comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tis. Ad eũ itaq ꝑtinet: qui ĩ ea direxit
stellaꝵ potestates: caldor obseruacõ
excepit qͥo tu tot illa milia sidum udi¬
cas ociosa luc̾e: Quid est porro aliud qͣ
errorẽ maximũ incuciat ꝑttis nataliũ
siora forsitan ꝓpͥus uinos uĩ suã dixigt̃
aspice ⁊ distͥbutis rem efficis tractas
ñ mag̃ aũ facile est scire quid possuit
mina reu̾tam᷑. Quoꝵ ars inħ tria diui¬
dit᷑ quẽadmod̾ int̾ptem᷑ ꝙ̃ ad mod̾ ex¬
ploremꝰ. pͥma ꝑs ad formulã ꝑtinet.
dos d̾os: quos hõ fulge rogare oport
malo dep̾cari. Rogare ut ꝓmissa firm¬
ent. Dep̾cari ut renuttant minas. Sũi¬
mã eẽ uim fuliuis iudicant. qr qͥcqͥd
alia portendt̃: int̾ uentꝰ fulminis tol¬
lit. Miucqͥd ad ħ portñditꝰ fixũ est nͥ
quid exta quicqͥd aues minabũt᷑. scdo
fulmme adolebit᷑. Niuicqͥd fulmine
denũciatũ est: nec extis nec aueꝯ.¬
traria refellitꝰ in quo infalli uident᷑
Or̃: quia u̾o ĩuus nicħ est. si aues fut᷑a

Expanded text:
direxit stellarum potestates Chaldaeorum obseruatio excepit quid? tu tot illa milia siderum iudicas otiosa lucere? Quid est porro aliud quod errorem maximum incutiat peritis natalium siora forsitan propius in nos uim suam dirigunt aspicit; distributis rem offlciis tractant; non magis autem facile est scire quid possint, mina reuertamur. Quorum ars in haec tria diui quemadmodum interpretemur; quemadmodum expiemus. Prima pars ad formulam pertinet, dos deos, quos bono fulmine rogare oportet, malo deprecari; rogare, ut promissa firment; deprecari, ut remittant minas. Summam esse uim fulminis iudicant, quia, quicquid alia portendunt, interuentus fulminis tollit; quicquid ab hoc portenditur, fixum est nec quid exta, quicquid aues minabuntur, secundo fulmine abolebitur; quicquid fulmine denuntiatum est, nec extis nec aue contraria refellitur. In quo mihi falli uidentur. Quare? Quia uero uerius nihil est. Si aues futura
Abbreviated transcription (Latin):
tuseund̃ est. Intelligo quid dudũ desi¬
des: quid efflagites. Malo in qͥc fulini¬
ua ñ timere qm̃ nosse. Itaq alios doce ꝙ̃¬
admod̾ fiant. ego mͥ metũ illoꝵ excuti
ꝑ occulta nat᷑e᷑ cum diuina tractauuꝰ
uindicandꝰ est. amalis suus aĩis ac sb̾¬
iude firmandꝰ est qͦ õe eruditis ⁊ ħ unũ
agñtib nctͣui est. Non ut effugiauiꝰ

Expanded text:
t. CAPUT 59 Intelligo quid dudum desideres, quid efflagites. « Malo, inquis, fulmina non timere quam nosse; itaque alios doce quemadmodum fiant; ego mihi metum illorum excuti per occulta naturae, cum diuina tractamus, uindicandus est a malis suis animus ac subinde firmandus, quod etiam eruditis et hoc unum agentibus necessarium est, non ut effugiamus
Abbreviated transcription (Latin):
si tm̃ simplic spu cexet᷑. Illa frangip̃.
⁊ed̾e somimi. Ista q̃ dixi siue incendis
uaporantior aera repleuert siue uẽ
ac so̾tił. ꝑotũcia loci ł ĩ tegbis ac illesis
conflat᷑ argentũ. Mauente uagina gla¬
dius ip̃e liquescit ⁊ iuuiolato ligno cir¬
ca pila ferrũ om̃e distillat. stut fracto
dolio uinũ nec ultͣ tͥduum rigor ille du¬
rat. Illud eq̃ int̾ ad notand̾ ponas licet
qd̵ ⁊ homunũ ⁊ cet̾oꝵ aĩaliũ q̃ icta sunt.
cap̃ s̾peccat ad exitũ fulminis ꝙ oñuum
ꝑcussaꝵ arboꝵ contͣ fulmina abstule
surgunt. Quid q̃ maloꝵ serpenciũ et
alioꝵ aĩaliũ quib mortifera uisui est
ñ nascit. fulume ilta intra paucos
dant. S sepe longũ fatoꝵ seqũcium

Expanded text:
m simplici spiritu texeretur. Illa frangi potest et edere sonum. Ista quae dixi, sine incendiis uaporantibus aera repleuerunt, siue uac subtilis potentia. Loculis integris et illaesis conflatur argentum; manente uagina gladius ipse liquescit, et inuiolato ligno circa pila ferrum omne destillat; stat fracto dolio uinum nec ultra triduum ille rigor durat. Illud aeque inter adnotanda ponas licet quod et hominum et ceterorum animalium. quae icta sunt caput spectat ad exitum fulminis, quod omnium percussarum arborum contra fulmina astulae surgunt. Quid quod malarum serpentium et aliorum. animalium quibus mortifera uis inestnon nascitur .; fulmine icta intra paucos dant, sed saepe longum fatorum. sequentium
Abbreviated transcription (Latin):
nera sũt illa q̃ t̾rebrat qͥ discutit q u
rit. Sd̾ t̾ebrat sb̾tile est ⁊ flãmeĩm
Cui ꝑ anotissiuũ fuga est. obsin¬
c̾am ⁊ p᷑am flaine deuuitatẽ. Qd̾ dissi¬
pat conglobatũ est ⁊ hc̃ ad nixtam
unu sp̃c coacta: ut ꝑcellosi. Itaͥq illo̾
fulm̃ ꝑ id foram̃ ꝙͣ ĩ gressũ est redit
atq eu̾adit. huuiꝰ late sparsa iusrũ¬
pit ista ñ ꝑforat. T̾ciũ illuo genus
qͣ urit. multũ t̾reni ht̃ ⁊ igneñ ma¬
gis est qmͣ flãnieũ. Itaq relinquit
magnas iorniũ notas q̃ ꝑcussis in¬
herreant. Nllm ꝙͣ sine igne fulmẽ
nifesta ardoris uestigia ĩ pͥmit qͦ aut
urit aut fuscat. Grib modis urit
aut afflat: ⁊ leui inuiria le dit: aut ꝯbu¬
rit. aut accendit. Omĩa ista uit̾. S gn̾e
⁊ ustũ est. at qd̃ ustũ est ñ utiq ꝯbustũ

Expanded text:
ra sunt illa, quod terebrat, quod discutit, quod urit. Quod terebrat subtile est et flammeum, oui per angustissimum fuga est ob sinceram et puram flammae tenuitatem. Quod dissipat conglobatum est et habet admixtam uim spiritus coacti ac procellosi. Itaque illud fulmen per id foramen quod ingressum. est redit et euad”t; huius late sparsa uis rumpit ictaquod urit, multum terreni habet et igneum magis est quam flammeum; itaque relinquit magnas ignium notas, quae percussis inhaereant. Nullum quidem sine igne fulmen nifesta ardoris uestigia imprimit, quod aut urit aut fuscat. Tribus modis urit: aut afflat et leui iniuria laedit, aut comburit, aut accendit. Omnia ista urunt sed genere et ustum est at quod ustum est
Abbreviated transcription (Latin):
pͥorẽ si queniens p̾cipitat sic ordiuẽ fa¬
sacrificus aut capite nuice agne ex¬
orari iudicas diuina ñ nosti uapiẽtis
quoq uiri sentũtiã negatis posse mu¬
tari. Qnͣtomag̾ d̾i cũ sapiens̃ qͥs sit op¬
ad differenda. Quid sit q̃ seq̃r paulop̾¬
ꝙ nos quoq existimamꝰ uota ꝑfic̾e
sua in hac potestate fatoꝵ. Qucdam
em̃ adiis ĩmortalib ita suspensa relit¬
ta sũt: ut ĩ bonũ ĩtant si ad morte dus
p̾ces fu̾int. Si uota suscepta. Itaq ñ ẽ

Expanded text:
orem superueniens praecipitat, sic ordinem fasacrificiis aut capite niueae agnae exorari iudicas, diuina non nosti. Sapientis quoque uiri sententiam negatis posse mutari; quanto magis dei, cum sapiens quid sit opad differenda. Quid sit quod sequatur, pauloquod nos quoque existimamus uota proficere salua ui ac potestate fatorum. Quaedam enim, a diis immortalibus ita suspensa relicta sunt ut in bonum uertant, si admotae diis preces fuerint, si uota suscepta; ita non est
Abbreviated transcription (Latin):
q munꝰ est ⁊ ut breuit᷑ dicã qͥ sencio:
fuam ẽ fulo᷑ intentũ. gͦ uͥ calidi fumu¬
diꝙ nat᷑a emissa t̃ris innubes ĩcidit
⁊ diu ĩ iloꝵ sum uoluptata est uoiussi¬
me erũpit ⁊ qr iures ñ ht̃ splendor est
at lilla fulocͣa plus hr̃e mat̾ie ⁊ ma¬
fulm̃ subitũ apparet nec ꝯtrauat᷑ assidu¬
us iotius: uia celer est nuriq motus
simul ⁊ nubes rũꝑit ⁊ aera incendit. dem̃i
desint flãmia. motu quiescente. Nõ em̃
assiduus est spc̃ cursus. ut igius possit
extendi. s quociens forciꝰ ip̃a iactione
se accendit fugiendi impetum cap̃. Per̃i
cũ euasit ⁊ pugna desunt ex ead̾ causa
mͦ usq ad t̾ram ꝓfert᷑ mͦ añ dissoliutui

Expanded text:
us est et, ut breuiter dicam quod sentio, fulmen est fulgur intentum. Ergo ubi calidi fumidique natura emissa terris in nubes incidit et diu in illarum sinu uolutata est, nouissime erumpit et, quia uires non habet, splendor est; at ubi illa fulgura plus habuere materiae et mafulmen subitum apparet nec continuatur assiduus ignis? Quia celere mirique motus simul et nubes rumpit et aera incendit, deinde desinit flamma motu quiescente, Non enim assiduus est spiritus cursus, ut ignis possit extendi. Sed quotiens fortius ipsa iactatione se accendit, fugiendi impetum capit; deinde, cum euasit et pugna desinit, ex eadem causa modo usque ad terram profertur, modo ante dissolu
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmũ die appari̾unt: max̃i st̃ at qͥ deb̾nt
l. et ilł pͥma facies dones incipiant ex¬
tingui. Desa q̃ adu̾sus pͥores. eciã ad¬
u̾sus bc̃ d̾r. Si erraret conetes eẽt q si¬
dus: intra signiferi t̾minos mou̾et᷑
uitua qd̃ om̃esidus cursus suos colligtͣ.
Nũqm̃ apparet stella sr̃ stellã. acies nr̃a
nõ pot̃ ꝑ mediũ sidus exire ut ꝑ illud
suꝑiora ꝑspiciat. ꝑ cometẽ aut᷑ ñ abr¬
ꝙͣ ꝑ nub̾ẽ ult̾iora c̾nunt᷑. Ex quo ap¬
paret illũ ñ ẽẽ sidus. S leuẽ ignem
est. Congruere iuidicat stellas ⁊ radi¬
os int̾ se cõmictes. ac societate lunu¬
nis. exire iumaginẽ stelle longioris
gꝰ quidã nlłos eẽ cometas existimant

Expanded text:
primum die apparuerunt, maximi sunt; atqui deberent net illis prima facies, donec incipiant extingui. Deinde quod aduersus priores, etiam aduersus hunc dicitur: si erraret cometes essetque sidus, intra signiferi terminos moueretur, intra quos omne sidus cursus suos colligit. Numquam apparet stella per stellam; acies nostra non potest per medium sidus exire, ut per illud superiora perspiciat; per cometen autem non a nubem ulteriora cernuntur: ex quo apparet illum non esse sidus sed leuem ignem est: congruere iudicat stellas et radios inter se committere; hac societate luminis existere imaginem stellae longioris. Ergo quidam nullos esse cometas existimant
Abbreviated transcription (Latin):
qnͣto intenta qmͣ remissa. Itẽ timpana
⁊ cimbala sonant qr illa repugnantẽ
clepiodotꝰ est: iudicañt sic. Quoꝵdã qͦ
corpoꝵ concursu touiteũ ⁊ fulmia ex¬
tutiposse. Echua aliqũ młto igne h abĩ¬
dauit ingentẽ ium harene hurẽtis ef¬
fudit. Inuolutꝰ ẽ dies puluere popłos qr
ma fuisse fuliuina ⁊ conitrua q̃ cõcͥur¬
ur simile est intanto feruore aeris nł¬
las fuisse auquͥ. Cãbises ad ãmonẽ iui¬
sit exercitũ: quẽ harene austrꝯ mota
⁊̃ more muis incident᷑. cexit. dem̃ obruit.

Expanded text:
quanto intenta quam remissa. Item tympana quanto intenta quam remissa. Item tympana et cymbala sonant, quia illa repugnantem clepiodotus est, iudicant sic quorundam quoque corporum concursu tonitrum et fulmina excuti posse. Aetna aliquando multo igne abundauit, ingentem uim harenae urentis effudit,, inuolutus est dies puluere, populosque ma fuisse fulmina et tonitrua quae concuruerisimile est in tanto feruore aeris nullas fuisse. Aliquando Cambyses ad Ammonem misit exercitum, quem harena austro, mota et more niuis in
Abbreviated transcription (Latin):
b in uoluptꝰ ẽ sonũ patit᷑. Quid aũ:
Non quẽadmod̾ illese int̾ se manꝰ plau¬
edendũ adũsad in t̾ seman̾ collide nõ
plaudñt. S paluia eũ ꝑalma collata
plausum facit i płimũ iit̾ est utrum
caue cõcutiantꝰ: an plane ⁊ extñte. De¬
uide ñ tm̃ ire nubes oportet u agi
magna ui ⁊ ꝓcellosa ⁊̃ nc̃ mens ñ fuoit¬
Si ferro diuisa est sũ ullo auriũ sensum
exit. Rũpullã oportet. ut sonet ñ secari.
Idem de nubib dico. Nisi młto impetu dis¬
siluere: ñ resonant. Adice nũc qd̾ nubes
ĩ montẽ acte ũ frangunt᷑ scͥcũfundũ¬
tur ⁊ maliq̃s ꝑted montis ĩ arbores ra¬
qui iusi unu̾sis erũpit ĩcrepat ħ ut scias
uentos q̃ cͥca arborẽ funditur. si iuiuat
ñ tonut lato ut ita dicũ ictu ⁊ totũ glo
aptꝰ est aer aduoces. Quidni: cũ uox
nicħ aliud sit qmͣ ictus aer. Debent gtͦ
nubes utrĩq inseri ⁊ caue ⁊ intñte. uides
em̃ qnͣto ocalidiora sint uacua ꝙͣ plena

Expanded text:
 inuolutus est, sonum patitur. Quid autem? non, quemadmodum illisae inter se manus plauedendum. Auersas inter se manus collide, non plaudent; sed palma cum palma collata plausum. facit; et plurimum interest utrum cauae concutiantur an planae et extentae. Deinde non tantum ire nubes oportet sed agi magna ui et procellosa. Etiamnunc mons non finsi ferro diuisa est, sine ullo aurium sensu exit; rumpi illam oportet, ut sonet, non secari. Idem de nubibus dico; nisi multo impetu dissolutae, non sonant. Adice nunc quod nubes in montem actae non franguntur, sed circumfunduntur et in aliquas partes montis, in arbores, raqui, nisi uniuersus erumpit, nec crepat. Hoc ut scias, uentus qui circa arborem finditur sibilat, non tonat; lato, ut ita dicam, ictu et totum gloatura aptus est aer ad uoces. Quidni, cum uox nihil aliud sit quam ictus aer? Debent ergo nubes utrimque conseri, et cauae et intentae. Vides enim quanto uocaliora sint uacua quam plena,
Abbreviated transcription (Latin):
est s fortasse nubes quo ĩ uubẽ ĩcita¬
te frem̃tes uento ⁊ leuit̾ uegẽte ig¬
nẽ euocabũt . qui exsplendescat nec
exiliat minorẽ em̃ ii ad ful gmid̾ op̃
est quã ad fuliumãd̾. Suꝑiorib libͥ.
collegimꝰ inqnͣtũ feriorẽ q̃dã att̾ta¬

Expanded text:
ed fortasse nubes quoque in nubes incitatae fremente uento et leuiter urgente ignem euocabunt qui explendescat nec exiliat; minore enim ni ad fulgurandum opus est quam ad fulminandum. Superioribus collegimus in quantum feruorem qua
Abbreviated transcription (Latin):
stelle ñ min̾us ⁊̾ renu qm ĩ cũbentem
t̾ris spĩm afficiũt ⁊ cultu suo octͣsu¬
ue ꝯͣrio mͦ frigora mͦ imbres alias qr
minib q ac ful orõnib. Eam cum
ĩ aere fiant nati ei explicari oꝑte¬
bat quo facilius appareret quid ta¬
una facta serius auoĩtur fulgues̃
oftũdit ignẽn fulminacio emictit. Illa
ut ita cõminacõ est ⁊ conacio sñ ictu.¬

Expanded text:
e non minus terrena quam incumbentem terris spiritum afficiunt et cursu suo occursuue contrario modo frigora, modo imbres aliasque minibusque ac fulgurationibus. Nam cum in aere fiant, naturam eius explicari oportebat, quo facilius appareret quid fauna facta serius audiuntur. Fulguratio ostendit ignem, fulminatio emittit. Illa, ut ita dicam, comminatio est et conatio sine ictu
Abbreviated transcription (Latin):
actingant. S cum ꝑmiseris in locũ suĩ
exilieut. Itaq ñ est ꝙ eũ spectet cuiꝰq
rei habitũ: qui illi ñ ex uolũtate est. Si
igni ꝑmcctes ire quo uelit celũ .r le.
iussuu cuiꝰq sedem repetet. ubi est aͥc
ꝙ eũ feriat ⁊ auĩpetu suo au̾tat: idñ
bes atcͥtas ed̾e ignẽ cũ sint humde un¬
mo hude. Qũo gͥ posst̃ gign̾e igrnem
quẽ ĩmaoris u̾isiule est ex nube quĩ
bib nõ aq̃ est. S aer spissis est ad gios¬
nẽdam aquã p̃ꝑatus. Nondũ ĩillam
mutatꝰ ẽ. S i ampnus ⁊ u̾gens. Nõ e
ꝙ existimes eam colliori tũ effiuidi.
Simul fit ⁊ cadit. Dem̃ si cocessero hu¬
nudã eẽ nubẽ cõceptis aqͥs plenã ue

Expanded text:
attingant, sed cum permiseris, in locum suum exilient. Itaque non est quod eum spectes cuiusque rei habitum qui illi non ex uoluntate est. Si ignem permittis ira quo uelit, caelum, id est leuissimi cuiusque sedem, repetet; ubi est aliquid quod eum ferat et ab impetu suo auertat, id non bes attritas edere ignem, cum sint umidae, immo udae; quomodo ergo possunt gignere ignem, quem non magis uerisimile est ex nube quam bibus non ˆqua est, sed aer spissus, ad gignendam aquam praeparatus, nondum in illam mutatus, sed iam pronus et uergens. Non est quod existimes eam tum collig”, tum effundi. Simul et fit et cadit. Deinde, si concessero umidam esse nubem conceptis aquis plen
Abbreviated transcription (Latin):
fors aliqua disposuit ut int̾ se ꝯspiciãt
alt̾a nubes soł imaginẽ alt̾a unagines
reddit. Debñt aut᷑ he nubes q̃ ħ pͥstãt
liq̃ accepto sole resplendũt᷑. Nam ĩ fra
solem nubes fu̾it. ꝓpior abeo: dissipat᷑
longe aut̃ posita radios ñ remitcet ñ
historia lingua: ĩdicia st̃ utiq si aꝑte
austri consticert̃: nũ maxĩe nubes in¬
gͣuescũt. Cum utrĩq solẽ ciuxit tał
effigies: tẽpestas si arato credimꝰ sur¬
cat sbella: aliqñ ardores st̃ hi ũ nũꝙͣ fixi
⁊ herentes ñ nũqmͣ uolubiles. hoꝵ pła
rona cingñte initrorsus ignes celi recess
est simił effosse morbẽ spetꝰ s̃ phicie: cũ¬
sinuł uł fert᷑ uno loco frag̾t s̃ casmata
ruboris ac̾rum. quidã euãde ac leuis flãme
quidam candide lucis. quidã micantes. qͥdã
equalit̾ ⁊ sine erupcõnb aut radiis ful¬
trctus. he uelut stelle epiliũt ⁊ tnsulant
udñr q longũ ignẽ porri ꝙe pp̃ inm̃isam

Expanded text:
fors aliqua disposuit, ut inter se conspiciant, altera nubes solis imaginem, altera imaginis reddit. Debent autem hae nubes, quae hoc praestant, lique accepto sole resplendent: nam si infra solem nubes fuerit et propior, ab eo dissipatur; longe autem posita radios non remittet nec historica lingua indicia sunt, utique si a parte austri constiterunt, unde maxime nubes ingrauescunt; cum utrimque solem cinxit talis effigies, tempestas, si Arato credimus, surcat stella, aliquando ardores sunt, hi nonnumquam fixi et haerentes nonnumquam uolubiles. Horum plrona cingente introrsus ingens caeli recessus est similis effossae in orbem specus; sunt pithiae, cuur uel uno loco flagrat; sunt chasmata, ruboris acerrimi, quidam euanidae ac leuis flammae, quidam candidae lucis, quidam micantes, quidam aequaliter et sine eruptionibus aut radiis fultractus". Hae uelut stellae exiliunt et transuolant uidenturque longum ignem porrigere propter immensam
Abbreviated transcription (Latin):
qͥu ex his corꝑib qͥuidñs tractamus
q aut seucnuit᷑ aut senciũt q̃dam
uis. Rursus ñ ꝯposita: ut arb̃or lupis
gͦ cõcodas õpordet ex his quoq qͥ sens
bdam inutatẽ corꝑum. uidd quo uͦ au¬
r̾ib cuis parcã᷑. Expedire m̃e pot̾am
S pbalosoꝵ hoꝵ lingna uti uoluissem
refferre. S ad iuttam corꝑis. nullã
ope ext̾na: S uiutate suã coherẽtis
Ex hac nota corpũaer est. Om̃ia que

Expanded text:
 ex his corporibus quae uidemus tractamusque, quae aut sentiuntur aut sentiunt, quaedam uis. Rursus non composita: ut arbor lapis. Ergo concedas oportet ex his quoque quae sensibusdam unitatem corporum. Vide quomodo auribus tuis parcam. Expedire me poteram, si philosophorum lingua uti uoluissem, referre, sed ad naturam corporis, nulla ope externa, sed unitate sua cohaerentis. Ex hac nota corporum aer est. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
undiq effundũt nec locũ mutant. alu
ĩ unã ꝑtẽ iggnẽ uagũ in modũ come
porrigunt ⁊ stellas p̾t̾meant. q̃les ouo
etate nr̃a usi st̃ illi pͥores tuiti unoiq
⁊ ĩmoti hunules fere ft̃ ⁊ hisdẽ causis
quib trabes facesq ꝯflant᷑ ex ĩtẽꝑie
aeris turbidi. mł̾ta secũ arida humi¬
daq t̾ris exalata u̾santis. pot̾ eĩ spc̃
ꝑ angusta elisus accend̾e supͣ se poĩtũ
acra plenũ aliũtis idoneis igni. Dem̃
ꝓpellem ex uitido ne ex aliq̃ cã refluat.
rursũ ac remittatur. dem̃ it̾m ꝓximo
die ac sequ̾̃tib ꝯ surg̾e ⁊ eiuus lotũ iflã¬
mare. uidĩs eĩ uentos ꝑ cõpłes dies: ad ꝯ¬
stitutũ redire. planequoq ⁊ alia tẽpesta¬

Expanded text:
undique effundunt nec locum mutant, alii undique effundunt nec locum mutant, alii in unam partem ignem uagum in modum comae porrigunt et stellaaetate nostra uisi sunt. Illi priores criniti undique et immoti humiles fere sunt et isdem causis quibus trabes facesque conflantur ex intemperie aeris turbidi multa secum arida umidaque terris exhalata uersantis. Potest enim spiritus per angusta elisus accendere supra se positum aera plenum alimentis idoneis igni, deinde propellere et niti, donec ex aliqua causa refluat rursus ac remittatur, deinde iterum proximo die ac sequentibus consurgere et eundem locum inflammare: uidemus enim uentos per complures dies ad constitutum redire
Abbreviated transcription (Latin):
s conmorant᷑ ⁊ mendẽ celi ꝑte collucẽt
Charmander quoq ĩ eo librõ quẽ de co¬
metis ꝯposuit: ait anaxagore uisũ
gnͣde ĩ solitũ q celo lum̃. magnitudĩe
ample tͣbius ⁊ io ꝑ mltos dies fulsisse
talem effigiẽ ignis longi fuisse callesti¬
nes tradit. añqmͣ burim ⁊ helicẽ mare
abscond̾et. aristotiles ait ñ tͣbẽ illam
s cometẽ fuisse cet̾um obnimiũ ardorẽ
nõ apparuisse sparsum ignẽ. S ꝓceden¬
de tpr̃e cũ iam iuꝰ flagraret: redditũ
rim ⁊ helicẽ mare fuit. Nũqͥd gͦ aristo¬
tiles ñ illã tm̃. s om̃s trabes cometas
eẽ credebat. hanc habetis diffr̾am qd̾
his contuuiꝰ igius cat cet̾is sparsus. tͣ¬
bes eĩ flamã equalẽ hñt. nec ullo loco
int̾missam aut lanouidã. Inultimis
Uo ꝑtib coactam qͣlẽ fuisse ĩ illa de qͣ
mͦ retisli: callistenes tradit. duo ĩ quit
epigenes cometaꝵ gu̾a st̃. alii ardorẽ

Expanded text:
sed commorantur et in eadem caeli parte collucent. sed commorantur et in eadem caeli parte collucent. Charmander quoque, in eo libro quem de cometis a composuit, ait Anaxagorae uisum grande insolitumque caelo lumen magnitudine amplae trabis, et id per multos dies fulsisse. Talem effigiem ignis longi fuisse Callisthenes tradit, antequam Burin et Helicen mare absconderet. Aristoteles ait non trabem illam sed cometen fuisse; ceterum ob nimium ardorem non apparuisse sparsum ignem, sed procedente tempore, cum iam minus flagraret, redditam rin et Helicen mare fuit. Numquid ergo Aristoteles non illam tantum sed omnes trabes cometas esse credebat hanc habentes differentiam quod his continuus ignis est, ceteris sparsus? Trabes enim flammam aequalem habent nec ullo loco intermissam aut languidam, in ultimis uero partibus coactam, qualem fuisse in illa de qua modo rettuli Callisthenes tradit. Duo, inquit Epigenes, cometarum genera sunt: alii ardorem
Abbreviated transcription (Latin):
płib locis acaa ꝯglobat q dem̃ si radi¬
os solis assũpsit : conat fulgurat q
celi citr ictũ minaces mouet illa aũ
calidior sictior q t̾raꝵ exalacõ. fulimi¬
na excũdit. Grabes uo ⁊ faces q̃ nlło
alio it̾ se qmͣ magntudine distant
ħ m̃ fuĩt cũ biunda t̾renia q inse glo¬
b aliquis aeris clausit: quẽ turbinẽ
dñis. qͥcũq fertur p̾bet spẽm iguis ex¬
tenti q̃ tam diu durat ꝙͣ diu mansit ae
turbiut. Gurbo em̃ cͥca t̾ras ꝯcipitur
ac fert᷑. iõq arbusta radicit᷑ uellit. et
qͣcũq uicubuit solũ nudat siluas ĩt̾im
⁊ tecta corripiens inferior fere nibib
utiq nũqm̃ alcior. at ꝯtra trabes redi¬
tior celi ꝑs ostñtat. Itaq nũqm̃ nubib
obstiterũt. pt̾ea turbo om̃i nube uelo¬
cius Irapit ᷑ ⁊ in orbẽ u̾tit ᷑ sr̃ ista uelocit᷑
desinit. ⁊ ip̃e se ui suarũpit. Trabes a̾
ñ tũscurrunt: nec pͥt̾ uolaut ut faces.

Expanded text:
pluribus locis aera conglobatque; deinde si radipluribus locis aera conglobatque; deinde si radios solis assumpsit, tonat fulguratque; caeli citra ictum minaces mouet, illa autem calidior sicciorque terrarum exhalatio fulmina extundit. Trabes uero et faces, quae nullo alio inter se quam magnitudine direnaque in se glous aliquis aeris clausit, quem turbinem dicimus, quacumque fertur, praebet speciem ignis extenti, quae tam diu durat quam diu mansit aerturbine: turbo enim circa terras concipitur ac fertur ideoque arbusta radicitus uellit et, quacumque incubuit, solum nudat, siluas interim et tecta corripiens, inferior fere nubibus, utique numquam altior; at contra trabes editior caeli pars ostentat: itaque numquam nubibus obstiterunt. Praeterea turbo omni nube uelocius rapitur et in orbem uertitur; super ista uelociter desinit et ipse se ui sua rumpit. Trabes autem non transcurrunt nec praeteruolant ut faces
Abbreviated transcription (Latin):
egypto hos motus in g̾tiam trãstulit
hic tañ de cometis uicħ dic̃. ex quo ap¬
paret ne ap̃ egypcios ꝙ̃ quib maior ce¬
li cura fuit hanc ꝑtem elaboratũ couo
postea diligñs ⁊ ip̃e inqͥsitor defectõnes
ꝙ̃ solis seruatas. ab egẏpcus collegit
nlłam aut̃ m̃cionẽ fecit cometaꝵ ñ pt̃¬
missurꝰ: Si quid explorati apd̾ illos cõꝑ
dicunt. epigenes ⁊ appolloniꝰ mũdiꝰ ꝑi¬
tissimꝰ inspiciendoꝵ naturaliũ: int̾ sedis¬
sicent hic eĩ ait cometas ĩ nim̾o stellaꝵ
erranciũ ꝑomi a caldeis den̾iq cursus eoꝵ
Epigenes contra ait caldeos nicħ de co¬
metis hr̃e cõperissi. s uid̾i illos accendi
tͣbine quodam aeris concitati: ⁊ uitorti.
pͥmũ ꝯͦ si tibi uidet᷑ opimones hꝰ ponamꝰ:
ac refellamꝰ. huic uidet᷑ plurimũ iuriũ
hr̃e ad oñis sb̾limũ motꝰ: stella sat᷑ui¬
lune uicnuã tͥnsit: aut insoł ĩcidit radi¬
os natura uentosa ⁊ frigida: ꝯtrahit

Expanded text:
Aegypto hos motus in Graeciam transtulit; Aegypto hos motus in Graeciam transtulit; hic tamen de cometis nihil dicit: ex quo apparet ne apud Aegyptios quidem, quibus maior caeli cura fuit, hanc partem elaboratam. Conon postea, diligens et ipse inquisitor, defectiones quidem solis seruatas ab Aegyptiis collegit, nullam autem mentionem fecit cometarum, non praetermissurus, si quid explorati apud illos compedicunt, Epigenes et Apollonius Myndius, peritissimus inspiciendorum natalium, inter se dissident. Hic enim ait cometas in numero stellarum errantium poni a Chaldaeis tenerique cursus eorum. Epigenes contra ait Chaldaeos nihil de cometis habere comprensi, sed uideri illos accendi turbine quodam aeris concitati et intorti. Primum ergo, si tibi uidetur, opiniones huius ponamus ac refellamus. Huic uidetur plurimum uirium habere ad omnes sublimium motus stella Satulunae uiciniam transit aut in solis incidit radios, natura uentosa et frigida contrahit
Abbreviated transcription (Latin):
nei splendidi q st̃. Itaq si om̃ia t̾rena
sid̾a sũt his quoq ead̾ sors erit. Siu̾o
uicħ aliud st̃ qm purꝰ igius manent¬
q m̃sib senis. nec illos ꝯu̾sio mũdi sol¬
uit ⁊ uelocitas illa quo possũt ⁊ denui
constare mat̾ia. nec ob hoc discuti as¬
siduo celi circũ actu. Illo quoq ꝑtinebit
ħ excussisse. ut sciamsꝰ utrũ mundus t̾ra
stante circũeat an mũdo stante t̾ra u̾ta¬
t᷑. fuerunt em̃ quidr̃ent nos ẽẽ quos re¬
rũ uat᷑a nescientes ferat nͨ celi motu fĩ
ortus ⁊ occasus ip̃os oriri ⁊ occid̾e digna
sariũ aũ est uet̾es ortꝰ cometaꝵ hr̃e col
adhuc ñ pot̃. nec explorari an uices ser¬
uent. ⁊ illos ad suũ diẽ c̾tus ordo ꝓdu¬
cat. Noua ħ celestiũ obseruacõ ẽ ⁊ nuper
ĩ gretiam ũecta. democͥtꝰ quoq subtilis¬
simꝰ antiquoꝵ om̃ium: suspicari se ait
płes stellas eẽ q̃ t᷑rant. S nec nnu̾um
quoq sid̾um cursib. Cudoxiꝰ pͥmꝰ ab

Expanded text:
nei splendidique sunt. Itaque si omnia terrena sidera sunt, his quoque eadem sors erit; si uero nihil aliud sunt quam purus ignis manensque mensibus senis nec illos conuersio mundi soluit et uelocitas, illa quoque possunt et tenui constare materia nec ob hoc discuti assiduo caeli circumactu. Illo quoque pertinebit haec excussisse ut sciamus utrum mundus terra stante circumeat an mundo stante terra uertatur. Fuerunt enim qui dicerent nos esse quos rerum natura nescientes ferat, nec caeli motu fieri ortus et occasus, nos ipsos oriri et occidere: digna sarium est autem ueteres ortus cometarum habere coladhuc non potest, nec explorari an uices seruent et illos ad suum diem certus ordo producat. Noua haec caelestium obseruatio est et nuper in Graeciam inuecta. Democritus quoque, subtilissimus antiquorum omnium, suspicari se ait plures stellas esse quae currant, sed nec numerum quinque siderum cursibus. Eudoxus primus ab
Abbreviated transcription (Latin):
noꝵ urenciũ crepat ⁊ illic sp̃e hñs aliq
humidi secũ. Conglobatꝰ q rũpit᷑ flã¬
ina dod̾ modo sp̃c ilłe quẽ paulo aũ exp¬
tus fit᷑: oboissimilituduẽ nubiũ. Qx
audimꝰ qr ocłoꝵ uelocior sensus est ee
gi potĩ Si de celocadit qũo ñ cotidie
fit: cũ tm̃dẽ semꝑ illic ardeat: Deiude
isłam rõm reddidert̃ qr̃ignis quẽ nat᷑a
sursũ uocat. defluat. alia em̃ ꝯdicio u¬
nr̃oꝵ igniũ est. ex quib fauille cadũt

Expanded text:
ens aliquid umidi secum conglobatusque rumpitur flamma; eodem modo spiritus ille, quem paulo ante exptus fit ob dissimilitudinem nubium, quarum audimus, quia oeulorum uelocior sensus est et gi potest. Si de caelo cadit, quomodo non cotidie fit, cum tantumdem semper illic ardeat? Deinde nullam rationem reddiderunt quare ignis, quem natura sursum uocat, defluat. Alia enim condicio nostrorum ignium est, ex quibus fauillae cadunt
Abbreviated transcription (Latin):
cipalia ui.s lib̾e loca. Quoꝵ sigi¬
Inferna cũ a t̾ra exiliuit ignis. hos¬
pitalia q̃ sacrificus ignẽ ad nos io¬
ue̾ arcesst᷑ ⁊ ut u̾bo eoꝵ molliori u¬
tar: ĩuitant se dño n asc̾et᷑ in uitat᷑
Qũc uenire eũ magno in sultantiũ
nr̃ uir egregius qui etruscoꝵ discipli¬
nã. g̃ra sõtilitate miscuerat. Ex ful¬
nirui q̃dã sut q̃ significant id ꝙ ad nos
ꝑtinet. Suedã aut nicħ significant
ut id cui intellectꝰ ad nos ñ ꝑuenit. Ex
his q̃ significãt q̃dã sũt lec̾a q̃dam ad¬
usa q̃dam nec ad n̾sa nec leca. Adũsoꝵ
he spẽs sunt aut in euitalia mala por
q̃ aliꝙͣ nob̾ accõnẽ sigͥcficant q̃ nec t̾reri

Expanded text:
cipalia urbis liberae loca, quorum signiinferna, cum e terra exiliuit ignis; hospitalia, quae sacrificiis ad nos louem arcessunt et, ut uerbo eorum molliore utar, inuitant, – sed non irasceretur inuitatus; mine uenire eum inagno inuitantium us noster, uir egregius, qui Etruscorum disciplinam Graeca subtilitate miscuerat: ex fulminibus quaedara sunt quae significant id quod ad nos pertinet, quaedam aut nihil significant aut id cuius intellhis quae significant quaedam sunt laeta, quaedam aduersa, quaedam nec aduersa nec laeta. Aduersorum hae species sunt: aut ineuitabilia mala portquae aliquam nobis actionem significant qua nec terreri
Abbreviated transcription (Latin):
cuit. Nuid sit qd̾ abhis dicat᷑ auor. Cor¬
pus nrm ⁊ sangͥne irrigat᷑ i spu. qui
ꝑ sua itiu̾a decurrit: hñis aũ q̃dam angꝰ¬
ciora receptacła anine. ꝑ q̃ nicħ ampliꝰ
ꝙͣ meat q̃dam patñciora uiquib colligͣ

Expanded text:
cuit. Quid sit quod ab his dicatur audi: corcuit. Quid sit quod ab his dicatur audi: corpus nostrum et sanguine irrigatur et spiritu, qui per sua itinera decurrit. Habemus autem quaedam angustiora receptacula animae per quae nihil amplius quam meat, quaedam patentiora in quibus col
Abbreviated transcription (Latin):
na eẽ ñ possũt: eo frigidũ ꝯfluit: uñ
iis calida discessit ⁊ ĩuicẽ ibi calidum
est. uñ frigꝰ expulsũ est ħ qd̾ dico ueꝵ
est si utraq in ꝯtrariũ agi. ex ħt ap¬
pareat hib̾uo tpr̃e cũ supra t̾ram fri¬
guis est calent putei nec nuiꝰ spetus
atq ossis sb̾t̾ra recessus qr illo se calor
ꝯtulit suꝑiora possidenti frigori cedõc
Qui cũ ĩ iferiora ꝑuenit. ⁊ eo se quͣtũ
g̃ext ꝰ ille iam ⁊ iuangulũ p̾ssus loco cos
Idem ꝯtrario euenit. Cum ius maior fri¬
gidi illata in cau̾nis est quicquid illic
calidi latet frigori cedens abit ĩ angust
nat᷑a ꝯcordiam. nec in uno morã. fugiẽs
remolit᷑ aciactat. Iamq añqmͣ t̾ra mo¬
ueat᷑. solet mugitus audiri uentis in
ac rursus erupcõ. tũc frigida ꝯpescũt᷑
⁊ succedunt : mox futura potentiora.
cõmeat t̾ra concutit᷑. ¶ Sũt qui exis
t̾ram. S ex alia causa ꝙͣ aristotili pla¬

Expanded text:
na esse non possunt: eo frigidum confluit unde na esse non possunt: eo frigidum confluit unde uis calidi discessit, et inuicem ibi calidum est unde frigus expulsum est. Hoc quod dico uerum esse et utrumque in contrarium agi ex hoc tibi appareat: hiberno tempore, cum supra terram frigus est, calent putei nec minus specus atque omnes sub terra recessus, quia illo se calor contulit superiora possidenti frigori cedens; qui, cum in inferiora peruenit et eo se quantum gregatus ille iam et in angustum pressus loco cedit. Idem contrario euenit: cum uis maior frigidi illata in cauernis est, quicquid illic calidi latet, frigori cedens abit in angustum natura concordiam nec in uno moram. Fugiens remolitur ac iactat. Ideoque antequam terra moueatur, solet mugitus s audiri uentis in ac rursus eruptio; tunc frigida compescuntur et secedunt mox futura potentiora. commeat, terra concutitur. CAPUT 14 Sunt qui existerram, sed ex alia causa quam Aristoteli pla
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmo cogit. dem̃ ꝓturbat: cũ ille q̃rens
socum om̃s angustias dimouet ⁊ claust᷑
Itaq cũtͥre motꝰ futurꝰ ẽ. p̾cedit aeris
ꝯcitare uentos solet ĩ uiferni sede reti¬
nec᷑. Nũe quoq cũ hic motꝰ e cãpania
fuit: quͣuus hib̾no tp̃re ⁊ uiquieto. per
suꝑiores dies celo aer ftetit: quid gͦ: ñ ꝙͣ
flante uento t̾ra ꝯcussa est. ad modũ
rẽ sinul g̾ere. quid nã accid̾e ꝑ hos sit
ut alt̾ suꝑiorẽ aera agitet alt᷑ inferũ.
Iuhac sm̃a licet ponas aristotilẽ ⁊ discipu¬
lum eiꝰ theophrastũ nõ ut gͥtis iusum
est. diuini tñ ⁊ dulcis eloquii uirũ ⁊ ui¬
tidi sũ labore quid ut̾q placeat expo
inquẽ excat ñ ht̃. retrofert᷑ atq ĩsere¬
uoluit᷑. Dem̃ rixa spc̃ recipcantis iac¬
tat obstancia. ⁊ siue int̾clusus siue ꝑ
augusta enisus ẽ: motũ ac tumultu
ciet scͣton ex cadẽ scola est. quilanc
ptẽ philosophie maxĩe coluit ⁊ rerũ

Expanded text:
primo cogit, deinde proturbat; tunc ille quaerens primo cogit, deinde proturbat; tunc ille quaerens locum omnes angustias dimouet et claustrItaque cum terrae motus futurus est, praecedit aeris ritus, quae concitare uentos solet, in inferna sede retinetur. Nunc quoque, cum hic motus in Campania fuit, quamuis hiberno tempore et inquieto, per superiores dies caelo aer stetit. Quid ergo? Numquam flante uento terra concussa est? Admodum rem simul gerere, quidni accidere possit ut alter superiorem aera agitet, alter infernum? In hac sententia licet portas Aristotelem et discipulum eius Theophrastum non, ut Graecis uest, diuini, tamen et dulcis eloquii uirum et nitidi sine labore. Quid utrique placeat exponin quem exeat non habet, retro fertur atque in se reuoluitur; deinde rixa spiritus reciprocantis iactat obstantia et, siue interclusus siue per angusta enisus est, motum ac tumultum ciet. Straton ex eadem schola est, qui hanc partem philosophiae maxime coluit et rerum
Abbreviated transcription (Latin):
lo ĩnonũ impetũ missa. Si u̾o ĩstagnã¬
tib aquis demissa st̃ hic ip̃e casus uici¬
na concutit fluctu quẽ subitũ uastũ¬
q illisum ex alto pondꝰ eiecit quidã
igͥgnib qͣ assignant hc̃ tremorẽ. Set
alit̾ nam cũ płib locis feruenit. nc̃c̃e
est iggitemi uaporẽ sũ exitu uoluãt
qui usua spm intendit. ⁊ si acͥus ĩsti¬
tit: oppoĩta diffundit. Si u̾o remissior
fuit: nicb ampliꝰ ꝙͣ mouet. uidenius
aqm̃ spumare: igne sb̾iecto qd̾ in
hac aqua facit iuclusa ⁊ angusta
młto magis illũ fat̾e credamꝰ cũ iuolẽtꝰ
ac uastus ĩgñtes a quas excitat. Ginic
ille uaporacõne fluctuanciũ undarũ
quicqͥd pulsau̾it a eritat᷑. ¶ Spm̃ ẽẽ qui
moueat ⁊ pł̾mus ⁊ maxinus actorib pla¬
cet. Archelaus antiquitatis diligens art
ita uenti ĩ concaua t̾raꝵ deferũt᷑. Dem̃
uͥiam om̃ia sꝑacia plena sũt ⁊ ĩ qnͣtum

Expanded text:
lo in nouum impetum missa; si uero in stagnanlo in nouum impetum missa; si uero in stagnantibus aquis delatae sunt, hic ipse casus uicina concutit fluctu, quem subitum uastuque illisum ex alto pondus eiecit. Quidam ignibus quidem assignant hunc tremorem, sed aliter. Nam cum pluribus locis ferueant, necesse est ingentem uaporem sine exitu uoluant, qui ui sua spiritum intendit et, si acrius institit, opposita diffindit, si uero remissior fuit, nihil amplius quam mouet. Uidemus aquam spumare igne subiecto: quod in hac aqua facit inclusa et angusta, multo magis illum facere credamus, cum uiolentus ac uastus ingentes aquas excitat: tunc illa euaporatione fluctuantium undarum quicquid pulsauit, agitatur. Spiritum esse qui moueat et plurimis et maximis auctoribus placet. Archelaus, uir quidem satis diligens, ait ita: Uenti in concaua terrarum deferuntur; deinde, ubi iam omnia spatia plena sunt et in quantum
Abbreviated transcription (Latin):
eaꝵ partiũ q̃ sb̾iectis adĩungłis destitu¬
te labant. donec corruer̃t ulło occur¬
rente ꝙ oñ exciꝑet. Gũc chasmata. tũc
hifitꝰ uasti a ꝑiunt᷑ aut cum du du¬
ponũt: ħ a pd̾ nos quoq iudemꝰ accid̾e
quociens ĩcendio laborat ꝑs ciuitatis
cũ exuste trabes st̃ aut corrupta q̃
gitata fastigia concidunt. ⁊ tam diude¬
ferũt᷑ atq uic̾ta sũt. donec ĩ solido re¬
sederũt. ¶ Anaximenes ait t̾ram ip̃a¬
qd̾ illã ĩpellat. S intra ip̃am ⁊ ex ip̃a:
qͣsdam enĩ ꝑtes eius deced̾e: quas aut
humor resolu̾it aut ignuis exed̾e̾t: aũ
uellat᷑. Nam pͥmũ om̃ia uetustate la¬
bunt᷑: nec quicqm̃ tutũ a sentude est.
ħ solida quoq ⁊ magni roboris carpit
Itaq quẽadmod̾ ĩ edificus uet̾ib q̃¬
dam ñ ꝑcussa tñ decidunt cũ plus põ¬
excepte resiliũt pile more. q̃ cũ cecidit
exultat. ac sepius pellit᷑ tociens a so¬

Expanded text:
earum partium quae subiectis adminiculis destituearum partium quae subiectis adminiculis destitutae labant, donec corruerunt nullo occurrente quod onus exciperet; tunc chasmata, tunc hiatus uasti aperiuntur aut, cum diu duponunt. Hoc apud nos quoque uidemus accidere, quotiens incendio laborat pars ciuitatis: cum exustae trabes sunt aut corrupta quae gitata fastigia concidunt et tam diu deferuntur atque incerta sunt, donec in solido resederunt. CAPUT 10 Anaximenes ait terram ipsad illam impellat, sed intra ipsam et ex ipsa: quasdam enim partes eius decidere, quas aut umor resoluerit aut ignis exederit aut uellatur; nam primum omnia uetustate labuntur nec quicquam tutum a senectute est; haec solida quoque et magni roboris carpit. Itaque quemadmodum in aedificiis ueteribus quasdam non percussa tamen decidunt, cum plus ponexceptae resiliunt pilae more quae, cum cecidit, exultat ac saepius pellitur, totiens a so
Abbreviated transcription (Latin):
quisqm̃ pot̃ ita implicate aqͥs herbe st̃
⁊ aq̃ nec poditi eluctabiles nec nauigio
ꝙ uisi ꝑuũ ⁊ uniꝰ capax luosa ⁊ obsitapa¬
lus ñ fecit. Ibi inquit iudimꝰ duas petͣs
ex quib in gens iuis flumiius extide¬
bat. S siue cap̃ illa siue accessio ẽ uili:
siue tũc nascitur: int̾ras ex pͥore recep¬
ta cursu redit ñnetucredis illã quiciy
est ex magno t̾raꝵ lacu ascend̾e: hañt
em̃ oportet płib locis sparsũ humorẽ
⁊ in uno coactũ. ut eructuare canto ĩ¬
qui existimat simili pene ex causa ⁊
aera concuti ⁊ t̾ram cũ ĩ feriore ꝑte
sp̃c cursum a era ⁊ ĩnubes coactũ eadẽ
uia ꝙͣ ap̃ nos quoq nubila frangi
solent rumpit ⁊ ignis ex ħ collisu nibium
cursuq elisi aeris emituit. hic ip̃e uiob¬
uia iucurrit exitũ q̃rens ad diuelłit re¬
pugnãcia donet ꝑ augustã aut nactꝰ ẽ
uiam exeundi ad celũ: aut ui ⁊ ĩ iuria
iudicant: si quia płib obrutꝰ locis ar

Expanded text:
quisquam potest: ita implicatae aquis herbae sunt et aquae nec pediti eluctabiles nec nauigio, quod nisi paruum et unius capax limosa et obsita palus non fert. Ibi, inquit, uidimus duas petras, ex quibus ingens uis fluminis excidebat. Sed siue caput illa siue accessio est Nili, siue tunc nascitur siue in terras ex priore recepta cursu redit, nonne tu credis illam, quicquid est, ex magno terrarum lacu ascendere? Habeant enim oportet pluribus locis sparsum umorem et in uno coactum, ut eructare tanto imqui existimat simili paene ex causa et aera concuti et terram: cum in inferiore parte spiritus crassum aera et in nubes coactum eadem ui qua apud nos quoque nubila frangi solent rupit et ignis ex hoc collisu nubium cursuque elisi aeris emicuit, hic ipse in obuia incurrit exitum quaerens ac diuellit repugnantia, donec per angustum aut nactus est uiam exeundi ad caelum aut ui et iniuria iudicant, sed quia pluribus obrutus locis ard
Abbreviated transcription (Latin):
om̃is. Satis em̃ ualet qͣliscũq ad ĩbecil¬
lam aciem repellendã longe aũ magis
uisum nob̾ nrm renuctit. Itaq qr cͣssior
est ⁊ ꝑuinci ũ pot̃ s radios luminũ nos¬
troꝵ morat᷑. ⁊ eo ñ exierũt reflectit. gͦ
cũ młta stillicidia sint totidẽ specła st̃¬

Expanded text:
omnis; satis enim ualet qualiscumque ad imbecilomnis; satis enim ualet qualiscumque ad imbecillam aciem repellendam. Longe autem magis uisum nobis nostrum remittit aqua, quia crassior est et peruinci non potest, sed radios luminum nostrorum moratur et eo, unde exierunt, reflectit. Ergo cum multa stillicidia sint, totidem specula s
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s circũscͥpta leuitas ⁊ circũdata sins
finib speculũ est. Itaq piscinã ĩgẽtis
magnitudinis ĩsertis parietib diuude¬
totidem illa habebit ymagines soł quot
lacus hũit. Reluiq̃ illam sic̃ est diffusa se¬
met tibi imaginẽ redolet. Nicħ refert qm
exiguus sit humor aut lacus si det̾mina¬
tꝰ est specłm est gͦ stillicidia illa ĩfinita q̃
nub̾ cadñs differt totidem specła sũt. to
inde ꝓ singłis apparet una facies tuebi¬
da ex om̃ib Ariftotiles idem indicat.
ab om̃i in quit leuitate a cies radios su¬
os replicat. Nicħ aũ est leuiꝰ a qua ⁊ ae¬
re gͦ ⁊̃ ab aere spisso. uisus nr̃ iuinos re¬
dit. ubi gͦ sicies hebes ⁊ infirma ełt qͣ¬
libet aeris ictu deficiet. Quidã s gn̾e
uideant᷑ occurr̾e. ut uͥq imaginẽ suã
rũꝑe ne sibi q̃ ꝓximũ aere. S resistit Ita
q ꝙ in aliis efficit dñsus aex. ĩ his fac̃

Expanded text:
cumdata suis cumdata suis finibus speculum est. Itaque piscinam ingentis magnitudinis insertis parietibus diuidetotidem illa habebit imagines solis, quot lacus habuerit; relinque illam sic ut est: diffusa semel tibi imaginem reddet. Nihil refert, quam exiguus sit umor aut lacus: si determinatus est, speculum est. Ergo stillicidia illa infinita, quae imber cadens defert, totidem specula sunt, tounde pro singulis apparet una facies turbida ex omnibus. Aristoteles idem iudicat: Ab omni, inquit, leuitate acies radios suos replicat; nihil autem est leuius aqua et aere: ergo etiam ab aere spisso uisus noster in nos redit. Ubi uero acies hebes et infirma est, qualislibet aeris ictu deficiet. Quidam itaque uideantur occurrere, ut ubique imaginem suam re ne sibi quidem proximum aera sed resilit. Itaque quod in aliis efficit densus aer, in his facit
Abbreviated transcription (Latin):
teant cũ nulle colores. Gransitꝰ ip̃e cũ
quid flãmer aliqͥd lutei aliquid ceruler
⁊ alia ĩ picture modũ su̾tilib lineis du¬
daut ait pocta. An dissimiles colores
fam cũ nussura decipit us eo mira arte
nat᷑e. qͥ a sillimo cep̃. ĩ dissiullimo
desiit. Qiuid gͦ isti duo colores facuuit
lucis atq umbre cũ iunu̾abiliũ rõ red¬
dendasit. Quidã ita estimãt arcũ fie¬
ri mea ꝑte inqua iam pluit singła.
stillicidia pluiue cadentis sigła eẽ
specula. A singłis gͦ redili ymaginẽ
solis. Dem̃ młtas ymagines ĩmo ĩuu¬
mabiles ⁊ deuexas ⁊ inp̾ceps eũtes cõ¬
fundi. Itaq arcũ ⁊ eẽ młtaꝵ soł imagi¬
nũ ꝯfusionẽ. hoc sic colligũt pelues
ĩ quiũt nuille sereno diepone om̃s ha¬
bebunt imagines soł. In singłis foliis
dispon̾e guctas singłe habebũt yma¬
ginẽ soł. At ꝯtra ingẽs stagnũ ñ aui¬
pliꝰ habebit qm̃ unã imaginẽ Qr̃: qr¬

Expanded text:
iteant cum mille colores, transitus ipse tamen iteant cum mille colores, transitus ipse tamen quid flammei aliquid lutei aliquid caerulei et alia in picturae modum subtilibus lineis ducta, ut ait poeta, an dissimiles colores nam commissura decipit, usque eo mira arte naturae; quod a simillimo coepit, in dissimillimo desinit. Quid ergo istic duo colores faciunt lucis atque umbrae, cum innumerabilium ratio reddenda sit? Quidam ita existimant arcum fieri: in ea parte, in qua iam pluit, singula stillicidia pluuiae cadentis singula esse specula, a singulis ergo reddi imaginem solis; deinde multas imagines, immo innumerabiles, et deuexas et in praeceps euntes confundi: itaque arcum esse multarum solis imaginum confusionem. Hoc sic colligunt: pelues, inquiunt, mille sereno die porte, omnes habebunt imagines solis; in singulis foliis dispone guttas, singulae habebunt imaginem solis. At contra ingens stagnum non amplius habebit quam unam imagine
Abbreviated transcription (Latin):
uarietatẽ. alt̾a causa artꝰ eiꝰ modi redit᷑
Uidiũs cumfistula aliquo loco rupta est
a qua ꝑtenue foram̃ elidi q̃ sparsa ꝯͣ solẽ
obliq̃ positũ. faciẽ artꝰ repͥsentat. Idem
uides accid̾e. Si qñ uolius obseruare
fullonẽ. cum os aqua ĩpleuit ⁊ uestim̃ta
tendid̾is diducta leuit̾ asꝑgit: apparet
uarios edi colores ĩ illo aere asꝑso. qͣles
fulg̾e in arcu solent lꝰ rei cũm̃ in humo¬
rem eẽ ne dubitaius. Nõ fit eĩ unqͣm art̾
dam auuit eẽ aliqua stillicidia q̃ solem
tnͣsmictant: q̃dam mace̾ coacta qmͣ ut
tnsluceant Itaq ab illis fulgorẽ red¬
di. ab his unibrã ⁊ sic utusq ut̾cursu
effici artũ in quo ꝑs fulgeat q̃ solẽ re¬
cipit. pars obscurior sit: q̃ exclusit ⁊¬
ex se umbram ꝓximis fecit. hoc ita eẽ
qdam negant. Pot̾ant eñ u̾bũ uerũ
ud̾i si art᷑ duos tñi hãt colores. si ex
lumine umbraq ꝯstaret. s nc̃ diu̾sin¬

Expanded text:
uarietatem. Altera causa arcus eiusmodi redditur: uarietatem. Altera causa arcus eiusmodi redditur: uidemus, cum fistula aliquo loco rupta est, aquam per tenue foramen elidi, quae sparsa contra solem oblique positum faciem arcus repraesentat. Idem uidebis accidere, si quando uolueris obseruare fullonem: cum os aqua impleuit et uestimenta tendiculis diducta leuiter aspergit, apparet uarios edi colores in illo aere asperso, quales fulgere in arcu solent. Huius rei causam in umore esse ne dubitaueris non fit enim umquam arcus idam aiunt esse aliqua stillicidia, quae solem transmittant, quaedam magis coacta, quam ut transluceant: itaque ab illis fulgorem reddi, ab his umbram, et sic utriusque intercursu effici arcum, in quo pars fulgeat, quae solem recipit, pars obscurior sit, quae exclusit et ex se umbram proximis fecit. Hoc ita esse quidam negant. Poterat enim uerum uideri, si arcus duos tantum haberet colores, si ex lumine umbraque constaret: sed nunc, "diuersi n
Abbreviated transcription (Latin):
sustinet᷑. Eque cet̾a sid̾a ĩfirma st̃ nec
illoꝵ iiago ⁊ ĩ mat̾ia solidiore ac muiꝰ
cedñte seruat᷑. Debet eĩ aer nec tam spissꝰ
ẽẽ ut excludat ac silmoueat a se lum̃ ĩmis¬
sum nec tam tenuis aut solutꝰ ut ullã ue¬
mentib radus morã p̾beat. ħ noctib tẽꝑ¬
atura ꝯtinorit cũ sid̾a cͥcumectũ a erã
luce leui ñ pugnatit᷑ nͨ asꝑe feriũt spisso¬
rẽq qmͣ solet eẽ int̾du inficiũt. At ꝯtra
arcus nocte ñ fit aut ad mod̾ raro qr lu¬
na ñ ht̃ tm̃ uiriũ. ut nubes tnͣseat ⁊ illis
colorẽ G̾fundat qͣlẽ accipiũt sole per¬
stricte. Si eĩ formã artꝰ discoloris effi¬
cut. qr alie ꝑtes ĩ nubib tumudiores
sunt: alie sũmissiores ⁊ q̃dã crassiores qm̃
ut solẽ tnͣsmictant. alie iubetilliores qmͣ
excludant ħ in equalitas alt̾ius lucẽ ũbrã¬
q ꝑuuscet ⁊ expͥmit illam mirabilẽ arcus

Expanded text:
sustinetur; aeque cetera sidera infirma sunt necsustinetur; aeque cetera sidera infirma sunt necillorum imago et in materia solidiore ac minus cedente seruatur. Debet enim aer nec tam spissus esse, ut excludat ac summoueat a se lumen immissum, nec tam tenuis aut solutus, ut nullam uenientibus radiis moram praebeat. Haec noctibus temperatura contingit, cum sidera circumiectum aera luce leni non pugnaciter nec aspere feriunt spissioremque, quam solet esse interdiu, inficiunt. At contra arcus nocte non fit aut admodum raro, quia luna non habet tantum uirium, ut nubes transeat et illis colorem suffundat, qualem accipiunt sole perstrictae. Sic enim formam arcus discoloris efficiunt: quia aliae partes in nubibus tumidiores sunt aliae summissiores, quaedam crassiores, quam ut solem transmittant, aliae imbecilliores, quam ut excludant, haec inaequalitas altque permiscet et exprimit illam mirabilem arcus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtẽ cesserũt: illic uentꝰ est nñ fundũ¬
tur si rupte płib locis sunt tẽpestas
fit. Ox̃ id accidat ex his q̃ iam exposui ĩ¬
delligi pot̃. Nam si facies uniu̾sa sb̾sellit
apparet tẽꝑatũ eẽ aera ⁊ sic placidũ. Si
ab una ꝑte int̾cisa est: apparet iñ ae¬
ra iucumb̾e ⁊ iõ illa regio uentũ dabit
At cum undiq lat̾ata ⁊ cũ cerpta ẽ uia¬
nifestũ est a płie ꝑtib ĩ illã ĩpetũ fieri
⁊ ĩqͥetũ aera huic atq illĩc dissilire. Ita¬
q ex hac ꝯstancia celi tã młta dẽptantis
⁊ undiq laborantis: apparet fut᷑a tẽpes¬
tas uentoꝵ płiũ he corone płiũ noctib
fere cͥcalunam ⁊ alias stellas notabunt᷑
Int̾dui raro ad eo ut qͥdam ex grecis ue¬
gau̾ut õm̃o eas fieri cũ illos historie
coarguant. Causa aut̃ raritatis ħ ẽ¬
q̃ soł forciꝰ liuñ est ⁊ aer ip̃e agitatur
ab illo. calefactꝰq solucior. lune merti¬
or iusus est ig̃ q faciliꝰ ꝯ cͥcũposito aere

Expanded text:
tem cesserunt, illinc uentus est, unde finduntur; si ruptae pluribus locis surît, tempestas fit. Quare id accidat, ex his, quae iam exposui, intellegi potest. Nam si facies uniuersa subsedit, apparet temperatum esse aera, et sic placidum; si ab una parte intercisa est, apparet inde aera incumbere: et ideo illa regio uentum dabit. At cum undique lacerata et concerpta est, manifestum est a pluribus partibus in illam impetum fieri et inquietum aera hinc atque illinc assilire: itaque ex hac inconstantia caeli tam multa temptantis et undique laborantis apparet futura tempestas uentorum plurium. Hae coronae noctibus fere circa lunam et alias stellas notantur, interdiu raro, adeo ut quidam ex Graecis negauerint omnino eas fieri, cum illos historiae coarguant. Causa autem raritatis haes fortius lumen est et aer ipse agitatus ab illo calefactusque solutior: lunae inertior uis est ideoque facilius a circumposito aere