comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
simul etałtaria scđm suã digni¬
tatẽ uenerentur. et non siedo¬
mus dĩ. et altaria sacrata ꝑuia
canibus. et t uasa sacratadõ.
cũ magna ueneratione habeant᷑:
etut sa crificia sc̃ĩficata. cũ magna
diligentia ab eis colligantur.
quidignisunt. uel cũ honore ser¬
uentur. ut sȩcularia negotia
uel uaniloquia. in ecclesus non
agantur quia domus dĩ domus
orationis debeteẽ. nonspelunca
łatronũ. It intentos habeant
animos ad dm̃ quandoueniunt
admissarũ sollẽ pnia. et ut non
exeant ande cõpletionẽbene.¬
dictionis sacerdotalis :XI. CAP¬
edet hoc flagitamus urãmal¬
mitatẽ ut ministri altaris dĩ
sui. ministeriũ bonis moribus
ornent. seuet aliicanonici obser¬
uantia obdinis. uel monadu pro¬
posito congregationis. obsecta¬
mus ut bonã et probabilẽ habe¬
ant conuersationẽ. sicut ipse
dns in euangelio prȩcepit.
Sicluceat luxurã corã hominibus
ut udeant opera urã bona
et gborificent patrẽ urum
qui in cęlis est ut eorũ bonacon¬

Expanded text:
simul et altaria secundum suam magnitudinem venerentur, et non sit domus Dei et altaria sacrata pervia canibus, et ut vasa sacrata Deo cum magna veneratione habeantur, et ut sacrificia sanctificata cum magna diligentia ab eis colligantqui digni sunt, vel cum honore serventur; et ut secularia negotia vel vaniloquia in ecclesiis non agantur, quia domus Dei domus orationis debet esse, non spelunca latronum; et ut intentos habeant animos ad Deum quando veniunt ad missarum sollempnia, et ut non exeant ante conpletionem benedictionis sacerdotalis. ed et hoc flagitamus vestram almitatem, ut ministri altaris Dei suum ministerium bonis moribus ornent, seu alii canonici observantiae ordines, vel monachici propositi congregationes obsecramus, ut bonam et probabilem habeant conversationem, sicut ipse Dominus in Euangelio praecipit: Sic luceat lux vestra coram hominibus, ut videant opera vestra bona, et glorificent patrem vestrum, qui in coelis est: ut eorum bona con
Abbreviated transcription (Latin):
cet᷑ & ipse : de suꝑ¬
Itẽ in eodẽ concilio infra
duo capitula ut nullus
bire audeat: Decleri¬
eis ecclez ias tier
OR DIRIS
tẽ in eodẽ ut elerici eccle¬
siastici ordinis. si cul pã
incurrerint apud ecelesi¬
asticos iudicent᷑ non apud
seculares: de uirsini¬
Bus dõ dieatis:
Inconcilio africano p̃cipit᷑.¬
ut uirgines dõ conse eratȩ
agrauiorib ꝑ sonis diligen¬
ti custodia seruent᷑. de¬
tẽ in eodẽ ut non liceat ep̃o
principalẽ cathedrã suam
parochiȩ neglegere & ali¬
quã eccłam in sua dioeesi
magis frequentare de sal¬
SIS NOMINIB: SC̃ORI:
tẽ in eodẽ ut falsa nomina
martirũ & incerte scõrũ
memoriȩ nonuenerent᷑ :
de uxore autro

Expanded text:
et ipse. 37. De subItem in eodem concilio infra duo capitula, ut nullus bire audeat. 38. De clericis ecclesiastici ordinis. Item in eodem, ut clerici ecclesiastici ordinis, si culpam incurrerint, apud ecclesiasticos iudicentur, non apud seculares. 39. De virginibus Deo dicatis. Inut virgines Deo sacratae a gravioribus personis diligenti custodia serventtem in eodem, ut non liceat episcopo principalem cathedram suae parrochiae neglegere, et aliquam ecclesiam in sua diocesi magis frequentare. 41. De falsis nominibus sanctorum. Item in eodem, ut falsa nomina martyrum et incertae sanctorum memoriae non venerentur. 42. De uxore a viro
Abbreviated transcription (Latin):
Decanibus qui indextroarmo
tonsi sunt. ut homoquieñ habu¬
erit . cũ ipsocane in p̃sentiam
regis ueniat¬
Vt populus int̃roget᷑ decapitulis
quȩ in lege nouit̃ addita sunt.
et postquã om̃s consenserint.
subscriptiones et manu firmati¬
ones suas in ipsis capitulis facian. xx.
tnullus ad placitũ bã niatur.

Expanded text:
De canibus qui in dextro armo tunsi sunt, ut homo qui eum habuerit, cum ipso cane in praesentia domni regis veniatUt populus interrogetur de capitulis quae in lege noviter addita sunt. Et postquam omnes consenserint, subscriptiones et manufirmationes suas in ipsis capitulis faciant. 20. Ut nullus ad placitum banniatur,
Abbreviated transcription (Latin):
te in eodẽ concilio ut loca
q̃ se mel dõ dicata sunt ut
monasteria siut. manent
ꝑpetuo monasteria nec pos¬
sint ultra fieri secularia
habitacula: de fide cat¬
Pre dicarda:
nconcilio cartaginensi pri¬
mo omniũ necessẽ ẽ: ut
fides scẽ trinitatis & Incar¬
nationis xp̃i passionis re¬
surrectionis & as censio

Expanded text:
tem in eodem, ut loca, quae semel Deo dedicata sunt ut monasteria sint, maneant perpetuo monasteria, nec possint ultra fieri secularia habitacula. 32. De fide sapraedicanda. In concilio Carthaginensi. Primo omnium necesse est, ut fides sanctae Trinitatis, et incarnationis Christi, passionis, resurrectionis et ascen
Abbreviated transcription (Latin):
satꝰ fuerit. et resꝓpͥas habuerit
inmallo ad p̃sentiã comitissead¬
hramiat. Et si res ñ habeat. fide¬
ussores donet. quieũ adhramire
et in placitũ ad duci faciant. et liceat
ei prima uice ꝑ sacramentum
secđm legẽ idonea resi potuerit
Namsialia uice duo uł tres eum
de furto accusauerint: liceat
et fuste in cãpo contendere
Q uod si sernus de furto accusatꝰ
fuerit : dominꝰ eius ꝓeoem̃ det.
aut eũ sacramento excuset.
msitale furtũ ꝑ petratũ habeat.
propt̃ quod ad suppliciũ tradi
debeat¬
beat XUI DE DESPECtu
LTTERARŨͣ Dominicarũ :
IQCS IIT TERAS MRAS
despexerit. id .ẽ. tractariã
quȩ propt̃ missos retipiendos
dirigit᷑ aut honores quos habet
amittat. aut in eoloco ubi p̃dictos
missos suscipere debuit tã diuresi¬
deat. et desuis reb: legationẽ illuc

Expanded text:
satus fuerit, et res proprias habuerit, in mallo ad praesentiam comitis se adhramiat. Et si res non habet, fideiussores donet qui eum adhramire et in placitum adduci faciant. Et liceat ei prima vice per sacramentum se secundum legem idoneare, si potuerit. At si alia vice duo vel tres eum de furto accusaverint, liceat et fuste in campo contendere. Quod si servus de furto accusatus fuerit, dominus eius pro eo emendet, aut eum sacramento excuset, nisi tale furtum perpetratum habeat, propter quod ad subplicium tradi debeat. 16. De dispectu litterarum dominicarum. Si quis litteras nostras dispexerit, id est tractoriam quae propter missos recipiendos dirigitur, aud honores quos habet amittat, aud in eo loco ubi praedictos missos suscipere debuit, tamdiu resideat et de suis rebus legationes illuc
Abbreviated transcription (Latin):
Habemꝰ inlege dñi mandatũ.
non auguriamini. inde utero¬
nomio. nemosit quiarialus
si scitet᷑ uel sũnia obseruet
uel ad auguriãi intendat
Itẽ nemosit maleficus. nec
incantator. nec fitonis con
ru uel oblicatores fiant &
ubi cũq sunt emendent᷑ uel
dã nent᷑. Itẽ de arborib uel
depetris: uel de fontib ubi ali¬
qui stulti luminaria uel ali¬
as obseruationes faciunt om¬
nino mandamꝰ. ut iste pessi¬
mͦ usus. & dõ execrabilis
ubicũq inuenit᷑ & tollat᷑
& destruat᷑ : de odio
cesse. ẽ. quantũ malũ sit odi¬
um uel inuidia: inlege enĩ
scriptũ .ẽ. non oderis fratrẽ
tuũ incorde tuo. sed publicȩ
argue eũ. Itẽ iohannes e¬
uangelista quiodit fratrẽ
suũ homicida ẽ. Itẽ in e¬
uangelio. Sipeccauerit in
te frat̃ tuus. uade & corri¬
pe eũ interte & ipsũ solũ.
& reliq̃. Itẽ de auanitia
uel cõ eu pis centia:
Peauaritia autẽ apłm legimꝰ
dicentẽ. Auaritia quȩ est

Expanded text:
Habemus in lege Domini mandatum: Habemus in lege Domini mandatum: Non auguriamini; et in deuteronomio: Nemo sit, qui ariolos sciscitetur, vel somnia observet, vel auguria intendat. Item: Nemo sit maleficus, nec incantator, nec phitonis consrii vel obligatores fiant; et ubicumque sunt, emendentur vel damnentur. Item de arboribus vel petris vel fontibus, ubi aliqui stulti luminaria vel alias observationes faciunt, omnino mandamus, ut iste pessimus usus et Deo execrabilis ubicumque invenitur, tollatur et destruatur. 63. De odio necesse est, quantum malum sit odium vel invidia. In lege enim scriptum est: Non oderis fratrem tuum in corde tuo, sed publice argue eum. Item Iohannes euangelista: Qui odit fratrem suum, homicida est. Item in euangelio: Si peccaverit in te frater tuus, vade et corripe eum inter te et ipsum solum; et reliqua 64. Item de avaritia et concupiscentia. De avaritia autem apostolum legimus dicentem: Avaritia, quae est
Abbreviated transcription (Latin):
tui & ne ad sumes nom̃ dĩ
tui inuanũ. Idõ om̃ino ad¬
monendi sunt om̃s diligent̃¬
seum scõrũ reliqui is. sed in
cũ muni loquela quia sunt
aliqui ꝑ caritatẽ & uerita¬
tẽ iurant & cauent se aiura
quia ds̃ caritas. ẽ: Itẽ ipse
dñs in euangelio. Ego sum
ritate & caritate iuirat: indã
iurat. Itẽ cauendũ . ẽ. ne
pharisiaca suꝑ stitione ali¬
quis plus aurũ honoret quã
altare ne dicat ei dñs. stulte
et cet quidẽ. maĩ aurũ an¬
altare: qđ sct̃ficat aurũ: sed
& nobis honestũ uidet᷑. ut qui
in scĩs habet iurare hoc ieinus
faciat cũ om̃i honestate & ti¬
more dĩ. Et sciat se rationẽ
redditurũ dõ unusquisq urm
ubi cũq sit siue intra ȩccłam
siue extra eccłam. & ut par¬
nuli quisine rationabili ȩta¬
te sunt non cogant᷑ iurare :
e & qui semel ꝑ iuratus fuerit
nec testis sit posthȩc: nec
ad sacra m̃tũ accedat nec in
sua causa uel alterius iurator
existat : de au ourus
uel alus maleficiis:

Expanded text:
tui, et ne assumes nomen Dei tui in vanum. Ideo admonendi sunt omnes, ut diligentseu sanctorum reliquiis, sed et in communi loquealiqui qui per caritatem et veritatem iurant, et caveant se a iuraquia Deus caritas est. Item ipse Dominus in Evangelio: Ego sum ritate et caritate iurat, in Deo iurat. Item cavendum est, ne pharisaica superstitione aliquis plus aurum honoret, quam altare, ne dicat ei Dominus: Stulte et coece, quid est maius, aurum analtare, quod sanctificat aurum? Sed et nobis honestum videtur, ut qui in sanctis habet iurare, hoc ieiunus faciat cum omni honestate et timore Dei. Et sciat se rationem redditurum Deo unusquisque vestrum, ubicumque sit, sive intra ecclesiam, sive extra ecclesiam. Et ut parvuli, qui sine rationabili aetate sunt, non cogantur iurare. Et qui semel periuratus fuerit, nec testis sit post haec, nec ad sacramentum accedat, nec in sua causa vel alterius iurator existat. 62. De auguriis vel aliis maleficiis.
Abbreviated transcription (Latin):
iQuis DEStATUi Suo
id.ẽ. de libertate uelde here¬
ditate compellandusẽ. iuxta
legis constitutionẽ manniat᷑
Decȩteris .uͦ. cansis. undequis rati¬
onẽ est redditurꝰ. ñ manniat᷑.
sed ꝑ comitẽ banniat᷑. Et si post
unã et alterã comitis ammoni¬
tionẽ aliquis ad mallũ uenire
noluerit: rebus eius in bannũ
missis uenire. et iustitiã facere

Expanded text:
quis de statu suo, id est de libertate, vel de hereditate conpellendus est, iuxta legis constitutionem manniatur. De ceteris vero causis, unde quis rationem est redditurus, non manniatur, sed per comitem banniatur. Et si post unam et alteram comitis admonitionem aliquis ad mallum venire noluerit, rebus eius in bannum missis, venire et iustitiam facere
Abbreviated transcription (Latin):
uenientessuscipiat. quousq animo
nr̃o satis factũ habeat. Qui .uͦ.
epłam nram quocunq modo
despexerit : iussunrõ ad palatiũ
ueniat. et iuxta uoluntatẽ nram
congruã stultitiȩ suȩ castigationẽ
accipiat. Et siliber homo uel
ministerialis comitis hoc fecerit:
honorẽ qualẽ tunq habuerit.
si ue beneficiũ amittat. Et siseruꝰ
fuerit. nudus ad palũ uapulet.
et caput eius tondeat.¬

Expanded text:
enientes suscipiat, quousque animo nostro satisfactum habeat. Qui vero epistolam nostram quocumque modo dispexerit, iussu nostro ad palatium veniat, et iuxta voluntatem nostram congruam stulticiae suae castigationem accipiat. Et si homo liber vel ministerialis comitis hoc fecerit, honorem, qualemcunque habuerit, sive beneficium amittat. Et si servus fuerit, nudus ad palum vapulet, et caput eius tondeat
Abbreviated transcription (Latin):
facere debent. aut possunt.
nullatenꝰ p̃t̃ mittant. Immo
caueant. nec qđ absit aut grã
alicuiꝰ. aut honoreͥs auttimores
siue odii causa illud qđ agere debem
amittant. et sũ moperestudears
ut hoc qđ ꝑ se efficereñ pos sunt.
nob̵ notũ faciant. et omĩ modis
p̃uideant. ut ꝑ singula capitula
tã uerbis quã scriptis de omĩb:
quȩ illicꝑ egerint. nob rationẽ

Expanded text:
facere debent aut possunt, facere debent aut possunt, nullatenus praetermittant; immo caveant, ne, quod absit, aut gratia alicuius, aut honoris aut timoris sive odii causa, illud quod agere debent omittant. Et summopere studeant, ut hoc quod per se efficere non possunt, nobis notum faciant. Et omnimodis praevideant, ut per singula capitula, tam verbis quam scriptis, de omnibus quae illic peregerint, nobis rationem
Abbreviated transcription (Latin):
ut ita obseruet᷑. sic̃ a nob̵ etab
antecesso rib: nr̃is constitutũ ẽ:
De his quiꝑ occasionẽ immunitatis.
iustitiã facererennuunt. ut hoc
obseruet᷑ qđ a nob̵ constitutũ ẽ.
Delocis iã dudũ sacris. et nẽ spurci¬
tia fȩdatis. ut iuxta possibilitatẽ
in antiquũ statũ reformentur.
De benesicus nr̃is quȩ destructa in ue¬
niunt᷑. hoc impleat᷑. qđ a nob naꝑciiti
De nouamoneta et falsa moneta
et dedespectu litterarũ nra rũ.
i delatronib: coheraendis uł puni¬
endis. et defaidis pacandis. dehomi¬
cidis ꝓ hibendas. deꝑiurus ifalsis
testib compescendis. De his om̃ib:
uł cȩteris hissimilib: hoc qđ modo
constituimꝰ. omĩb: ad nantiet᷑.
⁊ infuturũ obseruet᷑. Hoc uolumꝰ
ut missinr̃ĩ obseruent. ut quicqͥd
dehis cansis uł simul uł singulañ
emendare potuerint: emendent.
et eaquȩ em̃ dauerint. diligent̃
scripto notent. Et hoc sicꝑ agere
curent. quatinꝰ iuste rep̃hendi
a quoquã nullatenꝰ possint. et quȩ

Expanded text:
sicut a nobis et ab antecessoribus nostris constitutum est. 9. De his qui per occasionem inmunitatis iustitiam facere rennuunt, ut hoc observetur quod a nobis constitutum est. 10. De locis iamdudum sacris et nunc spurcitia foedatis, ut iuxta possibilitatem in antiquum statum reformentur. 11. De beneficiis nostris, quae destructa inveniuntur, hoc imDe nova moneta, et de falsa moneta, et de dispectu litterarum nostrarum, et de latronibus coercendis vel puniendis, et de faidis pacandis, de homicidiis prohibendis, de periuriis et falsis testibus conpescendis, de his omnibus vel caeteris his similibus hoc quod modo constituimus, omnibus adnuntietur et in futurum observetur. 13. Hoc volumus ut missi nostri observent, ut quicquid de his causis vel simul vel singillatim emendare potuerint, emendent, et ea quae emendaverint, diligenter scriptis notent. Et hoc sic peragere curent, quatenus iuste reprehendi a quoquam nullatenus possint. Et quae
Abbreviated transcription (Latin):
suã stultitiã ob contumaciã comitt̃
suũ beneficiũ fuerint nihilde
aliorũ coniectu accipiant: Iost quã
uͦ. longius. retesseriat. tuncaccipiant.
setđm qđ insua tractatoria continet᷑
Cassi .uͦ. nr̃i et mi nisteriales quimissi
sunt ubicunq uenerint coniectum
accipiant. V tuas sinrĩ etuassi ep̃orũ.
abbatũ. ab batissarũ. et comitũ. qui
annop̃ sente in hoste ñ fuerunt.
heribannũ reuuadiant. exceptis
his qui ꝓpt̃ necessarias causas
et adomno acgenitore nrõ Rarolo
constitutas domi dimissi fuȩrunt.
id ẽ. quia comite ꝓpt̃ pacẽ conseruandã
et ꝓpt coniugẽ ac domũ eius custodi¬
endã. et abep̃o uel ab bate uel abba¬
tissa similit̾̃ ꝓpt̃ pacẽ conseruandã.
et ꝓpt̃ fruges colligendas. et familiã
constringendã et missos recipiendos
dimissi fuerunt. Vt om̃is ep̃s et abbas
et comes excepta infirmitate uł nrã
ussione. nullã excusationẽ habeat.

Expanded text:
suam stultitiam aut contumaciam comitem suam stultitiam aut contumaciam comitem suum beneficium fuerint, nihil de aliorum coniecto accipiant. Postquam inde longe recesserint, tunc accipiant secundum quod in sua tractoria continetur. Vassi vero nostri et ministeriales, qui missi sunt, ubicumque venerint coniectum accipiant. 27. Ut vassi nostri et vassi episcoporum, abbatum, abbatissarum et comitum, qui anno praesente in hoste non fuerunt, heribannum rewadient; exceptis his qui propter necessarias causas et a domno ac genitore nostro Karolo constitutas domi dimissi fuerunt, id est, qui a comite propter pacem conservandam, et propter coniugem ac domum eius custodiendam, et ab episcopo vel abbate, vel abbatissa similiter propter pacem conservandam, et propter fruges colligendas et familiam constringendam, et missos recipiendos, dimissi fuerunt. 28. Ut omnis episcopus, abbas, et comes, excepta infirmitate vel nostra iussione, nullam excusationem habeat,
Abbreviated transcription (Latin):
Se forestib nr̃is ubi cunq fuerint
diligentissi me inquirant. quo modo
saluȩ sint. et defensȩ. et ut comitib:
denuntient. ne ullã forestẽ nouit̃
instituant. et ubi nouit̃ institutas
sinenrã uissione inuenerint : dimit¬
tere p̃cipiant. Ut ubicunq missi nr̃ĩ
aut epm. aut abbatẽ. aut quẽ libet
quocunq honore p̃di tũ inuene¬
rint qui iustitiam facere uł noluit
uł ꝓhibuit. de ipsis reb: uiuant.
quã diu in eo loco iustitias facere
debent. Vt in illius comitis ministe¬
rio qui beneiustitias factas habet.
idẽ mis sidiutius ñ morent᷑. neq
illuc multitudinẽ conuenire facianN
sedmoras ibi faciant ubiiustitia
uł minꝰ uł negligent̃ facta est
Et in illius comitis ministerio ibidem
missi nr̃i placitũ non teneant.
qui in aliquodmissaticũ directꝰ. ẽ
donec ipse fuerit reuersus
Et causa. quȩ ad huc corã comite
ñ fuit. et s quisereclamat. ꝓpt̃

Expanded text:
22. De forestibus nostris, ut ubicumque fuerint 22. De forestibus nostris, ut ubicumque fuerint diligentissime inquirant, quomodo salvae sint et defensae, et ut comitibus denuntient, ne ullam forestem noviter instituant; et ubi noviter institutas sine nostra iussione invenerint, dimittere praecipiant. 23. Ut ubicumque ipsi missi aut episcopum, aut abbatem, aut alium quemlibet quocumque honore praeditum invenerint, qui iustitiam facere vel noluit, vel prohibuit, de ipsius rebus vivant, quandiu in eo loco iustitias facere debent. 24. Ut in illius comitis ministerio qui bene iustitias factas habet, idem missi diutius non morentur, neque illuc multitudinem convenire faciant; sed ibi moras faciant, ubi iustitia vel minus, vel neglegenter facta est. 25. Ut in illius comitis ministerio idem missi nostri placitum non teneant qui in aliquod missaticum directus est, donec ipse fuerit reversus; ut causa quae adhuc coram comite non fuit, et is qui se reclamat, propter
Abbreviated transcription (Latin):
.ui. quȩ centenarii tenent ñ alius
uenire ubeat᷑. nisi aut qͥlitgat.
aut iustificat. aut testificatur
t dedebito qđ ad opus nr̃m fuerit
re uuadiatũ. talis consideratio
st at ut lis qui ignorant̃ peccauit.
ñ totũ secđm legẽ componere
cogat᷑. sed iuxta qđ possibile
uisũ fuerit. Is .uͦ. quitantum
mala uoluntate peccauit totam
legẽ cõpositionis cogat᷑ exsoluere
Etnullus ad palaciũ uł in hostem
pergens uł depalacio uł de hoste
rediens tributũ qđ tracturas
uocant. soluere cogat. Ut pontes
publici. quiꝑbannũ fieri solebant.
annop̃senti. in omi locorestauraent᷑.
Vt derici et monadu. et serui fugitiui
ad lo casua redire uibeantur
ad uocatũ habeat. Vt uicarii
et centenarii. qui fures eclatrones
uel cȩlauerint uel defenderint.
secđm sibidatã senatentiã diuidicent᷑.
Et comites et iuicarii et centenarii.
decenstitutione legisam moneant᷑.
quȩ iubet᷑. Et ꝓpt̃ iustitiã ꝑuer¬
tendã munera non accipiant

Expanded text:
i vel centenarii tenent, non alius venire iubeatur, nisi qui aut litigat, autiudicat, aut testificatur. 15. Ut de debito quod ad opus nostrum fuerit rewadiatum talis consideratio fiat, ut is qui ignoranter peccavit, non totum secundum legem componere cogatur, sed iuxta quod possibile visum fuerit. Is vero qui tantum mala voluntate peccavit, totam legis compositionem cogatur exsolvere. 16. Ut nullus ad palatium vel in hostem pergens, vel de palatio vel de hoste rediens, tributum quod trasturas vocant, solvere cogatur. 17. Ut pontes publici, qui per bannum fieri solebant, anno praesente in omni loco restaurentur. 18. Ut clerici et monachi et servi fugitivi ad loca sua redire iubeantur. advocatum habeat. 20. Ut vicarii et centenarii qui fures et latrones vel celaverint vel defenderint, secundum sibi datam sententiam diiudicentur. 21. Ut comites et vicarii et centenarii de constitutione legis ammoneantur, qua iubetur, ut propter iustitiam pervertendam munera non accipiant.
Abbreviated transcription (Latin):
nec palus. nec pons. nec aliqͥd tale
fuerit. unde iniuste census exigi
possit. uł ubinauis subtꝰ pontes
transire solent. siue in medio flumine
ubi nullũ ẽ obstaculũ ut anferant᷑
Antiqua autẽ ut ad nr̃am notitiam

Expanded text:
nec palus, nec pons, nec aliquid tale nec palus, nec pons, nec aliquid tale fuerit, unde juste census exigi possit, vel ubi naves subtus pontes transire solent, sive in medio flumine ubi nullum obstaculum est, ut auferantur. Antiqua autem ad nostram notitiam
Abbreviated transcription (Latin):
EGATIOLA OMNUPAL
missorũ nr̃orũ hȩc ẽ. p̃mo at
sicut iã aliis missis iniunctũ fuit.
iustitiã faciant dereb et lib̃tatib:
iniuste ablatis. Et si ep̃s. aut abbas
aut uicarius. aut aduocaitꝰ. aut qͥs libet
deplebe. hoc fecisse inuentꝰ fuerit:
statĩ restituat᷑. Siuͦ. uł comes uł actor
dominicꝰ uł alt̃ missus palatinꝰ hoc
ꝑpetrauit . et in nrãm potestatẽ redegit.
resdiligent̃ inuestigata et descripta.
reddendis. quȩ imirã uestitura st̃.
p̾mo ꝑ optimos quosq in qͥrat᷑. etsiꝑ illos
inueniri ñ possit. tunc ꝑ eos qͥ postillos
in illa uicinia meliores st̃. Et sinec ꝑ
illos reiueritas inueniri potest : tunc
liceat litigantib ex utraq parte testes
adhibere et si discordauerint secdm
constitutionẽ a nobꝓmulgatã examinent᷑
De pauperib et uidius et pupillis iniuste
oppressis. ut adiuuent᷑ ⁊ releuent᷑:
nouit᷑ institutis sic̃ st̃ tributa ⁊ the¬
lonea in mediauia ubinec aqua

Expanded text:
egatio omnium missorum nostrorum hanc est. Primo, ut sicut iam aliis missis iniunctum fuit, iustitiam faciant de rebus et libertatibus iniuste ablatis; et si episcopus, aut abbas, aut vicarius, aut advocatus, aut quislibet de plebe hoc fecisse inventus fuerit, statim restituatur. Si vero vel comes vel actor dominicus, vel alter missus palatinus, hoc perpetravit, et in nostram potestatem redegit, res diligenter investigata et descripta areddendis quae in nostra vestitura sunt, primo per optimos quosque inquiratur. Et si per illos inveniri non possit, tunc per eos qui post illos in vicinia meliores sunt. Et si nec per illos rei veritas inveniri potest, tunc liceat litigantibus ex utraque parte testes adhibere. Et si discordaverint, secundum constitutionem a nobis promulgatam examinentur. 3. De pauperibus, et viduis, et pupillis iniuste oppressis, ut adiuventur et releventur. noviter institutis, sicut sunt tributa, et telonia in media via, ubi nec aqua,
Abbreviated transcription (Latin):
EFORESTIS: NOUIER
institutis. ut quicunq illas
habet dimittat. nisi forte iuidicio
ueraciostendere possit. qđ ꝑiussionem
siue ꝑmissionẽ dõmi Karoligenitoris
nrĩ eas instituisset. p̃t̃ illasquȩ ad
opus nr̃m ꝑtinent. unde nos decer¬
nere uolumꝰ. quicqͥd nob̵ placuerit
olumꝰ ut missi nr̃i ꝑ singulas ciuitates
unacũ ep̃o et comite. missos uel
nrõs homines ibi dẽ cõmanentes
eligatit. quorũ curȩsit pontes ꝑ
diuersaloca em̃ dare. et eos qͥillos
em̃ daredebent. extra nrãmiussi¬
onẽ ã monere. ut unusquisq uixta
suã possibilitatẽ et quantitatẽ eos

Expanded text:
forestibus noviter institutis. Ut quicumque illas habet, dimittat, nisi forte indicio veraci ostendere possit, quod per iussionem sive permissionem domni Karoli genitoris nostri eas instituisset; praeter illas quae ad nostrum opus pertinent, unde nos decernere volumus quicquid nobis placuerit. 8. Volumus ut missi nostri per singulas civitates, una cum episcopo et comite, missos vel nostros homines ibidem commanentes eligant, quorum curae sit pontes per diversa loca emendare, et eos qui illos emendare debent ex nostra iussione admonere, ut unusquisque iuxta suam possibilitatem
Abbreviated transcription (Latin):
cũ consensu omĩum fideliũ nr̃o&ꝵ
constitutũ ẽ. et ut hoo missinrĩ
om̃ib: in sua legatione constitutis
notũ efficiant. Denonis ⁊ detimis
ut sȩcd̃m uissionẽ nramdentur :
De locis dandis ad claustra cano¬
nicorũ facienda. Side eiusdẽ
ȩccłȩ rebus fuerit. reddat᷑ ibi
Sidealterius ȩcđȩ uł liberorũ
hominũ : commutet᷑ Pi autẽ
de fisconrõ fuerit: nr̃a liberali¬
tate concedat᷑ De obseruatione

Expanded text:
cum consensu omnium fidelium nostrorum constitutum est. Et ut hoc missi nostri omnibus in sua legatione constitutis notum efficiant. 6. De nonis et decimis, ut secundum iussionem nostram dentur. 7. De locis dandis ad claustra canonicorum facienda, si de eiusdem ecclesiae rebus fuerit, reddatur ibi. Si de alterius ecclesiae vel liberorum hominum, commutetur. Si autem de fisco nostro fuerit, nostra liberalitate conceda
Abbreviated transcription (Latin):
I MANCIPIA DOMINOS
suos fugerint : in alienam
potestatẽ. ut propt̃ hoc nullũ
preciũ accipiat: ille incuius po¬
testate fuȩrint inuenta. ꝓ eo
qđ ea uel red diderit. uł foras
ñeiecerit. et ñ solũ hoc. sed etiam
sieareddere. nec foras eicere

Expanded text:
i mancipia dominos suos fugerint in alienam potestatem, ut propter hoc nullum praemium accipiat ille in cuius potestate fuerint inventa, pro eo quod ea vel reddiderit vel foras eiecerit. Et non solum hoc, sed etiam si ea nec reddere nec foras eicere
Abbreviated transcription (Latin):
reddere. et ut ad monasteria
uenientes scđm regularem
ordinẽ primo in pulsatorio ꝓ¬
bent̃. et sicrecipi antur . et qui ex
sȩculari habitu in monasterium
bene erudiantur. et ut mona¬
chi ad sȩcularia nonuadant.
Similiter qui ad cleritũ acce¬
dunt   qđ nos nominamꝰ
canoni uitauolumus ut illi

Expanded text:
reddere. Et ut ad monasteria venientes, secundum regularem ordinem primo in pulsatorio probentur, et sic accipiantur. Et qui ex seculari habitu in monasteria bene erudiantur. Et ut monachi ad secularia placita non vadant. Similiter qui ad clericatum accedunt, quod nos nominamus canonicam vitam, volumus ut illi
Abbreviated transcription (Latin):
T UBI TEMPORE LUS
nr̃i domni pippinni consue¬
tudo fuit theloneũ dare. ibi
et infuturũ det. Namubi nouit̃
inceptũ ẽ. ulterius non agat᷑.
et ubinecesse nonẽ. fluuium per¬
aliquẽ pontẽ trafis meare. uł ubi
pontẽ ierit . et ad ripã ñ ad ꝓ¬
pinqua ueritineq ibidem
aliquid emptũ ueluenundatũ
fuerit . ulterius theloneũ ñ det
et ne mocogat aliũ adpontem
ire. ubi pontẽ aquã transme¬
are potest. Et qui ulteriuis in
talibus locis. uel de his qui ad
ƿalatiũ. seu in hostẽ ꝑgunt thelo¬
neũ ex actauerit. cũ sua lege
ipsũ theloneũ reddat. et bannũ¬

Expanded text:
t ubi tempore avi nostri domni Pippini consuetudo fuit teloneum dare, ibi et in futurum detur; nam ubi noviter incoeptum est, ulterius non agatur. Et ubi necesse non est fluvium aliquem ponte transmeare, vel ubi ponte ierit et ad ripam non appropinquaverit, nec ibi aliquid emptum vel venundatum fuerit, ulterius teloneum non detur. Et nemo cogat alium ad pontem ire, ubi iuxta pontem aquam transmeare potest. Et qui ulterius in talibus locis, vel de his, qui ad palatium seu in hostem pergunt, teloneum exactaverit, cum sua lege ipsum teloneum reddat, et bannu
Abbreviated transcription (Latin):
xuiiii: Deadulteratorib: monete¬
ut quieã ꝑcussisse cõ ꝓbatꝰ fuerit:
manꝰ eius am putet᷑. Et qui hoc
iussio ne illius reddito:
LQUIS PRO PRICM NOSTRU
qđ inuestitura genitoris nr̃i fuit
proprio cũ sualege cõponat. Et
quicunq illud scient̃ ꝑ malũ inge¬
niũ adquirere tẽptauerit. ꝓ infideli
teneat᷑. qui a sa cram̃tũ fidelitatis
qđ nob ꝓmisit . irritũ fecit. Et ideo
parentibus totunderit. autpu¬
ellã ue lauerit. legẽ suã intriplo
cõponat. aut ipsi puero uł puellȩ
siiam suȩ potestatissunt. aut illi
incuius potestate fueritit. Illi .iͦi
potestate habea ntcapitis sui.
ut intali habituꝑmaneant.
qualis eis complacuerit.

Expanded text:
 De adulteratoribus monetus, qui eam percussisse conprobatus fuerit, manus ei amputetur. Et qui hoc iussione illius reddito. Si quis proprium nostrum, quod in vestitura genitoris nproprio cum sua lege conponat. Et quicumque illud scienter per malum ingenium adquirere temptaverit, pro infideli teneatur, quia sacramentum fidelitatis, quod nobis promisit, irritum fecit; et ideo parentibus totonderit, aut puellam velaverit, legem suam in triplo conponat, aut ipsi puero vel puellae, si iam suae potestatis sunt, aut illi in cuiuslibet potestate fuerint. Illi vero potestatem habeant capitis sui, ut in tali habitu permaneant, qualis eis conplacuerit.
Abbreviated transcription (Latin):
miserunt ꝑmaneađ CAP
ui.odis: Itẽ indecre¬
tis in nocentii papȩ deeadẽ
re ut monachus siadcleri
rici interse negoti᷑aliqua
habuerint a suo ep̃odeiu¬
dicent᷑ non a sẽcularib¬
te in eodẽ c̃cilio ut nec
derici nec mona chicons¬
pirationis uł insidias con
ep̃s aut clericus nõ acusad
nisi prius eoꝵ discutiat᷑
existimationis oppinio.
tẽ in eodẽ ut locaq semel
dõ dedicata sunt ut mo¬
nasteria sĩnt maneant
ꝑpetuo monasterianec
possu ultra fieri secula¬
ria habitacula cãp

Expanded text:
miserunt, permaneant. US.--27. Item in decretis Innocenti papae de eadem re, ut monachus, si ad clerrici inter se negotium aliquod habuerint, a suo episcopo diiudicentur, non a secularibtem in eodem concilio, ut nec clerici nec monachi conspirationem vel insidias contepiscopos aut clericos non accusent, nisi prius eorum discutiatur existimationis opinio.tem in eodem, ut loca, quae semel Deo dedicata sunt ut monasteria sint, maneant perpetuo monasteria, nec possint ultra fieri secularia habitacula.
Abbreviated transcription (Latin):
partes ei. contraquẽ testati
sunt dent᷑. t̃tia ꝓfredo soluat᷑.
& in scłari quidẽ causa huuis ce¬
modi testiũ diuersitas. cãpo
cõ ꝓbet̾. In ecclesi asticis autẽ
causis ubi de parte una secu¬
lare. de altera uero. ecclesi¬
asticũ negotiũ. ẽ. idẽ modus
obseruet᷑. Ubi uero ex utraq
parte ecclesiasticũ negociũ¬
fuerit rectores earundẽ ec¬
cłarũ. si se familiarit᷑ pacifi¬
care uelint licentiã habeant
Si autẽ dehuius cemodi pacifi¬
catione int̃ eos conuenire
ñ possit. ad uocatieorũ in
mallo. publico. ad p̃sentiã
comitis. ueniant. & sibi legi¬
tim. termin eoꝵ. contentio¬
nib imponat᷑. Testes uero
dequalib& causa. ñ aliunde

Expanded text:
partes ei contra quem testati partes ei contra quem testati sunt, dentur, tertia pro fredo solvatur. Et in saeculari quidem causa huiuscemodi testium diversitas campo conprobetur. In ecclesiasticis autem causis, ubi de una parte saeculare, de altera vero ecclesiasticum negotium est, idem modus observetur. Ubi vero ex utraque parte ecclesiasticum fuerit, rectores earundem ecclesiarum, si se familiariter pacificare velint, licentiam habeant. Si autem de huiuscemodi pacificatione inter eos convenire non possit, advocati eorum in mallo publico ad praesentiam comitis veniant, et ibi legitimus terminus eorum contentionibus inponatur. Testes vero de qu
Abbreviated transcription (Latin):
sentiã nr̃am. comes eũ adue¬
nire faciat. & quando tẽpore
nob placuerit in exilio ma¬
neat. & illã feminã ei habe¬
re non liceat. defalsis
destib Eon ui eeredis.
SSiquis cũ altero de qualib&
causa. contentionẽ habue¬
rit. & testes contra eũ ꝑ iudi¬
tiũ ꝓ ducti fuerint. si ille
falsos eos. eẽ. suspicat᷑. lice¬
at ei alios testes quos meli¬
ores potuerit. contra eos op¬
ponere ut ueraciũ testimo¬
niũ falsorũ testimoniũ ꝑ uer¬
sitas. susperet᷑. qđ si ambe par¬
tes testiũ interse dissenserint
ut nullaten una pars. alteri
cedere uelit. eligant᷑ duo ex
ipsus. idẽ ex utraq parte unꝰ
quicũ scutis & fustib incãpo
decertent. utra pars falsita¬
tẽ. utra ueritatẽ suo testimo¬
nio sequat᷑. & cã pioni qui
uictꝰ fuerit. ꝓpt̃ ꝑ iuriũ.
qđ ante pugnã cõmissit. dex¬
tra manꝰ amputet᷑. ceteri uero
eiꝰdẽ partis testes qui a falsi
apparuerunt. manꝰ suas redi¬
mant. cuiꝰ cõpositionis due

Expanded text:
sentiam nostram comes eum advenire faciat, et quanto tempore nobis placuerit in exilio maneat, et illam feminam ei habere non liceat. 10. De falsis testibus convincendis. Si quis cum altero de qualibet causa contentionem habuerit, et testes contra eum per iudicium producti fuerint, si ille falsos eos esse suspicatur, liceat ei alios testes, quos meliores potuerit, contra eos opponere, ut veracium testimonio falsorum testium perversitas superetur. Quod si ambae partes testium ita inter se dissenserint, ut nullatenus una pars alteri cedere velit, eligantur duo ex ipsis, id est ex utraque parte unus, qui cum scutis et fustibus in campo decertent, utra pars falsitatem, utra veritatem suo testimonio sequatur. Et campioni qui victus fuerit, propter periurium quod ante pugnam commisit, dextra manus amputetur. Ceteri vero eiusdem partis testes, quia falsi apparuerunt, manus suas redimant: cuius conpositionis duae
Abbreviated transcription (Latin):
superius cõp̃hensũ. his
ad quos illa legib ꝑtinet
ex soluat. Qđ si nonde
aliare sedde ipsa ꝓprieta¬
te. que inbannũ missa fuit.
ac ꝑ hoc in nr̃am potestatẽ re¬
datacta. ẽ. fuerat int̾ pellatꝰ
comes lncui ministerio eã
ẽẽ. constituerit hoc ad noti¬
tiã nr̃am ꝑferre curet. ut
nos eandẽ ꝓprietatẽ que
scđm. supradictũ modũ In
nr̃m dominicũ redacta. ẽ.
ꝑ preceptinr̃i. auctoritatẽ
incui potestatẽ hominis qui
eã querebat sisua. eẽ. debet
faciamꝰ ꝑ uenire. De
iquis de statu suo. id .ẽ. de
manniant᷑ Deceteris uero
causis unde quis rationẽ. ẽ.
redditurus no maniantur
sed ꝑ comitẽ banniat᷑. & si
postunã & alteri comitis
ad monitionẽ aliquis ad
mallũ uenire noluerit reb
ei. in bannũ missis. uenire &
iustitiã facere cõpellat᷑.¬

Expanded text:
superius conpraehensum, his superius conpraehensum, his ad quos illa legibus pertinet, exsolvat. Quod si non de alia re, sed de ipsa proprietate quae in bannum missa fuit, ac per hoc in nostram potestatem redacta est, fuerat interpellatus, comes in cuius ministerio eam esse constiterit, hoc ad notitiam nostram perferre curet, ut nos eandem proprietatem, quae secundum supradictum modum in nostrum dominium redacta est, per praecepti nostri auctoritatem in ius et potestatem hominis qui eam quaerebat, si sua esse debet, faciamus pervenire. 12. De i quis de statu suo, id est de lmanniatur. De ceteris vero causis, unde quis rationem est redditurus, non manniatur, sed per comitem banniatur. Et si post unam et alteram comitis admonitionem aliquis ad mallum venire noluerit, rebus eius in bannum missis, venire et iustitiam facere conpellat
Abbreviated transcription (Latin):
ui cũq hominis ꝓprie¬
tas. ob erimen aliquod idẽ
fuerit missoc & ille recog¬
nita ne iustitiã faciat ue¬
nire distulerit. annũ que
acdiem in eo banno. illã . eẽ.¬
ꝑmiserit. ulterius eã non
adquirat sed ipsa fis conrõ
societ᷑: Debitũ uero qđ his
cui ea fuit soluere debuit
p̃comitẽ ac ministros eiꝰ.
iuxta estimationẽ damni
dereb: molib que in eadẽ ꝓ¬
prietate. inuente fuerint
his quib: idẽ debitor fuit
ex soluat᷑. Qđ si rerũ mobi¬
liũ ibidẽ inuentarũ tanti¬
tas. ad cõpositionẽ non suf¬
fecerit de immolib sub¬
pleat᷑. & qđ suꝑ fuerit. sicut
dictũ. ẽ. fiscus nr̃ posside¬
at. Sinihil suꝑ cõpositionẽ
remanere potuerit. totũ
in illũ expendat᷑. Si autẽ
homo ille nondũ cũ suis co¬
heredib ꝓpriũ suũ diui¬
sũ habuit. conuocet eos
comes. & cũ eis legitimã
diuisionẽ faciat. & tunc
sicut iãdictũ .ẽ. partẽ eiꝰ
fiseo nr̃o addicat. & cõposi¬
tionẽ deea iuxta modũ

Expanded text:
uscunque hominis proprietas ob crimen aliquod ab fuerit missa, et ille re cognita, ne iustitiam faciat, venire distulerit, annumque ac diem in eo banno illam esse permiserit, ulterius eam non adquirat, sed ipsa fisco nostro societur. Debitum vero quod is, cuius ea fuit, solvere debuit, per comitem ac ministros eius iuxta aestimationem damni, de rebus mobilibus quae in eadem proprietate inventae fuerint, his quibus idem debitor fuit, exsolvatur. Quod si rerum mobilium ibidem inventarum quantitas ad compositionem non sufficerit, de inmobilibus suppleatur; et quod superfuerit, sicut dictum est, fiscus noster possideat. Si nihil super conpositionem remanere potuerit, totum in illam expendatur. Si autem homo ille nondum cum suis coheredibus proprium suum divisum habuit, convocet eos comes, et cum eis legitimam divisionem faciat; et tunc, sicut iam dictum est, partem eius fisco nostro addicat, et conpositionem de ea, iuxta modum
Abbreviated transcription (Latin):
& post quã hȩc traditio ita facta
fuerit. heres illius nullã dep̃¬
dictis. reb ualeat facere. re¬
petitionẽ insuꝑ. & ipse ꝑse¬
titure ne heredi ulla occasio
remaneat. hanc traditionẽ
in mutandi. sed potius neces¬
sitas. lm cõbat. illa ꝑ ficiendi
& si nondũ ressuas cũ quo¬
heredib suis diuissas habuit
non ei hoc sit inpedim̃to sed
quo heres eiꝰ. si sponte noluerit.
aut ꝑ comitẽ. aut ꝑ mis suei
distringat᷑. ut deuisionẽ cũ
illo faciat. adquẽ de functꝰ
hereditatẽ suã uoluit per¬
uenire. & si cuilibet eccłȩ
eã tradere rogauit. coheres
eiꝰ. ealegẽ. cũ illa eccła de
p̃dicta hereditate habeat.¬

Expanded text:
Et postquam haec traditio ita facta fuerit, haeres illius nullam de praedictis rebus valeat facere repetitionem. Insuper et ipse titurae, ne haeredi ulla occasio remaneat hanc traditionem immutandi, sed potius necessitas incumbat illam perficiendi; et si nondum res suas cum haeredibus suis divisas habuit, non ei hoc sit impedimento, sed cohaeres ejus, si sponte noluerit, aut per comitem aut per missum ejus distringatur, ut divisionem cum illo faciat ad quem defunctus haereditatem suam voluit pervenire. Et si cuilibet ecclesiae eam tradere rogavit, cohaeres ejus eam legem cum illa ecclesia de praedicta haereditate habeat
Abbreviated transcription (Latin):
tes tatẽ. hareat. usicũq
uoluerat. Res suas dare¬
iquis ressuas. ꝓsalute anime
suȩ. ul ad aliquẽ uenerabilẽ lo¬
cũ uł ꝓpinquo suo. uł cuilib&
alteri tradere uoluerit. & eo tẽ¬
pore intra ipsũ. comitatũ fuerit
inquo res ille posite sunt legiti¬
mã traditionẽ facere studeat.
Qđ si eodẽ tẽpr̃: quo illas trade¬
re uult. extra eundẽ comitatũ
fuerit. id.ẽ. siue in exereitu.
siue inpalatio. siue in aliꝰquoli¬
b& loco adhibeat sibi uł de
suis. pagensib uł dealiis qui
eandẽ lege uiuant. quã ipse
uiuit testes idoneos. it su illos
habere ñ potuerit: tunc de
aliis quale sibi meliores in¬
ueniri possint. & corã eis rerũ
suarũ. traditionẽ faciat. &
fide iussores uestituture don&¬

Expanded text:
testatem habeat, ubicunque voluerit res suas dareSi quis res suas pro salute animae suae vel ad aliquem venerabilem locum vel propinquo suo vel cuilibet alteri tradere voluerit et eo tempore intra ipsum comitatum fuerit, in quo res illae positae sunt, legitimam traditionem facere studeat. Quod si eodem tempore, quo illas tradere vult, extra eundem comitatum fuerit, id est sive in exercitu, sive in palatio, sive in alio quolibet loco; adhibeat sibi vel de suis pagensibus vel de aliis, qui eadem lege vivunt qua ipse vivit, testes idoneos; vel si illos habere non potuerit, tunc de aliis quales ibi meliores inveniri possunt; et coram ipsis rerum suarum traditionem faciat et fideiussores vestitur
Abbreviated transcription (Latin):
Homo de testatu suo pulsatus
siis quieũ pulsat. ad conuin¬
cendũ illũ ꝓ cinctũ habuerit
ad hibeat sibi octo coniurato¬
res. legitimos exea parte unde
pul sat᷑. siue illa pat̾na. siue
mat̃na sit. & .uͣii. aliunde
non min legitimos. & iurando
uindicet libertatẽ suã. qđ si
ꝓcinctus defuerit. ad sumat
unde cũq xui. liberos homi¬
nes. & iurando ingenuitatẽ
suã. defendat om̃is contro¬
uersia. corã centenario. defi¬
niri potest excepta redditio¬
ne terre. & mancipiorũ que
non nisi corã comite. fieri

Expanded text:
Homo de statu suo pulsatus, si is qui eum pulsat ad convincendum illum procinctum habuerit, adhibeat sibi octo cumiuratores legitimos ex ea parte unde pulsatur, sive illa paterna sive materna sit, et quatuor aliunde non minus legitimos; et iurando vindicet libertatem suam. Quodsi procinctus defuerit, adsumat undecumque 12 liberos homines, et iurando ingenuitatem suam defendat. 11. Omnis controversia coram centenario definiri potest, excepto redempcione terrae et mancipiorum, quae nonnisi coram comite fieri
Abbreviated transcription (Latin):
Precipimꝰ ut quã cũq in mallũ
ante comitẽ. uidue. pupilli.
& pauperes uenerint. Primo
eorũ causa audiat᷑. & defini¬
at᷑. & si testes ꝑse ad causas suas
querendas habere ñ potuerinT¬
uł legẽ nes cier̃. comes illos
uł illas adiuuet. dando eis
talẽ hominẽ. quirationẽ eoꝵ
teneat. uł ꝓ eis loquat᷑. De¬

Expanded text:
Praecipimus ut quandocunque in mallum ante comitem viduae, pupilli et pauperes venerint, primo eorum causa audiatur et definiatur. Et, si testes per se ad causas suas quaerendas habere non potuerint legemque nescierint, comes illos vel illas adjuvet, dando eis talem hominem qui rationem eorum teneat, vel pro eis loquatur.
Abbreviated transcription (Latin):
Oir cõ rositiorẽ
ncõpositione. xxi.¬
uui drigildi uolumꝰ. ut ea
dent᷑. quȩ in lege continent᷑
excepto accipit̃. & spata.
qua ꝓpt̃ illaduo. aliquocies
ꝑ iuriũ comittit᷑. quando
maioris. p̃cii quã illa sint
eẽ. uirant᷑. de raptu alie¬
Siquis sponsã alienã rapuerit
aut patri ei. aut ei quilegib
eiꝰ. defensor. eẽ. debet. cũ sua
lege eã reddet. & quic quid
cũ eatulerit. se motũ unã¬
quãq rẽ seđm legẽ reddat¬
& si hoc defensor eiꝰ. ꝑpetrari
consenserit. & idõ raptori
nihil querere uoluerit. co¬
mes singularit̃ deunaquaq
refreda nr̃a. abeo ex actare
faciat. sponso uero legẽ suã
cõponat. & in suꝑ bannũ nrm̃¬

Expanded text:
in conpositionem In conpositionem wirgildi volumus ut ea dentur, quae in lege continentur, excepto accipitre et spata; quia propter illa duo aliquoties periurium committitur, quando maioris pretii, quam illa sint, esse iurantur. 238. De raptu aliequis sponsam alienam rapuerit, aut patri eius aut ei qui legibus eius defensor esse debet, cum sua lege eam reddat. Et quicquid cum ea tulerit, semotim unamquamque rem secundum legem reddat. Et si hoc defensor eius perpetrari consensit, et ideo raptori nihil quaerere voluerit, comes singula de unaquaque re fre a nostra ab eo exactare faciat: sponso vero legem suam conponat et insuper bannum n
Abbreviated transcription (Latin):
guinei uxorẽ siquis acceperit.
mortis periculũ incurrat. et
Quiuͦ episcopũ suũ nolueritaudire.
et ex cõmunicat̾us suerit . ꝑennẽ
condicionẽ apud dm̃ sustineat.
etde latio ntosit omni noex¬
traneus. etoms ressuas legiti

Expanded text:
em patris si quis acceperit, mortis periculum incurrat, et Qui vero episcopum suum noluerit audire, et excommunicatus fuerit, perennem conditionem apud Deum sustineat, et de palatio nostro omnino sit extraneus, et omnes res suas parenti
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓunauice uuirgildus eius cõponat᷑ :
Alterauice ipse seruus ad suppli¬
ciuim tradat᷑ : FTereditas tam̃
liberi hominis qui propt̃ tale facinꝰ.
ad mortẽ fuerit iudicatus:
ꝑueniat. Si inatrio ȩcclesiȩ
cuius porta reliqui is scõrũ
consecrata est. huius cemodi
homicidiũ ꝑpetratũ fuerit.
simili modo uel em̃det᷑. uel cõpo¬
nat᷑ : Si .uͦ. porta ȩccłȩ ñ est
consecrata. eo modo cõponat᷑
qđ in atrio cõmittit᷑. sicut cõponi
debet qđ in immunitatẽ uio¬
lata cõmittit᷑:
u DGINUrus sacerdotũ

Expanded text:
una vice uuirgildus eius pro eo componatur, altera vice ipse servus ad supplicium tradatur. Hereditas tamen liberi hoad mortem fuerit iudicatus, veniat. Si in atrio ecclesiae, cuius porta reliquiis sanctorum consecrata est, huiuscemodi homicidium perpetratum fuerit, simili modo emendetur vel conponatur. Si vero porta ecclesiae non est consecrata, eo modo conponatur quod in atrio committitur, sicut conponi debet quod in inmunitate violata conmittitur. 2. De iniuriis sacerdotu
Abbreviated transcription (Latin):
iterũ seualeat prȩparare addĩ serui¬
tiũ : nram utilitatẽ. Et missinrĩ
caueant et diligent̃ inquirant.
ne ꝑ aliqđ malũ ingeniũ subtrahars
nr̃am iistitiã. alteri tradendo
aut commen dando :¬
C. Census regalis undecunq ex in¬

Expanded text:
iterum se valeat praeparare ad Dei servitium et nostram utilitatem. Et nostri missi caveant et diligenter inquirant, ne per aliquod malum ingenium subtrahant nostram iustitiam, alteri tradendo aut commendando. 20. Census regalis undecumque
Abbreviated transcription (Latin):
et de omibus ȩt desiis canonica a uetoritate¬
xVIII. De falsis monetis qui a in multis locis
contraiustitiã et contra edictũ fiunt
uolumꝰ utnullo alio loco monȩtasit.
nisi inpalacionrõ. nisi forte a nobis
alit̃ fuerit ordinatũ. Illitam̃ denaru
qui modo monetati sunt. sipensantes
et merifuerint. habeantur¬
XVuͥi. De haribanno uolumꝰ ut missi nrĩ
hoc anno fidelit̃ ex hactare debeant.
absq ullius ꝑsonȩ grã. seu blanditia
seu terrore. secđ̃m iussionẽ nram.
id .ẽ. ut de homine qui habet libras .ui.
in auro. argento brunias ȩram̃to
pannis integris. caballis. hob uaccis
uł alio peculio et uxore suł in fantes
habuerit amplius insuprascripto

Expanded text:
et de omnibus ecclesiis canonica auctoritateet de omnibus ecclesiis canonica auctoritate. 18. De falsis monetis, quia in multis locis contra iustitiam et contra edictum fiunt, volumus ut nullo alio loco moneta sit, nisi in palatio nostro, nisi forte iterum aliter fuerit ordinatum. Illi tamen denarii qui modo monetati sunt, si pensantes et meri fuerint, habeantur. 19. De heribanno volumus, ut missi nostri hoc anno fideliter exactare debeant absque ullius personae gratia, blanditiae, seu terrore, secundum iussionem nostram; id est, ut de homine habente libras sex in auro, in argento, bruneis, aeramento, pannis integris, caballis, boves, vaccis, vel alio peculio, et uxores vel infantes habuerit amplius in suprascripto
Abbreviated transcription (Latin):
capitulari p̃cepimꝰ. ita seruet᷑
EV. Deliberis hominibus. qui ad seriu¬
tium dĩ secra dereuolunt ut prius
hoc non faciant. quã a nob̵ licentiam
regalẽ fugiendo. quoslã .uͦ. cupi¬
ditatis causa ab lis quires illorum
concupiscunt circũ uentos audiuimꝰ.¬
et hocideo fieri prohibemꝰ
XVI Deoppressione pauperũ
liberorũ hominũ ut ñ fiant a poten¬
tiorib ꝑ aliqđ malũ ingeniũ contra
uistitiã oppressi. ita ut coacti res
eorũ uendant aut tradant. Ideo
hiȩc et supra deliberis hominibus
diximꝰ ne forte parentes contra¬
iuxta iustitiã fiant ex hereditati.
et regale olisequiũ minuat᷑. et
ipsi heredes ꝓpt̃ indigentiã m̃dici
seu latrones uł male factores
efficiant᷑. et ut sȩpius ñ fiant
manniti adplacita nisi sic̃ in alio
capitu lari p̃cepimꝰ ita seruetur¬
XVII. De ȩcclesus seuscis nouit̃ sin e
auctoritate inuentis. nisi epoꝓbante
minime uenerent᷑. salua etiã ethaͦc

Expanded text:
capitulacapitula. De liberis hominibus, qui ad servitium Dei se tradere volunt, ut prius hoc non faciant, quam a nobis licentiam regali fugienda, quosdam vero cupiditatis causa ab his qui res illorum concupiscunt circuet hoc ideo fieri prohibemus 16. De oppressione pauperum liberorum hominum, ut non fiant a potentioribus per aliquod malum ingenium contra iustitiam oppressi, ita ut coacti res eorum vendant aut tradant. Ideo haec et supra et hic de liberis hominibus diximcontra justitiam fiant exhaereditati, et regale obsequium minuatur, et ipsi propter indigentiam mendici vel latrones seu malefactores efficiantur, et ut saepius non fiant manniti ad placita, nisi sicut in dominico capitulare praecepimus , ita servetur. 17. De ecclesiis seu sanctis noviter sine auctoritate inventis, nisi episcopo probante minime venerentur: salva etiam de hoc