comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
luptatis auidę libidines t̾emẽ et
esfrenate ad pociendum ĩ citarent.
hĩe patrię prodiciones hĩe reru
publicarũ euersiones. hĩc eũ hosti s¬
bus clandestina celloqriua nasei.
Nulsum deniq scelus nullũ malũ
facmus esse: ad quod suscipĩed
nõ libido uoluptates impelleto sta¬
pra uoro e adulteria et oẽ lctale
fligitium nullis excitari illece¬
byis aliis n noluptani. Cũq hõi
siue natara fiue ꝗl doui nihils
mente prestabilius de disset huic
diuino muneri ac dono. nihiltã
esse inimicum qͣ uoluptatẽ. Nec
Ilibidine dominante temperãtix
locum esse. Neq oĩo ĩ uohaptans¬
u rego uirtutem posse cõsistore. q
Iquo magis ⁊ telligi possit: singe̾
animo iubebat. tanta ĩ citat um
aliquẽ uoluptate corporis quãta
porcipi posse maxtmna. Nemini tẽ¬
sebat fore dnbium qui tam diu
Edum ita gaudet: nihil agitare
mente. nihil ranõe nihił cogita¬
tione cõsequi posset. Quo circa

Expanded text:
luptatis avidae libidines temere et luptatis avidae libidines temere et effrenate ad potiendum incitarentur. hinc patriae proditiones, hinc rerum publicarum eversiones, hinc cum hostibus clandestina colloquia nasci; nullum denique scelus, nullum malum facinus esse, ad quod suscipiendum non libido voluptatis impelleret; stupra vero et adulteria et omne tale flagitium nullis excitari aliis illecebris nisi voluptatis; cumque homini sive natura sive quis deus nihil mente praestabilius dedisset, huic divino muneri ac dono nihil tam esse inimicum quam voluptatem. nec enim lubidine dominante temperantiae locum esse, neque omnino in voluptatis regno virtutem posse consistere. quod quo magis intellegi posset, fingere animo iubebat tanta incitatum aliquem voluptate corporis, quanta percipi posset maxima; nemini censebat fore dubium quin tam diu, dum ita gauderet, nihil agitare mente, nihil ratione, nihil cogitatione consequi posset. quocirca
Abbreviated transcription (Latin):
his defudant: atqq cliborani: cõpõii
iures nõ magnoꝑe desideros adsum
mucis. uenio ĩ senata frequẽsi
utroq astero res multum t diu
cogitatas eadq tuor animi non
corporis niribus quę si excqqui
nequirem: tñ me lect ulus mens.
oblectant. ea ipsã cogitantẽ que
iari agere nõ postenĩ. ẜ ut uti
possem acit apta uita. Semper
er̃ ĩ hiis studiis laboribusꝙ̃ uiuẽti
nõ ĩ telligitur. qñ obrebat senectꝰ
ita sensim sine iensa etal senescir
nec subito frangintur. sed diutur¬
nitate extinguitur. Sequitur tertia
uituperano senectuns ꝙ ea carere
dicunt uoluptanbus. O preclarum
mimus etant. si quidẽ id auferet
a nobis quod est ĩ adelescentia ui¬
ciosimi. Accipite eñ optimi ado¬
lescentules ueterẽ orationẽ archite
tarentini magni ĩprimis e prȩcla¬
ri uiri que mihi tradita est cum
essem adolescens tarenti cũ aꝗni¬
oto.m. hullam capitaliorẽ poster
quã uoluptatem corꝑis hõibus di¬
cebat a natura datam. cuiui uo¬

Expanded text:
 elaborans corporis viris non magno opere desidero. adsum amicis, venio in senatum frequens ultroque affero res multum et diu cogitatas easque tueor animi, non corporis viribus. quas si exsequi nequirem, tamen me lectulus meus oblectaret ea ipsa cogitantem, quae iam agere non possem; sed ut possim facit acta vita. Semper enim in his studiis laboribusque viventi non intellegitur quando obrepat senectus: ita sensim sine sensu aetas senescit nec subito frangitur, sed diuturnitate exstinguitur. sequitur tertia vituperatio senectutis, quod eam carere dicunt voluptatibus. O praeclarum munus aetatis, si quidea nobis, quod est in adolescentia vitiosissimum. Accipite enim, optimi adolescentes, veterem orationem Archytae Tarentini, magni inprimis et praeclari viri: quae mihi tradita est, cum essem adolescens Tarenti, cum Maximo. nullam capitaliorem pestem quam voluptatem corporis hominibus dicebat a natura datam, cuius vo
Abbreviated transcription (Latin):
tus mores mutauerat. quãꝙͣ eum
collero incepi nõ admodum grãdẽ
natu sid tamẽ iam etate puectum
Aimo en post cõsul primũ fuerat quĩ
consule xdeleentulus miles ad capu¬
am prategus sum. quĩtoq ano post
xdiui tarentum questor. deinde¬
edilis quadrienio post factus sum¬
preton quẽ magistratum gessi cõ¬
sulibus tudino et cetego. tũ quidẽ
ille admodum senex suasor legis cĩ¬
thiȩ: de donis t muneribus tuit.
hic bella gerebat ut adoles cens cã
iam plane grandis eẽt. et anibalẽ
iuueniliter exultantẽ pacientia sua
moliebat. de quo preclare familiais
noster enius ait. Unus homo ꝗ nob̾
cũctando resituit rẽ p nõ eĩ hie po¬

Expanded text:
tus mores mutaverat. quamquam eum tus mores mutaverat. quamquam eum colere coepi non admodum grandem natu, sed tamen iam aetate provectum. anno enim poconsule adulescentulus miles ad Capuam profectus sum quintoque anno post ad Tarentum. quaestor deinde quadriennio post factus sum, quem magistratum gessi consulibus Tuditano et Cethego, cum quidem ille admodum senex suasor legis Cinciae de donis et muneribus fuit. hic et bella gerebat ut adulescens, cum plane grandis esset, et Hannibalem iuveniliter exsultantem patientia sua molliebat; de quo praeclare familiaris noster Ennius: unus homo nobis cunctando restituit rem; noenum
Abbreviated transcription (Latin):
quam ̃ isto om̃la sunt. Ut themi¬
stocles fertur. Seripho cnidam ĩ uix¬
gio respondisse. cui cũ ille dixisset nõ
enm sua sed patrię gloria splendo¬
rem assecutum. Nec hercule inquit
si ego seriphus essem ignobilii: nec
tu si atheniẽsis esses clarus ũqua
fuisses quod codem modo de sence¬
tute dici potest. nec eĩ ĩ sinna ĩ opu
lenis est esse senectus potest nec sapiẽ¬
ti qđ nec ĩsipienti. et ĩ siñna copi¬
ẽt nõ graus. Aptissima quidẽ sint
scipio e leli arma senectuns artes.
exercitationesq uirturũ quo ĩ om̃i
ȩtate culte. cum diu multũq uixe¬
ris mirificos efferunt fructus non
solum quia nũꝙ deserunt. nec ex¬
tremo quidẽ tẽpore ȩtati quãq
id ꝗđ maximũ est: uerũ et̃ quia cõ¬
torum recordatio iocundissima est.
ꝙ tarentsi recepit senẽ adolesens ita
dilexi ut corulem. Erat eñ ĩ illo uiro
cõmitate condita grauitas: nec sence¬

Expanded text:
quam in isto sunt omnia; ut Themiquam in isto sunt omnia; ut Themistocles fertur Seriphio cuidam in iurgio respondisse, cum ille dixisset non eum sua, sed patriae gloria splendorem assecutum: nec hercule, inquit, si ego Seriphius essem, nec tu, si Atheniensis, clarus umquam fuisses. quod eodem modo de senectute dici potest; nec enim in summa inopia levis esse senectus potest, ne sapienti quidem, nec insipienti etiam in summa copia non gravis. aptissima omnino sunt, Scipio et Laeli, arma senectutis artes exercitationesque virtutum, quae in omni aetate cultae, cum diu multumque vixeris, mirificos ecferunt fructus, non solum quia numquam deserunt, ne extremo quidem tempore aetatis, quamquam id quidem maximum est, verum etiam quia contorum recordatio iucundissima est. qui Tarentum recepit, senem adulescens ita dilexi, ut aequalem. erat enim in illo viro comitate condita gravitas, nec senec
Abbreviated transcription (Latin):
cõfeceris qua nobis qͦ ĩ grediẽdũ
sit istuc quo ꝑuenisti uilere qua¬
le est sitͤ Faciam ut potero leli. sepe
e interfũi querelis meorũ ȩqua
lares nostri fege ȩquales deplorare
solebant tum÷ hiuscemodi uoluptan¬
buis carerent sine quibus nulla
utam putarent tum ꝙ synerẽ¬
tur ab his quibus essent soliticol¬
li: quia mihi nõ id udebantur
accusare quod esset accusandũ.
Nam si id culpa senectutis accide¬
ret eanidem mihi usu euenirẽt.¬
et reliquis om̃ibus natu maioribꝰ.
quorum ego multorũ cognoui
senectutem lie querela. quia se
libidinũ uinculis laxatos essenit. nõ
moleste ferent. nec a siui despice¬
retuix. Sed om̃ĩu istus modi que¬
relarum in moribus culpa est. et
nõ ĩetate. Moderan eĩ senes et nec
difficiles nec ĩ humani tollerabi¬
lem senectutem agunt. Importu
et copias. ⁊ dignitates tuã tolle¬
rabilem senectũtem uideri. id aũt
nõ posset multis cõtĩgere . C. est
istud ꝗd leli aliquid sed nequai¬

Expanded text:
confeceris, quam nobis quoque ingrediendum sit, istuc, quo pervenisti, videre quale sit. CATO. Faciam ut potero, Laeli. saepe enim interfui querellis aequalium lares, nostri fere aequales, deplorare solebant, tum quod voluptatibus carerent, sine quibus vitam nullam putarent, tum quod spernerentur ab eis, a quibus essent coli soliti; qui mihi non id videbantur accusare, quod esset accusandum. nam si id culpa senectutis accideret, eadem mihi usu venirent reliquisque omnibus maioribus natu, quorum ego multorum cognovi senectutem sine querella, qui se et libidinum vinculis laxatos esse non moleste ferrent nec a suis despicerentur. sed omnium istius modi querellarum in moribus est culpa, non in aetate. moderati enim et nec difficiles nec inhumani senes tolerabilem senectutem agunt, importunet copias et dignitatem tuam tolerabiliorem senectutem videri, id autem non posse multis contingere. CATO. Est istuc quidem, Laeli, aliquid, sed nequa
Abbreviated transcription (Latin):
ni cum maximo flectu ad istins po¬
des adiecit se se. Parce ĩ quit et ꝑ ca
que tibi dulcissima sunt ĩ uita misc¬
rere nollri. noli xtinguere atictos.
fer mansuete fontuna. Nos ꝙͦ fiimus
beati. nolce te elle hominẽ. At ille quin
illum mihi datis. ac nos auritns icis
opplorare desinitis. nõ abis i. illi si teria¬
damore mante minari. quod simi
ne audinit. heus ĩ quit gorgo pdisseqͣ
auda nõ nox mia tibi uitam adernii.
cplmas mimicitias a iracũdias sa

Expanded text:
mi cum maximo fletu ad istius pemi cum maximo fletu ad istius pedes abiecit sese. «Per te», inquit, «ea quae tibi dulcissima sunt in vita: miserere nostri, noli extinguere extinctos, fer mansuete fortunam: nos quoque fuimus beati: nosce te esse hominem.» - «Quin illum mihi datis ac vos auribus meis opplorare desinitis? Non abibit.» Illi nuntiamaximo mortem minari. Quod simul ut audivit: «Heus», inquit, «Gorgia pediseque «audax? Non vox mea tibi vitam ademit? Exple meas inimicitias et iracundiam sa
Abbreviated transcription (Latin):
tam t si hospites habeo utatir licci
nos smmini delectabimur. Quid ego que
deinde cõficiat narẽm: crmodi hom̃is
natura ut qque singulit dibnio fficiat
glaria atoq ostentatione. Ea iiia animo
tiones. que deseribnntur qui cosenta
rioli ut nol exmpl ea ceppranius: aut
T̃uidi aut tunudi aut auari arbi¬
tioli muatoris luxuriosi fũis quadrn¬
platoris. demq cuienoꝵ studium prothrii
ꝑetist ĩ medium tali nota ciane:
Ermocinatio est cum alicru ꝑ sõne
sermo attribuitur: et a ponitur eũ
uauone dignitans hoc paeto cum miliub
urbs redundart: t omĩes timoro opres¬
si domni cotineretur. Tẽnit iste cum sago
cladio suecitus te nẽs iaculum ĩ mmu.
adolescentes homines simuli ornatu sus¬
seqquũtur irrupit ĩ edes subuo demide
magna uoce. ubi est iste beatus ĩ quir
edium dñs: quin mihi presto fint:
quid tacetis: hic alii omĩes stupiodi tinia¬
re obmutuerunt. Uor illuis ĩ fellicissi¬

Expanded text:
Tametsi hospites habeo, tamen utatur licet, Tametsi hospites habeo, tamen utatur licet, nos Samis delectabimur.» Quid ego, quae deinde efficiat, narem? Eiusmodi est hominis natura, ut quae singulis diebus efficiat gloria atque ostentatione, ea vix annuo stiones, quae describunt, quod consentanriosi, ut nos exempli causa coeperamus, aut invidi aut tumidi aut avari, ambitiosi, amatoris, luxuriosi, furis, quadruplatoris; denique cuiusvis studium protrahi potest in medium tali notatione. Sermocinatio est, cum alicui personae sermo adtribuitur et is exponitur cum ratione dignitatis, hoc pacto: «Cum militibus urbs redundaret et omnes timore obpressi domi continerentur, venit iste cum sago, gladio succinctus, tenens iaculum; III adulescentes hominem simili ornatu subsecuntur. Inrupit in aedes subito, deinde magna voce: «Ubi est iste beatus», inquit, «aedium dominus? Quin mihi praesto fuit? Quid tacetis?» Hic ali omnes stupidi timore obmutuerunt. Uxor illius infelicissi
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ hidem fundamenns edisĩcare: et iã¬
uenit ĩ edes quasidam ĩ quibus soda¬
licium erat eodem die fuiurũ: qđ
cum hospitibus. hic ĩquir habito ꝑ sici¬
tur argentum quod erit apolicum
uisit t̾ridnũ stratum probat. accedir
seruulu dicit honuni clani dñ ini
nenturum si uelit exire. ita ne int:
Eamus hospites sater uenit ex salerõ
ego illi obiuam pergam. nas tie de¬
enna uenitote. hospites dicedinir. Mle
seperaum doniũ umi cõuicit. Illi de¬
cimia qua uiserat ueniũt. querunt
hũc reperiũt domu cina sit. Indiuer¬
sorium decisi cõformir se se. ident
homunẽ poltera die. narrant. exoliãt
acusant. Qit iste sinilituchne cos leci
deceptos: angiporio toto decriusse. s¬
contra ualitudinẽ suam ad noctem
multam expectasle. Saminoni puco
negociũ dederat ut uuisa uestimẽia
ĩ urbanus latis strenue  cacine comi¬
perat iste hospites domũ deducit. ait si
des maxinis ciudam amico ad nupii¬
argẽtum reperti portimuerat eñ qui cõ¬

Expanded text:
in isdem fundamentis aedificare.» CAvenit in aedes quasdam, in quibus sodalicium erat eodem die futurum; quo cum hospitibus. «Hic», inquit, «habito.» Perspicit argentum, quod erat expositum, visit triclinium stratum: probat. Accedit servulus; dicit homini clare, dominum iam venturum, si velit exire. «Itane?» inquit. «Eamus hospitis; frater venit ex Falerno: ego illi obviam pergam; vos huc decuma venitote.» Hospites discedunt. Iste se raptim domum suam conicit; ‹illi› decuma, quo iusserat, veniunt. Quaerunt hunc; reperiunt, domus cuia sit; in diversorium derisi conferunt sese. Vident hominem posteri die; narrant, expostulant, accusant. Ait iste eos similitudine loci deceptos angiporto toto deerrasse; contra valetudinem suam ad noctem multam expectasse. Sannioni puero negotium dederat, ut vasa, vestimenta, inurbanus satis strenue et concinne conparat. Iste hospites domum deducit: ait se aedes maximas cuidam amico ad nupargentum repeti: pertimuerat enim, qui com
Abbreviated transcription (Latin):
quãꝙͣͣ maxune possimus uario sermo¬
tum qiͣ tanta. At nõ ͤ uoluptatũ tanta
qiͣ titilatio ĩ senibus ẽredo ẜ nec desi¬
dero quidẽ nihil aut t molestrim
quod nõ dosideres: Bene sopho eles
eun a co quidam affecto etate o¬
querẽt uteretur ne rebus ueneris:
istine sicut a oomino agresti ac fu¬
rioso profugi cupidui ci taliũ reru
odiosum fortasse et molestum est
tatibui bona etas fruitur. libentius
primũ paruulis fruitur rebus ut di¬
ximui. Dende his quibus sencetui
a si nõ habunole potitur nõ om̃io
caret. ut turpione ambiuio magꝰ de¬
lectatur qui ĩ prima cauea spectat.
fortasse lectatuy sed delectatur ctiaz
senectus procul cas spectans tantu
quantum sat est. At illa quanti st̃.
stipendiis libidinis ambitionis: contẽ¬
ptionis: nimmucitiarũ cupiolitatũ et¬
om̃ĩu: secũ esse sccũo ut dicit᷑ iuc̾.
pabulum studii atq doctrino nihil
mus ĩstudio dimetiẽdi mori pene

Expanded text:
quam maxime possumus, vario sermoquam maxime possumus, vario sermoatum tanta quasi titillatio in senibus. credo, sed ne desideratio quidem; nihil autem est molestum quod non desideres. bene Sophocles, cum ex eo quidam iam affecto aetate quaereret, utereturne rebus veneriis, istinc sicut a domino agresti ac furioso profugi. cupidis enim rerum talium odiosum fortasse et molestum est tatibus bona aetas fruitur libentius, primum parvulis fruitur rebus, ut diximus, deinde eis, quibus senectus, etiam si non abunde potitur, non omnino caret. ut Turpione Ambivio magis delectatur qui in prima cavea spectat, fortasse laetatur, sed delectatur etiam senectus, procul eas spectans, tantum quantum sat est. At illa quanti sunt, stipendiis libidinis ambitionis, contentionum inimicitiarum, cupiditatum omnium secum esse secumque, ut dicitur, pabulum studi atque doctrinae, nihius in studio dimetiendi paene
Abbreviated transcription (Latin):
tationẽ uocant. It̃ ꝙ ĩ eo gene̾
nunimũ est ia maxnnũ pro¬
bare uideatur. Ego nõ pꝑ sermo¬
nis delectanionẽ tempestiuis opͣ
cõuiuus dolector. nec cũ xoriali¬
bus solam. qui pauci ad moolũ
restant. seol cũ uestra ẽt xbue
atꝙ uobis cũm habeooꝵ sẽnectun
magnã gratiam. quę mihi sor¬
monis auiditatem auxit: potio¬
nis e cibi substulit : ꝙ si quẽ
et ista delectant no omto bellũ
ĩ dixisse inciear uoluptan / cuiui¬
fortasse est ꝗdam naturalis m̃otꝰ
Intelligo ne ĩ istis quidem ip̃is nolupta¬
tibus carere sensu senectutẽ. Me uõ et
magisteria delectant a maioribus ĩstitu¬
ta et il sermo qui more maiorũ a
sũmo magino adhibet᷑ in poculo: et po¬
cula sic̃ ĩ simphoxio xenophoniis ẽminu¬
ta atq rorantia e refrigerano ĩ esti¬
to t iucissim aut sol aut ignis hi¬
bernus: que quidem  ĩ locis sabinis
per seqri soleo. conuiniũ qͦ iucinorum
quotidie impleo ꝙ ad multam noctẽ

Expanded text:
ationem vocant, ut, quod in eo genere minimum est, id maxime probare videantur. ego vero propter sermonis delectationem tempestivis quoque conviviis delector, nec cum aequalibus solum, qui pauci admodum restant, sed cum vestra etiam aetate atque vobiscum, habeoque senectuti magnam gratiam, quae mihi sermonis aviditatem auxit, potionis et cibi sustulit. quod si quem etiam ista delectant, ne omnino bellum indixisse videar voluptati, cuiufortasse quidam naturalis motus; non intelligo, ne in istis quidem voluptatibus ipsis, carere sensu senectutem. Me vero et magisteria delectant, a maioribus instituta; et is sermo, qui more maiorum, a summo magistro adhibetur in poculo: et pocula, sicut in simposio Xenophontis, mmuta atque rorantia; et refrigeratio aestate, et vicissim, aut sol, aut ignis hibernus: quae quidem etiam in Sabinis persequi soleo, conviviumque vicinorum quotidie compleo; quod ad multam noctem,
Abbreviated transcription (Latin):
taria potiti ĩsultabunt ĩ horũ misca¬
am. & superbia simul et uerbis ĩ ue¬
fugit quirites urbe capta que mi¬
scria cõlequi soleant. arma q cõtra
tulerunt statim crudelissima truci¬
dantur ⁊ teri qui possunt perietatẽ
qui nõ pnssunt it uita priuabũtre
imo deniq att oodem tẽpore domꝰ
hostili fragabit ĩcendio et quos uolũ¬
tas aut natura necesirudme aut beni¬
gnlabuntur: partĩ ante peddes cõstru¬
pabuntur. nemo uestrum iudices
est. qui possit satis rem cõseorui uee¬
bis: nec ferre oratiane magnitudinẽ
ealamitani. Hec ginẽ exornanonisi

Expanded text:
toria potiti, insultabunt in horum misertoria potiti, insultabunt in horum miserias. Et superbi a re simul et verbis invenfugit, Quirites, urbe capta quae miseriae consequi soleant: arma qui contra tulerunt, statim crudelissime trucidantur; ceteri, qui possunt per aetatem qui non possunt, vita privantur; uno denique atque eodem tempore domus hostili flagrabit incendio, et quos natura aut voluntas necessitudine ‹et› beniugulantur, partim ante pedes constuprantur. Nemo, iudices, est, qui possit satis rem consequi verbis nec efferre oratione magnitudinem calamitatis.» Hoce genere exornationis
Abbreviated transcription (Latin):
cõsequentium cõtiner porspicu¬
am a dilucidã cum grauitate ꝯpo¬
sinonem hoc medo. Q̾ si istum in¬
dices nestris sentc̃ciis nberaueritis stasi
sicut oe cauea leo missus aut aliqua
cos notos ato ignotos ĩ cursansalio¬
tum famã depetulis aliorũ caput
oppugnans: aliorũ domũ ac omnẽ
samiliam porfrmgens rem publiã
fimditus labe factans. Quare iudicos
eicite eum de ciuitate. liberate omnes
formidine uobis ip̃is demoꝵ cõsulite.
nam si istum ipimitum dimiserins
i nosmerip̃os mihi credite. feram et
truculontam bestiam uidices dnnise¬
ritis. strm nam si de hoc iudices gea¬
uem sentẽtiam tuleritis uno uidino
simul multos niguilauerins gandis
natu parens auu̾s spes om̃is sencctu
tis ĩ huiꝰ adoloscentia posita est. Quaẽ
uelit ĩ iuta manere nõ habebit. fib
parui priuan patris aupolio iudibrio
et despectui patornis minicis crũt
opposin. tota domus nuiꝰ ĩdigna occi¬
det calainitate. at mimici statim san¬
guinolenti palma crudelissima uic¬

Expanded text:
quentium continet perspicuam et dilucidam cum gravitate expositionem, hoc modo: «Quodsi istum, iudices, vestris sententiis liberaveritis, statim, sicut e cavea leo emissus aut aliqua cos, notos atque ignotos incursitans, aliorum famam depeculans, aliorum caput obpugnans, aliorum domum et omnem familiam perfringens, ‹rem publicam› funditus labefactans. Quare, iudices, eicite eum de civitate, liberate omnes formidine; vobis denique ipsis consulite. Nam si istum inpunitum dimiseritis, in vosmet ipsos, mihi credite, feram et truculentam bestiam, iudices, inmiseritis.» Item: «Nam si de hoc, iudices, gravem sententiam tuleritis, uno iudicio simul multos iugulaveritis: grandis natu parens, cuius spes senectutis omnis in huius adulescentia posita est, quare velit in vita manere, non habebit; fili parvi, privati patris auxilio, ludibrio et despectui paternis inimicis erunt obpositi; tota domus huius indigna concidet calamitate. At inimici, statim sanguinulentam palmam crudelissima vic
Abbreviated transcription (Latin):
aut natura. aut sortania aut ĩ dnstria
dicemus egregiũ quod ne qna signi¬
pro meo iure uidices dico mo labore
et ĩdustrua curasse ut disciplinã mili¬
tarem nõ ĩpostirinis tenerẽ. Hic si
quis cdixisset ut optime tenerẽ tam¬
o si uere dixisset. taniẽ arrgans iu¬
tut esset. Nuẽ ad ĩuidiam uitandam
et laudẽ cõparonlam saus dictũ est

Expanded text:
aut natura aut fortuna aut industria aut natura aut fortuna aut industria dicemus egregium, quod, ne qua signi: «Nam hoc pro meo iure, iudices, dico, me labore et industria curasse, ut disciplinam militarem non in postremis tenerem.» Hic si quis dixisset: «Ut optime tenerem», tametsi vere dixisset, tamen adrogans visus esset. Nunc et ad invidiam vitandam et laudem c
Abbreviated transcription (Latin):
setiui dicamut. CHarũ amboꝵ
generum gampla subiciemus. prio¬
uii iuimodi. Nimiũ quirites anuun
estis simplicibus t mansuetis nimi¬
umi creditis unicriiqq. extimatis unm̃
quẽquẽ eniti ut poficit que uob
pollicitus sit. Exratis e falsa sye fru¬
sha iam diu detinemini stulticn
uestra. id quad erat ĩ uestin poresta¬
te ab aliis petere cs uos ip̃i fumere
maliustis. Posterioris licentie hoo
crit gimplum Mihi cũ isto udi¬
ces fiuit mnnicitia. s ista tñ omicibia
tam t si uercor quõ accepturi estis
tñ dicam uol me priuastis quid ua:
Quia nobis ute essem probatus cim ꝯ
nomẽ est hoc modo sicuni de mõstrani¬
mui duphci ratiome tractabitur. Aeri¬
monia que si nimiũ fucrit aspera mi¬
tigabitur laude. e a simnlanone. deqͣ
posteriui dixnnus que nõ ĩdiget mi¬
ugatione. porpierea ꝙ imitatur licẽtã
a lua se sponte ad aiimũ audiioris
accõmodat
Iminulio est cum alioriund ĩcsle
nobis aut hi quas desendimus

Expanded text:
setius dicamus. Horum amborum setius dicamus. Horum amborum generum exempla subiciemus; prioris, huiusmodi: «Nimium, Quirites, animis estis simplicibus et mansuetis; nimium creditis uni cuique. Existimatis unum quemque eniti, ut perficiat, quae vobis pollicitus sit. Erratis et falsa spe frustra iam diu detinemini stultitia vestra, qui, quod erat in vestra potestate, ab aliis petere quam ipsi sumere maluistis.» Posterioris licentiae hoc erit exemplum: «Mihi cum isto, iudices, fuit amicitia, sed ista tamen amicitia, tametsi vereor quomodo accepturi sitis, tamen dicam, vos ‹me› privastis. Quid ita? Quia ut vobis essem probatus, eum, nomen est, sicuti demonstravimus, duplici ratione tractabitur: acrimonia, quae si nimium fuerit aspera, mitigabitur laude; et adsimulatione, de qua posterius diximus, quae non indiget mitigationis, propterea quod imitatur licentiam et sua spontest ad animum auditoris adcommodata. Deminutio est, quom aliquid inesse in nobis aut in iis, quos defendimus,
Abbreviated transcription (Latin):
niaioros inpondere iudemirrr sedetis
a bsc̃itamiini. lucõ nocte noctẽ lute
expoctastis. aliquid totidie acerbi aiq
icamodi nũtutur et cum auiꝰ opera
nobis hec accidint rmoramini diutiꝰ¬
ĩ ciuitare. et alitis ad rei publiti. ꝑ nitiẽ
rennetis quoad potestis ĩ ciuitate. huuꝰ
crimonie habere multis mitgationibꝰ
lenietur t Iam cõtinuo aliopud huiꝰ¬
madi licebit ĩferre. Hic ego uirtu¬
tem uellram quero. sapientam deside¬
ro ueterem cõsuetudinẽ requiro. Ut
quad crat cõmoto licennia. id minge¬
tur laude. ita ut altem ues ab uneuñ¬
chia et molestia iemoueat altera ab
crrato deterat. hoc sicnt ĩ amnicitia
ita ĩ dicendo si loco sit iixime ta¬
cit ut et illi qui audient a culpa ab¬
quod astuciori ratione cõparaturs cũ
nit ita chuirgamus cos qui audiũt
quõ ipsi se cuprũt o uirgari. aut i
quas scimus facile oiños audituros
dicinius nos tiiere quõ accipianis
s tñ ueritate comoncri ut nihilo¬

Expanded text:
aiores inpendere videantur, sedetis et oscitamini. Luci noctem, nocte lucem expectatis. Aliquid cottidie acerbi atque incommodi nuntiatur: et iam eum, cuius opera nobis haec accidunt, vos remoramini diutius et alitis ad rei publicae perniciem, retinetis, quoad potestis in civitate?» CAPUcrimoniae habere, multis mitigationibus lenietur; nam continuo aliquid huiusmodi licebit inferre: «Hic ego virtutem vestram quaero, sapientiam desidero, veterem consuetudinem requiro», ‹ut› quod erat commotum licentia, id constituatur laude, ut altera res ab iracundia et molestia removeat, altera res ab errato deterreat. Haec res, sicut in amicitia, item in dicendo, ‹si loco› fit, maxime facit, ut et illi, qui audient, a culpa abquod astutiore ratione conparatur, cum aut ita obiurgamus eos, qui audiunt, quomodo ipsi se cupiunt obiurgari, aut id, quod scimus ‹facile omnes audituros, dicimus› nos timere, quomodo accipiant, sed tamen veritate commoveri, ut nihilo
Abbreviated transcription (Latin):
sit ⁊ statura aposita ad dignitatem
sicũ magnam patoli camouerit.
His rebis ꝙpotatianõ repente si¬
lencio facta uocem mitit acerbis¬
simã cum turrissimo corporis mo¬
tu qua meliui sit ornatus t ma¬
gis f̾uerit eypictatus: ea magis dori¬
sus: t cõtentus cicitur. Itcm siꝗl
ĩ ex celso lico et ĩ magis ac locuplec¬
tibus copus collocatus fartime mu¬
neribus : et uẽ comodis om̃ibus abũ¬
dabit. si uirtutis et artium que iñ
gis ceteris rebus erit copiosin t
illustris epectatus eo nehemẽtius
derisul et cõtẽptua ex om̃i cõnentu
honarum cicietur. ħ sihꝰ exernatiõr
utrius oꝙ rei. e alteriui senit̃ cu arti¬

Expanded text:
sit et statura adposita ad dignitatem: sit et statura adposita ad dignitatem: si, cum magnam populo commorit iis rebus expectationem, repente, silentio facto, vocem mittat acerbissimam cum turpissimo corporis motu, quo melius ornatus et magis fuerit expectatus, eo magis derisus et contemptus eicitur; item, si quis in excelso loco et in magnis ac locupletibus copiis conlocatus fortunae muneribus et naturae commodis omnibus abundabit, si virtutis et artium, quae vigis ceteris rebus erit copiosus et inlustris et expectatus, eo vehementius derisus et contemptus ex omni conventu bonorum eicietur.» Hoc simile exornatione utriusque rei, alterius
Abbreviated transcription (Latin):
nec equus ꝗdem ĩdomitui ĩdane
possit este & sumrtũ est probanoli
canlã. diotura autẽ ꝑ nogationẽ. id
cĩz perspiciuem est de primo simili
breuitatem hec niedo. In amicitia
gerenda sieut ĩ cortamira curredi
nõ un cõuenit crerceri ut quoael
recosse sit renire possis. s ut pro¬
tra facilo procuratur. nami hoc si cru
le ose ubi aportiui i telliggur maler
ratima lacere cũ. qui ieprchẽdant
ces nu iurbi cã post mortẽ ami¬
ci liberas cius ustediant. Proptere
ꝙ i cursori tacturo nolocitatis esse
curat araiatio stuclio dictũ autem
similo de tor treuitatem. nõ tã ita
nt ĩ cotrrii robus res ab re sẽꝑata
est s utera ros cõracte et cõfusẽ
pranũciare. Anto occulos ponendi
dus cum prodicrit aptime uestibꝰ
palla ĩ aurata ĩ ductus cũ clamide
purpurea celoribas uariis intexta
et cum terona auria magnis ful¬
genubus gemis illuminata citaram
tenens crornatissinĩa turo t obnre
distinetam is̃e pretrroa farma et spẽ

Expanded text:
idoneus possit esse. Ergo sumptum est probandi causa, dictum autem per negationem; id enim perspicuum est de primo similitbrevitatem - hoc modo: «In amicitia gerenda, sicut in certamine currendi, non ita convenit exerceri, ut, quoad necesse sit, venire possis, sed ut protra facile procurr ut apertius intellegatur mala ratione facere, qui reprehendant eos, qui verbi causa post mortem amici liberos eius custodiant, propterea quod in cursore tantum velocitatis esse currat amicitiae studio. Dictum autem simile est per brevitatem. Non enim ita, ut in ceteris rebus, res ab re separata est, sed utraeque res coniuncte et confuse pronuntiatae. Ante oculos ponendi dus cum prodierit optime vestitus, palla inaurata inductus, cum clamyde purpurea variis coloribus intexta, et cum corona aurea, magnis fulgentibus gemmis inluminata, citharam tenens exornatissimam auro et ebore distinctam, ipse praeterea forma et specie
Abbreviated transcription (Latin):
oratia atribuitur addignitatẽ accõ¬
malaa. aut actio cquedam hoc pacto.¬
tat hoc pacto loquarur. ego illa pluri¬
mis tropheis ornata triũphis dita¬
ta certissiis clarissiis locupletata
nictoriis nũc uestris sedicionibuio
enies uexor quã delis maliciosa cã¬
tago uiribus probata nũmantia dli¬
sciplinis erudita corinthis labe facta¬
ro nõ potuit : cam patiuni mic
ab honiuenlis teterimis protereri

Expanded text:
oratio adtribuitur ad dignitatem adcomoratio adtribuitur ad dignitatem adcommodata, aut actio quaedam, hoc pactottat, non hoc pacto loquatur: «Ego illa plurimis tropeis ornata, triumphis ditata certissimis, clarissimis locupletata victoriis, nunc vestris seditionibus, o cives, vexor; quam dolis malitiosa Kartago, viribus probata Numantia, disciplinis erudita Corinthus labefactare non potuit, eam patimini nunc ab homunculis deterrumis proteri
Abbreviated transcription (Latin):
nictus nã peribo. At ĩ extremo ite
tempore ciã sentẽciose lequeris. neq
ei que udis nlomiinari ns sipplicm:
Tum mulier imo iste quidem rogat
t suplicat: s tu queso cõmonere: E tu
per deos ĩ quit hiĩc examplexare. ñs
est. uicit hic te. uice nũc tu animu.
qum desminis ĩ quit upor loqui que
me digna nõ sint tace. et que curan¬
di sinit cura. tu cesas uitam tibi om̃e
bene uiuendi spẽ meam mortẽ erri¬
pere. sste mulierem pepulit sc lamẽtãteꝵ.
illi nescio quid ĩ cipienti dicere onod
dignũ iudelicet illius uirtute essel gli¬
diũm ĩ latere defixir. Puto ĩ hoc cxẽ¬
plo datos esse unicuiq sermones aol
dignitatim accomoolatas. id quod op¬
portet ĩ hoc genere cõseruari. Sunt
item sermacinationes tõseqquẽtes hoc
genus: nam quicquid puramus illos
dicturos si hoc indicaueritis: non ne
Onformatio est cũ aliorua que
nõ adest persona cõfingitur qĩ
aasit: aut cum res multa aut ĩ for¬
nis fir eloquens ⁊ formaa ciꝰ et

Expanded text:
ribo.» «Ut in extremo vitae tempore etiam sententias eloqueris ! Numquam ei, quem vides dominari, vis supplicare?» Tum mulier: «Immo iste quidem rogat et supplicat: sed tu, quaeso, commovere; et tu per deos», inquit, «hunc examplexare. Dominus est; vicit hic te, vince tu nunc animum.» «Quin desinis», inquit, «uxor, loqui, quae me digna non sint? Tace et quae curanda sunt, cura. Tu cessas mihi vitam, tibi omnem bene vivendi spem mea morte eripere?» Iste mulierem propulit ab se lamentantem; illi nescio quid incipienti dicere, quod dignum videlicet illius virtute esset, gladium in latere defixit.» Puto in hoc exemplo datos esse uni cuique sermones ad dignitatem adcommodatos; id quod oportet in ‹hoc› genere conservare. Sunt item sermocinationes consequentes hoc genus: «Nam quid putamus illos dicturos, si hoc iudicaritis? Nonne oPUT 66 Conformatio est, cum aliqua, quae non adest, persona confingitur quasi adsit, aut cum res muta aut informis fit eloquens, et forma ei et
Abbreviated transcription (Latin):
tes aut muluplices potestates. Per
⁊ suspicione: ut si fallametarii filio
ditas quiesce tu cuius pater cubito¬
se emũgere solebat. sec ab sasionem
si cum i ciepiemus aliquis ditere
demde preddamui: e ex oo quod
iam diximus satis relinirutar sus¬
pieionis sie. Qui ista forma et cta¬
te nupor aliono domi. nolo plura
dicore. Per similitudinẽ cñ aliqua
re simili ablata nihil aplius dicimꝰ
B ea ea signisicinius quid sentuam
hoc modo noli faturnine nimium
freoquentia populi fretus osse mul¬
ti iacent grachi. Hcc exornatio plu¬
rimũ festiuitatu habet ĩ terdini et
do uerbis necessariis expodita
hoc modo lẽnum pretoriens cep̃m
de tharsi presidium reliquit post
urbem bithunam suistulit. indo pus¬
sus ĩ elespontum statim potitur a¬
bido. Itrm nso cansul condaim tri

Expanded text:
tes aut multiplices potestates. Per tes aut multiplices potestates. Per uitur in suspicione; ut si salsamentari filio dicas: «Quiesce tu, cuius pater cubitis emungi solebat.» Per abscisionem, si, cum incipimus aliquid dicere, ‹deinde› praecidamus, et ex eo, quod iam diximus, satis relinquitur suspicionis, sic: «Qui ista forma et aetate nuper alienae domi - nolo plura dicere.» Per similitudinem, cum aliqua re simili allata nihil amplius dicimus, sed ex ea significamus, quid sentiamus, hoc modo: «Noli, Saturnine, nimium populi frequentia fretus esse: inulti iacent Gracci.» Haec exornatio plurimum festivitatis habet interdum et do verbis necessariis expedita, hoc modo: «Lemnum praeteriens cepit, inde Thasi praesidium reliquit, post urbem Viminacium sustulit, inde pulsus in Hellespontum statim potitur Abydi.» Item: «Modo consul quondam, i
Abbreviated transcription (Latin):
utatur. Ego reges cicei. nos tiranos
ĩ troducitũ: ego hbertatẽ que nõ cãt
repori uos patriam seruare nõ uul¬
tis. Ego capinis mei perieulo liberaui
ĩ eam uos liberi sine perieulo nõ cu¬
ratis. Hec cõformatio licet ĩ pluroi
ros mutas ato ĩ mimatas trã sfẽra¬
tur proficit plurimũ ĩ amplificano
est ĩ oranone Et ca sit per exupalio¬
nem ambignũ cõseqquẽtia absasi¬
one similitnamẽ. Per exnpanides
cum plus est dictum ꝙꝙ patitu uel¬
tas augend suspicionis causa sic. Hic
de tanto patrimonio tan cito te¬
stam qua sibi petat igrim nõ reli¬
quit. Nec mibiguũ cũ uerbũ põt
i duas pluras ne senic̃cias accipi
ẜ accipitur tñ ĩ cam partẽ quã uult
is qui dixit. ut si dicas de eo qui
multas hereditates adierit prospice
tu qui multum cerni. Ambi¬
gua qruẽ ad medum iutmda st̃
que obienram redelunt crationẽ.
huiꝰmodi significationẽ. ea repo¬
rientur lacile si nouerimus et ani¬
maduerterimui uerboram accipi¬

Expanded text:
reges eieci, vos tyrannos introducitis; ego libertatem, quae non erat, peperi, vos partam servare non vultis; ego capitis mei periculo patriam liberavi, vos liberi sine periculo esse non curatis?»« Haec conformatio licet in plures ‹res›, in mutas atque inanimas transferatur. Proficit plurimum in amplificatioest in oratione. Ea fit per exsuperationem, ambiguum, consequentiam, abscisionem, similitudinem. Per exsuperationem, cum plus est dictum, quam patitur veritas, augendae suspicionis causa, sic: «Hic de tanto patrimonio tam cito testam, qui sibi petat ignem, non reliquit.» Per ambiguum, cum verbum potest in duas pluresve sententias accipi, sed accipitur ‹tamen› in eam partem, quam vult is, qui dixit; ut de eo si dicas, qui multas hereditates adierit: «Prospice tu, qui plurimum cernis.» Ambigua quemadmodum vitanda sunt, quae obscuram reddunt orationem, huiusmodi significationem. Ea reperientur facile, si noverimus et animum adverterimus verborum ancipi
Abbreviated transcription (Latin):
Tice si quid coo
ad iuto euram ne
leuasso que nime
te coquit et uersat impectore fixi¬
fati attice quibus asfitur fliminc¬
Ium ille uir haudd magna cũ re. scq
plenus sidei. Quãq̃ cerĩe scio nõ ut
flamineum te sic solicitari nociesoq
dielo. houi cii moderanonẽ animi
tatem ⁊ prudentiam intelligo : et
tinẽ inspicor te isdẽ rbus qͣuibus
me iptum interdum grauiui cõmo¬
neri. quarũ cõsolanio et ninor est
⁊ ĩ aliuo tempus chsterendi. Nuc̃¬

Expanded text:
Tite, si quid ego adiuero curamve levasso quae nunc te coquit et versat in pectore fixfari te, Attice, quibus affatur Flamininum ille vir haud magna cum re, sed plenus fidei, quamquam certo scio non, ut Flamiue, novi enim moderationem animi tatem et prudentiam intellego. et tamen te suspicor isdem rebus quibus me ipsum interdum gravius commoveri, quarum consolatio et maior est et in aliud tempus differenda. nu
Abbreviated transcription (Latin):
probabiliter dici patnit sire mnodo.
melior bus yercitus accisoro sobro.
ẜ ornandi cã simule sumetum est
ut oratigni quedam dignitas copo¬
retur. dictum ist autẽ ꝑ cõtrariũ.
nam tum similitudo sunatus ꝑ
cõtrarium: cun. a rei ciuã nas ꝓ¬
bamus aliquam rent. negęmnus
esse similem. ut pauloante erm de
cursoribus asẜebatur. Per nagano¬
nẽ dicetur probandi cania boc m̃o.
Neq oquus ĩ ddomitus cꝑius bene na¬
tura compositus sit idoneus potest
esse ad cas unbtates. t aptus que di¬
siderantur ab . quo necꝙ himo ĩ doctꝰ
quãuis sit ĩgeniolus ad uxtutẽ potest.
peruenire. hac rrobabilius factũ est

Expanded text:
probabiliter dici potuit hoc modo: probabiliter dici potuit hoc modo: melioribus exercitus accipere solere»; sed ornandi causa simile sumptum est, ut orationi quaedam dignitas conparetur. Dictum autem est per contrarium. Nam tum similitudo sumitur per contrarium, cum ei rei, quam nos probamus, aliquam rem negamus esse similem. ut paulo ante, cum de cursoribus adserebatur. Per negationem dicetur probandi causa hoc modo: «Neque equus indomitus, quamvis bene natura conpoesse ad eas utilitates et aptus, quae desiderantur ab equo neque homo indoctus, quamvis ingeniosus sit, ad virtutem potest pervenire". Hoc probabilius factum est
Abbreviated transcription (Latin):
huimodi miucii te plicibilem ani¬
cis te ĩ cxorabilem prebes. In senic̃uoꝵ
huiꝰmodi. Iõs nuiꝰ modi. omodis iuge¬
ns. iste rei publice calamitate lectat᷑:
uos nestris fortimis distidins. iste sobas
suis co magis cõsidit. In ter hee duo
contentionum gencra hoc ĩ terest op
illud ex uerbis celerites relani cõstat.
hoc cõtrarie sortentie e cõparatione
referantur oportet:
ẜmilitudo est oratio traducẽs
ad rem cruãpiam aliquid ex
re dispari simule: ea sinnitur aut
ornandi cauiã aut probanoli aur a¬
portiui dicendi aut ante occulos
ponenchi. et qquo quatuor de causi¬
ita sumitur quaruor modis dicit᷑
por cõtrarium per negationẽ por
quãq sinnẽdam cauiãm similitu¬
dinis accomodabimus singulos
modos pronũcianoh. ornani cã
sunitur per tõtrariũ sie. Nõ cũ
quẽ ad modam ĩ palestra ⁊ telas
tit : proptenea en dfadigatus cire¬
sor ĩ togro face̾ tue poritus: pera.¬
tor imperite exercitum tradit hͦ
sine simił sans plane t yspicue et

Expanded text:
te placabilem, amicis inexorabilem praebes.» In sententiarum huiusmodi: «Vos huius incommodis lugetis, iste rei publicae calamitate laetatur. Vos vestris fortunis diffiditis, iste solus suis eo magis confidit.» Inter haec duo contentionum genera hoc interest: illud ex verbis celeriter relatis constat; hic sententiae contrariae ex conparatione referantur oportet. CAPUT 59 Similitudo est oratio traducens ad rem quampiam aliquid ex re dispari simile. Ea sumitur aut ornandi causa aut probandi aut apertius dicendi aut ante oculos ponendi. ‹Et› quomodo quattuor de causis sumitur, item quattuor modis dicitur: per contrarium, per negationem, per quamque sumendae causam similitudinis adcommodabimus singulos modos pronuntiandi. Ornandi causa sumitur per contrarium sic: «Non enim, quemadmodum in palaestra, qui taedas t; propterea quod defatigatus cursor integro facem, hic peritus imperator inperito exercitum tradit.» Hoc sine similei satis plane et perspicue et
Abbreviated transcription (Latin):
pp pairiam cõseruaris nature cumm¬
cogit redolere patrie cum cagat nõ
dare. it cum possit cum sinma iur¬
tute it honore pro patria ĩ terriroi
t cum pro amicit a parentibus e q¬
teris neceslariis adire periculiimi ne¬
lis pro re publica ĩ oma hoc it illuos
smustimũ patrie nome connetur
nolla id diserime nenire. Itaq ut
cõdemuandus est qui ĩ nauigio na
uem ꝙꝙͣ sẽ maluit ĩ cohaẽ ita uitu¬
perandum est qui ĩ pei publice diseri¬
niẽ suc plui qͣ comuni saliui cõsuliur.
Naui cũ fracta multi ĩ colinnes cua¬
sermnit ex nanfragio patrie saliini ne¬
mo potest enatare. Quod mihi bene
decius ĩ tellexisse uicdetur qui se ddeuo¬
uisse dicitur pro legionibur se ĩ hostes
at nõ perdidit. Re cĩ iulissima. &¬

Expanded text:
propter patriam copropter patriam cocogat reddere, patriae cum roget non dare; et, cum possis cum summa virtute et honore pro patria interire, t cum› pro amicis et parentibus et ceteris necessariis adire ‹periculum velis,› pro re publica, in qua et haec ‹et› illud sanctissimum patriae nomen continetur, nolle in discrimen venire. Ita uti coitem vituperandus, qui in re publica discrimine suae plus quam communi saluti consulit. Navi enim fracta multi incolumes evaserunt; ex naufragio patriae salvus nemo potest enatare. Quod mihi bene videtur Decius intellexisse, qui se devovisse dicitur et pro legionibus in hostis at non perdidit. Re enim vilissima
Abbreviated transcription (Latin):
elusions nomẽ est Eigo hiumodi
uehementer ornata poterit esse expo¬
litio que cõstabit ex frequentibus
exornationibus ueborum a seniẽda¬
rum no modo. Igatur septem par¬
tibui tractabitur. s ab eiusdem sentẽ¬
tie exemplo nõ recedemus ut scire
possis quã facille pręceptione rhetori¬
ca ars res simplex multiplici rano
ne tractatur. Sapiens nullum pro
re publica periculum uitabit. idecq
sepe fit ut cum res publica perire nolu¬
erit necesse erit cnni re priblica pere.¬
sinir cornoda a patria accepta millã
⁊ cõmadum pro pairia graue putada
est. Eigo qui fug̃t id periculu quos
pro re publici subennidum est stalte sã¬
cuint. nã neqque estgere id possunt.
t ĩ grati ĩ cuitate reperuitur. At
patrie poricula suo poerieulo expe tunt
hi sapentes purmidi sunt. Et q cñ
quẽ debent honorem ru publice ne¬
ddunt. et pro multis peria malimi.
ꝙͣ cũ mulli. Et eñ uehementes est
nuqquũ uitam quã a natura acceptã

Expanded text:
clusioni nomen est. Ergo huiusmodi clusioni nomen est. Ergo huiusmodi vehementer ornata poterit esse expolitio, quae constabit ex frequentibus exornationibus verborum et sententiarum. Hoc modo igitur septem partibus tractabitur - et ab eiusdem sententiae non recedamus exemplo, ut scire possis, quam facile praeceptione rhetoricae res simplex multiplici ratione tractatur: CAPUT 57 «Sapiens nullum pro re publica periculum vitabit, ideo quod saepe, cum pro re publica perire noluerit, necesse erit cum re publica peresunt commoda ‹a› patria accepta, nullum incommodum pro patria grave putandum est. Ergo qui fugiunt id periculum quod pro re ‹publica› subeundum est, stulte faciunt: nam neque effugere incommoda possunt et ingrati in civitatem reperiuntur. At, qui patriae pericula suo periculo expetant, hi sapientes putandi sunt, cum et eum, quem debent, honorem rei publicae reddunt, et pro multis perire malunt, quam cum multis. Etenim vehementer est inicum vitam, quam a natura acceptam
Abbreviated transcription (Latin):
est tam tenui cogitatione preditus. cniꝰ
animus tantis ang̃nstis iuicdhe cõtiẽtur.
qui haĩe nõ hominẽ studiosissime lan¬
det et sãpienissimũ iudicet: ꝗ pro sã¬
lute patrie pro ĩ columitate ciuitats
pro rei publice fortuis quãuis ma¬
gnum ato atrox periculam suscipi
his tribus mdicendo cõmutabitur re
ne et exuscitatione. E de cadem re
cum dicemus pluribus utemur cõmu¬
tacionibus. nam cũ rem simpliciter
pronũciauerimui ueram zationẽ pote¬
rimus subicere. Demde duplicẽ uel si¬
ne rationibus ued cũ rationibui sen¬
tenciam pronũciare. De inde afforre
cõtrarium de quibui omibus diximꝰ
ĩ uerborum exornationibus. De inde
simile a exemplum de quo suo loco
dicenius plura. De indi cõclusione
de oqua ĩ sẽcundo libro que opus fue¬
rit diximius demõstrantes argumẽ¬
tationes quẽ ad modum cõcludere
oporteat. Et ĩ hoc libro docuimus cuiꝰ¬
modi esset exornatio ubi cui con¬

Expanded text:
est tam tenui cogitatione praeditus, cuius est tam tenui cogitatione praeditus, cuius animus tantis angustiis invidiae continetur, qui non hunc hominem studiosissime laudet et sapientissimum iudicet, qui pro salute patriae, pro incolumitate civitatis, pro rei publicae fortunis quamvis magnum atque atrox periculum studiosehis tribus in dicundo commutabitur rebne ‹et exsuscitatione.› Sed de eadem re cum dicemus, plurimis utemur commutationibus. Nam cum rem simpliciter pronuntiarimus, rationem poterimus subicere; deinde dupliciter vel sine rationibus vel cum rationibus pronuntiare; deinde afferre contrarium - de quibus omnibus diximus in verborum exornationibus -; deinde simile et exemplum - de quo suo loco plura dicemus -; deinde conclusionem, de qua in secundo libro, quae opus fuerunt, diximus, demonstrantes argumentationes quemadmodum concludere oporteat: in hoc libro docuimus, cuiusmodi esset exornatio verborum, cui con
Abbreviated transcription (Latin):
mutando pronũtianõe queoy uechemẽ¬
tus cõmutabimus ħ qͦ nec cõmo¬
citur si sortẽtiam trahiciemus adser¬
mocinationem aut cxnscitanionẽ. Se¬
suo loco dicemui. nũc ciz̃ hieuter ad
gemui ĩ qua cõstituetur alicuiꝰ por¬
sone oratio a cõmodata al dignitatõ
hoc modo. ut quo facilius roi cogno¬
sci posit ne ab cadem sentẽtia reccda¬
niui. Sapient qui omia rei publice
cã suscipienda porieula purabit sẽpe ip̃e
secum loquitur sic nõ mihi soli: sed
ctiani atopadeo multa potins uatus
sum patrie. nita . quo taio debetur
saluti patrie ponssimũ soluatuꝵ aliui.
hee me tute at. ꝑ honeste produxit ułq
ad hare ctatem monuit meas rõnes
honis legibus optimuit moribus hone¬
pericnlis rei pablice nullum ip̃e pericu¬
lum fugi. Itim muratur ret tractan¬
do si traducitur ad exuscitationẽ.: cũ
et nos cãmoti dicere nideaniur: et
auditoris animũ cõmouenius sic: ql

Expanded text:
mutando pronuntiationem quoque vehemenmutando pronuntiationem quoque vehementius inmutarimus. Hoc neque commocitur, si sententiam traiciemus aut ad sermocinationem aut exsuscitationem. Sesuo loco dicemus, nunc breviter, quod ad ngemus -, in qua constituetur alicuius personae oratio adcommodata ad dignitatem, hoc modo, ut, quo facilius res cognosci possit, ne ab eadem sententia recedamus: «Sapiens omnia rei publicae causa suscipienda pericula putabit. Saepe ipse secum loquitur: «Non mihi soli, sed etiam atque adeo multo potius natus sum patriae; vita, quae fato debetur, saluti patriae potissimum solvatur. Aluit haec me; tute atque honeste produxit usque ad hanc aetatem; munivit meas rationes bonis legibus, optumis ‹moribus, honepericulis rei publicae nullum ipse periculum fugiet.» Item mutatur res tractando, si traducitur ad exsuscitationem, cum et nos commoti dicere videamur, et auditoris animum commovemus, sic: «Quis
Abbreviated transcription (Latin):
fere semper necossaria. e ĩ cęteris go
Ypolitio est cum ĩ eodem loco
manemus: et aliul atq aliud
dicere nidebimur. ea dupliciter fit.
Si aut candeni rem plane dicemꝰ
nut de eadem re. candem rẽ dice¬
mui nõ eodem modo. nã id esser
obtundere audirorem nõ rẽ expo¬
uire s cõmutare. Cõmutabimꝰ rem
bis comutabimus si cum res semel di¬
cta iterum au sepius aliis uerbis que
idem ualeat. eadem rẽ profertur hoc
modo. Hullum tantũ est perienlũ quod
sapiens pro salute patrie uitamdum
arbitatmr. cum ageturo ĩ columitas
perpetua ciuitatis. qui bonus crat rati¬
onibui poxdictus profecto nullũ uite
dilermic̃ libi pro fortunu rei publige
fugiendũ putabit. cͣrit ĩ ea sentẽcu sẽꝑ
ut pro patria studiose qͣiuii ĩ magnã
descenda ute dinicatione. Pronũtũ¬
do cõmutabimus si tum ĩ sermõo tũ
ĩ acrimonia tũ ĩ alio atq alio genere
uocis ato gestus ĩ cadem uerbis con¬

Expanded text:
ferme semper necessaria, et in ceteris genferme semper necessaria, et in ceteris gen CAPUT 54 Expolitio est, cum in eodem loco manemus et aliud atque aliud dicere videmur. Ea dupliciter fit: si aut eandem plane dicemus rem, aut de eadem re. Eandem rem dicemus, non eodem modo - nam id quidem optundere auditorem est, non rem expolire - sed commutate. Commutabimus cum re semel dicta iterum aut saepius aliis verbis, quae idem valeant, eadem res proferetur, hoc modo: «Nullum tantum est periculum, quod sapiens pro salute patriae vitandum arbitretur. Cum agetur incolumitas perpetua civitatis, qui bonis erit rationibus praeditus, profecto nullum vitae discrimen sibi pro fortunis rei publicae fugiendum putabit et erit in ea sententia semper, ut pro patria studiose quamvis in magnam descendat vitae dimicationem.» Pronuntiando commutabimus, si, cum in sermone, tum in acrimonia, tum in alio atque alio genere vocis atque gestus eadem verbis com