comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
deducant. Facilem cẽ ren seu remancant scu pro¬
fiiscantur si modo inrum onmes sentiant ꝙ pro¬
bent. Contra in dissentionem millam eẽ salutem
ꝑspicere. Res disputatione ad mediani noc tem
ꝑducitur. Iandem dat cocta ꝑmotus manus. su¬
ꝑat sententia sabini prominciatur prima luce itu¬
ros. Consumitur iugiliis reliqua pars noctis cum
sua quisq miles enrimispiceret quid secum portare
posset. quid ex instrumento hibernorum rehuq̃re
cogeretur. Omma excogitatur quare nec sine ꝑi
tur ut quibus eẽt ꝑsuasum non ab hoste s ab ho¬
minc amicissimo ambiorige consilium datum.
longissnuo agmine maximesq impedinientis.
At hostes postea ꝗͣ ex nocturno fremitu uigihis¬
q de profec tione corum senserunt. collocatis in¬
sidns biꝑtito in silius oportuno atq occulto loco
amillibuĩ passuum cirtiter duobus. romanorum
aduentum expect abãt. Et cum se maior pars
aginins in magnam conuallem cdinnsisset. ex

Expanded text:
deducant: facilem esse rem, seu maneant, seu prodeducant: facilem esse rem, seu maneant, seu proficiscantur, si modo unum omnes sentiant ac probent; contra in dissensione nullam se salutem perspicere. Res disputatione ad mediam noctem perducitur. Tandem dat Cotta permotus manus: superat sententia Sabini. Pronuntiatur prima luce ituros. Consumitur vigiliis reliqua pars noctis, cum sua quisque miles circumspiceret, quid secum portare posset, quid ex instrumento hibernorum relinquere cogeretur. Omnia excogitantur, quare nec sine pertur, ut quibus esset persuasum non ab hoste, sed ab homine amicissimo Ambiorige consilium datum, longissimo agmine maximisque impedimentis. At hostes, posteaquam ex nocturno fremitu vigiliisque de profectione eorum senserunt, collocatis insidiis bipertito in silvis opportuno atque occulto loco a milibus passuum circiter duobus Romanorum adventum exspectabant, et cum se maior pars agminis in magnam convallem demisisset, ex
Abbreviated transcription (Latin):
uenturos. Si gallia omnis cum germanis consẽ¬
tiret unam eẽ in celeritate positam salutem. Co¬
cte quidem atq eorum qui dissentirent consili¬
um quem hẽret exitum. In quo si non pñs ꝑicu¬
lum at certe longniqua obsidione fames ẽẽ ti¬
menda Hac in utraq parte disputatione hĩt a
cum a cocta primisq ordinbus. acriter resistere¬
tur. Uincite inquit si ita uultis sabimis. & id
clariore uoce ut magna pars militum exaudiret
Neq is sum inquit qui grauissime ex uobis mor¬
tis ꝑiculo teritar. Nii sapient si grauius quid
acciderit. abste rationem reposcent. Qui si ꝑ te
liceat ꝑendiuo die cum ꝓxinis hibernis cõnin¬
cti cõmuem cum reliquis belli casum sustine¬
ant non reiecti ꝙ relegati longe ab oeteris aut
ferro aut fame intereant. Consurgitur ex consi¬
lio. compiehendunt utrunq & orant. ne sua dis¬
sensione ꝙ pertinatia rem in summum ꝑiculum

Expanded text:
venturos; si Gallia omnis cum Germanis consenventuros; si Gallia omnis cum Germanis consentiret, unam esse in celeritate positam salutem. Cottae quidem atque eorum, qui dissentirent, consilium quem habere exitum? In quo si non praesens periculum, at certe longinqua obsidione fames esset timenda. Hac in utramque partem disputatione habita, cum a Cotta primisque ordinibus acriter resisteretur, " Vincite," inquit, " si ita vultis," Sabinus, et id clariore voce, ut magna pars militum exaudiret; "neque is sum," inquit, "qui gravissime ex vobis mortis periculo terrear: hi sapient; si gravius quid acciderit, abs te rationem reposcent, qui, si per te liceat, perendino die cum proximis hibernis coniuncti communem cum reliquis belli casum sustineant, non reiecti et relegati longe ab ceteris aut ferro aut fame intereant." Consurgitur ex consilio; comprehendunt utrumque et orant, ne sua dissensione et pertinacia rem in summum periculum
Abbreviated transcription (Latin):
hoste de suimuins rebus caꝑe consilium. Contra ca
siturius sero facturos clãmittabat. cum maiores
manus hostium adiunctis germanis comiems¬
sent.Et aliquid calamitatis in proximis hibernis
eẽt acceptum. bieuem consulendi ẽẽ occasionẽ
cesarem arbitrari profectum in italiam. Neq ali¬
ter carmites interficiendi Iasgesn consihum fuis¬
se capturos. neq eburones si ille ad esset magna
contentione mĩ ad castra uenturos ec̃. Non ho¬
stem auc torem. sed rem expec tareꝰ subesse rhe¬
num magno eẽ germaiis dolori anonisti mor¬
tem. & suꝑiores nr̃as uctorias. Ardere galliam tot
contumeliis acceptis sub po. ro. imꝑium reclactam
suꝑiore gloria rei militaris extincta. sostremo
quis hoc sibi ꝑsuaderet sine certa re ambiorigem
ad enismodi consilium descendisse: suam seutẽ¬
tiam in utraq parte ẽe tutam. Si mhil eẽt duriͦ
nullo cum ꝑiculo ad proximam legionem ẽẽ per¬

Expanded text:
hoste de summis rebus capere consilium? Contra ea hoste de summis rebus capere consilium? Contra ea Titurius sero facturos clamitabat, cum maiores manus hostium adiunctis Germanis convenissent, aut cum aliquid calamitatis in proximis hibernis esset acceptum. Brevem consulendi esse occasionem. Caesarem arbitrari profectum in Italiam; neque aliter Carnutes interficiendi Tasgeti consilium fuisse capturos, neque Eburones, si ille adesset, tanta contemptione nostri ad castra venturos esse. Non hostem auctorem, sed rem spectare: subesse Rhenum; magno esse Germanis dolori Ariovisti mortem et superiores nostras victorias; ardere Galliam tot contumeliis acceptis sub populi Romani imperium redactam superiore gloria rei militaris exstincta. Postremo quis hoc sibi persuaderet, sine certa re Ambiorigem ad eiusmodi consilium descendisse? Suam sententiam in utramque partem esse tutam: si nihil esset durius, nullo cum periculo ad proximam legionem per
Abbreviated transcription (Latin):
ac oratione habita. discedit ambiorix. Carpiticiꝰ
ꝙ Iuinis que audierunt. ad legatos deferunt Illi
repentia re ꝑturbati. & si ab hoste ea clicebantur.
tirnon negligenda existimabant. Maximeq
hac re ꝑmouebantur. qđ ciuitatem ignobilem
atq huilem heuburomuim. sua sponte.po .ro. bel¬
lum facere ausam uix erat tredendum. Itaq ad
consilium rem deferunt. magnaq inter cos exi¬
stit conbouersia. Luicius aurunculenis complu¬
resq tribum militum s primorm ordinum
centuriones inhil temere agendum. neq ex hi¬
bernis iiussu cesans discedendum existimabat
Quantas uis magnas etiam copias germanoni
sustinere posse munitis hibernis docebant. rem
ẽẽ testimonio qđ primum hostium inpetum. mł¬
tis ultro uulueribus illatis fortissime sustiuerũt
re frumentaria non premi. Interea ⁊ ex proxi¬
mis hibernis. & acesare comuentura subsidia.
offremo quid eẽt leuius aut turpius qͣ auctore

Expanded text:
Hac oratione habita discedit Ambiorix. Arpineius Hac oratione habita discedit Ambiorix. Arpineius et Iunius, quae audierunt, ad legatos deferunt. Illi repentina re perturbati, etsi ab hoste ea dicebantur, tamen non neglegenda existimabant maximeque hac re permovebantur, quod civitatem ignobilem atque humilem Eburonum sua sponte populo Romano bellum facere ausam vix erat credendum. Itaque ad consilium rem deferunt magnaque inter eos exsistit controversia. Lucius Aurunculeius compluresque tribuni militum et primorum ordinum centuriones nihil temere agendum neque ex hibernis iniussu Caesaris discedendum existimabant: quantasvis magnas copias etiam Germanorum sustineri posse munitis hibernis docebant: rem esse testimonio, quod primum hostium impetum multis ultro vulneribus illatis fortissime sustinuerint: re frumentaria non premi; interea et ex proximis hibernis et a Caesare conventura subsidia: postremo quid esse levius aut turpius, quam auctore
Abbreviated transcription (Latin):
ro hanc fuisse belli causam qđ repentie gallorũ
comurationi resistere non potuerit. Id se facile ex
humilitate sua probare posse. qđ non ad eo sit
cesaris oppugnandis. Hunc ee clictum diem. ne qͣ
legio alteri legioni subsidio uenire possit. Non fa¬
cile gallos gallis negare potusse. p̾sertim cum de
recuꝑanda cõium libertate consilium initum ui¬
derctur. Quibus qm̃ proprietate satisfecerit. hẽ¬
re nunc se rationem officii pro bñficiis cesaris mo¬
nere. orare titurium pro hospicio. ut sue ac militũ
saluti coͣsulat. Magnam manum germanorũ
conchic tͥam rhenun transisse hanc affore biduo
iporum consilium ẽẽ uelint. ne priusꝗͣ finitimi
sentiant. educ tos ex hiberins milites. Aut ad cice¬
absit. Illud se polliceri ꝙ iurc iurando confirma¬
re. tutum iter per fines claturum. Quod cum fa¬
ciat. ꝙͥ ciuitate sc se consulere. qđ hiberins leuet᷑
⁊ cesari pro eius mentis graciam referre.

Expanded text:
ro hanc fuisse belli causam, quod repentinae Gallorum ro hanc fuisse belli causam, quod repentinae Gallorum coniurationi resistere non potuerit. Id se facile ex humilitate sua probare posse, quod non adeo sit Caesaris oppugnandis hunc esse dictum diem, ne qua legio alterae legioni subsidio venire posset; non facile Gallos Gallis negare potuisse, praesertim cum de recuperanda communi libertate consilium initum videretur. Quibus quoniam pro pietate satisfecerit, habere nunc se rationem offici pro beneficiis Caesaris: monere, orare Titurium pro hospitio, ut suae ac militum saluti consulat. Magnam manum Germanorum conductam Rhenum transisse; hanc adfore biduo. Ipsorum esse consilium, velintne priusquam finitimi sentiant eductos ex hibernis milites aut ad Ciceabsit. Illud se polliceri et iureiurando confirmare tutum iter per fines daturum; quod cum faciat, et civitati sese consulere, quod hibernis levetur, et Caesari pro eius meritis gratiam referre.
Abbreviated transcription (Latin):
recluxerunt. Iunc suo more conclamauerunt.
uti aliqui ex nrĩs ad colloquium prodiret. Ha¬
bere se se que de re cõmuni dicere uellent. quibꝰ
rebus controuersias minui posse sperarent. Mit¬
titur ad cos colloquendi causa Ganis carpineiꝰ
cques romanus familiaris quinti titurii & quin¬
tus minus ex hispania quidam qui iam ante ius¬
su cesaris ad ambiongem uentitare conlsuerunt.
Apud quos ambiorix ad hunc modumi logͥsitus
est. Se se pro cesaris in se beneficns plurimũs ei con
aduatucis finitimis suis pendere consuesset. Qdq
ei ꝙ filius & fratris filius ab cesare missi eẽnt. qͦs
aduatuci obsidium mimero missos in seruituteᷤ
ꝙ cathenis temussent. Neq id qđ fecerit de op¬
pugnatione castrorum aut iudicio aut uolunta¬
te sua fecisse. Sed cohactu ciuitatis suaq esse hu¬
iusmodi imꝑia ut non nunis in se haberet iuiris
multitudo. ꝗͣ ip̃e in multitudinem. Ciuitati por¬

Expanded text:
reduxerunt. Tum suo more conclamaverunt, reduxerunt. Tum suo more conclamaverunt, uti aliqui ex nostris ad colloquium prodiret: habere sese, quae de re communi dicere vellent, quibus rebus controversias minui posse sperarent. Mittitur ad eos colloquendi causa Gaius Arpineius, eques Romanus, familiaris Quinti Tituri, et Quintus Iunius ex Hispania quidam, qui iam ante missu Caesaris ad Ambiorigem ventitare consuerat; apud quos Ambiorix ad hunc modum locutus est: sese pro Caesaris in se beneficiis plurimum ei confAduatucis, finitimis suis, pendere consuesset, quodque ei et filius et fratris filius ab Caesare remissi essent, quos Aduatuci obsidum numero missos apud se in servitute et catenis tenuissent; neque id, quod fecerit de oppugnatione castrorum, aut iudicio aut voluntate sua fecisse, sed coactu civitatis, suaque esse eiusmodi imperia, ut non minus haberet iuris in se multitudo quam ipse in multitudinem. Civitati por
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinebat ne quitas eorum impulsu deficerat. Lu¬
cium plancum cum legione ex belgis celenter ĩ car¬
mtes proficisci nbet Ibiq hicinare quorumq o¬
pera cognouerat Tagectum interfectum hos com¬
prehensos aed se mittere.
Interim ab omĩbus legatis questoribusq quibus
legiones tradiderat. cercior factus est. in hiberna
ꝑuentum. locum q in hibernis eͣeͣ mnunitum. Die¬
bus cirtiter .xu. quibus in hiberna peruentum ẽ
inicium repentini tumultus ac defensionis ortũ
est. ab ambiorige & catuuulco. Qui cum ad fi¬
nes regni sui sabino. cotteq presto fuissent. frum¬
tum q in hibernia comportassent. Induciomari
treueri minciis impulsi. suos concitauerunt. subi¬
toq opp̾ssis lignatoribus magna manu ad castͣ
oppugnatum uenerunt. Cum celeriter nri arma
cepissent. Uallumq ascendissent. atq una ex ꝑte
hispams equitibus emissis equestri prelio supiores
fuissent. clesꝑata re. hostes suos ab oppugnatione

Expanded text:
pertinebat, ne civitas eorum impulsu deficeret, Lupertinebat, ne civitas eorum impulsu deficeret, Lucium Plancum cum legione ex Belgio celeriter in Carnutes proficisci iubet ibique hiemare quorumque opera cognoverat Tasgetium interfectum, hos comprehensos ad se mittere. Interim ab omnibus legatis quaestoreque, quibus legiones tradiderat, certior factus est in hiberna perventum locumque hibernis esse munitum. Diebus circiter XV, quibus in hiberna ventum est, initium repentini tumultus ac defectionis ortum est ab Ambiorige et Catuvolco; qui, cum ad fines regni sui Sabino Cottaeque praesto fuissent frumentumque in hiberna comportavissent, Indutiomari Treveri nuntiis impulsi suos concitaverunt subitoque oppressis lignatoribus magna manu ad castra oppugnatum venerunt. Cum celeriter nostri arma cepissent vallumque adscendissent atque una ex parte Hispanis equitibus emissis equestri proelio superiores fuissent, desperata re hostes suos ab oppugnatione
Abbreviated transcription (Latin):
rones. quorum pars maxnma est inter mosam et
rhenuini. qui sub imꝑio ambiorigis & catulocti e¬
rant. Nns militibus. quintum titurium sabinum
ꝙ lucrum aurunculeum cottam legatos preesse
nissit. Ad hunc modum distribuitis legiombus
facillime mopieꝰ frumentarie se se meden posse exi¬
stimauit. Atq harum tñ ominum legionum hi¬
berna preter eam quam lucio rosceo imparatissi¬
niam e quictissimam gentem ducendam dede¬
rat. millibus passuum centum continebantur.
Ipse interca quo ad legiones collocatas. munitaq
hiberna cognousset in gallia maiori cõstituit.
Erat in carnutibus summo loco natus. Tasgeciꝰ.
huius maiores in sua ciuitate regnum optinũ at.
Huic cesar pro enis uirtute atq in se bemuolẽtia
qd in omnibus bellis singularis enis opera fuerat.
usus. maiorum locum restituerat. Tercium iam hũc
annũ regnantem. inimici iam multis palam ex ci¬
uitate. E. hns auctoribus eum interfecerunt. De¬
fertur ea res ad cesarem Ille ueritus qđ ad plures

Expanded text:
um pars maxima est inter Mosam ac Rhenum, qui sub imperio Ambiorigis et Catuvolci erant, misit. Eis militibus Quintum Titurium Sabinum et Lucium Aurunculeium Cottam legatos praeesse iussit. Ad hunc modum distributis legionibus facillime inopiae frumentariae sese mederi posse existimavit. Atque harum tamen omnium legionum hiberna praeter eam, quam Lucio Roscio in pacatissimam et quietissimam partem ducendam dederat, milibus passuum centum continebantur. Ipse interea, quoad legiones collocatas munitaque hiberna cognovisset, in Gallia morari constituit. Erat in Carnutibus summo loco natus Tasgetius, cuius maiores in sua civitate regnum obtinuerant. Huic Caesar pro eius virtute atque in se benevolentia, quod in omnibus bellis singulari eius opera fuerat usus, maiorum locum restituerat. Tertium iam hunc annum regnantem inimici, multis palam ex civitate eius auctoribus, eum interfecerunt. Defertur ea res ad Caesarem. Ille veritus, quod ad plures
Abbreviated transcription (Latin):
um suberat. necessario angustius milites collo cauͭ.
ac sumima tranquillitatẽ secuta. secuta mita cũ¬
cum soluisset uigilia: prima luce terram attigit
onmesq incolumes naues ꝑduxit. Subductis
nauibus consilioq gallorum samarobrine per¬
ac to. qđ co anno frumentum in gallia propter
sicitates angustius puenerat: cohac tus est alit
ac suꝑionbus annis exertitum in hiberins collocare
legionesq in plines ciuitates distribuere. Ex quibꝰ
unam in morinos ducendam Gaio fabio legato
dedit. alteram in neriuos. Quinto qicerom. Terciam
in essuhos Lucio rosceo. Quartam in rhemis cum
lito labieno. in confinio treiurorum hiemare nis¬
sit. Ires in belgis collocauit. hiis. M. crassum. qͥntũ.¬

Expanded text:
um suberat, necessario angustius milites collocavit um suberat, necessario angustius milites collocavit ac summa tranquillitate consecuta, secunda inita cum solvisset vigilia, prima luce terram attigit omnesque incolumes naves perduxit. Subductis navibus concilioque Gallorum Samarobrivae peracto, quod eo anno frumentum in Gallia propter siccitates angustius provenerat, coactus est aliter ac superioribus annis exercitum in hibernis collocare legionesque in plures civitates distribuere; ex quibus unam in Morinos ducendam Gaio Fabio legato dedit, alteram in Nervios Quinto Ciceroni, tertiam in Esubios Lucio Roscio; quartam in Remis cum Tito Labieno in confinio Treverorum hiemare iussit. Tres in Belgis collocavit: eis Marcum Crassum qu
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ esset. atq id facile extrahi poise intelligeret.¬
obũdes imꝑat. E quot in annos singulos uectigalis
po. ro britãma penderet. constituit. Interdicit atq im¬
perat cassiuellanno. ne mandubracio. neu trenobã¬
tibus noccat. Obsidibus acceptis. exercitum ad mare
et captiuorum magnum numerum habebat. E nõ¬
nulle tempestate deperierant naues cluobus cõme¬
atibus. exercitum reportare instituit. Ac sic accidit
uti ex tanto nauium nimero. tot nauigationibꝰ
neq hoc ueq suꝑiore anno. ulla omnino nauis qͥ
milites portaret. desideraretur. At in hns que ĩ na¬
ues ex continenti ad eum remitterentur. ꝙ prioris
commneatus expositis militibus. & quas post ca la¬
bienus faciendas curauerat numero .Ix. perpaute
locum caperent. relique fere om̃s reficerentur. Qͣs
cum aliquandiu cesar frustra cxpec tasset. ne anni
tempore a naiuigatione excluderetur. qđ eqͥnoxi¬

Expanded text:
superesset, atque id facile extrahi posse intellegeret,superesset, atque id facile extrahi posse intellegeret,obsides imperat et quid in annos singulos vectigalis populo Romano Britannia penderet constituit; interdicit atque imperat Cassivellauno, ne Mandubracio neu Trinobantibus noceat. Obsidibus acceptis exercitum reducit aet captivorum magnum numerum habebat, et nonnullae tempestate deperierant naves, duobus commeatibus exercitum reportare instituit. Ac sic accidit, uti ex tanto navium numero tot navigationibus neque hoc neque superiore anno ulla omnino navis, quae milites portaret, desideraretur; at ex eis, quae inanes ex continenti ad eum remitterentur et prioris commeatus expositis militibus et quas postea Labienus faciendas curaverat numero LX, perpaucae locum caperent, reliquae fere omnes reicerentur. Quas cum aliquamdiu Caesar frustra exspectasset, ne anni tempore a navigatione excluderetur, quod aequinocti
Abbreviated transcription (Latin):
perit egregie natura. atq opere muitum. tũ hunc
duabus partibus oppugnare contendit. Nostes pau¬
lisper morati militum mr̃orum impetum non tule
prehensi atq interfecti.
Tum hec in hns locis geruntu. cassiuellanus ad sã¬
cnum qd eẽ ad mare supra demonstrauimus. qͥ¬
bus regionibus quatuor reges preerant. Cingeto¬
rix. Cariulus. taxmiagulus. Segonax. nncios mit¬
tit atq hnis imꝑat. uti coactis ominibus copns. ca¬
stra naualia de improuiso adoriantur atq op¬
pugnent. Hn cum ad castra uenissent. mĩ e
ruptionc fac ta. mlitibus eorum interfectis. cap¬
to etiam nobili duce lugotorige. suos incolumes
reduxerunt. Cassiuellamis hoc prelio nunciato
tot detrimentis acceptis uastatis finibus maxĩe
etiam ꝑmotus defectione ciuitatum. Legatos
per attrebatem cõmum declitione ad cesare mittit.
Cesar cum constitusset hiemare. incontinenti ꝓpt̾
repentinos gallie motus. neq multum estatis

Expanded text:
perit egregie natura atque opere munitum; tamen hunc perit egregie natura atque opere munitum; tamen hunc duabus ex partibus oppugnare contendit. Hostes paulisper morati militum nostrorum impetum non tulerprehensi atque interfecti. Dum haec in his locis geruntur, Cassivellaunus ad Cantium, quod esse ad mare supra demonstravimus, quibus regionibus quattuor reges praeerant, Cingetorix, Carvilius, Taximagulus, Segovax, nuntios mittit atque eis imperat uti coactis omnibus copiis castra navalia de improviso adoriantur atque oppugnent. Ei cum ad castra venissent, nostri eruptione facta multis eorum interfectis, capto etiam nobili duce Lugotorige suos incolumes reduxerunt. Cassivellaunus hoc proelio nuntiato tot detrimentis acceptis, vastatis finibus, maxime etiam permotus defectione civitatum legatos per Atrebatem Commium de deditione ad Caesarem mittit. Caesar, cum constituisset hiemare in continenti propter repentinos Galliae motus, neque multum aestatis
Abbreviated transcription (Latin):
fec tusq a cassiuellano: ip̃e fuga. mortem uitaue¬
rat. legatos ad cesarem mittunt᷑. pollicenturq se se
ei dedituros. atq imꝑata facturos. Etunt ut mã¬
dubrancium ab inniria cassiuellanm deffendãt
atq in ciuitatem mittat. qui presit imperiumq
q exercitui. mandubraciumq ad eos mittit. Illi
imperata celeriter fecerunt. Obsides ad mimerũ
frumentumq miserunt trinouantibus deffensis
atq ab omni mlitum inuria prohibitis. Cem¬
magni. Segonciaci. Ancalites. Bibroci. Cassi. le¬
grtiombus missis. sese cesari dedunt. Ab hiis
cognosat non longe ex eo loco oppidum cassiuel¬
lam abesse. silus paludibusq munitum. quo sa¬
tis magnum hominum pecorumq mimerus cõ¬
uenerit. Oppidum autem britãm uocant cum
siluas impeditas uallo atq fossa munierunt. qͦ
incursionis hostium uitande causa comenire con¬
sucrunt. Co proficiscitur cum legionibus locum re-¬

Expanded text:
fectusque erat a Cassivellauno, ipse fuga mortem vitavefectusque erat a Cassivellauno, ipse fuga mortem vitaverat, legatos ad Caesarem mittunt pollicenturque sese ei dedituros atque imperata facturos; petunt ut Mandubracium ab iniuria Cassivellauni defendat atque in civitatem mittat, qui praesit imperiumquea frumentumque exercitui Mandubraciumque ad eos mittit. Illi imperata celeriter fecerunt, obsides ad numerum frumentumque miserunt. Trinobantibus defensis atque ab omni militum iniuria prohibitis Cenimagni, Segontiaci, Ancalites, Bibroci, Cassi legationibus missis sese Caesari dedunt. Ab his cognoscit non longe ex eo loco oppidum Cassivellauni abesse silvis paludibusque munitum, quo satis magnus hominum pecorisque numerus convenerit. Oppidum autem Britanni vocant, cum silvas impeditas vallo atque fossa munierunt, quo incursionis hostium vitandae causa convenire consuerunt. Eo proficiscitur cum legionibus: locum re
Abbreviated transcription (Latin):
riorum relictis: itmera nr̃a seruabat. paulumq
ex uia excecdebat. Locisq impeditis ac siluestribus
se se occultabat. Atq hiis regionibus quibus nos
iter facturos cognouerat. pecora atq hommes
ex agris in siluas compellebat. Et cum equitatus
noster liberius preclandi uastandiq causa se ma
gros ciecerat ommibus uiis semittisq essedanos ex
siluis cimitebat. E cum magno periculo m̃orunt¬
equitatum confligebat. Cum huis atq hoc metu
latius uagari prohibebat relinquebatur. ut neq lõ¬
gnis ab aginne legionu. discedi cesar pateretur.
Et tantum in agris uastandis incendusq facien¬
dis hostibus noceretur: qͣtum labore atq itinere
legionarii milites efficere poterant. Interim crino¬
bantes prope fermissima carum regionum quitas
ex qua mandubracius adolescens. cesaris fidem se¬
cutus ad eum incontmentem galliam uenerat.
cuns pater in ca ciuitate regnum optinerat. inter¬

Expanded text:
riorum relictis itinera nostra servabat paulumque riorum relictis itinera nostra servabat paulumque ex via excedebat locisque impeditis ac silvestribus sese occultabat, atque eis regionibus quibus nos iter facturos cognoverat pecora atque homines ex agris in silvas compellebat et, cum equitatus noster liberius praedandi vastandique causa se in agros eiecerat, omnibus viis semitisque essedarios ex silvis eis confligebat atque hoc metu latius vagari prohibebat. Relinquebatur ut neque longius ab agmine legionum discedi Caesar pateretur, et tantum in agris vastandis incendiisque faciendis hostibus noceretur, quantum labore atque itinere legionarii milites efficere poterant. Interim Trinobantes, prope firmissima earum regionum civitas, ex qua Mandubracius adulescens Caesaris fidem secutus ad eum in continentem Galliam venerat, cuius pater in ea civitate regnum obtinuerat inter
Abbreviated transcription (Latin):
dederunt. Ex hac fuga protimis que undiq
conuenerant auxilia di scesserunt. neq post id
tempus unꝗͣ sũmis nobiscum copiis hostes con¬
tenderunt. Cesar cognito consilio eorum. ad
flumen thamesim in fines casmellam. exercitum
duxit. Qd flumen quo omnino loco pedibus atq
hoc egre transi potest. Co cum ueniiset. aminum
aduertit ad alteram flumimis ripam magnas cẽ
copias hostrum instruc tas. Ripa autem erat a¬
cutis sudibus prefixis mnunita ensdemq generis
sub aqua lefixe sudes flumine tegebantur. Hns
iebus cognitis a captiuis profugisq cesar p̾misso
equitatu confestim legiones subsequi nissit. Sed
ea celeritate atq eo impetu milites ierunt cum ca¬
pite solo ex aqua extarent. ut hostes impetum legi¬
onim atq equitum sustinere non possent. ripas¬
q climitterent. ac se fuge mandarent. Cassiuella
mnus omni deposita spe contentionis. dimnissis
amplioribus copis millibus circiter.iiii. essada¬

Expanded text:
dederunt. Ex hac fuga protinus, quae undique dederunt. Ex hac fuga protinus, quae undique convenerant, auxilia discesserunt, neque post id tempus umquam summis nobiscum copiis hostes contenderunt. Caesar cognito consilio eorum ad flumen Tamesim in fines Cassivellauni exercitum duxit; quod flumen uno omnino loco pedibus, atque hoc aegre, transiri potest. Eo cum venisset, animum advertit ad alteram fluminis ripam magnas esse copias hostium instructas; ripa autem erat acutis sudibus praefixis munita, eiusdemque generis sub aqua defixae sudes flumine tegebantur. His rebus cognitis a captivis perfugisque Caesar praemisso equitatu confestim legiones subsequi iussit. Sed ea celeritate atque eo impetu milites ierunt, cum capite solo ex aqua exstarent, ut hostes impetum legionum atque equitum sustinere non possent ripasque dimitterent ac se fugae mandarent. Cassivellaunus, ut supra demonstravimus, omni deposita spe contentionis dimissis amplioribus copiis milibus circiter quattuor esseda
Abbreviated transcription (Latin):
& celentibus &. insequentibus par. atq ilem peri¬
culum inferebat. Accedebat huc ut nunꝗͣ conferti
sed rari magnisq interuallis preliarentur. Sta¬
tionesq dispositas haberent. Atq alios aln dem¬
ceps exciperent. Integriq et recentes defatigatis
succederent. Postero die procul a castris hostes in
collibus constiterunt. rariq se ostendere ⁊ lemus
ꝗͣ pridie m̃os equites prelio lacessere ceperunt.
S meridie cum cesar pabulancli causa tres legio¬
nes atq omnem equitatum cum Gaio Trebomo
legato misisset. repente ex omnibus ad pabulato¬
res̃ aduolauerunt sic uti ab signis legionibusq
non absisterent. Nrĩ acriter in eos impetu facto
reppulerunt. neq finem scquencli fecerunt. Qͦ
subsidio confisi equites cum post legiones uicde¬
rent. precipites hostes egerunt. magnoq eorum
numero interfecto neq sui colligendi. neq cõ-¬
sistendi. aut ex essedis desiliendi. facultatem

Expanded text:
t cedentibus et insequentibus par atque idem perit cedentibus et insequentibus par atque idem periculum inferebat. Accedebat huc ut numquam conferti sed rari magnisque intervallis proeliarentur stationesque dispositas haberent, atque alios alii deinceps exciperent, integrique et recentes defetigatis succederent. Postero die procul a castris hostes in collibus constiterunt rarique se ostendere et lenius quam pridie nostros equites proelio lacessere coeperunt. Sed meridie, cum Caesar pabulandi causa tres legiones atque omnem equitatum cum Gaio Trebonio legato misisset, repente ex omnibus partibus ad pabulatores advolaverunt, sic uti ab signis legionibusque non absisterent. Nostri acriter in eos impetu facto reppulerunt neque finem sequendi fecerunt, quoad subsidio confisi equites, cum post se legiones viderent, praecipites hostes egerunt magnoque eorum numero interfecto neque sui colligendi neque consistendi aut ex essedis desiliendi facultatem
Abbreviated transcription (Latin):
qui erant in statione pro castris collocati. acri¬
ter pugnauerunt. Duabusq missis subsidio
cohortibus acesare. atq hus primis legionum
duarum. cum hec perexiguo intermisso loci spa¬
cio inter se constitissent nouo genere pugne
ꝑterritis nris per medios audacissime ꝑruperũt
seq inde incoliunes receperunt. Eo die quintus
labienus durus tribunui militum interficitur.
Illi pluribus sumissis cohortibus repelluntur.
toto hoc ingenere pugne cum sub oculis ominũ
ac pro castris dnincaretur. intellec tum est nr̃os
propter grauitatem armorum qđ neq insequi
cecdentes possent neq ab signis discedere auderet.
minus aptos eẽ. ad hunis genens hostem. Equi¬
tes autem magno cum periculo prelio dinicare
propterca qđ illi etiam consulto plerumq cede¬
rent. Et cum paulam a legiombus nr̃os remo¬
iussent ex essedis desilurent. ꝙ pedibus dispar
prelio contenderent. Equestris autẽ preli ratio

Expanded text:
qui erant in statione pro castris collocati, acriqui erant in statione pro castris collocati, acriter pugnaverunt, duabusque missis subsidio cohortibus a Caesare atque eis primis legionum duarum, cum hae perexiguo intermisso loci spatio inter se constitissent, novo genere pugnae perterritis nostris per medios audacissime perruperunt seque inde incolumes receperunt. Eo die Quintus Laberius Durus, tribunus militum, interficitur. Illi pluribus submissis cohortibus repelluntur. Toto hoc in genere pugnae, cum sub oculis omnium ac pro castris dimicaretur, intellectum est nostros propter gravitatem armorum, quod neque insequi cedentes possent neque ab signis discedere auderent, minus aptos esse ad huius generis hostem, equites autem magno cum periculo proelio dimicare, propterea quod illi etiam consulto plerumque cederent et, cum paulum ab legionibus nostros removissent, ex essedis desilirent et pedibus dispari proelio contenderent. Equestris autem proeli ratio
Abbreviated transcription (Latin):
ta non serunt. sed lacte ẜ carne uiuunt. pellibus¬
q sunt uestiti. Omnes uero se britam intro infi¬
ciunt. qđ ccrulcum efficit colorem. atq hoc horri¬
diores sunt in pugna. aspectu capilloq ꝓmisso
atq onm parte corporis rasa. preter caput & la¬
brum suꝑnũ. Uxores hñt cleni cluodemq int̾
se cõmunes. & maximie fratres cum fratribus pa¬
rentesq cum liberis. S si qui sunt ex hiis nati:
corum hñtur liberi quo primum iurgo queque
declucta est.
Equites hostium essedariiq acriter prelium cum e¬
quitatu nr̃o in itmere conflixerunt. tñ ut nostri
om̃bus partibus suꝑiores fuerunt. atq omnes
m siluas collesq compulerunt. Sed cõpluribus
interfectis. cupidius insecuti. nonnullos ex suis
amiserunt. At illi ntermisso spacio. impruden¬
tibus nrĩs. atq occupatis in munitione castrorũ
subito se ex silius eiecerunt. Impetuq in eos fro

Expanded text:
ta non serunt, sed lacte et carne vivunt pellibusta non serunt, sed lacte et carne vivunt pellibusque sunt vestiti. Omnes vero se Britanni vitro inficiunt, quod caeruleum efficit colorem, atque hoc horridiores sunt in pugna aspectu; capilloque sunt promisso atque omni parte corporis rasa praeter caput et labrum superius. Vxores habent deni duodenique inter se communes et maxime fratres cum fratribus parentesque cum liberis; sed qui sunt ex his nati, eorum habentur liberi, quo primum virgo quaeque deducta est. Equites hostium essedariique acriter proelio cum equitatu nostro in itinere conflixerunt, tamen ut nostri omnibus partibus superiores fuerint atque eos in silvas collesque compulerint. Sed compluribus interfectis cupidius insecuti nonnullos ex suis amiserunt. At illi intermisso spatio imprudentibus nostris atque occupatis in munitione castrorum subito se ex silvis eiecerunt, impetuque in eos facto
Abbreviated transcription (Latin):
suum quingenta. Alterum uergit ad hispaniam
atq occidentem solem. qua ex parte est hiberina
dimidio nmor ut estimatur. ꝗͣ britãma. sed pari
spacio transmissus atq ex gallia est in britãniam
In hoc medio cursu est insula que appellatur mona
complures p̾terea minores subiecte insule cxisti¬
mautur. De quibus insulis nonnulli scripserunt
dies contimos. xxx. subriuna ẽẽ noctem. Nos inhil
de eo ꝓcunc tatiomibus repiebamus insi certis ex aqͣ¬
mensuris breuiores ẽẽ ꝗͣ incontinenti noc tes uide¬
baius. Huius est longitudo lateris ut fert illors
opinio septingentorum millium. Tercium est con¬
tra septemtriones cui parti obiecta est terra nilla
s enus angulus lateris maxime ad germaniam
spectat. Hoc millia passuum octingenta in longi
ge sunt humamisimi qui cantium incolunt. q̃
regno ẽ maritim a omĩs. neq multum gallica
cdifferunt consuetudine. Interiores pleriq frum̃-¬

Expanded text:
suum quingenta. Alterum vergit ad Hispaniam suum quingenta. Alterum vergit ad Hispaniam atque occidentem solem; qua ex parte est Hibernia, dimidio minor, ut aestimatur, quam Britannia, sed pari spatio transmissus atque ex Gallia est in Britanniam. In hoc medio cursu est insula, quae appellatur Mona: complures praeterea minores subiectae insulae existimantur, de quibus insulis nonnulli scripserunt dies continuos triginta sub bruma esse noctem. Nos nihil de eo percontationibus reperiebamus, nisi certis ex aqmensuris breviores esse quam in continenti noctes videbamus. Huius est longitudo lateris, ut fert illorum opinio, septingentorum milium. Tertium est contra septentriones; cui parti nulla est obiecta terra, sed eius angulus lateris maxime ad Germaniam spectat. Hoc milia passuum octingenta in longitbus longe sunt humanissimi qui Cantium incolunt, quae regio est maritima omnis, neque multum a Gallica differunt consuetudine. Interiores plerique frumen
Abbreviated transcription (Latin):
appellantur. quibus orti ex cuutatibus eo ꝑuene¬
riuit. & bello illato ibi ꝑmauserunt. atq agros
colere cepunt. Hominum est infinta multitudo
creberrima q eclificia fere gallicis consimilia. Peco¬
rum magnus numerus. Utuntur aut ere aut mun¬
mo aureo aut anulis ferreis ad certum ponclus exa¬
minatis pro nummo. Nascitur ibi plunbum albũ
in mediterraneis regionibus. in maritimis ferrum
sed enis exigua est copia. Ere utuitur in portato
materia cuiusq generis ut in gallia est. preter fagũ
et abietem. Leporem ꝙ gallinam ꝙ anserem gus¬
tare fas non putant. hec tamen alunt annm uolup¬
tatisq causa. Loca temꝑantiora ꝗͣ in gallia. remis¬
sioribus frigoribus insula natura triquatra. Cuiuis
uimim latus est contra galliam. Huius lateris alt̾
angulus qui est ad cancium quo fere omnes naues¬
ex gallia appellantur. Ad orientem solem inferior
ad meridiem spectat. Hoc ꝑtinet grater millia pas¬

Expanded text:
appellantur, quibus orti ex civitatibus eo perveneappellantur, quibus orti ex civitatibus eo pervenerunt et bello illato ibi permanserunt atque agros colere coeperunt. Hominum est infinita multitudo creberrimaque aedificia fere Gallicis consimilia, pecorum magnus numerus. Vtuntur aut aere aut nummo aureo aut taleis ferreis ad certum pondus examinatis pro nummo. Nascitur ibi plumbum album in mediterraneis regionibus, in maritimis ferrum, sed eius exigua est copia; aere utuntur importato. Materia cuiusque generis ut in Gallia est, praeter fagum atque abietem. Leporem et gallinam et anserem gustare fas non putant; haec tamen alunt animi voluptatisque causa. Loca sunt temperatiora quam in Gallia, remissioribus frigoribus. Insula natura triquetra, cuius unum latus est contra Galliam. Huius lateris alter angulus, qui est ad Cantium, quo fere omnes ex Gallia naves appelluntur, ad orientem solem, inferior ad meridiem spectat. Hoc pertinet circiter millia pas
Abbreviated transcription (Latin):
intione comungi. In hiis rebus arater dies.x. cõ¬
sumit. nec nocturis temporibus quidem ad la¬
borem militum intermissis. Subductis nauibꝰ
castrisq egregie munitis. casdem copias quas ãte
p̃sidio nauibus reliquit. ipse eodem unde redierat
proficiscitur. Eo cum uemisset. maiores iam undiq
in eum locum copie britanorum conuenerant.
Summia imꝑn belliq ad niinistrandi cõmuni
consilio permissa casuellanno. ciuus fines a mari¬
timis ciuitatibus flumen qđ appellatur tamesis.
a mari cutiter millia passuum. lxxx. Hiuic suꝑio¬
re tempore cum reliquis ciuitatibus. continentia
bella intercesserant. sed nr̃o aduentu ꝑmoti bri¬
tan: hunc toti bello imꝑioq p̾fecerant. Britã¬
me pars interior ab huis incolitur. quos natos in in¬
sula ipĩ memoria proditum dicunt. maritina ꝑs
ab hnis qui prede ac belli inferendi causa ex belgis
transierant. qui om̃s fere hnis nominibus ciuitatũ

Expanded text:
nitione coniungi. In his rebus circiter dies X connitione coniungi. In his rebus circiter dies X consumit ne nocturnis quidem temporibus ad laborem militum intermissis. Subductis navibus castrisque egregie munitis easdem copias, quas ante, praesidio navibus reliquit: ipse eodem unde redierat proficiscitur. Eo cum venisset, maiores iam undique in eum locum copiae Britannorum convenerant summa imperi bellique administrandi communi consilio permissa Cassivellauno, cuius fines a maritimis civitatibus flumen dividit, quod appellatur Tamesis, a mari circiter milia passuum LXXX. Huic superiore tempore cum reliquis civitatibus continentia bella intercesserant; sed nostro adventu permoti Britanni hunc toti bello imperioque praefecerant. Britanniae pars interior ab eis incolitur quos natos in insula ipsi memoria proditum dicunt, maritima pars ab eis, qui praedae ac belli inferendi causa ex Belgio transierunt qui omnes fere eis nominibus civitatum
Abbreviated transcription (Latin):
quinto atrio ad cesarem uenerunt. qui nincia¬
uerunt suꝑiore noc te maxina cohorta tempe¬
state. prope om̃s naues afflictas atq in littore
proiectas cẽ. qđ neq anchore funesq subsiste¬
runt. neq nautes gubernatoresq uim tempe¬
stati pati possent. Itaq ex eo concursu nauium
magnum ee̾ incomodum acceptum. Hns iebus
cognitis cesar legiones equitatumq reuocari.
atq in itmere resistere iubet. Ip̃e ad naues reuer¬
titur. cadem fere que ex nncus literisq cogno¬
uerat. coram prospicit. sicut amissis curiter. xl.
nauibus. relique tamen refici posse magno nego¬
cio uiderentur. Itaq ex legiones fabros delegit. ⁊¬
ex continenti alios arcersi iubet. Labieno scribit
ut q̃ plurias posset hus legiombus que sunt.
apud eum naues instituat. Ip̾e ꝙ si res erat mul¬
te opere ꝙ laboris. tamen cõmocdissummum ce sta¬
tuit ommes naues subduci & cum castris una mu¬

Expanded text:
Quinto Atrio ad Caesarem venerunt, qui nuntiaQuinto Atrio ad Caesarem venerunt, qui nuntiarent superiore nocte maxima coorta tempestate prope omnes naves adflictas atque in litore eiectas esse, quod neque ancorae funesque subsisterent, neque nautae gubernatoresque vim tempestatis pati possent; itaque ex eo concursu navium magnum esse incommodum acceptum. His rebus cognitis Caesar legiones equitatumque revocari atque in itinere resistere iubet, ipse ad naves revertitur; eadem fere quae ex nuntiis litterisque cognoverat coram perspicit, sic ut amissis circiter XL navibus reliquae tamen refici posse magno negotio viderentur. Itaque ex legionibus fabros deligit et ex continenti alios arcessi iubet; Labieno scribit, ut quam plurimas posset eis legionibus, quae sunt apud eum, naves instituat. Ipse, etsi res erat multae operae ac laboris, tamen commodissimum esse statuit omnes naves subduci et cum castris una mu
Abbreviated transcription (Latin):
dis ad flumen progressi ex loco suꝑiore nr̃os prohi¬
bere. x. p̃lium cõmittere ceꝑunt. Repulsi ab equi¬
tatu. sc in siluas abdiderunt. Locum nacti egregie
ꝙ natura & opere mumitum. quem domestici belli
ut iudebantur. causa iam ante p̾parauerant. Nã
crebris arboribus succisis. om̃s introitus erant pre¬
clusi. ipi ex silus rari propugnabant nr̃osq in¬
tra munitiones ingredi prohibebant. Ac milites
legionis septine testudine facta ⁊ aggere ad mu¬
mtiones adiecto locum ceꝑunt. eos ex siliuis expu¬
lerunt. paucis uulnenbus acceptis. Sed eos fugiẽ¬
tes longnis cesar prosequi uetuit. E qđ loci naturã
ignorabat. E qđ magna parte dici consumpta mu¬
itiom castrorum tempus relinqui uolebat.
ostridie eius dici mane tripartito milites pedi¬
tesq in expeditionem misit. ut eos qui fugerãt
ꝑsequerentur. Hns aliꝗͣntum itmeris ꝓgressis
cum iam extremi eẽnt in prospectu. equites a

Expanded text:
dis ad flumen progressi ex loco superiore nostros prohidis ad flumen progressi ex loco superiore nostros prohibere et proelium committere coeperunt. Repulsi ab equitatu se in silvas abdiderunt, locum nacti egregie et natura et opere munitum, quem domestici belli, ut videbantur, causa iam ante praeparaverant; nam crebris arboribus succisis omnes introitus erant praeclusi. Ipsi ex silvis rari propugnabant nostrosque intra munitiones ingredi prohibebant. At milites legionis septimae, testudine facta et aggere ad munitiones adiecto, locum ceperunt eosque ex silvis expulerunt paucis vulneribus acceptis. Sed eos fugientes longius Caesar prosequi vetuit, et quod loci naturam ignorabat, et quod magna parte diei consumpta munitioni castrorum tempus relinqui volebat. Postridie eius diei mane tripertito milites equitesque in expeditionem misit, ut eos qui fugerant persequerentur. His aliquantum itineris progressis, cum iam extremi essent in prospectu, equites a
Abbreviated transcription (Latin):
fuit uirtus militum laudanda. qui uec toribus gra¬
iubus q nauignis non intermisso nauigandi labo¬
re. longarum nauium cursum adequarint. Acces¬
sum est ad britaniam omnibus nauibus meridia¬
no fere tempore neq in eo loco. hostis est usus.
Sed ut postea cesar ex captiuis cognouit cũ magne
manus eo conuenissent. multitudine nauium ꝑ¬
ꝑterrite que cum anmotins priuatisq quas sui
quisq comodi cause fecerat amplius oc tingente.
uno uise erant tpͣre. alittore cliscesserant. ac se in
n loco hostium copie consedissent. Cohortibus
cdecem ad mare relictis ꝙ equitibus trecentis. qui
presidio naiubus cent. De tercia iugilia ad hostes
contendit. eomimus ueritus nauibus qđ in littore
molli atq aperto delegatas acl anchoram rehuq̃¬
bat. E presidio nauibus quintum atrium p̾fecit.
lp̃e noc tu progressus nullia passuũ araiter. xii. ho¬
stium copias suspicatus est. Illi equitatu atq esse¬

Expanded text:
fuit militum virtus laudanda, qui vectoriis grafuit militum virtus laudanda, qui vectoriis gravibusque navigiis non intermisso remigandi labore longarum navium cursum adaequarunt. Accessum est ad Britanniam omnibus navibus meridiano fere tempore, neque in eo loco hostis est visus; sed, ut postea Caesar ex captivis cognovit, cum magnae manus eo convenissent, multitudine navium perterritae, quae cum annotinis privatisque quas sui quisque commodi fecerat amplius octingentae uno erant visae tempore, a litore discesserant ac se in in loco hostium copiae consedissent, cohortibus decem ad mare relictis et equitibus trecentis, qui praesidio navibus essent, de tertia vigilia ad hostes contendit, eo minus veritus navibus, quod in litore molli atque aperto deligatas ad ancoram relinquebat, et praesidio navibus Q. Atrium praefecit. Ipse noctu progressus milia passuum circiter XII hostium copias conspicatus est. Illi equitatu atque esse
Abbreviated transcription (Latin):
sc absente pro sano facturum arbitratus qui pñtis
imꝑium neglexisset. Ille enim reuocatus resistere
ac mami se defendere suorumq fidem implorare
cepit sepe clamittans liberum se liberq esse ciuitatis
Illi ut erat imꝑatum circunisistunt. homĩemq inter¬
ficiunt. At equites hedui ad cesarem omnes reu̾tũ¬
tur. Hns rebus gestis labieno incontinente cum tri-¬
bus legiomibus & equitum milibus duobus relic¬
to ut portus tucretur. E rem frumentariam ꝓuideret
queq in gallia gererentur cognosceret. concilium
mnero equitum. quem incontinenti reliquerat. ad
solis occasum naues soluit. S leui affrico prouectꝰ
media crtiter noc te uento intermisso cursum non
tenuit & longius delatus estu orta luce sub sinis-
tra britaniam relictam conspexit. Tum rursus estꝰ
cõmutationem secutus rhemis contendit. ut eam
partem insule caꝑet qua optimum eeͣ egressum su¬
periore estate cognouerat. Qua in re acl moclum

Expanded text:
se absente pro sano facturum arbitratus, qui praesentis se absente pro sano facturum arbitratus, qui praesentis imperium neglexisset. Ille enim revocatus resistere ac se manu defendere suorumque fidem implorare coepit, saepe clamitans liberum se liberaeque esse civitatis. Illi, ut erat imperatum, circumsistunt hominem atque interficiunt: at equites Aedui ad Caesarem omnes revertuntur. His rebus gestis, Labieno in continente cum tribus legionibus et equitum milibus duobus relicto ut portus tueretur et rem frumentariam provideret quaeque in Gallia gererentur cognosceret consiliumqulegionibus et pari numero equitum, quem in continenti reliquerat, ad solis occasum naves solvit et leni Africo provectus media circiter nocte vento intermisso cursum non tenuitra Britanniam relictam conspexit. Tum rursus aestus commutationem secutus remis contendit ut eam partem insulae caperet, qua optimum esse egressum superiore aestate cognoverat. Qua in re admodum
Abbreviated transcription (Latin):
compluribus ad cesarem deferebantur. Qua re co¬
gnita cesar qđ tantum ciuitati hedue dignitatis
tribuebat cohercendum atq deterrendum quibꝰ¬
cunq rebus posset dũnorigem statuebat. qđ lon¬
gius enuis amenciam progrecli uidebat ꝑspiciendũ
ne quid sibi ac .r.p. nocere posset. Itaq arciter
xxu. dies in eo loco commoratus qđ chorus uen¬
tus nauigationem impediebat. qui magnam par¬
tem omĩs tpris in hnis flare consueuit. Dabat
tñ secius consilia omĩa enis cognosceret. Candem
ydoncam nactus tempe statem. milites equitesq
conscencdere in naues nibet. At ominum aminis¬
impeditis. dũnorix cum equitibus heduorum a
castris insciente cesare. domum discedere cepit. Q
re nunciata: cesar intermmissa profectione. atq oĩ¬
bus rebus postpositis magnam partem equitatꝰ
acl eum insequendum mittit. retrahiqz imperat.
si ium faciat. neq pareat intertici iubet Nihil hue

Expanded text:
compluribus ad Caesarem deferebantur. Qua re cocompluribus ad Caesarem deferebantur. Qua re cognita Caesar, quod tantum civitati Aeduae dignitatis tribuebat, coercendum atque deterrendum quibuscumque rebus posset Dumnorigem statuebat; quod longius eius amentiam progredi videbat, prospiciendum, ne quid sibi ac rei publicae nocere posset. Itaque dies circiter XXV in eo loco commoratus, quod Carus ventus navigationem impediebat, qui magnam partem omnis temporis in his locis flare consuevit, dabat tamen setius omnia eius consilia cognosceret. Tandem idoneam nactus tempestatem milites equitesque conscendere in naves iubet. At omnium impeditis animis Dumnorix cum equitibus Aeduorum a castris insciente Caesare domum discedere coepit. Qua re nuntiata Caesar intermissa profectione atque omnibus rebus postpositis magnam partem equitatus ad eum insequendum mittit retrahique imperat; si vim faciat neque pareat, interfici iubet, nihil hunc
Abbreviated transcription (Latin):
Accedebat huc qđ in consilio heduorum. dũnonx
dixcrat sibi acesare regnm cruitatis cleferri. Qđ
dictum hedui grauiter ferebant. neq recus ãdi.
aut dep̾candi causa. legatos ad cesarem mittere
audebant. Id factum ex suis hospitibus cesar cog¬
nouerat. Ille omĩbus primo p̾cibus petere contẽ¬
dit ut in gallia reliuq̃ retur. partim qđ in suetus
nauigandi. mare timeret. partim qđ religionibꝰ
impedni se se liceret. Postea ꝗͣ id obstmate sibi
negari uidit. omi spe impetrandi acdempta. prin¬
cipes gallie sollicitare. reuocare singulos. hortariq
cepit ut incontiuenti remanerent. metu territare
non sine causa fieri. ut gallia omm nobilitate spo¬
liarctur. Concilium ce sans ut quos in conspectu
gallie interficere uereretur. Hos omnes in britam¬
am incluctos necaret. fidem reliquis interponere
iusnirandum poscere. id qđ eẽ ex usu gallie intel¬
lexissent cõmum consilio administrarent. Nec a

Expanded text:
Accedebat huc quod in concilio Aeduorum Dumnorix Accedebat huc quod in concilio Aeduorum Dumnorix dixerat sibi a Caesare regnum civitatis deferri; quod dictum Aedui graviter ferebant, neque recusandi aut deprecandi causa legatos ad Caesarem mittere audebant. Id factum ex suis hospitibus Caesar cognoverat. Ille omnibus primo precibus petere contendit ut in Gallia relinqueretur, partim quod insuetus navigandi mare timeret, partim quod religionibus impediri sese diceret. Posteaquam id obstinate sibi negari vidit, omni spe impetrandi adempta principes Galliae sollicitare, sevocare singulos hortarique coepit uti in continenti remanerent; metu territare: non sine causa fieri, ut Gallia omni nobilitate spoliaretur; id esse consilium Caesaris, ut quos in conspectu Galliae interficere vereretur, hos omnes in Britanniam traductos necaret; fidem reliquis interponere, iusiurandum poscere, ut quod esse ex usu Galliae intellexissent communi consilio administrarent. Haec a