comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tum sit aliquo tm̃ casu possit existere
quo qͥ editur sut᷑us suus sit uentr̃e
mittemus. equius enim ẽ ł frustra ñ¬
ñqmͣ impendia fieri qmͣ denegari. ali¬
qnͣdo alim̃ta ei qͥ dñs bonoꝵ aliquo casu
fut᷑us ÷. qͣre ⁊ siita exheredatio facta
sit. si michi filius unus nasceretur ex.¬
heres esto quia filia nascipotest. uł płe
filii . uł filiꝰ ⁊ filia uent̃ in possõnem mi¬
tet᷑ satiꝰ ÷ enim subincerto eius qui ede¬
tur alii ⁊̃ eum qui exheredat᷑ sit quã
eum qui ñ sit exheredatꝰ. fame necari.
ratum q esse debet qđ diminutũ
est. quamius nascatur: qͥd repellit᷑.
idem erit dicendum et si mulier q̃
fuit in possessione abortum fecisset.
s si sub conditione postumus sit ex¬
ħedatus. pendente conditione: pe¬
dii sententiam admittimus. existi¬
mãtis posse uentrem in possessionẽ
mittis quia sub incerto. utilius est e¬
uentrem ali. ¶ Si uenter ab institu¬
tis ex heredatus sit. a substitutis pre¬

Expanded text:
tum sit, aliquo tamen casu possit existere, quo qui editur suus futurus sit, uentrem mittemus: aequius enim est uel frustra nonnumquam impendia fieri quam denegari aliquando alimenta ei, qui dominus bonorum aliquo casu futurus est. Quare et si ita exheredatio facta sit: 'si mihi filius unus nascetur, exheres esto', quia filia nasci potest uel plures filii uel filius et filia, uenter in possessionem mittetur: satius est enim sub incerto eius qui edetur ali etiam eum qui exheredatus sit, quam eum qui non sit exheredatus fame necari: ratumque esse debet, quod deminutum est, quamuis is nascatur, qui repellitur. Idem erit dicendum et si mulier, quae fuit in possessione, abortum fecisset. Sed et si sub condicione postumus sit exheredatus, pendente condicione Pedii sententiam admittimus existimantis posse uentrem in possessionem mitti, quia sub incerto utilius est uentrem ali. Si uent‹er› ab institutis exheredatus sit, a substitutis prae
Abbreviated transcription (Latin):
gistratib municipalib datos caucione ñ exaucta
quoꝵ alt̾m inopẽ decessisse. alteꝵ insolidũ cõnuẽ¬
tũ satis pupillofecisse. ⁊ querebatur antutor. isteᷤᷤ
adũsirs magistratũ nunicipalẽ hab̾e possit ali¬
quã acõnẽ: cũ sciret a contutore suo satis ñeẽ ex¬
actum: dicebã cũ atutort. satis pupillo factũ
sit. noꝙpupillũ ad magistrat᷑ redire posse. neq
tutorẽ. cũ nũquã tutor adũsus magistratus
liceat hãt actionẽ. Senat̾enĩ consultũ pupillo

Expanded text:
unicipalibus datos cautione non exacta, quorum alterum inopem decessisse, alterum in solidum conuentum satis pupillo fecisse, et quaerebatur, an tutor iste aduersus magistratum municipalem habere possit aliquam actionem, cum sciret a contutore suo satis non esse exactum. dicebam, cum a tutore satis pupillo factum sit, neque pupillum ad magistratus redire posse neque tutorem, cum numquam tutor aduersus magistratus habeat actionem: senatus enim consultum pupillo
Abbreviated transcription (Latin):
Ei excutatõib fiuosi tecte soluẽt᷑. ł anunꝰ rẽ
fiuõsi. tecte alienare possit. R. tecte solui. E ũ
quoq qui ab altõ excuratõib fundũ fĩosi legiti¬
me metcaretur. usucaptiꝵ. quia solutio uñdi¬
cio traditio. factimag̃ quã uũs sunt. Ioq suf¬
fic̃ uniꝰ excuratõib ꝑsona. quia intelligͥ alt̃ con¬
seatire demq sip̃sens sit. ⁊ uetet soluiuetet ueni
reł tradi. neꝙ õelutor lib̾abit᷑. neq emptor usu¬
capiet.

Expanded text:
teri ex curatoribus furiosi recte soluetur uel an unus rem furiosi alienare possit. respondi recte solui. eum quoque, qui ab altero ex curatoribus fundum furiosi legitime mercaretur, usucapturum, quia solutio uenditio traditio facti magis quam iuris sunt ideoque sufficit unius ex curatoribus persona, quia intellegitur alter consentire: denique si praesens sit et uetet solui, uetet uenire uel tradi, neque debitor liberabitur neque emptor usucapiet.
Abbreviated transcription (Latin):
noꝵ suoꝵ ãministratio quodmoĩb quidẽ ab
initiomtroductũ ẽ. s solent hodie p̃tores. uel
dissipando ꝓfundit curatorẽ eidare: exemplo
ł fiuosus sanitatẽ. ł ille sanos mores receꝑit
curatoer. ICmatio aut̃ eiꝰ cuibonis int̃dicit᷑.
filio negabant᷑ ꝑnintenda. S extat diui.p.
rescͥptũ filio potius. curationẽ ꝑmittendã
inparre fĩoso. sitã ꝓbus sit.
cutatores quiteb. sius suꝑeẽ ñpossunt. uel
daĩ iubebit nec dubitauit filiũ ꝙͦ pat̾ curato¬

Expanded text:
norum suorum administratio, quod moribus quidem ab initio introductum est. sed solent hodie praetores vel dissipando profudit, curatorem ei dare exemplo vel furiosus sanitatem vel ille sanos mores recepericuratorum. Curatio autem eius, cui bonis interdicitur, filio negabatur permittenda: sed extat divi Pii rescriptum filio potius curationem permittendam in patre furioso, si tam probus sit.curatores, qui rebus suis superesse non possunt, vel dari iubebit, nec dubitabit filium quoque patri curato
Abbreviated transcription (Latin):
s ambo ꝓuocationẽ exspectate. Ite̾ sieosdẽ tu¬
tores hañt multomag̃ quis inpeditã aliena¬
tionẽ dicet. ¶Sipupillus dedit pignõi. exꝓmis¬
sup̃toĩs. ñ nulla eĩt dubitatio. analienatio poᷤᷤ¬
sit inpediri. S dicendũ ẽ posse c̃ditorẽ. ius
suũ exequi tuciꝰ tm̃ fecĩt. sipͥus p̃torẽ adieĩt.¬
¶ Sipat̃. uel parens tutor sit alicu ex lib̾is. anp̃tor¬
ligaũint: uł cc̃ anualeat ꝙ actũẽ : ⁊ meafeit¬
ttiũ hab̾e quid faciat.⁊ mag̃ ẽut possit: dũ¬
modo sciantꝰ p̃torẽ ñ recte pꝰattib suis fũctũ.¬

Expanded text:
 ambo prouocationem exspectare. item si eosdem tutores habeant, multo magis quis impeditam alienationem dicet. Si pupillus dedit pignori ex permissu praetoris, nonnulla erit dubitatio, an alienatio possit impediri. sed dicendum est posse creditorem ius suum exsequi: tutius tamen fecerit, si prius praetorem adierit. Si pater uel parens tutor sit alicui ex liberis, an praetorligauerint uel contra, an ualeat quod actum trium habere, qui faciat? et magis est ut possit, dummodo sciamus praetorem non recte partibus suis functu
Abbreviated transcription (Latin):
dacio curatoĩs ap̃p̃torẽ. ut rescͥpto duumatci c̃tiuet᷑
hisconsequensẽ: ut: siꝓdigo cuiatorẽ dcoĩt pat̃ uolun¬
tatẽ eiꝰ sequidebeat. p̃tor eũq dare curatorẽ: s uirã
oĩnõ ainta sifutuꝵ eẽt. ut nisi pat̾. aliquid testatĩto
hat iste ꝓdig̾ potuĩt tm̃pat̃. ⁊ alias ꝓuide: nepo¬
tio: iius. Si eos uississet eẽ hẽdes uelexhẽdasset
filiũ. eiq ꝙ sufficẽt. alim̃toꝵ nõĩe. ab eis c̃tũ legas
aditacausa necessitateq uidicisui aut siñhabuit
inpotestate uepete. Enĩ emancipatoiã filio nati
fuissent. sub c̃ditione cos heo es instituẽ. ũemanci¬
parentur apatre ꝓdigo. S quidsinec ad ħ ẽ seusur
ec̃t ꝓdigus s ꝑ omĩa iudiciũ testatois sequendũ ẽ

Expanded text:
ut rescripto diui Marci continetur. His consequens est, ut et si prodigo curatorem dederit pater, uoluntatem eius sequi debeat praetor eumque dare curatorem. sed utrum omnimodo, an ita, si futurum esset, ut, nisi pater aliquid testamento habeat iste prodigus? Potuit tamen pater et alias prouidere nepotibus suis, si eos iussisset heredes esse et exheredasset filium eique quod sufficeret alimentorum nomine ab eis certum legasset addita causa necessitateque iudicii sui: aut si non habuit in potestate nepotes, quoniam emancipato iam filio nati fuissent, sub condicione eos heredes instituere, ut emanciparentur a patre prodigo. Sed quid si nec ad hoc consensurus esset prodigus? sed per omnia iudicium testatoris sequendum est,
Abbreviated transcription (Latin):
tores facẽ senat̾ ꝑmisit. ciꝰ bona c̃ditoĩb uñ¬
dere ñ ꝓmisit. qius c̾ditores pt̾ iobnficiũbo¬
na uñd̾e̾ mallent. Sic̃ enĩ integra re potestas
ipõꝵ ẽ utrũ uelint. iligendi itacũ alt̾m el e¬
gerint. altõ abstinẽ debent. multoq mag̃
id seruaĩ equũ ẽ si ⁊̃ fact̾ ẽ curator ꝑ quẽ bona
distrahentur. quãuis ñdũ explicato eonegõ de

Expanded text:
acere senatus permisit, eius bona creditoribus uendere non permisit, quamuis creditores post id beneficium bona uendere mallent: sicut enim integra re potestas ipsorum est utrum uelint eligendi, ita cum alterum elegerint, altero abstinere debent. multoque magis id seruari aequum est, si etiam factus est curator, per quem bona distraherentur, quamuis nondum explicat
Abbreviated transcription (Latin):
s. tale iudiciũ inhẽdẽ tutoĩs trans fer¬
ri oporte quale defunct̾ suscepit ħ eo
ꝑtinet. ut ñexcuserur hẽs sidicat se in¬
strum̃ta tutela ñ muenisse. Nã cũ exoĩb
bon aefidei iudiciis ꝓpt̃ dolũ defuncti hẽs
tenectur. Idẽ puto ẜuandũ ⁊ intiele acti

Expanded text:
 tale iudicium in heredem tutoris transferri oportere, quale defunctus suscepit. hoc eo pertinet, ut non excusetur heres, si dicat se instrumenta tutelaria non inuenisse: nam cum ex omnibus bona fide iudiciis propter dolum defuncti heres teneatur, i
Abbreviated transcription (Latin):
uissoreseoꝵ. hi enĩ rẽ .p. salua fore ꝓmit¬
tunt ñ pupilli ꝓm̃ nec nõatores magi¬
sttatuũ excausatenebunt᷑: s. soli magi¬
stratus. de siordo receꝑit. raseꝑiculũdici
debet. tenĩ eos quip̃sentes focr̾. paru
enĩ refert noãuint ł fide iusserint.
aninse ꝑiculũ receꝑint. Utił gͦ meos accõ cõpe¬
tit. s. si magistratib mnunicipalib tutordat̾ sit

Expanded text:
ussores eorum: hi enim rem publicam saluam fore promittunt, non pupilli. proinde nec nominatores magistratuum ex hac causa tenebuntur, sed ‹s›oli magistratus. sed si ordo receperit in se periculum, dici debet teneri eos, qui praesentes fuerunt: parui enim refert, nominauerint uel fideiusserint an in se periculum receperint: utilis ergo in eos actio competit. sed si a magistratibus municipalibus tutor datus sit,
Abbreviated transcription (Latin):
anos ħoccesuit̃ cũhab̾et dotẽ. putat uilianꝰ
sidolo malo conũsatus sit. is ad quẽ dos ꝑtinz
posse mãĩtũ doli mali exceptione condicentẽ
sũmouẽ incasib in quib ootẽ. uelintotũ ł
inpartẽ si constabat matͥmoniũ fuãt lucra¬

Expanded text:
tem, putat Iulianus, si dolo malo conversatus sit is ad quem dos pertinet, posse maritum doli mali exceptione condicentem summovere in casibus, in quibus dotem vel in totum vel in partem, si constabat matrimonium, fuerat lucra
Abbreviated transcription (Latin):
d.ł .xxxu. ad̾. Atiã fide uissore ⁊ hẽde fide¬
iussoĩs adracionẽ eandẽ usuroꝵ reuocandos
eẽ constat. adꝗ̃⁊ tutor reuocatꝰ
diciũ. ⁊ extat seruii sentencia existimantis si
post mortẽ tutois hẽs eiꝰ.⁊ negocia pupil¬
ligerere ꝑseũauit. aut mareã tutoĩs pupilli
peccuiã inuenĩt. ⁊ consũpsit ueleã pecenĩã

Expanded text:
dictum. Etiam fideiussorem et heredes fideiussoris ad rationem eandem usurarum reuocandos esse constat, ad quam et tutor reuocaturudicium. et exstat Seruii sententia existimantis, si post mortem tutoris heres eius negotia pupilli gerere perseuerauerit aut in arca tutoris pupilli pecuniam inu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊iquis filie fam̃ auctor fact̾sit. ad conitaben¬
Añ uid etur tenetur. Ioẽqiiuis ẽ sioncile quistu¬
tore auctore crediduset. Nã om̃ib istis motlis
ꝓpt̃ tutorẽ decipitur. isquicͣxit. quia alit̃ eũin¬
pub̾e contẽturus ntfuit: quã situtois auctoitas

Expanded text:
quis filiae familias auctor factus sit ad contrahendum, tenetur. idemque iuris est, si ancillae quis tutore auctore credidisset: nam omnibus istis modis propter tutorem decipitur is qui contraxit, quia aliter cum impubere contracturus non fuit, quam si tutoris auctoritas
Abbreviated transcription (Latin):
ob mittet: equũ ẽ habi eũ loco fide uissoĩs uthes
eiꝰ tencatur. Si uõ cauit ⁊ tẽ idonei fuet᷑⁊ postea
desierunt. sicut ⁊ ip magisttat᷑ ꝓbe tecus aret bãc
actione ita bes multo iustius. nouissime ñaliaᷤ
aut inħeoẽ actionẽ dandã. quã siciuoñt magist᷑¬
⁊: cũ minus idoncus fide uisoĩb contrahunt.¬

Expanded text:
mitteret, aequum est haberi eum loco fideiussoris, ut et heres eius teneatur: si uero cauit et tunc idonei fuerunt et postea desierunt, sicut et ipse magistratus probe recusaret hanc actionem, ita et heres multo iustius. nouissime non alias ait in heredem actionem dandam, quam si euidenter magistratus cum minus idoneis fideiusso
Abbreviated transcription (Latin):
tascriptꝰ heres alt̃ filius qui posses¬
sionẽ accepit. ł iure cuuli ꝯtentꝰ ñ ac¬
cepit. legata p̃cipua nõ habebit¬
de nũo lib̾oꝵ eẽ debeat. is cuilegatũ
datũ ÷ ut id ferre possit a filio ccͣta
bulas bonoꝵ possonẽ accipiente:⁊ pla¬
c⁊ sufficere in ea necessitudine tc̃ ẽẽ:
qnͣdo dies legati cedit.
Parcelł. Qui filium emanci¬
pauerat.⁊ nepot̾ẽ ex eo retinuerat
in potestate. testam̃to filium ex he¬
redauit. nepotẽ ex aliqua parte ĩ¬
stituit heredẽ. ⁊ aliũ filium emanci¬
patum pret̾iit. potest defendi nepo-¬

Expanded text:
ta, scriptus heres alter filius, qui possessionem accepit vel iure civili contentus non accepit, legata praecipua non habebitndo numero liberorum esse debeat is cui legatum datum est, ut id ferre possit a filio contra tabulas bonorum possessionem accipiente. et placet sufficere in ea necessitudine tunc esse, quando dies orum.Qui filium emancipauerat et nepotem ex eo retinuerat in potestate, testamento filium exheredauit, nepotem ex aliqua parte instituit heredem et alium filium emancipatum praeteriit. potest defendi nepo
Abbreviated transcription (Latin):
bat & nepotem exeo: filium e¬
mancipauit. & adoptauit in lo¬
cum nepotis. Deinde emancipa¬
uit. quertcur annepoti obstet.
Et mhi mag̾ uidet᷑. ħ̾c nepotẽ
non excludi. Siue pat̾ eus in
adoptionem mansisset. quasi
nepos: siue emancipatus est.
edicto admuti filium.¶Quidam
nepotẽ. filius emancipatus ul
in potestate manens. deportatꝰ
ẽ. quertt᷑ an nepoti noceat. Ueriꝰ
ẽ. in utroꝙ casu. nepotem admit.¬
dendum. Deportatos enim mor¬
tuoꝵ loco habñdos¶Si & pat̾. &
filiꝰ deportati sunt: & ambo resti¬
tuti. dicemus ad bonoꝵ posses¬
sionem admitti filium. Ue si
filius in metallum dampnatꝰ¬
e. uł alia pena que seruuumꝰ ef¬
ficit. restitutus sit: nicħominꝰ
admitcecuR.¬

Expanded text:
bat et nepotem ex eo, filium ebat et nepotem ex eo, filium emancipauit et adoptauit in locum nepotis, deinde emancipauit: quaeritur an nepoti obstet. et mihi magis uidetur hunc nepotem non excludi, siue pater eius in adoptione mansisset quasi nepos siue emancipatus est: edicto admitti.Filium nepotem: filius emancipatus uel in potestate manens deportatus est: quaeritur, an nepoti noceat. et uerius est in utroque casu nepotem admittendum: deportatos enim mortuorum loco habendos.Si et pater et filius deportati sint et ambo restituti, dicemus ad bonorum possessionem admitti filium. sed et si filius in metallum damnatel alia poena, quae seruum efficit, restitutus sit, nihilo minus admittetur
Abbreviated transcription (Latin):
ad̾. Incontra tabulas bonoꝵ
possessione lib̾os acciꝑe debemꝰ.
siue naturales. siue adoptiuos.
sineq insticuti. neq exhrdãti
sunt Uocantur autem ad con¬
tra tabulas bonoꝵ possessioli
b̃i. eo iureꝰ. eoꝙ ordĩe quo uo¬
cantur ad successionem ex iu¬
re ciuili. ħ̾ aut̃ clausula etiã
apostumos uidetur ꝑtinere.¬
S & si ab hostib pꝰ liminio re¬
dierint filii. põponius putat.
ad contra tabulas bonoꝵ posses¬
sionem eos admitti ¶ Si extͥb
filiis unus ab hostib captus
sit: duob qui sunt inciuita¬
te. bessis bonoꝵ possessio cõpecit.¬
Id̾ & in postumo. Nam quãdui
postumus sꝑatur: in eacausa ẽ.
ut partem faciat. Et sui iuiris
factos lib̾os: inducit in bonoꝵ
possessionem p̃tor. Siue gͥ emã¬
cipati sunt: siue alias exieruii
de patris potestate: admittimur
ad bonoꝵ possessionem. Sadopͣ¬
tiui patͥs non pot̾. Ut enun ad¬
mitti possit: ex lib̾is eẽ oͣppor
dec. ¶Q habebat filium: habe¬

Expanded text:
.In contra tabulas bonorum possessione liberos accipere debemus siue naturales siue adoptiuos, si neque instituti neque exheredati sunt.Uocantur autem ad contra tabulas bonorum possessionem liberi eo iure eoque ordine, quo uocantur ad successionem ex iure ciuili.Haec autem clausula etiam ad postumos uidetur pertinere.Sed et si ab hostibus postliminio redierint filii, Pomponius putat ad contra tabulas bonorum possessionem eos admitti.Si ex tribus filiis unus ab hostibus captus sit, duobus, qui sunt in ciuitate, bessis bonorum possessio competit.Idem et in postumo: nam quamdiu postumus speratur, in ea causa est, ut partem faciat. Et sui iuris factos liberos inducit in bonorum possessionem praetor  sive igitur emancipati sunt sive alias exierunt de patris potestate, admittuntur ad bonorum possessionem: sed adoptivi patris non potest: ut enim admitttet.Qui habebat filium, habe
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ ppͣsi emancipati admittunt᷑.
ad bonoꝵ possessionem uerũ etiã
bii quoq qui exhĩs nati sunt¬
¶Si duos hñs nepotes. emanci
patum loco filii adoptaũit: iu¬
dendum ansolusille quasi filiꝰ
admittat᷑: id̾ ita scilic ꝓcedit:
si quasi patrem huiꝰ nepotis quẽ
retinuerat: sic adoptau̾it. Meliꝰ
ẽ autẽ dic̃e posse eum solum ad
bonoꝵ possessionem ꝑuenire. S
si sit hic nepos emancipatus:
uerum ẽ. dice̾ non admiti eum
quasi filium. hic enim quasi filiꝰ
non ẽ. ex lib̃is: cum uira adoptio¬
ius emancipacionem finita suĩ.¬

Expanded text:
autem ipsi emancipati admittuntur ad bonorum possessionem, uerum etiam hi quoque, qui ex his nati sunt.Si duos habens nepotes apatum loco filii adoptaverit, videndum, an solus ille quasi filius admittatur: quod ita scilicet procedit, si quasi patrem eius nepotis, quem retinuerat, sic adoptaverit: melius est autem dicere posse eum solum ad bonorum possessionem pervenire. Sed si sit hic nepos emancipatus, verum est dicere non admitti eum quasi filium: hic enim quasi filius non est ex liberis, cum iura adoptionis emancipatione finita si
Abbreviated transcription (Latin):
uerba utrosq frẽs complecterent᷑ at qͥ
inuicem duos illos tñ substituãnt Sed
⁊ uoluntas hec patris uidebatur quia
exceꝑat illoꝵ bona mat̾na. Quia poli¬
crates aliam matrem habebat ciuius ⁊

Expanded text:
uerba utrosque fratres complecterentur. adqui inuicem duos illos tantum substituerat: sed et uoluntas haec patris uidebatur, qui exceperat eorum bona materna, quia Polycrat
Abbreviated transcription (Latin):
fiat. siue nõn. Nante decesserit ficłi c̃o¬
missaris quã ei restuatur hereditas. ẽ.
em̃ huius rei exemplũ capere exrescrito
d̃iupii inspẽ huiꝰ modo. antistia decedens
titiũ heredẽ institiit. slbergtẽ ãedit asbi¬
ne cdrestã. eiq filiã ꝓfidĩ cosũ reliquit. ro¬
gauitq ut filiã manũ mitterets ytitiũ
rogauit ut manu misse albine filie resti¬
tueret hereditatẽ Quo adeunte albine co
petitur̾a libertatem. eiq filiã tradendã:
abea manu mutẽdã tutorẽq filie manu¬
mise capnũ. Quo auctore restituat᷑ he¬
reaitas filie statĩ qu̾auis sic fuiss ei rogatꝰ
istituere cũ nubilẽ etat̾e c̾opless. Cũ aut̃
possic ĩquit euenire utt añ dc̃edat ea cui
ficui comissaria libertas nereditas relista ẽ.
nec op̾oteat ãapno affici eũ qͥ rogatꝰ adiit
hereditat̾ẽ remediũ ded̃it ut siquit eoꝵ cõ¬
tingerit ꝓm̾ bemnittatur uenũdari bona
antistit:. ac si ei heres n̾ extitissi ¶Cũ gͥ dem̃o¬

Expanded text:
e non et ante decesserit fideicommissarius, quam ei restituatur hereditas. est enim huius rei exemplum capere ex rescripto diui Pii in specie huiusmodi. Antistia decedens Titium heredem instituit et libertatem dedit Albinae directam eique filiam per fideicommissum reliquit rogauitque, ut filiam manumitteret: sed et Titium rogauit, ut manumissae Albinae filiae restitueret hereditatempetituram libertatem eique filiam tradendam et ab ea manumittendam tutoremque filiae manumissae dandum, quo auctore restituatur hereditas filiae statim, quamuis sic fuisset ei rogatus restituere, cum nubilem aetatem complesset. cum autem possit, inquit, euenire, ut ante decedat ea, cui fideicommissaria libertas et hereditas relicta est, nec oporteat damno adfici eum, qui rogatus adit hereditatem, remedium dedit, ut, si quid horum contigerit, perinde permittatur uenumdari bona Antistiae, ac si heres ei non exstitisset. cum igitur demon
Abbreviated transcription (Latin):
equis partib sũpto. quero cũ ticiꝰ hẽditatẽ adi¬
eĩt. ⁊ lib̾os adite hẽclitatis tpr̃ ñhabũt: ansti¬
cus ⁊ panfilus exsubstitutione lib̾i ⁊ hedes eẽ
possuit. Ite queto siexsubstitntione. neq lib̾i
neq hedeseẽ possint: an inpartẽ ħeditates
uideantur a diecti. R. apparet quid. ñ eã
intẽ testatoĩs fuisse. ut quẽq ħedẽ ad hibet
fr̃i. quẽ aꝑte exasse hẽo ẽ instituisset. gͥ si ft̃
adũsset stichus panfilus hẽdes uer᷑. quoseo

Expanded text:
to'. quaero, cum Titius hereditatem adierit et liberos aditae hereditatis tempore non habuerit, an Stichus et Pamphilus ex substitutione liberi et heredes esse possint. item quaero, si ex substitutione neque liberi neque heredes esse possint, an in partem hereditatis uideantur adiecti. respondit: apparet quidem non eam mentem testatoris fuisse, ut quemquam heredem adhiberet fratri, quem aperte ex asse heredem instituisset: igitur si frater adiit, Stichus et Pamphilus heredes non erunt: quos eo
Abbreviated transcription (Latin):
adrethenes pactu meuiã magna filiã paciume¬
uii magniexassehẽdẽ. instituãt. eiꝙ patrẽ eiꝰ sub¬
stituãt pactu ineiuo magno occiso ⁊ rumore ꝑ¬
lato. quasi filia quoqieiꝰ. mortua. nuttauit te¬
stam̃tũ. nouũq rutsũ hẽdẽ instituit hac p̃fa¬
tiõe. quiahedes quos nolui in habe contingere
ñ potuit. nouus tufus hes estꝯpactu merua
magna suplicauit. in pr̃ẽõnt̃is.⁊ cognitione

Expanded text:
Androsthenes Pactumeiam Magnam filiam Pactumeii Magni ex asse heredem instituerat, eique patrem eius substituerat. Pactumeio Magno occiso et rumore perlato, quasi filia quoque eius mortua, mutauit testamentum Nouiumque Rufum heredem instituit hac praefatione: 'quia heredes, quos uolui habere mihi contingere non potui, Nouius Rufus heres esto'. Pactumeia Magn
Abbreviated transcription (Latin):
bonoꝵ possessionib ¶icuis exsemisse hẽs
esto seiꝰ ex quadtante hẽsesto. ticius sicapi¬
toliũ dcͥscendĩt ex alio quadrante: hc̃s esto
añquã capitolnuĩ ascendat. si pħ degãt: ex
semisse hẽs sit eĩt sicapitoliũ ascendat. et
ex quadrante hẽs eĩt. Neceĩt ei necẽẽ ꝓhẽde
gerere. qui ppe iã hedi ¶ Siita scͥpͥtũ fuĩt
ticiusex parte tc̃ia meuiꝰ exparte tẽia hẽdes

Expanded text:
 possessionibus. 'Titius ex semisse heres esto: Seius ex quadrante heres esto: Titius si in Capitolium ascenderit, ex alio quadrante heres esto'. antequam Capitolium ascendat si pro herede gerat, ex semisse heres erit, si Capitolium ascenderit, et ex quadrante heres erit nec erit ei necesse pro herede gerere quippe iam heredi. Si ita scriptum fuerit: 'Titius ex parte tertia, Maeuius ex parte tertia heredes
Abbreviated transcription (Latin):
detur beneficiũ. adefuncto cniseꝗ: ĩ mo
nicħ cõmodi sensisse. s mag̃ debitã sibi ac¬
cepisse lib̃̾tatẽ. Id̾ ꝓbandũ ec̃t. ⁊ i nillo ẜ uoquẽ
testator ealege emãt: ut manumattet. si hẽs
fuit institutus. Nã ⁊ hic seposito beneficio te¬
peccunia empt̾ ẽ. ab aliquo. Nã ⁊ hie pot̾it ab
ipotestatore. lib̾tatẽ ex̾torquere. ⁊ ĩõ ñ exͫ nccti¬

Expanded text:
detur beneficium a defuncto consequi, immo nihil commodi sensisse, sed magis debitam sibi accepisse libertatem. Idem probandum erit et in illo seruo, quem testator ea lege emerat, ut manumitteret, si heres fuerit institutus: nam et hic seposito beneficio tepecunia emptus est ab aliquo: nam et hic poterit ab ipso testatore libertatem extorquere. 86 Scae
Abbreviated transcription (Latin):
eit̃. Nãsipostiores quoq lib̾os sceẽ dicẽt.⁊ resti¬
tiuheditatẽ defid̾ent. ansolindosit ħ ẽditaᷤ
⁊ omib lib̾is factis restitiudeb̾et: ap̃tp̃torẽ quẽ¬
retur. abseute aũt pͥmoᷝ sequens desidat adi
reheditatẽ. Nõẽ audiendus: quia si pͥmusuelit

Expanded text:
iores quoque liberos se esse dicent et restitui hereditatem desiderent, an soluendo sit hereditas et omnibus liberis factis restitui deberet, apud praetorem quaereretur. absente autem primo sequens desiderans adiri hereditatem non est audiendus, quia, si primus uelit
Abbreviated transcription (Latin):
sit. solus isꝙpmoloco scͥptus ẽ bẽditatẽ cap̃it
Nã lege eliesencia ita cauetur. Ut siduopłeᷤ¬
ue ex eadẽ consa hẽdes scͥpͥtisunt. ut ipͥus
quisꝙ scͥptus sit hẽs sit.
Nod.⁊. uii R  Quiuolebat filiã exhẽ¬

Expanded text:
sit. solus is qui primo loco scriptus est hereditatem capit: nam lege Aelia Sentia ita cauetur, ut, si duo pluresue ex eadem causa heredes scripti sint, uti quisque primus scriptus sit, heres sit.orum. Qui uolebat filiam exhere
Abbreviated transcription (Latin):
euentũ. dem  si quacũꝙ positac̃ditione: deb̾et
filius sub contͣria c̃ditiõe exħ edari: inꝓposito ne
possibit ꝗͣ reperiri posset. Certe siũbis ex pͥmẽt᷑.
rnempta fiẽt. hiuc enĩ ẽditioni siuolet hẽs esto:
q̃ aliau̾ba conttaria concipi possunt: quã ħs inol¬
let hẽs eẽ: ex hẽs esto: qd̾iquãsit ridiculũ. nulli
nꝑatet. ñ abre aũt hocloco uelud exter ħ sub¬
iungetur: suis itaħ eclib institutis: siuoliũnt
hedes eẽ: ñ ꝑ mittendũ ampłiꝰ abstinẽ se hẽdi¬
tate. cũ ea conclitiõe instituti: Iã ñut neces¬
satii. f⁊ sua sponte hẽdes estit̃nt. d ⁊ cet̾is cõ¬

Expanded text:
uod, etsi quacumque posita condicione deberet filius sub contraria condicione exheredari, in proposito ne possibilis quidem repperiri posset, certe, si uerbis exprimeretur, inepta fieret: huic enim condicioni 'si uolet, heres esto' quae alia uerba contraria concipi possunt quam haec 'si nolet heres esse, exheres esto'? quod quam sit ridiculum, nulli non patet. Non ab re autem hoc loco uelut excessus hic subiungetur suis ita heredibus institutis 'si uoluerint heredes esse' non permittendum amplius abstinere se hereditate, cum ea condicione instituti iam non ut necessarii, sed sua sponte heredes exstiterunt. sed et ceteris con
Abbreviated transcription (Latin):
instituit potĩt seiꝰ ticũ adirehẽditatẽ. atti
cũ. ł adiẽ. uelomitt̃e.S. atticio añtq̃ adeat.
ł omittat᷑ eiꝰ heditatẽ ex semisse hes eĩt . di
adierit seiꝰ atticu heditatẽ ticiꝰ extrientedũ¬
taxat hẽs eĩt. ⁊ ꝑhẽditatẽ ticũ triens dum¬
taxat ad seiũ ꝑueniret. alteꝵ ⁊tientẽ ex sua
institutione habebit. Quidgͦ si abͣficio. ticiꝰ
⁊ seius hedes institutis : ticĩ adieĩt hẽdi¬
tatẽ ticio seuis heres exstitit. pot̾ ne atticui

Expanded text:
i uel adire uel omittere: sed Attio, antequam adeat uel omittat eius hereditatem, ex semisse heres erit. si adierit Seius Attii hereditatem, Titius ex triente dumtaxat heres erit et per hereditatem Titii triens dumtaxat ad Seium perueniet, alterum trientem ex sua institutione habebit. quid ergo si ab Attio Titius et Seius heredes instituti sunt, Titius adierit hereditatem, Titio Seius heres e
Abbreviated transcription (Latin):
ones captatorȩe ñsunt. ueluti siquis itahẽ
dẽ instituĩt. quaexparte ticiꝰ me bẽdẽ
instituĩt exea parte meuiꝰ hẽs esto. ꝗa ĩ
p̃titũ ñ infutuꝵ institutio collataẽ. S il¬
ludqueĩ põt. anid̾ ẜ uandũ sit ꝗ senat̾ censu¬

Expanded text:
ones captatoriae non sunt, ueluti si ita heredem quis instituat: 'qua ex parte Titius me heredem instituit, ex ea parte Maeuius heres esto', quia in praeteritum, non in futurum institutio collata est. Sed illud quaeri potest, an idem seruandum sit quod senatus censu
Abbreviated transcription (Latin):
drantẽ. recmendo cõpñsentur. ¶lutioticio
ex duob partib p. meiuo. exquadrante scͥ¬
modũ enĩdua partiũ ex quadrante decłã¬
ti. Ed uecẽsi nnũmiticio legatis. nũmoꝵ
spẽ ñ demonstratur cec̃oꝵ legatoꝵ contẽ¬
platione receꝑunt. ¶ Filiis hẽdib equis
alt̃o asse portionẽ intelligi relictã: cũ as¬
se nõatĩ dato ł .xii. uncus distubutis: re¬
sidua portio ñ inuenitur. Nicqħ aurt ent ⁊ et
quoloco sine portione. quis hẽs instituat᷑¬
÷ quomag̃ assis residiuĩ accepisse uideat᷑¬
¶ Seĩ meuiũ expatte quãꝑlegẽ caꝑe possit:
hẽdẽ mstinut. exreliqua ticiũ. Simeuiꝰ
solidũ caꝑe pot̃pnt. ticiꝰ adieet᷑ aut substi¬
tutus heres neĩt¬
tantũd in alt̾o asse habebit meuiꝰ quantũ

Expanded text:
dranti retinendo compensetur. Lucio Titio ex duabus partibus, Publio Maeuio ex quadrante scrmodum enim duarum partium ex quadrante declarari: quod ueteres nummis Titio legatis nummorum specie non demonstrata ceterorum legatorum contemplatione receperunt. Filiis heredibus aequis altero asse portionem intellegi relictam, cum asse nominatim dato uel duodecim unciis distributis residua portio non inuenitur: nihil autem interest, quo loco sine portione quis heres instituatur, quo magis assis residuum accepisse uideatur. Seius Maeuium ex parte, quam per leges capere possit, heredem instituit, ex reliqua Titium. si Maeuius solidum capere poterit, Titius adiectus aut substitutus heres ntantundem in altero asse habebit Maeuius quantu
Abbreviated transcription (Latin):
sculini. imã femina accipiat. ¶Sũta
scͥpsit̃ testator quanta exparte me ame
ticid̃ hẽdẽ institutũ recitassẽ. ox eapar
tutio. plane mullo recuato testam̃to ab
ip̃o testatore. mani indebat̾ istitutio.¬
⁊ remota sirspitione capratoie institu¬

Expanded text:
sculi, unam femina accipi‹a›t. Si ita scripserit testator: 'Quanta ex parte me a Titio heredem institutum recitassem, ex ea partutio: plane nullo recitato testamento ab ipso testatore inanis uidebitur institutio remota suspicione captatoriae institu
Abbreviated transcription (Latin):
ł. XII.epł.. Heditas adstatiũ pͥmũ
nullo uite ꝑtinet. cũ institut᷑ beĩ ñsit
Necꝗcquãei ꝓdẽ. quod ab eo aliquid legatũ
ẽ. aut lib̾tus ei defunctotestam̃to cõidat̾ẽ¬
ẜ uusue ex quomanu missasẽ ẜius est

Expanded text:
. Hereditas ad Statium Primum nullo iure pertinet, cum institutus heres non sit: nec quicquam ei prodest, quod ab eo aliquid legatum est aut libertus ei defuncti testamento commendatus est. ex quo si manumissus non est
Abbreviated transcription (Latin):
auł. S criptus hũs anagnoscere pos¬
sit bõꝵ possessionem exigendũ puto.
ut demonstratꝰ sit ꝓpria demonstrati¬
one. ⁊ portio adscr̾ipta ei inueniri pos¬
sit. lie⁊ sine parte hr̃s institutꝰ ẽ ua¬

Expanded text:
Ut scriptus heres adgnoscere possit bonorum possessionem, exigendum puto, ut et demonstratus sit propria demonstratione et portio adscripta ei inueniri possit, licet sine parte institutu
Abbreviated transcription (Latin):
unꝰ solus sit. an ex duob pͥor plurib¬
ue. an duo płesue ab eod̾ gͣdu uenien¬
tes. qui uel cet̃os añcedat. uł soli sĩt. qr
is est ꝓximus quẽ nemo añcedit. Is aũt
ultimus quem nemo sequit᷑. ⁊ int̾clum
id̾ priꝰ postremꝰq qui solus occurrit. In¬
terdum ult̃iorem agnatũ alittimꝰ
ut puta fec̃ quis testm̃ cum hab̾et patru¬
um ⁊ patrui filiũ. De lib̾ante hr̃de scͥp

Expanded text:
unus solus sit an ex duobus prior pluribuunus solus sit an ex duobus prior pluribusue an duo pluresue ab eodem gradu uenientes, qui uel ceteros antecedant uel soli sint: quia is est proximus quem nemo antecedit, et is ultimus quem nemo sequitur, et interdum idem primus postremusque, qui solus occurrit. Interdum ulteriorem adgnatum admittimus: ut puta fecit quis testamentum, cum haberet patruum et patrui filium, deliberante
Abbreviated transcription (Latin):
an ⁊̃ post repudiationẽ ad huc demus
successionẽ. ꝓpone hrdẽ scͥptũ roga¬
tũ restituere hr̃ditatẽ repudiasse eã.
cũ nichilominꝰ cõpelli potuit ad ire
hrditatẽ. ⁊ restituere ut diius pius
rescͥpsit. finge eũ suꝑ uxisse .c. dieb.
uerbigr̃a. ⁊ int̾im ꝓximũ decessisse.
mox ⁊ eũ qui erat᷑ rogatꝰ restituere.
dicendũ post̾iorem admitti cũ ho¬
nere fidei cõmissi.

Expanded text:
am post repudiationem adhuc demus successionem. propone heredem scriptum rogatum restituere hereditatem repudiasse eam, cum nihilo minus compelli potuit adire hereditatem et restituere, ut diuus Pius rescripsit: finge eum superuixisse centum diebus uerbi gratia et interim proximum decessisse, mox et eum, qui erat rogatus restituere: dicendum posteriorem admitti cum onere fideicommissi.
Abbreviated transcription (Latin):
aliuq. Itmo enim dubitat etiã lega.¬
la yrestari ilibertates cõpetẽ. ⁊ cetera
quecũos sint intestamento ꝑmãe uale¬
re: ac si sua sponte hr̃s hereditatẽ adiss.
¶ui cõpulsꝰ adit hereditatẽ. sicuti ceteris cõ.¬
modis caret ita h qͣuoq causa careat. ne poᷤ¬
sit penitendo quartã retinẽ. Nita ĩuenio
ab inperatore nr̃o nd̾iuo patre eiꝰ rescrip¬
tũ ẽ ¶Non omnis aut suspecta herecdita¬
tẽ repudiatione amissã. cogẽ potest adiri.
n sib restitui. set isdem u̾ adquẽ actioneᷤ
transire possitut. Neq enim equũ ẽ. ad
hoc quẽ cõpelli adire hereditatẽ ut emo
linquatur. quare si ficdi cõmissũ petu¬
niarũ alicui fuerit relictũ cessat cõpul¬
siot̾ã ⁊si indẽpiatiᷤ cautio offeratur. ꝓ

Expanded text:
a est: nemo enim dubitat etiam legata praestari et libertates competere et cetera, quaecumque sint in testamento, perinde ualere, ac si sua sponte heres hereditatem adisset. Qui compulsus adit hereditatem, sicuti ceteris commodis caret, ita hoc quoque casu careat, ne possit paenitendo quartam retinere: et ita inuenio ab imperatore nostro et diuo patre eius rescriptum. Non omnis autem suspectam hereditatem repudiatione amissam cogere potest adiri et sibi restitui, sed is demum, ad quem actiones transire possunt: neque enim aequum est ad hoc quem compelli adire hereditatem, ut emolinquatur. Quare si fideicommissum pecuniarium alicui fuerit relictum, cessat compulsio, tametsi indemnitatis cautio of
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd̃ aduis plũdicũ attinet: non sequit᷑ uis
ãitatẽ si iuste cause allegĩtur. plane sibo¬
nauen̾init. non oportet p̃ceptorẽ nec qui¬
dẽ pupillũ restituere. nisi ex causa ut di¬
uus pius rescripsit ¶Siquis t̾o̾pulsus ac̃¬
ierit hereditatẽ exͦ testam̾to quod secũ¬
d̃as cabulas habe̾at. quesitũ est. anꝑad¬

Expanded text:
d ad ius publicum attinet, non sequitur iusditatem, si iustae causae allegentur. Plane si bona venierint, non oportet praetorem ne quidem pupillum restituere nisi ex causa, ut divus Pius rescripsit. Si quis compulsus adierit hereditatem ex testamento, quod secundas
Abbreviated transcription (Latin):
missi tractetur. hec questio ap̃tore p̾ter
mutenda non erie. S qͥd si ficdĩ cõmissa¬
rius dicat acdeat prius ⁊ sic de hoc quera¬
tur. credo int̾clũ audiendũ fidico̾missa¬
riũ. sicognitio ꝓlixiorẽ tractatũ habeat.
finge enĩ u̾ba fidĩ cõrissi & longinquo
petenãa iuistã deliberationẽ dequantitate
ficĩ comissi ĩcidẽ. dicẽdũ erit cõpellẽdũ eũ

Expanded text:
missi tractetur? haec quaestio praetor‹i praeter-› mittenda non erit. sed quid si qui fideicommissarius dicat: 'adeat prius et sic de hoc quaeratur'? credo interdum audiendum fideicommissarium, si cognitio prolixiorem tractatum habeat: finge enim uerba fideicommissi de longinquo petenda et iustam deliberationem de quantitate fideicommissi inc
Abbreviated transcription (Latin):
b rogatus ẽ reddere. S isi sine fructib
rogatus est reddlere nonerit idonea q̃¬
titas ad inferendam adeundi neccesui¬
tatem. Nec ad rem ꝑtinebit. si prior iã
lib̾tatem accepit. yt enim petuniam
ita nec libertatem ad cogendum insti¬
cutum accepisse sacis ẽ. ꝙ siprior recu¬
sauetit placuit ut recta uia scd̃s possit
postulare uchĩs adeat. ⁊ sibi resticuat
Quid ergo sinonalii s ip̃i heredi roga¬
cus sic resticuere. quia non debet erõ qñ¬
q quarta reddi quam ꝑdidit pp̃ huiꝰ
porcionis retencionem ert̃ audientꝰ.¬
S nec illud translaticie omitendũ
est instituto qui coactus est adire fi¬
d̃i cõmissi peticionem denegandã ẽẽ.
cur enim non uidetur indignus ut qͥ
desticuit sup̃mas defunci preces con¬
sequatur aliquid exuoluntate ꝙ for¬
cius ꝓbabitur. Sipꝰ impletam con¬
dicionem coactus est adite. Ham si
falcidiam penicendo pocũit indu¬

Expanded text:
bus rogatus est reddere: sed et si sine fructibus bus rogatus est reddere: sed et si sine fructibus rogatus est reddere, non erit idonea quantitas ad inferendam adeundi necessitatem. nec ad rem pertinebit, si prior etiam libertatem accepit: ut enim pecuniam, ita nec libertatem ad cogendum institutum accepisse satis est. quod si prior recusauerit, plpostulare, ut heres adeat et sibi restituat. Quid ergo, si non alii, sed ipsi heredi rogatus sit restituere? quia non debet eidem quandoque quarta reddi quam perdidit, propter huius portionis retentionem erit audiendus. est instituto, qui coactus est adire, fideicommissi petitionem denegandam esse: cur enim non uideatur indignus, ut qui destituit supremas defuncti preces consequatur aliquid ex uoluntate? quod fortius probabitur, si post impletam condicionem coactus est adire. nam si Falcidiam paenitendo potuit indu
Abbreviated transcription (Latin):
int̾uertendi ficłi commissi bonam fr¬
dem inesse constat duius marcus aũt
cum de sidi cõmissaria hereditate cog¬
nosceret his uerbis quicqͥd ex heredita¬
te mea suꝑfiũt. rogo restituas. ⁊ uiri
boni arbitrium inesse credidit Iudi¬
cauit eͣtrogaciones que echereditate
oportere. Qõ michi uidetur non cm̃
equitatis racione ũum exemplo q̃ꝙ¬

Expanded text:
is enim fideicommissi bonam fidem inesse constat. divus autem Marcus cum de fideicommissaria hereditate cognosceret, his verbis: "quidquid ex hereditate mea superfuerit, rogo restituas" et viri boni arbitrium inesse credidit: iudicavit enim erogationes, quae ex hereditate oportere. quod mihi videtur non tantum aequitatis ratione, verum exemplo q
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ crastiensis peculii decedert oportere
contituit. ip̃ huiusmuodi tccatũ meiuꝰ
fidi cominisum nomine caucionem
exigere debet quod ⁊ eo ꝑtinet nonut
exstipulacione petatur. qd̾ exfid̃ĩ cõ¬
misso petiñ potuit s. ut hãt clideusso¬
res eius quantitatis. quam exfidi cõ¬
misio petere potuit.

Expanded text:
decedere oportere constituit. propter huiusmodi tractatus Maeuius fideicommissi nomine cautionem exigere debet: quod eo pertinet, non ut ex stipulatione petatur, quod ex fideicommisso peti non poterit, sed ut habeat fideiussores eius quantitatis, quam ex fideicommisso petere potuit.
Abbreviated transcription (Latin):
fu̾dũ sequit᷑. s eũ cuihereditas extrebel ꝑ¬
liano senat̃ cõsusito restititta. ẽ. S cauen¬
dũ ẽ. heredi ficũ cõmissario ut si forte fu¬
nduᷤᷤ fuit eiustꝰ acreditore. hãt hes cautũ¬
Iulianus aut cauendũ ñ putat s estim¬
andũ fũdũ quantũ uab sine hac cautio¬
ne. hoc ẽ. quanti uẽdẽ. pot̾. eĩt sine catio¬
ne. et si pot̾ tanti uendere ñ int̾posita
caucione. qͣntũ facit quarta pars bon¬
qe extribellino transituras astiones. Si
minoris retento. eo quochs̃. simlt̾e ex
trebelliano restitutionẽ fut que sentẽ¬
cia. multas questiones aĩntait ¶ Is qͥqͣ¬
dustis ducentis rogauerit hereiera seio
restituere hereitatẽ. anecctoꝵ onꝰ fili co¬
missarius subeat: an uero actenꝰ quate¬
nꝰ addeũ exhereditate peruenit᷑. Iulianꝰ
ait. cõpetere quid̾ẽ adu̾sus eũcce. toꝵpe
titionẽ. ñ aut̃ ampli qua ĩduentis accdo¬
nẽ aclũstis ficdĩ cõmissarium daturum.

Expanded text:
 cui hereditas ex Trebelliano senatus consulto restituta est. sed cauendum est heredi a fideicommissario, ut, si forte fundus fuerit euictus a creditore, habeat heres cautum.Iulianus autem cauendum non putat, sed aestimandum fundum, quanti ualet sine hac cautione, hoc est quanti uendere potest sine cautione: et si potest tanti uendere non interposita cautione, quantum facit quarta pars bonorum, ex Trebelliano transituras actiones: si minoris, retento eo quod deest similiter ex Trebelliano restitutionem fieri: quae sententia multas quaestiones dirimit.Si is, qductis ducentis rogauerit heredem Seio restituere hereditatem, an trecentorum onus fideicommissarius subeat an uero hactenus, quatenus ad eum ex hereditate peruenit?Iulianus ait competere quidem aduersus eum trecentorum petitionem, non autem amplius quam in ducentis actionem aduersus fideicommissarium daturum,
Abbreviated transcription (Latin):
impubẽ exasse scriplĩt heredem ẽiq co¬
dicillis rͣesticuerit dem̃ filius impubeᷤ
decesserit. licet substitucio inutilis sit.
quia codicillis hereditas neq darineq
adumi pocest. tñ benigna int̾p̃tacione
placet ut fat᷑ q̃ ab intestato pupillo

Expanded text:
impuberem ex asse scripserit heredem eique coimpuberem ex asse scripserit heredem eique codicillis substituerit, deinde filius impubes decesserit, licet substitutio inutilis sit, quia codicillis hereditas neque dari neque adimi potest, tamen benigna interpretatione placet, ut mater, quae ab intestato pupillo
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ sepsuagesimum annũ etatis ingressꝰ
fuisset nob̾ ⁊ legis eliesẽtie argumenta ꝓ¬
ferentib. ⁊ alia quedam cc̃ petiatricem
pronunciauit.
hec uerba scripsit titius in h cornelici
heredi suo salut̃. atepeto corneli qm̃ ad
te deuoluta est pars matris mȩȩ. It̃ par̾
senpnii mei curatoris quondã ẽcria for¬
tuna ut ⁊ siꝑhoc totus. esmeus apuo
te esse sꝑatur. uti reddas restituas gaio
seio uncias . iiii. Quesitum est cũ semp¬
mius ĩ ũgĩrestituttis sit ab imꝑatore a
quo fuertat deportatꝰ. ⁊ adiert heredita¬
gatus sit ut ex sua porcione restituat
heredem debere ꝓrata portione defũc¬
ti mat̾natum rerum restitucionem
seio facere. ¶ Mulier heredis institu
te reliquam partẽ resticueret nuriũ quõ¬
dam sue qius sidi cõmisit in hec uer¬
situm est qñ. hoc fidi cõmissum resti¬
tuere debȩat. utrum ne post mortemsu
tur. ficłi cõmissum ẽe aptandum.¬
ip̃. Scer̾nr᷑. sipat̾ silium suum

Expanded text:
annum aetatis ingressus fuisset, nobis et legis Aeliae Sentiae argumenta proferentibus et alia quaedam, contra petitricem pronuntiauit. haec uerba scripsit: 'Titius Corneli‹o› heredi suo salutem. a te peto, Corneli, quoniam ad te deuoluta est pars matris m‹eae›, item pars Sempronii curatoris quondam mei contraria fortuna usi et per hoc totus as meus apud te esse speratur, uti reddas restituas Gaio Seio uncias quattuor'. quaesitum est, cum Sempronius in integrum restitutus sit ab imperatore, ‹a› quo fuerat deportatus et adierit hereditagatus sit, ut ex sua portione restituat heredem debere pro rata portione maternarum defuncti rerum restitutionem Seio facere. Muli›ta reliquam partem restitueret nurui quondam suae, cuius fidei commisit in haec uersitum est, quando hoc fideicommissum restituere debeat, utrumne post mortem sutur, fideicommissum aptandumium suum
Abbreviated transcription (Latin):
tuẽt is ꝙ suspetam ͥ ẽẽ dicet pot̾it extrebel¬
liario senatus consulto hereditas restitui. Q̃
i suion inmiscuit se hereditati. nichilominꝰ
rentur. ¶apatre heres scriptus hr ⁊ exhr̃¬
tato filio substicutꝰ. sirogatus fuĩt heredi¬
tatem que ad eum ex substititione ꝑue¬
nerit. cicio restituere cogendus non ÷ uiuo
pupillo patris hereditatem adire primũ
q sub condicione ficdi conmissum dacũ:
dem̃ quia non pbet de heteditate uiuen¬
tis pueti ageret moruo autem pupillo.
compelli debet hr̃dicacem patris adiẽ¬
Qd̃ siduo heredes apacre instituti sunt.
⁊ uttiusq ficłi conmissum sit. ut exhrda¬
tati filii hereditatem restituerent. sacise¬
rit uł unum cogi adite. hoc enim facto
ũs qͥ pacris ht̃dicatem nonadiit. filii he¬
red̾itatem adue icesticute cogetiur. ¶ Quo¬
ciens filim¬

Expanded text:
esse dicet, poterit ex Trebelliano senatus consulto hereditas restitui. quare et si non inmiscuerit se hereditati, nihilo minusrentur.A patre heres scriptus et exheredato filio substitutus si rogatus fuerit hereditatem, quae ad eum ex substitutione peruenerit, Titio restituere, cogendus non est uiuo pupillo patris hereditatem adire, primum quia sub condicione fideicommissum datum est, deinde quia non probe de hereditate uiuenti‹s› pueri aget: mortuo autem pupillo compelli debet hereditatem patris adire.Quod si duo heredes a patre instituti fuerint et utriusque fidei commissum sit, ut exheredati filii hereditate‹m› restituerent, satis eri‹t› uel unum cogi adire: hoc enim facto etiam is, qui patris hereditatem non adit, filii hereditatem adire et restituere cogetur.Quotiens fili
Abbreviated transcription (Latin):
rioppłi romanist̾. restitui debere. iipos sͣ. ⁊ u¬
se h̾editatẽ fidi cõmissã. aꝓnianũ sena ⁊. aͥ¬
tus iubet. si et acciones ineas placuit ex e. aͥ¬
trebelliano transferri. s municipes ad̃.
eas admittunt᷑.¬

Expanded text:
estitui debere et posse hereditatem fideicommissam Apronianum senatus consultum iubet. sed et actiones in eas placuit ex Trebelliano transferri: sed municipes ad eas admittunt
Abbreviated transcription (Latin):
ano senatul .c. acciones. ¶ Multum in¬
terest utrum qua p̃ars iũe heredicario
retiueatur. anuero uire. uł in pecinia.
uã suꝑiore casu acciones diuidunt᷑ int̃
heredem ⁊fidei conmissatium. posteri¬
ore uero apuo fidi conmssarium sunt
acciones ¶hr̃s institutus rogatulq he¬
reditatem restituere precepta aliqua
em pati uendicaturũ. S ⁊ sine ulla p̃¬
ceptione rogatus fũit hereditatem res¬
tituere plerumq quarta dominata ẽ
apreincipib ⁊ ita diuul t̾iatius. ⁊ di
uus adrianul ⁊ añt res cripserũt¬
millum sub condicione heredicas relie¬
ta est. cogicur hr̃s adire heteditatem si
autem ei qͥd̃ indiem lib̾tatem acceꝑit.
hereditas. ꝑfidei commissum relicta
su̾it suspectam eam int̾im non posse

Expanded text:
Multum interest, utrum qua‹rta› pars iure hereditario retineatur an uero in re uel pecunia: nam superiore casu actiones diuiduntur inter heredem et fideicommissarium, posteriore uero apud fideicommissarium sunt actiones.Et heres institutus rogatusque hereditatem restituere praecepta aliqua em pati uindicaturum.Sed et si sine ulla praeceptione rogatus fuerit hereditatem restituere, plerumque quarta donata est a principibus: et ita diuus Traianus et Hadrianus et Antoninus rescripseruntmissum sub condicione hereditas relicta est, cogitur heres adire hereditatem, siautem ei, qui in diem libertatem accepit, hereditas per fideicommissum relicta fuerit, suspectam eam interim non
Abbreviated transcription (Latin):
one hĩs insticutus togatusq
herditatem resticuere nonuult condi¬
orni parere. ⁊ adire hereditatem. si facti
est condicio debet parere. ⁊ adire ⁊ resti¬
cuere. uel simdando sit offerente fic̾i cõ¬
missario recusante aũt herede factum
adimplere. licencia dabit᷑ fidi commis¬
sariom scđm imitacionem donationiᷤ
factum implere. ⁊ tunc neccessitas ĩpo¬
nitur hr̃di adire hrditacem. cete condi¬
ciones q̃ non sunt inpotestate heredisad
sticuit. arebalianus siceauit. colonei phi¬
lipensiũ si sine libis morietur. quencũ¬

Expanded text:
one heres institutus rogatusque hereditatem restituere non uult condicioni parere et adire hereditatem, si facti est condicio, debet parere et adire et restituere uel, si in dando sit, offerente fideicommissario. recusante autem herede factum adimplere licentia dabitur fideicommissario secundum imitationem dationis factum implere, et tunc necessitas imponitur ‹heredi adire› hereditatem. ceterae condiciones, quae non sunt in potestate heredis, astituit ita: 'Rebellianus si cauerit coloniae Philippensium, si sine liberis morietur, quan
Abbreviated transcription (Latin):
loco factum. licet ineo certar̃ terum hr̃s
scriptus sit. uire ualere ꝑm̃ acsiretum
mentio facta nonesset s teneri heredẽ
c suppleta quarta exlege facidia here¬
ditatem resticuat his qͦd̾ priore testam̃¬
mentum expressum est. dubitari nõ
oporti¬

Expanded text:
loco factum, licet in eo certarum rerum heres loco factum, licet in eo certarum rerum heres scriptus sit, iure valere, perinde ac si rerum mentio facta non esset, sed teneri heredem t suppleta quarta ex lege Falcidia, hereditatem restituat his qui in priore testamenmentum expressum est, dubitari non oport
Abbreviated transcription (Latin):
se heres insticutus. partem hereditatis
michi pure. partem tibi subcondicione
testicuere rogatus cum suspectam dicẽt eã.
postulante me adiit mͥ cotam exlenatus .C.
restituit. quandocũq condĩciõ estiterit.
anfructus partis tue restiquere cibi debe
pr̾atent᷑. silua sponce adisiet. Sufficit
aucem tibi iustuum integrum conser¬
rem fieri᷑. Id̃ tũ exstimabam si exasse
hr̃es insticutus michi quadrantẽ tibi
pure eque quadrantem sub condicione
restituere rogatus sit. ⁊ cum suspectã he¬
reditacem diceret. cogente me adiit qñq
condicio exstic̃it semissem cĩbi esse resti¬
tuẽtit᷑ s nec lege falcidia inpprosita spe¬
cie ulutum me puto. quamuis scriptus
hr̃s si sponte adisset uteret. et s d̃ qr ei fi s¬
stetius fecĩt testamentum. ⁊ siexcerais reb
inposteriores tabulas hr̃des institu᷑ uat
suꝑius cñ cestamentum sublacum est. ut ⁊¬
diui quoq seuui. ⁊ antoninusͣ scripserũt
cuius constitucionis uerba reculi cum a¬

Expanded text:
se heres institutus partem hereditatis mihi pure, tibi sub condicione restituere rogatus cum suspectam diceret, postulante me adit et mihi totam ex senatus consulto restituit: quandoque condicio extiterit, an fructus partis ‹t›uae restituere tibi debeapraestarentur, si sua sponte adisset, sufficiat autem ius tuum tibi integrum conserm fieri. Idem tamen existimabant, si ex asse heres institutus mihi quadrantem pure, tibi aeque quadrantem sub condicione restituere rogatus sit et, cum suspectam hereditatem diceret, cogente me adit, quandoque condicio exstiterit, semissem tibi esse restituendum. Sed nec lege Falcidia in proposita specie usurum me puto, quamuis scriptus heres, si sponte adisset, uteretur. 30 Msterius fecerit testamentum, etiamsi ex certis rebus in posteriores tabulas heredes instituit, superius tamen testamentum sublatum est, ut diui quoque Seuerus et Antoninus rescripser‹u›nt, cuius constitutionis uerba rettuli, cum a