comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
empore quo Billesm Sux dis ponẽdar In
adrit ⁊ ariuis tam sibi uenditatre audax
cum missa legaliond hñius modi teordrs.
Nudio te inquir nunt uelle traus marẽ ysi¬
Augliae ibi neginum nantisci: Iuid multu
gaudes Sed urmusilormannã redbas obẜgi
Roberurs aũt Dux Normannorũ quẽ in fiungis
ẽe patram tuum iturus in hidrusalẽ A lano pͦ
meo consobriuo sc sus commnend auit omñe sual
haers ditaio. Tu autẽ cum complicibus tius sas
pr̃cm meũ apiuꝰ uiinus Ieeiim in Normaniã u¬

Expanded text:
empore quo Willelmus dux disponebat Angliam adire et armis eam sibi vindicare, audax est eum, missa legatione hujusmodi, terrere: « Audio te, inquit, nunc velle trans mare ultum gaudeo, sed ut mihi Northmanniam reddas obsecro. Robertus autem dux Northmannorum, quem tu fingis esse patrem tuum, iturus in Hierusalem, Alanno patri meo, consobrino scilicet suo commendavit omnem suam haereditatem. Tu autem, cum complicibus tuis Alannum patrem meum apud Winmusterium in Northmannia
Abbreviated transcription (Latin):
restitorar quẽ dux gyeecitibis applicitib aliqia
clam ad ludendum cum oppidanis infantibus.
intraueraut combussir. Liuod iterum rostan
a custodibus siud mancipauir¬
⁊ uomiodo heuritus Rlix frautorũ apud has
cexdecitum amisir ⁊ postea duci recõciliatꝰ

Expanded text:
restiterat, quod dux exercitibus applicitis aliquanrestiterat, quod dux exercitibus applicitis aliquans pueros, qui clam ad ludendum cum oppidanis infantibus intraverant, combussit. Quod iterum restauravit et custodibus suis mancipaviuomodo Henricus rex Francorum apud vadum Divae exercitum amisit et postea duci reconciliatus
Abbreviated transcription (Latin):
reddidir Ubsolutus itaqo as oit xt potõ Iilius paris
rrs Iocusalem de ceouis. Qui dum in Cyprum
iiulam cum quodam uencrabilis uitto perogrino
⁊ p̃o ad quandam ⁊clam saucti ⁊licolai uenissõr
Siumi prostratus coram altari diutius orauis
Ibrss in or̃ons Nal lugusti becitum deo sp̃ratũ
reddidu Infulaui uoro comporta sauctitate
talis perogrini corpus eius in illa᷑ Iepeliseuur
cuuis indritis in cegrotis multa sanitatũ miratula
Lagnificus dux uoillelmus frauto
cateruis rompetente r deuictis memor opprobru a
Comite sibi illati ad brbẽ Cenomanitã post aliquos
arma conuertir. Quid drgo explitare poterir quot
incursibus quot legioruim ox peditionibus illã affus
ed postremun unti Cçencianui iam rastellis x tiu
Conpitatum subartis dextras enci uode auur fid
paugentes nri arctissimio satcamentis : In quo
medio ad demandam eorum ins õlentiam d duo nus
cuiu sdam opulenti militis nomine Goiffredi a

Expanded text:
reddidit. Absolutus itaque ab eis, utpote filius pacis, ire Hierusalem decrevit. Qui dum in Cyprum insulam cum quodam venerabilis vitae peregrino episcopo ad quamdam ecclesiam sancti Nicolai venisset, humi prostratus coram altari diutius oravit, ibique in oratione Kal. Augusti beatum Deo spiritum reddidit. Insulani vero, comperta sanctitate talis peregrini, corpus ejus in ecclesia sepelierunt. Cujus meritis in aegrotis multa sanitatum miracula Magnificus dux Willelmus, Francorum catervis competenter devictis, memor opprobrii a Goiffredo comite sibi illati, ad urbem Cenomannicam per aliquot annos arma convertit. Quin igitur explicare poterit quot militum incursibus, quot legionum expeditionibus illam afflixerit? Ad postremum victi Cenomanni, jam castellis per cunctum comitatum subactis, dextras duci dederunt, fidem pangentes illi arctissimis sacramentis. In quorum medio ad domandam eorum insolentiam, duo municipia m vero castellum cujusdam opulenti militis nomine Goiffredi adhuc
Abbreviated transcription (French):
uñc guibusalim maleditis doinoi toparesps
suos accus auuibus ox Iaindiã. Dux w illaliꝰ¬
exas peratut ingonli furia. Baronos sũos sẽ
Rodultum de Toenia l ngonam dẽ Srentemaissn
Normamia.. Abbate / qnoq Rodbelum gui iam
tubus m̃nis codnobuum Sancti ⁊brulfi nexe
quia de audati Seroriotum ꝓsap̃ia prodierar
suit reatu ⁊Fudicio synodi d rormania exx
⁊ quendam menacꝭum noĩs Eh̃ormum en subros
Robarlus Romã pouir or Nirolao papae causams

Expanded text:
unc quibusdam maledicis vicinos comparesque suos accusantibus ex invidia, dux Willelexasperatus ingenti furia barones suos, scilicet Rodulfum de Toenia, Hugonem de Grentemaisnilio Northmannia. Abbatem quoque Robertum, qui jam ribus annis coenobium Sancti Ebrulfi rexerat, quia de audaci Geroicorum prosapia prodierat, sine reatu et judicio synodi de Northmannia expulit et quemdam monachum nomine Osbernum ei subrogavit. Robertus Romam petiit et Nicolao papae ca
Abbreviated transcription (Latin):
sis nothus hucusq temsti Nunt igaire au
nnha debiram rodde rtormannrã aut sgo libi to
urabus bollum infora His auditis Willanꝰ
uranorar fudelitate N uius mo di ley auom
sirothetas intrinsotus liuir uonono ⁊ rar
quippe cubicularius Reges Chumugi Tunt
nd̃ uomss Brilonumꝰ in Audegauonsi comi tatu
castellum. unterii ohs dildeaꝵ ⁊̃ oppidau/
alilibris sose illi debontibus suos intromii trebar¬
in iudunr tactisq̃s sabans manũ ad od leuauir
C nus tactu uenens infactus drt ⁊ paulo porł¬
.i omnibus suis lugentibꝰ definnctus qł. Bit
nuiltum sagax fuit ⁊ probus at ama tõr gnstĩnat
anfi diu sunyissoi multa bona ot fortur farissan
at ad regondum ⁊ onorẽ unlis fiussẽr. Droditr

Expanded text:
hucusque tenuisti. Nunc igitur aut mihi debitam redde Northmanniam, aut ego tibi totis viribus bellum inferam. » His auditis, Willelmus juraverat fidelitatem et hujusmodi legationem chirotecas intrinsecus livit veneno. Erat quippe cubicularius Chunani. Tunc idem comes Britonum in Andegavensi comitatu castellum Guntherii obsederat et oppidanis militibus sese illi dedentibus suos intromittebatinduit, tactisque habenis, manum ad os levavit. Cujus tactu veneno infectus est et paulo post omnibus suis lugentibus defunctus est. Hic multum sagax fuit et probus, ac amator justitiae. Qui si diu vixisset, multa bona, ut fertur, fecisset, ac ad regendum
Abbreviated transcription (Latin):
ostea Dux contra toguleus ẽ oascrum¬
¶uod ugx illi aidum abstulir ar aliud oppidũ
nõ setetius quod Bretolium us q̃s hodie uotał
iustauranis ⁊ Willoliuo sbarm filio ad
custodiendum tontra/ murtos sibi aduer santes
I dolizam Rogone ⁊ oentee pliau in comugio

Expanded text:
ostea dux contra Tegulense castrumquod rex illi dudum abstulerat, aliud oppidum non deterius, quod Bretolium usque hodie vocatur, instaurat, et Willelmo Osberni filio ad custodiendum contra cunctos sibi adversantes Adelizam Roge
Abbreviated transcription (Latin):
aut capti aur pdrempti suus aur obiuxe
fugiontos uix ouasdenus. Sorgo parte Durs
Normannorum confestun renunciate ⁊ogi frantorũ
Ifex iguur uor infortumiũ suorum agnouir a
Lorincunte infe̾rfatioue tounta gradu quantotiut
Uoaliur mocestus d interitie Gallorũm rotio podã

Expanded text:
nes capti aut perempti sunt, aut obnixe fugientes vix evaserunt. Hoc ex parte ducis Northmannorum confestim renuntiate regi Francorum. » Rex igitur ut infortunium suorum agnovit, a Northmannica infestatione concito gradu, quantocius valuit, moestus de interitu Gallorum retro pedem
Abbreviated transcription (Latin):
tontumarõ procreauit ⁊ unã filiam quã pos¬
R a ulfo couiti generes Britoui nupsir al
cum sodem in diebus Debani PPapae Idruras
perr oxil P ⁊cofatus haot duo raenobia
monar horum Iautre ncatice coe li reguia

Expanded text:
ontumacem procreavit et unam filiam, quae postea Rodulpho comiti genere Britoni nupsit, atque cum eodem in diebus Urbani papae Hierusalem perrexit. Praefatus heros duo coenobia monachorum Sanctae Mariae coeli reginae
Abbreviated transcription (Latin):
agua quo ueratur / indella usq̃s ad aliam aguiã
que uorature Etta. Alu tamiẽ simur as ⁊ tra
ueilq̃s cad Isaram. Constuntum dsi ouia in ill
concordia quod Conds Normãmoe nullum facis n¬
oruitium Regi frantia de terra Normannioe nes
di alitor soruirot nisi Rex frantia daidi ei
feodim in frantia unde oi soiurio deberor.

Expanded text:
aqua quae vocatur Andella, usque ad aliam aquam aqua quae vocatur Andella, usque ad aliam aquam quae vocatur Epta. Alii tamen dicunt ab Epta usque ad Ysaram. Constitutum est etiam in illa concordia, quod comes Northmanniae nullum faciet servitium regi Franciae de terra Northmanniae, neque ei aliter serviret, nisi rex Franciae daret ei foedum in Francia, unde ei
Abbreviated transcription (Latin):
fon quasi sulros farero. Et nun tos p̃os suns
Iouoralonẽ udurror d illo lignulo quod mauu
tonebaro comiui stuir sultot quos in cnoribus
ferorar. ⁊ x quo arbitrau sut ⁊nad̃ pos
Lo de magnas paterotur dissoufionod ⁊ trbulaniues¬
⁊ uod nos naus ox maginia ꝑte imꝑlotuũ dider
qui Ez eutito Regi ꝓui suius prosãpieo loro uoii.¬
mus
fuissẽ diguostiuar supaiuxius. Rollo q̃ huins
geusa logiae primus fuit Wallelinus tonga sp̃ata
filus ois secuudus Richardus uõro en mus
Willllii filius tertius. Rtthardus udio Richari
filius quartus Robatus fuius Rihardi quiulus
Willelimus filius Robari qui nõ solum Normaniu
sad etiam Augliam possaba in sex to succos sa
ost illum in septimo gradia fueeuut fili ains ex
quibus solus Beuricus ad ultimũ Normannã
ingliam possadir usq̃s ad mortem
In concordia qua facha est ita fiantos ⁊
Normannos temyore primi Ifichardi cum rsbit
ese Ludonitus Rbix francorum qui captus fuor as
a Mormamuis auxeunut Sam Normannã as

Expanded text:
os facere. Et cum hospes suus generationem veniret, de illo lignulo quod manu tenebat, commiscuit sulcos quos in cineribus fecerat. Ex quo arbitrati sunt quod post t, vel magnas pateretur dissensiones et tribulationes. Quod nos jam ex magna parte impletum videmus, qui Henrico regi, qui hujus prosapiae loco septimus fuisse demonstratur, superviximus. Rollo enim hujus ealogiae primus fuit. Willelmus Longaspata filius ejus, secundus. Richardus vero hujus Willelmi filius, tertius. Richardus vero Richardi filius, quartus. Robertus filius Richardi, quintus. Willelmus filius Roberti, qui non solum Northmanniam, sed etiam Angliam possedit, in sexto successit. Post illum in septimo gradu fuerunt filii ejus, ex quibus solus Henricus ad ultimum Northmanniam et Angliam possedit usque ad mortem. In concordia quae facta est inter Francos et Northmannos tempore primi Richardi, cum redditus est Ludovicus rex Franciae qui captus fuerat a Northmannis, auxerunt Dani Northmanniam ab
Abbreviated transcription (Latin):
uolueoit. Quucti sunt ⁊ libitr ⁊ cadant oquos inpuatas culpa
nõ dño damrnaueres. Iusticic Rag̃ heipie iustician faci
Barones uirõ qui suam t curiam̃ de suis homnibus
uideaur. ut sic de cis agant quatinas gracia dñi ecatoy
incureant ⁊ Regem non ⁊ ffendant. Et s placitum de foĩbra
alioro Baromuu ontur in cute curus fuis/ asfit ad placitun
Reg̃õ iusticia. qui absit ea placitum fimti non liaet. Si
qui Barones iudicia non hñt iy hundrod. Di placitum habitum
fuidit ad ꝓpiquiroren Ecclesiab̃ Si iudicun ⁊gis ceus dettoniu¬

Expanded text:
uos iniquitas culpae, non Dominus damnaverit, justitia regis de ipsis justitiam faciat. Barones vero qui suam habent curiam de suis hominibus, videant ut sic de eis agant, quatenus erga Deum reatum non incurrant, et regem non offendant; et, si placitum de hominibus aliorum baronum oritur in curiis suis, adsit ad placitum regis justitia, quoniam absque ea placitum finiri non licet. Si qui barones judicia non habent in Hundredo, ubi placitum habitum fuerit, ad propinquiorem ecclesiam, ubi judicium regis erit, determi
Abbreviated transcription (Latin):
anegaldi codditõ yptor preatas primitus statuta ess patram
cnuy infestante uastationi ciuo ꝓposse fuo ifistetuar. an
ad condurtndos cos qui preatars reeuptioni eosistendo obuarant
Se hoc quori denggaldo libiba ⁊ quiota etat omns Ecclia
emag̃ in Ecclio confidebant oratiomibus/ quam in aie moro¬

Expanded text:
a est; patriam enim infestantes, vastationi ejus pro posse suo insistebant. Ad ad conducendos eos qui piratarum irruptioni resistendo obviarent. De hoc quoque danegeldo libera et quieta erat omnis Ecclesia;magis in Ecclesiae confidebant orationibus quam in armor
Abbreviated transcription (Latin):
apus Enudom̃a suyco ⁊ pos Saucti D aui dis
A Clamorgens is or pro ciscordia U rysiepiscopi ⁊
Lĩrolisusis Epi Ad pasga fuit Rex apud
x encforde in noua aula: ot ad Rogationes fuir
itox u couentus apud Winces tre suỹar rebus p̃dictis.
post Penterostom ded Rex Episcopatum E liẽ sẽ
Rigello si ⁊piscopatum Suuelime Salfrido
Cancellario. Fstit etiam Rex nonũ ⁊ pifroportũ apiud
Ccorloil ⁊ trausur maro. E cclipsis solitfacta
est .iiii. il Augusti egnẽti anno Rgx herir /
moratus dt in Normãmã pro gandio Nepotum
snorum quos gemitrar Consire Amegantusio
in filia Regis. Ebiir Gislobertus Rundoinẽsis

Expanded text:
copos Sancti Davidis et Clamorgensis, et pro discordia archiepiscopi et Lincoliensis episcopi. Ad Pascha fuit rex apud Oxineford in nova aula, et ad Rogationes fuit iterum conventus apud Wincester super rebus praedictis. Post Pentecosten dedit rex episcopatum Heliensem Nigello et episcopatum Dunelmiae Galfrido Cancellario. Fecit etiam rex novum episcopatum apud Rarlotl, et transiit mare. Eclipsis solis facta est IV Nonas Augusti. Sequenti anno rex Henricus moratus est in Normannia prae gaudio nepotum suorum, quos genuerat consul Andegavensis in filia regis. Obiit Gilebertus Londoniensis
Abbreviated transcription (Latin):
esch̃ui psistietr ultinus illo dies bollo Dacisqi fuissit
Dixesdato Oduaus/ cnsilio inguissao focit eũ Resip̃tior
consiluĩ peius / datim non fuerat in Anglia. extum
beleum tomiusit Nmiundus cum maxima gentr. ⁊ caat
cum omnibus Sacors execitilus cngrgatis ⁊ estarr.

Expanded text:
Dacisque fuisset. Dux vero Edricus consilio nequissimo fecit eum resistere. Consilium pejus datum non fuerat in Anglia. Sextum bellum commisit Edmundus cum maxima gente, et Cnut cum omnibus Dacorum exercitibus congregatis in Estsexe
Abbreviated transcription (Latin):
moratus in Ntormamã prexit hos tilitar. in
prantiã quia Rex frantorum tuebatire r lopotõm
⁊ hostom suum uend̾inant qs apiud Sparuũ uiii.
diebus tam secure ac si in rogno suo essõt cõpũlir
R egom Lodonicũ auxilia Comiti flandiensis nõ
ferre  ubi cum origniẽ ⁊ prorursum rogui frantorũ
egum potentissiuit: sirut platr plercae qs gentos Europas
ita franci a Troiauis ⁊euxerunt otigiue. Antenor
namqs cum suis profugus ab extid̾io Troias in fuirbu
Pannoniae tinitatẽ Sicambrĩa noĩe aedificauit.
cum posłᵒ mortẽ entenoris constaudomt sui duces
sux sa ⁊ orgotum ⁊ feciutious/ e quo frauti appella¬
sunt. Emibus Regunctis elegeriut dũc̃e ncarconũ¬

Expanded text:
moratus in Normannia, perrexit hostiliter in Franciam, quia rex Francorum tuebatur nepotem et hostem suum. Perendinans igitur apud Sparnum octo diebus tam secure, ac si in regno suo esset, compulit regem Ludovicum auxilia comiti Flandrensi non ferre. Ubi cum originem et procursum regni Francorum egum potentissime, sicut pleraeque gentes Europae, ita Franci a Trojanis duxerunt originem. Antenor namque cum suis profugus ab excidio Trojae in finibus Pannoniae civitatem Sicambriam nomine aedificavit. Verum post mortem Antenoris constituerunt sui duces super se Turgotum et Franctionem, a quo Franci appellantur. Quibus defunctis, elegerunt ducem Marco
Abbreviated transcription (Latin):
lodio a cocdotũ Mecontus roguatus onis rognauis
A quo Rogos franti M dromugi sune appellati.
N erdnens gonur Childducum. Childeritus
Elodondum quẽ baptigauil sanctus R eiuigius.
Rogom. Dagobdotus ⁊ lodongum. Clodonens̾ gon
iii. filios exbatilil regina snao sanctã. Clotariũ
Chiedericum atqs̃ hoodoricum. Theocuatus
⁊ hildeucum. ⁊ hilelutus Cagobeotum. Dagoba¬
⁊ẜ codoricum. Eẜdodoricus ⁊lotarium. ħuins

Expanded text:
Meroveus cognatus ejus regnavit, a quo reges Francorum Merovingi sunt appellati. Meroveus genuit Childericum; Childericus Clodoveum, quem baptizavit sanctus Remigius; regem; Dagobertus Clodoveum; Clodoveus genuit tres filios ex Batilde regina sua sancta: Clotarium, Childericum atque Theodoricum; Theodoricus rex Childebertum, Childebertus Dagobertum, Dagobertus Theodoricum, Theodoricus Clo
Abbreviated transcription (Latin):
Ianus cantolas mino Igiibs probitati:
Conflictu Ppallas. arte Nluicona geniũt.
Anglia qua cuuis qͦ scepłi muiminis ẜuius
Arema plendudaat iã tene brosa ruit.
Sas tum egge / no Nlormania cũ Sucd̃ marret.

Expanded text:
nus cautela minor, Alcides probitate, Conflictu Pallas, arte Minerva gemunt. Anglia, quae cunis, quae sceptro numinis hujus Ardua splenduerat, jam tenebrosa ruit. Haec cum rege suo, Normannia cum duce marcet:
Abbreviated transcription (Latin):
in Roguo oius nõ quiestens. his dictis ⁊ actis
roueosus est honricus Rex in rlormamã. Aduenit
aut a xtibus Alemaniae quidã Pux̃ Thcoduritus¬
noĩo flauduã calũmans quosd̃am procdrõ flandriã
seci sabes ⁊ hot suasũ Rogis heuriti. Wll̃s
autẽ Somes Claudrensis aciobus ordinatis obm̃a uenit

Expanded text:
regno ejus non quiesceres. His dictis et actis, reversus est rex Henricus in Normanniam. Advenit autem a partibus Alemanniae quidam dux Theodoricus Flandriam calumnians, quosdam proceres Flandriae secum habens, et hoc suasu regis Henrici. Willielmus autem comes Flandrensis aciebus ordina
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ ⁊ox pociueã intitai d presbuiris ⁊̃ redeomiit
sob. Tunt sod frus tra concossiõius /n̾a
podituir Epos rum patoret in oculis om̃i gentiũ
deceptio p̃la torum ⁊ depressiõ subuttorũ. ⁊ ode
anno illis quos hugo a. Parers de qnõ p̃ dictum eseꝰ
sectum euxdrat ad Ierusalẽ male contigir.
Deum /iq̃ũ de / oftembrãt illius sauctre telluris
fucola luxurria yrpina ⁊̃ uaris stellribus.
⁊ t aũt scaptum est in Młoysõ: ⁊ Rlogũ liblis :
Non diu sceldexo locis illis sunt impunita. An
igilia nauꝙs Scti Nicolai co pautis pagauorũ
multi Chrislianorã deuicti sunt cum autea solerer
e cõtrario contingers. In obsidiour ig̃r Damas conce
c magna pars Cristianorã progcessa essẽt ad

Expanded text:
initam de presbyteris, et redemit eos, Tunc, sed frustra concessionis suae poenituit episcopos, cum pateret in oculis omnium gentium deceptio praelatorum, et depressio subjectorum. Eodem anno illis, quos Hugo de Paiens, de quo praedictum est, secum duxerat Jerosolymam, male contigit: Deum si quidem offenderant illius sanctae telluris incolae luxuria, et rapina, et variis sceleribus; ut autem scriptum est in Moyse et Regum libris: Non diu scelera locis illis sunt impunita. In vigilia namque Sancti Nicolai a paucis paganorum multi Christianorum devicti sunt, cum antea soleret econtrario contingere. In obsidione igitur Damacena cum mag
Abbreviated transcription (Latin):
roederetirr uiro sno sts Consuli Aue̾egauense Eã
cã requirenti. Ntissa aũi postsatt filia Rogis uiro
suo recepta dsl irosuo fastu tantã uiragiue
digno. ost pascha mortiuis ost Regmaldus
Abb̃as ꝑemesiensis , huins nonce auctor. Ecclas
n p limpiõ lyiemis but hereueus primus heliesis

Expanded text:
redderetur viro suo consuli Andegavensi, eam requirenti. Missa autem post hec filia regis viro suo, recepta est fastu tanta viragine digno. Post pascha mortuus est Reginaldus abbas Ramesiensis, nove auctor ecclesie. In principio hyemis obit Herveus primus Heliensis
Abbreviated transcription (Latin):
Anchiios spmũ maiore comus. Papiu̾s Carołũ
nlartellum. Carolus ^ Dipinũ Regem. I ipiuus
Rex Carolum magnum Imperatoriẽ/i qui quasi siduo
effulsit pracoilutium ⁊ segnontium. Carolus
gonuir Rodonicum Imperatore. Loconitus Carolũ
Impera torẽ Caluũ. Carolus Rodonitum Roge / pr̃am
Caroli simplitis. Ccrolus simplex Bocoucũ.
Imius prosapiar Regẽ ultuuũ. Codonito ig̃ secuucto
Francorum proceros Regẽ super so statuũt. hugone
Dncẽ. qui filius hugonis magni D̾ucis fuir. h ugo
Locio Rox genur pussimũ Regem Robertum. Robaetꝰ
Uodiõ gonuit .iii. filios hugons dulcissinũ dncẽ ⁊ heritũ
Regem amãtissimũ Robdotumgs Burginidiã duco.
d̾ suricus Rex genne Ohilippum Rogẽ qui ad fmõ
manachatus est ⁊ hugond̃ magnus qui in motione¬

Expanded text:
Anchises Pippinum majorem domus, Pippinus Carolum Martellum, Carolus Pippinum regem; Pippinus rex Carolum magnum imperatorem, qui quasi sidus effulsit praecedentium et sequentium; Carolus genuit Ludovicum imperatorem, Ludovicus Carolum imperatorem Calvum, Carolus Ludovicum regem patrem Caroli Simplicis; Carolus Simplex Ludovicum, hujus prosapiae regem ultimum. Ludovico igitur defuncto Francorum proceres regem super se statuunt Hugonem ducem, qui filius Hugonis Magni ducis fuit. Hugo vero rex genuit piissimum regem Robertum; Robertus vero rex genuit tres filios: Hugonem dulcissimum ducem, Henricum regem amantissimum, Robertumque Burgundiae ducem. Henricus rex genuit Philippum regem, qui ad finem monachatus est, et Hugonem Magnum, qui in motione
Abbreviated transcription (Latin):
Ep̃us dĩem clansu uctimũ grimo ⁊ pitapꝭ iu ẜoc
Pontificum Robortus ħ onor quẽ fama / upeis to
P eopetuare eabi nõ obiturus obit
His hũmilis diues ros mira poteus pius cultor
Compatios mi tis cum patdadtur eoat
Noluri eũ suis Dñs studuit patir essa
Sompa in aduorses nurrus ⁊ arma /uis¬
⁊ n decima Iaui mendatis somniao muudr
Lignit ⁊ enigilans uera pdienue uiaꝵ
ostea ad festum / Pdtrificationis deou Rog
Argiepiscopatum ⁊ antuariae dollo id Curbul

Expanded text:
pus diem clausit ultimum, cujus epitaphium hoc est: Pontificum Robertus honor, quem fama superstes Perpetuare dabit, non obiturus obit. Hic humilis dives, res mira potens, pius, ultor, Compatiens, mitis cum pateretur erat. Noluit esse suis dominus, studuit pater esse, Semper in adversis murus et arma suis. In decima Jani mendacis somnia mundi Liquit, et evigilans vera perenne videt. Postea ad festum Purificationis dedit rex archiepiscopatum Cantuariae Willielmo de Curbuil,
Abbreviated transcription (Latin):
Rexad natala apui dmss taple ⁊ inde prexii
ad Sonsaistell. Ibi ⁊em dignã Dilus
ostenditt. Erat namos quidam Cancellarius
Regid Raudultus iam .xx. annis infirmitata
Secoctus auydi tauid̃ in turia: Imane pr̃optior
ad omma stolera inuocẽtos opprimõs : Ferras mustas

Expanded text:
ad Natale apud Dunestaple, et inde perrexit ad Berchamested. Ibi rem dignam Deus ostendit. Erat namque quidam cancellarius regis Randulfus jam XX annis infirmitate decoctus, semper tamen in curia juvene promptior ad omnia scelera, innocentes opprimens, terras
Abbreviated transcription (Latin):
enrccus ttey lapientissimꝰ toto Ieguenti anno
moratus in Ntormãmã ꝑrexit hos filitiar i
frantiã quia Hex frantorum tuebatue rlopotõm
⁊̃ hostom suum xendinaui q̃r apud Sparuũ uiii.
die hus tam senre ac si in reguo sũo essõt põpũlir
R ogom ⁊odonicũ auxilia fomiti flandisusis nõ
ferro ubi cum origniẽ ⁊ plotursum rogni frantorũ

Expanded text:
us  al. fortissimus toto sequenti anno moratus in Normannia, perrexit hostiliter in Franciam, quia rex Francorum tuebatur nepotem et hostem suum. Perendinans igitur apud Sparnum octo diebus tam secure, ac si in regno suo esset, compulit regem Ludovicum auxilia comiti Flandrensi non ferre. Ubi cum originem
Abbreviated transcription (Latin):
Nlenforde sororium oius et hugonoꝰ filium Gan
⁊ tradidir cos Regi. Rox aũt posuit cos in cant¬
fuil in Normanina : Et ibi dedir ⁊ piscopa t̾um
Cirestras.orro uolls e rehiepiscopus dedi
episcopatum Ronẽtos trice aanni Atcfidiarono
suõ e ad pascia ulro pannes Cremensĩs Cardinalis
⁊ opiscopa tus ⁊ abbatias nõ sune maguis mundubꝰ
ad natiuitatõ Sanctae Maria telebrauit
conciliũ sõlemne apiũ Emubmã. Sad quia
Moyses S ei seccetarius in his toria sancta
parentum elĩa norum ul xotutos scaps ĩt ⁊ uitiã
ses facuius Lotsiscolus Rubon ꝓ ditionẽ Sinidon

Expanded text:
us, et Hugonem filium Gervasii et tradidit eos regi; rex autem posuit eos in cafuit in Normannia, et ibi dedit episcopatum WiCicestriae. Porro Willielmus archiepiscopus dedit episcopatum Rovecestriae Joanni archidiacono suo. Ad Pascha vero Joannes Cremensis cardinalis per episcopatus et abbatias non sine magnis muneribus ad Nativitatem Sanctae Mariae celebravit concilium solemne apud Londoniam. Sed quia Moyses, Dei secretarius, in Historia sancta parentum etiam suorum ut virtutes scripsit et vitia, scilicet facinus Lot, scelus Ruben, proditionem Simeon
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ psãs roferiẽ parãs nusão s tupotis uigẽ
Quid̃ diadoma tibi puhꝭdrimal quis libi gẽmat
P allet ꝯemma tibi nec diadema nitẽt
ome libi cultus cultum Natura ministrar¬
N de meliorari forma beatã. potẽsꝭ
r namẽta cante nec quitq̃s luminis mede
Amcpis, illa mitaut lumine clara tũo
I on pudin modicas dẽ magnis dice re lauils¬
Ilde pitar dominã te prdtor essa mẽã
enricus Rox anno sequẽti fuir ad rlatala
apud Nordwoit ⁊ ad / ꝯascha apui Nord̾sanitiunt¬

Expanded text:
sa referre parans Musa stupore riget. Quid diadema tibi pulcherrima? quid tibi gemmae? Pallet gemma tibi, nec diadema nitet. Deme tibi cultus, cultum natura ministrat, Nec meliorari forma beata potest. Ornamenta cave, nec quidquam luminis inde Accipis, illa micant lumine clara tuo. Non puduit modicas de magnis dicere laudes, Ne pudeat dominam te precor esse meam. Henricus rex fuit anno sequenti ad Natale apud Nordw
Abbreviated transcription (Latin):
quibus ita scupsir Ppoeta
Cum ⁊ormamgenat Gallis tlaori Iupetatis
Anglia regna petiut obs fuit ipso Seu
Nam fragili toriũ dũ ꝓmurrunt mar̃ rymba
Intulii excito mibila deusay mari
Dung ⁊ uagi raero rapin tirr teaun te nauta
Rnpecũt imas abrita saxa ratos
fuiss or apud Bogeleia ad Ioenterostom fuit

Expanded text:
ita scripsit poeta: Dum Normannigenae Gallis clari superatis Anglica regna petunt, obstitit ipse Deus. Nam fragili torvum dum percurrunt mare cymba, Intulit excito nubila densa mari. Dumque vagi caeco rapiuntur tramite nautae, Ruperunt imas abdita saxa rates.fuisset apud Berklea, ad Pentecosten fuit
Abbreviated transcription (Latin):
et cum delito/ ingaossus est in can. Quartuͣ belum gessit ꝯste
cundem xeocitũ post duos dies⁊ apũd Brntforde. Multi auteᷤ
suog̃ in eo teansitu nimis festinantes famuto sutmasi suor
Irs tamay / belli fustuũ decus obtinit. Rox igitur Enut
summno funor ⁊strictas. mauũ fuam multis topũs ad se manda¬
tis argmontauis. Cogitauerunt otiam Cnar Rox et dux
edrictus. Ut quem cremis unicdea anpũbana ꝓditin uinceraa.
Ioitur dux cedicus concorditus est ci: Ut cun ꝓater. Iut
dego cosilo cius e westoce. Ut maxmã ystra Cnat ducert
xectitũ. Cuut udo intitea Rundoniam ossidtus Rora er¬

Expanded text:
triumpho ingressus est in eam. Quartum bellum gessit contra eumdem exercitum post duos dies apud Brenddeforde. Multi autem suorum in eo transitu nimis festinantes flumine submersi sunt; ipse tamen belli festivum decus obtinuit. Rex igitur Cnut summo timore perstrictus manum suam multis copiis ad se mandatis augmentavit. Cogitaverunt etiam Cnut rex et dux Edricus, ut quem armis vincere nequibant, proditione vincerent. Igitur dux Edricus concordatus est ei, ut eum proderet. Ivit ergo consilio ejus in Westsexe, ut maximum contra Cnut duceret exercitum. C
Abbreviated transcription (Latin):
infundo Ecclie consistant. huasss lateo uoe raptit ist quad
male cepit. sz admanum est ⁊oodate. Et si illud penitua
xtrepaueris. et de suo ꝓprio unde coddat habuerit mintegcum
ei cui dampmui intulit. eestituat. Quõd sinite solito lateo ⁊os
egit. et forti fortuctu ad ecclie sel sa te ditun domos fepues
euascrit i ablatione zostituta prouinciam foris iunot. met eodes
Et si fortr̃ uoditum Fecerit. nullus eumi hospitati p̃h¬
Di quie uero sante pacem Ecc̃liȩ uiolente ahefiegerit. Estn

Expanded text:
in fundo ecclesiae consistant. Hic si latro vel raptor est, quod male cepit, si ad manum est, reddat; et si illud penitus exstirpaverit, et de suo proprio unde reddet habuerit, in integrum ei cui damnum intulit restituat. Quod si more solito latro taliter erit, et forte fortuito ad ecclesiam et sacerdotum domos frequenter evaserit: ablatione restituta, provinciam forisjuret, nec redeat: et si forte reditum fecerit, nullus eum hospitari prSi quis vero sanctae pac
Abbreviated transcription (Latin):
de fenderis. lupmum hiii gerit cap̃ adie uelagationis si
gendoalis de omuibus Et lagitir̃
Do omñu a mona decima garba deo debita est: et adeo de¬
roddenda. Diquis gregen eqͣrumi hutãt, pullan redle
decimun. Qui unam tñi uor duas habuibi de sugulio
pullis singulos denarios. Similitor qui uattas plures hũit
decimum uitulum. Qui unam uos duas de uitulis singulis
obulos suigulos. Et qui casicum fecorit dot deo decimun. SSi
ueoo nin fererit/ lac uetima uir. Similiter detimum agnũ
Decimami uellus ⁊ xͫ. caseum.xᵐͫ. butieum, Norcellam detimur.¬

Expanded text:
defenderit: lupinum enim gerit caput a die utlagationis suageneralis de omnibus utlagatis. VII. De omni annona, decima garba Deo debita est, et ideo reddenda. Et si quis gregem equarum habuerit, pullum reddat decimum; qui unam tantum vel duas habuerit, de singulis pullis singulos denarios. Similiter qui vaccas plures habuerit, decimum vitulum; qui unam vel duas, de vitulis singulis obolos singulos. Et qui caseum fecerit, det Deo decimum; si vero non fecerit, lac decimo die. Similiter agnum decimum, vellus decimum, caseum
Abbreviated transcription (Latin):
⁊postolor. santory. quers so lempnitates a secte dotibus
dominicis diebus anunciantur : Et ommnum danctoꝵ in
in parrochũs .ii. quibies dedicationis uies obseouatur
Et siquispiam deuoti ad celebrationem sancti adueniat
pacem hãt ⁊ cuñdo sabsi stando. t rdcando. Etem onti
tdeundo sit cis ⁊ Snlite ad deditatunos. lo surodos
capla uenentibus, siie summoniti suit , scu per se puid

Expanded text:
omnium, et sanctorum quorum solemnitates a sacerdotibus Dominicis annuntiantur diebus, et omnium sanctorum in in parochiisEt si quis devote ad celebrationem sancti adveniat, pacem habeat eundo, et subsistendo, et redeundo. Item omnibus et redeundo sit eis. Similiter ad dedicationes, ad synodos, ad capitula venientibus, sive submoniti sint,
Abbreviated transcription (Latin):
Euecidus: diĩ crnde lissimusret os hot pam̃ depositũs. Aunt deco scdeꝵ Reideu
Wlicemns hebiediris episcõpus primus fuit hirides. cii sutcessĩt mq̃ceẽns
Salepburieusĩs episcõpus fuit osuũmdie srcin sur̃cessĩe Rogetug uie ntrmis
I secularions ÷ murc̃ uero Regis Iusticiarũs. Extestrit uero sedire
Rubertus iper mortĩms et prudiꝵ eetus : munt uero nepos tũt
Insices tria uero sedit Naduesus : In cnimo Coco sedes pelochmn. uir¬
Au enotonicus. Et es hoc Iam depositus. Dunelnne uero sedit llcẽmus
qui occisũs esco Dost quom araudulphus qmi totam Raptbr aigliam succende
S ns sucessũ yalfrĩdug. Inpresiñtiaum uer̾o Rielmns. Diedmms
antĩm ꝯera̾rdum ilchibuiscõpum eborati uusem. prisł cum thonia posto dos

Expanded text:
dus, vir crudelissimus, et ob hoc jam depositus. Nunc vero sedet ibidem Willelmus. Heliensis episcopus primus fuit Herveus, cui successit Nigellus. Salesberiensis episcopus fuit Osmundus; cui successit Rogerius, vir magnus in saecularibus, nunc vero regis justitiarius. Excestriae vero sedit Robertus nuper mortuus, et pridem caecus; nunc vero nepos ejus. In Sicestria vero sedit Radulfus; in cujus loco sedet Pelochin, vir Gnatonicus, et ob hoc jam depositus. Dunelmiae vero sedit Willelmus, qui occisus est; post quem Randulfus, qui totam raptor Angliam succendit. Quibus successit Gaufridus: inpraesentiarum vero Willelmus. Vidimus autem Gerardum archiepiscopum Eboracensem; post eum Thomam, post eos
Abbreviated transcription (Latin):
Most ad quisitionem ang̃lio wille Rex .iii. amo regni sui consilio
Baroñ suoro fetit sumoneei poe uniuosos anglie consulatus
Anglos nobilos. sapiantes. et sua lege teuditos: ut core
leges ⁊ fura et consuetudinos ab ipsis audiret. Electi igitua
preteomibtentes: mchil aedientes / nichil pteuaricando mutantes.
¶Eegibus itaqi sanctr mateis ecclesie sumentes mpordum
qm̃ poetam Rox ⁊ regnum folidan subssistendi haber
fundamentũ. leges libedtatis ⁊ paçis ipsuis concionati
sunt ditentes.

Expanded text:
Post acquisitionem Angliae Willelmus rex quarto anno regni sui, consilio baronum suorum, fecit submoneri per universos Angliae consulatus, Anglos nobiles, sapientes, et sua lege eruditos, ut eorum leges, et jura, et consuetudines ab ipsis audiret. Electi igitur praetermittentes, nihil addentes, nihil praevaricando mutantes. A legibus igitur sanctper eam rex et regnum, solidum subsistendi habent fundamentum, leges, libertates, et pacem ipsius concionati sunt, dicentes:
Abbreviated transcription (Latin):
Nordsubre ⁊ yadiat obsidos ⁊ tamoz ibi occisus asesldmidus
statueus hire consulem sux nordhimbre in loco beteddi
cd puypes̃ suas ante pascha ⁊ posi porch̃a uilo. cum mnaugos
tendebat Cundoniam.
Adelred cum egnasser deebii anmã post multos listos
antictats uit suc decessit Lundoma antequam nauigiuĩ hos¬

Expanded text:
isus est. Edmundus statuens Hirc consulem super Nordhumbre in loco Uctredi, rediit ad puppes suas ante Pascha; post Pascha vero cum navigio suo tendebat Londoniam. Adelred, cum regnasset XXXVII annis, post multos labores et anxietates vitae suae decessit in Londonia antequam navigiu
Abbreviated transcription (Latin):
el quod si humamus solito ueler era tactare nullun es lila
sc in Rerem eccoptiros. Ille autem ꝑ Edwardum gfilues
p̃misun. omma Regi ⁊ popalo digna spondens cio. aduencns al
Angoes gente cum leticia susoptuo est. Cunt utro cum ꝙaos
suo moratus apud geresdioss usq ad pasze cumn homnlas le
contoñdatus esz. Ruod audits Rex Adolic̃d cun maxino gata
supere ueneus. prouintiuam illar combussit. ⁊ ꝑuiciales pene oune
intirfetit. Cunt ulo intine Nolens gentem illam fui carsad¬

Expanded text:
ei quod si humanius solito vellet eos tractare, nullum eo libentius se in regem recepturos. Ille autem per Edwardum filium suum praemissum omnia rege et populo digna spondens eis, adveniens ab omni Anglorum gente cum laetitia susceptus est. Cnut vero cum exercitu suo moratus apud Geinsburh usque ad Pascha, hominibus Lindsey concordatus est. Quod audiens rex Adelred, cum maximo exercitu superveniens provinciam illam combussit, et provinciales pene omnes interfecit. Cnut vero intime dolens gentem illam sui causa
Abbreviated transcription (Latin):
cester nolilis quendam uilis muc̃ uiro uillz uan ꝑmamalles
⁊ alia parte feniunis sita/ castua duotus predictios tam setut
fulgire quam sui detiro. tamn padictarur plm uicintat
quam ferarũ ⁊ piscium fiotilitate Longo prminot. ced festum
Uao uᵗ Andtas diuabteruunt : ad Arehantone. Quc combuste

Expanded text:
cestre nobilis quondam urbis, nunc vero villae non inamabilis ex alia parte fluminis sita, castris duobus praedictis, tam situs fulgore quam sui decore, tam praedictarum paludum vicinitate quam ferarum et piscium fertilitate longe praeeminet. Ad festum vero S. Andreae diverterunt ad Northamtune. Qua c
Abbreviated transcription (Latin):
uigoris ⁊ mealilis patientiȩ bellicis erat in negocus.
Edmmundus Rex uut ñ ubestscgo ⁊ om̃no gens e suelite
suas exoccidento li parte pontis. fodient /q̃ creca ursen¬
sco cluos as caut᷑ ⁊ fortitoe obstitieunt. de bells uao
Regio edmundi ⁊da fortitudino euis nonne hec scuipt
sunt in historus uetoau cum lande summa.
contigit Edmindo. Situndum lellim gessit ꝯstra Cuat re
apud Scorstane: Ubi pugnatũ est acteenno. dux uao cẽ
Almar derling craa in poelio contra Regon e demuñaa.

Expanded text:
vigoris, et mirabilis patientiae bellicis erat in negotiis. Edmundus rex ivit in Westsexe, et omnis gens ei subdita est. e, traxerunt puppes suas ex occidentali parte pontis, fodientesque circa urbes caute et viriliter restiterunt. De bellis vero regis Edmundi, et de fortitudine ejus nonne haec scripta sunt in historiis veterum cum laude summa? anifestior contigit Edmundo. Secundum bellum gessit contra Cnut regem apud Sceorstan, ubi pugnatum est acerrime. Dux vero Edric, et Almer Derling erant in praelio contra regem Edmundum. Ig
Abbreviated transcription (Latin):
uel combasycounte/ quoq grantebenge. et mͣ recedentes
seꝵ a cimina lancearum retipielant. Quidañ uao fama uignns
q tata in gadus tueeis tanrii quod ad hue ibidem stat
ascedit ⁊ Et tam loco quam prolitate munituo. as omis
silus paocitu se defandia. Ite bcco Daci trauscunter ꝑ estaxã
uendeunt ad fluman Tamasis. Mec segnes inde promonecuir ⁊aco

Expanded text:
 combusserunt quoque Grantebrige, et inde recedentes super acumina lancearum recipiebant. Quidam vero fama dignus extenta in gradus turris templi, quod adhuc ibidem stat, ascendit, et tam loco quam probitate munitus ab omni solus exercitu se defendit. Inde vero Daci transeuntes per Estsexam ven
Abbreviated transcription (Latin):
sacio fonte susroperat consilio prorgcũ frantotũ
Roguum sublimauit. Equia uero toniuux ha
filia ⁊ epstanni Rogio Vuglorum infortumis marit
sui territa ad prem suum cum Rudouito filio in
Augliã fugir anmositatẽ hocberti ⁊ Hugo iu

Expanded text:
perat, consilio procerum Francorum in regnum sublimavit. Ogiva vero conjux Caroli, filia Elstanni regis Anglorum, infortuniis mariti sui territa, ad patrem suum cum Ludovico filio suo in Angliam fugit, animositatem Herberti et Hugonis
Abbreviated transcription (Latin):
uod multi Comites ⁊ dnces exterarum regionũ
ex nti fama bonitatis ⁊ urctiuus curs fre quentabaur
nrriam curt ⁊ maxiunt ly ugo magnus dux frãtorũ
⁊ Willeluuos Comss  Pntandeum ot hocbortus
D rroman̾orum quorum Willeliuus Iororẽ cuis
uoro filiam suam hortat hugonis magni ipsi

Expanded text:
uod multi comites et duces exterarum regionum, exciti fama bonitatis et virtutis ejus, frequentabant curiam ejus et maxime Hugo magnus dux Francorum, et Willelmus comes Pictavorum, et Herbertus Viromendorum; quorum Willelmus sororem ejus vero filiam suam hortatu Hugonis Magni ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
nequissinus Comos Sabertus omroros ot sus
fotae patis smnulatione ad Io atronã castrum Iosẽs
grã diueotore compulit et ibi sum dolo captum usp
ad mortem retimus. RRobertus om̃ Dux sororẽ hat
iii coniugio Sabuir ex qua h ngons̃ magnum geme
Rarolus aũt uoli captus ose Rodul̃fum nobilõ¬

Expanded text:
comes Herbertus occurrit, et sub ficta pacis simulatione ad Parronam castrum hospitandi gratia divertere compulit, et ibi eum dolo captum usque ad mortem retinuit. Robertus enim dux sororem Herberti in conjugio habuit, ex qua Hugonem magnum genuit. Carolus autem ubi captus est, Rodulphum
Abbreviated transcription (Latin):
de liberata sententia tam nronsulte temertati torgi
in maritimorum prasidiorum remotiora sesẽ recepe
inhonestas opes prratiro la trotimo sibi tontrahon
R ex aũt momtirs quidt̃ ꝓtudentia. ꝙ ua consulere
muctes Rege nouito mimunita ⁊ogui promdissuns
sisposmone plustrauit ot ad arcendos ẜos trum
tutisi ma tastella per oportunar lora Fabiliuis¬

Expanded text:
deliberata sententia tam inconsultae temeritati congrua, in maritimorum praesidiorum remotiora sese receperunt, inhonestas opes piratico latrocinio sibi contrahentes. Rex autem monitus quidem prudentia qua consulere in cunctis regi novit, immunita regni providissima dispositione perlustravit, ac ad arcendos hostium excursus tutissima castella per opportuna loca stabilivi
Abbreviated transcription (Latin):
etam ex aliis ex rapens authoribus in dic̃ efrouita
ii autiq uis roseenatã librarips compilans us q
dum Iumentrit ex eorum nuita tione ot
qui tations: Sio cooperantes melioralus niche fructu
afferet exoptabilam. laerumps stemm ad ip sam
morum probitatem puritatõm iuxta calłs drcertum
historia rosilminurs. lihil aũt siũs diuina.
inuorationẽ incpiẽtes: Deo innocato incipranius
don ay opifey pastor susceptio nza¬

Expanded text:
etiam ex aliis excerpens auctoribus, inde chronica etiam ex aliis excerpens auctoribus, inde chronica in antiquis reservata librariis compilans, usquvenerit, ex eorum imitatione et evitatione, Deo cooperante, melioratus, mihi fructum afferet exoptabilem. Plerumque etenim ad ipsam morum puritatem juxta callem directum historiae resilivimus, nihil autem sine divina invocatione incipientes, Deo invocato, incipiamus.  opifex, pastor, susceptio n
Abbreviated transcription (Latin):
sprritualos ad bonunn accõdunt e cy malo ⁊¬
r ep ellunt sõi otiam soculares ad bona sollinit
⁊ in malib muniunt his Toria iim ꝓp̃teat
qasi preesomia uisui ioprafentat : futura¬
prcetents magmando diuiditat. Habet gr¬
quid pu ⁊ proeter hcor illustres transartorum notiuia
utõs. quod̃ ipsar maxiue distinguat a brutis
ralionabilos. Buuti namqss hoies ⁊ aĩalia
onde sant nescunt gduus suum nes cuunt ptĩce
uolunt. Quorum hoĩod quidem illis infoelinoros
iudito quĩã quod bestiis ex treationt hoc illis
ex propria contiugit manitiors : Et quod̃ bestice
euoleout nõ possõns. hoc illi nolunt cum pssitꝰ
Sod de hĩ iam transemidum et ł quorum mors
Yuita sempitdano dotanda ost silontio. has
eego consideraus huius rogm gesta ⁊ nr̃ae
gontis orgines iussu tuo Prcosul. loxauier
Iustẽpi. no quidem consilio Bodte uendrabilis
⁊ ccasficam q̃so potiu setutus historiam nõnulla

Expanded text:
spirituales ad bonum accendunt et a malo spirituales ad bonum accendunt et a malo repellunt, sed et saeculares ad bona sollicitant et in malis muniunt. Historia praeterita quasi praesentia visui repraesentat, futupraeteritis imaginando dijudicat. Habet quidem et praeter haec illustres transactorum notitia dotes, quod ipsa maxime distinguat a brutis rationabiles; bruti namque homines et animalia unde sint nesciunt, genus suum nesciunt, patriaecire volunt. Quorum homines quidem illos infeliciores judicio, quia quod bestiis ex creatione, hoc illis ex propria contingit inanitione; et quod bestiae si vellent non possent, hoc illi nolunt cum possint, sed de his jam transeundum est, quorum mors et vita sempiterno dotanda est silentio. Haec ergo considerans, hujus regni gesta et nostra gentis originesuscepi: tuo quidem consilio Bedae Venerabilis ecclesiasticam, qua potui, secutus Historiam, nonnulla
Abbreviated transcription (Latin):
lucidius ⁊ de lectabilus philosophis historiando dissexuil. Sod
motum ius titntas almm ab raha ius fitiã as ligi lat¬
femperantiã: Ios ph ꝓrudentiam. E tontra. d un al¬
I. sab m̃iustitiam. diae Iͥumalitudius / Il anassae
anemgerantiam Roboan nux tudentrõ dmons trat.
Prcosatim o Seus bour. quantpe himilitaris
fax est quod santus i loyses Seun sẽ protegenmt
⁊ ulustentem ut ab hostibꝰ suis auoctoros thuris
odorations / cum Ir̃e admoneus in medium periculi
terubilis se mieci /et pro Maria se lacheguãt¬
blasphemante lacheymas offridie ⁊ pro malenolis
semyer orano sudauit.  uantae benignitatis
Uehementor uonum ⁊ parsoguontẽ dt sebilõ aemial
⁊ comitatus ⁊̃ sortissimꝰ contra ferrri de bant¬
fidui in aum nõ pernifis Dit eliam in robus
geslis ominũ qdutumist ⁊ nationum quã u liq̃ d
cautela ⁊ y is suuilia ⁊ cõttaria nõ Iolum

Expanded text:
lucidius et delectabilius philosophis historiando disseruit. Sed lucidius et delectabilius philosophis historiando disseruit. Sed morum instituta, dum Abrahae justitiam assigiam, Joseph prudentiam, et contra dum Achab injustitiam, Oziae invalitudinem, Manasse intemperantiam, Roboam imprudentiam demonstrat. Praesertim, o Deus bone, quantae humilitatis fax est, quod sanctus Moyses, Deum se protegentem et ulciscentem ut ab hostibus suis averteret, thuris odorationem cum fratre admovens, in medium periculi terribilis se injecit, et pro Maria se blasphemante lacrymas effudit, et pro malevolis semper orando sudavit! Quantae benignitatis vehementer, unum et persequentem et debilem armatus et comitatus et fortissimus contra feriri fieri in eum non permisit? Sic etiam in rebus gestis omnium gentium et nationum, quae utique Dei cautela, et his similia et contraria non solum
Abbreviated transcription (Latin):
dio literarum dulce laboris lenimen
Esmmmum Mloris solamen dñm uiuitũe in sitũ
considerem tuin selectabiliue ⁊ maioris ꝓ rae rogatu
clatitatis historiatum sp̃lendorem ampletendum crediderim. Nihil nãqs
magis ii bita egreqiumn q̃z uitre calles egegie mudaciarẽ ⁊ freguenta ⁊e
u bi autem storidiue initesc̃t uirorum fortum magnifientia prudentun
sapientia/ ius torum audicia temgeratorum modes tra q̃z in teomu
contexta ges tarumi ⁊ Uudiumus quibem quid homeoitam laudãt
hisfirian flaccus int̾iniauerit dicene.
unrguid̃ sit pulthtum quid tucipe quid utile quid̃ non:
eemuo ⁊ melue Chrysippo ⁊ Cantore dicit :
multio codicibus de sudarunt. Homerue aũt uelut spectatulo¬
egundant eliqũs prudentiam ulssre fortitudinem Nganiẽn
Temperantiam Nlestorio Iustitiam Menclas ⁊ erontr a
Imprudentiam Uiacio. Debilitatem Ptiami Intemperãtã
Achillis Iniustitiam Paridis honestum ⁊utile ⁊ his cõtrariõ

Expanded text:
dio dulce laboris lenimen et summum doloris solamen, dum vivitur, insitum considerem, tum delectabilius et majoris praerogativa claritatis historiarum splendorem amplectendum crediderim. Nihil namque magis in vita egregium quam vitae calles egregie indagare et frequentare. Ubi autem floridius nitescit virorum fortium magnificentia, prudentium sapientia, justorum judicia, temperatorum modestia, quam in rerum contextu gestarum? audivimus quidem quid Homericam laudans historiam Flaccus intimaverit dicens: Qui, quid sit pulchrum, quid turpe, quid utile, quid non, Plenius et melius Chrysippo et Crantore dicit. multis codicibus desudaverunt. Homerus autem velut spectaculo eliquans prudentiam Ulyssis, fortitudinem Agamemnonis, temperantiam Nestoris, justitiam Menelai; et e contra imprudentiam Ajacis, debilitatem Priami, intemperantiam Achillis, injustitiam Paridis, honestum et utile et his contraria
Abbreviated transcription (Latin):
Saucti Dauid̃ pallium a apa quod  fi¬
olum apus Rare Rogion. sed statun tamõ cuni
ibos aũr pra dictat amoeuis insitõe loris
Inyer flimuna coruscant fertilia ⁊ puelchericima
sunt tantd tanis duo flmna tretoris tlariora
Tamasis ⁊ Sabrina. quasi duo brarhia
Bratamias gn y quas sibi suas ⁊ alienas esfa
⁊ infort diuitiato P coptis ocro proprium ꝙꝭ¬
Baitanniay est rincolas oius in progain auous

Expanded text:
Sancti David pallium a papa, quod sciolim apud Kairlegion, sed statim tamen amisit. Urbes autem praedictae amoenis insitae locis super flumina coruscant fertilia et pulcherrima. Sunt autem duo flumina caeteris clariora, Tamesis et Sabrina quasi duo brachia Britanniae, per quae sibi suas et alienas effert et infert divitias. Proprie vero proprium Bri
Abbreviated transcription (Latin):
quae dĩnme Rutubi portus a gente Iuglorum nnui
cortupte Rertarestor uotata intapos no mari
A gersorta tomorinorum gentis littoro prox iuuo t
traiatu nuilium quinquecgnita suis ul quidam
cupsetunt  tadiorum quai dringenti quinguaguita.

Expanded text:
quae dicitur Rutubi portus, a gente Anglorum nunc corrupte Reptacaestir vocata, interposito mari a Gessoriaco Morinorum gentis litore proximo, trajectu milium quinquaginta, sive, ut quidam scripsere, stadiorum quadrigentorum quinquaginta.
Abbreviated transcription (French):
Septẽntrionẽ et ccdontẽ sita esł. Oi tingẽ tis¬
nuĩ libus longa ⁊ ducẽtis nilibꝰ lata: oxtes tis
sintaxar prolixioribus Amersorum promontorior¬
L trattibus quibus offiuẽ uot tircuitus ouis
quadtagios ot fier sop tuaginta q uinq milia. ⁊ep̃los¬

Expanded text:
septentrionem et occidentem sita est, DCCC millibus longa, et CC millibus lata, exceptis duntaxat prolixioribus diversorum promontoriorum tractibus, quibus efficitur ut circuitus ejus quadragies octies septuaginta quinque millia compl
Abbreviated transcription (Latin):
Ueio Nlormãni gdut nona sc̃d ualibissima degni
Habet aũt a dextentriond̃ undẽ oceano in fiuite¬
tros maiores habet donam Orcadas de quib
dictum esli Aliam Mlan uel ⁊ubomiã : quae in
mbũto maris intse hy bermã ⁊ Britamuã sita
est. Teetram Wiohl. quat australis ost. ⁊ uagir

Expanded text:
modo Northmanni gens nova sed validissima degunt. Habet autem a septentrione, unde Oceano infinittres majores habet, unam Orcadas, de quibus dictum est; aliam Dan, vel Euboniam, quae in umbilico maris inter Hiberniam et Britanniam sita est;
Abbreviated transcription (Latin):
Sud sõaxaie y ini quo esl Cneastio. T ee tum
Westrc̃axe cuius capur decat Wiltonia. quoc nuit
ata ast Sauctimonalibus : In quo sunt urbas
Do mceastria: Salesberia. ⁊ pliries a lice.
uartum ⁊egium Es t soxõ quod nõ dui durxauit
os caeters reguis subiugatum et Quintum

Expanded text:
Sudsear, in quo sita est Ciceastria; tertium Nestsear, cujus caput erat Wiltonia, quae nunc data est sanctimonialibus, in quo sunt urbes Vinceastria, Salesburia, et plures aliae; quartum regnum Estlear, quod non duravit, sed caeteris regnis subju
Abbreviated transcription (Latin):
octaua Coastresire : in qua ost ⁊patus Ceastie:
Dicesmia nona Warouoit. Ergosma
Etattord. Post tagosinam prima est Derobi
S dcmndas Notingelan Tatia. Enebbiscr̃d in
qua esl Eipatue Argiepatus ⁊borari uarta
⁊iunta illa regio in quar ⁊ nonua Epatus Cardiul.

Expanded text:
octava Ceastresire, in qua est episcopatus Ceastriae; vigesima nona Marewic; trigesima Stafford. Post trigesimam prima est Dereby; secunda Notingham; tertia Guerwicesire, in qua est archiepiscopatus Eboraci; quarta quinta illa regio, in qua est novus episcopatus Caruil.