comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qui inpͥmas ⁊ scdãs adinis¬
siones digerũtur. Cõsuc¬
tudo ista uetus ẽ regib re¬
ges q̃ simulãtib: pplm̃i ami¬
corũ describere. Est ꝓpriũ
supbie magno estimare
ĩtroitũ ac tactũ sui limi¬
nis.⁊ ꝓ honore dare: ut o¬
stio suo ꝓpius assideas ut
gradũ prior intra domũ
ponas. in qua deinceps
multa sũt ostia q̃ receptoᷤᷤ
quoz excludant. Apd̃ nos
pͥmi om̃iũ gracchus et
mox luuus drusus. insti¬
tuerunt segregare turbã
suã. ⁊ alios ĩ secretũ recipe.
Alios cũ plurib alios
uniu̾sos habuerũt. Itaz
isti: amicos pͥmos habue¬
runt scdõs: nũꝙͣ ueros.
Amicũ uocas cuiꝰ dispo¬
nitur salutatio: Nut pt̃
huius tibi fides patere qͥ
pfores maligne aꝑtas
non intrat sed illabitur:
Huic puenire usq ad di¬
cuius nulgare ⁊ publicũ
u̾bũ ⁊ ꝓmiscuũ. Ignotus
habe. non nisi suo ordine
enutitur. Ad quãcũq
itaq istoꝵ ueneris quoꝵ
salutatio urbẽ concutit.

Expanded text:
qui in primas et secundas admisqui in primas et secundas admissiones digeruntur. Consuetudo ista vetus est regibus regesque simulantibus populum amicorum discribere, et proprium superbiae magno aestimare introitum ac tactum sui liminis et pro honore dare, ut ostio suo propius adsideas, ut gradum prior intra domum ponas, in qua deinceps multa sunt ostia, quae receptos quoque excludant. Apud nos primi omnium C. Gracchus et mox Livius Drusus instituerunt segregare turbam suam et alios in secretum recipere, alios cum pluribus, alios universos. Habuerunt itaque isti amicos primos, habuerunt secundos, numquam veros. Amicum vocas, cuius disponitur salutatio ? Aut potest huius tibi fides patere, qui per fores maligne apertas non intrat, sed illabitur ? Huic pervenire usque ad licuius vulgare et publicum verbum et promiscuum ignotis " Have ! " non nisi suo ordine emittitur ? Ad quemcumque itaque istorum veneris, quorum salutatio urbem concutit,
Abbreviated transcription (Latin):
non quod uolũt audire: s
quod audisse sẽp nolent.
Plenas aures adulatio¬
nbus: aliquãdo uera uox
intret. Da cõsiliũ utile.
Queris quid felici p̾stare
possis : Effice ut felicita¬
ti sue credat.⁊ sciat illam
multis ⁊ fidis manibus
cõtinendã. Nõ parũ ĩillũ
cõtuleris. si illi stultam
fiduciã ꝑmansure semp
potẽcie excusseris. docue¬
risq mobilia eẽ que dedit
casus. ⁊ maiore cursu fu¬
gere ꝙͣ ueniunt. Nec hii s
portionib quib adsũma
ꝑuẽtũ ẽ. retro ini sed sepe
inter maximã fortunã
⁊ ultimã. nichil interẽẽ.
Nescis ꝙͣtũ sit precium
amicitie. si nõ intelligis
multũ te ei daturũ: cui de¬
deris auntũ. rem nõ doni¬
bus tãtũ sed sclĩs raram.
q̃ non alicubi magis deest:
ꝙͣ uͥ creditur abundare.
Quid istos tu libros quos
ux nom̃ datoꝵ cõplectitꝰ
aut memoria aut manꝰ
amicoꝵ existimas ẽẽ: Nõ
sunt isti amici qͥ aginine
magno ianuã pulsant.

Expanded text:
non quod volunt audire, sed non quod volunt audire, sed quod audisse semper volent ; plenas aures adulationibus aliquando vera vox intret ; da consilium utile. Quaeris, quid felici praestare possis ? Effice, ne felicitati suae credat, ut sciat illam multis et fidis manibus continendam. Parum in illum contuleris, si illi stultam fiduciam permansurae semper potentiae excusseris docuerisque mobilia esse, quae dedit casus, et maiore cursu fugere, quam veniunt, nec iis portionibus, quibus ad summa perventum est, retro iri, sed saepe inter maximam fortunam et ultimam nihil interesse ? Nescis, quantum sit pretium amicitiae, si non intellegis multum te ei daturum, cui dederis amicum, rem non domibus tantum, sed saeculis raram, quae non aliubi magis deest, quam ubi creditur abundare. Quid ? Istos tu libros, quos vix nomenclatorum complectitur aut memoria aut manus, amicorum existimas esse ? Non sunt isti amici, qui agmine magno ianuam pulsant,
Abbreviated transcription (Latin):
taindiu nescierat donec
loqui turpe esset: sepe ex¬
clamauit. Horũ mͥ nichil
accidisset. si aut agrippa
aut mecenas iuxissẽt.
Adeo tot habenti milia
hominũ: duos reparare
difficile est. Cese sũt legi¬
ones: ⁊ ꝓtinus scripte. fra¬
cta classis: ⁊ intra paucos
dies notauit noua. Seui¬
tum est in oꝑa publica
ignib: surrexerũt melio¬
ra cõsũptis. Tota uita ag¬
rippe ⁊ mecenatis: uacar ͭ
locus. Quid putẽ. defuisse
sinules qui adsumerent᷑
an ip̃iꝰ uiciũ fuisse quia
maluit q̃ri ꝙͣ q̃rere: Nõ ẽ
qd̃ existimemꝰ agrippã ⁊ me¬
ceuatẽ solitos illi uera dice
qui si iuxissent: int̾ dissi¬
mulantes fuissẽt. Regaliᷤ
ingenii mos est. inp̾sc̃ciũ
cõtumeliã: amissa laudare.
t hiis uirtutẽ dare uera di¬
cendi: a quibz iam audiẽdi
ꝑiculũ non est. Sedut me
ad ꝓpositũ reducã. uides ꝙͣ
facile sit gr̃am referre feli¬
cibus ⁊ insũmo humana¬
rũ opũ positis. Dic illis

Expanded text:
tam diu nescierat, donec tam diu nescierat, donec loqui turpe esset, saepe exclamavit : " Horum mihi nihil accidisset, si aut Agrippa aut Maecenas vixisset ! " Adeo tot habenti milia hominum duos reparare difficile est. Caesae sunt legiones et protinus scriptae ; fracta classis et intra paucos dies natavit nova ; saevitum est in opera publica ignibus, surrexerunt meliora consumptis. Tota vita Agrippae et Maecenatis vacavit locus. Quid ? Putem defuisse similes, qui adsumerentur, an ipsius vitium fuisse, quia maluit queri quam quaerere ? Non est, quod existimemus Agrippam et Maecenatem solitos illi vera dicere ; qui si vixissent, inter dissimulantes fuissent. Regalis ingenii mos est in praesentium contumeliam amissa laudare et his virtutem dare vera dicendi, a quibus iam audiendi periculum non est. Sed ut me ad propositum reducam, vides, quam facile sit gratiam referre felicibus et in summo humanarum opum positis. Dic illis,
Abbreviated transcription (Latin):
ille ut sardis maximam
asie ciuitatẽ turru uectꝰ
intraret rectã capite tẏa¬
ram gerens. Id solis da¬
tum regibz. Dignus fue¬
rat p̾mio: anteꝙͣ peteret.
S qmͣ imserabilis gens
in qua nemo fuit qͥ uerũ
diceret regi: ni si qui nõ
dicebat sibi. Diuus au¬
gustus filiã ultra impu¬
dicicie maledictũ ĩpudicã.
relegauit. ⁊ flagicia pͥu¬
cipalis domius ĩpublicũ
e misit. Admissos grega¬
tim adulteros. perratam
nocturnis comessationi¬
bus ciuitatẽ. forũ ipsimi
ac rostra ex quibz pater
legẽ de adulteriis tulerat.
filie iustupra placuisse¬
ad cotidianũ ad marsiã
cõcursũ cũ ex adultera
ĩquestuariã uersa ius
omis licencie subignoto
adultero peteret. Hec tã
uindicanda pͥncipi qmͣ
tacenda: quia qͣrũdã rerũ
turpitudo etiã ad uindi¬
cantem redit. Parũ po¬
tens ire publicauerat.
deinde cũ int̾posito tp̃e
in locũ ire subisset uere¬
cundia: gemens qd̃ non
illa silentio pressisset que

Expanded text:
ille, ut Sardis, maximam ille, ut Sardis, maximam Asiae civitatem, curru vectus intraret rectam capite tiaram gerens ; id solis datum regibus. Dignus fuerat praemio, ante quam peteret ; sed quam miserabilis gens, in qua nemo fuit, qui verum diceret regi, nisi qui non dicebat sibi ! Divus Augustus filiam ultra impudicitiae maledictum impudicam relegavit et flagitia principalis domus in publicum emisit : admissos gregatim adulteros, pererratam nocturnis comissationibus civitatem, forum ipsum ac rostra, ex quibus pater legem de adulteriis tulerat, filiae in stupra placuisse, cotidianum ad Marsyam concursum, cum ex adultera in quaestuariam versa ius omnis licentiae sub ignoto adultero peteret. Haec tam vindicanda principi quam tacenda, quia quarundam rerum turpitudo etiam ad vindicantem redit, parum potens irae publicaverat. Deinde, cum interposito tempore in locum irae subisset verecundia, gemens, quod non illa silentio pressisset, quae
Abbreviated transcription (Latin):
oppugnare cõstituis. Sed
hec res: contra nos ẽ. Ob
hoc ip̃m te gretia uincet:
quia non capit. Uti toto
te: non potest. Pterea q̃
una reb salus est: occurre
ad pͥmos rerũ ĩpetus. et
inclinatis opem ferre nõ
potens. nec fulcire ac fir¬
mare la bencia. Multo añ
uinceris: ꝙͣ uictũ ẽẽ te senci¬
as. Ecterũ non est. qd̃ exer¬
citũ tuũ obhoc sustineri
putes non posse qͥa nume¬
rus eius duci quoz ignotꝰ
est. Nichil tam magnũ ẽ
qd̃ pire non possit. tui na¬
scitur ĩ ꝑuiciem ut alia
quiescant ex ip̃a magni¬
tudine sua sausa. Accidert̃
q̃ de marathus p̾dixerat.
Diuina atq hũana ĩpel¬
lentem ⁊ mutãtẽ. quicqͥd
obstiterat: trecẽti stare ius¬
serunt. S tratusq passim
ꝑ totã greciã ꝑses: ĩtellex̃
quãtũ ab ex̾citu turba di¬
staret. Itaq xerxes pudo¬
re ꝙͣ damno miserior. de¬
maratho gr̃as egit ꝙ solꝰ
sibi uerũ dixisset. ⁊ ꝑmi¬
sit petere qd̃ uellet. Peciit

Expanded text:
oppugnare constituis, sed oppugnare constituis, sed haec res contra nos est. Ob hoc ipsum te Graecia vincet, quia non capit ; uti toto te non potes. Praeterea, quae una rebus salus est, occurrere ad primos rerum impetus et inclinatis opem ferre non poteris nec fulcire ac firmare labentia ; multo ante vincens, quam victum esse te sentias. Ceterum non est, quod exercitum tuum ob hoc sustineri non putes posse, quia numerus eius duci quoque ignotus est ; nihil tam magnum est, quod perire non possit, cui nascitur in perniciem, ut alia quiescant, ex ipsa magnitudine sua causa." Acciderunt, quae Demaratus praedixerat. Divina atque humana impellentem et mutantem, quidquid obstiterat, trecenti stare iusserunt, stratusque passim per totam Graeciam Perses intellexit, quantum ab exercitu turba distaret. Itaque Xerxes pudore quam damno miserior Demarato gratias egit, quod solus sibi verum dixisset, et permisit petere, quod vellet. Petit
Abbreviated transcription (Latin):
sed pondus. Immodica: nũ¬
quã regi posse. Nec diu
durare: quicquid regi nõ
potest. In pͥmo inquit sta-¬
tim monte: lacones subi¬
cient. Dabunt sui experi¬
mentũ. Tot ista gentium
milia: trecẽti morabũtur.
Herebũt ĩuestigio fixi. ⁊
cõmissas sibi angustiaᷤᷤ
tuebũtur. corporib obstr¬
uent. Tota illos asia ñ
mouebit loco. Tãtas mi¬
nas belli ⁊ pene totius
gen̾is hũani ruc̃tis ĩpetũ:
paucissimi sustinebũt. Cũ
te mutatis legibz suis na¬
tura transimserit: ĩsemita
herebis. ⁊ estimabis futura
damna cũ cõputaueris.
quãti fhermopilarũ ãgu¬
sta cõstiterint. Ecies te fu¬
gari posse: cũ scieris posse
retineri. Cedent quidem
tibi plurib locis: uelut tor¬
rentis modo ablati. cuius
cũ magno t̾rore pͥma uis
defluit: deinde hinc atoz
illint coorientur. ⁊ tuis te
uirib p̾ment. Uerũ ẽ qd̃
dicitur. maiorẽ belli appa¬
ratũ esse: quã qui recipi
ab hiis regionibz possit. qͣs

Expanded text:
sed pondus ; immodica numsed pondus ; immodica numquam regi posse, nec diu durare, quidquid regi non potest. " "In primo," inquit, " statim monte Lacones obiecti dabunt sui experimentum. Tot ista gentium milia trecenti morabuntur ; haerebunt in vestigio fixi et commissas sibi angustias armis tuebuntur, corporibus obstruent ; tota illos Asia non movebit loco ; tantas minas belli et paene totius generis humani ruentis impetum paucissimi sistent. Cum te mutatis legibus suis natura transmiserit, in semita haerebis et aestimans futura damna, cum computaveris, quanti Thermopylarum angusta constiterint ; scies te fugari posse, cum sciens posse retineri. Cedent quidem tibi pluribus locis velut torrentis modo ablati, cuius cum magno terrore prima vis defluit ; deinde hinc atque illinc coorientur et tuis te viribus prement. Verum est, quod dicitur, maiorem belli apparatum esse, quam qui recipi ab his regionibus possit, quas
Abbreviated transcription (Latin):
ex quo nichil ueri audire
potuerũt. Eñ bellũ grecie
indiceret. xerxes: animũ
tumẽtem oblitũq ꝙͣ cadu¬
cis confideret: nemo non
impulit. Alius aiebat ñ
laturos nũtiũ belli ⁊ ad
pͥmã aduẽtus famã t̾ga
u̾suros. Alius nichil esse
dubii. quin illa mole nõ
uinci solũ grecia: s obrui
posset. magis uerẽdũ ne
uacuas desertasq urbes
ĩuenirent. ⁊ ꝓfugis hosti¬
b uaste solitudines relin¬
q̃rẽtur. nõ hĩturos ubi tan¬
tas uires exercere possent
Alius uix illi rerũ natu¬
ram sufficere. angusta ẽe.
classib maria. militi castͣ
explicandis equestrib co¬
pus cãpestria. uix patere
celum satis ad emictẽda
om̃i manu tela. Eñ ĩhũc
modũ multa undiq ia¬
ctarẽtur q̃ hominẽ niunia
estimatione sui furentem
cõcitarent. demarathus
lacedemoniꝰ solus dixit.
Ip̃am illã qua sibi placẽt
multitudinẽ indigestam.
⁊ grauẽ: metuendã ẽc du¬
centi. Non enĩ uires hr̃e:

Expanded text:
ex quo nihil veri audire ex quo nihil veri audire potuerunt. Cum bellum Graeciae indiceret Xerxes, animum tumentem oblitumque, quam caducis confideret, nemo non impulit. Alius aiebat non laturos nuntium belli et ad primam adventus famam terga versuros ; alius nihil esse dubii, quin illa mole non vinci solum Graecia, sed obrui posset ; magis verendum, ne vacuas desertasque urbes invenirent et profugis hostibus vastae solitudines relinquerentur non habituris, ubi tantas vires exercere possent ; alius vix illi rerum naturam sufficere, angusta esse classibus maria, militi castra, explicandis equestribus copiis campestria, vix patere caelum satis ad emittenda omni manu tela. Cum in hunc modum multa undique iactarentur, quae hominem nimia aestimatione sui furentem concitarent, Demaratus Lacedaemonius solus dixit ipsam illam, qua sibi placeret, multitudinem indigestam et gravem metuendam esse ducenti; non enim vires habere,
Abbreviated transcription (Latin):
ueri ꝑduitũ. uindicet a cõ¬
sensu: concẽtuq falsorũ.
Non uides quẽ admodũ
illos inp̾ceps agat extin¬
cta libertas. ⁊ fides mob¬
sequiũ seruile sũmissa:
dui nemo ex aunui sui
sentẽtia suadet dissuadet¬
q. sed adulandi certam̃
est. ⁊ unũ amicoꝵ omiũ
officium una contẽtio
quis blandissime fallat.
Ignorauere uires suas
⁊ dũ se tam magnos ꝙͣ
audiunt credũt: adtraxe¬
re suꝑuacua ⁊ indiscrim̃
rerũ omiũ puẽtura bella.
Ntilem ⁊ necessariã rupe¬
re concordiã: secuti irã qmͣ
nemo reuocabit. Nultoꝵ
sanguinẽ hauserũt: fu¬
suri nouissime suũ. Dum
uiuditant in explorata
ꝓcertis flectiq nõ minꝰ
existimant turpe ꝙͣ uinci
⁊ ppetua credunt: q̃ insũ¬
mũ ꝑducta maxime
mitant ingentia suꝑ se
ac suos regna fregerũt
uec intellexerũt in illa
scena uanis et cito diftl¬
uenctib bois refulgẽte
ex eo tẽpore ipõs nichil ñ
adu̾si expectare debuisse:

Expanded text:
veri perductum vindicet a converi perductum vindicet a consensu concentuque falsorum. Non vides, quemadmodum illos in praeceps agat extincta libertas et fides in obsequium servile submissa ? Dum nemo ex animi sui sententia suadet dissuadetque, sed adulandi certamen est et unum amicorum omnium officium, una contentio, quis blandissime fallat, ignoravere vires suas, et, dum se tam magnos, quam audiunt, credunt, attraxere supervacua et in discrimen rerum omnium perventura bella, utilem et necessariam rupere concordiam, secuti iram, quam nemo revocabat, multorum sanguinem hauserunt fusuri novissime suum ; dum vindicant inexplorata pro certis flectique non minus existimant turpe quam vinci et perpetua credunt, quae in summum perducta maxime nutant, ingentia super se ac suos regna fregerunt ; nec intellexerunt in illa scena vanis et cito diffluentibus bonis refulgente ex eo tempore ipsos nihil non adversi expectare debuisse,
Abbreviated transcription (Latin):
sit. Ista tristis ⁊ om̃ĩ uoto
sũmouenda octasio ẽ. ac¬
ꝓtul repellenda. ut gratus
eẽ possis: Iratis diis opus ẽ
Ne ex hoc quidem pectare
te intelligis quod melius
cum eo agitur. cui ĩgratꝰ
es: ꝓpone animo tuo car¬
cerem. uincula. sordes. ser¬
uitutem. bellũ egestatem
Hec sunt occasiones uoti
tui. Sis quis tecũ cõtraxit:
pista dimictitur. Quin
potius eũ potentẽ ẽẽ uis:
cui plurimũ debes beatũ.
Quid em̃ ut dixi uetat
te referre etiã sũma feli¬
citate p̾dictis gr̃am: Cu¬
ius plena tibi occurret
⁊ uaria materia: Quid
tu nescis debitũ etiam lo¬
cupletib solui: Nec te
in uitã distringam. Omĩa
sane excluserit. opulenta
felicitas. Monstrabo tͥ
cuius rei in opia laborẽt
magna fastigia. quid
omĩa possidentib desit.
Scilicet ille qui uerum
dicat ⁊ hominẽ iuter mẽ¬
cientes stupẽtem ip̃aq cõ¬
suetudine ꝓ rectis blãda
audiendi ad ignor anciã

Expanded text:
sit. Ista tristis et omni voto sit. Ista tristis et omni voto submovenda occasio ac procul repellenda. Ut gratus esse possis, iratis dis opus est ? Ne ex hoc quidem peccare te intellegis, quod melius cum eo agitur, cui ingratus es ? Propone animo tuo carcerem, vincula, sordes, servitutem, bellum, egestatem ; haec sunt occasiones voti tui. Si quis tecum contraxit, per ista dimittitur! Quin potius eum potentem esse vis, cui plurimum debes, et1 beatum ? Quid enim, ut dixi, vetat te referre etiam summa felicitate praeditis gratiam ? Cuius plena tibi occurret et varia materia. Quid ? tu nescis debitum etiam locupletibus solvi ? Nec te invitum distringam. Omnia sane excluserit opulenta felicitas, monstrabo tibi, cuius rei inopia laborent magna fastigia, quid omnia possidentibus desit : scilicet ille, qui verum dicat et hominem inter mentientes stupentem ipsaque consuetudine pro rectis blanda audiendi ad ignorantiam
Abbreviated transcription (Latin):
opto in eo statu sit quo
semꝑ bñficia distribuat:
nũꝙͣ desideret. Sequatur
illũ materia. qua tam
benigne utatur. largi¬
endo iuuandoq: ut nũ¬
ꝙͣ illi sit dandoꝵ bñficioꝵ
clemẽciã. Irritet ac ꝓuocet
turba gratoꝵ quos illi ⁊ hr̃e
contingat: nec expiri neces¬
se sit. Ipse nulli ĩplacabi¬
lis sit: ip̃i nemo placãdꝰ
Tam equali in eũ fortuna
indulgentia ꝑseueret: ut
nemo in illũ possit ẽẽ nisi
consciencia gratus. Qͣto
hec iustiora uota sũt q̃ te
innullã occasionẽ differũt.
sed gratũ statin faciunt:
referre gr̃am ꝓsperis reb:
Ꝙ̾ multa sũt ꝑ que quic¬
quid debenꝰ reddere etiã
felicib possumus. Fidele
consiliũ assidua conu̾sa¬
tio sermo comis ⁊ sine ad¬
ulatione iocũdus. aut res
si deliberari uelit diligẽteᷤᷤ
tute: li credere cõuictus
familiaritas. Neminem
tam alte scdã posuerunt:
ut non illi eo magis ami¬
cus desit: quia nichil ab¬

Expanded text:
Opto, in eo statu sit, quo Opto, in eo statu sit, quo semper beneficia distribuat, numquam desideret ; sequatur illum materia, qua tam benigne utitur, largiendi iuvandique ; numquam illi sit dandorum beneficiorum clementiam irritet ac provocet turba gratorum, quos illi et habere contingat nec experiri necesse sit ; ipse nulli implacabilis sit, ipsi nemo placandus ; tam aequali in eum fortuna indulgentia perseveret, ut nemo in illum possit esse nisi conscientia gratus." Quanto haec iustiora vota sunt, quae te in nullam occasionem differunt, sed gratum statim faciunt! referre gratiam prosperis rebus ? Quam multa sunt, per quae, quidquid debemus, reddere etiam felicibus possumus ! Fidele consilium, adsidua conversatio, sermo comis et sine adulatione iucundus, aures, si deliberari velit, diligentes, tutae, si credere, convictus familiaritas. Neminem tam alte secunda posuerunt, ut non illi eo magis amicus desit, quia nihil ab
Abbreviated transcription (Latin):
quid dicas. ꝙͣ emĩ illi iniu¬
riam facioe Uotũ tuum
ait supuacuũ ẽ: aut in¬
iuriosum. Inimo iniurio¬
sum: etia si irritũ. Quic¬
quid non efficis: dĩ munꝰ
est. Iniuria uero: quicqͥd
optas. Sat est tͥ. Nõ alit
debemiꝰ irasci: ꝙͣ si ꝓfeci̾s
Si uota inquit ualuissẽt.
⁊ in hoc ualuissent ut tu¬
tus eẽs. Pmũ certũ mͥ
optas piculũ sub incerto
auxilio. Deinde utrũq cer¬
tũ puta. Quod nocet. pͥ¬
us ẽ. Preterea tu conditio¬
nem uoti tui nosti. Me
tempestas occupauit por¬
tus ac p̾sidii dubiũ. Qͣnͣ¬
tum tormẽtũ existimas
etiam si actepero eguisse.
etiam si seruatus fuero
trepidasse: etiã si abso¬
lutus fuero causã dixisse:
Nullius metus tã gratꝰ
est finis: ut nõ gratior
sit solida et ĩconcussa
securitas. Opta ut redde̾
mnͥ bñficiũ possis: cũ opꝰ
erit non ut opus sit. Si
esset in tua potestate: qd̃
optas ip̃e fecisses. Qͣto
hoc honestius uotum est.

Expanded text:
quod dicas : " Quam enim illi iniuquod dicas : " Quam enim illi iniuriam facio ? " Votum tuum aut supervacuum est aut iniuriosum, immo iniuriosum, etiam si irritum. Quidquid non efficis, dei munus est, iniuria vero, quidquid optas. Sat est ; tibi non aliter debemus irasci, quam si profeceris. " Si vota," inquit, " valuissent, et in hoc valuissent, ut tutus esses." Primum certum mihi optas periculum sub incerto auxilio. Deinde utrumque certum puta : quod nocet, prius est. Praeterea tu condicionem voti tui nosti, me tempestas occupavit portus ac praesidii dubium. Quantum tormentum existimas, etiam si accepero, eguisse ? Etiam si servatus fuero, trepidasse ? Etiam si absolutus fuero, causam dixisse ? Nullius metus tam gratus est finis, ut non gratior sit solida et inconcussa securitas. Opta, ut reddere mihi beneficium possis, cum opus erit, non, ut opus sit. Si esset in tua potestate, quod optas, ipse fecisses. Quanto hoc honestius votum est : "
Abbreviated transcription (Latin):
subici tibi iactura rerum
suarũ. ⁊ status mutatioẽ
in id deuotare: ut infra be¬
nefitia sua iaceat. Gratũ
te putabo corã eo cui pro¬
deẽ uis. Opta. Uotum tu
istud uocas. quod ĩter gra¬
tũ ⁊ inimicũ potest diui¬
di. quod nõ dubites aduer¬
sariũ ⁊ hostẽ fecisse: Si ex¬
trema taceantur: hostes
quoz optauerũt cape quas¬
dam urbes ut seruarent.
⁊ uincere quosdã ut ignosce¬
rent. Nec ideo non hostilia
uota: in quib quod mitis¬
simũ est post trudelitatẽ
uenit. Deniqz qualia esse
fiunt succedere: Pessime
cũ eo agis tui uis adiis
noceri: a te succurri. Iniq
cum ip̃is diis. illis enim
durissimas ꝑtes imponis:
tibi hũanas. Ut tu prosis.
dii nocebũte Si accusato¬
rem sũmitteres. quẽ dein¬
de remoueres. si aliqua
illũ lite ĩplicares. quam
subinde discuteres: nemo
de tuo scelere dubitaret.
Quid interst utrũ istuc
fraude tẽptetur an uoto
nisi quod potẽtiores illi
adu̾sarios q̃ris: Non est

Expanded text:
subici tibi, iactura rerum subici tibi, iactura rerum suarum et status mutatione in id devocari, ut infra beneficia sua iaceat. Gratum te putabo ? Coram eo, cui prodesse vis, opta! Votum tu istud vocas, quod inter gratum et inimicum potest dividi, quod non dubites adversarium et hostem fecisse, si extrema taceantur ? Hostes quoque optaverunt capere quasdam urbes, ut servarent, et vincere quosdam, ut ignoscerent, nec ideo non hostilia vota, in quibus, quod mitissimum est, post crudelitatem venit. Denique qualia esse fiunt, succedere ? Pessime cum eo agis, cui vis a dis noceri, a te succurri, inique cum ipsis dis ; illis enim durissimas partes imponis, tibi humanas ; ut tu prosis, di nocebunt. Si accusatorem submitteres, quem deinde removeres, si aliqua illum lite implicares, quam subinde discuteres, nemo de tuo scelere dubitaret. Quid interest, utrum istuc fraude temptetur an voto, nisi quod potentiores illi adversarios quaeris ? Non est,
Abbreviated transcription (Latin):
erat uotũ. Quãtũ in hu¬
mamꝰ ei optas cui bñfici¬
um debes: Simul ĩquit
ut possem ferre illi open
p̾cor. Pmũ ut te in medi
a ꝑte uoti tui occupem:
iam ingratus es. Nondũ
audio quid illi uelis p̾sta¬
re. scio quid illũ uelis pati.
Sollicitudinẽ illi ⁊ metũ
⁊ maius aliqd̃ ĩp̾caris ma¬
lũ Optas ut ope indigeat:
hoc contra illũ est. Optas
ut ope tua indigeat: hoc
ꝓte est. Non succurrere
uis illi: sed soluere. Qui
sic ꝓperat: solui uult nõ
soluere. Ita qd̃ unũ inuoto
tuo honestũ uideri pote¬
rat: ipsum turpe ⁊ ĩgratũ
est. nolle debere. Optas eĩ
non ut tu facultatẽ ha¬
beas referẽde gr̃e: sed ut
ille necessitatẽ ĩplorande.
Supiorem te facis. ⁊ qd̃
nefas est bene meritũ ad
pedes tuos mittis. Qͣto
scitius ẽ honesta uolũtate
debere. ꝙͣ ꝑ malam rationẽ¬
soluere. Si inficiareris qd̃
acceperas: minus pectares.
Nichil em̃ nisi qd̃ dederat
amitteret. Nunc uis illũ

Expanded text:
erat votum ; quanto inhuerat votum ; quanto inhumanius ei optas, cui beneficium debes ! Simul," inquit, " ut possim ferre illi opem, precor." Primum, ut te in media parte voti tui occupem, iam ingratus es ; nondum audio, quid illi velis praestare, scio, quid illum velis pati. Sollicitudinem illi et metum et maius aliquod imprecaris malum. Optas, ut ope indigeat : hoc contra illum est ; optas, ut ope tua indigeat : hoc pro te est. Non succurrere vis illi, sed solvere : qui sic properat, solvi vult, non solvere. Ita, quod unum in voto tuo honestum videri poterat, ipsum turpe et ingratum est, nolle debere; optas enim, non ut tu facultatem habeas referendae gratiae, sed ut ille necessitatem implorandae. Superiorem te facis et, quod nefas est, bene meritum ad pedes tuos mittis. Quanto satius est honesta voluntate debere, quam rationesolvere ! Si infitiareris, quod acceperas, minus peccares ; nihil enim, nisi quod dederat, amitteret. Nunc vis illum
Abbreviated transcription (Latin):
sis ꝓfligatisq succurrãt:
Omnes isti bñficia sua
detestabili uiaducunt.
qui deos contra eũ aduo¬
tant. cui ip̃i affuturi st̃
⁊ ante illos sterni quam
engi uolunt. In hũana
ista. ⁊ ꝑu̾sa grati anmi
natura est: cõtra eũ op¬
tare cui honeste de ẽe nõ
possis. Non nocet ĩquit
illi uotũ meũ: quia sił
opto ⁊ piculũ ⁊ remedi¬
um. Hoc ditis nõ nichil
te pectare: sed minꝰ qmͣ̃
si sine remedio ꝑiculũ
optares. Nequicia ẽ. ut
extrahas mergere. euerte
ut suscites. ut emittas
includere. Non ẽ bñficiũ
miurie finis. nec unqmͣ
id detraxisse meritũ est
quod ip̃e qui detraxit in¬
tulerat. Nõ uulueres
me malo ꝙͣ sanes. Poteᷤ
in ire gr̃am si quia nul¬
ueratus sũ sanas: nõ si
uulueras ut sanãdus sim.
Nũꝙͣ citatrix nisi colloca¬
ta: uulneri placuit quod
ita coisse gaudemꝰ ut nõ
fuisse mallemꝰ. Si hoc
ei optares tuiꝰ nullũ bñ¬
ficiũ haberes ĩ hũanum

Expanded text:
sis profligatisque succurrat ? sis profligatisque succurrat ? Omnes isti beneficia sua detestabili via ducunt, qui deos contra eum advocant, cui ipsi adfuturi sunt, et ante illos sterni quam erigi volunt. Inhumana ista perverse grati animi natura est contra eum optare, cui honeste deesse non possis. " Non nocet," inquit, " illi votum meum, quia simul opto et periculum et remedium." Hoc dicis non nihil te peccare sed minus, quam si sine remedio periculum optares. Nequitia est ut extrahas mergere, evertere ut suscites, ut emittas includere. Non est beneficium iniuriae finis, nec umquam id detraxisse meritum est, quod ipse, qui detraxit, intulerat. Non vulneres me malo quam sanes. Potes inire gratiam, si, quia vulneratus sum, sanas, non, si vulneras, ut sanandus sim. Numquam cicatrix nisi conlata vulneri placuit, quod ita coisse gaudemus, ut non fuisse mallemus. Si hoc ei optares, cuius nullum beneficium haberes, inhumanum
Abbreviated transcription (Latin):
quo affectu: memorem
accepti bñficii approbent.
Nu hoc recte faciant et
pia uolũtate: q̃rit᷑ Quoꝵ
animꝰ: simillimꝰ ẽ. ꝓͣuo
amore flagrãtib. qͥ ami¬
te sue optant exiliũ ut
desertã fugientẽq co¬
uitentur. Optãt ĩ opiã:
ut magis desiderãti do¬
nent. Optant morbum:
ut adsideant. Et quicqͥd
iimicus optaret. amãteᷤᷤ
uouent. Stere idem itaq
exitus est .odii: ⁊ amoris
insami. Tale quiddam
ex hiis actidit qui ami¬
cis incõmoda optant q̃
detrahant. ⁊ ad bñficium
iniuria ueniũt. cũ satiu ˢ
sit uel cessare quã ꝑ scelꝰ
officio locũ q̃rere. Quid
si gubernator adiis tẽpe¬
states infestissimas et
ꝓcellas petat. ut gratior
ars suo ꝑiculo fiat: Qͥd
si imꝑator deos oret. ut
magna uis hostiũ tircũ¬
fusa castris. fossas subito
ĩpetu cõpleat. ⁊ uallum
trepidante exertitu con¬
uellat. ⁊ in ip̃is portis in¬
festa signa cõstituat. qͦ
maiore cũ glĩa reb lap¬

Expanded text:
quo adfectum memorem quo adfectum memorem accepti beneficii approbent. An hoc recte faciant et pia voluntate, quaeritur ; quorum animus simillimus est pravo amore flagrantibus, qui amicae suae optant exilium, ut desertam fugientemque comitentur, optant inopiam, ut magis desiderant donent, optant morbum, ut adsideant, et, quidquid inimicus optaret, amantes vovent. Fere idem itaque exitus est odii et amoris insani. Tale quiddam et his accidit, qui amicis incommoda optant, quae detrahant, et ad beneficium iniuria veniunt, cum satius sit vel cessare, quam per scelus officio locum quaerere. Quid, si gubernator a dis tempestates infestissimas et procellas petat, ut gratior ars sua periculo fiat ? Quid, si imperator deos oret, ut magna vis hostium circumfusa castris fossas subito impetu compleat et vallum trepidante exercitu vellat et in ipsis portis infesta signa constituat, quo maiore cum gloria rebus las
Abbreviated transcription (Latin):
dum negas ꝓuenit. cuiusz
bñficioꝵ uel hoc maximũ
est. quod etiã querẽti datu¬
rus ẽ. Non indes quẽ ad¬
modũ tenerã liberoꝵ infã¬
ciam parentes ad salubri-¬
um rerũ patiẽciã cogant.
Flentiũ corpora ac repug¬
nãciũ diligẽti cura fouẽt.
⁊ ne menbra libertas in ma¬
tura detorq̃at: in rectũ exi¬
tura cõstringũt. ⁊ mox li¬
beralia studia inculsant
ad hibito timore nolẽtib.
Adultimũ audacẽ iuuẽtã
fiugalitati. pudori. mori¬
bus bonis. si parũ seqͥtur:
coactain applicant. Adole¬
scentibus quoz at iã potẽ¬
tib sui si remedia metu
aut intemperãcia reiciũt:
ius adhibetur ac seruitꝰ
Itaq bñficioꝵ maxima
sunt que a parẽtib acce¬
pimꝰ : dũ aut nescimus.
aut nolumꝰ Hiis ĩgrati
⁊ repudiantib bñficia
non quia nolunt sed ne
debeant: siniles sũt ex
diu̾so nimis grati. qui
aliquid in cõmodi p̾sari
solent hiis quib obliga¬
ti sunt aliquid adu̾si ĩ

Expanded text:
dum negas, pervenit, cuiusque dum negas, pervenit, cuiusque beneficiorum vel hoc maximum est, quod etiam querenti daturus est. Non vides, quemadmodum teneram liberorum infantiam parentes ad salubrium rerum patientiam cogant ? Flentium corpora ac repugnandum diligens cura fovent et, ne membra libertas immatura detorqueat, in rectum exitura constringunt et mox liberalia studia inculcant adhibito timore nolentibus ; ad ultimum audacem iuventam frugalitati, pudori, moribus bonis, si parum sequitur, coactam applicant. Adulescentibus quoque ac iam potentibus sui, si remedia metu aut intemperantia reiciunt, vis adhibetur ac severitas. Itaque beneficiorum maxima sunt, quae a parentibus accepimus, dum aut nescimus aut nolumus. His ingratis et repudiantibus beneficia, non quia nolunt, sed ne debeant, similes sunt ex diverso nimis grati, qui aliquid incommodi precari solent iis, quibus obligati sunt, aliquid adversi, in
Abbreviated transcription (Latin):
que cohertuit finc t̾rarũ
sed in onnẽ ꝑtẽ sui. misit
Uide animi qͣntũ audcãt:
quẽ admodũ soli aut no¬
uerint deos aut q̃rant¬
⁊ mente in altũ data: di¬
uina comitentur. Scies
non esse hominẽ tumul¬
tuariũ: ⁊ incogitatũ opꝰ
Inter maxima uerũ suaꝵ
natura nichil habet quo
magis glĩetur. aut certe
cui glĩetur. Quãtꝰ iste
furor est cõtrou̾siã diis
muneris sui facere: Qͦ¬
modo adu̾sus eos hic erit
gratus. quib gr̃a referii
sine ĩpendio non potest:
Qui negat se abhiis as¬
cepisse a quib tũ maxi¬
me accepit. qui ⁊ semper
daturi sunt ⁊ nũꝙͣ rece¬
pturie Quãta autẽ ꝑu̾¬
sitas obhoc alicui non debe¬
re. Quia etiam inficiãti
benignus est. ⁊ cõtinuatio¬
nem ip̃am seriemq bñfi¬
cioꝵ argum̃tũ uocare ne¬
ressario dantis. Nolo sibi
habeat. Quis illũ rogate
⁊ om̃s alias ĩpudẽtis am¬
mi noces: hiis adstrue. Nõ
ideo de te minꝰ meretur is
tuius liberalitas ad te etiã

Expanded text:
uit fine terrarum, sed in omnem partem sui misit ; vide, animi quantum audeant, quemadmodum soli aut noverint deos aut quaerant et mente in altum elata divina comitentur : scies non esse hominem tumultuarium et incogitatum opus. Inter maxima rerum suarum natura nihil habet, quo magis glorietur, aut certe, cui glorietur. Quantus iste furor est controversiam dis muneris sui facere ! Quomodo adversus eos hic erit gratus, quibus gratia referri sine impendio non potest, qui negat se ab iis accepisse, a quibus cum maxime accepit, qui et semper daturi sunt et numquam recepturi ? Quanta autem perversitas ob hoc alicui non debere, quia etiam infitianti benignus est, et continuationem ipsam sedemque beneficiorum argumentum vocare necessario dantis! "Nolo! Sibi habeat! Quis illum rogat ? " et omnes alias impudentis animi voces his adstrue. Non ideo de te minus meretur is, cuius liberalitas ad te etiam,
Abbreviated transcription (Latin):
natura. renosare qd̃ dedit
non pt̃. Bñficia sua int̾¬
rũpit: non rescindit. Qͥ
moritur: tam̃ iuxit qui
amisit oculos: tam̃ uidit.
Que adnos puenerunt.
ne sint effici potest. ne fue¬
rint: nõ pt̃. Pars autem
bñficii ⁊ quidẽ certissima
est que fuit. Nonnũꝙͣ
usu bñficui lõgiore ꝓhibe¬
mur. Bñficiũ quidẽ ip̃m
non eraditur. licet om̃s
in hoc uires suas natura
aduocet. Retro illi agere
se non licet. Pbtest enpi do¬
mus. ⁊ pecunia ⁊ mãcipiũ
⁊ quicquid ẽ. in quo hesit
bñficii nomen. Ip̃m uero:
stabile ⁊ immotũ ẽ. Nulla
ius efficiet. ne hic dederit
ne ille acceꝑit. Egregie
mͥ uidetur. mn. antonius
apud rapiriũ poetã. cũ
fortunã suam transeũtẽ
alio uideat. ⁊ sibi uichil
relictũ p̾ter ius mortis
id quo cito occupauent:
ex clamare. Hoc habeo qd̃¬
cumq dedi. O quãtũ hr̃e
potinit si uoluisset. Hec
sunt diuicie certe ĩqͣcũq
sortis hũane leuitate uno

Expanded text:
natura revocare, quod dedit, natura revocare, quod dedit, non potest. Beneficia sua interrumpit, non rescindit : qui moritur, tamen vixit ; qui amisit oculos, tamen vidit. Quae ad nos pervenerunt, ne sint, effici potest, ne fuerint, non potest ; pars autem beneficii et quidem certissima est, quae fuit. Non numquam usu beneficii longiore prohibemur, beneficium quidem ipsum non eraditur. Licet omnes in hoc vires suas natura advocet, retro illi agere se non licet. Potest eripi domus et pecunia et mancipium et quidquid est, in quo haesit beneficii nomen ; ipsum vero stabile et immotum est ; nulla vis efficiet, ne hic dederit, ne ille acceperit. Egregie mihi videtur M. Antonius apud Rabirium poetam, cum fortunam suam transeuntem alio videat et sibi nihil relictum praeter ius mortis, id quoque, si cito occupaverit, exclamare : Hoc habeo, quodcumque dedi. O ! quantum habere potuit, si voluisset ! Hae sunt divitiae certae in quacumque sortis huma
Abbreviated transcription (Latin):
Uedam libera¬
lis uiroꝵ opti¬
me exertendi
tantũ ingenii
causa q̃runtur. ⁊ semper
extra uitã iacent. Quedã
⁊ dũ q̃rũtur oblectam̃to
sunt et q̃sita usin. Om̃iũ
tibi copiã faciã. tu illa ut¬
cũq tibi uisũ erit. aut ꝑ¬
agi inbeto. aut ad explicã¬
dũ ludoꝵ ordinẽ induci.
In hiis quoz li abire ꝓtinꝰ
iussens: nõ nichil auctum
erit Nam etiam que di¬
scere supuacuũ est: ꝓdest
cognoscere. Ex nultu ig̃r
tuo pendebo. ꝓut ille sua¬
serit in: alia detinebo di¬
utius. alia expellũ ⁊ ca¬
pite agam. Au bñficiũ
eupi possit: q̃ sitũ ẽ. Qͥdã
negant posse nõ emĩ res ẽ
sed actio. Quomꝰ aliud ẽ
munus. aliud ip̃a dona¬
tio. aliud qui nauigat.
aliud nauigatio. Et ꝙͣmᷤ
morbus: ita aluid ẽ bñfi¬
ciũ ip̃m. Aliid qd̾ ad
unũ quẽq nr̃m bũficio
puenit. Illud incorpora¬
le est: irritũ nõ fit. Ma¬
teria uero eius huc ⁊ illuc
iactatur. ⁊ dñm mutat.
Itaq cum eripis: ip̃a reꝵ

Expanded text:
edam, Liberalis, virorum optime, exercendi tantum ingenii causa quaeruntur et semper extra vitam iacent ; quaedam et, dum quaeruntur, oblectamento sunt et quaesita usui. Omnium tibi copiam faciam ; tu illa, utcumque tibi visum erit, aut peragi iubeto aut ad explicandum ludorum ordinem induci. Quin his quoque, si abire protinus iusseris, non nihil actum erit ; nam etiam quae discere supervacuum est, prodest cognoscere. Ex vultu igitur tuo pendebo ; prout ille suaserit mihi, alia detinebo diutius, alia expellam et capite agam. An beneficium eripi posset, quaesitum est. Quidam negant posse ; non enim res est, sed actio. Quomodo aliud est munus, aliud ipsa donatio, aliud qui navigat, aliud navigatio, et, quammorbus, ita aliud est beneficium ipsum, aliud quod ad unumquemque nostrum beneficio pervenit. Illud incorporale est, irritum non fit ; materia vero eius huc et illuc iactatur et dominum mutat. Itaque eum eripis, ipsa rerum
Abbreviated transcription (Latin):
ergo inquit si pͥnceps ci¬
uitatem dederit omibus
gallis si ĩmunitatẽ hispa¬
nis. nichil hoc nomine sui¬
guli debebunt: Quid ui
debeant: debebũt autẽ nõ
publice partũ. Nullam
inquit habuit cogitatio
in me direxit animũ. Ita
qͣre ei debeam qui me sibi
non substituit cũ facturꝰ
esset. quod fecit: Pmũq
Eram enĩ gallus. ⁊ me
etiam si non mea: publi¬
sa tamen nota cõprendit
Deinde ego quo illi non
tanqmͣ ꝓpriũ debebo: sed

Expanded text:
ergo ? " inquit, " si princeps ciergo ? " inquit, " si princeps civitatem dederit omnibus Gallis, si immunitatem Hispanis, nihil hoc nomine singuli debebunt ? " Quidni debeant ? debebunt autem non publici partem. " Nullam," inquit, " habuit cogitationin me direxit animum ; ita quare ei debeam, qui me sibi non substituit, cum facturus esset, quod fecit ? eram enim Gallus et me etiam si non mea, publica tamen nota comprendit. Deinde ego quoque illi non tamquam proprium debebo, sed
Abbreviated transcription (Latin):
naue transisset. nec abillo
quicꝙͣ portitor ex egisset:
honori hoc suo datũ credẽs.
dixit positũ illi ẽẽ apud pla¬
tonem officiũ. Deinde pau¬
lo post cũ aliũ atqz alium
gratis eadem sedulitate
transucheret: negaiit illi
iam apud platonẽ positũ
officiũ. Nam ut tͥ debeam
aliquid pio eo quod p̾stas:
debes nõ tantũ mͥ p̾stare
sed tanꝙͣ mͥ. Non potes ob
id quẽquã appellare quod
spargis in populũ. Quid
ergo: Nichil tͣ debebitur
ꝓ hoc tanꝙͣ ab uno: Nichil
cum omĩb soluã qd̃ cum
omĩb debeo. Negas inqͥt
nullũ dare bñficiũ eũ qui
me gratuita naue ꝑ flumẽ
padum tulit: Nego. Ali¬
quid boni facit. bñficiũ nõ
dat. facit enĩ aut sua causa.
aut utiqz non mea. Adsũ¬
mani: ne ip̃e quidẽ se mͥ be¬
neficium iudicat dare. sed
aut .x.p. aut uicinie aut
ambitiomi sue p̾stat. ⁊ pro
hoc aliud quoddã cõmodũ
expectat: quã quod a sin¬
gulis recepturus ẽ. Quid

Expanded text:
nave transisset nec ab illo nave transisset nec ab illo quicquam portitor exegisset, honori hoc suo datum credens dixit positum illi esse apud Platonem officium; deinde paulo post, cum alium atque alium gratis eadem sedulitate transveheret, negavit illi iam apud Platonem positum officium. Nam ut tibi debeam aliquid pro eo, quod praestas, debes non tantum mihi praestare, sed tamquam mihi ; non potes ob id quemquam appellare, quod spargis in populum. Quid ergo ? Nihil tibi debebitur pro hoc ? Tamquam ab uno nihil; cum omnibus solvam, quod cum omnibus debeo. " Negas," inquit, " ullum dare beneficium eum, qui me gratuita nave per flumen Padum tulit ? " Nego. Aliquid boni facit, beneficium non dat ; facit enim aut sua causa aut utique non mea ; ad summam ne ipse quidem se mihi beneficium iudicat dare, sed aut rei publicae aut viciniae aut ambitioni suae praestat et pro hoc aliud quoddam commodum expectat, quam quod a singulis recepturus est. " Quid
Abbreviated transcription (Latin):
illa q̃ a p̾cipientib in cõ¬
mune dicũtur. aliquãdo
instillauit. ac tradidit hor¬
tando bonam in dolem
erexit ⁊ modo laudibz ad
fecit animũ. modo ãmo¬
nitionibus discussit. desi¬
diam. Tũ ingeniũ latẽs
et pigrũ iniecta ut ita di¬
cam manu extraxit. nec
q̃ sciebat maligne dispẽsa¬
uit. quo diutius ẽẽt neces¬
sarius. sed cupit si posset¬
simul uniu̾sa tranfunde̾.
Ingratus sũ: uisi illũ int̾
gratissimas necessitudi¬
nes diligo. Sordidissimoꝵ
quoq artificioꝵ ĩstitutori¬
bus supͣ constitutũ aliqͥd
adiecimꝰ si nobis opera
illoꝵ enixior uisa ẽ. ⁊ gu
bernatori ⁊ opifici uilissime
mertis ⁊ indiem locanti:
aut conseruant. aut ex co¬
lunt. qui nichil se plus ex¬
istimat debere ꝙͣ pepigit:
ingratus est. A dice quod
taliũ studioꝵ traditio:
nuscet animos. Hoc tũfaitũ
est: tam medico ꝙͣ p̾ceptori
p̾ciũ opere soluitur. animi
debetur. Platon cũ flumen

Expanded text:
illa, quae a praecipientibus in comilla, quae a praecipientibus in commune dicuntur, aliqua instillavit ac tradidit, hortando bonam indolem erexit et modo laudibus fecit animum, modo admonitionibus discussit desidiam ; tum ingenium latens et pigrum iniecta, ut ita dicam, manu extraxit ; nec, quae sciebat, maligne dispensavit, quo diutius esset necessarius, sed cupit, si posset, universa transfundere : ingratus sum, nisi illum inter gratissimas necessitudines diligo. Sordidissimorum quoque artificiorum institoribus supra constitutum aliquid adiecimus, si nobis illorum opera enixior visa est ; et gubernatori et opifici vilissimae mercis et in diem locanti maut conservant aut excolunt, qui nihil se plus existimat debere, quam pepigit, ingratus est. Adice, quod talium studiorum traditio miscet animos ; hoc cum factum est, tam medico quam praeceptori pretium operae solvitur, animi debetur. Platon cum flumen
Abbreviated transcription (Latin):
me non tanꝙͣ amitũ uidit:
sed tanꝙͣ ĩpatorẽ. Ne p̾ce¬
ptorẽ quidẽ habeo cur uene¬
rer: si me ingrege discipu¬
lox habuit. si nõ putauit
dignũ ꝓpria ⁊ peculiari cu¬
ra. si nũꝙͣ in me direxit
auimũ ⁊ cũ in mediũ effũ¬
deret que sciebat: nõ didici
sed excepi. Quid ergo est
quare istis de beamus
multũ: Non quia pluris
est quod uẽdiderũt quã
emimus. sed qr nobis ip̃is
aliquid p̾stiterũt. Ille ma¬
gis ꝑpendit ꝙͣ medico ne
artis extinuit. Nõ fuit
cõtentus remedia mon¬
strare: et etiã admouit.
Interea sollicitus adsedit.
ad suspecta tẽpora occurrit.
Nullũ ininisteriũ illi one¬
ri. nullũ fastidio fuit. Ge¬
mitus meos: nõ securus
audiuit. In turba multoꝵ
inuocãtiũ: ego illi potis¬
sima curatio fui: tantũ
aliis uacauit: ꝙͣtũ mea
ualitudo ꝑmiserat. Huic
ego non tanꝙͣ medico: sz
tanꝙͣ amico obligatus
sum. Alter rursus docẽdo:
laborem ⁊ tediũ tulit. Ptͥ

Expanded text:
me non tamquam amicum videt, me non tamquam amicum videt, sed tamquam imperatorem. Ne praeceptorem quidem habeo cur venerer, si me in grege discipulorum habuit, si non putavit dignum propria et peculiari cura, si numquam in me derexit animum, et, cum in medium effunderet, quae sciebat, non didici, sed excepi. Quid ergo est, quare istis multum debeamus ? Non quia pluris est, quod vendiderunt, quam emimus, sed quia nobis ipsis aliquid praestiterunt. Ille magis pependit, quam medico necartis extimuit ; non fuit contentus remedia monstrare : et admovit ; inter sollicitos adsedit, ad suspecta tempora occurrit ; nullum ministerium illi oneri, nullum fastidio fuit ; gemitus meos non securus audivit; in turba multorum invocantem ego illi potissima curatio fui ; tantum aliis vacavit, quantum mea valetudo permiserat : huic ego non tamquam medico sed tamquam amico obligatus sum. Alter rursus docendo et laborem et taedium tulit ; praeter
Abbreviated transcription (Latin):
neũ aut ignẽ:. Etio tam̃
quãti ista cõsecuturꝰ diu̾¬
soriũ subeam. quãtũ no¬
bis p̾stat qui labẽtẽ domũ
suspicit. ⁊ agẽtẽ eximo n¬
mas insulam: incredibili
arte suspendit. certo tam̃
t leui p̾cio fultura cõduci¬
tur. Murus nos ab hosti¬
bus tutos. ⁊ a lubitis la¬
tronũ incursionib p̾stat.
Notũ est tam̃ illas tuires
ꝓsccuritate publica ꝓpug¬
nacula hĩturas excitaturꝰ
faber: quid in diem mereat.
Infinitũ erit si latius exẽ¬
pla cõquiram. quib appa¬
reat paruo magna cõsta¬
re. Quid ergo qͣre ⁊ medico
⁊ p̾ceptori plus quid dam
debeo. Nec adu̾sus illos m¬
cede defungor: Quia ex me¬
dico ac p̾ceptore: in amicũ
trauseunt. ⁊ nos nõ arte ꝙͣ
uendũt obligant. sed bem¬
gna ⁊ famuliari uolũtate.
Itaq medicus nichil ãpli¬
us ꝙͣ manũ tangit. ⁊ me
inter eos quos pambulat
pout. sine ullo affectu fa¬
cienda nitanda ne p̾cipiẽs
Nichil amplius debeo. quia

Expanded text:
neum aut ignem ? Scio tamen, neum aut ignem ? Scio tamen, quanti ista consecuturus deversorium subeam! Quantum nobis praestat, qui labentem domum suscipit et agentem ex imo rimas insulam incredibili arte suspendit ! Certo tamen et levi pretio fultura conducitur. Murus nos ab hostibus tutos et a subitis latronum incursionibus praestat ; notum est tamen, illas turres securitate publica propugnacula habituras excitaturus faber quid in diem mereat. Infinitum erit, si latius exempla conquiram, quibus appareat parvo magna constare. Quid ergo ? Quare et medico et praeceptori plus quiddam debeo nec adversus illos mercede defungor ? Quia ex medico et praeceptore in amicum transeunt et nos non arte, quam vendunt, obligant, sed benigna et familiari voluntate. Itaque medico, si nihil amplius quam manum tangit et me inter eos, quos perambulat, ponit sine ullo adfectu facienda aut vitanda praecipiens, nihil amplius debeo, quia
Abbreviated transcription (Latin):
quid in extra ꝓ illis ꝙͣuis
empta sint debes. Pmũ
quid interest quãti sint.
cũ dep̾cio inter ementem
uẽdentẽq cõuenerit. De¬
inde nõ emit illud suo p̾¬
cio sed tuo. Pluris ẽ ĩqui ᷤ
quãuenit. s plurs uẽdere
non potuit. Ptiũ autem
bene ista laudaneris: tãti
sunt quãto pluris uenire
non possũt. Pterea nichil
uẽditori debet: qui bene
emit. Deinde etiã si pluriᷤ
ista sunt. nõ tam̃ullũ istic
tuũ minius est. ut non
ex usu effectu ue: sed ex cõ¬
suetudine ⁊ amno estimet᷑
Quod tu p̾ciũ ponis traici¬
enti maria ⁊ ꝑ medios flu¬
ctus tum eterre cõspectu
recessit certam secãti mã.
⁊ ꝓspicienti futuras tẽpe¬
states. ⁊ securis ouũbz su¬
bito iubenti uela stringi.
armam̃ta dimitti. ꝑatos
ad incursũ ꝓcelle ⁊ repẽti¬
nũ ĩpetũ stare. huic tam̃
tante rei pͥmiũ uictura
psoluit. Quãti estimas
insolitudine hospiciũ in
imbre tertũ. in frigore bal¬

Expanded text:
quid mihi extra pro illis quamvis quid mihi extra pro illis quamvis empta sunt, debes." Primum quid interest, quanti sint, cum de pretio inter ementem vendentemque convenerit ? Deinde non emi illud suo pretio, sed tuo. " Pluris est," inquis, " quam venit" ; sed pluris venire non potuit. Pretium autem bene ista laudaveris, tanti sunt, quanto pluris venire non possunt ; propterea nihil venditori debet, qui bene emit. Deinde, etiam si pluris ista sunt, non tamen ullum istic tuum munus est, ut non ex usu effectuve, sed ex consuetudine et annona aestimetur. Quod tu pretium ponis traicienti maria et per medios fluctus, cum terra e conspectu recessit, certam secanti viam et prospiciens futuras tempestates et securis omnibus subito iubenti vela substringi, armamenta demitti, paratos ad incursum procellae et repentinum impetum stare ? Huic tamen tantae rei praemium vectura persolvit ! Quanti aestimas in solitudine hospitium, in imbre tectum, in frigore bal
Abbreviated transcription (Latin):
emi. Nec quã necessariũ
fuert estimo. sine quo ui¬
cturus non fui: sed quam
ingratũ qd̃ nõ habuissẽ:
nisi emissem. In quo inue¬
hendo: mertator non cogi¬
tauit quãtũ auxilu alla¬
turus ẽẽt in.quãtũ lucri
sibi. quod ei non debeo. Isto
modo inquit nec medico
quicꝙͣ debere te nisi merte¬
dulam dicis. nec p̾ceptori.
quia aliquid numeranis.
At qͥ om̃iũ hoꝵ apud nos
magna caritas magna
reuerẽcia ẽ. Adu̾sus hoc
respondetur. q̃ dã pluris
ẽẽ. ꝙͣ emũtur. Emis ame¬
dico rẽ in estimabilem.
uitam ac ualitudinem¬
bonã. Abonarũ artium
p̾ceptore: studia libera¬
lia ⁊ animi tultũ. It aq
hiis non rei p̾ciũ. sed opere
soluitur. Quod deseruiũt
quod a rebz suis auocati
nobis uasant: mercedem
non meriti s occupatiomꝰ
suc ferunt. Aliud tam̃ dici
potest uerius qd̃ statĩ po¬
uam. si pͥus quomodo istud
refelli possit ostendero.
Quedam inquit pluris st̃
quã ueneunt. ⁊ ab hoc ali¬

Expanded text:
emi. Nec, quam necessarium emi. Nec, quam necessarium fuerit, aestimo, sine quo victurus non fui, sed quam ingratum, quod non habuissem, nisi emissem, in quo invehendo mercator non cogitavit, quantum auxilii adlaturus esset mihi, sed quantum lucri sibi. Quod emi, non debeo. " Isto modo," inquit, " nec medico quicquam debere te nisi mercedulam dicis nec praeceptori, quia aliquid numeraveris. Atqui omnium horum apud nos magna caritas, magna reverentia est." Adversus hoc respondetur quaedam pluris esse, quam emuntur. Emis a medico rem inaestimabilem, vitam ac bonam valetudinem, a bonarum artium praeceptore studia liberalia et animi cultum ; itaque his non rei pretium, sed operae solvitur, quod deserviunt, quod a rebus suis avocati nobis vacant ; mercedem non meriti, sed occupationis suae ferunt. Aliud tamen dici potest verius, quod statim ponam, si prius, quomodo istud refelli possit, ostendero. " Quaedam," inquit," pluris sunt, quam venierunt, et ob hoc ali