comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tarũ cateruis : grandescere
p̃płscȩpit aduenarũ ita ut
ipsis qͦq qͥ eos aduoca uerant
idigenis essenT terrori. Tñ sua¬
bito inito ad tẽpus fȩdere cũ
pictis qͦs longius iambellando
pepulerant : in socios arma
uertere incipiuns. Et primo
qͥdem annonas sibi eos affluen¬
tius ministrare cogunt : quae¬
rentesq occasionẽ diuoreii.
ꝓtestant᷑ nisi ꝓfusior sibi ali¬
m̃torũ copia da ret᷑. se cuncta
insulȩ loca rupto fȩdẽ uasta
minas effectib ꝓsecuntur. Si¬
qͥdem ut breuit̃ dicã accensus
manib paganorũ ignis ius¬
tas de scelerib p̾plidĩ ultio¬
nes expetiit : non illius impar.
qͥ quondã achaldeis succensus.
aedificia cuncta consumpsit.
Sic enĩ & hic agente impio uie¬
tore. immo disponente iusto
iudice ꝓximas quasq eiuita¬
tes agrosq depͥopulans. aborien¬
talimari ũsq ad oceidentale
nullo ꝓhibente suũ continua¬
uit incendiũ: totãq ꝓpe insulȩ

Expanded text:
tarum catervis, grandescere tarum catervis, grandescere populus coepit advenarum, ita ut ipsis quoque qui eos advocaverant indigenis essent terrori. Tum subito inito ad tempus foedere cum Pictis quos longius jam bellando pepulerant, in socios arma vertere incipiunt. Et primum quidem annonas sibi eos affluentius ministrare cogunt, quaerentesque occasionem divortii, protestantur, nisi profusior sibi alimentorum copia daretur, se cuncta insulae loca rupto foedere vastatminas effectibus prosequuntur: siquidem, ut breviter dicam, accensus manibus paganorum ignis, justas de sceleribus populi, Dei ultiones expetiit, non illius inpar qui quondam a Chaldaeis succensus HAl., imo et aedificia cuncta consumpsit. Sic enim et hic agente impio victore, immo disponente justo Judice, proximas quasque civitates agrosque depopulans, ab Orientali mari usque ad Occidentale, nullo prohibente, suum continuavit incendium, totamque prope insulae
Abbreviated transcription (Latin):
saxonib. anglis. iutis. De
uitarũ origine sunt cantu¬
gensquȩ uectã ten&e insulã
ce ea quȩ usq hodie in ꝓuincia
occidentaliũ saxonũ. uitarũ na¬
tio nominat᷑. posita contra ipsam
ea regione quȩ nunc antiqͦrũ
saxonũ cognominat᷑: uenere ori¬
entales saxones. meridiani sa¬
xones. occidui saxones. Porro
de anglis. hoc. ẽ. de illa patria
quȩ angulus dicit᷑ & ab eo tem¬
pore usq hodie manere deser¬
tus int̾ ꝓuincias iutarũ. & saxo¬
nũ ꝑhibet᷑: orientales angli.
mediterranei angli. merci. to¬
ta nor danhimbrorũ ꝓgenies.
idest illarũ gentiũ quȩ adbi¬
reã humbri fluminis in habi¬
tan. cȩteriq anglorũ pͦpli
s̃ exorti. Duces fuisse ꝑhibent᷑
occisus inbello abrittonib:
haetenꝰ in orientalib cantiae
partib monum̃tũ hab& suo no¬
mine insigne. Erant aut̃ filii
regiũ genus originem duxit
Non mora gͦ confluentib cer¬
tatim in insulã gentiũ memora¬

Expanded text:
Saxonibus, Anglis, Jutis. De Saxonibus, Anglis, Jutis. De Jutarum origine sunt Cantugens, quae Vectam tenet insulam; et ea, quae usque hodie in provincia occidentalium Saxonum Jutarum natio nominatur, posita contra ipsam ea regione quae nunc antiquorum Saxonum cognominatur, venere Orientales Saxones, Meridiani Saxones, Occidui Saxones. Porro de Anglis, hoc est, de illa patria quae Angulus dicitur et ab eo tempore usque hodie manere desertus inter provincias Jutarum et Saxonum perhibetur, Orientales Angli, Mediterranei Angli, Merci, tota Nordanhymbrorum progenies, id est, illarum gentium quae ad Boream Humbri fluminis inhabitant caeterique Anglorum populi sunt orti. Duces fuisse perhibentur occisus in bello a Brittonibus, hactenus in Orientalibus Cantiae partibus monumentum habet suo nomine insigne. Erant autem filiiregium genus originem duxit. Non mora, ergo confluentibus certatim in insulam gentium memora
Abbreviated transcription (Latin):
dnĩ qua dringentesi¬
tianꝰ cũ ualentiniano. qͣ dra¬
gesimꝰ sextꝰ ab augusto. re¬
gnũ adeptus: septẽ annis
tenuit. Iunc anglorũ siue
saxonũ gens inuitata a rege
gis nauib aduehit᷑. & in oricu¬
tali parte insalȩ. iubente eodẽ
rege locũ manendi qͣsi ꝓpatria
pugnatura.re aut̃ uera hanc
expugnatura suscipit. Inito
gͦ certamine cũ hostib qui ab
a qͥlone ad aqͥem uenerans: uic¬
toriã supsere saxones. Qđ ubi
domi nunciatũ. ẽ. simul & ure¬
sulȩ fertilitas ac segnitia brit¬
tonũ: mnitatur confestim illo
elassis prolixior. armatorũ
ferens manũ fortiorẽ. Quȩ p̃¬
missȩ adiuncta cohorti: in¬
uncibilẽ fecit exercitum.
Susceper̃ gͦ qͥ aduenerant
donantib brictannis locũ
habitationis int̃ eos : ea con¬
ditione. ut hi ꝓpatriȩ pace &e
salute contra aduersarigs
militarent: illi militañtib
debita stipendia conferrent.
Aduenerans aut̃ de trib ger¬
maniȩ pͦpłis fortiorib: idest

Expanded text:
 quadringentecianus cum Valentiniano quadragesimus sextus ab Augusto regnum adeptus, septem annis tenuit. Tunc Anglorum sive Saxonum gens, invitata a rege gis navibus advehitur, et in Orientali parte insulae jubente eodem rege locum manendi, quasi pro patria pugnatura, re autem vera hanc expugnatura, suscipit. Inito ergo certamine cum hostibus qui ab Aquilone ad aciem venerant, victoriam sumpsere Saxones. Quod ubi domi nuntiatum est, simul et insulae fertilitas, ac segnitia Brittonum: mittitur confestim illo classis prolixior armatorum ferens manum fortiorem: quae praemissae adjuncta cohorti invincibilem fecit exercitum. Susceperunt ergo qui advenerant donantibus Britonibus locum habitationis inter eos, ea tamen conditione, ut hi pro patriae pace et salute contra adversarios militarent, illi militantibus debita stipendia conferrent. Advenerunt autem de tribus Germaniae populis fortioribus, id est
Abbreviated transcription (Latin):
theodorus quãuis indignꝰ ab
apłica sede destinatus doruer
ac fr̃ nr̃ reuerentissimus bisi
orientaliũ anglorũ ep̃s. quib
etiã fr̃ & confacerdos nr̃ uilfri¬
dus nor danbimbrorũ gentis

Expanded text:
Theodorus, quamvis indignus, ab apostolica sede destinatus Doruverac frater noster reverentissimus Bisi Orientalium Anglorum episcopus: quibus etiam frater et consacerdos noster Uilfrid Nordanhymbrorum gentis
Abbreviated transcription (Latin):
politanȩ ꝑheresim euticetis mul¬
tũ. ẽẽ. turbatã. & ecclas angloꝵ
qͥb p̃erat ab hui modi labe¬
immunes ꝑdurare desiderats. col¬
lecto uenerabiliũ sacerdotũ docto¬
rũ plurimorũ cętu. cuiꝰ ẽẽnt fidei
singuli. sedulus inqͥrebat: omniũq
unanimẽ infide catholica rep¬
perit consensũ. & hunc sy nodalib
luteris ad infeructionẽ memoriãq
sequentiũ cõmendare curauit.
quarũ uidelicoe litterarũ : istud¬

Expanded text:
eresim Eutychetis multum esse turbatam, et Ecclesias Anglorum quibus praeerat ab hujusmodi labeimmunes perdurare desiderans, collecto venerabilium sacerdotum doctorumque plurimorum coetu, cujus essent fidei singuli sedulus inquirebat, omniumque unanimem in fide catholica reperit consensum: et hunc synodalibus literis ad instructionem memoriamque sequentium commendare curavit, quarum videlicet literarum
Abbreviated transcription (Latin):
multi qͥ hȩc audire potuer̃. exo¬
randã in aduersis diuinã clem̃¬
tiã. & ad salutaria ieiuniorũ
remedia subeunda. s̃ mirabilit̃
accensi. Et ex eodẽ tẽpore ñ
solũ in eodẽ monasterio. sed et
in plerisq: locis aliis. cȩpit an¬
nuatĩ eiꝰdẽ regis ac militis xpĩ
natalicii dies missarũ celebrati¬
nis screniussimꝰ de regione ge¬
uissorũ. cũ exular& a patria sua.
sus . ẽ. a ducib regis. berchuno
& anhuno: qͥ deinceps regnũ ꝓ¬
uinciȩ tenuer̃. Quorũ prior
postea ab eodẽ cedualla. cũ eõe
tẽpore mancipauit. Qua re
factũ .ẽ. ut toto illo tẽpore
ep̃m ꝓpriũ habe nequiret : sed¬

Expanded text:
multi qui haec audire potuerunt, ad exomulti qui haec audire potuerunt, ad exorandam in adversis divinam clementiam, et ad salutaria jejuniorum remedia subeunda sunt mirabiliter accensi; et ex eo tempore non solum in eodem monasterio, sed et in plerisque locis aliis, coepit annuatim ejusdem regis ac militis Christi natalitius dies missarum celebratinis strenuissimus de regio genere Geuissorum, cum exularet a patria sua, sus est a ducibus regis, Bercthuno et Andhuno, qui deinceps regnum provinciae tenuerunt: quorum prior, postea ab eodem Caedualla, cum esset tempore mancipavit. Quare factum est ut toto illo tempore episcopum proprium habere nequiret
Abbreviated transcription (Latin):
ti decoris ac uenustatis. eẽ pos¬
se credebã. Unus qͥdem atton¬
sus erat ut clericus: alius bar¬
bã habebat plixã. Dicebantq
qͦd unꝰ eorũ petrus. alius uoca¬
ret᷑ paulus : & ipsi eẽnt minis¬
tri diũ & saluatoris nr̃i iħu
xp̃i. ad tuitionẽ nr̃i monaste¬
ru missi ab ipso de celis. Cre¬
didit gͦ uerbis pueri prb̃r.
in annali suo: & inuenit ipsa
die osualdũ regẽ fuisse per¬
emptũ. Uocatisq frĩb. parari
prandiũ. missas fieri. atq om̃s
cõmunicare. more solito p̃ce¬
pit : simul & infirmanti puero
de eodẽ sacrificio dnicȩ obla¬
tionis. particulã deferriman¬
dauit. Quib ita gestis: ñ mul¬
to post cadẽ ipsa die puer
defunctꝰ. ẽ: suaq morte ꝓba¬
uit. uera fuisse uerba quȩ ab
apłis xp̃i audierat. Sed & hoc.
eiꝰ uerbis testimoniũ ꝑ hibuit:
qͦd nemo prȩt̃ ipsũ tẽpore illo
ex eodẽ monasterio . ẽ. raptus
de mundo. Ex qͣ nimirũ uisione.

Expanded text:
ti decoris ac venustatis esse posti decoris ac venustatis esse posse credebam. Unus quidem attonsus erat ut clericus, alius barbam habebat prolixam: dicebantque quod unus eorum Petrus, alius vocaretur Paulus: et ipsi essent ministrii, ad tuitionem nostri monasterii missi ab ipso de caelis. » Credidit ergo verbis pueri presbyter, in annali suo, et invenit eadem ipsa die Osualdum regem fuisse peremptum: vocatisque fratribus, parari prandium, missas fieri, atque omnes communicare more solito praecepit: simul et infirmanti puero, de eodem sacrificio dominicae oblationis particulam deferri mandavit. Quibus ita gestis, non multo post, eadem ipsa die puer defunctus est, suaque morte probavit vera fuisse verba quae ab apostolis Christi audierat. Sed et hoc ejus verbis testimonium perhibuit, quod nemo praeter ipsum tempore illo ex eodem est monasterio raptus de mundo; ex qua nimirum visione
Abbreviated transcription (Latin):
mox ad sempit̃na animarum
gaucda assuptꝰ incȩlũ. & elec¬
torũ. ẽ. sociatꝰ agminib. Quȩ¬
rant in suis codicib in qͥb de¬
functorũ ẽ. annotata deposi¬
co: & inuenient illũ hac ut di¬
ximꝰ die raptũ. eẽ. de scło.
Celebrent gͦ missas ꝑ cuncta
monasterii oratoria huius.
tȩ suȩ dep̃cationis: siue etiã
in memoriã p̃fati regis osual¬
di qͥ quondã ipsorũ genti prȩ¬
erat. Ideoq: ꝓ eis quasi ꝓsuȩ
gentis aduenis supplex orabat
ad dñm: & cunctis conuenientib
ad eccłam fr̃ib cõmunicent
om̃s sacrificiis cȩlestib : & ita
soluto ieiunio. corpus qͦq suis
reficiant alim̃tis. Quȩ cum
omia uocato ad se prbo puer
uerba narras set : int̃rogauit
eũ sollicitus quales eẽnt habi¬
tuuł specie uiri qͥ sibi appa¬
ruissent. Respondit. Prȩcla¬
ri omnino habitus & uultus
erant: Lȩtis simi ac pulcher.¬
rimi : quales nunquã ante ui¬
derã. neq aliqͦs hominũ tan¬

Expanded text:
mox ad sempiterna animarum mox ad sempiterna animarum gaudia adsumptus in caelum et electorum est sociatus agminibus. Quaerant in suis codicibus in quibus defunctorum est adnotata depositio, et invenient illum hac, ut diximus, die raptum esse de saeculo. Celebrent ergo missas per cuncta monasterii oratoria hujus, tae suae deprecationis, sive etiam in memoriam praefati regis Osualdi, qui quondam ipsorum genti praeerat. Ideoque pro eis quasi pro suae gentis advenis supplex orabat ad Dominum: et cunctis convenientibus ad ecclesiam fratribus communicent omnes sacrificiis caelestibus, et ita soluto jejunio corpus quoque suis reficiant alimentis. » Quae cum omnia vocato ad se presbytero puer verba narrasset, interrogavit eum sollicitus quales essent habitu vel specie viri qui sibi apparuissent. Respondit: « Praeclari omnino habitus et vultus erant, laetissimi ac pulcherrimi, quales nunquam ante videram, neque aliquos hominum tan
Abbreviated transcription (Latin):
piissimi apłi: dicebanT. Noli ti¬
mere fili mortẽ: ꝓqua solli¬
citus. es. Nos enĩ te hodierna
die : ad cȩlestia sumꝰ regna ꝑ¬
ducturi. Sed primũ expecta¬
re debes. donec missȩ cele¬
brent᷑. ac iuatico dnĩci corpors
ac sangiunis accepto. sic infirm¬
tate simul & morte absoluas
ad ȩc̃na incȩlis gaudia sublcue¬
ris . Clama gͦ ad te prb̃m ear¬
pare: & dicito illi qͥa dñs exau¬
diuit p̃ces urãs. & deuotionen
ac ieiunia ꝓpitiꝰ aspex̃. Neq
aliqͥs de hoc monasterio siue a
clade ultra moriturus . ẽ sed
om̃s qͥ alicubi de ur̃is hac egn¬
tudine laboraN r esurrectun
alanguore pristina sunt sos
a morte. & ad uisionẽ dni nñ
iħu xpi ciu fidelit̾ seruisti. per¬
dã genti nordanhimbrorũ.
& regni tẽporalis auctorita¬
te. & xpĩanȩ pietatis quȩ ad
regnũ ꝑhenne duc̃ deuotione
sublimit̃ p̃fuit: conferre dig¬
die. idem rex ab infidelibus
inbello corporalit̃ extinctus:

Expanded text:
imis apostoli dicebant: « Noli tiimis apostoli dicebant: « Noli timere, fili, mortem pro qua sollicitus es: nos enim te hodierna die ad caelestia sumus regna perducturi. Sed primum exspectare habes donec missae celebrentur, ac viatico dominici corporis ac sanguinis accepto, sic infirmitate simul et morte absolutus ad aeterna in caelis gaudia subleveris. Clama ergo ad te presbyterum Eappan, et dicito illi quia Dominus exaudivit preces vestras, et devotionem ac jejunia propitius aspexit: neque aliquis de hoc monasterio, sive clade ultra moriturus est; sed omnes qui alicubi de vestris hac aegritudine laborant, resurrecturi a languore, pristina sunt sospa morte, et ad visionem Domini Christi cui fideliter servisti, perdam genti Nordanhymbrorum et regni temporalis auctoritate et Christianae pietatis quae ad regnum perenne ducit devotione sublimiter praefuit, conferre digdie idem rex ab infidelibus in bello corporaliter exstinctus,
Abbreviated transcription (Latin):
simꝰ xpĩ sacerdos uocabulo eappa.
p̃fuit. nutu diuinȩ dispensatio¬
nis attinger&: multiq siue de
his qͥcũ antistite illo uenerant.
siue de illis qͥ de eadẽ ꝓiuncia
saxonũ nuꝑ ad fidẽ fuerant
uocati. passim de hac uita
ut miscđiam sibi dignaretuR
hoc morbo a p̾senti morte li¬
berar&. seu raptose mundo.
a ꝑpetua animȩ damnatio¬
ne seruaret. Erat tẽ tẽporis
in eodẽ monasterio puerulus
quidã de natione saxonũ. nuꝑ
uocatꝰ ad fidẽ qui eadẽ tac¬
tus infirmitate. ñ pauco tẽpo¬
re. recubans in lectulo iacẽ¬
bat. Cũ gͦ seds memorati ie¬
unu ac supplicationũ diesage¬
ret᷑: contigit forte ipsũ pue¬
loco in qͦ eger iacebat solũ it¬
subito beatis simi apłorũ prin¬
cipes dignati s̃ apparere.
Erat enĩ puer multũ simpli¬
cis ac mansueti animi: since¬
raq deuotione sacram̃ta fi¬
dei quȩ susceꝑat seruans. Salu¬
tantes gͦ illũ uerbis pacificis¬

Expanded text:
simus Christi sacerdos, vocabulo Eappa, simus Christi sacerdos, vocabulo Eappa, praefuit, nutu divinae dispensationis attingeret; multique sive de his qui cum antistite illo venerant, sive de illis qui de eadem provincia Saxonum nuper ad fidem fuerant vocati, passim de hac vita ut misericordiam sibi dignaretur hoc morbo a praesenti morte liberaret, seu raptos e mundo a perpetua animae damnatione servaret. Erat tunc temporis in eodem monasterio puerulusquidam de natione Saxonum, nuper vocatus ad fidem, qui eadem tactus infirmitate, non pauco tempore recubans in lectulo jacebat. Cum ergo secunda memorati jejunii ac supplicationum dies ageretur, contigit forte ipsum pueloco in quo aeger jacebat, solum insubito beatissimi apostolorum principes dignati sunt apparere. Erat enim puer multum simplicis ac mansueti animi, sinceraque devotione sacramenta fidei quae susceperat servans. Salutantes ergo illum verbis piiss
Abbreviated transcription (Latin):
insula. a grecis sol& cherronesos
uocari. Hunc gͦ locũ cũ accepis sce
ep̃s uilfridus : fundauit ibi monas¬
teriũ. ac regulari uita instituit.
maxime ex his qͦs secũ ad duxerat
frib: qd usq hodie successores
ei tenere noscunt᷑. Nã ipse il
om̃ib honorabilis. officiũ episco¬
patus & uerbo exercebat & oꝑe
tates cũ agris & hominib dona¬
uit: om̃s fide xp̃i insaitutos uns¬
da baptismatis abluit. Int̃ qͦs ser¬
uos dĩ & ancillas ducentos qͣinqͣ
seruitutis absoluit.
In quo tẽ monasterio. ñ nulla
ubi nuꝑ expulsa diabolitrran¬
nide. xp̃c iã regnare cęperat.
& a fidelissimis eiꝰdẽ monasce¬
rii frĩb sibi relatũ asserere so¬
lebat: memoriȩ mandare com¬
modũ duximꝰ. Codẽ ferme tẽpo¬
re qͦ ipsa ꝓiuncia nom̃ xpĩ susc̃e¬
perat : multas brittanniȩ pro¬
uincias mortalitas sȩua corri¬
piebat. Quȩ cũ p̃fatũ qͦq monas¬
teriũ cui tc̃ regendo. religiosis¬

Expanded text:
insula, a Graecis solet chersonesos insula, a Graecis solet chersonesos vocari. Hunc ergo locum cum accepisset episcopus Uilfrid, fundavit ibi monasterium, ac regulari vita instituit, maxime ex his quos secum adduxerat fratribus: quod usque hodie successores ejus tenere noscuntur. Nam ipse illomnibus honorabilis, officium episcopatus et verbo exercebat et opetates cum agris et hominibus donavit, omnes fide Christi institutos, unda baptismatis abluit; inter quos, servos et ancillas ducentos quinquaservitutis absolvit.In quo tunc monasterio nonnulla ubi nuper expulsa diaboli tyrannide Christus jam regnare coeperat: et a fidelissimis ejusdem monasterii fratribus sibi relatum asserere solebat, memoriae mandare commodum duximus. Eodem ferme tempore quo ipsa provincia nomen Christi susceperat, multas Brittaniae provincias mortalitas saeva corripiebat, quae cum praefatum quoque monasterium, cui tunc regendo religiosis
Abbreviated transcription (Latin):
exteriorib. cęlesti grã ditast
Nã & antistes cũ uenisset in pun¬
ciã. tantãq ibi famis pęnã ui¬
deret : docuit eos piscando uid
quȩrere. Nanq: mare & flu¬
mina eorũ piscib abundabant:
sed piscandi peritia genti nulla i
ad anguillas tantũ in erat. Ca
nes antifatis. miser̃ inmare : &a¬
uina se iuuante grã. mox cȩp
pisces diuersi generis. ccc. Quibi
trifariã diuisis: centũ pauꝑibus
deder̃. centũ his a qͥb recia acce¬
ꝑans centũ in suos usus habeban
Quo beneficio multũ antistes co
omniũ in suũ conuertit amorẽ: a
libentiꝰ eo p̃dicante cęl estia spa¬
re cȩper̃. cuiꝰ ministerio tẽporali
bona sumpser̃. Quo tẽpore rex
ediluach donauit reuerentis simo
antisti uilfrido terrã octoginta
uiII. familiarũ. ubi suos homines
qui exules uabant᷑ recipe posset.
tus undiq mari circundatus.
pret̃ ab occidente. unde habet
ingressũ amplitudinis qͣsi iactu
fundȩ : qualis locus a latins pae¬

Expanded text:
terioribus caelesti gratia ditasse. Nam et antistes cum venisset in provinciam, tantamque ibi famis poenam videret, docuit eos piscando victum quaerere. Namque mare et flumina eorum piscibus abundabant; sed piscandi peritia genti nulla nisi ad anguillas tantum inerat. Collines antistitis miserunt in mare, et divina se juvante gratia mox cepere pisces diversi generis trifariam divisis, centum pauperibus dederunt, centum his a quibus retia acceperant, centum in suos usus habebant. Quo beneficio multum antistes cor omnium in suum convertit amorem, et libentius eo praedicante caelestia sperare coeperunt, cujus ministerio temporalia bona sumpserunt. Quo tempore rex Aedilualch donavit reverentissimo antistiti Uilfrido terram octoginta septem familiarum, ubi suos homines qui exules vagabantur, recipere posset, ille undique mari circumdatus praeter ab occidente, unde habet ingressum amplitudinis quasi jactus fundae: qualis locus a Latinis pen
Abbreviated transcription (Latin):
bes ñ lonige ab inde monasteriũ.
sabat᷑ auulnerib quȩ ei infli¬
ea fuerant p̾lianti in insula uec¬
ta: postulauitq ab eo ut si neces¬
s ẽ&̃ pueros int̾sici. prius eos lice¬
ret fidei xpĩanȩ sacram̃tis imbii.
Concessit rex: & ipse instructos¬
uerbo ueritatis ac saluatoris ab¬
solutos. de ingressu regni ȩt̃ni
certos reddidit. Moxq illi
instante carnifice. mortẽ subie¬
re tẽporalẽ: ꝑ quã se ad uitã
animȩ ꝑpetuã. ñ dubitabant. eẽ.
transituros. Hoc gͦ ordine post¬
quã om̃s brittanniarũ ꝓiunciȩ fi¬
dẽ xp̃i susceꝑans̃. suscepit & insula
uecta : inqua tantũ aberat. Nã
ext̃nȩ subiectionis nemo gradũ
minis terii ac sedis episcopalis. ante
sula contra mediũ australiũ saxo¬
te. In qͦ uidelic& pelago. bini estus
oceani qͥ circũ brittanniã ex infi¬
nito oceano septẽtrionali erũpuns.
sibimet inuicẽ qͦtidie cõpugnantes
occurr̃ ultra ostiũ fluminis ho¬

Expanded text:
bens non longe ab inde monasterium ibens non longe ab inde monasterium irabatur a vulneribus quae ei inflicta fuerant praelianti in insula Vecta: postulavitque ab eo, ut si necesse esset pueros interfici, prius eos liceret fidei Christianae sacramentis imbui. Concessit rex, et ipse instructosverbo veritatis, ac lutos, de ingressu regni aeterni certos reddidit. Moxque illi, instante carnifice, mortem laeti subiere temporalem per quam se ad vitam animae perpetuam non dubitabant esse transituros. Hoc ergo ordine, postquam omnes Brittaniarum provinciae fidem Christi susceperant, suscepit et insula Vecta, in qua tamen ob aerumnam aeternae subjectionis, nemo gradum ministerii ac sedis episcopalis ante ula contra medium Australium Saxote: in quo videlicet pelago bini aestus Oceani qui circum Brittaniam ex infinito Oceano septentrionali erumpunt, sibimet invicem quotidie compugnantes occurrunt, ultra ostium fluminis Ho
Abbreviated transcription (Latin):
IN xp̃o. qͥa si cȩpisset insulã. quar¬
ret. Qđ ita soluit: ut hanc uil¬
frido epo. qͥ tẽ forte de sua gen¬
te suꝑ ueniers aderat. utendã pro
drĩo offerr&. Est aut̃ m̃sura eiusdẽ
insulȩ iuxta ȩstimationẽ adiglorũs
mille ducentarũ familiarũ. Un¬
dedata .ẽ. epõ possessio t̾rȩ trecen¬
tarũ familiarũ. At ipse partem
quã accepit cõmendauit cuidã de
clericis suis. cui nom̃ bernuini. &
erat filius sororis eiꝰ :dans illi prbm
nomine iddila : qͥ omib qͥ saluari
uell eas uerbũ ac lauacrũ uitȩ
mnifrarae. Ubi silentio p̃tereurs
arualdi regis infulȩ. speciali su&s
dĩ grã coronati. Siqͥdem immine¬
ntib insulȩ hostib. fuga lapsi s̃
de insula : & in proximã iutorũ¬
punciã trans lati. Ubi cũ delati
in locũ qͥ uocat᷑ ad lapidẽ. occu¬
lendosse a facie regis uictoris
credidis sen: ꝓditi s̃ atq occidi
ussi. Qd cũ audisset abbas quidã
&̃ prbt. uocabulo cinibertus. ha¬

Expanded text:
isto, quia si cepisset insulam, quarret. Quod ita solvit, ut hanc Uilfrido episcopo, qui tunc forte de gente sua superveniens aderat, utendam pro Domino offerret. Est autem mensura ejusdem insulae, juxta aestimationem Anglorum, mille ducentarum familiarum. Unde data est episcopo possessio terrae trecentarum familiarum. At ipse partem quam accepit, commendavit cuidam de clericis suis, cui nomen Bernuini, et erat filius sororis ejus, dans illi presbyterum nomine Hiddila, qui omnibus qui salvari vellent, verbum ac lavacrum vitae ministraret. Ubi silentio praetereunArualdi regis insulae, speciali sunt Dei gratia coronati: siquidem imminentibus insulae hostibus, fuga lapsi sunt de insula, et in proximam Jutorunciam translati: ubi cum delati essent in locum qui vocatur Ad lapidem, occulendos se a facie regis victoris credidissent, proditi sunt, atque occidi jussi. Quod cum audisset abbas quidam et presbyter, vocabulo Cyniberct, ha
Abbreviated transcription (Latin):
tẽpore paganis cultib seruie
uincia merciorũ. p̃sente ac sug¬
gerente rege uulfere : a quo
etiã egressus de fonte. loco fi¬
lii susceptꝰ .ẽ. In cuiꝰ signũ adop¬
tionis. duas illi ꝓuincias dona¬
uit: uectã iudelicet insulã.
& meanuarorũ ꝓuinciã ingen¬
te occidentaliũ saxonũ. Itaq:
epĩ concedente. immo multũ
gaudente rege : primos pro¬
iunciȩ duces ac milites. sacro¬
scõ fonte abluebat. Uerum
titabant. Porro regina no
icciorũ ꝓuincia. fuerat bap¬
tirata. Erat aut̃ filia a eam¬
fridi. fr̃is aenheri: qͥ ambo
cũ suo popło xpĩani fuere
Cȩterũ tota ꝓuncia austra¬
liũ saxonũ : diuini nominis &
fidei erat ignara. Erat aut̃
ibi monachus quidã de natio¬
ne scottorũ. uocabulo diculus.
habens monasteriolũ ꝑmodi¬

Expanded text:
tempore paganis cultibus servietempore paganis cultibus servievincia Merciorum, praesente ac suggerente rege Uulfehre, a quo etiam egressus de fonte, loco filii susceptus est: in cujus signum adoptionis, duas illi provincias donavit, Vectam videlicet insulam, et Meanvarorum provinciam in gente Occidentalium Saxonum. Itaque episcopus, concedente, imo multum gaudente rege, primos provinciae duces ac milites sacrosancto fonte abluebat, verum tizabant. Porro regina nomicciorum provincia, fuerat baptizata. Erat autem filia Eanfridi, fratris Eanheri, qui ambo cum suo populo Christiani fuere. Caeterum tota provincia Australium Saxonum divini nominis et fidei erat ignara. Erat autem ibi monachus quidam de natione Scottorum, vocabulo Dicul, habens monasteriolum
Abbreviated transcription (Latin):
eadhedũ antistitẽ sex uulfũ: qu
etiã merciorũ & medi terraneo¬
rũ anglorũ simul ep̃s fuit. Un¬
de & expulsus de lindissi: in illa¬
rũ ꝓiuinciarũ regimine ꝑman¬
sit. Ordinati s̃ aut̃ eadus. et
bosa & eata ebora ci ab archi¬
epo cheodoro: qui etiã post
tres abscessionis eiꝰ aunos¬
horũ numero duos addidit antis
densem. remanente eata ad lin¬
disfarnensem: & truiumi adpro¬
uinciã pictorũ: quȩ tunc tẽpo¬
ris anglorũ erat imꝑio subiecta
sadhedũ de lindissi reuersũ. eo
qͥd edilredus prouinciã recepis¬
set: hripensi eccłȩ p̃fecit.¬
loca ꝑuagatus romã adiit :
britanniã rediit. Et si ꝓpter
inimicicias memorati regis ins
pi ñ potuit : ñ tam̃ ab euangeli¬
tandi potuit ministerio cohibe¬
ri. Siqͥdem deuertens ad ꝓun¬
ciã australiũ saxonũ. quȩ post
cantuarios ad austrũ & ad occi¬
dentẽ usq ad occidentales saxo¬
nes ꝑtingit. habens terrã fami¬
liarũ septẽ miliũ. & eo adhuc

Expanded text:
 antistitem Sexuulfum, qui etiam Merciorum et Mediterraneorum Anglorum simul episcopus fuit: unde et expulsus de Lindissi, in illarum provinciarum regimine permansit. Ordinati sunt autem Eadhaed, Bosa, et Eata Eboraci ab archiepiscopo Theodoro: qui etiam post tres abscessionis Uilfrhorum numero duos addidit antistdensem, remanente Eata ad Lindisfarnensem, et Trumvini ad provinciam Pictorum, quae tunc temporis Anglorum erat imperio subjecta. Eadhaedum de Lindissi reversum, eo quod Aedilred provinciam recepisset, Hrypensi Ecclesiae praefecitloca pervagatus, Romam adiit, Brittaniam rediit; et si propter inimicitias memorati regis in ppi non potuit, non tamen ab evangelizandi potuit ministerio cohiberi: siquidem divertens ad provinciam Australium Saxonum, quae post Cantuarios ad austrum et ad occidentem usque ad Occidentales Saxones pertingit, habens terram familiarum septem millium, et eo adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
ȩmulari. uł p̃dicationẽ cura¬
bat audire. Cuangelizans aut̃
genti uil fridus ep̃s: ñ solũ eã ab
erumna ꝑpetuȩ lamnationis.
uerũ & aclade infanda tẽpo¬
ralis interitus eripuit. Si qͥdem
trib annis ante aduentũ eiꝰ
in ꝓuinciã: nulla illis in locis
pluiua ceciderat. Unde & fa¬
mes a cerbissima plebẽ inua¬
Deinde fer̃. qͥa sepe qͣdraginta
& iunctis misere manib. parit̃
om̃s aut ruina perituri. aut
fluctib absorbendi deciderent.¬
Uerũ ipsa die qͣbaptisma fidei
gens suscepit illa: descendit plu
& exufflata rdolatria coron¬
um & caro omniũ exultauer̃ q
dm̃ uiuũ : intelligentes eũ qͥ ue¬

Expanded text:
aemulari, vel praedicationem curabat attendere. Evangelizans autem genti episcopus, non solum eam ab aerumna perpetuae damnationis, verum et a clade infanda temporalis interitus eripuit. Siquidem tribus annis ante adventum ejus in provincia nulla illis in locis pluvia ceciderat. Quamobrem fames acerbissima plebem invaDenique ferunt, quia saepe quadraginta  et junctis misere manibus pariter omnes aut ruina perituri, aut fluctibVerum ipso die, quo baptisma fidei gens suscepit illa  Al. add. illoe, exsufflata idolatria, cor omnium et caro omnium exultaverunt in Deum vivum: intelligentes, eum q
Abbreviated transcription (Latin):
re cȩpis seas: inuener̃ hoc m̃sura
palmȩ longuis eẽ sacofago Po¬
lantes g lapidẽ in quantũ uale¬
bant addider̃ longicudini sarco¬
fagi qͣsi duorũ m̃surã digicorũ
sed nec sic qͥdem corpus capiebat
Unde facta difficultate tumu¬
rere loculũ aut ipsũ corpus si
possed̃ ingenib inflectendo bre¬
uiare : donec ipso loculo capere¬
tua. Sed mira res & ñ nisi cęlitus
facta ne aliqͥd horũ fieri deber&
phibuit. Nã subito astante ep̃õ.
& filio regis eiꝰdẽ ac monachi sigar¬

Expanded text:
re coepissent, invenerunt hoc mensura re coepissent, invenerunt hoc mensura palmi longius esse sarcofago. Dolantes ergo lapidem in quantum valebant, addiderunt longitudini sarcofagi quasi duorum mensuram digitorum. Sed nec sic quidem corpus capiebat. Unde facta difficultate tumurere loculum, aut ipsum corpus, si possent, in genibus inflectendo breviare, donec ipso loculo caperetur. Sed mira res, et non nisi caelitus facta, ne aliquid horum fieri deberet, prohibuit. Nam subito adstante episcopo, et filio regis ejusdem ac monachi  A
Abbreviated transcription (Latin):
adse p̃fato urbis lundoniȩ. inqͥa
tune ipse manebat ep̃o: roga uitt
ne plures eo moriente. quã ipse
miter& : ñ multo post idem uir di
dũ membra sopori dedisset. uidit u¬
sionẽ consolatoriã. quȩ omnẽ ei
anxietatẽ memoratȩ sollicitudins
auferr&: insuꝑ & qua die. eẽt hanc
uitã t̃minaturus ostender&. Uidit
enĩ ut post ipse referebat. tres ad
se uenisse uiros. claro indutos ha¬
bitu. qͦrũ unus residens ante lecti¬
lũ eiꝰ stantib his qͥ secũ aduenerant
radt dix̃ qͦd anima eiꝰ & sine ullo
dolore. & cũ magno lucis splendo¬
re. ẽẽt egressura de corpore.
Sed et tciũ exinde diẽ quo esset
moriturus insinuauit. Qđ ita
utrunq ut ex iusione didicit. cõ¬
plecũ . ẽ. Nã die dehinc tercio. c̃¬
pleta hora nona: subito quasi leuĩ
obdormieas: sine ullo sensu doloris
emisit sp̃m. Cuiꝰ corpori tumula¬
ndo : p̃parauerant sarco fagũla¬
pideũ. Sed cũ huic corpus impone¬

Expanded text:
ad se praefato urbis Lundoniae in qua ad se praefato urbis Lundoniae in qua tunc ipse manebat, episcopo, rogavit ne plures eo moriente quam ipse mitteret, non multo post idem vir Dei, dum membra sopori dedisset, vidit visionem consolatoriam, quae omnem ei anxietatem memoratae solicitudinis auferret, insuper et qua die esset hanc vitam terminaturus, ostenderet. Vidit enim, ut post ipse referebat, tres ad se venisse viros claro indutos habitu; quorum unus residens ante lectulum ejus, stantibus his qui secum advenerantrunt, dixit quod anima ejus, et sine ullo dolore, et cum magno lucis splendore esset egressura de corpore: sed et tertium exinde diem quo esset moriturus insinuavit. Quod ita utrumque ut ex visione didicit completum est. Nam die dehinc tertio completa hora nona, subito quasi leviter obdormiens, sine ullo sensu doloris emisit spiritum. Cujus corpori tumulando praeparaverant sarcofagum lapideum: sed cum huic corpus impone
Abbreviated transcription (Latin):
giosis actib crebrisq p̃cibus.
piis elemosrnarũ fructib plu¬
rimũ intentus : lutã priuatã
& monachicã cunctis regni
fereas: quã & olim iã si ñ obfa¬
natus coniugis animꝰ diuortiũ
negaret. relicto regno subis
ep̃m magis qua regẽ ordinari
deceret . Cũq: annos . axx. it
gisset : correptus. ẽ. corporis
infirmitate ꝑmaxima. qua &
mortuus . ẽ. Ad monuitq: coni¬
iugẽ: ut uł tunc diuinose serui¬
tio parit̃ mancipareN: cũ ampliꝰ
parit̃ mundũ amplecti. uł potiꝰ
mundo seruire ñ possen. Qđ dũ
egre impetrar& ab ea : uenit ad
antistitẽ lundonicȩ ciuitatis uoca¬
bulo ualdheri. qͥ erconualdo suc
sed pauꝑ spũ magis ꝓpt̃ regnũ cęlo¬
rũ manere desiderans . Quicũ in¬
grauescente p̃fata egritudine
diẽ sibi mortis imminere sensisset:
timere cȩpit homo anim regalis.
ne ad mortẽ ueniens. tando affectꝰ
dolore. aliqͥd indignũ suȩ ꝑsonae
uł ore ꝓferret. uł aliorũ motu
gerer&e membrorũ. Unde accito

Expanded text:
 crebris precibus, piis eleemosynarum fructibus plurimum intentus; vitam privatam et monachicam cunctis regni aeferens, quam et olim jam, si non obstinatus conjugis animus divortium negaret, relicto regno subiisepiscopum magis quam regem ordinari deceret. Cumque annos triginta in gisset, correptus est corporis infirmitate permaxima, qua et mortuus est: ammonuitque conjugem, ut vel tunc ditio pariter manciparent, cum amplius pariter mundum amplecti, vel potius mundo servire non possent. Quod dum aegre impetraret ab ea, venit ad antistitem Lundoniae civitatis, vocabulo Ualdheri, qui Erconualdo succsed pauper spiritu magis propter regnum caelorum manere desiderans. Qui cum ingravescente praefata aegritudine, diem sibi mortis imminere sensisset, timere coepit homo animi regalis, ne ad mortem veniens tanto adfectus dolore, aliquid indignum suae personae, vel ore proferret vel aliorum motu gereret membrorum. Unde accito
Abbreviated transcription (Latin):
seruieas. & ꝑbicunq rogabat᷑ ad
eccłȩ¬
quo theodorus in ciuitate hrofi
uiuchelmũ consecrauit ep̃m:
sed illo post multũ tẽporis p̃ ino¬
pia rerũ ab episcopatu discede
nte. ad alia loca secedente. geb¬
mundũ ꝓ eo substituit antistitẽ
Atino dñicȩ in carnationis sex¬
centesimo septua gesimo. qui est
annus imꝑii regis egfridi octa¬
uus. apparuit mense augusto
stella quȩ dr̃ cometa : & tribus
mensib: ꝑmanens. matutinis ho¬
ris oriebat᷑. excelsam rachantis
flammȩ quasi columnã p̃fe¬
rens. Quo etiã anno. orta in ter
ipsũ regẽ egfridũ. & reuerentis¬
simũ antistitẽ iulfridũ dissensi¬
one. pulsus. ẽ. idem antistes ase¬
de sui episcopatus. & duo in locũ
eiꝰ substituti epĩ. qͥ nor dan himbro¬
rũ genti p̃essent: bosa iudelicet
qui deirorũ . & eatta qͥbernicio¬
rũ ꝓuinciã gubernar et : Hic in
cuutate eboraci. ille in agustal¬
densi. siue in lindis farnensi eccła

Expanded text:
serviens, ubicumque rogabatur, ad serviens, ubicumque rogabatur, ad ecclequo Theodorus in civitate Hrofi Cuichelmum consecravit episcopum. Sed illo post non multum temporis, prae inopia rerum, ab episcopatu decedente, atque ad alia loca secedente, Gebmundum pro eo substituit antistitem. Anno dominicae incarnationis sexcentesimo septuagesimo octavo, qui est annus imperii regis Ecgfridi octavus, apparuit mense Augusto stella quae dicitur cometa; et tribus mensibus permanens, matutinis horis oriebatur, excelsam radiantis flammae quasi columnam praeferens. Quo etiam anno orta inter ipsum regem Ecgfridum, et reverentissimum antistitem Uilfridum dissensione, pulsus est idem antistes a sede sui episcopatus, et duo in locum ejus substituti episcopi, qui Nordanhymbrorum genti praeessent: Bosa videlicet, qui Deirorum, et Eata, qui Berniciorum provinciam gubernaret: hic in civitate Eburaci, ille in Hagustaldensi, sive in Lindisfarnensi Ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
cratus ẽ. a theo doro inciuitate
lutidonia. Cuiꝰ episcopatꝰ tẽpo¬
re. deuictis atq a motis subregu¬
ls: cedualla suscepit imꝑiũ
Et cũ duob annis hoc tenuisser:
tandẽ suꝑni regni amore com¬
punctus. reliqͥt. eodẽ adhuc p̃¬
sule eccłam gubnante : ac ro¬
mã abieos ibi uitã finiuit. ut us
sequentib latius dicendũ est.
de . Ixx .ui. cũ edilredus
rex merciorũ. ad ducto malig¬
no exercitu cantiã uastarte. ec¬
clas ac monasteria sine respectu
ret : ciuitatẽ qͦq hrofi in qͣ erat
putta ep̃s. quãuis eo tẽpore ab¬
seas. cõmuniclade absumpsit.
qđ ille ubi cõpit. eccłam uideli
latã : deuertit ad sexuulfũ mer¬
ciorũ antistitẽ. & accepit ab eo
possessionẽ eccłȩ cuiusdã. & agel¬
li ñ grandis. ibidemq in pace ui¬
tã finiuit. nichil omnino de res¬
taurando episcopatu suo agens:
qͥa sic̃ supͣ diximꝰ. magis in eccłasci¬
cis quã inhumanis reb erat indus¬
trius: Sedin illa solũ eccła dõ de

Expanded text:
add. est a Theodoro in civitate Lundonia. Cujus episcopatus tempore devictis atque amotis subregulis, Caedualla suscepit imperium: et cum duobus annis hoc tenuisset, tandem superni regni amore compunctus reliquit, eodem adhuc praesule Ecclesiam gubernante; ac Romam abiens, ibi vitam finivit, ut in sequentibus latius dicendum est. ae rex Merciorum, adducto maligno exercitu, Cantiam vastaret, et ecclesias ac monasteria sine respectu ret, civitatem quoque Hrosi, in qua erat Putta episcopus, quamvis eo tempore absens, communi clade absumpsit. Quod ille ubi comperit, ecclesiam videlicet latam, divertit ad Sexuulfum Merciorum antistitem, et accepta ab eo possessione ecclesiae cujusdam et agelli non grandis, ibidem in pace vitam finivit, nil omnino de restaurando episcopatu suo agens: quia sicut supra diximus, magis in ecclesiasticis quam in mundanis rebus erat industrius; sed in illa solum ecclesia Deo
Abbreviated transcription (Latin):
expler&. Perducta nanq apuel
exaudiri. Nã surgens abora¬
tione : prius quã exiret de loco
petitȩ lucis grãm recepit. st̃
quȩ famularũ manib adduc¬
ta fuerat: ipsa libero pedũ
incessu domũ lȩta reuersa. ẽ
qͥsi adhoc solũmꝰ lucẽ amitte¬
ret tẽporalẽ ut quanta scõs
tis possider& sua sanatione
demonistraret

Expanded text:
expleret. Perducta namque a puelexpleret. Perducta namque a puelrdius meruit exaudiri. Nam exsurgens ab oratione, priusquam exiret de loco, petitae lucis gratiam recepit: et quae famularum manibus adducta fuerat, ipsa libero pedum incessu domum laeta reversa est; quasi ad hoc solummodo lucem amitteret temporalem, ut quanta sanctos tis possideret, sua sanatione demonstraret
Abbreviated transcription (Latin):
obseruantia disciplinȩ regu¬
laris. & in earũ quȩ ad cõmi¬
nes usus ꝑtinent rerũ ꝓfuit
famularũq xpi quȩ ibidẽ
fueranT tumulata tolleren᷑.
& trans ferrent᷑ omĩa in ec¬
cłam beatȩ dĩ genitricis.
unoq conderent᷑ in loco: quo¬
tiens ibi claritas luminis cele¬
quanta sepe fraglantia mi¬
randi apparuerit odoris. qra
bia sint signa ostensa: in codẽ
libro de qͦ hȩc excerpsimꝰ qͥsq
legerit inueniet. Sane nulla¬
tenꝰ p̃tereundũ arbitror mi¬
raculũ sanitatis qd ad ipsum
ermiteriũ dõ dicatȩ congre¬
gationis factũ idem libellus
refert. Erat qͥppe in ꝓximo
comes quidã. cuiꝰ uxor ingru¬
ente oculis caligine subita.
tantũ ꝑdies eadẽ molestia
crebrescente grauata. ẽ: ut
nec minimã qͥdem lucis alicu¬
ius posset particulã uidere
Cui dũ aliquandiu a cȩcita¬
tis huiꝰ nocte clausa mane¬
ret: repente uenit ii mentem
qͥa si admonasteriũ delata iuir¬

Expanded text:
observantia disciplinae reguobservantia disciplinae regularis, et in earum quae ad communes usus pertinent rerum providfamularumque Christi quae ibidem fuerant tumulata, tollerentur, et transferrentur omnia in ecclesiam beatae Dei Genitricis, unoque conderentur in loco: quoties ibi claritas luminis caelequanta saepe fragrantia mirandi apparuerit odoris, quae alia sint signa ostensa, in ipso libro de quo haec excerpsimus, quisque legerit, inveniet. Sane nullatenus praetereundum arbitror miraculum sanitatis, quod ad ipsum cymiterium Deo dicatae congregationis factum idem libellus refert. Erat quippe in proximo comes quidam, cujus uxor ingruente oculis caligine subita, tantum per dies eadem molestia crebrescente gravata est, ut ne minimam quidem lucis alicujus posset particulam videre. Cui dum aliquandiu caecitatis hujus nocte clausa maneret, repente venit in mentem, quia si ad monasterium  Al.
Abbreviated transcription (Latin):
bene uenisti. Et hoc dicto pa¬
rũꝑ reticuit: quasi responsũ
eiꝰ quẽ uidebat & cu loque¬
bat᷑ expectans . Rursũq
qͣsi leuius indignata : subiun¬
xit. Neqͣquã hoc leta ferre
queo. Rursũq modicũ sileos :
t̃cio dix̃. Si nullatenꝰ hodie
fieri potest : obsecro ne sit lon
nẽ conclusit. Si onũmodis ita
definitũ. ẽ. neq hanc sententiã
licet immutari: obsecro ne
amplius quã hȩc solũ mͦ ꝓxima
nox int̾sit. Quib dictis: int̾ro¬
⁊gata
a circũ sedentib cũ qͥ loqueret᷑.
cũ carissima inqͥt mea matre
edlburga. Ex quo intellexer
qͦd ipsa tẽpus eiꝰ transmigrati¬
onis in ꝓximũ nunciare uens¬
set. Nam & ita ut rogabat
transacta una die. & nocte.
soluta carnis simul & infir¬
mitatis uinculis. ad ȩt̃nȩ sa¬
lutis gaucha intrauit.
in officio abbatissȩ. do
deuota samula nomine hil¬
delid: multisq annis idest
usq ad ultimã senectutẽ eid̃
monas terio streniussime iNi

Expanded text:
bene venisti. » Et hoc dicto, pabene venisti. » Et hoc dicto, parumper reticuit, quasi responsum ejus quem videbat, et cui loquebatur, exspectans. Rursumque quasi leviter indignata subjunxit: « Nequaquam hoc laeta ferre queo. » Rursumque modicum silens, tertio dixit: « Si nullatenus hodie fieri potest, obsecro ne sit longnem conclusit: « Si omnimodis ita definitum est, neque hanc sententiam licet immutari, obsecro ne amplius quam haec solummodo proxima nox intersit. » Quibus dictis, interrogata a circumsedentibus, cum quo loqueretur: « Cum carissima, inquit, mea matre Aedilberge. » Ex quo intellexere quod ipsa ei tempus suae transmigrationis in proximum nunciare venisset. Nam et ita ut rogabat, transacta una die ac nocte, soluta carnis simul et infirmitatis vinculis, ad aeternae gaudia salutis intravit. in officio abbatissae devota Deo famula, nomine Hildilid, multisque annis, id est, usque ad ultimam senectutem eidem monasterio strenuissime, in
Abbreviated transcription (Latin):
re futuri scłi nobilior : quȩ ita
multis iã annis om̃i corporis
fuerat officio destituta. ut noc
unũ qͥdem mouere ipsa membrũ
ualeret. Haec ubi corpus ab¬
batissȩ uenerabilis in eccłam de¬
latũ donec sepulturȩ daretur
cognouit: postulauit se illle af¬
ferri. & in modũ orantiũ ad il¬
lud acclinari. Qđ dũ fieret :
qͣsi uiuentẽ allocuta. rogauit
ut apud miscđiampi condito¬
ris impetrar& se a tantis tãq
diutinis cruciatib absolui. Hec
multo tardius exaudita .ẽ. Nã
post dies duodecĩ: & ipsa educ¬
tres adhuc annos post obitum
dñȩ in hac uita teneret᷑: ita
tantũ ea quã p̃diximꝰ infirmita¬
te decocta. ẽ. ut uix ossib hȩre
ret Adultimũ cũ tẽpus iã reso¬
lutionis eiꝰ instaret : ñ solũ mem¬
brorũ cęterorũ. sed et linguae
motu caruit. Qđ dũ trib dieb
ac totidẽ noctib ageret᷑ subi¬
to uisione spũali recreata. os
& oculos aꝑuit: aspectansq is

Expanded text:
re futuri saeculi nobilior: quae ita re futuri saeculi nobilior: quae ita multis jam annis omni corporis fuerat officio destituta, ut ne unum quidem movere ipsa membrum valeret. Haec ubi corpus abbatissae venerabilis in ecclesiam delatum, donec sepulturae daretur, cognovit, postulavit se illo afferri, et in modum orantium ad illud adclinari. Quod dum fieret, quasi viventem adlocuta, rogavit, ut apud misericordiam pii conditoris impetraret se a tantis tamque diutinis cruciatibus absolvi. Nec multo tardius exaudita est: nam post dies duodecim, et ipsa eductres adhuc annos post obitum dominae in hac vita teneretur, in tantum ea quam praediximus infirmitate decocta est, ut vix ossibet ad ultimum, cum tempus jam resolutionis ejus instaret, non solum membrorum caeterorum, sed et linguae motu caruit. Quod dum tribus diebus et totidem noctibus ageretur, subito visione spiritali recreata, os et oculos aperuit; aspectansque
Abbreviated transcription (Latin):
biculo quo manebat incipiente
corpus homurus qͦd ec̃e sole clarius
sondone inuolutũ insublumne ferri
clatũ uidelicet de domo inqͣ soro¬
respausare solebant . Cũq dili¬
gentiꝰ intueret᷑ qͦ trahente leuare¬
tur sursũ hȩc quã contẽplabat᷑
species corporis gloriosi : iudit
quasi funib: auro clariorib: in
suꝑna tolleret᷑. donec cęlis pa¬
tentib introducta. amplius ab il¬
la uidi ñ potuit. Nec dubiũ re¬
mansit cogitanti de uisione. quin
aliqͥs de illa congregatione ciaꝰ
e&e moriturus: cuiꝰ anima ꝑbona
quȩ fecisset oꝑa. qͣsi ꝑ funes aure¬
os leuanda ẽae ad cȩlos. Qđ reue¬
ra ita contigit. Nã ñ multis int̃¬
positis dieb dõ dilecta mat̃ con¬
gregationis ipsius. ergastulo car¬
nis educta .ẽ. Cuiꝰ talẽ fuisse
constat uitã : ut nemo qui eã
nouerit dubitare debeat. quus
ei exeunti de hac uita. cęlestis
patriȩ patuerit ingressus.
In eodẽ qͦq monasterio quȩdã

Expanded text:
biculo quo manebat, biculo quo manebat, corpus hominis, quod esset sole clarius, sindone involutum in sublime ferri, elatum videlicet de domo in qua sorores pausare solebant. Cumque diligentius intueretur quo trahente levaretur sursum haec quam contemplabatur species corporis gloriosi, vidit quod quasi funibus auro clarioribus in superna tolleretur, donec coelis patentibus introducta, amplius ab illa videri non potuit. Nec dubium remansit cogitanti de visione, quin aliquis de illa congregatione citius esset moriturus, cujus anima per bona quae fecisset opera, quasi per funes aureos levanda esset ad caelos: quod revera ita contigit. Nam non multis interpositis diebus, Deo dilecta mater congregationis ipsius, ergastulo carnis educta est; cujus talem fuisse constat vitam, ut nemo qui eam noverit, dubitare debeat quin ei exeunti de hac vita caelestis patriae patuerit ingressus. In eodem quoque monasterio quaedam
Abbreviated transcription (Latin):
iterũ dix̃. Accendite gͦ Lucer¬
illã quã diu uultis: at camen
scitote qͥa noni . ẽ. mea. Nam
qͥa apparuerit sibi quidã uir
dicers qđ adueniente dilucili
ꝑhennẽ ec̃ẽ. exitura ad lucẽ
bataest
ũ aut̃ & ipsa mat̃ pia dd
deuotȩ congregationis
edilburga. ecẽ rapienda de
mundo : apparuit uifio mira¬
da cuidã de sororib ciu noma
erat torgid: quȩ multis iã an¬
nis in eodẽ monasterio cõmor¬
ta. & ipsa semꝑ in omĩ humilta¬
te ac sinceritate seruire sad¬
gebat. & adiutrix disciplinȩ st¬
gularis. eidẽ matri existere
minores docendo uł castigando
curabat. Cuiꝰ ut uirtus iuxta
apłm in infirmitate ꝑficeret᷑.
tacta . ẽ. repente grauissimo
corporis morbo. & ꝑ annos nouẽ
pia redẽptoris nr̃i prouisione
multũ fatigata. Uidelic& ut
queqͥd in ca iutu sordidantis inter
iurcutes ꝑignorantiã uł ꝑ ineu¬
piã resedissec. totũ hoc caminus
duinȩ tribulationis excoqueret

Expanded text:
iterum dixit: « Accendite ergo luceriterum dixit: « Accendite ergo lucerillam, quamdiu vultis; attamen scitote quia non est mea: nam quia apparuerit sibi quidam vir dicens quod adveniente diluculo perennem esset exitura ad lucem. bata estum autem et ipsa mater pia Deo devotae congregationis Aedilburga esset rapienda de mundo, apparuit visio miranda cuidam de sororibus, cui nomen erat Torctgyd, quae multis jam annis in eodem monasterio commorata, et ipsa semper in omni humilitate ac sinceritate Deo servire satagebat, et adjutrix disciplinae regularis eidem matri existere, minores docendo vel castigando curabat. Cujus ut virtus juxta Apostolum in infirmitate perficeretur, tacta est repente gra per annos novem pia Redemptoris nostri provisione multum fatigata: videlicet ut quicquid in ea vitii sordidantis inter virtutes per ignorantiam vel incuriam resedisset, totum hoc caminus diutinae tribulationis excoqueret.
Abbreviated transcription (Latin):
dicatarũ solebat cella nutriri.
ibiq meditari. Hic p̃fata pestai¬
lentia tactus. ubi ad extrema ꝑ
eadgid. cadgid eadgid: & sic t̃¬
minaas tẽporalẽ uitã. intrauit
aeternã. At uirgo illa quã
moriens uocabat. mox in lo¬
co quo erat. eadẽ attacta
infirmitate. ipso quo uoca
ta .ẽ. die de hac luce fub¬
tracta: & illũ qͥse uocaue¬
rat. ad regnũ cęleste secu¬
ta .ẽ. Itẽ quȩdã ex eisdẽ
ancillis dĩ. cũ p̃fato tacta
morbo ad extrema eo. per¬
ducta: cępit subito circa
mediã noctẽ clamare his qͥȩ
cernã quȩ inibi accensa erat
ei aliqͥs obtẽꝑaret : ad extre¬
mũ intulit. Scio qͦd me hȩc
insana m̃te loqui arbitrami¬
ni: sed iã nẽ ñ ita. ẽẽ. cognos¬
cite. Nã uere hco uob quia
domũ hanc tanta luce imple¬
tã. ẽẽ. ꝑspicio: ut ur̃a illa
lucerna mͥ omnimodis. eẽ. ui¬
deat᷑ obscura. Et cũ nec ad huc
qͥdem talia loquenti qͥsquã
respondet. uł assensũ p̃ber&:

Expanded text:
dedicatarum solebat cella nutriri, dedicatarum solebat cella nutriri, ibique medicari. Hic praefata pestilentia tactus, ubi ad extrema peEadgyd, Eadgyd, Eadgyd; et sic terminans temporalem vitam, intravit aeternam. At virgo illa quam moriens vocabat, mox in loco quo erat, eadem adtacta infirmitate, ipso quo vocata est die de hac luce subtracta, et illum qui se vocavit ad regnum caeleste secuta est. Item quaedam ex eisdem ancillis Dei cum praefato tacta morbo, atque ad extrema esset perducta, coepit subito circa mediam noctem clamare his quae cernam quae inibi accensa erat,ei aliquis obtemperaret, ad extremum intulit: « Scio quod me haec insana mente loqui arbitramini; sed jam nunc non ita esse cognoscite: nam vere dico vobis, quod domum hanc tanta luce impletam esse perspicio, ut vestra illa lucerna mihi omnimodis esse videatur obscura. » Et cum ne adhuc quidem talia loquenti quisquam responderet, vel adsensum praeberet,