comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
masmuq q̃ue qsmi mori nequit iõ qͣs
ꝓpcer honescum dileximꝰ diliginus uel
extinctos ¶ anicos in fallor sidos heo
bide autẽ ne fallaris ne exꝑiri cupias
nam sepe ciuꝰ rei fuerat dultis ormo a¬
marum fuit expmentum  amicos
puto bonos heo  unde id putes etiã at¬
etiam ex aia acq illud in p̃mis ꝙͣm ip̃e
aures sunt eñi qͥ nõ amant et amati pu¬
tant quo nchil est stulciꝰ is q cõĩs erio
est dicũ amorem p̃cia emi tretunt qͥmu¬
non herbis atq carminib magicis mo¬
neretur nõ auro aut gẽmis nan ad et¬
mum ferro flectitur amando Bincitur co¬
sendo ꝙ est q ecatonis greti ph̃i amata¬
riũ nocissimũ qd senece platuit et nichi
si atq inhũam et implacabiles quorũd
aĩ et it custi sꝑuant et amari oderint n ͨ
otui uritantur ꝙ ꝑ iculosissimũ et int
bite inala grauissimum quana simplia¬
tas cuꝑitur i credo amcas apcios hũe¬
i eit hͦ quid amicitie ꝑpetiui ephiteton

Expanded text:
mque quoniam mori nequit. Ideo quos propter honestum dileximus, diligimus vel extinctos. Amicos, ni fallor, fidos habeo. Vide autem ne fallaris neve experiri cupias: nam sepe cuius rei fuerat dulcis opinio amarum fuit experimentum. Amicos, puto, bonos habeo. Unde id putes etiam examina atque illud in primis quantum ipse ames. Sunt enim qui non amant et amari putant, quo nichil est stultius isque communis error est divitum: amorem pretio emi credunt, qui munon herbis neque carminibus magicis movetur, non auro aut gemmis, non ad extremum ferro flectitur: amando vincitur colendoque estque Hecatonis Greci philosophi amatorium notissimum, quod Senece placuit et michi:si atque inhumani et implacabiles quorundam animi, ut et culti spernant et amati oderint, nec odium irritantur, quod periculosissimum et inter vite mala gravissimum humana simplicitas experitur. Credo amicos optimos habere. Est hoc quidem amicitie perpetuum epitheton,
Abbreviated transcription (Latin):
cilara decerpimꝰ bulgus et urbes et oem
Sitami ham sns psenã querinomĩs pti¬
mus. quilꝰita pe habentis cũ mormi
genere illorum q̃ carissum iudicantur
osns sope sacentis sepe ecia mamfesus
mlta insit amaritudo sasa anacia odus
bctat nẽo s̾mꝙͣ nõ dicam occidit aut per¬
didit amicum sed ne sesit quid̃ nolenb
ꝙͣssren si amitum uerum quale pdicas
muemisti magnas te diuicias muenisse
credito Iflus bide ne ut magna ꝑs ħom
rebus dedita uilibus nobiliũ ꝙ tomaẽp
mctus est negligas si tantã curã imp̃¬
ditis eustodie auri et argenti acq oriẽ¬
taliũ sapillorum qui sunt t̾re feces et
pelagi purgamenta quanta disigẽtia
amia tustui impendenda est ri pcõsissse
at diumne ne qua imꝙͣ re offenso ne q
emꝙ uerbo alienato effugiat serũ ꝙ a¬
dias illus ecciastitũ ficut q̃ diittit auẽ
de manu sua sit reliquisa ꝓrmiũ tuum
et nõ oam capies nõ ilłũ sequeris qm̃

Expanded text:
clara decerpimus, vulgus et urbes et communem clara decerpimus, vulgus et urbes et communem vitam hominum his plenam querimoniis preterimus; quibus ita se habentibus, cum in omni genere illorum qui carissimi videantur odiis sepe latentibus, sepe etiam manifestis, multa insit amaritudo, sola amicitia odiis vacat: nemo unquam non dicam occidit aut perdidit amicum, sed ne lesit quidem volens; quamobrem, si amicum verum qualem predicas invenisti, magnas te divitias invenisse credito. Illud vide ne, ut magna pars hominum rebus dedita vilibus nobiliumque contempnactus es negligas. Si tantam curam impenditis custodie auri et argenti atque orientalium lapillorum, que sunt terre feces et pelagi purgamenta, quanta diligentia amici cultui impendenda est, rei pretiosissime ac divine, ne qua unquam re offensus, ne quo unquam verbo alienatus effugiat serumque audias illud Ecclesiasticum: “Sicut qui dimittit avem de manu sua, sic reliquisti proximum tuum et non eum
Abbreviated transcription (Latin):
regnandi non cupiditate sod rabie furis
actus erodem senem et afflictum prem
ad h ͨ et trignita fr̃es suos dc̃i regi filios
suumi q in super filium occidit ne quis
superret in parchia qͥ regnaret sedue¬
cũsta q  nũꝙͣ non et remociore memoria
inter pr̃em et filiũ de regno inbritama
certatum audiuimus et nudiꝰ tertus
iicer frẽs in hispanam deltari bidimꝰ
ꝙͣ ꝙͣ tusiũ od̾iorum et mat᷑ frat̾norum
ciobra ades et uetera fint exempla ut
pene laborosiꝯ sit ex quirẽ qͥ amiti fiẽs
fuerint ꝙͣ qut hosces bcrũq postyominꝰ
cemedia eñi mĩt non euempsa cossigiꝰ
quis p̃ccira an nõ cari ꝯuiges care uro¬
res sed interirgabis agameonem et dei¬
phebum et de nõis claudiũ cesturm at
iorem ꝑcuctaberis affricanũ. hñ tibi
neione sus hec de suo senciat ptholomco
marito Illa quidem inseipa qͨ in filiis
epnta testabitur emmencia ut bides et

Expanded text:
regnandi non cupiditate sed rabie furiisque regnandi non cupiditate sed rabie furiisque actus, Orodem senem et afflictum patrem, ad hec et triginta fratres suos, dicti regis filios, suumque insuper filium occidit, ne quis superesset in Parthia qui regnaret. Sed vetusta hec: nunquid non et recentiore memoria inter patrem et filium de regno in Britannia certatum audivimus et nudiustertius inter fratres in Hispania decertari vidimus? Quanquam talium odiorum et maxime fraternorum crebra adeo et nova et vetera sint exempla, ut pene laboriosius sit exquirere qui amici fratres fuerint quam qui hostes; utrunque postponimus: remedia enim nunc, non exempla colligimus. Quid preterea? An non cari coniuges, care uxores? Sed interrogabis Agamemnonem ac Deiphobum et de vestris Claudium Cesarem ac minorem percontaberis Africanum: hi tibi Nerone suo, hec de suo sentiat Ptolemeo: marito, illa quidem in seipsa, hec in filiis experta testabitur. Eminentia ut vides et
Abbreviated transcription (Latin):
des biturie regem suũ prem ꝯrilia .s.
docandi filsi agitantem bita prutauit
et ptholomeꝰ quit filo pr̃i dictus prẽ
et mĩe insuper et fr̃e occisis ad ustimu
et uxore erudite inf̾fecta regnũ egrpti
stortorum sit rexit arbitrio ut nichil
m iegno ꝓp̾um heat p̃ter nudũ et mane
matrem agripmã uero ancipiter thos¬
stilonicem interfecit cari filii nono the¬
seus ypolitum castissimũ philippus rex
macedome demet̾um fillũ abalescentẽ
opciniũ iussit occidi. nõne et ptholomes
alter aduersum pietati nom̃e et ip̃e ꝙ
sidisrimus rex egipti duos et heredes
rex indie bnu et ꝯstantinꝰ roma ꝰ ĩpator
dnũ q crispum filiũ int̾emit. nõne ma¬
seus diix carthaginensiu carchalonem
filiu crucifixit qm et matres quoꝵ nor
hunt incensior huit micior serꝰ infilios
seui erunt Nota om̃nis medea qd laodite
capadacie regnia que regnandi cupidine
rum omi regiũ cascissimꝰ om̃i q mor̃liũ

Expanded text:
 Bithynie regem, suum patrem, consilia licet necandi filii agitantem, vita privavit? Et Ptolemeus hinc Philopater dictus, patre ac matre insuper et fratre occisis, ad ultimum et uxore Eurydice interfecta, regnum Egypti scortorum sic rexit arbitrio, ut nichil in regno proprium haberet preter nudum et inane matrem, Agrippinam Nero, Antipater Thessalonicen interfecit? Cari filii: nonne Theseus Hippolytum castissimum, Philippus rex Macedonie Demetrium filium adolescentem optimum iussit occidi? Nonne et Ptolemeus alter, adversum pietati nomen, et ipse quoque fedissimus rex Egypti, duos, et Herodes rex Iudee unum et Constantinus Romanorum imperator unum quoque Crispum filium interemit? Nonne Malchus dux Carthaginensium Carthalonem filium crucifixit? Quin et matres, quarum amor hinc intensior, hinc mitior sexus, in filios sevierunt. Nota omnibus Medea; quid Laodice Cappadocie regina, que regnandi cupidine rum omnium regum scelestissimus omniumque mortalium
Abbreviated transcription (Latin):
custoditu anpia amissu flebilem ⁊ mage
michi diuiaie funt: spse si fuerint dec̃saent
scruate non diuicem tẽ sod occupatũ non.
dnmi facient scd cuscadem i diuicias hco
ingentes i bide ne pociꝰ habeare q ͦ est
ne non diuicie tue sint sed tu illarũ neq
ille tibi scriuant sos tu illis nam si uestis
plures mlto sunt qui habentur ꝙͣ qͥ qñt
iram cupiditas bilitas q aĩ de dnis puos
facit urus quid peciue notus est ut neͣ
go q facilia ꝙꝙ ercesscrit graue est
net iam diuicie sid unicula et compedes
net ia corꝑis ornamenta et impesim̃ta
⁊ diuitus plenus sum r duue note
rumpant omĩs em̃ pscituds querit ex¬
itum instis morcem actulere diuicie de¬
quiem fere omib alstulere g opens
heo inmesas i lons maribus lem ad¬
uersam mimie opes nõ mõ suculdrũ
homi sed ꝓpa ronam carcuper̾ũt mges
qul tayi dis esarꝯ tã dus uista at ꝓmetg̃¬

Expanded text:
custoditu anxiam, amissu flebilem. Magne custoditu anxiam, amissu flebilem. Magne michi divitie sunt. Sparse si fuerint decrescent; servate non te divitem sed occupatum, non dominum facient sed custodem. Divitias habeo ingentes. Vide ne potius habeare, hoc est ne non divitie tue sint, sed tu illarum neque ille tibi serviant, sed tu illis. Nam, si nescis, plures multo sunt qui habentur quam qui habent vestra cupiditas vilitasque animi de dominis servos facit. Usus quidem pecunie notus est, ut natngeque facilia: quicquid excesserit grave est, nec iam divitie sed vincula, sed compedes, nec iam corporis ornamenta sed impedimenta vi. Divitiis plenus sum. Cave ne te rumpant: omnis enim plenitudo querit exitum; multis mortem attulere divitie, requiem fere omnibus abstulere. Opes habeo immensas. Bonis moribus res adversam: nimie opes non modo singulorum hominum sed populi Romani corruperunt mores Qui ta
Abbreviated transcription (Latin):
saqueo qm̃ spsnerata est aĩa eius ustra em
non poteris colligare et ꝓuide ingẽs banũ
babes at suaue oposim tamen ac difficile
quesitu inꝙͣ oꝑasũ at cuscodia magnus
thertiurꝰ est amitus berus sed magna ser¬
uandus cura mag ͣ si ꝑeat lugedꝰ fletu
De dunciaruni copia lin¬
ed habundo apib r. iam nõ miror
si et amicitus habundare uisꝰ eras
non est nomen neq insolitum locupletu
simina bulgarib annatus et simusatis
obsequiis frequentari g opum magna
bis est mithi ⁊ anceps̃ et onerosa felicicas
et que plus mbidie sit hĩtura ꝙͣ gaudñ¬
⁊ diuicie exundantes sunt ⁊ non stati
iõ erundans quies exmd̾ans q iocũdicas
bio diuitem muenias qͥ non sibi melius
fuisse in mediocritate icł honesta cciã pau¬
ꝑtate faceatur i iulte michi ac creuere
diuicie ⁊ securitas graudiũ tñqllitas de¬
creuere que si cum illis tresce̾nt nõ amati
tm̃ diuicias paterer sed hortarer g opes
mltas heo ⁊ habes reni quesitu diffĩcile

Expanded text:
m vulnerata est anima eius; ultra eum non poteris colligare”. Proinde ingens bonum habes ac suave, operosum tamen ac difficile quesitu, inquam, operosum et custodia. Magnus thesaurus est amicus verus, sed magna servandus cura, magno, si pereat, lugendus fletu. 53 DE DIVITIARUM COPIA Sed abundo opibus. Iam non miror si et amicitiis abundare visus eras: non est novum neque insolitum locupletum limina vulgaribus amicitiis et simulatis obsequiis frequentari. Opum magna vis est michi. Anceps et onerosa felicitas! et que plus invidie sit habitura quam gaudii. Divitie exundantes sunt. Non statim ideo exundans quies exundansque iucunditas: vix divitem invenias, qui non sibi melius fuisse in mediocritate vel honesta etiam paupertate fateatur. Multe michi accrevere divitie. Securitas, gaudium, tranquillitas decrevere; que si cum illis crescerent, non amari tantum divitias paterer, sed hortarer. Opes multas habeo. Habes rem quesitu difficilem,
Abbreviated transcription (Latin):
acto ut qui snã songam aaet mecate qutet¬
ccrit negͥrciator rerum talui satis industris
heatur ⁊ amiatus feluo sum  ho pare
non potes insi r̾bus alus sis infelio ber
qt om̃ illud felix re nosut amari ⁊ aiaaie
certe sunt  ergo aduersitas certa ctt
er folite parcences erunt fortasse ꝙ r̾ris¬
et aiciuaꝵ minis magna copia et ae
est habet ampsiꝯ non requirat it aitoꝵ
satis magna copia ł at ip̃m neq ppło
romanõ dum mat floteret neq ulli mor̃¬
sui contcgisse apus illustre legis hiscditu

Expanded text:
adeo, ut qui unam longa licet in etate quesierit, negotiator rerum talium sat industrius habeatur. Amicitiis felix sum. Hoc scire non potes, nisi rebus aliis sis infelix; verum enim est illud “Felix se nescit amari”. Amicitie certe sunt. Ergo et adversitas certa est;es erunt fortassis quam reris. Amicitiarum nimis magna copia est. est habet, amplius non requirat. Amicorum satis magna copia est. Ad id ipsum neque populo Romano, tum dum maxime floret, neque ulli mortalium contigisse apud illustrem legis
Abbreviated transcription (Latin):
st p̾tum est conficebitur tibi tũ bnfecer
ei ses aptam sibi cesitus nequiar si tiam¬
es eꝑtiiantes muemsa ga pecumã qua
de detus mercareris et exanine metallũ
aĩe tue sarcmam faceres in felix g fene
Rene posui ⁊ malu non bene pom duer
sed depom sed quid̃ malum pondus er¬
cufferis bene crit alioqnͥ ubicũq posuer

Expanded text:
ibi cum benefeceris ei”, sed apertam sibi celitus nequitie semitam extimantes. Invenisti ergo pecuniam qua dedecus mercareris et exanime metallum anime tue sarcinam faceres infelix. Fenus bene posui. Malum non bene “poni” dixeris, sed “deponi”; si quidem malum pondus excusseris bene erit, alioquin ubicunque posue
Abbreviated transcription (Latin):
nuecintis aucupis ẜlanda modusaco ꝙͣ
bisici sonitus declentis ⁊ iegi mõ sum̾
tarus i si iniquoꝵ dubices ꝑiculosior¬
ne sit caritae a nodiu pciores serpentisi
quib insunt benenis mirta remedia qno
uero młisi pesulens at nocuiũ est seu
oderme sru diligant ꝓpe par malũ insi
ꝙ odiũ fugtat ãmor detinet et ad sũma

Expanded text:
invitantis aucupis blanda modulatio quam villici sonitus deterrentis. Meo sum carus regi. Sunt quorum dubites periculosiorne sit caritas an odium, sed peiores serpentibus, quibus insunt venenis mixta remedia. His vero nil nisi pestilens ac nocivum inest; seu oderint seu diligant prope par malum, nisi quod odium fugat, amor detinet. Et ad summam,
Abbreviated transcription (Latin):
nssis cedat terris inperdcm̃ id uertere
consulto prm acq occustatũ est ut y¬
tasie pateretur i uurifera teium
fadio ⁊ sabor certus euẽtꝰ adigiu ꝰ
quid si multum fodias inchil inuenias quid
n mituni inuenias si non tibi iud si tibi in¬
soset ꝙ inuentum mergãt taitura tu apꝰ
tarturum queris quid̃ te tassat ad superos
caue dolos ct
insidias fortune hanit esta p̃cendic¬
anis esta pcendic
Biscum et laquei blandina auquod p̃ fe
serunt t chesnurum muem .i mlt̾is
csesauris mors fuit ut ulłm corꝑi fic¬

Expanded text:
interdictum id vetere consulto patrum atque occultatum est, ut Italie parceretur. Auriferam terram fodio. Labor certus, eventus ambiguus: quid si multum fodias, nichil invenias? Quid si multum invenias, sed non tibi? Quid si tibi insolet quod inventum mergat in tartara: tu apud tartarum queris quod te tollat ad superos!Cave dolos et insidias fortune: hamis esca pretendiamis esca pretenditur, viscus et laquei blandum aliquid pre se ferunt. Thesaurum inveni. Multis thesaurus mors fuit: ut nullum corpori
Abbreviated transcription (Latin):
inuate has oporcet semp ꝙ aures tuas.
ceraria bor illi c̾cumtenz. diste ferirr disde
mori silla una bius aut songior tua fc̃a
locisq om̃ilus te patuni exhibe qce ar¬
ces hee delicie tue crunt siue uo̾ satiricũ
loqui p̃mia miliaie nuantem in nũabłia
equid pfatus uix paucssima colligit inqͥs
p̃uia et fuma licencia est pectandi p̃miu
hercle non cam infas biris optabłe ꝙͣ ar¬
matis legibus ut auit int̾ arma siletils¬
t miliac filiũ adsc̃ysir est id ferme
usitatum ut fĩa ꝯ militis miles sit nõ pt
em̃ insi quã aut q geriditatem fillo pr¬
filio dare artum scutum gladui ⁊ sellũ
et ꝙ ludum conficit aurã cincta calkai̾a
sud ꝙ pr̃i diximius sibi filiꝰ dcm̃ sciat¬
g. belli dux bictorus clarus sũ ꝙͣto
meliꝰ pacis dus lurtutib clarus esres¬
I mlłta bella canfeci i quiedem tibi at
aluis absculisti clarum opus g bicto¬
tns at t̾umphis notus sum  srpe ma¬
su bono nociꝰ et utra tompestas semtate

Expanded text:
o habeas oportet semperque ad res tuas cesarea vox illa circumtonet: Disce ferire, disce mori. Sillaba una brevis aut longior tua factalocisque omnibus te paratum exhibe. He artes, he delitie tue erunt. Sine vero satyricum loqui, premia militie numerantem: innumerabilia equidem prefatus, vix paucissima colligit, in quibus prima et summa licentia est peccandi, premium hercle non tam iustis viris optabile quam armatis, legibus, ut aiunt, inter arma silentibus. Militie filium ascripsi. Est id ferme usitatum, ut militis filius miles sit; non potest enim nisi quam habeat hereditatem filio pater dare: arcum, scutum, gladium et bellum et, quod ludum conficit, auro tincta calcaria. Sed quod patri diximus, sibi filius dictum sciat. Belli dux victoriis clarus sum. Quanto melius pacis dux virtutibus clarus esses! Multa bella confeci. Quietem tibi atque aliis abstulisti: clarum opus! Victoriis atque triumphis notus sum. Sepe malum bono notius et atra tempestas serenitate
Abbreviated transcription (French):
bum et uers aliquis decrahut indies cti
itum pariũt scuporem et ympuuso ꝙ
impetu mentem turbant  hesauiu
muentũ domi abdidi ⁊ quod insrat tua
leticia summmũ est muenisa grauem et
mutilem tere fecem pudat celests ꝯie
ami hus actossi ꝑt thesciure inspatus
obtigit repente i Et qui mansuru cdis
et ropence desmet quetũ fere cito cst̃t
cito occidunt sbite opes qi felicitas sõpmãt

Expanded text:
liquid detrahunt in dies et itum pariunt stuporem improvisoque impetu mentem turbant. Thesaurum inventum domi abdidi. Quod in hac tua letitia summum est, invenisti gravem et inutilem terre fecem; pudeat celestis nature animum his attolli. Thesaurus insperatus obtigit repente. Hunc mansurum credis: et repente desinet. Quecunque fere cito crescunt, cito occidunt, subite opes quasi felicitas somniantis.
Abbreviated transcription (Latin):
uł ingloriꝰ ał piculo expoitus ał com¬
temptus sis oꝑtet i milicia sũ ꝓserto¬
I hant nascendo ꝓfitemĩ quid ꝓfessione
alia opus erat et ferro corpus hic aĩs
dolis hic arguens linguam arimat nõo
uiriu est mermis hĩc serit hic edificat
hit declamat ille causas orat hic pedilꝰ
isse equo seu carpente uehitur  currit
hit nauigat hit paret ille imꝑat nẽo
biriũ occisus que nam hec noua milicia
est hic in castris hic mrostris hic inscal
hit in nomore hic inagro hic inpelago
q in pallatio hit domi hit pegre uitã
agit om̃s militant noq homies modo s
neq militare in silius tatulũ flactꝰ ait¬

Expanded text:
vel inglorius vel periculo expositus vel convel inglorius vel periculo expositus vel contemptui sis oportet? Militiam sum professus. Hanc nascendo profitemini; quid professione alia opus erat? Hic ferro corpus, hic animum dolis, hic argutiis linguam armat; nemo vestrum est inermis: hic ferit, hic edificat, hic declamat, ille causas orat, hic pedibus, ille equo seu carpento vehitur, hic currit, hic navigat, hic paret, ille imperat. Nemo vestrum otiosus: quenam hec nova militia est? Hic in castris, hic in rostris, hic in scholis, hic in nemore, hic in agro, hic in pelago, hic in palatio, hic domi, hic peregre vitam agit. Omnes militant neque homines modo, sed militare in sil
Abbreviated transcription (Latin):
dabit g p̃sectus urbis fum belua
indonitam utꝙ ait flactus capicum
mltori tenui frenas loro acq inmenscon
soliis agitatam magnis fluctib pup¬
pim rẽgis pua domus egre regitur magᶜ
urdis ꝙͣ difficile regiĩen sit bideto pa¬
rum ne tibi curarũm tonuĩ erat qui
publicas adoptasti quid ꝙ nõ diffiᷝe
quid insi mit silucꝰ seu siluarius.
sit ceꝑeat ea etate billa ẽẽ roma iã filua
est it sum preses ꝓuĩcie honorato ex¬
ilio dampnatus ociũ domescicu ebna
sollicitudine ꝑmucasti dulce nichil aut
tnͣq̃llum spes amara et turbida p̃siden¬
cium sors festis diedus ludis ꝙ et qui¬
uiis arcentur munibz clausuni limen
et aꝑtum licibus cectum iocis bacuũ ple¬
curant q obtigit durũ opus quanti
nempe negoen sic mltos corrige̾ huic
ꝓacet ꝙ se corrigunt paucissimi
De titulis bellorũ xbom
Ilitari cingulo et ornato sũ t pau¬
ca ne tibi uite mala bira erat insi
nliciũ adidicistes qua iel in quieto semi

Expanded text:
tus urbis sum. Beluam indomitam utque ait Flaccus capitum multorum tenui frenas loro, atque immensam solus agitatam magnis fluctibus puppim regis. Parva domus egre regitur; magne urbis quam difficile sit regimen videto. Parumne tibi curarum domi erat, qui publicas adoptasti? Quid quod non difficile quid nisi nunc silvicus seu silvanus sit? Ceperat ea etate villa esse Roma, iam silva est. Sum preses provincie. Honorato exilio damnatus otium domesticum externa sollicitudine permutasti. Dulce nichil aut tranquillum speres; amara et turbida presidentium sors: festis diebus ludisque et conviviis arcentur, muneribus clausum limen et apertum litibus tectum, iocis vacuum, plecurandumque obtigit: durum opus! Quanti nempe negotii sit multos corrigere hinc patet, quod sese corrigunt paucissimi. 48 DE TITULIS BELLORUM MILITIA ET DUCATU Militari cingulo exornatus sum. Paucane tibi vite mala visa erant nisi militiam addidisses, qua vel inquietus semper
Abbreviated transcription (Latin):
cumer ꝙ cu ami impacue conamptotes
facit i Regibus cacus funt .r. dilis
gͦ tibi est aĩa ietus fama quies oeut
aiturittis notus est mos r̃egum sis dili¬
gunt insi quis om̃ib cñs. neglettis et
abiectis illorum so seuicie at abidiis
seruũ secit si go carus i̾gibus nõ est
quid amplaus de de quoram balis es cibi¬
M Egio aũt bontare et raitude sum
carus regibus⁊ quis ondes espo hpo
nam rẽgib in qt boni ꝙ mali supectores
sunt semp huis aliena birtus sormidolosa
est gt Negi meo bonis artid fũ carus
quib queso aucupio ari uenatu horum
enĩ scudio sum inp̃cedenti quod collequio ce
uocaui coi uero masicia de qua ꝓxmie dis¬
pucatum est que insi magno fangne mat
nis q piculis honescetur nõ milicie scd mĩa¬
taris ignauie nomen cenet non rarũ uidic̃o
set slgri c donis artibus rari carꝰ sum¬
i banitate an piculo au cribus fortaris
set et ꝯmendet urbanitas qce sũc quid.
arces ꝓmerendis regib aptores quibus.

Expanded text:
um contemptores facit. Regibus carus sum. Vilis ergo tibi est anima, virtus, fama, quies, otium, securitas. Notus est mos regum: vix diligunt nisi qui his omnibus neglectis et abiectis illorum se sevitie ac libidinisit. Si ergo carus es regibus, non est quod amplius de te queram: vilis es tibi. Ego autem bonitate ac virtute sum carus regibus. Quid respondes Crispo? “Nam regibus” inquit “boni quam mali suspectiores sunt semperque his aliena virtus formidolosa est”. Regi meo bonis artibus sum carus. Quibus, queso? aucupio? an venatu? Horum enim studiosum in precedenti quodam colloquio te notavi. An vero militia? De qua proxime disputatum est; que, nisi largo sanie sed militaris ignavie nomen tenet, non regum modo iudicio sed vulgi. Bonis artibus regi carus sum. Vanitate an periculo? An criminibus fortassis, set et commendet urbanitas. He sunt quidem artes promerendis regibus aptiores, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
hebraito fonte tnͣsfudit ac quid facias p̾ua¬
tis non equantis ses suꝑantib apparatus
ignios pereno iuidem samonito doctue suro
ingentis sed maioris cuir pħmaꝵ tarum
ori tuit pet fuisret annassimo ille molacuo¬
iesiquit magrna proarus heresitas et mstie¬

Expanded text:
 quid facias privatis, non equantibus sed superantibus apparatus regios? Sereno equidem Sammonico doctrine viro ingentis sed maioris cure, plurimarum ori, cuius patri fuisset amicissimus, ille morie
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ miliciam diffiit ille michi doniũ uero
et atri iudicis rem liberant mõ miliae
p̃lium addidissent c armate nlicie
summ sop̃tus .i quid crmariꝰ exterius
ntus in aĩa bellum est illam uicia obsi¬
dent acq oppugnant quis hic ferralecꝰ
insi illud adornatum corpis nõ ad cie
tutelam induitur:. sunt qui dicant om̃¬
nichil pulchoius biro armato ego qͥs
pectꝰ et quid caput ferreum pulchrias
haut ꝙ̃ paicificũ et merme non bideo
qn aucem hec uoluptas tibi est age
fecro membra ꝯstenigs ꝓmbrem solẽq
gulea excipies serro indutꝰ clipeo op¬
rie quimi dores etassito excitasere
red errabas auceps et cruencũ officũ elegisti
iste sunt autem fraudes spei mlte faceor¬
sunt cathene que aos bom illiq ꝙ onna
appetunt inꝯfulte auidos mexitũ trahũt
neq infitior quardi milicia ad amplissmmas

Expanded text:
qui militiam diffinivit, ille michi demum vero et acri iudicio rem libravit, modo militie prelium addidisset. Armate militie sum ascriptus. Quid armaris exterius? Intus in anima bellum est, illam vitia obsident atque oppugnant: quis hic ferro locus, nisi illud ad ornatum corporis, non ad anime tutelam induitur? Sunt enim qui dicant nichil pulchrius viro armato; ego quid pectus et quid caput ferreum pulchrius habeat quam pacificum et inerme non video. Quando autem hec voluptas tibi est, age, ferro membra constringito, imbrem solemque galea excipiens ferro indutus clipeo operire; humi dormiens classico excitaberesed errabas: anceps et cruentum officium elegisti. Multe sunt autem fraudes spei, multe sunt, fateor, catene, que animos boni illius quod omnia appetunt inconsulte avidos in exitium trahunt. Neque inf
Abbreviated transcription (Latin):
dd amorem fapie pollicetur quis quis hat
igicur bolt amando consequitur non ẽ ut
quidem putant oꝑosus aut difficilis hic tra
purgate pieq amme ichil inceilige put
dicebam aduerbosam nudam q dyalcticant
funt resacti ita ꝙ de des isli qn autẽ de naũ
cemerarie fabusantes issi omĩpoceneistia
maiestate bencosis sophismatibus tircũ e¬
bunt et suraniati uidenci ꝙ deo sue mll¬
tis uisticie siges ponunt Isa uero de natule
archanis ita disputant quasi de ccło ball
confisioq dei ompotentis intfuerũt oblla
ualidis argumentis eo aut libro in quo fae
ad quidem mstas nosse difficiliꝯ melior sane
et penitentie h ͨ leuitatis et infolencie plena
est mlto certe facilius indulgencĩa ꝯfessi qrũt
eget ꝑserpam clara est quis iucernam q̃so
umꝙͣ soli ut bide̾tur abhibuit ml̃ti etem̃ hus¬

Expanded text:
d amorem sapientie pollicetur; quisquis hanc igitur vult amando consequitur. Non est, ut quidam putant, operosus aut difficilis hic titupurgate pieque anime vel intelligere possunt dicebam, ad verbosam nudamque dialecticam sunt redacti itaque de Deo illi, hi autem de natura temerarie fabulantes, illi omnipotentissimam maiestatem ventosis sophismatibus circumscribunt et subsannanti ridentique Deo sue insolentis inscitie leges ponunt: isti vero de nature arcanis ita disputant quasi e celo veniant consilioque Dei omnipotentis interfuerint, obliti validis argumentis, eo autem libro in quo fratris id quidem; multas nosse difficilius. Melior saneet penitentie, hec levitatis et insolentie plena est. Multo certe facilius indulgentiam confessi quereget, per seipsam clara est: quis lucernam, queso, unquam soli ut videretur adhibuit? Multi et
Abbreviated transcription (Latin):
mum fama caputq cuum implioet ⁊
regis emolimento graui reni mala et
ingencia dampnã ppłoru al dissilanda
sũ quo pͥmum̃ dit inbisuni officiũ hoc¬
domus cue limen actigit tili uiuere de¬
fusa sibertas inde et q̃uies et iocũditas
abiere ꝓ hus seruitus labor occupaco me¬
tus dolor afflictõ et mardates abierũt
cure iam nõ minis et si spires occuꝑacor
em̃ uita mors est qͥ cũ miseri om̃s suit
illi sũt omi unferiimi q̃ ꝓ aliis mabie
ꝙ ꝓregibus aut tprannis aut qͥbustũꝙ
poteñtib occupantur⁊ at sum iudex
sit iudica quasi mor ad alia iudicadus
b̃nꝰ est omi uider unũ t̾bunal incorrup¬
tumi ante illud stabitis mortales qd
corio fassi udicis cello iudiciaris impsse
et barbarita admonicõne insãe opus
est ea in pella quisq iuditũ sedet ubi in
uiste iudicabitur nͨ peciua net gr̃a n ͨ
fã cestes nec indigne p̃ces n ͨ mãnes mĩne
nec deferti ꝓderunt pr̃oni g. Consul
pr̃ie mee sum t difficilima głia raꝵ

Expanded text:
m, famam tuumque caput implicet. regis emolumento gravia regni mala et ingentia damna populorum vel dissimulanda sum. Quo primum die invisum hoc officium domus tue limen attigit, tibi vivere desiisti, libertas inde et quies et iucunditas abiere; pro his servitutes, labor, occupatio, metus, dolor, afflictio et mordaces subierunt cure. Iam non vivis etsi spires: occupatorum enim vita mors est. Qui cum miseri omnes sint, illi sunt omnium miserrimi qui pro aliis maximeque pro regibus aut tyrannis seu quibuscunque potentibus occupantur. At sum iudex. Sic iudica quasi mox ab alio iudicandus. Unus est omnium iudex, unum tribunal incorruptum: ante illud stabitis mortales. Quid falsi corio iudicis selle iudiciarie impresso et barbarica admonitione iustitie opus est? Ea in sella quisquis iudicum sedet ubi, si iniuste iudicabitur, nec pecunia nec gratia nec falsi testes nec indigne preces nec inanes mine nec diserti proderunt patroni. Consul patrie mee sum. Difficillima gloria; rarum
Abbreviated transcription (Latin):
tempus elabitur extra uos capa sopiti q
non adu̾citis donet sero bos senectꝰ er citet
cit pauptas g stribo neme same cupido¬
t mirum scũdum de labore uentum quere
certe ego uentos querere nauticũ putaba
De magisteris riu¬
⁊ maristerio insignitus sũ i malim
nichil est turpius n magister ex discpło¬
merito st̃s sũ i ut ingr̃ digne sis non insi
discipulꝰ meriusti obsequencem acq huileri
te docilemq p̃bueris optet alioqum aberrasai
inbia que ad magisteriũ ducebat et si nou
innorem quosꝰ sie ingio ad sc̃e gradum
alcissimũ condercendissẽ id ꝙ de sẽipis iuros
magm namis p̃dicasse ibis ꝙ mandasse red
hus labor et ingenium et discendi ardou
et intenco et assiduitas et ꝑscuerancia pro

Expanded text:
tempus elabitur; extra vos rapti sopitique tempus elabitur; extra vos rapti sopitique non advertitis, donec sero vos senectus excitet ac paupertas. Scribo tamen fame cupidus. Mirum studium de labore ventum querere! Certe ego ventos optare nauticum putabam. 45 DE MAGISTERIO At magisterio insignitus sum. Mallem, nichil est turpius. Magister ex merito factus sum. Ut magister digne sis, non nisi discipulus meruisti; obsequentem atque humilem te docilemque prebueris oportet: alioquin aberrasti in via que ad magisterium ducebat, etsi non ignorem quosdam sine magistro ad scientie gradum altissimum conscendisse idque de se ipsis viros magni nominis predicasse literisque mandasse. Sed his labor et ingenium et discendi ardor et intentio et assiduitas et perseverantia pro
Abbreviated transcription (Latin):
scribo et ea michi intermi boluptas unita.¬
r si ut inceniũ ex̾ceas stribendoq aluis te
bo quid occulto et insanabili medeare misereor
sũt aũt si nostis qͥ non scribunt insi quia ne¬
queunt desmere et uelut exp̃cipiti decurren¬
tes uolences ꝙ subsistere rapiũtur⁊ stri¬
bendi impetus ingens est t melaricolie spẽs
infinitas forut alii lapides iactant alu libs
scribunt huic scribere furoris mitui fuit
huit eritus q scpsi młta at stribo si
posteris ꝓ futurꝰ nichil saciꝰ si tibi nundum
nomen quesiturus nichil baniꝰ e młta.
stpͥsi op̃claram infamam et imiramue si
membrans soltto cariores sunt scribo et
sunt famam i dioi iam meliꝰ forsan ura¬
res aut fodcres messem speraris humi em̃
cuciꝰ ꝙͣ inuento seritur at qͥ fame studiũ et
ꝑtinar scribendi oꝑa ut quosdam claros sic
inuabiles scultos atq mopes inpeniũ misit
nudosq et loquates spectatulũ bolgo fecił
Ecce dum scribitis melioribus curis ydeneu

Expanded text:
Scribo et ea michi interim voluptas unica. Si ut ingenium exerceas scribendoque aliis te bo quidem occulto et insanabili medeare, misereor; sunt namque, si nescis, qui non scribunt nisi quia nequeunt desinere et velut ex precipiti decurrentes nolentesque subsistere rapiuntur. Scribendi impetus ingens est. Melancholie species infinitas ferunt: alii lapides iactant, alii libros scribunt; huic scribere furoris initium est, huic exitus. Scripsi multa et scribo. Si poteris profuturus nichil satius; si tibi nudum nomen quesiturus, nichil vanius. Multa scripsi. O preclaram insaniam! Et miramur si membrane solito cariores sunt! Scribo et hinc famam spero. Dixi iam: melius forsitan arares aut foderes messem sperans; humi enim tutius quam in vento seritur. Atque fame studium et pertinax scribendi opera ut quosdam claros, sic innumerabiles stultos atque inopes in senium misit nudosque et loquaces spectaculum vulgo fecit. Ecce dum scribitis, melioribus curis idoneum
Abbreviated transcription (Latin):
grams farema sui falsis et fseda. et pͥudema
quid opus est ticulls quibus aut sabor mse
aut dedicus uirtus uno seu pocius nloti¬
tuss contenta ip̃a sibi est ticusas  thelo¬
cant ꝙ insi sic cet non hec canta curen subie
pussusasfet seges mutislũ ingroruma api

Expanded text:
ravis sarcina, sin falsis, et feda et pudenda. Quid opus est et titulis quibus aut labor insit aut dedecus? Virtus uno seu potius nullo titulo contenta sibi est titulus. Theolostant; quod nisi sic esset, non hec tanta tam subito pullulasset seges inutilium magistrorum. P
Abbreviated transcription (Latin):
stribo forsican utiliꝰ arares cam̃pion ggẽ
pasteres telam cexeres maria nauigares
mlti quos mechancos natura fecerat illa
aptos nacos in armis aut pascuis ĩ scaynis
apisicũ cuit nautarũ transtris fercuna de¬
tnuat unde effcm̃ ꝙ mirentur causarum
insticii aut in mari medio aut rure in silius
inq osficimis acria et erecta uꝑiantur ingeia
tum in stolis exaugnia et deiecta fint difficile
em̃ mentitur natũra si mentitur  scriba
alii scriberent nescicetur ullm opus hũa ͫ
semꝑ durat et mortalis labor nchil efficit
ĩ morse g scribo młta ⁊ quanto plura
ali quis ceronis libros aut barronis enu¬
meret quis titisimi aut psimi opa meciat᷑
grecorum unus sex milia libroꝵ edidire c̾dit᷑
G ardencem spm̃ si uera res est olongũ
ociũ at tnͣquissũ cerce si unũ duo ue aut
dĩo paucos liberos bñ scbere mlti nciociũ
est laboris cat bnũ milla scp̃siste nõn tam
facile est credere ꝙͣ mirari sum camen at¬

Expanded text:
an utilius arares campum, gregem pasceres, telam texeres, maria navigares. Multi quos natura mechanicos fecerat, illa aptos, natos in arvis aut pascuis, in scamnis opificum aut nautarum transtris fortuna detinuit, unde effectum, quod mirentur causarum inscii, ut in mari medio aut rure, in silvis inque officinis acria et erecta reperiantur ingenia, cum in scholis exanguia ac deiecta sint. Difficile enim vincitur natura, si vincitur. Scribo alii scriberent nesciretur? Nullum opus humanum semper durat et mortalis labor nichil efficit immortale. Scribo multa. Quanto plura alii! Quis Ciceronis libros aut Varronis enumeret, quis Titi Livii aut Plinii opera metiatur? Grecorum unus sex milia librorum edidisse traditur: o ardentem spiritum si vera res est, o longum otium ac tranquillum! Certe si unum duosve aut omnino paucos libros bene scribere multi negotium est laboris, tot unum milia scripsisse non tam facile est credere quam mirari. Summi tamen at
Abbreviated transcription (Latin):
dese plus omib ꝙͣ sibi duq ꝙ dicebantur si
non erant ee crediderunt ꝙ ee pocerant nõ
fuerunt i magisterio clarus sum i bias¬
ti unũ accidi ad cabernam picturis et florib
Berius insignem bibi ficiens biator fassi po¬
sit sed nũꝙͣ et caupa suis fallitur arcib sut
certe aliqui sic fallaciis assuefacti ut longo
usu fallendi alios exmuni et se fullerdina¬
piant ꝙq dui suascre aliis ału psuadent
noui si indĩgno duo ħ secum mala actulit ut¬

Expanded text:
de se plus omnibus quam sibi dumque quod dicebantur, sed non erant, esse crediderunt, quod esse poterant non fuerunt. Magisterio clarus sum. Vidisti vini acidi tabernam, picturis aut floribus vernis insignem, ubi sitiens viator falli possit; sed nunquid et caupo suis fallitur artibus? Sunt certe aliqui sic fallaciis assuefacti, ut longo usu fallendi alios ad extremum et se fallere incipiant quodque diu suasere aliis aliquando persuadeant novi, sin indigno, duo hec mala secum attu
Abbreviated transcription (Latin):
bua aro accesperit ⁊ sibitrimi saiga copia
operosa sed deltabilis sarema. et ał ioat
ostractio N Ingens est copia librorum¬
gtingens simul et laboris copia et qctis
mopia sut issut crumagendam inꝑniũ hns
ao illis ꝑgrauanda memoria. Quid ius di¬
ao aibri quosꝰ ad sciam quosd̃ ad inamã
atubere dum psus ꝯaurut ꝙs digerunt
it sdomachis sit ingemiis nausea sepeꝰ no¬
aut ꝙ fames at ut̃ cibarum sit abroꝵ usq
ult Iele em̃i semꝑ posasens qec semꝑ est
mensum̃ dieiiꝯ qd mensura caret sine
qua Quanis quid mrebus ratum sibiq
queniens tu metire est inaus ecami que
optina iudicantur ĩ monsitas acq inmadeatõ
nẽ cisi quid imnis g librorum mextimadłis
insacudo est ÷ maĩor ne tibi ꝙ̃ ptesomeo psi¬
la delpho regi egipa quem allexandeme diaa¬
otete quadratnta abrorii msla coacceruase
comptum est qui camen diueisis ex sotis dũi

Expanded text:
a ars accesserit. Librorum larga copia est. Operosa sed delectabilis sarcina et animi iucunda distractio. Ingens est copia librorum. Ingens simul et laboris copia et quietis inopia: huc illuc circumagendum ingenium, his atque illis pregravanda memoria. Quid vis dicam? Libri quosdam ad scientiam, quosdam ad insaniam deduxere, dum plus hauriunt quam digerunt; ut stomachis sic ingeniis nausea sepius nocuit quam fames. Atque ut ciborum sic librorum usus vult; illa enim sepe pestilens, hec semper est Immensum dicimus quod mensura caret, sine qua humanis quid in rebus rectum sibique conveniens, tu metire. Est in his etiam que optima iudicantur immensitas atque immoderatio comicum: “Nequid nimis”. Librorum inextimabilis multitudo est. Maiorne tibi quam Ptolemeo Philadelpho regi Egypti? Quem Alexandrine bibliothece quadraginta librorum milia coacervasse compertum est, qui tamen diversis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯfunditur stberent qͥ saũt et qͥ possunt alui
segerent uł auduent ita ne ꝑua cñ animĩ
uoluptas intelligere est insi cala manꝰad
calamuni p̃suptuosa festinet Et quisquis
abri ꝑciculam incellexerit seu incellexisse
bisus est sibi illico libros scribere bideatur
poneus heret utinã memorie bnũ cice̾onis
nĩ dem incusculam sue uestibulone quem
laceat claro .s ac pacena loco põicum fileri
em̃ inquit pt̃ iet rõe quis senciat et illud ꝙ
sencit police eloqͥ non possit et segnitur sed
mandare quemꝙ̃ cogicacõnes suas lr̃is qͥ
cas net disponere net illustrare possit nec
descatone aliqua allicere icorem hom̃is est
intempanter abutentis et ocio et iris Sũi
quid̃ cyceronina ista uerissima sed ea usq
adeo srsgaris abusio est ut nemo nõ f bn
dͣt̃ pucet ꝙ illi aliui satratissimo exuli qͥ
non de arescantib ruuilis sed de ip̃o ueri fõte

Expanded text:
confunditur! Scriberent qui sciunt et qui possunt; alii confunditur! Scriberent qui sciunt et qui possunt; alii legerent vel audirent. Itane parva enim animi voluptas intelligere est, nisi manus ad calamum presumptuosa festinet et quisquis libri particulam intellexit seu intellexisse visus est, sibi illico libros scribere videatur idoneus? Hereret utinam memorie unum Ciceronis nostri dictum in Tusculani sui vestibulo, ne quemositum: “Fieri enim” inquit “potest ut recte quis sentiat et id quod sentit eloqui polite non possit”; et sequitur: “Sed mandare quenquam cogitationes suas literis, qui eas nec disponere nec illustrare possit nec delectatione aliqua allicere lectorem, hominis est intemperanter abutentis et otio et litteris”. Sunt quidem ciceroniana ista verissima, sed ea iam usque adeo vulgaris abusio est, ut nemo non sibi uni dictum putet quod illi olim sacratissimo exuli, qui non de arescentibus rivulis sed de ipso veri fonte
Abbreviated transcription (Latin):
ses nostendi neq bibliotete fed ieorie qmit¬
erit g mltos egiegios libros seruo
multes in bniculis tẽnes qͥ si forsan crũpent
et soqui possent ad iudiciũ te p̾uati carceris
enocarent nunt flent taciti multa quid no¬
miatĩ allud quod pee sope bnus in hers affl ͭ
auarus quib m̃la egeant studiosi
De scriptorum faiai xłim
iuidꝙ ip̃e libros stbo ⁊ morbꝰ pubͭꝰ
coritagiosus inranabłis om̃s sibi usur¬
pant scribendi officuĩ quod paucoꝵ est unꝯ
qo ꝯceptus malo multos insicit eiulari eñ
pnum imitari aiduũ bnde indies crestit e¬
grocanciũ numꝰ siłq uis egricudinis ingͣ¬
uescit cocidie plures cotidiẽ peiꝰ scribũt qm̃¬
xqui facisiꝰ ꝙͣ assequi stitum q comptũ et
cum cemꝑe clariq est illud sapientis hebdꝵ
faciendi plures libros nlłs est finis g st̾lo
sus utmam se finibz tenerent hõnnes
recumq ordo ꝯstaret q̃ mortaliũ teme̾itate

Expanded text:
sed noscendi, neque bibliothece sed memorie commitsed noscendi, neque bibliothece sed memorie commiterit. Egregios multos libros servo. Multos in vinculis tenes, qui si forsan erumperent et loqui possent ad iudicium te privati carceris evocarent; nunc flent taciti multa quidem, nominatim illud quod persepe unus iners affluit avarus, quibus multi egeant studiosi. 44 DE SCRIPTORUM FAMA Quid quod ipse libros scribo? Morbus publicus, contagiosus, insanabilis! Omnes sibi usurpant scribendi officium quod paucorum est; unus hoc correptus malo multos inficit. Emulari enim pronum, imitari arduum, unde in dies crescit egrotantium numerus simulque vis egritudinis ingravescit; quotidie plures, quotidie peius scribunt, qqui facilius quam assequi; scitum reque compertum et cum tempore clarius est illud sapientis Hebreorum: “Faciendi plures libros nullus est finis”. Scribo. Suis utinam se finibus tenerent homines rerumque ordo constaret qui mortalium temeritate
Abbreviated transcription (Latin):
u pnde autẽ ne impedm̃ta sint ut põcius
ut non nlłis ad unicendum mltitudo bella¬
torum sic librerum mstitudo młtis ad discid
notuit et ex copia ut fit mopia orta est qͥ
si ultro asfint non abiciendi equidem sed
sequestrandi erunt utendũq melioribus
et canendum nẽ qui foeran incemꝑe ꝓ fuã¬
cõnt intempestim a obsint g multi mͥ¬
et uarn libri fut i fallit sepe biarum
insãplicitas biatorum et q̃ uno calle tres
ibat hesit nbno mlto maior est tomii
ercor aut quadonni sit sepe qui librũ uru
efficaciter legisset mucilit̾ mltos appcriuu
uoluitq mlta sunt onerora discentibus
doctis paiuca sufficiũt mimia utrisq snt
importuna fod fercõribus quẽris subuet¬
cantur agiliꝰ g librorũ nobiliũ mag
tatus et neq id sibi tam nus dedit ꝙͣ
famora tñrlac̃o haud dubis mirũ opus
tot ingemorũ insi bms pꝰ ingenuĩ mul¬
culum mauis erret calle alio inti oꝑia
ut ex abris qlłam queras non haseit

Expanded text:
 Vide autem ne impedimenta sint potius: ut nonnullis ad vincendum multitudo bellatorum, sic librorum multitudo multis ad discendum nocuit et ex copia, ut fit, inopia orta est; qui si ultro adsint non abiciendi equidem, sed sequestrandi erunt utendumque melioribus et cavendum ne qui forsan in tempore nt intempestivi obsint. Multi et varii michi sunt libri. Fallit sepe viarum multiplicitas viatorem et qui uno calle certus ibat, hesit in bivio multoque maior est trivii error aut quadrivii; sic sepe qui librum unum efficaciter elegisset, inutiliter multos aperuit evolvitque. Multa sunt onerosa discentibus, doctis pauca sufficiunt; nimia utrisque sunt importuna, sed fortioribus humeris subvectantur agilius. Librorum nobilium magnitatus est neque id sibi tam numerus dedit, quam famosa translatio; haud dubie mirum opus tot ingeniorum, nisi unius post ingenii miraculum maius esset. Calle alio niti oportet, ut ex libris gloriam queras; non habendi
Abbreviated transcription (Latin):
et pte piere sit ingentis dap̃m ulłm e ieme¬
et iurtutum et morui dampna ingentia
negliguntur cumi tanto studio mm̃orib occͣ¬
ratur. staruni iacturã int̾ mĩmas minicuat᷑
sunt qͥ numerent mnt lucra fuit nuꝑ nõ ma
tris nc in silius sed in matͣ florencissimaq
et scupcas urbe ycalia ne is pastor arator¬
ne sis uir nobilis magni ꝙ apud suos ciues
Ioa qui iuraret matño se p̃cis empturũ ne
quis dmꝙͣ suam prĩani fr̃atis icosaret aut
intrcient bor saxa pectoris fercur tale aliꝙͥ
fensisse fuennus in fostus lrĩs ut sip̃cũ ẽ quãs
dirus at pestem pubacam noĩabat aod oricpo

Expanded text:
ex parte periere. Sic ingentis damni nullum est remeex parte periere. Sic ingentis damni nullum est remeet virtutum et morum damna ingentia negliguntur: cum tanto studio minoribus occurratur, literarum iacturam inter minimas numeratis; sunt qui numerent inter lucra. Fuit nuper non in agris aut in silvis, sed in maxima florentissimaque et, quod stupeas, urbe Italie neque is pastor aratorve, sed vir nobilis magnique apud suos cives loci, qui iuraret se magno pretio empturum ne quis unquam suam patriam literatus incoleret aut intraret. O vox saxei pectoris! Fertur tale aliquid sensisse Licinius infestus literis, ut scriptum est, quas virus ac pestem publicam nominaba
Abbreviated transcription (Latin):
et uera fas mimxta sunt ꝑ dipaails ac pi¬
cusora dnstretõ est uop ad psemi autorũ ꝯstet
medebitur corrumpenti omia miscentiꝙ cuĩs
metu mlta iam ut anginor a magnnis oꝑibus
clara ngenia refrerunt micoq id paticur us¬
nauissima ecas hec culme folicita lrcirũ neg¬
ligens et cecos examinans non scỹtores q̃sq
itaq pingere aliquid membranis manu q ca¬
lamum uersare didicerit sep̃tor hẽbitur dect̃¬
ne om̃is ignarus exꝑs ingemi arcis egens
non quere iam nec querõr orchographiam q̃
pridem incernt qualitertũq utma scriberent
que iubentur appareret scp̃toris infimaa rerũ
substancia non laceret nũc ꝯfusi exemplaril
et exemplis bnũ scribere policiti sit aliud st̃bt
ut ꝙ ip̃e dictaueris nou agnostas an si rede¬
at cycero aut huiq mla q ali Recerum illust̾u
dm̃asq fuas leges auctore illarum deo suaꝙ¬
ꝑ hempnitatem suis iuencõnib largiente
retiquaeũ noblissime ꝑennt et iam magna

Expanded text:
ac periculosa discretio est. Ut ad plenum auctorum constet medebitur corrumpenti omnia miscentique? Cuius metu multa iam, ut auguror, a magnis operibus clara ingenia refrixerunt meritoque id patitur ignavissima etas hec, culine sollicita, literarum negligens et coquos examinans, non scriptores. Quisquis itaque pingere aliquid in membranis manuque calamum versare didicerit, scriptor habebitur, doctrine omnis ignarus, expers ingenii, artis egens. Non quero iam nec queror orthographiam, que pridem interiit: qualitercunque utinam scriberent, quod iubentur! Appareret scriptoris infantia, rerum substantia non lateret! Nunc confusis exemplaribus et exemplis, unum scribere polliciti, sic aliud scribunt, ut quod ipse dictaveris non agnoscas. An si redeat Cicero aut Livius multique alii veterum illustrium, divinasque suas leges auctore illarum Deo suamque perennitatem suis inventionibus largiente; reliquorum nobilissime pereunt et iam magna
Abbreviated transcription (Latin):
surgitis et quasi fint hosdes in amue p̃cipi¬
cantur erumpitis tota & hinc ẽ luce Iacta
et incondito ululatu inq h ͦ sp̃m nuilli ma¬
iori rei abilem effundentes quo maiores
de fendebant. Sero aut reueluti bñ gesta
uosauit uł ilła digosserit quot emisse none

Expanded text:
surgitis et quasi sint hostes in limine precipisurgitis et quasi sint hostes in limine precipitanter erumpitis, tota dehinc luce iactamet incondito ululatu inque hoc spiritum nulli maiori rei habilem effundentes, spiritum qudefendebant. Sero autem re veluti bene gesta volaverit vel ista digesserit, quot s
Abbreviated transcription (Latin):
deas añne et quod sequãtur sis cerens immi¬
micum flecti monitoribus asper utillũ tardus
ꝓiuse ꝓdigus eris sublimis cupidus et a¬
mata ielinquere ꝑmo hunt te om̃ eẽ metus
qui gaudiũ tuũ in fugatissimis rebus lotes
NCambus at uolucribus delcor .i. hom
same decrat non saris est curre̾ ac bagari uo¬
lari eciam insticius 4 bides me nõ uolaba
cquidem sed uolantib delcabor.r at ille
destaconem tuam despicient abeuntes ut te
nostent et ingrate se uocanti surdas exibe¬
bunt quid in pluiis facies alita uoluptas
cua est finge redeant cnpnosa redit occupato
Iterum clamabis et obitus mellaris negoeu
diem perdes ititum iccio acłimis et sculos
lenti uos bolucruni seruos ẽe gllanu natã
uodis duas manꝰ fecerat uõs aut frono cur¬
ius hant bngub occupatis sit mutiles bn¬
diq et uolandi scudio mauci effti ne ichil̃
agere bideani młto cum strepitu añ diem

Expanded text:
de autem ne et quod sequitur sis: Cereus in vide autem ne et quod sequitur sis: Cereus in vitium flecti, monitoribus asper, utilium tardus provisor, prodigus eris: sublimis cupidusque et amata relinquere pernix. Hunc te enim esse metuo, qui gaudium tuum in fugacissimis rebus loces. Canibus ac volucribus delector. Hec insanie deerant! Non satis est currere ac vagari: volare etiam instituis. Rides me: non volabo equidem, sed volantibus delector. At ille delectationem tuam despicient abeuntes nec te noscent et ingrate se vocanti surdas exhibebunt. Quid implumis facies? Alata voluptas tua est. Finge redeant, damnosa redit occupatio; iterum clamabis et oblitus melioris negotii diem perdes. Iterum retro acclivis et oculos lenti, vos volucrum servos esse gloriamini. Natura vobis duas manus fecerat: vos hanc freno, curvis hanc unguibus occupatis. Sic inutiles undique et volandi studio manci effecti, ne nichil agere videamini, multo cum strepitu ante diem