comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iudetur opponẽ. ut ẽ finitũ ⁊ infinitũ q̃mꝙ̃ enĩ¬
sit priuatõ. infinitũ tñ cont̾ru ymaginatẽe for¬
matur. Est q̃dan namq ut dem est forma ¶Ti¬
gnum uero inquisitũ ẽ uit̃ inspẽs. an indiffras re¬
cte gña cliuidant᷑. Diffo namq cliuisionis: gnis
in spẽs prorumas clistributõ. ¶Opt igit᷑ scd̃¬
semꝑ fi̾ gnĩs disg̾gatẽem. S hec int̾clum fieri ne¬
mũ quitẽ est ut suba. ultinũ ut animal mediuĩ
suꝑ sub̾am quicq̃m in uen̾i potest qd̾ gñis loco.
ualeat collecari. n sub animali. Homo naniq spẽs
non genus ẽ. qͣr antiquior uideb sp̃ei cliuisio: si nõ
sit indigñtia noĩum. qd̾ si his non hũndamꝰ: pͥma
gn̾a usq ad ultima c̾uenit indiffr̾as seꝑare. Hoc ã
fit hoc modo. ut pͥmum genus in suas chffrãs disg̃¬
gemus non in post̾ioris. ¶Et postius rursꝰ insu¬
as.s. non inpostioris. Neq enuim eetem sunt diftie

Expanded text:
videtur opponi, ut est finitum et infinitum. Quanquam enim privatio sit infinitum, tamen contrarii imaginatione formatur. Est quaedam namque ut dictum est forma. Dignum vero inquisitu est utrum in species an in differentias recte genera dividantur. Diffinitio namque divisionis est generis in species proximas distributio. Opsemper fieri generis disgregationem. Sed hoc interdum fieri nemum quidem ut substantia, ultimum ut animal, medium stantiam quicquam inueniri potest quod generis loco ualeat collocari neque sub animali, homo namque species, non genus est. Quare antiquior uidebitur speciei diuisio si non sit indigentia nominum, quod si his non abundamus, prima genera usque ad ultima conuenit in differentias separare. Hoc autem fit hoc modo, ut primum genus in suas differentias disgregemus non in posteriores, et posterius rursus in suas sed non in posteriores. Neque enim eaedem sunt diffe
Abbreviated transcription (Latin):
licuia cet̾arum ꝓprietatum aliquit dr̃ albius alio. uł
scd̃m ꝑuitatem minꝰ album uł qu̾ol ałr utiq i ma
gis alb equs uł homo. uel qd̃ l aliud animal albius
margarita drẽtur . ⁊ enĩ maior albedinis q̃ntitas equo
magnitudiẽm aliquid ꝑuius alio dicatur manfmñ
titatem. ⁊ eium qͣntitas ultra sub̾m protendi non pot̾.
getur. Qñ igitur sub̃m paru̾us efficitur tanito parui¬

Expanded text:
licuius caeterorum aliquid dicitur albius aliquo, uel secundum paruitatem minus album uel quomodolibet agis albus equus uel homo uel quodlibet aliud animal albius margarita diceretur etenim maior abedinis quantitas aequo magnitudinem aliquid paruius aliquo dicatur manifesttitatem. Etenim quantitas ultra subiectum protendi non potestigitur; quanto igitur subiectum paruius efficitur, tanto et parui
Abbreviated transcription (Latin):
ampliꝰ quaq non eadem ap̃ om̃s ẽ uocis distributio¬
qd̾ enuim ap̃ nos dr canis. cum eiꝰ multe sig̾cõnes ĩ
linga romana sint. simpłr fortasse p̾dicatur inbrͣ¬
bara. cum ea que aput nos uno nomĩe nũcupant᷑.
Iui plurib fortasse sig̾cant. gn̾̃is uero aput oĩns
eatem diuisio distributõq manet ⁊ Uñ fit ut uocis
quidem cliuisio ad posito̾em consuetudiẽm q ꝑtine¬
at. Gnis uero adnaturam. Nam qd̾ apud om̃s ite
est : nature ẽ. Consuetudĩs uero ẽ qd̾ aput aliquos
ꝓimutatur .⁊ hee quidem diffr̃e sunt gn̾is. distribu¬

Expanded text:
Amplius quoque non eadem apud omnes uocis est distributio: quod apud nos dicitur canis cum eius multae significationes in lingua Romana sint simpliciter fortasse praedicatur in barbara, cum ea quae apud nos uno nomine nuncupantur illi pluribus fortasse significent. Generis uero apud omnes eadem diuisio distributioque permanet, unde fit ut uocis quidem diuisio ad positionem consuetudinemque pertineat, generis ad naturam, nam quod apud omnes idem est, natura est, consuetudinis uero est quod apud aliquos permutatur. Et hae quidem
Abbreviated transcription (Latin):
abere aut multis modis dr̃. hre enun d̾r alt̾a¬
tõnem ut albeclinem ⁊ ing̾dinem. ¶ Et
qͣntitatẽ ⁊ longitudĩem. Nichil tn aliud est dre
albedinem. aut longitudĩem hre qͣm album aut
longum eẽ. ¶ D icit᷑ aut̃ uas hr̃e aliquid ut mo¬
diꝰ triticum. qd̾ nichil aliud ẽ dr̃e qͣm contin̾e.
¶Tabere quoq in menbro dñs. ut in dligito a

Expanded text:
abere multis modis. Habere enim dicimur alterationem ut albedinem et nigredinem, et quantitatem ut longitudinem; nihil tamen aliud dicere est albedinem aut longitudinem habere quam album aut longum esse. § 76 Dicitur autem uas habere aliquid, ut modius triticum, quod nihil aliud est dicere quam continere. Habere quoque et in membro dicimur, ut in digito a
Abbreviated transcription (Latin):
antẽ ł deorsum eẽ. in codem sunt. item . n. sursũ ⁊ de¬
orsum ẽ ad eliũsa quidem sumptum. nam turris al¬
tituto sursum ẽ quo ad nos. sꝑere antem extremitati
compata inferior est. ¶Aiplius contͣrium qui
dem sibim idem fore contingit si enim sursum ẽẽ
colbigitur idem sibim contrium fi̾. non ẽ ergo con¬
t̾rietas illa ineo qd̾ in loco est eẽ. ulla¬
tricubito. magno ⁊ paruo. breui. longo. ⁊ similibꝰ
rõnes ea que dẽa sunt nomina om̃ia. s qualia cura
situm eristentia exeo namq quod partes sic sunt¬

Expanded text:
enim esse et deorsum in eodem sunt idem enim sursum et deorsum est ad diuerse quidem sumptum; nam turris altitudo sursum est ut ad nos, spere uero extremitati comparata inferior. § 59 Amplius contrarium quoque idem sibimet fore continget; si enim sursum esse colligitur idem sibimet contrarium fieri. Non est ergo contrarietas ulla in eo quod in loco esse est. tricubito, magno et paruo, breui et longo, et similibus; positiones ea que dicta sunt omnia, sed qualia circa situm existentia: ex eo namque quod partes sic
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ͥncipiis hiis his inuemies. in qͣntitate .n. solum⁊
Hiis que ad aliquit sunt sumilia reꝑies. ad aliqͥd
autem ut figuralr dicatur. ut siłituto ⁊ clissilitudo
que płib similib ⁊ clissimilib in sunt. ¶ tranti¬
autẽ nichil inuenies tot clistribui partib possibi
sistit. ut in corpe.⁊ in hus que cͥca corp sunt. Om̃e¬
enim qd̾ incorpe ⁊ in eis que cura corpus sunt exis¬
tens nom̃ hĩtꝰ sortit᷑. Quare magis ꝓprium hĩt¬

Expanded text:
ncipiis huiusmodi inuenies; in quantitate enim solum et his quae ad aliquid sunt similia reperies; ad aliquid autem, ut figuraliter dicatur, ut similitudo et dissimilitudo, quae pluribus similibus et dissimilibus insunt; quantiautem nihil inuenies tot distribui partibus possibisario consistit, ut in corpore et in his quae circa corpus sunt, omneque in corpore et his quae circa corpus sunt consistens
Abbreviated transcription (Latin):
uidetur sit contͣrietates. nam setere ad id qd̾ ẽ stare
cumq autem setente impossibile ẽ eundem stare.
¶Ponentib autem nob̾ hec contͣria ẽẽ incon¬
uenientia reciꝑe: cogimur. hoc qd̾ unum sit contͣriũ
płium. scd̃m .n. collat̾onis oueientiã nõ magis sed̾e̾
ad id quod ẽ stare contͣrium ẽ qͣm ad accumbere. si
riuntur. ita stare ⁊ accumbere. Sed̾m igitur hiꝯ dis¬

Expanded text:
uidetur situs contrarietates; nam sedere ad id quod est staroquam autem sedente impossibile est eundem stare. § 64 Ponentibus autem nobis haec contraria esse, inconuenientia recipere cogimur haec, quod unum sit plurium; secundum etenim collectionis continentiam non magis sedere ariuntur, ita et sedere et accumbere, et stare
Abbreviated transcription (Latin):
et non disputabit. dis. enim futuram actc̃em sigͥe.
fert autem q̃n ab eo qd̾ ubi ẽ qm̃ in quocq q̃ te¬
inde uero prefitum. Sicut autẽ ⁊ temp aliud q̃d̾
conpoĩtum. aliud uero simplex. ¶ Est autem es¬
pĩtum qd̾ in compoĩta accõne consistit simplex ꝙ¬

Expanded text:
et: Non disputabit 'disputabit' enim futuram actionem signiffert autem quando ab eo quod ubi est, quoniam in quocumque temum praeteritum. § 40 Sicut autem et tempus aliud quidem compositum aliud uero simplex est autem compositum quod in composita actione consistit, simplex
Abbreviated transcription (Latin):
s seuincta.:⁊ enim sedẽ cirra rõnabilia ꝓprie. Iacẽ aut̾
et accumbẽ ccͣ adu̾sa. His autẽ signum ẽ equi homĩs
q siłituto. quib sine dubio accubitꝰ eẽ appriatur.
¶ Propum ẽ autem poĩtõis nec cum magis nec
cum minus dici. Sede̾ enim non magis ꝑꝰ est quam

Expanded text:
ilia proprie, iacere uero et accumbere circa aduerse; huius autem signum est equi et hominis similitudo, quibus sine dubio accubitus esse probatur. § 67 Proprium autem positionis est neque cum magis neque cum minus dici; sedere namque non magis positio est quam
Abbreviated transcription (Latin):
ea .n. que ymaginabłr fit .⁊ simlt aĩalis non ẽ. qm
uocem audiuit insilentiũ quidẽ aĩalium simpłr.¬
fit. una igitur uox ad aures diñsorum erigit᷑. una
autem ⁊ eatem non contingens ẽ. Ubi autem
aliud simplex aliud compoĩtum. ¶ Simplex qd̃
tum qd̃ ex coniuncto. ¶Lom aũt simplex origo ẽ¬
iungunt᷑. corporis uero partes ad punctũ. Laci ergo ꝑ¬
ticule sonditatis. particłas claudunt.⁊ ⁊ enim loca si
plicia minimi corꝑis occuꝑatiua surit. quare nec lo¬
o sine corpe. nec solliditas sine loco erit. ¶ ¶ontñ¬
tio autẽ oritur de spere extremitate. nichil.n. extra
idem ẽ. in eo autem locꝯ eẽ. non pot̾it ut dcm̃ est a
suꝑiorib qd̾ ab eo loco quidem ambicitur. confiten¬
ncc̃e est aliud pret̾ eam eẽ in quo lomꝰ extremitatis

Expanded text:
ea enim quae imaginabiliter fit et similiter animalis non est, quoniam uocem audiuit in silentio quidem simpfit; unius igitur uox ad aures diuersorum dirigitur, una autem et eadem non contingit esse. § 54 Ubi autem aliud quidem simplex aliud uero compositum; simplex quidem quod ex coniuncto. Locus autem simplex est origo iunguntur. Corporis vero partes ad punctum, quasi ad articule soliditatis particulas claudunt; etenim loca quidem simplicia minim corporis occupatiua sunt. Quare nec locus sine corpore nec soliditas sine loco erit. § 55 Contentio autem oritur de spere extremitate. Nihil enim extra idem; in eo autem locus esse non poterit ut dictum est, a superioribus quod ab eo quidem loco ambitur; confitennecesse est, aliud preter eam esse, in quo extremitas eius
Abbreviated transcription (Latin):
pletaiãtum uero alud cape pot. nunq̃m aũ continge
aed ueniens retũ non posset aere quo imꝑlebat᷑ quiesõ¬
te iaere i expulso granũ utiq ircipit. ¶  acatiaqm
duo igitur in codẽ eẽ pot̾untꝰ nec item unũ induĩsis. qͣmo¬
brem nec anima localis erit cum locũ nullaten ꝯ aecu¬
ne clisserunt: Ioci dcumscͥptõne carent. ¶¶ouz aut

Expanded text:
plet; animatum namque aliud capere potest, numquam autem contingere um etenim modio adueniens retineri non posset aere quo implebatur quiescente; aere autem expulso granum utique recipitur; nequaquam ergo duo in eodem esse poterunt nec idem in diuersis; quamobrem nec anima quidem localis erit cum locum nullatenus occune deseruntur loci circumsc
Abbreviated transcription (Latin):
tp̃mũ sili euicentius ineẽ ⁊ yt sit.a. malum .b.
aut̃ contra confines ꝯmitt̾e bellum. inquo aũt .s. a¬
thenienses contͣ troianos. In quo u̾o .d. thebanos cẽ

Expanded text:
primum simili evidentius inesse. Vt sit "a" 'malum', "b" autem 'contra confines INTERIMERE bellum', in quo autem "c" 'Athenienses contra Thebanos', in quo vero "d" 'Thebanos c
Abbreviated transcription (Latin):
modum nec httere sunt om̃ibus¬
om̃ib passiones anune sunt.⁊ quoꝵ hee siłitudi¬
dines sunt res etiam eedem te hiis quitẽ dem̃ est
in his que tc̃ã sunt de anima. altius enun ẽ negocui.
¶Est autẽ q̃mad̾ in anima. aliquociẽs quidem:
intellectꝰ. siue uero uł falso. ¶Ali quociens autẽ
cum iam noc̃e est eorum altm in ẽe. sic etiam inuo¬

Expanded text:
omnibus passiones animae sunt, et quorum hae similitudines, res etiam eaedem. De his quidem dictum est in his quae sunt dicta de anima ‒ alterius est enim negotii ‒; est autem, quemadmodum in anima aliquotiens quidem intellectus sine vero vel falso, aliquotiens autem cum iam necesse est horum alterum inesse, sic etiam in vo
Abbreviated transcription (Latin):
Nam designauit et illiterati som ut ferax quorũ nicħ
ẽ nomen. ¶Non homo uero non ẽ nom̃. at ueronec
et quecq talia sunt non sunt nomĩa s casꝰ nomunĩ.
Ratõ autem ei est in aliis quitem eatem. s differt qͦ
extra sig̾rat et ẽ nota semꝑ eorum que de alt̾o

Expanded text:
nam designant et inlitterati soni, ut ferarum, quorum nihil est nomen. 'Non homo' vero non est nomen; at vero nec et quaecumque talia sunt non sunt nomina, sed casus nominis. Ratio autem eius est in aliis quidem eadem, sed differt quextra significat; et est semper eorum quae de altero
Abbreviated transcription (Latin):
uero non corp.ũm. Impossibile uero ẽ nõcorpꝰ.
⁊corpe moũi. ¶Orare nullam leci suscipit mu¬
tatc̃em. solum enum corp in eo qd̾ te loco ad sceũ
rebit. ¶Opeculo .n. ĩmobili ꝑmanente ymagi¬
ius motꝰ f̃ uidetur a oppoita mutatõnes. Impossi¬
bile ergo erit solũe concesso qd̾ ibi forma ue existat.
Se uero non ẽ intͤdibilis uulgo error putab̃. l sit cõ¬

Expanded text:
uero non corpus; impossibile uero est non-corpus corpore moueri, quare nullam loci anima suscipit mutationem; solum enim corpus in eo quod de loco ad locum rebit; speculo enim inmobili permanente, imaginis motus fieri uidetur ad oppositi mutationem; impossibile ergo erit soluere, concesso quod uere ibi forma existat; si uero non, esse incredibilis error putabitur in
Abbreviated transcription (Latin):
assio autem ẽ effc̃s illacc̾q acto̾nis scd̃m qͣm
hec quidem patiuntur. illa uero minime. scd̃
od quetum aĩantora sunt nata. ut animantis quid
brutum ẽ arbore. aĩantia uero rõnale irrõnali.¬
dẽ eã que inreb ẽ ex accõne qͣdam prolatõne non

Expanded text:
assio autem est effectus illatioque actionis secundum quam haec quidem patiuntur, illa uero minime, secundum quod quaedam animantiora sunt ut animantius quidem brutum arbore est, animantius uero rde ea quae in rebus est actione; quaedam uero prolatione non
Abbreviated transcription (Latin):
nonniẽ flectunt᷑. ut aiusticia iustũ iuste. ab hoc ita
capitur argum̃tum. ut si qͥratur anrid̾e̾ gautera sit:
te accnti. Maxã ꝓpositõ. Coniugatorũ eantem eẽ na¬
turam. Locnaconiugatis ¶Genus ẽ quod de płib
spẽ diffe̾ntib in eo quod quid sit p̃̾dicatur. ab hor ita
ducunt argum̃tum. ut si q̾ratur. an anima numi̾us sit
se ip̃m mouens. ut senoc̾ti placuit: dicemꝰ.¶Arã¬

Expanded text:
nomine flectuntur, ut a justitia, justum, juste. Ab his ita nomine flectuntur, ut a justitia, justum, juste. Ab his ita capitur argumentum, ut si quaeratur an ridere gaudere sit. de accidente. Maxima propositio: Coniugatorum eamdem esse naturam. Locus a coniugatis. Genus est quod de pluribus specie differentibus in eo quod quid praedicatur. Ab hoc ita ducitur argumentum, ut si quaeratur utrum anima numerus sit seipsum movens, ut Xenocrati placuit. Dicemus, A
Abbreviated transcription (Latin):
anime corpał : om̃ino aĩã corꝑał non eẽ mõstrata
ẽ. ¶Questio de gn̾e .i. an anima corpi subiciat᷑.
tũ apartib totum coniug̾ntib. Item ab his ꝑti¬
b que totum diuidunt. hoc modo. sit in qͥstione.
an aĩa sed̾m locũ moueat᷑. dicam. motꝰ scd̾ iccũ
tres spẽs sunt. Crem̃tum. duninutõ ꝓmutatõ. aĩã
un̾o n crescit n minuit᷑. n ab alio ioco tnͣsit ad
alium aion igit᷑ mouet᷑. Estio t̾ acc̃ñti. Mlariã
apõ eadem que supiꝰ. ¶oꝰ apartib totum di¬
uituitib ¶Anota uero arguñtum ẽ quotiens
ad incͥp̃tone homis pei dubie fites qͣr̾itur. ħ modo.
ut si dubitet᷑. an philosophia bonum sit: dicemus.
philosophia ẽ amor sapientie. ad id bonum ẽ: phi¬
losophia igitur bonum ẽ. Hic igitur non rem diffĩ¬
nimus. s nomen diffiuitõne prodidimꝰ. Et est qͥo
de gnẽ. slaxã ꝓpositõ. nomĩs int̾pͣtone rem declara¬
ri. Locꝯ anotatõne. ¶Comugata sunt que ab eodẽ:

Expanded text:
animae corporalis, omnino anima corporalis non esse monstrata est. Quaestio de genere, id est, an anima corpori subjiciatur a partibus totum conjungentibus. Item ab his partibus quae totum dividunt hoc modo: sit in quaestione an anima secundum locum moveatur. Dicam motus secundum locum tres species sunt, crementum, diminutio, permutatio; anima vero neque crescit, neque minuitur, neque ab alio loco ad alium tranotum dividentibus. A nota argumentum est, quoties ab interpretatione nominis rei dubiae fides quaeritur, hoc modo, ut si dubitetur an philosophia sit bonum. Dicemus, philosophia est amor sapientiae, at id bonum est, philosophia igitur bonum est. Hic igitur rem non diffinivimus, sed nomen diffinitione prodidimus. Quaestio de genere. Maxima propositio: Nominis interpretatione rem declarari. Locus a notatione. Conjugata sunt quae ab eodem
Abbreviated transcription (Latin):
tur adin coi̾nt̾ accntib num̾atur.⁊ pret̾ hec quidẽ
aluid qd̾ cuiq ineẽ possit: non põt inueniri. quibꝰ
ita positis inspiciamꝰ eos locos nunc. quos dudum
crt̾useco ꝑnutiabamꝯ assiumi. ¶ Ea enim que ex¬
tusec assumiuit᷑ non sunt ita seꝑata atq disuicta.
ut non aliquo modo quasi ⁊regione quadam ea qͥ
q̃runtur: aspitiant. nam ⁊ siłitudinos. ⁊ oppoĩta
ad ea sine dubio referuntur quib similia uł oppo¬
sita sunt. lic uire atq ordine uiteant᷑ ex tͥnsecꝰ cos¬
minꝰ rei lũdicium. In silitudine .n. tũ rei silitudo
tũ aꝓportõnis tõ ꝯtinetur. Omnia .n. siłitudiẽm te¬
nent. Oppoĩta uero in cont̾riis in pͥuagõnib inre¬
lat̾onib: inneg̾onib constãt. ¶ ¶omꝑato ũo
maioris ad mimis: quasi q̃dam siłium dissili̾tudo

Expanded text:
 accidentibus numerabitur. Et praeter haec quid aliud cuiquam inesse possit, non potest inveniri. Quibus ita propositis, inspiciamus nunc eos locos quos dudum extrinsecus pronuntiabamus assumi; ea enim quae extrinsecus assumuntur, non sunt ita separata atque disjuncta, ut non aliquando quasi e regione quadam, ea quae quaeruntur aspiciant. Nam et similitudines et opposita ad ea sine dubio referuntur, quibus similia vel opposita sunt, licet jure atque ordine videantur extrinsecus colgis ac minus, rei judicium. In similitudine enim tum rei similitudo, tum proportionis ratio continetur. Omnia enim similitudinem tenent. Opposita vero in contrariis, in privationibus, in relationibus, in negationibus constant. Comparatio vero majoris
Abbreviated transcription (Latin):
cus adisfone s partes uero sunt qͣrum conuentu es¬
ficitur totum. ꝓtes etiam uocant᷑ q̃ diuudũt totum.:
Hec aute spes uł forme ñcupari solent. aquib ħ
moto sumitur argum̃tũ. ab his quidẽ partib qͣrĩ
cõuinctõne. oponit᷑ totũ hec moto. ut si sit dubitoꝰ

Expanded text:
cus a diffinitione. Partes vero sunt, quarum conventu efficitur totum. Partes etiam vocantur quae dividunt totum, hae autem species vel formae nuncupari solent. A quibus hoc modo sumitur argumentum. Ab his quidem partibus, quarum coniunctione componitur totum hoc modo, ut si sit dubitatio
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓposito. quorum du̾sa sunt gn̾ã ip̃a quoq eẽ diu̾sa.
¶orma ẽ quod cde płib nuo cliffẽntib ineo qd̾
quid sit p̾dicatur. ab hac fit argum̃tum. hoc moto. si
q̃ratur an color in sub̾to sit: id approbabimꝰ. es qm al¬
Lco aforma. ¶Funilituto ẽ eadem rerum diffenti¬
um qualitas. ab hac ita fieri argum̃tum uid̃. ut si q̃¬
ratur sorte anelectõne rectores cuutatib claudi sunt:
nogetur. qm ne naui quitem sorte s electõne pit res¬

Expanded text:
sa sunt genera, ipsa quoque esse diversa. Forma est quod de pluribus numero differentibus in eo quod quid sit praedicatur. Ab hac fit argumentum hoc modo, ut si quaeratur an color in subiecto sit, id approbabimus eo, quoniam alLocus a forma. Similitudo est eadem rerum differentium qualitas. Ab hac ita fieri argumentum iudicatur, ut si quaeratur sorte an electione rectores civitatibus dandi sunt, negetur quoniam ne in navi quidem sorte, sed electione peritus re
Abbreviated transcription (Latin):
cete atq incendio. uastare cuprentẽ consules ꝑsecũt.
q̃stio de acẽnti. argum̃tum acomꝑatone munoris.
Narima ꝓpõ. qd̾ uire ininor ual: ualeat ĩ maiore.
aria sunt que eiustem qͣntitatis sunt.⁊ semꝑ
paritas simulituto ẽ qñtitatis. ab hac ita fit argum̾¬
tum. Si demostenem quis laudare desider cur ui¬
tuꝑet tullium: Qstio te acẽnti. argum̃tum acon¬
pat᷑one parium. Maxima ꝓpõ. Rerum pariũ item
eẽ iuditium.
estat is lcoꝵ quem ex tͥnsec dix̃ assumi. Hic
uidito ititur. ⁊ auctoritate ⁊ totꝰ probabił

Expanded text:
caede atque incendio vastare cupientem consules persequantur? caede atque incendio vastare cupientem consules persequantur? Quaestio de accidente, ario: Quod in re minore valet, valeat in maiore. Paria sunt quae eiusdem quantitatis sunt, et semper paritas similitudo est quantitatis. Ab hac ita fit argumentum: Si Demosthenem quis laudare desiderat, cur vituperet Tullium? Quaestio de accidente, argumentum a comparatione parium. Maxima propositio: Parium idem esse iudicium. Restat is locus quem extrinsecus dixit assumi, hic udicio niti
Abbreviated transcription (Latin):
aeri .iseẽ ꝑ solem lucidum. argum̃tum ab esticienti¬
b causis. Marima ꝓpositõ ubi causa ẽ: inte effectĩ
de eẽ non posse. ¶ ffectũ ẽ quod efficit causa.
ab hoc ita argum̃tum sumitur. an tu clubitas ama¬
sse qͣm rapint : qͣstio de acc̾nti. argum̃tum ab effec
sse. ueluti non abfuit amor: qui fuit causa cũ rapi¬
tuit qd̾ ẽ effectum .m. C ompatõ uero maioris ẽ qͣ¬
tens id quod min ẽ maiori comꝑatur. ab ħ loco ita
sumt argumñtum. ¶Ei his qui pat̾am bello ꝑse¬
m̃eatut qui obseditõnem motam act e uiȩxilisiums:
q̃stio de accñti. arguñtum a comꝑatõne mraioris.
Maxuna ꝓpo̾. quod uire maiore ual. ualeat minore.
¶inoris ẽ comꝑatõ. quotiens maior res ofertur
minori. atq es eo capitur argum̃tum hec modo. si ga¬
uim gͣccum mechiocrit̾ labefactantẽ statum rei.p.
scipio priuat int̾fecit. cur non cathelinam orbẽ t̾re

Expanded text:
aeri, id est esse propter solem lucidum; argumentum ab efficientiaeri, id est esse propter solem lucidum; argumentum ab efficientibus causis. Maxima propositio: Ubi causa est, inde effectum abesse non posse. Effectum est quod efficit causa. Ab hoc ita sumitur argumentum: An tu dubites amasse, quam rapuit? Quaestio de accidente, argumentum ab effectsse non posse, veluti non abfuit amor qui fuit causa, cur rapuerit, quod est effectus. Comparatio vero majoris est, quoties id quod minus est majori comparatur. Ab hoc loco ita sumitur argumentum: Si is qui patriam bello persemeaioris. Maxima propositio: Quod in re maiore valet, valeat in minore. Minoris est comparatio, quoties maior res confertur minori; atque ex ea capitur argumentum hoc modo: Si Caium Gracchum mediocriter labefactantem statum reipublicae Scipio privatus interfecit, cur non Catilinam orbem terrae
Abbreviated transcription (Latin):
ñ altotons et est cios. e xarrogantia in. quisq
fit hodios . Ex antece dñti igitur ita sumumꝯ arga¬
m̃tum. ¶ Ii pepit. dum iiro concubiit sũmo qd̾
anticedit: ad pepit. concludo igitur qd consequit.
Cum iuro igitur concubuit. aseq̃ntib ita. sumo qd̾ o
sequitur. at non concubuit cum uiro. Concludo qd̾
anterelit. non igitur pepit. Qstio de acõnti. Locus
sito añcetenti comitari quot consequit. pempto con¬
seint puni quod antecedit.¶Nepugnatia uero
sunt cont̾rioꝵ conseq̾ntia. ut iugilare. dormire contͣ¬
rta sunt. stert̾e dornnentib adiunctum ẽ. St̾tere gͥ
et uugilare repugnantia sunt ab hisita sit argumen¬
tum. ¶Tune eum iugilare dicas qui stĩtit. qͥstio
de ⁊ centi. angum̃tum arepugnantib. Mlaxima apõ.
Repugnantia s cõuenire non posse. ¶uisa est:
efficiens que qͣmlib rem p̾cedens efficit. nosi tempe
argum̃tum. Cur eẽ dubites diem. eum solem incelo
ẽẽ conspicias. qͥstio de acc̾nti. nam cliem eẽ accidit

Expanded text:
 arrogans est, odiosus est, ex arrogantia enim quisque fit odiosus. Ex antecedenti igitur sumitur argumentum: si peperit, cum viro concubuit; sumo quod antecedit, at peperit; concludo quod sequitur, cum viro igitur concubuit. A consequentibus ita sumo quod sequitur, at non concubuit cum viro, concludo quod antecedit, non igitur peperit. Quaestio est de accidente, locus sito antecedenti comitari quod subsequitur, perempto consequenti perimi quod antecedit. Repugnantia vero sunt contrariorum consequentia, ut vigilare, dormire, contraria sunt, stertere dormientibus adjunctum est. Stertere igitur ac vigilare repugnantia sunt, ab his ita fit argumentum: Tunc eum dicas vigilare, qui stertat? Quaestio de accidente, argumentum a repugnantibus. Maxima propositio: Repugnantia sibi convenire non posse. Causa est efficiens, quae quamlibet rem praecedens efficit, non semper argumentum: Cur esse dubites diem, cum solem in coelo esse conspicias? Quaestio de accidente: nam diem esse accidit
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tis t̾pdatio neq hec noc̃a sunt. s freqͥnt eueniunt.
et au anin qui ꝯg̾isus ẽ modis: omnib amauit.
et qui congss nonẽ uno semel aspectu in ainore inci¬
dit. ⁊ eum ambulante aliquo non ee strepit redum.
et non ambulante petes strepere. si uno eote loco
consistens petes moueat. ⁊ trepidare quis cum nch̾
attor fec̃it ⁊i non trepidare qui fec̾it. ab hie aucui
arguintum. łcum amare aliqͣm suspicam. qr fuit
ante cong̾ssꝰ. ł ambulasse aliquẽ in loco cum pedũ
strepit fuit audit. ł atrix facimꝰ cõmisisse: quẽ
trepidare uiteamus. atq uhis q̃stiones deacẽntib.¬

Expanded text:
is trepidatio. Neque haec necessaria sunt, sed frequenter eveniunt. Nam neque qui congressus est, modis omnibus amavit, et qui congressus non est, uno semel aspectu in amorem incidit; et ambulante aliquo potest non esse strepitus pedum, et non ambulante pedes strepere, si uno eodemque loco consistens pedes moveat; et trepidare quis, cum nihil atrox fecerit, et non trepidare qui fecerit: ab his ducetur argumentum, vel cum amare aliquem suscipiamur, quia fuerit ante congressus, vel ambulasse aliquem in locum, cum pedum strepitus fuerit auditus, vel atrox facinus commisisse, quem trepidare videamus, atq
Abbreviated transcription (Latin):
facit ac minꝰ. qd̾ enĩ omni qͣntitate. om̃iq rõne dis¬
uinctũ ẽ: id nullo mͦ pot̾it cõꝑari ex rei uo uiditõ
que sunt argum̃ta: quasi testimoniuĩ prebent. et
sunt in artifitiales loci. atq om̃ino disiuncte nec
rem potis qͣm opinionem iudiciũq sectantes.
¶Transsumꝑtõne uero looꝰ nuĩc quidẽ in eqͣlitate.
nunic uero in maioris minoris ue opatone osstit.
Aut inuad id quod ẽ simile. aut ad id quod mauis.
aut minz: fit argum̃toꝵ. rõnuniq tͣnssumptio.
ũ uero loci quos mixtos eẽ p̃diximꝯ aut ex
casib. aut ex comugatis. aut ex cliuisione nas¬
cuntur. In quib omnib conseq̾ntia. ⁊ repugnantia
custodit᷑. s ea quidem que ex liffõne uel gnẽ. uel
diffr̾a. uel causis argum̃ta ducunt᷑ demr̃atĩs ma¬
xime sillogisimis uires atq ordinẽ sũ ministrãt.
hu lcci qui in eoꝵ sub̾a sunt de quib inqͥstione
ciubitatur: maxime ad p̾dicatuos.⁊ simplices reli¬

Expanded text:
qualitate omnique ratione disiunctum est, id nullo modo poterit comparari. Ex rei vero iudicio quae sunt argumenta quasi testimonium praebent et sunt inartificiales loci, atque omnino disiuncti, nec rem potius quam iudicium opinionemque sectantes. Transsumptionis vero locus nunc quidem in aequalitate, nunc vero in maioris minorisve comparatione consistit. Aut enim ad id quod est simile, aut ad id quod est maius aut minus, fit argumentorum rationumque transsumptio. i vero loci quos mistos esse praediximus, aut ex casibus, aut ex coniugatis, aut ex divisione nascuntur. In quibus omnibus consequentia et repugnantia custoditur. Sed ea quidem quae ex diffinitione, vel genere, vel differentia, vel causis argumenta ducuntur, demonstrativis maxime syllogismis vires atque ordinem subministrant, ui maxime in eorum substantia sunt de quibus in quaestione dubitatur, ad praedicativos ac simplices, reli
Abbreviated transcription (Latin):
talia p̃stabunt ȩxempla noticiã. Sit in qõne ꝓpositn.
an ulla origo sit tm̃ꝑis. qd̾ qui negare uol: sd nimi¬
rum rõcinatõne firmabit in illo moto eẽ ortum ad¬
quod cduecta rc̃cinatõne monstrabit hoc modo.¬
et̾nus est. id .ii. paulisꝑ gr̃a argum̃ti concedat᷑. m̃d¬

Expanded text:
talia praestabunt exempla notitiam. Sit in quaestione propositum, talia praestabunt exempla notitiam. Sit in quaestione propositum, an ulla origo sit temporis: quod qui negare volet, id nimirum ratiocinatione firmabit, nullo modo esse ortum: idque directa ratiocinatione monstrabit, hoc modoernus est id enim paulisper argumenti
Abbreviated transcription (Latin):
stat loc aduusioẽ qui tractat᷑ hoc moto. Om̃is diii¬
sio uł neg̾one. fit. uel partitõne. negõne fit: ut si
quis ita pronũtiet. om̃e aĩal aut ht̃ pedes aut nõ
h. partitõnem u̾o uelut siqͥs cliuidat. ¶ Omnis
homo aut sanꝯ aut eger: fit aut ułis dunsio. uł
g̾catõnes. uł aceñtis insub̾ta. uł sub̾ti in accñtia.
uł acc̃ntis in acẽntia. quoꝵ om̃ium roẽm in eo lib
diligñtius explicaui: que de cliuisione composui
atq itc̾co iñ ad horum cognatõem congrua petã¬
tus erempla ¶uint autẽ argum̃tatõnes ꝑ di¬
uisionẽ. tñ ea seggõne. que ꝑ negone fit: tũ ea qͥ
ꝑ partitõne. s qui his liuisionib utunt᷑: aut di¬
recta rõcinatõne ꝯtendunt: aut in aliquid impossĩ¬
bile. atq in ꝯueniens ducunt. atq idita qd relini¬
q̃rant rursꝯ assumunt que facili quisq egnose. si
pͥorib analecticis oꝑam dederit. Horum tñ in p̾sens

Expanded text:
stat locus a divisione qui tractatur hoc modo: Omnis divisio vel negatione fit, vel partitione. Negatione fit ut si quis ita pronuntiet: omne animal aut habet pedes aut non habet. Partitione vero velut si quis dividat: omnis homo aut est sanus, aut aeger. Fit autem universa ntia, vel accidentis in accidentia. Quorum omnium rationes in eo libro diligentius explicui quem de divisione composui. Atque idcirco inde ad horum omnium cognitionem congrua petantur exempla. Fiunt autem argumentationes per divisionem, tum ea segregatione quae per negationem fit, tum ea qper partitionem. Sed qui his divisionibus utuntur, aut directa ratiocinatione contendunt, aut in aliquid impossibile atque inconveniens ducunt, atque ita id quod reliquerant, rursus assumunt. Quae facilius quisque cognoscet, si prioribus analyticis operam dederit: horum tamen in praesenti
Abbreviated transcription (Latin):
quid̾ qui in ipĩs herent de quib qͥritur. tali cluu¬
sione ꝑtitur. In ipõ inquit. tũ ex toto. tum et ꝑtib¬
eiꝰ tum ex nota. tum ex his reb que quodãmodo. A¬
ffecte sunt ad id de quo qͥritur ¶¶¶ Artnsetꝰ aut̃¬
ea dñr. que absunt. Longeq disuincta sunt. pꝰ
hec eum lecum qui ab affectis ducitur. in ꝯueni¬
entia menbra partitꝰ ẽ hec modo. alia .n. inquit
sunt oiugata. alia ex gnẽ. alia exforma. alia ex
similitudĩe. alia ex cliffr̃a. alia excontͣrio. alia ex
ad uinctis. alia ex añcetentib. alia exconseq̾nti¬
b. alia ex repugnantib. alia ex causis. alia ex ef¬
fictib. alia ex comꝑatõne maioꝵ. aut minorũ
ant parium. ¶ ¶rorum quidẽ onnum ⁊ natã
breuit̾ attingenda ẽ ⁊ exempla ponenda. Corũ gͥ
locorum qui in iꝑõ de quo agit᷑ herent: pͥmum eẽ
adequat᷑. qd̾ si unaq̾ res tota ẽ nichil .i. integrũ
ab hac ita ducitur argum̃tum. ut si sit qͣstio. an

Expanded text:
us quae in ipsis haerent de quibus quaeritur, tali diuisione partitus est: "in ipso, inquit, tum ex toto, tum ex partibus, tum ex nota, tum ex his rebus quae quodammodo affectae sunt ad id de quo quaeritur." Ipsa quea dicuntur quae absunt longeque disiuncta sunt. Post haec eum locum qui ab effectis ducitur, in convenientia membra partitus est, hoc modo: alia enim, inquit, sunt coniugata, alia ex genere, alia ex forma, alia ex similitudine, alia ex differentia, alia ex contrario, alia ex coniunctis, alia ex antecedentibus, alia ex consequentibus, alia ex repugnantibus, alia ex causis, alia ex effectis, alia ex comparatione maiorum aut minorum aut parium. Quorum quidem omnium et natura breviter attingenda est, et exempla ponenda. Eorum igitur locorum qui in ipso de quo agitur haerent, primum esse dadaequatur; quod si una quaeque res tota est nihil enim integrum  esse designat. Ab hac ita ducitur argumentum ut sit quaestio, an
Abbreviated transcription (Latin):
uidetur uł ominib ł płib uł doctis ⁊ sapientib unt̾
hos famosis atq p̾stantib. uł his qui scdm unam¬
qͣmq artem ꝑpciam ꝯsequti sunt. ut medico in me¬
dicina geometre ingeometria. ab hoc loco tale ẽ argͥħ¬
m̃tum. ueluti si dicam difficile eẽ cum cartaginen¬
sib tellum gerere. qd̾ id publiꝰ scipio corneliꝰ affri¬
di constitut. qm non te his qui p̾dicati ł sub̾ti s̃
tinini. sumit᷑. s ab ext̾nseco posito iudito uenis ibꝰ
etiam in artificiał ⁊ artas expers ueratur. qm hine¬
non sibi ipẽ conficit argum̃tum orator. s p̃patis po¬
sitisq utitur testimoniis.

Expanded text:
 doctis et sapientibus, et inter hos claris atque praestantibus, vel his qui secundum unamquamque artem peritiam consecuti sunt, ut medico in medicina, geometrae in geometria. Ab hoc loco tale est argumentum, veluti si dicam: Difficile est cum Carthaginensibus bellum gerere, quoniam id P. Scipio Cornelius Afri constitutus, quoniam non de his qui praedicati vel subiecti sunt termini sumitur, sed ab extrinsecus posito iudicio venit; hic etiam inartificialis et artis expers vocatur, quonianon sibi hinc ipse conficit argumentum orator, sed peractis positisque utitur testimoniis.
Abbreviated transcription (Latin):
comitatur. id quod ẽ subseqns. ¶Neic uero locꝯ to¬
tus e uiconditõne constitutꝰ. posita..conditone
si sit antecetens: eẽ necẽ est. quod consequis ħ moi
tõ. Si pepit. cum uito concubuit. añcetens ẽ pepꝰ¬
sse : cum inro concubuisse: conseq̾ns. nam u illt̃
qͣritur quid priꝯtemꝑe sit. quid postius ⁊ sepe eta
nariantur. ut id qd̾ postius ẽ tinꝑe: antecedens et
usteatur in ꝓpõne. ut pepisse postius ẽ qͣm coneubu¬
isse. ¶Tam si pepit: modis omnib cum uit co¬

Expanded text:
comitatur quod subsequens est. Hic vero locus totus in conditione est constitutus. Posita enim conditione si sit antecedens; esse necesse est quod consequitur, hoc modo: Si peperit, cum viro concubuit, antecedens est peperisse, cum viro concubuisse consequens: nam neque illud quaeritur quid prius tempore sit, quid posterius; et saepe ista ita variantur, ut id quod posterius est tempore, antecedens esse videatur in propositione, ut peperisse posterius est quam concubuisse.
Abbreviated transcription (Latin):
¶Nursꝯ siquis mauros arma non hr̃e contñ¬
dit : dic idc̃co eos arinis minime uti. qr his fer¬
rum desit. Maxiã ꝓpõ. ubi mat̾ia deẽ: ⁊ qd̾ exina¬
t̾ia efficitur desit. Lem amat̾ia. ¶tr̃q uero .i.
ab effitientib atq mat̾i̾a: uno nomĩe̾ acausa dr̃.¬
Et que .n. id quod efficit. atq id qd̾ oꝑantis actũ
suscipit: enis rei que efficitur cause sunt ¶ Rur¬
s afine sit ꝓpoĩtum sic. An iuisticia bona sit. fiet
argum̃tõ talis. Si beatum eẽ bonum ẽ. ⁊ iusticia bo¬
na ẽ. Hic ẽ. n. austicie finis. ut siquis sed̾m iustici¬
am uiuat adbitudine ꝑducatur. Maxina ꝓpositd.¬
¶ aui finis bonus ẽ ip̃m quoq bonũ ẽ. Loorafi¬
lare teclalum q̃m nullas naturali forma pennas
nib ⁊ ab usib hoc moto. Nam si bonum ẽ domus¬
num ẽ eqꝯ. ⁊ si bonũ est equs bonũ ẽ equutare. Est
effectib uocari pot. Secud̾ a corruptõnib. fc̃u
abusib. ¶  Smnium autẽ maxiie ꝓpo̾nes cuiꝰ¬

Expanded text:
Rursus si quis Mauros arma non habere contendat, dicet idcirco eos armis minime uti, quod his ferrum desit. Maxima propositio, ubi materia deest, et quod ex materia efficitur, desit. Locus a materia: utrumque vero, id est ab efficientibus atque materia, uno nomine a causa eque enim id quod efficit, atque id quod operantis actum suscipit, ejus rei quae efficitur causae sunt. Rursus a fine, sit propositum sic, an justitia bona sit, fiat argumentatio talis: si beatum esse bonum est, et justitia bona est, hic enim est justitiae finis, ut si quis secundum justitiam vivat, ad beatitudinem perducatur. Maxima propositio: cujus finis bonus est, ipsum quoque bonum est. Locus a filare Dedalum, quoniam nullas naturali forma pennas nibus et usibus hoc monum est equus, et si bonum est equus, bonum est equitare. Est effectibus vocari potest. Secundum a corruptionibus, tertium ab usibus. Omnium autem maximae proposi
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ sułs .i. ab oppõitis. Idc̾co igitur totꝰ is admisio¬
gõne sit constitutꝰ: aliquo modo quidẽ ex ipis
sumit᷑. aliquo modo ab ext̾iorib uenit. ¶Ei
sis: nunc uero ab ext̾iorib copiam p̃stant. ¶Et
g̾ci quidẽ temisti cliligñtissimi scͥptoris aclucidi.
et omnia ad facilitatem intlligñtie reuorantis: ta¬
lis locoꝵ uidr̃ eẽ particio. que cum ita suit. breuit̾
mn locoꝵ diuisio omemoranda ẽ: ut nichil pret̾ea¬
clusum. de quo .n. inqual q̃stione dubitat᷑: id ita
firmabr argum̃tis. ut eał ex his ipĩs sumantur
que inq̃stione sunt ꝯstituta. uł ext̾nsecꝰ clucantur
uł quasi in confingo horũ posita uestigent᷑. ¶Ac
pret̾ hanc quidẽ cliuisioe̾m: nichil extra unieni po¬
test. s si ab ip̃is sumant᷑ argum̃tiun: aut ab eoꝵ

Expanded text:
 ab oppositis. Idcirco ergo totus hic a divisioione sit constitutus, aliquo modo quidem ex ipsis sumitur, aliquo modo ab exterioribus venit. Si sis, nunc vero ab exterioribus copiam praestant. Et Graeci quidem Themistii diligentissimi scriptoris ac lucidi, et omnia ad facilitatem intelligentiae revocantis talis locorum videtur esse partitio. Quae cum ita sint, breviter mihi locorum divisio commemoranda est, ut nihil praetclusum. De quo enim in qualibet quaestione dubitatur, id ita firmabitur argumentis; ut ea vel ex his ipsis sumantur, quae in quaestione sunt constituta, vel extrinsecus ducantur, vel quasi in confinio horum posita vestigentur. Ac praeter hanc quidem divisionem nihil extra inveniri potest; sed si
Abbreviated transcription (Latin):
at ui compor̾ti. Alĩ sccli atq compoiti nan¬
guloꝵ etiam multis mod̾ fieri ꝑtitõnem: geome¬
trioe eliscipline tenor ostendit. ¶d t inomnib
prouidũdum ẽ si nichil extra inqualib dnisionis:
sorma celinqͣtur nicħ ultra suꝑfluum ac pret᷑ quam
nec̃ẽ est: agr̾getur qua inre quid mirũ uidi debat si

Expanded text:
atque incompositi, alii secundi atque compositi. Triangulorum etiam multis modis fieri partitionem geometricae disciplinae tenor ostendit. Id tamen in omnibus pervidendum est, ut nihil extra in qualibet divisionis forma relinquatur, nihil ultra superfluum ac praeterquam necesse est, aggregetur; quare quid
Abbreviated transcription (Latin):
sita breuit᷑ ꝑticione. atq eremplis ꝯuemientib expe¬
dita. ti demũ quo differat. uel quo ogruat suꝑis
digeste eliusioni. quõ etiam altera clanaat altm
comemorabo. ¶Nam cum maro tulliz om̃em lo¬
Sicam facultatẽ. q̃m tonem dilignt̾ disserendi dirit.
quib .s. argum̃ta ꝑimuntur. argum̃tum etiam rõ¬
nem que rei dubie facit fitem diusionem locorum
omĩum hec moto facit. ¶ ¶x his inquit locis qͥb
argum̃ta inclusa sunt: alii in ip̃o herent de quo
agitur: alii assununt᷑ extͥnsecꝰ: Duas igit᷑ spẽs

Expanded text:
ione, atque exemplis convenientibus expedita, tum demum quo differat, vel quo congruat superius digestae divisioni, quo etiam altera claudat alteram commemorabo. Nam cum M. Tullius omnem logicam facultatem, quam rationem diligentem disserendi dixit, icet argumenta promuntur, argumentum etiam rationem quae rei dubiae faciat fidem, divisionem locorum omnium hoc modo fecit. Ex his, inquit, locis, in quibus argumenta inclusa sunt, alii in ipso haerent de quo agitur, alii assumuntur extrinsecus. Duas igitur locorum
Abbreviated transcription (Latin):
ens ueluti negõnis moto. q̃ clundunt᷑ simul eẽ nõ
possunt. ut aut sanus ẽ aut eger. ¶it autẽ reci¬
natõne i pͥore quitẽ modo dliuisionis. tum qr oĩb
ad ẽ quod q̃ritur uł non ad ẽ. Tũ uero idc̃co aliciu̾ꝰ
dr adeł uł non adeẽ quod alii adsit. aut minime¬
nec uihis explicandis cluitiꝰ laboramꝯ si pͥores re¬
solutorui P topica diligñtiũ ingeniũ lectoris in trũ¬
rint. ¶Dam si qratur utr canis suba sit atq
hano diusionẽ faciat collocutor. canis uł latrabi¬
lis aĩal ẽ.ł marine belue uel celestis sidis nom̃
subam eẽ. mariuã quoq beluam.⁊ sicdꝰ sułe posse su

Expanded text:
es veluti negationis modo quae dividuntur simul esse non possunt, ut aut sanus est aut aeger. Fit autem ratiocinatio in priore quidem modo divisionis, tum quia omnibus adest quod quaeritur vel non adest, tum vero idcirco alicui adesse vel non adesse quod aliiNec in his explicandis diutius laboramus, si priores resolutorii, vel topica diligentius ingenium lectoris instruxerint. Nam si quaeratur utrum canis substantia sit, atque hanc divisionem faciat collocutor: Canis vel latrabilis animalis, vel marinae belluae, vel coelestis sideris nomsubstantiam esse, marinam quoque belluam et sidus su
Abbreviated transcription (Latin):
conueniẽs quitdã atq impossibile contingit .s. fu¬
ad alt̾am partẽ qd̾ origine careat. s hec q̃ negõne¬
tollit᷑. Pocat᷑q ħ loc adiuisicẽ locꝰ mediꝰ ĩt̾ eos qui
ab ip̃o cluci solent atq eos qui extͥnsec assumũt.
cum .ii. q̾ritur an ulla tm̃ꝑis sit origo: sumit qui¬
tẽ et̃ originem. ⁊ ex eo ꝑ ꝓpriam ꝯseq̃ntiam re ipã
te qua qͣritur: fit impossibilitatis ⁊ m̃dati sułs.
quidem id quod ei oppoĩtum ẽ: ad impossidile ali¬
quid. inconueniensq pducitur. Itaq qm ex ipa
re de qua q̃rit᷑ fieri silis. sol quasi ab uł io ẽ duc

Expanded text:
atque impossibile contingit fuad alteram partem, quod origine careat; sed haec quae ex netollitur; vocaturque hic a divisione locus, medius inter eos qui ab ipsis duci solent, atque eos qui extrinsecus assumuntur. Cum enim quaeritur an ulla temporis sit origo, sumit quidem esse originem; et ex eo per propriam consequentiam a re ipsa, quae quaeritur, fit impossibilitatis et mendacii sylt; siquidem ad quod ei oppositum est, ad impossibile aliquid inconveniensque perducit. Itaque quoniam ex ipsa re de qua quaeritur, fieri
Abbreviated transcription (Latin):
betur. non ẽ genus descriptõ uero sub̾e albedun
non ouenit. alleto igitur sub̾a non ẽ doci diftĩa
stantia s a nomĩs sig̾catõne diicuntur. atq ita rei
de qua qͣritur applicant᷑. ut si sit q̃str̃o utrui philoso¬
phie stñdum sit erit argum̃tõ tał. philosophia sa
pientie amor ẽ. Nuic studend̾ neno dubitat. studẽ¬
dum igitur ẽ philosophie. Hoc .n. non cliffõ rei s
nomis int̾p̃tõ argum̃tum declit. qd̾ etiam tullius¬

Expanded text:
 non est. Descriptio vero substantiae albedini non convenit, albedo igitur substantia non est. Loci differentia stantia, sed a nominis significatione ducuntur, atque ita rei de qua quaeritur applicantur: ut si quaeratur utrum philosophiae studendum sit, erit argumentatio talis: Philosophia amor sapientiae est, huic studendum nemo dubitat studendum igitur est philosophiae; hic enim non diffinitio rei, sed nominis interpretatio argumentum dedit, quo T
Abbreviated transcription (Latin):
autem acẽntib argum̃ta fiunt: quotiens ea sumũ¬
tur acentia. que relinq̃rẽ sub̾tum.ł non possunt. uł
non solent. ut siquis hoc modo dicat. Sapiẽs nõ pe¬
nitebit pnĩa enim malũ fc̾m comitat᷑. qd̾ qr insapiẽ¬
ꝓpõne positis assumuntur. nuc de his diced̾
ẽ: quilie ext̾nsemꝰ positi: argum̃ta tñ qõnib submi¬

Expanded text:
autem accidentibus argumenta fiunt, quotiens ea sumuntur accidentia, quae relinquere subjectum, vel non possunt, vel non solent; ut si quis hoc modo dicat: sapiens non poenitebit, poenitentia enim malum factum comitatur: quod quia in sapienquaestione positis assumuntur, nunc de his dicendum est qui, licet extrinsecus positi, argumenta tamen qu
Abbreviated transcription (Latin):
¶Sillogisinꝯ namq ab uniu̾salib in ꝑticularia
atq in omutabił u̾itas. ad inductõ h quitẽ ma¬
ximam probalitatẽ. s int̾dum u̾itate deficit ut in
hac. qui scit can̾e cãtor ẽ ⁊⁊ qui luctariluctator quiq
edificare edificator. quib multis sumli rõne collectis
inferri põt. qui scit igitur malũ malus ẽ. qd̾ non pro¬
cedit mali quiꝑpe noticia de eẽ non pot bono. uirtꝰ¬
enum sese dilgit. asꝑnatun contraria. nec uitare
uitium nisi cognitum q̾at. ¶ s igitur duob ue¬
luit pͥncipis ⁊ gñib argum̃tandi: duo quidem depre¬
hendũcur arguiñtatonis modi. unus quidẽ sillo alter
uero inductõni suppositus. Inquib quidẽ promptũ
sit consid̾are. quodille quidem asillõ. ale uero ab ĩ¬
luctõne lucat exordium. ¶ Non tñ aut hic sillo¬
gisii. aut ile impleat inductone. Naut sunc en¬
tunema atꝙ. etemplum. ¶Entimema quiipe ẽ

Expanded text:
Syllogismus namque ab universalibus ad particularia Syllogismus namque ab universalibus ad particularia atque immutabilis veritas. Ut inductio habet quidem maximam probabilitatem, sed interdum veritate deficitur; ut in hac: Qui scit canere cantor est; et qui luctari luctator; quique aedificare, aedificator: quibus multis simili ratione collectis, inferri potest: Qui scit igitur malum, malus est, quod non procedit; mali quippe notitia deesse non potest bono; virtenim sese diligit et aspernatur contraria, nec vitare vitium nisi cognitum queat. His igitur duobus velut principiis et generibus argumentandi, duo quidem alii deprehenduntur argumentationis modi, unus quidem syllogismo, alter vero inductioni suppositus; in quibus quidem promptum sit considerare quod ille quidem a syllogismo, ille vero ab inductione ducat exordium, non tamen aut hic syllogismum, aut ille impleat inductionem. Hi autem sunt enthymema atque exemplum. Enthymema quippe est
Abbreviated transcription (Latin):
tuntut. ut hic. si dies e̾ lux ẽ. Est autẽ dies. lux igit᷑:
larib ad unuisalia prog̾ssio hoc modo. Si in regẽdis
nauib non sorte s arte legitur gub̾nartor. si in regñ¬
dis equis auriga non sortis euentu. s omẽdatõne ar¬
tis assumit si in a̾ministnͣda re. pe. non sors pͥncipiũ
facit s ꝑicia mod̾andi similiaq inpłib conquirunt᷑
quib infertur.⁊ in omni quoq re quam quisq re¬
gi atq ãministrari gn̾auit̾ uol: non sorte accom¬
modat. s arte rectorem. ¶Wides igitur q̃mad̾
ꝑ singłares currat oratõ. ut aduniñsale. ꝓuemat. stĩ
mũsale erat conclusit hec modo. ¶In omnib
quoq reb non sorte cductum s arte p̃cipuuĩ debere
ꝓponi. Seꝑe autẽ multorũ collecta ꝑticularitas:
alud quidem ꝑticulare. demonstrat. ut siquis sic di¬
cat. Si neq nauib. neq currib neq agris sorte p̃pb
cendi sunt. quod argum̃tonis genus maxime sol

Expanded text:
itione nectuntur, ut hic: si dies est, lux est; est autem dies, lux igitur laribus ad universale progressio, hoc modo: Si in regendis navibus non sorte, sed arte legitur gubernator; si regendis equis auriga non sortis eventu, sed commendatione artis assumitur; si in administranda republica non sors principem facit, sed peritia moderandi, similiaque in pluribus conquiruntur, quibus infertur, et in omni quoque re quam quisque regi atque administrari graviter volet, non sorte accommodat, sed arte rectorem. Vides igitur quomodo per singulas res currat oratio, ut ad universale perveniat. Nam niversale erat concludit hoc modo, in omnibus quoque rebus, non sorte ductum, sed arte principem debere praeponi. Saepe autem multorum collecta particularitas aliud quiddam particulare demonstrat, ut si quis sic dicat: Si neque navibus, neque curribus, neque agris sorte praepcendi sunt. Quod argumentationis genus maxime solet
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsecuti sumꝰ. ¶Item exꝓportione. ut si q̃ratur an
sorte sunt eligendi incuntatib magistrat. dicam
mĩnime. qr ne in nanib quidẽ gubnator sorte pͥfi¬
citur. Est enum ꝓportõ. uani ut sese gub̾nator hab
ad raniem ⁊ta magistratꝰ ad cuntatem. Hic aute la¬
distat ab eo qui ex sumilib de. Ibi enuim una res cuũ¬
ueronon ẽ silituto reꝵ. s qͥdam hĩtudinis oꝑatõ qd¬

Expanded text:
si quaeratur an sorte sint eligendi in civitatibus magistratus, dicamus minime. Quia ne in navibus quidem gubernator sorte praecitur, est enim proportio. Nam ut sese gubernator habet ad navim, ita magistratus ad civitatem. Hic autem ldistat ab eo qui ex similibus ducitur; ibi enim una res cuiuero non est similitudo rerum, sed quaedam habitudinum co
Abbreviated transcription (Latin):
efficuint. uł spẽrum formas sub̾te suscipiunt. uł
uł pp̃ eas aliquid fit. uł que cuiꝯl forma ẽ. argu¬
m̃tũ igitur ẽ ab efficiente causa. ut siquis usti¬
ciam naturalem uult ostendere: dicat og̾gatõ ho¬
minũ naturał ẽ. ¶ Iusticiam uero fecit og̾ga¬
tõ homĩm. Iusticia igitur naturał ẽ. qd̃ de acc̾nti

Expanded text:
e suscipiunt, vel propter eas aliquid fit, vel quae cuiuslibet forma est. Argumentum igitur ab efficiente causa, ut si quis iustitiam naturalem velit ostendere, dicat: congregatio hominum naturalis est, iustitia vero congregatio hominum fecit, iustitia igitur naturalis est. Quaesti