comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
extitit caput. ex quo demum multi
eemmplum. ado ur nunc ꝙͦ ppitia di¬
uinitate innumera ꝑ onnẽ francã
⁊ galliam habeant᷑ sub regłari disscipli¬
na. alia utrsq sxꝰ cenobia. Itaq ut
dicere ceꝑani. qͥs ualtat enarrare cũ
qͣnta eligiꝰ deuotione. qͣntaꝙ humi¬
litate p̃dictium monasteriũ adiens
uiter frẽs incederet: Uideris ettm
cum ianuã ingrederetꝰ monasterii
deiecto in t̾ram uultu dep̃ssis lum̃ib
solo. caput hiumni inchnato toto enã
subtili corpoꝵ cũ magna gͣuitate
int̃ frẽs incedere. sin ałis ꝙ monachis
se pene terre ꝓsternere. atq ab om̃ib
de uotissime benedictionẽ haurire
Quib ipse copiosam tͥbuens elemosi¬
nam. uilissimam panis tortã abess
egrediens ꝓ benedictione sibimet
uendicabat. Quam utiq ꝑ magro
munare amplecteus dieb singr̃is
qͦ usq durare incorrupta potuiss
eulogias ex ea ueluti saeram cõmu¬
nionem ieiunꝰ sumebat. His ꝯͦ eũ

Expanded text:
extitit caput, ex quo demum multi extitit caput, ex quo demum multi xemplum, adeo ut nunc quoque propitia divinitate innumera per omnem Franciam et Galliam habeantur sub regulari disciplina alma utriusque sexus coenobia. Itaque, ut dicere coeperam, quis valeat enarrare, cum quanta Eligius devotione quantaque humilitate praedictum monasterium adiens inter fratres incederet? Videres eum, cum ianuam ingrederetur monasterii, deiecto in terram vultu, depressis luminibus, solo caput humi inclinato, toto etiam subtili corpore cum magna gravitate inter fratres incedere singulisque monachis se paene terrae prosternere atque ab omnibus devotissimę benedictiones haurire, quibus ipse copiosam tribuens elemosinam, vilissimam panis tortam ab eis egrediens pro benedictione sibimet vindicabat, quam utique pro magno munere amplectens, diebus singulis, quousque durare incorrupta potuisset, eologias ex ea veluti sacram communionem ieiunus sumebat. – – –
Abbreviated transcription (Latin):
um deo creditum. nec res publica eri¬
pit. nec fiscꝰ inuadit. nec calũpnia
aliqua forensis eu̾tit. huiꝰ naniq
apud suos monita. nichil fuerunt
aliud quam magisteria diuina.
Fundamenta scilioet corroborandda fi¬
dei. nutͥmenta fouende animt. Gu¬
bnacula dirigendi ttineris. p̃ficdia ob¬
tinende saluris. Dignum gͦ est ut
cũ boni imutent᷑ ⁊ diligant. plebs
colat. noxii tuneant. Quiq sic religi
osus extitit. ac timns dm̃. ut scłi obli¬
tus cdignitates. omne consortiũ cũ
nachi religiosi quiq confluerent.
nec fic nimirum coꝵ saciabut᷑ alloqͥo.
s aliquando etiam nimis scẽ conuer¬
sationis estuans desidario. ipse quaq
ꝓperabat ad cenobia. maxime quoq
iussediũ. qͦd erat eo tempos tunctis
eminentiꝰ atq districtiꝰ. Neq enu
tam crebra erant in galliis iouaste¬
ria. & sicubi essent. ñ sub regulari
strictioneni regse sollert̃ tenebat.
sollempniacanse monasteriũ in
partib occidius huiꝰ religionis.

Expanded text:
um Deo creditum nec respublica eripit nec fiscus inuadit nec calumnia aliqua forensis euertit. in apud suos monita nihil fuerunt aliud, quam magisteria divina, fundamenta scilicet corroborandae fidei, nutrimenta fovendae animae, gubernacula dirigendi itineris, praesidia obtinendae salutis: dignum ergo est, ut eum boni imitentur et diligant, plebs colat, noxii timeant, quem ita diviosus exstitit ac timens Deum, ut saeculi oblitus dignitates, omne consortium cum nachi religiosi quique confluerent, nec sic nimirum eorum satiabatur alloquio, sed aliquando etiam nimis sanctae conversationis aestuans desiderio, ipse quoque properabat ad coenobia, maximeque Luxovium, quod erat eo tempore cunctis eminentius atque districtius; neque enim tam crebra erant adhuc in Gallis monasteria, et sicubi essent, non sub regulari strictionem regulae sollerter tenebat, Solemniacense monasterium in partibus occiduis huius religionis
Abbreviated transcription (Latin):
subtrahens illemanũ. clamabat uir¬
ture qua poterat. Dñ e inqͥens eligi
habr in me pietatm. Oculis crudem
ĩ pͥme. qͦd magis desicło p̃be. Tuno
ille ualde. compofite dissimulans.
ac subridens. tu inqͥt amier non re
nosti signare: Nouerat enim uir ses
iactantiam urtute fugere in quo
ñ poterat gr̃a ꝯcessa latere. D cum
is eadem ingeminans in portune cla¬
mitarer. tu inqͥens dñe tu signa.
Iile fiaẽ hominis cernens. signũ cru¬
cis imp̃ssit. &. o mira xꝑi potentia
Sratim signum sangͥnis unda fecuta.
diu clausas ilico reserauit sub fron¬
t& fenestras. atq ingrediente die. noc¬
bem fecit discedere. Sic ꝙ homo au¬
plo munere recepto. ad orans xꝑm
eligium.

Expanded text:
subtrahens ille manum clamabat virsubtrahens ille manum clamabat virtute qua poterat: Domine, inquiens, Eligi, habe in me pietatem, oculis crucem imprime, quod magis desidero praebe. Tunc ille valde composite dissimulans ac subridens: Tu, inquit, amice, non te nosti signare? Noverat enim vir sanctus jactantiam virtute fugere, in quo non poterat gratia concessa latere: sed cum is eadem ingeminans importune clamitaret: Tu, inquiens, Domine, tu signa. Ille fidem hominis cernens, signum crucis impressit, et, o mira Christi potentia! statim signum sanguinis unda secuta, diu clausas illico reseravit sub fronte fenestras, atque ingrediente die fecit discedere noctem: sicque homo duplo munere recepto, adorans Christum Eligium.
Abbreviated transcription (Latin):
filis dł ei exali surge et ambula. Etꝰ
ꝯfestim psecuta est salus u̾bum ho¬
minis a̾ei. ⁊ inualuir eger⁊ surrgxẽ.
am om̃s qͥ aderant audrebant cum
magno stuporx iunctums ⁊ neruos.
arq omnia ossa claudi illiꝰ cruscur
ac solidare. Sanus gͦ factꝰ est xx
illa hora ⁊ ambulabat ꝯcilaans et
benedicens dm̃ cum om̃i alacritare.
fuerat enĩ exmultis iam annoꝵ spa¬
cus uinculis arnũ astrictꝰ. atq ex
hoc magis occupabat ammiratio.
tio. Dedit gͦ ei elmosinam uir b
⁊ dimisit eum in pace. Eille ado¬
rans ⁊ głificans đm reu̾sus est in
locum suum.
Uaciam iterum dis cũ ꝑarasiꝰ
cõmoraret ac necessaris qͦdam
loco abire pararet. explorantes egeni
ꝑ qͦd iter transiret. parauerunt se
cuncti uixra morem in ponte. Quo
cum eligius aduentass singulisq
ut solebat singillatim manib ele¬
mosinam inelucłat. deuenit inter
ceteros ad quendam cecũ querullꝰ
uald uocib clamitantẽ. Cui cũ¬
ele mosinam manu imponere ueller

Expanded text:
filii Dei excelsi, surge et ambula'. Et confestim prosecuta est salus verbum hominis Dei, et invaluit aeger et surrexit; nam omnes qui aderant audiebant cum magno stupore iuncturas et nervos atque omnia ossa claudi illius cruscire ac solidare. Sanus ergo factus est ex illa hora et ambulabat exiliens et benedicens Deum cum omni alacritate. Fuerat enim ex multis iam annorum spatiis vinculis artuum adstrictus, atquehoc magis occupabat admiratio ctio. Dedit ergo ei eleemosynam vir beatus, et dimisit eum in pace; et ille adorans et glorificans Deum, reversus est in locum suum.Quadam iterum die cum Parisiis commoraretur, ac necessario quemdam locum adire pararet, explorantes egeni per quod iter transiret, paraverunt se cuncti juxta morem in ponte: quo cum Eligius adventasset, singulisque ut solebat sigillatim manibus eleemosynam includeret, devenit inter caeteros ad quemdam caecum querulis valde vocibus clamitantem; cui cueleemosynam manu imponere vellet,
Abbreviated transcription (Latin):
qui suis oꝑat᷑ inseruis. uocib
efferebant continuis.
ceꝑat urbs parasyaca feuissimo
ctanari incendio. Nam cum tota
pene arderet ciuitas usq quaq ux
flamiue eclasis. ferebat glomarantes
quaꝙ in parre fauillas. Tunc eligiꝰ
mestꝰ cũ uideret iam supra suum
erat. ut etiam regumentũ basili&
funderet᷑. ui uallantis incendii. At
succurris: Certe enĩ noueris qͦd si
re hodis ñ curante eremat᷑ numꝗͣ
iam abeligio in euũ restaurabitur.
Confestim gͥ affuit gr̃a dñi. et alia

Expanded text:
qui suis operatur in servis, vocibus qui suis operatur in servis, vocibus efferebant continuis. cendio urbis Parisiacaecremari incendio; nam cum tota pene arderet civitas, usquequaque vis flammae edacis ferebat glomerantes quaqua in parte favillas; tunc Eligius moestus cum videret jam supra suum erat ut etiam tegumentum basilicae funderetur vi vallantis incendii. Attsuccurris? certe enim noveris quod si te hodie non curante crematur, nunquam jam ab Eligio in aevum restaurabitur. Confestim igitur affuit Domini gratia
Abbreviated transcription (Latin):
exultans atq tͥpudians cũ reliqͥus.
ex p̃fato agrune in uoc⁊ xxultatiõis
p̃terurt. mox ut ergastuli locum
contͣ esseciꝑunt. repinte gestator
pignerum. graui pond̾e dep̃ssus.
solo restitit foxus. Quem cũ fingłi
cõpellerent gressum quam tociꝰ
mouere. id se posse nullaters uoce
publica confestꝰ est. Duriq ita stan¬
tes fingłi obstupiscrrent euentum
rei. cepit unctis in carcere quasi l¬
uistonitruus audiri: statim uis
quedam cum magno t̃petu uenũs.
totum ualide nimis ꝯcussit car¬
festim saris omnib effractis nexib¬
q dissipatis ostia obserata patuert̃
inclusis. Iuco gͦ uestigia dep̃ssa fe¬
rentes pignera ligauert̃. ⁊ rei car¬
cerem egressi. eccłiam petierunt
Om̃s gͥ qͥ aderant in stuporem u̾si
ceꝑx attollere nouitatẽ miraculi.
ac merita duoꝵ tonuiueta simł
scõꝵ. Marnalis laudem. eligii pre¬
dicare fauorem. Cuncti etiã hec
uidentas. xꝑo dño uberis la udles

Expanded text:
exultans atque trepudians, cum reliquiis exultans atque trepudians, cum reliquiis et praefato agmine in voce exultationis praeteriret, mox ut ergastulo contra esse coeperunt, repente gestator pignorum gravi pondere depressus solo restitit fixus; quem cum singuli conpellerent gressum quantotius movere, id se posse nullatenus voce publica est confessus. Dumque ita stantes singuli obstupescerent eventum rei, coepit vinctis in carcere quasi levis tonitruus audiri, et statim vis quaedam cum magno impetu adveniens totum valide nimis concussit carfestim seris omnibsque dissipatis, ostia obserata patuerunt inclusis; illico ergo vestigia depressa ferentes pignora levigarunt, et rei carcerem egressi ecclesiam petierunt. Omnes igitur qui aderant in stuporem versi coeperunt attollere novitatem miraculi, ac merita duorum conjuncta simul sanctorum, Martialis laudem, Eligii praedicare favorem; cuncti etiam haec videntes Christo Domino uberes laudes,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑacto atq om̃ib edificiis ancillaꝵ
dei expletis ꝓ q̃b mercedẽ laboris
adeptꝰ est lucra. edificauit postremo
basilicam in honore sci apłi p̃auli.
ad ancillaꝵ di corpora sapelienda.
Cuiꝰ tecta fublimia. oꝑuit plũbo
cũ elegantia. Qua in basilica b̃s
Edifi tauit etram ĩmo q renouauit.
basilicam in honor scĩ martialis
utiq urbane stabilita. plumbo
nꝰ cooꝑuit tecta. ubi cũ ercdem
reliqͥas satis deuotꝰ cũ magno try¬
umpho. magnoq uirsꝰq secus
comitatu. cum melodia psalmoꝵ
ac dulci modulamine. antipha¬
naꝵ chorus deferrat psallentiũ.
murnłm dñs declarauit memo¬
rie diginum. Ob hoc enĩ ⁊ eligiꝰ
eandem uiam arripi fecerat cũ
pignerib cũ potuiss prsus ali¬
unde ꝑgere rectiꝰ. Erar enĩg haut
pcul. tramite cla ustrũ carceris
tetri. ubi tenebant᷑ septem uiri.
siue innocui. siuenexii subter¬
cia custodia abditi. Cum gͦ eligis
ueluti qͦndam dauid antẽ archam

Expanded text:
peracto, atque omnibus aedificiis ancillarum Dei expletis, pro quibus mercedem laboris adeptus est, aedificavit postremo basilicam in honore sancti Pauli apostoli ad ancillarum Dei corpora sepelienda, cujus tecta sublimia operuit plumbo cum elegantia; qua in basilica beatus Aedificavit etiam, imoque renovavit basilicam in hutique urbane stabilita, plumbo ejus cooperuit tecta, ubi cum ejusdem reliquias satis devotus cum magno triumpho magnoque utriusque sexus comitatu, cum melodia Psalmorum ac dulci modulamine antiphonarum, chorus deferret psallentium, miraculum Dominus declaravit memoria dignum; ob hoc enim et Eligius eamdem viam arripi fecerat cum pignoribus, cum potuisset prorsus aliunde pergere rectius. Erat igitur haud procul a tramite claustrum carceris tetri, ubi tenebantur septem viri sive innocui sive noxii, sub tertia custodia abditi; cum ergo Eligius veluti quondam David ante archam
Abbreviated transcription (Latin):
mortem. Caterũ in p̃senti uob̃ in¬
noteseo. qͦd si spreueritis u̾ba niea.
me ꝙ contempnantes audire no¬
lueritis. eqͥdem ueniens coram rede̾s¬
tore meo accusabo ꝑtinatiam ur̃m
⁊ paiam faciam uos p̃ceptis semꝑ
ialigni obedisse potiꝰ quã xꝑi.
Et tunc uͦ indignante iudice grac¬
tori traditi. supplicio mancipati¬
beati uiri eligii. que cũ sũmo stu¬
dio plebi ꝓferebat ex locupletissi¬
mo corcdis sui thesauro. Quere¬
głosum uirum in effabilem dei
amatorem. qͥ uelut bonꝰ pastor
satagebat strenue uacantes reuo¬
care attritos alligare. errantesq
ad ꝑadysi caulas conu̾tere. Cuiꝰ¬

Expanded text:
tem. Caeterum in praesenti vobis innotesco, quod si spreveritis verba mea, meque contemnentes audire nolueritis, equidem veniens coram Redemptore meo accusabo pertinaciam vestram, et palam faciam vos praeceptis semper maligni obediisse potius quam Christi; et tunc vere indignante Judice exactori traditi, supplicioque mancipativerba beati Eligii quae cum summo studio plebi proferebat ex locupletissimo cordis sui thesauro; segloriosum virum, ineffabilem Dei amatorem, qui velut bonus pastor satagebat strenue vagantes revocare, attritos alligare, errantesque ad paradisi caulas convertere! Cu
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ eas usq ad pͣdictum locum. ⁊
ingressi basilitam in iecert eiᷤ manꝰ
a ferro iunctes foris trahere cona¬
bantur. Qb beatꝰ elgiꝰ blando
eloquio dix̃. Nolite queso homĩes
dei: nolite hec in sa crato loco ag̾e
Cur ꝑdere nitimimi. qͦs iam pius
natio confugientiũ. Orationis ẽ
locꝰ ñ latronum specꝰ. S cũ nicħ
apud eos sermo eiꝰ ꝓficerer. iterũ
ait. Dñs d̾s iuchat quid oꝑamini.
Uos qͥdem me audire rennuistis:
audiet credo ille qͥ numqͣm dere¬
liqͥt sꝑantes inse. Moe gͦ ad solita
p̃sidia se conu̾tuis ꝑstra uit se in
terram int̃ altare ⁊ ꝯfessoris me¬
moriam: atq innixiꝰ dñm suppli¬
cauit. Et cum ab oratione capuit
sunt magno ĩpetu disrupta atq
dissoluta. Ed milites iucdentes. in¬
genti metu ꝑculsi. confestim ad pe¬
des sci uiri ꝓͥuoluti. ueniam facti
sui p̃cabant᷑ dicentes. Peccauimꝰ
domine pat̃. inique egimꝰ. in
qͦa contra te contendere p̃sũ pfimnꝰ

Expanded text:
sunt eos usque ad praedictum locum, et sunt eos usque ad praedictum locum, et ingressi basilicam, iniecerunt eis manus ac ferro vinctos foris trahere conabantur. Quibus beatus Eligius blando alloquio dixit: 'Nolite, quaeso, homines Dei, nolite haec in sacrato loco agere; cur perdere nitimini, quos iam pius natio confugientium ; orationis est locus, non latronum specus'. Sed cum nihil apud eos sermo eius proficeret, iterum ait: 'Dominus Deus videat quod operamini. Vos si quidem me audire rennuistis, audiet, credo, ille qui numquam derelinquit sperantes in se'. Mox ergo ad solita praesidia se convertens, prostravit se in terram inter altare et confessoris memoriam atque innixius Dominum supplicavit; et cum ab oratione capud sunt magno impetu disrupta ac dissoluta. Quod milites videntes, ingenti metu perculsi confestimque ad pedes sancti Eligii provoluti, veniam facti sui praecabantur, dicentes: 'Peccavimus, domine pater, inique contra te contendere praesumpsimus;
Abbreviated transcription (Latin):
rientis impulsu. diuino nutu
confracte sunt sere. dissipati cr¬
dines. ostia carteris patefacta. om¬
niaq uincula conpeditoꝵ solura.
Tune eligiꝰ concessam sibi uͥturem
quasi nichil ad se similans ꝑtinere
cito a carcere discedit. Dat tam̃ reis
consilium. ut mex egredientes er¬
gastulum eccłie peterent confugi¬
um. At illi egressi sine mara. celeri
cursu ad basilicam beati suppliti
ꝓperant. Cuiq essent om̃ia eccl̃ie
ostia obserata. ⁊ huc illucq rei cir¬
comspitientes. uusquã in uenirẽt
intͦitum. fracta est fubito una
maximis iutreis que erant ĩ frõte
basilice. smniul qͦ ⁊ ostium parefas¬
tum est uuũ ex latere eccł̃ie. atꝙ
ris st̃ expetiti. Demnde cum sanctꝰ
eligiꝰ omnia orationuni loca cir¬
ciuens illuc qͦ deuemniss inuenit
eos om̃s circa altare seu ante sepul¬
chrum p̃fati antistitis consistenres
Smilite qͥdeni cũ inuenissent car¬
cerem dissipatum. statim ꝓsecuti

Expanded text:
rientis inpulsu divino nutu rientis inpulsu divino nutu confractae sunt serae, dissipatae cardines, ostia carceris patefacta omniaque vincula conpeditorum soluta. Tunc Eligius, concessam sibi virtutem quasi nihil ad se simulans pertinere, cito a carcere discedit; dat tamen reis consilium, ut mox egredientes ergastulum, ecclesiae peterent confugium. At illi egressi sine mora, celeri cursu ad basilicam beati Sulpicii properant; cumque essent omnia ecclesiae ostia obserata et rei huc illucque circumspicientes nusquam invenirent introitum, fracta est subito una ex vitreis maximis, quae erant in fronte basilicae, simul quoque et ostium patefactum est unum ex latere ecclesiae, atris sunt expetiti. Deinde cum sanctus Eligius omnia orationum loca circumiens illuc quoque devenisset, invenit eos omnes circa altare seu ante sepulchrum praefati antestitis consistentes. Et milites quidem cum invenissent carcerem dissipatum, statim persecuti
Abbreviated transcription (Latin):
ueritate. ⁊ in simplicitate cordis
corticdieq i melius conualascere.
acceptum ppofitum om̃i ĩstantia
ad finem usq ꝑducere. uenit aut̃
⁊ ad p̃dium parentum suoꝵ. Nam
⁊ ibi iam habebat᷑ monasteriũ. a
germano eiꝰ alicio. in ipsa partis
sui tabnacula ꝯstructum. Ibiq
similit᷑ frĩb conuentis atq clem̃¬
ter consolatis. parat postremũ reu̾¬
ti ad ciuitatem suam. W cũ ꝓcul
a bituricas iter carꝑer. uoluit ite¬
rum diu̾tere ad ciuitatem. Gra¬
uabat enim animum eiꝰ qm rec
Ob hoc iter agens p̃cabat᷑ chm̃. ut
conuento cãrcere ñ pateret᷑ laborẽ
suũ frustra ꝯsumere. Die gͥ qua
ingressurꝰ erat ciuitatem. cum
ualde diluculo eleuass oulos
suos ad celum. facta est caligo
⁊ nebula tenebrosa nimis. ita ut
habitatores ciuitatis nec spatiũ
iacti lapidis ꝓcul contueri possẽt.
Sic gͦ eligiu̾s urbem ingressus.
cum appropinquass: ianuas car¬
ceris. confestun uelut magno fe¬

Expanded text:
veritate et simplicitate cordis veritate et simplicitate cordis cotidieque in melius coalescere, acceptum propositum omni instantia ad finem usque perducere. Venit autem et ad praedium parentum suorum; nam et ibi iam habebatur monasterium a germano eius Alicio in ipsa patris sui tabernacula constructum. Ibique similiter fratribus conventis atque clementer consolatis, parat postremum reverti ad civitatem suam. Et cum procul a Bituricas iter carperet, voluit iterum divertere ad civitatem; stimulabat enim animum eius, quoniOb hoc ergo iter agens, praecabatur Dominum, ut convento carcere non pateretur laborem suum frustra consumere. Die igitur qua ingressurus erat civitatem, cum valde diluculo elevasset oculos suos ad caelum, facta est caligo et nebula tenebrosa nimis, ita ut habitatores civitatis nec ad spatium iacti lapidis procul contueri possent. Sic ergo Eligius urbem ingressus, cum adpropinquasset ianuas carceris, confestim velut magno fe
Abbreviated transcription (Latin):
neri in carcire fiscali uinctas. Inter¬
fecerant enim quendam fiscalẽ
iudicem. ⁊ icdcuco habebant᷑ in
uinculis. Eligiꝰ uͦ memor u̾bi
dñi dicentis in carcere eram et
uenistif adnre. ⁊ quandiui feci¬
stis uni ex minimis meis mͥ feci¬
stis. rogat se deduci ad eos. Sed
cum appropinquass custodie
carteris. mox milites consurgen¬
tes obstiterunt ei uhement̃. nec
ꝑmiserunt eum ꝓpiꝰ accedere.
Tunc ille ad modum mestꝰ indig¬
natꝰq animo discessit. ⁊ ceptun
iter ꝑegit. Factum est aut̃ cum
ꝑueniss ad locum destinatum.
cõmoratꝰ est aliqͣndui apud ur¬
bem lemouetas. Et curcuiens om¬
nia monasteria tam infra urbẽ
quã in suburbanis fita. deuorissi
me benecuctiones omniũ haui¬
ebat. Uisitans etiam in suo mo¬
nasterio fratrib necñ ⁊ sccło eis¬
dem abbate constituto. pͥor eni
ad ep̃atum captꝰ. habebat᷑ pat̾¬
na singłos sollicitudine cõmone¬
bat. hortans om̃s seruire do in

Expanded text:
neri in carcere fiscali vinctos; interneri in carcere fiscali vinctos; interfecerant enim quemdam fiscalem judicem, et idcirco habebantur in vinculis. Eligius ergo memor verbi Domini dicentis: In carcere eram, et venistis ad me ; et: Quandiu fecistis uni ex minimis meis, mihi fecistis , rogat se deduci ad eos; sed cum appropinquasset custodiae carceris, mox milites consurgentes obstiterunt ei vehementer, nec permiserunt eum propius accedere: tunc ille moestus admodum indignatusque animo discessit, et coeptum iter peregit. Factum est autem cum pervenisset ad locum destinatum, commoratus est aliquandiu apud urbem Lemovicas, et circuiens omnia monasteria tam infra urbem quam in suburbanis sita, devotissime omnium benedictiones hauriebat, visitatis etiam in suo monasterio fratribus, necnon et secundo eisdem abbate constituto prior enim ad episcopatum captus habebatur paterna singulos sollicitudine commonebat, hortans omnes servire Deo in
Abbreviated transcription (Latin):
tam temporabm pyuilio dueens
uitam eternam omni concupis¬
cintia sꝑuali defulerabat. Ab¬
omnib que lex uetat. sollerti cu¬
ra abstinans. a cogitatione quoq
noxia animam reuocabat. sciens
hominem ⁊ de cogitanonibus
studiis exercitatꝰ. diuina eum
gr̃a comitabatur uberiꝰ. Deniq
tis ⁊ pastorali cura sollicitꝰ ue¬
nerat ei in animum solum ꝓpͥũ
paterne possessionis ciuitatẽ
lemouicinã uifitare. Audiens
enĩ scãm famam monasterioꝵ.
suo iam exemplo ineadem urbe
constitutoꝵ. desiderabat magno
ꝑx ꝓpͥo eadem cernere intuitũ.
Et precipue ob monasterii uene¬
rabilem atq omnib imitabilẽ
institutionem. quam nimio
defiderio estuabat comitatu.
Cum bituricas eiuitate ꝓpin¬
quaret. directis in uiam cunc¬
tis comitib sius. ipse cũ pau¬
cis destitutꝰ ierat ad memori¬
adorare. Quo cum ꝑueniss oratio¬
ne facta. audit complures nuꝑ
mortis santencie dampnatos. te¬

Expanded text:
tam temporalem pro exsilio ducens, tam temporalem pro exsilio ducens, vitam aeternam omni concupiscentia spiritali desiderabat omnibus quae lex vetat solerti cura abstinens, a cogitatione quoque noxia animam revocabat, sciens hominem et de cogitationibus studiis exercitatus, divina eum gratia comitabatur uberius. CAPUT tis et pastorali cura sollicitus, venerat ei in animum solum proprium paternae possessionis, civitatem Lemovicinam visitare. Audiens enim sanctam famam monasteriorum suo jam exemplo in eadem urbe constitutorum, desiderabat magnopere proprio eadem cernere intuitu, et praecipue ob monasterii sui venerabilem atque omnibus imitabilem institutionem, quam nimio desiderio aestuabat: comitatu cum Bituricas civitate appropinquaret, directis in viam cunctis comitibus suis, ipse cum paucis destinatus erat ad memoriorare. Quo cum pervenisset, oratione facta, audit complures nuper mortis sententia damnatos te
Abbreviated transcription (Latin):
um uiroꝵq frequentiam ministroꝵ
unꝰ ex faniulis eiꝰ canuã cum quo
camelum ongrarium secũ semꝑ
ducere consueuerat. subito ꝑd̾et.
ob qͦd udiu̾sa difcurrens ꝓlixius
arcebat iter. Tunc eligiꝰ accito ad
se secretiꝰ famulo. indicat ei homi¬
nem fui conscium furti. iubxt in¬
suꝑdicens. Uade inqͥt in illam
rupem que cetimũ sita est. illic
inter uep̃s repꝑies ligatũ funda ⁊
absconsum qͥd queris Solutogeo
accipe qͦd tuũ est ⁊ absq ulla iniu¬
ria. absq u̾bo etiam graui reddde
homini tͥ designato ex qͦ ligatus
tenet᷑ fundibalum. Qd cum ille
feciss nimio fur pudore atq stu¬
pore ꝑculsus. ueniam facti sui pre¬
cabatur. offerens insuꝑ homini re¬
demptionem piaculi.¬
diligens dm̃ in pͥmis ex toto cor¬
de. ⁊ ex tota anima. atq ex tota
uͥture sua. deinde ꝑximũ sicur
seipsum. In lege domini sine lassi¬
tudine ꝑsistens mores bonos nulla
noxia conũsatione inqͥnabat. Ui¬

Expanded text:
um utrorumque frequentiam ministrorum, um utrorumque frequentiam ministrorum, unus ex famulis eius canuam, cum quo camelum onerarium secum semper ducere consueverat, subito perderet, ob quod in diversa discurrens, prolixius arcebat iter. Tunc Eligius, accito ad se secretius famulo, indicat ei hominem sui conscium furti; iubet insuper dicens: 'Vade', inquid, 'in illam quae cetimum sita est rupem. Illic inter vepres repperies legatuabsconsum quod quaeris; solutoque eo, accipe quod tuum est, et absque ulla injuria, absque verbo etiam gravi, redde homini tibi designato, ex quo ligatus tenetur fundibalum: quod cum ille fecisset, nimio fur pudore atque stupore perculsus, veniam facti sui precabatur, offerens insuper homini redemptionem piaculi.diligens in primis Deum ex toto corde, ex tota anima, atque ex tota virtute sua; deinde proximum sicut etipsum; in lege Domini sine lassitudine persistens, mores bonos nulla noxia conversatione inquinabat; vi
Abbreviated transcription (Latin):
orauit. Deinde conũsus ad tam.
dix̃. Adiuro te maligne sꝑc per
tute fugatus. discedas ab hoc uas¬
culo quem obficdes capnuũ. Et
confestim ad eiꝰ u̾bum collisir sꝑe
mulierem in t̾ram. ⁊ facta ẽ uelut
fusus exit ab ea. ⁊ aufugit a facie
hominis dei. Tuc sc̃s el̃giꝰ iussit
alleuarimulierem ⁊ benelicens
aquam cum oleo dedit ei ĩ potu.
 cum gustass refocillata est mima
eius ⁊ sana facta est ex cahora.
Ieq illud p̃tereundum puto
quamius sit ignobłe. qͦd eodẽ
itinere uir beatus xxꝑimnento cog¬
nouerat. Itaq cum sufficienter
cuncta ꝓquib aduenerat exples¬
set. omnib sibi amicis ⁊ ep̃is in
ꝓuintie partib iusitatis. necuõ
⁊ dono aspasu sobolis iouini xpi¬
anissimi uiri lustrata. parat iã
eligiꝰ cum sius omnib remeare
ad ꝓpria. ꝓstremo gͥ omniũ cum
apud aurelianum u̾xcensẽ ep̃m
coniuiuo ꝑacto eidem ualtdicere
pararet. contigit ut int̃ satagensi¬

Expanded text:
oravit; deinde conversus ad eam, oravit; deinde conversus ad eam, dixit: 'Adiuro te, maligne spirtute fugatus discedas ab hoc vasculo quem obsides captivum'. Et confestim ad eius verbum conlisit spiritus mulierem in terram, et facta est velut fusus exiit ab ea et aufugiit a facie hominis Dei. Tunc sanctus Eligius iussit allevari mulierem et benedicens aquam cum oleo dedit ei in potu, et cum gustasset, refocillata est anima eius et sana facta est ex ea hora. 13. Neque illud praetereundum puto, quamvis sit ignobile, quod eodem itinere vir beatus experimento cognoverat. Itaque cum sufficienter cuncta pro quibus advenerat experisset, omnibusque sibi amicis et episcopis in Provintiae partibus visitatis necnon et domo Aspasii sobolis Iuvini christianissimi viri lustrata, parat iam Eligius cum suis omnibus remeare ad propria. Postremo igitur omnium cum, apud Aurelianum Uzecensem episcopum convivio peracto, eidem vale dicere pararet, contigit, ut inter satagenti
Abbreviated transcription (Latin):
riis ĩpendit diligentias. que nune
uon sufficit narrantis euoluere
ꝑuintia nuncupatꝰ adire debiuiss
Cuunq die quadam nobili suo co¬
mitatu iter agens. partes eicdem
ꝓuintie ꝑagraret. occurrit ei uir
quidam inimundo ⁊ nuis seuo
repletꝰ sꝑu. Is cum uidiss scm̃ uirũ
timor ꝑculsus ⁊ spumans ac pallõe
dix̃ ad cũ. Qiud hic tu eligiꝰ A
quem conu̾sus sc̃s eligiꝰ dix̃. Et
qͥd ad re ĩmundissime diabole. In
nomine iħu xꝑi obmutesce. exi
ab eo. ⁊ continuo uchement̃ deter¬
pens hominẽ . exiit ab eo. Quinde¬
incolumis. ⁊ sanus factꝰ est ex illa
hora.
Rodani. ⁊ ꝑtinet ad p̃diũ ercanib̾¬
ti. illustrissimi uiri. Erat aut̃ ibi
femina quedam infestum diu
demonũ pacrens. Quo in loco¬
eius eligiꝰ orationis gr̃a basilicam
ingressus. cum oratĩone expleta re¬
grederetur. occurrens ei milier
cepit nom̃ eiꝰ crebriꝰ atq ĩ solentiꝰ
clamitare. Tunc eligiꝰ respiciens
eam. misertꝰ eiꝰ fixis in t̾ram genib

Expanded text:
rum impendit diligentias, quae nunc non sufficit narrantis evolvere propriae Provintia nuncupatur, adire debuisset. Cumque die quadam nobili suo comitatu iter agens partes eiusdem Provintiae peragraret, occurrit ei vir quidam inmundo et nimis saevo repletus spiritu. Is cum vidisset sanctum virum, timore perculsus dixit ad eum: Quid hic tu, Eligi? Ad quem conversus sanctus Eligius dixit: Et quid ad te, immundissime diabole? In nomine Jesu Christi obmutesce, et exi ab illo: et continuo vehementer discerpens hominem, exiit ab eo quindeincolumis, et sanus factus est ex illa hora. Rodani et pertinet ad praedium Erchenberti inlustrissimi viri. Erat autem ibi femina quaedam infestum diu daemonium patiens; quo in loco Eligius orationis gratia basilicam ingressus, cum, oratione expleta, regrederetur, occurrens ei mulier, coepit nomen eius crebrius atque insolentius inclamitare. Tunc Eligius respiciens eam, misertus eius, fixis in terram genibus,
Abbreviated transcription (Latin):
ra facta ante uestibulum. ñ p̃sentatꝰ
re atq febris infestatione torquetur.
Uix pmo diluculo ad domũ pontificis
a procerib concursatur. pena regis expo¬
nitur. et ut sua uisitatione regi uum fe
brium mitigat. optimates dep̃cantur.
Morq apud pietatis uirum iniurie causa
post ponitur. et qui ante nec nuntiabat᷑
intrat iam honoratꝰ et exoeatꝰ palatium.¬
Tunc rex uix assurgens dde lectulo: cesumse
diuino conquerit᷑ flagello. Allambitq
sc̃i palliclum. ac uestem sacerdotis decdu¬
cit. gaudens ꝑ loca doloris. Culpam nam¬
omnis delor. Idq actum est ut cuius
incurrerat de contemptu ꝑiculum.
sentiret de contactu remedium.
N paco pasiriaco uico nouo: res gesta ẽ
Quidam enim in eodem loco impetu lu¬
pi rabidi laceratꝰ. ⁊ extra sensum effectꝰ.
beato sacerdoti est miserabilit᷑ oblatꝰ.
Hic ad illa sue artis recurrens fuffragia.
max brachio olei bene dicti liquore cucom¬

Expanded text:
ra facta ante vestibulum non repraesentra facta ante vestibulum non repraesentre atque febris infestatione torquetur. Vix primo diluculo ad domum ecclesiae a proceribus concursatur, poena regis exponitur, ut sua visitatione regi doloris vim mitiget optimales deprecantur. 70 Mox apud pietatem iniuriae causa postponitur, qui ante nec nuntiabatur intrat honoratus et exoratus palatium. Rex vix adsurgit de lectulo, caesum se divinosancti palliolum, vestem Sacerdotis deducit per loca doloris. Culpamomnis fugatur: idque actum est, ut cujus incurrerat de contemptu periculum, sentiret tactu remedium. XXIV. In pago Parisiaco Vico Novo res gesta est. Quidam in eodem loco impetu lupi rabidi laceratus et extra sensum effectus beato Sacerdoti miseranter oblatus est. Hic ad illa suae artis recurrens suffragia, mox brachio olei benedicti liquore circum
Abbreviated transcription (Latin):
tisterium. S exorante sc̃o cepit affligi
Pestulat enir arclens et estuans aque
modicum: s negat᷑ ei. Tunc fellis ama¬
ritudine suscitatus acerrime: balteũ
ras. S et hoc tͥ notum siti: qr per te
morior. Uita ⁊ enim mea ate erit re¬
quirenda: a rege uel parentib Inter¬
dum uͦ nimio p̃calore ꝑ baptisterii
uuimentum uolutabat᷑. s orante
de suis uerbis recordari.
uiri donass uehiculum. rogat eum ut
Interim beatꝰ uir postulante captiuo equũ
donat in p̃cio. qmͣ apua pontificem płꝰ¬
bet qͥ ut quindecim eum tantũ uenũ¬
daret solidis. Quem pauꝑ cũ aucerer
uegociator occurrit: emit q p̃dictum
quam ur dei p̃ceꝑar. equus cadem¬
sub nocte moritur. ne sc̃i u̾bum iret
in cassum. Unde sequenti die sellarem
tor mortuum uehiculũ. Qui u̾sa uice
capistro ñ capite s pedib alligatus
educitur.
erat de ipłis etiam regib tryumphare
ante palatium ei fuiss indicatum. mo¬

Expanded text:
tisterium. Sed exorante Sancto coepit affligi tisterium. Sed exorante Sancto coepit affligi Postulat ardens et aestuans aquae modicum, sed negatur. Qui fellis amaritudine suscitatus acerrime, balteum ras. Sed hoc tibi notum sit, quia per te morior. Vita mea a te erit requirenda a rege vel a parentibus. Interdum prae calore per baptisterii pavimentum volutatur. Orantede suis verbis recordare cviri donasset vehiculum, rogat ipse qu66 Interim beatus vir postulante captivo equum donat in pretio, quoniam apud pontificem pbet igitur ut quindecim eum venundaret solidis: quem pauper ipse cum duceret, negotiator occurrit; emitque praedictuquam vir dei praeceperat, equus sub nocte moritur, ne sancti verbum iret in cassum. Vnde sequenti die sellarem tor mortuum vehiculum. Qui versa vice capistro non capite sed pedibus adligatus educitur. erat de ipsis quoque regibus triumphare.ante palatium ei fuerit nuntiatum, mo
Abbreviated transcription (Latin):
ditum. uetuit ne acciꝑet uini potum
aut carnis edulium. Qui p̃cepto post¬
posito: ad normam sui languoris statĩ
reu̾titur. S ne p̃uaricantis negligenta
iusto subtraheret głam in spedoteno¬
iuilla rursꝰ ei oblatus est. Cuiꝰ maxillo
mentum astringens et labia. inuoca¬
to nomine .xꝑi. concussa scĩs cligitis ad
se iunctura reu̾tit᷑. ⁊ sus fidei merito
tem quidam faber ligeriꝰ
noĩe turbulenti demonis arreptus
ut cathenis collo manib q reuictus.
uixao beati uiri traheret᷑ p̃sentiam
mis erabilior inde factus ut qui sustine¬
tat ab hoste uiolentiam. ipsi adderetur¬
et altera pena paruicula. Quem tam̃
sacerdos d̃i. apud se imꝑat detineri.
Et sicut septimo die ũs cuncto qͥeuit
aboꝑe: ita et oꝑa di transacta ebdoma¬
ta ercpit᷑ a demone. Sic q in ꝓpria redi¬
re securꝰ meruit. liberatꝰ ab hoste.
ꝑpexit ad pontifrem. Quem uir dei¬
conp̃hensimm: constant᷑ ducit ad bap¬

Expanded text:
ditum vetuit ne acciperet vini potum ditum vetuit ne acciperet vini potum aut carnis edulium. Qui praecepto postposito ad normam sui languoris statim reductus est. Sed ne praevaricantis negligentia justo subtraheret gvilla rursus ei oblatus est. Cuius loca mamentum adstringens et labia, Christi nomine invocato concussa sanctis digitis ad se iunctura revertitur, suae fidei merito 57 Item faber Ligerius nomine turbolenti daemonis arreptus at, ut catenis collo manibusque revinctus vix ad beati viri traheretur praesentiam: inde miserabilior, ut qui sustinebat ab hoste violentiam ipsi adderetur altera poena per vincula. 58 Quem tamen sacerdos dei apud se imperat detineri: et sicut septimo die deus quievit ab opere, ita et opera dei transacta ebdomade eripitur a daemone. Et sic in propria redire securus meruit liberatus ab hoste. perrexit ad pontificem. Quem vir Dei constanter ducit ad bap
Abbreviated transcription (Latin):
rent aurolentan ad segetem. ut ⁊ sac̃¬
dos locupletaret᷑ regalib thesauris.
⁊ in rege floreret gr̃a sacerdotis: qui
uidam in exona uico
de fiscalib famulis childomerꝰ
nomine. cum die dñico qͥddã oꝑatꝰ ess.
ita contrahit᷑ digitis. ut unguium acu¬
nen partem transirit in alt̾am. Qui
paresiꝰ sco̾ uiro occurrit in oratorio. ⁊
oratione data manuq oleo ꝑuncta.
ungues statim de palma retracti sunt.
post effectum clericum: ut inregrum
saluum faceret. peste lib̾auit et cri¬
ccidiraut̃ ut puella quedtam de
domo meclardi miglidunensis familie
filans die dominico. contracta manu
oleo contacta. ilico uirtꝰ infudit reme¬
aium. hinc stupentes digiti ugorem
pͥstinum recipiunt. oblitumq artis
MRanus ramosa distendit᷑. atq purgata
uitio. dextera saluti reducit᷑. hoc etiã¬
est tradendum.
turis: ore aꝑto ad beatum uirũ ꝑducitꝰ
Quem signo crucis inp̃sso sanitati red¬

Expanded text:
rent, aurolentam per segetem, ut sacerrent, aurolentam per segetem, ut sacerdos locupletaretur regalibus thesauris, et in regem floreret gratia sacerdotis, qui Quidam in Exona vico de fiscalibus famulis, Gildomeris nomine, cum die Dominico quiddam operatus sit, ita contrahitur digitis, ut unguium acumen partem transiret in alteram. Qui Parisius sancto viro occurrit in oratorio, et oratione data, manuque peruncta oleo, ungues de palma retractae sunt. post effectum, et ut integrum salvum faceret, peste liberavit et criAccidit, ut puella quaedam de domo Medardi Meglidonensis familia, filans die dominico, contracta manu, e contacta oleo, virtus infudit remedium. Hic stupentes digiti, vigorem pristinum resipiscunt; oblitum artis manus ramosa distenditur, et purgata vitio, dextra saluti reducitur. XVIest tradendum. turis, ore aperto ad sanctum Virum perducitur. Quem signo crucis impresso sanitati red
Abbreviated transcription (Latin):
Ue uͦ helemosine tam de reb eccłie
quam ppłi oblatione uel regio
munere per manus euis sanctifica¬
te sinit. solus ille qui omnia scit. et
nouit et numerat. Drinde quadam
uice precellentissimꝰ childebertus
rex. cum e dirgciss sex milia solitor
pauꝑib eroganda: expendens tria mi¬
lia reu̾titur add palatium. Int̾rogatꝰ¬
q: a rege si adhuc resicieret qͦd egenis
tͥbueret. respondit medietatem rese¬
disse. nec inuenisse se mopes quib¬
mex totura expenderet. Cui inqͥt¬
rex. Domine dona quod restitit: nam
rꝑo largiente qͦl doratur ñ deficit In¬
cidens igitur aurata missoria ar uasa¬
argentea cõminuens. qͥcqͥd pͥmum
habuit dat sacercoti ne ꝑdderer. Frat
enim sxpectanda contentio: int̾ sacer¬
dotem et pͥncipem. Faciebant gͦ de
men thesauros uidelicet ut spargrrẽt
⁊ de siuis talentis egeni ditescerent.¬
ut festini ad futura lucra bratheum
semen sererent. ⁊ post messores accede¬

Expanded text:
Quae vero eleemosynae tam de rebus ecclesiae, Quae vero eleemosynae tam de rebus ecclesiae, quam populi oblatione, vel regio munere, per manus sancti factae sunt, solus ille, qui omnia scit et novit et numerat. 13. Denique quadam vice praecellentissimus Childebertus rex, cum ei direxisset sex millia solidorum, pauperibus eroganda, expendens tria millia, revertitur ad palatium: interrogatus a rege, si adhuc resideret quod egenis tribueret, respondit medietatem resedisse, nec invenisse inopes, quibus totum expenderet. Cui rex inquit: Domine, dona quod restitit. Nam, Christo largiente, quod donetur non deficiet. Incidens aurata missoria, argentea vasa comminuens, quidquid primum habuit, dans sacerdoti, ne perderet. Erat ergo exspectanda contentio inter sacerdotem et principem. Faciebant apud smen, thesauros ut spargerent, et de suis talentis egeni ditescerent, festini ad futura lucra, ut bratheum semen sererent, et post messores accede
Abbreviated transcription (Latin):
scrutator introeat: Cui ertam¬
aute quatuor fere annor curriciila:
psa ep̃atus sui causa non est abscon¬
dita Itaq positus insopore: inspicit
a qͦdam sene claues sibi porte parisi¬
ace porrigi. S interrogans qͥi hoc
fieret. accepit responsum ut eas sai
edente dum precellentissimo regi chillde¬
berto occu̾riss in electione eius mox effec¬
tum illa uor celestis promeruit. Ordi¬
natꝰ uͦ pontifex. qualem quantũq se ges¬
serit. hoc expedire linꝗua mortalis nõ
sufficit. qmͣ supra honiinem fuit om̃e
qͦd edidit. Deniq adeptus gradum
cure pastocalis. de reliquo monachiis
ꝑsistebat immotꝰ. Hinc se frequentib
e xercebat ugilus: inde continus ma¬
cerabat ieuiniis. ꝑnoctabat algida
seuectus ꝑ hiemem. sustinens duplicit̃
frigus etatis et temporis. quod nec¬
etiam tolerare possent petulenti iu¬
uenes. Seq ipsum pene obliuiscens
quam si simul accessissent. dignitas
⁊ necessitas.

Expanded text:
scrutator introeat, cui scrutator introeat, cui ante quatuor annorum curricula, ipsa episcopatus sui causa non est abscondita? Itaque positus in sopore, inspicit a quodam sene claves sibi portae Parisiacae porrigi. Interrogans quid hoc fieret? accepit responsum, ut salvas iscopo decedente, dum praecellentissimo regi Childeberto occurreret, in ejus electione effectum illa vox promeruit. Ordinatusque pontifex, qualis quantusque se gesserit, hoc expedire lingua mortalis non sufficit, quoniam supra hominem fuit omne quod edidit. Denique adeptus gradum curae pastoralis, de reliquo monachus persistebat. Hinc se frequentibus exercebat vigiliis, inde continuatis macerabat inediis. Pernoctabat algida senectus per hiemem sustinens dupliciter frigus, aetatis et temporis, quod nec tolerare possint potulenti juvenes: seipsum pene obliviscens quam si simul accessissent dignitas et necessitas.
Abbreviated transcription (Latin):
in testimonium. Qua occasione eius¬
filii ł filie ita sc̃e conu̾sati st̃: ut per
gant agnura monachoꝵ. Sicꝙ eul¬
hec modo mirabili profuit patͥ uel ger
gitinn. posteris etiam transiret in lucrũ
N pago alisimsi res gesta est.
Coniunx nainq illustris uiri uulfarii
de stasia nomine. uitalis spei destituta
solatus. ac lingue carens officus per
biduum muta. sꝑu quo deficiente pro¬
combens. apparatis exequus tam palpi¬
tabat exanimis. Ciui eulogus a sancto¬
ꝑ prb̃mi suum directis. ac iuolenter
adaꝑtis p̃mortue dentib ios transiec¬
tis. inyi ut fauees semiuiie liquorbe¬
nedictionis introtit. incipit muliet ui
te flatib anhelare. atq oculi noce pre¬
niodis ut post funereum pallor fa¬
cies in ruborem transiret. donec cunc¬
tis stupentib uiuificata consurq̃et.⁊
circonstantes auctoris muneris gram
p̃duicarent. Que sind̾is annis t̾butũ¬
sc̃o. uite soluit pro precio.
Ueterum reuelationum suaꝵ quis

Expanded text:
in testimonio. Qua occasione in testimonio. Qua occasione filii vel filiae ita sancte conversati sunt, ut per gant agmina monachorum. Quae causa modo mirabili profuit patri, vel germgitium posteris transiret in lucrum. 11. In pago Alisiense res gesta est. Conjux illustris viri Vulfarii, Destasia nomine, vitalis spei destituta solatiis, linguae carens officiis, per biduum jam muta, spiritu deficiente decumbens, apparatis exsequiis jam palpitabat exanimis. Cui eulogiis per presbyterum suum directis et violenter adapertis praemortuae dentibus, in ore transjectis, mox ut fauces semivivae liquor benedictionis introiit, statim ie flatibus anhelare, oculi nece per ut post funereum pallorem facies in ruborem transiret, donec cunctis stupentibus vivificata consurgeret et circumstantes auctorem muneris gratiam praedicarent. Quae singulis annis tributum vitae solvit pro pretio. 38 Ceterum reve
Abbreviated transcription (Latin):
cladem suam replicans a demonib se
cesum graui congressu confessus est¬
saberici famulꝰ esarius noĩe ad iurũ
de quo loq iumur iniuriam passus con¬
fugeret. supplicans ut quolibet pracio
eum de insolentis añi seruitio liberaret
Quod inlignatꝰ sabaricꝰ. ꝓ esario ⁊ con¬
iuge et unico eius filio octoginta soli
famulos seruili ditione laxaret. Tamen
ũ dubitauit miscdia iusti hoc ꝑquirere
ueltonare. Quo preta ꝑsoluto: conti¬
git ut ante basilicam scĩ simphoriani¬
idem sabaricꝰ preteritet. nec mñ orationi
acdhuc molestiis occurreret. Qui domũ
suam ingyediens statim uxxatꝰ affuigit᷑
ligat᷑. ex cathenis uinctꝰ ad sc̃m ꝑducit᷑
Ieq sic apio uiro misccł̾a tollit᷑. sed¬
statim missa prece. eius obtinente fict
purgat᷑. Tunc adiecit sabariꝰ adhuc in¬
ginti aureos ad p̃tium qͦd acceꝑat¬
⁊ sic de centũ soliclis crux ad sepuichrũ
beati symphorrani ab ipso suspensa est
que usq in hocliernum diem res est

Expanded text:
cladem suam replicans, a daemonibus se caesum gravi congressu confessus estSabarici famulus Aesarius nomine ad virum de quo loquimur iniuriam passus confugeret, supplicans ut quolibet pretio eum de insolentis domini servitio liberaret. 32 Quod indignatus Sabaricus pro Aesario et coniuge vel unico eius filio octoginta solidntifex ut famulos servile dictione laxaret. Tarnen hoc non dubitavit misericordia iusti vel perquirere vel donare. 33 Quo pretio persoluto, contigit ut ante basilicam saepe dictus Sabaricus praeteriret et nec tamen oratio quippe occurreret. Qui domum suam ingrediens statim adfligitur, ligatur et catenis revinctus ad sanctum perducitur. Neque sic a pio viro misericordia tollitstatim missa prece, ejus obtinente fide, purgatur. Tunc adjecit Sabaricus adhuc viginti aureos ad pretium quod acceperat, et de centum solidis crux ad sepulcrum beati Symphoriani ab ipso suspensa est: quae usque hodie res est
Abbreviated transcription (Latin):
tum poposcit ut bib̾et. Tunc a beato uiro
pane signato. uel calice degustato. ĩfan¬
tula reuocata de funere. tota uertitur¬
insalutem. Que etam post in monaste¬
rio beate radegundis felioris uiteter¬
minum consũmauit.
Uidam aut̃ clericꝰ de uixta monaste¬
rium b̾i Siluest̾ internoderinse.
cum die dñico ut loquim ur ex consue¬
tudine caligas curinass debilitatem
manuum ac pedum incurrit. S ꝑ
beatum siluestrum gressuũ recepit
officium. Deurde ꝑ soporem admonitꝰ
occurrit parisiꝰ scõ Germano poscens
salutis reliquũ conpendiũ. Aquo in¬
t̃rogatus causam culpe confessus est.
Tunc imꝑat sẽs clericum clamare per

Expanded text:
tum poposcit, ut biberet. Turn a beato viro tum poposcit, ut biberet. Turn a beato viro pane signato vel calice degustato infantulae revocatain salutem. Quae post in monasterio beatae Radegundis felicioris vitae terminum consummavit. XXXV. Quidam clericus de juxta monasterio beati Sylvestri in Ternoderinse cum die Dominico, ut loquimur ex consuetudine, caligas circinasset, debilitatem manuum vel pedum incurrit. Sed de beato Silvestro gressus recepit officium, per soporem admonitus occurrit sancto Germano poscens salutis conpendium. 103 A quo interrogatus causam culpae confessus est. Turn imperat clerieo ut clamaret per
Abbreviated transcription (Latin):
hs debebat᷑ obrinuit. Dehinc ad scm̃¬
m uelles occurrere. tam presentatꝰ
balteum qͦ cingebat ac spatam. pro
munere beato uiro contradidit. qͥd ta¬
men ipse dato p̃cio post redemit. Actũ¬
q est ut qͦd prius in carceratis concecłe
et. et aucta dote dampna sarciret.
Ps uidelicet pro eis differens. ⁊ post
sum redimens. ante ĩrillis pius.
modo de se trepidus. qui uere didicit
casu ꝓpo erumpnis succurrere alienis.
dest nec minus laudabilis.
reaidita uita intantiule. Cum itaq ĩ¬
pientis matrona ex posire filie lamentaret᷑
extrema. et obsecratis ram oculis nec anbe¬
litum mobilam respiraret infantula. ad
dauer ꝑꝑat. Exceptꝰ gͥ mubuis fatib ut¬
pote omni deplorante familia. appropin¬
quat subsellio in qͦ rigebant infantula
celo ium placidis faciens questib Fere
transacto inr̾ hec quasi uuiꝰ hore spacio
mobili singultu flatus puelle reducitur.¬
ac uiscerum uitalis calor ꝑ menbra dif¬
fundit᷑. Dehinc paulatim animata: po¬

Expanded text:
Dehinc ad sanm vellet occurrere, et iam praesentatus, balteum quo cingebatur et spatam pro munere beato Germano contradedit; quod ipse comis, dato praetio, post redemit. Id actum est, ut quod prius incarceratis concedere or conpensaret, et aucta dote, damna sarciret. Prius pro eis differens, post et se ipsum redimens; ante nec illis pius, modo et de se trepidus, didicit casu proprio aerumnis succurrere alienis. dest nec minus laudabile , reddita vita infantulae. Cum in Pienti matrona expositae filiae lamentaret extrema, et obseratis oculis, nec anhelitu mobili respiraret infantula, ad daverem properat. Exceptus multis fletibus deplorante familia adpropinquat subsellio, quo iam rigebat infantula. Caelum vim facit questibus. 101 Fere transacto inter haec unius horae spatio mobili singultu flatus puellae reducitur, viscerum vitalis calor per membra diffunditur. Dehinc paulatim animata po
Abbreviated transcription (Latin):
piendus ex petut. tenendus irrupit.
Et p̃dam gladio secante corripiens. ipse
magis p̃clatus intra patiente septa con¬
luit. ue quaqͣm euasit. in posterum
suo cͥmine captiuatꝰ. nec gustum de
fructu hab̾e meruit. ⁊ redeundi adi¬
tum ebriꝰ ñ inuenit. nec anuttere
pot̾at qͦd nequiter pͣsiumpserat. nec
auferre fas habuit qͦd ambiebat.
U cum mnibi pͥmo diluculo rei p̃scius
uinee dñator occurreret. furem repe¬
rit quem sua iam p̃da ꝑuinxerat.
⁊ utriq alium mutato iure seruabat̃.
Tunc usq adeo sci ultio seuit ĩ cͥmine.
ut uuas ꝓpͥa manu discerpens. aug¬
mentũ magis illi ꝑfusa oblatione m¬
bueret. ⁊ delictum obiurgatione ca¬
stigans. remeandi aditum indul̃er.
callita fallere potuit: pecꝰ qͦd rapue¬
leoꝵ seuitia ꝑsequentes. quousq la¬
tronis derecta confusio. sc̃o qͦd frau¬
dauerat reddidit. ⁊ ueniam ꝓstratꝰ
inuenit.

Expanded text:
piendus expetiit, tenendus irrupit. piendus expetiit, tenendus irrupit. Tunc praedam gladio secante corripiens, ipse magis praedatus, intra patentia septa conluit, nequaquam evasit. In posterum, suo crimine captivatus, gustum habere de fructu non meruit, et redeundi aditum ebrius non invenit; nec mittere poterat quod praesumpserat, nec auferre fas habuit quod ambiebat; sed cum inibi primo diluculo, rei praescius, vineae dominator occurreret, furem reperit, quem sua jam praeda praevinxerat, et uterque alium mutato jure servabat. Tunc usque adeo sancti ultio rei saevit in crimine, ut uvas propria manu discerpens, augmentum magis illi profusa oblatione tribueret, et delictum objurgatione castigans, remeandi aditum indulgeret. callida fallire potuit, pecus quod rapueleorum saevitia persequentes, quousque latronis detecta confusio sancto quod fraudaverat reddedit et veniam prostratus invenit: