comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Cȩsar rhemos cohortatus liberaliterq oratione prosecutus omnẽ
senatum ad se conuenire: principum liberos obsides ad se addu
quantopere reip. comunisq salutis intersit manus hostium disti¬
neri: ne cum tanta multitudine uno tempore confligendum sit.
id fieri posse si suascopias hediui in fines bellogorum introduxe¬
rint: & eorum agros ppsari cȩperint.his mandatis eum a sedimit¬
tit. Postꝗ̃ omnes belgarum copias in unum locum coactas ad se
uenire uidit. neq iam longe abesse ab his quos miserat explorato¬
ribis: & ab rhemis cognouit ad flumen axonam: quod est in ex¬
tremis rhemoꝵ finibis exercitum traducere maturauit: atq i¬
bi castra posuit: quȩ res & latus unum castroꝵ ripis fluminis
muniebat. & post eum quȩ esfẽt tuta ab hostibis reddebat:
& commeatus ab rhemis reliquisq ciuitatibus ut sine peri¬
culo ad eum portari possent efficiebat. In eo flumine pons e¬

Expanded text:
Caesar Remos cohortatus liberaliterque oratione prosecutus omnem Caesar Remos cohortatus liberaliterque oratione prosecutus omnem senatum ad se convenire principumque liberos obsides ad se adducquanto opere rei publicae communisque salutis intersit manus hostium distineri, ne cum tanta multitudine uno tempore confligendum sit. Id fieri posse, si suas copias Haedui in fines Bellovacorum introduxerint et eorum agros populari coeperint. His datis mandatis eum a se dimittit. Postquam omnes Belgarum copias in unum locum coactas ad se venire vidit neque iam longe abesse ab iis quos miserat exploratoribus et ab Remis cognovit, flumen Axonam, quod est in extremis Remorum finibus, exercitum traducere maturavit atque ibi castra posuit. Quae res et latus unum castrorum ripis fluminis muniebat et post eum quae erant tuta ab hostibus reddebat et commeatus ab Remis reliquisque civitatibus ut sine periculo ad eum portari possent efficiebat. In eo flumine pons e
Abbreviated transcription (Latin):
quisq multitudinem in communi belgarum concilio ad id bellũ
pollicitus sit cognouerunt. Flurimum inter eos bellouagos & uir¬
tute & auctoritate & hominum numero yalere. hos posse confice¬
re armata milia centum: pollicitos etiam ex numero electa. lx̃ to¬
tiusq belli impium sibi postulare. Suessiones suos esse finitimos.
fines latissimos feracissimosq agros possidere. Apud eos fuisse re¬
gem eriam nostra memoria Diuitiacum totius galliȩ potentissi¬
mum. qui cum magnȩ partis harum regionum tum etiam brita¬
nic imperium obtinuerat: nuncesse regem Salbam. Ad hunc ꝑꝑ
iustitiam prudentiamq siam totius belli summam omnium
uoluntate deferri. oppida habere numero.xii.polliceri milia arma¬
ta ꝗnquaginta. Totidem nerinos:qui maxime feri inter ipsos ha¬
bentur longissime q absunt .xu. milia atrebates. Ambianos xẽ. no-
nos qui uno nomine germani appellantur: arbitrari ad .xl. milia.

Expanded text:
quisque multitudinem in communi Belgarum concilio ad id bellum quisque multitudinem in communi Belgarum concilio ad id bellum pollicitus sit cognoverint. Plurimum inter eos Bellovacos et virtute et auctoritate et hominum numero valere: hos posse conficere armata milia centum, pollicitos ex eo numero electa milia LX totiusque belli imperium sibi postulare. Suessiones suos esse finitimos; fines latissimos feracissimosque agros possidere. Apud eos fuisse regem nostra etiam memoria Diviciacum, totius Galliae potentissimum, qui cum magnae partis harum regionum, tum etiam Britanniae imperium obtinuerit; nunc esse regem Galbam: ad hunc propter iustitiam prudentiamque summam totius belli omnium voluntate deferri; oppida habere numero XII, polliceri milia armata L; totidem Nervios, qui maxime feri inter ipsos habeantur longissimeque absint; XV milia Atrebates, Ambianos X milia, nos, qui uno nomine Germani appellantur, arbitrari ad XL milia.
Abbreviated transcription (Latin):
rata facere. & oppidis recipere & frumento cȩxerisq rebus iuuare
reliquos omnis belgas in armis esse: gerianos qui cis rhenum
iucolunt: sese cum his coniunxisse: tantumq esse corum omni¬
um furorem: ut ne suessiones quidem fratres consanguincosq
suos qui codem iure & iisdem legibus utuntur. & idem imperi¬
um unumq magistratum cum ip̃is habent deterrere potue¬
rint quin cum his consentirent. Cum ab his quereretur quȩ ciui¬
rates quantȩq in armis essent: & quid in bello possent. sic reperie¬
bat plerosq belgas esse ortos a germanis rhenumq antiquitus
traductos: & ppͦ locifertilitatem ibi consedisse: gallosq qui ea loca
iucolerent expulisse: solosq esse qui patrum nostroꝵ memoria¬
magnam sibi auctoritatem magnosq spiritus in re militari sume¬
rent.De numero eorum omnia se habere explorata rhemi dicebat:
ppea quod ꝓpinquitatibus affinitatibusq coniuncti quantam

Expanded text:
rata facere et oppidis recipere et frumento ceterisque rebus iuvare; rata facere et oppidis recipere et frumento ceterisque rebus iuvare; reliquos omnes Belgas in armis esse, Germanosque qui cis Rhenum incolant sese cum his coniunxisse, tantumque esse eorum omnium furorem ut ne Suessiones quidem, fratres consanguineosque suos, qui eodem iure et isdem legibus utantur, unum imperium unumque magistratum cum ipsis habeant, deterrere potuerint quin cum iis consentirent. Cum ab iis quaereret quae civitates quantaeque in armis essent et quid in bello possent, sic reperiebat: plerosque Belgas esse ortos a Germanis Rhenumque antiquitus traductos propter loci fertilitatem ibi consedisse Gallosque qui ea loca incolerent expulisse, solosque esse qui, patrum nostrorummagnam sibi auctoritatem magnosque spiritus in re militari sumerent. De numero eorum omnia se habere explorata Remi dicebant, propterea quod propinquitatibus adfinitatibusque coniuncti quantam
Abbreviated transcription (Latin):
re estate inulteriorem galliam qui deduceret.o. felium legatum
misit ip̃e cum primum pabuli copia inciperet ad exercitum uenit.¬
Dat negotium senioribus reliquisq gallis: qui finitimi belgis crãt.
ut ca quȩ apud cos gerantur cognoscant: seq de his rebus certi¬
orem faciant.Hi constanter omnes nuntiauerunt manus cogi
exercitusq in unum locum conduci.tum uero dubitandum¬
dum non existimauit: quin ad eos.xiiͦ. die proficisceretur. re
frumentaria comparata castra mouet diebusq circiter.xu. ad fi¬
nes belgarum peruenit. eo cum de improuiso celeriusq omni
opinione uenisset: rhemi qui proximi galliȩ & belgis sunt ad
eum legatos iccium & aAndocum borium primos ciuitatis suę
miscrunt: qui dicerent se suaq omnia in fidem atq potestatem
ppłi ro. ꝓmittere. neq se cum belgis reliquis consensisse: neq con¬
tra pplum .ro. coniurasse. paratosq esse et obsides dare: & unpe¬

Expanded text:
aestate in ulteriorem Galliam qui deduceret Q. Pedium legatum aestate in ulteriorem Galliam qui deduceret Q. Pedium legatum misit. Ipse, cum primum pabuli copia esse inciperet, ad exercitum venit.Dat negotium Senonibus reliquisque Gallis qui finitimi Belgis erant uti ea quae apud eos gerantur cognoscant seque de his rebus certiorem faciant. Hi constanter omnes nuntiaverunt manus cogi, exercitum in unum locum conduci. Tum vero dubitandum non existimavit quin ad eos proficisceretur. Re frumentaria provisa castra movet diebusque circiter XV ad fines Belgarum pervenit. Eo cum de improviso celeriusque omnium opinione venisset, Remi, qui proximi Galliae ex Belgis sunt, ad eum legatos Iccium et Andebrogium, primos civitatis, miserunt, qui dicerent se suaque omnia in fidem atque potestatem populi Romani permittere, neque se cum reliquis Belgis consensisse neque contra populum Romanum coniurasse, paratosque esse et obsides dare et impe
Abbreviated transcription (Latin):
Um esset Cesar in citeriori gallia in hiber¬
nis ira ut superius demonstrauimus:cre¬
bri ad eum rumores afferebantur: litteris¬
q item Labieni certior fiebat: omnes bel¬
gas. quam tertiam esse gallie partem dixera¬
mus contra pplum ro. coniurare: obsidesq
inter se dare. Coniurandi has esse causas.
Primum quod uererentur ne omni pacata gallia ad eos exer¬
citus noster adduceretur. Deinde quod a non nullis gallis sollici¬
carentur: partim qui germanos diutius ingallia uersari uolue¬
rant. Ita ppłiro. exercitum hiemare atq inueterascere ingallia
moleste ferebant. partim qui mobilitare & leuitate animiꝰ nouis
imperiis studebant. a nonnullis etiam quod in gallia a ponten¬
tioribus atq iis qui ad conducendos homines facultatem ha¬
bebant. uulgo regna occupabantur. qui minus facile eam rem
in umperio nostro consequi poterant. His nuntiis litterisq como¬
tus cȩsar duas legiones in citeriori gallia nouas conseripsit & incun

Expanded text:
um esset Caesar in citeriore Gallia in hibernis, ita uti supra demonstravimus, crebri ad eum rumores adferebantur litterisque item Labieni certior fiebat omnes Belgas, quam tertiam esse Galliae partem dixeramus, contra populum Romanum coniurare obsidesque inter se dare. Coniurandi has esse causas: primum quod vererentur ne, omni pacata Gallia, ad eos exercitus noster adduceretur; deinde quod ab non nullis Gallis sollicitarentur, partim qui, ut Germanos diutius in Gallia versari noluerant, ita populi Romani exercitum hiemare atque inveterascere in Gallia moleste ferebant, partim qui mobilitate et levitate animi novis imperiis studebant; ab non nullis etiam quod in Gallia a potentioribus atque iis qui ad conducendos homines facultates habebant vulgo regna occupabantur; qui minus facile eam rem imperio nostro consequi poterant. His nuntiis litterisque commotus Caesar duas legiones in citeriore Gallia novas conscripsit et inita
Abbreviated transcription (Latin):
q̃q̃ nulli erat dubium qn atia conira cȩsatem pararentur. tñ¬
eo cesar omnia patienda esse statuit: quo ad spes sibi aliqua
relinqueretur iure porius disceptandi ꝗͣ belli gerendi.

Expanded text:
quamquam nulli erat dubium, quidnam contra Caesarem pararetur, tamquamquam nulli erat dubium, quidnam contra Caesarem pararetur, tamen Caesar omnia patienda esse statuit, quoad sibi spes aliqua relinqueretur iure potius disceptandi quam belli gerendi.
Abbreviated transcription (Latin):
legiones uni detrahutur.Nam .CNi. pompenis legionem prina
quam ad cęsarem miserat confectam ex delectu prouintie cesaris
cam canꝗ̃ ex suo muncro dedit. Cęsar tanien cum de uoluntare
remisit: & suo nomine.xuͫ quam in gallia citeriore habuerat: ex
senatus consulto iubet tradi. In cius loco xui legionem in irali¬
am mittit: quȩ presidia tueretur: ex quibus presidiis xu. deduce¬
batur. Ip̃e exexcitum distribuit per hiberna.c.: srebonium cum .iiiiᵒ.¬
legionibus in belgio collocat.C fabium cum totidem in heduos
deducit. Sic enim existimabat tutissimam fore galliam. Si belge
quoꝵ maxima uirtus & hedui quoꝵ auctoritas sumima esset
exexcitibus continerentur. Ip̃e in iraliam profectus est.Quo cũ
uenisset cognoscit per sex. Marcellum cons. legiones duas a sere¬
missas: quȩ ex senatus consulto deberent ad particum bellum
duci. ci. pompeio traditas atq in italia retentas esse. Nloc facto

Expanded text:
legiones uni detrahuntur. Nam Cn. Pompeius legionem primam, legiones uni detrahuntur. Nam Cn. Pompeius legionem primam, quam ad Caesarem miserat, confectam ex delectu provinciae Caesaris, eam tamquam ex suo numero dedit. Caesar tamen, cum de voluntatequintam decimam, quam in Gallia citeriore habuerat, ex senatus consulto iubet tradi. In eius locum tertiam decimam legionem in Italiam mittit quae praesidia tueretur, ex quibus praesidiis quinta decima deducebatur. Ipse exercitui distribuit hiberna: C. Trebonium cum legionibus quattuor in Belgio collocat, C. Fabium cum totidem in Aeduos deducit. Sic enim existimabat tutissimam fore Galliam, si Belgae, quorum maxima virtus, Aedui, quorum auctoritas summa esset, exercitibus continerentur. Ipse in Italiam profectus est. Quo cum venisset, cognoscit per C. Marcellum consulem legiones duas ab se remissas, quae ex senatus consulto deberent ad Parthicum bellum duci, Cn. Pompeio traditas atque in Italia retentas esse. Hoc facto
Abbreviated transcription (Latin):
liberam & sui iuris ciuitatem: neq hoc pollicitus est: sed ctiã
per se discessionem facere cȩpit: quod ne fierer omnes amici
pompeii suaserunt:atq: ita rem moderando discesserunt Ma¬
gnrum hic testimonium senatus erat uniuersi conueniens¬
q suꝑiori facro. Nlam Marcellus proximo anno cum impuga¬
ret cęsaris dignitatem contra legem pompen et crassi retule¬
rat ante tempus ad senatum de cesaris prouintiis sententiis¬
q dictis discessionem faciente Martello: qui sibi omnem digni¬
rarem ex cesaris inuidia querebat: senans frequens in alia
omnia transit. quibus non frangebantur animi inimicoꝵ
cȩsaris sed admonebantur: quo maiores paratent necessitudines
quibus cogi posset senatus id probare: quod ip̃i constituissent. Fit
deinde senatus consultum: ut ad bellum particum legio una a
CN. pompeio & altera a .c. cęsare mitteretur. neq obscure he duȩ

Expanded text:
liberam et sui iuris civitatem. Neque hoc tantum pollicitus est, sed etiam liberam et sui iuris civitatem. Neque hoc tantum pollicitus est, sed etiam per se discessionem facere coepit; quod ne fieret consules amicique Pompei iusserunt atque ita rem morando discusserunt. Magnum hoc testimonium senatus erat universi conveniensque superiori facto. Nam Marcellus proximo anno, cum impugnaret Caesaris dignitatem, contra legem Pompei et Crassi rettulerat ante tempus ad senatum de Caesaris provinciis, sententiisque dictis discessionem faciente Marcello, qui sibi omnem dignitatem ex Caesaris invidia quaerebat, senatus frequens in alia omnia transiit. Quibus non frangebantur animi inimicorum Caesaris, sed admonebantur quo maiores pararent necessitates, quibus cogi posset senatus id probare, quod ipsi constituissent. Fit deinde senatus consultum, ut ad bellum Parthicum legio una a Cn. Pompeio, altera a C. Caesare mitteretur; neque obscure duae
Abbreviated transcription (Latin):
gatȩ prefecit: quo maiore cõmendatione conciliaretur ad cõ¬
sulatus petitionem. ip̃e tantum utinerum faciebat: quantũ
satisesse ad commutationem locoꝵ ꝙ salubritatem existima¬
bat. Ibi qͣꝗ erebro audiebat labienum ab inimicis suis sollici¬
tari. ceitiorq fiebat idagi paucoꝵ cosiliis: ut interposita senatus
auctoritate aliqua parte exercitus spoliaretur: tamen neq de
Labieno credidit quicꝗͣ neq contra senatus auctoritatem ut
aliquid faceret potiuir adduci: iudicabat enim liberis senten¬
tiis parcum conscciptoꝵ causam suam facile obtineri. Nam
.C.curio tr.pł. tum erat: cum cęsaris causam dignitatemq de¬
fendendam suscepisset. sepe erat senatui pollicitis. si quem
timor armoꝵ cesaris lederet: Et quoniam pompeii domina¬
no atq arma non minimum terrorem in foro ferrent: dis¬
cederet uterq ab armis exercitusq dimitterent. fore eo facto

Expanded text:
gatae praefecit, quo maiore commendatione conciliaretur ad congatae praefecit, quo maiore commendatione conciliaretur ad consulatus petitionem. Ipse tantum itinerum faciebat, quantum satis esse ad mutationem locorum propter salubritatem existimabat. Ibi quamquam crebro audiebat Labienum ab inimicis suis sollicitari certiorque fiebat id agi paucorum consiliis, ut interposita senatus auctoritate aliqua parte exercitus spoliaretur, tamen neque de Labieno credidit quidquam neque contra senatus auctoritatem ut aliquid faceret potuit adduci. Iudicabat enim liberis sententiis patrum conscriptorum causam suam facile obtineri. Nam . Curio, tribunus plebis, cum Caesaris causam dignitatemque defendendam suscepisset, saepe erat senatui pollicitus, si quem timor armorum Caesaris laederet, et quoniam Pompei dominatio atque arma non minimum terrorem foro inferrent, discederet uterque ab armis exercitusque dimitteret: fore eo facto
Abbreviated transcription (Latin):
to plus oratia suffragnisq ualuissent: qđ ibi coniunctus & famili¬
atitate & consuetudine legationis esset. exceptiis est cesar ad¬
uentus ab omnibus munĩcipibus & colonii incredibili hono¬
re atq amore. Tum enĩ primo ueniebat ab illo uniuerse gal¬
lic bello nihil relinquebatir: quod ad ornatum portatum iti¬
nerum locoꝵq omnium: qua cęsar iturus erat excogitari pos¬
sic cum liberis omnis multitudo obiuam procedebat. hostiȩ̨
omnibus immolabantur tricliniis stratis fora templaq occu¬
pabanti. ut expectatissummi ttiumphi letitia peccipi possit: ran¬
ta crat magnificentia apud õpulentiores. cupiditas apud humi¬
liores. cum omnes regiones gallic togatȩ cȩsar percutrisset sũ¬
ma cum celtritate apud exercitum nemetocennam rediit. le¬
gionibusq ex omnibus hibernis ad fines treueroꝵ euocatis co
profectus est. ibiq exercitum lustrauit. T̃. Labienum galliȩ to¬

Expanded text:
lto plus gratia suffragiisque valuisset, quod sibi coniunctus et famililto plus gratia suffragiisque valuisset, quod sibi coniunctus et familiaritate et consuetudine legationis esset. Exceptus est Caesaris adventus ab omnibus municipiis et coloniis incredibili honore atque amore. Tum primum enim veniebat ab illo universae Galliae bello. Nihil relinquebatur quod ad ornatum portarum, itinerum, locorum omnium qua Caesar iturus erat excogitari poterat. Cum liberis omnis multitudo obviam procedebat, hostiae omnibus locis immolabantur, tricliniis stratis fora templaque occupabantur, ut vel exspectatissimi triumphi laetitia praecipi posset. Tanta erat magnificentia apud opulentiores, cupiditas apud humiliores. Cum omnes regiones Galliae togatae Caesar percucurrisset, summa celeritate ad exercitum Nemetocennam rediit legionibusque ex omnibus hibernis ad fines Treverorum evocatis eo profectus est ibique exercitum lustravit. T. Labienum Galliae to
Abbreviated transcription (Latin):
liam ꝗͣ maximis itineribus est profectus. ut municipia et coloni¬
as appellaret: q uibus. M. antonii questoris sui commodauerat
sacerdotii petitionem. Contendebat enĩ gratia cum libenter p
homine sibi coniunctissimo: que paulo ante premiserat ad peti¬
tionem. tum acciter contra factionem & potentiam paucoꝵ ꝗ
a. antonii repulsacesaris recelentis gratiam conuellere cupie¬
bant. Huncetsi augurem prius factũm q̃ italiam attingerer
in ineit audieritꝰ. tamen non minus iustam sibi causam
mumcipia et colonias adeundi existimauit: ut his gratias agẽt
qđ frequentiam atq offieium suum antonio prestitisse̾nt: simulq
se & honorem siuuim sequentis anni commendarer petitione.¬
ꝑpea qd in solenter aduersarii sui gloriarentur .i. lentulum & .c.
narcllum consules creatos qui oninem honorem & dignitatẽ
cesatis spoliarent. ereptum sergio galbȩ consulatum: cum hi mł¬

Expanded text:
liam quam maximis itineribus est profectus, ut municipia et coloniliam quam maximis itineribus est profectus, ut municipia et colonias appellaret, quibus M. Antoni quaestoris sui, commendaverat sacerdoti petitionem. Contendebat enim gratia cum libenter pro homine sibi coniunctissimo, quem paulo ante praemiserat ad petitionem, tum acriter contra factionem et potentiam paucorum, qui M. Antoni repulsa Caesaris decedentis gratiam convellere cupiebant. Hunc etsi augurem prius factum quam Italiam attingeret in itinere audierat, tamen non minus iustam sibi causam municipia et colonias adeundi existimavit, ut eis gratias ageret, quod frequentiam atque officium suum Antonio praestitissent, simulque se et honorem suum sequentis anni commendaret, propterea quod insolenter adversarii sui gloriarentur L. Lentulum et C. Marcellum consules creatos qui omnem honorem et dignitatem Caesaris spoliarent, ereptum Ser. Galbae consulatum, cum is mu
Abbreviated transcription (Latin):
Cio cesarem singuloꝵ annoꝵ singulos commentarios cõ¬
fecisse: quod ego uon existimaui mihi esse faciendum. ꝓpea
qđ inscquens aunus .L. Lentulo & .c. Marcello consulib
nullas habet magne opere gallis res gestas. Nequis tamen ignora¬
ret quibus in locis cȩsar exercitusq eo tempore fuissent. pauca esse
scribenda coniungendaq huic commentario statui. Cȩsar cum¬
in belgio hieniaret: unum illud ꝓpositum habebat continere in
amicitia ciuitates. nulli spem aut causam dare armoꝵ. Nihil
enĩ miniis uolebat ꝗͣ sub discessu suo necessitatem aliquam impo¬
ui sibi belli gerendi. ne cum exercitum deducturus esset. bellum
aliquod relinqueretur: quod omnis gallia libenter si ne presenti ꝑi¬
culo susciperer. Itaq honorifice ciuitates appellando principes
maximis premiis afficiendo. nulla onera imponendo. defessam
tot aduersis preliis galliam conditione parendi meliore facile in
pace continuit. Ip̃e hibernis peractis contra consuetudinem in ita¬

Expanded text:
cio Caesarem singulorum annorum singulos commentarios confecisse; quod ego non existimavi mihi esse faciendum, propterea quod insequens annus, L. Paulo C. Marcello consulibus, nullas habet magnopere Galliae res gestas. Ne quis tamen ignoraret, quibus in locis Caesar exercitusque eo tempore fuissent, pauca esse scribenda coniungendaque huic commentario statui. Caesar in Belgio cum hiemaret, unum illud propositum habebat, continere in amicitia civitates, nulli spem aut causam dare armorum. Nihil enim minus volebat quam sub decessu suo necessitatem sibi aliquam imponi belli gerendi, ne, cum exercitum deducturus esset, bellum aliquod relinqueretur quod omnis Gallia libenter sine praesenti periculo susciperet. Itaque honorifice civitates appellando, principes maximis praemiis adficiendo, nulla onera iniungendo defessam tot adversis proeliis Galliam condicione parendi meliore facile in pace continuit. Ipse hibernis peractis contra consuetudinem in Ita
Abbreviated transcription (Latin):
gratum & iocimidum: ut exip̃a significatione cognosci pod ur
ut quia aliqui uicn in commodum expectauisseno. ultro pre¬
mium missionis ferrent Nam cum de loco et de temipore qui
rei eontrouersia inferretur & uoce et mamibus unluersi er ua¬
lo ubi constiterant significare cęperunt ut statim dimitterentur

Expanded text:
pergratum et iucundum, ut ex ipsa significatione cognosci potuit, pergratum et iucundum, ut ex ipsa significatione cognosci potuit, ut, qui aliquid iusti incommodi expectavissent, ultro praemium missionis ferrent. nam cum de loco et de tempore eius rei controversia inferretur, et voce et manibus universi ex vallo, ubi constiterant, significare coeperunt, ut statim dimitterentur
Abbreviated transcription (Latin):
uibauis presidia rebis et duas bellicosissimas abscres tor dmos
obtineat in se uira inagutratuum commutari: ne ex pretura
& consulatu ut sempersit perpauci probati et electi in prolur¬
tias mittantur in se ȩtatis excusationcm nihil ualere qđ supio¬
bus bellis probati ad obtinendos exercitus euocentur inse
uno non senati. quod sit oimuibus datum semper umperatoribus
ut tebus feliciter gestis aut cum honore aliquo aut cerre eu igno¬
minua domium reuerrantur exercitumq ditrant. Q ui
tamen omnia & se tulisse patienter et esse larurum. ueq nine
id aorre ut ab illis abductum exercitum teneat ip̃e. quod samẽ
sibi difficile non sit sed ne illi habeant quo conta se utt possint.
Eroiiads ut esset dicrum prouintiis excederent exercitum qr ad¬
nuutrerent. sed si id sit factum nociturum seuerini hanc una
atq extremam pacis esse conditionem. Id uero militib entp

Expanded text:
urbanis praesideat rebus et duas bellicosissimas provincias absensurbanis praesideat rebus et duas bellicosissimas provincias absens tot annos obtineat; in se iura magistratuum commutari, ne ex praetura et consulatu, ut semper, sed per paucos probati et electi in provincias mittantur; in se aetatis excusationem nihil valere, quin superioribus bellis probati ad optinendos exercitus evocentur; in se uno non servari, quod sit omnibus datum semper imperatoribus, ut rebus feliciter gestis aut cum honore aliquo aut certe sine ignominia domum revertantur exercitumque dimittant. quae tamen omnia et se tulisse patienter et esse laturum; neque nunc id agere, ut ab illis abductum exercitum teneat ipse, quod tamen sibi difficile non sit, sed ne illi habeant, quo contra se uti possint. proinde, ut esset dictum, provinciis excederent exercitumque dimitterent; si id sit factum, se nociturum nemini. hanc unam atque extremam esse pacis condicionem. Id vero militibus fuit
Abbreviated transcription (Latin):
suorum uite consulendum putarunt. Sic omuium ordinum
partes in miscricordia constitisse Ip̃os duces a pace ab horriuse
Ros neq colloquis neq induciatum iura seruasse && homine
impetitos &e per colloquium deceptos crudelissime intersioe¬
se Accidisie igitur iis quod plerumq hominibus nimia per¬
tinatia atq atrogantia accidere solet. uti eo recurrane & nel sio
pidissunt petant. quod paulo ante contempserror. neq mnunc
sesliotum bumanitare nequa aliqua temgoris oportuanit ate po¬
stulare. quibus rebus opes augeantur sue. ded eos exercitus qiuos
ptam neq toc tantasq classes patatas neq subrissos luces dei
militaris peritos: nihil hotum ad pacandas hispanias nibil aduo¬
sus prouintias prouisum. quę pp duturnitatem pacis nullum
aurilium desiderarint. ominia hȩc iam pridem contra se pa¬
rari in se rioui generis imperitia constiti. ut idem adporrano

Expanded text:
suorum vitae consulendum putarint. sic omnium ordinum suorum vitae consulendum putarint. sic omnium ordinum partis in misericordia constitisse, ipsos duces a pace abhorruisse; eos neque colloquii neque indutiarum iura servasse et homines imperitos et per colloquium deceptos crudelissime interfecisse. accidisse igitur his, quod plerumque hominibus nimia pertinacia atque adrogantia accidere soleat, uti eo recurrant et id cupidissime petant, quod paulo ante contempserint. neque nunc se illorum humilitate neque aliqua temporis opportunitate postulare, quibus rebus opes augeantur suae; sed eos exercitus, quos ptam, neque tot tantasque classis paratas neque submissos duces rei militaris peritos. nihil horum ad pacandas Hispanias, nihil ad usum provinciae provisum, quae propter diuturnitatem pacis nullum auxilium desiderarit. omnia haec iam pridem contra se parari; in se novi generis imperia constitui, ut idem ad portas
Abbreviated transcription (Latin):
iam fecisse officii satisq susplicii tulisse ꝑpessos omnium reꝵ
inopiam.Nunc aũtpene ut feminas circũmunitos prohibe¬
riaqua prohiberi ingressu: neq corpore dolorem neq animo
ignominiam ferre posse.Itaq se uictos confiteri. orare atq ob¬
secrare siquis locus misericordiȩ relinquatur ne ad ultimũ
supplicium progredi necesse habeant. Hȩc ꝗͣ potest demisissi¬
me ac subiectissime exponit.Ad ea cȩsar respondit. Hulli ho¬
minum has partes uel querimoniȩ uel miserationis minus
conuenisse. Reliquos enim omnes officium sium prestitisse: ꝗ
enam bona conditione & loco & tempore ȩquo confligere no¬
luerunr:ut ꝗͣ integerrima ad pacem omnia exercitum sium
iniuria ctiam accepta suisq interfectis. quos in sua potestate
habuerit.conseruauerit & traxerit. Illius deniq exercitus mi¬
lires qui per se de concilianda pace cgerint. Qua in reomnium

Expanded text:
iam fecisse officio satisque supplicii tulisse perpessos omnium rerum iam fecisse officio satisque supplicii tulisse perpessos omnium rerum inopiam. nunc vero paene ut feras circummunitos prohiberi aqua, prohiberi ingressu, neque corpore dolorem neque animo ignominiam ferre posse. itaque se victos confiteri; orare atque obsecrare, siqui locus misericordiae relinquatur, ne ad ultimum supplicium progredi necesse habeant. haec quam potest demississime et subiectissime exponit. Ad ea Caesar respondit: nulli omnium has partis vel querimoniae vel miserationis minus convenisse. reliquos enim omnis officium suum praestitisse: se, qui etiam bona condicione et loco et tempore aequo confligere noluerit, ut quam integerrima essent ad pacem omnia; exercitum suum, qui iniuria etiam accepta suisque interfectis, quos in sua potestate habuerit, conservarit et texerit; illius denique exercitus milites, qui per se de concilianda pace egerint, qua in re omnium
Abbreviated transcription (Latin):
ternȩ: & rursus aliȩ totidem suȩ cuiusq legionis scquebant᷑.
prelium non cõmitteret.ille ut oꝑa cȩsaris imoediret. froduci¬
tur tamenres aciesq: ad solis occasum continentur.Inde utriq:
in castra discedunt. fostero dic munitiones institutas cȩsaR
parat perficere. Illi uadum fluminis sicoris temptare si transi¬
repossent.Quare animaduersa cȩsar germanos leuis arma¬
ture cquitatumq partem flumen traiicit: crebrasq in ripis cu¬
stodias disponit. Tandem omnibus rebiis obsessi quartum iam
diem siue pabulo retentis iumentis atq: aquȩ frumenti i nopia
nim: & palam si colloqui uellent concessum est: datur obsidis
loco cȩsar filius afranii.uenitur in eum locum quem cesar
delegit. Audiente utroq exercitu loquitur afranius. non ẽẽ
aux iis aut militibus succensendum. qđ fidem erga impera¬
rorem suum.Ci. fompeium conseruare uoluerunt: sed satis

Expanded text:
ternae et rursus aliae totidem suae cuiusque legionis subsequebantur; ternae et rursus aliae totidem suae cuiusque legionis subsequebantur; proelium non committeret, ille, ut opera Caesaris impediret. producitur tamen res aciesque ad solis occasum continentur; inde utrique in castra discedunt. postero die munitiones institutas Caesar parat perficere; illi vadum fluminis Sicoris temptare, si transire possent. qua re animadversa Caesar Germanos levis armaturae equitumque partem flumen traicit crebrasque in ripis custodias disponit. Tandem omnibus rebus obsessi quartum iam diem sine pabulo retentis iumentis, aquae lignorum frumenti inopia,tum, et palam si colloqui vellent, concessum est, datur obsidis loco Caesari filius Afrani. venitur in eum locum quem Caesar delegit. audiente utroque exercitu loquitur Afranius: non esse aut ipsis aut militibus suscensendum, quod fidem erga imperatorem suum Cn. Pompeium conservare voluerint. sed satis
Abbreviated transcription (Latin):
cunt: aciemq sub castris instriuint. cȩsar ab opere legiones
reuocat: equiratum omnem conuenire iuhet: aciem in¬
srruit. Contra opinionem enĩ militum famamq omnium
uideri prelio defugisie magnum denimentum afferebat. Sed
eisdem de causis quȩ sutꝰ cognitȩ quo minus dimicare uel¬
ier mouebatur. atq hoc etam magis qđ spacii breuitas etiã
in fugam coniectis aduersariis non multum ad summam
uictoriȩ adiuuare porerat. Hon enim amplius pedum mnilib
duobus a castris castra distabant. hinc duas partes aties oc¬
cupabant duȩ. tertia uagabatur ad incursum atq inipetũ
militum relura si prelium cõmitteretr. Propinquitas ca¬
stroꝵ celerem superatis ex fuga receptum dabat. Flac di cai¬
sa constituerat signa inferentibus desstere. prior non laces¬
riȩ cohortis obtinebat. Cęsaris mplex.sed primam aciem
quatetuȩ cohortes ex u. legionibus tenebant.has subsidiariȩ

Expanded text:
cunt aciemque sub castris instruunt. Caesar ab opere legiones cunt aciemque sub castris instruunt. Caesar ab opere legiones revocat, equitatum omnem convenire iubet, aciem instruit; contra opinionem enim militum famamque omnium videri proelium defugisse magnum detrimentum adferebat. sed eisdem de causis, quae sunt cognitae, quominus dimicare vellet, movebatur, atque hoc etiam magis, quod spatii brevitas etiam in fugam coniectis adversariis non multum ad summam victoriae iuvare poterat. non enim amplius pedum milibus duobus a castris castra distabant. hinc duas partes acies occupabant duae; tertia vacabat ad incursum atque impetum militum relicta. si proelium committeretur, propinquitas castrorum celerem superatis ex fuga receptum dabat. hac de causa constituerat signa inferentibus resistere, prior proelio non lacesriae cohortes obtinebant; Caesaris triplex; sed primam aciem quaternae cohortes ex v legionibus tenebant, has subsidiariae
Abbreviated transcription (Latin):
idem postero die faciunt: totumq in ea rediem consumũt
Sca quantum opere processerant & castra eꝓtuderant tareo
aberant ab aqua longius: & presenti malo aliis malis reme¬
dia dabantur. prima nocte aquandi causa nemo egreditur
ex castris proximo die presidio in castris relicto uniuersas ad
aquam copias educunt. fabulatum emittitur nemo.ilis eĩ
supplices malis cesar nesa necessatiam subite deditionem
q̃ prelio decertare uolebat. conatur tameneos uallo fofsaq:
circũmuenire: ut q̃ maxime repentinas eorum eruptione
dcmoretur quo necessario descensuros existimabat. Illi er
mopia pabuli adducti & quo essent ad id expeditiores oia
sarcinaria iumenta interfici iubent. In his operibus con¬
silissq biduum consumitur. Tertiadie magna iam pars o¬
peris cęsaris ꝓcesserat. illi impediendȩ rei quę munitior Eu
causa fiebat: hora circirer ocraua signo dato legiones &i¬

Expanded text:
idem postero die a prima luce faciunt totumque in ea re diem consumunt. idem postero die a prima luce faciunt totumque in ea re diem consumunt. sed quantum opere processerant et castra protulerant, tanto aberant ab aqua longius, et praesenti malo aliis malis remedia dabantur. prima nocte aquandi causa nemo egreditur ex castris; proximo die praesidio in castris relicto universas ad aquam copias educunt, pabulatum emittitur nemo. his eos suppliciis male haberi Caesar et necessariam subire deditionem quam proelio decertare malebat. conatur tamen eos vallo fossaque circummunire, ut quam maxime repentinas eorum eruptiones demoretur; quo necessario descensuros existimabat. illi et inopia pabuli adducti et quo essent ad iter expeditiores, omnia sarcinaria iumenta interfici iubent. In his operibus consiliisque biduum consumitur. tertio die magna iam pars operis Caesaris processerat. illi impediendae reliquae munitionis causa hora circiter viiii signo dato legiones edu
Abbreviated transcription (Latin):
unt. Qua re animaduersa cȩsar relictis religionibus subse ꝗt̃
presidio impedimentis paueas cohortes relinquit. Hora deci¬
ma subsequi pabulatores equites reuocari iubet celiter equi¬
tatus ad quotidianum itineris officium reuertuur. Pugnat᷑
acriter ad nouissimum agnien adeo ut pene terga conuertant.
compluresq milites eriam non nulli centuriones interficiun¬
tur. Instabat agmen cesaris atq uniuersum imminebat. Tũ
uero neq ad explorandum idoncum locum castris neq ad ꝓ¬
grediendum data facultate consistunt necessario et procul
ab aqua & natura iniquo loco castra ponunt. Sed iisdem de
causis cęsar que supra sunt demonstrate prelio amplius no
lacessit. Ex eo die tabernaculo statui passus non est. quo para¬
riores essent ad insequendum omnes siue noctu siue interdiu
erumperent. Illi anun aduerso uitio castrorum tora noche
munitiones proferuntur: castraq castris conuertunt. Floc

Expanded text:
unt. qua re animum adversa Caesar refectis legionibus subsequitur, unt. qua re animum adversa Caesar refectis legionibus subsequitur, praesidio impedimentis paucas cohortis relinquit; hora x subsequi, pabulatores equitesque revocari iubet. celeriter equitatus ad cotidianum itineris officium revertitur. pugnatur acriter ad novissimum agmen, adeo ut paene terga convertant, compluresque milites, etiam nonnulli centuriones, interficiuntur. instabat agmen Caesaris atque universum inminebat. Tum vero neque ad explorandum idoneum locum castris neque ad progrediendum data facultate consistunt necessario et procul ab aqua et natura iniquo loco castra ponunt. sed isdem de causis Caesar, quae supra sunt demonstratae, proelio non lacessit. et eo die tabernacula statui passus non est, quo paratiores essent ad insequendum omnes, sive noctu sive interdiu erumperent. illi animadverso vitio castrorum tota nocte munitiones proferunt castraque castris convertunt. hoc
Abbreviated transcription (Latin):
cursu sese in ualles uniuersi demitterent. atq ita transgressi rur¬
sus in locis supioribus consisterent. Nam tantum ab equitum
suoꝵ auxiliis aberant: quoꝵ numerum habebant magnum:
ut cos supioribus perterritos prȩliis in medium reciperent agmẽ:
ultroq cos tuerentur. quoꝵ nulli ex itinere excedere licebat qu
ab equitatu cęsaris interciperetur. Tali dum pugnatur modo lẽ¬
re atq paulatim proceditur. crebroq ut sint auxilio suis sub¬
sistunt. ut tum accidit. Milia enim progressi quatuor uehe¬
mentiusq peragitati ab equitatu montem excelsum capiunt.
ibiq una fronte contra hostem castra inuniunt. neq iumen¬
tis ouera deponunt. ubi cȩsaris castra posita tabernaculaq cõ¬
stitura & dimisos equites pabulandi causa animaduerrert
sese subito proripiunt hora circiter sexta eiusdem diei: et spẽ
nacti more discessu nostrorum equitum iter facere incipi¬

Expanded text:
cursu sese in vallis universi demitterent atque ita transgressi rurcursu sese in vallis universi demitterent atque ita transgressi rursus in locis superioribus consisterent. nam tantum ab equitum suorum auxiliis aberant, quorum numerum habebant magnum, ut eos superioribus perterritos proeliis in medium reciperent agmen ultroque eos tuerentur; quorum nulli ex itinere excedere licebat, quin ab equitatu Caesaris exciperetur. Tali dum pugnatur modo, lente atque paulatim proceditur crebroque, ut sint auxilio suis, subsistunt; ut tum accidit. milia enim progressi iiii vehementiusque peragitati ab equitatu montem excelsum capiunt ibique una fronte contra hostem castra muniunt neque iumentis onera deponunt. ubi Caesaris castra posita tabernaculaque constituta et dimissos equites pabulandi causa animum adverterunt, sese subito proripiunt hora circiter sexta eiusdem diei et spem nacti morae discessu nostrorum equitum iter facere incipi
Abbreviated transcription (Latin):
relinquerant. & ibi se reliquum consilium explicaturos confi¬
debant: sarraco aberat longius: quo spacio plures rem posse ca¬
sus recipere intelligebant. hoc probato consilio ex castris pro¬
ficiscuntur. cȩsar equiratu premisso qui nouissimum agmen
caperet atq impediret: ip̃e cum legionibus subsequitur. Nui¬
lum intercedebat rempus qn extremi cumi equitibus preliaren¬
tur. Genus erat hoc pugnȩ. Expeditȩ cohortes nouissimum
agmen claudebant. pluresq in locis campestribus subsistebant
si mons erat ascendendus facile ip̃a locinatura piculum re
regebant. Cum uallis aut locus decliuis suberat: neq ii qui
antecesserant morantibus opem ferre poterant. Equites uero
ex loco supiore in aduersos tela conuiciunt. Cum magno erat
inpiculo res: tum inquirebant. ut cum huiusmodi locis esset
appropinquatum: legionum signa consistere iuberent: magno¬
q impctu equitatum repellerent. Eo summoto repente incitato

Expanded text:
reliquerant. ibi se reliquum consilium explicaturos confireliquerant. ibi se reliquum consilium explicaturos confidebant. Tarraco aberat longius; quo spatio plures rem posse casus recipere intellegebant. hoc probato consilio ex castris proficiscuntur. Caesar equitatu praemisso, qui novissimum agmen carperet atque impediret, ipse cum legionibus subsequitur. nullum intercedebat tempus, quin extremi cum equitibus proeliarentur. Genus erat hoc pugnae. expeditae cohortes novissimum agmen claudebant pluresque in locis campestribus subsistebant. si mons erat ascendendus, facile ipsa loci natura periculum reptegebant; cum vallis aut locus declivis suberat neque ii qui antecesserant morantibus opem ferre poterant, equites vero ex loco superiore in aversos tela coiciebant, tum magno erat in periculo res. relinquebatur, ut cum eiusmodi locis esset adpropinquatum, legionum signa consistere iuberent magnoque impetu equitatum repellerent, eo submoto repente incitati
Abbreviated transcription (Latin):
laro i ducibus crudelitas in supplicia noua religio lurisurca¬
di spem presentis deditionis sustulit mentesq militlmred¬
uertit. & tem ad pristinam belli rationem redegit. Cȩsar mili¬
res aduersariorum qui in castra per tempus colloqui uenerant
sumina diligentia conquiri & remitti iubec. sedex numerotri¬
bunoꝵ militum centurionumq non nulli sua uoluntate
aplid cum remanserunt. quos ille postea magno in honore
habuit. Centuriones ampliorisq ordinis equires romanos in
tribunitium restituit honorem. Premebantur a franiani pa¬
bulatione. aquabantur egre. frumenti copiam legionarui non¬
nulli habebant. qđ dietum .xxii. ad hilerda frumentum iussi
prelium exigue & corpora insueta ad onera portanda Atlq
magnus quotidie eorum numerus ad cȩsarem perfugiebat
in łns erar angustiis res. sed expositis consiliis duobus explici¬
tis uidebatur adhilerdam reuerti qđ ibi paululum frumenti

Expanded text:
latus a ducibus, crudelitas in supplicio, nova religio iurisiuranlatus a ducibus, crudelitas in supplicio, nova religio iurisiurandi spem praesentis deditionis sustulit mentesque militum convertit et rem ad pristinam belli rationem redegit. Caesar, qui milites adversariorum in castra per tempus colloqui venerant, summa diligentia conquiri et remitti iubet. sed ex numero tribunorum militum centurionumque nonnulli sua voluntate apud eum remanserunt. quos ille postea magno in honore habuit; centuriones in priores ordines, equites Romanos in tribunicium restituit honorem. Premebantur Afraniani pabulatione, aquabantur aegre. frumenti copiam legionarii nonnullam habebant, quod dierum xxii ab Ilerda frumentum iussi parandum exiguae et corpora insueta ad onera portanda. itaque magnus eorum cotidie numerus ad Caesarem perfugiebat. in his erat angustiis res. sed ex propositis consiliis duobus explicitius videbatur Ilerdam reverti, quod ibi paulum frumenti
Abbreviated transcription (Latin):
gladiosq distringunt: atq ita se a cetratis equitibus defendunt
castroꝵ. ꝓpinquitate confisi seq in castra recipiunt. & ab his¬
cohortibus que erant instatione ad portas defenduntur. Quibꝰ
rebus confectis fens perrcius manipulos circuit milliesq ap¬
pellar: neui se neu pompeium absentem impatorem sium duł¬
uersario ad supplicium tradant obsecrat. fit celcriter concur¬
sus in prȩtorium. postulat ut iurent omnes seexeratum
ducesq non descrturos neq prodituros: neq sibi separatrat
ab reliquis consilium captinos. Princeps in hec uerba utibur
ipẽ iaem iusiutandum adigit afraniu subsccunturr tribimi
militum. centurionesq centuriatim produeti. a lalires idodu
irant. & dicunt penes quem quisq sit cȩsaris miles ut produ¬
cat productos palam in pretorio interficiunt. sed pleriq qͥd
ceperint celant: noctuq per uallum emittunt sie gerrore sub¬

Expanded text:
gladiosque destringunt atque ita se a caetratis equitibusque defendunt gladiosque destringunt atque ita se a caetratis equitibusque defendunt castrorum propinquitate confisi seque in castra recipiunt et ab cohortibus quae erant in statione ad portas, defenduntur. Quibus rebus confectis flens Petreius manipulos circumit militesque appellat, neu se neu Pompeium absentem imperatorem suum adversariis ad supplicium tradant, obsecrat. fit celeriter concursus in praetorium. postulat, ut iurent omnes se exercitum ducesque non deserturos neque prodituros neque sibi separatim a reliquis consilium capturos. princeps in haec verba iurat ipse; idem iusiurandum adigit Afranium; subsequuntur tribuni militum centurionesque; centuriatim producti milites idem iurant. edicunt, penes quem quisque sit Caesaris miles, ut producat: productos palam in praetorio interficiunt. sed plerosque ii qui receperant celant noctuque per vallum emittunt. sic terror ob
Abbreviated transcription (Latin):
filius adolescens de sua ac parentis sui salute cum cesare ad sul¬
pitium legatum agebat. Erant plena letitiȩ & gratulationum
omnia eoꝵ qui tanta pericula uitasse & coꝵ qui sine uulnere
tanras res confecisse uidebantur: magnumq fructum suȩ pri¬
stinȩ lenitatis omnium iudicio ces a ferebat. consiliumq eius
a cunctis probabatur. Quibus rebus nuntiatis afranio ab insti¬
tuto opere discedit: seq in castra recipit: sic paratus ut uidebatur
ut quicunq accidisset casus. hunc quicto & ȩquo animo ferr&
ferreius uero non deserit sese. armat familiam: cum hac et prȩ¬
toriam cohortem cetratorum.barbarisq equitibus paucis be¬
nesiciariis suis quos sue custodiȩ causa habere consucuit. imꝓ¬
uiso ad xallum aduolat: colloquia militum interrumpit no¬
stros repellit a castris: quos deprehendit interficit. reliqui coe¬
unt inter se: & repentino malo perterriti sinistras sagis inuoluũt.

Expanded text:
filius adulescens de sua ac parentis sui salute cum Caesare per Sulfilius adulescens de sua ac parentis sui salute cum Caesare per Sulpicium legatum agebat. erant plena laetitia et gratulatione omnia et eorum qui tanta pericula vitasse, et eorum qui sine volnere tantas res confecisse videbantur, magnumque fructum suae pristinae lenitatis omnium iudicio Caesar ferebat, consiliumque eius a cunctis probabatur. Quibus rebus nuntiatis Afranius ab instituto opere discedit seque in castra recipit, sic paratus, ut videbatur, ut, quicumque accidisset casus, hunc quieto et aequo animo ferret. Petreius vero non deserit sese. armat familiam; cum hac et praetoria cohorte caetratorum barbarisque equitibus paucis, beneficiariis suis, quos suae custodiae causa habere consueverat, improviso ad vallum advolat, colloquia militum interrumpit, nostros repellit a castris, quos deprendit, interficit. reliqui coeunt inter se et repentino periculo exterriti sinistras sagis involvunt
Abbreviated transcription (Latin):
recte ue se suit illi commissuri & qđ non ab initio fecerint. ar¬
nia enĩ qđ cum hominibus necessariis & consanguineis contu¬
lerunt querunt. His prouocati sermonibus fidem ab impato¬
re de perreiiatq afranii uita petunt.ne quod in se scelus con¬
cepisse neu suos perdidisse uiderentu. Quibus confirmatis re¬
bus se statim signa translaturos confirmant: legatosq de pa¬
ce primoꝵ ordinum centuriones ad cȩsarem mittunt inte¬
rim alios suos in castra inuitandicausa adducunt. Alii a suis
addiicuntur adeo ut una castra iam facra ex binis uiderent.
compluresq tribuni militum & centuriones ad cȩsarem
ueniunt seq ei commendant. hoc idem fit a principibus his¬
paniȩ quos illi euocauerant & secum in castris habebant obsi¬
sidum loco. hi suos noͬros hospitesq querebant. per quem quis¬
q eoꝵ aditum commnendationis habebat ad cȩ̨sarem Afranii ẽt̃

Expanded text:
rectene se illi sint commissuri, et quod non ab initio fecerint arrectene se illi sint commissuri, et quod non ab initio fecerint armaque quod cum hominibus necessariis et consanguineis contulerint, queruntur. his provocati sermonibus fidem ab imperatore de Petrei atque Afrani vita petunt, nequod in se scelus concepisse neu suos prodidisse videantur. quibus confirmatis rebus se statim signa translaturos confirmant legatosque de pace primorum ordinum centuriones ad Caesarem mittunt. interim alii suos in castra invitandi causa adducunt, alii ab suis abducuntur, adeo ut una castra iam facta ex binis viderentur; compluresque tribuni militum et centuriones ad Caesarem veniunt seque ei commendant. idem hoc fit a principibus Hispaniae, quos illi evocaverant et secum in castris habebant obsidum loco. hi suos notos hospitesque quaerebant, per quem quisque eorum aditum commendationis haberet ad Caesarem. Afrani etiam
Abbreviated transcription (Latin):
rum perturbati. qđ omnem rei frumentatie Auminis hiber spẽ
duniserant: de reliquis rebus consultabant. Erat unam iter ha¬
lerdam si reuerti uellent. alterum si tarraconem peterent. Ites
consultantibus eis mintiatur aquatores ab equiratu preminro.
Qua re cognita crebras stationes disponunt equitum & coliori¬
iun alariarum. legionatiasq intermutunt cohortes uallumꝙ
ex castris ad aquam clucere incipunt: ut inter munitionem e
sinc timore & sine stationibus aquari possent. Id opus inter seꝑ
treius & afranius partiuntur ip̃iq perficiendi operis causa lonqu¬
us progredumtur. Quoꝵ dilcessu liberam nacti milites colloquis
facultatem uulgo procedunt: & quem quisq incastris notũ
aut municipem habebat conquirit atq euocat. Primum¬
igitur aguntgratias omnes omnibus qđ sibi perterritis pepercis¬
sent eorum sẽ beneficio uiuere. Deinde imꝑatoris fidem q̃runt.

Expanded text:
rum perturbati, quod omnem rei frumentariae fluminisque Hiberi spem rum perturbati, quod omnem rei frumentariae fluminisque Hiberi spem imiserant, de reliquis rebus consultabant. derat unum iter, Ilerdam si reverti vellent, alterum, si Tarraconem peterent. haec consiliantibus eis nuntiantur aquatores ab equitatu premi nostro. qua re cognita crebras stationes disponunt equitum et cohortium alariarum legionariasque intericiunt cohortis vallumque ex castris ad aquam ducere incipiunt, ut intra munitionem et sine timore et sine stationibus aquari possent. id opus inter se Petreius atque Afranius partiuntur ipsique perficiendi operis causa longius progrediuntur. Quorum discessu liberam nacti milites colloquiorum facultatem volgo procedunt, et quem quisque in castris notum aut municipem habebat, conquirit atque evocat. primum agunt gratias omnes omnibus, quod sibi perterritis pridie pepercissent; eorum se beneficio vivere. deinde imperatoris fidem quaerunt,