comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
m̃p Si incã uiditati ualentis: quẽ tͥ
q̃stioẽ pignoris loco capiet distrai possit.
debitores eiꝰ ꝯuenti ad solutiõem. aucto¬
ritate p̾sidis ꝓuiticie ꝯpelluntur.
os obnoxios debirorib fisci ẽẽ ꝓpoĩs
põt uideri nõ ẽẽ iniquu ꝙ desideras
ut adsolutõe ꝑ officiu ꝓcuratoris cõ¬
pellantur. Pam si q̃stio aliqua referat᷑
id ꝯ cecli nõ oportere ⁊ tu ip̃e ꝑspicis
op̃ Non prĩ at eos qui debitorib fi¬
sci nr̃i sũt obligatiãcõefiscalẽ extñdioꝑt
nisi patuerit principales reos ydoncõ
nõ ce cectissimmi uiris est.

Expanded text:
 Si in causa iudicati Valentis, quem tibi quaestione pignoris loco capi et distrahi possit, debitores eius conventi ad solutionem auctoritate praesidis provinciae compelluntur. quos obnoxios debitoribus fisci esse proponis, potest videri non esse iniquum quod desideras, ut ad solutionem per officium procuratoris compellantur. nam si quaestio aliqua refertur, id concedi non oportere o. Non prius ad eos, qui debitoribus fisci nostri sunt obligati, actionem fiscalem extendi oportere, nisi patuerit principales reos idoneos non esse, certissimi iuris est.
Abbreviated transcription (Latin):
op̃ Licet seruitutis tp̃e ea que pecun¬
iam m̾atris tue subripuisse dr ob eiꝰ¬
moi ad missum ꝯueniri nõ potueit
ad libertatem tm̃ ꝑducta. na capd̾ n¬
noxa sequitur furti actõe tenetur.
d̃ Si ut allegas añ quam adnã ma¬
munittereris fundos eiꝰ colusti. pꝰea¬
que ad ẽpto petulio libertate donatꝰ es
obreliqua siqua pͥte ꝯtracta sũt res bo¬
noꝵ quas postea ꝓͥis laborib q̃sisti in ꝗ¬
etari minime possurit.
oꝑ Siue serui sũt hii quoꝵ p̃cib fe¬
cisti intioe donui eos conueni. Quia
int̃ dños ac seruos uidiciu ꝯstare nu¬
llum põt. Siue post delictum manumi¬
ssi sũt ex añceclentib p̃ datã libertate
eos nulla ratõ uiris a dmͣs quondã ꝯ ue¬
nici pͥatitur. Sane si p̃ manumissiõe
quid illicite ꝯ miser̃. hoc ãp p̃sidẽ ꝓiũ¬
cie argue accepturus ex iure smñam.¬

Expanded text:
 Licet servitutis tempore quae pecuniam matris tuae subripuisse dicitur, ob eiusmodi admissum conveniri non poterat, ad libertatem tamen perducta nam caput noxa sequitur furti actione tenetur. Si, ut adlegas, antequam a domina manumittereris, fundos eius coluisti posteaque adempto peculio libertate donatus es, ob reliqua, si qua pridem contracta sunt, res bonorum, quas postea propriis laboribus quaesisti, inquietari minime possunt.o. Sive servi sunt ii, quorum precibus fecisti mentionem, domi eos conveni, quia inter dominos ac servos iudicium constare nullum potest: sive post delictum manumissi sunt, ex antecedentibus post datam libertatem eos nulla ratio iuris a dominis quondam conveniri patitur. Sane si post manumissionem quid illicite commiserunt, hoc apud praesidem provinciae argue accepturus ex iure sen
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ S iquidẽ doãtioĩs cã ei que affectõe
patris te dilexise ꝓpoñ ⁊ na acciꝑe uetu¬
nia ꝑmisisti. ⁊ hãc tua liberalitate
remunerãs te a ꝓcuratore suo aliã pe¬
ciũam sumere p̃cepit. reb ꝙ humanis
ant ꝑ ceptoemi fui̾t exemptꝰ. nec ꝙ dele¬
ras recuꝑare. cum ꝑfectã hũit donatõe.
nec ꝙ tibi dari mantauat. nec dũ tib
traditũ pete̾ potes apturatorẽ: ꝙ si mu¬
fuo teclisti nec adelegato dari nouan¬
di cã stipłatus es. successores eiꝰ solutõi

Expanded text:
 Si quidem donationis causa ei, quem adfectione patris te dilexisse proponis, tuam accipere pecuniam permisisti, et hanc tuam liberalitatem remunerans te a procuratore suo aliam pecuniam sumere praecepit, rebusque humanis ante perceptionem fuit exemptus, nec quod dederas recuperare, cum perfectam habuit donationem, nec quod tibi dari mandaverat, necdum tibi traditum petere potes a procuratore. quod si mutuo dedisti nec a delegato dari novandi causa stipulatus es, successores eius soluti
Abbreviated transcription (Latin):
tentir ex ꝑscã mariti eiꝰ. quomͦ matres ex
ꝑscã filioꝵ in t̃pellari nõ possũt. Cumti
maritũ ꝓ uxoris obligatõe cõueniri pes¬
se ꝯͣstat. nͥ ip̃e ꝓ ea se obnoxium fecit.
Certissumũ enĩ est ex alteriꝰ contractu i¬
nẽminem obligati

Expanded text:
tentu ex persona mariti eius, quomodo matres ex persona filiorum interpellari non possunt, cum neque maritum pro uxoris obligatione conveniri posse constat, nisi ipse pro ea se obnoxium fecit. certissimum enim est ex alterius contractu neminem obligari
Abbreviated transcription (Latin):
nõ ꝯsentiente. m᷑mune põt. Qua ꝓpt̃
intelligere debetis uoluntarie obligõni.
semel uox nexos: abhac nõ ꝯsentiente
altã ꝑte cuĩ pretib fecisti m̃tioe mini¬
me posse disceclere.
d̾ E⁊ insolutũ nom̃ debitoris sui tͥ debi¬
tor declit tuus: ac te intem tua ꝓcurato¬
obligata: ꝑ seqͣuere. Ꝙ si abhis quib su¬
erant obligata cum potõres erant. di¬
stracta ꝓbentur. ab emptorib reuocari
nõ ꝑosse ꝑspicis.
d̾ Si acreclitore nom̃ ꝯꝑasti. ea pig¬
nora que ũrroitor riõis ꝓsequi posset. ap̃
p̃sitem ꝓuintie untica. Nam si debitũ
ex eiꝰ ꝑsoa. res obligatas terientes nõ tͥran᷑¬

Expanded text:
non consentiente minime potest. quapropter intellegere debetis voluntariae obligationi semel vos nexos ab hac non consentiente altera parte, cuius precibus fecistis mentionem, minime posse discedere. Si in solutum nomen debitoris sui tibi debitor dedit tuus ac te in rem tuam procuratoobligata, persequere. quod si ab his, quibus fuerant obligata, cum potiores erant, distracta probentur, ab emptoribus avocari non posse perspicis. Si a creditore nomen comparasti, ea pignora, quae venditor nominis consequi posset, apud praesidem provinciae vindica. nam si debitum ex eius persona res obligatas tenentes non trans
Abbreviated transcription (Latin):
tum. utrũ ne donandi aũo dedit. an ob
manumittendã filiã quã ancillarti existi¬
mabat. Cum ꝑfecta quidẽ donatio reuocaĩ
nõ poifit. Causa uõ donandi nõ sẽtuta repe¬
titio ꝯpetat.
Si repeteroi ꝙ donauetas ixori eiꝰ quẽ
ad ꝓficiscendũ tecu huiꝰmoĩ liberilitaie ꝓuo¬
care ꝓposueras. nullani addioisti ot᷑tio¬
nem. remanet in tegra donatio. suit. le¬
iutati ꝑfectã donatoẽm reuocare capien¬
tium iure occuratur.
Dictam legem donatõi siñ in possi¬
bilem ꝯtineat cã. ab eaqui yãc susepit ñ
impleta ꝯdiͨtiõem facere locũ uiris dic¬
tat disciplini. Qua ꝑꝑ si titulo liberali¬
tatis res tuas in iponsin ꝯferetu⁊ certã
dixisti legẽ. nec huic illa cum pesso pa¬
ruit. successores ip̃i de reperendis que
decleris. si hoc tibi placit ꝯient e nõ
phiberis.

Expanded text:
tum, utrumne donandi animo dedit, an ob manumittendam filiam, quam ancillam existimabat, cum perfecta quidem donatio revocari non possit, causa vero dandi non secuta repetitio competat.Si repetendi, quod donabas uxori eius, quem ad proficiscendum tecum huiusmodi liberalitate provocare proposueras, nullam addidisti condicionem, remanet integra donatio, cum levitati perfectam donationem revocare cupientium iure occurratur.Dictam legem donationi, si non impossibilem contineat causam, ab eo qui hanc suscepit non impletam condictioni facere locum iuris dictat disciplina. quapropter si titulo liberalitatis res tuas in sponsam conferendo certam dixisti legem, nec huic illa, cum posset, paruit, successores ipsius de repetendis quae dederas, si hoc tibi placuerit, convenire non prohiberis.
Abbreviated transcription (Latin):
Quod euitandi titinii cã deli¬
sse te ap̾ ꝯpetentẽ iuidicẽ eite quo q̃¬
reris indubia ꝓbatõĩs lũc ꝯstitĩt. ĩ stan¬
tia eiꝰ recipies. Qui menior censure pu¬
blice p̃ restitutõe petuĩe ⁊̃ ꝯ cussionis
crim̃ ĩdultũ ẽẽ nõpatietur.

Expanded text:
Quod evitandi tirocinii causa dedisse te apud competentem iudicem ei de quo quereris indubia probationis luce constiterit, instantia eius recipies: qui memor censurae publicae post restitutionem pecuniae etiam concussionis crimen inultum esse non patietur.
Abbreviated transcription (Latin):
õꝑ Si ut ꝓponis pater tuus ea lege
sorori tue p̃dia ceteraq quoꝵ memini¬
sti. donauit. ut creclitorib ip̃a satis facãt
ac si placita obseruata nõ ẽẽnt donatõ
resolueretur eaq ꝯtra fide negotii gesti
uersata est. nõ est iniquum actõem ꝯdut¬
ionis ad repetitiõem reꝵ donataꝵ. tibi
qui patri successisti de cerni tonatio.
uiti alienande sue portõis facultas ulla
ꝯ peteͣt: id efficit. ne alteruter eoꝵ comi¬
nium ꝓrsus alienaret ułut tonatori ł
heredi eiꝰ ꝯ dictiosi nõ fuit ꝯditio seruata.
queratur.
Ssi cumi exiguam pecunia re uã su¬
sciꝑas longe maiorem te accepisse cauisti
eo ꝙ tibi patrocituu adu̾saruis reꝓmit¬
teret cum dicas fĩtẽ ꝓmissi nõ secutã. uͭ
liberis obligatõe eiꝰ ꝙ nõ acceptũ ꝑꝑ spe¬
ratum patrocinui spopondisti. ꝑ ꝯͣdict

Expanded text:
 Si, ut proponis, pater tuus ea lege sorori tuae praedia ceteraque quorum meministi donavit, ut creditoribus ipsa satisfaceret ac, si placita observata non essent, donatio resolveretur, eaque contra fidem negotii gesti versata est, non est iniquum actionem condictionis ad repetitionem rerum donatarum tibi qui patri successisti decerni. utri alienandae suae portionis facultas ulla competeret, id efficit, ne alteruter eorum dominium prorsus alienaret, vel ut donatori vel heredi eius condictio, si non fuerit condicio servata, quaeratur.Si, cum exiguam pecuniam re vera susciperes, longe maiorem te accepisse cavisti eo, quod tibi patrocinium adversarius repromitteret, cum dicas fidem promissi non secutam, ut libereris obligatione eius, quod non acceptum propter speratum patrocinium spopond
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ Pro dubitatiõe eoꝵ qui m̃te t̾itub¬
añte in debitam soluerunt pecunia.
certam̃ legis latorib in cidit. utrũ ne
id ꝙ ancipiti aĩo ꝑsoluerũt possint rep¬
etere annõ. Quod nos tecitentes. sanc¬
simꝰ. õib qui ĩ certo aĩo iridebitã deder̃
repetitoe nõ denegari. Et p̃suptioẽm
trãsactõis nõ ꝯtra eos induci nisi hoc sp¬
etiałr ab altera parte approbetur. De¬
õp Pecuniam quam ꝯ ditiõe obca¬
ꝙ interpositũ ut fieri cũ ure matri¬
moniu contraitur assolet ꝓpoĩs. ĩ pe¬
diente quocũq mõ niris auctoritate ꝯ¬

Expanded text:
 Pro dubietate eorum, qui mente titubante indebitam solverunt pecuniam, certamen legislatoribus incidit, utrumne id, quod ancipiti animo persolverunt, possint repetere an non. Quod nos decidentes sancimus omnibus, qui incerto animo indebitam dederunt repetitionem non denegari et praesumptionem transactionis non contra eos induci, nisi hoc specialiter ab altera parte approbetur. D Pecuniam quam te obe interpositum  ut fieri, cum iure matrimonium contrahitur, adsolet proponis: impediente quocumque modo iuris auctoritate
Abbreviated transcription (Latin):
rem ꝓmiserit. ⁊ cam licentia ei fue¬
rat unũ exhis soluendo liberari.: ut᷑¬
q ꝑ ignorantam drpendei̾t dubita¬
baturcꝰ rĩdat᷑ alegib ei r̃peticio. ut̾m¬
ue serui. an pecurue ⁊ utru stĩpu¬
lator an ꝓmissor habeat huiꝰ rei fac¬
ultatem. Et ulpianꝰ quitẽ electionẽ
ip̃i prestat qui utrumq accpit ut ħ
rectoat ꝙ sibi placuit. ⁊ tam manel¬
lum qua celsum. sibi ꝯsonantes re¬
iert. papinianꝰ aũ ipĩ qui utruq pe᷑¬
soluit electõem d̾oãt. qui ⁊ añ qua de¬
peroat ip̃e ht̃ elecuoem ꝙ uelit p̃rare

Expanded text:
rem promiserit et, cum licentia ei fuerat unum ex his solvendo liberari, utrumque per ignorantiam dependerit, dubitabatur, cuius rei datur a legibus ei repetitio, utrumne servi an pecuniae, et utrum stipulator an promissor habeat huius rei facultatem. Et ulpianus quidem electionem ipsi praestat qui utrumque accepit, ut hoc reddat quod sibi placuerit, et tam marcellum quam celsum sibi consonantes refert. Papinianus autem ipsi qui utrumque persolvit electionem donat, qui et antequam dependat ipse habet electionem qu
Abbreviated transcription (Latin):
ter q̃a tuus si ei pecuĩa a creditore frĩsͣ
tui extorta est. ob quam reddentũ nõte¬
nebatur. p̃sidis ꝓ uincie auctoritate eã
reͣcuꝑabit.
np̃ De ꝯͣ iuris auctoritatẽ: ab es qui
patrẽ ur̃m aquo emaricipatos uos dici¬
tis. admunus cuule de mõgrniãt:
quietemini. p̃ses ꝓuincie ꝓiudeon.¬

Expanded text:
ter quoque tuus, si ei pecunia a creditore fratris tui extorta est, ob quam reddendam non tenebatur, praesidis provinciae auctoritate eam recuperabit.Ne contra iuris auctoritatem ab eo, qui patrem vestrum, a quo emancipatos vos dicitis, ad munus civile devocaverat, inquietemini, praeses provinciae pro
Abbreviated transcription (Latin):
diximꝰ eẽ corrigendam. Et siquis
alienami rẽ mobile seu se mou̾en¬
tẽ in quacũq tra siue italicas siũ
ꝓuinciali bona fide ꝑ̃ꝯtinira tri¬
enniu detinuiͣt. ⁊s r̃irmo iure
cam possitert. quasi ꝑ usucapioe
ei.ioquisitam. Hoc tm̃ mͦ obier¬
uanto ut ĩ his om̃ib easu aoii¬

Expanded text:
corrigendam, ut, si quis alienam rem mobilem seu se moventem in quacumque terra sive Italica sive provinciali bona fide per continuum triennium detinuerit, is firmo iure eam possideat, quasi per usucapionem ei adquisitam. Hoc tantummodo observando, ut in his omnibus casibus ab ini
Abbreviated transcription (Latin):
triginta annoꝵ ł que sũt alie cipi.¬
maiorĩs ⁊ ĩ ꝯtinentes ꝓlixitatem.
sans in niile est usucapioẽm ĩ ita¬
licis quitẽ sol. reb admittepeĩꝓ
uincialil aũt quidẽ declurere
S̃ gͥ siquis res alienas italicas tãtii
boua fide possidebat ꝑ bienmu rui¬
seri reꝵ diũ excludebantur. ⁊ nu¬
luis eis ad eas reseruabatur regres¬
quo ruchil inuitianius erat.si hõ
absens ⁊ nesciens tam angusdo tẽ¬
pore suis cadebat possessioĩb idoꝑ¬
p̃ientem legem initalicis soli reb
que ĩ mobiles sũt ł eẽ ĩ telligũt᷑.
sicut am̾iuale exceptioẽm ita et
usu cãpioẽm tras formandã ẽẽ cẽse¬
mnus. ut tantũ moto. ⁊ his decẽ uł
uigiti annoꝵ ł triginta ⁊ aliaꝵ

Expanded text:
triginta annorum vel si quae sunt aliae maioris aevi continentes prolixitatem, satis inutile est usucapionem in italicis quidem solis rebus admittere, in provincialibus autem recludere. Sed et si quis res alienas, italicas tamen, bona fide possidebat per biennium, miseri rerum domini excludebantur et nullus eis ad eas reservabatur regresquo nihil inhumanius erat, si homo absens et nesciens tam angusto tempore suis cadebat possessionibus. Identem legem et in Italicis solis rebus, quae immobiles sunt vel esse intelleguntur, sicut annalem exceptionem, ita et usucapionem transformandam esse censemus, ut tantummodo et hic decem vel viginti annorum vel triginta et al
Abbreviated transcription (Latin):
am pͥdem mancipiu dequo supli¬
caĩ ꝯ parasse te ditis. s si cogitaucie
fisci muĩ. rem usu capi nõ posse. res¬
põtere re actioĩb fisci mei intelli¬
gis uec alias posse pͥeiate obtinẽ
quã si nõ ex ancilla fiscali natũ fui
Iantio chus tenuit intemioẽm tua
ꝯ tra successorẽ eiꝰ licet hona fide po¬

Expanded text:
m quidem mancipium, de quo supplicas, comparasse te dicis: sed si cogitaveris fisci mei rem usucapi non posse, respondere te actionibus fisci mei intellegis nec alias posse proprietatem obtinere, quam si non eAntiochus tenuit, intentionem tuam contra successorem eius, licet bona fide po
Abbreviated transcription (Latin):
quã potes. nam adu̾sus euis sn̾ã qui
uce principis cognou̾it. sołus pͥn¬
tutoꝵ ł cuxatoꝵ uob̾ assistentib ali¬
ꝗd statutũ ẽ intelligitis ĩmt̃. restit¬
utiõis auxiliũ uob̾eẽ nectium. Cod̾¬

Expanded text:
aquam potes: nam adversus eius sententiam, qui vice principis cognovit, solus ptutorum vel curatorum vobis adsistente aliquid statutum est, intellegitis in integrum restitutionis auxilium vob
Abbreviated transcription (Latin):
tumeo successistis. nam si creditor
ñ bona fide u̾satus e. ip̃m magͥ uł
tutores ł cinatores nr̃os qui hãe uen¬
ũdari passi sũt ꝯuenite. si adu̾sus don¬
õ.SSique  res añ nuptias con¬
gruenti moderatic̃ẽ ammore ãnis

Expanded text:
traneo successistis: nam si creditor non bona fide versatus est, ipsum magis vel tutores sive curatores vestros, qui hanc venumdari passi sunt, convenite. DIOCL. . Si quae res ante nuptias congruenti moderatione a minore annis
Abbreviated transcription (Latin):
tele iudicio ꝯsecuri d̾ suꝑ catam.¬
fluo hr accõem ita potestis. sip̃rm
dicii minores anris fistis ⁊ nune
bn̾scẽ etatis uob̾ lagitut. ecͣm si
post legiimã etatẽ snã ꝓͥlata ẽ. iteiͣ¬
to eandẽ atrõnẽ tm̃ de̾isdẽ sp̃eb in¬
ferre nonporestes.  ule h̃ a

Expanded text:
telae iudicio consecuti de superfluo habere actionem ita potestis, si tempore iudicii minores annis fuistis et nunc beneficium aetatis vobis largitur. Ceterum si post legitimam aetatem sententia prolata est, iterato eandem actionem de isdem speciebus inferre non potestis. AL
Abbreviated transcription (Latin):
tus es. uł eo tpr nom militie dedisti.
expeditions eccupatus es. ꝯtimuam
benefitiũ ressrarionis ꝑusucapic̃ẽ
licet ⁊ ante miliia suppleta sit. nõ
paritur te dispendio rei familicaris
affligi.
quesita successio ẽ. potes ꝯtra quẽ
supplicas agere. ñ ignoras ꝙ simi¬
nores quĩq ⁊ uigm̃i annis milita¬
ueĩt fr̾es tni. anꝙ inmilitua diẽ fu̾c¬
ti sũt. mn̾m̾ restrautiõis eis p̃ps ñ cͥes

Expanded text:
eo tempore nomen militiae dedisti et expeditione occupatus es, continuatum beneficium restitutionis per usucapionem, licet ante militiam suppleta sit , non patitur te dispendio rei familiaris adfligi.quaesita successio est, potes contra quem supplicas agere, non ignorans, quod, si minores quinque et viginti annis militaverunt fratres tui atque in militia diem functi s
Abbreviated transcription (Latin):
d̃ Si abostib cũ patre
⁊ matre captus es. post. his ⁊ ptto¬
nis.legis cornelie bñficio reusut su¬
ccessioẽs eoꝵ qͣuesisti. exemplo uti¬
ris Añ ꝯ̃tracub quibrẽ re¬

Expanded text:
 Si ab hostibus eum patre ac matre captus, post his ibi defunctis legis corneliae beneficio reversus successiones eorum quaesisti, exemplo utinis an
Abbreviated transcription (Latin):
publica serarntes. sansimus. ꝯ mnã¬
tiqua roma.sinhaic alma urbe ⁊ ĩ i¬
talia. i aliis ꝓuinciis quadeien¬
tuu ꝯtinuum eñi modo nuumeriri
ex pie ex quo annus utił currebit.¬

Expanded text:
publica separantes sancimus et in antique Roma et in hac alma urbe et in Italia et in aliis provinciis quadriennium continuum tantummodo numerari ex die, ex quo annus utilis currebat
Abbreviated transcription (Latin):
modi postulant᷑ cutricula q̃uitra spa¬
tiũ lege receprũ ãgustan nonq̃unt.
qͣnippe sunconsimo legitami tꝑ̃is pe¬
tantur. ⁊ eiꝰ mminos ꝓ regabũt. dilat¬
ionẽ ietitori denegat ꝯuamer. In euiꝰ
enĩ arbroꝵo fũai ic̃ ĩ ferre litgiũ:
cũ pente dilationis mora. spatio suꝑ¬
stite posset ĩcludi ¶ Quod sitefensio
ueidilationis sussiagni postulam̃t.
eandẽ ad serra eiusa ertra obstaculũ
rur dum igitur cebet. ⁊ sipeirata
rtat. qua dissiicẽ si ab competret᷑.¬

Expanded text:
stulantur curricula, quae intra spatium receptum angustari non queunt  quippe si in confinio legitimi temporis petantur, et eius terminos prorogabunt, dilationem petitori denegari conveniet: in eius enim arbitrio fuerat tunc inferre litigium, cum petitae dilationis mora spatio superstite posset includi. Quod si defensio rei dilationis suffragium postulaverit, eandem adserta causa citra obstaculum etur. Dari igitur debet, etsi impetrata erat. Qua dilatione, si a
Abbreviated transcription (Latin):
tis sue transiei̾t. in̾u̾i restitutionis
benefimꝰ uti. tp̃r illibato./ Quod si
maioris finͣt minor ruta nactus. qͣ¬
tũ adeas ꝑtinet eausas quas exꝑ
sona maioris finͣt ꝯsecurus. tantuᷤ
tp̃is ad exponendas i̾m restitintic̃e
decidentsq causas. acciꝑe debebit. ꝗͣ¬
tũ defu̾cto ciũ ħres aut bonoꝵ posse¬
uoͣ maior successicẽ fua̾t adeptus.
minoris siquidẽ ciuili unt aburres

Expanded text:
um transierit, integri restitutionis beneficio uti tempore inlibato. Quod si maioris fuerit minor iura nanctus, quantum ad eas pertinet actiones, quas ex persona maioris fuerit consecutus, tantum temporis ad exponendas integri restitutiones decidendasque causas accipere debebit, quantum defuncto, cuius heres aut bonorum posserat. Cum vero maior successionem fuerit adeptus minoris, siquidem civili iure ab intes
Abbreviated transcription (Latin):
libet uenientes gradu. tm̃ pares
uteantur ẽẽ. ł emancipatos quos
p̃tor. ad successioẽm uocat. siue cẽp¬
tum n impletum testam̃tũ. ł
codicilus seu epła parentis eẽ me¬
moratur. siue quocũq alio mͦ s
scͥpture. quib cuiq uerbis ł ĩ dĩ
icus inueniãtur relitt̃e diudicio
familie herciscunteblicet ad ĩ te¬
stato ad successidẽm liberi uocẽt᷑¬
de functi dispoutio custoriatur.
⁊ ar sollẽpnitate legu þuiꝰ modo di¬
spositio fuiͣt destituta. sĩ ueroĩ
huimõi uoluntate designatis li¬
beris alia sit mixta ꝑsona. cer¬
liberis quantũ at illa dum taxat

Expanded text:
olibet venientes gradu tamen pares videantur esse, vel emancipatos, quos praetor ad successionem vocat, sive coeptum neque impletum testamentum vel codicillus seu epistula parentis esse memoratur sive quocumque alio modo scripturae quibuscumquiis inveniantur relictae, judicio familiae erciscundae licet ab intestato ad successionem liberi vocedefuncti dispositio custodiatur, etiam si solemnitate legum hujusmodi dispositio fuerit destituta. Si vero in hujusmodi voluntate designatis liberis alia sit mixta persona, cerquantum ad illam duntaxat
Abbreviated transcription (Latin):
ad se ꝑtinentẽ distraxit. uendi¬
tioẽm reuocari nõ oportet. ẜ ad¬
u̾sus eum cu quo tibi idẽ p̃diu
ꝯ mune eẽ cepit. ꝯmuni diuid¬
undo uidicio ꝯ siste ea actiõe aut
uniu̾sum p̃diu si licitatiõe ui¬
ceris. ex soluta sotio parte p̃tii.
obtinebis. aut p̃tii portiõe si aͥ¬
liuis meliorẽ ꝯ ditiõem attuleit.
ꝯ sequetns.  Quod si diuisio p̃du¬
siue cuĩquã iniuria ꝯmode fr̃a
poterit portioẽm suis finib tibi
ad iudicatam possidebifa hoc iui¬
telicet custodiendo. ut pͣost litis
ꝯtestatioem. nec̃ i parte sua

Expanded text:
ad se pertinentem distraxit, venditionem revocari non oportet, sed adversus eum, cum quo tibi idem praedium commune esse coepit, communi dividundo iudicio consiste: ea actione aut universum praedium, si licitatione viceris, exsoluta socio parte pretii obtinebis aut pretii portionem, si alius meliorem condicionem attulerit, consequeris. Quod si divisio priusquam iniuria commode fieri poterit, portionem suis finibus tibi adiudicatam possidebis: hoc videlicet custodiendo, ut post litis contestationem nemo nec partem sua
Abbreviated transcription (Latin):
tam aliis sub ꝯditiõe u̾bis p̃carn
restituere sanex̃ testator post̾ eiꝰ ÷
eueritu hẽreclitaria parte p̃dii
in quarte ratiõe retenta. ꝯpensato
p̃terea ꝙ᷑ cohereclib uice mutua
ꝑcepit. ⁊ si quid de ẽ insupplem̃tũ

Expanded text:
am aliis sub condicione verbis precariis restituere sanxit testator, post eius eventum, hereditaria parte praedii in quartae ratione retenta, compensato praeterea quod a coheredibus vice mutua percepit et, si quid deest, in supplementu
Abbreviated transcription (Latin):
singłos suctessores remanere ma
singłos actio ꝓhereclitariis porti¬
onib creclitori parata mutari
nõ possit. tñ ad exibentã fidert
his q̃ ꝯuenerant stipulatoiꝰ⁊ iuriꝰ
adhibito remedio. qui placitur
exceclit urgueri põt. Cum ꝯi

Expanded text:
singulos successores remanere mansingulos successores remanere mansingulos actio pro hereditariis portionibus creditori parata mutari non possit, tamen ad exhibendam fidem his quae convenerant, stipulationis et iuris adhibito remedio, qui placitum excedit, urgueri potest, cum et
Abbreviated transcription (Latin):
n familie herciscunde ui¬
dicio. ab uno ꝓsolido rei ueluti
rit. s mandati si p̾cessit cͥo he¬
res uentitoris agere pot̃. ł neg¬
otioꝵ gestoꝵ. si ratam fetera
uendĩtioem. Yam si uelut ꝓpͥã
unus distraxit. ac p̃tium posiide¬
at. hereclitas ab eo petenila est.
d̾ Si cogitatiõẽ future successi¬
otiis officiu arbitri duudente he¬
reclitatis p̃ueniento pat̃ ꝯmunis.
iudicio suo qualicũq idicio. suã
declarauit uoluntatẽ: in ter eos
qui successerũt. exemplo falcidie
retentioĩs habita ratiõe: familie
hertiscunde causa datus. arbiter.
uirili p̃terea portioe eoꝵ que nul¬
li spetialit̾ ł gn̾alit᷑ assgͥnauit e
facta diuisiõe. mad iidicando
patris sequetur uoluntatẽ¬
d̾ Neriũi ꝯmunẽ nõ ꝯsentien¬
tib cohereclib s ꝑ errorem ad eũ
qui possidet ꝑtinere crecdentibus.
tenes. cum omĩs uerus titulus
deficiat suu nõ facit. s ineo por¬
tioẽs hereclitarias assignatas. penes

Expanded text:
n familiae erciscundae iudicio ab uno pro solido rei veluti nit, sed mandati, si praecessit, coheres venditoris agere potest, vel negotiorum gestorum, si ratam fecerit venditionem. nam si velut propriam unus distraxit ac pretium possideat, hereditas ab eo petenda est. Si cogitatione futurae successionis officium arbitri dividendae hereditatis praeveniendo pater communis iudicio suo qualicumque indicio suam declaravit voluntatem, inter eos qui successerunt, exemplo Falcidiae retentionis habita ratione, familiae dividendae causa datus arbiter  virili praeterea portione eorum, quae nulli specialiter vel generaliter adsignavit, facta divisione in adiudicando patris sequetur voluntate Servum communem non consentientibus coheredibus, sed per errorem ad eum qui possidet pertinere credentibus tenens, cum omnis verus titulus deficiat, suum non facit, sed in eo portiones hereditarias adsignatas penes
Abbreviated transcription (Latin):
reclioꝵ que sine decreto alieria¬
ta sũt. dñium tibi ꝑseq̃nti p̃ses opẽ feret.
apd quem. si illuxi̾t nõ unu̾isa p̃tia q̃

Expanded text:
rum, quae sine decreto alienata sunt, dominium tibi persequenti praeses opem feret. apud quem si illuxerit non universa pretia, q
Abbreviated transcription (Latin):
trum declit cui dandi uis ñ fu¬
it. tũ ñ sotii quordã diuisio¬
ni ꝯsensum decleriit. ꝙ ꝗsq¬
eoꝵ sccłm placita posseclit. pro
parte sõtii dominium nactꝰ est

Expanded text:
trum dedit, cui ius dandi non fuit, tamen si socii quondam divisioni consensum dederint, qecundum placita possedit, pro parte socii dominium nactus est
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ Si patruus tuus ex ꝯmu¬
nib bonis res ꝯparauit. sibi ne¬
gouium gerẽs nõ omĩu bonoꝵ
sotius ꝯstitutus. ꝓ ꝯpetentiu
portionũ modo in dẽpnitati tue¬

Expanded text:
 Si patruus tuus ex communibus bonis res comparavit sibi negotium gerens, non omnium bonorum socius constitutus, pro competentium portionum modo indemnitati tu
Abbreviated transcription (Latin):
uenire nõ ambigitur ratioẽm.
ut in om̃ib equabilitas serue¬
tem nemo ꝯpellitur in uitus
.detineri. qua ꝓpt̃ aditus p̃ses
ꝓuincie ea que ꝯmunia tibi cũ
sorore ꝑspexerit diuidi ꝓuide

Expanded text:
enire non ambigitur, rationem, ut in omnibus aequalitas servetem nemo compellitur invitus detineri: quapropter aditus praeses provinciae ea, quae communia tibi cum sorore perspexerit, dividi provide
Abbreviated transcription (Latin):
latum treclitori suo dat pignori.
se magis ꝯ trario pigneratio obli¬
gat u̾rdicio. quam quicquã dñiis
noteat. Cum seruiana etia actõ¬
de clarat euidenter iure pignoi̾s
teneri nõ posse. nisi que obligan¬
tis in bonis fuͣint. ⁊ ꝑ aliu rera¬
alienam in uito dnõ pignori capi
nõ posse certissimum ẽ.
cunia mutua tutor mancipium
tuu pignori declit. nec huic post
ꝑfectam etatem ꝯ sensum accõmo¬
dasti ꝑignori res obligare nõ potu
mp̃ Dexum nõ facit
p̃dioꝵ nisi ꝑsona que iure potuit
obligare. per serũ aut ꝓcurato¬
rem colonum uł actorẽ. seu ꝯducto¬
rem nullum p̃ iudiciu possessioni
inuito uł inscio dnõ inpeni nõ po¬
sse. ⁊ iure ⁊ legum auctorib de¬
⁊ ce̾teras res quas neminẽ pignꝰ qh¬
credibile est pignori spałr datuꝵ
gnoris nõ fuisse. r̾atioĩs est.
Ium ꝯstet pͥignus ꝯsensu
ꝯtrahi. nõ dubitamꝰ eum qui
emptioẽt agroꝵ suoꝵ pignori e¬

Expanded text:
latum creditori suo dat pignori, latum creditori suo dat pignori, se magis contrario pigneraticio obligavit iudicio, quam quicquam dominis nocet, cum serviana etiam actdeclarat evidenter iure pignoris teneri non posse, nisi quae obligantis in bonis fuerint, et per alium alienam rem invito domino pignori obligari non posse certissimum est. cunia mutua tutor mancipium tuum pignori dedit nec huic post perfectam aetatem consensum accommodasti, pignori res obligari non potu Nexum non facit praediorum, nisi persona quae jure potuit obligare. Per servum autem, procuratorem, colonum, vel actorem, conductoremve praejudicium possessioni, invito vel inscio domino, imponi non posse, in jure et legum auctoribus deceteras res, quas neminem credibile est pignori specialiter gnoris non fuisse rationis est.Cum constet pignus consensu contrahi, non dubitamus eum, qui emptiones agrorum suorum pignori
Abbreviated transcription (Latin):
yp̃ P rocurator citra gnori data¬
dñi uoluntatem domũ pignori sit̃¬
frustra declit. Si tam̃ pecunia
creclitoris inrem dnuĩ uersam ꝯ sta¬
bit. nõ in utił erit exceptio dum¬
taxat ꝙ numeratum est ex solui
desideranti.¬
b ageba᷑ ui os cẽ ĩtellegis obliga¬
ri eos creclitori ab alio nõ pͣntiuse.
si nõ sciens hoc agi ingfraude cre¬
ditoris ignorantis dissimina
uł tutor pupilli ꝓpria rem itobi¬
lem eiꝰ cuius negotia tuetur. pi¬
gnoris uire obligare nõ põt. nisi
in rem̾ eiꝰ pecuniam mutuã accip
arinis .xxu. fuisset filius tuus
qui ĩ potestate tua erat. te in uito
rem titam obligare potuit.
op Cum res que nec dum ĩ bo¬
nis debitoris est pignori data abeo.
postea inbonis eiꝰ ẽe incipiat. ordi¬
nariam quide actioẽm suꝑ pig¬
nore nõ ꝯ petere manifestum ẽ s
tñ ẽquitatẽ facere. ut facile utił
ꝑ secutio exemplo pignorãtie dare
d̾ Que p̾oium
infilios ase titulo donanoĩs trãs¬

Expanded text:
 Procurator citra domini voluntatem domum pignori frustra dedit. Si tamen pecuniam creditoris in rem domini versam constabit, non inutilis erit exceptio dumtaxat quod numeratum est exsolvi desiderantiuibus agebatur tuos esse, intellegis obligari eos creditori ab alio non potuisse, si non sciens hoc agi in fraudem creditoris ignorantis dissimulavel tutor pupilli propriam rem mobilem eius, cuius negotia tuetur, pignoris iure obligare non potest, nisi in rem eius pecuniam mutuam accipquinque fuisset filius tuus, qui in potestate tua erat, te invito rem tuam obligare potuit. Cum res, quae necdum in bonis debitoris est, pignori data ab eo postea in bonis eius esse incipiat, ordinariam quidem actionem super pignore non competere manifestum est, sed tamen aequitatem facere, ut facile utilis persecutio exemplo pignoraticiae dare Quae praedium in filios a se titulo donationis trans
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯp Notnen q̃q debitoris pign
fac̾it cũi tucreclidisti. Ille cuius
nom̃ tibi pignori datũ estͦ c̾ui ei
debuit soluit. nõ dum ceͣrtior ate
de obligatioe tua fc̃s. utilib ac¬
tionib satis tibi facere. usq ad id
ꝙ tibi deberi acreclitore eiꝰ ꝓ bauĩs
o pellitur. q̃t tam̃ ip̃ẽ debet.¬
ronis ad letis persitanta sũt. pri¬
uata pactioe pignorare minime
ad mittendũ est. Et iteo nec si
gn̾ale pactum de omũb bonis pi¬
gnori obligandis int̃ uenĩt tenz¬

Expanded text:
 Nomen quoque debitoris pignefacit, cui tu credidisti, ille, cuius nomen tibi pignori datum est, nisi ei cui debuit solvit nondum certior a te de obligatione tua factus, utilibus actionibus satis tibi facere usque ad id, quod tibi deberi a creditore eius probaveris, compelletur, quatenus tamen ipse debetcoronis athletis pensitanda sunt, privata pactione pignerare minime admittendum est: et ideo nec si generale pactum de omnibus bonis pignori obligandis intervenerit, ten
Abbreviated transcription (Latin):
te nõ esse ꝓcurator m̃s cognoscet.
nam : łi pditea debitor existat. nõ
ideo tñ ea que de dnĩo eĩ excesserit
pignoris inre fisco poterint obligai.¬
mp̃ Pecuniam quam creclitor ade¬
bitore suo  recepit. nͣ postea ex iusta
cã fisco restituenda erit sine usui̾s
debetur. qr nõ feñ ꝯtractũs s siu
recuꝑatu extra oroͣmario iure auͣfer
fisci debitorẽ fuisse demõstres. eũꝙ nu¬
bentitͥ possessioẽm declisse aleges:
ꝓcuratorem ius fisci exeq̃ntẽ eam ni¬
re pignoris reuocare potuisse intes¬

Expanded text:
te non esse procurator meus cognoscet. te non esse procurator meus cognoscet. nam etsi postea debitor extitit, non ideo tamen ea, quae de dominio eius excesserunt, pignoris iure fisco pot Pecunia, quam creditor a debitore suo recepit, si postea ex iusta causa fisco restituenda erit, sine usuris debetur, quia non fenus contractum, sed suum recuperatum extraordinario iure aufertufisci debitorem fuisse demonstres eumque nubenti tibi possessionem dedisse adleges, procuratorem ius fisci exsequentem eam iure pignoris revocare potuisse intel
Abbreviated transcription (Latin):
nire.
ona mariti tui si obreliqua
administratioĩs pͥmi pilarie afisco
occupata sũt. res quas tuas ẽẽ liquido
ꝓbauis ab aliis separate tibi restitũ
res eĩ tibi obligarentur fisco ꝯtraxit.
ius fiscͥi ᷑ cãm tuam p̃uenit ꝙ si post
bõꝵ eiꝰ obligatioẽm. ratio citiis meiꝰ
cepit ẽẽ obligatus. in eiꝰ bona cessat᷑
pͥuilegium fisci.
Sicãpetuniam ꝓmarito solie¬
res. n ius fisci iun tre trãs ferri ĩpetra¬
sti.n: pignoris cã: domũ uł aliud
quid abeo accepisti. habes ꝑsonalẽ
actioẽm. nec pot̃ p̃ferri fisci ratio ci¬
nib aquo dicũ ei uectig᷑al denuo
locatum ẽẽ: cum eo pucto uniu̾sa
q̃ht habuit ue eo tp̃r qͦ ad ꝯductio¬
nem accessit. pͣignoris iure fisco te¬
nentur salua igitur indẽpnitate
ꝓ eo fisco soliusti. more solito ꝯueni¬
re nõ ꝓhiben¬
o̾ S idebitor cuiꝰ fundũ fuisse et
ipẽ ꝯfiteris prĩ eum distraxit quã fi¬
sco aliquid debuit. inquietã dum

Expanded text:
iae. Bona mariti tui si ob reliqua administrationis primipili a fisco occupata sunt, res, quas tuas esse liquido probaveris, ab aliis separatae tibi restituunres eius tibi obligarentur, cum fisco contraxit, ius fisci causam tuam praevenit. quod si post bonorum eius obligationem rationibus meis coepit esse obligatus, in eius bona cessat privilegium fisci.pecuniam pro marito solveres, neque ius fisci in te transferri impetrasti neque pignoris causa domum vel aliud quid ab eo accepisti, habes personalem actionem nec potes praeferri fisci rationibus, a quo dicis ei vectigal denuo locatum esse, cum eo pacto universa, quae habet habuitve eo tempore, quo ad conductionem accessit, pignoris iure fisco teneantur. salva igitur indemnitate quam pro eo fisco solvisti, more solito convenire non prohibeo. Si debitor, cuius fundum fuisse et ipse confiteris, prius eum distraxit, quam fisco aliquid debuit, inquietandum
Abbreviated transcription (Latin):
hereclitaria transtulit. creditõib
ꝑmansit obligatus si igitur ĩ frau¬
dem tuam id fecit bonus eiꝰ ẽxcusis
usitatis actionib sitibi negõ fuĩt
gestum ea que in franͣde alienata
ꝓbabuntur reuocabis.
M̃p S i successiõe patris abstẽtã
fuisti. ob ea que in dotẽ data sunt
ꝯu. nire te creclitores nequ̾eũt qͥb
pignorata indotẽ datam nõ tocent᷑.
nisi bonis defuncti nõ sufficientib
in fraudẽ creditoꝵ dotem ꝯstitutãꝵ
ꝓbabitur.

Expanded text:
hereditaria transtulit, creditoribus permansit obligatus. si igitur in fraudem tuam id fecit, bonis eius excussis usitatis actionibus, si tibi negotium fuerit gestum, ea quae in fraudem alienata probabuntur revocabis. Si successione patris abstenta fuisti, ob ea quae in dotem data sunt convenire te creditores nequeunt, quibus pignerata in dotem data non docentur, nisi bonis defuncti non sufficientibus in fraudem creditorum dotem constitutam probabitur.
Abbreviated transcription (Latin):
ẜni debita satis eis fieri explora
iuris est ¶ post ꝯpletu aũt memota¬
tum tp̃c. nullã eis eẽ licentiam eos
qui possessioẽm ad epti sũt molesta¬
re .ł. aliquib dãpnis afficere. actiões
aut̃ quas ex legib sibi ꝯ petere puta¬
¶ Sin aut hii qui detinẽt possessioes

Expanded text:
 debita satis eis fieri explorati iuris est. 1a . Post completum autem memoratum tempus nullam eis esse licentiam eos qui possessionem adepti sunt molestare vel quibusdam damnis adficere: actiones autem, quas ex legibus sibi competere putas. Sin autem hi qui detinent possessiones
Abbreviated transcription (Latin):
orp̃ Siinte ius fisci cum reliq̃
debitoris ꝓquo satis faciebas tibi con¬
petẽs uidex ad scripsit ⁊ trãstulit.
abhis creditorib quib fistus potior ha¬
betur.res quas eo nomine tenes nõ

Expanded text:
oro. Si in te ius fisci, cum reliqua debitoris, pro quo satisfaciebas, tibi competens iudex adscripsit et transtulit, ab his creditoribus, quibus fiscus potior habetur, res quas eo nomine tenes non
Abbreviated transcription (Latin):
npossessioe rei seruande uxõ
defũcti. ł alii treclitores missi dom¬
inium exhac cã tenentes ad ipisci
minime possũt.
ꝯ̃p Cum apd̾ ueteres q̃stioẽ ortã
ĩuenimꝰ sr̃ pecuniis debitis ꝓ quib
ypothete nõ sũt ꝯstitute. ꝓpt̾ res
ad debitorẽ ꝑtinentes dum ns se¬
ueriores creclitores formidãs. se se
celauiͣt: illi de reb ad eum ꝑtinẽ¬
tib. ꝯpetẽtia in grecliantur iudicia.
postulẽtq ĩ posscẽ eaꝵ. reꝵ. sese tns¬
mitti.s ⁊ alii crecutores quib obno¬
xius ẽẽ iuͦidet᷑ur. possint quãdã habẽ

Expanded text:
possessionem rei servandae uxor defuncti vel alii creditores missi dominium ex hac causa tenentes adipisci minime possunt. Cum apud veteres quaestionem ortam invenimus super pecuniis debitis, pro quibus hypothecae non sunt constitutae, propter res ad debitorem pertinentes, dum is severiores creditores formidans sese celaverit, et illi de rebus ad eum pertinentibus competentia ingrediantur iudicia postulentque in possessionem rerum sese transmitti, si etiam alii creditores, quibus obnoxius esse videtur,
Abbreviated transcription (Latin):
iubemꝰ attestatiõe sr̃ hoc celebranda
apd defensorem locoꝵ gestis in t̃ueni¬
entib in sinuari. siue tm̃ exp̃tio qͣn¬
tum debetur. siue plus siue min̾ col¬
ligitur. ⁊ p̃sentib notum sicut dic¬
tum est tabulariis. s ⁊̃ uiro reuerẽ¬
tissimo cimiliarcho apd̾ quẽ sita cõ¬
tingerit. sr̃ flue pecunie signate
deponente sũt. uis uirandu sacro¬
scĩs euangłiis ꝓpositis. uenditorem
interueniente. minorẽ uisto reꝵ
p̃tio quintitatem accepit.st. qua¬

Expanded text:
iubemus attestatione super hoc celebranda apud defensorem locorum gestis intervenientibus insinuari, sive tantum ex pretio, quantum debetur, sive plus sive minus colligitur, et praesentibus non tantum, sicut dictum est, tabulariis, sed etiam viro reverentissimo cimeliarcha, apud quem, si ita contigerit, superfluae pecuniae signatae deponendae sunt, iusiurandum sacrosanctis evangeliis propositis venditorem interveniente minorem iusto rerum pretio quantitatem acceperit,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ p̃sñtẽ gnͣalẽ legẽ diuinam ꝯstitutio¬
nẽ ut si nõ oms hui̾moĩ debita p̃tẽ¬
dentes s exhii certo ab iudiciali sẽ¬
tentia inpossessiõe reꝵ mittantur.
uõ solu hu. s ⁊̃ alii omi talia debita
p̃tendentes eadẽ ꝯmoditate potian¬
res debitores mitti debent. eẽ partici¬
pes huimoi ꝯ moditatis sũt aũt non
ĩꝑpretiũ alioꝵ neglegentia illi qui
psuis debitis alacriores creclitoribu
aliis ostendũt᷑ fuisse. p̃gͣuent᷑ recte
nobis ẽẽ uidetur tc̃ ꝯmunioẽm ha¬
bere inpossessioẽm roꝵ alios cͤdito¬
res qui nõ hoc ꝑ egille noscuntur.
cum p̃sentes quidẽ inuna eadeq
de gentes ꝓuincia inqua ⁊ possesso¬
res reꝵ ꝯ morantur. int̾ duoꝵ ãnoꝵ¬
spatia. absentes aut̃ intra quad ri¬
ennium creclitorib possessioẽm aũ¬
lato modo detinentib sũu debitum
certum faciant. ⁊ expensas sccłm
quantitatẽ debitoꝵ ꝑsolisãt qui sẽ¬

Expanded text:
divinam constitutionem, ut, si non omnes huiusmodi debita praetendentes, sed ex his certi ab iudiciali sententia in possessionem rerum mittantur, non solum hi, sed etiam alii omnes talia debita praetendentes eadem commoditate potianres debitoris mitti debent, esse participes huiusmodi commoditatis? Vt autem non in perpetuum aliorum neglegentia illi, qui pro suis debitis alacriores creditoribus aliis ostenduntur fuisse, praegraventur, rectum nobis esse videtur tunc communionem habere in possessionem rerum alios creditores, qui non hoc peregisse noscuntur, cum praesentes quidem in una eademque degentes provincia, in qua et possessores rerum commorantur, intra duorum annospatia, absentes autem intra quadriennium creditoribus possessionem antelato modo detinentibus suum debitum certum faciant et expensas secundum quantitatem debitorum persolvant eis
Abbreviated transcription (Latin):
ubio obẜuatie subiecta aut quid
filius ⁊ siultro accc̃em parris noĩe
inregat. mandatũ ꝓbare ud cgitur
Sane quod nec dum lignunã etarẽ
idẽ filiuis tius ꝯuͥ euat. obħ quio

Expanded text:
dubio observatione subiecta, aut quod filius, etiamsi ultro actionem patris nomine dirigat, mandatum probare non cogitur. Sane quod necdum legitimam aetatem idem filius tuus compleverat, ob ho
Abbreviated transcription (Latin):
atur. aliis om̃b que ĩ eotẽ te¬
stam̃to ł elogio scripta sũt ꝓ si
tenore ad effectum ꝑducendis.
Legis aut̃ ueteris iniquita¬
tem tollentes ut nõ diutius eru¬
bescat positalex ꝗͣ iulius paulus
insuis scͥpsit questionib. hãc pi¬
issimam aggreclimꝰ sanctioem cũ
enĩ infantem suũ nõ posse ĩ gratũ
hoc abultima suar matris here¬
ditate repelli. nisi hoc oͥtio  sui fe¬
cerit mariti ex quo infans ꝓgeni¬
tus est. hoc iniquũ iudicantes
ut alieno odio aliꝰ p̃grauet᷑. pe¬
nitus delendum ẽẽ sancsimus.
⁊ huiꝰ moĩ causam liberis nõ tãtũ
in fantib. s etiã quãcumq etatẽ
agentib: opponi minime ꝯcecli¬
mus. cum possit sub ꝯͣ ditiõe emã¬
cipatioĩs herecditatẽ suam mater
filio derelinq̃re ⁊ patris odiũ pu¬
nire. ⁊ uri filii sui minime no¬
cere. nec sua naturam fallere. sa¬
tis enĩ crudele nob̾ eẽ uidetur eũ
qui nõ sentit ingratũ ex istrmari¬

Expanded text:
atur: aliis omnibus, quae in eodem testamento vel elogio scripta sunt, pro sui tenore ad effectum perducendis. Legis autem veteris iniquitatem tollentes, ut non diutius erubescat posita, quam iulius paulus in suis scripsit quaestionibus, hanc piissimam adgredimur sanctionem. Cum enim infantem suum non posse ingratum hoc ab ultima suae matris hereditate repelli, nisi hoc odio sui fecerit mariti, ex quo infans progenitus est, hoc iniquum iudicantes, ut alieno odio alius praegravetur, penitus delendum esse sancimus et huiusmodi causam liberis non tantum infantibus, sed etiam quamcumque aetatem agentibus opponi minime concedimus, cum possit sub condicione emancipationis hereditatem suam mater filio derelinquens et patris odium punire et iuri filii sui minime nocere nec suam ma turam fallere. Satis enim crudele nobis esse videtur eum qui non sentit ingratum existimar
Abbreviated transcription (Latin):
nõ adiuens. nullam sibi st̃ eẽ d̾ re¬
pletioe questionẽ nullu sibi filiũ
facere p̃urdiciu. s legitunã par¬
tem repleri. nͥ hoc speuiałr siue ĩ
apochis siue in trãs actiõe scͥpserit.
ł pactus fuerit ꝙ ꝯtẽptꝰ relicta uł
data parte. de eo ꝙ de est nullam⁊
habeat questioẽm. ł ũc zenĩ om̃i
exclusa q̃rela pat̃nu ampleciri ꝯ¬
pellitur iudiciu. Que om̃s sanc¬
tio suas radices extendit nõ solu
ad filiu. ł filiam.s etiã adom̃s ꝑ¬
sonas que de mofficioso que relam
ꝯtra mortuoꝵ ultima elogia pos

Expanded text:
non adiciens nullam sibi superesse de repletione quaestionem, nullum filium sibi facere praeiudicium, sed legitimam partem repleri, nisi hoc specialiter sive in apocha sive in transactione scripserit vel pactus fuerit, quod contentus relicta vel data parte de eo quod deest nullam habet quaestionem: tunc etenim omni exclusa querella paternum amplecti compellitur iudicium. Quae omnis sanctio suas radices extendat non solum ad filium vel filiam, sed etiam ad omnes personas, quae de inofficioso querellam contra mort
Abbreviated transcription (Latin):
serit ꝑ quã libera tescam̃ti factõ
ꝯceclatur. nichil aliud urdi prin¬
cipem ꝯcedere. nͥ ut habeat cõ¬
suetam ⁊ legitimã testam̃ti fac¬
tiõci.n enĩ creclendũ est roma¬
nũ pͥncipem qui uira tu̾etur.
huĩ moĩ u̾bo totã obseruatioe
testam̃ioꝵ multis uigiliis ex co¬
gitatam atq ĩ uentam uelle
euerti. ¶Iuird etia sancsi¬
mꝰ ut siquis apatre certas res
ł pecimias accepisset. ⁊ pactus
fuiss quatenꝰ de mofficioso q̃ re¬
la adu̾sus testam̃tu pat̃nu mi¬
nime ab eo moueretur. ꝙ post
obitu parͥs filius cognito testa
m̃to put̃no nõ agnonerit eiꝰ iudi¬
cium. s oppugnarrõi putaui̾t.
ueteri uirgio expulso. huiꝰ moĩ¬

Expanded text:
serit, per quam libera testamenti factio conceditur, nihil aliud videri principem concedere, nisi ut habeat consuetam et legitimam testamenti factionem. neque enim credendum est Romanum principem qui iura tuetur huiusmodi verbo totam observationem testamentorum multis vigiliis excogitatam atque inventam velle everti. Illud etiam sancimus, ut, si quis a patre certas res vel pecunias accepisset et pactus fuisset, quatenus de inofficiosi querella adversus testamentum paternum minime ab eo moveretur, et post obitum patris filius cognito paterno testamento non agnoverit eius iudicium, sed oppugnandum putaverit, vetere iurgio expl
Abbreviated transcription (Latin):
de omĩu quomͦ ꝯmodo ꝓspiciẽ¬
tes. iubemiꝰ intali sp̃e eadẽ iura
nepeti dari que filius habebrit.
si p̾paratio facta nõ est. adde
in officioso querelam instituẽ¬
dam. tam̃ posse nepotẽ eandem
gratum patre nepotis circa te¬
statorẽ fuisse. testam̃to re moto.
ab intestato eͥum uocari. nͥ cer¬
ta quantitas patri eiꝰ minor pã¬
nepoti sr̃ est si qua patri eiꝰ cõ¬
petebat. ⁊ ꝑf̾ruatur nr̃o bñficõ
aretustate quidẽ negl.ectus. a
nrõ auĩ iugore recreatus. nͥ pa¬
ter ad huc sr̃ stes ł repudiauit
querelam ł quinquenno tacu¬
it scilicet post aditã hĩclitatẽ ꝓa¬

Expanded text:
ium commodo prospicientes iubemus in tali specie eadem iura nepoti dari, quae filius habebat, et nisi praeparatio facta est ad inofficiosi querellam instituendam, tamen posse nepotem eandem derit ingratum patrem nepotis circa testatorem fuisse, testamento remoto ab intestato eum vocari, nisi certa quantitas patri eius minor parnepoti superest, si qua patri eius competebat: et perfruatur nostro beneficio a vetustate quidem neglectus, a nostro autem vigore recreatus, nisi pater adhuc superstes vel repudiavit querellam vel quinquennium tacuit, scilicet post aditam hereditate
Abbreviated transcription (Latin):
uiuuz uł in uenire nurus sue
ꝯstitutu. de liberante uoͣ scͥpto
rit. nulla hereclitatis petitione
ex noĩe de ĩ ꝯffĩcioso ꝯstituta. ł p̃¬
parata om̃e aͥd uitorium nepotem
dereliquit. n enĩ p᷑at᷑ nepoti ali¬
quod uis cum decesserit ꝯtra pa¬
tris sui testamͣtũ deteliquro. qr
postea ⁊ addita ẽ. ab extraneo he¬
reclitas: ⁊ suꝑ uix̃ auo pert eĩ. ut
n ex lẽge uell a polt inlotum
patris sui succeclere zei rescind̾e
testam̃tum. ⁊ hoc nõ nulli iuris
ꝯ sulti in melui ꝓponentes ĩ huͣ¬
mane reliquerũt. S nos qui õs
subiectos nr̃os. ⁊ filios ⁊ nepotes
habere existimamꝰ affectiõe pat̃¬
na ⁊ imitatiõe. sccl̾m ꝙ possibile ẽ¬

Expanded text:
vivum vel in ventre nurus suae constitutum, deliberante vero scripto rit, nulla hereditatis petitione ex nomine de inofficioso constituta vel praeparata omne adiutorium nepotem dereliquit. Nec enim pater nepoti aliquod ius, cum decesserit, contra patris sui testamentum dereliquit, quia postea et adita est ab extraneo hereditas et supervixit avo pater eius, ut neque ex lege Vellaea possit in locum patris sui succedere et rescindere testamentum. Et hoc nonnulli iuris consulti in medio proponentes inhumane reliquer un Sed nos, qui omnes subiectos nostros et filios et nepotes habere existimamus adfectione paterna et imitatione, secundum quod possibile e
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ Scĩmꝰ añ ꝯstitunõem fuisse¬
relatã qua cautu est. si pater min¬
odem debitam portioẽm filio suo
reliquiss onũ motos siñadiciat᷑
uiri boni arbitratu repleri filio.
at tñ ipõ iire in eẽ eantẽ repletio¬
nem .¶Querebatur itaq siquis rẽ
donatam: ł in ter u̾uos ł morts¬
causa ł intestar̃to delicta agnori¬
erit. ⁊ ꝓparte sua habui̾t de md̃
eadẽ res euicta ł tota ł ꝓparte fu¬
erit. andebeat ex nr̃a ꝯstituti ỹ
pars legitima post eiuctiõẽm sup¬
pleri. ł si exlege falcrora miniu¬
ntur legata ł fidĩ ꝯmissa ł morpiͤ
causa donatiõẽs: debet tñ ex hoc
casu supplem̃tu introduci. nedu
botã falcidiam accipere heres nitit᷑.
etiam totũ ꝯmodum hereclitatis
istũ casibi liue urtotum enictios

Expanded text:
 Scimus ante constitutionem fecisse, qua cautum est, si pater minorem debita portionem filio suo reliquisset, omnimodo, etsi non adiciatur viri boni arbitratu repleri filio, attamen ipso iure inesse eandem repletionem. Quaerebatur itaque, si quis rem donatam vel inter vivos ausa vel in testamento relictam agnoverit et pro parte sua habuerit, deinde eadem res evicta vel tota vel pro parte fuerit, an debeat ex nostra constitutione pars legitima post evictionem suppleri: vel si ex lege Falcidia minuantur legata vel fideicommissa vel mortis causa donationes, debet tamen ex hoc casu supplementum introduci: ne, dum totam falcidiam accipere heres nititur, etiam totum commodum hereditatis istis casibus, sive in totum evi