comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ciamꝰ: ut si forte diligentiꝰ discussa uitas eã labefactau̾it: corruamꝰ ñ ꝓ sententia duunoꝵ¬

Expanded text:
ciamus, ut si forte diligentius discussa veritas eam labefactaverit, corruamus; non pro sententia dciamus, ut si forte diligentius discussa veritas eam labefactaverit, corruamus; non pro sententia d
Abbreviated transcription (Latin):
Uo diuinos libros legimus intanta muititudine ueroꝵ inteliectuum qui de
paueis eruuntur u̾bis. ⁊ sanitate extholicȩ fidei muniuntur: id potissimũ dili¬
gamus qd certũ apparuerit eũ sensisse quem legimus. Si aũ hoc latet: id certe
qd circũstantia scriptȩ ñ impedit. & cũ sana fide concordat. Si autẽ & scripture
circũ stantia ꝑtractari. ac discuti ñ pot̾. saltẽ id solũ qđ fides sana p̃scripsit. aliud: u
quid potissimũ scriptor senserit ñ dinoscere. aliud aregła pictatis errare. Siutrũq
uitetur : ꝑfecte se ht̃ fructꝰ legentis. Si uõ utrũq uitari ñ pot̾ ⁊̃ si uoluntas scripto¬
ris incerta sit. sanȩ fidei ꝯgruam ñ inutile ÷ eruisse sententiã.¶ In reb obscuris.
atq a nr̃is otulis remotissimis. siqua inde scripta ⁊̃ diuina legerimꝰ. q̃ possunit salua
fide aliis atq aliis parere sententiis: innuliam eaꝵ nosp̃cipitiaffirmatione ita ꝓi¬

Expanded text:
ur divinos libros legimus, in tanta multitudine veterum intellectuum, qui de paucis eruuntur verbis, et sanitate Catholicae fidei muniuntur, id potissimum eligamus, quod certum apparuerit, eum sensisse quem legimus. Si autem hoc latet, id certe quod circumstantia scripturae non impedit, et cum sana fide concordat. Si autem et Scripturae circumstantia pertractari ac discuti non potest, saltem id solum quod fides sana praescribit. Aliud est enim quod potissimum scriptor senserit, non dignoscere, aliud a regula pietatis errare. Si utrumque vitetur, perfecte se habet fructus legentis. Si vero utrumque vitari non potest, etsi voluntas scriptoris incerta sit, sanae fidei congruam non inutile est eruisse sententiam. Item in rebus obscuris, atque a nostris oculis remotissimis, si qua inde scripta etiam divina legimus, quae possint salva fide aliis atque aliis parere sententiis; in nullam earum nos praecipiti affirmatione ita proji
Abbreviated transcription (Latin):
eis conuiui um & post cibũ
& potum: surgenteᷤᷤ mane
uirauert̃ sibi mutuo. Dimi¬
sitq eos ysaac pacifice in lo¬
cum suum. E cce autẽ uenert̃
in ipso die serui ysaac annũ¬
tiantes ei de puteo quem fo¬
mus aquam. Unde apellauit
eum habundãtiam & nom̃
urb inpositum est bersabee¬
usq in presentem diem. Esa¬
u uero quadragenarius luxit¬
uxores ui dith filiam beet¬

Expanded text:
is convivium, et post cibum et potum, surgentes mane, juraverunt sibi mutuo, dimisitque eos Isaac pacifice in locum suum. Ecce autem venerunt in ipso die servi Isaac, annuntiantes ei de puteo quem mus aquam. Unde appellavit eum, Abundantiam, et nomen urbi impositum est Bersabee in praesentem diem. Esau vero quadragenarius uxores, Judith, filiam Bee
Abbreviated transcription (Latin):
patarcha cũ cõiuge luserit. quigitm
illud in sit ꝯgnitũ udet ꝓfccio quisqͥs
nealid narrundo ĩ eccłia peccasset si se¬
cretũ uiri eiꝰ inscͥpt᷑is scĩs diligẽt in cu¬
eat᷑. Et inueñ cũ maiestate sua qr in
forma dĩ eq̃ł ÷ pat̃. Paułꝑ abscondisse¬

Expanded text:
patriarcha cum conjuge luserit, conjugiumque illud sit cognitum. Vidit profecto quisquis, ne aliquid errando in Ecclesia peccet, si secretum viri ejus in Scripturis sanctis diligenter intueatur, et invenit eum majestatem suam, qua in forma Dei aeq
Abbreviated transcription (Latin):
Apellauit ꝙ eos udem nomini¬
b quib ante pater uocaue¬
rat. Foderunt in torrente ꝙ
aquã uiuam. Sed et
ibi uirgũ fuit pastoꝵ gera¬
re aduersuꝰ pastores ysaac di¬
centes. nr̃a est aqua. Quã ob
rem nom̃ putei ex eo qđ ac
enesat uocauit calupniã

Expanded text:
pellavitque eos eisdem nominibus quibus ante pater vocaverat. Foderuntque in torrente, aquam vivam. Sed et ibi jurgium fuit pastorum Gerarae adversum pastores Isaac,Nostra est aqua: quam ob men putei ex eo quod iderat, vocavit Calumniam.
Abbreviated transcription (Latin):
ea excellentissune scientiȩ adc doctͥne iero¬
nimꝰ replicaũ ĩ hoc loco ponenda s̃ yͥgaac ̃¬
qͥt portat imaginẽ dĩ patͥs Rebecca spc̃ scĩ
Esau ppłi pͥoris ⁊ tabuli labor ecđie siue
eiꝰ caliginẽ orb ostũdt̃. Ocłos eiꝰ caligniasse
fidẽ pisse demundo ⁊ religiõis lum̃ añ cũ nȩ¬
glectũ ec̃ sigẽat. Quod filius maior uo ca᷑.
trmã ustꝰ quisq uenat᷑. Serimo dĩꝓmissiois¬

Expanded text:
ea excellentissimae scientiae ac doctrinae Hieronymus replicavit, in hoc loco ponenda sunt. Isaac, inquit, portat imaginem Dei Patris, Rebecca Spiritus sancti, Esau populi prioris ac diaboli, Jacob Ecclesiae et t; oculos illius caligasse fidem perisse de mundo et religionis lumen ante eum neglectum esse significat. quod filius maior uocatur, trinam iustus quisque uenatur. sermo dei
Abbreviated transcription (Latin):
stram. uidit eũ iocantẽ cũ
rebecca uxore sua  oabdes
sito ait. Perspicuũ est qd¬
ixor tua sit. Cur mentia᷑
es : sororem tuam esse.¬

Expanded text:
stram, vidit eum jocantem cum Rebecca uxore sua. Et sito ait: Perspicuum est quxor tua sit.--Cur mentitus es eam sororem tuam esse
Abbreviated transcription (Latin):
gentes terrȩ. eo quod obedie¬
rit abraham uoci mee. &
custodierit precepta & man¬
data mea. & cerimonias le¬
gesq seruauerit. Mansit
itaq ysaac ingeraris. Qui
cum interrogaretur a uiris
loci illius sus mꝓit dura¬

Expanded text:
gentes terrae, eo quod obedierit Abraham voci meae, et custodierit praecepta et mandata mea, et caerimonias legesque servaverit. Mansit itaque Isaac in Geraris. Qui cum interrogaretur a viris loci illius super u
Abbreviated transcription (Latin):
tum quod spopondi abrabã
patri tuo. & multiplicabo
semen tuũ sicut stellas cęli:
Daboq posteris tuis uniuer¬
sas regiones has & benedi¬

Expanded text:
tum quod spopondit Abrahae patri tuo: Multiplicabo semen tuum sicut stellas coeli, daboque posteris tuis universas regiones has. Ad
Abbreviated transcription (Latin):
a senitis edulio. comedit ee
uibit. & abiit pariupendens
deꝰ. Orta aute fame supe ter¬
ram post eam fterilrtat ebr
qus acciderat indieb abra.¬
nam abiit ysaae at abue¬

Expanded text:
t lentis edulio comedit et bibit et abiit parvipendens set orta autem fame super terram post eam sterilitatem quae acciderat in diebus Abrm abiit Isaac ad Ab
Abbreviated transcription (Latin):
Sariũ aũ ħ fuit in homine repet̾e. ne quis¬
quam dicde in officio gignendi filios uilũ
ex ꝑerratũ. sic̃ ÷ imlibidine. siue fornicandi
siue ipio coniugio in modatius abutendi
rabe gignuntur quedã ⁊ de corruptione sig¬
noꝵ si herbarũ. quȩdam de corruꝑtionib
uo que de animauum gignuntur corporib.
ꝙ ammauum uenenosis ⁊ ꝑnitiosis quen
so laminru pͥ peccatum hominis aluindictã
creata sint anpoci cũ iamcreata ẽent. inno¬
xia ñ nͥ postea peccatorib nocere ceꝑunt.

Expanded text:
sarium autem fuit hoc in homine repetere, ne quisquam diceret in officio gignendi filios ullum esse peccatum, sicut est in libidine siue fornicandi sine ipso coniugio inmoderatius abutendi.tabe gignuntur, quaedam etiam de corruptione lignorum et herbarum, quaedam de corruptionibus ro quae de animalium gignuntur corporibus, animalium uenenosis et perniciosis quaeri solet, utrum post peccatum hominis ad uindictam creata sint, an potius, ut iam creata essent innoxia, nonnisi postea peccatoribus nocere coeperunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Sane translatiõe inqua seriptum÷ eit acu¬
aruprdũ cuncta comp̃hensa sunt. quȩ ex¬
ceptis bestus ⁊ reptilib terra ꝓduxit: siue
que sub cura humana. siue quȩ st̃ ferai
ut ex eis alia nascerentur. ⁊ originis formã
successiont seruarent. De homine autẽ ñ
:dictum scđm geniis. qr unus fiebat de
quo &ẽ femina facta ÷ ñ enĩ mutta genr¬
ra hominum facta st̃. sic̃ herbarũ iauoꝵ
si dicet᷑ generatim. ut inter se similia atq
ad unã originẽ seminis ꝑtinentia distin¬

Expanded text:
 antiquam sane translationem, in qua scriptum estdrupedum cuncta comprehensa, sunt quae exceptis bestiis et reptilibus, terra produxit, sive quae sub cura humana, seu quae sunt fera et ut ex eis nascantur alia, et originis formam successione conservent. De homine autem hoc dictum non est, quia unus fiebat, de quo et femina facta. Non enim multa genera hominum facta sunt, sicut herbarum et si diceretur generatim, ut inter se similia atque ad unam originem seminis pertinentia distin
Abbreviated transcription (Latin):
perettum nec anndunt si recti potuer sucoes¬
pores qm morituri: mutto rectiꝰ socios queripo¬
tura au angłicam forma celestẽ ꝙ qualitatem
mox u p̃ceptũ transgssi st̃: eoꝵ membris ue¬
lut aliqua egͥtudo. ietał mors ipsa cocepta: Q uia¬

Expanded text:
res, nec adtendunt, si recte potuerunt successores quaeri morituris, multo rectius socios quaeri potura autem angelicam formam caelestemque qualitatem, mox ubi praeceptum transgressi sunt, eorum membris uelut aliqua aegritudo letalis mors ipsa concepta
Abbreviated transcription (Latin):
qđ oparetur in terra ꝑagri cuituram. inseipso
par& colenti se: ita & ipse p̃cipieuti domino. ia
.I. sũpto p̃cepto: obedientiȩ fruetũ. ñ spinas io¬
bedientie redcłde. Uñ qm̃ similitudinema se eut
ꝑadisi inse custodire subditꝰ noluit. similemsi¬
biagrum dampnatꝰ accepit. Spinas inquit atr¬
expelli. Unde accepit et p̃ceptum ut sit ꝑ qd̾ sibi
custodiat paradisum .⁊ quo conseruato: ñ inde
ꝓiciatur. Recte enĩ quisq dr̃ ñ eustodisse rem su
nendũ ut ipsũ hominẽ oꝑaretur d̃s. ⁊cͦtodir&¬
ut iꝰtꝰ sit. si homo ab illo ꝑ suꝑbtam ñ abscedat.

Expanded text:
 operaretur in terra per agriculturam, in se ipsperaret colenti se, ita et ipse praecipienti domino suo, ut sumto praecepto oboedientiae fructum, non spinas inoboedientiae redparadisi in se ipso custodire subditus noluit, similem sibi agrum damnatus accepit. spinas, inquit, et trexpelli. denique accepit et praeceptum, ut sit per quod sibi custodiat paradisum, id est quo conseruato non inde proiciatur. recte enim quisque dicitur non custodisse rem suam, nendum, ut ipsum hominem operaretur deus et custodireut iustus sit, si homo ab illo per superbiam non abscedat;
Abbreviated transcription (Latin):
pisces maris manui ur̃ȩ
traditi sunt. & om̃e qđ
olera uirentia tradidi
uobis omnia. excepto
quod carnem cũ sangui¬
ne ñ comedetis. Sangui¬
nem enĩ animarũ ur̃aꝵ
requiram de manu cunc¬
tarum bestiarum & de

Expanded text:
pisces maris manui vestræ traditi sunt, & omne quoolera virentia tradidi vobis omnia, excequod carnem cum sanguine non comedatis. Sanguinem enim animarum vestrarum requiram de manu cunctarum bestiarum et de
Abbreviated transcription (Latin):
cȩ. Quȩ mittens & uocans
ĩcob filium suum dixit ade¬
um. Ecce esau frater tuus mi¬
natur ut occidat te. Nunc g
surgens fuge ad laban. fratre
meum in aram. habitabisq

Expanded text:
e, quae mittens et vocans Jacob, filium suum, dixit ad eum: Ecce Esau frater tuus minatur ut occidat te. Nunc ersurgens fuge ad Laban, fratrem meum in Haran: habitabisq
Abbreviated transcription (Latin):
Illa uͦ serpens inqͥt sedaã me. Ita salomon uir
ensd sci ebat ñ eẽ faciendu. ne suas equib de¬
ꝑiebat au defluchat contristaret delicias mor¬
in ulier mandncauut. eiqͦ dedit ut semel ed̾em
noluiq eã c̃tristrare. qm̃ credebat posse sine
ꝯsolatione c̾tabescẽ.si abeiꝰ alienaret᷑ aiõ ⁊ oĩo
illa intire discordia . ñ quidẽ carnis uictꝰ ꝯcupi¬
scentia. quã ũ dũ scuserat in resistente lege m̃¬
hroꝵ legim̃tis sue. s amical quadã bñ uolen¬
ua d plerũq utt̾ offeudat᷑ ds. ne hõ ex amico

Expanded text:
illa uero, serpens, inquit, seduxit me. Ita Salomon, uirens quod sciebat non esse faciendum, ne suas, quibus deperibat atque defluebat, mortiferas delicias comulier manducauit eique dedit ut simul ederent, noluit eam contristare quam credebat posse sine suo solacio contabescere, si ab eius alienaretur animo, et omnino illa interire discordia: non quidem carnis uictus concupiscentia, quam nondum senserat in resistente lege membrorum legi mentis suae, sed amicali quadam beniuolentia, qua plerumque fit ut offendatur deus, ne homo ex amico
Abbreviated transcription (Latin):
sa cram̃tũ dĩ iam longeuũ erat. ⁊ seneetꝰ
sarte inplebe dĩ. hoc inmultttudine
porũ exipsa plebe sanctarũ animarũ
hoc scło spe saliti facti sumꝰ. ⁊ in xp̃o tã¬
quã inysaac. natiõs sumꝰ. quẽ eccła ĩ
fine tꝑm murabili dĩ grã ñ nat᷑ali fecũ¬
ditate ꝓcreauit. Iam iñ seqñtis historie
sacram̃tũ ꝙ imaginariȩ portendebat
inspiciendũ ẽ. Quidg̃ in abraham ut
abraham. unicũ ⁊ dilectum filiũ dõiue

Expanded text:
erat, et senectus Sarae in plebe Dei, hoc est in multitudine porum ex ipsa plebe sanctarum animarum hoc saeculo spe salvi facti sumus, et in Christo tanquam in Isaac omnes nati sumus, quem  mirabili Dei gratia, non naturali fecunditate procreavit. Jam deinde sequentis historiae sacramentum, quid imaginarie portendebat, inspiciendum est. Quis ergo in Abraham, uts? Nam sicut Abraham unicum et dilectum filium De
Abbreviated transcription (Latin):
tis he it generationes fili usna
hel abraham. Quc̃ peꝑit e agiu
egiptia famula sarrȩ. & hȩc no¬
mina filioꝵ eiꝰ inuocabulis a
generationib siuis. Primogenitꝰ
ismahei nabaioth. deinde cetã.
e ab dees ⁊ mabsam. Mabta qͥͦq
& duma ⁊ masa ad ad & the¬
maitur & naphis & cedia ssti

Expanded text:
tis hae sunt generationes Ismahel filii Abraham quem peperit ei Agar Aegyptia famula Sarrae et haec nomina filiorum eius in vocabulis et generationibus suis primogenitus Ismahelis Nabaioth dein Cedar et Abdeel et Mabsam Masma quoque et Duma et Massa Adad et Thema Itur et Naphis et Cedma isti
Abbreviated transcription (Latin):
ulit arttem̃ ismahelem fili¬
lim suum. & omnes uerna¬
culos lomus sue. uniuer¬
sosq: quos enrerat. eu¬
nctos mares ex omnibus
uiris domus sue. & circun¬
cidit carnem preputii eoꝵ
statim in ipła cdie. sicit p̃se

Expanded text:
utem Abraham Ismahelem filium suum, et omnes vernaculos domus suae, universosque quos emerat, cunctosque mares ex omnibus viris domus suae, et circumcidit carnem praeputii eorum, statim in ipsa die, sicut prae
Abbreviated transcription (Latin):
tentes. a scło uiri famosi.
Uidens autem deus. quod
multa malitia hominũ
ẽẽt in terra. & cuncta
cogitatio cordis intenta
e̾ẽt ad malum omni tp̃r
penituit eum quod ho¬
minem fecisset in terra.
Et tactus dolore cordis
intrinseciis. & precauens
infuturum: Delebo inqͥt
hominem quem creaui.

Expanded text:
tentes a saeculo viri famosi. » « Videns autem Deus quod multa malitia hominum esset in terra, et cuncta cogitatio cordis intenta esset ad malum omni tempoum, poenituit eum quod hominem fecisset in Et tactus dolore cordis intrinsecus, et praecavens in futurum: Delebo, inquit hominem, quem creavi,
Abbreviated transcription (Latin):
S: mouene pogest qd de his fluminib dt ali
minum qui in quatuor partes di uidctur sic̃
fidelissima scriptura testatur. S eatlumie¬
na quoꝵ fontes noti ee dlicuntur.: alieubiisse
hub urris. ⁊ post tractꝰ ꝑlix arũ regionũ locis
aliis trupisse. ubi tanquam in suis fontibus
notiee ꝑhibentur. Nam face sołe nãnullas
aquas quis ignorat. Misties fluitir soe pa¬

Expanded text:
 movere potest quod de his fluminibus dicituminum, qui in quatuor aquarum partes dividitur, sicut fidelissima Scriptura testatur. Sed ea flumina quorum fontes noti dicuntur alicubi esse sub terris et post tractus prolixarum regionum locis aliis erupisse, ubi tanquam in suis fontibus noti esse perhibentur. Nam hoc facere solere nonnullas aquas quis ignorat? Sic et illud Boe
Abbreviated transcription (Latin):
mento didici qd bened ixerit m
ãs ꝓpt̾ te. Constitue mercedem
tuam qͥuam dem tibi. Tu noetia¬
modo geriuerim tabi: Et qnta
inmanib meis fuerit possesdi

Expanded text:
mento didici, quod benedixerit mihi Deus propter te: constitue mercedem tuam quam dem tibi. Amodo servierim tibi, et quanta in manibus meis f
Abbreviated transcription (Latin):
locutus est adephron cir¬
cumstante plebe. Queso
ut audias me. Dabo pecu¬
niã ꝓ agro. suscipe eã. & sic
sepeliã mortuũ meũ in eo.
Respondit ephron. Dñe mi
audi. Terra quã postulas
quadringentos argenti
siclos ualet. Istud est p̃ci¬
um inter me & te. Sed
quantũ hoc  Sepeli mor¬
tuum tuũ. Qđ cum au¬
disset abraham appendit¬

Expanded text:
locutus est ad Ephron cirlocutus est ad Ephron circumstante plebe quaeso ut audias me dabo pecuniam pro agro suscipe eam et sic sepeliam mortuum meum in eo respondit Ephron daudi: Terra quam postulas, quadringentis argenti siclis valet. Istud est pretium inter me et te. Sed quantum est hoc? Sepeli mortuum tuum. Quod cum audisset Abraham, appendit
Abbreviated transcription (Latin):
snee moneat ꝙ alio loco inquadã scͥp¬
tura ꝓhib& angłs hoĩe ad orareit
etũ apparuerat angłs. ut ꝓdõ ꝑ oss
adorari. ⁊ iõ fuerat origendus ado¬
rator:¬
tuũ. nullusq te ꝓhibere po
terit. quin in monumento eiꝰ
sepelias mortuũ tuũ. Surre¬
ait abraham & adorauit po¬
pulũ terre. filios uidelicet
heth. Dixitq ad eos. Si pla¬
cet animȩ ur̃e ut sepeliam
mortuũ meũ. Audite me.
& int̾cedite apud ephron
filiũ soor. ut det michi spe¬
luncã duplicẽ. quã habet
mextrema parte agri sui.
Pecuma digna tradat michi
eã corã uobis in possessionẽ
sepulchri. Habitabat autẽ
ephron in medio filioꝵ hech.
Respondit q ephron ada¬
braham cunctis audienti¬
bus. qui ingrediebantur
portã ciuitatis eiꝰ dicens.
Nequaq̃uã ita fiat dñe ma
sedita magis ausculta qđ lo¬
quor. Agrũ trado tibi. &spe¬
luncã que in eo est. p̾sentib
filis popłi mei. Sepeli mor¬
tuũ tuũ. Adorauit abra¬
ham corã popło terrȩ. &

Expanded text:
alio loco in quadam scriptura prohibet angelus homines adorare se et enim apparuerat angelus, ut pro Deo posset adorari, et ideo fuerat corrigendus adoratortuum nullusque prohibere te poterit quin in monumento eius sepelias mortuum tuum surrexit Abraham et adoravit populum terrae filios videlicet Heth dixitque ad eos si placet animae vestrae ut sepeliam mortuum meum audite me et intercedite apud Ephron filium Soor ut det mihi speluncam duplicem quam habet in extrema parte agri sui pecunia digna tradat mihi eam coram vobis in possessionem sepulchri habitabat autem Ephron in medio filiorum Heth responditque ad Abraham cunctis audientibus qui ingrediebantur portam civitatis illius dicens nequaquam ita fiat domine mi sed magis ausculta quod loquor agrum trado tibi et speluncam quae in eo est praesentibus filiis populi mei sepeli mortuum tuum adoravit Abraham coram populo terrae et
Abbreviated transcription (Latin):
sidĩis siuis aĩa suã subbone oꝑ atioĩs
eegmiine ꝯtẽplatrois abscondit ũ
acarnali cõcupiscentia sub actiuia ꝯ¬
tep̃ latiuaꝙ uita. quase in sensibi¬
ꝑ lateat. qui pꝰmundr desid̾ia sen¬
ciens mortalit᷑ uiuebat. Uñ ⁊ ꝑ egͥñ¬

Expanded text:
sideriis animam suam sub bonae operationis tegmine et contemplationis abscondit, ut carnalis concupiscentia sub activa contemplativaque vita quasi insensibilis lateat, qui prius mundi desideria sentiens, mortaliter vivebat? Unde e
Abbreviated transcription (Latin):
publicȩ. Confirmatus Eͥ st
ager. quondã ephronis.
in quo erat spelunca duplex
respiciens mambre. tam
ipse quam spelunca. et om¬
nes arbores eius in cunctis
terminis per circuitũ abra¬
he in possessionẽ. uidentibus

Expanded text:
perit. Confirmatusque est ager quondam Ephronis, in quo erat spelunca duplex respiciens Mambre, tam ipse quam spelunca, et omnes arbores ejus in cunctis terminis per circuitum Abrahae in possessionem. Quid nobis
Abbreviated transcription (Latin):
ad pueros suos. abieruntq¬
bersabee simul. et habitauit
ibi. His ita gestis nunciatũ
ẽ abraham quod ineͥcha
quoq genuisset filios na¬
chor frĩ suo. Hus primoge¬
nitum. et buz fratrẽ eius
Camuel patrẽ sirorum. et
cased. et atau. pheldas
quoq et iedlaph. ac batu¬
hel. dequo nata ẽ rebecca

Expanded text:
ad pueros suos, abieruntqBersabee simul, et habitavit ibi. His ita gestis, nuntiatum est Abraham quod Melcha quoque genuisset filios Nahor fratri suo: Hus primogenitum, et Buz fratrem ejus, et Camuel patrem Syrorum, et Chased, et Azau, Pheldas quoque et Jedlaph, ac Bathuel, de quo nata est Rebecca
Abbreviated transcription (Latin):
na sũ. & ꝑegrinꝰ apud uos.¬
Date michi uis sepulchri uo¬
biscũ. ut sepeliã mortuum
meũ. Respondert̃q filii
heth. Audi nos dñe. Princeps
dei es. apud nos. In electis se¬
pulchris nr̃is sepeli mortuỹ¬

Expanded text:
na sum et peregrinus apud vos,ate mihi jus sepulcri vobiscum, ut sepeliam mortuum meum. Responderuntque filii Heth: Audi nos, domine, princeps Dei es apud nos; in electis sepulcris nostris sepeli mortu
Abbreviated transcription (Latin):
suam. quȩ concepit & pe¬
prrit edm dicens. posse¬
di hominrem ꝑ deuin
Rursum q peperit frem
suum abel.
Fuit autem abel pastor oui¬
um. & caim agricola: Fac̾¬
tum est autem post mul¬
tos dies ut offerret cayn

Expanded text:
concepit et peperit Cain, dicens: Possedi hominem per Deum. Rursumque peperit fratrem ejus Abel. Fuit autem Abel pastor ovit Cain agricola. Fact autem post multos dies ut offerret Cain
Abbreviated transcription (Latin):
cũ homine loqueretur quẽ admodũ uiri¬
abraham ad quercũ mambre: illa ipsa a
miticia pͥe ꝑudorẽ honerabat pꝰ peccatũ
q̃ fiduciã dabat añ peceatũ. nec iã illã nudi¬
tatẽ audebant oftendere talib oculis q̃
displicebat ⁊ suis. Dñs gͦ uolens iampecca¬
tores more t̾ticie int̾rogatos punire ãpli
quã illa pena dȩ qua iam cogebant erupesee¬

Expanded text:
cum homine loquerentur, quemadmodum cum homine loquerentur, quemadmodum Abraham ad quercum Mambre , illa ipsa prope amicitia pudore onerabat post peccatum, quae fiduciam dabat ante peccatum; nec iam illam nuditatem audebant ostendere talibus oculis, quae displicebat et suis. Dominus ergo uolens iam peccatores moro iustitiae interrogatos punire amplius quam illa erat poena, de qua iam cogebantur erubesce
Abbreviated transcription (Latin):
is uiis hominib apparere. quos tam̃ ñ quã
misit adutere nuditatẽ suam. eoꝵ intẽ¬
tionẽ insuꝑna sustollens. nͥ pꝰ peccatum.
Dudendum in memibris mogum penali
mbroꝵ lege sensissent. Sic gͦ affecti sunt
Ut solent ifici homines sub oculis hominũ.
itał affectio de pexcati pena erat: eũ la¬
tere uelle quẽ lat̾e nichil ꝓot̾. ⁊ ab eo car¬
nẽ occuttare qui cordis inspector:. S qđ
mirũ si suꝑbi uolentes ẽe̾ sic̃ dii. euanue¬
tunt in cõgitationib suis. ⁊ obscuratũ ÷
insipiens cor eoꝵ Se qͥppe dixert ẽẽ sa¬
prentes in abundantia sua. ⁊ illo au̾tente
faciẽ suã. stulti facti sunt. Qd̾ enĩ iam
ipsos pudebat erga se ipsos: uñ siba i
suecinctoria fecerant: multo uehem̃tius
ab illo ⁊̃ sic succinti uideri uerebantur.
qui tanquam familiari temꝑam̃to ad eos
uidendos. ꝑ creaturã uisibilem: uelut hu¬
manos oculos afferrbat. Si enĩ ꝓꝑterea
sic apparebat ut ad homines tanquã homo

Expanded text:
imis illis hominibus apparere: quos tamen nunquam permisit advertere nuditatem suam, eorum intentionem in superna sustollens, nisi cum post peccatum pudendum in membris motum poenali membrorum lege sensissent. Sic ergo affecti sunt, ut solent affici homines sub oculis hominum; et talis affectio de peccati poena erat, eum latere velle quem latere nihil potest, et ab eo carnem occultare, qui cordis inspector est. Sed quid mirum si superbi volentes esse sicut dii, evanuerunt in cogitationibus suis, et obscuratum est insipiens cor eorum? Se quippe dixerunt esse sapientes in abundantia sua, et illo avertente faciem, stulti facti sunt . Quod enim jam ipsos pudebat erga seipsos, unde sibi et succinctoria fecerant, multo vehementius ab illo etiam sic succincti videri verebantur, qui tanquam familiari temperamento ad eos videndos per creaturam visibilem velut humanos oculos afferebat. Si enim propterea sic apparebat, ut homines tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
facte sunt ut n ueraciter ⁊ utilit̾ scͥbentur.
qr si m̃dacit᷑ ñ utiq utilit ut adu̾tamus qͦ
morbo suꝑbie laborant homines hodie n¬
nincreatorẽ conantes referre si quid ege¬
pint mali cũ sibi uelint tribui si quid ege¬
nnt boni. Mulier inquit quã dedisti me
uigno iedi. quasi ad hoc cota sit ut nopia
poci obedir& uiro ⁊ ambodo et ane derie¬

Expanded text:
raciter et utiliter scriberentur, quia, si mendaciter, non utique utiliter, ut aduertamus, quo morbo superbiae laborent homines hodie nonnisi in creatorem conantes referre, si quid egerint mali, cum sibi uelint tribui, si quid egerint boni. mulier, inquit, quam dedisti mecum, ligno, et edi: quasi ad hoc data sit, ut non ipsa potius oboediret uiro et ambo deo. Et di
Abbreviated transcription (Latin):
bẽ p̃uaricatiõis atraxit.S i autẽ sine isto rentu
ñ poss& inde eẽ: ñ ÷ inde. Iam de cetarũ aduentu
animarũ utrũ ex parentib an de suꝑ sit: uincant
paria ex utroq latere rationum monunti ꝓrruan
riputant : De baptismo paruuloꝵ ỹponcłar&e.
de quib qͥd eis respondi posĩt.: nduh eterem

Expanded text:
bem praeuaricationis attraxerit; si autem sine isto reatu non posset inde esse, non est inde. iam de ceterarum animarum aduentu utrum ex parentibus an desuper sint uincant paria ex utroque latere rationum testimoniorumquri putant, de baptismo paruulorum praeponderaret. de quibus quid eis responderi possit, nondum m
Abbreviated transcription (Latin):
terra. iaqua irepente floreat & fructũ gignat.
ut ꝑuiuentam sterił femina: insenectute pari¬
at ut asina loquatur. ⁊ siquid eiꝰ modi÷ dedit e¬
nimds naturis quas crcauit. ut ex eis iħ fieri po¬
conditis sĩ inseruit. easq implet ñ illo oꝑe pro¬
uidentiȩ quo nate᷑ subsistunt ut sint. s allo qͦ¬
nas ãminstrat ut uoluerit.quas ut uoluit cõ¬
naturali motu rerum. s mirabilit̾ facdta st̃: eoꝵ
erat ꝙ ita mulier facta ÷ de lat̾e̾ uiri. nħ dorm¬
entis. quȩ ꝑ ipsũ firma facta ÷ tanꝗ̃ eius osse
firmata. ille autẽ ꝓpt̾ ipsam infirmus ꝙ in locũ
marerũ conditio qñ .ii. die dictũ ÷ masculum
tant ħfirra& habuit qr sic fieri poss&̾: ne cõtͣ
causas quas d̾s uoluntate instituit. mutabili
inmissa. ut & ipsiꝰ mens ꝑ extasim particeps¬
ctam uid&: eructuauit ꝯtinuo. qđ magnũ

Expanded text:
terra et aqua repente floreat et fructum gignat, ut per iuuentam sterilis femina in senecta pariat, ut asina loquatur et si quid eius modi est, dedit quidem naturis, quas creauit, ut ex his et haec fieri poconditis non inseruit, easque implet non opere providentiae, quo naturae subsistunt ut sint; sed quo illas administrat ut voluerit, quas ut voluit connaturali motu rerum, sed mirabiliter facta sunt, erat, quod ita mulier facta est de latere viri, et hoc dormientis, quae per ipsum firma facta est, tanquam ejus osse firmata, ille autem propter ipsam infirmus, quia in loprima rerum conditio, quando sexto die dictum est, Masculum tantum hoc habuit, quia et sic fieri posset, ne contra causas quas voluntate instinmissa, ut et ipsius mens peet, eructuavit continuo quod ma
Abbreviated transcription (Latin):
sanguine redimens: a demonice dãpaiatio¬
nis seruitute libauit. quȩ uideł qiesiune
plenissime in creatione qͥdẽ mundi quar¬
ta ꝑcessit at in tp̃r dñicȩ passionis altic¬
ris gr̃a sacramenti in quinta sabbi incidit.
ut uidet dñs sexta sabbati crucifixus. sab¬
bato in sepulero requiesc& ac pͥmanis ab¬
intrandi spem fidẽ ꝙ donara&̃¬

Expanded text:
ens, a daemonicae dominationis servitute liberavit. Quae videlicet lunae plenissimae dies in creatione quidem mundi quarta processit; at in tempore Dominicae passionis, altioris gratia sacramenti, in quintam Sabbati incidit, ut videlicet Dominus sexta Sabbati crucifixus, Sabbato ipso in sepulcro quiesceret, ac primam Sabintrandi fidem spemque donar
Abbreviated transcription (Latin):
sidum. ñ abre ÷ qđ tale fuerit quale ui¬
demꝰ cotidie mane. apꝑximante .s. soł ortu.
s nec dũ tris apparentis. quando lucet
obtusis stellarũ radus dies. s minime ad¬
huc sol ortus refulg&.¶Mistice. deinde
syda cęli infirmam̃to .c. quid enĩ eiudenti
sig̾cat splendorẽ regni quã soł excellentiã:¬
⁊ ꝑlebẽ obtẽꝑantem regi. splendor ost̃
iosr mnanto istapsine menirtrrtuales
aset in conmutabi uitas que tanq̃ sor fu¬
get inanima ⁊ quẽ ad modũ anama ⁊ ꝓsĩui
temicent. & fulgeant⁊ quarũ rerũ noti¬

Expanded text:
st credi quod tale fuerit quale videmus quotidie, mane approximante scilicet solis ortu, sed necdum terris apparente, quando lucet quidem obtusis stellarum radiis dies, sed minime adhuc sol ortus refulget. Undesidera in firmamento coeli. Quid enim evidentius significat splendorem regni, quam solis excellentia, plebem obtemperantem regi lunae splendor ostene spirituales sit incommutabilis veritas, quae tanquam sol fulget in anima; et quemadmodum anima ipsius te micent et fulgeant. Quarum rerum noti
Abbreviated transcription (Latin):
ds duo magna luminaria. Luminaria mag
mare. Nã i sol magnꝰ dr̃ qr cõplet orbẽ
trarũ suo calore. ⁊luna : qr suo lumine.
Que in quac̾q parte fuexint cęli: in t̾ra
illuminant omnia atq spec̾tantꝰ ac unc
detur.Namsi longe positis minor uidet :¬

Expanded text:
us duo magna luminaria. Luminaria magnmagnum. Nam et magnus sol qui complet orbem terrarum suo calore, vel luna suo lumine, quae in quacunque parte fuerint coeli, terrae illuminant omnia, et aeque spectantur a cunctidetur. Nam si longe positis minor vide
Abbreviated transcription (Latin):
p̾uidens que futura st̃ quasi ꝑfecta iam iaudat q̃ adhuc in pͥini oꝑis exordio sunt. Nec mi¬
herbe uirentes in terra apparere. & lingna pomis honustari. Simulq notandũ ꝙ non
pruna herbarũ arboꝵq germina de seminę ꝓdierunt. s de terra. Nam ad unam iussiõẽ
hoc continio sui queq genis poma ex fese. ac semina ꝓduxerunt. Oportebat enĩ ut forma
qͥq rerũ adimꝑium dm̃ pͥmo ꝑfecta ꝓced&e. quomͦ i homo ipse ꝓpt̾ quẽ omĩa facta st̃¬
mane tercii diei ab abrabam. ⁊ succedit etas tercia. simił adolescentie.⁊ beue comꝑatur dici
tercio quo abaquis terra seꝑata est. Ab omĩb enĩ gentib quaꝵ error instabiłis iuanis si¬
minlacroꝵ doctrinis tanꝗ̃ uentis omnib mobilis qdinaris nomine bñ sig̾catur. ab hac sͦ

Expanded text:
praevidens quae futura sunt, quasi perfecta jam laudat, quae adhuc in primi operis exordio sunt, nec miherbae virentes apparere in terra et ligna pomis onustari; simulque notandum quod non prima herbarum arborumque germina de semine, sed prodiere de terra; nam ad unam Conditorishaec continuo, sui quaeque germinis poma ex sese ac semina produxerunt. Oportebat enim ut forma quaeque rerum ad imperium Domini primo perfecta procederet, quomodo et homo ipse, propter quem omMane ergo fit ab Abrah., et succedit aetas tertia similis adolescentiae. Et bene comparatur diei tertio, quo ab aquis terra separata est. Ab omnibus enim gentibus, quarum error instabilis et vanis simulacrorum doctrinis tanquam ventis omnibus mobilis, maris nomine bene significatur; ab hac ergo
Abbreviated transcription (Latin):
lustrent. ħ enĩ factis sidib ad augm̃tũ pͥmariȩ lucis accessit. ut ili nox luminosa ꝓ
sũpsise noscuntur ex quo dix̃ ds̃ fiat .i. ⁊. ẜ.a.¬
s q ꝑ ortꝰ eoꝵ siue transitꝰ temꝑũ ordo die¬
psi  annoꝵ q signantur. Nã totũ illuo tͥ¬
duũ suꝑius in discreto cursus sui ꝓcessu
tnsierat. nullã ꝑenitꝰ dim̃sionẽ habens
horaꝵ ut pote lumine pͥmario adhuc ge¬
neralit᷑ omnia replente. Et luceant ÷ .f.
luminant terrã. Nama aliquotiens nu¬
bilosus obsistit ar. no lunȩ cũ parua ẽ¬

Expanded text:
: Hoc enim factis sideribus ad augmentum primariae lucis accessit, ut etiam nox luminosa prsumpsisse noscuntur ex quo dixit Deus: Fiat lux, et fa per ortus eorum sive transitus temporum ordo dierumque annorumque signatur. Nam totum illud triduum superius indiscreto cursus sui processu transierat, nullam penitus dimensionem habens horarum, ut pote quia lumine primario adhuc generaliter omnia replente, nullumque caput luminant terram. Namque aliquoties nubilosus obsistit aer, ne vel lunae, cum parva e
Abbreviated transcription (Latin):
s ⁊̃ magnitudine luminis. qua ⁊ ipsũ iu¬
minare minꝰ ⁊ stellas illustrat. Maior ÷ ñ
uirtute ardoris qua mundũ calefec̃ ex¬
ortum. cũ p̃t̾itis ante eiꝰ cratiõẽ dieb nil
omĩno caloris habuisset. qd aũ equał uniꝰ¬
q magnitudinis iuna cũ sole cernitur
ex eo fieri dicunt qd̾ ille multo longinqͥ¬
or a terris. atq altior quã luna incedit.
I deoq magnitudo eiꝰ quanta sit. neq̃qͣm
a nob̾ qui in terra degimꝰ ualeat dinosci.
omnia enĩ longiꝰ postta. solent breuiora ui¬
omi mense aliquotiens. ⁊ stellas mͣinores in
die uideri contingat: neqͣqͣm eas diei s noc¬
ti solũ mͦ lucis solatiã aliqd̃ afferre certis¬
ea tam̃ distinctione ut qđ dictũ est & p̃ce̾nt
diei ad solẽ specialit᷑. qd sub iunctũ ⁊ nocti:
ad lunã istellas ꝑtineat. qd u̾o subinfert᷑

Expanded text:
 magnitudine luminis, qua et ipsum luminare minus et stellas illustrare creditur. Major est et virtute ardoris, qua mundum calefecit exortus, cum praeteritis ante ejus creationem diebus nihil omnino caloris habuisset: quod autem aequalis uniusque magnitudinis luna cum sole cernitur, ex eo fieri dicunt, quod ille multo longinquior a terris atque altior quam luna incedat; ideoque magnitudo ejus quanta sit, nequaquam a nobis, qui in terris degimus, valeat dignosci. Omnia enim longius posita solent breviora viomni mense si aliquoties et stellas majores in die videri contingat, nequaquam eas diei, sed nocti solummodo, lucis solatium aliquod afferre certisea tantum distinctione, ut quod dictum est et praeessent diei, ad solem specialiter; quod subjunctum, et nocti, ad lunam et stellas pertineat; quod vero subinfertur
Abbreviated transcription (Latin):
am eis. & adorauit ꝓnus
interram & dixit: Obsecro
domini declinate in
domum pueri ur̃i. & ma¬
nete ibi Lauate pedes ur̃os.
& mane ꝓficiscemini in
u lamurãm. Qui dixerũt¬
Mime. sed in platea ma

Expanded text:
am illis et adoravit pronus in terram et dixit: Obsecro, Domini, declinate in domum pueri vestri et manete ibi. Lavate pedes vestros et mane proficiscemini in viam vestram. Qui dixeruime, sed in platea ma
Abbreviated transcription (Latin):
ioquaris cum lacob quic ꝗ durio.
Sto. Ad tuos ire cupiebas ꝙ desidic
cibi erat domus patris tiuoru
iacob Q uod inscio^ prosectus sum
cimiu ne iuolenter auferres filias
tuas. Quod autem slrti me arau

Expanded text:
cob quidquam durius. Esto, ad tuos ire cupiebas, et ibi erat domus patris tui: cur Jacob: Quod inscio te profectus sum, timui ne violenter auferres filias tuas. Quod autem furti me argu
Abbreviated transcription (Latin):
corporis sensus. ⁊ consuetudinem huiꝰ uitȩ: duo
uero illa remota a sensib nr̃is. ⁊ ab usu cogi
⁊ .c̃. huiꝰ fontis quałcumq erat irrigatio post
uestitam herbaut lignis: terram suꝑuenit¬
terram ascendit aut̃ redierit. quomodo usq
hodie sol& nilus ad irriganda egẏꝑti ꝑla¬

Expanded text:
corporis sensus et huius consuetudinem uitae. duo uero illa remota a sensibus nostris et ab usu cogit autem fontis qualiscunque erat irrigatio post vestitam herbis ac lignis terram superveniteam ascenderit ac redierit, quomodo usque hodie solet Nilus ad irriganda Aegypti pla
Abbreviated transcription (Latin):
fiant scđm interualla tẽꝑm ex illa pͥma c̃s¬
ditione creaturarũ ubi fiunt omnia fimul
Et recte ab eo incipit elem̃to ex scuncta gen̾a
nascuntur. uel animalium. ł herbarum et
lignoꝵ ut agant temp̃ales numios suos natis
ꝓpriis distributos. Omnia enĩ pͥmordia semi¬
num. siue uñ omĩs caro. siue omĩa fructec̃¬
ta gignunt᷑. humida sunt & ex humore

Expanded text:
fiant secundum intervalla temporum ex prima illa conditione creaturarum, ubi facta sunt omnia simul. Et recte ab eo coepit elemento, ex quo cuncta genera nascuntur vel animalium, vel herbarum atque lignorum, ut agant temporales numeros suos naturis propriis distributos. Omnia quippe primordia seminum, sive unde omnis caro, sive unde omnia fruteta gignuntur, humida sunt, et ex humore
Abbreviated transcription (Latin):
cũ creaturarĩ conditarũ ordinẽ recolimꝰ.
⁊ inuenimꝰ om̃ẽ uiride tigri tercio die crea
ad monemur de ipso die cogitare. quẽ siue cor¬
poralem. nescio qua luce nobis in cognita.: h¬
ue spũalẽ insocietate unttatis angeliee antel¬

Expanded text:
cum creaturarum conditarum ordinem recolimus et inuenimus omne uiride agri tertio die creatadmonemur de ipso die cogitare, quem sive corporalem nescio qua luce nobis incognita, sive spiritualem in societate unitatis angelicae
Abbreviated transcription (Latin):
pͥncipium. EEt uocauit aridam.t̃. nẽ. pͥus ꝗ̃ ad distinctiones aquarũ totã hanc solidiorem
cua. At nunc pꝰꝗͣ formari iam mundꝰ incipit.:n⁊ aquis suũ in locũ recedñtib terrę facies
apparet ad distinctionẽ partis eiꝰ q̃ ad hũc aquis p̃mebat᷑. cet̾a portio ꝙ eam aridam ẽẽ
liçebat. terre nom̃ acçeꝑit. Inde dicta latine t̾ra ꝙ aĩantiũ pedib teratur. Cong̾gatioẽs
siue dulcessint : appellari dicunt maria. ⁊ apte qui priꝰ ꝓpt̃ continuatiõẽ om̃iũ quȩ intris
aquaꝵ st̃ ĩ locũ unumẽas dix̃ cong̃gatas. nunc  eaꝵ cong̃gationes aquarũ pluralit᷑ dixit. ⁊ꝑ¬

Expanded text:
um appelavit maria. Prius quidem ad distinctionem aquarum totam hanc solidiorem cua; at nunc postquam formari jam mundus incipit, et aquis suum in locum recedentibus terrae facies appareret, ad distinctionem partis ejus quae adhuc aquis premebatur, caetera portio quam aridam esse licebat terrae nomen accepit; inde dicta Latine, quod animantium pedibus teratur. Congregationessint dulces, appellari dicunt maria. Et apte qui prius propter continuationem omnium quae in terris sunt aquarum in locum unum eas dixit congregatas, nunc et earum congregationes aquarum pluraliter
Abbreviated transcription (Latin):
notas. nob̾ & tractabilesaquam mobilem. terrã in mobilẽ. idõ de illa dictũ ÷ cong̃gentur. d
hac appareat. Aqua enĩ labilit̾ fluxa. terra stabilit̾ fixa. ¶dix̃ u̾o ds. Cong̾gentur a. ⁊c̃.¬
ubducunt᷑ aque que inter cęlũ .⁊t̃. uniu̾sa compleuerant. & unum cong̃gantur in locum.
ut ⁊ iux quę ꝑtito biduo aquas clara iustrabat: clarior puro in atre splendescer&. ⁊ t̾ra q̃
latebat appareret.q̃ꝙ contecta aquis limosa manebat. haꝵ abscessu redderetur arida. ⁊susci¬
piendis apta gminib. S iqͥ uͦ quesierint uͥ cong̃gate st̃ aq̃ quȩ omẽs terre partes adcelum
b confluentes aqu reciꝑent. ut apparer& arida ex his partib unde humor absceder&.
conggitione autẽ spissatas ee̾.q̃ datis sibi locis caꝑi possent apporente arida in reliquis.

Expanded text:
as nobisque tractabiles, aqua mobilem, terra inmobilem: ideo de illa dictum est: congregetur, de hac: adpareat; aqua enim est labiliter fluxa, terra stabiliter fixa. Et dixit deus: germinet terra ubducuntur aquae quae inter coelum et terram universa compleverant, et unum congregantur in locum, ut et lux quae praeterito biduo aquas clara lustrabat, clarior puro in aere splendesceret; et terra quae latebat appareret, quaeque contecta aquis limosa manebat et invalida, harum abscessu, redderetur arida, et suscipiendis apta germinibus. Si quis vero quaesierit ubi congregatae sint aquae quae omnes terrae partes ad coelum bus confluentes aquae reciperentur, ut appareret arida ex his partibus, unde humor abscesseratcongregatione autem esse spissatas, quae datis sibi locis capi possent, apparente arida in reliquis.
Abbreviated transcription (Latin):
ris fec̃ que qr ipsa filios hr̃e ñ pot̾at.
illa suscipiã filios ũilla pariente filiũ
suscipet.⁊ in locũ ꝓpͥi adoptara
Sarai uxor abralam ñ genu
ne agar. dixit marito sue
ecce condusit me. dor¬
nus ne parerem ingredẽ
ad ancillam meam. si forte
saltem sius cipiam filios: Cũq
ale ad quiescer et dep̃canti.
tulit agar egyptiam ancil¬
iam suam. post annos.x.
quam habitare ceꝑãt in t¬
rachanaan. & dedit eam
uiro suo uxorem: Q pu he¬
gressus est ał eam: At illa
xit dominam suam: Dix̃
agis contra me: Ego detli

Expanded text:
ris fecit quae, quia ipsa filios habere non poterat, illa suscipiam filios. Ut illa pariente filium susciperet et in locum proprii adoptarSarai Uxor Abraham non genune Agar, dixit marito suo: Ecce conclusit me Donus, ne parerem: ingredere ad ancillam meam, si forte saltem ex illa suscipiam filios. Cumque ille acquiesceret deprecanti, tulit Agar Aegyptiam ancillam suam, post annos decem quam-habitare coeperant in terra Chanaan: et dedit eam viro suo uxorem. Qui ingressus est ad eaxit dominam suam, et agis contra me. Judi
Abbreviated transcription (Latin):
mini iuxta fontem aque¬
sur in deserto. dixit acdil eam.
lam: Agar ancilla sarai. un¬
de uenis & quo uadis: Quȩ¬
respondit. A facie sarai do¬
minȩ meȩ ego fugio: dixit
q angłs domini: Reuert̾e
ad dominam tuam. & hu¬
miliare sub manib illius.

Expanded text:
mini iuxta fontem aquesur in deserto, dixit ad illam: lam: Agar ancilla Sarai, unde venis? et quo vadis? qrespondit: A facie Sarai dmeae ego fugio. Dixitque ei Angelus Domini: Revertere ad dominam tuam, et humilia te sub manu illius.
Abbreviated transcription (Latin):
unicolorem idest albi & nigri uelłis
tradidit ĩmanus filioꝵ suoꝵ et posu¬
it spatium itineris inter se & gẽne¬
rum dierum trium: qui pascebat᷑
reliquo greges eius. Tollens gͦ i¬
cob uirgas popleas iurides et amid¬

Expanded text:
unicolorem, id est, albi et nigri velleris, tradidit in manu filiorum suoruit spatium itineris trium dierum dierum trium qui pascebat reliquos greges eius tollens ob virgas populeas virides et am
Abbreviated transcription (Latin):
omnesq uolucres ingres¬
sesunt ad noe in archam
bina & bina. ex omni car¬
ne in qua erat sp̃e uite: Et
quȩ ingressa sunt mascu¬
lus & femina ex omni car¬
ne introierunt sicut p̃ce¬
ꝑat ei deus. & inclusit eũ
dominus de foris. factum¬
suꝑ terram. & multiplica¬
te sunt aquȩ & eleuauert
archam in sublime a terra.
Uehementer ͣ nundauerunt¬
& omnia repleuerunt in
suꝑficie terre: Porro archa
ferebatur suꝑ aquas. & aq̃
preualuerunt nimis suꝑ
terram. Oꝑtiq sunt om̃s
montes excelsi sub uniu̾so

Expanded text:
omnesque volucres ingressae sunt ad Noe in arcam bina et bina ex omni carne in qua erat spiritus vitae et quae ingressa sunt masculus et femina ex omni carne introierunt sicut praeceperat ei Deus et inclusit eum Dominus de foris factum terram et multiplicatae sunt aquae et elevaverunt arcam in sublime a terra vehementer inundaverunt et omnia repleverunt in superficie terrae porro arca ferebatur super aquas et aquae praevaluerunt nimis super terram opertique sunt omnes montes excelsi sub universo
Abbreviated transcription (Latin):
& duo ingressa sunt ad
noe in archam masculꝰ
& femina sicut prece¬
perat as noe Cumq¬
transisset̃ septem dies. aq̃
diluuii inundauerunt
suꝑ terram. Annosexcen

Expanded text:
ingressi sunt ad Noe in arcam masculus et femina,. sicut praeceperat Dominus Noe. β Cumqtransissent septem dies, aquae diluvii inundaverunt super terram, anno sexcen
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ terram ab homine
usq ad pecus. tam repti¬
le. quam uolucres cęli. &
deleta sunt de terra: Re¬
mansit autem solus noe.
& qui cũ eo erant in archa
EBUS

Expanded text:
super terram ab homine usque ad pecus, tam reptile quam volucres caeli, et deleta sunt de terra. Remansit autem solus Noe, et qui cum eo erant in arca, ebus.
Abbreviated transcription (Latin):
naret .s Qdseptena sut munda ⁊ bina ĩ¬
formi oꝑatione cõm̃dat sipientiȩ. ⁊ intelle¬
ctꝰ consilii ⁊ fortitu oinis scientiȩ ⁊ pietatis.
atq timoris dm̃i. Uñ ⁊ ille nu̾s quinqͣginta
ciles ⁊ qͦdã mͦ diuisibiles̃ ostñdũt ꝙ ipse no: ẽ su¬

Expanded text:
naret. formi operatione commendat sapientiae et intellectus, consilii et fortitudinis, scientiae et pietatis et timciles, et quodam modo divisibiles ostenduntur. Quod Noe
Abbreviated transcription (Latin):
michi Reliquos autemquos
genueris posteͦs tui erunt.¬
& nomine fratrũ suoꝵ uoca¬
bunt᷑ in possesuonib suis:
Michi enum quando ueniebã
de mesopotamia. mortua ẽ¬
rachel. in terra chanaan in
ipso itinere: Erat q uernũ
tempus. & ingrediebar eph¬
ratan: Et sep eliui eam iuxta
uiam euphratȩ. quȩ alio no¬
mine uoͣ cabatur bethleem.

Expanded text:
mihi reliquos autem quos mihi reliquos autem quos genueris post eos tui erunt et nomine fratrum suorum vocabuntur in possessionibus suis mihi enim quando veniebam de Mesopotamiam mortua eRachel in terra Chanaan, in ipso itinere; eratque vernum tempus et ingrediebar Ephratam, et sepelivi eam juxta viam Ephratae, quae alio nomine appellabatur Bethlehem.
Abbreviated transcription (Latin):
mortis diem. uocauit filiũ
suum ioseph. & dixit ad eũ
Si inueni gr̃am in conspectu
tuo. pone manum tuam. sub
femore meo. & facies michi
misccłiam & ueritatem. ut
non sepelias me in egypto:
Sed doemiam cũ patrib meis.
& auferas me de hac terra.
condasq in sepulchro maio¬
rum: Cui respondit ioseph.
Ego faciam quod uissisti Et il¬
le Iura gͦ inquit michi Quo
ita transactis. nunciatum ÷
ioseph. quod egrotar& pater
siuis. Qui assumptis duobus
ꝑrexit: Dictũq est seni.
E cce filius tius ioseph uenit
ad te. Qui confortatus sedit
in lectulo. & ingresso adse iosepb
ait: Ds̃ omp̃s apparuit mi¬
chi in lura. que ÷ in terra
chanaan benedixitq michi
& ait Ego te augebo. ⁊i mui¬
tiplicabo & faciam in tur¬
bas populoꝵ: Daboq tibi
terram hanc. & semini tuo
post te. in possessionemsem¬
piternam: Duo gͥ filii tui
qui nati.. sunt tibi int̾ra
egypti antequam huc ueni¬
rem ad te. mei erunt: effra¬
un & manasses. sicut ruben
& symeon. reputabuntur

Expanded text:
mortis, vocavit filium suum Joseph, et dixit ad eum: Si inveni gratiam in conspectu tuo, pone manum tuam sub femore meo: et facies mihi misericordiam et veritatem, ut non sepelias me in Aegypto: sed dormiam cum patribus meis, et auferas me de hac terra, condasque in sepulchro majorum meorum. Cui respondit Joseph: Ego faciam quod jussisti. Et ille: Jura ergo, inquit, mihi. Quo itaque transactis, nuntiatum est Joseph quod aegrotaret pater ejus: qui, assumptis duobus rrexit. Dictumque est seni: Ecce filius tuus Joseph venit ad te. Qui confortatus sedit in lectulo et ingresso ad se ait Deus omnipotens apparuit mihi in Luza quae est in terra Chanaan benedixitque mihi et ait ego te augebo et multiplicabo et faciam in turbas populorum daboque tibi terram hanc et semini tuo post te in possessionem sempiternam duo igitur filii tui qui nati sunt tibi in terra Aegypti antequam huc venirem ad te mei erunt Ephraim et Manasses sicut Ruben et Symeon reputabuntur
Abbreviated transcription (Latin):
ptus Lxx. dies. et expleto
planctus tempore. locu¬
tus est ioseph ad familiã
pharaonis. Sunueni grã
in conspectu ur̃o. loquani¬
ni inaurib pharaonis. eo
qđ pater meus adiuraui̾t
me dicens En morior inse¬
pulchro meo quod fodi mͥ
in terra ca̾naan sepeliesme.
Ascendam gͥ. & sepeliam pa¬
trem meum. ac reuertar
Dixitq ei pharao ascen¬
de& sepeliui patremtuũ.
sicum adiuratus es Qquo
ascendente: ierunt cũ
eoomnes senes domtis pha¬
raonis cuncꝰtiq maidres
natu terrȩ egypti: domꝰ
ioseph cũ frĩb suis. absq
paruulis. & gregib atq
armentis. que derelinque¬
rant in terra iessem: Habuit

Expanded text:
ptuaginta diebus. Et expleto planctus tempore, locutus est Joseph ad familiam Pharaonis: Si inveni gratiam in conspectu vestro, loquimini in auribus Pharaonis: eo quod pater meus adjuraverit me, dicens: En morior; in sepulcro meo, quod fodi mihi in terra Chanaan, sepelies me. Ascendam igitur, et sepeliam patrem meum, ac revertar. Dixitque ei Pharao: Ascende et sepeli patrem tuum sicut adjuratus es. Quo ascendente, ierunt cum eo omnes senes domus Pharaonis, cunctique majores natu terrae Aegypti; domus Joseph cum fratribus suis, absque parvulis et gregibus, atque armentis, quae dereliquera
Abbreviated transcription (Latin):
requiem quod eẽt bona.
⁊ terram quod optima.
& supposuit humerũ suum
ad portandum. factusq est
tributis seruiens Dan iudi¬
cabit popłm suum. sicut alia
tribus isrłz fiat dan colu¬
ber in uia cerastes in semi¬
ta. morclens ungulas equi
ut cadat ascensor ens retro:

Expanded text:
requiem quod esset bona requiem quod esset bona et terram quod optima et subposuit umerum suum ad portandum factusque est tributis serviens Dan iudicabit populum suum sicut et alia tribus Israhel fiat Dan coluber in via cerastes in semita mordens ungulas equi ut cadat ascensor eius retro