comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pannis integris. cabullis. bouis. uaccis. uł alio pecu¬
lio &uxores uł infantes. non fiant dispoliati
ꝓhicre deeorũ uestim̃tis accipiat legitimũ a gre¬
bannũ idẽ lib̵ .iii. Qui uero non habuerit am¬
plius insupra scripto prȩtio ualente nisi libras
rouna. abuerit soł v. Itai ut iterũ se ualeat prȩ¬
parire addĩ seruitiũ. & nram utilitatẽ. & nr̃ĩ
mis sicaueant & diligenter inqui rant neꝑ aliqđ
malũ ingenium subtra hant nram iustitiã alte¬
ritra dendo aut cõmendendo: Cen sus regalis un¬
de cumq: legitime &ibat uolo ut inde soluatur
Siue de ꝓpria ꝑsona hominis. siue derebus:
Dela tronibus sicut iam in alio capitulare com¬
quiuxores fis calinis regias. & feminis liberis
heredita teparentũ. uł decau sa sua querendi
nec de testimonia deicre abicumur sedtilis
exim nobis inac ciut honor serue᷑ qualis&
anteces soris nr̃is regibus. uł impera toribus ser

Expanded text:
pannis integris, caballis, boves, vaccis, vel alio pecupannis integris, caballis, boves, vaccis, vel alio peculio, et uxores vel infantes non fiant dispoliati hac re, de eorum vestimentis, accipiat legitimum haribannum, id est libras tres. Qui vero non habuerit amplius in suprascripto pretio valente nisi libras iterum se valeat praeparare ad Dei servitium et nostram utilitatem. Et nostri missi caveant et diligenter inquirant, ne per aliquod malum ingenium subtrahant nostram iustitiam, alteri tradendo aut commendando. 20. Census regalis undecumque legittime exiebat, volumus ut inde solvatur, sive de propria persona hominis, sive de rebus. De latronibus, sicut iam antea in alio capitulari comqui uxores fiscalinas regias, et de feminis liberis hereditate parentum, vel de causa sua quaerenda, nec de testimonio pro hac re abiciantur; sed talis etiam nobis in hac causa honor servetur, qualis et antecessoribus nostris regibu
Abbreviated transcription (Latin):
facciant & here ditate & regale obsequium minu¬
atur. & ipsi here des ꝓpter indigentiã mendici
uł latrones seumale factores ef ficiantur. &
ut sepius non fiant manniti nisi sicut inalio¬
capitularȩ prȩcepimus itaseruetur. De ȩcde¬
siis seu scis nouiter sine auo toritate inuentis
Misi ep̃o ꝓbante minime uenerentur: salua
&iam de hoc & deomnibus ȩcde sus canonica auc¬
toritate: Defalsismonetis quia in multis locis
contra iustitiã. & contra edic tum fiunt uolumꝰ
ut nulla alio mon&a sit nisirit palatio nr̃o : nisi
forteiterũ a nobis aliter fuerit ordinatũ. Illita¬
men denarii quimodo moneati sunt sipen santes
meri fuerint. ha beintur: Beagrebanno uolumꝰ
ut missinrĩ. hoc anno fideliter & actire debeant
absquȩ ullius ꝑ sonȩ gratie blanditiȩ. seuterro¬
re scđm iussionẽ nram idẽ. ut de homine haben¬
tem liberas VI in auro in argento. inbruneis. heram̃to

Expanded text:
fiant exhaereditati, et regale obsequium minufiant exhaereditati, et regale obsequium minuatur, et ipsi propter indigentiam mendici vel latrones seu malefactores efficiantur, et ut saepius non fiant manniti ad placicapitulare praecepimus , ita servetur. 17. De ecclesiis seu sanctis noviter sine auctoritate inventis, nisi episcopo probante minime venerentur: salva etiam de hoc et de omnibus ecclesiis canonica auctoritate. 18. De falsis monetis, quia in multis locis contra iustitiam et contra edictum fiunt, volumus ut nullo alio loco moneta sit, nisi in palatio nostro, nisi forte iterum a nobis aliter fuerit ordinatum. Illi tamen denarii qui modo monetati sunt, si pensantes et meri fuerint, habeantur. 19. De heribanno volumus, ut missi nostri hoc anno fideliter exactare debeant absque ullius personae gratia, blanditiae, seu terrore, secundum iussionem nostram; id est, ut de homine habente libras sex in auro, in argento, bruneis, aeramento,
Abbreviated transcription (Latin):
ter etiam nec de his qui sine negotiandi causa substan¬
tiã suam deunadomosua adalim ducant. Aut
ad exercitum. Siquid uero fiertunde dubite tur. xd
ꝓximũ placitũ nrm̃ quod cũ ipsis missis abiturisu¬
mus In terrogetur: De fugitiuis clericis. seu laicis
ut &iã feminis sicut iam in alio capitulare prȩ¬
cepimus : ita seru&: Deliberis hominib: qui ad ser¬
uiciũ dĩse tradereuolunt ut prius hoc non fa
cient quã a nobis postulent: Hoc ideo : quia
audiuimus aliquos & illis. nontam causa de
fugiendo. quos dã uero cupiditatis causa ab his
quires illorum concupescunt circũ uentos au¬
diuimus. & hoc ideo fieri ꝓhibemus: Deob pressi
one pauperũ liberorũ hominũ non faciant a po¬
tentiorib ꝑ aliquod malum ingeniũ contra ius¬
titiã obpressi: Itaut coactirẽs illorũ uendant
autradant. Ide hoc & supra & de liberis homini¬
bus dicimus. Ne forteparentes contra iustitiã

Expanded text:
ter etiam nec de his qui sine negotiandi causa substanter etiam nec de his qui sine negotiandi causa substantiam suam de una domo sua ad aliam ducunt, aut in exercitum. Si quid vero fuerit unde dubitetur, ad proximum placitum nostrum quod cum ipsis missis habituri sumus, interrogetur. 14. De fugitivis clericis sive laicis, vel etiam feminis, sicut iam in alio capitulare praeibus. De liberis hominibus, qui ad servitium Dei se tradere volunt, ut prius hoc non faciant, quam a nobis licentiam postulent. Hoc ideo, quia audivimus aliquos ex illis non tam causa devfugienda, quosdam vero cupiditatis causa ab his qui res illorum concupiscunt circumventos audivimusone pauperum liberorum, ut non a potentioribus per aliquod malum ingenium contra justitiam obpressi, ita ut coacti res eorum vendant aut tradant. Ideo haec de liberis hominibus dicimus, n
Abbreviated transcription (Latin):
dimit tantur testes adiura mentũ antequĩ
discuciantur. & si aliter discuti non possint sepa¬
rantur ad inuicẽ & singulariter inquiran tur
& non solũ accusitoribus. liceat testes eligere
absente suo causatore & omnino nullus nisue¬
iunus ad iura mentũ adtes timoniũ admittat᷑¬
dicat ille qui refuta. Et ꝓb& quareillum recipe¬
renoll& : & deipso pago non de all tero tes teseli¬
gantur : nisi &si forte longius extracomitatũ
causa sit inquirendũ. & siquis conuictus fuerit
idestut praui. aduocati. uicȩ domni. uicarii. & cen¬
tenarii. tollantur. & tales eligantur quales & sci¬
ant &uelint iuste causas discernere : & termina¬
re: &si comis prauus inuentus fuerit nob nuncie᷑.
Detolone is plac& nobis ut antiqua & iusta telonea
a negotiatorib: &igantur : tam de pontibus quã de
nauigus. seu& mercatis: Noua uero
transitur sed his similia inquib nullũ adiutoriũ
iterantibus prestantur ut non exigantur: Simili¬

Expanded text:
dmittantur testes ad juramentum antequam discutiantur: et si aliter discuti non possint, separentur ab invicem, et singulariter inquirantur. Et non licet soli accusatori testes eligere absente suo causatore. Et omnino nullus nisi jejunus ad juramentum vel ad testimonium admittatdicat ille qui eum refutat, et probet quare illum recipere nolit. Et de ipso pago non de altero testes eligantur, nisi forte longius extra comitatum causa sit inquirenda. Et si quis convictus fueritid est ut pravi advocati vicedomini vicarii aut centenarii tollantur, et tales eligantur, qui sciant . Et si comes pravus inventus fuerit nobis nuntietur. 13. De teloneis placet nobis, ut antiqua et iusta telonea a negotiatoribus exigantur, tam de pontibus, quam et de navigiis seu mercatis. Nova vero transitur, seu et his similia, in quibus nullum adiutorium iterantibus praestatur, ut non exigantur. Simili
Abbreviated transcription (Latin):
Ut neo colonus nec fiscalinus possint alicubi
tra ditiones facere
Vt nullus p̃sumat hominẽ in iuditiomitte¬
re sine causa nisiuidicata fiat
Vt liber homo qui in monasterio regulari comã
lege contin& plemter scđm ipsã legem reuua¬
diata fiant & in post modũ uł domnꝰ rex. ł
ille cuius causa ẽ. iuxta quod eiplacuerit
miseri cor diã faciat
De epĩs abbatibus. comitib qui ad pla citũ
nr̃m Nonde uenerunt
Vt nullus ebrius suã causã in mallo possit
conqui rere nec tes timoniũ dicere nec pla¬
citum comis habeat nisi ie iunus
Ut nul liliceat alium cogere adibendum
Demissis nris dis currentibus uł c&eris hominib¬
ꝓpter utilitatẽ nram̃ iter agentibus ut nullus
mansionẽ contradicere pre sumat
Decanib quiindex troarmo tonsisunt ut homoqui
nouiter additȩ sunt & post quã om̃s consense¬
runt sub scriptiones & minu firmationes suas
in ipsis cipitulis faciant
Ut nulius ad placitũ bannut᷑ nisiqui causã suã

Expanded text:
Ut nec colonus nec fiscalinus foras mitio possint alicubi traditiones facere. 11. Ut nullus praesumat hominem in iuditio mittere sine causa, nisi iudicatum fiat. 12. Ut liber homo qui in monasterio regulari comam lege continet, pleniter secundum ipsam legem rewadiata fiant; et in postmodum vel domnus rex, vel ille cuius causa est, iuxta quod ei placuerit, misericordiam faciatpis, abbatibus, comitibus qui ad placitum nostrum non venerunt. 15. Ut nullus ebrius suam causam in mallo possit conquirere, nec testimonium dicere. Nec placitum comis habeat, nisi ieiunus. 16 Ut nemini liceat alium cogere ad bibendumDe missis nostris discurrentibus, vel caeteris hominibus in utilitate nostra iter agentibus, ut nullus mansione contradicere praesumat. 18. De canibus qui in dextro armo tunsi sunt, ut homo quinoviter addita sunt. Et postquam omnes consenserint, subscriptiones et manufirmationes suas in ipsis capitulis faciant. 20. Ut nullus ad placitum banniatur, nisi qui causam suam
Abbreviated transcription (Latin):
Ut in fantulȩ gatis puellȩ non uellent᷑. Ante quã
illielegere sciant quid uellint salua cinonica auo¬
toritite: Ut laici non sint ꝓpositimona chorum
inframonasteria. nec archidia coni sint laici De in¬
cestuo sis ut canonice &aminent᷑ & nec ꝓpter ali¬
quos amicitie quidẽ relaxantur quidã uero cons¬
tringant᷑ cõmuniter eclȩsiae & populis:

Expanded text:
Ut infantulae aetatis puaellae non velentur, antequam illi elegere sciant quid velint, salva canonica auctoritate. 15. Ut laici non sint praepositi monachorum infra monasteria, nec archidiaconi sint laici 16. De incestuosis, ut canonicae examinentur, et nec propter alicuius amicitiam quidam relaxentur, quidam vero constringantur. COMMUN
Abbreviated transcription (Latin):
De cuis: admonendis deccdenis emex daindis &¬
Ut mis sinit̃ scabinios aduocatos notarios per
singula loca elegant & eorũ nomina quando
reuersi fuerint secum seripta deferent
De his qui legem seriure contep̃se ritot ut ꝑfide¬
uis sores ad p̃sentiã regis deducantur
Utuii qui hagrebunnũ soluere debent cõiectũ
De fugitiuis aopere grinis ut dis tringantur

Expanded text:
debent nullum crimen possit indicere3. Ut missi nostri scabimos, advocatos, notarios per singula loca elegant; et eorum nomina, quando reversi fuerint, secum scripta deferant. 4. De his qui legem servare contempserint, ut per fideiussores ad praesentia regis deducantur. 5. Ut illi qui haribannum solvere debent, coniectum De fugiti
Abbreviated transcription (Latin):
iqis ꝑ cartã ingenuitatis ad omino suo legitime
liber tatẽ est consecutus liber ꝑmaneat. Si
uero eũ aliquis inius te inseruire temptaue¬
Ille qui hoc tep̃tiuit multa que in cairta dis¬
scripti est soluere cogatur. Siuero carta non pa¬
ruerit sedum abil loquieũ inser uire uoluerit
dis facta est uue regel dũ eius componat
Duas par tes illi cui inser uire uoluerit ter¬
tia regi. Et ille iterum ꝑ precep tũ regis li
serit ibiq constitutus dimnũ aliquod cuili¬
b& fecęrit qui eũ in locũ uua dii sus cepit aut
ei uua dio suscepit. &qui damn fecit dimit¬
tat iuxta qua litatẽ rei cogatur enĩ dire. Siuero
liberã feminĩ habuerit usque dum in pignꝰ
titerit & fiuos habuerint liberi pmane u¬

Expanded text:
is per cartam ingenuitatis a domino suo legitime is per cartam ingenuitatis a domino suo legitime libertatem est consecutus, liber permaneat. Si vero aliquis eum iniuste inservire temptaveomprobaverit, ille qui hoc temptavit, multam quae in carta scripta est, solvere cogatur. Si vero carta non paruerit, sed iam ab illo qui eum inservire voluerit disfacta est, widrigildum eius componat, duas partes illi quem inservire voluerit, tertiam regi; et ille iterum per praeceptum regis libserit, ibique constitutus damnum aliquod cuilibet fecerit, qui eum in loco wadii suscepit, autuod eum in wadio suscepit. Et qui damnum fecit demissus iuxta qualitatem regi cogatur emendare. Si vero liberam feminam habuerit, usque dum in pignus extiterit, et filios habuerint liberi permane
Abbreviated transcription (Latin):
iqis deliber tatesua fuerit inter pellatus &ti¬
mens ne in seruitiũ cadat aliquem depropin¬
quis suis ꝑquẽ se inseruitiũ casurum tim& oc¬
ciderit id est par tẽ patrem matrẽ patru elẽ
auunculũ uł quẽ lib& huius modi ꝓpinquita¬
tis per sona ipse qui hoc ꝑpe trauerit moriat᷑
Agnitio eiꝰ & consanguinitas inseruitutẽ cadit
Et sinegauerit se il lũ occidisse ad nouẽ uome¬
res ignitos iuditio dĩ & aminatus accedat
uires suas ꝓanima sua. ad caram dĩ tradere uo¬
Uluerit domi tra ditione faciat corã testibus
legiti imis & quae ac tenus in hoste facte sunt tra¬
ditiones dequib nul la est ques tio sta biles ꝑma¬
neant
iuero aliquis aliores suas tra diderit & moste ꝓ
fectus fuerit & illecuires traditas sunt interim
motuus fuerit quires tradidit cumre uersus
fuerit adibitis testib quorã quibus traditiofac¬
ta est ressuas recipiat. Siaut̃ & ipse mor tu¬
us fuerit heredes eius legitimȩ res tradita
recipiant

Expanded text:
quis de libertate sua fuerit interpellatus, et timens ne in servitium cadat, aliquem de propinquis suis, per quem se in servitium casurum timens occiderit, id est patrem, matrem, patruelem, avunculum vel quemlibet huiusmodi propinquitatis personam: ipse qui hoc perpetraverit, moriatur; cognatio eius et consanguinitas in servitutem cadat. Et si negaverit se illum occidisse, ad novem vomeres ignitos iuditio Dei examinandus accedatres suas pro anima sua ad casam Dei tradere voluerit, domi traditionem faciat coram testibus legitimis. Et quae actenus in hoste factae sunt traditiones, de quibus nulla est quaesitio, stabilis permaneant. Si vero aliquis alii res suas tradiderit, et in ofectus fuerit, et ille cui res traditae sunt interim mortuus fuerit, qui res tradidit, cum reversus fuerit, adhibitis testibus coram quibus traditio facta est, res suas recipiat. Si autem et ipse mortuus fuerit, heredes eius legitimi res traditas recipiant
Abbreviated transcription (Latin):
idĩ pronũ nrm̃ quodinuestitura genitoris nrĩ fuitꝰ
alicuiqentũ : & diderit si ne nra ius sione aliud

Expanded text:
ium nostrum, quod in vestitura genitoris nostri fuit, alicui quaerenti reddiderit sine nostra iussione, aliud
Abbreviated transcription (Latin):
Ipseu ꝓpt̃tilẽ p̃sũtionẽ in exiliqͣmittatur ad quintũ
tẽpus nob placuerit: restim̃ sus ñ amit tat. Quic
QUIDINCÕ POSITIONẼ UIRGILDI DARIN DebeAT
cõ positionẽ uuirgil diuolumꝰ ut eident : q̃ in lege con¬
tinentur excepto accipitre & spada qr ꝓpter illa duo
aliquocies ꝑ iuriũ cõmittit᷑: quando maioris p̃tiiꝙͣ illi
lerit: semotim unã quãq: rem scđm legẽ reddit & si hoc

Expanded text:
pter talem praesumptionem in exilium mittatur, ad quantum tempus nobis placuerit: res tamen suas non amittat. 8. Quid in conpositione wirgildi dari non debeat. In conpositione wirgildi volumus ut ea dentur quae in lege continentur, excepto accipitre et spata, quia propter illa duo aliquoties periurium conmittitur, quando maioris pretii quam illa lerit, semotim unamquamque rem secundum legem reddat. Et si hoc
Abbreviated transcription (Latin):
id tractoriã quȩ ꝓpt̃ missosrecipiendos dirigitꝰ aut honõ¬
resquos hab& amittat : aut in eo loco ubi p̃dictosmis¬
sos sus cipere debuit tã diure sideat & desiuis ebus lega¬
tiones illuc uenientes suscipiat quo usq: animoniosa
tis factũ habeat: Qui uerbindiculũ nrm̃ quocũq modo
nrã congruã stultitie sue castigationẽ accipiat & si ho¬
moliber ł misterialis comitis hoc fecerit honorẽ qua
lemcũq: habuerit siue bene ficiũ ammittat. & siser¬
teloneum dare ibi & in ante ad detur. Nã ubi nouitor
aut sub pontemierit & adrippã ñ ad ꝓpin quauerit
neq: ibidem aliquidemptum ł uenundatum fuerit:¬
ulterius teloneũ nond&᷑. Et nemocogat alium ad
pontemire siiux ta pontem a quã trans meare putest.¬
& quiulterius intalib: locis ł de hisquiad palatium
seuin hostem ꝑgunt teloneum & actauerit cũ sua
lege ipsũ teloneum reddat & bannum nrm̃. id ÷¬

Expanded text:
actatoriam, quae propter missos recipiendos dirigitur, aut honores quos habet, amittat; aut in loco in quo praedictos missos suscipere debuit, tandiu resideat et de suis rebus legationes illuc venientes suscipiat, quo usque animo nostro satisfactum habeat: qui vero epistolam nostram quocunque modo, nostram congruam stultitiae suae castigationem accipiat. Et si homo liber, ilemcunque habuerit, sive beneficium amittat. Et si serteloneum dare, ibi et in futurum detur; nam ubi noviter aut subtus pontem ierit et ad ripam non adpropinquaverit, neque ibidem aliquid emptum ulterius teloneum non detur. Et nemo cogat alium ad pontem ire, ubi iuxta pontem aquam transmeare potest. Et qui ulterius in talibus locis, vel de his qui ad palatium seu in hostem pergunt, teloneum exactaverit, cum sua lege ipsum teloneum reddat, et bannum nostrum, id
Abbreviated transcription (Latin):
mallum tenere deb& constituatur Denis qui¬
iliber homodefurto accusatus fuerit & res propras
habuerit inmal lo ad p̃sentiã comitis sẽdharamiream¬
pocontendere. Quod si seruus defurtu ac cusitus fuenit
dominꝰ eius ꝓeoemendare ficiat aut cũ sacra m̃to & cuset

Expanded text:
mallum tenere debet, constituatur, uSi liber homo de furto accusatus fuerit, et res proprias habuerit, in mallo ad praesentiam comitis se adhramiascuto et fuste in campo contendere. Quod si servus de furto accusatus fuerit, dominus eius pro eo emendet, aut eum sacramento excus
Abbreviated transcription (Latin):
& potestatẽ hominis qui eã quȩ rebat ficiamꝰ per¬
uenire DEMANNIRE
iqũs destatusuo iđ delibertate ł de here ditate cõpellin¬
dus est iuxta legis constitutionẽ manniat᷑: Dec&ero
uero causi sunde qui srationẽ est redditurus ñ manni
ad mallũ ueni renoluerit reb: eius in bannũ missisue¬
nire & iustitiã facere cõpellatur
DEPA IDUS CIO HER CEN DIS
iqis aliqđ necessitate cogente homicidiũ cõmisit co
mis in cuius ministeriores ꝑperata est & cõpositione
soluere faidã ꝑsacram̃tum pacificarifaciat. Quodsi
una prs ei ad hoc consentire noluerit idẽ: aut ille
qui hõmicidiũ cõmisit: Aut his qui cõpositionem sus¬
cipere deb&. faci& illũ qui ei contumax fuerit ad
presentũ nrã uenire & noseũ ad tempꝰ qđ nobis
placuerit in exiliũ mit tamus donec ibi cistigetur ut co¬
mitissio inobediens et̃ : ulterius non audeat & mauis dam¬
nũinde non adcrescat VBISA CRAMENTA IU

Expanded text:
a esse debet, faciamus pervenire. 12. De mannire. Si quis de statu suo, id est de libertate, vel de hereditate conpellendus est, iuxta legis constitutionem manniatur. De ceteris vero causis, unde quis rationem est redditurus, non manniaad mallum venire noluerit, rebus eius in bannum missis, venire et iustitiam facere conpellatur. 13. De faidis cohercendis. Si quis aliqua necessitate comes in cuius ministerio res perpetrata est, et conpositionem solvere, et faidam per sacramentum pacificari faciat. Quod si una pars ei ad hoc consentire noluerit, id est aut ille qui homicidium conmisit, aut is qui conpositionem suscipere debet, faciat illum qui ei contumax fuerit ad praesentiam nostram venire, ut eum ad tempus quod nobis placuerit in exilium mittamus, donec ibi castigetur, ut comiti suo inoboediens esse ulterius non audeat, et maius damnum inde non adcrescat. 14. Ubi sacramenta
Abbreviated transcription (Latin):
Post concupis centis tuas non eis. Auaricia est
alienas res app&cere. &id eptis nulli largire
Et iusta apłm. hec est radix omniũ mabono : Tur¬
pelucrum &ercent qui ꝑuarias circũ uentiones
lucrandiciusa honesce res quis lib& congrega¬
re decertint: Noenus est : qui aliquid prestit
Iustũ foenus est: quiam plius non requirit nisi
chum. uł sidor miantur fr̃s post noc turnas. &ubi
hoc prȩceptũ sit. hec omã in secundo humilititis
gradu. & intertio cipitulo & in .xi. & in xuii. ⁊ inxx.uii.
continentur & quid singulos biberes uł mixtũ accipere

Expanded text:
Post concupiscentias tuas non eas. 4. Avaricia est Post concupiscentias tuas non eas. 4. Avaricia est alienas res appetere, et adeptas nulli largire. Et iusta apostolum haec est radix omnium malorum. 5. Turpe lucrum exercent, qui per varias circumventiones, lucrandi causa, inhoneste res quaslibet congregare decertant. 6. Foenus est qui aliquid prestat. Iustum foenus est, qui amplius non requirit nisichum, vel si dormiantur fratres post nocturnas, et ubi hoc praeceptum sit; haec omnia in secundo humilitatis gradu, et in tertio capitulo, et in 11. et in 17. et in 28. continentur, et quid singulos bibe
Abbreviated transcription (Latin):
perũ qui offeruntur: Desacer dotib qui uolue¬
rint in monas terio habitare & declericis seu&
demonachis peregrinis contmnent᷑. in his defini¬
ciones que sufficiunt adnumerũ . xx. abba tũ
INsuꝑ &iã questiones quȩ dam eis familiarum
obponi pos sunt ut que ratur ab eis in quo cipłi
tem: similiter ubi uł quiꝰsit sina xis. Ubi quid
sit sen pectas. Ubi&iam uł qui sit non suꝑsanus
tran nides. uł ubi legitur inscriptura uolun¬
tas hab poenam. & necessitas parit coronã
Uol si secundũ regulã legitur euagłm domi¬
nicis noctibus uł ubi p̃ceptũ sit tun dere moni¬
sura est ubiam plius require tur qũadee
super alud exigeris cupiditas hi bonã partem
potest accipi&. admalã Inbonã iuxta apłm
Cupio de solui & eẽ cũ xp̃o. & inpsalmo dum¬
cupiuit anima mea ina triadñ. Cupidita sũ
inmalã partem accipitur. qui supra modũ res
quas lib& in iuste app&ere uult iuxta salomonẽ

Expanded text:
perum qui offeruntur. 25. De sacerdotibus qui volueperum qui offeruntur. 25. De sacerdotibus qui voluerint in monasterio habitare, et de clericis seu et de monachis peregrinis; continentur in his definiciones quae sufficiunt ad numerum 20 abbatum. 26. Insuper etiam questiones quaedam eis familiarum obponi possunt, ut queratur ab eis in quo capitutem. Similiter ubi vel quid sit sinaxis. Ubi quid sit senpectas. Ubi etiam vel qui sit non super sanus tyrannides, vel ubi legitur in scriptura voluntas habet poenam, et necessitas parit coronam. Vel si secundum regulam legitur euangelium dominicis noctibus, vel ubi praeceptum sit tundere monsura est ubi amplius requiretur quam detur; super aliud exigeris. 2. Cupiditas in bonam partem potest accipi, et ad malam. In bonam iuxta apostolum: Cupio dissolvi et esse cum Christo. Et in psalmo: Cumcupivit anima mea in atria Domini. 3. Cupiditas vero in malam partem accipitur, qui supra modum res quaslibet iniuste appetere vult, iuxta Salomonem:
Abbreviated transcription (Latin):
& diaconus in fornicatione furtu. periuirium con¬
brentur. Itẽcap̃ & uodin nomine scẽ trinitaitis
debent baptizan. DeNΙcΕΝo COΝCILIΟ
Desub introductis mulieribus Itẽ iN eo dĩ dehis
DEANCHIRA NOCONCILIO
De corepĩs
quaores ac ceper & qui fornicatisunt ampliuspel
tianis obtentu & de hoc capitulo domo a postolico
dehis quiin canali sunt DecaTAGINEΝSE
XUI. Deor dinandis uirginib de ȩqua mensura
& denariis: Depau perib: hominib: considerindũ ẽ
sub qua limensura censa debeant soluere anniu
De scĩ trinitite discat unus quis que scđm quod
scĩ patres indic tũ & tractatũ habent. & fide¬
liter intellegat. & intantũ sufficiat & am plius
non requi ratur: De fugitiuis partib rauennon
& penta bolin si pla c& domno meo. lega tur
Id est degenerbus mona chorũ qualis debeat ẽẽ
abba deo bedientia discipulorũ: De disciplina
suscipiendorũ nouitiorũ. defiliis nobiliũ uł pau¬

Expanded text:
 diaconus in fornicatione furtu periurium conbrentur. Item cap. 21.--8. Quod in nomine sanctae trinitatis debent baptizari. De Niceno concilio.--9. De subintroductis mulieribus. Item in eodem.--10. De his De Anchirano concilio.--12. De corepisuxores acceperunt et qui fornicati sunt amplius, petianis obtentu et de hoc capitulo domno apostolico De his qui in canalis sunt. De Cartaginense 16. 18. De ordinandis virginibus. 19. De aequa mensura et denariis. 20. De pauperibus hominibus considerandum est, sub quali mensura censa debeant solvere annua. 21. De sancta trinitate discat unusquisque, secundum quod sancti patres indictum et tractatum habent, et fideliter intellegat, et in tantum sufficiat, et amplius non requiratur. 22. De fugitivis partibus Ravennon et Pentabolin, si placet domno meo, legatur cd est de generibus monachorum, qualis debeat esse abba, de obedientia discipulorum. 24. De disciplina suscipiendorum novitiorum, de filiis nobilium vel pau
Abbreviated transcription (Latin):
dũ inuenerint em̃da restudeant: in quantum
me lius potuerint. Et quod ꝑse emendarene¬
qui uerint inp̃sentia nra ad duci faciant:
INcenomanico hoxonense liuino buio cisim cons¬
tantino. Abrincadin. ebrecino. & madricinse. &
deilla parte sequane. rodomense: magenarð
Ut sacer dotes & ministri altaris. desecularib curisse
abstineant ItEM IN EODEMM CAP̃XIII
Ot nullis fideliũ absq lit teras cõmendatitias alte¬
num clericum suscipia tur & qui suscepti sunt
reddantur. & nul lipres biterum ab ep̃o ad ec de¬
sũ ordinatũ sine consensu ep̃i ꝓicut. It eaVIN

Expanded text:
erint, emendare studeant in quantum melius potuerint. Et quod per se emendare nequiverint, in praesentia nostra adduci faciant. In Cenomanico, Hoxonense, Livino, Baiocasim, Constantino, Abrincadin, Ebrecino, et Madricinse, et de illa parte Sequanae Rodomense, Magenardus --1. Ut sacerdotes et ministri altaris de secularibus curis se abstineant. Item in eodem cap. 13.--2. Ut nullus fidelium absque litteras commendatitias alienum clericum suscipiatur et qui suscepti sunt reddantur, et nulli presbiterum ab episcopo ad ecclesiam ordinatum sine consensu episcopi proiciat. Item in
Abbreviated transcription (Latin):
perparatis. tam ꝑ epĩs & monisterus uirorum
& puellarũ quã quam & inter secula res homines
Deillis hominibus qui nrã beneficia habent
dis tructa. & alo des eorum rescaura tas. Simit̃
& derebus ecclesiarũ : Deillis saxonib: quibene ficu
nr̃a infrancia habent quo modo añ qualiter ha¬
bent condricta : Deob pressionibus liberorum
hominũ pauperũ. qui in exercituire debent &
aiudicib sunt obpressi: Ot omnes bene pariti
sint quo modo cũque nra iussio uenerit:
Denauigia p̾pa randũ cir calitoralia maris
Deliberis hominib qui circa maritima lociha¬
bitant sinuntius uenerit ut ad suc currendum
tẽ ad populum: Si ictus fuerit soł .xu. coñp¬

Expanded text:
nasteriis virorum et puellarum, quamque et inter seculares homines. 9. De illis hominibus qui nostra beneficia habent distructa et alodes eorum restauratas. Similiter et de rebus ecclesiarum. 10. De illis Saxonibus qui beneficia nostra in Francia habent, quomodo an qualiter habent condricta. 11. De obpressionibus liberorum hominum pauperum qui in exercitu ire debent, et a iudicibus sunt obpressi. 12. Ut omnes bene parati sint, quomodocumque nostra iussio venerit. 13. De navigia praeparandum circa litoralia maris. 14. De liberis hominibus qui circa maritima loca habitant, si nuntius venerit ut ad succurrendum tem ad populum. Si ictus fuerit, solido
Abbreviated transcription (Latin):
potentiũ atq rapto : & de ercitali placito insti¬
tuto Ut hi qui ista in rum perint bannũ dom̃e¬
ep̃is ab batis. siue comites uł abbatis sis atq uas¬
sos nr̃os qualem concor diã. &amicitiã ad inui¬
cem habeant ꝑ singulaminis teria: An sialiqua
discor dia interipsos eẽ uidetur. & omnẽ uerita¬
tẽ in eorũ sacram̃to nobis &inde renuntiare non
ne glegent: Ut om̃s habeant bonos &idoneos¬
uice domnos & aduocatos. INparisiaco. mel¬
ciano. melidunense: prouinense. stam pinse. car¬
notin se. pinciacense. fardulfus & stephinus:
Nsuꝑ totũ unde cũq necesse fuerit tam deius¬
titus nr̃is. proquã & iustitias. ecde siarũ. uidua¬

Expanded text:
rapto, et de exercitali placito instituto. Ut hii qui ista inrumperint, bannum domepiscopis, abbatis, sive comites, vel abbatissas, atque vassos nostros, qualem concordiam et amicitiam ad invicem habeant per singula ministeria, an si aliqua discordia inter ipsos esse videtur, et omnem veritatem in eorum sacramento nobis exinde renuntiare non neglegent. Ut omnes habeant bonos vicedominos et advocatos. 21 In Parisiaco, Melciano, Melidunense, Provinense, Stampinse, Carnotinse, Pinciacense, Fardulfus et Stephanus. Insuper totum undecumque necesse fuerit, tam de iustitiis nostris, quamque et iustitias ec
Abbreviated transcription (Latin):
clesiã ingre di &nullus eũ peruim inde absta¬
here pre sumat sed liceadei confiteri quod fecit
&inde ꝑmanus bo norum hominũ ad discussio¬
ne in publico producatur
sup̃ serit Atque inde coram iudicibus uel co
mite mcre patus fuerit & negare non potue

Expanded text:
siam ingredi. Et nullus eum inde per vim abstrahere praesumat, sed liceat ei confiteri quod fecit, et inde per manus bonorum hominum ad discussionem in publico producatur. sumite increpatus fuerit, et negare non potue
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓeo cõponat᷑: Alterauce ipie seruus ad suppliciũ
tradat᷑ hȩreditas tam̃ liberi hominis quiꝓpt̃ tale
ficinus ad mortẽ fuerit iudicatus: adlegȩtimos
hȩre desillius ꝑueniat: Sunatrio ecđȩ cuius por
tũ fuerit simili nodo em̃decur ł componatur. Siuͦꝰ
porta ecłȩ ñ est consecrata: eomodo cõponit᷑ qđ
matrio cõmit titur: sicut cõponideb& qđ minmu¬
nitate uiola ta cõmittitur:¬

Expanded text:
eo conponatur, altera vice ipse servus ad supplicium tradatur. Hereditas tamen liberi hominis qui propter tale facinus ad mortem fuerit iudicatus, ad legitimos heredes illius perveniat. Si in atrio ecclesiae, cuius porttum fuerit, simili modo emendetur vel conponatur. Si vero porta ecclesiae non est consecrata, eo modo conponatur quod in atrio committitur, sicut conponi debet quod in inmunitate violata conmittitur
Abbreviated transcription (Latin):
e fidenus soresuestitura donet᷑ qunil lĩtraditionẽ accipit
uestiturã ficiat & post ꝙ̃ hiec tradicio iti ficti fuerit
hȩres illius null̃ dep̾dictis rebusaleait ficere repeti
uestiture : ne hȩre di ullaoc cisio remane at hinc tra¬
dicionẽ inmutandi sed potius neces sitis incũ bat illã
ꝓficiendi: Et si nondũ resnus cũ cohere dibus suis di¬
uisas habuit : n ei hoc sit in pedim̃tũ sed eohere des eius
sisponte naluerint: aut per comitẽ aut permis sum¬
eiꝰ distringant᷑ ut diuisionẽ cũ illoficiant : atdquẽ defunc¬
tus hereditatẽ uoluit ꝑuenire : Et sit cui lib& ecđȩ eĩ
tradere rogiuit: cohȩres eius eĩ legẽ cũ illa eccłi de p̃dic¬
ta hereditate habeat: quã cũ alio quo herede suo habere
debuerat. Et hoc obseruetꝰ ergi patrẽ & filiũ & nepo¬
tẽ usq: ad innos legitimos. postea ipse res ad inmuni¬
ti tẽ ipsius eccłȩ redeant:
De TIo Micidiis pro ni ben dis.

Expanded text:
et, qui ei qui illam traditionem accipit vestituram faciat. Et postquam haec traditio ita facta fuerit, heres illius nullam de praedictis rebus valeat facere repetitusdem vestiturae, ne heredi ulla occasio remaneat hanc traditionem inmutandi, sed potius necessitas incumbat illam perficiendi. Et si nondum res suas cum coheredibus suis divisas habuit, non ei hoc sit inpedimento; sed coheres eius, si sponte noluerieius distringatur, ut divisionem cum illo faciat, ad quem defunctus hereditatem suam voluit pervenire. Et si cuilibet ecclesiae eam tradere rogavit, coheres eius eam legem cum illa ecclesia de praedicta hereditate habeat, quam cum alio coherede suo habere debet. Et hoc observetur erga patrem et filium et nepotem usque ad annos legitimos. Postea ipsae res ad emunitatem ipsius ecclesiae redeant. 236. De homicidiis prohibendis.
Abbreviated transcription (Latin):
Et siinuitã eam duxit: leg̃ suã ei componat : Ille tim̃
nũ nrmꝰ intriplo cõponat: & uuirgildũ ei ꝓximis ꝑsoluit¬
Vtomnnis homo liorr potes Ta te onnabeat
le locũ ł ꝓpinquosuo uł cui lib& al teritra dere uolu¬
erit & eotẽ pore intra ipsũ comititũ fuerit in quores
illȩ positȩs legitimĩ traditionẽ ficere studeat qͣuod
s̃ eo dẽ tep̃r: quo illas tradere uult: & traeundẽ comita¬
cũ fuerit : iđ siuein exercitu si uempalacio si uemalio
quo lib& loco adibeat sibi ł desuis pagensibus ł deali

Expanded text:
conponat, illam num nostrum in triplo conponat, et wirgildum eius proxiomnis homo liber potestatem habeat lem locum, vel propinquo suo, vel cuilibet alteri tradere voluerit, et eo tempore intra ipsum comitatum fuerit in quo res illae positae sunt, legitimam traditionem facere studeat. Quod si eodem tempore quo illas tradere vult extra eundem comitatum fuerit, id est sive in exercitu, sive in palatio, sive in alio quolibet loco, ad
Abbreviated transcription (Latin):
anguinis effusio iNecđea fictacũ fuste : si prłt
de diacono iuxta cõpositionẽ eiꝰ intriplocũ bannonrõ
cõponatur. Desub haconosimilit̃ triplo scđm suam
cõpositionẽ : Et deunius cuiꝰq: ordinis clero scđm
suã cõpositionẽ triplũ ꝑsoluat : & in suꝑbannũ nr̃m.¬

Expanded text:
anguinis effusio in ecclesiis facta cum fuste, si presbiter de diacono iuxta conpositionem eius in triplo cum banno nostro conponatur. De subdiacono similiter triplo secundum suam conpositionem. Et de uniuscuiusque ordinis clerico secundum suam conpositionem triplum persolvatur, et insuper bannus n
Abbreviated transcription (Latin):
tura &uita. Conditione siliber non seruus:
Nĩ sȩpe seruis moetu dominantes testimoniũ
supp̃mit ueritatis. Natura siuir non femina
na non fuerit uita carebit. Nonenĩ potest
iustitia cũ scelerato. habere sociȩtaitem. Duo sunt autẽ
genera testimoniũ aut. dicendo id quod uiderunt
uit ꝓferendo id qđ audierunt : duobus autẽ mo¬
dis tes tes delinquunt cũ falsa ꝓmunt aut uera
Pactũ dicitur int̃ partes ex parte conueniens scrip¬
tura legibus hac morib: cõproluta. Et dictũ pac¬
tum. qua si ex pace factum ab eo quod est pango

Expanded text:
tura et vita. Conditione, si liber, non servus. tura et vita. Conditione, si liber, non servus. Nam saepe servus metu dominantis testimonium supprimit veritatis. Natura, si vir, non feminana defuerit, fide carebit. Non enim potest justitia cum scelerato habere societategenera testium: aut dicendo id quod viderunt, aut proferendo id quod audierunt. Duobus autem modis testes delinquunt: quum aut falsa promunt, aut vera Pactum dicitur inter partes ex pace conveniens scriptura, legibus ac moribus comprobata; et dictum pactum, quasi ex pace factum, ab eo quod est pango
Abbreviated transcription (Latin):
a contentione liniotis prius nom̃ sũpsit: De quo
uergilius limis. Erat positus litẽ ut discer ne¬
r& agricausa aut argumento aut ꝓbatione cons¬
sed sola inuestigatione inuenit ueritatẽ : Unde
dictũ argum̃tum . Idẽ argum̃tũ inuentum. pro¬
batio autẽ testibus & fide tabularũ constit : IN
omne autẽ iudiciũ sexpersone queruntur. Iudex
Ecusator reus &trestestes. Iudex dictus qua si
ius dicens populo siue quodiure dis ceptet Iure
autẽ disputare est iuste uidicare . Non est autẽ iu¬
dex sinon est in eo iustitia. Ac cusator uocatus qua¬
si ad causator qui ad causam uocat eũ quaẽ appel¬
lat. Reus are qua petit᷑ nuncu patusque quĩuis
sceleris conscius non sit. Reus tam̃ đir quã diu
iniudicio prȩaliqua petitur. Tes tes antiquitus:
supprestites dicebant᷑. Eo quod suꝑ fatũ calsȩ pro¬
ferebanttur. Nunc parte ab lata nominis testes
uocari. Tes tes autẽ consideratur conditione na¬

Expanded text:
a contentione limitis prius nomen sumpsit; de quo a contentione limitis prius nomen sumpsit; de quo Virgilius: Limes erat positus litem ut discerneret agris. Causa autem aut argumento, aut probatione conssed sola investigatione invenit veritatem; unde et dictum argumentum, id est argutum inventum. Probatio autem testibus et fide tabularum constat. In omne autem iudicium sex personae quaeruntur: iudex, accusator, reus et tres testes. Ijus dicens populo, sive quod jure disceptet. Jure autem disceptare est juste judicare. Non est autem judex, si non est in eo justitia. 7. Accusator vocatus, quasi adcausator, quia ad causam vocat eum quem appellat. Reus a re quam petitur nuncupatus, quia quamvis sceleris conscius non sit, reus tamen dicitur, quandiu in judicio pro re aliqua petitur. 8. Testes antiquitus superstites dicebantur, eo quod super statum causae proferebantur. Nunc, parte ablata nominis, testes vocantur. 9. Testis autem consideratur: conditione, na
Abbreviated transcription (Latin):
mune sunt husu: Om̃s autem lex aut permit tit
Aiquid ut uir fortis petat prȩmiũ aut uetat ut sa¬
crarum uirginũ nuptias nullipete re liceat au
tia : Tota q̃s id in prob: in nocentiã & in ipsis in ꝓbis
formidato suppliciore frenetur nocendi ficultas:
siue consuetudinẽ patriaȩ locotem pore que conue¬
niens necessaria aut illis manifesta quoque neali¬
quid per obscuritatẽ in captionẽ ꝓueniat. nullo
priuato quomodo sed ꝓcõmune ciuiũ utilitatẽ
cons cripta INTR Causa quidẽ: rp causauo
cata est aca su. quo euenit est enĩmiteria &origo
negotii. nec dũ discussionis &a mine pate ficta
quȩ dũ ꝓponitur causaest. dum discutitur. Iudi¬
ciũ est dũ finit᷑. Iusticia est. Nocatũ autẽ iudiciũ
negociũ idẽ sine otio. Negotiũ in causis. Negoti¬
atio in cõmerciis dicitur ubi aliquid datur ut ma
iora lucrent᷑: Iurgiũ dictũ qua siluris garrium
eo quod hiiqui causã dicunt iure disceptant: Litis

Expanded text:
nsis Omnis autem lex aut permittit aliquid, ut vir fortis petat premium, aut verat, ut sacrarum virginum nuptias nulli petere liceat, aut cia, tutaque sit inter improbos innocentia et in ipsis improbis, formidato supplicio, refrenetur nocendi facultas. secundum consuetudinem patriae, loco temporique conveniens, necessaria, utilis, manifesta quoque ne aliquid per obscuritatem in cautione contineat, nullo privato commodo, sed pro communi civium utilitate conscripta. Ccata a casu quo evenit. Est enim materia et origo negotii, necdum discussionis examine patefacta; quae dum praeponitur causa est, dum discutitur iudicium est, dum finitur, iustitia. Vocatum autem iudicium nec otium, id est sine otio. Negotium autem in causis, negotiatio in commerciis dicitur, ubi aliqjora lucrentur. Jurgium dictum, quasi juris garrium, eo quod hi qui causam dicunt jure disceptent. Lis
Abbreviated transcription (Latin):
iquis ex leuiciusa aut sine ciusa hominẽ in
eccła interfecerit: deuiti cõponat. Siuͦ foris
rixati fuerint: & unꝰ alterũ iN ecłã fugerit :
m&: sede fendendo eũ int̃ fecisse. & post hec .de soł
ad partem eccłȩ: quã illo homicidio polluerat:
et in suꝑ bannũ nr̃m soluere cogatur. Illeuero
qui int̃ fectus est absq cõpositione uceat. Ac deinde : me:sher
sec̃ dũ iudicium canonicũ congruã facinori qđ ad
misit penitenciã accipiat. Siseruus hoc cõmise

Expanded text:
ut ex levi causa, aut sine causa, hominem in ecclesia interfecerit, de vita componat. Si vero foris rixati fuerint, et unus alterum in ecclesia fugerimet se defendendo eum interfecisse, et post hec DC solidos ad partem ecclesie quam illo homicidio polluerat et insuper bannum nostrum solvere cogatur. Is vero qui interfectus est absque compositione iaceat, ac deinde interfector secundum iudicium canonicum congruam facinori quod amisit penitentia accipiat. Si proprius se
Abbreviated transcription (Latin):
eo qđ placeat. Aliidicunt pactũ eẽ quod uolens
quisq: facit placitũ uero etĩ Nolens conpellitur
uel uti condoquisq: paratus sit iniuditio ad respon¬
dendũ. Quod ne mopotest dicere pactũ sed pla¬
tũ dictum qđ olim in cõmis sonegotio alter al¬
terimanũ dabat.ratũ uero qua siraciona bile
& rectũ unde & qui pollicet᷑ dicit ratũ eẽ ꝓfiteor
hoc est firmũ atq perpetuum IN TR̃O Con¬
dicioquid est R̃ Condicio a condicendo quasicon¬
dicionis quia non ibites tes unus iurat sed duo uł
INterse conueniunt sermot̃ cium qua si condicio
nes:
stipulatio abssti pula eeteres enĩ quando¬
sibialiquid pro mit tebant stipulã tenentes
frangebant quã iterũ iungentes sponsiones sius
mentũ est pignus sponsionis. Nocatũ autẽ sa¬
quisq ꝓmittit ꝑfidie est Inrt̃o Locatio quid¬

Expanded text:
eo, quod placeat. Alii dicunt pactum esse quod volens quisque facit; placitum vero etiam nolens conpellitur, veluti quando quisque paratus sit in iudicio ad respondendum; quod nemo potest dicere pactum, sed plaquod olim in commisso negotio alter alteri manum dabat. Ratum vero, quasi rationabile et rectum, unde et qui pollicetur dicit: 'Ratum esse profiteor', hoc est, firmum atque perpetuum. Rdictae condiciones a condicendo, quasi condiciones, quia non ibi testis unus iurat, sed duo vel inter se conveniat sermo testium, quasi condictiones. stipulatio ab stipula. Veteres enisibi aliquid promittebant, stipulam tenentes frangebant, quam iterum iungentes sponsiones suas est pignus sponsionis; vocatum autem saquisque promittit perfidiae est
Abbreviated transcription (Latin):
eniclan¬
I distina tentractatio a furio. id est
quia in obs curum fit. furtum autem cipitale
crimen apud ma iores sunt ante penã quadru¬
est reialieni manifesta presumpta. Fur¬
tũ autẽ earum dem¬

Expanded text:
e clandestina contrectatio, a furvo, id est quia in obscura fit. Furtum autem capitale crimen apud majores fuit ante poenam quadruest rei alienae manifesta praesumptio. Furtum autem earum re
Abbreviated transcription (Latin):
luno alieni coniugii. qđ qui alterius thoꝵ cõma¬
culauit. adulterimom̃ accepit: INTRG Stuplũ¬
quid ⁊ Re Stuplum raptus ꝓprie est inlicitus
coitus ad corrũpendo dictus: IN XR̃O homici¬
diũ quid ÷ R tiomicidiũ uocabulũ composi¬
tum est: & homine &cede. Qui enĩ cede in homi¬

Expanded text:
lusio alieni coniugii, quod, quia alterius torum commaculavit, adulterii nomen accepit. Stuprum. Raptus proprie est inlicitus coitus, a conrumpendo dictus; unde et qui 16. Homicidii vocabulum compositum est ex homine, et caede; qui enim caedem in homi
Abbreviated transcription (Latin):
e qnđo necessesse fueritrom nino componant
EPLGIS IM PERA¬
TORIS RAROLI NU¬
PER IN UEN TA
nr̃i karoli augusti subipso anno hec facti capi¬
tula sunt & consignati ste phano comiti
ut haec manifesta fecis s& in ciuitate parisi¬
us mallo pubplico & ipsa legere fecis s& coram
illis scabineis quod ita & fecit. & om̃s inuno con¬
senserunt quod ipsi uoluis sent omnitẽ pore
obseruare usq: in posterũ &iã om̃s ascabinei epĩ
abbatis comi. manu propria subter firma¬
ueruNt
Capirula que in lecs sa lica aie ler¬

Expanded text:
et quando necesse fuerit omnino componantet quando necesse fuerit omnino componantlegis imperatoris Karoli nuper inventa. nostri Karoli augusti sub ipso anno haec facta capitula sunt et consignata Stephano comiti, ut haec manifesta fecisset in ciuitate Parisius mallo pubplico, et ipsa legere fecisset coram illis scabineis; quod ita et fecit. Et omnes in uno consenserunt, quod ipsi uoluissent omni tempore obseruare usque in posterum; etiam omnes scabinei, episcopi, abbatis, comitis, manu propria subter firmauerunt. CAPITULA QUE IN LEGE SALICA MITTEN
Abbreviated transcription (Latin):
hec seruo uel colono Ipsedominus qui prius pos¬
scderat taliter deturpatam reclat decolonis
Iecolonis uel seruis accłȩ qualiter seruint
uel qualia tributa reddant. hoc est a grarium
scđm estimationem iudicis preuideat. hoc uidex
donet ⁊ pas cuariũ soluat scđm usum prouintiȩ
ancingas letimas hoc ÷ ꝑticã x peđ habntm .iiiͦiͦ in
transuersõ ⁊ .X. in longum ara re sem inire clau¬
dere colligere. ⁊ trahere & recondere Prato arp̃ ÷
laudere secare. colligere ⁊ trahere. Ad tremissũ
unus quisque accola ad duos modios sationis. ex
colli gere & recondere debent. &uineas plantare
dudere fodere ꝓpaginare precidere uindemia¬
are. Red dant siqdẽ x fasciculũ delino Pullos usi
Par uaredos donent aut ipsi uadant ubi eis in iunctum
fuerit. Angarias cũ carro faciantus que .* leugas ãpliuñ
minet᷑. Ad casas dominicas stabilire fenile granicam ut
tonilũ recuperando pedituras rationabiles accipiant

Expanded text:
serit, ipse dominus qui prius possederat, taliter deturpatam recipiat. 13. De colonis. De colonis vel servis aecclesiae qualiter serviant vel qualia tributa reddant: hoc est agrarium secundum estimationem iudicis; prevideat hoc iudex, donet; et pascuarium solvat secundum usum provintiae, ancingas legitimas hoc est perticam 10 pedes habentem quatuor in transverso et 40 in longum, arare, seminare, claudere, colligere, et trahere, et recondere. Prato arpennem 1, claudere, secare, colligere, et trahere. Ad tremissum unusquisque accola ad duos modios sationis, ex colligere et recondere debent. Et vineas plantare, cludere, fodere, propaginare, precidere, vindemiare. Reddant siquidem 10 fasciculum de lino. Pullos 4 vestudos. Parvaredos donent, aut ipsi vadant ubi eis iniunctum fuerit. Angarias cum carro faciant usque 50 leugas, amplius non minetur. Ad casas dominicas stabilire, fenile, granicam, vel tonilum recuperando pedituras rationabiles accipiant,
Abbreviated transcription (Latin):
com̃p: Siaut̃ homo fiirtũ aut homicidiũ uł qđ li¬
b& crim̃ foras cõmit tens in fra inmunita tem fuge
ei reum. Siillo contradixerit & eũ redde renolu¬
eũ inmunita tẽ in fra retin& neo reddere uult
sol uere cogatur. Et ipse comes licentiã ha¬
beat ipsum hominẽ in fra inmunitatẽ que ren¬
diubicũq eum inuenire potuerit. Siaut̃ statim
in prima in qui sitione comiti responsũ fuerit
quod reus in frammunitatẽ quidẽ fuis sa sed fu¬
ga lapsus sit. Iur& quod ipse eũ adiustitiam
cuius lib& dis faciendã fugire non fecis s&
& sit ei ad hoc satis faciendum. Siaut intrante
in ipsã inmunitatẽ comiti collectã manuquis¬
lib& resistere tep̃tauerit. comes hoc ad regẽ
uł principẽ de ferat ibiq: iudicetur. Ut si

Expanded text:
onat. Si autem homo furtum aut homicidium vel quodlibet crimen foris committens infra immunitatem fugerei reum. Si ille contradixerit et eum reddere nolueum infra immunitatem retinet nec reddere vult, solvere cogatur. Et ipse comes veniens licentiam habeat ipsum hominem infra immunitatem quaerendi, ubicumque eum invenire potuerit. Si autem statim in prima inquisitione comiti responsum fuerit quod reus infra immunitatem quidem fuisset, sed fuga lapsus sit, iuret quod ipse eum ad iustitiam cuiuslibet disfaciendam fugere non fecisset, et sit ei in hoc satisfactum. Si autem intranti in ipsam immunitatem comiti collecta manu quislibet resistere temptaverit, comes hoc ad regem vel ad principem deferat, ibique iudicetur, ut sic
Abbreviated transcription (Latin):
Ipseu ꝓpt̃tilẽ p̃sũtionẽ in exiliqͣmittatur ad quintũ
tẽpus nob placuerit: restim̃ sus ñ amit tat. Quic
QUIDINCÕ POSITIONẼ UIRGILDI DARIN DebeAT
cõ positionẽ uuirgil diuolumꝰ ut eident : q̃ in lege con¬
tinentur excepto accipitre & spada qr ꝓpter illa duo
aliquocies ꝑ iuriũ cõmittit᷑: quando maioris p̃tiiꝙͣ illi
sint eẽ uirant DERAPTUALIENARESPONSARŨ
iquis sponsa alienã rapuerit patriaut qui legib: eiꝰ¬
lerit: semotim unã quãq: rem scđm legẽ reddit & si hoc

Expanded text:
pter talem praesumptionem in exilium mittatur, ad quantum tempus nobis placuerit: res tamen suas non amittat. 8. Quid in conpositione wirgildi dari non debeat. In conpositione wirgildi volumus ut ea dentur quae in lege continentur, excepto accipitre et spata, quia propter illa duo aliquoties periurium conmittitur, quando maioris pretii quam illa sint esse iurantur. 9. De raptu aliarum sponsarum. Si quis sponsam alienam rapuerit, aut patri eilerit, semotim unamquamque rem secundum legem reddat. Et si hoc
Abbreviated transcription (Latin):
in bannũ missa fuit acꝑ hoc in nrã potestatẽ redacta
est fuerat inter pellatus com̃incuius minis terio eã eẽ
constiterit. hoc ad notitiã nra ꝑferrecur& aut nos
eandẽ ꝓprietatẽ quȩ secundũ supͣdictũ modũ in nr̃m

Expanded text:
in bannum missa fuit, ac per hoc in nostram potestatem redacta in bannum missa fuit, ac per hoc in nostram potestatem redacta est, fuerat interpellatus, comes in cuius ministerio eam esse constiterit, hoc ad notitiam nostram perferre curet, ut nos eandem proprietatem, quae secundum supradictum modum in nostrum