comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
regium genus originem duxit.
Non mora gͦ confluentib certatim
in insulam gentium temoratarum
cateruis. gͣnͣdescere popłs cepit adue¬
narum. i ta ut ip̃is quoq qui eos ad¬
uocauerant indigenis essent t̾rori.
Tum subito inito ad tẽpꝰ federe cũ
pictis. quos longiꝰ iam bellanclo pe¬
pulerant: in britannos arma uer¬
tere ceperunt. Et ꝙͥ mum quidem
annonas sibi eos affluentias mi¬
nistrare cogunt. querentesq occa¬
sionem cliuortii. ꝓtestantur nisi
profusior sibi alimentoꝵ copia
daretur. se cuncta insule loca
rupto feclere uastaturos. Neq
quuntur. Siqͥdẽ ut breuit᷑ dicã
iustas de scelerib popłi dei ultio¬
nes expetiit. non illius impar qͥ
qͦndam a chaldeis succensus iero
cuncta consũpsit. Sic enĩ & hic
ponente iusto iudice. proximas
quasq ciuitates agrosq clepopu¬
lans. ab orientali mari usq ad oc¬
cidentale. nullo ꝓhibente suum
continuauit intencdium: totãq
ꝓpe insule pereuntis suꝑficiem

Expanded text:
regium genus originem duxit. Non mora, ergo confluentibus certatim in insulam gentium memoratarum catervis, grandescere populus coepit advenarum, ita ut ipsis quoque qui eos advocaverant indigenis essent terrori. Tum subito inito ad tempus foedere cum Pictis quos longius jam bellando pepulerant, in socios arma vertere incipiunt. Et primum quidem annonas sibi eos affluentius ministrare cogunt, quaerentesque occasionem divortii, protestantur, nisi profusior sibi alimentorum copia daretur, se cuncta insulae loca rupto foedere vastaturos. Nequequuntur: siquidem, ut breviter dicam, justas de sceleribus populi, Dei ultiones expetiit, non illius inpar qui quondam a Chaldaeis succensus Hierocuncta consumpsit. Sic enim et hic ponente justo Judice, proximas quasque civitates agrosque depopulans, ab Orientali mari usque ad Occidentale, nullo prohibente, suum continuavit incendium, totamque prope insulae pereuntis superficiem
Abbreviated transcription (Latin):
solum hec sclares uiri. sed ipse¬
eciam grex dñi. eiꝰq pastores ege¬
runt : ebrietati. animositati. litigi¬
o. contentioni. in uidie. ceterisq
huiusmodi facinorib sua colla ab¬
iecto leui iugo xp̃i subclentes. In¬
terea corrupte mentis homines¬
subito acerba pestis corripuit.que
in breui tantam eiꝰ multitudinem
strauit: ut ne sepeliendis quidem
mortius uiui sufficerent. Sed nec
morte quidem suoꝵ. nec timore
mortis hi qui suꝑerant: a morte
ale qua peccando sternebantur.
reuocari poterant. Unde nõ mul¬
to post acrior gentem peccatricẽ
ultio diri sceleris secuta est.Ini¬
tum nanq est consilium quid
agendum. ubi querendum esset
presidium ad euitanclas uł repellẽ¬
das tam feras tãq creberrimas gen¬
tium aquilonalium irruptiones.
placuitq om̃ib cũ suo rege uurtiger¬
no ut saronũ gentem de tnͣsmari¬
nis partibus in auxiliũ uocarent.
Quod dñi nutu dispositum ẽẽ. ꝯstat:

Expanded text:
solum haec saeculares viri, sed etiasolum haec saeculares viri, sed etiam ipse grex Domini ejusque pastores egerunt; ebrietati, animositati, litigio, contentioni, invidiae, caeterisque hujusmodi facinoribus sua colla, abjecto levi jugo Christi, subdentes. Ito corruptae mentis homines acerba pestis corripuit, quae in brevi tantam ejus multitudinem stravit ut ne sepeliendis quidem mortuis vivi sufficerent: sed ne morte quidem suorum nec timore mortis, hi qui supererant a morte animae qua peccando sternebantur, revocari poterant: unde non multo post acrior gentem peccatricem ultio diri sceleris secuta est. Initum namque est consiliagendum, ubi quaerendum esset praesidium ad evitandas vel repellendas tam feras tamque creberrimas gentium aquilonalium irruptiones; placuitque omnibus cum rege suo Vortigerno, ut Saxonum gentem de transmarinis partibus in auxilium vocarent: quod Domini nutu dispositum esse constat,
Abbreviated transcription (Latin):
malicie posteris diut᷑nã relĩqͤns:
multos eoꝵ coegit uictas ĩfestis
predonib clare manus. alios
uero nunqm: quin pociꝰ cõfi¬
dentes in diuinum ubi cessabat
auxilium. de ipsis montibꝰ. spe¬
luncis ac saltibus. continue rebel¬
labant. Et tum pͥmum inimicis
qui ꝑ multos annos preclas it̾ra
agebant: strages d are ceperũt.
Reuertuntur gͦ impuclentes gͣs¬
longum tempꝰ reũsuri. Picti uͦ¬
in ertrema p̾arte in sulo. t̃t pͥmũ
& deinceps quieuerunt. Preclas
tamen non nunqm exinde & con¬
tritiones debritonum gente ag̾e
non cessarunt.Cessante autẽ uas¬
tatione hostili tantis frugũ copiis
minit: affluere cepit. Cũ quibus
& luxuria crescere. & hanc conti¬
nuo omnium lues scelerum comi¬
tari accelerauit. crudelitas preci¬
pue & odium ueritatis. amorq
mendacii. ita ut siquis eoꝵ nuci¬
or & ueritati aliquatenꝰ ꝓpior ui¬
deretur: in hunc quasi britame
subu̾sorẽ omnium oclia telaq sñ
respectu contorquerentur. Et ñ

Expanded text:
malitiae posteris diuturnam relinquens, multos eorum coegit victas infestis praedonibus dare manus, alios vero nunquam, quin potius confidentes in divinum ubi humanum cessabat auxilium, de ipsis montibus, speluncis ac saltibus continue rebellabant: et tum primum inimicis qui per multos annos praedas in terra agebant, strages dare coeperunt. Revertuntur ergo impudentes longum tempus reversuri; Picti in extrema parte insulae tunc primum et deinceps quieverunt, praedas tamen nonnunquam exinde et contritiones de Brittonum gente agere non cessarunt. Cessante autem vastatione hostili, tantis frugum copiis minit, affluere coepit: cum quibus et luxuria crescere, et hanc continuo omnium lues scelerum comitari adceleravit, crudelitas praecipue, et odium veritatis amorque mendacii, ita ut si quis eorum mitior, et veritati aliquatenus propior videretur, in hunc quasi Brittaniae subversorem, omnium odia telaque sine respectu contorquerentur. Et non
Abbreviated transcription (Latin):
est ea gens que uectam tenet ĩsulã.
cidentalium saxonum uitaꝵ na¬
tio nominatur. posita contra ipsã
insulam uectam. De saxonib icl÷
ea regione que nunc antiquorum
saxonum cognominatur: uenere
or ientales sarones.meridiant saro¬
nes. occidui sarones.Porro de an¬
glis hoc est de illa patria que an¬
gulus clicit᷑. & ab eo tepore usq ho¬
die manere clesertꝰ inter ꝓuintias
uitaꝵ & saronum ꝑhibetur: ori¬
entales angli. mediterranei augli.
merti. tota norcdanhimbroꝵ ꝓgeni¬
es. id est illarũ gentium que ad bore¬
am humbri fluminis inhabitant.
la postea occisus in bello a britonibꝰ:
hactenꝰ in orientalib cantie partib
monumentum habet suo nõie ĩ sig¬
ne. Erant autẽ filii Wiegilli cuiꝰ pr

Expanded text:
est, ea gens quae Vectam tenet insulam, est, ea gens quae Vectam tenet insulam, cidentalium Saxonum Jutarum natio nominatur, posita contra ipsam insulam Vectam. De Saxonibus, id est, ea regione quae nunc antiquorum Saxonum cognominatur, venere Orientales Saxones, Meridiani Saxones, Occidui Saxones. Porro de Anglis, hoc est, de illa patria quae Angulus dicitur et ab eo tempore usque hodie manere desertus inter provincias Jutarum et Saxonum perhibetur, Orientales Angli, Mediterranei Angli, Merci, tota Nordanhymbrorum progenies, id est, illarum gentium quae ad Boream Humbri fluminis inhabitant crsus; e quibus Horsa postea occisus in bello a Brittonibus, hactenus in Orientalibus Cantiae partibus monumentum habet suo nomine insigne. Erant autem filii Victgilsi, cujus pater
Abbreviated transcription (Latin):
dragesimo nono.martia¬
nuis cum ualentimano qͣdragesimꝰ
sextꝰ ab augusto regnũ ad eptus.uͭii.
annis tenuit. Tunc angloꝵ siue
saxonum gens inuitata a rege pre¬
fato. britanniam cũ tͥb longis naui¬
bus aduehitur. & in orientali parte
insule iubente eodem rege locum
manendi quasi ꝓ patria pugnatu¬
ra. re aute uera hanc expugnatura
suscepit. Inito gͦ certamine cũ hosti¬
bus qui ab aquilone adaciem ue¬
nerant : uictoriam supsere sarones.
Quod ubi domi nuntiatũ est.si mul
& insule fertilitas ac segnitia bri¬
tonum. mittitur confestim illo claᷤᷤ¬
sis ꝓlirior armatoꝵ ferens manum
fortiorem. Que premisse adiu̾cta
cohorti: inuincibilem exercitum¬
fecit. Susceperunt gͦ qui acluene¬
rant clonantib britannis locum
habitationil inter eos ea cõdit̾one.
ut hi ꝓpatrie pace & lalute contra
aduersarios militarent. illi militã¬
tibus debita stipendia conferrent.
Aduen̾ant autẽ cle tribus germanie
popłis fortioribus. icl est saxonibus.

Expanded text:
simo nono, Marcianus cum Valentiniano quadragesimus sextus ab Augusto regnum adeptus, septem annis tenuit. Tunc Anglorum sive Saxonum gens, invitata a rege praefato, in Brittaniam tribus longis navibus advehitur, et in Orientali parte insulae jubente eodem rege locum manendi, quasi pro patria pugnatura, re autem vera hanc expugnatura, suscipit. Inito ergo certamine cum hostibus qui ab Aquilone ad aciem venerant, victoriam sumpsere Saxones. Quod ubi domi nuntiatum est, simul et insulae fertilitas, ac segnitia Brittonum: mittitur confestim illo classis prolixior armatorum ferens manum fortiorem, quae praemissae adjuncta cohorti invincibilem fecit exercitum. Susceperunt ergo qui advenerunt, donantibus Brittanis, locum habitationis inter eos, ea conditione ut hi pro patriae pace et salute contra adversarios militarent, illi militantibus debita stipendia conferrent. Advenerant autem de tribus Germaniae populis fortioribus, id est, Saxonibus,
Abbreviated transcription (Latin):
uir illustris qui & patriciꝰ fuit:
tertium cũ simmacho gessit con¬
sulatum. Ad hunc pauꝑculebͥ¬
tonum reliqͥe mittunt epłam:
tates explicant.Repellunt bar¬
bari ad mare: repellit mare ad
barbaros. Inter hec orutur.
duo gen̾a funerum: aut iugu¬
lamux aut mergimur. Neo
hec tn agentes quicqͣm ab illo
auxilii impetrare quieuerũt.
utpote qui grauissimis eo tꝑe¬
bus hunoꝵ erat occupatꝰ. Et
qͣmiuis anno ante hunc ꝓximo
bleda attile fris sui sit ĩteremptꝰ
lice. ut totam pene europam ex¬
cisis inuasisq cruitatibus ato
castellis corroderet. Quin ⁊ his¬
dem tc̃porib famel oftatinopo¬
lim inuasit. nec mora pestis
secuta est. Sed & plurimi eiꝰ dẽ
urbis muri: cũ qͥnqͣginta septe̾
turrib corruerant. Multis quo¬
q ciuitatibus collapsis. fames
& aerum pestifer odor plurima
hominũ iumentorum milia
deleuit.

Expanded text:
vir inlustris, qui et patricius fuit, tertio cum Symmacho gessit consulatum. Ad hanc pauperculae Brittonum reliquiae mittunt epistoltates explicant: « Repellunt Barbari ad mare, repellit mare ad Barbaros; inter haec oriuntur duo genera funerum, aut jugulamur, aut mergimur. » Neque haec tamen agentes quicquam ab illo auxilii impetrare quiverunt, utpote qui gravissimis eo tembus Hunnorum erat occupatus. Et quamvis anno ante hunc proximo Bledla Attilae fratris sui sit interemptus  ut totam pene Europam excisis invasisque civitatibus atque castellis conroderet. Quin et iisdem temporibus fames Constantinopolim invasit: nec mora pestis secuta est; sed et plurimi ejusdem urbis muri cum quinquaginta septem turribus corruerunt; multis quoque civitatibus conlapsis fames et aerum pestifer odor plura  Al., plurima hominum milia jumentorumque delevit.
Abbreviated transcription (Latin):
Nec multo post ualentinanus
a boecii patricii quem occiderat
satellitibus interunitur. anno un¬
ꝑerii marciani sexto. cũ quo simul
hesperium regnum concidit.¬
Nterea britannie cessatum quidẽ
est paru̾per ab externis. s non a ci¬
uilibus bellis. Manebant ext̾mi¬
nia ciuitatum ab hoste dirutaꝵ
ac desertarum. Pugnabant ꝯtra
inuicem qui hostem euaserant ci¬
ues. Attamen recente adhuc memo¬
ria calamitatis & cladis inflicte.
seruabant utcunq reges. sacerclotes.
priuati & optimates. suũ qͥq ordi¬
nem. At illis dececdentib cũ succes¬
sisset etas tempestatis illiꝰ nescia &
presentis solum serenitatis statum
experta: ita cuncta ueritatis ac iꝰti¬
cie moderamina concussa ac subuer¬
pareret. Qui inter alia inenarra¬
bilium scelerum facta. que hysto
secum britanniam incolenti u̾bũ
fidei predicancdo cõmitterent. S
non tamen diuina pietas plebem
suam qmͣ presciuit cdeseruit: qui
multo cligniores genti memorate

Expanded text:
Nec multo post Valentinianus Nec multo post Valentinianus ab Aetii patricii quem occiderat satellitibus interimitur, anno imperii Marciani sexto, cum quo simul Hesperium concidit Brittaniae cessatum quidem est parumper ab externis, sed non a civilibus bellis. Manebant exterminia civitatum ab hoste dirutarum ac desertarum, pugnabant contra invicem qui hostem evaserant cives. Attamen recente adhuc memoria calamitatis et cladis inflictae servabant utcumque reges, sacerdotes, privati, et optimates suum quique ordinem. At illis decedentibus, cum successisset aetas tempestatis illius nescia, et praesentis solum serenitatis statum experta, ita cuncta veritatis ac justitiae moderamina concussa ac subverpareret. Qui inter alia inenarrabilium scelerum facta, quae historsecum Brittaniam incolenti, verbum fidei praedicando committerent. Sed non tamen divina pietas plebem suam, quam praescivit, deseruit, quin multo digniores genti memoratae
Abbreviated transcription (Latin):
sanitas festina subsequit᷑. Ari¬
ditas luccum: nerui officia rece¬
perunt. & in conspectu omnium
filio incolumitas: patri filus
restituitur. Implentur populi
stupore miraculi: & in pectorib
omnium fides catholica ĩ culca¬
ta firmatur. P redicatio deinde
ad plebem de preuaricationis
emenclatione conuertitur. oiũq
sententia prauitatis auctores qͥ
erant expulsi insula. sacerdotib
adducuntur. ad medit̾ranea cde¬
ferendi. ut & regio absolutione.
& illi emendatione fruerentur.
Factumq est ut in illis locis. mul¬
to ex eo tempore fides intemera¬
ta ꝑcluraret. Itaq cõpositis oĩb
beati sacerdotes ea qua uenerãt
ꝓsperitate recdierunt. Porro ger¬
manus post hec ad rauennam
ꝓ pace armoricaue gentis suppli¬
caturꝰ aduenit. ibiq a ualentini¬
ano & placida matre ipsiꝰ suma
reuerentia susceptus migrauit
acd xp̃m. Cuiꝰ corpus honorifico
agmine. comitantibus uirtutũ
oꝑib suam clefertur acł urbem.

Expanded text:
sanitas festina subsequitur, arisanitas festina subsequitur, ariditas succum, nervi officia receperunt, et in conspectu omnium filio incolumitas, patri filius restituitur. Implentur populi stupore miraculi, et in pectoribus omnium fides catholica inculcata firmatur. Praedicatio deinde ad plebem de praevaricationis emendatione convertitur, omniumque sententia pravitatis auctores qui erant expulsi insula, sacerdotibus adducuntur ad Mediterranea deferendi, ut et regio absolutione et illi emendatione fruerentur. Factumque est ut in illis locis multo ex eo tempore fides intemerata perduraret. Itaque, compositis omnibus, beati sacerdotes ea qua venerant prosperitate redierunt. Porro Germanus post haec ad Ravennam pro pace Armoricanae gentis supplicaturus advenit, ibique a Valentiniano, et Placidia matre ipsius summa reverentia susceptus, migravit ad Christum. Cujus corpus honorifico agmine comitantibus virtutum operibus, suam defertur ad urbem.
Abbreviated transcription (Latin):
predicabat mare conscendit. & con¬
sentientibus elementis tͣnqͥllo na¬
uigio britannias petit. Interea si
lam. germanum uenire inuitis
uaticinationib nuntiabant. in
tantum ut elasiꝰ quidam regio
cione ꝓperaret. exhibens secũ fili-¬
um quem in ipso flore adolescen¬
tie debilitas dolenda clãpnauerat.
Erat enim arescentib neruis. cõ¬
tracto ꝑ oplite: cui per siccitatem
cruris usus uestigii negabant᷑.
sequitur. Ueniunt᷑ sacerciotes.
occurrit inscia multitudo. con¬
festim benedictio & sermonis diui¬
ni cdoctrina profunditur. Recog¬
noscunt ꝓopłm in ea qua reliqͤ
tilium: cuiꝰ necessitatem ip̃a debi¬
itas etiam sine precibus allega¬
bat. Fit cõmunis omnium dolor
precipue sacerdotum. qui cõcep¬
tam miscdiam ad cliuinam cle¬
entiam contulerunt: statimq
adolescentem beatus germanꝰ
sedere cõpulit. attrectat poplite̾
clebilitate curuatũ. & ꝑ tota ĩfir¬
mitatis spacia meclicabilis clex¬
tra ꝑcurrit. salubremq tactum

Expanded text:
praedicabat, mare conscendit, et consentientibus elementis tranquillo navigio Brittanias petiit. Interea sinlam, Germanum venire invitis vaticinationibus nunciabant; in tantum ut Elafius quidam regiontione properaret, exhibens secum filium quem in ipso flore adolescentiae debilitas dolenda damnaverat. Erat enim arescentibus nervis contracto poplite, cui per siccitatem cruris usus vestigii negabatur. sequitur: veniunt sacerdotes, occurrit inscia multitudo, confestim benedictio, et sermonis divini doctrina profunditur. Recognoscunt populum in ea qua reliquefilium, cujus necessitatem ipsa debilitas etiam sine precibus adlegabat: fit communis omnium dolor, praecipue sacerdotum, qui conceptam misericordiam ad divinam clementiam contulerunt: statimque adolescentem beatus Germanus sedere compulit, adtrectat poplitem debilitate curvatum, et per tota infirmitatis spatia medicabilis dextera percurrit, salubremque tactum
Abbreviated transcription (Latin):
ta ad eũ mente cõu̾tit. Unle factũ
est: ut antiqͦrũ pͥncipũ nom̃ suis ur
ille laudib uinceret. & tanto ĩ opi¬
one p̾cessores suos qͣnto & in bono oꝑ¬
tionẽ uniꝰ dei pr̃is & filii & sp̃s sand
regib ac popłis sibimet subiectis fi¬
stinet infundere. ut & antiquolgi¬
tis sue reges laudib ac metti
tͣnseat. Et qͣnto ĩ subietis suis eciau
aliena peccata deterserit: tanto eciu
de peccatis ꝓpriis ante om̃ipotẽtis di
terribile examen securior fiat. Rei
uote ꝑagite. studiose ĩ memoria i¬
uate. Quia si uos eũ ĩ eo qͦd ꝑ om̃i¬
tenti cleo loquit᷑ auditis : isclẽ om̃¬

Expanded text:
ta ad eum mente convertit. Unde factum ta ad eum mente convertit. Unde factum est, ut antiquorum principum nomen suis vir ille laudibus vinceret, et tanto in opinione praedecessores suos, quanto in bono otionem unius Dei Patris et Filii et Spiritus sancti regibus ac populis sibimet subjectis festinet infundere; ut et antiquos gentis suae reges laudibus ac meritis transeat, et quanto in subjectis suis etiam aliena peccata deterserit, et tanto etiam de peccatis propriis ante omnipotentis Dei terribile examen securior fiat. Revedevote peragite, studiose in memoria reservate. Quia si vos eum in eo quod pro omnipotenti Deo loquitur audieritis, idem om
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ib qͥb prelati fuerint dona sue
pietatis impendat: qͦd in anglorum
gente factum cognouimꝰ. Cui ur̃a głã
iccirco p̾posita est: ut ꝑ bona qͦ uobil
concessa st̃. eciã subiecte uobis genti¬
suꝑna beneficia prestarentur. Et ideo
głose fili eã qͣm accepisti diuinitꝰ gr̃am
sollicita mente custodi. Ap̃ianã fidẽ
ĩ popłis tibi subclitis: extendere festi¬
na. Telũ rectitudinis tue in eoꝵ cõ¬
uersione multiplica. ydoloꝵ cultus
insequere: fanoꝵ edificia euerte. sub¬
ditoꝵ mores & magna uite mũdicia.
exhortando. terrendo. blandiendo.
corrigendo. & boni oꝑis exempla mõ¬
strando ecdifica. Ut illũ retͥbutorem
inuenias in celo. cuiꝰ nomen atq cog¬
nitionẽ clilatau̾is in terxa. Ip̃e enim
ur̃e qͦq głe nom̃ eciã posteris głoliꝰ red¬
clet: cuius uos honorem queritis & ser¬
uatis in gentibus. Sic etenĩ cõstãtinꝰ
qͦͥnclã piissimꝰ imꝑator. romanã rem-
secũ subdidit. seq cũ subiectis popłis to¬

Expanded text:
omnibus, quibus praelati fuerint, dona suae pietatis impendat. Quod in Anglorum gente factum cognovimus, cui vestra gloria idcirco praeposita est, ut per bona quae vobis concessa sunt, etiam subjectae superna beneficia praestarentur. Et ideo, gloriose fili, eam, quam accepisti divinitus gratiam, sollicita mente custodi, Christianam fidem in populis tibi subditis extendere festina. Zelum rectitudinis tuae in eorum conversione multiplica, idolorum cultus insequere, fanorum aedificia everte, subditorum mores et magna vitae munditia exhortando, terrendo, blandiendo, corrigendo, boni operis exemplo monstrando aedifica, ut illum retributorem invenias in coelo, cujus nomen atque cognitionem dilataveris in terra. Ipse enim ue gloriae nomen, etiam posteris gloriosius reddet, cujus vos honorem quaeritis, et reservatis in gentibus. Sic enim Constantinus quondam piissimus imperator, Romanam remputo secum subdidit, seque cum subjectis pop
Abbreviated transcription (Latin):
potens deus ꝑ cdilectionem tuã ĩ gen¬
te qͣm eligi uoluit: magna miracu¬
la ostendit. Unde necesse est: ut cle
eodem dono celesti & ti mendo gau¬
deas. & gauiendo ꝑtimescas. Gaude¬
asuidelicet: quia angloꝵ anime ꝑ
ateriora miracula ad interiorem
gram ꝑtrahuntur. Pertimescas uͦ:
ue inter signa que fiunt infirmꝰ
animꝰ in sui presũptione se eleuet.
inde per inanem głam intꝰ cadat.
Meminisse etem̃ debemꝰ qͥa discipłi
cũ gaudio ap̾dicatione redeuntes.
dũ celesti magistro dicerent. dñe ĩ
nõie tuo eciam cdemoĩa nobis subiec¬
ta sunt : ꝓtinꝰ audierut. Nolite gau¬
dere suꝑͣ hoc: s pociꝰ gaudete qͥa

Expanded text:
potens Deus per dilectionem tuam in genpotens Deus per dilectionem tuam in gentem quam eligi voluit, magna miracula ostendit: unde necesse est ut de eodem dono caelesti et timendo gaudeas, et gaudendo pertimescas. Gaudeas videlicet, quia Anglorum animae per exteriora miracula ad interiorem gratiam pertrahuntur: pertimescas vero, ne inter signa quae fiunt, infirmus animus in sui praesumptione se elevet, et utollitur, inde per inanem gloriam intus cadat. Meminisse etenim debemus quia discipuli cum gaudio a praedicatione redeuntes, dum caelesti Magistro dicerent: Domine, in nomine tuo etiam daemonia nobis subjecta sunt; protinus audierunt: Nolite gaudere super hoc,
Abbreviated transcription (Latin):
nititur. gradib uel passib nõ autẽ
saltib eleuatur. Sic ĩ ifrłitico po¬
pulo in egipto dñs se qͥdẽ innotuit.
s tñ eis sacrificioꝵ usus que cliabo¬
lo solebãt erhiberi. in cultu ꝓprio
reseriauit. ut eis in suo sacrificio
animalia ĩ molare p̾ciꝑet. quatinꝰ
cor mutantes aliud de sacͥfitio amit¬
terent. aliud retinerent. Ut & su ip¬
sa eent aĩalia que offerre cõsueu̾ant.
uerũꝵ tamen deo hec & ñ ydolis ĩ¬
molãtes. la sacrificia ip̃a nõ eẽnt.
Hec gͥ dilectionẽ tuam p̾dicto fratͥ
necesse est dicere. ut ip̃e inp̾senti
ilit positus ꝑpendat. qualit̾ om̃ia
dispensare debeat. Deus te ĩ columẽ
custodiat dilectissime fili.
Uo in tẽpore misit eciam
augustino epłam: super
miracłis quẽ ꝑ eũ fc̃a ẽe cognou̾at.
In qua eũ ne ꝑ illoꝵ copiam ꝑiculũ
elationis incurreret: his u̾bis hor¬
tatur. Scio frat̾ kĩne quia omi¬

Expanded text:
nititur, gradibus vel passibus non autem nititur, gradibus vel passibus non autem saltibus elevatur. Sic Israelitico populo in Aegypto Dominus se quidem innotuit; sed tamen eis sacrificiorum usus quae diabolo solebat exhibere, in cultu proprio reservavit, ut eis in suo sacrificio animalia immolare praeciperet; quatenus cor mutantes, aliud de sacrificio amitterent, aliud retinerent: ut etsi ipsa essent animalia quae offerre consueverant, vero tamen Deo haec et non idolis imolantes, jam sacrificia ipsa non essent. Haec igitur dilectionem tuam praedicto fratri necesse est dicere, ut ipse, in praesenti illic positus, perpendat qualiter omnia debeat dispensare. Deus te incolumem custodiat, dilectissime fili.uo in tempore misit etiam Augustino epistolam super miraculis quae per eum facta esse cognoverat, in qua eum, ne per illorum copiam periculum elationis incurreret, his verbis hortatur: « Scio, frater carissime, quia omni
Abbreviated transcription (Latin):
antur. & reliquie ponantur. Quua
si fana eadẽ bene cõstructa sũt: i¬
cessae est ut a tultu clemonũ ĩ obsen
ueri dei cdebeant cõmutari. Ut lĩ
gens ip̃a eadẽ fana sua ñ uicdet di¬
strui. de corde errorẽ deponat. & d̾i
uerũ cognoscens ac adorans. acl lor
que consueuit familiariꝰ concure
Et qͥa boues solent in sacͥficio clen¬
nũ multos occidere. debet eis ecu
hac cle re aliqua solennitas ĩ murt
ut die cledicationis uel nataliculi
tabernatula sibi cirta easdẽ eccłnl¬
que ex fanis cõmutate sunt de ra¬
mis arboꝵ faciant. & religiosis con¬
iuiuiis sollẽnitatẽ celebrent. nec di¬
bolo iã animalia immolent. sedi
laudẽ dei ĩ esu suo animalia oci¬
dant. & clonatori omniũ de Cacis¬
te sua gr̃as referant. ut clũ eis alioꝰ
Ora gaudia consentire faciliꝰ uale¬
ant. Nã cluris mentibus simulo
ab scidere impossibile ẽẽ ñ dubũ¬
est: quia & is qui sũmũ locũ ascẽd̾e

Expanded text:
ruantur, reliquiae ponantur, quia ruantur, reliquiae ponantur, quia si fana eadem bene constructa sunt, necesse est ut a cultu daemonum in obsequium veri Dei debeant commutari, ut dum gens ipsa eadem fana non videt destrui, de corde errorem deponat, et, Deum verum cognoscens ac adorans, ad loca quae consuevit familiarius concurrat. Et quia boves solent in sacrificio daemonum multos occidere, debet his etiam hac de re aliqua solemnitas immutari, ut die dedicationis vel natalitiis tabernaquae ex fanis commutatae sunt, de ramis arborum faciant, et religiosis conviviis solemnitatem celebrent. Nec diabolo jam animalia immolent, sed ad laudem Dei in esu suo animalia occidant: et donatori omnium de satietate sua gratias referant, ut dum eis aliqua ora gaudia consentire facilius valeant. Nam duris mentibus simul omnia abscidere, impossibile esse non dubiuest, quia et is qui summum locum ascendere
Abbreviated transcription (Latin):
ce ep̃m fuerint orclinati. sed eciã om̃s
britãnie sacerdotes habeat dño d̾o
nr̃o ihu xp̃o auctore subiectos. qͣtinꝰ
ex lingua & uita tue scitatis & recte
creclendi & bene uiuencdi formam
ꝑcipiant: atq officium suum fide
ac morib exequentes. ad celestia cũ
dñs uoluerit regna ꝑtingant. Ds̃
te incolumẽ custocliat reu̾entissime
beuntibus
autẽ prefatis legatariis. mi¬
sit post eos beatꝰ pat̾ gregori¬
uis litteras memoratu dignas. ĩ qͥb
nr̃e gentis inuigilau̾it ostendit. ita
scribens. Dilectissimo filio mellito
abbati: Gregoriꝰ seruus seruorũ dei.
Post discessũ congregationis nr̃e
que tecũ ẽ ualde sumus iuspensi
redditi. qͥa nichil de ꝓspitate itine
ris uri audisse nol cõtigit. Cũ gͦ d̃s
causa angloꝵ cogitans tractaui ai¬
delicet qͥa fana ydoloꝵ destru
ineadem gente minime debeant
s ip̃a que in eis sunt ycdola clesti¬
antur. aqua benecdita fiat. quei
eisclẽ fanis asꝑgatur. altaria cõst¬

Expanded text:
copum fuerint ordinati, sed etiam omnes Britanniae sacerdotes habeat, Domino Deo nostro auctore, subjectos, quatenus ex lingua et vita tuae sanctitatis et recte credendi et bene vivendi formam percipiant, atque officium suum fide ac moribus exsequentes, ad coelestia, cum Dominus voluerit, regna pertingant. Deus te incolumem custodiat, reverendissimebeuntibus autem praefatis legatariis, misit post eos beatus Pater Gregorius litteras memoratu dignas DCI, innostrae gentis invigilaverit, ostendit, ita scribens: « Dilectissimo filio Mellito abbati Gregorius servus servorum Dei. « Post discessum congregationis nostrae quae tecum est, valde sumus suspensi redditi, quia nihil de prosperitate vestri itineris audisse nos contigit. Cum ergo Deus causa Anglorum cogitans tractavi, videlicet quia fana idolorum destrui in eadem gente minime debeant, sed ipsa quae in eis sunt idola destruantur. Aqua benedicta fiat, in eisdem fanis aspergatur, altaria const
Abbreviated transcription (Latin):
nimꝰ. que tñ tue frat̾nitatis dispo¬
sitioni subiacere uolumꝰ. Post obitũ
uero tuum ita ep̃is quos ordina¬
uerit presit: ut laincloniensis ep̃i
nullo modo ditioni subiaceat.Sit
uͦ int̾ lundoniȩ & eborace ciuitatis
ep̃os inposterũ honoris ista distinc¬
tio: ut ip̃e pͥor habeatur qͥ pꝰ fuerit
orlinatus. Cõmuni autẽ consilio
recte sentiant. & ea que senserint
nõ sibimet distrepando ꝑficiant. Tu
a uͦ frnitas nõ solũ eos ep̃os qͦs ordina¬

Expanded text:
nimus, quem tamen tuae fraternitatis volumus disponimus, quem tamen tuae fraternitatis volumus dispositioni subjacere. Post obitum vero tuum ita episcopis quos ordinaverit praesit, ut Londoniensis episcopi nullo modo ditioni subjaceat. Sit vero inter Londoniae et Eboracae civitatis episcopos in posterum honoris ista distinctio, ut ipse prior habeatur qui prius fuerit ordinatus. Communi autem consilio, recta sentiant, et ea quae senserint non sibimet discrepando perficiant. Tua vero fraternitas non solum eos ep
Abbreviated transcription (Latin):
seruoꝵ dei. Cũ certũ sit ꝓ om̃ipoten¬
te deo laborantib in effabilia et̾m
regni p̾mia reseruari. nobis tamen
necesse ẽ honoꝵ beneficia tribuere.
ut in sp̃ualis oꝑis studio ex remun̾a¬
tione ualeant multipliciꝰ insudare.
Et quia noua angłoꝵ ecclia acd om̃i¬
potentis cdei gr̃am eodẽ dño largi¬
ente & te laborante ꝑclucta est. ulũ
tibi pallii in ea ad sola missarũ
solennia agencła concedimꝰ. ita
ut ꝑ loca singula duodeci ep̃os
ordines. qui tue ditiom subiace¬
ant. Quatinꝰ landoniensis ciuita¬
tis ep̃s sẽper ĩ posterũ a sinodo pro¬
pͥa debeat cõsecrari. atq honoris
eboracam uͦ ciuitate᷑ te uolumul e¬
piscopũ mittere. que ip̃e iudicaue¬
ris ordinare. ita dutarat. ut si eadẽ
ciuitas cũ finitimis locil u̾bũ cłĩ re¬
ceꝑit. ip̃e quoq cluoclecĩ ep̃os ordi¬
net. & metropolitant honore ꝑfru¬
atur. Quia ei qͦ si uita comes fuerit:
palliũ tribuere dño fauente dispo

Expanded text:
Anglorum. Cum certum sit pro omnipotente Deo laborantibus ineffabilia aeterni regni praemia reservari, nobis tamen eis necesse est honorum beneficia tribuere, ut in spiritalis operis studio ex remuneratione valeant multiplicius insudare. Et quia nova Anglorum Ecclesia ad omnipotentis Dei gratiam eodem Domino largiente et te laborante perducta est, usum tibi pallii in ea ad sola missarum solemnia agenda concedimus, ita ut per loca singula duodecim episcopos ordines, qui tuae ditioni subjaceant; quatenus Londoniensis civitatis episcopus semper in posterum a synodo propria debeat consecrari, atque honoris Eboracam vero civitatem te volumus episcopum mittere quem ipse judicaveris orcivitas cum finitimis locis verbum Dei receperit, ipse quoque duodecim episcopos ordinet, et metropolitani honore perfruatur; quia ei quoque, si vita comes fuerit, pallium tribuere Domino favente
Abbreviated transcription (Latin):
ponitis. qͣnͣdo eũ omp̃s ds poterit
dire ꝓ uobis. quẽ uos neglegitis ai¬
re ꝓ deo:: Tota gͥ mente cũ eo uoli
feruore fidei stringite. atq ad n
illiꝰ uͥtute qͣmͣ uobis cliuinitas tͥi¬
it adiuuate: ut regni sui uos ip̃ef¬
ciat ẽe participes. cuiꝰ uos fidẽ inm
no ur̃o recipi facitis & custodiri.

Expanded text:
eum omnipotens Deus poterit audire pro vobis, quem vos negligitis audire pro Deo? Tota igitur mente cum eo vos in fervore fidei stringite atque nisum illius virtute, quam vobis divinitas tribuit, adjuvate, ut regni sui vos ipse faciat esse participes, cujus vos fidem in regno vestro recipi facilis et custodiri.
Abbreviated transcription (Latin):
ta quoq eccł̃iaꝵ & saterdotalia uel
clericalia indumenta. sc̃oꝵ eciã apło¬
rũ ac martirũ reliqͥas. nec ñ ꝙ codi¬
cesplutimos. Misit eciã litteras in
quibus significat se ei palliũ direr¬
risse: simul & insinuat qͣliter ep̃os
in britãnia cõstituere debuisset. Qua
litt̾aꝵ iste est textus.

Expanded text:
nta quoque ecclesiarum, et sacerdotalia vel nta quoque ecclesiarum, et sacerdotalia vel clericalia indumenta, sanctorum etiam apostolorum ac martyrum reliquias, nec non et Codices plurimos. Misit etiam literas in quibus significat se ei pallium direxisse, simul et insinuat qualiter episcopos in Brittania constituere debuisset; quarum litterarum iste
Abbreviated transcription (Latin):
si cõmunem frẽm augustinũ ep̃m
ad uos uenire contigerit. ita illũ
sit doceat. Et qm̃ sepiꝰ euenit. ut hi
qui lõge st positi priꝰ ab aliis que st̃
emencdanda cognoscãt. si quas fortas¬
se frat̾nitati ur̃e sacertlotũ uel alio¬
rũ culpas intulerit: una cũ eo residẽ¬
tes subtili cuncta inuestigatione ꝑqͥ¬
rite. & ita uos in ea que dm offendt᷑
ac ad iracundiam ꝓuocant. clistͥctos
& sollicitos exbibete. ut ad aliorum
emendationẽ & uinclicta culpabilẽ
feriat. & inocentẽ falsa opinio non
affligat. Deus te incolumẽ custodiat
reuerentissime frater.
augustino ep̃o qͥa suggesse¬
rat ei multã qͥdẽ sibi messem ẽẽ sed
oꝑarios paucos. milit cũ p̾fatil le¬
gatariis luis plures cooꝑatores ac
pui erant mellitꝰ. iustus. paulinꝰ¬
ꝙ rufinianꝰ. ac ꝑ eos gn̾alit̾ uniu̾¬
sa que aed cultum erant ac ministe¬
riũ eccłie necessaria. uasa uidelicet
satra & uestimenta altariũ. ornam̃¬

Expanded text:
si communem fratrem Augustinum episcopum ad vos venire contigerit, ita illum sit, doceat. Et quoniam saepius evenit, ut hi qui longe sunt positi, prius ab aliis quae sunt emendanda, cognoscant: si quas fortasse fraternitati vestrae sacerdotum vel aliorum culpas intulerit, una cum eo residentes subtili cuncta investigatione perquirite. Et ita vos in ea quae Deum offendunt, et ad iracundiam provocant, districtos ac sollicitos exhibete, ut ad aliorum emendationem, et vindicta culpabilem feriat, et innocentem falsa opinio non affligat. Deus te incolumem custodiat, reverendissime frater. Augustino episcopo quia suggesserat ei multam quidem ibi esse messem, sed operarios paucos misit cum praefatis legatariis suis plures cooperatores ac pui erant Mellits, Rufinianus; et per eos generaliter universa quae ad cultum erant ac ministerium Ecclesiae necessaria, vasa videlicet sacra, et vestimenta altarium, orname
Abbreviated transcription (Latin):
exertitus p̾cipuus niles gemebat
dicens. Uideo aliam lege ĩ mbr
meis repugnantem legi mͣtis m
& captiuũ me ducentẽ in legep¬
cati que est in mẽbris meis.S¬
autẽ captiuus erat: minime p¬
gnabat. Sed pugnabat. Qua¬
ꝓpter: captiuus nõ exat. pug¬
nabat gͥ lege mentis:cui lex
in menbris est repugnabat.
sic pugnabat: captiuus n er
Ecce itaq homõ est ut ita clur
captiuus & liber. liber ex iuile
qͣm diligit: captiuus ex cles¬
tacione qͣm portat inuitꝰ.¬
gregorii pape ad consil
reuerentissimi antistitis augl
tissimo & sanctissimo uergili

Expanded text:
exercitatus praecipuus miles gemebat, exercitatus praecipuus miles gemebat, dicens: Video aliam legem in membris meis repugnantem legi mentis meae, et captivum me ducentem in lege peccatiautem captivus erat, minime pugnabat. Sed et pugnabat, quapropter captivus non erat. Et pugnabat igitur lege mentis, cui lex quae in membris est repugnabat. Si hoc pugnabat, captivus non erat. Ecce itaque homo est, ut ita dixerim, et captivus et liber: liber ex justitia quam diligit, captivus ex delectatione quam portat invitGregorii ad consulta reverentissimi antistitis Augusntissimo et sanctissimo fratri
Abbreviated transcription (Latin):
ria ẽ magna discretio ut ĩter sug¬
gestionem atq delectationẽ. int̾
clelectationẽ & cõsensũ iuclex sui
animꝰ p̾sicleat. Cũ enĩ malignꝰ¬
si nulla peccati cl electatio seqͣtur:
pectatum oĩ modo ꝑpetratum
non est. Cũ uͦ delectari caro ce¬
perit: tunc pectatũ incipit na¬
cõtẽpla consentit: tunc pectatũ¬
ra si cognolcitur ꝑfici. In sug¬
gestio ne gͥ petcatii niciũ est:
in delectatione fit nutͥmentum.
in consenlu ꝑfectio. Et sepe con¬
tingit: ut hoc qͦ d malignꝰ sp̃s
seminat in cogitatione carnẽ
ĩ delectationẽ trahat: nec tñ
animus eidem delectationi cõ¬
sentiat. Et cũ caro delectari lñ
anima ne queat. ip̃e tam̃ animꝰ
carnis uoluptatibus reluctans in
delectatione carnali aliqͦ mͦ liga¬
tur inuitus. ut ei & raçione cõtrad¬
cat ne consentiat. & tnͣ delectatio¬
ne ligatꝰ sit: secd ligatũ se uehent
ingemiscat. Unde & illeꝰ celestil

Expanded text:
ria est magna discretio, ut inter sugria est magna discretio, ut inter suggestionem atque delectationem, inter delectationem et consensum, judex sui animus praesideat. Cum enim malignsi nulla peccati delectatio sequatur, peccatum omnino perpetratum non est. Quum vero delectari caro coeperit, tunc peccatum incipit nae consentit, tunc peccatum cognoscitur perfici. In suggestione igitur peccati, si mens est in delectatione, fit nutrimentum, in consensu perfectio. Et saepe contingit, ut hoc quod malignus spiritus seminat in cogitatione, caro in delectationem trahat, nec tamen animus eidem delectationi consentiat: et cum caro delectari sine animo nequeat, ipse tamen animus carnis voluptatibus reluctans, in delectatione carnali aliquo modo ligatur invitus, ut ei ex ratione contradicat; ne consentiat, et tamen delectatione ligatus sit, sed ligatum se vehementer ingemiscat. Unde et ille coelitus
Abbreviated transcription (Latin):
entis mentem turpi imaginatione
plerũq illusio nascitur: ut eorum
animꝰ eciam in sõno corporisp olitꝰ
turpib imaginationibus at. Ad¬
non fedetur. Qua in re um¬
unũ ibi ostenditur ip̃a mens
rea. non tnͣ uel suo iudicio libera.
cũ se & si clormienti corpore nichil
meminit uicdisse: tñ in uigilus
corporis meminit ĩ ingluinem ce¬
cidisse. Sin nͦ ex turpi cogitatioe
iugilantis oritur illusio dormien¬
tis: patet aĩo reatus suus. Uidet
enĩ a qua radice in quinatio illa
ꝓcesserit : qͥ a qͦd cogitauit sciẽs
hoc ꝑtulit nesciens. Sed pensan¬
dũ ẽ. ip̃a cogitatio utrũ suggesti¬
one an delectatione: uel qͦd maiꝰ
est peccati consensu acciderit. Tri¬
bus etenĩ moclis impletur omne
pectatũ. ui delicet suggestione. S¬
lectatione. consensu. Suggestio
qͥppe fit ꝑ cliabolũ. delectatio ꝑ
pͥmam culpam serpens suggessit.
eua uelut caro delectata est: adã
uͦ uelut sp̃s consensit. Et necessa¬

Expanded text:
entis mentem turpi imaginatione entis mentem turpi imaginatione plerumque inlusio nascitur, ut eorum animus, etiam in somno corporis positus, turpibus imaginationibus non foedetur. Qua in re unum ibi ostenditur, ipsa mens rea, non tamen vel suo judicio libera, cum se, etsi dormienti corpore, nihil meminit vidisse, tamen in vigiliis corporis, meminit in ingluviem cecidisse. Sin vero ex turpi cogitatione vigilantis oritur inlusio dormientis, patet animo reatus suus: videt enim a qua radice inquinatio illa processerit, quia quod cogitavit sciens, hoc pertulit nesciens. Sed pensandum est, ipsa cogitatio utrum suggestione, an delectatione, vel, quod majus est, peccati consensu acciderit. Tribus enim modis impletur omne peccatum; videlicet suggestione, delectatione, consensu. Suggestio quippe fit per diabolum, delectatio per quia et primam culpam serpens suggessit, Eva velut caro delectata est, Adam vero velut spiritus consensit: et necessa
Abbreviated transcription (Latin):
ilusione ualcle necessaria cliscretio.
que subtilit̾ ꝑ ensari clebeat : ex ꝗͣ re
accidat menti clormientis. Aliqͣndo
enim ex trapula. aliqͣndo ex nature
iuꝑfluitate uel infirmitate. aliqͣndo
x dogitatione contingit. Et qͥdem cũ
ex nature suꝑfluitate uel infirmi¬
tate euen̾it. om̃i mͦ hec illusio nõ est
timencla: qͥa hãc animꝰ nesciens ꝑtu¬
lisse magis clolendus est qnͣ fecisse.
Cũ uͦ ultra moclũ appetitꝰ gule insu
mendis alimentis rapit᷑. atq iccirco
humoꝵ receptacula grauantur: ht
erinde animus alique reatũ. ñ tñ
usq ad ꝓhibitionem ꝑcipiendi sc̃i
misterii. uel missarũ solennia cele
brandi. cũ fortasse aut clies festus
erigit. aut erhiberi misteriũ ꝓ eo
tas cõpellit. Nã si assunt alii qͥ ĩple
crapula facta a ꝑceptione sacri miste¬
rii ꝓhiberi nõ debet: secl ab ĩ mola¬
tione sacri misterii abstinere ut ar¬
britor humiliter cdebet. si tñ dormi¬

Expanded text:
illusione valde necessaria discretio, illusione valde necessaria discretio, quia valde subtiliter pensari debet ex qua re accidat menti dormientis. Aliquando enim ex crapula, aliquando ex naturae superfluitate vel infirmitate, aliquando ex cogitatione contingit. Et quidem cum ex naturae superfluitate vel infirmitate evenerit, omnimodo haec illusio non est timenda, quia hanc animus nesciens pertulisse magis dolendus est quam fecisse. Cum vero ultra momendis alimentis rapitur, atque idcirco humorum receptacula gravantur, habet exinde animus aliquem reatum, non tamen usque ad prohibitionem percipiendi sacri mysterii, vel misbrandi: cum fortasse aut festus dies exigit, aut exhiberi mysterium, pro eo tas compellit. Nam si adsunt alii qui implecrapula facta, a perceptione sacri mysterii prohibere non debet; sed ab immolatione sacri mysterii abstinere, ut arbitror, humiliter debet: si tamen dormi
Abbreviated transcription (Latin):
eciam ad cdauid de pueris suis ꝑfacer¬
dotem dicitur: ut si a mulieribꝰ mũ¬
cli eẽnt panes ꝓposionis acciperent.
Quos omnino non acciperent: nͥ priꝰ
munclos eos clauid a mulieribus fate¬
retur. Tunc autẽ uir qͥ pꝰ acimixtio¬
nem cõiugis lotꝰ aqua fuerit. eciã sa¬
cre cõmunionis misteriũ ualet acci¬
pere: cũ ei iuxta prefinitam senten¬
ciam eciã eccł̃am licuerit ĩ tͣre.
solet accidere. uel corpꝰ dñi
quilibet accipere ualeat. uł si sacer
dos sit satra misteria celebrare.
tulo ia diximꝰ pollutũ dicit. & nisi
lotum aqua & usq ad uesꝑam in¬
trare eccl̃am nõ concedit. Quod tñ
sub eoclem intellectu actipiet qͦ p̾fa¬
ti sumus. Quia qͣsi ꝑ sõniũ illudit᷑:
qͥtẽptatꝰ immũdicia ueris imaginib
in cogitatione inqͥnat᷑. Sed lauan¬
dus est aqua: ut culpas cogitatiõis
lacrimis abluat. & nisi priꝰ ignis tẽp¬
tationis recesserit: reũ se quasiusq
ad uesperã cognoscat. Sed est ĩ eadẽ

Expanded text:
etiam ad David de pueris suis per sacerdotem dicitur, ut si a mulieribus mundi essent, panes propositionis acciperent; quos omnino non acciperent, nisi prius mundos eos David a mulieribus fateretur. Tunc autem vir qui post commistionem conjugis lotus fuerit aqua, etiam sacrae communionis mysterium valet accipere, cum ei juxta praefinitam sententiam ecclesiam etiam licuerit intrare. solet accidere, vel corpus Domini quilibet accipere valeat; vel, si sacerdos sit, sacra mysteria celebrare? tulo jam diximus, pollutum dicit, et nisi lotum aqua etiam usque ad vesperam intrare ecclesiam non concedit. Quod tamesub eodem intellectu accipiet quo praefati sumus, quia quasi per somnium illuditur qui, tentatus immunditia, veris imaginibus in cogitatione inquinatur. Sed lavandus est aqua, ut culpas cogitationis lacrymis abluat. Et 1162 nisi prius ignis tentationis recesserit, reum se quasi usque ad vesperam cognoscat. Sed est in eadem
Abbreviated transcription (Latin):
ei sentencias longiores dicere. ꝙ fe¬
cit. Neq ultra cessauit tota cdie il¬
la & nocte sequente quantum uigi¬
lare potuit. ut ferunt qui presen¬
tes fuere loqui aliquid: & archana
sue cogitacionis ac uoluntatis quod
nunquam antea potuit illis osten¬
dere. in similitulinem illius clau¬
di: qui curatus ab apłis petro et¬

Expanded text:
eum sententias longiores dicere; et feeum sententias longiores dicere; et fecit: neque ultra cessavit tota die illa et nocte sequente, quantum vigilare potuit, ut ferunt qui praesentes fuere, loqui aliquid, et arcana suae cogitationis ac voluntatis, quod nunquam antea potuit, aliis ostendere; in similitudinem illius diu claudi qui curatus  Al., add. e
Abbreviated transcription (Latin):
percipiende elemosine gr̃a uenire
consueuerat: qui ne unum quidem
habebat in capite. ut nil unquam
capilloꝵ ei in superiori parte capi¬
tis nasci ualeret: tantum in cirtui¬
tu horridi crines stare uidebant᷑.
in conseptis eius lem mansionis
paruum tugurium fieri: in quo
manens cotidianam ab eis stipem ac¬
ciperet. Cumq una quadragesime
esset impleta septimana: sequente
dnica iussit ad se intrare pauꝑem.
ingresso linguam proferre exore ac
sibi ostendere iussit. Et apprehen-¬
dens eum cle mento: signum sc̃e cru¬
cis lingue eius impressit. Quam sig¬
natam reuocare in os & loqui il¬
lum precepit: dicito inquiens ali¬
lingua angloꝵ uerbum affirmã¬
di & consenciendi id est etiam.
Dixit ille statim soluto uinculo lin¬
gue quod iussus erat.ie. Adclidit
ep̃s nomina literarum. Dicito in¬
nomina dicente ep̃o responderet:
addidit ꝙ sillabas ac uerba dicen¬
da illi ꝓponere. Et cumin omnib
consequenter responderet: precepit

Expanded text:
percipiendae eleemosynae gratia venire percipiendae eleemosynae gratia venire consueverat, qui ne unum quidem habebat in capite, ut nil unquam capillorum ei in superiore parte capitis nasci valeret, tantum in circuitu horridi crines stare videbantur. in conseptis ejusdem mansionis parvum tugurium fieri in quo manens quotidianam ab eis  Al., eo stipem acciperet. Cumque una Quadragesimae esset impleta septimana, sequente Dominica jussit ad se intrare pauperem, ingresso eo linguam proferre ex ore ac sibi ostendere jussit; et adprehendens eum de mento, signum sanctae crucis linguae ejus impressit, quam signatam revocare in os, et loqui illum praecepit: Dicito, inquiens, alilingua Anglorum, verbum adfirmandi et consentiendi, id est etiam. Dixit ille statim, soluto vinculo linguae, quod jussus erat. Addidit episcopus nomina litterarum: « Dicito nomina dicente episcopo responderet, addidit et syllabas ac verba dicenda illi proponere. Et cum in omnibus consequenter responderet, praecepit
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃s haugustaldengis ecclie
presulatum suscepit. De quo plu¬
ra uirtutum miracula qui eum
familiariter nouerunt dicere so¬
lent: ꝙ marime uir reuerentissi¬
mꝰ ac ueracissimus berincthun di¬
a conꝰ quondam euis. nunc autem
abbas monasterii quod uocatur
in derauuela id est insilua ueroꝵ
E quib aliqua memorie tradere
commodum duximus. Est mansio
lo circundata non longe ab hau¬
gust aldensi eccłia. idl est unius ferme
miliarii & dimidii spatio interfluente
tina amne separata. habens clymitoriũ
sc̃ĩ michaelis archangeli: in qua uir
gesima cum paucis manere. ac oratio¬
etus consueuerat. Cumq tempore
quodam incipiente quadragesi¬
ma ibidem mansurus adueniret:
iussit suis querere pauperem ali¬
quem maiore infirmitate uel ino¬
pia grauatum. quem secum habe¬
re illis dieb ad faciendam elemosi
nam posset.Sic enim semper facere
solebat. Erat auteminuilla non lon¬
ge posita quidam adolescens mut᷑
ep̃o notus. nam sepius ante illum

Expanded text:
sanctus, Hagustaldensis Ecclesiae praesulatum suscepit: de quo plura virtutum miracula qui eum familiariter noverunt, dicere solent, et maxime vir reverentissimus ac veracissimus Bercthun, diaconus quondam ejus, nunc autem abbas monasterii quod vocatur Inderauuda, id est, in silva Derorum: e quibus aliqua memoriae tradere commodum duximus. Est  Al. alo circumdata, non longe ab Hagustaldensi ecclesia, id est, unius ferme milliarii et dimidii spatio interfluente Tino amne separata, habens coemeterium sancti Michaelis archangeli, in qua vir gesima, manere cum paucis, atque oratiodare consueverat. Cumque tempore quodam, incipiente Quadragesima, ibidem mansurus adveniret, jussit suis quaerere pauperem aliquem majore infirmitate vel inopia gravatum, quem secum habere illis diebus ad faciendam eleemosynam possent  Al., posset: sic enim semper facere solebat. Erat autem in villa non longe posita quidam adolescens mutus, episcopo notus, nam saepius ante illum
Abbreviated transcription (Latin):
languore correptus rͦn kalenclarum
maiarum die solutus a carne. & bea
etiam tempore baptismatis papa me¬
moratus petri nomen imposuerat:
uł baptismo apłoꝵ principi ad cuiꝰ
sacratissimum corpus afinib ter¬
re pio ductus amore uenerat. eti¬
am nominis ipsiꝰ ungeretur consor¬
tio. Qui in eius quoq eccłia sepul¬
tus est: ꝙ iubente pontifice epita¬
phium in eius monumento scrip
ipsius scripta ꝑ secła ꝑmaneret:¬
& legentes quosq uel audientes
ilium accenderet. Scriptum est er¬
go hoc mo do.¬

Expanded text:
languore correptus, duodecimo Kalendarum languore correptus, duodecimo Kalendarum Maiarum die solutus  Al. add. estetiam tempore baptismatis papa memoratus Petri nomen imposuerat, ut beatissimo apostolorum principi, ad cujus sacratissimum corpus a finibus terrae pio doctus amore venerat, etiam nominis ipsius consortio jungeretur: qui in ejus quoque ecclesia sepultus est: et jubente pontifice epitaphium in ejus monumento scriptipsius fixa per saecula maneret, et legentes quoque vel audientes ionis accenderet. Scriptum est ergo hoc modo
Abbreviated transcription (Latin):
regna conscendens. sepultus est in por¬
ticu sancti petri in monasterio suo
quodd dicitur in silua deroꝵ. anno ab
incarnatione dñi septingente simo
uicesimo primo. Nam cum pre ma
trando sufficeret: ordinato in ep̃atum¬
eboracensis eccłie Wilfrido prb̃ro suo.
q uitam in deo digna conuersatione
compleuit.¬
Nno autem regni alfridi
tisue duob annis strenuissime pre¬
fesset: Beluto imꝑio ꝓpter dñm regnũ¬
q ꝑpetuum. uenit romam hoc sibi
głe singularis desiderans adipisci:
ut ad limina beatoꝵ apłoꝵ fonte
baptismatis ablueretur. in quo solo
didicerat generi humano patere ui¬
te celestis introitum: simul etiam
sperans qr mex baptitatus in carne
solutus ad eterna gaudia iam mun¬
dus transiret. Quod utrumq ut mẽ
tum est. Etenim illo ꝑueniens. pon¬
tificatum agente sergio baptiratus est
dic sc̃o sabbati paschalis. anno ab in¬
carnatione dñi sescentesimo. occogesi¬
mo nono: ꝙ in albis adhuc positus

Expanded text:
regna conscendens sepultus est in porregna conscendens sepultus est in porticu sancti Petri, in monasterio suo, quod dicitur In silva Derorum, anno ab incarnatione Dominica septingentesimo vicesimo primo. Nam cum  Al. atrando sufficeret, ordinato in epEboracensis Ecclesiae Uilfrido presbytero suo, que vitam in Deo digna conversatione complevitAnno autem regni Aldfriditi suae duobus annis strenuissime praeesset, relicto imperio propter Dominum regnumque perpetuum, venit Romam, hoc sibi gloriae singularis desiderans adipisci, ut ad limina beatorum apostolorum fonte baptismatis ablueretur, in quo solo didicerat generi humano patere vitae caelestis introitum: simul etiam sperans quia mox baptizatus, carne solutus, ad aeterna gaudia jam mundus transiret: quod utrumque ut mentum est. Etenim illo perveniens, pontificatum agente Sergio, baptizatus est die sancto Sabbati Paschalis, anno ab incarnatione Domini sexcentesimo octuagesimo nono: et in albis adhuc positus,