comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sue mauestatis cã ꝓmulgata felet᷑ tebendissenc uictona cetamĩs pones tnbunos
fue mouiesto dem anno equis pax est petentib daca censuseres pͥors anno incohataꝰ
et don et si nõ cõcors miñ tam̃ ꝙͣasias infesta auitas fuit. ¶miniiti uide et¬
eu cus nauaus cons̃ fr̃i duas resid̾uas anni pͥoris cas exceꝑe eodem modo cõsuse
serem tribun uidiciũ de uolscio impediebant s in questorib nouis maior ius¬
rerosor auctontas erit cum maito uaseno uasen filio uolesci ne pote questor
enit quinti capitolin qui t᷑ cons̃ fuerat is qm̃ neq quitie familie noq rei pu᷑
maximꝰ uuenũ ceso resticui posser falsum cestem qui dicende cause ĩnoxio potãtem
ademisset iusto ac piõ bello ꝑsequelnt᷑ cum uerginius maxiẽ et tribum desege age¬
rent diunt : mensiũ spatiũ cõsułib datum est ad inspiciendã legẽ ut cũ edccuisset̃
posm̃ quid fraudis occułte ferreret᷑ sinerẽt dem̃ suffragiũ ĩue hoc int̾ualli dacum

Expanded text:
e maiestatis causa promulgata ferretur tetendissent uictoria certaminis penes tribunos fuit. eodem anno Aequis pax est petentibus data. census, res priore anno incohata, et domi, etsi non concors, minus tamen quam alias infesta ciuitas fuit. L. Minucius inde et C. Nautius consules facti duas residuas anni prioris causas exceperunt. eodem modo consules legem, tribuni iudicium de Uolscio impediebant; sed in quaestoribus nouis maior uis, maior auctoritas erat. cum M. Ualerio Mani filio Uolesi nepote quaestor erat T. Quinctius Capitolinus qui ter consul fuerat. is, quoniam neque Qumaximus iuvenum restitui posset, falsum testem qui dicendae causae innoxio potestatem ademisset, iusto ac pio bello persequebatur. cum Verginius maxime ex tribunis de lege ageret, duum mensum spatium consulibus datum est ad inspiciendam legem ut cum edocuissent populum quid fraudis occultae ferretur, sinerent deinde suffragium inire. hoc intervalli datum
Abbreviated transcription (Latin):
sa ꝙͣ cesonis uolsco ceste fuerat faciebant in mora cribini erãt qui comitia q̃sto¬
res de reo habẽ nisi pͥus hĩta delege cẽne passuros negabãt ita extracta utͣq iẽ
silentiũ de lege erat ꝑculsos magna ꝑs credebat̃ tribunos at illi et eĩ extremũ ãni

Expanded text:
sci quam Caesonis Volscio teste fuerat faciebant. in mora tribuni erant, qui comitia quaestosci quam Caesonis Volscio teste fuerat faciebant. in mora tribuni erant, qui comitia quaestores habere de reo, nisi prius habita de lege essent, passuros nega. bant. ita extracta utraque reuia silentium silentiunm de lege erat, perculsos magna pars credebant tribunos. at illi— etenim extremum anni
Abbreviated transcription (Latin):
ssisse oppidũq cepisse certum affirmare quia nulla apud uerustiores se̾pcores
eius rei mẽtio est.Nõ ausun hoc bollo ꝑftõ cribunitiũ domi bellum patres ẽri¬
actiones cribunitie i aduẽtũ cõsulum differie̾nt᷑. Erat et noua exorta cã mot̃
a. cornesius er .q. seruilius questrẽs.M. uolsco ꝙ falsus haud dubie cestis in
cesonẽ excitisser diem dixerãt mł̃tis eĩ eminebat indiciis neq frẽm uolsci ex qͦ
semes fuit᷑ eger unꝙͣ nõ mõ rusũ in publico sẽdne assurexisse qdẽ ex morbo
młtoꝵq tabe mensiũ mortuũ nec ħis cpr̃ib in que cestis crm̃ cõiecisset cesonẽ
rome uisum affirmãtib qui una meruerãt secũ eũ tũ freꝙ̃tẽq ao signa sine
ullo cõmeatu fuisse ur ita eẽr musti pͥuatĩ ferebãt uolscio udicẽ cũ ad iudicium a¬
ire nõ aũderet oc̃s cas res in unũ cõgnientes haud mag̃ dubiã dap̃nationẽ uol

Expanded text:
ssisse oppidumque cepisse. certum adfirmare, quia nulla apud uetustiores scriptores ssisse oppidumque cepisse. certum adfirmare, quia nulla apud uetustiores scriptores eius rei mentio est, non ausim. hoc bello perfecto tribunicium domi bellum patres terriactiones tribuniciae in aduentum consulum differrentur. erat et noua exorta causa motus. A. Cornelius et Q. Seruilius quaestores M. Uolscio , quod falsus haud dubie testis in Caesonem exstitisset, diem dixerant. multis enim emanabat indiciis neque fratrem Uolsci ex quo semel fuerit aeger unquam non modo uisum in publico, sed ne adsurrexisse quidem ex morbo, multorumque tabe mensum mortuum; nec iis temporibus in quae testis crimen coniecisset Caesonem Romae uisum, adfirmantibus qui una meruerant secum eum tum frequentemque ad signa sine ullo commeatu fuisse. nisi ita esset multi priuatim ferebant Uolscio iudicem. cum ad iudicium ire non auderet, omnes eae res
Abbreviated transcription (Latin):
ex castus raptim antiũ cõuehit ibi modico p̃sidio resicto citatũ agm̃ cuscilum
rapit nicħ p̃t᷑ arma et qd̾ cocti ad manũ fuit cibi fe̾re militi liaut cõmeatũ abro¬
ma cõs cornolius subehit. Asiquot menses tusculi bellatũ parte excit᷑ cõsul ca¬
stra equoꝵ oppugnabat ꝑten tuscusanis dederat ad airẽ rrarꝑandã ui nũꝙͣ eo su¬
uure pocuit. Fames postremo uide traxit hostem. Quo postꝙͣ uẽtũ ad extremũ
est mermes nũdiq om̃s subiugũ ab tusculais missi. hos ignominiosa fuga
domũ se recipientes roman cons̃ in algido cõsecut᷑ ad unũ os occidit/ uiccor ad
nis pulso hoste picalum eẽ desienit et ip̃ẽ ab roma ꝓfect᷑. Ita bifanã cõsules
ingressi hostiũ fines ingẽti ce̾tamine hiẽ ulsoos hic̃ equos pplãnt᷑. ¶ Eodẽ anno
desisse antiates apud plerosq auccoies inuenio.s. cornesium consuł hie bellum ge¬

Expanded text:
ex castris raptim Antium conuehit; ibi modico praesidio relicto, citatum agmen Tusculum ex castris raptim Antium conuehit; ibi modico praesidio relicto, citatum agmen Tusculum rapit. nihil praeter arma et quod cocti ad manum fuit cibi ferre militi licuit; commeatum ab Roma consul Cornelius subuehit. aliquot menses Tusculi bellatum. parte exercitus consul castra Aequorum oppugnabat; partem Tusculanis dederat ad arcem reciperandam. ui nunquam eo subiri potuit: fames postremo inde detraxit hostem. qua postquam uentum ad extremum est, inermes nudique omnes sub iugum ab Tusculanis missi. hos ignominiosa fuga domum se recipientes Romanus consul in Algido consecutus ad unum omnes occidit. uictor ad nis pulso hoste periculum esse desierat, et ipse ab Roma profectus. ita bifariam consules ingressi hostium fines ingenti certamine hinc Uolscos, hinc Aequos populantur. eodem anno descisse Antiates apud plerosque auctores inuenio; L. Cornelium consulem id bellum ge
Abbreviated transcription (Latin):
sus iide nunitioẽs/ pauidã curbã mclinatãq in ꝑcẽ unã castris expellit inde¬
effuse fugiences eques cui suꝑare uallum haud facile fuerit / cum ad id specrator
astitisset libero campo adeptus parte uictone fruit᷑ tncos cedendo magna ex in
castris et extra munimẽta cedes fugientiũ fuit sed preda maior quia uix aͬma
socum hostis efferre potuit delerusq oycicus foret ni fugiences silue terissent.¬
¶ D̾um ad antiũ hec gerũt᷑ it̾m equi robore uiuẽtutis p̃misso aicẽ cusculanã ĩpu¬
so nocte capiũt reliquo exaicui haud ꝓcul menib tusculi cõsidunt: uc distendent
hostiũ copias.ẜec cesent̾ romã ab̾ roma in castra antiũ psata mouẽt uomanos
haud̃ secus quã si capitoliũ captũ raĩtiaret᷑ a deo ex reces̃ eiut cuscusanoꝵ mĩtum
et similicũdo ip̃a picali reposcere dacũ auxiliũ uidebat᷑ fabius omissis oĩb predã

Expanded text:
ssus inde munitiones pauidam turbam inclinatamque in partem unam castris expellit. indessus inde munitiones pauidam turbam inclinatamque in partem unam castris expellit. indeeffuse fugientes eques, cui superare uallum haud facile fuerat, cum ad id spectator pugnae adstitisset, libero campo adeptus parte uictoriae fruitur territos caedendo. magna et in castris et extra munimenta caedes fugientium fuit sed praeda maior, quia uix arma secum efferre hostis potuit; deletusque exercitus foret ni fugientes siluae texissent. dum ad Antium haec geruntur, interim Aequi robore iuuentutis praemisso arcem Tusculanam improuiso nocte capiunt, reliquo exercitu haud procul moenibus Tusculi considunt ut distenderent hostium copias. haec celeriter Romam, ab Roma in castra Antium perlata mouent Romanos haud secus quam si Capitolium captum nuntiaretur; adeo et recens erat Tusculanorum meritum et similitudo ipsa periculi reposcere datum auxilium uidebatur. Fabius omissis omnibus praedam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗͥs equis mos caue ad ppłandũ uenimt hernia et satini uissi milices d̾are exfe¬
dere ducq ꝑtes sotioꝵ in ex̾citu c̾tia ciuium fuit. Postꝙͣ ad diem p̃stitutũ ue¬
nerĩc socii cons ex̃ portã capenã castin larit inde lustraco eẜcitu antiũ ꝓfoctͥ
haud ꝓcł oppido statuis ꝙ hoscium cõsẽtit ubi cum uulsci qr nõdum ab equis
uenissec ex̾cit᷑ diricare nõ ausi quẽadmodũ quieti uallo se tutarẽt᷑ parenc.
Postero die fabius nõ ꝑmistã riã socioꝵ ciuiũq s criũ ppłoꝵ tres seꝑatĩ acies
cirra uallum hostiũ in struꝑit ipẽ erat medius cum segionib romanis inde sigͣ
romanũ obẜuare uixit ut pant̾ ec sotii rẽ inciperẽt referẽtq pedẽ si receptui ceci¬
n. sset couites. cẽ sue ꝑti auq po  pͥncipia collocat ita enfanã adort̾ castra cicũ¬
uenit ec cũ undiq instarer nõ sub̾stinẽtes ĩperũ uulscos uallo derurbat crãsgre¬

Expanded text:
 ad populandum ueniret. Hernici et Latini iussi milites dare ex foedere, duaeque partes sociorum in exercitu, tertia ciuium fuit. postquam ad diem praestitutum uenerunt socii, consul extra portam Capenam castra locat. inde lustrato exercitu Antium profectus haud procul oppido statiuisque hostium consedit. ubi cum Uolsci, quia nondum ab Aequis uenisset exercitus, dimicare non ausi, quemadmodum quieti uallo se tutarentur, pararent, postero die Fabius non permixtam unam sociorum ciuiumque sed trium populorum tres separatim acies circa uallum hostium instruxit; ipse erat medius cum legionibus Rnum observare iussit, ut pariter et socii rem inciperent referrentque pedem, si receptui cecinisset. equites item suae cuique parti post principia collocat. ita trifariam adortus castra circumuenit et cum undique instaret non sustinentes impetum Uolscos uallo deturbat. transgre
Abbreviated transcription (Latin):
die dndi durer socus Appius ing̾fat᷑ quẽ decieto ẜmonẽ precendene forsan
alisuõ ues auctores antiqui tradideñt quia nusꝙͣ ussu in cãta feditate deaen
alaqse uisem iuenio id qd cõstat nudũ uidet᷑ pponendo decresse uidicias ẜm ẜui
conuut. Dem̃ cu.M. daudius cicũstãtib matronis irec ad cõphendendã uir¬
ome sam̃tabisieq cũ musies cõpsortio excepissot uengnũ incẽtas in aipium
mas. aciio inat᷑ Aipi nõ cibi filiam despõdi et ad iptias nõ ad scmpũ educaui
macer pecudũ feraꝵq ritu ꝓmiscue in cõcubit᷑ ruere passuri nehec isa sit nescio
nõ seers eẽ paissuros ilłos qui arnia ħñt. Cum repesseret᷑ assetor mirgis a globo

Expanded text:
pondendi daretur locus, Appius interfatur. quem decreto sermonem praetenderit, forsan pondendi daretur locus, Appius interfatur. quem decreto sermonem praetenderit, forsan aliquem uerum auctores antiqui tradiderint: quia nusquam ullum in tanta foeditate decreti ueri similem inuenio, id quod constat nudum uidetur proponendum, decresse uindicias secundtenuit. dein cum M. Claudius , circumstantibus matronis, iret ad prehendendam uirginem, lamentabilisque eum mulierum comploratio excepisset, Uerginius intentans in Appium manus, 'Icilio' inquit, 'Appi, non tibi filiam despondi et ad nuptias, non ad stuprum educaui. placet pecudum ferarumque ritu promisce in concubitus ruere? passurine haec isti sint nescio: non spero esse passuros illos qui arma habent.' cum repelleretur adsertor uirginis a gl
Abbreviated transcription (Latin):
ut debuic fuit etiã cõmeatu supto ꝓfect᷑ uenrini pͥma uigiłia erat cũ poster
die mane de renẽdo eo ne quicꝙͣ lictẽ reddimtur. At in urbe pͥma suce cũ alri¬
tas in foro expecratioẽ erecra staret. Ueiginuis sordidat᷑ filiã secũ obsoleta ueste
comitantib aliquot matronis cũ ingẽci ad uocatioẽ in for deducit anãure ibi
et prensare hoies cepit et nõ orare solum p̃canam opem ẜ ꝑ debita pecẽ se pro
libis̃ eoꝵ. Ac cõuigib condic i atie stare nec aliũ uĩi eẽ cui strenue ac ferocit
frã in bello pliua memoran possẽt. Qͥd ꝓdesse si incolumi urbe q̃ capta ulaima
timeant᷑ libĩs suis sit patienda. hec ꝓpe cõtionabũdus aͥcũibat hoiẽs. Similla
sus ab icilio iacrabãt᷑ comitat᷑ musiebus plus tacito fietu quã ulla uox mouebit
Aduersus quo omia obstinato aĩõ appius tãta rus amẽtie uenus ꝙͣ amoris

Expanded text:
ut debuit, fuit et iam commeatu sumpto profectus Uerginius prima uigilia erat, cum postero ut debuit, fuit et iam commeatu sumpto profectus Uerginius prima uigilia erat, cum postero die mane de retinendo eo nequiquam litterae redduntur. at in urbe prima luce cum ciuitas in foro exspectatione erecta staret, Uerginius sordidatus filiam secum obsoleta ueste comitantibus aliquot matronis cum ingenti aduocatione in forum deducit. circumire ibi et prensare homines coepit et non orare solum precariam opem, sed pro debita petere: se pro liberis eorum ac coniugibus cottidie in acie stare, nec alium uirum esse cuius strenue ac ferociter facta in bello plura memorari possent: quid prodesse si, incolumi urbe, quae capta ultima timeantur liberis suis sint patienda? haec prope contionabundus circumibat homines. similia his ab Icilio iactabantur. comitatus muliebris plus tacito fletu quam ulla uox mouebat. aduersus quae omnia obstinato animo Appius—tanta uis amentiae uerius quam amoris
Abbreviated transcription (Latin):
set uenginiũ aociri a castris in eo u̾ti puesse salucẽ si postero die ĩdey ĩuine ad
cp̃s p̃sto eẽtͦIussi ꝑgũt citatisq equis nũciũ ad prem ꝑferũt. Cum ĩstaret
assertor puesle ut uindicaret spõse resq duret arq id ipm̃ agi dicet icilius se¬
duso tp̃s cerẽs dũ p̃ciperẽt ic̃ nũcii missi in castra manͨ collẽ undiq must̾itudo
et se quisq patum ad spõdẽdũ icilio ostende̾.Atq ille lacrimabũdus. Gratũ
ost inquit crascina diẽ ur̃a oꝑa utar sponsor nc̃ satis est. Ita iũdicat᷑. uengimn¬
a spondẽtib ꝓpĩquis. Appius paulisꝑ moiit᷑ ne ei reicã sedisse uidẽt᷑ posta
omissis reb aliis ꝓcura uni nemo adibat domũ se recepit cossegisq in castru
scubit ne uerginio cõmeatũ dẽt. Acq et̃ in cistodia habeãt ĩpb̾um cõsiliũ seꝵ

Expanded text:
ad ad tempus praesto esset. iussi pergunt citatisque equis nuntium ad patrem perferunt. cum instaret adsertor puellae ut uindicaret sponsoresque daret, atque id ipsum agi diceret Icilius, sedulo tempus terrens dum praeciperent iter nuntii missi in castra, manus tollere undique multitudo et se quisque paratum ad spondendum Icilio ostendere. atque ille lacrimabundus 'gratum est' inquit; 'crastina die uestra opera utar; sponsorum nunc satis est.' ita uindicatur Uerginia spondentibus propinquis. Appius paulisper moratus ne eius rei causa sedisse uideretur, postquam omissis rebus aliis prae cura unius nemo adibat, domum se recepit collegisque in castra scribit, ne Uerginio commeatum dent atque etiam in custodia habe
Abbreviated transcription (Latin):
am defendi ab icilio s inquietũ hoĩem ec cribunatũ et nũc spur̃tẽ sõcũ sediconis
que iers dicẽt nõ p̃bituꝵ se illi eo die matĩam s ut iã sairet nõ ut petulantie sue
s uerginio absenti et ꝑatno nõi et lib̃tati datũ uis se eodie nõ dictuꝵ neq decieaũ
int̾posituꝵ.A.m. cdaudio pecituꝵ ut decedet iure suo indicariq pueslam in postes
diẽ patẽt᷑ quod nisi pat postero die affuisset/ denũtiare se ialio similib q iciłi ne
segi sue latorẽ neq x. uiro cõstãtiã defore nec sentiq cossegaꝵ sictores cõuoca¬
turũ ad cohercẽdos seditioĩs auccores cõcẽtũ se suis sicronb fore. Sum dilatũ
cõs ĩuine eẽt secessissẽtq ad uocaci puesse placuit oũmm pͥmũ fr̃ẽm iciłĩ filiũꝙ
numitorii in pigros uiuenes ꝑgere. Inde recra ad portam ec ꝙͣtũ accesenm pos¬

Expanded text:
am defendi ab Icilio, sed inquietum hominem et tribunatum etiam nunc spirantem locum seditionis am defendi ab Icilio, sed inquietum hominem et tribunatum etiam nunc spirantem locum seditionis quaerere diceret. non praebiturum se illi eo die materiam, sed, ut iam sciret non id petulantiae suae sed Uerginio absenti et patrio nomini et libertati datum, ius eo die se non dicturum neque decretum interpositurum: a M. Claudio petiturum ut decederet iure suo uindicarique puellam in posterum diem pateretur; quod nisi pater postero die adfuisset, denuntiare se Icilio similibusque Icili neque legi suae latorem neque decemuiro constantiam defore; nec se utique collegarum lictores conuocaturum ad coercendos seditionis auctores: contentum se suis lictoribus fore. cum dilatum tempus iniuriae esset secessissentque aduocati puellae, placuit omnium primum fratrem Icili filiumque Numitori, impigros iuuenes, per
Abbreviated transcription (Latin):
bunitiũ auxilium ec ꝓuocationẽ psebi romaẽ duas aires sib̾tatis cuende ãdemi¬
stis ideo in liberos qͦ niõs cõugesq regnũ ur̃e sibidim ditum est seiite in ter¬
gum et in ce̾uices nrñs pudicicia tandẽ in tuco sic hiuc si uis afferetur ogo p̃sen¬
cuum quiritiũ ꝓ spõsa uerginius militũ ꝓ uiuca filia om̃s deoꝵ hoiũmq ĩpsorabim
fid̾em neq tu iscũd ũꝙͣ decietũ sine cede nr̃a referes postuso appi etiã atq etiã cõsi¬
deres quo ꝓgrediare uerginius uident de filia ubi uenĩt quid agat hoc tãtũ sciat
sibi si hui uidiciis cessent cõditionẽ filie querendã eẽ me iuidicãtẽ sporsam in li¬
bertatẽ uita cici deleret ꝙͣ fides. Coatata mustitudo eiut ce̾tamꝙ instare uidefat᷑
sictores icilui circũ stetorãt nec ultra minas tam̃ ꝓcessum ẽ cũ appius nõ uergini¬

Expanded text:
bunicium auxilium et prouocationem plebi Romanae, duas arces libertatis tuendae, ademibunicium auxilium et prouocationem plebi Romanae, duas arces libertatis tuendae, ademistis, ideo in liberos quoque nostros coniugesque regnum uestrae libidini datum est. saeuite in tergum et in ceruices nostras: pudicitia saltem in tuto sit. huic si uis adferetur, ego praesentium Quiritium pro sponsa, Uerginius militum pro unica filia, omnes deorum hominumque implorabimus fidem, neque tu istud unquam decretum sine caede nostra referes. postulo Appi, etiam atque etiam consideres quo progrediare. Uerginius uiderit de filia ubi uenerit quid agat; hoc tantum sciat sibi si huius uindiciis cesserit condicionem filiae quaerendam esse. me uindicantem sponsam in libertatem uita citius deseret quam fides.' concitata multitudo erat certamenque instare uidebatur. lictores Icilium circumsteterant; nec ultra minas tamen processum est, cum Appius non Uergini
Abbreviated transcription (Latin):
ita firnir libicati fore p̃sidiũ si nec caĩs nec ꝑsonis uaner in hiis eĩ qui asserãt᷑
i sib̾tatẽ quia quiuis sege agr̾ possit id̾ uins cẽ in ea que in patris manu sit
⁊ieminẽ eẽ aliũ cui duã possossicẽ cedat. Placer itao patiẽ arcessiri incẽa uine
sui iactinuĩ assertorẽ nõ frare quia ducat puellam siscendãq in aduẽtũ ei qui
rat̾ dicat᷑ ꝓmictat aõusus ĩuiriã decieti cũ młti mag̃ fremerẽt ꝙͣ quisꝙͣ unus
redamare aud t .p. miniconus puesse auus et spõsus icilius int̾ueniũt. Dati¬
q int̾ turbum uia cum młticudo icilii maxime int̾uẽtu resisti uosse appio crederer
sse. fr̾ro hiẽ cibi sũmouẽdis sũ appi inꝗt ut tacitũ ferus qd celan uis uirginẽ ego
hãc fum ductuus nuptãq pudicã hĩturus ꝓide os̃ cossegar qͦ siotores cõuoca
crpodir uirgas et secures iube. Nõ manebit ex̾ domũ patris sponsa iclii nõ si tri¬

Expanded text:
a firmum libertati fore praesidium, si nec causis nec personis uariet. in iis enim qui adserantur in libertatem, quia quiuis lege agere possit, id iuris esse: in ea quae in patris manu sit, neminem esse alium cui dominus possessione cedat. placere itaque patrem arcessiri; interea iuris sui iacturam adsertorem non facere quin ducat puellam sistendamque in aduentum eius qui pater dicatur promittat. aduersus iniuriam decreti cum multi magis fremerent quam quisquam unus recusare auderet, P. Numitorius puellae auus et sponsus Icilius interueniunt; dataque inter turbam uia, cum multitudo Icili maxime interuentu resisti posse Appio crederet,sset. 'ferro hinc tibi submouendus sum, Appi' inquit, 'ut tacituhanc sum ducturus nuptamque pudicam habiturus. proinde omnes collegarum quoque lictores conuoca; expediri uirgas et secures iube; non manebit extra domum patris sponsa Icili. non si tri
Abbreviated transcription (Latin):
psuadeas me ita acceptuꝵ it nẽ ħ ꝯnoiẽ mcũ a te ĩpeditũ sed głiam spceti hano¬
ns auctam ĩuid̾iãq que ex cõtiruato eo ĩpe c̾ot seuatã pricẽ. Cor̃tir inde ed̾i¬
cuit nequis.s. quinctiũ coñs facet̾ siquis feasset se id suffragiii : ⁊̃ obẜuatu¬
ros. ¶ Consules arati.q. fabus bibulon̾ teͣtio. et .s. cornelius maluginẽsis
cẽsus actus co ãno lustiũ ꝑꝑ capitoliũ capcũ cõsulem occisum condi religiosũ
fuit. Quĩto fabio.l cornesio cõsulib pͥncipio arni res stuti turbulence ĩstiga¬
banc plebem tub̃um bellum ngens a uulscis et oquis lacimi atq hernici nñ

Expanded text:
 sed gloriam spreti honoris auctam, invidiam quae ex continuato eo impenderet levatam putem. communiter inde edicunt ne quis L. Quinctium consulem faceret; si quis fecisset, se id suffragium non observaturos. consules creati Q. Fabius Vibulanus tertium et L. Cornelius Maluginensis. . census actus eo anno: lustrum propter Capitolium captum, consulem occisum condi religiosum fuit. Q. Fabio L. Cornelio consulibus principio anni statim res turbulentae. instigabant plebem tribuni: bellum ingens a Uolscis
Abbreviated transcription (Latin):
genti ex romañ ex̾citu cecidere duomilia septĩgẽti. Felixanñ bellicis reb pesci¬
sentia grauis ꝓdigiisq solliat᷑ nã eo ce̾m̃ mulaifanã pluuisse et in excitu ap¬
pii csaudii pserosq fusminib icros nũtiatũ liberq obhec adici. ¶ Eo ãño.q.
fabius gurges cos̃s filius aliquot mationas ad ppłm scupͥ dap̃natas pecunia
musciauit ex quo mustatio ere uenens edem que ꝓpe cicũ est faciendã curuit

Expanded text:
o milia septingenti; ex Romano exercitu cecidere duo milia septingenti. felix annus bellicis rebus, pestio milia septingenti; ex Romano exercitu cecidere duo milia septingenti. felix annus bellicis rebus, pestilentia grauis prodigiisque sollicitus; nam et terram multifariam pluuisse et in exercitu Ap. Claudi plerosque fulminibus ictos nuntiatum est; librique ob haec aditi. eo anno Q. Fabius Gurges consulis filius aliquot matronas ad populum stupri damnatas pecunia multauit; ex multaticio aere Ueneris aedem quae prope Circum est f
Abbreviated transcription (Latin):
spnenda. his itaq reb gestis nec in sannitib ad huc nec in etruria pax erat
nam et perusimis auctonb post deductũ ab cõsule excitũ rebellatũ fuerat et san¬
nites predatũ in agrũ uestinũ formianũq ec pa̾tem aliam in aeserranum quea
uuscurno adiacet flumini descende adu̾sus cos apius claudius .u. R. cum exẽ¬
cicu deciano missus. Eabuis in etniria rebelsante denuo. iiiͦi. et ꝗngẽtos pe¬
rusinor cerdit cerit ad mille sextigẽtos quad ingĩta qui redep̃ti singli ens
trecentis decẽ p̃da alia omĩs militib concessa. Sannitiũ legiones cũ paͬtem
appius claudius. pr̃. paͣtem.l. uolimius ꝓ cõsul sequẽtur in agrũ stellacem
cõuener̃t ibi et sannitiũ os cõsidũt et appius uolumiq casti cõiũgũt. Pugͥ¬
tum ĩfescissimis aĩs hĩe masti multa te adu̾sus rebellantes cotiens illic̃ ab

Expanded text:
spernenda. his ita rebus gestis nec in Samnitibus adhuc nec in Etruria pax erat; spernenda. his ita rebus gestis nec in Samnitibus adhuc nec in Etruria pax erat; nam et Perusinis auctoribus post deductum ab consule exercitum rebellatum fuerat et Samnites praedatum in agrum Uescinum Formianumque et parte alia in Aeserninum quaeque Uolturno adiacent flumini descendere. aduersus eos Ap. Claudius praetor cum exercitu Deciano missus. Fabius in Etruria rebellante denuo quattuor milia et quingentos Perusinorum occidit, cepit ad mille septingentos quadraginta, qui redempti singuli aeris trecentis decem; praeda alia Ap. Claudius praetor, partem L. Uolumnius pro consule sequeretur, in agrum Stellatem conuenerunt; ibi ad Caiatiam omnes considunt et Appius Uolumniusque castra coniungunt. pugnatum infestissimis animis, hinc ira stimulante aduersus rebellantes totiens, illinc ab
Abbreviated transcription (Latin):
et ipõs uugne affuisse et ut romanoꝵ qͦ augerẽt copias luciũ uoluniũ ꝓ cõsu¬
sem ducem cõsusib excitũq eiꝰ segionib cõsułu adiciũt. In płib ãnalib duoꝵ ea
cõsulu xpͥa uictona est. Uolumus ĩ sãmo int̾im res gerit sãniciũq excitũ ĩtifer¬
num mõtẽ cõpussum nõ dec̾ricus iniquitate loci fundit fugatq .Q. fabius de¬
ciano excitu relicto in etruria suis legionib deductis ad urbem de gallis er etru¬
scisq ac sãnicib criũphauit milites truĩphatem secuti sũt celebrata in c̃dicis
milicarib nõ magis uictoria.q. fabii ꝙͣ mors p̃claui .u. decii est excicataq me¬
moria parẽtis equata euentu publico pͥuatoq fiłii saudib. Data ex pda misic¬
bus eris octo geni bini sagaq et tunice p̃mia ilła tẽpestate militie haud quaꝙͣ

Expanded text:
et ipsos pugnae adfuisse; et ut Romanorum quoque augerent copias, L. Uolumnium pro consuet ipsos pugnae adfuisse; et ut Romanorum quoque augerent copias, L. Uolumnium pro consule ducem consulibus exercitumque eius legionibus consulum adiciunt. in pluribus annalibus duorum ea consulum propria uictoria est, Uolumnius in Samnio interim res gerit Samnitiumque exercitum in Tifernum montem compulsum, non deterritus iniquitate loci, fundit fugatque. Q. Fabius Deciano exercitu relicto in Etruriae praesidio, suis legionibus deductis ad urbem de Gallis Etruscisque ac Samnitibus triumphauit. milites triumphantem secuti sunt. celebrata inconditis militaribus non magis uictoria Q. Fabi quam mors praeclara P. Deci est excitataque memoria parentis, aequata euentu publico priuatoque, filii laudibus. data ex praeda militibus aeris octogeni bini sagaque et tunicae, praemia illa tempestate militiae haudquaquam
Abbreviated transcription (Latin):
ĩuenin nõ potuit. Postero die ĩuentũ relatũq est cũ mustis milicũ lacrimis
int̾missa inde oĩim aliaꝵ reꝵ cum. Fabius college fumis oĩ honore landibq
mitis celebrat. Et in etria ꝓ eos sc̃dem dies ab. cĩ. fuluio.p. R. res ex suĩa¬
gesta ec pt̾ ingẽtẽ ilsatã ppsacionib agroꝵ hostiũ dadem pugnatũ etiã egregie
est perusinoꝵq et clusinoꝵ cesa amuluis mił.iii. et signa militaria ad.xu. cap¬
ca. Sã̃nciũ agm̃ cũ ꝑ uesignũ agrũ fugeret arcũuẽtũ a pelignis est ex milibus
ꝗnq ad misle cesi magna ei diei quo ĩ senciti agro bellatũ fama est eciã uo̾ scãti
sedꝰ suꝑiacẽ quidã augendo fidẽ qui in hostiũ excitu peditũ .xł. cccͦ.xxx. eꝯuitum
sex et .xl. milia mille caͬpentoꝵ scpͥsere fuisse silicet cum umbris cuscsq quos

Expanded text:
inueniri non potuit; postero die inuentum relatumque est cum multis militum lacrimis. inueniri non potuit; postero die inuentum relatumque est cum multis militum lacrimis. intermissa inde omnium aliarum rerum cura Fabius collegae funus omni honore laudibusque meritis celebrat. et in Etruria per eosdem dies ab Cn. Fuluio propraetore res ex sgesta et praeter ingentem inlatam populationibus agrorum hosti cladem pugnatum etiam egregie est Perusinorumque et Clusinorum caesa amplius milia tria et signa militaria ad uiginti capta. Samnitium agmen cum per Paelignum agrum fugeret, circumuentum a Paelignis est; ex milibus quinque ad mille caesi. magna eius diei, quo in Sentinati agro bellatum, fama est etiam uero stanti; sed superiecere quidam augendo fidem, qui in hostium exercitu peditum sexiens centena milia, equitum sex et quadraginta milia, mille carpentorum scripsere fuisse, scilicet cum Umbris Tuscisque, quos
Abbreviated transcription (Latin):
Sum fabuis audica morte cossege cãpanior alam qngẽtos fore equices ex ce¬
dere ace uibet. Et qͥcũuẽtos a tergo gassicam inuadere aciem certie dein segi¬
ois subsequ pͥncipes er qua turdatũ agm̃ hostiũ uiderẽt impecu equitum
instare ac territos cedere uoẽ edẽ iomi uccor spoliaq hostiuĩ cũ nouisset ad ca¬
stn sãnitiũ prexit. Quo multitudo omĩs cõsternata agebat᷑ sub ip̃o ualloq tã¬
cam mustitudinẽ porte nõ recepere. Temptata ab exclũsis turba suoꝵ puigna
est. Ibi gessius egnatius imperator sannitiũ ceadit. Cõpulsi dem̃ intra uassũ
sãntes paruoq cerramine capta castra et galli ab tergo a̾cũuẽti. Cesa eo die
dimissis ad quendũ college cormuis spolia hosciũ cõgesta in acẽnũ iom uicton
cremauit. Cõsusis corpus eo die ꝙ obrutũ sup stratis galloꝵ tumulis eiit

Expanded text:
tum Fabius audita morte collegae Campanorum alam, quingentos fere equites, excetum Fabius audita morte collegae Campanorum alam, quingentos fere equites, excedere acie iubet et circumuectos ab tergo Gallicam inuadere aciem; tertiae deinde legionis subsequi principes et, qua turbatum agmen hostium uiderent impetu equitum, instare ac territos caedere. ipse aedem Ioui Uictori spoliaque hostium cum uouisset, ad castra Samnitium perrexit, quo multitudo omnis consternata agebatur. sub ipso uallo, quia tantam multitudinem portae non recepere, temptata ab exclusis turba suorum pugna est; ibi Gellius Egnatius , imperator Samnitium, cecidit; compulsi deinde intra uallum Samnites paruoque certamine capta castra et Galli ab tergo circumuenti. caesa eo diedimissis ad quaerendum collegae corpus spolia hostium coniecta in aceruum Ioui Uictori cremauit. consulis corpus eo die, quia obrutum superstratis Gallorum cumulis erat,
Abbreviated transcription (Latin):
rede collato uideretur pugna iussu legator collecta humi pilaõ scrrita int̾ du
aderẽt. Hec in sinistro cornu romanoꝵ fortuna uanauenit. Fabius in dexcero
u̾mo ut añ dom̃ est cũtando extraxerat diem. Dein postꝙͣ nec clamor hostiũ
nec ĩpet̾ nec tela emissa eandem uĩ habẽ uisa. Prefecnis equitũ uissis ad lat̾
sãnitiũ cicũduce alas ut signo dato in trãsu̾sos quãto maximo posset̃ ĩpetu in¬
cũrerẽt sensi suos signa inferre uissit et cõmoue̾ hostẽ postꝙͣ nõ resisti uidit
et haur dubiã lassitudinẽ ẽẽ. Tũ collectis oĩb subsidiis que ad id tp̃s reẜua¬
uert et legiones cocitauit er signũ ad ĩuadendos hostes equicib dedit. ⁊ lec
sustinuerũt sannites impetũ p̃cerq açiem ipam. gallor relictis in dimicatione
otiis ad castra effuso cursu ferebant᷑ galli cescudine fca cõferai cõte̾nti stabũ

Expanded text:
pede conlato uideretur pugna, iussu legatorum collecta humi pila, quae strata interpede conlato uideretur pugna, iussu legatorum collecta humi pila, quae strata interciderent. haec in sinistro cornu Romanorum fortuna uariauerat. Fabius in dextro primo, ut ante dictum est, cunctando extraxerat diem; dein, postquam nec clamor hostium nec impetus nec tela missa eandem uim habere uisa, praefectis equitum iussis ad latus Samnitium circumducere alas, ut signo dato in transuersos quanto maximo possent impetu incurrerent, sensim suos signa inferre iussit et commouere hostem. postquam non resisti uidit et haud dubiam lassitudinem esse, tum collectis omnibus subsidiis, quae ad id tempus reseruauerat, et legiones concitauit et signum ad inuadendos hostes equitibus dedit. nec sustinuerunt Samnites impetum praeterque aciem ipsam Gallorum relictis in dimicatione sociis ad castra effuso cursu ferebantur: Galli testudine facta conferti stabant.
Abbreviated transcription (Latin):
infescs celis est ĩcerfect᷑. Uix huãne inde opis uideri pugna potuit. Romani
duce amisso que res tẽrori alias eẽ solet sistẽ fugã ac nouã de integro uelle in¬
scaurare pugnã. Galli et maxime glõb crũstas cõsulis corpus uelud alie¬
nata m̃te uana in cassũ iacture rela torpere quidã et nec prigne meminisse
nec fuge. At ex ꝑte alta põtifex linius cui licrores deci cradiderat iusseratq
luris matris ac doꝵ maniũ eẽ inte ad se ac uocare deciũ deuotã secũ aciẽ furia¬
q ac formidis plena omĩa ad hostes ẽẽ supurnuĩt demñ his rescituentibus
pugnã.li. cornelius scipio et marcus cã subsidiis ex nouissima acie uissuq fa¬
bii cõs ad p̾sidiũ college missi ibi audit᷑.p. decii euentus ingens hortam̃ ad oĩa
ꝓ re .u. audenda. Itaq cũ gala structis an se se scutis cõferti starẽt nec fualis

Expanded text:
infestis telis est interfectus. uix humanae inde opis uideri pugna potuit. Romani infestis telis est interfectus. uix humanae inde opis uideri pugna potuit. Romani duce amisso, quae res terrori alias esse solet, sistere fugam ac nouam de integro uelle instaurare pugnam; Galli et maxime globus circumstans consulis corpus uelut alienata mente uana in cassum iactare tela; torpere quidam et nec pugnae meminisse nec fugae. at ex parte altera pontifex Liuius, cui lictores Decius tradiderat iusseratqueluris Matris ac Deorum Manium esse; rapere ad se ac uocare Decium deuotam secum aciem furiarumque ac formidinis plena omnia ad hostes esse. superueniunt deinde his restituentibus pugnam L. Cornelius Scipio et C. Marcius , cum subsidiis ex nouissima acie iussu Q. Fabi consulis ad praesidium collegae missi. ibi auditur P. Deci euentus, ingens hortamen ad omnia pro re publica audenda. itaque cum Galli structis ante se scutis conferti starent nec facilis
Abbreviated transcription (Latin):
uidit gassica acies nsłm spaciũ respirandi recpiendiq se dedit. uociferare deci
quo fugerẽt quãue in fugã spẽ habe̾nt obsistere cedencib ac reuocare fusos. dem̃
ut nussa ui xcułsds suscinere poterat pacrẽ .p. deciũ noĩe cõpessans. Quid uł tra
moror inquit famisiare facũ datũ hoc nr̃o genĩ est noluendis piculis yublicis
yacusa sim . Iam ego mecũ hostiũ segiones merandus tellum ac diis manib
clabo hec socut᷑. n siuiũ põtificẽ quẽ descendes in aciẽ agredi uetuerat ab se p̃¬
Deuotus in eudem p̃catioe eodẽq ħitu quo pat̾.p. decius aduserĩ in bello lacino
ac fugã cedẽq ac cruorẽ celestiũ ĩferoꝵ iras cõtracarr fanebrib diris signate¬
la arma hostiũ socũq eunde sue pestis ac gallor ac sãnitiũ fore. hec execntᷤ
in se hostes qua cõfertissuna cẽnebat galloꝵ aciẽ cõcitat equm inferẽsq se tre

Expanded text:
uidit, Gallica acies nullum spatium respirandi recipiendique se dedit. uociferari Decius uidit, Gallica acies nullum spatium respirandi recipiendique se dedit. uociferari Decius quo fugerent quamue in fuga spem haberent; obsistere cedentibus ac reuocare fusos; deinde, ut nulla ui perculsos sustinere poterat, patrem P. Decium nomine compellans, 'quid ultra moror' inquit 'familiare fatum? datum hoc nostro generi est ut luendis periculis publicis piacula simus. iam ego mecum hostium legiones mactandas Telluri ac Dis Manibus dabo.' haec locutus M. Liuium pontificem, quem descendens in aciem digredi uetuerat ab se, prdeuotus inde eadem precatione eodemque habitu quo pater P. Decius ad Ueserim bello Latino sac fugam caedemque ac cruorem, caelestium inferorum iras, contacturum funebribus diris signa tela arma hostium, locumque eundem suae pestis ac Gallorum ac Samnitium fore,—haec exsecratus in se hostesque, qua confertissimam cernebat Gallorum aciem, concitat equum inferensque se ipse
Abbreviated transcription (Latin):
igit᷑ quo uĩai solebat fostis quã icegẽrimas uires milices ẜuab̾at. Gerocior de¬
ciũis et erate et iugore animi ꝙ̃tũcũq uinũ hbuit. Certamine pͥmo effud̾it
ex qr sentior uidesat᷑ pedestris pugna equitatũ in pugnã cõcitat et ipẽ fortissi¬
me uiuenũ curme ĩmixt̾ oiit ꝓoeres iuuẽtutis in hostẽ uc secũ ĩpetũ faciant
duplicẽ issoꝵ gliam fore si ab seuo copiu er ab equite uicrona incipiat bis aue̾¬
teie gasłicũ equitutũ itm̃ songi euectos etiã int̾ med̾ia equitũ agmina p̃sium
aentes nouũ pugne cõtẽnut gen essed̃is camnao suy c̃icũstas armatͥ hostis in¬
genti sonitu equoꝵ rotaꝵq aduenit ec insolitus ei tumłtus romanoꝵ cõte̾ruit
equos ita uictorẽ equitatũ uelud syphacicus pauor dissipat scernit inde ruẽtos
equos uirosq ĩpuida fuga curbata huie etiã signa segionũ multiq ĩpetu equor
ac uehiculor mptoꝵ ꝑ agm̃ obcritiance signaui et inseaita simł cẽntos hostes

Expanded text:
igitur, quo uinci solebat hostis, quam integerrimas uires militi seruabat. ferocior Decius et aetate et uigore animi, quantumcumque uirium habuit certamine primo effudit. et quia lentior uidebatur pedestris pugna, equitatum in pugnam concitat et ipse fortissimae iuuenum turmae immixtus orat proceres iuuentutis, in hostem ut secum impetum faciant: duplicem illorum gloriam fore, si ab laeuo cornu et ab equite uictoria incipiat. bis auertere Gallicum equitatum; iterum longius euectos et iam inter media peditum agmina proelium cientes nouum pugnae conterruit genus; essedis carrisque superstans armatus hostis ingenti sonitu equorum rotarumque aduenit et insolitos eius tumultus Romanorum conterruit equos. ita uictorem equitatum uelut lymphaticus pauor dissipat; sternit inde ruentes equos uirosque improuida fuga. turbata hinc etiam signa legionum multique impetu equorum ac uehiculorum raptorum per agmen obtriti antesignani; et insecuta, simul territos hostes
Abbreviated transcription (Latin):
scnce ĩ signi ut ilłoꝵ tpr̃m ħitus enit. Triũpho pedites equites q insignes do¬
nis crãsur ac tiñsuectis mlte cuice corone uallaresq ac muriales cõspecte in¬
specrata spolia sãnitiũ et decore ac puscritudine pat̾nis spoliis que nota freꝙ̃¬
ti publicoꝵ ornatu locauerãt. Cõparabãt᷑ quor nobiles quot captun clari

Expanded text:
stratu insigni, ut illorum temporum habitus erat, triumpho. pedites equitesque insignes dostratu insigni, ut illorum temporum habitus erat, triumpho. pedites equitesque insignes donis transiere ac transuecti sunt; multae ciuicae coronae uallaresque ac murales conspectae; inspectata spolia Samnitium et decore ac pulchritudine paternis spoliis, quae nota frequenti publicorum ornatu locorum erant, comparabantur; nobiles
Abbreviated transcription (Latin):
cões etruna caruisio ad̾uenit scd̃m uota militũ qui iũ fugons iã in sãmo nõ
patiebant᷑ Papitio ad se pinũ maior ius hostiũ rescicit sepe in acie sepe in agmine
sepe cara ipãm urbem ad uersus eruptioẽs hostiũ pugnatũ. Nec obsidio nec bellum
ex equo erat. Nõ enĩ muris maꝙ̃ se sãnites ꝙͣ armis ac uiris menia tutabãtur
cãdẽ pugnado in obsidionẽ uistã coegit hostes obsidiendoq ui acq oꝑib urbem
expugnauit. Itaq ab im plus cedis ed̾itum capta urbe .ui. ccce. cipta mmꝰ. u¬
mił hoũim predaq płima fit cõgestis sãnitiũ reb̾ in urbes pauca misiti cõcessa
Niues iam omia oppseuerãt nec durari extra cecta potenit. Itaq cõsuł ex̾citũ de
sãnio duxit.Uenienti romã trũphus oĩu cõsẽsu est delat̾ triuĩphauit in mai¬

Expanded text:
militum, qui uim frigoris iam in Samnio non militum, qui uim frigoris iam in Samnio non patiebantur. Papirio ad Saepinum maior uis hostium restitit. saepe in acie, saepe in agmine, saepe circa ipsam urbem aduersus eruptiones hostium pugnatum, nec obsidio sed bellum ex aequo erat; non enim muris magis se Samnites quam armis ac uiris moenia tutabantur. tandem pugnando in obsidionem iustam coegit hostes obsidendoque ui atque operibus urbem expugnauit. itaque ab ira plus caedis editum capta urbe; septem minum. praeda, quae plurima fuit congestis Samnitium rebus in urbes paucas, militi concessa est. niues iam omnia oppleuerant nec durari extra tecta poterat; itaque consul exercitum de Samnio deduxit. uenienti Romam triumphus omnium consensu est delatus. triumphauit in magi
Abbreviated transcription (Latin):
fortunã quã sãnitiũ fore segnis tam̃ ꝯd̾ ad etiuriã atinebat actares eẽt in fasis¬
cos qͦ qui ꝑ multos ãnos in amicitia fuenĩt. Assatum foret qͣma etruscis uĩxisse
suuᷤ ꝓpinquitus ppłi acuit cumĩ patrib ut feciases micrendos ad res repetendais
cẽserẽr. Quib nõ redditis ec auetontate patrũ er uissu ppłi belsũ faliscis in¬
dictum est. Iussiq cõsules sortiri uter ex sãnio in etruriã cũ ex̾atu tm̃siret. Iã
caruilius uessenã et palũbinũ et ẜercusaneũ ex sãnitib ceꝑat uessenã intra pan¬
cos dies colubinũ eodẽ quo ad muros accessit ad hercusaneũ etiã signis coslass
ancipiti p̃lio et cũ maiore sua ꝙͣ hostiũ iactura dimicauit castris dem̃ positis
menib hostem inclusit oppugnatũ oppidũ captũq inħis trib ub̃ib captaaui

Expanded text:
fortunam quam Samnitium fore. segnius tamen, quod ad Etruriam attinebat, acta res esset, ni Falisfortunam quam Samnitium fore. segnius tamen, quod ad Etruriam attinebat, acta res esset, ni Faliscos quoque, qui per multos annos in amicitia fuerant, allatum foret arma Etruscis iunxisse. huius propinquitas populi acuit curam patribus ut fetiales mittendos ad res repetendas censerent; quibus non redditis ex auctoritate patrum iussu populi bellum Faliscis indictum est iussique consules sortiri uter ex Samnio in Etruriam cum exercitu transiret. iam Caruilius Ueliam et Palumbinum et Herculaneum ex Samnitibus ceperat, Ueliam intra paucos dies, Palumbinum eodem quo ad muros accessit. ad Herculaneum etiam signis conlatis ancipiti proelio et cum maiore sua quam hostium iactura dimicauit; castris deinde positis moenibus hostem inclusit; oppugnatum oppidum captumque. in his tribus urbibus capta aut
Abbreviated transcription (Latin):
urbiũ oppugnationes quaꝵ ꝑ excidia milicẽ locupletare p̃da et hostẽ ꝓaris ac fans
dimicãtem cõficẽ posset̃. Itaq lr̃is missis ad senatũ ppłmq romanũ de rebus
ab se gestis duisi papim ad sepinũ cãuilius aduellam oppiignadã legiones duc̃t
sictere cõsusu ingẽti senitiꝗ et in cuna et in cõticẽ audite et quatudui supplica¬
sed.p.R. oportuna etiã ea uictorã fanit. Quia ꝑ idẽ forte tp̃s robellasse etr¬
cos allitũ. Subibat cagitatio hom̃m quonã modo colenbilis futura etrimia
faisser siquid ĩsãnio ad uersi uenisset que cõuinitioe sanitiñ ereota qm̃ abo
rebessandi habuisset. Legationes socioꝵ.a.m. acilio. p. R. in senatũ incroduc¬
te querebant᷑ un ac uastari agios a finitimis etrusas qd desciscere a pͦ. Rͦ. nos
segatis cure senatui futu ue socios fidei sue peniteret/ etruscoꝵ ꝓpe diem eade

Expanded text:
urbium oppugnationes, quarum per excidia militem locupletare praeda et hostem pro aris ac focis urbium oppugnationes, quarum per excidia militem locupletare praeda et hostem pro aris ac focis dimicantem conficere possent. itaque litteris missis ad senatum populumque Romanum de rebus ab se gestis diuersi Papirius ad Saepinum, Caruilius ad Ueliam oppugnandam legiones ducunt. litterae consulum ingenti laetitia et in curia et in contione auditae, et quatridui supplicased peropportuna etiam ea uictoria fuit, quia per idem forte tempus rebellasse Etruscos allatum est; subibat cogitatio animum quonam modo tolerabilis futura Etruria fuisset si quid in Samniorebellandi habuisset. legationes sociorum, a M. Atilio praetore in senatum introductae, querebantur uri ac uastari agros a finitimis Etruscis quod desciscere a populo Romanlegatis curae senatui futurum ne socios fidei suae paeniteret: Etruscorum propediem eandem
Abbreviated transcription (Latin):
missis aureisq coronis donauit. Nautiũ ꝓpt̾ expedicionẽ qr magni agmĩs
modo ce̾ruerit hostes uiuenẽ papiniũ ꝓpt̾ nauatã cũ equitutu et in p̃sio oꝑam
et nocte qr fugã ĩfescãs sãnitib ad aquisoniã cłam egressis feat cẽtunones
mulitesq qr pͥmi portã murũq aquisone ceperuant equites os̃ obinsignem
niłts locis operĩ corniculis armillisq argẽteis donat. Cõsiliũ inde hĩcum cũ¬
otiã nec cp̃o cẽt deducendi ab sãmo excit᷑ aut ut̾usq auc certe alt̾ius optimũ
uisum quo mag̃ fracte ies sãntiũ eẽnt eo ꝑtinatius et ĩfesti̾ age̾ ce̾ta et ꝑse¬
qui ut ꝑ domicũ sãniũ inseꝙ̃ tib cõsulib tradi posset. Quãdo iã nullus eõt
hoscium ex̾cit̾ qui signis collatis dimicatur᷑ uideretur. unũ suꝑẽe belli genus

Expanded text:
millis aureisque coronis donauit, Nautium propter expeditionem qua magni agminis millis aureisque coronis donauit, Nautium propter expeditionem qua magni agminis modo terruerat hostes, iuuenem Papirium propter nauatam cum equitatu et in proelio operam et nocte qua fugam infestam Samnitibus ab Aquilonia clam egressis fecit, centuriones militesque quia primi portam murumque Aquiloniae ceperant; equites omnes ob insignem multis locis operam corniculis armillisque argenteis donat. consilium inde habitum cum iamne tempus esset deducendi ab Samnio exercitus aut utriusque aut certe alterius; optimum uisum, quo magis fractae res Samnitium essent, eo pertinacius et infestius agere cetera et persequi ut perdomitum Samnium insequentibus consulibus tradi posset: quando iam nullus esset hostium exercitus qui signis conlatis dimicaturus uideretur, unum superesse belli genus,
Abbreviated transcription (Latin):
multitudinẽ nõ uallo nõ stationib firmatã cõspecta et ex munis aquilonie
ea młtitudo erat iãq eriam segionane cohortes seq̃lant᷑. Cet̾m nec pedes fugi¬
ences ꝑsequi potuir sed ab equice nouissimi agmĩs. cxͦ. feme et occogĩca ĩtͥfec¬
ci arma mlta pauidi ac signa militaria duo de.xx. reliquẽ alio agmine ĩ co¬
lumi ut ex tanta trepidatione bouianũ ꝑuẽtũ est secitiã utnsq exercie̾ romaĩ
aux̃ et ab ałta ꝑte feliat̃ gesta res utq ex alt̾ius sinã cõs captũ oppidũ diripiẽ¬
dum multi dedit/ ex haustis dem̃ tectis ignẽ uecit. Eodemq die aquilonia et
cominiũ de flagrauere et cõsules. Congraculatiõe mutua legionũ suaq cõiunxẽ
In cõspectu duorũ ex̃cituũ et caruilius suos ꝓ ciũq mi̾to laudauit donauitq
et papirius apd̃ quẽ młtiplex in acie cara castra circa urbem fuerat ce̾tamen

Expanded text:
multitudinem non uallo, non stationibus firmatam. conspecta et ex muris Aquiloniae multitudinem non uallo, non stationibus firmatam. conspecta et ex muris Aquiloniae ea multitudo erat iamque etiam legionariae cohortes sequebantur; ceterum nec pedes fugientes persequi potuit et ab equite nouissimi agminis ducenti ferme et octoginta interfecti; arma multa pauidi ac signa militaria duodeuiginti reliquere; alio agmine incolumi, ut ex tanta trepidatione, Bouianum peruentum est. laetitiam utriusque exercitus Romani auxit et ab altera parte feliciter gesta res. uterque ex alterius sententia consul captum oppidum diripiendum militi dedit, exhaustis deinde tectis ignem iniecit; eodemque die Aquilonia et Cominium deflagrauere et consules cum gratulatione mutua legionum suaque castra coniunxere. in conspectu duorum exercituum et Caruilius suos pro cuiusque merito laudauit donauitque et Papirius, apud quem multiplex in acie, circa castra, circa urbem fuerat certamen,
Abbreviated transcription (Latin):
gis tuuem̃t uicto facilem hostem ĩparem ex equo pugnabãt. Relictis turrib ⁊
mursq in forũ om̃s cõpulsi paulisꝑ inde cep̃cauenĩt. Extremã pugne fortu
incer duas urbes sꝑacio ubi tertia expectata otat pugna hostes nõ inuenci . uii.
mił passuũ cum ab essent a cominio reuocati ab suis neuta plio occu̾rem̃t. Pn¬
mis ferme cenebus cum in cõspecni iã castin iã aquiloniã habuissẽt clamor
eos utͥnq par accidens sustinuit. Deiñ regionẽ castroꝵ que incẽsa ab roma¬
nis enus flame lace fuse certioris cdadis indicio ꝓgredi longius ꝓhibuit ꝓpe
Eo ip̃o loro teme̾ sub armis stiaci passim ĩ quietũ oẽ op̃s noccis expectãdo tim̃da
sucẽ egere. Pma suce ince̾ti quã ĩ ꝑtem intenderẽt iter repente in fugã cõster¬
natur cõspecti ab equitib. Qui egressos nocte ab oppido sãnices ꝑsecuci iudem̃

Expanded text:
agis timuerant uicto, facile in hostem imparem ex aequo pugnabant, relictis turribus agis timuerant uicto, facile in hostem imparem ex aequo pugnabant, relictis turribus murisque in forum omnes compulsi paulisper inde temptauerunt extremam pugnae fortuninter duas urbes spatio, ubi tertia exspectata erat pugna, hostes non inuenti. septem milia passuum cum abessent a Cominio, reuocati ab suis neutri proelio occurrerunt. primis ferme tenebris, cum in conspectu iam castra, iam Aquiloniam habuissent, clamor eos utrimque par accidens sustinuit; deinde regione castrorum, quae incensa ab Romanis erant, flamma late fusa certioris cladis indicio progredi longius prohibuit; eo ipso loco temere sub armis strati passim inquietum omne tempus noctis exspectando timendoque lucem egere. prima luce incerti quam in partem intenderent iter repente in fugam consternantur conspecti ab equitibus, qui egressos nocte ab oppido Samnites persecuti uiderant