comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
les autem apud liberos secundũ
praedictam distinctionem¬
UIIII DEDOIEASCRPTA
iquis uxorem duxerit &
propternuptias donationẽ
non solum asscripserit. sed
&iamre ipsa dederit mulier
autem asscripserit quidem
dotem reautem uera non de
ieti tempore quo
maritus suus uixerit mor tuo
eo necdonationem antenuptias
consequatur. ut pote cum nullã
dotem ipsa dediss& sed si qui¬
dem nihil omnino dotis nomine
dederit necmor tuo marito ex
donatione propter nuptias ha¬
beat ullum aemolumentum.
Sinautem praesuterit dotis tan¬
tam partem lucri nomine capiat
ex donatione propter nuptias
mor tuo suomarito constitutio
autem locum hab& &iam in his
matrimoniis quae non dum solu¬
ta fuerunt. sciendum autem est
quaedam prae sentis constittio¬
nis capitula exui .xxxuii. con¬
stitutione quaede nuptiis pro¬
mulgata est trans formata fuis
AIIISPECUNIA CONSIIIUUS
iquis crediderit alicui & fide¬
iussorem uelmandatorem
acceperit. uelcum qui pecuniam

Expanded text:
les autem apud liberos secundum les autem apud liberos secundum praedictam distinctionem. De dote adscripta, Si quis uxorem duxerit, et propter nuptias donationem non solum adscripserit, sed etiam re ipsa dederit, mulier autem adscripserit quidem dotem, re autem vera non dederit in toto tempore, quo maritus suus vixerit, mortuo eo nec donationem ante nuptias consequatur, utpote cum nullam dotem ipsa dedisset. Sed si quidem nihil omnino dotis nomine dederit, nec mortuo marito ex donatione propter nuptias habeat ullum emolumentum. Sin autem partem praestiterit dotis, tantam partem lucri nomine capiat ex donatione propter nuptias mortuo suo marito. Constitutio autem locum habebit etiam in his matrimoniis, quae nondum soluta fuerint. Sciendum autem est, quaedam praesentis constitutionis capitula XXXVI constitutione, quae de nuptiis promulgata est, transformata fuissaliis pecunias constituunt Si quis crediderit alicui, et fideiussorem vel mandatorem acceperit, vel eum qui pecuniam
Abbreviated transcription (Latin):
stite ab hac luce liberi ipsius crep¬
ti fuerint intantam portionem
alienatio ualebit. quantam suꝑ¬
stit parenti mortis libero
uixerint conseru&. Si autem
mor tui fuerint portionem
quidem rerum quam mortis
liberorum casus ei de tulerit
modis omnibus habeat. Resi¬
duam autem partem heredes
corum lucrentur. Sin autem
donatio propter nuptias in re¬
bus mobilibussit. Tunc res qui¬
dem apudliberossint. usuram
autem matridependent teruȩ
centen simae cum conp&enti cau¬
tela quod praedictam usuram
sine frustratione in omnisequen¬
ti tempore persoluant. Sin
autem propter nuptias dona¬
tio. & aurum habeat & argen¬
tum &uestem. Tuncelectio¬
nem habeat materutrum uelit
cautionem praestare & res
administrare. antertiae cen¬
tensimae usuram asuis liberis
accipere. Sin autem resha¬
beat tam mobiles quam im¬
mobiles propter nuptias do¬
natio. Tunc resquidem im¬
mobiles apud eam sint. utex
fructu earum alatur mobi¬

Expanded text:
stite ab hac luce liberi ipsius erepstite ab hac luce liberi ipsius erepti fuerint, in tantam portionem alienatio valebit, quantam superstiti parenti mortis liberouixerint, conservet. Sin autem mortui fuerint, portionem quidem rerum, quam mortis liberorum casus ei detulerit, modis omnibus habeat, residuam autem partem heredes eorum lucrentur. Sin autem donatio propter nuptias in rebus mobilibus sit, tunc res quidem apud liberos sint, usuram autem matri dependant tertiam centesimae cum competenti cautela, quod praedictam usuram sine frustratione in omni sequenti tempore persoluant. Sin autem propter nuptias donatio et aurum habeat et argentum et vestem, tunc electionem habeat mater, utrum velit cautionem praestare, et res administrare, an tertiam centesimae usuram a suis liberis accipere. Sin autem res habeat tam mobiles quam immobiles propter nuptias donatio, tunc res quidem immobiles apud eam sint, ut ex fructu earum alatur, mobi
Abbreviated transcription (Latin):
tem supersitem. sed soli fratres
ipsius ad cam partem uocentur.
Scilic& si sine liberis illemortu¬
us est. liberienim de functi
& fratribus eius & parentibus
prae feruntur. Inaliam au¬
tem substantiam quam mor¬
tuus dere liquid. pariter cum
fratribus parentes uocentur
siue ad secundas peruenerit
nuptias siue non quod sitesta¬
mento condito filius decesserit
illiueniant quiscripti sunt nisi
forteofficiosiquȩrella tes tamen¬
tum eius euacuauerit¬
Cimulier de functo marito
suo ad secundas peruenerit
nuptias. Res quae ad eam per¬
uenerunt exdonatione prop¬
ternuptias priores comodo
administrentur. siquidem
immobiles sint mulier cast
Dad secunda smigra uerit nup¬
tias. resdotis uel propter nupti¬
as donationis aliena uerit quo¬
cum que tempore. alienatio
sacta noq ritanoq inritasit
sed inter eamaneat insus penso
&siquidem parens qui alienaue¬
rit ante liberos suos moriatur.
Omnimodorerum alienatiore¬
fut&ur. Sin autemeo super¬

Expanded text:
tem superstitem, sed soli fratres tem superstitem, sed soli fratres ipsius ad eam partem vocentur, scilicet si sine liberis ille mortuus est; liberi enim defuncti et fratribus eius et parentibus praeferuntur. In aliam autem substantiam, quam mortuus dereliquit, pariter cum fratribus parentes vocentur, sive ad secundas migraverint nuptias, sive non. Quod si testamento condito filius decesserit, illi veniant, qui scripti sunt, nisi forte inofficiosi querela testamentum eius evacuaveritmulier defuncto marito suo ad secundas pervenerit nuptias, res, quae ad eam pervenerint ex donatione propter nuptias priores, eo modo administrentur. Si quidem immobiles sint, mulier eas ad secundas migraverit nuptias, res dotis vel propter nuptias donationis alienaverit, quocumque tempore alienatio facta neque rata, neque irrita sit, sed interea maneat in suspenso. Et si quidem parens, qui alienaverit, ante liberos suos moriatur, omnimodo rerum alienatio refutetur. Sin autem eo super
Abbreviated transcription (Latin):
sus tutoressuos uel curatores di¬
regere. Ea autem quaed ixi¬
mus teneant siue scripto siue si¬
ne scriptis testamentum siue uo¬
luntas proferatur. & i nomni
autem personateneat. Idest siue
priuata sit siue militaris siue te¬
ligiosa sit siue imperialis data
DCHIS QUINO SECUNDAS
UUNTIAS MIORAUERUNT
ulli mulieri sit licentia uel
marito quae. quiue ad se¬
cundas migrauerit nuptias.
Indonatione propternuptias
uel dote. cuius solum usum¬
fructum habent non &iam do¬
minium aliquem deliberis suis
ante fere. sed sit propri&as re¬
rum omnib: debitapor tionibus
tantam portionem lucr &ur
Quantam pegit instrumento
dotis uel donationis habiturum.
Sed siliberi qui post quamediti
sint mortui fuerint. In aliam
autem portionem alienatio
non ualebit nisi forte cundem
parentem quialienauit testa¬
mento heredem uel ab intesta¬
to reliquid
I DEM
ifilius intestatus fuerit mor
tuus. portio quae compe¬
tit ei exdote uel ante nuptias
donatione nonueniat ad paren¬

Expanded text:
sus tutores suos vel curatores dirigere. Ea autem, quae diximus, teneant, sive in scriptis, sive sine scriptis, testamentum sive voluntas proferatur. Et in omni autem persona teneant, id est, sive privata sit, sive militaris, sive religiosa, sive imperialis. Dat. his qui ad secundas nuptias migraverunt Nulli mulieri sit licentia vel marito, quae quive ad secundas migraverit nuptias, in donatione propter nuptias, vel dote, cuius solum usumfructum habet, non etiam dominium, aliquem de liberis suis anteferre, sed sit proprietas rerum omnibus debita portionibustantam portionem lucretur, quantam pepigerit instrumento dotis vel donationis habiturum se, si liberi, qui postquam editi sint, mortui fuerint. In aliam autem portionem alienatio non valebit, nisi forte filii eundem parentem, qui alienavit, testamento heredem vel ab intestato reliquerint. Idem Si filius intestatus mortuus fuerit, portio, quae competit ei ex dote vel ante nuptias donatione, non veniat ad paren
Abbreviated transcription (Latin):
epis copus nisi disceptio de con¬
tradictione facta sit &undiq
appareat innoxius is quia depis¬
copatum uocatur. Sin autem an¬
te disceptatione adepiscopatum
peruenerit amittat honorem
non solum ipse sed &iam isqui
eum creauit. quodsi is qui con¬
tradixit calumniator probatus
fuerit uel contradictionis iudi¬
cium deseruerit & non perege¬
rit causam prohibeatur sacra
communione in omniuita sua
abeo qui consecrauit epm.¬

Expanded text:
episcopus, nisi disceptatio de conepiscopus, nisi disceptatio de contradictione facta sit, et undique appareat innoxius is, qui ad episcopatum vocatur. Sin autem ante disceptationem ad episcopatum pervenerit, amittat honorem, non solum ipse, sed etiam is, qui eum creavit. Quod si is qui contradixit, calumniator probatus fuerit, vel contradictionis iudicium deserverit, et non peregerit causam, prohibeatur sacra communione in omni vita sua ab eo, qui consecravit ep
Abbreviated transcription (Latin):
habere oport&. Sinautem ali¬
quis pecuniam dederit eodemq
modo creatus episcopus fuerit.
Non solum ipse sed &iam qui con¬
secrauiteum. inter episcopos
nonerit. sed pecunia uel resdatȩ
consecrationis causa sacro scãe
ecclesiae addicantur. siue epis¬
copus siue clericus est quidedit
is autem qui accepit non solum
res amittit. sed eungra
qui pecuniam uelres accepit.¬
& ipsasamittit & aliudtantum
quantum accepit poenae nomi¬
ne scãe ecclesiae prestare con¬
pellitur sed &simagistratum
gerat inmagistratuesse desinit.
& exilio in reuocabili condemna¬
bitur. Sin autem aliquis
presbiter ueldiaconus constitu¬
tus pecuniadata adepiscopatus
apicem peruenerit. non solum
episcopus essedesinit sed &iam
priorem gradum presbiteru
uel dia coniamittit.
cratio autem epis copi fiatante
omnem populum xp̃ianitatis ut
sit faculta s unicuique siuelit con¬
tradicere. & siquidem ante con¬
secrationem facta fuerit contra¬
dictio non prius consecr&ur

Expanded text:
habere oportet. Sin autem alihabere oportet. Sin autem aliquis pecuniam dederit, eodemque modo creatus episcopus fuerit, non solum ipse, sed etiam qui consecravit eum, inter episcopos non erit, sed pecuniae vel res datae consecrationis causa sacrosanctae ecclesiae addicantur, sive episcopus sit, sive clericus est, qis autem qui accepit, non solum res amittat, sed etiam gqui pecuniam vel res accepit, et ipsas amittat et aliud tantum, quantum accepit, poenae nomine sanctae ecclesiae prestare compellatur. Sed et si magistratum gerat, et magistratus esse desinet et exilio irrevocabili condemnabitur. Si autem aliquis presbyter vel diaconus constitutus pecunia data ad episcopatus apicem pervenerit, non solum episcopus esse desinat, sed etiam priorem gradum presbyteri vel diaconi amittat. Consecratio autem episcopi fiat ante omnem populum christianitatis, ut sit facultas unicuique, si velit, contradicere. Et si quidem ante consecrationem facta fuerit contradictio, non prius consecretur
Abbreviated transcription (Latin):
uxorem habere neq concubã
neq filios neq ne potes siue legi¬
timos siue legibus in cognitos.
& siquis contra haec fecerit &¬
is qui factus est. & isqui eum
fecit episcopatus expellatur ho¬
nore. Necliceat pecuni aeclatio¬
ne episcopum fieri. esse autem
oport& eum qui ep̃sfit. uel mo¬
nachum uelclericum. Ita tamen
ut nonminus sex mensibus appa¬
reateum inclericatum fuisse
legere autem deb& & sanctos ca¬
nones eoq tempore quoconse¬
cratur consulateum is qui conse¬
crat sipossit facere atq custodi¬
re omnia quaediuimi praccipi¬
unt canones. & siquidem dene¬
gauerit se possecustodire non
consecr&ur. Si autem pollicitus
fuerit obseruaturum sequantũ
hominibus possibileest sancta
canonum praecepta. Tuncis
qui consecrat eum ad monere
atq praedicereeideb&. quod
sinon obseruauerit canones
scõs & dõ alienuserit. & religio¬
sisepiscopis non connumerabitur
Nam canones patrum uim legũ

Expanded text:
uxorem habere, neque concubinam, uxorem habere, neque concubinam, neque filios, neque nepotes, sive legitimos, sive legibus incognitos. Et si quis contra haec fecerit, et is qui factus est, et is qui eum fecit, episcopatus expellatur honore. Nec liceat pecuniae datione episcopum fieri. Esse autem oportet eum, qui episcopus fit, vel monachum vel clericum, ita tamen, ut non minus sex mensibus appareat eum in clericatu fuisse. Legere autem debet et sanctos canones eo tempore, quo consecratur. Consulat autem eum is, qui consecrat, si possit facere atque custodire omnia, quae divini praecipiunt canones, et si quidem denegaverit, se posse custodire, non consecretur. Sin autem pollicitus fuerit se observaturum, quantum homini possibile est, sanctorum canonum praecepta, tunc is, qui consecrat, eum admonere atque praedicere ei debet, quod si non observaverit canones sanctos, et Deo alienus erit, et religiosis episcopis non connumerabitur. Nam canones patrum vim legum
Abbreviated transcription (Latin):
arios eclesia habeat¬
CODEMNOuE ΕCLOSIAIN
aiorem petpainociis
TRANSIRE ET DEALIMONI¬
isclericorum
onliceat inminoribus eccle¬
sus clericatus honorem sus¬
cipientibus postea in maiorem
ecclesiam patrocinio quorun¬
lius momenti. Nec liceatullicle¬
ricos quidem distinare uelcrea¬
re. Nullas autem eis alimoni¬
aspraestare sed duorum alterũ
uel non faciat clericos uelsi fece¬
ritd& cis unde uiuere possint.
aec constitutio in primo ca¬
pite de consecratione episco¬
porum loquitur quamopor¬
t& procedere sic. deb&enim
prius disceptari deuita episcopi
utrum bona sit anre prehensi¬
bilis &utrum bonis testimoniis
muni&ur annon sed & sioffi¬
cialis uelcurialis conditionissit
prohib&ur epis copus fieri
nisi forte a tenera a&ate in mo¬
itatamen ut quar tam portionẽ
substantiae suae curiae praest&
secundum legis obseruantiam.
sedneq exlaico statim adepisco¬
patum a condere lic& Neq cle¬
ricatus honorem simulatum
habuisse sufficit. Oport& autẽ
eum qui epis copusfit. neque

Expanded text:
arios ecclesia habeatico de minori ecclesia in maiorem per patrocinium transire, et de alimoniis clericorum Non liceat in minoribus ecclesiis clericatus honorem suscipientibus postea in maiorem ecclesiam per patrocinium quorumlius momenti. Nec liceat ulli clericos quidem destinare vel creare, nullas autem eis alimonias praestare; sed duorum alterum, vel non faciat clericos, vel si fecerit, det eis, unde vivere possint.Haec constitutio in primo capite de consecratione episcoporum loquitur, quam oportet procedere sic. Debet enim prius disceptari de vita episcopi, utrum bona sit, an reprehensibilis, et utrum bonis testmuniatur, an non. Sed et si officialis vel curialis conditionis sit, prohibetur episcopus fieri, nisi forte a tenera aetate in moita tamen ut quartam portionem substantiae suae curiae praestet secundum legis observantiam. Sed neque laico statim ad episcopatum adscendere licet, neque clericatus honorem simulatum habuisse sufficit. Oportet autem eum, qui episcopus fit, neque
Abbreviated transcription (Latin):
dei commissa. Legatariis uel
fidei commissariis soliturum.
quamuis non sufficiat testato¬
rissubstantia. ut interdum
&iam desuo praestare legata
uel fidei commissa cogatur.
Tota autem ista disceptio toti¬
ens locum habebit. quotiens
testator ignorans facultatum
suarum modum. legata uel si¬
dei commissa ampla reliquid
alio quinsi sciens quantum habe¬
at patrimonium specialiter
expresserit ut non lic& heredi
falcidiae legis beneficio uti
Necessee fuoluntatem ipsius te¬
nere. & siquidem adirema¬
luerit hereditatem eius is
quem heredem scripserit hoc¬
modo legata atq fidei commis¬
sa persoluat sinequandam de¬
minutione Nullum habiturus
lucrum nisi pi&atem solam
quod uoluntate testatoris gra¬
tis obtemperauerit. Sinautẽ
repudia uerit hereditatem lo¬
cus fiat substitutis. & post sub¬
stitutos coheredibus. & postco¬
heredes fidei commissariis ge¬
neralibus. & post generales
fidei commissarios legatariis.
& post legatarios eis qui liber¬

Expanded text:
deicommissa legatariis vel deicommissa legatariis vel fideicommissariis soluturum, quamvis non sufficiat testatoris substantia, ut interdum etiam de suo praestare legata vel fideicommissa cogatur. Tota autem ista disceptatio totiens locum habebit, quotiens testator ignorans facultatum suarum modum legata vel fideicommissa ampla reliquerit. Alioquin si sciens quantum habeat patrimonium, specialiter expresserit, ut non liceat heredi Falcidiae legis beneficio uti, necesse est voluntatem ipsius tenere. Et si quidem adire maluerit hereditatem eius is, quem heredem scripserit, omnimodo legata atque fideicommissa persolvat sine quadam deminutione, nullum habiturus lucrum, nisi pietatem solam, quod voluntati testatoris gratis obtemperaverit. Sin autem repudiaverit hereditatem, locus fiat substitutis, et post substitutos coheredibus, et post coheredes fideicommissariis generalibus, et post generales fideicommissarios legatariis, et post legatarios eis, qui liber
Abbreviated transcription (Latin):
re scilic& & ipsis heredibus
nihi lominus cogendis ius iuran¬
dum subire. quod nullo modo
in conscribendo inuentario
dolose uersatisunt. & testibus
similiter conpellendis sacra¬
mentum praestare. Quodenul¬
la fraude conscusunt scriptis
heredibus. Haec silegatarii
prae sentes sint &ueniant. uel
homines eorum interuenerint
uel absentibus eis tresbonae opi¬
nionis testes reprae sentati fue¬
rint. quod silegatarii praesto
quidem fuerint uenire autem
uel homines suos mittere ad
noluerint Tunc libera licen¬
tia pateat hereditarium testi¬
um adhibenti testimonium in¬
uentarium facere nullo legata¬
riis abiciendo postea abstaculo
siuoluerint & hocca supertor¬
menta seruorum bereditario¬
rum uel persacramentum he¬
redis siue testium ueritate ma¬
nifestare. & his quidem qui
hac comnia obseruaue rint
legis falcidiae beneficium re¬
tinebit. Quodanco fecpne
inuentarium nec supra dic¬
tam obseruantia custodierit.
sciat seomnia legata omnia fi¬

Expanded text:
re, scilicet et ipsis heredibus re, scilicet et ipsis heredibus nihilominus cogendis iusiurandum subire, quod nullo modo in conscribendo inventario dolose versati sint, et testibus similiter compellendis sacramentum praestare, quod de nulla fraude conscii sint scriptis heredibus. Haec, si legatarii praesentes sint, et veniant, vel homines eorum interveniant, vel absentibus eis tres bonae opinionis testes repraesentati fuerint. Quod si legatarii praesto quidem fuerint, ipsi autem venire, vel homines suos mittere ad noluerint, tunc libera licentia pateat heredi trium testium adhibenti testimonium inventarium facere, nullo legatariis obiiciendo postea obstaculo, si voluerint et in hoc casu per tormenta servorum hereditariorum, vel per sacramentum heredis sive testium veritatem manifestare: et is quidem, qui haec omnia observaverit, legis Falcidiae beneficium retinebit. Quod si nec fecerit inventarium, nec supra dictam observantiam custodierit, sciat se omnia legata, omnia fi
Abbreviated transcription (Latin):
tator dereliquerit praesenti¬
bus legatariis & fidei commis¬
sariis qui scilic& in cadem ciui¬
tate degent. nisi forte prop¬
ter sexum quod femina esunt
uel propter dignitatem uel
propter a&atem uel morbo
uel uinculis praesto esse impe¬
direntur. Tunc enim illos re¬
praesentari oport& in con¬
scriptionem inuentarii quine¬
gotia eorum legitime adminis¬
trant quad si omnino praesto
non sint legatarii. siue fidei¬
commissarii. Tunc testes adhi¬
beantur tres quorum & fides
&opinio probata est. Testes
autem excaciuitate esse opor¬
t&. in qua conficitur inuen¬
tarium & sub conspectuco¬
rum atq. praesentia inuen¬
tarii procedat conscriptio.
Solis &enimtabularus in ca
causa non credimus. quod si
postea reuersi fuerint legata¬
rii. & quasdamres ab here¬
de subreptasesse putauerint.
casque celatas & in inuentario
non insertas. liccateis pertor¬
menta seruorum hereditario¬
rum ueritatem requirere.
& fraudes heredum manifesta¬

Expanded text:
tator dereliquerit, praesentitator dereliquerit, praesentibus legatariis et fideicommissariis, qui scilicet in eadem civitate degunt, nisi forte propter sexum quod feminae sunt, vel propter dignitatem, vel propter morbum, vel proiam causam praesto esse impediantur: tunc enim illos repraesentari oportet in conscriptione inventarii, qui negotia eorum legitime administrant. Quod si omnino praesto non sint legatarii sive fideicommissarii, tunc testes adhibeantur tres, quorum et fides et opinio probata est. Testes autem ex ea civitate esse oportet, in qua conficitur inventarium, et sub conspectu eorum atque praesentia inventarii procedat conscriptio. Solis etenim tabulariis in ea causa non credimus. Quod si postea reversi fuerint legatarii, et quasdam res ab heredibus subreptas esse putaverint, easque celatas, et inventario non insertas, liceat eis per tormenta servorum hereditariorum veritatem requirere et fraudes heredum manifesta
Abbreviated transcription (Latin):
testamento exheredatus. ne
q exipsotes tamento neque
ab intestato lucrari aliquid
poterit occasione constitutio¬
pis Omnes autem qui ex
haclege adrerum uindicati¬
onem uocantur omnia iura
heredum habeant. Idestius
aditionis & proherede ge¬
rendi & conueniant & con¬
ueniantur omnibus quae
diximus obtinentibus & si
non abherede sed alesasor
uel fidei commissario & for¬
te abeo quimortis causa quid
accepit darifieriue testator
uolunt Idest utordo uoca¬
tionis incipiat quidem a sub¬
stitutis legatariis desinat autẽ
inpublicum
ALECEM PALCIDIAO
iquis ab aliquo scriptus he¬
res intestamento fuerit
inquo legata uel fidei commissa
scripta sunt. Timeat autemne
forte legata & fidei commissa
legataruis uel fidei commissarus
relictae totam substantiam de¬
functi ex aurirent. utipse ni¬
hil abhereditate sibi delata
lucretur Ergo siuelit fal¬
cidiae legis emolumentum
integrum sibi seruari faciat
inuentariumrerum quas tes¬

Expanded text:
testamento iuste exheredatus sit, testamento iuste exheredatus sit, neque ex ipso testamento, neque ab intestato lucrari aliquid poterit occasione huius constitutionis. Omnes autem, qui ex hac lege ad rerum vindicationem vocantur, omnia iura heredum habeant, id est, ius aditionis et pro herede gerendi, et conveniant et conveniantur. Omnibus, quae diximus, obtinentibus, et si non ab herede, sed a legatario vel fideicommissario, et forte ab eo qui mortis causa quid accepit, dari fierive testator voluit, id est, ut ordo vocationis incipiat quidem a substitutis legatarii, desinat autem in publicum. Ad legem Falcidiam Si quis ab aliquo scriptus heres in testamento fuerit, in quo legata vel fideicommissa relicta sunt, timeat autem, ne forte legata vel fideicommissa legatariis vel fideicommissariis relicta totam substantiam defuncti exhauriant, ut ipse nihil ab hereditate sibi delata lucretur, ergo si velit Falcidiae legis emolumentum integrum sibi servari, faciat inventarium rerum, quas tes
Abbreviated transcription (Latin):
rio paratum annale spatium
post iudicialem sententiam nu¬
merandum. Tunc nullam par¬
tem. Nullum emolumentum
scriptus heres sentiat. sed
omne quod a testatore ei praes¬
titum est auferatur. &ueniat
ad eos quos superius ex posui¬
mus secundum cundem ordi¬
nem & candem obseruantiam
Itatamen ut eodem modo us
quiad partem uocatur cauti¬
uem praebeat. quod omini¬
modo impleturus sit ea quae
quod sinemo ex his de quibus
locuti sumus ad pareat Tunc
&iam ad gnatis siue cognatis
defuncti pateat aditus. quam¬
uis intestamento nulla mentio
corum conprae hen ditur
quod si nectales personae ap¬
pareant. Tunc ex traneis qui¬
bus cumq: locusfiat. siue lint
hereditatem suscipere & de
implenda uoluntate testato¬
riscauere quod sinec extrane¬
us inueniatur quide functi suc¬
cessionem cum supra dicta cau¬
tione suscipiat. Tunc fisco
res uindicentur. scilic&
& ipso uoluntatem testatoris
impleturo. Illud autem cer¬
tum est quod filius a patre in

Expanded text:
rio per totum annale spatium rio per totum annale spatium post iudicialem sententiam numerandum, tunc nullam partem, nullum emolumentum scriptus heres sentiat, sed omne, quod a testatore ei praestitum est, auferatur et veniat ad eos, quos superius exposuimus, secundum eundem ordinem et eandem observantiam: ita tamen ut eodem modo is, qui ad partem vocatur, cautionem praebeat, quod omnimodo impleturus sit ea, quaeQuod si nemo ex his, de quibus locuti sumus, appareat, tunc etiam agnatis sive cognatis defuncti pateat aditus, quamvis in testamento nulla mentio eorum comprehendatur. Quod si nec tales personae appareant, tunc extraneis quibuscumque locus fiat, si velint hereditatem suscipere, et de implenda voluntate testatoris cavere. Quod si nec extraneus inveniatur, qui defuncti successionem cum supra dicta cautione suscipiat, tunc fisco res vindicentur, scilicet et ipso voluntatem testatoris impleturo. Illud autem certum est, quod si filius a patre in
Abbreviated transcription (Latin):
nimodo impleat. Ideoq & cau¬
tionem praestare eum oport&
quod omnimodo impleturus
est eaquae tes tamento de functi
continentur ordinescilis
obseruando. ut interlega¬
tarios quidem & fidei com¬
missarios generales fidei¬
commissarii c&eris legata¬
rus & fidei commissariis prae¬
ferantur. Quod sinullus ge¬
neralis fidei commissarius sit.
Tunc illiueniant quimaiorib:
legatis uel fidei commissis ho¬
noratisunt. Quod sine mo
ex his uel potuerit uelmaluerit
partem memoratam᷑ in ittere
Tuncilli uocentur quibus testa¬
tor liber tatem relinquerit.
sed non passim sed secundum
ordinem scripturae uocentur.
Vtquem primo libertatem
donauerit eius conditio prȩ¬
cell& Et siprimus uel no¬
luerit uel non potuerit partẽ
admittere. tuncille ueniat
qui secundo loco liber tatem ac¬
cepit. haec siunus ex paren¬
tibus uel liberis uel fratribus
uel patronis heres scriptuis est
Sin autem heres insinutus extra¬
neussit & moras faciat legata¬

Expanded text:
nimodo impleat. Ideoque et caunimodo impleat. Ideoque et cautionem praestare eum oportet, quod omnimodo impleturus est ea, quae testamento defuncti continentur, ordine scilicet hoc observando, ut inter legatarios quidem et fideicommissarios generales fideicommissarii ceteris legatariis et fideicommissariis praeferantur. Quod si nullus generalis fideicommissarius sit, tunc illi veniant, qui maioribus legatis vel fideicommissis honorati sunt. Quod si nemo ex his vel potuerit, vel noluerit partem memoratam admittere, tunc illi vocentur, quibus testator libertatem reliquerit, sed non passim, sed secundum ordinem scripturae vocentur: ut quem primum libertate donaverit, eius condicio praecellat. Et si primus vel noluerit, vel non potuerit partem admittere, tunc ille veniat, qui secundo loco libertatem accepit. Haec, si unus ex parentibus, vel liberis, vel fratribus, vel patronis heres scriptus est. Sin autem heres institutus extraneus sit, et moras faciat legata
Abbreviated transcription (Latin):
Sin autem reluctandum esse
uoluntati testatoris existima¬
uerit & legatario moras fecerit
intantum ut &iam legatarius
iudicem ad eat. & ad monitricẽ
sententiam capiat. &tamen
nihi lominus heres moras simi¬
liter faciat ut postiudicialem
calculum annale prae tereat
spatium Tuncsolam legiti¬
mam portionem sibi delatam
heres institutus habeat & reli¬
quam partem amittat
Quae parssiquidem substitutos
habuit proprios adeos ueniat
Sinautem substitutos non habeat.
ad coheredes ipsius. sin autem
nec coheredes habeat. Tunc ad
generalem fidei commissarium
quod sipluressint gener ales fi¬
dei commissarii. Tunc eidefera¬
tur pars. quimaiore ex parte fi¬
dei commissum honoratus est
Quod sinemo exsuprascriptis
personis subsit tuncadlegata¬
rios parsmemorata ueniat
quod si neclegatarii sint. tunc
ad eos perducatur quos testator
libertate donauit: Quicumq
exsupra dictis omnibus partem
sibi delatam amplexus fuerit.
is &uo luntatem testatoris om¬

Expanded text:
Sin autem reluctandum esse Sin autem reluctandum esse voluntati testatoris existimaverit, et legatario moras fecerit, in tantum ut etiam legatarius iudicem adeat, et admonitricem sententiam capiat, et tamen nihilominus heres moras similiter faciat, ut post iudicialem calculum annale praetereat spatium: tunc solam legitimam portionem sibi debitam heres institutus habeat, et reliquam partem amittat. Quae pars, si quidem substitutos habuit, prius ad eos veniat, sin autem substitutos non habeat, ad coheredes ipsius, sin autem nec coheredes habeat, tunc ad generalem fideicommissarium. Quod si plures sint generales fideicommissarii, tunc ei deferatur pars, qui maiore ex parte fideicommisso honoratus est. Quod si nemo ex supra scriptis personis subsit, tunc ad legatarios pars memorata veniat. Quod si nec legatarii sint, tunc ad eos perducatur, quos testator libertate donavit. Quicumque autem ex supra dictis omnibus partem sibi delatam amplexus fuerit, is voluntatem testatoris om
Abbreviated transcription (Latin):
I CONSTIIUTIO
SIHERES LECXIA
SOLUERE NOLUENT
TIN DICESTISET IN CON¬
STITUTIONIBUS
didicIMUS PAREN¬
tibus quidem & liberis nec
non fratribus & patronis.
Certam quadam portionem
ex nostradeberi substantia
quam necesscest omnimodo
relinquerceis. nisi forte in¬
grati circanos apparuerint
Aliae autem per sonae quae
neq parentibus neq liberis
neque fratribus neque pa¬
tronis connumerantur
siue ingratisint siue non ex
uoluntate nostra heredes
nobis existunt. uellucrum
ex nostro patrimonio capi¬
unt. his itaq: eomodo dis¬
cr&is uideamus caput con¬
stitutionis propositum
eius autem uis ac potestas
talisest. Siquis parentem
uel filium fratrem uel patro¬
num heredem instituerit
& legatum siue fidei com¬
missum ab eo legibus non in¬
gitum alicui reliquerit.
Si quidem uoluntate de func¬
ti scriptus heres impleuerit.¬
& sine frustratione legatum
ex soluerit. habeat firmiter
hereditatem de functi. &iu¬
dicio potiatur eius cuius euerti
iudicium passus non est.

Expanded text:
CONSTITVTIO I Si heres legata solvere noluerit Et in Digestis, et in Constitutionibus didicimus, parentibus quidem et liberis, nec non fratribus et patronis certam quandam portionem ex nostra deberi substantia, quam necesse est omnimodo relinquere eis, nisi forte ingrati circa nos apparuerint. Aliae autem personae, quae neque parentibus, neque liberis, neque fratribus, neque patronis connumerantur, sive ingrati sint, sive non, ex voluntate nostra heredes nobis exsistunt, vel lucrum ex nostro patrimonio capiunt. His itaque eo modo discretis, videamus caput constitutionis propositum. Eius autem vis ac potestas talis est: Si quis parentem, vel filium, vel fratrem, vel patronum heredem instituerit, et legatum vel fideicommissum ab eo legibus non incognitum alicui reliquerit, si quidem voluntatem defuncti scriptus heres impleverit, et sine frustratione legatum exsolverit, habeat firmiter hereditatem defuncti, et iudicio potiatur eius, cuius everti iudicium passus non est.
Abbreviated transcription (Latin):
per imperialem iussionem
hoc fuerit factum patriarcha
autem episcopus cogere do¬
bent insuis ecclesus obseruare
& in longas pere grinationes
copus extra suam fecerit eccle¬
siam. Tuncregionis patriar¬
cha legitimis cum pracconus
reuoc&. idest custodiens sa¬
crorum canonum obseruantiã.
Sinautem non obtem perauerit
is qui euocatus est sed in eadem
absentia perseuerauerit. tunc
repellateum abepis coporum
numero. & alterum proeo sub¬
stituat. Sinautem is qui in absen¬
tia est metropolitanus non fuerit
sed cuiusdam municipii episcopis
Tunc ea quae diximus a patri¬
archa fierioportere m&ro¬
politanus faciat. quod silitigio¬
rum causa peregrinari uoluerit
episcopus non concedatur litiga¬
reenim episcopus deb&. nonper
derant fieri¬
umquam episcopus in con¬
stantinopolitar quate
ueniat nisi litteras acceperit
ametropolitanosuo adimpe¬
ratorem quas diuini canones
commendatorias appellamt
quibus delarabitur necessariã¬

Expanded text:
per imperialem iussionem hoc fuerit factum. Patriarchae autem episcopos cogere debent, et in suis ecclesiis observare, et in longas peregrinationes copus extra suam ecclesiam fecerit, tunc regionis patriarcha legitimis eum praeconiis revocet, id est, custodiens sacrorum canonum observantiam. Sin autem non obtemperaverit is, qui evocatus est, sed in eadem absentia perseveraverit, tunc repellat eum ab episcoporum numero, et alterum pro eo substituat. Sin autem is, qui in absentia est, metropolitanus non fuerit, sed cuiusdam municipii episcopus, tunc ea, quae diximus a patriarcha fieri oportere, metropolitanus faciat. Quod si litigiorum causa peregrinari volverit episcopus, non concedatur. Litigare enim episcopi non per derant fieriumquam episcopus in Constantinopolitanam civitatem veniat, nisi litteras acceperit a metropolitano suo ad imperatorem, quas divini canones commendatorias appellant, quibus declarabitur necessaria
Abbreviated transcription (Latin):
Idem omnes iudices legibus non interdic¬
tam pro uocationem intra statutas
recipere non recus&.¬
CXUI CONSIITUTIO
De successione quae ab intestato defertur fratribus
& parentibus & filiis fratrum

Expanded text:
Idem Omnes iudices legibus non interdictam provocationem intra statutos dies recipere non recus CONSTITVTIO CXIV De successione, quae ab intestato defertur fratribus, et parentibus, et filiis fratrum
Abbreviated transcription (Latin):
Vi non liceat creditori debitori suomor tuo
ante nouem luctuosos dies aliquẽ molesurre
propter hoc quod defunctus debebat.
Siquisfilium filias heredem instituerit
ut pater ipsius fructum hereditatis non ha¬
beat & dedonationibus.
&dealiis liberalitatibus eodem modo infilium¬
familiam factis &decuratorib: rerum.¬

Expanded text:
Vt non liceat creditori debitore suo mortuo ante novem luctuosos dies aliquem molestare propter hoc, quod defunctus debebat Si quis filiumfamilias heredem instituerit, ut pater ipsius usumfructum hereditatis non habeat, et de donationibus, et de aliis liberalitatibus eodem modo in filiumfamilias factis, et de curatoribus rerum
Abbreviated transcription (Latin):
autem decr&o antecedente fi¬
eri iub&. Decr &um autem
apud patri archam hiero soli¬
mita naeciuitatis ordine tur
prac sente &iam clerocius &
probanda iusta causa propter
quam alienatio domorum fit
itatamen ut extimatio definia¬
tur ad quantitatem pensionum
quaeper quinquaginta annos
colligi possunt. utea extimatio
domorum alienatio fiat.
CISABATIA CECLESIA ADALI¬
AM TRANSIRE
uperius constitutionem legi¬
mus quacauetur ut numerus
clericorum certus sit inmaio¬
reecclesia urbis constaminopo¬
litanae. haec autem constitu¬
tio iub& ut exaliis ecdesiis super¬
flui clerici idesthii qui supra
statutum numerum sunt in lo¬
cum mortuorum dericorum
maioris eclesiȩ transferantur

Expanded text:
autem decreto antecedente fiautem decreto antecedente fieri iubet. Decretum autem apud patriarcham Hierosolymitanae civitatis ordinetur, praesente etiam clero eius, et probanda iusta causa, propter quam alienatio domorum fit, ita tamen ut aestimatio definiatur ad quantitatem pensionum, quae per quinquaginta annos colligi possunt, ut ea aestimatione domorum alienatio fiat. icis ab alia ecclesia ad aliam transire Superius constitutionem legimus, qua cavetur, ut numerus clericorum certus sit in maiore ecclesia urbis Constantinopolitanae. Haec autem constitutio iubet, ut ex aliis ecclesiis superflui clerici, id est hi, qui supra statutum numerum sunt, in locum mortuorum clericorum maioris ecclesiae transferantur
Abbreviated transcription (Latin):
aec constitio iub& ciuitates
quac sunt circa uiminaci¬
um quas dicione sua noster
imperator subiugauit. eas¬
igitur iub& potestate esse sub¬
iectas archiepiscopi sui proprii
& non esse in potestate tessa
lonicenses episcopi.
IRO EISCUERO ET LOORA
HERETICIS
aec consiitutio confirmat
sanctissimas sinodos & mona¬
chorum auctoritatem. anthi¬
mum autem & petrum & seue¬
rum & zoran epis coporum
numero expelli. pro hib&q
eos inurbe constantinopo lita¬
na uel alia magna ciuitate
conuersari Comminaturau¬
tem &iam siquis seueri libros
habeat cosque ignibus nontra¬
dat seuerissimas poenas. Nam
& manus incisione subsistere
iub& eos quilibroscius scribe
ADECCLESIAC HIEROSOLU¬
MITANAM PERTINENT
accconstitutio aliaquidem
omnia capitula quae deali¬
enatione praediorum eclesias¬
ticorum superius dicta sunt in
eodemuigore conseruat. ut
&iam in scã ecclesia hiero solimi¬
tanae sacratissimae ciuitatis
uas alienare scilic& siampli¬
ore commodo potiatur & hoc

Expanded text:
Haec constitutio iubet civitates, Haec constitutio iubet civitates, quae sunt circa Viminacium, quas ditione sua noster imperator subiugavit, potestati esse subiectas archiepiscopi sui proprii, et non esse in potestate Thessalonicensis episcopi. tro et Severo et Zoora haereticis Haec constitutio confirmat sanctissimas synodos et monachorum auctoritatem. Anthimum autem et Petrum et Severum et Zooran episcoporum numero expellit, prohibetque eos in urbe Constantinopolitana vel alia magna civitate conversari. Comminatur autem etiam, si quis Severi libros habeat, eosque ignibus non tradat, severissimas poenas, nam et manus incisionem subsistere iubet eos, qui libros eius scriberad ecclesiam Hierosolymitanam pertinent. Haec constitutio alia quidem omnia capitula, quae de alienatione praediorum ecclesiasticorum superius dicta sunt, in eodem vigore conservat, ut etiam in sancta ecclesia Hierosolymitanae sacratissimae civitatis eas alienare, scilicet si ampliore commodo potiatur, et hoc
Abbreviated transcription (Latin):
monium. echonomus autem
uel quicumq alius adminisg¬
tor uenerabilis loci omnedã¬
num quod ex huius modi illicito
actu contigit res arciatei qui
cumeo contraxit secundum ea
quae superius diximus. lic&
autem unicuique expopulo
siuiderit praccepta propositȩ
constitutionis neglecta adim¬
peratorem referre & calomnia¬
toris notam cuadere. Omnib
autem permissumest ubique
magistratus gerentibus. siue
minorem siuemaiorem potes¬
tatem habeant omnia prȩsen¬
tis constitutionis capitula cus
UIII CONSIITUTIO
XLIIII DEPRESCRIPTIO¬
NECENTUM AUNORUMM
CCCLESIAE CONPETENTE
ROMANAE CIUITATIS
rae sensconstitutio quae con¬
sulatubilisarii hłmaĩ data est
Iub& quidem sacratissimam
ecdesiam romaecentum anno¬
rum prescriptione solum in
suis actionibus remoueri.
Nihil autem de calatius expo¬
nemus quia in nouata estabalia
constitutione quaedataest
consulatu basili.¬
UIIII CONSTITUNO
XIX CIUIITATES CIREAUIMI¬
NACIUEN CONSTIIUTAESUŨ
puoaimarchiepis¬

Expanded text:
monium. Oeconomus autem monium. Oeconomus autem vel quicumque alius administor venerabilis loci omne damnum, quod ex huiusmodi inlicito actu contigit, resarciat ei, qui cum eo contraxit, secundum ea, quae superius diximus. Liceat autem unicuique ex populo, si viderit praecepta propositae constitutionis neglecta, ad inperatorem referre et calumpniatoris notam evadere. Omnibus autem permissum est ubique magistratus gerentibus, sive minorem, sive maiorem potestatem habeant omnia presentis constitutionis capitula cust CONSTITVTIO VIII De praescriptione centum annorum ecclesiae competente Romanae civitatis Praesens constitutio, quae consulatu Belisarii Kal. Mai. data est, iubet quidem sacratissimam ecclesiam Romanam centum annorum praescriptione solum in suis actionibus removeri. Nihil autem de ea latius exponemus, quia innovata est ab alia constitutione, quae data est consulatu Basilii. CONSTITVTIO IX Vt civitates circa Viminacium constitutae suum proprium archiepis
Abbreviated transcription (Latin):
cuiuscumq monasteru
uenditionem impiam donati¬
onem uel permutationem con¬
trahere ubi & altare colloca¬
tum est & sacramissa facta &
mona chica conuersatio.
Sinautem aliquidtale fucrit
admissum &id quod factum est
proinfecto habebitur &is
qui accepit prȩtium amit tat
& is quidistraxit. & rem &
praetium reddat sacro scãe
ecclesiae & uenerabilibus mo¬
nasteriis quorum curae erit.
ut alienatum contraleges mo¬
nasterium rursus inpristinum
statum ruducerent. Nulli
autem liceat nectitulo pigno¬
rum uel hypothe carum sacro¬
scm obligare monasterium
Nam & sitale aliquid ad missum
fuerit refutari oport&. ut ite
procedat missa.
VENERAILECIOCUPERUENE
i quissterilem agrum cuicum¬
q uenerabili loco donauerit
ueluindederit contractus nul¬
liuserit momenti. Nam &do¬
natione & quauis alienatione
rescissa cogitor donator uel
uenditor remsuam: u pere
quam calliditate & fraude
uidetur de disse ut exoner&
scilic& suum proprium patri¬

Expanded text:
cuiuscumque monasterii cuiuscumque monasterii venditionem impiam, vel donationem, vel permutationem contrahere, ubi et altare collocatum est, et sacra missa facta, et monachica conversatio. Sin autem aliquid tale fuerit admissum, et id quod factum est, pro infecto habebitur, et is, qui accepit, pretium amittat, et is, qui distraxit, et rem et pretium reddat sacrosanctae ecclesiae et venerabilibus monasteriis, quorum curae erit, ut alienatum contra leges monasterium rursus in pristinum statum reducatur. Nulli autem liceat vel titulo pignorum vel hypothecarum sacrosanctum obligare monasterium. Nam et si tale aliquid admissum fuerit, refutari oportet, ut iteruprocedat missa. venerabilem locum pervenerit Si quis sterilem agrum cuicumque venerabili loco donaverit vel vendiderit, contractus nullius erit momenti. Nam et donatione et quavis alienatione rescissa cogatur donator vel venditor rem suam recipere, quam calliditate et fraude videtur dedisse, ut exoneraret scilicet suum proprium patri
Abbreviated transcription (Latin):
ulli liceat perpragma¬
ticam sanctionem ali¬
quid eorum capere quae sacro¬
scĩs ecclesiis aliisq uenera bilib:
locis conpetunt. scilic& si im¬
mobiles sint uel mobiles quidem
sed alienari non possint. Sin
autem quaestor magnificus tale
rescriptum dictauerit uelc&eri
magistratus intimationem
pragmaticae formae recipe¬
rint. Vnus quinq: quinqua¬
ginta librarum auri poena mul¬
t&ur. Sin autem religiosi
episcopitales pragmaticas
sanctiones contempserint sine
periculo contempsisse seco gnos¬
cant. Namsireciperinteas
&iam episcopatus honorem
amissurosse non dubitent ea
autem locari uelemphr teus eos
titulo darioportit solaquae
administratorum arbitratu
uid eantur talialiquo indigere.¬
XLI IDEM
iquis potentatu constitutus
diuinam pragmaticam
sanctionem impetrauerit co¬
gentem economos uelalios ad¬
ministratores uenerabilium
locorum eaque aliis neque lo¬
cata neque emphrteu seos titu¬
lodata sunt siue locari uelem¬
phrteus eos nomine dari
poena sacrilegu teneantur.

Expanded text:
ulli liceat per pragmaticam sanctionem aliquid eorum capere, quae sacrosanctis ecclesiis aliisque venerabilibus locis competunt, scilicet si immobiles sint, vel mobiles quidem, sed alienari non possint. Sin autem quaestor magnificus tale rescriptum dictaverit, vel ceteri magistratus intimationem pragmaticae formae receperint, unusquisque quinquaginta librarum auri poena mulctetur. Sin autem religiosi episcopi tales pragmaticas sanctiones contempserint, sine periculo contempsisse se cognoscant; nam si receperint eas, etiam episcopatus honorem amissuros se non dubitent Ea autem locari vel emphyteuseos titulo dari oportet sola, quae administratorum arbitratu videantur tali aliquo indigere. Idem Si quis in potentatu constitutus divinam pragmaticam sanctionem impetraverit, cogentem oeconomum vel alios administratores venerabilium locorum ea, quae aliis neque locata neque emphyteuseos titulo data sunt, sibi locari, vel emphyteuseos nomine dari, poena sacrilegii teneatur.
Abbreviated transcription (Latin):
Declericis ut exceptores uelex actores¬
publicarum tributionum aut conducto¬
res uectigalium uel alienarum possessio¬
num uelcuratoresdomus uelcuratores litis
uel fide iussores intalibus causis nonfiant

Expanded text:
De clericis, ut exceptores vel exactorepublicarum tributionum, aut conductores vectigalium vel alienarum possessionum, vel curatores domus vel procuratores litis, vel fideiussores in talibus causis non fiant
Abbreviated transcription (Latin):
CXII CONSTITUTIO
De alienationibus & aliis contractibus
immobilium rerum uelannonarum
ciuilium uelrusticorum mancipio¬
rum quae ad loca uenerabilia pertinent

Expanded text:
 CONSTITVTIO CXI De alienationibus et aliis contractibus immobilium rerum, vel annonarum civilium, vel rusticorum mancipiorum, quae ad loca venerabilia pertinent
Abbreviated transcription (Latin):
& quia omnia adqui&em
omnium per tinentia exlege
conuenit pro uideri omnes
omnino causas dequibus cum¬
que rebus quae intra .xxx. an¬
nos non fuerint definitaenul¬
locas postmodum licebit ordi¬
ne commo ueri quia satis uni¬
cuique adrequirendum &re¬
cipiendum quod ei debitum
fuerit supra scriptus anno¬
rum numerus constat posse
sufficere

Expanded text:
 quia omnia ad quietem omnium pertinentia ex lege convenit provideri, quas omnino causas de quibuscunque rebus, quae intra triginta annos non fuerint definitae, nullo eas postmodum licebit ordine commoveri: quia satis unicuique ad requirendum et recipiendum quod ei debitum fuerit suprascriptus annorum numerus constat posse sufficere
Abbreviated transcription (Latin):
ab altero uiolenter dixerit
rit occupatam & requirere
poterit &rep&entes parab
reformare. Ca&erum siim¬
plois .xxx annis terram aqus¬
cumque &iam peruasa fuisse
dicatur non fuerit restituta
Nihil sibi reddendum esse

Expanded text:
ab altero dixerit rit occupatam, et requirere potuerit, repetentis partibus reformetur. Caeterum si impletis triginta annis terra que pervasa fuisse dicatur, et non fuerit ante repetita, nihil sibi reddendum esse
Abbreviated transcription (Latin):
DIII SECLAUSISITINFRIBUS
iam publicam uel inter
agros communiter diui¬
sam necpossedere nec inter¬
claudi. nec exartariposse
quodsi factum fuerit aucto¬
rem facti ad eius munitionẽ
solum conpelli. & admunitio¬
nem uiarum promodo pa¬
trimonii innullo penitus
excusari. hoc &iam deponti¬
um reparatione seruandum
ennio constat uiam interac.¬
to hoc est ubi carpenta uel
Agriquoque communes.
Nullis terminis limitati exae¬
quationem. Inter consortes
nullo tempore dene gan¬
dam siluarum montium
& pascuis unicuique prora
ris similiter constitutum
ut interpriuatorum fabri¬
cas .x. pedes interpublicas
XU. dimit tantur secun¬
dum legem theodo su¬

Expanded text:
II. De clausis itineribus Viam publicam vel inter agros communiter dimissam nec possideri nec interclaudi nec exarari posse; quod si factum fuerit, auctorem facti ad eius munitionem solum conpelli. Et ad munitionem viarum pro modo patrimonii nullum penitus excusari hoc etiam et de pontium reparatione servandum. ennio constat. Viam, iter, actum, hoc est: ubi carpenta vel Agri quoque communis nullis terminis delimitati exaequationem inter consortes nullo tempore denegandam. Silvarum, montium et pascui ius, ut unicuique pro raris similiter constitutum: ut inter privatorum fabricas decem pedes, inter publicas quindecim dimittantur, secundum legem Theudos
Abbreviated transcription (Latin):
ptlpraefectis prae to¬
figreputatio fiat. Duces au¬
tem & delegatores & diasos¬
tae qui acciperint duplaquan¬
titate restituant prome tato¬
rei ro &iampuniri &exili
inuenit
accomnia oport&obse¬
uari & quotiens genuis
alicuius in auxilio nostroarci¬
iquis iud ex cum diarsta
conluserit ut militibus nul¬
lus apparatus inpensarum fi¬
er& & propter hoc contege¬
rit per diuersas ciuitates ex¬
ercitum perua cari magistra¬
tu suo priuabitur publicatus
& exilio mittatur unacumof¬
ficiosuo collatores autem in¬
demnes conseruabuntur uel
exrecautis uel ex fide gesto¬
rum sicut superius dictum est¬
emomilitum in cacenatio¬
ne ospitium sibiuindicare
audeat inquaipse pater fami¬
lias habitare sol& debentenim
in aliis partibus aedium sibi
hospitia quaerere

Expanded text:
praefectis praetorio reputatio fiat. Duces autem et delegatores et diasostae, qui acceperint, duplam quantitatem restituant, prometatores vero etiam puniri et in convenitaec omnia oportet observari, et quotiens gentis alicuius in auxilio nostro arcessiquis iudex cum diasosta colluserit, ut militibus nullus apparatus impensarum fieret et propter hoc contigerit per diversas civitates exercitum evagari, magistratu suo privatus publicabitur, et in exsilio mittatur una cum officio suo; collatores autem indemnes conservabuntur vel ex recautis, vel ex fide gestorum, sicut superius dictum estemo militum in ea caenatione hospitium sibi vindicare audeat, in qua ipse paterfamilias habitare solet; debent enim in aliis partibus aedium sibi hospitia quaerere