comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ qui fuerunt pͥmitꝰ electi duodecim:
duodecim: cecidit traditor iudas: in
locum eiꝰ subrogatus ẽ beatꝰ mathias.
Si em̃ singuli sedebunt in singulis se
sedem usur pauit qͣndo dix̃: nescitis
qͥa angłos iudicabimus: Duodecungͦ
sedes. uniu̾se sunt sedes: i qͥbus et
ad laudem beati mathie apli deuo¬
tissime reu̾tamur. Glorificemꝰ illum
& uen̾emur. ac triũphali laude ꝑpe¬
tus p̾coniis declaremꝰ: imitantes in¬
terim scãm illiꝰ humilitatẽ. que est
mat̾ omniũ sc̃ãrum uirtutũ. Cauea¬
mus impiã suꝑbiam que ẽ radix õiũ

Expanded text:
 duodecim duodecim excidit traditor Judas, in loco ejus subrogatus B. Matthias. Si enim singuli in singulis sedsibi sedem usurpavit, quando dixit: Nescitis quia angelos judicabimus? Duodecim ergo sedes universae sunt sedes in quibus et ad judtissime revertamur. Glorificemus illum, et veneremur, ac triumphali laude perpetuis praeconiis declaremus. Imitantes interim sanctam illius humilitatem, quae est mater omnium sanctarum virtutum: caveamus sup
Abbreviated transcription (Latin):
to stephano. Stephanus autẽ plenꝰ
gr̾a & fortitudine: faciebat signa
& ꝓdigia magna in popło. S quia
minime scͥpta sunt miracła beati
mathie. ñ sunt incredulitati deputã¬
dͥa. s ueritati: cum de ipso dño salua¬
ut potiora inferamꝰ. sciendum est
utiq qđ tot mortuos suscitau̾it. qͦt
ab et̾na dãpnatione. salutifera pre¬
dicatione eripuerit: qd̾ ꝑ omĩa excel¬
lentiꝰ atq gloriosiꝰ eẽ decernit᷑. a pec¬
cati morte animam functã xp̃o
restituere: quã morituro corpori
uitam donare. Quid enĩ gloriosius
atq p̃stantiꝰ quam et̾nalit̾ cũ xp̃o
uiu̾e. cum xp̃o gaudere. cȩleste re¬
gnum cũ angłis & cũ scĩs om̃ib possi¬
dere: Quanto enĩ melius atq de¬
centiꝰ beatissimum paulũ a morte
anime resuscitatũ: quam lazarũ
amorte corporis uidemꝰ: Interea

Expanded text:
est: « Stephanus autem plenus gratia et fortitudine faciebat prodigia et signa magna in populo . » Sed quia minime scripta sunt miracula S. Matthiae, non sunt incredulitati disputanda, sed veritati, cum de ipso Domino Salvaut potiora inferamus, sciendum est utique, quod tot mortuos suscitaverit quot ab aeternae damnationis morte, salutifera praedicatione, eripuerit: quod per omnia excellentius atque gloriosius esse decernitur a peccati morte animam defunctam Christo restituere quam morituro corpori vitam donare. Quid enim gloriosius atque praestantius quam aeternaliter cum Christo vivere, cum Christo gaudere, coeleste regnum cum angelis, cum sanctis omnibus possidere? Quanto enim melius atque decentius beatissimum Paulum a morte animae resuscitatum, quam Lazarum a morte corporis videmus. 14. Interea
Abbreviated transcription (Latin):
& contẽptor: soluentes duos leones
ad eum laxate. qͥ nec reliquias eius
pulũ. Uiri romani qui hoc certam̃
ñ ꝓpter prauitatẽ hec patior. sed
ꝓpt̾ pietatem. Triticum enim sũ
qͥei: & dentib bestiarum molar:
ut panis mundꝰ efficiar. Hec audi¬

Expanded text:
et contemptor! Alligantes eum duos leones ad eum laxate, qui nec reliquias eius pulum: «Viri Romani qui hoc certamenui, quia non propter prauitatem hoc patior, sed propter pietatem. Triticum dei sum et dentibus bestiarum uolo molari ut panis eius efficiar». Hoc audi
Abbreviated transcription (Latin):
Et hec illo loquente. adcurrer̃t ad
eum duo leones: & ex utraq parte
suꝑ eum incidentes. p̃focauer̃t eũ
tantũmͦ. et non tetigerunt carnes
eiꝰ: ut reliquie eius tuttio eẽnt roma¬
noꝵ & magne urbi inqua pettꝰ cru¬
cifixus ẽ. & paulus decollatus. & one

Expanded text:
 Haec illo dicente accurrerunt ad eum leones, et ex utraque parte per eum incidentes praefocaverunt eum tantummodo, et non tetigerunt carnes ejus, ut reliquiae ejus tuitio essent Romanorum et magnae Urbis, in qua Petrus crucifixus est, Paulus de
Abbreviated transcription (Latin):
illis. Illa namq in lege hostia accepta¬
bilis qͥeo erat. que celesti igne ꝯsumeba¬
tur: sicut diumnitꝰ actũ legimus in ho¬
locaustũ iusti abel. & manue patris
scilicet fortissimi samson: atq heliȩ.
ꝑ mus
respexit ds̃ min̾a abel: in greco scͥp¬
tum ẽ. inflãmauit. Ergo beati ma¬

Expanded text:
illis . Illa namque in lege hostia acceptabilis Deo erat, quae coelesti igne consumebatur; sicuti divinitus actum legimus in holocausto justi Abel, Manue patris scilicet fortissimi Samson atque Eliae etmus: « Respexit Deus munera Abel , » in Graeco scriptum est, inflammavit. Ergo B. Ma
Abbreviated transcription (Latin):
latine dicitur donatus:
ut subaudiat᷑ pro iuda
traditore. Iste enim in
Hic sine cognomine solus habetur:
cui datur euangelii p̃dicatio in uidea:

Expanded text:
Latine dicitur Donatus, ut subaudiatur pro Juda Scarioth. Iste enim in etur. Hic sine cognomine solus habetur cui datur Evangelii praedicatio in Judaea:
Abbreviated transcription (Latin):
ent̾ sortib ẽ credendũ: cum pͥuile¬
ia singłoꝵ commnunẽ legẽ fac̾e om¬
lino ñ possint. Nlam in sorte ione ꝓpħe
entiles tempestate coacti. actorem
iculi sorte querebant: & hic beatus¬
athias dilectus dei sorte eligitur:
e enuis electio a lege uet̾is testam̃ti
screpare uidẽtur. ubi sũmꝰ sacerdos
ꝑte queri uidebatur. sic̃ de ⁊ acharia

Expanded text:
credendum: cum privilegia singularium communem legem facere omnino non possint. Nam in sorte Jonae prophetae Gentiles tempestate coacti auctorem periculi sorte quaerebant: et hic B. Matthias dilectus Dei sorte eligitur, ne ejus electio a lege Veteris Testamenti discrepare videretur, ubi summus sacerdos sorte quaeri jubebatur: sicut de Zacharia
Abbreviated transcription (Latin):
exinde sci patres in eiꝰ laudẽ mirifice
ꝓtulerint: ꝑ sacre scͥpture seriem
pande curemus. Saluator et enĩnr̃¬
dñs iħs xp̃c. humani gen̾is conditor
atq redemptor. cũ ꝓpensiori et ar¬
chano consilio censuisset mundum
languidũ clem̃tissime iusitare. suũq
plasma de potestate diabolice frau
rex regũ. & dñs dñantiũ. sub potesta¬
te humani regis. octouiani scilicet
augusti humilit̾ nasci dignatus ẽ.
& ille qͥ erat creator celi & t̾re. car¬
nem nr̃e fragilitatis susciꝑe ñ dedig¬
natꝰ ẽ: ac ꝓinde ꝑ increm̃ta crescens.
ut effectũ uere incarnationis sue¬
entia in thes auro suo reconditũ habu¬
it. humilem & paruũ : sed tam̃ uoluit
in scło pande̾ magnum & gloriosum:
scilicet ut in throno illum duodecimo
exaltaret. Excipiamus gͦ illum tã ꝗͣ
a dõ donatũ: tamquã ab ipso p̾ordin¬
atum: uene̾mur illũ tamꝗͣ. ab ipso

Expanded text:
exinde sancti Patres in ejus laude mirifice protulerint, per sacrae Scripturae seriem pandere curamus. Salvator enistus, humani generis conditor atque redemptor, cum propensiore et arcano consilio censuisset mundum languidum clementissime visitare, suumque plasma de potestate diabolicae fraudRex regum et Dominus dominantium sub potestate humani regis, Octaviani scilicet Augusti, humiliter nasci dignatus est; et ille qui erat Creator coeli et terrae carnis nostrae fragilitatem suscipere non est dedignatus. At perinde per incrementa crescens, ut effectum verae incarnationis suaentia in thesauro suo reconditum habuit humilem et parvum: sed tamen voluit in saeculo pandere magnum et gloriosum, scilicet cum in throno illum duodecimo exaltaret. Excipiamus ergo eum tanquam a Deo donatum, tanquam ab ipso praeordinatum: veneremur illum et tanquam ab ipso
Abbreviated transcription (Latin):
es Nante magnifico
angloꝵ rege etbelstan¬
no. anno quidem
imꝑũ eius primo.
aduentus uero anglo¬
rum inbritanniam quadrin¬
gentesimo nonagesimo septi¬
mo: cum idem rex hostib
circum quaq subactis pace
et concordia regnum tuere¬
tur: natusest puer dei du¬
stanus. Wessaxonicis angli

Expanded text:
egnante magnifico Anglorum rege Ethelestano, anno quidem imperii ejus primo, adventus vero Anglorum in Britanniam quadringentesimo nonagesimo septimo, cum idem rex, hostibus circumquaque subactis, pace et concordia regnum tueretur, natus est puer Dei Dunstanus Wessaxonicis Angli
Abbreviated transcription (Latin):
uerant clarius exꝑmere non
poterant. Interea matheus unus
et fregit: sub quo cementũ repe¬
riunt. Quo diminuto et eiecto:
urne dorsum marmoree confes¬
tim apparuit. hinc ergo erorta
leticia magis et magis infode¬
re. uet̾en q iuncturam calcis
impositam. quadam cũ asciola
rumꝑe ac dissipare. fraginenta¬
odor erut. qui mira eos qui
aderant delectatione suaui¬
tatis impleuit. Idem uͦ iuue

Expanded text:
rant, clarius exprimere non poterant. Interea Matthaeus, unus et fregit, sub quo caementum reperit; quo diminuto et ejecto, urnae dorsum marmoreae statim apparuit. Hinc ergo exorta laetitia, magis magisque infodere, veteremque juncturam calce colligatam quadam cum asciola rumpere ac dissipare, fragmentaodor exiit, qui mira eos qui aderant delectatione suavitatis implevi
Abbreviated transcription (Latin):
Alimera qͥppe d̃i deerunt. et gr̃a pͥma.
Historiȩ solũ nomenerit uetenis.
Pastor oues ꝓpͥas cui nos cõmittis alendaᷤᷤ.
Te linqͤnte gregẽ. mox lupus adueniet.
Uirtꝰ. solam̃ nr̃m. decꝰ oñe. leuamen:
Tu spes una. salus. causaq leticiȩ.
Ue nob̃ miseris: hec omia ꝑdimꝰ at nos.
hinc subit et luctus ꝑpetitusq doloꝵ.
Heu cuitale nefas fuit hec ꝑmissa pꝰtestas.
Afficere & tantum sic uiolare locum.
Et male tractauit cuiꝰ temeraria dextra.
Fecit et hoc furtũ. quis modo sacrilegꝰ :
S ed fortunati quip̃dam fertis opimã.
Nos infelices occuꝑat omne malum.¬

Expanded text:
Munera quippe Dei deerunt, et gratia prima Munera quippe Dei deerunt, et gratia prima Historiae solum nomen erit veteris. Pastor, oves proprias cui nos committis alendas? Te linquente gregem mox lupus adveniet. Virtus, solamen nostrum, decus omne, levamen, Tu spes una, salus, causaque laetitiae. Vae nobis miseris! haec omnia perdimus: at nos Hinc subit et luctus, perpetuusque dolor. Heu! cui tale nefas fuit haec permissa potestas Efficere, et tantum sic violare locum? Et male tractavit cujus temeraria dextra? Fecit et hoc furtum quis modo sacrilegus? Sed fortunati, qui praedam fertis opimam! Nos infelices occupat omne malum
Abbreviated transcription (Latin):
Il uña nãq cd̃ĩ multos seruata ꝑ annos:
ã facili rapto ꝑdidimus subito
Hactenꝰ ħ fuerat late ditata superno.
Thesaitro tellus. ac decorata nimis.
Laudib eximiis totũ celebta ꝑ orbẽ:
Et munita patͥs magnanimi meritiᷤᷤ.¬
nfelix mẏrrea tuis spoliata manebis.
ultib et donis. mestaq semꝑ eri
Dnicholae pat̃. toto uen̾ abilis orbe
ur patͥam nr̃am deseris. immo tuao:
Dic genitꝰ fueras scĩsq parentibs altus.
ic puer et iuuenis. uirq. senexq pius.
ic pat̃. et dñs. pastor custosq benignꝰ.
actenꝰ hac patͥa uiuus. et exanimis.
uelibet hanc miserã qͦtiens adu̾sa p̃mebãt.
ixiliũ petut mox pater alme tuum.
els in adu̾sis aderat spes una salutis
unimen tͥbuens sppplicib populis.
otaq suscipiens. q̃q rogata dabas.
udiq cͣrebant cunctis e partibꝰ orbis.
d sacrũ tumulũ sepe salutifeaxo.
ouerit heu uacuũ simłac quẽ tͤłu fidł.¬
Om̃is cessabit cultus & ommis hono..

Expanded text:
? Munera namque Dei, multos servata per annos, Jam facili rapto perdidimus subito. Hactenus hoc fuerat Lyciae ditata superno Thesauro tellus, ac decorata nimis; Laudibus eximiis totum celebrata per orbem, Et munita patris magnanimi meritis. Infelix Myrea, tuis spoliata manebis Cultibus et donis, moestaque semper eris. O Nicolae Pater! toto venerabilis orbe, Cur patriam nostram deseris, Hic genitus fueras, sanctisque parentibus altus, Hic puer et juvenis, virque, senexque pius. Hic pater et dominus, pastor, custosque benignus, Hactenus hac patria vivus et exanimis. Quaelibet hanc miseram quoties adversa premebant, Auxilium petiit mox, Pater alme, tuum. Rebus in adversis aderas, spes una salutis, Munimen tribuens supplicibus populis. Votaque suscipiens, quaeque rogata dabas. Undique currebant cunctis e partibus orbis Ad sacrum tumulum saepe salutiferum. Noverit, heu! vacuum simul hac quod turba fidOmnis cessabit cultus, et omnis honor.
Abbreviated transcription (Latin):
tis monachis quasi temptantes col¬
loqui dicentes. Uolumus hinc scm
corpus tollere: nr̃amq ad patͥam
transportare. Hac enim ꝓ causa mis
si a pontifice romano uenimus tri¬
b aduecti nauib. Si consentire no¬
bis ad hoc uolueritis: dabiinus uo¬
audemus incipere. cum nullus mor¬
talis hactenꝰ hoc uoluerit impu¬
ne temptare: Quis autẽ temera¬
rius tanti cõmertii esse poterit.¬
uel emptor. uel uenditor Uelqͦ
tam p̃ciosa res et ammirabilis thes¬
auro comparabitur. aurum ne¬

Expanded text:
ti erant, quasi attentantes colloqui coeperunt: « Volumus hinc sanctum corpus tollere, nostramque ad patriam transportare. Hac enim pro causa Romano missi a pontifice venimus, tribus advecti navibus. Si consentire nobis hoc volueritis, dabimus voaudemus incipere, cum nullus mortalis hactenus hoc voluerit impune tentare? Quis temerarius tanti commercii esse poterit emptor vel venditor? Quae tam pretiosa res et admirabilis tanto thesauro comparabitur? Si
Abbreviated transcription (Latin):
natim confabulari ceperunt. Ut¬
tare deberent consilium habi¬
tum illic pandere non distule¬
runt. Quod cum nr̃i barense
audissent. ad hoc incipiendum
et ꝑficiendum maiori desidel¬
o sunt accensi: et non tam surs
gła et honore totius q nr̃e ꝑi¬
trie magnitudine audatio.¬

Expanded text:
ceperant atare deberent consilium habitum, illic prandere non distulerunt. Quod cum audissent Barini, ad hoc incipiendum et perficiendum majori desiderio sunt accensi, non tam sui pro gloria et honore, totiusque patriae magnitudine, qua
Abbreviated transcription (Latin):
quantũ in ipso fuit. om̃s uirtutes
suas latere uoluisset: quamquã
etiam ex his quȩ comꝑta nobis e¬
rant plura omisimus: quia suffi¬
cere credidimꝰ. si tantũ excellentio¬
ra notarent᷑. Simul & legentibus
consulendũ fuit: ne quod his pare¬
ret copia congesta fastidiũ. Obse¬
ero autem eos qui lecturi sunt. ut
fidem dictis adhibeant: neq me
quicquã nisi comꝑtum & ꝓbatum
scripsisse

Expanded text:
quantum in ipso fuit, omnes uirtutes quantum in ipso fuit, omnes uirtutes suas latere uoluisset quamquam etiam ex his, quae conperta nobis erant, plura omisimus, quia sufficere credidimus, si tantum excellentia notarentur: simul et legentibus consulendum fuit, ne quod his pareret copia congesta fastidium. obsecro autem eos qui lecturi sunt, ut fidem dictis adhibeant, neque me quicquam nisi conpertum et probatum scripsisse
Abbreviated transcription (Latin):
ligioseq uiuendo. A łi Qͥ quidem
error humanus. n eodẽ litteris tra¬
ditus. in tantum est ualuit: ut
multos tam̃ emulos. uł manis phy¬
losophiȩ. uł stulte illiꝰ uirtutis in¬
uenerit. Unde facturus mͥ oꝑe p̃ciũ
uideor. si uitam sc̃issimi uiri. exem¬
plo aliis mox futuram p̾scͥpsero: qͦ
utiq ad ueram sapientiam. & cele¬
stem militrã. diunãq uirtutem
legentes incitabuntur. In qͦ ita nr̃i
quoq rationem cõmodi ducimus:
ut ñ ianẽ ab homuub memortã.
s et̾num a deo p̾mium expectemꝰ.
quia et si ipsi ñ ita uiximus. ut ex¬
emplo aliis esse possimus: dedimus
tam̃ oꝑam. neis lateret qui esset
imitandꝰ. Igitur scĩ martini uitã
scribe exordiar: ut quȩ uł ante
ep̃atum uł in ep̃atu gesserit. quã¬
uis nequaꝗͣ ad omĩa illius potue¬
rim ꝑuenire. adeo in quib ipse tan¬
tum sibi conscius fuit nescirentur:
qͥa laudẽ ab hominib ñ requireis.

Expanded text:
ligioseque uiuendo. qui quidem ligioseque uiuendo. qui quidem error humanus litteris traditus in tantum ualuit, ut multos plane aemulos uel inanis philosophiae uel stultae illius uirtutis inue--nerit. unde facturus mihi operae pretium uideor, si uitam sanctissimi uiri, exemplo aliis mox futuram, perscripsero: quo utique ad ueram sapientiam et caelestem militiam diuinamque uirtutem legentes incitabuntur. in quo ita nostri quoque rationem commodi ducimus, ut non inanem ab hominibus memoriam, sed aeternum a Deo praemium exspectemus, quia etsi ipsi non ita uiximus, ut exemplo aliis esse possimus, dedimus tamen operam, ne is lateret qui esset imitandus. igitur sancti Martini uitam scribere exordiar, ut se uel ante episcopatum uel in episcopatu gesserit, quamuis nequaquam ad omnia illius potuerim peruenire: adeo ea, in quibus ipse tantum sibi conscius fuit, nesciuntur, quia laudem ab hominibus non requirens,
Abbreviated transcription (Latin):
leriq mortaliũ
studio et gloriȩ
scłari inanit̾ de¬
diti. exinde ꝑhẽ¬
nem ut putabañ
memoriam nominis sui quesiue¬
runt: si uitas claroꝵ uiroꝵ stilo
illustrassent. Que res utiqz non
ꝑhemnẽ quidem. s aliquantulũ
tam̃ conceptȩ spei fructum affe¬
rebat: quia & sui memoriã licet
in cassum ꝓpagabant. & ꝓpositis
magnoꝵ uiroꝵ exemplis. ñ par¬
ua emulatio legentib excitaba¬
tur: s tam̃ nichil ad beatam illã
nuit. Quid enĩ aut ipsis occasur a
lit. legendo hectorem pugnantẽ.
aut socratem philosophantẽ. cũ
eos non solum unttari stulticia
sit. s ñ acerrime etiã impugnare
dementia: quippe qui humanam
uitã presentib tantũ actib estiman¬
tes. spes suas fabulis. animas sepulcͥs
dederint: Siqͥdem ad solam hoĩum
memoriã. se ꝑpetuandos credider̃t:
cũ hominis officium sit. ꝑhemnem
potiꝰ ititam. quã ꝑhemnẽ memoriã
querere: ñ scribendo aut pugnan¬
do. uł philosophando. s pie. sc̃e. re¬

Expanded text:
lerique mortales studio et gloriae saeculari inaniter dediti exinde perennem, ut putabant, memoriam nominis sui quaesierunt, si uitas clarorum uirorum stilo inlustrassent. quae res utique non perennem quidem, sed aliquantulum tamen conceptae spei fructum adferebat, quia et suam memoriam, licet incassum, propagabant, et propositis magnorum uirorum exemplis non parua aemulatio legentibus excitabatur. sed tamen nihil ad beatam illam nuit. quid enim aut ipsis occasura clit legendo Hectorem pugnantem aut Socraten philosophantem ? cum eos non solum imitari stultitia sit, sed non acerrime etiam inpugnare dementia: quippe qui humanam uitam praesentibus tantum actibus aestimantes spes suas fabulis, animas sepulcris dederint: siquidem ad solam hominum memoriam se perpetuandos crediderunt, cum » hominis officium sit, perennem potius uitam quam perennem memoriam quaerere, non scribendo aut pugnando uel philosophando, sed pie sancte re
Abbreviated transcription (Latin):
beatus. rem esse ꝓmisit difficilẽ im¬
petrari. Nam sp̃u sentiebat: domũ
illam diuino numine u̾berari. T̃a¬
mñ non pͥus destitit. septẽ totos dies to¬
tidemq noctes orando & ieuinando co¬
tinuans: quã id qd̃ exorandũ recepat
impetraret. Mox ad eum lycontiꝰ. di¬
uina exꝑtus beneficia ꝑuolauit: nun¬
cians simul & agens gr̃as. domũ suam
omi ꝑicło lib̾atam. Centũ etiam argen¬
ti libras obtulit. quas uir beatꝰ. nec res
puit. nec recepit: s priusquã pond̾
illud monasterii lim̃ atting̾et. redi¬
mendis id captiuis continuo deputa¬
uit. Q̾ cumei sug̾eretur a fr̃ib. ut
aliquid ex eo in sũptu monasteriire¬
seruaret: om̃ib in angustia ẽẽ uie¬
tum. multis deesse uestim̃tum: nol
inqͥt eccłia et pascat & uestiat. dum¬
mͦ nichil nr̃is usib quesisse uideamꝰ.

Expanded text:
beatus t rem esse promisit difficilem inbeatus t rem esse promisit difficilem inpetrari: nam spiritu sentiebat, domum illam diuino numine uerberari: tamen non prius destitit septem totos dies totidemque noctes orando et ieiunando continuans, quam id quod exorandum receperat inpetraret. mox ad eum Lycontius diuina expertus beneficia peruolauit, nuntians simul et agens gratias, domum suam omni periculo liberatam. centum etiam argenti libras obtulit, quas uir beatus puit nec recepit, sed priusquam pondus illud monasterii limen attingeret, redimendis id captivis continuo deputavit; et cum ei suggereretur a fratribus, ut aliquid ex eo in sumptum monasterii reservaret: omnibus enim angustum esse victum, multis deesse vestitum: Nos, inquit, Ecclesia, et pascat et vestiat, dummodo nihil nostris usibus quaesisse videam
Abbreviated transcription (Latin):
detͥmentũ sentire uirtutis. Sede¬
cim postea upx̃ annos: nullã syno¬
ditm adiit: ab omĩb ep̃oꝵ conuen¬
tibus se remouit.
ed plane ut exꝑti sumꝰ: immi¬
nutã ad tempꝰ grãm. multiplici mer¬
cede reparauit. Uidi postea ad pse¬
udofoꝵ monasterii ipsiꝰ adductum
energuminũ: & pͥusquã ad limen
atting̾et fuisse sanatũ.
estantem quendã nuꝑ audiui.
cũm in tẏrreno mari. cursuillo qͦ
romam tenditur nauigaret. subito
turbinib exortis: extremum uite
omniũ fuisse discrim̃. In quo cum
qͥdam egyptius negociator. necdũ
xp̃ianus. magna uoce clamauerit.
qs̃ martini eripe nos. max tẽpesta¬
tem fuisse sedatã: seq optatũ cur¬
sum cum sũma placid equoris qui¬
ete tenuisse.
ycontius ex uicariis uir fide¬
us cum familiam ipsiꝰ iues extre¬
ma uexaret. & mauditȩ calamita¬
tis exemplo. ꝑ totã domũ corpora e¬
gra ꝓcumb̾ent: martini ꝑ literas
implorauit auxiliũ. Quo tempore uir

Expanded text:
detrimentum sentire uirtutis. sededetrimentum sentire uirtutis. sedecim postea uixit annos: nullam synodum adiit, ab omnibus episcoporum conuentibus se remouit. Sed plane, ut experti sumus, inminutam ad tempus gratiam multiplicata mercede reparauit. uidi postea ad pseudoforum mo- nasterii ipsius adductum. energumenum, et prius quam limen adtingeret, fuisse curatum. Testantem quendam nuper audiui, cum in Tyrreno mari cursu illo, quo Romam tenditur, nauigaret, subito turbinibus exortis extremum uitae omnium fuisse discrimen. in quo cum quidam Aegyptius negotiator necdum Christianus magna uoce clamauerit Deus Martini eripe nos\', mox tempestatem fuisse sedatam, seque optatum cursum cum summa placati aequoris quiete tenuisse. Lycontius ex uicariis uir fidelis, cum familiam illius lues extrema uexaret et inauditae calamitatis exemplo per totam domum corpora aegra procumberent, Martini per łitteras inplorauit auxilium. quo tempore uir
Abbreviated transcription (Latin):
munionẽ illam subscͥptione firma¬
ret: s extorqueri ñ potuit. Postero
die se inde ꝓripiens: cũ reuertens
in uia mestus ingemisc̾et se uł ad
horam noxiȩ communioni fuisse
ꝑmixtũ: haut longe a uico cui no¬
m̃ est andetamna. qua uasta solitu¬
dine siluarũ secreta partiunt᷑. ꝓgres¬
sus paululũ comitib ille subsedit.
causã doloris & facti. accusante ac
defendente inuicẽ cogitatione ꝑuol¬
uens: astitit ei repente angls. Me¬
rito inquit martine cõpungeris. E
alit᷑ exire nequisti. Repara uirtutẽ:
resume constantiam: ne iam non
ꝑicłm głe. sed salutis incurreris.
Itaq ab illo temꝑe satis cauit: cum
illa stachiane partis cõmunione nuꝰ¬
ceri. Cet̾m cum qͦsdam ex energu¬
minis tardiꝰ quam solebat. & gr̃a
minore curaret: sub inde nobis cũ
lacͥmis fatebatur. se ꝓpt̾ cõmunio¬
nis illiꝰ malum. cui se uł puncto tẽ¬
poris necessitate ñ sp̃u miscuisset.

Expanded text:
munionem illam subscriptione firmamunionem illam subscriptione firmaret, extorqueri non potuit. postero die se inde proripiens cum reuerteretur in uiam et maestus ingemesceret, se uel ad horam noxiae communioni fuisse permixtum, haut longe a uico, cui nomen est Andethanna, qua uasta solitudine siluarum secreta t patiuntur, praegressis paululum comitibus ille subsedit, causam doloris et facti accusante ac defendente inuicem cogitatione peruoluens. adstitit ei repente angelus: merito, inquit, Martine conpungeris, sed aliter exire nequisti. repara uirtutem, resume constantiam, ne iam non periculum gloriae, sed salutis incurras. itaque ab illo tempore satis cauit cum illa Ithacianae partis communione misceri. ceterum cum quosdam ex energumenis tardius quam solebat et gratia minore curaret, subinde nobis cum lacrimis fatebatur, se propter communionis illius malum, cui se uel puncto temporis necessitate, non spiritu miscuisset,
Abbreviated transcription (Latin):
theognistũ odio potiꝰ quã causa fecis¬
se discidium. Eundẽq tam̃ solum eẽ.
qͥ se a cominunione int̾im separa¬
ret a reliqͥs: nichil nouatũ qͥn etiam
ante paucos dies habita sy nodꝰ. itha¬
cium ꝓnunciauerat culpa ñ teneri.
Quib cum martinꝰ parum mou̾etur.
rex ira accenditur. ac se de conspectu
eius abripuit: & mox ꝑcussores his
ꝓ quib martinꝰ rogau̾at dirigunt᷑.
Qđ ubi martino cõꝑtum iã noctis
tempore est: palatiũ irrupit: spon¬
det si parceretur cõmunicaturũ:
dũ mͦ ut & tribuni ia in excidium
ȩccłiarum ad hyspanias missi retra¬
mꝰ indulget omĩa. Post tͥduũ felicis
ep̃i ordinatio parabat᷑ sc̃issimi sane
uiri & plane digni: qͥ meliore tem¬
pore sac̾dos fieret. Huiꝰ diei cõmuni¬
onẽ martinus iniit: saciꝰ estunans
ad horã cedere. ꝗͣ his ñ consułe. quoꝵ
ceruicib gladius ĩminebat. Uerũ¬
tam̃ summa ui ep̃is nitentib. ut cõ¬

Expanded text:
Theognitum odio potius quam causa ecisTheognitum odio potius quam causa ecisse discidium, eundemque tamen solum esse, qui se a communione interim separarit: a reliquis nihil nouatum. quin etiam ante paucos dies habita synodus Ithacium pronuntiauerat culpa non teneri. quibus cum Martinus parum moueretur, rex ira accenditur ac se de conspectu eius abripuit. mox percussores his, pro quibus Martinus rogauerat, diriguntur. Quod ubi Martino compertum est, iam noctis tempore palatium inrupit. spondet, si parceretur, se communicaturum, modo uti et tribuni iam ad excidium ecclesiarum ad Hispanias missi retramus indulget omnia. postridie Felicis episcopi ordinatio parabatur, sanctissimi sane uiri et uere digni, qui meliore tempore sacerdos fieret. huius diei communionem Martinus iniit, satius aestimans ad horam cedere quam his non consulere, quorum ceruicibus gladius imminebat. uerumtamen summe episcopis nitentibus, ut com
Abbreviated transcription (Latin):
niũ statu. si theognisti ꝑtinatiã qui
eos solus palam lata sententia condẽ¬
pnauerat. martini armaret aucto¬
ritas: non oportuisse hominẽ recipi
nenib: illum iã non defensorem
hereticoꝵ esse s uindicẽ. Nichil ac¬
tum morte pͥscilliani: si martinus
exerceat illius ultionẽ. Postremo ꝑ¬
strati cum fletu& lam̃tatione po¬
testatem regiam implorant: ut
utat᷑ adu̾sus unũ hominẽ ui sua.
Nec multum aberat: qͥn cogeret᷑
imꝑator martinũ cum sorte ħetico
rũ misceri. S ille licet ep̃is nuio fa¬
uore ẽẽt obnoxius: ñ erat nescus
martinũ fide. sc̃ĩtate. ac uirtute
cunctis p̃stare mortalib. Alia lon¬
ge uia sc̃m uincere parat. Ac pͥmo
secreto accersitũ blande appellat:
hereticos iure dampnatos. more ui¬
dicioꝵ publicoꝵ potiusꝗͣ insectatio¬
nib sacerdotum: ñ ẽẽ causam qua
thacii cȩt̾oꝵq partis eius cõmu¬
nionẽ putaret ẽẽ dampnandã :

Expanded text:
nium statu, si Theognisti pertinaciam, qui nium statu, si Theognisti pertinaciam, qui eos solus palam lata sententia condemnaverat, Martini armaret auctoritas: non oportuisse hominem recipi moenibus, illum jam non defensorem haereticorum esse, sed vindicem: nihil actum morte Priscilliani, si Martinus exerceat illius ultionem. Postremo prostrati cum fletu et lamentatione potestatem regiam implorant, ut utatur adversus unum hominem vi sua. Nec multum aberat, quin cogeretur imperator Martinum cum haereticorum sorte miscere. Sed ille, licet episcopis nimio favore esset obnoxius, non erat nescius, Martinum fide, sanctitate et virtute cunctis praestare mortalibus: alia longe via sanctum vincere parat: ac primo secreto accersitum blande appellat: haereticos jure damnatos more judiciorum publicorum potius quam insectationibus sacerdotum: non esse causam, qua Ithacii ceterorumque partis eius communionem putaret esse damnandam.
Abbreviated transcription (Latin):
ticiones habebat. ꝓ narsete comite
et leucadio p̃side. quoꝵ ambo gra¬
tiani partium fuerant ꝑtinatio rb̾
studiis. quȩ ñ ẽ huiꝰ temporis expli¬
care. iram uictoris emeriti: illa p̃¬
cipua cura. nẽ tribuni cum iure
gladioꝵ ad hyspanias mitterent᷑.
pia enĩ erat sollicitudo martino.
ut ñ solum xp̃ianos. qͥ sub illa er as
occasione uexandi: s ipsos etian
hereticos liberaret. Uerũ pͥmo dis
atq altero suspendit hoĩem callidᷤ
unꝑator. siue ut rei pondus imps¬
neret. siue qͥa nimis sibi implaca¬
bilis erat: seu qͥa ut pleriq tum e¬
bitrabant᷑. auaricia repugnabat.
pe exhausto suꝑiorib pͥncipibꝰ rei¬
publice erario pene semꝑ mexpe¬
tutus: facile excusabit᷑ quibꝰ libet
occasionib subsidia imꝑio paraius
se. Int̾ea ep̃i ad quoꝵ cõmunionẽ
Martuꝰ ñ ibat trepidi ad regem
concurr̃t. predampnatos se esse¬
conquerentes: actiun ẽẽ de suo om¬

Expanded text:
titiones habebat: pro Narsete comite titiones habebat: pro Narsete comite et Leucadio praeside; quorum ambo Gratiani partium fuerant, pertinacioribus studiis, quae non est temporis explicare, iram uictoris emeriti: illa pcipua cura, ne tribuni cum jure gladiorum ad Hispanias mitterentur: pia enim erat sollicitudo Martino, ut non solum Christianos qui sub illa erant occasione vexandi, sed ipsos etiam haereticos liberaret. Verum primo die atque altero suspendit hominem callidus imperator, sive ut rei pondus imponeret, sive quia nimis sibi implacabilis erat, seu quia, ut plerique tum arbitrabantur, avaritia repugnabat: pe exhausto superioribus principibus reipublicae aerario, pene semper in expetutus, facile excusabitur, quibuslibet occasionibus subsidia imperio paravisse. XII. Interea episcopi quorum communionem Martinus non inibat, trepidi ad regem concurrunt, praedamnatos se conquerentes: actum esse de suo om
Abbreviated transcription (Latin):
Nec debiũ erat qͥn scõꝵ etiam maxi¬
mã turbam. tempestas ista depopła¬
tura esset: paruo discrimine inter
hominũ genera. Et eñ tum solis
oculis iudicabatur: cũ qͥs pallore
potius aut ueste quã fide hereticꝰ
estimaretur. hȩc nequaqͣ. placitura
Martino ep̃i sentiebant. S male
consciis illa uł molestissima erat cu¬
ra. ne se ab eoꝵ cõmunione adueni¬
ens abstineret: ñ de futuris qͥ tanti
uiri constantiam p̃missa auctoritate
sequerent᷑. Ineunt cũ imꝑatore con¬
silium. ut missis obuiã magistri offici¬
alib. urbem illã ꝓpius uetaret᷑ acce¬
dere: nisi se cũ pace ep̃oꝵ ibi consisten¬
tium affore fateretur. Qͦs ille calide¬
est frustatꝰ: ꝓfitet᷑ se cum pace xp̃i
ẽẽ uenturum. Postremo ingressus
nocturno tempore: adiit ȩccłiam
tantũ orationis gr̃a. Postero die pa¬
latiũ petiit. Preter multas quas e¬
uoluere longum ẽ. has pͥncipales pe¬

Expanded text:
nec dubium erat, quin sanctorum etiam magnec dubium erat, quin sanctorum etiam magnam turbam tempestas ista depopulatura esset, paruo discrimine inter hominum genera: etenim tum solis oculis iudicabatur, ut quis pallore potius aut ueste quam fide haereticus aestimaretur. haec nequaquam placitura Martino episcopi sentiebant, sed male consciis illa uel molestissima erat cura, ne se ab eorum communione adueniens abstineret, non defuturis qui tanti uiri constantiam praemissa auctoritate sequerentur. ineunt cum imperatore consilium, ut missis obuiam magistri officialibus urbem illam propius uetaretur accedere, nisi se cum pace episcoporum ibi consistentium adfore fateretur. quos ille callide frustratus profitetur, se cum pace Christi esse uenturum. postremo ingressus nocturno tempore adiit ecclesiam tantum orationis gratia. postridie palatium petit. praeter multas, quas euoluere longum est, has principales pe
Abbreviated transcription (Latin):
tempoꝵ notam semꝑ occultauit.
seo nos celare ñ potuit. In qͦ illud ẽ mi¬
raculi: quod facie ad faciem cũ eo ẽ
angłs locutus. Maximus imꝑator
alias sane bonus deprauatꝰ consiliis
sacerddotum. post pͥscillianinetẽ ita¬
chium ep̃m pͥscilliani accusatorem
cet̾osq illius socios quos nominariñ
est necesse ui regia tuebat᷑: ne quis
ei crimini daret oꝑam. illiꝰ cuĩcũq
modi hominẽ fuisse dãpnatum. In¬
t̾ea martinus multis grauibq labo¬
rantium causis ad comitatũ ire cõ¬
pulsus: ꝓcellam ipsam tempestatis
incurrit. Congregati apud treue¬
ros ep̃i tenebantur: qͥ cotidie com¬
municantes itachio cõmunẽ sibi cau¬
sam fecerant. his ubi nunciatũ est
inopinantib adesse martinũ. totis
animis labefacti. musitare & trepida¬
re cepunt: & iam pͥdie imnꝑator ex
eoꝵ sententia decreuerat. tribunos
sũma potestate armatos. ad hẏspani¬
as mitt̾e. qui hereticos inquirerent:
dep̃hensis uitam & bona adimerent.

Expanded text:
temporum notam semper occuluit, sed nos celare non potuit: in quo illud est miraculi, quod facie ad faciem cum eo est angelus conlocutus. Maximus imperator, alias sane bonus, deprauatus consiliis sacerdotum post Priscilliani necem Ithacium episoopum Priscilliani accusatorem ceterosque illius socios, quos nominari non est necesse, ui regia tuebatur, ne quis ei crimini daret, opera illius cuiuscumque modi hominem fuisse damnatum. interea Martinus multis grauibusque laborantium causis ad comitatum ire conpulsus procellam ipsam totius tempestatis incurrit. congregati apud Treueros episcopi tenebantur, qui cotidie communicantes Ithacio communem sibi causam fecerant. his ubi nuntiatum est inopinantibus adesse Martinum, totis animis labefactati mussitare et trepidare coeperunt. et iam pridie imperator ex eorum sententia decreuerat, tribunos summa potestate armatos ad Hispanias mittere, qui haereticos inquirerent, deprehensis uitam et bona adimerent.
Abbreviated transcription (Latin):
disset. Atq ut cetera dilucide
et ordinate ꝓcedant: binc dicen
igitur sinib sacro pueꝑio in¬
cumescentib: dies purificationis
scẽ ac perpetue uirginis ma¬
rie illuxit festuus. Cumq
uicinus undiq popłs ad ec¬
cłam eidem uirgimi inglesto¬
uia dicatam conflueret. ut de¬
uotionis sue ministerium in
tanta sollempnitate regi regũ
xp̃o ꝑsolueret: contigit patr̃e
pueri herstanum. cum con¬
iuge sua kynedri tda adueni¬
sse: accensisq lampadib facris
missarum sollempniis inter¬
fuisse. Iamꝙ plurimam diurni
seruitii partem clerus absoluerat:
lam quemadinodum puerum
iħm intemplum parentes indu¬
cerent recitari ceperat: cum ic̃pen¬
te maiestas dñi intemplo apparu¬
it. que om̃ia om̃ium luminaria
extinxit: totamꝙ domum tene¬
brosa caligine obtexit. hinc ge¬
lidus om̃ium menbta pauor
ꝑserpit: rigent come. genua
colliduntur. Stabant quippe
sensu herentes: et alternis obtu¬
tib stuporem indicantes. Sed
ut om̃ib clarum fieret. quid

Expanded text:
disset. Atque ut caetera dilucide et ordinate procedant, hinc dicendigitur sinibus sacro puerperio intumescentibus, dies Purificationis sanctae ac perpetuae Virginis Mariae illuxit festivus. Cumque vicinus undique populus ad ecclesiam eidem Virgini in Glestoniam dicatam conflueret ut devotionis suae ministerium in tanta solemnitate Regi regum Christo persolveret, contigit patrem pueri Herstanum cum conjuge sua Kynedrida advenisse, accensisque lampadibus sacris missarum solemniis interfuisse. Jamque plurimam diurni servitii partem clerus absolverat, jam quemadmodum puerum Jesum in templum parentes inducerent recitari coeperat, cum repente majestas Domini in templo apparuit, quae omnia omnium luminaria exstinxit totamque domum tenebrosa caligine obtexit. Hinc gelidus omnium membra pavor perserpit, rigent comae, genua colliduntur. Stabant quippe sensu haerentes, et alternis obtutibus stuporem indicantes. Sed ut omnibus clarum fieret quid
Abbreviated transcription (Latin):
Tanta siquidem uirtutis
ratione uiuentes animum
colebant : tot piis oꝑib labo¬
rantes insudabant: ut cõmu¬
nem mortalibus uiam ingre¬
ssii angłicis sꝑitib mererent᷑
associari: sicut eidem filio
suo post modum diuina te¬
uelatione innotuit. Quod
non alienum est diuinita.¬
tis consilio factum conicere:
ut iudelicet tantus infans
tales parentes haberet: qui
cum ipsi bene uiuerent:
tum beneuiuendi formam
nascituro ex se filio tradere
possent. Magnum quippe
deus illum futurum pre¬
uidebat: quem ibi ddulce di¬
nis sue benedic̃tionib preue¬
nerat: ubi om̃s filiĩ ad am
natiue maledictionis sententi¬
am excipiunt: siñ ꝑ assump¬
tam afilio dei bumani habi¬
tus formam. ad pristinam re¬
formentur beatitudinem.
Magnum inquam deus illũ
futurum preuidebat: cui
tantum inuneris donatum
est. ut anite mundo signis in¬
notesceret ⁊ quam hunc i
mundi huiꝰ lucem. mater fu

Expanded text:
Tanta siquidem virtutis ratione viventes animum colebant, tot piis operibus laborantes insudabant, ut communem mortalibus viam ingressi, angelicis spiritibus mererentur associari, sicut eidem filio suo postmodum divina revelatione innotuit. Quod non alienum est divinitatis consilio factum conjicere, ut videlicet tantus infans tales parentes haberet, qui cum ipsi bene viverent, tum bene vivendi formam nascituro ex se filio tradere possent. Magnum quippe Deus illum futurum praevidebat, quem ibi dulcedinis suae benedictionibus praevenerat, ubi omnes filii Adam nativae maledictionis sententiam excipiunt, si non per assumptam a Filio Dei humani habitus formam ad pristinam reformentur beatitudinem. Magnum, inquam, Deus illum futurum praevidebat, cui tantum muneris donatum est, ut ante mundo signis innotesceret, quam hunc in mundi hujus lucem mater fu
Abbreviated transcription (Latin):
nubes suꝑducta texisset. ocłm eius
Martiniis penicło contigit: pͥstinã¬
q ei sanitatẽ sublato om̃i dolore
restituit. Ipse autem cũ casu qͦdã
eẽt de cenaculo deuolutus. & per
confragosos scalȩ gradus detidens.
multis uuln̾ib esset affectus. cum
ex animis iaceret in cellula. & in¬
modicis dolorib eruciaretur. no¬
cte ei angłs uisus ẽ eluere uulnera.
& salubri unguie contusi corporis
die restitutus ẽ sauitati: ut nichil
unquã ꝑtulisse in cõmodi putaret᷑.
S quia longum ẽ ire ꝑ singula:
sufficiant hec uł pauca de pluri¬
mis: satisq sit nos & in excellentib
ñ subtrahere u̾itatem. & in multis
uitare fastidium. Atq ut minora
tantis inseram. quãuis ut ẽ nr̃oꝵ
etas tempoꝵ. quib iã deprauata
omĩa atq corrupta ft̃: ut pene p̾¬
cipuum sit adulationi regiȩ. sacer¬
dotalẽ ñ cessisse constantiã.
um ad unꝑatorem maximum
ferocis ingenii uirum. & belloꝵ ciui

Expanded text:
nubes superducta texisset, oculum ei nubes superducta texisset, oculum ei Martinus penicillo contigit pristinamque ei sanitatem sublato omni dolore restituit. ipse autem cum casu quodam esset de cenaculo deuolutus et per confragosos scalae gradus decidens multis uulneribus esset adfectus, cum exanimis iaceret in cellula et inmodicis doloribus cruciaretur, nocte ei angelus uisus est eluere uulnera et salubri unguedine contusi corporis die restitutus est sanitati, ut nihil umquam pertulisse incommodi putaretur. sed longum est ire per singula: sufficiant haec uel pauca de plurimis, satisque sit, nos et in excellentibus non subtrahere ueritatem et in multis uitare fastidium. Adque ut minora tantis inseram — quamuis, ut est nostrorum aetas temporum, quibus iam deprauata omnia adque corrupta sunt, paene praecipuum sit, adulationi regiae sacerdotalem non cessisse constantiam —, cum ad imperatorem Maximum, ferocis ingenii uirum et bellorum ciui
Abbreviated transcription (Latin):
die ad ecclesiam ueniens. nitenti
cute. gr̾as ꝓ sanitate quã receꝑat
agebat. S nec hoc pret̾eundum
ẽ. quod fimbrie uestimenti eius
cilitioq detractȩ: crebras suꝑ in¬
firmantib egere urtutes. Nã¬
cum aut digitis illigatȩ. aut collo
inditȩ sunt: ꝑsepe ab egrotantibꝰ
morbos effugauer̃t.
Rborius autem uir p̃fectoriꝰ
scĩ ad modum & fidelis ingenii cũ
filia eius grauissimis quar tanis
febrib ureretur: epłam martini
que casu ad eum delata fuerat.
pectori puellȩ in ipso accensu ardo¬
ris uiseruit: statimq febris fugata
est. Quȩ res apud arboriũ in tantũ
ualuit: ut statim puellã deo uoue¬
ret. et ꝑpetue uirginitati dicaret.
Profectusq ad martinũ. presens
ei puellam ob uirtutũ eius testimo¬
nium quȩ ꝑ absentem licet curata
eẽt obtulit: neq ab alio eã quam
magni post modũ futurus exem
pli. cum oculũ grauit̃ dolere cepis¬
set: & iam pupillam eiꝰ crassior

Expanded text:
die ad ecclesiam veniens nitenti die ad ecclesiam veniens nitenti cute, gratias pro sanitate quam receperat, agebat. Sed nec hoc praetereundum est, quod fimbriae vestimentis ejus cilicioque detractae, crebras super infirmantibus egere virtutes: nam aut digitis illigatae, aut collo inditae persaepe ab aegrotantibus morbos effugaverunt. XIX. Arborius autem, vir praefectorius, sancti admodum et fidelis ingenii, cum filia ejus gravissimis quartanis febribus ureretur, epistolam Martini quae casu ad eum delata fuerat, pectori puellae in ipso accessu ardoris inseruit, statimque fugata febris est. Quae res apud Arborium in tantum valuit, ut statim puellam Deo voveet perpetuae virginitati dicarit; profectusque ad Martinum, puellam ei, praesens virtutum ejus testimonium, quae per absentem licet curata esset, obtulit, neque ab alio eam quam magni postmodum pli, cum oculum grauiter dolere coepisset et iam pupillam eius crassior
Abbreviated transcription (Latin):
rum faucib accepisset: longe re¬
ductis dentib digitos beati uir
uitabat atting̾e. Et cũ fug̾e de
obsesso corꝑe penis & cruciatibus
cogeretur. nec tam̃ exire ei ꝑ os
liceret: feda relinquens uestigia
fluxu uentris egestus est.
Nterea cum de metu atq impe¬
tu barbaroꝵ subita ciuitatem
fama turbasset. demoniacũ ad
ex hiberi uibet: imꝑat ut anue¬
rus eẽt hic nunciꝰ fateretur: Tunc
confessus ẽ sedecim demones fuisse.
qui rumorem hc̃ ꝑ popłm dissemi¬
nassent. ut hoc saltem metu ex il¬
lo martinus oppido fugaretur: bar¬
baros nichil minꝰ quam irruptionẽ
cogitare. Ita cum hȩc immundus
sp̃c media in eccłia fateretur: me¬
tu & turbatione p̃senti. ciuitas.
liberata est.
pud parisus uero dũ portam
ciuitatis illius magnis secũ turbis
euntib introiret: leꝓsum mise¬
rabili facie. horrentib cunctis os¬
culatus ẽ. atq benedic̃. Statim¬
q omĩ malo emundatus: postero

Expanded text:
rum faucibus accepisset, longe rerum faucibus accepisset, longe reductis dentibus digitos beati viri vitabat attingere: et cum fugere de obsesso corpore poenis et cruciatibus cogeretur, nec tamen exire ei per os liceret, foeda relinquens vestigia fluxu ventris egestus est. XVIII. Interea cum de motu atque impetu Barbarorum subita civitatem fama turbasset, daemoniacum ad se exhiberi jubet: imperat ut, an verus esset hic nuntius, fateretur. Tunc confessus est, se decem daemones fuisse, qui rumorem hunc per populum disseminassent, ut hoc saltem metu ex illo Martinus oppido fugaretur: Barbaros nihil minus quam irruptionem cogitare. Ita cum haec immundus spiritus media in ecclesia fateretur, metu et turbatione praesenti civitas liberata est. Apud Parisios vero, dum portam civitatis illius magnis secum turbis euntibus introiret, leprosum miserabili facie horrentibus cunctis osculatus est atque benedixit: statimque omni malo emundatus, postero
Abbreviated transcription (Latin):
pore adhuc gentilitatis errore im¬
plicatus tenebat᷑. Spondet gͦ se si
de puero demon fuiset exactus:
xp̃ĩanum fore. Ita martinus im¬
posita manu puero: unrinundũ
ab eo sp̃m eiecit. Quo uso tetra¬
dit: statimq cathecuminꝰ factꝰ
nec multo post baptizatus est.
semꝑq martinũ salutis sue au¬
ctorem miro coluit affectu.
eR idem tempꝰ in eodẽ oppi¬
do ingressus patͥffamuilias
cuiusdã domũ. in limine ipso
restitit: dicens horribile in atͥo
domus. demonium se uidere.
Cui cũ ut discederet imꝑaret:
quendã e familia qui in int̾iore
parte edium morabatur arripu¬
it. Seuire dentib miser cepit:
& obuios quoscũq laniare. Com¬
mota domus. familia turbata.
populus in fugã uersus: Martinꝰ
furenti obiecit. ac pͥmũ stare ei
imꝑat s cum dentib fremeret
hyantiq ore morsum minaret᷑.
digitos ei martinus in os intulit.
si habes inquit aliqͥd potestatis hol
deuora. Tum uͦ ao si candens fer¬

Expanded text:
pore adhuc gentilitatis errore impore adhuc gentilitatis errore implicitus tenebatur. Spondet igitur se, si de puero daemon fuisset exactus, christianum fore. Ita Martinus imposita manu puero, immundum ab eo spiritum ejecit: quo viso Tetradit; statimque catechumenus factus, nec multo post baptizatus est, semperque Martinum salutis suae auctorem miro coluit affectu. Per idem tempus in eodem oppido ingressus patrisfamilias cujusdam domum, in limine ipso restitit, dicens: horribile in atrio domus daemonium se videre. Cui cum ut discederet imperaret, quemdam e familia, qui in interiore parte aedium morabatur, arripuit. Saevire dentibus miser coepit, et obvios quoscumque laniare. Commota domus, familia turbata, populus in fugam versus. Martinus se furenti objecit, ac primum stare ei imperat; sed cum dentibus fremeret, hiantique ore morsum minaretur, digitos ei Martinus in os intulit: Si habes, inquit, aliquid potestatis, hos devora. Tum vero, ac si candens fer
Abbreviated transcription (Latin):
epis ire compulsꝰ: descendit ad do-¬
mum puellȩ. Ingens turba ꝓ forib¬
esset acturus. Ac pͥmum quȩ illiꝰ fa¬
miliaria erant in istiꝰmodi rebꝰ arma:
solo ꝓstratus orauit. Deinde egram
intuens: dari sͥ oleum postulat.
Qđ cum benedixisset. in ospuellȩ
iuim scĩ liquoris infudit: statuq
uox reddita ẽ. Tum paulatim sin¬
gula contactu eiꝰ ceperunt m̃bra
uiuesc̾e̾: donec firmatis gressibus¬
popło teste surrexit.
dii cuiusdam ꝓconsularis uiri
leruus. demonio correptus: dolen¬
do exitu cruciabat᷑. Rogatus gͦ
Martinus. ut ei manũ impon̾et:
deduci eũ ad se iubet. S nequã
sp̃s. nullo ꝓferri mͦ ex cella in qua
erat potuit: ita in aduenientes
rabidis dentib seuiebat. T̃um te¬
tradiꝰ ad genua beati uiri aduolui¬
tur: orans ut ad domum in qua
demoniacus habebatur ipse descẽ¬
deret. Tum uͦ Martimis negare:
se ꝓfani & gentilis domũ adire ũ¬
posse. Nam tetraduus eodẽ tem¬

Expanded text:
episcopis ire conpulsus descendit ad doepiscopis ire conpulsus descendit ad domum puellae. ingens turba pro foribesset facturus. ac primum quae erant illius familiaria in istius modi rebus arma, solo prostratus orauit. deinde aegram intuens dari sibi oleum postulat: quod cum benedixisset, in os puellae uim sancti liquoris infundit, statimque uox reddita est. tunc paulatim singula contactu eius coeperunt membra uiuescpopulo teste, surrexit. dii cujusdam proconsularis viri servus daemonio correptus dolendo exitu cruciabatur. Rogatus ergo Martinus, ut ei manum imponeret, deduci eum ad se jubet; sed nequam spiritus nullo proferri modo ex cella in qua erat potuit: ita in advenientes rabidis dentibus saeviebat. Tum Tetradius ad genua beati viri advolvitur orans, ut ad domum, in qua daemoniacus habebatur, ipse descenderet. Tum vero Martinus negare, se profani et gentilis domum adire posse nam Tetradius eo tem
Abbreviated transcription (Latin):
ti liquebit exemplo.
Reueris puella quedã dira
par alisis egritudine tene¬
batur: ita ut iam ꝑ multũ tempꝰ
nullo ad humanos usus corꝑis offi¬
cio fungeret᷑. Oniui ex parte p̃¬
mortua: uix tenui spũ palpita¬
bat. Tristes ad solã funeris expe¬
ctationẽ adsistebant ꝓpinqͥ: cũ
subito nunciatur ad ciuitatem
nuis pro filia rogaturus: & forte
iam Martinꝰ eccłiam fuerat ingres¬
sus. Ibi inspectante popło. multis
nex. genua eiꝰ amplectit᷑ dicens.
filia mea moritur. misero gen̾e
languoris: et qd̃ est ipsa morte
crudeliꝰ. solo sp̃ũ uiuit. iam car¬
ne p̃mortua: rogo ut eã adeas
atq benedicas: confido enĩ quod
ꝑ te reddenda sit sanitati. Qua
ille uoce confusus obstupuit. et
refugit. dicens hoc suȩ ñ esse uir¬
tutis. senẽ errare iudicio: ñ esse
se dignũ ꝑ quẽ dñs signũ uirtu¬
tis ostendet. Perstare cepit uehem̃¬
tius flens pat̾ & orare: ut exanimẽ
uisitaret. Postremo a circũstantib

Expanded text:
ti liquebit exemplo. Treueris puella quaedam dira paralysis aegritudine tenebatur, ita ut iam per mul-, tum tempus nullo ad humanos usus corporis officio fungeretur: omni ex parte praemortua uix tenui spiritu palpitabat. tristes ad . solam funeris expectationem adstabant propinqui, cum subito ad ciuitatem nimis pro filia rogaturus. et forte Martinus iam ecclesiam fuerat ingressus. ibi inspectante populo multisqnex genua eius amplectitur dicens: filia mea moritur misero genere languoris, et quod ipsa est morte crudelius, solo spiritu uiuit, iam carne praemortua. rogo ut eam adeas adque benedicas: confido enim quod per te reddenda sit sanitati. qua ille uoce confusus obstipuit et refugit dicens, hoc suae non esse uirtutis: senem errare iudicio, non esse se dignum, per quem Dominus signum uirtutis ostenderet. perstare uehementius flens aterpater et orare ut exanimem uisitaret: postremo a circumstantibus
Abbreviated transcription (Latin):
uodam autẽ tempore dũ dyo¬
ceses circuiret: uenantiũ agmii
incurrimus. Canes leporẽ sequeban¬
tur. iamq multo spacio uicta besti¬
ola. cum undiq campis late paten¬
tibus nullum ẽẽt effugium: mortẽ
imminentem iam iamq capienda
crebris flexibus differebat. Cuiꝰ peri¬
culum uir beatus pia m̃te miseratꝰ.
imꝑat canib ut desisterent seqͥ. et
sinerent abire fugientẽ. Qͥ continu¬
o ad pͥmum sermonis imꝑium con¬
stiterunt. Crederes uinctos im mo
potus affixos: in suis herere uestigus.
Ita lepusculus. ꝑsecutorib alligatis:
in columis euasit. Oꝑe preciũ autẽ ⁊.
etiam familiaria illius u̾ba sale condi¬
ta memorare.
uem recens tonsã forte conspex

Expanded text:
uodam tempore, cum dioeceses circuiret, uenantium agmen incurrimus. canes leporem sequebantur: iamque multo spatio uicta bestiola, cum undique campis late patentibus nullum esset effugium, mortem inminentem iam iamque capienda crebris flexibus differebat. cuius periculum uir beatus pia mente miseratus imperat canibus, desisterent sequi sinerent abire fugientem: qui continuo ad primum sermonis ejus imperium constiterunt. Crederes vinctos, immo potius affixos, in suis haerere vestigiis. X. Ita lepusculus, persecutoribus alligatis, incolumis evasit. Operae pretium autem est, etiam familiaria illius verba spiritali sale condita memorare. Ovem recens tonsam forte conspex