comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ex leuioribus pęnitentiã gerunt. sinulla interueni¬
at ȩgritudo quinta feria ante pascha eis remittendũ ro¬
re estimando delictorũ. sacerdotis est iudicare. ut ad ten¬
dat ad confessionẽ penitentis. & ad fletus atq lacrimas
corrigentis actũ iubere dimitti cũ uiderit congruã satis¬
factionẽ : sane siquis egritudinẽ inciderit atq: usq ad de¬
sperationẽ deuenerit . ei ẽ ante tẽpus pasche relaxandũ. ne
doscło absq cõmunione discedat. ut penitentes ab aliis epĩs

Expanded text:
ex levioribus culpis poenitentiam gerunt, si nulla interveniat egritudo, quinta feria ante pascha eis est rere estimando delictorum sacerdotis est indicare. 37. dat ad confessionem poenitentis, et ad fletus atque lacrimas corrigentis, ac tunc jubere dimitti, quum viderit congruam satisfactionem. § 2. Sane si quis aegritudinem inciderit, atque usque ad desperationem devenerit, ei est ante tempus Paschae relaxandum, ne de saeculo absque communio
Abbreviated transcription (Latin):
ut sicut penitentiã agere cui quã non conceditur dericorũ. ita
& post pȩnitudinẽ acreconciliationẽ nullium quã laicoli

Expanded text:
ut sicut poenitentiam agere cuiquam non conceditur clericorum, ita et post poenitudinem ac reconciliationem nulli umquam laico li
Abbreviated transcription (Latin):
iqui post scam religionis ꝓfessionẽ apostatant
& ad seculũ redeunt. & post modũ penitentiȩ remedia non
requirunt. si nepȩnitentia cõmunionẽ penitus non accipi¬
ant. Quos &iam iubemus adlericatus officiũ non admitti
mat. Quodsi p̃sũpserit ab eccła alienus effici atur. ꝗđ quib¬

Expanded text:
qui post sanctam religionis professionem apostatant, et ad saeculum redeunt, et postmodum poenitentiae remedia non requirunt, sine poenitentia communionem penitus non accipiant, quos etiam jubemus ad clericatus officium non admitti, raesumat, quod si praesumpserit, ab ecclesia alienus habeatur. Expli
Abbreviated transcription (Latin):
Iticũ eucharistiae ac ceperint. Nonseeredant ab solutos
sinemanus in positione si suꝑ uixerint¬
ehis qui ad exitũ ueniunt &iam nunc lex antiqua
regularisq seruabit᷑. ita ut siquis egreditur ecorpore
ultimo & necessario uiatico minime priuetur. Quod si
desperatus & consequutus cõmunionẽ oblationisq. parti¬
ceps factus lterũ conualuerit: sit intereos qui cõmunionẽ
orationis tantũ modo consequuntur. Generalit̃ aut̃ omni
cuilib& in exitu posito & poscenti sibi cõmunionis gratiam
tribui ep̃s probabilit̃ ex oblatione dare debebit. Depeniti
peccatorũ ep̃i arbitrio penitentiȩ tempora decernant᷑

Expanded text:
ticum eucharistiae acceperint, non se credant absolutos sine manus impositione, si supervixerinhis qui ad exitum veniunt, etiam nunc lex antiqua regularisque servabitur: ita ut si quis egreditur corpore, ultimo et necessario viatico minime privetur. Quod si desperatus et consecutus communionem, oblationisque particeps factus, iterum convaluerit, fit inter eos qui communionem orationis tantummodo consequuntur. Generaliter autem omni cuilibet in exitu posito, et poscenti sibi communionis gratiam tribui, episcopus probabiliter ex oblatione dare debebit. CAPUT XI.peccatorum episcopi arbitrio poenitent
Abbreviated transcription (Latin):
sentia epĩ necessitate cogente. Cuiuscũq aũt pęnitentis pub¬
licũ & uulgatissimũ crimen est qđ uni uersam ecdesiam
cõmouerit ante absidã manusei in ponatur.
ureliꝰ mus ep̃s dixit. Siquis quã inpericulo fuerit consti¬
tutus & sere conciliari diuinis altaribus petierit.
si ep̃s absens fuerit. debet utiq prbt consulere epm̃ &
sic pereclitantẽ eius prȩcepto reconciliare. Quã rem de¬
bemus sa lubri consilio roborare. Ab uniuersis ep̃is dic
tum est: placet qđ scĩ tas ur̃a necessarionos instruere

Expanded text:
ente. Cujuscunque autem poenitentis publicum et vulgatissimum crimen est, quod universam Ecclesiam commoverit, ante absidam manus ei imponatur episcopus dixit: Si quisquam in periculo fuerit constitutus, et se reconciliari divinis altaribus petierit: si episcopus absens fuerit, debet utique presbyter consulere episcopum, et sic periclitantem ejus praecepto reconciliare: quam rem debemus salubri concilitum est: Placet quod sanctitas vestra necessario nos instruere
Abbreviated transcription (Latin):
segemitus lacrimas que neglegere cũ ipsã pę̧nitendi affeo¬
tionẽ exdĩ credamus inspiratione conceptã. Dicente apło
neforte det illis ds̃ pęnitentiã ut resipiscant adiaboli la¬
queis a quo captiui tenent᷑ adipsius uoluntatẽ. Debisquiꝓ¬
diuersis erratib pęnitudinẽ feruentius exegerunt¬
chis quidi uersis facinoribus peccauer̃ & perseueran¬
tes inoratione confessionis & pęnitentiȩ conuersio¬
nẽ amalis habuere ꝑfectã ꝓqualitate delicti talibus peni¬
tentiȩ tempus inpensũ propt̃ lementiã & bonitatẽ dĩ cõ¬

Expanded text:
gemitus lacrymasque negligere, cum ipsam poenitendi affecgemitus lacrymasque negligere, cum ipsam poenitendi affectionem ex Dei credamus inspiratione conceptam, dicente Apostolo: Ne forte det illis Deus poenitentiam, ut resipiscant a diaboli laqueisis erratis poenitudinem ferventius exegerunthis qui diversis facinoribus peccaverunt, et perseverantes in oratione confessionis et poenitentiae conversionem a malis habuere perfectam: pro qualitate delicti, talibus poenitentiae tempus impensum propter clementiam et bonitatem Dei com
Abbreviated transcription (Latin):
consequi ex utus carne non poterit. Necesse est nos eorũ ꝗ
cia nequeunt conp̃hendi quod sacerdotale implere minis¬
teriũ non potuit suȩ iustitiȩ reseruarit. Ita potestatẽ su ã
timeri uolens uthic error omnibus ꝓsit. & qđ quibusdã tepi¬
dis aut neglegentibus accedit nemo non metuat. Multum
enĩ utile ac necessariũ ẽ ut peccatorũ reatus ante ultimum
diem sacerdotali supplicatione saluatur. His aũt quiitẽ¬
pore necessitatis & periculi urgentis in stantia p̃sidiũ
pęnitentiȩ & mox reconciliationis inplorant. nec sa¬
tis factio in ĩ dicenda ẽ nec reconciliatio de neganda
Qui amiseri cordiȩ dĩ nec mensuras possumus ponere
nec tẽpora desinire. Apudquẽ nullas patitur ueniae
testuas prior. ut iustificeris: Item . Quia apud dm̃m mise¬
ricordia ẽ & copiosa apud eum redemptio. Indispensan¬
dis itaq dĩ donis nondebemus ẽẽ difficiles nec accu santiũ

Expanded text:
consequi exutus carne non poterit. Nec necesse est nos eorum qui consequi exutus carne non poterit. Nec necesse est nos eorum qui cia nequeunt compterio non sivit, suae iustitiae reservavit; ita potestatem suam timeri volens, ut hic terror omnibus prosit, et quod quibusdam tepidis aut neglegentibus accipi, nemo non metuat. Multum enim utile ac necessarium est, ut peccatorum reatus ante ultimum diem sacerdotali supplicatione solvatur. His autem, qui tempore necessitatis poenitentiae, mox reconciliationis implorant, nec satisfactio interdicenda est, nec reconciliatio deneganda; quia misericordiae Dei nec mensuras possumnec tempora definire, apud quem nullas patitur veniae tes tuas prior, ut justificeris; item: Quia apud Dominum misericordia est, et copiosa apud eum redemptio. In dispensandis itaque Dei donis non debemus esse difficiles; nec se accusantium
Abbreviated transcription (Latin):
ut non solũ ꝑbaptis mi gratiã. sed &iã ꝑpenitentiȩ me¬
dicinã spesuitȩ reparetur ȩternȩ . Et qui regenerationis dona
uio lassent. propriose iudicio condẽpnantes ad remissio¬
nẽ criminũ ꝑuenirent: Sic diuinȩ bonitatis p̃sidiis ordi¬
natis. ut indulgentia dĩ nisi supplica tionibus sacerdo¬
tũ nequeatobtineri. Mediator enĩ dĩ & hominũ dñsxp̃s¬
factione purgatos ad cõmunionẽ sacram̃torũ ꝑianuã re¬
conciliationis admitterent. Cui utiq operi incessabili ter
ipse saluator int̃uenit necum quã ab his ab est quȩ minis¬
trissuis exequenda cõmisit dicens. Eccecgo uobiscũ sũ om¬
nibus dieb usq ad consũ mationẽ sȩculi. Vt si quid ꝑseruitu¬
tenram bono ordine & gratulando impletur affectu. non
culo amunere indulgentiȩ p̃sentis exciderit. & prius quã
ad constituta remedia ꝑueniat tẽporalẽ uitã humana
conditione finierit. qđ manens incorpore non recepit

Expanded text:
ut non solum per baptismi gratiam, sed etiam per poenitentiae medicinam spes vitae reparetur aeternae, ut qui regenerationis donum violassent, proprio se judicio condemnantes, ad remissionem criminum pervenirent, sic divinae bonitatis praesidiis ordinatis, ut indulgentia Dei, nisi supplicationibus sacerdotum, nequeat obtineri. Mediator enim Dei et hominum homo Jesfactione purgatos ad communionem sacramentorum per januam reconciliationis admitterent. Cui utique operi incessabiliter ipse Salvator intervenit, nec unquam ab his abest: dicens: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi : ut si quid per servitutem nostram bono ordine et gratulando impletur effectu; non culo, a munere indulgentiae praesentis exciderit, et priusquam ad constituta remedia perveniat, temporalem vitam humana conditione finierit, quod manens in corpore non recepit,
Abbreviated transcription (Latin):
Antiqui & sanctissimi ẽ patrissententia papeleonis cluii.
Aut is qui in ȩtate ad olescentiae positus dũ mortis formi¬
dat casum ꝑuenerit adpęnitentiȩ remediũ si coniugatus
forte fu erit incontinens: nepostea ad ulteri in currat lapsũ
redeat ad pristinũ coniugium quo usq possit ad ipisci tempo¬
ris maturitatẽ continentiȩ statum. qđ nos sicut deuiris. ita
& defeminis aequomodo censemus. non quidem hoc genera¬
liter & legitime p̃ceptũ. sed constat a nobis ꝓhumana fra¬
gilitate indultũ. eadum taxat ratione utsiis qui penitentiȩ
non est legibus deditus ante ab hac uita discesserit quã ex con¬
iensũ ad continentiã eorũ unde fuerit regressus suꝑstiti non
liceat denuo aduxorios transire amplexus. Si aũt illiu suita
extiterit superstes quinon accepit benedictionẽ pęniten¬
tis nubat sise continere ñ potest & alterius consortio frua

Expanded text:
Antiqui et sanctissimi est patris sententia papae Leonis, ut is qui in aetate adolescentiae positus dum mortis formidat casum, pervenerit ad poenitentiae remedium, si conjugatus forte fuerit incontinens, ne postea adulterii incurrat lapsum, redeat ad pristinum conjugium, quousque possit 669 adipisci temporis maturitate continentiae statum. Quos nos sicut de viris, ita et de feminis aequo modo censemus, non quidem hoc generaliter et legitime praeceptum, sed constat a nobis pro humana fragilitate indultum: ea duntaxat ratione, ut si is qui poenitentiae non est legibus deditus, ante ab hac vita discesserit, quam ex consensu ad continentiam eorum unde fuerit regressus, superstiti non liceat denuo ad uxorios transire amplexus. Si autem illius vita exstiterit superstes, qui non accepit benedictionem poenitentis, nubat si se continere
Abbreviated transcription (Latin):
prȩter coniugẽ nullã omnino cognouerit : In quotam̃ ñ
regulã constituimus sed quid sit tolerabilius estimamus. nã
secundũ uerã cognitionẽ nihil magis ei congruit qui peniten¬
tiã gessit quã castitas ꝑseuerans & mentis & corporis. dehis¬

Expanded text:
praeter conjugem nullam omnino cognoverit. In quo tamen non praeter conjugem nullam omnino cognoverit. In quo tamen non regulam constituimus, sed quid sit tolerabilius aestimamus. Nam secundum veram cognitionem, nihil magis ei congruit qui poenitentiam gessit, quam castitas perseverans et mentis et corporis. » Si
Abbreviated transcription (Latin):
nestus quaestus & turpis. Verũ tam̃ pęnitenti utilius est¬
dispendia pati quã periculis negotiationis obstringi qui adi¬
ficile est int̃ementis uendentisq cõmertiũ non interuenire
peccatũ qđ ad militiã secularẽ postpenitontiã redire ñ debe¬
ontrariũ est omnino ecclesi asticis regulis postpenitentiȩ
actionẽ redire ad militiã sȩcularem cum apostolus di¬
cat nemomilitans dõ implicat senegotiis sȩcularibus. Vn¬
denon est liber alaqueis diaboli qui semilitiȩ mundane
uoluerit implicare . qđ ad olescens siurgente quocũq peri¬
culo penitentia gessit & non secantinet uxoris potest reme¬
continere Ixeadem epistola.+
UI In adolescentia constitutus siurgente aut metu mortis aut
captiuitatis periculo penitentiã gessit & posteatimens lap¬
sũ in continentiȩ iuuenilis copulã uxoris elegit. necrin
fornicationis incurreret remui deturfecisse uenialem si

Expanded text:
nestus quaestus, et turpis. Verumtamen poenitenti utilius nestus quaestus, et turpis. Verumtamen poenitenti utilius dispendia pati, quam periculis negotiationis obstringi; quia difficile est inter ementis vendentisque commercium non intervenire peccatum. X. Quod ad militiam saecularem post poenitentiam redire non deceontrarium est omnino ecclesiasticis regulis post poenitentiae actionem redire ad militiam saecularem, cum Apostolus dicat: Nemo militans Deo implicat se negotiis saecularibus. Unde non est liber a laqueis diaboli, qui se militia mundana voluerit implicari. XI. Quod adolescens si urgente quocunque periculo poenitentiam gessit, et non se continet, uxoris potest remein eadem epistola : « In adolescentia constitutus, si urgente aut metu mortis, aut captivitatis periculo, poenitentiam gessit, et postea, timens lapsum incontinentiae juvenilis, copulam uxoris elegit ne crimen fornicationis incurreret, rem videtur fecisse venialem, si
Abbreviated transcription (Latin):
nien dũ morienti sufficere uel in momento posse noncre¬
didit Perdidisset latro incruce p̃mium ad xp̃i dexterã pendens.
sullũ unius hore pęnitentia non iuuiss&. Cum ess& inpena peni
tuit & ꝑunius sermonis ꝓmissionẽ habitaculũ paradisi dõ pro¬
mittente promeruit. Vera ergo addm̃ conuersio inultimis posi
torũ. mente potius est estimanda quã tẽpore : Propheta ho
taliter ad serente Cum conuersus ingemu eris. tunc saluus
eris Cum ergo dñs sit cordis inspector quouistempore . non est
deneganda pęnitentia postulanti. cum illi seobliget iudici
ui occulta omnia nouerit reuelari. dehisquinecessitate mor¬
tis urguente pęnitentiã simul & uiaticũ petunt. & dehis qui obmu¬
tescunt antequã ad eossacerdos daturus penitemtiã accedat.

Expanded text:
niendum morienti, succurrere vel in momento posse, non creniendum morienti, succurrere vel in momento posse, non credidit. Perdidisset et latro in cruce praemium ad Christi dexteram pendens, si illum unius horae poenitentia non juvisset. Cum esset in poena ptuit, et per unius sermonis promissionem habitaculum paradisi Domino promittente promeruit. Vera ergo ad Dominum conversio in ultitorum mente potius est aestimanda, quam tempore, Propheta hoc taliter asserente: Cum conversus ingemueris, tunc salvus eris.Cum ergo Dominus sit cordis inspector, quovis tempore non est deneganda poenitentia postulanti, cum illi se obliget judici, cui occulta omnia noverit revelari. CAPUT III. De his qui necessitate mortis urgente poenitentiam simul et viaticum petunt; et de his qui obmutescunt, antequam ad eos sacerdos daturus poenitentiam accedat.
Abbreviated transcription (Latin):
QVOO MULLISIT ULTIMA PENITENTIA DENECANDA ITX ETIS¬
TOLA PAPAE CAELESTINI ADETOS GALLIARŨ CAPITULO XU
NONOUIMUS ENIM PAENITENTIÃ MORIENTIBUS
denegari nec illorũ desideriis annui qui obitus
sui tempore hoc animesuȩ cupiunt remedio sub¬
ueniri Horremus fateor tante impietatis aliquem
repperiri. ut dedĩ pietate desper& quasi non possit ad
sequouis tempore concurrenti suc currere. & peridi¬
tantem subhonere peccatorũ hominẽ redimere quo se
ille expedire desiderat & liberari. Quidhoc rogo aliud
est quã morienti mortẽ addere. eiusq. animam sua cru¬
delitate ne absoluta esse possit occidere : cũ ds̃ ad subuenien¬
dum paratissimus inuitans ad pęnitentiã sic ꝓmittat pec¬
cator inquit quacũq die conuersus fuerit peccata eius non
reputabuntur ei. Etlterum. nolo mortẽ peccatoris sed
tantũ ut conuertatur & uiuat. Salutem ergo homini
adimit quis quis ei mortis tempore pȩnitentiã denega¬
rit. Et desperauit declementia dĩ qui eum ad subue¬

Expanded text:
Quod nulli sit ultima poenitentia deneganda, ex epistola papae Coelestini ad episcopos Galliarum . « Agnovimus poenitentiam morientibus denegari, nec illorum desideriis annui qui obitus sui tempore hoc animae suae cupiunt remedio subveniri. Horremus, fateor, tantae impietatis aliquem reperiri, ut de Dei pietate desperet, quasi non possit ad se quovis tempore concurrenti succurrere, et periclitantem sub onere peccatorum hominem redimere, quo se ille expediri desiderat, et liberari. Quid hoc, rogo, aliud est, quam morienti mortem addere, ejusque animam sua crudelitate, ne absoluta esse possit, occidere? cum Deus ad subveniendum paratissimus, invitans ad poenitentiam, sic promittat. Peccator, inquit, quacunque die conversus fuerit, peccata ejus non reputabuntur. Et iterum: Nolo mortem peccatoris, sed tantum ut convertatur, et vivat. Salutem ergo homini adimit, quisquis ei mortis tempore poenitentiam denegavit: et desperavit de clementia Dei, qui eum ad subve
Abbreviated transcription (Latin):
Sialiquis unã rẽ ꝑlegitimas scripturas donaue¬
rit uni prius & alteri postea. non ẽ querendũ in
his donationib qͥ prius quis posteriꝰ acceperit. S
qui rem tradente donatore possederit:is cã cui
est. tradita possidebit. Nec int̾ ẽ: utrũ in paren¬
tes an in extraneos facta sit donatio. Iter
crainentũ uocari non potest. quia que egerit
auc̾tor suis ad integritatẽ non potuit scire¬
incendio. aut quolibet simili casu res cõmo¬
data amissa sit: non cenebit᷑ eo nomine is cui
Creditor si siue conditione pignꝰ sibi depositũ
teneus. ter debitorẽ suũ conuenerit ut soluat
noris liberã pocestatẽ. Ex libͦ Capitulari

Expanded text:
Si aliquis unam rem duobus per legitimas scripturas donaverit, uni prius et alteri postea, non quaerendus est in his donationibus qui primus, qui posterior sit; sed qui rem tradente donatore possederit, is eam, cui est tradita possidebit. Nec interest, utrum in parentes an in extraneos talis sit facta donatio. 363. cramentum vocari non potest, quia quae egerit auctor suus ad integrum scire non potuit. Cufragio aut quolibet simili casu res commodata amissa sit, non tenebitur eo nomine is cuiCreditor si sine conditione pignus sibi depositum tenens, ter debitorem suum convenerit, ut, solutnoris liberam habebit potestatem. Si ali
Abbreviated transcription (Latin):
sed pęnitentiã desideras peccatoꝵ. me mise¬
rum fragilemq peccatorem a tua non repellas
pietate. neq aspicias ad peccata & scelera mea
& immundas turpesq cogitationes meas qͥb
flebiliter atua diszungor uoluntate. sed ad
misccłias tuas ꝙ ad fidem deuotionemq eoꝵ
qui ꝑ me peccatorem tuã expetunt misccłiam.
& quia me inclignum mediũ inter te ꝙ popłm
tuum fieri uoluisti. fac me talem ut digne
possim tuam exorare miscđiam ꝓ me pecca:¬
tore & pro eoclem popło tuo. & adiunge uoceᷤ
ne. ita nos quoq eorum interuentu de mere¬
amur laudare inculpabiliter in hac peregri¬
nte conspectum diuinȩ maiestatis tuȩ.¬
dñe iħii xp̃e reus adsisto. qui inuocare nom̃
scr̃a tuum presumo. Miserere michi dñe homini
peccatori. ignosce indigno sacerdoti. ꝑ cuiꝰ manꝰ
hȩc oblatio uidet᷑ offerri. Parce peccatoꝵ labe
preceteris capitalium polluto. Et intres in iu

Expanded text:
sed poenitentiam desideras peccatorum, me miserum fragilemque peccatorem a tua non repellas pietate; neque aspicias ad peccata, et ad scelera mea, et immundas turpesque cogitationes meas, quibus flebiliter a tua disjungor voluntate, sed ad misericordiam tuam, et ad fidem devotionemque eorum, qui per me peccatorem tuam expetunt misericordiam. Et quia me indignum medium inter te et populum tuum fieri voluisti, fac me dignum talem, ut possim tuam exorare misericordiam pro me, et pro eodem populo tuo. Et adjunge voces ne, ita nos quoque eorum interventu te mereamur laudare inculpabiliter in hac peregrinte conspectum divinae majestatis tuae reus assisto, qui invocare nomen sanctum tuum praesumo; miserere mihi, Domine, homini peccatori; ignosce indigno sacerdoti per cujus manus haec oblatio videtur offerri. Parce peccatorum labe prae caeteris capitalium polluto, et non intres in ju
Abbreviated transcription (Latin):
ogo ce ds̃ sabaoth. altissime pat̃ scẽ ut me tum¬
ca casta digueris accingere. & lumbos meos bal¬
teo tii amoris ambire. ac renes cordis mei. &
digne possim interredere. & astantis popłi om̃iũq
me quoq dñe audacter ad te accedere cupien¬
tem. non sinas perire . s. dignare me mundare.
lauare. ornare. & leniter ac benigne suscipere.¬

Expanded text:
ogo te Deus Sabaoth altissime, Pater sancte, ut tunica castitatis digneris me accingere, et lumbos meos baltheo tui amoris ambire, ac renes corporis mei iominum meum digne possim intercedere, et astantis populi me quoque audacter Domine ad te accedentem non sinas perire, sed dignare me mundare, lavare, ornare, et leniter, ac benigne suscipere
Abbreviated transcription (Latin):
aio uirtutũ om̃iũ. Iiitutes eñ sine diseretione. ñ
urtutes sunt s uitia. Nam uitutis: in quodã me¬
ditullis sunt constitute. Sequitur orarium. qđ dr
stola: eo quod cratoribus .i. p̾dicatorib c̃edatur. Aa¬
monet illum qui illo ĩduitur: ut memor sit uigo¬

Expanded text:
 sine discretione, non virtutes sed vitia sunt, nam virtutes in quodam meditullio sunt constitutae. Sequitur orarium, id est stola, quod oratoribus, id est praedicatoribus concedatur: admonet illum qui illo induitur ut memor sit
Abbreviated transcription (Latin):
iestatis atq potentie figura est. que in fronte pon¬
tisicis portabat᷑: quia illa ineffabilis dĩtatis poten
cuncta que creauit suꝑeminet. Et idcireo quasien¬
ta sanctificans.: eximiã sibi sedem in fronte. hoc est
inmentis pͥncipalitate constituit. Quatuor litt̾ȩ seyt
in lamina. quatuor sunt cornua crucis: totum
mundum complectentia. Cruci eñi xp̃i. in om̃i
signant᷑. Quod lamina semꝑ in fronte pontifias
uidebat᷑ ostendit quia dignitatem quã p̃tendit ĩ
habitu exercere deb& semꝑ in oꝑe: ut dm̃ placitum
continentiã a concubitu designat: quȩ magnoꝑe
om̃ib gͣdib obseruanda p̃cipit᷑. Turpe est eñi

Expanded text:
jestatis atque potentiae figura est, quae in fronte pontificis deportabatur, quia illa ineffabilis Deitatis potentia cunctis quae creavit, supereminet: et idcirco, quasi cuncta sanctificans, eximiam sibi sedem in fronte, hoc est, in mentis principalitate constituit. Quatuor litterae in lamina scriptae, quatuor sunt cornua crucis, totum mundum complectentis, cruci enim Christi in omni signantur. Quod lamina semper in fronte pontificis esse videbatur, ostendit, quia dignitatem, quam praetendit in habitu, exercere semper debet in opere, ut Domini placitum continentiam a concubitu designant, quae magnopere omnibus gradibus observanda praecipitur. Unde di
Abbreviated transcription (Latin):
uacat. L argitas brachioꝵ. largitatẽ ⁊ hilaritatẽ
datoris significat. In consutilis est: quia ĩ ȩccłia
uel in coide unus cuiusq fidelis nulla debet
ẽẽ scissura: s indiscissa fidĩ integritas. ꝑ dexter̃a
indutꝰ dalmatica. casula circu̾cinctꝰ. legit engli¬
um. ut expedite possit ministrare: uel quia ip̃¬
oeuloꝵ ꝙ nariũ detergimꝰ. p̃sentẽ uitã signifieat: in
qua suꝑfluos humores patim̃. Ioem ẽ mappula s¬

Expanded text:
um. Largitas brachiorum, largitatem et hilaritatem datoris significat. Diacvel in corde uniuscujusque fidelis nulla debet esse scissura, sed indiscissa fidei integritas. Aliter indutus dalmatica, casula circumcinctus legit, ut expedite possit ministrare; vel quia ipoculorum et narium detergimus, praesentem vitam designat, in qua superfluos humores patimur. Casula
Abbreviated transcription (Latin):
.i. suꝑ intendens. qr ipse debet p̃uidere uitam
subiectoꝵ suoꝵ qͣliter credant. qͣlit̃ uiuant. qua¬
liter p̃cepta dĩ custodiant. Antiqͥs tẽporib eram
in singulis ciuitatib turres altissimȩ constitute.
Una queq ciuitas habebat suã turrĩ. in qua
stabat speculator assidue. ut a longe posset as
latoris illiꝰ
quia ille stabat in altitudine turris. sic ep̃c uł
prõt debent consistere in altitudine uirtutũ.
Sicut eñi illa turris cȩteras domos excellebat.
ꝙ sicut ille speculator nuntiabat aduentũ hostis
anñtiare ppłis sibi subiectis aduentũ neqͥosummi
hostis diaboli ut se p̃uideant. ne laqueo illius
capiantur. Speculatores animarũ dedit ds epõs
fili hominis: speculatorẽ dedi te domui isrł.
Intistes quasi ante stans .i. ante aram. Ande
quidda antestis dicere uolunt. melius tamen an
lo. eoqͦd uniũsũ ppłm dignitate q. honore suꝑ¬
emineat. Pontifer. quasi pontẽ faciens. eo qͦd

Expanded text:
 supervidens: quia ipse debet supervidere vitam subjectorum suorum, qualiter credant, qualiter vivant, qualiter Dei praecepta custodiant. Antiquis temporibus in singulis civitatibus erant turres altissimae constructae: unaquaeque civitas habebat suam turrim, in qua stabat speculator assidue, ut a longe posset asplatoris illiusus: quia sicut ille stabat in altitudine turris, sic episcopus et presbyter debent consistere in altitudine virtutum. Sicut enim illa turris caeteras domos excellebat, e vitam subjectorum: et sicut ille speculator nuntiabat adventum hostis,annuntiare populis sibi subjectis adventum nequissimi hostis diaboli, ut se praevideant, ne ejus laqueo capiantur. Speculatores animarum dedit Deus episFili hominis, speculatorem dedi te domui Israel . Antistes quasi ante stans, id est, ante aram. Unde quidam antistitem dicere volunt. Melius tamen diclo: eo quod universum populum dignitate et honore superemineat. Pontifex, quasi pontem faciens, eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
pars hẽditatis meȩ. Legimus in ueteri testamento
dñm dixisse ad moysen. filiis leui non dabis here¬
ditatem. ego enim ero hereditas eoꝵ. Inde eleri
dicti. eo quod de sorte dicti hereditate sint. si rgula¬
rit̃ uiuant. Si autem non regularit᷑ uixerint. siẽ
maxime clerici qui totum laicalem habitum secunt̃.
uingentes arma & ceta facientes quȩ ordo canonicꝰ
phib&. isti tales non sunt clerici. Quid ꝙͦ sunt᷑. Acc
celestem. Et inde canonicꝰ dr reglãris. co quod regu¬
larit debeat uiuere .i. recte in scã eccłia. Tonsura

Expanded text:
pars haereditatis meae . Legimus in Veteri Testamento Dominum dixisse ad Moysen: Filiis Levi non dabis haereditatem, ego enim ero haereditas illorum . Inde clerici dicti, eo quod de sorte Dei et haereditate sint, si regulariter vivunt. Si autem non vivunt regulariter, sicut maximi clerici, qui totum laicalem habitum sequuntur, cingentes arma, et caetera facientes, quae ordo canonicus prohibet, illi tales non sunt clerici. Quid ergo sunt? Acetem patriam, et inde canonicus. Regularis, eo quod regulariter debeat vivere, id est, recte in sancta Ecclesia. Ostia
Abbreviated transcription (Latin):
sic deb& in capite ostendi. Qͦd uͦ detonso capite
media: & hoc significat᷑ inꝙarte capitis tonsa. Co¬
rona autẽ latitudo aurei circuli ẽ. quę regũ capi¬
Est autẽ genus calciam̃ti quo indiunt᷑ ȩceliȩ mins¬
subterius quidẽ solea muniens pedes a terra. suꝑiu
uͦ nichil oꝑimenti habens pata. quo ussi sunt apli
a dño indui. Significat autẽ ministrũ uerbi dei. ñ
ꝑuinũ qͥd ex t̾ra sumitur. & ꝑmultos labores ad
cndorẽ ducitur. designat corpus humanũ qđ ex
era constat. Sicut gͦ linũ ꝓemultos raberes ad candiol¬
tat̃ ꝑducitur: ita corpus humanũ multis calamitatib
etͥru cindisu ꝙ purũ eẽ deb ab om̃i peccato. de

Expanded text:
capite media: et hoc significatur in parte capitis tonsa; corona autem latitudo aurea est circuli, quae regum capiestsubterius quidem solea muniens pedes a terra; superius vero, nil operimenti habens, patet: quo jussi sunt apostoli a Domino indui. Significat autem ministrum verbi Dei non Per linum quod ex terra sumitur, et per multos labores ad candorem ducitur, designatur corpus humanum, quod ex terra constat. Sicut ergo linum per multos labores ad candorem perducitur, ita corpus humanum multis calamitatibus attritum, candidum et purum esse debet ab omni sorde
Abbreviated transcription (Latin):
re. & leuitis tradere. eisq ministrare. Urceolũ qͦ ẽ
d ad diaconũ ꝑtinet assistere Item Isidorus¬
sacerdotib. e ministrare in omĩb que agunt᷑. in sa¬
cramentis xp̃i. in baptismo. in crismate. in patena &
calice. Oblationes qͦ inferre. e disponere in altare.
cõponere etiã mensã dñi. atq uestire: eruc̃e ferre
e p̃dicare eũgłium & apostolũ. Item qui supra¬
P̾ad p̃sbiterũ ꝑtinet sacram̃tũ corporis & sangin¬
nis dñi in altario conficere. orationes dicere. & bene¬
dicere dona di. Item  sidorus
U̾ad ep̃m ꝑtinet basilicarũ consecratio. uncꝰtio al¬
caris & confectio cͥsmatis. Ipse p̃dicta officia & ordi¬
nes eccłasticos distribuit. ipse sacras uirgines bene

Expanded text:
et levitis tradere, eisque ministrare; urceolum quoque § 7. Ad diaconum pertinet assistere sacerdotibus et ministrare in omnibus quae aguntur in sacramentis Christi in baptismo vel in chrismate, in patena et in calice. Oblationes quoque inferre et disponere in altare, componere etiam mensam Domini atque vestire, crucem ferre, et praedicare Evangelium et Apostolum ad Ad presbyterum pertinet sacramentum corporis et sanguinis Domini in altario Dei conficere, orationes dicere, et benedicere dona Dei. § 9. Ad episcopum pertinet basilicarum consecratio, unctio altaris et confectio chrismatis. Ipse praedicta officia et ordines ecclesiasticos distribuit, ipse sacras virgines bene
Abbreviated transcription (Latin):
tẽpłu dm̃. & om̃ia que sunt intꝰ & extͣ custodiat.
fiaeles recipiat. ex cõmunicatos & infideles excipiat.
Qd̾ ad exorcistã ꝑtinet ex orcismos Item ssilorus¬
memorit retinere. manꝰq suꝑ energuminos &
cathecuminos in exoreitando imponere. te Isidosꝰ¬
Qd̃ ad acolitũ ꝑtinet p̃paratio luminariorũ insacra¬
Qd̃ ad psalmistã ꝑtinet officiũ canendi dicere be¬
nedictiones. laudes. offertoriũ. responsoria. & qͥcqͥd
pertinet ad cantus pęriciam. Item. Isidorus.¬

Expanded text:
templum Dei, et omnia quae sunt intus extraque custodiat; fideles recipiat, excommunicatos et infideles excipiat. § 2. Ad exorcistam pertinet exorcismos memoriter retinere, manusque super energumenos et catechumenos in exorcizando imponere. § 3. Ad acolythum pertinet praeparatio luminariorum in sacraAd psalmistam pertinet officium canendi, dicere benedictiones, laudes, sacrificium, responsoria, et quicquid pertinet ad canendi peritiam. § 5. Ad
Abbreviated transcription (Latin):
Cerechiel liber unus.
Daniel liber unus.
Osee liber unus.
Anos liber unus.
Mchee lib̾ unus.
Iohel liber unus.
Abdie liber unus.
Ione liber unus.
Naum liber unus.
Abacuc liber unus.
Sophome liber unꝰ.
Iggei liber unus.
Tacharie liber unus.
Malachie liber ums.

Expanded text:
Ezechielis liber unus. Danielis liber unus Oseae liber unus. Amos liber unus. Micheae liber unus. Joel liber unus. Abdiae liber unus. Ionae liber unus. Naum liber unus. Abacuc liber unus. Sophoniae liber unus. Aggaei liber unus. Zachariae liber unus. Malachiae liber unus.
Abbreviated transcription (Latin):
cessitas aut usus exegerit. int̾ ostiarios uł lectores qͥe
Siqui autem ante ordinati fuerint: int̾ subdiacono
habeant᷑. ita ut manũ. aut cangant sacra. Ee ẽẽ

Expanded text:
cessitas aut usus exegerit inter ostiarios deputentur et tSi qui autem ante ordinati sunt, inter subdiaconos habeantur, ita ut manum non imponant, aut sacra
Abbreviated transcription (Latin):
a septuagesima ponunt dine debeat legi¬
eptaticĩr usq in quindecĩ dies ante pascha. Q̾uta
decima die ante pascha: ponunt iheremiã usq in
cenã dñi. In cena dñi legunt cres lectiones de lam̃¬
tatione iheremie. quomͦ sedet sola ciuitas. & cet̾a.¬

Expanded text:
 Septuagesima ponunt hepta penta chum, usque in quindecim dies ante Pascha. Quinta decima die ante Pascha ponunt Jeremiam usque in Coenam Domini. In Coena Domini legunt tres lectiones de lamentatione Jeremiae: Quom
Abbreviated transcription (Latin):
iusta. possibilis. sed̾m consuetudinẽ patͥe. loeo tẽ¬
pori conueniens. necessaria. utilimani¬
festa quoq ne aliquid ꝑ obscuritatem in cauti¬
one contineat nullo pͥuata cõmodo. s ꝓ cõmu¬
ni eiuiũ utilitate conscͥpta. Item Isi dorus¬

Expanded text:
usta, possibilis, secundum consuetudinem patriae, loco temporive conveniens, necessaria, utilis, manifesta quoque, ne aliquid per obscuritatem in cautione contineat, nullo privato commodo, sed pro communi civium utilitate conscripta. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
pontifex. Sedã lectio ẽ: testam̃tũ enĩ. Tercia ẽ: uin¬
brã enĩ habens lex futurorũ bonorũ. In pasca dñi o
melias ad ipsũ diem ꝑtinentes. In fra ebdomadam:
ipsorũ dierũ. omeł. In octauis pasche. ponunt actus
In dñica prima mensis augusti: ponunt salomonẽ
ca prima mensis octobris. ponunt libros Macha-¬
beorũ: usq in kalendis nouembͥs. In dñica pͥma
mensis nouẽbͥs: hezechielẽ. daniele. & minores
dñi. In uigilia natalis dñi. legunt primĩr deysaia
solamini. Tercia. Consurge. Deinde legunt᷑ sermo¬
nes. uł omelie ad ipsũ diem ꝑtinentes. In natale
sci stephani: omelias de ipło die. In uatali sc̃i Ioħis.
similiter. In natale in nocentũ: similit̃. In natale sẽĩ¬

Expanded text:
onorum. Secunda lectio: Ubi enim Testamentum est. Tertia: Umbram enim habens lex futurorum bonorum. In pascha Domini homilias ad ipsum diem pertinentes, infra hebdomadam homilias. In octavis paschae ponunt actus In dominica prima mensis augusti ponunt Salomonem nica prima mensis octobris ponunt librum Machabaeorum usque in calendas novembris. In dominica prima mensis novembris ponunt Ezechielem et DaniDomini. In vigilia Natalis Domini legunt primum de Esaia solamini. Tertia: Consurge, consurge. Deinde leguntur Sermones vel Homiliae ad ipsum diem pertinentes. In Natali sancti Stephani Homiliae de ipso die. In natali sancti Joannis similiter. In natali Innocentum similiter. In octavas
Abbreviated transcription (Latin):
& uiuatiꝰ om̃ia decreta canonica. p̃decessorũ
meorũ pontificum. que synodalit̾ statuert̃
& ꝓbata sc̃. confirmare. & indiminutaꝰ serua¬
re. & sicut ab eis statuta st̃. in sui uigoris stabi¬
litate custodire. Queq uł qͦsq cõdẽpnauert̃.
uł abdicauerunt. simili sententia condẽpna¬
re uel abdicare. Ex decretis Symaei pape

Expanded text:
vacius omnia decreta canonica praedecessorum nostrorum pontificum, quae vel synodaliter statuerunt et probata sunt confirmare, et indiminuta conservare, et sicut ob eis statuta sunt in sui vigoris stabilitate custodire. Quaeque vel quosque condemnaverunt vel abdicarunt, simili sententia condemnare e
Abbreviated transcription (Latin):
chei: apocͥfa. Oyuscłã alteriꝰ clementis alexan¬
drini: apocͥfa. Opcla cassiam p̃sb̾i galliarũ: apocͥ¬
sio cyriciae ħlite: apocͥfa. Passio georgii apocͥfa.
Seripta que appellant᷑ salomonis contraditio: a poiͥ
hilateria omnino que ñ ab angło ut illi confingit
shotinꝰ. & bonosus qui simili errore defecerunt.
hontan quoq cũ suis obscenssimis se quacib A pol
liuaris. ralentinus. apollinaris siue manicheus.
faustus. Sabellius. arriꝰ. Macedomiꝰ. Eunomiꝰ. Nouatꝰ.
Sabiꝰ. Calixtꝰ. Donatꝰ. & eustatiꝰ. Nubianus. pelagius. Iu
constantinopolitanꝰ. cũ consortib suis. nec ñom̃s
hereses quas ipsi corũq discipli. si ue scismatici do¬
cuerunt. uł conscͥpserunt. quorũ nomina minime
retinemꝰ: ñ solũ repudiata. uerũ etiã ab om̃i chaco¬
lica & romana eccła eliminata. atq cũ suis aucto¬
rib auctorũq sequacib sub anathematis indisso¬
lubili uindo. in eternũ confitem᷑ ẽẽ dampnata.

Expanded text:
chaei, apocrypha. Opuscula alterius Clementis Alexandrini, apocrypha. Opuscula Cassiani presbyteri Galliarum, apocrsio Cirici et Julitae, apocrypha. Passio Georgii, apocrypha. Scripta quae appellantur Salomonis contradictio, apocrypha. Phylacteria omnia, quae non ab angelo, ut illi confingunt, Photinus et Bonosus, et qui simili errore defecerunt, Montanus quoque cum suis obscenlinaris, Valentinus sive Manichaeus, Faustus, Sabellius, Arius, Macedonius, Eunomius, Novatus Sabatius, Calixtus, Donatus, et Eustachius, Julianus, Pelagius, JulConstantinopolitanus cum consortibus suis, nec non et omnes haereses quas ipsi et eorum discipuli sive schismatici docuerunt, vel conscripserunt, quorum nomina minime retinemus, non solum repudiata, verum et ab omni Catholica et Romana Ecclesia eliminata, atque cum suis auctoribus auctorumque sequacibus sub anathematis indissolubili vinculo in aeternum confitemur esse damnata.
Abbreviated transcription (Latin):
pocfa. Liber de infantia saluatoris: apocͥł. Aiber
de natiuitate saluatoris. & de sc̃a Maria. & de ob¬
stetrice saluatoris: apocͥfꝰ diber qui appellat᷑ pasto¬
ris apocfꝰ. libri om̃s quos fecit leutius difcipulus
diaboli: apocͥfi. Sib̾ qui appellat᷑ fundam̃tum.
apocͥfꝰ. Liber qui appellat᷑ chesaurꝰ: apocͥfꝰ lib̾ qͥ ẽ¬

Expanded text:
apocrypha. Liber de infantia Salvatoris, apocryphus. Liber de nativitate Salvatoris, et de sancta Maria, et de obstetrice Salvatoris, apocryphus. Liber, qui appellatur Pastoris, apocryphus. Libri omnes quos fecit Leutius discipulus diaboli, apocryphi. Liber, qui appellatur fundamentum, apocryphus. Liber, qui appellatur thesaurus, apocryphus. Libe
Abbreviated transcription (Latin):
Uͤ non oporteat plebeios psalmos in eccła cantari
nec libros p̃ter canonẽ legi. s sola sacra uolumina
Exodus liber unus Numerus liber unus
hesu naue liber unꝰ.
Iydicũ liber unus.
Buch liber unus.
Negum libri quatuor
Paralipomenon libͥ.uͦ
Osalmorum lib̾ unus.¬
Salomonis libri.iii.
Lob liber unus.
Tobie liber unus.
Hesdre liber unus.
Hester liber unus.
udith liber unus.
Machabeorũ libri duo.

Expanded text:
 non oporteat plebeios psalmos in ecclesia cantari, nec libros praeter canonem Legis, sed sola sacra volumina . . Genesis liber unus. Exodus liber unus.Jesu Nave liber unus. Judicum liber unus. Ruth liber unus. Regum libri quatuor. Paralipomenon libri duo. Psalterium libSalomonis libri quinque. Job liber unus. Tobiae liber unus. Hesdrae liber unus. Hester liber unus. Judith liber unus. Machabaeorum libri duo.
Abbreviated transcription (Latin):
rer duxit uxorẽ: de qua duos genuit filios alexal¬
¶drũ
& aristobolũ. S hec cũpostea & ꝓpt̃ speciẽ & ꝓpt̾
generis diguitatẽ insolesceret: aniiũ eiꝰ ad ũsũ
se grauit̾ exaterbaiut. Accessit huie molestie. qd̃
baliis cõcubinis de stupro accusata ẽ: in cantũ ut
ettã antonio consuli romanorũ. qͥ tẽ in partib ori

Expanded text:
rex duxit uxorem, de qua duos genuit filios Alexarex duxit uxorem, de qua duos genuit filios Alexandrum et Aristobolum. Sed haec cum postea et propter speciem, et propter generis dignitatem insolesceret, animum ejus adversum se graviter exacerbavit; accessit huic molestiae quod ab aliis concubinis de stupro accusata est, in tantum ut etiam Antonio consuli Romanorum, qui tunc in partibus ori
Abbreviated transcription (Latin):
no. tͥbuta t̾re soluenda iudixit: atq eũde antipatie
uniu̾se regioni p̃fecit recedens. Antipat̃ autẽ an¬
tiq gr̃e ñ ĩmemor. erga hyrcanũ benignꝰ exticit
tantaq inodestia ĩiunctũ officiũ exercuit. ut c̃
iudeis quã romanis cõplaceret. Genuit autẽ fi¬
liũ. herode nomine: qui post mortẽ pacͥs cũ ine¬
rito ꝓpͥe uirtutis. tũ etiã gr̃a paterne deuotionis
a romanis coronã accepit. & rex factus ẽ. Hic est he¬
nigena pͥmꝰ iudee regnũ fusceperat: audita fama ꝑ
magos de natiuitate regis nideorũ. t̾ritꝰ ẽ: & ne for¬
te regnũ qd̃ usurpauerat amitteret. quẽ succes¬
mene sorẽ cimuit. extinguere conabat᷑. Pemit
Nitaq uimocentes: ut uniuersis morientib
ille quẽ unũ insectabat᷑. non euaderet. Ine
etiã herodes post alias uxores quas pͥmitꝰ duxerat.
marianniẽ quandã hyrcani pontificis neptẽ. factꝰ

Expanded text:
no, tributa terrae solvenda indixit, atque eumdem Antipatrum no, tributa terrae solvenda indixit, atque eumdem Antipatrum universae regioni praefecit recedens. Antipater autem antiquae gratiae non immemor erga Hircanum benignus exstitit, tantaque modestia injunctum officium exercuit, ut tam Judaeis quam Romanis complaceret. Genuit autem filium Herodem nomine; qui post mortem patris tum merito propriae virtutis, tum etiam gratia paternae devotionis a Romanis coronam accepit, et rex factus est. Hic est Henigena primus Judaeae regnum susceperat, audita fama per magos de nativitate regis Judaeorum, territus est. Et ne forte regnum quod usurpaverat, amitteret, quem successorem timuit, exstinguere conabatur. Peremit itaque innocentes, ut, universis morientibus, ille, quem unum insectabatur, non evaderet. Hic etiam Herodes, post alias uxores quas primitus duxerat, Mariannem quamdam, Hircani pontificis neptem, factus
Abbreviated transcription (Latin):
post iohanuẽ. filiꝰ eiꝰ aristobolꝰ. e post aristobolũ alex¬
ander filiꝰ eiꝰ. Post quẽ alexandra uxor eiꝰ cenuit qͥdẽ
pͥncipatũ geñis: hir cauo uͦ filiosuo pontificale dig¬
nitatẽ tͥbuit. huiꝰ hircam tẽ pore qͥd̃a latrinculi a
herosolimis egressi. circa ascalonẽ p̃das egert. Ibi in
reeteros captiuos. antipat̃ qͥda iuuenis. euiꝰda hero¬
dis geñe ydumei. qͥm ascalone tẽpli apollinis saẽdos
extitit filiꝰ. ihierosolimã captiuul ductus ẽ. Hic itaq
antipat᷑ in domo hircani aliqͦt annis seruiens indu-¬
stria ac ꝓbitate spectabilis. eid̾e hyrcatio dño suo
gratiosꝰ extitit: intantũ ut ei uniũsã domũ suã cõ¬
mitt̾et. Cirea hec tp̃ra contigit. ut antigonꝰ hircani
pontificis fr̃ minor. eũde hixcamĩ a pontificatu ppel¬
lens. sac̃dotii dignitatẽ arriperet. Cũq põpeiꝰ cõsul ro¬
tẽ hyreano reformaret. Nõpeiꝰ itaq restituto hirea¬

Expanded text:
lum Alexander filius ejus; post quem Alexandria uxor ejus tenuit quidem principatum generis, Hircano autem filio suo pontificalem dignitatem tribuit. Hujus Hircani tempore quidam latrunculi ab Hierosolymis egressi circa Ascalonem praedas egerunt, ubi inter caeteros captivos Antipater quidam juvenis, cujusdam Herodis genere Idumaei, qui in Ascalone templi Apollinis sacerdos exstitit, filius, Hierosolymam captivus ductus est. Hic itaque Antipater in domo Hircani aliquot annis serviens, industria ac probitate spectabilis, eidem Hircano domino suo gratiosus exstitit, in tantum ut ei universam domum suam committeret. Circa haec tempora contigit ut Antigonus, Hircani pontificis frater junior, eumdem Hircanum a pontificatu propellens, sacerdotii dignitatem arriperet. Cumque Pompeius consul Rotem Hircano reformaret. Pompeius itaque, restituto Hirca
Abbreviated transcription (Latin):
Utriq gͦ: eque. necessaria ẽ gr̃a. Ut uͦ iã ad seriẽ lectioĩs redeamꝰ. pͥmũ inqͥt. qͥa¬
eredita st̃ illiꝰ eloqͥa dĩ. in lege scilic ⁊ ꝓpħis. ad formã sacram̃toꝵ ad eruditio¬
nẽ moꝵ. ad p̃paratioẽs ob suscipiendũ xꝑi aduentũ. In qͥb fuert̃ qͥdã pauci qͥ
credidert̃. s multitudo q̃ ñ credidit. fidẽ dĩ ñ euacuaut. id: gentẽ illã

Expanded text:
Utrique ergo aeque necessaria est gratia. Ut vero jam ad seriem lectionis redeamuUtrique ergo aeque necessaria est gratia. Ut vero jam ad seriem lectionis redeamuredita sunt illis eloquia Dei, » in lege scilicet et prophetis, ad formam sacramentorum, ad eruditionem morum, ad praeparationes ob suscipiendum Christi adventum. In quibus fuerunt quidem pauci qui crediderunt; sed multitudo quae non credidit, « fidem D
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰ laus ñ ex hõib s ex d̾o ẽ. Qͥagͦ inqͥt ampliꝰ iudeo: aut q̃ utilitas¬
circũcisiõis Multũ ꝑ omnẽ modũ : qr ad iustificationẽ ficłi siue
ipualit᷑ siue carnalit᷑ plures accepert̃ p̃paratiões. Geitre uplus
acceper̃t fidi dicente dño. Non inueni tantãfidẽ in isrł. Cur uideimi¬
nus fidei ᷤ Hoc altitudo sapientiȩ dĩ ẽ. Si gͦ op̾ bonũ ex gr̃a si iustifieatio
ex sp̃ii. utq ⁊ iudeo ⁊ gentili facultas ad hȩc paty ⁊ ac cessus. S cũ ad hoc u¬
deus añ grãm plures accepit p̃paratiões. q̃ ⁊ ei fuer̾̃t t̃p̃rales ꝯsolatiões. plus
accepit ꝑ omnẽ modũ. Tẽpore aũ gr̃e udeꝰ gentilẽ ñ p̃cellit: qr qͣntũ de p̃sen¬
ti. gentilis plꝰ fidi accepit: qͣntũ de pret̾itiᷤ utrũq equȩ sub peccato gr̃a inuenit

Expanded text:
cujus laus non ex hominibus, sed ex Deo cujus laus non ex hominibus, sed ex Deo circumcisionis? Multum per omnem modum, » quia ad justificationem fidei sive spiritualiter, sive carnaliter plures acceperunt praeparationes. Gentes vero plus acceperunt fidei, dicente Domino: « Non inveni tantam fidem in Israel . » Cur Judaei minus fidei? Hoc altitudo sapientiae Dei est. Si ergo opus bonum ex gratia, si justificatio ex spiritu, utrique et Judaeo et gentili facultas ad haec patet et accessus. Sed cum ad hoc Judaeus ante gratiam plures accepit praeparationes, quae etiam ei fuerunt temporales consolationes plus accepit per omnem modum. Tempore autem gratiae Judaeus gentilem non praecellit, quia quantum de praesenti gentilis plus fidei accepit, quantum de praeteritis utrumque aeque sub peccato gratia invenit.
Abbreviated transcription (Latin):
instructiões ad fidẽ xꝑi:. gentili nicħ hoꝵ fuit: pret̃ solã nat᷑alẽ intel¬
m̾ito ane cedit. Qntũ uͦ adm̾ita certiscausarũ ratiõib monstratũ: om̃s
peccato fuisse ante grãm. Peccati uͦ ꝑ legẽ cognitio tantũ fuit. ñ remissio.
Nunc aũ io÷ tẽpore gr̃e. manisestata ẽ iustitia ñ legis ñ m̾⁊toꝵi: s dĩ ĩ sangͥne
xꝑi. Hec ẽ gr̃a. Uñ ⁊ pꝰpaululũ. qͣsi ꝯcludendo infert. arbi t᷑nꝰ hominẽ ꝑ fide
iustificari: sine oꝑib legis. Adhuc paululũ ad suꝑiora recleamꝰ. Nonẽ inqͥt¬
aũ unde ẽ:ꝰ Aut ex gr̃a. aut ex lege: Si ex lege. ñ gͦ ꝓpt̾ legẽ. S inienitu
p̃ter legẽ: qr gentes q̃ legẽ ñ habent. nat᷑alit̾ q̃ legis st̃ faciunt: id÷ fru¬
ctũ affert in patientia. Deĩ seqͥt᷑.Si tu iudeus cognominaris ⁊ cȩt̾a.
ac sidicat. Otu qͥ iudeꝰ cognominaris. iustificatio legiꝰᷤ unde ẽ: ex lege

Expanded text:
li nihil horum fuit, praeter solam naturalem intelmerito antecedit. Quantum vero ad merita, certis causarum rationibus monstratum est omnes sub peccato fuisse ante gratiam. Peccati vero per legem cognitio tantum fit, non remissio « Nunc autem, id est tempore gratiae, manifestata est justitia » non legis, non meritorum, sed Dei in sanguinei. Haec est gratia. Unde et post paululum quasi concludendo infert. « Arbitramur hominem per fidem justificari sine operibus legis . » Adhuc paululum ad superiora redeamus. « Non estlege, non ergo praeter legem. Sed invenitur praeter legem, quia gentes quae legem non habent, naturaliter quae legis sunt faciunt, id est fructum afferunt in patientia. Deinde sequitur: « Si tu Judaeus cognominaris , etc. » Ac si dicat: O tu qui Judaeus cognominaris, justificatio legis unde est: ex lege,
Abbreviated transcription (Latin):
ent uł głȩ uł supplicioꝵ. Ubi tñ absit. ut impediant iustũ a uita ȩt̾na. ꝗͣdã pec¬
cata uenialia: sine qͥb hec uita ux aut nũꝗͣ transigit᷑: sic̃ nec ꝑdert̃ ĩpio q̃dã bona
opa sine qͥb difficillime uita cinlib pessimi hõĩs inuenit᷑. S miseri hoĩes cũ audiunt
he ignẽ et̾nũ. ꝓmittunt sibi ibi purgatoriũ. Multi inquiunt saluabunt᷑. sic qͣsi ꝑ ignẽ.
dsp̃e desꝑatoꝵ. ẜmo sciendũ ẽ qr nicħ in hac uita illo igne duriꝰ cogitari potest. Cam̃
testante apło utiq ꝑ ignẽ ibi saluabit᷑. qͥ suꝑ sundam̃tũ xꝑm ñ aurũ. argentũ lapides¬
pciosos. s ligna. fenũ. stipulã. edificat. ñ tam̃ respuit. ne recipiat. nec receptũ respu
findam̾tũ: idq oĩb carnalib suis qͥb capit᷑ uł sibeũbit. delectatiõib ante ponit. cũ

Expanded text:
e vel suppliciorum. Ubi tamen absit, ut impediant justum a vita aeterna quaedam peccata venialia, sine quibus haec vita vix, aut nunquam transigitur, sicut nec proderunt impio quaedam bona opera, sine quibus difficillime vita cujuslibet pessimi hominis invenitur. Sed miseri homines cum audiunt hic ignem aeternum, promittunt sibi ibi purgatorium. Multi, inquiunt, salvabuntur ibi, sic quasi per ignem. O spem desperatorum! Primo sciendum est quia nihil in hac vita illo igne durius cogitari potest. Tamen, testante Apostolo, utique per ignem ibi salvabitur qui super fundamentum Chrnec receptum respuit fundamentum, idque omnibus carnalibus suis, quibus capitur vel succumbit, delectationibus anteponit, cum
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ sta hic mecũ dix̃ dñi ad moysen: ⁊ docebo te. Popłs uͦ ludebat:⁊ cap̃ui¬
⁊ uideri ⁊ amat. Unde ⁊ añ facies regũ dicunt᷑ stare: qͥ fidelit̾ ꝓbant᷑ mnistra-¬
re. Sta ⁊ obsequere mͥ. dicet tͥ regulꝰ aliqͥs hiiꝰ mũdi. ⁊ adopto te ĩfiliũ
⁊ ĩ głam regni mei. Quȩ ꝓbra. qͣs laboꝵ molestias ñ sustinebis  Stamecũ
dic̃ t d̾s. ⁊ adopto te ĩ filiũ: ꝯĩa mea tua sint: tueris regnũ meũ:⁊ ego bonĩ
tuũ. Habes obsidẽ. ꝓ te cũ adhuc impiꝰ ẽẽs: morientẽ filiũ meũ: iustificat᷑
aũ pignus tenes spͣm meũ. Da dñe. da opat̾ luminũ qͦd iubes: da qͦd ꝓmit¬

Expanded text:
um , » dixit Dominus ad Moysen, et docebo te. Populus vero ludebat, et caput vitat, et videt et videri amat. Unde et ante facies regum dicuntur stare, qui fideliter probantur ministrare. Sta et obsequere mihi, dicit tibi regulus aliquis hujus mundi, et adopto te in filium et in gloria regni mei. Quae probra, quas labodicit tibi Deus, et adopto te in filium; omnia mea tua sunt; tu eris regnum meum, et ego bonum tuum. Habes obsidem, pro te, cum adhuc impius esses, morientem Filium meum; justificatus autem pignus tenes Spiritum meum. Da, Domine, da, o Pater luminum, quod jubes; da quod promit