comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Aut .ł. ix. n opensatione ĩ decluci¬
tur quo noĩe cum actõe liscontesta¬
taest. necliligentior ciuisq det̾ioris cõꝰ¬
ditionus hẽatur. si compensatio ei de
tas lagat dñs uł pr̃ solid̾ ꝑ compen¬
sationem seruamus. qmͣuis slag̾e¬
uins dumtaxat depetulio pr̃aretur.¬
s sicum filio famił. agatur: anque
prĩdebeantur. filius compensare possit
queritur. umagis est admittendum
q unus est. contractus. s cum con¬
hĩturum .i. ñ exacturum ꝙ is compẽ¬
sauerit.
gligentiam societati adexhibend̾
satõe neggligentie fc̃a. sidi modo
ꝓbatur. si alter ex re cõi aliquidꝑ
dse pot̾it qĩ indebito soluto. Cͦ¬
cicns ex malefitio oritur actiout pu¬
si deea re pecunia riter agit᷑. com¬

Expanded text:
ucitur, quo nomine cum actore lis contestata est, ne diligentior quisque deterioris condicionis habeatur, si compensatio ei dentas et agat dominus uel pater, solidum per compensationem seruamus, quamuis, si ageremus, dumtaxat de peculio praestaretur.Sed si cum filio familias agatur, an quae patri debeantur filius compensare possit, quaeritur: et magis est admittendum, quia unus contractus est, sed cum conabiturum, id est non exacturum quod is compensauerit. glegentiam societati adhibuimus, satione neglegentiae facta. simili modo probatur, si alter ex re communi aliquid dicere poterit quasi indebito soluto. Quotiens ex maleficio oritur actio, ut pusi de ea pecuniarie agitur, com
Abbreviated transcription (Latin):
adu̾sus ip̃ãm mulierem spectat. ⁊ puto
remeẽ clistinguendam. ut siquid cre¬
ditor cuime obligaui mandante muli¬
ere hoc infraude .s. c fc̃e. Siuero is ig¬
norasset ego autẽ sm. nnc man¬
dati meagente cum muliere excltiden
dũm. me autem creclitoritem̾¶ Simut¬
lier ꝓ coproquo int̾cessit iudicium
ꝑata sit actipere. ut non inuet̾em debi¬
torem actiodaretur. cim̃ s.c. excepti
onem opponere pot̾. cauere debebut:
exceptione senonusuram. isic ad̾
iuidicemire. ¶ Intercedere mulierẽ
incelligend̃ est ⁊̃ ꝓ eo qui obligari
non possit. ueluti si pro seruo alieno
inttelit. S recissa intercessione in do¬
minum restituenda est actio. de ꝯpẽsati

Expanded text:
aduersus ipsam mulierem spectat. et puto rem ita esse distinguendam, ut, si quidem creditor, cui me obligaui mandante muliere, hoc in fraudem norasset, ego autem scissem, tunc mandati me agentem cum muliere excludendum esse, me autem creditori teneri.Si mulier pro eo, pro quo intercesserit, iudicium parata sit accipere, ut non in ueterem debitoronem opponere potest, cauere debebit exceptione se non usuram et sic ad iudicem ire.Intercedere mulierem intellegendum est etiam pro eo, qui obligari non possit, ueluti si pro seruo alieno intercedit: sed rescissa intercessione in dominum restituenda est actio. DE COMPENSATI
Abbreviated transcription (Latin):
munemeẽ. ignorem autẽ cuius socii. n
enim negotia socii gero s ꝓprianrem
tuͦor. ⁊ inagis ex re inqua impenditur
ꝙ̃ ex ꝑsona socii actio uascitur. Demq
ea actione pupillum teneri dicimusũ
inpenclia restituat offõ iuclicis. Diu̾sa
causa eius qui putat se inrem ꝓpͥam ĩ¬
pendere cumsit communis. huic enim
nec communid̃. iudicium competit.
necutile dandum est. Ille enimqui scit
rem ẽẽ communem uł aliena negoti¬
aeo animo gerit. ut aliquemsibiobli¬
scpͥsit posciiuidicem posie. acolibet
sociorum s ĩ unis ex sociis inutus erit
siue neuter posĩdeat siue alter sotioꝵ
tate pr̃na iussu pretoris pupillis mini¬
sterii cã. reseruatacẽnt. diuisa non ui¬
deri. s omnium communia ꝑ mansisse.
uccĩa est. iuis eius inusu cotidiano est.
imaxime pp̃uencdicationes inducta
est.
reideqͣ agitur. ¶ Qͥ ad exhibendũ
agit nonutiq dominum se dicit.̃ p
reus contumax ꝑ inlitez insiurand̃
petitori dampnari possit euis iudice

Expanded text:
munem esse, ignorem autem cuius socii: neque enim negotia socii gero, sed propriam rem tueor et magis ex re, in quam impenditur, quam ex persona socii actio nascitur. denique ea actione pupillum teneri dicimus, ut impendia restituat officio iudicis. diversa causa est eius, qui putat se in rem propriam impendere, cum sit communis: huic enim nec communi diuidundo iudicium competit nec utile dandum est. ille enim qui scit rem esse communem uel aliena negotia eo animo gerit, ut aliquem sibi obliscripsit posci iudicem posse a quolibet sociorum: sed etiamsi unus ex sociis mutus erit, siue neuter possideat siue alter sociorutate paterna iussu praetoris pupillis ministerii causa reseruata essent, diuisa non uideri, sed ‹omnium› communia permansisse.saria est et uis eius in usu cottidiano est et maxime propter uindicationes inducta est. rei de qua agitur. Qui ad exhibendum agit, non utique dominum se dicit nec reus contumax per in litem iusiurandum petitoris damnari possit ei iudice
Abbreviated transcription (Latin):
ut putasimͥ seruus legatus sit. quẽ
ticus optasset. Agamenimad exbi¬
benclum qr mea interest exhiberiũ
ticus. optet isicuendicem qͣmͣuis
exbibitum ego optare nonpossim.¬
¶ Simecum fu̾it actum ad exhibẽ¬
dum ego obħ ꝙ conuentus sum ad
exhibendum actõe. ad exhibendum¬
ag̾e non possum. qmͣius u deatur
interẽẽ. niea obhoc quod teneor ad
restituendum s hoc non sufficit. a¬
liquin iqui tolo fecit quo minus
posũderet poterit ad exhibend̾ ag̾e.

Expanded text:
ut puta si mihi servus legatus sit quem Titius optasset: agam enim ad exhibendum, quia mea interest exhiberi, ut Titius optet et sic vindicem, quamvis exhibitum ego optare non possim. Si mecum fuerit actum ad exhibendum, ego ob hoc, quod conventus sum ad exhibendum actione, agere ad exhibendum non possum, quamvis videatur interesse mea ob hoc, quod teneor ad restituendum. sed hoc non sufficit: alioquin et qui dolo fecit quo minus possideret poterit ad exhibendum agere,
Abbreviated transcription (Latin):
teri desic̾et. audit᷑. it si optare ne¬
michi relicta ẽ ad
dum me ag̾e posse constat ut exhibi¬
tis possim uenclicare. ¶ Si quis noxa¬
li iuclitio exꝑiri uelit ad exhibendum
ei actio nocĩa est. Quid enim si dominꝰ
quidem paratus sit defend̾e. aͣcfor uero
destinare non posut nͥ expresentib
quia aut seruum non recognosc̾
aut nomen nontenet. non ne equ¬
um est ei familiam exhiberi. ut noxi¬
um seruum agnoscat ꝙ ex cã debet
fien ad designandum eum cuius noĩe
noxau cuus agit. retensione seruorũ
frã. ¶Sicqiuis extra hĩdem tabulas te¬
stamentiuł codicillos uel quid aliud
ad testamentum ꝑtinens exhiberiue¬
lit dicendum est. ꝑ hanc actionem agẽ¬
clum non ẽẽ cũ sufficiunt sibu interdc̃a
ihanerem competentia uta põponiꝰ ⁊ ait¬
¶Scienclum est autem non solitͤ qͣs
diximus competere ad exhibentlumat.i

Expanded text:
. Item si optare uemihi relicta est, ad xhibendum me agere posse constat, ut exhibitis possim uindicare. Si quis noxali iudicio experiri uelit, ad exhibendum ei actio est necessaria: quid enim si dominus quidem paratus sit defendere, actor udestinare non possit nisi ex praesentibus, quia aut servum non recognoscit aut nomen non tenet? nonne aequum est ei familiam exhiberi, ut noxium servum adgnoscat? quod ex causa debet fieri ad designandum eum, cuius nomine noxali quis agit, recensitione servorum facta. Si quis extra heredem tabulas testamenti vel codicillos vel quid aliud ad testamentum pertinens exhiberi velit, dicendum est per hanc actionem agendum non esse, cum sufficiunt sibi interdicta in hanc rem competentia: et ita Pomponius. Sciendum est autem non solum eis quos diximus com
Abbreviated transcription (Latin):
aut. De eo ꝙ uxoris in eclificium
uiri ita coninnctumẽ. ut detractũ
sisse. quoꝵ uoluntate res eoꝵ in
alienum edificium caniuncte eẽnt¬
paur notat.d in ħ solumagi pot̃
ut solauendicatio disioluta̾te. ⁊ pe

Expanded text:
um.De eo, quod uxoris in aedificium uiri ita coniunctum est, ut detractum sisse, quorum uoluntate res eorum in alienum aedificium coniunctae essent.Paulus notat: sed in hoc solum agi potest, ut sola uindicatio solut
Abbreviated transcription (Latin):
Ilorentĩł. Aniquissimum uidetur. cui¬
qͣm scĩam alteruis qͣm suam nocere. ł
da est factum ignorantis. ⁊ nec scrupu¬
losa inquisitio exigenda. Scientia eñt
hac modo estimancla est. ut n neggligẽ¬
tia crassa aut nimia securitas sansexpe¬
dita sit neq cbaatoria curiositas exigat᷑.
rere uolentib suum uero petentib non
nocet.

Expanded text:
et Papiam.Iniquissimum uidetur cuiquam scientiam alterius quam suam nocere uel da est factum ignorantis, ut nec scrupulosa inquisitio exigenda: scientia enim hoc modo aestimanda est, ut neque neglegentia crassa aut nimia securitas satis expedita sit neque delatoria curiositas exigatur.rere uolentibus, suum uero petentibus non nocet.
Abbreviated transcription (Latin):
.xxxu. anniis filio familias creclidenti sub¬
uenitur ei. ut nõuideatur filio famili¬
as credidasse. ¶Si filius familias miles
a commnilitone ħres institutꝰ. nesciat se¬
sͥ etiã sine patre bru᷑ adite ꝑconstituti¬
ones principales uis ignorare potest. ⁊

Expanded text:
ue annis filio familias crediderit, subuenitur ei, ut non uideatur filio familias credidisse. Si filius familias miles a commilitone heres institutus nesciat sibi etiam sine patre licere adire per constitutiones principales, i
Abbreviated transcription (Latin):
cum carta mea sit iꝙ in ea scͥptum
tere. ¶ Sçiend̾ est adu̾sus possessorẽ
hac actione agendum ñ solum eũ
ciui cunliter s ⁊ cum quina turant̾
incumbat possessioni. Leniq crecli¬
torẽ ciupignori rem accep̃ ad exhi¬
bend̾ ten̾ placet.¬

Expanded text:
cum charta mea sit, et quod scriptum cum charta mea sit, et quod scriptum tere. Sciendum est adversus possessorem hac actioqui ciuiliter, sed et eum qui naturaliter incumbat possessioni. denique creditorem, qui pignori rem accepit, ad exhibendum teneri placet
Abbreviated transcription (Latin):
posie. forte si homo pͥmisit secundi
meousus fructus sit. ternus possessi¬
onem su ancontendat. qrͣtus pig¬
gͥ ad exhibencdum actio competit
qr omnium interest exhiberi hõiẽ¬
Ibidem fubiũgit uidicem ꝑ arbitͥ¬
um sibi ex hͣ actione cõmissũ etiam
exceptiones extimare. quas posses¬
sor obiecit. Et si qua tam euidens sit
ut facile repellat agentẽ debere poᷤ¬
sessorem absolui. Siobsamorurq̃
tum iudiaum. re exhib̾i uissa. De
quib danitñ exceptionibus om̃i¬
modo ip̃m debere disceptare quide
ad exhibend̾actione iudicat. ułuti
pacti conuenti. dolimaliiurisutran¬
direiq iudicate. ¶Int̾lumequitas
exceptionis efficit ut qmͣuis ad exi¬
bend̾̃ agi nonpossit infcm̃tũ actio
detur: ut iuł. tractat. Seruus anqͥt
uxoris niee rõnes meas conscͥpͥsit. hee
rõnes ate possidentur desidero eas ex¬
hiberi. ait uil. siquidem in mea car¬
ta consqͥte sint. locum eẽ huic acti¬
omi. quia ⁊ uendicare eas possum. nã

Expanded text:
posse: forte si homo primi sit, secundi in eo usus fructus sit, tertius possessionem suam contendat, quartus pigigitur ad exhibendum actio competit, quia omnium interest exhiberi hominem.Ibidem subiungit iudicem per arbitrium sibi ex hac actione commissum etiam exceptiones aestimare, quas possessor obicit, et si qua tam euidens sit, ut facile repellat agentem, debere possessorem absolui, si obscurior uctum iudicium re exhiberi iussa: de quibusdam tamen exceptionibus omnimodo ipsum debere disceptare, qui ad exhibendum, action‹e› iudicat, ueluti pacti conuenti, doli mali, iurisiurandi reique iudicata‹e›.Interdum aequitas exhibitionis efficit, ut, quamuis ad exhibendum agi non possit, in factum tamen actio detur, ut Iulianus tractat. seruus, inquit, uxoris meae rationes meas conscripsit: hae rationes a te possidentur: desidero eas exhiberi. ait Iulianus, si quidem mea charta scriptae sint, locum esse huic actioni, quia et uindicare eas possum: nam
Abbreviated transcription (Latin):
hiis partib quasticuis arbitratus
fu̾it. siticius añ ꝙͣ arbitͣrct᷑ decesse¬
rit. nicħ ag᷑. Nam idipm actum est
ne aliter societas sit qmͣ ut ticius
ego exbesse. q̃ritur utrumratum
id iure sacietatis sit. an nicħommnꝰ
exequis ꝑ tib sociisimꝰ. exstimo
autẽ melius te q̃siturum fuisse.
utrum exhiis ꝑtib socii eẽmꝰ. quas
is constituiss anex hiis qͣs uinm
boñ ostinere oportuisset. arbit᷑r
eñi gña s̃ duo. unum hiꝰ. ut siue
equum sit. siue iniquũ parere de¬
beamusꝙ obsuatur: Cum ex cõꝓ¬
misso ad arbitrium itũ est. alte¬
rum eiꝰmodi. ut ad uiri boni arbi¬
t̾um recligi debeat. ⁊̃ si noĩatĩ ꝑsc̃a
sit cõpͥhñsa. cuiꝰ arbnͣtufiat.¬
aułił .ni. Ueluticum lege lo¬
cationis op̾hensum est. ut opus
arbit̾o locatorissiat.¬
arbitrium bom iuri. existumo seqñ¬
cdum ẽẽ eo magis ꝙ iudicium pro
socio bone fidei ẽst

Expanded text:
partibus, quas Titius arbitratus fuerit, si Titius antequam arbitraretur decesserit, nihil agitur: nam id ipsum actum est, ne aliter societas sit, quam ut Titiuego ex besse: quaeris, utrum ratum id iure societatis sit an nihilo minus ex aequis partibus socii simus. existimo autem melius te quaesiturum fuisse, utrum ex his partibus socii essemus quas is constituisset, an ex his quas uirum bonum constituere oportuisset. arbitrorum enim genera sunt duo, unum eiusmodi, ut siue aequum sit siue iniquum, parere debeamus quod obseruatur, cum ex compromisso ad arbitrum itum est, alterum eiusmodi, ut ad boni uiri arbitrium redigi debeat, etsi nominatim persona sit comprehensa, cuius arbionum. ueluti cum lege locationis comprehensum est, ut opus arbitrio locatoris fiatarbitrium viri boni existimo sequendum esse, eo magis quod iudicium pro socio bonae fidei est.
Abbreviated transcription (Latin):
d̾.Riii. Duo societatem coiert̃
ut gͣmaticam docerent. ⁊ quod ex eo
artificio questus fecisient. comiũe
eoꝵ eẽt de ea re que uosuint fieri inpac
toouento societatis ꝓscripserunt. de¬
inde inter se hiis u̾bis stipulatisũt.
factum eẽt. sacietatis actiõe agi poss.
ix. si quidem. pacto ꝯuento int̾ eos
nouatõnis cã id fecissent. ꝓsocio
aginonposse. s tota res instipula¬
tione trans lata uidetur: s qm̃ non
ita eẽnt stipulatiea iͣ darifi̾. spondes
s si ea ita fc̃a non eẽnt .x. dari ñ uideri
sibi rem instipłatõnem ꝑuenisse. s
clumtaxat penã. Non eñ iutriusq
rei ꝓmisso rem obligari ut ea daiet.
faceret. s si nonferisset penam suff¬
ret: udeo societatis udmo agi pos¬
se. ¶ Duo conliberti societ atenco¬
ierunt. lucͥ. q̃stus. opendii. pͦraumis
exhiis a prõno heres insttutꝰ estial¬

Expanded text:
orum. Duo societatem coierunt, ut grammatica‹m› docerent et quod ex eo artificio quaestus fecissent, commune eorum esse‹t›: de ea re quae uoluerunt fieri in pacto conuento societatis proscripserunt, deinde inter se his uerbis stipulati sunt:factum esset, societatis actione agi posset. respondit, si quidem pacto conuento inter eos nouationis causa id fecissent, pro socio agi non possit, sed tota res in stipulationem translata uideretur. sed quoniam non ita essent stipulati 'ea ita dari fieri spondes?' sed 'si ea ita facta non essent, decem dari?' non uideri sibi rem in stipulationem per uenisse, sed dumtaxat poenam non enim utriusque rei promissorem obligari, ut ea daret faceret et, si non fecisset, poenam sufferret et ideo societatis iudicio agi posse. Duo colliberti societatem coierunt lucri quaestus compendii, poste‹a› unus ex his a patrono heres institut
Abbreviated transcription (Latin):
Maiuisł .iii. Socus socio ĩ culpe
noĩe tenetur .i. desidie atq negli¬
genne. Culpa autem non ad exactis¬
simam diligentiam dirigenda est.
Sufficit enĩ talẽ diligentiam cõib
reb adhił̾e̾. qͣlem suis reb adhib̾e
sol⁊. q qui par̃ diligẽtẽ s̾ socium
adquint. de se q̃ridebt.

Expanded text:
arum rerum. Socius socio etiam culpae nomine tenetur, id est desidiae atque neglegentiae. culp‹a› autem non ad exactissimam diligentiam dirigenda est: sufficit etenim talem diligentiam communibus rebus adhibere, qualem suis rebus adhibere solet, quia qui parum diligentem sibi socium adquirit, de se queri debet.
Abbreviated transcription (Latin):
augeuclam obligõne m ꝓdest.
auł .l. ¶ enerator pecuni am usuris
maritimis mutuam dando. quasdatu
m̃tes inuaue pignori accepit. ex quib
siñpotuisset totum debitum ex solui:
aliarum mãtium aliis nauib impõitaꝵ
ꝓpriisq feneratorib obligataꝵ siquid:
suꝑfiuiset pignori accepit. q̃situm est
naue ꝓpͥa ꝑempta ex qͣ totum iolui po¬
tuit anid dampnum ad crelitorem ꝑ¬
tiueat. intra p̾stitutos dios amissana¬
ue ad an adceterarum nauium suꝑflu¬
um admittipossit. R̾ alias. quidẽ pig¬
noris dfminutio ad dampnum debito¬
ris nõ ⁊̃ creditoris ꝑtinet. S cumtiecti¬
tia petunia ita clatur. ut nonalias peti¬
to eius creclitori competat. qmͣsi salua

Expanded text:
augendam obligationem prodesaugendam obligationem prodesum.Faenerator pecuniam usuris maritimis mutuam dando quasdam merces in naue pignori accepit, ex quibus si non potuisset totum debitum exsolui, aliarum mercium aliis nauibus impositarum propriisque faeneratoribus obligatarum si quid superfuisset, pignori accepit. quaesitum est naue propria perempta, ex qua totum solui potuit, an id damnum ad creditorem pertineat, intra praestitutos dies amissa naue, an ad ceterarum nauium superfluum admitti possit. respondi: alias quidem pignoris deminutio ad damnum debitoris, non etiam ad creditoris pertinet: sed cum traiecticia pecunia ita datur, ut non alias petitio eius creditori competat, quam si salua
Abbreviated transcription (Latin):
cliem p̃stiͣtum ⁊conditionem impletam
ꝑitulum eẽ creditoris. desieriti utrobiq
gͥ mag legittuna usura foenus non
dabitur. s in priore quidem sp̃e semꝑ
i altera uero: cliscusso ꝑ iculo nec pig¬
nora hypothete uetytulo maioris ufu¬
re tenebuntur. ꝓoꝑis serui traieticie¬
ue pecunie grãsecuti. Q uod insingłos
dies instipulatum deluctum est ad finẽ
centesime non ultra duplum debetur.
¶ĩstpułone fenoꝵis. pꝰ diemꝑituli seꝑa¬
tim int̾põite ꝙ mea legntime usure de¬
erit ꝑ alteram stipłonem suplebit᷑oꝑaꝵ.
ceũł. Periculi p̃cium ẽ: i fioditione
qmͣuis penali non existente receptur
sis ꝙ decłis. ⁊insuꝑ aliquid p̃t̾ pecuni¬
amisimodo maliam sp̃ẽmnoncadat. ue¬
lutieam exquib condictiones nasci:
facias. si non conualuero. ⁊ ceteranon o
diubitab̾. sipiscatori errogaturo ĩ appa¬
ratumpłimum petunie dederim. ut
exerceretq ut suucisset redd̾et᷑. In hiis aut̃
omnib ⁊ pactursie stipulatione ad o¬

Expanded text:
m impletam periculum esse creditoris desierit. utrubique igitur maius legitima usura faenus non debebitur, sed in priore quidem specie semper, in altera uero discusso periculo: nec pignora uel hypothecae titulo maioris usurae tenebuntur.Pro operis serui traiecticiae pecuniae gratia secuti quod in singulos dies in stipulatum deductum est, ad finem centesimae non ultra duplum debetur. in stipulatione faenoris post diem periculi separatim interposita quod in ea legitimae usurae deerit, per alteram stipum.Periculi pretium est et si condicione quamuis poenali non exsistente recepturus sis quod dederis et insuper aliquid praeter pecuniam, si modo in aleae speciem non cadat: ueluti ea, ex quibus condic‹t›iones nasci sfacias', 'si non conualuero' et cetera. nec dubitabis, si piscatori erogaturo in apparatum plurimum pecuniae dederim, ut, exerceretque, ut, si uicisset, redderet.In his autem omnibus et pactum sine stipulatione ad
Abbreviated transcription (Latin):
d .ł. Quinq̃gnita testam̃to tibi le¬
gata sunt. idem scͥtum est incodiciat
postea sqpͥiuas refeit duplicare legatũ
uolilit an repetere. ⁊ oblitus se in testa¬
mento legasse. id fecerit abutro. gͦꝓ
bõ eius reiexi gencla est. pͥma fronte eqͥ¬
us inidetur. ut pecitor ꝓbi ꝙ ntendit.
s ni mir̃ ꝓõnes quedã areo exigunt᷑
Namri si crecdlitũ petã illere deat solutã

Expanded text:
.Quingenta testamento tibi legata sunt: i‹d›em scribtum est in codicillis postea scriptis: refert, duplicare legatum uoluerit an repetere et oblitus se in testamento legasse id fecerit: ab utro ergo probatio eius rei exigenda est? prima fronte aequius uidetur, ut petitor probet quod intendit: sed nimirum probationes quaedam a reo exiguntur: nam si creditum petam, ille respondeat solutam
Abbreviated transcription (Latin):
dem .l. Siquis negat emantipationẽ
cesͥł. Patronus manifeste dacere d
lib̾tum infraudem suam auquid dedisie.
ut ꝑtem euis ꝙ infraudemclatum esset
get. ⁊p̾tor cognoscit ut pͥor doceat filius
Qr ꝓꝓpietate qm patri debet prestare ħ
statuiend ẽ. ⁊ quia se liberumeẽ quodãmͦ d
tendit.iceo eͥ iqui ad libertaten ꝓclamat
pͥor docere iubetur.
mentio non fiat. querctur a nidastunsit
ut ip̃ilisclutraxat ꝑsona artaretur.
s crmͣuis uerumest quodi qui excipit ꝓba¬
redebeat. ꝙ excipitur. at m̃ de ip̃o dum¬
taxat ac non deherede euis quo ꝯuenis¬
se petitor. non quiexcipit ꝓbare deb⁊
qr plerumq tamheredib nrĩs qm nob̾¬
met ip̃is casiemñ po¬
aucelt .ł. Non eẽ ncc̃e pupillo ꝓare
fideuissores ꝓtittore datos. cum accipie¬
bantur ydoneos non fusse. sam ꝑõexi
genla est. ab hiis quorum offitii fuit
ꝓuidere ut pupillo caueret᷑.¬

Expanded text:
dit, si quis negat emancipationem atronum manifeste docere debere libertum in fraudem suam aliquid dedisse, ut partem eius quod in fraudem datum esset get, praetor cognoscit, ut prior doceat filius, quia et pro pietate quam patri debet praestare hoc statuendum est et quitendit: ideo enim et qui ad libertatem proclamat, prior docere iubetur. mentio non fiat, quaeritur, an id actum sit, ut ipsius dumtaxat persona eo statueretur. sed quamuis uerum est, quod qui excipit probare debeat quod excipitur, attamen de ipso dumtaxat ac non de herede eius quoque conuenisse petitor, non qui excipit probare debet, quia plerumque tam heredibus nostris quam nobismet ipsis cauemum.Non est necesse pupillo probare fideiussores pro tutore datos, cum accipiebantur, idoneos non fuisse: nam probatio exigenda est ab his, quorum officii fuit prouidere, ut pupillo caueret
Abbreviated transcription (Latin):
fructus ius incorꝑe quo subla
to upsum tolli necce est.
fructus. ut hĩs iubratur dare a¬
licui usum fructum. Dare autẽ
intelligitur siindi̾t infund̃
logatarium eum iłe patiatur
ut frui i sine testamento usum¬

Expanded text:
fructus ius in corpore, quo sublato et ipsum tolli necesse estfructus, ut heres iubeatur dare alicui usum fructum. dare autem intellegitur, si induxerit in fundum legatarium eumue patiatur uti frui. et sine testamento
Abbreviated transcription (Latin):
ten̾i. anuero sufficit semel ꝑuenisse.
Et si consumpto eo decesserit utrum
adu̾sus heredes eius omnimͦꝯ petit hec¬
actio. qm heditariã suscepit obliga¬
tionem. annonsit danda q̃mads łe
t̾e inheredẽ heredis actionẽ. Sufficit.N.
semel ꝑuenisse ad ꝓximum hr̃edẽ i ꝑꝑe¬
tua actio eẽ ceꝑit. alioqũi dnd̾ enit nͥ ip¬
sumqͥ consumpsit ꝙ ad eumꝑuenit

Expanded text:
teneri, an uero sufficit semel peruenisse? et, si consumpto eo decesserit, utrum aduersus heredem eius omnimodo competit actio, quoniam hereditariam suscepit obligationem, antere in heredem heredis actionem: sufficit enim semel peruenisse ad proximum heredem, et perpetua actio esse coepit: alioquin dicendum erit nec ipsum, qui consumpsit quod ad eum peruenit
Abbreviated transcription (Latin):
noxali ꝯuentus: malu̾it nͣoxe dedere
uen̾it. ¶ Hactiohereclib. cet̾isq suc¬
xem autem icct̾os in idꝙ ꝑuen̾it ad eoᷤᷤ
datur. non inm̾itolic .n. pena ad here¬
q̃situmest. ut est rescͥptum ad compẽ¬
dium heredis non debet ꝑtiñe.¬

Expanded text:
noxali conuentus maluerit noxae dedere,eruenit.Haec actio heredi ceterisque sucem et ceteros in id, quod peruenit ad eos, datur non inmerito: licet enim poena ad herequaesitum est, ut est et rescriptum, ad compendium heredis non debet pertine
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝑseqͣtur᷑ iomnim eumrestituat. ⁊ no¬
minus intẽ. ł ad exhibend uł siq̃ alia ei
opetit actõ ad eum recipiend. integra
ei qui uim passest seruab̾r. Itaut si do¬
minꝰ eum quoqͦ mͦ receꝑit is qui exstipł¬
atione ꝯuenit᷑. exceptione tutusfiat:
pa mortuus fu̾it: tenebitur.: ⁊ hfit ilł
u̾b̃ edictin: ea res arbitͥo iudicis resti¬
tuitur. Ergo siinfuga sit seruus sine
dolo malo: ⁊ culpacius cumqͦ agiturC
cauend̾ est ꝑiudicem: ut eum suũ ꝑsecu¬
tris pedat᷑. S ĩ sinon culpa eius cũ quo a¬
gitiur abierit. si tñ ꝑituraresnon fu̾it.
simetum non adhibuiss tencbrreus:
ẜsic̃ inint̾tlicto. uñ uił ꝙ ui auclamob¬
seruatur. s ũt̾lum hominis mortuip̾¬
ciumrecipit: qui eumuendit᷑us fuit.
si iũpassꝰnoneẽt. ¶ Qui nĩ ĩtulit cũ
possessiõem a me sit osecutꝰ: nouẽ fur.¬

Expanded text:
rsequatur et omnimodo eum restituat: et nihilominus in rem uel ad exhibendum uel si qua alia ei competit actio ad eum recipiendum integra ei qui uim passus est seruabitur, ita ut, si dominus eum quoquo modo receperit, is qui ex stipulatione conuenitur exceptione tutus fiat.pa mortuus fuerit, tenebitur, et hoc fit his uerbis edicti 'neque ea res arbitrio iudicis restituetur'. ergo si in fuga sit seruus sine dolo malo et culpa eius cum quo agetur, cauendum est per iudicem, ut eum seruum persecutus reddat. sed et si non culpa ab eo quocum agitur aberit, si tamen peritura res non fuit, si metum non adhibuisset, tenebitur reus: sicut in interdicto unde ui uel quod ui aut clam obseruatur. itaque interdum hominis mortui pretium recipit, qui eum uenditurus fuit, si uim passus non esset.Qui uim intulit, cum possessionem a me sit consecutus, fur
Abbreviated transcription (Latin):
Iip̃ .l. xQuod diximus si plures ad
¶miserĩt metum idem dicend̾ erit.
Et si ad aliũ res ꝑuen̾it: alt̾ metum¬
¶ adhibuitis i si sui metũ adhibu̾it: nox¬
ał quidem actio ip̃oꝵ noĩe erit. Pot̾it

Expanded text:
ictum.Quod diximus si plures metum admiserunt, idem dicendum erit et si ad alium res peruenit, alter metum adhibuit.Sed si serui metum adhibuerint, noxalis quidem actio ipsorum nomine erit, poterit
Abbreviated transcription (Latin):
cepti latiõem õmimꝰ facẽ ꝯpellat᷑ ¶E¬
tenꝰ aũ diximꝰ qͣdruplo simplũ ẽẽ. sicħ
disponendum est ũ inodempnatione
qͣdrupli res qͥd̾ om̃incodo ꝯtineatrr.⁊ eiũ
restitutõ fiat. Pena aũusq ad tͥplumØ¬

Expanded text:
ceptilationem omnimodo facere compellatur.Quatenus autem diximus quadruplo simplum inesse, sic hoc disponendum est, ut in condemnatione quadrupli res quidem omnimodo contineatur et eius restitutio fiat, poenae autem usque ad triplum
Abbreviated transcription (Latin):
tp̃r id ꝓmittitur. ut ea sim̃iadotis eẽ ui¬
deatur. qua prẽmeo tempore filii nõĩe
condempnari oportebit. ꝙ si nõeuidẽt
appariuit: de cuis muuer obligõne sen¬
sit: p̃sumptionẽ ad faii debitum spectaie
dotemi nondum seie nomine ꝓmiseris.
cum ea nubẽ er noriet. tñ sipostea nupse¬
rit dotem debebis. nisi alie nuptie medie
interueuissent. ¶Si missr ancillam
pamphiliam atino stipulata:deide ei o¬
forte referat. hu̾it rem enm debebat uir qͦ
tempore dos constituebatur. Nam poterit¬
ita uideri res ip̃a ad eum ꝑuenisse annon
habu̾it. Nam sinonhabuit mag̃ ẽ ut

Expanded text:
promittitur, ut ea summa dotis esse uideatur, qua patrem eo tempore filii nomine condemnari oportebit. quod si non euidenter apparuit, de cuius mulier obligatione sensit, praesumptionem ad filii debitum spectare dotem Seiae nomine promiseris, cum ea nubere ei nollet, tamen, si postea nupserit, dotem debebis, nisi aliae nuptiae mediae interuenissent.Si mulier ancillam Pamphilam a Titio stipulata, deinde ei forte refert, habuerit rem quam debebat uir, quo tempore dos constituebatur, nam ita poterit uideri res ipsa ad eum peruenisse: an non habuerit: nam si non habuerit, magis est
Abbreviated transcription (Latin):
ffric. Que fund̾ indotem hẽbat diuor¬
tiofcõ cum̃ innirĩmoniũ rediret. pactaẽ
cum uiro ut .x. indotem acciperet. ⁊ fund̾
s̾ restitueret. acdatis .x. pͥus qm fundꝰ ei
restitueretu: ĩnim̾o decessit. Illudexbo¬
na fide est. i negõ contracto ꝯuenit si fundꝰ
quasi sine cã penes martumeẽ ceꝑ¬
it. condicat᷑. i hoc euidentius cura actiouẽ
pignoraticiam apparebit. Et eͥ sicũ fũd̃
corneli anumpignoris causa tͥ tͣdidissẽ.
postea ex conuentione fund̾ ticianum
in hoc tͥ tradiderimut corneli anur ig¬
minime puto dubitandumesse qũĩsta¬
tim recte pign̾aticia ad recipiend̾ corne¬
lanuimagere possim.

Expanded text:
.Quae fundum in dote habebat, diuortio facto cum in matrimonium rediret, pacta est cum uiro, uti decem in dotem acciperet et fundum sibi restitueret, ac ‹d›atis decem, priusquam fundus ei restitueretur, in matrimonio decessit. illud ex bona fide est et negotio contracto conuenit, ut fundus, quasi sine causa penes maritum esse coeperit, condicatur.Et hoc euidentius circa actionem pigneraticiam apparebit. etenim si, cum fundum Cornelianum pignoris causa tibi tradidisse‹m›, postea ex conuentione fundum Titianum in hoc tibi tradiderim, ut Cornelianum minime puto dubitandum erit, quin statim recte pigneraticia ad recipiendum Cornelianum agere possim.
Abbreviated transcription (Latin):
fce. anex eodie quodos eẽ potinss id ẽ nup¬
tiax. Et iesũ est ex die nuptiaꝵ ãnum eẽ nu¬
merandum ne sialit̾ obseruaremꝰ sunt᷑
annui miptie fc̃e ñ sint uideripꝰ sit dos ex
ea obligõe deben. ¶ Socͥ gño suo sic legaue¬
rat lutio titio fiulemee nomine .c. hĩs meus
lampnas estodare anpecumaingeneꝵ pe¬
tere deb̾e. an actam actoẽn legatis referri.
lebat. cͥtam pecumam contĩestipłatꝰ est.
deiñ acceptã eã fec̃ q̃rebat᷑ ec̃t ne ea petuĩa ĩ

Expanded text:
factae an ex eo die, quo dos esse potuisset, id est nuptiarum. et responsum est ex die nuptiarum annum esse numerandum, ne, si aliter obseruaremus, si intra annum nuptiae factae non sint, uideri possit dos ex ea obligatione deberi.Socer genero suo sic legauerat: 'Lucio Titio filiae meae nomine centum heres meus damnas esto dare". hanc pecuniam generum petere debere, exactam acceptam legatis referri, lebat, certam pecuniam eo nomine stipulatus est, deinde acceptam eam fecit: quaerebatur, e
Abbreviated transcription (Latin):
p̾est n sibiiuc dr̃e debet. n uxoriuelli
plib actionib agat quarum singła¬
rum qnͣtitas iutra uinsdcõem uidi¬
cantis sit. coaceruatiouero ommũ
exceclat mod̾ uiris didionis eius ap̃
eum agiposse. sabmno cassio. proculo
płait. que sententia rescͥpto ĩprnͣ¬
seu̾i i antorini confirmata est. Qd̾
simutue sunt actiones ialtermino¬
rem qmͣttatem alter maiorem petat.
a pud eum iudicem agendum est. ei ͤ¬
quiqnͣtitatem mmorem petit ^ in pote¬
state caumpniosa ad u̾sariimei sit.¬
Tan apud eumdem litigare possim.
ꝑconaram. neluti familie ħ̾is cunde.
cõidiuid̾do finium regundorum. utr̃
singule ꝑtes spectande suntz cirra ui¬
nsclictionem eius qui cognoscit.
cuiod offilio ⁊ ꝓcuio placet. quiau¬
nusquisq de ꝑte sualitigat. an potiꝰ

Expanded text:
e sibi ius dicere debet neque uxori uel liuribus actionibus agat, quarum singularum quantitas intra iurisdictionem iudicantis sit, coaceruatio uero omnium excedat modum iurisdictionis eius: apud eum agi posse Sabino Cassio Proculo placuit: quae sententia rescripto imperatoris Antonini confirmata est.Sed et si mutuae sunt actiones et alter minorem quantitatem, alter maiorem petat, apud eundem iudicem agendum est ei qui quantitatem minorem petit, ne in potestate calumniosa adversarii mei sit, an apud eum litigare possim. personarum, ueluti familiae herciscundae, communi diuidundo, finium regundorum, utrum singulae partes spectandae sunt circa iurisdictionem eius qui cognoscit, quod Ofilio et Proculo placet, quia unusquisque de parte sua litigat: an potius
Abbreviated transcription (Latin):
clictionem mandare alii potest uta⁊
Amnꝑsonas certas ut de unaspẽ potest
maxime cumiustam cãm suscepte
añ magrãtum aduocationis aitenꝰ
partis h abu̾it.
fu̾it. ꝓculdubio nemo compellit᷑
eius modi conuentioni stare.
competentem inclicem susce ꝑit li¬
tem deuide condempnata est postea¬
ꝙ aduiri mr̃imonium alterius iuris¬
duictioni subiecti ꝑueni̾t. querebatur
anpͥoris uicditis sententia exequipꝰ¬
siñam hoc enemiͬet⁊ idẽ putarẽ de sm̃ia¬
q̃ apͥore uidice recte fertur: ꝙ gña
iiris dictionem ꝑtinente querit᷑.
semꝑ qͣmumpetatur q̃rend̾ est. nõ
cmͣtum debeatur.

Expanded text:
dictionem mandare alii potest, ita et in personas certas uel de una specie potest, maxime cum iustam causam susceptae ante magistratum aduocationis alterius partis habuerat.fuerit, procul dubio nemo compelletur eiusmodi conuentioni stare. competentem iudicem litem susceperat, deinde condemnata erat, posteaque ad uiri matrimonium alii iurisdictioni subiecti peruenerat, quaerebatur, an prioris iudicis sententia exsequi possententiam hoc eueniet, idem putarem, sententiaque a priore iudice recte fertur. quod geiurisdictionem pertinente quaeritur, semper quantum petatur quaerendum est, non quantum debeatur.
Abbreviated transcription (Latin):
dem.ł.i. Eum quiuclicare iubet
magr̃atpmẽe oportet. Magistratus
autẽ. Sisqui inpotestate aliqua sit.
maior uel eqͣlis subitiat. se uiris dcõr
aiteruis possit er iadu̾sus eumius di¬
bit ꝙ actum esti nec̃ enim fe̾ndꝰ ẽ
cnui dica̾t consensisse eos. inp̾sidem
Cũ ut iulianus scribit. nonconsẽti¬
ant cuuierrant. quid eninitam con¬
trarium estꝰ sensuiqͣm error qui in¬
ꝑitiam detegit.¬

Expanded text:
m Eum qui iudicare iubet magistratum esse oportet. Magistratus autem vel is qui in potestate aliqua sit, maior vel equalis subiiciat se iurisdictioni alterius possit ei et adversus eum ius dibit quod actum est. nec enim ferendus est qui dicat consensisse eos in praesidem, cum, ut Iulianus scribit, non consentiant qui errent: quid enim tam contrarium consensui est quam error, qui imperitiam detegit
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. s ex hiis uon salet competere tale
ciscitur possessionemut setretat dñm
tutore actiore lege nonphibente se
emisses. s si deceptus fła tutore aucto¬
reemerit bona fide emisse uidetir
quis prohibuit uel denunti auit ex
causa uenditionis tradirem que ip̃ius
uoluntate a procuratore fu̾ant clistr¬
acta iis nicħominus tradident emp¬
torem tuebitur p̾tor. siue possideat sũ
petat rem. S quod iuditõ emptipro¬
curator emptori p̾stit̾it contrarioiu¬
ditio mandati con seq̃tur. pot̾ .n. fi̾ut
emptorires auferatur. ab eo quiuen¬
ire mancdinit. qr ꝑignorantiamñẽ
usus exceptõe qͣmͣ debuit opponere.
ueluti si ñ auctor meus ex uoluntate
tua uendidit.
gasit rem añdominoemat limana
publitiana mͥ competere debet. licet
comꝑataest. ut res domino auferat᷑.
eiusq rei argͣmentum est. pͥma eqͥ¬
tas: de iñ excepno siea res possessoris
nonsit. S ut is quibona fide enut poꝰ¬
sessioneinq eius exea cã nactus est:

Expanded text:
sunt, sed ex his non solet competere tale ciscitur possessionem, ut credat se dotutore auctore lege non prohibente se emisse. sed et si deceptus falso tutore auctore emerit, bona fide emisse uideturquis prohibuit uel denuntiauit ex causa uenditionis tradi rem, quae ipsius uoluntate a procuratore fuerat distracta, et is nihilo minus tradiderit, emptorem tuebitur praetor. siue possideat siue petat rem. sed quod iudicio empti procurator emptori praestiterit, contrario iudicio mandati consequetur: potest enim fieri, ut emptori res auferatur ab eo, qui uenire mandauit, quia per ignorantiam non est usus exceptione, quam debuit opponere, ueluti: 'si non auctor meus ex uoluntate tua uendidit'.ga sit, rem a non domino emat, Publiciana mihi competere debet, licet comparata est, ut res domino auferatur: eiusque rei argumentum est prim‹o› aequitas, deinde exceptio 'si ea res possessoris non sit': sed ut is, qui bona fide emit possessionemque eius ex ea causa nactus est,
Abbreviated transcription (Latin):
tarem pot̾ ⁊ si cesar heres instituat᷑
misdendo se opulente hr̃litati pro¬
curator hr̃dem cesarem facit.
imꝑator hĩs iustitutus ẽ. soluendo
ñ sint. reꝑspecta consulitur imp̃ri
hr̃dis eñi instituti in adeundis ł repu
cliandiᷤ huiꝰ modi hr̃clitatib uolun¬
tas explorandaẽ. alist. i.i. Qura¬
tores cessaris ius deportandi non ha¬
bent. qr huiꝰ pene constituende uis
non hñt. Si tñ giͣ tumultuo sum ł
iniuriasum adusus colonos ce sariᷤ
ꝓhibu̾int in p̾dia cesariana: accede̾.
abstinere debebit. idꝙ cliuus pius
uilio rescpͥsit. deñ n reclire cui qͣm

Expanded text:
tatem potest et, si Caesar heres instituatur, miscendo se opulentae hereditati procurator heredem Caesarem facit. imperator heres institutus est, soluendo non sint, re perspecta consulitur imperator: heredis enim indiandis huiusmodi hereditatibus uoluntas exploranda est. Priurtandi non habent, quia huius poenae constituendae ius non habent. Si tamen quasi tumultuosum uel iniuriosum aduersus colonos Caesaris prohibuerint in praedia Caesariana accedere, abstinere debebit idque diuus Pius Iulio rescripsit. Deinde neque redire cuiquam
Abbreviated transcription (Latin):
lexandrie agit datõ tutoris constitu¬
tione cliui marci concessa ẽ. de offõeiꝰ¬
ł senatus ꝯsulto uł constittione
pͥncipum tribuuntur. mandata
iuris clictõe ñ tnͣsfenint᷑. Que uero
iure magrãtus competunt. man¬
dari possunt. ⁊ iõ unr errare ma¬
gistratus qui cũ publii uditii hẽat̃
exertitionem lege uł senatꝰ consulto
delegatã uluti legis uilie deadul¬
teriis ⁊ siq̃ sũt alie simules iur̃dc̃oẽ
suã mandant. huiꝰ rei fortissimũ
argum̃tũ est. ꝙ lege uilia deui
nõiañ cauetur. ũ is cui conting̾it
exerritõ. possit eam si ꝓficiscatur
mandãe. Nonalit̾ ĩ mandare po

Expanded text:
lexandriae agit, datio tutoris constitutione diui Marci concessa est. DE OFFIvel senatus consulto vel constitutione principum tribuuntur, mandata iurisdictione non transferuntur: quae vero iure magistratus competunt, mandari possunt. et ideo videntur errare magistratus, qui cum publici iudicii habeant exercitionem lege uel senatus consulto delegatam, ueluti legis Iuliae de adulteriis et si quae sunt aliae similes, iurisdictionem suam mandant, huius rei fortissimum argumentum, quod lege Iulia de ui nominatim cauetur, ut is, cui optigerit exercitio, possit eam si proficiscatur mandare: non aliter itaque mandare po
Abbreviated transcription (Latin):
litate decepti. aut quõ habuerunt
amiserunt aut quod adquirere emo¬
lum̃tum potuerunt. omiserunt aũ
se hon̾i quod non susciꝑe licuit obli
amisiti restituendam a ctõc m labeo
scrib̾. Imp̃r̃ tit̾. ant̃. rescͥpsit. eum qͥ
fraude tutoris adu̾sarium drẽt ab¬
solutum. ⁊ ag̾e cum eo ex integro:
uellet: licentiam hr̃e cum tutore¬

Expanded text:
el sua facilitate decepti aut quod habuerunt amiserunt, aut quod adquirere emolumentum potuerunt omiserint, aut se oneri quod non suscipere licuit obligamisit, restituendam actionem Labeo scribit. Imperator Titus Antoninus rescripsit eum, qui fraude tutoris aduersarium suum diceret absolutum et agere cum eo ex integro uellet, licentiam habere prius cum tutore
Abbreviated transcription (Latin):
omp̃t.ix. Iunius. diophantus
pomponio suo salutem. Mitror.xx.
quinq annis nouandi animo int̾¬
cesit. ꝓ eo quitemꝑ ali actõe tene¬
batur tunc cum ad huc sr̃erant .x.
dies. ⁊ poste minregrum restitutus
est utrum restitutõ que creclitori
adu̾sirs pͥorem debitorẽ dat᷑ .x. dieꝵ
sit anpletuor. Ego didici intp̃r
tum. Decapitis diminutione.¬
lp̃.ł.xii. Pertret ħ edictum ad
eas capitis dimitmitoẽs que salua
ciuitate contingint. Cet̾m sue
ãmissione cuuitatis. suie libertatis
ãmissione contingat capitis di¬
mnuitõ cessabit eilictum. n posst̃
hii penitus conueniri. dabitur
plaue actõ meos ad quos bona ꝑ¬
uenierunt eoꝵ. ¶Ait p̾tor qui
que pͤostea qmͣ quid cum hiis actũ
contractum uesit capite climinuti
diminute ue ẽẽ dicentur. in eos in¬

Expanded text:
m. Iunius Diophantus Pomponio suo salutem. Minor uiginti quinque annis nouandi animo intercessit pro eo, qui temporali actione tenebatur, tunc cum adhuc supererant decem dies, et postea in integrum restitutus est: utrum restitutio, quae creditori aduersus priorem debitorem datur, decem dierum sit an plenior? ego didici ex temptum. DE CAPITE MINUTIedictum. Pertinet hoc edictum ad eas capitis deminutiones, quae salua ciuitate contingunt. ceterum siue amissione ciuitatis siue libertatis amissione contingat capitis deminutio, cessabit edictum ‹n›eque possunt hi penitus conueniri: dabitur plane actio in eos, ad quos bona peruenerunt eorum. Ait praetor: 'Qui quaeue, posteaquam quid ‹c›um his actum contractumue sit, capit‹e› deminuti deminutae esse dicentur, in eos
Abbreviated transcription (Latin):
uissit uł mandaiit inint̾. restitu.¬
endo reum principalem non liberat.
Minor ancillam uendid̾. si eam
emptor manumiserit obhoc ĩ m̾t̾
restituz non poterit s adu̾sus ep̃to

Expanded text:
ussit uel mandauit, in integrum restituendo reum principalem non liberat. Minor ancillam uendidit: si eam emptor manumiserit, ob hoc in integrum restitui non poterit, sed aduersus empto
Abbreviated transcription (Latin):
aut .x.ii. Eum qui ex suauolunta¬
te. minorem. amus iniuditõ defend
icondempnatus est ex cã uidacati pꝰ¬
se conueniri. nec eius quem de fend̾¬
etatem ad restitutõem impet᷑ndam
ei ꝓxeẽ cum cãm iuclicati recusare ñ
possit. Exquo apparet nec eum cuiꝰ
nomine condempnatus est auxiliũ
ditlit. denuntiante tñ mr̃e empto¬
rib. Quero cum urgentib creditors¬
b cdistracta sit: nec de sordib tutoris
m̾ito quicqm dici pͭ. anpupuius ĩ
itegrum restitui potest. R̾. cã cog¬
nita estim and̾. nec id circo si iuistũ
sit restitu: denegandumid auxili¬
ur quod cutor delicto caret. ¶Cu¬
rator adoleccenͣti p̾lia cõmunia sͥ
⁊ hiis quoruncurã ãmmnistbat uen¬
didit. queto si decreto p̾toris adolescẽ¬
tes im̾t̾ restituti sunt. an eatenꝰ
uenditõ rescindendasit. quatenus
adolescentiũ ꝓ ꝑte fundꝰ cõmunis
fuit. R. eatenus rescindi. nͥ emptor
a toto contractu uelit discecłe. qd̾
ꝑtem empturus non eẽt. Itemq̃ro¬

Expanded text:
um. Eum, qui ex sua uoluntate minorem annis in iudicio defendit et condemnatus est, ex causa iudicati posse conueniri nec eius quem defendaetatem ad restitutionem impetrandam ei prodesse, cum causam iudicati recusare non possit. ex quo apparet nec eum, cuius nomine condemnatus est, auxiliumdidit, denuntiante tamen matre emptoribus: quaero, cum urguentibus creditoribus distracta sit nec de sordibus tutoris merito quippiam dici potest, an pupillus in integrum restitui potest. respondi cogaestimandum, nec idcirco, si iustum sit restitui, denegandum id auxilium, quod tutor delicto uacaret. Curator adulescentium praedia communia sibi et his, quorum curam administrabat, uendidit: quaero, si decreto praetoris adulescentes in integrum restituti fuerint, an eatenus uenditio rescindenda sit, quatenus adulescentium pro parte fundus communis fuit? respondi eatenus rescindi, nisi si emptor a toto contractu uelit discedi, quod partem empturus non esset. item qu
Abbreviated transcription (Latin):
pedirent cognitõem p̾sidis. ad imꝑato¬
rem apellauerunt preses induent᷑
apellationis: cetera cognitõis distu¬
lit. Quesitum est si finita apella toĩs
apud imꝑatorem cognitõe. ⁊ imꝰta
apellatõe ꝓnuntiata eg̾sñ etatem
dep̾hendantur an cet̾a negõa imple
possunt cum ꝑ eos non stetit quo mi¬
tib curatorib imoris fundum ep̃¬
tor extitit lutius ticius ⁊ sex fere annis
possedit. i longe lateq rem meliorẽ
fecit. quero: cum sint ydonei cͤato¬
bona fide emptorfecisse se aꝓplau̾it
ei prãre maxime cum sit eiꝑatum
ꝓmptum auxiliũ: curatorib eius
ydoneis constitutis.
cau̾at id se accepisse. ⁊ cautõe in eidẽ
initium alterius petõnis redeg̾at. iu¬
¶Preclia parris sui minor annis

Expanded text:
pedirent cognitionem praesidis, ad imperatorem appellauerunt: praeses in euentum appellationis cetera cognitionis distulit. quaesitum est: si finita appellationis apud imperatorem cognitione et iniusta appellatione pronuntiata egressi aetatem depraehendantur, an cetera negotii implere possunt, cum per eos non steterit, quo mitibus curatoribus minoris fundum emptor extitit Lucius Titius et sex fere annis possedit et longe longeque rem meliorem fecit: quaero, cum sint idonei curatobona fide emptor fecisse adprobauerit, ei praestare, maxime cum sit ei paratum promptum auxilium curatoribus eius idoneis constitutis. cauerat id se accepisse et cautionem eidem initium alterius petitionis redegerat. Praedia patris sui minor annis
Abbreviated transcription (Latin):
dł.xxi. Di filiꝰ uidex litem suã faciat
intãtã qnͣtitatẽ tenet᷑ que tunc inpec̃.
fuit c̃ sr̃nam dicebat. Index tunc litem
suam facere intłłigr̃ cumdolo malo in
frandẽ legis sententiam dixerit. dolo
malo aũ uidet᷑ ħ facere. si euidens argua¬
ut uerã estimatiõem litispr̃ãe cogã.¬

Expanded text:
.Filius familias iudex si litem suam faciat, in tantam quantitatem tenetur, quae tunc in peculio fuit, cum sententiam dicebat.Iudex tunc litem suam facere intellegitur, cum dolo malo in fraudem legis sententiam dixerit dolo malo autem uidetur hoc facere, si euidens arguaut ueram aestimationem litis praestare coga
Abbreviated transcription (Latin):
ũ.ł .x. Destitisse is uidet᷑. non qͥdistu¬
lit. s cuiliti renuntiaũ in totum. Le¬
sistere enim est: in totum denegõ ab¬
stin̾e. ꝙ ꝓcaiumpniandi aĩo ĩstitũat.
plane sis cognita reiu̾itate suũ uego¬
tium deseru̾̃it. nolens in litem inꝓbam
ꝑ seu̾are: ꝙͣ calũpnie cã non institue¬
rat: is destitisse nonuidet᷑.¬

Expanded text:
um.Destitisse is uidetur non qui distulit, sed qui liti renuntiauit in totum: desistere enim est de negotio abstinere, quod calumniandi animo instituerat. plane si quis cognita rei ueritate suum negotium deseruerit nolens in lite improba perseuerare, quam calumniae causa non instituerat, is destitisse non uidet
Abbreviated transcription (Latin):
re in ꝙ̃ diemꝰꝓmntat. S utrum nuda
cautione an satis datione marcełł du¬
bitat. mͥuidet᷑ sola ꝓmissione ꝙ unela
scribit. Auoquin compellet᷑ uiditium
acciꝑe. qm inuenire eos ꝗ satis ꝓ eodẽt.¬
¶ n omnib autem inquib ꝓtelat᷑
no creclitoris oportet. ¶Hiis dat᷑ mł¬

Expanded text:
re in quem diem promittat. sed utrum nuda cautione an satisdato, Marcellus dubitat: mihi uidetur sola promissione, quod et Mela scribit: alioquin compelletur iudicium accipere quam inuenire eos qui satis pro eo dent.In omnibus autem, in quibus protelatur no cre
Abbreviated transcription (Latin):
pstitutione uł senatus consulto ꝯcedit᷑.
lege: sicut ꝓosul. Is quo cui mandata
iuris dictõ e iudicem daie pot̾ ut sunt le¬
gati ꝓcõsulum. Item hii quib id more
cessum est pp̃uim imꝑii sicut p̾fc̃ urbis
cetiq rome magr̃atus. ¶Non autemoỹ
iudices dari possũt ab hiis qui iudicis
dandi ius hñt. qͥdã .ii. lege inipeclunt᷑
ne iutlices sint᷑. ꝗdã n. uͥt suidꝰ mutꝰ. i ꝑpe¬

Expanded text:
e uel senatus consulto conceditur. lege, sicut proconsuli. is quoque cui mandata est iurisdictio iudicem dare potest: ut sunt legati proconsulum. item hi quibus id more concessum est propter uim imperii, sicut praefectus urbi ceterique Romae magistratus.Non autem omnes iudices dari possunt ab his qui iudicis dandi ius habent: quidam enim lege impediuntur ne iudices sint, quidam natu
Abbreviated transcription (Latin):
misisse. s illud noxa salutum cẽ. ħ ẽ nox ali
iuditio: subiectum noncẽ. gͦ si noxam cõ¬
misit nec ꝑmanet: nora soluitus uidetur.
¶Noxas accipere priuatas. hac est eas
ciuecumq cominittunt᷑. ex delictis. non
publicis criminib. ex quib agitur uidi¬
ciis noxalib deniq spetiałr cauetur ĩ fra
decapitalib fraudib ex priuatisaũ nox¬
iis oritur clampnum pecuniaruun. ¶ Si
cuns forte noxe decłe polu̾it. s litis exti¬
mationem suffere. ¶Sitalis sit sit seruꝰ
qui omnino maminittti non possit. ex
constitutionib ł si sub pena uinculorum
distractus sit a domino.⁊ ab aliqua p̾ate
dampnatus est.ł si exportandꝰ equissimũ
enit. ĩ hoc p̾lici. ¶ Sicuus affirmau̾it

Expanded text:
ommississe, sed illud noxa solutum esse, hoc est noxali ommississe, sed illud noxa solutum esse, hoc est noxali iudicio subiectum non esse: ergo si noxam commisit nec permanet, noxa solutus uidetur. Noxas accipere debemus priuatas, hoc est eas, quaecumque committuntur ex delictis, non publicis criminibus, ex quibus agitur iudiciis noxalibus: denique specialiter cauetur infra de capitalibus fraudibus. ex priuatis autem noxiis oritur damnum pecuniarium, si quis forte noxae dedere noluerit, sed litis aestimationem sufferre. Si quis talis sit seruus, qui omnino manumitti non possit ex constitutionibus, uel si sub poena uinculorum distractus sit a domino uel ab aliqua potestate damnatus uel si exportandus: aequissimum erit etiam hoc praedici. Si quis adfir