comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uocẽ didit c̃tra franco exircitũ dicins. Hodic apparebit cui diunitis obtiuere iucorũ
pristitit. Vndo intelligidit᷑ hoesignũ sibilaģob irdi p̃par auisse. Tc̃ pauci transeuntis :¬
tralingobardũ hunc decertantes ꝓstrauert̃ eũ. & ecce om̃is exercitus langobarde
infugim ũ sus pͣterit: hi quoq: transeuntes flum̃ nullũ dehis ripporutis. nisitan¬
tim re cagnoscontes apparatum castro ubiuri focos h aliueraint ul tentori ifirerant.
tamq nullum dibus deprebiendisee. ad castrasui re gressisunt Ibiq: aatos imprrito

Expanded text:
ui divinitas obtinere victoriam praestet. Unde intelligi datur, hoc signum sibi Langobardos praeparavisse. Tunc pauci transeuntes, contra Langobardum hunc decertantes, prostraverunt eum; et ecce omnis exercitus Langobardorum in fugam versus praeteriit. Hi quoque transeuntes flumen, nullum de iis reperiunt, nisi tantum recognoscentes apparatum castrorum, ubi vel focos habuerant, vel tentoria fixerant. Cumque nullum de iis deprehendissent, ad castra sua r
Abbreviated transcription (Latin):
nmonte sitaist dam̃ meendio c̃ cromami & fumum incendu ad cdos us sustosi.
nouritis nos cumexorcitii quẽ polucti adesse. Si dexspectintis uxta picitum

Expanded text:
monte sita est, domus incendio concremari, et fumum incendii ad coelos usque sustolli, noveritis nos cum exercitu quem pollicemur adventare. Sed exspectantes Francorum
Abbreviated transcription (Latin):
tamen per andegauis regressus adrum rediit. Cum autem in tencio inter
guntramnum et sigibertum riges uerter&ur. Guntramnus rex aputi
parisius omt̃s episcopos regni sui congregat. ut inter ut rosque quid ueritas
haber& edicerent. Sedut billum ciuule inmaiori ꝑnicitati crescrr&. eos audire
peccatis facuntibiis oistulerunt. hilpericus autim in ira cominotus pertheos¬
bercum filium suum seniorem. quia sigiberto quondam ad prebensus
sacramentum dederat tcisi delis ess&. ciuitates rius perua oit
idest turonus pictauis. ul reliquas citra ligerem sitas. Qui pictaus

Expanded text:
Tamen per Andegavis regressus, ad eum rediit. Cum autem intentio inter Tamen per Andegavis regressus, ad eum rediit. Cum autem intentio inter Guntchramnum et Sigibertum reges verteretur, Guntchramnus rex apud Parisios omnes episcopos regni sui congregat, ut inter utrosque quid veritas haberet, edicerent. Sed ut bellum civile in majore pernicitate cresceret, eos audire peccatis facientibus distulerunt. Chilpericus autem rex in ira commotus, per Theodobertum filium suum seniorem, qui a Sigiberto aliquando apprehensus sacramentum dederat ut ei fidelis esset, civitates ejus pervadit, id est Turonis et Pictavis, et reliquas citra Ligerim sitas. Qui Picta
Abbreviated transcription (Latin):
minus somno quam uino sepulti alcius oboor missrii. Congrogata
familia ostia oomus quar erat ex lignris fabricata tabulis clauoit.
Acceptisque clauibus metas annonȩ quar aderant elidit. Tlac
circa oomum. & supra gomũ ad grgat aceruos. annonȩ. Quartunc¬
in manipulis erat . ita ut operta exhis domus cerner&or omnino. Tunc in misso
perparcus oiuersas igne. cum iam super hos infelices materia aroificaci.
Exusta de uerterent ixcitant᷑ emissas uoces. sed non fuit qui ex. audir&. do¬
nic tota domus ad usta ipsos pariter ignis obsorber&. Ursus uero m&u¬
rns. basilicam sc̃i iuliani expecut . oatisqui regi munerib: russuas insoliditate
galim abiit. Deniqui cum aput bur degalonsim ciuitatem nullo pror¬
sus inquietante residur&. Sigulfus quidaen a parte sigiber ti se supor rum
obiecit. Quemfuguntem cumtubis & bucinis quasi labantem ceruum fu¬
gans insiquebatur. qui iux ad patrum regre oi liberum. habuit aditã.

Expanded text:
minus somno quam vino sepulti altius obdormissent, congregata minus somno quam vino sepulti altius obdormissent, congregata familia, ostia domus, quae erat ex ligneis fabricata tabulis, claudit; acceptisque clavibus, metas annonae, quae aderant, elidit hac circa domum et supra domum adgregat acervos annonae, quain manipulis erat, ita ut operta ex his domus cerneretur omnino. Tunc immisso per partes diversas igne, cum jam super hos infelices materia aedificii exusta dirueret, excitantur, emittunt voces: sed non fuit qui exaudiret, donec tota domo adusta ipsos pariter ignis absorberet. Ursus vero metuens, basilicam sancti Juliani expetiit, datisque regi muneribus, res suas in solidum re Turonico ejectus, Burdegalam abiit. Denique cum apud Burdegalensem civitatem nullo prorsus inquietante resideret, Sigulfus quidam a parte Sigiberti se super eum objecit: quem fugientem cum tubis et buccinis, quasi labentem cervum fugans, insequebatur, qui vix ad patrem regrediendi liberum habuit aditum.
Abbreviated transcription (Latin):
sencia reuerti ad patriam: factoqur exhoc iuramento. breur̃sacram¬
torum rege ille protulit oiscedenti : Dicens: harc& harc michi ursus scripsit.
& ideo głar urar precrpcionĩ orposco. Ut filiam suam tradat michi in matri
monid̃: alioquin licrat michi res eius possidere: oonrc se drcim milibus
solidorum accrptis me abhac causa remouram. Tunc adeptis preceptio¬
nibus ar uernum reoit. ostendit iudici pissionem. Ursus aute se in uella¬
uo terrgturio coritulit. Cumque res eius huic consignarentur.
& hic ine uillauum accissit: Ingrossus qur unam ursi gomum carnam
sibi precopit preparare. atque aquas a quibus ablurretur cali firriiub&.
Sedcum serui gomus minime ruor domino pardron. alios fustibus. alios
uirgis cedit. Non nullos capita ꝑcuciors sanguinem elicuit. Turbata
ergo familia. preparatur carna. hic aquis caliois. in ebriatur uiNo. &
secollocat suprr stratua. Erant autem cumeo uiĩ purri tantuai qui a

Expanded text:
sentiam reverti ad patriam. Factoque ex hoc iuramento breve sacramentorum, rege illo protulit discidente, dicens: 'Haec et haec mihi Ursus scripsit; et ideo gloriae vestrae praeceptionem deposco, ut filiam suam mihi tradat monio. Alioquin liceat mihi res eius possedere, donec, sedicem milibus solidorum acceptis, me ab hac causa removeam'. Tunc, adeptis praeceptionibus, Arvernum redit, ostendit iudici iussionem regis. Ursus autem se in Villavo territurio contulit. Cumque res eius huic consignarentur, et hic in Villavum accessit. Ingressusque unam Ursi domum, caenam sibi praecepit praeparare atque aquas quibus ablueretur calefieri iubet. Sed cum servi domus minime rudi domino apparerent, alius fustibus, alius virgis caedit, nonnullus capita percutiens sanguinem elicuit. Turbata ergo familia, praeparatur caena, abluetur hic aquis calidis, inebriatur vino et se collocat super stratum. Erant autem cum eo septem pueri tantum. Cumque non
Abbreviated transcription (Latin):
quid magis est uita multatur aerna. Dris autem se uere cre¬
dentibus & si in sidiante in imico aliqua perdant. hic centupli ca¬
ta restituit. her&ici uero nec ad quirunt melius. sed quodui¬
dentur habere aufer&ur ab eis. Probauit hoc gotd egisili. gundobadi
atque godo mari interitus. qui&. patriam simul & animas perdidert᷑
Nos uero unum adque in uisibilem & inmensum & in conprehensibilem.
inclitum ꝑennem. atque per p&uum dm̃ confitemur. unum iN
trinitatẽ propter ꝑsonarum numerum. idest patris & filii & sp̃s sc̃i.
confitemur & trinum inunitate propter ar qualitate᷑ substanciae. dĩ¬
tatis. om̃i potenciae uelur tutis. qui est unus. sum mus atque omnipo¬
tens ds̃ insempiterna saȩeula Req̃ nas.

Expanded text:
quod magis est vita multatur aeterna. Dominus autem se vere crequod magis est vita multatur aeterna. Dominus autem se vere credentibus, etsi insidiante inimico aliqua perdant, hic centuplicata restituit, heretici vero nec adquerunt melius, sed quod videntur habere, aufertur ab eis. Probavit hoc Godigisili, Gundobadi atque Godomari interitus, qui et patriam simul et animas perdiderunt. Nos vero unum atque invisibilem et inmensum, inconpraehensibilem, inclitum, perennem atque perpetuum Dominum confitemur, unum in Trinitate propter personarum numerum, id est Patris et Filii et Spiritus sancti; confitemur et trinum in unitate propter aequalitatem substantiae, deitatis, omnipotentiae vel virtutis; qui est unus summus atque omnipotens Deus in sempiterna saecula regnans.
Abbreviated transcription (Latin):
scindentibus fuerint inriunam. Omit tamus autem qualiter illam habrahã
neratur adilicẽ. la cob predicat inbene dictione. moyses cognoscit insentr i.
populus sequił uI innube. eandemquar pauescit inmonte. uel qualiter eam
iaroni portat in logio. aut dauid uaticina tur in psalmo orans in nouarise. ꝑ
spm scm: Nec sibi auferri spm scm. atque se confirmari ꝑ spm̃ principalẽ
agnum & hic ego cernomisterium. quod scilic& quem heretici adseriurt
minorem principalem uox ꝓph&ica nunciauit: sedharc omissa ut diximus.
adnr̃a tempr̃a re uertamur Arrius enĩ quihuius iniquar sectȩ
primus iniquus que commentor fuit. interiora in secessum deposita
infernalibus ignibus subditur . hilarius uero beatus in diuiduar tri¬
nitatis defensor. Propter hanc in exilium deditus & patriar & pa¬
radiso restauratur. hanc ludoui chus rix confessus ipsos her&¬
cos adiutoriorius oppressit. regnum que suum pertotas gallias
dila tauit. Alaricus hanc denegans. a regno & populo atque ab ipsa

Expanded text:
scindentibus fuerint in ruinam. Omittamus autem qualiter illam Abraham veneratur ad ilicem, Jacob praedicat in benedictione, Moyses cognoscit in sente, populus sequitur in nube, eamdemque pavescit in monte; vel qualiter eam Aaron portat in logio, aut David vaticinatur in psalmo, orans innovari se per Spiritum rectum, nec sibi auferri Spiritum sanctum, atque se confirmari per Spiritum principalem . Magnum et ego hic cerno mysterium, quod scilicet quem haeretici minorem asserunt, principalem vox prophetica nuntiavit. Sed his, ut diximusra tempora revertamur. Arrius enim, qui huius iniquae sectae primus iniquosque Inventur fuit, interiora in secessum deposita, infernalibus ignebus subditur, Hilarius vero beatus individuae Trinitatis defensor, propter hanc in exilium deditus, et patriae et paradiso restauratur. Hanc Chlodovechus rex confessus, ipsus hereticos adiuturium eius oppraesset regnumque suum per totas Gallias dilatavit; Alaricus hanc denegans, a regno et populo atque ab ipsa,
Abbreviated transcription (Latin):
occiuibus uidere permitter&ur. Adueniens treurris Nunciatũ
est ep̃o hunc iam innaue positum clam abcluci. Surrexitq sacer¬
dos tristis. ac urlociter prosecutus. Repperit rum ad litus. causatusq
cum custodibus. cur tanta ess& impi&as ut non licer& frĩ frm aspi

Expanded text:
civibus videre permitteretur, adveniens Treverus, nuntiatum est episcopo, hunc iam in navi positum clam abduci. Surrexitque sacerdus tristis, ac velociter prosecutus, repperit eum ad litus; causatusque cum custodibus, cur tanta esset impietas, ut non liceret fratri
Abbreviated transcription (Latin):
proquixe. Quo& cum seniore urbis nuntiata suissent quȩ puerhorum
gesserat : collectis militibus id omni populo armis circumdato ad maa

Expanded text:
pro quiete. Quod cum seniore urbis nuntiata fuissent quae puer horum gesserat, collectis militibus vel omni populo armis circumdato, ad m
Abbreviated transcription (Latin):
montiu collocantes latitarent: exercitꝰ postergũ eorũ cũ ducibus in¬
sequens. plurimdꝰ numero captiuorũ uuascones superatos seu & ex his

Expanded text:
montis collocantes latitarent: exercitus post tergum eorum cum ducibus isequens, plurimum numerum captivorum vinci, Wascones superatos, seu ex his
Abbreviated transcription (Latin):
miserrimus. uisi cum perierando orceperim non uincam. Vbi uide
uerum ebrrulfus quod eitalia cum sacramenta in ipsa basilica
ac perportieus uel singula loca atria ueneranda promitter&.

Expanded text:
miserrimus: Nisi eum pejerando decepero, non vincam. Verum ubi miserrimus: Nisi eum pejerando decepero, non vincam. Verum ubi vidit Eberulfus, quod ei talia cum sacramento in ipsa basilica ac per porticus, et singula loca atrii veneranda promitter
Abbreviated transcription (Latin):
atrio trucidar&. Regressus aut̃ ad dunensem castrũ comitem conluntr¬
mod&. ut ei trecentos uiros quasi ad custodiendas turonicȩ urbis por¬
tas ad iuinger& scilic& ut cum uiniss& perrorum solatiũ ebrrulsũ
possit obprimere. Cumque comes loci uiros istos commoner&
claudius turonus per ac cessit. &cumiter ager& ut consu&udo
esł barbarorũ auspicia intendere cepit ac dicere sibi res contrari
Simulque in terrogare multis : si uirtus brati martini depresenti ma¬
nifestaraur inpersidis : aut certesi aliquis in uiriam in rum speran¬
tibus intuliss& si protinus ultio sequer&ur. Igitur posł positis ut
diximus uiris qui ad solatiũ rius uenire deburant. ipse adbasilicã
Scam accresit s tatimque infelici eberulfo conuincts sacramen
ta oare coipit ac iurare per omnia sacro sca ueluirtutim prȩ¬
sentis antistitis. ullũ in causistius fore fideliorem. qui ita cum regr cauht¬
sas cius possit exercer. hoc enim apud se consilium habueratꝰ

Expanded text:
atrio trucedaret. Regressus autem ad Dunensem castrum, comitem commovit, ut ei trecentos viros quasi ad costodiendas Toronicae urbis portas adiungeret, scilicet ut, cum venisset, per eorum solatium Eberulfum possit obpremere. Cumque comes loci viros istos commoneret, Claudius Toronus peraccessit. Et cum iter ageret, ut consuetudo est barbarorum, auspicia intendere coepit ac dicere sibi esse contraria, simulque interrogare multis, si virtus beati Martini de praesenti manifestaretur in peifidis, aut certe, si aliquis iniuriam in eum speratibus intulisset, si protenus ultio sequeretur. Igitur postpositis, dixemus, viris, qui ad solatium eius venire debuerant, ipse ad basilicam ctam accessit. Stta dare coepit, ac jurare per omnia sacrosancta, vel virtutem prsentis antistitis, nullum in causis ejus fore fideliorem, qui ita cum rege causas ejus possit exserere. Hoc enim apud se consilium habuerat
Abbreviated transcription (Latin):
filius eius dixisse fertur: in iuridi in quid ligno. Hlee frondes suc¬
cise sunt nec omnino arescunt sed uelociter emergent ut crusci¬
re quit ant utiram tam uelocitor quihare frcit interrat. Quod
uerbum in sonu it in aures hlado uuichi quiu scilic& minar& ur
sibi carsariem ad crescendum laxari ipsum que in ter ficere. At ille
ius sit eos pariter capite plecti: quibus mortius. regnum eorum
cum thesauris & populis ad quisiuit.

Expanded text:
filius eius dixisse fertur: 'In viridi', inquid, 'lignum hae frondis succisae sunt nec omnino ariscunt, sed velociter emergent, ut crescere queant; utinam tam velociter qui haec fecit intereat!' Quod verbum sonuit in aures Chlodovechi, quod scilicet minarentur sibi caesariem ad crescendum laxare ipsumque interficere. At ille iussit eos pariter capite plecti. Quibus mortuis, regnum eorum cum thesauris et populis adquesivit.
Abbreviated transcription (Latin):
& quis est oñs tuus qui te misit: Cui ego subridens. bratus
martinus in quo misit me: Tunc ille iussit sibi refresentan
uiros. Sed cum intius i conspectu uenissent. Multas tis
persidias ac per uiria exprobrauit. uocans tos sipius uulpes ingemosas. sed res¬
tituit eos gr̃ar suȩ reddens quȩ illis ablata furrant

Expanded text:
'Et quis est dominus tuus, qui te misit?' Cui ego subridens: 'Beatus 'Et quis est dominus tuus, qui te misit?' Cui ego subridens: 'Beatus Martinus', inquio, 'misit me'. Tunc ille iussit sibi repraesentari viros. Sed cum in eius conspectu venissent, multas eis perfidias ac periurias exprobravit, vocans eos saepius vulpis ingeniosas, sed restituit eos gratiae suae, reddens quae illis ablata fuerant
Abbreviated transcription (Latin):
nonfi&ita: Sed igni concremabitur ꝓsceleribus suis: & cum diu
multum que quasi altercantes harc interse uerba pro ferrenit.
conspicio eminus aentum super ignẽ positum feruere urhem̃ter
unc me flente ad prehensum infelicem hilpericum confractis
minbris proiciunt in eneum. Nec mora inter undarum uapo¬
res itaisolutus aclique factus est. ut nullum exco penitus
iuicium Remaner&: harc rege dicente. ad mirantibus nobis ipu¬
lo expl&o surreximis.
EX IGITUR INCRASTINUM IN UENATIONE PROGRESSUS
est. Quo Redrunte garaharius comisbur: orgalensis atque
bla clastis anobis &epresentati sunt. quia ut superius oiximus
in basilica sc̃ĩ martini confugium fecerant. pro eo quod gundo¬
aldor conuncti fuffint. Nam cum prius fro his oepricatꝰ¬
nichil obtinere potuissem. Harc in sequenti locutus sũm.
audiat orex potestas tua. Ecce adño mro in legationẽ adte
oirtctus sum. uͣel quid renuntiabo ei qui me misit. cum nichil
michi atsponsi reddere uelis: Atille obstu pe factus ait.

Expanded text:
Non fiet ita, sed igni concremabitur pro sceleribus suis". Et cum diu multumque quasi altercantes haec inter se verba proferrent, conspicio eminus aeneum super ignem positum fervere vehementer. Tunc me flente, adpraehensum infilicem Chilpericum, confractis membris, proiciunt in aeneum. Nec mora, inter undarum vapores ita dissolutus ac liquefactus est, ut nullum ex eo paenitus indicium remaneret'. Haec rege dicente, admirantibus nobis, epulo expleto, surreximus. Rex igitur in crastinum in venatione progresest; quo redeunte, Garacharius comes Burdegalensis atque Bladastes a nobis repraesentati sunt: qui, ut superius diximus, in basilica sancti Martini confugium fecerant, pro eo quod Gundovaldo conjuncti fuissent. Nam cum prius pro hic deprecatnihil obtinere 'Audiat, o rex, potestas tua. Ecce! a domino meo in legatione ad te directus sum. Vel quid renuntiabo ei qui me misit, cum nihil mihi responsi reddere vellis?' At ille obstupefactus ait:
Abbreviated transcription (Latin):
regnũ & deobitu pippini & throdo aldo maior oomꝰ & depugna
ingoria contra theudo aldo¬
cinii. Ocragon fredo maiore domus & qualiter carlus orcustodia
eu. Probitu oabobtrti regis & hilpericus successit in regno
& qualiter oux carlus contra raganfrido pugnaũ & insto txlitit
tuo hilpericũ qui fuga lapsus apud raganfridũ futrat abru
d donr oucr aquitaniȩ recepit. & to mortuo theodo ricũ regt̃ statu

Expanded text:
regno, et de obitu Pippini et Theudoaldo maiorum domo, et de pugna in Cotia contra Theudoaldum. 104. De Ragamfredo maiorum domum, et qualiter Carlus de costodia CVI. De obitu Dagoberti regis, et quod Chilpericus successit in regno; et qualiter dux Carlus contra Ragamfrido pugnavit et victor exstetuo, Chilperico, qui fuga lapsus apud Ragamfrido fuerat, ab Eodonae duce Aquitaniae recaepit, et eo mortuo, Theudericum regem statu
Abbreviated transcription (Latin):
dericꝰ sr̃ succissit in regni
XCIII.
Quod theodericũ aegno oriciunt & ermistoton¬
dunt & ebroinum in luxouiũ monasteriũ oirigunt & lul¬
dericu incuneto regno suscipiunt. xecini. Deobitu hilde¬
inci &ebilihilde regina & lrudesius filius trcanualdi maior
lonus tfficitur XCU. Quod ebromus aluxo uio txiens
endisium interfecit & scm lrudegariũ gladio ꝑ emi iussit :
XCUI. Quod martinus dux & pippinus filius ansgisili contra
broinũ ad lo cofico pugnam mirrunt.
ucuii. Or obitu ebroini. & qđ franci uiaratonẽ maiorẽ domꝰ
ifficunt & gis lemarꝰ filius rus ipsum sub plantauit¬
reur  Drobitu sci audo rni & obitu uuaradoni & qualiter
bercharius maior domus efficitur diur mandito¬
Qualiter pippinus cũ austrasiis in opido iuirmandirnse
ui nomen textriciũ contra thrudericũ & berhariũ oimicauit
Dr obitii thtuderici & de lodo uuicho filio riꝰ rlruato in regno
xto mortuo hildebertus fr̃t uiꝰ resedit in regno & oe grimo aldo

Expanded text:
ssit in regno, et XCIV. Quod Theodoricum a regno dejiciunt, et crines tondunt, et Ebroinum in Luxovium monasterium dirigunt, et Childericum in cuncto regno suscipiunt. XCV. De obitu Childerici et Bilichilde regina, et quod Leudesius filius Erchenoaldi major domus efficLeudesium interfecit et sanctum Leudegarium gladio peremi iussit. 96. Quod Martinus dux et Pippinus, filius Ansegisili, contra Ebroinum ad Locofico pugnam inierunt. 97. De obitu Ebroini, et quod Franci Waratonem maiorem domum efficiunt, et Gislemaris, filius eius, ipsum subplantavit. 98. De obitu sancti Audoini et obitu Waradoni , et qualiter Bercharius maiorum domum efficitur. 99. QualitQualiter Pippinus cum Austrasiis in oppido Virmandensi, cui nomen Textricium, contra Theudericum et Bertharium dimicavit. CI. De obitu Theuderici, et de Chlodoveo filio ejus elevato o mortuo, Childebertus frater ejus resedit in regno, et de Grimoaldo
Abbreviated transcription (Latin):
theodbti non e&. ducatũ dentelini quã contra theodbertũ cassa¬
uerat. Sttheo dricꝰ theodbertu superabat. Lotharius suꝑ memoratõ
dentelinb ducatd̃ sur ditione reciperat. hano conuenientia Atheo¬
drica & lotharia legatis int᷑ currentes. firmata: theo dricus mo
u& exercitum.
NNO XUII theo drici regis. lingonas de uni uersis regna sui ꝓ¬
uinciis mense maĩ oxercitꝰ adunatur. Dirigensq ꝑ ande laũ¬
austrasiorũ exercitu obuam ꝑgens. tullensem capaniam confli¬
gunt certamina. theo dric superat theod bertu riuisq exerci¬
tũ ꝓst̾rnit Cesa st̃ de exercitu in eodẽ praelio ninua multi

Expanded text:
non esset; ducatum Dentelini, quem contra Theudebertum cassaverat, si Theudericus Theudebertum superaret, Chlotharius supra memoratum Dentelini ducatum in suam ditionem reciperet. Hac convenientia a Theuderico et Chlothario, legatis intercurrentibus, firmata, Theudericus movet exercitum. I. XXXVIII. Anno 17 Theuderici regis, Lingonas de universis regni sui provinciis mense Madio exercitAustrasiorum exercitum obviam pergens, Tollensem campaniam confligunt certamine. Theudericus superat Teudebertum eiusque exercitum prostravit. Caesa sunt exercitus eodem prili
Abbreviated transcription (Latin):
munt sicq. fraci triũ phantes dȩhostib p̃dã magn̾a & spolia capiunt. capta
multitudine captiu& cũ duce uictore regionẽ godnã depopulant urbis fa¬
mosissimas ne mausũ agatẽ hac int̃ris funditꝰ muros & moenia destruens eg¬
ne subposito õcremauit suburt & castra illius regionis uastauit. De

Expanded text:
munt. Sicque Franci triumphantes de hostibus, praeda magna et spolia capiunt; capta munt. Sicque Franci triumphantes de hostibus, praeda magna et spolia capiunt; capta multitudine captivorum, cum duce victore regionem Goticam depopulant. Urbes famosissimas Nemausum, Agatem hac Biterris, funditus muros et moenia destruens, igne subposito, concremavit; suburbana et castra illius regiones vastavit. De
Abbreviated transcription (Latin):
& insua ditione efficacit̃ restituunt. Virtor igit᷑ atq. bellator insigni scarlus
in trepidus rodanũ fluuiũ cũ exercitu suo transut gothox fines pene trauit usquo a¬
narbonensẽ galliã ꝑ accessit ipsã urbẽ celiberrimã atq. meropoli eoxobseqer¬
dit suꝑ adic&e fluuio munitionẽ ingirũ in ẽ modũ ari&ũ instruxit. Regẽ her
regione hispamoꝵ coadunato exercitu hostiũ cũ alio rege amor nomine machinasiust¬
tꝰ uir carlus triũphator occurrit suꝑfluuiũ birra & ualle corbaria palatio : rndo
Illisq. mutuo c̃fligentib: sarraceni druicti atq prostrati cernentes regẽ eorũ p¬
in t̃fectũ infuga lapsi terga uerterun qͥ euaserañ cupientes nauali euectione
euadere instagnũ maris natantes. nãq. sibim& mutu conatu in siliun mox frar¬
ci cũ nauib: & iaculis armatirus suꝑ eos insiliuñ suffocantesq inaquis interi¬

Expanded text:
et in sua dicione efficaciter restituunt. Victor igitur atque bellator insignes Carlus et in sua dicione efficaciter restituunt. Victor igitur atque bellator insignes Carlus intrepidus Rodanum fluvium cum exercitu suo transiit, Gotorum fines penetravit, usque Narbonensem Galliam peraccessit, ipsam urbem celeberrimam atque metropolim eorum obsedit, super Adice fluvio munitionem in girum in modum arietum instruxit, regem Sarregione Hispaniarum, coadunato exercitu hostium cum alio rege, Amor nomine, machinis adv vir Carlus dux triumphator occurrit, super fluvium Byrra et valle Corbaria palatio occurrit. Illisque mutuo confligentibus, Sarracini devicti atque prostrati, cernentes regem eorum interfectum, in fugam lapsi terga verterunt; qui evaserant cupientes navale evectione evadere, in stagnum maris natantes, namque sibimet mutuo conatu insiluunt. Mox Fraci cum navibus et iaculis armaturiis super eos insiluunt, suffocantesque in aquis, interi
Abbreviated transcription (Latin):
utrbẽ munitissimã ac montuosã ipsi sarraceni collecto hostili agmine
ingrediunt᷑ . Illisq. rebellantib: ea regione uastata. at contra iuir igre¬
gius carlus dux germanũ suũ uirũ industriũ hildebrandũ ducẽ cũ reli¬
quis ducib & comitib illis partib cũ apparatu hostili dirigit quaq
prȩ ꝓpere ad eandẽ urbẽ ꝑuenientes tentoria instruunt᷑. Undiq
ipsũ oppidũ & suburbana p̃occupant munitissimã eiuitatẽ obsidint
atiem instruunt doneo insecutꝰ uirbelligerator carlus p̃dictã urbẽ
ad gredit᷑ muros circũdat castra ponit obsidionẽ coaceruat inmodo
hirricho cũ strepitu hostiũ & sonitu tubarũ cũma chinis & restiũ funib
suꝑ muros &aediũ moenia irruunt urbẽ munitissimã in gredientes
succendunt hostes inimico: suos capiunt interficuntes trucidant atq ꝓsternunt

Expanded text:
urbem munitissimam ac montuosam ipsi Sarracini, collecto hostile agmine, urbem munitissimam ac montuosam ipsi Sarracini, collecto hostile agmine, ingrediuntur; illisque rebellantibus, ea regione vastata. Ad contra vir egregius Carlus dux germanum suum, virum industrium Childebrando ducem cum reliquis ducibus et comitibus illis partibus cum apparatu hostile diriget. Quique praepropere ad eandem urbem pervenientes, tentoria instruunt, undique ipsud oppidum et suburbana praeoccupant, munitissimam civitatem obsedunt, aciem instruunt, donec insecutus vir belligerator Carlus praedictam urbem adgreditur, muros circumdat, castra ponit, obsidionem coacervat. In modum Hiericho cum strepitu hostium et sonitum tubarum, cum machinis et restium funibus super muros et edium moenia inruunt, urbem munitissimam ingredientes succendunt, hostes inimicos suorum capiunt, interficientes trucidant atque prosternent
Abbreviated transcription (Latin):
taq sagacissimus uir carlus dux cõmoto exeroitu partib burgundiar
dirigit iugdunũ galliae urbẽ maiores natu atq p̃fectos eidẽ ꝑiun cir
suȩ ditioni rei publice subiugauit usq massiliensẽ urbẽ uel a relatũ
suis uidicib c̃stituit cũ magnis thes auris & munerib in francorum
paganinsis qui ultra renũ fluuiũ consistunt. Stronuus uir carlus cõmoro
exercitu francorũ in loco ubilippia fluuius renũ amnẽ ingredit̾ sagaci
intentione trans meauit. maxime exparte regionẽ illã dirissimã strauit.
gentẽq. illã seuissimã exparte tributarios eẽ p̃cepit atq quã plures hospi¬
tibus ab eis accepit. sicq. opitulante dño uictor remeauit ad ꝓpria. Denuo
rebellante gente ualida his mahelitarũ quos modo sarracenos corrupto
uo cabulo nuncupant inrũpentesq rotanũ fluuiũ insidiantib: infidelibus
hominib: subdolo & fraude mauronte quondã eũ sotiissuis auennionẽ

Expanded text:
taque sagacissimus vir Carolus dux, commoto exercitu, ad partes Burgundiae dirigit, Lugdunum Galliae urbem, majores natu atque praefectos ejusdem provinciae suae ditioni reipublicae subjugavit; usque Massiliensem urbem, vel Arelatum suis judicibus constituit; cum magnis thesauripaganissimis, qui ultra Rhenum fluvium consistunt, strenuus vir Carolus dux commoto exercitu Francorum in loco ubi Lippia fluvius Rhenum amnem ingreditur, sagaci intentigentemque illam sevissimam ex parte tributaria esse praecepit atque quam plures hospitibus ab eis accepit; sicque, oppitulante Domino, victor remeavit ad propria. 20. Denuo rebellante gente valida Ismahelitarum, quos modo Sarracinos corrupto vocabulo nuncupant, inrumpentesque Rodanum fluvium, insidiantibus infideles hominibus sub dolo et fraude, Mauronto quidem cum sociis suis, Avennionems
Abbreviated transcription (Latin):
kł iañ die dominica anni decxxxu &ut istũ miliariũ implea t᷑:¬
mã fresionũ nimis crudelit᷑ rebellantẽ p̃fatus princeps audact᷑ naua¬
li euectione ꝓperat certatĩ altomare ingrossus nauiũ copia adunata
anistrachia & austra chia insulas frosionũ penee rauit suꝑbur dine
fluuiũ castra ponens poponẽ gentdẽ ducẽ illox fraudulentũ consiliariũ
interfecit. exercitũ fresionũ ꝓstrauit fana coꝵ idolatria c̃triuit atq¬

Expanded text:
Kal. Januar. die Dominica anni DCCXXXV. Et ut istud millenarium compleatmam Frisionum nimis crudeliter rebellantem, praefatus princeps audacter navali evectione properat, certatim ad mare ingressus, navium copia adunata, Wistrachiam et Austrachiam, insulas Frisionum penetravit, super Burdine fluvium castra ponens; Poponem gentilem, ducem illorum, fraudulentum consiliarium interfecit, exercitum Frisionum prostravit; fana eo
Abbreviated transcription (Latin):
& populũ plurimũ fit. Er menfridus in auster rems adbalicã sc̃i remedii
fecit confugiũ. ibidemꝰ dieb plurimis hanc infestationẽ deuitando & re¬
gio timore resedit.
Iost discessum agine er can uualdus maior domius qui con sanguineus fut¬
Arait degen&rice dagoberti. maior domus palatu chlodouei efficitur. Eratꝰ
homo patiens bonitate plenus. Cum eẽ ꝑatiens & cautus humiliꝰtatem & uspe

Expanded text:
 populo plurimum fitur. Ermenfredus in Auster Remus ad basilicam sancti Remedii fecit confugium, ibique diebus plurimis hanc infestationem devitando et regio timore resedit. Post discessum Aeganae Erchinoaldus major domus, qui consanguineus fuerat de genitrice Dagoberti, major domus palatii Chlodovei efficitur. Eratque homo patiens, bonitate plenus, cum esset patiens et cautus, humilitate et
Abbreviated transcription (Latin):
Io anno focas oux & patricius rti publicȩ uictor aꝑsis redi¬
ens. mauriciũ impr̃m interfecit in loco ipsius imptrium
ad sumpsit.

Expanded text:
o anno Focas dux et patricius reipublicae, victor a Persis rediens, Mauricium imperatorem interfecit, et loco ipsius imperium assumpsit
Abbreviated transcription (Latin):
q peis heo deberthus uero initaliam abiit & ex inde multum adqui sunt.¬
IIIE Sedquia loca illa ut fertur morbida sunt: exercitus eius indiuer¬
enessis frebribus corruens uexabat᷑. Multi enĩ ex his in illis locis mortui funs:
Quod uidens theodeberthus ex ea reuersus ẽ . multa secum spolia ipsi
uel sui deferentes. dicitur tamen tunc temporis usque ticinum

Expanded text:
XXXII. Theudebertus vero in Italiam abiit, et exinde multum acquisivit.XXXII. Theudebertus vero in Italiam abiit, et exinde multum acquisivit. Sed quia loca illa, ut fertur, morbida sunt, exercitus ejus in diversis febribus corruens, vexabatur. Multi enim ex his in illis locis mortui sunt. Quod videns Theudebertus, ex ea reversus est, multa secum spolia ipse, vel sui deferentes; dicitur tamen tunc temporis usque Ticinum
Abbreviated transcription (Latin):
e in hisu terit parricida. suc censum uehe menter balneum eam in eode cum¬
t rel una puella includi precepit. Quȩ nec mora. in arduos uapores in gressa
litim in pauimento corruens. mortua atq cõpsumptaẽ. Iuod cognoscentes¬
tussist hireges childeberthus & chlotarius consobrini eius. nec non & theodeber
othi iuni thus quod scilic& tam turpi fuerit interfteta supplicio. ad dheo¬
nstaumites. Si hȩc quo egisti nobiscum non conposueris. regnum tuum
auferemus & simili te poena dam nabimus. Tunc ille timens. quin¬
iam cinquaginta eis milia aureoꝵ trans misit. Childeberthus autẽ ut erat
tẽ anmsemꝑ contra chlotharium regem inuidus atq uersutus. cum theo¬
at seride bertho ne pote suo coniunctus diuisũ interse hoc aurũ nihil¬
tẽ quiex inde dareregi chlothario uoluerunt At ille super thes auros¬
ude se hlodomeris ad gressus. multũ illis amplius quam hi fraudauerant¬
nis pstabstulit.

Expanded text:
iterit parricida, succensum vehementer balneum, eam in eodem cumiterit parricida, succensum vehementer balneum, eam in eodem cum una puella includi praecepit. Qu, in pavimento 133 corruens, mortua atque consumpta est. Quod cognoscentes hi reges Childebertus et Chlothacharius consothus, quod scilicet tam turpi fuerit interfecta supplicio, ad Thentes: Si haec quae egisti nobiscum non composueris, regnum tuum auferemus, et simili poena te damnabimus. Tunc ille timens, quinquagena eis millia aureorum transmisit. Childebertus autem, ut erat semper contra Chlothacharium regem invidus atque versutus, cum Theudeberto nepote suo conjunctus, diviso inter se hoc auro, nihil exinde dare regi Chlothachario voluerunt. At ille super thesauros Chlodomeris aggressus, multum illis amplius quam hi fraudaverant, abstulit.
Abbreviated transcription (Latin):
contra eam frendens exercitũ  mouit. At illi uenientes suꝑ eos
trauuilanem interfecerunt gladio. ipsam quoq cȩdentes in domo ma¬
tris reduxerunt. frant autẽ sub arriana secta uiuentes. & quia
consuctudo eorum ẽ. ut adaltarium uenientes de uno calice reges
accipiant. & exalio populus minor. uenenum incalice illo posunt de
quo mater cõmunicatura erat. Quo illa hausto. protimis mor tua ẽ.¬
pis on enĩ dubium ẽ tale maleficium. esse de parte diaboli. Quid contra
hȩc miseri heretici respondebunt. ut in sca eorum locum habeat ini¬
ate il micus: Nos uero trinitatẽ in una aequalitate pariter. & om̃i poten¬
ut . simtia confitentes. etiam si mortiferu bibamus in nomine patris & filii
serans & sp̃s sc̃i ueri atq in corruptibilis dĩ. nihil nos nocebit. Indignantes
spolisn se regem statuunt. Hic uero cum didicisset quȩ meretrix ista cõ¬
miserat qualiter ꝓpter seruum quem acceperat in matraem exti¬

Expanded text:
contra eam frendens, exercitum commovit. At illi venientes super Traguilanem interfecerunt gladio, ipsam quoque caedentes in domum matris reduxerunt. Erant autem sub Ariana secta viventes. Et quia consuetudo eorum est, ut ad altarium venientes, de alio calice reges communicent, et de alio populus minor, venenum in calice illo posuit de quo mater communicatura erat. Quo illa hausto, protinus mortua est; non enim dubium est tale maleficium esse de parte diaboli. Quid contra haec miseri haeretici respondebunt, ut in Sancta eorum locum habeat inimicus? Nos vero Trinitatem in una aequalitate pariter et omnipotentia confitentes, etiam si mortiferum bibamus, in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti, veri atque incorruptibilis Dei, nihil nos nocebit. Indignantes per se regem statuunt. Hic vero cum dedicisset, quae meretrix ista commiserat, qualiter propter servum, quem acceperat, in matrem ext
Abbreviated transcription (Latin):
sed sine patruinri guntramni regis consilio hȩc facere ñ audemus
romissũ enĩ habemus demaioribus causis nihilsine eius consilio agere

Expanded text:
sed sine patrui nostri Guntchramni regis consilio haec facere non audemus: promissum enim habemus de majoribus causis nihil sine ejus consilio agere
Abbreviated transcription (Latin):
abnuerent. tribus enilocis intermino ciuitatis illius hoc ꝓdigi¬
um apparuit. Insilua uero nec tinse territorio. hominis cu
iusdam domus cum ille mane surger& sanguine respersa ab
in tus apparuit. Magnatamen roanno lurs inpopulo fuit. uali¬
tudines uariar magͥnar cum pustulis. & uessicis. Quȩ multũ ube¬
populum ad fecerunt morte. Multi tamen adhibentes studino sor¬
um uuaserunt. Audiuimus enĩ eo anno in narbo nen se urbr᷑¬
inguinarium morbum grauit᷑ dese: uire. ita ut nullum esse spacium cum
homo correptꝰ fuiss& abeo.

Expanded text:
abnuerent. Tribus enim locis in termino civitatis illius hoc prodigiabnuerent. Tribus enim locis in termino civitatis illius hoc prodigium apparuit. In Silvanectensi vero territorio hominis cujusdam domus, cum ille mane surgeret, sanguine respersa ab intus apparuit. Magna igitur eo anno lues in populo fuit: valetudines variae, malignae, cum pusulis et vesicis, quae multum populum affecerunt morte. Multi tamen adhibentes studium, evaserunt. Audivimus enim eo anno in Narbonensem urbinguinarium morbum graviter desaevire, ita ut nullum esset spatium, cum homo correptus fuisset ab eo.
Abbreviated transcription (Latin):
nno igitur septimochil debertiregis qui erat hilprrici. & gun¬
Athramini uicrsimus primus. mense ianu ario. pluui ar corus¬
cationis atque tonitrua grauia fuerunt. flores in arboribus ostense
sunt.Stella quam com &rm superius nominaui a paruit. ita ut¬
in circrutu rius magna. nigrido ess&. & illa tam quam sunforamen¬
aliquod posita. ĩ ta inter tenebras relucrbat. so in tillas spargensq¬
que comas: prodebat aut̃ exraradius. magnitudinis. mire: quita¬
quam fumus magnis incendii apparebat alonge. Nisarst autr
ad partem occidentis inhora noctis prima. Indie aut̃ scm paschȩ
apud sessionis ciuitate carlum ardere uisum est. Ita ut ouo ap¬
sparerent incendia & unum erat maidr . & aliuduero mindr¬
ost duarum uero orarum spacid. conuineta sunt simul. factoq¬
igni in magno euanuerunt. In parisia couero termina. ue
sanguis exnubr defluxit. & suꝑ uestimenta multorum homini
cecidit & ita maculauit ut ipsa ꝓpria indumenta horrentes¬

Expanded text:
nno igitur septimo Childeberti regis, qui erat Chilperici et Guntchramni vicesimus et primus, mense Januario, pluviae, corucationes atque tonitrua gravia fuerunt, flores in arboribus ostensi sunt; stella, quam cometem superius nominavi, apparuit, ita utin circuitu ejus magna nigredo esset. Et illa tanquam in foraminaliquo posita, ita inter tenebras 291 relucebat, scintillans, spargensque comas. Prodibat autem ex ea radius mirae magnitudinis, qui tanquam fumus magnus incendii apparebat a longe. Visa est autem ad partem occapud Suessionis civitatem coelum ardere visum est, ita ut duo apparerent incendia; et unum erat majus, aliud vero minost duarum vero horarum spatium conjuncta sunt simul, factaqpharum magnum evanuerunt. In Parisiaco vero termino verus sanguis ex nube defluxit, et super vestimenta multorum hominum cecidit, et ita tabe maculavit, ut ipsi propria indumenta horrent
Abbreviated transcription (Latin):
illi ad tracte fuerant: Consilio secroo desolatio brunihilde & filio¬
rum theo orici ꝓculfecit ab ee̾. Et in de mrossi cumbruni hilde

Expanded text:
illic attractae lucrant consilio secreto de solatio Brunichildis et filiorum Theuderici procul fecit abesse: exinde regressi cum Brunichilde
Abbreviated transcription (Latin):
naria auriannis singulis. unde unũ centenariũ auri charo aldus rex partibus impes¬
ru dep̃senti cassar&. Hrsacius patricius haec audiens. tractabat quib ingoniis¬

Expanded text:
naria auri annis singulis, unde unum centenarium auri Charoaldus rex partibus imperii de praesenti cassaret. H
Abbreviated transcription (Latin):
degariũ epm crudelissimis tormentis caesũ gladio perimi iussit
birenũ germanũ ei diuerso tormento trucidauit. Reliqui uiri

Expanded text:
degarium episcopum, crudelissimis tormentis caesum, gladio perimi jussit. Gerinum germanum ejus diverso tormento trucidavit. Reliqui viri
Abbreviated transcription (Latin):
Qđ hotharius regnũ bur¬
gundie & aust recepit &
silios lirudrici occisit.
Oeint̃ nitione herpomducis
trude regina.i
Daributa langabardoꝵ cassata
Demorte bertrudis regine
Deinicio regni dagobertiibs
Orinicio regni samonis inuui.¬

Expanded text:
otarius regnum Burgundiae et Auster recipit et filius Teuderici occisit. 43. De internicione Erpone ducis. trude regina. 45. De tributa Langobardorum cassata. 46. De morte Bertrude regini. 47. De inicium regni Dagoberti. 48. De inicium regni Samonis in Wi
Abbreviated transcription (Latin):
IRVS REX GALLICIEN SIS. Legatos adgum tramnũ regem direx̃. Q
post pectauum terminum preterir&. qđ tunc hilperichus rex tos¬
bat nuntiata sunt ei. Atille sub custodia sibi eos exhiberȩ p̃cept
& parisis custodire. Eo tẽpore apud pictauinsem ciuitatem li
exsiluis ueniens ꝑ portam ingressus est. Clausisq portis infran
ros ipsius urbis oppressus occisus est. Ad strebant rnim qui dim
& celum ardentem seuidisse. Liger fluuius maior ab anno sus¬
riort fuit. postquã ti duri carus torrens ad iunxit. Uentus
auster nimium uiolenter cucurrit ita ut siluas ꝓster ner&e. domus eruere
spts efferra&e: ipsosq homines adinternitionem usq uolutare bratenim
patium rius pilatitudinem quasi ugera septem. Longitudo autem
non potuit estunari. Nam & galli plauso cantũ initio noctis sepede¬
deruNͣ. luna contenebricata est & cometes stella a paruit. Grauis
enim lues mnpopulo sub secuta est. Lrgatil surborum post annum
dinissi ad propria redierunt.

Expanded text:
legatos ad Guntchramnum regem direxit. Cumque per Pictavum terminum praeterirent, quem tunc Chilpericus rex tenebat, nuntiata sunt ei. At ille sub custodia sibi eos exhiberi praecepit, et Parisios custodiri. Eo tempore apud Pictavensem civitatem lupus ex silvis veniens, per portam ingressus est, clausisque portis infra muros ipsius urbis oppressus, occisus est. Asserebant enim quidam et coelum ardens se vidisse. Liger fluvius major ab anno superiore fuit, postquam ei Caris torrens se adjunxit. Ventus auster nimium violenter cucurrit, ita ut silvas prosterneret, domos erueret, sepes efferret, ipsosque homines ad internecionem usque volutaret. Erat enim spatium ejus in latitudinem quasi jugera septem; longinon potuit aestimare. Nam et galli plauso cantu in initio noctis saepe dederunt. Luna cumtenebricata est, et comitis stilla apparuit. Gravis autem lues in populo subsecuta est. Legati autem Sueborum post annum demissi, ad propria redierunt.
Abbreviated transcription (Latin):
re distulidicens. Cũ reginar mandatũ suscipero : tunceũ recipere ñ morabor inaut ius
Harcinnotui obseorans ut secautũ redder&. Donrc reginar animus leniahLDe
Sedille c̃siliũ mrũq: prodĩ intuitu simpliciter insinuaui.Dolos i suscipiens cũ in sde¬
huc nob ess& in imicus noluit agere quat mandiui. Impl& ũque tͣ illud prouinac¬
um ꝗđ quendam sinẽ narrantẽ audiui: amico inimico quibonũ sem ꝑ prarlins
onslium qiu amicos accepit inimicosspernit: spr&o hocc̃silio adregẽ direxit. Iui
tunc cũ ercitũ in pagome lodennr᷑ sedegebat. Dip̃catusque est populũ utregi pcrs
underent . ut eiꝰ p̃senciã meror&. Deprecanti igit᷑ om̃i populo . rexse uidenduai
ipbuit. ꝓstratꝰq prdib eiꝰ ueniã flagitauit. Cuirix. Cautũ in qiđ tt rrdde paulis ꝑ¬

Expanded text:
re distuli, dicens: Cum reginae mandatum suscepero, tunc eum recipere non morabor'. Interea aei innotui, obsecrans ut se cautum redderet, donec reginae animus leniretur. Sed ille consilium meum, quod pro Dei intuitu simpliciter insinuavi, dolose suscipiens, cum adhuc nobis esset inimicus, noluit agere quae mandavi: impletumque est illud proverbium, quod quemdam senem narrantem audivi: « Amico inimicoque bonum semper praebe onsilium, quia amicus accipit, inimicus spernit. » Spreto ergo hoc consilio, ad regem dirigit, qui tunc cum exercitu in pago Miglidunensi degebat: deprecatusque est populum, ut regi preces funderet, ut ejus praesentiam mereretur. Deprecante igitur omni populo, rex se videndum ei praebuit. Prostratusque pedibus ejus veniam flagitavit, cui rex: Cautum, inquit, te redde paulis
Abbreviated transcription (Latin):
Si aliqur inurnir& indicante᷑ qui dicir&. hildebertum iam intrrẽpti isbͦ
fuisse. Egressus igitur putr abea sessionas urbẽ uenit. Audiens ipna¬
orniq: hos in carcere R& ineri ad ostiũ ad propinquat. Sed cum loqi id quȩ¬
Satellitibus cepiss&: & ipse captus custodiȩ mancipatur Tunc omnts spo¬
iussa reginȩ suscipimus ut nos egenos adsimularemus. Cumq pedibus tui suitrat¬
sunt mortibus interempti.

Expanded text:
si aliquem inveniret indicantem qui diceret Childebertum jam interemptum si aliquem inveniret indicantem qui diceret Childebertum jam interemptum fuisse. Egressus igitur puer ab ea, Suessionas urbem venit. Audiens denique hos in carcerem retineri, ad ostium appropinquat; sed cum loqui satellitibus coepisset, et ipse captus custodiae mancipatur. Tunc omnes s'Iussa reginae suscipimus , ut nos egenus adsimilaremus. Cumque pedibus tuis provsunt mortibus interempti.
Abbreviated transcription (Latin):
nunc parentes rorũ nobiles effecti. opibus in mensis cunctis suꝑ¬
eminent cunctisq: precillant. Cumq: hȩc mulier loquir& uar
clerici tremere ceprrunt: difficile putantes harc iussa posse cõplere
t illa oubios cernens. medificatos potione direxit quo ire precrplta
statimq robur animorũ ad creuit. Promisseruntq sromã quae
preciperat impl& uros. Nihil ominus uasculũ abhac potiont re¬
pl&ũ. ipsos lruare iub& oicens. Indir illa cum harc quȩ precipio
facitis mane priusquã opus incipiatur. hunc potũ sumite erit uob
magna constantia adharo ꝑ agenda. Hisita instructis. oimis it ros. Quibus¬
ꝑ gentibus atq ad urbẽ sessionas accedentibus. arauhingo ouce capti dirsꝰ¬
cussiq omnia Reseratit & sic in carcere Religati sunt. Post diesut p
paucos fredegundis certa iam quod fuissent impl&a quȩ furrant
imperata : Misit putrũ inquirere quid ałt rumor populi ferr& ans

Expanded text:
nunc parentes eorum nobiles effecti, opibus immensis cunctis supernunc parentes eorum nobiles effecti, opibus immensis cunctis supereminent, cunctosque praecellunt. Cumque haec mulier loqueretur, clerici tremere coeperunt, difficile putantes haec jussa posse complere. At illa dubios cernens, medificatos potione direxit quo ire praecepit; statimque robur animorum accrevit, promiseruntque se omnia quae praeceperat impleturos. Nihilominus vasculum hac potione repletum, ipsos levare jubet, dicens: In die illa cum haec quae praecipio facitis, mane priusquam opus incipiatis, hunc potum sumite: erit vobis magna constantia ad haec peragenda. His ita instructis, dimisit eos. Qui pergentes et ad urbem Suessionas accedentes, a Rauchinco duce capti, discussique omnia reserant, et sic in carcerem religati sunt. Post dies vero paucos Fredegundis, incerta Al. certa jam quod fuissent impleta quae fuerant imperata, misit puerum inquirere, quid aut rumor populi ferret, aut
Abbreviated transcription (Latin):
hil deberto in nocentiã data fuiss&. tamen fredegundis ouos cultros
strreos firai precepit . quos &iã caraxari prosundis & ueneno infici iussit.
ut scilic& si mortalis adsultus uitat ss non dissolurret fibras. ud ipsa ueneni
insectio uitã posgit uelocius ixtorquere. Quos cultros ouobus clericis
IIxũ hafc mandata tradidit oicens. Accipite hosgladios & quantotius
it angite adhildebertũ regem ausimulantes uos xr̃. medicos. Cumq pedib¬
tandem bruni hildis quȩ ab illo arrogantiã sumit. eocadente corruat
michiq: subdatur. Quod sitanta custodia est circa purrũ. ut accedrre
niqueatis uel ipsã interimite inimicam. Merces quoq operis ur̃i hȩc
muneribus oitans primos in regno mro cõstitua. Interim uos timorem
omnt᷑ omitite. Nec sit trepidatio mortis in pectore. Noueritis enĩ
quod eunctos homines harc causa contin&. Armate uirilitate
animos & considerate sepius fortes uiros in bella corruere. Unde

Expanded text:
debertho in notitiam data fuissent, tamen Fredegundis duos cultros ferreos fieri praecepit , quos etiam caraxari profundius et venino infici iussit , ut scilicet, si mortalis adsultus vitalis non dissolverit fibras, vel ipsa venini infectio vitam possit velocius extorquere. Quos cultros duobus clericis cum haec mandata tradedit , dicens: 'Accipite hos gladius et quantocius pergite ad Childeberthum regem, adsimilantes vos esse mendicos . Cumque pedibtandem Brunichildis, quae ab illo arrogantiam sumit, eo cadente corruat, mihique subdatur. Quod si tanta est custodia circa puerum, ut accedere nequeatis, vel ipsam interimite inimicam. 398 Merces quoque operis vestri haec ue muneribus ditans, primos in regno meo constituam. Interim vos timorem omnem omittite, nec sit trepidatio mortis in pectore. Noveritis enim, quod cunctos homines haec causa continet. Armate virilitate animos, et considerate saepius fortes viros in bello corruere. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
nrui eruatt sub sister&ͫ. lacrimas prorumpens. abut incubiculũ. le uo¬
mundus cernens se hu iuscemodi uerbis habere periculum. fugaciter
pnoctẽ sidonis ꝑ rexit. Ex inde latente fugã luxouiũ addomũ austrasii ab¬
batis ꝑuenit. Postharo abipso abbate cũ domno lothario his culpis excusat uͦr
ad suã reuersus ẽ ciuitatẽ. Lotharius massolaco uilla cũ ꝓcerib residens.
ala theu ad se uenire p̾caepit huius c̃siliu cũ iniquissimũ conꝑtũ est gla

Expanded text:
ritatem subsisterit, lacrimas prorumpens, abiit in cobiculum. Leudemundus cernens se huiuscemodi verbis habere periculum, fugaciter per nocte Sedunis perrexit. Exinde latante fuga Lussovio ad domno Austasio abbate pervenit. Post haec ab ipso abbati cum domno Chlothario his culpis excusatur; ad suam reversus est civitatem. Chlotharius Masolaco villa cum procerebus resedens, Aletheum ad se venire precepit. Huius consilium iniquissimum conpertum est; gla