comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
obitum mon ꝯtigcrit. siue añ
sedas nuptias siue postea filio
uł fiuia. uł nepte aut nepte. l
plurib patre suc ad huic inuo.
uł matre suꝑ stite derelictis. por¬
tionem que defuncto filio uł
filie debchatur. uł uicrum ex
ea n ad fr̃s uł sorores mortui.
sed ad filio cius uł filias. nepo¬
tes utriusq sexus. aut ꝓnepo¬

Expanded text:
obitum mori contigerit sive ante secundas nuptias sive postea, filio vel filia vel nepte aut nepote vel pluribus patre suo adhuc vivo vel matre superstite derelictis, portionem, quae defuncto filio vel filiae debebatur vel lucrum ex ea non ad fratres vel sorores mortui, sed ad filios eius vel filias vel nepotes utriusque sexus aut pronepo
Abbreviated transcription (Latin):
uod ꝓmulgatis sanctionib tua
sinceritas scriptum e̾e ñ nescit etia
ex p̃ccpto ñõ competent̾ obẜuet
nequasdam ꝑsonas depunitia esti¬
met aduocandas. msi tantummꝰ suo

Expanded text:
uod promulgatis sanctionibus tua sinceritas perscriptum esse non nescit, etiam ex praecepto nostro competenter observet nec quasdam personas de provincia existimet avocandas nisi tantummodo su
Abbreviated transcription (Latin):
ti testatoris ꝑ omma obedien¬
dũ c̃. Quam decisionc̃ locum
habere censemus momibo mo¬
dis q̃b habitatio ꝯstitui potest.
dum uł aliam rem cuidã testa¬
mñto reliq̃rit. quatenus usus
fructus apd̃ heredẽ maneat.
si huius modi ꝯstat legatum.
icum ꝗdam mnutile legatum
ẽẽ existimabat. ꝗa usus fructꝰ¬

Expanded text:
toris per omnia oboediendum est. Quam decisionem locum habere censemus in omnibus modis, quibus habitatio constitui potest. dum vel aliam rem cuidam testamento reliquerit, quatenus usus fructus apud heredem maneat, si huiusmodi constat legatum. Et cum quidam inutile legatum esse existimabant, quia usus fruct
Abbreviated transcription (Latin):
i specialem naturam sortita est
habitatio. ¶Postea aut si pos¬
sit is cuihabitatio legata c̃ eã¬
dem locare. uł dominiũ sibi uĩ¬
dicare ¶Auctorum uirgnum
decidentes cõpedioso responso
ommẽ hunismodi dubitatõem
resecanus.¶ Et sid̃ habitatõẽ
reliqrit adhumamorẽ declina¬
re sententiã nob nisum ẽ. ⁊ daie
legatario ⁊̃ locationis licentiã.
Quid em̃ distat siuc ip̾e legata¬
rius mancat. suic alii cedat ut
mercedem accipiat.⁊ mltoma¬
gis si habitationis usum fruc¬
tum reliq̃rit. cum ⁊ mimie sb̃¬
tilitati satis factum uideatur.
ctiam nomine usus fructus a¬
dito Intantum ⁊ enĩ ualere ha¬
bitationẽ uolumus. ut ñ ante¬
cellat usum fructum.Nec dm̃i¬
um habitatomis sꝑet legatariꝰ.
nisi specialit eudentissims ꝓ¬
batõib ip̃e legatanus possit
ostendere ⁊ domimũ ei doms

Expanded text:
 specialem naturam sortita est habitatio, postea autem si possit is cui habitatio legata est eandem locare vel dominium sibi vindicare, auctorum iurgium decidentes compendioso responso omnem huiusmodi dubitationem resecamus. Et si quidem habitationem reliquerit, ad humaniorem declinare sententiam nobis visum est et dare legatario etiam locationis licentiam. Quid enim distat, sive ipse legatarius maneat sive alii cedat, ut mercedem accipiat Et multo magis, si habitationis usum fructum reliquerit, cum et nimiae subtilitati satisfactum videatur etiam nomine usus fructus addito. In tantum etenim valere habitationem volumus, ut non antecellat usum fructum nec dominium habitationis speret legatarius, nisi specialiter evidentissimis probationibus ipse legatarius possit os
Abbreviated transcription (Latin):
ifalsos codiullo: ab his ꝯtra
quo supplicas fagrs ẽe ꝯtẽ¬
dis. ñ ido accusationẽ euade
poss. ꝙ se illis negẽt uti ꝯDã
ilł ꝓ dest instrumentoꝵ usu
abstine. qñ ip̃i machimato¬
res falsi ee dicũt᷑ ⁊ quo: ꝑ icło
solus usus astrinxerit. Qui
at cõpositis ꝑscelus codicil¬
ls. inseu̾itatem legis corne¬
lic icider̃. ñposs defensiones
ciꝰ recusando crim̾ euitare
cxssio.
⁊docueris ap̃ p̃sidẽ ꝓuincie.
abintestato te ħedẽ extitisse.
ꝗ codicilloc scͥpserat.ordina¬
riumt̃. ut in heclitatis posse¬
sione ꝯstituts. fidei cõmissa
p̾beas q̃ nire uelicta s̾. inisi

Expanded text:
falsos codicillos ab his contra quos supplicas factos esse contendis, non ideo accusationem evadere possunt, quod se illis negent uti. nam illis prodest instrumenti usu abstinere, qui non ipsi machinatores falsi esse dicuntur et quos periculo solus usus adstrinxerit. qui autem compositis per scelus codicillis in severitatem legis Corneliae inciderunt, non possunt defensiones eius recusando crimen evitare. Messio. Si docueris apud praesidem provinciae ab intestato te heredem eius extitisse, qui codicillos scripserat, ordinarium est, ut in hereditatis possessione constitutus fideicommissa praebeas, quae iure relicta sunt, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
Sihereditas cius aquo testamnto
dicis te eẽ manumissu. obes
alicnu spnitur. abhereclib. con¬
suande lib̾tatis gra ñ in uistas
ratr̃e c̾ditorib hercclitanis satis
osterens uidiciu testatoris sua¬
n tibi postulabis. maxime cum
id etiam duo.aduo marto cõ¬
sultissimo principe sit ꝯstitutũ.
Quod mextranca quoq ꝑso¬
na obfuan oportet. dem.a.
lib̾tatem ĩcum ꝯferre. quem il¬
La libeꝵ ficri phibuit ñ debes. ni

Expanded text:
Si hereditas eius, a quo testamento dicis te esse manumissum, ob aes alienum spernitur ab heredibus, conservandae libertatis gratia non iniusta ratione creditoribus hereditariis satis offerens iudicium testatoris servari tibi postulabis, maxime cum id etiam a divo marco consultissimo principe sit constitutum: quod in extranea quoque persona observari oportet. GORD. A. libertatem in eum conferre, quem illa liberum fieri prohibuit, non debes, n
Abbreviated transcription (Latin):
si postior uir:sme lib̾is excodẽ
matrimonio susceptis decesserit.
ꝗcqd abco exsponsoalioꝵ largi¬
tate uxor fuerit sccuta.idq s
iuriq suo sciat cẽ collatum. ⁊̃

Expanded text:
si posterior vir sine liberis ex eodem matrimonio susceptis decesserit, quidquid ab eo ex sponsalium largitate uxor fuerit consecuta, id sibi iurique suo sciat esse collatum,
Abbreviated transcription (Latin):
is ꝗres suscepit: utrũnt ꝓccca¬
sionc furti. an ꝓsuo quã cum
corrũꝑe uoluit. ut ñ solum⁊
fum scd ctiã ẜui corruptiis ob¬
bligctur. ucteres dubitau̾ũt
Nob itaq coꝵ alt̾catres decidẽ¬
tib placinit. ñ solum furti ac¬
tr̃em. sed ctiam scrui corrupti
ꝯtra cu dare. Licet enim seruus
det̾ior minime factꝰ ẽ. tame
ꝯsiliu corriptoris. ad ꝑniciẽ
probitatis ẜi introductu ẽ
ẜ quem admoduz ẜm unris re¬
gulas furtum q̃ ñ ẽ cõmissũ
quiais indetur furtuz cõmit¬
tere ꝗ ꝯtra dñi uoluntatẽ res
eius ꝯtrectet: ꝓp̃e aut finti actõe
propt̾ dolum suum tenctur.
ita ⁊ fin corrupti tra cu ictõ
propt̾ suu intiu ñ ab ie ex¬
tendatur. ut sit ei penał actio
imposita tamquã re ip̃a funis¬
set seruus corruptꝰ. nc exhu¬
iusmõi impimitate.⁊ inali¬
um fuum ꝗ possit corrumpi
hic fac̾e ꝑtrptet.B̾. ã.
Iuliano. pp̃.
pud antiques q̃ rebatur. si ser¬
uus quem aliquis bona fide

Expanded text:
scepit, utrumne pro occasione furti an pro servo, quia eum corrumpere voluit, ut non solum furti, sed etiam servi corrupti is obligetur, veteres dubitaverunt. Nobis itaque eorum altercationes decidentibus placuit non solum furti actionem, sed etiam servi corrupti contra eum dare. licet enim servus deterior minime factus est, tamen consilium corruptoris ad perniciem probitatis servi introductum est: et quemadmodum secundum iuris regulas furtum quidem non est commissum, quia is videtur furtum committere, qui contra domini voluntatem res eius contractat, ipse autem furti actione propter dolum suum tenetur, ita et servi corrupti contra eum actio propter suum vitium non ab re extendatur, ut sit ei poenalis actio imposita, tamquam re ipsa fuisset servus corruptus, ne ex huiusmodi impunitate et in alium servum, qui possit corrumpi, hIuliano pp. Apud antiquos quaerebatur, si servus, quem aliquis bona fide
Abbreviated transcription (Latin):
at si eum de obsęquiis seruili¬
bo ub̾tatem ꝯstit̾it flagitare.
ta. ita demum recidi ꝯuemit ei¬
ꝗscruus cẽ ꝯtenditur. si modo
ialuam iem futurã ꝑ idoneo
fide uissores ꝓmissert. Namsi
talos ñ potuerit dare. tunc ca
ouent de qb inuidicio trac¬
tabitur sequestran in cum di
em quo ꝯtrou̾sia sopietur. Ita
ut exhisdem si aliqua facillto
cẽ ii pot̾it. tantum litis sump¬
tib ⁊ alimome hominis sub¬
ministient. quantu mod̾ato
iudicis arbitrio fu̾it estimatũ
Cum aũt nec duz utr destatu
motares abaliquo duxpte sit
⁊ sententia derestituc̃da posses¬
sionc ueꝵ lata. illene sententie
satis ficret. de statu ꝯtiou̾siam
mouit. necessitatem habebit.¬
⁊ sine satis dationt easdem res
reddere. ⁊ tunc cãm liblcra sin¬

Expanded text:
At si eum de obsequiis servilibus libertatem constiterit flagitare, ta, ita se contenditur , si modo salvam rem futuram per idoneos fideiussores promiserit. Nam si tales non potuerit dare, tunc ea convenit, de quibus in iudicio tractabitur, sequestrari in eum diem, in quo controversia sopietur, ita ut ex isdem, si alia facultas esse non poterit, tantum litis sumptibus et alimoniae hominis subministretur, quantum moderato iudicis arbitrio fuerit aestimatum.  1 cum autem necdum lite de statu mota res ab aliquo direptae sint et sententia de restituenda possessione rerum lata ille, ne sententiae satisfieret, de statu controversiam movit, necessitatem habebit et sine satisdatione easdem res reddere et tunc causam libera
Abbreviated transcription (Latin):
umsiu matris tue istupro
olassc dommã suaz itupis
minctionis macula excogiti¬
de ingenitatis collusione.
ac false captinitatis uelam̃to.
apł competẽtem idicemob¬
tegeie uoluisse ꝓponas. necli¬
b̾tatem ci matitͣm tuam dechs

Expanded text:
um matris tuae et stupro violasse dominam suam et turpis coniunctionis maculam excogitandae ingenuitatis collusione ac falsae captivitatis velamento apud competentem iudicem obtegere voluisse proponas nec libertatem ei matrem tuam dedis
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ honorius. Augusti. messalle . pp̃.
os qui ordinano ꝓuintias uire.
moderantur erga ꝑsonas quos
culpa rectlidit obnoxio: ultra du¬
aꝵ untiaꝵ auri młcta codẽpna¬
re ñ patiniur. proconsularem u̾o¬

Expanded text:
 Honorius AA. Messalae pp. Eos, qui ordinario provincias iure moderantur, erga eorum personas, quos culpa reddit obnoxios, ultra duarum unciarum auri multam condemnare non patimur. Proconsularem
Abbreviated transcription (Latin):
si adu̾sus fiscum id postula¬
tis intelligitis ꝓcuratorem
meũ. una cũ p̾reside. p̾sente
fisci patrono adire uoc dełe¬

Expanded text:
si adversus fiscum id postulatis, intellegitis procuratorem meum una cum praeside, praesente fisci patrono, adire vos debe
Abbreviated transcription (Latin):
tiam. libertos etiam ⁊ patronos.
nec ñ sues ꝑhanc appellatio¬
nẽ significari: ⁊ siquis ꝑsiu
elognim fidei cõmissum fami¬
lie sue reliqrit. nulla speciali
ad iectione suꝑ quibdam

Expanded text:
tiam, libertos etiam et patronos nec non servos per hanc appellationem significari. Et si quis per suum elogium fideicommissum familiae suae reliquerit, nulla speciali adiectione super quibusdam
Abbreviated transcription (Latin):
tias donationẽ declisse intelu¬
gatur. Pot̾at enim ẜm suasu
res dotem ꝓfilia uł ante nup¬
tias donationem ꝓfilio dare.
lsentire filiis suis quando no¬
luerint partem. uł forte totã
suam substantiam quam ha¬
bent. pat̾ne lib̾alitati ꝓdote⁊
ante nuptias donatione ad¬
gregare.⁊ reu̾a apparcat quid
ip̃e uult dare ⁊ quid desustan¬
tia filioꝵ ꝓficiscitur ne dum
offuso ẜmone se iacet in prõ¬
ptum incidat sii ꝑidm.¬

Expanded text:
isse intellegatur. poterat enim secundum suas vires dotem pro filia vel ante nuptias donationem pro filio dare et consentire filiis suis, quando voluerint partem vel forte totam suam substantiam quam habent paternae liberalitati pro dote et ante nuptias donatione adgregare, ut re vera appareat, quid ipse vult dare et quid de substantia filiorum proficiscitur, ne, dum effuso sermone sese iactet, in promptum incidat sui
Abbreviated transcription (Latin):
uł exsuis debitis dixerit fircis¬
se huiusmodi lb̾altates Tĩc
si quidem inopia tentus est ex
illis iuderi ieb dotem uł ante
nuptias donationem c̃ẽ datã
q̃ ad filios uł filias ꝑtinẽt ssi

Expanded text:
 ex suis debitis dixerit fecisse huiusmodi liberalitates, tunc si quidem penitus inopia tentus est, ex illis videri rebus dotem vel ante nuptias donationem esse datam, quae ad filios vel filias pertinent. Si
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯdictõe. uł stipulatõe. agere
potest. ¶Sinaut nulla pol¬
licitatio uł ꝓmisso intressent
post eunctionẽ eius. si ꝗdemn
estimata fu̾it exepto cõpent
actio. Sin u̾o hoc ñ factum
ẽ. sigdem̃ bona fide eademres
in dotem data ẽ. nulla mari¬
to cõpetit actio ¶Dolo aut dã¬
tis mnttrposito. dedolo actio
aduersus cum locum habebit.

Expanded text:
ndictione vel ex stipulatione agere potest. Sin autem nulla pollicitatio vel promissio intercesserit, post evictionem eius, si quidem res aestimata fuerit, ex empto competit actio. Sin vero hoc non factum est, si quidem bona fide eadem res in dotem data est, nulla marito competit actio: dolo autem dantis interposito de dolo actio adversus eum locum habebit,
Abbreviated transcription (Latin):
dotes uł ante nuptias dona¬
tiones ꝓ sua dare ꝓgeme. Et
lib̾alitas itaq talis manet
u̾a ⁊ irreuccabilis ⁊ puro no¬
mine lib̾alitas ⁊ debitum suã
sequatur fortimam.U᷑ at
ex reb tam siuis quam mat̾¬
ns uł aliis q̃ ñ ad quiruntur

Expanded text:
dotes vel ante nuptias donationes pro sua dare progenie. Et liberalitas itaque talis maneat vera et irrevocabilis et puro nomine liberalitas, et debitum suam sequatur fortunam. Vbi autem ex rebus tam suis quam maternis vel aliis quae non adquiruntur
Abbreviated transcription (Latin):
qui. ac detalib iris uitioneri
mereri. QQuod simultitudo
molenta cuulis apparitionis
erecutione ⁊ amminiculo or¬
dinum possessoꝵ ue non potu

Expanded text:
qui, ac de talibus reis ultionem mereri. Quod si multitudo violenta civilis apparitionis exsecutione, et adminiculo ordinum possessorumve non potu
Abbreviated transcription (Latin):
pp̃o. Siqs in hoc genus sacri¬
legcu ꝓruꝑit ut incccłas catho¬
tris. ul imp̃o cultulocoq anqd
mportet mumic. quod geritur.
tatur. atq ita ꝓumcic modator.
nistroꝵ. lociq̃q ipsuis. ac diuim¬
cultus miuriam captali nicon¬
uictos scu ꝯfessos irox sententia:
nouerit uindicandam. Noc
c̃dotib aut ministris iniurias.
ucluti publicum crimen ꝑse

Expanded text:
is in hoc genus sacrilegii prorupit, ut in ecclesias cathotris, vel in ipso cultu locove aliquid importet injuriae, quod geritur rtatur, atque ita provinciae moderator, nistrocultus iniuriam capitali in convictos sive confessos reos sententia noverit vindicandam nec ecerdotibus aut ministris iniurias veluti publicum crimen pe
Abbreviated transcription (Latin):
ꝵ curriculi s completur. nͥ ab
impiali beneficio suppleta. ⁊ po
puc ꝗdem in substitutionib
uł miestitutionib hoc intelle¬
gi sancimus nchilominus at
ĩ malis. msi specialit ꝗsquam
addidit. ex uema ctatis uelle

Expanded text:
 curriculis completur, non ab imperiali beneficio suppletur. Et praecipue quidem in substitutionibus vel restitutionibus hoc intellegi sancimus: nihilo minus autem et in aliis, nisi specialiter quisquam addiderit ex venia aetatis velle
Abbreviated transcription (Latin):
citur. ¶Sinaut in meclio
tepore ꝯtraria uoluntas ꝯstẽ¬
ditursi ꝗdẽ ꝓfeetissima est
re prius tolitur testamẽtũ
sin aũt testator tantũmodo
dixcrit ñ uoluisse prius sta

Expanded text:
n medio tempore contraria voluntas ostenditur, si quidem perfectissima est re prius tollitur testamentum. Sin autem testator tantummodo dixerit non voluisse prius sta
Abbreviated transcription (Latin):
t drclitor qui pecunam petit.¬
numeratam implere cogitur¬
sita rirsus debitor ꝗ solutam¬
affirmat eius rei ꝓbationẽ p̾s¬
tare debet.
dicis morc uidicioꝵ ꝑscquere.
sicc enim possessori incumbit
necessitas ꝓbandi eas ad se ꝑu¬
n̾escum te inꝓbatõe cessante
domimũ apd̃ eum remancat
n debetis ¶si cund̾m collegam
uotempore depositi offĩcii soluen¬
do fuisse ostenderetis.E¬

Expanded text:
t creditor, qui pecuniam petit,numeratam implere cogituita rursum debitor, qui solutamadfirmat, eius rei probationeare debet. dicis, more iudiciorum persequere. Nec enim possessori incumbit necessitas probandi eas ad se pertinere, cum te in probatione cessante dominium apud eum remaneat veniri non debetis, si eundem collegam tempore depositi officii solvendo fuisse ostenderitis.
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ ẜmonis quasi mumim corp
redacti sunt. ⁊ partemꝯiuncto¬
rum sibi hexdum quasi suam
p̃ occupant. disiuncti u̾o ab ip̃o
testatoris ẜmone. aꝑtissime st
discreti. ⁊ suum quidem habent.
aliẽnum autẽ ñ solum appetũt
sedcum omĩb sins colxreclib
accipiunt. ⁊ hec in leredib tan¬
tum modo statuenda sunt.⁊

Expanded text:
monis quasi in unum corpus redacti sunt et partem coniunctorum sibi heredum quasi suam praeoccupant, disiuncti vero ab ipso testatoris sermone apertissime sunt discreti et suum quidem habent, alienum autem non soli appetunt, sed cum omnibus suis coheredibus accipiunt. et haec in heredibus tantummodo s
Abbreviated transcription (Latin):
nc dubio casdem eccłas pur
rucie complanari. Nec crm
de caꝵ instauratione heretici
pottrunt aliquando cogitare
quas penitus cẽ nolebant. Que
oĩa resecantes. ad p̾sentem legi¬

Expanded text:
ne dubio easdem ecclesias perire ruere complanari. nec enim de earum instauratione haeretici poterunt aliquando cogitare, quas penitus esse nolebant. quae omnia resecantes ad praesentem lege
Abbreviated transcription (Latin):
ndebitas usuras etiam si añ sortẽ
solute ñfu̾int. ac ꝓpterea minicre
cnͣ ñ potuennt. licct post sortem
redditam creditori fuerint date ex¬
clusa niris uarietate repeti posse ꝑ¬
pensa ratione finmatum c̃..
ucitis. creclitori post testationẽ oso.
at si ñ suscipiat. ꝯsignatã mpubli¬
co deponc. ut cursousurar legiti¬
mar mhibeat᷑: In hec aũt casu pu¬
blicum intelligi oportet. uł sacratis¬
simas cdes. uii ubi compritns nider
sr ea re aditus de pomcas disposue¬
nt. Quo sõsccuto. etiam piculo de¬
uitor libabit᷑. ⁊ nis pignoꝵ tollitu
cum suiana ctiam actio manftite
declarat. pignons inlib̾i ꝑsecutiẽ¬

Expanded text:
ndebitas usuras, etiam si ante sortem solutae non fuerint ac propterea minuere eam non potuerint, licet post sortem redditam creditori fuerint datae, exclusa iuris varietate repeti posse pensa ratione firmatum est. licitis creditori post testationem offer ac, si non suscipiat, consignatam in publico depone, ut cursus usurarum legitimarum inhibeatur. In hoc autem casu publicum intellegi oportet vel sacratissimas aedes vel ubi competens iudex super ea re aditus deponi eas disposuerit. Quo subsecuto etiam periculo debitor liberabitur et ius pignorum tollitur, cum serviana etiam actio manifeste declarat pignoris inhiberi persecuti
Abbreviated transcription (Latin):
mñ frum̃tum sedpecunã feno¬
ritt acccpisse alleges. ut certa mo¬
diatio tritici prestaret᷑. ac msiis mo¬
D sua dic fuiss oblato. mensuaꝵ
additamentis. infraudẽ usurari
legitimaꝵ grauatum te cẽ ꝯtẽdis.
potes adu̾so impbam petitione
cõpetenti inti deft̾nsione. Mp.¬

Expanded text:
n frumentum, sed pecuniam fenori te accepisse adleges, ut certa modiatio tritici praestaretur, ac, nisi is modus sua die fuisset oblatus, mensurarum additamentis in fraudem usurarum legitimarum gravatum te esse contendis, potes adversus improbam petitionem competente uti defensione.
Abbreviated transcription (Latin):
imatre supstite fuius uł filia
qui montur filios derenq̃rit oĩ¬
modo patrisus matriue. ip̃o ni¬
re succedant. ¶Od sine dubio
⁊ de ꝓncpotib obsuandum esse

Expanded text:
matre superstite filius vel filia, qui moritur, filios dereliquerit, omnimodo patri suo matrive ipso iure succedant. Quod sine dubio et de pronepotibus observandum esse
Abbreviated transcription (Latin):
ilib̾tatem. cum inip̃o uimi¬
cptorẽ si satis ei ñ offerat᷑.
ad totis uł residiu p̃tu so¬
lutionẽ ñ cõpelliiuiris auc¬
toritate monstrat:Unde c̃
parte p̾tu nũata domus ꝙ̃
eisti sibiuelut pignoris
nuire obligate ne adcptõe
accecłes demntiatũ. ab aliqͥ
proponas. iudex tͥ q̃ cxemp¬
tr̃e ueniñt p̾stari ꝓuidebit.

Expanded text:
libertatem, cum in ipso limiemptorem, si satis ei non offeratur, ad totius vel residui pretii solutionem non compelli iuris auctoritate monstratur. Vnde cum parte pretii numerata, domus quam emisti tibi velut pignoris iure obligatae ne ad emptionem accederes, denuntiatum ab aliquo proponas, iudex tibi quae ex emptione veniunt praestari providebit.
Abbreviated transcription (Latin):
tuã persc optincat firmitate
tam ctiam nr̃is legib idem ꝓse¬
quimur. adicientes ut si ꝙsꝙͣ
speciati supplicatione eliciendii
aliq̃ rescriptum tẽptauent. ut
transur ei iorms liccat statuto¬
x. t̾ria patrimonii parte multa¬
tus ⁊ dãpnatus.ambitus t̾mi¬

Expanded text:
tuam per se obtineat firmitatem, tamen etiam nostris legibus idem prosequimur adicientes, ut, si quisquam speciali supplicatione eliciendum aliquod rescriptum temptaverit, ut transire ei formam ù liceat statutorum, tertia patrimonii parte multatus et damnatus ambitus crimi
Abbreviated transcription (Latin):
um debitoris tui ẜuum tibi
pignoris nur obligatũbona
diñ sin quondam reb huma¬
is exẽpti tencre ꝓfitearis. ad̃¬
u̾sus eum danitibi actionem

Expanded text:
um debitoris tui servum, tibi pignoris iure obligatum bona domini sui quondam rebus humanis exempti tenere profitearis, adversus eum dari tibi actione
Abbreviated transcription (Latin):
cos dñi. uł ꝑcuratores. aut pri¬
mates possessionis distułint.
tr̃ ad detinendos ecs. arectore
prouincie. omma cunlia di¬
rigant auxilia.¶ Si aut ꝓpi
multitudinẽ forte coꝵ qmp̃

Expanded text:
os domini vel procuratores aut primates possessionis distulerint, tunc ad detinendos eos a rectore provinciae omnia civilia dirigantur auxilia Si autem propter multitudinem forte eorum
Abbreviated transcription (Latin):
to uł nouerte. quantum fino.
uł filie cxanteriorib nuptusꝑ
genitis qͥ partem minimamba¬
ex hac sanctione ꝯtra gentoris
efficiebatur. lib̃i ⁊ cium scientes
q̃ omnimodo aliqd sibi agem¬
torib sius ⁊ nolentes ib irlm¬
quilum ẽ. ⁊ tantum quantum
sccłis maritus ul nou̾ca accepit.
cũ omm licentia ⁊ lasciuia suge
gcintores in uiriis afficiebat.
Qua ppt̾ sancimus ingratos it
uera libg n hoc bñficium q dun¬
nalis ꝯstitutio leonis auguat
pelli quam obruationt̃ inꝑso¬
ns etiam aui ⁊ auie pam ꝑ¬
ue inpotestate. siuc emancipa¬
ti emancipatruc sint. expater¬
na uł mat̾na linca uementio
custodiri censemus. ¶ Scq̃¬
ad modum genitorio p̃iudi¬
mus. ita ⁊ in nocuam po̾stitui
nullis ad fici in iurus patimu.
ut ñ gemtores q se scdis mip¬
tis deuoluerunt. irrationabile
odium ad prioris libo forsita
habentes. sinc nista ratione
& ingratos uocare dccdantur.
Eos ⁊ cim libos huiusinccn le.¬
neficio defraudati uolumus.

Expanded text:
um filio vel filiae ex anterioribus nuptiis progenitis qui partem minimam haex hac sanctione contra genitores efficiebatur. Liberi etenim scientes, quod omnimodo aliquid sibi a genitoribus suis et nolentibus relinquendum est, et tantum, quantum secundus maritus vel noverca acceperit, cum omni licentia et lascivia suos genitores iniuriis adficiebant. Quapropter sancimus ingratos re vera liberos neque hoc beneficium, quod divalis constitutio Leonis Augustae pelli. Quam observationem in personis etiam avi et aviae, proive emancipati emancipataeve sint, ex paterna vel materna linea venientibus custodiri censemus. Sed quemadmodum genitoribus providimus, ita et innocuam posteritatem nullis adfici iniuriis patimur, ut non genitores, qui sese secundis nuptiis devoverunt, inrationabile odium ad priores liberos forsitan habentes sine iusta ratione eos ingratos vocare concedantur. Eos etenim liberos huiusmodi beneficio defraudari volumus,
Abbreviated transcription (Latin):
aꝵ decedens uxori ieliq̃rit. eaq
in scdas nuptias ꝯsortiumq ue¬
nerit. usum fructum quẽ expͥo¬
re marito ꝯsccuta fu̾it amittat
que cum filius ex die quo np¬
setit mature. restituat. ¶Mõ
si libs expriore matrimomo ad¬
huc inbecillitas habebit infantis
nec mumiet tutoris auxilium.
lc ꝑ luusmodi occasionẽ ma¬
t q̃ relicta fuerant usurpauerit.
omma cum legitime repetunt.
cum cõpetentib fructib. adliqͥ¬
dum irclucta ratione iestituet.
¶Lc deusu fructu quẽ uir ex¬
tremã istituc̃s uoluntatem. de
reb ꝓ priis urori reliq̃rit. Deusu
fructuu̾o reꝵ ante nuptias doñ¬
taꝵ. ea seruan que antrriores
istitutiones decreuerunt sanci¬
mus. de dotis ꝓmissione uł nuda¬
rustra ecisfimas actioncm tibi
competere quasi ꝓmissa dos tͥ
nec prestita sit. cũm neq specio
ulla nec quantitas ꝓmissa sit
Gcd actrnus nuptiali instrum̃¬
tõ ad scriptum. q caque nubebi.
dotem dare ꝓmiscrit. mp̃¬

Expanded text:
arum decedens uxori reliquerit eaque in secundas nuptias consortiumque convenerit, usum fructum, quem ex priore marito consecuta fuerit, amittat atque eum filiis ex die quo nupserit mature restituat. Quod si liberos ex priore matrimonio adhuc imbecillitas habebit infantiae nec muniet tutoris auxilium ac per huiusmodi occasionem mater quae relictomnia, cum legitime repetantur, cum competentibus fructibus ad liquidum deducta ratione restituet. Haec de usu fructu, quem vir extremam constituens voluntatem de rebus propriis uxori reliquerit. de usu fructu vero rerum ante nuptias donatarum ea servari quae anteriores constitutiones decreverunt sancimus. Drustra existimas actionem tibi competere, quasi promissa dos tibi nec praestita sit, cum neque species ulla nec quantitas promissa sit, sed hactenus nuptiali instrumento adscriptum, quod ea quae nubebat dotem dare promiserit. P
Abbreviated transcription (Latin):
i nogotium sororis tue gcrens.
pro ea tributa soluisti. ul man¬
dãt e ea. uł roganit id fecisti. ne¬
gotioꝵ gestoꝵ actione. uł man¬
dati. d q̃ soluisse te ꝯstit̾it. recipe

Expanded text:
i negotium sororis tuae gerens pro ea tributa solvisti, vel mandante ea vel rogante id fecisti, negotiorum gestorum actione vel mandati id, quod solvisse te constiterit, recipe
Abbreviated transcription (Latin):
dñu intelligat an audien¬
dum sit plagiicrim. nec ne.sti
si ꝑ prictutis tue mancipium
cẽ ꝯstit̾it. expirasse criminis ĩ¬
tentionẽ. cincria domnin lu¬
cc manifestabit siu̾o fuum
alicnũ cẽ ꝯstit̾it pt discepta

Expanded text:
nii intellegat, audiendum sit plagii crimen nec ne. Nam si proprietatis tuae mancipium esse constiterit, expirasse criminis intentionem emersa dominii luce manifestabit: si vero servum alienum esse constiterit, post discepta
Abbreviated transcription (Latin):
S.i.i. driano ppo. Quicu
residentib saccidotib fucrit e¬
pali loco ⁊ nomine detruso sac
sialiqd uł ꝯtra custodiamaił
ꝯtra qetem publicam moliri
fint deprehensus. uerursusq sa¬
cerdotium petere aquo indetur
cxpulsus peul ab ea urlx quã
ꝯturbauit. centum milib uitã
agat. nec nr̃a ad cat secreta. nͦ
impetraie rescripta speietis: ⁊̃
impetratis careat. defonsorib
tumis.
inpriuatis edib eclobrari ꝓhi¬
bemus p̃scriptiois domus ꝑi¬
culo mimmente. si dñscius in
ca clericos nouam actumultu¬
osam ꝯuenticulam extra eccłã
scelebrantes susceꝑit.

Expanded text:
. Hadriano pp. Quicumque residentibus sacerdotibus fuerit episcopali loco et nomine detrusus, si aliquid vel contra custodiam vel contra quietem publicam moliri fuerit deprehensus rursusque sacerdotium petere, a quo videtur expulsus, procul ab ea urbe, quam conturbavit, centum milibus vitam agat. nec nostra adeat secreta nec impetrare rescripta speret, sed etiam impetratis careat: defensoribus turis. in privatis aedibus celebrari prohibemus, proscriptionis domus periculo imminente, si dominus eius in ea clericos nova ac tumultuosa conventicula extra ecclesiam celebrantes susceperit.
Abbreviated transcription (Latin):
pp̃o. Quisꝗs censib fint ad¬
notas ininto agridño aboĩ
temperet clericatu adeo ut ⁊̃
simeo unco in quo noscitim
mansitarr clericus fu̾it. sb̾hac
logt religiosum assumat sac¬
cotumi ut ⁊ capitatonis sar¬
cinam ꝑ ip̃m dnm̃ agnoscere

Expanded text:
pp. Quisquis censibus fuerit adnotatus, invito agri domino ab omni temperet clericatu, adeo ut etiam, si in eo vico, in quo noscitur mansitare, clericus fuerit, sub hac lege religiosum adsumat sacerdotium, ut et capitationis sarcin
Abbreviated transcription (Latin):
Stra sacratissimũ qͥ mumi.
quas sibi cõpetert acuione
extimãt excertere. ita tam̃
ut post clapsum quadricu¬
mum. nec sacratissimũ fise
Ncere sibi met qb libet ac¬
tionib pulsart oognacant.
Ad hec fistalium ieꝵ empto

Expanded text:
tra sacratissimum aerarium, si quas sibi competere actiones existimant, exercere, ita tamen, ut post elapsum quadriennium nec sacratissimum fiscum lice re sibimet quibuslibet actionibus pulsare cognoscant. Ad haec fiscalium rerum empto
Abbreviated transcription (Latin):
fisti uemndedit.nam sicu
genus huns mõi ꝯ tractus.
inscium creditorem uincło
euictiomis ñ ad stringitat᷑
eum ꝗ fraudẽ admisit uel

Expanded text:
isti, venumdedit. Nam sicut genus eiusmodi contractus inscium creditorem vinculo evictionis non adstringit, ita eum, qui fraudem admisit vel
Abbreviated transcription (Latin):
itutor petitus uł testam̃to dato. tu¬
torem te ꝯstitutũ eẽ. ñ ex irmissioĩ
neglegttic uitio. sed niste ignora¬
tois ratoe ndidicisti. idq liqdis
probationib ostendis. piculo ci
temporis d̃ ignorante te transmis¬

Expanded text:
o datus tutorem te constitutum esse non ex remissioris neglegentiae vitio, sed iustae ignorationis ratione non didicisti idque liquidis probationibus ostenderis, periculo eius temporis, quod ignorante te transmis
Abbreviated transcription (Latin):
tendum. Licet morb comitia¬
uis qd̃ et factum ex̃ compimo
umi extestib ꝯtigit. Nz eo qd
urget ⁊ inmmet replcto uel
deposito itum solita ꝑtestam̃¬
ti factoem adimplcri ⁊ siqdem
Atestatore aliqd fiat. testib
paulisp scpuratis. cum coram
his fac̾e aliqd naturale testor
crubescat. it̾um introductis tes¬
tibꝰ ꝯscq̃ntiam factionis testa¬
menti ꝓcede. Si tamenĩquẽ¬
dam uł quodam testium ali¬
dtale ꝯtingat. Si ꝗdem exbre¬
ui temporis. int̾uallo nocessita
potest transire. itum coꝵdem
testium reu̾sum expectare et
souempnia pagi. ¶Sin aũt
longiore spatio refoctio fortu¬
iti casus indigeat. ⁊ maxime
salus testatoris piclitãtis im¬
mincat. tunc illo uł illis tes¬
tib crca quos alid tale eucĩt
separatis. alio subrogan. ⁊ ab
co uł abeis tam testatore.
quam alios testes sciscitar. si
ca q̃ coꝵ presentiam an cedũt.
omina coram his ꝓcessissent
⁊ si hoc fu̾it undiq manifestũ.

Expanded text:
morbus comitialis, quod et factum esse comperimus, uni ex testibus contigerit, sed eo quod urguet et imminet repleto vel deposito iterum solita per testamenti factionem adimpleri. Et si quidem a testatore aliquid fiat testibus paulisper separatis, cum coram his facere aliquid naturale testator erubescat, iterum introductis testibus consequentiam factionis testamenti procedere. Si tamen in quendam vel quosdam testium aliquid tale contingat, si quidem ex brevi temporis intervallo necessitas potest transire, iterum eorundem testium reversum expectari et sollemnia peragi. Sin autem longiore spatio refectio fortuiti casus indigeat, et maxime si salus testatoris periclitantis immineat, tunc illo vel illis testibus, circa quos aliquid tale eveniet, separatis alios subrogari et ab eo vel ab eis tam testatorem quam alios testes sciscitari, si ea, quae eorum praesentiam antecedunt, omnia coram eis processissent. Et si hoc fuerit undique manifest
Abbreviated transcription (Latin):
religiosam cccłam deuolutas.
subcuiuscũq alicnationis spe¬
cie ad quancũq transferre ꝑ¬
sonam. ¶Scd ea predia duude¬
ir quidem cole re augere ⁊ am¬
pliare. nec ulli hisde prediis
aude cccłe. Uerum siue tes¬
tam̃to quocũq ire facto scu¬
codicillo. uł sola mincupatiõe
legato siuc fidei cõmisso. Aut¬
mortis causa. aut alio quocũ¬
ultimo arbitrio. aut certe int̾¬
inuentes habita largitate. siue
ꝯtractu uenditionis siue dona¬
tionis. aut ano quocũq titulo.

Expanded text:
religiosam ecclesiam devolutas sub cuiuscumque alienationis specie ad quamcumque transferre personam, sed ea praedia dividere quidem, colere augere et ampliare nec ulli isdem praediis audere cedere. Verum sive testamento quocumque iure facto scodicillo vel sola nuncupatione, legato sive fideicommisso, autrtis causa aut alio quocultimo arbitrio aut certe intentes habita largitate sive contractu venditionis sive donationis aut alio quocumque titulo
Abbreviated transcription (Latin):
ut ascres cõparctur mutiit ma¬
dat ꝯsiste crederebat actio. Tam̃
optima ratione qa nid agĩtur in
er ip̃o mandato sed ꝓpt manda¬
tum ex alio ꝯtractu nascat actio.
dno q̃ri placuit obligatõem yi
itaq domino ignorante cnni te
mandasti acte nummes sb̾ minis¬
trante petuliares solutis empto¬
tuit puere. ¶ Nec tamen sitra¬
dita ncc manu missa es ctiam mã¬
dati de ancilla ⁊ ẽpti dẽptio seq̃n¬
dotam ꝯtrarias actiones ei excere
nedie placuit. saue millius arbi¬
luo relictum ẽ utrũne pamanci¬
pium an pictium iscqui uelit.e

Expanded text:
ut a se res comparetur, inutiliter mandat consistere credebatur actio, tamen optima ratione, quia non id agitur, ut ex ipso mandato, sed propter mandatum ex alio contractu nascatur actio, domino quaeri placuit obligationem. Si itaque domino ignorante emi te mandasti ac te nummos subministrante peculiares soluti sunt, emptotuit pervenire. nec tamen si tradita nec manumissa es, etiam mandati de ancilla et empti de pretio consequendo tam contrarias actiones ei exercere concedi placuit. Sane in illius arbitrio relictum est, utrumne mancipium an pretium consequi velit
Abbreviated transcription (Latin):
possessioncq tamte quan ip̃n
ductum. uins ratis afficit ut domi¬
num fundi adutrumq ptiucat¬
¶ Sant ꝗa ptium ate solo numera¬
tumͤ ⁊ sollẽ onbꝰ pensitatiombr
cessante socio satis factum cẽ dicis
uidicio societatis iq̃ co nomine
p̃stari oportucrit conseiris. .¬

Expanded text:
possessionemque tam te quam ipsum inductum, iuris ratio efficit, ut dominium fundi ad utrumque pertineat. sane quia pretium a te solo numeratum et sollemnibus pensitationibus cessante socio satisfactum esse dicis, iudicio societatis id quod eo nomine praestari oportuerit consequeris.
Abbreviated transcription (Latin):
familias mhis dumtarat ca¬
sibinꝗb usus fructus apud
parentes ꝯstitutus ẽ. donec pa¬
rentes uuiunt noc testari de
hisdem reb ꝑfuittimus nec ci¬
tra uoluntatẽ eoꝵ quoꝵ in po¬
testate sunt: nulla licentia cõ¬
cedenda diñuz iriad eor ꝑtine¬
tis alienare uł ypothece titulo
dare ul pignori adsignaie ãx¬
Nuus eniz est cohartare inuei¬
les calores.: necupidim decli¬
ti tristem exitum sentiant qeo
post dispsum expectãt pat̾mo¬
mũ. Cum em̃ sicut dictuz est
purentes alere eor sccłm leger¬
⁊ natura compeiluntur quar
desidant ubi aut puerilis etas
patri licentia prestat etiã sine
ꝯsensu filii hrditatem nomĩc
eius adue. siherc fecent dam
ꝗdẽ filio mintegrin restitutõe
postqua patria fu̾it potesta¬
te liberato.uł ad oleuentxa
trem aut omb hereditariĩs n¬
cet nomine filii adit modis
omib illigamus. Quare cñi
talem herecditatez.adierit qua¬
lem nec ip̃e nunc noc filiꝯ ido
filio damus licentiã si minte

Expanded text:
familias in his dumtaxat casibus, in quibus usus fructus apud parentes constitutus est, donec parentes vivunt, nec testari de isdem rebus permittimus, nec citra voluntatem eorum, quorum in potestatae sunt, ulla licentia concedenda dominium rei ad eos pertinentis alienare vel hypothecae titulo dare vel pignori adsignare. Melius enim est coartare iuveniles calores, ne cupidini dediti tristem exitum sentiant, qui eos post dispersum expectat patrimonium. Cum enim, sicut dictum est, parentes alere eos secundum leges compelluntur, quare desiderant. Ubi autem puerilis aetas patri licentiam praestat etiam sine consensu filii hereditatem nomine eius adire, si hoc fecerit, damus quidem filio in integrum restitutionem, postquam patria fuerit potestate liberatus vel adoleverit, patrem autem oneribus hereditariis, licet nomine filii adiit, modis omnibus illigamus: quare enim talem hereditatem adiit, qualem nec ipse nunc nec filius idon Non autem filio damus licentiam, si in
Abbreviated transcription (Latin):
Inͣ. alcxandrum q nicrim uo¬
cat̃ ctiam p̾scriptionẽ ẽẽ polli¬
citum. co nomine ꝙ accusar¬
tor. uxorẽ pt cõplensum ad¬
ult̾ium penes se habuisse inide¬
at᷑. ⁊ destatu suo agere uelle
ne ꝑseperimus. ita ordo q̃stio¬
nis dirmĩdus uidet᷑. ut in p̾¬
mis ꝗdem destatu alexandri
q̃ratur. ita ut sicum lib̾um
cẽ ad hibita audientia depre¬
hencłis. p̾scriptionis ci obici¬
ende faciendas potestatẽ. sinuͦ
irmotis p̃scriptionis impecu¬
debebis inqiere. ac si cum de¬
tectum inco flagitio cẽ pspe¬
xis.penã  dec̾ncre quam mad¬
ult̾ii crim legum sanctio statu
uit. uclam̃to matͥmoniin ex¬

Expanded text:
drum, qui in crimen vocatur, etiam praescriptionem esse pollicitum eo nomine, quod accusator uxorem post comprehensum adulterium penes se habuisse videatur, et de statu suo agere nunc velle perspeximus, ita ordo quaestionis dirimendus videtur, ut in primis quidem de statu Alexandri quaeratur, ita ut, si eum liberum esse adhibita audientia deprehenderis, praescriptionis ei obiciendae facias potestatem: sin vero remotis praescriptionis impedidebebis inquirere ac, si eum detectum in eo flagitio esse perspexeris, poenam decernere, quam in adulterii crimen legum sanctio statuivit, velamento matrimonii non ex
Abbreviated transcription (Latin):
quem ad modum nec abco:
appellare. Cum cium siniũ u¬
trumq uocabulum ponit̾itam
appellationis quam recusatio¬
nis. puccatioms aũt ante lite̾

Expanded text:
quemadmodum nec ab eo appellare. cum enim simul utrumque vocabulum ponitur tam appellationis quam recusationis, provocatio autem ante lite
Abbreviated transcription (Latin):
placuit minores ingunti ã¬
ante libertatem inꝯsulte ami¬
ttant. quam aliis ꝓpt̾ etatis
intrem sinc ꝯfilio presta re

Expanded text:
placuerit minores viginti anante libertatem inconsulte amittant, quam aliis propter aetatis rationem sine consilio praestare
Abbreviated transcription (Latin):
anmist̾ium quasi liba exhi¬
biusti. ac te nesciente quasu
ancilla indotem data ꝯsmnp¬
tum instrumentum ẽ nichil
hec lib̾tati tue noc̃e potuent.
maxime cumte minorem
etate fuisse cõmemores. et

Expanded text:
nisterium quasi libera exhibuisti ac te nesciente quasi ancilla in dotem data conscriptum instrumentum est, nihil haec libertati tuae nocere potuerunt, maxime cum te minorem aetate fuisse commemores et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ dicat aliũ se hiumõi facti
mandatorem nabuisse . Nãq
hoc casu p̾ter principalem ixũ
mandatore quoq ex sua pso¬

Expanded text:
 dicat alium se huiusfacti mandatorem habuisse; nanque hoc casu praeter principalem reum mandatorem quoque ex sua perso
Abbreviated transcription (Latin):
substitui. nisi añ priore remoto
ambigui uiris ñ ẽ. Teq a futurũ
dapni d̃ medio tẽpore negotiis
pupillarib ꝯtigit gẽ fuccedantũ¬
cũ actorẽ ꝑiculo tnͣo ꝯstitucre de¬
bu̾is. nec iure magistratũ ĩ absẽ¬
tiã tuã alium creasse certum est
puberẽ iustã habere ꝑsona insi
int̾posito dec̾to. aut administran¬
di patrimonii grã aut mlitem
fint curator dats ut iuxta prece¬

Expanded text:
substitui non ante priore remoto ambigui iuris non est: teque afuturum damni, quod medio tempore negotiis pupillaribus contigit, esse succedaneuctorem periculo tuo constituere debueris, nec iure magistratum in absentiam tuam alium creasse certum est. puberem iustam habere personam, nisi interposito decreto aut administrandi patrimonii gratia aut ad litem fuerit curator datus, ut iuxta praece
Abbreviated transcription (Latin):
urator ad olescẽti ordinatꝰ post
nichoatam litẽ ñ potest sub p̾ter¬
tu speciał curatoris ase noĩati.
aut litẽ ꝯtestatã deserere aut ob
ad ministratr̃e se subtrahere.

Expanded text:
urator adulescenti ordinatus post inchoatam litem non potest sub praetextu specialis curatoris a se nominati aut litem contestatam deserere aut ab administratione se subtrahere.
Abbreviated transcription (Latin):
cet ut testib ñ p̾sentim adur
lum rectorẽ ꝓuincic ꝓcures.
ac ꝑmittente eo honestos ium
tur ⁊ abhis rursus obsignc̃¬

Expanded text:
cet, ut testibus non praesentibus adire lum rectorem provinciae procures ac permittente eo honestos viros tur et ab his rursum obsignen
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsilio recte geruntur. mux mi¬
boq effectu ⁊ firmitate niti. Q¬
ie si tu dotem ꝓmuliere decli¬
ti. ier morte eius iepetitõem
stipulatus es. Cutum scribendi
aũt tui causa ficto ixpudio
mat̾momũ birin tempore res¬
cissum c̃ res dotales quas añ
nuptias optuusti. p̃ses ꝓuin¬
cie ietuꝑae te ñ dubitabit. Con¬
tũ ẽ cumidaturum oꝑam mo¬
deratorem ꝓuincie. ut q̃ tra fai
gesta sunt fructum callidita¬
tis optincre ñ possint. Cũ nũ
minismõi cõmenta displiciãt
miaginarios enim nuntios idẽ
ixpudia nullius c̃ẽ momenti
siue nuptus fingant se irnum¬
tiasse. siue sponsalib.ctiam ue¬
t̾ib uiris auctoritatib placuit.

Expanded text:
silio recte geruntur, iure meritoque effectu et firmitate niti. Quare si tu dotem pro muliere dedisti et ex morte eius repetitionem stipulatus es, circumscribendi autem tui causa ficto repudio matrimonium brevi tempore rescissum est, res dotales, quas ante nuptias obtulisti, praeses provinciae recipere te non dubitabit. Certum est enim daturum operam moderatorem provinciae, ut, quae contra fas gesta sunt, fructum calliditatis obtinere non possint, cum nobis huiusmodi commenta displiceant. Imaginarios enim nuntios id est repudia nullius esse momenti, sive nuptiis fingant se renuntiasse sive sponsalibus, etiam veteribus iuris auctoribus placuit.
Abbreviated transcription (Latin):
siquis sccus ac iura p̾cipĩt
lapsus dic fnt teporali ⁊ hoc
primo loco uł ap̃sente adu̾sa¬
rio ur criam auidice si soius
ntigat appellator fi̾t opposi¬
tum. ꝓbatumq ꝓ co habebit
appellator/ ac si sententiã quo¬
quomodo. ñ coactꝰ susccꝑit.

Expanded text:
si quis secus, ac iura praecipiunt, lapsus die fuerit temporali et hoc primo loco vel a praesente adversario vel etiam a iudice, si solus litigat, appellatori fuerit oppositum probatumque, pro eo habebitur appellator, ac si sententiam quoquo modo non coactus susceperit.
Abbreviated transcription (Latin):
siit ẽanusum fructum solũ man¬
tus tuus in dotẽ accepit. An ꝓprie¬
tas ꝗdem doti data sit. uerum pac¬
tũ intcessit. ut moriẽte eo. tibi
cadem possessio redderet.Ma
usu fructuarius ꝗdẽ ꝓpnetate
pignorare ñ potuit.¶Qui at
proprictatem estimatã indott̃
accepit.ñ ido minus obligare

Expanded text:
st, usum fructum solum maritus tuus in dotem acceperit, an proprietas quidem doti data sit, verum pactum intercessit, ut moriente eo tibi eadem possessio redderetur. nam usufructuarius quidem proprietatem pignorare non potuit: qui autem proprietatem aestimatam in dotem accep
Abbreviated transcription (Latin):
debitorem fisci ꝯstitutum ac pa¬
trimoriũ tuũ exhaustum p̾ses
prouincie compeierit.ut ad so¬
lutioĩs secritatẽ solum fenecb̾s
pecume subsidium suꝑ cẽ inde¬
atur. cõmonebit debitorẽ tuũ
si saltim ipse soluendo sit. ut
anͣ defutum tempo debita tͥ
rep̾sentet ut fisco cuius obne¬
cessitates publicas causam po¬
tiorẽ cẽ oporttat. debita pecu¬

Expanded text:
debitorem fisci constitutum ac patrimonium tuum exhaustum praeses provinciae compererit, ut ad solutionis securitatem solum fenebris pecuniae subsidium superesse videatur, commonebit debitorem tuum, si saltem ipse solvendo sit, ut ante definitum tempus debita tibi repraesentet, ut fisco, cuius ob necessitates publicas causam potiorem esse oportet, debita pecu
Abbreviated transcription (Latin):
usu fructuanum pmancat. do¬
nec usu fructuarius mint. uł usꝰ
fructꝰ ⁊ legitimo modo pempto
c̃. Et enim̾ fi finem usus fructus
quccumq modo accipiat. tunc

Expanded text:
usufructuarium permaneat, donec usufructuarius vivit vel usus fructus non legitimo modo peremptus est. Etenim si finem usus fructus quocumque modo accipiat, tunc
Abbreviated transcription (Latin):
a qͣintem qͣui maiore  auferut
detrimento eoꝵ quibꝰ res cõ¬
modant impritan ñ solent.
cum is qui ate comodar sibi
bouem postulabat. hotilis me¬
siomis contemplatioe. piculũ

Expanded text:
 quae vi maiore auferuntur, detrimento eorum quibus res commodantur imputari non solent. sed cum is, qui a te commodari sibi bovem postulabat, hostilis incursionis contemplatione periculu
Abbreviated transcription (Latin):
duccati qui dirmunit ambi¬
gua fata causaꝵ sueq defen¬
siones nirib m ieb sepe publi¬
cis ac priuatis lapsa erigunt.
fatigata reparant. ñ minus
prouident humano generi.
qͣm si p̃liis atq uulnerib pa¬
triam parentesq saluarent.⁊
nec enim solos nrõ impio mi¬
litare crechinus illcs. ꝗ gladi¬
is clippeis ⁊ toracibnituntur.
sed etiam aduccatos. Milita
namq causaꝵ patrom. qui
gloriose uocis ꝯfisi mummi¬
ne. laborantiũ. spem intam.
⁊ postos defendunt. Mpp.

Expanded text:
dvocati, qui dirimunt ambigua fata causarum suaeque defensionis viribus in rebus saepe publicis ac privatis lapsa erigunt, fatigata reparant, non minus provident humano generi, quam si proeliis atque vulneribus patriam parentesque salvarent. Nec enim solos nostro imperio militare credimus illos, qui gladiis clupeis et thoracibus nituntur, sed etiam advocatos: militant namque causarum patroni, qui gloriosae vocis confisi munimine laborantium spem vitam et posteros defendun
Abbreviated transcription (Latin):
iqͥs se ĩiuria abaliquo passu
putaint.⁊ q̃relam deferre uo¬
lu̾it. ñ adstationarios decurra
s p̾sidalem ad cat potestate.
aut libelloc offerens. aut q̃re¬
las suas ap̾acta deponẽs. D.

Expanded text:
is se injuriam ab aliquo passum putaverit, et querelam deferre voluerit, non ad stationarios decurrat, sed praesidalem adeat potestatem, aut libellos offerens, aut querelas suas apud acta deponens. §
Abbreviated transcription (Latin):
ec filium negare cinquam
cẽ lib̾um. senatꝰ ꝯsultam.
de partuagnoscendo ac de¬
numntiata penaqite p̾uiditiu¬
edicto ꝑ petuo ꝓpontumsei
Dremedium alim̃toꝵ ap̃ p̃si¬
dem maioritrimo petendi¬
noĩe cis monstratum. iuix
manifrsto declarant. Mp¬
erat ꝑmissa leriꝑe lib̾tatem

Expanded text:
ec filium negare cuiquam esse liberum senatus consulta de partu agnoscendo ac denuntiata poena, item praeiuedicto perpetuo propositum et remedium alimentorum apud praesidem maiori trimo petenti monstratum iure manifesto declarant. erat permissa, eripere libertatem
Abbreviated transcription (Latin):
matrem. diu̾sis temporib ac
dissiomis uoluntatib duoc
codicillos ordinasse. indubi¬
um ñ uenit.id q̃ priori codi¬
cillo inscripserat. ꝓeum ĩ cy
postea secreta uoluntatis sue
ꝯtulerat. si aprioris tenore
discrepat. ⁊ꝯtrariam uolun¬
tatẽ ꝯfinet. reuccatum ẽẽ.

Expanded text:
matrem diversis temporibus ac dissonis voluntatibus duos codicillos ordinasse, in dubium non venit id, quod priori codicillo inscripserat, per eum, in quem postea secreta voluntatis suae contulerat, si a prioris tenore discrepat et contrariam voluntatem continet, revocatum esse.
Abbreviated transcription (Latin):
iqs intraꝑumciam ꝓ qualita¬
te delicti. stilum ꝓscriptionis
Aincurrerit. pordinarii officu
sollicitudinẽ. bonoꝵ eiꝰ ĩdago
diligentissim̃ celebretur. ne
ꝗdrei priuate cõmodis pgr̃iz
atq colludiũ furto subdicy
⁊plena discriptio cõp̾hendat.
Od spatium aḋ sit ruris ĩge¬
inũ ꝗd aut incultum sit. au
aratoriis. patrus. silius. su̾t
amoͤnitas sit locoꝵ. ꝗs eclifi¬
ciis. acpossessionib ornatu.
toꝵ greges ⁊ niqua diu̾sitate
numeratis̾. quantum aur :⁊
ptum:. te demũ omĩa ea que
uelle noc yspicis inꝗsitõe ꝯs¬
tricta. rationał reipriuate t¬
dant officio. aut palatinus
suphac cã missis nr̃o nec ten

Expanded text:
i intra provinciam pro qualitate delicti stilum proscribtionis incurrerit, per ordinarii officii sollicitudinem bonorum eius indago diligentissime celebretur, ne quid rei privatae commodis per gratiam atque conludium furto subducatur. Et plena describtio conprehendat, quod spatium et quod sit ruris ingenium, quid aut cultum sit aut aratoriis pascuis silvis fuerit amoenitas sit locorum, quis aedificiis ac possessionibus ornatus, torum greges et in qua diversitate numerati sint, quantum auri et pertum. Tum demum omnia ea, quae velle nos perspicis, inquisitione constricta rationalis rei privatae tradantur officio aut palatinis super hac causa missis nostro necten