comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ad area striticũ: ita ad eccłias ppłi
congregabant᷑. Et ñ solũ de diuersis
miracłis sanitatũ uicinas ciuitates.
latu pennigero fama clarissima
refulxiss. Et nͥbasilica ip̃a magna
ex parte ãpliata fuiss. capacitate
sua infirmantiũ multitudinẽ re¬
m̃ ciꝑe nequiuiss. Et si do meruero
duc̃e adhuc de his q̃ nc̃ tͥumphator
egregiꝰ gerit breui sermone osten¬
dere cupio. Digne ⁊̃ plane ab anti¬

Expanded text:
ad areas triticum, ita ad ecclesias populi congregabantur. Et non solum de diversis miraculis sanitatum vicinas civitates, latu pennifero fama clarissima refulsisset. Et nisi basilica ipsa magna ex parte ampliata fuisset, capacitate sua infirmantium multitudinem recipere nequivisset. Et si Deum meruero ducem, adhuc de iis quae nunc triumphator egregius egerit, brevi sermone ostendere cupio. Digne etiam plane ab anti
Abbreviated transcription (Latin):
fenore reposito. ꝓꝑat ab et̾no exige
patre. ⁊ subito adẽ dñs consolari ac
renuuitiari seruũ fidelẽ. ⁊ dũ his uir¬
tutũ fulgeret miracłis beate ꝯsũma¬
tõis gloriosũ tẽpꝰ aduenit. S cũ frac¬
ta ĩa euo m̃bͣ deficerent. afflictũ emor¬
tuũ ꝗcorpꝰ onꝰ abstinentie roborabat
Et qd̾ nata neglexat m̾itũ ꝯfirmabat
Itaꝙ plenꝰ dierũ etatis sue tẽꝑa ꝯsũ¬
angłoꝵ choris interẽe celsa ꝯscendit.
Igitur ex oĩ lat̾e urbis innum̾abili¬
u ppłoꝵs repente undiq cat᷑ua ꝯflu¬
xit ꝯstipant᷑ menia. atria. õsq platee
Intantũ demiq ut nͥ auxiliũ fuiss bea¬
ti antistitis pars maxima ppłi ꝯtͥtisub
pedib uͥ abruptos spũ ꝯstipatõe tan¬
meror intolerabił. tantoq gemitu lu¬
gentes erũpebant in uõce. ut lapi¬
dea ⁊ pectora ĩm̃sos ꝓfundẽt fletus.
Nescio an fuiss inibi qͥs t̃a crudelis
⁊ demens. qͥ se a lacͥmis reuocare po¬

Expanded text:
enus repositum properat ab aeterno exigere Patre. Et subito adest Dominus consolari ac munerari servum fidelem. 39. Et dum his virtutum fulgeret miraculis, beatae consummationis gloriosum tempus advenit. Sed cum fracta jam aevo membra deficerent, afflictum emortuumque corpus onus abstinentiae roborabat: et quod natura neglexerat, meritum confirmabat. Itaque plenus dierum, aetatisque suangelorum choros celsa coeli conscendit. 40. Igitur ex omni latere urbis innumerabilium populorum repente undique caterva confluxit: constipantur moenia, atria, omnesque plateae, intantum denique ut nisi auxilium adfuisset beati antistitis, pars maxima populi contrita sub pedibus, vi obrupto spiritu, constipatione tanmoeror intolerabilis, tantoque gemitu lugentes erumpebant in voce, ut lapidea etiam pectora immensos profunderent fletus. Nescio an fuisset inibi quis tam crudelis et demens, qui se a lacrymis revocare po
Abbreviated transcription (Latin):
ingͥduñtã desid̾atũ ꝗͣ necessariũ corꝑi in¬
dulgeret cibũ. Uidelicet cibũ dñ in¬
ꝓfundi ore intelligentia sacroes uolu¬
minũ plenq conu̾santes. tanꝙͣ copio¬
sis dapib inhiantes explerineqͥuint¬
⁊ contuendo acͥus inflãmarent᷑ ⁊ iu¬
gi certamine ita adu̾sus carnẽ ago¬
m⁊ arent ut in nullo uolupiati es
ac libidin concedentes: aĩam uͦ alen¬
aã sapientie partib ⁊ scientie cibis

Expanded text:
non tam desideratum quam necessarium corpori indulgerent cibum; videlicet dum in profundiore intelligentia sacrorum voluminum plerique conversantes, tanquam copiosis dapibus inhiantes, expleri nequiverint, et contuendo acrius inflammarentur, et jugi certamine ita adversus carnem agonizarent, ut in nullo voluptati ejus ac libidini concedentes; animam vero alendam sapie
Abbreviated transcription (Latin):
effectꝰ: renuntiantib ꝗͣ. plurimis facis¬
tatib suis qͥse ad huiꝰmodi philosophi¬
ã dediti bonis suis quibq indigentib
erogatis multis ꝙ. ⁊̃ uite sollicitudinis:¬
ꝓcul abicientes ⁊ extͣ urbẽ inhortuł
łexigius quibq agellis degentes. A
sessiones suas ⁊ p̃dia uendentes p̃tia¬
t ponentes ante pedes ceteroꝵ diuisis
unicuiq ꝓ ut opꝰ erat. ut eugłico facile
fungerent᷑ officio. Os̃ qͦs obtaua̾t in sp̃a¬
lib dognatib plenissime instructos ⁊

Expanded text:
effectus, renuntiantibus quamplurimis facultatibus suis, qui ad ejusmodi philosophiam dediti, bonis suis quibusque indigentibus erogatis, multasque sollicitudinescul abjicientes, et extra urbem in hortulis vel exiguis quibusque agellis degentes; alsessiones suas et praedia vendentes, et pretia ponentes ante pedes caeterorum, divisis unicuique prout opus erat; ut evangelico facile fungeretur officio, omnes quos optaverat in spiritualibus dogmatibus plen
Abbreviated transcription (Latin):
cendãt. ut si quispiã aquã distillantẽ
monib sius dũ luerent᷑ occulte p̃ripet ab
⁊ langnentis cuiꝰq corpꝰ contingeret ple¬
riꝙ infirmitatib ilteo cariuss. S p̃¬
cipue a t̾cianis ⁊ quartanis passionib
uexati miro stupore reciꝑẽt p̾stinã sos¬
pitatẽ. Nã quanta aut qͣꝙ ꝑ eũ dñs
claraui̾t ñ aliis nͥhis sol̾
qͥ ocłis suis intuitist̃ ẽẽ¬

Expanded text:
uispiam aquam distillantem e manibus suis dum lavaretur occulte praeriperet, et languentis cujusque corpus attingeret, plerisque infirmitatibus caruisset, sed praecipue a tertianis et quartanis passionibus vexati, miro stupore reciperent pristinam sospitatem. Nam quanta aut quaeque per eumclaraverit, non aliis nisi his solis qui oculis suis intuiti
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ qͥb ⁊ morii ̃ anqͣ. ffr̾ deniq põpã
rennuit scłi. Aurũ sp̃uit argentũ
reꝓbauit ut lutũ. Concilia celebrat.
epõs ꝑ synodos euocat. monet crebᷤ
ne diuina p̃tmittant᷑ mandata. Orsꝰ
replicans. illud saluatoris mandat ũ:
Nolite posside aurũ neq argentũ ⁊¬
cas lab̾abat uestigans corpꝰ suũ ⁊ inser¬
uitutẽ redigens. ne forte c̃ aliis p̃dica¬
bat ip̃e repb efficiet᷑. Multo zeñĩ tẽ¬
pe. argentea uasa neꝙ habuit neꝙ
usus ẽ s oĩa in suis usib erant ligna
fictilia. ⁊ marmorea. Ointemata con¬
stantia qͥ uitã qͥb pulsat᷑ humana frag¬
litas pafientie uirtute calcauit ⁊ qm
oĩa fecãt: nulli dubiũ qd̾ eẽt magnus
in regno celoꝵ. Iste fuit sac̃dos dipon¬
tificale petalũ gestans qͥ insemet cru¬
cifigendo corpꝰ. ⁊ ꝑsequendo uicia. ad¬
eptꝰ ẽ nouũ ñ morte. s carnis mortifica¬
tõne martiriũ. Et cũ iã satis abunde

Expanded text:
pompam renuit saeculi, aurum sprevit, argentum reprobavit ut lutum. Concilia celebrat, episcopos per synodos evocat, monet crebro ne divina praetermittantur mandata, prorsus replicans illud Salvatoris mandatum: Nolite possidere aurum neque argentuelaborabat, castigans corpus suum et servituti redigens, ne forte cum aliis praedicabat, ipse reprobus efficeretur. Multo etenim te argentea vasa non habuit, neque usus est, sed omnia in suis usibus erant lignea, fictilia, et marmorea. O intemerata constantia! quae vitia quibus pulsatur humana fragilitas, patientiae virtute calcavit. Et omnia fecerat, nulli dubium quod esset magnus in regno coelorum. Iste fuit sacerdos Dei pontificale petalum gestans, qui in semetipso crucifigendo corpus et persequendo vitia, adeptus est novum, non morte, sed carnis mortificatione martyrium. 38. Et cum jam s
Abbreviated transcription (Latin):
stimulos seditios hostis accendit. Cũ ita¬
q unũ expueris m̃te ⁊ ꝯu̾satõe sĩplicẽ
ansulfonom̃. ꝓ fratrũ ⁊ pauꝑũ uictu
necessario exhibendo loc̃ ad quendã
ire p̃cepiss. haut mora p̃ceptis obedit.
iussa ĩplet ad ꝓpͥa redire contendit. Ei
seuissimꝰ demon cũ suis apparitorib
se ei obinũ intulit. Quẽ de uehicło de¬
iecit. eũq male multatũ flagͥs reliqͥt
ex anim̃. semuinius silie aꝓximis de¬
fert᷑ ad dñm. E cũ obiniuriã sc̃i sulpli¬
cii q̃ gesta fuerant nemo referret ad
eũ tandẽ ꝑ sp̃m quẽ diuintiꝰ gr̃a acce¬
ꝑat ꝓphetie. sensit ministrũ ꝯtinuatiͤ

Expanded text:
endit. Cum itaque unum ex pueris mente et conversatione simplicem, Ansulfum nomine, pro fratrum et pauperum victu necessario exhibendo locum ad quemdam ire praecepisset, haud mora, praeceptis obedit, jussa implet, ad propria remeare contendit. Cui saevissimus daemon cum suis apparitoribus se ei obvium intulit: quem de vehiculo ejecit, eumque male mulctatum flagris reliquit exanimem, semivivus scilicet a proximis defertur ad domum. Et cum ob injuriam S. Sulpicii, quae gesta fuerant nemo referret, ad eum tandem per spiritum quem Divinitatis gratia acceperat prophetiae, sensit ministrum, continuatis
Abbreviated transcription (Latin):
Etnens angemuit fortit̃. Siq̃ denti¬
b resãtis. sacͥficiũ in ore eiꝰ ꝓpͥis mani¬
b di sac̃ infuddit. Et miro stupore ex¬
pectantib om̃ib ita repente. adp¬
hensa manu eiꝰ infaciẽ sac̾dotis sur.¬
rex ĩ columis acsi nichil mali habu
cũneruis securis adhesa recludit᷑. Re¬
pente ad dĩ ꝓperat sc̃m. uestigus ob¬

Expanded text:
ernens ingemuit fortiter, vique dentibus reseratis, sacrificium in ore ejus propriis manibus Dei sacerdos infudit. Et miro stupore spectantibus omnibus, ita repente, apprehensa manu ejus, in faciem sacerdotis surrexit incolumis, ac si nihil mali habuicum nervis, securis adhaesa recluditur. Repente ad Dei properat sanctum, vestigiis ob
Abbreviated transcription (Latin):
indesinent̃ ꝯtͣ bonitatẽ malitia pug¬
nat ⁊ scõs dĩ emulatio ĩseqͥt᷑ adu̾sarii
ꝗͥ ra pessimꝰ hostis diu̾sis inlusionib
Semanifestans stimuł furoris sui ad
ꝑnoctare ad eccłiã ꝑge̾t. humanignis
hostẽ offendit sibimet bellatorẽ ⁊ di¬
ra adu̾sariꝰ frendens abitinẽ bonio¬
pis cepti dĩserĩ nitit᷑ reuocare. de¬
flictũq cedib multis. semiinũ reli¬
qͥa ⁊ pene ex anim̃. sł mane solo ꝓsfto
repto aplurib om̃s sensus offici amis¬
serant famulatũ. T̃ c̃ sẽs di ꝓculab ur

Expanded text:
litia pugnat, et sanctos Dei aemulatio insequitur adversarii; quanta pessimus hostis diversis illusionibus se manifestans, stimulis furoris sui advpernoctare ad ecclesiam pergeret, humani generis hostem offendit sibimet bellatorem: et ira adversarius frendens, ab itinere boni operis coepto Dei servum nititur revocare, afflictumque caedibus multis semivivum reliquit pene et exanimem; et mane solo prostrato reperto a pluribus, omnes sensus officii amiserant fa
Abbreviated transcription (Latin):
fusis lac̾mis ꝑ noctauit
sẜ ⁊̃ ad eccłiã facto mans
ꝑdebitis laudib exsol¬
uendis dĩ sac̃ ueniss uul¬
gi dñisitatȩ c̃ securi homiñe
morib ꝑstrepebat ut putaret᷑ locꝰ ille
ẽẽ ꝯmotꝰ. Naꝵ pauor ĩmsus arripint
unmsos. Int̾ea saclega manꝰ in officio
subito restituit᷑ pͥstino. ossa critis⁊ ner¬
ui sius replent᷑ humorib. Securisex

Expanded text:
fusis lacrymis pernoctavit; et cum ad ecclesiam facto mane debitis laudibus exsolvendis Dei sacerdos venisset, vulgi diversitate cum securi hominem moribus perstrepebat, ut putaretur locus ille commotus. Nam et pavor immensus arripuit universos. Interea sacrilega manus in officio subito restituitur pristino, ossa, cutis, et nervi suis replentur humoribus, securis ex
Abbreviated transcription (Latin):
ĩparare sider ᷑ mansiones. in quib
una uobiscũ ⁊ cũ filiis ur̃is in ꝑpe¬
tuo gaudio maneatis. Qd̃ siuos do
mꝰ ur̃e ex lapidib facte delectant.
quanto magis illare uos debet pul¬
chritudo inuitare domorũ. ubist
tricluua auro puro radiantia que
ex geminis ⁊ margartus habent
zetas instructas. Illic flos purpure¬
us rosarũ nũquã marcessit. illic ne¬
naut᷑. illic prata recentia sẽꝑ melleis
fluunt riuis. illic croceis gramina
florib redolent. ⁊ habentes cãpi ⁊ uernan¬
iocundis admodũ odorib pollent.
auras ibi uitã et̃nã habentes nares
tas abꝙ nubilo ⁊ absꝙ denebris noc¬
turnis die occuli ꝑfruunt᷑. Nullaibi
ĩpediunt᷑ occupatione delitie nulla
penitꝰ sollicitudine ibi securitas ꝙ¬
curbat᷑. Mugitꝰ. ululatꝰ. gemitꝰ.
ꝗͣ ibi penitꝰ uider̃t ocłi habitantiũ
Pulchritudine uͦ in amenitate ne¬
moꝵ splendore in aere iocundo:
formositate atꝙ omi ele gautia. si¬

Expanded text:
 sidereas mansiones, in quibus una vobiscum et cum filiis vestris in perpetuo gaudio maneatis. Quod si vos domus vestrae ex lapidibus factae delectant; quanto magis illarum vos debet pulchritudo invitare domorum ubi sunt triclinia auro puro radiantia, quae ex gemmis et margaritis habent zetas instructas? Illic flos purpureus rosarum numquam marcessit: illic fnant: illic prata recentia semper melleis fluunt rivis: illic croceis gramina floribus redolent, et halantes campi jucundis admodum odoribus pollent. Aurae ibi vitam aeternam habentes naributas absque nubilo, et absque tenebris nocturnis die oculi perfruuntur. Nulla illic impediuntur occupatione deliciae, nulla penitus sollicitudine ibi securitas conturbatur; mugitus, ululatus, gemitus, quam ibi penitus viderunt oculi habitantium: pulchritudine vero in amaenitate nemorum, splendore in aere jocundo et formositate atque omni elegantia si
Abbreviated transcription (Latin):
sẽꝑ in alia ex aliis uocaret᷑ ita ut apͥma
luce usq in ꝓfundã uesꝑã nũꝗͣ ces¬
saret inuariis occupatõib detineri
cũ se tanto onere uidiss gͣuari uti¬
liꝰ eẽ ratꝰ ẽ ut uni exfidelib xͥanis pͥmo¬
rib regionib plene iã. ⁊ optime in
diuiniu̾bi ꝯmit̾e ministiũ. ⁊ ita co¬
mbito clero sac̾dotii in ibi iura susce¬
pit. O narrare qͥs ualeat qͣ humili¬
tate qͣ caritate circa suoꝵs comitũ
ꝯ ministroꝵ ac p̃sidia pauꝑũ deincep᷑
se ex hib̾e cõtẽpt᷑ꝰ ẽ. Qͥ sẽꝑ euangłicũ
illud ore mundissimo ruminabat ⁊

Expanded text:
ia ex aliis vocaretur, ita ut a prima luce usque in profundam vesperam nunquam cessaret in variis occupationibus detineri; cum ergo se tanto onere vidisset gravari, utilius esse ratus est, ut uni ex fidelibus Christianis primoribus regionis, plene jam et optime insdivini verbi committeret ministerium: et ita conhibito clero, sacerdotii inibi jura suscepit. 27. Enarrare quis valeat qua humilitate, qua charitate circa suorum comitum et ministrorum ac praesidia pauperum deinceps se exhibere contentus est? Qui semper evangelicum il
Abbreviated transcription (Latin):
ab angłis ⁊ archangłis decantãtur.
Amaritudo. ⁊ fellis asꝑitas ibiloẽ
ñ habent. T̃ omtrua. ibinũquã au¬
dita sunt. fulgura ⁊ choruscationes.
nũquã paruert̃. Cinamomũ illic
uirgulta gigniuit. ⁊ balsamũ ar¬
busta ꝓrumpunt. Odoraeris de¬
lectationẽ ꝑ om̃ia m̃bra diffundit.
n esca: ibi nulla sf̃cora conficit. Sic̃
enĩ bono mintio aureᷤᷤ⁊ bono odore
nares ⁊ bono aspectu ocli saginant᷑
⁊ ip̃a refectio non potest in digesti¬
oñe ꝓrũꝑe ita illic refectõ quã os
susceꝑit melliflua in gustu hoc u¬
nicuiq sapit qd̃ fuerit delectatꝰ.
Statĩ deniq quod concupierit aĩa¬
t᷑ ⁊ omĩb delectationib eiꝰ para¬
tissimꝰ seruit effectꝰ. Nã si in ista ui

Expanded text:
is et archangelis decantantur. Amaritudo et fellis asperitas ibi locum non habent: tonitrua ibi numquam audita sunt, fulgura et coruscationes numquam paruerunt. Cinnamomum illic virgulta gignunt, et balsamum arbusta prorumpunt. Odor aeris delectationem per omnia membra diffundit, et esca ibi nulla stercora conficit. Sicut enim bono nuntio aures, et bono odore nares, et bono aspectu oculi saginantur, et ista refectio non potest in digestionem prorumpere; ita illic refectio, quam os susceperit, melliflua in gustu hoc unicuique sapit, quo fuerit delectatus. Statim denique quod concupierit animatur, et omnibus delectationibus ejus paratissimus servit effectus.
Abbreviated transcription (Latin):
baptisti̾o ꝑegiss ꝑgens c̃paucis ad
beati martimi basilicã ut reliqũu noc¬
tisspatiũ usq ad matutinas ĩ diuinis
laudib inibi epularet᷑. Cũꝙ puerũ
c̃lucerna p̃euntẽ. ĩãꝙ: fores basilice ꝯ¬
tingiss ingerens se funestꝰ demonfor¬
mã ualidã ⁊ speciẽ auis tet̾rimi ⁊ hor¬
ribilis pͥmũ lur̃a qd p̃ibat nitit᷑ suf¬
focare. Deinde infaciẽ ocłos qscĩ i
ri cũ magno ĩpetu miecit ⁊ huic atꝙ¬
e illuc eminꝰ cͥcũuolitans. ridicłosis in¬
tentõib iterũ atꝙ iterũ molentũ m¬
festũꝙͥ readdebai: Ad ħ iur dĩ pui gesta demonis¬
ppenoens scio inqͥa qͥ sis antiqͥ serpatais
minist̃. nec de latere ꝑmntis. cui ꝑsecu¬
torẽ neqͥssimũ pene iugit᷑ te ostendis.
Tandẽ manũ eleuans c̃ crucis signo ñ

Expanded text:
paucis ad B. Martini basilicam, ut reliquo noctis spatio usque ad Matutinas in divinis laudibus inibi epularetur. Cumque puero cum lucerna praeeunte jam fores basilicae contigisset, ingerens se funestus daemon forma valida et specie avis teterrimae et horribilis, primum lucem quae praeibat nititur suffocare, deinde se in faciem oculosque beati viri cum magno impetu injecit, et huc atque illuc eminus circumvolitans, ridiculosis intentionibus, iterum atque iterum violentum infestumque reddebat. Ad haec vir Dei parvi gesta pendens: Scio, inquit, qui sis, antiqui serpentis minister, nec te latere permittis, cui persecutorem nequissimum pene jugiter te ostendis. Tandem manum elevante eo cum crucis signo, no
Abbreviated transcription (Latin):
risci armatꝰ reppit. quẽ os credebãt
ẽẽ exanim̃. Conexũ fuib. captuũ
ad patͥciũ reuocat solũ. C onstipant᷑
menia agminib ppłoꝵ. Ad specta¬
ełm tante rei pene tota ꝯfluxãt cu¬
tas. complosis manib uoce sõnrũ ꝑ¬
tulat facinoris ueniã. Ilico uir pie¬
tate plenꝰ indulget. ⁊ usib tͥbuit.
necessaria monens sepe ut potiꝰ perat
leuita repedandi ad ꝓpͥalicentiã ÷¬
postularet. ille dilectõis affectu ne
aliqͥd casus longemi itin̾is accidẽt lib̾ca¬
laxauãt. gradu ꝯcito cũ uehicło fugã
facinore stimulante arripuit. Qͥ ita
digno cecitatis ꝑcutit᷑ supplicio: ut
huc atꝙ illuc ꝑ totã noctẽ incertꝰ ua¬
cuo labore discurret. Reddito tris die.
petit genib adheret sc̃is gesta ꝑ or¬
dinẽ fat᷑. Ignoscit m̃s pietate ꝓmptis¬
sima. illico tͥbuit ueniã ꝯfiteriti. E¬

Expanded text:
it quem omnes credebant esse exanimem. Connexum funibus captivum ad patrium revocat solum. Constipantur moenia agminibus populorum: ad spectaculum tantae rei pene tota confluxerat civitas; complosis manibus voces omnium ptulat facinoris veniam. Illico vir pietate plenus indulget, et usibus tribuit necessaria, monens saepe ut potius petat levitarum repedandi ad propria licentiam postularet, ille dilectionis affectu, ne aliquid casu longaevi itineris accideret, libertalaxaverat, gradu concito cum vehiculo fugam facinore stimulante arripuit: qui ita digno caecitatis percutitur supplicio, ut huc atque illuc per totam noctem incertus vacuo labore discurreret. Reddito terris die, petit, genibus adhaeret sanctis, gesta per ordinem fatetur. Ignoscit mens pietate promptissima, illico tribuit veniam confitenti.
Abbreviated transcription (Latin):
Age nepereat grex tͥ cõmiss ad. de¬
fende alupo. que rabido dilacat. den¬
ce Sn ille nima pietate ꝯmotꝰ uni¬
u̾sis indicto ieuinio ad sessor̃ẽ alloqͥt
blande. ut ĩpiã desinat ꝓseqͥ iꝰsionẽ.
Se uͥ mens dura fastꝰ ñ frangeret. ac
sptis affatib sac̾dotis acͥor magis magi¬

Expanded text:
Age ne pereat grex tibi commissus a Deo: deAge ne pereat grex tibi commissus a Deo: defende a lupo quem rabido lacerat dente. Unde ille nimia pietate permotus, universis indicto jejunio, assessorem alloquitur blande, ut impiam desinat prosequi jussionem. Sed ubi mens dura fastu non frangeretur, ac spretis affatibus sacerdotis acrior magis magi
Abbreviated transcription (Latin):
in dño credid̾a̾nt saluatorẽ. Ille tociꝰ
bonitatis emulꝰ ⁊ humani gñis decer¬
tor antiqꝰ hostis malignꝰ qͥb dã ui¬
ris int̾no bello eccłiã in pace qͥescens¬
tẽ cũ oĩ plebe nitit᷑ impugnare.⁊
pͥncipẽ quendã galliarũ ꝓuincia¬
rũ cupiditatis ardore infłãmat ⁊
occultis ꝑsuasionib niget. ut by¬
turicã plebẽ cũ eccłie sacerdotib
uefando censu conse̾bat ⁊ uelut ꝗͦ¬
dã bestiã bino ore sibilantẽ buusꝙ
linguis diabolica uenena iubramtẽ
ex suis fautorib unũ iemoratã ple¬
bẽ quat emtit. S qi diuina uir¬
seruire. uniu̾si afflixͣionẽ ĩpiã ñ ferẽ¬
tes. tanta multiui o ꝑ do ad piũ ꝯ¬
flux̃ pastorẽ tantꝰ lꝰ ab ꝙ plangẽti¬
ũ eleuatis uocib increpuit fra¬
gor ut putaret᷑ audientiũ t̾ribi̾ le
ẽẽ tonitruũ. hoc solũ uõces õĩum
ꝯclamabãt. Pi pͣastor subuem gregi
quẽ usꝙ nẽ pastorali fouisti affectu

Expanded text:
orem, ille totius bonitatis aemulus et humani generis deceptor antiquus, malignis quibusdam viris interno bello Ecclesiam in pace quiescentem cum omni plebe nititur impugnare, et principem quemdam Galliarum provinciarum cupiditatis ardore flammat, et occultis persuasionibus urget, ut Bituricam plebem cum Ecclesiae sacerdotibus nefando censu conscribat: et velut quamdam bestiam bino ore sibilantem, binisque linguis diabolica venena vibrantem, ex suis factoribus unum, memoratam plebem quatere mittit. Sed quia divina virservire; universi afflictionem impiam non ferentes, tanta multitudo ad pium confluxit pastorem, tantusque plangentium elevatis vocibus increpuit fragor, ut putaretur audientium terribile esse tonitruum. Hoc solum voces omnium conclamabant: Pie pastor, subveni gregi, quem usque nunc pastorali fovisti affectu.
Abbreviated transcription (Latin):
to: qͣicarce septꝰ undiq ligat᷑. Noctis
gͦ tociꝰ itine in casũ ꝯsũpto facił cui fu
inradiat. ⁊ uir d̃i unũ de custodib euo¬
cat mittens ad sociũ mandat ut quẽ
errore lassatũ ⁊ uelud qͥbdã artatũ
uincłis. ita innexũ cͥmine in ꝓmptu¬
ario reppiss attraheret. Haut mora
minist̃ ad sociũ ꝓꝑans adiit. Quẽq qͦs¬
uocato scelestũ repꝑiunt intro ⁊ ut
attͣherent ꝓtinꝰ cõp̃hendunt. Int hor̃u
manꝰ lubͥeꝰ repente elabit᷑ ⁊ cũ sese cͥmi¬
ne cerne̾t circũseptũ. ⁊ undiq atͣbis
uallatũ malens subire celerimorte ꝙͣ
longos facinoris tͤhere cruciatꝰ inpute
cubitoꝵs fere octoginta eniꝰ qͥ ade
di oc ᷤ cursũ ueloci aduentans iub
pꝰ eiapsũ quendã de pueris descendẽ
nexĩrsatis monens diligentia sũma
scelestrũ t̾here cͥcũplexũ. Cũꝙõs ñe

Expanded text:
 reus undique ligatur. Noctis ergo totius itinere incassum consumpto, facilis cui fueirradiat, et vir Dei unum de custodibus evocat, mittens ad socium mandat, ut quem errore lassatum, et velut quibusdam arctatum vinculis ita innexum crimine in promptuario reperisset, attraheret. 29. Haud mora, minister socium properans adiit: quo vocato scelestum reperiunt intra; et ut attraherent protinus comprehendunt. Inter horum manus lubricus repente elabitur: et cum sese criminibus cerneret circumseptum et undique a turbis vallatum, malens subire celerem mortem, quam longi facinoris trahere cruciatus, in puteum cubitorum fere octoginta, eminus qui aderDei occursu veloci adventans, jubet post elapsum quemdam de pueris descendere innexum, satis monens diligentia summa scelestum trahere circumplexum. Cumque omnes non
Abbreviated transcription (Latin):
ue sac̾dos ⁊ hostia d̃ĩ c̃seuͥꝙ sollicitũ cͥca
alentiã pauꝑm dudũ susceptũ opꝰ ex¬
płere ꝯtẽdet ⁊ etas iã ꝑfecta ad senectu¬
tẽ decrepitã ꝓcliuiꝰ dependeret. c̃se
uidiss ad oĩa ñ suffice̾ uel inꝓfundi¬

Expanded text:
Hostia Dei, cum se ubique sollicitum circa alentiam pauperum dudum susceptum opus explere contenderet, et aetas jam perfecta ad senectutem decrepitam proclivis dependeret, cum se vidisset ad omnia non sufficere, vel in profundi
Abbreviated transcription (Latin):
uolumꝰ nc̃ beatissimi sulplicĩ ep̃i e¬
narrare uirtutes ⁊ expone̾ uͥtutesr ex¬
pone robur constantie. nec nob̃ eopu
tanta sermonisẽ. nec putamꝰ alus nisi
his solis qͥ ocłis suis intuebant᷑ iud̾e cre
ut demiracłor gestis qd̾ zͥ iuncto par¬
ticipe deinceps celitꝰ egi̾t pauca ꝓplec¬
t̾ẽ ꝯtendamꝰ. Tẽꝑe qͦdã unꝰ de sceleratis
⁊ut pote indigentib in ꝓmptuariũ
beati uiri se noctu uolemꝰ uuecit. Sta¬
tĩ diriꝑe nitit᷑ q̃ atͦcim̃te facinꝰ forti ꝯ¬

Expanded text:
volumus nunc beatissimi Sulpicii episcopi enarrare virtutes, et exponere robur constantiae, nec nobis copia tanti sermonis est, nec putamus aliis, nisi his solis qui oculis suis intuebantur videri crut de miraculorum gestis, quae sibi juncto participe deinceps coelitus egerit, pauca perplectere contendamus. Tempore quodam unus de sceleratis et ut pote indigentibus, in promptuarium beati viri se noctu violentus injecit; statim diripere nititur quod atroci mente facinus furti
Abbreviated transcription (Latin):
uat Rex qͦ audito ninio det̃ret᷑ metu
⁊ canto pauore cũcutit᷑ ut statĩ agni¬
tã culpã luens delicti cũ lacͥmis rega¬
li absꝙ fastigio penitudinẽ gerens li¬
bent ipleret q̃ atanto sacdote ꝑ discipłim
ppło ⁊ uelut pꝰ aĩam tẽpestate. ac si solis
splendor redditꝰ fuiss pace eccłis reddita
saẽdotũ gaudia cumular̃t. Mirabilit̃
cꝓrex adiecit: ut gn̾al daret᷑ auctoritas
ebat᷑ indigne amisit ilico cũ decore. nͦ
emĩpotat tanti piacũ minist ĩ punitꝰ e¬
uͥsarioꝵ furorib manu defendebat
giliis sub altaripositꝰ ꝑ obsectonẽ de¬
fensorẽ s̾ atq eccłie sue am̃ ꝑabat. Et
qͥs eũ ũꝗͣ sius machinis aut obpugna.

Expanded text:
uo rex audito, nimio deterretur metu, et tanto pavore concutitur, ut statim agnita culpa lugens delictum cum lacrymis, regali absque fastigio poenitudinem gerens, libenter impleret quae a tanto sacerdote per discipulum populo; et velut post nimiam tempestatem solis splendor redditus fuisset, pace Ecclesiae data, sacerdotum gaudia cumulantur. Mirabiliter quoque rex adjecit, ut generalis daretur auctoritas,ebatur indigne amisit illico cum dedecore. Nec enim poterat tanti piaculi minister impunitus esariorum furoribus manu defendebat giliis, sub altari positus, per obsecrationem defensorem sibi atque Ecclesiae suae Deum parabat. Et quis eum unquam suis machinis aut oppugn
Abbreviated transcription (Latin):
inimicoꝵ potiꝰ petiit᷑ ꝗͣ ꝑnitiẽ. Et qͥ¬
dẽ illico si petiss ĩmod̾ati pͥncipis ⁊
seuissimi ad sessoris. digna ꝓcelletis
ad fuerat pena. S erat uir beatꝰ ꝯt
int̾ea mittit e suis solitariũ quẽ dã
scłm᷑ ẽ suis actib uita ⁊ sermone ad ex¬
ẽplũ beati uiri p̾stantior cet̾is ut seui¬
tiã pͥncipis redargueret. Q nͥ meliorᷤ.
uite em̃datõnẽ mutass. intitũ repen¬
tinũ ei ĩmin̾e nuntiaret. Addebat ⁊
beati seqͥpeda pͥncipẽ de cõmisis ĩpi¬
etatis scelerũ monens. si forte possit
ꝯmissi penitudiñe gerẽ siposs flere ꝓ
ub̾tate restinguere: qr ñ uult d̾s tan

Expanded text:
inimicorum potius petiit quam perniciem. Et quidem illico si petisset, immoderati principis et saevissimi assessoris digna praecellens adfuerat poena; sed erat vir beatus contra 5. Unum interea mittit e suis solitarium quemdam, saeculo cum suis omnibus, vita et sermone ad exemplum beati viri erat praestantior caeteris, ut saevitiam principis redargueret. Qui nisi melioris vitae emendatione mutasset, interitum repentinum ei imminere nuntiaret. Addebat etiam beati sequipeda, principem de commissis impietatibus scelerum monens, si forte posset commissi poenitudinem gerere, si posset flere pro ubertate r
Abbreviated transcription (Latin):
agm̃. uͥ structurã lapidũ grandeuis
exstulit edib. Casu cuiꝰdã de incau¬
tis cũ noctis silentia fierent ab igne
pariete p̃repto paulatĩ crescens ex
caulas. inm̃se altitudinis. c̃ crucis sig¬
no altitudiniflãmis resute̾ parat. Ili¬
co inisti medio rogo auxiliũ parat
dent continge̾ domos. Creptas pastor¬
oues. salutarib instituit monitis ꝑ
cuius doctnã. int̾ easdẽ hodie casti¬
tatis ꝓpositũ fulget. Quedũ sapientie
studio sem gestiunt ñ solũ corꝑa. s
⁊ aĩas uirginitatis grã ꝯsecrant p̃pa-¬
rantes uasa munda ad sapientiam
mortales expetunt ex qͥb postitas
relinqͣt᷑ neqͦ ꝗͣ corruptele mortili¬
tatis obnoxia. Abstinentie uͦ ac so¬
bͥetatis ⁊ honestatis gr̾ã quanta int̃
easd̃ẽ pulchro decore refulgeat ui
succisa corruit uelox. unꝰ expuen
m̃te detentꝰ. in aliud attonitꝰ sistẽs
mortẽ ñ refugit demens. Itinꝰ sacet¬
dos cũ crucis eleuat signo. arborẽ¬

Expanded text:
agmen: ubi structuram lapidum grandaevis extulit aedibus. Casu cujusdam de incautis, cum noctis silentia fierent, ab igne parieti praerepto paulatim crescens extcaulas; immensae altitudinis cum crucis signo flammis resistere parat Illico medio rogo auxilium apparet dent contingere domos. Ereptas oves pastor salutaribus instruit monitis, per cujus doctrinam inter easdem hodie castitatis propositum fulget. Quae dum sapientiae studio semet gestiunt, non solum corpora, sed et animas virginitatis gratia consecrant, praeparantes vasa munda ad sapientiam, mortales expetunt, ex quibus posteritas relinquatur nequaquam corruptelae mortalitatis obnoxia; abstinentiae vero ac sobrietatis et honestatis gratia quanta inter easdem pulchro decore refulgeat, visuccisa corruit velox, unus ex pueris mente detentus in aliud attonitus sistens, mortem non refugit demens. Protinus sacerdos manum cum crucis elevat signo, arborem
Abbreviated transcription (Latin):
ttomaris modis ⁊̃ bacło t̾mmũ figit.
igneus colas quẽ ñ transgret neq̃ xequibat¬
an omnierpartt uicinas adherenitꝰ¬
ꝙ domos dũ tangerent ad se reu̾se
uestingunt᷑ fiãme inuĩ. Chago fu¬
guint qd̃ ñ tͣnsgredi audent ⁊ Terpu¬
dians pat᷑ ad eccłiã remeat eaneris
matutinis horis debitas ꝑsopuere

Expanded text:
t. Miris modis cum baculo terminum defigit, igneus collis quem non transgredi queat. Omni ex parte vicinas adhaerentes domos dum tangerent, ad se reversae restringuntur flammae in unum, chaos fugiunt quo non transgredi audent. Tripudians Pater ad ecclesiam remeat gaudens, matutinis horis debitas persolvere
Abbreviated transcription (Latin):
mpperiunt flamas. sopros ꝯgaust
in pauorẽ te didat unũsos obdussi¬
cus fate nimiã ẽnȩmo auderet ascen¬
de tecta. Psidio dsꝑan fugã arri¬
piunt uniusi. Cũ srncis uexillo ma¬
nusacͥaios resistc iutit fsamis ⁊ mi
rantib õib ita flãmarũ globiexẽ¬
ploretinti st̃. ante qͣ manũsuã õi

Expanded text:
reperiunt flammas: copiosus ignis in pavorem reddiderat universos. Ob difficultatem nimiam cum nemo auderet ascendere tecta, praesidio desperati fugam arripiunt universi. Cum crucis vexillo manu sacerdos resistere nititur flammis, et rantibus omnibus ita flammarum globi extemplo restincti sunt, ant
Abbreviated transcription (Latin):
subueniat qr multos ꝓpinqͦs famu¬
losq ibidẽ amisisse plangebãt. At
ille ut sẽꝑ. ita toto affectu misãtꝰ
chrisma cũ oleo ⁊ aqua cõmiscere
diceret. ħ dicit dñs. Sanaui aquas
has ⁊ ñerit in eis ult᷑ mors. neq steri¬
litas. Qd̾ cũ factũ fuiss subito pessimꝰ
hostis ex eodẽ loco itafugatꝰ ẽ ut sub
mitas aque. Nõ longũ pꝰ tẽpꝰ seqr᷑¬
ñ longe clarior uirtus. Cũ unꝰ ex rus¬
ticis obmitigandũ estiuũ feruorẽ ul¬
tioiẽ se ꝓieciss in flumen illicos ara¬
Se laq̃is uinctꝰ uitãuiolent̃ abtups.
eloe ñ longe abassice ponite do
oudises in cuidã exeare doẽrefe¬
tionis grã cũ frĩb discũbebat Iniea
anuis q̃dã eminꝰ q̃ ꝯsistebat repto in¬
mint manu ministͥs qͥ in conspectu¬
beati antististis adsistebant. At illi

Expanded text:
subveniat, quia multos propinquos famusubveniat, quia multos propinquos famulosque ibidem se amisisse plangebant. At ille, ut semper, ita toto affectu miseratus, chrisma cum oleo et aqua commisceri  dicit Dominus: Sanavi aquas has, et non erit in eis ultra mors, neque sterilitas. . Quod cum factum fuisset, subito pessimus hostis ita fugatus est, ut sub mitas aquae. 19. Non longum post tempus sequitur longe clarior virtus. Cum unus ex rusticis ob mitigandum aestivum fervorem ultroneus se projecisset in flumen, illico Satanae laqueis vinctus, vitam violenter abrupit. Hic locus non longe a basilicae ponitur doexedrae loco refectionis gratia cum fratribus discumbebat. Interea anus quaedam eminus consistebat, et repente innuit manu ministris qui conspectu antistitis sistebant. At illi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpͥũ facinꝰ lugens ac si iã ante tͥbunal
et̃ni iudicis aĩa defuncti de eiꝰ mani-¬
b requireret᷑. Int̾ea cui officiũ erat
ad fornace ꝓꝑat succendendã. Q. re¬
ꝑto cadau̾e rigida m̃bra rethere nitit᷑
Agnitoq exaĩe beato põtifici nunti¬
at. Rursũ ille t̃re ꝓstͣtꝰ ingemuit fu¬
dit p̃ces diu in suspiriis ꝑmanet. Ele¬
uato uidelicet capite. suꝑ exanimis
ossa calidã iub ꝑfunde aquã. Int̾ea
dĩ sac̾dos sine intermissioẽ ꝑ eodẽ tõ¬
so pecctore dñi postulabat. Ceꝑr̃t
defuncti m̃bra moiũ paulatĩ ⁊ famu¬
lantia usib in officio pͥstino ossa
redire. ⁊ licet tenuis in orõe durãt
beato pꝰ pedes eiꝰ euoluit᷑. ⁊ tacta
uestigia pͥstinũ collegit robur afa
ta emussa. memorat᷑ ⁊̃ ab eo aliud
Ydiuinitꝰ gestũ. Gurges q̃dã erat
supplicii: Tũ indigene loci genib ad¬
herent scĩs ex orant ut suis sac̾dos

Expanded text:
proprium facinus lugens, ac si jam ante tribunal proprium facinus lugens, ac si jam ante tribunal aeterni Judicis anima defuncti de ejus manibus requireretur. Interea is cujus officium erat, ad fornacem properat succendendam et reperto cadavere rigida membra retrahere nititur agnitoque exanimi beato pontifici nuntiat. Rursum ille terrae prostratus ingemuit, fundit preces, diu in suspiriis permanet, elevatoque capite super exanimis ossa, calidam jubet perfundi aquam. Interea Dei sacerdos sine intermissione pro eodem, tunso pectore, Dominum postulabat. Coeperunt defuncti membra se movere paulatim, et famulantia usibus in officium pristinum ossa redire. Et licet tenuis, in oratione durante beato, post ad pedes ejus evolvitur, et tacto vestigio pristinum collegit robur. Sic emensis, memoratur etiam ab eo aliud divinitus gestum. Gurges quidam erat Sulpicii. Tum indigenae loci genibus adhaerentes sanctis exorant, ut suis sacerdos
Abbreviated transcription (Latin):
nin uoluit᷑ ⁊ ut sui miseret exorat
Qui misatꝰ uit pietate plenꝰ. respi¬
ciens ad eũ qͥ ỹerat domui. Hunc
inqͥd sũmo studio sub testimonio xͥ
turũ sediligentiã pollicet᷑. Et dũhẽ huc
atꝙ̃illuc occupatõnib uariis den̾e¬
t᷑ paulo indulgentiꝰ hab̾e in op̃ẽ ce¬
pit. Qͥ frigore in edia q̃simul con¬
sũptꝰ. in fornacẽ se balnearũ ũecit
⁊ cũ spũ tenui m̃bra iã fessa tͣhere
neqͥuisset. tandẽ exanimatꝰ int̾ut
ꝑcunctatis om̃ib aliqñ minist̃ cũc¬
ta penet᷑ns ⁊ nusꝗͣ indicia de
puero repperiens antistitis beatꝰ bau
a ministro reposcit ꝯm̃datũ. At
ille eiꝰ genib obuolutꝰ. eũ ꝑdidisse
fatet᷑. Ptinꝰ uirbeatꝰ ingredr᷑ cellu¬
lã ꝓsternit᷑ t̾re. fundit uberes fletꝰ
geminat alta suspiria dm̃ supplicat
ih̾m ut tandẽ suis obtutib reddet᷑. In¬
tantũ enĩ dure acceꝑat q̃ audierat.
talesq fletꝰ cũ uocib emittebat qͦi

Expanded text:
itur, et ut sui misereretur, exorat. Cujus misertus vir pietate plenus, respiciens ad eum qui praeerat domui: Hunc, inquit, summo studio sub testimonio Chrturum se diligentiam pollicetur: et dum huc atque illuc occupationibus variis teneretur, paulo indiligentius habere inopem coepit. Qui frigore inediaque consumptus, in fornacem se balnearum injecit, et cum spiritu tenui membra jam fessa trahere nequivisset, tandem exanimatus interiit. Percunctatisque omnibus aliquando minister, cuncta penetrat, et nusquam indicia de puero reperit. Sed antistes beatus a ministro reposcit commendatum. At ille ejus genibus obvolutus, eum se perdidisse fatetur. Protinus vir beatus ingreditur cellulam, prosternitur terrae, fundit uberes fletus, geminat alta suspiria, Dominum supplicat Jesum, ut suis obtutibus redderetur. Intantum enim dure acceperat quae audierat, talesque fletus cum vocibus emittebat, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
ut ne aque guitã aliqͥs possit int̾iꝰ fun¬
de. Int̾ea uir dĩ id q̃ spũ sensa̾t. gestorũ
ordinẽ frib indicat. Afflictũ dolens
ex affectu lacͥmas ꝓfundens ex pietate¬
putpiꝰ ꝓsepiꝰ pastor ouẽ sustinuisse cruciatꝰ
nis bucellã cũ uino exanimi iub ꝓfer¬
re. Ptinꝰ more eiꝰ resa̾tis c̃ ferro denib
t᷑sensꝰ amissi ⁊ in iugorẽ pͥstinũ fami¬
lanniaredeunt m̃bra ħ qͥdẽ ab ip̃o qͥꝑ
tulit ⁊ fideliũ testimonio agnouimꝰ ꝯfr¬
matũ. Nec multo pꝰ reddito t̾ris occasu di
⁊ c̃ alta quies adee̾t. tenui sibilo serpentis
astutia pͥmũ demule in aura demn qͥ es
uͥq c̃ ecͥt in eccłie septa ualido ĩpetu.
arcꝰ. aras. lucernas cetãq officia cũcu¬
tit. ita ut putarent discipli eccłiã õem
funditꝰ eu̾te̾. Et c̃ pauore nimio trem̃¬
tes pallentesq relictis canticis spectan¬
tes int̾rã adherent pauim̃to. beatꝰ in¬
uictꝰ ꝙ ꝑ oĩa ita fortit᷑ indiuinis canti¬

Expanded text:
aquae guttam aliquis posset interius fundere. Interea vir Dei id quod spiritu senserat, gestorum ordine fratribus indicat, afflictumque dolens ex affectu, et lacrymas profundens ex pietate, pro se pius pastor ovem sustinuisse cruciatusnis buccellam cum vino exanimi jubet offerri: protinus in ore ejus reseratis cum ferro dentibus sensus amissi, et in vigorem pristinum famulantia redeunt membra. Haec quidem ab ipso qui pertulit et fidelium testimonio agnovimus confirmatum. 33. Nec multo post reddito terris occasu dieitur pernoctare, et cum alta quies adesset, tenui sibilo serpentis astutia primum demulcet in aura. Dein quies ubique cum esset, ecclesiae septa valido impetu, arcus, aras, lucernas caeteraque officia concutit, ita ut jam putarent discipuli ecclesiam funditus everti: et cum pavore nimio trementes, pallentesque, relictis canticis, exspectantes interitum, adhaerent pavimento. Sed Beatus, invictus per omnia, ita fortiter in divinis canti
Abbreviated transcription (Latin):
emeruit pͥme aqͥtanie sedẽ. dĩ ⁊ eñi¬
ad fuit uoluntatis auxiliũ. ut diuer¬
sitantes inter se ppłi ⁊ animos dissidẽ¬
tes ad amor̃ẽ pontificis uelox conu̾¬
sio reuocaret. ⁊ subito in uno cõsen¬
su fedaret. Decus gͥ pontificale nact᷑
s qd̾ multis ut salui ficrent. Et subi¬
to uelut lãpadã quãdã sac̾dotẽ srã
dñs accend̾e̾ ꝓperat. Integre ⁊ enĩ uir
beatꝰ t̃didit semet ip̃m in abstinen¬
tia plurima in ieuiniis indesinenti¬
b in iuigilii pene uigib. Ita ut si qñ
parũ aliqͥd sõmi neccessitas natalis
exigeret hunc ñ supͣ stratꝰ mollitiẽ
nis ornatũ qi silic ineo erat anima
duiinis ornata iurtutib simul⁊ sig¬

Expanded text:
ruit primam Aquitaniae sedem. Dei enim fuit voluntatis, ut diversantes inter se populos et animos dissidentes ad amorem pontificis velox conversio revocaret, et subito in uno consensu foederaret. 13. Decus igitur pontificale nactussed quae multis, ut salvi fierent. Et subito velut lampadem quamdam sacerdotem suum Dominus accendere properat. Integre etenim vir beatus tradidit semetipsum in abstinentia plurima, jejuniis indesinentibus, in vigiliis pene jugibus; ita ut si quando parum aliquid somni necessitas naturalis exigeret, hunc non supra strati mollitiem, nis ornatum, scilicet quia in eo erat anima divinis ornata virtutibus, simul et sig
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑet ⁊ aures suas arrogantie pol¬
lutione macularet. Igit᷑ cũ hec
ab eodẽ gererent᷑ ⁊ ꝑ gestorũ bo¬
nitatẽ tacita quadã predicatõe
ut adsolet alios pie credentes splẽ¬
dor lucis accenderet alios impie
derogantes ꝑfidiȩ nebulose tet᷑
caligo suffundere. ita ut cõpletũ
gypt erãt tenebre crasse ⁊ palpa

Expanded text:
peret, et aures suas arrogantiae polperet, et aures suas arrogantiae pollutione macularet. Igitur cum haec ab eodem gererentur, et per gestorum bonitatem tacita quadam praedicatione ut assolet alios pie credentes splendor lucis accenderet, alios impie derogantes perfidiae nebulosae tetra caligo suffunderet, ita ut completum gyptiis erant tenebrae crassae et palpa
Abbreviated transcription (Latin):
ne in ꝑfundiorib tota dependeret
delectatõe. sp̃c duo tet̃̾rimi ĩmanes
ethiopũ uultui similes. ad p̃henso
singłos pueros ab eccłia uiolent̃ tͣ¬
here nitebant᷑. Tamdẽ uir dĩ pꝰ ter¬
gũ magnis clamorib eiulantes rep¬
ꝑit suos. Intuet᷑ tetros. manũ ele¬
uat cont᷑ adu̾sarios. Iãꝙ pueros ni
abstrahentes cũ fores egressũ p̃ri¬
llx perent. ds̃ sacer uexillũ
depͥmit crucis Ilico tetris cruen¬
tisq elapsis. pueri sospites reman¬
serunt. Ex eo igit᷑ tẽpore ille tociꝰ
bonitat̃s emulus ⁊ iu̾tatis inuni¬
cus salutisq humane hostis. oĩa
molimina contra dĩ militẽ uersãs
quẽ m̃te corrũꝑe ñ ualuit minis
fantasticis nititur detercere. De
quo si quis exploratiꝰ discere nult
breuit pꝰ paululũ in suis ostende¬
mus locis. Clarescere interrea sig¬
nis ⁊ uirtutũ cepit miracłis ador
gabat. Totis iuirib xͥ athleta de
quid secłi huiꝰ aura fauoris erũ¬

Expanded text:
n profundioribus tota dependeret n profundioribus tota dependeret delectatio, spiritus duo teterrimi immanes, Aethiopum vultui similes, apprehensos singuli pueros ab ecclesia violenter trahere nitebantur. Tandem vir Dei post tergum magnis clamoribus ejulantes reperit suos. Intuetur tetros, manum elevat contra adversarios, jamque pueros vi abstrahentes cum foras egressum praeriperent, Dei sacer vexillum depromit crucis. Illico tetris cruentisque elapsis, pueri sospites remanserunt. Ex eo igitur tempore ille totius bonitatis aemulus et veritatis inimicus, salutisque humanae hostis, omnia molimina contra Dei militem versans, quem mente corrumpere non valuit, minis phantasticis nititur deterrere. De quo si quis exploratius discere vult, breviter post pauca in suis ostendemus locis. 7. Clarescere interea signis et virtutum coepit miraculis adorngabat totis viribus Christi athleta, dequa saeculi hujus aura favoris erum
Abbreviated transcription (Latin):
re basilicas extollere oꝑe nouo
eccłias restaurare dirutas. mise¬
ris auxiliũ ferre pauꝑib egen¬
tib q desuis oꝑib necessaria
ministrare. Pfligatis ñ solũ
sermone ⁊ cohoriatione ue¬
rũ suis officiis ac mul¬
toꝵ ministiis multos eiuncułoꝵ¬
tude penis. ⁊ squalorib lib̾arẽ. Ecclia e¬
rat quedã aparentũ haud lõge
posita domo utpote ab hostib e
bra fierent orõnũ lucra qui quidẽ
iactantie uitans attingere fomitẽ.
silentia noctiũ ꝓfunda cũ fierent
clã uestim̃tis indutꝰ quib moris
est uti penitentib inermis sacͥs ora¬
tionib ꝑ noctare ꝑgebat ⁊ labore
scõ ħ ꝑficiendo somnis spretis iner¬
tib dulci meditatione transacta. c̃
rosee lucis splendor mundũ inra¬
puerilia rudim̃ta. Hic ludus eius
infantie erat. Talis in eo cohalebat
erga dm̃ affectus. Nocte quadã in
eccłia de qua diximꝰ c̃ duob pue¬
ris uigilanti atq in oratione ꝓnrꝰ

Expanded text:
re, basilicas extollere, opere novo re, basilicas extollere, opere novo ecclesias restaurare dirutas, miseris auxilium ferre, pauperibus egentibusque e suis opibus necessaria ministrare, profligatis non solum sermone rum suis officiis ac ministeriis multos e vinculis, poenis et squaloribus, liberare. 5. Ecclesia erat quaedam a parentum haud longe posita domo, ut pote ab hostibus pbra fierent orationum lucra, qui quidem jactantiae vitans attingere fomitem, silentia noctium profunda cum fierent, clam vestimentis indutus quibus moris est uti poenitentibus, armatus sacris orationibus, pernoctare pergebat, et labore sancto somnis spretis inertibus, dulci meditatione transacta, cum roseae lucis splendor mundum irrapuerilia rudimenta, hic ludus ejus infantiae, talis in eo coadolevit erga Dominum affectus. 6. Nocte quadam in Ecclesia de qua diximus, eo cum duobus pueris vigilante atque in oratione pronius
Abbreviated transcription (Latin):
tib ñ solũ ad fidẽ cõuerte rei
uerum ⁊̃ ꝑfecte uite institutioib
reformaret. Manifeste aũ aderat.
duuna gr̃a ꝑ quã innum̾abiles
ad initatõnẽ sui in fide ꝓuocabat
Ante omĩa p̃ceptã euangłica ⁊
uocẽ saluatoris sũmo amore ⁊ stu¬
dio cõplenda esse censebat. Nã
⁊ si iuenilis quidẽ ⁊ minꝰ ꝑfecti
sensus fortasse uideret᷑. tam̃ ꝑfec¬
tissime castitatis indiciũ continẽs.
uelut fundam̃tũ qd̾dã pͥmũ. ita
nitatẽ collo cauit. Et ita demũi
reliquas suꝑ ħ ꝑrexit edificare
uirtutes:⁊ scd̃m euangłioꝵ sci¬
licet fidẽ quo uoce saluatoris
depromitur exhortatio. quia
sunt eunuchi quise castrauer̃t
ꝑ regno aĩ sprtia comugii copu¬
la ꝓpositũ obtinuit castitatis
Certe quantũ ꝑ eoꝵ relationẽ
cognouimꝰ. qui ei a puerttia us¬
trix fuert̃. nichil aliud in scłari
ad huc positꝰ habitu uissus est.
agere. quã monastĩa construe¬

Expanded text:
tes, non solum ad fidem converteret, tes, non solum ad fidem converteret, verum etiam perfectae vitae institutionibus informaret. 3. Manifeste autem ei aderat divina gratia, per quam innumerabiles ad imitationem sui in fide Dei provocabat. Ante omnia, praecepta evangelica et vocem Salvatoris summo amore et studio implenda esse censebat. Nam etsi juvenilis quidem et minus perfecti sensus fortasse videretur, sed perfectissimae castitatis indicium continens, velut fundamentum quoddam primum in ita demum reliquas super hoc perrexit aedificare virtutes, et secundum Evangeliorum scilicet fidem, qua voce Salvatoris depromitur exhortatio, quia sunt eunuchi qui se castraverunt pro regno Dei , spreta conjugii copula, propositum obtinuit castitatis. 4. Certe quantum eorum relatione cognovimus, qui ei a pueritia ustrive fuerunt, nihil aliud in saeculari adhuc positus habitu visus est agere, quam monasteria construe
Abbreviated transcription (Latin):
eat̃ Us sulplicius or¬
tus a clarissimis paren¬
tib ciuũ pene primori¬
b castris regalib altus byturi¬
ce fuit egregius pastor:⁊ nẽglo¬
rioso excessu patronus effectus
Q in flore etatis pͥmeue xp̃imi
litia. laqueis scłi ruptis. ꝑseu̾an¬
tie definitionẽ suscepit. Et in tã¬
tũ capessende religionis ꝓpositũ
adhuc puerulus uir beatus ex¬
arserat. ut ita dicã si ꝑsecutioĩs
tẽpus ñ defuiss. ꝑicłis se sponte
p̃ceps ingereret. Hic quasi iam
lectionib cepit se  diuinors uo¬
luminũ mancipari ⁊ in erudi¬
tionib fidei semẽ ip̃m insignit̃
exercere. Deniꝙ ꝓ iuuenilib re¬
prim̃dis cupiditatib. ⁊ sapien¬
tie ꝓfectib ad ipiscendis. or̃oni¬
b se ⁊ abstinentie frens costr̃¬
gebat᷑. Et ita ei ab ipsis cunabu¬
lis eccłiastica regula in obsernã¬
tia honorabilis fuit ut m ulto¬
rũ iuuenũ ac senũ ad eũ
cõfluentiũ turbas de
nr̃e religione sciscitan¬

Expanded text:
gitur Sulpicius ortus claris parentibus, civium pene primoribus castrisque regalibus altus, Bituricae fuit urbis egregius pastor, et nunc glorioso excessu patronus est effectus. Qui in flore aetatis primaevae Christi militiam laqueis saeculi ruptis perseveranti definitione suscepit, et in tantum capessendae religionis proposito adhuc puerulus vir beatus exarserat, ut ita dicam si persecutionis tempus non defuisset, periculis se sponte praeceps ingereret. Hinc jam lectionibus coepit divinorum voluminum mancipari, et in eruditionibus fidei semetipsum insegniter exercere. Denique pro juvenilibus reprimendis cupiditatibus et sapientiae profectibus adipiscendis, orationibus se et abstinentiae frenis constringebat; et ita ei ab ipsis cunabulis ecclesiastica regula in observantia honorabilis fuit, ut multorum juvenum ac senum ad eum confluentium turbas de fidei nostrae religione sciscitan
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ alia ꝗͣ plura qd̾ longũ ẽ enarra¬
ini unuit optamꝰ ꝑstͥngere pauca.
Eia age sermo qd̾ spondis
¶ Gunto aldꝰ qͥdã filiũ suũ anuo
curit decẽ cuiꝰ giat᷑ ita ad heserat
lingue ut sermo formatꝰ nũꝙ̃. de
ore eiꝰ fuiss ꝓlatꝰ ante pedes bcati
uiri exposu̾it. causã innotuit. At
ille humano misa̾tꝰ affectui. clige¬
mitu ⁊ suspiriis ocłos ad celũ simul
n signũ ei crucis ĩpssit. Ilico lingua
usꝙ hodie mirabilit̃ loqr᷑. Preclaris
glosis̃ꝙ signis stupenda suscedũt¬

Expanded text:
 alia quamplura, quae longum est narrajuverit, optamus perstringere pauca. Eia age, sermo, quod spondes. 16. Gunthoaldus quidam filium suum annorum circiter decem, cujus gutturi ita adhaeserat lingua, ut sermo formatus nunquam de ore ejus fuisset prolatus, ante pedes beati viri exposuit, causam innotuit omnem. At ille, humano miseratus affectu, cum gemitu et suspiriis oculos ad coelum simul et signum ei crucis impressit. Illico lingua usque hodie mirabiliter loquitur. Praeclaris gloriosisque signis stupenda miracu
Abbreviated transcription (Latin):
di ⁊ salutaria serama regni celoꝵ
ꝑomñe t̾rã latiꝰ serens. Mox qͥdẽ
intantũ ad em̃dandũ ppłm iudors
uetustis infec̾tũ uenenis ꝓfecit ue
qi nouellã lucẽ iu̾tatis sibi aspicere
idet᷑. Et cũ religionis doctor mul¬
ta qͥde ubis plura tam̃ doceret. exẽ¬
olis. nec uiderent ab eo discipłi imꝑa¬
ri qd̾ ñ pꝰ ip̃e feciss nullũ sine mora
abse baptismigra murbe s celitꝰ tͤ¬

Expanded text:
alutaria semina regni coelorum per omnem terram latius serens. 14. Mox quidem intantum ad emendandum populum Judaeorum vetustis infectum venenis profecit, ut quasi novellam lucem veritatis sibi aspicere viderentur. Et cum religionis doctor multa quidem verbis, plura tamen doceret exemplis, nec viderent ab eo discipulis imperari quod non prius ipse fecerit, nullum sine mora absque baptismi gratia in urbe sibi
Abbreviated transcription (Latin):
Int̾ea regina repentino luc̃tu ꝑculsa.
monilia ꝓicit uestim̃ta disrũpit c̃nes
genasꝙ dilacerat ⁊̃ amissũ qͦi ꝯiugẽ¬
deflet. Tͣbat᷑ domꝰ. ungunt᷑ planctib
dñe lacͥme famulaꝵ. Ad beatissimũ
neñ uirũ cõcurrunt genib se adhe sẽi¬
rent scĩs lacͥmis pedes rigant. ut re¬
giaꝓ salute piꝰ sac̾dos or̃oẽ dño fũder
hũ aũ cuiꝰ spes in õĩpotente dõ ꝯfiste¬
bat. irrigat fletib uultũ ac pec̃tore
gt̃mtunso. egra suspiria ꝓt̾hit uigiliis
ieiuniisꝙ ꝯtinue iugit fundit p̃ces
ꝓegto. Pactis diẽb qͥnq rex magis
magisꝙ ꝓcluis ad mortẽ delabit᷑. sc̃
aconsodalib sac̾doᷤ rogat᷑ ut nimiã
obtẽꝑandã inetiã ciboꝵ capiat par¬
ettate. n comedã inqͥd donec sospita

Expanded text:
Interea regina, repentino luctu percussa, Interea regina, repentino luctu percussa, monilia projicit, vestimenta dirupit, crines genasque dilacerat, et jam amissum qudeflet. Turbatur domus, junguntur planctibus dominae lacrymae famularum. Ad beatissimum etenim virum concurrunt, genibus adhaerent, sanctis lacrymis pedes rigant, ut regia pro salute pius sacerdos orationem Domino funderet. Is autem, cujus spes in omnipotente Deo consistebat, irrigat fletibus vultum, ac, pectore tunso, aegra suspiria protrahit, vigilias jejuniaque continuat, jugiter fundit preces pro aegro. Peractis diebus quinque rex magis magisque proclivius ad mortem dilabitur. Tum a consodalibus sacerdos rogatur, ut nimiam ob temperandam inediam ciborum capiat parcitatem. Non comedam, inquit, donec sospi