comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
si gen̾is magistratꝰ conuocatis pꝰ ad id ip̃m milita¬
rib auxilus. repente suꝑ eoꝵ castͣ hostilit̾ irru¬
unt. ⁊ irruptione subita nichil tale u̾entes. cõ¬
turbabant legiones: freti aũt equis uelocibus
quib ñ defuerant neccia. ⁊ armoꝵ leuitate ar¬
cuum iudelicet ⁊ pharetrarum. castͣ magnis uo¬
ciferationib cͥcumstrepunt. ⁊ agilitate solita
in nr̃os lentos. ⁊ armis honustos grauib. impetꝰ
ex̾cent ꝑiculosos. at u̾o n̾̃i loricis. ocͤis. ⁊ clipeis
onerati. hñtes equos fame ⁊ itin̾is longitudĩe
fatigatos. ⁊ ad sustinendos discursus indefici¬
entes. licet uirib ⁊ armoꝵ usu p̾minent. lon¬
gius tam̾ a castͥs. nec hostes insequi. nͨ cum eis
omitt̾e uolebant. hostes eou̾so cateruat̾i irru¬
entes eminus sagittarum instar grandinis im¬
missa multitudine infinita. equos eoꝵq sesso¬
res iuilnerantes. ⁊ c̾as mortis de remoto infe¬

Expanded text:
rsi generis magistratus, convocatis prius ad id ipsum militarsi generis magistratus, convocatis prius ad id ipsum militaribus auxiliis, repente supra eorum castra hostiliter irruunt, et irruptione subita, nihil tale verentes, conturbant legiones. Freti autem equis velocibus, quibus non defuerant necessaria, et armorum levitate, arcuum videlicet et pharetrarum, castra magnis vociferationibus circumstrepunt, et agilitate solita, in nostros lentos et armis onustos gravibus, impetus exercent periculosos. At vero nostri loricis, ocreis et clypeis onerati, habentes equos fame et itineris longitudine fatigatos et ad sustinendos discursus insufficientes, licet viribus et armorum usu praeminerent, longius tamen a castris, nec hostes insequi, nec cum eis committere volebant. Hostes e converso catervatim irruentes, eminus sagittarum, instar grandinis, immissa multitudine infinita, equos eorumque sessores vulnerantes, et causas mortis de remoto infe
Abbreviated transcription (Latin):
nantes a dextͣ licaoniam. ꝑ quam eis it̾ ẽẽ debue¬
rat. cum tempore recisor. e illuc facile potiuiss
ꝑuenisse. ⁊ omnib habundasse copiis. loca culta
sequentes. leuam tenuerunt. ⁊ incapadocie so¬
litudines longe ab ẏconio uniu̾sum deuiare c̃õ¬
pułunt exercitum. dicebatur publice nec a ueri¬
Suspectum enim semꝑ ⁊ habuisse ⁊ ħr̃e greci di¬
cuntur. nr̃m maxime theutonicoꝵ tanqͣm imꝑ¬
ium em ulantium incrementum om̃e: Moleste
siquidem ferunt qd̾ eorum rex romanoꝵ se diẽ
imꝑatorem. Iñ ħ enim suo nimium detrahi uide¬
tur imꝑatori. quem ip̃i monarcham ides singu¬
larit pͥncipari omnib dicunt. tanqͣm romanoꝵ
unicum ⁊ solum imꝑatorẽs. xxiii¬
ic gͥ dum fame ⁊ locorum ignorantia. labo¬
ris qͦ: ouiturnitate. difficultate iuarum.
equoꝵ defectu. sarcinarum pond̾e. dñi imꝑato¬
ris laboraret. ex̾citus. turcorum sapatrape. ⁊ diu̾¬

Expanded text:
nantes a dextra Lycaoniam, per quam iter eis esse debuenantes a dextra Lycaoniam, per quam iter eis esse debuerat, cum tempore recisiore illuc facile potuissent pervenisse et omnibus abundasse copiis, loca culta sequentes; laevam tenuerunt, et in Cappadociae solitudines, longe ab Iconio, universum deviare compulerunt exercitum. Dicebatur publice, nec a verisuspectum enim semper et habuisse et habere Graeci dicuntur nostrum, maxime Teutonicorum, tanquam imperium aemulantium, incrementum omne. Moleste siquidem ferunt quod eorum rex Romanorum se dicit imperatorem; in hoc enim suo nimium detrahi videtur imperatori, quem ipsi monarcham, id est singulariter principari omnibus dicunt, tanquam Romanorum unicum et solum imperatorem. itur, cum fame et locorum ignorantia, laboris quoque diuturnitate, difficultate viarum, equorum defectum, sarcinarum pondere, domini imperatoris laboraret exercitus, Turcorum satrapae, et dive
Abbreviated transcription (Latin):
xerunt ne si ex̃citum deꝑisse dicent. ip̃i tanqͣm
ꝓditores quorum maleficio corriuiss ppłs. raꝑent᷑
ad penas. Quacũq tñ intentione illud dix̃unt. cer¬
tum ẽ illorum ꝑfidia seductum ex̾citum. in ea
u̾n corruit descendisse mortis discͥmina. uidens
gͥ imꝑator ducib itineris destitutum ex̾citum cõ¬
uocato uniu̾soꝵ pͥncipum cetu. quid fc̾o opꝰsit deli¬
berat. aliis itaq redeundum. aliis uͦ ꝓcedendum
ẽe dicentib. fit uotorum tanta dissonantia. ũu̾e
fecerat enim penitꝰ. tam equis ⁊ ium̃tis pabulum.
qͣm hominib qd̃lib ciborum genus. nunciatur
nec erat auͦ longus. inuicino hostium ꝯsistere
acies. ⁊ turcorum innumeram adẽẽ mulcitudine.
Erat uũt insolitudine st̾ili longe a culto solo cõs¬
titutus ex̾citus. sicut studiose ut tͥ p̾misinius a p̃¬
dictis seductorib fuerat introductꝰ. Nam decli¬

Expanded text:
xerunt, ne si exercitum deperisse dicerent, ipsi tanquam xerunt, ne si exercitum deperisse dicerent, ipsi tanquam proditores, quorum maleficio corruisset populus, raperentur ad poenas. Quacunque tamen intentione illud dixerint, certum est illorum perfidia seductum exercitum, in ea unde corruit descendisse mortis discrimina. Videns ergo imperator ducibus itineris destitutum exercitum, convocato universorum principum coetu, quid facto opus sit deliberat. Aliis itaque redeundum, aliis vero procedendum esse dicentibus, fit votorum tanta dissonantia, ut verfecerat enim penitus tam equis et jumentis pabulum, quam hominibus quodlibet ciborum genus nuntiatur, nec erat a vero longius, in vicino hostium consistere acies, et Turcorum innumeram adesse multitudinem. Erat autem in solitudine sterili, longe a culto solo constitutus exercitus: sicut studiose, ut praemisimus, a praedictis seductoribus fuerat introductus. Nam decli
Abbreviated transcription (Latin):
cercitu diffugiunt. relicto sine duce ppło: qui eoꝵ
fidei fuerat ꝯmendatꝰ. Relata demum lu¬
ce cum iam tempus immineret. ut ꝓficisceret᷑
ex̾citus. non sunt inuenti qui de ꝯsuetudine p̾¬
ibant agmina. tandemq ad inꝑatorem ⁊ pͥnci¬
pes ex̾citus. fugitiuorum fraus relata ẽ. ⁊ ab om̃i¬
b oꝑta malicia. Illi autem ut ꝓlongarant mi¬
quitatem sͥ. ⁊ pecc̃m pecc̃o add̾e̾nt: uiribeliab ad
ercitum. mencientes dñm imꝑatorem. qui pre¬
cesserat coꝵ fretum ducatu. omnia egisse ꝓspere.
ẏconium uolent̾ expugnatã funditꝰ eierisse.⁊
de hostib triumphasse sollempnit̾. ħ aũt uͥ cre¬
dinus eauidebant᷑ intentione assere. uł ũ dñm
regem iudem p̾cipitarẽt ꝑiculum. ⁊ eadem in¬
cedere uia ꝑsuad̾ent. aut fortasse ut ꝑielitanti¬
bus fr̾ib ñ subuenirent. dumn illis omnia succe¬
dere cred̾ent aduotum. aut fortasse illud ꝯfin¬

Expanded text:
ercitu diffugiunt, relicto sine duce populo, qui eorum ercitu diffugiunt, relicto sine duce populo, qui eorum fidei fuerat commendatus. Relata demum luce, cum jam tempus immineret ut proficisceretur exercitus, non sunt inventi qui de consuetudine praeibant agmina; tandemque ad imperatorem et principes exercitus, fugitivorum fraus relata est, et ab omnibus comperta malitia. Illi autem ut prolongarent iniquitatem sibi et peccatum peccato adderent, viri Belial, ad ercitum, mentientes dominum imperatorem, qui praecesserat eorum fretum ducatu, omnia egisse prospere: Iconium violenter expugnatam, funditus dejecisse, et de hostibus triumphasse solemniter. Haec autem, ut credimus, ea videbantur intentione asserere, vel ut dominum regem in idem praecipitarent periculum, et eadem incedere via persuaderent; aut fortasse, ut periclitantibus fratribus non subvenirent, dum illis omnia succedere crederent ad votum; aut fortasse illud confin
Abbreviated transcription (Latin):
di ⁊ expugnandi gr̾a copia. ⁊ longe amplior
mꝑator uͦ uidens dierum p̾taxatum iam effluxis¬
se numerum. ⁊ expeditiones ũdum ad optatũ
⁊ ꝓmissum ꝑuenisse locum: uarũ duces gre¬
cos accersiri iubet. ⁊ coram pͥncipib suis in¬
terrogare cepit diligentius quid nam sit qͦd
ampliorib iam dieb quam ip̃i ab inicio de¬
putassent. uam ceptam tenuissent exercitꝰ.
nec ad locum ꝑuenisset constitutum. Ini au̾t
ad solita recurrentes figmenta. futurum ẽe di¬
cunt. ⁊ constant̾ affirmant. opitulante dño in¬
fra triduum uniuersas yconium. ꝑuentũ ire
legiones. Quib u̾bis imꝑator. sicut uir simplex
erat ꝑsuasus adiecit ut ⁊̃ ħ triduum patient̾
sustinͣet. fidem hũs eorum ꝓmissionibus. Noc¬
te gͦ in sequente castͥs more locatis solito: cet̾is
pͥlabore quieti menbͣ ꝯcedentib predicti pesti¬
lentes uiri intempeste noctis silentio. clani abex¬

Expanded text:
di et expugnandi copia, et longe ampliordi et expugnandi copia, et longe ampliorerator vero videns dierum praetaxatum jam effluxisse numerum, et expeditiones nondum ad optatum et promissum pervenisse locum, viarum duces Graecos accersiri jubet, et coram principibus suis interrogare coepit diligentius: Quidnam sit quod amplioribus jam diebus quam ipsi ab initio deputassent, viam coeptam tenuisset exercitus, nec ad locum pervenisset constituti? Illi autem ad solita recurrentes figmenta, futurum esse dicunt et constanter affirmant, opitulante Domino, infra triduum universas Iconium perventum iri legiones. Quibus verbis imperator, sicut vir simplex erat, persuasus, adjecit ut etiam hoc triduum patienter sustineret, fidem habens eorum promissionibus. Nocte ergo insequente, castris more locatis solito, caeteris prae labore quieti membra concedentibus, praedicti pestilentes viri, intempestae noctis silentio, clam ab ex
Abbreviated transcription (Latin):
bus hii pꝰqͣm in t̾ram hostium introcduxͣunt co¬
hortes. pͥmicerus ex̾citꝰ p̃ceꝑunt. ut ad certos di¬
es quib ꝑ loca deserta gr̃a compendii eos transi¬
re oportebat. necc̃iam sumerent ciborum alimo¬
uiam. spondentes firmissime. qd̾ p̾taxato pau¬
corum dierum efluxonumero. adẏconium ur¬
beni nominatissimã p̾uenturꝰ eẽt ex̾citꝰ ⁊ in regi¬
onem obtimam. ⁊ cõmoditatib reclundantem
oscensuiꝰ. Illi autem dc̃o parentes. curr. iumenta
⁊ quelibet uehicula uictualib onerantes. eis
hñtes fidẽ. in simplicitate sp̃c sui secuti sunt
p̾cedentes. Uerum greci innata usi malicia. ⁊
ꝯsuetods in nr̃os ducti odio. siue de mandato do¬
mini sui. siue hostium corrupti peccunia. studi¬
ose ⁊ ex industria ꝑ deuia teꝑunt trahere legi¬
ones. ⁊ inea trahere loca introduc̃e. quibus po¬
pulum simplicem. maior fieret hostib oppͥmẽ¬

Expanded text:
bus. Hi, postquam in terram hostium introduxerunt cobus. Hi, postquam in terram hostium introduxerunt cohortes, primiceriis exercitus praeceperunt, ut ad certos dies, quibus per loca deserta gratia compendii eos transire oportebat, necessariam sumerent ciborum alimoniam, spondentes firmissime quod, praetaxato paucorum dierum effluxo numero, ad Iconium urbem nominatissimam perventurus esset exercitus, et in regionem optimam, et commoditatibus redundantem conscensurus. Illi autem dicto parentes, currus, jumenta et quaelibet vehicula victualibus onerantes, eis habentes fidem in simplicitate spiritus sui secuti sunt praecedentes. Verum Graeci innata usi malitia, et consueto in nostros ducti odio, sive de mandato domini sui, sive hostium corrupti pecunia, studiose et ex industria per devia coeperunt trahere legiones; et in ea introducere loca, quibus populum simplicem major fieret hostibus opprimen
Abbreviated transcription (Latin):
duces.⁊ cuiuscumq geñis pͥncipes. tam prece
qͣm p̃cio in nr̃am sollicitauerat lesionem.
asserens. ⁊ frequentib contestans nuntiis.
quod sitante tamq armate multitudini
lib̾ transitꝰ indulg̃ẽtur. futu rum ẽẽ. ut sue
dicioni uniu̾sum iuolent̾ subiciant orientem
Ex utraq gͥ armenia. capadocia ẏsauria. cili¬
cia. media. parcia. ad eiꝰ uocationem conuolat
gentium infinitus numerꝰ. ⁊ colligitur nume¬
rositas inaudita. quorum om̃ium fretꝰ auxilio.
spem ꝯcipit. ut parib possit resiste copiis.
ĩmense quã audierat aduenire multitudini.
Tradiderat autem ꝯstantinopolitanꝰ discetlen¬
t ab eo ⁊ id ip̃m petenti dño imꝑatori ue du¬
ces. locorum ꝑitos. ꝓuintiarum finitimarum
omnem hñtes prudentiam. s fidei modice. hii
ad ħ dati credebantur. ut bona fide preirent
ex̾citus. ne ꝑiculose ĩ catitis occurrerent locoꝵ
angustic. aut inaua secutis. uictꝰ deeẽt legioni¬

Expanded text:
duces et cujuscunque generis principes tam prece duces et cujuscunque generis principes tam prece quam pretio, in nostram sollicitaverat laesionem; asserens et frequentibus contestans nuntiis quod, si tantae tamque armatae multitudini liber transitus indulgeretur, futurum esse ut suae ditioni universum violenter subjiciant Orientem. Ex utraque igitur Armenia, Cappadocia, Isauria, Cilicia, Media, Parthia, ad ejus vocationem convolat gentium infinitus numerus, et colligitur numerositas inaudita; quorum omnium fretus auxilio, spem concipit, ut paribus possit resistere copiis, immensae quam audierat advenire multitudini. Tradiderat autem Constantinopolitanus discedenti ab eo, et id ipsum petenti, domino imperatori, viae duces, locorum peritos, provinciarum finitimarum omnem habentes prudentiam; sed fidei modicae. Hi ad hoc dati credebantur, ut bona fide praeirent exercitus, ne periculose incautis occurrerent locorum angustiae, aut invia secutis victus deesset legioni
Abbreviated transcription (Latin):
excitus it iubet ariꝑe. constitutis suꝑ singłas
legiones singłis pͥncipib. Inde relinquens a le¬
ua galatiam. ⁊ paniflagoniam.⁊ utriumq pon¬
tum. a dextris uero frigiam. lidiam ⁊ asiam
minoreni.ꝑ mediam it̾ agens bitiniam. iuxͣ
eiusdem regionis metropolim nichometliam.
niceam. uͥ trecentorum decem. ⁊ oc̾to sc̃orum
patrum temporib dñi constantini adu̾sus
infelicis arrii impia dogiata conuenit syno¬
dus. a dextris deserens. totam illam transcur¬
rit regionem. Iñ licaoniam cuius metropolis
ẽ. y conium. uiam compendiosiorem secuti.
instructis agminib uniu̾sus attigit exͣcitus.
nͥ p̾dictus soldanus congregatis militarib
copiis.⁊ maxima turcorum multitudine ex
finitimis collecta regionib sustinens expecta¬
bat. ut loco ⁊ tempore oportuno occurrere
pꝰset transeuntib. ⁊ ne ꝓcederent ꝓcurare
pꝰset impecdunentun. omnes enimusq in ulti¬
mos orientis fines illarum ꝓuinciarum. reges.

Expanded text:
exercitus iter jubet arripere, constitutis super singulas legiones singulis principibus: inde relinquens a laeva Galatiam et Paphlagoniam, et utrumque Pontum, a dextris vero Phrygiam, Lydiam et Asiam minorem, per mediam iter agens Bithyniam, juxta ejusdem regionis metropolim Nicomediam, Nicaeam, ubi trecentorum decem et octo sanctorum Patrum, temporibus domini Constantini, adversus infelicis Arii impia dogmata, convenit synodus, a dextris deserens, totam illam transcurrit regionem. Inde Licaoniam, cujus metropolis est Iconium, viam compendiosiorem secuti, instructis agminibus, universus attigit exercitus. Ubi praedictus soldanus, congregatis militaribus copiis et maxima Turcorum multitudine ex finitimis collecta regionibus, sustinens exspectabat, ut loco et tempore opportuno occurrere posset transeuntibus; et ne procederent, procurare posset impedimentum. Omnes enim usque in ultimos Orientis fines illarum provinciarum reges,
Abbreviated transcription (Latin):
tam pum laborem assumͣe spondet. p̾mia ⁊⁊
ꝓ his sempiterna. cum electis pollicetur. ħ ei ꝑ
gentes pͥncipatꝰ ⁊ regna. pia longanunitate dis¬
serenti. Affuit tam patrum. qͣm. plebis fauor
gratuitus. ⁊ exortationib eius spontaneum p̃¬
bentes assensum at̾ u̾sus ierłimam compmittũt
⁊ uiuifice crucis signum hun̾us aptantes. ad it̾
accingiuitur. ẜ solum in plebeis ⁊ ppsarib turmis
ħ ꝑsuadentium sermo ita se p̾buit efficace: ue¬
rumisq ad sup̃mos orb̾ mod̾atores. ⁊ eos qui p̃¬
cipua regnoꝵ uidebantur dispensare fastigia.
sermoiste cum effectu suꝑiore ñ inferiore ꝑueñ.
Iustres eium ⁊ potentissimi regum terre: dñs
uidelicet oratꝰ romanorum imꝑator. ⁊ dñs lodo¬
uicꝰ rex francorum cum multis utriꝰq regni pͥn¬
cipib consono uoto: ⁊ parib desidiis. amplexi
sunt u̾bum ⁊ salutare uiufice crucis signũ in

Expanded text:
tam pium laborem assumere, spondet; praemia etiam tam pium laborem assumere, spondet; praemia etiam pro iis sempiterna, cum electis pollicetur. Haec ei per gentes, principatus et regna pia longanimitate disserenti, adfuit tam patrum quam plebis favor gratuitus: et exhortationibus ejus spontaneum praebentes assensum, iter versus Hierosolymam compromittunt; et vivificae crucis signum humeris aptantes, ad iter accinguntur. Nec solum iu plebeis et popularibus turmis hic persuadentium sermo ita se praebuit efficacem, verum usque ad supremos orbis moderatores, et eos qui praecipua regnorum videbantur dispensare fastigia, sermo iste cum effectu non inferiore pervenit. Illustres enim et potentissimi regum terrae, dominus videlicet Conradus Romanorum imperator, et dominus Ludovicus rex Francorum, cum multis utriusque regni principibus, consono voto et paribus desideriis amplexi sunt verbum; et salutare vivificae cruci
Abbreviated transcription (Latin):
plectende recordationis. ad p̃dicti õo placiti mu¬
neris executionem p̃cipuus eligitur. Qui inũc¬
te sͥ dispensationis secdulus executor. eiusdem
oꝑis secum deo amabiles traheus cõminist᷑s.
impiger indefessus licet corporis ẽẽt inualidi.
tum ꝓpt̾ senium imminens. tum ꝓpt̾ ieiunia
pene continua.⁊ subtilem nimis dietam aegna cir¬
cuit. regiones obambulat. euangelizans uͥq reg¬
num õi. Afflictionem ppłi qui ẽ. inoriente simul
⁊ molestiam quib incessant̾ oppͥmuntur: aꝑit
temdurissunam ꝓponit euidentiꝰ. fratres quoq¬
ꝓ quib xͦ mori uoluit: unculis mancipatos.
⁊ compedib. faie atͥtos. horrendis carcerum
clausos ergastulis. scalore sordidos. indutos ama¬
ritudine. seclere in mendicitate ⁊ ferro. pleniꝰ
edocet. Ad ħ ad eorum lib̾ationem inuitat. ad
ꝓpulsandas frũm muuias opp̾ssoꝵ accẽdit. non
de futurum desuꝑnis auxilium uolentib hẽ

Expanded text:
plectendae recordationis, ad praedicti Deo placiti muplectendae recordationis, ad praedicti Deo placiti muneris exsecutionem, praecipuus eligitur; qui injunctae sibi dispensationis sedulus exsecutor, ejusdem operis secum Deo amabiles trahens comministros, impiger, indefessus, licet corporis esset invalidi, tum propter senium imminens, tum propter jejunia pene continua et subtilem nimis dietam, regna circuit, regiones obambulat, evangelizans ubique regnum Dei: afflictionem populi, qui est in Oriente, simul et molestias, quibus incessanter opprimuntur, aperit tem durissimam, proponit evidentius. Fratres quoqus mori voluit, vinculis mancipatos et compedibus, fame attritos, horrendis carcerum clausos ergastulis, squalore sordidos, indutos amaritudine, sedere in mendicitate et ferro, plenius edocet. Ad hoc ad eorum liberationem invitat; ad propulsandas fratrum injurias oppressorum accendit; non defuturum de supernis auxilium, volentibus hunc
Abbreviated transcription (Latin):
re ꝑcurrens nr̃oꝵ urbes. ullas. municipia. de¬
p̾płarentur. s ppłm amplius solito xͥanum pre¬
lus. ⁊ crebris nimium inuasionib affligͣent. Erãt
qui u̾ba huius mͦi longe lateq in ppłis. ⁊ uationi¬
b disseminarent. ⁊ desides ⁊ longa pace dissolu¬
tas adtantarum ultionem in iuriarum sollicita¬
plenꝰ. paternã gerens ꝓfilioꝵ orientaliũ q̃ duice¬
batur afflictione sollicitudinẽ. ⁊ eis affectu ple¬
niore compatiens. uiros religiosos. ⁊ exortatorii
sermonis hñtes grãm. potentes in oꝑe. ⁊ sermo¬
ne. ad oiu̾sas occidentis partes oirigit. qͥ ppłis
⁊ tͥbub ⁊ d lingius orientalium fr̃m denun¬
cient p̾ssuras intollerabiles. ⁊ ad tantas ultum
iri fr̾n sanguius inuirias. eos debeant anima¬
re. Int̾ quos iur inmortał memorie. ⁊ honeste
conuersationis speculum. dñs beruardus cla¬
reuallensis albas. pie in domino ⁊ ꝑ omĩa ani¬

Expanded text:
re percurrens, nostrorum urbes, villas, municipia dere percurrens, nostrorum urbes, villas, municipia depopularentur, sed populum amplius solito Christianum praeliis et crebris nimium invasionibus affligerent. Erant qui verba hujusmodi longe lateque in populis et nationibus disseminarent; et desides et longa pace dissolutas, ad tantarum ultionem injuriarum sollicitaplenus, paternam gerens pro filiorum Orientalium, quae dicebatur, afflictione sollicitudinem, et eis affectu pleniore compatiens, viros religiosos et exhortatorii sermonis habentes gratiam, potentes in opere et sermone, ad diversas Occidentis partes dirigit, qui populis, et tribubus et linguis, Orientalium fratrum denuntient pressuras intolerabiles; et ad tantas ultum iri fraterni sanguinis injurias, eos debeant animare. Inter quos vir immortalis memoriae et honestae conversationis speculum, dominus Bernardus, Clarevallensis abbas, piae in Domino et per omnia am
Abbreviated transcription (Latin):
pͣp. quia cuis compatͥota erat. ad eccłiam assump¬
tus bethlemiticam. ep̃c euis ordinatus ẽ loci In
predicta aũt metropoli. de cõmuni om̃ium cõ¬
sensit: coneurrente uniu̾soꝵ conuientia. substi¬
tutus est uir mire simplicitatis ⁊ in ansuetu¬
diuis. timens om̃. ⁊ recedens a malo. cuius me¬
moria in bñdictione. ẽ ap̃ dm̃⁊ homunes. oñs
petrus eccłie dñici sepułc prior. de cit̾iore natꝰ
hẏspania. cuutate barchinona. nobił scdm
carneni. s sp̃u nobilior. cuius uita ⁊ conu̾satio
longiores ⁊ diligentiores postulant tractatus.
s nos hystoria reuocat. ut omissis spetialibus.
de publicis edisseramus.
apta gͥ urbe ut pͥmisinius edessana. rtimor
letalis memorie plenius ꝑsonuit. ⁊ crebro
fama diuulgabatur ꝑ occidentem uniu̾sum. ꝙ
impia gens turcorum ñ solum urbem p̾dictã
s omnem om̃ino orientis tractum licencia lib̾io¬

Expanded text:
papa, qui ejus compatriota erat, ad ecclesiam assumppapa, qui ejus compatriota erat, ad ecclesiam assumptus Bethlehemiticam, episcopus ejus ordinatus est loci. In praedicta autem metropoli, de communi omnium consensu, concurrente universorum conniventia, substitutus est vir mirae simplicitatis et mansuetudinis, timens Deum et recedens a malo, cujus memoriPetrus, ecclesiae Dominici Sepulcri prior, de citeriore natus Hispania, civitate Barchinona, nobilis secundum carnem, sed spiritu nobilior; cujus vita et conversatio longiores et diligentiores postulant tractatus. Sed nos historia revocat ut. omissis specialibus, de publicis edisseramus.apta igitur urbe, ut praemisimus, Edessana, rumor lethalis memoriae plenius personuit, et crebro fama divulgabatur per Occidentem universum, quod impia gens Turcorum, non solum urbem praedictam, sed omnem omnino Orientis tractum, licentia liberio
Abbreviated transcription (Latin):
scłarem: anglicum natione. forma decoꝵ: regi ⁊
regine cunctis q curialib ualde acceptũ. ⁊ hii
dñm regem ⁊ eius matrem habebant ꝓpiciũ. et
fautorem. Alii uͦ quorum pͥnceps erat ioħs pisanꝰ
eiusdem eccłie archidiaconus. qui pꝰea fuit cardi
tini: ⁊ bernardus sydoniensis.⁊ ioh̃s berytensis
ep̃r. hii dñm patͥaitham sequentes. p̃dictũ radul¬
fum ꝓmoũi nolebant. s interposita appellatio¬
nis uoce contra alios de regia iuolentia p̃sumẽ¬
tes: patronum hñtes dñm pat᷑archam. modis
ominib prohibebant. Factum ẽ aũt quod ꝑ ui¬
olentiam optinens op̃dictus cancellarius. eccłam
⁊ eius bona inuasit. possedit ꝙ ꝑ biennium. gͦ¬
usq ꝑ romanum pontificem p̃sentib partibus
lis decisa dictante oño eugenio. factum p̾oicticã¬
cellarii in irritum est deductum. post modũ
autem ioem radulfus. fauente sibi dño adriano

Expanded text:
saecularem, Anglicum natione, forma decorum, regi et saecularem, Anglicum natione, forma decorum, regi et reginae, cunctisque curialibus valde acceptum; et hi dominum regem et ejus matrem habebant propitios et fautores. Alii vero, quorum princeps erat Joannes Pisanus, ejusdem ecclesiae archidiaconus, qui tini, et Bernardus Sidoniensis, et Joannes Berytensis episcopi: hi dominum patriarcham sequentes, praedictum Radulphum promovere nolebant; sed, interposita appellationis voce, contra alios de regia violentia praesumentes, patronum habentes dominum patriarcham, modis omnibus prohibebant. Factum est autem quod per violentiam obtinens praedictus cancellarius, ecclesiam et ejus bona invasit, posseditque per biennium: quousque per Romanum pontificem, praesentibus partibus lis decisa, dictante domino Eugenio, factum praedicti cancellarii in irritum est deductum. Postmodum autem idem Radulphus, favente sibi domino Adriano
Abbreviated transcription (Latin):
memorie ierłimoꝵ patarcha. uir sim¬
plex ac timens d̃m. uiam uniu̾se carnis ingressꝰ
ẽ Obiit autem.ͦ kł. octobris. pontificatꝰ eius
anno quintodecimo. Cui pꝰ mod̾ subsequente
ianuario. octauo kł. febroarii substitutꝰ ẽ dñs
fulcherꝰ tyrensis archiep̃c. in p̃decessorum nr̃oꝵ
numero t̾ciꝰ. Codem tempore cͥca epiphaniorũ¬
dies. fulmen diuiuitꝰ inmissum. eccłiam dñici
sepulc̾. ⁊ montis fyon ictu ꝑculit ꝑiculoso: om̃
ut credimus portendens infaustum. ⁊ uniu̾sã
deterrens cuutatem. Uisus ẽ ⁊ cometa ꝑ dies mul¬
tos. ⁊ alia quedam pret̾ morẽ apͣuerunt sig¬
na futurorum designatiua.Inisetiam dieb
cun tẏrensis uacaret eccłia. contigit tam dñm
regem qͣm matrem eius penes qͣni regnicura ⁊
do pontifice tractaret᷑. sicut solet in huimͦi acci¬
dere. ouusa sunt eligentium in duo desidia. Pars
enim darisͥ ooposcebat onĩn radulfum regis
callcellarium. uirum utiq litteratum. s nimis

Expanded text:
r simplex ac timens Deum, viam universae carnis ingressus est. Obiit autem V Kal. Octobris, pontificatus ejus anno quintodecimo; cui postmodum subsequente Januario, VIII Kal. Februarii, substitutus est dominus Fulcherus Tyrensis archiepiscopus, in praedecessorum nostrorum numero tertius. Eodem tempore, circa Ediem, fulmen divinitus immissum, ecclesiam Dominici Sepulcri et mentis Sion, ictu perculit periculoso; omne, ut credimus, portendens infaustum et universam deterrens civitatem. Visus est et cometa per dies multos; et alia quaedam praeter morem apparuerunt signa, futurorum designativa. Illis etiam diebus, cum Tyrensis vacaret Ecclesia, contigit tam dominum regem quam matrem ejus, penes quam regni cura, et do pontifice tractaretur, sicut solet in hujusmodi accidere, divisa sunt eligentium in duo desideria. Pars enim dari sibi deposcebat dominum Radulphum, regis cancellarium, virum utique litteratum, sed nimis
Abbreviated transcription (Latin):
tore susceꝑant. plenius et cerciꝰ edocuit. Uene¬
rat au̾̃t ut dominum regem cum p̾dicto dño ĩ¬
ꝑatore ad colloquium inuitaret: cͣummuni c̃o¬
silio licet sero deitinere tractaret᷑ factumẽ ã
ut audito ꝑieulo frm̃t. ⁊ int̾itu. ⁊ domini imꝑa¬
toris sinistro casu qui accid̾at. uniu̾sus francoꝵ
n̾uto turbaretur ex̾citus. ⁊ m̃te compat̾etur.
Tandem u̾bo dñi ducis rex motꝰ. habita cũ suis
delib̾atione. ut cumeo loqueretur. cum pauciᷤ
ex pͥncipib siuis progressus. duce p̾uo usq ad
imꝑatoris castͣ que iniuicino idem locau̾at. ꝑ¬
uenit: dato itaq ⁊ accepto debite salutatioĩs
affatu. simul uosculo pacis int̾ueniente. fami¬
liarib uisi collo q̃uũs ordinant ꝓposito insiste.
⁊ simul uinctis agininibus ꝓficisei. Multi tam̃
de utroq exercitu s maxime de castris theuto¬
nicorum̃ amissis iuaticis. ⁊ expensis ad it̾ neces

Expanded text:
tore susceperant, plenius et certius edocuit. Venetore susceperant, plenius et certius edocuit. Venerat autem, ut dominum regem cum praedicto domino imperatore ad colloquium invitaret ut, communi consilio, licet sero, de itinere tractaretur. Factum est autem ut, audito periculo fratrum et interitu, et domini imperatoris sinistro casu qui acciderat, universus Francorum merito turbaretur exercitus, et mente compateretur; tandem verbo domini ducis rex motus, habita cum suis deliberatione, ut cum eo loqueretur, cum paucis ex principibus suis progressus, duce praevio, usque ad imperatoris castra, quae in vicino idem locaverat, pervenit. Dato itaque et accepto debitae salutationis affatu, simul et osculo pacis interveniente, familiaribus usi colloquiis, ordinant proposito insistere, et simul junctis agminibus proficisci. Multi tamen de utroque exercitu, sed maxime de castris Teutoni
Abbreviated transcription (Latin):
u̾sis legionib transito mari in bitiniam. des¬
cenderat. giratoq sinu maris qui adiacente
urbe eiusdem bitime metropoli iuchomedi¬
ensus dicitur. qui otiam bosfori. siue ellespõti
pars est. in pagõ niceo. ñ multum a nicea re¬
motus castra locauerat. delib̾ans qua uia ĩ¬
cedendum ẽẽt.⁊ de dño ĩmꝑatore qui eum p̾¬
cesserat noua diligentius inuestigans: ⁊ ecce
nunciatur dũm imꝑatorem amisso ex̾citu uã¬
gum ⁊ ꝓfugum cum paucis pͥncipib euasisse
p̃rimum itaq sermo dubius. ⁊ sine certo auctore
ortꝰ ẽ. s de ꝓcessu temporis factꝰ ẽ certior. Nami
modico int̾iecto int̾uallo. dñs fredericꝰ sueuoꝵ
dux adolescens admirande in dob̾ dñi imꝑatoris
ex fratre pͥmogenito nepos. qui eidem dño cõra¬
do patruo suo succedens. romanum hodie feli¬
citer ⁊ strenue administrat imꝑium. a castris
domini imꝑatoris egressus. ad ex̾citum dñi regis
francorum ꝓperaus. ħ eadem que pꝰ incerto aue¬

Expanded text:
versis legionibus transito mari, in Bithyniam descenderat: gyratoque sinu maris, qui ab adjacente urbe ejusdem Bithyniae metropoli, Nicomediensis dicitur, qui etiam Bosphori, sive Hellesponti pars est, in pago Niceo, non multum a Nicea remotus, castra locaverat, deliberans qua via incedendum esset; et de domino imperatore, qui eum praecesserat, nova diligentius investigans; et ecce nuntiatur dominum imperatorem, amisso exercitu, vagum et profugum, cum paucis principibus evasisse. Primum itaque sermo dubius, et sine certo auctore ortus est; sed processu temporis factus est certior; nam, modico interjecto intervallo, dominum Fredericus Suevorum dux, adolescens admirandae indolis, domini imperatoris ex fratre primogenito nepos, qui eidem domino Conrado, patruo suo succedens, Romanum hodie strenue et feliciter administrat imperium, a castris domini imperatoris egressus, ad exercitum domini regis Francorum properans, haec eadem quae prius incerto auc
Abbreviated transcription (Latin):
pot̾ant ⁊ m̾ito terrorem incut̾e. Nam ut
constant̾ asserunt qui in cadem expedicione
p̃sentes fuerunt. in solo dñi imꝑatoris comi¬
tatu ad septuaginta nuilia fuerunt loricatoꝵ
exceptis peditib. paruulis ⁊ mulieribus. ⁊ equi¬
tib leius armature. In ex̾citu uͦ dñi regis fran¬
corum. uirorum. fortium loricis utentium. nu¬
merus ad septuaginta milia. excepta classe se¬
cunda estimabatur. Quib siclemens. ⁊ ꝓpicia
comes q fuiss dm̃ gr̾a. ⁊ eos in bñplacito suo ui¬
sitare dignatus eẽt dñs. ñ solum soldanum ue¬
rum iiniu̾sas orientis ꝓuincias. nomini potuis¬
sent xͥano subiecisse. S eorum ex occulto iusto
tñ iudicio sp̾uit famulatum dñs. nec acceptũ¬
hũt munus. qd̾ idignis fortasse offerebant
manibus.

Expanded text:
poterat et merito terrorem incutere. Nam, ut poterat et merito terrorem incutere. Nam, ut constanter asserunt qui in eadem expeditione praesentes fuerunt, in solo domini imperatoris comitatu, ad septuaginta millia fuerunt loricatorum, exceptis peditibus, parvulis et mulieribus, et equitibus levis armaturae. In exercitu vero domini regis Francorum, virorum fortium loricis utentium numerus ad septuaginta millia, excepta classe secunda, aestimabatur; quibus si clemens et propitia comesque fuisset Domini gratia et eos in beneplacito suo visitare dignatus esset Dominus, non solum Soldanum, verum universas Orientis provincias, nomini potuissent Christiano subjecisse; sed eorum ex occulto, justo tamen judicio, sprevit famulatum Dominus, nec habuit acceptum munus, quod indignis fortasse offerebant manibus.
Abbreviated transcription (Latin):
dñi marciani augusti. ⁊ dñ leonis romani ponti¬
nus int̾ea. ẏ coniensis audito tantoꝵ pͥncipum
aduentu.⁊ suspec̾tum hñs eorum introitum: a
multo ret᷑ tempore. ex ultimis orientis finibus
militaria conuocat auxilia. ⁊ sollicitum se gerit.
quomͦ ab imminentib hostium tantoꝵ ꝑiculis.
se possit exuere. Urbes gͦ munit. riunas erigit.
finitimorum implorat suffragia pͦpłoͥ. ĩ cum auxi¬
etate continua eorum quos ꝓforib audierat
p̾stolatur ad uentum. oe die in diem expectans
suorum interitum. patrie desolationem. diceba¬
tur eium a scłis in audita aduenire multitudo.
⁊ uniu̾sam terre suꝑficiem eoꝵ dicebat ur equi¬
tatus oꝑire: maxima eis ad potum ñ sufficere
flumina. ⁊ regiones ub̾es cibos eis ñ posse mi¬
ministrare. ad sufficientiam. ⁊ licet maior uͦ fa¬
ma p̾currens ħ nunciaret. rei tamen iutaᷤ mag¬
nis pͥncipib a. fidelis alienis xͥana anultum

Expanded text:
ini Martiani Augusti, et domini Leonis Romani pontiini Martiani Augusti, et domini Leonis Romani pontinus interea Iconiensis, audito tantorum principum adventu et suspectum habens eorum introitum a multo retro tempore, ex ultimis Orientis finibus militaria convocat auxilia; et sollicitum se gerit quomodo ab imminentibus hostium tantorum periculis se possit eximere. Urbes igitur munit, ruinas erigit, finitimorum implorat suffragia populorum; et cum anxietate continua, eorum quos pro furibus audierat, praestolatur adventum, de die in diem exspectans suorum interitum, patriae desolationem. Dicebatur enim, a saeculis inaudita advenire multitudo et universam terrae superficiem eorum dicebatur equitatus operire; maxima eis ad potum non sufficere flumina et regiones uberes cibos eis non posse ministrare ad sufficientiam. Et licet major vero fama praecurrens hoc nuntiaret, rei tamen veritas magnis principibus a fide alienis Christiana, multum
Abbreviated transcription (Latin):
Inde ungarorum fines ingressi. uͥ ad uõ rege illiꝰ
ꝓuincie honorifice tractati sunt. decurso gͥ reg¬
no. ⁊ utraq. em̃sa pannonia. bulgarorũ ꝓuin¬
cias. mesiam iudelicet. ⁊ datiam mecdeterrane¬
am: ripensem a leua omittentes pretereunt.
In tͣcias attingentes. ⁊ urbes famosissimas phili¬
popolim. ⁊ ad̾anopolu transeuntes ad urbem re¬
giam uen̾unt. Inde cum dũo manuele ostantino¬
politano imꝑatore habito familiariꝰ colloquio.
transcursis feriis que ad recreationem ex̾cituũ
⁊ quietẽ pꝰ tot labores udebantur necc̾ie. tͣnsito
elesponto qui eandem urbem alluit. ⁊ europe
terminus. asie p̾bet inicium. iubitiniam que
pͥma deasianis occurrit ꝓuinciis. castra metan¬
tur legiones uniu̾se in pago calcedonensi. u̾n
relictam urbe me iuicino erat ꝯspicere: hec ẽ
calcedon urbs antica. ubi quarta sexcentorum
triginta sex patrun duenit sc̃a sẏnodᷤ. tempore¬

Expanded text:
inde Hungarorum fines ingressi, ubi a domino rege illius inde Hungarorum fines ingressi, ubi a domino rege illius provinciae honorifice tractati sunt. Decurso igitur regno et utraque emensa Pannonia, Bulgarorum provincias, Moesiam videlicet et Daciam mediterraneam, Ripensem a laeva dimittentes, praetereunt. Inde Thracias attingentes et urbes famosissimas Philippolim et Adrianopolim transeuntes, ad urbem regiam pervenerunt. Inde cum domino Manuele Constantinopolitano imperatore habito familiarius colloquio, transcursis feriis quae ad recreationem exercituum, et quietem post tot labores videbantur necessariae, transito Hellesponto, qui eamdem urbem alluit, et Europae terminus, Asiae praebet initium, in Bithyniam, quae prima de Asianis occurrit provinciis, castrametantur legiones universae in pago Chalcedonensi, unde relictam urbem e vicino erat conspicere. Haec est Chalcedon, urbs antiqua, ubi quarta sexcentorum triginta sex Patrum convenit sancta synodus, dom
Abbreviated transcription (Latin):
omposito gͥ congruo mod̾anune regnoꝵ
statu suorum. assumptis ⁊̃ his qui eiusõe
desidii feruore concepto uotis salutaribus tene¬
bantur obligati. paratis adit̾ nec̾ciis. ꝓut regiã
oecebat dignitatem. dõ placite ꝑegͥnationis m̃se
maio iter atripiunt unanumnit̾. s auib in faustis
⁊ omine sinistro. Nam tanquam inuita diuini¬
tate. ⁊ eis irata. it̾ assumpserunt. in tota illa ꝓ¬
fectõne. nichil deo placitum peec̃is nr̃is exigẽ¬
tib oꝑati sunt. s nr̃m quib opem se laturos
arbitiabantur statum. in deteriorem mutaue¬
runt conclitionem. Segregatungͥ ꝓposuerunt
uicedere. ⁊ separatos abinuicem exercitus duc̃e.
ea uidelicet ratione. ne ppłis int̾ se dissencienti¬
bus contentiones int̾ eos orirentur. ⁊ ũ cõmocdiꝰ
⁊ iuim̃tis ad onera deputatis pabula ñ dee̾e̾nt.
Transcursagͥ bauiaria ⁊ flumine magno danu¬
bio. apud ratis bonam transmisso. aleua eũ¬
dem fluuium hñtes. in austriam descend̾unt.

Expanded text:
tur congruo moderamine regnorum statu suorum, assumptis etiam iis qui ejusdem desiderii fervore concepto, votis salutaribus tenebantur obligati, paratis ad iter necessariis, prout regiam decebat dignitatem, Deo placitae peregrinationis, mense Maio, iter arripiunt unanimiter; sed avibus infaustis et omine sinistro. Nam, tanquam invita divinitate et eis irata, iter assumpserunt. In tota illa profectione nihil Deo placitum, peccatis nostris exigentibus, operati sunt; sed nostrum, quibus opem se laturos arbitrabantur, statum, in deteriorem mutaverunt conditionem. Segregatim igitur proposuerunt incedere et separatos ab invicem exercitus ducere ea videlicet ratione, ne, populis inter se dissentientibus, contentiones inter eos orirentur, et ut commodius equis et jumentis, ad onera deputatis, pabula non deessent. Transcursa igitur Bawaria et flumine magno Danubio apud Ratisbonam transmisso, a laeva eumdem fluvium habentes, in Austriam descenderunt,
Abbreviated transcription (Latin):
impleuerunt decorem tuum. abietib de samr.
ce extruxerunt te. cum omib tabulatis ma¬
ris. Cedrum de libano tulerunt: ut facerẽt
tͥ malum. Quercus de basan dolauerunt in
remos tuos. Transtra tua fecerunt ex ebore
indico. & preteriola insulis italie. Byssus ua¬
ria de egypto: texta ẽ tͥ in uelum. ut ponete¬
tur in malo. Iacinctus &e purpura de insut

Expanded text:
impleverunt decorem tuum, abietibus de Sanir, impleverunt decorem tuum, abietibus de Sanir, et exstruxerunt te cum omnibus tabulatis maris. Cedrum de Libano tulerunt, ut facerent tibi malum; quercus de Basan dolaverunt in remos tuos, transtra tua fecerunt ex ebore Indico, et praetoriola de insulis Italiae. Byssus varia de Aegypto texta est tibi in velum ut poneretur i
Abbreviated transcription (Latin):
runt. S etiam &e originis. memores. ꝓpetuo
se tyrios carthaginenses uoluert appellari.
Unde illud maronis in primo. urbs antiqͣ
fuit. tyrii tenuere coloni. ⁊ illud. Tros tyrꝰq
mͥ nullo discrimine habetur. fuit autẽ ab
initio binomia. Nam ce sor hebraice dicit᷑
Interpretat᷑ enim angustia. Tamen a condi¬
tore certum ẽ. eam hꝰ modi contraxisse uoca¬
bulum. Certum ẽ enim iuxta ueterum
traditiones. qd̃ tẏras seꝑtimꝰ filioꝵ iaphet
filii noe. hanc urbem condiderit. &e a suo
sumptum uocabulo nomen eidẽ indid̾it.
Quanta huiꝰ ciuitatis priscis temꝑibus
gła fuerit: ex uerbis ezechielis ꝓpħe est
manifeste colligere. cui a dño dicit᷑ ⁊ tu
fili hominis assume suꝑ tyrum planctum
& dices tyro. que habitat in cireuitu ma¬
ris negotiatio ppłoꝵ ad insulas multas.
Tu dixisti ꝑfecti decoris ego sum. ce in corde
maris sita. finitimi tui qui te edificauerunt.

Expanded text:
runt; sed etiam et originis memores, perpetuo runt; sed etiam et originis memores, perpetuo se Tyrios, Carthaginenses voluerunt appellari. Unde illud Maronis in primo: Urbs antiqua fuit, Tyrii tenuere coloni. Et illud: Tros Tyriusque mihi nullo discrimine habetur. Fuit autem ab initio binomia; nam et Sor Hebraice diciturinterpretatur enim angustia , tamen a conditore certum est, eam hujusmodi contraxisse vocabulum. Certum est enim juxta veterum traditiones, quod Tyras septimus filiorum Japhet, filii Noe, hanc urbem condiderit, et a suo sumptum vocabulo nomen eidem indiderit. Quanta hujus civitatis priscis temporibus gloria fuerit, ex verbis Ezechielis prophetae manifeste est colligere, cui a Domino dicitur: Et tu, fil. hominis, assume super Tyrum planctum; et dices Tyro quae habitat in circuitu maris, negotiatio populorum ad insulas multas: Tu dixisti: Perfecti decoris ego sum, et in corde maris sita: Finitimi tui, qui te aedificaverunt,
Abbreviated transcription (Latin):
acumine. oe ingenii inuacitate preclari.
uidiuidua uocum elementa conuenientib
designare aꝑicib ꝑrimi temptauer̃t. ce me¬
morie thesauros edificantes. mortalium pͥmi
scribendi prudentiam. & mentis int̾pretem
sermonem. caracterib designandi formam.
posteris tradiderunt. Id &e ueterum habent
hystorie. & belli ciuilis egregiꝰ ꝓsequutor lu¬
canus designat dicens. Phenices primi fame
si creditur ausi. mansuram rudib uocẽ sig¬
nasse figuris. ħ ce triti conchilii. & p̾tiosi
muricis egregio purpuram colore prima in¬
signiuit. Unde ce precipua inter eos etiam ho¬
die urbis trahens nuncupationẽ: tyria dicit᷑.
Ex hac etiam sicheus. ce uxor eiꝰ elixadido fuis¬
se legunt᷑. Qui in affricana diocesi. ciuitatem
illam ãmirabilem. &e romani emulam im¬
perii. carthaginem uidelicet condider̃t. reg¬
numq illoꝵ punicum qͣsi phenicum. a regi¬
one unde exierant denominantes appellaue¬

Expanded text:
acumine et ingenii vivacitate praeclari, acumine et ingenii vivacitate praeclari, individua vocum elementa, convenientibus designare apicibus, primi tentaverunt, et memoriae thesauros aedificantes, mortalium primi scribendi prudentiam et mentis interpretem sermonem, characteribus designandi formam posteris tradiderunt: id et veterum habent historiae, et belli civilis egregius prosecutor Lucanus designat, dicens: Phoenices primi, famae si creditur, ausi Mansuram rudibus vocem signasse figuris. Haec et triti conchylii, et pretiosi muricis, egregio purpuram colore prima insignivit: unde et praecipua inter eos, etiam hodie, urbis trahens nuncupationem, Tyria dicitur. Ex hac etiam Sychaeus, et uxor ejus Elisa Dido fuisse leguntur, qui in Africana dioecesi, civitatem illam admirabilem et Romani aemulam imperii, Carthaginem videlicet, condiderunt; regnumque illud Punicum quasi Phoenicum, a regione unde exierant denominantes, appellave
Abbreviated transcription (Latin):
st autem tẏrus ciuitas antiqͥs¬
sima scd̾m qd̾ ulpianus uir pru¬
dentissimus iuris consultus. ex
eademtꝰ urbe trahens originem. in digestis
titulo de censib asserit dicens. Sciendum
ẽ esse quosdam colonias iuris italici. Ut
ẽ in syria phenice splendidissima. tyri¬
oꝵ colonia. unde mͥ origo ẽ. nobilis regio¬
nib serie scłoꝵ antiquissima. arimpotẽs.
federis qd̃ cum romanis ꝑcussit tenaeis¬
sima. Huic enim diuus seuerꝰ. & imꝑa¬
tor nr̃ ob egregiam in re publica imꝑi¬
umq romanum insignem fidem. ius
italicum dedit. Ex hac urbe si ad uete¬
res recurramꝰ historias: agenor rex fuit
ce silii eiꝰ europa. cathinꝰ. &e phenix.
a quoꝵ alt̾o. tota regio ut phenicis di¬
ceretur nomen accepit. Alter uͦ thebane
conditor urbis. & grecarũ inuentor lit¬
terarum celebrem ꝑosteris de se reliquit memo¬
riam. Tercia uero eiusdem regis filia. orbis ter¬
rarum parti tercie nomen dedit. ut euroꝑa
dictretur. huiꝰ quoq ciues excellenti mentis

Expanded text:
st autem Tyrus civitas antiquissima, secundum quod Ulpianus vir prudentissimus jurisconsultus, ex eadem urbe trahens originem, in Digestis, titulo De censibus, asserit, dicens: Sciendum est esse quasdam colonias juris Italici, ut est in Syria Phoenice splendidissima Tyriorum colonia, unde mihi origo est, nobilis regionibus, serie saeculorum antiquissima, armipotens, foederis quod cum Romanis percussit tenacissima. Huic enim divus Severus et imperator noster, ob egregiam in rempublicam imperiumque Romanum insignem fidem, jus Italicum concessit. Ex hac urbe, si ad veteres recurramus historias, Agenor rex fuit, et filii ejus, Europa, Cadmus et Phoenix, a quorum altero tota regio, ut Phoenicis diceretur, nomen accepit. Alter vero Thebanae conditor urbis, et Graecarum inventor literarum, celebrem posteris de se reliquit memoriam. Tertia vero ejusdem regis filia, orbis terrarum parti tertiae nomen dedit, ut Europa diceretur. Hujus quoque cives excellenti mentis
Abbreviated transcription (Latin):
iipotentib diligent᷑ ꝯmunierat. arbit᷑ns
reliqui corꝑis in tuto partes consistere. si
capitis salutem intemeratã possẽt
conseruerre.¬
cdiximus. uterq ñr exercitus: ad predictã
applicuit ciuitatem. & eam qͣntum potu¬
it obsidione uallauit. Sita ẽ autem hec
ẽadem ciuitas uixta uerbum ꝓpħe in cor¬
de maris. ita ut pelago undiq ambiat᷑.
nͥ in modico spatio. qͣntum arcus sagittã
iaculari possit. Tradunt seniores eam
aliguando insulam. &e a solida terra omnino
separatam fuisse. s obsidens eam aliq̃n assyrioꝵ
potentissimus pͥnceps nabugodonosor. uoluit
eam solo continuare. s opus ñ ꝯsũmauit. huiꝰ
qͦ obsidionis erechiel ꝓpħa memoriã facit di¬
cens. Ecce ego adducam ad tyrum nabugo

Expanded text:
mipotentibus diligenter communierat, arbitrans mipotentibus diligenter communierat, arbitrans reliqui corporis in tuto partes consistere, si capitis salutem inviolatam posset conservareediximus, uterque noster exercitus ad praedictam applicuit civitatem, et eam quantum potuit, obsidione vallavit. Sita autem est haec eadem civitas, juxta verbum prophetae, in corde maris , ita ut pelago undique ambiatur, nisi in modico spatio, quantum arcus sagittam jaculari possit. Tradunt seniores, eam aliquando insulam, et a solida terra omnino separatam fuisse; sed obsidens eam aliquando Assyriorum potentissimus princeps Nabuchodonosor, voluit eam solo continuare, sed opus non consummavit: hujus quoque obsidionis Ezechiel propheta memoriam facit, dicens: Ecce ego a
Abbreviated transcription (Latin):
chara. unde ꝑ ĩstitores ad ultimas orbis
partis deportatur. S ce uitri genꝰ elegã¬
tissimum. & in eodem rerum genere faci¬
le obtinens principatũ. de arena que in
eadem planicie colligitur. mirabiliter
conficitur. qd̾ inde ad remotas etiam dela¬
tum ꝓuintias. aptam uasis mirabilibus.
ce ꝑspicua sinceritate p̾cipuis mat̾iam
prebet. Unde ce nomen urbis longe ad
exteras nationes porrigitur celebre ⁊ nrł¬
tiplici fenore lucrum accrescit institorib.
Nec solum his ꝯmoditatib. uerum & mu¬
nitione incomꝑabili p̾dita erat ciuitas.
sicut in seq̃ntib dicetur. Unde ob id quod
muitissima erat. tantisq ꝯmoditatibus
habundans: egyptioꝵ principi omnium
fere potentissimo. qui omnẽ regionem a
laoditia syrie usq in arentẽ libiam. libero
possidebat imꝑio. grata erat & accepta.⁊
eam quasi regnoꝵ suoꝵ robur ce domicili
um reputans. uictu. armis. & uiris ar¬

Expanded text:
chara; unde per institores ad ultimas orbis chara; unde per institores ad ultimas orbis partes deportatur. Sed et vitri genus elegantissimum, et in eodem rerum genere facile obtinens principatum, de arena quae in eadem planitie colligitur, mirabiliter conficitur, quod inde ad remotas etiam delatum provincias, aptam vasis mirabilibus, et perspicua sinceritate praecipuis materiam praebet; unde et nomen urbis longe ad exteras nationes porrigitur celebre et multiplici fenore lucrum accrescit institoribus. Nec solum his commoditatibus, verum et munitione incomparabili praedita erat civitas, sicut in sequentibus dicetur: unde ob id quod munitissima erat, tantisque commoditatibus abundans, Aegyptiorum principi, omnium fere potentissimo, qui omnem regionem a Laodicia Syriae usque in arentem Libyam libero possidebat imperio, grata erat et accepta, et eam quasi regnorum suorum robur et domicilium suum reputans, victu, armis et viris ar
Abbreviated transcription (Latin):
ñ multum poterat ẽe utił artifitio. contra
naturam obtinente factus sublimior. uniũ¬
se regioni gratum se p̾stat. & ad ꝓuentus
fructuarios. aquas porrigit affluenter. Ae¬
cedentib gͦ &e facti miracłm uolentib intu¬
eri: turris exterius uidetur eminentior.
nec fontis aliquam pretendit effigiem.
Ubi uero ad eius ꝑuentũ ẽ fastigium. col¬
lectarum ẽ uidere qͣsi cumulum aqͣrum.
que inde ꝑ aqueductus eiusdem altitudinis.
sed &e mire soliditatis ad circumiacentem
se transferunt regionem: p̃parata sunt nichil¬
ominus ad eiꝰ sũmum ascendere cupientib
ascensoria ꝑ gradꝰ eadem soliditate lapidea.
quib etiam equites sine difficultate pos¬
sint ad eiꝰ ꝓuchi suꝑiora. ꝓcuratur autem
ꝯmoditas. ita ut ñ solum ortos ce lignis
fruetiferis insita. & amenitate precipua
nutriat pomeria. uerum ce canamel¬
las. unde pretiosissima usib.⁊ saluti mor¬
talium necessaria. maxime conficit᷑ za¬

Expanded text:
non multum poterat esse utilis, artificio contra non multum poterat esse utilis, artificio contra naturam obtinente factus sublimior, universae regioni se gratum praestat, et ad proventus fructuarios aquas porrigit affluenter. Accedentibus et facti miraculum volentibus intueri, turris exterius videtur eminentior, nec fontis aliquam praetendit effigiem: ubi vero ad ejus perventum est fastigium, collectarum est videre quasi cumulum aquarum, quae inde per aquaeductus ejusdem altitudinis, sed et mirae soliditatis, ad circumjacentem se transferunt regionem. Praeparata sunt nihilominus ad ejus summum ascendere cupientibus, ascensoria per gradus eadem soliditate lapidea, quibus etiam equites sine difficultate possint ad ejus provehi superiora. Procuratur autem  commoditas; ita ut non solum hortos, et lignis fructiferis insita, et amoenitate praecipua nutriat pomaria; verum et canamellas, unde pretiosissima usibus et saluti mortalium necessaria maxime, conficitur za