comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ip .ł. Proculus ait cũ quis iure
dampni inf̾. uicino. ñ tñ eũ teneri
ea stipłone ueluti si iuxta mea e¬
dificia hãs elificia. eaqi iure tuo al¬
cuis tollas aut si in tuo agro uicmo¬
qmͣus enĩ ⁊ hic aqmͣ mͥ abdutas et
illit luminib officias tã ex ea stip

Expanded text:
ictum Proculus ait, cum quis iure damni infecti vicino, non tamen eum teneri ea stipulatione: veluti si iuxta mea aedificia habeas aedificia eaque iure tuo altius tollas, aut si in vicino tuo agro cquamvis enim et hic aquam mihi abducas et illic lumin
Abbreviated transcription (Latin):
s. ꝓͥ qua ꝑte dñs existe̾t ⁊ hoc pliꝰꝙ
placet. s mouet me ꝙꝑ ip̃e eas edes
refice̾ possim ⁊ inpensas meas ꝓ socio
aut coĩ diuidundo iudicõ ꝓ parte e¬
sequi. nam er si unas edes cõmunes
tecum hui. Hee ꝙ uiciũ faciant ⁊ cũtͣ
reftõnt̃ carum cessare uid̾is nri p̃ce¬
ptores negant cau̾e̾ te deb̾e̾. ci. ip¬
se refict̃ possum recepturꝰ ꝓ parte
ꝙ impenderim iudicõ societatis pati
cõi diudundo atq id̾o int̾poitã cau¬
tionẽ minꝰ utilt̃ futura̾i q alia roe¬

Expanded text:
te dominus existes. et hoc plerisque placet: sed movet me, quod ipse meas aedes reficere possim et impensas pro socio aut communi dividundo iudicio pro parte consequi. nam et si unas aedes communes tecum habui eaeque vitium faciant et circa refectionem earum cessare videaris, nostri praeceptores negant cavere te debere, quia ipse reficere possim recepturus pro parte, quod impenderim, iudicio societatis aut communi dividundo: ideo et interpositam cautionem minus utilem futuram, quia alia r
Abbreviated transcription (Latin):
sus me tali defensione merito ute¬
batur. qr donatũ ab eo petebam cre¬
ditor autẽ debitũ ꝑseqͥtur.

Expanded text:
sus me tali defensione merito utebatur, quia donatum ab eo petebam, creditor autem debitum persequitur.
Abbreviated transcription (Latin):
debet ux post̃ ad eũ qui accipit ꝙͣ
st ap̃ eum qui tradit. Si igͥ quis
dnĩum in fundo habiũt id tradendo
nͣsfert si ñ hiũt ad eũ qui accipit
fertur ad cͥum qdͥaccipit tale tnͣst̾t᷑
quae fuit aput eum quitradid̾it.
q icrũ fuit fundus cũ seruitutib
nsat si lib̾ uti fuit. s si forte ser

Expanded text:
debet vel potest ad eum qui accipit, quam est apud eum qui tradit. si igitur quis dominium in fundo habuit, id tradendo transfert, si non habuit, ad eum qui accipit fertur, ad eum qui accipit tale transfertur, quale fuit apud eum qui tradit: si servus fuit fundus, cum servitutibus transit, si liber, uti fui
Abbreviated transcription (Latin):
uanssertur.Siqͥs igit᷑ in fundum
dir̾it liberũ cũ trade̾t eũ qͥ serius
sit nicħ uiris seruituti fundi derͣ¬
hit u̾mtm̃ obligat se debebitt.
ũsiare ꝙ dix̃it. ¶ Si ego ⁊ ticiꝰ rx̃
ratori tradita sit puto mͥ quoc
ꝑsons om̃ rerum possom q̃ri pos¬

Expanded text:
fundum dixerit liberum, cum traderet, eum qui servus sit, nihil iuri servitutis fundi detrahit, verumtamen obligat se debebitque praestare quod dixit. Si ego et Titius rem ratori tradita sit, puto mihi quoque personam omnium rerum possessio
Abbreviated transcription (Latin):
omp̃.ł. Liber homo qui bora
uit ex ere mea ꝑaret ad me ꝑti¬
nere sine dubio aristo ait & uo̾
quis ei donauit. aut ex negotro
esto acquisierit id ad ipm ꝑtune̾¬

Expanded text:
m Liber homo, qui bona aut ex re mea pararet, ad me pertinere sine dubio Aristo ait: quod vero quis ei donaverit aut ex negotio gesto adquisierit, ad ipsu
Abbreviated transcription (Latin):
Iitent̃ si alicnus s̃lus duob bona fi¬
de seruiat ⁊ ex untꝰ tor re acqͥrat
rõnẽ fac̾e. ut ei dũtarat in soliqdũ
acc̾rat s si adiciat euis nom̃. ex̾ cu¬
ilis re scipłai. nͨ duditandũ e̾ẽ ait.
quin et soli acciratut. qr et si ex re
scupłanto. solidũ ei acquireret. ⁊
ĩ inferiorib ꝓbat ut qmͣus. ñ noĩ¬

Expanded text:
obus bona fide serviat et ex unius eorum re adquirat, rationem facere, ut ei dumtaxat in solidum adquirat. sed si adiciat eius nomen, ex cuius re stipulatur, nec dubitandum esse ait, quin ei soli adquiratur, quia et si ex re stipulando solidum ei adquiret. et in inferioribus probat, ut
Abbreviated transcription (Latin):
lucillus ait alioqͥn dubitasse. S
uers ẽ non acquiri ⁊̃ non testa¬
tor ad me uoluiss ꝑtin̾e. ẜ̃ licer
ei minime ad qͥrat attũ si uolũtas
euisdem testatoris appareat iesti¬
tuendã ee ei hr̃oitatẽ.S trelimtꝰ¬

Expanded text:
lucullum aliquando dubitasse, sed verius esse non adquiri, etiamsi testator ad me voluisset pertinere. sed licet ei minime adquirit, attamen, si voluntas evidens testatoris appareat, restituendam esse ei hereditatem. sed Trebat
Abbreviated transcription (Latin):
dem.ł ui aũ in ripa flumi¬
nis eclificat. non suũ facit.
⁊ diuus pius ꝯstitumt. ⁊ trebarius
ait agrũ qui hostib deuicia en
ꝯdicõne ꝯcessus sit ut ĩ cuututẽ
ueniret hr̃e allumone̾ ñ ẽẽ lum¬
tatũ. agrũ aũ manuicaptũ luni¬
tatũ fuisse ut sciret᷑ ⁊ cuitꝑ ditũ

Expanded text:
m.Qui autem in ripa fluminis aedificat, non suum facit. et diuus Pius constituit et Trebatius ait agrum, qui hostibus deuictis ea condicione concessus sit, ut in ciuitatem ueniret, habere alluuionem neque esse limitatum: agrum autem manu captum limitatum fuisse, ut s
Abbreviated transcription (Latin):
te ẽẽ alienũ uł uberum. iudeamꝰ
an ei acciuirit. qõ ĩ eo ẽ. utrũ inici¬
um sp̾tamꝰ an singula moniñta
⁊ magis est ut singula monim̃ta
spectemus. Gen̾alit̾ dicendũ ẽ qd̾
ex re sua hoc ẽ eius qui bona side¬
bona fide senunt ur̃q atqͥret. sit
ost atrũ ꝓ plite ei cui bondofile
seruit ꝓ parte drõ. susertuis nt aut
si liber sit sibi tł ei cui bonti side
seruit. an uõ eiꝰ debeat adqͥrere. do¬

Expanded text:
erum, videamus, an ei adquirit. quaestio in eo est, utrum initium spectamus an singula momenta: et magis est, ut singula momenta spectemus. Generaliter dicendum est, quod ex re sua, hoc est eius cui bona cui bona fidest, utrum pro parte ei, cui bona fide seruit, pro parte domino, si seruus sit, aut, si liber sit, ei cui bona fide seruit, an uero ei debeat adquirere to
Abbreviated transcription (Latin):
et si meis tabulis naue fecisses
tuam nauem eẽ. qr cuip̃ssus ñ mane¬
ret. sicuti nͨ iana uestuñto fcõ s cu¬
p̃ssenm aut laneũ corpus fieret.
¶Proculus indicat eo iure nos
uti ꝙ seriuo ⁊ labeoi placuiss ĩ qui¬
b ꝓpͥa qualitas expectaretur sicł
aditũ erit toti cedit ut statue
pes aut manus cyfo: fundos aut
ansa lecco fulcrũ naui tabula e¬
dificio cem̃tũ/ enĩ eiꝰ sunt
cꝰ añea fua̾nt. ¶Arbor radici¬
tus eruta ⁊ in alio loco posita pꝰ.¬
qm coalu̾it pͥoris dnĩ est. ubi co¬
aluit. agro cedit. ⁊ si rursus erit
nam credibile est alio t̾re alim̃¬
to auam fcãm. ¶ Si meã lanã
intinxeris purpura nicħominus
neam ẽe labo ait. qr nicħ int̾ est¬

Expanded text:
ed si meis tabulis navem fecisses, tuam navem esse, quia cupressus non maneret, sicuti nec lana vestimento facto, sed cupresseum aut laneum corpus fieret. Proculus indicat hoc iure nos uti, quod Servio et Labeoni placuisset: in quibus propria qualitas exspectaretur, si quid additum erit toto cedit, ut statuae pes aut manus, scypho fundus aut ansa, lecto fulcrum, navi tabula, aedificio cementum: tota enim eius sunt, cuius ante fuerant. Arbor radicitus eruta et in alio posita priusquam coaluerit, prioris domini est, ubi coaluit, agro cedinam credibile est alio terrae alimento aliam factam. Si meam lanam infeceris, purpuram nihilo minus meam esse Labeo ait, qui
Abbreviated transcription (Latin):
aus .iͥ. Cegato qui pił. nogo¬
tiũ tutus sit intͣ tempora uacatio¬
nis finita rursus eiusdem negoti
defensio mandari non potest.¬
¶ Comites p̃sidis. ⁊ ꝓ consulum ꝓ¬
curatoꝵ ue cesaris amuñib. ⁊ tu¬

Expanded text:
ant. Legato, qui publicum negotium tuitus sit, intra tempora uacationis praestituta rursum eiusdem negotii defensio mandari non potest. Comites praesidum et proconsulum procuratorumue Caesaris a muneribu
Abbreviated transcription (Latin):
ac. R Cege cormelia de siccari¬
furti ue faciendi cã cũ telo ambula
uerit qui ue cũ mag̃ cũ magr̃at᷑ eẽt
publico ue iudicõ p̾ee̾t oꝑã dedisse
quo quis falsũ iudicatũ ꝓficẽtur
ut qͥs ĩnocens ꝯueniretur dẽpua¬
retur. ¶Pret̾ea tenetur qͥ hoĩs
necandi cã uenenũ ꝯfecerit ded̾tt
quiq ne malũ testimoniũ dolo. t.
dixerint. quo quis puͣ. iudicõ rei
ctpitalis dampnaret᷑ qͥ ue magñãtus
udex ue q̃onis sb capitalẽ cãm pe¬
cuniam q acceꝑit ut publica lege re

Expanded text:
Ad legem Corneliam de sicarifurtiue faciendi cum telo fuerit, uerit: quiue, cum magistratus esset publicoue iudicio praeesset, operam dedisset, quo quis falsum indicium profiteretur, ut quis innocens conueniretur condemnaretur. Praeterea tenetur, qui hominis necandi causa uenenum confecerit dederit: quiue falsum testimonium dolo malo dixerit quo quis publico iudicio rei capitalis damnaretur: quiue magistratus iudexue quaestionis ‹o›b capitalem causam pecuniam
Abbreviated transcription (Latin):
non facuint. aut ei qui lib̾tatẽ de¬
buit heres ñ extirit. aut suus si hereᷤᷤ¬
hereditate se abstinuit p̃tor ꝓnũciaᷤ
re d extestõ lucii ticii fid̃i aissans
dib̾tatẽ compet̾e idꝙ senatus cõsulto
demonstrãtũ esti qua senatꝰ. consul:
ꝯp̃hensĩ est ne dubiũ ⁊ obscurũ. at
ciũ. lib̾tus fieret p̃corẽ ꝓnũciare dele
qui er uista cã. ⁊ quidẽ detractande

Expanded text:
non faciunt: aut ei, qui libertatem denon faciunt: aut ei, qui libertatem debuit, heres non extitit: aut suus herehereditate se abstinuit: praetor pronuntiare debet ex testamento Lucii Titii fideicommissam libertatem competere. idque senatus consulto demonstratum est, quo senatus consulto comprehensum est, ne dubium et obscurum esset, cuius libertus fieret, praetorem pronuntiare debere, qui ex iusta causa et qui detractand
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ .ł. Si legatarto fundi .x. p̃cii no¬
mine reluta sunt in hoc ut seruum
suũ manu  qmͣuis fundi legatũ ag¬
uentũ falcidie ñ agnouerit cogendꝰ
est ⁊ pecuniã acciꝑe ẜx̃ta. legis fal¬
cidie ione ⁊ seruo fi̾dei cõmissatiã p̃s¬
tare ub̾tatẽ. cũ semel fundũ legatũ
agnouit. ¶Aduob hr̃dib qͥ tres
seruos hẽbant pecut ut duos ex hiis
quos uoluissent manumittãt altero
hr̃clum latitante. alt̾ declanit quo ᷤᷤ
uelit manumitt̾e pot̾ dici fieri hb̾o ᷤᷤ
ut prtñ. lib̾taas cõpetat at si p̃sens
solus manumͣtẽ potuiss ꝙ si ex seruis
uris decesserit suie ex iusta cã ab¬
sit heres. siut fari ñ possit a qͦ peti¬
tũ ẽ decłiente p̃tode duos qui suꝑst̃
ficri libos cõuenit. ¶Cũ is a fidei¬
cõmissã lib̾tatt̃ p̃stare deb ex iusta
ñ absit aut latitat. aut quidã p̃sen¬
tes sunt aui ex iusta cã abĩ. ñ nulli
fraidandi grã fid̾i cõmissi copiã sui

Expanded text:
.Si legatario fundi decem pretii nomine relicta sint in hoc, ‹ut› seruum suum manumittat, quamuis fundi legatum adguentum Falcidiae non adgnouerit, cogendus est et pecuniam accipere habita legis Falcidiae ratione et seruo fideicommissariam libertatem praestare, cum semel fundi legatum adgnouit.A duobus heredibus qui tres seruos habebat petit, ut duos ex his quos uoluissent manumittant: altero heredum latitante alter declarat, quos uelit manumittere. potest dici fieri liberos, ut perinde libertas competat, ac si praesens solus manumittere potuisset. quod si ex seruis unus decesserit, siue iusta ex causa absit heres siue fari non possit a quo petitum est, decernente praetore duos qui supersunt fieri liberos conuenit.Cum si qui fideicommissam libertatem praestare debet iusta ex causa abest aut latitat: aut quidam praesentes sunt, alii ex iusta causa absunt, nonnulli frustrandi gratia fideicommissi copiam sui
Abbreviated transcription (Latin):
cũ absente dnõ isti p̃sidẽ ꝓuĩcie adice¬
sticho possit ut rõne̾ actis asc admã¬
trati reddẽ cõpellat᷑ .sx. non posse.¬
¶Urori dote ⁊ alias res plures lega¬
uit̾. ⁊ eius fid̾i cõmisit ut aqͥunur
seruũ ꝓpͥum mulieris ap̃ conciliũ
manum̃te̾t id negat se face̾ debs ꝙ ipi

Expanded text:
cum absente domino isti praesidem prouinciae adieSticho possit, ut rationem actus a se administrati reddere compellatur. respondit non posse.Uxori dotem et alias res plures legauit et eius fidei commisit, ut Aquilinum seruum proprium mulieris apud consilium manumitteret: id negat se facere debere, quod
Abbreviated transcription (Latin):
a pͥmis ⁊ a substitutis he̾dib. nã
ut supra scriptũ ẽ petit ut que
testõ cauisset p̃starentur. cauit ã
de lib̾tate seruoꝵ suoꝵ. at qͥn sub
condcõne cauit ⁊ si alt̾uis generis
mile ut hec ĩusta condcõne cogi¬
tau̾it cũ fid̾i sub stitutoꝵ cõmitte̾t
qr admitti ad hr̃ditatẽ nõ possent
si impłetur condicio.

Expanded text:
a primis et a substitutis heredibus: nam ut supra scriptum est, petit, ut quae testamento cauisset praestarentur, cauit autem de libertate eorum seruorum. atquin sub condicione cauit et, si alterius generis mile, ut hoc in ista condicione cogitaverit, cum fidei substitutorum committeret, qui admitti ad hereditatem non possent, si impleretur condicio.
Abbreviated transcription (Latin):
nͨ debitori̾s lib̾antur uidet᷑. Itẽ ex car¬
boniano edcõ bonoꝵ possõ est peti¬
ta si satis non decur custodiendis bo¬
nis curator datur. ꝑsonali fungi
custodiendus ab co relictu bones cui
nec dũ quisqmͣ ciuili. uł honorario

Expanded text:
x Carboniano edicto bonorum possessione petita, si satis non detur, custodiendis bonis curator datus personali fungitcustodiendis ab eo relictis, cui necdum quisquam civili vel honorario
Abbreviated transcription (Latin):
ĩp̃.ł. Qui dolõ fecerit qͦmiis
u̾soicia tuto ex̃ceantur. aut iudi¬
ces ut oꝑ uidicẽt ał is qui pot̾atẽ
imꝑium ue hẽbit qmͣ ei ius er̃
decernat. imꝑet faciat.¶O lu¬
dos pecumam ue ab aliquo inuito
exegerit. Item qui cũ telo do.m.
in continenti fu̾it. aut nͥ iudicium
pu᷑. excebitur exceptus est .q. pp̃
uenatõnẽ hat̃ hoĩes qui cũ bestiis
pugnent mistrosq ad eas hr̃e cõ¬
ceditur. ¶ Hac lege tenetur.et
qui cõuotatis hoĩb uim fecerit
quo quis u̾b̾etur. ⁊ pulsetur. ⁊ sipe
q hõ occisus sit. ¶ Damꝑnato
de iu puͭi aq̃ ⁊ igni lntelugit᷑¬

Expanded text:
ictum.Qui dolo malo fecerit, quo minus iudicia tuto exerceantur aut iudices ut oportet iudicent uel is, qui potestatem imperiumue habebit, quam ei ius erit, decernat imperet faciat: qui ludos pecuniamue ab aliquo inuito iuriam exegerit: item qui cum telo dolo malo in contione fuerit aut ubi iudicium publice exercebitur. exceptus est, qui propter uenationem habeat homines, qui cum bestiis pugnent, ministrosque ad ea habere conceditur.Hac lege tenetur et qui conuocatis hominibus uim fecerit, quo quis uerberetur et pulsetur, neque homo occisus sit.Damnato de ui publica aqua et igni interdi
Abbreviated transcription (Latin):
duplicia sunt ãdã simplicia. Suꝑ¬
licia dicuntur ut uti possidetis. Sũ¬
pplicia sunt ea ueluti exhibitoria
⁊ restitutoria. ꝓhibitoria. Itẽ de ar¬
borib cedepdis. ⁊ de itin̾e accuc

Expanded text:
duplicia sunt, quaedam simplicia. duplicia dicuntur, ut uti possidetis, simplicia sunt ea, ueluti exhibitoria et restitutoria, item prohibitoria de arboribus caede
Abbreviated transcription (Latin):
dam ciuitatib. uł luninarche. uel
turatores ad exstruendam. uł refi¬
cienda edificia .p. siut palatia. siue
erogant. ⁊ qui faciendis. ꝑ reficiendiᷤ
hos ex alio ordine uocari net ulla
ex cusatõne lib̾ari nisi sola lesi. et
inutilis corꝑis. et infurmitate spe¬
cialit̾ sit exp̃ssũ. ¶ Legati quoq
quis ad sacrariũ ad pͥncipis mit¬
tuntur. qi uiaticũ. ꝙ legaturũ
dicit᷑ int̾clum solent. acciꝑe. S et uic¬
tos strategi.⁊ pͥstinoꝵ curatores ꝑͣ e
mumis ineunt. ¶ Defensores ꝙͦ
quos greci sindicos appellant. ⁊ qui
ad certam cũm agendam uł defendẽ¬
dam eliguntur laborẽ ꝑͣlis munĩs
agg̾diunt᷑. ¶Iudicandi quoq ne¬
aliquis fu̾it añ electus. ut ꝯpellat ooᷤᷤ
qui ꝑ pecuniam .p. possident s̃nere
uiam ꝑꝰle munus est. pari modo qui
acceptandis. suĩ suscipiendis censua¬
lib ꝓfessionib destinantur. ad pꝰlis
muneris sollicitudine̾ animũ uiten¬
dunt. ¶ Magistigophari quoꝙ qui

Expanded text:
dam ciuitatibus uel limenarchae uel curatores ad extruenda uel reficienda aedificia publica siue palatia siue erogent, et qui faciendis uel reficiendis hos ex albi ordine uocari nec ulla excusatione liberari, nisi sola laesi et inutilis corporis et infirmitate, specialiter sit expressum. Legati quoque, qui ad sacrarium principis mittuntur, quia uiaticum, quod legatiuum dicitur, interdum solent accipere, sed et nyctostrategi et pistrinorum curatores personale munus ineunt. Defensores quoque, quos Graeci syndicos appellant, et qui ad certam causam agendam uel defendendam eliguntur, laborem personalis muneris adgrediuntur. Iudicandi quoque nealiquis fuerit electus, ut compell‹a›t eos, qui prope uiam publicam possident, sternere uiam, personale munus est. Pari modo qui acceptandis siue suscipiendis censualibus professionibus destinantur, ad personalis muneris sollicitudinem animum intendunt. Mastigophori quoque, qui
Abbreviated transcription (Latin):
A necessaria ꝓducenda les ꝓuehende
siue ꝑ seq̃nde sũt pecunie fiscał. siue ã¬
nonẽ uł uestis ꝑsone munꝰ est cursus
uchicularis soilicitudo. Itẽ angariarã
emendi. frum̃ti olei. nam haꝵ spẽꝵ
moris est int̾ ꝑsonalia munera ĩ qͥbus.¬
dam cuitatib nu̾antur. et calefactõ
put. balnei si ex redditib alit cuutatib
curatoꝵ petunia submĩst nͣtur. Set
nicħ de ꝓpͥo parinonio ĩ hoc munus
conferat. Itẽ epp̃i qui p̃sũt pãniᷤ et
cet̾is uenalib reb ꝙ̃ ciuiitatũ ppłis co

Expanded text:
roducenda uel res peruehendae siue persequendae sunt, uel pecuni‹a› fiscalis siue annona uel uestis, personae munus est.Cursus ‹ue›hicularis sollicitudo, item angariarum emendi frumenti olei nam harum specmoris est inter personalia munera in quibusdam ciuitatibus numerantur: et calefactio publici balinei, si ex reditibus alicuius ciuitatis curatori pecunia subministratur.Sed et nihil de proprio patrimonio in hoc munus conferant: item episcopi, qui praesunt pani et ceteris uenalibus rebus, quae ciuitatium populis ‹ad›
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃ .ł. Ad successionẽ nberti
patronus deportatus ⁊ restitu¬
tus admittitur. et si in me¬
taltum dampnatus restitutus¬
est numquid serustus pene
extinguat patronatus ius
post restitutionem. et magis
est ut non exstinguat seruit᷑
patronatus iũ.
dem .L. Si deportatus resti¬
tutus dignitatem quidem in¬
dulgentia pͥncipis recuperaũst
in sua autem omiua bona nõ
est restitutus. nec acreditoribꝰ
si cum ei facultas ablata esset
a principt ad bona sua quoq¬
maluerit eadem telinquere

Expanded text:
berti patronus deportatus et restitutus admittitur.Sed si in metallum damnatus restituatur, numquid seruitus poenae extinguat ius patronatus etiam post restitutionem? et magis est, ut non extinguat seruitus ius patronatus.m Si deportatus restitutus dignitatem quidem indulgentia principis reciperavit, in sua autem omnia bona non est restitutus, nec a creditoribui potest. sed cum ei facultas oblata esset a principe bona quoqmaluerit ea derelinqu
Abbreviated transcription (Latin):
capio s singłoꝵ animaluĩ sicuti
possõ ita ⁊ usucapio. nec siquid
emptũ ĩmixtũ fuerit gregi. aug¬
endi eius grã. icuro possonis cã mu¬
tabiturꝰ ut si reliquus grer dm̃
mei sit. hoc quoꝙ ouis. s singuie
suam cãm hẽbunt. ita cit si q̃

Expanded text:
capio, sed singulorum animalium sicuti possessio, ita et usucapio. nec si quid emptum immixtum fuerit gregi augendi eius gratia, idcirco possessionis causa mutabitur, ut, si reliqu‹u›s grex dominii mei sit, haec quoque ouis, sed singulae suam causam habebunt, ita ut, si q
Abbreviated transcription (Latin):
cã imponũtur tnĩ ueriꝰ ẽ non alit̾ qmͣ
lib̾tũ obligari adco autẽ solemꝰ dicere¬
uisumindũ a scruis exig̾e ut ini reli¬
gione astricti postea qmͣ sue pot̾itis
ẽe cepiss grit uirandi necc̃itatẽ ha¬
sit autꝰ uiret᷑ aut ꝓmittet licet autẽ

Expanded text:
n aliter quam liberum obligari. ideo autem solet iusiurandum a seruis exigere, ut hi religione adstricti, posteaquam suae potestatis esse coepissent, iurandi necessitatem haest, aut iuret aut promittat.Licet autem
Abbreviated transcription (Latin):
adlibtate̾ ꝓclamare ñ possut̾ si p̃ciũ
ad ipm̃ qͥ uenit ꝑuen̾it. Ex cet̾is aut̃
causis qmͣuis maior .ix. annis uenũ
dari se passus sit ad lib̾rart̾ ei ꝓcla¬
mare licet. minori aũ . ⁊ annis nec
quide̾ crcã supͣscripta d denegari
lib̾tatis ꝓclamatõ nͥ maior anis .xx.
factus duraiũt ĩ seruitute. tnt enĩ si

Expanded text:
 si pretium ad ipsum qui ueniit peruenerit: ex ceteris autem causis, quamuis maior uiginti annis se uenum dari passus sit, ad libertatem ei proclamare licet.Minori autem uiginti annis ne quidem ex causa supra scripta debet denegari libertatis proclamatio, nisi maior annis uiginti factus durauit in seruitute: tunc enim si
Abbreviated transcription (Latin):
ute ap̃ marcellũ agitata. an c̃¬
ditori pignoratio caui dampni
ti stipulationẽ equissimũ tñ puto
huic ꝓspiciendũ .i. creditori ꝑ stipła

Expanded text:
e apud Marcellum agitata, an creditori pigneraticio damni ti stipulationem. aequissimum tamen puto huic prospiciend
Abbreviated transcription (Latin):
Iluillas expilauerint ⁊ fregeruit.
expugnauerunt sicͥd in turba cũ
telis fec̾int capite punsũtur. ce¬
loꝵ aũ applłone omĩa ex quibus
singłi hoĩes nocẽ possũt accipiũt᷑.

Expanded text:
uillas expilauerint effregerint expugnauerint, si quid in turba cum telis fecerint, capite puniuntur. Telorum autem appellatione omnia, ex quibus singuli homines nocere possunt
Abbreviated transcription (Latin):
mat̾ quoq filiũ filiam ue occid̾it
hꝰ legis pena afficit᷑. et auus qui
nepotem occid̾it. ⁊ p̃terea qͥ einit
uenenũ ut patri daret qmͣuis
ñ pot̾it dare.

Expanded text:
mater, quae filium filiamue occiderit, eius legis poena adficitur, et auus, qui nepotem occiderit: et praeterea qui emit uenenum ut patri daret, quamuis non potuerit dare.
Abbreviated transcription (Latin):
.pͥ pares non sint. S et uix
de suo uictũ sustinere possut
⁊ minꝰ utile. ⁊ noquaꝙͣ hones¬
ari. sciant igitur locupletiores nõ
debe̾ se hoc p̃textu legis uti. m̃ĩ
temꝑe quo quisq in curiam allega
tem. ¶PDebitores reꝵ publicaꝵ
ad hondres inuitari non posse. f̃¬
tũ est nisi prius in id ꝙ debetur
rei publioe sat̾ fecerint s eos dem̃
debitores reꝵ publicaꝵ accipere
debemus qui ex admũtratõe rei

Expanded text:
 pares non sint, sed et uix de suo uictum sustinere possint: et minus utile et nequaquam honesari. sciant igitur locupletiores non debere se ho‹c› praetextu legis uti et de tempore, quo quisque in curiam allectutem'. Debitores rerum publicarum ad honores inuitari non posse certum est, nisi prius in id quod debetur rei publicae satisfecerint. sed eos demum debitores rerum publicarum accipere debemus, qui ex a
Abbreviated transcription (Latin):
Hairianꝰ .R. Qeus delatus ⁊ ante
sententiam honores petẽ pͥncipa¬
lib ꝯstitutõnib prohibetur. nec
interest plebeiꝰ an decimo fu̾it
si pꝰ ãnũ qmͣ reus delatũ est petere
non ꝓhibetur. nͥ ꝑ ip̃m stetit qͦ
minus cã intra annũ expedictͤ.
Eũ ccͣ ꝙ̃ pp̃ honores appellatũ
erit. cohercendũ diuus seuus res¬
cripsit. ergo̾ usus qui honerib per
sententiam utphibitus est appel¬
lau̾it abstinere int̾im peticionẽ
honoris debebit.

Expanded text:
rum. Reus delatus etiam ante sententiam honores petere principalibus constitutionibus prohibetur: nec interest, plebeius an decurio fuerit. sed post annum, quam reus delatus est, petere non prohibetur, nisi per ipsum stetit, quo minus cem propter honores appellatum erit, coercendum diuus Seuerus rescripsit. ergo et si is, qui honoribus per sententiam uti prohibitus est, appellauerit, abstinere interim petitione honoris debebit.
Abbreviated transcription (Latin):
honera expedierit.
reficiendi oꝑis ĩ ciuitate munus
miũ. pat̾ excusatus nec si ꝑ uim
exoortiũ munꝰ fu̾it excusationẽ
qmͣ ht̃ ab aliis munerib aufẽt
¶Peficientiũ facultatib ad
mun̾a uł honores qui inducunt᷑
excusatõ non ꝑpetua. s tempuls
est. Nam᷑ si ex uoto honestis tõi¬
bus primoniũ incrementũ at¬
ceꝑit suo tp̃r. an p̃doneus sit
aliquis ad ea que creatꝰ fũt exti¬
mabitur. ¶ Inopes honera.
patrimoni ip̃a non heredi ne¬
cessitate ñ sustinent. corꝑa autẽ
indc̃a obsequia solu̾it.Nn¬

Expanded text:
onera expedierit. reficiendi operis in ciuitate munusmium pater excusatur: nec si per uim extortum munus fuerit, excusationem, quam habet ab aliis muneribus, auferet. Deficientium facultatibus ad munera uel honores qui indicuntur excusatio non perpetua, sed temporalis est: nam si ex uoto honestis rationibus patrimonium incrementum acceperit, suo tempore, an idoneus sit aliquis ad ea, quae creatus fuerit, aestimabitur. Inopes onera patrimonii ipsa non habendi necessitate non sustinent, corpori autem indicta obsequia solu
Abbreviated transcription (Latin):
in ca cã. ut honorib arteantur:
plane uice solutõis sufficit. ut qͥs
aut pignorib aut fidenissorib
idoneis caueat. et ita diui fres
auidio herenniano rescripserunt
s ⁊ si expollutratõe debeant. q̃ tñ
pollucitatõ recusari non potest in
ca sunt ꝯdicõne ut honorib arce¬
antur. ¶ Sic̃s accusatorem non¬

Expanded text:
in ea causa, ut honoribus arceantur. plane uice solutionis sufficit, ut quis aut pignoribus aut fideiussoribus idoneis caueat: et ita diui fratres Aufidio Herenniano rescripserunt. sed et si ex pollicitatione debeant, quae tamen pollicitatio recusari non potest, in ea sunt condicione, ut honoribus arceantur. Si quis accusatorem non
Abbreviated transcription (Latin):
auł.ł. Si in rixa percussus
hõ ꝑierit ictus uniꝰ cuiꝰꝙ ⁊̃ hoc col¬
lectoꝵ cõtemplari oꝑ. Ad lrgem
pompeiã de parricidiit.¬
art̃ .ł. Lege pompeia de ꝑcidi¬
is cauetur ut siquis prẽm mr̃em
auũ. auiam. frẽm. sororem. pattu¬
elem. matelem. patruũ. auuntłm
amitam. ꝯsobrinũ. ꝯsobrinã. uro¬
rem uirũ. nutũ gen̾um. socrum
nutriciũ. pͥuignum. pͥuignam. pa

Expanded text:
um.Si in rixa percussus homo perierit, ictus unius cuiusque in hoc collectorum contemplari oportet. DE LEGE POMPEIA DE PARRICIDII.Lege Pompeia de parricidiis cauetur, ut, si quis patrem matrem, auum auiam, fratrem sororem patruelem matruelem, patruum auunculum amitam, consobrinum consobrinam, uxorem uirum generum socrum, uitricum, priuignum
Abbreviated transcription (Latin):
ceu̾ .ł. Stcho licerras data ẽ¬
hoc mͦ ab heredibꝰ meis peto fid̾i¬
ꝙ. eoꝵ cõmuto ut iõnib redditis
stichumꝰ manumittant q̃litũ ẽ cũ
a acta pecunia exacta post morit̾ reste¬
toris sibi cõmissa relinq̃retur ⁊ nͣdas
ssimas a colonis exacus rõnib ñ m¬
utilit hereditate spoliaui̾t aꝑao
clam orreis. subiata ꝙ suppellectili
⁊ ueste. ⁊ apochetis exhaustis an nõ

Expanded text:
um. Sticho libertas data est: 'ab heredibus meis peto fideique eorum committo, ut rationibus redditis Stichum manumittant'. quaesitum est, cum ampla pecunia exacta post mortem testatoris sibi commissa reliquetur et quasdam summas a colonis exactis rationibus non intulerit hereditatemque spoliauerit apertis clam horreis sublatisque supellectili et uest
Abbreviated transcription (Latin):
¶Pamphilꝰ liber esto peculio suo
heredib n̾e dato q̃sitũ est cum p
dnõ debeat qmͣ in peculio hẽbat ⁊
om̃s tes quas in peculio q̃ habebat

Expanded text:
'Pamphilus liber esto peculio suo heredibus uere dato.' quaesitum est, cum plus domino debeat quam in peculio habeat et omnes res, quas in peculio habebat,
Abbreviated transcription (Latin):
posse. duiꝰ ⁊̃ marcꝰ. rescripsit fid̾i¬
cõmissas lib̾tates. n etate neq
cõdicõne n mora ñ p̃stanciũ tar¬
dius ue redentiũ corrũꝑi. aũ ĩ de¬
tis codicilł. lib̾tates n debeant᷑ an¬
tñ si heres hos codicillos fc̃ot
hu̾it ⁊ ex hiis quedã p̃stiterit
⁊ seruos p̃stande fidi cõmisse li¬
b̾tatis grã ĩ lb̾tates moran uo¬

Expanded text:
etiam Marcus rescripsit fideicommissa‹s› libertates neque aetate neque condicione neque mora non praestantium tardiusue reddentium corrumpi aut in detis codicillis libertates non debeantur, attamen si heres hos codicillos ratos habuit et ex his quaedam praestitit et seruos praestandae fideicommissae libertatis gratia
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ fid̾i cõmissũ lib̾tas data est t̾to
p̾cio estimentur atq ita seriuis ab
hiis qui rogati sunt manumͣtatur
hii autẽ qui eos manumiserunt
obligati erunt attsi ob eã rem
ex iudicati cã cũ hiis agi possit.¬
In furiosi ꝑsona diuꝰ pius resc̾p.
rid̾i cõmissam lib̾tatẽ ñ inpediri
sub condicione scripti heredis qm̃
competẽn s m̃tis ñ eẽ affirmat᷑ igiꝰ
si constit̾it ei recte datã ꝑ fidĩ ꝯ.
nni infantis ergo ⁊ ĩm̾ito ⁊ ĩsur¬
do subuenicturꝰ. ¶ S et siqͥs sñ
hr̃de uł alio sucessore decessent qͥ

Expanded text:
 fideicommissum libertas data est, iusto pretio aestimentur atque ita seru‹u›s ab his qui rogati sunt manumittatur. hi autem, qui eos manumiserunt,obligati erunt, atque si ob eam rem ex iudicati causa cum his agi possit.In furiosi persona diuus Pius rescripsit fideicommissam libertatem non impediri sub condicione scripti heredis, quem compotem mentis non esse adfirmatur. igitur si constiterit ei recte datam per fideicoum infantis.Ergo et in muto et in surdo subuenietur.Sed et si quis sine herede uel alio successore decesserit qui
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit redemptꝰ nondum eam petere
possit nͥ redemptoris sat̃fecerit. ¶S
deportatũ ab insula hostes ceꝑunt
redemꝑtus is quib cãĩb redit ĩ eã
ptus non fuiss deportatur igitur
s si in captiuo seruo talis p̃cessent
cã q̃ eius uł ad temptus uł ĩ ꝑpetuã
libertatẽ impediret. nͨ redemptõne
ab hostib mutabit᷑ ueluti si ĩ fa¬
uiam legẽ eũ cõmisisse constit̾at.
uł ita uenierat ne manumͤde̾t᷑. hẽbit
aũ int̾im sũ pena sua qui redemit.gͦ
de metallo capt᷑ redemptus ĩ penĩ
suam reu̾tetur. nͨ tñ ut thsfuga toe¬
talli puniendꝰ erit. s redemptor a
fisco p̃ciũ recipiet ꝙ ⁊̃ cõstitutũ ẽ
ab imꝑatore nr̃o ⁊ diuo seu̾o.¶Si
natũ ex pamphilia legatũ tibi fu

Expanded text:
fuerit, redemptus nondum eam petere fuerit, redemptus nondum eam petere poterit, nisi redemptori satisfecerit. Si deportatum ab insula hostes ceperunt, redemptus quibus casibus redit, in eam ptus non fuisset: deportabitur igitur. Sed si in captiuo seruo talis praecesserat causa, quae eius uel ad tempus uel in perpetuum libertatem impediret, nec redemptione ab hostibus mutabitur: ueluti si in legem Fauiam commisisse eum constit‹e›rat, uel ita uenierat ne manumitteretur: habebit autem interim sine poena sua qui redemit. Ergo de metallo captus redemptus in poenam suam reuertetur, nec tamen ut transfuga metalli puniendus erit, sed redemptor a fisco pretium recipiet. quod etiam constitutum est ab imperatore nostro et diuo Seuero. Si natum ex Pamphila legatum t
Abbreviated transcription (Latin):
si utiq si ox re illiꝰ. aut ex oꝑis suiͤ
q̃sctum ẽ. ex alia aũ cã pardo pecu ⁊̃¬
lio pot̃ dare. ita aũ condiciom beni¬
gne paruisse credamus. ¶ Si pig¬
nori seruus datus fu̾at añ captiui¬
tatem post dimissũ redemptorem
ĩ uet̾em obligõnẽ reu̾titur. ⁊ si c̾di¬
tor obtułit ei qͥ redemit qnͣto redẽp̃¬
tus est ht̃ obligõne̾. ⁊ ĩ pͥorem debi
tione q̃dam inducta ut cũ ⁊ post̾ior
creditor pnori sat̃ fecit cõfirmã tt
sui pignoris cãm nͥ ꝙ in hoc diu̾sa¬
eũ seruũ ap̃ nos eĩt effecit. ab eo
qui temꝑe prior fuit infirmior dimͭ¬
tendus est. ¶Si complurium seru̾
fuerat. ⁊ omniũ noiẽ ei qui redem᷑.
restitutũ p̃ciũ erit ĩ ꝯmunionem
redibit. s uniꝰ tm̃ uł quoꝵdã. nec
om̃ ad eum eos ue qui soluerunt
ꝑtinebit. ita ut ĩ portõnẽ suam pͥsti¬
nũ us obtineant ut ĩ ꝑtẽ cetõrũ¬
uł eis qui redemit succedat. ¶ Si
fidei ꝯmissa libertas debita captiuo

Expanded text:
t? utique, si ex re illius aut ex operis suis quaesitum est: ex alia autem causa parto peculio potest dare, ita ut condicioni benigne eum paruisse credamus. Si pignori seruus datus fuerat ante captiuitatem, post dimissum redemptorem in ueterem obligationem reuertitur, et si creditor obtulerit ei qui redemit, quanto redemptustione inducta: ut cum posterior creditor priori satisfacit confirmandi sui pignoris causa: nisi quod in hoc coneum seruum, ut apud nos esset, efficit, ab eo, qui tempore prior fuit, ut infirmiore dimittendus est. Si plurium seruus fuerat et omnium nomine ei qui redemit restitutum pretium erit, in communionem redibit: si unius tantum uel quorundam nec omnium, ad eum eosue qui soluerunt pertinebit, ita ut in portione sua pristinum ius optineant et in parte ceterorum ei qui redemit succedant. Si fideicommissa libertas debita captiuo
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃to cõfirmatõ codicilloꝵ. ⁊ isp̾ca
reu̾sus ẽ. ⁊ post liminionis suũ rece¬
pit hũanitatis rõni. ¶ Congru¬
um est eos codicalos ita stis effcñ
hr̃e. qi ĩ medio nulia captiuitas ĩter¬
cessiss. cec̾a q̃ in iure sunt postea qui¬
ĩ post limituo red̾it pro eo hñtur. ac̃
si nũqmͣ hostiũ potitus fuiss. ¶ Si
quis seruũ captũ ab hostib redeme¬
rit. ꝓtinus ẽ redimentis. qmͣ scien¬
tis alienũ fuisse. s oblato ei p̃tõ ꝙ
ded̾it pꝰ liminio redisse. aũ receptus
ẽẽ seruus creditur. ⁊ si ignorans ca¬
ptiuũ existimans uenditis ẽe redemit
occurrit ꝙ cõstituts q̃ de redemptioᷤ
lata ẽ cũ redim̃tis seruũ facit. ⁊ ꝙ
meũ ẽ usucapere me intelligi ñ po¬
test. Rursus cũ ostitutio ñ deflorẽ
cãm redimentiũ. s si qud̃ meliorem
effefit ꝑii ĩ bone fid̃i emptoris

Expanded text:
onfirmatio codicillorum, et is postea reuersus est et postliminio ius suum recepit, humanitatis rationi congruum est eos codicillos ita suum effectum habere, quasi in medio nulla captiuitas intercessisset. Cetera quae in iure sunt, posteaquam postliminio redit pro eo habentur, ac si numquam iste hostium potitus fuisset. Si quis seruum captum ab hostibus redemerit, protinus est redimentis, quamuis scientis alienum fuisse: sed oblato ei pretio quod dedit postliminio redisse aut recept‹us› esse seruus credetur. Et si ignorans captiuum, existimans uendentis esse redemit,occurrit, quod constitutio, quae de redemptis lata est, eum redimentis seruum facit, et quod meum iam usucapere me intellegi non potest. rursum cum constitutio non deteriorem causam redimentium, sed si quo meliorem effecerit, peremi ius bonae fidei emptoris
Abbreviated transcription (Latin):
cũ uiro agatur̾ qmͣꝙͣ uideatur ea
quoq accio p̾cedentis societatis ie
causam huisse ĩ solidũ ꝯdempnari
tur. Hermog̾. ł

Expanded text:
cum viro agatur, quamquam videatur ea quoque actio praecedentis societatis vitae causam habuisse, in solidum condemnari tur. Hermog
Abbreviated transcription (Latin):
p̃. Rͥ Cum srichꝰ ⁊ ꝑamphuꝰ
cõi seruo ꝓͥmissi sunt. alt̾i stichꝰ
alt̾i pamphilus solui ñ pot̃. sic
au̾ duos pamphilos dare ꝓmisit
aut cõi duoꝵ seruoꝵ hoses .x. da¬
re ꝓmisit. Nam ambigua uox est
ut riusꝙ rei dimidiũ duob mo¬
dis intelligi pͥ. s ĩ nũmss. ⁊ in
oleo ⁊ frumento similib q que

Expanded text:
um.Cum Stichus et Pamphilus communi seruo promissi sunt, ‹alteri› Stichus, alteri Pamphilus solui non potest, saut duos Pamphilos dari promisit aut communi duorum seruo homines decem dare promisit: nam ambigua uox est utriusque rei dimidium duobus modis intellegi potest. sed in nummis et oleo ac frumento et similibus, quae
Abbreviated transcription (Latin):
dem ꝙͥ. Esi debitor offerit pe¬
tumam ã pet̾et᷑ cteditor nollet accipe
p̃tor ei denegat accõnẽ.

Expanded text:
dictum.Si debitor offerret peuniam, quae peteretur, creditor nollet accipere, praetor ei denegat actiones.
Abbreviated transcription (Latin):
Nuł .l. Qun possit pp̃ falii digͥ¬
iatẽ. maior ip̃i qmͣ patri iniuria
gr̃ãtu. an uero et qmͣdiu est in
magr̃atu s ueriꝰ est si is magr̃at᷑
est qui sa fraude ĩ ius nocari nõ
pot̾ expectandũ cẽ quo ad magr̃a¬
gr̃a posse ets cõueniri.

Expanded text:
num. cum possit propter filii dignitatem maior ipsi quam patri iniuria ito magistratu an uero et quamdiu est in magistratu? sed uerius est, si is magistratus est, qui sine fraude in ius uocari non potest, exspectandum esse, quoad magisistratu posse eos conueniri.
Abbreviated transcription (Latin):
teneatur. nec ꝓ se quis fideiub̾e pos
fit. Ꝙ si stipłator eũ heredẽ institu¬
erit. õiͦ fideiussoris obligõnẽ peri¬
mit. siũ ciuilis. siue nacuralis in
reũ fidenissorẽ hĩdẽ scͥpser. ꝓculdu¬
bio solam fiderussoris obligõnẽ ꝑim̾.
argum̃tũ rei ÷ ꝙ si possõ reoꝵ debi¬
toris data sit creditori eq̃ dicendũ ẽ.
fidenꝰorẽ man̾e obligatũ. ¶ Cũ et
tu ⁊ ticiꝰ eiusdẽ pecunie rei essetis
eũ qui ꝓ te fideiusserit posse. ⁊ pro
eam creditori futuram. ñ enĩ nulld̾
casib emolum̃tũ hĩturã. ueluti
si ei pro quo añ fideiussit heres itis¬
tat. tunc enĩ confusa pͥma obligõne
posteriorẽ duraturam. ¶ Cũ fide¬
lussor reo scipulandi heres exstit̾it

Expanded text:
teneatur nec pro se quis fideiubere posteneatur nec pro se quis fideiubere possi stipulator reum heredem instituerit, omnimodo fideiussoris obligationem peremit, siue ciuilis siue tantum naturalis in r fideiussorem heredem scripserit, procul dubio solam fideiussoris obligationem peremit. argumentum rei, quod, si possessio rerum debitoris data sit creditori, aeque dicendum est fideiussorem manere obligatum.Cum et tu et Titius eiusdem pecuniae rei essetis, eum, qui pro te fideiussit, posse et pro eam creditori futuram: nonnullis enim casibus emolumentum habituram, veluti si ei, pro quo ante fideiussisset, heres tat: tunc enim confusa prima obligatione posteriorem duraturam.Cum fideiussor reo stipulandi heres exstiterit
Abbreviated transcription (Latin):
nonũ ut fider᷑sor duab obligõni¬
b eiusdẽ pecunie nose tenetur. nã
si diẽ acceptus ꝓure mox accipiatur
ex utͣc parte obligabr̃. ⁊ fideiꝰssor
cũ fideuissori heres exstit̾it idẽ ent¬
¶ Seruo tuo pecuniã credidi. tu
ess manumisisti. dem̃ eñdẽ fid̾iusso¬
rem accepi siquidem meã obligõnem
fideusbeat q̃ adu̾sus te intͣ annũ sit:
obligari eũ ait. Si u̾o̾ ĩ naturale̾ suã
potiꝰ ẽ ut nicħ agatur. ñ enĩ ĩtelligi
posse. ut qͥs pro se fideiubendo oblige̾
ꝙ si hic seruus manumissus fideius¬
sori suo heres existat. durare cãm fi¬
deiussionis. putauit tñ ⁊ nicħominꝰ
naturalẽ obligõnẽ mansurã. ut si o¬
obligõ ciuilis ꝑeat. solutũ repetere
iussori heres existat. fideiussoris ob¬
ligõ tollatur qr tũc dupler obligõ
cuuslis cũ eodẽ ee ñ potest. ¶ Red
quoq si fideiussor seruo manumis¬
so heres exstit̾it. eadẽ adu̾sus eum
obligõ man. ꝙͣuis ⁊ naturaliter

Expanded text:
ouum, ut fideiussor duabus obligationibus eiusdem pecuniae nomine teneatur: nam si in diem acceptus mox pure accipiatur, ex utraque obligatur, et si fideiussor confideiussori heres exstiterit, idem erit.Seruo tuo pecuniam credidi: eum tu manumisisti: deinde eundem fideiussorem accepi. si quidem in eam obligationem intra annum sit, obligari eum ait: sin uero in naturalem suam, potius ut nihil agatur: non enim intellegi posse, ut quis pro se fideiubendo obligetur. quod si hic seruus manumissus fideiussori suo heres existat, durare causam fideiussionis putauit et tamen nihilo minus naturalem obligationem mansuram, ut, si obligatio ciuilis pereat, solutum repetere iussori heres existat, fideiussoria obligatio tollatur, quia tunc duplex obligatio ciuilis cum eodem esse non potest. retro quoque si fideiussor seruo manumisso heres exstiterit, eadem aduersus eum obligatio manet, quamuis et naturaliter
Abbreviated transcription (Latin):
Uł .ł. Lutiꝰ ticiꝰ cũ ꝓ seio fr̃e suo
ap̃ septiciũ int̾uenire uell epłam
ita emisit. si petier̃. a te fr̃ meus pe¬
to ut des ei nũmos fid̾. ⁊ ꝑiculo meo.
postqmͣ epłam septitiꝰ seio petuniã
numerauit. deinde ticiꝰ inter reliqͦs
q̃ro an qr adu̾sus seiũ debitorẽ seꝑ

Expanded text:
um.Lucius Titius cum pro Seio fratre suo apud Septicium interuenire uellet, epistulam ita emisit: 'si petierit a te frater meus, peto des ei nummos fide et periculo meo': post quam epistulam Septicius Seio pecuniam numerauit. deinde Titius inter reliquos quaero, an, quia aduersus Seium debitore
Abbreviated transcription (Latin):
aboł. R E et ⁊ si serui dñs pecuni¬
am solu̾it. repet̾e eam ñ ab eo pio
quo fideiussit. S ab eo cui numora¬
obligari ñ possit. Seqt᷑ gͦ. ut ab eo ꝓ
quo fideuisserat repeti ñ p̾ss. cum
ip̃e ere alieno obligatꝰ sit. nec soło¬
ne lberari eiꝰ pecunie noĩe potu̾it
cuiꝰ obligõ ad seruũ ñ ꝑtinuit.

Expanded text:
arum Sed et si servi dominus pecuniam solverit, repetere eam non ab eo pro quo fideiussit, sed ab eo cui numeraobligari non possit. sequitur ergo, ut ab eo, pro quo fideiusserat, repeti non possit, cum ipse aere alieno obligatus sit nec solutione liberari eius pecuniae nomine potuerit, cuius obligatio ad servum non pertinuit.
Abbreviated transcription (Latin):
et id̾o si fideilissor debitorẽ suũ deleg¬
au̾it qm̃uis eũ qui soluendo ñ erat cõ¬
festĩ mandati ag̾e pot̃.¬
dẽ.r. E eruus inscio dño ꝓ qͦdã
fideuisserat. ⁊ eo noĩe pecuniam solu
mine fideiꝰserlit. nam si ex cã pecu¬
lari fideussert̃. tũc id ꝙ ex pecubo
solu̾it. repet̾e dñs ñ pot̾it. ꝙ ex dñi¬

Expanded text:
et ideo si fideiussor debitorem suum delegauerit, quamuis eum, qui soluendo non erat, confestim mandati agere pot.Seruus inscio domino pro quodam fideiusserat et eo nomine pecuniam soluemine fideiusserit: nam si ex causa peculiari fideiussit, tunc id, quod ex peculio soluerit, repetere dominus non poterit, quod ex domi
Abbreviated transcription (Latin):
ta lib̾tas obtĩg̾it amouerit ali¬
quid seruus. aut corruꝑit igno¬
rantia dñ ñ introducio hanc ac¬
tionem. Id̾oꝙ licet maxie igno¬
rauerit heres a statu ubero.
aut quilibet alits dñs a seruo su¬
o amotũ aliꝙ̾ corruptũ ue ẽt ñ
impetͣt post libertatẽ eiꝰ uua
actionem. qmͣuis in pluribus
aliis cãis iusta ignorantia excu¬
sationẽ mereatur.

Expanded text:
it aliquid seruus aut corruperit, ignorantia domini non introducit hanc actionem: ideoque licet maxime ignorauerit heres a statulibero aut quilibet alius dominus a seruo suo amotum aliquid corruptumue esse, non impetrat post libertatem eius ullam actionem, quamuis in pluribus aliis causis iusta ignorantia excusationem mereatur.
Abbreviated transcription (Latin):
eius it̾ate uonũdari. nͨ enĩ frau¬
dandus ẽ alim̃tis cotidianis. Idẽ
ẽ ⁊ si usus fructus ei sit cõcessus
uł legatus ex quo tm̃ ꝑcipitur
qnͣtũ ei alim̃toꝵ nor̃e sat̃ est:¬
dem .ł. Si debitoris bona uenierĩt
postulantib creditorib ꝑmͣtitur
rursus euisdem debitoris bona dis¬
trahi donͨͤ suũ conseqnͣtur. Si taleᷤᷤ
tñ facultates ei acqͥsite sũt̃ debitori
debitũ noscat cõdempneturꝰ. ue. r
Anꝰ cõfiteaturꝰ audiri d.¬

Expanded text:
eius iterato venundari: nec enim fraudandus est alimentis cottidianis. idem et si usus fructus ei sit concessus vel legatus, ex quo tantum percipitur, quantum ei alimentorum nomine satis estm Si debitoris bona venierint, postulantibus creditoribus permittitur rursum eiusdem debitoris bona distrahi, donec suum consequantur, si tales tamen facultates adquisitae sunt debitori,debitum adgnoscat, condemnetur vel in ius confiteatur, audiri
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ competit eũ adu̾sus eũ de peculio
accõ. uñ ꝓbandũ ẽ. ex oĩb causis
ex quib adu̾sus pupillũ actõ da¬
tur. hoc idem obseruandũ ẽ. et
facilius erit hoc ꝓbandũ in ser¬
uo qͥ ĩ rem dnĩ u̾tit. aũ iussu eiꝰ.
aut si in hỹstoria cũ eo agi pꝰ¬
sit. ego puto ⁊ si cũ tutore eius
contrastum sit ex qͣ causa actõ ĩ pͥu.
datur. Mag̃ ẽ ut eclicto locus sit
q̃i cũ eo cctum sit. ¶ Si pupil¬
lus heres extit̾it alicui ex ea q
cã legata debeat. uidendũ ẽ an ħ.

Expanded text:
etit enim adversus eum de peculio actio. unde probandum est ex omnibus causis, ex quibus adversus pupillum actio datur, hoc idem servandum. et facilius erit hoc probandum in servo, qui in rem domini vertit aut iussu eius aut si institoria cum eo agi possit. Egcontractum est, ex qua causa actio in pupillum datur, magis est, ut edicto locus sit, quasi cum eo contractum sit. Si pupillus heres extiterit alicui exque ea causa legata debeat, uidendum est, an
Abbreviated transcription (Latin):
seruande rei cã. Ite segntoꝵ seruan¬
dorũ grã ⁊ uentris noĩe dampni in¬
fecti noĩe si ñ caueat᷑ ñ. uniu̾sorum
In bona cuis qͥ iudicõ sistendi caua
fideiussorẽ declit. s n pot̾atẽ sui
faciat. n defende̾t uri iubebo.
¶Pot̾atẽ aũ sui non facit qͥ id ag¬
it. nec adu̾sariꝰ suus copiam sui
hat. ergo latitantisi bona iubet
possideri ꝙ si ñ latitet. s absens nõ
defendat᷑ nonne urͣ pot̾atẽ sui nõ

Expanded text:
legatorum servandorum gratia et ventris nomine. damni enim infecti nomine si non caveatur, non in universorum "in bona eius, qui iudicio sistendi causa fideiussorem dedit, si neque potestatem sui faciet neque defenderetur, iri iubebo". Potestatem autem sui non facit, qui id agit, ne adversarius eius copiam sui habeat: ergo latitantis bona iubet possideri. Quid si non latitet, sed absens non defendatur? nonne videtur potestatem sui non
Abbreviated transcription (Latin):
sisse pot̾ defendendo se cõseqͥ. ne bo
na eius ueneant.
modicũ aliquid post bona sua nen¬
dita acqͥsiuit. Iterũ bona eius non
ueneũt. Uñ ergo modũ hũc esti¬
mabimꝰ. utrũ ex qnͣtitate eiꝰ ꝙ ad
quisitũ est. an uõ ex qualitate

Expanded text:
sisse, potest defendendo se consequi, ne bona eius ueneant. modicum aliquid post bona sua uendita adquisiuit, iterum bona eius non ueneunt. unde ergo modum hunc aestimabimus, utrum ex quantitate eius quod adquisitum est
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ hoc u̾m est. ¶ Si ꝓcurator m̾s
me mandante uł ratũ hñte. p̃ca¬
dicor. ¶Is qui rogauit pͭ p̃cari¬
o ĩ fundo moretur̾ non possidet
s possõ ap̃ eum qui concessit re¬
manet. siam ⁊ fructuarius. ⁊ colo¬
nus ⁊ inquilius inquid feꝰ ĩ pre¬
qui ui alt̾um deietit. s ab eodem
cũ uoͭͤ eius ꝙ̃ deiecit oeꝑit p̃cari¬
o possid̾e. nam si ab eode̾ emiss
inciperet ⁊̃ ꝓ emptore possidere
siquis rem suam ĩ pignori decłit

Expanded text:
 hoc uerum est. Si procurator meus me mandante uel ratum habente precadicor. Is qui rogauit, ut precario in fundo moretur, non possidet, sed possessio apud eum qui concessit remanet: nam et fructuarius, nus et inquilinus sunt in praequi ui alterum deiecit et ab eodem cum uoluntate eius quem deiecit coeperit precario possidere: nam si ab eodem emisset, incipere etiam pro emptore posse si quis rem suam pignor
Abbreviated transcription (Latin):
illo p̃cario ht̃. ostendunt ei demnũ
cõpet̾e int̾clcm a quo quis p̃cario
rogauit. ñ cuiꝰ res ẽ. an tñ semp¬
nius mecũ qĩ ame rogatus uiter¬
dictum h̃at ⁊ magis est ne hãt qr
non habeo p̃carium cũ non michi
s alii impetraui. mandati tñ acti¬
dante me declit tibi. aũ sicruis dix¬
eris mandato meo. s magis me int̃

Expanded text:
unt ei demum competere interdictum, a quo quis precario rogauit, non cuius res est. an tamen Sempronius mecum, quasi a me rogatus, interdictum habeat? et magis est, ne habeat, quia non habeo precario, cum non mihi, sed alii impetraui. mandati tamen actimandante dedit tibi: aut si quis dixerit non mandatu meo
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ita sab̾. ⁊ selsus scribunt eoq iure
utimur. ergo ⁊ acet̾is succõrib hr̃e
quis p̃cario uidetur. Idẽ ⁊ lab̾o
ꝓbat. et adicit ⁊̃ si ignoret quis
heredem tñ uideri eum ab here¬
de p̃cario hrẽ. ¶ Illud tñ iudea¬
mus quale sit si p̃cario ame rog¬
auerit. ⁊ ego eam rẽ alienauero
an p̃cariũ duret. re ad aliũ tnͣsla¬
ta. ⁊ magis est ut si ille ñ reuocet
posse int̾tlicere qĩ ab illo p̃cario hãs¬

Expanded text:
e utimur. ergo et a ceteris successoribus habere quis precario videtur. idem et Labeo probat et adicit, etiamsi ignoret quis heredem, tamen videri eum ab herede precario habere. Illud tamen videamus quale sit, si a me precario rogaveris et ego eam rem alienavero, an precarium duret re ad alium translata. et magis est, ut, si ille non revocet, posse interdicere quasi ab illo precario ha
Abbreviated transcription (Latin):
tus es sicut ip̃m fundũ recepis
ses. ⁊̃ si ui aut clam aut
ui aut cłam fet̾is qmͣuis sine do¬
lo. ⁊ culpa amiseris possõnẽ tm̃
dampnandus es qͣnͣti mea ĩt̾sit
qr i eo ip̃o culpa tua ꝓcesserit

Expanded text:
ctus es, sicut ipsum fundum recipis, etiamsi vi aut clam aut vi aut clam feceris, quamvis sine dolo et culpa amiseris possessionem, tamen damnandus es, quanti mea intersit, quia in eo ipso culpa tua praecessit,
Abbreviated transcription (Latin):
exꝑiundi potestas fũit. il rect
cum manumisso post annũ a¬
getur. qr cũ quocumq exꝑum¬
di potestas fu̾it excluditur ac¬
tor. et si cũ dño intͣ antrũ ac¬
tum sit. deiñ cũ manumisso ag¬
atur rei iudicate exceptionẽ no¬
cere lab̾o ait.

Expanded text:
otestas fuit, non recte cum manumisso post annum agetur, quia cum quocumque experiundi potestas fuerit, excluditur actor. si cum domino intra annum actum sit, deinde cum manumisso agatur, rei iudicatae exceptionem nocere Labeo ait.