comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tuentes oblectabat. Q¬
do autẽ ut diximus fa¬
ma tam dirinuntii
uit. tempus iam in¬
stabat quo euisdem
beati martini solle¬
nitas solet celebrari.
Cum quidẽ turmepo¬
puloꝵ cateruatĩ irru¬
unt: partim causa
sollemnitatis attrac¬
ti. partim ut deiectio¬
nem domus uident
Siquidẽ ea uis nat᷑e
est: ut quilibet do¬
lens ocł̾is uid̾e gesti¬
at hoc ip̃m unde do¬
let. Et cum res uisa
plus cor mestificet: ta¬
men quasi ad sola¬
cium uide cupit ũ¬
de magis indoleat
ferebatur aũ inter
płimos ꝙ int̾ fratres
nudius tercius an¬
tea discordia seiuerit
quin etiam pridie
quam sancta edes
cremaretur. quidã
ante sc̃m̃ altare et
ꝯuitiis et uerberib
quosdam ex fratribꝰ
dehonestauetit: sc̃s qͦ¬
q martinus cuidam
pauꝑcł̃o peruisũ ap¬
paruerit: et quasi ꝯ¬
querẽs dixerit: qd ĩ
sua domo sit inui¬
riatus et concite sit
inde migraturus at¬
q ad tutelensẽ uicũ
ꝑuenturus. Ita enĩ ⁊¬
fluebat ingenstur¬
ba ut putares ꝙ af¬

Expanded text:
tuentes oblectabat. Quando autem, ut diximus, fama tam diri nuntii vit, tempus jam instabat, quo ejusdem beati Martini solemnitas solet celebrari. Cum quidem turmae populorum catervatim irruunt partim causa solemnitatis attracti, partim ut dejectionem domus viderent. Siquidem ea vis naturae est, ut quilibet dolens oculis videre gestiat hoc ipsum unde dolet. Et cum res visa plus cor moestificet, tamen quasi ad solatium videre cupit, unde magis indoleat. Ferebatur autem inter plurimos, quod inter fratres nudius tertius antea discordia saevierit, quinetiam pridie quam sancta aedes cremaretur, quidam ante sanctum altare et conviciis, et verberibus quosdam ex fratribus dehonestaverit: sanctus quoque Martinus cuidam pauperculo per visum apparuerit, et quasi conquerens dixerit, quod in sua domo sit injuriatus, et concite sit inde migraturus, atque ad Tutelensem vicum perventurus. Ita enim confluebat ingens turba, ut putares quod af
Abbreviated transcription (Latin):
sit ad uen̾abilem locũ
sepulchri. Quo ꝑlato
oblatis mun̾ib exo¬
rant ad beatum tu¬
mulum pro egroto.
S etiam insidente
ad huc in pr̃is pectore
secta non ꝯtinuo ⁊¬
uersi autẽ nũcii nar¬
rauerũt regi se mul¬
tas uirtictes ad bĩ tu¬
mulum uidisse. Di¬
centes cur nõ sanaue¬
rit filium tuũ ig¬
noramꝰ. At ille intel
ligens non aut̾e sa¬
nari filium suum¬
posse nisi equalem
cum patre cred̾et xp̃m
in honorem beati m̃t¬
tini fabricauit mi

Expanded text:
sit ad venerabilem locum sit ad venerabilem locum sepulchri. Quo perlati, oblatis muneribus, exorant ad beatum tumulum pro aegroto. Sed insedente adhuc in patria pectore sectam, non continuo versi autem nuntii narraverunt regi, se multas virtutes ad beati tumulum vidisse, dicentes: 'Cur non sanaverit filius tuus, ignoramus'. At ille iligens, non ante sanari posse filium suum, nisi aequalem cum Patre crederet Christum, in honorem beati Martini fabricavit ecc
Abbreviated transcription (Latin):
eficit linguaste¬
rilis tantas cupi¬
ens en arrare uirtu¬
tes. Chararici cuius¬
dam regis gallicie fi
lius grãuiter egrota¬
bat. Qui tale tediũ
incurrerat. ut solo
sp̃u palpitaret. Pat̃
diderat. S̾ et regio il¬
la plus solito quam
alie ꝓuincie lepͣ sor¬
debat. Cumq rexu
deret utgeri filium
ĩextremis dicit suis.
Martinus ille quẽ
ĩgalliis dicunt efful¬
gere multis uirtu¬
tib cuius queso uir
religionis fuit: enͣr¬
rate. Cui auint. Chatho¬
lice fieei ppłm pastora¬
li cura in corpore po¬
situs gub̾nauit. asse¬
rens filium cum pa¬
substantia uł ꝯmĩ¬
potentia uenerari.d
et nunc celi sede locat᷑.
assiduis bñficiis nõ
cessat plebi ꝓprie pro¬
uidere. Quib ait. Si
ħ uera sunt que pro¬
fertis discurrant us¬
q ad eiꝰ templum fi¬
deles amici. multa
munera deportanteᷤ
Et si obtineant mel
infantuli medicinã
inquisita fide catho¬
lica quam ille credi¬
dit. credam. Pensato gͦ
auro argentoq ad filii
sui pondus. transmi¬

Expanded text:
eficit lingua sterilis tantas cupiens enarrare virtutes. Charrarici cujusdam regis Galliciensis filius graviter aegrotabat, qui tale taedium incurrerat, ut solo spiritu palpitaret. Paterdiderat. Sed et regio illa plus 1013 solito quam aliae provinciae lepra sordebat. Cumque rex videret urgeri filium in extremis, dicit suis: Martinus ille, quem in Galliis dicunt multis virtu cuius, quaeso, religionis vir fuerit, enarrate?' Cui aiunt: 'Catholicae fidei populum pastorali cura in corpore positus gubernavit, adserens, Filium cum Pasubstantia vel omnipotentia venerari; sed et nunc caeli sede locatus, assiduis beneficiis non cessat plebi propriae provideri'. Qui ait: 'Si haec vera sunt quae profertis, discurrant usque ad eius templum fideles amici, multa munera deportantes; et si obtenent mei infantuli medicinam, inquisita fide catholica, quae ille credidit credam'. Pensato ergo auro argentoque ad filii sui pondus, transmi
Abbreviated transcription (Latin):
que abstulerat uendi¬
caret. Sz credo elimꝑe¬
dimentũ fuisse hoc fur¬
tum sicut postea ma¬
nifeste probatũ est.
Igitur cum sole orien¬
te adportũ flumĩs
causa transmeandi
hoĩes ꝓperarẽt: na¬
uim ad littus ꝯsꝑt¬
ciunt apesq ex al¬
ueriis certatĩ emer¬
gere hoĩemq seorsũ
iacere prostratum
S putantes eum oc¬
cupatum a sompno
sicut iam didicerãt
a puellis furtũ fc̃m:
quantocius ꝓperãt
ad alligandum eũ.
S accedentes mor¬
tuum reppererunt.
Statimq puellis
notũ fc̃m qd̃ fura

Expanded text:
quae abstulerat vindicaret. Sed credo, inpedimentum fuisse hoc furtum, sicut postea manifeste probatum est. Igitur cum sole oriente ad portum fluminis causa transmeandi homines properarent, navem ad litus conspiciunt, apesque ex alveariis catervatim emergere hominemque seorsum iacere prostratum. Sed putantes eum occupatum somno, sicut iam didicerant a puellis furtum factum, quantotius properant ad alligandum eum; sed accedentes, mortuum repperiunt. Statimque puellis notum factum, quod fura
Abbreviated transcription (Latin):
lam fatigationẽ sensi.
Quid tamen aculeuᷤ
malus deuenit:igno¬
ro. Non eum reieci per
uomitũ: ñ discessisse
sensi in aluũ. Unum
tantũ scio qd̃ ita me
ĩ uelocitate sensi sana¬
tum: ut putarem qd̃
ũecta aliquis manu:
illa que iuiuriam fa¬
ucib intulerant ab¬
stulissete. De puella de¬
uella bili sanata.
oĩb menbris debilis:
ꝑ sex annos tanqͣ mor¬
tua ĩ domo parentũ
lectulo decubabat.
Non gressum faciẽs¬
non opus manuum ĩ¬
plens: ñ lucẽ cernens.
non sermonẽ loquẽs
ñ audiens eloqutũ. Ad

Expanded text:
lam fatigationem sensi. Quid tamen aculeus malus devenerit, ignoro. Non eum rejeci per vomitum, non discessisse sensi in alvum. Unum tantum scio, quod ita me in velocitate sensi sanatum, ut putarem quod injecta aliquis manu, illa quae injuriam faucibus intulerant abstulisset. CAPUT II. De puella debili sanata. omnibus membris debilis, per sex annos tanquam mortua in domo parentum lectulo decubabat, non gressum facienon opus manuum implens, non lucem cernens, non sermonem eloquens, non audiens elocutum. Ad
Abbreviated transcription (Latin):
indita sunt. tamen
si ad huc miracula
cernere merem᷑ pla¬
cet ea alt̾i libello ĩ se¬
ri ut ea que osten¬
duntur ñ ocłis s ma¬
gis uocib debeant po¬
pulari. De cet̾o uero
uirtutẽ eius deposci¬
mus ut qui talia p̾¬
stat ex tumulo. Nos
iani a peccatis deo
mortuos suscitare
dignetur mortis
istius de sepulchro
ut in illo resurrecti¬
onis carnis omni tẽ¬
pore nob̾ obtineat ĩ¬
dulgentiam cum ille
prouehitur ad coro¬
nam. Explicit liber
pitula libri quarti.
e dolore uentris
mel.
De lingua et labiis
meis.
De puero a febre sa¬
nato.
De ꝯtractoet ceca.
De seruo theodulfi.
De multis infirmita¬
tibus sanatis.

Expanded text:
indita sunt. Tamen, indita sunt. Tamen, si adhuc miracula cernere meremur, placet ea alteri libello inseri, ut ea quae ostenduntur non oculi, sed magis debeant populari. De cetera vero virtutem eius deposcimus, ut qui talia praestat ex tumulo nos iam a peccatis Deo mortuos suscitare dignetur mortis istius de sepulchro, ut in illo resurrectionis carnis omni tempore nobis obteneat indulgentiam, cum iile provehitur ad coronam. EXPLICIT LIBER PITULA LIBRI IV. 1. De dolore ventris mei. 2. De lingua et labiis meis. 3. De puero a febre sanato. 4. De contracto et caeca. 5. De servo Theodulfi. 6. De multis infirmitatibus sanatis.
Abbreviated transcription (Latin):
tu sumpto calcata
febre roboratus est.
uos ex pueris no¬
stris ualitudinaria
febris inuaserat. oĩ¬
turas ut ex hoc ꝯta¬
gio plerq assolet
dolor seuus obsed̾at
S abhac bñdictõe
potati sanati sunt.
gõ ip̃e ĩ hoc itin̾e¬
E
cum dolorem den
rem etiam ñ solũi
ip̃i dentes: s omne
capud uenaꝵ pul¬
sib ac doloꝵ spicu¬
lis fig̾et᷑ ac timpora
ualide prosilirent ħ
presidium expecii.
S mox dolore dep̾s¬
so ꝯualui. O tyri¬
arcam in enarrabi¬
lem. Opigmentũ
ĩeffabile. O anti¬
dotum laudabile
O purgatoriũ ut ita
dicam celeste qd me¬
dicoꝵ uincit argu¬
tias. aromatũ suaui¬
tates suꝑat unguen¬
toꝵq omniũ robur
suꝑ crescit qd̃ mun¬
dat uentrẽ ut agri¬
dium pulmonem
ut ysopum ip̃mq
caput purgat ut pi¬
retrũ. et iam ñ solũ
membra debilia so¬
lidat. S qd̾ his oĩ¬
b magis est ip̃as il¬
las ꝯscientiaꝵ macu-¬
las abstergit ac leui¬
gat. Sufficiant ergo
hec huic libello que

Expanded text:
tu sumpto, calcata tu sumpto, calcata febre roboratus est. Duos ex pueris nostris valetudinaria 1112 febris invaserat, omnturas, ut ex hoc contagio plerumque assolet, dolor saevus obsederat: sed ab hac benedictione potati, sanati sunt. Ego ipse in hoc itinere cum dolorem dentrem, et jam non solum ipsi dentes, sed omne caput venarum pulsibus, ac dolorum spiculis figeretur, ac tempora valide prosilirent, hoc praesidium expetii, et mox dolore compresso convalui. O theriacam inenarrabilem! o pigmentum ineffabile! o antidotum laudabile! o purgatorium, ut ita dicam, coeleste, quod medicorum vincit argutias, aromatum suavitates superat, unguentorumque omnium robora supercrescit! quod mundat ventrem ut agridium, pulmonem ut hyssopus, ipsumque caput purgat, ut peretrum. Etiam non solum membra debilia solidat, sed, quod his omnibus majus est, ipsas illas conscientiarum maculas abstergit ac levigat. Sufficiant ergo haec huic libello, quae
Abbreviated transcription (Latin):
tatis causa nuꝑ
extiterat: ut ad usi¬
tandam genitricẽ me¬
am. territorium cã¬
uillonensis urbis ad¬
irem. S metuens sr̃¬
uenturas infirmita¬
tes: de hoc puluere. idẽ
sepulchri beati antisti¬
tis auferre. et mecum
deferre presumpsi. sci¬
licet ut cum quẽpiã
nr̃oꝵ morb aliquis
inuasiss uirtus sc̃io¬
pe ꝯsuetudinaria sub¬
ueniret. Igitur ubi¬
ad matrem accessi: ꝓ¬
tinus unum puerũ
febris cum dissenteria
arripit atterit. et con¬
sumit: ita ut negato
usu uescendi de solis
febrib aleretur. Die
ad bibendũ porrigomo¬
ribundo. Statimq
fugata febre. sedato
dolore ꝯualuit.
Ds dieb auerano ã-¬
tistite audiui qd
quodam tp̃re dum ty¬
pr quartani estu u¬
reretur expetita bea¬
ti martini basilica
q̃ in loco illo erat ce¬
lebrata iugilia fuis¬
ex hoc itinere aruer¬
num uenientes repe¬
rimus auitum ep̃m
at̾ciano typoita gra¬
uit̾ concuti ut etiã
si aliquid cibi sume¬
ret statim reiceret.
S de hoc pignore po¬

Expanded text:
tatis causa nuper exstiterat ut ad visitandam genitricem meam in territorium Cavillonensis urbis adirem. Sed metuens superventuras infirmitates, de hoc pulvere, id est sepulcri beati Antistitis auferre, et mecum deferre praesumpsi, scilicet ut cum quempiam nostrorum morbus aliquis invasisset, virtus Sancti ope consuetudinaria subveniret. Ubi igitur ad matrem accessi, protinus unum puerum febris cum dysenteria arripit, atterit et consumit, ita ut negato usu vescendi, de solis febribus aleretur. Die ad bibendum porrigo moribundo, statimque, fugata febre sedatoque dolore, convaluit. His diebus a Verano antistite audivi, quod quodam tempore dum typi quartani aestu ureretur, expetita beati Martini basilica, quae in loco illo erat, celebrata vigilia saex hoc itinere Arvernum venientes, reperimus Avitum episcopum a tertiano typo ita graviter concuti, ut etiam si aliquid cibi sumeret, statim rejiceret: sed de hoc pignore po
Abbreviated transcription (Latin):
mina. Clemens. Pri¬
mus. Letus. Theodor̾.
baudens. Quiriacus.
Innocentiꝰ.
emporib dio¬
cletiani et maxiani c̾¬
delitate eoꝵ exigente:
deficere cepit et discede
pene uniuersus orbiᷤ
a romanoꝵ potestate.
Inter multos aũ hu¬
moꝵ regnũ discessit.
presidente eis floro
rege strenuissimo.
Qui florus pr̃e suo
aumaro noĩe noui¬
ter uiam uniuerse
carnis ingresso. reg¬
nũ ad eptus ẽ. cum
iuginti eẽt annoꝵ
habebataũ isdẽ flor
duos fr̃es minores
se martinũ et au¬
maꝵ. Buxit autẽ
sepedc̃us florus uxo¬
rem puellam pul¬
ch̾rimã. brichildẽ
noĩe filiam chut
regis saxonũ. Ex
qua genuit tres fili

Expanded text:
 CLEMENS, PRIMUS, LAETUS, THEODORUS, GAUDENS, QUIRIACUS, INNOCENTIUS. Temporibus Diocletiani et Maximiani, crudelitate eorum exigente, deficere coepit et discedere pene universus orbis a Romanorum potestate: inter multos autem Hunnorum regnum discessit, praesidente eis Floro rege strenuissimo. Qui Florus, patre suo Amnaro nomine noviter viam universae carnis ingresso, regnum adeptus est, cum viginti esset annorum. Habebat autem idem Florus duos fratres minores se, Martinum et Amnarum. Duxit autem praedictus Florus uxorem puellam pulcherrimam, Brichildem nomine, filiam Chut regis Saxonum, ex qua genuit tres fili
Abbreviated transcription (Latin):
Penique siquis obi¬
ciat. qd in umbra pe¬
tri ponebantur inf¬
mi et sanabantur. ⁊
nos destramine in
quo martinus i acui
legimus frequenter.
factas fuisse uirtuteᷤ.
Plus est sane.uile stra¬
men absente marti¬
no. opetari uirtutẽ:
quã umbra petriq
sine eius presentia ñ
ipotuit fieri prestare
remedium. postul anti
uł infirmanti. Ueiꝵ
sine̾ xp̃o nec petrus
p̾sens potuit. nec mar¬
tinus absens uirtit̃
aliquid fecit. Mira
quidẽ sunt hec et di¬
gna omĩ admirati-¬
one miracła uł um¬
bram petri sub eius

Expanded text:
enique si quis obiiciat, quod in vmbra Petri ponebantur infirmi & sanabantur: & nos de stramine, in quo Martinus iacuit, legimus frequenter factas fuisse virtutes. Plus est sane, vile stramen absente Martino operari virtutem, quam vmbram Petri quod sine eius præsentia non potuit fieri præstare remediū postulanti, vel infirmanti. Verum, sine Christo nec Petrus præsens potuit, nec Martinus absens virtutis aliquid fecit. Mira quidem sunt hæc, & digna omni admiratione miracula: vel vmbram Petri sub eius
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsilium ñ haberet qͦ
per fidem ⁊ orationẽ
pericło inpugnaret.
Deniq tam diu circa
se seuisse ignem quã¬
diu erumpere ostiũ
turbatus mente tẽp¬
tauerit. Ubi uero in¬
auxilium crucis et
orationis arma repe¬
tisset medias cessisse
flãmas seq tñ sensis¬
se rorantes quas male
ẽẽt exꝑtus urentes. Uñ
irtelligat quisquis
ħ leg̾it ñ temptatũ
quidẽ illo martinũ
pericło sed probatũ.

Expanded text:
silium non haberet, quo per fidem et orationem periculo repugnaret: denique tam diu circa se saeuisse ignem, quamdiu erumpere ostium turbatus mente temptauerit. ubi uero uexillum crucis et orationis arma repetisset, medias cessisse flammas, seque tum sensisse rorantes, quas male esset expertus urentes. unde intellegat quisquis haec legerit, temptatum quidem illo Martinum periculo, sed uere probatum.
Abbreviated transcription (Latin):
illius bibere. Que
iterum hausta aqͣ
impleto uascło reu̾¬
tebatur ad uillam.
Quam prosequẽs
sc̃s ait. Reddam tibi ꝓ
mercede bñficium qr
adaquasti asinũ me¬
um. Et positis genib
in terra orauit ad do¬
minũ ut Loco illifõ¬
tis ostenderet uenã.
Acstatim cõsũmata
Qone disrupta terta
fontẽ ĩmensum ppłis
admirantib patefecit
Qui usq hodie bñfi¬
cium prebet hoĩb cũ¬
manentib in agroil¬
lo. In huius enim fõ¬
tis ore est lapidis in
testimoniũ qui ues¬
tigium retinet assel
li illius super quẽ sc̃s
ec illud silere pu¬
to qd̃ hoc tempo¬
t̃ẽ cum plato ep̃atũ
pictaue urbis adep¬
tus est uirtus sancti
fuit ostensa. Domꝰ
adiuncta eccłiasti¬
ce domui incendio
maximo cremabat᷑
ac scintille cumcar¬
bonib suꝑ domꝰ ec¬
cl̃ie uento impellẽ¬
te cadebantz S ille
de puluere beati se¬
pulchri secũ habẽs.
eleuauit crismari¬
um ꝯtra ignem. E¬
quidẽ exortus subi¬
to uentus uento il¬

Expanded text:
illius bibere. Quo illius bibere. Quo facto, iterum hausta aqua, impletoque vasculo revertebatur ad villam. Quam prosequens Sanctus ait: Reddam tibi pro mercede beneficium, quia adaquasti asinum meum. Et positis genibus 1133 in terra oravit ad Dominum, ut in loco illo fontis ostenderet venam. Ac statim consummata oratione, disrupta terra fontem immensum populis admirantibus patefecit. Qui usque hodie beneficium praebet hominibus commanentibus in agro illo. In illius enim fontis ore est lapis in testimonium, qui vestigium retinet asli illius, super quem sanctus ec illud silere puto, quod hoc tempore, cum Plato episcopatum Pectavae urbis adeptus est, virtus sancti fuit ostensa. Domus adiuncta eclesiasticae domui incendio maximo cremabatur, ac scintillae cum carbonibus super domus eclesiae, vento inpellente, cadebant. Sed ille de pulvere beati sepulchri secum habens, elevatum chrysmarium contra ignem, exortus subito veritus vento il
Abbreviated transcription (Latin):
tutib fabularem᷑
ħ michi unus deci¬
uib affirmantib
aliis uera ẽẽ fidelit̾
retulit. Naiogalo
uilla est inhoc terri¬
torio sita ad ꝙͣ cum
sc̃s martinus ad huc
suꝑstes incorpore i¬
ret: obuium habu¬
it uir exhibentem
aquani cum uascło
Erat enim puteus
ille dequo hec exhi¬
bebatur. situs ĩual¬
le quasi nulle passi¬
b a uilla. Ex eo inco¬
le haustam deferebãt
aquam. Tũc ait uir
dei hoĩ aquã ferenti.
Queso dilectissime
ꝯtine manum tuã
et huic assello cui
sedeo paululũ aque
ad bibendũ indul¬
ge qui ait. Si netes¬
sarium ducis anima
tuum adaquare: as¬
cede ad puteũ: et ħ¬
haurens dabis ei. Nã
ego qd̃ cum labore de¬
tuli: non prebebo. ⁊
hec dicens preteriit.
Quo discedente ue
nit mulier et ip̃a
deferens aquã mul
si rebecca quondam
audiens nuntiũ dei
et tibi prebeo ait et
asino tuo potũ nec
in labor ẽ ut itere hauxiã
Cantum uoluntaᷤ
tua fiat. Qui iter
pergens necessitatem
pateris et posito in
uasculo dedit asmo

Expanded text:
tutibus fabularemur, haec mihi unus ex civibus, affirmantibus aliis vera esse, fideliter retulit. Najogialo villa est in hoc territorio sita, ad quam cum sanctus Martinus adhuc superstes in corpore adiret, obvium habuit virum exhibentem aquam cum vasculo. Erat enim puteus ille, de quo hanc exhibebat, situs in valle quasi mille passus a villa, et ex eo incolae haustam deferebant aquam. Tunc ait Vir Dei homini aquam ferenti: Quaeso, dilectissime, contine manum tuam, et huic asello cui sedeo, paululum aquae ad bibendum indulge. Qui ait: Si necessarium ducis animal tuum adaquare, accede ad puteum, et hauriens dabis ei. Nam ego quod cum labore detuli non praebebo; et haec dicens praeteriit. Quo discedente venit protinus mulier, et ipsa deferens aquam in usi Rebecca quondam audiens nuntium Dei : Et tibi praebeo, ait, et asino tuo potum; nec mihi labor est ut iterum hauriam. Tantum voluntas tua fiat, qui iter pergens necessitatem pateris. Et deposito de ulnis vasculo dedit asino
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtractũ quicquid diᷤᷤ¬
solutũ fuit redinte¬
gratum est mulieris
ĩ corpore: a beati an¬
tistitis uirtute. Si¬
nili sorte et alius
paraliticus ad hoc ac¬
cedens monasteriũ
ut uelum ipsius cã¬
celli attigit amora
omni debilitate sa¬
nus abscessit. Distat
autẽ ab urbe picta¬
ua quasi stadiis qͣ¬
draginta. De fonte q̃¬

Expanded text:
contractum, quicquid discontractum, quicquid dissolutum fuit, redintegratum est mulieris in corpore a beati antistitis virtute'. Simili sorte et alius paralyticus ad hoc accedens monasterium, ut velum ipsius cancelli attigit, amota omni debilitate, sanus abscessit. Distat autem ab urbe Pectava quasi stadia quadraginta. 31. Exinde
Abbreviated transcription (Latin):
niter missis percũc¬
tor abbatem si aliq
ibi dñs miracłm os¬
tendisset. Asseruitq
illecoram qui ade¬
rant fratrib pler¬
q ibi illuminari ce¬
cos ac debiles integꝰ¬
ri. Quid tamen nu¬
per sit gestum inqͥd
tibi domne qr solli¬
cite inquiris euol¬
uam.Mulier que¬
dam uicina loci hu¬
ius paralisi humo¬
re percussa officiũ
membroꝵ omnium
usq quaq perdid̾at
Que carruce imposi¬
ta bob trahentibus
ferebatur. circumiẽs
domos diuitũ ut ĩ¬
opie sue expleret ne¬
cessitatẽ. Ergo dũ dela¬
ta adhunc locũ paui¬
mento prosternitur
Lento conamine ac¬
cedens uelum qd̾ scm̃
tegebat cancellum de¬
uõte osculatur di¬
cens. Hic te beate cõ¬
fessor ad esse credo. h
te mortuum suscitaᷤᷤ¬
se testificor. Confido
enĩ qd si uolueris po¬
cut quondã disrũp¬
tis inferni faucib
defuncti aĩam rduxi¬
sti hec effata genas
lacrimis rigabat
urbertim. ac statim
impleta or̾one quic¬
qͥl aridum quicqͥd

Expanded text:
niter missas, percunctor abbatem, si aliquod ibi Dominus miraculum ostendisset. Asseruitque ille coram qui aderant fratribus, plerumque ibi inluminare caecos ac debiles integrari. 'Quid tamen nuper sit gestum, inquio, tibi, domne, quia sollicite inquiris, evolvam. Mulier quaedam vicina loci huius, paralysi humore perculsa, officio membrorum omnium usquequaque perdiderat. Quae carrucae inposita, bubus trahentibus, ferebatur, circumiens domos divitum, ut inopiae suae expleret necessitatem. Ergo dum delata ad hunc locum pavimento prosternitur, lento conamine accedens, velum quod sanctum tegebat cancellum devote osculatur, dicens: „Hic te, beate confessor, adesse credo, hic te mortuum suscitasse testificor. Confido enim, quod, si volueris, pocut quondam, disruptis inferni faucibus, defuncti animam reduxisti". Haec effata, genas lacrimis rigabat ubertim, ac statim impleta oratione, quicquid aridum, quicquid
Abbreviated transcription (Latin):
suram dat gr̃am.
Qui sanctum suũ
usq quaq mirificãs
per hoc qd̃ uniuersis
uenerandꝰ est id ostẽ¬
dit quantum hũc
eus gr̃a ꝑfudit. Et¬
enĩ si uniuersi reges
ac cesares prouulga¬
tis ubiq edictis iu¬
berent ut omnes eũ
uenerarentur: nul¬
lo tam̃ pacto exigere

Expanded text:
suram dat gratiam. suram dat gratiam. Qui sanctum suum vsquequaque mirificans, per hoc quod vniuersis venerandus est, id ostendit quantum hunc eius gratia perfudit. Etenim si vniuersi Reges ac Cæsares peruulgatis vbique edictis iuberent, vt omnes eum venerarentur, nullo tamen pacto exigere
Abbreviated transcription (Latin):
syria. hoc ethiops:
audiuit.⁊ cetera reg¬
na que illic anno¬
tantur: quousq
subiungitur. Qͦ
miserior est regio
ista nr̃oꝵ. quẽ tan¬
tum uirz cũm in
ꝓximo habuerit
nosse ñ meruit.
Quam iudelicet.
martini głiam in
longĩquum porrec¬
tam poeta demons¬
trare uolens: ait.
Gallica celsa farus
splendorem mittit
ad ẏndos. Et item.
men marcinus ho¬
norem. Annon hoc
attestantur eius
deuoti qui delon¬
ginquis regionib
atq linguis ignotis
ad hunc adorandum
ꝯfluere solent: Anti¬
quoꝵ sane deuotio
quam frequenter eiꝰ
reuerẽtie ul̾ amori se¬
se impendit: uł inmi¬
mere testantur eccłie
que tam frequent̃
iibiq locoꝵ in eius
nomine reperiunt᷑
ut uemo preter dei ge¬
nitritẽ uł pastorem
eccl̃ie petrum tã cre¬
bras habere uideatur.
Certe cum nicħ in de
ita sine causa fiat:
hoc qd̃ omni ut ita
dixerim orbe tã glo¬
rificandus tamq p̾¬
tiosus habetur non
casu accidit. s eius ĩ¬
stinctu qui ad men¬

Expanded text:
Syria, hoc Æthiops Syria, hoc Æthiops audiuit, & cætera regna quæ illic annotantur, quousque subiungitur. Quo miserior est regio ista nostrorum, quæ tantum virum cum in proximo habuerit, nosse non meruit. Quam videlicet Martini gloriam in longinquum porrectam Poeta demonstrare volens, ait, Gallica celsa pharus splendorem mittit ad Indos. Et item, men, Martinus honorem. An non hoc attestantur eius deuoti, qui de longinquis regionibus atque linguis ignotis ad hunc adorandum confluere solent? Antiquorum sane deuotio, quam frequenter eius reuerentiæ & amori sese impenderit, vel innumeræ testantur Ecclesiæ, quæ tam frequenter vbique locorum in eius nomine reperiuntur, vt nemo post Dei Genitricem, & Pastorem Ecclesiæ Petrum tam crebras habere videatur. Certe cum nihil in te ita sine causa fiat, hoc quod omnium vt ita dixerim orbe, tam glorificandus, tamque preciosus habetur, non casu accidit, sed eius instinctu, qui ad men
Abbreviated transcription (Latin):
rentur. Cum enũ mn¬
debant qd plebeius
ł infirmum sanabat
ł mortuũ suscitabat
qd nec imperator cũ
omni exercitu suo
nec ip̃i pontifices c̃
omũb diis suis fa¬
cere ullatenuis pote¬
rant:suꝑb amcer¬
uicẽ humili xp̃i iu
go sũmittebant. Iam
uero cum reuelata
gr̃a iustus ex fide po¬
cius iiuere debeat:
miracła suꝑfluo que¬
runtur. Opera iusti¬
cie magis gerenda st̃.
Multi signa fecerũt.
quib iudex dicet.
Nescio uos. Qui pi¬
etatis opera gerunt.
audient. uenite be¬
nedicti patris mei.
Et cet̾a. Etut ue¬
niamus ad hũc eũ¬
dem beatum mar¬
tinũ: placuit de eo
diuine dispensatõni
obitum tanta ac
talia miracła gere¬
ret per que nomen
eius et głam totus
mundus agnosc̾et.
Unde et ubiq tanta
gratia preditus est
ut sicut de ip̃o scri¬
bitur non illi quiᷤ¬
quam monachoꝵ
sit: prophetis tantũ
et apłis consertus
quem illis per omĩ
a ꝯsimilem eẽ hor
egyptus fatetur cõ¬
perit hoc yndus. hoc

Expanded text:
rent. Cum enim virent. Cum enim videbant quod plebeius et infimum sanabat, et mortuum suscitabat, quod nec imperator cum omni exercitu suo, nec ipsi pontifices cum omnibus diis suis facere ullatenus poterant, superbam cervicem humili Christi jugo submittebant. Jam vero cum relevata gratia justus ex fide potius vivere debeat, miracula superfluo quaeruntur. Opera justitiae magis gerenda sunt. Multi signa fecerunt, quibus judex dicet: Nescio vos. Qui pietatis opera gerunt, audient, Venile benedicti patris mei, & cætera. Et vt veniamus ad hunc eundem beatum Martinum, placuit de eo diuinæ dispensationi, obitum tanta ac talia miracula gereret, per quæ nomen eius & gloriam totus mundus agnosceret. Vnde & vbique tanta gratia præditus est, vt sicut de ipso scribitur, non illi quisquam Monachorum, sit: Prophetis tantum & Apostolis consertus, quem illis per omnia consimilem esse, hoc Ægyptus fatetur, comperit hoc Indus: hoc
Abbreviated transcription (Latin):
qui murmurãt que¬
relantes cur beatus
martinus solita si¬
bi miracła iam nõ
frequentet hoc nt¬
chilominus adiũ¬
gũt qd̃ erga nos nõ
sit pronus ad miseran¬
dum sicut nr̃is aute¬
cessoribus fuit. S his
uerbis cordis sui dif¬
fidentiam simul et ĩ¬
sipientiam produnt.
Nec uerba quippe ñ
sonant disciplinã:
s ita sonant quasi
aut iurtus beati mar¬
tini. aut caritas de¬
fectum incurrerit. Uͥ¬
tus uidelicet ut mi¬
norem patrandoꝵ mi¬
racłoꝵ efficatiam ha¬
beat: caritas uerout
qd̃ absit oblitus sit
misereri. Quib hoc
primo respondemus:
quia udei ñ sunt:
nec signa querendo
iudaizare debent. Q
iudelicet signa in
exordio nascentis
eccłie ad fidem astru¬
eridam necessaria
fuerunt. Piscatoreᷤ
namq et de uilib
artib assumpti cru¬
cifixi dectatem p̾di¬
cabant: et hoc uti¬
q suꝑbi reges et m¬
agistratus ualde stł¬
tum putarẽt nisi ꝑ
ad mirationẽ signo¬
rum tante rei ma¬
iestatem credere coge¬

Expanded text:
qui murmurant quequi murmurant querelantes, cur beatus Martinus solita sibi miracula jam non frequentet, hoc nihilominus adjungunt, quod erga nos non sit pronus ad miserandum, sicut nostris antecessoribus fuit. Sed his verbis cordis sui diffidentiam simul et insipientiam produnt. Haec verba quippe non sonant disciplinam, sed ita sonant, quia aut virtus beati Martini, aut charitas defectum incurrerit: virtus videlicet. ut minorem patrandorum miraculorum efficaciam habeat; charitas vero, ut, quod absit, oblitus sit misereri. Quibus hoc primo respondemus, quia Judaei non sunt, nec signa quaerendo judaizare debent. Quae videlicet signa in exordio nascentis Ecclesiae ad fidem astruendam necessaria fuerunt. Piscatores namque et de vilibus artibus assumpti, Crucifixi deitatem praedicabant, et hoc utique superbi reges et magistratus valde stultum putarent, non per admirationem signorum tantae rei majestatem credere coge
Abbreviated transcription (Latin):
bientes in anescant:
aut si ñ luna flagel¬
li dimissa minus in
supremo examme ex¬
polita reperiantur.
Scit enim ille qd̃ ẽs
iusticie nr̃e iuxta pro¬
phetam quasi pannꝰ
menstruate sunt: ⁊
qd̃ ip̃a holocausta sa¬
cerdotum indigẽt
lauari. Hoc saneꝙ
quia illic ubi plus
habundant mala o¬
pera et minus fuĩt
bona ñ solet auersi¬
tas euenire: ñ hoĩ s
deo soli notũ est. Ta¬
men de dyabł̃o et eiꝰ
corpore q̃d̃ sunt reꝑ¬
bi scriptum ẽ. qr do¬
lus in manu euis
dirigitur qm̃ hoc
habere crebro solẽt
ut qd̵ nequit̃ appe¬
tunt exple nequius
possint et qd̃ ꝑuersa
uoluntate desid̾ant
peruersiori faculta¬
te consũment: ut tã¬
to eis de adu̾sitate
nich in presenti ob¬
sistat quanto eis in
postere nil de ꝓsperi¬
tate remanebit. Ma¬
gis ergo necessariũ ẽ.
magis q nob̾̃ obtã¬
dum ut id imperet
id ꝓuideat qd̃ ad a¬
niatum ꝓficiat sa¬
lutẽ: quam id qd fa¬
ciat plausum et ad¬
mirationẽ. Illi sane

Expanded text:
bientes inanescant, bientes inanescant, aut si non, lima flagelli dimissa, minus in supremo examine expolita reperiantur. Scit enim ille quod omnes iustitiæ nostræ, iuxta Prophetam, quasi pannus menstruatæ sunt, & quod ipsa holocausta sacerdotum indigent lauari. Hoc sane, quia illic vbi plus abundant mala opera, & minus fiunt bona, non solet aduersitas euenire, non homini, sed Deo soli notum est. Tamen de diabolo, & eius corpore, quod sunt reprobi, scriptum est, quia dolus in manu eius dirigitur, qhabere crebro solent, ut quod nequiter appetunt, explere nequius possint, et quidem perversa voluntate desiderant perversiori facultate consumere, ut tanto eis de adversitate nihil in praesenti obsistat, quando eis in posterum nil de prosperitate remanebit. Magis ergo necessarium est, magisque nobis optandum, id imperet, id provideat, quod ad animarum proficiat salutem, quam id quod faciat plausum et admirationem. Illi sane
Abbreviated transcription (Latin):
uirga dei suꝑ eos sed
quid eis restat: sub¬
iungẽs dicit. D̾s ser¬
uabit illis dolorẽ et
de furore omnipotẽ¬
tis bibent. Qua ꝓpt̃
simus iuxta psalmi¬
stam ad flagella pa¬
rati et sint nobis iu¬
dicia eius iocunda:
qm̃ ut scriptum ẽ.
Qui ñ amat iudici¬
um ñ potest sanati.
Et idcirco iubet apłs
ĩ tribulatione głari
et in omnib gratia
agere. Annon laudes
referende sunt deo ꝙͣ
do nos affligens sig¬
nũ filiationis ostẽ¬
dit: Flagellat in qͥt
omnem filium quẽ
recipit. Magnũ qͥp¬
pe fuerat:si serui uo¬
carentur. Magnum
ĩquit est tibi uoca¬
ri seruum meũ. S
paꝵ est ut serui uo¬
centur: cum nec ami¬
ci quidem appellen¬
tur. Nam ut propẽ¬
siorem affectum er¬
ga afflictos ostende¬
ret. hos diuina uox
filios appellat. Porro
autẽ quecũq sint il¬
la opera que in ibi
sub patrocinio bea¬
ti martini gerunt᷑
credend̾ est qd̵ ip̃ius
obtentu ꝓtegantur.
ne uidelicet aut mẽ¬
tes operantium iu¬
gi prosperitate suꝑ¬

Expanded text:
irga Dei super eos. Sed quid eis restat subiungens, dicit, Deus seruabit illis dolorem, & de furore omnipotentis bibent. Quapropter simus iuxta Psalmistam ad flagella parati, & sint nobis iudicia eius iocunda, quoniam, vt scriptum est, Qui non amat iudicium, non potest sanari. Et idcirco iubet Apostolus in tribulatione gloriari, & in omnibus gratias agere. An non laudes referendæ sunt de eo, quando nos affligens, signum filiationis ostendit? Flagellat, inquit, omnem filium quem recipit. Magnum qpe fuerat, si serui vocarentur. Magnum, inquit, est tibi vocari seruum meum. Sed parum est vt serui vocentur, cum nec amici quidem appellentur. Nam vt propensiorem affectum erga afflictos ostenderet, hos diuina vox filios appellat. Porro autem quæcumque sint illa opera, quæ inibi sub patrocinio beati Martini geruntur, credendum est, quod ipsius obtentu protegantur: ne videlicet aut mentes operantium iugi prosperitate super
Abbreviated transcription (Latin):
ulti cnĩ sñt qui
uirtutes scĩ mͣr¬
tini ul stante uerso
uł̃ stilo prosaico cõ¬
scripserunt. Equi¬
b primus ille seue¬
rus sulpicius. cui
tantus feruor amoris
fuit ĩsc̃m dei ut eo ad¬
huc degente in secł̃o.
umum librũ demira¬
bilib eius scriberet.
Exinde post tranfit
scripsit. quos dya¬
logos uoluit uocita¬
ri in quib ñ nulla
de uirtutib h̾emita¬
rum anachoritaiz¬
ue referente postumi¬
anoinseruit. S ĩnul¬
lo inferiorẽ nr̃m po¬
tuit reperire marti
ceret felicẽ quidẽ gre¬
ciam que meruit
audire aplm predi¬
cantẽ. s nec gallias
axp̃o derelictas qui¬

Expanded text:
ulti sunt qui virtutes S. Martini vel stante versu vel stylo prosaico conscripserunt, de quibus primus ille Severus Sulpicius, cui tantus fervor amoris fuit in Sanctum Dei, ut eo adhuc degente in saeculo unum librum de mirabilibus vitae ejus scriberet: exinde post transitum scripsit, quos Dialogos voluit vocitari; in quibus nonnulla de virtutibus eremitarum anachoretarumque, referente Postumiano, inseruit: sed in nullo inferiorem nostrum potuit reperire Martinceret, Felicem quidem Graeciam, quae meruit audire Apostolum praedicantem; sed nec Gallias a Christo derelictas, qui
Abbreviated transcription (Latin):
tibi latet qd sim ĩ ops
litt̾is et tam admirã¬
das uirtutes stultus
et ydiota non audeã
uerus. aut paulmus
iuuerẽt. aut cerce for¬
tunatus ad ẽẽt qui
sta describerẽt. Nam e¬
go adhiners notã in¬
curro si ħ adnotare tẽp¬
tauero. Etait michi.
Et nescis qr nobiscũ
ꝓpter intelligentiã
ppłoꝵ magis sicut
tu loqui poteris es h̾e¬
tur preclar. itaqz ne
dubites. et ħ agere ñ
desistas. qr crimen ti¬
bi erit si ista tacue¬
ris. Ego autẽ h̾ agere
cupiens duplicis tedii
roris pariter et terro¬
ris. Meroris cur tan¬
te uirtutes q̃ suban¬
tessorib nr̃is facte
lunt ñ sunt scripte. t̾¬
roris: ut opus aggre¬
nus. S spẽ duune pi¬
etatis illectus aggre¬
diar qd̃ monecur. Po¬
ardorẽ. Aut certe eum¬
ꝯstabit rursũ asine¬
os reserare. si labia me¬
expandere. S quid
timeo rusticitatẽ meã
mundane sapĩe uani¬
tatẽ. ñ oratores. s piᷤ¬
catores. nec philoso¬
phos s tusticos pree¬

Expanded text:
tibi latet, quod sim inops tibi latet, quod sim inops litteris et tam admirandas virtutes stultus et idiota non audeam verus aut Paulinus viverent, aut certe Fortunatus adesset, qui ista discriberent! Nam ego ad haec iners notam incurro, si haec adnotare temptavero'. Et ait mihi: 'Et nescis, quia nobiscum propter intellegentiam populorum magis, sicut tu loqui potens es, habetur praeclarum? Itaque ne dubites et haec agere non desistas, quia crimen tibi erit, si ea tacueris'. Ego autem haec agere cupiens, duplicis taedii roris pariter et terroris. Maeroris, cur tantae virtutes, quae sub antecessoribus nostris factae sunt, non sunt scriptae; terroris, ut adgrenus. Sed spe divinae pietatis illectus, aggrediar quod monetur. Poardorem; aut certe constabit eum rursum os asinae reserare, si labia meexpandere. Sed quid timeo rusticitatem meam,mundanae sapientiae vanitatem, non oratores, sed piscatores; nec philosophos, sed rusticos praee
Abbreviated transcription (Latin):
martini ep̃i turoñ.
tini conscripsit.
Ominis scĩs et
cissimis frĩb
nice michi a deo con
num antistitẽ su¬
um ĩ corpore poĩto
operari dignatus est
cotidie ad corroborãdã
fidem credentiũ ꝯfir¬
mare dignatur. Il¬
le. nũc exornat uir¬
tutib eius tumulũ
qui in eo operatus
est. cum eẽt in mun¬
do. Et ille prebet per
a qui misit tune
presulem gentibus
perituris. Nemo aũ
de ante uirtitibus¬
actis dubitet cũ pre¬
sentium signoꝵ cer¬
nit munera dispẽ¬
sari dum uideat
claudoe erigi. cecos
illuminari.demones
effugari.et aliaque¬
qz morboꝵ genera ip¬
so medicante curari.
Ego uero fidem inge¬
rens libri illuis qui
de euis uita ab ante¬
riorib est scriptus p̾¬
sentes uirtutes ĩ qͣnͣ¬
to admemoriam re¬
colo memorte inpos¬
terum dño iibente
mandabo. Q ñ pre
multos ac diuersis
morbis oppressos sa¬
nari. et uidi ħ spectã¬
te mr̃e mea. Que ait
michi. Quare segnis
es adħscribenda que
prospicis: Et aio. Non

Expanded text:
URONICI TINI EPISCOPI. DOMINIS SANCTIS ET LCISSIMIS FRATRIBUS NICAE MIHI A DEO COMMnum antistitem suum in corpore positum operari dignatus est, cotidie ad conroborandam fidem credentium confirmare dignatur. Ille nunc exornans virtutibus eius tumulum, qui in eo operatus est, cum esset in mundum; et ille praebet per anis, qui misit tunc praesolem gentibus perituris. Nemo ergo de anteactis virtutibus dubitet, cum praesentium signorum cernit munera dispensari, cum videat clodos eregi, caecos inluminari, daemones effugari et alia quaeque morborum genera, ipsum medificante, curari. Ego vero fidem ingerens libri illius, qui de eius vita ab anterioribus est scriptus, praesentes virtutes, de quanto ad memoriam recolo, memoriae in posterum, Domino iubente, mandabo. Quod non praesmultos ac diversis morbis obpraessos sanari, et vidi haec, spectante matri meae, quae ait mihi: 'Quare segnes es ad haec scribenda quae prospicis?' Et aio: 'Non
Abbreviated transcription (Latin):
O d̾ uirtus eius ab
agro nr̃o tempesta¬
tem prohibuit.
Deligno bĩ cancelli
O d̾ uirtus eius no¬
bis inimicos inhi¬
buit.
De dissentericis.
De merguminis
et frigoreticis
De lecuro ꝯtracto.

Expanded text:
od virtus eius ab agro nostro tempestatem prohibuit. 35. De ligno beati cancelli. 36. Quod virtus eius nobis inimicos inhibuit. De disintericis. 38. De inerguminis et frigoriticis. De Securo contracto.
Abbreviated transcription (Latin):
effabilem nec labore
uictũ nec morte uicẽ¬
dum.qui nec mori ti¬
muit nec uiuere recu¬
sauit.S cũ adiscipu¬
lis irgaretur. ut stra¬
m̃ta subse sin̾et poni.
ui febrium per aliqͦt
dies laborãs. ñ decet ĩ¬
quit filii ñ decet xp̃i¬
anum nisi ĩ cuiere et
cilicio mori. Ego enĩsi
liud uobis relinqui
exemplũ: ip̃e peccaui.
Et cũ it̾m a presb̾ris qui
rãt rogaretur ut cor¬
pusculum lat̾is mu¬
tatione releuaret:si¬
nite inquit sinite ⁊¬

Expanded text:
effabilem, nec labore effabilem, nec labore victum, nec morte vincendum; qui nec mori timuit, nec vivere recusavit. Sed cum a discipulis rogaretur, ut stramenta sub se faceret poni, vi febrium per aliquot dies laborans, Non decet, inquit, filii, non decet Christianum, nisi in cinere et cilicio mori; ego enim, si aliud vobis reliqui exemplum, ipse peccavi. et cum a presbyteris, qui rant, rogaretur ut corpusculum lateris mutatione releuaret, sinite, inquit, sinite
Abbreviated transcription (Latin):
cipulis: indicauit e¬
is iam ad eẽ tempꝰre¬
soluendi sp̃m eius a
corpore. Tunc uero lu¬
ctus et meror oĩum
uox una plangentiũ¬
finit et dicentium. Cur
nos pat̾ deseris: aut cͥ
nos desolatos relinqͥs
Inuadent enĩ gregem
tuũ lupi rapaces. Et
quis nos a rapacitati¬
b eoꝵ te recedente de¬
fendet:Scimus qui¬
dem te desiderare xp̃m
mia tua. nec dilata mi¬
nuentur nr̃i potiꝰ mi¬
serere. Tunc ille motꝰ
coꝵ fletib. lacrimasse
ꝑhibetur. Conuersũ¬
q ad dñm supplici
uoce dixit. Dñe si ad¬
huc ppło tuo sũ necc̾¬
sarius non recuso la¬
borem fiat uoluntas
tua. Nimuꝵ nescie¬
bat quid pocius mal¬
let. qr nechos deserere.
nec a xp̃o uolebat di¬
ucuis separari. Nich
enĩ ĩ uoto suo ponẽs
oĩa ħ indei arbitrio
dimisit dicẽs. Dñe si
adhuc me uis ĩcorpo¬
re manere ñ recuso la¬
borem et si parcis eta¬
ti bonũ est michi fi¬
at uoluntas tua. Ho
autẽ dequib timeo
tu p̾e custodi.Ouirũ ĩ¬

Expanded text:
cipulis, indicavit ecipulis, indicavit eis jam adesse tempus resolvendi spiritum ejus a corpore. Tunc vero luctus et moeror omnium, vox una plangentium et dicentium: Cur nos, Pater, deseris, aut cui nos desolatos relinquis? Invadent enim gregem tuum lupi rapaces. Et quis nos a rapacitatibus eorum, te recedente, defendet? Scimus quidem te desiderare Christum, mia tua, nec dilata minuentur; nostri potius miserere. Tunc ille motus eorum fletibus lacrymasse perhibetur; conversusque ad Dominum supplici voce dixit: Domine, si adhuc populo tuo sum necessarius, non recuso laborem; fiat voluntas tua. Nimirum nesciebat quid potius mallet: quia nec hos deserere, nec a Christo volebat diutius separari. Nihil enim in voto suo ponens omnia haec in Dei arbitrio dimisit dicens: Domine, si adhuc me vis in corpore manere, non recuso laborem: et si parcis aetati, bonum est mihi: fiat voluntas tua. Hos autem, de quibus timeo, tu ipse custodi. O virum in
Abbreviated transcription (Latin):
illi euen̾at qua ne¬
cesse hũit condaten¬
sem dyocesis sue ui¬
cum adire ut cl̾icis
inter se eccl̾ie illius
discordantib pacem
reformaret. et licet fi¬
nem dieꝵ suoꝵ affu¬
isse non ignoraret:
ꝓficisci tñ ob istius¬
modi cãm non recu¬
sauit. Memorans
illud euͣngelicũ. Sĩ
pacifici qm̃ filii d̾i uo¬
cabuntur. Uolensq
pacem om̃ib relin¬
quere exemplo dñi
ĩ die ascensions sue
apłis dicentis. pacẽ
dimisi in pace uos
inueniam. Cimmq hec
causa cum familiati
discipłoꝵ comitatu
iter ꝑagẽt mergos ĩ
flumine uidet p̾isci¬
um multitudinem
captãtes et dixit. for¬
ma h demonũ ẽ. ẽñc
illis potenti uirtute
uerboꝵ imperauit ut
eum gurgitẽ relinq̃¬
tes arida desertaq ap¬
peterent loca. Statim¬
in una turba cong̾¬
gate relicto flumĩ¬
ratus. pace int̾ cł̾icos re¬
stituta cũ iam regre¬
di ad monast̾ium co¬
gitaret uirib corpo¬
ris cepit repente desti
tui. Conuocatisq diͤ¬

Expanded text:
illi evenerat, qua neilli evenerat, qua necesse habuit Condatensem dioecesis suae vicum adire, ut clericis inter se Ecclesiae illius discordantibus pacem reformaret. Et licet finem dierum suorum adfuisse non ignoraret, proficisci tamen ob istiusmodi causam non recusavit, memorans illud evangelicum: Beati pacifici, quoniam filii Dei vocabuntur: volensque pacem omnibus relinquere, exemplo Domini in die ascensionis suae apostolis dicentis: Pacem dimisi, in pace vos inveniam. Cumque hac causa cum familiari discipulorum comitatu iter perageret, mergos in flumine videt piscium multitudinem captantes, et dixit: Forma haec daemonum est. Tunc illis potenti virtute verborum imperavit, ut eum gurgitem relinquentes arida desertaque appeterent loca. Statimin una turba congrgatae, relicto flumiratus, pace inter clericos restituta cum iam regredi ad monasterium cogitaret, uiribus corporis coepit repente destui; convocatisque dis
Abbreviated transcription (Latin):
nos omnes una
obitus sancti marti¬
ni fidelit̾ uenerari
S precipue qui ĩ oc¬
cidentalib mundi
partib sunt fideles
xp̃i qui et doctrinis
eius similit̃ et exem¬
plis illuminati sũt.
Quia qd̾ cumq pre¬
dicabat uerbis demõ¬
strabat oꝑib. In oĩ
enim uita sua ⁊ ꝯu̾
In onuĩ pietate et re¬
ligione preclarus.
In onuĩ bonitate. ⁊ be¬
ngnitate iocundꝰ.
erat ab omnib lau¬
dabilis. omĩb ama¬
bil̃ uirgo int̾ choroᷤᷤ
uirginum. egregiꝰ
ca est dignatus elig̾e
sient de illo scriptũẽ.
hic ẽ martinus elec¬
tus dei pontifex cui
gr̃am ꝯferre digna¬
tus est. ut inuirtute
sc̃ẽ trinitatis deifice
mereretur fieri tri¬
um mortuoꝵ susci¬
tator magnificus.
Ad exemplum dñi tres
mortuos suscitauit.
multa etiã sp̃u pro¬
phecie antequam fi¬
erent presciebat. Sp̃n
enĩ ꝓph̾ie plenus ert
et ideo suum obitum
diuina inspiratõe
prescuiit et quib¬
dam ex fr̃ib disso¬
lutionem sui cor¬
poris appinquasse re¬

Expanded text:
nos omnes unanum diem obitus sancti Martini fideliter venerari; sed praecipue qui in Occidentalibus mundi partibus sunt fideles Christi, qui et doctrinis ejus similiter et exemplis illuminati sunt: quia quodcunque praedicabat verbis, demonstrabat operibus. In omni enim vita sua et n omni pietate et religione praeclarus, in omni bonitate et benignitate jucundus erat, ab omnibus laudabilis, omnibus amabilis; virgo inter choros virginum, egregiusca est dignatus eligere, sicut de illo scriptum est: « Hic est Martinus, electus Dei pontifex, cui gratiam conferre dignatus est, ut in virtute sanctae Trinitatis deificae mereretur fieri trium mortuorum suscitator magnificus. » Ad exemplum Domini tres mortuos suscitavit: multa etiam spiritu prophetiae, antequam fierent, praesciebat. Spiritu enim prophetiae plenus erat, et ideo suum obitum divina inspiratione praescivit, et quibusdam ex fratribus dissolutionem sui corporis appropinquasse re
Abbreviated transcription (Latin):
ad turonicã portatur
ciuitatẽ. Ibiq impo¬
liandro publico sepul¬
tus est.ubi post mod
beatus antis tes per¬
petiuis laudabili ope¬
re et uenerabili cul¬
tu ꝯstruxit eccłiam.
tanti prĩs ꝯdignam
meritis. In qua etiã
usq hodie multa mi¬
racułoꝵ signa plie¬

Expanded text:
ad Turonicam portatur civitatem, ibique in polyandro publico sepultus est, ubi postmodum beatus antistes Perpetuus laudabili opere, et venerabili cultu construxit ecclesiam tanti Patris condignam meritis: in qua etiam usque hodie multa miraculorum signa, pl
Abbreviated transcription (Latin):
omnia cuncta ꝯclu-¬
dit. In hoc ergo misteri
um credimus eẽ ex nul¬
lis extãtib cuncta or¬
ta. qr mist̾ium mẽs
humana ꝯcipere nõ
potest nec oratoria
lingua enarrare ne¬
q diffusi sermonis
bibliothecaꝵ uolu¬
mina. Si totũ mũ
enarrabil̃ en arrari
Qui est indicibilis
nullo modo potest de¬
scribi neq ꝯcludi.
aut uerbum aut sb̃¬
stantia ꝓprie diuini¬
tatis sue qui est fõs
leat lingua oratori¬
a qr defecit sermo de
indicibilia. Cum cõ¬
summau̾it mens hu¬
mana deduuna ma¬
iestate dr̃e tũc inci¬
pit. Quanta autẽ
sit diuina clemen¬
tia nemo scit nisi
qui genuit et ne¬
mo comperit secre¬
ta prĩs nisi is qui
ꝑ naturã nascẽdi
inicium amisit. On

Expanded text:
omnia, cuncta concludit. In hoc mysterium ergo credimus, esse ex nullis exstantibus cuncta orta, quod mysterium mens humana concipere non potest, nec oratoria lingua enarrare, neque diffusi sermonis bibliothecarum volumina, si totum mundenarrabilis enarrari: qui est indicibilis, nullo modo possit describi, neque concludi aut verbum aut substantia propria divinitatis suae. Qui est fons leat lingua oratoria, quia deficit sermo de indicibili: cum consummaverit mens humana de divina majestate dicere, tunc incipit. Quanta sit autem divina clementia, nemo scit, nisi qui genuit: et nemo comperit secreta patris, nisi is qui per naturam, nascendi initium amisit. O
Abbreviated transcription (Latin):
lemens tri te¬
nitas est una
deitas. ut aũ per sacͣ¬
mentũ cegnoscatur
et unigenitus. Sic exi¬
stens diuine nature
lucis sp̃c a sese per na¬
turã. ꝑ substanciam
maiestatis. potestatis
uirtutis diuine luciꝰ
sp̃c unus ĩ duob et
ut̃q in idip̃m. P̾at̃¬

Expanded text:
lemens Trinitas est una divinitas, ut autem per sacramentum cognoscatur:et unigenitus sic exsistens divinae naturae, lucis, spiritus, a se, se per naturam, per substantiam majestatis, potestatis, virtutis, divinae lucis. Spiritus unus in duobus, et uterque in id
Abbreviated transcription (Latin):
rigat᷑ Anno igitur e¬
uiͦ. maturꝰ annis⁊ mo¬
rib a pd̃ condatensem
diocesis sue uicũ ut di¬
ximus felicit̃ recessit a
seculo. S int̾ diuina
sacre predicatõis uerba
cum angl̾icis celestium

Expanded text:
it. --Anno igitur aeVI, maturus annis et moribus apud Condatensem dioecesis suae vicum, ut diximus, feliciter recessit a saeculo. Sed inter divina sacrae praedicationis verba, cum angelicis coelestium
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃a plenus et scĩtate.
aĩam. Multi enĩ in
eius transitu uoces
audierũt angłoꝵ scm̃
martinum laudanci¬
um. Quanta autẽ mł¬
titudo ad eiꝰ obsequi¬
um conuen̾it: narra¬
ri non potest. Multi
enĩ ex uicinis urbi¬
b et monasteriis at¬
q uicis cum lacrimiᷤ
uenerunt una uoce
sc̃m̃n martinũ lugẽ¬
tes. Oquantus erat
luctꝰ om̃ium quãta
precipue lam̃ta mo¬
nathoꝵ et uirginum
martino et pium est
flere martinũ. Piũ
en ĩ erat eum uiuere.
pimerat et mori qr
inuita sua placu̾at
et ppłoꝵ turb̾ cũ lar¬
dib et hymnis ad
turonicam portatũ ẽ
ciuitatẽ. Ibiq cum
magna uen̾atione
sepultum ẽ asseq̃n¬
te eum celesti turba
cũ celestib hymns
usq ad locũ sepulchri
ĩ quo postea loco bea¬
tus antistes perpetuꝰ
noĩe. laudabili opere
ꝯstruxit ecc̃am tanti
patroni talisq iuri
ꝯdignã meritis. In
qua ⁊̃usq hodie mł¬
ta miracłoꝵ signa.
płimeq sanitatum
irtutis. ꝯsolatiões

Expanded text:
et sanctitate, animam. Multi enim in ejus transitu voces audierunt angelorum sanctum Martinum laudantium. Quanta autem multitudo ad ejus obsequium convenerit, narrari non potest. Multi enim ex vicinis urbibus et monasteriis atque vicis cum lacrymis venerunt, una voce sanctum Martinum lugentes. O quantus erat luctus omnium! quanta praecipue lamenta monachorum et virginum Martino, et pium est flere Martinum. Pium enim erat eum vivere, pium erat et mori; quia in vita sua placuerat et populorum turbis, cum laudibus et hymnis ad Turonicam portatum est civitatem, ibique cum magna veneratione sepultum est, assequente eum coelesti turba, cum coelestibus hymnis usque ad locum sepulcri. In quo postea loco beatus antistes Perpetuus novam laudabili opere construxit ecclesiam, tanti patroni talisque viri condignam meritis. In qua etiam usque hodie multa miraculorum signa, plurimae sanitatum virtutes, consolat