comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Quis supridio caesimep̃i Nequa quam ad ecdesias quaes̃ ecra ꝓfixos sibi terminos accedant Ne
cas aliqua psuptio ne confundant. Nemportet trans ferri terminos a patribus consttutos. utal
ter alterius parro chiam inuadat: Atq illuc caelebrare diuina misteria In consulto eocui cõmis¬
petora maiora uelminora domusq in frangere uel incendere: haec nefiant omnino ꝓhibem:
quod si abali quo psumptioso fac fuerit. Ex soł sibber est siccul pabilis itom̃a simiba re
at Autcum xiites cibus sepurgat. Si uero seruus hoc fecerit : capicali sententiae subiacat
et dominus om̃a simila rescituat quia seruũ suũ non correx. Nec cusco diuit uitalia non
perpetiaret Qm̃sinos ipsos commedimus. uto defioemus Vnus quis que tam custo diat
exeratum suum nealiqua depdatio in fra regnum fiat. qui non uult legibus emenda requa:
sibi commissiiius taefecerint. Dignum e enim ut magistri ł seniores prosib com¬
ssis reddant raciones sialiquid odae egerint aut in iustesicerint eo quod eos ia

Expanded text:
unt super dioecesim episcopi, nequaquam ad Ecclesias quae sunt extra praefixos sibi terminos accedant, nec eas hac praesumptione cter alterius parrochiam invadat atque illic celebrare divina mysteria inconsulto episcoppecora majora vel minora, domosque infringere vel incendere, haec ne fiant omnino prohibemus. Quod si ab aliquo praesumptiose factum fuerit, LX solidos, si liber est, sit culpabilis, et omnia similia recim testibus se purget. Si vero servus hoc fecerit, capitali crimini subjaceat, et dominus omnia similia restituat, quia servum suum non correxit nec custodivit ut talia non perpetraret; quoniam si nos ipsos comedimus, cito deficiemus. Unusquisque tamen custodiat exercitum suum, ne aliqua depraedatio infra rsibi commissi iniuste fecerunt. Dignum est enim, ut magistri vel seniores pro sibi commissis reddant rationes, si aliquid praedae egerint aut iniuste fecerint, eo quod eos ita
Abbreviated transcription (Latin):
uomoriuntar. Dehis qri reced int decorpore penitentiã accepta : placuit sinere conciliato¬
riamanus in posi tiapt es cõmunicare qđ morienti s ufficit c̃solationi scđm definitiones
patrum qui huiꝰmodi cõmupionẽ congruent̃ uiaticũ nominar̃. Quđ si suꝑ uixerint : stent ix
ordinepenitentũ Vt ostensis necessariis penitentiae fructib: : lent timã cõmupionẽ cũ ri¬
cilatori amanꝰ in positione recipiant : Vt nullus iudexneq prb̵m ueq diac̃ ut đ rin si i¬

Expanded text:
reconciliatoria manus impositione eis communicari, quod morientis sufficit consolationi secundum definitiones Patrum, qui hujusmodi communionem congruenter viaticum nominarunt, ut si supervixerint stent in ordine poenitentium, ut ostensis necessariis poenitentiae fructibus legitimam communionem cum reconciliatoria manus impositione accipiant
Abbreviated transcription (Latin):
haet sit uera caritas quidm̃ diligit plus quã seeꝓ ximumtã quã se e qui nibil uult ali facerenisi quod sibi uul¬
t pluraq recenseri longũ ẽ. Nã quicũq in potuatibo et dindis atq: acipiendis reb: cantatẽ puttnt : non
uirtutes computanda. Vt contra ex traneos parencela aut propinquitas testimoniũ minime dicat. CCCXL¬
Pr̃s sorores uterim. patriu auunculi mat̃tere siueorũ fili It nepos Neptis consobrim. ł amitini seu &ia qͥdã
& ꝓpnacom sanguinitate in udico aduersus extra neos testimomũ dicere ñ ꝑmitimꝰ : Nis ferstan parentes eius de
cognationis inter selitẽ habuerint . aut in causa dequa agitꝰ abã omnino ingenuitatẽ dei eẽ consatent.
mã definitionẽ uenire nonliceat : Quia iusterepellitur p̃sup̃ aolbus qui facta seniorũ inuscae conatꝰ in rũpere Nõ ẽ di¬

Expanded text:
haec sit vera charitas quae Deum diligit plusquam se, et proximum tanquam se, et quae nihil vult alii facere nisi quod sibi vult plura, quae recenseri longum est. Nam quicumque in potu et cibo et dandis atque accipiendis rebus caritatem putant, non virtutes computanda. 348. Ut contra extraneos parentela aut propinquitas testimonium minime dicat. tres, sorores, uterini, patrui, avunculi, materterae, seu eorum filii, item nepos, neptis, consobrini, vel amitini, seu etiam quidam ex propria consanguinitate in iudicio adversus extraneos testimonium dicere non permittimus; nisi forsitan parentes eiusdem cognationis inter se litem habuerint, aut in causa de qua agitur aliam omnino ingenuitatem deesse constiterit. imam definitionem venire non liceat, quia juste repellitur praesumptio illius qui facta seniorum injuste conatur irrumpere.
Abbreviated transcription (Latin):
quens tionem retulerit ꝑ ep̃os iudices causa fimatur siue quos eis primaces dederint siue ques ipsiuuo¬
nos ex consensu delegerint. DEHIS qui uiduas uelurgines inconsulto ep̃o uela represumunt : Clixii¬
ut aliquas uiduas in consulto ep̃o uela re p̃sumꝓ serit : gradus sii periculum incurrat . S.
cer et depuellis uirgimbus a prbis non uelandis scacucum ẽ ut si quis hocfacere tempta uerit
babuerit ut romanum apprłlet ponoficaem Placuuit ut quando cumque ep̃s accusatur
prouinciales autincinos sus petos habuerie scĩe atunũ sals romane aeclesiae appellet pon cificem
ueneratione digna polluene doposios arnis quifugennt. Quod sinon deposuerint : sciane scaru¬
conũ uirib excra hendos Ecqui cumq es deperti cibus et deainis deortulis debalnes &ł diaceneus
atiesurũ ab scabete psumsent capie pumancur. Oł nonusur pindis plemibus alienis ã degra uando

Expanded text:
sive quos eis primates dederint, sive quos ipsi vicinos ex consensu delegerint. 172. De his, qui viduas vel virgines inconsulto episcopo velare praesumunt. ut aliquas viduas inconsulto episcopo velare praesumpserit, grlis virginibus a presbiteris non velandis statutum est, ut si quis hoc facere temptaverit, habuerit, ut Romanum appellet pontificem. Placuit, ut quandocumque episcopus accusatur, si conprovinciales aut vicinos suspectos habuerit, sanctae et universalis Romanae ecclesiae appellet pontificem,veneratione digna polluere, depositis armis qui fugerint. Quod si non deposuerint, sciant se armatorum viribus extrahendos. Et quicumque eos de porticibus et de atriis et de hortulis, de balneis vel adiacenciis ecclesiarum abstrahere praesumpserit, capite puniatur. 175. De non usurpandis plebibus alienis,
Abbreviated transcription (French):
udiant ecsifieri pocest omindominicadie cõmunicent nisicrimin alpeccita et manifestam pediantꝰ qual¬

Expanded text:
udiant, et si fieri potest, omni dominica die communicent, nisi criminali peccato et manifesto impediantuudiant, et si fieri potest, omni dominica die communicent, nisi criminali peccato et manifesto impediantu
Abbreviated transcription (Latin):
bis :Vt monasteriis uł reliquis ecłris res nonferant᷑ uł ipsa a quo quam inquietentur¬
clxvii. ut monasteria quuedo c̃secratae sunt nuliliceat in aliquo in quietare nec quicquã decorũ reb uiolent̃
tale in alterius paro cha agere absqlicentia ep̃ in cũ parochia es se noscuntur : Cl xviii. Vt ep̃i atq
đri peregrin contenti sint hospitalitatis hunereollata nulliq eorũ liceat ullũ officium sacerdo
tale absq permis suep̃i incuius parohia esse cognoscitur agere : Vt nullus ep̃s sine consensu aliorũ
sep̃ parat anteriori. ut nullus ep̃erum sepferat altari ꝑambitionẽ : sedomnes agnos cant tẽpos
et ordinẽ suae ordinationis : Vt populioblations sacer dotib: inecdesia offerant etut õminide
dominica commanicent : clex Placuiet ue fiddes oblationes corũ sacerdotib cotidie si fieripotest
necła offerant ets cotidie non potest saltim dominicadie abs qulla excusatione fiat etut p̃dicationẽ

Expanded text:
is res non auferantur vel ipsa a quoquam inquietentur. Ut monasteria, quae Deo consecrata sunt, nulli liceat in aliquo inquietare nec quicquam de eorum rebus violenttale in alterius parrochia agere absque licentia episcopi, in cuius parrochia esse noscuntur. Ut episcopi atque clerici peregrini contenti sint hospitalitatis munere oblato; nullique eorutale absque permissu episcopi in cujus parochia esse cognoscitur, agere VII. De synose praeferat anteriori. Ut nullus episcoporum se praeferat alteri per ambitionem, sed omnes agnoscant tempus et ordinem suae ordinationis. 170. Ut populi oblationes sacerdotibus in ecclesia offerant. Et ut omni die dominica communicent. Placuit, ut fideles oblationes sacerdotibus cotidie, si fieri potest, in ecclesia offerant. Et si cotidie non potest, saltem dominica die absque ulla excusatione fiat. Et ut praedicationem
Abbreviated transcription (Latin):
quaerelam ł crini p̃ter casterorum omniõ ÷̃ prouinci alium eporum p̃sentia dis eutere
orae sumant : Vt nollus metropolitanus absq cy̧terorũ omnium conprouinticalun
co eporum inseantia aliquorum dudiat caus as eorũ clamante canonũ cuba
metro policanꝰ p̃ terommum conscienciã ñ faciat aliquid sabauditur conpuinciali¬
um co ep̃orum nisi quantum ad propriam partinet parro echiam
deaccusa toribr sactrdocũ enlumimosis ł suspectis : c cusatores calum mosos ł saspee
tis: remosas cipiat prmo audiat .CVII. Deaccus a toribus et ac cas ationibus siabimouen¬
dis quas leges ñ admittunt : Accusatores et accus ationes quas scłi leges non adiit¬
tunt : Et nos s abmouemus .cviiii. Decausis eporũ ł reliquorum sacerdotum xconr¬
uimncialib: in fraꝓ pric̃ prouinciam terminandis et ñ abalus. pisi ad primates ł ad
sedẽ apostoli cã fuerit ꝓuocatũ : Siq cause ł contentiones in c̃ dericos et laicos ł it̃¬

Expanded text:
ter ceterorum omnium conprovincialium coepiscoporum praesentiam discutere praesumant. Ut nullus metropolitanus absque ceterorum omnium conprovintialium coepiscoporum instantia aliquorum audiat causas eorum clamante canonum tuba: « Metropolitanus praeter omnium conscientiam non faciat aliquid subauditur, conprovintialium coepiscoporum, nisi quantum ad propriam pertinet parrochiam. » 107. De accusatoribus sacerdotum calumniosis vel suspectis. Accusatos nemo suscipiat, nemo audiat. 108. De accusatoribus et accusationibus submovendis quas leges non admittunt. Accusatores et accusationes quas seculi leges non admittunt, et nos summovemus. 109. De causis episcoporum vel reliquorum sacerdotum a conprovincialibus infra propriam provinciam terminandis, et non ab aliis, nisi ad primates vel ad sedem apostolicam fuerit provocatum. Si quae causae vel contentiones inter clericos et laicos
Abbreviated transcription (Latin):
bicũ om̃siudices in dubicanter acipiant. Nec alius audiatꝰ cũtes cimoniũ oruũ ep̃i a qua liba parte
fuerit repmissũ illud÷ enĩ ueritatis aucion tace firmacũ illud in corruptũ qđ asicioscõ homine
conscientia mcis in libatae ꝓtulerit hoc nos edicco salubri aliquando censuimꝰ : ho ꝑpecua lige
firma mus maliciosa licũ semina c̃primces ut im seri homines longis ac poenae ꝑ pecuis Accionum
iq simplicat ab inobis petitionib: uł acupiditace ꝓpera macuro finedis cedant. quic quid ita
desententus epõri clemtia nã caesuerat : Ruã hac sumꝰ legecom plexi. Grauita tẽcuã ett eteros ꝓirali¬

Expanded text:
copo perhibitum omnes iudices indubitanter accipiant, nec alius audiatur, cum testimonium episcopi a qualibet parte copo perhibitum omnes iudices indubitanter accipiant, nec alius audiatur, cum testimonium episcopi a qualibet parte fuerit repromissum. Illud est enim veritatis auctoritate firmatum, illud incorruptum, quod a sacrosancto homine conscientia mentis illibatae protulerit. Hoc nos edicto salubri aliquando censuimus, hoc perpetua lege firmamus malitiosa litium semina comprimentes; ut miseri homines longis ac pene perpetuis actionum laqueis implicati ab inprobis petitionibus vel a cupiditate praepropera maturo fine discedant. Quicquid itaque de sententiis episcoporum clementia nostra censuerat, etiam hac sumus lege complexi, gravitatem tuam et caeteros pr
Abbreviated transcription (Latin):
auxbande subieatitũ romam. quã franci. Alamamii. baiouari sixanes turongu fresones, Galli
burgun diones brictones langobar di uiuscones bentuentam goci et ispanic & erq noł sabia tiom̃is¬
le quo cũq: uideant᷑ legis unculo cons tncc ł consuetudina riomore conexi hanc sententiũ quã s̃
laicorũ posuimꝰ legotuntis ꝑpetua tenenda. iđ quicũq litem habens sue posses sorsiue petitor
fuent ł ininitio litis ł decus sis tẽpons curricuibs siuecũ negotiũ ꝑ oracꝰ ssuecũ iã cepene ꝑmisentencu
siudiciũ elegerit sacro scãẽ legis antis aitis : ibco sinealiqua dubtatione eia sialia pris refiagatur¬
ad epẽrũ iudciũ cũ sermone litiganciũ drigatur. Multa em̃ quae miudicio captio siep̃ scmptionis
ncula ꝓminori patiuntꝰ : Inues agat eꝓmie sacro sca c̃ religionis auctontis. Om̃sitaq causaequo¬
ł p̃corio urae ł qiuib tractantꝰ ep̃orũ sententis c̃minate : ꝑ peuo scabilitatis lurefirmatꝰ. Neclica

Expanded text:
ni subiecti tam Romani quam Franci, Alamani, Bavari, Saxones, Duringi, Frisones, Galli, Burgundiones, Britones, Longobardi, Gascones, Beneventani, Gothi, Hispani ceterique omnes subiecti nobis, quoculium posuimus, lege cuncti perpetua teneant, ut quicunque litem habens sive petitor fuerit, vel in initio litis vel decursis temporum curriculis, sive cum negotium perhortatur, sive cum jam ceperit promi sententia, si judiciuad episcoporum iudicium cum sermone litigantium dirigatur Multa enim, quę in iudicio captiosę prescriptionis vincula promi non patiuntur, investigat et promit sacrosanctę religionis auctoritas. Omrio iure vel civili tractantur, episcoporum sententiis terminatae perpetuo stabilitatis iure firmentur; nec liceat
Abbreviated transcription (Latin):
medietas rerũ commendatarum domino suscipierte ceddat᷑. Damnũ uero mediũ utriq si it ine c̃
Et sipast modũ dominꝰ a puatum qui comim̃dauerit quaecũq fuerint sub praessa ripoerert sc̃ furi ua

Expanded text:
medietas rerum commendatarum domino suscipiente reddatur, damnum vero medium utrique sustineant. medietas rerum commendatarum domino suscipiente reddatur, damnum vero medium utrique sustineant. Et si postmodum dominus apud eum, cui
Abbreviated transcription (Latin):
multentur ccclo Deeo cuiaurũ uelargentum autor nam̃ter comiñdata fuerist Sicui a urũ uel
argemũ aucornam̃ta uelquecũq specie fuerint commendate siue custodiendũ traditaefint siue
uendendae. et in domo ipsius cunireb suis forsitan fuerit incendio erematat : uncicumitestibus qui
commen decta susceperat. praebeat sucram̃ta timlexinde suis ꝓfuisse compendus et pubil cogat᷑
ex soluene excepto aurũ e argeriũ qđ ur dere non poterit : Siuero qu d commendatu fuera Nfurto
ꝓbañłur aeblata eiqui comimenda tu ꝑ diderat spatũ tribuat᷑ donet furem sud nuestigationeꝑ quarat
etsieum inuenerit: comimendato ⁊ resꝓprias tarcum modo reforma repcurtt : compositio uero furq
aatumquihabuit commendata ꝑtinect: quo dsi fut non fuert intrastatutũ tempus i nueris

Expanded text:
multentur. 356. De eo, cui aurum vel argentum aut ornamenta commendata fuerint. Si cui aurum vel multentur. 356. De eo, cui aurum vel argentum aut ornamenta commendata fuerint. Si cui aurum vel argentum aut ornamenta vel quaecumque species fuerint commendatae sive ad custodiendum traditae sint sive vendendae, et in domo ipsius cum rebus suis forsitan fuerint incendio crematae, una cum testibus qui commendata susceperat praebeat sacramenta, nihil exinde suis profuisse conpendiis, et nihil cogatur exsolvere; excepto aurum et argentum, quod ardere non poterat. Si vero quae commendata fuerant furto probantur ablata, ei, qui commendata perdiderat, spatium tribuatur donec furem sua investigatione perquirat. Et si eum invenerit, commendatori res proprias tantummodo reformare procuret; compositio vero furti ad eum, qui habuit commendata, pertineat. Quod si fur non fuerit intra statutum tempus inventus,
Abbreviated transcription (Latin):
inuiste accus auerit alienũ domino simile mancipiũ proho facto reddat si quis seruũ iniuste accu¬
sauerit alienũ etinnocenti torienta ꝑculerit domino simile mancipiũ proh& futoreddat
Siuero innocens intorme iomortuus fuerit duos seruos eius dẽmerit sinedilatione domin oresti¬
tuat eceliiid eiuie piblica Si quis uiũ publicõ aut litros tratũ ł uiã cõmunẽ alicuiclaus erit
contrulegẽ cũ suulegt ĩponat. Et liusurũ quc̃ubi fecit tollat qđ sinegure uoluerit cũ xii suru¬
mentidib iuret cccliiii. Deuia conuincinidi. Siq̃ quam conuinundem uel pastortdem clauserit : cum suu¬
quacũq inuidia comquinauerit uel maculaueri emundet eumprimo ut nullas t coinquinationi sin eo
supicio eccũl egsucucinis hocem̃ d& sicue emplurimorũ nuici noputeus fuerit conpositionẽ iner ie

Expanded text:
iniuste accusaverit alienum, domino simile mancipium pro hoc facto reddat. Si quis servum iniuste accuiniuste accusaverit alienum, domino simile mancipium pro hoc facto reddat. Si quis servum iniuste accusaverit alienum, et innocenter tormenta pertulerit, domino simile mancipium pro hoc facto reddat. Si vero innocens in tormento mortuus fuerit, duos servos eiusdem meriti sine dilatione domino restituat. 353. De via publica. Si quis viam publicam aut litostratum vel viam communem alicui clauserit contra legem, cum sua lege conponat, et clausuram quam ibi fecit tollat. Quod si negare voluerit, cum duodecim sacramentalibus iuret. 354. De via convicinali. Si quis viam convicinquacunque invidia coinquinaverit vel maculaverit, emendet eum primo, ut nulla sit coinquinationis in eo suspicio, et cum lege sua vicinis hoc emendet. Si autem plurimorum in vicinio puteus fuerat, conpositione inter se
Abbreviated transcription (Latin):
acapit. Si quis delatrone furtiua n rem scienttt adcustodiendũ accepent quas fur conponat⁊ cec x .uiii
Descramentis leut̃ noniurandis Uolumus ue siram̃ te cico non ficst. sedunus quisq: iud exprius cuu scũ eriac nt̃
gioscat uteiuerias late e nonposse pefacilend iuerum̃ taueniast cccl. Decoquicontru caput alte
fia sa siggesierir: Si quis cont ea caput altenus fileus uggensernit uelꝓ qut cũ q inundia autinustu a icusat one
aliquem commnonuerit ipsepena m ueld amnũ quod alteri lntulit exoipiut peminẽ dummũ a nequam
inquiras ueritatem quic sinptum ẽ Omnia cutẽ ꝓbate queodbonũ ełtenete : eccli. Deeo quiꝑ inuidũ đł dolũ
libed seru domũ incepderit : Siquis ꝑ diquẽ inuidi ẽ uł dolũ in noste utlindie igne im posuent et incendete
sitculpabilis et pub licapententia scđm iudiciũ suuerdetum multet᷑ et quanti bemines deipioi ncendio
eucser Nunicuq scđł mlegem comporat etomti quae bi ꝑ diderint restituat ccclii. Vesiquis seruũ

Expanded text:
acceperit. Si quis de latrone furtivam rem scienter ad custodiendum acceperit, quasi fur conponat. 349. De sacramentis leviter non iurandis. Volumus ut sacramenta cito non fiant. Sed unusquisque iudex prius causam veraciter cognoscat, ut eum veritas latere non possit, nec facile ad sacramenta veniant. 350. De eo, qui conserit. Si quis contra caput alterius falsa suggesserit vel pro quacumque invidia aut iniusta accusatione aliquem commoverit, ipse poenam vel dampnum, quod alteri intulerit, excipiat. Neminem dampnes antequam inquiras veritatem; quia scriptum est: Omnia autem probate; quod bonum est tenete. 351. De eo, qui per invidiam vel dolum liberi vel servi domum incenderit. Si quis per aliquam invidiam vel dolum in nocte vel in die ignem imposuerit et incenderit sit culpabilis, et publica poenitentia secundum iudicium sacerdotum multetur; et quanti homines de ipso incendio evaserint, unicuique secundum legem conponat, et omnia quae ibi perdiderint restituat. 352. Ut si quis servum
Abbreviated transcription (Latin):
illas distribuatos V. ab illo cuidoi srationẽ red dituri esuis ñ dñ ꝓꝑnationẽ sedae im̃ guudum ercedt̃ uo ci peremerea¬
mimi ecCł XXV. N tadiutoriũ a regs inpendet̃ bis quiministeriũ ed es csticũ adimplent. Volumus uo
scire uol untateni nrimn quod nos paratisumus uos adiuuare ubicũ q necessȩ est ut ministenũurimn adimplere ua¬
ecctis simulq nos ad monenus ut ep̃chumilitatẽ nt c̃m et oboedientiã quã monitis ur̃i s ept̃ dĩtimorem exiberꝰ
inereminobis adõ cancessum conseruetis si c ante cessore sum̃ Nr̃is antecessorib fecet̃ ccclxxvi. Vt nullus tp̃s¬

Expanded text:
illas distribuatis, ut ab illo, cui de his rationem reddituri estis, non damnationem, sed aeterni gaudii mercedem accipere mereamini. 375. Ut adiutorium a rege inpendatur his, qui ministerium ecclesiasticum adimplent. Volumus vos scire voluntatem nostram, quod nos parati sumus vos adiuvare, ubicumque necesse est, ut ministerium vestrum adimplere valeatis. Simulque vos admonemus, ut propter humilitatem nostram et oboedientiam, quam monitis vestris propter Dei timorem exhibemus, honorem nobis a Deo concessum conservetis, sicut antecessores vestri nostris antecessoribus fecerunt. 376. Ut nullus epillas distribuatis, ut ab illo, cui de his rationem reddituri estis, non damnationem, sed aeterni gaudii mercedem accipere merea
Abbreviated transcription (Latin):
raertouns et cetemi noblessur legen suã plepit̃ discaprt sicut in auio loco decretu s
raetipiuus autem inis sis nr̃is ut eaquae a multis iamannis ꝑ capitular lo co ri dretit
regno ur̃o manduuimus agene : discere : obseruare ł in consue tudine haberede
itatẽ nrũm uel adom nium xpĩa norum hominum ꝓfectum In nouaro studedi
tquantũ dño. donante p̃uedept ud ꝑfeccũ usque ꝑ ducunic. E tnobomnino adnap¬
ent quis in decerta menbonũ hoc adimplere habuiss&s ut cidõ eta poł gritaiã¬
abeuct quiuuitẽ neglegens in de fuerit ut tudẽ disciplinã ꝑ cipiut qdidẽ tidis set
entenptor reciperelignis ltaut ceteremetumn habetnt amolus cela: a coceosiene d picoau esi

Expanded text:
arii et ceteri nobiles viri legem suam pleniter discant, sicut in alio loco decretum est . Praecipimus autem missis nostris, ut ea quae a multis iam annis per capitularios nostros in toto regno nostro mandavimus agere, discere, observare, vel in consuetudineilitatem nostram, vel ad omnium christianorum hominum profectum innovare studeant, et quantum Domino donante prevalent, ad perfectum usque perducant; et nobis omnino annuntient, quis inde certamen bonum hoc adimplere habuisset, ut a Deo et a nobis gratum habeat. Qui autem neglegens inde fuerit, talem disciplinam percipiat, qualem talis sit contemptor percipere dignus, ita ut ceteri metum ha
Abbreviated transcription (Latin):
miliati s p̃s offerantes quo placatur ds̃ auertunt irũ future anim aduersionis a populo qiui ꝑdigratiã
funt diune uoluntatis iudices edesicrũ xp̃i. posta postolos fundatores fidelis populiduces ueritictis
adsertores praue doctrine hostes omnib: bonis a mabiles & medesibii conscus etiã ipso uisu terribi¬
es uindices obpressorũ patres infide catholica regeneratorũ p̃dicatores caelestiũ p̃miorũ
cẽplabonorũ docum̃ta uirtutũ. & forma fideliũ ipsis decus eclesiae in quib: fulg& edes
ysi colũ nae firmis simece : quib: Iin xp̃o fundatis innititur omnis multitudo credentiũ Ipsi ianuȩ
uitatis aet̃ nae ꝑ quos omũs qui credip̃ ingrediuntur ad xp̃m. Ipsi lanitores quib : duues¬

Expanded text:
miliati spiritus offerentes, quo placatur Deus, avertunt iram futurae animadversionis a populo; qui per Dei gratiam miliati spiritus offerentes, quo placatur Deus, avertunt iram futurae animadversionis a populo; qui per Dei gratiam fiunt divinae voluntatis indices, ecclesiarum Christi post apostolos fundatores, fideles populi duces, veritatis adsertores, pravae doctrine hostes, omnibus bonis amabiles, et male sibi consciis etiam ipso visu terribiles, vindices oppressorum, patres in fide catholica regeneratorum, predicatores caelestium praemiorum, exempla bonorum, documenta virtutum, et forma fidelium; ipsi decus ecclesiae in quibus amplius fulget eclesia; ipsi columnae firmissimae, quibus in Christo fundatis innititur omnis multitudo credentium; ipsi ianuae civitatis aeternae, per quos omnes qui credunt ingrediuntur ad Chris
Abbreviated transcription (Latin):
eclesi astica historia constantius imp̃r ep̃is ait. Ds in quid constitut uos sacer dotes & potestitẽ uob̵
dedit de nob̵ quoq: iudicandi. Etideo nos a uob recte iulicamur uos autẽ non potestis ab hominib: ui¬
dicari propt̃ qđ dĩ solius int̃ uos ex petcute iudiciũ ut urã iurgia quaecũq: sint. adillud diuinũ
reseruentur examen. uos etenĩ nob̵ adõ dati estis dii & conueniens ñ ẽ ut hamo iudicet deos
sedilles olus de quo scriptũ ẽ. dẽ stetit insy nagoga deorũ Inmedio ds̃autẽ deos discernit. Sed ethoc
llis ad memoriã reducendũ ẽ. quedit̃ beatus pros ꝑ in libro quẽ de contẽ platiua & actucdi uita
scripsit luudẽ sacerdotũ comp̃henderit. Ipsis enĩ in quid id ẽ sacer dotib: ꝓpria animarũ
curandiarũ sollicitudo cõmissa .ẽ. qui pondus popul sibi cõmisi uirilit̃ sustinentes ꝓpeccatis ho¬
minũ uelut ꝓsuis in fastigubilit̃ sup pdicant dõ. Ac uelut quidũ aaron incensũ contriticordis & hu¬

Expanded text:
antinus imperator episcopis ait: « Deus, inquit, constituit vos sacerdotes, et potestatem vobis dedit de nobis quoque iudicandi. Et ideo nos a vobis recte iudicamur, vos autem non potestis ab hominibus iudicari. Propter quod Dei solius inter vos expectate iudicium, ut vestra iurgia, quaecumque sint, ad illud divinum reserventur examen. Vos etenim nobis a Deo dati estis dii. Et conveniens non est, ut homo iudicet deos, sed ille solus de quo scriptum est: « Deus stetit in synagoga deorum. In medio Deus autem deos discernit. » Sed et hoc illis ad memoriam reducendum est, qualiter beatus Prosper in libro, quem de contemplativa et actuali vita scripsit, laudem sacerdotum compraehenderit. « Ipsis enim, » inquit, id est sacerdotibus, « propria animarum curandarum sollicitudo commissa est; qui pondus populi sibi commissi viriliter sustinentes pro peccatis hominum velut pro suis infatigabiliter supplicant D
Abbreviated transcription (Latin):
Viun quisq prbs mis sam cã sandali iscelebret. Vni quisq prłt missã erdineromano cũ sandalus p̃diei ehoo
populo nuntietur qđ ꝑ om̃s dies domini cos oblatiene sdõ offeruNTeut ipsu oblatio feris sepiu ul ruri srecipiutꝰ¬
ccclxxii. Vt prbt diedominico cũb enedicit a qua ꝓcedat. Vtoninis prbe diedom inico cũpscllentio eirtũeat ecł am siuam
a naicum populo : et a quã benedictũ secumferat Et ut sentiniũ moreromano tẽporesuo ordincuttagit᷑ ccclxxiii. de
locis moncifieriorũ ał edificus ꝓuidendis : Dignũ a necessariũ est ut miss ꝑquaeq: loccidiretti simulcumepis unius

Expanded text:
unusquisque presbiter missam cum sandaliis celebret. Unusquisque presbiter missam ordine Romano cum sandaliis celebret. Et hoc unusquisque presbiter missam cum sandaliis celebret. Unusquisque presbiter missam ordine Romano cum sandaliis celebret. Et hoc populo nuntietur, quod per omnes dies dominicos oblationes Deo offerant et ut ipsa oblatio foris septa altaris recipiatur. 372. Ut presbiter die dominico cum benedicta aqua procedat. Ut omnis presbiter die dominico cum psallentio circumeat ecclesiam suam una cum populo et aquam benedictam secum ferat. Et ut scrutinium more Romano tempore suo ordinate agatur. 373. De locis monasteriorum vel aedificiis providendis. Dignum ac necessarium est, ut missi per quaeque loca directi simul cum
Abbreviated transcription (Latin):
debet. Quici nominib atusis constitutuã est ut seriocurũ  latoradfirmet. ccł xviiii. Vt quicquid ꝓuinciedib fuerit relaxatũ
ꝑbene ficiũ principis ab exastorem non requirat᷑. Quic quid ꝓuincialib: ꝓbeneficũ principis tributorũ fuert relexatũ : abexaicor
nrequirat᷑ ccclxx. Vt pb̃ri criminosi cd synodũ uenientes in medio collocent᷑. Prb̃ oscrimi noso scanenice ad spnod
uenientes. Iubenus iux̧taderretapapaẽ in nocentu cãpxxxiii. Inmedio collocari. Discussisq: obiectionib: quae ipsis prbis
inpinguNꝰ : si c onuinci potubriđ: a sacerdotalire moueant᷑ efficio Qiuia quiscĩ non sunt : scuã tractare non possunt : Atq
alieniefficiant᷑ aministerio qđ uiuendo illicita polluer̃ : Et si conuinci non potuerint : scđ manterius capitulũ consuli
leonis papae et multorũ ep̃orumstcetatũ cũ alis prbis etfidelib: iustisq hominib satis faciat e p̃o suo et pepulo ccclxxi

Expanded text:
st, ut scripturam prolator affirmet. 369. Ut quicquid provincialibus fuerit relaxatum per beneficium principis, ab exactore non requiratur. Quicquid provincialibus per beneficium principis tributorum fuerit relaxatum, ab exactore non requiratur. 370. Ut praesbiteri criminosi ad synodum venientes in medio collocentur. Presbiteros criminosos canonice ad synodum venientes iubemus, iuxta decreta papae Innocentii capitulo 33, in medio collocari; discussisque obiectionibus, quae ipsis presbiteris inpinguntur, si convinci potuerint, a sacerdotali removeantur officio, quia qui sancti non sunt, sancta tractare non possunt, atque alieni efficiantur a ministpo suo et populo. 371. Ut
Abbreviated transcription (Latin):
i destrui ꝓp̃t neglegentiũ nondimitt ant : It congregationes sibi cominissas sine spiritalit̃
siue cemporedit̃ paterno affestu gubernare eisq nȩcessaria stipendiu amiministrare r
neglegat ne forte ꝓõt aliquã inopiã et diuma officia ne glegant᷑ etd : se congregationes religi¬
osius uiuere compellantur : & qui haecagere neglexerint. scicnt se ec illis auserre eerdigio¬
ut sicut ab ep̃is etreliquis sacerdotis acdiseruis ammonitifuimus te cupellae in nt̃o palaetio
dominicos d pesaiuicates p̃daras sacra eud arie comimunicent : nisiab ab stinere fcertun t̃¬

Expanded text:
 non dimittant, et congregationes sibi commissas sive spiritaliter sive temporaliter paterno affectu gubernare eisque necessaria stipendia administrare non neglegant, ne forte propter aliquam inopiam et divina officia neglegantur et ipsae congregationes inreligiosius vivere conpellantur. Et qui haec agere neglexerint, sciant se ea illis auferre et religiouit nobis, ut, sicut ab episcopis et reliquis sacerdotibus ac Dei servis admoniti fuimus, nec capellae in palatio dominicos vel festivitates praeclaras sacra eucharistia communicent, nisi quibus abstinere praeceptum
Abbreviated transcription (Latin):
lector nisi sicut scriptũ ẽ INV.I testimonus filias habentes etuxores & omnino
p̃dicantes sicut dutur misticaueritus ccciii. Ex capitulis domni kuroli qualiter
ex factis aut mansis ł quartis manopera etcensus ac tributu atq reliqua ser¬
ntia exigntꝰ laguntꝰ. promimia redam atioñ quae adnos ugoit dehominib:
edesiasticis. seufiscalins quimn ercnt adiurnati quando neinome nies prego fulausi
lisos eiron unatuiconsuluifi delũ nr̃orũ stacuere ut quieũ i dles deicos bemor sabas quar

Expanded text:
exorcista, lector, nisi, sicut scriptum est, in septem testimoniis filios habentes et uxores et omninodicantes. Sic datur mystica veritas. 303. Ex capitulis domni Karoli, qualiter ex factis aut mansis vel quartis manopera et census ac tributa atque reliqua servitia exigantur. Pro nimia reclamatione, quae ad nos venit de hominibus ecclesiasticis seu fiscalinis, qui non erant adiurnati, quando in Cenomannico pago fuimus, visum est nobis una cum consultu fidelium nostrorum statuere, ut quicunque de
Abbreviated transcription (Latin):
dotib: quadã securitate accepta. Nec eaquȩ adcultum diuipum pertinent faciunt.
ueq in restciuratione et lumin arib: eclesiae studiũ habent. Nec etium senioribus suis

Expanded text:
sacerdotibus quadam securitate accepta, nec ea quae ad cultum divinum pertinent faciunt, sacerdotibus quadam securitate accepta, nec ea quae ad cultum divinum pertinent faciunt, neque in restauratione et luminaribus ecclesiae studium habent, nec etiam senioribus suis
Abbreviated transcription (Latin):
inelius ẽ illiut sus pendat mola asinaria in collo ei et demergat᷑ in ꝓfundũ icris quũ scandel
magis eis oboediendo ñ fili ꝑditionis sed filiidĩ efficiant᷑ et ñ cũ stultis poenã sed cum iustis p̃m
pcipiant sempit̃na . Nc̃ ep̃os et sacerdotes quib: omnis t̃ra caput inclincit ꝑ quos et pr̃m poll& imp
uiolumꝰ quicide tractios acerdotũ ad xp̃m ꝑtinet : cuiꝰuice legationẽ fungunt᷑ in ecła. Nã quidetro¬
it aliũ hominẽ sic̃ homicida reputabit᷑ : Quiderit deillis qͥs acerdotes detrahunt : qm̃ et ipsi seipsos
occidunt : & audientes int̃imunt. Dupla enĩ poena dignis . qͥduplant scelera sua. qui his sc̃is mo¬
uitis rebelles ł in oboedientes extiterint : sciant se a liminib: scãe ecłȩ fore aliepos CcCxxiii
De quaittuor neglegentiis sacerdotũ. Deprb̵i set eorũ eclesiis un demultti neglegunt᷑. et scanda
generant᷑ in nr̃a discussione quactuor pericula apparuer. Primo qr pon nulli ex nr̃is

Expanded text:
elius est illi, ut suspendatur mola asinaria in collo eius, et demergatur in profundum maris, quam scandalizet magis eis oboediendo non filii perditionis, sed filii Dei efficiantur; et non cum stultis poenam, sed cum iustis praemia percipiant sempiterna. Nam episcopos et sacerdotes quibus omnis terra caput inclinat, per quos et nostrum pollevolumus; quia detractio sacerdotum ad Christum pertinet, cuius vice legatione funguntur in ecclesia. Nam siit alium hominem, sicut homicida reputabitur: quid erit de illis, qui sacerdotes detrahunt, quoniam et ipsi semetipsos occidunt, et audientes interimunt? Dupla enim poena digni sunt, qui duplant scelera sua. Qui his sanctis monitis rebelles vel inoboedientes extiterint, sciant se a liminibus sanctae ecclesiae fore alienos. 323. De quatuor neglegentiis sacerdotum. De presbiteris et eorum ecclesiis, unde multa negleguntur et scandala generantur, in nostra discussione quatuor pericula apparuerunt. Primo quia nonnulli ex nostris
Abbreviated transcription (French):
CCΕΧΟΥ Deculpabli ꝓsona nrecipienda Sido cusatoris ꝑsone inuidicio eporam calpabilis a parue

Expanded text:
. 395. De culpabili persona n. 395. De culpabili persona n
Abbreviated transcription (Latin):
Neullus sacerdos iudiceturnisi p̃sentessin Tipsiuaccusatores idẽq legittimi : Ascũ roma nato
apostolicu ecołe olistututũ ẽ et a nobissidon alisentent aõfirmatũ ut nullus ex sucerdotulict¬
logo iudicetꝰ autdũ netur nisi accusatus accusatores legittimos p̃sentes hubeat locũq: de¬
sendendi ad abluenducrimina accipiat cCxciis Vt iutu accus antiũ primo discutiatur
uit sc̃ ꝑ primo ꝑsona fidesuita et conuersatio dc cusiuntiu enudeati ꝑscrutet᷑ et posiea quȩ
obiciur T fidelt̃ ꝑ tructent᷑ quia ñ alit̃ fieriquicquũ debet nisi prius in peditorũ uitadiscus¬
cccxouis Decestib reqrendis in accusatione dericoru. Plucuit ut siq̃ aliquȩ clericorũ in accu¬
sacione foriicationis inpedierit scđm p̃centũ pauli ap̃łi legittima testimma reprent᷑ ab illo qđ
sin poterit datistestiniomis ad propare qđ dix ex cõmuni canene ac cusuti dc cusa toraccipiut¬

Expanded text:
legitimi. A sancta Romana et apostolica ecclesia olim statutum est et a nobis synodali sententia confirmatum, ut nullus ex sacerdotali catalogo iudicetur aut dampnetur, nisi accusatus accusatores legitimos praesentes habeat locumque defendendi ad abluenda crimina accipiat. 393. Ut vita accusantium primo discutiatur. ersatio accusantium enucleatim perscrutetur, et postea quae obiciuntur, fideliter pertractentur; quia non aliter fieri quicquam debet, nisi prius inpetitorum vita discutiatur. 394. De testibus requirendis in accusatione clericorum. Placuit, ut si quis aliquem clericorum in accusatione fornicationis impetierit, secundum praeceptum Pauli apostoli legitima testimonia requirantur ab illo. Quod si non potuerit datis testimoniis adprobare quod dixit, excommunicationem accusati accusator accipiat
Abbreviated transcription (Latin):
Lx xVII De ep̃is comitib et poten iorib sicausũ int̃sehabuerint. Vt ep̃i abbates comites et poteniore
quiq sicausa int̃se habueriN ac se pacificare noluerint ad nr̃am iubetant᷑ uenire p̃sentiã neq
illorũ conenio aliubi iudicet᷑ ne propt̃ hoc pacuperũ et minꝰ potentũ iustitiere manecnt neq uillis

Expanded text:
ur. 77. De episcopis, comitibus et potentioribus, si causam inter se habuerint. Ut episcopi, abbates, comites et potentiores ur. 77. De episcopis, comitibus et potentioribus, si causam inter se habuerint. Ut episcopi, abbates, comites et potentiores quique, si causam inter se habuerint ac se pacificare noluerint, ad nostram iubeantur venire praesentiam, neque illorum contentio aliubi diudicetur, ne propter hoc pauperum et mi
Abbreviated transcription (Latin):
aut abbatissa ł quis libet rector ecclesiȩ brunniã ł gladiũ sine nr̃o ꝑmissu cuilibet hominiextrin
autdare aut uendere p̃sumat nisi tanũ uascillissuis. Et si e uenerit ut in quabbet eccła ł scõ locopluris
brunias habecqT quac̃ ad homines rectoris eiusdẽ eccła sufficiant. tunc principem id ẽ. rector ecđe
terroget quid dehis facere p̃cipiat LXXV Deccusarũ et litiũ terminis. De termino caus arũ
statuimꝰ ut ex quobona memoria domnꝰ pipinꝰ rex obut et nos regnare coepimꝰ causȩ ł lites int̃ partes
facte atq: exorcediscutiant᷑ et congruosibi ĩudicio terminent᷑. Prius uero id ẽ ante obitum p̃diq
domni pipini rogis causȩ cõmissȩ ł omnino ñ mouecat ł salue usq: ad nr̃am interro gitionẽ seruet¬

Expanded text:
aut abbatissa, vel quislibet rector ecclesiae, bruniam vel gladium sine nostro permissu cuilibet homini extraneo aut abbatissa, vel quislibet rector ecclesiae, bruniam vel gladium sine nostro permissu cuilibet homini extraneo aut dare aut vendere praesumat, nisi tantum vassallis suis. Et si evenerit, ut in qualibet ecclesia vel sancto loco plures brunias habeant, quam ad homines rectoris eiusdem ecclesiae sufficiant, tunc principem idem rector ecclesiae interroget, quid de his facere praecipiat. 76. De causarum et litium terminis. De termino causarum et litium statuimus, ut ex quo bonae memoriae domnus Pippinus rex obiit et nos regnare coepimus, causae vel lites inter partes factae atque exortae discutiantur et congruo sibi iudicio terminentur. Prius vero, id est ante obitum praedicti domni Pippini regis causae commissae, vel omnino non moveantur, vel salvae usque ad nostram interrogationem servent
Abbreviated transcription (Latin):
peratore domiremanserit uasillos suos casatos secũ t̃ retineat sed cũ comite cuiꝰ pagenses sup
ire ꝑmittet LxXIIII De p̃paratione ad hostẽ secundũ anłiquã consuctudinẽ. Constitutum ẽ ut
secundũ antiquã consuetudinẽ p̃paratio ad hostẽ faciendũ indicet᷑ et obseruetur. Id ẽ uictu¬
alia de marta ad tresmenses et arma atq uestimeNta ad dimidiũ annum. Quod tam̃ ita ob¬
pergunt dereno in antea ad tresmenses uictualia habere debeant. Quiaut̃ trans renũ suNt
et ad sixoniã ꝑgunt ad albiam mircã ẽẽ sciant. Et qui trans ligerẽ manent atq in his panũ
proficisa debent montes ꝓbrineos marcũ sibi eẽ cognoscant LXXV. De hoc ut pinis ꝑmissione regali
brunnia ł gladius homini extraneo a quolibet detur aut uendat᷑ Constitutũ ẽ. ut neq ep̃s pet

Expanded text:
peratore domi remanserit, vassallos suos casatos secum non retineat, sed cum comite, cuius pagenses sunt, peratore domi remanserit, vassallos suos casatos secum non retineat, sed cum comite, cuius pagenses sunt, ire permittat. 74. De praeparatione ad hostem secundum antiquam consuetudinem. Constitutum est, ut secundum antiquam consuetudinem praeparatio ad hostem faciendam indicetur et observetur; id est, victualia de marca ad tres menses, et arma atque vestimenta ad dimidium annum. Quod tamen ita obpergunt, de Rheno in antea ad tres menses victualia habere debeant. Qui autem trans Rhenum sunt, et ad Saxoniam pergunt, ad Albiam marcam esse sciant. Et qui trans Ligerem manent atque in Hispaniam proficisci debent, montes Pirinaeos marcam sibi esse cognoscant. 75. De hoc, ut non nisi permissione regali brunia vel gladius homin
Abbreviated transcription (Latin):
de hoste reuertunt᷑ Quicũq absq liceniua ł permissione principis deboste reuersus fuerit
d factũ franci heris ditdicunt uolumꝰ ut astiqua consatutio id ẽ capitalis sententia erge
illã puniendũ custodiatur LXXI Dehis qui beneficica principũ habent Quicumq exeis
qui beneficiũ principis habent parẽ suũ conłra hostes cõmunes in exercitu ꝑ gentẽdimisere
ecũ eo ire ł stare noluerit honore suũ et beneficiũ ꝑdat Lxxii. Deñ cogendo bibere in hoste
Vt in hoste nemoparem suũ ł que libet alterũ hominẽ bibere roget. Et quicũq in exercitu
aebrius inuentus fuerit ita ex cõmunicet᷑ ut in bibendo solu aqua utatur quousq se male fecisse
cognoscat LXXIII Deuassis ad bucin palatioseruientib et tam̃ beneficia habentib: Deuassis dominicis
uad huc inra casũ seruiunt et tam̃ beneficia habere noscunt᷑ statutũ ẽ ut quicũq exeis cũ domno in¬

Expanded text:
e hoste revertuntur. Quicumque absque licentia vel permissione principis de hoste reversus fuerit, quod factum Franci heriscliz dicunt, volumus ut antiqua constitutio, id est capitalis sententia, erga illum puniendum custodiatur. 71. De his qui beneficia principum habent. Quicumque ex eis qui beneficium principis habent, parem suum contra hostes communes in exercitu pergentem dimiserit, et cum eo ire vel stare noluerit, honorem suum et beneficium perdat. 72. De non cogendo bibere in hoste. Ut in hoste nemo parem suum vel quemlibet alterum hominem bibere roget. Et quincumque in exercitu ebrius inventus fuerit, ita excommunicetur, ut in bibendo sola aqua utatur, quousque se male fecisse cognoscat. 73. De vassis adhuc in palatio servientibus et tamen beneficia habentibus. De vassis dominicc intra casam serviunt et tamen beneficia habere noscuntur, statutum est, ut quicumque ex eis cum domno im
Abbreviated transcription (Latin):
uel aduillã nrtm deder̃ : pullatenus eã secundũ legẽ tenere potest nis ille uoluerit
adcuius potestatẽ ł illa eclesia uł illauilla ꝑtinet nis forte filius aut nepos eius sit quie
tradidit aut ei etdẽ t̃ra ad tenendũ placitata sit . Sed in hacre consi derundũ ẽ ut rũ ille
qui hanc tenet diues anpauꝑsit etutrũ aliud beneficiũ habeat ł etiã propriũ et qui ho¬
rũ neutrũ hab& erga hunc misericordit̃ agendũ ẽ ne ex toto expoliatus inegestitẽ
INcidat. Vt auttidẽ censũ in de ꝑsoluat qualis ei fuerit constitutus ł portionẽ aliquã
inde inbeneficiũ accipiat unde se sustentare uadeat .CCXCVIII. Deobseruatioñ p̃cepto¬
rum dominicorũ. Deobseruatioñ p̃ceptorũ nr̃orũ & in munitatũ ut ita obseruentur¬

Expanded text:
tenere potest, nisi ille voluerit, ad cuius potestatem vel illa ecclesia vel illa villa pertinet; nisi forte filius aut nepos eius sit, qui eam tradidit, aut ei eadem terra ad tenendum placita sit. Sed in hac re considerandum est, utrum ille, qui hanc tenet, dives an pauper sit, et utrum aliud beneficium habeat vel etiam proprium. Et qui horum neutrum habet, erga hunc misericorditer agendum est, ne ex toto expoliatus in egestatem incidat; ut aut talem censum inde solvat, qualis ei fuerit constitutus, vel portionem aliquam inde in beneficium accipiat, unde se sustentare valeat. 299. De observatione praeceptorum dominicorum. De obser
Abbreviated transcription (Latin):
Ioquores unde causa cigitur positaes quia ñ ẽ credibile ut uel destictu hominis ue ldeposses
sione cuius lib& ꝑalios melius reiueritus cognosciualetat quã ꝑ illos quiuicinioress
Situmen contentio quae int̃ eos exortu .ẽ. in confinio duorũ comitutũ fuerit : licett eis de
uicina centena adiacentis comitatus ad causũ suã testes habere .cCXCVII. Deterra
tributaria quicũq: trtm tributariã Vnde tributum ad partem nrũm ex iresol¬
bat ł adedesicam ł cuilib& alteritradiderit : is quieam susceperit tributũ qđ in
soluebatur omnimodo ad partẽ nram ꝑsoluat. Nisi forte talẽ firmitatẽ departe
domini ca habebat ꝑquã ipsũ tributũ sibi ꝑ denctum possit ostendere CCxCvIIs

Expanded text:
in quo res, unde causa agitur, positae sunt; quia non est credibile, ut vel de stin quo res, unde causa agitur, positae sunt; quia non est credibile, ut vel de stsione cuiuslibet per alios melius rei veritas cognosci valeat, quam per illos, qui viciniores sunt. Si tamen contentio, quae inter eos exorta est, in confinio duorum comitatuum fuerit, liceat eis de vicina centena adiacentis comitatus ad causam suam testes habere. 297. De terra tributaria. Quicumque terram tributariam, unde tributum ad partem nostram exire solebat, vel ad ecclesiam vel cuilibet alteri tradiderit, is qui eam susceperit, tributum quod inde solvebatur omni modo ad partem nostram persolvat; nisi forte talem firmitatem de parte dominica habeat, per quam ipsum tributum sibi
Abbreviated transcription (Latin):
senserint ut nullatenus una pars altericedere uelit. eligantur duo ex ipsis Id ẽ exutruq:
parte unus quicũ scutis et fustib: in cãpodecerten Vt rapars falsitatẽ aut ueritatẽ suo
stimonio sequatur. E tcãpioniquiuictus fuerit propt̃ ꝑ iuriũ qđ apte pugnũ cõmis
dextramanus amputetur ceteri uero eius dẽ partis testes quifilsi apparuerint᷑ : manus suus
redimant cuius compositionis due partes ei contraquẽ testiati sunt dentur tertia ꝓfredo soli
causis ubi deuna parte saeculare de altera uero eclesi asticũ negotiũ ẽ. Id ẽ mođ obseruet᷑
Vbi uero ex utraq: parte eclesi ustiũ fuiri rectores earandẽ eclesicrũ si se familiariter
pacificare uelint licentiã habeN gi autẽ dehuiusce modi pacificatione int eos conuenire ñ pes
aduo catieorũ in mallo publico ad p̃sentiã comitis ueniant & ibi legitimus t̃minus eorũ conteo¬
tionib: in ponatur Tesces uero de qualib& causa non aliunde quae rantur pusi de ipso cometaitui

Expanded text:
senserint, ut nullatenus una pars alteri cedere velit, eligantur duo ex ipsis, id est ex utraque parte unus, qui cum scutis et fustibus in campo decertent, utra pars falsitatem, utra veritatem suo testimonio sequatur. Et campioni qui victus fuerit, propter periurium quod ante pugnam commisit, dextra manus amputetur. Ceteri vero eiusdem partis testes, quia falsi apparuerunt, manus suas redimant: cuius conpositionis duae partes ei contra quem testati sunt, dentur, tertia pro fredo scausis, ubi de una parte saeculare, de altera vero ecclesiasticum negotium est, idem modus observetur. Ubi vero ex utraque parte ecclesiasticum fueriificatione inter eos convenire non possit, advocati eorum in mallo publico ad praesentiam comitis veniant, et ibi legitimus terminus eorum contentionibus inponatur. Testes vero de qualibet causa non aliunde quaerantur, nisi de ipso comitatu
Abbreviated transcription (Latin):
fdsum dicereuo luerit contendat cclxxe .viii. dehomine cui post udicium uita
concessa ẽ suustitiã reddere noluerit. Sialicui postiudiciũ scabi norũ fuerit uita
concessu ctipse in postimodũ aliquu malu ꝑ petrauerit. et ustitiã reddere nolic

Expanded text:
falsum dicere voluerit, contendat. 48. De homine cui post iudicium vita falsum dicere voluerit, contendat. 48. De homine cui post iudicium vita concessa est, si iustitiam reddere noluerit. Si alicui post iudicium scabiniorum fuerit vita concessa, et ipse in postmodum aliqua mala perpetraverit et
Abbreviated transcription (Latin):
testes p̃cpimus ut ñ recipiantur. cclaxxui. deheminib: ad mortẽ deiudicatis
et postet eisuita concessa si uistitiuã quaesi erint. Ilibomines qui propt̃ eorũ eul¬
pas ad morte diudicati fuerint. & posteu eis uita fuerit concessa supsi iustitiã ab alis¬
requi sierint aut ab eis aliiiustitiã quaerere uoluerint lteint illos iuditiũ t̃minet᷑ primum
omniũ deillis causis ꝓ quib: iidi catꝰ fuerit ad mortẽ nullũ potest facere repetitionẽ quia ciũs
is suue secindũ iudicũ francorã in publico fuer̃ reuocattiȩ Et si cliquid in postmodũ post¬
quã ei uita concesse ẽ cũ ustitia ad quirere potuerit : In sua libertate teneut et defendat
secundũ legẽ Intestimoniũ nonsus cipiatur nec int̃ scabinos adlegem iudicandũ teneat᷑
Etsi ad sacram̃ tũ aliquid iudicatũ fuerit qđ iurure debeca si diquis ipsũ sacra mentũ

Expanded text:
testes praecipimus ut non recipiantur. 286. De hominibus ad mortem diiudicatis testes praecipimus ut non recipiantur. 286. De hominibus ad mortem diiudicatis et postea eis vita concessa, si iustitias quaesierint. Illi homines, qui propter eorum culpas ad mortem diiudicati fuerint et postea eis vita fuerit concessa, si ipsi iustitiam ab alirequisierint, aut ab eis alii iustitiam quaerere voluerint, ita inter illos iudicium terminetur. Primo omnium res suae secundum iudicium Francorum in publico fuerunt revocatae. Et si aliquid in postmodum, postquam ei vita concessa est, cum iustitia adquirere potuerit, in sua libertate teneat et defendat secundum legem. In testimonium non suscipiatur, nec inter scabinios ad legem iudicandam teneatur. Et si ad sacramentum aliquid iudicatum fuerit, quod iurare debeat, si aliquis ipsum sacramentum