comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Iudicatis t̾ram Terte dño i
timore ⁊ exustate ei ciny tre¬
in timore m̃si ea que contͣ iis¬
sa dñ sunt religiosa sem̾tate
ꝓhibendo atq plectendo alit̾

Expanded text:
dicatis terram. Servite domino in timore et exultate ei cum trein timore, nisi ea, que contra iussa domini sunt, religiosa severitate prohibendo atque plectendo? Aliter
Abbreviated transcription (Latin):
centͥ sic Qd enim dicũt qui cõtͣ
suas impietates leges inscas insti¬
tin nolut non petisse a degib
t̾re apłos tasia nes contͥ aliquos
ieguiy auxliũ uocasse non cõ¬
siderant aliud tuno fuisse tp̃s
⁊ oĩa sus tp̃rib agi Quis emm¬

Expanded text:
t: Quod enim dicunt, qui contra suas impietates leges iustas institui nolunt, non petisse a regibus terre apostolos talia nec contra aliquos regum auxilia vocasse non considerant aliud tunc fuisse tempus et omnia suis temporibus agi. Quis e
Abbreviated transcription (Latin):
trus spasit᷑ clanes regni cełoro et
pͥncipatum̃ indicianie ptatis ac¬
pit ut om̃s credentes ꝑ orbem in¬
telligñt ꝙ quituq ab unitate fi¬
dei nł societatis illius quolib mͦ
semetipos segregat. tales nec a
uinculis pcc̃oꝵ ab solm nec Ianti¬
am pñt regni ce bestis ingrẽdi. st

Expanded text:
trus specialiter claves regni celorum et principatum iudiciarie potestatis accepit, ut omnes credentes per orbem intelligant, quod quicumque ab unitate fidei vel societatis illius quolibet modo semetipsos segregant, tales nec a vinculis peccatorum absolvi nec ianuam possunt regni celestis ingr
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ penar in obligacõe siuẽ in ex¬
piando a cubpa ⁊ in sc̃ificando per
grãm ad que alii actus spũales
reduci pñt suinꝰ pontifex spãle
misc̾iũ tenet. ut non solum in
aliꝙͣ heat pͣrogatina Oma lic
pp̃a sacramẽta que sut uasa grẽ¬

Expanded text:
 penarum, in obligacione sentencie, in expiando a culpa et in sanctificando per graciam, ad que ceteri actus spirituales reduci possunt, summus pontifex speciale ministerium tenet, ut non solum in avibus habeat prerogativam. Licet enim sacramenta, que su
Abbreviated transcription (Latin):
Nemo militãs deo iiplicat se
index sedit homi aut diuisor t̾mõ¬
Quis me constituait Indicem suꝑ
bos Nos gͦ tnsgrediare qͦs ostitu¬
tinos quos posuerũt patres cui

Expanded text:
o militans deo implicat se iudex sedit hominum aut divisor terminQuis me constituit iudicem super vos? Non ergo transgrediaris terminos, quos posuerunt patres tui
Abbreviated transcription (Latin):
plecamiia. ubi et sacratissima
eoꝵ corꝑa cum magno honore ye¬
ꝯdentes tecas ipõꝵ ex electro cui
piia ⁊ crucem ex auro purissimo
tulima. ⁊ rebus diu̾sis eas ditama
tracia. affrica ytalia ł diu̾sis in-
q enis oĩa disponat᷑. Eaudeat
enim una nobiscũ oĩs ppłus ⁊ gẽ¬
ciũ nacõnes in uniu̾so orbe t̾raꝵ
scum referatis grãs Qm̃ ip̃e de
in celis de suꝑ incram deorsum qͥ
simis Petro et panlo ⁊ ꝑeos et
⁊ oĩb eius successorib pontificib
qui usq in finem mũdi in sedo bti
Petri erunt sessuri. atq de pñti

Expanded text:
pletavimus, ubi et sacratissima eorum corpora cum magno honore recondentes, thecas ipsorum ex electro cuiximus, et crucem ex auro purissimo, tulimus et rebus diversis eas ditavimracia, Africa et Italia, vel diversis insuumque omnia disponantur. Gaudeat enim una nobiscum omnis populus et gentium nationes universo orbe terrarum scum referatis gratias, quam ipse Deus in coelis desuper et in terra deorsum, qui simis Petro et Paulo, et per hoet omnibus ejus successoribus pontificibus, qui usque in finem mundi in sede beati Petri erunt sessuri, atque de praesenti
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ uniu̾so senatu optĩatib ecꝭ et
lii dei ẽẽ uidet᷑ conscitutꝰ et ⁊ po¬
tifices qui ip̃ms pͥncipis aploꝵ
gerũt uices pͥncipata ptatem
n̾itas mausnetudo hr̃e uidet᷑ cõ¬
cessa a nobis nr̃oq Ionꝑio optine¬
ant. Eligentes nobia ip̃m pͥn
mos apud deum eẽ prõnos Et

Expanded text:
 universo senatu optimatibusque  mlii Dei esse videtur constitutus, ita et Pontifices, qui ipsius principis apostolorum gerunt vices, principatus potestatem nitatis mansuetudo habere videtur, concessam a nobis nostroque imperio obtineant, eligentes nobis ipsum primos apud Deum esse patronos. Et
Abbreviated transcription (Latin):
senti ꝯflictu aut dolor uiucit ⁊
seusum mors aduuit aut naͣ uinat
⁊ dolorẽ saintas tollit. ibi ãt ⁊ do¬
lor ꝑmanet ut affligat ut nata᷑
ꝑdurat ut sentiat ⁊ qr utrũque
ideo nõ defficit ne ip̃a defficiat.

Expanded text:
nflictus, aut dolor uincit et sensum mors adimit, aut natura uincit et dolorem sanitas tollit. Ibi autem et dolor permanet ut adfligat, et natura perdurat ut sentiat; quia utrumque ideo non deficit, ne poena deficiat.
Abbreviated transcription (Latin):
dei tãꝙͣ liumo sui malum eiꝰ eẽ
non posẜ. sicꝯ cecitas occli uiciũ
est. ⁊ idem ip̃m indicat ad lume
uidendum occłmn esse creatum. ac
ostẽdr̃ cet̾i̾s mebus mẽbrum cap ͦ

Expanded text:
Dei tamquam luminis sui malum eius esse non posset. Nam sicut caecitas oculi uitium est et idem ipsum indicat ad lumen uidendum esse oculum creatum ac ostenditur ceteris membris membr
Abbreviated transcription (Latin):
mana corpora redibunt.ẜi por
porpbria Redibũt ad corpora. di¬
cat pso cum porphrrio nõ Redi¬
bunt ad mala .⁊ tñc ad ea corpẽ
edire ꝯsentiẽt n quibus nlla
paciantur mala. Cau. .xluii.¬

Expanded text:
mana corpora redibunt; secundPorphyrius: Redibunt ad corpora; dicat Plato cum Porphyrio: Non redibunt ad mala, et ad ea corpora redire consentient, in quibus nulla patiantur mala. Haec i
Abbreviated transcription (Latin):
in nullo soli huiꝰ sabbto req̾escẽ
sionib geĩs huani. Nai crra¬
turas quidem fecit ex intio. ⁊̃¬
sbãs piotulit quatas sibi sciebat.
ut pote Rero cõditor ad pstõnẽ ã¬
di posse suffice̾. s usq ad ꝯsim̃a¬
tõem scli ab earo puisione ⁊ dis¬
pẽsatõe non cessat. Erit gͦ ueruz
sabbtum in quo Requiescet deꝯ ab
cum anfugiet dolor ⁊ tͥsticia ⁊
genutꝰ et erit oĩa ⁊ in oib deꝯ.
In quo sabbto ꝯcedat etꝭ nob ds
diem festum age̾ secum. ⁊ cum
scis angelis suis festa celebrare.
offerẽtes sacͥficium laudis ⁊ Red¬
dẽtes altissio uota nr̃a. que hic
tassis ⁊ sacͥficium Iudesmes de
quo supͣ exposminꝰ meliꝯ offere¬
num qui ẽ sac̾dos in et̾nũ scd̃m
ordie melchisedech.
ercla festiuitas poĩt᷑
Nenueiẽ dies in qua of¬
ritate eiꝯ lateat. sed mirum for¬
tasse dideat᷑ ỹmo supfluũ lex
diuma hoc mãdare. Quod enĩ
religioni ꝯducit lune noue .i.¬

Expanded text:
in nullo hujus saeculi sabbato requiescere sionibus generis humani. Nam creaturas quidem fecit ex initio as protulit, quantas sibi sciebat ut pote rerum conditor, ad perfectionem mundi posse sufficere: sed usque ad consummationem saeculi, ab earum provisione et dispensatione non cessat. Erit ergo verum sabbatum, in quo requiesceret Deus ab cum aufugiet dolor et tristitia et gemitus, et erit omnia et in omnibus Deus. In quo sabbato concedat etiam nobis Deus diem festum agere secum, cum sanctis angelis suis festa celebrare; offerentes sacrificium laudis, et reddentes Altissimo vota nostra. Tunctassis et sacrificium indesinens, de quo supra exposuimus melius offerenum, qui est sacerdos in aeternum, secundum ordinem Melchisedech. Tertia festivitas ponitur Neomeniae dies, in qua ofritate ejus lateat. Sed mirum fortasse videatur, imo superfluum lex divina mandare. Quid enim religionis conducit lunae novae, i
Abbreviated transcription (Latin):
eo festiuitas que dr sabbta sab¬
batoꝵ ⁊ fit in die pͥma mẽsis tu¬
uitatez gerat memorie tubaꝵ
quadam ꝑsonat tuba madare
menione ⁊ intra thesaurũ cordis
sui Reconde̾. Qui gͦ facit hec ⁊ in
lege dei medicatui. die ac nocte.
iste festiuitate gerit memorie tu¬
baro. S ⁊ siqui possũt gcras illas
sã spus puieri. quib iuspirati sut
ꝓpħe ⁊ psalleo dice̾.canite in ũtio

Expanded text:
itur Sabbata sabbatorum, et fit in die prima mensis mevitatem gerat memoriae tubarquadam personant tuba, mandare memoriae, et intra thesaurum cordis sui recondere? Qui ergo haec facit et in lege Domini meditatur die ac nocte , iste festivitatem gerit memoriae tubarum. Sed et si qui potest gratias illas  promereri, quibus inspirati sunt prophetae, et psallens dicere: Canite in initio
Abbreviated transcription (Latin):
aiẽ nr̃e u̾nto ext̾mĩabim. D ne
contẽpnas etꝭ si ꝑ uai uideri
intrate fermẽtan maliciã. quia
modicum fermẽti totam massa
corrũpit. Et iõ neq de ꝓuo pca¬
to negligas qñi ex uno pccõ gene¬
ratur aliud. sicꝰ eĩ ex iusticia
generat᷑ insticia ⁊ ex castitate
castitas. siquis eĩ tenunt̾ castꝰ
esse cepit. accepto castitatis fer¬
mẽto condie castior efficitꝰ ⁊ta et
qui semel intra se licz pnũ mali¬
cie Reposũt fermẽtum cotidie se¬
cum deo ne puũ quidem malicie
feriuẽtum intra te reside̾ patians.
Ost hanc requi uiͣ¬
ritur sexta festiuita que
excultꝰ atq ad mat᷑itate ꝑueu̾it
seges. tuc in fructuum ꝑstõue
festiuitas dñi ocerat᷑. Si gͦ ⁊ tu
bis nouoro diero festum age̾ cum
deo. uide quom semnes. aũt u̾bi se¬
nines. ut possis tales mete̾ fruc¬
ta ex quib letari facias deũ. et
agere die festum. Qd̃ ali. ĩple¬
re non pot̾is insi audias apłin di¬
centem. qui semiat in spu de sp̃n¬

Expanded text:
ae, merito exterminabimur. Sed ne contemnas, etiamsi parvam videris intra te fermentari malitiam, quia « modicum fermentum totam massam corrumpit . » Et ideo neque de parvo peccato negligas, quoniam ex uno peccato generatur et aliud. Sicut enim ex justitia generatur justitia, ex castitate castitas si enim primo tenuiter castus esse coeperit, accepto castitatis fermento, quotidie castior efficitur: ita et qui semel intra se, licet parvum malitiae reposuerit fermentum, quotidie secum Deo, ne parvum quidem malitiae fermentum intra te residere patiaris. Post hanc sequitur sexta festivitas, quexcultus, atque ad maturitatem pervenerit seges, tunc in fructuum perfectione festivitas Domini geritur. Si ergo et tu vis Novorum diem festum agere cum Deo, vide quomodo semines, aut ubi semines, ut possis tales metere fructus, ex quibus laetari facias Deum, et agere diem festum. Quod aliter implere non poteris, nisi audias Apostolum dicentem: Qui seminat in spiritu, de spir
Abbreviated transcription (Latin):
mouet dicẽs. Innonate uob nona¬
lia ⁊ nolite senuare suꝑ spinas.
Qui gͦ car suũ ⁊ Int̾iorẽ hoĩem
Reuouãt de die in diem Iste sibi ĩ¬
uonat noualia ⁊ nõ sem̃t super
spinas s supt̾iam bonã. que reddat
mum. Iste gͦ ẽ qui in sp̃ũ semmat.¬
⁊ colligit fructum spus. fructꝰ ãt̃
spus. pͥmus oium ẽ gandium. et
mito diez festim nouoro fructumũ
agit qui gandium metit. p̾cipue
si simł metat ⁊ pace ⁊ paciã. et
bonitatẽ ⁊ mãsuetudĩe alios q
hoꝵ siles fructꝰ si colligat dig¬
nssime nouoꝵ fructum festinita¬
imc deinde sequitur
festintas septĩoro. Sica eĩ
Int̾ dies. septĩq quoq dies obẜ¬
uat᷑ sabbtum. ⁊ est festinitas. Ita

Expanded text:
Innovate in vobis novalia, et nolite seminare super spinas . Qui ergo cor suum et interiorem hominem renovat de die in diem, iste sibi innovat novalia, et non seminat super spinas; sed super terram bonam, quae reddat mum. Iste ergo est qui in spiritu seminat, et colligit fructus spiritus. Fructus autem spiritus primum omnium est gaudium. Et merito diem festum novorum fructuum agitqui simul metat et pacem et patientiam, et bonitatem et mansuetudinem, aliosque horum similes fructus colligat, dignissime novorum fructuum festivitac deinde sequitur festivitas Septimanorum. Sicut enim inter dies, septimus quique dies observatur sabbatum, et est festivitas, ita
Abbreviated transcription (Latin):
nõ o portz exire ut uera sabbata
custodiat ⁊ die festum in sacͥfici¬
is exiocat salbtoꝵ. sicut ⁊ dus
dicebat. Qui in me mauet ⁊ ego
in illo. Q aũt diximꝰ uera sab

Expanded text:
non oportet exire, ut vera sabbata custodiat, et diem festum in sacrificiis exigat sabbatorum. Sic et Dominus dicebat: Qui manet in me, et ego in eo . Quod autem diximus vera s
Abbreviated transcription (Latin):
pũalib oꝑib uaces. ad eccliam
ꝯueĩas. Lcõib diuimis ⁊ tractatib
aurez p̾beas. de celestib cogites.
de futa spe sollicitudie geras uẽ¬
turũ Iudicium poccłis hr̃as nõ
respicias ad pũtia ⁊ uisiblia. sed
ad iiuisibilia ⁊ fut᷑a hec ẽ obẜ¬
Indei obs̾uare debent. Deniq
etꝭ apũd ipõs si faber si structor.
⁊ siq̃u huiꝰ opificum fuit ociatus
in die sabb̃ti. lector aũt legis di
uine. uel doctor. non desũt ab
Dic eĩ ⁊ dns meꝰ dicͣ ad eos. aut
nõ legistis qr ⁊ sacdotes in tem¬
plo sabb̾tum uiolãt. ⁊ sine cͥmĩe
sunt. Qui gͦ cessat ab opibus
agit sabbtoꝵ. neq ouera portat
in uia. Onis eĩ est om̃e pccm̃.¬

Expanded text:
alibus operibus vaces, ad ecclesiam venias, lectionibus divinis et tractatibus aurem praebeas, de coelestibus cogites, de futura spe sollicitudinem geras, venturum judicium prae oculis habeas, non respicias ad praesentia et visibilia, sed ad invisibilia et futura: haec est obsudaei observare deberent. Denique etiam apud ipsos, si faber, si structor, et si qui hujusmodi opificum fuerit, oriatur in die sabbati; lector autem divinae legis et doctor non desinit ab Sic enim dicit ad eos: Aut non legistis, quia sacerdotes in templo sabbatum violant, et sine crimine sunt ? Qui ergo cessat ab operibuagit sabbatorum, neque onera portat in via. Onus enim est omne pec
Abbreviated transcription (Latin):
aĩẽ auulsa de t̾ris iactat᷑ in celos.
⁊ missis cossocat᷑. que occlus non
uidit nͨ auris audunt. iͨ in cor
dois ascẽderũt. hec oĩa carnes sũt
Intelletu uesci ⁊ corde punficato.
ille ue festiuitatis pasche immolat
sac̾ficium. ⁊ diem festum agit
cum deo ⁊ cum angelis eius.
ost hanc immio
cont U hinc festiuitas
seqͥt᷑ azimoꝵ. qũa m̾tto celebra¬
bis. si ext̾m̃es om̃e fermẽtum
malicie ⁊ nequicie ab aĩa tua. ⁊
azima sincentatis ⁊ ueritatis q
custodias. Neq putãdum est
om̃ipotẽte deuin leges hoĩb ꝑ
fermẽto scͥbe̾. ⁊ potea ibe̾ ext̾¬
minari aiam de pplo suo siqͣ for¬
te parum aliquid fermẽti dmꝰ
ex farma ꝯsꝑsi in domo sua ha¬
buisse deprehẽdr. eam q caraz
magno ope fuisse diuine magis¬
tati. qua fermẽti huiꝯ cã in tãtũ
se dicat offendi. ut aĩam quam
ip̃e ad ymaginẽ ⁊ similitudie
suã fecit. extermiari ꝓ hoc Inbe¬
at ⁊ auerti. non mͥ uidetͬ hec di¬

Expanded text:
n coelos, et in illis collocatur, quae oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit , haec omnia carnes sunt intellectu vesci et corde purificato, ille verae festivitatis Paschae immolat sacrificium, et diem festum agit cum Deo et cum angelis ejus. ost hanc imo continuata huic festivitas sequitur azymorum, quam merito celebrabis, si extermines omne fermentum malitiae et nequitiae ab anima tua, et azyma sinceritatis veritatisque custodias. Neque enim putandum est omnipotentem Deum, leges hominibus pro fermento scribere, et propterea jubere exterminari animam de populo, si qua forte parum aliquid fermenti hujus ex farina conspersi in domo sua habuisse deprehenduntur, eamque curam magnopere fuisse divinae majestati, qua fermenti hujus causa in tantum se dicat offendi, ut animam quam ipse ad imaginem et similitudinem suam fecit, exterminari pro hoc jubeat et everti. Non mihi videtur haec di
Abbreviated transcription (Latin):
alarto ilsco ponitur
Iut̃ festinitates dei pasche sol¬
lempnitas. In qua festiuitate. Agnus
occidr̃.ẜ uide tu agnũ uerum ac¬
num dei. agnũ qui tollit pcc̃m nũ¬
di. ⁊ dicito qr pascha nr̃m immolatꝰ
est xpus. In tłi carnali sẜu comede¬
bat carnes agui. nos at comedãꝯ
carnẽ berb dei. Ip̃e enim dixͣ. Risi
comedentis carnes meas nõ hebitie
uitam in uob ip̃is. Hoc qd̃ modo lo¬
quiiiiͦ. carnes uerbi dei. si tñ nõ qͣi
Infirmis oleia. aut qͣi pn̾is lactis
alimoniam ꝓferamꝰ. Si pfta loqͥm᷑.
si Robusta. si fortia. carnes noħ uer¬
bi de apponima comededas. ubiei
fide repletꝰ ꝓfert ac solidꝰ. u̾bi fu

Expanded text:
in hoc loco ponitur inter festivitates Dei Paschae solemnitas, in qua festivitate agnus occiditur. Si videtur, agnum verum, agnum Dei, agnum qui tollit peccata mundi, et dicito quia pascha nostrum immolatus est Christus. Judaei carnali sensu comedant carnes agni, nos autem comedamus carnem verbi Dei. Ipse enim dixit: « Nisi comederitis carnes meas, non habebitis vitam in vobis ipsis . » Hoc quod modo loquimur carnes sunt verbi Dei, si tamen non quasi infirmis olera, aut quasi pueris lactis alimoniam praeferam: si perfecta loquimur, si robusta, si fortia, carnes vobis verbi Dei apponimus comedendas. Ubi enim fide repletus pr
Abbreviated transcription (Latin):
latur cum luna inuouan cepit.
Dol iusticie xp̃s ẽ. huic si luna .i.
tatem neomeie agit. Tñc eiiz
noua efficit᷑ cum abiec̾i̾t uet̾em
hoĩem ⁊ induta fu̾it̾ nonũ qui
scdm deum crratꝰ est. atq ita

Expanded text:
latur, cum luna innovari coeperit, Sol justitiae Christus est. Huic si luna, id tatem neomeniae agit. Tunc enim nova efficitur, cum abjecerit veterem hominem, et induta fuerit novum, qui secundum Deum cr
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ añt festinitas sabłti nisi illa de qͣ
quẽtes gͦ indaycas sabbti obẜua¬
toes qualis debeat esse xp̃iano sab¬
bati oẜuatõ uideamꝰ. die sabbati
nichilex oĩb mũdi actib oport
oꝑari. Si gͦ desmas ab oĩb opib¬

Expanded text:
est autem festivitas sabbati, nisi illa de quaquentes ergo Judaicas sabbati observationes, qualis debeat esse Christiano sabbati observatio videamus. Die sabbati nihil ex omnibus mundi actibus oportet operari. Si ergo desinas ab omnib
Abbreviated transcription (Latin):
discoicoem sib̃i subiectos ¶ Ali
sunt Reges regendo fideles adeo
sibi cõmissos ¶Ali sunt Rege̾
auxiliãte deo regendo tñmõ si¬
metipos ¶Pruim sunt pͥnci¬
pes seculares ¶ Decundi eccãx
pascores ¶ Tercii singuli quiq

Expanded text:
dispositionem subjectos; alii sunt reges regendo fideles a Deo sibi commissos; alii sunt reges, auxiliante Deo, regendo tantummodo semetipsos. Primi sunt principes saeculares, secundi Ecclesiarum pastores; tertii singuli quique
Abbreviated transcription (Latin):
Indic .in. hec sunt gentes quas dere¬
liquit ut erudiret in eis isrlem et
omẽs qui non nouerũt bella caua¬
neors ⁊ postea discerent fili cor t̾¬
tare cum hostib ⁊ hr̃e consuetudiẽm

Expanded text:
idem: "Hee sunt gentes, quas Dominus dereliquit, ut erudiret in eis Israelem et omnes, qui non noverant bella Cananeorum, ut postea discerent filij exercitare cum hostibus et habere consuetudinem
Abbreviated transcription (Latin):
andiant Emerũt qd ꝑdant
explorãt bnde decipiant/ Egͦ
aut inclinato capite huim¬
liato bultu deposita faciesi¬
leo Taceo Incepto. ꝑsisto si¬
lencio Ori mõ eustodia posui
Ori mo sigͣculũ dedi uocem
aẜmone rep̾ssi liugnã a lo¬
entione rest̾uxi Eciã de bouo

Expanded text:
audiant, quaerunt quid prodant, explorant unde decipiant. 13. Ego autem, reclinato capite, humiliato vultu, deposita facie, sileo, taceo, in incepto persisto silentio, ori meo custodiam posui, ori meo signaculum dedi, vocem a sermone repressi, linguam a locutione retrax
Abbreviated transcription (Latin):
ei cunetis ab hom̃abilis Su¬
eñꝙ me intuent᷑. oms ut bl¬
cee̾su ꝯtẽpunt ut fetentem
Expunt ut lepsum tãg̾e hor¬
rent Iacet caro afflicta forro
Iacet p̾ssa catheis. Iacet lig¬
Ro desunt coniuẽta no desuc
cruciam̃ta No desut supplicia
Cotidie crudescet ĩ me feicia
corpiͣs mei Carinfices nouis
meis cruciatib lacant In au
Ro ꝑnnor mda morte mille
penis extortus, mille subiectꝰ
corintis mille lac̾atꝰ su suppli¬
cus Caro mã plagis secta opu¬
trunt senubsta lat̾a samẽ effũ¬
dũt lacata mbra putrediem
doflunt. Cũ flectib/ sangnis
manat cũ lacͥmis crnor ftillat
Nõ est solus flumꝰ lac̾uar
ẜ uulueru consuptus sũ ã do¬
lore miẜ. In dolore ⁊ ains et
corꝰ desecͭ mens iam meta est
aĩa dolore p̾elusa est multa in¬
tollerabłia senci multa ac̾ba.
Inoͥpinato uuln̾e op̾ssus sum
moñitaneo iter̃tu peussꝰ sum
Impuisa me ĩ tantis mał ca¬
la nitas uite ꝯiecit Ignoraute
me opp̾ssit subito calamitas repẽ¬

Expanded text:
 cunctis abominabilis. Quicunque me intuentur, omnes ut ulcerosum contemnunt, ut fetentem exspuunt, ut leprosum tangere horrent. Jacet caro astricta ferro, jacet pressa catenis, jacet lignon desunt tormenta, non desunt cruciamenta, non desunt mihi supplicia, quotidie crudescit in me saevitia. 17. Corporis mei carnifices novis me cruciatibus lacerant, inaudnon perimor nuda morte, mille poenis extortus, mille subactus tormentis, mille laceratus suppliciis. Caro mea plagis secta computruit, semiusta latera saniem effundunt, lacerata membra putredine diffluunt, cum fletibus sanguis manat, cum lacrymis cruor stillat; nec est solus fletus lacrptus sum dolore miser, in dolore et animus, et corpus deficit: mens jam victa est, anima dolore praeclusa est, 479 multa intolerabilia sensi, multa acerba inopinato vulnere oppressus sum momentaneo interitu percussus sum, improvisa me in tantum malum calamitas vitae conjecit. Ignorantem me oppressit subita calamitas, repen
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯꝑatõnem iẜiaꝵ mearuz
feliciores ee. mortues quai
uiuẽtes dico Parcite dolon
Ignoscite angustie ueniã date
Indulgete doloi̾b meis In tato
dolore ꝯtra me ꝯmoneri no¬
lite poussionẽ eĩ meã plãgo
Calamitatẽ meã deploro fa¬
miliare clade iiẜie mẽ lugeo
płra ei. nũstrat delor non
ualeo ꝯsolari miẜ Impasciẽs
ẽ em̃ dolor tus. Infanitꝰ est¬

Expanded text:
ationem miseriarum mearum feliciores sunt mortui quam viventes; parcite dolori ignoscite; angustiae meae veniam date, indulgete meis doloribus, in tanto dolore contra me commoveri nolite; percussionem enim meam plango, calamitatem meam deploro, familiarem cladem miseriae meae lugeo, plura enim ministrat dolor; non valeo consolari miser, impatiens enim est dolor
Abbreviated transcription (Latin):
exilii peua lugeo si exilii dam¬
pnatoem genio unnclo ẜuitutis
additus Conditois ponde̾ yssus
Seruili oꝑe mãcipatus In algo¬
re ĩ nine. ĩ frigore. ⁊̃ tẽpestatib
terreis ĩ oñi labore. ⁊̃ oĩ periꝰ¬
cło positus post dampoia bonoꝵ
pꝰ amissionẽ oñ recũ. In ops
et panꝑ efscũs sum Egeo / indico
Indigenti nullꝰ succ urrit depꝰ
nillũ miseratõne dignꝰ sum

Expanded text:
enam lugeo, sic exsilii damnationem gemo, vinculo servitutis addictus, conditionis pondere pressus, servili opere mancipatus, in algore, in nive, in frigore, in tempestatibus tetris, in omni labore, in omni periculo positus. Post damna bonorum, post amissionem omnium rerum, inops et pauper effectus sum, egeo, mendico indigenti nullus succurrit, apud nullum miseratione dignus sum
Abbreviated transcription (Latin):
in me seuint Ons in exitu
mõ intendũt pñis in mor¬
tem meã manus suas p̃pant
In tanto gͥ. metu In tanto
panore In tanta formedĩe
ꝯtabui imẜ. pallui miẜ. Ex¬
sanguis effectꝰ sum Emarount
cor meũ Panõe estuo fonmi-¬
diuis metu tabesto Timor

Expanded text:
in me saeviunt, omnes in exitium meum intendunt, omnes in mortem meam manus suas praeparant. In tanto igitur metu, in tanto pavore, in tanta formidine contabui miser, pallui miser, exsanguis effectus sum, 478 emarcuit cor meum, pavore aestuo, formidinis m
Abbreviated transcription (Latin):
indicor Testiũ fła sina ad noce
ĩ notes ducor Ex eodom ꝯcilio
Impbos̃ ĩndices opponut faloe
cestes obitiñt In quor testimoio
ꝯfadencia est Remo ab illis.
dissentit Remo discordat Reõ

Expanded text:
dicor. Testium falsa sententia ad necem innocens ducor. Ex eodem concilio Improbos judices opponunt, falsos testes objiciunt, in quorum testimonio confidentia est. Nemo ab illis dissentit, nemo discordat, nemo
Abbreviated transcription (Latin):
ẜuidib ornãt Aliud ore pro-¬
mittũt. Aliud corde uolũt Oꝑe
destruũt qd ẜmone puuttũt
Bub pietatis habitu aĩo ne¬
nenati incedũt uelant mali¬
ciam suco bonitatis Callidita¬
tẽ simplicitate occultãt. Ami¬
cieiam dolo simulant. ostoudũt
uultu ꝙ in corde nõ gestant
Cui credas oui fidẽ ad hibeas ꝙ̃
ponuũ sencias ubi iã fides perut
fides. ablata ẽ fides unsꝙͣ tota
fides Si legitimũ nichile̾ Si
uitas iudicii nulla est Si eqtas¬
Si iusticia. acuẽtis negatur
perent leges auaricia ndicãte
Eñpiditatis amorẽ Inta nl na¬
let premia ⁊ dona legibus in¬
res tulerũt ubiꝙ pecona uĩcit
legibus metus Nullo Iudicii
timor In punita manet ma¬
le uiuedi litẽcia Remo peccã¬
tibus ꝯͣdicit nͨ scelus ꝯ̃dicit
mauet Imiq salmn fuit Inno

Expanded text:
us ornant, et aliud ore promunt, aliud corde volutant. Opere destruunt quod ore promittunt, sub pietatis habitu animo venenato incedunt. Velant malitiam fuco bonitatis, calliditatem simplicitate occultant, amicitiam dolo simulant, ostendunt vultu quod in corde non gestant. Cui credas? cui fidem habeas? quem proximum sentias? ubi jam fides? periit fides, 476 ablata est fides, nusquam tuta fides. Si legitimum nihil est, si veritas judicii nulla est, si asi justitia cunctis negatur, pereunt leges, avaritia judicantecupiditatis amore, jura nihil valent, praemia et dona legibus vires tulerunt. Ubique pecunia vincit, legibus metus, nullus judicii timor. Impunita manet male vivendi licentia, nemo peccantibus contradicit, nec scelus ulciscitur manet, i
Abbreviated transcription (Latin):
lireuelusꝰ ad n̾sis Obsitus
imẜiie Optꝰ in felicitate Opp¬
ssus angustus Ro repio ispiã
tanti mali psuglũ Tanti doloiͣs
no ĩbemo argmntũ Enadede
colamitatis indacia nõ ꝯpre¬
hendo Mumendo de loĩs argu¬

Expanded text:
circumclusus adversis, obsitus miseriis, opertus infelicitate, oppressus angustiis, non reperio uspiam tanti mali perfugium, tanti doloris non invenio argumentum, evadendae calamitatis indicia non comprehendo, minuendi dolo
Abbreviated transcription (Latin):
uelud bbra corponis sic mala.
ma fug̾e possu Ego ille ho igͦti
nois ho. obsture oppimois ho.
Cogaut. tm̃ in Rulli ñ quam.
ma lu feci Reulli calmmnat̾sa
Nulli adu̾sus extiti Rulli/ mo¬
lescia intuli Rulli ĩqetꝰ fan/
Sine ulla querela apꝰ hoĩes
inisaniũt, Conẜta manu ĩ me
pericla ĩgerũt Ad exiciũ me
ꝑtrahnt Ad periclin me adducũt
Ad disc̾men uocãt mẽã salutẽ

Expanded text:
velut umbram corporis, sic mala mea fugere non possum. Ego ille homo ignoti nominis, homo obscurae opinionis, homo m malum feci, nulli calumniatus sum, nulli adversus exstiti; nulli molestiam intuli, nulli inquietus fui, sine ulla querela apud homineinsaniunt, conserta manu in me pericula ingerunt, ad exitium me pertrahunt, ad periculum me adducunt, ad
Abbreviated transcription (Latin):
tiuitas dei. que
appellatur indesmens
De hus mandat᷑ que indesmẽt᷑
⁊ siue ulla prorsus Int̾ruptõe
matutinis ⁊ uesptuus sac̾ficus
offerãtur. Mandans iar̃ festimi¬
tatum Ricus. nõ pͥmo statim ueit
ad festiuitater pasche/. necs ad azi¬
moro. neq ad scenophetie. alias q
de quib p̾cipit᷑. S hac p̾mam
posuit in qua sac̾ficiu indesiens
maudat offerri. Quo scilit agnos¬
⁊ q̃n. qr nõ asiqñ quider acẽda
ẽ deo. aliqñ Ro non agenda festi¬
uitas. s semp ⁊ icdesment̾ iusto
age̾ d diez festum. Sac̾ficium
namq qd̾ indesinẽt ⁊ in matuti¬
mo ⁊ in uesptuus mãdat᷑ offerri.
hoc indicat ut in lege ac ꝓꝓbenis
que matutinũ tp̃s oñdũt. ⁊ ĩ enã¬
gelica doctͥna que uesptinũ .i. in
uespa amudi saluatoris ondit ad
dus dicit. Et obẜuabitis dies fes¬
tos meos. Dies ergo festa ẽ dui¬

Expanded text:
tivitas Dei, quae appellatur indesinens. De his enim mandatur quae indesinenter, et sine ulla prorsus interruptione matutinis et vespertinis sacrificiis offerantur. Mandans igitur festivitatum ritus, non primo statim venit ad festivitatem Paschae, neque ad Azymorum, neque ad Scenopegiae, aliasque de quibus praecipitur, sed hanc primam posuit in qua sacrificium indesinens mandat offerri, quo scilicet agnos, quod non aliquando quidem agenda est Deo, aliquando non agenda festivitas, sed semper et indesinenter justus agere debet diem festum. Sacrificium namque quod indesinenter et in matutinis et in vespertinis mandatur offerri, hoc indicat, ut in lege ac prophetis, qui matutinum tempus ostendunt, et in evangelica doctrina quae vespertinum, id est, in vespera mundi Saus dicit: Et observubitis dies festos meos. Dies ergo festus D
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtimestẽ Abienos casus face¬
re poricła morientis bocato
tua fit emondeio alioꝵ per¬
dito tua sit canto Rfetrahat
te apeto ipioꝵ int̾itus abst̃¬
hat te aclpa pontu pena
deliqueciũ fuus te corrigat

Expanded text:
e. Alienos casus tua fac esse pericula; morientis vocatio tua sit emendatio; aliorum perditio tua sit cautio. 51. Retrahat te a peccato impiorum interitus. Abstrahat te a culpa pereuntium poena, delinquentium finis te corrigat,
Abbreviated transcription (Latin):
re gladiũ temptãs. ꝙͣ semel inssus
negat non satis michi uidet᷑ actẽ¬
dẽ uerbum dñi dicentis. Conu̾te
gladiũ tuũ in uagmam. tinus gͦ
tib apłis Ecce gladii dno hic.
t̾iasis. Si hiis quid ꝓ eccĩa. ille
uero est ab eccia exc̾tendã Ille

Expanded text:
re gladium temptes, quem semel iussus ui tuum negat, non satis michi videtur attendere verbum domini dicentis sic: Converte gladium tuum in vaginam! Tuus ergo tibus apostolis Ecce gladii duo hic nterialis. Sed is quidem pro ecclesia, ille vero et
Abbreviated transcription (Latin):
iudicatis t̾ram ne cõtriscemim
D intelligite ⁊ erudmĩ Cope¬
dit enim uobis ut sub illo sitis
a quo ẽ intellens ⁊ erudicio ⁊ ex¬
pedit ut tem̾e noy duẽmini. siõ

Expanded text:
itteram, ne contristemini, sed intelligite et erudimini; expedit enim vobis ut sub illo sitis, a quo est intellectus et eruditio; et expedit ut temere non dominemini, sed
Abbreviated transcription (Latin):
Igͦrancia enũ ꝗd sit dignũ
culpa nõ sentit Igͦrãncia
Incipiens assidue peecat
indoctꝰ eñ facile decipit᷑
Stultꝰ ĩ nicia cito dilabitur
Prudens añt cito dep̾hedit
insidias Prudes celorius
int̾ bonũ et malu sapies in¬
telligendo diuniditat simiũ¬
es scire ꝙ caueas dilige gͥ. sa¬
pienciam et mainfestabitur
tibi accede ad illam/ et aꝓpm¬
quabit. ad te assidnus esto illi
¶El ꝙ nestis ne doctor in¬
util m̃emaris Antea esto
auditor postea doctor per
disciplia nome magr̃i accipe
bonũ qd audieris dic bonũ qd
didic̾ris doce discondi ⁊ docendi
nõ ꝯtepnas stndm Scia quã
aure ꝯcipis ore effude Sapiẽ¬
ciam cũ teteris ĩ partis tibi
mag̾ hanc auges doctua quã¬
to mag̃. uł amplius data fu̾ĩt
tãto mag̃ hundat Sapiencia
daudo largior fit Retmendo
miorat᷑ largiondo redũdatĩo
ẽ sciẽtia et dũ plus ꝯforunt
plus habudat berbũ tam̃ p̃di¬

Expanded text:
sit dignum culpa non sentit, ignorantia insipiens assidue peccat. indoctus enim facile decipitur. Stultus in vitia cito dilabitur. Prudens autem cito deprehendit insidias, prudens celerius Inter bonum et malum sapiens intelligendo dijudicat. Summuescire quo tendas. Dilige ergo sapientiam, et manifestabitur tibi, accede ad illam, et appropinquabit ad te, assiduus esto illi, quod nescis ne doctor inutilis inveniaris; antea esto auditor, postea doctor: per disciplinam nomen magistri accipe; bonum quod audieris dic, bonum quod didiceris doce; discendi et docendi non contemnas studium. Scientiam quam aure concipis ore effunde. Sapientiam cum caeteris impertiris, tibi magis hanc auges; doctrina quanto amplius data fuerit, tanto magis abundat. Sapientia dando largior fit, retinendo minoratur; largiendo redundantior est scientia, et dum plus confertur, plus abundat. 68. Verbum tamen p
Abbreviated transcription (Latin):
nl sensu Ebitudo sc̃ĩe lumẽ
extinguit Dolercia autom
meliore reddit peiore fucit
neglegoncia sonsu desidia.
obtudit segntiẽ Induseria.
acuit excellentio fit natura
doct̾na ardenoiuis fit ĩgeniũ
sub mcto studio Tardiora
ingenia studus acunt᷑ Tor-¬
pore nate᷑ industria excitat
Sonsus torditatẽ assiduitas
acuit Excitãtone ꝑfioit sẽsꝰ
Experiencia plꝰscit᷑. sepe

Expanded text:
 hebetudo scientiae lumen exstinguit; solertia autem sensum meliorem reddit, pejorem facit 514 negligentia, sensum desidia obtundit, segnitiem industria acuit, excellentior fit natura doctrina, ardentius fit ingenium subjuncto studio. Tardiora enim ingenia studiis acuuntur, torporem naturae industria excitat. Sensus tarditatem assiduitas acuit. Exercitatione proficit sensus, experientia plus scitur. Saepe
Abbreviated transcription (Latin):
adple Que u̾bis doces exem¬
plis ostonde Esto nõ solum
magr̃ s et ĩmitator uirtutis
Si doces ⁊ facis tunc glosus
ce tempa Sic Instrue alios ut
te oustodias Sic doce ut hũili¬
tatis gr̃am no aunttas faue
ne du alios docendo erigis.
ip̃e landis. appetitu domergaiͣs
tate uti Ita dic ut intelligaiͣs
ne simplicib loquendo displi¬
ceas Rec prudentes offondus
Iuxͣ. sensu audientis eris suno
doctoris Dcdm mores ita est
imperenda doctrina Iuxͣ bul¬
nꝰ adhibonda remedia uane
uolintates du̾sam discipłias

Expanded text:
ple; quae verbis doces, exemplis ostende; esto non solum magister, sed et imitator virtutis. Si doces, et facis, tunc gloriosus te tempera. Sic instrue alios, ut te custodias. Sic doce, ut humilitatis gratiam non amittas. Cave ne, dum alios docendo erigis, ipse laudis appetitu demergaris. tate uti, ita dic, ut intelligaris, nec simplicibus loquendo displiceas, nec prudentes offendas. 69. Juxta sensum audientis erit sermo doctoris, secundum mores est impertienda doctrina. Juxta vulnus adhibenda remedia; variae voluntates
Abbreviated transcription (Latin):
in adulanciũ oculis niõ sis
ne fauores, cõtepue landem
populais fanons̃ Esse mag̃.
bond ꝙ bideri stude nõ ex qui¬
ras si quis te extollat ant̾ si
quis ꝯtepuat Re fauor sedu¬
cat uł bituꝑatio frangat
O landem nõn apetit nec
dem facile et mtuꝑãtõnem
relinquis nõ ideo to bonũ exi¬
stunes si bonus prediceris
In liugna aliena ꝯsciam tuã
anteroga disc̾ne te tuo nõ alie¬
nbus ẜ ex tua monte te me¬
tire nemo magis scire potest
diteris, aut quid bom lans
ꝑtinet ad rem si aliud es ꝙ⁊ꝑp.¬
uita sumilãtonez bita fuietõem
obscuriori beste nõ suiles sc̃i¬
tatem Daral heri uis tał. esto
professionem tuam et habitũ
et incessu domostra Sit ĩiug̃¬
ssu tuo simplicitas In motũ
puntas In gestu grauitas.
In ĩcessu honestas nich. decoris
in soloncie nich̃. lenitatis mi
cossu tuo appeat Am̃s eni¬

Expanded text:
on sis ne favores, contemne laudem popularis favoris; esse magis bonus quam videri stude; non exquiras si quis te extollat, aut si quis contemnat; nec favor te seducat, nec vituperatio frangat; qui laudem non appetit, nec dem, facile et vituperationem rejicies. Non ideo te bonum existimes, si bonus praediceris; in lingua aliena conscientiam tuam interroga; discerne te tuo, non aliene, sed ex tua te mente metire; nemo magis scire poteritaediceris? aut quid boni laus pertinet ad te, si aliud esita simulationem, vita fictionem, obscuriori veste non simules sanctitatem; qualis haberi vis, talis esto, professionem tuam et habitu et incessu demonstra, sit in ingressu tuo simplicitas, in motu puritas, in gestu gravitas, in incessu honestas, nihil dedecoris, insolentiae, nihil levitatis in incessu tuo appa
Abbreviated transcription (Latin):
inrãdi usu periclosũ est
miare Assiduitas mrãdi pe¬
usus ad puiraũ ducit Sat
in ore tuo ẽ sit in ore tuo.
nõ est ueritas Iura ͦ nõ ĩdget
Cu cogitan̾is tuc fat ꝙ p
nũ Consilii mora melior ẽ
In rebus aut ctis bñ agede
tarditas remoneat᷑. ate tolle
moras In Crastuũ nicħ di¬
fferas In bonis dilãco nocet
In biss ꝙ expedit differre
ĩpedit absit in bonis remi¬
ssa segnicies absit negligẽcia

Expanded text:
ibi; periculosum est enim jurare, assiduitas jurandi peusus ad perjurium ducit; sit in ore tuo, est; sit in ore tuo, non est ; veritas juramento non indigetu cogitaveris, tunc fac quod num, consilii mora melior est. In rebus autem certis bene agendi tarditas removeatur a te, tolle moras, in crastinum nihil differas: in bonis dilatio nocet, in his quod expedit differre impedit; absit in bonis remissa segnities, absit negligentia
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ̃ quouiͦ. erudias tracta Coĩa.¬
om̃ia om̃ib Secreta ꝑfectio¬
ribus loquere apta ouuctis
oꝑta pancis demicia Queda
eni plruuis Oruedam pancis

Expanded text:
 quomodo erudias tracta; communia omnibus, secreta perfectioribus loquere; aperta cunctis, operta paucis denuntia; quaedam enim plurimis, quaedam paucis
Abbreviated transcription (Latin):
defondas caue mẽdaciũ in
om̃ib mendatio eñi fides tolli¬
tur erior Inducit᷑ beritas.
mendaces puuiũt fallaces
p̃niũt Si mẽdacia ab hom̃is
lege dãpuãt᷑ si fallacia tua¬
titur si falsitas capitali ꝑ¬
na ꝯscribitur Omãto mag̃¬

Expanded text:
defendas. Cave mendacium in defendas. Cave mendacium in omnibus, mendacio enim fides tollitur, error inducitur, veritas amendaces puniunt, fallaces perimunt. Si mendacia apud homines lege damnantur, si fallacia titur, si falsitas capitali poena conscribitur, quanto mag
Abbreviated transcription (Latin):
hoc fediꝰ nich. est hoc sume
turpitudis est Canuĩ mos la
Canũ donte pestifero moideͣ
Soli canes obtrectare norãt
Cmãdo alio detrahis te discu /
te Om̃ aliu mordes tua pcca
Dedargne Si iis aliũ detra¬
cia tua intende nõ alt̾ius n ꝙͣ
detrahis si te bñ ꝓsp̃xoris de
tua gͥ. correctõe esto sollicitꝰ
De t̾ua salute et emẽdatõe
esto intentꝰ de trahentes nõ
audias Sursurãtib auditũ
nõ prebeas Pari reatu det᷑¬
hontes et audientes tenẽtur
utrisqz sile discrunẽ ĩpon-¬
ditur et qui detrahoncom
audit et his qui detrahit Qd
quid quisq dicrit uł fuciat.
Snita curnrositatẽ Omitte.
nulla curiositas añim tuu
capiat nulla te ꝯcupistõcia
detestande curiofitatis sub¬
ripiat ne oblitus cuoꝵ incoꝵ
alieuos per quiras Tanta.
cura corrige incia tua qͣnto
studio ꝑspicis alieuade mẽdacio¬
sio oꝑe fuge Nec casu
ñ fendiro loquaris fulsũ nec
ut p̾stos mẽtiri studeas nͣ
qualibt fallaciã nitã alicuꝰ

Expanded text:
hoc foedius nihil est, hoc summae turpitudinis est. 51. Canum mos est canum dente pestifero mordere, soli canes obtrectare noverunt; quando aliis detrahis, te discute; quando alium mordes, tua peccata redargue; si vis detratia tua attende, non alterius. Nunquam detrahes, si te bene perspexeris; de tua igitur correctione esto sollicitus; de tua salute et emendatione esto attentus, detrahentes non audias. Susurrantibus auditum non praebeas. 52. Pari reatu detrahentes et audientes tenentur, utrisque simile discrimen impenditur. Qui detrahentem audit et isquid quisque dicat vel faciat. Cave curiositatem, omitte nulla curiositas animum tuucapiat, nulla te concupiscentia detestandae curiositatis subripiat, nec, oblitus tuorum morum, alienos perquiras; tanta cura corrige vitia tua, quanto studio perspicis aliena. 53. Osummopere fuge; nec casu, nec studio loquaris falsum; nec ut praestes mentiri studeas; nec qualibet fallacia vitam alicujus
Abbreviated transcription (Latin):
pons gestũ aĩ hitus padit᷑
Incessus gͦ. tnus ymagnie le¬
uitatis nõ h̃eat Incessus tuus
alt̾ius occłos nõ offondat/ non
p̾beas de alus expͣtaculu nõ
Des aluis de te obtractãdi locũ
⁊̃ ꝓbos spue ignanos ate fuge
durbas homm maxre eiusetatis
qui ad uicia pui sũt boius te¬

Expanded text:
poris gestu animi habitus panditur, incessus ergo tuus imaginem levitatis non habeat, incessus tuus alterius oculos non offendat; non praebeas de te aliis spectaculum, non des aliis de te obtrectandi locum,improbos, pelle ignavos a te; fuge turbas hominum, maxime ejus aetatis qui ad vitia proni sunt
Abbreviated transcription (Latin):
Cane fabul. r̃eptissimis Auiles
fabulas nõ loquaris anama
ꝙ nõ edificat audientes Sino
ociosus nõ erit absꝙ inditõ.
unꝰ quisꝙ rõnem redditurꝰ
est ẜmonũ suoꝵ añ. uniꝰ cuiꝰ

Expanded text:
Cave a fabulis ineptissimis, aniles fabulas non loquaris. Turpiquod non aedificat audientes, sermo otiosus non erit absque judicio. Unusquisque rationem redditurus es
Abbreviated transcription (Latin):
sibilis sit exp̾tatõne and̾ietiũ
ꝙ trceas et in loqudo et ĩ ta¬
condo pitus esto multu dute
ori tuo labus tuis signadin.
p̾be Oppone lingne tue clau¬
stra silencii Curcuclude lugnõ
uiuuitoe enstodre Intonde op¬
portuuitate loquendi Tepus
ꝓferendi ẜmonis inqͥre Scito
q̃ tpre loquaris considera.
loquere tp̃re ꝯgrno tace tace
usque qͦ interogeris nõ loqͣris
nisi int̾iogatꝰ nõ dicas pͥq
audias Iutrogato os tñu ape¬
riat sũit n̾b̾a tua ponca.
Tolle u̾bositatẽ ẜmonis suꝑ¬
flui loquẽdi mõdũ nõ execdais
nõ ĩ moderatõe lingue ĩcur¬
ras periclin Mult loqͥa non
effugient eulpam mltiloqũ
daris cito colligͭ lucũ ult̾ra
modũ flatꝰ maris pericłm
parit Imbraiũ mimetas pe¬
uicl̃m suscitat luigosus ho.
ĩperitꝰ est Sapiens pancis
utit᷑ u̾bis brenem sormonẽ
sc̃ia facit loqui multũ stul¬
ticia est uix eñ ieipieus in
multiplicatoe ẜmoius De

Expanded text:
sibilis, sit exspectationi audientium d taceas, et in loquendo et in tacendo peritus esto. Multum ante ori tuo, labiis tuis signaculum praebe, oppone linguae tuae claustra silentii, circumclude linguam munitione custodiae. Intende opportunitatem loquendi, tempus proferendi sermones inquire, scito quo tempore loquaris, considera loquere, tempore congruo tace. 49. Tace usquequo interrogeris; non loquaris, nisi interrogatus; non dicas, priusquam audias, interrogatio os tuum aperiat, sint verba tua pauca. Tolle verbositatem sermonis superflui, loquendi modum non excedas, ne immoderatione linguae incurras periculum, multiloquia non effugiunt culpam, multiloquium dans cito colligit lutum, ultra modum flatus maris periculum parit, imbrium nimietas periculum suscitat, linguosus homo imperitus est; sapiens paucis utitur verbis; brevem sermonem scientia facit; loqui multum stultitia est, vox enim insipientis in multiplicatione se
Abbreviated transcription (Latin):
tera somp nba tua modẽãta
Modu loquẽdi nõ trãseas ab
trahendi alieuam uitã non
saces de malo alieno os tnui
nõ coinqͥnes nõ detiuhas
pcc̃is s ꝯdole Qd in alio de¬
trahis inte pociꝰ ꝑt nuesce
Detracto grane inciu est de¬
tracto grane pc̃cm est detcͣtõ
grane omen est decc̃to guiue

Expanded text:
tera, semper verba tua moderare, modum loquendi non transeas. 50. trahendi. Alienam vitam non laceres, de malo alieno os tuum non coinquines. Non detrahas peccanti, sed condole; quod in alio detrahis, in te potius pertimesce. Detractio grave vitium est, detractio grave peccatum est, detractio grave crimen est, detractio g
Abbreviated transcription (Latin):
comqͥnabr Clande ⁊ ia aures
tuas ne audias malu Respue
ẜimones ĩ pudicos fuge ĩ houe¬
sta nba, nulla aures tuas ẜ¬
monũ ĩpndiccra sirbrepat̾
uanus ẜmo eito polluit mẽtẽ
Et facile agit᷑ ꝙ libont̾ an¬
ditur Rachil ex ore tuo ꝙ
ĩ pedire possit ꝓcedat nicħil
ꝙ nõ expedit sonus uocis.
erũpat hoc ꝓcedat ex labiis
ꝙ anres nõ poluat audietis
Cauẽda est nboꝵ obscenitas
fugienda est turpitudo ẜ¬
liunga pandit Et qual ẜmio
ostendetur tal. anis ꝯpͥlat᷑¬

Expanded text:
eo; claude etiam aures tuas, ne audias malum. 45. Respue sermones impudicos, fuge inhonesta verba, nulla aures tuas sermonum impudicitia subrepat, vanus sermo cito polluit mentem, et facile agitur quod libenter auditur. Nihil ex ore tuo, quod impedire possit, procedat; nihil quod non expedit sonus vocis erumpat; hoc procedat ex labiis, quod aures non polluat audientis. Cavenda est verborum obscenitas, fugienda est turpitudo slingua pandit; et qualis sermo ostenditur, talis a
Abbreviated transcription (Latin):
nuieꝰ eis nõ gratuleris In
mina adu̾sarii noli ex tołli
ne suꝑnemãt ĩ te suuilia ne
forte ꝯuertat ds. ab eo iram
suam in te Qui eni ꝯgaudet
nuici casũ eito incidit ĩ illũ
Sit mag̾ erga ħuiliacũ humaud
affens Dis erga deiectũ com¬
passionis intericꝰ deletet te
dolore suꝑ eñ qui afflictꝰ est
Condole in aliems calanuta¬
tebiz Sanciare fletibus ĩ alieĩs
meroribus nõ sis duro non
sis feriens nõ sit tibi dura.
p̾cordia Sic alieuam nuẜia
tonquã tuam luge In t̾bulatõe
alt̾aus esto t̾stis Cũ plangẽ¬
tib plange cñ fletibus fle
Cũ lugentib mentis affc̃m
exompla discipliue mutamta

Expanded text:
nimicus tuus, noli gratulari, in nimicus tuus, noli gratulari, in ruina adversarii noli extolli; ne superveniant in te similia, ne forte convertat Deus ab eo in te iram suam. 40. Qui enim gaudet de inimici casu, cito incidet in illum: sit magis ergaaffectus, sit erga dejectum compassionis intuitus, delectet te dolere super eum qui afflictus est; condole in alienis calamitatibus, satiare fletibus in alienis moeroribus; non sis durus, non sis ferreus, non sint tibi dura praecordia. Sic alienam miseriam tanquam tuam luge; in tribulatione alterius et tu esto tristis. Cum plangentibus plange, cum flentibus fle, cum lugentibus mentis affectu exempla disciplinae incitamenta.
Abbreviated transcription (Latin):
sensũ comedit pectus brit
mente affioit cor honũs
quasi quedam pestis depa¬
scit Occurrat gͥ. ꝯͣ zelum
bonitas ad n̾sus Inbidia in
caritas p̾paretur de bono
alterius nõ doleas De alt̾iꝰ
ꝓfectib nõ tabescus Nulliõ
ꝓsporitatis lascereiͣs ulłms
felicitatꝭ crncieris Rullius
Inindie fatib agiteris pace
ama pacom dilige pacem
amiare ꝙͣ ip̃e amaris Ron
sis in pace fidus nõ sis lenis
in amcicia Recine semꝑ uni¬
oulu ꝯstancie Odientes ad pa-¬
com mbita discordes ad con-¬
cordiam reboca diffidenoiĩ
corda ad patẽ recõcilia hẽto
placabilitatẽ mentis heto ai
bouignitatẽ pmptꝰ esto in aff¬
cũ Affabił in ẜmone Graco
aĩo affare om̃is nuillus existat
Tolle occasionom litis Caue
in pace In nulla cã ꝯtondas
In nulla accione dec̾tare stu¬
Conitẽptio lites spãt Cotemptõ
lites gignit cõtomptio faces
ddioꝵ accondit Pate cordis
ꝯtemptio extiuguit Cocordiã
ꝯtepto rũpit Si cecide̾i̾t di¬

Expanded text:
sensum comedit, pectus urit, mentem afficit, cor hominis, quasi quaedam pestis, depascit. Occurrat igitur contra zelum bonitas, adversus invidiam charitas praeparetur; de bono alterius non doleas, de alterius profectibus non tabescas, nullius prosperitate lacereris, nullius felicitate crucieris, nullius invidentiae facibus agiteris. 38. Pacem ama, pacem dilige, pacemamare quam ipse amaris; non sis in pace infidus, non sis levis in amicitia. Retine semper vinculum constantiae, odientes ad pacem invita, discordantes ad concordiam revoca, dissidentium corda pace concilia, habeto placabilitatem mentis, habeto animi benignitatem, promptus esto in affectu, affabilis in sermone, grato animo affare omnes; nullus existat tolle occasionem litis. Litem in pace, in nulla causa contendas, in nulla actione decertare stucontentio lites parit, contentio rixas gignit, contentio faces odiorum accendit. Pacem cordis contentio exstinguit, concordiam 507 contentio rumpit. Si ceciderit i
Abbreviated transcription (Latin):
noca eñ celermo denotoĩs
afsc̃n Renoca eñ ħuilitate ad
gaam huilicate illi asscũ ꝑs¬
terne Supplici aĩo ueniam
dep̾care petenti ꝙͦ. tͥ beniã.
libent̾ indulge poscenti in¬
dulgenciã placant᷑ dimitte
ren̾tentẽ statim ĩplecte Re¬
deñtõ ꝯfestun benigna sns¬
cipe caritate diutte ut
duuttat᷑. tib Ignosce ut
inte uontuũ est indicium
nõ em̃ hobis indulgenciũ nͥ
dederis Et si ille nõ supplicz
si sibi duuitii nõ postulet
ex aĩo Tu gratis Iudulge En
beniã ꝓpia bolmntate soncede
dolorem in corde tuo nõ creẜ¬
n dolorẽ in aĩo nõ retineas¬

Expanded text:
voca eum celerrimo dilectionis affectu. Revoca eum humilitate ad gratiam; humili te illi affectu prosterne, supplici animo veniam deprecare. Petenti quoque tibi veniam libenter indulge; poscenti indulgentiam placanter dimitte, revertentem statim amplectere. Redeuntem confestim benigna suscipe charitate. 36. Dimitte, ut dimittatur tibi. Ignosce, utin te venturum est judicium. Non enim habebis indulgentiam, nisi dederis; et si ille non supplicet, si sibi dimitti non postulet,ex animo, tu gratis indulge, tu veniam propria tua voluntate concede. Dolorem in corde non reserves, dolorem in animo non ret
Abbreviated transcription (Latin):
oppone Irascentẽ pacieciam
deliuirẽ ulandunto rracuu¬
dĩa furencis dissolue uince
nequiciã lenitate uince bomca
maliciam Inimicos pacis oi
modestia placa mala aliorũ
tuo bono exsuꝑa Tranquilla
mente illatrs otuuelias ab
ice Tranquillo corde dolore

Expanded text:
a delinire, blandimento iracundiam furentis dissolve. Vince nequitiam lenitate, vince bonitate malitiam, inimicos pacis omni modestia placa, mala aliorum tuo bono supera, tranquilla mente illatas contumelias porta; aperi tranquillo corde dolorem;