comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut nos sumus sedetia amplissimoꝵ iuroꝵ consilia ex euentu non ex
uoluntate a plerisq probari solent Tamen freti tua humanitate
quod uerissimu nobie uidetur de eo quod ad nos scxipsisti tibi consiliu
bimus: quod si non fuexit prudene at terte ab opti
existimamus ut simul roma uenerit agat de recõciliatione gratie
sue et sompen. Id eu factuꝵ nisi ex ipso cognouissemus te hortari
iore cu dignitate paxti qui utriq es coniunctus res tota confieret
Aut si ex contrario putaremus Cesare id non facturu et eu uelle cu
Pampeio bellu gerere sciremui nunꝗͣ tibi suaderemus contra honuẽ
optime de te meritu aema ferrees sicuti te sempor orauirarie
ne contra Ceiare pugnares. Sed cu etia nũc quid Ceser tactarus
esse dignitate neq fide omnubus cagnita ne conbra altexutrus cu
utriq sis maxime necissaxius arma feras. Et hoc non dubitamue
quin cesar pro sua humanitate maime sit probaturue red

Expanded text:
ut nos sumus, sed etiam amplissimorum virorum consilia ex eventu, non ex voluntate a plerisque probari solent. tamen freti tua humanitate quod verissimum nobis videbitur de eo quod ad nos scripsisti tibi consilium dabimus. quod si non fuerit prudens, at certe ab optimexistimamus, ut, simul Romam venerit, agat de reconciliatione gratiae suae et Pompei, id eum facturum ex ipso cognovissemus, te hortariiore cum dignitate per te qui utrique es coniunctus res tota confieret, aut si ex contrario putaremus Caesarem id non facturum et etiam velle cum Pompeio bellum gerere sciremus, numquam tibi suaderemus contra hominem optime de te meritum arma ferres, sicuti te semper oravimus ne contra Caesarem pugnares. sed cum etiam nunc quid facturus Caesar esse dignitatem neque fidem omnibus cognitam ut contra alterutrum, cum utrique sis maxime necessarius, arma feras, et hoc non dubitamus quin Caesar pro sua humanitate maxime sit probaturus.
Abbreviated transcription (Latin):
agiun Opio sercniuoq sal. Gaudeo meherle uos siguficare littoris
Qͣ ualde probetis ea quȩ apud corfiniu gesta sunt. Consibio uestro
ietar libenter. et hoc libentius ꝙ mea sponte facere tõsasuerag¬
⁊lenussimu uore urebene et Pom̃peiu darei opera ut reotiliare.
entemuso hoc modo si possumus omniu uclunt tes rpentresere
diuturna uictoria uti Quonia celio nualtu bauesicere
en potuerñt neap uictorias duitius tenee pgter inuustee
Dylla gue imitaturus non su. hec nor sic uatio uncenoi ut mise¬
rgordia et libexalitate nos muru mis Id quẽ admodu fieti possit
Deprehendi sed meo instituto usus su et eui stati misia feci In du
presesti partur sempeu ĩ mea potestate uenerut a me
mis sunt Si uolent arati ass dibibsinte opeitam

Expanded text:
ar Oppio Cornelioque salutem. Gaudeo mehercule vos significare litteris, quam valde probetis ea, que apud Corfinium sunt gesta. Consilio vestro utar libenter, et hoc libentius, quod mea sponte facere constitueralevissimum me preberem et Pompeium darem operam ut reconciliarem. Tentemus hoc modo, si possumus, omnium voluntates recuperare et diuturna victoria uti, quoniam reliqui crudelitaten potuerunt, neque victoriam diutius tenere, preter unum L. Syllam, quem imitaturus non sum. Hec nova sit ratio vincendi, ut misericordia et liberalitate nos muniamus. Id quemadmodum fieri possit, deprehendi. Scilicet meo instituto usus sum, et eum statim missum feci. Iam duo prefecti partium Pompeii in meam potestatem venerunt, et a me missi sunt. S
Abbreviated transcription (Latin):
coesili ilq epibus ut tonsueiusti ĩ omnibus rebus ureꝵ. dolobella luo
mihil sato muhi esse iocuendius. hanc adio habeo gratiu illii nem a
aliterfacera poterat tanta eus huminitas is sensus ea in me
beniuolentia. Uale.¬
xsar imꝑ sN .d. Ciceroni smp. Et si te nihil temere nihil imorudenter
fartup idicarerstamen permotus hominu: sema sccibendati dier
existimiui et pro nostra beniuolentia petendu ne quo progredieris
inclinita i re qua integra etia progrediendu tibi non existimas¬
ses. na et amicitie grauiore iniuxia fecexis et tibi minus commode
consulueris si non fortunȩ obsecutus uideberis. Omnia eni secũdissima
condemnasse quo mihi graiuus abs te nihil accidere potest qͥuõa ne
facias pro iure nostre amicitie abs te peto. Postremo quid utro bono et
quieto et bono ciui magis conuenit ꝗ abessea ciulibus cõtrouersiis.
uod non nulli cu probarent periculi tacisa sequi non potuerunt.

Expanded text:
consiliis atque opibus, ut consuevi, in omnibus rebus utar. Dolabella tuo nihil scito mihi esse iucundius. hanc adeo habebo gratiam illi; neque enim aliter facere poterit. tanta eius humanitas, is sensus, ea in me est benevolentia. Treimus attulit hoc exemplo: etsi te nihil temere, nihil imprudenter facturum iudicaram, tamen permotus hominum fama scribendum ad te existimavi et pro nostra benevolentia petendum ne quo progredereris proclinata iam re quo integra etiam progrediendum tibi non existimasses. namque et amicitiae graviorem iniuriam feceris et tibi minus commode consulueris, si non fortunae obsecutus videberis omnia enim secundissima condemnavisse; quo mihi gravius abs te nil accidere potest. quod ne facias pro iure nostrae amicitiae a te peto. postremo quid viro bono et quieto et bono civi magis convenit quam abesse a civilibus controversiis? quod non nulli cum probarent, periculi causa sequi non potuerunt;
Abbreviated transcription (Latin):
Romanus qui exercitu sepe uictore cu cartaginensibus non uixtute sed
arte soluo feret auxiliu prostratis exercitibus cepit ae domiut unoq cõ¬
gressutriuimphans bellu omne confecit. Nec minus hannibal petituꝵ nule
itlii Lacudemoniu doctore quesiuit armorus cuius monitis tał consule
tantas legiones infarior numero ac uribus interemit. Ieitur quidesiderit
pacor publio paret bellu. Qiu uictoria cupit milites imbua dedugen
pacrsetibidos ꝓptat euentu⁊ dimicet arte non casu demo priutire
emo andet offendere que intelligit superiore esse

Expanded text:
Romanumque exercitum saepe victorem, cum Carthaginiensibus non virtute sed arte solus ferret auxilium, prostratis exercitibus cepit ac domuit unoque congressu triumphans bellum omne confecit. Nec minus Hannibal petiturus Italiam Lacedaemonium doctorem quaesivit armorum, cuius monitis tot consules tantasque legiones inferior numero ac viribus interemit. Igitur qui desiderat pacem praeparet bellum; qui victoriam cupit milites imbuat diligenter; qui secundos optat eventus dimicet arte, non casu. Nemo provocare, nemo audet offendere, quem intellegit superiorem esse
Abbreviated transcription (Latin):
iguit industria. Lacedemoniis aute precipua fuit cur
re militare quȩ uirtute sola uel certe felicitate creditur
contineri ad disciplina peritiaq studia reuocarent ac ma¬
gistros ax moru quos tancticos appellauere uiuentute
sine qua alix artes esse non possunt. Horu sequentes instituta Romaorer
martii opera precepta et usu retinuerunt et litteris prodiderunt que per
uersos autoxes et libros dispersa imperator iniucte mediocritate meain
ab reulare iusisti ne uel fastidiu nasteretius ex plurimis uel plenitudo fide
eit ut omitta ceteroe Rantippi declaratur exemplo qui Attiliu Regulu¬

Expanded text:
iguit industria, Lacedaemoniis autem praecipua fuit curarem militarem, quae virtute sola vel certe felicitate creditur contineri, ad disciplinam peritiaeque studia revocarint ac magistros armorum, quos tacticos appellaverunt, iuventutre voluerunt sine qua aliae artes esse non possunt!Horum sequentes instituta Romani Martii operis praecepta et usu retinuerunt et litteris prodiderunt, quae per diversos auctores librosque dispersa, imperator invicte, mediocritatem meam adbreviare iussisti, ne vel fastidium nasceretur ex plurimis vel plenitudo fideit, ut omittam cetera, Xanthippi declaratur exemplo, qui Atilium Regulu
Abbreviated transcription (Latin):
Lementu pelagi tertia pars mundi est quę preter flatu uentoru buo
estu quoda quod reuma uocant ultro citeoq percurrit et more torrenu
fltinanos nanc xumdt inteerato nune restituit in altitudina sutihd
rucipuotantin meatius amibigutat ciucsu nauiu secunda adiuuat xetardat
iduipsot antie dimittatueo magna sunt cautione uitanda Ne uentu sa quono
remoru reumatis impetus uncitur eiu inteedus dientsꝙtatu coxtis ho¬

Expanded text:
lementum pelagi tertia pars mundi est, que preter ventorum flatum, suotibus, estu quodam, quod reuma vocant, ultro citroque percurrit et more torrentium fluminum, nunc exundat in terras, nunc refluit in altitudinem suam. Hec reciprocantis meatus ambiguitas cursum navium secunda adiuvat, retardat adversa. Quae dimicaturo magna sunt cautione vitanda. Neque enim auxilio remorum reumatis impetus vincitur, cui interdum cedit et
Abbreviated transcription (Latin):
consienĩt accipere bellatores quia insecunda acie sinistru possidet cornuo
is decem cohoxtibus legio plena fndatur que habet pedites essinulia et centu:
non deber unor aute interdus esse consuerut si non tantur unar cohorteme
sed etia miliaria fuerit iussa suscipere.
liqinia eatadit prineipiotum legionis

Expanded text:
consuevit accipere bellatores, quia in secunda acie sinistrum possidet cornum. consuevit accipere bellatores, quia in secunda acie sinistrum possidet cornum. His decem cohortibus legio plena fundatur, quae habet pedites sex milia centum, eqnon debet; maior autem interdum esse consuevit si non tantum unam cohortem sed etiam alias miliarias fuerit iussa suscipere. VII NOMINA ET GRADVS PRINCIPIORVM LEGIONIS
Abbreviated transcription (Latin):
⁊autez est in una legione dece cohortes esse debere. Sed
hors peliquas et numero militu et dignitate precedit. Na genere atq institutio¬
ne littexarus utxos electissimos quaxit. Haec eni suscipit aquuila quod precipiuim
signu in romano semper est exercitu et totius legionis insigne. hac imagines
imperatoxu hoc est duuna et presentia signa ueneratur. hab et pedites mn ille
nis: Ab hac quu pugnandu est prima acies incipit ordinari. Secunda cohors habet
bari moris est quia in media acie consistit. Cohors quarta habet pedites . DPU
equitesł xi. Suedet quinta cohors strenuos desiderat milites: qua sicut prima
dm dexteo ita quinta in sinistro ponitur cornii. hȩ quinq cohortus in prima or
dinantiur aere Sexti tohors habet peditas . dlu. equiteꝵ łxui. in ipsa q enu¬
ecleati ascribendi sunt uniore quia in secunda acie post a quila et imaginees
iuros quia in secunda acie consistit in medio. Cohors nona habet pedites .dIV.

Expanded text:
autem est in una legione decem cohortes esse debere. Sed prima cohors reliquas et numero militum et dignitate praecedit. Nam genere atque institutione litterarum viros electissimos quaerit. Haec enim suscipit aquilam, quod praecipuum signum in Romano est semper exercitu et totius legionis insigne; haec imagines imperatorum, hoc est divina et praesentia signa, veneratur. Habet pedites mille cenis; ab hac, cum pugnandum est, prima acies incipit ordinari. Secunda cohors habet bari moris est, quia in media acie consistit. Cohors quarta habet pedites quaginta sex; sed et quinta cohors strenuos desiderat milites, quia sicut prima in dextro ita quinta in sinistro ponitur cornu. Hae quinque cohortes in prima acie ordinantur. Sexta cohors habet pedites quingentos quienucleati ascribendi sunt iuniores, quia in secunda acie post aquilam et imagines viros, quia in secunda acie consistit in medio. Cohors nona habet pedites quinge
Abbreviated transcription (Latin):
Es igitiur militaris sicut latinoxu egregius autoꝵ caxminis sui exordio ar-¬
micꝰ constat et uixis. haec diuiditiur in tres partes. equites. pedites. clanemt
gant acies qu& nunc uexilationes uocantire a uelo: quia uelis hoc est flamu¬
lis utuntur. Est aliud genus equitu qui legionarii uocantur pr
connexi sunt legioni. Ad quoru exemplu ocreati sunt equites instituti.
Classis ite duo genera sunt. Unu libiuenaru aliud lufuariu. Equitibur
classibus maria uel flumina peditibus colles uxbes plana et abruta
seruantuie. Ex quo intelligitur magis rei .p. necessarios pedites qui possunt
ubiq prodesse et maior numenus militu sumptus expenia minore nuteitur
xercitus ex re ipsa atq opere exerciti nomen accepit ut ei nunꝗͣ litexet
obliuisci quod uocabatur.Uexu ipsi pedites in duae diuisi sunt partesm
hoc est in auxilia et legione. Sed auxilia a socis et forderatis gentibus mit¬

Expanded text:
es igitur militaris, sicut Latinorum egregius auctor carminis sui testatur exordio, armis constat et viris. Haec in tres dividitur partes, equites pedites classem. e parte protegant acies; quae nunc vexillationes vocantur a velo, quia velis, hoc est flammulis, utuntur. Est et aliud genus equitum qui legionarii vocantur propterea quod conexi sunt legioni; ad quorum exemplum ocreati sunt equites instituti. Classis item duo genera sunt, unum liburnarum, aliud lusoriarum. Equitibus campi, classibus maria vel flumina, peditibus colles, urbes, plana et abrupta servantur. Ex quo intellegitur magis rei publicae necessarios pedites, qui possunt ubique prodesse; et maior numerus militum sumptu et expensa minore nutritur. Exercitus ex re ipsa atque opere exercitii nomen accepit, ut ei numquam liceret oblivisci quod vocabatur. Verum ipsi pedites in duas divisi sunt partes, hoc est in auxilia et legiones. Sed auxilia a sociis vel foederatis gentibus mit
Abbreviated transcription (Latin):
dematoru .uiii. milla tensuere. Galli atq celtibera plur esꝙ barbatere na¬
Otones catixus utebantur in preelio in quibus exant sena milia armatoru
Romani legiones habent in quibus singulis senamilia interdu amplius muli¬
tare tonsueuer. Quod aute inter legiones et auxilia interesse uideatur
expedia. Auxiliaxes quu dicuntur ad preliu ex diuersis locis et ex
diuersis muneribus uenientes nec disciplina inter se nec notitia nec affectiõe
consentiunt Alia instituta alius inter eos est usus amoru deces eest nute taceonib
ad ulctori peruentre qui distrepant anteꝗ dimitent. denq cũ inti peditiondo
pduuctosꝙ pessint omnes militees iinius precepti sienticatione cmoc ip̃si oben piolãst
pluriteꝙ uis& ctmplere quiante pariter non fuerr. Tonen hoe ipii soleniubus

Expanded text:
um octo milia censerentur. Galli atque Celtiberi pluresque barbarae nationes catervis utebantur in proelio, in quibus erant sena milia armatorum. Romani legiones habent, in quibus singulis sena milia, interdum amplius, militare consuerunt. Quid autem inter legiones et auxilia interesse videatur expediam. Auxiliares cum ducuntur ad proelium, ex diversis locis, ex diversis numeris venientes nec disciplina inter se nec notitia nec affectione consentiunt; alia insad victoriam pervenire, qui discrepant antequam dimicent. Denique cum in expeditionibus plurimum prosit omnes milites unius precepti significatione connecti, non possunt equaliter iussa complere, qui ante pariter non fuerunt. DE LEGIONIBUS
Abbreviated transcription (Latin):
Leriq rei militaris ignari pleniore iuctoria credunt si aduersarios prȩ locoru
angustiis aut anmatoru multitudine curcundedexint ut aditu non inueniant absce¬
di. Ced clausis ex desperatione crescit audacia et cu spei nihil sit
mido. Libenter cupit moxi qui scit procul dubio se esse morituru. Ideoq Scipioniso
laudanda sententia est qui dixit. Uia hostibus qua fugiant minime negemus. Nam
quu abscedendi adito patefacto mentes omniu ad prebenda terga consenserant n
titudo moxe pecudu teucidatiur. nec consequentiu ullu periculu est eu iueti
quibus defendi potuerant arma conuerterint. hoc genere quanto malor fuerit tã¬
to facilius multitudo prosternitur. Neq ibi requixendris est numerus ubi animus se
Quemadmodus ab hoste recedatur si consiliu pugnȩ displicet.¬

Expanded text:
lerique rei militaris ignari pleniorem victoriam credunt si adversarios aut locorum angustiis aut armatorum multitudine circumdederint ut aditum non inveniant abscedendi. Sed clausis ex desperatione crescit audacia, et cum spei nihil est sumit arma formido. Libenter cupit commori qui sine dubio scit se esse moriturum. Ideoque Scipionis laudata sententia est, qui dixit viam hostibus qua fugerent muniendam. Nam cum abscedendi aditu patefacto mentes omnium ad praebenda terga consenserint, inulti more pecudum trucidantur, nec insequentium ullum periculum est, cum victi quibus defendi potuerant arma converterint. Hoc genere, quanto maior fuerit,to facilius multitudo prosternitur; neque enim ibi requirendus est numerus ubi animus semDMODVM AB HOSTIBVS RECEDATVR SI CONSILIVM
Abbreviated transcription (Latin):
tabulatis contexitur machina in qua pauei collo cantur armati tunc
per sunes detracto depressoq alio capite leuati imponitur murus.
De balistis onagris scorpionibus arcubalistis fustibabalis fundis per
que tor menta defenditur murued. Xxn.¬
XXII.

Expanded text:
ibus sive tabulatis contexitur machina in qua pauci collocantur armati; tunc ibus sive tabulatis contexitur machina in qua pauci collocantur armati; tunc per funes attracto depressoque alio capite elevati imponuntur in murum.De ballistis onagris scorpionibus arcuballistis fustibalis fundis, per quae tormenta defenditur murusXXII
Abbreviated transcription (Latin):
Dmotis turribus funditores Lapidibus sagittarii iaculis manubalistraru
cubalistrarii sagitis iaculatoxes plumbatis ac missilibus e
uent homines. hoc facto scalis appositis occupant cuutate. Sed qui scalis nitũ¬
tia fcequenter periculus sistinent. Exemplo Capanei a quo primus oppugna
e inuenta qui tanta iu octisus est a thebanis ut extinctus ful¬
mine diceretur. et ideo sambuca exostro et tollonone obsidentes in muꝵ
hostiu penetant. Sambuta dicitur a similitudine citare. Na sicut ĩ citara
coede sunt ita in trabe que iuxta tuxie ponitur funes sunt qui pontẽ de su¬
periori parte troculis Laxant ut descendat ad muru statiq de turri exeunt
bellitorer et per eu heinseuntes menia urbis inuadunt. Exostra dicitur
pens que superius exposumues qui de turri in murus repente proteuditur¬
ollenon dicitur quotiens una trabis in terra prealta de
libramento si unu caput depresseris aliud erigatur. In uno ergo capite era

Expanded text:
dmotis turribus funditores lapidibus, sagittarii iaculis, manuballistarii vel arcuballistarii sagittis, iaculatores plumbatis ac missibilibus e muris submovent homines. Hoc facto scalis appositis occupant civitatem. Sed qui scalis nituntur frequenter periculum sustinent, exemplo Capanei, a quo primum scalarum oppugnatio perhibetur inventa; qui tanta vi occisus est a Thebanis ut extinctus fulmine diceretur. Et ideo sambuca exostra et tollenone obsidentes in murum hostium penetrant. Sambuca dicitur a similitudine citharae; nam quemadmodum in cithara cordae sunt, ita in trabe quae iuxta turrem ponitur funes sunt qui pontem de superiore parte trocleis laxant ut descendat ad murum, statimque de turri exeunt bellatores et per eum transeuntes moenia urbis invadunt. Exostra dicitur pons quem superius exposuimus, quia de turri in murum repente protruditurolleno dicitur quotiens una trabes in terram praealta delibramento ut si unum caput depresseris aliud erigatur. In uno ergo capite crat
Abbreviated transcription (Latin):
Qote ꝙͦ de lignis ucidibus ingentissime fabritantur uel intercisi ex ualidissimis arbo¬
eibue chilindri quas taleas uocant ut sint uolubiles leuigantur que per pterse
labentia subito impetu bellatores solent equosq deserere. Trabes qͦ et tabulas uel dnus pse
magnitudinis c̃iauos ferreos esse oportet in promptu. Ha oppugnantiu machinis pex

Expanded text:
Rotae quoque de lignis viridibus ingentissimae fabricantur, vel intercisi ex validissimis arboRotae quoque de lignis viridibus ingentissimae fabricantur, vel intercisi ex validissimis arboribus cylindri, quas taleas vocant, ut sint volubiles levigantur, quae per pronum labentia subito impetu bellatores solent equosque deterere. Trabes quoque et tabulata vel diversae magnitudinis clavos ferreos esse oportet in promptu. Nam oppugnantium machinis per
Abbreviated transcription (Latin):
relinquendu. Na ut ortoxu cura in iuridariis domonu uel areis exercertir utilita
exorrdio demensione salubri per idoneos erogatio temperetur. Nunꝙ
periclititi sunt fame qui frugalitate inter copias seruare ceperunt. Fraba¬
is qͦ etas ac sexus propter necessitate uictus portis fi¬
ne penuria opprimeret armatoes a quibus mȩnia ser uabantur
Quȩ species prȩparandȩ sint pro defensione muroru. UIII.C¬
Itumen sulfur pice liquida oleu quod incendariu uocant ad exutendiduo
hostiu machinas conuenerũt prȩpariri ad arma faciendis seueus ut rluisque
tempetature et tarbones sexuantur in conditis. Ligna qͦ hastilibus sagittisq ne¬
tessarie ponuntur. Saxa rotunda de fiuuuis quia pro soliditate extiu ore funt et
aptiori mittentibus diligentissime collguntur ex quibus muri replendure s icuintur
precipa nonsolis hosfes reruant subeuntes sed etia machi namenta confiine s abo

Expanded text:
relinquendum. Nam ut hortorum cura in virdiariis domorum vel areis exerceatur utilitat nisi ab exordio dimensione salubri per idoneos erogatio temperetur: numquam periclitati sunt fame qui frugalitatem inter copias servare coeperunt. Inbellis quoque aetas ac sexus propter necessitatem equenter exclusa est, ne penuria opprimeret armatos, a quibus menia servabanturEPARANDAE SINT PRO DEFENSIONE MVRORVM Bitumen sulphur picem liquidam oleum quod incendiarium vocant ad exurendas hostium machinas convenit praeparari. Ad arma facienda ferrum utriusque temperaturae et carbones servantur in conditis. Ligna quoque hastilibus sagittisque necessaria reponuntur. Saxa rotunda de fluviis, quia pro soliditate graviora sunt et aptiora mittentibus, diligentissime colliguntur, ex quibus muri replentur et turres, praeceps non solum hostes obruant subeuntes sed etiam machinamenta confringant.
Abbreviated transcription (Latin):
licitare. reuocare singulos: hõstariꝙ cepit . ut ĩ cõtinenti
remanerẽt: metu territare. nõ sine cã fieri: ut gallia om̃i
nobilitate spoliret᷑ id esse cõsilu Caesaris ut quos ĩ cõsp¬
uostu gallie int̾ficere uereret᷑ hos oẽs ĩ britania traductos
netaret. side reliꝗs interponere. iusiurãdu poscere ut
quod esse ex usu galliȩ intellexissent cõmuni cõsilio admi¬
nistrarẽt. Hęc a complurib ad caelare deterebãt᷑. Qua re co¬
gnita caesar ꝙ tãtu ciuitati heduę dignitatis tribuebat coer

Expanded text:
licitare, sevocare singulos hortarique coepit uti in continenti licitare, sevocare singulos hortarique coepit uti in continenti remanerent; metu territare: non sine causa fieri, ut Gallia omni nobilitate spoliaretur; id esse consilium Caesaris, ut quos in conspectu Galliae interficere vereretur, hos omnes in Britanniam traductos necaret; fidem reliquis interponere, iusiurandum poscere, ut quod esse ex usu Galliae intellexissent communi consilio administrarent. Haec a compluribus ad Caesarem deferebantur. Qua re cognita Caesar, quod tantum civitati Aeduae dignitatis tribuebat, c
Abbreviated transcription (Latin):
fides ꝑspexerat reliquere ĩ gallia. reliquos obsidu loco secũ
ducere decreuerat: ꝙ cũ ip̃e abess&e motus galliȩ u¬
atoris Frat una cu us donnorix hediius de quo añ a nobis dictũ ẽ.
Hũc secue ducere ĩ pͥmis cõstituerat ꝙ eu capielu reꝵi nouar
cupidi imꝑii. magni aĩ: magne int̾ gallos aucteritatis
cognouerat. Accedebat huc ꝙ ĩ cõcilio heduoꝵ clũnorix
dixerat sibi a Caesare regnu ciuitatis deferri: quod dicno
he dui grauit̾ ferebãt. neꝙ recuiandi aut dep̃cãdi cã legatos
ad Cesare mittere audebãt. Id factu ex sius hospitib Ca¬
sar cognouerat. Ille oĩb pͥmo p̃cib petere cõtẽdit: ut ĩ gallia
relĩqueret᷑ parti ꝙ in suetus naiugãdi mare timer& pͣti
ꝙ religiõib impediri sese dicer&. Postea ꝗͣ id obstinate sibi
negari uidit oñu ipe impetrãdi adempta spͥncipes galliȩ sol¬

Expanded text:
fidem perspexerat, relinquere in Gallia, reliquos obsidum loco secum fidem perspexerat, relinquere in Gallia, reliquos obsidum loco secum ducere decreverat, quod, cum ipse abesset, motum Galliae verebatur. Erat una cum ceteris Dumnorix Aeduus, de quo ante ab nobistituerat, quod eum cupidum rerum novarum, cupidum imperi, magni animi, magnae inter Gallos auctoritatis cognoverat. Accedebat huc quod in concilio Aeduorum Dumnorix dixerat sibi a Caesare regnum civitatis deferri; quod dictum Aedui graviter ferebant, neque recusandi aut deprecandi causa legatos ad Caesarem mittere audebant. Id factum ex suis hospitibus Caesar cognoverat. Ille omnibus primo precibus petere contendit ut in Gallia relinqueretur, partim quod insuetus navigandi mare timeret, partim quod religionibus impediri sese diceret. Posteaquam id obstinate sibi negari vidit, omni spe impetrandi adempta principes Galliae sol
Abbreviated transcription (Latin):
etis ĩ ui filio ꝓpinꝗsꝙ eius oĩb quos nõiãtu euocauerat:
cõsolatus induciomart hortatusꝙ est uti ĩ officio ꝑmaner&
Lihilo tñ secius pͥncipib ireuiroꝵ ad se cõuocatis hos singil¬
lati Cingentorigi sĩgnificauit. qđ tu merito eius ase fieł
intelligebat. tu magni interesse arbitrabat᷑ etꝰ aueto¬
‸ ritate int̾ suos ꝗͣ plurimũ ualere cuiꝰ ta egregia ĩ se
uolũtate ꝑspexiss&. Id tulit factu grauit inducioma¬
esset multo grauius hoc dolore exarsit. lis reb cõstitutis
Cesfir ad portu itiu cũ legioib ꝑueit. ibi cognoscit
.ho. naues quȩ ĩ belgis facte erãt tempestate reiectae
cursu tenere nõ potusse: atꝙ eode unde erãt profectę¬
reuertis se reliquas paratas ad naiugandie atq oĩb instru-
qͥtuor pͥncipesq ex õib cuutatib ex ꝗb perpaucos quoꝵ ĩ se

Expanded text:
ctis, in eis filio propinquisque eius omnibus, quos nominatim evocaverat, ctis, in eis filio propinquisque eius omnibus, quos nominatim evocaverat, consolatus Indutiomarum hortatusque est uti in officio maneret; nihilo tamen setius principibus Treverorum ad se convocatis hos singillatim Cingetorigi conciliavit, quod cum merito eius a se fieri intellegebat, tum magni interesse arbitrabatur eius auctoritatem inter suos quam plurimum valere, cuius tam egregiam in se voluntatem perspexisset. Id tulit factum graviter Indutioma nos animo fuisset, multo gravius hoc dolore exarsit. His rebus constitutis Caesar ad portum Itium cum legionibus pervenit. Ibi cognoscit LX naves, quae in Meldis factae erant, tempestate reiectas cursum tenere non potuisse atque eodem unde erant profectrevertisse; reliquas paratas ad navigandum atque omnibus rebusquattuor, principesque ex omnibus civitatibus. Ex quibus perpaucos, quorum in se
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ. armnis esse nõ poterãt ĩ silum arduenna abditis
quȩ ingẽui magnitudiẽ ꝑ medios fines treiuroꝵꝵa flu¬
mina rheno ad initur remoꝵ ꝑtinet bellu parare insti¬
ut. Sed postra ꝗͣ nõ nulli prĩcipes ex ea ciita
famiuaritate Cingentoris adducti & aduẽtu nr̃i excitus
atos. nicat: sese id circo a suis discedere: atꝙ ad eũ ueĩre
noluisse : quo facilius ciuitate ĩ offĩtio cõtineret  ne om̃es
nobilitatis cdiscessu plebs ꝑꝑ imprudẽtia laberet᷑ itaq ẽẽ
cuutate ĩ sua potestate. seseq si Caesar ꝑmitteret ad eu
ĩ castra uẽtuꝵ. suas cuutatisꝙ fortuas eius fidei cõmissuꝵ
Caesar & si intelligebat qua de cã ea dicerẽt᷑ quȩcũꝙ eu
res ab instituto consilio deterer&. tñ ne estate ĩ treuiris
cõsumere cogeret᷑: õib ad britanicu bellu reb cõparatis.
Inluciomaru ad se cie .cc. obsidib uenire uissit. lis addu¬

Expanded text:
in armis esse non poterant in silvam Arduennam abditis, quae ingenti magnitudine per medios fines Treverorum a flumine Rheno ad initium Remorum pertinet, bellum parare instituit. Sed posteaquam nonnulli principes ex ea civitate et familiaritate Cingetorigis adducti et adventu nostri exercitus tos ad Caesarem mittit: sese idcirco ab suis discedere atque ad eum venire noluisse, quo facilius civitatem in officio contineret, ne omnis nobilitatis discessu plebs propter imprudentiam laberetur: itaque esse civitatem in sua potestate, seseque, si Caesar permitteret, ad eum in castra venturum, suas civitatisque fortunas eius fidei permissurum. Caesar, etsi intellegebat qua de causa ea dicerentur quaeque eum res ab instituto consilio deterreret, tamen, ne aestatem in Treveris consumere cogeretur omnibus ad Britannicum bellum rebus comparatis, Indutiomarum ad se cum CC obsidibus venire iussit. His addu
Abbreviated transcription (Latin):
ioꝵ nũsustoctisus. Cxsar postero die .T. Iabienu le¬
gatu cũ us legiõib quas exbritania reduxerat ĩ mo¬
rinos ꝗ rebellioẽ fecerãt misit. Qui cũ ꝑꝑ siccitates
fuerĩt usi oẽt tona ⁊ potestate Labiẽni peruenerũt
At .&. liturius & .L. Cocta legati: ꝗ ĩ menapioꝵ sines leg¬
ionui deduxerãt õil coꝵ agris uastatis. frum̃tis succisis
ȩdificus suctẽsis. ꝙ minapi ões se ĩ densissimas siluas abdi¬
derãt. se ad Casare recipiũt. Casar ĩ belgis oũi legiõu
hiberna cõstituit. Eo due oĩo ciutates ex britania obsides
miserũt. reliquȩ neglexerũt. lis rib gestis ex litteric
Caesaris dieꝵ .xx. sup̃plitatio a senatu decreta est.

Expanded text:
 est occisus. Caesar postero die T. Labienum legatum cum iis legionibus quas ex Britannia reduxerat in Morinos qui rebellionem fecerant misit. Qui cum propter siccitates erunt. At Q. Titurius et L. Cotta legati, qui in Menapiorum fines legiones duxerant, omnibus eorum agris vastatis, frumentis succisis, aedificiis incensis, quod Menapii se omnes in densissimas silvas abdiderant, se ad Caesarem receperunt. Caesar in Belgis omnium legionum hiberna constituit. Eo duae omnino civitates ex Britannia obsides miserunt, reliquae neglexerunt. His rebus gestis ex litteris Caesaris dierum XX supplicatio a senatu decreta est.
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑat: eosꝙ ad certa die addeuci iubet: nisi ita fecerĩt
sese bello cuutate ꝑsecutuꝵ demõstrat. lis ad die adductu
ut imꝑauerat. arbitros int̾ ciuitatei dat. ꝗ lite ertiment:
pęnãq cõstituãt. lis cõtetis reb cõuẽtibꝙ ꝑactis ĩ citerio.¬
re gallia: reu̾titur. atꝙ inde ad ex̾citu ꝓficiseit᷑. Eo cũ
uenisset circuitis oĩb hibernis singulari militu studia : ĩ sum̃
oĩu reꝵ in opia circiter sexcẽtas eius gnẽis cuiꝰ suꝑͣ demõstra¬
uimus naues & lõgas .xxuiii. inueit cõstructas. neꝙ młtu
abesse ab eo ꝗn paucis dieb deduci possẽt. Collaudatis militib
traiectu uẽ cognouerat. circit̾ miliu passuu .xxx. trãs¬
mussu a cõtinenti. Huic rei qa satis ẽẽ uisu ẽ militum
reliꝗt. ip̃e cũ legiõib expeditis .iiiͦi. & eꝗtib. dcce. ĩ fines

Expanded text:
imperat eosque ad certam diem adduci iubet; nisi ita fecerint, sese bello civitatem persecuturum demonstrat. Eis ad diem adductis, ut imperaverat, arbitros inter civitates dat qui litem aestiment poenamque constituant. His confectis rebus conventibrem Galliam revertitur atque inde ad exercitum proficiscitur. Eo cum venisset, circumitis omnibus hibernis, singulari militum studio in summa omnium rerum inopia circiter sescentas eius generis cuius supra demonstravimus naves et longas XXVIII invenit instructas neque multum abesse ab eo quin paucis diebus deduci possint. Collaudatis militibustraiectum esse cognoverat, circiter milium passuum XXX transmissum a continenti: huic rei quod satis esse visum est militum reliquit; ipse cum legionibus expeditis IIII et equitibus DCCC in fi
Abbreviated transcription (Latin):
uis onerariȩ cuꝵ cusciuꝵ quos reliquȩ portus caꝑe nõ potue¬
expositi militer cipcit.eceatqã castra cõtẽderẽt: moĩni
quos Cxsar ĩ britaniã ꝓficii tẽs pacatos reliquerat: spe
preche addueti pͥmo nõ ita magno suoꝵ nũõ circũstete¬
rũt ac si sese inttra nollẽt arma ponere iusserũt. Cu
illi orye facto seir defenderẽt. celerit add clamore hõie
cicit᷑ milia seꝵ se cõuenerũt. Quare nũciata exsar õe
ex castrii eatatu suis auxilio misit. Interi nr̃i milites
imueti iuitiu: sustinaũrũt atqrampiuis horas .iiii. for¬
tissime pugnauerũt  piutis uolnerib acceptis cõplu¬

Expanded text:
us quos reliquae capere non potueexpositi milites circiter CCC atque in castra contenderent, Morini, quos Caesar in Britanniam proficiscens pacatos reliquerat, spe praedae adducti primo non ita magno suorum numero circumsteterunt ac, si sese interfici nollent, arma ponere iusserunt. Cum illi orbe facto sese defenderent, celeriter ad clamorem hominum circiter milia VI convenerunt. Qua re nuntiata, Caesar omnem ex castris equitatum suis auxilio misit. Interim nostri milites impetum hostium sustinuerunt atque amplius horis IIII fortissime pugnaverunt et paucis vulneribus acceptis complu
Abbreviated transcription (Latin):
tñ anchoris uctis cu fluctib cõpelerẽt᷑. necessario adusa nocte
ĩ altu ꝓuhecte cõtinẽte petierũt. Fade nocte accidit ut ẽet
luna plena: ꝗ dies maitimos estus maxĩos ĩ occeano effice̾ cõsueuit.
nr̃isq id erat incognitũ. Ita uno tpre et lõgas naues ꝗb Cesar excitu
lrãsportandu curauerat quasq ĩ aridic sub luxerat estus cõpleue
rat: & onerarias ꝗ̃ ad anchoras er̃at deligate tempestas afflictibat.
neꝙ ulla nr̃is facultas aut administrãdi auit auxiliãdi dabat᷑. Cõ¬
possent: & oĩa deerãt quȩ ad refioiẽdas naues er̃at usiu. & qđ
oĩb cõstabat hiemare ĩ gallia oportere. frumẽtu us ĩ locis in
hime ꝓiusu nõ erat. Quib reb cognitis pͥncipes britanie
ꝗ post p̃liu ad Caesare cõuenerat inter se collocuti: cu eꝗtes
et naues et frum̃tu deesse romãis intelligerãt: & paucitate

Expanded text:
tis cum fluctibus complerentur, necessario adversa nocte in altum provectae continentem petierunt. Eadem nocte accidit ut esset luna plena, qui dies maritimos aestus maximos in Oceano efficere consuevit, nostrisque id erat incognitum. Ita uno tempore et longas naves, quibus Caesar exercitum transportandum curaverat, quas Caesar in aridum subduxerat, aestus complebat, et onerarias, quae ad ancoras erant deligatae, tempestas adflictabat, neque ulla nostris facultas aut administrandi aut auxiliandi dabatur. Compossent, et omnia deerant quae ad reficiendas naves eribus constabat hiemari in Gallia oportere, frumentum in his locis in hiemem provisum non erat. Quibus rebus cognitis, principes Britanniae, qui post proelium ad Caesarem convenerant, inter se conlocuti, cum et equites et naves et frumentum R
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃os ꝓhibere: & re ĩ hieme ꝓducere ꝙ iis suꝑatis aut reditu ĩter
nemine postea belli interẽcdi cã ĩ britania trãsituꝵ cõsidebãt.
Itaꝙ rursus cõuratiõe facta paulati ex castris descedere. aut
suos ela ex agris deducere ceꝑũt. At Cxsar & si nõ du eaꝵ cõ¬
a cognouerat. tñ & ex euẽtu nauiu suaꝵ et ex e

Expanded text:
rohibere et rem in hiemem producere, quod his superatis aut reditu interclusis neminem postea belli inferendi causa in Britanniam transiturum confidebant. Itaque rursus coniuratione facta paulatim ex castris discedere et suos clam ex agris deducere coeperunt. At Caesar, etsi nondum eorum co
Abbreviated transcription (Latin):
oẽs casus cõsilia cõparabat: na & frum̃tu ex agris ĩ castra qͦndie¬
cõferebat. & quȩ grauissime affucte erãt naues: eart materia
atꝙ ere ad reliquas reficiẽdas utebat᷑. et quȩ ad eas res er̃at usui
cõtinẽti cõportari iubebat. Itaꝙ cũ id sum̃o studio a mi
effecit. Du ea gerũt᷑ legiõe ex cõsuetudĩe una frum̃titu
missa quȩ appellabat᷑ septima. neꝙ ulla ad id tp̃s belli suspitionẽ

Expanded text:
tum ex agris cotidie in castra conferebat et, quae gravissime adflictae erant naves, earum materia atque aere ad reliquas reficiendas utebatur et quae ad eas res erant usui ex continenti comportari iubebat. Itaque, cum summo studio a mileffecit. Dum ea geruntur, legione ex consuetudine una frumentatum missa, quae appellabatur VII., neque ulla ad i
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmoti barbari cõstiterũt: ac paululu m̃o pecle retulerunt
atꝙ nr̃is militib cũetãtib maxĩe ꝑ altitudiẽ maris: ꝗ decimę
legiois aꝗla ferebat cõtestatus deos ut ea res legiõi felicit᷑
magna uore dixiss&. se ex naui ꝓiecit atꝙ i hostoi agla ferre
cꝑpit. Tu nr̃i cohortati int̾ ie ne tãtu dedecui admitteret᷑
uniu̾si & naui desiluerũt. hos ite nr̃i ex pyis ynus naiubꝰ
notis oĩb uadis: ubi ex litore aliques singulares ex naui egre¬
dientes cõspexerat incitatis eꝗs impeditos adhoriebãt: plues
Paucos circũsistebãt: alii ab latere aꝑto ĩ uniu̾sos tela coniciebãt.
Quod cũ aĩadu̾tiss& Casar scaphas lõgart nauiu ite speculatõla
nauigia militib cõpleri uissit. & qͦs laborãtes cõspexẽat: us
subsidia sam̃ittebat. Nñri simul ĩ arido cõstiterũt siui oĩb

Expanded text:
permoti barbari constiterunt ac paulum modo pedem rettulerunt. permoti barbari constiterunt ac paulum modo pedem rettulerunt. Atque nostris militibus cunctantibus, maxime propter altitudinem maris, qui X legionis aquilam gerebat, obtestatus deos, ut ea res legioni feliciter voce magna dixisset, se ex navi proiecit atque in hostes aquilam ferre coepit. Tum nostri cohortati inter se, ne tantum dedecus admitteretur, universi ex navi desiluerunt. Hos item ex proximis primi navibus notis omnibus vadis, ubi ex litore aliquos singulares ex navi egredientes conspexerant, incitatis equis impeditos adoriebantur, plures paucos circumsistebant, alii ab latere aperto in universos tela coniciebant. Quod cum animadvertisset Caesar, scaphas longarum navium, item speculatoria navigia militibus compleri iussit, et quos laborantes conspexerat, his subsidia submittebat. Nostri, simul in arido cons
Abbreviated transcription (Latin):
cõstitui nõ poterãt miliłib aũt ignotis locis impeditis manib
magno & graui gñẽ armoꝵ oppssis simul et de nauib desi¬
liẽdu. et ĩ flutl cõiustẽdi. et cũ hostib erat pugñadũ
cie illi aut ex arido: aut paululu: ĩ aqua ꝓgressi õib mẽbr
expediti notissimu locis audacter tela tõiecerẽt. et equos
iniuetaetos ircitaret: Quib reb nr̃i ꝑterriti att huiꝰ oĩo
gñis pugnę imperiti. nõ eade alacritate ac studio quo ĩ
pedestrib uti p̃lus cõsuerãt utebãt. Quod ubi cesaraĩadu̾tis¬
naues lõgas qͦꝵ et speties barbais inusitatior. & moti ad usu
ex peditior paulu remoueri ab onerarus naub & remis incitai
itus & ad latus aꝑtu hostiu cõstitu atꝙ inde fundis. sagittis toͬm̃tis
hostas repelli ac sum̃ouẽi iussit quę rei magno usui nr̃is fuit.
Na & nauiu figura & remor motu & inusitato gñe torm̃tor

Expanded text:
constitui non poterant, militibus autem, ignotis locis, impeditis manibus, magno et gravi onere armorum oppressis simul et de navibus desiliendum et in fluctibus consistendum et cum hostibus erat pugnandum, cum illi aut ex arido aut paulum in aquam progressi omnibus membris expeditis, notissimis locis, audacter tela coicerent et equos insuefactos incitarent. Quibus rebus nostri perterriti atque huius omnino generis pugnae imperiti, non eadem alacritate ac studio quo in pedestribus uti proeliis consuerant utebantur. Quod ubi Caesar animadnaves longas, quarum et species erat barbaris inusitatior et motus ad usum expeditior, paulum removeri ab onerariis navibus et remis incitari et ad latus apertum hostium constitui atque inde fundis, sagittis, tormentis hostes propelli ac submoveri iussit; quae res magno usui nostris fuit. Nam et navium figura et remorum motu et inusitato genere tormentorum
Abbreviated transcription (Latin):
inferiore parte fluminis oblique agebãt: quȩ ꝓ ariete subi¬
ecte et cũ oĩ oꝑe cõiũctę ui flumĩs exciꝑẽt. & alie ite supͣ
põte mediocri spatio: ut si arboꝵ trũci siue naues deiciẽdi
erat comportari õi oꝑe effecto ex̾citus traducit᷑. Cesar ad utr¬
anꝙ pͣte põtis firmo p̃sidio relieto ĩ sines sicambroꝵ ꝯtẽdit.¬

Expanded text:
inferiorem partem fluminis oblique agebantur, quae pro ariete subiinferiorem partem fluminis oblique agebantur, quae pro ariete subiectae et cum omni opere coniunctae vim fluminis exciperent, et aliae item supra pontem mediocri spatio, ut, si arborum trunci sive naves deiciendi erat comportari, omni opere effecto exercitus traducitur. Caesar ad utramque partem pontis firmo praesidio relicto in fines S
Abbreviated transcription (Latin):
du: aut alit̾ nõ tradutẽdu ex̾citu existimabat. Ratiõe igitur¬
põtis hãc instituit. Tignabina sexquipedalia paulu ab imo p̃acuta
dimẽsa ad altitudiẽ fluminis interuallo pedu duort int̾ se uĩge¬
at. hec cũ machinatiõib immissa ĩ flum̃ defixerat. nisi
gerat. ñõ sub lice m̃o directe et ad per pẽdiculu. sed ꝓne ac fasti¬
giate ut secũdu nã fluminis ꝓcumberẽt.lis ite cõtraria duo
ad eũde modu iuc̃ta interuallo pedu quadragenu ab infẽrioͬi
parte cõtrariu atꝙ impetu fluminis statuebat. hec utraꝙ insaꝑ
binis utrĩq fibulis ab extrema parte distinebant᷑. Quib disc̃lusis
atꝙ ĩ cõtrarix parte reuictis : tãta erat oꝑis firmitudo atq eaꝵ
reꝵt na  ut quo maior ius aquȩ̨ se incitauisset hoc acius are¬
tius illigata fenieret. Hec direata materia iniecta cõtexebant:
longurius cratibꝙ cõsternebãt᷑. ac nihilo setius sublici

Expanded text:
dum aut aliter non traducendum exercitum existimabat. Rationem pontis hanc instituit. Tigna bina sesquipedalia paulum ab imo praeacuta dimensa ad altitudinem fluminis intervallo pedum duorum inter se iungebat. Haec cum machinationibus immissa in flumen degerat, non sublicae modo derecte ad perpendiculum, sed prone ac fastigate, ut secundum naturam fluminis procumberent, iis item contraria duo ad eundem modum iuncta intervallo pedum quadragenum ab inferiore parte contra vim atque impetu fluminis conversa statuebat. Haec utraque insuper ra distabat, binis utrimque fibulis ab extrema parte distinebantur; quibus disclusis atque in contrariam partem revinctis, tanta erat operis firmitudo atque ea rerum natura ut, quo maior vis aquae se incitavisset, hoc artius inligata tenerentur. Haec derecta materia iniecta contexebantur ac longuriis cratibusque consternebantur; ac nihilo setius sublicae et ad
Abbreviated transcription (Latin):
OMITIO APPIO CIAUDIO CÕNS DI¬
cedens ab hibernis Cesar ĩ italia ut qͣtanis
tacere cõsuerat. legatis imꝑat quos legũib
p̃fecerat: ut ꝗͣplurimai possent hieme na¬
uos gdificãdas ueteresq refitiẽdas curarẽt.
Fart modũ termãco demõstrat ad celerita¬
te onerandi sub duchiõesq paulo facit humiliores: ꝗͣ ꝗb
Qtiões estuu minus magnos ibi fluetus feri cognouerat.
ad onera. ad mltitudiẽ iumtoꝵ trãs po̾tãda paulo latiores
ꝗͣ ꝗb ĩ reliꝗs utimur marib Hac oẽs actuarias imperat
fieri quã ad re: hiimilitai młtu adiuat. Ea quȩ sũt usu
ad armãdas naues ex hispania apportari iub&. Ipse cõue¬
tib gallix̧ citerioris ꝑactis ĩ illyricu ꝓficiscit᷑ ꝙ a pirustis
initima parte ꝓiũtiȩ incursioĩb uastari audiebat. Qua re

Expanded text:
omitio Ap. Claudio consulidiscedens ab hibernis Caesar in Italiam, ut quotannis facere consuerat, legatis imperat quos legionibus praefecerat uti quam plurimas possent hieme naves aedificandas veteresque reficiendas curarent. Earum modum formamque demonstrat. Ad celeritatem onerandi subductionesque paulo facit humiliores quam quitiones aestuum minus magnos ibi fluctus fieri cognoverat; ad onera, ad multitudinem iumentorum transportandam paulo latiores quam quibus in reliquis utimur maribus. Has omnes actuarias imperat fieri, quam ad rem multum humilitas adiuvat. Ea quae sunt usui ad armandas naves ex Hispania apportari iubet. Ipse conventibus Galliae citerioris peractis in Illyricum proficiscitur, quod a Pirustis finitimam partem
Abbreviated transcription (Latin):
et pedib p̃liãt᷑. Aurige interi paulati ex p̃lio ex ordũt/
atꝙ ita currus collocãt ut si illi a młtitudĩe hostiu p̃mãt᷑
ditũ add suos receptũ hẽant. Ita mobilitãtẽ eꝗtu
bilitate peditu ĩ p̃lus p̃stant: ac tãtu usu qͣtidião et ex̾ci¬
tatiõe estĩciũt: uti ĩ declui ac p̾cipiti loco meitatos equos
sustinere. & breui moderari. ac flectere & ꝑ temonẽ ꝑtur¬
rere & ĩiugo insistere & se ĩde ĩ currus citissiẽ reciꝑe cõsu
Caesar auxiliu tulit. Nanꝙ eiꝰ aduẽtu hostes cõstiterũt. nr̃i se
ex ti more receꝑũt: quo faeto ad lacessendũ et ad cõmitẽdu
p̃liu alienu esse tp̃us arbitratus suo se loco cõtinuit. et breui
tp̃r̃e int̾misso ĩ castra legiões reduxit. Du haet gerũt᷑ nr̃is
õib occupatis ꝗ er̃at ĩ agris reliꝗ disceserũt. Secutx sũt cõtin¬

Expanded text:
et pedibus proeliantur. Aurigae interim paulatim ex proelio excedunt et pedibus proeliantur. Aurigae interim paulatim ex proelio excedunt atque ita currus conlocant ut, si illi a multitudine hostium premantur, expeditum ad suos receptum habeant. Ita mobilitatem equitum, stabilitatem peditum in proeliis praestant, ac tantum usu cotidiano et exercitatione efficiunt uti in declivi ac praecipiti loco incitatos equos sustinere et brevi moderari ac flectere et per temonem percurrere et in iugo insistere et se inde in currus citissime recipere consCaesar auxilium tulit: namque eius adventu hostes constiterunt, nostri se ex timore receperunt. Quo facto, ad lacessendum hostem et committendum proelium alienum esse tempus arbitratus suo se loco continuit et brevi tempore intermisso in castra legiones reduxit. Dum haec geruntur, nostris omnibus occupatis qui erant in agris reliqui discesserunt. Secutae sunt contin
Abbreviated transcription (Latin):
interposita cũ pars hõiu ĩ agrii remaner& pͣe ẽt ĩ castra uẽti¬
taret u ꝗ ꝓ portis castroꝵ ĩ statiõe er̃at. Casiri nũciauerũt
puluere maiere ꝗͣ cõsuetudo ferret ĩ ea pͣte uideri qua ĩ
parte legio iter fecisser. Caesar id q̃đ erat suspitatus aliꝗd
ioui a barbaris initu cõsilii cohortes quȩ ĩ statiõib ẽ
ĩ ea parte ꝓficisci. et reliquis duni ĩ statiõe succadu̾ cohortas
reliquas armãi & cõtesti se subseꝗ iussit. Cu paulo lõgius a
castris ꝓcesisset. & suos ab hostib p̃mi atꝙ egre sustinera: et
suspicati hostes huc nr̃os esse uẽturos noctu ĩ silius delituerãt.
Tu: disꝑsos dispositis armts ĩ metẽdo occupatos. subito adorti
paucis int̾fectis reliquos incertis ordinib ꝑturi auẽrat : sim
terrore equor & strepitu rotaru ordiẽs plerũꝙ ꝑturbãt
et cũ se int̾ eꝗtio turmas insinuauerit ex essidis desiliũt.

Expanded text:
tra ventitaret, ii qui pro portis castrorum in statione erant Caesari nuntiaverunt pulverem maiorem quam consuetudo ferret in ea parte videri quam in partem legio iter fecisset. Caesar—id quod erat—suspicatus aliquid novi a barbaris initum consilii, cohortes quae in statione erant secum in eam partem proficisci, ex reliquis duas in stationem succedere, reliquas armari et confestim sese subsequi iussit. Cum paulo longius a castris processisset, suos ab hostibus premi atque aegre sustinere et suspicati hostes huc nostros esse venturos noctu in silvis delituerant; tum dispersos depositis armis in metendo occupatos subito adorti paucis interfectis reliquos incertis ordinibus perturbaverant, simterrore equorum et strepitu rotarum ordines plerumque perturbant, et cum se inter equitum turmas insinuaverunt, ex essedis desiliunt
Abbreviated transcription (Latin):
tergu hoste reliquere uolebat. neꝙ belli gerẽdi ꝑꝑ añi tp̃us
facultate hẽbat. neꝙ has tãtaꝵ reꝵ occupatibẽs britaniȩ ante¬
ponẽdas iudicabat: magnu us numeꝵ obsidu imꝑat: quibus¬
quib adductis eos ĩ fide recepit Nauib circit᷑ octigẽns.lxxx.
onerarus caaetis. cõtraotisq q̃d satis ẽẽt ail duas legiõei tr̃as
portãdas existimabat: quet p̃terea nauiu lõgaꝵ hẽbat q̃stoĩ
legatis. p̃fectisq distribuit. Huc accedebãt .xuiii. onerariȩ
naues quȩ ex eo loco ab muitib pasuim uẽto tenebãt quo
minus ĩ eũde portu ꝑuirum posient. hai eꝗtib distribuit.

Expanded text:
belli gerendi propter anni tempus facultatem habebat neque has tantularum rerum occupationes Britanniae anteponendas iudicabat, magnum iis numerum obsidum imperat. Quibus adductis eos in fidem recipit. Navibus circiter LXXX onerariis coactis contractisque, quot satis esse ad duas transportandas legiones existimabat, quod praeterea navium longarum habebat quaestori, legatis praefectisque distribuit. Huc accedebant XVIII onerariae naves, quae ex eo loco a milibus passuum VIII vento tenebantur quo minus in eundem portum venire possent: has equitibus tribui
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ fie̾i uell&. Moniutq ut rei militaris rõ ẽ maxĩe ut res
maritime nstularẽt ut ꝗͣ celere atꝙ instabile motũ hr̃ent
ad nutu & ad tp̃uss oẽs res ab ui administrarẽt᷑. lis dimissi
ut uẽtu & estu uno tpr̃e nactus secũdu dato signo et
sublatis anchois circiter milia passiue .UII. ab eo loco ꝓgressus
ac planolitore naues cõstituit. At barbai cõsilio romãoꝵ cognito
p̃misso eꝗtatu et eisedarus. quo plerũꝙ gͣne ĩ p̃lus uti cõsuerũt

Expanded text:
ue, ut rei militaris ratio, maximeque ut maritimae res postularent, ut, cum celerem atque instabilem motum haberent, ad nutum et ad tempus omnes res ab iis administrarentur. His dimissis et ventum et aestum uno tempore nactus secundum, dato signo et sublatis ancoris, circiter milia passuum VII ab eo loco progressus aperto ac plano litore naves constituit. At barbari, consilio Romanorum cognito praemisso equitatu et essedariis, quo plerumque genere in proeliis uti consuerunt