comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lus curabat abstergere: cum dicebat ad¬
corinthios. Temptatio uos ñ apprchendat
nisi humana. acsi aꝑte diceret. humanũ
tamine: ⁊ inoꝑatione suꝑari. Inpetiginẽ
quoq hab incorꝑe quisꝗ auaritia uasta¬
tur inmente. q̃ siin paruis ñ cõpescitur.
nimirum sine mensura dilatatur. In pe¬
tigo uõ sine dolore corpus occupat: ⁊ ab¬
sq: occupati tedio excrescens: m̃bror de¬
corem fedat. quia ⁊ auaritia capti animũ
dum quasi delectat: ex ulcerat. dum adi¬
piscenda q̃q negotia cogitationis obicit:
adinimicitias accendat. ⁊ dolorem inuul¬
nere ñ facit. quia extuanti aĩo exculpa: h¬
abundantiam ꝓmittit. s decor m̃bror
ꝑditur: ꝗa aliarum quoq uirtutũ ꝑhac̃
pulctudo deprauatur.⁊ quasi totũ corpus
paulo attestante ꝗait adtimotheum. Ra¬
dix oĩum maloꝵ est cupiditas. ponderosuᷤ
uõ ẽ: qui turpitudinem ñ exercet opere.
si tñ ab hac cogitatione continua: siñ mo¬
deraramne grauatur inmente. qui neq̃qͣ

Expanded text:
lus curabat abstergere, cum dicebat: Tentatio vos non apprehendat, nisi humana, ac si aperte diceret: Humanum tamine in operatione superari. § 9. Impetiginem quoque habet in corpore quisquis avaritia vastatur in mente, quae si in parvis non compescitur, nimirum sine mensura dilatatur. Impetigo quippe sine dolore corpus occupat, et absque occupati taedio excrescens membrorum decorem foedat, quia et avaritia captivam animam, dum quasi delectat, exulcerat, dum adipiscenda quaeque cogitationi objicit, ad inimicitias accendit, et dolorem in vulnere non facit, quia aestuanti animo ex culpa abundantiam promittit. Sed decor membrorum perditur, quia aliarum quoque virtutum per hanc pulchritudo depravatur, et quasi totum corpus Paulo attestante qui ait: Radix omnium malorum est cupiditas . Ponderosus vero est, qui turpitudinem non exercet opere, sed tamen ab hac cogitatione continua sine moderamine gravatur in mente; qui nequaquam
Abbreviated transcription (Latin):
Inscabie ⁊ enimmferuor uiscerum adcu¬
tem trahitur. ꝑquam recte luxuria de¬
signatur. ꝗa si cordis temptatio. usq ad
oꝑationem prosilit: nimirum feruor in
iam corpus sautiat. ꝗa dum incogitatiõe
uoluptas ñ reprimitur. ⁊̃ inactione do¬
minatur:. Quasi enĩ cutis pruriginem paiu

Expanded text:
In scabie etenim fervor viscerum ad cutem trahitur, per quam recte luxuria designatur. Quia si cordis temptatio usque ad operationem prosilit, nimirum fervor int et foras jam corpus sauciat, quia dum in cogitatione voluptas non reprimitur, etiam in actione dominatur. Quasi enim cutis pruriginem Pau
Abbreviated transcription (Latin):
extraneos.Axp̃iana religione adfidem
cupiunt rectam adducere blandim̃tis
gellat procul aduersitas. nam quicumq
aliter agunt: ⁊ eos subhoc uelamine a
consucta ritus sui uolunt cultura remos¬
uere: suas illic magis quam deiꝓbant᷑ ca¬
usas attendere. Iudei siquidẽ neapolim
habitantes: questi sunt nobis asserente
quod quidam eos aquibusdã feriarũ sua¬
tum sollem nitatib: inrationabilit̃ ni¬
tantur arcere. ne illis sit licitum: festiui
sus fuerint uetiti. ad fidei illis conuersa¬
tionem nichil proficit: aut cur iudeis.
qualiter cerimomias suas colere debeat̃
Iregulas ponimus: si ꝑhoc eos luctari
nos uelint: ñ fugere. ut eos excors codi¬
cib ostendentes que dicimus. ad signũ
matris eccłe deo possimus adiuuant᷑e cõ¬
uertere. Itaq fraternitas tua eos monitiᷤ
tendum accedat. ⁊ desius iltos sollempni¬
tatibus. inquietari denuo ñ ꝑmittat. sed
om̃s festiuitates. feriasq suas: q̃ sicut acte¬
nus tam ip̃i quam parentes cors. ꝑ longa¬

Expanded text:
extraneos a Christiana religione ad fidem cupiunt rectam adducere, blandimentierat provocare, pellat procul adversitas. Nam quicunque aliter agunt, et eos sub hoc velamine a consueta ritus sui volunt cultura suspendere, suas illi magis quam Dei causas probantur attendere. Judaei siquidem Neapolim habitantes questi nobis sunt, asserentes quod quidam eos a quibusdam feriarum suarum solemnibus irrationabiliter nitantur arcere, ne illis sit licitum festivitasum fuerint vetiti, ad fidem illis et conversionem nihil proficit? Aut cur Judaeis qualiter caerimonias suas colere debeant, regulas ponimus, si per hoc eos lucrari nos velint, non fugere, ut eis ex eorum Codicibus ostendentes quae dicimus, ad sinum matris Ecclesiae Deo possimus adjuvante convertere. Itaque fraternitas tua eos monitis tendum accendat, et de suis illos solemnitatibus inquietari denuo non permittat; sed omnes festivitates feriasque suas, sicut hactenus, tam ipsi quam parentes eorum, per longa
Abbreviated transcription (Latin):
on oportet ministros attaris.ut quo¬
libi ełicos: aut etiam laicos xp̃ianas: ex
simbolis quȩ uulgus comissalia appel¬
lat: conuiuia celebrare. Item exc̃. tol¬
ietano.iii.Sacrarum scripturarũ lec¬
tio: sacerdotalib cominins semꝑ am¬
roreuerentia dei ⁊ sacerdotũ : misceant:¬
id umuersa constituit synodus: ut ꝗa
solent crebro mensis otiose fabule in¬
t̃poni: in omni sacerdotali conuiuio
lectio diuinarũ scripturars misceatur
ꝑhoc enĩ ⁊ anime edificantur adbor̃.
⁊ fabule ñ necessarie prohibentur:
nec conuiuia facere.nec ante horã
diei tertiam clericis comedere licet:¬

Expanded text:
on oportet ministros altaris vel quoslibet clericos, aut etiam laicos Christianos ex symbolis, quae vulgus comessalia appellat, convivia celebrare. C. XI. Sacrarum scripturarum lectio sacerdotalibPro reverentia Dei et sacerdotum id universa sancta constituit synodus, ut quia solent crebro mensis otiosae fabulae interponi in omni sacerdotali convivio lectio divinarum Scripturarum misceatur. Per hoc enim et animae aedificantur ad bonum, et fabulae non necessariae prohibentur. nec convivia facere, nec ante horam dici tertiam, clericis comedere licet
Abbreviated transcription (Latin):
ultro ⁊ crimine suo ꝑierit: ⁊ peniten¬
tiam agere: atq ad eccłam redire no¬
luerit: nos indie iuidicu inculpatos
futuros credimus: ꝗeors consulimu̾
sanitati. illos solos inpenis remansu¬
ros: ꝗ noluerint consilu nr̃i salubrita¬
te sanari. nec remouere nos debent cõ¬
ñ sedeat in eccła. qui uesꝑe erat incͥco
hodie ñ ministret altario. qui dudũ
fuerat fautor ystrionum: hodie ñ
sit consecrator uirginum. causa autẽ
elatus insuꝑbiam: tanquã religio xͥa¬
na plurimũ eoegeret. incidat inru¬
inam diaboli. Momentancus namq
sacerdos nescit humilitatẽ modos ꝑ¬
uit.Inarrogantia q̃ est ruma diabo¬
li inciduntꝰ: quipuncto hore. nec dũ
discipłi. funt magistri. Et sicut in¬
nocentius agit. Miscrumẽ. eum ficri
magistrum ꝗ necdum didic̃ eẽ disciplꝰ.

Expanded text:
ultro et crimine suo perierit, et poenitentiam agere atque ad ecclesiam redire noluerit nos in die judicii inculpatos futuros credimus, qui consulimus sanitati; illos solos in poenis remansuros, qui noluerint consilii nostri salubritate sanari. Nec movere nos debent connon sedeat in ecclesia, qui vespere erat in circo, hodie non ministret altario, qui dudum fuerat fautor histrionum, hodie non sit conservator virginum. Causa autem elatus in superbiam, tanquam religio Christiana plurimum eo egeret, incidat in ruinam diaboli. Momentaneus namque sacerdos nescit habere humilitatem, ovit. In arrogantiam quae est ruina diaboli incidunt, qui puncto horae necdum discipuli fiunt magistri, et sicut Innocentius ait, miserum est, eum fieri magistrum, qui necdum didicit esse discipulus.
Abbreviated transcription (Latin):
S
diuitus. atq honoribus: tollerant ⁊ea
rum rerum se ꝑabstinentiam cruciant
ita adipiscendas festinant. Suꝑna a¬
utem laboriose q̃rere tantomag̃ dissimi¬
lant. quantomagea retribui tardius po¬
tint. huitaq quasi aliarum arborũ mo¬
re. deorsum uasti sunt. sursum angusti
ꝗ fortes sunt in inferiora subsistunt
s ad suꝑiora deficiunt. at cẽ exequalita¬
te palmarum: designatum ꝓficiens ui¬
ta iustors. qui nequaquãs̃ intrenis desi¬
derus fortes: ⁊ incelestil debiles. s lõ

Expanded text:
s divitiis atque honoribus tolerant, et earum rerum se abstinentia cruciant, ad quas adipiscendas festinant; superna autem laboriose quaerere tanto magis dissimulant, quanto ea retribui tardius putant. § 1. Hi itaque quasi aliarum arborum more deorsum vasti sunt, sursum angusti, quia fortes in inferiora subsistunt, sed ad superiora deficiunt. At contra ex qualitate palmarum designatur proficiens vita justorum, qui nequaquam sunt in terrenis studiis fortes et in coelestibus debiles, s
Abbreviated transcription (Latin):
ut si huic iudicio aptus extiterit: urã
ineum adiuuante domino. desidia
gradetur clicus: qui usuras accipe
implicari errore. nec cupiitate uio¬
sicut nullo implicari errore. ita nulla
oportet cupiditate uiolari dicente scã
scriptura. post concupiscentias tuas.
Neas. Mens ⁊̃ potentie auida: nec ab¬
stinere nouit auetitis: nec gaudere
concessis: nec pietati adhibere c̃cessũ.
temgg̃. Quicupiditatem ase ñ ab¬
sciditꝰ bonors auctoritatimherereñ
onorum auctori inherere aliter uab¬
ñualemus : nisi cupiditatem a nobis
q̃ oĩummalorum radix est abscidam.¬

Expanded text:
ut si huic judicio aptus exstiterit, vestra ut si huic judicio aptus exstiterit, vestra in eo, adjuvante Domino, desideria gradatur clericus, qui usuras acciperimplicari errore, nec cupiditate vsicut nullo errore implicari, ita nulla oportet cupiditate violari, dicente sancta scriptura. Post concupiscentias tuas non eas. Mens enim potentiae avida nec abstinere novit a vetitis, nec gaudere concessis, nec pietati adhibere consensum. C. VII. Qui cupiditatem a se non abscindit, bonorum auctori inhaerere onorum auctori haerere aliter non valemus, nisi cupiditatem a nobis, quae omnium malorum radix est, abscinda
Abbreviated transcription (Latin):
ut desinat. aut certe deponatur. Item
siue cłicus. suie subiectus regule deici
ti: auaritiam.⁊ turpia lucra sectantur:
obliniq diuine seripture dicentis. Q
pecuniam scił ñdedit adusuram. mu¬
tuum dantes centesmas exigunt: iu¬
stecensuit scã ⁊ magna synodus: ut sics
aut emologia. idest sexcupla exigen.
aut aliquod tale prorsus excogitãs
turpis lucri grã: eiciatur aclero. ⁊ ali¬
enus existat aregula. ¶ Hinc etiam g̃¬

Expanded text:
ut desinat, aut certe deponatur . ut desinat, aut certe deponatur . sive clericus, sive subjectus regulae dejicti avaritiam et turpia lucra sectantur, oblitique divinae scripturae, dicentis: Qui pecuniam suam non dedit ad usuram, mutuum dantes centesimas exigunt: juste censuit sancta et magna synodus, ut, si qaut hemiolia, id est sescupla exigens, vel aliquid tale prorsus excogitans turpis lucri gratia, dejiciatur a clero et alienus exsistat a regula. Hinc etiam Gr
Abbreviated transcription (Latin):
epõ: qui fratrib ñapprobanda obiciũt.
uerint uitium: recipiat eos ad coĩonem
non adclerum. Item exeod̾. Remoue¬
atur ahofficio: clicus maledicus. scur
cerdotib cogatur ad postulandam ueni¬
am. Si noluerit: degradetur: nec unquã
culatorem ab officio retrahendum.
nec iniudicio est. non promoueatur.
nec usurarios. uel iniuriarum suarum
exigere clericis minime licet.
Usacerdotali ordine constitutis. uł usu¬
tas: uł lucta: que sexcupla dicuntur
acciꝑe. Item. leo. pp̃. Nec suo noĩe n
nec alieno: clericus fenerator exstat.
decens eñest crimen suum commodis a¬
lienis impendere. et exercere. fenus a¬
utem hoc solum aspicere:⁊ exercere debe¬
mus: ut quod hoc miscricordit̃ tͥbuimꝰ.
mansura triliuit recipere ualeamus.
ri prohibentur: iñ est quod usuram ex̃¬
centes: cupiditan deseruire ꝓbantur.
Cupidi autem. ab apło ordinari ꝓhibent᷑
quia tales facile Aiusto deuiarent. Unde

Expanded text:
r ab episcopo, qui fratribus non probanda objiciunt.r ab episcopo, qui fratribus non probanda objiciunt.verint vitium, recipiat eos ad communionem, non ad clerum. C. V. Removeatur ab officio clericus maledicus; scurrcerdotibus cogatur ad postulandam veniam. Si noluerit, degradetur, nec unquam culatorem ab officio retrahendum cnec in vitio est, non promoveatur. ec usurarios, nec injuriarum suarum exigere clericis minime licet. sacerdotali ordine constitutis vel usuras, vel lucra, quae sescupla dicuntur, accipere. C. X. Nec suo nomine, nec alieno clericus foenerator exsistat. t, quia indecens est crimen suum commodis alienis impendere . Item utem hoc solum aspicere et exercere debemus, ut quod hic misericorditer tribuimumansura tribuit, recipere valeamus. ri prohibentur, inde est, quod usuram exercentes cupiditati deservire probantur; cupidi autem ab Apostolo ordinari prohibentur, quia tales facile a justo deviarent. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
pectore mĩam cum seueritate socatã.
N ideamus amantem pie. ⁊ districte seui¬
endem. certe cum ifrłiticus ppłs ante dĩ
oculos. pene inueniabilem contrariꝰse
offensim: ita ut eius rector audis. De¬
scende. peccauit ppłs tuus. ac siei diumã
me ut irascatur furor meus cont̾ eas
et deleameos. faciamq te ingentẽma¬
gnam. Iue semen ⁊ iterũ ppło cui pre¬
e̾rat: obicere se adimpetum denea¬
scertis opponens. ait aut drmnte eis
hanc noram. aut siñ facis. dele me dẽ
uoro tuo inquem scripsisti. pensemꝰ
ergo quib uiscerib eundem ꝓpłm
amauit. ꝓcuius uita delibro uite a
delere se petut. s tniste qui tanto eiꝰ
połi amore constringitur contraeuus
cupas: pensemus quanto gelo recti¬
titudinis accendatur. Mox eñ ut cul¬

Expanded text:
pectore misericordiam cum severitate sociatam. pectore misericordiam cum severitate sociatam. Videamus amantem pie et districte saevientem. § 1. Certe quum Israeliticus populus ante Dei oculos paene inveniabilem contraxisset offensam, ita ut ejus rector audiret: Descende, peccavit populus tuus, ac si ei divina me, ut irascatur juror meus contra eos, et deleam eos, faciamque te in gentem magnam; ille semel et iterum pro populo cui praeerat 642 obicem se ad impetum Dei irascentis opponens, ait: Aut dimitte eis hanc noxam; aut si non facis, dele me de libro tuo quem scripsisti . Pensemus ergo quibus visceribus eumdem populum amavit, pro cujus vita de libro vitae deleri se petiit. Sed tamen iste, qui tanto ejus populi amore constringitur, contra ejus culpas pensemus quanto zelo rectitudinis accendatur. Mox enim ut
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ pie seiiens disciplina. hinc est quod semi¬
uiiiiiiuis uulnerib qui asamaritanom
stabulum ductus ẽ. ⁊ uinum adhihetur.
noleum ⁊puinum mordeantur uuinera.
polcum foueantur. quatinus unusquisq
quisanandus uulncrib precst. inumno
morsum distinctionis adhibeant. in qeo
molluiem pietatis. pumum mundantur
scenda est ergo lenitas cum scuitate. faci
ciendum ẽ quoidam ex utroq tẽꝑam̃tũ.
ut neꝙ multa aspitate exulcerentur sub
diti: neq nimia benignitate soluant᷑. M
cat inquacum tabulis uirga simł. ⁊ man¬
ponirectoris pectore: si est uirga distric¬
tioni: sit ⁊ manna dulcedinis. hincnde¬
cd ait uirga tua⁊ baculus tuus ipame
consolata s. U irga enĩ ꝑcutimur baculo¬
q: susfentamur. Siergo est districtio iusti
tie q̃ ferut. sit ⁊ consolatio baculi q̃ sub¬
stentet. sit naq amor s ñemolliens. sit
uirgor si ñ exaspans. sit celuc. fin ĩmo
date̾ seuiens. sit pictas: s nomplus quã
expediat parcens. Intueri deb in morsi

Expanded text:
 pie corrigens disciplina. Hinc est quod semivivi illius vulneribus, qui a Samaritano in stabulum ductus est, et vinum adhibetur et oleum: ut per vinum mordeantur vulnera, per oleum foveantur; quatenus unusquisque qui sanandis vulneribus praeest in vino morsum districtionis adhibeat, in oleo mollitiem pietatis, ut per vinum mundentur scenda est ergo ciendum quoddam ex utroque temperamentum, ut neque multa asperitate exulcerentur subditi, neque nimia benignitate solvantur jucat, in qua cum tabulis virga simul et manboni rectoris pectore, si est virga 24 districtionis, sit et manna dulcedinis. Hinc David ait: Virga tua et baculus tuus, ipsa me consolata sunt . Virga enim percutimur, baculo sustentamur. Si ergo est districtio virgae quae feriat, sit et consolatio baculi quae sustentet. Sit itaque amor, sed non emolliens; sit vigor, sed non exasperans; sit zelus, sed noderate saeviens; sit pietas, sed non plus quam expediat parcens. Intueri libet in Moysi
Abbreviated transcription (Latin):
ñnulli ita districti: ut omnẽ ⁊̃ mansu¬
etudinem benignitatis ammittant.
⁊ sunt ñnulu ita mansueti. ut ꝑdant
districti uĩam regiminis. Uñ cunctis
rectorib utraq summoꝑe s̃ tenenda
ut nec in discipline uigore: benigni¬
tatem mansuetudinis:. nec rursum in
mansuetudine: districtionẽ deserana
disciplinȩ. quatenus nec acõpassione pi¬
etatis obdurescant: cum contuma¬
cem corrigunt: nec discipline uigo¬
remmoluant.: cum infirmorũ aĩmoᷤ
consolantur. Regat ergo discipune
iugor mansuetudinẽ.⁊ mansuetũ¬
do ornet sermone uigorem.⁊ sic alte¬
rum comendetur exaltero: ut necu

Expanded text:
nnulli ita districti, ut omnem etiam mansuetudinem benignitatis amittant, et sunt nonnulli ita mansueti, ut perdant districti jura regiminis. Unde cunctis rectoribus utraque summopere sunt tenenda, ut nec in disciplinae vigore benignitatem mansuetudinis, nec rursum in mansuetudine districtionem deserant disciplinae, quatenus nec a compassione pietatis obdurescant, cum contumaces corrigunt; nec disciplinae vigorem molliant, cum infirmorum animos consolantur. Regat ergo disciplinae vigor mansuetudinem, et mansuetudo ornet vigorem, et sic alterum commendetur ex altero ut nec
Abbreviated transcription (Latin):
duriter. ñ modo impiose ista tolluntur
magis docendo: quam iubendo.magis
monendo.quam minando.Sic eni agẽ¬
dum ẽ cum multitudine. Seueritas au¬
tem exercenda ẽ in peccata paucoꝵ ⁊ si
quidem minamur: cum dolore fiat.de
scripturis cominando uindictam futu¬
ram. ne nos ip̃un nrã potestate. ẜ ds̃ in
nro sermone timeatur. Ita pͥus mouchũ¬
tur spuales: uł spũalib ꝓximi. quoꝵ
auctoritate ⁊ lenissimis quidẽ. s in stan¬
tissimis admonitionib cetera ittitu¬
onoportet cłicos seruien nas intrare.¬
tes: apb̃ris usq addiacones.⁊ deinceps

Expanded text:
duriter, non modo imperioso ista tolluntur, magis docendo quam iubendo, magis monendo quam minando. sic enim agendum est cum multitudine, seueritas autem exercenda est in peccata paucorum. et si quid minamur, cum dolore fiat de scripturis comminando uindictam futuram, ne nos ipsi in nostra potestate, sed deus in nostro sermone timeatur. ita prius mouebuntur spiritales uel spiritalibus proximi, quorum auctoritate et lenissimis quidem sed instantissimis admonitionibus cetera multituon oportet clericos servientes a presbyteris usque ad diaconos, et deinceps
Abbreviated transcription (Latin):
nequaquam nabere ꝑͦmittitur. neq enĩe¬
brictas prohibetur. ⁊ uoracitas ꝑmiti¬
tur utrũq inter oꝑa tenebraru: aplẽ c̃¬
numerat scribens ait romanis. non in
commessationib ⁊ ebrietatib uentris
namq ingliuies. ad iuxuriam prouo¬
cn facile. ⁊ ome opus bonum dissoluit.
unuenter ⁊ genitalia sibi met ipis uici¬
ne sunt. ut exuicinitate mẽbrors. confe¬
neratto intelligatur uitiorum. Hic⁊ ra
bugardam ꝓͥnceps cocquorũ: muros ie¬
rusulem destruxisse legitur. quia uent᷑
cui młtitudo coquoꝵ deseruit. edificia
uirtutum ad solum redigit. Sacerdos i
s̃luxunari ꝑmittitur. Sunt autẽ cõmẽsa¬
tiones ñsolum sacerdotib s ⁊ laicis: no¬
xie qui festiuos ⁊ solemnes dies ñ alitr
se digne celebran putant: nisi cõmessati¬
onibꝰ deseruiunt nde augscribit ad¬

Expanded text:
ittitur; neque enim ebrietas prohibetur, et voracitas permittitur. Utrumque enim inter opera tenebrarum Apostolus connumerat, scribens Romanis: Non in comessationibus et ebrietatibus. Ventris namque ingluvies ad luxuriam provocat facile, et omne opus bonum dissolvit. Unde venter et genitalia sibimetipsis vicina sunt, ut ex vicinitate membrorum confoederatio intelligatur vitiorum. Hinc etiam Nabuzardam princeps coquorum muros Hierusalem destruxisse legitur, quia venter, cui multitudo coquorum deservit, aedificia virtutum ad solum redigit. Sacerdos itnon luxuriari permittitur. § 1. Sunt autem comessationes non solum sacerdotibus, sed etiam laicis noxiae, qui festivos et solennes dies non aliter se digne celebrare putant, nisi comessationibus deserviant. Unde Augustinus
Abbreviated transcription (Latin):
pbrm. aut diaconum ꝑcutientem fide¬
les delinqntes. aut infideles iniq igen¬
tes. ⁊ phuius madi uolentem timĩ. dei¬
ci abofficio suo precipimus quia nũ¬
quam nos dominus docuit hoc: ec om̃¬

Expanded text:
m, aut diaconum percutientem fideles delinquentes aut infideles inique agentes, et per hujusmodi volentem timeri, dejici ab officio suo praecipimus, quia nusquam nos docuit hoc Dom
Abbreviated transcription (Latin):
stante ex̃citu. uigor est discipline regi¬
minis. Merentium uõ corda consolari¬
ẽ ministĩum pietatis. Idem.I uste ui¬
dicans: mĩam cum iustitia seruat.
mnis qui iuste iudicat: stateram ĩ tra
nugestat. inutroq penso: iustitiam
⁊ mĩam portat. s ꝑiustitiam reddit
us suis ꝓponit: semꝑ timens ⁊ tremens
in oĩ negotio formidat. nedeiustitie t̃¬
mite clcͦuians. cacdat. ⁊ un niustificat᷑
inde potius condempnetur. Quire
ut cohercet aliqua disciplina:⁊ tñpee¬
catum eius quo abillo lesus. aut offẽ¬
sus est: dimittit excorde: uł orat ut
ei cdimittatur: ñ solum ineo quod di¬
mittit. atq orat: uerũ⁊ in eo qd corri¬
pit: ⁊ aliqua emendatoria pena ple¬
Muita enũbona prantur inuitis. qñ
eor consulitur utilitati: ñ uoluntati
quia ip̃i sibi inueniuntur inimici

Expanded text:
stante exercitu vigor est ac disciplina registante exercitu vigor est ac disciplina regiminis; moerentium vero corda consolari ministerium pietatis. C. X. Juste judicans misericordiam cum justitia servat. mnis qui iuste iudicat stateram gestat in manu, et in utroque penso iustitiam iam portat; sed per justitiam reddit lis suis proponit, semper timens et tremens in omni negotio formidat, ne de justitiae tramite devians cadat, et unde non justificatur, inde potius condemnetur. C. vel coercet aliqua disciplina, et tamen peccatum ejus, quo ab illo laesus aut offensus est, dimittit ex corde, vel orat ut ei dimittatur, non solum in eo, quod dimittit atque orat, verum etiam in eo, quod corripit et aliqua emendatoria poena plemulta bona praestantur invitis, quoniam eorum consulitur utilitati, non voluntati, quia ipsi sibi inveniuntur inimici
Abbreviated transcription (Latin):
gladium suꝑ femur suum. Ite ⁊ redoi¬
de deporta usq adportam. ꝑ medium
castroꝵ. ⁊ occidat unusꝗsq fre̾m ⁊ ami¬
cum ⁊ proximũ suum. Ceciderq indie
paucors uitagladio extinexit. Intues
arsit igne amoris. foris accensus ẽ gelo
seuitatis. tanta fuit pietas: ut se proᷤ
alis coram domino morti offerre. nõ
dubitaret. tanta seueritas: ut eos quos
duunitus feriri timuerat: ip̃e iudid¬
igladio feriret. Sic amauit eos quib
prefuit: ut proeis nec sibi parceret.⁊ tñ
delinquentes sic ꝑsecutus ẽ quos ama¬
uit: ut eos ⁊̃ domino parcente ꝓsterne¬
ret: ut robiq legatus fortis: utrobiq
mediator amabilis causam ppłi apud
deum precib causam dei apud ppłm
gladus allegauit. Intus amans: liui¬
de ire fupplicando obstitit foris seiuẽs
culpam feriendo consumpsit.In regi¬
sciplina. Vnde hic quoq iuxta utrad
urtutem dicitur. cumq sederem qͦsi
rex circum stante ex̃citu. eram tñ me¬
tentium consolator. Sedere ꝗꝓpe cͥcũ¬

Expanded text:
gladium super femur suum: ite & redite de porta usque ad portam per medium castrorum, & occidat unusquisque fratrem, & amicum, & proximum paucorum vitam gladio exstinxit. Intus arsit igne amoris, foris accensus est zelo severitatis. Tanta fuit pietas, ut se pro illis coram Domino morti offerre non dubitaret; tanta severitas, ut eos quos divinitus feriri timuerat, ipse judicii gladio feriret. Sic amavit eos, quibus praefuit, ut pro eis nec sibi parceret; et tamen delinquentes sic persecutus est quos amavit, ut eos etiam, Domino parcente, prosterneret. Utrobique allegator fortis, utrobique mediator mirabilis.Causam populi apud Deum precibus, causam Dei apud populum gladiis allegavit. Intus amans, divinae irae supplicando obstitit; foris saeviens culpam feriendo consumpsit. sciplinae. Unde hic quoque juxta utramque virtutem dicitur: Quumque sederem quasi rex circumstante exercitu, eram tamen moerentium consolator. Sedere quippe circum
Abbreviated transcription (Latin):
ticẽ irascibilem.⁊ ꝑturhati sensus. ut ꝑ¬
cutiat qui debiẽẽ patiens. si sequatur eỹ
qui dorsum posuit ad flagella. Unde
gg. scribit iohi ep̃o constantinopolitano.
uerbibus timerinolunt canones dicãt
Bene fratrtiutas ur̃a nouit. Pastores et¬
cnĩ factisumus. s̃i pcussores. Egregius p̃¬
dicator dicit. argue. obsecra. incrẽpa. in

Expanded text:
e irascibilem et perturbati sensus, ut percutiat, qui debet esse patiens: sed sequatur eum, qui dorsum posuit ad flagella. Unde Gregorius scribit Joanni Episcopo Constantinopol.beribus timeri volunt, canones dicant, bene fraternitas vestra novit. Pastores etenim facti sumus, non percussores, et egregius praedicat
Abbreviated transcription (Latin):
ammonꝰ: dicens. ꝑcute filium tuumu
gueniberabis animam eius amortẽ. hic¬
dicium duendam monachum utoꝓp̃¬
cuendo sinasse. quem cum crebra ãmoni¬
tione cunare ñ poterat. hinc ⁊ dominus fu¬
geuo facto de resticulis: male uersantes in
thare corhuliter uerandum tradidi.⁊
mugum illum corꝑali cecitate dampniũ.
hines incanonib pueriꝗa ñ rationabilẽ
annos inrationabilit uersintur: uerbils¬

Expanded text:
admonet, dicens: Percute filium tuum admonet, dicens: Percute filium tuum virga, et liberabis animam ejus a morte. Hidictum quemdam monachum virga percutiendo sanasse, quem crebra admonitione curare non poterat. Hinc etiam Dominus flagello facto de funiculis male versantes in tanae corporaliter vexandum tradidit, et magum illum corporali caecitate damnavit. Hinc etiam in canonibus pueri, qui ante rationales annos irrationabiliter versantur,
Abbreviated transcription (Latin):
urenbeatus apłs: arguere. obsecrare. uł ĩ¬
erepare moĩ paticntia precipiat: ex tra
panc doctrinam nouimus quosdim ex
fr̃ib tantis cedib in honoratos efferue¬
scere: quanto poterant latrocinantium
promereripsone.⁊ iõ qui gradus iam ec
ub culpis. nullis debent uerheril subia¬
cere mest dignum ut passim unusquisꝗ.
prelitus honorabiliora membra sua: ꝓu
uoluert: ⁊ ei placuit: uerberib subici
tt.idolor Nedum incaute subdita pcu¬
tii m̃bri. ip̃a quoq debitam sibi subdu¬
toos neuerentam subtrahat. Iurta iliud
quod quidim sapiens eridixit. leunt̃ casti
gatus. ⁊ reucrentiam exhib castiganti.
Asꝑitatis autẽ nimie increpatio. nec in¬
crepationẽ recipit. nec salutem. Et iõ siq̃
aliter quamsdictumẽ: predictos honora¬
uiles subditos licentiam ꝓcepte porestati
elatus: malitu tm̃ credidit uerberando
rurta uerberum modum quem intułit:
ex coĩcationis pariter. ⁊ exili sentennã
sistmebit. ¶ Salomon uero econtra

Expanded text:
um beatus Apostolus arguere, obsecrare vel increpare in omni patientia praecipiat, extra hanc doctrinam novimus quosdam ex fratribus tantis caedibus in honoratos effervescere, quantas poterant latrocinantium promereri personae. Et ideo qui gradus jam eclibus culpis, nullis debent verberibus subjacere, non est dignum, ut passim unusquisque praelatus honorabiliora membra sua prout voluerit et ei placuerit verberibus subjiciat et dolori, ne dum incaute subdita percutit membra, ipse quoque debitam sibi subditorum reverentiam subtrahat, juxta illud, quod quidam sapgatus reverentiam exhibet castiganti; asperitate autem nimiae increpatio, nec increpationem recipit nec salutem. Et ideo si quis aliter quam dictum est praedictos honorabiles subditos licentia perceptae potestatis elatus, malitia tantum crediderit verberandos, juxta modum verberum quem intulerit, excommunicationem pariter et exsilii sentian. Salomon vero contra
Abbreviated transcription (Latin):
arrogare audeo. ut domus mea meli¬
or sit : quam archa noe ubi tñ inter.
XIII.Homines unus reprobus inuentꝰ
est. aut melior sit: quã domus habrae
ubi dictum ẽ. eice anciliam ⁊ filium eiꝰ
aut melior sit quam domus ysaac:.
uire cepi. quomõ difficile sum exꝑtꝰ
meliores: quam ꝗ in monasterus ꝓfe¬
inmonastus defecer̃. ut hinc arbitror¬

Expanded text:
arrogare audeo, ut domus mea meliarrogare audeo, ut domus mea melior sit quam arca Noe, ubi tamen inter octo homines unus reprobus, inventus est, aut melior sit quam domus Abrahae, ubi dictum est: Ejice ancillam et filium ejus, aut melior sit quam domus Isaac, ervire coepi, quo modo difficile sum expertus meliores quam qui in monasteriis profein monasteriis cecideru
Abbreviated transcription (Latin):
gno illum expulit. ad concubinas eiꝰ
ingressus est demum ꝑinina descrti
patrem ꝑsequens: quem cui inhesit.
atq ita suspensus interiit. hinc ⁊ pa
ulus adtimotheum scribit dicens. qui
suors ⁊ maxime domesticors curam ñ
ht̃. fidem negauirt.⁊ est infideli detĩor
Iure ergo qui domui sie nescit preeẽ: in
ep̃m ordinari prohibitur. quia ꝗin regi
mina. ⁊ de qua sibi familiarior deb cu¬
raineẽ: fidelis ñiẽ: quomõ ineccła dei
ubitot sunt. ⁊ alieni. sollicitam diligñ¬
onenim iustus polluitur exuitio filio¬
rum: si ubertas ab apło: eccłe principi
reseruatur: ut talis fiat qui ñtimeat.
ꝓpt̃ uitia liboꝵs extraneos reprehende.
tetur: cum enĩ gressus hominiᷤ adño
dirigantur. nec̾ sint in hoĩe uie eius: cõ¬
ripere ꝗdem potest:corrigere autẽ ñ
ualet. pulsare autẽ potest: ñ aꝑire
manus comprimere: ñanimũ muta¬
re. Inde aug̃ aduincentiũ donatis
sum. ⁊ inter homines uiuo nec michi

Expanded text:
gno illum expulit, et ad concubinas ejus gno illum expulit, et ad concubinas ejus ingressus est; demum per invia deserti patrem persequens, quercui inhaesit, atque ita suspensus interiit. Hinc etiam Paulus ad Timotheum scribit dicens: Qui suorum et maxime domesticorum curam non habet, fidem negavit et est infideli deterior: Jure ergo, qui domui suae nescit praeesse, in episcopum ordinari prohibetur, quia qui in re minima, de qua sibi familiarior debet cura inesse, fidelis non est quomodo in ecclesia Dei ubi tot sunt et alieni sollicitam diligenenim justus polluitur ex vitiis filiorum, sed libertas ab Apostolo ecclesiae principi reservatur, ut talis fiat, qui non timeat propter vitia liberorum extraneos reprehenderetetur. Quum enim gressus hominis a Domino dirigantur nec sint in homine ejus viae, corripere quidem potest, corrigere autem non valet; pulsare potest, non aperire, manus comprimere, non animum mutare. Unde Augsum et inter homines vivo; nec mihi
Abbreviated transcription (Latin):
filios sibi subditos in oĩcastitate. ñ ina
accusatione luxurie ñ enĩ talium coh¬
abitator: frontem ht̃ alios redargue¬
is suis cotidiana offerebat deo sacrifi¬
cia: offerens holocausta ꝑsingłos quo
tanta caritatis ꝑfectione inunum con¬
tres sorores suas parit̾ inuitarent. qd̃
quia ely facere dissimulauit. hac falsa
renoluit: sicut inł. regum legitur: ap̃
districtum iudicem semet ip̃mꝰ cum fili¬
is crudeli dampnatione ꝑcussit. uñci
diuina uoce dicitur. honorasti filios ir¬
os plus quam me:hinc ⁊̃ dauid erga fi¬
lios penignitatem: ñ discipline scuĩta¬
tẽ exercens. eorum uuentutẽ ex ꝑim̃to
didicit ꝑnitiosam: quors pucritiam
uaga ucentia ꝑmisit ẽẽ uoluptuosam.
Unus ꝗꝓpe eorum sororem fiam stup¬
pro corrumpens afrẽ eius asalone ui¬
delici: int̃ epłas quas frĩbus suis fraudu¬
ient̃ ꝑauerat: obtruncatus ẽ absalonuͦ
postquam ueniam apatre obtmuit: re¬

Expanded text:
filios sibi subditos in omni castitate, non in filios sibi subditos in omni castitate, non in accusatione luxuriae. Non enim talium cohabitator frontem habet alios redargueis suis quotidiana offerebat Deo sacrificia, offerens holocausta per singulos, quos tanta caritatis perfectione in unum contres sorores suas pariter invitaret. Quod quia Heli facere dissimulavit, ac falsa re noluit sicut in libro Regum legitur, apud districtum judicem semetipsum cum filiis crudeli damnatione percussit, unde ei divina voce dicitur: Honorasti filios tuos magis, quam me. Hinc etiam David erga filios benignitatem, non disciplinae severitatem exercens, eorum juventutem experimento didicit perniciosam quorum pueritiam vaga licentia permisit esse voluptuosam. Unus quippe eorum sororem suam stupro corrumpens a fratre ejus, Absalone videlicet, inter epulas, quas fratribus suis fraudulenter paraverat, obtruncatus est. Absalon vero, postquam veniam a patre obtinuit, de re
Abbreviated transcription (Latin):
sceptis dei munerili: ⁊ insinum tium re¬
dactis: nichil reputas agere iniquũ: sitã
habenti tollere: quam cum possis ⁊ habun¬
dans: indigentib denegare. esurientium
panis ẽ: quemtu detines nudorũ indum̃¬
tũ est: quod tu recludis. miserorum redem¬
ptio est.⁊ absolutio. pecunia quam tu in
terra de fodis. tantors te ergo scias inua¬
derebona: quantis possis prire quod ue
lis. ¶ Necesse est ⁊̃ ut ille ꝗ ordinandus ẽ
suȩ domui sit bene prepositus .i. si inlaica¬
u habitu uxoremhabunt. uł filios auitus
aduirtutum studia:⁊ uerbo ⁊ exemplo.
ꝓuoci. ut quod postea precepturus ẽ ppłi.
pus exigat adomesticis. Vñ apłs ephesuis
scribit ut urores sua sicut sua corra dili¬
gant. et filios suos ñ adiracudiam ꝓ¬
uocent. si enutriant illos: in oĩ disciplina
⁊ correctione domini. Nñ cũ pauł adtimo¬
theum scribens dixiss domui sue beñ
p̃positum: statim subumexit. Nabentẽ

Expanded text:
sceptis Dei muneribus, etsi in sinum tuum resceptis Dei muneribus, etsi in sinum tuum redactis, nihil te putas agere iniquum, si tamhabenti tollere, quam, quum possis et abundes, indigentibus denegare. Esurientium panis est, quem tu detines; nudorum indumentum est, quod tu recludis; et miserorum redemtio est et absolutio pecunia, quam tu in terram defodis. Tot te ergo scias invadere bona, quod possis praestare quod ve. Necesse est etiam, ut ille, qui ordinandus est, suae domui sit bene praepositus, id est, si in laicali habitu uxorem habuit vel filios, a vitiis ad virtutum studia et verbo et exemplo provocet, ut quod postea praecepturus est populis, prius exigat a domesticiis. Unde Apostolus Ephesiis scribit, ut uxores suas sicut sua corpora dilgant, et filios suos non ad iracundiam provocent, sed enutriant illos in omni disciplina et correctione Domini. Unde quum Paulus ad Timotheum scribens, dixisset: suae domui bene praepositum, statim subjunxit: habentem
Abbreviated transcription (Latin):
niam mente translati sunt: ñ ipũs it¬
iam. si passionis sue fantasias uident
ita ꝯ mens auari: semei uinculis cupi¬
ditatis astricta semꝑaurum. semꝑ ar¬
gentum uid. semꝑ redditus cõputat.
gratiuis aurum.: quam solem intuctur.¬
stũ ciuis oratio. ⁊ supplicatio ad dnm. au
sure arte nequissima: ex ip̃o auro aurum
fuuis aderit cupiditati.⁊ infra. si ait qͣd
iniustum ẽ. si cum aliena ñiniadam. ꝓpi
diligentius seruo: Dimpudens dictu. ꝓ¬
pria dicis quȩ exquib reconditis. inhimne
mundum detulistis: Qñ iniac ingressus
es lucere: Qñ deuentre matris existi. qb
q̃so facultatib quibusq subsidus stipatꝰ
ingressus es: Et post pauca ꝓpͥum nemo di¬
iniquus est deus: ut nobis ñ equalit dist¬
buat uite subsidia. ut tu quidẽ ees affi¬
ens ⁊ habundans: aliis uõ deeẽt. ⁊ egerẽt
anidc̃co magis: quu⁊ tibi uoluit benig¬
nitatis sue exꝑimenta conferre: ⁊alium
ꝑuitutem patienne coronare: tuuo su¬

Expanded text:
niam mente translati sunt, non jam res ipsas, sed passionis suae phantasias vident, ita etiam mens avari semel vinculis cupiditatis adstricta semper aurum, semper argentum videt, semper reditus computat, gratius aurum intuetur quam solem; ipsa ejus oratio et supplicatio ad Dominum rdum etiam usurae arte nequissima ex ipso auro aurum finis aderit cupiditati. Et infra: § 2. Sed ais: quid injustum est, si quum aliena non invadam, propria diligentius servo? O impudens dictum! Propria dicis? quae? ex quibus reconditis in hunc mundum detulisti? Quando in hanc ingressus es lucem, quando de ventre matris exiisti, quibus quaeso facultatibus quibusque subsidiis stipatus ingressus es? Et post pauca: § 3. Proprium nemo diiniquus est Deus, ut nobis non aequaliter distribuat vitae subsidia, ut tu quidem esses affluens et abundans, aliis vero deesset et egerent? an idcirco magis, quia et tibi voluit benignitatis suae experimenta conferre, et alium per virtutem patientiae coronare? Tu vero su
Abbreviated transcription (Latin):
comiersione: quisq: credendo saluat᷑. gͦ ñ
ui. si lib̾a arbitrii uoluntate.⁊ facultate.:
ut conuertantur. suadendis̃ ñ potus ĩ¬
pelleudi. qui autẽ iam pridem adxp̃ia¬
nitatem coacti sunt: sic ut factum ẽ tp̃ib¬

Expanded text:
conversione homo quisque credendo salvatur. Ergo non conversione homo quisque credendo salvatur. Ergo non vi, sed libera arbitrii facultate, ut convertantur salvandi sunt, non potius impellendi. Qui autem jampridem ad Christianitatem coacti sunt, sicut factum est tem
Abbreviated transcription (Latin):
icet plerumq accidant sacer pint.¬
dotib q̃ sunt reprehendenda: plus tñer¬
ga corrigendos agat beniuolentia: quam
nr̃m sine reprehensione: aut sine pecca¬
to uiuat. Nam si dominus statm post tͥ
sicut fecit. recepiss. Ex Pectandi ergoat¬
q corrigendi mag̃ sunt rectores eccłe: ꝗͣ
gotia eccłastica. post multarũ exꝑimen¬
ta causarum: sollicitius ꝓspici. ⁊ diligẽ
sumptio iudeoꝵ: atq: oppressio simpli¬
ciu fratrũ: de ecłiis domini auferant᷑
⁊ sicut ñuult quisquã fr̃m iudicio alio¬
rum se pregrauari: ita ñ audeat alii in
ferre: quod sibi ñuult fieri. E Iudei ñs̃
cogendi ad fidem: quam tñfi inuiti sus¬
ceꝑint: cogendis retinere. Unde intoue¬
dendumim inferri. cuiuult deuc mi¬
seretur:⁊quemuult indurat. Non enĩta¬
les inuiti saluandis̃: s uolentes. ut inte¬
gra sit forma uistitie.Sicut erum hõ ꝓ¬
pti arbitrii uoluntate serpenti obedienᷤ
perut: sic uocante se grã deĩ. ꝓpͥ̾ẽ men̾tis

Expanded text:
icet plerumque accidant in sacerdotibus quae sunt reprehendenda, plus tamen erga corrigendos agat benevolentia quam nostrum sine reprehensione aut sine peccato vivat.Nam si Dominus statim post trsicut fecit, recepisset. Exspectandi ergo atque corrigendi magis sunt rectores Ecclesiae, gotia ecclesiastica post multarum experimenta causarum, sollicitius perspici, et diligpraesumptio invidorum, atque oppressio simplicium fratrum de ecclesiis Domini auferantur. Et sicut non vult quisquam fratrum se aliorum judicio praegravari, ita non auferre quod sibi non vult fieri. Judaei non sunt cogendi ad fidem, quam tamen si inviti susceperint, cogendi sunt retinere. Unde idendum vim inferri. Cui enim vult Deus miseretur, et quem vult indurat. Non enim tales inviti salvandi sunt, sed volentes, ut integra sit forma justitiae. Sicut enim homo proprii arbitrii voluntate serpenti obediens periit, sic vocante se gratia Dei propriae mentis
Abbreviated transcription (Latin):
humiliter nesciant inferre quod do¬
cent. ⁊ recta ꝗ̃ sapiunt q̃ recte ministra
qd cum docent: quasi in quodam sibi
iidetur sumitatis culmine residere
eosq quos docent: ut longe infra se
positos: uelut inima respiciunt. qb
ñ consulendo loqui s uixdominado
dignantur. Rectehis ꝑpropham do¬
minus dicit. Uos autẽ cum austerita¬
te imꝑabatis eis. ⁊ cum potentia. cũ au¬
stitate enim ⁊ potentia imꝑant: ꝗ sub¬
ditos suos ñ tranquille ratiocinando
corrigere: s asꝑe inflectere dominã
uehementius hoc elationis uitium fu¬
git ꝑcognitionem. quanto ardentiꝰ.
uerbore suoꝵ iaculis: ip̃m magistrõ
elationis inseꝗtur. cau enĩ neeum ela¬
tis morib predicet: quem incordib
audientium: sacris sermonib insec
hibitionis. utigiosi namq ut adula¬
tionib animos principũ sibi concili¬
ant: uel fratribus suis detrahendo: notã
ingerunt infanne. uł inter fratres dis

Expanded text:
, ut humiliter nesciant inferre quod do, ut humiliter nesciant inferre quod docent, et recta, quae sapiunt, recte ministrare quod, quum docent, quasi in quodam sibi videntur sublimitatis culmine residere, eosque, quos docent, ut longe infra se positos veluti in imo respiciunt, quibus non consulendo loqui, sed vix dominando dignantur. Recte autem eritate imperabatis eis, et cum potentia . Cum austeritate enim et potentia imperant, qui subditos suos non tranquille ratiocinando corrigere, sed aspere inflectere dominandvehementius hoc elationis vitium fugit per cogitationem, quanto ardentius verborum suorum jaculis ipsum magistrum elationis insequitur. Cavet enim ne eum magis elatis moribus praudientium sacris sermonibus insecrohibitionis. Litigiosi namque vel adulationibus animos principum sibi conciliant, vel fratribus suis detrahendo infamiae notam ingerunt, vel inter fratres dis
Abbreviated transcription (Latin):
eccłe correptionem ñ fuerit emenda¬
tus. Deeccła expulsum. uelut getilem
habeam: ac publicanum ⁊dum par¬
cunt uni uniuerse eccłe molliuntur
tas. uel uni parcere. ⁊ om̃s indiscrimen
ad ducere: polluitur enĩ exuno pecca¬
tore połs. sicut exuna oue morbida uni¬
uersus grex inficitur: sic⁊̃ uno. ut for¬
to: iietas matrem: disciplina uõ pa¬
trem exhibeat. ¶Percussor quoq di¬
citur: qui sermone inutili: infirmo
ctor: qui sermone in utili conscientiap
cutet infirmoꝵ iõ tenere uos. ⁊ om̃s fi¬
deles oportet: eum qui scđm ddoctnã
ẽ fidelem sermonẽ: ut potens sit con¬
solari indoctrina scã. ⁊ contradicentr̃
redarguere: ⁊ recte uiuentes. atq ⁊̃ re¬
ctam fidem tenentes consolidare. ¶Se¬
quittr ñlitigiosum. nichilẽ enĩ impu¬
dentius: arrogantia rusticoꝵ ꝗgarn¬
utatem. auctoritatẽ putant. ⁊ patiad
uter: in subiectos tumide intonant. qͦ
erarrogantia suꝑbie ꝓuenire manife¬
stum est. Unde gg̃ scribit in morali¬

Expanded text:
esiae correctione non fuerit emendatus, de ecclesia expulsum velut gentilem habeant ac publicanum; et dum uni parcunt, universae ecclesiae moliuntur sericordia, uni parcere, et omnes in discrimen adducere? Polluitur enim ex uno peccatore populus. Sicut ex una morbida universus grex inficitur, sic etiam uno fortis pietas matrem, disciplina vero patrem exhibeat. citur, qui sermone inutili infirmorctor, qui sermone inutili conscientiam percutit infirmorum. Ideo tenere vos et omnes fideles oportet eum qui secundum doctrinam est fidelem sermonem, ut potens sit consolari in doctrina sancta, et contradicentes redarguere, et recte viventes atque rectam fidem tenentes consolidare. quitur: Non litigiosum. Nihil est enim impudentius arrogantia rusticorum, qui garrulitatem auctoritatem putant, et parati ad lites in subjectos tumidi intonant, quod ex arrogantia et superbia provenire manifestum est. Unde Gregorius scribit in Morali
Abbreviated transcription (Latin):
omuuia quȩ ex intentione impendẽ¬
in suis epulis laudat. S tñsciendũ ẽ ꝗ¬
a tẽ excaritate ueraciter prodeunt. Qͥ
meis nulla absentium uita mordetu
nullus exirrisione reprehenditur: nec
ineis inanes scłarium negotioꝵ fabu¬
le: si uerba sacra lectionis audiuntur
cumñ plus quam necesse ẽ seruitur cor¬
pori. si sola eius infirmitas reficitur: ut
Adusus exercende uirtutis habeatur
hecitaq siuos inuris coninuus agitis:
abstinentium fateor magistriestis.

Expanded text:
m quae ex intentione impendenin suis epistolis laudat. Sed tamen sciendum est quia tunc ex charitate veraciter prodeunt, cum in eis nulla absentium vita mordetur, nullus ex irrisione reprehenditur, et nec inanes in eis saecularium negotiorum fabulae, sed verba sacrae lectionis audiuntur, cum non plus quam necesse est servitur corpori, sed sola ejus infirmitas reficitur, ut ad usum exercendae virtutis habeatur. Haec itaque si vos in vestris conviviis agitis, abstinentium fateor magistri estis.
Abbreviated transcription (Latin):
ut ergasterium habere.Si eni huiusmo¬
di tabernas ingredi inhibetur: quanto
magis ministrare aluis inea: Siquis uõ
tile quid fecerit: aut cess: aut deponat᷑.¬
dicausa: tabernas ñ ingrediantur. ũꝑ
egrinationis necessitate compuisi cor

Expanded text:
t ergasterium habere. Si enim hujusmodi tabernam ingredi prohibetur, quanto magis aliis ministrare in ea? Si quis vero tale quid fecerit, aut cesset, aut deponatcausa tabernas non ingrediantur, nisi peregrinationis necessitate compulsi. C
Abbreviated transcription (Latin):
ispensatio est nobis celestis scmi git:¬
nis inuinctaue siñsparserimus uesita¬
cuerimus. quod cum electioĩs uas for¬
midet: ⁊ clami: quantomagis cuilib¬
exiguo metuendum ẽ. ꝓm̃ sicut ñ le¬
ue discrimen incumbit pontificib si
sit ñ mediocre ꝑiculum ẽ. qui cum de¬
beant parere despiciunt. ¶Pariter qͦ¬
obseruare deb sacerdos: ne indignis: ⁊
ñ intelligentib: secreta misteria. sua p̃¬
dicatione reserare incipiat. Qui enĩ ea
docet q̃ abauditorib ñualent intelli¬
gi. ñ adeors utilitatem. si sui ostentati¬
onem facit. Uñ in expositione beatum¬
quacitate incauta: dum sine iudicio
uolat inreuocabile uerbum. uel adu¬
tione: ut ei placeat cui sccreta reuelat.
uł iacratione scientie: ut plura scire ui¬
deutr. ¶ In quib oib ꝓfecto datur in¬
tellgi. quanta debr esse discretio inp̃dica¬
time sacerdotis. quasi forte caruert. tã¬
quam torto naso: sacerꝗotalis offici

Expanded text:
ispensatio est nobis coelestis seminis injuncta; vae si non sparserimus, vae si tacuerimus. Quod quum electionis vas formidet et clamet, quanto magis cuilibexiguo metuendum est? Proinde, sicut non leve discrimen incumbit pontificibus sisit, non mediocre periculum est, qui cum debeant parere, despiciunt. Et observare debet sacerdos, ne indignis et non intelligentibus secreta mysteria sua praedicatione reserare incipiat. Qui enim ea docet, quae ab auditoribus non valent intelligi, non ad eorum utilitatem, sed ad sui ostentationem facit. Unde in expositione: Beati imel loquacitate incauta, dum sine judicio volat irrevocabile verbum, vel adulatione, ut ei placeat, cui secreta revelat, vel jactatione scientiae, ut plura scire videatur. In quibus omnibus profecto datur intelligi, quanta debeat esse discretio in praedicatione sacerdotis, qua si forte caruerit, tanquam torto naso, sacerdotalis officii
Abbreviated transcription (Latin):
pe tua uenientibi fraterhem̃e didici
pastorali cura derelicta: solis te conui¬
iis occupatum. q̃ audita ñcrederem
nisi hoc actionum tuarum exꝑim̃tis
approbarẽ: Nã ꝗa nequaꝗͣ lectiõi studaf. ncqͣqe
xortationi inuigiles: s ip̃m quoq usũ
eccłastici ordinis ignores. Hoc est intesti¬
monium: quod eis subquib es positũ
seruare reuerentiam nescis. Item ade¬

Expanded text:
e tua venientibus, frater charissime, didici, pastorali cura derelicta, solis te conviviis occupatum. Quae audita non crederem, nisi haec actionum tuarum experimentis approbarem. Nam quia nequaquam lectioni studeas, nequaquam exhortationi invigiles, sed ipsum quoque usum ecclesiastici ordinis ignores, hoc est in testimonio, quod eis sub quibus es positus servare reverentiam nescis. »
Abbreviated transcription (Latin):
religiosissimi principis si se buti: quia
iamconstat cos sacramentis diumis ad
socuitos. ⁊ baptismi grãm suscepisse ⁊ c̃s¬
se particpes: op ortet ut fidem ⁊̃ quam¬
uili necessitate susceꝑint: tenere cogamt᷑
ne nomen dominiblasphemetur. ⁊ fiaẽ
quam susceperunt. uilis actio tentibias
icet non nunquam accidant. agature¬
q̃ in sicerdotalib s̃ reprehendenda ꝑso¬
nis plus tñ ergi corrigendos agat beni¬
uoleritia: Quam seueritas plus cohartau¬
&: quam cõmotio. plus caritas. quam po
dum dñari magis quam consulere sub
pursum est ad concordiam. tendit ad

Expanded text:
religiosissimi principis Sisebuti, quia jam constat eos sacramentis divinis sociatos baptismi gratiam suscepisse, et chrisse participes, opvi vel necessitate susceperant, tenere cogantur, ne nomen Domini blasphemetur, fidesque quam susceperunt vilis ac contemptibilis icet nonnumquam accidant, quae in sacerdotalibus sunt reprehendenda personis, plus tamen erga corrigendos agat benevolentia quam severitas, plus cohortatio quam commotio, plus charitas quam potedum dominari magis quam consulere subdm, et quod provisum est ad concordiam, tendit ad
Abbreviated transcription (Latin):
quo se peccatore eẽ neredunt: eo detio
peccantes: mansuetudine ꝓuocentur. ñ¬
ecedite inqui austeritate habiciantur.
unt polluti. ⁊ ecedite. abite. nolite no
la nuuluminat cecum. nsanat egrotum.
ñcurat infirmum. s mag̃ occidit : atq
in desꝑationem ꝑiclitantem ꝑmittit.
Boni et enim rectores: ex sua infirmita¬
deulious infirmitates pensantes: mag̃
ꝑhumilitatis ⁊ mansuetudinis uclam¬
tum: student peccantes aberroris laq̃
deruere.quam ꝑ austeritatem infoueã
ꝑditionis nutantes ꝓpellere. Vñ doctoͣ
genitium: factus suminꝗt infirmus
infirmis. Idem. Inpplm ira dei dese¬
rit.cum predicator: delinquentes p
teira suꝑ omẽm pplm uenit. noc quo¬
modo accidit: qñ sacerdotes. qui po¬
pulo presunt. erga delinqntes beniuo
sacerdotał seuĩtatis ĩmemores. nolũt
cõplere quod scriptum ẽ. peccantem
coram oĩb argue. ut ceterimetũrant.¬

Expanded text:
quo se peccatores esse non credunt, eo deterius Peccantes mansuetudine provocentur, non austeritate abjiciantur.unt polluti, recedite, abite, nolite nos uela non illuminat caecum, non sanat aegrotum, non curat infirmum, sed magis occidit, atque in desperationem periclitantem mittit. Boni etenim rectores ex sua infirmitate aliorum infirmitates pensantes magis per humilitatis et mansuetudinis levamentum student peccantes ab erroris laqueo eruere, quam per austeritatem in foveam perditionis nutantes propellere. Unde doctor gentium: Factus sum, inquit, infirmus infirmis. C. XVII. In populum ira Dei desaevit, quum praedicator delinquentes pte ira Dei super omnem populum venit. Hoc quando accidit? quando sacerdotes, qui populo praesunt, erga delinquentes benigsacerdotalis severitatis immemores nolunt complere quod scriptum est: Peccantem coram omnibus argue, ut et caeteri t