comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pontificalẽ dignitatẽ in cuncta morũ honestate
edesuꝑans. ñ solũ uerbis eocemplisue sub iecta ple¬
bẽ circũ quaq competent̃ exccoluit. sed etiam
miris ac magnificis uirtutib ilustrauit. Qui
terrisq p̃potens. animȩ miserere sepulti. Corpꝰ
quidẽ hic tegnur terris. sed spc̃ adhuc uersat᷑
inpenis. Adhibe in auciliũ scĩssimi Mansueti. &
tuũ patrociniũ. Hoc quoq saluatã credideris.
cum reuersus uocẽ non audieris supplicantis.
Hinc ille abiens iter quod coeperat aggredit᷑.
petenti p̃cipue subueniri sollicitus. Interea con¬
fecto toto illo itinere. cum rediens glebã bea¬
tissimi o ansueti ut erat solitus non preteriret.¬
& signa petentis defunetȩ iam nulla percepis¬
set grãs creatori ꝑ soluit. quia utriusq inter¬
uentu saluatã agnouit. Hȩc enĩ perire quomͦ
poterat. eui tales intercessores inmensa dĩ mi¬
scdia contulerat: His ita gestis. quia ad alia

Expanded text:
pontificalem dignitatem in cuncta morum honestate pontificalem dignitatem in cuncta morum honestate exsuperans, non solum verbis et exemplis subjectam plebem circumquaque competenter excoluit, sed etiam miris ac magnificis virtutibus illustravit. Quiterrisque praepotens, animae miserere sepulti. Corpus quidem hic tegitur terris, sed spiritus adhuc versatur in poenis; adhibe in auxilium sanctissimi Mansueti et tuum patrocinium, hancque salvatam credideris, cum reversus, vocem non audieris supplicantis. Hinc ille abiens, iter quod coeperat aggreditur, petenti praecipue subvenire sollicitus. Interea toto confecto illo itinere, cum rediens, glebam beatissimi Mansueti, ut erat solitus, non praeteriret, et signa petentis defunctae jam nulla percepisset, gratias Salvatori persolvit, quia utriusque interventu salvatam agnovit. Haec enim perire quomodo poterat, cui tales intercessores immensa Dei misericordia contulerat? His ita gestis, quia ad alia
Abbreviated transcription (Latin):
Marimino treuiroꝵ amistra ad modũ fuerat
familiarissimus. ita ut sepe collatis fruerentur
alloquus. & beatũ fetrũ romã parit̃ adituri.
mutuis uiatĩ inniterentur collegiis. Beatus ign
martinus communi disposito. quodã tempore
id acturus. oratoriũ beati oansueti ad quod
declinauerat. diuinã ex oraturꝰ clementiam.
deuotus ut erat ingreditur. cũ ecce repente
euiꝰdã scĩ monialis sp̃e puellȩ. euiꝰ corpus non
longe ante sepultũ eo loci fuerat. repentis
uocib scĩ uiri nom̃ exsepulchro ingeminał.
Cuius p̃cib cũ uir beatus intenderet. ꝓtinus
illa subsequit᷑. Scĩssime inquit pontifea. celo
primi pontificis ex hoc mundo ad celos transitũ.
p̃dicta sede communi unuersoꝵ uoto atq con¬
sensu ordinat᷑ ep̃c. beati uiri successor factus.
Qui p̃decessoris sui mores & instituta adunguẽ
ex equutus. non ualet explicari quantȩ bonitatis
& scĩtatis fuerit oꝑib comꝓbatꝰ. Hic namꝙ

Expanded text:
Maximino Trevirorum antistiti admodum fuerat familiarissimus, ita ut saepe collatis fruerentur alloquiis, et beatum Petrum Romam pariter adituri, mutuis viatim inniterentur colloquiis. Beatus igitur Martinus communi disposito quodam tempore id acturus, oratorium beati Mansueti ad quod declinaverat divinam exoraturus clementiam, devotus ut erat, ingreditur; cum ecce repente cujusdam sanctimonialis spiritus puellae, cujus corpus non longe ante sepultum eo loci fuerat, repetitis vocibus sancti viri nomen ex sepulcro ingeminat. Cujus precibus cum vir beatus intenderet, protinus illa subsequitur: Sanctissime, inquit, pontifex, coelo primi pontificis ex hoc mundo ad coelos transitum. hac sede communi universarum voto atque consensu ordinatus episcopus, beati viri successor effectus; qui praedecessoris sui mores et instituta ad unguem exsecutus, non valet explicari quantae bonitatis et sanctitatis fuerit operibus comprobatus. Hic namque
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ euntib implorare suffragiũ. Adducit᷑ igit᷑
uectus subsidio seruuloꝵ ingressusq templũ
uenerabile. imposito ceruici uinculo scõ se ea
libero inseruũ dedicat. & uotũ censuale die
certo deuouet. sicq nocte illa ante arã ꝓuolutꝰ
execubat. atq in crastinum inter sacra missar ũ
sollempnia liudo iam furore erutus. domum
qua uectus fuerat liber reuertitur & sanus.
Non oblitus post hec ereptoris sui benefici. quo
tam euidenter ab illis stridorib meruerat ab¬
solui.
reterea in numerabiles nos uidisse meminimꝰ
huius modi uedationib detritos qͥ flammis
Aridentib totis effusi corporũ uirib. solũ ecettũ
meditantes. huius meritis & potentia scĩ. rediert̃
adppria sami & in columes facti quȩ omnia si
uelimus plene ꝓsequi. ante deficient nobis tem¬
pora. quã unuersa magnalia eius ualeant com¬
prehendi.
amen si cupimus huius ꝓtectoris meritis. ꝓuchi¬

Expanded text:
praeeuntibus implorare suffragium. Adducitur igitur praeeuntibus implorare suffragium. Adducitur igitur vectus subsidio servulorum, ingressusque templum venerabile, imposito cervici vinculo, sancto se ex libero in servum dedicat, et votum censuale die certo devovet. Sicque nocte illa ante aram provolutus excubat, atque in crastinum inter sacra missarum solemnia, livido jam furore erutus, domum qua vectus fuerat, liber revertitur et sanus; non oblitus post haec ereptoris sui beneficii, quo tam evidenter ab illis stridoribus meruerat absolvi. Praeterea innumerabiles nos vidisse meminimus hujusmodi vexationibus detritos, qui flammis stridentibus totis effusi corporum viribus, solum exitum meditantes, hujus meritis et potentia sancti, redierint ad propria sani et incolumes facti. Quae omnia si velimus plene prosequi, ante deficient nobis tempora, quam universa magnalia ejus valeant litteris comprehendi. Tamen si cupimus hujus nostri protec
Abbreviated transcription (Latin):
uirtus ostensa ẽ huuuis modi morbos excuden¬
di sed oerte frequentissime hoc angore p̃ssos
aspecimus. scĩ pomificis auxilium implorasse.
quos alaeriter contigit optarȩ in colomitatis
gaudia reportasse. Si cui uero tam tacita
salus non occurrerit. sciat uel non mereri.
uel potius in profectũ deferri.
Hodem fere tempore Drogo quidã miles
huius grãm scĩ pontificis ẽ plenit᷑ ecepertius.
Sui uidelicet eũ cẽt rebꝰ militar ib trenuuis
& ꝓmptus. non minus tam̃ erat fide cebonitate
conspicuus. Hic irruente febriũ peste. pene
ad extrema deducitur. atq amissis uirib totiꝰ
corporis nichil sibi suꝑ eẽ nͥ mortẽ uicinam
conspicatur. Quid potissimum faciendum eẽt.
mente confusa uers abatur. Uitalia excosus ali¬
menta. et quietis in patiens. desola morte cogi¬
tabat. Cum ecce int̾ letiferos febriũ anhelitꝰ.
& ignis ardentis stridentia acumina. menti
incidit. scĩ huius expetere refugium. & uotis

Expanded text:
virtus ostensa est hujusmodi morbos excludenvirtus ostensa est hujusmodi morbos excludendi, sed certe frequentissime hoc angore pressos aspeximus sancti pontificis auxilium implorasse, quos alacriter contigit optatae incolumitatis gaudia reportasse. Si cui vero tam cita salus non occurrerit, sciat vel non mereri, vel potius in provectum differri. Eodem fere tempore . . . to quoque miles hujus gratiam sancti pontificis est pleniter expertus. Qui videlicet cum esset in rebus militaribus strenuus et promptus, non minus tamen erat fide et bonitate conspicuus. Hic irruente febrium peste, pene ad extrema perducitur, atque amissis totius viribus corporis, nihil sibi superesse, nisi mortem vicinam conspicatur. Quid potissimum faciendum esset, mente confusa versabatur. Vitalia exosus alimenta, et quietis impatiens, de sola morte cogitabat. Cum ecce inter lethiferos febrium anhelitus, et ignis ardentis stridentia acumina, menti incidit sancti hujus expetere perfugium, et votis
Abbreviated transcription (Latin):
sub ludentis habitu ꝓ lata audierat. festinus
templum ingreditur. donum salis ante arã
ꝓfundit. ipse in preces ꝓsternitur. Qui solo
decubans. subito se quasi pedem transeuntis
sensit dorso uestigium in p̃ssisse. H inc concitꝰ
assurgens. cum neminẽ circumquaq conspi¬
ceret. ad seniorẽ reuertitur. & iã sanus factus.
gauisus ẽ male albicantem.
tib etiã quesite sanitatis sepissime remedia
contulisse. Et ut nota replicẽ. uidimus exxclero
do corpore ardentius in flammaret. ut dies
noctesq quã pluressine cibo aut potu duce¬
ret. uitę iam pene desperatus. ad sacrã edẽ¬
defertur manib famulantium. Composits
stramentis secus aram beati. sedulus eaxcubator
ex ponitur. Ita eo loco biduo commoratus. pulso
ardore torrido. sic ꝑ sensit opem medicine
saluantis. ut libera facultate domũ rediret
in columis. aqua prius elatus fuerat passus
ignifere tormenta passionis. Nec in hoc solo

Expanded text:
sub ludentis habitu prolata audierat, festinus sub ludentis habitu prolata audierat, festinus templum ingreditur, donum salis ante aram perfundit, ipse in preces prosternitur: qui solo decubans, subito quasi pedem transeuntis sensit dorso vestigium impressisse. Hinc concitus assurgens, cum neminem circumquaque conspiceret, ad seniorem revertitur, et jam sanus factus gavisus est male albicantem.. . etiam quaesitae sanitatis saepissime remedium contulisse; et ut nota replicem, vidimus ex clero do corpore ardentius inflammaret, ut dies noctesque quamplures sine cibo duceret, vitae jam pene desperatus, ad sacram defertur aedem manibus famulantium; compositis stramentis secus beati aram sedulus excubator exponitur. Ita eo loco biduo commoratus, pulso ardore torrido, sic praesensit opem medicinae salvantis, ut libera facultate domum rediret incolumis, a qua prius elatus fuerat passus igniferae tormenta passionis. Nec in hoc solo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ cussus. cuius cutis instar niuis speciẽ p̃tende¬
rat. p̃nitentẽ. toto tabidus corpore beati
Mansueti suffragium delegit expetendum.
Quo cumꝑuenisset. p̃positus ȩccłȩ uisus ẽ¬
ꝓforib aeccłȩ asstitisse. cuius ille cupiens
pedib ꝓcumbere. uissus ẽ dicere quid uell&
aut quid quereret indicaret. At ille. hou
me inquit miserũ uiuus quodãmodo artubꝰ
omni exparte p̃mortuũ. cui uita in pęnis
ducit᷑. caro lȩtiferis angorib coartatur.
Adhoc enim ueni. ut sc̃i huius & si non
merear. uel parũ remedii benefitio dĩtatis¬
attingam. ad quẽ senior spetiȩ int̃pretantis.
Quid habes inquit offerre indonarus :
Cui ille ostensa ꝓtinus summitate qua tege¬
batur uestis. en inquã salis exigui. subleuan¬
de inopiȩ miserantis gr̃a condonatum. Uade
inquit. sumens illud sacris inferendũ. His
dictis ratus ille accurante ista sibi iuberi. quȩ

Expanded text:
ercussus, cujus cutis instar nivis, speciem praetendeercussus, cujus cutis instar nivis, speciem praetenderat poenitentem, toto trepidus corpore beati Mansueti suffragium censuit expetendum. Quo cum pervenisset, praepositus ecclesiae visus est pro foribus astitisse; cujus ille cupiens pedibus procumbere, visus est quid vellet, aut quid quaereret indicare. At ille: Heu me, inquit, miserum, vivus quodammodo artubus omni ex parte praemortuum, cui vita in poenis ducitur, caro lethiferis angoribus coarctatur! Ad hoc enim veni, ut sancti hujus, etsi non merear, vel parum remedii beneficio Deitatisattingam. Ad quem senior specie intentantis: Quid habes, inquit, offerre in donariis? Cui ille, ostensa protinus summitate qua tegebatur vestis: En, inquam, salis exiguum sublevandae inopiae miserantis gratia condonatum. Vade, inquit, sumens illud sacris inferendum. His dictis ratus ille accurate ista sibi juberi, quae
Abbreviated transcription (Latin):
TEPIANUS quidã miles inter suos non
electa confugere. in cauta ꝑ rumpere. peccatis
sensum. Illa septa nexib stipata custodibus
scõꝵ aparentib illata patrocinis. tandem
in oratorio scĩ Mansueti ꝑ ducitur. Intra ba¬
silicã uͦ ꝑmissa ꝑ noctare. uno suꝑstite p̃ssis
sopore ceteris. ea parte qua solo decubuerat
euagantes supͣ tectum a eccłȩ dȩmones. mirũ
dictu uoces ululantium. ac uarios imitantes
sonitus bestiarum. miaxtis aera complent cla¬
moribus conquesti publice nil sibi et sc̃o con¬
uenire. nec domũ salutis quã ipsi merito ab¬
stulissent. ullomodo posse reportantes. Ille
tremefactus. cȩteros excitat. ut et ipsi uoces
ꝑ ciperent. quas ille audiebat. At uero illi
cũ ꝑ aliquas horas palã insultarent diris
egressi terrorib doemones aufugiunt. puella
deserunt. uirtute scĩ ꝓtinus euanescunt.
Puella surgit libera. & reparato sensu. secũ
ipsa miratur quib tradita fuerat inimicis.
Lio quoq tempore elefantiȩ morbo qͥdi¬

Expanded text:
tephanus quidam miles inter suos non electa confundere, incauta perrumpere, peccatis sensum. Illa consepta nexibus, stipata custodibus, sanctorum a parentibus illata patrociniis, tandem in oratorium sancti Mansueti perducitur; intra basilicam vero permissa pernoctare uno superstite, pressis sopore caeteris, ea parte qua illa solo decuberat, evagantes supra tectum ecclesiae daemones, mirum dictu! voces ululantium ac varios imitantes sonitus bestiarum mistis aera complent clamoribus, conquesti publice nihil sibi et sancto convenire, nec donum salutis quam ipsi merito abstulissent, ullo modo posse reportare. Ille tremefactus, caeteros excitat, ut et ipsi voces perciperent quas ille audiebat. At vero illi cum per aliquot horas palam insultarent, egressi terroribus daemones fugiunt, puellam deserunt, virtute sancti protinus evanescunt; puella surgit libera, et reparato sensu secum ipsa miratur quibus tradita fuerat inimicis.lio quoque tempore elephantiae quidam morbo p
Abbreviated transcription (Latin):
erauit. Ubi scilicet dieb ac noctib peracto p̃¬
dicationis offitio conueniens. ac soli dõ uacare
desiderans. plures post ea agens annos. mulrtti¬
dines fidelium infide xp̃ĩ colligens. ad consortiũ
plenus esset dierum et ꝓuectȩ ȩtatis. multis &
loꝵ signis ad modum declaratus. tam quam
fidelis seruus &e prudens. qui dominicȩ familiȩ
mensurã tritici intempore suo erogauerat.
ad accipiendã aeterne recompensationis mercedẽ
ddño ubente uocatus carnis onere deposito
tertio nonarũ septembriũ sp̃m celo reddidit
& stolã beatȩ immortalitatis cum dño suo

Expanded text:
cravit; ubi scilicet diebus ac noctibus peracto prcravit; ubi scilicet diebus ac noctibus peracto praedicandi officio conveniens, ac soli Deo vacare desiderans, plures postea agens annos, multitudines fidelium in Christi fide colligens, ad consortium plenus esset dierum, et provectae aetatis, multis et lorum signis admodum declaratus, tanquam fidelis servus et prudens, qui Dominicae familiae mensuram tritici in tempore suo erogaverat , ad accipiendam aeternae recompensationis mercedem Domino jubente vocatus, carnis onere deposito III Nonarum Septembrium spiritum coelo reddidit, et stolam beatae immortalitatis cum Domino suo
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicationẽ. ut hysteriȩ referunt idem symon
anneristi membrũ utiq factus rabido ore con¬
surgens. neronis & agrippe p̃fecti fisus audatia
apłicam assertionẽ sui prauitate mendani obfus¬
care nondestitit. Unde magicis artib celum
conscendere molitus. uirtute & oratione
beati petri apłi dum fertur per aera adterrã
amens corruit ꝑ partes diuisus. Quib actis.
anno post passionẽ dñi inurbe roma ut ipse
uoluit deorsum cruci affixus. post apłicum
meritum supna celoꝵ regna ingreditur głoso
martyrii sanguine laureatus.
lius intoto orbe terrarũ mertio recolendã
Beatus & ansuetus tamquã fidissimus discipulus
magiftri audiens passionẽ. loco quo p̃diccimꝰ
beatũ uirũ non longe aburbe ꝓtempore fuisse
hospitatũ. quẽ etiã sacri oratorii iã pridem
ntulo sacrauerat. nobiliorẽ aeccłam condidit
quã uidelicet in honore et memoria petri apł
quẽ secũ detulisse fertur benedictione conse¬

Expanded text:
dicationem, ut historiae referunt, idem Simon Antichristi membrum utique factus, rabido ore consurgens, Neronis et Agrippae praefecti fisus audacia, apostolicam assertionem sui pravitate mendacii impugnare non destitit, unde magicis artibus coelum conscendere molitus, virtute et oratione B. Petri apostoli, dum fertur per aera, ad terras amens corruit in partes elidendus; quibus actis, anno post passionem Domini in urbe Roma, ut ipse voluit deorsum crucifixus, post apostolicum meritum supernorum coelorum regna ingreditur glorioso martyrii sanguine laureatus.us in toto terrarum orbe merito recolendam beatus Mansuetus tanquam fidissimus discipulus magistri audiens passionem; loco quo praediximus beatum virum non longe ab urbe pro tempore fuisse hospitatum, quem etiam sacri oratorii jam pridem titulo illustraverat, nobiliorem ecclesiam condidit, quam videlicet in honore et memoria beati Petrquam secum attulisse fertur, benedictione conse
Abbreviated transcription (Latin):
nantur. Os habent et non loquentur. oculos
habent et non uident. aures et non audiunt.
nares et non odorant. manus et non palpant.
meminit dicens. Similes illis fiant qͥ faciunt¬
ea et omnes qui confidunt in eis. Ds̃ aut̃ nr̃

Expanded text:
a os habent et non locuuntur, oculos habent et non uident, au- res habent et non audiunt, nares habent et non odorant, ma- nus habent et non palpant, nt: si- miles istis fiant qui faciunt et
Abbreviated transcription (Latin):
CAITIS beatissimi gali cotidie per
miraculor signa radiantib & longe lateq
cir cũ positoꝵ aures fame suȩ dulcedine mulcen¬
tib cum iam post transitum eius anni .xl. fu¬
issent euoluti. uenit otuuinus partiũ earundẽ
potestate p̃ditus cum exercitu magno. & ira
intolerabili concitatus. deuastauit ñ minim am
partẽ pagi. qui ab int̾ fluente fluuio deurgeuui
nominat᷑: constantiense quoq territorium.
& arbonensis pagi confinia depopulari cȩpit.
& igne succendere. Uiros qui cũq inueniri
potuerunt. gladio ꝑemit. uoxores & paruulos
eoꝵ in captiuitatẽ egit peculiis quoq & omni
suppellectile sublata. fu̾ctus omnes penitus
demoliri cepͣit. Arbonenses itaq huiꝰ t̃roris

Expanded text:
itis beatissimi Galli cottidie per miraculorum signa radiantibus et longe lateque circumpositorum aures famae suae dulcedine mulcentibus, cum iam post transitum eius anni quadraginta fuissent evoluti, venit Otwinus partium earundem potestate praeditus cum exercitu magno, et ira intolerabili concitatus, devastavit non minimam partem pagi, qui ab interfluente fluvio Durgewi nominatur; Constantiense quoque territorium et Arbonensis pagi confinia depopulari coepit et igni succendere. Viros, quicumque inveniri potuerunt, gladio peremit, uxores et parvulos eorum in captivitatem egit. Peculiis quoque et omni suppellectile sublata, fructus omnes penitus demoliri fecit. Arbonenses itaque huius terroris
Abbreviated transcription (Latin):
fuerint sotiatȩ. licentia ad epta. quos in hac
uita dilectos habuerunt reuertunt᷑ in uisere
ꝑ somnioꝵ reuelationes. & consolationũ orta-¬
mina. quod et crebro acta ꝑscõꝵ cõperimꝰ
libros.
am nec illud sub silentio reticendũ est. qđ
descõ adelphio comperimus. Quȩdam namq
scĩ monialis famula xp̃i. scã repleta deuotione
ad sepulchrũ illiꝰ dum intente psalmos caner&.
factũ asseruit infra urnã illiꝰ tamquã murmur
lene in aliud latus uertendũ. Moxq locus ille
in enarrabili dulcedine atq odore suauitatis
repletus enituit. Erant namq ibidẽ gaudentes
& qͦsi exultantes lȩtitia in enarrabili.
Iaec quippe pauca sunt narrata demultis.
quȩ scã atq almifica łecta abbatissa ob memo¬
riã beati uiri ad elphii seu ꝓpt̾ exemplum
fideliũ in ꝓcessu temporis recolenda com¬
mentariolo indita. stilo sul cari precepit. ad¬
uiuante omp̃te dõ. cui laus ẽ & gła &

Expanded text:
fuerint sociatae, licentia adepta, quos in hac fuerint sociatae, licentia adepta, quos in hac vita dilectos habuerunt revertuntur invisere per somniorum revelationes et consolationum ortamina; quod et crebro acta per sanctorum comperimus libros. 11. Nam nec illud sub silentio reticendum est, quod de sancto Adelphio comperimus. Quedam namque sanctimonialis famula Christi, sancta repleta devocione, ad sepulchrum illius dum intente psalmos caneret, factum asseruit infra urnam illius tamquam murmur lene, in aliud latus vertendum. Moxque locus ille inenarrabili dulcedine atque odore suavitatis repletus enituit. Erant namque ibidem gaudentes et quasi exultantes leticia inenarrabili. 12. Haec quippe pauca sunt narrata de multis, quae sancta atque almifica Tetta abbatissa ob memoriam beati viri Adelphii seu propter exemplum fidelium in processu temporis recolenda commentariolo indita stilo sulcari precepit, adiuvante omnipotenti Deo, cui laus est et gloria et
Abbreviated transcription (Latin):
laudabit te ds̃. Suspicatus deniq ẽ inibi
famulas xp̃i cantare. sed post posillũ sriscitatꝰ.
nullũ hominẽ ibidẽ repperit ad esse.
Altã dieniq die. cũ quedã famula dĩ inbasi¬
lica scĩ petri innixa oranione iaceret. audiuit
in supra dicto oratorio tamquã missas cȩlebran¬
tes canere. P sallebant aut̃ lȩtabitur iustus
in dño. Et accitis aliis famulab xp̃i. ut ręq
audierunt uoce alta canentes. suspicantes qͥppe
fres ibidem missarũ sollempnia cȩlebrari.
gitur uisiones illas quȩ de eodẽ uisȩ sunt.
iã narrandas aggrediar. auetoritate fultus
de talib beati augustini. & almifici papę¬
gregorii. qui quosdã monachos hostiũ falangas
incurrisse. moxq stipite interemptis. per totã
noetẽ ibidẽ ad corpora eoꝵ animas psalmos
canentes ab hisdẽ hostib aliis narrantib au¬
disse fatetur. Nam & beatus augustinus re¬
fert. cum iustoꝵ animȩ in locis amoenis iustis

Expanded text:
laudabit te, Deus. Suspicatus denique est inibi laudabit te, Deus. Suspicatus denique est inibi famulas Christi cantare, sed post pusillum sciscitatus, nullum hominem ibidem repperit adesse. 9. Alia denique die cum quedam famula Dei in basilica sancti Petri innixa in oracione iaceret, audivit in supradicto oratorio tamquam missas celebrantes canere; psallebant autem: Letabitur iustus in Domino. Et accitis aliis famulabus Christi, utraeque audierunt voce alta canentes, suspicantes quippe fratres ibidem missarum sollempnia celebrari. 10. Igitur visiones illas quae de eodem visae sunt iam narrandas aggrediar, auctoritate fultus de talibus scripta beati Augustini et almifici Gregorii papae, qui quosdam monachos hostium incurrisse falangas, moxque stipite interemptis, per totam noctem ibidem ad corpora animas ipsorum psalmos canentes ab isdem hostibus aliis narrantibus audisse fatetur. Nam et beatus Augustinus refert, cum iustorum animae in locis amenis iustis
Abbreviated transcription (Latin):
ibiq aꝑ noctantib uigiliarum ex cubiȩ celebra¬
tę sunt. sed quã grande miraculũ & uirtꝰ
ibidẽ audita fuisset sub silentio reticendum
ñ est. Et qm̃ gemina scĩ amati sicut iã p̃fati
sumus atq ad elphii festiua ad erat dies. ꝑ¬
actis matutinis hẏmnum beati amati canere
cȩperunt. quẽ ad elphius aprimo uersu usq
ad finẽ alta uoce iugit̃ cantauit cumillis. atq
leuata dextera manu signaculũ crucis facero
conabatur. Uir quippe religiosus erat qui
uixta illius corpus inniaxius uigilabat. Hic
illum cantantẽ solus audiuit atq cũ lacrimis
testificans dm̃ & domnũ petrũ. istud mira¬
culũ nobis narrauit.
Ust hȩc aut̃ uiro di ad elphio urnȩ
tradit. quidam diaconus ꝓcurator monasterii.
obquosdam utilitates dispensandas. inp larea
sci petri aduenit. & ecce in oratorio audiuit
psallentes tamquã festiuitatẽ cȩlebrantes. Ca¬
nebant aut̃ hunc uersũ. Uiuet anima mea &

Expanded text:
ibique a pernoctantibus vigiliarum excubiae celebraibique a pernoctantibus vigiliarum excubiae celebratae sunt. Sed quam grande miraculum et virtus ibidem audita fuisset, sub silentio reticendum non est. Et quoniam gemina sancti Amati, sicut iam prefati sumus, atque Adelphii festiva aderat dies, peractisque matutinis, ymnum beati Amati cantare ceperunt, quem Adelphius a primo versu usque ad finem alta voce iugiter cantavit cum illis, atque levata dextera manu, signaculum crucis facere conabatur. Vir quippe religiosus erat, qui iuxta illius corpus innixius vigilabat. Hic illum cantantem solus audivit atque cum lacrimis, testificans Deum et domnum Petrum, istud miraculum nobis narravit. 8. Post hec autem, viro Dei Adelphio urne tradito, quidam diaconus procurator monasterii ob quasdam utilitates dispensandas in platea sancti Petri advenit et ecce! in oratorio audivit psallentes, tamquam festivitatem celebrantes; canebant autem hunc versum: Vivet anima mea et
Abbreviated transcription (Latin):
scĩs sororib gestantib scõꝵ reliquias cũ cereis
& crucib. diuisusq ẽ populus turmatim
intres cuneos. ꝑgebant namq & chori mo¬
nachoꝵ scĩ uiri corpusculũ ferentes p̃ibantq
ominib. Et ilico eminus sequebatur almifica
tecta abbatissa p̃cedens chorũ scãrũ uirginũ
uulgusq popłi post tergũ capiebat iter.
Resonabant namq in excelsum uoces psallen¬
tium passim in laudẽ dĩ. Omnis namq illic
repleta ẽ terra uocib & cantib antiphonarũ
& psalmodiȩ. Sic namq disponente dõ factũ
ẽ. ut indie illo quo festiuitas scĩ amati agebat᷑.
filiolus ipsuis sẽs ad elphus in eadem basilica
cũ magno ornatu sepeliretur.
Most quã aut̃ sepultus ẽ quȩ uel quales uisio¬
Ines de eodẽ quib dã fidelib apparuerint.
saltẽ aliquȩ silendȩ non sunt. Nam ante quã
sepultus esset in basilica scĩ Petri gestanis ẽ.

Expanded text:
sanctis sororibus, gestantibus sanctorum reliquias cum cereis sanctis sororibus, gestantibus sanctorum reliquias cum cereis et crucibus, divisusque est populus turmatim in tres cuneos. Pergebant namque et chori monachorum, sancti viri corpusculum ferentes, preibantque omnibus; et illico eminus sequebatur almifica Tetta abbatissa, precedens chorum sanctarum virginum, vulgusque populi post tergum capiebat iter. Resonabant namque in excelsum voces psallentium passim in laudem Dei. Omnis namque illic repleta est terra vocibus et cantibus antiphonarum et psalmodiae. Sic namque, disponente Deo, factum est, ut in die illo, quo festivitas sancti Amati agebatur, filiolus ipsius sanctus Adelphius in eadem basilica cum magno ornatu sepeliretur. 7. Postquam autem sepultus est, quae vel quales visiones de eodem quibusdam fidelibus apparuerunt, saltim aliquae silendae non sunt. Nam antequam sepultus esset, in basilica sancti Petri gestatus est,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑculit. statimq prepeti uerbo ait. Surge
aecede huc frat̃. quia seuissimus dolos ꝑcussit
braebiũ meũ. & uexillũ erucis supra frontẽ
et eorpus suũ conabatur facere et dicebat.
ato sno erucis ab eodẽ facto illuis scã egres
fes umna ⁊ unc ꝓcul dubio in eodẽ suppletũ
paci eplet monitũ quo ait. Omnis quicũq
inocatert nomen dñi saluus erit. Et lluo
Sapientia uri. in exru canitur
Stañ gͦ ad nonasterũ habendensi perniae
nuntius uenit. moxq: uir illustris domnus
garichramnus abbas de nocte consurgens cũ
ñ parua & ꝓmiscua turba populi. atq mona¬
choꝵ turbis. luxouiũ usq ꝑrexit. acceptoq
corpore scĩ uiri. cum scõꝵ reliquus. cereis
& crucib ingentiq triumpho in castello ha¬
bendenso ad urnã usq suã mirabiliter trans¬
uexit.
Uam cum alueum mosellȩ gestantes iã trans¬
meassent. ecce ueniens scã tecta que et cehe¬
drudis abbatissa. occurrit obuiam una cum

Expanded text:
perculit, statimque prepeti verbo ait: 'Surge, perculit, statimque prepeti verbo ait: 'Surge, accede huc, frater, quia sevissimus dolor percussit brachium meum'. Et vexillum crucis supra frontem et corpus suum conabatur facere et dicebat: atque signum crucis ab eodem factum, illius sancta egressa est anima. Tunc procul dubio in eodem suppletum reor prophetae monitum, quo ait: Omnis enim quicumque invocaverit nomen Domini salvus erit, et illud: SStatim ergo ad monasterium Habendensi pernix nuntius venit. Moxque vir illustris domnus Garichramnus abbas de nocte consurgens, cum non parva et promiscua turba populi atque monachorum turbis Luxovium usque perrexit, acceptoque corpus sancti viri cum sanctorum reliquiis, cereis et crucibus ingentique triumpho in castello Habendenso ad urnam usque suam mirabiliter transvexit. 6. Nam cum alveum Mosellae iam gestantes transmeassent, ecce! veniens sancta Tetta, quae et Cebedrudis, abbatissa occurrit obviam una cum
Abbreviated transcription (Latin):
um gͦ coenobiũ fuisset ingressus. mox sc̃s abbas
ingo fredus cultor dĩ una cum fr̃ib suis uelut
ob conquirenda aeternitatis p̃mia uelut de¬
suꝑnis munus destinatũ amplectentes illum
susceperunt. ibiq scõ fr̃i emmoni monacho
electo dĩ commendatus. cum multo & grandi
studio dilectus ẽ. Nam illius tunc idest em¬
moni dehospirib instabat cura. Erat uir ille
sc̃s oꝑe & gratus in actu. qui cum summostu¬
dio famulabatur scõ ad elpho. Dumq ꝑ aliqđ
spatiũ temporis fraterna inuicẽ fruerentur
dilectione. ad est extrema dies. ut effebum
a delphũ abbatẽ sui funerarentur dilecti.
eniq iam aderat surgendi hora diei. & ait.
Qua hora uis domine emmo ut surgamus &
ꝑgamus ad orationẽ: Tum ille. Quiesce
modicũ domne. donec signum agitetur. &
pergamus adorationẽ. Il lico emmo digressus
foras. & puer offitialis in ibi remansit cũ illo.
et ecce subito brachiũ illius dolor ingens

Expanded text:
Cum ergo coenobium fuisset ingressus, mox sanctus abbas Cum ergo coenobium fuisset ingressus, mox sanctus abbas Ingofredus cultor Dei una cum fratribus suis velut ob conquirenda sibi eternitatis premia, velut munus de supernis destinatum, amplectentes illum susceperunt, ibique sancto fratri Emmoni monacho electo Dei commendatus, cum multo et grandi studio dilectus est. Nam illius tunc, id est Emmoni, de hospitibus instabat cura. Erat vir ille sanctus opere et gratus in actu, qui cum summo studio famulabatur sancto Adelphio. Dumque per aliquod spatium temporis fraterna invicem fruerentur dilectione, adest extrema dies, ut effebum Adelphium abbatem sui funerarentur dilecti. 4. Denique iam aderat surgendi hora diei et ait: 'Qua hora vis, domne Emmo, ut surgamus et pergamus ad orationem?' Tum ille: 'Quiesce modicum, domne, donec signum agitetur et pergamus ad orationem'. Illico Emmo digressus foras, et puer officialis inibi remansit cum illo, et ecce! subito brachium illius dolor ingens
Abbreviated transcription (Latin):
destiȩ sectator. omnib hominib laudabilit
aptus. Deniq ante hos nisi fallor triennis
annos. illo uidelicet. sciente qui solus homini
corda nouit. ꝑ heremi uasta huc illucq locusi
diuertens. ultrices flammarũ globos uberidl̃
fletuũ secrete extinguere nitebatur. Et qm
pieras in enarrabilis dĩ crebro ꝑ mutere solẽ
ut suꝑ ueniens infirmitas corporis. maculas
animȩ misericordit᷑ abstergens. purificet. cum
graui et infesto quateretur dolore. gemitibus
& lacrimis multis animȩ flagitabat medelã.
Deniq accito sacerdote. siquid se meminit de¬
liquisse. ꝓstratus humi exomologisin fecit. pos¬
cens animȩ suȩ medendȩ ƿenitentiã impertiri
atq supplex ait. Dulcissime is ab omnib: fr̃ib:
& sororib comeato accepto. uolo et desidero
orantib ueniã & remissionẽ depeccatis meis
adipisci ñ ambigo. Nec mora destinationẽ
illius secutus est effectus.

Expanded text:
destiae sectator, omnibus hominibus laudabiliter destiae sectator, omnibus hominibus laudabiliter aptus. Denique ante hos, nisi fallor, triennii annos, illo videlicet sciente qui solus hominum corda novit, per heremi vasta huc illucque locatim divertens, ultrices flammarum globos ubertate fletuum secrete extinguere nitebatur. Et quoniam pietas inenarrabilis Dei crebro permittere solet, ut superveniens infirmitas corporis maculas animae misericorditer abstergens purificet, cum gravi et infesto quateretur dolore, gemitibus et lacrimis multis animae suae flagitabat medelam. Denique, accito sacerdote, si quid se meminit deliquisse, prostratus humo exomologisin fecit, poscens animae suae medendae penitentiam impertire, atque supplex ait: 'Dulcissimus meus, ab omnibus fratribus et sororibus commeato accepto, volo et desidero orantibus, veniam et remissionem de peccatis meis adipisci non ambigo'. Nee mora destinationem illius secutus est effectus. 3.
Abbreviated transcription (Latin):
quodã loco ait. Sic luceat lux ur̃a coram
hominib ut uideant oꝑa ur̃a bona. & glori¬
ficent patrẽ ur̃m qui incelis ẽ. Quã obrẽ
ille glorificandus est. qui ut operetur boni
tribuit effectũ. & id circo non silenda esse
censuimus oꝑa bona & laudabilia. quȩ mo¬
derno tempore erga supremũ obitus sui lau¬
dabilit̾ pat̃ nr̃ pius atq dulcissimus domnus
adelphus abbas ꝑ egit aduiuante xp̃o qͥ dixxit.
Nemo uenit adme nisi quẽ pat̾ m̃s cȩlestis
attraxerit. Et beatus Paulus dicit. Ne forte
det illis poenitentiã. & cȩt̃a. Quibus uerbis
ꝑ spicue patet. qm̃ poenitentiȩ bonũ adeo
poscentib clementer tribuitur. Iam gͥ nunc
ipsiꝰ adelphi abbatis narranda aggrediaR
acta. Euit enim lenis in uerbis. hylaris in
aspectu. dulcissimus hominib bonis. mitis &
affabilis cunctis. offitus dĩ ꝓmptissime intentus.
alienarũ rerũ non cupidus. seruientib deo
obnixe & dulciter sub iectus. pacientię & mo¬

Expanded text:
ra coram hominibus, ut videant opera vestra bona et glorificent patrem vestrum, qui in celis est. Quam ob rem ille glorificandus est, qui, ut operetur bonum, tribuit effectum. Et idcirco non silenda esse censuimus opera bona et laudabilia, quae modernis temporibus erga suppremum diem obitus sui laudabiliter pater noster pius atque dulcissimus domnus Adelphius abbas peregit, adiuvante Christo, qui dixit: Nemo venit ad me, nisi quem pater meus caelestis adtraxerit, et beatus Paulus dicit: Ne forte det illis Deus penitentiam, et cetera. Quibus verbis perspicue patet, quoniam penitentiae bonum a Deo poscentibus clementer tribuitur. Iam igitur nunc ipsius Adelphi abbatis narranda aggrediar acta. 2. Fuit enim lenis in verbis, hilaris in aspectu, dulcissimus hominibus, bonis mitis et affabilis cunctis, officiorum Dei in omnibus promptissime intentus, alienarum rerum non cupidus, servientibus Deo innixe et dulciter subiectus, patientiae et mo
Abbreviated transcription (Latin):
oboedientiã honoratur. post tropheum sub¬
limatur. non ut ꝓmeruit tolerantiȩ sinceritas.
sed ut potuit mortalium possibilitas. Inter
huius cemodi miraculoꝵ insignia. degebat
lambertus dep̃i uictima. eoctans cotidie sa¬
cerdos & hostia. in odorem suauitatis accepta.
Erucifixus huic mundo. uiuens redemptori suo.
Deiectus a pestiferis hominib allectus asuꝑnis
ciuibus. Pulsus abepiscopio. ad scitus in eter¬
nitatis collegio. Fugatus acura ouiũ. inuitat
ad cȩli palatiũ. Interea infelix ꝑ uasor aeccłe
treiectensis. faramundus uidelicet filius iniqui¬
tatis. falso nuncupatus pastor ouiũ. apellan¬
dus merito angelus tenebrarum. suis exigen¬
tib culpis. plur imoꝵ criminatus conuicus.
ex pulsus ẽ apontificali cathedra. & ab eadẽ
eiectus ꝓiuntia. Septẽ quippe annis prefuit
ibi solo nomine. nulla tam̃ die actionis
ꝓ fuit opere. Digne a fidelib interra c̃ per¬

Expanded text:
obedientiam honoratus, post tropaeum subobedientiam honoratus, post tropaeum sublimatur, non, ut promeruit tolerantiae sinceritas, sed, ut potuit mortalium possibilitas. Inter hujuscemodi miraculorum insignia degebat Lantbertus Christi victima, exstans quotidie sacerdos et hostia in odorem suavitatis accepta; crucifixus huic mundo, vivens Redemptori suo; dejectus a pestiferis hominibus, allectus a supernis civibus, pulsus ab episcopio, ascitus in aeternitatis collegio; fugatus a cura ovium, invitatus ad coeli palatium. 23. Interea infelix pervasor Ecclesiae Trajectensis, Pharamundus videlicet filius iniquitatis, falso nuncupatus pastor ovium, appellandus merito angelus tenebrarum, suis exigentibus culpis, plurimorum criminatus conviciis, expulsus est a pontificali cathedra, et ab eadem ejectus provincia. Septem quippe annis praefuit ibi solum nomine, nulla tamen die actionis profuit opere. Digne a fidelibus in terra est per
Abbreviated transcription (Latin):
me innecessitatis tribulatione. & ex audiens
sua larga miseratione ꝓpt̃ quod illi granas
rependite. et eius nomen benedicite. Hinc pias
manꝰ celo intulit fr̃umq benedicens collegio dig̃
Qui cȩlum. terras. pontũ. ditione gubernas.
U t sint cuncta tius intempore sub dita uotis.
H os exposco tuos benedic ꝑ secula seruos.
Protege ab insidus. serua uirtutib almis.
Donec te uideant. & cęli regna prehendant:
Te tribuente ds̃. qui nunc & semꝑ in euum.
Intriplici uirtute tui benedictus haberis:
Igitur cunctis respondentib amen sic faciat
ds̃. cognouerunt senes cum iuniorib quod
in modicis p̃mioꝵ munerib scm̃ sublimasset
lambertum. dñs. Deinde offina caritatis illi
cupientes impertire. & post certamen intole¬
rabile amantissimum patrẽ uolentes reficere.
balneum illi parare studuerunt. et uestibus
nitidis eum circum dederunt. Sic fortissimꝰ
depicola & pacientissimus dĩ athleta. post

Expanded text:
me in necessitatis tribulatione, et exaudiens me in necessitatis tribulatione, et exaudiens sua larga miseratione. Propter quod illi gratias rependite, et ejus nomen benedicite. 22. Hinc pias manus coelo intulit, fratrumque benedicens collegio dixitQui coelum, terras, pontum ditione gubernas, Ut sint cuncta tuis in tempore subdita votis, Hos, exposco, tuos benedic per saecula servos Protege ab insidiis, serva virtutibus almis, Donec te videant, et coeli regna prehendant, Te tribuente, Deus, qui nunc et semper in aevum In triplici virtute tui benedictus haberis. Igitur omnibus respondentibus, Amen. Sic faciat Deus, cognoverunt senes cum junioribus quod immodicis praemiorum muneribus sanctum sublimasset Lantbertum Dominus. Deinde officia charitatis illi cupientes impertiri, et post certamen intolerabile amantissimum Patrem volentes reficere, balneum illi parare studuerunt, et vestibus nitidis eum circumdederunt. Sic fortissimus Christicola et patientissimus Dei athleta post
Abbreviated transcription (Latin):
abeas. Quoꝵ uerba non renuit. sed cum eis ad
domum ꝓperauit. ubi monachoꝵ turba in¬
edicibili caumate erat coacta. Ipso domus
intrante limina. & in enarrabiliter reflagrante
eius facie beatissima. abbas cum omni xp̃ico¬
larũ turma. ad scĩ lamberti ꝓstratus ẽ uesti¬
gia. Quẽ actutum talib alloquum sunt ser¬
monib Ignosce nobis pater uenerabilis. ignos¬
ee fratrib tuis & ne reputes supplicñ flagita¬
mus. quod contra te sic insipient᷑ egimus.
Miserere p̃cantib da indulgentiã petentib
Ad quȩ hoc responsũ paucis ita reddidit
heros. Ne deprecor lemi. ne deprecor ita
dicatis domini surgite obtestor uelocius.
meis immo indulgete excessib nil adũsũme
deliquisti. quod ualeã donare uobis. Quib
eleuatis & opido anxiatis. lȩtus & hylaris
pater dixit̾ amabilis. Queso patres ne tur¬
bemini duitius. haud me terruit frigoris im¬
petus. Affuit mͥ ꝓtector uitȩ meę. custodiens

Expanded text:
abeas. Quorum verba non renuit, sed cum eis ad abeas. Quorum verba non renuit, sed cum eis ad domum properavit, ubi monachorum turba indicibili caumate erat coacta. Ipso domus intrante limina, et inenarrabiliter reflagrante ejus facie beatissima, abbas cum omni Christicolarum turba ad sancti Lantberti prostratus est vestigia. Quem actutum talibus allocuti sunt sermonibus: Ignosce nobis, Pater venerabilis, ignosce fratribus tuis, et ne reputes, suppliciter flagitamus, quod contra te sic insipienter egimus. Miserere precantibus, dans indulgentiam petentibus. Ad quae haec responsum paucis ita reddidit heros: Ne, deprecor, charissimi, ne, deprecor, dicatis Domini, Surgite, obtestor, velocius, meis imo indulgete excessibus: nil adversum me deliquistis, quod valeam donare vobis. Quibus elevatis, et oppido anxiatis, laetus et hilaris Pater dixit amabilis: Quaeso, Patres, ne turbemini diutius; haud me terruit frigoris impetus. Affuit mihi Protector vitae meae, custodiens
Abbreviated transcription (Latin):
abbas dum asstantes inspexcit. lambertum
de eẽ cognouit. Percunctatus alios ubi nam
esset uenerabilis sacerdos. responsũ ẽ afratribꝰ
nimis infelix. quȩ te dementia coepit. Innocen¬
tem dampnare nefas. sacerdotẽ glacialibus
prunis destinare. facinus ẽ execrabile. Sic me¬
rens dixit. post hec asstantib infit. Ite fr̃s
tte rogo celeriter. poscite patrẽ nrm humilit̃.
ut ad nos ueniat festinanter. At illi cursim
ꝓperantes. et quod ussum erat ꝑ ferentes. rep¬
pererunt mansuetissimum sacerdotẽ infrigore
& nuditate mirabiliter dõ psallentẽ. cor con¬
tritum et humiliatum ds̃ nonspernas. sed be¬
nigne sacrificiũ nr̃ȩ seruitutis accipias. ut
edificentur muri hierłm ad tui nominis gloriã
intentionẽ cordis dirigeret sui. asstiterunt
missi fratres ꝓ seliquis ueniã implorantes. et
hoc exp̃cepto abbatis nuntiantes. Abbas dul¬
cissime pater obsecrat. quod fratres quantotiꝰ

Expanded text:
abbas, dum astantes inspexit, Lantbertum abbas, dum astantes inspexit, Lantbertum deesse cognovit. Percunctatus alios, ubinam esset venerabilis sacerdos, responsum est a fraribus nimis infelix, quae te dementia cepit? Innocentem damnare nefas. Sacerdotem glacialibus pruinis destinare facinus est exsecrabile. Sic moerens dixit; post haec astantibus infit: Ite, fratres, ite, rogo, celeriter, poscite Patrem nostrum humiliter, ut ad nos veniat festinanter. At illi cursim properantes, et quod jussum erat perferentes, repererunt mansuetissimum sacerdotem in frigore et nuditate mirabiliter Domino psallentem: « Cor contritum et humiliatum, Deus, non spernas, sed benigne sacrificium nostrae servitutis accipias, ut aedificentur muri Jerusalem » ad tui nominis gloriam intentionem cordis dirigeret sui, astiterunt missi fratres, pro reliquis veniam implorantes, et hoc ex praecepto abbatis nuntiantes. 21. Abbas, dulcissime pater, obsecrat quo ad fratres quantotius
Abbreviated transcription (Latin):
gus repellendum. nisi tantum modo unum
quo indutus erat cilicium. Et quidẽ nox illa
uehementissimi algoris gelu fuit asperrima.
ac niuali glacie frigidissima. Ardebat plane
interuis flamma paraclyti sp̃c. id circo extenꝰ
frigoris contempsit cruciatus. Stante uͦ illie
sc̃ȩ trinitatis hostia. & infatigabiliter sui
saluatoris exorante suffragia. cęlum ut
ueraciter credimus eius mundissimis patuit
p̃cib & ad supernos usq peruenit auditis.
Ergo cum illud dauiticum mente canerer &
ore ꝓferret. quando ueniã & apƿarebo ans
faciẽ tuã dñe. actum ẽ cęlitus. ut gallorunl
cantus audiretur solito citius. Surrexerum
itaq fr̃s deuoti. ut uigilias celebrarent mor ͥ
sollempni. Deniq osfito competenter ꝑ aclo
exierunt omnes desanctuario. gestientes domi
ignẽ accendere. quo exurentur ualidissimo
frigore. Quẽ nimia auiditate ambientes. &
ut oportunum erat undiq circum dantes.

Expanded text:
gus depellendum, nisi tantummodo unum, gus depellendum, nisi tantummodo unum, quo indutus erat, cilicium. 19. Et quidem nox illa vehementissimi algoris gelu fuit asperrima, ac nivali glacie frigidissima. Ardebat plane interius flamma paracleti Spiritus; idcirco exterius frigoris contempsit cruciatus. Stante vero illic sanctae Trinitatis hostia, et infatigabiliter sui Salvatoris exorante suffragia, coelum, ut veraciter credimus, ejus mundissimis patuit precibus, et ad supernos usque pervenit auditus. Ergo cum illud Davidicum mente caneret, et ore proferret: « Quando veniam, et apparebo ante faciem tuam, Domine ? » actum est coelitus, ut gallorum cantus audiretur solito citius. Surrexerunt itaque fratres devoti, ut vigilias celebrarent more solemni. Denique officio competenter peracto, exierunt omnes de sanctuario, gestientes domi ignem accendere, quo exuerentur validissimo frigore; quem nimia aviditate ambientes, et, ut opportunum erat, undique circumdantes,
Abbreviated transcription (Latin):
acceptũ fore suauitatis. Uerum quid ad cu¬
mulum sue ꝑfectionis pietas uoluit osten¬
dere omnipotentis. licet breuiter com memo¬
randum. p̃senti tamen sermone non est
transeundum. Cuiusdam gͦ nottis silentio
dum simul. cum fratribꝰ qui esceret indormi¬
torio. clam delectulo uoluit surgere. ut
ꝓlixxis orationib posset in sistere attentius.
Cumq suis alterũ ex coturnis acciperet. alterĩ
eoꝵ amanu lapsũ ẽ. feriensq soli pauimentũ
quieti fratrum incussit sonitum. At pater
coenobii expergefactus. & huius archani ig¬
narus. dixxit. Cuius rep̃hensibile audatia
hȩe modo contigit neglegentia. nrm̃ mori
expleat. crucẽ ꝓtinus ad eat. & qđ deliquit¬
neglegenter. diluat obȩdienter. Tunc lamberi
sacerdos pacier.tissimus. spe firmissimus. et
animo lȩtissimus. ussionẽ p̃lati libentissime
compleuit. & ad crucẽ sicut ouis aduictimã
ꝓperauit. Nil detulit secum ad immane fri¬

Expanded text:
acceptum fore suavitatis. 18. Verum quid ad cuacceptum fore suavitatis. 18. Verum quid ad cumulum suae perfectionis pietas voluit ostendere Omnipotentis, licet breviter commemorandum, praesenti tamen sermone non est transeundum. Cujusdam ergo noctis silentio, dum simul cum fratribus quiesceret in dormitorio, clam de lecto voluit surgere, ut prolixis orationibus posset insistere attentius. Cumque suis alterum ex cothurnis acciperet, alterum eorum a manu lapsum est, feriensque soli pavimentum, quieti fratrum incussit sonitum. At Pater coenobii expergefactus, et hujus arcani ignarus, dixit: Cujus reprehensibili audacia haec modo contigit negligentia, nostrum morem expleat, crucem protinus adeat, et quod deliquit, diluat obedienter. Tunc Lantbertus, sacerdos patientissimus, spe firmissimus, et animo laetissimus, jussionem praelati libentissime complevit, et ad crucem sicut ovis ad victimam properavit. Nil detulit secum ad immane fri
Abbreviated transcription (Latin):
conuersatus ẽ paradysi. Subregulari disci¬
plina illic nionachoꝵ uiuebat caterua. quoꝵ
conuersationem eẽ inter cęlestia plurimarũ
uirtutũ ꝓdebant testimonia. Inter quos
uenit nouissimus ordine. sed primus extitit
sanctitate. Postremus numero. sed p̃cipiis
deuotionis studio. Hunc patres monasterii
ut carissimum patrẽ recolebant. illi fratres
uniuersi ad surgebant ceu domino et patri.
famulabatur totis nisib dño. sitiens illi pla¬
cere. cui se templum spoponderat eẽ. In cum¬
bebat creberrimis orationib. tanto siquidẽ
liberius. quanto pastorali cura aliquantisꝑ
fuerat alienatus. Quantã humilitatẽ erga
p̃latos ex hibuit. quantã benignitatẽ apud
omnes tenuit. nullus uerbo explicare nullus
calamo potest comp̃hendere. Frugalitatẽ
namq in eo laudari non est necesse. quam
sic mirabiliter exercuit. ut ipsa macies cor¬
poris illum dño comꝓbaret. cunctis in odorẽ

Expanded text:
conversatus est paradisi. 17. Sub regulari disciconversatus est paradisi. 17. Sub regulari disciplina illic monachorum vivebat caterva, quorum conversationem esse inter coelestia plurimarum virtutum prodebant testimonia. Inter quos venit novissimus ordine, sed primus exstitit sanctitate; postremus numero, praecipuus exstitit devotionis studio. Hunc Patres monasterii ut charissimum Patrem recolebant; illi fratres universi assurgebant, ceu domino et patri. famulabatur totis nisibus Deo, sitiens illi placere, cui se templum spoponderat esse. Incumbebat creberrimis orationibus, tanto siquidem liberius, quanto a pastorali cura quantisper fuerat alienatus. Quantam humilitatem erga praelatos exhibuit, quantam benignitatem apud omnes tenuit, nullus verbo explicare, nullus calamo potest comprehendere. Frugalitatem namque in eo laudari non est necesse, quam sic mirabiliter exercuit, ut ipsa macies corporis illum Domino comprobaret cunctis in odorem
Abbreviated transcription (Latin):
cuncti sequimur. tecum omnes moriemuR.
Si suꝑbi te despicunt & filii belial ꝑsequunt᷑.
nos oues tuȩ diligimus & ueneramur. It cȩlo
clamor fratrum. lacrimeq gementum. Tune
pater euictus lacrimis ita fatur obortis. Pro
re pauca loquar. Non pastor de erit uobis.
non cura salutis. Unum ẽ quod mando repe¬
tens iterumq monebo. O filii carissimi & oues
pastoris summi. seruite dño intimore. et ex¬
ultate ei cum tremore. Declinate a malo. &
facite bonum. aderit uobis fortissimus aduitor
qui ẽ uerus ꝓmissor. neq sinet perire quos
attollens. & oculos ad celum dirigens. bene¬
dixit clero & populo. consignans eos xp̃i
signacuso. Quib etiã dulciter omnib exos¬
culatis. ipse domnus cum paucis comitibus
quoddã monasterium peniit. qđ stabulaus
olim uocabulum accepit. Ibi presertĩ uir
memorabilis sequestratus acustodia dominici
gregis. cum senatorib cęli in fra curiã terreni

Expanded text:
cuncti sequemur, tecum omnes moriemur. cuncti sequemur, tecum omnes moriemur. Si superbi te despiciunt, et filii Belial persequuntur, nos oves tuae diligimus et veneramur. 16. It coelo clamor fratrum, lacrymaeque gementum. Tunc Pater evectus, lacrymis ita fatur obortis: Pro re pauca loquar: Non pastor deerit vobis, non cura salutis. Unum est, quod mando repetens, iterumque monebo: O filii charissimi, et oves Pastoris summi, Servite Domino in timore, et exsultate ei cum tremore . « Declinate a malo, et facite bonum ; » aderit vobis fortissimus adjutor, qui est verus promissor, neque sinet perire, quos attollens, et oculos ad coelum dirigens, benedixit clero et populo, consignans eos Christi signaculo. Quibus etiam dulciter omnibus exosculatis, ipse domnus cum paucis comitibus quoddam monasterium petiit quod Stabulaus olim vocabulum accepit. Ibi praesertim vir memorabilis, sequestratus a custodia Dominici gregis cum senatoribus coeli infra curiam terreni