comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dixit Sero ninis parres conscriptide
rei pubͤ saluce consultanius Sero ad
fatalia uisa respicimus langnentim¬
more qui ad sumos medicos nnisi ĩsu¬
ma desperatõe nõ mictũt meministi ᷤ¬
em patres conscripti me in hoc sacra¬
xio sepe dixisse iã cũ primũ nũciatũ
lenda sibille decieta S quosda ur̃m ĩ¬

Expanded text:
 Sero nimis, patres conscripti, de rei publicae salute consulimur, sero ad fatalia iussa respicimus more languentium, qui ad summos medicos nisi in summa desperatione non mittunt, proinde enim, patres conscripti, me in hoc ordine saepe dixisse, iam tum cum primum nuntiatum lenda Sibyllae decreta, utendum
Abbreviated transcription (Latin):
miror ut dixi ꝙ uir tam illustris tam
aperte rebellans et obmans hereticis de¬
exposuerit et alio loco de penittencia d¬
aboli scripgerit et de absolliroe reprobo¬
rũ pꝰ nlle annos et de mulcis alus
que orthodocxe fidei aduersantur/ marĩẽ
rum dicerem ꝙ hec ul omino nõ stripoe¬
rit set ab herebas ad̾ preclarũ eiꝰ nom
obfustandu maligne conficta st̃ et suo
nõmi pretitulata ul si scripsit no statu¬
it ex sunia set disseruit ex oppinone nã¬
lozoforum et hereticorũ dogmata didicert
ne ad eos conũcendos im̃pacior ẽẽt si ic᷑¬
raret que apud ip̃os erant O. nod si pdia
hereses ut placet aliqnib omĩo ex sina
scripcerit ualde compastiendũ ẽ tam eru¬
diti pectoris unro quitantã eruditors co¬

Expanded text:
io, quod vir tam illustris, tam aperte rebel lans et obvians haereticis, deiritum sanctum exposuerit, et in alio loco de poenitentia diaboli scripserit, et de absolutione reproborum post mille annos, et multa alia quae orthodoxae fidei adversantur; maxime rum dixerim quod haec omnino non scripserit sed ab haereticis ob preclarum nomen eius obfuscandum maligne conficta sunt et coo praetitulata: vel, si scripsit, non statuit ex sententia, sed disseruit ex opinione. Nailosophorum et haereticorum dogma didicerat, ne ad eos convincendos imparatior esset, si ignoraret quae apud ipsos erant; et fortaereses, ut placet quibusdam, ex sententia scripsit, valde compatiendum est tam eruditi pectoris viro, qui tantam nobis eruditionis co
Abbreviated transcription (Latin):
tenebris in nocte ceca iacerem̃ cũq in
salo iaccantis scłi anitabundus ac ues
agns oberrantib fluctuare uite meene¬
sans ueritatis ac lucis alienis diffi¬
cile prorsus ac durũ pro illis tũc mori¬
bns oppinabar ꝙ in salutem in diuina
indulgencia pollicebatur ut quis rena¬
sti de muo posset acq in nouam uitam
lauacro aque salutaris aĩatus qd p̾ne
fuerat exponeret. corporis licet manẽ¬
te compage honnem aĩo ⁊ mente muta¬
ret Cui possibilis agebam tanta cõu̾sie
ut repente ⁊ ꝑniciter exuatur ut qd nł
gemino sitũ materie naturalis obdn¬
rint ul usurpatũ dñ senio uetustatis

Expanded text:
tenebris atque in nocte caeca iacerem cumque in salo iactantis saeculi nutabundus ac dubius uestigiis oberrantibus fluctuarem uitae meae nescius, ueritatis ac lucis alienus, difficile prorsus ac durum pro illis tunc moribus opinabar, quod in salutem mihi diuina indulgentia pollicebatur, ut quis renasci denuo posset utque in nonam uitam lauacro aquae salutaris animatus, quod prius fuerat, exponeret et corporis licet manente conpage hominem animo ac mente mutaret. qui possibilis, aiebam, tanta conuersio, ut repente ac perniciter exuatur, quod uel genuinum situ materiae naturalis obduruit uel usurpatum diu senio uetustatis
Abbreviated transcription (Latin):
nos imperator censura descendit, nõ ꝑ
hoc imple priuatus ueniam ictur hu¬
is honoris peto / auꝰ uica imperare In¬
par est confidencia cui tempora sic repu¬
gnant ut censuram homnꝰ natura non¬

Expanded text:
; apud vos censura desedit, non potest hoc implere privatus. veniam igitur eius honoris peto, cui vita impar est, impar est confidentia, cui tempora sic repugnant, ut censuram hominum natura non
Abbreviated transcription (Latin):
bro quem de diinatõe composunit Cex
quam nenius in libris belli punici et
piso in annalib noiãt O. muitã erit¬
ceam. quam appollodorus erytreus af
miã de qua scribit eratosthenes in ã

Expanded text:
bro quem <de divina>cione composuit; quam Nevius <in libris> belli punici, Piso in annalibus nominat; 5a Eritrea, quam Apollodorus Eritreus dicmia, de q
Abbreviated transcription (Latin):
peos postulant Regem asꝑnatũ p̃cii
magnitudiem derrisisse mulieris ĩsa¬
mam illa in conspecta regis tres com¬
burisse ac pro isdem idem preciũ popo¬
scisse Tarquiniu mulcomagꝭ insaite
mulierem putasse que de mio tribus
alus exustis cũ in eodem p̃cio psenera¬
sset motũ ẽẽ regem ac residnos c2 ͧ ͤ

Expanded text:
peos postulasse; regemque aspernatum pretii magnitudinem, derisisse mulieris insaniam: illam in conspectu Regis tres combussisse, ac pro reliquis idem pretium postulasse: Tarquinium multo magis mulierem insanire putasse. Quae denuo tribus aliis exustis, cum in eodem pretio perseveraret, motum esse regem, ac residuos trecentis
Abbreviated transcription (Latin):
ac purũ desuꝑ se lumen infudit ꝓꝯꝙͣ celi¬
tus spũ exhausto in nonũ meboiem na¬
tĩnitas me scd̃a reparanit mirũ in mo¬
dũ protinis confirmas uere se dubia pa¬
tere/ clausa lucere tenebrosa facultatez
dare qd prius difficile uidebatur geri
posset qd impossibile putabatur ut eẽt
aggnostere terremĩ fuisse qd̾ prns carñ¬
lider natum delictis obnorium uineret
dei ẽẽ cepisset qd iam spus st̃s aĩanerͭ¬

Expanded text:
ac purum desuper se lumen infudit, postquam, caelitus spiritu hausto, in novum me hominem nativitas secunda reparavit, mirum in modum protinus confirmare se dubia, patere clausa, lucere tenebrosa, facultatem dare quod prius difficile videbatur, geri posse quod impossibile putabatur, ut esset agnoscere terrenum fuisse quod prius carnaliter natum delictis obnoxium viveret, Dei esse coepisse quod jam Spiritus san
Abbreviated transcription (Latin):
siuã tociꝰ orbis romani suscipe censurã
ris indicaturus de moribus om̃ Tuex
ant Tu equestrem hordiem in antiqũ
statum red̾nces tu censibus modiõpo
scribendarum̃ auctãs datur Tibi dẽ or¬
dimibus militũ indicandum est Tn ax¬
ma respities/ Tu de nr̃o palacio Tn de In¬
dicibus Tu de preftis eminentissis ni¬
dicabis excepto demq prefc̃o urbis cõe
exceptis consulib ordinarus / et sacror

Expanded text:
s totius orbis humani, suscipe censuram, ris, iudicaturus de moribus omnium, iuant, tu equestrem ordinem in antiquum statum rediges, tu censibus modum ponscribendarum auctoritas dabitur, tibi de ordinibus militum iudicandum est; tu arma respicies ; tu de nostro Palatio, tu de iudicibus, tu de praefectis eminentissimis iudicabis ; excepto denique praefecto urbis Romae, exceptis consulibus ordinariis et
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ingemio facili copiosus suauitate s
monis que marimua ẽ uirtus apto ut di¬
cernere nõ queas uirũ ne ornatõr ĩ lo¬
quendo/ an facilior in explicando, an po¬
tentior in ꝓsuadendo fuerit hic ẽ cipͥanꝰ¬

Expanded text:
 ingenio facili copioso suaui et, quae sermonis maxima est uirtus, aperto, ut discernere non queas, utrumne ornatior in eloquendo an felicior in explicando an potentior in persuadendo fuerit. hic ta
Abbreviated transcription (Latin):
untur s in comencario eiꝰ sup mach
cauendum est qđ dicit panem illum
quem dedit dñs discipulis suis nõ fu¬
isse uerũ corpus eiꝰ/ exponens ilhd̃
mistice de pane uerbi dei ¶ In comen
su sequi et quasi improbarẽ hystorie ue¬

Expanded text:
untur. Sed in commentario eius super Mattheum cavendum est quod dicit panem illum quem dedit dominus discipulis non fuisse verum corpus eius, exponens illud mystice de pane verbi dei, in commentsum sequi et quasi improbare historie ve
Abbreviated transcription (Latin):
italiam sacerdotes huiha  decrcetã mae¬
te sacerdotali concordia refutarmit
Staguentes igitur antiquitus a pat̾sꝰ
sup hoc craditam regulam debere suꝑ¬
hoc ẜnari que continebat pꝯ accepco¬
nem prani ⁊ confessionem recti docm¬
cis sola eos manus impositoe purgã¬

Expanded text:
Italiam sacerdotes hujusmodi decretum, manente concordia, refutarunt, statuentes antiquitus a patribus super hoc traditam regulam debere servari: quae continebat, post abjectionem pravi et confessionem recti dogmatis, sola eos manus impositione purgan
Abbreviated transcription (Latin):
gitur ita/ Oim̃potens rerũ disꝑositõ
drdiaitorq regnorũ et cemporiũ cũ il¬
lius admrande statue pedes ferreos
ul cesce cõmunisset in romanis  ilce¬
rius uero minus admirabilis statue
capnd̃ aureũ/ ꝑ illustrem karolum

Expanded text:
I 1. Omnipotens rerum dispositor ordinatorque regnorum et temporum, cum illius admirande statuę pedes ferreos vel testaceos comminuisset in Romanis, alterius non minus admirabilis statuę caput aur
Abbreviated transcription (Latin):
cũ deñ bellum repente ortum S sceleri
fine complecũ Od suꝑbia simul et secor¬
dia cassalionis dicis exitauit/ Ql orta¬
tu uexoris que filia desiderii erat ac pa¬
tris exlium ꝑ maritum ulcisti posse pu

Expanded text:
uod bellum et repente ortum, et celeri fine completum est: quod superbia simul et socordia Tassilonis ducis excitavit, qui hortatu uxoris, quae filia Desiderii regis erat, ac patris exsilium per maritum ulcisci posse put
Abbreviated transcription (Latin):
autis sibi familiario conscantino¬
polim ad grecos confugit ¶ Semq
om̃i ytalia subingata karolus ma¬
gmiis romam rẽdnt ibiq oĩa que lo¬
dinardorũ reges sine ab eccłia sine
Aromanorũ iure abstulerant ĩite

Expanded text:
aucis familiaribus suis Constantinopolim ad Grecos confugit. 58. Denique omni Italia subiugata, Karolus Magnus Romam rediit, ibique omnia, que Langobardorum reges sive ab ecclesia seu a Romanorum iure abstule
Abbreviated transcription (Latin):
quos beingne suscipiens ille papiaz
ad obsidionem rediit. Oebus diebus
om̃es hee ciuitates/ que ultra ꝑadũ
erãt in suam redegit potestatẽ ¶qu
karolus obsedisset/ desiderio uisitandi
apłorum limina relicto exercitu rõa
dens ꝑ unũ miliare pedes cũ multa
dus ecclie beaci petri uenisset / om̃es gͣ
dus ecclie sicut ascendebat deuote cił¬
mulcis lacrimis deostulans, ad adri¬
amĩ ppͫ. qui illu cũ clero in atrio dc̃e
ecclie expectabat ꝑuenit/ aquo cũ mł¬
ta sollempnitate susceptus ambo pc̃ut
eccłiam intrauerũt ¶ Cũ aũt aliqͥb
dibus rome rer inclitus resedisset bi¬

Expanded text:
suscipiens, Papiam ad obsidionem reversus est. Quibus diebus omnes civitates que ultra Padum erant in suam redegit potestatem. 54. cinum obsedisset, desiderio visitandi apostolorum limina, relicto exercitu, Caroldens, per unum miliare pedes cum multa adus ecclesie beati Petri venisset, omnes gradus dicte ecclesie sicut ascendebat cum multis lachrimis deosculans, ad Adrianum papam, qui illum cum clero suo in atrio dicte ecclesie expectabat, pervenit. A quo cum multa sollemnitate receptus, ambo pariter ecclesiam intraverunt. Cum autem aliquibus diebus Rome resedisset, vi
Abbreviated transcription (Latin):
gregata sui regni mulcitudie pugna¬
txru contra desideriũ mouit exͥcitum
fines italie uenisset uolens si ualeret
beati pecri cãm ad efftm iusticie absq
ꝑ religioses uiros dcm regem requinfe¬
at ut hira beati petri restitueret S
cũ nullaceñ malignam eiꝯ mẽtẽ po¬
sset inflectere S ad resiscendũ se potẽ¬
cissime se armaret/ munite alpiũ trã¬
sicu franchis pransitũ prohiberet adeo
ut uideretur humanis uirib francoꝵ
regem ad̾ plana ytalie cũ sius copus
aliquo in posse descendere/ S deus, qui¬
sse desperaret, ac ad propa die seq̃nti se
aid redditum disponeret Oubito longinar¬
d diuino pauore concussi nocte eade re¬
liccis munitorb que humana mouu
nulle racõe expugnari pocuissent mil¬

Expanded text:
gregata sui regni multitudine pugnatorum, contra Desiderium regem movit exercitum. fines Italie pervenisset, cupiens, si valeret, beati Petri causam ad effectum iusticie sine per religiosos viros Desiderium requiri fecit, ut iura beati Petri restitueret. Sed cum nullatenus malignam eius mentem posset inflectere, sed ad resistendum potentissime se armaret et munito Alpium transitu Francis transitum prohiberet, adeo ut videretur humanis viribus Francorum regem ad plana Ytalie cum suis copiis ullomodo non posse descendere: Deus aue desperaret ac ad propria sequenti die ad reditum disponeret, subito Langobardi divino timore percussi nocte eadem, relictis munitionibus, que humana manu nullatenus expugnari potuissent, nul
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ceterã et longe maiori apparatu ad
effusus ẽ cestatur uacua om̃i habita¬
norum nobilitas periit tota glia deci
neq eñ ullum bellum contra francos
exortum humana potest memoriare¬
cordari/ quo illi magis dicatisoperibus
fuerint/ quippe cũ usq ad hec tempora
pene pauperes uiderentur. Tot em̃ expͤ¬
lia tot auri et argenti pondera/ frangi

Expanded text:
 cetera et longe maiori apparatu admeffusum sit, testatur vacua omni habitanorum nobilitas periit, tota gloria decidneque ullum bellum contra Francos exortum humana potest memoria recordari, quo illi magis ditati et opibus aucti sint, quippe cum usque in id temporis pene pauperes viderentur. Tantum auri et argenti in r
Abbreviated transcription (Latin):
pontifics romam aggressus eiter se¬
cũ ducens p̃dc̃os pneros una cũ matre¬
pĩquasẜ cognosceret pp/ pͥmo cimtatẽ
remanam optimemienuit dende ana¬
uirans illum ꝑ oĩa diuina miisteĩa
ut nulło modo sines romanorũ ĩgre

Expanded text:
versus Romam iter aggressus est, secum ducens predictos pueros una cum prepinquasse cognosceret presul, primo civitatem Romanam optime munivit. Deinde anaadiurans per omnia divina misteria, ut nullo modo fines Romanor
Abbreviated transcription (Latin):
se uelle subdere promitterent S ficur
ad̾ hec facienda aliquosciens prom sit
ad illa et eadem ꝑuercenda semꝑfuere
la rorũ mutabilitate uĩci pocerat nel
ab hiis que agere ceꝑat fatigari / nã
tes impune ferre passus/ qñ ip̃e ꝑ se
rũ ꝑfidiam ulcisteretur et dignã ab
illis penam erigeret ¶ ultimũ uero

Expanded text:
se subdere promitterent. Sed sicut ad hec facienda aliquociens proni, sic ad eadem pervertenda semper fuere mutabilitate non vinci poterat, vel ab his quae agere coeperat defatigari. Nam tes impune ferre passus est, quin aut irfidiam ulcisceretur, et dignam ab eis poenam exigeret, usque dum o
Abbreviated transcription (Latin):
et dilectõe lraroli mago regis francorũ
separare in hoc sc̃o facilius ip̃am roma¬
nam ciuitatem cũ cota ꝓtalia suo domi¬
mo subiugaret S milla arce ad hoc
sapiencissimũ pontificem adducere potu
ret inclinare ira magna succensus mi
denogalliam hesim montẽfelt̾ urbinm
Eugnbiũ in quarũ expugnatõe ciuicͣtũ
multi gladio perierũt ¶ deide genera¬
li congregaco exercicu uersus urbem rom̃¬
iter aggreditur acq in ip̃o icinere utricu¬
lum castrũ et bleram urbem expugnaĩt
Qͦ comperte suma presul suis filũs ex cõ¬
de compasciens abbem Sabucen uirũ uti¬
chis ad eund̃ regem misit Qui ad̾ illũ
accedentes / ac ante eiꝰ pedes prouoluci
ex parce dei om̃ipotentis / et euꝯdẽ sũmi
presulis deprecati sunt cũ lacenius ut
atantis recipisceret malis et prefcica
durissimam mencem emolire potuert
un sine effcũ ad suũ pontificem reu̾si¬

Expanded text:
 dilectione Karoli Magni regis Francorum separare, ut hoc facto facilius ipsam Romanam civitatem cum tota Ytalia suo dominio subiugaret. Sed nulla arte ad hoc sapientissimum pontificem adducere potuiret, inclinare, ira magna succensus, mit Sinigalliam, Hesim et Montem Feltri, Urbinum et Eugubium, in quarum expugnatione civitatum multi gladio perierunt. Deinde generali congregato exercitu, versus urbem Romam aggreditur Her atque in ipso itinere Utriculum castrum et Bleram urbem expugnavit. Quo comperto, summus presul suis filiis ex corde compatiens, abbatem Sabinensem, virum utichis ad eundem regem misit. Qui ad illum accedentes ac ante pedes eius provoluti, ex parte Dei omnipotentis et eiusdem summi presulis deprecati sunt cum lachrimis, ut a tantis resipisceret malis et prefatas durissimam mentem emollire potuerunt. Unde sine effectu ad summum pontificem s
Abbreviated transcription (Latin):
ad ius eccl̃ie ꝑtinebat abstulit deinde
comachiũ cũ toto exarchatu rauẽne
in suam transculit potestate. Post mo¬
ip̃am ciuitatem raueniam undiq ĩ¬
festans ac predia et casalia auferẽs
nichil uñ in dca cinitade hoiẽs uine¬
re aut sustencari possent dinũsit un
cractus archiep̃s auitatis qui leo bo¬
cabatur sup hñs malis mĩcios romani ad
oĩiz pastor ex corde compasciens scatĩsuo
ad eundem desiderium regem direxit ro¬
gans/ ac̾ humilx obsecrans ut ciritates
et castra/ quas ip̃e a iure beati perri abs¬
culerat/ redderet Ad quem rex ille prote¬
uus rescripsit ꝙ insi prius ille sum̃ꝰ pre¬
in reges ĩmugeret / cũpiens regno franco¬
rum senuare discordias ip̃m scm̃ ponti

Expanded text:
ane pertinebat, abstulit, dehinc Comatium cum toto exarchatu Ravenne in suam transtulit potestatem. Postmodum civitatem ipsam Ravennam undique infestans, predia ac casalia auferens, nichi, unde in dicta civitate homines vivere ac sustentari possent, dimisit. Unde coactus archiepiscopus civitatis Leo nomine super his malis nuntios Romam ad i pastor, ex corde compatiens, statim suos ad eundem regem Desiderium mittit, rogans et humiliter obsecrans, ut civitates et castra, quas ipse a iure beati Petri abstulerat, redderet. Ad quem rex ille protervus rescripsit, quod, nisi prius ipse summus ponin reges inungeret, cupiens in regno Francorum disseminare discordias et ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
direxisset/ nnchilq proficerer necessira¬
te compuisd ad karolũmacnũ incli¬
cũ francorũ regen sollempnes mĩcio
misit obsecrans ut sicut pie memorie
romane ecclie contra logmardorum
tiranpindem subueniret᷑ ¶ desiderius
aũt cũ milła ratõe posset elicere ponci

Expanded text:
hilque proficeret, necessitate compulsus ad Carolum Magnura inclitum Francorum regem sollemnes nuncios misit, obsecrans, ut, sicut pie memorie Romane ecclesie contra Langobardorum tyrannidem subveniret. 50. Desiderius autem cum nulla ratione po
Abbreviated transcription (Latin):
cessam expugnait bebem toto m̃c õbe lo¬
ge omut opulentissiam quippeq uelut offi¬
cna om̃ni certificu atq artificiõrũ ⁊ emp¬
torni cõe asie atq enropie ꝑ multa retro
cius predandilicencia ꝑmissa ẽ Et sic oĩa
cedib insendñs completa sunt / ut de mu¬
rorũ ambitu quasi se camino in unũ api
cem / ut decoartatũ exundauit ĩcendiũ
Itaq plurima parte ppłi ferro flamis¬
ꝙ consup̃ta reliqua sub prona uenditai¬
¶urbe inoensa muri funditus direnti sũt¬
⁊ muralis in ꝑuluerem redactus preda
ingens exepta ẽ ¶ Sane cũ ꝓpt̾ mulcitu¬
diem et uarietatẽ scatuarũ sumulacioꝵ¬
q que in illo cimtatis incendio puuxta
ĩ unũ auri argentiꝙ heris omia metella

Expanded text:
a expugnauit, urbem toto tunc Orbe longe omnium opulentissimam, quippe quae uelut officina omnium artificum atque artificiorum et emporium commune Asiae atque Europae per multa. retro tiuis praedandi licentia sic omnia caedibus ignibusque conpleta sunt, ut- de murorum cem coarctatum, exundaret incendium. Itaque plurima parte populi ferro flammisque consumpta, reliqua sub urbe incensa muri funditus diruti sunt; muralis lapis in puluerem redactus, praeda ingens erepta est. sane cum propter multitudinem et uarietatem statuarum simulacrorumque in illo ciuitatis incendio permixta in unum auri argenti atque aeris omnia
Abbreviated transcription (Latin):
romanoꝵ picłin fuit Iterimuq romam
adu̾sus mũmantios pugnare fugiendo
ꝓbassent nisi sub Scipion pugnassẽt nu¬
mancim interstis suoꝵ forcissimis bello
ced̾unt. composius iñ ordinib ñ sicut fu¬
giences in belem reñtinitur Corpora suoꝵ¬
aSopiõn ad sepultura oblata accpe nolue¬

Expanded text:
Romanorum fuit; iterumque se Romani adversum Numantinos pugnare fugiendo probavissent, nisi sub Scipione pugnassent. Numantini, interfectis suorum fortissimis, bello cedunt, compositis tamen ordinibus nec sicut fugientes in urbem revertuntur; corpora interfectorum ad sepulturam oblata accipere nolue
Abbreviated transcription (Latin):
cẽsores theatrũ lapideñ in urbe consteni
censuerunt quod ne tñc fieret Sapio na¬
sira granissia oratre obscitit dicens iumn¬
cicissimũ hoc fore bellacori pp̃ło ad mit̾en¬
da defideria lastiunãq comẽtũ adeoq
mouit Senatu ut se nõ solũ uendi onna
theacro compatã susserit eciã sub sellia
ĩludis pom inhibuerint

Expanded text:
censores theatrum lapideum in Vrbe construi censuerunt. quod ne tunc fieret, Scipio Nasica grauissima oratione obstitit dicens, inimicissimum hoc fore bellatori populo ad nutriendam desidiam lasciuiamque commentum, adeoque mouit senatum, ut non solum uendi omnia theatro couparata iusserit, sed etiam subsellia ludis poni prohibuerit
Abbreviated transcription (Latin):
mo pontifici illumq cũ mulco gandio
et suma reuerencia infra ciuicacem sus¬
cepit Cumq in eccłia beati ualentin a¬
bo consedissent diuina ꝑfusus grã põti
primo ab hoscili cõmotoe quiescere ab
effusione humami sangm̃s abstinere
em̃ sc̃is persuasionib comꝑũctꝰ dce rex
haisculphus ad mandatũ portificis
cintates quas a romanis abstulerat
resticuit Simiłr et Sabmneñ patrimnõi¬
um qd a iuire romane ecclie roginar¬
dorum reges abstulerant atq ꝑ ãnos
iam .xxx. possederant insup narmam
ip̃i beato pontifia restituit et pacẽ cũ
captinos ex diuersis prom̃ciis roma¬
norũ quos ip̃e. aut predecessores sind¬
uersis in locis ceperant in tota italia¬

Expanded text:
mo pontifice, illumque cum gaudio magno et summa reverentia intra civitatem suscepit. Cumque in ecclesia beati Valentini ambo consedissent, divina perfusus gratia i, ab hostili commotione primum quiescere, ab effusione humani sanguinis abstinere autem sanctis persuasionibus compunctus rex Langobardus, ad mandatum pontificis civitates, quas Romanis abstulerat, restituit. Silicet et Sabinense patrimonium, quod a iure Romane ecclesie Langobardorum reges abstulerant atque per annos iam triginta possederant; insuper Narniam, nam beato pontifici restituit atque pacem cum captivos ex diversis provinciis Romanorum, quos ipse et sui predecessores in diversis locis ceperant per totam Italia
Abbreviated transcription (Latin):
iii dist pilus fc̃s ẽ ¶ Hõc cempore ĩbritana
iosep de Curione qui corpus dñicũ de¬
fid̾e in qua xp̃s dñs cenauit cũ disci¬
pulis suis / de quo acco heremita/ con¬
sceipta est listoria que dicitur d gra¬
hanc historiam latine stripta / nõ re
uii
peritur/ set tm̃ gallice scripta habetur a

Expanded text:
c tempore in Britannia Joseph decurione, qui corpus Domini deside, in quo Dominus coenavit cum discipulis suis; de quo ab eodem eremita descripta est historia, quae dicitur de graHanc historiam Latine scriptam invenire ui, sed tantum Gallice scripta habetur a
Abbreviated transcription (Latin):
almon interrogauit ubi nã plures¬
in inferno an in paradiso eeñt et audiuit
plures in inferno ẽẽ intictum pedem recra¬
hens Danxius est inquit ut plures ꝙͣ
pauciores sequar / Et ita ludificatus a
demone/ promictente illi ꝙ tercia die ab
huc incomparabilia bona tribueret ip̃a
die cercia/ subita et eterna morte periit

Expanded text:
 interrogavit: Ubinam pluresin inferno an in paradyso? et audiens, plures esse in inferno, intinctum pedem extrahens, Satius est, inquit, ut plures, quam pauciores sequar. Et ita ludificatus a daemone, promittente quod ei tertia abhinc die incomparabilia bona daret. ipsa tertia die subita et aeterna morte periit
Abbreviated transcription (Latin):
bili In quem cũ rachbodus intenderet di¬
xic ad illum diabolus uirorũ fortissime
quis te ita seduxit / ut a deorũ culcur
belis recedere/ noli hoc facere/ S expecta
demostrare nequiuerit utriusq partis
mittantur legati/ et ego ero dux icineris

Expanded text:
texta. In quem cum Rabodus intenderet, dixit ad eum diabolus: « Virorum fortissime, quis te ita seduxit, ut a cultura deorum velis recedere? Noli hoc facere, sed mane indemonstrare nequiverit, utriusque partis mittantur legati; et ego ero dux itineris;
Abbreviated transcription (Latin):
qr d̾nã spoletanorum transimũdo fauebãt
ip̃mq infra uebis menia tuebantur Q
romam obsedit multasq urbes que tũc¬
temporis domimo urhis subiecte erant
obcessas cepit/ captasq/ aromano dinõ

Expanded text:
quia duci Spoletanorum Trasemundo favebant ipsumque intra Urbisclaustra tuebantur. QRomam obsedit multasque urbes, que temporibus istis dominio Urbis subiecte erant, obsessas cepit, captasque a Romano dominio
Abbreviated transcription (Latin):
q os curbidum / neq ĩmaiiter clamo
neq in sꝑrimam ruboremq feruesto ne¬
quippe si nescis irati signa ẽẽ solent/ Et
sine iracundia mea eandem suilem cõ¬
tumaciam ⁊ ĩiqũ penitere doceas ꝙͣ iiii¬

Expanded text:
que os turbidum, neque inaniter clamo, neque in spumam ruboremque fervesco, nequippe, si nescis, signa irarum esse solent. » Esine iracundia mea retunde servilem contumaciam, et iniquum poenitere doceas magi
Abbreviated transcription (Latin):
sus ꝑ omem terram proꝑagnbatur or ẜ
mo up̃i in om̃i genere homn ad agn¬
trem ⁊ pietatẽm dei sumi aĩas congre¬
gabat nam ⁊ in urbe Roma muiltõs ex
lia sociauit ad fidem S hoc nõ ut equis
occłis ille antiquus hoscis humane salu¬
tis aspexit continuo deniq fideles uari
is machinis impugnare. Primo qͥdem¬

Expanded text:
siis per omnem terram propagatur; sermo Domini ex omni genere hominum ad agnitionem ac pietatem Dei summi animas congregabat. Denique et in urbe Roma multos ex lia sociavit ad fidem. Sed hoc non aequis oculis ille antiquus salutis humanae hostis aspexit. Continuo denique aggreditur variis nostros machinis impugnare, unde
Abbreviated transcription (Latin):
¶Igitur deficientib sub eohiis natõibꝰ
bellando mauri lacessebantur Sarinte¬
iam aperte bellũ inferebant britanni re¬
tineri sub romana diciõñ nõ poterant
Egiptus seditõib urgebatur licia dem¬
q ac palestina rebelles aĩos efferebant¬
trgm reliquit exͦ ut dicebat cathonis qͥ
macedones lib̃ros ẽẽ pronũciauit qr tueri

Expanded text:
it.Nam deficientibus his nationibus, gerat, Mauri lacessebant, Sarmatae bellum inferebant, Brittanni teneri sub Romana dicione non poterant, Aegyptus seditionibus urgebatur, Libya denique ac Palaestina rebelles animos efferebantTigrim reliquit exemplo, ut dicebant Catonis, qui Macedonas liberos
Abbreviated transcription (Latin):
oꝵ modo puro uerbi dei semma macla¬
ntib et areas aplice doctrine adulte¬
rina admmixtione fedantib ex om̃ĩ ꝑte
sacerdotes doͥ/ uelut uigilantes agri¬
iusidiantes lupos gregis xp̃i clamo¬
rib simul insectatõib repellere/ cõmo¬
uendo fres / insatuendo sebendo ⁊ lõge pose¬
dissent cominus purgendo ⁊ uerborũ
lucca ad disputacõnu certamĩe ꝓscer¬

Expanded text:
iorum modo pura verbi Dei semina maculantibus et areas apostolicae doctrinae adulterina admistione polluentibus, ex omni parte sacerdotes Domini, velut vigilantes agriinsidiantes lupos gregibus Christi clamoribus simul insectationibusque repellere, commonendo fratres, instruendo, scribendo etiam longe posendissent, in communi perurgendo et verborum luctamine ac disputationum certamine proster
Abbreviated transcription (Latin):
genere/ uñ n domo ñ patriã / nomẽ
hus singulis interrogatꝰ/ nichil alur̃
in om̃ib tormentis nisi xpianũ se eẽ
respondit hoc in nomen hoc genus et
patria ẽ alud inquit om̃io nichil sũꝙ¬

Expanded text:
 nomen his singulis interrogatus, nihil aliud in omnibus tormentis, nisi Christianum se esse respondit. Hoc mihi nomen, hoc genus et patria est. Aliud, inquit, omnino nihil su
Abbreviated transcription (Latin):
ix istos p̃sides putem/ qui ob ip̃o eis a se
urientur ⁊ diuites fiant Audisctis prefe¬
ctũ pretorii nomen philosofi/ añ criduu
ꝙ̃ fieret mendicũ ⁊ pauperem mĩc aũt
duuitem sc̃m/ uñ queso nisi d uisterib rei
pub ͭͤ prouĩcialiũq fortunis Sut sane
dinites sint locupletes/ certe erariũ ꝓub ͧ
reficient/ dii tantũ faueant ⁊ bonis patͥ¬

Expanded text:
 ego praesides putem, qui ob hoc sibi a senurientur, ut divites fiant? audisti, praefectum praetorii nostri philosophi ante triduum quam fieret mendicum et pauperem, sed subito divitem factum. Vnde, quaeso, nisi de visceribus rei p. provincialiumque fortunis? Sint sane divites, sint locupletes: aerarium publicum refercient; tantum di faveant bonis parti
Abbreviated transcription (Latin):
principis pena nebis insequitur nã
fulmine captłin ictum ex quo st̃a cõ¬
flagracio bibliothecam illam mirable
ta atq alias m̃r sitas sedes rapacitur¬
bine concremait deinde aliud incendi¬

Expanded text:
regis poena Urbis insequitur. Nam fulmine Capitolium ictum, ex quo facta inflammatio bibliothecam illam, tam, aedesque alias juxta sitas, rapaci turbine concremavit. Deinde aliud incendi
Abbreviated transcription (Latin):
buit Tanteq aucporitatis fuit ãpud
cũ nemo/ cũ semper amauerit pacem
eonsq ut Scipionis sinẽm illa freqñ¬
tauerit qua dicebat male se ipm unũ
auem ẜ̾uare quam mille hosces occide

Expanded text:
 sane auctoritatis apud buit, cum semper amaverit pacem, eo usque ut Scipionis sententiam frequentarit, qua ille dicebat malle se unum civem servare quam mille hostes occide
Abbreviated transcription (Latin):
milia cocidie obtruncarentur In quibus
oĩo nichil scelerꝭ deprehenderetur admi¬
ssam nͥ aliquid ꝯͣrmm romanis legibus
requirantur. S siqui cũ maderint pm̃̃¬
pam negat inquirendoe ut innocences
et mandanit pumendõs ut nocentee par¬
cit ⁊ senit dissimulat ⁊ aĩaduertit Et foͣ¬

Expanded text:
millia quotidie obtruncarentur, in quibus nihil omnino sceleris deprehenderetur admissum, aut aliquid contrarium humanis legibus requirantur; si qui tamen inciderint, puniam! Negat inquirendos ut innocentes, et mandat puniendos ut nocentes. Parcit et saevit, dissimulat et animadvertit.
Abbreviated transcription (Latin):
optimente quidagendum ẽ/ Ego hoĩem
nõ odi E dctende netibi ⁊ liberis tineñ
bn consulas/ cũ tales inter p̃cinctos ha¬
poterimus incerficere ecia si uellemus
Sais em̃ proant tui dcm Successorem
sium nullus occidit Sinamus Ipẽ sibi
sponte sme nr̃a cendelitate fatales laq̃¬
ẽẽ canendũ morte ip̃ius plane liberi m̃̃

Expanded text:
vide quid agendum sit. ego hominem non odi, sed vide ne tibi et liberis tuis non bene consulas, cum talem inter praecinctos hapoterimus interficere, etiamsi velimus, scis enim proavi tui dictum: 'successorem suum nullus occidit'. sin minus, ipse sponte sine nostra crudelitate fatales laqucavendum esse morte illius: plane liberi mei
Abbreviated transcription (Latin):
cuꝯ/ mens incarnata fantasia cẽpoꝵ
specuilacio uite/ manciprũ mortis/ tra¬
siens uiator loci hosp̃s aĩa laboriosa
saturabił bestia/ contiia sollicitudo
indeficiens pugna uii continẽtꝭ nau

Expanded text:
 mens incarnata, phantasma temporis, speculator vite, mancipium mortis, transiens viator, loci hospes, anima laboriosa, saturabilis bestia, continua sollicitudo, indeficiens pugna, cotidianu
Abbreviated transcription (Latin):
te illo qni reporhendebat ꝙ si ille uici¬
c deos colimus nõ sic uniimꝰ ut ille
nos uinceret/ Enumerant deinde oẽs
principes qui occisi sũt replicãdo et ad¬
neronem debuisse gayũ gabbã octo.¬

Expanded text:
debat ‘quid si ille vicisic deos coluimus nec sic vivimus, ut ille nos vinceret.’Enumeravit deinde omnes principes, qui occisi essent, habuisse caNeronem, debuisse Caligulam, Otho
Abbreviated transcription (Latin):
se. ut exemplo alexandri magni sñ su
prinapem romane rei pub ͭ  Senatus
daret/ additis dum taxat nõĩmb ex
quibus optimũ Senatus eligeret ne ͨ
desut ecia qui factione plotine traia
anũ in adoptõnẽ ascitũ ẽẽ ꝓd̾iderũt su¬
pposito qui traiano fessa uoce loqueret᷑
scatũ morem instituit et tenende ꝑ or

Expanded text:
se, ut exemplo Alexandri Macedonis sinprincipem Romanae rei publicae senatus daret, additis dum taxat nominibus ex quibus optimum idem senatus eligeret, nec desunt qui factione Plotinae anum in adoptionem adscitum esse prodiderint, supposito qui pro Traiano fessa voce loquebatur. statim morem instituit et tenendae per
Abbreviated transcription (Latin):
Sinite me Qͥ ẽm dedit in icors suffe¬
rre supplicm̃ dabit ut sũe clanorũ
affictone flamas ĩmobilem ꝑferam
Tunc illi obmissis clanis uiclis usi
sunt solis quib pa tergu mambus
renictis uelut clectus aries/ ex mag¬
no grege assuptus hanc prece in ip̃a

Expanded text:
ite me; qui enim dedit mihi ignis ferre supplicium, dabit ut et sine clavorum affixione, flammas immobiliter perferam. Tunc illi omissis clavis, solis usi sunt vinculis, quibus post tergum manibus revinctis, velut electus aries, et ex magno grege assumptus, accepta
Abbreviated transcription (Latin):
xint admuerunt certũ ẽẽ in celo diffim¬
cũ locũ ubi beaci eno sempit̾uo fenantuͣ
Hichil ẽ em illi pͥnapi deo qui om̃em in
Cuntaces appellantur harũ rectores et
cons natores hĩc ꝓsti huc ren̾tũtur ¶T¬

Expanded text:
int auxerint, certum esse in celo diffinitum locum, ubi beati evo sempiterno fruantur. Nichil est enim illi principi deo qui omnem muncivitates appellantur. Harum rectores det conservatores hinc profecti huc revertuntur
Abbreviated transcription (Latin):
dirrin ⁊ decernenti ꝰ ut dirrneretur cõtra¬
dicebat catoi ẽmiens infirmis aĩs hos¬
tẽ securitatem / et tanꝙ̃ pupillis cimb
tutorem necessariũ indicans ẽẽ gerrorẽ
nͭ eũ sentencia ferellit re. ppa ꝓbatuĩ est
quã derũ diceret / deleta quppe cartagi¬

Expanded text:
dirui, et decernenti ut dirueretur, contradicebat Catoni, timens infirmis animis hostem, securitatem; et tanquam pupillis civibus idoneum tutorem, necessarium videns esse terrorem. Nec eum sententia fefellit: re ipsa probatum est, quam verum diceret. Deleta quippe Carthagi
Abbreviated transcription (Latin):
ad sepulcrũ dm̃i traheret/ alcer flags¬
ter hec ille clamabat Accipẽ dñe mi¬
serum fulconem purũ tuũ fugitiuũ
tuum/ domũ tñ contra desideriũ su¬
¶ Post aliquos annos filiꝰ illi natii¬

Expanded text:
erat, alter flagter haec ille clamabat: « Accipe, Domine, miserum Fulconem perjurum tuum, fugitivum tuum. » Domum tamen contra desiderium su. Post aliquot annos filium habui
Abbreviated transcription (Latin):
in tota illa expedĩcõe passus ẽẽ uideret᷑
nec solum homib uerũ eciã equis uigor
mulcos añ dies non insi folia arborum et
cortices habuerant pro pabulo hostiuz
equos ordeo pastos ⁊ palea/ tota die illa¬

Expanded text:
ae tota illa expeditione passus esset; nec solum hominibus, verum etiam equis vigormultos ante dies non nisi folia et cortices arborum habuerant pro pabulo, hostium equos et hordeo pastos et palea, tota illa
Abbreviated transcription (Latin):
taq infinica populorum milia ĩ una
qualib regione reperire necessaria
uni scud̾iose procuratum ut singuli mͣ¬
iorũ pͥncipũ seorsũ legiones sũas du¬
cerent et non eodem tranite ꝓficisterẽ

Expanded text:
mque infinita populorum millia in una qualibet regione sibi reperire necessaria. Unde studiose procuratum est, ut singuli majorum principum, seorsim legiones suas traherent, et no
Abbreviated transcription (Latin):
fficile uideretur/ cũ om̃i aiiditate
tam minores ꝙͣ maiores amplexi¬
sunt / nec solum pntes ex illius uer
grediens absentes eciam pari uoto fe¬
uentes accedebant/ ad idem preterea

Expanded text:
fficile videretur, cum omni aviditate tam majores quam minores amplecterentur. Nec solum praesentes ex illius verbrmo idem egrediens, absentes etiam pari voto ferventes accendebat ad idem.
Abbreviated transcription (Latin):
preuidicium posset facere/ ita ut de
claustris mulci egrederentur mona
chi ⁊ de carcerib inclusi in quib se
in regnis occidentalib qͥ aut etatis
aut sexus aut conditois aut statu
uellec ẽẽ memor aut aliquib ꝑsuasi¬
onb deteritus ab incepto opere desis¬
teret S omes indiffexenter manus
dabant / uidẽbatur ad licteram imple¬
ri qđ in cobia sceiptum est irłm cũui¬
tas dei/ natres ex longico ex te uemẽt
et munera deferentes adorabunt ĩ
te dnm et terram cuam in sanctifica¬
tõem habitabunt nomen magnu

Expanded text:
praejudicium facere: ita ut de claustris multi egrederentur monachi; et inclusi de carceribus, in quibus in regnis occidentalibus, qui aut aetatis, aut sexus, aut conditionis, aut status vellet esse memor; aut aliquibus persuasionibus deterritus ab incoepto desisteret; sed omnes indifferenter manus dabant; ri quod in Tobia scriptum est: Jerusalem civitas Dei, nationes ex longinquo ad te venient, et munera deferentes, adorabunt in te Dominum: et terram tuam in sanctificatione habebunt, nomen magnum
Abbreviated transcription (Latin):
resentico legionum numero inuentist̃
habere peditum promistui sexus sexcẽ¬
ta milia/ Equitum uero loricatorũ cẽ¬
nauerunt. Cuiꝰ uebis sicut et regio¬
nis tociꝯ et adiacencium simił prouĩci¬
arum dñs erat quidam churcoꝵ ꝑo¬
cencissimꝰ satrapa/ Solimagnꝰ noĩe

Expanded text:
recensito legionum numero, inventi sunt habere peditum promiscui sexus sexcenta millia; equitum vero loricatorum cenatem. Hujus urbis, sicut et regionis totius, et adjacentium simul provinciarum dominus erat quidam Turcorum potentissimus satrapa, Solimannus nomine
Abbreviated transcription (Latin):
ans qͥ paucis añ diebus eand̃ ob̾sede¬
rat et obcessam sibi uendicauenat bio¬
lenter uersa uice sicut rerũ solet eẽ ui¬
cissitudo obsidionem sustinens graui
supra modum in edia molestabantur

Expanded text:
qui paucis ante diebus eamdem urbem obsederat et obsessam vindicaverat violenter, nunc versa vice, sicut et rerum solet esse vicissitudo, obsidionem sustinens, gravi supra modum molestabatur
Abbreviated transcription (Latin):
aut anthiochia Cuutas gloriõsa ⁊
mam dignitatis gradum sortita/ oĩ¬
um prouĩciarum quas cractꝰ contiẽt
orientalis pͥnceps et moderacrix sec
p̾stis temporib dtã est Robbata ubi¬

Expanded text:
autem Antiochia civitas gloriosa et mam dignitatis gradum sortita: omnium provinciarum quas tractus continet Orientalis, princeps et moderatrix. Haec priscis temporibus d
Abbreviated transcription (Latin):
fouctu populos conueniret, fuitq
dño pape/ qui eũ ultra montes sii di¬
lacõe sequi decreuerat,/ in eodem uer¬
bo plurimum necessarius/ Nã precũ¬
soris fuctus officio auditorũ mente
ad̾ obediendum preparauerat Dege¬

Expanded text:
fructu populus conveniret. Fuitque domino papae, qui eum ultra montes sine dilatione sequi decreverat, in eodem verbo plurimum necessarius. Nam praecursoris functus officio, auditorum mentes ad obediendum praeparaverat
Abbreviated transcription (Latin):
sum repenͣtes adicum citra pontẽ cas¬
sidium munitũ ualde fluminib ma¬
yimuis danubio et linchace/ pretea ꝑ¬
fundis circuseꝑtis paludib Manda
nibus intulerat memores infra reg¬
num missi moro armari cuperent

Expanded text:
sum reperientes aditum, citra pontem saesidium, munitum valde fluminibus maximis, Danubio et Lintace, et profundis circumseptum paludibus, ita nibus intulerat, memores, in ultionem armari cuperent
Abbreviated transcription (Latin):
stitis se obligant ¶ Ille aũt statĩ col¬
lata sibi prõ imperio u̾tens potestace/
et adiacencia sibi uendicent regna ne
de cetero compellantur regiones ẽx¬
nos non solũ ꝑssarum ueru eciã uiiuꝰ¬
sa orientalium regna sibi subiugau̾¬
unt subacta arabum et aliarũ naco
men euolauit ꝙ uniuersũ occuꝑauit

Expanded text:
aestitis se obligantes. Ille autem statim colaestitis se obligantes. Ille autem statim collata sibi satis pro imperio utens potestate, et adjacentia sibi vindicent regna, ne de caetero compellantur regiones exnos non solum Persarum, verum etiam universa Orientalium regna sibi subjugaverunt, subacta Arabum et aliarum natiomen evolavit, quod universum occupavit
Abbreviated transcription (Latin):
precipientes ei ut in missarũ manũ se
belamento quo predc̃arũ lacebat mãi¬
pulus sagitarum unam educeret solo
ea conditoe ut de ea familia rex assum̾e¬
tur/ Cuiꝯ forte sagita exiret ftmnq est
casu ꝙ puer ediroit sagitam p̃facus hel¬
ducorum familie un constitit apud oẽs
sicuti et prius ord̾inatũ fuerat ꝙ ex ea
crearetur ¶Preceptum ẽ iterũ ut ex
eadem tribũ centũ eligerentur uiri q
irent / utqz singuli singulas afferrent
diligenter cooperto bocatus ẽ iterum
puer idem qͥ et prius uł alius fortasse
est ut unam ex eis educeret Eduxit
nobilis et in sua tuba preclarus pro¬
uecte etatis s integer uiribus et iure
nulitari mulcã habens experienaẽciã
Quiq tota corporis habitudiẽ magni
prinçipis pretenderet esegançiam
¶Hũc ergo de cõi decreto preficienteᷤᷤ
in trhono sublimauerunt regio Sar
que debetur regibus ei exhibentes ren¬
enciam / et ad eĩa implenda imperia fede̾
cõplacito et iuramentis corporibus p̃¬

Expanded text:
praecipientes ei, ut immissa manu sub velamento, quo praedictarum latebat manipulus sagittarum, eo unam educeret solam, ea conditione ut de ea familia rex assumeretur, cujus sorte sagitta exiret. Factumque est casu, quod puer eduxit sagittam familiae Selducorum. Unde constitit apud omnes, sicuti prius ordinatum fuerat, quod ex ea crearetur. Praeceptum est iterum, ut ex eadem tribu centum eligerentur, qes; utque singuli singulas afferrent diligenter cooperto vocatus est iterum puer, vel idem qui et prius, vel alius fortasse est, ut unam ex eis educeret: eduxitnobilis et in sua tribu praeclarus, provectae aetatis, sed integer viribus, et in re militari multam habens experientiam; quique tota corporis habitudine magni principis praetenderet elegantiam. Hunc ergo de communi decreto sibi praeficientes, in throno sublimaverunt regio, eam quae debetur regibus, ei exhibentes reverentiam, et ad ejus implenda imperia, foedere complacito et juramentis corporaliter pr
Abbreviated transcription (Latin):
indigens, non haberet exercitus, Con¬
cide̾rantib tñ interius et rem pstrutã¬
qui portauerant pondus diei ⁊ estus
bus reportarent s si imperator cũco¬
uñ creditur a dño procuratũ ut qui fi¬
delr et deuote et ĩnumerabilib desuda¬
uerant piculis laboris fructum et uic¬
torie titulũ reportarent Aldħ  de eodẽ¬

Expanded text:
indigens non haberet exercitus. Considerantibus tamen interius, et rem perscrutanqui portaverant pondus diei et aestubus reportarent; quam si praeUnde creditur a Domino procuratum, ut qui fideliter, et devote et cum innumerabilibus desudaverant periculis, laboris fructum et victoriae titulum reportarent. CAPUT XIII Ho
Abbreviated transcription (Latin):
bem regiam et ad castra redĩre si dif¬
ficultãte nauigio poterant ¶ Qd at¬
fetare ꝑsuasionib compulerat nõ de
fidei sinceritate processit S solita fra¬
ude usus ducem circunuent/ ne abis¬
principib aduementib eiꝯ copie possẽt
admisceri/ ⁊iam et reliquos qͥ pꝯea sub¬
secuti sunt eadem arte sigillatĩ transi¬

Expanded text:
 difficultate poterant. Quod autfretare persuasionibus suis compulerat, non de fidei sinceritate processit; sed fraude solita ducem circumvenit, ne aliis advenientibus, ejus copiae possent admisceri. Nam et reliquos qui postea subsecuti sunt, eodem artificio singillatim transi
Abbreviated transcription (Latin):
uore henrici presumens in mulcitu¬
Ita delirus et ab incellectus fuice rit᷑¬
ce deficiens ut id se ẽe crederet qr fa¬
lso dicebatur/ Cumq prius infeux
mũdus in maligno positus uias seq̃¬
ne ad deteriora declinans/ om̃em dei
et hõmuꝰ post terga dedepat reuerẽ¬
ciam/ noxia seqñs et declinans salu¬
caria/ capiebantur pontifices et qͥlib
ecc̃arum p̃lati tanꝙͣ omicidĩorũ rei
mancipabantur carcerib boms illo¬
rum confistatis quicũq imperatõi
in hac sua perueratate nõ erant cõ¬
sencienges/ nec solũ ad tempus eis
ierogabantur ĩuirie uerũ exclusis

Expanded text:
oris praesumens et de multituita delirus et ab intellectus sinceritate deficiens, ut id se esse crederet, quod falso dicebatur. Cumque prius infelix mundus in maligno positus, vias sequne ad deteriora declivis, omnem Dei et hominum post tergum dederat reverentiam, noxia sequens et declinans salutaria. Capiebantur pontifices; et quilibet ecclesiarum praelati, tanquam homicidiorum rei, mancipabantur carceribus, bonis eorum confiscatis, quicunque imperatori in hac sua perversitate non erant consentientes. Nec solum ad tempus eis irrogabantur injuriae, verum exclusis
Abbreviated transcription (Latin):
tauit/ in quo lanfrancũ abbem insti¬
tuit qui pꝯea fuiͭ cantuarien archie¬
piscopꝰ uir antiqus oĩsciencia et religi
um suũ malgeriũ ab archiẽpãtu ro¬
thomagen remouit Ex eo ꝙ nataliũ¬
professiomis oblitus benatoib et aui¬
um certamimb iuste sepius incendes
gazas eccliasticas concimus ꝓfusiõibꝰ
consũmebat/ Cuiꝯ rei fama crebesten¬
um ei qui sacrum negligebat officun¬

Expanded text:
Lanfrancum abbatem instituit, qui postea fuit Conoturiensis archiepiscopus, vir antiquis scientia et religioum suum Malgerium archiepiscopatu Rothomagensi removit. Is erat liet avium certaminibus justo saepius intendens, et gazas ecclesiasticas conviviis profusioribus insumens. Cujus rei fama crebrescenum ei qui sacram negligebat offic
Abbreviated transcription (Latin):
cri ecc̃arũ honores mortius epĩs uenĩ¬
daci sunt. Nam audita morte auiꝯli¬
bet epi ul abbatis confestĩ clerus regi
ei mittebantur qͥ oiã ĩuencostͥpto exĩp¬
et ut omes in poscerũ reditus fisto re¬
gio inferret/ Substituebanturq ĩloco
defucci quilib nõ pro morum set ꝑ
numorum experimento ¶ pertinet¬

Expanded text:
cri Ecclesiarum honores, mortuis pastoribus venundati. Nam audita morte cujuslibet episcopi vel abbatis, confestim clericus regis eo mittebatur, qui omnia inventa scripto excipret, omnesque in posterum redditus fisco regio inferret. Substituebaturque in loco defuncti quilibet, non pro morum, sed pro nummorum experimento. Seque
Abbreviated transcription (Latin):
rent usq du sponte sine coaccoe discede¬
rent ¶ Cumq iam amnnis plurib ĩiu¬
riarum pondus et tributorũ encx. i¬
bar qui regnũ ex ea parte limittabat᷑
ubi solito liberius uident suorũ infinitã
mulcitudiem/ Nam prius seorsinhab¬
tantes/ sui nec numerũ nouerant nͭ
potenciam mirati sunt quo mͦ cantus
tam mirabilis populus/ alicuiꝰ pͥncip
aliqñ collerare potuit suꝑbiam et anga¬
re uistemq est eis absq dubio ꝙ persa¬
rum populo et cuilib alteri natõi nͥ

Expanded text:
rent, usque dum sponte sine coactione discederent. Cumque jam annis pluribus injuriarum pondus et tributorum enormibar, qui regnum ex ea parte limitabat, ubi vident solito liberius et diligentius suorum infinitam multitudinem; nam prius seorsum habitantes, sui nec numerum noverant, nec potentiam: mirati sunt quomodo tantus tamque innumerabilis populus alicujus principum aliquando tolerare potuerit superbiam, et angare. Visumque est eis absque dubio, quod et Persarum populo, et quali
Abbreviated transcription (Latin):
Inoleuerat em̃ consuetudo p̃sertĩ ĩ ĩpe¬
rio ꝙ defungentibus eccaꝵ prelatis a¬
nilus et baculus pastoralis addmii
imperatorem dirigebatur uñ ꝑꝯmodũ
bat/ ut ibi pastoris fungeretur offic̃io
nõ expectata cleri electõe Qd dñs ppͣ
contra omem fieri honestacem concide¬
rans et iura ecc. in eofc̃o conculcari

Expanded text:
Inoleverat enim consuetudo, praesertim in imperio, quod defungentibus ecclesiarum praelatis, annulus et virga pastoralis ad dominum imperatorem dirigebatur. Unde postmobat, ut ibi pastoris fungeretur officio, non exspectata cleri electione. Quod dominus papa contra omnem fieri honestatem considerans, et jura in eo facto conculcari
Abbreviated transcription (Latin):
toĩs ingressus est / ubi cũ post mul¬
Surge petre propeni et que tibi sunt
ĩuicta page increpidus/ ego eĩ tecũ e¬
ro/ Tempus est em̃ ut purgencur sc̃a
et serius meis subuematur./ Exꝑge¬
fc̃s petrus et uisione quam uiderãt
confortatus in dño peractis de more

Expanded text:
ectionis ingressus est. Ubi cum purge, Petre, propera; et quae tibi sunt injuncta, intrepidus perage: ego enim tecum ero. Tempus est enim ut purgentur sancta, et servis meis subveniatur. Expergefactus Petrus, et visione quam viderat co
Abbreviated transcription (Latin):
exempto cessauit exparte cassacio fi¬
lio eiꝰ daher noĩe / regnũ optinẽte / hic
si quidem ad petitoem dm̃ imperato¬
eiꝯ uiolauerat, resumens contrayat
amiciciam p̃dc̃am eccãm relxdificãd̾i
fidelib cocessit pocestacem. Qua con¬
cessa cognostens plebs fidelium que
ielris habitabat ꝙ adcanci operis
restaurationẽ eoꝵ nõ sufficerent uire

Expanded text:
exempto, cessavit ex parte quassatio, filio ejus Daher regnum obtinente. Hic siquidem ad petitionem domini Roma violaverat resarciens, contraxerat amicitiam praedictam ecclesiam reaedificandi fidelibus concessit potestatem. Qua concessa, cognoscens plebs fidelium, quae Hierosolymis habitabat, quod ad tanti operis restaurationem eorum vires non sufficerent,
Abbreviated transcription (Latin):
ecce uir uenerabil horestus noĩe eiꝯd̾
nequissum trranpin auũculus mat̾s
eiqd̾ frater/ hoc aũt ideo fecisse dicitũ
ut sue ꝑfidie populis infidelib daret
argumentum Obbiaebatur em ei y¬

Expanded text:
ecclesiae vir venerabilis Orestus nomine, ejusdem nequissimi regis avunculus, matris ejusdem frater. Hoc autem ideo fecisse dicitur, ut suae perfidiae populis infidelibus daret argumentum. Objiciebatur enim ei C