comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
estimatõ aũ ꝑempti ñ eadem
ĩ utriusq ꝑsona fiet. Nam qͥ
prior uulnerauit. qnͣ pr̃ãbit
qͣnto iãno ꝓximo homo płi¬
mi fu̾it repetitis ex dic uulueris
Ntrecentis sexaginta quĩq dieb p᷑¬
tior in id tenebitur qͣnti homo
płimi uenire pot̾uit ĩ auno ꝓxi¬
mo quo urta excessit in quo p̾¬
tium q̃ hereditatis ex̃ eius gͦ s̾ui
gatur ꝙ si quis absurde a nobis ħ
constitmputau̾it. cogitet sõge
absurduis constitui nentrum
logeaquilia teneri aut alt̾m po¬
tius ẽ neq ĩupunita malifcia E¬
ẽẽ oporteat uet facile cõstitiu pꝰ¬
sit ut̾ potuis lege teneat᷑. mł¬
ta aũ uire ciuili ccͣ rõen dispi¬
tandi ꝓutilitate cominuni
recepta eẽ innũabłib reb ꝓbari
pot̾ iłnum uitim ꝓposuisse cõ¬
tenf᷑ erocum plures trabem
alienã furanddi caus a sustułint
ꝙͣ singuli ferre ñpossent furti
accione omnes tentri omnes ex¬
m estimantur ꝗͣiuis subrili rõne
oici possit. Nemiuẽ coꝵ teñi qr

Expanded text:
estimatio autem perempti non eadem in utriusque persona fiet: nam qui prior uulnerauit, tantum praestabit, quanto in anno proximo homo plurimi fuerit repetitis ex die uulneris trecentum sexaginta quinque diebus, posterior in id tenebitur, quanti homo plurimi uenire poterit in anno proximo, quo uita excessit, in quo pretium quoque hereditatis erit. eiusdem ergo serui gatur. quod si quis absurde a nobis haec constitui putauerit, cogitet longe absurdius constitui neutrum lege Aquilia teneri aut alterum potius, cum neque impunita maleficia esse oporteat nec facile constitui possit, uter potius lege teneatur. multa autem iure ciuili contra rationem disputandi pro utilitate communi recepta esse innumerabilibus rebus probari potest: unum interim posuisse contentus ero. cum plures trabem alienam furandi causa sustulerint, quam singuli ferre non possent, furti actione omnes teneri existimantur, quamuis subtili ratione dici possit neminem eorum teneri, quia
Abbreviated transcription (Latin):
erit accipiend̾ ut uident᷑ dãp¬
num inuiria: dat̃ ꝙ cum
dampno in uiriã ad tusit nisi
magna ui cogente fuit fẽin
ut cellus scb̾. cura eum qui in¬
cendii arcendi gr̃a nicinas edes
int̾cidit. Nam hic scrib cessa¬
re leg̃ aquilie accõem uisto .ti.
metu ductus ne adse ignis ꝑue¬
niret uicinas edes int̾tidit ⁊
sine ꝑueuit ignis siue ante eͣxͣ¬
tinctus ẽ existimat legis aqui
cies ad dominum soli ꝑtinẽt
⁊ dampni dati nomine actõe
certũ eẽt morituꝵ medio dem̃
tempore hr̃s iustitutus ẽ ⁊ pꝰta
ab alio ictus decessit q̃ro an utro¬
q de occiso legeaquilia agi p̾sit
R di occidisse dicit᷑ uulgo quid̃
q̃ mortis cãm quolib mͦ p̃buit.
s lege aquilia is demũ teñi ui¬
sus ẽ qui adhibita ut ⁊ qͣi manu
cãm mortis p̃buiss tracta uide¬
licet int̾p̃tatõe uocis accendo ⁊ ac
cede rursus aquilia lege tͥeneri
existimati sunt. ñ solum qui ita
uuluerassent. ut confestim uita
priuarent s eciam inequoꝵ ex

Expanded text:
erit accipiendum, ut videatur damnum iniuria datum, quod cum damno iniuriam attulerit: nisi magna vi cogente fuerit factum, ut Celsus scribit circa eum, qui incendii arcendi gratia vicinas aedes intercidit: nam hic scribit cessare legis Aquiliae actionem: iusto enim metu ductus, ne ad se ignis perveniret, vicinas aedes intercidit: et sive pervenit ignis sive ante extinctus est, existimat legis Aquilcies ad dominum soli pertinet, etiam damni dati nomine actionicertum esset moriturum: medio deinde tempore heres institutus est et postea ab alio ictus decessit: quaero, an cum utroque de occiso lege Aquilia agi possit. respondit: occidisse dicitur vulgo quidem, qui mortis causam quolibet modo praebuit: sed lesus est, qui adhibita ui et quasi manu causam mortis praebuisset, tracta uidelicet interpretatione uocis a caedendo et a caede. rursus Aquilia lege teneri existimati sunt non solum qui ita uulnerassent, ut confestim uita priuarent, sed etiam hi, quorum ex
Abbreviated transcription (Latin):
Pi eo tempore quo tibi meus su
ꝙ̃ bonam fidem emisti s̾iiebat
ip̃e aserno tuo uulneratus ẽ
placuit omnitu me toc̃ iͣccte
alieno pasteretur incogendo
quop̃gnans erat eictit quere¬
bat᷑ dominus eius poss ne c̃ eo
qui c̃ egiss lege aquilia agere
qui eam miciendo ruꝑat siꝑcͤ¬
siss aut consultouehem̃tĩ egis¬
si uisum ẽ agere posse pomp̃.¬
dep̾hendit sic eum expelłe de¬
siquis ex ea re dampnũ cepit
ht̃ ꝓprias accões itaꝙ qui pecus
alienum in agro suo dep̾hend̾it
ñ iure id inc ludit nec agere
aluid aliter deb ꝙͣ ut supͣchixi¬
mus qͣi suum s uel  abig̾e
deb sine dampno ł ad monere
dñm suũ recipiat. Pauł. ł. iiĩ.¬
n lege aquilia si
deletum cy rographum michi eẽ
dicam inquo sub condicõe nuchi
pecunia debita fu̾it. ⁊ int̾mtesti¬
b qͦuoq id ꝓbare possur qͣuite¬
stes posfunt ñ eẽ eo tempore quo
conclic̃õ extit̾it. ⁊ si summatim
re exposita ad suspicionẽ uidicẽ

Expanded text:
i eo tempore, quo tibi meus seruus quem bona fide emisti seruiebat, ipse a seruo tuo uulneratus est, placuit omnimodo me tecum recte alieno pascequod praegnas erat eiecit: quaerebatur, dominus eius possetne cum eo qui coegisset lege Aquilia agere, quia equam in iciendo ruperat. si percussisset aut consulto uehementius egisset, uisum est agere posse.Pomponius.deprehendit, sic illud expellere desi quid ex ea re damnum cepit, habet proprias actiones. itaque qui pecus alienum ‹in› agro suo deprehenderit, non iure id includit, nec agere illud aliter debet quam ut supra diximus quasi suum: sed uel abigere debet si‹n›e damno uel admonere dominum, ut suum recipiat. n lege Aquilia, si deletum chirographum mihi esse dicam, in quo sub condicione mihi pecunia debita fuerit, et interim testibus quoque id probare possim, qui testes possunt non esse eo tempore, quo condicio extitit, et si summatim re exposita ad suspicionem iudicem
Abbreviated transcription (Latin):
riret ucluti siquis asellum c̃ agi¬
tass ñ retinuiss eque. siquis ex
niauu telum aut aliud quid in¬
smisiss dampnum inturia daret
s si mule quid aliquid r̃eformidas¬
sent ⁊ muliones timore p̾moti.
ne  opͥmĩent᷑ plaustrum reliquis¬
sent c̃ hõib accõem nullam ẽẽ.
cum domino mubaꝵ ẽẽ ꝙ si neq
mule neq homines incausa cẽnt
s mule retiñe honus ncquissent
aut c̃ conarentur lapse cecidis¬
sent ⁊ idõ plaustrum cessum redis¬
set atq quo conũsus fuissi honus

Expanded text:
riret: ueluti si quis asellum cum agiriret: ueluti si quis asellum cum agitasset non retinuisset, aeque si quis ex manu telum aut aliud quid immississet, damnum iniuria daret. sed si mulae, quia aliquid reformidassent et muliones timore permoti, ne opprimerentur, plostrum reliquissent, cum hominibus actionem nullam esse, cum domino mularum esse. quod si neque mulae neque homines in causa essent, sed mulae retinere onus nequissent aut cum coniterentur lapsae concidissent et ideo plostrum cessim redisset atque hi quo conuersum fuisset onus
Abbreviated transcription (Latin):
detur dedisse qm̃ prior flagel¬
lo ꝑcussus ẽẽt respondi iusi da¬
num iniuria fecisse culpam
enim penes eum qui prior fla¬
fc̃m uidif Inc liuo capituli¬
no duo plaustra onustõ mule
oucebant pͥrior splaustri mu¬
liones cõu̾sum plaustrum sub¬
leuabant quo facile mulle duc̃¬
ent int̾ea suꝑius plaustrum ĩ
re cepit. ⁊ c̃ in uliones qui int̾ du¬
o plaustra fr̃unt e metlio exis¬
sent p̾tius plaustrum apriore
ꝑcͦsum retro redierat ⁊ pu̾m cͦ¬
dam obtriu̾at domnius pn̾i cõ¬
sulebat c̃ quo se agere oꝑt̾et. R¬
di ĩ cã ius ẽẽ impositum. Nã si
muliones qui suꝑuis plaustrũ
sustinuissent sua sponte se sub¬
cluxissent ⁊ idõ fcm̃ eẽt ũ mule
plaustrum retiñe non possint
at onere ip̃m retrahere cͣ dño¬
mulaꝵ nullam ẽẽ accõem c̃ ho¬
minib qui coͣu̾sum plaustrũ
sustinussent lege aquilia agi
posse nam nich̾ominꝰ euin dãp¬
num dare qui ꝙ sustiñetꝰ mitt̃et¬
ꝑ sua uoluntate ut id aliquem fe¬

Expanded text:
m prior flagello percussus esset. respondi, nisi danum iniuria fecisse, culpam enim penes eum, qui prior flafactum videri. In clivo Capitolino duo plostra onusta mulae ducebant: prioris plostri muliones conversum plostrum sublevabant, quo facile mulae ducerent: inter superius plostrum cessim ire coepit et cum muliones, qui inter duo plostra fuerunt, e medio exissent, posterius plostrum a priore percussum retro redierat et puerum cuiusdam obtriverat: dominus pueri consulebat, cum quo se agere oporteret. respondi in causa ius esse positum: nam si muliones, qui superius plostrum sustinuissent, sua sponte se subduxissent et ideo factum esset, ut mulae plostrum retinere non possint atque onere ipso retraherenmularum nullam esse actionem, cum hominibus, qui conuersum plostrum sustinuissent, lege Aquilia agi posse: nam nihilo minus eum damnum dare, qui quod sustineret mitteret sua uoluntate, ut id aliquem fe
Abbreviated transcription (Latin):
n lege aquilia ⁊ leuissima cuil¬
pauenit. Quotiens sciẽte
domimno suui unluerat ł occidit
aquilia dñm tem̃ dubinm ñ ẽ.¬
ꝓpacientia accipimus ũ qui ꝓhi¬
łie potuit teneatur si ñ fet̾it᷑.
lege aquilia agi pot̾ ⁊ sanato ui¬
ñato s̃uo. Si meum seruũ
c̃ lib̾m putares occicis lege aqui¬
lia tenus. ¶ Cum stram̃ta ar¬
deutia ut transilirent duo occure¬
rerunt ambo q cocid̾unt ⁊ alt̾
flãmiua ꝯsumptus ẽ nichil eo
nt̃ ab utro. reuersus ẽ. siti : ede

Expanded text:
n lege Aquilia et leuissima culpa uenit.Quotiens sciente domino seruus uulnerat uel occidit, Aquilia dominum teneri dubium non epatientia accipimus, ut qui prohibere potuit teneatur, si non fecerit. Lege Aquilia agi potest et sanato vulnerato servo. Si meum servum, cum liberum putares, occideris, lege Aquilia teneberis. Cum stramenta ardentia transilirent duo, concurrerunt amboque ceciderunt et alter flamma consumptus est: nihil eo uter ab utro evers
Abbreviated transcription (Latin):
tiõe p̃umoꝵ lib̾oꝵ qui parentib
heredes erunt ũ pot̾unt. cad̾ aice.¬
mus ⁊ de arborib. Eodemptp̃r furꝰ¬
timi cesis puto ead diciposse etiã
de accõe ꝙ ui aut clam simodo
quis ant ꝓbibitus fec̾it qut appa¬
rũit eum intelligere debnisse. ab
cis ad quos ea hereditas ꝑtineret.¬

Expanded text:
liberorum, qui parentibus heredes erunt, non poterit. eadem dicemus et de arboribus eodem tempore furtim caesis. puto eadem dici posse etiam de hac actione quod ui aut clam, si modo quis aut prohibitus fecerit, aut apparuerit eum intellegere debuisse ab eis, ad quos e‹a› hereditas pertineret
Abbreviated transcription (Latin):
tichura aut pamphilium ꝓmi¬
si titio cum stichiis ẽẽt decem mi¬
lium pamphylum .xx. stipulator
stichum. ante moram occidit q̃
hũc tractatum nichil differt ab

Expanded text:
tichum aut Pamphilum promisi Titio, cum Stichus esset decem milium, Pamphilus uiginti: stipulator Stichum ante moram occidit: quhunc tractatum nihilum differt ab
Abbreviated transcription (Latin):
cui heres sis accicłit dominũ enĩ
lex aquilia appellat. ñ utiq eum
qui trinc fu̾it c̃ dãpnum daret᷑. nã
isto modo nec ab eo quid̃ cui heres
quis erit transire ad eum ea ac¬
cio pot̾it. neq ob id ꝙ tñ comissum
fũit c̃ in hostium potestate ẽẽs ax¬
g̃e pꝰ liminio reu̾sus pot̾is ⁊ ħoc

Expanded text:
cui heres sis, acciderit: dominum enim cui heres sis, acciderit: dominum enim lex Aquilia appellat non utique eum, qui tunc fuerit, cum damnum daretur: nam isto modo ne ab eo quidem, cui heres quis erit, transire ad eum ea actio poterit: neque ob id, quod tum commissum fuerit, cum in hostium potestate esses, agere postliminio reu
Abbreviated transcription (Latin):
uu diu̾sum quib testam̃ta p̃ene ⁊ tyro¬
grapha sunt widem marcellꝰ scͥb̃.
cy rogͣpho deleto compet̾e log̃ aquilic
accõem ¶s ⁊ siquis tabulas restam̃¬
ti ap̃ se depositas deleu̾it ł płib p̃sẽ¬
tib leg̾it utilius ẽ infc̃m ⁊ in uiri
aꝵ si iuuirie faciende cã setͣreta
iudicioꝵ publicauit. Int̾dum e¬
uenire pomp̃. elegant̃. ait. ut qͥs
tabulas delendo furti ñ tencatur.
s tĩi dampni inuirie ũ puta si nõ
animo furti faciendi. s tm̃ dãp¬
ni cantli deleuit. nã furti ñ tenet᷑.
du c̃fc̃o enĩ ⁊̃ animũ furis furtum
aũ alicuuis rei instrirũtũ ita de¬
leuit ut legi ñ possit depositi accõe
⁊ ad exhibend̾ tenct᷑. qr corrup¬
tam rem restitu̾it aut eͥxhibu̾it
legis quoq aqͣlie acc̃o ⁊ ex ead̾ cã
las recte dicit᷑. ⁊ qui eas int̾ lecđ̾it:¬
heretditatẽ adires dampinũ admis¬
sum in res hereditarias es leg̃ aqͥ¬
lie accõẽ habes. quod p᷑ mortẽ eius

Expanded text:
 diuersum, quibus testamenta paene chirographa sunt. ibidem Marcellus scribit chirographo deleto competere legis Aquiliae actionem. sed et si quis tabulas testamenti apud se depositas deleuerit uel pluribus praesentibus legerit, utilius est in factum et iniuriarum agi, si iniuriae faciendae causa secreta iudiciorum publicauit.Interdum euenire Pomponius eleganter ait, ut quis tabulas delendo furti non teneatur, sed tantum damni iniuriae, ut puta si non animo furti faciendi, sed tantum damni dandi deleuit: nam furti non tenebitur: cum facto enim etiam animum furis furtum aut alicuius rei instrumentum ita deleuit, ut legi non possit, depositi actione et ad exhibendum tenetur, quia corruptam rem restituerit aut exhibuerit. legis ‹q›uoque Aquiliae actio ex eadem causa las recte dicitur et qui eas interlehereditatem adires damnum admissum in res hereditarias est, legis Aquiliae actionem habes, quod post mortem eius,
Abbreviated transcription (Latin):
Q i doucum parietem sustulit
dampni inuiria domino eius
actum sit postea mortuo ex eo
uumere agi lege aquilia nicħ̾o
ħea mortuo s̃uo de occiso agere
dñs institũit exceptionẽ doli
mali opposita. compelłetur ut
ex utroq iulicio nicħ amplius
conseqͣtur ꝙͣ consequi deb̾ si ĩi¬
tio de occiso homine egiss. Dał .ł.¬

Expanded text:
Qui idoneum parietem sustulit, damni iniuria domino eius actum sit, postea mortuo ex eo uulnere agi lege Aquilia nihilo postea mortuo seruo, de occiso agere dominus instituerit, exceptione doli mali opposita compelletur, ut ex utroque iudicio nihil amplius consequatur, quam consequi deberet, si initio de occiso homine egisset. 48
Abbreviated transcription (Latin):
iusu̾t. nomine tradita re satis da¬
tum ñfuit ꝓculus ait posse ⁊ heredẽ
pͣse uendicare ⁊ si obiciatur ex¬
s ⁊ ip̃a scipło condici pot̾it.: Cũ
usust̃. pecunie legat᷑ ẽẽt exprimi
debent hi duo casus instipulatõe
c̃morieris aut capite minu̾is da¬
ri. Idcito hii duo soli casus qm̃¬

Expanded text:
us nomine re tradita satisdatum non fuerit, Proculus ait posse heredem rem uindicare, et si obiciatur exsa stipulatio condici poterit.Cum usus fructus pecuniae legatus esset, exprimi debent hi duo casus in stipulatione: 'cum morieris aut capite minueris, dari': idcirco hi duo soli casus, q
Abbreviated transcription (Latin):
iquis absentis negotia gesserit li¬
cet ignorantis tñ quicquid utiliter
in rem eirs impend̾it. ł ⁊̃ ip̃e se in
rem absentis alicui obligau̾it. ht̃
eo nomine actionẽ. Itac occasu¬
ultro citroq nascitur actio que ap¬
pellatur negõrum gõꝵset sane si¬
cut cciuun ẽ ip̃m actus sui ratõem
rerdere. ⁊ eo nomine odempnari qͥt¬
quid ł ñ ut oꝑtuit gessit. ł ex his nego¬
tiis retinet. ita ex diu̾so iustũ est.¬

Expanded text:
quis absentis negotia gesterit licet ignorantis, tamen quod quid utiliter in rem eius impenderit vel etiam ipse se in rem absentis alicui obligaverit, habet eo nomine actionem. ultro citroque nascitur actio, quae appellatur negotiorum gestorum. et sane sicut aequum est ipsum actus sui rationem reddere et eo nomine condemnari, quidquid uel non ut oportuit gessit uel ex his negotiis retinet: ita ex diuerso iustum est
Abbreviated transcription (Latin):
ħ q̃ prose introducta sunt. nec q̃ ri
pot̾it emitor si restitut᷑ fuit ineã
cãm in qua ip̃e ꝯstituit.⁊ qͣm mu¬
tare ñ potinss siminor auxiliũ
pretoris ñ implorass. lp̃. ł .ii.¬

Expanded text:
 pro se introducta sunt. nec queri poterit venditor, si restitutus fuerit in eam causam, in qua se ipse constituit et quam mutare non potuisset, si minor auxilium praetoris non implorasset. Vlpi
Abbreviated transcription (Latin):
ciatierant. Id quod dicitur ñ
sołe filiis fanulias. p̃emancipa¬
tõem ad huc mminorib succarri.
ĩ his q̃ omisissent mañtes inp̃ta¬
te. tunc recte qdr cum patri ad qui
ntra utile temp᷑ restitut᷑õnis apd̃
p̾sidẽ peciert̃ in̾m̃t. restitutõem
mnores. ⁊ de etate sua ꝓbat̾unt.
dict̾a petate slia. adu̾sarii ut ĩ¬
pedirent cognitõe p̾sidis ad impe¬
ratorẽ appellau̾unt. p̃ses ine¬
uentum applłonis cct̾a cognitio¬
nis distulit. Quesitum ẽ sifinita
applłonis ap̃ imꝑatorẽ cognicio¬
ne:⁊ iniuista applłone ꝓnuntiata
Negressi etatẽ deprehendantur. an
octera negotia impłe possunt. cũ
ꝑ eos nstet̾it quo minus res finẽ
tatẽ cẽnt. uendentib curatori¬
b minoris fundimi emptor extitit
lutius ticius. ⁊ sex fere annis p᷑sedit.¬

Expanded text:
. Quod dicitur non solere filiis familias post emancipationem adhuc minoribus succurri in his, quae omississent manentes in potestate, tunc recte dicitur, cum patri adquiredo digestorum Intra utile tempus restitutionis apud praesidem petierunt in integrum restitutionem minores et de aetate sua probauerunt: dicta pro aetate sententia aduersarii, ut impedirent cognitionem praesidis, ad imperatorem appellauerunt: praeses in euentum appellationis cetera cognitionis distulit. quaesitum est: si finita appellationis apud imperatorem cognitione et iniusta appellatione pronuntiata egressi aetatem depraehendantur, an cetera negotii implere possunt, cum per eos non steterit, quo minus res finem tem essent. Uendentibus curatoribus minoris fundum emptor extitit Lucius Titius et sex fere annis possedit
Abbreviated transcription (Latin):
i. decretoꝵ.
milius largianus ab obquino fũd̃
poculianũ lege omissoria em̾at
data ꝑte pecinie. itant simtra du¬
osm̃ses ab emptione reliqui p̃cii ꝑtẽ
tatis succefat. cuuis tutores in solu¬
tõe cessauerant. Uenditor denũtia

Expanded text:
 decretorum Aemilius Larianus ab Ovinio fundum Rutilianum lege commissoria emerat data parte pecuniae, ita ut si intra duos menses ab emptione reliqui pretii parttatis successerat, cuius tutores in solutione cessaverunt. venditor denuntia
Abbreviated transcription (Latin):
It̃ q̃ dari iuisso̾ea ut dentur fiãtꝙ.
fideiq eius ꝯmitto. q̃sitũ ẽ ⁊ si soror
c. uirali iudicio obtimu̾t anfidei¬
omissa ex capite testõ supͣscͥpto de
quoᷤ quis ab intestato sibi heredes
bonor uepossessores successuros cre¬

Expanded text:
a uti dentur fiantque, fidei eius committo". quaesitum est, si soror centumvirali iudicio optinuerit, an fideicommissa ex capite supra scripto debquos quis sibi ab intestato heredes bonorumve possessores successuros cre
Abbreviated transcription (Latin):
ait siquid sub tractum er̃. iudici¬
um ñ daboan In eum inquit
qui alee ludende cã u intułit
utiq q̃ res erit aĩadu̾tam. ħ clau¬
sula ꝑtinet ad animadu̾sidẽ eiꝰ
qui compulit lud̾e ut aut mult¬
ta multtet᷑. aut ĩ lautruna aut
tuncula ꝑublica ducatur. Dauł̾
Senatus consultũ uetuit ĩ pecni¬
nia lud̾e p̾t̾ qͣm siquis certet hasta
ł pilo iaciendo ł currendo saliẽdo
actando ł pugnando ꝙ uirtutis
cã fiat. Martianus.ł.u.¬

Expanded text:
ait 'si quid subtractum erit, iudicium non dabo.' 'In eum', inquit, 'qui aleae ludendae causa uim intulerit, uti quaeque res erit, animaduertam.' haec clausula pertinet ad animaduersionem eius qui conpulit ludere, ut aut multa multetur aut in lautumias uel in uincula publica ducatur: 2 PaulSenatus consultum uetuit in pecuniam ludere, praeterquam si quis certet hasta uel pilo iaciendo uel currendo saliendo luctando pugnando quod uirtutis causa fiat: 3 Marcianus
Abbreviated transcription (Latin):
furtum factum domi ⁊ ex eo tp̃r
quo alea ludebat᷑ licet lusor ñ fu̾it
quicquid eoꝵ fec̾it ĩpune fit domũ
aut̃ ꝓhĩtatõe ⁊ domicilio nos acciꝑ
se furti accõe datuꝵ uideam᷑ utrl̃i
ad penalẽ accõem solam ꝑtineat an
⁊ si ad exhibend̾uelit age ł uindica

Expanded text:
furtum factum domi et eo tempore quo alea ludebatur, licet lusor non fuerit qui quid eorum fecerit, impune fit. domum autem pro habitatione et domicilio nos accipese furti actionem daturum, videamus utrum ad poenalem actionem solam pertineat an et si ad exhibendum velit agere vel vindic
Abbreviated transcription (Latin):
michi tradita  id̾ ẽ ⁊ si suꝑficiari¬
am insulam a dño ñ bona fide em̾io¬
Si res tas sit ut caui lexͤ aut cõsti¬
tutio alicnari philrat eo casu pu¬
bliciana ñ cõpetit qr is casib ne ͦ¬
nunẽ pretor tuetur ne ccͣ legem
faciat..Publiciana accõe ⁊̃
de ĩfante su̾o ñdũ anuiculo uti
possum᷑. ¶ S ꝓ parte quis rẽ
pet̾e uelit publiciana acc̃oe uti
recte hac accõe experietur. O aͦił¬
uet̃q iuste cãead quirendaꝵ reꝵ
si ex his causis uactai. res amise¬
rimus dabitur nobis eaꝵ reꝵ ꝑse
plicͥanũ iudiciũ namq pigñatici¬
e ⁊ p̾carie possõnes iuste sunt s ex
tur possõnẽ ut credat se cdñm ẽẽ.¬
Qͥ a pupillo emit ꝓbaredebet
s ⁊ sideteptus falso tutore auctore

Expanded text:
ariam insulam a non domino bona fide emero.Si res talis sit, ut eam lex aut constitutio alienari prohibeat, eo casu Publiciana non competit, quia his casibus neminem praetor tuetur, ne contra leges faciat.Publiciana actione etiam de infante seruo nondum anniculo uti possumus.Si pro parte quis rem petere uult, Publiciana actione uti recte hac actione experiretur. 13 Gaiunt iustae causae adquirendarum rerum, si ex his causis nacti res amiserimus, dabitur nobis earum rerum blicianum iudicium: namque pigneraticiae et precariae possessiones iustae sunt, sed ex tur possessionem, ut credat se dominum esse.Qui na pupillo emit, probare debet sed et si deceptus falso tutore auctore
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ distracte ⁊ is nichominus tradi¬
d̾it emptorẽ tuebitur p̾torsuu pͥos¬
sideat sũi pecat rẽ. s ꝙ uidicio emp¬
qui uenire mandauit: quia ꝑig
norantiã ñ ẽ uͭsus exceptẽe qͣm
debuit oppoñe ueluti si auctor
meus ex uoluntate tua uendidit
a ñ dño eniat publiciana micħ
compet̾e deb licet possõnem rei

Expanded text:
nihilo minus tradiderit, emptorem tuebitur praetor, sive possideat sive petat rem. sed quod iudicio empqui venire mandavit, quia per ignorantiam non est usus exceptione, quam debuit opponere, veluti: "si non auctor meus ex voluntate tua vendidit"a non domino emat, Publiciana mihi competere debet, licet possessionem rei
Abbreviated transcription (Latin):
si ar xam em̃io ⁊ insulã ĩ ca edifi¬
cau̾o recte me publiana ułsuꝵ.¬
¶It inquit si insulã emi ⁊ ad arẽã
cam ꝑuenit eque pot̃o uti pͣubli¬
um sponsus sponse seruũ donassi
cumq indotem accepiss añ usuca¬
pionem rescͥptũ ẽ admopio fcõdi
uortio restituend̾ ẽe seruũ naniua¬
luisse donatõem ut̾ sponsũ ⁊ sposã
dabitur ergo ⁊ possidenti exceꝑtio ⁊
amissa possõne publicana su exͣ nͣe
sũ donator p̾sideat.Is cui extre¬
belliano hereditas restituta ẽ ⁊̃ si ñ¬

Expanded text:
si aream emero et insulam in ea aedificauero, recte me Publiciana usurum.Item, inquit, si insulam emi et ad aream ea peruenit, aeque potero uti Publium sponsus sponsae servum donasset eumque in dotem accepisset ante usucapionem, rescriptum est a divo Pio divortio facto restituendum esse servum: nam valuisse donationem inter sponsum et sponsam. dabitur ergo et possidenti exceptio et amissa possessione Publiciana, sive extraneus sive donator possideat. Is cui ex Trebelliano hereditas restituta es
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r. seũ. rescripsit ñ offuisse
mulieris fame q̃stum enis in
seruitute fãctum. Papiñ. l.¬
hr̃e pr̃is memorie plãcuit. Itẽ¬
q ⁊ in mr̃e uiris ẽ cuuis ħrditas
ad filium ñ ꝑtinet siquis inbel¬
locecid̾it. ⁊ sicorpꝰ eius ñ ꝯparcat
lugebitur. De piccuratorib ⁊¬

Expanded text:
rus rescripsit non offuisse mulieris famae quaestum eius in servitute factum. Papinhabere patris memoriae placuit, idemque et in matre iuris est, cuius hereditas ad filium non pertinet.Si quis in bello ceciderit, etsi corpus eius non conpareat, lugebitur. DE PROCURATORIB
Abbreviated transcription (Latin):
fendend̾.Inuitus ꝓcurator
ñ solei dari. inuitũ accipere de¬
bemus. ñ eum tñi qui dicitiue¬
rum eum quoq qui osensisse ͥñ
ñ ꝓbatur. ¶ Ueterani ꝓcurato¬
res fĩ possunt. Milites ã nec si
uelit adu̾sarius ꝓcuratoreᷤ da¬
ri pocc̃. nisi hoc tpͣr litis ꝯtestate
quocumq casu p̾t̾missum ẽ. ex¬
cepto eo qui inrem suã ꝓcurator
datus ẽ. ł qui omunẽ cam oĩs
sui nũi ꝑsequitur ł suscepit. qͥ¬
ratorem ad litem suscipiẽdã da¬
tum ꝓ quo ꝯsentiente dñs iudi¬
catum solui exposuit p̃tor ait ui¬
dicuim acciꝑe cõgã. Uer̃ ex tã ñ
debebit ꝯpelli. ut putã ĩnicicie¬

Expanded text:
fendendum.Inuitusfendendum.Inuitussolet dari. inuitum accipere debemus non eum tantum qui contradicit, uerum eum quoque qui consensisse non probatur.Ueterani procuratores fieri possunt: milites autem nec si uelit aduersarius procuratores dari possunt, nisi hoc tempore litis contestatae quocumque casu praetermissum est: exceps sui numeri persequatur uel suscipit, qratorem ad litem suscipiendam datum, pro quo consentiente dominus iudicatum solui exposuit' praetor ait 'iudicium accipere cogam'.Uerum ex causa non debebit compelli. ut puta inimici
Abbreviated transcription (Latin):
ilius familias ⁊ ad agend̾ dare
ꝓcuratorẽ pot̾ siqua ei sit actio
q̃ ip̃e exꝑiri pot̾. ñ solum si ca
dãbit᷑ ad muriaꝵ accõem si for¬
teneci pr p̾sens sit nec pr̃is ꝓcu¬
rator uelit exꝑiri ⁊ erit uire
ab ip̃o filio familias ꝓcurator
datus hoc amplius uilianus scͥ¬
psit. ⁊ si filio familias patͥ. ꝑ fi¬
lium eius ineadẽ ptate manẽ¬
tem fiat inuiria. neq auus p̾¬
sens sit. posse patrẽ ꝓcuratorem
dare adulciscendã inuiriam qͣm
nepos absentis passus sitład defẽ s¬
dend̾ quoq pot̾it filius familiã
ꝓcuratorem dãte.¶ S ⁊ filia fa¬
nulias pot̾it dare ꝓcuratorem ad
imuriaꝵ actõem. Nam ꝙ ad do¬
tis exactõe cũ pacre dat  ꝓcurato¬
scͥbunt cum sufficiat patrẽ da¬
re ex filie uolũntate. S puto
si forte pr̃ absens sit uł suspet¬
te uite quo casu solet filie ꝯpet̾e
de dote actio pꝰse cam ꝓcuratorẽ
dare Ip̃e quoq filius ꝓcurator
dari pot̾it ⁊ adagendum ⁊ adde¬

Expanded text:
ili‹u›s familias et ad agendum dare procuratorem potest, si qua sit actio, qua ipse experiri potest: non solum si casdabit ad iniuriarum actionem, si forte neque pater praesens sit nec patris procurator uelit experiri, et erit iure ab ipso filio familias procurator datus. hoc amplius Iulianus scribit et si filio familias patri per filium eius in eadem potestate manentem fiat iniuria neque auus praesens sit, posse patrem procuratorem dare ad ulciscendam iniuriam, quam nepo‹s› absentis passus est. ad defendendum quoque poterit filius familias procuratorem dare. sed et filia familias onem. nam quod ad dotis exactionem cum patre dat procu- ratoscribit, cum sufficiat patrem dare ex filiae uoluntate. sed puto, si forte pater absens ‹s›it uel suspectae uitae, quo casu solet filiae competere de dote actio, posse eam procuratorem dare. ipse quoque filius procurator dari poterit et ad agendum et ad de
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ ꝑsona actois obscruabuntur.
S si adu̾sarius ł ip̃e ꝓ̃curator dicat
dũm menͣtiri apud pudp̾torẽ ħ
finirioꝑtet. Nec fe̾ndus ẽ ꝓcura¬
tor qui sibi asserit ꝓcurat᷑oẽ. Nã
hoc ip̃o suspectus est qui oꝑas su¬
as ingerit inuito. nisi forte pur¬
gare magis cõuitiũ. qͣm ꝓcurati¬
onẽ erequi maluit.⁊ actenus erit
gaudiendus. si dicat se ꝓcuratõe qͥ¬
dẽ carere uelle. S si o illesa exi¬
dorem suũ purgaus plaue si dicat
in rem suam. se ꝓcuratorem datũ.
⁊ ħ ꝓbau̾it. ñ deb carere ꝓpria lite.
It siretutos auiqua pcurator ue
lit uti ñ facile ab eõ liserit trans¬

Expanded text:
persona actoris obseruabuntur. sed si aduersarius uel ipse procurator dicat dfiniri oportet. nec ferendus est procurator qui sibi adserit procurationem: nam hoc ipso suspectus est qui operam suam ingerit invito. nisi forte purgare magis convicium quam procurationem exsequi maluit. et hactenus erit audiendus, si dicat se procuratione quidem carere velle, sed si id inlaesa exidorem suum purgans. plane si dicat in rem suam se procuratorem datum et hoc probaverit, non debet carere propria lite. item si retentione aliqua procurator uti velit, non facile ab eo lis erit trans
Abbreviated transcription (Latin):
ñ defens amstipłacõnis clausła.
¶Q ad omuni diuid undo iuiditiũ
datus ẽ ad agendum. id̾ ⁊ ad defẽ¬
dend̾ uidebiturdatus duplici cau
iudicium accipiendi. U lp̃ .l. uiiii.¬
tore ud inc̃iuitate manente pot̾.
tñ cã prius coginita. Non solum
aut̃ ip̃i qui dedit᷑ ꝓcuratorẽ hoc ꝑ¬
nuttitur. s ⁊̃ hr̃di eius ⁊ cet̾is suc¬
cessorib Incãe aut̃ cognitiõe ñ so¬

Expanded text:
tionis clausula. Qui ad communi diuidundo iudicium datus est, ad agendum item et ad defendendum uidebitur datus duplici cautiudicium accipiendi. 17 Ulpiantore uel in ciuita‹te› manente potest, causa tamen prius cognita. Non solum autem ipsi qui dedit procuratorem hoc permittitur, sed etiam heredi eius et ceteris successoribus. In ca
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯpellitur. s si om̃s h̾ant ⁊ unus
edidit om̃s adelicionem com¬
pellendist̃. quid enĩ si humił
⁊ deplorat᷑ uuꝰ edidit ut dubi¬
b idicio desid̾atur. Nã ⁊ sipłes
tutores tutelã ad ministrau̾int
simul aut õs ccͬe debent aut u¬
nius edicioni subscͥb̾e. ¶ Exigi
tur ab adu̾sario argentarii ius¬
iurand̾ ñ calumpnie cã p᷑ tulare
edi sibi. ne forte ł suꝑuacuas rões¬
labeo ait. ultrotitroq dandi ac¬
cipiendi. cͥredendiobligandi sol¬
uendi cansa sui negotiationẽ. nͦ
isllam rõemꝰ nuda traxit dũ taxat
solutõne debitiinciꝑe. Nec si pig¬
nora acceꝑit aut mãdatũ ꝯpellẽ¬
⁊ ꝙ solui ꝯstitint argentarius ed̾e
deb. Nam ex hoc argentaria ueñ¬
¶ ex ħ edict̾o in id quod int̾fuit actio
ꝯpetit. Uñ apparet ita dem̃ ħ elict̃o¬

Expanded text:
 si omnes habeant et unus ediderit, omnes ad editionem compellendi sunt. quid enim si humilis et deploratus unus edidit, ut dubiibus editio desideratur. nam et si plures tutores tutelam administraverunt simul, aut omnes edere debent aut unius editioni subscribere. Exigitur autem ab adversario argentarii iusiurandum non calumniae causa postulare edi sibi: ne forte vel supervacuas rLabeo ait ultro citro dandi accipiendi, credendi, obligandi solvendi sui causa negotiationem: nec ullam rationem nuda dumtaxat solutione debiti incipere. nec si pignus acceperit aut mandatum, compellenquod solui constituit, argentarius edere debet: nam et hoc ex argentaria uenit.Ex hoc edicto in id quod interfuit actio competit: unde apparet ita demum t
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥ gregẽ ħ ebat capitum tretentoꝵ:
a missis centũ redemit totidẽ ca¬
pita aliena ab eo qui dñium coꝵ
hẽbat. ł aliena ab eo qui bonafi
de possidebat ea. ⁊ ħutiq gregis ĩ¬

Expanded text:
 gregem habebat capitum trecentorum, amissis centum redemit totidem capita aliena ab eo, qui dominium eorum habebat vel aliena ab eo, qui bona fide ea possidebat: et haec utique gregis, i
Abbreviated transcription (Latin):
Idesierat neq pat̾ne successõ is q̃
fi̾aut alterĩ h̾editatisetid si filiꝰ
iste p̃r̃i suo hr̃s extitit ⁊ moueat
controu̾siam quod pat̃ eus post ꝙͣ
hrs extitit mortẽ obierit ile tr̃a¬
ctat᷑ incurrit. an ip̃e sibi c̃am pos¬

Expanded text:
successionis, quae fuerunt alterius hereditatis. quod si filius iste patri suo heres extitit et movet controversiam, quod pater eius, postquam heres extitit, mortem obierit, ille tractatus incurrit, an ipse sibi causam pos
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ordine octurrit actio que ꝓponi¬
t᷑ his quib restituta ẽ hͣrditas.
Nami quisquis susceꝑit restitu¬
tam herectitatẽ ex senatus o sũlto
ex quo accõnes transennt fidei o¬
missaria hereclitatis petitõe uti

Expanded text:
 ordine occurrit actio quae proponitur his, quibus restituta est hereditas. nam quisquis susceperit restitutam hereditatem ex senatus consulto, ex quo actiones transeunt, fideicommissaria hereditatis petitione uti
Abbreviated transcription (Latin):
Der mittenderit possori hereditatis
ꝑtẽ ciiid̃ hereditatis defendere ꝑ¬
tẽ uero cedere. nec enim ꝓ hib ali¬
quẽ totam hereditatẽ possid̾e ⁊ ꝑ¬
tem scire dimidiã ad se ꝑtinere
de alt̾a ꝑte ꝯtrou̾siam ñ facere.

Expanded text:
ermittendum erit possessori hereditatis partem quidem hereditatis defendere, parte vero cedere, nec enim prohibet aliquem totam hereditatem possidere et partem scire dimidiam ad se pertinere, de altera parte controversiam non facere.
Abbreviated transcription (Latin):
uni heredis ex ꝑte instituti filius
qui parrẽ suũ ignorabat uiuo te¬
statore decessisse ꝑtem heredita¬
tis nomine pr̃is ut absentis admi¬
nistrau̾it ⁊pecumias distractis reb
acceꝑit hereditas ab co peti ñ pot̃
qui a noq ꝓ herede. neq ꝓpossõre p̾tia¬
. possid. S ut filius patris negoniũ

Expanded text:
um heredis ex parte instituti filius, qui patrem suum ignorabat uiuo testatore decessisse, partem hereditatis nomine patris ut absentis administrauer‹i›t et pecunias distractis rebus acceperit, hereditas ab eo peti non potest, quia neque pro herede neque pro possessore pretia possidet, sed ut filius patris negotium
Abbreviated transcription (Latin):
tor ex uenditõe ꝑueniss pet̾e cos oꝑ¬
t̾e ⁊ nichilominus ꝑtẽ dĩnudiã
hereditatis a quo heredib eius ĩtã
fote siũ oninis ea pecunia penes eũ
qui ꝓcurator fuiss resideret ut õe
ꝑtem dimidiã coheredi suo reddi¬
diss. ip̃m ex uimdia ꝑte ⁊ ex di

Expanded text:
 petere eos oportere: et nihilo minus partem dimidiam hereditatis a coheredibus eius. ita fore, sive omnis ea pecunia penes eum qui procurator fuisset resideret, ut omnem rtem dimidiam coheredi suo reddidisset, ipsum ex dimidia
Abbreviated transcription (Latin):
umis inasia erãt cius p̃curator uẽ¬
dicõem fecit ⁊ pecuiiã ꝓ parte̾ ãb
tulerat. pꝰca apparint eun qui ĩ
asia erat añte decessisse. instituto
ex ꝑte uiidia ħede ꝓcrratore
suo ⁊ex ꝑte alio q̃situm ẽ quẽad̾m¬
U pecunia ex hereclitate petem ua ẽz
responsuni ẽ ab eo qui ꝓcurator eĩ

Expanded text:
ia erat: eius procurator venditionem fecit et pecuniam pro parte eius abstulerat: postea apparuerit eum qui in Asia erat antea decessisse instituto ex parte dimidia herede procuratore suo et ex parte alio. quaesitum est, quemadmodum pecunia ex hereditate petenda esset. responsum est ab eo, qui pr
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ oĩb reb mobilib tam añm alib
ꝙͣis q̃ anima carent. ⁊ ĩ his q̃ solo
ꝑsone que sunt uris ñri ut puta¬
lib̾i qui s̃ in pͣtate nr̃a ñ petũt᷑. pe¬
tunt᷑ igit᷑ aut p̾audiciis aut inter¬
dtis aut ꝯuitoe p̃toria ⁊ ita pom
quis uendicet. siquis ita petut fiͣ¬
liũ suũ ł ĩn potestate ex uirẽ roͣ¬
recte eum egisse. Ait enĩ adiecta
cã ex lege quiritum ueͬndicare
posse. ¶ ꝑ hanc aut̃ accõnem ñ
solum singule res uendicabuntur
s posse et iã gregem uendicari põ

Expanded text:
in omnibus rebus mobilibus, tam animalibus quam his que anima carent, et in his que solo persone, que sunt iuris nliberi qui sunt in potestate, non petuntur: petuntur igitur aut praeiudiciis aut interdictis aut cognitione praetoria, et ita Pomquis uindicet: si quis ita petit 'filium suum' uel 'in potestate ex iure Rorecte eum egisse: ait enim adiecta causa ex lege Quiritium uindicare posse. Per hanc autem actionem non solum singulae res uindicabuntur, sed posse etiam greg
Abbreviated transcription (Latin):
ut qͣm dui ꝓhis uectigal penda¬
tur tamdiu. nec ip̃is qui condi¬
uxerunt n his qui in locũ ip̃oꝵ¬
⁊ successunt auferri eos liccat. Nõ
uet̾tigales sunt qui it acolencli
dantur ut prinatis agros colẽdoᷤ
ũ fundum fruendũ facie ꝯduxer̃t
amunicipib qͣmuis ñ efficiant᷑

Expanded text:
 his uectigal pendatur, quamdiu neque ipsis, qui conduxerint, neque his, qui in locum eorum successerunt, auferri eos liceat: non uectigales sunt, qui ita colendi dantur ut priuatim agros nostros um fundum fruendum conduxerunt a municipibus, quamuis non efficiantur
Abbreviated transcription (Latin):
statuere uenditorẽ deb̾e utrum ꝯmis¬
soriam lielit exertere: an potius p̃¬
tum pet̾e nec posse ꝯmissoriã elegit
postea n̾ariare.¶ In omissoriã
aut̃ hoc solet duenire. ut si uencli¬
tor eundẽ fundũ uend̾et qͣnto mi¬
noris uendidit id aptiore emptore

Expanded text:
re uenditorem debere, utrum commissoriam uelit exercere an potius pretium petere, nec posse, si commissoriam elegit, postea uariare.In commissoriam etiam hoc solet conuenire, ut, si uenditor eundem fundum uenderet, quanto minoris uendiderit, id a priore emptore
Abbreviated transcription (Latin):
rior emptor pꝰ meliorẽ olitõe obla¬
tam ob pecuniã in exordio uendi¬
tori de precio solutã cͣc scłm empto¬
rem citra delegationẽ uire stipula¬
nonis int̾positam agere ũ pot̃.
magis ut sub ꝯlicione resolui ẽp¬
tio ꝙͣ sub odicõe contrai uideat᷑.¬
ui uenditor fundi Pomp̃.ł.
ita cau̾it in lege. si ad diem pecu¬
nia soluta ñ sit ut fundus incmp¬
tus sit: ita accipitiir in emptus eẽ
fundũs. siuenditor iuemptũ eum
ẽe uelit. quia id uenclitoris causa ca¬
ue tur. Nam si alt acciperetur ex y¬
usta uilla iup̾tate emptoris fufmcẽt
ut ñ dando pecuniã inemptum fa¬
tõnib ad dicit᷑ si uolet uenclitor
hoc ẽ ut insiintra certũ diẽ p̾tiũ
sit ex solutum inemptus fieret:
uideamus q̃m ad̾m uenditor agat
tam defundo qͣin de his q̃ ex fundo
ꝑcepta sunt. It̃ q si de terior sit fũ¬
qͥus effectus fc̃o emptoris equidẽ fi¬
nt᷑a e empͥtio s iam dẽci sa q̃stio ẽ
Ex uentlito accõe ꝯpetere ut resscͥ¬

Expanded text:
rior emptor post meliorem condicionem oblatam ob pecuniam in exordio uenditori de pretio solutam contra secundum emptorem citra delegationem iure stipulationis interpositam agere non potesmagis est, ut sub condicione resolui emptio quam sub condicione contrahi uideatum venditor fundi in lege ita caverit: "si ad diem pecunia soluta non sit, ut fundus inemptus sit", ita accipitur inemptus esse fundus, si venditor inemptum eum esse velit, quia id venditoris causa caveretur: nam si aliter acciperetur, exusta villa in potestate emptoris futurum, ut non dando pecuniam inemptum fationibus adicitur, si volet venditor hoc est ut, nisi intra certum diem pretium sit exsolutum, inemptus fieret, videamus, quemadmodum venditor agat tam de fundo quam de his, quae ex fundo percepta sint, itemque si deterior fundus effectus sit facto emptoris. et quidem finita est emptio: sed iam decisa quaestio est ex vendito actionem competere, ut rescri
Abbreviated transcription (Latin):
ut que dam ei acceclant que ñ acces¬
seri᷑prioriemptori. siñ minoris
sint hec ꝙͣ quod pluris pꝰ ca fundꝰ
uenierit: prior uenditõ ualet. qͣi
melior oclicio allata ñsit: simino¬
ris ũ sint. i demq extim and̃ ẽ si di¬
eslongior p̃cii solucudi data fu̾¬
it. ut q̃ratur qͣntum exnsura eius
temꝑis capi pot̾it.lp̃ .ł.¬
mꝑatre seuerus. aut̃. rescͥpsit. sic̃
fruct̾us indiem ad dicte domus c̃
melior conditio fu̾it allata uen¬
ditori restitui necẽe ẽ. ita rursus
q̃ prior emꝑtor medio tempore
neccͣio ꝓbau̾it. rrogata de reqitu
retineri ł siñ sufficiat solui equũ
ẽ. ⁊ credo sensisse principẽ de emp¬
ciat. scłm suꝑiorẽ ad ieccionẽ is¬
hꝯ sernus inemptus erit cuins p̃t ħ¬

Expanded text:
ut quaedam ei accedant, non quae accesserint priori emptori, si non minoris sint hae res, quam quo pluris postea fundus venierit, prior venditio valet, quasi melior condicio allata non sit: si minoris sint. idemque aestimandum est, si dies longior pretii solvendi data fuerit, ut quaeratur, quantum ex usura eius temporis capi potuerit. ator Seuerus rescripsit: 'Sicut fructus in diem addictae domus, cum melior condicio fuerit allata, uenditori restitui necesse est, ita rursus quae prior emptor medio tempore necessario probauerit erogata, de reditu retineri uel, si non sufficiat, solui aequum est'. et credo sensisse principem de empciat: secundum superiorem adiectionem is seruus ‹i›nemptus erit, cuius pre
Abbreviated transcription (Latin):
um intliem duob sociis fundiis
sit addictus uno ex his p̃ tium ad¬
iciente. etiã ꝓ ip̃ius parte apriore
uendicõe discedi rectius existima
addic̃um ẽ. ⁊ uenditor alio fundo
aplicito ip̃m fundum p̾t̾iori emp¬
tori ad dixit. ⁊ id sine dolo malo fe¬
diem ad dictum erat fecit s aliud
q̃ cũ co uenierit tñ si uenditor doꝰ¬
lo caret: prioris emptoris cã ab soluta
ẽ. Id enĩ solum intuend̾ ẽ anpriori

Expanded text:
um in diem duobus sociis fundus sit addictus, uno ex his pretium adiciente etiam pro ipsius parte a priore venditione discedi rectius existimatadiectum est et venditor alio fundo applicito eum ipsum fundi posteriori emptori addixit et id sine dolo malo fediem addictum erat, sed aliud quoque cum eo uenierit, tamen, si uenditor dolo caret, prioris emptoris causa absoluta est: id enim solum intuendum est, an priori
Abbreviated transcription (Latin):
iie a iadu̾sũ siͣ ꝙ si prior emptor ita
contrar̃ ut nisi totũ fuudum emp¬
tum nollet hr̃e ñ hr̃e eum eam ꝑtẽ
emptã ꝙͣ unus ex sociis emptori
pͣt̾iori addic̾e noluit.  uerũ ẽ aũ¬

Expanded text:
ine animadversum, quod si prior emptor ita ine animadversum, quod si prior emptor ita contraxit, ut nisi totum, fundum emptum nollet habere, non habere eum eam partem emptam, quam unus ex sociis posteriori emptori addicere noluit. Verum est au
Abbreviated transcription (Latin):
etl si ꝓponatur acrectitore pignus in
dieni ad dictum ñ pot̾ uid̾i bona fide
negotiũ agi: nisi adiectio recipiatur.
Quid ergo ẽ si inops emptor ⁊ impe¬
liende tm̃modo uendicionis cã inter¬
uenit: pot̃ cretditor sine ꝑiculo pri¬
or emptori addicere. Ulp̃ .ł.¬
uod aut̃ sab̾ scͥb̾. fundũ indiẽ adi
ciũposse. rursus qui semel fu̾it in
clicm ad dictus rõne cusmͦi defend̾:
quia prioris inquit emptoris sta¬
tun fit. scilicet qͣi ñ uideatur melior
odicio allata. si ñ secure sctło emp¬
tori fundus addicitur. s alia licita¬
int᷑ cẽ multum qͥd ĩt̾ cͣcͣhentes accũ
sit. nec impedirte quicqͣm ł hoc agi
ut sepuis fundus collocetur dum
res auenditore discedat. Itq sab̾
Nł. si uno p̃cio nendicłint: dicend̾
ẽ totã priori emptã manere. quẽ ad¬
mod̾ siquis michi totum fundũ
ad diem ad dixisset: p̃ea uero p̾tio
adiecto dimidium alii ad dix̾it. cel
sus idẽ ꝓbat ⁊ adicit mirarise autie¬

Expanded text:
ed si proponatur a creditore pignus in diem addictum, non potest uideri bona fide negotium agi, nisi adiectio recipiatur. quid ergo est, si inops emptor et impediendae tantummodo uenditionis causa interuenit? potest creditor sine periculo priori emptori addicere. 11 uod autem Sabinus scribit fundum in diem addici non posse rursus, qui semel fuerat in diem addictus, ratione eiusmodi defendit, quia prioris, inquit, emptoris statim fit, scilicet quasi non uideatur melior condicio allata, si non secure secundo emptori fundus addicitur, sed alia licitainteresse multum, quid inter contrahentes actum sit, nec impedire quicquam vel hoc agi, ut saepius fundus collocetur, dum res a uenditore discedat.Item quod S si uno pretio vendiderint, dicendum est totam priori emptam manere, quemadmodum si quis mihi totum fundum ad diem addixisset, postea vero pretio adiecto dimidium alii addixerit. Celssus idem probat et adicit mirari se a nem
Abbreviated transcription (Latin):
te h̃t. ł dño rei ꝑerrorẽ id ad dix̃¬
it. quia ñ ẽ emptio hiscasib quod
si alieno seruo ꝙ̃ putau̾it lib̾m
ẽẽ ad dixerit. ecͣ se hẽbit. ⁊ erit hic
similis eͣgenti emptori qui melio¬
rẽ odicõeni attułit. ¶ Pret̾ corpꝰ ni¬
fructus eͦum ñ seqͣnt᷑ qui secuturi
ẽẽnt prioreni emptorẽ. melior odici¬
uendicor mortuus sit: siue p᷑ diem
heres ei existat siue õino ñ existat: pͥor
domino placeat intelligi ñ pot̾.
c̃ his quiuendat ñ esti existati ꝙ siĩ¬
tra diem adiectionis hr̃s exstat: me¬
lior ꝯdicio ei ad ferri potest. Si
fundus in diem adiectus fu̾it pluris

Expanded text:
te habet, vel domino rei per errorem id addixete habet, vel domino rei per errorem id addixerit, quia non est emptio his casibus. quod si alieno servo, quem putaverit liberum esse, addixerit, contra se habebit et erit hic similis egenti. Emptorem, qui meliorem condicionem attulerit, praeter corpus nifructus eum non sequantur, qui secuturi essent priorem emptorem, melior condiciuenditor mortuus sit, siue post diem heres ei exsistat siue omnino non exsistat, priori domino placeat, intellegi non potest, cum is qui uendat non exsistat: quod si intra diem adiectionis heres existat, melior condicio ei adferri potest.Si fundus in diem addictus fuerit pluris
Abbreviated transcription (Latin):
i uenditor simulau̾it meliorẽ al¬
latam ꝯdicionẽ c̃ iiuoris uel etrã
tantũdẽ alii uenderet: utriq emp¬
tori insolidũ er̃ obligat᷑ s si emptor
alium ũ idonc̃ũ subiecit eiq fundꝰ
additus ẽ.: ũ uideo inquid quẽad̾ m
priori sit emptus. cũ alia uendicõ
ruera pꝰea subsecuta sit. s uerũẽ
uenditorẽ deceptum ex uendito as
cõnem hr̃e cum priore emptore qͣns¬
ti sua int̾ sit id ñ eẽ fc̃m. ꝑ qͣm acci¬
onem ⁊ fructus quos prior emptor
ꝑcepit. ⁊ quod det̾ior res culpa ĩ dolo
eus fcã sit: recipiet uenditor. ⁊ ita
labeoni ⁊ nerue placet sedsine¬
ut subiecit emptorẽ. maiore autẽt¬
p̃tio ad dictum ẽ p̃dium ei qui sol¬
uendo ñ ẽ. abitum ẽ apriore empt̃oe.
qr melior ntelligitur qͣm uendi¬
tor ꝯ pbauit: cui licuit ñ adicere si
⁊ si pͥupillus post ea sine tutoris
uenditore. auitur apriore ẽpͥtõe.
idem ⁊ inseruo alieno aliter atci
siseruo suo ł filio quẽ in potesta¬

Expanded text:
i uenditor simulauerit meliorem allatam condicionem, cum minoris uel etiam tantidem alii uenderet, utrique emptori in solidum erit obligatus.Sed si emptor alium non idoneum subiecit eique fundus addictus est, non video, inquit, quemadmodum priori sit emptus, cum alia venditio et vera postea subsecuta sit. sed verum est venditorem tionem habere cum priore emptore, quanti sua intersit id non esse factum, per quam actionem et fructus, quos prior emptor perceperit et quo deterior res culpa vel dolo malo eius facta sit, recipiet venditor. et ita Labeoni et Nervae placet. Sed si neutpretio addictum est praedium ei qui soluendo non est, abitum est a priore emptione, quia ea melior intellegitur quam uenditor comprobauit, cui licuit non addicere.Sed et si pupillus postea sine tutoris venditore abibitur a priore emptione. idem et de servo alieno: aliter atque si servo suo vel filio, quem in potesta
Abbreviated transcription (Latin):
eipi. ħ aũt actio cũ ex neg̃õ gesto
oriatur.⁊ h̾rdi in h̾edem competit.
Si exsccutor ap̃tore in negocio m¬
⁊eo datus dolum michi fe̾c̾it dabitur
scribit dolum solũmͦ u̾sari. Nam
essi affectione cpastus ne bona mea
distrahãtur negociis tenieis obtu¬
łis equissimũ cẽ tolum. dum taxat

Expanded text:
cipi. Haec autem actio cum ex negotio gesto oriatur, et heredi et in heredem competit. Si exsecutor a praetore in negotio meo datus dolum mihi fecerit, dabiturscribit dolum solummodo uersari: nam si affectione coactus, ne bona mea distrahantur, negotiis te meis optuleris, aequissimum esse dolum dumtaxat
Abbreviated transcription (Latin):
Si pupilli tui negotia gessero ñ mã¬
dato tuo. s ne tutele iudicio tenea
s ⁊̃ pupillũ modo si locu plettior
fu̾it factus. ¶It si ꝓcuratori tuo
tõe ut creditorẽ tuũ ł pignus tuum
lib̾et adu̾sus te negõꝵ gõr actõnem¬

Expanded text:
si pupilli tui negotia gessero non mandatu tuo, sed ne tutelae iudicio tenearsed et pupillum, modo si locupletior fuerit factus. Item si procuratori tuo tione, ut creditorem tuum uel pignus tuum liberet, aduersus te nego
Abbreviated transcription (Latin):
ei abẽ. quia improbe ad negotia
mea accessit. s inquo ego locuple¬
ctior factus sum ht̃ cͣc me actd̃em.
¶Siquis ita simpliciter nersatus ẽ

Expanded text:
ei abest, quia improbe ad negotia mea accessit, sed in quod ‹e›go locupletior factus sum habet contra me actionem. Si quis ita simpliciter uersatus e
Abbreviated transcription (Latin):
it p̾tor siquis negocia alt̾ius sul
quis negocia q̃ ciuusq cũ is morit᷑
fiunt gesserit. iudiciũ eo nomĩe
dabo ħ ulaa siquis sic sunt accipiẽ¬
da. siue que. Nam ⁊ mulieres negõ
quit ⁊ hoc adutrumq sexum refer¬
t᷑. ¶Dupillus sane si nogotia gesse¬
rit. p̃ rescriptum diui pu eciã oue¬
niri pot̃. in id ꝙ factus ẽ locuplec¬
tior agesido autͣ compensationẽ
eius ꝙ gessit pititur. ¶ Et si furio¬
ratori aut̃ furiosi ł furiose ad¬
u̾sus eum. eamue. dandã neg̃oꝵ¬
gõꝵ actõem lab̾o ait. ¶ ħ u̾ba
suũ quis nogotia que cuiꝰq cum is
moritur fi̾unt gesserit significãt
illud temp᷑ quoquis post mortẽ a¬
licuius negõtia gessit de quo fuit
necessariũ edit̾e cm̃i neqi testatoriͤ
iam defuncti neq hr̃dis qui ñ dũ
uteturis siquid accessit p mortẽ
it puta partus ⁊ fetus. ⁊ fructus.

Expanded text:
it praetor: 'Si quis negotia alterius, siue quis negotia, quae cuiusque cum is moritur fuerint, gesserit: iudicium eo nomine dabo.' Haec uerba 'si quis' sic sunt accipienda 'siue quae': nam et mulieres negoti, inquit: et hoc ad utrumque sexum refertur. Pupillus sane si negotia gesserit, post rescriptum diui Pii etiam conueniri potest in id quod factus est locupletior: agendo autem conpensationem eius quod gessit patitur. Et si furioratori autem furiosi uel furiosae aduersus eum eamue dandam actionem Labeo ait. Haec uerba: 'siue quis negotia, quae cuiusque cum is moritur fuerint, gesserit' significant illud tempus, quo quis post mortem alicuius negotia gessit: de quo fuit necessarium edicere, quoniam neque testatoris iam defuncti neque heredis qui nondum uidetur. sed si quid accessit post mortem, ut puta