comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
debatur. Igitur in alium scipionem conuersa
res.p. finem belli reposcebat. Hunc paulo ma¬
cedonico procreatum Africani illius magni filiꝰ
in decus gentis assumpserat: hoc .s. fato ut quã
urbem concusserat auus. nepos eius euerteret.
Sed qͣ maxime mortiferi ẽẽ mortiferi cẽ solent
morsus morientium bestiarum: sic plus nego¬
cii suit cum semiruta carthagine qͣ integra. Cõ¬
pulsis in unam arcem hostibus portum qͦ mas
romanus obsederat. illi alterum ibi portum ab¬
alia urbis parte foderunt: nec ut fugerent. sed qui
nemo illos nec euadere posse credebat. Inde qiͣ
enata subito classis erupit. Tum interim iam
diebus.iam noctib noua aliqua moles noua
machina noua pditorum hominum manus
qi ex obruto incendio subita de cinerib flama
prodibat. deploratis nouissime rebus xl se mil¬
lia uirorum dediderunt. quod minus credas
duce Asdrubale quanto fortius foemina et
uxor ducis. quȩ comp̃hensis duob: liberis a

Expanded text:
debatur. Igitur in alium Scipionem conuersa debatur. Igitur in alium Scipionem conuersa res publica finem belli reposcebat. Hunc Paulo Macedonico procreatum Africani illius magni filius in decus gentis adsumpserat, hoc scilicet fato, ut quam urbem concusserat auus, nepos eius euerteret. Sed quem ad modum maxime mortiferi morsus solent esse morientium bestiarum, sic plus negoti fuit cum semiruta Carthagine quam cum integra. Compulsis in unam arcem hostibus portum quoque mari Romanus obstruxerat. Illi alterum sibi portum abalia urbis parte foderunt, nec ut fugerent; sed qua nemo illos nec euadere posse credebat, inde quasi enata subito classis erupit, cum interim iam diebus, iam noctibus noua aliqua moles, noua machina, noua perditorum hominum manus quasi ex obruto incendio subita de cineribus flamma prodibat. Deploratis nouissime rebus triginta sex milia uirorum se dediderunt, quo minus credas, duce Hasdrubale. Quanto fortius femina et uxor ducis! Quae conprehensis duobus liberis a
Abbreviated transcription (Latin):
aggressus carthaginem spe pacis illecta tradi¬
tam a uolentib classem sub ip̃o ore urbis incẽ¬
dit. Tum euocatis pͥncipibus si salui ẽẽ uel¬
lent: ut migrarent finmibus impatum: quod
pro rei atrocitate adeo mouit iras. ut extrema
mallent. Comploratum igitur publice statĩ
et pari uoce clamatum est ad arma. Seditq
sententia quoquo modo rebellandum: non
quia spes ulla iam supereẽt: sed quia patriam
suam mallent hostium ꝗͥ suis manibus eu̾ti.
Quis rebellantium fuerit furor uel hinc intel
q resciderunt. In armoꝵ officinas aurum et
argentum pro aere ferroq conflatum est in
tormentoꝵ uincula matronȩ crines suos con¬
tulerunt. Mancino deinde consule terra ma¬
riq feruebat obsidio opis. portus nudatus et
pͥmus et sequens iam et itius murus: cum tñ
birsa quod nomen arci fuit quasi altera ciui¬
tas resistebat quamuis prostigato urbis exci¬
dio: tamen fatale africȩ nomen scipionum ui¬

Expanded text:
adgressus Carthaginem spe pacis iniecta tradiadgressus Carthaginem spe pacis iniecta traditam a volentibus classem sub ipdit. Tum euocatis principibus, si salui esse uellent, ut migrarent finibus imperauit. Quod pro rei atrocitate adeo mouit iras, ut extrema mallent. Comploratum igitur publice statim et pari uoce clamatum est «ad arma!» seditque sententia, quoquo modo rebellandum; non a iam spes ulla superesset, sed quia patriam suam mallent hostium quam suis manibus euerti. Qui rebellantium fuerit furor, uel hinc intellum resciderunt; in armorum officinas aurum et argentum pro aere ferroque conflatum est, in tormentorum uincula matronae crinis suos contulerunt. Mancino deinde consule, terra marique feruebat obsidio. Operti portus, nudatus et primus et sequens, iam et tertius murus, cum tamen Byrsa, quod nomen arci fuit, quasi altera ciuitas resistebat. Quamuis profligato urbis excidio, tamen fatale Africae nomen Scipionum ui
Abbreviated transcription (Latin):
pore exiguum. Nam quadriennio
patratum est. et in comparatione priorum mi¬
nimum labore non enim tam cum uiris qͣ
cum ip̃a urbe pugnatum est. sed plane maxĩo
euentu. Quippe tandem carthago finita est.
Atq si quis trium tempoꝵ momenta consi¬
deret: pͥmo comiissum est bellum. profuga¬
tum secundo tertio confectum est. S huius
causa belli. ꝙ contra foederis legem aduersus
Numidas quidem semel parasset classem et
exercitum. Trequens autem Masinissae fines
territabat. S huic bono socioq regi fauebat᷑
cum bello sederet de belli fine tractatum est.
Cato in expiabili odio delendam ẽẽ carthagi¬
nem: et cum de alio consuleretur pronuntia¬
bat. Scipio Nasiea seruandam: ne metu abla¬
to ȩmulȩ urbis. luxuriari felicitas urbis incipe¬
ret. Medium senatus elegit: ut urbs tantum
loco moueretur. nihil enim speciosuis uideba¬
tur qͣ eẽ carthaginem. quȩ non timeret᷑. Igi¬
tur Manlio Censorinoq consulibus ppłs roꝰ

Expanded text:
pore exiguum — nam quadriennio pore exiguum — nam quadriennio raptum est — et in comparationem priorum minimum labore — non enim tam cum uiris quam cum ipsa urbe pugnatum est — sed plane maximum euentu: quippe tandem Carthago finita est. Atquin si quis trium temporum momenta consideret, primo commissum est bellum, profligatum secundo, tertio uero confectum. Sed huius causa belli, quod contra foederis legem aduersus Numidas quidem, sed parasseexercitum. Frequens autem Massinissa finis territabat; sed huic ut bono socioque regi favebatur. Cum de bello sederet, de belli fine tractatum est. Cato inexpiabili odio delendam esse Carthaginem, et cum de alio consuleretur, pronuntiabat, Scipio Nasica servandam, ne metu ablato aemulae urbis luxuriari felicitas inciperet; medium senatus elegit, ut urbs tantum loco moveretur. Nihil enim speciosius videbatur quam esse Carthaginem, quae non timeretur. Igitur Manilio Censorinoque consulibus populus Romanus
Abbreviated transcription (Latin):
cutit macedo aliquanto ꝗͣ ante grauior dum
contemint᷑ causa belli prope erubescenda.
Ouippe regnum pariter et bellum uir ultimȩ
sortis Andriscus inuaserat. dubium liber:an
seruus. mercennarius certe. sed uulgo philip¬
ex similitudine philippi pscudo philippus uo¬
cabatur regiam formam regium nomen aĩo
quoq regio impleuit.Igitur dum hȩc ipsa
contemnit ppls ro. Inuentio p̃tore contentus
uirum non macedonicis modo: sed thracia
quoq auxiliis ingentib ualidum temere tẽ¬
tauit. Inuictusq non a ueris regibus: sed ab
illo imaginario et scȩnico rege suꝑatur. S
cons Metello amissum cum legione p̃torẽ
plenissime ultus est. Nam et macedoniam
seruitute mulctauit. et ducem belli deditũ
ab eo ad quem confugerat thracię regulo ĩ
urbem in cathenis reduxit. hoc quoq illi in
malis suis indulgente fortuna: ut de eo ppłs
ro. quasi de rege uero triumpharet:¬
Ertium cum africa bellum et tem¬

Expanded text:
cutit Macedo, aliquanto quam ante grauior, dum cutit Macedo, aliquanto quam ante grauior, dum contemnitur. Causa belli prope erubescenda. Quippe regnum pariter et bellum uir ultimae sortis Andriscus inuaserat, dubium liber an seruus, mercennarius certe; sed quia uolgo Philipex similitudine Philippi Persae filii uocabatur, regiam formam, regium nomen, animum quoque regis inpleuit. Igitur dum haec ipsa contemnit populus Romanus, Iuuentio praetore contentus, uirum non Macedonicis modo, sed Thraciae quoque auxiliis ingentibus ualidum temere temptauit inuictusque non a ueris regibus, sed ab illo imaginario et scaenico rege superatus est. Sed consul Metellus amissum cum legione praetorem plenissime ultus est. Nam et Macedoniam seruitute multauit et ducem belli deditum ab eo, ad quem confugerat, Thraciae regulo in urbem in catenis reduxit, hoc quoque illi in malis suis indulgente fortuna, ut de eo populus Romanus quasi de rege uero triumpharetrtium cum Africa bellum et tem
Abbreviated transcription (Latin):
captiuos ip̃mq regem attonitum adhuc tan¬
qͣ subito malo stupentem. S multo priusga¬
rat. Ouippe eodem die quo uictus est pses in
macedonia roma cognitum est. Duo Iuuenes
candidis equis apud uicturnȩ lacum pulu̾em¬
et cruorem abluebant. Hi nuntiauere. Casto¬
rem et pollucem suisse creditum uulgo ꝙ
gemini fuissent. interfuisse bello ꝙ sanꝯui¬
ne maderent. a macedonia uenire. ꝙ adhuc
anhelarent. Bellum illyricum
Acedonei belli contagio traxit illy¬
ricos. Ip̃i quidem ut romanos at̾¬
go distringerent a perse rege cõdu¬
cti pecunia militauerunt. Sine mora ab An¬
tio p̃tore subigunt᷑. Loscordiam caput gen¬
tis. delesse suffecit. Statim secuta deditio est.
Deniq hoc bellum ante finitum est: ꝗͣ geri ro¬
mȩ nuntiaret᷑ Bellum macedonicum tertiũ
Uodam fato quasi ita conuenisset
inter poenos et macedonas ut t̾tio
quoq uincerent: codem tempore
uterq arma mouerunt. Sed prior iugum ex¬

Expanded text:
captiuos ipsumque regem adtonitum adhuc tamcaptiuos ipsumque regem adtonitum adhuc tamquam subito malo et stupentem. Sed multo prius garat. Quippe eodem die quo uictus est Perses in Macedonia, Romae cognitum est: duo iuuenes candidis equis apud Iuturnae lacum puluet cruorem abluebant. Hi nuntiavere. Castorem et Pollucem fuisse creditum volgo, quod gemini fuissent; interfuisse bello, quod sanguine maderent; a Macedonia venire, quod adhuc anhelarent. BELLUM ILLYRICUM SECUNDUM Macedonici belli contagio traxit Illyrios; si quidem, ut Romanum a tergo distringerent, a Perse rege conducti pecunia militaverunt. Sine mora ab Anicio praetore subiguntur. Scodram, caput gentis, delesse suffecit; statim secuta deditio est. Denique hoc bellum ante finitum est quam geri Romae nuntiaretur. BELLUM MACEDONICUM TERTIUM uodam fato, quasi ita conuenisset inter Poenos et Macedonas ut tertio quoque uincerentur, eodem tempore utrique arma mouerunt. Sed prior iugum ex
Abbreviated transcription (Latin):
consule cum maiora. et crebra eẽnt imposi¬
ta p̃sidia. per alias uias macedonia dep̾ssa ẽ
summa quidem arte et industria ducis: cum
alias hemi saltus irrepsisset. cuius aduentus
ip̃e eo terribilis regi fuit: ut interẽe non auderet.
sed gerenda ducibus hella mandauerit. Absẽs
ergo uictus fugit in maria insulamq samotra¬
cem fraetus celebri religione quasi templa et arx
possent defendere: quem nec montes sui. nec ar¬
ma potuissent. Nemo regum diutius amissȩ
fortunae conscientiam retinuit. Supplex cum
scriberet ad impatorem ab illo quo confugat
templo nomenq eple notaret suum: regem
addidit. Sed nec reu̾entior captae maicstatis
alius paulo fuit. cum in conspectu hostis ueĩs
liberosq admonuit suos ut fortunam cui tã¬
tum lice̾t reuererent᷑ inter pulcherrimos hẽ
triumphum. quippe cuius spectaculum tri¬
duum impleuerit. Primus dies. signa. tabu¬
lasq. sequens arma. pecumas transuexit. t̾tius

Expanded text:
consule, cum maiora et crebriora essent inposiconsule, cum maiora et crebriora essent inposita praesidia, per alias uias Macedonia deprensa est, summa quidem arte et industria ducis, cum alia eminatus alia inrepsisset. Cuius aduentus ipse adeo terribilis regi fuit, ut interesse non auderet, sed gerenda ducibus bella mandauerit. Absens ergo uictus fugit in maria insulamque Samothracen, fretus celebri religione, quasi templa et arae possent defendere, quem nec montes sui nec arma potuissent. Nemo regum diutius amissae fortunae conscientiam retinuit. Supplex cum scriberet ad imperatorem ab illo quo confugerat templo nomenque epistolae notaret suum, regem addidit. Sed nec reuerentior captae maiestatis alius Paulo fuit. Cum in conspectum uenisset hosliberosque admonuit suos ut fortunam, cui tantum liceret, reuererentur. Inter pulcherrimos hunctriumphum; quippe cuius spectaculo triduum impleuerit. Primus dies signa tabulasque, sequens arma pecuniam transuexit, tertius
Abbreviated transcription (Latin):
uictam eẽ macedoniam non putabat. Ex gẽ¬
tis dignitate multo uahementius subhoc ma¬
cedones q̃ sub patre consurgunt. quippe thra¬
cas in uires suas traxerant. atq ita industria ma¬
cedonum. uiribus thracum: ferociam thracu:
disciplinam macedonicam tentauerunt.Ac¬
cessit hic consilium ducis qui situm. regiou
suarum summo speculatus hemo. positis per
abrupta castris ita macedoniam suam armis
ferroq uallauerat: ut non reliquisse aditum
nisi a caelo uenturis hostibus uideretur. Nã
Martio philippo consule eam prouinciam in¬
gressus ppłs ro. exploratis diligenter acces¬
sibus per astundeam paludem per acerbos¬
dubiosq tumulos: illa quȩ uolucribus quo
q uidebant inuia accessit. regemq securũ
et nihil tale metuentẽ subita belli eruptioẽ
terruit. cuius tanta trepidatio suit: ut pecu¬
niam omnem in mare usserit mergi ne pei¬
ret: classem cremari ne incenderetur. Paulo

Expanded text:
uictam esse Macedoniam non putabat ex genuictam esse Macedoniam non putabat ex gentis dignitate. Multo uehementius sub hoc Macedones quam sub patre consurgunt. Quippe Thracas in uires suas traxerant, atque ita industriam Macedonum uiribus Thracum, ferociam Thracum disciplina Macedonica temperauere. Accessit his consilium ducis, qui situm regionum suarum a summo speculatus Haemo positis per abrupta castris ita Macedoniam suam armis ferroque uallauerat, ut non reliquisse aditum nisi a caelo uenturis hostibus uideretur. Tamen Marcio Philippo consule eam prouinciam ingressus populus Romanus, exploratis diligenter accessibus per Ascurida paludem Perrhaebosque tumulos illa uolucribus quoque, ut uidebantur, inuia accessit regemque securum et nihil tale metuentem subita belli inruptione deprehendit. Cuius tanta trepidatio fuit, ut pecuniam omnem in mare iusserit mergi ne periret, classem cremari ne incenderetur. Paulo
Abbreviated transcription (Latin):
lorum. quibus brenno duce uastauerant grae¬
ciam. in orientem secuti in media asie parte
sederant. Itaq ut frugum. semina mutato
solo degenerant: sic illa gemina. feritas eorũ
asiatica amoenitate molita ẽ. Duobus itaq
p̃liis fusi sugatiq sunt. quis sub aduentu ho¬
stis relictis sedibus in altissimos se montes re¬
cepissent solos tologiorum tectos sagaciam
insederant utrinq fundis. sagutisq acti in
ꝑpetuam se pacem. dediderunt. sed alligati
miraculo quodam fuere. cum cathenas moͬ¬
sibus et ore tentassent. cum effocandas fauces
inuicem p̃buissent. Nam orgiaguntis regis
uxor a centurione stuprum passa memora¬
bili exemplo custodiam euasit: reuulsumq
Bellum macedonicum secundum.
Um aliȩ aliȩq gentes syriaci belli
secuntur ruinam: macedonia se¬
rursus erexit. Fortissimum ppłm memoria ⁊
recordatio suȩ nobilitatis agitabat. Et succes
serat philippo filius ꝑses: qui semel in ꝑpetuũ

Expanded text:
lorum, qui Brenno duce vastaverant Graelorum, qui Brenno duce vastaverant Graeciam, orientem secuti, in media Asiae parte sederunt; itaque, uti frugum semina mutato solo degenerant, sic illa genuina feritas eorum Asiatica amoenitate mollita est. obus itaque proeliis fusi fugatique sunt, quamvis sub adventu hostis relictis sedibus in altissimos se montes recepissent. Tolostobogi Olympum, Tecto-sagi Magabam insederant. Utrimque fundis sagittisque detracti in perpetuam se pacem dediderunt. Sed alligat! miraculo quidam fuere, cum catenas morsibus et ore temptassent, cum offocandas invicem fauces praebuissent. Nam Orgiacontis regis uxor a centurione stuprum passa memorabili exemplo custodiam evasit, revolsumqueBELLUM MACEDONICUM SECUNDUM Dum aliae aliaeque gentes Syriaci belli secuntur ruinam, Macedonia rursus se erexit. Fortissimum populum memoria et recordatio suae nobilitatis agitabat, et sucserat Philippo filius Perses, qui semel in perpetuum
Abbreviated transcription (Latin):
cȩraumos montes iugumq maleum aetholici bel¬
li accessio fuerunt.¬
De bello histrico
Istri secuntur aetholos. Quippe bellan¬
tes eos nuper adiuuerant. et initia pu¬
gn̾ae prospa hosti fuerunt. cademq
exicii causa. Nam cum en. manlii castra accepis¬
sent optimȩq praedȩ incubarent epulantes ac
ludibundos plȩrosq aut ubi ẽent p̃poculis ne¬
scientes Apius pulcher inuadit. sic cum sangͥ¬
ne et sp̃u male partam remouere uictoriam
lp̃e rex apulo equo impositus cum subinde
crapula et capitis errore laxaret captum sese
uix et aegre postq̃ exprectus est didicit. bellu
riaci belli ruina conuoluit. Fuerant
inter auxilia regis antiochi. An fuis¬
set cupidus trium phi manlius an cos uisos si¬
mulauerit. dubium. Certe negatus est uictori
triumphus: quia causam belli non approbauit
Caeterum gens gallograecorum sicut ip̃m nom̃
indicio est mixta et adulterata est. reliqe gal¬

Expanded text:
Ceraunios montes iugumque Maleum Aetoli belCeraunios montes iugumque Maleum Aetoli belli accessio fuerunt. BELLUM HISTRICUM Histri secuntur Aetolos; quippe bellantes eos nuper adiuverant. Et initia pugnae hosti prospera fuerunt, eademque exitii causa. Nam cum Gnaei Manlii castra cepissent opimaeque praedae incubarent, epulantes ac ludibundos plerosque, qui aut ubi essent prae poculis nescientes, Appius Pulcher invadit. Sic cum sanguine et spiritu male partam revomuere victoriam. Ipse rex Aepulo equo inpositus, cum subinde crapula et capitis errore lapsaret, captum sese vix et aegre, postquam expergefactus est, didicit. BELLUMue Syriaci belli ruina convolvit. Fuerint inter auxilia regis Antiochi, an fuisse cupidus triumphi Manlius Vulso simulaverit, du- bium; at certe negatus est victori triumphus, quia causam belli non adprobavit. Ceterum gens Gallo-graecorum, sicut ipsum nomen indicio est, mixta et adulterata est: reliquiae Gal
Abbreviated transcription (Latin):
millia peditum equitum falcatoꝵq curuum
non minor numerus. Elephantis adhuc imm̃¬
sae magnitudinis auro. purpura. argento et
suo ebore fulgentibus aciem utrinq uallaue¬
rat. S haec omnia p̃pedita magnitudine sua
adhuc imbre qui subito pfusus mira felicita¬
te ꝑsicos arcus corrupat pͥmum trepidatio.
mox fuga. dehinc triumphus fuerunt. Uicto
et supplici pacem atq partem regni dari pla¬
cuit: eo libentius ꝙ tam facile cessisset¬
De bello etholico
Uriatico bello successit et debebat
aetholicum. Uicto quippe antiocho
Romanus faces asiatici belli psequebat᷑. Ergo
Fuluio nobiliori mandata ultio est. hic pro¬
tinus caput gentis ambrachiam regiam pyrhi
machinis quatit. secuta deditio ẽ. Alerant
aetholorum p̃cibus attici rhodii. et memineramꝰ
auxilii. sic placuit ignoscere. Serpsit tamen latiꝰ
in proximos bellum omnemq late cephalaniam
iacinton. et quidquid insularum in eo mari inter

Expanded text:
milia peditum, equitum falcatorumque curruum milia peditum, equitum falcatorumque curruum non minor numerus. Elephantis ad hoc inmensae magnitudinis, auro, purpura, argento et suo ebore fulgentibus, aciem utrimque uallauerat. Sed haec omnia praepedita magnituad hoc imbre, qui subito superfusus mira felicitate Persicos arcus corruperat. Primum trepidatio, mox fuga, deinde triumphus fuerunt. Victo et supplici pacem par- temque regni dari placuit eo libentius, quod tam facile cessisset. BELLUM AETOLUM Syriaco bello successit, et debebat, Aetolum. Victo quippe Romanus Antiocho faces Asiatici belli persequebatur. Ergo Fulvio Nobiliori mandata ultio est. Hic protinus caput gentis Ambraciam, regiam Pyrrhi, machinis quatit. Secuta deditio est. Aderant Aetolorum precibus Attici, Rhodii, et memineramus auxilii: sic placuit ignoscere. Serpsit tamen latius in proximos bellum, omnisque late Cephallenia, Zacynthos et quidquid insularum in eo mari inter
Abbreviated transcription (Latin):
ui deret᷑ uirginum. pueroꝵq delectus hẽbat.
Talem ergo iegem iam sua luxuria debellatũ¬
coegit ab insula fugere. Tum p̃cipitem apđ
Termophilas assecutus locum trecentor laco¬
num speciosa cȩde memorandum ne ibi ꝗo̾
fiducia loci resistentem maria ac terras cereͬ
coegit. statim et euestigio itur in fyriam clas¬
sis regia folissenidi annibaliq commissa.
nam rex p̃lium nec spectare poterat. Igitur¬
duce Emilio regulo a remigantib rhodiis
tota Laceratur ne sibi placeant athenȩ. In
antiocho uicimus xerxem. in Emilio Alci¬
biadem ȩ̨quauimus. ephesiis Salamina pẽ¬
sauimus. Consule scipione cui frater ille
modo uictor carthaginis africanus uolun¬
taria legatione aderat᷑. debellari regem pla¬
cet. et iam toto cesserat mari: sed nos imus ulteriꝰ
Meandrum ad amnem montemq siphailum ca¬
castra ponuntur. Hic rex incredibile dictu qui¬
bus auxiliis. quib copiis consederat trecenta

Expanded text:
uideretur, uirginum puerorumque dilectus habebat. uideretur, uirginum puerorumque dilectus habebat. Talem ergo regem iam luxuria sua debellatucoegit ab insula fugere. Tum praecipitem apud Thermopylas adsecutus, locum trecentorum Laconum speciosa caede memorandum, ne ibi quidem fiducia loci resistentem mari ac terra cedere coegit. Statim et e uestigio itur in Syriam. Classis regia Polyxenidae Hannibalique commissa —nam rex proelium nec spectare poterat— duce Aemilio Regillo, adremigantibus Rhodis tota laceratur. Ne sibi placeant Athenae: in Antiocho uicimus Xerxen, in Aemilio Alcibiaden aequauimus, Epheso Salamina pensauimus. Tum consule Scipione, cui frater, ille modo uictor Carthaginis Africanus, uoluntaria legatione aderat, debellari regem placet. Et iam toto cesserat mari, sed nos imus ulterius. Maeandrum ad amnem montemque Sipylum castra ponuntur. Hic rex incredibile dictu quibus auxiliis, quibus copiis consederat. Trecenta
Abbreviated transcription (Latin):
Et quod illud fuiss. ꝑiculum. si se rex consi¬
liis eius tradidiss .i. si asiȩ uiribus usus fu¬
isset miser annibal. S: rex suis opibus. et
regio nomine fraetus satis huit bellum mo¬
uere. Europa iam dubio procul iure ad rõa¬
nos ptinebat. hic lisim achiam urbem in lit¬
tore thracio positam a maiorib suis antiochꝰ
ut hereditario iure repetebat. Hoc uelut si¬
dere asiatici belli mota tempestas et maxi¬
mus regum conuentus fortiter indixisse bellũ
cum ingenti strepitu ac tumultu mouiss. ex
asia occupatis statim insulis graeciȩq littori¬
bus. ocia et luxus tanqͣ uictor agitabat. Eu¬
bocam insulam continenti adhȩrentem tenui
freto reciprocantib aquis curipus abscidit.
hic ille positis aureis sericisq tentoriis sub
ip̃o freti murmure. cum interfluenta tibiis fi¬
dibusq concinẽt collatis undiq qͣuis per hye¬
mem rosis. ne cum aliquo ducum genere agẽ

Expanded text:
Et quod illud fuisset periculum, si se consiEt quod illud fuisset periculum, si se consiliis eius rex tradidisset, id est si Asiae uiribus usus fuisset miser Hannibal! Sed rex suis opibus et nomine regio fretus satis habuit bellum mouere. Europa iam dubio procul iure belli ad Romanos pertinebat. Hic Lysimachiam, urbem in litore Thracio positam a maioribus suis, Antiochus ut hereditario iure repetebat. Hoc uelut sidere, Asiatici belli mota tempestas. Et maximus regum, contentus fortiter indixisse bellum, cum ingenti strepitu ac tumultu mouisset ex Asia, occupatis statim insulis Graeciaeque litoribus, otia et luxus quasi uictor agitabat. Euboean insulam continenti adhaerentem tenui freto reciprocantibus aquis Euripus abscidit. Hic ille positis aureis sericisque tentoriis sub ipso freti murmure, cum praefluentes aquae tibiis fidibusque concinerent, conlatis undique quamuis per hiemem rosis, ne non aliquo genere ducem agere
Abbreviated transcription (Latin):
na. ut quemadmõm ab africa in europam: sic
ab curopa in asiam ultro se suggerentib cau¬
sis impium procederet. Et cum terrarum.
orbis situ ip̃e ordo uictoriarum nauigaret¬
non aliud formidolosiꝰ fama bellum fuit.
Ouippe cum persas et orientem. xerxem. at¬
q darium cogitarent quando ꝑfossi inuii
montes. quando uelis optum mare nuntiaret᷑
ut hoc cęlestes minȩ territabant. Cum humo¬
re continuo cumanus apollo sudaret. s hic
fauentis asiȩ suȩ numeris timor erat nec ui
uiris opibus armisq quicꝗͣ copiosius syria
sed in manib tam ignaui regis inciderat: ut
nihil fuerit in antiocho speciosius ꝗͣ ꝙ a ro¬
manis uictus est. Impulere regem in id bel¬
lum illinc Thoas etholię pͥnceps inhonora¬
tam apud romanos querens aduersus ma-¬
cedonas militiȩ suȩ societatem: hinc annbal
qui in africa uictus profugus et pacis im¬
patiens hostem ppło ro. toto orbe quaerebat.

Expanded text:
na, ut quem ad modum ab Africa in Europam, sic na, ut quem ad modum ab Africa in Europam, sic ab Europa in Asiam ultro se suggerentibus causis imperium procederet, et cum terrarum orbis situ ipNon aliud formidolosius fama bellum fuit; quippe cum Persas et orientem, Xerxen atque Darium cogitarent, quando perfossi inuii montes, quando uelis opertum mare nuntiaretur. Ad hoc caelestes minae territabant, cum umore continuo Cumanus Apollo sudaret. Sed hic fauentis Asiae suae numinis timor erat. Nec sane uiris, opibus, armis quidquam copiosius Syria; sed in manus tam ignaui regis inciderat, ut nihil fuerit in Antiocho speciosius quam quod a Romanis uictus est. Inpulere regem in id bellum illinc Thoas Aetoliae princeps, inhonoratam apud Romanos querens aduersus Macedonas militiae suae societatem, hinc Hannibal, qui in Africa uictus, profugus et pacis inpatiens hostem populo Romano toto orbe quaerebat.
Abbreviated transcription (Latin):
introiisse uictoria fuit. Nam postea nunꝗ au
sus ꝯgredi rex ad tumulos quos cinocephalas
uocant: uno ac ne hic quidem iusto praelio
opprimitur. Et illi quidem cons. pacem de¬
dit regnumq concessit. Mox nequid ẽẽt ho¬
stile thebas et euhocam et grassantem sub Na¬
bide suo Lacedemona compescuit. Graciȩ u̾o
uet̾em statum reddidit ut legibus uiueret su¬
is et auita libertate frueretur. Quȩ gaudia. q̃
uociferationes fuerunt: cum haec forte nemeȩ in
theatro quinquennalib ludis a p̃conecanerent᷑.
quo certauere plausu: quid ftorum inconsulẽ
profuderunt: et iterum iterumq p̃conem
repetere illam uocem iubebat. qua libertas
achaiȩ pronuntiabat᷑. Nec aliter illa consula¬
ri sententia qͣ modulatissimo aliquo tibiaꝵ¬
aut fidium cantu fruebatur¬
De bello syriaco cum antiocho iege.¬
Acedoniam statim et regem philip¬
pum Antiochus excepit quodam
casu quasi industria sic adgubernante fortu¬

Expanded text:
Introisse uictoria fuit. Nam postea numquam Introisse uictoria fuit. Nam postea numquam ausus congredi rex ad tumulos, quos Cynocephalas uocant, uno ac ne hoc quidem iusto proelio opprimitur. Et illi quidem consul pacem dedit regnumque concessit, mox, ne quid esset hostile, Thebas et Euboean et grassantem sub Nabide suo Lacedaemona compescuit. Graeciae uero ueterem statum reddidit, ut legibus uiueret suis et auita libertate frueretur. Quae gaudia, quae uociferationes fuerunt, cum hoc forte Nemeae in theatro quinquennalibus ludis a praecone caneretur! Quo certauere plausu! Quid florum in consulem profuderunt! Et iterum iterumque praeconem repetere uocem illam iubebant, qua libertas Achaiae pronuntiabatur, nec aliter illa consulari sententia quam modulatissimo aliquo tibiaaut fidium cantu fruebantur. BELLUM SYRIACUM REGIS ANTIOCHI MACEDONIAM Asia statim et regem Philippum Antiochus excepit quodam casu, quasi de industria sic adgubernante fortu
Abbreviated transcription (Latin):
tantis supplicibus. Quippe iam gentium re¬
ges. duces ppłi nationes p̃sidia sibi ab hac
urbe poscebant. Primo igitur leuino con¬
sule ppłs ro. Ionium mare ingressus totius
greciȩ lutora ueluti triumphanti classe per¬
agrauit. Spolia quippe diciliȩ. hispaniȩ
sardiniȩ. afrioe p̾ferebant. et manifestam uicto¬
riam nata in praetoria puppe laurus pollice¬
batur. Aderat sponte in auxilium Atalus
rex ꝑgamenoꝵ. Aderant rhodii. nauticus
ppłs. quibus a mari consul a terris omnia
equis uirisq quatiebat. bis uictus rex. bis exu
tus bis fugatus castris: cum tamen nihil terri¬
bilius macedomibus fuit ip̃o uulneꝵ aspectu.
quae non spiculis nec sagitis. nec ullo graeculo
ferro: sed ingentibus pilis nec minoribus ad¬
acta gladiis ultra mortem patebant. Enim¬
uero flamineo duce inuios antea achaonum
montes. indumq amnem per abrupta uadẽ¬
tem et ip̃a macedoniȩ claustra penetrauimꝰ

Expanded text:
ferre supplicibus. Quippe iam gentium referre supplicibus. Quippe iam gentium reges, duces, populi, nationes praesidia sibi ab hac urbe repetebant. Primum igitur Laeuino consule populus Romanus Ionium mare ingressus, tota Graeciae litora ueluti triumphanti classe peragrauit. Spolia quippe Siciliae, Sardiniae, Hispaniae, Africae praeferebat, et manifestam uictoriam nata in praetoria puppi laurus pollicebatur. Aderat sponte in auxilium Attalus, rex Pergamenorum, aderant Rhodii, nauticus populus, qui nauibus a mari, consul a terris omnia equis uirisque quatiebat. Bis uictus, bis fugatus rex, bis exutus, bis fugatus rex, bis exutus castris, cum tamen nihil terribilius Macedonibus fuit ipso uolnerum adspectu, quae non spiculis nec sagittis nec ullo Graeculo ferro sed ingentibus pilis nec minoribus adacta gladiis ultra mortem patebant. Enimuero Flaminino duce inuios antea Chaonum montes Aoumque amnem per abrupta uadentem et ipsa Macedoniae claustra penetrauimus.
Abbreviated transcription (Latin):
Constat utriusq confessione. nec meluis in¬
strui atiem nec acrius potuisse pugnari. Hoc
scipio de annibalis: annibal de scipionis ex¬
citu p̃licauerunt. S tamen annibal cessit.
p̃miumq uictoriȩ africa fuit. et secutus afri
cam terrarum orbis De bello macedonico pͥmo.
Ost carthaginem uinci neminem
gentes macedonia graecia. Syria
cȩteraq omnia quodam quasi aestu et torrẽ¬
te fortune. S pͥmi omnium macedones af¬
fectator quondam impii ppłs. Itaq quam¬
uis tunc philippus regno p̾sideret. romani
tamen dimicare sibi cum rege alexandro uid¬
bantur. Macedonicum bellum nomine am¬
plius ꝗ spectatione gentis fuit. Causa bel¬
li coepit a foederc philippi quo rex iam pri¬
dem dominantem in italiam annibalem si¬
bi sociauerat. postea creuit implorantib
athenis auxilium contra regis iniurias. cũ
ille ultra uis uictoriȩ in templa. aras et sepul¬
chra ip̃a sęiuret. placuit senatui opem ferre

Expanded text:
Constat utriusque confessione nec melius inConstat utriusque confessione nec melius instrui aciem nec acrius potuisse pugnari; hoc Scipio de Annibalis, Annibal de Scipionis exercitu praedicaverunt. Sed tamen Anni- bal cessit, praemiumque victoriae Africa fuit et secutus Africam statim terrarum orbis. BELLUM MACEDONICUM PRIMUM Post Carthaginem vinci neminem secutae sunt gentes, Macedonia, Graecia, Syria ceteraque omnia quodam quasi aestu et torrente fortunae, sed primi omnium Macedones, adfectator quondam imperii populus. Itaque quamvis tum Philippus regno praesideret, Romani tamen dimicare sibi cum rege Alexandro videbantur. Macedonicum bellum nomine amplius quam spectatione gentis fuit. Causa  coepit a foedere Philippi, quo rex iam pridem dominantem in Italia Hannibalem sibi socium iunxerat; postea creuit inplorantibus Athenis auxilium contra regis iniurias, cum ille ultra ius uictoriae in templa et aras et sepulchra ipsa saeuiret. Placuit senatui opem tantis
Abbreviated transcription (Latin):
stra uidisset. agnosco inquit infelicitatem car¬
thagis. Hec fuit illius uiri non sine p̃sagio
quodam fati ĩminentis prima confessio. Ia
certum erat annibalem etiam ip̃ius confessio¬
ne posse uinci. sed tot rerum ꝓsperarum fidu¬
cia plenus ppls ro. magni astimabat asperriũ:
hostem in sua africa debellare. Duce igitur
scipione in ip̃am tota mole conuersus imita¬
ri coepit annibalem: et italiȩ suȩ clades in afri¬
cam uindicare. Quas ille dii boni hasdruba¬
nocte deleuit. Deniq iam non a tertio la¬
pide: sed ip̃as carthaginis portas obsidiõe
quatiebat. Sic factum ut inhȩrentem atq
incubantem italiȩ extorqueret annibalem.
duo omnium et ante et postea ducum ma¬
ximi duces ille italiȩ: hic hispaniȩ uictor
collatis comimis signis direxere atiem. S:
et colloquium fuit inter ip̃os de legibus pa¬
cis. Steterunt diu mutua admiratione de¬
fixi. Ubi de pace non conuenit: signa cecine.

Expanded text:
stra uidisset, «agnosco», inquit, «infelicitatem Carstra uidisset, «agnosco», inquit, «infelicitatem Carthaginis». Haec fuit illius uiri non sine praesagio quodam fati inminentis prima confessio. Iam certum erat Hannibalem etiam ipsius confessione posse uinci: sed tot rerum prosperarum fiducia plenus populus Romanus magni aestimabat asperrimum hostem in sua Africa debellare. Duce igitur Scipione in ipsam Africam tota mole conuersus imitari coepit Hannibalem et Italiae suae clades in Africa uindicare. Quas ille, dii boni, Hasdrubanocte deleuit! Deniqpide, sed ipsas Carthaginis portas obsidione quatiebat. Sic factum ut inhaerentem atque incubantem Italiae extorqueret Annibalem. ille, cum duo omnium et antea et postea ducum maximi duces, ille Italiae, hic Hispaniae victor, conlatis comminus signis direxere aciem. Sed et conloquium fuit inter ipsos de legibus pacis, et steterunt diu mutua admiratione defixi. Ubi de pace non convenit, signa cecinere.
Abbreviated transcription (Latin):
batur diebus: ager quem annibal castris insede¬
rat uenalis romae suit. hasteq subiectus in ueĩt
emptorem. Uoluit annbal contra siduciam
imitari. subiecitq argentarias urbis tabernas
nec sector inuentus est: ut scias etiam p̃sagia
satis suisse. Nihil actum erat tanta uirtute tã¬
to fauore etiam deorum. siquidem in hispaĩa
hasdrubal frater annibalis cum exercitu nouo
nouis uiribus noua belli mole ueniebat. Actũ
erat proculdubio si uir ille se cum fratre uĩ¬
ultimo italiȩ angulo submouebat anmibalẽ
luuus in diuersissimam partem.i. in ip̃as na¬
scentis italię fauces signa conuerterat tanto
idest omni qua longissima italia solo interia¬
cente. quo consilio. qua celeritate consules ca¬
stra coniunxerint inopinantemq hostem col¬
latis signis comp̃sserint. neq id fieni annibal
senserit difficile dictu est. Certe amnbal re co¬
gnita cum proiectum frĩs caput ad sua ca¬

Expanded text:
batur diebus ager, quem Hannibal castris insedebatur diebus ager, quem Hannibal castris insederat, uenalis Romae fuit hastaeque subiectus inuenit emptorem. Voluit Hannibal contra imitari fiduciam subiecitque argentarias urbis tabernas: nec sector inuentus est, ut scias etiam presagia fatis adfuisse. Nihil actum erat tanta uirtute, tanto fauore etiam deorum, si quidem ab Hispania Hasdrubal frater Hannibalis cum exercitu nouo, nouis uiribus, noua belli mole ueniebat. Actum erat procul dubio, si uir ille se cum fratre iunultimo Italiae angulo submouebat Hannibalem, Liuius in diuersissimam partem, id est in ipsas nascentis Italiae fauces signa conuerterat. Tanto, id est omni qua longissima Italia, solo interiacente, quo consilio, qua celeritate consules castra coniunxerint inopinatumque hostem conlatis signis oppresserint, neque id fieri Hannibal senserit, difficile dictu est. Certe Hannibal re cognita cum proiectum fratris caput ad sua ca
Abbreviated transcription (Latin):
rem dedit. ut ille totis uiribus ĩ romam conu̾te¬
retur. O ppłm dignum orbis impio dignum
omnium fauore et admiratione hominum ac
deorum. Compulsus ad ultimos metus ab incoe¬
pto non destitit: et de sua urbe sollicitus capu¬
am tamen non omisit. s parte exercitus ab ap¬
pio consule relicta parte flaccum in urbe secu¬
ta absens simul presensq pugnabat. Quid
ergo miramur: mouenti castra a tertio lapid̃
anmbali iterum ip̃os deos: deos inꝗͣ nec fat̾i
pudebit restitisse. tanta enim ad singulos il¬
lius motus uis imbrium effusa est: tanta uento¬
rum uiolentia coorta: ut diuinitus hostem sub¬
moueri nec celo. sed ab urbis ip̃ius moenibus
et capitolio ferri uideretur. Itaq fugit et cessit.
et in ultimum se italiȩ recepit sinum: cum ur¬
bem tantummodo odoratam reliquisset. Par¬
ua res dictu: sed ad magnanimitatem ppliꝰ ro. ꝓ
bandam satis efficar q illis ip̃is quib obside¬

Expanded text:
rem dedit, ut inde totis uiribus Romam conuerterem dedit, ut inde totis uiribus Romam conuerteretur. O populum dignum orbis imperio, dignum omnium fauore et admiratione hominum ac deorum! Compulsus ad ultumos metus ab incepto non destitit et de sua urbe sollicitus Capuam tamen non omisit, sed parte exercitus sub Appio consule relicta, parte Flaccum in urbem secuta, absens simul praesensque pugnabat. Quid ergo miramur mouenti castra a tertio lapide Hannibali iterum ipsos deos —deos inquam, nec fateri pudebit— restitisse? Tanta enim ad singulos illius motus uis imbrium effusa est, tanta uentorum uiolentia coorta est, ut diuinitus hostem submoueri non a caelo, sed ab urbis ipsius moenibus et Capitolio uideretur. Itaque fugit et cessit et in ultimum se Italiae recepit sinum, cum urbem tantum non adoratam reliquisset. Parua res dictu, sed ad magnanimitatem populi Romani probandam satis efficax, quod illis ipsis quibus obside
Abbreviated transcription (Latin):
licius. Qͣ uelociter quatuor anni fatentur. qͣ
facile uel una ciuitas probat. eodem quippe qͦ
obsessa est die capta est. omen q africanȩ ui¬
ctoriȩ fuit ꝙ tam facile capta est hispana car¬
thago. Certum est tamen ad profligandam
prouintiam maxĩe profecisse singularem du¬
cis sanctitatem. Quippe qui captiuos pueͬos
puellasq p̃cipue pulchritudinis barbaris
restituerit. nec in conspectum quidem suum
passus adduci ne quid de uirginitatis inte¬
gritate delibasse saltem uel oculis uideretur.
Hȩc inter diuersa terrarum ppls ro. nec ideo
tamen italiȩ uiscerib inhȩrentem submouere
poterat annibalem. pleraq ad hostem defe¬
cerant. et dux acerrimus aduersus romanos
italicis uiribus utebat᷑. lam tamen eum plȩris¬
q oppidis et regionibus excusseramus. Ide
Tarentinus ad nõs redierat. Iam et capua se¬
des et domus. et patria altera annibalis te¬
nebatur: cuius amissio tantum poeno duci dolo¬

Expanded text:
licius. Quam uelociter, quattuor anni fatentur; quam licius. Quam uelociter, quattuor anni fatentur; quam facile, uel una ciuitas probat. Eodem quippe quo obsessa est die capta est, omenque Africanae uictoriae fuit, quod tam facile uicta est Hispaniae Carthago. Certum est tamen ad profligandam prouinciam maxime profecisse singularem ducis sanctitatem, quippe qui captiuos pueros puellasque praecipuae pulchritudinis barbaris restituerit, ne in conspectum quidem suum passus adduci, ne quid de uirginitatis integritate delibasse saltem uel oculis uideretur. Haec inter diuersa terrarum populus Romanus. Nec ideo tamen uisceribus Italiae inhaerentem submouere poterat Hannibalem. Pleraque ad hostem defecerant, et dux acerrimus contra Romanos Italicis quoque uiribus utebatur. Iam tamen eum plerisque oppidis et regionibus excusseramus, iam Tarentos ad nos redierat, iam et Capua, sedes et domus et patria altera Hannibalis, tenebatur, cuius amissio tantum Poeno duci dolo
Abbreviated transcription (Latin):
tudini uictȩ urbis parceretur. Sardiniam
graccus arripuit nihil illi gentium feritas
insanoꝵq nam sic uocantur immanitas
montium profuere. Scutum in urbes urbẽ¬
q urbium caralim ut gens contumax. uilis¬
q morti saltem desiderio patrii soli donarẽ¬
tur. In hispaniam missi en. et.p. Scipiones
pene totam poenis eripuerant. s insidiis piuĩcȩ
fraudis opp̃ssi rursus amiserant. Magnis qđ
illi p̃liis cum punicas opes cecidissent: sed pu¬
nicȩ insidiȩ alterum ferro castrametantem.¬
et alterum cum euasisset in turrem cinctum
facibus opp̃sserunt: Igitur in ultionem patͥs
et patrui missus cum exercitu scipio cui tam
grande de africa nomen fata decreuerant bel¬
latricem illam uiris. armisq nobilem hispaĩ¬
am illam sȩminariam hostilis exercitus illam
annibalis eruditricem incredibile dictu to¬
tam a pyreneis montib in herculis columnas
et oceanum recupauit. Nescias citius an fe¬

Expanded text:
tudini uictae urbis parceretur. Sardiniam tudini uictae urbis parceretur. Sardiniam Gracchus arripuit. Nihil illi gentium feritas Insanorumque — nam sic uocantur — inmanitas montium profuere. Saeuitum in urbes urbemque urbium Caralim, ut gens contumax uilisque mortis saltem desiderio patrii soli domaretur. In Hispaniam missi Gnaeus et Publius Scipiones paene totam Poenis eripuerant, sed insidiis Punicae fraudis oppressi rursum amiserant, magnis quidem illi proeliis cum Punicas opes cecidissent. Sed Punicae insidiae alterum ferro castra metantem, alterum, cum euasisset in turrem, cinctum facibus oppresserant. Igitur in ultionem patris ac patrui missus cum exercitu Scipio, cui iam grande de Africa nomen fata decreuerant, bellatricem illam, uiris armisque nobilem Hispaniam, illam seminarium hostilis exercitus, illam Hannibalis eruditricem — incredibile dictu — totam a Pyrenaeis montibus in Herculis columnas et Oceanum recuperauit, nescias citius an fe
Abbreviated transcription (Latin):
et p̃mere terga cedentis. quamuis tunc opu¬
dor manu seruili pugnaret. Nam hucusq
tot mala compulerant. sed libertate donati
fecerant de seruitute romanos. O horribi¬
lem in tot aduersis fiduciam o singularem ãi¬
mum ac spiritum ppłi ro. tam artis afflictis¬
q rebus cum de italia sua dubitaret: ausus¬
est tamen in diuersa respicere. Cumq hostes
in iugulo ꝑ campaniam. apuliamq uolitarẽt
mediamq de italia africam facerent: codem
tempore et hunc sustinebat et in siciliam. sar¬
dimam. hispaniam diisa per terrarum õ¬
bem arma mittebat. Sicilia mandata Mar¬
celo. nec diu restitit. tota enim insula in una
urbe suꝑata est. grande illud et ante id tem¬
pus inuictum caput syracusae: ꝗͣuis Archime¬
nidis ingenio defenderent᷑. aliquando cesse¬
runt. Longe illi triplex murus. totidemq ar¬
ces portus ille marmoreus et fons celebratus
arethusae: nisiꝙ hactenus profue̾ ut pulchri¬

Expanded text:
et premere terga cedentis, quamuis tum — o puet premere terga cedentis, quamuis tum — o pudor! — manu seruili pugnaret: nam hucusque tot mala compulerant. Sed libertate donati fecerunt de seruitute Romanos. O horribilem in tot aduersis fiduciam! Immo, o singularem animum ac spiritum populi Romani! Tam artis adflictisque rebus, ut de Italia sua dubitaret, ausus tamen est in diuersa respicere, cumque hostis in iugulo per Campaniam Apuliamque uolitaret mediaque de Italia Africam faceret, eodem tempore et hunc sustinebat et in Siciliam, Sardiniam, Hispaniam diuisa per terrarum orbem arma mittebat. Sicilia mandata Marcello. Nec diu restitit: tota enim insula in una urbe superata est. Grande illud et ante id tempus inuictum caput, Syracusae, quamuis Archimedis ingenio defenderentur, aliquando cesserunt. Longe illi triplex murus totidemque arces, portus ille marmoreus et fons celebratus Arethusae; nisi quod hactenus profuere ut pulchri
Abbreviated transcription (Latin):
tabule uix scribarum manus. Leuino Marcel¬
loq consulibus cum pͥuatȩ opes in publicũ
deferrentur. Quid aũt in eligendis magr̃atibꝰ
quȩ centuriarum sapientia cum iuniores a
senioribus consilium de creandis consulibus
petiuerunt.: Quippe aduersus hostem toti¬
ens uictorem tam callidum non uirtute tm
sed suis etiam pugnare consiliis oportebat.
Prima redeuntis et ut sic dixerim reuiuiscẽ¬
tis spes impii fabius fuit: qui nouam de an¬
nibale uictoriam de anmbale commentus
est. non pugnare. Hinc illi cognomen nouum
et rei . p. salutare: cunctator. hinc illud ex po¬
pulo ut impii scutum uocaret᷑. Itaq per Sã¬
nium totum. per falernos gauranosq saltus
sic macerauit annibalem. ut qui frangi uirtu¬
te non poterat. mora cõminueret. Inde clau¬
dio Marcello duce etiam congredi ausus est
cominus uenit et pepulit a campania sua et
ab obsidione Nolȩ urbis excussit. Ausus et
Sempronio gracco duce per Lucaniam sequi

Expanded text:
tabulae, uix scribarum manus Laeuino Marceltabulae, uix scribarum manus Laeuino Marcelloque consulibus, cum priuatorum opes in publicum deferrentur. Quid autem? In eligendis magistratibus quae centuriarum sapientia, cum iuniores a senioribus consilium de creandis consulibus petiuerunt. Quippe aduersus hostem totiens uictorem, tam callidum, non uirtute tantum, sed suis etiam pugnare consiliis oportebat. Prima redeuntis et, ut sic dixerim, reuiuescentis imperii spes Fabius fuit, qui nouam de Hannibale uictoriam commentus est, non pugnare. Hinc illi cognomen nouum et rei publicae salutare Cunctator; hinc illud ex populo, ut imperii scutum uocaretur. Itaque per Samnium totum, per Falernos Gauranosque saltus sic macerauit Hannibalem, ut, qui frangi uirtute non poterat, mora comminueretur. Inde Claudio Marcello duce etiam congredi ausus est: comminus uenit et perculit in Campania sua et ab obsidione Nolae urbis excussit. Ausus et Sempronio Graccho duce per Lucaniam sequi
Abbreviated transcription (Latin):
runt: Anmbal quem admõm sciret uinceͬ
sic uti uietoria scisset.Tum quidem illum
ut dici uulgo solet. aut fatum urbis im¬
paturȩ: aut ip̃ius mens mala et auersi a
carthagine dii in diuersum abstulerunt. cũ
uictoria posset uti frui maluit. Relictaq ro¬
ma. Campaniam. Tarentumq pagrare. ubi
mox ip̃e et exercitus ardore languit adeo ut
uerum dictum sit capuam annibali cannas
fuisse: Siquidem inuictum alpibus indomi¬
tum armis campaniȩ quis crederet soles et te¬
pentes fontib baiȩ subegerunt. Interim respi¬
rare romanus. et quasi ab inferis emergere coe¬
pit. Arma non erant. detracta sunt templis.
deerat iuuentus. in sacramentum militię li¬
berata seruitia. aegebat erarium. opes suas seã¬
tus libens in medium protulit. Nec praeter
quod inbullis singulisq anulis erat: quicꝗͣ si¬
bi auri reliquerunt. Eques secutus exemplũ.
imitatȩq cquitem tribus. deniq uix suffecere

Expanded text:
runt, Hannibal quem ad modum sciret uincere, runt, Hannibal quem ad modum sciret uincere, sic uti uictoria scisset. Sed tum quidem illum, ut dici uolgo solet, aut fatum urbis imperaturae aut ipsius mens mala et auersi a Carthagine di in diuersum abstulerunt. Cum uictoria posset uti, frui maluit relictaque Roma Campaniam Tarentumque peragrare; ubi mox et ipse et exercitus ardor elanguit, adeo ut uere dictum sit Capuam Hannibali Cannas fuisse. Si quidem inuictum Alpibus, indomitum armis, Campani — quis crederet? — soles et tepentes fontibus Baiae subegerunt. Interim respirare Romanus et quasi ab inferis emergere. Arma non erant: detracta sunt templis. Deerat iuuentus: in sacramentum liberata seruitia. Egebat aerarium: opes suas senatus in medium libens protulit, nec praeter quod in bullis singulisque anulis erat quicquam sibi auri reliquerunt. Eques secutus exemplum imitataeque equitem tribus. Denique uix suffecere
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ callidissimus imꝑator in patentib cam¬
pis obseruato loci ingenio ꝙ et sol ibi acer¬
rimus et plurimus puluis et eurus ab orien¬
te semꝑ quasi ad constitutum ita instruxit at¬
em. ut romanis aduersus haec omnia aduer¬
sis quasi secundum cȩlum tenens. uento. pul¬
uere. sole pugnaret. Itaq duo maximi exer¬
citus cȩsi ad hostium sacietatem donec anni¬
bal dicet militi suo parce ferro. Ducum effu¬
git alter alter occisus est. dubium uter maio¬
re animo. Paulum puduit. Uarro non despe¬
rauit. Documenta dadis. cruentus aliquan¬
dui Ausidius. pons de cad auerbus iussu du¬
cis factus in torrente uergeli. Modii duo a¬
nulorum carthaginem missi dignitasq eqͣ¬
stris taxata mensura. Dubium deinde non
erat. quin ultimum illum diem hĩtura sue¬
rit roma. quintumq intra diem epulari an¬
nibal in capitolio potuerit si quod poenũ
illum dixisse Maharbalem Hamulcaris fe¬

Expanded text:
super callidus imperator in patentibus camsuper callidus imperator in patentibus campis, obseruato loci ingenio, quod et sol ibi acerrimus et plurimus puluis et eurus ab oriente semper quasi ad constitutum, ita instruxit aciem, ut Romanis aduersus haec omnia obuersis secundum caelum tenens uento, puluere, sole pugnaret. Itaque duo maximi exercitus caesi ad hostium satietatem, donec Hannibal diceret militi suo «parce ferro». Ducum fugit alter, alter occisus est; dubium uter maiore animo: Paulum puduit, Varro non desperauit. Documenta cladis cruentus aliquamdiu Aufidus, pons de cadaueribus iussu ducis factus in torrente Vergelli, modii duo anulorum Carthaginem missi dignitasque equestris taxata mensura. Dubium deinde non erit quin ultimum illum diem habitura fuerit Roma quintumque intra diem epulari Hannibal in Capitolio potuerit, si, quod Poenum illum dixisse Maharbalem Bomilcaris fe