comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
referebant exisse de mundo. Pul¬
craq rerũ concordia ꝓcuratum
est diuinitꝰ. ut cũ illi exitũ eius
de hac uita uiderent. tunc iste in¬
troitũ eius inꝑpetuã animarũ
uitã cognoscerent. Distant autẽ
unt̾ se monasteria hec: .xuiͫ. ferme
milib passuũ. fẽrunt autẽ qd eadẽ
nocte in ipso quoq monasterio ubi
p̃fata dei famula obiit. cuidã uͥgi¬
nũ deo deuotarũ que illã inm̃so a¬
more diligebat. obitꝰ illius inuisio¬
ne apparuerit. que animã eius cũ
angelis ad celũ ire conspexit. acq
hoc ipsa qua factũ ẽ hora. his quese¬
narrauerit. easq adorandũ ꝑ aĩa
eius. etiã priusqͣm. co cetera congre¬
gatio eius obitũ cognouisset exci¬
tauerit. Quod ita fuisse factũ mox
congregationi mane facto innotuit.
Erat enĩ hec ipsa hora cũ aliis non¬
nullis xp̃i ancillis. in excremis
monasterii locis seorsũ posita: ubi
mine solebant ꝓbari. donec regła¬

Expanded text:
referebant exisse de mundo. Pulreferebant exisse de mundo. Pulchraque rerum concordia procuratum est divinitus, ut cum illi exitum ejus de hac vita viderent, tunc isti introitum ejus in perpetuam animaruoscerent. Distant autem inter se monasteria haec tredecim ferme millibus passuum. Ferunt autem quod eadem nocte, in ipso quoque monasterio ubi praefata Dei famula obiit, cuidam virginum Deo devotarum quae illam immenso amore diligebat, obitus illius in visione apparuerit, quae animam ejus cum angelis ad caelum ire conspexerit, atque hoc ipsa qua factum est hora, his quae senarraverit, easque ad orandum pro anima ejus, etiam priusquam caetera congregatio ejus obitum cognovisset, excitaverit. Quod ita fuisse factum mox congregationi mane facto innotuit. Erat enim haec, ipsa hora cum aliis nonnullis Christi ancillis in extremis monasterii locis seorsum posita, ubi minae solebant probari, donec regula
Abbreviated transcription (Latin):
sũ sibi ẽẽ qd̃ uiderat. Statimq
exurgens. nimio timore ꝑt̾rita.
cucurrit aduirginẽ. que tu nc
monasterto abbatisse p̃fuit uice.
cui nomen erat frigid. fletuq ac
lacriis uultũ ꝑfusa. ac suspiria
longa trahens. nuntiauit matrẽ
illarũ hildam abbatissam iam mi¬
grasse de scłõ. et se spectante cũ lu¬
ce imm̃sa ducentib angelis. ade¬
t̃na lumina lucis et supnoꝵ con¬
sorcia cuuũ ascendisse. Qd̃ cum
illa audisset. suscitauit cunctas
sorores. et inecclĩam conuocatis.
orationib ac psalmis ꝑ anima
matris oꝑam dare monuit.Qd̃
cũ residuo noctis temꝑe diligent̾
agerent. uenerunt pͥmo diluculo
fr̃s. qui eius obitũ nuntiarent.
aloco ubi defuncta est. At ille re¬
spondentes dixerunt se prius eadẽ
cognouisse. Et cũ exponerẽt ꝑ ordinẽ
quomodo hec uel quando didicissent.
inuentũ est eadem hora tnͣsitũ eiꝰ
illis ostensũ eẽ ꝑuisionẽ. qua illã

Expanded text:
sum sibi esse quod viderat. Statimque sum sibi esse quod viderat. Statimque exsurgens nimio timore perterrita cucurrit ad virginem quae tunc monasterio abbatissae vice praefuit, cui nomen erat Frigyd, fletuque ac lacrymis multum perfusa, ac suspiria longa trahens nunciavit, matrem illarum omnium Hild abbatissam jam migrasse de saeculo, et se aspectante cum luce immensa ducibus angelis ad aeternae limina lucis et supernorum consortia civium ascendisse. Quod cum illa audisset, suscitavit cunctas sorores, et in ecclesiam convocatas, orationibus ac psalmis pro anima matris operam dare monuit. Quod cum residuo noctis tempore diligenter agerent, venerunt primo diluculo fratres qui ejus obitum nunciarent, a loco ubi defuncta est. At illae respondentes dixerunt se prius eadem cognovisse: et cum exponerent per ordinem quomodo haec vel quando didicissent, inventum est, eadem hora transitum ejus illis ostensum esse per visionem, qua illam
Abbreviated transcription (Latin):
nocte dñs om̃p̃s obitũ ipsius in a¬
lio longius posito monasterio. qd
ipsa eodem anno construxerat. et
appellat᷑ a canos: manifesta urisio¬
ne reuelare dignatus est. Erat in
ipso monasterio quedam sc̃imoniał
femina. nomine burge. que tͥgin¬
ta et amplius annos dicata dño
uirginitate. monachica conuersa¬
tione seruiebat. hec tunc indormi¬
torio soroꝵ pausans. auduuit su¬
bito in aere notũ campane sonũ
quo adorationes excitari uel con¬
uocari solebant. cũ quis eoꝵ de se¬
culo fuisset euocatus. Aꝑtisq ut
sibi uidebat᷑ ocłis: aspexit de tec¬
to domus culmine. fusã desup lu¬
cem omĩa repleuisse. Gui udelicet
luci dũ sollicita intenderet. uidit
anumam p̃fate dei dei famule inip¬
sa luce comitantib ac ducentib
angłis ad celũ ferri. Cũq somp¬
no excussa uideret cet̾as pausa¬
tes circa se sorores. intellexit. uł
insomnio uel inuisione m̃tis osten¬

Expanded text:
nocte Dominus omnipotens obitum ipsius in anocte Dominus omnipotens obitum ipsius in alio longius posito monasterio quod ipsa eodem anno construxerat et appellatur Hacanos, manifesta visione revelare dignatus est. Erat in ipso monasterio quaedam sanctimonialis femina, nomine Begu, quae triginta et amplius annos dedicata Domino virginitate, in monachica conversatione serviebat. Haec tunc in dormitorio sororum pausans, audivit subito in aere notum campanae sonum, quo ad orationes excitari vel convocari solebant, cum quis eorum de saeculo fuisset evocatus: apertisque, ut sibi videbatur, oculis aspexit, detecto domus culmine, fusam desuper lucem omnia replevisse: cui videlicet luci dum  Al., cum sollicita intenderet, vidit animam praefatae Dei famulae in ipsa luce comitantibus ac ducentibus angelis ad caelum ferri. Cumque somno excussa videret caeteras pausantes circa se sorores, intellexit vel in somnio vel in visione mentis osten
Abbreviated transcription (Latin):
cuit pio ꝓuisori salutis nr̃e scãm
eius animam longa etiam infirmi
brib acri cepit ardore fatigari. et
ꝑsex continuos annos. eadem mo¬
lestia laborare non cessabat. inquo
toto temꝑe nunquã ipsa uel con¬
dicori suo gras agere. uel commis¬
sũ sibi gregem et publice et pͥua¬
tim docere p̃t̾mictebat. Nã suo p̃¬
docta exemplo. monebat omnes
et in salute accepta corꝑis dño ob¬
temꝑanter seruendũ. et in adu̾sis
rerum siue infirmitatib m̃broꝵ fide¬
lit̾ dño ẽẽ grãs semꝑ agendas. Sep¬
timo ergo sue infirmitatis anno.
conu̾so adint̾na dolore. ad diẽ ꝑue¬
nit ultimũ. et circa gallicantũ
ꝑcepto uiatico sacro sce cominunio¬
nis. cũ accersitis ancillis xp̃i que
erant in eodẽ monasterio deseruan¬
da eas inuicem immo cũ om̃ib pa¬
ce euangelica ammoneret. int̾ uer¬
ba exhortationis leta mortẽ uidit.
immo ut uerbis dñi loquar. de mor¬
te tnͣsiuit aduitã. Qua uidelicet

Expanded text:
cuit pio provisori salutis nostrae, sanctam cuit pio provisori salutis nostrae, sanctam ejus animam longa etiam  Al. adbribus, acri coepit ardore fatigari; et per sex continuos annos eadem molestia laborare non cessabat: in quo toto tempore nunquam ipsa vel conditori suo gratias agere, vel commissum sibi gregem et publice et privatim docere praetermittebat. Nam suo praedocta exemplo, monebat omnes, et in salute accepta corporis Domino obtemperanter serviendum, et in adversis rerum sive infirmitatibus membrorum fideliter Domino esse gratias semper agendas. Septimo ergo suae infirmitatis anno, converso ad interanea dolore, ad diem pervenit ultimum, et circa galli cantum, percepto viatico sacrosanctae communionis, cum accersitis ancillis Christi quae erant in eodem monasterio, de servanda eas invicem, immo cum omnibus pace evangelica admoneret; inter verba exhortationis laeta mortem vidit, immo, ut verbis Domini loquar, de morte transivit ad vitam. Qua videlicet
Abbreviated transcription (Latin):
s prius quã ordinari posset. mor¬
te immatura p̃reptus ẽ. Don so¬
lũ ergo p̃fata xp̃i ancilla. et ab¬
batissa hilda qũa omnes qui no¬
uerant ob insigne pietatis et gr̃e
matrẽ uocare consueuerant. in
suo monasterio uitȩ exẽplo p̾sentib
ac uirtutis eius rumor ꝑuenit.
occasionẽ salutis et correptio¬
nis ministrauit. O porcebat nã¬
q impleri sompniũ. qd̃ mat̾ eiꝰ
bregus uidelicet᷑ infancia uidit.
Que cũ uircu eiꝰ erricus ex¬
ularet subrege britonũ cerdi¬
ce. ubi et ueneno ꝑut. uidit ꝑsomp¬
niũ quasi subito sublatũ eũ que¬
sierit omni diligentia. nullũq
eius uspiã uestigiũ apparuerit.
uerũ cũ sollertissime illũ que¬
te sua monile p̃ciosissimũ. Qd̃
dũ accentius consid̾arer. tan¬
ti fulgore luminis refulgere ui¬
debatur. ut om̃s brittannie fi¬
nes illius gr̃a splendorib ĩpleret.
ne uiuere uolentib exempla oꝑum
lucis p̃buit. uerũ illa cũ mulcis
annis huic monasterio p̃esset. plã¬

Expanded text:
 priusquam ordinari posset, morte immatura praereptus est. Non solum vero praefata Christi ancilla et abbatissa Hild, quam omnes qui noverant ob insigne pietatis et gratiae matrem vocare consueverant, in suo monasterio vitae exemplo praesentibac virtutis ejus rumor pervenit, occasionem salutis et correctionis ministravit. Oportebat namque impleri somnium quod mater ejus Bregusuid in infantia ejus vidit: quae cum vir ejus Hereric exularet sub rege Brittonum Cerdice, ubi et veneno periit, vidit per somnium, quasi subito sublatum eum quaesierit cum omni diligentia, nullumque ejus uspiam vestigium apparuerit. Verum cum sollertissime illum quaete sua monile pretiosissimum: quod dum attentius consideraret, tanti fulgore luminis refulgere videbatur, ut omnes Brittaniae fines illius gratia splendoris impleret. ne vivere volentibus exempla operum lucis praebuit. Verum illa cum multis annis huic monasterio praeesset, pla
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s placidissimã se mentẽ ad illũ
et ab om̃i ira remocũ habere ani
confest̃ĩ respondit. Placidã ego m̃tẽ. filioli
erga õs cli famuloᷤᷤ gero. Sicq se celes¬
ci muniens uiatico. ute alterius
ingressui parauit: et int̾rogauit
quã ꝓpe eẽt hora. qua fr̃s addicen¬
das dño laudes nocturnas excita¬
ri deberent. Respondebant.Don
longe est. At ille. Bene gͦ expecte¬
mus horã illã. Et signans se signo
sc̃e crucis. reclinauit caput ad cer¬
uical. modicũq obdormiens ita
cũ silentio uitã finiuit. Sicq fac¬
tũ ẽ. ut quomodo simplici ac pu¬
ra m̃te tnquillaq deuotione do¬
mino seriuerat. ita etiã tnͣquil
eius uisionẽ ueniret. Illaq ling¬
ua que tot salutaria uerba in
laudem conditoris composuerat.
se.et sp̃m suũ inmanus eiꝰ cõmen¬
dando clauderet. Qui etiã p̃sciꝰ
sui obitus extitisse ex his que nar¬
rauimꝰ uidet᷑.¬

Expanded text:
omnes placidissimam se mentem ad illum, omnes placidissimam se mentem ad illum, et ab omni ira remotam habere: confestim respondit: « Placidam ego mentem, filioli, erga omnes Dei famulos gero. » Sicque se caelesti muniens viatico, vitae alterius ingressui paravit; et interrogavit, quam prope esset hora qua fratres ad dicendas Domino laudes nocturnas excitari deberent. Respondebant, « Non longe est. » At ille: « Bene ergo, exspectemus horam illam. » Et signans se signo sanctae crucis, reclinavit caput ad cervical, modicumque obdormiens, ita cum silentio vitam finivit. Sicque factum est ut quomodo simplici ac pura mente tranquillaque devotione Domino servierat, ita etiam tranquillejus visionem veniret, illaque lingua quae tot salutaria verba in laudem Conditoris composuerat, se, et spiritum suum in manus ejus commendando clauderet: qui etiam praescius sui obitus exstitisse, ex his quae narravimus, videt
Abbreviated transcription (Latin):
los qui alit̾ facere uolebant. zelo
magniferuoris accensus. Unde et
pulchro uitam suã fine conclu¬
sus. quatuordecĩ dieb p̃ueniente
pore posset et ingredi. Erat autẽ
qui ꝓpe morituri ẽẽ udebantur.
induci solebant. Rogauit ergo
ministrũ suũ uesꝑe incũbente. noc¬
te qua de sclo erat exiturus. ut
in ea sibi locũ quieseendi p̃para¬
ret. Qui miratus cur hoc roga¬
ret. qui nequaquã ad huc uide¬
qd̾ dixerat. Cũq ibidẽ positi ui¬
cissim aliqua gaudente animo
una cũ eis qui ibidẽ antea mẽ¬
rant loquerent᷑. ac iocarent᷑. et
iã medie noctis tempus eẽt tͣs¬
intus haberent. Respondebant.
Quid tibi opus ẽ cucharistia:.
Deq enĩ mori ad huc habes. qui
cam hylarit̾ nobiscũ uelut sos¬
pes loqueris. Rursus ille. Et tam̃
ait. afferte eucharistiam. Qua
accepta inmanu int̾rogauit si
om̃s placidũ erga se anumũ et
sine querela controuersie. Ac
rancoris haberent. Respondebant

Expanded text:
los qui aliter facere volebant, zelo los qui aliter facere volebant, zelo magni fervoris accensus: unde et pulchro vitam suam fine conclusus, quatuordecim diebus, praeveniente pore posset et ingredi. Erat autem qui prope morituri esse videbantur, induci solebant. Rogavit ergo ministrum suum vespere incumbente, nocte qua de saeculo erat exiturus, ut in ea sibi locum quiescendi praepararet: qui miratus cur hoc rogaret, qui nequaquam adhuc moriquod dixerat. Cumque ibidem positi vicissim aliqua gaudente animo, una cum eis qui ibidem ante inerant, loquerentur ac jocarentur, et jam mediae noctis tempus esset transintus haberent. Respondebant. « Quid opus est Eucharistia? neque enim mori adhuc habes qui tam hilariter nobiscum velut sospes loqueris. » Rursus ille: « Et tamen, ait, afferte mihi Eucharistiam. » Qua accepta in manu, interrogavit, si omnes placidum erga se animum, et sine querela controversiae ac rancoris haberent. Respondebant
Abbreviated transcription (Latin):
ne rediens. optune carmen qd̃
uidebatur compositũ reddidit.
Unde mox abbatissa amplexa¬
ta grãm dei inuiro. scłarem illũ
habitũ relinquere. et monachi
se cuncta que audiendo discere
poterat. rememorando secũ. et
quasi mundũ animal ruminan¬
do incarmen dulcissumũ conũtebat.
suauiꝰ q resonando. doctores suos
uicissim audicores suos faciebat.
Canebat autẽ de creacione mun¬
di et origine humani generis. et
tota genesis hystoria. De egressu
ꝓmissionis. et de aliis plurimis
sacre scͥpture hẏstoriis. de incarna
de terrore futuri udicii. et horro¬
re pene gehennalis. ac dulcedine
regni celestis. multa carmina
faciebat. s et alia ꝑplura de
beneficiis et iudicus diuinis. In
quib cunctis homines ab amore
scłi abstrahere. ad dilectionem
uero et sollertiã bone actionis
excitare curabat. Erat enim uir ml¬
cũ religiosus. et regularib discipli¬
nis humilit̾ subditꝰ. Ad u̾sũ ueroil¬

Expanded text:
ne rediens, optimo carmine quod ne rediens, optimo carmine quod jubebatur, compositum reddidit. Unde mox abbatissa amplexata gratiam Dei in viro, saecularem illum habitum relinquere, et monachicse cuncta quae audiendo discere poterat, rememorando secum et quasi mundum animal, ruminando, in carmen dulcissimum convertebat; suaviusque resonando, doctores suos vicissim auditores sui  Al., suos faciebat. Canebat autem de creatione mundi, et origine humani generis, et tota Genesis historia, de egressu promissionis, de aliis plurimis sacrae Scripturae historiis, de incarnatde terrore futuri judicii, et horrore poenae gehennalis, ac dulcedine regni caelestis multa carmina faciebat; sed et alia perplura de beneficiis et judiciis divinis, in quibus cunctis homines ab amore scelerum abstrahere, ad dilectionem vero et sollertiam bonae actionis excitare curabat. Erat enim vir multum religiosus, et regularibus disciplinis humiliter subditus; adversum vero il
Abbreviated transcription (Latin):
hinc t̾rã custos humani gn̾is omp̃s
creauit. Hic ẽ sensus. non autẽ ordo
ipse uerboꝵ que dormiens ille cane¬
bat. Neq: enim possunt carmina quã¬
uis optime composita ex alia in
aliã linguã adũbũ sine detm̃to
sui decoris ac dignitatis tnsferri.
Ex urgens autẽ asompno. cuncta
que dormiens cantauãt memorit̃
retinuit. et eis mox plura ineun¬
dem modũ u̾ba deo digni carminis
adiunxit. Ueniensq mane ad uu¬
licũ qui sibi p̃erat. quid doni ꝑce¬
pisset indicauit. atq ad abbatis¬
sam ꝑductus. uissus est multis
doctis uiris p̃sentib indicare sõp¬
niũ et dicere carm̃. ut uniu̾̃soꝵ
iudicio. quid uł unde esset. qd̾ re¬
ferebat ꝓbaretur. Uisũq ẽ ab om̃ib
celestẽ ei a dño concessã ẽẽ grãm.
Exponebantq illi quendã sacre
historie siue doctrine sermonẽ. p̃ci¬
pientes ei si posset hunc inmodula¬
tionẽ carminis transferre. At il¬
le suscepto negotio abut. et ma¬

Expanded text:
hinc terram custos humani generis omnipotens hinc terram custos humani generis omnipotens creavit. » Hic est sensus, non autem ordo ipse verborum quae dormiens ille canebat; neque enim possunt carmina, quamvis optime composita, ex alia in aliam linguam ad verbum sine detrimento sui decoris ac dignitatis transferri. Exsurgens autem a somno, cuncta quae dormiens cantaverat, memoriter retinuit, et eis mox plura in eundem modum verba Deo digni carminis adjunxit. Veniensque mane ad villicum qui sibi praeerat, quid doni percepisset indicavit, atque ad abbatissam perductus, jussus est, multis doctioribus viris praesentibus, indicare somnium et dicere carmen, ut universorum judicio quid vel unde esset quod referebat, probaretur. Visumque est omnibus, caelestem ei a Domino concessam esse gratiam. Exponebantque illi quendam sacrae historiae sive doctrinae sermonem, praecipientes ei, si posset, hunc in modulationem carminis transferre. At ille suscepto negotio abiit, et ma
Abbreviated transcription (Latin):
gebat amedia cena. et egresso
ad suã domũ rediebat. Quod
dũ temꝑe quodã faceret. et re¬
licta domo conuii. egressus eẽt
ad stabula ium̃toꝵ. quoꝵ ei cus¬
todia nocte illa erat delegata.
set sopori. adstitit ei quidã ꝑ sõp¬
niũ. eũq salutans. ac suo ap¬
pellans nomine. cedmon inquit
canta michi aliquid. At ille re
de conuiuio egressus huc secessi
quia cantare ñ poterã. Rursũ ille
qui cũ eo loquebat᷑. at tam̃ ait mͥ
cantare habes. Quid inquit de¬
beo cantare: Et ille. Canta michi
inquit pͥncipiũ creaturarũ. Quo
accepto responso. statun ipse cepic
cantare in laudem dei conditoris.
uersus quos nunquã audierat.
quoꝵ iste ẽ sensus. Nunc laudare
debemꝰ auctorẽ regni celestis. po¬
tentiã creatoris. et consiliũ illius
facta patris glorie. Quomodo il¬
le cũ sic et̾nus deus om̃iũ mira¬
culoꝵ auctor extitit. Qͥ pͥmo fili¬
is hominũ celũ ꝑculmine cect:. de¬

Expanded text:
gebat a media coena et egressus gebat a media coena et egressus ad suam domum repedabat. Quod dum tempore quodam faceret, et relicta domo convivii egressus esset ad stabula jumentorum quorum ei custodia nocte illa erat delegata, set sopori, adstitit ei quidam per somnium, eumque salutans, ac suo appellans nomine: « Caedmon, inquit, canta mihi aliquid. » At ille rde convivio egressus huc secessi, quia cantare non poteram. » Rursum ille qui cum eo loquebatur, « Attamen, ait, mihi cantare habes. » « Quid, inquit, debeo cantare? » At ille, « Canta, inquit, principium creaturarum. » Quo accepto responso, statim ipse coepit cantare in laudem Dei conditoris versus, quos nunquam audierat, quorum iste est sensus: « Nunc laudare debemus auctorem regni caelestis, potentiam creatoris, et consilium illius facta Patris gloriae. Quomodo ille cum sit aeternus Deus, omnium miraculorum auctor exstitit, qui primo filiis hominum caelum pro culmine tecti, de
Abbreviated transcription (Latin):
signis. qui carmina religiõi. et pie¬
tati apta facere solebat. ita ut qͥc¬
quid exduunis litteris ꝑ int̾p̃tes
disceret. hoc ipse post pusillũ u̾b̃
poeticis maxima suauitate et com¬
punctione compositis: in sua id est
angloꝵ lingua ꝓferret.Cuius car¬
minib multoꝵ sepe anum. ad con¬
celestis accensi. Et quidem et alii
post illũ ingente angloꝵ religio¬
sa poemata facere temptabant:
N amq ipse non ab hominib neq
ꝑhominẽ institutus. canendi ar¬
tem didicit. s diuinitus adiitꝰ.
gratis canendi donũ accepit. Un¬
de nil unquã friuoli. ⁊ suꝑuacui
poematis facere potuit: s eatan¬
cummͦ que adreligionẽ ꝑtinent.¬
et religiosam eius linguam de¬
cebant. Siquidem in habitu scła¬
ri.usq ad temꝑa ꝓuectious etatis
constitutus: nil carminũ aliqͣn¬
do didicerat.Unde nonnũquã
in comuiuo cũ eẽt leticie causa¬
decretũ. ut om̃s ꝑ ordinem can¬
tare deberent. ille ubi appropin¬
quare sͥ cycharam cernebat. sur¬

Expanded text:
 qui carmina religioni et pietati apta facere solebat; ita ut quicquid ex divinis literis per interpretes disceret, hoc ipse post pusillum verbis poeticis maxima suavitate et compunctione compositis, in sua, id est, Anglorum lingua proferret. Cujus carminibus multorum saepe animi ad concaelestis accensi. Et quidem et alii post illum in gente Anglorum religiosa poemata facere tentabant; sNamque ipse non ab hominibus, neque per hominem institutus canendi artem didicit; sed divinitus adjutus gratis canendi donum accepit. Unde nihil unquam frivoli et supervacui poematis facere potuit; sed ea tantummodo quae ad religionem pertinent, religiosam ejus linguam decebant. Siquidem in habitu saeculari usque ad tempora provectioris aetatis constitutus nil carminum aliquando didicerat. Unde nonnunquam in convivio, cum esset laetitiae causa ut omnes per ordinem cantare deberent, ille ubi adpropinquare sibi citharam cernebat, sur
Abbreviated transcription (Latin):
diximus. inuenta ẽ in omnib fides
iniuolata catholica. datũq illi
exemplar eius romam ꝑferendũ.
uerũ ille patriã reuertens. ñ multo
postquã occeanũ tnͣsuit. arreptus
infirmitate. ac defunctus ẽ. corpꝰq
tini cuius monasterio p̃erat. turo¬
nis delatũ. atq honorifice sepul¬
tũ est . Nam et benigne ecclie illiꝰ
hospicio cũ bructanniam iret excep¬
tus est: rogatusq multũ afr̃ib ut
romã reuertens. si illo itinere ueni¬
ret. ad eam diuerteret eccłiam. Deniq
ibidem aduitores itineris. et inuinc¬
ci operis accepit. Qui et si initine¬
re defunctus ẽ. nichilominꝰ exemplũ
cacholice fider angloꝵ romam per¬
batũ est. atq ab apłico papa om̃ibq¬

Expanded text:
diximus, inventa est in omnibus fides diximus, inventa est in omnibus fides inviolata catholica: datumque illi exemplar ejus Romam perferendum. Verum ille patriam revertens, non multo postquam Oceanum transiit, arreptus infirmitate, ac defunctus est DCLXXXItini cujus monasterio praeerat, Turonis delatum, atque honorifice sepultum est. Nam et benigno Ecclesiae illius hospitio, cum Brittaniam iret, exceptus est: rogatusque multum a fratribus, ut Romam revertens, illo itinere veniret, atque ad eam diverteret Ecclesiam. Denique ibidem adjutores itineris et injuncti operis accepit: qui etsi in itinere defunctus est, nihilominus exemplum catholicae fidei Anglorum Romam perlatum est, atque ab apostolico papa om
Abbreviated transcription (Latin):
et ipsũ ꝑ loca inquib doceret. mul¬
ti inuitare curabant. Ipse autẽ ex¬
cepto cantandi uel legendi munere.
et aliud in mandatis ab apłico pa¬
pa exceperat. ut cuius eẽt fidei an¬
gloꝵ ecclia diligent̾ edisceret. romãq
rediens referret.Nam et synodũ bea
su. non multo ante rome celebratã
contra eos maxime. qui unã in xp̃o
operationẽ et uoluntatẽ p̃dicabant.
secũ ueniens attulit. atq inp̃fato
religiosissimi abbatis benedicti mo¬
nasterto tnͣsscribendã cõmoduit.
Tales namq: eo temꝑe fidem con¬
stantinopolitane ecclie. multũ con¬
turbauerant. sed dño donante ꝓdicis a
tunc et uicti sunt. unde uolens aga¬
tho papa. sicut in aliis puincus.ita
etiam in brittannia qualis eẽt statꝰ
ecclie. quã ab hereticoꝵ contagiis mũ¬
dauerat ediscere. hoc negotiũ reueren¬
tissimo abb̃i iohanni brittanniam des¬
tinato iniunxit. Quã obrem collec¬
ta ob hoc inbrictannia synodo quam

Expanded text:
et ipsum per loca in quibus doceret, mulet ipsum per loca in quibus doceret, multi invitare curabant. Ipse autem excepto cantandi vel legendi munere, et aliud in mandatis ab apostolico papa acceperat, ut cujus esset fidei Anglorum Ecclesia, diligenter edisceret, Romamque rediens referret. Nam et synodum beatsu non multo ante Romae celebratam, contra eos maxime qui unam in Christo operationem et voluntatem praedicabant, secum veniens attulit; atque in praefato religiosissimi abbatis Benedicti monasterio transcribendam commodavit. Tales namque eo tempore, fidem Constantinopolitanae Ecclesiae multum conturbaverunt; sed Domino donante proditi jam tunc et victi sunt. Unde volens Agatho papa, sicut in aliis provinciis, ita etiam in Brittania qualis esset status Ecclesiae, quam ab haereticorum contagiis castus, ediscere; hoc negotium reverentissimo abbati Johanni Brittaniam destinato injunxit. Quamobrem collecta pro hoc in Brittania synodo quam
Abbreviated transcription (Latin):
apłoꝵ principis. iuxta hostiũ flu¬
minis uuiri. uenit romam cum
cooperante ac socio eiusdem opis
ceolfrido. qui pꝰt ipsũ eiusdem ino¬
nasterii abbas fuit. quod ante se¬
pius facere consueuãt. atq honori¬
fice abeate memorie papa agacho
ab eo inmoni mentũ libertatis mo
legii exauctoritate apłica firmatã.
iuxta qd̃ ecfridũ regem uoluisse. ac
licentiam dedisse nouerat: quo con¬
cedente. et possessionẽ terre largi¬
ente. ipsũ monasteriũ fecerat. acce¬
pit et p̃fatũ ioh̃m abbatem. brittan¬
niam ꝑducendũ: quatinus inmonas¬
terio suo cursũ canendi annuum
sicut ad sc̃m petrũ rome agebat᷑
sionem acceperat pontificis. et or¬
dinem uidelicet ritũq canendi ac
legendi. uiua uoce p̃fati monastĩi
cantores edocendo. et ea que tocuis
dando. que hactenus. ineodem
monasterio seruata. et amultis
lam sunt circũquaq tnͣscͥpta. Non
solũ autẽ idem iohannes ipsiꝰ
tandi erant ꝑici. confluebant. S

Expanded text:
apostolorum principis, juxta ostium fluminis Uiuri, venit Romam cum cooperatore ac socio ejusdem operis Ceolfrido, qui post ipsum ejusdem monasterii abbas fuit, quod et ante saepius facere consueverat, atque honorifice a beatae memoriae papa Agathonab eo in munimentum libertatis monlegii ex auctoritate apostolica firmatam; juxta quod Ecgfridum regem voluisse, ac licentiam dedisse noverat, quo concedente et possessionem terrae largiente, ipsum monasterium fecerat. Accepit et praefatum Johannem abbatem Brittaniam perducendum; quatenus in monasterio suo cursum canendi annuum  Al., per annum, sicut ad sanctum Petrum Romae agebatur, sionem acceperat pontificis, et ordinem videlicet, ritumque canendi ac legendi viva voce praefati monasterii cantores edocendo, et ea quae totius dando: quae hactenus in eodem monasterio servata, et a multis jam sunt circumquaque transcripta. Non solum autem idem Johannes ipsiustandi erant periti, confluebant. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
inonasterio lectioni ⁊ obseruationi
scͥpturarũ oꝑam dedisset. tandem
ꝑfectiora desiderans. uenit cautiã
ad archiep̃m beate recordationis
theodoꝵ. Ubi postquã aliquãdui lec¬
tionib sacris uacauit. etiã ro¬
mam adire curauit. qd̵ eodem tẽꝑe
magne uͥcutis estimabat᷑. Et inde
cũ rediens britanniam adisset.
tunc rex osricus p̃fuit. ibiq u̾bũ
uite p̃dicans simul et exemplũ
iuuendi se se uidentib atq audien¬
tib exhibens. multo tempore man¬
sit quo temꝑe antistes ꝓuincie illiꝰ
uocabulo bosel. tanta erat infir¬
mitate corꝑis depressus. ut officiũ
ep̃atus ꝑse implere ñ posset: ꝓpter
qd̾ om̃iũ iudicio p̃fatus uir in ep̃a¬
cũ ꝓeo electus. ac iubente edilri¬
co rege. ꝑ uulfridũ beate memo¬

Expanded text:
monasterio lectioni et observationi monasterio lectioni et observationi Scripturarum operam dedisset, tandem perfectiora desiderans, venit Cantiam ad archiepiscopum beatae recordationis Theodorum: ubi postquam aliquandiu lectionibus sacris vacavit, etiam Romam adire curavit, quod eo tempore magnae virtutis aestimabatur: et inde cum rediens Brittaniam adiisset,tunc rex Osric praefuit; ibique verbum fidei praedicans, simul et exemplum vivendi sese videntibus atque audientibus exhibens, multo tempore mansit. Quo tempore antistes provinciae illius, vocabulo Bosel, tanta erat corporis infirmitate depressus, ut officium episcopatus per se implere non posset: propter quod omnium judicio praefatus vir in episcopatum pro eo electus, ac jubente Aedilredo rege
Abbreviated transcription (Latin):
et castimonie ceterarũq uirtutũ.
s maxime pacis et ueritatis custo¬
diam docuit. ita ut in exemplum
primitiue eccliȩ nullus ibi diues. nlłs¬
cũ nichil cuiusquã esse uideret᷑
ꝓpriũ. Tantae autem erat ipsa pru¬
dentie. ut ñ solũ mediocres quiq
innecessitatib sius: s etiã reges
lectioni diuinarũ scͥpturarũ su¬
os uacare subditos. tantũ oꝑib
iusticie se exercere faciebat. ut
facillime uiderent᷑ ibidẽ qui ec¬
clesiasticũ gradũ hoc est altaris
officiũ apte subirent. plurimi pos¬
se repꝑiri. Deniq quinq exeodẽ
monasterio postea ep̃os uidimus
& hos omnes singularis meri¬
ti ac sc̃itatis uiros. Quoꝵ hec st̃
nomina. Bosa. aetha. ostfor. ioh̃s.
et uulfridus. Depͥmo supra diximꝰ.
qd̃ eburaci fuerit consecratus an
dũ ẽ: qd eoꝵ primus haugustalden
sis. scd̃s eburacensis eccłie sit ordi¬
natus ep̃c. De medio nunc dicamꝰ.
quia cũ inutroq hilde abbatisse

Expanded text:
et castimoniae, caeterarumque virtutum, et castimoniae, caeterarumque virtutum, sed maxime pacis et caritatis custodiam docuit: ita ut in exemplum primitivae Ecclesiae nullus ibi dives, ncum nihil cujusquam esse videretur proprium. Tantae autem erat ipsa prudentiae, ut non solum mediocres quique in necessitatibus suis, sed etiam reges lectioni divinarum Scripturarum suos vacare subditos, tantum operibus justitiae se exercere faciebat, ut facillime viderentur ibidem qui ecclesiasticum gradum, hoc est, altaris officium apte subirent plurimi posse reperiri. Denique quinque ex eodem monasterio postea episcopos vidimus, et hos omnes singularis meriti ac sanctitatis viros, quorum haec sunt nomina, Bosa, Aetla, Oftfor, Johannes et Uilfrid. De primo supra diximus, quod Eboraci fuerit consecratus antdum est, quod eorum primus HagustaldenEboracensis Ecclesiae sit ordinatus episcopus. De medio nunc dicamus, quia cum in utroque Hildae abbatissae
Abbreviated transcription (Latin):
hec facta ẽ abbatissa in monasterio
quod uocatur herutheu. Quodui¬
delicet monasteriũ factũ erat ñ
multo ante areligiosa xp̃i famu¬
la heui: que prima feminarũ fer¬
tur in ꝓiuncia nordamhymbrorũt
ꝓposit᷑um uestẽq sce monialis ha¬
bitus. consecrante aidano ep̃o sus¬
cepisse. S illa pꝰt non nullũ tẽpꝰ
facti monasterii. secessit ad cuuta
sionẽ sibi instituit. Prelata aũt
regimini monasterii illius famula
xp̃i hilda. mox hoc regłari uita ꝑ
omĩa ꝓut adoctis uiris discere po¬
terat. ordinare curabat. Nã et ep̃c
aidam. et quicũq nouerant eam
religiosi: ꝓinsita ei sapientia et
amore diuini famubatus.sedulo
annos huic monasterio regularis
construendũ siue ordinandũ monas¬
teriũ in loco qui uocat᷑ strenaes¬
blach. Qd̃ opus sibi iniunctũ: ñ
segnit̾ impleuit. Nam eisdẽ quib
prius monasteriũ: etiam hoc disci¬
plinis uite regłaris instituit. Et qͥdẽ

Expanded text:
haec facta est abbatissa in monasterio haec facta est abbatissa in monasterio quod vocatur Heruteu DCL; quod videlicet monasterium factum erat non multo ante a religiosa Christi famula Heiu, quae prima feminarum fertur in provincia Nordanhymbrorum propositum vestemque sanctimonialis habitus, consecrante Aedano episcopo, suscepisse. Sed illa post non multum tempus facti monasterii, secessit ad civitasionem instituit. Praelata autem regimini monasterii illius famula Christi Hild, mox hoc regulari vita per omnia, prout a doctis viris discere poterat, ordinare curabat: nam et episcopus Aidan, et quique noverant eam religiosi, pro insita ei sapientia et amore divini famulatus, seduloannos huic monasterio, regularisconstruendum sive ordinandum monasterium in loco qui vocatur Streaneshalch, quod opus sibi injunctum non segniter implevit. Nam eisdem quibus prius monasterium, etiam hoc disciplinis vitae regularis instituit: et quidem
Abbreviated transcription (Latin):
habitu. nobilissime conuersata
rat. hoc est filia nepotis ediuni
regis. uocabulo heririci. cũ quo
etiam rege ad p̃dicationẽ beate me¬
morie paulini pͥmi nordan hymbroꝵ
ep̃i fidẽ et sacram̃ta xp̃i suscepit.
atq hec usq dũ ad eius uisionẽ
ꝑuenibe meruit. intemerata ser¬
uauit. Que cũ relicto habitu
scłari illi soli seruire decreuisset:
illius. desiderans exinde si quo modo
poss debelicta patria et om̃ib que¬
cũq habuerat. galliã ꝑuenire. atq
inmonasterio cale ꝑegrinã ꝓdño ui¬
tam ducere. quo facilius ꝑpetuam
incelis patriã posset ꝓmereri. Dam
et ineodem monasterio soror ipsius
resuidis mat̾ aldulfi regis orien¬
taliũ angloꝵ regularib subditadis¬
ciplinis. ipso temꝑe coronã expecta¬
bat et̾nã. Cuiꝰ emulata exemplũ.
et ip̃a ꝓposito ꝑegrinandi annũ cotũ
cepit locũ unius familie ad septen¬
trionalẽ plagã uiuri fluminis.
ubi eque anno uno monachicam cũ
ꝑ paucis sociis uitã agebat. Post

Expanded text:
habitu nobilissime conversata rat, hoc est, filia nepotis Aeduini regis, vocabulo Hererici: cum quo etiam rege, ad praedicationem beatae memoriae Paulini, primi Nordanhymbrorum episcopi, fidem et sacramenta Christi suscepit, atque haec usquedum ad ejus visionem pervenire meruit, intemerata servavit. Quae cum, relicto habitu saeculari, illi soli servire decrevisset, illius, desiderans exinde, si quo modo posset, derelicta patria et omnibus quaecumque habuerat, in Galliam pervenire, atque in monasterio Cale peregrinam pro Domino vitam ducere, quo facilius perpetuam in caelis patriam posset mereri. Nam et in eodem monasterio soror ipsius Heresuid, mater Alduulfi regis Orientalium Anglorum, regularibus subdita disciplinis, ipso tempore coronam exspectabat aeternam: cujus aemulata exemplum, et ipsa proposito peregrinandi annum totum cepit locum unius familiae ad septentrionalem plagam Uiuri fluminis, ubi aequo anno uno monachicam cum perpaucis sociis vitam agebat. Post
Abbreviated transcription (Latin):
hilda abbatissa monasterii qd̃ d̃r
strenaesblach. ut supra retulimꝰ.
post multa que fecit int̾ris oꝑa
celestia. ad ꝑcipienda p̃mia uite
celestis. de t̾ris ablata. tnͣstuit die

Expanded text:
Hild, abbatissa monasterii quod dicitur Streaneshalch, ut supra retulimus, post multa quae fecit in terris opera caelestia, ad percipienda praemia vitae caelestis de terris ablata transivit die
Abbreviated transcription (Latin):
echfrido rege humbronensiũ. anno. xͦ.
mercinensiũ. anno .uͭͦi. regni eius. et
aldulfo rege angloꝵ. anno septimo
decumo regni eius. et lochario rege
deris briccannie insule. iuris uene¬
rabilib. p̃positis sacro scĩs euange¬
luis. in loco qui saconico uocabulo
tes. fidem rectam et orthodoxã ex
qui presentialit̾ ruderunt et audie¬
runt sermones eius. atq sc̃oꝵ patrũ
tradidit symbolũ. et generali ter
omnes sc̃i ⁊ uniuersales synodi. et
omĩs ꝓbabiliũ catholice eccłĩe doc¬
toꝵ chorus. hos itaq sequentes nos
pie atq orthodoxe iuxta diuinĩtus
inspiratam doctrinam eoꝵ. ꝓfessi cre¬
dius consonant̾. et confitemur
scd̃m scõs patres ꝓprie et ueracit̾
patrẽ et filiũ et sp̃m sc̃m. crinitatẽ
inunitate consubstantialem. et uni¬
tatem intrinitate. hoc est unũ deũ
intrib subsistentus. uel ꝑsonis con
Et post multa huiusmodi que ad
recte fidei confessionem ꝑtinebant:
hec quoq sc̃a synodus suis literis

Expanded text:
Egfrido rege Himbronensium anno decimoMerciorum anno VI regni ejus, et Aldulfo rege Estanglorum anno septimo decimo regni ejus, et Lothario rege opis Brittaniae insulae viris venerabilibus, praepositis sacrosanctis Evangeliis, in loco qui Saxonico vocabulo tes, fidem rectam et orthodoxam expqui praesentialiter viderunt et audierunt sermones ejus, atque sanctorum Patrum tradidit symbolum, et generaliter omnes sancti et universales synodi, et omnis probabilium catholicae Ecclesiae doctorum chorus. Hos itaque sequentes nos pie atque orthodoxe, juxta divinitus inspiratam doctrinam eorum professi credimus consonanter, et confitemur secundum sanctos Patres, proprie et veraciter Patrem et Filium et Spiritum sanctum Trinitatem in unitate consubstantialem, et unitatem in Trinitate, hoc est, unum Deum in tribus subsistentiis vel personis cons» Et post multa hujusmodi quae ad rectae fidei confessionem pertinebant, haec quoque sancta synodus suis literis addit
Abbreviated transcription (Latin):
nt̾erat huic synodo. parit̾q catholi¬
ce fidei decreta firmabat. uir ue¬
nerabilis iohannes archicantator
nasterii beati martini. qui nuꝑ ue¬
nerat aroma ꝑ iuissionẽ pape aga¬
thonis. duce reuerentissimo abbate

Expanded text:
ntererat huic synodo, pariterque catholicae fidei decreta firmabat vir venerabilis Johannes archicantator nasterii beati Martini, qui nuper venerat a Roma per jussionem papae Agathonis; duce reventissimo abbate
Abbreviated transcription (Latin):
brittannoꝵ ꝓuincie fidem xp̃i sus¬
ceperunt: suscepit et insula uecta.
Inquam tunc oberumpnam ẽtre sub¬
iectionis. nemo gradũ ministerii acse¬
dis ep̃acus accepit ante danielem:
qui nunc occidentaliũ saxonũ et¬
geussoꝵ. int̾posico pelago lacitu¬
dinis triũ miliũ. qui uocatur sol¬
uente. In quo uidelicet pelago. bimi
estus occeani. qui cũ brittanniam
ex infinito occeano septemtrionali
erumpunt: sibimet inuicẽ cocicdie
compugnantes occurrunt. Ultra
hostiũ fluminis bomelia quã per
terras uictoꝵ que ad regionem ge¬

Expanded text:
ovinciae fidem Christi susceperant, suscepit et insula Vecta, in qua tamen ob aerumnam aeternae subjectionis, nemo gradum ministerii ac sedis episcopalis ante Danihelem, qui nunc Occidentalium Saxonum Geuissorum, interposito pelago latitudinis trium millium quod vocatur Solvente: in quo videlicet pelago bini aestus Oceani qui circum Brittaniam ex infinito Oceano septentrionali erumpunt, sibimet invicem quotidie compugnantes occurrunt, ultra ostium fluminis Homelea, quod per terras Jutorum, quae ad regionem Ge
Abbreviated transcription (Latin):
iussi. Quod cũ audiss abbas qui¬
dam. et prb̃r uocabulo ꝙymberecht.
habens non longe abinde monas
teriũ in loco qui uocat᷑ rheutforo
tus curabatur auulnerib que ei
inflicta fuerant p̃lianti in insula
uecta: postulauit ab eo. ut si ne¬
cesse esset pueros intͥfici. prius eos
liceret fidei xp̃iant sacram̃tis im¬
bui. Concessit rex et ipse instruc¬
tos eos u̾bo uericatis acfonte sai¬
uatoris ablutos. de ingressu reg
ni et̾ni certos reddidit. Moxq u¬
Li instante carnifice. mortem leti
subiere temporalem. ꝑquã se ad
utam anime ꝑpetuam.non du¬
bitarent esse oñsituros. hoc ergo
ordine postquã se aduitã anime¬

Expanded text:
jussi. Quod cum audisset abbas quijussi. Quod cum audisset abbas quidam et presbyter, vocabulo Cyniberct, habens non longe ab inde monasterium in loco qui vocatur Hreutfordtus curabatur a vulneribus quae ei inflicta fuerant praelianti in insula Vecta: postulavitque ab eo, ut si necesse esset pueros interfici, prius eos liceret fidei Christianae sacramentis imbui. Concessit rex, et ipse instructos verbo veritatis, ac fonte salvatoris ni aeterni certos reddidit. Moxque illi, instante carnifice, mortem laeti subiere temporalem per quam se ad vitam animae perpetuam non dubitabant esse transituros. Hoc ergo ordine, postquam omnes Brittani
Abbreviated transcription (Latin):
de om̃s indigenas ext̾minare. ac
sue ꝓuincie homines ꝓhis substitu¬
ere contendit. Uoto se obligans.
sulam. quartã partẽ eius simul
et p̃de dño daret. Quã ita soluit:
ut hanc uulfrido ep̃o qui tunc for¬
te de gente sua suꝑueniens aderat
utenclam ꝓ dño offerret. Est autẽ
mensura eiusdẽ insule iuixta esti¬
mationem angloꝵ: mille ducenta¬
rũ familiarũ. unde data ẽ ep̃o pos¬
sessio terre crecentarũ familiarũ.
At ipse partẽ ipsam accepit. et com¬
mendauit cuidã de clericis sius. cui
nom̃ beoꝵ et erat filius sororis euis.
dans illi prb̃m nomine hedila. qui
omnib qui saluari uellent. uerbũ
ac lauachrũ uite ministraret. Ubi
silentio pretereundũ non ẽẽ reor.
regii pueri fr̃s udelicet alualdi
regis insule. speciali sunt dei gr̃a
coronati. Si quidẽ imminentib in¬
sule hostib. fuga lapsi sunt de in
cum qui uocatur ad lapidẽ occu¬
lendos se afacie regis uictoris cre¬
didissent: ꝓdici sunt atq occidi

Expanded text:
de omnes indigenas exterminare, ac suae provinciae homines pro his substituere contendit, voto se obligans, sulam, quartam partem ejus, simul et praedae, Domino daret. Quod ita solvit, ut hanc Uilfrido episcopo, qui tunc forte de gente sua superveniens aderat, utendam pro Domino offerret. Est autem mensura ejusdem insulae, juxta aestimationem Anglorum, mille ducentarum familiarum. Unde data est episcopo possessio terrae trecentarum familiarum. At ipse partem quam accepit, commendavit cuidam de clericis suis, cui nomen Bernuini, et erat filius sororis ejus, dans illi presbyterum nomine Hiddila, qui omnibus qui salvari vellent, verbum ac lavacrum vitae ministraret. Ubi silentio praetereundum non esse reor, regii pueri, fratres videlicet Arualdi regis insulae, speciali sunt Dei gratia coronati: siquidem imminentibus insulae hostibus, fuga lapsi sunt de inscum qui vocatur Ad lapidem, occulendos se a facie regis victoris credidissent, proditi sunt, atque occidi
Abbreviated transcription (Latin):
Nterea suꝑueniens cũ exercitu cedu¬
alla. iuuenis strenuissimus de regio
genere geuissoꝵ. cũ exularet apa¬
tria sua. interfecit regem edilualch:
pulsus ẽ a ducib regis berecthuno
et anchuno: qui deinceps regnũ ꝓuin¬
cie tenuerunt. Quoꝵ prior postea
ab eodem cedualla cũ eẽt rex geius¬
soꝵ occisus ẽ÷ et ꝓuincia grauiore
ceduallam regnauit. simili ꝓuinci¬
am illã afflictione. plurimoꝵ annoꝵ
temꝑe mancipauit. Qua inre fc̃m
est. ut toto illo tempore ep̃m ppriũ

Expanded text:
Interea superveniens cum exercitu Caedualla, juvenis strenuissimus de regio genere Geuissorum, cum exularet a patria sua, interfecit regem Aedilualch, pulsus est a ducibus regis, Bercthuno et Andhuno, qui deinceps regnum provinciae tenuerunt: quorum prior, postea ab eodem Caedualla, cum esset rex Geuissorum, occisus est, et provincia gravioreCaeduallam regnavit, simili provinciam illam adflictione plurimo annorum tempore mancipavit. Quare factum est ut toto illo tempore episcopum proprium
Abbreviated transcription (Latin):
tura ira. Qui audito etus commis¬
so. dixit. Grande uulnꝰ. grandioris
tũ uales insiste. quo p̃ocupando fa¬
ciem dñi inconfessione. ꝓpicium
eũ inuenire merearis. At ille quẽ
nimius ree conscientie tenebat
dolor. et internis peccatoꝵ uincłis
quib grauabat᷑ ocius desiderabat
absoliu. ad olescentior sũ inquit
etate. et uegetus corpore. quicqͥd
michi imposueris agendũ. dũ¬
modo saluus fiã indiẽ dñi. tocũ
facile ferã. etiam si totam noctẽ
stando inp̃cib ꝑ agere. si integrã seꝑ¬
timanã iubeas abstinendo tͣnͣssigere.
alim̃to corporis ꝑ dures. set bidua¬
nũ uel triduanũ satis ẽ obseruare
ieuiniũ. hoc facito donec post mo¬
clicũ tempus redeã ad te: et quid
facere debeas et quãdui peniten¬
cie insistere. tibi plenius ostendã.
Quib dictis et descͥpta illi m̃sura
penitendi. abuit sacerdos. et ingru¬
ꝓmissi sui. totũ se lacrimis peni¬
tentie. uigilus scis et continentie

Expanded text:
tura  Al. add. Dei ira. Qui audito ejus commistura  Al. add. Dei ira. Qui audito ejus commisso dixit: « Grande vulnus grandioris ntum vales, insiste, quo praeoccupando faciem Domini in confessione propitium eum invenire merearis. » At ille quem nimius reae conscientiae tenebat dolor, et internis peccatorum vinculis quibus gravabatur, ocius desiderabat absolvi: « Adolescentior sum, inquit, aetate, et vegetus corpore: quidquid mihi imposueris agendum, dummodo salvus fiam in die Domini, totum facile feram, etiamsi totam noctem stando in precibus peragere, si integram septimanam jubeas abstinendo transigere. alimento corporis perdures; sed biduanum vel triduanum sat est observare jejunium. Hoc facito, donec post modicum tempus rediens ad te, quid facere debeas, et quamdiu poenitentiae insistere tibi plenius ostendam. » Quibus dictis, et descripta illi mensura poenitendi, abiit sacerdos, et ingrupromissi sui, totum se lacrymis poenitentiae, vigiliis sanctis, et continentiae
Abbreviated transcription (Latin):
culpã incurie flammis absũptũẽ.
Qd̃ tam̃ amalicia in habitantiũ
meo. et p̃cipue illoꝵ qui maiores
ẽẽ iudebant᷑ contigisse. om̃s qui
nouere facillime potuerunt ad¬
uertere. S non defuit puniendis.
ammonitio diuine pietatis. qua
correpti ꝑ ieunia fletus et p̃ces.
iram a se instar niniuitarũ iusti
uidicis aũterent. Erat namq in
eodẽ monasterio uir de genere sco¬
Sepe autẽ noctes integras ꝑuigil
inoratione tnͣsigeret. Que quidẽ
illi districtio uite artioris. primo
ex necessitate em̃dande sue praui¬
tatis obuenerat. S ꝓcedente tẽ¬
pore. necessitatẽ inconsuetudinẽ
uerterat. siquidem in adolescen¬
cia sua scolaris aliquid cõmise¬
rat. Qud̃ cominissũ ubt ad cor
suũ rediit. grauissime exhorruit.
et se ꝓillo puniendũ a districto
iudice timebat. Accedens ergo ad
sacerdotẽ aquo sibi sꝑabat it̾ sa¬
lutis posse de monstrari. confessus
est reacũ suũ. petutq ut consiliũ
sibi daret. quo posset fugere auen

Expanded text:
is absumptum est. Quod tamen a malitia inhabitantium in eo, et praecipue illorum qui majores esse videbantur contigisse, omnes qui novere facillime potuerunt advertere. Sed non defuit puniendis admonitio divinae pietatis qua correcti, per jejunia, fletus et preces iram a se, instar Ninivitarum, justi Judicis averterent. Erat namque in eodem monasterio vir de genere Scosaepe autem noctes integras pervigil in oratione transigeret. Quae quidem illi districtio vitae arctioris, primo ex necessitate emendandae suae pravitatis obvenerat. Sed procedente tempore necessitatem in consuetudinem verterat. Siquidem in adolescentia sua sceleris aliquid commiserat, quod commissum, ubi ad cor suum rediit, gravissime exhorruit, et se pro illo puniendum a districto Judice timebat. Accedens ergo ad sacerdotem a quo sibi sperabat iter salutis posse demonstrari, confessus est reatum suum, petiitque ut consilium sibi daret quo posset fugere a ven
Abbreviated transcription (Latin):
ca recondidit: credens suũ ocłm ca¬
lit. Erat enum ut referre ẽ solitus
die. illa que prius egerat cogitaret
facere. imminente hora ipsius diei
sexta repente contingens ocłm. ita
sanũ cũ palpebra inuenit: ac si nil
umquã ineo deformitatis ac tumo
d̾ il ualdus successor cudberecthi
in anachoretica uita. laborantib in
mari fr̃ib tempestatẽ orando sedauĩt.

Expanded text:
ca recondidit, credens suum oculum calit. Erat enim, ut referre erat solitus, dies illa exigebat, cogitaret et faceret, imminente hora ipsius diei sexta, repente contingens oculum, ita sanum cum palpebra invenit, ac si nil unquam in eo deformitatis ac tumoraldus successor Cudbercti in anachoretica vita, laborantibus in mari fratribus, tempestatem orando sedaverit.
Abbreviated transcription (Latin):
Qd̃ theodoro defuncto. archiep̃atꝰ
gradũ berechualdꝰ susceꝑit. et inter
plurimos quos ordinauit etiam co¬
biã uitũ doctissimũ rhofensi eccłie
fecit antistitẽ.
Qd̃ hecberecthus uir sc̃s ad p̃dicandũ
ingermania uenire uoluerit. nec
cisset. rursus in hyberniam unde ua¬
de uenerat redierit..x.¬

Expanded text:
t, Theodoro defuncto, archiepiscopatus gradum Berctuald susceperit: et inter plurimos quos ordinavit, etiam Tobiam virum doctissimum Hrofensi Ecclesiae fecerit antistitem. Ecgberct vir sanctus ad praedicandum in Germaniam venire voluerit, nec cisset, rursum in Hiberniam unde venerat, redierit.
Abbreviated transcription (Latin):
rare ualeremꝰ. Cũq du multũq
cũ uento pelagoq frustra certantes.
tandem post terga respiceremus.si for¬
te uel ipsam de qua egressi eramus
inscilam aliquo conamine repetere
possemꝰ. inuenimꝰ nos undiq uersum.
pari tempestate p̃clusos. nullãq
longius uisũ leuauimꝰ. uidimꝰ in in
sula farne egressũ de latibulis suis
amantissimũ deo patrẽ odilualdũ.
it̾ nr̃m respicere. Audito et enim
fragore ꝓcellarũ ac feruentis occea¬
ni. exierat uidere quid nob̃ accide¬
ret. Cũq: nos in labore ac desꝑatio¬
ne positos cerneret. flectebat ge
Et cũ orationẽ compleret. simul
tumida equora placauit. adeo
ut cessante ꝑomnia. seuicia tem¬
pestatis. scd̃i nos uenti adt̾ram usq.
per plana maris terga comitarent᷑.
Cũq euadentes ad t̾ram nauiclãm
quoq nr̃am ab undis exportaremꝰ.
pestas rediit. et toto illo die mul
ꝑuenerat int̾capedo quietis. ad ui¬

Expanded text:
rare valeremus. Cumque diu multum rare valeremus. Cumque diu multum cum vento pelagoque frustra certantes tandem post terga respiceremus, si forte vel ipsam de qua egressi eramus, insulam aliquo conamine repetere possemus, invenimus nos undiqueversum pari tempestate praeclusos, nullamqulongius visum levavimus, vidimus in ipsa insula Farne, egressum de latibulis suis amantissimum Deo Patrem Oidilualdum iter nostrum inspicere. Audito etenim fragore procellarum ac ferventis Oceani, exierat videre quid nobis accideret: cumque nos in labore ac desperatione positos cerneret, flectebat genEt cum orationem compleret, simul tumida aequora placavit; adeo ut cessante per omnia saevitia tempestatis, secundi nos venti ad terram usque per plana maris terga comitarentur. Cumque evadentes ad terram, naviculam quoque nostram ab undis exportaremus,pestas rediit, et toto illo die multprovenerat intercapedo quietis ad vi