comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rex suũ ensem uagina exemit. Tunc unus exreģ
satellitib nõe subo. rotarit at̃go conp̃hendens
ab eo infronte uulneratus. ẽ. Suꝑquẽ rotarit.
tisunt. Fuit aut̃ rex lut pͥndus uir multȩ audas
itaut cũ eũ duo armigeri eiꝰ occidẽ cogitarent
& hoc ei ꝑlatũ fuiss& : in ꝓfundissimã siluã cũe
solus in gressus. mox euaginatũ gladiũ contͣeo
tenens. ensdẽ qͥa eũ occidẽ cogitauerint imp ꝑo

Expanded text:
rex suum ensem vagina exemit. Tunc unus e regiis rex suum ensem vagina exemit. Tunc unus e regiis satellitibus nomine Subo Rothari a tergo conprehendens, ab eo in fronte vulneratus est. Super quem Rothari ti sunt. Fuit autem rex Liutprand vir multae audaciae, ita ut, cum eum duo armigeri eius occidere cogitarent, et hoc ei perlatum fuisset, in profundissimam silvam cum eis solus ingressus, mox evaginatum gladium contra eos tenens, eisdem, quia eum occidere cogitaverunt, inpro
Abbreviated transcription (Latin):
pipinus obtinuit pͥncipatũ. fuit aut̃ mirȩ audatiȩ
qui hostes suos statim ad grediendo conterebat
qam suꝑ quendã suum aduersariũ renũ transģres¬
sus. cũ uno tantũ satellite suo irruit. eũq in suo
cubiculo residentẽ cũ suis trucidauit. Bella qͦq multo
cũ saxonib & maxime cũ ratbodo frisonũ rege
forat᷑ gessit. hic & alios filios habuit. sed exhis
p̃cipuus karolus extitit. qui ei post inpͥncipatu
successit
tũ liut pͥnd̾ rex cũ in regno cõfirmatus ẽõe.
Arothariteiꝰ consanguineus eũ ꝑimere uoluit:
Is enĩ conuunũ ei indomo sua apđ tic inũ p̃parauit.
in qua domo uiros fortissimos qui regẽ conuiuand
extinguerent armatos abscondit. Qđ cũ liud¬
prando ñtiatũ fuiss& : cũ ad palatiũ suũ euocar
p̃cepit. Quẽ sic̃ ei dictũ fuerat: loricã subueste
inductũ ipse manu ꝑtractans repꝑit. Qui roth
cũ se detentũ cognouiss& statĩ post se exiliem
soatã euagmauit. ut rẽgẽ ꝑcuter&. E contra

Expanded text:
Pipinus optinebat principatum. Fuit autem vir mirae, audaciae, qui hostes suos statim adgrediendo conterebat. Nam supra quendam suum adversarium, Rhenum transgressus, cum uno tantum satellite suo inruit eumque in suo cubiculo residentem cum suis trucidavit. Bella quoque multa cum Saxonibus, et maxime cum Ratpoto Frisionum rege fortiter gessit. Hic et alios filios habuit; sed ex his praecipuus Carolus extitit, qui ei post in principatu successit Liutprandus rex cum in regno confirmatus esset, eum Rotharit ejus consanguineus perimere voluit. Is enim convivium ei in domo sua apud Ticinum praeparavit, in qua domo viros fortissimos, qui regem convivantem exstinguerent, armatos abscondit. Quod cum Liutprandum nuntiatum fuisset, eum ad palatium suum evocari praecepit Quem, sicut ei dictum fuerat, loricam sub veste indutum, eum ipse manu pertractans, repperit. Qui Rothari cum se detectum cognovisset, statim post se exiliens spatham evaginavit, ut regem percuteret. Econtra
Abbreviated transcription (Latin):
ellat im andauit sed pontifex hoc facere daspsit
Um̃is q̃q rauennantiũ exercitus uł ueneorante
falib usi uno animo restiter & nisi eos ponaifer
r et qͣq liuit pranđ caserũ emilie feronanũ
& monte bellũ huxeta & ꝑsiceta bononoan
& pentapolim. auximũq: inuasit Parimo dce¬
uio en sutriuimnua sit Sed post aligt diesiterũ
roncous redditũ e. Peridẽ tẽpꝰ leo august
apeuora ꝓgressus e: itaut conpeller&o oins
consentinopolim habitantes tauiquã blandiñtis
ut deponerent ubi cũq habentur imagu.¬

Expanded text:
andavit. Sed pontifex hoc facere contempsit. Omnis quoque Ravennae exercitus vel Venetiarum talibus iussis uno animo restiterunt, et nisi eos pontifex Rex quoque Liutprand castra Emiliae, Feronianum et Montembellium, Buxeta et Persiceta, Bononiam et Pentapolim Auximumque invasit. Pari unc et Sutrium pervasit. Sed post aliquod dies iterum Romanis redditum est. Per idem tempus Leo augustus ad peiora progressus est, ita ut conpelleret omnes Constantinopolim habitantes tam vi quam blandimentis, ut deponerent ubicumque haberentur imag
Abbreviated transcription (Latin):
regñ arripuit. Contra quẽ rex ariꝑtꝰ cũmagn
exercitu ꝓficiscens: expugnata p̾mũ & capta laud
b̵gamũ obsedit: eãq cũ arietib & diuersis belli
machinis sine aliqͣ difficultate expugnans mox
cepit. Conp̃hensũq rothariũ pseudo regẽ. ei caput
barbamq radens taurinis in exiliũ misit. quiq: ib¬
parimꝰ inbalneo uita priuauit

Expanded text:
regnum arripuit. Contra quem rex Aripert cum magno regnum arripuit. Contra quem rex Aripert cum magno exercitu proficiscens, expugnata primum et capta Laude, Bergamum obsedit, eamque cum arietibus et diversis belli machinis sine aliqua difficultate expugnans mox cepit, conprehensumque Rotharit pseudoregem, eius caput barbamque radens, Taurinis in exilium trusit, quique ibpari modo in balneo vita pri
Abbreviated transcription (Latin):
daxq bellorũ. Hic cũmultis langobardorũ lacrimis
iuxta basilicã dñi saluatoris quã ꝗ noã auus eiꝰ
ariꝑtus construxerat sepultꝰ ẽ Regnũq: lango bardorũ
liut ꝑto filio adhuc puerulo ȩtatȩ reliꝗt cui tutorẽ
ansorandũ uirũ sapientẽ & in lustrẽ contribuit
De hinc elapsis octom̃sib ragmbtus dux taurinen¬
siũ quẽ qͦndã rex godeb̾tus cũ ex tingueret᷑ agrim¬
aldo reliquerat paruulũ deqͦ & superiꝰ diximꝰ cũ ua¬
lida manu ueniens aduersus anspndũ & rothari
bgom̃siũ ducẽ a pđ nouarias conflixit: eosq incã po
ex suꝑans. regnũ langobardorũ inuasit sed eodẽ
anno mortuus . ẽ.¬
unc filiꝰ eiꝰ ariꝑtꝰ iterũ bellũ parans pugnauit
uꝑans. liu ꝑtũ infantulũ uiuũ mbello conp̃hendit
Ansprand qͦq fugiens in insulã cõmacinã se cõmuniut¬
t uͦ rotharit duxbgamũ ciuitatẽ suã rediens

Expanded text:
daxque bellator. Hic cum multis Langobardorum lacrymis daxque bellator. Hic cum multis Langobardorum lacrymis juxta basilicam Domini Salvatoris, quam quondam avus ejusdem Aripert construxerat, sepultus est. Regnumque Langobardorum Liutperto filio adhuc puerilis aetatis reliquit, cui tutorem Ansprandum, virum sapientem et inlustrem, contribuit, Dehinc elapsis octo mensibus, Raginpertus dux Taurinensium, quem quondam rex Godipertus, cum extingueretur a Grimualdo, reliquerat parvolum, de quo et superius diximus, cum valida manu veniens, adversus Ansprandum et Rotharit Bergomensium ducem apud Novarias conflixit, eosque in campo exsuperans, regnum Langobardorum invasit. Sed eodem anno mortuus est. 19.Tunc filius eius Aripert iterum bellum superans, Liutbertum infantulum vivum in bello comprehendit. Ansprandus quoque fugiens, in insulam se Commacinam communivivero Rotharit dux Bergamum civitatem suam rediens,
Abbreviated transcription (Latin):
cu celitus eẽt dispositũ adhorũ ꝓgeniem francorũ
transuehi regnũ tuit aut̃ eo tẽꝑe maior dñs irega
palatio arnulfus uir ut post modũ claruit ddama¬
se subdens mirabilis inepiscopatu extitit acdemũ
beremiticã uitã diligens. lepsis uniũsa p̃bens obise¬
quia continentissime uixit de cuiꝰ mirabilib apđ met¬
tensem ȩcłiam ubi episcopatũ gessit lib extitit elꝰ dẽ
miracula uitȩ & abstinentiã continens. Sedego in libr
quẽ de ep̃is eiꝰdẽ ciuitatis conscripsi flagitante agel¬
miranda cõposui: quȩ modo suꝑ fluũ duxi replicare
niter hec chunibt cunctis amabilis pͥnceps postquã
xuͭ annos langabardorũ regnũ post patrẽ solu
obtinuit tandẽ ab hac lucẽ subtractus ẽ hic incampo¬
cononate ubi bellũ contra a lachis gessit ihonorẽ
beati georgii martyris monasteriũ construxit
uit aut̃ uir elegans & om̃i bonitate c̃spiciuis. au¬

Expanded text:
cum caelitus esset dispositum, ad horum progeniem Francorum cum caelitus esset dispositum, ad horum progeniem Francorum transvehi regnum. Fuitque eo tempore maior domus in regio palatio Arnulfus, vir, ut postmodum claruit, Deo amase servitio subdens, mirabilis in episcopatu extitit, ac demum heremiticam vitam eligens, leprosis universa praebens obsequia, continentissime vixit. De cuius mirabilibus apud Metensem ecclesiam, ubi episcopatum gessit, liber existit, eiusdem miracula et vitae abstinentiam continens. Sed et ego in libro quem de episcopis eiusdem civitatis conscripsi flagitante Angelmiranda conposui, quae modo superfluum duxi replicare. 17. Inter haec Cunincpert cunctis amabillimus princeps, postquam duodecim annos Langobardorum regnum post patrem solus obtenuit, tandem ab hac luce subtractus eCoronatae, ubi bellum contra Alachis gessit, in honorem beati Gregorii martyris monasterium construxit. Fuit autem vir elegans, et omni bonitate conspicuus, au
Abbreviated transcription (Latin):
& Exuuias ꝓceres menia castra lares
Et petrũ sedemq p&ri rex cerner& hospes:
Cuius fontes meras sumer& almus aquas
Splendificũq iubar radiante carꝑ& haustu¬
ł x quo uificus fulgur ubiq fluit
Perspiciensq alacer recidiue p̃mia uite.
Barbaricam rabiem nom̃ & inde suum
Conuersus conuerat ouans petrũq uocari.
Sergius antistes iussit ut ipse pater
tonte renascentis. quẽ xp̃i grã. purgans.
Crotinus albatũ uexit marce poli
Mira fides regis clementia maxima xp̃i
Cuius consiliũ nullus adire potest
Sospes enĩ ueniens subp̃mo ex orbe brittanni
Peruarias gentes ꝑfreta ꝑquȩ uias¬
Surbem romuleam uidit tẽplũq uerendũ
Aspexit petrimiftica dona gerens.
Candidus inter oues xp̃i socabilis iuit.
Corpore nam tumulũ mente suꝑna ten&
omutasse magis sceptroꝵ insignia credas.
done & scientia degenerantib hi quimaiores
domus regalis eẽ uidebantur administrare regie
potentiã & quic qͥd regib agere mos ẽẽ ceperqbes¬

Expanded text:
 Exubias, proceres, moenia, castra, laresUt Petrum sedemque Petri rex cerneret hospes, Cuius fonte meras sumeret almus aquas, Splendificumque iubar radianti carperet haustu, Ex quo vivificus fulgor ubique fluit; Percipiensque alacer recidivae praemia vitae, Barbaricam rabiem nomen et inde suum Conversus convertit ovans, Petrumque vocari Sergius antistes iussit, ut ipse pater Fonte renascentis quem Christi gratia purgans Protinus albatum vexit in arce poli. Mira fides regis, clementia maxima Christi, Cuius consilium nullus adire potest! Sospes enim veniens supremo ex orbe Brittani Per varias gentes, per freta perque vias, Urbem Romuleam vidit templumque verendum Aspexit Petri, mistica dona gerens. Candidus inter oves Christi sociabilis ibit, Corpore nam tumulum, mente superna tenet. Commutasse magis sceptrorum insignia credas, dine et scientia degenerantibus, hi qui maiores domui regalis esse videbantur administrare regi potentiam et quicquid regibus agere mos est coeper
Abbreviated transcription (Latin):
Qđ calicto qui erat nobilitate conspicius satis dis¬
plicuit ut in eiꝰ diocesi cũ duce & langob ardis ep̃s
habitaret. & ipse tantũ uulgo sociatus uitã ducere
Quid plura: contͣ eundẽ amatorẽ ep̃m egit eũq

Expanded text:
Quod Calisto, qui erat nobilitate conspicuus, satis disQuod Calisto, qui erat nobilitate conspicuus, satis displicuit, ut in eius diocesi cum duce et Langobardis episcopus habitaret et ipse tantum vulgo sociatus vitam duceret. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
& in eius loco anastasius prb̃t ordinatus est:
Nomoaldus deniq dux beneuenti. uxorẽ sortit᷑ est
gunbgã nomine quȩ fuit filia auronȩ luut prandi
regis sororis. de qua filiũ genuit quẽ nomine patris¬
sui gisulfum appellauit : habuit rursus post hanc
& aliã coniugẽ nomine ragundã filia gaido aldi
brexiani ducis:
Srauis sane ꝑ idẽ tẽpus in t̃pemmonẽ ducẽ & ca¬
lixtũ patriarchã discordiȩ rixa surrexie. Causa
aũt huiꝰ discordiȩ ista fuit. Adueniens anteriori tẽpo¬
re fidentiꝰ ep̃s de castro iulensi cũ uoluntate suꝑiorũ
ducũ intra foro iulani castrimuros habitauit . ibiq
sui episcopatus sedẽ statuit. Quo uita decedente
amator in eius loco ep̃s ordinatus est. Usq. ad eũ enĩ
diem : suꝑiores patriachȩ quia in aquileia ꝓpt̃
romanoꝵ incursionẽ habitare minime poteras
sedẽ non inforo iuli sed in cormones habebant:

Expanded text:
, et ejus in loco Anastasius presbyter ordinatus est. , et ejus in loco Anastasius presbyter ordinatus est. Romoaldus denique dux Beneventi uxorem sortitus est, Guntbergam nomine, quae fuit filia Auronae Liutprandi regis sororis. De qua filium genuit, quem nomine sui patris Gisulfum appellavit. Habuit rursum post hanc et aliam conjugem, nomine Ravigundam, filiam Galdoaldi Brexiani ducis. 51. Gravis sane per idem tempus inter Bemmonem ducem et Calistum patriarcham discordiae rixa surrexit. Causa autem huius discordiae ista fuit. Adveniens anteriore tempore Fidentius episcopus de castro Iuliensi, cum voluntate superiorum ducum intra Foroiulani castri muros habitavit ibique sui episcopatus sedem statuit. Quo vita decidente, Amator in eius loco episcopus ordinatus est. Usque ad eundem enim diem superiores patriarchae, quia in Aquileia propter Romanorum incursionem habitare minime poterant, sedem non in Foroiuli, sed in Cormones habebant.
Abbreviated transcription (Latin):
rines depositas incendit romano quos pontifici sim¬
uia facere. sumꝑialẽ grãm habere uellet mandauit
sed pontifex hoc facere contẽpsit Om̃is quoq rauen
nantiũ exercitus uł uenetiarũ talib usi uno ampao
pefaterunt. It nisi eos pontifes ꝓhibuissec: inꝑoro¬
re suꝑ se constituere sunt aggressi: Rexx quoq liutoran¬
dus castrũ emiliȩ fero manũ & montẽ belliũ buceta
sit Parimodo tunc & sutriũ inuasit Sed pose ali¬
quot dies iterũ romanis redditum est Per idẽ tẽ¬
pus leo augustus ad peiora ꝓ gressus entea ut c̃o¬
pelleret om̃s constantinopoli habitant saoerenut
quabol andim̃tis ut deponerent ubicunq haberniũ
sroꝵ easq inmediũ ciuitatis incendio coneremar
ferit t quia pleriq ex popło tale scelus fieri pre¬
pediebant aliquanti ex eis capite truncati a lupar
tecorporis multati sunt Cui errori germanꝰ patr¬
archa non consentiens a ꝓpria sedẽ depulsus est¬

Expanded text:
agines depositas incendit. Romano quoque pontifici simagines depositas incendit. Romano quoque pontifici similia facere, si imperialem gratiam habere vellet, mandavit, sed pontnae exercitus vel Venetiarum talibus iussis uno animo restiterunt, et nisi eos pontifex prohibuisset, imperatorem super se constituere sunt adgressi. Rex quoque Liutprand castra Emiliae, Feronianum et Montembellium, Buxeta  modo tunc et Sutrium pervasit; sed post aliquot dies iterum Romanis redditum est. Per idem tempus Leo Augustus ad pejora progressus est, ita ut compelleret omnes Constantinopoli habitantes, tam vi quam blanditiis, ut deponerent, ubicunque haberentur,  easque in medium civitatis incendio concremari fecit. Et quia plerique ex populo tale scelus fieri praepediebant, aliquanti ex eis capite truncati, alii corporis parte multati sunt. Cujus errori Germanus patriarcha non consentiens, a propria sede depulsus est
Abbreviated transcription (Latin):
siue contritis nauib perier̃ : Intra constantino polĩ
uͦ trecenta milia hominũ pestilentia interierunt:
uit prandus uͦ rex audiens qđ sarraceni depopula¬
ta sardinia etiã loca illa ubi ossa scĩ augustini ep̃i
ꝓpt̃ uastationẽ barbaroꝵ olim translata & hono¬
rifice fuerant condita fedarent. misit : & dato mas¬
no precio accepit. & transtulit ea in urbẽ ticinen¬
sem ibiq cũ debito tanto patris honore condidit
his dieb narnia ciuitas alangobardis ꝑuasa est :¬
petẽpore rex lut prinđ rauenna obseles elrũe mue¬
ut ato destrudeit Tunc paulus patriel exrauenna
mist : qui pontificẽ interimerent: Sea langobarlis
sdefensione pontificis repugnantib spoleceni ansela¬
rio ponte & et alus partib lango bardis tusaisrese¬
dentibus consiliũ rauennantiũ dissipatus eeba enẽ¬
oestate leo imꝑator apd constantinopolioscerien ar¬

Expanded text:
sive contritis navibus perierunt. Intra Constantinopolim sive contritis navibus perierunt. Intra Constantinopolim vero trecenta milia hominum pestilentia interierunt. 48. Liutprand quoque audiens, quod Sarraceni, depopulata Sardinia, etiam loca illa, ubi ossa sancti Augustini episcopi propter vastationem barbarorum olim translata et honorifice fuerant condita, foedarent, misit, et dato magno pretio, accepit et transtulit ea in urbem Ticinensem ibique cum debito tanto patri honore recondidit. His diebus Narnia civitas a Langobardis pervasa est. 4Eoque tempore rex Liutprandus Ravennam obsedit, Classemt atque destruxit. Tunc patricius Paulus ex Ravenna misit qui pontificem interimerent. Sed Langobardis pro defensione pontificis repugnantibus, Spoletanis in Salario ponte, et ex aliis partibus Langobardis Tuscis resistentibus, consilium Ravennatium dissipatum est. Hac tempestate Leo imperator apud Constantinopolim sanctorum im
Abbreviated transcription (Latin):
taturi ingressi sunt. Karolus siquidẽ cũ eudone a qͥ¬
tanȩ principe tunc discordiã habebat: Qui tam̃
in unũ se coniungentes: contra eosdẽ sarracenos pa¬
riconsilio dimicarunt : Nã irruentes franci suꝑ eos
trecentos septua ginta quinq milia sarracen oꝵ int̃¬
emerunt : Eac francoꝵ uͦ parce mille & qͥngenti tan¬
tũ ibi ceciderunt. Eudo quoq cũ suis suꝑ eoꝵ castra
irruens. parimodo multos interficiens. omĩa de¬
immenso ueniens : constantinopolĩ circundit. ac
continuũ ꝑtrienniũ obsedit : donec ciuib multa
instantia ad dñm clamantib plurimi eoꝵ famȩ & fri¬
gore. bello. pestilentiaq perirent ac sipercesi obsi¬
dionis abscederent. Qui in de egressi: bulgarã gentẽ
quȩ ẽ. suꝑ da nubiũ bello aggrediunt᷑ : Et abhac quoq
uicti ad suas naues refugiunt: Quib cũ alueũ pete¬
rent: irruente subito tẽpestate plurimi etiã mersi

Expanded text:
taturi ingressi sunt. Carolus siquidem cum Eudone Aquitaturi ingressi sunt. Carolus siquidem cum Eudone Aquitaniae principe tunc discordiam habebat. Qui tamen in unum se coniungentes, contra eosdem Sarracenos pari consilio dimicarunt. Nam inruentes Franci super eos, trecenta septuaginta quinque milia Sarracenorum interimerunt; ex Francorum vero parte mille et quingenti tantum ibi ceciderunt. Eudo quoque cum suis super eorum castra inruens, pari modo multos interficiens, omnia de veniens, Constantinopolim circumdedit ac continuo per triennium obsedit, donec, civibus multa instantia ad Deum clamantibus, plurimi eorum fame et frigore, bello pestilentiaque perirent, ac sice pertaesi obsidionis abscederent. Qui inde egressi, Vulgarum gentem, quae est super Danubium, bello adgrediuntur; et ab hac quoque victi, ad suas naves refugiunt. Quibus, cum altum peterent, inruente subita tempestate, plurimi etiam mersi
Abbreviated transcription (Latin):
uenit. immensã sclauoꝵ multitudinẽ in locũ qui
lauriana dicit᷑ aduentasse Cũ quib ille iuuenib
suꝑ eosdẽ sclauos tertio irruens magna eos la¬
de pstrauit: Nec amplius ibi aliquis a parte langobar¬
dorũ cecidit: quã siuualdus qui erat iam ȩcate gran¬
deuus lste nanq insuꝑiore pugna quȩ subferdulfo
facta est : duos filios amiserat: Qui cũ prima & scđa
ohibente duce & aliis langobardis ñ potuit in hiberi
Sedita eis respondit: lãsatis in qͥt filioꝵ meoꝵ meer
uundicaui: es ia si aduenerit lȩcus suscipiã mortes es
landuq est: a&e ipse solus ineade pugna ꝑemptus et
Pommo uͦ cũ multos in incoꝵ ꝓstrauisset mecuens ne
otepore gens sarracenoꝵ in loco qͥ septimꝰ dicit
ex affrica trans fretantes uniũsa hispaniã inuasẽ¬
runt. Deinde pꝰ x annos cũ uxxorib: & pariulis
uenientes aqui taniã galliȩ ꝓunciã quasi habi¬

Expanded text:
venit, inmensam Sclavorum multitudinem in locum qui venit, inmensam Sclavorum multitudinem in locum qui Lauriana dicitur adventasse. Cum quibus ille iuvenibus super eosdem Sclavos tercio inruens, magna eos clade prostravit; nec amplius ibi aliquis a parte Langobardorum cecidit quam Sicualdus, qui erat iam aetate grandaevus. Iste namque in superiori pugna, quae sub Ferdulfo facta est, duos filios amiserat. Qui cum prima et secuercia vice, prohibente duce et aliis Langobardis, non potuit inhiberi, sed ita eis respondit: 'Iam satis', inquit, 'meorvindicavi, et iam, si advenerit, laetus suscipiam mortem". Factumque est, et ipse solus in eadem pugna peremptus est. Pemmo vero cum multos inimicorum prostravisset, metuens ne Eo tempore gens Sarracenorum in loco qui Septem dicitur ex Africa transfretantes, universam Spaniam invaserunt. Deinde post decem annos cum uxoribus et parvulis venientes, Aquitaniam Galliae provinciam quasi habi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗoc tẽponẽ liut pranđ rex donationẽ patrimonii al¬
piũ cotiarũ romanȩ eccłȩ confirmauit: Nec multũ
post idẽ regnator: guntrudã filiã theuberti baioario¬
rũ ducis apđ quẽ exularat in matrimoniũ duxit. de
qua unã solummodo filiã genuit:
Serhec tẽpora faro aldus spolitanoꝵ ductor classe
di eadẽ romanis reddita est. contra hunc faro aldũ ducẽ
filius suus transemundis in surrexit. eũq. clericũ faci¬
ens locũ eius inuasit. His dieb theudo baioarioꝵ dux¬
gentis: orationis gratia romã adbeatoꝵ apłorũ ues¬
tigia uenit:
gtur a pđ forũ iuli sublato ereb humanis patriarcha
sereno calixtus uir egregius quierat taruisianȩ ecđȩ
archidiaconus adnitente liut prando pͥncipe aqlei¬
ensẽ regendã eccłam suscepit. Quo ut diximus intẽ¬
pore pemino foro iulanis p̃erat langobardis his
cũ iam nobiliũ quoscũ suis natis nutrierat filios
a diuuenilẽ ꝑduxisset ȩcatẽ.: repente ei nuntius

Expanded text:
tprand rex donationem patrimonii Alpium Cottiarum Romanae ecclesiae confirmavit. Nec multum post idem regnator Guntrut, filiam Teutperti Baioariorum ducis, aput quem exularat, in matrimonium duxit; de qua unam solummodo filiam genuit. 44. Per haec tempora Faroaldus Spolitanorum ductor Classemdi eisdem Romanis reddita est. Contra hunc Faroaldum ducem filius suus Transamundus insurrexit, eumque clericum faciens, locum eius invasit. His diebus Teudo Baioariogentis orationis gratiam Romam ad beatorum apostolorum vestigia venit. 45. Aput Foroiuli igitur sublato e rebus humanis patriarcha Sereno, Calistus, vir egregius, qui erat Tarvisianae ecclesiae archidiaconus, adnitente Liutprando principe, Aquileiensem ecclesiam regendam suscepit. Quo, ut diximus, in tempore Pemmo Foroiulanis praeerat Langobardis. Is cum iam nobilium, quos cum suis natis nutrierat, filios eos iam ad iuvenilem perduxisset aetatem, repente ei nuntius
Abbreviated transcription (Latin):
ductor : surã romanoꝵ ciuitatẽ hyrpinũ
atq arcẽ parimodo oppida cepit. Qui gisulfꝰ
tẽꝑe ioħis pape cũ omĩ sua uirtute cãpaniã
uenit incendia & dep̃dationes faciens
multos captiuoꝵ cepit & usq:  in locũ qͥ hori
dicit᷑ castra me̾atꝰ ẽ: nullusq ei resistere pot
Adhueic pontifex missis sac̃ dotib cũ apłicis
donariis uniũsos captiuos de eoꝵ manib
redemit. ipsũq cũ suo exertitu ad ppͥa.¬

Expanded text:
ductor Suram Romanorum civitatem, Hirpinum ductor Suram Romanorum civitatem, Hirpinum atque Arcim pari modo oppida cepit. Qui Gisulfus tempore Iohannis papae cum omni sua virtute Campaniam venit, incendia et depraedationes faciens, multos captivorum cepit et usque in locum qui Horrea dicitur castrametatus est, nullusque ei resistere potAd hunc pontifex missis sacerdotibus cum apostolicis donariis, universos captivos de eorum manibus redemit, ipsumque ducem cum suo exercitu ad p
Abbreviated transcription (Latin):
slaui dextra extrahens. eũ cũ ipsa ꝑcussit i& ligatus
paspa loca sedeiciens euasit. hec idõ uł maximne
ordinatus .ẽ. coruolus qͥ pauco tẽꝑe ducatũ tenens dũ
regẽ offendisset euulsis oculis dedecoro seuixit.
inceps uͦ pemmo ducatũ ꝓmeruit: qui fuit homo
ingeniosus & utilis patrie. hic patre fuit genitus
billone qͥ debellimo uenerat. Sed ꝓpt̃ seditionẽ que
illuc fecerat. in foro iuli postueniens ibi pacifice
uix̃ hic pemmo habuit cõiugẽ ratb̾gã nõe. Que cũ
ẽte facie rusticana. sepe maritũ dep̃cabatur. ut se
dimissa aliã ducer& uxorẽ quã tanti ducis cõiugẽ
cẽ decere. Sed ipse ut erat uir sapiens plus eiꝰ moro
& utilitatẽ uerecundãq pudiciciã quã corꝑis pul¬
cbritudinẽ sibi conplacere dicebat. Dehac igitus
cõuge tres filios genuit. hoc ẽ. ratchis. & rachat
om̃iũ qui inbello de qͦ diximꝰ obierant filus sic eo
cũ suis natis parit̃ nutriuit acsi ipsi ab eo geniti fuis

Expanded text:
ns, eum cum ipsa percussit, et ligatus per aspera se loca deiciens evasit. Haec ideo vel maxime ordinatus est Corvolus. Qui pauco tempore ducatum tenens, dum regem offendisset, evulsis oculis dedecorose vixit. 26. Deinceps vero Pemmo ducatum promeruit, qui fuit homo ingeniosus et utilis patriae. Hic patre genitus Billone, qui de Belluno fuerat, sed propter seditionem, quam illuc fecerat, in Forumiuli post veniens, ibi pacifice vixit. Hic Pemmo habuit coniugem Ratpergam nomine; quae cum esset facie rusticana, saepe maritum deprecata, ut se dimissa aliam uxorem duceret, quam tanti ducis coniugem esse deceret. Sed ipse, ut erat vir sapiens, plus eius mores et humilitatem verecundamque pudicitiam quam corporis pulchritudinem sibi conplacere, dicebat. De hac igitur coniuge tres Pemmo filios, hoc est Ratchis et Ratchait s omnium nobilium qui in bello de quo diximus obierant filiis, sic eos cum suis natis pariter nutrivit, acsi et ipsi ab eo geniti fuiss
Abbreviated transcription (Latin):
alii qͥs ex nob̃ ÷ magis erga hec cũ sibi inuicẽ uulga
uerba locuti fuissent. contigit ñ post multos dies
p̃mia dederat. cũmagnis uirib aduentar&: & cũ
castra insũmo nontis uertice posuissent. & pene
ex om̃i parte difficile e& ad eos acceđẽ. ferdulfu
dux cũ exerciti suꝑ ueniens cepit eundẽ montẽ
circuire. ut ꝑ loca planiora suꝑ eos poss& irruei
lũc argait de qͦ p̃misimus. ita ferdulfo ait.
yem̃to dux ferdulfe qđ me ẽẽ mertẽ & mutil ẽ ouenns
uul sari uerbo arga uocaueris. qunc aut̃ radi ueniat
oullũ qui posterior enob adhos selauos uoceserit
bce dies uerso equo pasperitate montis undegradis
a accensus ad castra contendercepit selauot¬

Expanded text:
alii, quis ex nobis magis est arga'. Haec cum sibi invicem vulgaalii, quis ex nobis magis est arga'. Haec cum sibi invicem vulgaverba locuti fuissent, contigit non post multos dies praemia dederat, cum magnis viribus adventaret. Qui cum castra in summo montis vertice posuissent, et pene ex omni parte difficile esset ad eos accedere, Ferdulfus dux cum exercitu veniens, coepit eumdem montem circuire, ut per loca planiora super eos posset irruere. Tunc Argaid, de quo praemisimus, ita Ferdulfo dixit: Memento, dux Ferdulfe, quod me esse inertem et inutilem dixeriset vulgari verbo arga vocaveris. Nunc autem ira Dei veniat super illum, qui posterior e nobis ad hos Sclavos accesseri'. Et haec dicens, verso equo, per asperitatem montis, unde gravis erat ascensus, ad castra contendere coepit Sclavo
Abbreviated transcription (Latin):
in eandẽ ꝓuinciã sua ad ortatione in miterent. Qđ
ita qͦq effectũ ẽ. Causa aut̃ magnȩ meadẽ foro ulan
puntie ꝑdicione ista fuit. Irruer̃ latrunculi sclauo
suꝑ greges & pastores ouiũ qui in eoꝵ uicina pasce¬
bantur. & de eis p̃das abegerunt. Subsecutus ẽ. hor
rector loci illiꝰ: quẽ sculdais lingua ꝓpͥa dicunt
uir nobilis animoq & uirib potens sed tam̃ eosdẽ
latrunculos assequi non potuit. Cui exinde reuer¬
tenti dux ferdulfus obuiam factus ẽ. quẽ dũ int̃¬
rogar& qͥd de illis latruncuł factũ eẽt: ergait ei
sic ȩñi nom̃ habebat eosdẽ fugisse respond̾ lũc ei
ferdulfus indignans ita locutus . ẽ. Quando tu aliqͥd
fortiter facere poteras qͥ argait ab arga nom̃ deduc
habes: cui ille maxima famulatus ira : ut erat for
tis uir ita responđ̾. Sic uelit ds̃. ut non antea ego
& tu dux ferdulfe ex eamꝰ dehac uita qđ cognosca

Expanded text:
in eadem provinciam sua adhortatione inmitterent. Quod in eadem provinciam sua adhortatione inmitterent. Quod ita quoque effectum est. Causa autem magnae in eadem Foroiulana provincia perditionis ista fuit. Inruerunt latrunculi Sclavorum super greges et pastores ovium, quae in eorum vicinia pascebantur, et de eis praedas abigerunt. Subsecutus est hos rector loci illius, quem 'sculdahis' lingua propria dicunt, vir nobilis animoque et viribus potens; sed tamen eosdem latrunculos adsequi non potuit. Cui exinde revertenti dux Ferdulfus obviam factus est. Quem dum interrogaret, quid de illis latrunculis factum esset, Argait ei – sic enim nomen habebat –, eosdem fugisse, respondit. Tunc ei Ferdulfus indignans ita locutus est: 'Quando tu aliquid fortiter facere poteras, qui Argait ab arga nomen deductum habes?' Cui ille maxima stimulatus ira, ut erat vir fortis, ita respondit: 'Sic vellit Deus, ut non antea ego et tu, dux Ferdulfe, exeamus de hac vita, quam cognoscant
Abbreviated transcription (Latin):
qđ t omp̃is nutu factũ fuisse qui eũ ad retui g ubna¬
cula p̃parabat dubiũ non ẽ igtaur liut praoed ad
oatre suũ imnbaioariã ꝓfectus: ei desuo aduentum
estimabile gaudiũ fecit uxorẽ uͦꝰ anspͥndi theuderadã
nõe rex ariptꝰ conp̃hendi fecit. Quȩ cũ se uolunta te
eminea regimã futurã eẽ iactare. naso ateri aura¬
Sabscisis decorȩ suȩ faciei de turpataẽ. Pari euiã
modo e germana liut prandi nõe aurona. defor¬
mis effecta . ẽ.
misoc tẽpe a pđ gallias infrancoꝵ regnũ anse grbsus
larnulsi file qui denomine ancbise enda robia¬
ni creditur appellatꝰ sub nomine maioris gerebat
ortuo qͦq apđ foro uli adone quẽ dixerans
bo ci seruatorẽ fuisse ferdulfus ducatũ susce¬
it qui de partib liguriȩ extitit homo lubricuas
e cdlatus. Quidum uictoriȩ laudẽ de sclauis habȩ
cupit magna:̃ sibi & foro iulanis detrim̃ta inuexit
his p̃mia quib dã sclauis dedit ut exercitũ sclauor

Expanded text:
tis nutu factum fuisse, qui eum ad regni gubernacula praeparabat, dubium non est. Igitur Liutprandus ad patrem suum in Bojoariam profectus, ei de suo adventu inaestimabile gaudium fecit. Uxorem vero Ansprandi Theuderadam nomine, rex Aripertus comprehendi fecit. Quae cum se voluntate feminea reginam futuram esse jactaret, naso atque auribus abscissis, decore suae faciei deturpata est. Pari etiam modo et germana Liutprandi, nomis effecta est. 23. Hoc tempore aput Gallias in Francorum regnum Anschis, Arnulfi filius, qui de nomine Ansehise quondam Troiani creditur appellatus, sub nomine maioris domui gerebat Mortuo quoque aput Foroiuli Adone, quem dixeramus lociservatorem fuisse, Ferdulfus ducatum suscepit, qui de partibus Liguriae extitit, homo lubricus et elatus. Qui dum victoriae laudem de Sclavis habere cupiit, magna sibi et Foroiulanis detrimenta invexit. His praemia quibusdam Sclavis dedit, ut exercitum Sclavorum
Abbreviated transcription (Latin):
enuo bumniusa italiã bone opinionis fama flaglauit
situr defuncto trãsemundo duce spolitanot¬
faro al eꝰ filiꝰ in loco patris subrogatur deniqs
ucichilappus germanꝰ fuit trã semundqͥ & cũ fr̃e
parit̃ cundẽ rexit ducatũi¬
đ istinianꝰ q amusso pͥncipatu in ponto exulia¬
bat auxilio terebelli bulgarũ regis ret nũ
rursus suscipiens eos quise expulerant patriei
occidit leone qsͦq & tiberiũ qͥ locũ eiꝰ usurpauerd̃t
cepit & in medio circi corã popło uirgar feort¬
allit nicũ a patriarchã constantino politan
enitis ocuł romã misit. cirũq abbatẽ quieũ inponto
exule aluerat ep̃m in loco galliemior ẽfitun drie
constantinũ papa adse uenire iubens honorifice
suscepit ac remisit Quẽ ꝓstratus int̾ra ꝓ suis
peccatis intcedẽ rogans. cuncta eiꝰ ȩccłiȩ pris¬
legia renouauit. Qui cũ exercitũ in pontons¬
ter& ad cõp̃hendendũ philipum quẽ ibi res

Expanded text:
er universam Italiam bonae opinionis fama flagravit. 30. Igitur defuncto Transamundo duce SpolitanoFaroaldus ejus filius in loco patris est subrogatus. Denique Wachilapus germanus fuit Trasemundi, et cum fratre pariter eumdem rexit ducatustinianus, qui amisso principatu in Ponto exsulabat, auxilio Terebelli Burgarorum regis, regnum rursus recipiens, eos qui se expulerant patricios occidit. Leonem quoque et Tiberium, qui locum ejus usurpaverant, cepit, et in medio circo coram allicinum vero patriarcham Constantinopolitanum erutis oculis Romam misit Cyrumque abbatem, qui eum in Ponto exulem aluerat, episcopum in loco Gallicini constituit. Hic Constantinum papam ad se venire iubens, honorifice suscepit ac remisit; quem prostratus in terra pro peccatis intercedere rogans, cuncta eius ecclesiae privilegia renovavit. Qui cum exercitum in Ponto mitteret ad conprehendendum Filippicum, que
Abbreviated transcription (Latin):
uicmarũq partiũ iussa pͥncipis nefanda contẽpneni
cundẽ ⁊ achariã cũ contumelus aburbe roma & iniu¬
niis pepulit
Hontra hunc iustinianũ leo augustalẽ arripiens.
iustmianũ exulẽ inponto seruauit
ursũq tiberius contrahunc leonẽ insurgens regñ
eꝰ. inuasit. eũq toto qͦ ipse regnauit tẽꝑe in eadẽ
ciuitate incustodia tenuit
oc tẽpore si nod aquileie facta ẽ: obimꝑiciã fidĩ
quintũ uniuersalẽ conciliũ susciꝑe diffidit donec
quibeã mariã solũ hominẽ . ñdm̃ & hominẽ genuisse
affirmabant. in qua sinodo. catholicȩ ẽ infatutũ
ut beata maria sẽꝑ uirgo theoto cos diceret᷑. Non
heb&: non hominẽ solũ. seduerũ dõ & hominẽ.¬
saxonũ in sua patria bella gesserat ad xp̃m con¬
uersus. romã ꝓꝑauit. Qui ꝑ chunibtũ regẽueniens
ab eo mirifice susceptus .ẽ. Iscũ romã ueniss& a sergi
papa baptizatus. petrusq appellatus. & ad huc

Expanded text:
vicinarumque partium, jussa principum nefanda contemnens, vicinarumque partium, jussa principum nefanda contemnens, eumdem Zachariam cum contumeliis ab urbe Roma et injuriis pepulit. Contra hunc Justinianum Leo Augustalem dignitatem Justinianum exsulem in Ponto servavit. Rursumque Tiberius contra hunc Leonem insurgens, regnum ejus invasit, eum quoque toto quo ipse regnavit tempore, in eadem civitate in custodia tenuit. Hoc tempore synodus Aquilegiae facta ob peritiam fidei quintum universale concilium suscipere diffidit, donec qui beatam Mariam solum hominem, non Deum et hominem genuisse affirmabant. In qua synodo catholice est institutum ut beata Maria semper virgo Theotocos diceretur, quia, bet, non hominem solum, sed vere Dmulta in sua patria bella gesserat, ad Christum conversus Romam properavit. Qui per Cunincpertum regem veniens, ab eo mirifice susceptus est. Is cum Romam pervenisset, a Sergio papa baptizatus Petrusque appellatus et adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
ac tẽpestate. noc tu stella uixta uigilias celo sere¬
no inter dñi natalẽ & teo phaniã apparuit om̃i¬
modo obũbrata ueluti cũ luna subnube. ẽ. consti¬
tuta. Post hȩc m̃se febroario die media stella ab hoc¬
cassi exiit. quȩ cũ magno fulgore in partes orientis
declinauit. De hinc m̃se martio bebius mons eruo¬
tuauit ꝑdies aliqͦs. & omĩat uirentia circũquaq
ex egypto mafricã cũnimia multitudine ꝑ gens.
obsessã cartaginẽ cepit. Captãq crudelit̃ depo¬
pulata .ẽ. & ad solũ usq prostrauit
riter hec constantmꝰ imꝑator apđ constantino pol
moritur: & eiꝰ minor filiꝰ iustinianꝰ romanoꝵ reg¬
nũ suscep̃ cuiꝰ ꝑdecẽ annos gubnacula tenuit
hic affricã a sarracenis abstulit: & cũ eisdẽ paet
t̾ra mariq fecit. hic sergium pontificẽ quia mer¬
horis illeꝰ smodo quã c̃stantino polĩ fecerat fauere
& sub scribe noluit. misso tacharia ꝓto spatario suo
ussit c̃stantinopolĩ deportari Sedmilitia rauenne

Expanded text:
ac tempestate noctu stella iuxta vergilias caelo sereno inter Domini natalem et theophaniam apparuit, omnimodo obumbrata, veluti cum luna sub nube est constituta. Post haec mense Februario die media stella ab occasu exiit, quae cum magno fulgore in partes orientis declinavit. Dehinc mense Martio Bebius eructuavit per dies aliquod, et omnia virentia circumquaque ex Aegypto in Africam cum nimia multitudine pergens, obsessam Cartaginem cepit captamque crudeliter depopulata est et ad solum usque prostravit. 11. Inter haec Conset ejus minor filius Justinianus Romanorum regnum suscepit, cujus per decem annos gubernacula tenuit. Hic Africam a Saracenis abstulit, et cum eisdem pacem terra marique fecit. Hic Sergium pontificem, quia in errore illius synodi quam Constantinopoli fecerat favere et subscribere noluit, misso Zacharia protospatario suo jussit Constantinopolim deportari. Sed militia Ravennae
Abbreviated transcription (Latin):
set: eũ qͥ pͥmꝰ ei occurrit. claua quã manu
gestabat ꝑcutiens. eiꝰ uitã extinxit
irca hẽc tẽꝑa. le arolus pͥnceps francor
pipinũ filiũ suũ ad liutpͥndũ direxit ut
eiꝰ iuxta morẽ capillũ succid&. Qui eiꝰ cesa¬
riem incidens. eipat̃ effectus.ẽ. multisq
eũ ditatũ minerib regus genitori remisi
er idẽ tẽpus sarracenoꝵ exeroitꝰ rursi¬
ingallias introiens. multã deuastatior
fecit. Contra qͦs karolus non longe anar¬
fines ingressi. usq ad ꝑiuntiã uener̃¬

Expanded text:
 ei occurrit clava, quam manu gestabat, percutiens, eius vitam extincxit. 53. Circa haec tempora Carolus princeps Francorum Pipinum suum filium ad Liutprandum direxit, ut eius iuxta morem capillum susciperet. Qui eius caesariem incidens, ei pater effectus est multisque eum ditatum regiis muneribus genitori remisit. 54. Per idem tempus Sarracenoin Galliam introiens multam devastationem fecit, contra quos Carolus non longe a Narfines ingressi, usque ad Provinciam vener
Abbreviated transcription (Latin):
tatorẽ pdent: suã grãm inuenire non possent
lunc illi sicut factũ fuerat regimandauerunt dicen¬
tes claudũ hominẽ obuium se habuisse qͥunũ pe dẽ
truncatũ habebat. & genutenꝰ crure ligneo utebat᷑¬
& hunc fuisse sui interitꝰ ñtium. Tunc intellexit
rex muscã illã cui pedẽ truncauerat: malignũ
sp̃m fuisse & ips ũ sui secreti consilia ꝓdidisse
Qui statĩ aldonẽ & grausonẽ insua fide de eadẽ
basilica suscipiens: eisdẽ culpã peꝑcit. & in reli¬
quũ eosdẽ in loco filioꝵ ad optauit
otẽpe floruit marte grammatica felix pa¬
truus flauiani p̃ceptoris mei Quẽ intantũ
rex dilexit. ut ei baculũ argento auroq decoratũ¬
inter reliqua suȩ largitatis munera condonar&¬

Expanded text:
tiatorem proderent, eius gratiam invenire non possint. tiatorem proderent, eius gratiam invenire non possint. Tunc illi sicut factum fuerat regi mandaverunt, dicentes, claudum hominem obvium se habuisse, qui unum pedem truncatum habebat et genu tenus crure ligneo utebatur, et hunc fuisse sui interitus nuntium. Tunc intellexit rex, muscam illam cui pedem truncaverat malignum spiritum fuisse et ipsum sui secreti consilia prodidisse. Qui statim Aldonem et Grausonem in sua fide de eadem basilica suscipiens, eisdem culpam pepercit et in reliquum eosdem in loco fidelium habuitore floruit in arte grammatica Felix, patruus Flaviani praeceptoris mei, quem in tantum rex dilexit, ut ei baculum argento auroque decoratinter reliqua suae largitatis munera condonar
Abbreviated transcription (Latin):
quã consistebant. una demaius cuł musca conse¬
dit Quẽ chimib̾tus cultello ut ex tinguer& ꝑcute¬
dũ ad palatiũ regis consiliũ nescientes uenirent :
cũ basilice scĩ romani martỹris quȩ ꝓpe palatuꝰ
sita ẽ ꝓpinquassent: repente eis obuius quidã
magno timore correpti: post altaniũ eiusdẽ basilie
euger. Moxq chumnib̃to regi ñtiatũ ẽ. qđ aldones
rauson ibasilicã beati romani marters ẽ fugis¬
sent. Tunc chimibtus stratorẽ suũ arguere cepit ut
qͥđ suũ confiliũ ꝓdere debuiss&. Cui strator sius¬
ego atuo conspectu non exiui & qͦmͦ hoc alicui dicere
ootuiꝰ luc̃ rex ad aldonẽ & grausonẽ misit.: intro¬
gans eos ut qͥd in locũ scm confugiũ fecissent Aui res¬
pondentes dixer Quia ñtiatũ ÷ nob̾ qđ nos dñs ñr
rex occide uell&. iterũ rex misit ad eos sciscitans
qͥs fuit ille qͥ eis ñtiauerit mandans eis ut nisei nim¬

Expanded text:
quam consistebant, una de maiusculis musca consequam consistebant, una de maiusculis musca consedit; quam Cunincpert cultello ut extingueret percutedum ad palatium regis consilium nescientes venirent, cum basilicae sancti Romani martyris, quae prope palatium sita est, propinquassent, repente eis obvius quidam magno timore correpti, post altarium eiusdem basilicae confugerunt. Moxque Cuniberto regi nuntiatum est quod Aldo et Grauso in basilicam beati Romani martyris confugissent. Tunc Cunibertus stratorem suum arguere coepit, ut quid consilium suum prodere debuisset. Cui suus strator ego a tuo conspectu non exivi; et quomodo hoc alicui dicere potui?". Tunc rex ad Aldonem et Grausonem misit, interrogans eos, ut quid in locum sanctum confugium fecissent. Qui respondentes dixerunt: "Quia nuntiatum est nobis, quod nos dominus rex occidere vellet". Iterato rex misit ad eos, sciscitans, quis fuerit ille qui eis nuntiaverit, mandans eis, ut, nisi ei nun
Abbreviated transcription (Latin):
morientiũ ut ȩtiã parentes cũ filiis atq fr̃s cũ soror
bini ꝑferetra positi : a pđ urbẽ romã ad sepulera
ducerentur. Pari & iã modo hec pestilentia ticini
qͦq depopulata ẽ : ita ut cunctis ciuib: ꝑiuga montis
seu ꝑdiuersa loca fugientib: inforo & ꝑplateas ciui¬
tis herbȩ & frucecta nascerentur Tuncq uisibilites
multis apparuit : quia bonus & malus angłs noc tu
ꝓciuitatẽ ꝑgerent. & exiussu boni angłi malus ang
q̃ uidebatur uenabulũ manu ferre qͦties deuenabis¬
lo ostiũ cuiꝰcũq domꝰ ꝑcussiss&e : tot̃ de eadẽ domo
die sequenti homines interirent. Tunc cuidã ꝑre
Et delatis aburbe roma beati seb astiani martrris
reliquiis : mox ut iniã dicta basilica altariũ con¬
stitutũ ẽ pestis ipsa quie uit
lingua ꝓpria marphais dicit᷑ consiliũ mir&
inciuitate ticinensi quomꝰ aldonẽ & grausonẽ
uita pͥuare deber&: repente infenestra iuxta

Expanded text:
morientium, ut etiam parentes cum filiis atque fratres cum sororibus, morientium, ut etiam parentes cum filiis atque fratres cum sororibus, bini per feretra positi, aput urbem Romam ad sepulchra ducerentur. Pari etiam modo haec pestilentia Ticinum quoque depopulata est, ita ut, cunctis civibus per iuga montium seu per diversa loca fugientibus, in foro et per plateas civitatis herbae et frutecta nascerentur. Tuncque visibiliter multis apparuit, quia bonus et malus angelus noctu per civitatem pergerent, et ex iussu boni angeli malus angelus, qui videbatur venabulum manu ferre, quotiens de venabulo ostium cuiuscumque domus percussisset, tot de eadem domo die sequenti homines interirent. Tunc cuidam per et delatis ab urbe Roma beati Sebastiani martyris reliquiis, mox ut in iam dicta basilica altarium constitutum est, pestis ipsa quievit. lingua propria "marpahis" dicitur, consilium iniret in civitate Ticinensi, quomodo Aldonem et Grausonem vita privare deberet: repente in fenestra, iuxta
Abbreviated transcription (Latin):
satis humilẽ recteq fidĩ ȩpłam cõposuit. quȩ
in p̃fata smodo non medio creq suffragiũ tulit Recta
credantur ẽẽ uoluntates siue oꝑationes. Uis audi¬
re deeo qͥd deitatis ẽ : Ego in qͥt & pat̃ unũ sumus
Uis audire qͥd humanitatis: Pat̃ maior me ẽ. Cerne
scđ̃m humanitatẽ cũ innaui dormientẽ Cerneeiꝰ
diuinitatẽ : cũ euangłista ait. lũc surgens imꝑauit
uentis & mari : & facta ÷ tranquillitas magna. hȩc
est sexta sinođ uniũsalis constantmopolim celebra¬
ta & greco sermone conscripta tẽporib pape agat¬
honis exequente ac residente constantino princi¬
pe intra septa palatu sui
passa ẽ. Solis qͦq eclypsis eodẽ pene tẽꝑe hora
diei quasi .x. quinto nonas maias effecta ÷ Mox¬
q subsecuta grauissima pestis. ẽ trib m̃sib: hoc ẽ.
iulio augusto & seꝑtẽbrio. Tantaq fuit multitudo

Expanded text:
satis utilem rectaeque fidei epistolam conposuit, quae satis utilem rectaeque fidei epistolam conposuit, quae in praefato sinodo non mediocre suffragium tulit. Rectacredantur esse voluntates sive operationes. Vis audire de eo quod deitatis est? “Ego”, inquit, “et pater unum sumus”. Vis audire quod humanitatis? “Pater maior me est”. Cerne secundum humanitdivinitatem cum euangelista ait: “Tunc surgens imperavit ventis et mari, et facta est tranquillitas magna”. Haec est sexta sinodus universalis Constantinopoli celebrata et Greco sermone conscripta, temporibus papae Agathonis, exsequente ac residente Constantino principe intra septa palatii suipassa est. Solis quoque eclypsis eodem pene tempore, hora diei quasi decima, quinto Nonas Maias effecta est. Moxque subsecuta gravissima pestis est tribus mensibus, hoc est Iulio, Augusto et Septembrio; tantaque fuit multitudo
Abbreviated transcription (Latin):
catũ tenuisse cũ ab eadẽ ciuitate ab ẽ& ansfric
decastro reuma ducatũ eiꝰ absq regis nutu ꝑuas
Quo cõꝑto rodo alđ mistriã fugit ac deinde na¬
uigio ꝑrauennã ticinũ ad chunibtũ regẽ ꝑue.¬
nit Anffriđ uͦ non contẽptꝰ ducatꝰ foro iulanen¬
siũ regere: insuꝑ ẽtra regẽ chunibtũ rebellans
regñ eiꝰ inuađe uoluit. Sed conp̃hensus inuerona
adregẽ ductꝰ euulsis oculis. mexiliũ retrusus. ẽ.
ł oro iulanoꝵ hoc ducatu post hȩc ado fr̃ rodoal
tatẽ & oꝑationẽ asseuerabat. hanc autẽ heresim
excitar̃ georgius patriarcha constantinopolitanꝰ
machariꝰ pyrrꝰ paulus & p&rus. Quã ob causã
constantinꝰ augustus .&. ep̃os congregare fecri
nuqs etiã fuer legat sc̃ȩ romanȩ ȩcłȩ missi aba saho¬
sordes hereticȩ pͣuitatis depulses & georgius qui¬
de patriarcha correptus : cȩteri uͦ insua defensio¬
t̃pe damianus ticinensis ȩcłiȩ ep̃s sub nomine
mansueti mediolanensis archi ep̃i hac decausa

Expanded text:
abesset, Ansfrit de castro Reunia ducatum eius absque regis nutu pervasit. Quo comperto Rodoald in Histriam fugiit ac deinde navigio per Ravennam Ticinum ad Cunincpertum regem pervenit. Ansfrit vero non contentus ducatum Foroiulanensium regere, insuper contra Cunincpertum rebellans, regnum eius invadere voluit. Sed conprehensus in Verona, ad regem deductus, evulsis oculis, in exilium trusus est. Foroiulano autem ducatui post haec Ado, frater Rodoaldtatem et operationem asseverabat. Hanc autem haeresim excitarunt Georgius patriarcha Constantinopolitanus, Macarius, Pyrrhus, Paulus et Petrus. Quam ob causam Constantinus Augustus ceinter quos etiam fuerunt legati sanctae Romanae ecclesiae missi ab Agathosordes hereticae pravitatis depulsae sunt. Et Georgius quidem patriarcha correptus est, ceteri vero in sua defensioulsi. Eo tempore Damianus Ticinensis ecclesiae episcopus sub nomine Mansueti Mediolanensis archiepiscopi hac de causa
Abbreviated transcription (Latin):
eius & omem potentiã iuadens. suȩ subdidit ditioni habebat ais
tinc godebtꝰ iã filiũ paruulũ nomine gragmibtꝰ. qͥ agodebtisi
delib siblatꝰ ẽ nec eũ grimo adĩs ꝑsequi curaut qͥppe qui ad

Expanded text:
eius et omnem potentiam invadens, suae subdidit ditioni. Habebat autem eius et omnem potentiam invadens, suae subdidit ditioni. Habebat autem tunc Godepert iam filium parvulum nomine Raginpertum, qui a Godeperti fidelibus sublatus et oc
Abbreviated transcription (Latin):
bald̾ ita respondit. qđ dignũ. eẽt ut grimoalđ qͥ proeiꝰ caus
uenerat. eiꝰq sororẽ accepturus cẽt. hospitiũ intra palatum
habet. Qđ ita qͦq factũ .ẽ. Nã adueniens grimoalđ. hospitiũ¬
intra palatiũ accepit. Isdẽ uͦ garibalđ totiꝰ nequitiȩ seminato
godełto ꝑsuasit ut non alit̃ quã lorica ueste indutꝰ cũ grimoa¬
do locuturus ueniret. asserens quia eũ grimo alđ occidẽ uelles
Rursus idẽ fallendi artisex ad grimoaldũ ueniens dic̃ qđ nisi
se farat p̃pararet cũ godeb̾to suogladio ꝑiret. asseuerans godeb¬
tum quando cũ eo ad colloquendũ ueniret: loricã sub ueste gestar
Quid plura: Cũ ad eollo quiũ de crastona uenissent. & godeb̾tũ pꝰ
salutationẽ grimoald amplexatꝰ. eẽt: stdt̃ sensit qđ loricã subues
te geftaret. Nec mora euagiato gladio eũ uita pͥuauit. regnũq

Expanded text:
baldus ita respondit, quod dignum esset ut Grimoaldus, qui pro ejus causa baldus ita respondit, quod dignum esset ut Grimoaldus, qui pro ejus causa venerat, ejusque sororem accepturus esset, hospitium intra palatium haberet. Quod ita qitium accepit. Isdem vero Garibaldus, totius nequitiae seminator, Godeberto persuasit, ut non aliter quam lorica sub veste indutus cum Grimoaldo locuturus veniret; asserens quia Grimoaldus eum occidere vellet. Rursus isdem fallendi artifex; ad Grimoaldum veniens dixit, quod nisi se fortiter praepararet, eum Godebertus suo gladio perimeret, asseverans Godebertum quando cum eo ad colloquendum veniret, loricam sub veste gestare. Quid plura? Cum ad colloquium die crastino venissent, et Godebertum post salutationte gestaret. Nec mora, evaginato gladio eum vita privavit. Regnumque