comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
metuunt capitale supplicium:omnia sua ut uiuant parati impen¬
dere: tanta etiam illis discordia affectuum est. Quod si posset quem¬
admodum preteritorum annorum cuiusque numerus proponi: sic
futurorum quomodo illi qui paucos uiderent superesse trepidarẽt:
quomodo illis parceretur : at qui facile est quanuis exiguum dispẽ¬
sare quod certum est. Id debet seruari diligentius quod nescias quã¬
do deficiat. Nec est tamen quod ignorare putes illos ꝗͣ cara res sit:
dicere solent eis quos ualidissime diligunt paratos se partem annoꝵ
suorum dare: dant nec intelligunt: dant autem ita ut sine illoꝵ
incremento sibi detrahant: sed hoc ipsum an detrahant nesciant.
Ideo tolerabilis est illis iactura detrimenti latentis. Nemo restituet
annos: nemo iterum te tibi reddet: ibi qua cepit etas nec cursum su¬
um aut reuocabit aut supprimet: nihil tumultuabitur. nihil amo-¬

Expanded text:
metuunt capitale supplicium, omnia sua, ut vivant, paratos impenmetuunt capitale supplicium, omnia sua, ut vivant, paratos impendere ! Tanta in illis discordia adfectuum est. Quodsi posset quemadmodum praeteritorum annorum cuiusque numerus proponi, sic futurorum, quomodo illi, qui paucos viderent superesse, trepidarent, quomodo illis parcerent ! Atqui facile est quamvis exiguum dispensare, quod certum est ; id debet servari diligentius, quod nescias quando deficiat. Nec est tamen, quod putes illos ignorare, quam cara res sit; dicere solent eis, quos valdissime diligunt, paratos se partem annorum suorum dare. Dant nec intellegunt ; dant autem ita, ut sine illorum in- cremento sibi detrahant. Sed hoc ipsum, an de- trahant, nesciunt; ideo tolerabilis est illis iactura detrimenti latentis. Nemo restituet annos, nemo iterum te tibi reddet. Ibit, qua coepit aetas, nec cursum suum aut revocabit aut supprimet ; nihil tumultuabitur, nihil admo
Abbreviated transcription (Latin):
enim ille diu uixit sed diu fuit. Quid enim si illum multum pu¬
tas nauigasse: quem seua tempestas aportu exceptum. huc & illuc
tulit: aut uiribus uentorum ex diuerso furentium. per eadem spa-¬
tia in orbem egit: non ille multum nauigauit: sed multum iac¬
tatus est. Mirari soleo cum uideo aliquos tempus petentes: & eos
qui rogantur facillimos. Illud uterque spectat propter quod tem¬
pus petitum est: ipsum quidem neuter quasi nihil petitur: quasi
nihil datur. Res omnium pretiosissima luditur. fallit autem
illos. quia res incorporalis est: quia sub oculos non uenit: ideoq ui¬
lissima extimatur. immo pene nullum eius pretium est. Annua
congiaria homines carissimi accipiunt: & inhis aut laborem aut
operam aut diligentiam suam locant. Nemo extimat tempus:
utuntur illo latius ꝗͣ si gratuito: at eosdem egros uides: si mortis
periculum proprius ad motum est: medicorum genua tangentes:

Expanded text:
on ille diu vixit, sed diu fuit. Quid enim si illum multum puon ille diu vixit, sed diu fuit. Quid enim si illum multum putes navigasse, quem saeva tempestas a portu exceptum huc et illuc tulit ac vicibus ventorum ex diverso furentium per eadem spatia in orbem egit ? Non ille multum navigavit, sed multum iactatus est. Mirari soleo, cum video aliquos tempus petentes et eos, qui rogantur, facillimos. Illud uterque spectat, propter quod tempus petitum est, ipsum quidem neuter; quasi nihil petitur, quasi nihil datur. Re omnium pretiosissima luditur ; fallit autem illos, quia res incorporalis est, quia sub oculos non venit, ideoque vilissima aestimatur, immo paene nullum eius pretium est. Annua, congiaria homines carissime accipiunt et illis aut laborem aut operam aut diligentiam suam locant. Nemo aestimat tempus ; utuntur illo laxius quasi gratuito. At eosdem aegros vide, si mortis periculum propius admotum est, medicorum genua tangentes, si
Abbreviated transcription (Latin):
dicit quando hic annus preteribit: facit ille ludos quorum sortẽ
sibi octingere magno estimauit: quando inquit istos effugiam:
diripitur ille toto foro patronus & magno concursu omnia ultra
ꝗͣ audiri potest complet: quando inquit res proferentur: precipi¬
tat quisque uitam suam: & futuri desiderio laborat: presentium
tedio: at ille qui nullum non tempus in usus suos confert: qui om¬
nes dies tanquam uitam ordinat: nec optat crastinum: nec tim¬
et. Quid enim est quod iam in ullam horam noue uoluptatis pos¬
sit afferre : omnia nota: omnia ad sanitatem percepta sunt: de-
cetero foro ut fortuna uolet ordinet. uita iam in tuto est. Huic
adici potest: detrahi nihil: & adici sic quemadmodum saturo iam
non pleno: aliquid cibi quod nec desiderat capit. Non est itaq
quod quenque propter canos aut rugas putes diu uixisse: non¬

Expanded text:
dicit : " Quando hic annus praeteribit ? " Facit ille ludos, quorum sortem dicit : " Quando hic annus praeteribit ? " Facit ille ludos, quorum sortem sibi optingere magno aestimavit : " Quando," inquit, " istos effugiam ? " Diripitur ille toto foro patronus et magno concursu omnia ultra, quam audiri potest, complet : " Quando," inquit, " res proferentur ? " Praecipitat quisque vitam suam et futuri desiderio laborat, praesentium taedio. At ille qui nullum non tempus in usus suos confert, qui omnem diem tamquam ultimum ordinat, nec optat crastinum nec timet. Quid enim est, quod iam ulla hora novae voluptatis possit adferre ? Omnia nota, omnia ad satietatem percepta sunt. De cetero fors fortuna, ut volet, ordinet; vita iam in tuto est. Huic adici potest, detrahi nihil, et adici sic, quemadmodum saturo iam ac pleno aliquid cibi, quod nec desiderat et capit. Non est itaque quod quemquam propter canos aut rugas putes diu vixisse ; n
Abbreviated transcription (Latin):
uit: Nihil sub alio fuit. Neq enim quicquam reperit dignum:
quod cum tempore suo permutaret:custos eius parcissimus: itaq
satis illi fuit: iis uero necesse est defuisse: ex quorum uita multum
populus tulit: nec est quod putes hinc illos intelligere damnum
suum. Plerosque certe audies exhis quos magna felicitas grauat.
inter cdientium greges: aut causarum actiones: aut ceteras hone¬
stas miserias ex clamare interdum mihi uiuere non licet.Quid¬
ni non liceat: omnes illiqui te sibi aduocant: tibi abducunt. ille
reus quot dies abstulit: quot ille candidatus: quot illa anus affe¬
ctandis heredibus laxa: quot illa ad irritandam auaritiam cap¬
tantium simultas eget: quot ille potentior amicus. qui nos non in
amicitia sed in apparatu habet. Distingue inquam & recense ui-¬
te tue dies: uidebis paucos admodum & ridiculos apud te resedis-¬
se: assecutus ille quos optauerat fasces cupit ponere: & subinde

Expanded text:
uit, nihil sub alio fuit, neque enim quicquam repperit dignum uit, nihil sub alio fuit, neque enim quicquam repperit dignum quod cum tempore suo permutaret custos eius parcissimus. Itaque satis illi fuit; iis vero necesse est defuisse, ex quorum vita multum populus tulit. Nec est quod putes non illos aliquando intellegere damnum suum. Plerosque certe audies ex iis, quos magna felicitas gravat, inter clientium greges aut causarum actiones aut ceteras honestas miserias exclamare interdum : " Vivere mihi non licet." Quidni non liceat ? Omnes illi, qui te sibi advocant, tibi abducunt. Ille reus quot dies abstulit ? Quot ille candidatus ? Quot illa anus efferendis heredibus lassa ? Quot ille ad irritandam avaritiam captantium simulatus aeger ? Quot ille potentior amicus, qui vos non in amicitiam, sed in apparatu habet ? Dis- punge, inquam, et recense vitae tuae dies ; videbis paucos admodum et reiculos apud te resedisse. Adsecutus ille quos optaverat fasces cupit ponere et subinde
Abbreviated transcription (Latin):
uentiam: non liberales disciplinas: quando distractus animus ni¬
hil altius recipit: sed omnia uelut inculcata respuit.Nihil minus
est hominis occupati ꝗͣ uiuere: nullius rei difficilior scientia est.
Professores aliquarum artium uulgo multiq sunt: quasdam uero
exhis pueri admodum ita percepisse nixi sunt. ut etiam percipe¬
re possent: uiuere tota inuita discendum est: & quod magis for¬
tasse miraberis tota uita discendum est mori.Tot maximi uiri
relictis omnibus impedimentis cum diuitiis. officiis uoluptatibus
renuntiassent: hoc unum in extremam usque etatem egerunt:
ut uiuere scirent: plures tamen ex his non dum se scire confessi:
uitam obierunt: nedum ut isti sciant. Magni mihi crede & su¬
prahumanos errores eminentis uiri est: nihil ex suo tempore de¬
libari sinere: & ideo uita eius longissima est quiaquantumcunq
potuit totus ipsi uacauit. Nihil inde incultum otiosumq uaca¬

Expanded text:
uentiam, non liberales disciplinas, quando districtus animus niuentiam, non liberales disciplinas, quando districtus animus nihil altius recipit, sed omnia velut inculcata respuit. Nihil minus est hominis occupati quam vivere ; nullius rei difficilior scientia est. Professores aliarum artium volgo multique sunt, quasdam vero ex his pueri ad- modum ita percepisse visi sunt, ut etiam praecipere possent. Vivere tota vita discendum est et, quod magis fortasse miraberis, tota vita discendum est mori. Tot maximi viri relictis omnibus impedi- mentis, cum divitiis officiis voluptatibus renuntiassent, hoc unum in extremam usque aetatem egerunt, ut vivere scirent ; plures tamen ex his nondum se scire confessi vita abierunt, nedum ut isti sciant. Magni, milli crede, et supra humanos errores eminentis viri est nihil ex suo tempore delibari sinere, et ideo eius vita longissima est, quia, quantumcumque patuit, totum ipsi vacavit. Nihil inde incultum otiosumque iac
Abbreviated transcription (Latin):
ditis nec retinetis. uelocissime omnium rei moram facitis. sed abire¬
ut rem superuacuam ac reparabilem sinitis. In primis autem
& illos numero qui nulli rei nisi uino ac libidini uacant: nul¬
li enim turpius occupati sunt.Ceteri etiam si uana glorie ima¬
gine teneantur: spetiose tamen currunt: Licet auaros mihi li¬
cet uel iracundos enumeres: uel odia exercentes in iusta uel bel¬
la: omnes isti uirilius peccant: in uentrem ac libidinem proiec¬
torum in honesta tabes est. Omnia istorum tempora excute
aspice ꝗͣ diu computent: quandiu insidientur: quandiu time¬
ant: quandiu colant: quandiu colantur: quantum uadimonia
sua atq aliena computent: quantum conuiuia que iam ipsa of¬
ficia sunt occupent. Uidebis quem admodum illos respirare non
sinant: uel mala sua uel bona. Denique inter omnes conuenit
nullam bene rem exerceri posse ab homine occupato:non eloq-¬

Expanded text:
ditis nec retinetis nec velocissimae omnium rei moram facitis, sed abireditis nec retinetis nec velocissimae omnium rei moram facitis, sed abireut rem super- vacuam ac reparabilem sinitis. In primis autem et illos numero, qui nulli rei nisi vino ac libidini vacant ; nulli enim turpius occupati sunt. Ceteri etiam si vana gloriae imagine teneantur, speciose tamen errant ; licet avaros mihi, licet iracundos enumeres vel odia exercentes iniusta vel bella, omnes isti viribus peccant ; in ventrem ae libidinem proiectorum inhonesta labes est. Omnia istorum tempora excute, aspice quam diu computent, quam diu insidientur, quam diu timeant, quam diu colant, quam diu colantur, quantum vadimonia sua atque aliena occupent, quantum convivia, quae iam ipsa officia sunt : videbis, quemadmodum illos respirare non sinant vel mala sua vel bona. Denique inter omnes convenit nullam rem bene exerceri posse ab homine occupato, non eloq
Abbreviated transcription (Latin):
constet ab illo rapta: quo non erumperet tam immatura ambitio:
scires in malum ingens & priuatum & publicum euasuram illam
tam festinam audaciam. Sero itaq: querebatur nullas ferias sibi
contigisse: a puero seditiosus & foro grauis. Disputatur an ipse
sibi manus attulerit. Subito enim uulnere per inguem acceptaᷤ
collapsus est: aliquo dubitante an mors uoluntaria esset in illo an
tempestiua. Superuacuum est commemorare plures qui cum aliis
felicissimi uiderentur ipsi in se uerum testimonium dixerunt post
omnem actum annorum suorum: sed his querelis nec alios muta¬
uerunt nec se ipsos. Nam cum uerba eruperunt effectus ad consu-¬
etudinem relabuntur: uestra me hercules uita licet supra mille
annos exeat: in arctissimum contrahetur. Ista uitia nullum non
seculum deuorabunt. Hoc uero spatium quod uanius natura cur-¬
rit: natio dilatat: cito uos effugiat necesse est: non enim apprehẽ¬

Expanded text:
constet ab illo rapta. Quo non erumperet tam immatura ambitio ? constet ab illo rapta. Quo non erumperet tam immatura ambitio ? Scires in malum ingens et privatum et publicum evasuram tam praecoquem audaciam. Sero itaque querebatur nullas sibi ferias contigisse a puero seditiosus et foro gravis. Disputatur, an ipse sibi manus attulerit ; subito enim vulnere per inguen accepto conlapsus est, aliquo dubitante, an mors eius voluntaria esset, nullo, an tempestiva. Supervacuum est commemorare plures, qui eum aliis felicissimi viderentur, ipsi in se verum testi- monium dixerunt perosi omnem actum annorum suorum ; sed his querellis nec alios mutaverunt nec se ipsos. Nam cum verba eruperunt, adfectus ad consuetudinem relabuntur. Vestra me hercules vita, licet supra mille annos exeat, in artissimum contrahetur ; ista vitia nullum non saeculum de- vorabunt. Hoc vero spatium quod, quamvis natura currit, ratio dilatat, cito vos effugiat necesse est ; non enim adpren
Abbreviated transcription (Latin):
ma refouente: Quid agam inquit hic queris: moror intusculano
meo semiliber: Alia deinceps adicit: quibus & priorem etatem com¬
plorat: & de presenti queritur & de futura desperat & semiliberum
se dicit cicero. At me hercules nunquam sapiens in tam humile
nomen procederet: nunquam semiliber erit: integre semper liber¬
tatis & solide: solutus & sui iuris & altior ceteris. Quid enim supͣ¬
ra eum potest esse qui supra fortunam est: Liuius drusus uin
acer & uehemens: cum leges nouas & mala grachana mouisset.sti¬
patus ingenti totius italie cetu exitum rerum non prouidens: quas
nec agere licebat: nec tam liberum erat semel incoatas relinquere:
execratus inquietam aprimordiis uitam dicitur dixisse: uni sibi ne
puero quidem unquam ferias contigisse. Ausus est enim & pupil¬
lus adhuc & pretestatus iudicibus reos commendare: & gratiam
suam foro interponere:tam efficaciter quidem ut quedam iudicia

Expanded text:
ma refovente ! " Quid agam," inquit, " hic, quaeris? Moror in Tusculano ma refovente ! " Quid agam," inquit, " hic, quaeris? Moror in Tusculano meo semiliber." Alia deinceps adicit, quibus et priorem aetatem complorat et de praesenti queritur et de futura desperat. Semiliberum se dixit Cicero. At me hercules numquam sapiens in tam humile nomen procedet, numquam semiliber erit, integrae semper libertatis et solidae, solutus et sui iuris et altior ceteris. Quid enim supra eum potest esse, qui supra fortunam est ? Livius Drusus, vir acer et vehemens, cum leges novas et mala Gracchana movisset stipatus ingenti totius Italiae coetu, exitum rerum non pervidens, quas nec agere licebat nec iam liberum erat semel incohatas relinquere, execratus inquietam a primordia vitam dicitur dixisse uni sibi ne puero quidem umquam ferias contigisse. Ausus est enim et pupillus adhuc et praetextatus iudicibus reos commendare et gratiam suam foro interponere tam efficaciter quidem, ut quaedam iudicia
Abbreviated transcription (Latin):
dum horum effugerat insidias: filia & tot nobiles iuuenes adulte¬
rio uelut sacramento adacti: iam infractam etatem irritabant:
populusq & interim timenda cum antonio mulier. Hec ulcera
cum ipsis membris absciderat: alia sub nascebantur: uelut graue
multo sanguine corpus partes semper alique corrumpebantur
Itaq ocium optabat: in huius spe & cogitatione labores eius reside¬
bant: hoc uotum erat eius qui non compotes facere poterat. M.
cicero inter catiline gladios iactatus pompeiosq & crassos partim
manifestos inimicos: partim dubios amicos dum fluctuatur cum
re publica: & illam pessime euntem tenet: nouissime abductus. nec
secundis rebus quietus. nec aduersarum patiens. quotiens illum
ipsum consulatum suum non sine causa sed sine fine laudatum
detestatur: ꝗͣ flebiles uoces exprimit in quadam ad acticum epi¬
stola.: iam uicto patre pompeio adhuc filio in hispania fracta ar¬

Expanded text:
dum horum effugerat insidias : filia et tot nobiles iuvenes adultedum horum effugerat insidias : filia et tot nobiles iuvenes adulterio velut sacramento adacti iam infractam aetatem territabant Paulusque et iterum timenda eum Antonio mulier. Haec ulcera cum ipsis membris absciderat : alia subnascebantur ; velut grave multo sanguine corpus parte semper aliqua rumpebatur. Itaque otium optabat, in huius spe et cogitatione labores eius residebant, hoc votum erat eius, qui voti compotes facere poterat. M. Cicero inter Catilinas, Clodios iactatus Pompeiosque et Crassos, partim manifestos inimicos, partim dubios amicos, dum fluctuatur cum re publica et illam pessum euntem tenet, novissime abductus, nec secundis rebus quietus nec adversarum patiens, quotiens illum ipsum consulatum suum non sine causa sed sine fine laudatum detestatur! Quam flebiles voces exprimit in quadam ad Atticum epistula iam victo patre Pompeio, adhuc filio in Hispania fracta ar
Abbreviated transcription (Latin):
tatissimi mihi prouexit. ut ꝗͣ rerum letitia moriatur: ut ad huc
perciperem aliquid uoluptatis ex uerborum dulcedine: tanta ui-¬
sa est res otium ut illam quia usu non poterat cogitatione pre¬
fortunam dabat: illum diem letum demum cogitabat quo magni¬
tudinem suam exueret. Expertus erat quantum illa bona per
omnes terras fulgentia sudoris exprimerent: quantum occulta¬
rum solicitudinum tegerent cum ciuibus primum deinde cum
collegis nouissime cum affinibus coactus armis decernere: mari
terraq sanguinem fudit per macedoniam siciliam egiptum siriam
asiamq & omnes prope oras bello circum actus romana cede lassos ex¬
ercitus ad externa bella conuertit. dum alpes placat immixtosq me¬
die paci & imperio hostes perdomat: dum ultra arthenum & eufra¬
ten rhenum & danubium terminos mouet: in ipsa urbe murene
cepionis lepidi & gnatorum in eum mucrones acuebantur. Non¬

Expanded text:
tatissimi mihi provexit, ut quoniam rerum laetitia moratur adhuc, tatissimi mihi provexit, ut quoniam rerum laetitia moratur adhuc, praeciperem aliquid voluptatis ex verborum dulcedine." Tanta visa est res otium, ut illam, quia usu non poterat, cogitatione praes gentibusque fortunam dabat, illum diem laetissimus cogitabat, quo magnitudinem suam exueret. Expertus erat, quantum illa bona per omnis terras fulgentia sudoris exprimerent, quantum occultarum sollicitudinum tegerent. Cum civibus primum, deinde cum collegis, novissime cum adfinibus coactus armis decernere mari terraque sanguinem fudit. Per Macedoniam, Siciliam, Aegyptum, Syriam Asiamque et omnis prope oras bello circumactus Romana caede lassos exercitus ad externa bella convertit. Dum Alpes pacat immixtosque mediae paci et imperio hostes perdomat, dum vel ultra Rhenum et Euphraten et Danuvium terminos movet, in ipsa urbe Murenae, Caepionis, Lepidi, Egnati, aliorum in eum mucrones acuebantur. Non
Abbreviated transcription (Latin):
obliuio in quinquagesimum & sexagesimum annum differre
sana consilia : & deinde uelle uitam inchoare quo pauei perdu¬
xerunt: Potentissimis & in altum sublatis hominibus excidere
uoces uidebis: quibus otium optent: laudent omnibus bonis suis
preferant. cupiant interim ex illo fastigio suo si tuto liceat de¬
scendere: nam ut nihil extra lacessat aut quatiat in se ipsa for¬
tuna ruit. Diuus augustus cui dii plura ꝗͣ ulli prestiterunt nõ
desiit quietem sibi precari: & uacationem a re publica petere:
Omnis eius sermo ad hoc semper reuolutus est ut speraret ocium: hoc
labores suos etiam si falso dulci tamen oblectabatur solatio: ali-
quando se uicturum sibi in quadam ad senatum missa epistola:
cum requiem suam non uacuam fore dignitatis nec apriore glo¬
ria discrepantem pollicitus esset. Hec uerba inueni: sed ista fie¬
ri spetiosius ꝗͣ promitti possunt: me tamen cupido temporis op¬

Expanded text:
oblivio in quinquagesimum et sexagesimum annum differre oblivio in quinquagesimum et sexagesimum annum differre sana consilia et inde velle vitam inchoare, quo pauci perduxerunt ! Potentissimis et in altum sublatis hominibus excidere voces videbis, quibus otium optent, laudent, omnibus bonis suis praeferant. Cupiunt interim ex illo fastigio suo, si tuto liceat, descendere ; nam ut nihil extra lacessat aut quatiat, in se ipsa fortuna ruit. Divus Augustus, cui dii plura quam ulli praestiterunt, non desit quietem sibi precari et vacationem a re publica petere ; omnis eius sermo ad hoc semper revolutus est, ut speraret otium. Hoc labores suos, etiam si falso, dulci tamen oblectabat solacio, ali- quando se victurum sibi. In quadam ad senatum missa epistula, cum requiem suam non vacuam fore dignitatis nec a priore gloria discrepantem pollicitus esset, haec verba inveni : " Sed ista fieri speciosius quam promitti possunt. Me tamen cupido temporis op
Abbreviated transcription (Latin):
tum uanus dolor: stulta nequitia: auida cupiditas: blanda conu¬
ersatio abstulerit: ꝗͣ exiguum tibi de tuo ł relictum sit: intelliges
te immaturum mori. Quid ergo est in causa: tanquam semper
uicturi uiuitis: nunquam uobis fragilitas uestra succurrit: non
obseruatis quantum iam temporis transierit: uelut expleno et
abundanti perditis: cum interim fortasse ille ipse alicui uel homi¬
ni uel rei donatus dies ultimus sit:tanquam mortales timetis:
omnia tanquam immortales concupiscitis. Audies plerosque di¬
centes a quinquagesimo anno secedas in ocium: sexagesimus me
annus ab offitiis dimittet: & quem tandem longioris uite promis¬
sorem accipis: Quis ista sicut disponis patietur: Non pudet te re¬
liquias uite tibi reseruare: & id solum tempus bone menti destina¬
re: quod in nullam rem conferri possit: ꝗͣ serum est tunc inci-¬
pere uiuere cum desinendum est.Que tam stulta mortalitatis

Expanded text:
tum vanus dolor, stulta laetitia, avida cupiditas, blanda convtum vanus dolor, stulta laetitia, avida cupiditas, blanda conversatio abstulerit, quam exiguum tibi de tuo relictum sit ; intelleges te immaturum mori." Quid ergo est in causa ? Tamquam semper victuri vivitis, numquam vobis fragilitas vestra succurrit, non observatis, quantum iam temporis transierit ; velut ex pleno et abundanti perditis, cum interim fortasse ille ipse qui alicui vel homini vel rei donatur dies ultimus sit. Omnia tamquam mortales timetis, omnia tamquam immortales concupiscitis. Audies plerosque dicentes: " A quinquagesimo anno in otium secedam, sexagesimus me annus ab officiis dimittet." Et quem tandem longioris vitae praedem accipis ? Quis ista sicut disponis ire patietur ? Non pudet te reliquias vitae tibi reservare et id solum tempus bonae menti destinare, quod in nullam rem conferri possit ? Quam serum est tune vivere incipere, cum desinendum est ! Quae tam stulta mortalitatis
Abbreviated transcription (Latin):
est: profusissimi in eo cuius unius honesta auaritia est. Libet
itaq ex seniorum turba comprehendere aliquem: peruenisse
te adultimum etatis humane terminum uidemus: centesimus
tibi uel supra permittitur annus. Age dum ad computationẽ
etatem tuam reuoca. Dic quantum ex isto tempore creditor: quan¬
tum amici: quantum rex: quantum cliens abstulerit: quantum
lis uxoria: quantum seruorum cohertio: quantum offitiosa per
urbem discursitatio: adice morbos quos manu fecimus: adice
quod & sine usu iacuit: uidebis te pauciores annos habere ꝗͣ nu¬
meras: repete memoriam tecum quando certus consilii fueris:
quotus uel quando quisque dies ut destinaueras recesserit quan¬
do tibi usus tui fuerit: quando in statu suo uultus: quando ani¬
mus intrepidus: quid tibi intam longo euo facti operis sit: ꝗͣ mul¬
ti uitam tuam diripuerunt. te non sentiente quid perderes. Quan¬

Expanded text:
est, profusissimi in eo, cuius unius honesta avaritia est. Libet est, profusissimi in eo, cuius unius honesta avaritia est. Libet itaque ex seniorum turba comprendere aliquem: " Pervenisse te ad ultimum aetatis humanae videmus, centesimus tibi vel supra premitur annus ; agedum, ad computationem aetatem tuam revoca. Duc, quantum ex isto tempore creditor, quantum amica, quantum rex, quantum cliens abstuleris quantum lis uxoria, quantum servorum coercitio, quantum officiosa per urbem discursatio. Adice morbos, quos manu fecimus, adice et quod sine usu iacuit ; videbis te pauciores annos habere quam numeras. Repete memoria tecum, quando certus consilii fueris, quotus quisque dies ut destinaveras processerit, quando tibi usus tui fuerit, quando in statu suo vultus, quando animus intrepidus, quid tibi in tam longo aevo facti operis sit, quam multi vitam tuam diripuerint te non sentiente quid perderes, quan
Abbreviated transcription (Latin):
bia queri: qui sibi ipse nunquam uacat: ille tamen te quisquis
est insolenti quidem uultu: sed aliquando respexit. Ille aures
suas ad tua uerba demisit: ille te ad latus suum recepit: tu non
inspicere te unquam non audire dignatus es: non est itaq: quod
ista officia cuiquam imputes:quoniam quidem cum illa faceres
non esse cum aliquo uolebas sed tecum esse non poteras: omnia
licet que unquam ingenia fulserunt: in hoc unum consentiant.
nunquam satis hanchumanarum mentium caliginem mirabũ¬
tur. Predia sua occupari anullo patiuntur: & si exigua conten¬
tio est de modo finium ad lapides & arma discurrunt: & in ali-¬
alios incedere sinunt: immo uero ipsi etiam possessores eius fu¬
turos inducunt: nemo inuenitur qui pecuniam suam diuidere
uelit: uitam unus quisque ꝗͣ multis distribuit: astricti sunt in
continendo matrimonio:simul ad iacturam temporis uentũ

Expanded text:
bia queri, qui sibi ipse numquam vacat ? Ille tamen te, quisquis bia queri, qui sibi ipse numquam vacat ? Ille tamen te, quisquis es, insolenti quidem vultu sed aliquando respexit, ille aures suas ad tua verba demisit, ille te ad latus suum recepit ; tu non inspicere te umquam, non audire dignatus es. Non est itaque, quod ista officia cuiquam imputes, quoniam quidem, cum illa faceres, non esse cum alio volebas, sed tecum esse non poteras. Omnia licet, quae umquam ingenia fulserunt, in hoc unum consentiant, numquam satis hanc humanarum mentium caliginem mirabuntur. Praedia sua occupari a nullo patiuntur et, si exigua contentio est de modo finium, ad lapides et arma discurrunt; in vi incedere alios sinunt, immo vero ipsi etiam possessores eius futuros inducunt. Nemo invenitur, qui pecuniam suam dividere velit; vitam unusquisque quam multis distribuit ! Adstricti sunt in continendo patrimonio, simul ad iacturam temporis ventum
Abbreviated transcription (Latin):
emersos & incupiditate infixos premunt. Nunquam illis recurre¬
re ad se licet: siquando aliqua quies fortuito contingit: uelut
unquam illis a cupiditatibus suis otium instat. De istis me putas
disserere quorum in confesso mala sunt : aspice illos ad quorum
eloquentia quotidiano ostentati ingenii spatio sanguinem edu¬
cit: ꝗͣ multi continuis uoluptatibus pallent: ꝗͣ multis nihil li¬
beri relinquit circunfusus clientum populus: omnes deniq isti
ab infimis usque ad summos per errant: hic aduocat hic adest
ille periclitatur: ille defendit: ille iudicat: nemo sibi se uendicat:
alius in alium consumitur: interroga de istis quorum nomina
ediscuntur: his illos dignosci uide: his notis: ille istius cultor est
hic illius: suus nemo est.Deinde dementissima quorundam in¬
dignatio est: Queruntur de superiorum fastidio quod ipsos adi-¬
re uolentibus non uacauerint. Audet quisquam de alterius suꝑ¬

Expanded text:
immersos et in cupiditatem infixos premunt. Numquam illis recurreimmersos et in cupiditatem infixos premunt. Numquam illis recurrere ad se licet ; si quando aliqua fortuito quies contigit, velut umquam illis a cupiditatibus suis otium stat. De istis me putas dicere, quorum in confesso mala sunt ? Aspice illos, ad quorum eloquentia et cotidiana ostentandi ingenii sollicitatio sanguinem educit! Quam multi continuis voluptatibus pallent ! Quam multis nihil liberi relinquit circumfusus clientium populus! Omnis denique istos ab infimis usque ad summos pererra : hic advocat, hic adest, ille periclitatur, ille defendit, ille iudicat, nemo se sibi vindicat, alius in alium consumitur. Interroga de istis, quorum nomina ediscuntur, his illos dinosci videbis notis: ille illius cultor est, hic illius; suus nemo est. Deinde dementissima quorundam indignatio est : queruntur de superiorum fastidio, quod ipsis adire volentibus non vacaverint ! Audet quisquam de alterius super
Abbreviated transcription (Latin):
operosa sedulitas: alius uino madet: alius inertia torpet: alium
defatigat ex alienis iudiciis suspensa semper ambitio: alium mer¬
candi preceps cupiditas circa omnes terras omnia maria spe lucri
ducit: quosdam torquet cupido militie: nunquam non aut alie¬
nis periculis intentos: aut suis anxios. Sunt quos ingratos supe¬
riorum cultus uoluntaria seruitute consumat. Multos aut affe¬
ctatio aliene forme aut sue detinuit: plerosque nihil certum se¬
quentes uaga & in constans & sibi displicens leuitas per noua consi¬
lia iactauit. Quibusdam nihil quo cursum dirigant placet: sed mar¬
centes obscitantesq fata deprehendunt: adeo ut quod apud maxi¬
mum poetarum more oraculi dictum est uerum esse non dubitẽ.
Exigua pars est uita qua uiuimus. Ceterum quidem omne spati¬
um non uita sed tempus est. Surgentes circunstant uitia undiq
nec resurgere aut in despectum ueri attollere oculos sinunt: &

Expanded text:
operosa sedulitas ; alius vino madet, alius inertia torpet ; alium operosa sedulitas ; alius vino madet, alius inertia torpet ; alium defatigat ex alienis iudiciis suspensa semper ambitio, alium mercandi praeceps cupiditas circa omnis terras, omnia maria spe lucri ducit ; quosdam torquet cupido militiae numquam non aut alienis periculis intentos aut suis anxios ; sunt quos ingratus superiorum cultus voluntaria servitute consumat; multos aut affectatio alienae fortunae aut suae querella detinuit; plerosque nihil certum sequentis vaga et inconstans et sibi displicens levitas per nova consilia iactavit ; quibusdam nihil, quo cursum derigant, placet, sed marcentis oscitantisque fata deprendunt, adeo ut quod apud maximum poetarum more oraculi dictum est, verum esse non dubitem : " Exigua pars est vitae, qua vivimus." Ceterum quidem omne spatium non vita sed tempus est. Urgent et circumstant vitia undique nec resurgere aut in dispectum veri attollere oculos sinunt, sed
Abbreviated transcription (Latin):
exigenti minime conueniens sapienti uiro lis est. At illam dicũt¬
iam animalibus tantum indulsisse ut quina aut dena secula edu¬
cerent: homini uitam ad magna ac multa genito tam citeriorẽ
terminum stare. Non exiguum temporis habemus sed multum
perdidimus. Satis longa uita & in maximarum rerum consuma¬
tionem large data est.si bene tota collocaretur: sed ubi per lu¬
xum ac negligentiam defluit ubi bone nulli rei impenditur ul¬
tima demum necessitate cogente: qua ire non intelleximus: tran¬
sisse sentiamus. Ita est non accepimus breuem uitam: sed fecim:¬
us: nec inops eius: sed prodigi sumus. Sicut ample & regie opes
ubi ad malum dominum peruenerunt momento dissipantur
At quanuis modice si bono custodi tradite sunt: usu crescunt: ita¬
etas nostra bene disponenti multum patet.Quid de rerum natu¬
ra querimur: illa se benigne gessit: uita si uti scias longa est.
Alium in satiabilis tenet auaritia: alium in superuacuis laboribus

Expanded text:
exigentis minime conveniens sapienti viro lis : ' aetatis illam animalibus tantum indulsisse, ut quina aut dena saecula educerent, homini in tam multa ac magna genito tanto citeriorem terminum stare.' Non exiguum temporis habemus, sed multum perdimus. Satis longa vita et in maximarum rerum consummationem large data est, si tota bene collocaretur ; sed ubi per luxum ac neglegentiam diffluit, ubi nulli bonae rei impenditur, ultima demum necessitate cogente quam ire non intelleximus transisse sentimus. Ita est : non accipimus brevem vitam, sed facimus, nec inopes eius sed prodigi sumus. Sicut amplae et regiae opes, ubi ad malum dominum pervenerunt, momento dissipantur, at quamvis modicae, si bono custodi traditae sunt, usu crescunt» ita aetas nostra bene disponenti multum patet. Quid de rerum natura querimur ? Illa se benigne gessit; vita, si uti scias, longa est. At alium insatiabilis tenet avaritia, alium in supervacuis laboribus
Abbreviated transcription (Latin):
neris una. Non absoluerunt reum: sed secundo pepercerunt.
Miraris in hac ciuitate misericordiam: in qua lex absolutionem pa¬
ribus tabulis dat. Queris ꝗͣ multis non placeas. Si unum adiecero
parricida es. Absolutionem legi. non innocentie debes. Absolutus
inquit sum. Non ab dicote propter parricidium. sed propter alia
uitia que te fecerunt tam credibilem parricidam.
PARS ALTERA.

Expanded text:
neris una. Non absoluerunt reum, sed saeculo pepercerunt. neris una. Non absoluerunt reum, sed saeculo pepercerunt. Miraris in hac ciuitate misericordiam in qua lex absolutionem et paribus tabulis dat ? Quaeris quam multis non placeas ? si unum adiecero, parricida es. Absolutionem legi, non innocentiae debes. Absolutus, inquit, sum. Non abdico te propter parricidium, sed propter alia uitia quae te fecerunt tam credibilem parricidam. Pars altera.
Abbreviated transcription (Latin):
llis nouem nihil daturus est nulli non fabo rabilis erit si eos a
quibus excecatus est decipit. Circunuentus adolescens ab illis
nouem ueteranis consumptoribus. Solus inquit nouem consentiẽ¬
tibus non potuit resistere. Omnia ex composito facta sunt. Unus
mentionem intulit. Omne approbauerunt. Electus est qui sorti¬
retur. Sors huius que exiret. prima subiecta est: cum repugnaret
excecatus est. Si circunuentus inquit est persequatur iniuriam.
De ui agat. Talionem petat. Uidebimus. Primum est ut habeat u¬
de uiuat. Parricida equis sententiis ab solutus.
Uidam filium accusauit parricidii: equis sententiis abso-¬
lutum abdicat.
inus est iam quod rogo: non peto ut me aparricida uindice¬
tis. sed ut separetis. Parricidam non accuso: sed fugio. Quan¬
do iste accusatori parcet. qui patri non pepercit: Ergo nihil meli¬
us est intra testamentum & culleum: Non absolutus parricida
sed dubius. Ut absoluaris multis tibi sententiis opus est: ut dam¬

Expanded text:
llis nouem nihil daturus est: nulli non fauorabilis erit, si eos a quibus excaecatus est decipitCircumuentus adolescens ab illis nouem ueteranis consumtoribus, “solus,” inquit, “nouem consentientibus non potui resistere.” omnia ex composito facta sunt: unus mentionem intulit, omnes adprobauerunt; electus est qui sortiretur; sors huius quae exiret prima subiecta est. cum repugnaret, excaecatus est. Si circumuentus, inquit, est, persequatur iniuriam, de ui agat, talionem petat. uidebimus; primum est ut habeat unde uiuat. parricida aequis sententiis absolutus. Quidam filium accusauit parricidii. Aequis sententiis absolutum abdicat. inus est iam quod rogo; non peto ut me a parricida uindicetis, sed ut separetis. parricidam non accuso, sed fugio. Quando iste accusatori parcet qui patri non pepercit? Ergo nihil medium est inter testamentum et culleum ?, Non absolutus parricida, sed dubius: ut absoluaris multis tibi sententiis opus est, ut dam
Abbreviated transcription (Latin):
ccusator ciuium me fecit exulem: Filius etiam meorum:
filiam honestiorem inueni: quod accusata est. Seruum fru-¬
galiorem: quod cesus est. Male meruisti de patre quem exclusisti.
De sorore: cui preiudicio nocuisti. De iudicibus: quos intam bona
timuisti causa. Aut tu peccasti aut soror. Filius meus docuit quod
illum non recipio. Absoluta est inquit me aduocato soror. Ita tu
patrem non recipiebas cum tam bene istam causam agere posses.
Cum absoluta est que repeperat: damnatus est qui expulerat. Filia
me patrem indicauit: serui dominum. Uni domino exulfui. Ig¬
nosce fidelissime seruulorum: & tibi imprudens nocui. Quam bo-¬
nam eius causam putas fuisse: que nec quidem aduocato tẽ dam¬
nata est: Si te herede possum mori dignus sum: qui tibi etiam hũc
seruum relinquam. Alie exulem tibi pater est. Nulla lex scelus im¬
perat. Certe que fecit absoluta est. Lex eum tenet qui iuuet exulẽ:
non qui patitur iuuari. Ignora: dissimula: Lex te in nocentem

Expanded text:
ccusator ciuium me fecit exulem, filius etiam meorum. Filiam honestiorem inueni, quod accusata est, seruum frugaliorem, quod caesus est. Male meruisti de patre quem exclusisti, de sorore cui praeiudicio nocuisti, de iudicibus quos in tam bona timuisti causa. Aut tu peccasti aut soror. Filius me meus docuit, quod illum non recipio. Absoluta est, inquid, me aduocato soror. Ita tu patrem non recipiebas, cum tam bene istam causam agere posses? Cum absoluta est quae receperat, damnatus est qui expulerat. Filia me patrem iudicauit, serui dominum; uni filio exul fui. Ignosce, fidelissime seruulorum, et tibi inprudens nocui. Quam bonam eius causam putas fuisse quae ne te quidem aduocato damnata est? Si te herede possum mori, dignus sum qui tibi etiam hunc seruum relinquam. Alii exsul est, tibi pater est. Nulla lex scelus imperat. Certe quae fecit, absoluta est. Lex eum tenet qui iuuit exsulem, non qui patitur iuuari. Ignora, dissimula: lex te innocentem
Abbreviated transcription (Latin):
dedit. Naufragos idem fluctus qui expulit suffixorum corpora
crucibus in sepulturam suam defluunt. Eos qui uiui uruntur pena
funerat. Irascere interfestori: sed miserere interfesti. Nomicida
inquit est: quia se occidit. Huic irasceris. Pro quo irasceris: Non
aliud sceuole mutio cognomen dedit: & capto contra porsennam le¬
gem libertatem reliquit ꝗͣ uilitas sui. Non aliud codrum ceteris im¬
peratoribus exemplum dedit. ꝗͣ quod positis imperatoris insignibus
ad mortem cucurrit. Nec ullo maior dux fuit: ꝗͣ quod se ducem
non esse mentitus est. Non postulo ut gloriosum mori. sed tutum
sit. Non magis crudeles sunt qui uolentes uiuere occidunt: ꝗͣ qui
uolentes mori non sinunt. Curtius deiciendo se in precipitem lo¬
cum: factum sepulture imiscuit. Celebretur cato. Nuic miserrimo
quod aliquid non ignaue de spiritu suo statuit tantum impune sit.

Expanded text:
dedit: naufragos idem fluctus qui expulit sepelit; suffixorum corpora dedit: naufragos idem fluctus qui expulit sepelit; suffixorum corpora crucibus in sepulturam suam defluunt; eos qui uiui uruntur, poena funerat. Irascere interfectori, sed miserere interfecti. Homicida, inquid, est, quia se occidit. Huic irasceris? pro quo irasceris? Non aliud Scaeuolae Mucio cognomen dedit et capto contra Porsennam regem libertatem reliquid, quam uilitas sui. non aliud Codrum illud ceteris imperatoribus exemplum dedit quam quod positis imperatoris insignibus ad mortem cucurrit, nec ullo maior dux fuit quam quod se ducem non esse mentitus est. Non postulo ut gloriosum mori, sed ut tutum sit. Non magis crudeles sunt qui uolentes uiuere occidunt, quam qui uolentes mori non sinunt. Curtius deiciendo se in praecipitem locum fatum sepulturae miscuit; celebretur Cato: huic miserrimo, quod aliquid non ignaue de spiritu suo statuit, tantum inpune sit.
Abbreviated transcription (Latin):
Biecisti mihi ultimum nefas: & quod qui tantum suspicatus
est noluit uiuere. Impulsu tuo frater torsit ancillam: &
quia nihil repperit. falsas suspitiones morte expiauit.
NOMICIDA IN SE.
Omicida in se in sepultus abiciatur. ¶ Quidam se occidit:¬
Petitur ut insepultus abiciatur. Contradicitur
Fferre sibi coactus est manus assiduis malis. Summa infe¬
licitatum suarum in hoc remouit: quod existimabat licere
mori. Infelicissime adolescens: cum te prohiberi etiam sepultu¬
ra uideo: Mirari desino quod peristi.Tales inimicos habes ut e¬
tiam mortuum persequantur. Facilius miserum ꝗͣ sceleratum for¬
tuna uincit. Sumpsisti hoc ferrum cato: Et ꝗͣ inuidiosum quod
catonem occideris. Cur tibi perdideras sepulturam nisi in morte
repperisses. Quid est in uita miserius ꝗͣ mori uelle: Quid in morte
ꝗͣ non posse sepeliri : Quis miretur eum mori uoluisse: quem fugiẽ¬
tem quoque fortuna persequitur : Omnibus natura sepulturam

Expanded text:
biecisti mihi ultimum nefas et quod qui tantum suspicatus est, noluit uiuere. Inpulsu tuo frater torsit ancillam et quia nihil repperit, falsas suspiciones morte expiauit. homicida in se. Homicida insepultus abiciatur. Quidam se occiditpetitur ut insepultus abiciatur. contradicitur. Adferre sibi coactus est manus assiduis malis. Summam infelicitatum suarum in hoc remouit, quod existimabat licere misero mori. Infelicissime adolescens, cum te prohiberi etiam sepultura uideo, mirari desino quod peristi. Tales inimicos habes, ut etiam mortuum persequantur. Facilius miserum quam sceleratum fortuna uincit. Sumpsisti hoc ferrum, Cato, et quam inuidiosum, quod Catonem occideris? Curti, perdideras sepulturam, nisi in morte reperisses. Quid est in uita miserius quam mori uelle ? quid in morte quam non posse sepeliri ? Quis miretur eum mori uoluisse, quem fugientem quoque fortuna persequitur? Omnibus natura sepulturam
Abbreviated transcription (Latin):
olus ego ex omnibus maritis nec dimisi adulteros: nec occidi:
quis non putet aut me sine filio fuisse: aut filium sine mani¬
bus: conceptus est iste ex quo sciemus: Cum adulteros deprehen¬
di: tunc primum sensi me manus in bello perdidisse meas: domi eti¬
am filii manus perdidi. Tam frustra ad filium ꝗͣ ad gladium cucur.¬
ri. In bella non uenit: & ante patrie ꝗͣ patri negauit manus. Usq
eo probauit:pro uobis pugnauit ut pro se non posset: Adolescens:
quos dimisisti sequere: Non potui inquit matrem occidere: quo sis
excusatior: adice & patrem.
PARS ALTERA.

Expanded text:
olus ego ex omnibus maritis nec dimisi adulteros nec occidi. Quis non putet aut me sine filio fuisse, aut filium sine manibus? Conceptus est iste — ex quo, sciemus cum adulteros deprehendero. Tunc primum sensi me manus perdidisseam filii manus perdidi. tam frustra ad filium quam ad gladium cucurri. In bella non uenit et ante patriae quam patri negauit manus. Vsque eo pugnauit pro uobis, ut pro se non posset. Adolescens, quos dimisisti sequere. Non potui, inquit, matrem occidere. quo sis excusatior, adice et patrem. Pars altera.
Abbreviated transcription (Latin):
mertio gentium rupte societatem generis humani cetumq dissol¬
uet: alibi hiatibus uastis subducet. urbes terremotibus quatiet: &
in infimo pestilentie alitus mittet: & inundationibus quicquid
habitatur obducet. necabitq omne animal orbe sum merso: & ig¬
nibus uastis orbis torrebit: incendetq mortalia: & cum tempus
aduenerit quo semundus renouaturus extinguat: uiribus ista
suis cedent: & sidera sideribus incurrent: & omni flagrante mate¬
ria uno igni quicquid nunc ex disposito lucet ardebit. Nos quoq
felices anime & eterna sortite cum deo uisum erit: iterum ista mo-¬
liri labentibus cunctis: & ipsa paruaruine ingentis accessio in an¬
tiqua elementa uertemur: felicem filium tuum martia qui ista
iam nouit.¬

Expanded text:
mercio gentium rupto societatem generis humani coetumque dissolmercio gentium rupto societatem generis humani coetumque dissolvet ; alibi hiatibus vastis subducet urbes, tremoribus quatiet et ex infimo pestilentiae halitus mittet et inundationibus quicquid habitatur obducet necabitque omne animal orbe submerso et ignibus vastis torrebit incendetque mortalia. Et cum tempus advenerit, quo se mundus renovaturus extinguat, viribus ista se suis caedent et sidera sideribus incurrent et omni flagrante materia uno igni quicquid nunc ex disposito lucet ardebit. Nos quoque felices animae et aeterna sortitae, cum deo visum erit iterum ista moliri, labentibus cunctis et ipsae parva ruinae ingentis accessio in antiqua elementa vertemur.” Felicem filium tuum, Marcia, qui ista iam novit
Abbreviated transcription (Latin):
dicam nulla hic arma mutuis furere concursibus: nec classes clas¬
sibus frangi nec parricidia aut fingi aut cogitari: nec fora liti¬
bus strepere: dies perpetuos: nihil in obscuro detectas mentes. et
aperta precordia & inpublico medioq uitam & omnis eui prospe¬
ctum uenientiumq. Iuuabat me unius seculi facta componere:¬
& in parte ultima mundi & inter paucissimos gesta: tot secula: tot
etatum contestam seriem: quicquid annorum est licet uisere: licet
surrectura: licet ruitura regna prospicere: & magnarum urbiũ
lapsus & maris nouos cursus. Nam si tibi potest esse solatio desi¬
derii tui commune fatum: nihil quostat loco stabit. Omnia ab¬
sternet adducetq secum uetustas: nec hominibus solum: quota
enim ista fortune potentie portio est: sed locis sed regionibus
sed mundi partibus ludet: tot supprimet montes: & alibi rupes in
altum nouas exprimet: maria sorbebit: flumina aduertet: & cõ¬

Expanded text:
dicam nulla hic arma mutuis furere concursibus nec classes clasdicam nulla hic arma mutuis furere concursibus nec classes classibus frangi nec parricidia aut fingi aut cogitari nec fora litibus strepere dies perpetuos, nihil in obscuro, detectas mentes et aperta praecordia et in publico medioque vitam et omnis aevi prospectum venientiumque? Iuvabat unius me saeculi facta componere in parte ultima mundi et inter paucissimos gesta. Tot saecula, tot aetatium contextum, seriem, quicquid annorum est, licet visere ; licet surrectura, licet ruitura regna prospicere et magnarum urbium lapsus et maris novos cursus. Nam si tibi potest solacio esse desideri tui commune fatum, nihil quo stat loco stabit, omnia sternet abducetque secum vetustas. Nec hominibus solum quota enim ista fortuitae potentiae portio est?, sed locis, sed regionibus, sed mundi partibus ludet. Totos supprimet montes et alibi rupes in altum novas exprimet; maria sorbebit, flumina avertet et com
Abbreviated transcription (Latin):
ipse ad maiores recipit suos: nescis quantis fortuna procellis disturbet
omnia: ꝗͣ nullis benignam facilem se prestiterit. nisi qui in unum: se¬
cum illa contraxerat. Reges ne tibi nominem felicissimos futuros.
si maturius illos mors stantibus subtraxisset malis : an romanos du¬
ces quorum nihil magnitudini deerit: si aliquid etati detraxeris:
an nobilissimos uiros clarissimosq ad ictum militaris gladii composi¬
ta ceruice formatos: respice patrem atq auum tuum: ille in alieni
percussoris uenit arbitrium: ego nihil in me cuiquam permisi: & cibo
prohibitus ostendi ꝗͣ magno me ꝗͣ uiuaci animo scripsise. Cur in do¬
mo nostra diutissime lugetur: qui felicissime moritur: coimus om¬
nes in unum: uidemusq uos non alta nocte circundatos. nil apud uos
ut putatis optabile: nil excelsum nil flendum: sed humilia cuncta
& grauia & anxia & quotam partem luminis nostri cernentia. Qa

Expanded text:
ipse se ad maiores recepit suos ? Nescis quantis fortuna procellis disturbet ipse se ad maiores recepit suos ? Nescis quantis fortuna procellis disturbet omnia ? Quam nullis benignam facilemque se praestiteris nisi qui minimum cum illa contraxerant ? Regesne tibi nominem felicissimos futuros, si maturius illos mors instantibus subtraxisset malis ? an Romanos duces, quorum nihil magnitudini deerit, si aliquid aetati detraxeris ? an nobilissimos viros clarissimosque ad ictum militaris gladi composita cervice curvatos ? Respice patrem atque avum tuum : ille in alieni percussoris venit arbitrium ; ego nihil in me cuiquam permisi et cibo prohibitus ostendi tam magno me quam uidebar animo scripsisse. Cur in domo nostra diutissime lugetur qui felicissime moritur ? Coimus omnes in unum videmusque non alta nocte circumdati nil apud vos, ut putatis, optabile, nil excelsum, nil splendidum, sed humilia cuncta t gravia et anxia et quotam partem luminis nostri cernentia! Quid