comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
porrohȩc omĩs regio libidinis: & qm̃ tractatũ incurrimus somni¬
orum. de quo uariae senserunt ueteres. fiet earũ quae in honore
sunt opinionũ commemoratio. Aristoteles ut quidei prouidentiã.
usq ad lunȩ regionẽ progredicenseat. in frauero neq ꝓuidentiȩ
scitis rei. nec angelorũ ope. consultisq sustentari. Nec uero dȩmonũ
prospicientiam putet inter uenire : ꝓpt̾eaq tollat omnẽ diuina¬
tionẽ. negetq prȩnosci futura. unumgenus somniorũ admitat
atq approbat. quod ex his quae uigilantes agimus aut cogitamus.
residens in memoria mouet. int̾pellatq ꝑ quictẽ gestarũ delibera¬
tarumq rerũ conscias animas nec errat. Est enĩ &iã haec ꝓgenies
somniorũ. sed nonsola ut aristoteles putat. M ulta quippe in cogni¬
ta in opinataq Req umquã temptata animis somniamus. quotiens
prouenise uspiam significant᷑ quȩ nondũ scientiae fama conci¬

Expanded text:
porro haec omnis regio libidinis. Et quoniam tractatum incurrimus somniporro haec omnis regio libidinis. Et quoniam tractatum incurrimus somniorum de quo uarie senserunt ueteres, fiat earum quae in honore sunt opinionum commemoratio. Aristoteles, ut qui dei prouidentiam usque ad lunae regionem progredi censeat, infra uero neque prouidentiae scitis regi nec angelorum ope consultisque sustentari nec uero daemonum prospicientiam putet interuenire proptereaque tollat omnem diuinationem negetque praenosci futura, unum genus somniorum admittit atque approbat, quod ex his quae uigilantes agimus aut cogitamus residens in memoria mouet interpellatque per quietem gestarum deliberatarumque rerum conscias animas. Nec errat; est enim etiam haec progenies somniorum, sed non sola, ut Aristoteles putat; multa quippe incognita inopinataque neque umquam temptata animis somniamus, quotiens prouenisse uspiam significantur quae nondum scientiae fama conci
Abbreviated transcription (Latin):
aere naturae cõmunicationẽ uidereq desinit factum il¬
lecebrasomni Obductis quippe palpabris quarũ tegm̃salubre
oculorũ auxilium dixit. ẽẽ. uisillaignis intimi coercet᷑. com¬
pressaq fundit se permenbra. Quopacto intimoꝵ motuũ
relaxatur iriteritio insoporamquietẽ minime: Tunc int̾pel¬
eressiore facto naturalispiritu nihil aut leue quiddam in cer¬
tumnq & ꝑfunctorium somniamus. Sinerunt insignes reliquiȩ
cõmotionum animi cuiꝰ modierunt. & quibus in locis calia uisuũ
simulacra nascentur. exprȩssa & obinsignȩ imaginũ diupaenes
memeriã residentia: sunt porro reliquiae cõmotionũ uł ex modes¬
tis uel exͥtemperantibus utterdumq sapientib inter dũ stolidis
cogitationib sedateuel adiracundiam incitatae. proque locis. ut in
capite ubi est sedes domiciliumq rationis uelincorde in quo domina¬
tur uirilis ille indignationis uigor. ueliniecore. subterq dimensa.

Expanded text:
aere naturae communicationem uidereque desinit factum ilaere naturae communicationem uidereque desinit factum illecebra somni. Obductis quippe palpebris — quarum tegmen salubre oculorum auxilium dixit esse — uis illa ignis intimi coercetur compressaque fundit se per membra, quo pacto intimorum motuum relaxatur intentio in soporam quietem minime tunc interpelcrassiore facto naturali spiritu, nihil aut leue quiddam incertumque et perfunctorium somniamus; sin erunt insignes reliquiae commotionum animi, cuius modi erunt et quibus in locis, talia uisuum simulacra nascentur expressa et ob insigne imaginum diu penes memoriam residentia. Sunt porro reliquiae commotionum uel ex modestis uel ex intemperantibus interdumque sapientibus, interdum stolidis cogitationibus sedatae uel ad iracundiam incitatae, proque locis ut in capite ubi est sedes domiciliumque rationis, uel in corde in quo dominatur uirilis ille indignationis uigor, uel in iecore subterque; dimensa
Abbreviated transcription (Latin):
serenus: itaq inquit cum diurnũ iubar applicat se uisus
fusioni tunc nimirũ incurrentia semet inuicem duo sim¬
liaeununius corporis haerent speciem quo c̃currunt oculor
acies micantes quoq effluentis intimȩ fusionis acies caomꝰ¬
tigue imaginis occursu repertutit᷑. euident᷑ uisum fieri dic
quotiens uituni caloris lumen quod in offense poculos fluit
aliqua uisibilẽ materiam qua contiguam imaginem appel¬
lat incurrit. Ibidemq: iuxta materia qualituto formatõ
& coloratũ sensus uisuoq consit exlumino qui contigua
imaginis occursu repercursus. reditu facto ad oculorum
fores usque admentis saereta porrigitur. atq &iã diurni
iubaris applicatio cum ignis intimi lumine manifestat sine
solis efflusione nichiluideri. denique post quam in noc temi
inquit discesserit cognatus ignis: desertum eius auxilio lum̃
in timum remanet occiosum. Nullã habens cũ proximotẽ

Expanded text:
serenus? «Itaque, inquit, cum diurnum serenus? «Itaque, inquit, cum diurnum fusioni, tunc nimirum incurrentia semet inuicem duo similia in unius corporis speciem cohaerent, quo concurrunt oculorum acies emicantes quoque effluentis intimae fusionis acies contiguae imaginis occursu repercutitur. quotiens intimi caloris lumen, quod inoffense per oculos fluit, aliquam uisibilem materiam, quam contiguam imaginem appellat, incurrit ibidemque iuxta materiae qualitatem formatum et coloratum sensus uisusque confit ex lumine qui contiguae imaginis occursu repercussus reditu facto ad oculorum fores usque ad mentis secreta porrigitur. Atque etiam diurni iubaris applicatio cum ignis intimi lumine manifestat sine solis effulsione nihil uideri. Denique «postquam in noctem, inquit, discesserit cognatus ignis, desertum» eius auxilio lumen intimum remanet otiosum nullam habens cum proximo tunc
Abbreviated transcription (Latin):
lacrum. eẽ. ait inuisibilis dĩ. oculũ enĩ ueri solis & solstitiale
quiddã. ut sit eminens solininte lligibili mundo suus. huic simi¬
lis insendiglobus iste ignitus lucifer. cuiꝰ simulacrũ id lumen
quo illustratur uisus animalium idẽ. oculus. Eluere porro uisũ
ꝑoculos consentiunt tam physici quã & iam medici. qͥ ex sectis¬
capitis menbris dum scrutant᷑ naturae prouidã sollertiam. nota¬
uerunt ferri biuio tramite ignis liquorẽ. ut ꝑleues inquit
congestosq & tamquã firmiore soliditate pauitos orbes lumi¬
num. quoꝵs tamen esset angusta medice as subtilior. serenus ignis
per eãdem flueret medietatem : Quid ergo : num aliter phi¬
sice inembranis uel& iã tunicis solidis c̃tineri oculoꝰ orbes
asseuerantes. denatura eoꝵ interpraetari uidenturꝰ an¬
gusta porro illa medietas quȩ peruenit usq ad oculors
cauas sedes. quȩ alia est quam haec perquam fluit ignis

Expanded text:
lacrum esse ait inuisibilis dei, oculorum uero solis et solstitiale lacrum esse ait inuisibilis dei, oculorum uero solis et solstitiale quiddam, ut sit eminens sol intellegibili mundo suus, huic similis in sensili globus iste ignitus lucifer, cuius simulacrum id lumen quo illustratur uisus animalium, id est oculus. Fluere porro uisum per oculos consentiunt tam physici quam etiam medici, qui exectcapitis membris, dum scrutantur naturae prouidam sollertiam, notauerunt ferri biuio tramite ignis liquorem. «Vt per leues, inquitcongestosque et tamquam firmiore soliditate probatos orbes luminum, quorum tamen esset angusta medietas subtilior, serenus ignis per eandem flueret medietatem». Quid ergo? Num aliter physici membranis uel etiam tunicis solidis contineri oculorum orbes asseuerantes de natura eorum interpretari uidentur? Angusta porro illa medietas, quae peruenit usque ad oculorum cauas sedes, quae alia est quam haec per quam fluit ignis
Abbreviated transcription (Latin):
differentiam proprictatẽq siquis prosequi uelit. maiorẽ ꝓposita
materia suscipiet laborem. Interim uerbis platonis expositis.
ea quȩ sit inhis naturalium arcanoꝵq comp̃hensio atq exp̃ssio
considere i .s. Cum desensib loqueret᷑ quoscapitis instrumenta
esse dixerat. addidit. Equibus primi luciferi oculorũ orbes
coruscant. & mox duaesunt opinor uirtutes ignis alteraedax
&per eptoria. altera mulcebris in noxio lumine. Huic igitur
exqua lux dieminuehens pandit᷑ cognatũ & familiare corpus
oculorum diuinae potestates cõmentesunt intimũ siquidem
nr̃i corporif ignem . ut pote germanum ignis lucidi. sereNi.
defecati liquoris ꝑoculos fluere acdemanare uoluerunt. Solis
& oculorũ cognationẽ scit abineunte aetate: actate: commu¬
nis omniũ anticipatio. Quippe solmundi: oculus appellatur
ab omnibus. ideoq idem auctor inpolitia. solem quidem simu¬

Expanded text:
differentiam proprietatemque si quis persequi uelit maiorem proposita differentiam proprietatemque si quis persequi uelit maiorem proposita materia suscipiet laborem. Interim uerbis Platonis expositis et quae sit in his naturalium arcanorum comprehensio atque expressio consideremus. Cum de sensibus loqueremur quos capitis instrumenta esse dixerat, addidcoruscant hac de causa dati. Duae sunt, opinor, uirtutes ignis, altera edax et peremptoria, altera mulcebris innoxio lumine. Huic igitur, ex qua lux diem inuehens panditur, domesticum et familiare corpus oculorum diuinae potestates commentae sunt, intimum siquidem nostri corporis ignem, utpote germdefaecati liquoris, per oculos fluere ac demanare uoluerunt». Solis et oculorum cognationem scit ab ineunte aetate communis omnium anticipatio, quippe sol mundi oculus appellatur ab omnibus ideoque idem auctor in Politia solem quidem simu
Abbreviated transcription (Latin):
ditor. & erofilus multa & prȩclara in lucem pro tulerunt. duas. eẽ.
angustas semitas quae acerebri sede inqua ẽ sita potestas animaȩ
sumima &e principalis adoculoꝵ cauernas meent. Naturalem spm̃
continentes quae cũ exuno initio eademq radice ꝓgresse aliquan¬
tisp coniunc tesint infrontis intimis. separate biui inspecie. ꝑ¬
ueniant a doculoꝵ concauas sedes. quasuꝑciliorũ obliqui tramites
porrigunt᷑. sinuateq illic tunicarũ grenio naturalem humor ẽ
recipiente globos cõplent munitos tegmine palpebrarũ ex quo
appellant᷑ orbes. Porro quod ex unasede ꝓgrediant᷑ lucifere semi¬
tȩ. docet quidem sectio principaliter. nihil ominius tamen intel¬
ligitur ex eo quoq quoduterq oculus moueatur una. nec alter
sine altero moueri que at oculi porroipsius continentiã . in .iiii.
menbranis seu tunicis rotauerunt dispari soliditate. Quarũ

Expanded text:
ditor, et Herophilus multa et praeclara in lucem protulerunt: duas esse ditor, et Herophilus multa et praeclara in lucem protulerunt: duas esse angustas semitas quae a cerebri sede, in qua est sita potestas animae summa et principalis, ad oculorum cauernas meent naturalem spiritum continentes; quae cum ex uno initio eademque radice progressae aliquantisper coniunctae sint in frontis intimis; separatae biuii specie perueniant ad oculorum concauas sedes, qua superciliorum obliqui tramites porriguntur, sinuataeque illic, tunicarum gremio naturalem humorem recipiente, globos complent munitos tegmine palpebrarum, ex quo appellantur orbes. Porro quod ex una sede progrediantur luciferae semitae, docet quidem sectio principaliter, nihilo minus tamen intellegitur ex eo quoque quod uterque oculus moueatur una nec alter sine altero moueri queat. Oculi porro ipsius continentiam in quattuor membranis seu tunicis notauerunt disparili soliditate; quarum
Abbreviated transcription (Latin):
effici non potest. ut sine ferramentis quaesunt operi faciundo
necessaria. quoꝵꝰ si quid deerit impediri uisum necesse est: His
tamplene tam diligent̃ elaboratis. iuniores philosophi ut non
optimi haeredes pat̾nũ censũ infrusta dissipentes. ꝓfec tam
atq uberem sententiam in mutilas opiniunculas ceciderunt.
Quare faciendũ. ut adcertã explorationẽ platonici dogmatis
cõmentũ uetus aduocet᷑. medicoꝵ & itẽ phisicoꝵ illustrium
sane uiroꝵ qui ad conp̃hendendã sanȩ naturae sollertiam
artus humani corporis facta menbrorũ exsectione rimati
sunt quod existimabant. ita demum se suspicionib atq opinioni¬
bus certiores futuros. sitam rationiuisus. quã uisui ratio conci¬
neret. Demonstranda igit᷑ oculi natura est. dequa cũ pleri¬
que alu tum alcmeo erotoniensis inphosicis exercitat᷑. quiq
primus ex sectionẽ aggredi est ausus & callis tenes aristotelis au¬

Expanded text:
effici non potest, ut sine ferramentis quae sunt operi faciendo effici non potest, ut sine ferramentis quae sunt operi faciendo necessaria; quorum si quid deerit, impediri uisum necesse est. His tam plene tamque diligenter elaboratis iuniores philosophi, ut non optimi heredes paternum censum in frusta dissipantes, perfectam atque uberem sententiam in mutilas opiniunculas ceciderunt. Quare faciendum ut ad certam explorationem Platonici dogmatis commentum uetus aduocetur medicorum et item physicorum, illustrium sane uirorum, qui ad comprehendendam sanae naturae sollertiam artus humani corporis facta membrorum exectione rimati sunt, quod existimabant ita demum se suspicionibus atque opinionibus certiores futuros, si tam rationi uisus quam uisui ratio concineret. Demonstranda igitur oculi natura est de qua cum plerique alii tum Alcmaeo Crotoniensis, in physicis exercitatus quique primus exectionem aggredi est ausus, et Callisthenes, Aristotelis au
Abbreviated transcription (Latin):
illud & facit idoneum optutibus fluere. ꝓpt̾ ea di cit exipsiscor¬
poribus quaeuident᷑ colores. Colorem porro proprium esse uisus
sensum quisnesciat: Flammaest igit᷑ quaedam inquit corpoꝵ colori.¬
fundens suꝑficiem. Quae cũ erit aequalis oculorũ capacitati
manifestasunt atq erunt quȩ uident᷑. cũ uero minor. clara &tan¬
dida. ut quac patulus & aꝑtus uisus ad mittat. Siuero maior erit
color qui ex corporib euaporatur. quã est oculoꝵ ambitus. tegit᷑
confunditurq acies. & quȩ uident᷑ atri coloris uident᷑. Tribus
ergo his concurrentib: uisus existit. trinaq est ratio uidendi lum̃
coloris in timi ꝑoculos means. quę principalis ÷ causa. lumen extro
positum cũ sanguineum lumini nr̃o quod simul oꝑatur ee adiuuat
lumen quoq quod excorporibus uisibilium specierũ fluit. flãma
seu color quiꝑ inde est atq sunt om̃ia. sine quib propositũ opus

Expanded text:
illud et facit idoneum obtutibus fluere proptereaque ducit ex ipsis corillud et facit idoneum obtutibus fluere proptereaque ducit ex ipsis corporibus quae uidentur colores. Colorem porro proprium esse uisus sensum quis nesciat? «Flamma est igitur quaedam, inquit, corporum color infundens superficiem»; quae cum erit aequalis oculorum capacitati, manifesta sunt atque erunt quae uidentur, cum uero minor, clara et candida, ut quae patulus et apertus uisus admittat; si uero maior erit color qui ex corporibus euaporatur quam est oculorum ambitus, tegitur confunditurque acies et quae uidentur atri coloris uidentur. Tribus ergo his concurrentibus uisus existit trinaque est ratio uidendi: lumen caloris intimi per oculos means, quae principalis est causa, lumen extra positum, consanguineum lumini nostro, quod simul operatur et adiuuat, lumen quoque quod ex corporibus uisibilium specierum fluit, flamma seu color, qui perinde est atque sunt omnia sine quibus propositum opus
Abbreviated transcription (Latin):
Censet eñplato lum̃ exoculis ꝓfundipurũ & liquatũ. quod sit
uelut flos quidam ignis intimi nr̃i. habens cũ solstitiali lumine
cognationẽ. Solis porro lum̃ instrum̃tũ animȩ fore. ad uisibiliũ
specierũ contẽplationẽ: siquidem ad oculos feratur. quoꝵ leui¬
gata soliditas & tersa rotunditas. ut patesmunita tunicis texis.
tenuirieruoꝵ subtegmine ferit facile obuiam lucem. Medi&as
uero in quaconsistit uidendiuis delicati corporis. & sincere prope¬
modum quȩ incorporeae puritatis admittit contẽplationis ingres¬
sum: causaque principalis uidendi. lumenẽ intimum. nectamen usq
quaq ꝑfecta & sufficiens admuneris cõpetentis ꝑfunctionem
Opus ÷ quippe adium̃to cognati. extimiluminis. maxime quidem
solstitialis. Alias tamen &iã eoꝵ quaesolis lumeN imitant᷑. Igit᷑
extimũ lumen ac corporatũ lumini. quod ex oculis fluit. confirmat

Expanded text:
Censet enim Plato lumen ex oculis profundi purum et liquatum, quod sit Censet enim Plato lumen ex oculis profundi purum et liquatum, quod sit uelut flos quidam ignis intimi nostri habens cum solstitiali lumine cognationem, solis porro lumen instrumentum animae fore ad uisibilium specierum contemplationem, siquidem ad oculos feratur, quorum leuigata soliditas et tersa rotunditas, utpote munita tunicis textis tenui neruorum subtemine, fert facile obuiam lucem. Medietas uero, in qua constituitur uidendi uis, delicati corporis et sincerae propemodumque incorporeae puritatis admittit contemplationis ingressum; causaque principalis uidendi lumen est intimum nec tamen usque quaque perfecta et sufficiens ad muneris competentis perfunctionem. Opus est quippe adiumento cognati extimi luminis, maxime quidem solstitialis, alias tamen etiam eorum quae solis lumen imitantur. Igitur extimum lumen accorporatum lumini quod ex oculis fluit confirmat
Abbreviated transcription (Latin):
pupulis. idem uitium medicoꝵ detegit experientia.nãq bicoꝵ
naturali quidem pupula recte que sunt uident. Illa alia simula¬
crarerum. qua propt̃ me diciquod plusest quãnatura desiderat
tollunt. illam prȩt̾ naturam pupulam inter eunt imposita cica¬
trice quofacto reuocat᷑ uisus naturalis integritas. Haec sunt
deuisu probatȩ sententiae ueterũ. quimihi uident᷑ acceptis occasi¬
onibus aplatone suum proprium fecisse dogma. Nãcum ille ꝑ¬
fectam rationẽ attulerit. docueritq tamipsam causam uidendi.
quãcȩłera quae causam secunt᷑. atq adiuuant. & sine quib ñ potest
uisus existere. uiniores sumptis explena sententia partib deisdẽ
partib tamquã diuersitate senserunt. ꝓpt̾eaq ut quiuera
dicant merito mouent. Sedquia nulla partis ꝑfectio est aliqua¬
tenus succidunt. ut exposita platonis sententia resipsa monstrabit.

Expanded text:
pupulis idem uitium medicorum detegit experientia; namque bicori pupulis idem uitium medicorum detegit experientia; namque bicori naturali quidem pupula recte quae sunt uident, illa uero alia simulacra rerum. Quapropter medici quod plus est quam natura desiderat tollunt et illam praeter naturam pupulam interimunt imposita cicatrice; quo facto reuocatur uisus naturalis integritas. Hae sunt de uisu probatae sententiae ueterum, qui mihi uidentur acceptis occasionibus a Platone suum proprium fecisse dogma. Nam cum ille perfectam rationem attulerit docueritque tam ipsam causam uidendi quam cetera quae causam sequuntur atque adiuuant et sine quibus non potest uisus existere, iuniores sumptis ex plena sententia partibus de isdem partibus tamquam de uniuersitate senserunt proptereaque, ut qui uera dicant, merito mouent; sed quia nulla partis perfectio est, aliquatenus succidunt, ut exposita Platonis sententia res ipsa monstrabit.
Abbreviated transcription (Latin):
fundo. Tunc quippe uisus ingreditur non ad eodensam cutem: &
uidet interiora. sed non adeo clare. Infringitur tamen radius
obter sam ꝑlucide materiae superficiem & obumbrationẽ atri
coloris usq adeo. ut ipsi & iã nos met uidentes intraspeculum nos¬
met putemus consistere. nec osnrm̃ especulo. sedintra speculum
uidere. Quae causa ẽ. ut cũ accedimus adspeculũ imago & ĩam
pocimare. & cũ redimus illa & iam uideatur una recedere. Idẽ
unum esse. radium qui exutroq oculo porrigitur argumentant᷑
exea passione. quȩ ypocrisis dicitur. & exiuisu eoꝵ quiduplicia
uidere credunt᷑ & habere pupulas binas. & eni cum crassus hu¬
mor ita oculos obsederit. ut non omnẽ eoꝵꝰ occupauerit & obtexe
ambitum. sedinnedieetate constiterit liberis hinc inde partib¬
sius. uisus. tunc scisso radio diuiditur bifariam uisus. & qui hoc
uitio laborant. duplicia uidere se censent. Ergo & iã ingeminis

Expanded text:
profundo; tunc quippe uisus ingreditur non adeo densam cutem et profundo; tunc quippe uisus ingreditur non adeo densam cutem et uidet interiora, sed non adeo clare. Infringitur tamen radius ob tersam pellucidae materiae superficiem et obumbrationem atri coloris usque adeo ut ipsi etiam nosmet uidentes intra speculum nosmet putemus consistere nec os nostrum e speculo sed intra speculum uidere. Quae causa est ut, cum accedimus ad speculum, imago etiam proximare et, cum redimus, illa etiam uideatur una recedere. Idem unum esse radium qui ex utroque oculo porrigitur argumentantur ex ea passione quae hypochysis dicitur et ex uisu eorum qui duplicia uidere creduntur et habere pupulas binas. Etenim cum crassus humor ita oculos obsederit ut non omnem eorum occupauerit et obtexerit ambitum, sed in medietate constiterit liberis hinc inde partibus uisus, tunc scisso radio diuiditur bifariam uisus et qui hoc uitio laborant duplicia uidere se censent. Ergo etiam in geminis
Abbreviated transcription (Latin):
locent᷑. ut unumsit ante uultum: alterũ a tergo obliquatũ. ne
impediatur obiectu corporis uisus radii cõmeantis. tunc occipi¬
tium nrm̃uidemus inspeculo quod habet᷑ a tergo. Quod ñ fieret.
nisiradius usualis applicansse ad speculum aduersum. frac tus¬
que cius obiectu faceret angulum. ex quo rursum recurrens
inposterius se speculum ari&aret : rursumq illic angulo fracto
desineret in occipitii sedem. atq ita quod uero uisu non sentitur
discursantis aciei lumine ꝓditur. Similit̃ cumim modũ sec tae
concauae spherae formatũ erit speculum. maiores ueris uultus
apparent ideo quod undiq refundente radii lumine. uelut exes¬
tuans imago porrigitur.¶Quae aut̃ parafasis abhis appellat᷑ ꝓue¬
nit quotiens non incute speculi. sed intror sum & tamquã penetr a¬
libus simulacrũ inuenitur obum brate aliqua nigredine ut in
plucidi quidem. sed fusciuitri lãmina uel stagnis atris ex altoꝓ

Expanded text:
locentur ut unum sit ante uultum, alterum a tergo, obliquatum ne locentur ut unum sit ante uultum, alterum a tergo, obliquatum ne impediatur obiectu corporis uisus radii commeantis, tunc occipitium nostrum uidemus in speculo quod habetur a tergo; quod non fieret nisi radius uisualis applicans se ad speculum aduersum fractusque eius obiectu faceret angulum, ex quo rursum recurrens in posterius se speculum arietaret rursumque illic angulo facto desineret in occipitii sedem. Atque ita quod uero uisu non sentitur discursantis aciei lumine proditur. Similiter cum in modum sectae concauae sphaerae formatum erit speculum, maiores ueris uultus apparent, ideo quod undique se fundente radii lumine exaestuans imago porrigitur. Quae autem paraphasis ab his appellatur, prouenit quotiens non in cute speculi, sed introrsum et tamquam in penetralibus simulacrum inuenitur obumbrante aliqua nigredine, ut in pellucidi quidem sed fusci uitri lamina uel stagnis atris ex alto
Abbreviated transcription (Latin):
culi rigidamq soliditatẽ in ꝑximũ latus delabitur inde¬
cimani apicis effigiem. itadexteri lateris imagines insinis¬
trum sinistri & iã indexterũ obeminentiam marginis utri¬
usq deiecte dextere partes nr̃ȩ & iã inspeculo dexterȩ.
sinistrȩq item sinestre uidebunt᷑. & erit imaginis falsae reme¬
dium: imago falsa. Hoc idem speculum sidem umita erit aduer¬
sumnos locatum. ut eminentiũ marginum altera superior sit
altera inferior. nec rectus sed oblicus cernatur imbrex resupi¬
nas ostentat imagines & simulacra prȩpostera obsimilem lapsũ
facti radu ꝑaccliuia. Directus quippe uisus adspeculi suꝑcilia
cumquidem suꝑiorem conspexerit eminentiã: deicitur simula¬
crum adima : resupinum. Cumuero inferiorem facit saltum uultꝰ
ad marginẽ superiorẽ. indicat porro causam praue intuitionus
fore inradu fragmine cõmentũ tale. & enĩ siduo specula sicol¬

Expanded text:
culi rigidamque soliditatem in proximum latus eius delabitur in deculi rigidamque soliditatem in proximum latus eius delabitur in decimani apicis effigiem. Ita dextri lateris imagine in sinistrum, sinistri etiam in dextrum ob eminentiam marginis utriusque deiecta, dextrae partes nostrae etiam in speculo dextrae sinistraeque item sinistrae uidebuntur et erit imaginis falsae remedium imago falsa. Hoc idem speculum si demum ita erit aduersum nos locatum ut eminentium marginum alter superior sit, alter inferior, nec rectus sed obliquus cernatur imbrex, resupinas ostentat imagines et simulacra praepostera ob similem lapsum fracti radii per accliuia; directus quippe uisus ad speculi supercilia cum quidem superiorem conspexerit eminentiam, deicitur simulacrum ad ima resupinum, cum uero inferiorem, facit saltum uultus ad marginem superiorem. Indicat porro causam prauae intuitionis fore in radii fragmine commentum tale. Etenim si duo specula sic col
Abbreviated transcription (Latin):
teras & sinistras partes cũ immutatione demonstrant. Idem
angulus acutus siex aliqua conuersione uel immutata quali¬
tate positionis erit acutior & pro cerior factus. longius eua¬
gatus cuncta quaeretro nossunt inspeculo uideri facit. Iuod
si non acutus & rectus erit angulus. tun ea quae ad direc tum
uigorem supranos erunt uidebunt᷑. Sinuero haebes && lati or
eaque contranos excelsiorasunt apparebunt. Nullo porro an¬
gulo facto nec fracto radio. Nulla inspeculis dum taxat ima¬
go pro ueniet. ut inglobosis & spherae similibus uasi is. At uͦ
sitalis erit speculi figura. ut sit eius concaua suꝑ ficies. & torna¬
ta im modum scapii quadrati. uelinbricis. dehinc intuem᷑ hoc
idem speculum ita conuersum ut rectus cernatur inbrex
margines porro eius seu suꝑcilia hinic illinc ꝓlaterib assis¬
tant. tunc opinor radius incidens & infracꝰ tus oblenem spe¬

Expanded text:
tras et sinistras partes cum immutatione demonstrant. Idem tras et sinistras partes cum immutatione demonstrant. Idem angulus acutus, si ex aliqua conuersione uel immutata qualitate positionis erit acutior et procerior factus, longius euagatus cuncta quae retro nos sunt in speculo uideri facit; quod si non acutus sed rectus erit angulus, tunc ea quae ad directum rigorem supra nos erunt uidebuntur, sin uero hebes et latior, ea quae contra nos excelsiora sunt apparebunt. Nullo porro angulo facto nec fracto radio nulla in speculis dumtaxat imago proueniet ut in globosis et sphaerae similibus uasis. At uero si talis erit speculi figura ut sit eius concaua superficies et tornata in modum scapii quadrati uel imbricis, dehinc intueamur hoc idem speculum ita conuersum ut rectus cernatur imbrex, margines porro eius seu supercilia hinc illinc pro lateribus assistant, tunc, opinor, radius incidens et infractus ob leuem spe
Abbreviated transcription (Latin):
redeat Intuitione uero. ut que fracmento radii recurrente
adoculorum aciem uidentur. qualia sunt quae inspeculis & aqͣ
considerant᷑. c& eris item quorũ tersaest quidem suꝑficies.
sedobnimiam densitatẽ idoneus uigor ad repellendum quod
offenderit. Ergo & iã radius in quo est uis uidendi fractus
inspeculo facit angulũ. quẽ contineant duac lineae. unaquȩ
aboculo ꝓfecta ꝑuenit adspeculum. altera quae aspeculo re¬
currit ad uultum. Quiquidem angulus cũ erit accutꝰ imaginẽ
uultuũ nr̃oꝵ facit inspeculo uideri. remeante aduultũ aciẽ
atq inde oculte pręcipitante simulacrũ inspeculi sinũ. Ex quo
fit. ut uultus noster transisse ad speculum putetur : qđq simu¬
lacrum e speculo resultans ediuerso uidetus consistere. ꝑinde
acsiduo contra stantes dexteras partes. sinistris sinistras. itẽ
dexteris obuias habeant: sic aduersum nos imagines nrãe dex¬

Expanded text:
redeat. Intuitione uero ut quae fragmento radii recurrente redeat. Intuitione uero ut quae fragmento radii recurrente ad oculorum aciem uidentur, qualia sunt quae in speculis et aqua considerantur, ceteris item quorum tersa est quidem superficies, sed ob nimiam densitatem idoneus uigor ad repellendum quod offenderit. Ergo etiam radius, in quo est uis uidendi, fractus in speculo facit angulum, quem contineant duae lineae, una quae ab oculo profecta peruenit ad speculum, altera quae a speculo recurrit ad uultum; qui quidem angulus, cum erit acutus, imaginem uultuum nostrorum facit in speculo uideri remeante ad uultum acie atque inde occulte praecipitante simulacrum in speculi sinum, ex quo fit ut uultus noster transisse ad speculum putetur. Quomodoque simulacrum e speculo resultans e diuerso uidetur consistere perinde ac si duo contra stantes dextras partes sinistris, sinistras item dextris obuias habeant, sic aduersum nos imagines nostrae dex
Abbreviated transcription (Latin):
hone uisum oꝑari putant: cum ꝑfulgidam lucidamq pupulesto¬
lam in diree tũ emicans radius. serenã porrigit lineam. q̃ garis
oculoꝵ circũ uec tamotibus disꝑgat undiq lucem contẽplatio¬
nis. Quippe teres. & leuis oculi globus & humori lubrico uelit
innatans. sequacem lineam uisus utrobiq facile contor quet
Ergo notȩ geome tricȩ. cõparant quoduidetur. & illuc uersum
ferri censent uisus intentionem. sedo bnimiam repentinãq
conuersionẽ. oma uideri ꝑillustrem contuentis suꝑficiẽ putant.
ut cũ inthe atro alioue quo conuentu popularis multitudinis
decursis stricꝰ tim uultum partibus totumpopulũ uidere nob
uidemur: ldem aiunt. Uiderenos ueltuitione quã fasuti
nominant. T̃uitione quidem ut que simpliciter & prompte
uidentur. queq clement̃ uisum recipientia minime cumase
repellunt. ut plex sus quinimmo fractus rursum adoculos

Expanded text:
sione uisum operari putant, cum per fulgidam lucidamque pupulae stosione uisum operari putant, cum per fulgidam lucidamque pupulae stolam in directum emicans radius serenam porrigit lineam, quae gyris oculorum circumuecta motibus dispergat undique lucem contemplationis; quippe teres et leuis oculi globus et humori lubrico uelut innatans sequacem lineam uisus utrobique facile contorquet. Ergo notae geometricae comparant quod uidetur et illuc uersum ferri censent uisus intentionem, sed ob nimiam repentinamque conuersionem omnia uideri per illustrem contuentis superficiem putant, ut cum in theatro alioue quolibet conuentu popularis multitudinis decursis strictim uultuum partibus totum populum uidere nobis uidemur. Idem aiunt uidere nos uel tuitione, quam phasin nominant. Tuitione quidem ut quae simpliciter et prompte uidentur quaeque clementer uisum recipientia minime eum a se repellunt, ut flexus quin immo fractus rursum ad oculos
Abbreviated transcription (Latin):
nauis eminus uisa. ꝑ exigua apparet. dificiente contẽplationis ingo¬
re. nec se ꝑ omĩa nauis menbra fundente spũ. Turris item quadra¬
tarotunditatẽ simulat cylindri. Atq & iã exoblico uisa por¬
ticus. in exile deficit oculoꝵ deprauatione. Sic & iã stellarũ exi¬
guus ignis apparet. Atq ipse solmuͥtis partib quã terra maior
intra pedalis diametri ambitũ cernitur. Sentire porro mentem
putant. ꝑinde ut eampepulerit uisus natiuus qui quod ipse patit̾.
exuisibilium specierum concretione mentis intimis tradit. Porrec¬
tus siquidem. & ueluti pate factus: candida. ẽẽ. nuntiat quȩ uident᷑.
Confusus porro & confetatior: atra & tenebrosa significat. Sinilis¬
que eiuspassio.ẽ. eoꝵꝰ quimarim piscis contagione torpent . di quidẽ
plinũ & harundinẽ. ꝑque manus serpat uirus illud. penetre q
intimũ sensum. Geometre cũꝑipate ticis concinentes. radu effu¬

Expanded text:
nauis eminus uisa perexigua apparet deficiente contemplationis uigonauis eminus uisa perexigua apparet deficiente contemplationis uigore nec se per omnia nauis membra fundente spiritu; turris item quadrata rotunditatem simulat cylindri, atque etiam ex obliquo uisa porticus in exile deficit oculorum deprauatione. Sic etiam stellarum ignis exiguus apparet atque ipse sol multis partibus quam terra maior intra bipedalis diametri ambitum cernitur. Sentire porro mentem putant perinde ut eam pepulerit spiritus, qui id quod ipse patitur ex uisibilium specierum concretione mentis intimis tradit, porrectus siquidem et ueluti patefactus candida esse denuntiat quae uidentur, confusus porro et confaecatior atra et tenebrosa significat; similique eius passio est eorum qui marini piscis contagione torpent, siquidem per linum et harundinem perque manus serpat uirus illud penetretque intimum sensum. Geometrae cum Peripateticis concinentes radii effu
Abbreviated transcription (Latin):
At uͦ eraclitus intimũ niotũ qui ẽ. intentio animi siue animaduersio.
porrigi dicit poculoꝵ meatus. atq ita tangere. tractares uisenda.
Stoiciuero uidendi causam innatiui sps intentione constituunt. cuius
effigiem conisimilem uolunt. Hoc quippe ꝓgresso ex oculoꝵ penetra¬
li quõ appellatur pupula. & ab exordio tenui quomagis porrigit᷑ in
soliditatẽ opimato paenes id quodiudet᷑ locata fundi om̃i fariam. dila¬
tariq uisus illustratione Qđq omĩs natura modo mensura quemouea¬
tur Spatii quoq magnitudinis quȩ conimodũ fore. eãque quģneq
ualde applicata sunt uisui. nec nimiũ distantia uisibilia clare uideri:
certe conumipsum promodo mensuraq intentionis augeri. ł tpro¬
ut coni mensura uel directa uel inflexa erit. incidetq in contẽ pla¬
cabilem speciem ita apparebunt quae uident᷑. Oneraria quippe

Expanded text:
t. At uero Heraclitus intimum motum, qui est intentio animi siue animaduersio, t. At uero Heraclitus intimum motum, qui est intentio animi siue animaduersio, porrigi dicit per oculorum meatus atque ita tangere tractareque uisenda. Stoici uero uidendi causam in natiui spiritus intentione constituunt, cuius effigiem coni similem uolunt: hoc quippe progresso ex oculorum penetrali, quae appellatur pupula, et ab exordio tenui, quo magis porrigitur, in soliditatem opimato exordio, penes id quod uidetur locatum fundi omnifariam dilatarique uisus illustratione. Quodque omnis natura modo mensuraque moueatur, spatii quoque magnitudinisque coni modum fore eaque quae neque ualde applicata uisui nec nimium distantia uisibilia dare uideri; certe conum ipsum pro modo mensuraque intentionis augeri, et prout basis eius uel directa uel inflexa erit incidetque in contemplabilem speciem, ita apparebunt quae uidentur. Oneraria quippe
Abbreviated transcription (Latin):
quibus uidemus edisserens. Sedqm̃ de hoc pleriq alui post ipsum
opiniones uarias libris conditissunt ex secuti: easquesunt in hono¬
re ꝑstringam. quoꝑfectior ꝓpositae rei tractatus habeat᷑. Om̃s
quirerũ initia corporea censuerunt. uł co& u inmimerabilium
munitoꝵ congesto in aniuł perpetuarum molium continuata pro¬
cęritate. dicunt uidere nossimulacroꝵs incursionib. Flui dã qͥppe
materiẽ formatas iuixta suisimilitudinẽ exsudare subtilescor¬
porũ fusiones. quȩ sunt uisibiliũ simulacrarerũ: eaque cumuisus
noster incurrerit hausta & recepta meatibus transmittat
adeũ. ꝑquẽ sentimꝰ spm. cũq delicatior simulacri moles erit separa¬
tur panditurq uisus opinor & candida tunc quesentiunt᷑ udent᷑.
sicorpulentior confundunt aciem. & uident᷑ atra atque ad eundẽ modũ
c& era formata & colorata ꝓformarũ & colorũ cognatione. multaq

Expanded text:
quibus uidemus edisserens. Sed quoniam de hoc plerique alii post ipsum quibus uidemus edisserens. Sed quoniam de hoc plerique alii post ipsum opiniones uarias libris conditis sunt executi, eas quae sunt in honore perstringam, quo perfectior propositae rei tractatus habeatur. Omnes qui rerum initia corpora censuerunt uel coetu innumerabilium minutorum congesto inani uel perpetuorum continuata proceritate dicunt uidere nos simulacrorum incursionibus; fluidam quippe materiem formatas iuxta sui similitudinem exudare subtiles corporum fusiones, quae sunt uisibilium simulacra rerum, eaque cum uisus noster incurrerit, hausta et recepta meatibus transmittat ad eum per quem sentimus spiritum; cumque delicatior simulacri moles erit, separatur panditurque uisus, opinor, et candida tunc quae sentiuntur uidentur, si corpulentior, confundunt aciem et uidentur atra, atque ad eundem modum cetera formata et colorata pro formarum et colorum cognatione. Multaque
Abbreviated transcription (Latin):
rali hoc t̃. globosa decursione t̾ras obiri. ꝓpt̾eaq diuinȩ potes¬
tatis uehiculũ consimilis eiusdẽq naturȩ capiti. c& erũ corpus
& quae pastui futura erant necessaria menbra subter sesunt
quorationis domicilium e&eris emineret. Qđq ex trans lati¬
tus motibus quȩdam est p̃cedendi coniugatio: retroqͥdẽ unde
est exordium motus. ante aut̃ ad quod fit impetus. p̃cedendi officiũ
cõmodius inquit uisumest quã recedendi. Opinor ideo. qr mundi
quoq motus agit᷑ in antecedentia. Naturaeq animalium congru¬
entius ẽ ꝓgredi. quã recessim moueri. Totius deniq corporis confir¬
matio ꝓuida naturae sollertia sic ordinata est: ore uultuq ad
prȩcedentia uersũ locata. ducib quoq ad spatiandũ sensib ꝓrsũ
spectantibus. De hinc subtexit desensib & organis sentiendi.
& incapite aboptimo p̃clarissimo que sensuũ omĩum uisu causas

Expanded text:
rali, hoc est globosa decursione, terras obiri proptereaque diuinae potesrali, hoc est globosa decursione, terras obiri proptereaque diuinae potestates uehiculum consimilis eiusdemque naturae capiti ceterum corpus et quae motui futura erant necessaria membra subtexuerunt, quo rationis domicilium ceteris emineret», quodque ex translatiuis motibus quaedam est praecedendi coniugatio, retro quidem, unde est exordium motus, ante autem, ad quod fit impetus. «Praecedendi officium commodius», inquit, «uisum est quam recedendi», opinor ideo quia mundi quoque motus agitur in antecedentia naturaeque animalium congruentius progredi quam recessim moueri; totius denique corporis conformatio prouida naturae sollertia sic ordinata est ore uultuque ad praecedentia uersum locata, ducibus quoque ad spatiandum sensibus prorsum spectantibus. DE VISV Dehinc subtexit de sensibus et organis sentiendi et incipit ab optimo praeclarissimoque sensuum omnium uisu, causas
Abbreviated transcription (Latin):
hominũ urta. sed& iam ciuitatũ & gentiũ erit laudabilis & ad pͥmȩ
beata. Exquib ostendit plato uerã hominis proprietatẽ incapite
consistere. cuiusspeciessit mundiforme simillima. & quod ger¬
mana sustentetur anima uiuificãtis animȩ corpꝰ uniuersȩ rei cus
cunc ta cognitionis rerum instrumenta. sensus uidelicet ad iunctasint.
que q eñi agunt᷑ extra indicia uicinorũ sensuũ mens assequit᷑. Quib
quidem sensibus minime fuit opus mundo. quippe iihil extra ambitũ
mundi est. aut agitur. At uero ꝑfec tȩ hominis instructionis sensus
Ndmo dũ necessaru. quia initiũ & quasi quȩdam intelligendi sapien¬
diq seminasunt insentiendo. Deinde causam demonstrat. curcapiti
ceeramenbra subiec tasint. Oportebat inquit animal terrems
negotus p̃fici Terre aut̃ suꝑficies inqua exparte maxima dediuib
& item eliuibus impedimentis. erat igit᷑ possibile motu capitis natu¬

Expanded text:
hominum uita sed etiam ciuitatum et gentium erit laudabilis et apprime hominum uita sed etiam ciuitatum et gentium erit laudabilis et apprime beata». Ex quibus ostendit Plato ueram hominis proprietatem in capite consistere, cuius species sit mundi formae simillima, et quod germana sustentetur anima uiuificantis animae corpus uniuersae rei, cuncta cognitionis rerum instrumenta, sensus uidelicet, adiuncta sint, quo quae aguntur extra indicio uicinorum sensuum mens assequatur. Quibus quidem sensibus minime fuit opus mundo — quippe nihil extra ambitum mundi est aut agitur —, at uero perfectae hominis instructioni sunt sensus admodum necessarii, quia initium et quasi quaedam intellegendi sapiendique semina sunt in sentiendo. Deinde causam demonstrat cur capiti cetera membra subiecta sint. «Oportebat, inquit, animal terrenis negotiis praefici, terrae autem superficies iniqua ex parte maxima decliuibus et item accliuibus impedimentis. Erat igitur impossibile motu capitis natu
Abbreviated transcription (Latin):
Principales quidem urbis illius uiros. ut prudentissimos sapientissi¬
mosq eruditiores urbis locos habitare iussit. post hos militarem
atq in armis positam iuuentutẽ. Quib subiecit sellularios atq
uul gares: ut illiquidem ut sapientes p̾ceptadent. militares agant
atq ex scquant᷑: uulgares uero. cõpetens & utile p̃beant ministe¬
rium. Sic animã quoq ordinatam uidemus. Rationabilem qͥdem
partem eius ut sapientissimũ principem partem optinentẽ tãquã
totius corporis capitolium. Uigorem uero. quiest iracundiȩ simi¬
lis: ut militarem iuuentutẽ in cordis castris manentẽ. Uulgare
& sellularium. quod est cupiditas seulibido: inferioribus abditum
occultatũq natura. Cũ igit᷑ hoꝵ inquit om̃ium consensus talis
erit. & quasi quȩdã conspiratio. ut quod oportet precipere ręcte
officiũ suum compleat. huic pareat quodest dignitatis secundȩ: Pos¬
tremũ uero atq ultimũ: morem gerat melioribus. Iunc non solũ

Expanded text:
Principales quidem urbis illius uiros ut prudentissimos sapientissimosque editiores urbis locos habitare iussit, post hos militarem atque in armis positam iuuentutem, quibus subiecit sellularios atque uulgares, ut illi quidem ut sapientes praecepta dent, militares agant atque exequantur, uulgares uero competens et utile praebeant ministerium. Sic animam quoque ordinatam uidemus: rationabilem quidem partem eius, ut sapientissimam, principem partem obtinentem tamquam totius corporis capitolium, uigorem uero qui est iracundiae similis ut militarem iuuentutem in cordis castris manentem, uulgare et sellularium, quod est cupiditas seu libido, inferioribus abditum occultatumque natura. «Cum igitur, inquit, horum omnium consensus talis erit et quasi quaedam conspiratio ut quod oportet praecipere recte officium suum compleat, huic pareat quod est dignitatis secundae, postremum uero atque ultimum morem gerat melioribus, tunc non solum
Abbreviated transcription (Latin):
.ee: acuideri aliquid effecerint uił hominẽ. ł e quum. uł quid aliud
exanimalib arborib stirpibus. Qualits uero: cũ aliquã ꝑcipit qua¬
litate cale facta uelcolorata. Quantitas. eũ corpodt augmenis
inminutionib q uariata. Er osticuerit in aliquohabitu alc̃o para¬
moni emunentia sua uł humilitate aduersum alterius emuinentiã
esturiamuineirtia aut ⁊ cudeterminat᷑. x accipit aliqua stio munal
sic emen in aliquo ee. loco putatur. Quando: cũ circum astio mundi
incrimencaentefforis deuerit. Posita poro. cumor lior e tͥ ert̃
prmocorta sa quedicunt clementa ratiociuanio. nobomie rra
qurlo on net si tate mundi sitaon. suonmũ aut̃ igd̃c altao nr̃ae ma¬
oiai. capes scerte Habere ut cũ licimus mundũ nonsolane sor oue

Expanded text:
esse ac uideri aliquid effecerint, uel hominem uel equum uel quid aliud esse ac uideri aliquid effecerint, uel hominem uel equum uel quid aliud ex animalibus, arboribus, stirpibus; qualitas uero cum aliquam percipit qualitatem calefacta uel colorata; quantitas cum corporum est augmentis imminutionibusque uariata; πρὸς τί cum erit in aliquo habitu et comparatione eminentia sua uel humilitate aduersum alterius eminentiam aestimata; ubi autem cum determinatur et accipit aliquam figuram — sic enim in aliquo esse loco putatur; quando cum circumactio mundi incrementa ei temporis dederit; positio porro cum ordinaretur inter prima corpora, quae dicuntur elementa, ratiocinantibus nobis terram quidem in medietate mundi sitam, summum autem ignem alta omnia undique capes
Abbreviated transcription (Latin):
tenus res existentes id earũ participarent similitudine. & enĩ
est difficilis consideratio. propt̃ siluae naturales tenebras. qͥp¬
pe que subter fugiat non modo sensus om̃s. sedetiã rationis in¬
uestigationẽ. in tellecꝰ tusq indaginẽ: siue enĩ ꝑsemet ipsam &¬
sine consortio corpoꝵ quȩ recepit spectare curet. nihilcẽ. prope¬
modũ uidet᷑ seucũ illis confundetur Nec naturalem ostendet
ꝓprietatẽ. estq int̃ sensum & rationẽ neq plane sensile qͥd. nec om̃i¬
no rationabile. secdmotu animi cõp̃hendenda tale. ut qui conti¬
gerit cam nihil sentiat. & qui rationẽ eiꝰ animo exercuerit. ad¬
ulterina quadã ratione assecutus. eẽ. uideat᷑. solũ gͦ remediũ
humectata÷ similit̃ cee era. quatenus igit᷑ ista natura omã decem
quȩ sunt genera cõplec tit᷑. essentia ẽ opinor. cũ eã species ca ũꝓprio

Expanded text:
tenus res existentes idearum participarent similitudinem. Etenim tenus res existentes idearum participarent similitudinem. Etenim est difficilis consideratio propter siluae naturales tenebras, quippe quae subterfugiat non modo sensus omnes sed etiam rationis inuestigationem intellectusque indaginem. Siue enim per semet et sine consortio corporum quae recipit spectare curet, nihil esse propemodum uidetur, seu cum illis confundetur, nec naturalem ostendet proprietatem estque inter sensum et rationem, neque plane sensile quid nec omnino rationabile, sed motu animi comprehendenda tali ut qui contigerit eam nihil sentiat et qui rationem eius animo exercuerit «adulterina quadam ratione» assecutus esse uideatur. «Solum ergo remedium humectata est», similiter cetera. Quatenus igitur ista natura omnia decem quae sunt genera complectitur? Essentia est, opinor, cum eam species coetu proprio
Abbreviated transcription (Latin):
Idipsum qđ generalit̃ asseuerat. nunc specialit̃ uult ꝓbare positis
exemplis inusufrequenti : ut quiodorapigmenta conficiunt.
ñ patiunt᷑. eẽ. odoris naturalis acꝓprii quod condiunt. quo mera¬
cos sincerosq suscipiat sucos odoram inũ. Uascularii qͥq̃ argento
in formi signa imprȩssuri leuigant pruis suꝑficiem. ut figurae
sincerȩ imprimant᷑ molli cedentiq materiae. Ita inquit illa
&iã que om̃iũ specierũ formas receptura erat: pura & sine
qualitatibus debuitapparari. factũ uero generatũq & uisi¬
bile animal. uult intelligisensilem mundũ. matrẽq eiꝰ & cor¬
porũ receptaculum siluam uocat. obrationẽ supͣ dictã. sedneq
terrã hanc. neq aquã. nec ignẽ. uł aerẽ recte stimari: haec
quippe corpora ẽẽ. sed eam quȩ cuncta hȩc ambiat. inuisibilem
speciem & in formẽ. ẽẽ. capacitatẽ. mira quadã & in cõ p̃hensibili

Expanded text:
Id ipsum quod generaliter asseuerat nunc specialiter uult probare positis Id ipsum quod generaliter asseuerat nunc specialiter uult probare positis exemplis in usu frequenti: «Vt qui odora pigmenta conficiunt» non patiuntur esse odoris naturalis ac proprii quod condiunt, quo meracos sincerosque suscipiat sucos odoraminum; uascularii quoque argento informi signa impressuri leuigant prius superficiem, ut figurae sincerae imprimantur molli cedentique materiae; ita, inquit, illa etiam quae omnium specierum formas receptura erat pura et sine qualitatibus debuit apparari. Factum uero generatumque et uisibile animal uult intellegi sensilem mundum; «matremque» eius et corporum «receptaculum» siluam uocat ob rationem supra dictam, sed neque terram hanc neque aquam nec ignem uel aera recte existimari. Haec quippe corpora esse sed eam quae cuncta haec ambiat «inuisibilem speciem et informem esse capacitatem mira qua
Abbreviated transcription (Latin):
distant. licet sint generis eiusdem . ut puta candor & item
Nigredo. quorũ genus unum est qđuocat᷑ color. sedhȩc duo
plurimũ ase distant. candido enĩ minimũ distat quod dicit᷑
pallidum. aliquanto plus qđ appellatur rubeum hoc amplius
cyaneus color. plurimũ uero nigredo. id eoq candidum & itẽ
nigrum nondiuersa sunt sed contraria.quia int̾ capedo ꝓlixior.
ergo contraria separata quidem a sesunt: magna quadã sepa¬
ratione. nec tamen om̃ino alienasunt. facit enĩ ea ueluti cognata
& consanguinea genussuum. quod colorem. eẽ. prediximꝰ. Natura
uero distant omnino ea quae diuersa dinoscunt᷑. ut candor. et¬
dulcedo. Nigredoq & ordor. Illorũ quippe genus color. hoꝵ sucus
& uapor ꝓpt̃ eaq diuersis sensib: cõp̃hendunt᷑. Vt igit᷑ ea que
subiacet hisomĩb silua possit hoꝵ facies sinceras minimeq int̾¬
polatas ostendere : ipsa necesseẽ. nullas qualitates habere.

Expanded text:
distant, licet sint generis eiusdem, ut puta candor et item distant, licet sint generis eiusdem, ut puta candor et item nigredo, quorum genus unum est quod uocatur color. Sed haec duo plurimum a se distant — candido enim minimum distat quod dicitur pallidum, aliquanto plus quod appellatur rubeum, hoc amplius cyaneus color, plurimum uero nigredo — ideoque candidum et item nigrum non diuersa sunt sed contraria, quia intercapedo prolixior. Ergo contraria separata quidem a se sunt magna quadam separatione, nec tamen omnino aliena sunt; facit enim ea ueluti cognata et consanguinea genus suum, quod colorem esse praediximus. Natura uero distant omnino ea quae diuersa dicuntur, ut candor etdulcedo nigredoque et odor; illorum quippe genus color, horum sucus et uapor proptereaque diuersis sensibus comprehenduntur. Vt igitur ea quae subiacet his omnibus silua possit horum facies sinceras minimeque interpolatas ostendere, ipsam necesse est nullas qualitates habere.