comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
t uilicus bonus. sapiens & prudens mopus nr̃m
eligatur. qui sciat rationẽ inisso nr̃o reddere. & ser¬
uitiũ ꝑficere pro ut loca locata st̃. edificia emen¬
dent. porcos nutriant. iumenta. animalia. ortos
apes. aucas. pullos. uiuariacũ pistib. uennas. mo¬
lina. stirpes. terrã aratoriã studeant fimare In
forestis mansũ regale. & ibi uiuariacũ pisces & ho¬
mines qui ibi maneant & plantent uineas. faciant
pomaria. & ubicũq inueniuntur utiles homines¬
ñ detur illis silua ad stirpandũ. ut ad nr̃m serui¬
tiũ inmeliorentur. & ut feminȩ nr̃ȩ quȩ ad opus
nrm seruientes sunt. habeant expartib nr̃is lanã
ad camerã nrãm ꝑrationẽ. ꝑ uilicos nr̃os autmissos
eorum a se transmissos.
Ut siquis defidelib suis contra a duersariũ suũ
pugnã aut aliqđ certamin agere uoluit. & conuo¬
cauit ad se aliquẽ de comparis suis ut ei adiutoriũ
p̃buiss& & ille noluit & tx inde neglegens ꝑmansit.

Expanded text:
t vilicus bonus, sapiens, et prudens in opus nostrum eligatur, qui sciat rationem misso nostro reddere et servitium perficere prout loca locata sunt, aedificia emendant, nutriant porcos, iumenta, animalia, ortos, apes, aucas, pullos, vivaria cum pisces, vennas, molina, stirpes, terram aratoriam studeant femare. In forestis mansum regale, et ibi vivaria cum pisces, et homines ibi maneant. Et plantent vineas, faciant pomaria, et ubicumque inveniunt utiles homines, detur illis silva ad stirpandum, ut nostrum servitium inmelioretur. Et ut feminae nostrae, quae ad opus nostrum sunt servientes, habeant ex partibus nostris lanam ad cameram nostram per rationem per vilicis nostris aut a missis eius a se transmissis. Et si quis fidelibus suis contra adversarium suum pugnam aut aliquod certamen agere voluit, et convocavit ad se aliquem de conparis suis ut ei adiutorium praebuisset, et ille noluit, et exinde neglegens permansit,
Abbreviated transcription (Latin):
occasiones in utroq ordine id effecerint ut a recto tra¬
mite deuiassent. ut quicquid ab eisde his causis inuertã
fciorit tã sollerti cura custodiatur. ut nullatenus ad
aliorũ notitiã ꝑ uenire ꝑtinitant. ante tempusstͥtu¬
tũ. & idto unus notarius mter om̃s eligat᷑. qui quicꝗd

Expanded text:
occasiones in utroque ordine id effecerint ut a recto tramite deviatum sit. Et quidquid de his causis inventum fuerit, tam solerti cura custodiatur ut nullatenus ad aliorum notitiam pervenire permittant ante tempus constitutum. Et ideo unus notarius inter omnes eligatur qui quod
Abbreviated transcription (Latin):
oluumus ut comitis qui ad custodiã maritimã depota¬
ti sunt. quicũq ex ris in suo ministerio resid& de nustiaa
facienda señ excusa ꝓptir illã custodiã sed siibi secũ
suos scubineos haburrit tibi placitũ tenerit xiusti
est. ut si ante peimũ quinquenniũ quando placitũ
nĩm habuimus in compendio easdẽ res amiserunt.
ũuis restituantur De comiurationib seruorũ in¬

Expanded text:
Volumus ut comites qui ad custodiam maritimam deputati sunt, quicumque ex eis in suo ministerio residet, de iustitia facienda se non excuset propter illam custodiam; sed si ibi secum suos scabineos habuerit, ibi placitum teneat et iustiest, ut si ante proximum quinquennium, quando placitum nostrum habuimus in Compendio, easdem res amiserunt, non eis restituantur. 7. De coniurationibus servorum
Abbreviated transcription (Latin):
De ordinatis ipiscopis
nec receptis.
domino suo fuerit
ordinatus.
Id non liceat oliricum
induab ciuitatibi mi¬
nistrare. nec abbatib
plurima monasteria
aut cellas habere
& clericissine litters
ambulantibis¬

Expanded text:
De ordinatis episcopis nec receptis. domino suo fuerit ordinatus. 14. Quod non liceat clericum in duabus civitatibus ministrare, nec abbatibus plurima monasteria aut cellas habere.et clericis sine litteris ambulantib
Abbreviated transcription (Latin):
qut ideo supra scriptis ñ sunt coniuncta capitulis
quu ali existis quasi causa mimoriȩ scripta furicã
& nudentur plinũ explere sensũ alia st̃ geminata
t iliis urdelicee puxta cupitulis alia penitus finita
atq ad ꝑfectione perducta
Delectionibus
II De cntu

Expanded text:
quae ideo suprascriptis non coniunxi capitulis, quia alia ex istis quasi causa memoriae scripta fuerint et non videntur plenum explere sensum, alia sunt geminata, cum aliis videlicet mixta capitulis, alia penitus finita atque ad perfectionem perducta. 1. De lectionibus. 2. De cantu
Abbreviated transcription (Latin):
ex cõmunicato uł dam¬
nato ab officio suo
UIIIDe ordine eccłastico. &
officio misse¬
X De reliquiis scõrũ &¬
oratoriis uillaribus
ADe altario ñ consetran

Expanded text:
excommunicatione, vel damnato ab officio. 15. De ordine ecclesiastico et officio miss. De reliquiis sanctorum oratoriis villaribus. 16. De altaria non c
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ ab eo queritur. patersuus ei dereliquit:
francos ꝑ xii detiariorũ solidos componat᷑. excepro
ubi contentio contra saxones & frisiones exorta fue
habeat. quẽ sił saxo uł frisio a partẽ salici franci
cũ eo litigantis solurre deb&. De statu hominis
t destatu suo uł de libercate uł hereditate cõpel¬
landus. iuxta legis constitutionẽ manniatur. De
ceteris uͦ causis unde quisq rationẽ ist redditurus.
si post secđam comitũ ammonitionẽ aliquis ad mal¬
lũ uenire noluerit. rebus eiꝰ inbannũ missis. uenire
& iustitiã facere sompellatur. De ꝓprirtate ho¬

Expanded text:
quae ab eo quaeritur, pater suus ei dereliquit .quae ab eo quaeritur, pater suus ei dereliquit .Francos per duodecim denariorum solidos conponatur; excepto ubi contentio contra Saxones et Frisiones exorta fuerhabeat, quem vel Saxo vel Frisio a parte Salici Franci cum eo litigantis solvere debet. 73. De statu hominis. Ut de statu suo, id est de libertate, vel hereditate compellandus iuxta legis constitutionem manceteris vero causis unde quis rationem est redditurus, si post secundam comitis admunitionem aliquis ad mallum venire noluerit, rebus eius in bannum missis venire et iustitiam facere conpellatur. 13. Cuiuscumque ho
Abbreviated transcription (Latin):
ad caballos modia.ii. De eo qui in aliena patria
dequalibet causa fuerit inter pellatus
iquis in aliena patria ubi uł ꝓpt̾ beneficiũ uł ꝓpt̃
aliã quãlib& occasionẽ assidue conuersari solet
de qualib& causa fuerit inter pellatus. uerbi gr̃ã.
de conquisitu suo uł demancipiis suis. ibi secłm legẽ
iustitiã faciat. & cũ talib coniuratorib quales in
eadẽ regione uł prouintia secũ habere potuerit.
legitimũ sacram̃tũ iur&: excepto siquis eũ de statu
suo id est de librrtate sua uł de liberalitate quã ri
pater suus moriens direliquit appellauerit. De his
duob liccat illi sacram̃tũ in patria sua id est in legiti¬
mo sui sacram̃ti loco iurandũ offerre & is quicũ t̾o
litigatur si uelit sequatur iiũ inpatriã suã. ad recipi¬
endũ illud sacram̃tũ. Ipse tam̃ primo in eodem loco
ubi interpellatus .ẽ. satis faciat tã comiti & iudicib
quã aduersario suo. testibus ꝓbando qđ rem

Expanded text:
ad caballos modii duo. 71. De eo qui in aliena patria de qualibet causa fuerit interpellatus. Si quis in aliena patria, ubi vel propter beneficium vel propter aliam quamlibet occasionem adsidue conversari solet, de qualibet causa fuerit interpellatus, verbi gratia de conquesitu suo vel de mancipiis suis, ibi secundum suam legem iustitiam faciat, et cum talibus coniuratoribus, quales in eadem regione vel provincia secum habere potuerit, legitimum sacramentum iuret; excepto si quis eum de statu suo, id est de libertate sua, vel de hereditate quam ei pater suus moriens dereliquid, appellaverit. De his duobus liceat illi sacramentum in patria sua, id est in legitimo sui sacramenti loco iurandum offerre; et is qui cum eo litigatur, si velit, sequatur illum in patriam suam ad recipiendum illud sacramentum. Ipse tamen primo in eodem loco, id est, ubi interpellatus est, satisfaciat tam comiti et iudicibus quam adversario suo, testibus probando, quod rem,
Abbreviated transcription (Latin):
t nullus ad palatiũ uł in hostem
ꝑ gins. uł de palatio uł de hoste rudiens. tributum
solebant anno p̃senti in omni loco restaurentur
De clericis inonachis a seruis sugitiuis
Telericia monachi & serui fugitiui ad loca sua radire
nec abbatissa. certenariũ comitis aduocatũ habrat
De uicariisuł centenariis silatrones celauerit
t uicarii uł centenarii qui furis & latronis uł cela¬
ueruit uł defenderint. secđm datã sibi sententia
iudicentur. De comitibuis & uicarus ammoni¬
de constitutione legis ammoneantur. quia iubitus.
ut ꝓpt̃ iustitiã ꝑuercendã munera non accipiant
fuerint diligentissime inquirant quomodo saluȩ sin
& defensę. & ut comitib denuntient ne ullã foristem
nouitir instituant. & ubi nouiter instituta sine nrã
iussione inuenerint. dimictere precipiant

Expanded text:
t nullus ad palatium vel in hostem rgens, vel de palatio vel de hoste rediens, tributum solebant, anno praesente in omni loco restaurentur. 59. De clericis, monachis et servis fugitivis. Ut clerici et monachi et servi fugitivi ad loca sua redire  centenarium comitis advocatum habeat. 61. De vicariis vel centenariis, sit vicarii et centenarii qui fures et latrones vel celaverint vel defenderint, secundum sibi datam sententiam diiudicentur. 21. Ut comites et vicaride constitutione legis ammoneantur, qua iubetur, ut propter iustitiam pervertendam munera non accipiant.fuerint diligentissime inquirant, quomodo salvae sint et defensae, et ut comitibus denuntient, ne ullam forestem noviter instituant; et ubi noviter institutas sine nostra iussione invenerint, dimitte
Abbreviated transcription (Latin):
inuente fuerint hns quib idem debitor fuit exsot¬
uatur. Qđsi rerũ mobiliũ ibidẽ inuentarũ quan¬
titas ad compositionẽ ñ suffecerit. dr inimobilib sub¬
pleatur. & qđ suꝑfurrit. sicut dictũ est fiscus regis pos¬
sideat. Sinibuil suꝑ compositionẽ ramnanere potuerit.
tota in illã expendatur. Si dũt homo ille ñdũ cũ¬

Expanded text:
inventae fuerint, his quibus idem debitor fuit exsolvatur. Quodsi rerum mobilium ibidem inventarum quantitas ad compositionem non sufficerit, de immobilibus suppleatur; et quod superfuerit, sicut dictum est fiscus regis possideat. Si nihil super compositionem remanere potuerit, totum in illam expendatur. Si autem homo ille n
Abbreviated transcription (Latin):
t uassi nr̃i & uassi ep̃orũ. abbatũ. abbatissarũ & comi¬
tũ qui dnno p̾senti in hostem fuert̃ heribannum re¬
uuadient. exceptis his qui ꝓpt̾ necessarias causas
& a domno ac genitore nr̃o learolo constitutas domi
dimissi fuerunt. id est qui a comite ꝓpt pacẽ conser¬
uandã & ꝓpt̾ coniugẽ ae domũ eiꝰ custodiendã & ab
ep̃o uł abbate uł abbatissa similit̾ ꝓpt̾ pacẽ conser

Expanded text:
t vassi nostri et vassi episcoporum, abbatum, abbatissarum et comit vassi nostri et vassi episcoporum, abbatum, abbatissarum et comitum, qui anno praesente in hoste non fuerunt, heribannum rewadient; exceptis his qui propter necessarias causas et a domno ac genitore nostro Karolo constitutas domi dimissi fuerunt, id est, qui a comite propter pacem conservandam, et propter coniugem ac domum eius custodiendam, et ab episcopo vel abbate, vel abbatiss
Abbreviated transcription (Latin):
iut abbatẽ. aut aliũ quemlib& quocũq. honore p̃di¬
tũ inuenerint qui iustitiã facere noluit uł ꝓhibuit.
de ipsius rebus uiuant quã diu inco loco iustiti as face¬
ministerio qui bene iustitias factas habet idem missi
diutius ñ morentur. neq illuc multitudinẽ conue¬
ministerio idem missi nr̃i placitũ ñ teneant qui
in aliqđ missaticũ directus est donec ipse fuerit
reuersus. ut causa quȩ ad huc corã comite
ñ fuit. & is qui se reclamat ꝓpt̾ stultitiã suã aut
contumatiã & comitẽ inde appellare noluit:
terũ comiti cominendetur. De inissis
dominicis qualiter comictũ accipere debeant
ꝓpe suũ beneficiũ fuerint. nibil de aliorũ comecto
accipiant. Post quã uero inde longe recesserint. tt᷑
accipiant secđm qđ in sua tractoria continet᷑. Uassi
uͦ nr̃ĩ & ministeriales qui missi st̃. ubicũq uenerint
coniectũ accipiant¬
De uassis dominicas & ep̃orũ & riliquorũ qui in hoste

Expanded text:
aut abbatem, aut alium quemlibet quocumque honore praeditum invenerint, qui iustitiam facere vel noluit, vel prohibuit, de ipsius rebus vivant, quandiu in eo loco iustitias faceministerio qui bene iustitias factas habet, idem missi diutius non morentur, neque illic multitudinem convemitis ministerio idem missi nostri placitum non teneant qui in aliquod missaticum directus est, donec ipse fuerit reversus; ut causa quae adhuc coram comite non fuit, et is qui se reclamat, propter suam stultitiam aut contumatiam comitem inde appellare noluit, iterum comiti commendetur. 67. De missis dominicis, qualiter coniectum accipere debeant.prope suum beneficium fuerint, nihil de aliorum coniecto accipiant. Postquam vero inde longe recesserint, tunc accipiant secundum quod in sua tractoria continetur. Vassi vero nostri et ministeriales, qui missi sunt, ubicumque venerint, coniectum accipiantDe vassis dominicis et episcoporum vel reliquorum, qui in hoste
Abbreviated transcription (Latin):
da est. ut uidelic& in anno tria solũmodo generalia
placita obserurnt. & nullus eos amplius placita
obseruare compellat. insiforte quilib& aut accu¬
satus fuerit aut aliũ accus auerit. aut ad testimo
centenarii tenent ñ alius uenire iubeatur. nisi qui
aut litigat. Aut iudicat. aut testificatur¬

Expanded text:
da est, ut videlicet in anno tria solummodo generalia placita observent, et nullus eos amplius placita observare compellat; nisi forte quilibet aut accusatus fuerit, aut alium accusaverit, aut ad testimonae vicarii vel centenarii tenent, non alius venire iubeatur, nisi qui aut litigat, autiudicat, aut testificatur
Abbreviated transcription (Latin):
rantur nisi de ipso comitatu in quo res unde aausa
agitur positȩ sunt. quia ñ est oredibile ut de statu
hominis uł de positione cuius lib& ꝑ alios melius rei
ueritas cognosci tialeat quã ꝑ illos qui uicimoris surs¬
si tam̃ contentio que nitir eos exorta est. in confinio
duorũ comitũ fuerit. licuat eis druicina centena
adiacentis comitatus ad causã suã testes ałhibire

Expanded text:
rantur, nisi de ipso comitatu in quo res unde causa rantur, nisi de ipso comitatu in quo res unde causa agitur, positae sunt; quia non est credibile, ut vel de statu hominis vel de possessione cuiuslibet per alios melius rei veritas cognosci valeat, quam per illos qui viciniores suSi tamen contentio quae inter eos exorta est, in confinio duorum comitatuum fuerit, liceat eis de vicina centena adiacentis comitatus ad causam suam testes habere
Abbreviated transcription (Latin):
ueritatẽ suo testimonio sequatur. & canipioni qui
uictus fuerit. ꝓpt̃ ꝑ iuriũ qđ ante pugnã cominisit
dextera manus amputetur. Ceteri uero eiusde̾ par¬
tis tostes qui falsi apparuerint manus suas redimant.
Cuius cõpositionis due partes ei contraquẽ testati st̃
dentur. tertiaꝓ fredo soluatur. & in sȩcłari quiden
causa huius cemodi testiũ diuersitas campo og̃ꝓbetꝰ
in ȩccłasticis aũt̃ causis ubi de parte una seculare.
de altera uero eccłasticũ negotiũ est. idem modus
obseruet᷑. Ubi uͦ exutraq parce ȩccłasticũ fuerit.
rectores earundẽ ȩccłarũ si se familiarit̾ pacificare
uelint licentiã habeant. Si aut̃ de huiuscemodi pa¬
cificatione inter eos conuenire non possit. aduocati
eorũ in mallo publico ad p̾sentiã comitis ueniant.
& sibi legitimus terininus eorũ contentionib: impo¬
natur Testes uero de qualib& causa ñ aliunde que¬

Expanded text:
veritatem suo testimonio sequatur. Et campioni qui veritatem suo testimonio sequatur. Et campioni qui victus fuerit, propter periurium quod ante pugnam commisit, dextera manus amputetur; ceteri vero eiusdem partis testes, qui falsi apparuerunt, manus suas redimant; cuius conpositionis duae partes ei contra quem testati sunt dentur, tertia pro fredo solvatur. Et in seculari quidem causa huiuscemodi testium diversitas campo conprobetur. In ecclesiasticis autem causis, ubi de una parte seculare, de altera vero ecclesiasticum negotium est, idem modus observetur. Ubi vero ex utraque parte ecclesiasticum fuerit, rectores earundem ecclesiarum, si se familiariter pacificare velint, licentiam habeant. Si autem de huiuscemodi pacificatione inter eos convenire non possint, advocati eorum in mallo publico ad praesentiam comitis veniant, et ibi legitimus terminus eorum contentionibus inponatur. Testes vero de qualibet causa non aliunde quae
Abbreviated transcription (Latin):
quicquid cũ ea tulerit. semotim unã quãq .i ẽ secđm
legẽ reddat: & si hoc defensor eius ꝑpetrari consen¬
serit. & ideo raptor niha quȩrere uolurit. comes
singulariter de una quaq re freda urã ab eo ex actare
faciat. sponso uero legẽ suã componat. & insuper
cuerit in exilio maneat. & illã feminã ei habere ñ
liceat Dȩ falsis testibus conumcendis
iquis cũ altero qualib& causa contentionẽ habuerit
& testes contra eũ ꝑ iudiciũ ꝓducti fuerint: siille
falsos eos esse suspicatur. liceat ei alios testes quos
meliores potuerit contra eos apponere. ut ueratiũ
testimonio falsorũ tistiũ ꝑuersitas superetur. Iđ
si ambe parces testiũ enter se dissenserint. ut
nullatenus una pars alteri cedere uolit. eligant᷑ duo
ex ipsis. id est ex uttaq parte. umus qui cũ scutis & fustib
in campo decertent. & utraq pars falsitatẽ. utraq.

Expanded text:
quicquid cum ea tulerit, semotim unamquamque rem secundum quicquid cum ea tulerit, semotim unamquamque rem secundum legem reddat. Et si hoc defensor eius perpetrari consensit, et ideo raptori nihil quaerere voluerit, comes singula de unaquaque re fre a nostra ab eo exactare faciat: sponso vero legem suam conponat et insuper cuerit in exilio maneat, et illam feminam ei habere non liceat. 239. De falsis testibus convincendis. Si quis cum altero de qualibet cauet testes contra eum per iudicium producti fuerint, si ille falsos eos esse suspicatur, liceat ei alios testes, quos meliores potuerit, contra eos opponere, ut veratium testimonio falsorum testium perversitas superetur. Quod si ambae partes testium ita inter se dissenserint, ut nullatenus una pars alteri cedere velit, eligantur duo ex ipsis, id est ex utraque parte unus, qui cum scutis et fustibus in campo decertent, utra pars falsitatem, utra
Abbreviated transcription (Latin):
functus hereditatẽ suã uoluit ꝑuenire. & si cuilib&
eccłȩ eã tradere rogauit coheres eius eã legẽ cũ
ilba ȩccła de p̾dicta hereditate habeat. quã cũ alio
cohierede suo habere debebat & hoc obseruitur erga
pattem & filiũ & nepotẽ usq ad annos legitimos¬
& postta ipse res ad immunitatẽ ipsius exłȩ redead.¬
De homicidus prohibendis
uicumq hominẽ aut ex leuicausa aut sine
causa interfecerit. uiur dirgildũ his ad quos ille
ntiu& componat: ipse uero ꝓpt̾ taliẽ p̃sumptionẽ
ieediũ inttatur ad quantũ timpus nobis placuerit.
uolumus ut ea dentur quȩ in lege continentur excepto
Accipitre & spata. quia ꝓpter illa duo aliquotiesꝑiu¬
riũ cõmitatur. quando maioris precuquã illa sint esse
iutantur. De raptu alienarum sponsarum.
iquis sponsã alienã rapuerit aut patrieiꝰ aut ei quile¬
gib eius defensor esse deb& cũ sua lege tã redaat. &

Expanded text:
functus haereditatem suam voluit pervenire. Et si cuilibet functus haereditatem suam voluit pervenire. Et si cuilibet ecclesiae eam tradere rogavit, cohaeres ejus eam legem cum illa ecclesia de praedicta haereditate habeat, quam cum alio cohaerede suo habere debuit. Et hoc observetur erga patrem et filium et nepotem usque ad annos legitimos, postea ipsae res ad immunitatem ipsius ecclesiae redeaDe homicidiis prohibendis. Quicunque hominem aut ex levi causa aut sine causa interfecerit, wirgildum eius his, ad quos ille pertinet, conponat. Ipse vero propter talem praesumptionem in exilium mittatur ad quantum tempus nobis placuerit. gildi volumus ut ea dentur, quae in lege continentur, excepto accipitre et spata; quia propter illa duo aliquoties periurium committitur, quando maioris pretii, quam illa sint, esse iurantur. 238. De raptu alienarum sponsarum. Si quis sponsam alienam rapuerit, aut patri eius aut ei qui legibus eius defensor esse debet, cum sua lege eam reddat. Et
Abbreviated transcription (Latin):
rabilẽ locũ uł ꝓpinquo suo. uł cuilib& alteri
tradere uoluerit. &io tẽpore intia ipsũ comitatũ
fuerit in quores illȩ posite sunt. legitima tradi¬
tionẽ faceri studrat. qđ ñ eodẽ tempore quo
illas tradereuutt. extra eundẽ comitatũ fucrit
id est siue in exercitu. siue in palatio. siue in alio
quolib& loco adhibrat sibi uł de suis pagensib. uł
Ae aliis qui eadẽ lege uiuant qua ipseuiuit tistes
idoneos. uł si illos habere ñ potuerit. tunc de alus
quales sibi meliores muitri potuerint. & corã eis rerũ
suarũ traditionẽ faciat. & fide iussoris uestiturȩ dona
quã hit traditio facta fuerit heres illius nullã de p̃dictis
hanc traditionẽ inmutandi. sed potius necessitas incũ¬
bat illã ꝑficiendi & si nondũ res suas cũ heredib suis
diuisas habuit. ñ ei hoc sit unpedimento. sed coheres
tius sisponte noluerit. aut ꝑ comitẽ aut ꝑ missũ eius
distringatur. ut diuisionẽ cũ illo faciat adquẽ de¬

Expanded text:
rabilem locum, vel propinquo suo, vel cuilibet alteri tradere voluerit, et eo tempore intra ipsum comitatum fuerit in quo res illae positae sunt, legitimam traditionem facere studeat. Quod si eodem tempore quo illas tradere vult extra eundem comitatum fuerit, id est sive in exercitu, sive in palatio, sive in alio quolibet loco, adhibeat sibi vel de suis pagensibus, vel de aliis qui eadem lege vivant qua ipse vivit, testes idoneos; vel si illos habere non potuerit, tunc de aliis quales ibi meliores inveniri possint; et coram eis rerum suarum tradiraditio ita facta fuerit, haeres illius nullam de praedictis hanc traditionem immutandi, sed potius necessitas incumbat illam perficiendi; et si nondum res suas cum haeredibus suis divisas habuit, non ei hoc sit impedimento, sed cohaeres ejus, si sponte noluerit, aut per comitem aut per missum ejus distringatur, ut divisionem cum illo faciat ad quem de
Abbreviated transcription (Latin):
est. ne ex toto expoliatus in egestatẽ incidat. ut aut
tale̾ censũ inde ꝑsoluat qualis fuerit ei constitutus.
uł portionẽ aliquã inde inbeneficiũ accipiat. unde
se sustentare ualeat. De nonis & decimis.¬

Expanded text:
est, ne ex toto expoliatus in egestatem incidat; ut aut est, ne ex toto expoliatus in egestatem incidat; ut aut talem censum inde solvat, qualis ei fuerit constitutus, vel portionem aliquam inde in beneficium accipiat, unde se sustentare valeat. 299. De obs
Abbreviated transcription (Latin):
is qui et̃ susceperit. tributũ qđ inde soluebatur.
omnimodo ad parte nĩam ꝑsoluat. nisi forte
talẽ firmitatẽ de parte dominca habeat. ꝑ quã ipsũ
tributũ sibi perdonatũ possit ostendere:
De beneficiis destructis
uicũq suũ beneficiũ ocoasione ꝓprii desertũ habu¬
erit. & intra annũ postquã ei a comite uł misso nr̃o
notũ factũ fuerit. & illud emendatũ non habuerit.
ipsũ beneficium amittat. De terra censali
ad aliquã excłam uł ad uillã nram dedert̃. muillatenꝰ
eã setđm logr̾tinere potest. nisi ille uoluerit ad cuius
potestatẽ uł illa ȩccła uł illa uilla ꝑtin&. nisi forte
illius aut nepos eiꝰ sit qui eã tradidit. & ei eadem
terra ad tenendũ placita sit. Sed in hac re consideran¬
dũ est utrũ ille qui hanc tena diues aut pauper sit.
& uttũ aliud beneficiũ habeat uł &iã ꝓpriũ. & qui
horũ neutrũ hab& erga hunc miseri corditer agendũ

Expanded text:
is qui eam susciperit, tributum quod inde solvebatur, is qui eam susciperit, tributum quod inde solvebatur, omni modo ad partem nostram persolvat; nisi forte talem firmitatem de parte dominica habeat, per quam ipsum tributum sibi perdonatum possit ostendere. 3. De beneficiis destructis. uicumque beneficium occasione proprii desertum habuerit, intra annum postquam ei a comiti vel a misso nostro notum factum fuerit, et illum emendatum non habuerit, ipsum beneficium amittat. CAPITULA ad aliquam ecclesiam vel ad villam nostram dederunt, nullatenus eam secundum legem tenere potest, nisi ille voluerit, ad cuius potestatem vel illa ecclesia vel illa villa pertinet; nisi forte filius aut nepos eius sit, qui eam tradidit, aut ei eadem terra ad tenendum placita sit. Sed in hac re considerandum est, utrum ille, qui hanc tenet, dives an pauper sit, et utrum aliud beneficium habeat vel etiam proprium. Et qui horum neutrum habet, erga hunc misericorditer agendum
Abbreviated transcription (Latin):
monet am¬
ꝑcississe comprobatus fuerit manus
putitur. & qui hoc consenserit sili¬
ber est
Ix solidos componat. si seruus. lx
qđ in uoestitura genitoris nr̃i fuit alicui quyrenti
sine nr̃a iussione reddiderit. aliud nobis tantũ de
suo ꝓprio cũ sua lege componat. & quicumnq illud
scienter ꝑ malũ ingeniũ ad quirere tempta uerit
ꝓ infideli teneatur. quia sacram̃tũ fidelitatis qđ
Siquis purrũ inuitis parentib totonderit aut puellã
uel auerit. legẽ suã intriplo cõponat. dut ipsi puero
uł puelle si sam suę potestatis sunt. aut illi incuiꝰ lib&
potestate fuerint illi uero potestatẽ habrant capitis
sui. ut intali habitu ꝑmaneant qualis eis cõplacuerit
ille in cuius potestate fuetint inuentaa. sed red.¬
dat uł foras riciat & ñsolũ hoc. sed & iã si ea nec red¬
dere nec foras eicere uoluerit & legitimo domino
ea contradixerit & illa inde postea effugerint.
lebat. uł ad eccłam uł cuilib& alteri tradiderit.

Expanded text:
monetamrcussisse comprobatus est, manus putentur, et qui hoc consentit, si liber est, LX solidos componat; si servus, LX od in vestitura genitoris nostri fuit, alicui quaerenti, sine nostra iussione reddiderit, aliud tantum nobis de suo proprio cum sua lege conponat. Et quicumque illud scienter per malum ingenium adquirere temptaverit, pro infideli teneatur, quia sacramentum fidelitatis, quod Si quis puerum invitis parentibus totonderit, aut puellam velaverit, legem suam in triplo conponat, aut ipsi puero vel puellae, si iam suae potestatis sunt, aut illi in cuiuslibet potestate fuerint. Illi vero potestatem habeant capitis sui, ut in tali habitu permaneant, qualis eis conplacuerit.ille, in cuius potestate fuerint inventa, pro eiderit vel foras eiecerit. Et non solum hoc, sed etiam si ea nec reddere nec foras eicere voluerit, et legitimo domino ea contradixerit, et illa inde postea effugerint, lebat, vel ad ecclesiam vel cuilibet alteri tradiderit,
Abbreviated transcription (Latin):
De oppressione pauperũ & uiduarũ & pupillorũ
e pauperib uiduis & pupillis iniuste
ppressis ut ad tuuentur & releuentur
De in iustis consuetudinibus nouiter institutis
e imustis occasionib & consuetudinib nouiter in¬
stitutis. sicut sunt tributa & telonei inmedia uia
ubi nec aqua nec palus nec pons nec aliquid tale fu¬
rit unde census iuste exigi possit. uł ubi naues sub¬
tus pontẽ transire solent. siue in medio flumine
ubi nullu obstaculũ.ẽ. ut auferant᷑. antiquȩ̨ autẽ
id nr̃am notitiã deferant᷑. De honore ȩcele
Ie honore eccłarũ ut per omnia siarum¬
eis exhibeatur sicut nuꝑ auobis consensu omniũ
fideliũ nr̃orũ constitatũ est. ut & hoc missi nr̃i
omiib in sua legatione constitutis notũ ifficiatd
iussionẽ nram deutur
De locis ad claustra canoricorum facienda
e locis dandis adclaustra canonicorũ facienda. si
de riusdẽ eccłȩ rebus fuerit nr̃a liberalitate con¬

Expanded text:
44. De oppressione pauperum, viduarum et pupillorum. 44. De oppressione pauperum, viduarum et pupillorum. De pauperibus, viduis et pupillis iniuste oppressis, ut adiuventur et releventur. 45. De iniustis consuetudinibus noviter institutis. De iniustis occasionibus et consuetudinibus noviter institutis, sicut sunt tributa et telonea in media via, ubi nec aqua, nec palus, nec pons, nec aliquid tale fuerit, unde iuste census exigi possit, vel ubi naves subtus pontes transire solent, sive in medio flumine ubi nullum obstaculum est, ut auferantur. Antiquae autem ad nostram notitiam deferantur. 46. De honore eccleut per omnia eis exhibeatur, sicut nuper a nobis cum consensu omnium fidelium nostrorum constitutum est. Et ut hoc missi nostri omnibus in sua legatione constitutis notum efficiant.iussionem nostram dentur. 48. De locis ad claustra canonicorum facienda. De locis dandis ad claustra canonicorum facienda, si de eiusdem ecclesiae rebus fuerit, nostra libertate con
Abbreviated transcription (Latin):
dominicorũ. de quib uidelic& causis agere debe
egatio omniũ missorũ nr̃orũ hȩc est primo ant
ut sicut iã aliis missis iniunctũ fuit iustitiã faciant
aut uicarius. aut aduocatus aut quis lib& de plebe
hoc fecisse inuentus fuerit statim restituantur. si uͦ
uł comes uł actor dominicus uł alter missus palatin
hoc ꝑpetrauit & in nrãm potestatẽ redegit res diligor¬
ter inuestigata & descripta. ad nr̃m iudiciũ reseruitur
De illis libertatibus & rebus reddendis quȩ in
dominica uestitura sunt. qualiter inquirantur
olumus aut̃ ut de his libercatib & rebus reddendis
quȩ in nr̃am uestiturã sunt. primo ꝑ optimos quosq
inquiratur. &si ꝑ illos inueniri ñ possit. tunc ꝑ eos qui
post illos inuilla uicinia meliores st̃ &si nec ꝑ illos
rei ueritas inueniri potest. tunc liceat litigantib ex
utraq parte testes adhibere. & si discor dauerint se¬
cundũ constitutionẽ a nobis ꝓmulgatã examinentur

Expanded text:
inentia, de quibus videlicet causis agere debeant. 1. Legatio omnium missorum nostrorum hanc est. Primo, ut sicut iam aliis missis iniunctum fuit, iustitiam faciant  aut abbas, aut vicarius, aut advocatus, aut quislibet de plebe hoc fecisse inventus fuerit, statim restituatur. Si vero vel comes vel actor dominicus, vel alter missus palatinus, hoc perpetravit, et in nostram potestatem redegit, res diligenter investigata et descripta ad nostrum iudicis libertatibus et rebus reddendis quae in nostra vestitura sunt, qualiter inquirantur. Volumus autem, ut de his libertatibus et rebus reddendis quae in nostra vestitura sunt, primo per optimos quosque inquiratur. Et si per illos inveniri non possit, tunc per eos qui post illos in illa vicinia meliores sunt. Et si nec per illos rei veritas inveniri potest, tunc liceat litigantibus ex utraque parte testes adhibere. Et si discordaverint, secundum constitutionem a nobis promulgatam examinentur.
Abbreviated transcription (Latin):
oc uoluinus ut missi nr̃i obseruent. ut quicquid de his cau¬
sis uł simia uł singillatim emendare potuerint emen¬
dent. & ea quȩ inundauerint diligenter scriptis notiN
& hoc sic ꝑ agere curent. quatinus iusterẽphendi a quo¬
quã nullatenus possint. & quȩ facere debent aut pos¬
sunt nullatenꝰ pͣtermmiitant: iinmocaueant ne quod
absit aut grã alicuiꝰ aut honoris aut timoris siue odn
cdusa illud qđ agere debent omittant. & sũ mopere
studrant. ut hoc qđ ꝑse reficere ñ possunt nobis no¬
tũ faciant. & omnimodis p̃uideant. ut ꝑ singula ca¬
pitula tã uerbis quãq scriptis de omnib quȩ illic
ꝑegerint. nobis rationẽ reddere. aleant

Expanded text:
oc volumus ut missi nostri observent, ut quicquid de his causis vel simul vel singillatim emendare potuerint, emendent, et ea quae emendaverint, diligenter scriptis notent. Et hoc sic peragere curent, quatenus iuste reprehendi a quoquam nullatenus possint. Et quae facere debent aut possunt, nullatenus praetermittant; immo caveant, ne, quod absit, aut gratia alicuius, aut honoris aut timoris sive odii causa, illud quod agere debent omittant. Et summopere studeant, ut hoc quod per se efficere non possunt, nobis notum faciant. Et omnimodis praevideant, ut per singula capitula, tam verbis quam scriptis, de omnibus quae illic peregerint, nobis rationem reddere valeant.
Abbreviated transcription (Latin):
e obseruatione p̃ceptorũ nr̃orũ dominicorum
& iminunitatũ ut ita obseruentur. sicut a nob & ab
Antecessorib nr̃is constitutũ est. De eis qui occasio¬
ne immunitatis iustitiam facere rennuunt
i his qui ꝑ occasionẽ immunitatis iustitiã facere ren¬
nuunt ut hocobseruetur. qđ a nob̃ constitutũ est
De locis iam dudũ sacris. & nc̃ sparcitia fedatis.
De locis iãdudũ sacris & nuncspurcitia fedatis. ut
iuxta possibilitatẽ in dutiquũ statũ reforinentur
De baieficiis dominicis destructis
e beneficiis quȩ destructa inueniuntur hoc imple¬

Expanded text:
e observatione praeceptorum nostrorum et inmunitatum, ut ita observentur, sicut a nobis et ab antecessoribus nostris constitutum est. 9. De his qui per occasionem inmunitatis iustitiam facere rennuuntDe his qui per occasionem inmunitatis iustitiam face rennuunt, ut hoc observetur quod a nobis constitutum est. 51. De locis iamdudum sacris et nunc spurcitia foedatis. De locis iamdudum sacris et nunc spurcitia foedatis, ut iuxta possibilitatem in antiquum statum reformentur. 52. De beneficiis dominicis destructis. De beneficiis
Abbreviated transcription (Latin):
habeat. Quiuero epłam nrãm quocũq. modo despexerit.
iussu nr̃o ad palatiũ ueniat. & iuxta uoluntatẽ nrãm
congruã stultitiȩ suȩ castigationẽ accipiat. Et si homo
liber uł ininsterialis comitis hoc fecerit. honorem
qualemcũq habuerit siue beneficiũ amittat & si
seruus fuerit. nudus ad palatium ua¬
& caput etꝰ tondeatur. De in iustis
teloneis & consuetu dinibus.
bi tempore auinr̃i domni pippini consuetudo fuit
teloneũ dare. ibi & infuturũ detur. Nã ubi noriter
inceptũ est. ulterius ñ agatur & ubi necesse non est.
fluunũ ꝑ pontẽ trans meare uł uln nauis ꝑ inediã aqͥm
aut subtus pontẽ uerit. & adripũ ñ asrpinquaue¬
rit net ibidem aliquid emptũ uł uciiundatũ fuerr
ulterius teloneũ nondetur. & nimo cogat aliũ ad
pontẽ ire ubi uixti pontẽ aquã transmeare potest¬
& qui ulterius in talib: locis uł deris qui ad palatiũ

Expanded text:
habeat. Qui vero epistolam nostram quocumque modo dispexerit, habeat. Qui vero epistolam nostram quocumque modo dispexerit, iussu nostro ad palatium veniat, et iuxta voluntatem nostram congruam stulticiae suae castigationem accipiat. Et si homo liber vel ministerialis comitis hoc fecerit, honorem, qualemcunque habuerit, sive beneficium amittat. Et si servus fuerit, nudus ad palum et caput eius tondeatur. 17. De iniustis teloneis et consuetudinibus. Ut ubi tempore avi nostri domni Pippini consuetudo fuit teloneum dare, ibi et in futurum detur; nam ubi noviter inceptum est, ulterius non agatur. Et ubi necesse non est aliquem ponte transmeare, vel ubi navis per mediam aquam et sub ponte ierit et ad ripam non appropinquaverit, nec ibi aliquid emptum vel venundatum fuerit, ulterius teloneum non detur. Et nemo cogat alium ad pontem ire, ubi iuxta pontem aquam transmeare potest. Et qui ulterius in talibus locis, vel de his, qui ad palatium
Abbreviated transcription (Latin):
iliber homo de furto accusatus fuerit : fueri¬
& ius ꝓprias habrat. in in allo ad p̃sentiã comitis se
adhiramiat. & si resñ babie fide iussoris donit qui
rũ ad inanire & in placitũ adduci faciant. & liceat ei
prima uice ꝑ sacramentũ se setđm legẽ idoneare si po¬
tuerit. At si aliauice duo uł tres eũ de furto accusaue¬
rint. liceat ei contraunũ ex his cũ scuto & fuste in cãpo
contendere. Iđ si seruus de furto accusatus fuerit. do im¬
nus eiꝰ ꝓ eo emend&. aut cũ sacram̃to excus&. nisi tale
furtũ ꝑpetratũ habeat. ꝓpt̃ qđ ad suppliciũ tradi debeat
De despectu litterarum dom inucarum
iquis litteras nr̃as despexerit. id est tractoriã quȩ ꝓpt̾
missos recipiendos dirigitur. aut honores quos hab&
amirtat. aut in eo loco ubi p̃dictos missos suscipete
debuit tã diuresideat & de suis reb legatos illuc
uenientes suscipiat. quo usq animo nr̃o satis factũ

Expanded text:
liber homo de furto accusatus fuerit, et reliber homo de furto accusatus fuerit, et res proprias habuerit, in mallo ad praesentiam comitis se adhramiat. Et si res non habet, fideiussores donet qui eum adhramire et in placitum adduci faciant. Et liceat ei prima vice per sacramentum se secundum legem idoneare, si potuerit. At si alia vice duo vel tres eum de furto accusaverint, liceat ei contra unum ex his cum scuto et fuste in campo contendere. Quod si servus de furto accusatus fuerit, dominus eius pro eo emendet, aut eum sacramento excuset, nisi tale furtum perpetratum habeat, propter quod ad subplicium tradi debeat. 16. De dispectu litterarum dominicarum. Si quis litteras nostras dispexerit, id est tractoriam quae propter missos recipiendos dirigitur, aud honores quos habet amittat, aud in eo loco ubi praedictos missos suscipere debuit, tamdiu resideat et de suis rebus legationes illuc venientes suscipiat, quousque animo nostro satisfactum
Abbreviated transcription (Latin):
cogente honucidiũ cõmisit. comesincuiꝰ minsterio ꝑ
pitiatũ est & cõposittonẽ solurit & faidã ꝑ sacramintũ
pacificare faciat. Iđ si una parsei adhoc consentire no¬
luerit. idest aut ille qui homicidiũ cõmiit. aut is qui
ũpositionẽ suscipere deba. faciat illũ qui ei contumit
furrit ad põsentiã urã muinire . & cũ ad tempus qđ nob
placuerit in exilio mittamus domec sic ibi castiget᷑ in
co mitisuo inoboediens esse in ulterius non audcat
maius damnũ inde non accrescat
De sacramentis ubi iuranda sint
bi antiquitus consuetudo fuit de libritate sacram̃ta
adbramire uł iurare ibi mallũ habratur. & di sacramta
iuretur. Nullus tam̃ neq in ȩccła neq in atrio er
habeatur. Minora uero placita comessiue intra suã
potestatẽ uł ubi impetrare potuerit siabeat. Voluntꝰ
taq ut domus a comite in loco ubi mallũ tenere de¬
bo constituatur. ut ꝓpt̃ calorim solis & pluuiã publi¬
cautilitas ñ remaniat. De his qui furto accusati

Expanded text:
cuius ministerio res perpetrata est, et conpositionem solvere, et faidam per sacramentum pacificari faciat. Quod si una pars ei ad hoc consentire noluerit, id est aut ille qui homicidium conmisit, aut is qui conpositionem suscipere debet, faciat illum qui ei contumax fuerit ad praesentiam nostram venire, ut eum ad tempus quod nobis placuerit in exilium mittamus, donec ibi castigetur, ut comiti suo inoboediens esse ulterius non audeat, et maius damnum inde non adcrescat. 14. Ubi sacramenta iuranda sint. Ubi antiquitus consuetudo fuit de libertate sacramenta adhramire vel iurare, ibi mallum habeatur, et ibi sacramenta iurentur: mallus tamen neque in ecclesia neque in atrio eius habeatur. Minora vero placita comes sive intra suam potestatem, vel ubi impetrare potuerit, habeat. Volumus utique, ut domus a comite in loco ubi mallum tenere debet, construatur, ut propter calorem solis et pluviam publica utilitas non remaneat. 15. De his
Abbreviated transcription (Latin):
in nr̃ãm potestatt̃ redacta est fuerat inter pillatus
comes incuius mninisterio eã esse constiterit hoc ad nraui
p̃sentiã ꝑferre cur&. ut nos eandẽ ꝓprietatẽ quȩ secđm
supra dictũ modũ in nr̃m dominiũ redacta.ẽ. ꝑ p̾cepti
nr̃i auctoritatẽ in eiꝰ potistatẽ hominis qui eã querebat
iquis de statu suo id est de libertate uł de herrditate cõ¬
ellandus ẽ iuxta legis constitutiones manniatur
De citeris uero causis unde quis rationẽ est redditurus
non maniuatur. sed ꝑcemitẽ banniatur. & si postunã
& alterã comitis diminonitionẽ aliquis ad mallũ ueni¬

Expanded text:
in nostram potestatem redacta est, fuerat interpellatus, in nostram potestatem redacta est, fuerat interpellatus, comes in cuius ministerio eam esse constiterit, hoc ad notitiam nostram perferre curet, ut nos eandem proprietatem, quae secundum supradictum modum in nostrum dominium redacta est, per praecepti nostri auctoritatem in ius et potestatem hominis qui eam quaerebat, 12. De mannire. Si quis de statu suo, id est de libertate, vel de hereditate conpellendus est, iuxta legis constitutionem manniatur. De ceteris vero causis, unde quis rationem est redditurus, non manniatur, sed per comitem banniatur. Et si post unam et alteram comitis admonitionem aliquis ad mallum
Abbreviated transcription (Latin):
bannũ fuerit missa. & ille re coginta nr iustitiã faciat
uinire distulerit. annũq acdum in robanno ulã es
ꝑmiserit. ulterius eã ñ ad quirat. sed ipsa fisco nr̃o
societur. Pebitũ uero qđ iscuius fuit soluere debunt
ꝑ comitr᷑ de ministros eius iuxta estimationẽ damn
fuerint. lis quib idim debitor fuit ex soluat᷑: qđ si
rirũ mobiliũ ibidẽ inuentarũ tantitas ad cõpositione
ñ suffecerit. dr immobilib suppleatur & qđ suꝑ¬
fuerit. sicut dictũ est. fiscus nr̃ possideat. Sinihiũ¬
suꝑ compesitionẽ remaneri potuerit totũ in illũ
expendat᷑. Si aũt homo ille nondũ cũ suis cohere¬
dib: ꝓpriũ suũ diuisũ habuit. conuoca eoscomes
& cucis legitimã diuisionẽ faciat. & tt̃ sicut iam
dictũ .ẽ. par tes ei fisco nr̃o addicat. & cõpositionẽ
de ea iuxta modũ superius cõprehensũ. hns ad quos
illa legib ꝑtina exsoluat. Iđ si ñ de alia re. sud de
ipsa pprietati quȩ inbannũ inissa fuit. ae ꝑ hoc

Expanded text:
t missa, et ille re cognita, ne iustitiam faciat, venire distulerit, annumque ac diem in eo banno illam esse permiserit, ulterius eam non adquirat, sed ipsa fisco nostro societur. Debitum vero quod is, cuius ea fuit, solvere debuit, per comitem ac ministros eius iuxta aestimafuerint, his quibus idem debitor fuit, exsolvatur. Quod si rerum mobilium ibidem inventarum tantitas ad conpositionem non sufficerit, de immobilibus suppleatur; et quod superfuerit, sicut dictum est, fiscus nossuper conpositionem remanere potuerit, totum in illam expendatur. Si autem homo ille nondum cum suis coheredibus proprium suum divisum habuit, convocet eos comes, et cum eis legitimam divisionem faciat; et tunc, sicut iam dictum est, partem eius fisco nostro addicat, et conpositionem de ea, iuxta modum superius conpraehensum, his ad quos illa legibus pertinet, exsolvat. Quod si non de alia re, sed de ipsa proprietate quae in bannum missa fuit, ac per hoc
Abbreviated transcription (Latin):
omo destatu suo pulsatus. sus quicũ pulsat ad conum¬
cendũ illũ ꝓcinctũ habuerit. tũ adhibeat sibi octo
comuratores legitimos ex ea parte unde pulsatur.
siue illa paterna. siue matirna sit. & quattuor ali¬
unde ñ ininus legituuos. & iurando uindic& lib¬
tatẽ suã. Qđ si ꝓcinctus defuerit. assumat unde¬
cumq. xii. lilieros homines. & iurando ingenuita¬
tẽ suã defendat. Om̃is controuersia corã centina¬
nio definiri potest. excpta redditione terra &
mancipiorũ. quȩ ñ nisi corã comite firri potest.

Expanded text:
omo de statu suo pulsatus, si is qui eum pulsat ad convincendum illum procinctum habuerit, adhibeat sibi octo cumiuratores legitimos ex ea parte unde pulsatur, sive illa paterna sive materna sit, et quatuor aliunde non minus legitimos; et iurando vindicet libertatem suam. Quodsi procinctus defuerit, adsumat undecumque 12 liberos homines, et iurando ingenuitatem suam defendat. 11. Omnis controversia coram centenario definiri potest, excepto redempcione terrae et mancipiorum, quae nonnisi coram comite fieri potest.
Abbreviated transcription (Latin):
De noua moneta & de falsa moneta & de despectu litte¬
rarũ nr̃arũ & de latronib cohercendis uł punien¬
dis & de faidis pacandis. de homicidus ꝓhibendis.
de ꝑiurus & de falsis testib cõpescendis. De his om̃ib
uł ceteris his similib hoc qđ modo constitiumus¬
omnib annuntietur. & in futurũ obseruitur

Expanded text:
neta, et de falsa moneta, et de dispectu litterarum nostrarum, et de latronibus coercendis vel puniendis, et de faidis pacandis, de homicidiis prohibendis, de periuriis et falsis testibus conpescendis, de his omnibus vel caeteris his similibus hoc quod modo constituimusomnibus adnuntietur et in futurum observetur
Abbreviated transcription (Latin):
huiuscemodi homicidiũ ꝑpetratũ fuerit. simili inodo
emendetur uł cõponatur. Si uero porta eccłȩ non est
consecrata eo modo cõponatur qđ in atrio cõmittitꝰ
sicut componi deb& qđ inimmunitate uiolata cõmitutꝰ.¬

Expanded text:
hujuscemodi homicidium perpetratum fuerit, simili modo hujuscemodi homicidium perpetratum fuerit, simili modo emendetur vel componatur. Si vero porta ecclesiae non est consecrata, eo modo componatur quod in atrio committitur, sicut componi debet quod emunitate violata committ
Abbreviated transcription (Latin):
eccło quã illo homioidio polluerat. & insuꝑ bannũ nt̃m
soluete aogatur. Is uero qui interfectus est absq. compo¬
sitione iaccat. ac deinde interfector secđm udicium
canonieũ congruã facinori qđ ammisit pęnitentiam
accipiat. Si ꝓprius seruus hoc cõmiserit. iudicio aquȩ
feruentis examinetur. utrũ hoc sponte. anse defen¬
dendo feciss&. Et simanus eiꝰ exusta fuerit. interficiat᷑.
Si aũt uon fuenit dominus eius iuxta qđ uuirgl dũ aliis
est ad ȩccłam psoluat. dut eũ si uoluerit ridẽ ecołȩ tra¬
dat: De xcołastico &fiscalino & beneficiario setuo
uolumus ut ꝓ unauice uuirgildus eiꝰ ꝓro cõponatur
Altera uero. ipse seruus ad suppliciũ tradat᷑. heriditis
tamen liberi hominis qui propter tale facinus ad mortẽ
furrit iudicatus. ad legitimos heredes illius ꝑueniat.
Si indtrio eccłȩ cuius porta reliquiis scõrũ consecrata . ẽ.

Expanded text:
ecclesiae quam illo homicidio polluerat, et insuper bannum nostrum ecclesiae quam illo homicidio polluerat, et insuper bannum nostrum solvere cogatur; is vero qui interfectus est, absque conpositione iaceat: ac deinde interfector secundum iudicium canonicum congruam facinori quod admisit paenitentiam accipiat. Si proprius servus hoc commiserit, iudicio aquae ferventis examinetur, utrum hoc sponte, an se defendendo fecisset. Et si manus eius exusta fuerit, interficiatur. Si autem non fuerit, dominus eius iuxta quod wirgildus illius est, ad ecclesiam persolvat; aut eum, si voluerit, eidem ecclesiae tradat. De ecclesiasticovolumus ut pro una vice wergeldis ejus pro eo componatur, altera vice ipse servus ad supplicium tradatur. Haereditas tamen liberi hofuerit judicatus, ad legitimos haeredes illius perveniat. Si in atrio ecclesiae, cujus porta reliquiis sanctorum consecrata est,
Abbreviated transcription (Latin):
detur. ut & ille ad hoc missũ ordin&. quatinꝰ pͣdictũ
opus ꝑficiatur De duodecim pontib suꝑ sequanã¬
suꝑ sequanã restaurandis uolumꝰ ut hi pagenses qui
eos facere debent a missis nr̃is ammoneanturut cos
celeriter restaurent: & ut eoruuanȩ contentiomñ
consentiant. quando dicunt se non aliubi
eos dem pontes facere debere nisi ubi antiquitus fue¬
rant. sed ibi ubi nunc necesse ẽ eosdẽ pontes facare iu¬
beant. De omnibus pontibus facundis
nr̃i Amioneant. ut ab ipsis restaurentur qui eos facere
solebant. De honore ecclesiarum.
S
Siguis ex leui causa aut sine causa hominẽ in ȩccła intir¬
fecerit. deuita cõponat. Si uero foris ixatifuerint
& unus alterũ in ȩccła fugerit. & ibi se defendendo aũ
interfecerit. & si huius facti testes ñ habuerit. cũaui¬
iuratorib legitunis ꝑ sacramentũ affirin& se defendor¬
do eũ interfetisse. & post hȩc seccentos solidos ad partt̃

Expanded text:
detur, ut et ille ad hoc missum ordinet, quatenus praedictum detur, ut et ille ad hoc missum ordinet, quatenus praedictum opus perficiatur. 11. De duodecim pontibus super Sequanasuper Sequanam, volumus ut hi pagenses qui eos facere debent, a missis nostris admoneantur, ut eos celeriter restaurent, et ut eorum vanae contentioni non consentiant, quando dicunt se non aliubi eosdem pontes facere debere nisi ubi antiquitus fuerant; sed ibi ubi nunc necesse est, eosdem pontes facere iubeantur. 12. De omnibus pontibus per nostri admoneant, ut ab ipsis restaurentur qui eos facere ebent. 1. De honore ecclesiarum. Si quis aut ex levi causa aut sine causa hominem in ecclesia interfecerit, de vita conponat. Si vero foris rixati fuerint, et unus alterum in ecclesiam fugerit, et ibi se defendendo eum interfecerit, si huius facti testes non habuerit, cuuratoribus legitimis per sacramentum adfirmet se defendendo eum interfecisse, et post haec sexcentos solidos ad partem