comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nami quãtum tp̃e apud gramã¬
ticum ꝑditerim. E ut eͥoler
intellgas quãtum apud heru¬
um et actium u̾boꝵ situs ccu¬
mult cumapud hũc quoq
qii cotidie excuatur aliqua no¬
dicere. Siminus dicam et ira¬
tis. Ciceronẽ auctore huiis uẽ¬
bi habeo puto locupletem si re
stum et elegantem oromis etiã
ad nr̃m fassidium nitide. Quid
enim fiet mi lucili. ¶ Quomͦ
dicetur usia res necc̃ia natura cõ¬
ꝯtinẽs fundam̃tum omium
Rogo itaq ꝑmittas michih
n̾bo uti nichõnius dabo oꝑam
ut ius ate datum parcissime ex¬
exerceam fortasse contentꝰ ero
michilicere quio ꝓderit facul¬
tastua. cum ecce ionullo modo
latine expͥmẽ possim ꝓpt̾ quod
lingue nrẽ conuicium feci ma¬
gis dampnabis angustias rõa¬
nas si scieris unam llaba eẽ ꝙͣ
mutare nõ possum. ¶Que
sit hec queris toon duritibir
uiteor inoxnii inmedio positã
possem sigtranferre. ut dicam
quod est. S multum int̾est
ponere. S ionecẽe est.ponam

Expanded text:
pud grammaticum perdiderim, sed ut ex hoc intellegas, quantum apud Ennium et Accium verborum situs occupaverit, cum apud hunc quoque, qui cotidie excutitur, aliqua no" dicere; si minus, dicam et iratis. Ciceronem auctorem huius verbi habeo, puto locupletem. Si recisertum et elegantem, orationis etiam ad nostrum fastidium nitidae. Quid enim fiet, mi Lucili ? Quomodo dicetur οὐσία res necessaria, natura continens fundamentum omnium ? Rogo itaque permittas mihi hoc verbo uti. Nihilominus dabo operam, ut ius a te datum parcissime exerceam; fortasse contentus ero mihi licere. Quid proderit facilitas tua, cum ecce id nullo modo Latine exprimere possim, propter quod linguae nostrae convicium feci ? Magis damnabis angustias Romanas, si scieris unam syllabam esse, quam mutare non possum. Quae sit haec, quaeris ? τὸ ὄν. Duri tibi videor ingenii; in medio positum, posse sic transferri, ut dicam " quod est." Sed multum interesse ponere. Sed si ita necesse est, ponam
Abbreviated transcription (Latin):
state fastioium hũc quẽ gre¬
ci orstrõ uorant peccora ꝑag̾en¬
tem et totissaltib dissipãtem
asillum nostri uocabant. hoc
uirgilio licet crecdas. ¶Est
cum silari iuxta illiciboq in¬
rẽtem plurib albiunum uo¬
litans cu. nomẽ asilum. ro¬
manum ẽ orstrum greci uer¬
tere uocantes. ¶Asper a cerba
sonas quo tota exterita siluis
diffugiunt arm̃eta. puto in¬
telligi istiro uerbum int̾isse¬
nͦ ne telonge differam quede
simplicia inusu erant sicut cẽ¬
dicebatur.toem uirgiluis hoc
ꝓbabit tbi ingentis genitosi
diu̾sis partib drbi. int̾se cois¬
se uiro et cernere fero quodi
nũe deceme dicimus simpli¬
cis illius uerbi usus amissus est

Expanded text:
state fastidium ? Hunc quem Graeci oestron vocant pecora peragentem et totis saltibus dissipantem, asilum nostri vocabant. Hoc Vergilio licet credas: Est lucum Silari iuxta ilicibusque virentem Plurimus Alburnum volitans, cui nomen asilo Romanum est, oestrum Grai vertere vocantes, Asper, acerba sonans, quo tota exterrita silvis Diffugiunt armenta. Puto intellegi istud verbum interisse. Ne te longe differam, quaedam simplicia in usu erant, sicut " cerdicebant. Idem Vergilius hoc probabit tibi: Ingentis genitos diversis partibus orbis Inter se coiisse viros et cernere ferro. Quod nunc decernere dicimus. Simplicis illius verbi usus amissus est.
Abbreviated transcription (Latin):
tur alt̾am facit.habet aliquã
faciem statua hec est.ydos. ht
aliquam faciem exemplar.ip¬
sum quod intues opifex faci¬
em figurauit hec ydea a est. est¬
etiam nũc si aliam desidas distĩ¬
ctõem ydos inope est. ydea extra
opus. nec tĩn extra opus est. set
anteopus. Quintum genus
est eorum que coĩt̾ sũt. hec in¬
cipiunt ad nos ꝑtinere. hec sũt
omi̇a homines peccoã res.¬
¶ Sextum genus est eorum que
quasi sunt tamquam mane
tam quam tp̃c quecumq u¬
demus aut tangimus plato
millis nõ numerat que esse
ꝓpͥeputat. fluũt enim et inas¬
sidua diminutione atq ad¬
iectone sũt. Remonrm idem
est insenectute qui fiit iune¬
qui fuit pridie. corpoã nost᷑
rapiũtur fluminum more
quicqd uides currit cum tpre
Ego ip̃e dum loquor mutari
ista mutatus sum. hoc c̃quod
ait craditus. in idem flum bis
descendimus. et nõ descendim
manet enim fluminis nom̃
aqua trasmissa est hoc manc m

Expanded text:
tur, alteram facit. Habet aliquam tur, alteram facit. Habet aliquam faciem statua; haec est idos. Habet aliquam faciem exemplar ipsum, quod intuens opifex statuam figuravit; haec idea est. Etiamnunc si aliam desideras distinctionem, idos in opere est, idea extra opus nec tantum extra opus est, sed ante opus. Quintum genus est eorum, quae communiter sunt; haec incipiunt ad nos pertinere; hic sunt omnia, homines, pecora, res. Sextum genus eorum, quae quasi sunt: tamquam inane, tamquam tempus. Quaecumque videmus aut tangimus, Plato in illis non numerat, quae esse proprie putat. Fluunt enim et in assidua deminutione atque adiectione sunt. Nemo nostrum idem est in senectute, qui fuit iuvequi fuit pridie. Corpora nostra rapiuntur fluminum more. Quicquid vides, currit cum tempoEgo ipse, dum loquor mutari ista, mutatus sum. Hoc est, quod ait Heraclitus: " In idem flumen bis descendimus et non descendimus." Manet enim idem fluminis nomen, aqua transmissa est. Hoc in amne
Abbreviated transcription (Latin):
est eorum que naturalit̾
fiunt exemplar etnum adi¬
ciam diffinitioni int̾pretatio¬
nem quo tibi res aꝑtior fiat
uolo ymaginem tuam facere
Exemplar picture tue heo exqͦ
capit aliquem hĩtum mes
mea quem oꝑi suo imponat
ita illa que me docet ⁊ instruit
facies a qua petitur imitato
idea ẽ. Talia ergo exem plaria
infinita habet rerum natuã
bõium piscium arborum ad
quem quodcũꝙ fieri abilla
debet exprimitur. ¶ Quartũ
locum hebit ydes. quid sit ħ
ydos attendas. oportet ⁊ pla¬
tomi imputes. nõ michi ha¬
rum rerum difficultatez. nlla
ẽ autem sine difficultate sub¬
tilitas. paulo ante pictoris y¬
magine utebar. Ille cum red¬
dere uirgilium colorib uel¬
let ip̃m intuebatur. ydea eãt
uirgilii facies futuri operis
exemplar. Ex hac quod arti¬
fex tͣhit et operi suo imposuit
ydos est. ¶Quid int̾sit q̃ris:
Altum exemplar est alt̾um for
abexemplari sumpta et operi
impoĩta altam artifex ĩmitta¬

Expanded text:
est eorum, quae natura est eorum, quae natura fiunt, exemplar aeternum." Adiciam definitioni interpretationem, quo tibi res apertior fiat: volo imaginem tuam facere. Exemplar picturae te habeo, ex quo capit aliquem habitum mens nostra, quem operi suo inponat. Ita illa, quae me docet et instruit facies, a qua petitur imitatio, idea est. Talia ergo exemplaria infinita habet rerum natura, hominum, piscium, arborum, ad quae quodcumque fieri ab illa debet, exprimitur. Quartum locum habebit idos. Quid sit hoc idos, attendas oportet et Platoni inputes, non mihi, hanc rerum difficultatem. Nulla est autem sine difficultate subtilitas. Paulo ante pictoris imagine utebar. Ille cum reddere Vergilium coloribus vellet, ipsum intuebatur. Idea erat Vergilii facies, futuri operis exemplar. Ex hac quod artifex trahit et operi suo inposuit, idos est. Quid intersit, quaeris ? Alterum exemplar est, alterum forma ab exemplari sumpta et operi inposita. Alteram artifex imita
Abbreviated transcription (Latin):
iro falsa cognitione formatũ
h̾t aliquã ymagiem ceꝑit ꝙͣ¬
uis nõ habeat subam. ¶Auc̃
ad id quod tibi promisi reuer¬
tor quom̃o quecũꝙ sunt in
sex nũoᷤ plato partiatur pͥmũ
illiro quod est nec uisu nec tac¬
tu. nec ullo sensu ꝯprehenditur
cogitabile est qd̾ gn̾alit̾ est tam¬
quam homo gnͣalis subhoccłos
nõ uenit. Set spc̃lis uenit. ut
cicero et cato. aial nõ uidetun¬
set cogitatur. urdetur autẽ spes
cius equus carnis. ¶Scõm
exhiis que sunt ponit plato
cientibs hoc nomen est.s iam
apud grecos animꝰ notam ces
homerum intelligas cum a¬
udieris poetam. ¶Quro er¬
tentior cunctis. ¶Tertium
genus est eorum que ꝓpria
snt. In numerabilia sunt
hec. Set extra nr̃m posita cõ¬
spectum que sint. ꝓpria pla
tomis suppellex est̾. plato yd¬
cas uocat exquibo omĩa q̃
fiunt ad quas cuncta form¬
mãtur hec immortales ĩ my¬
tabiles imuolabiles suns.
Quid sit ydca Ea .i. quod pla¬
tom ẽẽ uideatur audi. ¶Ydea

Expanded text:
iud falsa cogitatione formatum habere aliquam imaginem coepit, quamvis non habeat substantiam." Nunc ad id, quod tibi promisi, revertor, quomodo quaecumque sunt, in sex modos Plato partiatur. Primum illud " quod est" nec visu nec tactu nec ullo sensu conprenditur; cogitabile est. Quod generaliter est, tamquam homo generalis, sub oculos non venit; sed specialis venit, ut Cicero et Cato. Animal non videtur; cogitatur. Videtur autem species eius, equus et canis. Secundum ex his, quae sunt, ponit Plato cientibus hoc nomen est, sed iam apud Graecos in unius notam cessit; Homerum intellegas, cum audieris poetam. Quid ertentior cunctis. Tertium genus est eorum, quae proprie sunt; innumerabilia haec sunt, sed extra nostrum posita conspectum. Quae sinttonis supellex est; ideas vocat, ex quibus omnia, fiunt et ad quas cuncta formantur. Hae inmortales, inmutabiles, inviolabiles sunt. Quid sit idea, id est, quid Platoni esse videatur, audi: " Idea
Abbreviated transcription (Latin):
diligent audirent. ut pruiũ dilu¬
xit ẜuus q̃ tenãti adpedes sterãt yar¬
rat que int̾ cenã ebrius dixiss thor¬
tatur ut cesare occupit. atq ip̃e se de¬
ferat. Usus ꝯsilio descendensi cesari
crararit. ⁊ cũ malã m̃ tem h̃uisse sepe¬
die iurass rout inse ⁊ ĩfilios suos re¬
odẽt oprauit.⁊cesarem ut igno¬
scẽt. qͥ rediretq ingrãm secum
rogauit. Cum dicẽt secesar facẽ

Expanded text:
diligenter audirent. Ut primum diluxit, servus, qui cenanti ad pedes steterat, narrat, quae inter cenam ebrius dixisset, et hortatur, ut Caesarem occupet atque ipse se deferat. Usus consilio descendenti Caesari occurrit et, cum malam mentem habuisse se pridie iurasset, id ut in se et in filios suos redderet, optavit et Caesarem, ut ignosceret sibi rediretque in gratiam secum, rogavit. Cum dixisset se Caesar facere
Abbreviated transcription (Latin):
seõla. Carnificum cesar obsidebat
tenebatur inclusus domitius imꝑa¬
uit medico eidem q ẜuo suo. ut sͥ
u̾at bello ciuili ꝓscpͥtum dñm ẜtus
abscondit. ⁊ curn̾ anulos cius s̾ aptas¬
set ⁊ uestem ĩ duisset speculatoribus
occurrit nichil qr se dep̃cari quomi¬
nus imꝑata ꝑage̾t dixit ⁊ deinde cer¬
uicẽ porrexit. Quãti uiri ẽ inuenizi ĩ¬

Expanded text:
erit. Corfinium Caesar obsidebat, tenebatur inclutus Domitius ; imperavit medico eidemque servo suo, ut sibi at. Bello civili proscriptum dominum servus abscondit et, cum anulos eius sibi aptasset ac vestem induisset, speculatoribus occurrit nihilque se deprecari, quo minus imperata peragerent, dixit et deinde cervicem porrexit. Quanti viri est pro domi
Abbreviated transcription (Latin):
cutis odium maliquo dñi cari¬
tas uincit. ita nõ ideo bñficium
nõ est quia asũmo ꝓfectum ẽ. s iõ
tuit. Errat siquis estimat fuitute in
totum hoĩem descente̾ pars melior ẽ¬
cius excepta. ¶Corꝑa obnoxia sunt
⁊ abstructa dnnis mẽs quidem sui
uiris que adeo libera est et uaga a
ut ne ab hoc quide carere diu inclu¬
sa est teneri queat. quominus ny¬
petu suo utatur ⁊ ĩgentia agat ⁊ in
finitum com es celestib exeat. Qͣm¬

Expanded text:
omini caritas vicit. Ita non ideo beneficium non est, quia a servo profectum est, sed ideo tuit. Errat, si quis existimat servitutem in totum hominem descendere. Pars melior eius excepta est. Corpora obnoxia sunt et adscripta dominis ; mens quidem sui iuris, quae adeo libera et vaga est, ut ne ab hoc quidem carcere, cui inclusa est, teneri queat, quominus impetu suo utatur et ingentia agat et in infinitum comes caelestibus exeat. Co
Abbreviated transcription (Latin):
aẜuo necesse ẽ. bñficium est. ubi
enum maffectum amici tñsit desũc
uestiarium. Nemo hec dixit bñfici¬
um at ĩdulsic. lib̾alius educauit
artes quib erudiũtur ingenui tra
serui. Quicquid idem ẽ quod ẜuilis
officii formulam excedit. ꝙ ñ exim¬
ꝑio. set ceuoluntate p̾statur. bnfici¬

Expanded text:
o necesse est, beneficium est ; ubi in adfectum amici transit, desinit vestiarium ; nemo hoc dixit beneficium. At indulsit, liberalius educavit, artes, quibus erudiuntur ingenui, traservi. Quidquid est, quod servilis officii formulam excedit, quod non ex imperio, sed ex voluntate praestatur, benefici
Abbreviated transcription (Latin):
ad quos primos fortuna. R.p.
quidem uillas in regione baia¬
na.sillas imposunt summis
iugis mõtium. uidebatur ħ ma¬
gis militare exedcõspecularilõ¬
ge lateꝙ subiecta. Aspice qua
posẜonem elegerit quib hedi¬
ficia excitauerunt locis et qua¬
lia scies nõ uillas eẽ ser castra a
habitatuꝵ tu putas umqua
fuisse mimica catonem ut p̃¬
nauigates adultas dinume¬
rarent᷑. ⁊ tot gnã cibarium uãiis
colorib picta et fluitatẽ toto
lacu rosam. ut audiret canẽtiũ
nocturna conuina. Non ne
set. quam una nocte manusua
ip̃e duxiss. Quio ni malit qͥs¬
quis uirem sopmnũ suũ classi¬
co quam symphoĩa rumpi: S
satis dui cum baiis litigauim
numquam satis cum uiciis. q̃
ore te lucili ꝑsequere sine modo
sinesme. Nam illis quoz nec
finis ẽnec modus Pice quecq
cortum laniãt que si aliter extrahi
requiret cor ip̃m cũ ilł reuellẽdur
erat nolũptates p̃cip ne exturba.⁊ ĩ¬
usissimas habelatronum more

Expanded text:
ad quos primos fortuna populiquidem villas in regione Baiana, sed illas inposuerunt summis iugis montium. Videbatur hoc magis militare, ex edito speculari late longeque subiecta. Aspice, quam positionem elegerint, quibus aedificia excitaverunt locis et qualia; scies non villas esse, sed castra. Habitaturum tu putas umquam fuisse in mica Catonem, ut praenavigantes adulteras dinumeraret et tot genera cumbarum variis coloribus picta et fluvitantem toto lacu rosam, ut audiret canentium nocturna convicia ? Nonne set, quod in unam noctem manu sua ipse duxisset ? Quidni mallet, quisquis vir est, somnum suum classico quam symphonia rumpi ? Sed satis diu cum Bais litigavimus, numquam satis cum vitiis, quae, oro te, Lucili, persequere sine modo, sine fine. Nam illis quoque nec finis est nec modus. Proice quaecumque cor tuum laniant, quae si aliter extrahi nequirent, cor ipsum cum illis revellendum erat. Voluptates praecipue exturba et invisissimas habe; latronum more,
Abbreviated transcription (Latin):
tamen etiam quod ꝓpe est exhoa̾
est qui sint inquiris Qui cẽs
iam affectus ac uicia posuerut
queerũt complectenda didice¬
fiducia est bonum suum nõdũ
mnusu habent Iam tam in illa
que fugerunt decidere nõ posst̃
im ibi sunt unde nõ est retro
lapsus set ho uł tese nodum li¬
quet quod in quadam epła ⁊
scripsisse me memim scire se
nescint. namiam ꝯtingit.
uł bono suo frui nodum cosi¬
dere. ¶Quidam hoc ꝓficien

Expanded text:
Tamen etiam quod prope est, extra Tamen etiam quod prope est, extra est. Qui sint hi quaeris ? Qui omnes iam adfectus ac vitia posuerunt, quae erant complectenda, didicefiducia est. Bonum suum nondum in usu habent, iam tamen in illa, quae fugerunt, decidere non possunt. Iam ibi sunt, unde non est retro lapsus, sed hoc illis de se nondum liquet; quod in quadam epistula scripsisse me memini, " scire se nesciunt." Iam contigit illis bono suo frui, nondum confidere. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtiñet. hic animi negocium
agitur. nõ querit eger medi¬
cum loquetem. set suta ope¬
tit. ut idem ille quisanare
põt compete dehiis que fana¬
re põt cienda sunt dixerat.⁊
bonis osulat. nõ tam̃ erit qua¬
re gratuletur sibi quod inci¬
tum. hoc enim tale est. qua¬
le sipitus gubnator etiam
formosus est. Quid aures
meas scabis. Quro oblec¬
tas: alid agitur. urendus
seccandus abstinendusisu
adhec adhibitus es curare
debes morbum ueterem. gͥ¬
quantum in pestilentia medi¬
cus circa uerba occupatus es
Iam dudum gaute si sufficis
doq que diliceris affiges ti¬
illa expieris nõ enĩ ut cetera
memorie tradroisse. sat est ĩ
ope temptanda sunt nõ est x¬
beatus qui scit illa. Set qui
facit. Quid ergo .Ĩ. illum nł¬
li grand̾ sũt. statim ad sapiẽ¬
tiam p̃cepe es. nõ ut existimo
nam qui ꝑficit. innumero
quidem stultorum est magͦ
tam intuallo ab illis deduciͤ
Int̾ ip̃os quoq ꝓficientes sunt
magna discrimina. Intres classe

Expanded text:
tinent, hic animi negotium agitur. Non quaerit aeger medicum eloquentem, sed, si ita conpetit, ut idem ille, qui sanare potest, compte de iis, quae facienda sunt, disserat, boni consulet. Non tamen erit, quare gratuletur sibi, quod incitum. Hoc enim tale est, quale si peritus gubernator etiam formosus est. Quid aures meas scabis ? Quid oblectas ? Aliud agitur; urendus, secandus, abstinendus sum. Ad haec adhibitus es. Curare debes morbum veterem, grquantum in pestilentia medicus. Circa verba occupatus es? Iamdudum gaude, si sufficis ndo, quae didiceris, adfiges tiilla experieris ? Non enim ut cetera, memoriae tradidisse satis est; in opere temptanda sunt. Non est beatus, qui scit illa, sed qui facit. " Quid ergo ? Infra illum nulli gradus sunt? Statim a sapientia praeceps est?" Non, ut existimo. Nam qui proficit, in numero quidem stultorum est, magno tamen intervallo ab illis diducitur. Inter ipsos quoque proficientes sunt magna discrimina. In tres classes
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ea adme. set adte prius ꝑfice̾
et ante omĩa hec cura ut ostes ti¬
bi. Quotiens experiri uoles an
aliquid aptum sit obẜua an eao
bodie uelis que heri. Mutatio
uoluntatis indicat animum
natare. aliubi. Atq aliubi appa¬
rere. ꝓut tulit uẽtus. nõ nagatũ
quod fixum atq fundatum ẽ
Istud sapienti ꝓ fecto ꝯtigit. ali

Expanded text:
pera ad me, sed ad te prius. Profice et ante omnia hoc cura, ut constes tibi. Quotiens experiri voles, an aliquid actum sit, observa, an eadem hodie velis, quae heri. Mutatio voluntatis indicat animum natare, aliubi atque aliubi apparere, prout tulit ventus. Non vagatur, quod fixum atque fundatum est. Istud sapienti perfecto contingit, ali
Abbreviated transcription (Latin):
dat. aut ut sublatis malis securi¬
ores ceteri iuuant. Ipõs facilius
emendabis minori pena. Diligẽ¬
tius enim uiuit cui aliquid inte¬
ger suꝑ est. Nemo dignitati ꝑdi¬
te ꝑcit impunitatis genus ẽ iam
non hr̃e penene locum ciuitatis
autem magis corrigit parcitas
animadu̾sionum. facit enim cõ¬
suetudinẽ peccandi multitudo
peccantium. Et minus gratuis
nota est quam turbo dampnatõ¬
num leuat et seũtas ꝙ maxim̃
remedium h̃t assiouitate amit¬
tit auc̃tem. Constituit mores ⁊¬
bones ciuitati princeps et uicia
nõtamquam ꝓbet s tam quam
inuitus. et cum magno tormẽ¬
tum ad castigandum ueniat.x
uerecundia peccandi. facit ip̃a cle¬
mentia regentis. Grauio młta
pena iuitetur que amiciuiro cõ¬
stituitur. Pret̾ea uidebis ea sepe
committi que sepe uindicantur.

Expanded text:
dat, aut ut sublatis malis securiores ceteri vivant. Ipsos facilius emendabis minore poena ; diligentius enim vivit, cui aliquid integri superest. Nemo dignitati perditae parcit; impunitatis genus est iam non habere poenae locum. Civitatis autem mores magis corrigit parcitas animadversionum; facit enim consuetudinem peccandi multitudo peccantium, et minus gravis nota est, quam turba damnationum levat, et severitas, quod maximum remedium habet, adsiduitate amittit auctoritatem. Constituit bonos mores civitati princeps et vitia est, non tamquam probet, sed tamquam invitus et cum magno tormento ad castigandum veniat. Verecundiam peccandi facit ipsa clementia regentis ; gravior multo poena videtur, quae a miti viro constituitur. Praeterea videbis ea saepe committi, quae saepe vind
Abbreviated transcription (Latin):
tare perpedimus. nichilnon nr̃o
malo accepimus. Cui uidẽ expe¬
dit. cui loqui. cuiñꝯ nta tormen¬
tum ẽ. Nichil inuenies tam i¬
manifestre utilitatis quod nõ r
ꝯtrarium transferat culpa. Sic
uẽtos quop natura bono futuros
ĩuenãt ip̃i illos ꝯtrarios fecimꝰ oẽs
maliquot noc malum ducũt. Nõ
eadem c̃hiis ⁊ illis cã soluendi: set
iusta nulli. Diu̾sis enim unitam̃tic
adcept̃adum ire impellimur. ubiq̃
alicui uicio nauigatur. Egregie ⁊¬
plato dicit qui noꝰbis circa ecitum
iam cestium loco dandus ẽ mini¬
ma eẽ que homines emant uita
Immo. lucili rnĩe si b̃n illorum ⁊
enim turba uolutamur magis
rideb̾ cogigitauĩs uite parari in q̃
uita ꝯsumitur.

Expanded text:
tate perpendimus, nihil non nostro tate perpendimus, nihil non nostro malo accepimus: cui uidere expedit? cui loqui? cui non uita tormentum est? Nihil inuenies tam manifestae utilitatis quod non in contrarium transeat culpa. Sic uentos quoque natura bono futuros inuenerat: ipsi illos contrarios fecimus. Omnes in aliquod nos malum ducunt. Non eadem est his et illis causa soluendi, sed iusta nulli. Diuersis enim irritamentis ad temptandum mare impellimur, utique alicui uitio nauigatur. Egregie Plato dicit, qui nobis circa exitum iam testium loco dandus est, minima esse quae homines emant uita. Immo, Lucili carissime, si bene illorum fuin eadem enim turba uolutamur, magis ridebis, cum cogitaueris uitae parari in quae uita consumitur.
Abbreviated transcription (Latin):
quoꝙ laborãdum est. nulla t̾ra⁊
tam longe remota ẽ que non e
scio an nuc̃ aliquis magne gẽtis
mnapdito dñs fortune indulgen᷑
tumens nõ ꝯtinuat int̃ t̾minos
arma. an parat classes ignota mo¬
liens. Un scio hic michi an ille uet
bellum inuchet. Magia ꝑs erat
pacis humane maria precludi. nõ
tamen ut paulo ante dicebam q̃¬
ri possumus d̾ auctore nñ deo si
b̃nficia cius corrumpimus. ⁊ut es¬
sent ꝯtraria efficimus. Dedit ille
diendam celi trarumq temperi¬
em et ad euocandas subpͥmẽdas¬
q aquas adalendos satorũ atq
arborum fructus quos ad maturi¬
tatem cum aliis causis ad ducit
ip̃a iactatio atthens ꝗ cybum in
insumma: netorpeant ꝑ mouẽs.
Dedit uentes adult̾ora noscenda.
fuisset enim imꝑitum aĩal ssr̃
Dedit uẽtos ut comoda cuiusq
regionis fierent coĩa nõ ut legio¬
nes equidem gestarent. nec ꝑ ui¬
ciosa gentium arma tñsueherent¬
¶ Si b̾nficia nature utentium ꝓui¬

Expanded text:
quoque laborandum est. Nulla terra quoque laborandum est. Nulla terra tam longe remota est quae non emscio an nunc aliquis magnae gentis in abdito dominus, fortunae indulgentia tumens, non contineat intra terminos arma, an paret classes ignota moliens? Unde scio hic mihi an ille uentus bellum inuehat? Magna pars erat pacis humanae maria praecludi. Non tamen, ut paulo ante dicebam, queri possumus de auctore nostri deo, si beneficia eius corrumpimus et ut essent contraria effecimus. Dedit ille iendam caeli terrarumque temperiem, ad euocandas supprimendasque aquas, ad alendos satorum atque arborum fructus, quos ad maturitatem cum aliis causis adducit ipsa iactatio attrahens cibum in summa et ne torpeant permouens. Dedit uentos ad ulteriora noscenda: fuisset enim imperitum animal et sine Dedit uentos, ut commoda cuiusque regionis fierent communia, non ut legiones equitemque gestarent nec ut perniciosa gentes arma transueherent. Si beneficia naturae utentium praui
Abbreviated transcription (Latin):
monia nr̃i aliemꝙ sanguinis ⁊¬
mouemus. manum ⁊ nauigia ded¬
ducimus. salutem ꝯmittimus
fluctib. Scd̾os optamus uentor
quorum felicitas ẽ adbella ꝓferri
quousq nos mala nr̃a rapuerũt.
parum ẽ intͣ orbem suum fue̾re.¬
¶ Sic ꝑsarum rex solidissimus ĩgre¬
ciam traiecit quã ex̾citus nõ uinci¬
et cum impleuerit. Sic alexander
ultior bactris et indis uolet q̃ret¬
q quid sit ult̾ magnum mare. ⁊
indignabr̃ ẽẽ aliquid ultimum
s̾. Sicꝰ crassum auaritia ꝑthis dabͭ
Non horrebis reuocantis diras tri¬
buni ñ tempestates longissim ma¬
ximis nõ circa eufraten p̃saga ful¬
mina et deos resistentes. ꝑ homi¬
minem et deoꝵ et uiarum iras ad
auras ibitur. Ergo nõ in merito
quis dixĩt rerumꝰ natam meliui
actũam fuisse nob̾cum si uentos
flare uctuiss et in hibito discursu
furẽtium:. insua quoꝙ t̾ra stare iu
ac suorum malo nascẽtur. ¶Nuc̃
parum mͥ demestica sunt exterius

Expanded text:
monia nostri alienique sanguinis monia nostri alienique sanguinis mouemus manum et nauigia deducimus, salutem committimus fluctibus, secundos optamus uentos, quorum felicitas est ad bella perferri. Quousque nos mala nostra rapuerunt? Parum est intra tra orbem suum furere: sic Persarum rex stolidissimus in Graeciam traiciet, quam exercitus non uincet, cum impleuerit. Sic Alexander ulterior Bactris et Indis uolet quaeretque quid sit ultra magnum mare, et indignabitur esse aliquid ultimum sibi. Sic Crassum auaritia Parthis dabit, non horrebit reuocantis diras tribuni, non tempestates longissimi maris, non circa Euphratem praesaga fulmina et deos resistentes: per hominum et deorum iras ad aurum ibitur. Ergo non immerito quis dixerit rerum naturam melius acturam fuisse nobiscum, si uentos flare uetuisset et inhibito discursu furentium in sua quemque terra stare iusac suorum malo nasceretur; nunc parum mihi domestica, externis
Abbreviated transcription (Latin):
stis et trucidãde gentes t̃ctureq i
magna exꝑte uictorem ⁊ antiq̃rũ
urbium flamma. Quid marma
cogimus populos. quid ex̾citus
scribimus directuros atiem ĩme¬
diis fluctibo: Quid maria inꝗ¬
etamus. Parum idelicet ad mõ¬
tes nr̃as terra late patet. nimis de¬
licate fortuna nos tractat. ¶Ra¬
mis dura delit nobis corpora fe¬
licem ualitudĩem nõ depopulat̃
nos casus incurrẽs. Emctiri cuiq
annos suos excomodo licet et ad se¬
nectutem decurẽ. Itaq eamus
ipellagus et uocemus innos fa¬
ta cessantia:. miseri quid queritis
mortem que ubiqo suꝑ ẽ. petet il¬
la noc ⁊exlectulo. s ubiq innocen¬
tes petat. occupabit nos mnra do¬
mo. s occupat nullum molientes
malum. Hoc nõ quio aliud ꝗs
dixi̾t quam insamam: circumfere
picula et ruere mignotos iratum
sine inuiria occurrentia deuastan¬
tem acferarum more occitẽ qm̃ no
oderis. Illis tñ multionem aut ex
fame morsus ẽ nos sine ulla ꝑ sy¬

Expanded text:
stis et trucidandae gentes tracturaeque stis et trucidandae gentes tracturaeque magna ex parte uictorem et antiquarum urbium flamma. Quid in arma cogimus populos? Quid exercitus scribimus directuros aciem in mediis fluctibus? Quid maria inquietamus? Parum uidelicet ad mortes nostras terra late patet. Nimis delicate fortuna nos tractat, nimis dura dedit nobis corpora, felicem ualetudinem; non depopulatur nos casus incurrens, emetiri cuique annos suos ex commodo licet et ad senectutem decurrere: itaque eamus in pelagus et uocemus in nos fata cessantia. Miseri, quid quaeritis? mortem, quae ubique superest? Petet illa uos et ex lectulo, sed innocentes petat; occupabit uos in uestra domo, sed occupet nullum molientes malum. Hoc uero quid aliud quis dixerit quam insaniam, circumferre pericula et ruere in ignotos, iratum sine iniuria occurrentia deuastantem ac ferarum more occidere quem non oderis? Illis tamen in ultionem aut ex fame morsus est: nos sine ulla parsi
Abbreviated transcription (Latin):
ista natura sua bona. s uicio ma¬
le utentium nocent. ñ ĩhac ꝓuitẽ¬
tia ac pispositor ille inundi deus
a crauentis exͥcendum dedit. ⁊ illos
effudit ut nos classes ꝑtem freti
occupaturas complẽmus milite
armato et hostem inmari aut pꝰ
mare queremus. ¶Que nos cle¬
mentia exagitat et inmutuum
ꝯponunt exigtiu: uela uentis
damus bellum petituri ⁊ ꝑiclita¬
mur ꝑiculi cãm inc̾tam forma
exꝑimur uim tempestatum nlła
ope humana suꝑabilem ⁊ mortez
sine spe sepulture. Nõ erat tanti
si ad pacem ꝑ ista ueheremur. Nẽ
cum cuaserimus tot scopulos la¬
tentes et insydias uado si maris ⁊
cum effugemus ꝓcellosos desuꝑ
montes ꝑquos p̾ceps in nauigã¬
tes uentus imp̃igitur. cum inuo¬
lutos nubilo dies ymber ac toni¬
trib horridas noctes cum turbini¬
bus diuulsa nauigia quas enit in¬
eius labores acuictus frctus ꝗs
nos fessos tot malis portus ercipiet
Bellum .s. et obuius inlittore ho¬

Expanded text:
ista natura bona, si uitio maista natura bona, si uitio male utentium nocent: non in hoc prouidentia ac dispositor ille mundi deus aera uentis exercendum dedit et illos tu squalidum, effudit, ut nos classes partem freti occupaturas compleremus milite armato et hostem in mari aut post mare quaereremus. Quae nos dementia exagitat et in mutuum componit exitium? Uela uentis damus bellum petituri et periclitamur periculi causa, incertam fortunam experimur, uim tempestatum nulla ope humana superabilem et mortem sine spe sepulturae. Non erat tanti, si ad pacem per ista ueheremur: nunc cum euaserimus tot scopulos latentes et insidias uadosi maris, cum effugerimus procellosos desuper montes, per quos praeceps in nauigantes uentus impingitur, cum inuolutos nubilo dies et nimbis ac tonitribus horridas noctes, cum turbinibus diuulsa nauigia, quis erit huius laboris ac metus fructus, quis nos fessos tot malis portus excipiet? Bellum scilicet et obuius in litore ho
Abbreviated transcription (Latin):
sinerent pigrescẽ. S assidua ue¬
xatõne utilem rededẽnt uitalẽq
tc̃turis. D̾ inde ut ymbres t̾ris
sub ministrarent. Idemq nimi
diuidi possent. In ytaliã auster
impellit. Aquilo maffricam rei¬
cit. Ethesie nõ patiũtur apid ⁊¬
nos nubes ꝯsistere. Idem ꝑ tota
id tp̃c aquis irrigant. Quid quo
omnib int̾se popuł ꝯmercium
dedit. ⁊gts dissipatas locis mis¬
cuit. Ingens nature b̃nficium
sird mn iniuriam suã nõ uertat ⁊¬
ꝑcipi nõ possent nisi flatu super¬
uacua et mixta ẜuandis uentila¬
rẽtur. nisi eẽt quod segetem exci¬
taret ⁊ latentem frugem ruptis
uelamtis sius que folliculos agͥ¬
cole uocant adaꝑirẽt. Nunc¬
ꝙ decesare maiori uulgo dicta
incerto ẽẽ utrum illum magis na
Dicietiam deuentis põt adeo ꝗcꝙͣ
exillis utile ac neccium ẽ nõ põt
hiis exrepensari quem quẽ inper¬
niciem suam gn̾is humani cle¬
m̃tia excogitat. S nõ ideo ñ sũt

Expanded text:
sinerent pigrescere sed assidua uesinerent pigrescere sed assidua uexatione utilem redderent uitalemque tracturis, deinde ut imbres terris subministrarent idemque nimiodiuidi possint: in Italiam auster impellit, aquilo in Africam reicit, etesiae non patiuntur apud nos nubes consistere; idem totam id tempus aquis irrigant. Quid, quoomnibus inter se populis commercium dedit et gentes dissipatas locis miscuit? Ingens naturae beneficium, si illud in iniuriam suam non uertat percoqui non possent, nisi flatu superuacua inmixta seruandis uentilarentur, nisi esset quod segetem excitaret et latentem frugem ruptis uelamentis suis folliculos agricolae uocant adaperiret? Ququod de C. Mario uulgo dictatincerto esse utrum illum magis nasdici etiam de uentis potest; adeo quicquid ex illis utile et necessarium est non potest his repensari quae in perniciem suam generis humani dementia excogitat. Sed non ideo non sunt
Abbreviated transcription (Latin):
culi int̾nu̾sa currunt et alios inter¬
uentu suo scindũt. Necc̃e ẽ aũt tot
aeris discrimina ẽe quot ꝑtes. ergo
orizon sic fimẽs circulus quinq
illos orbes quos mõ dixi fien ⁊effici
ridianus circulus qui morizonta ꝯ¬
turnt regiones duas adicit. Sic .xii.
discrimina aer accipit et totidẽ fac̃
uẽtos. Quidam sũt quoꝵ dam
locoꝵ ꝓprii qui nõ tñsinittunt set
inꝓrimum ferunt. ¶Non est illis
alar̾e uniu̾si mundi impetus atabu¬
lam apuliam infestat. Calabriam ia¬
pix. athenas. cyron. pamphyliã. chagre¬
us. Galliam cyrcius. Qui hedifficiam
quassanti. tñ incole grãs agunt taqͣm
salubritatem celi sui debeant ei diuus
c̾te augustus templum illi cum in
gallia moraret.⁊ uouit ⁊ fec̃. Infini
.ẽ. si singulos uelim ꝓsequi. ⁊  ul¬
la enim ꝓprie regno ẽ que no hãt
aliquem flatum exnascentem et
ut dignum ad miratoe suspexe¬
nt. ¶ Nõ enĩ exuna cã uentos
puit. Set primum ut aera non

Expanded text:
culi in transuersa currunt et alios interculi in transuersa currunt et alios interuentu suo scindunt; necesse est autem tot aeris discrimina esse quot partes: ergo G–horizon, siue finiens circulus, quinque illos orbes quos modo dixi finiens, efficiridianus circulus, qui in horizonta incurrit, regiones duas adicit: sic duodecim aer discrimina accipit et totidem facit uentos. Quidam sunt quorundam locorum proprii, qui non transmittunt sed in proximum ferunt; non est illis a latere uniuersi mundi impetus: atabulus Apuliam infestat, Calabriam iapyx, Athenas sciron, Pamphyliam crageus, Galliam circius cui aedificia quassanti tamen incolae gratias agunt, tamquam salubritatem caeli sui debeant ei: diuus certe Augustus templum illi, cum in Gallia moraretur, et uouit et fecit. Infinitum est, si singulos uelim persequi; nulla enim propemodum regio est quae non habeat aliquem flatum ex se nascentem et ut dignum admiratione suspexerit: non enim ex una causa uentos posuit, sed primum ut aera non
Abbreviated transcription (Latin):
lipis dr̃. aseptentrionali latere sum¬
mus ẽ aquilo. medius septentrio
unus trachias. Huic dec̃ ap̃nos uo¬
cabulum ameridiano axe curo no¬
rum excludits q plures nusq̃m
sunt. Sic casus sex dicimus. nõ qr
om̃e nom̃ sex recipit.S qr nullum
plures quã sex. ¶ Qui xii. uentos
eẽ dixerũt h̃ sequuti sũt totidem uẽ¬
torum eẽ quõt celi discrimina.
¶ Celum aũt diuidit᷑ incirculos quĩ¬
q qui ꝑ mundi cardines eunt.¬
¶ Est septent̾onalis. ¶ Est sol sticialis
¶Equinoxialis. ¶Est brumalis. ⁊
¶Est ꝯͣrius septemtrionali. ¶Hiis
sexus accedit qui suꝑiorem ꝑtem
mundi abinfiore sec̾uit. ut scis cĩ
dimia ꝑs mundi semꝑ supra dimi¬
diam infra ẽ. ¶Hanc lineam que
int̾ aꝑta et occulta ẽ .i. h̃uc .s. circu¬
lum greci orizonta uocant. nñ fi
nitorem dix̾unt. Alii fimentom.¬
¶ Adiciendus ẽ adhuc meridianus i¬
circulus qui orizonta rectis angli
cis ¶Exhiis quidam cĩ¬

Expanded text:
G–lips dicitur. A septemtrionali latere sumG–lips dicitur. A septemtrionali latere summus est aquilo, medius septemtrio, imus G–thrascias: huic deest apud nos uocabulum. A meridiano axe G–euronorum excludit, sed quia plures nusquam sunt. Sic casus sex dicimus, non quia omne nomen men sex recipit, sed quia nullum plures quam sex. Qui duodecim uentos esse dixerunt, hoc secuti sunt, totidem uentorum esse quot caeli discrimina. Caelum autem diuiditur in circulos quinque, qui per mundi cardines eunt: est septemtrionalis, est solstitialis, est aequinoctialis, est brumalis, est contrarius septemtrionali. His sextus accedit, qui superiorem partem mundi ab inferiore secernit ut scis enim, dimidia pars mundi semper supra, dimidia infra est: hanc lineam, quae inter aperta et occulta est, id est hunc circulum Graeci G–horizonta uocant, nostri finitorem esse dixerunt, alii finientem. Adiciendus est adhuc meridianus circulus, qui horizonta rectis angulis secat. Ex his quidam cir
Abbreviated transcription (Latin):
equi noctialis. Bis aũt equi nocti¬
um ẽ alius sol sticialis. alius hybẽ¬
nus qui surgit aboriente equino¬
ctiali subsolanus apud nos dr gͥci
illum apheloten uocant. Ab oriẽ¬
te yberno eurꝰ exit quẽ nostri uo¬
cauere uult̾num ⁊ liuis hoc illu
noĩe appellat. milla pugna roma¬
nis parum ꝓsꝑa in qua hannibal
⁊ ꝯtra solem orientem ex̾cicium i¬
nr̃m et ꝯtra uẽtum ꝯstituit cum ⁊¬
uenti adiutorio ac fulguris p̃strĩ¬
gentis occłos hostium uicit. uarro
te sol sticiali ex̾citatum. kaic. kyan g̾¬
ci appellant.apud nos sine noĩe ẽ
Equinoctialis occidẽs fauonium ⁊¬
mittit quem zephyrum ẽẽ dicẽt.
Illi ⁊ qui grece nescuĩt loqui. ã sol¬
sticiali occidẽte thorus uenit ꝗ apud
quofdam ergastes dr̃. mͥ ñ uidetur
qr chori molenta uis ẽ. et etiã una
ꝑtem repara ẽ. Ergastes fere mo¬
lis ẽ ⁊ tam euntibo cõis quã redeleũ¬
fricus furibundꝰ et ruẽs ap̃grecos

Expanded text:
aequinoctialis bis autem aequinoctiaequinoctialis bis autem aequinoctium est, alius solstitialis, alius hibernus. Qui surgit ab oriente aequinoctiali, subsolanus apud nos dicitur, Graeci illum G–aphelioten uocant. Ab oriente hiberno eurus exit, quem nostri uocauere uulturnum et Liuius hoc illum nomine appellat in illa pugna Romanis parum prospera, in qua Hannibal et contra solem orientera exercitum nostrum,et contra uentum constitutum uenti adiutorio ac fulgoris praestringentis oculos hostium uicit; Uarro te solstitiali excitatum G–kaikian Graeci appellant, apud nos sine nomine est. Aequinoctialis occidens fauonium mittit, quem zephyrum esse dicent tibi etiam qui Graece nesciunt loqui. A solstitiali occidente corus uenit, qui apud quosdam argestes dicitur: mihi non uidetur, quia cori uiolenta uis est et in unam partem rapax, argestes fere mollis est et tam euntibus communis quam redeunfricus furibundus et ruens, apud Graecos
Abbreviated transcription (Latin):
ẽtium borridos fontes ⁊ altam ꝓpe¬
tuamq noctem. Deinde cũ ista
fecerunt inferos metuũt. S ut
adid dequo agitur reu̾tar uenti
quatuor sunt mortum occasum
incudien septentrionãq diuisi
Ceti quos uariis nõib appellani
hiis applicãtur. Cuiꝰ adauram
nabatheaq regna recessit. ꝑsydaq
et radũs uiga subdita matutinis
uesꝑ occiouo que lictora sole te¬
pescunt. Proxima sint et ophiris
sciciam septemq triones. Horn¬
fer inuescit horreas ꝯtrariaq tellꝰ
Nnbib assidus pluuioq made¬
scit ab austro. uł sibreuus illos cõ¬
pletti maius et inunam tempesta¬
tem quod fi nullo põt mõ ꝯgregẽ¬
tur yna curusq nothusq ruit
crebrisq ꝓcellis affricus et qui loo
milla rixa nõ hũit aquilo. ¶Qui
singulis uentis binos sub p̃fectoᷤᷤ
dant hac arte narro uir diligens
illos ordinat nec sine causa. Nõ
enim codem loco sol semꝑ oritur
aut occit. S alius est ortus occasusq

Expanded text:
entium horridos fontes et alteram perpeentium horridos fontes et alteram perpetuamque noctem: deinde, cum ista fecerunt, inferos metuunt! Sed ut ad id, de quo agitur, reuertar: uenti quattuor sunt, in ortum, occasum, meridiem septemtrionemque diuisi; ceteri, quos uariis nominibus appellamus, his applicantur. "Eurus ad Auroram Nabataeaque regna recessit Persidaque et radiis iuga subdita matutinis. Uesper et occiduo quae litora sole tepescunt proxima sunt zephyris. Scythiam septemque triones horrifer inuasit boreas: contraria tellus nubibus assiduis pluuioque madescit ab austro." Uel, si breuius illos complecti mauis, in unam tempestatem, quod fieri nullo modo potest, congregentur: "una Eurusque Notusque ruunt creberque procellis Africus" et, qui locum in illa rixa non habuit, Aquilo. Quidasingulis uentis binos subpraefectos dant. Hac arte Uarro, uir diligens, illos ordinat, nec sine causa. Non enim eodem semper loco sol oritur aut occidit, sed alius est ortus occasusque
Abbreviated transcription (Latin):
nam t̾rarum et lapidum rimatã
intenebris male abstrusa quesisse
Illi maiores uñ quos celebramuᷤ
laudib quib dissimiles nos cẽ
querimur. spe ducti montes ceci¬
derunt et supra lucrum subrui¬
na steterunt. Ante phylippum ⁊¬
macedenum reges fuere qui pec¬
cuniam maltissimis usq late¬
quere. Que tanta spes fuit. qre
ranta neccĩtas hoĩem adsydera
crectum ĩcuruauis et defodit ⁊
ĩfundum telluris intime m̾sit ũ
ciuẽt aurum nõ minore ꝑicło
querẽdum quam possidedum.
ꝓͥpter hoc cuniculos egit et circa
predam luculẽtam incͥtamq ⁊
repiauit oblitus dierum oblitꝰ
reꝵ nature melioris aqua se auẽ¬
tit. Illi ergo mortuo t̾ra tam gra¬
uis est quam istic sup̃ quos auai¬
cia ingens t̾rarum pandus mic¬
cit quib ab stulit celum sup̃ qͦs
tat et fodit. Illo descendere ausi st̃
ubi nouam rerum poĩtionẽ t̾rarũ
pendetium hĩtus uentosꝙ ꝑcecũ
inanes exꝑiretur a qͥrum millifly¬

Expanded text:
nas terrarum lapidumque rimatam nas terrarum lapidumque rimatam in tenebris male abstrusa quaesisse: illi maiores nostri, quos celebramus laudibus, quibus dissimiles esse nos querimur, spe ducti montes ceciderunt et supra lucrum sub ruina steterunt. ante Philippum Macedonum‹que› reges fuere qui pecuniam in altissimis usque latequere quae tanta spes fuit? Quae tanta necessitas hominem ad sidera erectum incuruauit et defodit et in fundum telluris intimae mersit, ut erueret aurum non minore periculo quaerendum quam possidendum? Propter hoc cuniculos egit et circa praedam lutulentam incertamque reptauit oblitus dierum, oblitus rerum naturae melioris, a qua se auertit. Ulli ergo mortuo terra tam grauis est quam istis, supra quos auaritia ingens terrarum pondus iniecit, quibus abstulit caelum, quos in tat, infodit? Illo descendere ausi sunt ubi nouam rerum positionem, terrarum pendentium habitus uentosque per caecum inanes experirentur et aquarum nulli flu
Abbreviated transcription (Latin):
uẽ manifestum ẽ magnã ẽẽ subter¬
ris uim sulphuris.⁊ alioꝵ ñ minus
ignem alentium. Phec loca cum
se exitum querẽs sp̃c torsit accend
rat extenuatum mouĩ et uiam cu
fremitu uasto atq impetu q̃rere
S ħ diligetius ꝑsequar cum querã
demotib t̾re. ¶ Nuncmͥ ꝑmitte
narrare fabulam asdepiodotꝰ auc¬
tor est. demissos quam plurim os
aphylippo ĩmetallum antiquum
olim destitutum ut exploraret q̃
ub̾tas eius eẽt quis status aut ali¬
quis futuris reliquiss uetus aua¬
ricia decendisse illos cum multo
lumune ⁊ multos duracuros dies.
D̾inde longa uia fatigatos uidisse
flumĩa ingentia et conceptus aq̃ꝵ
inercium uastos pares nostris nec
compssos quidem t̾ra suꝑ eminẽ¬
te.S libẽ laxitatis nõ sinc horrore
uisos cuma magna hec legi uolfi¬
tate Intellexi enim seculum nr̃m
nõ nouis uiciis. s iam inde anti¬
quitus traclitis laborare. Nec
nr̃a etate primum auaricias ue¬

Expanded text:
uero manifestum est, magnam esse sub teruero manifestum est, magnam esse sub terris uim sulphuris et aliorum non minus ignem alentium: per haec loca cum se exitum quaerens spiritus torsit, accendrat, extenuatum moueri et uiam cum fremitu uasto atque impetu quaerere. Sed haec diligentius persequar, cum quaeram de motibus terrae. Nunc mihi permitte narrare fabulam. Asclepiodotus auctor est demissos quam plurimos a Philippo in metallum antiquum olim destitutum, ut explorarent quae ubertas eius esset, quis status, an aliquid futuris reliquisset uetus auaritia; descendisse illos cum multo lumine et multos duraturo dies, deinde longa uia fatigatos uidisse flumina ingentia et conceptus aquarum inertium uastos, pares nostris nec compressos quidem terra supereminente sed liberae laxitatis, non sine horrore uisos. Cum magna hoc legi uoluptate; intellexi enim saeculum nostrum non nouis uitiis sed iam inde antiquitus traditis laborare, nec nostra aetate primum auaritiam ue
Abbreviated transcription (Latin):
Repetam nunc que inprincipio ⁊¬
dixam edi especu uẽtos recessuq ĩ¬
tiore t̾rarum. nõ tota solido ꝯtextr
acris non stratur dicas tam̃ nubes
nebulasq mnobscuro quoq ꝯsiste
slam ne equidem suꝑ t̾ras quia ui¬
dentur sunt s quia sunt intẽtur.⁊
Illud quop nichil minus obids
sint que iam nõ uidẽtur flumina
illic scias. licet nr̃is paria sublabi ã
leniter ducta. alia in ofragosis lo¬
cis pcipitando sonantia. Quid ẽgo
nõ illud eq̃ dabic eẽ aliquos ⁊ suo
tra lacus et quafdam aquas sine
exitu stagnare: que suta sunt ne¬
cesse est et to.iera honcrari honcra¬
tumq incubere et uentu ꝓpulsi
suo ꝯcitare. ¶ Exillis ergo subt̾rare¬
is nubib sciemus nutrir int̾ ob¬
scura flatus cum tm̃ uẽtum fecert̃
quãtum aut aliquid terre obstan¬
tiam auferant. aut ali ꝙ aperuĩt et
bos afflatus it̾ occupent ⁊ ꝑhanc ca¬
usam in nr̃as sedes e fferantur. Ilo̾

Expanded text:
Repetam nunc quod in primo Repetam nunc quod in primo dixeram: edi e specu uentos recessuque interiore terrarum. Non tota solido contextaeris monstrat, dicam tamen nubes nebulasque in obscuro consistere. Nam ne haec quidem supra terras, quia uidentur, sunt, sed quia sunt, uidentur: illic quoque nihilo minus ob id sunt, quod non uidentur, flumina; illic scias licet nostris paria sublabi, alia leniter ducta, alia in confragosis locis praecipitando sonantia. Quid ergo? Non illud aeque dabis, esse aliquos et sub terra lacus et quasdam aquas sine exitu stagnare? Quae si ita sunt, necesse est et illud: aera onerari oneratumque incumbere et uentum propulsu suo concitare. Et ex illis ergo subterraneis nubibus sciemus nutriri inter obscura flatus, dum tantum uirium ceperint quanto aut terrae obstantiam auferant aut aliquod apertum ad hos efflatus iter occupent et per hanc cauernam in nostras sedes efferantur. Illud
Abbreviated transcription (Latin):
litatur. similemq illis quas di¬
ximus ꝯu̾ti aquis facit uerticẽ
hic uc̃tus circum actus ⁊eundẽ
ambiẽs locum ac se ip̃a uertigĩe
critans. turbo ẽ qui si pugnato
est diutius uolutat̾ mniflamatur
ẽ igneus turbo. Hec fere omnia
ꝑicula uenti cruptr denubibus ꝑ¬
dunt quib armanĩeta rapiantu
et nocte naues in sublime tollatur
Etiam nũc quidam uenti diu̾se
exse generãt et impulsum aera in
alia quoq ꝑtes quam inquas ipsi
inclinauere disꝑgunt. Illud quo
dicam qd̾ m occurrit quemadino¬
dum stillicidia quamuic iam in¬
clinent se et labatur. Nõdum tam̃e
effixere lapsum. set ubi plura coiere
et turba uires delit tẽ fluere ⁊ire di¬
cũtur. siquam du leues sunt aeriꝰ
motus agitati plurib locis nõcdum
uẽtus est. situne cẽ incipit cum oe
illos miscuit ⁊in unum impetu
intulit. ¶ Spiritum auẽto modus
seꝑat: uehem̃tior enum spẽ uentuc
est. Inuicem spẽ lenit̾ fluens aer ⁊

Expanded text:
lutatur similemque illis, quas dilutatur similemque illis, quas diximus conuerti, aquis facit uerticem. Hic uentus circumactus et eundem ambiens locum ac se ipsa uertigine concitans turbo est. Qui si pugnacior est ac diutius uolutatus, inflammatur est igneus turbo. Ac fere omnia pericula uenti erupti de nubibus produnt, quibus armamenta rapiantur et totae naues in sublime tollantur. Etiamnunc quidam uenti diuersos ex se generant et impulsum aera in alias quoque partes, quam in quas ipsi inclinauere, dispergunt. Illud quoque dicam quod mihi occurrit: quemadmodum stillicidia, quamuis iam inclinent se et labantur, nondum tamen efficere lapsum, sed ubi plura coiere et turba uires dedit, tunc fluere et ire dicuntur, sic, quamdiu leues sunt aeris motus agitati pluribus locis, nondum uentus est; tunc esse incipit; cum ommes illos miscuit et in unum impetum contulit. Spiritum a uento modus separat: uehementior enim spiritus uentus est, inuicem spiritus leniter fluens aer.
Abbreviated transcription (Latin):
diu singule sunt. ubi uo sociauc
uires et explurib celi ꝑtib hely¬
sus sp̃s eodem se contulit ⁊ imix¬
tus illis accedit etmora. facit
ergo uc̃tum resoluta nubes que
plirib modis soluitur. Nõ nũ¬
quam oglobatõem illam sp̃c rũ
pit. nõ numquam inclusi⁊ in
exitum nitentis luctatio. Non¬
numquam clor quem mo sol
facit mo ip̃a arictatio magnoꝵ
int̾ se corporum ⁊ ateritus. Hoc
loco si tibi uitet᷑ queri põt cur f̃¬
bo fiat. cuenire influminibuc
solet ut quam dui sine impecli¬
mento ferũtur simplex et rectũ
illis iter sit ubi incurrerĩt in a¬
liquod saxum adlatus rippe ꝓ¬
minẽs torqueãtur et i orbem
aquas sine eritu flectant. ita ut
circum lata in se sorbeãtur ⁊ nẽ¬
ticem efficiant. sic ueritus quã¬
dui nichil obstitit et uires suac
effundit ubi aliquo ꝓmẽtorio
repcussus est aut locorum cocũ¬
tium in canalem deuerum te¬
nuemiq collectus sepus in seuo¬

Expanded text:
amdiu singulae sunt; ubi uero sociauere amdiu singulae sunt; ubi uero sociauere uires et ex pluribus caeli partibus elisus spiritus eodem se contulit, et impetus illis accedit et mora. Facit ergo uentum resoluta nubes, quae pluribus modis soluitur: nonnumquam conglobationem illam spiritus rumpit, nonnumquam inclusi et in exitum nitentis luctatio, nonnumquam calor, quem modo sol facit, modo ipsa arietatio uagorumque inter se corporum attritus. CAPUT 13 Hoc loco, si tibi uidetur, quaeri potest cur turbo fiat. Euenire in fluminibus solet ut, quamdiu sine impedimento feruntur, simplex et rectum illis iter sit; ubi incurrerunt in aliquod saxum ad latus ripae prominens, retorqueantur et in orbem aquas sine exitu flectant, ita ut circumlata in se sorbeantur et uerticem efficiant. Sic uentus, quamdiu nihil obstitit, uires suas effundit: ubi aliquo promontorio repercussus est aut locorum coeuntium in canalem deuexum tenuemque collectus, saepius in se uo