comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
onem eius requirunt: et quid sibi ad
utilitatem atq salutem ꝑtinens eẽt
agendum cum magna expetunt de¬
uotione: parati audire. et oꝑe comple¬
re. que a sc̃o pontifice discerent. Nam
lumen quod eos ext̾ius ꝑfudit. etiam
int̾ius illuminauit: et ad querendũ
salubre consilium incitauit. Delecta¬
bantur namq in uerbis illis que
audierant: licet exterriti eẽnt de lu¬
minis claritate. At uero uir sõs sc̃a
repletus sapientia. cepit eos instru¬
ere hanc ẽẽ uisionis diumnȩ atq an¬
gelicȩ consuetudinem ⁊ ut in aduen¬
tu suo terreant corda mortalium.
subsequenti consolatione demulceant
ỹcedentem timorem: instruens eos
ex auctoritate scãrum scripturarum.
quomodo singulis quibꝰq apparue¬
nnt: et in primordio apparitionis
incusserint. uidentibus se timorem:
s post gr̃ãm consolationis. gratissimã
eorum cordib p̾buere leticiȩ hilarita¬
tem. Cumq iam sc̃s uir eos de talibꝰ

Expanded text:
onem eius requirunt, et quid sibi ad onem eius requirunt, et quid sibi ad utilitatem atque salutem pertinens esset agendum, cum magna expetunt devotione, parati audire et opere complere, quae a sancto pontifice discerent. Nam lumen, quod eos exterius perfudit, etiam interius illuminavit et ad querendum salubre consilium incitavit. Delectabantur namque in verbis illis quae audierant, licet exterriti essent de luminis claritate. At vero vir sanctus, sancta repletus sapientia, cepit eos instruere, hanc esse visionis divinae atque angelicae consuetudinem, ut in adventu suo terreant corda mortalium, sed subsequenti consolatione demulceant precedentem timorem, instruens eos ex anctoritate sanctarum scripturarum, quomodo singulis quibus apparuerant et in primordio apparitionis incusserint videntibus se timorem, sed post per gratiam consolationis gratissimam eorum cordibus prebuere letitiae hilaritatem. Cumque iam sanctus vir eos de talibus
Abbreviated transcription (Latin):
promptã pontificem. etiam uisibili¬
ter ostendere dñs uoluit. quod fidi¬
libus cunctis ꝓmisit. ubi sunt duo
uel tres congregati in nomine mes.
ibi sum in medio eorum: repente lux
tam copiosa totam repleuit eccłam.
ut claritatem euinceret solis: et cũ
luce uox pariter audita ẽ dicens. Pax
uobis. Ego sum: nolite cimere. Ma¬
nete in dilectione mea. Et post hec
uerba lux que aduenenerat recessit.
et incredibilis suauitatis odor. in e¬
adem domo remansit: ut patenter
ostenderetur. illic auctorem lucis et
pacis atq suauitatis uenisse. Quem
nemo eorum qui aderant p̾ter ep̃m
fulgorem luminis: timore ꝑculsi in¬
tueri ualuerunt. Tantaq claritatis
gła pontificem scm̃ ꝑfudit: ut splen¬
doi ex eo ꝓcedens. plus conspicuam
domum in qua sedebant reddiderit.
quam lucernarum lumina ibidem
iucentia. Rex itaq et regina pedibꝰ
se sc̃i sacerdotis ꝓsternunt. et cum
magno pauore ac gemitu consolati¬

Expanded text:
promtam pontificem etiam visibilipromtam pontificem etiam visibiliter ostendere Dominus voluit, quod fidelibus cunctis promisit: Ubi sunt duo vel tres congregati in nomine meo, ibi sum in medio eorum: repente lux tam copiosa totam replevit aecclesiam, ut claritatem solis evinceret, et cum luce vox pariter est audita, dicentis: Pax vobis; ego sum, nolite timere. Manete in dilectione mea. Et post haec verba lux que advenerat recessit, et incredibilis suavitatis odor in eadem domo remansit, ut patenter ostenderetur, illuc auctorem lucis et pacis atque suavitatis venisse, quem nemo eorum qui aderant preter episcopum, propter fulgorem luminis timore perculsi, intueri valuerunt. Tantaque claritatis gloria pontificem sanctum perfudit, ut splendor ex eo procedens, plus conspicuam domum in qua sedebant reddiderit, quam lucernarum lumina ibidem lucentia. Rex itaque ac regina pedibus se sancti sacerdotis prosternunt et cum magno pavore ac gemitu consolati
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑnoctarent: ep̃s in domo ante alta¬
mas. et regina in oratorio sc̃i petri
iixta domum regiam: expleta ora¬
tione pontifex ad ostium regii cubi¬
culi pulsaturus accessit: ut uideli¬
cet ꝑ alta silentia noctis. aliis cuns
rege absoluto. liberius posset cõmit¬
tere sacra misteria uerbi. Quem osti¬
is aꝑtis cubicularii regis reuerent
suscipiunt: et cum honore debito usqͥ
ad penetralia regis introducunt.
S et rex alacriter ei obuiam ꝓsili¬
uit: eumq amplexus. cum ipso et
ueriabili coniuge. in oratoro beatis¬
simi apłorum principis petri. quod
ut diximus cubiculo regis contigu¬
ũerat ꝓcessit. sũ q illi tres pontifex sci¬
licet. et rex. atq regina. dispositis se
dilibus consedissent: circumstantib
quibꝰdam clericis qui cum pontifi¬
ce uenerant. et familiaribꝰ regis atq
ret salutaribus. ac euangelicis disci¬
plinis imbueret: ad confirmandam
uere fidei p̾̃dicationem ꝑ scm̃ de¬

Expanded text:
pernoctaret, episcopus ante altapernoctaret, episcopus ante altamas, et regina in oratorio sancti Petri, juxta domum regiam: expleta oratione, pontifex ad ostium regii cubiculi pulsaturus accessit: ut videlicet per alta silentia noctis aliis curis regi absoluto, liberius posset committere sacra mysteria verbi. Quem ostiis apertis cubicularii regis reverenter suscipiunt, et cum honore debito usque ad penetralia regis introducunt. Sed et rex alacriter ei obviam prosiluit, eumque amplexus, cum ipso et venerabili conjuge in oratorium beatissimi Petri principis apostolorum, quod ut diximus, cubiculo regis contiguum erat, processit. Cumque illi tres, pontifex scilicet, et rex, atque regina, dispodilibus consedissent, circumstantibus quibusdam clericis, qui cum pontifice venerant, et familiaribus regis atquret salutaribus ac euvangelicis disciplinis imbueret, ad confirmandam verae fidei predicationem per sanctum de
Abbreviated transcription (Latin):
hortari eos: iuxta u̾bum cuum. Et
ueniens rex ad ppłm cepit adhorta¬
rieos: ut in dm̃ qui eis uictoriam
dederat crederent: quia dii illorum
in tribulatione sua nichil eis ꝓdesse
potuerunt. Acclamauerunt autem
omes p̾currente misccłia et poten¬
tia dei. Mortales deos relinquimꝰ.
głoriose rex. et uerum deum immor¬
talem quem remiigius p̾dicat: cre¬
dere parati sumus. Auntiantur
hec sc̃o remigio. Ille quoq gaudio
magno repletus. regem et ppłm
qualiter diabolo et oꝑibus et pom¬
pis eius renuntiare. et in deum
credere deberent: aꝑtis et breuibus
uerbis instruxit. Et quia dies sc̃i
pasche immineba t: ieiuniũ scđm
xp̃ianorum consuetudinem eis indi¬
rit. Die uero passionis domini qu̾e
parasceuen usus eccłasti cus uocat.
pridie scilicet antequam baptismi
gr̃am rex et ppłs eius ꝑcepturie¬
rant: cum sc̃s remigius et uenera¬
bilis coniunx regis rothildis. ꝓre
gis et ppłi enis salute in oratione

Expanded text:
hortari eos iuxta verbum tuum'. Et hortari eos iuxta verbum tuum'. Et veniens rex ad populum, cepit hortari eos, ut in Deum, qui eis, victoriam dederat, crederent, quoniam dii illorum in tribulatione sua nichil eis prodesse potuerunt. Acclamaverunt autem omnes, precurrente misericordia et potentia Dei: 'Mortales deos relinquimus, gloriose rex, et verum Deum, inmortalem, quem Remigius predicat, credere parati sumus'. Nuntiantur haec sancto Remigio. Ille quoque gaudio magno repletus, regem et populum, qualiter diabolo et operibus ac pompis eius abrenuntiare et in Deum credere deberent, apertis et brevibus verbis instruxit. Et, quia dies sancti pasche imminebat, ieiunium secundum christianorum consuetudinem eis indixit. Die vero passionis Domini, quem parasceuen usus aecclesiasticus vocat, pridie scilicegratiam rex et populus ejus percepturi erant, cum sanctus Remigius et venerabilis conjux regis Clotildis, pro regis et populi ejus salute in oratione
Abbreviated transcription (Latin):
Unde credo eos nulla potestate esse
p̃ditos: qui sibi credentib ñ succur¬
inuoco: et in te credere desidero: tan
infugam terga dederunt: et ut ui¬
derunt regem suum interfect̾um.
clodouei potestati se subdunt dicen
nentem plagam cessare. et aleman¬
nos cepit: ipsosq ac terram eorum
sub iugo cributario constituit. Sicq
facta uictoria. reuersus est in franci¬
am ad reginam suam: et narrauit ei
qualiter ꝑ inuocationem nominis
ih̃u xp̃i. uictoriam meruit obtinere.
doueo regnante.
Unc regina ut impleretur di¬
ctum apłi. saluatur uir infi¬
delis ꝑmulierem fidelem. uocauit
scm̃ remigium urbis remensis an¬
tistitem: dep̾cans eum ut regi uiam¬
salutis p̾dicaret. Quem sc̃s sacerdos
ꝑ multam salutaris doctrinam uitȩ.¬
ad baptismum uenire p̾dicabat. Et
ille ait. libenter te audiam beatissi¬
me pater. s unum restat: quia po¬
pulus qui me sequitur ñ uult dõs
suos relinquere. uadam autem ad¬

Expanded text:
unde credo, eos nulla potestate esse unde credo, eos nulla potestate esse preditos, qui sibi credentibus non succurinvoco et in te credere desidero, tantin fugam lapsi, terga dederunt, et videntes regem suum interfectum, Hludowici potestati se subdunt, dicentnentem plagam cessare et Alemannos cepit, ipsosque ac terram eorum sub iugo tributario constituit. Sicque, facta victoria, reversus est in Franciam ad reginam suam et narravit ei, qualiter per invocationem nominis Iesu Christi victoriam meruit obtinere. dowico regnante. 14. Tunc regina, ut impleretur dictum apostoli: Salvatur vir infidelis per mulierem fidelem, vocavit sanctum Remigium urbis huius Remensis antistitem, deprecans eum, ut regi salutis viam praedicaret. Quem sanctus sacerdos per multam salutaris vitae doctrinam ad baptismum venire predicabat. Et ille ait: 'Libenter te audiam, beatissime pater; sed unum restat, quia populus, qui me sequitur, non vult deos suos relinquere. Vadam autem ad
Abbreviated transcription (Latin):
queret.S nullo modo animum ens
ad credendum poterat commouere:
donec tandem aliquando bellum
contra alemannos sueuõq moueret.
in quo compulsus est confiteri quẽ
antea negauerat.
actum ẽ autem bellantib int̾¬
alemannis atq sueuis. ut clodouei
exercitus nimis corrueret: aurelia¬
nusq consiliarius enis intuens re¬
gem ait. Domine mi rex crede modo
in dm̃ celi quem domina mea regi¬
na p̾dicat: et dabit tibi ipse rex re¬
gum et deus cęli ac terre iuctoriam.
Ille uero eleuatis in celum oculis:. cõ¬
motus in lacrimic ait. Iħu xp̃e quẽ
rotildis regina mea p̾dicat ẽẽ filium
deiuim. qui subuenis in tribulati¬
one. qui das auxilium in te sꝑantib.
tuum ad iutorium deuotus postulo.
ut si michi uictoriam suꝑ hostes de¬
deris. et exꝑtus fuero illam uirtu¬
tem quam de te ppłi p̾dicant: credã
tibi et in nomine tuo baptirabor.
Inuocaui enim deos meos: et ut ex¬
ꝑior elongati sunt ab auxilio meo.

Expanded text:
queret. Sed nullo modo animum eius queret. Sed nullo modo animum eius ad credendum poterat commovere, donec tandem aliqcontra Alemannos Suevosque moveret, in quo compulsus est Deum confiteri, quem antea negaverat. XXXIV. Factum est autem bellantibus intAlemannis atque Suevis ut Clodovei exercitus nimis corrueret. Aurelianus consiliarius ejus intuens regem, ait: DoDeum caeli, quem domina mea regina predicat, et dabit tibi ipse Rex regum et Deus caeli ac terrae victoriam'. Ille vero, elevatis in caelum oculis, commotus in lacrimis, ait: 'Iesu bone, quem Hrotchildis, regina mea, predicat esse filium Dei vivi, qui subvenis in tribulatione, qui das auxilium in te sperantibus, tuum adiutorium devotus postulo, ut, si michi victoriam super hos ostes dederis, et expertus fuero illam virtutem, quam de te populi predicant, credam tibi et in nomine tuo baptizabor. Invocavi enim deos meos, et, ut experior, elongati sunt ab auxilio meo;
Abbreviated transcription (Latin):
ut regis cor ad credendum compun¬
geret. Baptitatus est autem puer.
quem ingomarum uocauit: quiq
mn albis discessit. Uñ rexnimis con¬
cristatus. reputabat regine: increpan¬
do dicens ad eam quia si in nomine
deorum meorum puer dedicatus
fuisset: utiq incolumis diu uixisset.
Quia uero in nomine dei ur̃i bapti¬
ratus ẽ: uiuere ñ potuit. Regina
uero dicebat. Deo grãs ago qui me
ñ duxit indignam: ut de utero meo
primogenitum in regno suo reciꝑe
sit dignatus. Ego autem nullum
dolorem in corde meo ꝓ hac causa su¬
stineo. Postea genint filium alium:
quem in baptismo clodomirum uoca¬
uit. Et hic cum egrotare cepisset:
dixit rex. Non potest nisi alnid et de
isto sic fiat. quomodo fuit de fratre
eius: ut baptiratus in nomine xp̃i
ur̃i cito moriatur. S orante regina.
et domini misccła p̃currente: recepit
sanitatem. Regina quoos ñ cessabat
regi p̾dicare. ut dm̃ uerum coleret:
et idola que colebat uana derelin¬

Expanded text:
ut regis cor ad credendum conpunut regis cor ad credendum conpungeret. Baptizatus est puer, quem Ingomirum vocavit, quique in albis decessit. Unde rex nimis contristatus, reputabat reginae, increpando dicens ad eam, quia: 'Si in nomine deorum meorum puer dedicatus fuisset, utique incolomis diu vixisset; quia vero in nomine Dei vestri baptizatus est, vivere non potuit'. Regina vero dicebat: 'Deo gratias ago, qui me non duxit indignam, ut de utero meo primogenitum in regno suo recipere sit dignatus. Ego autem nullum dolorem in corde meo pro hac causa retineo'. Postea vero genuit filium alium, quem in baptismo Chlodomirum vocavit. Et hic cum aegrotare cepisset, dixit rex: 'Non potest aliud, nisi et de isto sic fiat, quomodo fuit de fratre eius, ut baptizatus in nomine Christi vestri cito moriatur'. Sed orante regina et Domini misericordia precurrente, recepit sanitatem. Regina quoque non cessabat regi predicare, ut Deum verum coleret et idola quae colebat vana derelin
Abbreviated transcription (Latin):
ce discedere. Grandis timor et pauor
regni sui. commoto exercitu si¬
bi tõ rĩgiam ꝓuinciam subiugaũ.
Inde gundebandi regis burgundio¬
num neptem. indelicet fratris sui ch¬
ꝑici filiam. quem gladio interfecertt
nomine rothildem: pulchram sati
puellam et ueram xp̃ianissimam in¬
terueniente aureliano consiliarioas
legatario suo. nutu diuino in con¬
iugem sumpsit: sicut lector in suo
loco plenius legere potest.
N dieb illis dilatanit rex clodoniꝰ¬
regnum suum usq sequanam. Se¬
quenti tempore usq ligerim fluui¬
um occupauit. Accepitq aureliamĩ.
castrum milidimense: quod et in cdu¬
catum obtinuit. Concepit deniq ac
peꝑit rothildis filium. Quem cum
sacro baptismate consecrari uellet:
rex ñ ad quiescebat ei. Necdum enim
credebat in dominum dm̃ celi. Regi¬
na enim illi cotidie p̾dicabat eum.
At ille nolebat eam audire. Int̾erea
regina parat filium ad baptismum:
ornat eccłiam uelis atq cortinis:

Expanded text:
ce discedere. Grandis timor et pavor ce discedere. Grandis timor et pavor regni sui, commoto exercitu, sibi Toringiam provinciam subiugavit. Inde Gundebaudi regis Burgundionum neptem, filiam videlicet fratris sui Chilperici, quem gladio interfecerat, nomine Hrothildem, pulchram satis puellam et vere christianissimam, interveniente Aureliano consiliario ac legatario suo, nutu divino in coniugem sumpsit, sicut lector in suo loco plenius legere potest. In diebus illis dilatavit rex Hludowiregnum suum usque Sequanam. Sequenti tempore usque fluvium Ligerim occupavit, accepitque Aurelianus castrum Milidunensem, quod et in ducatum obtinuit. Concepit denique ac peperit Hrothildis filium. Quem cum sacro baptismate consecrari vellet, rex non adquiescebat ei; necdum enim credebat in dominum Deum caeli. Regina enim cotidie illi predicabat eum; at ille nolebat eam audire. Interea regina parat filium ad baptismum, ornat aecclesiam velis atque cortinis,
Abbreviated transcription (Latin):
nissit cum armorun. pparatu ue¬
nire: scd̃m morem in campo marti¬
o.Sic enim conuentum illum uoca¬
bant amarte. quem pagani dm̃ belli
credebant: aquo et martium men¬
sem. et terciam feriam. diem martis
appellauerunt. Quem conuentum
postenores franci. maii campum qͦn¬
do reges ad bella solent ꝓcedere: uoca¬
ri instituerunt. Uerum ubi rex cunc¬
tum exercitum circiiuit. uenit ad
hominem illum qui urceum prẽti¬
to anno cum bipenni ꝑcusserat: et
ait ad eum. Nullus hic tam incul¬
ta et sordida arma habet sicut tu ha¬
bes: quia neq clipeus. neq lancea.
neq bipennis ẽ utilis. Accepit au¬
tem rex franciscam eius que uocat᷑
bipennis: et ꝓiecit in t̾ram. Gumo
ille se inclinasset eam recolligere: rex
statim eleuata manu franciscam su¬
am in caput eius defixit. et artͤi¬
cut tu insuessionis ciuitate suꝑiori
anno in uireo illo fecisti: sic et facio
tibi. Mortuo q illo: exercitum rex
de ipso campo iussit ad ꝓpria. in pi¬

Expanded text:
iussit cum armorum apparatu veiussit cum armorum apparatu venire secundum morem in campo Marcio. Sic enim conventum illum vocabant a Marte, quem pagani deum belli credebant, a quo et Marcium mensem et tertiam feriam diem Martis appellaverunt; quem conventum posteriores Franci Mai campum, quando reges ad bella solent procedere, vocari instituerunt. Verum ubi rex cunctum exercitum circuivit, venit ad hominem illum, qui urceum preterito anno cum bipenna percusserat, et ait ad eum: 'Nullus hic tam inculta et sordida arma habet, sicut tu, quia neque clipeus neque lancea neque bipenna est utilis'. Accepit autem rex franciscam eius, quae vocatur bipenna, et proiecit in terram. Cum autem ille se inclinasset eam recolligere, rex statim, elevata manu, franciscam suam in caput eius defixit et ait: 'Sicut tu in Suessionis civitate superiore anno in urceo illo fecisti, sic et facio tibi'. Mortuoque illo, exercitum rex de ipso campo iussit ad propria in pa
Abbreviated transcription (Latin):
ylebo. U eniens autem suessionis ci¬
uitatem: cunctam p̾dam que aspor¬
tata uel adquisita fuerat. rogat af¬
ferri in medium. Cumo omnia fu¬
issent in p̃sentiam regis allata. dix̃.
Rogo uos o fortissimi pugnatores:
ut michi dare urceum istum ñ ne¬
getis. Hoc rege dicente. illi franci
qui bono animo fuerunt aiunt.
Omnia gloriose rex que cernis tua
sunt: et nos tuo domimo subiecti.
Quod tibi bonum uidetur: hoc fac.
Nullus enim tuȩ potestati resistere
audet. Gumq hec illi benigne dixis¬
sent: unus francus leuis. cum uoci¬
ferat ione eleuata bipenm. que alio
nomine appellatur francisca: ꝑcussit
urceum illum dicens. Tu nichil hinc
accipies rex: nisi quod cibi sors uera
donauerit. Obstupefactis omnib
rex imuriam suam patienter suffe¬
rens. acceptum urceum nuntio ecle¬
siastico reddidit: seruans iram in cor¬
de absconsam. Transacto anno chlo¬
doueus rex. ut omnium armorum
nitorem uideret. omnem exercitum

Expanded text:
plebo'. Veniens autem Suessionis ciplebo'. Veniens autem Suessionis civitatem, cunctam predam, quae asportata vel adquisita fuit, rogat afferri in medium. Cumque omnia fuissent in presentiam regis allata, dixit: 'Rogo vos, o fortissimi pugnatores, ut michi dare istum urceum non negetis'. Hoc rege dicente, illi Franci, qui bono animo fuerunt, aiunt: 'Omnia, gloriose rex, quae cernis, tua sunt, et nos tuo dominio sumus subiecti. Quod tibi bonum videtur, hoc fac; nullus enim tuae potestati resistere audet'. Cum hec illi benigne dixissent, unus Francus levis, cum vociferatione, elevata bipenna, quae alio nomine appellatur francisca, percussit urceum illum, dicens: 'Tu nichil hinc accipies, rex, nisi quod tibi sors vera donaverit'. Obstupefactis omnibus, rex iniuriam suam patienter sufferens, acceptum urceum nuntio aecclesiastico reddidit, servans iram in corde absconsam. Transacto anno, Hludowicus rex, ut omnium armorum nitorem videret, omnem exercitum
Abbreviated transcription (Latin):
omniumq infirmitatum languo¬
rib medelam p̾bens. Transitum au¬
tem rex faciens secus ciuitatem remen
sem. ꝑ uiam que usq hodie ꝓpt̾ bar¬
barorum ꝑ eam iter. barbarica nuncu¬
patur: noluit in eamdem cuntatem
introire: ne ab exercitu suo aliquod
malum ibi fieret. Sine uoluntate
autem et conscientia ipsius. pars que¬
dam indisciplinatorum. qm̃ ñ erat
potestas temꝑalis inhabitantium
que eis resisteret. ean dem ciuitatem
intrauit: et quedam omam̃ta atq sa¬
era uasa inde rapientes. ut p̾dones
solent. asportauerunt. Inter que urce¬
um mire magnitudinis atq pulchri¬
tudinis rapientes: tulerunt.
c̃s autem remigiuis missos su¬
os ad regem clodoueum dire¬
xit: dep̃cans ut si aliud desacris ua
Hec audiens rex: ait ad missos eccla¬
sticos. SSequimim nos usq suessio¬
nis ciuitatem: quia ibi cuncta que
ad quisita sunt. diuidenda erunt.
Cumq michi urceus ille in partẽ
obuenerit: que ep̃s postulat adim¬

Expanded text:
omniumque infirmitatum languoomniumque infirmitatum languoribus medelam prebens. Transitum autem rex faciens secus civitatem Remi per viam, quae usque hodie propter barbarorum per eam iter Barbarica nuncupatur, noluit in eandem civitatem introire, ne ab exercitu suo aliquod malum ibi fieret. Sine voluntate autem et conscientia ipsius pars quaedam indisciplinatorum, – quoniam non erat potestas temporalis inhabitantium, quae eis resisteret, – eandem civitatem intravit, et quedam ornamenta atque sacra vasa inde rapientes, ut predones solent, asportaverunt. Inter que urceum mirae magnitudinis atque pulchritudinis rapientes tulerunt. anctus autem Remigius missos suos ad regem Chludowicum direxit, deprecans, ut, si aliud de sacris vauberet. Haec audiens rex, ait ad missos aecclesiasticos: 'Sequimini nos usque Suessionis civitatem, quia ibi cuncta que adquisita sunt dividenda erunt. Cumque michi urceus ille in partem obvenerit, quae episcopus postulat adim
Abbreviated transcription (Latin):
nno quinto clodoreo regnante.
siargius filius egidii dux roma¬
norum qui in galliis habitabat. in
luessionis craitate. quam pater eiꝰ
tenuerat residebat: suꝑ quem chlodo¬
ueus cum hoste aduenit. atq deuicit.
Quemiq ab alarico apud quem in tolo¬
sa fugiens chlodoueum. aliquamdiu
habitauit. sibi transmissum recepit.
et occidi p̾cepit: et omnia que illius
erant sue potestati subegit. Eo temꝑe:
multȩ eccłȩ a chlodones exercitu de¬
p̃datȩ sunt. Erant autem sicut et rex
illorum: fanatici et pagam. At tam̃
audientes miracula. que fiebant ꝑ
beatum remigium: reuerebant᷑ eum.
Et licet pagani. diligebant eum. in
quo lux celestis gr̃e omnib resplen¬
debat: et rex illorum libenter illum
audiebat : et audito eo multa faciebat:
et a multis nequiciis se cohibebat.
rat enim sc̃s remiigius
uir sapiens. atq scĩssimus. e¬
gregius rethoricus: p̾clarus uirtu¬
tibus: cetis uisum restituens. mortu¬
is uitam reparans. demonia eiciens.

Expanded text:
Anno quinto Chludowico regnante, Anno quinto Chludowico regnante, Siagrius, filius Egidii, dux Romanorum, qui in Galliis habitabant, in Suessionis civitate, quam pater eius tenuerat, residebat. Super quem Hludoicus cum hoste advenit atque devicit; quemque ab Alarico, apud quem in Tolosa fugiens Hludowicum aliquandiu habitavit, sibi transmissum recepit et occidi precepit et omnia que illius fuerant suae potestati subegit. Eo tempore multae aecclesiae ad Hludowici exercitu depredatae sunt. Erant autem, sicut et rex illorum, fanatici et pagani. Attamen audientes miracula, que fiebant per beatum Remigium, reverebantur eum, et licet pagani, diligebant illum, in quo lux caelestis gratiae omnibus resplendebat; et rex illorum libenter illum audiebat, et audito eo, multa faciebat et a multis nequitiis se cohibebat. Erat enim sanctus Remigius vir sapiens atque sanctissimus, egregius rethoricus, preclarus in virtutibus, cecis visum restituens, mortuis vitam reparans, daemonia eiciens
Abbreviated transcription (Latin):
gnus suꝑ omnes ante se reges fran¬
corum: pugnator bellicosissimus.
atq egregius. In illis diebus uel¬
temporib. ceperunt franci agripi¬
nam ciuitatem suꝑ rhenum. quam
coloniam uocauerunt: et treueris
antea chiruta et afflicta fuera t. suc¬
cendentes ceꝑunt. In illo tempore
his partib circa rhenum usq lige¬
rim fluuium. habitabant ro¬
mani. quorum princeps erat egidi¬
us: ultra ligerim dominabantur go¬
chi. quorum princeps erat alaricꝰ.
Burgundiones quoq arriani. et go¬
chi. habitabant iuxta rodanum flu¬
uium. usq ad ciuitatem lugduum.
et ei confines urbes: quorum pͥnceps
erat gundebaudus. Eo tempore.
mortuus ẽ egidius: et successit in pͥn¬
cipatum romanorũ qui habitabant
in gallus. filius enus siargius. Mor¬
tuo autem childerico. qui aurelianis
et andegairis ciuitates cum suo exer¬
aitu francisco. occupauit atq uasta¬
uit: clio douens filius eius sagacit̾
francorum regnum suscepit.

Expanded text:
gnus super omnes ante se reges Frangnus super omnes ante se reges Francorum, pugnator bellicosissimus atque egregius. In illis temporibus ceperunt Franci Agrippinam civitatem super Rhenum, quam Coloniam vocaverunt, et Treveris is antea diruta et afflicta fuerat, succendentes ceperunt. In illo tempore in his partibus circa Rhenum usque Ligerim fluvium habitabant Romani, quorum princeps erat Egidius; ultra Ligerim autem dominabantur Gothi, quorum princeps erat Alaricus. Burgundiones quoque Arriani, ut et Gothi, habitabant iuxta Rodanum fluvium usque ad civitatem Lugdunum et ei confines urbes, quorum princeps erat Gundebaudus. Eo tempore mortuus est Egidius, et successit in principatum Romanorum, qui habitabant in Galliis, filius eius Siagrius. Mortuo autem Childerico, qui Aurelianis et Andegavis civitates cum suo exercitu Francico occupavit atque vastavit, Hludowicus, filius eius, sagaciter Francorum regnum suscepit.
Abbreviated transcription (Latin):
lia infinitimas pannoniȩ partes se¬
cus meotidas paludes ꝑuenerunt:
ibiq ciuitatem aduenientes edifica¬
uerunt: quam ob suam memoriam
sicambriam uocauerunt: in qͣ mul¬
tis annis habitauerunt : et in gentẽ
magnam usq ad temꝑa ualentiani
imꝑatoris creuerunt. Et ita sub prin¬
cipib crinitis iuxta morem gentis
subinde succedentib ꝑ toringiam ił¬
gionem germanie. a castello dispargo.
in quo diu habitauerunt. ad belgice
ꝓunciȩ tornacum. atq cam aracum.
ciuitates aggressi sunt. Inde usꝙ ad
summam fluuium. partem belgice
ꝓuincie occupauerunt: ubi pluri¬
mis temyorib deguerunt sub clo¬
dione et meroneo rege utili. a cuius
celebrimo nomine. franci uocati sunt
me rouingi: ficut a ualentiniano i¬
ꝑatore atica lingua uocati sunt fran¬
ci. hoc ẽ feroces. Cui meroueo in prin¬
cipatum successit childericus: qui de
basia regina thoringorum habuit
filium chlodoueum: qui fuit rex ma¬

Expanded text:
lia, in finitimas Pannoniae partes selia, in finitimas Pannoniae partes secus Meotidas paludes pervenerunt, ibique civitatem advenientes aedificaverunt, quam ob suam memoriam Sicambriam vocaverunt; in qua multis annis habitaverunt et in gentem magnam usque ad tempora Valentiniani imperatoris creverunt. Et ita sub principibus crinitis iuxta morem gentis subinde succedentibus per Toringiam regionem Germaniae a castello Dispargo, in quo diu habitaverunt, ad Belgicae provinciae Tornacum atque Camaracum civitate s aggressi sunt. Indeque usque ad Sumnam fluvium partem Belgicae provinciae occupaverunt, ubi plurimis temporibus deguerunt sub Chlodione et Meroveo rege utili, a cuius celeberrimo nomine Franci vocati sunt Merovingi; sicut a Valentiniano imperatore Attica lingua vocati sunt Franci, hoc est feroces. Cui Meroveo in principatum successit Childericus, qui de Basina regina Toringorum habuit filium Chludowicum; qui fuit rex ma
Abbreviated transcription (Latin):
tizatus. se a scõ remigio uisitari postu¬
laret ͥ et iam uelut in ultimo sp̃u po¬
situs credere se fateretur. et baptirari
deposceret: egroto abrenuntiante. et
benedicto fonte. sc̃s remigius a prbo
loci illius exorqeatum oleum et cris¬
ma quesiuit. Qlu simplex oleum se
lis. in quib fuerat penitus iam de¬
fecisse respondit. Sc̃s autem remigꝰ
ipsas ampullas sibi afferri p̾cepit:
quas uacuas suꝑ altare misit: et se
in oratione ꝓstrauit. Surgens autem
ab oratione. ampullam in qua breus
habebatur unctio olei exorcirati. et al¬
uerat. post abrenuntiationem oleo
exorcitato ꝑimxit: demum baptratũ.
scđm traditionem eccłiasticam erisia¬
te sacro liniuit. Qui mox anrme sam¬
tate recepta: etiam cor poris incolumi¬
catem ꝓmeruit.
Um gentis francorum ut histo¬
rie ꝓdunt de troia ciuitate.
impugnantib et expugnantib gre¬
cis pars. cum enea in italiam ꝑrexitͥ
parseorum. uidelicet duodecim mi¬

Expanded text:
tizatus se a sancto Remigio visitari postutizatus se a sancto Remigio visitari postularet et iam, velut in ultimo spiritu positus, credere se fateretur et baptizari deposceret, aegroto abrenuntiante et benedicto fonte, sanctus Remigius a presbitero loci illius exorcizatum oleum et chrisma quesivit. Qui simplex oleum se lis in quibus fuerant penitus iam defecisse respondit. Sanctus autem Remigius ipsas ampullas sibi afferri precepit, quas vacuas super altare misit et se in orationem prostravit . Surgens autem ab oratione, ampullam, in qua brevis habebatur olei exorcizati, et alverat, post abrenuntiationem oleo exorcizato peruncxit, demumque baptizatum secundum tradicionem aecclesiasticam chrismate sacro linivit. Qui mox, animae sanitate recepta, etiam corporis incolomitatem promeruit. um gentis Francorum, ut historiae produnt, de Troia civitate, impugnantibus et expugnantibus Grecis, pars cum Aenea in Italiam perrexit, pars eorum, videlicet duodecim mi
Abbreviated transcription (Latin):
nuo fessa labore nutaret: uitȩ calore de¬
cepta. sp̃m salutis amisit. Ideratis ergo
p̃cibus supplicantium. turba recurrit
ad medicum. Uir autem sc̃s sese accu¬
sat potius ꝑpetrasse facinus. quam
sanitatis p̃mium indulxisse: et exti¬
tisse homicidii reum. ñ contulisse re¬
medium. Ad basilicam igitur sc̃i io¬
hannis baptiste ubi corpus iacebat
examine. ppłi obtentus dep̾catione. re¬
greditur: ibiq sc̃s remigius cum la¬
crimis ad pauim̃ta scõrum in oratio¬
ne ꝓsternitur: et reliquos ut ita face¬
rent adhortatur. Et effuso lacrimarũ
ymbre. consurgens suscitauit mortu¬
am: quam prius sanauit egrotam.
Apprehendens namq manum enuis:
duxit. Puella. in nomine dñi nr̃i iħu
xp̃i surge. Que mox integra incolu¬
mitate. sicut ipsa post ea fatebatur. ab
inferni cdlaustris surrexit: et ad ꝓpria
feliciter remeauit.
eniq cum quidam egrotus. fa¬
milie ñ ignobilis. nec dum bap¬

Expanded text:
labore fessa nutaret, vitae calore delabore fessa nutaret, vitae calore decepta, spiritum salutis amisit. Iteratis ergo precibus supplicantum turba recurrit ad medicum. Vir autem sanctus se accusat pocius perpetrasse facinus, quam sanitatis praemium indulsisse et extitisse homicidii reum, non contulisse remedium. Ad basilicam igitur sancti Iohannnis Baptistae, ubi corpus iacebat exanime, populi obtentus deprecatione, regreditur, ibique sanctus Remigius cum lacrimis ad pavimenta sanctorum in oratione prosternitur et reliquos, ut ita facerent, adhortatur. Et, effuso lacrimarum ymbre, consurgens suscitavit mortuam, quam prius sanavit aegrotam. Apprehensam namque manu m eius, dixit: 'Puella, in domini nostri Iesu Christi surge'. Que mox cum integra incolomitate , sicut ipsa postea fatebatur, ab ipsis inferni claustris surrexit et ad propria feliciter remeavit.enique cum quidam egrotus familiae non ignobilis necdum bap
Abbreviated transcription (Latin):
alaricum regem gothorum qui in
tolosana cuntate sedem suam consti¬
tuit. et una cum regno gothico ma¬
gnam galliarum sibi optinuit partẽ¬
p̃dictȩ puelle parentes ualde honora¬
ti ac familiares. et ut ferebatur carne
et litteris ipsius. ad beatum remigi¬
um ꝓ emundatione sepͤdicte puel¬
le ab antiquo hoste. in hanc urbẽ
illam secum unctam ad ducentes
agnoscerent. in purgatione sobolis.
quam p̾scierant confessione latro
nis. Seatus autem remigius cum
diuturna reluctatione se ñ ẽẽ ad
tantum opus dignum assereret.
et consueta patientia repugnaret:
ut orationem ꝓ ipsa funderet: et
parentum lacrimis condoleret. Timc
meritis sc̃itatis armatus. ũbi p̃cepit
imꝑio. ut iniquus p̾do ꝑ quod ingre̾¬
sus fuerat disced̾et: et xp̃i fannilam
relaxaret. Itaq cum ninuo uomitu et
obsceno fecore: ꝑos quo intrauit. egres¬
sus ẽ. S paulo post discedente ponti¬
fice. sub ipsius tam̃ õre spatio. dum in

Expanded text:
Alaricum regem Gothorum qui in Alaricum regem Gothorum qui in Tolosana civitate sedem suam constituit, et una cum regno Gothico magnam partem Galliarum sibi obtinuit, praeditae puellae parentes valde honorati, ac familiares, et, ut ferebatur, carne ac legatis ipsius ad beatum Remigium pro emundatione saepedictae puellae ab antiquo hoste, in hanc urbem, illam secum vinctam adducentes, utem agnoscerent in purgatione sobolis, quam praescierant confenis. Beatus autem Remigius cum diuturna reluctatione se non esse ad tantum opus dignum assereret et consueta patientia repugnaret, ut orationem pro ipsa funderet et parentum lacrimis condoleret. Tunc meritis sanctitatis armatus, verbi precepit imperio, ut iniquus predo per quod ingressus fuerat discederet et Christi famulam relaxaret. Itaque cum nimio vomitu et obsceno fetore per os quo intravit egressus est. Sed paulo post, discedente pontifice, sub ipsius tamen hore spatio, dum nimio
Abbreviated transcription (Latin):
cum tenero amore diligerent pus¬
simi genitores: ad sc̃i petri sepulcrũ
in romanam urbem cum plurima
multitudine et multa deuotione du¬
xerunt. In eisdem namq partibus
trat tunc uir uite uenerabilis gr̃a.
et nomine benedictus. plurimis
fulgens untutibus: cuiꝰ famam au¬
dientes ipsnis puelle parentes ad eũnͥẽ
dei famulum illam duxerunt. Qui
multis ieuniis et orationib ꝓ ipsiꝰ
emundatione ab infestissimo demo¬
ne laborana domini potentiam stu¬
duit exorare. Quam cum nulla po¬
tuisset intercessione purgare. nec ab
ipsa callidi demonis uirus ualuis¬
set expellere ⁊ multis ac ualidissimis
exorcissinis adiuratus. hoc responsũ
antiquus hostis reddidit. diuini
nominis obtestatione constrictus:
quod nunquam alt̾ius de eodem ha¬
bitaculo. nisi hunis beatissimi remi¬
gii antistitis orationib posset expel¬
li. Cunc parentes enis cum ipsius
uiri benedicti litteris: remorum ci¬
uitatem adire ceperunt. Et qm̃ apud

Expanded text:
cum tenero amore diligerent piiscum tenero amore diligerent piissimi genitores, ad sancti Petri sepulcrum in Romanam urbem cum plurima multitudine et multa devotione duxerunt. In iisdem namque partibus erat tunc vir vitae memorabilis, gratia et nomine Benedictus, plurimis effulgens virtutibus. Cujus famam audientes ipsius puellae parentes, ad eumdem Dei servum illam perduxerunt. Qui multis jejuniis et orationibus pro ipsius emendatione ab infestissimo daemone laborans Domini potentiam studuit exorare. Quam cum nulla potuisset intercessione curare, nec ab ipsa callidi daemonis virus valuisset expellere, multis ac validissimis exorcismis adjuratus, hoc responsum antiquus hostis reddidit, divini nominis obtestatione constrictus, quod nunquam alterius de eodem habitaculo, nisi hujus beatissimi Remigii antistitis orationibus posset expelli. Tunc parentes ejus cum ipsius viri Dei Benedicti litteris hanc Rhemorum civitatem adire coeperunt. Et quoniam apud
Abbreviated transcription (Latin):
cditate indie patebat. diuina potenti¬
a expulit: et alia porta ad hoc officiũ
deputata. p̾fatam portam clausit : et
ut ñquam ab aliquo aperiretur. cum
int̾minatione uindicte. qui illam pre¬
sumeret aꝑire ꝓhibinit: sicut et iosue
imp̃catus ẽ ultionem de eo qui mu¬
ros ierico dei iuitute deiectos. denuo
restauraret. Post quocdam uero an¬
nos. cuis quidam nomine ferrinctꝰ.
secus illam portam manens. ꝑtusum
in maceria qua eadem porta obstrusa
fuerat fecit: ꝑ quem fimum suȩ cur¬
tis eiceret. Quem mox ẽ tanta uinli¬
cta secuta: ut ñ homo nec pecus. clade
suꝑueniente. in eadem domo reman¬
serit. In quo miraculo. omnibus dei
g̃a dedarauit. quod uir dei plenus
fide. plus igne diuini amoris caluit:
qui seuiciam tantȩ indignationis
mentis scis euicit: expulit et extiux̃.¬
uedam puella
ab urbe tolosa p̾claris orta na¬
dalibus: ab infantia maligni sp̃s te¬
nebatur obsidione. captiua. Quam

Expanded text:
ditate in die patebat, – divina potentiditate in die patebat, – divina potentia expulit, et alia porta ad hoc officium deputata, prefatam portam clausit, et ut numquam ab aliquo aperiretur, cum interminatione vindictae, qui illam presumeret aperire, prohibuit, sicut et Iosue inprecatus est ultionem de eo, qui muros Hiericho Dei virtute deiectos denuo restauraret. Post quosdam vero annos civis quidam nomine Fercintus secus illam portam manens pertusum in maceria, qua eadem porta abstrusa fuerat, fecit, per quem fimum suae curtis eiceret. Quem mox tanta est vindicta secuta, ut non homo, non pecus, clade superveniente, in eadem domo remanserit. In quo miraculo omnibus Dei gratia declaravit, quod vir Dei plenus domus largiter inundaret. Et viro qui sevitiam tantae indignationis meritis sanctis evicit, expulit et extiedam puella ab urbe Tolosa praeclaris orta natalibus, ab infantia maligni spiritus tenebatur obsidione captiva. Quam
Abbreviated transcription (Latin):
ab oratione: suspiciens in celum in¬
gemuit. et dixit. Ds̃ ds̃ m̃s adesto i
ci mee. Et concito cursu ꝑ gradus an¬
de eccłam ipsam petris compositos
cruitatem petiit. In quibus petris
ac si suꝑ molle lutum impressa eius
fuerunt uestigia. que hodieq ibi
ad memoriam diuini miraculi demi¬
strantur. Et sic celeri uelocitate cucur
nit: atq se igni opposuit. Statimq ui
extensa dextra contra ignem cum i¬
uocatione xp̃i nominis. signum sc̃i
crucis fecit: totumillud incendium ul¬
lut quodam reatu cognito. fracta et con¬
cissa atq in sese relisa uirtute. cepis
ante uiri dei p̾sentiam fugere. Quod
uir dei semꝑ insequebatur: et inter¬
ignẽ et ea que ad huc erant residul
cum signo sc̃e crucis et inuocatione
xp̃i se opponebat. Sicq totum flam¬
marum globum arite se fugientem.
ꝑ patentem portam. sic enim tunc
tempons uocabatur: quia portis ali¬
is clausis ob ciuitatis custodiam. ꝓ
exeuntium et introeuntium commo¬

Expanded text:
ab oratione, suspiciens in caelum, inab oratione, suspiciens in caelum, indicens, quod villicus eius vinum oci meae'. Et concito cursu per gradus ante ipsam aecclesiam petris compositos civitatem petiit. In quibus petris, acsi super molle lutum, inpressa eius fuerunt vestigia, que hodieque ibi ad memoriam divini miraculi demodixerit. Quae illi prompte respondit, rit atque se igni opposuit. Statimque ut extensa dextera contra ignem cum invocatione Christi nominis signum sanctae crucis fecit, totum illud incendium, velut quodam reatu cognito, fracta et concisa atque in sese relisa virtute, copit ante viri Dei presentiam fugere. Quod qui per prophetam suum se timentibus nichil deesse promisit'. Et dixit eidem sobrinae cum signo sanctae crucis et invocatione Christi se opponebat. Sicque totum flammarum globum ante se fugientem per Patentem portam, – sic enim tunc temporis vocabatur, quia, portis aliis clausis ob civitatis custodiam, pro exeuntium et introeuntium commo
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑa domini narrare honorificum est:¬
dixit ad eum consobrina sua. Nunc
cognoui sc̃e pater: quia diuina in¬
spiracione ad hanc domum hodie te¬
uocam. Proptea. de hac uilla te et et¬
clesiam tuam. perpetuo heredem ẽt
faciam. Et p̾sentialiter ipsam uil¬
lam ad remensem eccłam tradidit: ei
demͦ sc̃o p̃̾suli. inde cartam et uestitum̃
scdm morem legalem fecit.
uia humani generis aduersanꝰ
ñ desistit ostendere nocendo¬
luȩ malignitatis potentiam. in¬
missione sua surgentib subito flam¬
marum globis. hanc ciuitatem remo¬
rum suocendit: et nimia uastitate or¬
bata. iam fere terciam partem fauillis
extantib concrematio ꝑacta consum¬
pserat: et quod residuum erat uictux
flamma lambebat. Cuiꝰ rei nuntius
cum ad beatissimi remigii antistitis
ꝑuenisset auditum. ilico ad oratioñ¬
in basilica beati nicasii huius urbis
pontificis et martiris. nam ibi tun
morabatur. se ꝓstrauit. Et surgens

Expanded text:
orum providentiam in internorum solorum providentiam in internorum soldixit ad eum sobrina sua: Nunc cognovi, sancte Pater, quia divina inpastorali transiret per condumam episvocavi; propterea de hac villa te et ecclesiam tuam perpetuo haeredem esse faciam. Et praesentialiter ipsam illam ad Rhemensem ecclesiam tradidit, et eidem sancto praesuli inde chartam et vestituram secundum morem legalem fecit.uia humani generis adversarius non desistit ostendere nocendo malignitatis suae potentiam, immissione sua surgentibus subito flammarum globis, hanc civitatem Remorum succendit, et nimia vastatione oborta, iam fere partem tertiam, favillis extantibus, concrematio peracta consumpserat et quod residuum erat victrix flamma lambebat. Cuius rei nuntius eum ad beatissimi Remigii antistitis sobrinae suae postulationi assensum prein basilica beati Nicasii urbis huius pontificis et martyris, – nam ibi tunc morabatur, – se prostravit, et surgens
Abbreviated transcription (Latin):
generis de quo in euangło dñs dicit.
quod ñ eicitur nisi in oratione et ie¬
iunio: cepit qua dudum fuerat cap¬
cus demonis infestatione. idem cecꝰ
corporis uexatione torqueri. Tunc
beatus remigius in oratione qua
semꝑ animo ad dñm intendebat.
corpore quod ieuiniis et bonorum
bat: humiliter ad t̾ram prostrauit.
Statimq lumen pristinum ceci ocu¬
lis reddidit. et ab eo pestem inimun¬
di sp̃s effugauit: et ne ultia eum
uexare p̃sumeret in nomine xp̃i p̾
cepit: opẽ ꝙ uictꝰ petitã. pauꝑi tͥbu¬
it. O ineffabilis gr̃a pietatis÷ a quo
dum substantia sola petitur. triplex
remedium obtinetur. Uictu. pauit
egenum ⁊ mmunerauit uisu. cecatum:
reddidit lib̾tati. captiuum. Atq ita
contigit ꝑ hoc insigne miraculum.
sc̃ȩ trinitatis misterium: ut cum ap¬
paruit unus in paupere ÷ trinitas
se ostendit in salute.
mus in domino. Quod factum cum
ipsa et homines eius ꝑ cellararium
cognouissent. quia ut scriptum est¬

Expanded text:
generis, de quo in euvangelio Dominus dicit, generis, de quo in euvangelio Dominus dicit, quod non eicitur, nisi in oratione et ieiunio, – cepit qua dudum captus fuerat daemonis infestatione isdem cecus corporis vexatione torqueri. Tunc beatus Remigius in oratione, qua semper anim o ad Dominum intendebat, corpore, quod ieiuniis et bonorum bat, se humiliter ad terram prostravit, statimque lumen pristinum ceci oculis reddidit et ab eo pestem inmundi spiritus effugavit, et ne ultra eum vexare presumeret, in nomine Christi precepit opemque victus petitam pauperi tribuit. O ineffabilis gratia pietatis, a quo dum substantia sola petitur, triplex remedium obtinctur! Victu pavit egenum, muneravit visu cecatum, reddidit libertati captivum, atque ita contigit per hoc insigne miraculum sancte Trinitatis mysterium, ut, cum apparuit unus in paupere, Trinitas se ostendit in salutErat enim hic presul beatissimus ipsa et homines ejus per cellarium rum occupatione non minuens, exteri
Abbreviated transcription (Latin):
consueuit obtutus. nature tamen
necessitate. ad cadauer celsum solet¬
deponere uolatum. Sic et nr̃a fragi¬
litas memor nr̃e conditionis: quia
illum ad quem suspiramus in huiꝰ
temꝑe uel loco ꝑegrinationis. conti¬
nue contemplari ñ possums: quali
ab iffectu contemplationis desidera¬
to. ad modicum retractus animus
crebra innouatione: ardentius et for¬
tius ad celestia tendit. Quo facto et
sermone. audientib magnam in¬
structionis edificationem et p̾sentibꝰ
contulit: et sequentib se reliquit.
ccidit autem quodam
tempore cum pastorali sollertia
parrochias entuiret. ut si negligent᷑
aliquid in diuinis cultibus ageret᷑.
fidelis xp̃i seruus agnosceret÷ et ut
bonus agricola que inculta exant
ad bone oꝑationis fructus ꝓferen¬
dos excoleret: ad uicum cui uocabu¬
lum ẽ calmiciacus ꝑuenit. Ubi dũ
quidam cecus ꝑ interualla temꝑum
qm̃ ante ipsius sc̃i uiri p̾sentiam oc¬
cultari ñ potuit: erat enim illius

Expanded text:
consuevit obtutus; tamen naturae consuevit obtutus; tamen naturae necessitate ad cadaver celsum deponere solet volatum. Sic et nostra fragilitas memor suae conditionis, quia illum ad quem suspiramus in huius tempore vel loco peregrinationis continue contemplari non possumus, quasi ab effectu contemplationis desiderato ad modicum retractus animus, crebra inno vatione ardentius et fortius ad caelestia tendit'. Quo facto et sermone audientibus magnam instructionis aedificationem et presentibus contulit et sequentibus se reliquit.ccidit autem quodam tempore, cum pastorali sollertia ex more parrochias circuiret, ut, si neglegenter illiquid in divinis cultibus ageretur, fidelis Christi servus agnosceret et ut bonus agricola quae inculta erant ad bonae operationis fructus proferendos excoleret, ad vicum cni vocabulum est Calmitiacus pervenit. Ubi dum quidam cecus, per intervalla temporum quoniam ante ipsius sancti viri presentiam occultari non potuit, – erat enim illius
Abbreviated transcription (Latin):
officiũ illud quod manu tenes: Et iu¬
uenis. Sagittamus inquit inde besti¬
as. siue aues: uel alia queq et beatꝰ
iohannes. Quomodo inquit. uel quo
orclineᷤ. Et iuuenis incuruato arcu.
tecendit illum: et tensum in manu
tenuit. S cum beatus iohannes ni¬
chil ei subsecutus fuisset loquendo:
post aliquod spatium iiuenis arcũ
distendit. Eui beatus iohannes. Eur
inquit arcum distendisti᷑. Ad quem iu¬
uenis ait. Quia sidiutius tensus te¬
neretur: infirmius tela iactaret.
gilitas. si semꝑ in rigore contemplati¬
onis ꝑsistat. et sue fragilitati ñ con¬
descendat : minus necessario ualida
contemplationis penna subleuatur.
Quod pia ꝓuisione dei conditoris et
saluatoris nr̃i agitur: ut ꝑ collatam
grãm. crescamus in ꝓfectu uirtutũ:
et ꝑ infirmitatis nr̃e recognitionẽ.
discamus humilitatis custodire uir¬
tutem. Nam et aquila cunctis aui¬
bus celsius uolare: cunctis animan¬
cibus clarius solis radiis infigere

Expanded text:
officium illud quod manu tenes?' Et iuofficium illud quod manu tenes?' Et iuvenis: 'Sagittamus', inquid, 'inde bestias sive aves vel alia queque'. Et beatus Iohannes: 'Quomodo', inquit, 'vel quo ordine?' Et iuvenis, curvato arcu, tetendit illum et tensum in manu tenuit. Sed cum beatus Iohannes nihil ei subsecutus loquendo fuit, post aliquod spatium iuvenis arcum distendit. Cui beatus Iohannes: 'Cur', inquit, 'arcum distendisti?' Ad quem iuvenis: 'Quia si diutius tensus tenoretur, infirmius tela iactaret'.gilitas, si semper in rigore contemplationis persistat et suae fragilitati non condescendat, minus necessario valida contemplationis penna sublevatur. Quod pia provisione Conditoris et Salvatoris nostri agitur, ut per collatam gratiam crescamus in profectu virtutum et per infirmitatis nostrae recognitionem discamus humilitatis custodire virtutem. Nam et aquila cunctis avibus celsius volare, cunctis animantibus clarius solis radiis infigere
Abbreviated transcription (Latin):
ret. semꝑ hoc causa utilitatis eorũ
faceret. Ita et hic sc̃s religiosa graui¬
tate discretus mominib. ñ uanitatis
iactantiaħ. uł dissolutione agebat: s
ut dei ostenderetur collata sibi gr̃a.
et ad eius amorem ac fidem qui mira¬
bilis insc̃ĩs suis. seruos suos multis
modis consolari et mirificare dignat᷑.
suorum corda excitarentur: et illius ser¬
uituti se ꝓpensius manciparent
unt et alia quedam. que de¬
hoc beati francorum apłi fac¬
tõ. signa enim apłatus eius franci st̃
sicut in ꝓcessu monstrabimus. ad nr̃e
utilitatis augm̃tum consicłantes tra¬
here possumus: comiantes illud ac¬
tioni iohannis apłi. Fertur relatione
maiorum. quia cum beato iohanni
apło. auis que ꝑdix uocatur. uiua ac
eam leni manu demulcendo tractare:
Quod quidam adolescentum uidens:
ad coeuos suos ridendo dixit. Uidete:
quomodo ille senex cum aincula sicut
interrogans quid manu teneret. Cui

Expanded text:
certa semper hoc causa utilitatis eorum certa semper hoc causa utilitatis eorum faceret. Ita et hic sanctus religiosa gravitate discretus in omnibus, non vanitatis iactantia hoc vel dissolutione agebat, sed ut Dei ostenderetur collata sibi gratia, et ad eius amorem ac fidem, qui mirabilis in sanctis suis servos suos multis modis consolari et mirificare dignatur, suorum corda excitarentur et illius servituti se propensius manciparentunt et alia, que dehoc beati Francorum apostoli facto – signa enim apostolatus eius Franci sunt, sicut in processu monstrabimus, – ad nostre utilitatis augmentum considerantes trahere possumus, comparantes illud actioni Iohannis apostoli. Fertur relatione maiorum, quia cum beat o Iohanni apostolo avis quae perdix vocatur viva et eam leni manu demulcendo tractare. Quod quidam adolescentium videns, ad coevos suos ridendo dixit: 'Videte, quomodo ille senex cum avicula sicut et se iuvenem, interrogans, quid manu teneret. Cui