comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ułutiq̃ reficiendorum edifit̾o¬
rum grã fuint. aut innouale
aut cum ẜuorum gr̃alitis exti¬
mathsoluitur. cum idutilius
sit qm̃ ipõs dedi demq ilias ꝙͣ¬
plures enusdẽ gen̾is eẽ impen¬
sas manifestum ẽ. uideam
tñ ne ad picturam quo et mar¬
morum et cet̾arum uoluptar¬
iarum rerum impensas: eque
profitiat: nob̾ doli exͣceptõ. si
mobone fid̃i possõres sumus.
Nam p̾coniprobe dicetur nõ
debuisse malienam rem suꝑu¬
atuas impensas faceut tñ eipo¬
testas fieret. touendorum eorũ
que sine detrim̃to ip̃ius reitolli
num id actori pͥstetur. ꝙ hiturus
eet si eo cempore quo pecut resti¬
tuta eẽc hrditas. Intͥdum dur
ẽ quid cnm si postlitẽ ꝯtestatã
mancipia antiumta. aut peco
titor restituta hrditate distrax¬
isse eas et ħ iustum cẽ in spalib
d possor aut mortalitatẽ pr̃are
aut pp̃ metum huius pͥiculite¬
me indefensin ius suum relĩ¬
quere. ¶Predo suos fructus ñ
facit s augent hroitatenis Io

Expanded text:
unt reficiendorum aedificiorum gratia: aut in nouelleta: aut cum seruorum gratia litis aestimatio soluitur, cum id utilius sit quam ipsos dedi: denique alias complures eiusdem generis esse impensas manifestum est. Uideamus tamen, ne et ad picturarum quoque et marmorum et ceterarum uoluptariarum rerum impensas aeque proficiat nobis doli exceptio, si modo bonae fidei possessores simus: nam praedoni probe dicetur non debuisse in alienam rem superuacuas impensas facere: ut tamen potestas ei fieret tollendorum eorum, quae sine detrimento ipsius rei tolliium id actori praestetur, quod habiturus esset, si eo tempore quo petit restituta esset hereditas, interdum durum est. quid enim, smancipia aut iumenta aut pecortitor restituta hereditate distraxisse ea. et hoc iustum esse in specialibus debet possessor aut mortalitatem praestare, aut propter metum huius periculi temere indefensum ius suum relinquere. Praedo fructus suos non facit, sed augent hereditatem: ideoque
Abbreviated transcription (Latin):
Ueu̾. Ceia mancipia emit ⁊
mutuam petiũam accepit sõ
fidenissore marito eamq sol¬
uit uenditori postea maritus
decedens n solue̾do in fraude
crecditoris cauit cestõ se eam
añ int̾cessisse mułr uidetur.
maritus obligauit sẽpmioob
sua fide mutuam pecuniam
acceptam sub obligõne ei dẽ
fudi soluit statimsempnio
ꝓ marito suo. qͣitum est an

Expanded text:
um. Seia mancipia emit et mutuam pecuniam accepit sub fideiussore marito eamque soluit uenditori: postea maritus decedens non soluendo in fraudem creditoris cauit testamento se eam an intercessisse mulier uideretur.maritus obligauit Sempronio ob sua fide mutuam pecuniam acceptam sub obligatione eiusdem fundi soluit statim Sempronio pro marito suo: quaesitum est, an
Abbreviated transcription (Latin):
et ip̃m fundum. et fructus ĩ
br̃ditatis petitone uenireQ
si eris ex soluendi gr̃a hrditã¬
rii id fecit. ñ amplius uenire

Expanded text:
et ipsum fundum et fructus in hereditatis petitionem uenire: quod si aeris exsoluendi gratia hereditarii id fecit, non amplius uenire
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuintiam regit fines eius exce¬
ib noͣctare ei filiceat.
Aicianus. Senatusꝯsulto
cauetur ut or i hiisque pro¬
uintias regentes comites. aut
tiam uen̾int contͣxerunt par¬
cissime ius dicatusitant. actõ¬
insticute ñ ẽẽnt. posteaqmͣ ꝗs

Expanded text:
uinciam regit fines eius excetamen abnoctare ei non liceat.idis. Senatus consulto cauetur, ut de his, quae prouincias regentes, comites aut ciam uenerint, contraxerunt, parcissime ius dicatur, ita ut actioinstitutae non essent, posteaq
Abbreviated transcription (Latin):
est quosisti debuit.ñ.ad id quo
agitur qmͣuis desierit ei ĩnt̾ee.¬
Quotiena ẜuus miuditio
sistendi ca. ut ip̃e uttĩgaturus.
ur.ab. ilostipulatur. ur ipc̃ ꝓ¬
mittit. nec committatur stipu¬
laronec fideuissores cẽnentur.
qr ẜuus conueniri. ur conuen

Expanded text:
est, quo sisti debuit, non ad id, quo agitur, quamuis desierit eius inteQuotiens seruus iudicio sistendi causa ut ipse litigaturus uel ab alio stipulatur uel ipse promittit: nec committitur stipulatio nec fideiussores tenentur, quia seruus conueniri uel conuen
Abbreviated transcription (Latin):
quis hãt religiosum locum
ñ facietꝰ S et si alius ꝓprietatẽ
anus ussifructũ ħat ñ facietlo¬
cum religiosum. nec ꝓprieta¬
rius nisi forte ip̃m ꝗ usũfruc.¬
tum legau̾it intułit. cũ ialiũ
locum infertitam oportune
ñ poss et ita iuł scribit. alias
aut inuito fructuario locus
religiosus si fiet. S si conse¬
tiat fructuarius. magis t̾ut
iocus religiosus fiatꝰ locũ qui
ẜuit. nemo religiosum facit.
nisi consentiat. is cui suitus
debetur. s siñminus ꝯmode
ꝑ. ulium locũ suitute uti pot̾.
ñ iidetur suitutis impediede
cã id fĩ et idcrco. religiosus sit.
noridedit agrumsimeũ suũi
mortuu intulit. reuigiosum
eumfacit. si ⁊̃ si ipẽ inferatur.
id̃ est cet̾m aui conced̾e ñ pot.

Expanded text:
locum non facit. sed et si alius proprietatem. alius usum fructum habuit, non faciet locum religiosum nec proprietarius, nisi forte ipsum qui usum fructum legaverit intulerit, cum in alium locum inferri tam oportune non posset: et ita Iulianus scribit. alias autem invito fructuario locus religiosus non fiet: sed si consentiat fructuarius, magis est ut locus religiosus fiat. Locum qui servit nemo religiosum facit, nisi consentiat is cui servitus debetur. sed si non minus commode per alium locum servitute uti potest, non videtur servitutis impediendae causa id fieri, et ideo religiosus fit: nori dedit agrum si in eum suorum mortuum intulerit, religiosum eum facit: sed et si ipse inferatur, idem est: ceterum alii concedere non pot
Abbreviated transcription (Latin):
inus possidẽt. ꝓm̃ et si uinũ ul
oleum urq. ilñid effud̃it. uref
fregit ad exibend tenebr. ¶Giãs
ab arbore cua infũdum meum
decidit. ego eam ĩmisso pecore
deꝑasco. q̃ acctõne possum teni:
ibend̾ si dolo maiopeccus ĩmisi
ut glandẽ comed̾et. namet siglãe
extaret nec patiaris me touere
ad exibendꝰ cenebis quẽ ad̃m
simat̾iam meam delatam ma

Expanded text:
et si uinum uel oleum uel quid aliud effuderit uel confregerit, ad exhibendum tenebitur. Glans ex arbore tua in fundum meum decidit, eam ego immisso pecore depasco: qua actione possum teneri? hibendum, si dolo pecus immissi, ut glandem comederet: nam et si glans extaret nec patieris me tollere, ad exhibendum teneberis, quemadmodum si materiam m
Abbreviated transcription (Latin):
ans exstet siueꝯsũptã sit. s ec
si exstet ⁊̃ int̾clicco de glande le¬
genda ut micħ t̾cio quo die le¬
gende glandis facultas eẽt u¬
cipoto si dampni infecti cauero
detur dolo fecisse quomm poss¬
ideat. si mo ħ dolo fecit. S et
siꝗs rem detiorem exibinit eq̃
ad exibrnd̾ enten sabin ait s¬
sitautiq ñm c̃ si dolo malo in
uud corpus res sit tnͣsiitane¬
inti si ex cyfo massa fc̃a sit ꝙͣ qm̃
enimmassam exibeat. ad exitẽ¬
dumtenebitur. Nammutata

Expanded text:
ans extet siue consumpta sit. sed si extet, etiam interdicto de glande legenda, ut mihi tertio quoque die legendae glandis facultas esset, uti potero, si damni infecti cauero. detur dolo fecisse quo minus possideat, si modo hoc dolose fecerit. Sed si quis rem deteriorem exhibuerit, aeque ad exhibendum eum teneri Sabinus ait. si utique uerum est, si dolo malo in aliud corpus res sit translata, ueluti si ex scypho massa facta sit: quamquam enim massam exhibeat, ad exhibendum tenebitur, nam mutata
Abbreviated transcription (Latin):
¶p Duigitur ex ħ conuẽtus
fu̾it qui maleficiũ suum ad¬
misit. id ꝙ contulit aut solu̾
aut cũ pena auferret.¶Solu̾
auferet.si micħ ꝓponas insci¬
ente socio eum in societatis
rõm. s contulisse. ¶Q si sciẽ¬
te ⁊̃ penam socium agnosc̾e
op̾ort. equm ẽ enim ut cur
partipauit lncrũ participet
et dampnum.

Expanded text:
Si igitur ex hoc conuentus fuerit qui maleficium admisit, id quod contulit aut solum aut cum poena aufe‹r›et: solum aufe‹r›et, si mihi proponas insciente socio eum in societatis rationem hoc contulisse: quod si sciente, etiam poenam socium agnoscere oportet: aequum est enim, ut cuius participauit lucrum participet et damnum.
Abbreviated transcription (Latin):
id eum fecite. ex diu̾so responde¬
batur. ꝯ sensisse eos diuisioni et
mulcis annis alim̃ta ẜ diuisio¬
nem prestitisse. placuit stand̾
iecit nullã eẽ lib̾toꝵ dinisionem

Expanded text:
id eum fecisse. ex diuerso respondebatur consensisse eos diuisioni et multis annis alimenta secundum diuisionem praestitisse. placuit standumiecit nullam esse libertorum diuisionem
Abbreviated transcription (Latin):
extinguetur. ¶S et si stagniu¬
susfructus legetur et exaru̾it
sicut ag̾ sit fc̾s: mutatõne usu

Expanded text:
extinguetur. Sed et si stagni usus fructus legetur et exaruerit sic, ut ager sit factus, mutata re usu
Abbreviated transcription (Latin):
et de modo renuntiaret et sian
eandem diem ñ renuntiass.¬
et si ante ut uenditoris fides
soluta ẽẽt emptor intradiem.
iñsure qnͣto minore mod̾ ẽẽ

Expanded text:
et de modo renuntiaret, et si ante eam diem non renuntiasset, ut uenditoris fides soluta esset: emptor intra diem mensurae quo minorem modum e
Abbreviated transcription (Latin):
Eꝑ Sidebitor rẽ ꝑignoratã
acreditore redem̾it qͣsi sue rei
emptoraccone exuendito ñ¬
tenetur. et omĩa integ̃ sunt
creclitori. ¶Ueri simile ẽ enim
eum ꝗ fructum oliue pẽdẽtis¬
uendidiss et stipuiatus ẽ ꝓ .x.
pondo olei ꝙ natum ẽctus ad¬
tere pot huacũq pondo oleiq̃
collecta ee̾nt et ħ apłisq res

Expanded text:
debitor rem pigneratam a creditore redemerit, quasi suae rei emptor actione ex uendito ntenetur et omnia in integro sunt creditori. Uerisimile est eum, qui fructum oliuae pendentisuendidisset et stipulatus est decem pondo olei quod natum estere potest quam quinque pondo olei, quae collecta essent, a plerisque res
Abbreviated transcription (Latin):
mecretarũ insimuldictumsit.
an in singłas eas ¶Siquis in
uẽdendo p̾dioꝯfinem celauit
quẽ emptor si audiuiss em¬
pturus ñ ẽẽt. teñi uenditorẽ.
p̃cium rei ponit donatõnisc̃a
s exatturus. ñ uidetur uend̾e.¬

Expanded text:
metretarum in semel dictum sit an in singulos eos.Si quis in uendendo praedio confinem celauerit, quem emptor si audisset, empturus non esset, teneri uenditorem. pretium rei ponit donationis causa non exacturus, non uidetur uende
Abbreviated transcription (Latin):
corpoꝵ p̾cium fu̾it statutum¬
sab̾. et cassius tr̃c ꝑfici empt¬
ionem existimant. cũ ad nu.¬
ue sint qr uendito qiͣ sub cõ
dit̃one hac iude̾̃tur fieri ut ĩ
singłos modios aumsigłas¬
eris aut in singulas libras
qͣs appendis aut in singula
corpora que ad numau̾is. in¬
grex uenierit siquid uinu¬
liłi uno p̾cio ꝑfecta udetur.
postqm̃ de p̾cio cõuenit siu̾o
insingula corpora c̾to p̾cio.
eadem ex̃t que ꝓxime tracta¬
uimus ¶ S et si ex doliario

Expanded text:
corporum pretium fuerit statutum.Sabinus et Cassius tunc perfici emptionem existimant, cum adnumue sint, quia uenditio quasi sub hac condicione uidetur fieri, ut in singulos modios quos aut in singulas libras quas adpenderis, aut in singula corpora quae adnumeraueris. grex uenierit, si quidem uniuersaliter uno pretio, perfecta uidetur, postquam de pretio conuenerit: si uero in singula corpora certo pretio, eadem erunt, quae proxime tractauimus. Sed et si ex doleario
Abbreviated transcription (Latin):
ditorem suum.is ad ministra¬
ta tutela reliquit frem suum
hrdem qͣui et ipẽ decessit et ꝑ
fidĩ commussũ nom̃ debitoris
ticio reliquit. eĩq mandate st̃
actõnes ab hr̃dibquero cum
iam cutele actõ qmͣ pecunie cre¬
dite ex hrditate sempronũdes¬
cendant. an ñ alit̾ mandata
acr̃o ei detur. qmͣ si defendat hr̃¬
des aquib ei actõnes mãdate
sunt. redi debe defendere.
D̾. Cer ꝓcuratorem ñ semꝑ
acquinmus accõnes. s retine¬
mus ueluti si reum ꝯuẽmat
int̾ legitimum tempus uł si
ꝓhibeat opus nouũ fi̾ ut int̾¬
dictum nob̾utile sit᷑. q uiaut

Expanded text:
ditorem suum: is administrata tutela reliquit fratrem suum heredem, qui et ipse decessit et per fideicommissum nomen debitoris Titio reliquit eique mandatae sunt actiones ab heredibus: quaero, cum tam tutelae actio quam pecuniae creditae ex hereditate Sempronii descendant, an non aliter mandata actio ei detur, quam si defendat heredes, a quibus ei actiones mandatae sunt. respondi debere defendere.  procuratorem non semper adquirim‹u›s actiones, sed retinemus: ueluti si reum conueniat intra legitimum tempus: uel si prohibeat opus nouum fieri, ut interdictum nobis utile sit quod ui aut
Abbreviated transcription (Latin):
si tunc facultatem pecunie no
nũit ñ quid cogidebeat iudit¬
iuim accipe qd enim ec si famo¬
contestatamp̃ses iubeat ĩ edẽ
sacram pecumam deponi. Hoc
cnm fit et ĩpupillanb pecu¬
niis ꝙ silis ꝯtestata ẽ Romne

Expanded text:
si tunc facultatem pecuniae non habuit, numquid cogi debeat iudicium accipere? quid enim si et famocontestatam praeses iubeat in aede sacra pecuniam deponi: hoc enim fit et in pupillaribus pecuniis. quod si lis contestata est, hoc omne
Abbreviated transcription (Latin):
P. Etomiradicit si colorq̃¬
ntus sit utfilius fam̃ ꝗ mu
tuam petiñam accepturus e¬
rat fidemb̾et alio reodato fra¬
udem senatus consulti fc̃am¬
ñ noc̾e et dandam exceptõm
fam̃. et ticium cum ad filiũ
qͣi fideuussor auxilio senatus
ꝯsulti utaturutilẽ ee except̃o¬
nem adu̾sus fraudẽ danda
D si filiustam̃ pr̃e luo releg¬
atouł longo cẽpore absente

Expanded text:
 adicit, si color quaesitus sit, ut filius familias, qui mutuam accepturus erat, fideiuberet alio reo dato, fraudem senatus consulto factam nocere et dandam exceptionefamilias et Titium, cum ad filium quasi fideiussor auxilio senatus consulti uteretur, utilem esse exceptionem adversus fraudem dandam. Sed et si filius familias patre suo relega
Abbreviated transcription (Latin):
dan possuntanacciꝑx debea¬
mus nidend̃ ẽ s u̾ba uidẽtiu
michi nisi ad nm̾atam pe¬
cuniam referriait .n. senatus
mutuam pecimiam dediss¬

Expanded text:
dari possunt, an accipere debeamus, uidendum. sed uerba uidentur mihi ad numeratam pecuniam referri: ait enim senatus 'mutuam pecuniam dedis
Abbreviated transcription (Latin):
s si fraus sit senatus ꝯsulto
adhibita puta frum̃to uł
uino uł oleo mutuo dato
ut his distractis fructibus
utẽtur pecuma subnenẽ¬
dumẽ filiofam̾. ¶ Si filius
fam̃ inalt̾rus erat potestate

Expanded text:
 si fraus sit senatus consulto adhibita, puta frumento uel uino uel oleo mutuo dato, ut his distractis fructibus uteretur pecunia, subueniendum est filio familias. Si filius in alterius erat potestate
Abbreviated transcription (Latin):
pre qͣi ex mandato eius pecu¬
nam acceꝑit cauiss et ad p¬
pr̃em litt̾as emilit ut eã pe¬
cumam inꝓumtia solueret.
d pr si fc̃m fulii sui imꝓbat
ꝯtinuo ⁊cestatõm int̾ponere
ilius fam̃. simid accep¬
nt mutuam peciũamut eã
bitur ipĩ .n. mortua in irĩo¬
mo puela repetitodotis dat᷑.¬

Expanded text:
patre, quasi ex mandato eius pecuniam acceperit, cauisset et ad patrem litteras emisit, ut eam pecuniam in prouincia solueret, debet pater, si actum filii sui improbat, continuo testationem interponere Filius familias si in id acceperit mutuam pecuniam, ut eam bitur: ipsi enim mortua in matrimonio puella repetitio dotis dat
Abbreviated transcription (Latin):
contͣsenatus fieret dixietiã¬
si u̾bis senatus consulti filii
am nepotis id̃ ẜuan deb̾e ius¬
sum aũt huiꝰ pris ñ efficere
quominus ÷ͣ senatus ꝯsult̾
creditũ extimaretur cũ ipẽ ĩ
eaca ẽet. ut pecin̾am mutuã
inuito pre suo acciꝑe ñ possit.

Expanded text:
consultum fieret. dixi, etiamsi uerbis senatus consulti filii a nepotis idem seruari debere: iussum autem huius patris non efficere, quo minus contra senatus consultum creditum existimaretur, cum ipse in ea causa esset, ut pecuniam mutuam inuito p
Abbreviated transcription (Latin):
ditor nũmos accipiat ꝙͣuis
mers ad emptorẽ ñ ꝑtineat
uluti cum futurũ iactum re¬
chis apiscatore emim. aut
indaginem plagis põitis a
uenatore uł pantħram ab
ancupe. Nam ⁊ si nicħ capit i
nicħomim emptor ꝑ̾ciumi
p̾stare necͣce he̾bit s ĩ supͣser¬
iptis conuent̾onib ꝯtraerit
dicendnisi forte sciens alien¬
um uenũdedit. IGunc enĩ¬

Expanded text:
ditor nummos accipiat, quamuis merx ad emptorem non pertineat, ueluti cum futurum iactum retis a piscatore emimus aut indaginem plagis positis a uenatore uel pantheram ab aucupe: nam etiamsi nihil capit, nihilo minus emptor pretium praestare necesse habebit: sed in supra scriptis conuentionibus contra erit dicendum. nisi forte sciens alie num uendit: tunc eni
Abbreviated transcription (Latin):
at ten̾. ¶Ibidẽ ait rõ ẽẽ dicẽ¬
dum et si aꝑte inuenditõe
comp̾hendatur nicħ euict̃o¬
nis nõĩe p̾stitum ir p̃cium
quiõ debi re enicca utilitatẽ¬

Expanded text:
at teneri. ibidem ait idem esse dicendum et si aperte in uenditione comprehendatur nihil euictionis nomine praestatum iri: pretium quidem deberi re euicta, utilitate
Abbreviated transcription (Latin):
Unom̃ib bonefiduudiciis.
cum nudum dies prande pectu¬
nieuenit si agat aliquis adint̾¬
ponend am cautõm exiustacã

Expanded text:
omnibus bonae fidei iudiciis, cum nondum dies praestandae pecuniae venit, si agat aliquis ad interponendam cautionem exiusta ca
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ ꝓponentur p̃ciu p̃dioꝵ peti
posse.Ex hiis ubis scipłois
duple ut simple eum hoiemde
quo agitur noxa ẽe solutũ nẽ¬
ditorem ꝯueniri ñ posse. pp̃ eas
didit et cohr̃des p̾cium accepe
runt euictis hus. quero. an co¬
ꝑtem suam uendidisse.

Expanded text:
proponuntur pretium praediorum peti posse. Ex his verbis stipulationis duplae vel simplae "eum hominem quo de agitur noxa esse solutum" venditorem conveniri non posse propter eas didit et coheredes pretium accrunt: euictis his quaero, an copartem suam uendidisse.
Abbreviated transcription (Latin):
accessit qm̃adm ea que empto
fũdo nõminatim accesẜunt si
cum res restituta ẽ petitori. uł
dampnatus ẽ litis estimatõne.
ur possõr. ab ẽmꝑtoreꝯuentus

Expanded text:
accessit, quemadmodum ea quae empto fundo nominatim accesserunt si cum res restituta est petitori, uel damnatus est litis aestimatione, uel possessor ab emptore conuentus
Abbreviated transcription (Latin):
p̾stita intelligenus qm̃ius
magratus noĩatim ħ inseq̃tis
acceꝑat decessit hr̃s eius ꝙͣuis
omiciliũ tñsmare hãt rome

Expanded text:
tuta intellegemus, quamuis magistratus nominatim hoc in sequentis acceperat decessit, heres eius quamuis domicilium trans mare habet, Romae
Abbreviated transcription (Latin):
firmitas enim feminarũ ñ
calliditas auxilium sumit.
Tmĩs omĩno obligacõ sen¬
atus ꝯ sulto uelleiano comp̃¬
henditur siue u̾bis suue resi¬
nequocũ alio contͣctu int̾ce¬
sserint. ¶S et si mulierdefe¬
sor ancuiꝰ extit̾it ꝓculdubio
int̾cedit suscepit enim in se
fendere

Expanded text:
firmitas enim feminarum, non calliditas auxilium demeruit. Omnis omnino obligatio senatus consulto Uelleiano comprehenditur, siue uerbis siue re siue quocumque alio contractu intercesserint. Sed et si mulier defensor alicuius exstiterit, procul dubio intercedit: suscipit enim in se fendere
Abbreviated transcription (Latin):
tatem multis huiuscemodi
caĩb suppoitis atq obiectis.
s itademum eis subuenit si
ñ callide sunt u̾sate ħ enĩ diu¬
us pius et seũius repserunt
nam deceptis ñ decipientibs
õpĩtulatur et ẽ egregiũ seu̾ĩ¬

Expanded text:
tatem multis huiuscemodi casibus suppositis atque obiectis. Sed ita demum eis subuenit, si non callide sint uersatae: hoc enim diuus Pius et Seuerus rescripserunt. nam deceptis, non decipientibus opitulatur et est et Graecum Seu
Abbreviated transcription (Latin):
Si quis ñ restĩtuat. in q̃dru¬
plum meum iudiciũ pollice¬
ement̾ cum reo p̃tor cͣgit ut
daret ei restituendi fãcultate.
si uult penam euitare. Post
In cause cnim cogͥnitõne noc¬
u̾satur ut si alia accõñsit tũc
ħ detur et sane cump metum
fca mniuria anno quid ũtili exͣ¬
annum accõ ħ dan debeataua
aũt actõ ẽẽ sic pot̃. sus cui uis
acco qm̃ius si ãnus sarguetur
nit io aut successorib datur. qm̃¬

Expanded text:
s autem non restituat, in quadruplum in eum iudicium polliceementer cum reo pretor egit, ut daret ei restituendi facultatem, si vult penam evitare. Post In cause autem cognitione versatur, ut si alia actio non sit, tunc hec detur. Et sane cum per metum facta iniuria, anno et quidem utili exannum actio hec dari debeat. Alia autem actio esse sic potest: si is cui uis actio, quamuis, si annus largiretur, sit. ideo autem successoribus datur, q
Abbreviated transcription (Latin):
ut siqͣs putares te hr̃e petito¬
nes. iccõnib expsaris cũ mr¬
tianus drẽt um nullam feci.
cesar dixit tuuim putas ẽc̃. so¬
lum. si homines uulnerentur:
id ꝙ deb̾i sibi putat ñ ꝓiidicẽ

Expanded text:
ut, si, quas putas te habere petitiones, actionibus experiaris. Cum Martianus diceret, vim nullam feci, Cesar dixit : tu vim putas esse solum, si homines vulnerentur, id, quod deberi sibi putat, non per iudices
Abbreviated transcription (Latin):
conueniatur.in alius metũ
fec̾it sufficit eu̾m ẜ dicere me¬
cum sibi illatum eẽ uł uim.
et ex harre  ẽum qui ꝯuenit᷑
et sicrimine caret lũcrũ tñsẽ

Expanded text:
conuenitur an alius metum fecit: sufficit enim hoc docere metum sibi illatum uel uim, et ex hac re eum qui conuenitur, etsi crimine caret, lucrum tame
Abbreviated transcription (Latin):
sticiose uiratum ẽ. ñ stãndu
rescriplit. ¶Dato iureuirãdo
ĩi. ałuud queritut. qͣm. an iura¬
tum sit. remisia qonc. in debe¬
atur q̃i sacis ꝑbatum sit iure¬
nirando ¶S siꝗs illicitũ nisi¬
urand detusit. scil impbate

Expanded text:
erstitione iuratum est, standum rescripsit. Dato iureiurando non aliud quaeritur, quam an iuratum sit, remissa quaestione an debeatur, quasi satis probatum sit iureiurando. Sed si quis illicitum iusiurandum detulerit, scilice
Abbreviated transcription (Latin):
uestnco intex̾is. aut brachiu
statue coadimau̾is. ¶Itẽ mu¬
nicipes. ad exibend ꝯuenm pos¬
sunt. qr facultas ẽ restituedi
nam et possid̾e et usucape eos
posseꝯstat. ¶Id et incouegiis
cet̾is q corͣporib. dicend̾ erit.¬
Si ꝗs ñ possideat litis ꝯtestate

Expanded text:
uestimento intexeris, aut bracchium statuae coadunaueris.Item municipes ad exhibendum conueniri possunt, quia facultas est restituendi: nam et possidere et usucapere eos posse constat. idem et in collegiis ceterisque corporibus dicendum erit.Si quis non poss
Abbreviated transcription (Latin):
um accepit occidit en ue nulii¬
au̾it lege aquilia et pignorati¬
cia conueniri pot̾/s art̾utracõ¬
dit quis. aquilia tem̾ eũ celsus
utsid̃ est et siuuliau̾it¬

Expanded text:
um accepit occidit eum uel uulnerauit, lege Aquilia et pigneraticia conueniri potest, sed alterutra conderit quis, Aquilia teneri eum Celsus ait: idem est et si uulnerauerit
Abbreviated transcription (Latin):
sit añ. aditam brditatẽ in hrdi¬
tatem quid̃ accõ remansitse cẽ¬
de eam legatasio br̃ dem oport.
Si snus nuln̾atus mornifẽre
posteanuna uł naufragio. uel
auo ictumãturius ꝑient de occi
cumate occisum tũc cum uuln̾¬
abas q mortuo eo demũappa¬
ruit/. at insuꝑioreñ est pãstani¬
ma. apparere.an sit occisusss
si uuln̾atum mortifere lib̾um

Expanded text:
 in hereditate quidem actio remansit, sed cedere ea legatario heredem oportet. Si seruus uulneratus mortifere postea ruina uel naufragio uel alio ictu maturius perierit, de occiseum a te occisum tunc cum uulnerabas, quod mortuo eo demum apparuit: at in superiore non est passa ruina apparere an sit occisus. sed si uulneratum mortifere liberum
Abbreviated transcription (Latin):
qͣs quis habu̾it.hitunis uesit.
ea ñ continebũtur que u̾isie
ẽ quẽqm sp̃alit obligaturũ ñ
fuisse ut puta supelex Item
uestis relinqnda est debitori ⁊
ex mancipus que ieo usu heb¬
at: ut c̾tum sit eũ pignori dat¬
urũñ fuisse. Proiide si demi

Expanded text:
s quis habuit habiturusue sit, ea non continebuntur, quae uerisimile est quemquam specialiter obligaturum non fuisse. ut puta supellex, item uestis relinquenda est debitori, et ex mancipiis quae in eo usu habebit, ut certum sit eum pignori daturum non fuisse. pro
Abbreviated transcription (Latin):
ab hr̾de uiatone tñ testatoris
fit resigiosus modo simalium
iocum. tam oportune inferri
non potuit.

Expanded text:
ab herede, inlatione tamen testatoris fit religiosus, si modo in alium locum tam oportune inferri non potuit.
Abbreviated transcription (Latin):
ca fintt. saturanit̾ enĩuidet᷑
ad mortũ ꝑtiñe iocus ĩqm̃
infertur. p̾stim si in cũ locu
inferatur in quẽ ip̃e destina¬
uit usq adeo ut etiam si mle¬
gatum locum sit uiatus ab

Expanded text:
 fuit: naturaliter enim videtur ad mortuum pertinere locus in quem infertur, praesertim si in eum locum inferatur, in quem ipse destinavit: usque adeo, ut etiamsi in legatum locum sit illatus ab
Abbreviated transcription (Latin):
sti si reus ꝓmisit setũ. agendi
potestatem fec̾it nec. actoris
i ex moraius fc̃m sit tcͣfius ꝯse¬
quẽs ẽ diçi defendi eum deb̾r
ꝑ exceptoñem.

Expanded text:
sti se reus promisit, secum agendi potestatem fecerit nec actoris ius ex mora deterius factum sit, consequens est dici defendi eum debere per exceptionem.
Abbreviated transcription (Latin):
simułr substituta sit in legato
uł etiam siꝓponas eam hdem
institutã. ¶ Si ꝗs rogatus sit
ꝑcepta c̾ta qnͣtitate uxori sue
hrditatem restitũe. et is sn dedu¬
psic. magis plemore offico fidi
prande functum mantũqmͣ do¬
nasse uidi et rectam rõm huic
ꝓficisci ꝙ de alieno plenius rest¬
itint uolũtatẽ defumcti secutu
nec ĩmito sepe credim aliꝗd de¬
functu uoluisse. et tm̃ ñ rogasse

Expanded text:
si mulier substituta sit in legato si mulier substituta sit in legato uel etiam si proponas eam heredem institutam. Si quis rogatus sit praecepta certa quantitate uxor‹i› suae hereditatem restituere et is sine dedupsit magis pleniore officio fidei praestandae functum maritum quam donass‹e› uideri: et rectam rationem huic proficisci, quod de alieno plenius restituunt uoluntatem defuncti secuti: nec immerito saepe credimus aliquid defunctum uoluisse et tamen non rogasse.
Abbreviated transcription (Latin):
pauꝑior eafieret:nisimant
dediss. ñ cñ idcirco sit locuple¬
ctior. ꝙ ñ expedit hec res. et illd̾
suad siuxori maritus sepult¬
ure cã donau̾it ita demũ locũ
fi̾ intelligimus mułris cum
corpus him̃atur. Tet̾m añ¬
qm fiet religiosus donancis
man. ꝓm̃ si distrax̾it mulier¬
man locus donatoris ẜm ħ si
ritus magniprecii donauit. ua¬
lebit donat̃o. sic tñ ut cum sit re¬
ligiosus ualeat. S et sup̃a fu̾it
cum religiosũ fĩ. ¶ Prom̃ et si
maritus ad obłom deiuxorido¬
nauit uł locum in quoopus pu¬
publicam dedicar fiet totus sac̾.
S et siꝗd ei detur ut donũ deodet᷑
uł consecretur dubiũ ñ est qn de¬
beat uase. qͣre et sioleum proea ĩ
edes sacras posuit ualz donatio.
Simaritus hr̃s institutus repu¬
diet hõditatem donatonis cau¬
deposuit. repudiatõ aũt manti
mułn qd̾ prodest. siuł substitu¬
ta sit musr uł ⁊̃ ab intestato hrs
futura. similimo et silegatũ re¬
pudiet plaꝯ nob̾ uałedonatom

Expanded text:
perior ea fieret, nisi maritus dedisset, non tamen idcirco fit locupletior, quod non expendit. Haec res et illud suadet, si uxori maritus sepulturae causa donauerit, ita demum locum fieri intellegi mulieris, cum corpus humatur: ceterum antequam fiet religiosus, donantis manet. proinde si distraxmanet locus donatoris. Secunduritus magni pretii donaverit, valebit donatio, sic tamen, ut, cum fit religiosus, valeat. Sed et si ipsa fuerit cum religiosum fieri. Proinde et si maritus ad oblationem dei uxori donavit, vel locum, in quo opus pupublicam, dedicaret, fiet locus sacer. sed et si quid ei det, ut donum deo detur vel consecretur, dubium non est, quin debeat valere: quare et si oleum pro ea in aede sacra posuerit, valet donatio. Si maritus heres institutus repudiet hereditatem donationis caueposuit. repudiatio autem mariti mulieri prodest, si uel substituta sit mulier uel etiam ab intestato heres futura. Simili modo et si legatum repudiet, placet nobis ualere donationem,
Abbreviated transcription (Latin):
uendicõm ꝯmentus sit ut do.¬
naret enim u̾o. si cũ animum
uendendi hr̃et. ex p̾cio eireni¬
sit uendcom quid uałe remis¬
sionem aũt hactenus nuałe.
q̃tenus fc̃a ẽ locupletior itaq¬

Expanded text:
uenditionem commentus si‹t›, ut donaret: enimuero si, cum animum uendendi haberet, ex pretio ei remisit, uenditionem quidem ualere, remissionem autem hactenus non ualere, quatenus facta est loc
Abbreviated transcription (Latin):
atq iõ qm̃nis contͣctis npti¬
is titius cradid̾it donatõnem
uale. ¶Simanitus duos reos
Plane simicħ ꝓponas cito. icce¬
pcolatum ipe quid̃ lib̾abitur
mułr ũo manebit obligat.a.

Expanded text:
atque ideo quamuis contractis nuptiis Titius tradiderit, donationem ualere. Si maritus duos reos plane si mihi proponas Titio accepto latum, ipse quidem liberabitur, mulier uero manebit obligata.
Abbreviated transcription (Latin):
turcet̾i ñ ub̾antur samex lege
aquilia q alius p̾stitit aliuno
releuat. cũsĩt p̾ena. ¶Celsus
scribit. si alius morti fõ niln̾c
erit. prior̃c quid ñ tẽm q̃i occidit

Expanded text:
tur, ceteri non liberantur: nam ex lege Aquilia quod alius praestitit, alium non releuat, cum sit poena. Celsus scribit, si alius mortifero uulner‹erit, priorem quidem non teneri quasi occiderit,
Abbreviated transcription (Latin):
cus orone qm̃ in senatu recita¬
uit. facultatẽ ingrediendi de¬
dit. tam cesaris qm̃ senatorũ
et paganoꝵ p̃dia uolentib
fugitiuos inquirere. scrutari¬
q cubicula atq uestigia occu¬
itantiũ.

Expanded text:
cus oratione, qua‹m› in senatu recitauit, facultatem dedit ingrediendi tam Caesaris quam senatorum et paganorum praedia uolentibus fugitiuos inquirere scrutarique cubilia atque uestigia occultantium.
Abbreviated transcription (Latin):
fauia ꝓspex̾at. et senatus ꝯsu¬
itum modestinorsule fc̃m ut
fugitiuos inquirere uolẽtipo.
ta silitt̾is acceptis inqrentes
stationanos duos.adiuuare
de mquirendis fugitius. ⁊ ut
inuetos reddent. etut hii ap̃
quos delicescit᷑ piiantur.
si crimine contmgͣ antͣur. ¶U¬
nusquisq eoꝵ ꝗ fugitinũ ap¬
p̾hndit. inpublicũ deduc̾e d¬
et m̾ito. admonentur magr̃atꝰ
eos diligent̾ custodire ne ena¬
dant fugitiuũ iccipe: et si quis
erro sut fugitiui. aut appuone.
ex fugitiua natum ñ contin
guntur. qui magratib muni¬
cipalib traditi sunt. ur publi¬
ais nmistus diligent̾ custodi
re. ur ⁊ uincire ꝑmitũturt.am

Expanded text:
Fabia prospexerat et senatus consultum Modesto consule factum, ut fugitiuos inquirere uolentibus ta, si litteris acceptis inquirentestationarios dominum adiuuare debere inquirendis fugitiuis, et ut inuentos redderent, et ut hi, apud quos delitescant, puniantur, si crimine contingantur.Unusquisque eorum, qui fugitiuum adpraehendit, in publicum deducere debet.Et merito monentur magistratus eos diligenter custodire, ne euadant.Fugitiuum accipe et si quis erro sit. fugitiui autem appellatione ex fugitiua natum non contin intelleguntur qui magistratibus municipalibus traditi sunt uel publicis ministeriis.Diligens custodia etiam uincire permit
Abbreviated transcription (Latin):
Diuus pius repsit eum
q fugitunum uult requirere
in p̃diis alicuius posse. adux
p̾sidẽ lic̾cas ei daturũ et suca
res exegit apparitorẽ quo ut
ei ꝑmutatur ingr̃edi et ñiqui¬
rere. et penam eudem p̾sidem

Expanded text:
Diuus Pius rescripsit eum, qui fugitiuum uult requirere in praediis alienis, posse adire praesidem litteras ei daturum et, si ita res exegerit, apparitorem quoque, ut ei permittatur ingredi et inquirere, et poenam eundem praesid
Abbreviated transcription (Latin):
ip̾fectum nigilũ ui. ad p̾side
deducantun Eoꝵq noĩaa note.
et cuius seꝗs ẽx di t . t. id magi¬
stratus deferantur. ut facilius
agnosciir ꝑcipi fugitiui poss¬
int/ Noce auͣt u̾ro ⁊̃ cicatrices
contiñctur. Id̃ nuris ẽ si ħ̾ instr¬
iꝑtis publice. ur ĩ edes ꝓponat.

Expanded text:
fectum uigilum uel ad praesidem deducantur.Eorumque nomina et notae et cuius se quis esse dicat ad magistratus deferantur, ut facilius adgnosci et percipi fugitiui possint notae autem uerbo etiam cicatrices continentur: idem iuris est, si haec in scriptis publice uel in aedes proponas.
Abbreviated transcription (Latin):
mo peunt ñ utendo s itasiui¬
cinus simullib̾tatem usucap¬
iat usuti si edes tue edib meis
suiant neaitius collantur ne

Expanded text:
o pereunt non utendo, sed ita, si uicinus simul libertatem usucapiat. ueluti si aedes tua‹e› aedibus meis seruiant, ne altius tollantur, ne
Abbreviated transcription (Latin):
pͥdiorum uiratalia sunt. altius
tollendi et offitiendi luminib
uiciniaut ñ extollendi. It̃ stillici¬
dium adũtendi intectum urare¬
am uiciniaut nõ adũtendi. Item
ĩmittendi tignam panetem ui¬
cini et deniq probibendi. proti¬
ta id acquisitum uideturutui
Tumaut fuitus imponitur
ue luminib officiatur. s max¬
ie a dempti uidemurne ius
nr̃orum edifitiorum

Expanded text:
aediorum iura talia sunt: altius tollendi et officiendi ‹lu›minibus uicini aut non extollendi: item stillicidium auertendi in tectum uel aream uicini aut non auertendi: item immittendi tigna in parietem uicini et denique proiciendi proteta id adquisitum uidetur, ut cum autem servitus imponitur, ne luminibus officiatur, hoc maxime adepti videmur, ne iutrorum aedificiorum
Abbreviated transcription (Latin):
Ripsꝰ. Simharenã fugitiuu
ẽuus sese dedit. nec isto quid̃
piculo discriminis uite quie
dãtum sibi rogat pocestatẽ
domini euitare potit Namdi¬
uus pius repsit onno eos to¬
minis sus redce siuea pu¬
gnaͣm. ad bestias siue post pu¬
gnam qm int̾dum aut pecu¬
nia int̾uersa aut misso aliqͦ
inquisicom ux iustitiam mni¬
madu̾sionis. in harenam sc̃.

Expanded text:
in harenam fugitiuus seruus se dederit, ne isto quidem periculo, discriminis uitae tantum, sibi irrogato potestatem domini euitare poterit: nam diuus Pius rescripsit omnimodo eos dominis suis reddere siue ante pugnam ad bestias siue post pugnam, quoniam interdum aut pecunia interuersa aut commisso aliquo inquisitionem uel iustitiam animaduersionis in harenam se dare
Abbreviated transcription (Latin):
SSi rapinam fecint int̾ secol¬
iusores: ini uõrum raptorum
ñ denegabitur actõ/ suscepto¬
res enim dumitaxat ꝓhibuit
uindicani. n etiam collsores
qm̃uis et hii indigni uideat᷑.
Itẽ notandum est ꝙ suscepto
domi. et ẽõ tpr quomalea lu¬
debatur lici tusorñ filit quic
quid eorum fecitumpimefit.

Expanded text:
 fecerint inter se collusores, ui bonorum raptorum non denegabitur actio: suscept‹o›rem enim dumtaxat prohibuit uindicari, non et collusores, quamuis et hi indigni uideantur. Item notandum, quod susceptordomi et eo tempore quo alea ludebatur, licet lusor non fuerit qui quid eorum fecerit, impune fit.
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃ iudicem pot̃ impetre non
enim int̾diciturtesti̾ factĩo.
Hoc plane et eis imputan pot᷑.
curenim hrdem ñ scripẜit po¬
cuit enim scriptus ħr̃s in possõ¬
nem mitti ex clausula deuẽtre
et eum qui post test̾m matriᷤᷤ
fc̃m. ex secto uentre extͣccus ẽ:
posse quendico. ¶Siquis ex
hĩs ꝑsõĩs que ad successionẽ
ab intestato ñ admittutur.
de moffit̾oso eg̾it nemo enĩ
cum repellit. et ca̾u optinu̾it.
ñ ei prosit uictoria. s ex hii
qui hñt ab intestato sũccessi¬
onem/nam intestatũ pr̃em
famil. facit. ¶Siquis insti¬
tuta accusatone inoffitiosi
decesẜit ad an hrdem suum
nificatur. si post agnitã bõꝵ
possõm decesẜit. ẽe successionẽ
accus at̃onis. et si ñ sit pecita
trou̾sia. uł p̾parata. uł si cũ
uenit admouendam inoffi¬
tõsi querelam decessit puto
quis uideatur. et possit tran¬
smitt̾e accõm uideamus et
ponamus eumi inpotestate
tuisse. ut n bõrum possessio
ei necca. et adicio hrdiͣtatis

Expanded text:
re: non enim interdicitur testamenti factione. hoc plane ei imputare potest, cur cum heredem non scripserit: potuit enim scriptus heres in possessionem mitti ex clausula de uentreet eum, qui post testamentum matris factum exsecto uentre extractus est, posse queri dico.Si quis ex his personis, quae ad successionem ab intestato non admittuntur, de inofficioso egerit nemo enim eum repellit et casu optinuerit, non ei prosit victoria, sed his qui habent ab intestato successionem: nam intestatum patrem familias facit. Si quis instituta accusatione inofficiosi decesserit, an ad heredem suum nificatur, si post adgnitam bonorum possessionem decesserit, esse successionem accusationis. et si non sit petita controuersia uel praeparata, uel si cum uenit ad mouendam inofficiosi querellam decessit, putoquis uideatur, ut possit transmittere actionem, videamus. et ponamus in potestate fuisse eum, ut neque bonorum possessio ei necessaria et aditio hereditatis
Abbreviated transcription (Latin):
donare ñ potĩt s eas ꝑsonas re¬
cipiet qͣs et nsurarus ad hrdẽ
tñ nec ip̃a tnͣsit nec ñ utendo ⁊¬
mittitur nec capitis diminu¬
sus sit uitendum. et pap̾ł.uii
sit illi domus ususfructus hĩ¬
tandicã utrum hĩtatõm solã
anu̾o et usumfructũ hat nidẽ¬
dum et priscus et ner̃. putant
soiam hĩtatõm legatam ꝙ est
u̾m. ¶Plane si dixiss testator
quin ualeret. ¶Utrum auter
nnius annisit habitat̾o. inusq
rutilius donec uiuat nitatõm
fundi sitrelictus minus utiq
eẽ qm̃ fructus longe lateq ne¬
modubitat s quidm eacausa¬
sit. uidendum et lab̾o ait ħitare
eum infundo posse dñm̃q ꝓ¬
hiturum illo uenire. s colonu
n ꝓhibiturum. nec familiam
.s. eam que agr colendi caulic
sit. Set̾um siurbanam fami¬
lam̃ illomittat. q̃ rõne ip̃e pro¬
hibetur. et familiam ꝓhñdam
euisdem ronis est. ¶ It̾labo. uit
et cela uinana et olemaulu

Expanded text:
donare non poterit, sed eas personas recipiet, quas et usuarius: ad heredem tamen nec ipsa transit nec non utendo amittitur nec capitis deminusus sit, videndum: et Papinianussit: "illi domus usus fructus habitandi causa", utrum habitationem solam an vero et usum fructum habeat, videndum. et Proculus et Neratius putant solam habitationem legatam, quod est verum. plane si dixisset testator quin ualeret. Utrum autem unius anni sit habitatio an usque Rutilius donec uiuat, habitatifundi sit relictus, minus utique esse quam fructum longeque nemo dubitat. sed quid sit, uidendum. et Labeo ait habitare eum in fundo posse dominumque prohibiturum illo uenire: sed colonum non prohibiturum nec familiam, scilicet eam, quae agri colendi causa illic sit: ceterum si urbanam familiam illo mittat, qua ratione ipse prohibetur, et familiam prohibendam eiusdem rationis est. idem Labeo ait et cella uinaria et olea
Abbreviated transcription (Latin):
side dati. solent etiam in tp̃t
successoꝵ e̾ius dͣurare. et cõ¬
gi pronũtiare eas ꝙ sñias ẜ¬
uari. in eũdemsensũ etiam.
sceuola .R.

Expanded text:
side dati solent etiam in tempus successorum eius durare et cogi pronuntiare easque sententias seruari. in eundem sensum etiam Scaeuola r
Abbreviated transcription (Latin):
culo suo crede dicat bñ c̾redis.
arbitror locum eẽ mandato.
et mandati eũ ten̾i. Si post
Diane si expectares ne urg̾es
debitore ad solutõm mãdau̾o
tibi ut ei des int̾uauũ ꝑicło¬

Expanded text:
culo meo crede', dicat, 'bene credis': arbitror locum esse mandato et mandati eum teneri. Si posti, ut exspectares nec urgueres debitorem ad solutionem, mandauero tibi, ut ei des interuallum, periculo
Abbreviated transcription (Latin):
tatem mutaũ̾o. in sit mand¬
igendam. dem̃ probusti exac¬
tamq recepisti debitor lib̾abrͣ
Id̾ mͣrcelł scribit. siut postm
mortem sibi monum̃tumfi¬
eret ꝗs mandauit hr̃s er po¬
tit mandati ãge̾. Iũ uo qui
mandatum suscepit si sua pe¬
cuma fecit: puto agẽ mãtati.
siñ ita ei mandatuẽ ut snape¬
cuma fãc̾et monum̃tu pot̾it
enimage̾ et cũ eo ꝗmadanit.
ut sibi peci̾am daretad faci

Expanded text:
tatem mutauero, an sit mandigendam, deinde prohibuisti, exactamque recepisti, debitor liberabitur. Idem Marcellus scribit, si, ut post mortem sibi monumentum fieret, quis mandauit, heres eius poterit mandati agere. illum uero qui mandatum suscepit, si sua pecunia fecit, puto agere mandati, si non ita ei mandatum est, ut sua pecunia faceret monumentum. potuit enim agere etiam cum eo qui mandauit, ut sibi pecuniam daret ad faci
Abbreviated transcription (Latin):
s principẽs int̾uenire et rẽdu¬
c̾e nuncadadministratõm ꝙ
ꝓperam ẽẽt apͥtore extusatus.¬
Scient̃ ẽ. aũt. n passim inmo¬
rib subuenin s cã cognita. si
etur qui sobric rẽsuam ad¬
ministrans occasione damp
mñincosulte. accidẽtis s fato
uelit restitui. nec enim eue̾t
dampni restitutõm indulge
decesit. ñ deb̾e eum restitui n
p̾rditas iapsasit puta predia
fu̾unt que chasinate pierunt
insule exuste sunt. ẜui fug̾unt

Expanded text:
 principes interuenire et reducere hunc ad administrationem, qui perperam esset a praetore excusatus.Sciendum est autem non passim minoribus subueniri, sed causa cognita, si etur, qui sobrie rem suam administrans occasione damni non inconsulte accidentis, sed fato uelit restitui: nec enim euentus damni restitutionem indulget, decesserit, non debere eum restitui: neque hereditas lapsa sit puta praedia fuerunt quae chasmate perierunt, insulae exustae sunt, serui fugerunt
Abbreviated transcription (Latin):
creditorib. et emancipat. adi¬
it hr̃ditatẽ et dicit dol mali
eũ posse uti exceptone Idẽ pro¬
bat. et si fulius uiuo pr̃e cum
creditorib pr̃nis pactus sit.
excepto ñ est respuẽda. ¶ Ho¬
die tñuta demum pactõ hunis¬
ꝯtentisint si u̾o dissentiant.
decreto suo sequatur mraioris

Expanded text:
cipatus adiit hereditatem: et dicit doli eum posse uti exceptione. idem probat, et si filius vivo patre cum creditoribus paternis pactus sit: exceptio non est respuenda. Hodie tamen ita demum pactio huitenti sint: si uero dissentiant, ae sunt, qui decreto suo sequetur maioris
Abbreviated transcription (Latin):
ab mito sicaccepisse ut in rem
si mutuam peciũam acceptã
pr̃i ĩ ꝓprium debitum soluit.
et iõsi prignorauit. adhuc se.¬
natus ꝯsu̾lto locus erit. Q
dicitur in eo qui stridioꝵ cã
absens mutuam peciuamac
ꝓbabilẽ mod̾ in mutuãdo pe¬
cunam ñ excessit. c̾te ad eam
qñtitatem qm̃ p̃r solebat sub¬
ministrarqsi filius fam. ac¬
ceꝑit mutuam peciũamut
eum lib̾aret qui sipetet excep¬
cõnẽ ñ submouebitur senat
consulci cessabit excepto hic
amplius cessabit si pr solu̾e

Expanded text:
o sic accepisse, ut in rem si mutuam pecuniam acceptam patri in proprium debitum soluit et ideo, si pater ignorauit, adhuc senatus consulto locus erit. Quod dicitur in eo, qui studiorum causa absens mutuum acceperat, probabilem modum in mutua non excessit, certe eam quantitatem, quam pater solebat subministrare. Si filius accepit mutuam pecuniam, ut eum liberaret, qui, si peteret, exceptione non summoveretur, senatus consulti cessabit exceptio. Hoc amplius cessabit se
Abbreviated transcription (Latin):
Rademc̃a retro duci pot̃ stillici¬
dum ꝙr in nr̃o magis ĩcipiet
cad̾e ꝓduci. ñ pot̾. ne.alio loco ca¬
dat stillicioium qm̃ in quo po¬
ita ẜuitus est lemus fac̾e poti¬
it edificat. usq ad eum iocum
ꝑduc̃c edifitiu pot̾. uñ stil¬
icidium cadit. S si ĩ edifito¬

Expanded text:
eadem causa retro duci potest stillicidium, quia in nostro magis incipiet cadere, produci non potest, ne alio loco cadat stillicidium, quam in quo posita seruitus est: lenius facere poteriit, aedificat, usque ad eum locum perducere aedificium potest, unde stillicidium cadit: sed et si in aedifi
Abbreviated transcription (Latin):
quodam possido.¶ Si domo
mea altioratea tua eet. tuq mi¬
chi ꝑ areamtuam in domũ meã
ire agẽ ꝯcessisti.ns expłano adit:
ad domini meam ꝑaream tuã
nuammeam uire face̾ possum d̾
ne quid aliud ultͣ qm ꝙ necesse
eẽt itm̾is causa demoliar. ¶Si
sublatum sit edifitium ex quo
stillicidium cadit ut in eadem
spẽ et qͣlitate reponatur. utilitas
exigit ut iõ mnͣtelligatur. Nam
alioꝗnsi quid snctius in t̾prete¬
tur. aliud estꝰ łr seqsiti loco põĩt᷑
et ĩo sublato edifito ususfructꝰ
mt̾iit. qm̃uis area pͤars sit edi¬
ficii.¶ Seruitus stillicroni si im¬
poĩta ut ñ lic dñõ suientis arec
ibi edificare. ubicassitare cepiss
stilicidium. ¶ Si. a̾a ex regula
cassit᷑auit stiuicidium. postea ex
stabłato uł ex alaaliqua mat̾ia
cassit᷑art n potest.¶ Etͣuiciom
qͣuoquomodo acquintu sit. utiꝰ
colli potest. leuior.n. eo fc̃o sit ẜ¬
nitus esi quid ex aito cadat. le¬
uius et int̾cium di̾rectũ nec ꝑ¬

Expanded text:
quodam possideo. Si domo mea altior area tua esset tuque mihi per aream tuam in domum meam ire agere cessisti nec ex plano aditus ad domum meam per aream tuam nuam meam iure facere possum, dum ne quid ultra quam quod necesse esset itineris causa demoliar. Si sublatum sit aedificium, ex quo stillicidium cadit, ut eadem specie et qualitate reponatur, utilitas exigit, ut idem intellegatur: nam alioquin si quid strictius interpretetur, aliud est quod sequenti loco ponitur: et ideo sublato aedificio usus fructus interit, quamuis area pars est aedificii. Si seruitus stillicidii imposita sit, non licet domino seruientis areae ibi aedificare, ubi cassitare coepisset stillicidium. Si antea ex tegula cassitauerit stillicidium, postea ex tabulato uel ex alia materia cassitare non potest. Stillicidium quoquo modo adquisitum sit, altius tolli potest: leuior enim fit eo facto seruitus, cum quod ex alto, cadet lenius et interdum direptum nec p
Abbreviated transcription (Latin):
ñ posse eam nuptus intra le¬
gitimum tempus colocari
p̾corñ. ad idipẽ se retulit quo
nirelug̾e̾tur. qui sol elugeri
eam que intͣ legitimm tẽp
partum edid̾it putat statim
posse nuptiis se collocare qd̃
nec qui man sibi inculerunt
ñ cedio uite s mala ꝯsciẽntia
riti nptiis se coubcauit. infa¬
mia notabituinotabitur q̃
qui eam duxit s ñ sciens. igno¬
rantia excusatur. ñ mr̃ s facti.
Excusatur ꝗ uissu eius ĩciuꝰ¬
um habu̾it ittputa mũtio

Expanded text:
ortet, non posse eam nuptum intra legitimum tempus collocari: praetor enim ad id tempus se rettulit, quo uir elugeretur: qui solet elugeri eam, quae intra legitimum tempus partum edide‹rit›, putat statim posse nuptiis se collocare: quod nec qui manus sibi intulerunt non taedio uitae, sed mala conscientiariti nuptum se collocauerit, infamia no‹ta›bitur.Notatur etiam 'qui eam duxit', sed si sciens: ignorantia enim excusatur non iuris, sed facti. excusatur qui iussu eius, ium habueri‹t›? ut puta initio
Abbreviated transcription (Latin):
reb¶ Eadem sunt et si duobus
res legata sit. Nam et hos con¬
iunxit ad societtẽ ñꝯsensus
s res. ¶Sunc̾to hoĩe legato ⁊
postea defuncto legatario. iliqͦ
ex hrdib iegatarii nꝯ sentien

Expanded text:
rebus. eadem sunt, si duobus res legata sit: nam et hos coniunxit ad societatem non consensus, sed res.Si incerto homine legato et postea defuncto legatario aliquis ex heredibus legatari
Abbreviated transcription (Latin):
uidito. ⁊ cobrdib ꝑtes recipe
poc̾it. ¶d obeuatur in pigno¬
rib luendis. Nam nisi umniusũ
ꝙ debetur offeratur. iure ꝑign
estimatom optułit. cumsꝰ expe¬
diret. id propte ħ iudito seq̃t᷑¬

Expanded text:
icio a coheredibus partes recipere poterit.Idem obseruatur in pignoribus luendis: nam nisi uniuersum quod debetur offeratur, iure pignuaestimationem optulerit, cum hoc expediret, id pro parte hoc iudicio
Abbreviated transcription (Latin):
itandam ꝑtem suam solu̾e si¬
ne ñdum soluta ẽ pecĩa nec di¬
es uenit. ꝓspitiend̃ ẽ ꝑ caucõm
ut deindempnitate caneat is¬
ꝑ quẽ fc̃m fu̾nit. ne om̃is peciña
solu̾etur. autut caueat se eiꝗso

Expanded text:
itandam partem suam soluere, siue non‹d›um soluta est pecunia nec dies uenit, prospiciendum est per cautionem, ut de indemnitate caueat per quem factum fuerit, ne omnis pecunia solueretur, aut ut caueat se ei qui
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Pt ita fi et pignoris datioy¬
potbce ue: ut si intͣ c̾tum tẽpus
n̾ sit soluta peciũaiure emptoris
possideat rem iustop̾cio tunc
Hoc enim cau udetur quoda¬
mo conditõnał eẽ uenditio.
St ita diuus scũ et ant̾ rescr

Expanded text:
t ita fieri pignoris datio hypothecaeue, ut, si intra certum tempus non sit soluta pecunia, iure emptoris possideat rem iusto pretio tunc hoc enim casu uidetur quodammodo condicionalis esse uenditio. et ita diuus Seuerus et Antoninus r
Abbreviated transcription (Latin):
dia ita teiiui. ñt manifestus
infure manifesto tractare de
condconeita ꝓponit. furem
cep̾hẽlum aut ocͣcͣioisseaut
fregisse. aut effudisse io ꝙ int̾¬
cepat. ¶Ei quo qui n bonoꝵ
raptoꝵ tenetinz diciposse uir¬
condcõm locus erit. don ec dñi
fc̃o. dñm eius rei. Ieo recedat

Expanded text:
ci. ita demum autem manifestus in fure manifesto tractare de condictione, ita proponit furem deprehensum aut occidisse aut fregisse aut effudisse id quod interceperat. Ei quoque, qui vi bonorum raptorum tenetur, condici posse Iioni locus erit, donec domini facto dominium eius rei ab eo recedat: