comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quo minus intra certa temꝑa¬
p̃scripta cõdicõni parerent. non
icuco liberos fore ꝙ posten rõnes
uelint redde̾. ¶Ab heredib me¬
is peto. fid̾iꝙ eoꝵ omicto cũ filiꝰ
meus .xui. annos impleuerit
stichum rõnib redditis manu¬
mittant. q̃ro an eundẽ seruũ in¬
diem usꝙ pub̾tatis falis sui actũ
age̾ uoluerit. R̾ manifestũ esse
testatorem huiꝰ quoꝙ actus tonẽ
asticho reddi uoluisse. ¶Stich
seruus m̾s iubeo ut det p̾stetifai
e⁊ uxori mee hr̃dib meis sine
ulla cõtrou̾sia tot aureos ⁊ ut iꝑ¬
sum manumittant fidi eoꝵ om̃¬
exasse exstitisse ꝓpon̾etur ꝓ
solido dandũ. ¶ Herede filio
suo ex asse instituto lib̾tatẽ dedit
ĩ hec u̾ba decemb̾. dispensator
meus seuerus uillicꝰ. ⁊ uictorina
uillica seũ contub̾nał. in annis
.uIII. lib̾i sint siquos᷑ mist̾io filii
peto uti decembre ⁊ seũm Om̃da¬
dedi ut ydonea minist̾ia hẽs quos
spero te ⁊ liberos ydoneos hĩturum

Expanded text:
quo minus intra tempora praescripta condicioni parerent, non idcirco liberos fore, quod postea rationes uelint reddere. 'Ab heredibus meis peto fideique eorum committo, cum filius meus sedecim annos impleuerit, Stichum rationibus redditis manumittant': quaero, an eundem seruum em usque pubertatis filii sui actum agere uoluerit. respondit manifestum esse testatorem huius quoque actus rationem a Sticho reddi uoluisse. 'Stichus seruus meus iubeo ut det praestet filiae et uxori meae heredibus meis sine ulla controuersia tot aureos: et ut ipsum manumittant, fidei eorum commex asse extitisse proponeretur, pro solido dandum. Herede filio suo ex asse instituto libertatem dedit in haec uerba: 'December dispensator meus, Seuerus uilicus et Uictorina uilica Seueri contubernalis in annos octo liberi sunto: quos in ministerio filii peto, uti Decembrem et Seuerum commendadedi, ut idonea ministeria haberes, quos spero te et libertos idoneos habiturum'.
Abbreviated transcription (Latin):
cui mandatũ est. siue uniꝰ rei tm̃
mandatũ suscepit. siũ uniũsorum
rator uidetur. S ⁊ si forte ex li¬
beris . ł ex parentib aliquis t̃t̾ue¬
iuat . ł uir uxoris noĩe acuibus
mandatũ non exigitur. an ꝯmitta¬
tur scipło. q̾ritur mag̃q erit ne
cõmitti debeat. nisi fuit ei man¬
ꝑmittitur edcõ p̃toris ñ facit eos
ꝓcuratores. Itaq si talis ꝑsona
int̃ueniat ex integro erit cauen¬
dum. ¶S et ꝙ extutore dixi¬
mus. ita accipiendũ ẽ. ut si is fu¬
erit qui tutelam admĩstrabat cũ¬
⁊̃ tutor non eẽt. tutoris applłatõ¬
ne eũ ñ contuu̾. s ⁊ siquidẽ tu¬
tor sit. non tñ qĩ tutor negotia
administret. ł dũ ignoret᷑. ł ex
alia cã dicendũ erit. ñ ꝯmitti sti

Expanded text:
um est, siue huius rei tantum mandatum susceperit siue etiam uniuersorum rator uidetur.Sed et si forte ex liberis uel parentibus aliquis interueniat uel uir uxoris nomine, a quibus mandatum non exigitur, an committatur stipulatio, quaeritur: magisque erit, ne committi debeat, nisi fuerit ei manpermittitur edicto praetoris, non facit eos procuratores. itaque si talis persona interueniat, ex integro erit cauendum.Sed et quod de tutore diximus, ita accipiendum est, ut, si is fuerit, qui tutelam administrabat, cum tutor non esset, tutoris appellatione eum non contineri.Sed et si quidem tutor sit, non tamen quasi tutor negotia administret uel dum ignorat uel alia ex causa, dicendum erit non committi sti
Abbreviated transcription (Latin):
parente maĩore ue ꝑte tutoꝵ¬
uł cilͣ de re ea iurisdictio fu¬
erit tutela pͥmissa erit. S si
curatorem accipiemus furiosi. uel¬
furiose. Item pupilli pupille cet̾o¬
rumq queq curatores puta adoles¬
centis. ł alt̾ius cuiꝰ curator sit ꝯmit¬
ti puto stipłonẽ. ¶Si tutor ẽẽ ꝓ¬
ponatur regionis alicuiꝰ. ł ꝓiũcie

Expanded text:
parente maioreve parte tutorum eorumve, cuius ea iurisdictio fuit, tutela permissa erit. Sed et curatorem accipiemus furiosi furiosae, item pupilli pupillae, ceterorum quoque curatores, puta adulescentis: vel si alterius cuius curator sit, committi puto stipulationem. Si tutor esse proponatur regionis alicuius ve
Abbreviated transcription (Latin):
ex ea cã exegerit q̃ ad admĩstratõnẽ
eoꝵ ꝑtinebat. ¶S reus posirimͣ
iudicatũ solui ꝓmisit. absens fac¬
tus sit an scipło ꝯmittatur ob rẽ
non defensam. q̃ritur. mag̃q est
ut ꝯmittatur. si nemo eũ deten¬
dat. ¶Obrẽ ñ defensam stipło
non ꝯmutit᷑. qmͣ diu potꝰ existere
qui eũ defendat. ¶Si plures
fuerint fideiussores. postea cꝙͣ cũ
uno lis otestata est ex clausula ob
rem non defensam ip̃e reus pot̾it
susciꝑe defensionem

Expanded text:
x ea causa egerint, quae ad administrationem eorum pertinebat. Si reus, postquam iudicatum solui promisit, demens factus sit, an stipulatio committatur ob rem non defensam, quaeritur: magisque est, ut committatur, si nemo eum defendat. Ob rem non defensam stipulatio non committitur, quamdiu potest existere qui defendat. Si plures fuerint fideiussores, posteaquam cum uno lis contestata est ex clausula ob rem non defensam, ipse reus potest suscipere defensione
Abbreviated transcription (Latin):
ceptus uidetur iure cõi usus. ¶Bo¬
nus dampnati fideiussoris fisco uẽ¬
dicatis int̾ fideinssores accio. postea
si diuidit ceꝑit. ut heredis. ita fis¬

Expanded text:
ceptus uidetur iure communi usus. Bonis damnati fideiussoris fisco uindicatis inter fideiussores actio postea si diuidi coeperit, ut heredis, ita fis
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰ negotia gessit. ⁊ tutorẽ qui aut
detulit. aut qui mandauit seuissiẽ
puniendũ rescripserunt. ¶ S nec
quidẽ is qui alienam uendidit rem
dignam sue ꝑsone ut constitutum
auferte petuniam ei qui cũ ert
creditor in solutũ peccumã acce¬
pit. si aut sciebat cũ accipiebat᷑
publicũ qͦ debitorẽ ẽe aut postea
s plac omĩ modo ei pecuniã aufe¬
rendam ẽe. ⁊ si ignorauit cũ ꝯsume¬
ret. ⁊ postea quidẽ p̾nceps directã
actionẽ ꝯpet̾e. ablata pecunia res¬

Expanded text:
i aut detulit aut mandavit, severissime puniendum rescripserunt. Sed ne quidem is, qui aliquam vendidit rem,dignam suae personae, ut et constitutum auferri pecuniam ei, qui, cum erat creditor, in solutum pecuniam accepit, si aut sciebat, cum accipiebat, publicum quoque esse debitorem, aut postea sed placet omnimodo ei pecuniam auferendam esse, etiamsi ignoravit, cum consumeret: et postea quidam principes directam actionem compete
Abbreviated transcription (Latin):
dem .ł. S iquis postqm tp̃r tnͣsaces
liberatus est fideiussorẽ dederit.
fideuissor non tenetur. qm̃ errordᷤᷤ
fideiussio nulla est.
uoluiss non posse fide fͣsorẽ ita ac¬
cipere. Etichũ autẽ pamphilũ utrũ
fideiussor uellet. qr fuitinũ ess in
euis pot̾ate alium uelle ꝙͣ reus uo¬
luiss.¶Atitõ qui mͥ ex testõ sub
condicone .x. debuit fideiussorẽ ac¬
cepi. ⁊ heres ei exstiti. deinde condicõ
condicõne legatũ. cum ab eo fideiusso.¬
rem accepisses heres exstit̾is. ñ pot̾is
hr̃e fideuissorem obligatũ. qr nec reͦ
est ꝓ quo debeat. s nec resulia que
possit deberi.

Expanded text:
uis, postquam tempore transacto liberatus est, fideiussorem dederit, fideiussor non tenetur, quoniam erroris fideiussio nulla est. uoluisset, non possum fideiussorem ita accipere Stichum aut Pamphilum, utrum fideiussor uellet, quia futurum esset in eius potestate alium uelle, quam reus uoluisset.A Titio, qui mihi ex testamento sub condicione decem debuit, fideiussorem accepi et ei heres extiti: deinde condicio condicione legatum, cum ab eo fideiussorem accepisses, heres exstiteris, non poteris habere fideiussorem obligatum, quia nec reus est, pro quo debeat, sed nec res ulla, quae po
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ .R. Qũ fideiubeat aliqͥs pro
seruo in solidũ tenetur. ⁊̃ si nicħ
in peculio sit. plane si pro dño fi¬
deubeat cũ quo de peculio ẽ actio.
dũ taxat de peculio tenebit᷑ ꝙ tunc
erit cũ res iudicat᷑.
dem. ł Cum is qui reũ ⁊ fideius¬
sores hñs ab uno ex fideiussoribus
accepta pecuna prestaret actõnes
poterit quidẽ dici mllas iam ẽe cum
ft̃. s non ita est. ñ enĩ insolutũ acce

Expanded text:
.Cum fideiubeat aliquis pro seruo, in solidum tenetur, etiamsi nihil in peculio sit. plane si pro domino fideiubeat, cum quo de peculio est, dumtaxat de peculio tenebitur, quod tunc erit, cum res iudm.Cum is qui et reum et fideiussores habens ab uno ex fideiussoribus accepta pecunia praestat actiones, poterit quidem dici nullas iam esse, cum sunt. sed non ita est: non enim i
Abbreviated transcription (Latin):
tuꝰ ea fuerat. tunc cũ pareret ue¬
rũ h̾e dẽ si moram fid̾i cõmisse li¬
bertati fecit copellendũ ꝑtũ quoꝙ
ad uib̾tatẽ ꝑduce̾. ¶Lucĩ ticius ita
testõ cauit medicos tibi cõmendo
illũ ⁊ illũ in tuo iudicio erit ut hãt
bonos lib̾tos ⁊ mredicos ꝙ si ego ui¬
b̾tatem eñ dedissem ueritus sũ quod
sorori mee kiñe fecerunt. medici ser¬
ui eiꝰ manumissi ab eq̃ qͥ salario ex¬
ub̾tatẽ dedit si rõnes singłas red¬
did̾it. q̃ro an rõ ꝑ eũ gestã ita pu¬
tari debeat ut dampna qĩ casu cõ¬
tig̾it ad honus reliquoꝵ ñ ꝑtineant

Expanded text:
ea fuerat tunc cum pareret: uerum heredem, si moram fideicommissae libertati fecit, compellendum partum quoque ad libertatem perducere. Lucius Titius ita testamento cauit: 'medicos tibi commendo illum et illum: in tuo iudicio erit, ut habeas bonos libertos et medicos. quod si ego libertatem eis dedissem, ueritus sum, quod sorori meae carissimae fecerunt medici serui eius manumissi ab ea, qui salario exlibertatem dedit, si rationes sic dederit: quaero, an ratio per eum gesta ita putari debeat, ut damna, quae casu cont‹i›gerunt, ad onus reliquorum non pertineant
Abbreviated transcription (Latin):
spẽ deb qua q̃riturꝰ non deb̾e declu¬
ti ex peculio cx dño debeatur. Itẽ
quero an si ex reliquis in peculio a¬
licy eu̾terit deduci hoc experulio
culio u̾sũ ẽ reliquoꝵ noĩe dissolu¬
tũ est satis fieri condicioni si id

Expanded text:
de qua quaereretur, non debere deduci ex peculio, quod domino debeatur. Item quaero, an, si ex reliquis in peculio aliquid conuerterit, deduci hoc ex peculio culium uersum est, reliquorum nomine desolutum est
Abbreviated transcription (Latin):
donauit idem p᷑tea testõ filie sue cũ
aliis quibusdã ancillã supͣscriptã le¬
gauit ut manumitt̾et᷑ q̃ro an septici¬
a filia naturalis antillam supͣ scͥptam
manumitt̾e cogi possit. paulus qꝵ.
Si usuo prẽ naturali donsitio ancille
su̾it. n pattis naturali iudiciũ ĩ cere¬
ris legatis filiam agnou̾it ñ pꝰsse
eum compelli ancillã ꝓpͥam ex cã fi¬
d̾i cõmiss ma ͤ ¶ Lucius ticius sticu
seruũ menio legauit. ⁊ potiit ut

Expanded text:
it: idem postea testamento filiae suae cum aliis quibusdam ancillam supra scriptam legauit, ut manumitteretur: quaero, an Septicia filia naturalis ancillam supra scriptam manumittere cogi possit. Paulus respondit, si uiuo patre naturali donatio ancillae fuit neque patris naturalis iudicium in ceteris legatis filia adgnouit, non posse eam compelli ancillam propriam ex causa fideicommissi manumittere. Lucius Titius Stichum s
Abbreviated transcription (Latin):
li cͥmine postuletur. lege iudicõ¬
extero sat̃ dato ꝓmittatur. ꝙ si
non defendatur in uincula. p co
nici iubetur ut ex uinculis cam
dicat. Solet itaꝙ tractari. an pꝰea
dño ꝑmittendũ sit oblata sat̾ dati¬
one seruũ suũ uinculis lib̾are du¬
bitõnẽ auget edcm̃ domiciani qͦ
cautũ est aboliciones ex. S.s. fac
tas ad hi seruos non ꝑtiñe. Nam¬
⁊ ibi lex ip̃a ꝓhib eũ absolui p̾¬
usqmͣ de eo iudicet᷑. S ħ int̾p̃ta¬
tio ꝑdura ⁊ ꝑ nimiũ seu̾am est
in eo cuiꝰ dñs absens fuit.ł qd̾
ꝑ inopiã ulo mom̃to tẽꝑis sat̃¬
indefenso de̾lictus recte pot̾ di

Expanded text:
li crimine postuletur, lege publicoextero satisdato promittatur: quod si non defendatur, in uincula publica coici iubetur, ut ex uinculis causam dicat.Solet itaque tractari, an postea domino permittendum sit oblata satisdatione seruum suum uinculis liberare. dubitationem auget edictum Domitiani, quo cautum est abolitionetas ad huiusmodi seruos non pertinere. nam et lex ipsa prohibet eum absolui, priusquam de eo iudicetur. sed haec interpretatio perdura, pernimium severa est in eo, cuius dominus absens fuit vel quod per inopiam illo momento temporis satiindefenso derelictus recte di
Abbreviated transcription (Latin):
ad ut hoc retinere nobis. licent qd̾
possidemus. ¶ Restituet᷑ possoĩs
ordo. aut int̾clicto expeclitur. aut
nis duplex uia est. aut exceptõ aut
int̾clictũ. Exceptõ daturꝰ ex multis
sidetis. actõ enĩ ultra nũqmͣ possõri
datur quiꝑpe cũ sufficiat ei ꝙ posside¬
at. ¶Hoc aũ int̾clictũ locũ habet
sũi quis totũ fundũ posside̾ se di¬
hẽbit dũ mͦ possideri possint ¶ Q
clam. nec p̾cario alter ab alt̾o possi

Expanded text:
ad hoc, ut retinere nobis liceat quod ad hoc, ut retinere nobis liceat quod possidemus. restitutae possessionis ordo aut interdicto expeditur aut nis duplex uia est, aut exceptio aut interdictum. exceptio datur ex multis sidetis. actio enim numquam ultro possessori datur, quippe sufficit ei quod possideat. Hoc interdictum locum habet, siue quis totum fundum possidere se dihabebit, dummodo possideri possit. Quod clam nec precario alter ab
Abbreviated transcription (Latin):
hoc int̾tdictũ ñ dabo. n pluris qmͣꝙͣ¬
ti res erit intͣ annũ quo pͥmũ exꝑiũ¬
di pot̾as fu̾it ag̾e̾ ꝑmittam. ¶ Hoc
int̾clcm̃ de soli possõre scriptũ est cp̃
potõrẽ p̃tor in soli possõnẽ habeat᷑.
⁊ ẽ ꝓhibitoriũ ad retinendam possõ
dñs ñ sit. alt̾ dñs quidẽ sit. possõr uͦ
non cõuenit.si ouenit absolutũ est¬
a alle possoris cõmͦ quem ꝯuenit possid̾e
ille petitoris hon̾e funget᷑. s si int̾ ipõs
contenditur ut̃ possideat qr alfuter
se mag̃ possid̾e̾ affirmat. tũc si res so¬
li sit in cuiꝰ possoñe contendit᷑. ad hoc
int̃tlctũ remitentur. ¶ Est gͥ hoc
int̾tlictũ ꝙ uulgo uti possidetis applłã¬
tur retinende possõnis. Nã huiꝰ rei cã
reddit᷑ neuis fiat ei qui possid. et
consec̃ntꝰ ꝓponitur post int̾cicm̃ usi
ui. Illud enĩ restituit in amissã pos¬
sõnem. hoc int̾clictũ tuetur. ne amit
p̃tor nim fieri aetat. et illud qͥdẽ int̃¬

Expanded text:
interdictum non dabo. neque pluris, quam quanti res erit: intra annum, quo primum experiundi potestas fuerit, agere permittam'. Hoc interdictum de soli possessore scriptum est, quem potiorem praetor in soli possessione habeat, et est prohibitorium ad retinendam possessdominus non sit, alter dominus quidem sit, possessor uero non conuenit. si conuenit, absolutum est: ille possessoris commodo, quem conuenit possidere, ille petitoris onere fungetur. sed si inter ipsos contendatur, uter possideat, quia alteruter se magis possidere adfirmat, tunc, si res soli sit, in cuius possessione contenditur, ad hoc interdictum remittentur. Est igitur hoc interdictum, quod uolgo uti possidetis appellatur, retinendae possessionis nam huius rei causa redditur, ne uis fiat ei qui possidet et consequenter proponitur post interdictum unde ui. illud enim restitui‹t› ui amissam possessionem, hoc interdictum tuetur, ne amittdenti uim fieri uetat: et illud quidem inte
Abbreviated transcription (Latin):
ac si duos ꝓmittendi peos dru̾si
actionib comuenire. ¶Cũ tabu¬
his eẽt cõphensũ ulũ ⁊ illũ cent̃
Qureos stipulatos. n adiectũ ita
ut duo rei stipulandi eẽnt uirilẽ
ꝑtẽ singłi stipulatiuidebantͦ
⁊ eccͣrio cum ita cautũ inuenire¬
tur. tot aurcos dari stipulatꝰ est
Iuliꝰ carpnꝰ spopondimus. ego an¬
tonmꝰ achilleius. ⁊ corneliꝰ diui¬
dum partes uiriles deb̾e qr ñ
fuerat adiectũ singłos in solidum

Expanded text:
i duos promittendi reos diuisis actionibus conueniret. Cum tabulis esset comprehensum 'illum et illum centum aureos stipulatos' neque adiectum 'ita ut duo rei stipulandi essent', uirilem partem singuli stipul‹a›ti uidebantur. Et e contrario cum ita cautum inueniretur: 'tot aureos recte dari stipulatus est Iulius Carpus, spopondimus ego Antoninus Achilleus et Cornelius Dius', partes uiriles deberi, quia non fuerat adiectum singulos in solidum
Abbreviated transcription (Latin):
dem .ł. Qui falsã monetã ꝑtus¬
seruit si id totũ formare uolueruit
suffragio iusre pñie absoluuntur.¬
¶Accusatio suppoĩti partus nulla
temꝑis p̾scriptione depellit᷑ nec
intest decesserit. nec ea q̃ partũ
subdidisse contendit᷑.¬

Expanded text:
m, Qui falsam monetam percusserint, si id totum formare noluerunt, suffragio iustae paenitentiae absoluuntur.Accusatio suppositi partus nulla temporis praescriptione depellitur, nec interest, decesserit nec ne ea, quae partum subdidisse contendit
Abbreviated transcription (Latin):
licere. s hec differentia illã rõ
ulatu ag̾e cuiꝰ nicħ int̾esb nͥ pe¬
na subiecta sit. nam pena subi¬
non q̃rimus cuiꝰ int̾sit enĩ uero
ubi unꝰ ex heredib ꝓhib om̃i
tenentur heredes. Int̾ est enĩ ꝓ¬
lum abe̾e ade heredeꝙ tuo stipu¬
latur sim.⁊ aut ꝓmissor aũ stip¬

Expanded text:
licere?' Sed haec differentia illam habeulatu agere, cuius nihil interest, nisi poena subiecta sit: nam poena subinon quaerimus, cuius intersit. enimuero ubi unus ex heredibus prohibet, omnes tenentur heredes: interest enim plum abesse a te heredeque tuo stipulatus sim et aut promissor aut stip
Abbreviated transcription (Latin):
s non facit ĩutilem scipłonẽ dif¬
ficultas prãtionis.si tñ hoie̾m sti¬
pislatus cũ uno ex heredib ꝓmis¬
soris egero. ꝓsdũcaxat cet̾oꝵ¬
obligatõns suꝑerit. Ut ⁊ solui pos.¬
idemꝙ uni ex hereclib accepto larũ
sit idemq est in ip̃o ꝓmusore. et
fideiussorib eiꝰ ꝙ oiximꝰ ĩ h̾eoib.¬
Item si in scõ sit stipulatio. ueluti
si ita scipłatus fũo ꝑ de non fieri n

Expanded text:
sed non facit inutilem stipulationem difsed non facit inutilem stipulationem difficultas praestationis.Si tamen hominem stipulatus cum uno ex heredibus promissoris egero, pars dumtaxat ceterorobligationi supererit, ut et solui poi uni ex heredibus accepto latum sit.Idemque est in ipso promissore et fideiussoribus eius, quod diximus in heredibus.Item si in facto sit stipulatio, ueluti si ita stipulatus fuero: 'per te non fieri neque
Abbreviated transcription (Latin):
prãtionẽ natura recipiunt. s nisi
tota dentur stipłoni satis non fit:
Aeluti cũ hoseq gn̾alit̾ stipulor
aut lancẽ. aut̃ ex lib uas nõ si sti¬
chi pars soluta sit. ñ dũ inulla ꝑ¬
te scipłonis lib̾atio nata ẽ a s aũ
statim repeti potꝰ. aut ĩ pendenti
ẽ donͨ alia decur eiusdẽ condicõnis
est hec stipulatio. stichũ aũ pamphi¬
lum dan. ex hiis igiturꝰ stipłonib
nec heredes cy pro ꝑte soluendo
liberari possunt. qmͣdiu non eamdẽ¬
rem om̃s dedert᷑. nõ enĩ enĩ exꝰ ꝑ soã
hereclũ condicõ obligõnis ĩmutat᷑.
⁊ Id̾o si diuisionẽ res ꝓmissa ñ reci¬
pit doeluti uia h̾e̾des ꝓmissoris
singłi in solidũ tenent᷑. s qͦ caũ¬
si utius ex h̾edib solidũ p̃stit̾it
peticione̾ hẽbit a coherede familie
hertiscũde iudicio ex quo quidem
uł itineris hedes singuli ĩ solid̾.
h̾ant actionẽ. S quidam hoc cãu
extingui stipłonẽ putant. qr ꝑ
singulos ad quiri seruitus ñ potꝰ

Expanded text:
ationem natura recipiunt, sed nisi tota dantur, stipulationi satis non fit, ueluti cum hominem generaliter stipulor aut lancem aut quodlibet uas: nam si Stichi pars soluta sit, nondum in ulla parte stipulationis liberatio nata est, sed aut statim repeti potest aut in pendenti est, donec alius detur. eiusdem condicionis est haec stipulatio: 'Stichum aut Pamphilum dari?' Ex his igitur stipulationibus ne heredes quidem pro parte soluendo liberari possuntrem omnes dederint: non enim ex persona heredem condicio obligationis immutatur. et ideo si diuisionem res promissa non recipit, ueluti uia, heredes promissoris singuli in solidum tenentur: sed quo casu unus ex heredibus solidum praestiterit, repetitionem habebit a coherede familiae erciscundae iudicio. ex quo quidem ris uiae uel itineris heredes singuli in solidum habeant actionem: sed quidam hoc casu extingui stipulationem putant, quia per singulos adquiri seruitus non potest:
Abbreviated transcription (Latin):
rem pro mutuo accepit. agit cͣcͣria
pignorantia accione in ꝙͣ actionẽ
ueniet qd̾ int̾est c̾ditoris. s ea ac¬
tio fideuissorẽ honerare nõ pot̾it.
Non enĩ pro pignorare. s ꝓ pecu¬
nia mutua fidẽ suam obligat.
qnͣtã pecuniam ticio ꝙñ credido
dare spondes. ⁊ fideiussores acceꝑo
deinde ticio sepiꝰ credid̾o. nempe seiꝰ

Expanded text:
rem pro mutuo accepit, agit contraria rem pro mutuo accepit, agit contraria pigneraticia actione, in quam actionem ueniet quod interest creditoris. sed ea actio fideiussorem onerare non poterit: non enim pro pignore, sed pro pecunia mutua fidem suam oblig‹a›t'quantam pecuniam Titio quandoque credidero, dare spondes?' et fideiussores accepero, deinde Titio saepius cred
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ .ł. Amssi ruina pignoris dap.¬
nũ. tũm ad fid̾iussoris qmͣ rei pro¬
mittendi ꝑiculũ spectat. nec ad rẽ
ꝑtinebit. si fid̾uissor ita sit accept᷑
qnͣto minus ex p̃cio pignoris. dis¬
tracti seruari potuerit. Istis epp̃
u̾bis.⁊̃ totũ concineri ꝯuenit¶In¬
F fideuissores actione diuisa ꝯdemp¬
natus si desierit ẽe soluendo fraus
uł segnicia cutorib qui iudicatũ
ꝑ sequi potu̾nt dampriũ dabit. ꝙ
do ꝯstabit. pupilli noĩe restitutõis
auxiliũ implorabitur. ¶ Fideius¬
sores a colonis datos. ⁊̃ ob pecuniã
dotis p̃dioꝵ teneri ꝯuenit. cũ ea
quoc sp̃es locatõnis uinculũ ad
se trahit ñ mutat ꝯfestim. an ĩt᷑¬
iecto tp̃r fidẽ suam astrinxerunt.
¶Plures eiuisdem pecunie c̾clen¬
de mandatores si unus in iudicõ
eligatur absolutionẽ quoq se¬
tuta non liberantur. S om̃s lib̾ã¬
tur ꝓecunia soluta.
nẽ a creditore qui reũ postulau̾it
deceptus sit. creditor qui fideuisso¬

Expanded text:
.Amissi ruina pignoris damnum tam fideiussoris quam rei promittendi periculum spectat, nec ad rem pertinebit, si fideiussor ita sit acceptus: 'quanto minus ex pretio pignoris distracti seruari potuerit': istis enim uerbis etiam totum contineri conuenit.Inter fideiussores actione diuisa condemnatus si desierit esse soluendo, fraus uel segnitia tutoribus, qui iudicatum persequi potuerunt, damnum dabit: quod do, constabit, pupilli nomine restitutionis auxilium implorabitur. Fideiussores a colonis datos etiam ob pecuniam dotis praediorum teneri convenit, cum ea quoque species locationis vinculum ad se trahat: nec mutat, confestim an interiecto tempore fidem suam adstrinxerunt. Plures eiusdem pecuniae credendae mandatores, si unus iudicio eligatur, absolutione quoque secuta non liberantur, sed omnes liberantur pecunia soluta. nem a creditore, qui reum postulauit, deceptus sit creditor, qui fideiusso
Abbreviated transcription (Latin):
auł ł. Si a colono stipulatꝰ
fideiussorem aceꝑit una scipulatio
pluriũ pensionum. et ideo in uniu̾¬
sis pensionib fideiussor teneturꝰ.
Cum fc̃o suio reus pͥncipalis obli¬
gatione ꝑpetuant: ⁊̃ fideiusloris durat¬
obligatio ueluti si moram fecerit ĩ
lata sunt. nõ emptoris loco substi¬
tutũ uideri. s eius qui pignora ac¬
cepit. et ideo rõnẽ fructuũ ⁊ usura¬
rum haberi oꝑt̾e.
biturꝰ a creditore ut natura debitũ
maneat. teneri fideiussorẽ. R. tũt
uero genere nouationis transeat.
obligͣatõ fideiussorẽ. aut in re aut
exceptione liberandũ.
mutua daretur ita ꝯuenit ut ĩ yta¬
lia solũet᷑ intelligendũ ẽ mandato
denũciauerit ut debitores ad solu¬
endã pecuniã ꝯpelłet uł pignus
distraheret. isꝙ cessauerit. an fide¬
rem pactũ int̾cesserat. ut si q̃ mut
data intra certũ tempus licẽt ei
uendere. ⁊ si quo minoris uenisset
ꝙͣ ꝙ sortis. uł usuraꝵ noĩe deb̾etur

Expanded text:
um Si a colono stipulatus fideiussorem accepi, una stipulatio est plurium pensionum, et ideo in universis pensionibus fideiussor tenetur. Cum facto suo reus principalis obligationem perpetuat, etiam fideiusobligatio, ueluti si moram fecit in lata sunt, non emptoris loco substitutum uideri, sed eius qui pignora accepit, et ideo rationem fructuum et usurarum haberi oportertur a creditore, ut natura debitum maneat, teneri fideiussorem respondit: cum vero genere novationis transeat obligatio, fideiussorem aut iure aut exceptione liberandum. mutua daretur, ita convenit, ut in Italia solveretur, intellegendum mandatordenuntiaverit, ut debitorem ad solvendam pecuniam compelleret vel pignus distraheret, isque cessaverit, an possrem pactum intercesserat, ut, si centumdata intra certum tempus licuendere et si quo minoris uenissent, quodque sortis uel usurarum nomine deberetur,
Abbreviated transcription (Latin):
ingenuitatis saluo uire pr̃onin
nactus sit tm̃ ingenuus intelligt̃
⁊ hoc diuus adrianus rescripsit᷑
lp̃ .ł.Apͥncipe natalibꝰ suit
resfitutũ eũ qͥ se ingeniũ natũ
pͥncipi affirmauit si ex ancula na¬
nui fiunt ut ecce si lbertinus
⁊ p̾ncipe natalib suis restitutus
fuert. Nlis enĩ natalib utiq res¬
titutur in quib initio om̃t hoĩes¬

Expanded text:
nuitatis salvo iure patroni nactus sit, tamen ingenuus intellegitur: et hoc divus Hadrianus rescripsit. um. A principe natalibus suis restitutum eum, qui se ingenuum natum principi adfirmauit, si ex ancilla nanui fiunt, ut ecce si libertinus a principe natalibus suis restitutus fuerit. illis enim utique natalibus restituitur, in quib
Abbreviated transcription (Latin):
I ip̃ .l.Tgitur sciendũ ẽ. ⁊ libͥm
posse. d.m. in lib̾tatẽ ẽe ⁊ seruũ
posse sñ. d.m. ĩ lib̾atẽ eẽ. ¶ In¬
fans subreptus bona in seruitute:
fuit c̃ liber eẽt deinde cũ de statu ignͣ¬
rus eẽt recessit ⁊ clam in lib̾tate mo¬

Expanded text:
 Igitur sciendum est et liberum posse dolo malo in libertate esse et servum posse sine dolo malo in libertate esse. Infans subreptus bona fide in servitute fuit, cum liber esset, deinde, cum de statu ignarus esset, recessit et clam in libertate mo
Abbreviated transcription (Latin):
tr̃ad̾ ꝓcutoris nocet plane si filiꝰ
ignorau̾it pat̾ scit. adhuc dico re¬
pellendũ ꝓat  ⁊̃ si petuliari noĩe taiꝰ
ꝗͥ mandato nr̃o emit t̾ale e̾ ut sic̃¬
tũ hominẽ mandauo emi sciens
lib̾m ẽe. licet is cui mandatũ ẽ ign¬
oret. idem. ł. ⁊ non competit ei ac

Expanded text:
ratoris nocet. plane si filius ignorauit, pater scit, adhuc dico repellendum patrem, etiamsi peculiari nomine filius qui mandato nostro emit, tale est, ut, si certum hominem mandavero emi sciens liberum esse, licet is cui mandatum est, ignoret, idem sit: et non competet ei ac
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ uideam̃. slam iuł. ait om̃s qui
lib̾os se putant. sñ.d .m. in lib̾tate
fuisse si mͦ se ꝓ lib̾is gerant qmͣuis
serui sint. Uarꝰ aũ scrib̾ eũ qͥ se lib̾m
sciat dũ in fuga sit non uidi sine
dolo.m. in ubertatẽ ẽẽ. S simul
atꝙ desierit qĩ fugit̾uus se celare

Expanded text:
uideamus. nam Iulianus ait omnes, qui se liberos putant, sine dolo malo in libertate fuisse, si modo se pro liberis gerant, quamuis serui sint.Uarus autem scribit eum, qui se liberum sciat, dum in fuga sit, non uideri sine dolo malo in libertate esse: sed simul atque desierit quasi fugitiuus se celare
Abbreviated transcription (Latin):
est qĩ lib̾ cũ seriuis eẽt ⁊ gn̾alit̾. dd̾.
est quociens quis iustis rõnib ductus
uł non iniustis sñ calliditate tm̃ pu¬
tauit se lib̾m ⁊ in libertate moratus
est. dd̾.c̃. hunc in ea cã ee̾. ut ⁊ sine
cõmͦ fruatur. ꝓbõ aũ ad id tp̃t re

Expanded text:
est quasi liber, cum servus esset. Et generalitest, quotiens quis iustis rationibus ductus uel non iustis, sine calliditate tamen putauit se liberum et in libertate moratus est, dicendum est hunc in ea causa esse, ut sine commodo fruatur.Probatio autem ad id tempus re
Abbreviated transcription (Latin):
ffix.ł. Hec stipło qmͣ diu res
nõn defenditur simł atq defendi
ceꝑit. aut defendi deb̾e desierit
aut inficiatõne ꝯpelli eũ qui sine

Expanded text:
ionum Haec stipulatio "quamdiu res non defendatur", simul atque defendi coeperit aut defendi debere desierit,aut ad infitiationem compelli eum, qui sine
Abbreviated transcription (Latin):
cã. et ꝑsona desiderari debere
arbitror. et cũ capitalia ⁊ atͦ¬
ciora maleficia naturalit᷑ ex
mas eas eẽ ad requirendã ue

Expanded text:
causa et persona desiderari debere arbitror, et, cum capitalia et atrociora maleficia non aliter expmas eas esse ad requirendam ve
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ta latił est sexto hendas natus
cũ bisextus lꝑdus est pͥorẽ dis na¬
talem ht̃. Cato putat m̃cẽ uat̃ta¬
lare additiũ ẽẽ. om̃s e dies ã pro
mom̃to tꝑ̃ris obseruat extremos
thei meniis februaris atribuit qn¬
tus mitius mensis autẽ int̾talans
constat ex dieb .xuiii.¬

Expanded text:
tum non est sexto kalendas natus, cum bisextum kalendis est, priorem diem natalem habet. Cato putat mensem intercalarem additicium esse: omnesque eius dies pro momento temporis obseruat extremoque diei mensis Februarii adtribuit Quintus Mucius. Mensis autem intercalaris constat ex diebus uigi
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ pat̾ filie donauerit q̃ in¬
euis potestate erat. et eam ex¬
heredau̾it si id heres eus ratũ
habeat ex in usucapiet dona¬
tionẽ ꝙͣ ex die ratã hr̃s donatõnẽ

Expanded text:
i pater filiae donauerit, quae in potestate eius erat, et eam exheredauerit: si id heres eius ratum habeat, exinde ea usucapiet donationem, qua ex die ratam heres donationem
Abbreviated transcription (Latin):
aułꝰ. l ERo donato is usucap̃
cui donatõis cã res tradita ẽ. nec
sufficit opinari. s ⁊ donatũ ẽe oꝑ
¶Si pater filio ꝙ̃ in pot̾ate hab
donet: dem̃ decedat. filiꝰ ꝓ donato
non capiet usli. qm̃ nulla donatio
fuit. ¶Si int̾ uirũ ⁊ uxorẽ do¬
natio facta sit. tessat usucapio.
¶Item si uir uxori donauĩt. ⁊ di¬
uortiũ int̾cesserit usu capionẽ¬
cãm possõnis sibi ip̃a mutare.
alias ait Post diuortiũ ira usu¬
capturam.si eam maritus ꝯcesse¬
rit qĩ nũc donasse intelligaturꝰ. ñ¬
possid̾e aũ uxorẽ. rẽ a uiro dona¬

Expanded text:
um. Pro donato is usucapit, cui donationis causa res tradita est: nec sufficit opinari, sed et donatum esse oportet. Si pater filio quem in potestate habet donet, deinde decedat, filius pro donato non capiet usu, quoniam nulla donatio fuit. Si inter uirum et uxorem donatio facta sit, cessat usucapio. item si uir uxori rem donauerit et diuortiucausam possessionis sibi ipsa mutare: alias ait post divortium ita usucapturam, si eam maritus concesserit, quasi nunc donasse intellegatur. possidere autem uxorem rem a viro dona
Abbreviated transcription (Latin):
erat᷑ .ł. Non est facile tironi cꝰ¬
dodia credenda. uni nam ea ꝓdita.
duob custodia ꝯmittenda est qui si
restitiũtur. Nã et si miseratõne cus¬
todiã qͥs dimiserit militiam mutat.
fraudeulent̾ autẽ si fuit u̾satꝰ ĩ tus
uł in extremũ gͣclũ militie dat᷑.
int̾dũ uenia ei datur. Nã cũ si custo¬
dia cũ alto custode simul fugisset
alt̾i uenia data eso. s si cͤustõdia
inf̾fecerit uł p̃cipitauerit militss
culpe ascribitur .i. custigabit᷑. ꝙ si
ip̃e custos custodiam int̾fecerit. ꝑ¬
ergo si casu custodia defũcta fu¬
isse dicat᷑. testõnib id ꝓbandũ ẽ
⁊ si uenia dabitur. ¶ Sol p̃t̾ea¬
si amissa culpa custodia ẽ. Si tñ
init̾sit eam app̾hendi. tẽpꝰ cã ꝯgni¬
ta militi dari ad eam inqͥrendam
a plicito ei alio milite. Q si fugiti¬
uumꝰ reddentũ ꝓdicdit si faculta¬
tes ht̃ dño p̃ciũ redd̾e iubebit sat᷑

Expanded text:
enis.Non est facile tironi custodia credenda: nam ea prodita duobus custodia committenda est.Qui si restituuntur. nam si miseratione custodiam quis dimiserit, militiam mutat: fraudulenter autem si fuerit uersatus uel in extremum gradum militiae datur. interdum uenia datur: nam cum custodia cum altero custode simul fugisset, alteri uenia data est.Sed si se custodia interfecerit uel praecipitauerit, militi culpae adscribitur, id est castigabitur.Quod si ipse custos custodiam interfecerErgo si casu custodia defuncta dicatur, testationibus id probandum est et sic uenia dabitur. Solet praeterea amissa culpa custodia, si tamen intersit eam adprehendi, tempus causa cognita militi dari ad eam requirendam, applicito ei alio milite. Quod si fugitimino reddendum prodiderit, si facultates habeat, domino pretium reddere iuberi
Abbreviated transcription (Latin):
dem. l Seruus in opus
publicum perpetuũ ac mul¬
to magis temperauum nond
datur. Cum igitur per errorẽ
in opus temperarium fuisset
datus expleto domino seruũ

Expanded text:
m.Seruus in opus publicum perpetuum ac multo magis temporarium non datur. cum igitur per errorem in opus temporarium fuisset datus, expleto tempore domino seruum
Abbreviated transcription (Latin):
omp̃.ł. Ei ticus ⁊ seius seꝑatim. i.
scipulati eẽnt fũclum illũ si illi nõ dei¬
deris mͥ dare spondes fidem dandi alt̾i
fore quo ad iudiciũ acciꝑatur ⁊ Iõ oc¬
cupantis fore actionem.
scipłatõne si lutiꝰ ticius añ kł. maias
ĩ y̾taliam ñ uen̾it .x. dare spondes. nõ
aũ peti qͥcqm possit qmͣ exploratum
sit añ eã dic̾ ĩ italiã uenire ticiũ nõ
posse. n uenisse siue uiuo suĩ mor¬
tuo id accid̾it.

Expanded text:
m.Si Titius et Seius separatim ita stipulati essent: 'fundum illum, si illi non dederis, mihi dare spondes?', finem dandi alteri fore, quoad iudicium acciperetur, et ideo occupantis fore actionem. Titius ante kalendas Maias in Italiam non uenerit, decem dare spondes?' non ante peti quicquam possit, quam exploratum sit ante eam diem in Italiam uenire Titium non posse neque uenisse, siue uiuo siue mortuo id acciderit.
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃ .ł. Quictͥ fuiꝰ pecliuari noĩe
aphend̾it. id statim pat̾ eiꝰ possid
qmͣuis ignoret ĩ sua pot̾ate filiu
ampltꝰ ⁊̃ si filiꝰ ab atio tãqm seruꝰ
possideatur idẽ̾ er̃ ꝓbandũ.

Expanded text:
idquid filius peculiari nomine adprehenderit, id statim pater eius possidet, quamuis ignoret in sua potestate filium. amplius etiam si filius ab alio tamquam seruus possideatur, idem erit probandum.
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. ccͣ natura quippe ÷. ut cum
ego aliquid teneam. tii quoq id
ten̾e uidearis. Sab̾. tñ scribit᷑
eũ qͥ p̃cario dederit ⁊ ip̃m possidere
⁊ eũ qui p̃cario acceꝑit ¶Itẽ tre¬
batiꝰ aꝓpbat existimans posse ali¬
um iuste. aliũ iniuste possidere.
duos iniuste. uł duos iuste nõ
posse ꝙ̃ labio lib̾e rep̃hendit
int̾est iuste quis an iniuste pͥ
quo ego sedeo. tu sed̾e̾ uidearis. ¶ In
possidet intuenda ẽ. Itaq si ⁊̃ ĩ fũ¬
do sis ⁊ tm̃ uolueris eũ possidere
ꝓtinꝰ amittes possõnẽ. Igit᷑ amit¬
ti ⁊ aĩo solo pot̾ qmͣuis acquirt᷑ po¬
test. s ⁊ si aiõ solo possideas licet
alius sit in fundo. ut ad huc tm̃ pꝰ¬
sides. ¶Siquis nũcies domũ a
latronib õccupatũ. ⁊ dñs timore

Expanded text:
ssunt: contra naturam quippe est, ut, cum ssunt: contra naturam quippe est, ut, cum ego aliquid teneam, tu quoque id tenere uidearis. Sabinus tamen scribit eum qui precario dederit et ipsum possidere et eum qui precario acceperit. idem Trebatius probabat existimans posse alium iuste, alium iniuste possidere, duos iniuste uel duos iuste non posse. quem labeo reprehendit, interest, iuste quis an iniuste posquo ego sedeo, tu sedere uidearis. In amius qui possidet intuenda est: itaque si in fundo sis et tamen nolis eum possidere, protinus amittes possessionem. igitur amitti et animo solo potest, quamuis adquiri non potest. Sed et si animo solo possideas, licet alius in fundo sit, adhuc tamen possides. Si quis nuntiet domum a latronibus occupatam et dominus timo
Abbreviated transcription (Latin):
possidẽ uelit om̃s glebas cͥcũam¬
bulet. S sufficit qm̃lib ꝑtẽ eius
fundi itroire dũ mente ⁊ cognta¬
ti si hac mente sis ut quuꝙ ticiꝰ
possid tu quoꝙ uelis possidere.
¶Neract̃ quotꝑ ⁊ ꝓculus solo aĩo
ñ posse nos accrere possõnẽ si non
ancedat naturalis possõ. Id̾oq ñ¬
thesaurũ in fundo meo positum
scĩa cõtinuo meo possid̾e. simulata
natłali possõni. id aiꝰ implet. ¶ Ee¬
terũ ꝙ brutꝰ ⁊ maniliꝰ putant eũ
qui fundũ longam possõnẽ ceꝑit
⁊̃ thesaurũ cepisse qmͣuis nesciat
in fundo ee̾ non est u̾m. Si enim
qui nescit non possidet thesaurã
ꝙͥͣuis fũdũ possideat. Ss ⁊ si sciat
usis possid̾e eandem rem᷑ possumꝰ
ut qͥdã putant ⁊ eũ qͥ usuceꝑit ⁊
ꝓ emptore ⁊ ꝓ suo possid̾e. sic enĩ
⁊ si ei qui ꝓ emptore ꝓossidebat he¬
res sim ecmdem rem ⁊ ꝓ emptore
⁊ ꝓherede possideo. nͨ enĩ sic dm̃¬
rem in solidum possid̾e non pꝰ¬

Expanded text:
it, omnes glebas circumambulet: sed sufficit quamlibet partem eius fundi introire, dum mente et cogitati si hac mente sis, ut quidquid Titius possidet, tu quoque uelis possidere. Neritius et Proculus : solo animo non posse nos acquirere possessionem, si non antecedat naturalis possessio. thensaurum in fundo meo positum sciam, continuo me possidere, simul atque naturali possessioni, id animus implet. ceterum quod Brutus et Manilius putant eum, qui fundum longa possessione cepit, etiam thensaurum cepisse, quamuis nesciat in fundo esse, non est uerum: is enim qui nescit non possidet thensaurum, quamuis fundum possideat. sed et si sciat, usis possidere eandem rem possumus, ut quidam putant et eum, qui usuceperit et pro emptore, et pro suo possidere: sic enim et si ei, qui pro emptore possidebat, heres sim, eandem rem et pro emptore et pro herede possideo: nec enim sicut domirem in solidum possidere non po
Abbreviated transcription (Latin):
ete fcẽ custodie nr̃e subiecte stꝰ.
Q uidam recte putant colũbas
quoꝙ q̃ abeclificiis nr̃is uolant. It̃
apes q̃ ex edificiis nr̃i s uolant. et
scd̃m consuetudinẽ redeunt a no
ap̃ te depositam furti faciendi cã
otractaueris desino possid̾e. s si
qr furtũ sine otrectatõne fi̾ non
pot̾ nec aio furtũ admittat᷑ ¶Il¬
lud ꝙͦ a uet̾ib p̾ceptũ ẽ neminem
sibi ip̃i cam possõnis mutare posse
s et si is qui ap̃ me deposuit uel
om̃dauit eam re̾ uendidit mͥ uł
donau̾it ñ uidebor cãm possõnis
mͥ imictare. qr nͨ possidebam qͥdem.¬
¶¶ Gen̾a possõnũ tot sunt quot ⁊
cause adquirendi eiꝰ ꝙ nrm ñ sit

Expanded text:
etae factae custodiae nostrae subiectae sunt. etae factae custodiae nostrae subiectae sunt. Quidam recte putant columbas quoque, quae ab aedificiis nostris uolant, item apes, quae ex alueis nostris euolant et secundum consuetudinem redeunt, a noapud te depositam furti faciendi causa contrectaueris, desino possidere. sed si  furtum sine contrectatione fieri non potest nec animo furtum admittatur. Illud quoque a ueteribus praeceptum est neminem sibi ipsum causam possessionis mutare posse. Sed si is, qui apud me deposuit uel commodauit, eam rem uendiderit mihi uel donauerit, non uidebor causam possessionis mihi mutare, qui ne possidebam quidem. Genera possessionum tot sunt, quot et causae adquirendi eius quod nost
Abbreviated transcription (Latin):
quos peculiarit̾ ꝑauerunt ꝯꝑau̾it
nam uideam eds eorũdem ⁊ animo
⁊ corꝑe possid̾e̾. ¶ Nerua filiꝰ res
mobiles excepto hoĩe qͣtenꝰ sub cꝰ¬
todia nr̃a sint hactenꝰ possid̾i .i. qͣ
tenus si uelimꝰ naturalẽ possõnẽ
namscissci possimꝰ. Nam pecus sił
atq aberrau̾it an auis excid̾it
ut non sueniatur ꝓtinus desi¬
nere a nobis possideri licet auł¬
Io possideat᷑ dissimilit̾ atꝙ sub custo¬
dia mea sit nec inueniatur qͥ ĩ p̾sẽ¬
tia eius sit. ⁊ tm̃ cessat Int̾im dili¬
gens inquisitõ. ¶ It feras besti¬
as qͥs ini̾uariis incluserimꝰ. ⁊ pisces
quos in piscina colleg̾imꝰ a nobis
possid̾i. S eos pisces qui ĩ stagno
sint aut feras qĩ insiluis cͥtũceptiᷤᷤ
uagantur a nobis non possideri
qm̃ relicte sũt̃ in lib̾tate natura¬
li. alioqͥn ⁊̃ siquis siluas emerit.
uideri eũ om̃s feras possid̾e ꝙ fal¬
sũ est.¶Aues aũ possidemus
qͣs inclusai hm̃s aut si qͣ mansu¬

Expanded text:
ui peculiariter parauerunt: nam uidemur eas eorundem et animo et corpore possidere. Nerua filius res mobiles excepto homine, quatenus sub custodia nostra sint, hactenus possideri, id est quatenus, si uelimus, naturalem possessionem nancisci possimus. nam pecus simul atque aberrauerit aut uas ita exciderit, ut non inueniatur, protinus desinere a nobis possideri, licet a nullo possideatur: dissimiliter atque si sub custodia mea sit nec inueniatur, quia praesentia eius sit et tantum cessat interim diligens inquisitio. Item feras bestias, quas uiuariis incluserimus, et pisces, quos in piscinas coiecerimus, a nobis possideri. sed eos pisces, qui in stagno sint, aut feras, quae in siluis circumseptis uagantur, a nobis non possideri, quoniam relictae sint in libertate naturali: alioquin etiam si quis siluam emerit, uideri eum omnes feras possidere, quod falsum est. Aues autem possidemus, quas inclusas habemus, aut si quae mansu
Abbreviated transcription (Latin):
bam discessit uł aĩo retinela ¶possõ¬
nem. sͣ si alii tradid̾int ãmicto pos¬
sõneꝰ. sam constat possid̾e nos do
ui deiecti fu̾imus. ¶Si seruꝰ quẽ
possidebam ꝓ lib̾o se gerat ut fe¬
cit patͣrꝰ ⁊ iudiciũ libale pati ꝑa¬
tus sit ñ uidebitur a dño possid̾i
cui se adu̾sariũ p̃parat. s hoc ita
u̾m ẽ si diu in libertate moratur
alioqͥn si ex possõne seruitutis in
lib̾tatẽ ꝓclamau̾it ⁊ lib̾ale iudi¬
ciũ implorauñt incħominꝰ ĩ pos¬

Expanded text:
 discesserintue, animo retinebo possessionem. Et si alii tradiderim, amitto possessionem. nam constat possidere nos, doui deiecti fuerimus. Si seruus, quem possidebam, pro libero se gerat, ut fecit Spartacus, et iudicium liberale pati paratus sit, non uidebitur a domino possideri, cui se aduersarium praeparat. sed hoc ita uerum est, si diu in libertate moratur: alioquin si ex possessione seruitutis in libertatem reclamauerit et liberale iudicium implorauerit, nihilo minus in pos
Abbreviated transcription (Latin):
nato. ꝓ dote ꝓ hẽde ꝓnaxe dedito
ꝓ suo sic̃ in hiis q̃ t̾ra mariq uł
exhostib capimꝰ uł q̃ ip̃i ut ĩ re¬
rũ natura essent fecimꝰ ⁊ ĩ sũma
magis unũ genus est possidendi
spẽs infinite. uł ⁊̃ pot̾ diuidi pos¬
sõnis genus in duas sp̃es ut pos¬
sideatur fide bona aut ñ bona
fide ¶ b autẽ quintꝰ mit̃ int̃ gn̾a
possomũ posuit si cĩ iussu magnitꝰ

Expanded text:
pro noxae dedito: pro suo, sicut in his, quae terra marique vel ex hostibus capimus vel quae ipsi, ut in rerum natura essent, fecimus. et in summa magis unum genus est possidendi, species infinitae. Vel etiam potest dividi possessionis genus in duas species, ut possideatur aut bona fide aut non bona fide. Quod autem Quintus Mucius inter genera possessionum posuit, si
Abbreviated transcription (Latin):
bouem uł unum abigeatus cͥm̃
stabulo ab egit. domitũ pet᷑ͦ
non a silua nec agrege. ¶Q
sepiꝰ abegerunt licet semper
unũ uł alt̾m pecus subripiu̾t
tñ abigei sunt. ¶ Receptores
abigeoꝵ qua pena .p. plecti de¬
bea̾nt. epła diui adriani ita
cauet᷑ ut exͣ t̾tã ytaliam .x. ãnis
ip̃ .ł. Preuaricator est. q̃i uari¬
cator qui diu̾sam ꝑtẽ adiuuat. pro¬
uaricatõne tractũ ait. nam qͥ p̃uari¬
catur ex utͣq parte cõsistit qͥnĩmo
ex alt̾a is autẽ p̃uaricator ꝓprie dr̃¬

Expanded text:
bouem uel unum abigeatus crimestabulo abegit domitum pecus, non a silua nec grege.Qui saepius abegerunt, licet semper unum uel alterum pecus subripuerint, tamen abigei sunt.Receptores abigeorum qua poena plecti debeant, epistula diui Traiani ita cauetur, ut extra terram Italiam decem annis 1: § 2. Praevaricator est quasi varicator, qui diversam partem adjuvat provaria certatione tractum ait. Nam qui praevaricatur ex utraque parte constitit, quinimo ex altera. Is autem praevaricator proprie d
Abbreviated transcription (Latin):
ergo de eo fiet sine p̾uato iudicio
sũ puͦ. p̃uaricatus sit. hoc ẽ ꝓdide¬
rit cãm hic exͣ ordinẽ puniri sol.¬
lp̃ .ł. Sciend̾ ꝙ hodie is qui p̃uari¬
cati st̃ pena iniungitur exͣ ordinaria.
ĩtroductũ. nam si reus accusatori. ꝓu
ab alio accusatũ ⁊ absolutũ cauetar
lege aqͥlia puͣ iudicioꝵ. ut ñ prius
accusetur qmͣ de pͥoris accusatoris.

Expanded text:
ergo de eo fiet? siue priuato iudicio siue publico praeuaricatus sit, hoc est prodiderit causam, hic ‹ex›tra ordinem sollis.Sciendum, quod hodie is, ‹qui› praeuaricati sunt, poena iniungitur extraordinaria.inductum est.Nam si reus accusatori publab alio accusatum et absolutum, cauetur lege Iulia publicorum, ut non prius accusetur, quam de prioris accusat
Abbreviated transcription (Latin):
denł. De usu acĩ ⁊ de riuis
nouis incuułr institutis. Itẽ de
equis alienss asciente possessis. fe¬
tuq eprum ⁊ de dãpno dato ꝑ
iinensos in p̃dium suũ uniuer¬
so eos hoĩes qui in pluriũ p̃dra
distribui debuerunt si mͦ id nõ
ex auctoritate eiꝰ qui iub̾e potu

Expanded text:
. De usu aquae, de riuis nouis inciuiliter institutis, item de equis alienis a sciente possessis fetuque earum, et de damno dato per immissos in praedium suum uniuersos homines eos, qui in plurium praedia distribui debuerunt, si modo id non ex auctoritate eius qui iubere potu
Abbreviated transcription (Latin):
hãt. assidua cõtractione furas. nec mag̃
furti accõ nasci pot̾. nec in id quident
in quo decreuiss postea res surrep¬
ta. S si eam afũre uendicasse̾ ꝯdico
mͥ manebit. s pot᷑ dici officõ iudi¬
cis qui de ꝓprietate cognoscit atim̾.
ut non aliter iubeat restitui. qmͣ si
condicõnẽ petitor remitt̾et ꝙ si ex cõ¬
dicione ante dampnatas reus litit
estimationẽ sustulerit. ut aut oĩo
absoluat reum. aut ꝙ mag̃ placet
si paratus eẽt petitor estimatõne᷑
restitũe. nͨ restitu̾etar er hõ qnͣti in t dic̃

Expanded text:
t, adsidua contrectatione furis non magis furti actio nasci potest, ne in id quidem, in quod crevisset postea res subrepta. Sed si eam a fure vindicassem, condictio mihi manebit. sed potest dici officio iudicis, qui de proprietate cognoscit, contineri, ut non aliter iubeat restitui, quam si condictionem petitor remitteret: quod si ex condicaestimationem sustulerit, ut aut omnimodo absoluat reum aut quod magis placet, si paratus esset petitor aestimationem restituere nec restituetur ei homo, quanti in
Abbreviated transcription (Latin):
auł .ł. Qmͣuis enĩ sepe furcũ
contractando fiat. tñ mitio fit.
i. faciendi furti tp̃r constituere
tun fecerit.⁊ manumissus depre¬
hendatur. an fur manfestus sit
conueniri. qr origo furti ĩ serui¬
tute fcĩ si fuit manifesti. ¶ Ibi¬
dem ꝓõp̃. elegant᷑ scripsit depͥre¬
hensum fieri manifestũ furẽ. ceterum
sicũ tibi furtũ face̾m de domo tua absa¬
disti te ne te occidam. ⁊̃ si uidisti furtũ
fi̾. actñ non eẽmanifestũ. s celsus de¬
p̃hensioni. hoc ⁊̃ adicit si cimł. uidi¬
ces eũ surripientẽ. et ad ꝯphenden¬
dum eũ occurrisses abiecto furto ef¬
fug̾it furẽ maĩfestã fieri. paruiq re.¬
ferre putat ds̃is an uitinus. an qͣlib
ansiens app̃hendat:¬

Expanded text:
um.Quamuis enim saepe furtum contrectando fiat, tamen initio, id est faciendi furti tempore, constituere tum fecerit et manumissus deprehendatur, an fur manifestus sit,conueniri, quia origo furti in seruitute facti non fuit manifesti.Ibidem Pomponius eleganter scripsit deprehensione fieri manifestum furem: ceterum si, cum tibi furtum facerem de domo tua, abscondisti te, ne te occidam, etiamsi uidisti furtum fieri, attamen non est manifestum.Sed Celsus deprehensioni hoc etiam adicit, si, cum uidisses eum subripientem et ad comprehendendum eum accurrisses, abiecto furto effugit, furem manifestum esse: Paruique referre putat, dominus an uicinus an quilibet transiens adprehendat
Abbreviated transcription (Latin):
tus fuerit. euenit ut una isatio
ne lib̾etur heres ex testõ ⁊ ut ob¬
liget sibi legatariũ tm̃d̾. ẽ. ⁊ si dap̃¬
natus fuĩt alicui uend̾e uł locare.

Expanded text:
tus fuerit, euenit, ut una numeratione et liberetur heres ex testamento et obliget sibi legatarium. tantundem est et si damnatus fuerit alicui uendere uel locare
Abbreviated transcription (Latin):
ne. et putẽ non repellẽ lenociniũ igi¬
tur mariti ip̃m honerat ñ mulierem
excusat. unde cĩri pot̾ an ã quidẽ de
adult̾io cogͦscit statu̾e ĩ maritũ ob
lenociniũ possit. ⁊ puto posse. Nam cla
udius gorgus uir clarissimꝰ uxorẽ ac¬
iusans cũ detectus ẽẽt uxorẽ ĩ aditt̾io
dep̾hensam retinuisse uł accusatõe¬
⁊ sine accusatore lenocinis dampuatꝰ est
a diuo seuero. exͣneus autẽ neqͣqnͣ
lenociniũ obiciens. postea qmͣ reus
factus est se reuelabit. nec maritum
pene subiciet. ¶ Si simul ad accusa¬
tionẽ ueniãt maritus ⁊ pat̾ muli¬

Expanded text:
ne? et putem non repellere: lenocinium igine? et putem non repellere: lenocinium igitur mariti ipsum onerat, non mulierem excusat. Vnde quaeri potest, an is, qui de adulterio cognoscit, statuere in maritum ob lenocinium possit? et pudius Gorgus uir clarissimus uxorem accusans cum detectus est uxorem in adulterio deprehensam retinuisse, et sine accusatore lenocinio damnatus est a diuo Seuero.Extraneus autem nequaquam lenocinium obiciens, posteaquam reus factus est, se releuabit, nec maritum poenae subiciet.Si simul ad accusationem ueniant maritus et pater muli