comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
la assignemus quotiens opus est mutuamur: fortitudo scientia¬
est pericula iusta contemnens: aut scientia periculorum repel-¬
lendorum: excipiendorum: prouocandorum. Dicimus tamen
& gladiatorem uirum fortem: & seruum nequam quem in con¬
temptum mortis temeritas impulit.Parsimonia est scientia
uitandi sumptus superuacuos: aut ars re familiari moderate
utendi:parcissimum tamen hominem uocamus pusilli animi
& contracti: cum infinitum intersit inter modum & angustias
N ec alia sunt natura sed efficit inopia sermonis: ut & hunc & illũ
parcum uocemus: ut & ille fortis dicatur cum ratione fortuita
despiciens: & hic sine ratione in pericula excurrens. Sic benefi¬
cium est ut diximus & actio benefica: & ipsum quod datur per
illam actionem ut pecunia: domus:pretexta: unum utriq no¬
men est: uis quidem ac potestas longe alia. Itaꝙ attende iam
intelliges me nihil dicere quod opinio tua refugiat. illi benefi¬

Expanded text:
la adsignemus, quotiens opus est, mutuamur. Fortitudo est virla adsignemus, quotiens opus est, mutuamur. Fortitudo est virtus pericula iusta contemnens aut scientia periculorum repellendorum, excipiendorum, provocandorum ; dicimus tamen et gladiatorem fortem virum et servum nequam, quem in contemptum mortis temeritas impulit. Parsimonia est scientia vitandi sumptus supervacuos aut ars re familiari moderate utendi ; parcissimum tamen hominem vocamus pusilli animi et contracti, cum infinitum intersit inter modum et angustias. Haec alia sunt natura, sed efficit inopia sermonis, ut et hunc et illum parcum vocemus, ut et ille fortis dicatur cum ratione fortuita despiciens et hic sine ratione in pericula excurrens. Sic beneficium est et actio, ut diximus, benefica et ipsum, quod datur per illam actionem, ut pecunia, ut domus, ut praetexta ; unum utrique nomen est, vis quidem ac potestas longe alia. Itaque attende, iam intellegis nihil me, quod opinio tua refugiat, dicere. Illi benefi
Abbreviated transcription (Latin):
allatura est aut gratia aut uenditio. aut aliqua commoditas.
sic beneficii primus fructus est ille conscientie. Hunc percipit
est beneficim est: qui dedit gratiam quidem iam percepit:
mercedem non dum. Debeo itaq: quod extra beneficium est:
retulit gratiam qui nihil fecit: primum fecit bono animo: bo¬
num obtulit & quod est amicitie exequo. Post deinde aliter be¬
neficium aliter creditum soluitur: Non est quod expectes ut
solutionem tibi ostendam.Res inter ammos geritur. Quod di¬
co non uidebitur mirum. quanuis primo contra opinionem
tuam pugnet: si te commodaueris mihi & cogitaueris plures es¬
se res ꝗͣ uerba. Ingens copia est rerum sine nomine quas non pro¬
priis appellationibus notamus: sed alienis commodatisq. Pedem
& nostrum dicimus & lecti & ueli & carminis: canem & uenati-¬
cum & marinum & sidus: quia non sufficimus ut singulis singu¬

Expanded text:
allatura est aut gratia aut venditio aut aliqua commoditas. allatura est aut gratia aut venditio aut aliqua commoditas. Sic bene ficii fructus primus ille est conscientiae ; hunc percipit, est beneficium, qui dedit, gratiam quidem iam recepit, mercedem nondum ; debeo itaque, quod extra beneficium est, quit, " rettulit gratiam, qui nihil fecit ? " Primum fecit : bono animo bonum obtulit et, quod est amicitiae, ex aequo. Post deinde aliter beneficium, aliter creditum solvitur ; non est, quod expectes, ut solutionem tibi ostendam ; res inter animos geritur. Quod dico, non videbitur durum, quamvis primo contra opinionem tuam pugnet, si te commodaveris mihi et cogitaveris plures esse res quam verba. Ingens copia est rerum sine nomine, quas non propriis appellationibus notamus, sed alienis commodatisque. Pedem et nostrum dicimus et lecti et veli et carminis, canem et venaticum et marinum et sidus ; quia non sufficimus, ut singulis singu
Abbreviated transcription (Latin):
potest facere. lusus ipse imperfectus est: qui consumatur uicibus¬
mittendi ac remittendi. Nolo diutius hoc refellere. Existime¬
mus ita esse:desit aliquid lusui non lusori: sic & in hoc dequo di¬
sputamus: de est aliquid rei date cui pars alia debetur non ani-¬
mo: qui animum sibi parem nactus est: etiam quantum in illo
est quod uoluit effecit: beneficium mihi dedit: accepi non aliter
ꝗͣ ipse accipi uoluit: iam habet quod petit: & quod unum petit
ergo gratus sum. Posthec usus mei restat & aliquod exhomine
grato commodum. Noc non imperfecti officii reliqua pars est:
sed perfecti accessio. Facit fidias statuam: alius est fructus ar¬
tis: alius artifex: artis est fecisse quod uoluit: artificis fecis¬
se cum fructu. Perfecit opus suum fidias: etiam si non uendi-¬
dit. triplex illi fructus est operis sui: unus conscientie: hunc
absoluto opere percipit: alter fame: tertius utilitatis. quam

Expanded text:
potest facere, lusus ipse imperfectus est, qui consummatur vicibuspotest facere, lusus ipse imperfectus est, qui consummatur vicibusmittendi ac remittendo" Nolo diutius hoc refellere ; existimemus ita esse, desit aliquid lusui, non lusori ; sic et in hoc, de quo disputamus, deest aliquid rei datae, cui par alia debetur, non animo, qui animum parem sibi nanctus est et, quantum in illo est, quod voluit, effecit. Beneficium mihi dedit ; accepi non aliter, quam ipse accipi voluit : iam habet, quod petit, et quod unum petit, ergo gratus sum. Post hoc usus mei restat et aliquod ex homine grato commodum ; hoc non imperfecti officii reliqua pars est, sed perfecti accessio. Facit Phidias statuam ; alius est fructus artis, alius artificii : artis est fecisse, quod voluit, artificii fecisse cum fructu ; perfecit opus suum Phidias, etiam si non vendidit. Triplex illi fructus est operis sui: unus conscientiae ; hunc absoluto opere percipit; alter famae ; tertius utilitatis, quem
Abbreviated transcription (Latin):
possum sufficit animus animo. Quid ergo : Num quicquid potu¬
ero & faciam & reddam & temporum rerumq occasionem sequar:
& implere eius sinum cupiam a quo aliquid accepi: sed malo loco
beneficium est nisi & excussis manibus esse grato licet. Qui acce¬
pit inquit beneficium licet animo benignissimo acciperet non dũ
consumauit officium suum. Restat enim pars reddendi sicut in
lusu est aliquid pilam scite ac diligenter excipere. Sed non dici¬
tur bonus lusor nisi qui apte & expedite remisit quam acceperat.
Exemplum hoc dissimile est: quare : quia huius rei laus in corporis
motu est & in agilitate non in animo. Explicari itaq totum
debet de quo oculis iudicatur. Nec tamen ideo non bonum luso'¬
rem dicam qui pilam ut oportebat excipit. si per ipsum mora quo¬
minus remitteret non fuit. Sed quanuis inquis arti ludentis
nihil desit quia partem quidem fecit: sed partem quam non fecit

Expanded text:
possum, sufficit animus animo. " Quid ergo ? non, quidquid potupossum, sufficit animus animo. " Quid ergo ? non, quidquid potuero, et faciam, ut reddam, et temporum rerumque occasionem sequar et implere eius sinum cupiam, a quo aliquid accepi ? " Sed malo loco beneficium est, nisi et excussis manibus esse grato licet ! " Qui accepit," inquit, " beneficium, licet animo benignissimo acceperit, nondum consummavit officium suum ; restat enim pars reddendi; sicut in lusu est aliquid pilam scite ac diligenter excipere, sed non dicitur bonus lusor, nisi qui apte et expedite remisit, quam acceperat." Exemplum hoc dissimile est ; quare ? Quia huius rei laus in corporis motu est et in agilitate, non in animo ; explicari itaque totum debet, de quo oculis iudicatur. Nec tamen ideo non bonum lusorem dicam, qui pilam, ut oportebat, excepit, si per ipsum mora, quominus remitteret, non fuit. " Sed quamvis," inquit, " arti ludentis nihil desit, quia partem quidem fecit, sed partem, quam non fecit,
Abbreviated transcription (Latin):
quisque quantum uoluit: & cum pietas. fides. iustitia. omnis de
gratus quoque homo potest esse uoluntate. Quotiens quisque qđ
proposuit consequitur: capit operis sui fructum: qui beneficium
dat: quid proponit: prodesse cui dat: & uoluptati sibi esse: si quod
uoluit effecit: peruenitq ad me animus eius: ac mutuo gaudio⁊
affecit: tulit quod petiit.Non enim inuicem aliquid sibi reddi:
uoluit. aut non fuit beneficium sed negotiatio:bene nauigauit
qui quem destinauit portum tenuit.Teli iactu certe manus pere¬
git officium si petita percussit. Beneficium quidat uult excipi
grate. Nabet quod uoluit. sibene acceptum est: sed sperauit emo¬
lumenti aliquid. Non fuit hoc beneficium. cuius proprium est
de redditu nihil cogitare: quod accipiebam eo animo accepi quo
dabatur. Reddidi alioquin pessima rei optime conditio est ut
gratus sim ad fortunam mittor. Si illa inuita respondere non

Expanded text:
quisque, quantum voluit ; et cum pietas, fides, iustitia, omnis denquisque, quantum voluit ; et cum pietas, fides, iustitia, omnis dengratus quoque homo esse potest voluntate. Quotiens, quod proposuit, quisque consequitur, capit operis sui fructum. Qui beneficium dat, quid proponit ? Prodesse ei, cui dat, et voluptati esse. Si, quod voluit, effecit pervenitque ad me animus eius ac mutuo gaudio adfecit, tulit, quod petit. Non enim in vicem aliquid sibi reddi voluit ; aut non fuit beneficium, sed negotiatio. Bene navigavit, qui quem destinavit portum tenuit ; teli iactus certae manus peregit officium, si petita percussit ; beneficium qui dat, vult excipi grate ; habet, quod voluit, si bene acceptum est. Sed speravit emolumenti aliquid. Non fuit hoc beneficium, cuius proprium est nihil de reditu cogitare. Quod accipiebam, eo animo accepi, quo dabatur : reddidi. Alioqui pessima optimae rei condicio est : ut gratus sim, ad fortunam mittor ! Si illa invita respondere non
Abbreviated transcription (Latin):
audacia: cui enim respondebit gratiȩ: quod munus existimabit.
aut magnum aut reddendum qui summa beneficia spernit: cui
salutem: cui spiritum dabit: qui uitam se accepisse adiis negat:
quam cotidie abillis petit: Quicunque ergo gratos esse docet: &
hominum causam agit & deorum: quibus nullius rei indigenti¬
bus: positis extra desiderium: referre nihilominus gratiam pos¬
sumus. Non est quod quisquam excusationem mentis ingrate
ab infirmitate atq in opia petat & dicat. Quid enim faciam et
quomodo: quando superioribus dominisq rerum omnium gra¬
tiam referam: referre facile est. Si auarus essine impendio sine¬
aspera opera. Fodem quidem momento quo obligatus es siuis cũ
reddit. Hoc ex paradoxis stoice secte minime mirabile ut mea
fert opinio aut incredibile est. eum qui libenter accipit benefi¬
cium reddidisse. Nam cum omnia ad animum referamus. fecit

Expanded text:
audacia. Cui enim respondebit grate, quod munus existimabit audacia. Cui enim respondebit grate, quod munus existimabit aut magnum aut reddendum, qui summa beneficia spernit ? Cui salutem, cui spiritum debebit, qui vitam accepisse se a dis negat, quam cotidie ab illis petit ? Quicumque ergo gratos esse docet, et hominum causam agit et deorum, quibus nullius rei indigentibus, positis extra desiderium, referre nihilo minus gratiam possumus. Non est, quod quisquam excusationem mentis ingratae ab infirmitate atque inopia petat et dicat : " Quid enim faciam et quomodo ? Quando superioribus dominisque rerum omnium gratiam referam ? " Referre facile est, si avarus es, sine impendio, si iners, sine opera. Eodem quidem momento, quo obligatus es, si vis, cum , reddidit. Hoc ex paradoxis Stoicae sectae minime mirabile, ut mea fert opinio, aut incredibile est eum, qui libenter accipit, beneficium reddidisse. Nam eum omnia ad animum referamus, fecit
Abbreviated transcription (Latin):
sit mortale non subictu nostro positum: tot uirtutes accepimus.
tot artes: animum denique cui nihilnon eodem quo intendit mo-¬
mento peruium est: sideribus uelociorem: quorum post multa
secula futuros cursus antecedit: tantum deinde frugum: tantũ
opum:tantum rerum aliarum super alias aceruatarum. Circu¬
eas licet cuncta: & quia nihil totum inuenies quod esse te malles.
ex omnibus singula excerpas que tibi dari uelles: bene extima¬
ta nature indulgentia confitearis necesse est indelitiis te illi¬
us fuisse. Ita est: carissimos nos habuerunt dii immortales: ha¬
bentq & qui maximus honos tribui potuit: ab ipsis proximos col-¬
locauerunt. Magna accepimus: maiora non debuimus. Hec
mihi liberalis necessaria credidi ut dicerem : & quia loquendum
aliquid de maximis beneficiis erat: cum de minutis loquerem¬
ur: & quia inde manat etiam in cetera huius detestabilis uitii

Expanded text:
sit mortale non sub ictu nostro positum. Tot virtutes accepimus, sit mortale non sub ictu nostro positum. Tot virtutes accepimus, tot artes, animum denique, cui nihil non eodem, quo intendit, momento pervium est, sideribus velociorem, quorum post multa saecula futuros cursus antecedit ; tantum deinde frugum, tantum opum, tantum rerum aliarum super alias acervatarum. Circumeas licet cuncta et, quia nihil totum invenies, quod esse te malles, ex omnibus singula excerpas, quae tibi dari velles ; bene aestimata naturae indulgentia confitearis necesse est in deliciis te illi fuisse. Ita est : carissimos nos habuerunt di immortales habentque, et, qui maximus tribui honos potuit, ab ipsis proximos collocaverunt. Magna accepimus, maiora non cepimus. Haec, mi Liberalis, necessaria credidi, et quia loquendum aliquid de maximis beneficiis erat, cum de minutis loqueremur, et quia inde manat etiam in cetera huius detestabilis vitii
Abbreviated transcription (Latin):
quedam ne coire quidem natura patiatur: ut uelocitatem corpo¬
rum & uires: ex diuersis ac dissidentibus bonis non esse hominẽ
compositum in iuriam uocant: & negligentes nostri deos: quod
non bona ualitudo etiam uitiis in expugnabilis data sit: quod
non futuri scientia: uix sibi temperant: quin eo usque impuden¬
tie prouehantur ut naturã oderint quod infra deos sumus: qđ
non in equo illis stemus: quanto satius est ad contemplationem
tot tantorumq beneficiorum reuerti: & agere gratias quod
nos in hoc pulcherrimo domicilio uoluerunt secunda sortiri:
quod terrenis prefecerunt: aliquis ea anim alia comparat nobis:
quorum potestaspenes nos est.Quicquid negatum est nobis dari
non potuit. Proinde quisquis est iniquus extimator sortis huma¬
ne:cogita quanta nobis tribuerit parens noster: quanto ualentio
ra subiugum miserimus: quanto uelociora consequamur: ꝗͣ nihil

Expanded text:
quaedam ne coire quidem in idem natura patiatur, ut velocitatem corpoquaedam ne coire quidem in idem natura patiatur, ut velocitatem corporum et vires, ex diversis ac dissidentibus bonis hominem non esse compositum iniuriam vocant et neclegentes nostri deos, quod non bona valetudo etiam vitiis inexpugnabilis data sit, quod non futuri scientia. Vix sibi temperant, quin eo usque impudentiae provehantur, ut naturam oderint, quod infra deos sumus, quod non in aequo illis stetimus. Quanto satius est ad contemplationem tot tantorumque beneficiorum reverti et agere gratias, quod nos in hoc pulcherrimo domicilio voluerunt secundas sortiri, quod terrenis praefecerunt ! Aliquis ea animalia comparat nobis, quorum potestas penes nos est ? Quidquid nobis negatum est, dari non potuit. Proinde, quisquis es iniquus aestimator sortis humanae, cogita, quanta nobis tribuerit parens noster, quanto valentiora animalia sub iugum miserimus, quanto velociora consequamur, quam nihil
Abbreviated transcription (Latin):
Plura illis hominibus data sunt. Quid ad rem : ꝗͣ raro fortuna iudi¬
cat : Cotidie querimur malos esse felices: sepe que agellos pessimi
cuiusque transierat: optimorum uirorum segetem grando per¬
cussit: fert sortem suam quisque ut in ceteris rebus ita in amicitiis.
Uullum est tam plenum beneficium quod non uellificare maligni-¬
tas possit. nullum tam angustum quod non bonus interpres ex¬
tendat. Nunquam deerunt cause querendi si beneficia a de¬
teriore parte spectare uolueris. Uide ꝗͣ iniqui sunt diuinorum
munerum estimatores: & quidem professi sapientiam: querun¬
tur quod non magnitudine corporum equemus elephantos: ue¬
locitate ceruos. leuitate aues: impetu tauros: quod solida sit cutis:
beluis: decentior dammis:densior ursis: mollior fibris: quod sa¬
gacitate narium canes uincant: quod acie luminum aquile:
spatio etatiscerui: multa animalia nandi facilitate: & cum

Expanded text:
Plura illis hominibus turpissimis data sunt ; quid ad rem ? Quam raro fortuna iudiPlura illis hominibus turpissimis data sunt ; quid ad rem ? Quam raro fortuna iudicat ! Cotidie querimur malos esse felices ; saepe, quae agellos pessimi cuiusque transierat, optimorum virorum segetem grando percussit ; fert sortem suam quisque ut in ceteris rebus ita in amicitiis." Nullum est tam plenum beneficium, quod non vellicare malignitas possit, nullum tam angustum, quod non bonus interpres extendat. Numquam deerunt causae querendi, si beneficia a deteriore parte spectaveris. Vide, quam iniqui sint divinorum munerum aestimatores et quidem professi sapientiam. Queruntur, quod non magnitudine corporum aequemus elephantos, velocitate cervos, levitate aves, impetu tauros ; quod solida sit cutis beluis, decentior dammis, densior ursis, mollior fibris; quod sagacitate nos narium canes vincant, quod acie luminum aquilae, spatio aetatis corvi, multa animalia nandi facilitate. Et cum
Abbreviated transcription (Latin):
non est ad preturam usque perductus: nec hec gratia si de est con¬
sulatus: nec hoc quidem satiat si unus est ultra se: cupiditas por¬
rigit & facilitatem suam non intelligit: quia non unde uenerit
Trespicit: sed quo tendat. Omnibus his uehementius & importuni¬
us est malum inuidia. que nos inquietat dum comparat. ⁊oc mihi
prestitit. sed illi plus: sed illi maturius: deinde nullius causam
agit: contra omnes sibi fauet. Quanto est simplicius quanto pru¬
dentius beneficium acceptum augere: scire neminem tanti ab a'¬
plusdare. In multos diuidenda libertas erat. Hoc initium est: boni
consulamus: & animum eius grate excipiendo euocemus. Parum
fecit: sed sepius faciet. Illum mihi pretulit: & me multis: ille mihi¬
non est par uirtutibus nec officiis: sed habuit suam uenerem.Que¬
rendo non efficiam ut maioribus dignus sim: sed ut datis dignus.

Expanded text:
non est ad praeturam usque perductus ; nec haec grata est, si deest connon est ad praeturam usque perductus ; nec haec grata est, si deest consulatus ; ne hic quidem satiat, si unus est. Ultra se cupiditas porrigit et felicitatem suam non intellegit, quia non, unde venerit, respicit, sed quo tendat. Omnibus his vehementius et importunius malum est invidia, quae nos inquietat, dum comparat : " Hoc mihi praestitit, sed illi plus, sed illi maturius " ; et deinde nullius causam agit, contra omnes sibi favet. Quanto est simplicius, quanto prudentius beneficium acceptum augere, scire neminem tanti ab aplus dare ; in multos dividenda liberalitas erat ; hoc initium est, boni consulamus et animum eius grate excipiendo evocemus ; parum fecit, sed saepius faciet ; illum mihi praetulit, et me multis; ille non est mihi par virtutibus nec officiis, sed habuit suam Venerem ; querendo non efficiam, ut maioribus dignus sim, sed ut datis indignus.
Abbreviated transcription (Latin):
ba: tanta illi erat in opia sermonis. Hic cum omnia incrementa
sua diuo augusto deberet: ad quem attulerat paupertatem sub
onere nobilitatis laborantem: princeps iam ciuitatis & pecunia
& gratia subinde augusto solebat queri dicens: astudiis se esse
abductum: nihil tantum in se congestum esse quantum perdi-¬
disset relicta eloquentia. At illi inter alia hoc quoque diuus aug¬
ustus prestiterat: quod illum derisu & labore irrito liberauerat.
on patitur auiditas quenquam esse gratum. Nunquam enim
improbe spei quod datur satis est: & maiora cupimus quo maiora
uenerunt. Multorumq concitatior est auaritia in magnarũ
opum congestu collocata ut flamme infinito acrior uis est: quo
ex maiore incendio emicuit. Eque ambitio non patitur quenꝗͣ
in ea mensura honorum conquiescere: qua quondam fuit impu¬
dens uotum. Nemo agit de tribunatu gratias: sed queritur qđ

Expanded text:
ba : tanta illi inopia erat sermonis. Hic cum omnia incrementa ba : tanta illi inopia erat sermonis. Hic cum omnia incrementa sua divo Augusto deberet, ad quem attulerat paupertatem sub onere nobilitatis laborantem, princeps iam civitatis et pecunia et gratia subinabductum ; nihil tantum in se congestum esse, quantum perdidisset relicta eloquentia. At illi inter alia hoc quoque divus Augustus praestiterat, quod illum derisu et labore irrito liberaverat ! Non patitur aviditas quemquam esse gratum ; numquam enim improbae spei, quod datur, satis est, et maiora cupimus, quo maiora venerunt, multoque concitatior est avaritia in magnarum opum congestu collocata, ut flammae infinite acrior vis est, quo ex maiore incendio emicuit. Aeque ambitio non patitur quemquam in ea mensura honorum conquiescere, quae quondam eius fuit impudens votum. Nemo agit de tribunatu gratias, sed queritur, quod
Abbreviated transcription (Latin):
na illi celeritate ad consequendum antecedentem. Uidendum
est nunc quid maxime faciat ingratos: facit autem nimium sui
suspectos: & insitum mortalitati uitium se suaq mirandi: aut
auiditas: aut inuidia. Inspiciamus aprimo. Nemo non benign¬
us est sui uidex: inde est ut omnia se meruisse existimet: & in
solutum accipiat.: nec satis suo pretio se extimatum putet. hoc
mihi dedit: sed ꝗͣ sero: sed post quot labores: quanto plura conse
qui potuissem si illum aut illum aut me colere maluissem: Non
hoc speraueram: in turbam coniectus sum tam exiguo dignum
me iudicauit: honestius preteriri fuit. Lentulus augur diui-¬
tiarum maximum exemplum ante ꝗͣ illum libertini pauperem
facerent: hic qui quater milies sextertium suum uidit: proprie
dixi: nihil enim amplius ꝗͣ uidit ingenii sterilis fuit: tam pusilli
ꝗͣ animi. Is cum esset auarissimus nummoscitius emittebat ꝗͣ uer¬

Expanded text:
na celeritate, ut consequatur antecedentem. Videndum na celeritate, ut consequatur antecedentem. Videndum est nunc, quid maxime faciat ingratos. Facit aut nimius sui suspectus et insitum mortalitati vitium se suaque mirandi aut aviditas aut invidia. Incipiamus a primo. Nemo non benignus est sui iudex. Inde est, ut omnia meruisse se existimet et in solutum accipiat nec satis suo pretio se aestimatum putet. " Hoc mihi dedit, sed quam sero, sed post quot labores ! Quanto consequi plura potuissem, si illum aut illum aut me colere maluissem ! Non hoc speraveram; in turbam coniectus sum. Tam exiguo dignum me iudicavit ? Honestius praeteriri fuit." Cn. Lentulus augur, divitiarum maximum exemplum, antequam illum libertini pauperem facerent, hic, qui quater milies sestertium suum vidit proprie dixi ; nihil enim amplius quam vidit, ingenii fuit sterilis, tam pusilli quam animi. Cum esset avarissimus, nummos citius emittebat quam ver
Abbreviated transcription (Latin):
quanto plus sit ꝗͣ extimas. Statim gratus est qui se onerat. Nun
quam tibi gratiam referre potero: illud certe non desinam ubiq
confiteri me referre non posse. Nullo modo magis augustum ce¬
dixit. Hanc unam cesar habeo iniuriam tuam. Effecisti ut & ui¬
uerem & morerer ingratus:quid est tam grati animi ꝗͣ nullo mo¬
do sibi satisfacere: ꝗͣ ne ad spem quidem exequandi unquam bene-¬
ficii accedere: his atq eiusmodi uocibus id agamuf ut uoluntal
nostra non lateat: sed aperiatur ut luceat. Uerba cessent licet si
quem ad modum debemus affecti sumus: conscientia eminebit inuul¬
tu qui gratus futurus est: statim dum accipit de reddendo cogitet.
Crisippus quidem in illum uelut certamen cursus compositum et
carceribus inclusum operiri tempus suum iubet: ad quod uelut da¬
to signo prosiliat: & quidem illi magna contentione opus est: mag¬

Expanded text:
quanto plus sit, quam existimas " statim gratus est, qui se onerat ; " quanto plus sit, quam existimas " statim gratus est, qui se onerat ; " numquam tibi referre gratiam potero ; illud certe non desinam ubique confiteri me referre non posse." Nullo magis Caesarem Augustum dedixit : " Hanc unam. Caesar, habeo iniuriam tuam : effecisti, ut et viverem et morerer ingratus." Quid est tam grati animi, quam nullo modo sibi satis facere, quam ne ad spem quidem exaequandi umquam beneficii accedere ? His atque eiusmodi vocibus id agamus, ut voluntas nostra non lateat, sed aperiatur et luceat. Verba cessent licet : si, quemadmodum debemus, adfecti sumus, conscientia eminebit in vultu. Qui gratus futurus est, statim, dum accipit, de reddendo cogitet. Chrysippus quidem ait illum velut in certamen cursus compositum et carceribus inclusum opperiri debere tempus suum, ad quod velut dato signo prosiliat ; et quidem magna illi contentione opus est, mag
Abbreviated transcription (Latin):
re ꝗͣ demeruisse. Argumentum enim nihil debentium odio quer¬
unt. At qui nihil magis prestandum est ꝗͣ ut memoria nobis meri¬
torum hereat: que sub inde reficienda est: quia nec referre potest
gratiam nisi qui meminit eam referre: Nec dedicate accipiendũ
est nec summisse & humiliter. Nam qui negligens est in accipien¬
do cum omne beneficium recens pateat:quid faciet cum prima
eius uoluptas refrixerit: alius accipit fastidiose tanquam qui di¬
cat non mihi quidem opus est:sed quia tam ualde uis faciam tibi
mei potestatem: alius supine ut dubium prestanti relinquat: an
senserit. Alius uix labia diduxit: & ingratior ꝗͦ si tacuisset fuit.
Loquendum est pro magnitudine rei impensius: & illa uerba adici¬
enda pluris ꝗͣ putas obligasti. Nemo enim non gaudet beneficiũ
suum late patere. Nescis quid mihi prestiteris: sed scire te oportet

Expanded text:
re quam demeruisse ; argumentum enim nihil debentium odio quaerre quam demeruisse ; argumentum enim nihil debentium odio quaerunt. Atqui nihil magis praestandum est, quam ut memoria nobis meritorum haereat, quae subinde reficienda est, quia nec referre potest gratiam, nisi qui meminit, et, qui meminit, eam refert. Nec delicate accipiendum est nec summisse et humiliter ; nam qui neclegens est in accipiendo, cum omne beneficium recens pateat, quid faciat, cum prima eius voluptas refrixit ? Alius accipit fastidiose, tamquam qui dicat : " Non quidem mihi opus est, sed quia tam valde vis, faciam tibi mei potestatem " ; alius supine, ut dubium praestanti relinquat, an senserit ; alius vix labra diduxit et ingratior, quam si tacuisset, fuit. Loquendum est pro magnitudine rei impensius et illa adicienda : " Plures, quam putas, obligasti " nemo enim non gaudet beneficium suum latius patere ; " nescis, quid mihi praestiteris, sed scire te oportet,
Abbreviated transcription (Latin):
quidam qui nolunt nisi secreto accipere testem beneficii & consci¬
um uitant: quos scias licet male cogitare. Quomodo danti intan¬
tum producenda notitia est muneris sui in quantum delestatura
est cui datur: ita accipienti est adhibenda contio: quod pudet de¬
bere ne acceperis. Quidam fortune gratias agunt & inangulo &
ad aurem non est ista uerecundia sed inficiandi genus. Ingratus
est qui remotis arbitris reddit gratias: quidam uolunt secum nomi¬
na fieri nec interponi pararios: nec signatores aduocari: nec ciro¬
graphum dare. Idem faciunt qui dant operam ut beneficium in ip¬
sos collatum ꝗͣ ignotissimum sit. Uerentur palam ferre ut sua po¬
tius uirtute qͣ alieno adiutorio consecuti uideantur rariores in
eorum officiis sunt quibus iam aut dignitatem debent: aut dũ
opinionem clientium timent: grauiorem subeunt ingratorum alii
pessime locuntur de optime meritis: tutius est quosdam offende¬

Expanded text:
quidam, qui nolint nisi secreto accipere ; testem beneficii et consciquidam, qui nolint nisi secreto accipere ; testem beneficii et conscium vitant ; quos scias licet male cogitare. Quomodo danti in tantum producenda notitia est muneris sui, in quantum delectatura est, cui datur, ita accipienti adhibenda contio est ; quod pudet debere, ne acceperis. Quidam furtive gratias agunt et in angulo et ad aurem ; non est ista verecundia, sed infitiandi genus ; ingratus est, qui remotis arbitris agit gratias. Quidam nolunt nomina secum fieri nec interponi pararios nec signatores advocari, chirographum dare. Idem faciunt, qui dant operam, ut beneficium in ipsos conlatum quam ignotissimum sit. Verentur palam ferre, ut sua potius virtute quam alieno adiutorio consecuti dicantur ; rariores in eorum officiis sunt, quibus vitam aut dignitatem debent, et, dum opinionem clientium timent, graviorem subeunt ingratorum. Alii pessime locuntur de optime meritis. Tutius est quosdam offende
Abbreviated transcription (Latin):
no. Is cum ab amicis uenientibus ad impensam ludorum acciperet
pecunias: a fabio persico missam non accepit: & obiurgantibus his
qui non extimabant mittentes sed missa quod repudiasset: ego in
quit beneficium accipiam a quo propinationem accepturus non
sum: Cum illi rebillus consularis homo eiusdem infamie maiorem
summam misisset: instaretq ut accipi iuberet: rogo inquit igno¬
scas. & apersiconon accepi. Utrum hoc accipere munera est an
senatum legere : cum accipiendum iudicauerimus hilares accipia¬
mus: profitentes gaudium & id danti manifestum sit ut fructũ
presentem capiat. Iusta enim causa letitie est. letum amicum uide¬
re: iustior fecisse ꝗͣ grate ad nos peruenisse iudicemus effusis af¬
fectibus: quod non ipso tantum audiente sed ubique testemur.
Qui grate beneficium accipit primam eius pensionem soluit. Sunt

Expanded text:
it. Is cum ab amicis conferentibus ad impensam ludorum pecunias ait. Is cum ab amicis conferentibus ad impensam ludorum pecunias acciperet, magnam pecuniam a Fabio Persico missam non accepit et obiurgantibus iis, qui non aestimant mittentes, sed missa, quod repudiasset : " Ego," inquit, " ab eo beneficium accipiam, a quo propinationem accepturus non sum ? " Cum illi Rebilus consularis, homo eiusdem infamiae, maiorem summam misisset instaretque, ut accipi iuberet : " Rogo," inquit, " ignoscas ; et a Persico non accepi." Utrum hoc munera accipere est an senatum legere ? Cum accipiendum iudicaverimus, hilares accipiamus profitentes gaudium, et id danti manifestum sit, ut fructum praesentem capiat ; iusta enim causa laetitiae est laetum amicum videre, iustior fecisse. Quam grate ad nos pervenisse indicemus effusis adfectibus, quos non ipso tantum audiente sed ubique testemur. Qui grate beneficium accipit, primam eius pensionem solvit. Sunt
Abbreviated transcription (Latin):
non descendam: nec seruatoris illum loco numerabo sed fenera¬
toris: cui sciam reddendum quod accepi. Est aliquis dignus aquo
beneficium accipiam: sed danti nociturum est: ideo non accipi¬
am. quia ille paratus est mihi cum in commodo aut etiam peri¬
culo suo prodesse. Defensurus est me reum: sed illo patrocinio
regem sibi facturus inimicum. Inimacus sum si cum ille pericli¬
tari uelit pro me: ego quod facilius est non facio ut sine illo pericli¬
ter. Ineptum & fruolum hoc hecaton ponit exemplum archifilai
quem ait a filio familie allatam pecuniam non accepisse ne ille pa¬
trem sordidum offenderet. Quid fecit laude dignum: quod futu¬
rum non recepit: quod maluit non accipere ꝗͣ reddere: que est eĩm
alienam rem non accipere moderatio: Si exemplo magni animi
opus est utamur grecini iulii uiri egregii quem. c. cesar occidit
obhoc unum quod melior uir erat ꝗͣ esse quenquam expedit tiran¬

Expanded text:
non descendam, nec servatoris illum loco numerabo sed feneranon descendam, nec servatoris illum loco numerabo sed feneratoris, cui sciam reddendum, quod accepi. Est aliquis dignus, a quo beneficium accipiam, sed danti nociturum est ; ideo non accipiam, quia ille paratus est mihi cum incommodo aut etiam periculo suo prodesse. Defensurus est me reum, sed illo patrocinio regem sibi facturus inimicum ; inimicus sum, si, cum ille pro me periclitari velit, ego, quod facilius est, non facio, ut sine illo pericliter. Ineptum et frivolum hoc Hecaton ponit exemplum Arcesilai, quem ait a filio familiae adlatam pecuniam non accepisse, ne ille patrem sordidum offenderet. Quid fecit laude dignum, quod furtum non recepit, quod maluit non accipere quam reddere ? Quae est enim alienam rem non accipere moderatio ? Si exemplo magni animi opus est, utamur Graecini Iulii, viri egregii, quem C. Caesar occidit ob hoc unum, quod melior vir erat, quam esse quemquam tyranno exped
Abbreviated transcription (Latin):
tenuit obliuio: qui uno interempto defuturum credidit alium
qui idem uellet: cum tarquinius esset inuentus post tot reges
ferro ac fulminibus interemptos: sed uitam accipere debuitꝰ. ob
hoc tamen habere illum parentis loco.quia inius dandi beneficii
iniuria uenerat. Hoc enim seruauit is qui non interfecit: nec
beneficium dedit sed missionem. Illud magis uenire in aliquam
disputationem potest quid faciendum sit captiuo cui redemptio¬
nis pretium homo prostituti corporis & in famis ore promittit.
Patiar me ab impuro seruari: seruatus deinde quam illi gratiam
referam: Uiuam cum obsceno: num uiuam cum redemptore:
Quid ergo placeat dicam. Etiam atali accipiam pecumam quam
pro capite dependam.Accipiam autem tanquam creditum nõ
tanquam beneficium. Soluam illi pecuniam & si causa fuerit ser¬
uandi periclitantem seruabo: in amicitiam que similes iungit

Expanded text:
tenuit oblivio, qui uno interempto defuturum credidit alium, tenuit oblivio, qui uno interempto defuturum credidit alium, qui idem vellet, eum Tarquinius esset inventus post tot reges ferro ac fulminibus occisos ! Sed vitam accipere debuit, ob hoc tamen non habere illum parentis loco, quia in ius dandi beneficii iniuria venerat ; non enim servavit is, qui non interfecit, nec beneficium dedit, sed missionem. Illud magis venire in aliquam disputationem potest, quid faciendum sit captivo, cui redemptionis pretium homo prostituti corporis et infamis ore promittit. Patiar me ab impuro servari ? Servatus deinde quam illi gratiam referam ? Vivam cum obsceno ? Non vivam cum redemptore ? Quid ergo placeat, dicam. Etiam a tali accipiam pecuniam, quam pro capite dependam, accipiam autem tamquam creditum, non tamquam beneficium ; solvam illi pecuniam et, si occasio fuerit servandi periclitantem, servabo ; in amicitiam, quae similes iungit,
Abbreviated transcription (Latin):
neficium: quia non est beneficium accipere: cogi non est benefi¬
cium debere cui nolis. ante des oportet mihi arbitrium mei: de¬
inde beneficium. Disputari de .M.bruto solet an debuerit ac¬
cipere adiuo iulio uitam: cum occidendum eum iudicaret: quã
rationem in occidendo secutus sit alias tractabimus. Mihi enim
cum uir magnus in aliis fuerit inhac re uidetur uehementer
errasse: nec ex institutione stoica se egisse:qui aut regis nomen
extimuit: cum optimus ciuitatis status sub rege iusto sit: aut ibi
superauit libertatem futuram ubi tam magnum premium er¬
at & imperandi & seruiendi: aut extimauit ciuitatem in priorẽ
formam posse reuocari amissis pristinis moribus: futuramq ibi
equalitatem ciuilis iuris: & statutas suo loco leges: ubi uiderat
tot milia hominum pugnantia: non an seruirent: sed uiri reg¬
narent. Quanta uero illum aut rerum aut nature aut urbis sue

Expanded text:
neficium. Quia non est beneficium accipere cogi, non est benefineficium. Quia non est beneficium accipere cogi, non est beneficium debere, cui nolis. Ante des oportet mihi arbitrium mei, deinde beneficium. Disputari de M. Bruto solet, an debuerit accipere ab divo Iulio vitam, cum occidendum eum iudicaret. Quam rationem in occidendo secutus sit, alias tractabimus ; mihi enim, cum vir magnus in aliis fuerit, in hac re videtur vehementer errasse nec ex institutione Stoica se egisse. Qui aut regis nomen extimuit, cum optimus civitatis status sub rege iusto sit, aut ibi speravit libertatem futuram, ubi tam magnum praemium erat et imperandi et serviendi, aut existimavit civitatem in priorem formam posse revocari amissis pristinis moribus futuramque ibi aequalitatem civilis iuris et staturas suo loco leges, ubi viderat tot milia hominum pugnantia, non an servirent, sed utri ! Quanta vero illum aut rerum naturae aut urbis suae
Abbreviated transcription (Latin):
bi tamen dedit: non refert quid sit quod datur nisi a uolente uo¬
lenti datur.Si seruasti me non ideo seruator es. Uenenum aliqu¬
ando pro remedio fuit non ideo numeratur inter salubria. Que¬
dam prosunt nec obligant: tuber quidam tiranni gladio diui-¬
sit qui ad occidendum eum uenerat. Non ne illi ideo tirannus
gratias egit quod rem quam medicorum manus reformidaue¬
rant: nocendo seruauit. Uides non esse magnum in ipsa re mo¬
mentum: quoniam non uidetur dedisse beneficium quia malo
animo profuit.Casus enim beneficium est hominis in iuria: leo¬
nem in amphiteatro spectauimus. qui unum ebestiariis agnitũ
cum quondam eius fuisset magister protexit ab impetu bestia¬
rum. Num ergo beneficium est ferre auxilium : minime: ꝗa
nec uoluit facere nec faciendi animo fecit. Quo loco feram po¬
sui tirannum pone: & hic uitam dedit & illa nec hic nec illa be¬

Expanded text:
men tibi dedit ! " Non refert, quid sit, quod datur, nisi a volente, nisi vomen tibi dedit ! " Non refert, quid sit, quod datur, nisi a volente, nisi volenti datur ; si servasti me, non ideo servator es. Venenum aliquando pro remedio fuit ; non ideo numeratur inter salubria. Quaedam prosunt nec obligant. Tuber quidam tyranni gladio divisit, qui ad occidendum eum venerat ; non ideo illi tyrannus gratias egit. quod rem, quam medicorum manus reformidaverant, nocendo sanavit. Vides non esse magnum in ipsa re momentum, quoniam non videtur dedisse beneficium, qui a malo animo profuit ; casus enim beneficium est, hominis iniuria. Leonem in amphitheatro spectavimus, qui unum e bestiariis agnitum, cum quondam eius fuisset magister, protexit ab impetu bestiarum. Num ergo beneficium est ferae auxilium ? Minime, quia nec voluit facere nec faciendi animo fecit. Quo loco feram posui, tyrannum pone ; et hic vitam dedit et illa, nec hic nec illa be
Abbreviated transcription (Latin):
cum reddidi rursus incipere: namq ut in amicitia non recipere
indignum: sic ne in beneficiorum quidem sacratissimum ius ex
quo amicitia oritur: non semper inquit mihi licet dicere nolo:
aliquando beneficium accipiendum est & ab inuito.Dat tiran¬
nus crudelis & iracundus: qui munus suum fastidire te. in iuri¬
am iudicaturus est. Non accipiam: quodam loco latronem: pone
pyratam regem animum pirate ac latronis habentem. Quid fa-¬
ciam: parum dignus est cui debeam: cum eligendum dico cui de-¬
beas. uim maiorem & metum excipio quibus adhibitis electio perit.
Siliberum est tibi: si arbitrium est utrum uelis an non: id apud te
ipse perpendes. si necessitas tollit arbitrium: scies te non accipere
sed parere. Nemo in id accipiendo obligatur quod illi repudiare
non licuit. Si uis scire an uelim effice ut nolle possim. Uitam ti¬

Expanded text:
cum reddidi, rursus incipere, manetque amicitia ; et ut in amicitiam non reciperem cum reddidi, rursus incipere, manetque amicitia ; et ut in amicitiam non reciperem indignum, sic ne in beneficiorum quidem sacratissimum ius, ex quo amicitia oritur. " Non semper," inquit, " mihi licet dicere : ' nolo '; aliquando beneficium accipiendum est et invito. Dat tyrannus crudelis et iracundus, qui munus suum fastidire te iniuriam iudicaturus est : non accipiam ? Eodem loco latronem pone, piratam, regem animum latronis ac piratae habentem. Quid faciam ? Parum dignus est, cui debeam ? " Cum eligendum dico, cui debeas, vim maiorem et metum excipio, quibus adhibitis electio perit. Si liberum est tibi, si arbitrii tui est, utrum velis an non, id apud te ipse perpendes ; si necessitas tollit arbitrium, scies te non accipere, sed parere. Nemo id accipiendo obligatur, quod illi repudiare non licuit ; si vis scire, an velim, effice, ut possim nolle. " Vitam ta
Abbreviated transcription (Latin):
tur ulla in commoda: secuntur autem plurima: graue tamen tor¬
mentum est debere cui nolis: contra:iocundissimum ab eo bene¬
ficium accepisse quem amare etiam post iniuriam possis: ubi ami¬
citiam alicui iocundam causa fecit & iustam. Illud uero homi¬
ni uerecundo & probo miserrimum est si eum amare oportet quẽ
non iuuat. Totiens admoneam necesse est:non loqui me de sapien¬
tibus: quos quicquid oportet & iuuat: qui animum in potestate
habent. & legem sibi quam uolunt dicunt: quam dixerunt ser¬
uant. Sed de imperfectis hominibus honestam uiam sequi uolẽ¬
tibus: quorum affectus sepe contumaciter parent: eligendum est
a quo beneficium accipiam & quidem diligentius querendus:
beneficii ꝗͣ pecunie creditor. Huc enim reddendum est quantum
accepi: & si reddidi solutus sum & liber: at illi & plus soluendum
est: & nihilominus etiam relata gratia coheremus. Debea enim

Expanded text:
tur ulla incommoda secuntur autem plurima, grave tamen tortur ulla incommoda secuntur autem plurima, grave tamen tormentum est debere, cui nolis ; contra iucundissimum ab eo accepisse beneficium, quem amare etiam post iniuriam possis, ubi amicitiam alioqui iucundam causa fecit et iustam. Illud vero homini verecundo et probo miserrimum est, si eum amare oportet, quem non iuvat. Totiens admoneam necesse est non loqui me de sapientibus, quos, quidquid oportet, et iuvat, qui animum in potestate habent et legem sibi, quam volunt, dicunt, quam dixerunt, servant, sed de imperfectis hominibus honestam viam sequi volentibus, quorum adfectus saepe contumaciter parent. Itaque eligendum est, a quo beneficium accipiam ; et quidem diligentius quaerendus beneficii quam pecuniae creditor. Huic enim reddendum est, quantum accepi, et, si reddidi, solutus sum ac liber ; at illi et plus solvendum est, et nihilo minus etiam relata gratia cohaeremus ; debeo enim,
Abbreviated transcription (Latin):
ctaturi: quomodo se gerere homines in accipiendis beneficiis de¬
beant. Quod cunque ex duobus constat officium: tantundem
ab utroque exigit. Qualis pater esse debeat cum inspexeris scies
non minus operis illi superesse: ut despicias qualem oporteat¬
esse filium: sunt alique partes mariti sed non minores uxoris:
Inuicem ista quantum exigunt prestant: & parem desiderant re¬
gulam: que ut ait ecchaton difficilis est. Omne enim honestum
arduum est: etiam quod uicinum honesto est: non enim tantum
fieri debet sed ratione fieri. Hac duce pertotam uitam eundum
est. Minima maximaq exhuius consilio gerenda quomodo hec sua¬
serit dandum. hec autem hoc primum censebit non ab omnibus
accipiendum. Aquibus ergo accipiemus: ut breuiter tibi respon¬
deam: abhis quibus dedisse uideamur: num etiam maiore dilectu
querendus est cui debeamus ꝗͣ cui prestemus. Namut non sequã¬

Expanded text:
ctaturi, quomodo se gerere homines in accipiendis beneficiis dectaturi, quomodo se gerere homines in accipiendis beneficiis debeant. Quodcumque ex duobus constat officium, tantundem ab utroque exigit. Qualis pater esse debeat, eum inspexeris, scies non minus operis illic superesse, ut dispicias, qualem esse oporteat filium ; sunt aliquae partes mariti, sed non minores uxoris. In vicem ista, quantum exigunt, praestant et parem desiderant regulam, quae, ut ait Hecaton, difficilis est ; omne enim honestum in arduo est, etiam quod vicinum honesto est ; non enim tantum fieri debet, sed ratione fieri. Hac duce per totam vitam eundum est, minima maximaque ex huius consilio gerenda; quomodo haec suaserit, dandum. Haec autem hoc primum censebit non ab omnibus accipiendum. A quibus ergo accipiemus ? Ut breviter tibi respondeam : ab his, quibus dedissemus. Videamus, num etiam maiore dilectu quaerendus est, cui debeamus, quam cui praestemus. Nam ut non sequan
Abbreviated transcription (Latin):
est collusorem traducere cum damno scilicet ipsius lusus qui non
potest nisi consentitur extendi. Multi sunt tam praue nature
ut malint perdere que prestiterint ꝗͣ uideri recepisse superbi &
imputatores. quanto melius quantoꝙ humanius id agere ut illis
quoque partes sue constent & fauere ut gratia sibi referri possit:
benigne omnia interpretari: gratias agentem non aliter ꝗͣ si
referat audire. prebere fe facilem adhoc ut quem obligauit etiã
ex solui uelit: Male audire solet fenerator si acerbe exigit: eque
si in recipiendo tardus ac difficilis moras querit. Beneficium
tam recipiendum est ꝗͣ non exigendum. Optimus ille qui facile
dedit nunquam exiget: reddi gauisus est: bona fide quid pre¬
stitisset oblitus. qui accipientis animo recipit: quidam non tan¬
tum dant beneficia superbe: sed etiam accipiunt: quod non est
committendum ¶lam igitur transeamus ad alteram partem tra¬

Expanded text:
est conlusorem traducere, cum damno scilicet ipsius lusus, qui non est conlusorem traducere, cum damno scilicet ipsius lusus, qui non potest, nisi consentitur, extendi. Multi sunt tam pravae naturae, ut malint perdere, quae praestiterunt, quam videri recepisse, superbi et imputatores. Quanto melius quantoque humanius id agere, ut illis quoque partes suae constent, et favere, ut gratia sibi referri possit, benigne omnia interpretari, gratias agentem non aliter, quam si referat, audire, praebere se facilem ad hoc, ut, quem obligavit, etiam exsolvi velit ! Male audire solet fenerator, si acerbe exigit, aeque, si in recipiendo tardus ac difficilis moras quaerit. Beneficium tam recipiendum est quam non exigendum. Optimus ille, qui facile dedit, numquam exegit, reddi gavisus est, bona fide, quid praestitisset, oblitus, qui accipientis animo recepit. Quidam non tantum dant beneficia superbe, sed etiam accipiunt, quod non est committendum. Iam enim transeamus ad alteram partem tra
Abbreviated transcription (Latin):
tentis dubio aut excipientis: tum cursum suum seruat. ubi in¬
ter manus utriusque apte abutroque & iactata & excepta uer¬
satur. Necesse est autem lusor bonus aliter illam collusori lon¬
go aliter breui mittat. Eadem beneficii ratio est nisi utrique
persone dantis & accipientis aptatur: nec ab hoc exibit: nec ad
hunc perueniet ut debet. Si cum exercitato & docto negotium
est: audacius pilam mittemus ut cumq enim uenerit manus
illam expedita & agilis repercutiet. Si cum tirone & in docto nõ
tam rigide nectam excusse: sed languidius & in ipsam eius di¬
rigentes manum remisse occurremus: idem faciendum est in
beneficuis. Quosdam doceamus & satis iudicemus. si conantur:
si audent. si uolunt: facimus enimplerunque ingratos: & ut
sint fauemus: tanquam ita demum magna sint beneficia nostra.
si gratia illis referri non potuit: ut malignis cursoribus propositũ

Expanded text:
tentis vitio aut excipientis ; tum cursum suum servat, ubi intentis vitio aut excipientis ; tum cursum suum servat, ubi inter manus utriusque apte ab utroque et iactata et excepta versatur. Necesse est autem lusor bonus aliter illam conlusori longo, aliter brevi mittat. Eadem beneficii ratio est. Nisi utrique personae, dantis et accipientis, aptatur, nec ab hoc exibit nec ad illum perveniet, ut debet. Si cum exercitato et docto negotium est, audacius pilam mittemus ; utcumque enim venerit, manus illam expedita et agilis repercutiet ; si cum tirone et indocto, non tam rigide nec tam excusse sed languidius et in ipsam eius derigentes manum remisse occurremus. Idem faciendum est in beneficiis ; quosdam doceamus et satis iudicemus, si conantur, si audent, si volunt. Facimus autem plerumque ingratos et, ut sint, favemus, tamquam ita demum magna sint beneficia nostra, si gratia illis referri non potuit ; ut malignis lusoribus propositum
Abbreviated transcription (Latin):
eius condenda est ciuitas. Ab antigono cinicus petiit talentum:
respondit plus esse ꝗͣ quod cinicus petere deberet: repulsus petit
denarium respondit minus esse ꝗͣ quod regem deceret dare. tur¬
pissima eiusmodi cauillatio est: inuenit quomodo neutrum daret:
in denario regem: in talento cinicum respexit: cum posset & de¬
narium tanquam cinico dare: & talentum tanquam rex ut sit
aliquid maius ꝗͣ quod cinicus accipiat. Nihil tam exiguum est
quod non honeste regis humanitas tribuat. Si me interrogas
probo. Est enim intollerabilis res poscere nummos & contemnere.
Indixisti pecunie odium: hoc professus es: hanc personam induisti.
agenda est: iniquissimum est te pecuniam subgloria egestatis
acquirere. Aspicienda ergo non minus sua cuique persona est
ꝗͣ eius de quo quis iuuando cogitat. Uolo chrisippi nostri uti si¬
militudine de pile lusu: quam cadere non est dubium: aut mit¬

Expanded text:
eius condenda sit civitas ! Ab Antigono Cynicus petit talentum; eius condenda sit civitas ! Ab Antigono Cynicus petit talentum; respondit plus esse, quam quod Cynicus petere deberet. Repulsus petit denarium; respondit minus esse, quam quod regem deceret dare. " Turpissima eiusmodi cavillatio est ; invenit, quomodo neutrum daret. In denario regem, in talento Cynicum respexit, eum posset et denarium tamquam Cynico dare et talentum tamquam rex. Ut sit aliquid maius, quam quod Cynicus accipiat, nihil tam exiguum est, quod non honeste regis humanitas tribuat." Si me interrogas, probo ; est enim intolerabilis res poscere nummos et contemnere. Indixisti pecuniae odium; hoc professus es, hanc personam induisti : agenda est. Iniquissimum est te pecuniam sub gloria egestatis adquirere. Adspicienda ergo non minus sua cuique persona est quam eius, de quo iuvando quis cogitat. Volo Chrysippi nostri uti similitudine de pilae lusu, quam cadere non est dubium aut mit