comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
s nequit. Si nõ forsan studii mei
labor expectatoĩs tue siti ulla er
ꝑte sedauerit nullũ ate aliid p̃.¬
mii genus efflagito nͥ ut diligã
l incognitus l sepulcro condi¬
tus k uersus in cineres siẽ ego
multos quor me iuigiliis ad¬
uitũ senẜam nõ mõ de functos
s diu añ ꝯsũptos post annum
millesimũ dilexi.s ne dum
młta ꝯtestor eqtati tue par fis
uidear nõ te lõgius trahã. neq
debitũ atq ũt suffectur neces¬
sariis ĩ p̃fatiũculis tp̃s expẽdã

Expanded text:
Si vero forsan studii mei labor expectationis tue sitim ulla ex parte sedaverit, nullum a te aliud premii genus efflagito, nisi ut diligar licet incognitus, licet sepulcro conditus, licet versus in cineres, sicut ego multos quorum me vigiliis adiutum senseram, non modo defunctos sed diu ante consumptos, post annum millesimum dilexi. 10 Sed ne, dum multa contestor, equitati tue parum fisus videar, non te longius traham, neque debitum atque utinam suffecturum necessariis in prefatiunculis t
Abbreviated transcription (Latin):
Quã obrem siq futuri sũt qui in¬
ħ̾cemͦ lectõe uersati aut aluid ꝗc
ac moneo ne cõfestim ꝓnũtiẽt.
qd̾ ẽ ꝓpriũ pauca noscentiũ.cogi¬
tentq historicor discordiã q̃ faꝰ¬
to reb ꝓpĩquiorẽ titũ liuiũ dubi¬

Expanded text:
quamobrem siqui futuri sunt, qui huiuscemodi lectione versati aut aliud quiac moneo ne confestim pronuntient, quod est proprium pauca noscentium, cogitentque historicorum discordiam, que tanto rebus propinquiorem Titum Livium dubi
Abbreviated transcription (Latin):
uba tr̃ascribere s res ip̃as nõ me
fugit ꝙͣt̾ labor in ꝯtinẽda ẜ moĩs
dignitate suscipiendus sit. naz
si nec eisdem uerbis uti licet et
clariorib nõ datur qd sit t̾ciũ
patet. ordine ꝗsq ⁊ disꝑsoru

Expanded text:
ba transcribere sed res ipsas. Non me fugit quantus labor in continenda sermonis dignitate suscipiendus sit; nam si nec eisdem verbis uti licet et clarioribus non datur, quid sit tertium patet. Ordinem quisque et dispersorum
Abbreviated transcription (Latin):
alios auctores sint nõ tñ ita pe¬
nes eos collocata reꝑiunt q̃daz
eĩ que apd̾ unũ desunt ab altero
mutuatus su. q̃da breui. q̃da
clariꝰ q̃dam que breuitas obsen¬
ra faciebat exp̃ssius eoq clarius¬

Expanded text:
alios auctores sint, non tamen ita penes eos collocata reperiuntur: quedam enim que apud unum desunt ab altero mutuatus sum, quedam brevius, quedam clarius, quedam que brevitas obscura faciebat expressius, que
Abbreviated transcription (Latin):
re memineritq euestigio rede¬
undũnisi forte oblectandi gr̃a
diu̾soria legentib interdũ gra¬
ta quesierit. neq eĩ inficior me
talia meditanter seꝑe distractũ
ab incepto lõgiꝰ abscessisse dur
uiror illustruir mores uitãqr

Expanded text:
re memineritque e vestigio redeundum, nisi forte oblectandi gratia diversoria legentibus interdum grata quesierit. 7 Neque enim inficior me talia meditantem sepe distractum ab incepto longius abscessisse, dum virorum illustrium mores vitamque
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ esse sui. hec siminꝰ ꝙͣ ĩtendera
assecutus sũ tup̃cor ignosce ꝗsꝗͦ
hec ꝑlegis. de successu eĩ te iudi¬
cer statuo de ꝓposito michi credi
uelim si qd̾ igit ant satietati ĩ¬
gestum ant desiderio sb̃tractũ
repis uł in opi ingenio uł dis¬
scepentib aĩu cuns ascribito

Expanded text:
it. 8 Hec si minus quam intenderam assecutus sum, tu precor ignosce, quisquis hec perlegis; de successu enim te iudicem statuo, de proposito michi credi velim. Siquid igitur aut satietati ingestum aut desiderio subtractum reperieris, vel inopi ingenio vel discerpentibus animum curis ascribito
Abbreviated transcription (Latin):
uite annu excesserat in cõsultꝰ
adeoseq ipĩn et collegam suum
et filiu et legiones et rem publi¬
cam notissimi in sidiatoris in la¬
queos inieciss sic quod miserũ
sed comune est et multis accidit
gloriosam et preclaram uita in¬
glorio et obscuro fine notauerat
semꝑq in uita laudar solitus se
post mortem reprehensionibus
ciuium suoru genere mortis⁊

Expanded text:
vite annum excesserat, inconsulte vite annum excesserat, inconsulte adeo seque ipsum et collegam suum et filium et legiones et rempublicam notissimi insidiatoris in laqueos iniecisset. Sic, quod miserum sed comune est et multis accidit, gloriosam et preclaram vitam inglorio et obscuro fine notaverat, semperque in vita laudari solitus se post mortem reprehensionibus civium suorum genere mortis o
Abbreviated transcription (Latin):
tis qui cum Consule santio et ora¬
celli filio adolescente uulnerato q̃i
effugerĩt. Hanibal tanto tãq in¬
sperato gaudio elatus collem fau¬
stum sibi infelicem hosti castrisa
occupat unde carentem ducib teͣret
exercitum Romanum.Qui ia ad
subueĩendumsius mouebat du
illor laceras afflictasq reliquias
uix elapsas aspicuint. ¶Hic oyacel¬
li exitus fuit. cuiꝰ interitũ ut ait
Cicerone crudelissimus quidez ho
nore sepulture carere passus est.⁊
Nempe repertu uiri corpus hani¬
bal sepelliuit ut ingenti sublato
letus emulo sic humanitatis hac
ĩparte nõ un memor et decoris⁊
su bellice uirtutis extimator ido¬
neus ꝙͣtum uiru honoraret pla¬
ne nouerat. De hac clade publice
dolitum non tam propt̾ morte
que una omnib et prestun belli¬
errantib presto ẽ ꝙͣ propter ta¬
tum tam probati et tot tantis ĩ
rebus experti ducis errorem. Qui
etate illa iam eni sexagesimu

Expanded text:
tis qui cum consule saucio et Martis qui cum consule saucio et Marcelli filio adolescente vulnerato etiam effugerunt. Hanibal tanto tamque insperato gaudio elatus collem, faustum sibi infelicem hosti, castris occupat, unde carentem ducibus terreret exercitum romanum; qui iam ad subveniendum suis movebatur, dum illorum laceras afflictasque reliquias fuga vix elapsas aspiciunt. 108 Hic Marcelli exitus fuit «cuius interitum», ut ait Cicero, «ne crudelissimus quidem hostis honore sepulture carere passus est». Nempe repertum viri corpus Hanibal sepelivit, ut ingenti sublato letus emulo, sic humanitatis hac in parte non immemor et decoris sui; bellice virtutis extimator ydoneus, quantum virum honoraret plane noverat. 109 De hac clade publice dolitum, non tam propter mortem que una omnibus et presertim belligerantibus presto est, quam propter tantum tam probati et tot tantis in rebus tam experti ducis errorem, qui etate illa, iam enim sexagesimum
Abbreviated transcription (Latin):
impigre cõmigrarent. Cum fa-¬
lator hostium ignarus quantam
rem nuntiaret insidiatorib sig̾
dedit. Illi illico elatebris erumpẽ¬
tes pars collis in uertic̃e euasit.
pars atergo circũ fundit᷑. sic undi¬
q circũuenti iniquam et loco et
numero pugnam magnis tamẽ
animis incunt poterat q res tra¬
hi donec forsitan legiones laborã¬
tibus opem ferrent nisi quod in¬
uitus dico fuga ab etruscis meis
orta ceteros terruisset. Restiterũt
tamen fregellami equites ꝙ̃ diu
consulu hortantiũ pugnantiũq
presentia animos de dit̾. At ubi or̃¬
cellum hasta cõfixum equo prccipi¬
tem expirantez collegamq eus
Quintum crispinum duob affec¬
tum uulnerib uñ post periit con¬
spessere. cecidere animi et in fugã
uersi omnes abiere. periit tribunu
militum unus ex duobus etiam
prefectis sotior alter captus alter
occisus est. lictores Consulum qu¬
que capti reliqui interfecti excẽp¬

Expanded text:
impigre commigrarent. 105 Cum faimpigre commigrarent. 105 Cum falator hostium, ignarus quantam rem nuntiaret, insidiatoribus signum dedit; illi illico e latebris erumpentes, pars collis in verticem evadit, pars a tergo circumfunditur. Sic undique circumventi iniquam licet et loco et numero pugnam magnis tamen animis ineunt; poteratque res traihi, donec forsitan legiones laborantibus opem ferrent, nisi – quod invitus dico – fuga ab Etruscis meis orta ceteros terruisset. 106 Restiterunt tamen fregellani equites, quandiu consulum hortantium pugnantiumque presentia animos dedit; at, ubi Marcellum hasta confixum equo precipitem expirantem, collegamque eius Quintium Crispinum duobus affectum vulneribus, unde post periit, conspexere, cecidere animi et in fugam versi omnes abiere. 107 Periit tribunus militum unus; ex duobus autem prefectis sotiorum alter captus, alter occisus est; lictores consulum quinque capti, reliqui interfecti, excep
Abbreviated transcription (Latin):
s intra ualli unius ambitu secũ
eẽt si daretur optaret. uersus igi
in collegam quin ip̃i inquit eo
pergimus obiectamq oculis re
uidemus. heu uir magne quo uiᷤ
ire.annon ad ip̃m tutius fieri po¬
test. an nõ exploratores alii. mer¬
ercitu tanto erant qui uł nullo
uel suo tm̃ periculo rem spectarẽt
S difficile est ium fati urgentis
euadere. Eunt igitur indiscrimẽ
nõ sua tm̃is tocius exercitus imo
quidem uniu̾se rei publice fata
portantes. Educti e castris nõ nͥ
ducenti iuguiti equites. Centu
scilicet octoginta ctrusci quadra¬
ginta autem fregellani qui pro¬
fectioner consulu comitarentur
heu cur nõ saltem Romani omẽs
S fortuna que res hominuz uer¬
sat. ubi aliquid molit᷑̾ omnia di¬
mouet que dispositõem sua imi¬
pedire ualleat aut differre. Edic¬
tu quoq erat in castris ⁊ carcello
ut si locus metandis castris pla¬
cuisset signo accepto omnes et

Expanded text:
sed intra valli unius ambitum secum sed intra valli unius ambitum secum esse, si daretur, optaret. 103 Versus igitur in collegam ‘Quin ipsi’ inquit ‘eo pergimus, obiectamque oculis rem videmus?’ Heu, vir magne, quo vis ire? An non id ipsum tutius fieri potest? an non exploratores alli in exercitu tanto erant, qui vel nullo vel suo tantum periculo rem spectarent? Sed difficile est vim fati urgentis evadere. Eunt igitur in discrimen, non sua tantum, sed totius exercitus, imo quidem universe reipublice fata portantes. 104 Educti e castris nonnisi ducenti viginti equites, centum scilicet octoginta Etrusci quadraginta autem Fregellani, qui profectionem consulum comitarentur. Heu, cur non saltem Romani omnes? Sed fortuna, que res hominum versat, ubi aliquid molitur, omnia dimovet que dispositionem suam impedire valeant aut differre. Edictum quoque erat in castris a Marcello ut, si locus metandis castris placuisset, signo accepto omnes eo
Abbreviated transcription (Latin):
lum abditis ac silentibus locis
insederant. eo ꝓposito ut si qua
sors consiliis affulsisset in crasti¬
num effusos ad preda popula¬
tores Romanos interciperẽt.S
euentu consilio altiorem fortu¬
na prebarabat. ut sepe magnas
spes eludere.sic interdu modi¬
cas fouere solita. luce proxima e¬
rat quidem collis in oculis utro¬
rũq. et turbe raro utilia descemẽ¬
tis ortum murmur in castris Ro¬
manoꝵ affirmantiu passuq
iactanciu erratũ ab hostiũ duce
qui collem illum non cepisset. nͦ
minus asius ducib errari qui
oportunitate tanta negligerẽt
neq locum ad huc uacnũ arripe¬
rent ac munirẽt. mouent q̃doq̃
etia sapientium animos uulgi
uoces et obstare unũ multis i¬
milib idem consona uoce poscẽ¬
tibus sub difficile est. mouit mar¬
cellum tamen non ta cõsensus
exercitus ꝙͣ sua sors et suis insi¬
tus appetitus de quo diximus ut
nõ solum hosti castra comũgere

Expanded text:
lum abditis ac silentibus locis lum abditis ac silentibus locis insederant, eo proposito ut, siqua sors consiliis affulsisset, in crastinum effusos ad predam populatores romanos interciperent. 101 Sed eventum consilio altiorem fortuna preparabat, ut sepe magnas spes eludere sic interdum modicas fovere solita. Luce proxima erat quidem collie in oculis utrorunque et turbe raro utilia discernentis ortum murmur in castris Romanorum affirmantium passimque iactantium, erratum ab hostium duce, qui collem illum non cepisset, nec minus a suis ducibus errari, qui oportunitatem tantam negligerent neque locum adhuc vacuum arriperent ac munirent. 102 Movent quandoque etiam sapientium animos vulgi voces, et obstare unum multis milibus idem consona voce poscentibus subdifficile est. Movit Marcellum tamen non tam consensus exercitus, quam sua sors et suus insitus appetitus, de quo diximus, ut non solum hosti castra coniungere
Abbreviated transcription (Latin):
eẽt pro una quam uouerat ne¬
glecta ratione impense dupliciᷤᷤ
duas soluit. O felix si nõ honori
et uirtuti s honoris ⁊ uurtutis a¬
uctori et uouisset et reddidiss.
fo ⁊ Collega eius Quintius cri¬
spinus aduenerat eo deniq ha¬
nibal redierat. Ita unu in locuz
tota belli ius conuersa erat. haĩ¬
bal marcelluz tociens iam exper¬
tus ut de ip̃o quidem solo mix¬
tam metui spem gerebat. Sic du¬
obus sese parem consulib diffi¬
debat.totum ergo ad insidias
animu diresserat. Et fortuna
conatui supra ctiam spem fauit.
Erat inter hanibalis hinc ⁊ bina
illinc Romanoꝵ castra que eque
ab utrisq spatio semotus uepri¬
cosus ⁊ opacus collis qui se pri
occupanti haud exiguu momẽ¬
tum aduictoria allaturum uide¬
batur.hunc hanibal nõ tam ad
castrorũ usu occupare ꝙ ad insi¬
diar occasionez reẜuare decrene¬
rat.Itaq per noctem aliquot ab
eo cumic equitu immisse clãcu¬

Expanded text:
esset, pro una quam voverat, neesset, pro una quam voverat, neglecta ratione impense duplicis, duas solvit. O felix, si non Honori et Virtuti, sed honoris et virtutis Auctori et vovisset et reddidisset! 99 Eo et collega eius Quintius Crispinus advenerat, eodemque Hanibal redierat; ita unum in locum tota belli vis conversa erat. Hanibal, Marcellum totiens iam expertus, ut de ipso quidem solo mixtam metui spem gerebat, sic duobus se se parem consulibus diffidebat. Totum ergo ad insidias animum direxerat; et fortuna conatui supra etiam spem favit. 100 Erat inter Hanibalis hinc et bina illinc Romanorum castra, equo ab utrisque spatio semotus, vepricosus et opacus collis, qui se prius occupanti haud exiguum momentum ad victoriam allaturus videbatur. Hunc Hanibal non tam ad castrorum usum occupare, quam ad insidiarum occasionem reservare decreverat. Itaque per noctem aliquot ab eo turme equitum immisse clancu
Abbreviated transcription (Latin):
sens atribuno plebis qui illi ⁊¬
hostis erat Impetrata as enatu
uenia ut dimisso ad exercitum
legato Romam ueniret.Ita ho¬
stis accusacione uera reru quas
gesserat predicatõne sub uertit.
ut accusante pudor reum gloria
sequeretur. Et quonia uirtus ui¬
ris fortib et si gloriã largiatur re¬
quiemnegat. ubi de abrogando
Marcelli imperio agebatur ꝗnto
ignara mens hoĩum dum maxi¬
me rebus gerendis accingit᷑ tuz
maxime ad terminũ appropĩqͣt.
Iam marcellus cum supplem̃to
exercitus uenusiam ad exercitũ
ibi anno altero dimissu uenet
quasi plane exitum presagiens
duab ante ꝙ̃ Roma discederet
edibus sacris exstructis honori
scilicet ac iurtuti cũ utrisq parit̾
edem una uouisset bello gallico.
Cuius supra ĩ principio reru eius
mentio est habita. S decreto ⁊¬
pontificum negantiu cellam
unam duob deis rite dedicari
ne scilicet siquid prouisi euenis¬
set cui deo sacrificaretur incertũ

Expanded text:
sens a tribuno plebis qui illi sens a tribuno plebis qui illi hostis erat, impetrata a senatu venia ut dimisso ad exercitum legato Romam veniret, ita hostis accusationem vera rerum quas gesserat predicatione subvertit, ut accusantem pudor, reum gloria sequeretur. 96 Et quoniam virtus viris fortibus, etsi gloriam largiatur, requiem negat, ubi de abrogando Marcelli imperio agebatur quinto ignara mens hominum! dum maxime rebus gerendis accingitur, tum maxime ad terminum appropinquat. 97 Iam Marcellus cum supplemento exercitus Venusiam ad exercitum ibi anno altero dimissum venerat, quasi plane exitum presagiens duabus antequam Roma discederet edibus sacris extructis, Honori scilicet ac Virtuti, cum utrisque pariter edem unam vovisset bello gallico cuius supra in principio rerum eius mentio est habita. 98 Sed decreto pontificum negantium cellam unam duobus deis rite dedicari, ne scilicet, siquid prodigii evenisset, cui deo sacrificaretur incertum
Abbreviated transcription (Latin):
iam sparsos penos terga uertere.
hos Marcellus ĩmisso perculit e¬
quitatu. Auxit stragem duoꝵ ca¬
sus elephantiu qui forte castror
inlimine corruentes iter obstru¬
xerant fugientib. Itaq ꝑ uallũ
aditum querentes Romanis ur¬
gentib multi iniquo ⁊ fugien¬
tium turbis oppleto in transitu
sunt oppressi. De hanibalis exerci¬
tu octomilia periere. Elephantes
quinq nec Romanis uictoria
gratis stetit.Ciium simul ac so¬
tiorum cirea triamilia sunt amis¬
sa. Multi in super uulnerati. que
res maxime marcellum uolentẽ
uictis abeuntib in stare ꝯtinuit
omisso quantisper hanibale ue¬
nusium retrocessit. et hec quidẽ
Marcellus nõ amplius consul.
s prorogato in annum imperio
iam proconsul gesserat. ¶Magnͣ
Marcelli reru gloria atq in dies
auctum nomen. S in uidia suũ
morem tenuit. Itaq de hoc ip̃o
et ꝙ male pugnasset et ꝙ proro¬
gati imperii extiuum tp̃s uenu¬
sie ꝑotium ageret.accusatus ab¬

Expanded text:
iam sparsos Penos terga vertere; iam sparsos Penos terga vertere; hos Marcellus immisso perculit equitatu. 93 Auxit stragem duorum casus elephantium, qui forte castrorum in limine corruentes iter obstruxerant fugientibus; itaque per vallum aditum querentes Romanis urgentibus, multi iniquo et fugientium turbis oppleto in transitu sunt oppressi. De Hanibalis exercitu octo milia perdere, elephantes quinque; nec Romanis victoria gratis stetit: civium simul ac sotiorum circa tria milia sunt amissa, multi insuper vulnerati. 94 Que res maxime Marcellum volentem victis abeuntibus instare continuit: omisso tantisper Hanibale, Venusiam retrocessit. Et hec quidem Marcellus non amplius consul sed, prorogato in annum imperio, iam proconsul gesserat. 95 Magna Marcelli rerum gloria atque in dies auctum nomen; sed invidia suum morem tenuit. Itaque de hoc ipso, et quod male pugnasset et quod prorogati imperii estivum tempus Venusie per otium ageret, accusatus ab
Abbreviated transcription (Latin):
hoste pugnamus qui omĩs im¬
patiens sit fortune. uictor uictis
insultat. uictus in uictores sese
erigit nec quiete pati potest. hec
dicens aciem instruit et Castris
egreditur. Pugnatum ẽ ꝙͣ priuᷤᷤ
asperius. ꝙ et penis partũ decus
seruare et Romanis in fuctam
ignominia aut purgare ꝓposi¬
tum eẽt aut mori. Diu ergo̾ am¬
biguum prelium cũ fuisset. ha¬
nibal elephantos prelii infrõte
constituit. siquo modo Roma¬
nam aciem beluaru turbare pos¬
set incursu. S ea spes ut plereq
mortaliũ in aduersum recidit.
cum enĩ primo impetu turbare
aliquos cepissent ẽctq nudate
periculu aciei. decimus flauius
tribunus militum inuectus in
beluas. et hortatus comites mł¬
tis illas uulneribus affecit. et q̃
sautie erant retro un pulse in te¬
gras terruerũtita omnes parit̾
in suas uerse punicam acie tur¬
bauere. Inclinatos ad fugã ani¬
mos uestigiis insistentes pedi¬
tummimbris adiuuit coegitq

Expanded text:
‘hoste pugnamus, qui omnis im‘hoste pugnamus, qui omnis impatiens sit fortune: victor victis insultat, victus in victores se se erigit, nec quietem pati potest’. Hec dicens aciem instruit et castris egreditur. Pugnatum est quam prius asperius, quod et Penis partum decus servare et Romanis inflictam ignominiam aut purgare propositum esset aut mori. 91 Diu ergo ambiguum prelium cum fuisset, Hanibal elephantes prelii in fronte constituit, siquo modo romanam aciem beluarum turbare posset incursu; sed ea spes ut plereque mortalium in adversum recidit. 92 Cum enim primo impetu turbare aliquos cepissent, essetque nudate periculum aciei, Decimus Flavius tribunus militum, invectus in beluas et hortatus comites, multis illas vulneribus affecit; et que saucie erant retro impulse integras terruerunt, ita omnes pariter in suos verse punicam aciem turbavere. Inclinatos ad fugam animos vestigiis insistentes peditum nimbus adiuvit coegitque
Abbreviated transcription (Latin):
militu urtutem iter expe riri.
Ego ait Marcellus id faciam. ne¬
q longior erit mora hodie pu¬
gnastis et uicti estis cras pugͣre
oportet et iuncere ut uictorib
potius ꝙͣ uictis ignoscam. Sic
ad curandu corpora dimussi sũt
ingentib animis diem poster
expectantes.nec negantes iure
se optimo redargutos. ꝙ intãto
exercitu illo die preter unu du¬
cem nemo uir fuisset. Illi se aut
uictoria aut morte satisfacere di¬
gnum ẽẽ. Sic illa uox acta est ubi
primu illuxit armati omnes et in
uultib animos pretendẽtes Du¬
cis ad pretorium conuenere Col¬
laudatos et eniti uissos ita se gere¬
reme prius in fauste ꝙ felicis pu¬
gne rumor impatriam referatur.
cibo etiam militari robur corporũ
firmare. et quid peromnia agi
uelit ad monitos. instructa acie
castris educit. positis ĩ prima acie
qui hesterna die primi fugerant
ut unde dedecus ortum erat iñ
decus inciperet. O uod ubi ham¬
bal sensit admirans cum eo ĩꝗd

Expanded text:
militum virtutem iterum experiri. militum virtutem iterum experiri. ‘Ego’ ait Marcellus ‘id faciam, neque longior erit mora: hodie pugnastis et victi estis, cras pugnare oportet et vincere, ut victoribus potius quam victis ignoscam’. 88 Sic ad curandum corpora dimissi sunt, ingentibus animis diem posterum expectantes nec negantes iure se optimo redargutos, quod in tanto exercitu illo die preter unum ducem nemo vir fuisset: illi se aut victoria aut morte satisfacere dignum esse. Sic illa nox acta est. 89 Ubi primum illuxit, armati omnes et in vultibus animos pretendentes ducis ad pretorium convenere. Collaudatos et eniti iussos ita se gerere ne prius infauste quam felicis pugne rumor in patriam perferatur, cibo etiam militari robur corporum firmare et quid per omnia agi velit admonitos, instructa acie castris educit, positis in prima acie qui hesterna die primi fugerant, ut unde dedecus ortum erat inde decus inciperet. 90 Quod ubi Hanibal sensit, admirans ‘Cum eo’ inquit
Abbreviated transcription (Latin):
gum insultans ferro hostis ꝙͣ so¬
la uerbor sui ducis acrimoniado
gratias agentis ꝙ non castra ho¬
stes inuasissent tam ignauis cõ¬
missa custodibus et subinde q̃rẽ¬
tis unde hic de nichilo tantus ti¬
mor atq hec tam repentina secor¬
diaaduersus eos quos et nuper
et anno altero uictos ce dentes fu¬
gauerint.quos heri Castra ponẽ¬
tes inuaserint ceptũq sine pre¬
lio implere uetuerint. Quenam
hec nõ nisi unius noctis tr̃asmu¬
tacio. de sequentib profugos de
uictoribus nctos fecent nec au¬
ctis hostium nec suis uiribus um¬
minutis Solos animos sie deiec¬
tos. ut preter uultus atq arma
nil Romanu uideat et suu ip̃e
uix recognoscat ex̾citum. Ad haᷤᷤ
ducis uoces atoto clamor exerci¬
tu redditus peccasse fatentiui
atq orantiuz illius uenia diei
petentiuq preterea ut ubi et ꝙͣ¬
do ei uisu eẽt in aciem reducerẽ¬
tur. neq dux grauaretur suorũ

Expanded text:
gum insultans ferro hostis, quam sogum insultans ferro hostis, quam sola verborum sui ducis acrimonia, deo gratias agentis quod non castra hostes invasissent tam ignavis commissa custodibus, et subinde querentis unde hic de nichilo tantus timor atque hec tam repentina socordia adversus eos, quos et nuper et anno altero victos cedentesque fugaverint, quos heri castra ponentes invaserint ceptumque sine prelio implere vetuerint; quenam hec nonnisi unius noctis transformatio de sequentibus profugos, de victoribus victos fecerit, nec auctis hostium nec suis viribus imminutis? solos animos sic deiectos, ut preter vultus atque arma nil romanum videat et suum ipse vix recognoscat exercitum. 87 Ad has ducis voces a toto clamor exercitu redditus, peccasse fatentium atque orantium illius veniam diei, petentiumque preterea ut ubi et quando ei visum esset in aciem reducerentur, neque dux gravaretur suorum
Abbreviated transcription (Latin):
incelo conspici ⁊ Marcelluz Roã¬
namq aciem ĩ cãpis hortatusq
ut hunc tantu nũꝙͣ cessantis ⁊¬
ducis impetumuel uno prelio
retundat quietiorez exinde mili¬
tiam acturi preteritar quoq uic¬
toriar meminisse iussi et uerbor
ducis et suor pro se quisq stimu¬
lis tedior incitati impugna eũt.
usq int̾ciam horam pene pari mã¬
te certatu est. Sentiensq marcel¬
lus suor animos lentescere ⁊ sub¬
misit auxilia laborantib et uerbo
et opere omni bom ducis officio
fũctus est. S nec pudor nec mar¬
celli reuerentia sistere aciem quit
ꝗnterga uertentes mcastra refu¬
gerent amissis ĩprelio et in fuga
duobus milibus septingentis ⁊
quatuor inter ceteros centurioĩ¬
bus tribunisq militu duobus.
At Marcelus ad uesperam in castͣ
reuersos tam aculeosa et tam aspe¬
ra oratione corripuit ut non ama¬
rior illis infelicis pugne fuisset
ad uersitas et infronte et inter¬

Expanded text:
in celo conspici et Marcellum romain celo conspici et Marcellum romanamque aciem in campis, hortatusque ut hunc tantum nunquam cessantis ducis impetum uno prelio retundant, quietiorem exinde militiam acturi. 85 Preteritarum quoque victoriarum meminisse iussi, et verborum ducis et suorum pro se quisque stimulis tediorum incitati, in pugnam eunt. Usque in tertiam horam pene pari Marte certatum est, sentiensque Marcellus suorum animos lentescere et submisit auxilia laborantibus et verbo et opere omni boni ducis officio functus est; sed nec pudor nec Marcelli reverentia sistere aciem quivit, quin terga vertentes in castra refugerent, amissis in prelio et in fuga duobus milibus septingentis, quattuor inter ceteros centurionibus tribunisque militum duobus. 86 At Marcellus ad vesperam in castra reversos tam aculeosa et tam aspera oratione corripuit, ut non amarior illis infelicis pugne fuisset adversitas et in frontem et in ter
Abbreviated transcription (Latin):
spatium dabat. Nullus amator sic
amice unꝙͣ ut hic hosti fieri proxi¬
mus studebat. Nũꝙͣ sat contigua
castris castra uidebat᷑. quotidieq
mox ut uallum iecerat campis a¬
ciem explicabat. Contra hanibal
leui armatura prelia parua miscẽ¬
do tempus trahens fortunã iusti
certaminis differebat.Ne id sibi
diulicitum fuit. Noctu progressũ
ut solebat. dieq postero castrame¬
tante assecutus inuasit. ut sineɨ
pugna expediri cepta nõ possẽt.
Concursu ergo magnis est uiri¬
bus totisq exercitib dimicatu.
s uergente ad occasum die pari
cuentu prelio finis impositus.
Marcellus tamen propere ante
noctem ꝙͣto quiuit hosti uicini¬
ora castra disposuit ut satis appa¬
reret pugne auiduz id agere.uix
igit᷑ sole orto legiones inaciem
cducit. hanibal hac tanta ferocia
hostis attonitus deq hoc inter su¬
os questus ꝙ nullam eis tribuat
quietem. Nullu bellici operis la¬
xamentu quotidie solem simul

Expanded text:
spatium dabat. 82 Nullus amator sic spatium dabat. 82 Nullus amator sic amice unquam ut hic hosti fieri proximus studebat: nunquam sat contigua castris castra videbantur, quotidieque mox ut vallum iecerat campis aciem explicabat. Contra Hanibal, levi armatura prelia parve miscendo tempus trahens, fortunam iusti certaminis differebat. Neque id sibi diu licitum fuit. 83 Noctu progressum ut solebat dieque postero castrametantem assecutus invasit, ut sine pugna expediri cepta non possent. Concursum ergo magnis est viribus totisque exercitibus dimicatum, sed vergente ad occasum die pari eventu prelio finis impositus. Marcellus tamen propere ante noctem quanto quivit hosti viciniora castra disposuit, ut satis appareret pugne avidum id agere. Vix igitur sole orto legiones in aciem educit. 84 Hanibal hac tanta ferocia hostis attonitus, deque hoc inter suos questus, quod nullam eis tribuat quietem nullum bellici operis laxamentum, quotidie solem simul
Abbreviated transcription (Latin):
digressum silentio proxime noc¬
tis hanibale in apulia abeunte
ip̃e die tercio in secutus atq ue¬
nusiam consecutus iusta eu ca¬
stra posuit. Multosq ibi ꝑ dies
leuibus hinc atq hinc equitum
ac peditum ex cursibus prelia plu¬
ra potius ꝙ̃ dura cõmissa sunt¬
Fere tamen omnia Romanis ꝓs¬
pera. Inde ulterius hanibal noc¬
tu semꝑ mouens castra. Nempe
aptum insidiis tẽpus et locum
querens procedebat. At Marcellꝰ
lucem illu clara nec aliter ꝙͣ pre¬
missis itinerũ exploratoribus
sequebat. Iam exacta hieme Canu¬
sium uterq peruenerat. Iamq et
litere fabii maximi Marcello reddi¬
te erant quibus ad recuperandu
tarentum proficisscens ut acri bel¬
lo interim hanibalem detineret
hortatur. his preclari uiri monitiᷤ
s multo maxime suopte concitus
ingenio hostem ex aperta plani¬
tie sese in loca nemorosa insidiis
oportuna ꝯferentemuehementer
urgebat neq ullu sibi respirandi

Expanded text:
digressum silentio proxime nocdigressum silentio proxime noctis Hanibalem et in Apuliam abeuntem ipse die tertio insecutus atque ad Venusiam consecutus, iuxta eum castra posuit multosque ibi per dies levibus hinc atque hinc equitum ac peditum excursibus prelia plura potius quam dura commissa sunt, fere tamen omnia Romanis prospera. Inde ulterius Hanibal noctu semper movens castra, nempe aptum insidiis tempus et locum querens, procedebat; at Marcellus luce illum clara nec aliter quam premissis itinerum exploratoribus sequebatur. 81 Iam exacta hieme Canusium uterque pervenerat, iamque et litere Fabii Maximi Marcello reddite erant, quibus, ad recuperandum Tarentum proficiscens, ut acri bello interim Hanibalem detineret hortabatur. His preclari viri monitis sed multo maxime suopte concitus ingenio, hostem ex aperta planitie se se in loca nemorosa et insidiis oportuna conferentem vehementer urgebat, neque ullum sibi respirandi
Abbreviated transcription (Latin):
siquidem equitatu quo pene sẽꝑ
preualuerat extũc in ferior atq
impar inuentus est. Et hoc ꝗde
hastu gestum inapulia. In sam¬
mo autẽ due hostiu urbes capte
et triamilia militũ hanibalis q̃
presidio ibi dimiserat u oppres¬
sa sunt. ¶hinc Marcellus in luca¬
niam progressus hanibali instare
tanta fidutia ut cũ ille collibus i¬
sedissethic castra ante eũ impla¬
nitie metaretur. primusq acie
castris educeret Pugnatu est ab
hora tercia usq ad nocte tam pa¬
ribus animis ac fortun a ut neut̾¬
partiu inclinaret. S defessis in¬
tegri submissi preliũ instaurarẽt
dubiã nox sera uictoriam fecit. In
hoc tamen Marcellus metoris spe¬
ciem exhibuit ꝙ die qui primu
post hoc preliu illussit ab ortu so¬
lis ad multu lucis instructa in
campis acie stetit nulloq obiiã
exeunte spoliis hostiuz legendis
suorq corporib humandis ex qͦ¬
modo diei reliqu transegit Mox

Expanded text:
siquidem equitatu, quo pene semper siquidem equitatu, quo pene semper prevaluerat, ex tunc inferior atque impar inventus est. Et hoc quidem astu gestum in Apulia, in Samnio autem due hostium urbes capte et tria milia militum Hanibalis, que presidio ibi dimiserat, vi oppressa sunt. 78 Hinc Marcellus in Lucaniam progressus Hanibali instare tanta fiducia ut, cum ille collibus insedisset, hic castra ante eum in planitie metaretur, primusque aciem castris educeret. Pugnatum est ab hora tertia usque ad noctem, tam paribus animis ac fortuna ut neutpartium inclinaret, sed defessis integri submissi sero prelium instaurarent: dubiam nox sera victoriam fecit. 79 In hoc tamen Marcellus victoris speciem exhibuit quod, die qui primus post hoc prelium illuxit, ab ortu solis ad multum lucis instructa in campis acie stetit, nulloque obviam exeunte spoliis hostium legendis suorumque corporibus humandis ex commodo diei reliquum transegit. 80 Mox
Abbreviated transcription (Latin):
abiere. Blasius nõ quasi fortuna ĩ¬
speratum ceptis iter aperuisset ñ¬
ꝙͣ destitit mone̾ dasium ⁊ hortari
ostendens quanta in consilio suo
⁊ ip̃or laus et patric salus cẽt dosi
cum precib et orationib emolitũ
insentencia sua trassit ut ambor
opera marcello salapia traderet᷑.
Non sine multo quidem sangui¬
ne.Nam ex omni punico equita¬
tu electissimi illic erant. Qui resu¬
bita perculsi ꝙͣ ꝙͣ equis instruifi
temporis nec locor angustie pate¬
rentur Abreptis ante armis ma
pertum crũpere nisi sunt quod eũ
preclusi undiq nõ possent quod
ultima sors sinebat fortissime di¬
micantes fere omnes occubuere
Quĩquaginta non amplius cap¬
tisunt. sie salapia ad Romanos
rediit exẽplum postens ne ab ho¬
nestis principiis facile desistant.
Quãius prima fronte difficilia ni¬
deantur hanibali certe nisi amasi¬
olamsua extimare uellet graui¬
or cquitum iactura ꝙ̃ urbis fuit

Expanded text:
abiere. 75 Blasius vero, quasi fortuna inabiere. 75 Blasius vero, quasi fortuna insperatum ceptis iter aperuisset, nunquam destitit monere Dasium et hortari, ostendens quanta in consilio suo et ipsorum laus et patrie salus esset, donec eum precibus et orationibus emollitum in sententiam suam traxit, ut amborum opera Marcello Salapia traderetur: non sine multo quidem sanguine. 76 Nam ex omni punico equitatu electissimi illic erant, qui re subita perculsi, quanquam equis instrui nec temporis nec locorum angustie paterentur, arreptis tamen armis in apertum erumpere nisi sunt; quod cum preclusi undique non possent, quod ultima sors sinebat fortissime dimicantes fere omnes occubuere; quinquaginta non amplius capti sunt. Sic Salapia ad Romanos rediit, exemplum posteris ne ab honestis principiis facile desistant, quamvis prima fronte difficilia videantur. 77 Hanibali certe, nisi amasiolam suam extimare vellet, gravior equitum iactura quam urbis fuit;
Abbreviated transcription (Latin):
rem rem omnem patefecit hani¬
bali. uocati ambo ad tribunal illo
hornbile cũ seorsum soli statent
semoti aturba et occupatus ĩ aliis
hanibal rem differret. accedens
propius et inherens Blasius mi¬
ti ac subnxa noce quis agis dasi
inquid. aut quid hesitas. plus ne
igit᷑ apud te mei odiu ꝙͣ comũs
amor patrie ualebit. quim potius
ambo qui soli possumus placati
iam tandem et imanimes cõsiliũ
salutare complectim̃. et nos ip̃os
et patriam tristi seruitio liberamꝰ.
his accensus Dasius exclamauit
et quasi omnes audissent quod
unus audierat. Ecce inquid sub
oculis tus hanibal stamus et hc
me de proditione cõpellat. Quo
maior interpellantis audatia co
meredibilior omnibus fuit. cre¬
ditũq odio fictum crimen. Qud̃
quia testib carebat pro libito fin¬
gi posset. Sic igit̾ non presenti i¬
tm̃ exclamatõi sed preterite ctiã
accusatõi dempta fide sine ulla
discussione obiecte proditionis

Expanded text:
rem, rem omnem patefecit Hanirem, rem omnem patefecit Hanibali. Vocati ambo ad tribunal illud horribile, cum seorsum soli starent semoti a turba et occupatus in aliis Hanibal rem differret, accedens propius et inherens Blasius miti ac submissa voce: ‘Quid agis, Dasi,’ inquit ‘aut quid hesitas? plus ne igitur apud te mei odium quam comunis amor patrie valebit? quin potius ambo, qui soli possumus, placati iantandem et unanimes consilium salutare complectimur, nos ipsos et patriam tristi servitio liberamus?’ 74 His accensus, Dasius exclamavit et, quasi omnes audissent quod unus audierat, ‘Ecce’ inquit ‘sub oculis tuis, Hanibal, stamus et hic me de proditione compellat’. Quo maior interpellantis audacia eo incredibilior omnibus fuit, creditumque odio fictum crimen, quod quia testibus careret pro libito fingi posset. Sic igitur non presenti tantum exclamationi sed preterite etiam accusationi dempta fide, sine ulla discussione obiecte proditionis
Abbreviated transcription (Latin):
mus ut est inter pares emula¬
tio prorsus aduersi in eo maxiẽ
ꝙ Romanis alter alter fauebat
hanibali et sibi nrbem ipãm tra¬
Blasius nomine ꝙͣtum sine di¬
serimine fieri posse uidebat oẽs
uias cogitabat quib patriam
erepta ħanibali ad Romanum
transferret imperium Et de hoc
spem aliquam si qua facultas a¬
fforet Marcello dederat. Fessus
tandem cogitando neq cõsilii
exitum inueniens qui desperã¬
tium mos est etia in uia tentiẽ
aduersanium et conciue suum
Cui dasio nomen erat uerbis ag¬
greditur suadetq obnixiꝰ priuã¬
tis simultatib libertate et salutẽ
publica comuni consilio procu¬
rare. et apessimo domino ad ami¬
cos optimos comigrare. Magis
hoc faciens nequid pretͥmitteret
inexpeitum.sciensq quod op¬
tabat sine ad uersarii auxilio ⁊
con sensu non posse contingere
ꝙ optatum sperans euentus pro¬
speros habiturum. Ille autez qui
consiliu et consilii odisset auto¬

Expanded text:
mis, ut est inter pares emulamis, ut est inter pares emulatio, prorsus adversi, in eo maxime quod Romanis alter, alter favebat Hanibali et sibi urbem ipsam traBlasius nomine, quantum sine discrimine fieri posse videbatur, omnes vias cogitabat, quibus patriam ereptam Hanibali ad romanum transferret imperium et de hoc spem aliquam, siqua facultas afforet, Marcello dederat. 72 Fessus tandem cogitando neque consilii exitum inveniens, qui desperantium mos est etiam invia tentare, adversarium et concivem suum, cui Dasio nomen erat, verbis aggreditur suadetque omissis privatis simultatibus libertatem et salutem publicam comuni consilio procurare et a pessimo domino ad amicos optimos commigrare, magis hoc faciens nequid pretermitteretur inexpertum sciensque quod optabat sine adversarii auxilio et consensu non posse contingere, quam optatum sperans eventus prosperos habiturum. 73 Ille autem, qui consilium et consilii odisset aucto
Abbreviated transcription (Latin):
in illoꝵ patria fuerint eor sua mor
impatria rei sint. deq hoc senatũ
libera uoce notauerit Dura legatoᷤᷤ
accusatõe peracta e consilio egredi
uissos ut mos eststare iussit uti
eis presentib responderet. Et ip̃e
post ex cusatõe sui ip̃ius sponte
discessit ne sua forte presentia ɨ¬
minueret cosilii libertate neq
hor aliquid sine stomaco fecit au
dixit. Et est sane difficile iustum
animi dolorem sic comprimere
ut nulla ex parte in uultu aut u̾¬
bis appareat. ¶Omnib de hinc
curis in Italicu bellum uersus
nullam bene gerende rei pret̾mi¬
ttebat occasione. Erat urbs ꝓpu¬
lie salapia in qua dictu mirum
hanibaltam trux uir ut supra di¬
ximus dum de co loquerem̃taz¬
q in uictus armis amore quod
miraculu inget meretricule ui¬
ctus erat. Itaq et locum ip̃e cu¬
pide frequentabat. et abscedens
cõmunitu fortissimi equitatuᷤᷤ
presidio relinquebat. Ouo ibi
principes erant. studiis atq ani¬

Expanded text:
in illorum patria fuerint eorum sua mox in illorum patria fuerint eorum sua mox in patria rei sint, deque hoc senatum libera voce notaverit – dum legatos accusatione peracta e consilio egredi iussos, ut mos est, stare iussit ut eis presentibus responderet, et ipse post excusationem sui ipsius illico sponte discessit, ne sua forte presentia minueret consilii libertatem. Neque horum aliquid sine stomacho fecit aut dixit; et est sane difficile iustum animi dolorem sic comprimere, ut nulla ex parte in vultu aut verbis appareat. 70 Omnibus dehinc curis in italicum bellum versus, nullam bene gerende rei pretermittebat occasionem. Erat urbs Apulie Salapia in qua – dictu mirum – Hanibal, tam trux vir ut supra diximus dum de eo loqueremur tamque invictus armis, amore, quod miraculum auget meretricule, victus erat; itaque et locum ipse cupide frequentabat et abscedens communitum fortissimi equitatus presidio relinquebat. 71 Duo ibi principes erant studiis atque ani
Abbreviated transcription (Latin):
inse inuustum et ignominiosu
sibi nosse se diceret neq alit con¬
sensurum ut sua ad alium sors tnͣ¬
siret ne illitam̃ qui ad accusandũ
se uenissent metu detraherent᷑ Illi
qui se mox posset ulcisci paratum
sese obtulit atq ita factum est ut
leuinus alter consul siciliaz pro¬
iuntia Marcellus Italiam bellu¬
q cum hanibale haberet. Fatis il¬
lum sius urgentib ut in terra ita¬
lica callidissimi hostis insidiis in¬
tenret. Facta ꝑmutatõe prouĩtiar
et dempto siculis pauore tũ deũz
⁊ accusatio de qua dixi et excusato
consecuta est glorie illi fuit et ac¬
cusator et fauentiu eis obtrecta¬
tor aculeos tam inmobili tam¬
q aduerso asensu doloris animo
pertulisse quasi non his ip̃e s alui
tangeretur.Eam sibi constantia
id conscientia robur dabat. ꝙ uis
illud concoquere au dissimulare
nequiuerit. duram iuctorũ ẽẽ con¬
ditionez qui ab his quos uiceñt
accusent. et quor modo iuctores

Expanded text:
in se iniustum et ignominiosum in se iniustum et ignominiosum sibi nosse se diceret neque aliter consensurum ut sua ad alium sors transiret, ne illi tamen qui ad accusandum se venissent metu retraherentur illius qui se mox posset ulcisci, paratum se se obtulit. 68 Atque ita factum est ut Valerius Levinus alter consul Siciliam provinciam, Marcellus Italiam bellumque cum Hanibale haberet, fatis illum suis urgentibus ut in terra italica callidissimi hostis insidiis interiret. Facta permutatione provinciarum et dempto Siculis pavore, tum demum et accusatio de qua dixi et excusatio consecuta est. 69 Glorie illi fuit et accusatorum et faventium eis obtrectatorum aculeos tam immobili tamque averso a sensu doloris animo pertulisse, quasi non his ipse sed alius tangeretur, – eam sibi constantiam, id conscientia robur dabat, quamvis illud concoquere aut dissimulare nequiverit, duram victorum esse conditionem, qui ab his quos vicerint accusentur, et quorum modo victores
Abbreviated transcription (Latin):
ex patrib inuidiosis orationibus
iuuaret᷑. ab ip̃o tamen senatu sen¬
tentiis ab solutus sit. ratumq ha¬
bitum quod ab eo belli tẽporibus
gestum eẽt: legatiq ex accusatori¬
bus supplices ad Marcelli pedes
strati orationis quam dolor et ex¬
trema calamitas extorsiss ueĩam
postularent. orantes ut seq et ui¬
bem suam qua armis domuisset
in suam reciperet clientela. quos
ille alto animo placatus ĩ memor
iurgioru serena fronte suscepit.
ubi illud mirabile ꝙ ante eam ꝙͣ
diximus accusationez siculor dũ
Marcello in sortem sicilia iteꝵ ob
uenisset et legati flentes metuq
attoniti senatus miẜicordiam
implorarent ne irati hostis ĩma¬
nib traderentur qui si nulla re of¬
fensus tam̃ se illis asperu prebui¬
sset quis futurus esset ubi se ad
accusandu uenisse cognosceret
inuidia censuerint ut int̾ eu
et collegam de ꝑmutandis pro¬
uĩtiis ageretur. Id Marcellus ꝙ̃ui

Expanded text:
ex patribus invidiosis orationibus ex patribus invidiosis orationibus iuvaretur, ipse tamen senatus sententiis absolutus sit, ratumque habitum quod ab eo belli temporibus gestum esset, legatique, ex accusatoribus supplices ad Marcelli pedes strati, orationis quam dolor et extrema calamitas extorsisset veniam postularent, orantes ut seque et urbem suam, quam armis domuisset, in suam reciperet clientelam. Quos ille alto animo placatus atque immemor iurgiorum serena fronte suscepit. Ubi illud mirabile: quod ante eam quam diximus accusationem Siculorum, dum Marcello in sortem Sicilia iterum evenisset et legati flentes metuque attoniti senatus misericordiam implorarent, ne irati hostis in manibus traderentur – qui, si nulla re offensus tam se illis asperum prebuisset, quis futurus esset ubi eos ad se accusandum venisse cognosceretinvidia, censuerunt ut inter eum et collegam de permutandis provinciis ageretur. 67 Id Marcellus quamvis
Abbreviated transcription (Latin):
permissum est ut ouans urbe in¬
troiret. Ip̃e uero siue se in honora¬
tum dolens siue suoru militu
uirtutem merita laude fraudatã
nouo quidem more extra urbem
albano in monte trium phauit.⁊
neque ideo ꝙ negatu honorẽ ip̃e
sibi usurpasset concesso uti noluit.
s die postero ouans urbem intro¬
gressus largam predam et multa
decora uictorie pre se tulit. Int̾ que
octo etiam clephantos ut nõ sicula
tantũ s punica quoq uictoria
uideretur. Quãius aute impera¬
tor merito honore priuatus exer¬
citus uero etiã ignominia notatꝰ
appareret sub suo duce scilicet Ro¬
ma redire prohibitus. Reliquis
tamen quor fideli opera Marcell
in sicilia usus eẽt et honores di¬
gni et larga persoluta sunt p̃mia.
¶Inde auteni Marcellus post redi¬
tum Consul quarto et siracusano¬
ru legationib accusatus obiecta
sibi crimina tam graui oratione
discussit utꝙͣ us accusatio qͦrda

Expanded text:
permissum est ut ovans urbem inpermissum est ut ovans urbem introiret. 64 Ipse vero, sive se inhonoratum dolens sive quorum militum virtutem merita laude fraudatam, novo quidem more extra urbem Albano in monte triumphavit. Neque ideo, quod negatum honorem ipse sibi usurpasset, concesso uti noluit. Sed die postero, ovans urbem introgressus, largam predam et multa decora victorie pre se tulit, inter que octo etiam elephantes, ut non sicula tantum sed punica quoque victoria videretur. 65 Quamvis autem imperator merito honore privatus, exercitus vero etiam ignominia notatus appareret, sub suo duce scilicet Romam redire prohibitus, reliquis tamen, quorum fideli opera Marcellus in Sicilia usus esset, et honores digni et larga persoluta sunt premia. 66 Inde autem Marcellus post reditum consul quarto et Siracusanorum legationibus accusatus, obiecta sibi crimina tam gravi oratione discussit ut, quamvis accusatio quorundam
Abbreviated transcription (Latin):
indignacione una super alterã
accedente alienatus ad ultimũ
asius ad Romana signa transiu̾¬
it Romanus q cuus sit effectꝰ.
unũ in bis marcelli siculis nicto¬
riis quodaliemuł carperet᷑̾ inue¬
tum est. quoniã statuas omnes
eneas atq numoreas quibus
Siracusana c̾untas una ante a¬
lias ornatissima fuerat ĩ Roma¬
nam urbem transtulit quod dar
amicissimã aliquando ciuitate
pati nõ debuisse/ alii ꝙ ꝙͣ id belli
uire licuerit principiu tamẽ Ro¬
manis ducib fuisse dixerũt mi¬
randi statuas et optandi oculo¬
ruzq alias uoluptates ultra quã
deceat uiros fortes modestosq
ac solitos solis uirtutib occupari.
Marcello reuertenti impatria
Senatus ad edem bellone datus
est. ubi cum pro rebus a se gestis
triumphũ petiisset res quide tri¬
umpho digne uidebantur. S quo¬
nia absq exercitu Senatu iuben¬
te rediisse nõ dum peracti bellum
signum erat. negato triumpho

Expanded text:
indignatione une supra alteram indignatione une supra alteram accedente, alienatus ad ultimum a suis ad romana signa transiverit romanusque civis sit effectus. 62 Unum in his Marcelli siculis victoriis quod ab emulis carperetur inventum est: quoniam statuas omnes eneas atque marmoreas, quibus siracusana civitas una ante alias ornatissima fuerat, in romanam urbem transtulit. Quod quidam amicissimam aliquando civitatem pati non debuisse, alii, quanquam id belli iure licuerit, principium tamen romanis ducibus fuisse dixerunt mirandi statuas et optandi oculorumque alias voluptates, ultra quam deceat viros fortes modestosque ac solitos solis virtutibus occupari. 63 Marcello revertenti in patriam senatus ad edem Bellone datus est; ubi cum pro rebus a se gestis triumphum petiisset, res quidem triumpho digne videbantur, sed quoniam absque exercitu senatu iubente rediisset, nondum peracti belli signum erat. Negato triumpho
Abbreviated transcription (Latin):
scis sibi nomen quesiuisset non
modo terribilis hostibus. s inui¬
diosus sus c̃ẽ ceperat. Is sub ipz
pugne tempus urgente necessi¬
tate subita profecturus ad ꝯpri¬
mẽdu turbidos motus sub eo
militantiũ numidar et multu
comites monuit orauitq ne ab¬
sente se cũ hoste cõflgerẽt.Quod
illi molestissime ferentes hanno
precipue ab ignobili homine s̃
nobili uiro probatoq duci belli le¬
ges prescribi. Mox illo digresso
ambo inacie processerũt. Quod
Marcellus intelligens in digna¬
q sibi qui contͣ ip̃m tot elatum
uctoriis hanibalem tociens feli¬
citer pugnasset hec pugnam̃ta
hominu occurrere equo impetu
contemptuq illos inuasit pugͥ
fuit magna magis ꝙ̃ difficilis.
primo con cõgressu fusi hostes
multis suor militib amssis at¬
q octo insup elephantis. fuga
duces elapsi ultima hanc intra
siciliã marcello uictoria conce¬
ssere. Mutines eni nõ obtẽpera¬
tum fuisse tam grauiter tulit u

Expanded text:
stis sibi nomen quesivisset, non stis sibi nomen quesivisset, non modo terribilis hostibus sed invidiosus suis esse ceperat. 58 Is sub ipsum pugne tempus, urgente necessitate subita, profecturus ad comprimendos turbidos motus sub eo militantium Numidarum, multum comites monuit oravitque ne absente se cum hoste confligerent; quod illi molestissime ferentes, Hanno precipue, ab ignobili homine sibi nobili viro probatoque duci belli leges prescribi, mox illi digresso ambo in aciem processerunt. 59 Quod Marcellus intelligens indignansque sibi, qui contra ipsum tot elatum victoriis Hanibalem totiens feliciter pugnasset, hec purgamenta hominum occurrere, equo impetu contemptuque illos invasit. Pugna fuit magna magis quam difficilis. 60 Primo congressu fusi hostes, multis suorum militibus amissis atque octo insuper elephantis; fuga duces elapsi ultimam hanc intra Siciliam Marcello victoriam concessere. 61 Mutines sibi non obtemperatum fuisse tam graviter tulit ut,