. nõtene¬
tur fnq̃rit labo. Si magistratip
bere inquirere. quid facientẽ ẜuũ
meum ũb̾aĩt. Nam sihonorẽ orna¬
bo m̃taq petulant̃ ittẽptantẽ ceridit¬
siue. ⁊ qui pĩgnis oeciłit ¶Questi¬

Expanded text:
atur: ceterum si quis corrigendi animo aut si quis emendandi, non tenetur.Unde quaerit Labeo, si magistratus bere inquirere, quid facientem seruum meum uerberauerit: nam si honorem ornamentaque petulanter adtemptantem cecidesiue
Abbreviated transcription (Latin):
quid p̃toria in iuiriaꝵ actiocon petit.
filiolegisuo corne liefinlege cornelias
filius familias agẽ pͭ. exoĩealisa neccauẽ
deb rẽ ratã patrem habiturum nãm
nec ał agente filiũ iniuriaꝵ. ad cauti¬
onẽderato conpellendum iuł scb ¶Hac
lege ꝑmittitur actoi ius uirandũde

Expanded text:
quidem praetoria iniuriarum actio competit, filio uero legis Corneliae.In lege Cornelia filius familias agere potest ex omni causa nec cauere debet ratam rem patrem habiturum: nam nec alias agentem filium iniuriarum ad cautionem de rato compellendum Iulianus scribit.Hac lege permittitur actori ius
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. quae in u̾olẽtemfiat squotiens aũt
a post aditam hr̃litatemfiat: dicendũ
hr̃elis int̃ ẽ defuncti existimationẽ
purgare ¶ quotiens ante  aditã
tem detentumẽ. ad quirihr̃ditan

Expanded text:
uae in uolentem fiat.Quotiens autem idem post aditam hereditatem fiat, dicendum heredis interest defuncti existimationem purgare: quotiens autem ante adtem detentum est, adquiri hereditati
Abbreviated transcription (Latin):
ui trox fu̾it ¶ Quodaũt p̃tor ait ꝗd¬
uis iniuria factumsit. c̃tũdicat: quẽ¬
admodum accie dumsit. ẽtũ eũdicẽ¬
e el ab̃ oait. quidicat nom̃iniurie. neq
subalt̃atione. puta illud aut illud
tim tecum exꝑs desingłis inumis.¬

Expanded text:
tor ait 'quid iniuriae factum sit, certum dicat', quemadmodum accipiendum sit? certum eum dicere Labeo ait, qui dicat nomen iniuriae, neque sub alternatione, puta illud aut illud, ratim tecum experiri de singulis ini
Abbreviated transcription (Latin):
Ruil.l. iiii Quiedes adeuuue frum¬
tiuixta domum põitum conbusseĩt.
ũb̾atus. ui. nctus igninecar. iubꝰstur
si mõsciens prudensq quid conmise¬
sartire iubetur: au̾siminus idoneus
ꝗsit. leuius castigatur. ¶Appellati
mine ostenso: fallant nauigante. q̃si¬
ꝯ̃ ẜinportum aliquam delatur qͣpnͦ
cducant. Sibiq exeendam p̃dã daẽ¬
rent p̃sidis ꝓuintiae religiosa ẽstã¬
cia effitiat.
dium factum sit: ueniam indigi.
iusitam lata culpa fuit. ut luriũ i
ilfade incendium fecerint. Sihum ili¬
u ore locositit. bestus olbͥci solent di
Ss ĩnaliquograduid fecĩt. capite puni

Expanded text:
rum.Qui aedes aceruumue frumenti iuxta domum positum conbusserit, ui‹n›ctus uerberatus igni necari iubetur, si modo sciens prudensque id commisesarcire iubetur aut, si minus idoneus sit, leuius castigatur. appellationmine ostenso fallant nauigantes, quasi in portum aliquem delaturi, eoquducant sibique execrandam praedam ‹p›arent, praesidis prouinciae religiosa constantia efficiat.dium factum sit, uenia indiget, nisi tam lata culpa fuit, ut luxuria aciuitate incendium fecerint, si humiliore loco sint, bestiis obici solent: si in aliquo
Abbreviated transcription (Latin):
exnaufragioraꝑe. quicum nõdum
naufraguim fiat. inillatrepilatio¬
nerapiat. ¶ diuus aũ. dehis qui p̃¬
dam ernau fragio dixipuiss: atare¬
scͥpsit. Quod denaufragiis nauis

Expanded text:
ex naufragio rapere, qui, dum naufragium fiat, in illa trepidatione rapiat.Diuus Antoninus de his, qui praedam ex naufragio diripuissent, ita rescripsit: 'Quid de naufragiis nauis
Abbreviated transcription (Latin):
utiq patrono aduersus libtũ dabi¬
mꝰus nec patietur eũ p̃tor querentẽ
quãĩ in iuriam passussit. nisiatroci
equissimũerit p̃torem ei sub ũire.¬
¶ S si quis ex libis quiñsunt inpote¬
state. cũ pafẽteuelit exꝑiri. ñtemẽ¬
od iniuriaꝵ actio danda est. nͥatroci¬

Expanded text:
utique patrono aduersus libertum dabimus nec patietur eum praetor querentem, quasi iniuriam passus sit, nisi atrocitaequissimum erit praetorem ei subuenire.Sed et si quis ex liberis, qui non sunt in potestate, cum parente uelit experiri, non temere iniuria
Abbreviated transcription (Latin):
plores qurpenia afficiendos eos putẽ.
quidiripusie aliqua ex illo ꝓbantur
⁊ facile ut opinor constituipõt. Nam
ẜuai possint flagitiose inuasem̃t. lõ¬
ꝙ siguior plauui adpetita ⁊ uidebit᷑¬
s libos quidem fustib cesos. intrienni¬
Sum relegab̾. aut si sordidiores erunt¬
S inopus publicum eiusdẽ tͦpis dabls
uos flagellis cesos in metallum dabi̾
s inomagne pecunie res fuĩnt. libos

Expanded text:
plores, qua poena adficiendos eos putem, qui diripuisse aliqua ex illo probantur. et facile, ut opinor, constitui potest: nam seruari possint flagitiose inuaserint. ideoque si grauior praeda ui adpetita uidebitur, liberos quidem fustibus caesos in triennium relegabis aut, si sordidiores erunt, in opus publicum eiusdem temporis dabis: seruos flagellis caesos in metallum damnabis. si non magnae pe
Abbreviated transcription (Latin):
qui iniũiã patipossunt:⁊ faccre pꝰ rn¬
s¶Sane sunt quidam qui facẽ ñ pos set¬
usunt. ut puta fũiosus.⁊ inpubes. quii
dolicapaxr none samq hupatiinium¬
ria exafectu facientis constat. conse susat¬
q̃ns erit clicere. hossiue pulsent. suie
conuitium dic̃a  iniuriam fecisse nõ uto¬
ciat põt. facere᷑ ne monisi quiscit se pe¬
iniuriamfacẽ. ⁊̃ sinescͤiat cuifatiat. ꝑꝑ¬
¶ qrsiquis piocuͦm ꝑcutiat. aut dũcert᷑e deb¬
tat. inurriaꝵ nontenetur. ¶ Siquis
hominẽ libm cecid̾it. dumpłitat seiͥ
uũ mnea causa est ne miuriaꝵ teneat᷑.

Expanded text:
qui iniuriam pati possunt, et facere posse.Sane sunt quidam, qui facere non possunt, ut puta furiosus et inpubes, qui doli capax non est: namque hi pati iniuria ex affectu facientis consistat, consequens erit dicere hos, siue pulsent siue conuicium dic‹a›nt, iniuriam fecisse non iat, potest: facere nemo, nisi qui scit se injuriam facere, etsi nesciat cui faciat. Quare si quis per jocum percutiat, aut dum certat, injuriarum non tenetur. Si quis hominem liberum caeciderit, dum putat servum suum, in ea causa est, ne injuriarum teneatur.
Abbreviated transcription (Latin):
tione:. dãpnum culpadatũ signifi¬
catur: ut in lege aquilia dicere solem̾
int dum̃ iniꝰquitate minpũiã didim̾.
Requotiens manus inferuntur uerbit
pus inferri. aut ad dignitatẽ autͣ infa¬
miam ꝑtinẽ Incorpus fit. cumquis pul¬
sauͤr iddignitatem. cũcomes marͦne
pͣqusabhucitur. ad infamiam.: cumpudici¬
ti.cia artemp̃tatur. ¶Item aũꝑsem ip¬
qͥum alicui fit inuiria aut ꝑ alias ꝑ soĩs.
h  coĩnuruiue. Spectat n adnos inuuãq̃
inhis fit quiuł potestati nr̃e uł af¬
uu cꝰ fectͥui subiectisunt ⁊ siforte cadaueri¬
⁊ͣ. sessores extitimus. inuũaꝵ nostronõe
cionem nr̃am si quaeifiat: inuũa. Edq
si famaeius cuius hr̃des extitimlaces

Expanded text:
tione damnum culpa datum significatur, ut in lege Aquilia dicere solemus: interdum iniquitatem iniuriam dicimus, quotiens manus inferuntur: verbisorpus inferri aut ad dignitatem aut ad infamiam pertinere: in corpus fit, cum quis pulsatur: ad dignitatem, cum comes matronae abducitur: ad infamiam, cum pudicitia adtemptatur. Item aut per semet ipsum alicui fit iniuria aut per alias personas. xori nuruive: spectat enim ad nos iniuria, quae in his fit, qui vel potestati nostrae vel affectui subiecti sint. Et si forte cadaverpossessores exstitimus, iniuriarum nostro tionem nostram, si qua ei fiat iniuria. idemque et si fama eius, cui heredes exstitimus, lacess
Abbreviated transcription (Latin):
Pretorait. r̾iuios. specꝰ septa.
reficere. purgareaque ducẽ¬
de causi. quominus liceat il¬
lidũne alit̃ aquã ducat: quã utipo¬
re estate ñuiñclã ñ p̃eaĩo atedurit.
uĩ fieriueto ¶ Hoc int̾dicͣtũ utił
simũ ẽ. Nãnͥ ꝑmit tatur alicurre fi¬
cere: aliarationeusus eiꝰ incõ moda¬
bitur. ¶Ant gͦ pͣt᷑or. riuũspecus ⁊ĩ¬
uus ẽ locus ꝑ longitudinẽ dep̃ssus
quoa quadecurrit. cuiꝰ nom̃ ẽ. anoihos
plespi ¶ Spẽcus aũt ẽ locus exquo
despicitur. Inde spectacła dicta s̃.¬
¶ Septa sunt ea. que adincile oppo¬
nutur aqua deriuande ẽpellend̃¬
ue exflumie causa. siue ealignea.
nis. Exdodictus ꝙ incrdatur. Inci¬
iñ ait p̃tor. Refice̾. purgare renice
est ꝙ corruptũ ẽ in pͥsti statũ restui¬
rare Uerboreficienditege. substru¬
ere siarcͤire odificare. Item ałuere a¬
por tareq ea que adeam tẽ opcẽt cõ¬

Expanded text:
Praetor ait: 'Riuos specus septa reficere purgare aquae ducendae causa quo minus liceat illi, dum ne aliter aquam ducat, quam uti priore aestate non ui non clam non precario a te duxit, uim fieri ueto'. Hoc inissimum est: nam nisi permittatur alicui reficere, alia ratione usu incommodabitur. Ait ergo praetor "rivum specus". rivus est locus per longitudinem depressus, quo aqua decurrat, cui nomen est ἀπὸ τοῦ ῥεῖν. Specus autem est locus, ex quo despicitur: inde spectacula sunt dicta. Septa sunt, quae ad incile opponuntur aquae derivandae compellendaeve ex flumine causa, sive ea lignea nis, ex eo dictus, quod incidatur: inciinde ait praetor "reficere purgare". reficere est quod corruptum est in pristinum statum restaurare. verbo reficiendi tegere substruere sarcire aedificare, item advehere adportareque ea, quae ad eandem rem o
Abbreviated transcription (Latin):
reficiendis ita int̃dicitur. ut ñque¬
enĩ tam necessãiã refoctionẽ itĩnͦeꝵ
om̃is usus aque auferretur. ⁊ homies
itinẽ difficultas tantũ eundi agendi¬
ꝙ fieret. que tꝑ̃il. estuus leuior eẽt.

Expanded text:
e riuis reficiendis ita interdicetur, ut non quaeenim tam necessariam refectionem itinerum omnis usus aquae aufer‹r›etur et homines itinere difficultas tantum eundi agendique fieret, quae temporibus aestiuis leuior esset.
Abbreviated transcription (Latin):
in riuo uelit collocare cĩdnũ ꝗͣ
habiũt. utͣile eiħ int̃ dictũ futuꝵ s
labeo ait. Nos : h opinamuruti¬
litatem eius quidłcit. sine in con¬
modit᷑ate eiꝰ cuius ager ẽ: conspe¬
ctandam ¶ Si aqua in unũ lacũ
cãtur. ħ int̾dic tũ utile erit uolẽ
terdictũ. Aristo: ⁊ decsmmculoresti¬
tuendo. ꝑ quẽ uapor trahitur ĩbal¬
neariis uap̃orib putat ulẽ actõẽ
c̃ petere. Et erit dicendũ utile int̃¬
dictũ ex hac causa conpetẽ ¶ Hidd̾

Expanded text:
in riuo uelit collocare, cum id numquam habuerit, utile ei hoc interdictum futurum Labeo ait. nos et hic opinamur utilitatem eius qui ducit sine incommoditate eius cuius ager est spectandam. Si aqua in unum lacum catur, hoc interdictum utile erit uolentterdictum. Aristo et de cuniculo restituendo, per quem uapor trahitur, in balneariis uaporibus putat utilem actionem competere: et erit dicendum utile interdictum ex hac ca
Abbreviated transcription (Latin):
siue eiꝰ naturaerit ut nisiestate du¬
⁊ sibie me desideraretur siue omni
tp̃r anminducieam ipsius natiũ
citur. estate dum taxat usũ eiꝰ exi.¬
ger: estiua recte dice retur.

Expanded text:
siue eius natura erit, ut nisi aestate duoque desideraretur, siue omni tempore anni duci eam ipsius natura citur, aestate dumtaxat usum eius exigeret, aestiua recte diceretur. 7
Abbreviated transcription (Latin):
porib s ̃ m̃suis posse aquã diuidi
põt eodẽ tp̃r. alius condianã alius
estiuam aquã ducẽ. itaut estate di¬
uidatur int̃ eos aquahyeme solus
ducat is qui cotidiane iꝰ habebat.
¶¶Int̃ duos qui eodẽ riuo aquã cer¬
tis ħ d̃is seꝑatim ducebant cõuenit.
ut ꝑmutatis int se tꝑ̃ib aquauterẽ¬
tur. Quero cum ãpluis tp̃r ẜuitu¬
tib p̃finito itaduxissent ut neuter
eoꝵ suo tp̃r usus eẽt. nũiꝰ utendi amni¬
tes. pͥmũ c̃stituendũ estimabamus
que eẽt aqua estiua. Dequa ꝓũ inter¬
dicͤtũ ad pͥoris estatis tp̃s relatũ red¬
di solz hẽ estiua aqua utrũne exiure
estiuodũtaxat tp̃r utemdidiceret᷑.
anexm̃te ꝓositoq ducentis ꝙ estate
eam ducendi c̃silĩ haber anex na
ab reb naturã suã utilitatẽq locoꝵ
inque deducitur ꝓͥe appellari. ita ut

Expanded text:
 mensuris posse aquam diuidi, potest eodem tempore alius cottidianam, alius aestiuam aquam ducere, ita ut aestate diuidatur inter eos aqua, hieme solus ducat is qui cottidianae ius habeat. Inter duos, qui eodem riuo aquam certis horis separatim ducebant, conuenit, ut permutatis inter se temporibus aqua uterentur: quaero, cum amplius tempore seruitutibus praefinito ita duxissent, ut neuter eorum suo tempore usus esset, num ius utendi amites primum constituendum existimabamus, quae esset aqua aestiua, de qua proprium interdictum ad prioris ae‹s›tatis tempus relatum reddi solet, hoc est aestiua aqua utrumne ex iure aestiuo dumtaxat tempore utendi diceretur, an ex mente propositoque ducentis, quod aestate eam ducendi consilium haberet, an ex natas res, naturam suam utilitatemque locorum in quae deducitur, proprie appellari, ita ut
Abbreviated transcription (Latin):
¶Ductus aque cuiorigo memora
excessit. iure constituti loco habet᷑.
stulam inriuoponẽ uł aliud ꝙ lib
facẽ põt. dũmõ ne fun lũ dño aqua¬
rũ riualibᷤ det̾iorẽ fatiat ¶ Siaqua
ducatur ⁊ supͣeã alia aqua ꝑ pontem
qui supͣ riuũ factussit: ire ducitur.
meo ut aquã clucer cõceͤssi. Quesituẽ:
an⁊ meiuo concedere possim ut ꝑ eun ꝑess¬
dem aque ductũ aquã ducat. Et si prit¬
taĩs posse cediꝑ eundẽ aque ductũ
duob quẽ admodũ utidebeatit. R¬
di. sicut it. actus. uia. plũib cedi uł si¬
muł uel seꝑatĩ pot. ita aque ducende
ius recte oedetur. S siint ẽo̾s quib a

Expanded text:
Ductus aquae, cuius origo memoriam excessit, iure constituti loco habetur.stulam in riuo ponere uel aliud quodlibet facere potest, dummodo ne fundum domino aut aquagium riualibus deterius faciat. Si aqua ducatur, supra eam alia aqua per pontem, qui supra riuum factus sit, iure ducitur, meo ut aquam duceret, cessi: quaesitum est, an et Maeuio cedere possim, ut per eundem aquae ductum aquam ducat: et si putaueris posse cedi per eundem aquae ductum duobus, quemadmodum uti debeant. respondit: sicut iter actus uia pluribus cedi uel simul uel separatim potest, ita aquae ducendae ius recte cedetur. sed si inter eos, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
uione paulatĩ ãccessit fundotuo
sub sequi põt. quia locus totus flu¬
minis ẜuit ad ductĩo̾nis. S sic̾ cu̾m¬
flue cepit mutato alueo ñpõt. ꝗa
medius locus nẜuiat int̾rũptaq
sit ẜuitus. ¶ aqua q̃ in riuo nasci¬
tur. tacite lucrifit abeo: quidũcit.

Expanded text:
uione paulatim accesserit fundo tuo, subsequi potes, quia locus totus fluminis seruiat ductioni. sed si circumfluere coeperit mutato alueo, non potes, quia medius locus non seruiat interruptaque sit seruitus. Aqua, quae in riuo nascitur, tacite lucri fit ab eo qui ducit.
Abbreviated transcription (Latin):
tinentur Purgandiũbũ pleriq
quidẽ putent⁊ ad eũriuuꝑtinẽ qui ̃¬
¶ Aque inqͣuit ducende causa. Me¬
ritoh ad ditur. ut ei demũ ꝑmitta¬
tur neficere. ⁊ purgare riũu.qui
aque ducende causa id fecĩt ¶H
int̃ dictũ conpetit ⁊̃ ei quiiꝰ aque
ducende ñħt̃ si mõ aut pͥore estate.
aut eodẽ anno aquã duxĩt. Cũsuf¬
fitiãt niuñclam ñ p̃caĩo duxisse¬
¶S siquis trenuriuu signiuit .i.
Iapideum face̾ uelit: uiderieũ nõ
recte hoc int̃dictouti. Noni reficit
quih facit. ntaoffiliouidetur ꝓ¬

Expanded text:
tinentur. Purgandi uerbum plerique quidem putant ad eum riuum pertinere, qui i'Aquae', inquit, 'ducendae causa'. merito hoc additur, ut ei demum permittatur et reficere et purgare riuum, qui ‹a›quae ducendae causa id fecit. Hoc interdictum competit etiam ei, qui ius aquae ducendae non habet, si modo aut priore aestate aut eodem anno aquam duxerit, cum sufficiat non ui non clam non precario duxisse. Si quis terrenum riuum signinum, id est lapide‹u›m facere uelit, uideri eum non recte hoc interdicto uti: non enim reficit qui hoc facit: et ita Ofilio uidetur
Abbreviated transcription (Latin):
pstanla ẽ. quã dni quis deiure suo
doceat. ñ sempediturũ agentẽ ⁊ aꝗͣ
ducentem.⁊ it facientẽ Qlasineg ec
ĩ cẽ. adu̾sxĩo agendi aquã ducendi:
cauẽ siñp̃ uiditio amit tende ẜui¬
tutis debebit donec q̃stio finiatur
non seusurum.

Expanded text:
standa est, quamdiu quis de iure suo doceat, non se impediturum agentem et aquam ducentem et iter facientem. quod si neget ius esse adversario agendi aquae ducendae, cavere sine praeiudicio amittendae servitutis debebit, donec quaestio finietur, non se usurum.